Telugu ydr01e369 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
య క్ష డం ౨ రా ఆం | ఈ 65
/ (పతాపరెద్తి తథలు _
ఆతి
సురపల౦ ఖతం అు 0౦ . “|| య ర్రి న జ
| సురవరం [1పతాపండ్డి సాహిత్య వై |. ఆంధ సారస్వత పరిషత్తు '
|
/
| (
శ (1. “ మ వ ' / గ్‌. ల్‌ ఎ ఖ్‌
/ శ
/ క
బల నవీ త 7 [1 . +!
స |
ఇ 1 “1 ం న
| | గ
(4 లో
|
క్షే ” త!
| గ!
గ | | /
|
ఆ శీ | / ( ||
1
(
|
ఖ | న గ . ॥|
శే ల ఖ | ల!
/ ౦౬౦1 ౬౩౦౦ సురవరం ుంుతాప౦0ఉట కథలు | _పరాపఠడ్రి తథిలు ఇటే వెట్‌ ౮600306543 కోం00 ఫా | (2౨205140 ౮౮4౫4138) ఇర ఇ ఇల ఇ ఇ హాం ట్వ రిల (జర గం -06డండడ గ౭డడి 64. న [ప్రచురణ : ంంటనలం | కఠారకలటి సాహాలం వె జరుంంటి సంలాాలేల లాలు ౨౨ అ(౪౩ (౧౮ *ెల౪ న్‌్‌ ౨౪ క5చరిచలలఅ లా అంధ నొారన్వత వరిషల్తు తలక్‌ రోడ్‌, హావరాదాటు = త౦00 ౮0౮01.
5౮84౪44 సి4 94494 200% ఉరాకత[౮ లాట్రై' వ్‌4272020 ౨220202 గంరర ॥ (పచురణ ; సురవర౦ పతాపరెద్ద నొహిత్య వె జయింతి + ఆంధ సారస్వత పరిషతు తిలక్‌ రోగ, హైదరాబాదు - 500 001. సర్వసామ్య సంక లితం / ద్వితీయ ముదణ ; 19౦౫ .. [పతులు ; 1,250 వెల రూ. 14-౮00 జే జ్‌ టు [పతులరు 1 సురపరం _పఠాపరెడ్డి నాహిత్య వె జయంతి 6 ఆంధ సారస్యత పరిషతు , తిలక్‌ రోడ్‌, పైదరాబాదు _- 500 001 ము[దణ : పద్మావతీ ఆర్‌ |పింటర్స్‌, హైదర్‌గూడ, హెదరాబాద్‌ - 29 ట్‌ వ్‌ ల
జ ీ | / య . శ లం త్తు 0 ఉక 1077నా . న. జా శాతం ల. ఇ ల ల న నలు. లిటిల్‌ "టి ఇంళా లీ స ( ఉక న. శ 4కి ॥ తీ ॥ _ కేస ని! గ | అ మ్ల ననా. రు ఆనం (1. న జ వ టం క. స్వ , “ _ రు చన స స రన ద రం నం. చ “కలు గ్‌ ౨. ళా _ మ | ఇ , ం మ | న స ర ఆ హం. త స్వచ్‌ రి కరన కన స కనా. లం న ల జయకు 1 . /. ॥ , ॥ _ | ల్ని" = ం ॥ కా ర జి భనీ “ఖం భా ప రల. భకృన స ప క = = | | . ము . గీ ॥ ఇ , న టా ల యం “ఎ ట ర. గిల లి లలల తపం... కక్క క. ౧ లల ఐన్‌ గ న / ఎ య ంం 4 ఇ 4 ఇన! , క టట కంట. యక నర రల. సన. శరన కరనా న. తి - ఈ - = - |. త్తు - + మింగ్‌ . న ర దంచ ర ర క నా. ల. కనుల. గ . " ॥ సెల ఉల గ + శ్‌ క . ము రం. మ యం. 2 ఇ నచట వచదతమ న. నన. 1... ర నే . . 4 సేం ల ఈ సందే. శః రి అన లం తం వ నలక లల బిల జల గం 24 ఇజం కిక లిం చి డర తనం కం కం రదర: ౧... ంరనన్నాల నం . “7 చమట నన పం శరర రో లము సున రం న ర య. . పా చై ప ననన స లం , ల _ వంట " న ళో న్స. గగ శ్ర క కట. మి భ+ ల ఇవ) ల మంసం పంకా రక అపై _ న. ॥ వ. ం న న. క్ట మర్‌ * 0 న న్‌ గ కన్యలం ల ౧ కళా ఇ =! తలతో టర = " ఇ లు. న్‌ ర ః లు , ల _ యం వ. స్తం అం ం మ | రు. అంచ | క లా! శీలా అన్షత్యోనా అదా! రా ల! దంట వ రు. యర పతే ( | ః . ) (గీ ఎల + టి క కిల 2 తమన 14 రరర రన కట న స రమ. న / ల ॥ ల, | ర న న న 4 య భకయురా::.. “పపంచయంపరినక రచ స క క న. ల / న తు | న ఇ _ (| న నాం అటక... - న క న గ్‌ కర క త క క నళ. కా? + ఒ గట - ॥ వ. క గ. హ్‌ ( |. _ - = ఉంతే గ ఓ వ్వా ఎలా. నన వవ ఆపటం న ర కళల 4 మ జ దేటరల టల - వ లం న. క ॥. శ ఎ ఆ _ ల ” | ॥ రర 4. క. ఆపం న ల న. స్త దల క లం గా ల నేపయ నన. న. . ల 1 ః 4 ఇ. ల / - - ఆ | . ౯ లం క. ల ల క లల ేటీలీ ే క. న్‌ . ఎ "క్‌ ర న్‌ గ సాకి, ఇ ” రై! 0 4 త్స సం జ్య! | / |. గ మల న. ఓ రాగి " + . వ. = ల క నయం చ త లలి నం ్‌ ్‌ క్క! శు. కం 4 , ఎ క *ప్‌ న. ॥ టన ల చరం ప్రల టన “ముం చ క న - . - లి _ 1 ల _ సరరిర కిలో య స్‌ న? శన యం లీ క స రనడు.. వ. ర చనన టం తీ శ ఇ | ఎ టం - 42 ఎనక ఆం = * అంతం. న్‌. ॥ ॥ ౮ ల టి అ సర గ్య 1 ళ్‌ 42 . వ స '.' 1. ం ఆ గ్‌ " శ | . మ | (రవ వ. స. =. శ గ్గ రు? .? గు. , . | చ థి! . ళల సం వలన న క స మ న న... శ శ భకక న 1. క సంక క క క న. " ॥ ( ( లీ ” న. ఒం . . / లీ / క న న క | నేం 27 న - | య్‌ ల & 4 వ ర. శ. , [| రాళ పం శ క సం. లై చలన , ఇ . వ న ( ఎప+ శ లేల ల క. ల న ఇం, న. య న ర వక్త / స క /. _ ఇనప చ సలి న నప న లన వమన నవ ంం క ర ను టర న రకర _ ( ః | - . న న ఇ (క్‌ గతిన ల టం ఆ యూ”. "ళన క్‌ క యత. ఉం , - . - ల _ న. క ప =. య కరత్‌ జనో ణి శ! రు. 4 శంఖ లా నడక ఆం శీ అక్కి కన్‌ క్యక్య్వేసు! కనక. ర. ఆ . 1 లలా ॥ న న 1 ఆర ల ॥ ఖీర్‌ 1 స్పంం జ, స టు చన వ్‌ కో ో "షన ఇ. [టీజ్‌ జ! రి అ స న... టం ల” న. న. క ర ట్‌ "7 పం ' ఇర్రక గ క నకం టే. ॥ గ్‌ నేర ఖో చ య ఓ మ _్‌ * ఎన్‌ ం టం. వ పనే త శ . పంప రన మ 4 ళ్‌! హోం యన లంత ళక్ష నలల వా [| 4” తం టం . న క స న కరం. _ దన & ర్త క స. . షా . [ ॥ | / వ వ య నర మ "| క. న 2 ( _ / | 4 లం స. స భి. . న. 1 న. ల్‌ ఇ 1 | జో న న... కం! మ ల లకి క ఎ టే 1 ॥ ౬ ం టీ" ! క్‌ ఆ న. 4 ఇ! బే న న ఇ | ఆ శ్‌ న 6 రఫి జ ం నో క అ లా అ జ జూ క!
1
| ““స్పర్రవరం౦ _పతాపరెడ్డి నాహిత్య 'వెజయింతి'' వజాపన జాపన సురవర [పళాపరెడ్డి నామ సంస్మరణ మా్యతాన అనాటి తెలుగాణాలోని సాంఘమెక పైతన్యం గురుకు వసుంది. గోలకొండ [వాతల ఫిరంగి [మోతలతో తెలుగు గుండెలలో వీరావేశం నింపిన ధీరుడాయన, పతికా సంపాదకుడుగా, పరిశోదరక పండితుడుగా, అనేక సంస్థల (పోత్సాహకుడుగా, ఉ త్రమాభిరుచిగల రచయితగా, పిశాలాం[ధోద్యమ [| పరకుడుగా సురవరం వారి కషి సం సవసయం. విిష్టమెన ళెలి నిర్దిష్టమైన భావం, ఆర్జవావేశం, విషయవైభవం వారి రచనలలోని (పతాపరెడ్డిగారి మ్నుదిళామ్ముదిత రచనలు 'సీకరించి వాటి ముుదణ కార్య కమాన్ని చపట్టడానికి ం ఏర్పాటైన సంస్థ “సురవరం [పతాపరెడ్డి సాహిత్య వై జయంతి "ఈ సంస్థలోని సభ్యులు : అధ్యక్షుడు : జస్టిస్‌ కొండా మాధివరెడ్ది ఉపాధ్యక్షుడు న ఖీ దెవులపల్లి రామానుజరావు సభ్యులు ; డా సి, నారాయణరద్దె డా॥ ఏదీ. రామరాజు
క్షే డొ! యం. రామారెడ్డి శ్రీ యస్‌. యన్‌. రెడ్డి డా! ఎల్టూరి శివారజై కార్యదర్శి : కోళాధికారి ; శ్రీ గోలి ఈశ్వరయ్య _ సురవరం వారి సంపూర్ణ (గంథావ? [పచురితమైతే పళితృ లోకానికి, పరిశోధక విద్వాంసులకు (పయోజనకరంగా ఉంటుందని ఈ సంస్థ భావిస్తున్నది. ఈ ఆశయంతో మొదట “ఆం(ధుల సాంమెక చర్మిత” మృుదించటం జరిగింది. [గంథ ముదణ కార్యభారాన్ని వహించ టానికి ఈ సంస్థ (ప్రత్యేకంగా “సంపాదక మండలి”ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇందులోని సభ్యులు : అధ్యక్షుడు : డా! సి, నొ్థరాయణరెడ్డి సభ్యులు ; శ్రీ దేవులపల్లి రామానుజరావు | డా! వీ. రామరాజు డా॥ యం, రామారెడ్డి శ్రీ గడియారం రామకృష్ణ శర్మ బ్రిమతి ఇల్లిందల సరస్వతీదేవి శ్రీమతి సురవరం పుష్పలత డా॥ ఇందురి (పభాక ఠరరావు
ఇ కార్యదర్శి : డా॥ ఎల్లూరి కివారెడ్డి కోశాధికారి శ్రీ యస్‌. యన్‌. రెడ్డి సంపాదక మండలి ముుదణ కార్యక మాన్ని [పారంభించి [పసుతం “రామాయణ విశేషములు.” “హిందువుల పండుగల”తో పాటు సురవరం [పళఠాపరెడ్డి కథలు, హైందవ ధర్మ విరులు, సురవరం (పఠాపరెడ్డి నాటకాలను ము[దించగలిగింది. సురవరం వారి ముఖ్య రచనలన్నీ అనతికాలంలో ము దించాలన్నది సంపాదక మ:డలి నిర్ణయం. ఈ నిర్ణ యానికి నహృదయులు, వదాన్యుల సహకారం తోడయితే మా ఆశయం అచిరకాలంలోనే నెరవేరుతుంది. ఈ [గ ౨థాల ముదణకు రాజబహద్ద రు వెంక టరామారెడ్డ వసతి గృహం వారు, నైజాం (టస్టువారు ఆర్థికంగా, హార్టికంగా సహకరించారు. వారికి “సురవరం (పతాపరెడ్డి సాహిత్య వై జయంతి” కృతజ్ఞతలు తెలుపుకొంటున్నది. తేది : 25.౧. 190 డా॥ సి. నారాయణరెడ్డి అధ్యక్షుడు సురవరం (పతాపరెడ్డి సాహిత్య వై జయంతి (సంపాదక మండలి)
చిన్న రథ తెలుగు సాహిత్యంలో చిన్న కథ కొత _ప్యకియ కాదు. ఆఖ్యా యుక, ఖండ కథ, కథ, పరి కథ, కథానిక ఆని గద్య కావ్యము ఇదు విధాలుగా విభజన చెయబడ్డది. క థావస్తువునుబట్టి దివ్య కథ, దివ్య మానుష కథ అనే విభాగం కూడా అగ్ని పురాణంలో స్పష్టంగా వివ
రించ బడ్డదని సాహితీ వేతలు చెబుతున్నారు.
తెలుగు భాషలోని పద్య కావ్యాలలో అవాంతర కథలుగా చిన్న " చిన్న కథలు ఆనేకంగా ఉన్నాయి. కర్త స పతి, హంస వింశతి, వికమాదిత్య చరిత, దశ కుమార చర్మిత, పంచ తంత కథలు, బృహత్కథ నాధారంగా చేసుకుని రచింపబడిన కథా సరిత్సాగరము సంస్కృతమునుండి తెలుగులోకి అనువదింపబడిన కథలు. ఇవేకాక_ 10వ శలాబ్దపు గుజరీ పుసకాలలో కాశీమజిలీ కథలు, భేతాళ పంచ వింశతి కథలు, రామలింగడి కథలు మొదలైనవి అనేకంగా ఉన్నాయి.
కవి ఒక్కక్క వ్యకి న్మాశయించిన కథా మాలలు. అయితే మన చెప్పబడిన కథా వాజ్మ యమంతా పద్యములోను, సంస్కృత పద భూయిష్టయన గద్యములోను ఉన్నది. ఆకథా వాజ్మయ “ మంలా పండికాథనమైవది.
అక్షర జ్ఞానము గల న్త్రీ పురుషులకు సాహిత్యాన్ని అందుబాటు లోకి తీసుకు రావాలనే సంకల్పంతో కందుకూరి, చిలకమ రి, గురజాడ మొదలయిన పండితులు సులభ శ లిలో ద్ర విద్య? [పొఢ వివాహాలు, వితంతు వివాహాలు, మూఢ నమ్మ కాలవల్ల కలిగే నష్టాలు మొదలైన
ఇ11 సంఘ సంస్కరణోద్యమ [ప్రధానంగా నవలలు, నాటకాలు, (ప్రహసనాలు, కవితలు మొదలైన రచనలు (పారంభించారు. ఆంగ భాషాభ్యాసము వల్లనూ దాని [ప్రభావం వల్లనూ ఆధునికులలో చైతన్యం కలిగింది. తత్కారణంగా ఆయ్యధ సాహిత్యానికి అఖండమైన మెలకువ వచ్చింది. ఈ మెలకువలో ఉత్పన్నమైనదే నవ్య సాహిత్యాద్యమము. వచన రచనలు వ్యావహారిక భాషలో సాగటానికి ఆమోద ముద వేసినవారు గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారు తచాదిగా భావ పధానంగా కవిత్వమూ వచన రచనా జోడు గుత్తా= మాదిరిగా [ప్రచారంలోకి వచ్చాయి వ్యవహారిక భాషలో వచన రచన అత్యంత నులభ లిలో చర్మిత, వ్యాసము, నవల, నాటకము, విమర్శ, కథ, లేఖ- ఏడు [పకి యలుగా విభజింపబడ్డది అప్పట్లో నవ్య సాహిత్యోద్యమాన్ని (పచారం చేయటానికి “సఖి వంటి ప్మతికలు నెలకొల్పబడ్డాయి. అప్పటికే ఆంధ పతిక వార పతికగా దొంబాయినుండి వెలువడుతుండేది. కథానికా రచనకు ఆద్యులు గురజాడ అప్పారావుగారు. ఇంచుమించుగా 1012 [పాంతంలో హింది, తెలుగు భాషలలో చిన్న కథ జఒకమారే (పారంభమైనదని చెప్పవచ్చు. హెహితీ సమితిని నెలకొల్పి సర్వథ్రీ ఆదిభట్ల యజ్ఞ నారాయణ డాని; తల్హావర్వుల 8 వశంకరశాన్త్ర్రై; విశ్వనాథ, చింతా దీక్షితులు, భ్రీనివాస శిరోమణి, నోరి నరసి-హాళాస్త్రి, మల్హాది రామకృష్ణళాత్రిః శ్రీపాద మొదలైన పండితులు “పతిఫి మాస పత్రికను స్టాపించుకుని శిష్ట వ్యావహారికంలో రచనలు సాగించారు. వీరందరూ కథా రచనలో సిద్ధహస్తులె నారు. మొదటి [పపంచ యుద్ధానంతర ము వారా ప్యతికలు నెలకొల్పబడి వార్తలతోపాటు కవితలనూ వచన రచనా _ప్యకియలనూ బాగా (పచారంలోకి తీసుకువచ్చాయి. రచయితల సంఖ్య కూగా ెరిగింది. "
౪111 చిన్న కథ ఆంగ ధాషా [పధావంచేత పు నరుద్రంంపబడిన [పష్మకియలలో ఒకటి. దినికి ముఖ్య్వన ఆంగాలు మూడు-_ భావము, ౭లి;, శిల్పము. ఈ మూడింటిలో భావము అనబడే ఇతివృ త్రము (పధాన మైనది. ఇది ఉదా తంగా, దేశకాల ప్మాతలకు అనుగుణంగా వాస్తవికతకు దగ్గర గా విశ్వ జనీనయ మైనదిగా ఉండాలన్న సూ తము [పధానమెనది. కాని- ఇది రచయిత వైయక్తికమైనది. రచయిత అభిరుచిని బట్టి, సంస్కారాన్ని బట్టి సాగిపోయేది. 'సత్యం-8వమ్‌-సుందరం' అనే సాహిత్య సూూతం ఇక్కడా వర్తిస్తు:ది. రెండవది శైలి. ఇది ఇతి వృతానికి అనుగుణ మైనదిగా ఉంటే రాణిస్తుంది. కతివృకాన్ని మరుగు పరచే శైలివల్హ కథ రాణించదు. మాటల గారడి, కఠినమైన సంస్కృత సమాసాల గుప్పింపు, రచయిత అతి తెలివి, ఇతివృల్తానికి ముప్పు తెచ్చే చమత్కారమూ మొదలైనవి ఆ కోవకు చెందుతాయి. శిల్పము-రచయిత ఏ ఇతివృ తము తీసుకుంటాడో దానికి అవసర మైన వర్ణనలూ వాతావరణమూ సృష్టించటములో ఉంటుంది. అల్రిక ఇతివృ త్రము యొక్క కేంద బిందువును దృష్టిలో ఉంచుకుని (పతి మాట, (పతి వాక్యమూ రచింప బడాలి కథలోని (పతి ప్మాత ఇతి వృలానికి సంబంధించినదిగా దానికి అనుగుణంగా మసలుకునేదిగా రచింపబడాలి గాని సందర్భం వచ్చినది కదా అని రచయిత తన అభి్మసాయాలను గుప్పించటమూ ఉపన్యాస ధోరణులను [పదర్శించటమూ' కూడా శిల్పానికి వ్యతి రేక మే కథలో ఎక్కడా రచయిత కనబడకుండా ఉండటమె ఉత్తమము చిన్న కథకు ఎత్తుగడ ఎంత ముఖ్యమో ముగింపూ అంత ముఖ్యమ కొస మెరుపువల్ట కథ యొక్క ఆందం ఇనుమడిసుంది." చిన్న కథ పది నిమిషాల నుండి వభయి నిమిపాల లోపల ముగి సేదిగా ఉండాలి పాఠకుడి మననును ఆక ట్టుకోవాలి. హృదయము నృందించి మాయని ముదలు వేయాలి. ఇతివృ త్తము చిన్న కథ
1౫ యొక్క. పరిధిలో ఇమిడిపోవాలి. కొద్ది మాటలతో కథను స్ఫురింపచే సే విదంగా అల్రిక చక్కగా ఉండాలి. ఇది ౧. ౮. *1/0611; అభి పాయము, ఆదిలో వచ్చిన చిన్న కథలు చాలావరకూ ఈ స్తూ లాలను ఆధారంగా చేసుకుని రచింపబడినవే. [క్రమంగా చిన్న కథ కాలానుగుణమైన మార్పులతో ఒంపు గెంపులతో ఒయ్యారంగా బివ నదిలా ఓడ్డు లొరుసుకుంటూ సాగి పొతున్న ప్యకియ. 19052 లో [పపంచ కథానికల పోటీ అమెరికాలో స్యూ హెరాల్టు పృతిక నిర్వహించినప్పుడు, భారత దేశములోని భాష లన్నిటిలోకి తెలుగు కథానిక (పాలగుమ్మి పద్మరాజు రచించినది) మన దేశములోనే కాక ఇతర దేశాలలోని కథలన్నిటిలోకి ర60డవ బహుమతిని గెలుచుకున్నది వచన రచనలోని కథానికా ష్మకియే అన్నిటికంటే (పాధాన్యత గలదయింది. తెలంగాణములో సురవరం [పతాపరెడ్డిగారు కథానికా రచనకు పూనుకున్న వారిలో ఆద్యులు. వారు గోలకొండ ప్మతికాధిపతులు. వార లతోపాటు చిన్న కథలకు కూడా తమ ప్మతికలో [పాధాన్యతనిచ్చారు. రెడ్డిగారు అప్పటి సమాజాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని అనేక కథలు రచించారు. తెలంగాణాలో సాహిత్య పచారం చేయటానికి ఉద్భవించిన అణా |గంథధమాలకు రడ్దిగారు మొగలాయీల కథలు రెడు సంపుటాలు రచించారు.
. రెడ్డిగారి కథలన్నిటిలోకి నిరీక్షణ గొప్ప కథలకోవకు చెందింది కుమారీ శంకరన్‌ల బాల్య స్నేహము వారితోపాటు సె5ిగి పెదదయి, [పణయరూపం దాల్చి, పరిణయం వరకూ వసుంది. పెళ్ళికిముందు బెస్తల ఆచారాన్ని అనుస3ంచి, సము దములో తెప్పమీద నిలబడి, ఏకు చేపబు తీశుకుావాలి. ఈ వర పరీక్షకు బయలుదేరేముండు “ఏడు
ణ్‌
చేపలు తెచ్చి నిన్ను పెళ్ళిచేసుకుని పూబిసాను. నలుగువిచేతా పూజింప చేసా”నని ఆమెతో చెప్తాడు. ఆమె “నీవు తప్పకరావాలి. నిన్ను మరచి పోలేను. నీవు వచ్చేవర కూ ఎంతకాలమైనా నిఠీక్షిసా"నంటుంది. కొన్ని సంవత్సరాలు ఆమె పతి నిత్యమూ చేపలకూర అన్నము వండుకుని ఆ సము[దపు ఒడ్డున అతడికోసం నిరీక్షిస్తూ ఉంటుంది; అతడు తిరిగి రాలేదు. నిరీక్షణలోనే ఆమె చనిపోతు:ది. ఈ కథకు చారి తకాధారాలు కూడా ఉన్నాయి. మూడీు సము దాలు కలిసిన [పదేశంలో ఉన్నది కన్యాకుమారి త్యాగము. అక్కడ కన్యాకుమారి దేవాలయము ,పసిద్ధ మెనది ఈ కథ (పలాపరెడ్డి గారి కథల సంపుటిల్‌ ని ఇరవై కథలలోకి మణిపూస వంటిది.
[(పఠాపరెడ్డిగారు కొన్ని కథలలో సంఘ సంస్కారాన్ని (పవేశ పెట్టి మకా-తరంగా వితంతు వివాహాలను జరిపించారు. మధ్వ కులంలో పుట్టిన కథానాయిక వితంతువై స్వాములవారి శిష్యురాలిగా మారుతుంది. ఆ|శమంలో స్వాములవారి స్రీ వేటకు భయపడి, ఆశమంలోనుంచి పారిపోయి తనపట్ల సానుభూతి _పకటించిన మహమ్మదియ యువకుని వివాహమాడి ఇద్దరము బిడ్డల తల్లి అవుతుంది. ఆమెకు బాల్యమునుండీ పరిచయమైన యువకుడికీ సంగతి తెలిసి తన మ్మితుడిత్‌ అంటాడు--- “*క్యమైె మన మతంలోనే ఉంటి ఇద్దరు బిడ్డల తల్లి అయేదా” అని. ఈ కథలో స్వాములవార్లు శిమ్యరా్యడను వేధించటాన్నికూడా ఎత్తి చూపారు. సంఘాల పంతులు కథలో ఆ కాలంలోని అధికారవర్గము [పజలను అనేక రకాలుగా బాధించి సరుకులను ఉచితంగా సస చేయించుకుని, మాలమాదిగలచెత వెట్టిచాకిరి చేయించుకునేవారు. దినిని రూపుమాపటానకి రెడ్డిగారు సంఘాల పంతులును సృష్టించి పోలిసు ఇన్స్‌ పెక్ట రును అదరగొట్టించి, మరొక పోలీసు ఆఫసరుద్వారా సంఘాల పంతులుమాటే ఖాయంచేసి ఆ (గామాన్ని అతడికి ఇనాంగా ఇప్పిసారు. డిశరివారంతా పండుగ చేసుకునెటట్లు చేసారు. బారిస్టరు గోపాలకిషన్‌ రావు
గే కథలో ఆదునిక వ్యామోహం గల బారిస్టరు పురాతనాచారాలు పాటించే భార్యను తడి దగర విడిచి, అధునాతనమైన యువతిని వివాహమాడి, తరువాత భంగపడి తిరగి తన మొదటి భార్యను స్వీకరిసాడు.
ఆ రోజులలో నిజాం రాష్ట్రంలోని [పజాబివన సరళినీ, వారిలోని అమాయక త్వాన్ని, మోసాన్ని, వేషాడంబర్డతో [పజలను మోసం చేయటాన్ని వకీలు వెంకయ్య కథలో చ్నితించారు రెడ్డిగారు. అక్షరజ్ఞానం
మాతమగల ఒక వ్యకి రెండు పుసకాలు చంకన బెట్టుకుని, పాయజామా, షెర్వానీ, రూమ్‌టోపీ ధరించి, గొప్ప వకీలుగా చెలామణి అయిన కథ ఇది. కొన్ని కథలలో యువతులు మెహిందీ బజారులో వేశ్యలుగా అమ్ముడు పోవటాన్ని చ్వితిస్తారు. ఆటపాటలు నేర్చిన ఆడ పిల్రలను వేలంవేయటం కూడా చూపిసారు. రంభ అనే కథలో పెద్ద సంఖ్యలో జనానాగల ఒక నవాబు రంభ అనే ఆమెను తీసుకువచ్చి ఏడంతస్తుల భవనంలో ఉంచి సకల సౌకర్యాలు కల్పించి ఆమెతో ఉంటాడు. ఆయన [గామాంతరం వెళ్ళిన సందర్భములో అంతఃపుర కాంతలు ఆమె మీద చాడీలు కల్పించి ఆయన రాగానే చెపారు. ఆయన ఆ మాటలను నమ్మి ఆమెను మెడమీదినుంచి కిందికి దూకమంటాడు. ఆమ దూకుతుండగా ఆమె ధరించిన లంగా గొడుగులామారి ఆమెను మెల్లగా (కిందికి దింపుతుంది. దిగిన ఆమె, పైనుండి తననే చూస్తున్న నవాబు వంక చూసూ చురక తితో పొడుచుకుని చనిపోతుంది. నవాబు ం ఆమెకు గోలీ కట్టించి సమాధిచెస్తూ, దాని పక్కనే తన కొక గోరీ కట్టించుకుని. తననుకూడా అక్కడే సమాధి చేయమని తన సామంతు లకు చెపాడు. రంభ చనిపోయిన తరువాత అతడు (కూరంగా [పవర్రిసూ చివరకు చనివొతాడు. అతడు చెప్పినట్రే ఆమె పక్కన ఉన్న గోరీలో సమాధి చేయబడలాడు. ఈ కథలో రెడ్డిగారు రంభలోని నిజాయితీనీ, నవాబుకు ఆమెపట్టగల అనురాగాన్ని ఎతి చూపిసారు విుత విడాకుల
౫11 కథలో వింత వింత మలుపులు తిప్పి కథానాయికకు విడాకులిప్పించి తిరిగి వివాహం చేయిసారు. రెడ్డిగారు గోలకొండ ప్యతికా సంపాదకులుగా ఉన్నప్పుడు ఆ " ప్యతికలోనే కాకుండా సుజాత ప్యతికకుకూడా కథలూ వ్యాసాలు [వాసే వారు తెలంగాణములో సాహిత్య (పచారం కొరకు నెలకొల్పబడిన అణా [గంథమాలిక కు కధలు (వాళారు. మొగలాయి కథలన్నీ నిజాం రాష్ట్రంలో ఆ కాలంలోని ఆధికార మదోన్మత్తుతె నవారు [పజలను ఏవిధంగా పీడించేవారో బాగా ఎత్రి చూపించారు. అధికారుల అలసత్వముతో కూడిన గుడ్డి దర్చారును, కొందరు నవాబులలోని జొదార్యాన్ని, [కౌర్యాన్నీ, అల్ప సంతోషాన్ని చితించారు. వాటితోపాటు పజల అసహాయతను అమాయకత్వాన్నీ చిత విచిి తంగా వర్చించారు. నిజాం రాష్ట్రంలో అదికార భాష ఆయిన ఉరుదూ భాషా పదాలూ ఎన్నో సామెతలూకూడా తెలుగు థాషలో కలిసి [పజల వాడుక భాషగా మారింది. రెడ్డిగారు అతి సహజంగా (పజల వాడుక భాషలో, మొగలాయి (పభుత్వపు వాలావరణాన్ని కల్పించి, దాని కనువైన ప్నాతలను సృష్టించి కథలను రచించారు. కిచిడీ జాగీర్‌ వీవీ జాన్‌, చద్దామంటి పురసత్‌ లేదు, బేభూఫ్‌ మదార్‌ సాన్‌, గారీ కద్దూ బారా కొత్వాల్‌ అఎటూ కథలక పెర్లు పెట్ట వాతావరణాన్ని ర్వ కట్టించారు . గోమాజీ గణేష్‌ పీతల్‌ దర్వాజా కథలో గోమాజీ గబెన్‌ ఉదర పోషణార్థం పీతల్‌ దర్వాజా పేరుళో ఒక స్టాంపు చేయించుకుని ఊరి ముందర కూర్చుని ఊళ్ళోకి వెళ్ళ సరుకుల పైన మొహర్‌ వేసేవాడు. కొంత కాలం ఊరికే వేసి, ఆ తరువాత మూటకు అణా వంతున వసూలు చేస్తూ వచ్చాడు. ఊరి వారందరికీ ఆ ముద గల సరుకులు కొనటం అల
౫111 వాటయి, ఆది లేని సరుకును దొంగ సరుకుగా భావించేవారు. నవాబు దగ్గరికి గోవా తెల్రవారు సరుకులు అమ్మకానికి తీసుకుని వచ్చేటప్పుడు గోమాబీ గణే? చేత ముద వేయించుకోకుండా ఊళ్ళోకి వచ్చారు. నవాబు ముద లేకపోవటాన్ని చూసి ఆలోచించి మ్నుదను గురించి విచారణ చేసాడు. ఆ విచారణ వల్ర సంగతంతా టోధపడటమ కాకుండా బైట నుంచి వచ్చిన సరురుపైన కరోడ్గిరీ (గ౫౫ లేక కస్టము) వేయవచ్చునని (గహించాడు. ఈ పద్దతిని తనకు తలియజీసిన గోమాబ గణేోకు నెలకు ఇదు వందల రూపాయల వేతనము ఎర్పాటు చసి కరోగ్లిరీని తన జొగీరులో (పవేశ పెట్టాడు. రెడ్డిగారి కథలన్ని చైతన్యవంతమైనవి. వాస్తవికతకు ఆతి దగ్గ రగా రచింప బడ్డాయి. వారు కథా రచనలో సిద్ధహస్తులే కాక్‌ ఆనేక మంది కథా రచయితలను తయారు చేసినవారు. కవులూ సంపాదక వ్యాసరచతలూ, పరిశోథకులూ, విమర్శకులూ, కథా రచయితలూ ఆయిన సురవరం (పలాపరెడ్డిగారి చేతిలో కలం తన (పతాపాన్ని వెలి గక్కుతూ చిందులు (తొక్కేది. వారి రచనలు తెక్కలేనన్ని ముదణలు పొంద గలిగినవి, ఇల్లిందల సరన్వతీ వి 25.0. 195
4 నావూట ఈ మొగలాయి కథలను వినోదానికిగాను నను అప్పుడప్పుడు పేరు లేకుండా గోలకొండ పష్మతికకు (వాసి యుంటిని. కావున వినోద దృష్టితోనే చదువవలెను. వీటిలో రాజకీయా ంతరార్థములను క ల్పింపరాదు. మొట్ట మొదటి కథ “గ్యారా కదూ” కథ. అది 10.86.1981 లో “. 1పకటింపబడెను. నాల్లవదగు గోమాజీ గణేశ్‌ కథ 16-68-168. గోల కొండలో మ్యుదితమయ్యెను. ఇది ముదితమైన కొన్ని మాసాలకే (శ్రీ వేలూరి శివరామశాన్త్రిగారు భారతిలో ఇదే కథను తమ పద్ధతిలో (వాసిరి కాన నేను వారి కథనే తీసుకొన్నానని యెవరైనా అనకుండుటకై యీ తేదీని కనబరుచుచున్నాను. అయితే వారున్నూ నా కథను చూడ కుండానే [వాసినారని నా అభ్మిపాయం. ఇట్టిదే కాక తాశీయన్యాయము ఇందలి తుది రెడు కథలు ఎలియట్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ ఇండియాలో నుండి [గహింపబడినది. ఈ కథలను సంపుటేక రించి [(గంధరూపముగా వెల్ల డించి ఈ అణ్మాగంధమాల వారు నన్ను అను గహించినారు, 8111940. సురవరము [పలాపరెడ్డి.
0 విషయపసనూచిత ..... పతాపరెడ్ది కథలు పుట 1... నిరీ్షణ ల 8, సంఘాల పంతులు 44 కేర్‌ ఉ, వకీలు యెంక య్య వ. 2 5. _ బారిస్టర్‌ గోపాలకిషన్‌ రావు 4 లై! 6. వెంకటరెడ్డి దొర (నాటిక) + లీరి గ, మెహ్టీబెగ ౦ 6 ఓలి ర భఖిస్మత్‌ 4 లరీ ౪. అపరాధం ఆం 66 10. వింత విడాకులు త (70 11. _గ్యారా కద్దూ బారా కొత్వాల్‌ క 2 12, _ బేఖూప్‌ మదారుసాబ్‌ 4 1109 18. బంగారు గాడిద ఆం ది 14. _గోమాజీ గణే? పితల్‌ దర్వాజా 4. లర్‌ , 18. కిచిడీ జాగిరు 99 పిటి 1". _ బెతాళు సులానుల భట 44 1లరి 18. , రంభ. 148 19. చసామంటే పురుసతు లేదు లు లకీ 20. ఫకీరు బిడ 4 156 2౨], రుమాలను బద్ద తినిపోయింది 4 16బి
న! || నో
ష్‌ ఇ్బ ( | |
ః్‌ వ
త త్‌ ప!
నిరిష్‌ణ
“శంకరన్‌! దినమూ సూర్యువం తొర్బ్చుసముదిమునుంచి పెకిలేచి మళ్ళీ పడ మటిసము దములో మునుగుతూ వుంటాడు. రాతంలౌ యక్కడ వుంటాడు? ము తెలవా రేవరకు తూర్వు ఎటావనిడు?”
“కుమారీ? ఆది అచాదిసియమం,. (పతిపసువుకూ ఉదయం అఆ సమయం ఉస్నది. ఆ _సమించవసుపు ము ఉదయిసుంది. మన
. యీవూల్లి తూర్చుపడమటి సమ్ము దాలు తలు స్తవ, అందుచేత సము (దంలోనే పుట్టి సము దంలోనే మునిగినట్టు క వనబడుతుంది.”
“అయితే వేరేదేశాల్రో యెట్రావుంటుంది!”
'- ఈయందం అక్కుడలేదు. ఉత్తరానికి పొయ్యే కొం్ప భూమిలో మునిగి భూమిలొనుండి 'పెకివచ్చునట్టు కనబడులౌడు.”
ష్‌ అలలుచూ సివా? యెట్టా వొకటిమిద వొకటి పడుతున్నవో, ఎప్పుడూ వాటికి విరామంలేదా?”
“అఖండ పేమఆఅంటే అక్రై వుంటుంది. . *. .. ఈముచ్చట కేమిగాని
అ యింకకొంచెం సెపట్లో సూర్యుడు మునుగుతాడు. మనము దినములాగా యిక్కడినుండి సముదం అంచువరకు దొర్లుదామురా.
“ఊపహూ.(, దినమూ నెనే ముందు దొర్హాలేమి? చూడు, ఎంత యొత్తునుండి దొర్జుతామో'? ౧౮ అడుగుల ఎల్తనా వుంటుంది యీ యిసుక దిబ్బ.”
త
టి (పతాపరెడ్డి కథలు “లేదు. నీవే.” “సరే. రా!” శంకరన్‌ ముంచు ఆవిటవాలు సము దతీరం యిసుకదిబ్బమీద అడ్డముపండుకొని పల్టీలు కొడ్తూ కిందికి దొర్హినాడు. కుమారి వాని . వెనుకాలినే దొర్జింది. శంకరన్‌ మిద కుమారి పడింది. కిలకిలనవ్వుతూ ఇసుక ౦లా దులుపుకొని చేతులు చేతులుపట్టుకొని మళ్ళీ పైకెగబాకినారు. ఇట్టా ఎన్నోమారులు దొర్చినారు. ఇంతలో | పొద్దుమునిగింది. ఇద్దరూ వకర్నొకరు రాచుకుంటూ యింటిదారి పట్టినారు. ' ల ఖః ణః క్‌ శంకరన్‌ తల్రిదం్యడులు చిన్నప్పుడే చనిపోయినారు. తన మెన మామయింట్లో పెరుగుతున్నాడు. ఇప్పటికి వయస్సు 15 వుంటుంది. మంచి స్సుర దూపి. సాధారణంగా తిరువాన్కూరు బె సవారుఅం టే నల్బగా వుంటారు. కాని శంకరన్‌ గోధుమ వర్ణమువాడు. దినమూ ఆ కన్యాకుమారి తీరమువర్ద సము దములో తనమామవెంటపోయి చేపలు పట్టుకవచ్చే వాడు. కుమారి తల్లిదండులకొ కే కూతురు. వయసులో చిన్నదైనా చేపలకూర, అరటికాయకూర, పనసకూర, అన్నము, సాంబారు బాగా వండగలదు.' మంచి ఆంద మైనపిల్ల. కాస్త నల్రనిదైనా ముక్కూమొగమూ తీరూ చూచిన చాల ఆకర్షణీయముగా కనపడేది. కొబ్బరినూనెతో నిగనిగమనే వెం్య్యటుకలు అప్పుడే బారెడేసి పెరిగినవి. నల్లని 'పెద్దక ంద్దతో నవ్విందం టి శంకరం హృదయంలో మెరుపు మెరసి నట్టా వుండేది. పెదవితెరచి మాట్లాడిందం టే ఏక్తారా విన్నట్టు వినేవాడు. బయలులో తిరిగ గారాబముగా పెరిగిన పిల్ల ఆగుటచేత అంగసొష్టవం బాగా వ్యక్తం అవుతూవుండేది. తన మేనమామకూతురు అగుటచేత శంకరన్‌ కే ఆపిల్పనిస్తారని అందరూ అనుకునేవారు. కాని వీరి కాపెండ్రిండ్ర ముచ్చట యేమిన్నీ తెలియదు అన్యోన్య పేమ దివదినమూ పెరుగుతూ
(పతాపరెద్దె కథలు త్రి వుంది. దినము సాయంకాలము తప్పకుండా సముదతీరము పె ఆ యేట వాలు యిసుకదిబ్బలమిద ఆడుకునేవారు, ష్గ ఖ్‌ ఖః ఇటా కొన్నిసంవత్సరాలు గొడవినవి. శంకరన్‌ ఇరువదియేండ్ల
వాడై నాడు. కుమారి 16 యేఐడ్హద్రైెంది. ఈ నవయవ్వనంలో కుమారి సంపూర్ణవికాసమునకు వచ్చినది ఆ గులాబిరేకులవంటి పెదవులు, ఆ నవ్వే పెద కన్నులు, ఆ చూపులలో గాఢమైన పమ, ఆ కిలకిల నవ్వులలో వెన్నలతేట, ఆ మాటలలో అమాయకత్వము, ఆ గంథఖీర మైననడక ,
. ఆ ముందరి కొప్పు, ఆపొంకమైన వక్షః్థలము శంకరన్‌ మనసులో గాఢముగా నాటుకొసిపోయినవి. ఆకాలంలో మళయాళ శ్రిలకు యెదలపై రవిక లుగాని, కొంగుగాని లేకుండేది. అందుచేత పమారినొందర్యం మరీ ఆకర్షణీయమై, లోభనీయమై వుండేది. ఇట్లు ఏరిరువురు పెరిగినా, తాము దినమూ అడుకునే ఆటలు మానలేదు. ఆ దిబ్బలపై జారి తనమీద కృమారి పడినప్పుడు శంకరన్‌ తననేకాదు (పపంచాన్నే మరచిపొయ్యే వాడు. ఆ పడుచు చేయిపట్టుకొని రాతిలో యింటికి పోతూవుంటే శరీర మంతా గగుర్చొడిచేది. కుమారికూడా శంకరన్‌ తొడపై తలమోపి పండువెన్నెల్లో పండుకున్నప్పుడు, తన [(పియుడు ఆకథా యీక థా చెప్పుతూ యేదో మిషపెట్టుకొని వంగి ముద్ధు పెట్టుకొన్నప్పుడు తన శరీరములోని రకము మహావేగముగా, ఉష్ణంగా _పవహించుతూ వుందిది. చెక్కిశ్ళకాంతి రెండంతలయ్యేది ఊరి అమ్మలక్కలు పఏీరిద్దరి యీడూ జోడూచూచి వీి అమాయకపు ఆటలుపాటలుచూచి చాల ముచ్చట పడుతూ పావురేళ్ళజతగా వున్నారని అంటే యిద్దరూ ముసిముసి నవ్వులునవ్వ్యుతూ వకర్నొకరు వంక చూపులో చూచుకునే వాండ్లు.
ఒక నాడు సాయంకాలము యింటికివసూ వారిద్దరు యిట్లా మాట్టాడు కుంటూ ఒప ్యయినాలు ।
ర్త (పతాప రెడ్డి కథలు . “కుమారీ, ముందు ఆదివారము మనకు పెండ్రంటగా? ఆత్ర మామలు వాండ్హు పందిళ్ళసి యిలంతొా ఆలంకారం చేస్తున్నా రు.” న జతి “ఆ సంగతి నాకూ తెలుసునులే.” 4 “మనము ఇంక ఆలుమగండ్రమైతే మనకు [బహ్మానందంగా ఉంటుందికదూ 1!” . “ఇప్పుడులేదా? మనకెప్పుడూ నిత్యానందమే. మనము ఎప్పటి వలెనే దినమూ ఆడుకుంటాముగా.” ః “లేడు. ఇంక మనకు ఆట్హాడే అవకాశం వుండదు. మనమింక ఇంటిపనులన్ని చక్క-బెట్టుకుందూ సంసారం బేయవలసింది. నేను ల దినమూ చేపలు పట్టుక వస్తాను, సివు ఇంట్లో పసులన్ని చక్కబెటూ ముసలివారైన తల్రిదం్యడుల సేవ జేయవలసివుంటుంది.” “అట్బెతే నీవు నన్నింక (అుమించవూ?” “పేమించనూ! యెవరంటారు? నిన్ను పూలల్లో పెట్టి పూవి సాను. అందరిచేత పూజింపజేసాను.” “నెను పగలంతా చేపలు పట్టబోలాను. సీవు ఇంట్రో దంచి, చెరిగి, వంటచేసి ఇంటిపనులు చూచుకొని సాయంతమువరకూ సర్దీ, బుట్ట తీసికొని సమ్ముదతీరానికి రావూ?” "తప్పకుండా, గంటముందేవచ్చి ఎదురుచూస్తూ కూర్చుంటాను. ” “మరి నేను పగలంతా సము్ముదంమీదవుంటే, నీవు ఇంటిపనుల్లో నన్ను మరచిపోతావా?” “ఎన్నటికీ మరవను. అమ్మో! నిన్ను మరిస్తె [పపంచమునే మరచినటు!”
| (ప్రతాపరెడ్డి పథలు ల్‌ శసివారమునాడు మధ్యాహ్నము ఖోంచిసుకొని కుమారిని వె.ట బెట్టుకొని సమ్ముదతీరానికి శంకరన్‌ పోయినాడు.
“కుమారీ! మన కులాచారంపకారం మన పెండ్రికోసం నేను వంటిగాపోయి యెడు చేపలైన పట్టుకొని రావాలె, అదెంతపని?ః గంట లోపలనే వస్తాను. రేపేగా మన పెండ్రి. నీవు ఇంటివద్దవుండు. ఇప్పుడే వస్తానూ, ఏమి?”
“అందుకు సందేహమేమి?”
ఓ, “శేపలయేటలో నన్ను మరచిపోతావేమో?”
“లేదు, లేదు. నీవే నన్ను మరచిపొయ్యేవు!”
“నీవు జల్టీ రాకుంటి, నేను నీతో ఇంక మాట్టాడనుచూడు.”
“తప్పకుండా వసాను.ో
అంటూ కుమారిని ముద్దులలో ముంచి చిక్కని బిగికౌగిటిలో ఇరికించికొని కొంతసేపు తన్మయుడై విడిపించుకొని గంతులు వేస్తూ తెప్పయెక్కి. తెడ్డుతో గబగబా నడుపుకుంటూ వెళ్ళినాడు. అతడు చూపు మేరనుండి అదృవష్యడయ్యేవరకు చూసూ కుమారి ఇంటివైపు తిన్నగా నడిచింది. గంట అయింది. రెండు, మూడు, నాలుగు గంటలెంది. సాయం[తముంది, చీకటిపడింది, శంకరన్‌ రాలేదు. 'వెన్నెలర్నాతి ఫర్వా లేదు. ఈవేళ చేపలు దొరకలేదేమో. సగముర్యాతికైనా వసాడులే అని కుమారి తల్రిదండు లన్నారు. కుమారి మాతము రాతి అన్నము తిన లేదు, న్నిదపోలేదు, ఇంటిముందరనే కూర్చుని సముదము దిక్కు చూస్తూవున్నది. ఏమ్మాతము చప్పుడైనా తన శంకరే వచ్చెనని ఆత
ముతో చూసూవున్నది. తెల్లవారేవరకు ఒక టే నిరీక్షణ, కుమారి తల్లి దంగడులు భయపడిపోయినారు. వెంటనే కులస్థులను పదిమందిని జత
గ్ర (పతాపరెడ్డి కథలు చేసుకొని తెప్పలు వేసుకొని సమ్ముుదముమిద (పయాణమైనారు. పది మంది పదిదిక్కులా పోయినారు. మధ్యాహ్నమువరకు అందరూ వాపసు వచ్చినారు. శంకరన్‌ చనిపోయినాడనే నిర్ణయించుకొన్నారు. కాని తెప్ప గా
- జాడై నా కనపడవలసివుండె, అదీ దొరకలేదు. వృద్ధ్హులెన కుమారి తల్లి దం[డులు కుమారిని పట్టుకొని గోడుగోడున యేడ్చినారు. వచ్చిన చుట్టా లంతా ఆంగలార్చినారు. ఎవ్వరికి తోచినట్టు వాళ్ళు ఓదార్భినారు. ““ఇద్దరికీ లగ్న బలంలేడు, ఎమిచేసాము?” “ఇద్దరు పార్వతీపర మెశ్వురులలాగా ఎంత ముచ్చటగా వుండేవారు, పాపం!” శ “వానికి నొసటిమీదవుండే ఆ పెద్ద మచ్చను చూచి ఎంత అద్భృష్టవంతుడమ్మా అనుకునే వాండ్లము!” “ఏంత వినయవిధేయతలనుకున్నా రు!” “శంకరన్‌ అంటే భోళాశంకరుడే నమ్మా! “ఇంకెక్కడి శంకరన్‌? అయ్యో! కృమారీ! మీ ఇద్దరికీ ఈనాటికి బుణానుబంధము దెగిపోయెగదమ్మా 1” అని నానావిధాల యెవరికి తోచినట్టు వారు వాపోయినారు. కాని కుమారిమా[తం ఒక్క- క న్నిటిచుక్క_ రాల్బలేదు. ఒక మాట అనలేదు. ఒక విధమైన విషాదహాసముతో సము దందిక్కే చూస్తూ వుంది. ఎవరు పిలిచినా పలుకదు, అన్నము తినదు, ఆ చూపులో ఏదో వెదకులాట కనపడుతూ వుంది. వచ్చిన బంధువులంతా సాయంతం / వరకు ఎవరిబాట పట్టుకొని వారుపోయినారు,. 4 న నా అసమయం అయ్యే సమయంలో ఇంత చేపలకూర, ఇంత అన్నము, ఇంత పెరుగు బుట్టలో తీసికొని కుమారి సమ్ముదతీరాని కి
(పరాపరెడ్డి కథలు (7 పోయింది ఎందుకమ్మా అంటే పలుకదు. తల్రిదం్య డలు అడ్డమువచ్చినా వినదు. శంకరన్‌ తనను విడిచి ఇప్పుడే వస్తానని చెప్పి కడసారి ముద్దు పెట్టుకొని కౌగిలించుకొనినచోటి కే పొయి నిలుచున్నది అట్ర సమ్ముదం దిక్కు చూస్తూ నిలబడింది. తల్లిదండ్రులు ఏమి [ప్రమాదమౌతుందో అని వెంటనే వున్నారు. చీకటిపడ్డతర్వాత ఎంతో _పయాసతో ఇంటికి తీసుక వచ్చినారు (ప్రతిదినమూ సాయంకాలము సద్ధికట్టుకొని కుమారి సమ్ముద తీరానికి పోయి తాను, శంకరన్‌ ఆకుకుంటూవుండిన ఇసుకదిబ్బలపె కొంతసేపు కూర్చొని తర్వాత తనను వదలిపెట్టిపోయిన చ్‌ టికిపోయి నిలుచుండి చీకటిపడిన వెంటనే తిరిగి ఇంటికి వచ్చెది.
స్క “ఏమమ్మా,?' ఇం క3క్కం-డి శంకరన్‌? ఇంకా వసాడనుకున్నావా! ఎందుకీ వృథాాశమ?”' అని తల్లిదం్యడులు కంటనిరు పెట్టుకొని అడిగితే
(౧ ట “అమ్మా! నా (పియుడు, నా [పాణము, నా శంకరన్‌ తప్పక వస్తాడే. తప్పకుండా వసానని చేయిలో చేయివేసి పోయినాడు” అనేది “ఓసి పిచ్చితల్టీ! ఇవెక్కడి పిచ్చితోహలే నీకు!”
. “లేదమ్మా! తపుకుండా వసాడు. పోతూ పోతూ నన్ను మరచి
పోయ్యేవు సుమా అని చెప్పిపోయినాడు. ” “వాడే నిన్ను మరచిపోయినాడే, తిక్కతల్రి! యింక వాని ఆలో “అట్లా కానేకాదు, అతడు నన్నెన్నటికీ మరిచిపోడు. నన్ను పూవుల్జొ పెట్టి పూజిసానన్నాడు. ఆ అలలవలెనే [పమ అనంతము, అఖండము అన్నాడు.” “దిడ్డా! సీకు మతిపోయిందా ఏమి? వేరే మంచి మనము చూసా నులే. చింత చేయవద్దు" అన్నాడు తండి.
ర్‌ (పతాపరెడ్డి కథలు “నా శంకరన్‌ కంటి మంచివాడు |పపుంచమంతా వెదికినా దొర కడు. నాశంకరన్‌ తప్పకుండా వస్తాడు నా మెండ్రి విషయంలో మీరేమీ చింత చేయవద్దు చిన్నప్పుడే మాకిద్దరికీ పెండ్డి ఆయ్యింది. నేనిఖ్లై యెదురు చూస్తుంటాను. మీకిష్టం వుంటే యింత కూడు వెయ్యండి. లేకుంటే నేనూ సముదంమీదపోయి నా (పియున్ని, నా భర్తను వెదకు కొనీ కలుసుకుంటాను.”' ఖః (౫ ఖు కొన్నియేండ్లు అథే గడచిపోయినవి. కుమారి తల్టి దండ్రులు [క మేణా చనిపోయినారు. కుమారి కిప్పుడు దిక్కైవ్వరూలేరు.తల్రిదం దులు విడిచి పెట్టిపోయిన ఆస్తి కావలసినంత వుంది. దినమూ తనకూ, తన గ్‌ శంకరన్‌కూ వంట వండుతుంది. సాయంగత మయ్యేవరకు శంకరన్‌ ' భాగము మూటక ట్టుకొని సము దతీరంపోయి తాము చిన్న ప్పుడాడుకొన్న చోట్రన్నీ తిరిగి చీకటి పడేవరకు శంకరన్‌ ఆఖరుసారి తనను విడిచి పెట్టి పోయిన తావుకుపోయి అక్కడ అన్నము పెట్టి యింటికి వసుంది. ఇట్టా దినాలు, మాసాలు, సంవత్సరాలు నిండినవి. ఈ 15 ఏండ్లనుండి అదే దినచర్య. ఒకనాడు చాలా జబ్బుచేసి మంచం పట్టింది. [పక్క_యింటి నాయర్‌ న్ర్రీ వకఠతె వచ్చి పరిచర్య చేస్తూ వున్నది. “అయ్యో! యీ దినము శంకరన్‌కు అన్నము తీసుకపోలేదే! నీవైనా తీసుకపోవూ, ఆతడు వచ్చేవేళ ఆయింది” ఆన్నది నాయరు గ్రీతోం రెండవ దినము ం జబ్బింకా జొసి అయినది. ఆమె పవ్మితవర నము, ఆ నిర్మల పేమ, ఆ అఖండభక్తి, ఆ అపూర్వ విశ్వాసము చూచి ఆమెను భకితో నమ ఆ స్కరించనివారే ఆ [గామంలో లేరు... ఆమెకు రెండు దినాలు చాలా జబై్రైందని వినేవరకు చుట్టుపట్ల వారంతా గుంపెనారు. పగలంతా తీవ మెన తాపము. కలువరింతలు. ఆ కలువరింత లంతా శంకరన్‌ గూర్చిన కొలవరింతలే.,
(పతాపరెడ్డి కథలు క.
“జ్య్యపల్ళా( సీవముందు దొర్రివోవాలె.”
“మనకు పెం డైతే యెప్పటిలాగా ఆడుకోమూ?”
“నన్ను మరిచిపోలావా శంకరన్‌?”
“లేదు లేదు. నీవు జల్టీరాకుం టే వట్టు.
ఈ (పకారము కలవరించుతూ వున్నది.
సాయంతమెంది. ఆందరూ చుట్టూమూగి ఉపచారాలు చేస్తూ వున్నారు. తటాలున కుమారి ముఖముపై గొప్పకాంతి బయలుదేరింది. కండ్రలో ఆనందజ్యోతి [పజ్వరిల్టింది. ఎక్కడలేని బలం వచ్చినది,
కి మంచములో లేచి కూర్చుని దశ్షిణముఖంగా చూసూ చెతులు చాచి.
కక. వచ్చితివా, శంకరన్‌! జల్టీవస్రానంటివే! ఇప్పుడైనా నన్ను మరచిపోలేదు కదా! నన్నూ రమ్మంటివా? వసా, వసా, ఇదిగో వసు న్నాను. వస్తున్నాను శంకరన్‌ !....'
కుమారి మంచముమీద పడిపోయింది. అంలా నిశ బద్దం. చూచే వరకు కుమారి శరీరం చల్రబడింది, కండ్హు మూసుకున్నది. ముఖము పె చిరునగవు మాాతము అపై నిలిచిపోయినది.
(గామస్టులంతా సర్వవర్దములవారు ఆమెను ఆ శంకరన్‌ తో కడసారి వీడ్కోలు పొందిన స్థలములో సమాది చేసినారు. అచ్చటనే
| వక గుడి కట్రనారు. అందు అఖండ | పమజ్యోతిని ఎలిగించినారు,.
నేటికిని కన్యాకుమారి దేవతయై ఆ చోట పూజింపబడుతూ వున్నది. “నిన్ను పూలల్లో పెట్టి పూజిస్తాను. అందరిచేత పూజింపనేస్తాను'” అన్న శంకరన్‌ మాటలు నిజమైనవి
/ గ్‌
నా స్నేహితుడు రైల్వే కాఫీ హోటల్లో నాష్టా చేస్తూంటే నేను మాతం విలాసంగా సికిం్య్యదాబాదు ప్రొాట్ఫారం మిద రైలు డబ్బాలల్లో వుండే [ప్రయాణీకులను చూస్తూ వెనక్కూ ముందుకూ తిరుగుతూవుంటిని, ఆడవారి డబ్బాను కొంచెము దాటినో లేదో “రాముడూ!' అని సన్నని గొంతునుండి శబ్దము నా చెవిలో బడెను. ఎవరది ఇంత నిర్హక్ష్యంగా నన్ను పదిమందిలో మా ఇంట్రో తల్రిదం్యడులు పిలిచేలాగున పిలుస్తారు
అని వెనక్కు జూచి, న న్నెవరు పిలుసారు, ఇట్టాంటి పెర్తుకలవారు లీ .. యెొందరుండకూడదూ, అని ముందు అడుగువేసి. కాని మళ్ళీ “ఏమి రాముడూ, అభ్రు షోత్రావు' అని ఇంకింత మనోహరంగా కంఠము విన
బడెను. తటాలున వెనక్కు తిరిగేవరకు వక చిన్నడబ్బాలో వకముస "
ల్మాన్‌ స్రీ దా సెన పెట్టిన పండ్హు క నబడుతుండగా, నవ్వు ముఖముతో డబ్బాలోనుండి బయటికి వంగి నాతట్టు చూస్తూవుండెను. ఈమె సుమారు .. లర్‌ యేండ్దది, లోపల య్యెరటి చీటిచీర వుండెనుగాని దానిపై కొంచము మాసిపోసిన తెల్సనిమైలడుప్పటి తలమీదుగా క ప్పుకొనివుండెను. ముఖము, కుడిచెయ్యిమా(_ తము బయటికి కనిపిస్తూ వుండెను. కుడిచెయ్యికి వక్క సన్నని బంగారుకడె ముండెను. దానితోపాటుగా 10-12 విలాయితీ గాజు
.... లుండెను. ముఖము మంచిబంగారు వన్నెతో మెరుస్తూవుండెను. ముక్కు . మీద కుడితట్టో, యెడమతట్ట్లో గురులేదు కాని, వక్కతట్టు మాతము బంగారుది కమలమువంటి వక్కనతు వుండెను. చెవులకు పెద్ద పెద్ద గెంటీలో అవేటివో సుందరంగా వేలాడుతూవుండెను. కంఠములో ఒక బంగారుతీగె వుండెను. నల్రనిక నుగుడ్డు, కండ్రకు బాగా కాటిక రాచుకొని వున్నండున కండ్లు మజింతా నల్టగా కనబడుతూ వుండెను. ఆ గుడ్డలో ఆకర్షించే శకి వుందా అన్నట్టు వకవిధమైన కాంతి (పకాశిసూ వుండెమ.
(పతాపరెడ్డి హీథలు 1|| గుండనిముఖము మొ శత్తముపె యా వయసుది చాల ఆకర్షణీయంగా వుండెను. ఈమెను నే నెప్పుడోచూసినట్టుందే అని వక్కనిముషము చాలా ఆలోచి సిని కాని యమిన్నీ జ్ఞాపకము రాలేదు నేను ఆమెను సమీ పించినవెంటనే “ఏమి, రాముడూ! _--మరచి పోతివా?” అన్నది ఆమె, “ఏ మిది, ధ్వనికూడా యెన్నడో విన్నట్టుంది. అని మనసులో అనుకుంటిని, కాని జాడమాతము తెలియలేదు. నే నెన్నడున్ను తురక వాళ్ళ న్రీలతో మాట్లాడినవాన్నికాదే, యామె వన్నెట్రా గురించింది ఆని నాలో తర్కిసూ, పోనీ యీమెనే విచారిసాము అని మనస్సు గట్టి చేసుకొని “బీ అమ్మా! మీ పేరేమి?” అంటిని. “పు సేన్‌వీ ఆంటూ పక్కున నవ్వెను. విచ్మితపు పేరు చెప్పటం, పెన కొ తవాళ్ళతో సరసం చేయడం! యిదెంత తమాషాఆడుది అనుకొని, యెవరన్నా చూసే యేమనుకుంటారు అని పక్కలకు చూసి యొవ్వరూ డబ్బాలో కాని? సమీపములో గాని లేకుండింది చూచి ధైర్యం తెచ్చుకొని '“బూవమ్మా,; మీ రెవ్వరో నాకు తెలియదు. మీరేమో పొరపాటు పడినట్టున్నది. నాకు పనులున్నవి, పోవాలో అని యేవో రెండుమాటలు అనే సిని. ఎందు కంటే ఆడ వాళ్ళతో మాట్లాడా లంటే చిన్నప్పటినుంచీ చాలా సిగ్గు పడేవాన్ని. “ఏమి, రాముడూ! యింతలో యెంత పెద్ద మనిషివెతివయ్యా సీవు! మీ సందులోవుండే కామాక్షిని యెరుగుదువా?” “ఏ కామాశ్నీ?' “మధ్వాచార్ల బిడ్ల. చిన్నప్పుడే వితంతురా లై నకామాక్షిని మరిచి పోయినావా*” మళ్ళీ నేను ఆమె ముఖము ఎగాదిగ చూ స్తిని. యిప్పుడు జ్ఞాప కానీికి వచ్చెను. ఆశ్చర్యములో ఆశ్చర్యము! ఆ కామాశ్నే కాబోలు, యీ హుసేను బీ అనుకుంటిని. ఛీ అదేమి మాట! ఆమె [బాహ్మణ స్త్రీ, యీమె అంటే తురకది. అయితే యిదేమో అరేబియా కథలాగున్నది.
లీ 12 (పళాపరెడ్డి కథలు విచారించకొద్ది విచితాలు బయలుదేరుతున్నవి అని ఇదంతా వక్కఅర నిమిషములో ఆలోచించుకొని మి ఆమెతో యిట్టంటిని : ““ఏమమ్మా, కామాక్షి నెరుగుడు గాని, ఆమె ఇల్లు వాకిలి విడిచి 6 యేండ్లు అయింది. ఆమె మీకెట్లా తెలుసు?” - ళీ “ఆకామాక్షి మరి యీ హుసేన్‌వీ ఇద్దరూ వక్క-టే రాముడూ! అని నిర్హక్ష్యంగా పలుకుతూ మళ్ళీ పకాపక నవ్వింది ఆమె.నేను నిర్హాంత పోతిని. ఏమిటా యీ చి్మితము! (దాహ్మణ స్రీ తురకది అయింది. మరి యేమిన్నీ చింత లేకుండా యెంత ఆనందంగా వుంది! అప్పుడు ఇంట్రో ఆడ్‌ వాండ్లు మగ వాండ్రు పెట్ట బాధలు పడలేక వాడిపోయిన మొఖముతో యెప్పుడూ శోకిస్తూ వుండేది పాపము! యిట్లా యిం కెంత సేపు చిన్నప్పటి విషయాలను ఆలోచిస్తూ తన్మ యుడనైై పోతుంటినో కాని యీ హుసేన్‌ వీ మీ నవ్వు చాలించి కొంచెము చింతతో యిట్లు చెప్పింది: “*రామమూర్రీ! నేను మావాండ్హ యిట్లా వున్నప్పుడు మా తల్రిదం డులు పాపము చిన్నప్పుడే ముండ మోసింది, దానికేమి తెలుసు రెండు తెలియనిపిల్ల-అని నాకు తల వెండుకలు గొరిగించకుండా పెద్ద దాన్ని అయినాకా కూడా అట్లాగే వుంచి వుండింది నీకు తెలిసిన సంగతే గదూ?” “అవునూ, అందరికీ మీ వాండ్ల పెన యిందుకోసర మ కోపము వుండింది. మివాండ్హకు కులముతప్పు పెట్టాలె ఆపి పట్టు పట్టింది. " అదే సంగతి నేనుగూడా చెప్పుతూ వున్నాను. కొన్నాళ్ళకు " మధ్వస్వాములవారు వచ్చింది గుర్తుందా?!” . కీద్సాగ్గా గురుంది. అప్పుడే రదా నిన్ను బలవంతంగా పట్టుకొని పోయి నెత్తి, గొరిగించాల్సిందని కులస్టులంతా కోరింది. స్వాములవారు కూడా గొరిగించాలె అని ఆజ్జ యిచ్చారు. అప్పుడు సీవు వప్పుకోకపోతే స్వాములవారు సీక్షు బుద్ధి వచ్చేటట్టు బోధ చేస్తామని తమ వెంటనే |
_ (పతాపరెద్ది కథలు తి “సంచారములో పిలుచుకొని పోయిరి. ఇంతమాతం నాకు తెలుసును. ఇది 6 ఏండ్డనాటి సంగతి. తర్వాత యేమైందో తెలియదు. కాని నీవు తురకదాని వైందె చాలా అశ్చర్యంగా వుంది.” "
“వఎనరాదూ, నేనే కథంతా చెప్పుతానుక దా? ఆ పిమ్మట స్వాముల వారు యేం చీసినారను షపున్నావు! చూ పెకి మహా గొప్పవాళ్ళలాగు వుంటారు యిలాంటి వాళ్ళంతా. మెల్రిగా కౌన్నిదినాలు ఆయిన తరువాత స్వామివారు నేను పండుకునేఇదికి సగము ర్యాత్రివళ వచ్చినారు. చల్లగా నామీద చెయ్యి వేసినారు. స్య్వామిగారి బేయ్యంతొ వణుకూరు= పుండెను.
| నేను తటాలున లెసిని, ఎప్పుడా రథింతొ యెందుకు చెప్పాల కాని స్వామిగా రెంళ బలవంతం చేసినా నేను వప్పుకానక ఫోతిని. ఇంచే
మన్నా తొందర పెడే కేకలు వేస్తానని బెదరి సిని. “మంచిది. నీసంగతి
(పొద్దున చెపానులే ఆని ఆంటూ స్వాములవారు వెళ్ళిపోయిరి. పిమ్మట నాకేమాాతమూ న్నిదపట్టలేదు ఏమిరా నాగతి అని ఆలోచిస్తూ చీకట్టోనే కందగ్హుకొట్టుకుంటూ కూర్చొంటిని గా రాందక+రము! చలికాలము[పారంభమై
ఉండెను. యేమీ తోచకుండెను, (పొద్దున్న నా సంగతి తెలుస్తుంది అన్నే
యీ స్వామి, నాకేమిగతి పట్టునో! విషము గిషముపెట్టి చంపిస్తాడో లేక
-. ఇంకేమి చేసాడో అనే భయం వేసింది యిట్రా వక్క- ఘంట సేపు ఆలో
చిస్తూ? యింక అక్కడవుండేది మంచిది కాదు అనుకొని మెల్లిగా లేచి
యెొట్లో ఒకట్టు మఠమునుంచి బ్లైటపడి చీకట్లో పారిహోతిని. తెల్లవారిన
తర్వాత మెల్రిగా మా |గామఎ బాటపట్టి మా ఇంటికి పొతిని కాని కులస్టు లంతా గడబిడచేసేవరకు మా తల్లి దం్యదులు నన్ను ఇంటినుంబీ
తరిమేసిరి. ఎవ్వరున్నూ నన్ను తమ యింట్లోకి రానియ్యక పోయిరి.
యిట్టుండ గా మా [గామానికి సికిందాబాదు తోళ్ళవ రకుడు వక సా హబు వచ్చివుండెను. అతడు నాతో 'నెను వంటిగాన్ని. పైసా బాగా వుంది.
సీకేల యీ తప్పలు” నావెంట రా, నిన్ను సుఖంగా సాకులొను' అని
॥ | (పతాపరెడ్డి కథలు తిన్నగా పలికినాడు. ఏమిన్నీ తోచనిదాన్ని; నిలువ నీడ లేనిదాన్ని, తుదకు సాహేబు [ప్రార్థనలకు ఒప్పుకొని ఆయనవెంట పోతిని, ఆతడు నన్ను నికా చేసుకొనెను. ఇదిగో, యీపిల్ప లిద్దరూ మాకు పుట్టినారు' ఆని బల్టమీద బాగా నిదించిన చిన్న పిల్లవాండ్రను చూపించెను. ఇంతలో వక సాహేబు వచ్చి “ఏయ్‌, ఎవర్‌ నీవు? సిక్రీ ఇక్సా యెంపని?' అని కోపముతో నాతట్టు చూచెను. కాని హుసేన్‌ వీ ఆయనతో నేను తన వూరివాణ్ణి అనిన్నీ, చాలా మంచివాణ్ణి అనిన్నీ చెప్పెను సాహేబు మెత్రబడి _“అట్టానా, మహారాజ్‌! రాండి కూర్చుండి. మీరు సికిందాబాదుకు వసే మా అంగడికి రాండి' అని ఆయన ఆ డెసు [వాసివుండే కాగితము
నాకిచ్చెను. నేను కాగితము చూడకుండానే శోబవీలో పెట్టుకొని శ్‌ “నా స్నేహితు డింకొకడు కాచుకొనివున్నాడు, పోతాను” అని చెప్పుతూ,
“ఇప్పుడు మీరు యెక్కడికి పోతున్నా”రని అడిగితిని.
“సికిం దాబాదులో ముగు జౌసి అయింది. మేము వోరంగల్లులో మావాంధ్ధ చుట్టాల ఇంటికిపోయి వక నెలపూటలుండి వసాము”' అని హుసేన్‌వీ అనెను. నేనున్నూ సెలపు తీసికొని మా స్నేహితుణ్ణి కలుసు కొని జరిగినదంతా చెప్పగా, ఆశ్చర్యంతో వింటూ వాడున్ను మరో సేషన్‌లో దిగి ఆ డబ్బా దగ్గరకుపోయి ఆమెను పిల్లల్ని చూసివచ్చి యేం, చ్మితం రా! మన మతంలోనే వుంటే ఆ బూవమ్మ ఇంతమంది పిల్లల క ంటూవుండెనా, చెప్పుమరి” అని యేమమో తమాషాలు చేసూ
కాలము గడిపెను. నాకుమ్మాతం “అయ్యో ! సంఘ దౌర్జన్యమువల్ర - హిందూశ్ర్రీ లెట్టు చెడిపోతున్నారోకదా!” అని చింత ముదురుతూవచ్చెను.
] 15 సంఫఘాలప౦తులు అది కృష్నైతీరము పల్నాటి ససహద్దు. నిజాం ఇలాకా |గామము, పేరు రామసాగరం. ఆ (గామములో సుమారు 500 ఇండ్లు; ₹0 వర్త కులవి, 50౮ కాపువారివి, 100 మాదిగవారివి;, తక్కి నవి ఇతర జాతులవి. ఆ పూర్ణ సర్కారీ నాకా (001106 326108) వున్నది; 1ఏ మంది జవా నులు, జవాను జవానుకు ఒక గుృురము, ఒక ఆమెన్‌, ఒక జముదారు. | అమీనుకు రెండు పెద్ద గ్మురాలు. ఆయినుక చ్చేరీ పక్కనే అమినిల్లు. సోలీసువా రెన్నడున్ను చేతినుండి పెకమిచ్చి వస్తువులు కొనేది యెరు గరు పాపము! ఎట్టికి మాదిగ లున్నారు. సష్పైకి క్రోమ ట్రున్నారు. అయితే £0 కోమట్ట ఇండ్రలో వక్క_డే దుకానుదారుడు. మిగిలినవారంతా స్వయంగా కృషి లేసుకొని బతికేవారు. అయితే యేం, వారి కులము కోమటికులంకాదా? ముప్పై షఇండ్ర వాండ్హంలౌ పోలీసువారికి కోరిందంతా స్పై చేయవలసిందే. కోళ్లు, గుడ్డు, కట్రైలు మాదిగవాండ్ర జిమ్మా. శ జః నః షట్టా వ్యవహారం మజాగా జరుగుతూవుంది. రెతు లొకరిలో వకరు లేరు. కృష్ణ ఆవతలి తీరము చూనారు. అది అం(గేజీ యిలాకా, . అక్కడ జనులు సుఖంగా వున్నారు. ఏ యెబ్టి లేదు, ఏ దండుగలూ లేవు, ఏ తన్నులూ లేవు. కాని ఈ రామసాగరంవారు పెద్దలు సంపా దించిన భూములు, ఇల్లు, వాకిళ్లు; వృత్తులు వదలుకొనిపోతే వారికింక జీవన మెట్లు? ఒకనాడు [పొద్దున్నే ముసలిమాదిగది '/0 ఏండ్లది చచ్చిం దని వూరంతా వుడికిపోయింది. ఏం చసే? ముసలిధానికి చావు రాకూడదా అంటా రేమో, అనాడు అమీన్‌నాబు పెండ్దాము- (ఆమెను బేగంనాహెబా
| 16 [పతాపరెడ్డి కథలు ఆంటా రావూరిదారు )ముసలిదానిని వంటకు రేలకజైలమోపు తెమ్మన్నది. ముసలిది అడవంతా తిరిగింది. రేలక జైలు దొరకలేదు. తంగడిక బైలు కొట్టుకొన్నది. మోపు చేసుకొన్నది. బేగంసాహెబావద్దకి వచ్చేవరకు సాయంతమైంది. [పొద్దున్నుంచి కూడులేదు. ముసలిది ఎండకు కష్టిం చించి. మోపు తెచ్చి ఇంట్లో పడవేసింది. 'ఇనాల్‌. రేలకట్టె తీస్కోని రమ్మంటే ఇదేమి పుబ్బల్‌ ఆగ్బొనావ' ఆని డొక్కటుద నాలుగుతన్నులు ' తన్నింది. ముసలివి నీల్గిండో. 'నికాలో ఈ పినుగును". ఆంది బేగం. దానిశవాన్ని ఈడ్చి మాదిగగేర్టో పారేసినారు నలుగురు జమాన్హు. ౫ న న గో “లావ్‌ బాదాం ఆ ఫొట్‌ పిసా, 3వ లేదూ అంటావ్‌, హ్మరామ! .. పియురా నిలుగుజూతాలు” అన్నాడు అయినుసాహెవ్‌. వెంటనే వక జవాను తన హై దాబాదు జూలాను చెత బట్టి నాలుగు బదులు ఎనిమిది 'ఏక్‌, దో* ఆంటూ యొంచి పునుకమిద వాయించినాడు, కోమటికి కోపం వచ్చింది ఎడ్చుకూడా వచ్చింది. ఎమిన్ని జవాబు లేదు. కోమట్రందరూ మాట్లాడుకున్నారు. కృష్ణ అవతలి అంగేజియిలాకానుండి వక కోమటిని పట్టుకొని వచ్చినారు. 1800 రూ. సాలీనా వానికి దుకాణము గులా కిచ్చినారు. పోలీసువా రడిగినది ఇయ్యవలెను. వచ్చిన కొత కోమటి £ నెలలు వ్యాపారం సాగించి లెక్క చూచుకునేవరకు 1000 రూపాయలు ఖర్చు ఆయింది. రాతిపూట యెవరిక్రీ చెప్పకుండా కృ దాటు కున్నాడు. తుదకు పట్నమునుండి వక మార్వాడీని 1000 కు మాట్లాడు - కొని తెచ్చి [గామముల్‌" సిలిపినారు. వాడువచ్చి నాలుగు నెలలైంది- ఆ భ్రై- పోరాడుతూ వున్నాడు. ఒకనాడు నీకటి పుండగానే పక్కవూరినుండి బండి కట్టుకొని వక పెద్దమనిషి తామసొగరం వచ్చినాడు. ' వూరి బయట మాదిగవారి
| | (పతాప రెడ్డి కథలు ]/ ఇండ్తు. ఎవడో ఎదురై నాడు, ఎంతపొద్దు ఆయుండవచ్చురా అన్నాడు పెద్దమనిషి “అప్పుడే రుక్కలు మొరిగినా యయ్యా! ఇంకా రెండు . జాముల పొద్దుంది” అన్నాడు వాడు. “కుక్కలు మొరిగితే పొద్రెట్టు గుర్తు పడుందిరా?' అన్నాడు పెద్దమనిషి. “అయ్యో, మాపూర్లి కోళ్ళన్నీ పోలీసువాళ్ళ ఫలారాలకే సఠతిపోయివవి. నెల్టాఖ్రంది. మాపు్యు" కోట కూయవు. ఆ మారాజులు వుుక్కలు తినరు. లేకపోత్‌ అవికూడా మొరుగుతుండెనా! సామీ, మీ రేడికి పోతున్నారు అన్నాడు వాడు. “ప టీలు పుల్హా రెడ్డి యిల్టు ఎవ్యాడుంది?
“ఈడ్చే వుందయిస్య! అదో అట్టా పొండి, వూరవాకిలి వద్దనే టెద్దది, రండ ఎతస్తుల మందే, అదే రేడ్దెగొరి యిళ్బ్ర; పోండి, మీ రేమి ఆయనకు చ్చు-లా స్వామి
(పొద్దున్న వూరంతా అలిసిపోయింది, ఎవరీ పట్నంనుంచి
- సంఘాలపంతులు వచ్చినా డంటా ఆని. ఆయన ఎత్తే నమసిషి, మందంగా వున్నాడు; ఖద్దరు వెసాడు. వకీళ్ళలాగ రుమాలు కడాడు. వెంట తోలు పెట్టి తెచ్చుకున్నాడు. దాసినిండా పు సకాలు తెచ్చినాడు. పట్నంలో గొప్పగొప్ప వాళ్ళంతా ఆయనకు పరదిచయమంట. మన కష్టాలన్ని నివా రిసాడంటా! మనపాలిటి దేవుడు వచ్చినాడురా అని అందరూ ఆను కున్నారు. జనులక ౦ంతా యన్నడు లేని ధైర్యము, ఉల్లాసము, ఇంటింటా
, అదే ముచ్చట. వూరంతా పెద్ద దేవర చేసినట్టు వుల్హాసముతొ నిండి పోయింది. ఆవచ్చినాయన సేరేమో కాని ఆందరూ సంఘాలపంతులూ ఆఅనబట్టినారు. సాయంతం పటేలు ఇంట్లో వ్పిటింగు. కోమట్రంలా వచ్చినారు. వారికి సంఘాలపంతులు “వర్తకస్వాతం త్యము అనే పుసకాలు ఇచ్చినాడు. “మీరేమి మనుషులినాః? కృష్ణఅవతలితట్టు చూడండి. వారెట్టున్నారో. మీ3ంచుకు భయము? సర్కారువారు మిమ్ము
| 18 (పతాపరెడ్డి కథలు రక్షించుటకా లేక భక్షించుటకా ఈ పోలీసులను పెట్టింది? అని యేమమో చెప్పినాడు. కోమట్ట్లకు ధైర్యం వచ్చింది. ఒరె మనలో మనకు ఐకమత్యం లేనందున యీ గతి పట్టినము. సరే అఎటే సరే అన్నారు. వర్తక సంఘము స్టాపనైంది. అందరూ “నెంబర్లే.” 500 రూపాయలు నగదు ( . వసూలు. మార్వాడీకి నోటీసు. యికముందు గులా యిచ్చుట లేదు. / మర్నాడె మార్వాడీ 1 రూపాయికి 5 సేర్ణబియ్యం జవానుసాయబూ అన్నాడు. “అరే నిన్న 15 సేద్ద. ఈవ్యాళ అయిదుసేర్తు. ఖబర్హార్‌” అన్నాడు. “ఖబర్దార్‌ లేదు గెఖర్దార్‌ లేదు. ఈవూర్రో సంఘము ఏర్పా టయిందోయు. సంఖఘాలపంతులు వచ్చినాడు. నీకూ తెలుసూ లేదూ” అన్నాడు మార్యాడి. “సంఘం! అరేమాకి సంఘం! ఏమి సంఘం? శ్‌ అచ్చా, చూస్తాం'' అనుకొంటూ జవాన్లు పోయినారు. ఖ్గః ఖ్గః షం మర్నాడు పొద్దున్నే సంఘాలపంతులు బహిర్భూమికిపోయి వస్తున్నాడు. జక మాలది దూరంనుంచె సాష్టాంగదండం చేసి గోడుగోడున యడ్చింది. “ఏం? ఎమికష్టం వచ్చింది చెప్పమ్మా!” “ఆయ్యా! ఎమిచెప్పుదూ! నిన్న బేగముగారి పాయికానా బాగా సాపు చేయలేదని ఆమె మా అక్కకు చెంపమీద వాత వేసింది. మొన్న , _ జమాదారు మాఆయనను బాగా కాభ్మొ త్తలేదని డొక్కమీద తన్నినాడు. ఇంకా మంచం పట్టినా డాయన మేము బముకలేము. మాగతేమి? “సరే, ఇవాళ సాయంత్రము మీపల్లెలోని మందిని అందరినీ పిలుచుకొని వూరుముందుండే రాగి చెట్టు కిందికీ రమ్మను. నేను వచ్చి / అతా ఎర్భ్బాటు చెసాను.” . "
| (వతాపరెడ్డి కథలు 1 “సరే, మీరేమా దై వము, మీరె నారాయణమూ లి నాయౌ, చల్టగా నూరేండ్లు (బదుకు. ఆంటూ ఆ 50 ఎండ్ల మాళంత దండాలు 'పెడూ దీవన లిస్తూ పోయింది 4 షః ఖః సాయంతము ఆయిదారునూర్హ మంది జమా అయిళాదు వూరి ముందు. సంఖఘాలపంతులు వారి కందరికి వెట్టిచాకిరీ తత్వము టోథభించి నాడు. ఫర్మానులు వినిపించినాడు. కూలి ఇయ్యనుది వెట్ట ఉయకు*డ్‌ దని చెప్పినాడు ఇట్టా చప్పుతూ వుండగానే ఆమున్‌సాబు గుుర మెక్కి ఎనిమిదిమంది ఒవాస్త్రవెంట బెట్టుకొని రీకులాకున వచ్చి రూర్చున్నాడు, ్క “పంతులూ, గ షనిషాన్‌ వ (నిజాంరాష్ట్ర్ర వాగ్భంఛన శాసనము) / తెలుసునా?” “ఓ తెలియకేమి? అది సియాసీజల్సాల (రాఎకీయసభల) కొర కేర్చడినది.'”' “సర్కారును దూషించుట, ఫర్మానులకు వ్యతిరేకముగా నడచు కొనుట.” ' “మర్రి నీవు చేసేది అదేపని గదా?” “సన్సేస్స గాదు, నీవు చేసేది. ఫర్మానులలో వెట్టి కూడదని వున్నది. కూలి ఇచ్చి పనిచేయించుకొనుమని వుంది. నీవెన్నడైన కూలి ఇచ్చి నావా? మరి నీబేగం సాహేబాకు ముసలివాండ్త తన్ని చంపుటకు, పడుచు వాండ్ల చెంపలు వాతలు పెట్టుటకు, పాయిఖానా లూడ్పించుకొనుటకు ఏ ఫర్మానులో హక్కి-చ్చినారు? “నివు ఖానూను చాలా మాట్టాడుతావు. అచ్చా; నీకు తగిన [పాయ శ్చిత్తము చేస్తాన్‌ చూడు” అంటూ లేచిపోయినాడు.
వ0 (పతాపరెడ్ది కథలు వారముదినము లైంది. చేగంసాహెబా పాయిథానా పూడ్చేవారు లేరు, వెట్టిచాకిరి మనుషులు రాను. కోస్ట అసలే లేవు. బియ్యము రూపాయికి 4 పళ్ళే అయినవి. గృురాలకు గడ్డి చిక్కదు. పోలీసులకు కాలిమంట తల కెక్కింది. కల్టుమా_తం వారికి సమృద్ధి. (గామస్టు అందణు కల్టు తాగమని వట్టు పెట్టుకున్నారు. ఇదివరలో అమీను కచ్చేరీకి 1! కుండెడుకర్ల ఉచితముగా స్నై అవుతుండెను. ఇప్పుడు టే రుండలు స్తై. జవానులందరు ఆమిన్‌గారి అధ్యక్షతలో మృిటింగు చేసుకున్నారు. సంఘాలపంతులను కచ్చెరికి పిలిచినారు. సంఘాల పంతులు వోయినతర్వాత 80 కోమటియువకులు, 40 మంది మాదుగులు లాలలతో బయలుదేరి నాకా వెనుక భాగములో రూర్చున్నారు, వారిట్టు తయారెంది పంతులుకు తెలియదు, జవానకును తెలియదు. సంఘాల ళో పంతులు లోపల పోయిన వెంటనే తై పెక్కిన జవాస్ధకు మరింత కోపము వచ్చింది. 'అరేపట్టండి వొమ్మన్‌ కు! “డాలో హత్కడీ, గోలీసే ఉడాదో, సంగెం సంగ ఏంపంతులూ' “సీవీ యేవూరు జి *“నీకి ఫాసీ వెయ్యాలా' “ఆరే వీడూ మనకి నోట్లో మన్న్నూ వెసినాడ్‌, రూపాయికి బియ్యం - నాల్లూపళ్ళూ మాలాతలనాడుకూడ ఇట్ల లేకుండెబే' “వాడూ హుసేన్‌ గాడు _ బేగారీ వుండలే. వాడికీ కసైల్‌ తెమ్మంటే కూలిలావ్‌ అంటాడు "క్యా దేఖారే పకడ సంఘాల పంతుల్కీ'. .... .ఇట్టా కలక లము బయలు దేరింది. పంతులు శాంతముగా చూస్తూ నిలుచున్నాడు. ఏమిన్నీ జవావీయలేదు. జవాన్లు పట్టుటకు దగ్గర వచ్చిరో లేదో బయటి సైన్యము లోపల [పవశించి, టోపీలు ఎగురునట్టుగా కైపు దిగునట్టుగా జవాన్‌లను ఆమీనును మోదినారు. “అరే మరయా”, “అరే మాఫ్‌కరో', “ఆరే అల్హా, ఇంకా మీ జోలికి రాంబేి, “పంతులూ! నీవన్నా చెప్పు.] ఇట్టు (పార్థించినా వినక, వారికి దేహశుద్ధి అయ్యెను. నలుగురై దుగురికి మంచి గాయములు తగిలెను, అమీన్‌ మంచముకింద దాగుకున్నాడు. బయటలాగినారు. కష్రైలతో కౌట్టితే లావుశరీరము నొచ్చునని తన్నులు తన్నినారు. రల్దుతి తివలె దొన్రినాడ:
| | పతాపలరెడ్డి కథలు " బ్ర వారము దినములకు మొహతెమీం వచ్చినాడు. పోలీసువారు తమకైన అవమానము చెప్పుకోలేదు. కాల, సంఘాలపంతులు వచ్చి అరాచకము చేసినాడనీ, పోట్మీపభుత్వము సాగిస్తున్నాడనీ, ఫౌజు పంప కుంటే గొప్ప [ప్రమాదము జరుగుననీ [వాసుకున్నారు. మొహతమీం వచ్చిన వెంటనే రైతుల పిలిపించి విచారించినాడు. “అయ్యా, ఈ చిట్టిలు చూడండి. వందలకొలదివున్నవి. ఎన్నడూ పెక మియ్య లేదు.” “సర్కార్‌! మాదిగెది ముసలిది బేగంసా హెబా తంతే చచ్చింది." “మారాజా! మా అక్కకు ఇదిగో యీడ వాతవేసింది.” “మేము దేశ మిడిచి పోతామయ్యా, ఈ యెట్టి మాతో గాదు." అనీ వందలకొలది షికాయతులు చేసిరి. మొహతమమంతయు గు ర్తించెను. అమిన్‌ బరరఫ్‌(11501135). జమాదార్‌ తనజుల్‌ (00812640, జవాన్దందరికి 68 నెలలు మోతల్‌ (54900264). ఠానా బర్జాస్త్‌ (ఎ త్తి వేయుట). ఆ వూర్ణో ఇంక నాకా (౦1166 5120102) అవసరములేదని పహుకుం అయిందని వింటూనే. జనుల ఆనందానికి మేరయేలేదు. ఇంకా వారము దినాలకు హోలీపండుగ. “అరే, పండుగచేసాం' అని తీర్మా నించుకున్నారు. వారముదినము లా [గొామంలో జల్సాలు (విందులు) జరిగినవి. ఎటి ఆవతలవారికికూడా దావత్‌!
( ఛో వకిలు దూ౦క యూ సుమారు 40 ఏండ్డ కిందటి విషయం. ఆ కాలములో వకీళ్ళ్శం టే గొప్ప అధికారు లన్నమాట. చాలా (గంథాలు కూడ చదువవలసినవి లేకుండేది. ఏవో రెండు తురకమాటలు మాట్టాడి రెండు లావు పు స్తకాలు చంక పెట్టుకొని బజారులో తిరిగినవాడంతా వకీలు అనుకునేది. మన యెంకయ్య ఆస్ప్సలు పెరు వెకటరెడ్డిదొర. అతడు సన్‌ 12 ఫసలీలో పాలమూరు జిల్టాలోని (ఇప్పుడు దాన్ని మహబూబునగర మంటారు.) సింగారము అనే [గామములో జన్మించినాడు. తల్రిదండులు వీదవారు. రెండుకాండ్ర సేద్యము. మామూలిజీవనము. అప్పుసప్పు లేకుండా (బతికినవాళ్తు. నంబి రంగయ్యబళ్ళో భారతము, భాగవతము చదువడము, [వాయడము, చిక్కు ఉ తరాలలో చిక్కు విడదియడము, వడ్డి లెక్కలు సరిగా వేయడము, అప్పు ప్యతాలు (వాయడం, ఇవి 15 ఏండ్ల వయసు ఇట్లా వుంటి వకనాడు ఇంట్లో వెంకటరెడ్డికి అతని తండికి మాటలు జరిగినవి, తండి చాలా కోపగాడు. నా ఇంట్రోనుండి తక్షణం వెళ్ళిపో అన్నాడు. వెంకటరెడ్డి మర్నాడు తెలవారేవరకు ఇంట్లో లేడు. తండి యేమిస్నీ చింత చేయలేదు. తల్లిమ్మాతం చాటుకు కన్నీరు + రాల్చింది, ః ॥ ః్షి ఆ కాలంలో పె[దాబాదులో వకాలతు చేసేవాళష్ట పల్పకీలలో పొయ్యేవారు. కూజా క మాలుద్దీన్‌ దెహలవీ అనే ఆయనకు జేనడుగడ్డం, రంగు వేసినందున అది మొక్కజొన్న పీచువలె వుంది. పెద్ద పగిడి. ॥ మర్యాదకు తగినంత పెద్ద పొట్ట. ఇంచుమించు భూమికి తగిలే అంత
[పతాపరెడ్డి కథలు వప పొడవైన షేర్వాని. ఎజ్జని మనిషి, ఎత్తైనవాడు, పిర్లి కండ్లు. ఇతనికి నెలకు 2000 రూ ఆదాయము. ఫౌజ్లారిలో (0191241 02565) పెరు పొందినవాడు. ఎటువంటి నేరము చేసినవాదుకానీ బరీ (విడుదల) చేయి సాడనే పుకారా. న్యాయాధికారికి ఇతనికీ చాలా స్నేహం. ఎక్కువ వాదించేవాడుకాడు. కాని, ఈయన లేచి నిలిచినాడం టే కేసు జయమైం దన్నమాటే. ఒకనాడు సాయంతకాలములో వెంకటరెడ్డి వచ్చి ఎట్లొ ఈయన కాళ్ళమీద పడ్డాడు. ఇంటినుండి పారివచ్చినాడు. తనవూరికి పట్నమునకు 60 మైళ్ళ దూరము. కాని సాహసించి వచ్చినాడు. మౌల్వీ సాబ్‌ అతణ్ణి చూచి ఏం కావలె అన్నాడు. “మీ సేవ”. ''అచ్చా' అన్నాడు మౌల్వీ. దినమూ వె.కటరెడ్డి వకీలుసాబుగారి పుస్తకములు మోసుకొని కచ్చేరీకి పోవడము, ఇంటిలో కాయిదాలు సర్దడం, బజారుకు పోయి రూరగాయలు మాంసము కొనితెచ్చి ఇయ్యడము ఇవి అతనికి ముఖ్యమైన పనులు. ఐదెండు గడిచినవి. వెంకటరెడ్డికి ఉర్దూ బాగా మాటాడే నేర్చు కలిగింది. ఇంతో అంతో [వాసాడు, చదువుతాడు. 5-6 పెద్ద పెద్ద థానును పు సకాలు కొన్నాడు. ఒకనాడు పాలమూరికి వ్యాపార స్తులబండ్డు పోతూవుంటే ఒక బండిలో పడి [పయాణమైనాడు. వెంకటరెడ్డి మళ్ళీ వచ్చినాడం టే వూరంళా తల్కక్రిందు అయింది. కొందరు అతడు సన్యాసులలో కలసినాడని, తాము రామేశ్వరము పొయ్యే , బై రాగులలో అతన్ని చూచి బాగా గు ర్తుపట్టినా మనిస్నీ, కొందరు అతడు పెద్ద జానం పేటలో (ఇప్పుడు ఫ్మ రుఖునగరు ఆంటారు) తురకలలో కలిసినా డనిన్ని, వక మాదిగదాన్ని పెండ్రి చేసుకున్నాడనిన్నీ, కొందరు అతడు కృష్ణలోపడి చచ్చినాడనిన్ని - యిభ్రైన్నెన్నో పుకారులు పుట్టించి వుండిరి. తల్పి దం్శడులు దినాలు లెక్క- పెట్టి యెదురుచూచి యెదురుచూచి యింక చళ్చినా డనే నిర్ణయించి చాలా వ్యాకులములో కుంగిపోయిరి. ఇప్పుడు వెంకటరెడ్డి మళ్ళీ 5 పెద్ద పుస్తకాలు ఏమేమో తురక కాయిదాల
వ్య _పతాపరెడ్డి కథలు మూట, షెర్వానీ, తుర్కీటోపీ. బట్టలు, బూట్లు తబ్బెనాడని వూరంతా సం భమము మనిషి చాలా మారిపోయినాడు. నెత్తిన (కాపు; సన్నగా మిసము లేర్పడినాయి. షేర్వానీ లాగు తొడుగుతాడు. నెత్తిన తురక టోపీ మూరెడిది ఎక్కించినాడు. తురకంలో మాట్టాడుతాడు. పట్నములో. వకీలు అయి వచ్చినాడంట అనజొచ్చినారు. ఊరివారంతా గౌరవించి నారు, తల్రిదం,_డులకు అనపట్లరాని సంతోషమైంది. [గామమంతా వకీలు యెంకయ్య వకీలు యంకయ్య అని పిలువ మొదలుబెట్టినారు,. సర్కారు వారు సన దియ్యకున్నా పల్రిటూరువారు వెంకటరెడ్డిని వకీలు చేసినారు. రెండేంద్హు గడిచినవి. ఇప్పుడు వకీలు యెంకయ్యకు 2ఏ ఎండ్లు. - దిన దినము ఊరివారిని బెదరించులాడు. మాటకు కచ్చేరీకి పోతా క్ష
- నంటాడు, మాటకు ఫొజ్డారీ మొకద్దమా పెట్టి బేడీ హత్కడీ వేయిసా నంటాడు, తురకములో గుక్క తిప్పకుండా నలభై మాటలు ఏకధాటిగా, ! వాగుతాొడు. ఆ వూరి పోలీసు పటేలు వినిదెబ్బ కాగలేక యెంక య్య శే ముకారునామా (౨౦౪61 0 2400007) యిచి లి ప టేలిగిరీ చేయమనా ఎడు. కాని పట్వారీ, మాలీ పటేలు ఇద్దరు వకటయినారు. [గామములో రెండు పార్టీ లేర్పడ్డవి. ఇప్పటి కేమో సమానముగా వున్నవి. ఇట్టుండగా ఆ వూరిలో ఒక ఖూనీ జరిగింది. పది ఏండ్ల పిల్లవాన్ని ఒకన్ని చంపి బావిలో వేసినారు,. రాతి జరిగిన పని. యెవరు చేసినారో తెలియడు. వెంటనే వకీలు యెంకయ్య అమీన్‌ సాహెబుకు రిపోర్టు పంపినాడు, స సాయింతానిక ంఠా అమీన్‌ హాజరై నాడు. ఆమీన్‌సాబ్‌ వస్తాడని 'యెంకయ్య వకీలు 12 మంది యుట్టవారిని సిద్ధముగా ఎదురుకోలుకు వుంచినాడు. బండెడు కట్టెలు, 50 కోడిగుడ్డు, 5 కోళ్ళు, రెండు మేకపిల్లలు, 10 సర్దు వాసన బియ్యము (పొలావుకు), | డబ్బా కాచిన నెయ్యి, చిల్లర మసాలా సామానులు, అదే మోతఠాదుమీద సిద్ధము చేయించినాడు. మాలీ పటేలు పార్టీలో పొగరు పట్టిన 10 మందిని వూ ముందర కట్టేసి వుంచినాడు.
(పతాప రెడ్ది క్‌శలు _ బ్‌ ఆమబిన్‌ సాబు, ఇద్దరు జవాన్లు; ఒక వంటవాడు; జనానాబండిలో తన భార్య, ఓక దాసి ఏరితో కూడ వచ్చినారు. చావడిలో పర్దాలు కట్టినారు. జనానాకు విడిది చేయించినారు. పరుపుల దిండ్లు మెత్తలు, వీటికేమీ కొదువలేదు. బావర్చీ (వంటవాడు) వంట ౩క్కినాడు,. ధూముధాముగా ధూమము లేస్తూవున్నది.
అమీన్‌సాబు పినుగను ఎ తించినాడు. పంచనామా చేసుకున్నాడు. పిల్లవాని తల్రిని ఎవరి మీద అనుమానం అని విచారించినాడు. ఆమె యిట్టన్నదిః ''ఆయ్యా, ఏమి చెప్పాలె? నెల్హాళ్ళనుండి మాలీప టేలు ఆబోతులాగా నా వెంట బీడినాడు. నేను వప్పుకోలేదు. నిన్న రాతి ఈ పదిమందితో నా ఇంటిమీదికి వచ్చినాడు. నేను తలుపు వేసుకుంటిని. నా పిలవాడు బయటనే వుండిపోయినాడు. నీవు బైటికి వస్తావా పిల్రవాన్ని చంపనా అన్నాడు. నేను పోలేదు. పిల్రవాన్ని ఎడుసున్నా తాగుకొని పోయినాడు. తెల్పవా రేవరకు బాయిలో పడవేసినారని నాకు తెలిసింది. ఇది వున్న సంగతి ఆని యేడ్చి యేడ్చి చెప్పుకున్నది. ఆమీన్‌సాబు యంకయ్య ముఖము చూచినాడు. ఇద్దరూ దాపుకు పోయినారు, తురక ములో మాట్లాడుకున్నారు. ఏదో బరువు సంచి అమీన్‌సాబు చేతికి తగిలింది. “రీక్‌ రీక్‌*” అనుకుంటూ ఇద్ద రివతలికి వచ్చినారు. “మాలీ పటేల్‌కు పకడేలావ్‌'' అని అమీన్‌ గర్జించినాడు. పంచనామావద్ద మాలీ పటేలు పేరు వచ్చినప్పుడే వకడు పోయి అతనితో చెప్పినాడు. ఒరే ఇదంళా వకీలు యొంక య్యగాని పనిరా అనుకొని యిప్పుడు యొడుటికి పోతిమా ఆవమానము అవుతుంది అని మాలీ పటేలు దాగుకున్నాడు. మాలీప టేలు
పారిపోయినాడనేవరకు నేరము యింకా గట్టిపడ్డ ది.
&ః ః 4
ం మూడేండ్లు హోరాహోరిగా కేసు జరిగింది. ఆస్పలు ఖూనీ చేసినవాడెవడో కాని మాలీ పటేలుకు £ ఏండ్ల రిక్ష, 1౦మందికి 2 ఏండ్లు
ఐ|్ర (పతాప రెడ్డి కథలు మొదలుకొని 7 ఏ. డ్రవరకు శిక్ష, ఉభయ పార్టీలకు మొత్తము 20 వేలు ఖర్చు. మాలి పటేలు పని అయిపోయి.ది జేలుకు పోయినాడు. ఖః శః ఖః కాలం గడిచింది మాలీ పటేలు, ఇంకా ముగ్గురు ఆయన పార్టీ "వారు జైలునుండి వచ్చినారు. వకీలు యెంకయ్య అంటే ఆ వూరికే కాదు, చుట్టుముట్ట్లు [గామాదులకంలా భయము కలిగిపోయింది. అతడు పట్టుకున్న కేసులన్నీ జయం. ఇట్టావుండగా ఆ వూర్ణీ వుండే బాలయ్య అనే బోయవాడు ౩8 ఏండ్హవాడు బెండ్లి చేసుకున్నాడు. 'పెండ్రాము "పెరు యెల్లి, కేర్‌ ఏండ్లది. ఎల్జినిది, మంచి ఆందక తె. ఆ జాతిలో , ఇట్లాటి పిల్టలేదు అని పేరుపొందినది. పెద్ద కంద్హు, చేతికి వెండి కడి / యాలు, నడుములో వెండి డొవు, ముక్కెర, ముత్యాల పోగులు, మెళ్ళో పగడాల దండ మన్రైలు గల్లు గల్టు మంటవి. వెండి కడియాలు కాళ్ళలో, కాపురం వచ్చిన నెల్హాళ్ళకు వకీలు యెంకయ్య యెల్లిన బావినుండీి నీళ్ళు తెస్తూం టే చూచినాడు. ఆనాడే తన యింట్లో బియ్యము చేయటానికని పిలిచినాడు. దానితో సరసాలు మొదలు పెట్టినాడు. యొల్లి కిది నచ్చ . లేదు. ముఖము చిట్టించుకున్నది, కసరుకున్నది. యెంకయ్య చేయి పట్టుకున్నాడు. రూడించి వదలించుకున్నది. చెంప గిల్లినాడు. యెల్లికి పట్టరాని కోపము వచ్చినది. చేట పారవేసింది. యింటి దోవ పట్టింది, '“చూడు నేనెవరనుకున్నావు? నేను వకీలు యెంకయ్యను అని మీసాలు (ఇప్పుడు బాగా పెరిగినవి) పురి పెట్టినాడు. యెల్లి కొంచెము బెదిరింది. కాని * వెనక్కి చూసూచూసూ ఇంటికి పోయింది. మొగనికి జరిగిందంతా చెప్పు కున్నది. బాలయ్య మంచి కసరతు చేసిన జెట్ట గిరిదాలు పెంచినాడు, చిల్లాడం తొడుగులాడు. వానికి పట్టరాని కోపము వచ్చింది. మండిపడ్డాడు. పక్కింటి కూర్మ న్న వచ్చినాడు. సంగతి కనుక్కున్నాడు. “ర్చి రే! నీ బలం, నీ కోపం, వకీలు యెంకయ్య వకాల్లా ముందర యేమి పనికి వసాదిరా? ఆయన ఖూనీ కేసులో పాపం అన్యాయంగా మాలీప టేలంతటి
(పతాపరెడ్డి కథలు వ వాన్నే జేలుకు పంపియ్యలేదా? కావున, ఉపాయంగా పని సవరించుకో వాలె” అని హుషారు చేసినాడు వారేదో రహస్యంగా మాట్లాడుకున్నారు. ఖే ఖు శః మర్నాడు మళ్ళీ యెల్లిని పిలిపించినాడు యెంకయ్య. యిెళ్లి వెళ్ళింది. మళ్ళీ సరసాలు. “ఏమె, ఈ వూర్జా ఇంతమంది ఆడవాళ్లు నేను పిలువకున్నా వసారు. నీ వొక్కదానవే నాకు నచ్చినదానవు. సీకు ఏం కావలెనో తెచ్చియిస్తా చెప్పు. నీవు దొరసానిలాగా వుండవచ్చు. నిక్త యొండి సొమ్ము లేంటి? బంగారు సొమ్ములు మళ్ళీ శనివారమువరకు చేయించి పెటా చూడు" అని యేమేమో అన్నాడు. యెళ్లి ముసిముసి
- నవ్వులు నవ్వింది. యెంక య్యకు ధైర్యము వచ్చింది. రాతికి వసావా అని వెంటనే అన్నాడు. మళ్ళీ యెల్రి వోరచూపులతో నవ్వింది. యెంకయ్య ఆ చూపులు చూ సేవరకు [పపంచమే మరిచిపోయినాడు. యొల్లి మెల్లగా ఇట్టా అంది ; “అయ్యా, నా కిట్టాంటి పనులు అలవాటు లేవు, రాతి రావాలంటే భయమౌతుంది, మా ఆయన ఈవేళ సంతకుపోయిండు, రేపు వస్తాడు. మా ఇంట్లో ఇంకెవ్వరులేరు, నీవే ర్మాతిపూట మా ఇంటికి రాకూడ దేమి! నీదవాళ్ళ ఇంటికి వసి యేమాయె.” యెంకయ్య ఇప్పుడు యెల్లికి దాసానుదాను. సరే అన్నాడు. ర్మాతి యెంకయ్య గంజితో చలువచేసిన బట్టలు వేసుకున్నాడు. జలారు రుమాలు తీర్చి కట్టినాడు. తాంబూలము వేసుకున్నాడు. ఇంత అతరు బట్టలకు పూసుకున్నాడు. చుట్ట చేతబట్లుకున్నా డు. మెల్లగా యొల్రి ఇంటికి పోయినాడు. తలుపు తిన్నగా తట్టినాడు. యెల్ల తలుపు తెరిచింది. నులుకమంచముమీద గొంగడివేసి కూర్చో పెట్టింది, దిండు వేసింది. తాను వోరగా నిలుచున్నది. “ఏమే, కొత్త పెండ్రికూతురులాగ ॥ సిగుపడతావేమి? తలుపు మూసి గడె వేసిరాొ అన్నాడు. యెల్లి తలుపు మూసింది. దూరంగా నిలుచోనుంది. “దగరకు రా” అంటున్నాడు ం.
వ5 [పతాపరెడ్డి కథలు యుఎకయ్య. యెల్టి ఆ మాట ఈ మాట చెప్పి కాలయాపన చెస్తూవుంది. తుదకు యెంకయ్య నే లేచి దాన్ని చేయిపట్టి మంచముమీదికి లాగినాడు. ఇంతట్హో తలుపు దడాదడా కొట్టినారు. ““ఎమే యెల్టీ! తలుపు తీయవే” అని ధ్వని వచ్చింది. యెల్రి గడగడ వణకింది. “ఎవరెవరు, నీ మొగుడా? రేపు వసాడంటివే, ఇప్పుడే ఎండుకు కాలబడివచ్చినాడు ముండాకొడుకు ” అన్నాడు యెంక య్య, “అయ్యా, న్పి కాళ్ళు మొక్కలా. నా మొగుడు చూచెనా ఇద్దరిని చంపేసాడు. ఆ గరి సెకొట్టిట్రో దాగుకో” అని యెంక య్యను గరి సెకొట్టిడిలో మూసింది. తలుపు తెరిచింది. బాలయ్య వచ్చి నాడు. “ఏమే, మంచి మంచి వాసన వస్తుంది. ఏమి! యెవరన్నా మిండ గాడు వచ్చిండా” అన్నాడు. “చాలులే, ఎప్పుడిదే తమాషాలు నీకు”అంది ల్‌ యెళ్లి. “లేదులే, ఇంతకే కోపము వచ్చిందే. య్బ్సై! ఈవ్యాళ సంతకు పొతుం టే-ఇక్కుడెవ్వరు లేరుకదా-బాటలో వక డన్బీ దొరికింది. దాంట్లో మంచిమంచి పచ్చలు, రత్నాలు వున్నవే యెవరో గొప్పదొరలు పోగొట్టుకున్నా రు_ దిన్ని దా పెట్టు” అని డబ్బీ చేతికిచ్చినాడు యళ్లి మెల్లగా గరి సెకొట్టడలోకి పోయి గూట్లో పెట్టింది యెంకయ్య ఆ మాటలు. విన్నాడు. డబ్బీ పెట్టింది చూచినాడు. మెల్లగా దాన్ని అందుకుని తెరచి లోపల వేళ్ల పెట్టి తడివినాడు. చెట్‌ మని నూరుసూడులు కుట్టినట్లు రెండుమార్లు రెండువేళ్ళకు తేలు కుట్టింది. డబ్బీ [కింద పారవేసినాడు, అబ్బా అని కూతవేసినాడు. బాలయ్య “యేమే దొంగలు వచ్చినట్లుంది. అరే కూర్మా! దొంగలు' అన్నాడు. కూర్మడూ వానికొడుకూ వచ్చి + నారు, ముగ్గురు కట్టెలు తీసుకొని గరి సెలోకి చెప్పులతో పోయినారు, వెంకయ్యను పట్టుకున్నారు, తెలియనట్టుగా మె తగా పడగొట్టినారు. “వర్రే నేన్స యెంకయ్యనురా, వకీలు యెంకయ్యను'' అన్నాడు. అనినా వినకుండా కొట్టి బయటి కీడ్చినారు. మళ్ళీ కొట్టనారు. యంకయ్య మూర్చ పోయినాడు. చచ్చినాడేమోఅని వీధిలో పాఠరవేసినారు,. అప్పుడే ం పోయి పటేలు పట్వారీలతో చేసినపని చెప్పుకున్నారు మీ [పొణానికి
క (వతాపరెడ్డి కథలు ౨. మా [పాణము అన్నారువారు. ఆనాడు పటేలు పట్వారీలకు న్మిదలేదు. బోయవాంద్లందరి ఇంద్ర స తిరిగి నారు. తమ పార్టీ వాళ్ళందరికి హెచ్చరిక చేసినారు.
న ఖః " ఖం పదిదినాలవరికు యంకయ్య మంచము పట్టినాడు. చస్తాడని
ఆంద రనుకున్నారు, ఉశరంతా వకీలు యెొంక య్యుకు జరిగిన పరాభవము చెప్పుకున్నారు. బాలయ్య పెద్దహూరు డైనాడు. యయెల్టి వీరపత్మివత ఆఅయింది. 10-15 దినాలకు యొంక య్య బయట తిరుగబట్టినాడు. నిలిచిన చోట నిలువదు. వుండవచ్చును. ఈ పదిదినాలలో వక చెట్టు లేకండా కొట్టివేసినారు.
మాలీపటేలు యెంకయ్యి వకీలుముద రిపోర్టు చేసినాడు, అమీన్‌సాబును అంతకుముందే కలసివచ్చినాడు. 200) రూపాయీలు వూర్లో అందరూ చందాలు వేసుకొని జమాచేసినారు. 1500 రూ అమీన్‌సాబుకు కట్నం కింద వసూలై నవి. అమిన్‌ సాబు వస్తూనే యెంకయ్యకు బేడీలు వేసినాడు. యెంకయ్య 1000-1500-2000 వరకు సవాలు చేసినాడు. మాలీప టేలు మీ అమీన్‌సాబును దాపుకు పిలిచి €00 యిచ్చుకున్నాడు. యెంకయ్య వద్ద నగదు లేదు. ఇంకేమి చేస్తాడు? వూర్ణో 100 మంది సాక్ష్యము చెప్పినారు. యెంకయ్యకు బేడీలు వేస్తూనే యెంకయ్యపార్టీవారు భయ పడ్డారు. యేమి చితమో వక్కడుకూడా సావ్వ్యానికి రాలేదు. యెంక య్యకు త్రీ ఎండ్యు శిక్ష వేసినారు
జ్జ ౫ జ . యంకయ్య ఇంతవరకు 40 రాండ్త సేద్యము, పెద్దబంగ్రాః పొడీ. _
పంట సమృద్ధి, ఇద్దరు కొడుకులు, భార్య పక్కవూరి దేశముఖు బిడ్డ, అన్నీ బాగానే వుండింది. పిడుగువలె ఈశిడ పడినప్పుడే యంక య్యదళ
( త్‌ ( [పతాపరస్థి కథలు ఆయిపోయిందని అందరూ అనుకున్నారు లోక కంటకుడు నూర్ల కొలది కొంపలు గూళ్చె, న్రీలను చెరిచె, డాకాలు చేయించె, ఖూనీలు చేయిగచె, వీనికింకా తక్కువే శిక్ష అయింది అన్నారు అందరు. యెంకయ్య జేలుకు పోతూనే ఒకనాడు వానియెడ్డులు 10 మాయమైనవి. ఆనాడు మాదిగ ( గేగిలో జల్చా! నెల్హాళ్ళ తర్వాత క ల్చములో మాలంత మాయము. బోయ గేరిలో జాతర ఆనాడు. ధాన్యము కోఠాలు ఆంటుకొన్నవి. ఎవరూ ఆర్బే దిక్కు. ల్‌దు, ఇల్లు దోచుకున్నారు. సాక్ష్యము లేదు. ఇట్లు దిన మొక గండము యెంక య్య యింటివారికి. యంకయ్య ప్రైలునుండి వచ్చే వరకు బంగ్లా పోయింది. చిన్న పాత కొంపలో తనవాంధ్దు సంసారము చేస్తున్నారు జఒకే కాడి. దానికి తగిన భూమి. తక్కిన దంలా పోయింది. భార్య ముతుక బట్టలు కట్టుకున్నది. తల్రిదం్యడులు చచ్చినారు. వకీలు యెంక య్యకు (కొత దృశ్యము చూచేవరకు పట్టరాని శోరము వచ్చింది. హా! అని మూర్భపోయినాడు. మూర్చ తెలిసినతర్వాత- “అరే! వకాలతు ఎంత పని చేసిందిరా అన్నాడు, మళ్ళీ మూర్చుపోయినాడు.
బారిస్టల గోపాలకిషన్‌ రావు
“జానకీ! యిటు రా, ఏమి, జ్టురా! నీ కెన్నిమారులు చెప్పినా సీ చదుపు నిదే, మన దేశము వాండ్హు జంగ్రలు. బేటూపులు, మొగుడు భార్యతో మాట్లాడితే తప్పట. భార్య మొగుని పక్కన కూర్చుంటే ల తప్పుట ఫష్‌ నాన సెన్సు. ఐ డోంట్‌ కర!”
“ఎమండి మీరు సగము ఎంగిలినులో మాట్టాడిత నాకేం అర్ధ
షి మౌతుంది?”
“అందుకొరకే సిన్ను యింగ్రీమ చదుపుకోమంటే చదువుకోవు.
ఇంగ్రషు ల్యాంగ్వబి ఎంత స్వీట్‌ గా ఉంటుందో నీకేం తెలుసును? మన భాష లంతౌ [(టాషం.....
“*ఇదిగో,సీవు నా వెంట దినమూ బాగెఆమాకు (౨01 [0 (౮216013) షికారీకి రావలెను. లేడీ బూట్లు వేసుకోవలె. ఈ జంగ్రీ సౌమ్ములు లీసివేసి నీటుగా (డెస్సు చేసుకోవలెను. హాీజైన్‌ స్నో మొన్న నేను
౮ తెచ్చిచ్చినానె, దాన్ని వుపయోగించు. నీ ఓల్టు ఫేషన్‌ అంతా విడిచి పెటవలెను.”
టి
జానకి యేమిన్నీ జవావీయలేదు. మళ్ళీ ఆమె భర్త గోపాలకిషన్‌ రావుగారి ట్రన్నా రు: “ఏం, పలుకవు? [కాపు చేసుకొనవలెను, ఇంగ్రాండులో ఇప్పుడు బాబింగే పేషన్‌ అయిపోయింది.
“ఇట్లాంటి పనులు నాతో కావు. మీ రేమన్నా అనండి, నేను ముంత మోపులలాను నత్రి గొరినించుకోను!” . వ.
లిల్లి (పతాపరెడ్డి కథలు “వమీ! నా కెదు రాడ్తావా? సరె, ని న్నీనాటినుండి డైవోర్సు చేసినాను, వెళ్ళు, తక్షణము ఇచ్చటినుండి వళ్ళు." జానకి మారు మాటాడకుండా యింట్లోకి వెళ్ళింది. జం నః జ ( గోపాలకిషన్‌రాపు ఇంగ్రాండులో న్‌ ఎండ్రుండి 80 వీలు ఖర్చు శ పెట్టి బారిస్టరు అయి వచ్చినాడు. వచ్చి సంవత్సరము కూడా కాలేదు. సూటుబూట్టలో నె 2% గంటలుండును. వయస్సు ల్‌0 సంవత్ప్సరాలుంటవి. మీసములు దినము రానే గొరుగుపంటాడు. గోల్డు ఫప్రకు సిగరెట్టు దినము రండు డబ్బలు కాల్చి వేసాడు. రామారావు మ ఖైదారు కిత డొకే రుమా రుడు, తల్టిదం[డులు వృద్ధులు. గోల్కోండ వ్యాపారీలు మంచి భూస్థితి / కలవారు. పలుకుబడి కలవారు. సులానాబాదు తాలూకాలో వీరిదే . (పఖ్యాతి. వా(దొదాదు నగరములో, 'నాంపల్లిలో బంగ్లా ఏరి సౌంతము దున్నది. అందు నీవాసము చేసూ బ్యారిస్టరుగారు (ప్వాసు చెస్తున్నారు. వచ్చినప్పటినుండి మొత్తము మూడు .మొకద్దమాలు చేతికి వచ్చినవి. ఫసు అంతగా (పధానము కాదు. ఈ మూడింటిపెకి రెంటిలో అపజయము కలిగింది. వాదదెర్డ న్యము లేదనిన్నీ, నాజంగారే ఆన్యాయము చేసినా రనిన్నీ బారిస్టరుగా రంటారు. మూడ వదాంట్లో అదం పెర వీలో (హాజరు కానందు వల్ల) ఖారిజ్‌ (కొట్టివేసినారు). తండి పూర్వాచార పరాయణుడై నా ఉర్లూ అభిమానం కలవాడు, _ ధోవతి ఎల్పప్పుడు కట్టినా షేర్వానీ, తుర్కీటోపీ మాాతము అభిమాన వసువులు. తండికి కొడుక్కు అభ్మిపాయ భెదము లేర్పడ్డవి, అతడు . భార్య పె చేసే అత్యాచారాలు సహించలేక పోయెను. బారిస్టరుగారు నల దినాలనుండి థార్యను పలుకరించుటలేదు. వేరే వివాహ (పయత్నంలో వున్నాడని సంగతి తెలిసింది. తంగడికి కోపము వచ్చింది. ఒకనాడు తర్మడి కొడుకులకు రుడు గంటలసేపు "త్మీవమైన వాదము * టెలిన్‌ందీ,
(పతాపరెక్డి కథలు పిలి తండి ఉర్దూ ముక్కలను, కొడుకు ఇంగ్లీషు ముక్కలను తమ తెఎగులో కలిపి కొట్రాడుకున్నారు. తుదకు తేలిందేమం టే తం్మడి కొడుకుం నోటీను ఇచ్చినాడు, తన యింట్లో పుండవద్దని
ఖః ఖః ఖః త చడీ భ్యారిస్టరుగారికి ఏ౮ వెలు రూపాయి లిచ్చి తన ఆసిపె హక్కు. విడుదల చేయించినాడు. ఇప్పుడు బ్యూరిస్టరుగారు రెసిడెన్సిలో ఇలు తీసికొన్నారు. బట్రరును ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. తన వ్యవహారం ౮ గా ్ర సాగిసున్నారు. బెంగ్రూరునుండి వరాయన వచ్చినాడు. లానున్ను [బాహ్మణుడే అసి తన పిల్రసీచ్చి పెండ్రిబీస్తానన్నాడు. పిల్లకూ ర్వీ
( ఎండ్లుండవచ్చును. లక్షణంగా పున్నది. టైగా "ఫేషన్‌ లో ఉన్నది,
అప్పుడ ముంగురుల[ కాపుకూడ చేసుకున్నది. జానకిచూపులలో లేనట్టి (కేగంటిచూపులు చాలా వున్నవి. ఆ కటాక్ష వీక్షణవిచికలలో బ్యారిస్టరుగారు కొట్టుకొనిపోయినారు. లంద్రికి కట్లాలు గిట్నాలు లేవు. ఎవ్వరికిని తలియకుండగానే పెండి అయ్యింది. కూతురును బ్యారిస్టరు వద్దనే వదలి బెంగుళూరి. పెద్దమనిషి సెలవు తీసుకొని పోయినాడు. కన్య పెరు రాజలక్ష్మి. కా తసంసారం [పారంభంలోనే బ్యారిస్టరుగారి ఇంట్లో ఒక చిన్న మ్మితమండలి సిద్ధమెంది-
“హల్లో గోపాల్‌! మేమ్‌సాబ్‌ గారెక గాడ?” “ర్ట! ఆమె వుమెన్సుక్షబ్బుకు పోయింది.” “సరే, రేపు వసాను” అని ఆజీముల్లా బూట్వాలా సెలవు తీసు
- కొన్నాడు. . "హలో! నీ వొక్కడవే వున్నావు. మిసెస్‌ గోపాల్‌ గారు లేరే?” కేస 3 2
లీ [పతాపరెద్ది కథలు . “టెన్నిస్‌ ఆటకు పోయింది. రెపటికి తప్పకుండా రొవాఠం నాలుగ దుమారులు రాజలక్ష్మి నిన్ను విచారించింది.” “జరూరు, వసాను” అని (పకాశంగారు వళ్ళిపోయినారు. - ఇట్లా దినదినము మ్నితులు విశేష మైనారు. వారి సంఖ్య సుమారు రెండుడ జన్టకు తక్కువ లేరు. దినమూ జల్సాలు [బాందీ విస్కీలతో గూడా. విక్కాజీ పోటల్‌నుండి మంచి మంచి కట్లస్‌ వగైరా మాంస వదార్థ ములు వచ్చెవి. బిస్కట్‌, కేక్‌ పెస్టి)కి కొదువలేదు, రాజలక్ష్మి ముఖ్యమైన “హోస్టు + (పతిదినము సాయం[తము రాజలక్ష్మీ అజబీముల్హా తోనో, [పకాశంతోనో, థామస్‌తోనో మోటారులో షికారు వెళ్ళది. సర్వ మతస్టు లామెకు స్నేహితులు. ఖు ఇట్టా రెండేండ్లు గడిచినవి ఇక్కడ. అక్కడ జానకి దినదినము కృృశించిపోతుంది. రాతింబగళ్ము కన్నీరు కార్చుతూ వున్నది. ఆత్ర మామలు ఓదార్చుతారు. ఆమె వారి కిప్పుడు కోడలు కాదు. ఆమెను వారు కొడుకువలెనే పేమిస్తున్నారు. "మా కోడలే చచ్చింది? మా కొడుకే వున్నాడు అని మేము నిన్నే చూచుకొనివున్నాము' అనేవారు కోడలితో మామగారు. రామారావు కప్పటికప్పుడే కొడుకు వార్తలు తెలుస్తూవుండేవి. దినదిన మతడు చేసే దుశ్చేష్టలు, అతని కొత్త భార్య (కాపు, ఇంగ్టష మేంసావ్‌ వేషము, షికారు, నానాజాతి రకరకపు స్నేహితులు, ఆటపాటలు, డిన్నర్హు ఇవన్ని వింటూవుండేవాడు. ఈ ఏవిరంగా కొంతకాలం గడిచిన తర్వాత ఒకనాడు బ్యారిస్టరు గారు తమ భార్యతో ఇట్లు ముచ్చటించినారు:___ “మెడియర్‌ొ! నా కా అజీముల్హా మంచివాడుగా కనబట్టం లేదు. వాని స్నేహము వదలుకో”. ౨... “ఎందుకండీ ? అతడు పర్‌ ఫెక్టు జంటిల్మె౯ గదా!”
(పతాపశెడ్డి కథలు 5
“వాడు నీతో సరసాలాడేది నాకు సరిపడదు. వాడ. స్‌న్ను ఆదే పనిగా చూస్తూవుండడం, నీ చేతిలో చెయి పెనవేసి షికారు చేయడం, ని వుంటేనే రొవడం, లేకపోతే తక్షణమే వెళ్ళిపోవడం, నేను మాట్లాడితే పెడచెవి పెట్టడం, నీవు నోరుదెరిస్తే లానూ నోరు దెరుచుకొని చెవులు నిక్కి౨చి వినడం ఇదంలా నాకు నచ్చలేదు.”
“ప్పి క్ర జంటిల్మే ౯ కారు. అతన్ని, నన్నూ మీరు సంశయిస్తూ వున్నారు."
"నిన్ను సంశయముతో చూడలేదు గాని వాన్నిమాతం సంశ
రాజలక్ష్మి కోపముతో బాణములవ:టి చూపులు బ్యారిష్టరుమీద విసరివేసింది బిరబిర బయటకు వెళ్ళిపయింది. స్వయముగా మోటారు నడుపుకుంటూ వెళ్ళిపోయింది. ఆనాడు ర్యాతి [10 గంటలకు మళ్ళీ ఇంటికి వచ్చింది. భార్యాభర్తలు మాట్లాడ లేదు. ._ మర్నాడు (పొద్దున భర్త భోజనం చేసి ఎచ్చటికో వెళ్ళినాడు. కొంత సేపటికి మోటారులో అవ్రీ ములా వచ్చినాడు. రెండు [టంకులు మోటారులో పెటినారు. రాజలక్ష్మిని తీసికొని అజ్సీముల్హా వెళ్ళిపోయినాడు.
ఖః ఖు ఖః రెండు దినాలు చూచినాడు బ్యారిస్టర్‌ . భార్య రాలేదు. బట్టరువల్ల సంగతి కనుక్కున్నాడు. [కోధం నిండింది. వెంటనే పోలీసులకు దర
కాసు ఇచ్చినాడు- తనభార్య 15 ఎండ్లది. సామ్ములతో ఆ చిన్నదాన్ని అజీములా ఆనే బూట్ల వర్తకుడు లేవదిసుకొని (1164229) వెళ్ళినాడు, చాలానుచేసి శిక్ష ఇసూ తన సొమ్ములను తన భార్యను తన కిప్పించ వలసిందని.
86 (పతాపరెడ్డి కథలు కోర్టులో అవ్వల్‌ దర్హా నాజింఫౌజ్హారీ (113 6516460103 41281- 501206) యెదుట విచారణ. నేరస్టు లిద్దరు రాజలక్ష్మి? అజీముల్హా హోాజ రున్నారు. బ్యారిస్టరుగారు స్వయముగా తన కేసు నడుపుకుంటున్నారు. కోర్టులో జనులు కిక్కిరిసి వున్నారు. ముఖ్యముగా హిందూ సంఘ " మత సంబంధమగు చర్చ కిందికి పరిణమించింది. హిందువులు బ్యారి ష్టరు పక్షము. మహమ్మదీయులు ఆబీముల్హ్టా పక్షము. అంతయు నాజిం గారి చేతులలో వున్నా ఉభయ మతస్థులు లామే తీర్పు చేయువారివలె నానావిధముల అభ్మిపాయము లిస్తూ తర్కిస్తున్నారు. నాజిం:- రాజలక్ష్మి వయస్పెంత? నాజిం:- నీ భార్యయైన క్రుమి రుజువు? బ్యారి:- ఇంమె తండియే నాకామె నిచ్చి వివాహము చేసినాడు. ఏండ్ర నుండి ఆమె నావద్ద కాపురం చేస్తూవున్నది. నాజింః_ (ఆజీముల్దాతో) నీవీ స్త్రీని లేవనెత్తుకొనిపోయింది వప్పుకుందువా? అజీ:. నెయ్‌. అదీ ఖుద్దు నావెంటా వచ్చింది సర్కార్‌! దాస్కీ నాకు నికా అయింది. ఇప్పుడది బేగం సాహెబావుంది. . నాజ్లింం- ఆమెకు 15 ఏండ్ల కదా? అజీ:- గలత్‌ (అబద్ధం). 18 ఏండ్లు. ఢు , న నాజ్రింం- ఏమి సుబూతు (సాక్ష్యం)? అజీ:. ఆమెకీ 18 ఏండ్డు పడినప్పుడు మొట్టామొదల్‌ 1000 రూపాయీ లిచ్చి మాదీ కన్నెరికము పెట్టాము. వాభిం:- అంటే?
[పతాపరెడ్డి రథలు ఫ్‌" నాజిం:- ఆమె కస్సిన్‌ బోగంది సర్కార్‌! అదికీ తల్లీ ఈడ్నేవుంది. దరియాపు చేస్కోండి. నాజింగారు తల్లిని విచారించారు. ఆమె తాను గౌాలీగూడెంలో నున్నట్లు మొదలు అజీముల్లా కన్నెరికం పెట్టినట్టు తర్వాత బ్యారిస్టరు గోపాల్‌కిషన్‌రావుగారు తనబిడ్డకు 120 తులాలు బంగారు సొమ్ములు పెట్టి నెలకు 100 రూపాయలు ఇచ్చే కరారుతో తీసికొనిపోయి రెండేండ్డుగా తన యింట్లో పెట్టకున్నట్టున్ను ఒక సంవత్సర మునుండి పెకం ఇయ్యడం లేదనిన్నీ అందుచేత రాజలక్ష్మి ఆయనను వదిలిం దనిన్నీ ఇప్పుడు అజిముల్హా ఆమె మతం మార్చి పేరు రహిమాన్‌ వీగా మార్చి దుసులు మార్చి నికా చేసుకున్నాడనిన్ని తన కేమిన్నీ ఆవ్షేపణ లేదనిన్నీ వాజ్మూల మిచ్చింది. శా తీ త్‌ “ముల్లిములు బరీ” (నిందితులు విడుదల చేయబడినారు) అని నాజిముగారు ఫైసలా వినిపించినారు. ముసల్మానులు కోర్టు ముందర అల్లా పొ అక్సర్‌ అని జయధ్వానములు చేసినారు. రహిమా౯బీ మోటారులో కూర్చున్నది. అజీముల్లాకు సుమారు 100 పూలహారాలు మెడలో వేసి నారు. రహిమాన్‌ వీకికూడ కొన్ని వేసినారు. బ్యారిస్టరు ఖన్నుడై వెళ్ళిపోయినాడు. ఇప్పు డింటి కెవ్వరును ॥ తిరిగిచూడరు. తాను తెచ్చుకున్న తనభాగము ఆ స్త్రియంతయు లూటీ ఆయినది బంగ్లా కద్ది ఏ నెలది బాకీ. యింటివాడు నోటిసు ఇచ్చినాడు. బట్టరు పోయినాడు. నౌకరు పోయినాడు. ఇంట్రా సామానులు వేలమైనవి, కృస్తాఆయ్యర్‌ హొటల్టో ఇప్పుడు సాంబారుర సము జు రుకుంటున్నాడు. " ఒకనాడు తిన్నగా కాళ్ళీడుసూ నాంపల్రిదిక్కు బయలుదెేరినాడు,. చక్కగా తన తండి ఇంటికి పోయినాడు. పోతూనే జానకి కనబడ్డ ది. సీధా ఆమె కాళ్ళమీదపడ్డాడు. “జానకి! నేను అపరాధిని తప్పు క్షమించు.
25 |పతాపరెడ్డి కథలు నీలో దైవత్వము గుర్తించని అంధుడను. నాకు మంచి [ప్రాయళ్చిత మెనది.” అని యేమేమో విలపించినాడు, జానకి త త్రరపాటుతో భర్తను లేవదీసింది. తానును కంట తడి పెట్టంది, ఒకరిని పట్టుకొని వకరు వలవల . యేడ్చినారు. ఇంతలో రామారావు (పత్యక్షమైనాడు. “ఓరీ వెధవా! వెళ్లు నా ఇంటినుండి” అని బ్యారిస్టరును గెంటినాడు. జానకి మామకాళ్ళమీద పడి యెడ్చినది, [బతిమాలుకొన్నది. ఇంతలో రామారావు భార్య లోపలి నుండివచ్చి కొడుకును చూడగానే కన్నకడుపు గాన కౌగిలించుకున్నది. రామారావు మనసు కరిగిపోయినది. “నాయనా! ఈ బ్యారిస్టరీ ఇంతపని చేసింది. ఇదంతయు నీ తప్పె. నన్ను యింగ్గాండు పంపకుంటే నాకీ గతి యెందుకు పడ్పంది? ఇప్పుడు మంచి అనుభవము కలిగినది. మీ పాదము లాన, జానకి తోడు; యిక నేను మీ ఆజ్ఞావశవ ర్రినై హిందూ సాంప్ర. దాయముల (పకారము జీవనము గడపుదును.” ఇట్లు దినమైన ఉపన్యాసము బ్యారిస్టరుగా రిచ్చినారు. రామారా వేమిన్నీ పలకలేడు. తలి కుమాఠుని యింటిలోనికి పిలుచుకొనిపోయి సమయోచితోపచారాలు చేసింది,
ఎంకటరజణ్రణ ల | | దేశముఖు వెంక టరెడ్డి పోలీసు ప టేలు:- తుర్కీ టోపీ, ఆంగీ; దోవతి తోను, అమీన్‌సాబు:- ఖాకీ (డెన్సుతో.
- ఒక జవాను:- | డెన్సుతో. తలారిరాముడు:-_ రుమాల, మోటుచిల్లాడం, మోచేతులవరకంగీ, చేతిలో (ప వే? సా రు)
వెంకటరెడ్డి: అమీన్‌సాట్‌, కూర్చోండి. అమీన్‌: దేశముఖుసాబ్‌, మొదలు మాకీఖభోజనం ఇంకేజాం చేయించండి. వెెక:. జరూర్‌ _ అరె రామిగా!. తలారి; దొరా! వెంక:- తచ్చణం పోయి మాదిగదెరిలో రెండు కోళ్లు, పది గుడ్డు తీసి క కొనీరా, తలారి;- చిత్రము. మాదిగహు సేనింట్ర్‌" రెండు పెద్దవి వుంజులున్నవి. తెస్తానులే. వెంక;. ఆ కోమటోడు యల్రయ్య సెట్ట ఉండలా, వాని ఇంటికిపోయి యీ జవానుకు 2 సేరు వాసనబియ్యం. 2 'సేరు నెయ్యి, ఉలి. నే కే ల నో గగ్జలు, పప్వు, మసాలా వగైరా కావల్సిందంతా యిప్పించు. మరీ ఆమీన్‌ సాబు గుత్తానికి లి సేరు సె నిగదాణ, ఆవంతు కోమ
శ్వీ0 (పతాపరెడ్డి కథలు టోనీతోనే ఇప్పించు. బభ్టాల్‌ ఎమన్నా మూల్లుకే చెవులుపట్టి నా. దగజికి యీడ్చుకొనిరా! అల్ఫిందా? . (3 తలారి; అబ్బో! దొరవారి సెలవైనతర్వాత ఇంక మళ్ళ మూల్లులారా ( యెవరన్నా ఊర్లో? యిష్వుడే “అన్ని తయారుగ తెసా చూడండి. జమాన్‌సాయెబూ! రావయ్యా నాయెంట, అమీన్‌; జావ్‌-రే. (జవాను సలామువేసి తలారితో నిష్క్రమిస్తాడు) అమీన్‌; దేశముఖుసావ్‌! మీ వూర్ణో యేమన్న సంగంగింగం ఏర్పా బెందా? వెంక:. సంగమం టి ఎట్టుంటది! నేనున్నంత సేపు మా వూర్ణో అట్టాంటివి యేమిన్నీ సాగవు. సర్కార్‌ దయవుంటే సంగాలు, గింగాలు వక్క_క్షణములో మాయంగావు, అమీన్‌: కొన్ని వూర్ణల్టొ బక్టాల్‌ గాండ్డు సంగాలు పెట్టి తిరుగబడ్తున్నారు. మొన్న తంగళ్ళపల్లెలో సంగంపెటుకోనుంటే బథాలువాండను రం టి త ౮ పట్టి తప్పించి వూరిముందఅ వంగ బెట్టి బండలు యెతిసే సంగం గింగం ఆంతా పతాలేకుండ పోయింది! వెంక:- మొగలాయి జమానానే బాగుండేది. కాలం మారిపోయింది. దొర, వచ్చింది. ఆమీన్‌;. సరే కాని రాజాసావ్‌! మీ వూర్లో యెల్లాగౌడు ఇంట్రో మొన్న డాకా జరిగిందని ఇత్తెలా ఇచ్చినారే. దానిపతా యేమన్నా దొరికిందా *? వెంక: చేసినవాండ్ధు జబర్జస్తీవాండ్డుగా వున్నారు, మీతోనైతేనే అది పల్తా పడవల్సింది.
(పతాపరెడి హథలు య. ' అమిన్‌; ఎవరిమీద గుమానుంది మీకు? వెంక :- మాలీపటేలు పుల్లారెడ్డి షర్కతులేనిది ఇంతవని కానేరదు. ్ట ఆయనది ఊర్జో జబర్దస్తీ పార్టీ ఉంది. అమీన్‌;- ఏమండి అట్టా చెప్తారు? ఎల్లా గౌడు దొయాదీ శివన్‌గౌడు చేయించినాడని నా కీసంగతి తెలుస్తుంటే మిరిట్లా ఉల్డా చెపారేం! వెంక: ఆంతా పడరాక మికిట్టా యెవ్యరో జూటా షికాయతు చేసినారు. నేను చెప్పినట్లు చెయ్యండి. మీకు చాలా ఫాయిదా ఉంటుంది. అమీన్‌ ;. దేశముఖుసాబ్‌! అన్యాయంగా యొట్టాచెయ్యాల చెప్పండి!
- నమ్మక్‌ హరాం పని చేసే అల్లా ఆయిన మెచ్చుతాడా చెప్పండి? వెంక:- ఇన్నాళ్ళు నేను మీకెంత ఫాయిదా చూపించలేదు? నేను శివన్‌ గౌడ్‌తో మాట్లాడి అంత సవరణ చేస్తాను. చెప్పినట్లా వినండి. అమీన్‌:- మీ అభిిపాయం ఏమి చెప్పండి? వెంక:_ శివన్‌ గౌడుతో మీకు 1000 రూపాయలు ఇప్పిస్తాను. ఎన్హైనా పుల్లారెడ్డిని హత్కడీవెసి సజాయిప్పించండి. మొకద్దమా చాలాను ఆయినంక్ష మీకింకా యెక్కువ ఫాయిదా చేసా నమ్మండి. అమీన్‌: అచ్చా! ఖబర్దార్‌, ఈ విషయం యొవ్వరికి తెలియకుండా చెయ్యండి. థఖోజనంచేసిన తర్వాత పెకం సరిచేస్కా_ని రాండి. వెంక;. జరూర్‌, సెలవు తీసుకొంటాన్‌. ఆదాబర్‌ జ్‌ హై (సలాం) ని (శివన్‌గౌడు నెత్తిన రూమీటోపీ, చెవులో పెద్ద పోగులు, మోకాళ్ళ వర కంగీ, ధోవతి జూతాలతో (పవేశిస్తాడు.) శివన్‌:. దోరవారూ! అమీన్‌ సాబొచ్చిండు ఇంకెట్టా! మా ఇజ్జత్‌ తీసారో యేమో!
శీలి (పతాపరెడ్డి క థలు వెంక :. అరే పెసామెహై పరమాల్మా, ఆరే గౌడా! కొంచెము రెండు సంచులిట్టా పడవేయవోయి. అంతలా నెను సవరిసాను చూడు నా దెబ్బా! అమీన్‌ సాబుకు నేనెన్నిమార్లు తినిపించలెదు? ( శివన్‌:- మీ ధైర్యము చూచుకొనేకదా యింత పని చేసింది? అమీన్‌ ' సాబేమడుగుతాడో కనుక్కున్నారా!? వెంక: అంతా అప్పుడే సరిచేసినానోయి! శివన్‌ ;- నేనప్పుడే అనుకొన్నాను. దొరవారు ఏకాంతంగా ఆమీన్‌ సాబుతో మాటలు 'పెట్టినాడని తెలిసేవరకే యింకేమి పర్వా లేదులే అని ధెర్యం వచ్చంది. వెంక:. అంతా సరేకాని 2000 రూపాయలు తక్షణం తీస్కరాపో. శివన్‌ ;-_ వోయబ్బా! ఆంతోటు మొత్రమా దొరవారు? వెంక: అరే, 10 వేలు నీయింట్రో పడితే 2 వేలు నీవు ఇయ్యలేవూ? నేను కానా సేపు అమీనుసాబుకు నచ్చచెప్పినాను. రెంటికి తక్కువ తీసుకోనన్నాడు, పో! జల్లి తేపో. లేకుంటే నీ యిట్టం, నా మాట పోతుంది. నీ యిజ్ఞతు పోతుంది. శివన్‌: సరే తెస్తాగాని, మొకద్దమా యెట్లు సవరిస్తానన్నాడు చెప్పండి. వెంక: అరే అదంతా నీకెందుకు? మా శ్మతువు అవతలి పార్టీ పుల్లారెడ్డి లేడు. ఆతన్ని ఆతని పార్టీ వాండ్రలో రామన్న, నరసయ్య, హనుముతు, యెల్లప్పః రాజిరెడ్డి, లక్ష్మయ్య సోమన్న పండ్లను , ఇరికిస్తాను. _ ఆపొద్దు వీండ్రు మా చేను చెదబాసి నా మాలు లుటాయించింది గురులేదా ? ఇప్పుడు బద్రా తీస్కోకుం టే నా పేరు వెంకటరెడ్డి కాము. (అని మీసములు దువ్వినాడు. ) శివన్‌ :- చితం - యిప్పుడే పెకంయు కంగా వసాను. నోట్లు తెస్తా, రూపా యలు తెస్తే మంది చూస్తారు. నిన్నే నమ్ముకొని వున్నాను; రక్షించే భారం మీదే!
(పతాపరెడ్డి కథలు కీప్‌ వెంక :_ అధ్ర చెయ్యి గాని మన తలా౦ంరాము డుండలే. వాడు బలే వదురుపోతు, వానితో నీవు అదేపనిగాకలిసి పులారెడ్డిని, ఆయన పార్టీవాండ్రను అమీనుసాబు హత్క-డీ యేస్తాడని చెప్పనోటి చెప్ప. శివన్‌:- చిత్తము. (నిష్క్రమిస్తాడు) వెంకట: (స్వవిషయము) నాపైన జరిగినట్టి నగ్జేఆమన్‌ (౨1020: 01 ౨౦206) పంచాయితికి, పుల్హారెడ్డి తెచ్చిన దఖల్‌ అరాజీ (౦536355101 01 1.206) మొక ద్రమాకు ఆ కోమటోడు యెల్రయ్య సెట్టి తెచ్చిన £000 రూపాయీల బాకీ మొకద్దమాకు వకీళ్ళ పీసుకు కచ్చేరీ కర్చులకు రొన్నెల్టపాటి ఈ ఈడిగోనివద్ద వచ్చే 1000 రూపాయీలు సరిపోతయి! మళీ ముందు సంగతి అవతల చూస్కుుందము. యీ మొక ద్రమాలో పుల్పా రెడ్డిని ఫసాయి స్తినా ౩: యింక వూర" నాకెదురుచెప్పే భడవా యెవడుంటాడో చూసాము! ((పవేశ ము జవాను) జవాను; = మ హాజ్‌! అమీన్‌సాబు మీకీ యాద్‌ చెసున్నాడు. టెంక్‌ :- ఏంచేస్తున్నాడు ఆమీనుసాబు? జవాను:. హుక్కా తాగుతున్నాడు. వెంక: థభోజనం అయిందా? ఏమేమి చేసినావు? జవాను:- సర్కార్‌, మీదయవల్ట్ల అంతా ఛణంలో సిద్ధం చేసినా. బిరి యాని, సూఖా, షోర్వా, కోడిగుద్డకూర , ఖెమా, పూరీ చేసినాను. తమరి దౌలతుథానాలో (ఇంటిలో) పెరుగు పట్టిచృపోయినాను. కడుపునిండా తిన్నాము ఏమి కొదువాలేదు. దయచేయండి రాశా వెంక :- నీవు పద. నేనిప్పుడే వసాను. ((పవేశం యెొల్హాగౌడు 50. ఏండ్ర వయస్సు. గుండు రుమాల; బొందెల ఆంగీ, దోవతి, చెప్పులు.)
ల్తీ ల్తీ (పతఠాపరెడ్డి కథలు యెల్ల: దండ మబ్బో! ల
వెంక: ఏంగౌడా, అమీనుసాబు వచ్చినాడు. పత్తా ఏమన్న దొరికిందా
యెల్ల: - అబ్బో! దొరవారికి తెలియందేముంది? ఊర్లో అంలా శివన్‌గౌడే డాకాకొట్టిండు అంటారు,
వెంక:- ఛీ! నీవు, శివన్‌గౌడు దాయాదులు. సరిబడనివారు అట్టా అంటారు. అమీనుసాబుకు అంతా అప్పుడే తెల్సింది. వాండ్లవద్ద . ఖుఖ్యా లుంటారు, పతాపలా తీసారు. పోలీసులంటే యేమను కున్నావు!
యొల్ట:- కాదామళ్ళి? దొరవారు! ఒకమాట. యెవరులేరు కదా? ఆంత అర్ధ ఘంట అయిందోలేదో మాలీ పటిలు పుల్లారెడ్డి, రాజిరెడ్డి లక్ష్మయ్య యింకా 4 గురు యొకాయుకి ఫరారి ఆయినారు.
వెంక ;- (స్వ) శివన్‌గౌడు తలారి రామనితో చెప్పినాడు, రామడు డంకా బజాయించినాడు; వాండ్లు ఫరారి అయినారు. బలే సాగిందిరా మంతం, (పకా) యొల్లన్నా! యిప్పుడు తెలిసిందా యెవ్వరు దొంగలైంది?. వాండ్లు ఖుసూరు (తప్పు) చేయకుంటే ఫరారు యెండుక్రైతారు చెప్పుమరీ?
యెల్ల: అవునుదొరా! యేమో విచ్మితంగా వుంది సమాచారం అంతా.
వెంక: యేంలేదు. నిన్ను అమీనుసాబు అడిగితే ఫరారివాండ్ల మీదనే గుమానువుంది అనిచెప్పు. తక్కిందంతా నేను సవరిస్తాను. సీ సౌమ్మెక్కడ పోదుపో. నేను దానికి జిమ్మేదారు మరి నీవు నీ యింట్లోనేఉండు. నేను పిలిపించినప్పుడురా,
(యెల్హాగౌడు నిష్క9మించును. )
(పతాపరెడ్డి కథలు చ్పేర్‌
వెంక ;:- (మీసములు దువ్వుచు) (స్వగతము) అదిరాదెబ్బ! ఎక్కు పెటి సూటిగా ఇట్ట్రాగదా నిషానుతగలాల!
( (ప్రవేశం 8వన్‌గౌడు )
వెంక:;- ఎమోయి, తెచ్చినావా?
శివన్‌ :._ చిత్తం (నోట్టిచ్చును)
వెంక: సరే, నీవీడనే ఉండు. నేను పిలిపిస్తేరా. లేకుంటేలే.
శివన్‌ :;. ఏంచెసినా నిన్నే నమ్ముకొన్నాను, దొరా! బదవాన్ని రక్షిం చాలి, (నిష్క్ర్రమింతురు)
లె
వెంక :.- సర్కార్‌! పుల్పారెద్దె ఇంకా / మంది ఆయనపాల్ట వాండ్డు మిరు వచ్చిన అర్ధగంటకే ఫరారి అయినారు.
అమీన్‌:- ఫరారి ఆయితే యెక్కడికిపోతారు! ఎల్హాగొడును పిలిపించు. అరే ఎవడా అక్కడ?
రాముః- రామిగాన్ని తలార్ని, అబ్బా, యీడ్నే వున్నాను.
ఆమీన్‌:- అరే, ఎల్టాగౌడును పట్టుకొనిరా.
రామః- చి తము (నిష్క్రమించును.)
ఆమీన్‌;- జవాన్‌ నీవుపోయి వూర్జా ముగ్గురు పంచుల పట్కో-నిరా.
జవాన్‌:- బీ సర్కార్‌ ! (న్మిష్కూమించును)
(ఎల్పాగౌడు (ప్రవేశం. వంగి దండంపెట్టి నిలబడును)
ఆమీన్‌;- క్యా రేగౌడ్‌ సీ యింట్లో ఎంతా పొయ్యింది?
ఎల్లా:- ఆబ్బా. ఆందాజా 10 వేలు రూపాయల మాలుపోయింది.
అమిన్‌;- సీ కఇవరిమిన గనుమానం వుంది?
- శ్మీగ్రి (పఠాపరెడ్డి కథలు - ._ యొల్హా:- సర్కార్‌ ! మాలిప టేలు పుల్లారెడ్డి, లక్ష్మయ్య, రాజీ రెడ్డి యింకా =
- మందిపైన నాకనుమానం వుంది. వారు మీరు వస్తూనే పారి అమిన్‌ ;- దేశముఖుసావ్‌! గౌడు ఇంటికిపోయి డాకా ఆయిన చోటనే పంచునామా చెసి బయాన్హు (వాజ్మూలము) తీసుకొందము రాండి. వెంక; చిత్రము. (అందరు సిష్క్ర9మింతురు.) గే (దుకాణంలో యెల్రయ్య సెట్టి ఉత్తనెత్రిసెల్టా నల్సని ధోవతి; చెవు పోగులు, త క్కడ, సేీరు; నాలుగు గంపలు, పిటపె కూర్చున్నాడు.) తలారిరాముడు:-_ యెల్రయ్య సెట్ల, దేడానా (ఒకటిన్నర ఆణా) బెలము నో ట్‌ ( మ తూచవయ్యా! పోవాల మాయింటికి యీనాడు చుట్టం వచ్చినాడు. . యబ్రయ్య:- పోదువుగానిలే రామిగా-కూచో, చుట్ట తొగు. ఏమి శాన్నా భ్భాయె కనబడక? యేమైందోయి ప టేళ్ళ మొకద్దమా? తలారి;_. మాకందుక య్యా పెద్తోళ్ళ ముచ్చట. యట్లు చెప్పినా కటమె. 0౧ ౮ ట్ర యెబ్రయ్య ;- మనలోమాటరా! పులారెడిని విడిచి పెటినారంటనే. ం ప (౮ యి ల తలారిః. అన్యాయం ఎన్నాష్టు సాగుతాదయ్యా, చెప్పుమరి. ఆ దొరవారు ___యెంకటరెడ్డి మారాజు అన్నాయంగా యెల్లాగౌడు ఇంట్లో దొంగ తనం అయితే పుల్లారెడిని దాంతో యిరికించినాడు. కచ్చేర్లో స్త 6 ౮ లా వకిష్ట సాచ్చులమీద సవాళ్ళుయేసి సాచ్చమంతా తలకిందుల చేసి నారు. అందు కేనయ్యా “ వకీళ్ళం టే అంత గొ ప్పవాండ్డు.'' నీవు
(పతాపరె్ది కథలు తీ యొన్నేండ్హు దుకాణంమీద కూసోని యాపారం చేసినా ఆ వకీళ్టు ఐ వక్క మొకద్దమాలో సంపాదించినంత సంపాదించ లేవయ్యా! | యెల్రయ్య:- వ౩ళ్ళ్శకు, క చ్చేరీవాళ్ళకు, సాక్షులకు అయిన ఖర్చులు నేనేగదరా పుల్హారడ్డి కిచ్చింది. రాముడు:_ ఎంత యిస్తెవి? యెల్రయ్య:- ఆంతా కొనా మొదలు మూడువేలు యిచ్చినాను. ఆంతకు ముందు £000 బా౭వుండే. అంతాకలిపి పుల్లా రెడ్డి చేన్తన్ని రిజిస్టరు చేయించుకొని స్వాథనము పెట్టుకున్నా. రాలము మంచిదికాదు, రిజిసరి చేసుకోుంటి యెంకటరెడి దొర లెక్క అస్సలు బ్ర టె మోసము తెస్తారు. రాముడు:- యెంక టరెడ్డిదొర అంటే గ్య ప్రికివచ్చె. నీకు 5000 యియ్యా ల్సింది ఎగురగొట్టిండాల ఏమైంది? యెల్రయ్య:- అబ్బో, నె నెట్టా యిడుస్తా? అదంత ఖర్చులతో సహా డికి చేయించుకొని మొన్న ఆయన భూములు కూడ యిలం వేయించి తీసుకొంటికదా. అదుండనీవోయి, యొల్లాగౌడు మొకద్దమా యెట్టా తస్వియ (తీర్చు) ఆయింది చెప్పవూ? రాముడు: ఇంకేముంది. పుల్హారెడ్డిని బరీ చేసి (వదలి పెట్టి) నారు. శ్రివన్‌ గౌడుమీద మొకద్దమా మోసింది ఆయనకు రెండేండ్లు జలుశిచ్చ ఏసినారు. ఎంకటరెడ్డి శివన్‌ గౌడుకు సాయం చేసినాడని బర్తర్చు (1150133) చేసినారు. అమీన్‌సాబును మోతల్‌ (వ్‌332096ే) చెసి నారు. ఎర్హయ్య:- బాగంది బాగెంది. ఎంక్‌టరెడి యెప్పుడు చూచినా నాధుక్నం నో, కా చు "€ స మీదికే ఎట్టి పంపి వక గ్రాపెసాఅన్న ఇయ్యకుండ సతొయిసుండే,
6 వతాపరెడ్డి కధలు -ఠాముడు:- నీ ఎట్టి ఏందయ్యా పాపం, మాదిగోళ్ళను బేగారి పట్టికాట్లుంటే . వాండ్హ తిప్పలు దైవానికెరుక! అంతా సరేకాని, యీ మారాజులు పటేండు పటేండు కొటాడి దివాలా తీసి అంతా నీగుటకే కొటిరి లు ౮ (౧ ట్‌ ట్‌ కదా! ఎల్హయ్య:- అరే రామిగా _- నేనేమన్నా వాండ్లలెక్కా ఆన్యాయంచేసి సర్కారుకు, కచ్చేరీవాండ్రకు, వకీళ్ళకు దోచి పెట్టినానా? చెప్పు నీవే, రామి:- అవులేవయ్య తే పొద్దుపోతది. బెల్టం పెట్టు పోవాల. ఎల్లయ్య: యీ పటేండ కింక నన్నా బుదివసుందో లేదో? (౧ (౧ 0 -+* రామ; అబ్బో వాండ కెక్కూడిదయ్యా 'బుద్దిః వాండు యిస కొటాడు (0 0 ౮ (౧ వ్‌ తుంటారు. ఊరంతా నాశనం చసువుంటారు. వాండ్రక్సు చావే. మనకు చావే. తేవయ్యా పోదాము. ఎల్లయ్య: (త క్కెడపట్టి తూకము చేయుచుండును.) (పరదా) (
ల రూ ఈం గ్‌ వు “అయిజాన్‌, నను ఆ ఒబణ్బారును మనసారా (పెమిసాను, (పేమకు సంకిప వేస్తావా? మా ఆనందాన్ని ఛూనీ బీసావా?”
“చుఎ! నీకు శానా అలిఎ పుందిలే! వాడు ఆఅ జబ్బారు ముప్పయి రూపాయిల అద్నా (చిన్న) నెతత. మనతండి 1150 మాహ్వారీ (సల వతం పొందే) ఒ్టూచార్‌, నవాబుల సంతతి మశది. వాడు...”
“అయితే ఏం? ఆయనకూడ కర్నాటక నవాబుల సిల్సిలావా డంటక దా? ఇప్పుడు ఢిల్టీ సులానులే.. .”
“రోరుమూయు! జట్కానవాబులు మస్తుగున్నారు, అయితే వానికి కూటికి లేదు. గుడ్డకు లేదు. ఆర్నెల్ట్సనాడు బికారీవత్తుగా మృదాసునుండి వసే యేమో బతికి చెడినాడని అబ్బాజాన్‌ (పియమైన తండిగారు) వానికి తిండిబెట్టి 80 రూపాయల నౌకరీ యిప్పిస్తై నీవు వానిపైన ఆషఖీ అవుతావా?”
| “మ్సీర్రు నేర్చిందేగా యీ విద్య? మరే మొదట ఆదరించినారు..."
“చాలించు యిట్టాంటిమాటలు. ఇదో, యిది రెండవసార్వినీకు నోటీసు యిస్తువున్నాను. వానితో మాట్రాడ కూడ దు వాన్ని చూడకూడదు. వానికి నీవు బేపర్షా వుండకూడదు. తెలిసిందా?”
“భాయిజాన్‌ ,4**”
ల్‌0 [పతాపరెడ్డి కథలు మెహ్హీ అన్న యేమిన్నీ వినిపించుకోకుండా నోటీసుయిచ్చి వెళ్ళి నాడు. మెసహ్హై యడుస్తూ నిలిచిపోయింది. మరునాడు జబ్బారును వెళ్ళ గొట్టనారు. నాలుగు దినాల తరువాత మనసుపట్టలేక మెహ్హై తన (పియ మైన జబ్బారు కీ విధంగా జాబు రాసింది. , “ప్యా రేజబ్బార్‌ | మా అబ్బా జాన్‌ మా భాయీలీిద్దరు నిన్ను మా యింటినుండి వెళ్ళగొట్టినప్పటినుండి నాకు అన్నముపొదు. నిిదరాదు. నా సంతోషం అంతా ఖూనీ అయ్యింది. సీవు లేకుం టి నేను బతుకను, యీదినం ర్యాతి 12 గంటలకు మా దాసిని వెంటబెట్టుకొని వస్తాను. సీవు హుషారుగావుండి నన్ను ఎదురుచూస్తూ వుండేది. మెస్టా" జబ్బారు జూబును ఆరుసార్ధు చదువుకున్నాడు. ఇంచుమించు కంఠపాఠ మైంది. జాబును తడవతడవకు ముద్దు పెట్టుకుంటున్నాడు, దాన్ని ఎదకు ఒత్తుకుంటున్నాడు. కండ్రలో ఆనందం [పకాశిస్తూవున్నది. రాతి 9 గంటలనుం డే తలుపువద్ద హాజరీయిస్తూవున్నా డు. తలుపు / చిలుకువేయక వూరికే మూసినాడు. దీపాలు ఆర్పినాడు. కిటికీవద్ద కుర్చీ వేసుకొని బజారువై పు చూస్తూవున్నా డు.పది,పదకొండు, పన్నెండుగంటలు కొటూవుం టే ఎంచుకుంటున్నాడు పన్నెండున్నర ఆయింది. తహతహ పడుతున్నాడు. ఐమి ఆంలఠలా అబద్ధమా అనుకున్నాడు. వీపము వెలిగించి జాబును మళ్ళీ చదివినాడు. పన్నెండు ఆనేమాట సరిగావున్నది. దిపమార్చి నాడు.ఎందుకురాలేడు చెప్మా? జాబు మెహ్టీదేనా! అక్షరాలు ఆమెవే,స్త్రీ.వాత కనబడుతూనేవుంది. అయితే ఇదంతా మోసమా? ఆమె అన్నలు ఏమన్నా ధోకాయిసూవున్నారా? ఎందుకిసారు? వారి కిట్ట్యావాస్తే యేం (ప్రయోజనం వుంద? ఓహో! ఆ మెస్ట్‌ నన్నెంతగా పెమించెది! ఆ పొద్దు యింట్లో అందరు “హూరెబగ్గాడు ' ఫ్‌ల్ము చూడపోతే అది యెదో మిష పెట్టి యింట్రోనే వున్నప్పుడు, ఆ బంగ్రామీద ఆ వెన్నెలర్మాతులలో మా ఆనందం, అప్పుడామె చెప్పినమాటలు- ఏమని. “నిన్నే, మరినిన్నే, యింకవ్వరిని
(పఠతాపరెడ్డి కథలు క! 'పెండ్రిచెసుకోను” అని నన్ను గాఢాలింగముచేసుకొని, చెంపమదబచెంప చేయిమీదచేయి చేర్చి నాకు వాగ్రత్తము చేసెగదా! పోయిన మొహరం | నాడు నాగదిలో పండుకొనివుంటి సగముర్శాతివచ్చి ముద్దుపెట్టుకొని నిదలేపి-ఆ చర్యలు-అఆరే అల్టా! అవి తలచుకుం టి గుండెరుల్లుమంటది! నాహుర్‌, నాపరీ! నాపక్కనవుంటే అదే జన్నతు నారు! నామాషూఖా చూపులే వెన్నెల, ఆ పెదవుల్లోనే వుంది. ఆ పిందూలంటారే అమృతం- ఆ వహయాత్‌,..,444444644, హయ్‌ ఒంటిగంటా' కొట్టింది. యుంకా రాలేదు.” ఇట్టి భావపరంపరలో తన్మయుడ్ర అతను చీకటిలో రంర్షు కొడ్రూ రోడ్డుమీద ఆకుచప్పుడై న, బండిచప్పుడై నా, కాలిచప్పుడైనా, ఏ చప్పుడైనా, ఇదోవచ్చె నాహూంి అనుకుంటు చూస్తూవున్నాడు. " ఆ వొంటిగంటకొట్లిన ఐదారు నిముసాలకు ఇద్దరు స్రీలు బురఖా వేసుకొని తిన్నగా జబ్బారు ఇంటివద్ద నిలిచి నలుదిక్కులా చూచినారు. జబ్బారు ఆన-దం ఇంకేమి చెప్పవలెను! చెంగున కుర్చీ నుండి దుమికి తలుపుతెరచి 'ప్యారీ, ప్యారి! వ సివా* అంటూ తన్న పియురాలిని నడుములో చేయివేసి మెల్లగా యింట్రోకి తెచ్చుకున్నాడు. “*మామాబీ! నీ మేలు మరవను. ఇదిగో యీ ఆ ష తీసుకో. మము ఇక్కడ వున్నా మని యెవ్వరితో చెప్పకు” అంటూ చాసీని పంపించి వారిరువురు ఇంట్లొకి | పోయి తలుపులు బంధించుకున్నారు. సం జః నః మర్నాడు కాచిగూడ సయిపములోని ఒక బంగ్రాలో అంలా అల్ల కల్లోలమే. “మెహ్టీబేగం యెక్టా” యనే _పశ్న! బంగ్లా అంలా వెతికినారు. నౌకరును విచారించినారు,. ప్మహా వారిని చావమోదినారు. దాసీలను బాగా తస్నినారు, ఎవరికీ తెలియదన్నారు, తండికుమారులు అత్యవసర
52 [పతాపరెడ్డి కథలు ఆలోచనాసంఘముగా ఏర్పడి ఆలోచించినారు. తప్పకుండా ఈ ఛినాల్‌, వాడూలేడూ, మదాసీబచ్చా, జబ్బారుగాని యింటికి పోయివుంటుంది. ఆనాడుర్యాతే నలుగురై దుగురు నౌకర్లను తీసుకొని, జబ్బారు ఇంట్లో దూరి | మెస్టాని యీడ్నుకొని వచ్చినారు. జబ్బారుకు ఉపాయంగా శరీరశుద్ధి చేసినారు, మర్నాడు పోలీసులో దరఖాసు: జబ్బారు తన యింట్రో దొంగతనం చేసినాడని. జబ్బారును గిరపార్‌ చెయ్యవాలి అని హుకుం ఆయింది. ఈ సంగతి అతని స్నేహితుడు వెంకటరామయ్యకు తెలిసింది." “జబ్బార్‌, పారిపో. లేకుంటే నీవు పై లుకుహోతావు, యిష్పుడే నాకు సంగతి తెలిసింది” ఆన్నాడు, '“ఎమీలేదు. మ్మదాసుబాటపట్టు.” “ఎట్లాప బ్టేదిభాయ్‌! స్టేషన్‌వద్దనే నా గిరప్తారీ తప్పదేమో?” '“నెను చెప్పినట్టుచెయ్‌.” ం “వెప్పూబాయీ! చెప్పూభాయీ? నీకిపున్నెం వుంటుంది!” “వొక గంటలోపల జబ్బారు. యింటిముందు జట్కావచ్చి నిలు చున్నది. జట్కా-కు పర్దాలెక్కించినారు. వెంకటరామయ్య వీభూతిలెస్పగా ఒం పూసుకున్నాడు. రుదాక్షలు మెడకు కట్టుకున్నాడు. ం జబ్బారుకు హిందూవేషమువే సేది ఎట్టా! గుండుటోడి. పర్వాలేదులే అని అతన్ని వీరశైవుని చేసినాడు. ఉలిగడ్డను ఎారనిబట్టలోకట్టి మెడకు కట్టినాడు. పొయ్యిలో బూడిది లోభగుణం చూపించకుండా నొసట, భుజాలమీదా, మెడచుట్టూ పూసినాడు, రుదాక్షలు చేతులకు క పైసినాడు. అవసర మైన సామానులు రెండు పెవైలలో పెట్టినాడు. ఇద్దరు బండెక్కినారు. జబ్బారు బఅఖవాథకుపొయ్యే రైలులో కూర్చున్నాడు. ఇదే ఆతని ఆఖరిచూపు. .
_పతాపరెడ్డి కథలు .5్‌ఏ మళ్ళీ రెండే:డ్రతర్వాత లాను స్టమర్లో కలకతాకు పోతున్నానని వెంక టామయ్యకు (వాసినాడు - కాని. ఎక్కడినుండి [వాసినాడో ఇ ఎక్కడున్నాడో వివరాలులేవు. ఇంతవరకు ఆయన పలాలేదు. ఇక మన మెట్హాకథ యేమైందం టే- హ్యైదాబాదులో ఒక బంగ్రా, హైదర్‌ గూడంలో వుంది. అందు గానా బజానా జరుగుతూవుంది-బయట పదిమోటార్లున్నపి - బంగ్రాఅంతా , దీపాలతో జగ్మగా _- భఖోగముసానులు చేతులుతిప్పి మెడలుతిప్పి కను బొమ్మలాడించి వంకచూపులు చూస్తూ అభినయిస్తున్నారు. సంగీతము బాగుందా లేదాయని ఎవరడుగుతారు? ఆ కండ్హు, ఆ ముసిముసినవ్వులు, ఆ కులుకులు, ఆ చేతులె త్రగా కనపడిన శరీర లావణ్యం చూచి అక్కడ చేరిన యువకులు వహ్వాక హ్వా 'షెబాస్‌ హాయ హాయు అంటూ ఉన్మాద చేష్టలు చేస్తున్నా రు-పన్నెండు కొట్టింది. ఒక రొక్క-రు ఒకొక్కదాన్ని పసందు చేసుకొని చెయిపట్టి _పత్యేకం (పత్యేకం గడుల్లోకి పోతున్నారు. ఆ యువకులలో వెంక|టామయ్య వున్నాడు. ఆయన ఆ భోగంవాళ్ళలో వొకయువతిని అదేపనిగా చూస్తువున్నాడు. ఆ యువతి అతన్ని చూచి నప్పటినుండి తలవంచుకుని కూర్చున్నది. విభాగాల సమయం వచ్చి నప్పుడు వెంక టరామయ్య ఆ సిగుపడుతూవుండిన ఖోగముదానిని చెయి పట్టుకొని వక గదిలోకి తీసుకొనిపోయినాడు. షే త్తి త్త “మెప్టా! ఈ భోగంవాండ్హ గుంపులో నీవెట్టావ సివి?” “ఏ పలుకవు. ఎందు కేడుసావు? చెప్పు- నేను నీకు సోదరుడను , సుమా! నా స్నేహితుడగు జబ్బారుకు నీవు పియురాలివి. నీ కథయేమో వినాలనే నిన్ను పిలుచుకవచ్చిందికాని వేరే అభిప్రాయం లేదుసుమా!”
రక (పతాపరెడ్డి కథలు “ఏమీ భయములేదు చెప్పు-నీకేమైన కష్టం వచ్చిందంటే నా చేత - నై నంతవరకు సహాయం చెస్తాను చెప్పు-” “నేను దురదృష్టురాలిని - నేను పతితురాలనై పోయినాను. దీంళంతా రారణం మా అన్న గార్హు మా తలిదం[డులే కాని ఇంకవ్వరు కాదు!” “వారేమనిరి. ఏమిచేసిరి. చెప్పుచెప్పు.” “నన్ను నా జబ్బారునుండి విడదిసిరి_ నాకప్పుడు 19 ఎండ్లు- | జబ్బారుతో నాకు సంబంధము వొక సంవత్సరము జరిగింది- అల్లా సాక్షిగా అతన్నే ( పెమించి అతన్నే మండి చేసుకోవాలెనని ఉంటిని. కాని నన్ను వారు వక నెలదినాలు కొట్టింట్టలో తాళంవేసి బంధించి సఖునిగరానీలో - వుంచిరి. తర్వాత జబ్బారు పారిపోయినాడనిన్ని ఆతని జాడయే లేదని తెలిసిన తర్వాత నన్నువదలి పెట్టిరి. కానీ నాకు జబ్బారులేని [ప్రపంచము నరక మైపోయెను. అయ్యో జబ్బార్‌! జబ్బార్‌!” “అయితే తర్వాత వమాయెను?” “మళ్ళీ పదిపదేను పూటల తర్వాత రాత్రిపూట ఇంట్లో నుండి బయటపడీ రాతిఅంతా తిరిగినాను. అడవిలో తిరిగినాను. ఇట్లు నాలుగు దినాలు కూడులేక అవస్థ పడినాను. బట్టలు మయిలపడ్డవి. యిట్లా తికుగుతూ ఆకలిక్రితట్టుకోలేక బిచ్చగ త్తెవలెపోయి. తిరిపమెత్తుకున్నాను.. మ్మదాసుకు మహిబూబునగరం మీదుగా పోవచ్చునని విని అచ్చటికిచేరి చందాలు వేయించుకొని రై లెక్కదామనుకున్నా. మార్గంలో తిమ్మాజీ పేట అనే [గామం చేరినాను. అక్కడ కొందరు స్త్రీలు చూచి నన్ను యింటోకి _ ౮ పిలుచుకొని స్నాన చేయించి బట్టలుమంచివి కట్టించినారు నాలుగుదినా. లుంచుకొన్నారు. వారు భోగంవారని తెలిసిండి. అక్కడినుండి పోవాలె
(పతాప రెడ్డి కథలు ల్‌స్‌ నని చూసిని ర్నాతికి వారు షర్పతని లతాపినారు కొంత సేపటికంతా మైకమువచ్చి పడిపోయి౮ాను. తర్వాత యేమి జచిగిందో తెలియదు.
- [పొద్దున లేచిచూచేవరకు నా పక్కలో ఒక యువకుడు ప-డుకొని వున్నాడు దినమూ నన్ను ఒక ఖై దీలాగా పెట్టి వ్యభిచారానికి నిరం ధించుతూ వచ్చినారు. [కమంగా నా అదృష్ట మంతే. అని సమాధాన పడవలసి వచ్చింది. ఇది యీ దడురదృష్టవంతురాలి కథ........=
కంట తడిబెట్టినాడు. మరికొంత సేపటికి మెస్టా యిట్లు విచారించింది : ““రామయ్యాజి! నా ప్యారే జబ్బారు ఎక్కడున్నాడో యిప్పుడైనా చెప్ప గలవా? ఆయన యిఎక నన్ను కన్నె త్రి అయినా చూస్తాడా? '
“అతడు కలకలాకు వెళు తున్నానని చాలాకాలం (కిందట నాకు జాబు రాసివుండెను, మళీ యేమిన్నీ జాడలేదు. అతన్ని యింక మరిచిపో,”
మెహ్టి వ్యెరిచూపులతో పైకిచూస్తూ ఉండిపోయింది. కండ్డలో నీరు గిిరున తింగి దొటదొటకారింది,
గి [ శ సుమారు "0 ఏండ్ల నాటిమాట. అది లాహోరునగరం. సమయం సొయంకాలం. నసుకునసుకు చీకటి [క మంగా నగరంపై క మ్ముకుంటూ వుంది. నగర మధ్యంలో ఒక పెద్ద మార్కెట్టు వున్నది. జనసమ్మర్షం విశేషం. యెవరి పనులమీద వారు వస్తూ పోతూ వున్నారు. ఒక రెండేండ్ల పిల కండ్డు నులుముకుంటూ దిక్కులు చూస్తూ గోడు గోడున ఎడుస్తుంది. వచ్చిపోవువారు ఒక తొందరచూపు చూచి మరల తమ తమ పనులమీద పోతూవున్నారు. | లాహోరు నగరంలో గోహర్‌ జాన్‌ను ఎరుగనివారు లలితకళో పాసకులుగానట్టి కొద్దిమంది మా్యతము. గోహర్‌ జానుకున్న (పసిద్ధి గవర్నర్‌ జనరల్‌ బహద్ద రుగారికికూడా లేడు. గొప్పగొప్ప లాలూక్టా రులు, నవాబుల సిల్సిలావారు, సీకురాజుల సంతతివారు, కోటీశ్వరుల కొడుకులు, విలాసపురుషులు వారానికొకటి రెండుమారులైనా ఆమెకడప తొక్క-నిది, ఆమె చూపులతో చూపులు, మాటలతో మాటలు కలుపనిదీ న్నిదపోనేపోరు. ఆమెకిప్పుడు 80 ఏండ్లవయస్సు. కొంచెం లావుగాఉన్నా అంగసౌష్టవం ఏమిన్నీ తగ్గలేదు. పదార్వన్నాచొక్కము బంగారుభఛాయ. కంఠంలో రల్నాలహారమున్ను, ముత్యాలసరాలున్ను, చెవులలో పచ్చల కమ్మలున్ను ఆమె సహజమైన ముఖవర్చస్సును మరింత శోభాయ మానంగా చేసీనవి. జలారుపూలతో నిండిన పచ్చని పట్టుచీర కట్టింది, మఖ్మల్‌ బూటీదారు రవిక తొడిగింది. వేళ్ళకు రవ్వల ఉంగరాలు, చేతులకు రల్నాలునింపిన కంకణాలు, కాళ్ళకు మఖ్మలు కప్ప (కల్ఫ
[వతాపరెడ్డి కథలు ల్‌? " హిందూస్థానీ జు*లతాలు, ఇట్టాంటి శృంగారంతో రెండుగ్యురాలబగ్గలో సాయంకాలం లాహోరు నగరంలో గోహర్‌ఐాన్‌ వాహ్యా? వెళ్ళింది. నల్టని _ బి వేగంగా ఉరుకుతూవుంటి లోపలవుండే గోహర్‌ కొరుమబ్బులో మెరుపు మెరిసినట్టా చూపరులకండ్హకు మిరిమిట్లు కొలిపింది చాలామంది తదేకధ్యానంతో చూస్తూ చకితులై పోయినారు. మార్కట్టు సమీపంగా వెష్టతూవుం టే గోహర్‌ జాన్‌ చూపు ఆ దిక్కులేని పిల్పపె [పసరించింది. ఏమి బుద్ధిపుట్టిందో యేమో వెంటనే బగ్‌ నిలబెటుమని ఆజాపింఛి బగ్గవారి పక్కన కూర్చున ఉసాదునుదింపి (] య జ [0] ఆతి ఆ పిల్చను ఎత్తుకొనిరమ్మన్నది. వాడాపిల్టను చంకనెత్తుకొని గోహరుజాన్‌ వరికి తెచ్చినాడు, " 39 స్యా | ఎండు కెడుస్తున్నావు 6666 996696 ఏం 444669 6నీరేం కావాల?” జవాబు లేదు. సా “మీవారెవరై నా ఉన్నారా?,.4.. పిలఏడేే జవాబు, న్‌, అంతలో అక్కడ కూరగాయలమ్మ ఒక ముసలిది బీ దగ్గరకి వచ్చి ఆ పిల్హ్ప సుమారు 1 గంటసేపటినుంచీ ఏడుస్తూవు -దనిన్నీ ఎవరూ దిక్కులేదనిన్ని చెప్పింది. '““అయిజే నాయింటికి వసావా? సీకు మంచిమంచి బొమ్మలూ, బట్టలూ; మీఠాయీ, ఏమికావలి స అదియిసా! పిల్ల ఈ మాటలు వినేవరకు ఏడుపు చాలించి తుది కన్నీటి ధారను మాసిన ఆంగీతో తుడ్చుకుంటూ కండ్రపెబడిన కురులను పక్కకు తతుకుంటూ అంగీోకారసూచకముగా తల ఊపింది. వెంటనే
గోహర్‌ జాన్‌ పొగొట్టుకొనిపోయిన బిడ్డను దొరికించుకొన్న కన్నతల్లి వలెనే ఆ మైలబట్టలతోవున్న పిల్లను తస ఒళ్ళికి తీసికొని నిండు " ఎదడు ఆమముకుంటూ బగ్గీని తన దేవిడీకి మలుపుమని రత్నాల చేయి ం విసిరింది. బాలికకు ఇంతియాజన్‌ అని నామకరణము చేసింది గోహర్‌ జాన్‌, తన కన్న బిడ్డ వలె బమించింది. బాలిక [కమ [క్రమంగా ఎదుగుతూ వచ్చింది డానీ విద్యాభ్యాసాని కై ఉర్దూ ఫార్సీ నెర్చుటకు ఒక్త మౌల్వీ సాహేబును, పాట నేర్పుటకు ఒక మున్షీని, ఆట నేర్పుట కొక ఉస్తాదును ఏర్పాటు చేసింది. తనకు అవకాశమున్న ప్పుడంతా లానే స్వయంగా ఆ బాలికకు వాటలు నేర్చిసూ అభినయం నేర్పెసూవుండేది. ఆట నేర్పించే ఉసాదు నాట్యంలోను, అభినయంలోను చాలా [పవీణుడు. భరత నాట్యం స్వయంగా నేర్చినా ఆనువంశికంగావచ్చిన అనుభవ విద్య బాగా ఎరిగిన వాడు. కరణాలు, ఆంగహారాలు, రోచకాలు మొదలైన భరతళాస్త్ర లక్షణాలు బాగా ఎరిగినవాడు. భావములు ఏ రాగానికి ఎట్లెటు పకటించ వలెనో ఆ కిటుకులన్నీ అతని వద్దనే గోహరుకూడా నేర్చుకుంది. ఇంత్యాజన్‌ కూడా చాలా తెలివిగల కన్నె. వుసాదమలు నేర్పిందలతా (శద్ధతో వింటూ నెర్చుకుంటూ వినయవిధయత లతో భయభక్తులతో వ రించుకుంటూ వుండేది. ' కాలం గంగా [పవాహ వేగంతో సాగిపోయింది. ఏడాదిపె ఏడాది తిశగిపోయింది. ఇంతియాజన్‌కు 18 ఏండ్లు నిండినవి. వయసు వచ్చేవరకు ఆమెలో ఇంతవరకు కనిపించని కళలు వ్యక్తమైనవి. ఆ పెద్దని నల్టని కన్నులలో సమ్మోహన శకి ఆలవడింది. ఆ నల్టని దీర మైన జడలో గుండెనిబ్బరములేని కో డెకాండ్రను బంధించే వశీకరణ
(పలాపరెగ్ది కథలు ల్‌9 యంతము ఎర్పడిది ఆ నిగనిగ టుభాయలో చూపరులంతా పల్టలు కొట్ట మొదలు పెట్టినారు. ఒక మంచిదినం చూచి ఇంత్యాజన్‌ కు కన్నెరికం (| పెట్టించాలెనని గోహరుకు సంకల్పం కలిగింది కాసి ఇంత్యాజున్‌ కు అట్టి క5“ంక కలుగనే కలుగలేదు. ఆ యువతి చక్కని ముక్కు, చిక్క-స్‌ శరీరము, మెరిసే కన్నులు, ఎ|రని పంజాన్‌ పెజామాపె కట్టిన లంగా, ఆ చిరు గజ్జెల కాళ్ళతో ఆ హస విన్యాసాలతో చూపించే [తిభంగీ భంగిమ నాట్యమూ, గోహరు ఇంటికి వచ్చే యువకులు చూచి కన్నెరికానికి సవాలుపై సవాలు వేయ మొదలు పెట్టినారు. అప్పుడే 8000 రూపాయీ లకు బహదూరుఖాన్‌ తాలుక్షారుగారి సవాలు. 8500 అని వెంటనే రాజా | పెమ్‌సింగు పెద్ద కొడుకు పెసవాలు వేసినాడు. గోహరు ఇంకా హరాజు (వేలం) పూరి చేయలేదు. ఒకనాడు గోహరుకు ఇంతియాజన్‌కు యీ వివంగా సంభాషణ జరిగింది | “ఏమే! నీవింత సిగ్గరివైతే యెట్టా? మా కులం చెరిచెదానిక్సి పుట్టినావు! ” “ఏమి చేయమంటావు అమ్మాజాన్‌? నాకు కావలి సే పెండ్రి చేయవమ్మా! నన్నెందుకు వేలం వేసావు?” ః “నప్‌! నీకేం తెలుసునే పెండ్రి సంగతి! నీకింకా అనుభవం చాలదు ఇదిగో చూడు. నాకు 45 ఏుడ్డు నిండినవి. నేనున్నూ మొదలు మొదలు సీవలెనే అనుకున్నాను. మన దేశంలో హిందూ సమాజం గాని, ముసల్మాన్‌ సమాజంగాని చాలా అన్యాయం చేస్తున్నది. పెండ్రి చెసు కుంటివా నీవు గులాంకంటె, తుదకు సువ్వర్‌ కంటె హీనంగా వుంటావు. సమాజం నిన్ను చాలా కష్ట పెటుంది. దానికంటె మన వృత్తిలో స్వతం [తంగా వుండి యీ నీచమైన సమాజాన్ని మన కాళ్ళకింద వేసి తొక్కీ, | తన్నీ, రాచీ, హుకూమతు చెయ్యాల. నేను చెప్పినట్లా విను. లేకుంటే ముందు ముందు నీవే పసాయిస్తావు. ”
ర్ర్‌0 (పతాపరెడ్డి కథలు -
“ప్యారే అమ్మా! పందుల ముందు ముత్యాలు పోసినట్టు, అగ్గిలో
జ్మాఫాను వేసి ధూపం చేసినట్లు వుంటుంది నన్ను ఈ వేళ్యావృత్రికి . దించడమంరా.” ,
“ఓసి తిక్కదానా! నీ కిట్లాంటి బుడ్డులు పుట్టినాయేమే? నీకీ తత్వాలంతా ఏ సూఫలు బోధింఛచినారే! మా వంశంలో (పసిద్ధి కెక్కి జట్‌ సుల్తాన్ను కూడా యింటి కే పిలిపించుకొన్న చాందామలికా అంత దానవౌతావనుకుంటి గదనె. సనీక్తు చెప్పించిన విద్యంతా తాపీయాముందర కాల్చిన లోభాన్‌ వలె అయిపోయినే!”
“మా! నీవెండుకు ఫికరు చేస్తావు? దిక్కులేని దానిని తెచ్చి కన్నతల్ర్‌ కంటె ఎక్కువగా [| పేమించి బుద్దులు చెప్పినదానవు. నీవు నరకానికిపొమ్మం టే పోతానులే! కానీ నేను యింకా చిన్నదాన్ని. ఇంకా ఒక సంవత్సరము నాకు సెలవియ్యి. తర్వాత నీవు చెప్పినట్లు చేసానులే!”
తుదకు గోహరుజాన్‌ సమ్మతించిది.
. ఖాసీం అలీబీిన్‌ అబ్దులా బిగ్‌ ఏండ్హ యువకుడు, ఎత్తైెనవాడు, స్పుర్మ దూపి. హిందూస్థానీ చుడీదార్‌ పెజామాను, మోకాళ్ళవరకు కురుతాను తొడిగినాడు. దానిపైన వేస్త్టుకోటు తగిలించుకున్నాడు. నెత్తిన బాగా మెలికలుపడ్డ లపేటా చుట్టినాడు. నూనూగుమీసాలను పెకి పురి పెట్టినాడు. ఇంత్యాజన్‌ కు సంగీతంనే ర్పే ముష్టి వెంట గోహరు ఇంటికి
వచ్చినాడు. కలకల్తా యూనివర్సిటిలో ఎఫ్‌.ఏలో కూర్చుని మూడుమార్హు పల్టలుకొట్టి చాలించుకొన్నాడు, సితారు వాయించే విద్యలో మంచి మంచి " బంగారు పతకాలు పొందినాడు, ఆ పతకాలు సుమారు ఒక డజను తన
[పఠాపరెడ్డి కథలు 81 వేస్టు కోటు పె వేలాడెట్టు అుంటించుకొన్నాడు. దినదినమూ ఇంల్యాజన్‌ పాటలతో మేళవించి సితారు వాయించేపని మంచినిపుణతతో నెరవేర్చ డమె కాకుండా ఇత్యాజన్‌ చూపులను ఆకర్షించడం, ఆమెను సంతోష
- పెట్టడం, చేతితో చేయికలపడం, ఆటు ఇటు చూచి చెవిదగ్గర ఏమేమో చెప్పడం మున్నగు [క్రియలు [క్రమంగా సాగించినాడు. తుదకు ఒకనాడు ఇద్దరున్నూ నీవూనేనూ చచ్చేవరకు “*మియావీవొ అని కలబలుప కొని ర్మాతిపూట చప్పుడు చేయకుండా గోహరు ఇల్టువిడిచి పారి పోయినారు. రలు [ప్రయాణంబేసి బొంబాయి బరుకొని ఒక యిల్లు కీరాయకు తీసుకొని దగరి మసీదుకు పోయి ఖావీచేతిలో నాలుగు బ్కిలు పడవేసి నికా జరుపుకున్నారు. న!
“ప్యారా థాసీం, ఈ దినమైనా నెౌకిరీ దొరికిందా లేదా?”
“ఎవరిసారు నౌకరి? మదదాసి బచ్చాలు బెంగాలీ బాబూలు, వీ. ఎ, లు, ఎం. ఎలు ప్యా సెనవాళ్ళు పోటీచేస్తుం టేను.”
“మరెట్టా సంసారం గడిపేది? నా వద్ద వుండే బంగారు హారం పోయె, చెతి కంకణాలు కరిగినాయి. మొన్ననే కమ్మ లమ్ముకొ సివి. ఇం కేమున్నవి ఇచ్చెదాన్కి?” న
దినమూ కచ్చేరీలన్నీ తిరిగి తిరిగి వస్తున్నానుగా. ఇస్టాఖ! ఈవ్యాళ్ళ రేపు ఎమన్నా ఉద్యోగం దొరుకుతుంది, ఓపిక పట్టుకో.”
శ్య నకిచ్న సట్టుతో నౌ వేళ ఇంతలా సొప్పెతినయి. ఇంక నితో యీ కూలిపని కానేరమ.”
డిలి [పతాపరెడ్డి కథలు ఖాసీం పఠాను గుురున చూచినాడు ఇంత్యాజన్‌ వానితో మొల కెత్తుచున్న ఆగహం గమఏంచింది. మీ భుజంమీద చేతులుకలిపి (వేలాడపడి (కేగంటచూస్తూ యిట్టా [పాధయపూర్వకంగా అన్నది: “అృలు [వాసుకుంటే దినమూ రెండు రూపాయిలు వ స్రవిగా! అది బాగలేదా?” ''ఏమ! అస్సలు పఠానువంశంలోపుట్టి, కలకత్తా యూనివర్సిటీలో ఇయ్యిషు చదువుకొని, కంతీముస్టిలుచేసే అద్నాపని చెయ్యమంటావ్‌!" “టాటికి గుడ్డకురాని గులాంగిరీ చదువుకంటే స్వతం(తంగా సంపాదించుకునే చదువే వెయ్యింతలు_ బాగుంటుంది.” . “అచ్చా హుజూర్‌! నీ హుకుం రేపటినుండే తామీచ్‌ చేసానులే” ఆంటూ చెంపగిల్లి దిర్ష్య నిశ్వాసంవిడిచి మంచంమీద కూలబడినాడు,. బొంబాముటో ఖేండీబజారు (పసిద్ధమైన ముస్టీల అడ్డా. అచ్చట బొంగులొట్టలో కలాలు, ఆ లొట్ట కే దారాలతో కట్టిన మసిబుద్ది, తెల్టని కాయిదాలు, నల్దని యిసుకబుడ్డి, [వాసేఅట్ట పెట్టుకొని కొందరు ముష్టిలు, వారి ము.దర మూగిన జనులను విచారించుతూ అద్దిలు [వాసు న్నారు. ఖాసీం పఠానుకూడా ఆ వర్గంలో చెరినాడు, రోడ్డుపక్కన " కాలిబాటమీద సెల్టాపరచి. ఠికానా వేసినాడు. తన ముస్టీగిరీ సామాను ముందు పెట్టుకున్నాడు. “ఇంగ్రీష; మరాటీ, ఉర్దూ అర్జీలు ఇచ్చట సస్తాగా ఆందంగా [వాసియివ్వబడును” అను అట్టబోర్జు పక్క-న గోడకు తగిలించినాడు. [కమ్మకమంగా వ్యాపారం సాగుతూ వచ్చిందికాని పఠానుకు దర్జాతలోపమయ్యెననీ కులగౌరవం మంట్లో కలిసిపాయ్యిందనీ ఇదంతా ఇంత్యాజన్‌ వల్టనే జరిగిందని, ఆడదాని వలలోపడి గులాంగిరి చేస్తి నని దిసదినం హృదయంలో ద్వేషం (పబలుతూవచ్చుంది. ఒకనాడు" ,
(వతొప రెడ్డి కథలు 68
- _ సుఫీదు గల్టీలో ఉన్న వక లక్నో భోగముది మన పళాను అందాన్ని చూచి రండు దరభాసులు [వాయించెదానికని తన యిఐ౨టికి పిలిపి.చింది. యూసుఫు జులై ఖాలవలి యిద్దరికి చూపులు కలిసిన నాటినుండే గాఢమైన పరిచయం కుదిరింది. పెగా పళాను ఖాసీం సంగీతంపాడుతూ సితారా వాయించడ ౨ విని దానికింకొ [పమ ఎక్కువైంది. ఇంత్యాజన్ను తన వద్దనే ఉంచమన్నది. పఠానుకుకూడా మున్షీగిరి చాలనిపించింది. తిన్నగా ఇంత్యాజనునువేరి తనకు మంచినొక రీ దొరికిందని, మంచియిల్లు కిరాయకు తీసుకున్నాననీ అక్కడికి పోదామని నచ్చచెప్పి ముల్లె మూట బండిలో యెత్రించి బేగం సాపాబాను బురకాబ్సలో ఎక్కించి బయలుదెది లక్నో
.. భోగంసాని యిల్లు చేరుకున్నాడు. ఇం త్యాజను కడపలో కాలు పెట్టిందోలేవో ముగ్గురు ముసల్మానులు “*సల్రామలేక్‌ బాయీసా బాద్‌” అని వంగి సలాముకొట్టనారు. ఇంల్యా జనుకు మొదటి అపశకునం. గోడలు పొరజూచింది ఎ|రని గవిసెలతో వున్న ఠతాంబూరా, సిలొరా, మృదంగం కనిపించినై. ఇఎటి కిటికీలకు తలుపులకు పర్దాలులేవు. అంలా క్షణంలో అర్థమైంది. దీనంగా మొగుని వంక జూచింది. ““క్యాబె! ఏం అబ్రా బెదిరిన కుందెలుపిల్రలాగా చూసావు! సీది మొదటివృతి ఆప్పుడే మరచీపోయినావ్‌! మళ్ళీ కొంచెం తాజాచేసు కోవాలె. నాకీ ముప్షిగిరీతో బేజారైంది. ఇక్కడా సీ యిష్టంవచ్చినట్లా సుఖంగావుండి నాకు బాగా సంపాదించిపెట్టాలె తెలిసింది” అన్నాడు [కూరంగా. ఇంల్యాజన్‌ ద్మిగ్భ మజెంది వెరిచూపులతో చూడ బట్టంది. పళాను మరల నాలుగు తిట్టుతిప (కూరంగా నవ్వుతూ బయటికి దినమూ మ్మ ఇంల్యాజన్‌ యొక్క నాచ్‌, గానా సాగుతూ వచ్చింది. కాని పఠానుకు ఆంత మాతముతో త్కుప్తి కాలేదు. “బీవీ జాన్‌, ఏమిస్ని పెసా చేతినిండా దొరకడంలేదు. నివు మంచిమంచి సర్దారను ఆషఖు చెయ్యాలా! వందలు వందలు నాక్రీయియ్యాలా! తెలిసిందా?” అని పఠాను వోద్బలం చేసినాడు. .కొన్నిదినాలు ఎంతకొట్టినా తన్నినా విన
గ్రశ (పతాపరెడ్డి కథలు లేదు. తుదకు విటులచేతికే అప్పగించినారు. ఇట్టా మూడేండ్లు గడచినవి, “ఇది నా ఖస్మతు అంటూ ఇంత్యాజన్‌ చాటుచాటుకు ఎడుసూ (కుంగి పోతుంది. ఒకనాడు పఠాను ఖాసీం ఇంత్యాజన్‌కు పెట్టిన సౌత్తులు తీసు కొని ఆమెకు చెప్పకుండా పొారిపోయినాడు. అమె వాన్ని ఎెతుకులాడి తనవద్ద యింకా మిగిలియున్న 850 రూపాయలు తన భర తొందరలో తీసుకుపోలేవని ఆ సంచి ఆతని చెతికిచ్చి “అల్లా నిన్ను కాపాడుగాక!” యని దీశముగా పలికి, ఇదే మన కడపటి దర్శనము అని చెప్పి వానితో తల్హాఖు ఇప్పించుకొని ఎవరిబాటను వారు పోయినారు. క మరల ఇంత్య జన్‌ ఏకాకి. గోహరు చెప్పిన ఉపదేశం ఇప్పుడు . బాగా అనుభవానికి వచ్చినది. సమాజం [కూరమైనది. గౌరవముగా (బదుకు స్రీలను హింసిస్తుంది. సీచముగా [బదుకు నస్ర్రైలను పూజిసుంది. మరల ఖస్మతు పె భారంవెసింది. వ్యభిచారవృతిని తల పెట్టకుండా సంగీత నాట్యక ళా (పదర్శనములు చేసూ జీవనం సాగించింది. పదేండ్ర పాటు ఈ (పకారము గౌరవంగా గడిపి ఒకనాడు తన జన్మ బ్ధానమగు లాహోరుకు బయలుదేఏంది. మొట్ట మొదలు గోవారుజానును విచారించింది. ఆమె చనిపోయి ఐదెండ్రయిందని తెలి సెను ఒక నెలపూట లొక బంగ్రాలో నివసించి; 85 ఏండ్హ్యకిందట మార్కెటువద్ద వదలివేయబడిన పిల్ల సంగతి యెవరైనా తెలుపుదురా అని విచారించింది. తుద కొకనాడొక ముసలి వాడామె వద్దికి వచ్చి ఇట్టన్నాడు: “బీవీ! సుమారు 20-25 ఏండ్ల[కిందట మార్క్హటువద్ద ఒక ధనిక కుటుంబం ఉండేది. ఆ యింటి యజమానికి ఒకే కూతురు, ఆ పిల్లకు ర్త ఏండ్డు నిండక ముందే తల్రిదం్యడులు చని పోగా ఆ పిల్ప చిన్నమ్మ దాని ఆసి అపహరించదలచి ఒకనాడు దానిని . సాయంకాలంవేళ మార్కట్టువద్ద విడిచిరమ్మం టి సనె నాచేతులార విడిచి వ సిని. అవతల ఏమైందో నాకు తలియముి”
(పతాప రెడ్డి కథలు 605 “అయితే దాదాజీ! ఆ పిన్నమ్మ యిష్పుడెక్కడవుందో
- “మార్కటువద్ద గుడిసెలో వుంది. ఇప్పుడు దిక్కులెనిదై ఉంది. దొసి యముదీరు పిలలూ చచ్చిలి. మొగుడూ చచ్చెను. బిచ్చమెతు టు శం అవి కొంటుంది.” . “అయో పొపం!*” అని ఇంత్యాజక ఆ ముసలివాసికి, ఆ పిన తిల్లిక మంచివసతి-బట్టకు పొట్టకు లోపంలేనట్టుగా యేర్చాటుబీసి మరల ఏ ౩త్యాజన్‌ రు ఇప్పుడేచింతలూ లేవు. తాను అనాఖయి పడిన పొట్టు రలిసివుండిందితాన ఒక అనాధబాలికను పెంచుకొని తనను పెంచిన గోహరువాన్‌ శ్లాపకార్థంగా గోహరు బీవీ ఆని పెరు పెట్టి దానికి విద్యా బుద్దులు చెప్పి మంచి భోరావ ర్తకునికిచ్చి మహావై భవంగా పెండ్రి సింది. ఇంత్యాజనుకు ఇప్పుడు లల ఎండ్రు. ఆయినా నొందర్యములో లోపంలేదు. దయాగుణము పరిపూర్ణము (ణము, రూపముచూచి మెచ్చి మంచిమంచి ధనికులు నికాచేసుకుంటామని వరమాన మంపిరి. “వివాహం నా ఖిస్మత్‌లో లేదు. నాకు సమాజంతో ఇంక అవస రములేదు. నా హృదయంలో (పేమకు తావు లేదు అల్లా (పేమయే నాకు కావలసినది” అని జవాబిచ్చి:ది. ం ఇంత్యాజను తన 40వ ఏటన మరణించెను. తన ఆసిలో కొంత ధిగము తానుపెంచి పెద్దజేసిన గోహరువీవీకిచ్చి మిశతా వనమంతయు "అనాధ బాలికల సంర క్షణార్శమై ఏఎనియోగించుట కేర్పాటు చసిహవోయెను. బొంబాయిలో చాలమంది దుఃఖించిత. ఆమె ఇంటికివచ్చిన నీదవాడెన్న డును నిరాశ జందలేదు ఆమె. గోరీపె యిప్పటికిని అనాథలు రెండు గులాబీపూలు పెట్టి రంగు కన్నీటి చుక్కలు రాల్చిపోతారు, ఫై1షఎ 0
అపరాధం
వెంక టావు నిజాము కాలేజీలో ఎఫ్‌.ఏ.లో నాలు గెండ్హు పల్టలు గొట్టి ఐవీ ఏడు రామ్యాబు అయినాడు. మెకానిక ల్‌ ఇంజసీయరింగులో చదువాలె అని సర్దాపుట్టి చెనారసులో హిందూ యూనివర్సిటీలో చేరాలె అని సంకల్చం చెసుకొని బయలుదేరినాడు. కాళీ స్రైషన్‌ దిగుతూనే ఒక పొండా ఎదురై నాడు. ఆయన ఎరగా; లావుగా వున్నాడు. కడుపు బాగా పెరిగింద్‌, మంచి స్టూలకాయుడు. చుడలో రెండు వరుసల రు దొక్షమాలలున్నూూ, చెవులలోకూడా రు దాక్షపోగులున్ను ధరించి నాడ.. 50౮0 ఏండ్ల వయస్సు వుంటుంది. పొట్టిగా వున్నాడు. వెడల్పు ముఖము, కొంచెము వికార స్వరూప మె. 20 దినాలకిందట తారం చేసు
“*బాబూవి! మీదెవూరు.”__ ,
“వెంకటావ్‌.”
“గో తం?”
“ఆ తేయస గో [తం
*స్యర్రే వ్వ్‌ తం్యడిగారున్ను వ్సి పెదలాతగారున్నూ మా యింటనే బసచేసినారు. మేమే మీ పాండాలము. మీ కేమిన్నీ యిబ్బంది లేకుండా అన్ని తీర్థస్టలాలు చూపుతాను. _- సంకల్పాలు చెప్పుతాను”
“నా సం_కల్చం వేరెవున్నదండీ!”
| పతాపరెడ్డి కథలు గ్ర . “పర్వాలేదు బాబూజీ! అన్నిటికీ నేనున్నానుగా! మరేమిన్ని సంకోచించకండి. , =. + -అరేయ్‌-ఎక్కా ! యిటురా ! సామానుతీసుకో-” ్న అ.టూ లానుగూడా వకచిన్న మూటతీసుకొని “దయచేయండి, దయ చేయండి” అంటూ చెయిబట్టి యించుమించు లాక్కొ-నే వెళ్ళినాడు. వెంక [టావుకంతా కొత స్థలం. ఏమిచేసేది తోచలేదు. గంగెద్ధు లాగా పాండావెంట వెళ్ళినాడు. లజపతిరాయి రోష్టులో పాండా యింటి వద్ద ఎక్కాబండి ఆగింది. సామానుదించుకుంటూవున్నారు. పాండా లానే ఎక్కావాస బితిలో 5 అణాలు పెట్టి పంపివేసినాడు, వెంక(టావు బండి దిగుతూ వుండగానే పాండా యింటి యెదుట ఒక గదిలో ఒక యువతి క నబడ్డది-వెంక [టావుకు కండ్రలో మెరుపు మెరిసినర్హెంది. చూసిచూడక మునుపే ఆ యూవతిచూపులకున్ను, ఇతసిచూపులకున్ను భేటీ అయిఎది. ఆమె ఛటాలున తలుపురెక్కు సగంమూసి రెక్కదాపు నుండి ఒక సనం బయట పెట్ట ముఖంవంచి తొంగితొంగి చూసూవుంది. వెంక టావు మంచి విలాసపురుషుడు. అందుచేతనే ఎఫ. ఏ. ప్యాసుఅయ్యెవరమరు ఆయన వయస్సు ఇరవై య్యుడో సంవవతృరముదాటి యిరవైయెనిమిదో సంవత్సర.లో తిన్నగా కాలుపెట్టింది. చదువూ సంధ్యలో మొద్దనిపి ఎచుకున్నా, అందులో గణితళాస్త్రములో చాలామార్హు నూటికి 4-5 మార్కులతో సంత పిపడినా ఆయన లోకానుభవం బాగా గడించినాడు. స్ఫురదూపి ఖట్మస్తుగా వున్నాడు. 5 అడుగులా " అంగు భాలయెత్తు- షేర్వానీ లాగవా చిన్నప్పటినుంచ అలవాటు చేసుకున్న వాడు. ఎఫ్‌.ఏ.ఏ వచ్చేవరకు తుర్కీకుచ్చుదోపికూడా పెద్రైవాడు. కాని తర్వాత రాలంమారుతున్నందుచెత నల్రగి బొచ్చుటోపి శరించుతూ వచ్చి నాడు. ఆ యువతి లక్షణాలుచూచి అది ఆనుకూలమెన షికార అని _ వెంక[టావు తక్షణమే నిశ్చయం చేసుకున్నాడు. తానువచ్చినకార్యం కూడా మరచిపోయినాడు. పాండా ఆవసికి ఒకగది చూపించి భోజనానికి పాడా పిలిగినాడు. యిద్దరూ భుజించినారు , అప్పటికి మధ్యాహ్నందాటి
665 [పతాపరెద్ది కథలు ణే గంటలపొద్దయింది. పాండా తనకార్యంమీద పట్నంలోకిపోయినాడు. వె.క(టావుగది యించుమించు ఆయువతిగది కెదురుగానె ఉండడం తన అద్భష్టమ అనుకున్నాడు, ఆయనకిప్పుడు నగరం చూడవలెననిగాని, కాలేజీవివరాలు విచారించుకొనవలెననికాని ఏమిన్నీ బుద్దిపుట్టలేడు. సిగ రెటు ఘాటుగా పిలుస్తూ తన కొట్టిడిలో కిటికీవద్ద కూర్చుని యెదురింటివై పు చూస్తూ నిశ్చాలధ్యానసమావలో తన్మయుడై పోయినాడు. ఆ యువతి కనపడలేదు. కాని వెంకట్రావుకు చదులోలేకున్నా ఇట్టాంటి సందర్భాలలో పట్టుదలమెందు. పహొూవుగంటలోనే యువతి తలుపువద్ద [ పత్యక్షమైంది. .._ వెంకటావు తనకిటివీచప్పుడుచేసి ఆమెదృష్టి ఆకర్షించుకున్నాడు. ఆమె
అతస్ని చూచి కొంతసిగుపడినట్టు నటించి పెటసవరించుకొని ముసిముసి నవ్వులతో వంచినతల యెత్తి (_కేగంటితో చూచింది. వెంకటావుకి శరిర మంతా పులకించి తనలో ఇట్టా ఆలోచించుకొన్నాడు:
“ఆరే ఎంత అందుగొవుందిరా ఈ న్వ్రీ _ ఇంట్రో యెవరూ లేనట్టుంది. ఇరవై యేంచ్హుంటాయేమో! ఆ శరీరసొష్టవం, ఆమెగిలి రేకు చాయ, ఆ వొంగచూపులూ, ఆ కోలమొఖం, ఆముర్దువచ్చే పెదవులూ... ===**మా వాదాబాదులో ఎన్నడైనా ఇట్టాంటిదాన్ని చూచినామా? దూరాన్నుంచి చూచేవరశే శరీరమ.రతా ఉల్హాపల్దా ఆఅరుందే! ఆరే! “ ఆ మృదువైన సుందరమైన హ స్తము మీదపడేవరకూ, ఆ పెదవులము[ ద ఒక్క- టేఒక్క-టి చెంపపై పడేవరకూ! ఆ అందమైన కంఠముతో నోటి నిండా పిలిచి మాట్టాడించేవరకూ, _పాణాలు నిలువుననే లేచిపోతవో
ఇట్లా భావసోపానాలమీద సోపానాలు ఎంత సెపు కట్టుకుంటూ ఉన్నాడోయమో పాపం వెంక (టావు- తటాలున ఆ యువతిచేయి తనతట్టు విసరినట్టు కనబడింది. వెంక(టావు అదరిపడి కండ్తునులుముకొని చూచే వరకు ఆ యువతి పష్కన నవ్వినట్లు కనబడింది. ఏమైనాకానీ. అని
[పతాపరెడ్రి కథలు గ్రల లేచినాడు _ అటూ ఇటూచూస్తూ ఆమెగదిని 'సమిపించిశాడు - ఆమె దాపుకుపోయి.ది - వెంం్యటావు ధైర్యంచేసి ఆమెగదిలో కాలు పెట్టినాడు.
. “జ యచేయండి! ఆగదిలో రూర్నోండి! తమ దేవూరు.మీ రీవూకకి కొ తవారుగా ఉన్నటుంది' అంది ఆయె. వెంక టావు లోపలికొట్టిడిలోని మంచంమీద కూర్చున్నాడు, “మాది హై|దాబామ- కాశీ చూస్తామని వచ్చినాను. మీదీవూరేనా?
మీకే రేమి? మీవాశ్రెవ్వరూలేరూ?''
“మా దిప్రుడీవూరే లేండి? నా పేరిప్పుడు రాంకుమారీ. నా కిప్పు డెవ్వరూ లేరు”
“అరే! అన్నీ ఇప్పుడూ ఇప్పుడూ అంటావు _ అయితే ఇంతకు పూర్వం సంగతికూడా చెప్పరాదూ?”
“ఆ కథ చాలావుంది లెండి- మీది ప్మాదాబాదంటిరే, మీ రేమిభాష మాట్లాడుతారు?"
“*తెనుగూ!”
“అదే! మిమ్ము చూచినప్పుడే మీరు తెలుగువారే అయివుంటారను కున్నాను అని రాంగుమారి యితవరకు హిందీలో మాట్రాడినా ఇప్పుడు ఆచ్చం ఆనుగులో మాట్లాడింది. |
“హోయ్‌! నీకు తెనుగు బాగావసు.దే! నీదంలా అయోమయంగానే వుంది. ఈవూరుఎనా ఇఫ్టే వుువా మేము! పాకచుట్టఎవవె ఆ పాండా నన్ను లాక్కొని తనఇ=ట్రో మాలవేసివోయెను. నీవైతి కొత్రచుట్రువలతె చూపు లోనే నీఇ ట్రోకి లాక్కౌాంటిఏ. పైగా అంతా విచ్శితంగా వుంది నీకథ. సీవెవ్వరో నాకు మొదట తెలుపు.”
“* ఈవాళ రాతికి దయచేయండి, తెలుపుతాను గాని.”
౯70 (పతాపరెడ్డి కథలు “సరే వసానులే.. ఇప్పుడు చెప్పరాదా?" = “ఎ పాండా వస్తాడు. మీ రిప్పుడు వెళ్ళండి ” ఉఖ్య గ్రే! అ ర్రకానీలే” అంటూ వెంకట్రావు రాంకుమారి చేతిలో [ 5 రూపాయీంనోటు పెట్టినాడు. ఆమెనవ్వుతూ విలాసంగా చేయిసాచింది. తటాలున వెంక[టావు ఆ చేయిపట్టి వద్దికి లాగి గట్టిగా కౌగలించుకొని ముడ్దు పెట్టుకొన్నా డు. (లు బు “అబ్బా! వదలండి! యివేమి సరసం? యెవరైనా చూసారు. మగ వాళ్ళకెంత సిగ్గులేదండి!” “బోగంవాండ్రకై తే సిగుంటుంది కాబోలు.” - “బోగంవాండ్రెవరు?” “సివ్పు కావా?” “మీవంటి వాండ్రంతా హిందూసంఘంలో నిండిపోయినప్పుడు నావంటి వాంద్రకు బోగంవృతి గాకరుంటే ఇంకేమి వృతి మిగులుతుంది! సరేకానీ మీఠు వెళ్ళండి." వెంక్టటావు ఆమాట ఈమాటా మాట్లాడి మరికొంత సేపటికి బయటపడినాడు, ఇంతలో పాండా వచ్చినాడు. “బాబూ! తాము ఎక్కడా = వెళ్ళలేదా? బాబా విశ్వనాథజీ దర్శనానికి వస్తారా? రండి, నేనక్కడికే వెష్లుతున్నాను” అనీ మందలించినాడు. “అక్కరలేదు బాబూ, నేను రాసా నాలుగు వీధులూ తిరిగివసాను. రేపు దేవాలయానికి పోదాం లేండి.” “చితం! చితం= మికేమిన్నీ యిబ్బందిలేదు కదా!” అంటూ
(పతాప రెడ్డి కథలు "గ్రే వెంకషటావున్ను తన కొట్టిడి తాళం వేసుకొని నగరం విశేషాలు చూచేదానిక ని బయలుదేంనాడు ఆసందూ యీసందూ తిరు ॥ గుతూ “దాల్‌ కీమ_డీ"కి వెళ్ళినాడు. బనారసుళో దాల్‌ కీమండీ చాల (పసిద్ధి విశేషంగా మహమ్మదీయులు గ్లాసు సామానులు పెట్టుకొని వ్యాపారం సాగిస్తూవుంటారు పె భాగాలలో అంతా బోగంవారుంటారు; వేలకొలదిగా ఉంటారు. వఏరొక్క- [పాంతమువారు కారు. బొంబాయి, నాగపూరు, పంజాబు, బీహారు, నేపాలు [పాంతాలనుండి వచ్చినవారున్నారు- విే షంగా బంగాలిలున్నారు- ఏరిటో చాలామంది భర్తలు చనిపోయిన | తర్వాత దిక్కులేనివారై బనారసుకు వచ్చి వ్యభిచార వృతిచె జీవనం గడుపుతారు. వెంకటావు ఈ మండీలో కొంతసేపు అటూ యిటూ తిరిగి ఎనిమిది గంటల ర్మాతివేళకు తన బస చేరుకున్నాడు. పండా అతనికొారకు ఎడురుచూసూ వుండినాడు--- వెంక టావు వస్తూనే భోజనాలై నవి. కొంతసేపటికి పండా తలుపు వేసుకొని పండు కున్నాడు- నెంకటావు కిచ్చినగది బయటి వరండా (పక్కనే బయటి దిక్కా ఉండడంచేత అతనికి అనుకూలంగా కుదిరింది. రాంకుమారీవద్దకి వెళ్ళే సన్నాహాలు మొదలుపెట్టినాడు- సిల్కు- అంగీ తొడిగినాడు. ఇన్తి చేసిన సన్ననిపంచె తోలు పెచైలోనుంచి తీసి కట్టుకున్నాడు. ర్నుదాక్ష అంచు సెల్లా బుజముమీద వేసుకున్నాడు. సూటు కేసులోనుంచి నె తిసామాను తీసినాడు. కాస్మటిక్‌ రాళ: నడిపాపట తీసి దువ్వి _బష్షుతో (కాపును మార్గానికి తెచ్చి ఆకొమ్ము ఈకొమ్ము రెండు మెలికలు పడతిప్పినాడు- మొసౌలకు కాస్మటిక్‌ అంటించి దబ్బ నాలవలె మొనలు తీర్చినాడు- ఒక్ష సిల్కు దస్త్‌ పెజోలీలో కొంచెము క సిపించేలాగు మడిచి పెట్టుకున్నాడు. అద్దములో మొఖము మరొకమారు చూచుకొని సమాధానపడి నెత్తి సామాను మరల సూటు కేసులో. పెట్టి
7 (పతాపరెడ్డి కథలు , వేసినాడు. కొట్టిడి తాళం వేసుకొని చక్కగా పాన్‌వీడా దుకాణంవద్ది! వెళ్లి ఒక రూపాయ ఖంగున వాయించి-_ “భయ్యా, నాల్లు ఫస్టుక్షాసు పాన్‌ వీడాలు కట్టియ్యి. డ బల్‌ ఛార్జి ళ్ళ చెయ్‌ కాని డాలు అవ్వలుదర్దావియ్‌. తెలిసిందా? ఇదో ఒక సిసర్సుడవ్బీ, ఒక అగ్గిపెన్ట్‌ ఇట్టాపడెయ-” అని దర్జాగా హుకుంచేసినాడు. భయ్యా మనిషిని ఎగాదిగాచూసి అడిగినవిస్తూ ఏడణాలువాపసు ఇచ్చినాడు. వెంక్కటావుతయ్యారీలన్నీ పూ రిఅయినవి. నేరుగా రాంకుమారీయింటి శే దారితీసినాడు, రాంకుమారీ యింటితలుపు నాజూకుగా తట్టినాడు,. ఆమె తలుపులు తెరచి ముసిముసినవ్వులతో ఆహ్వానంచేసింది. రాంకుమారీకూడా బాగా ముస్తాబెంది. పక్కపాపటతీసి బర్మాముడిలో మల్లెపూలు అర్హచం[దా కారంగా బెరివి పెట్టుకొన్నది. గులాబీరంగువీర కట్టంది పచ్చనిరైక తొడిగింది, తాంబూలము నములుతూవున్నది. మొదలే యెరుపెన పెద వులు, ఆ లాంబూలంరంగుతో యింకా శోభాయమానంగా వున్నవి అవి. కంద్రకు కాటిక పెట్టింది. వెంక టావును విలాసంగా తనపడకనగదికి తీసు వే వెళ్లుతూవుం టి ఆతరువాసనలు ఘమఘమాయిసున్నవి “'రొాంబూలం వేసుకోండి" అని పాందాన్‌ ముందు పెట్టింది, “ఉండండి! నేనే చేసియిసాన్‌” అంటూమళ్ళీ వానే పాందాన్‌ లాగు కున్నద్సి. 'నేన్స్‌మంచి నీడాలుతెచ్చినానుగా- ఇదో ఇది నీవు వేసుకో ( అంటూ వెంక్యటావు ఆమెనోటి కందించినాడు. ఇట్టా సరసాలతో [సారంభమై వార ఆనందంలో తన్మయులె ' పోయినారు. సమీపంలోనుండే 'పెద్దబంగ్రానుండి ఒక్కటీ- రెండూ- అంటూ 1వ£2 గంటలు కొట్టినారుం..4442263626 66662400 శ. జః ఖః శ
[పతాపరెడ్డి కథలు . "/8 “రాంకుమారీ! నీ సహవసుంలో ఈదిశంపొందిన ఆనందం “ఏమిటో! సెలవియ్యండి చూస్తాం.”
““ఏమీలేదు. నీవు తెలుగు దెశం స్త్రీగా క నబడుతున్నావు. మంచి థాన్హానీ లక్షణాలు కనపడుతూవున్నవి నీవద్ద నీ చర్మితయెమో చెంచెము చెప్పరాదూ ఏఎదాము ” ఈమాటలు వినేవరకు రాంకుమారీలో అక స్మాత్తుగా మార్చుకనబడింది. ఆనందమంలా మటుమాయమైంది. రెండు .
నిముషాలు ఏవో విచారంలో మునిగిపోయింది. కండ్తలో గ్నిరున సీన్టు.
తిరిగినై .
“ఏం, రాంకుమారీ! ఏం! నీ కేంకష్టంవుంది. చెప్పు ! నన్ను ని ఆప్పునిగా భావించుకో, నీ కిదివరలో ఎవ్వరూదిక్కులేకుంటే ఇదిగో నేనున్నాను. [పమాణంచేసా నమ్ము, విచారపడవద్దు.”'
తీ (0
“ఎఎచెప్పుదునండీ నాకథ? ఇది ఒక చిన్నభారతంగా వుంది. మరున్నూ మాదేశంవారే కావున మిమ్ములను చూచినప్పటినుంనీ అదేమో నాకూ మీపెన | పతికలిగింది. నా కథ ముక్రసరుగా చెప్తాను
“నాది క రీంనగ రుజిల్లా. [గామంపేరెందుకులేండి, ఏదో యి్రై
అజ్ఞాతవాసంలో యా సిచవృ తిలోనే చావనీయండి. మా తల్రిదం డులు మంచి వె దిశనిష్టగల [దాహ్మలు. నాకు యిద్దరన్నదమ్ము లున్నారు. నా పెండ్లి నా యొనిమిచో సంవత్సరము బరిగింది. నామొగుడిపోరువూడ
క రీంనగరు జిల్లాలోనే వుంది. వారకి సంసారం బాగా జరుగుతూవుండేది.
చుట్టూ 4-5 [గామాల పౌరోహిత్యం నామొగునిఇంటివారికి. నేను కాప
రానికి 189వ ఏట భర్త ఇంటికివెళ్ళితిని. నాభర్త నన్ను బాగా | పేమించే వారు, అత్రమామలుకూడా చాలామంచివారు. ఏదో అనుభవంచాలని
"లీ (పతాపరెడ్డి కథలు పిల్లఆన్‌ నన్నంతగా కిష్ట పెట్టకుండా చిలరపనులు చేయించుతూ సంసారం నడుపుతూ వుండేవారు. ఇట్లా రెండెంద్లు కాపురం చసివచ్చినాను. మా మామకు కొన్నాళ్లు చాలా జబ్బు చేయడంచేత గ్మీ మైళ్ళ్గదూరములో ॥ వుండే లాలూకా ఆస్ప్యతిలోచేర్చి చికిత్సచేయిస్తూవచ్చినారు. ఒకనాడు ఆయన్ని చూడ్డానికని నాభర్త, మాఅత్ర పెళ్ళినారు. నేనొక్కతనే ఇంట్లో వుండిపోయినాను. ఆనాడు సాయం్యతం సుమారు ”? గంటల కాలంలో మాఇంటియెదుటవుండే “'థాసిం”అనేవాడు ఒక బండితో వచ్చి. “అమ్మా, మీమామకీ యెక్వాతక్వా అయింది, బై టికిపట్టినార్‌ , మీదీమొగుడూ మికీతచృ నం తీస్కోరమ్మన్నారు. రాండీ, జల్ది; జల్టీరాండీ” అన్నాడు. నేనున్నూ దుఃఖిస్తూ ఇల్లు, వాకిలి భ్యదముచేసి, తాళంవేసుకోని బండిలో 'యెక్కిననాను. రెండుగంటలకుకైగా బండి వేగంగానే నడిచింది. కాని ఇంకా ఊరుజాడ యేమిన్నీ కనబడదేం అని అనుమానించి-_
““ఏమి సాయెబూ, యింకా ఆస్పతి రాలేదేమి?” అని విచా రించినాను,
“వసుంది. వసుంది, దగ్గర కవచ్చినాము. ”
“4 మైశ్ళేగా! యిఎత సేపా? ఎక్క_డికిపోతున్నామోయమో!”
“ఏం భయపడవర్గు. సిపానాస్క నాపానం ఇసాన్‌, తం కో'
కొంత సేపటికి ఒక్కిగామంలో (పవేశించే ఊరిబయట ఒక ఇంట్లోకి
“మావా ళ్ళెక్కడ సాయెబూ అంటే కిలకిలనవ్వి. “అరే ఆపప్పూ చారూ బొమ్మన్‌తో యేంచేసావ్‌! నీకీ మేంబాగా లేమేం. చెప్పూ నీవే చెప్పూబే” అని తమాషాలు చేయబట్టినాడు. శరీరమంతా చెమటలు పోసినవి. నోరెండుకొనిపోయిది. మరియిద్దరు దుర్మార్గులు లోపల (పవేశించిరి ఒక పిస్టలు నాపై గురిపెట్టి యేమన్నా, గడబిడచే సివా
| ల
(పతాపరెడ్డి హ్‌థలు "75 నీ పానం తీసుకుంటాం అని బెదిరించిరి తర్వాత ఆ ముగ్గురు బలవం తంగా... .=నాసిగ్గుచేటు ఏమని చెప్పుకొందును?' అని చెప్పుతూ కంటికి కొంగడ్డము పెట్టుకొని ఎడ్చింది. “నా [గహచారం ఇట్టావుంది. ఎవ రేమిచేసారు*” "అయ్యో పాపం! రాంకుమారీ. ఎంతఘోరం ఎంత ఘోరం! అని వెంకటావు అన్నాడు. “అదే న్యాగహచారానికి [పారంభం, వాండ్లు నన్ను నిర్బంధ ములో చాలాదినాలువుంచినారు. ఊరూరు తిప్పినారు. తుదకు తి నెలలు . తర్వాత ఒకనికి ఇన్నూరు రూపాయలకు అమ్మి పోయినారు, అతడును మహాకూరుడు. అతని ఇల్లు చాలా గొప్పది. లోపలిభాగంలో ఇద్దరు దాసీల కాపలాడించినాడు. ఇట్లా ఒక మాసం జరిగింది. ఒకనాడు ఉద యాన్నే పోలీసువారు *““ఖాసింోను ఇంకా ఇదరిని (వారు మొదలు ఖాసీంతో వచ్చి నామానభంగం చేసినవారే | వెంటబెట్టుకొని నేను వుండే యింటికివచ్చి యింటియజమాన్ని పట్టుకొని యిల్లు కోధించఛి నన్ను విడిపించుకొని పోయినారు.” “తర్వాత ఎమైంది?” '“తర్వాత కథ యేముంది? కచ్చేరీలో విచారణ జరిగింది. ఆ నలురికి శిక్షలు వేసినారు.' ““బాగెంది. కాని సీశీయవస యొటు వచ్చిందిః: అది చెప్పక ఇ. టు లు ““నన్ను మావారు బహిష్కరించినారు. నేనే థాసీంవెంట లేచి పోయి చెడిపోయినానని నామీద నిందమోపినారు. నాదేమిన్నీ తప్పు ర లేదని (ప్రమాణాలుచేసి చెప్పినాను. ఎప్వైతేనేమి నీవు పతితురాలవ్లై నావు .
౯76 [పతాపరెడ్డి కథలు ఇ.క నీవు మాయింట్లో వుంటే మావంశాఏకపకీర్తి మా గడపనే తొక్కపద్దు అని అన్నారు. నేనున్నూ మొ.డికి వేసుకొని యింట్లో దాసే పనియైనా చేస్తానని యిల్లు వదలకుండా వుండినాను. వారు ఏరు . చెప్పగా చెప్పగా బయట యింత అన్నం యొత్రివేసూవుండేవారు. నాతల్లి దండులకుగూడా దీనంగా (వాసుకున్నాను,. ఎన్ని జాబులు రాసినా జవాబులేదు. కొన్నాళ్ళకు కాశీకిపోయి [పాయళ్చి తమన్నా '" పెట్టుక వసాము పద అని నన్ను వెంటబెట్టుకొని వచ్చినారు. మీ పాండా యింట్రోనె దిగినారు. రెండు దినాలున్నారు. తామేదో తీర్దానికి పోయి వస్తామని చెప్పి వెళ్ళినారు. మళ్ళీ రాలేదు. మర్నాడు పాండాయిట్టన్నాడు: '“మీవారు తమ దేశానికి వెళ్ళిపోయినారు. మళ్ళీవసే చంపివేస్తామన్నారు. ఇక సీ యిష్టం." “నాకు పట్టరాని దుఃఖము వచ్చింది. కాని యేమి చేయగలను? దిక్కులేనిదాన్నైపోతిని! కొన్నాళ్ళు పాండా అన్నం ' వేస్తూవుు డినాడు. తుదకు నన్ను నిర్బంధించి నన్ను ఉంపుడుక తగా వుంచుకున్నాడు,. ఇటీవలనే పోయిన సంవత్సరం ఆ ముసలి పాండా పెండ్రిచసుకున్నాడు, మీకీ యిల్లు కిరాయకు ఏర్పాటుచేసి నన్ను వదలుకున్నాడు. ఇది నా అపరాథవ చరిత!" అనీ రాంకుమారి కన్నీరు కార్చింది. వెంక (టావు నిశే ఎష్షితువె యేదో ఆలోచనలో మగ్నుడై పోయి నాడు. మరల గంటలు ఒకటి రెడూ మూడు-కొట్టినవి. ““రాంకుమారీ! నీ విషయంలో బాలా ఘోరమైన అన్యాయం జరి గింది. [గహచారాని కేమి చేస్తావు*......* అని ఆమెను ఓదార్చి కౌగ - లించుకొని నెత్తి దువ్వి వీపు తట్టి “ఆయినదైంది. విచారపడవద్దు. చుళ్ళీ రేపు దర్శనం. సెలవు ' ఆంటూ వెళ్ళి పోయినాడు. గి
_అ౦ల అడారులు మిదింటి పెదపుసేనప్ప తిల్లిపరు సుంకులమ్మ. సుంకు (ఎ 0 టం శ్రీల! లమ్మకు పిలలు లేక ఎల్లప్పుడు విచారపడులుః ఉండేది. ఏర పండుగ నాడు పీర్ణ మసీమకుపోయి “హుసినయ్యి! తురక దేవరా!! నాకు తొల్లి గలిగితే నీకు ముందు పీర్ణ పండుగనాడు తొలట్రై కట్టిస్తా. మణుం కొబ్బెర చదివించుతా. కొబ్బెర దివిట వెయించి చిన్న స3గేసునాడు ఊింరేగెంపు చేయిసా. పానకం పంచిపెట్తా. నీ ఎరే నాకు పుట్టిన పిల్టలరు పెదా" ఆని సాష్టాంగపడి భ కి పూర్వకంగా మొక్కుకొన్నది. ఆదమి చితమెః హుసేన్‌ పీరుకు దయవచ్చిందో లేక సుయలమ్మ గర్భదోషం వదలిందో ఏమోకాని మొక్కుకొన్న పది నెలలకే పిల్లవాణి కనింది. సుంకులమ్మ ౧ ణ భ క్రి కి మేరలేకపోయినది. పిల్చవానికి హుసెనప్ప ఆని నామకరణం చేసి మొక్కుబడి చెల్లించుకొన్నది బ్యాండు వాద్యాలతో చిన్న సర్గస్తునాడు వ, ద ఓ ర హూ
పిర్ణ నూరేగింఛింది. కొబ్బెర దివిటీలు వేయించినది. అయిదారు తులాల వెండితొ ట్రై ఇచ్చుకొన్నది. ఒక కొత్తదట్టని పీరుకు కట్టించింది. మూడు
నెలలు పడిన బాలుని పిర్తముందు బటోరగిలవేసి ఇంటికి తెచ్చుకొన్నది. మరి రెండేండ్దకు మరొక కాయ కాసింది. వానికి చిన్న హుసెనప్ప అని పేరు పెట్టింది. వారు పెద్దవారై నారు పెండ్రిండ్లు చేసింది. మనుమల నె తిదించింది. సంసారం వృద్దికివచ్బ సమయంతో తన కాలం దూరం
చేసుకొనిపోయింది.
ఏరంకేుటలో హుసెనప్ప సోదరుల ఇళ్టాక్క- టె మడఇల్లు. ఆందుచేత వారికి మిద్దింటివారని పేరువచ్చింది. అన్నదమ్ములిదరూ గ సంసారము సొగించుతూ వచ్చినార . వ్యవసాయాన్ని పెద్దవాడు పెటా
"786 ఏంత విడాకులు రించుకొనును. చిన్నవాడు వ్యాపారం చేయును. పెద్దాయనకు ఒకే కూతురు కలిగింది. ఆ పిల్పకు, సుంకులమ్మ చనిపోయిన మరునాడే పుట్టినందున తల్లిపేరె పెట్టినారు. కాని పెద్దహుసేనప్ప భార్య మల్చమ్మకు ఆపేరు ఎమిన్ని సరిపడలేదు. “ఇదేమి పేరమ్మా! ఎంత మోటుగా వున్నది. ఈ కాలంలో మంచిమంచి పేర్లు పెట్టుకొంటూ ఉంటే, లేక లేక ఒక పిల్రపుడితే ఇదేమివికారం.”” అని అనేది. ఊరి బడిపంతులు నంబి నరిసిమ్ములు శిశువును చూచి కమలం వతి ఉందని అన్నాడు, అప్పటినుండి ఎవరెట్లు పిలిచినా తల్టిమా_తము ఆ శిశుపును కమలమ్మ అనే పిలుస్తూ ఉండింది. చిన్న హుసేనప్పకై తే పిర్షలు కొర్హలుగా పుట్టినారు. ముగ్గురు ఆడపిల్టలు, ముగ్గురు మొగ పిల్లలు కలిగినారు. కమలమ్మకు ఎడేండ్దు పడినప్పుడు నంబి నరసిమ్ముల బడిలో వేసినారు. నంబి నరసిమ్ములకు ఓనమాలే సరిగారావు. నోరుతిరగదు అన్నీ అపళద్దాలే మాట్లాడేవాడు. మనిషి ముఖముపై ఒక కనుబొమ్మలమీదనే వె్యటుకలు కనిపించేవి. తక్కిన భాగమంతా లక్షణంగా ముండనం చేయించును, [బతుకలేక బడీ పంతులైనాడు. తన మందులుతిని మంది చచ్చినా తన (బతుకుదెరువుకు వెద్యం కుడా కాస సహాయపడు తూ వచ్చినది ఎవ్వడూ [గామంలో దిక్కులేనందున నంబి నరసిమ్ములే [గామ ధన్వంతరి ఆమునాడు,. అతని మా్యతలకు ఎవ్వరున్నూ ఎదురు తిరిగినవారులేరు. మాతల మహిమ యేమోకాని మొదలు భదులు మ్మాతము బాగా అయ్యేవి, ““నరసిమ్ములూ! “ కాస్త భేదికి తక్కువగా అయ్యేటట్లు మందియ్యు నాయనా, నీకు పుణ్య ముంటుంది*'' అని మొదలే మందుకు వచ్చిన ఆమ్మలక్కలు అతన్ని [పాధయపడేవారు. మిద్దింటివారి బాలిక చదివే కాలములో భయపడేది నరసిమ్ములేకాని 'జాలికకాదు. ఆ పిల్ల ఇష్ట పకారంగానే అఆయ్యవారు వర్తించుకొంటూ వచ్చినాడు. నొలుగే:డ్డ్రపాటు కమ-_మ్మ చదువుకొన్నది. క్ట
ఏంత విడాకులు [. పెద్దబాలశిక్షలో సగం వరకైనా నేర్చుకొన్నది. సుమతీశత:ంలో, నరసింహ శతక ములో అక్కడక్కడ కొన్ని పద్యాలు అడ్డాదిద్ద గా కంఠ పాఠం నెర్చుకొన్నది ఆంతలొనే పన్నెండెండ్ర వయస్సు ఎర్బ్చడిందని తండి బడి చాలించినాడు. కమలమ్మ ఇంద్చానె ఉండిపోయింది. ఆ ము యల్హచుట్టగా జనానొ మూసుకొనిపోయింది. వయస్సు వచ్చినందున శరీరసౌష్టవం బాగా ఎర్బ్పడింది. ఆట్టని మైచాయ. నల్రని3 ండ్రు, బారడెసి తలవెచ్యటుకలు, గుండని నవ్వుమొగము ఆమెను మంచి ధనికుల యింటికిచ్చి పంచ్రి చేయవలెనని తండి విచారిస్తూనే ఉండినాడు. అంతలోనే పెద్దహుసే నప్పకు జ్వరం వచ్చింది. ఏదుర్ముహూరాన వచ్చినదో పాపం వచ్చిన నాటినుంటి విడుపన్నమాటలేదు. ఆయిదు దినాలతర్వాత [పవరికే రాకపోయెను. నంబి నరసిమ్ముల మ్మాతలుకూడా ఏమిన్నీ పనిజయ లేక పోయెను. పాపం నరసిమ్ములు పూటపూటకు గోలిలు మాళ్చి మార్చి కొ త్తకొ తవారిని పిలిపించి వారిచేతులమిదుగా తన మందును ఇప్పించుతూ వచ్చినాడు. 11వ దినమునాడు కాస్త దోషము కనిపించుకొన్నది. భైరవి, పిప్పళ్ళు, లవంగాలు నూరినూని కండ్హకు వేసినాడు. హుసెనప్ప ఎక్కువగా వదరడము మొదలు పెట్టినాడు. అతని తమ్ముడు పక్కఊరి వైద్యుడు కిష్ట్ణయ్యను పిలిపించినాడు. అతడు రక్ష వేయవలెనని స్‌ర్ణ యించినాడు. జిల్రెడి ఆకులు తెప్పించి అరచేతులకు అరికాళ్ళకు పెట్టి వాటి ప బాగా కాలిన చెంబులతో వ తినారు, రోగికి బొబ్బలు హౌయినవె కాని లాభంలేక పోయింది. ఏవో దయ్యం పట్టిందెమో అని ఎరుకలదాన్ని పిలిపించి “గద్దె” పెట్టించినారు చుట్టుపట్ల [గామాలలోని దేవతల పేర్లు చెప్పగా దీపము కదలలేదు. వీరం పేటలోనె రెండుమూ డెండ్రనుండి వచ్చిన వారి పేర్చన్నీ చదివినా దీపమేమిన్ని చలించకపోయెను. నెలదినాలనాడే టా ఒక వితంతువు దిగ(దాపి చచ్చియు.డెను. ఆమె ఎమైనా పట్టినదా అని
580 వింత ఏడాకులు ఆమె పెరు చెప్పేవరకు దీపము రె డు అంగుళాలు ఎగిరెగిరిపడింది. “తల్టి, నీకు భోజనం పెడాము- దాగ్రెన తర్వాత ఎటనిసా:- భవ్భాలు పరమాన్నం పెట్టులాము. చీరారవిక ఎక్కిస్తాము చల్టగా పోయిరమ్మా త్రు. పెద్దహుసెనప్పను విడిచిపెట్టు” అని ఎరుకిలది మొక్కించి వెళ్ళి క్ష్‌ పోయింది. సాయం[తము కొ తరుండలో ఆన్నము బిరుసుగావండి దొన్ని ఒక పెద్ద టోకిలోవేసి దానిపై చం్యదము (పసుపు, సున్నము కలిపిన నీరు) వేసి, రెండు సిమ్మకాయలు కోసివేసి కొయ్యిగూర, చింతారు, పుంటి కూర మూడింటిని సగము ఉడికించి ఒకకోడిని రోగిపె దినిదీసి దాని మెడ బోకిమిదకోసి రక్తము దానిప్రైవిడిచి తలమొుండెమూ దానిలోనే పెట్టి కుంపటికి సున్నము పటైలుపూసి చీఃటిలో చాకలివానిచేత ఎతించి మూడుబాటలు కలిసేచోట ఊరిబయట “వేయించినారు. చాకలివానికి తాంబూలం, కొన్ని పసలిచ్చినారు బోనంలోని కోడినిమాతం వాడు తీసుకొన్నాడు. మిగతదంలా మూడ. బాటల సూదిలో పారవేసినాడు.
ఎవ్వరొ సరిపడనివారు చేతబడి చేసినారని ఒకరిద్దరన్నారు. విరుగుడు మం(కౌలు చదివేవాన్ని పిలిపించి వానిచేత ( పత్మికియలు చేయించినారు.
మల్లమ్మ ర్మాతింబగళ్ళు ఒకేవిధంగా దుఃభీస్తున్న ది. ఎడుకొండల వెంక బెశ్వరుని జ్ఞాపకం చేసుకొని తనమగనికి బాగ్రైతే నిలువుదోపిడి చస్తానని తలనిలాలిచ్చుకొంటానని మొక్కుకొని ముడుపుకట్టి రోగిపరుపు
కింద పెట్టింది. ఎమిచేసినా లాభం లేకపోయింది. రోగం ముదురుతూ
వచ్చినది. తుదకు రొగంవచ్చిన 17 వ దినంనాడు పెద్దహు సేనప్ప కండ్దు “మూసుకొన్నాడు.
కమలమ్మ దిక్కులే నిపక్షి ఆయిపెయింది. ఇన్నాళ్ళవలత ఆ అమ్మాయిని దగ్గర తిసిలఎాను లేరు త్‌ల్రి రన్న వారాలలోనే సగం _
వింత విడాకులు వ్ర మనిషి ఆయిపోయింది కమలమ్మ తో ఆమె చిన్నమ్మ, చిన్నమ్మ పిల్చలు / పనులన్ని చేయించుతూ వచ్చినారు. ఆమె కేమైనా భాగమియ్యవలసి వస్తుందేమో ఆని చిన్న హుసేనప్ప ఎవ్వరికైనా ఆమెను ఇచ్చివేసి చేయి క డుగుకొందామని తొందర పడినాడు. అక్కడ లింగన్న గూడెములో బ్యరెల నాగన్నగాం చం చయ్యు కూడా తొందరపడుతూ ఉండినాడు. ర్రైదంబలి రౌభ్రైలుతిని పెడయిత్తి వన్న, నెయ్యి అమ్మి దమ్మిడీ దమ్మిడీకూడ బెట్టిబిచ్చగాంద్లను ఆ1_టిముందు చప్పుడు చేయకుండా వళ్ళగొట్ట, ఇంటిక ష్షం బయటికష్టంచసి నాగులకిచ్చి నానా అవస్థలుపడి రెండు తరాలనుండి యాభై వేల ఆస్తి సంపాదించినారు ఆ వంశమువారు. చందయ్య తాత కరణంగారి బ్యరెల రాసి పె్ధవాదు. కరణం ఇల్లు కటసూ ఉండగా బ్మరెల నాగన్న గ డేరాండ్రఎయిద విచారణ కర్తగా పనిచేసినాడు. ఒకచోట పాదుతీస్తుండగా గడ్డపార ఖంగుమన్నది. ఒక చిన్నవ్శాత కస్‌పించినది. అందు బంగారు నాణములు దొరికినవి. వెంటనే ఓక కోడిపిల్రను తెచ్చి ఆ నిధికి బలియిచ్చి ప్మాతను బయిటికి తీసి పనివారికి తలాకొన్ని నాణెములు పంచిపెట్టి మిగిలినవి తీసి ఇంట్రో వేసుకొన్నాడు. కొన్ని దినాలకే నౌకరీ వదలుకొన్నాడు. ఆనాటినుండే బ్మరెల నాగన్న పెకి వచ్చినాడు, కరణాన్ని ముంచినందుననో స్వామి [దోహము చేసినందుననో మరేలనో నాగన్న వంశము వృద్ధికిరాలెదు. ఒకేకొడుకు కలిగెను. ఆ కొడుకుకూడా చం్యదయ్య ఒక్కడే కలిగెను. చంద్రయ్య మొదటి భార్య సంతానం లేకుండా చచ్చెను. ర0డోభార్య కెట్హైతేనేం ఒక ఆడపిల్ల కలిగెను. ఆ రెండవ భార్యకూడా గతించెను. ఇప్పుడు చం్యదయ్యకు 49 సంవత్సరాలు, మూడవ భార్యకై వెతుకు తున్నాడు. ర్‌0 సంవత్సరాలువ'సెై ముసలివాడంటారేమో అని కన్యకై నాలుగుదిక్కూలా విచారించుతున్నాడు. కేక 0 _
92 వింత విడాకులు
నంబి నరసిమ్ముల భార్యది చం దయ్య [గామమ. నరసిమ్ము లకు కోపం చాలా ఉంటుంది. ఆ సమయంలో వె ద్యానికివచ్చిన వారికి భేదికిమందు ఎక్కువగా దొరుకుతుంది. బక్శ్ళోపి్రలకు నాలుగు కొరడా దెబ్బలు; గోడకుర్చీలు, కోదండము, తొడపాశములు ఎక్కువగా లభి సవి. కోపము మరీముదిరెనా భార్యను . వీధిలోకి వెళ్ళుగాస్తే ఆమె తిన్నగా పుట్టిల్లు చేరుకుంటుంది. ము పకష్మం దినాల తరువాత పంచాంగశుద్ధి చూచుకొని భార్యను [ప్రాధేయపడి పిలుచుకొని వస్తాడు. ఇట్టి దండ యా తలలో ఒకమారు నంబి నరసిమ్ములు చం దయ్యతో మాట్టాడుతూ ““వమండీ మావూర్లో మీ కులంవా ళీ ఉన్నారు. మంచి ధనికులు. వారింటి పిల కమల చక్క-నిచుక్కు. ఆమెకు నేనే చదువు చెప్పినాను. వయస్సు కేశ ఎండ్రుంటుంది. అన్ని విధాలా సంబంధం బాగుంటుంది అని అన్నాడు. అదేపనిలో ఉన్న చంద్రయ్య వెంటనే మాట అందుకొని, - “అట్రముతే నీవే విచారించు. పిల్లకు 100 తులాలు కాదంటే 120 తులాల బంగారం పెడా. వరదక్షిణ వారి ఇష్టం. ఈ సంబంధం కుదిరి సె సీకు మంచిబహుమానమిసా” అని అన్నాడు.
అవసరాలకని పదిరూపాయలు నరసిమ్ముల చేతిలో పెట్టి పంపి నాడు, నరసిమ్ములు వరుని వార చిన్నహుసేనప్పకు తెలిపినాడు. బంగారు 120 తులాలు, వరదక్షిణ లేడు. వరునికి 4ఏ ఏండ్లు. అతడు మంచి ధనిరుుడు, మగదిక్కు లేనివాడు, అనుభవళాలి, వినయవిధయతలు
కలవాడు అని వరించాడు. ఇవన్నీ చిన్న హుసేనప్ప ఆలోచించుకొన్నాడు.
ఎట్లో ఈ పీడను వదలించుకోవాలని ఆతని భార్య కూడా తొందర పెట్టింది. వరున్ని చూచేదానికి అతడు నరసిమ్ములను వెంటబెట్టుకొని వెళ్ళినాడు.
చందయ్య కేమిలోపమున్నది? ఒక వయస్పే కొస్త పసండు కానిద్ధై బోయింది అయితేనేమి గొప్ప ధనికుడుగదా! చందయ్య వన్నె
వింత ఏడాకులు ర్‌ల్పి గట్టవన్నె, తుమ్మ మొద్దువంటివాడు. ముఖంమీద అమ్మ మచ్చలు మాసి పోకుండా మలచిన రాయివలె ఉండినవి. అయితేయేమాయె, పెరుమ్మాతం సుందరంగా ఉండలేదా?' మనిషి నాజూకుకాకున్నా కాయకష్టం బాగా చేసినవాడు. కాస శరీరమంతా కరుకుబారి యుండింది. ఎట్రయితేనేమి 120 తులాల బగారం, 12 తులాల వెండి 'పె్య్టైటట్లు; తాను వరదక్షిణ యమిన్నీ ఇచ్చే యేర్పాటు లేనట్టు బేరం కుదిరించుకొన్నాడు. శుభస్య శ్వీఘం అని దగ్గరిరోనే ముహూర్తం కూడా నిశ్చయం చేసుకొనిపోయి నాడు, కమలమ్మశ్రీవార్త తలియగానే తల్రసే పట్టుకొని బాపురుమన్నది. “అమ్మా, మకంత భార మైతే మూటకట్టి బావిలో వేయరాదా? మొగుడు కావలెనని మొగంవాచి వుంటిసా నేను? ఆ తుమ్మ మొద్దుకు ఈ మొగలి రేకును కట్టకుం టి (వతం చెడివోతుండెనా? నాయన పోయిననాటినుండి యింటభ్రో ఆందరు కంద్దురుముతున్నారు. చిన్నాయన బుద్ధిని కూడా ఇంతమంచి మన్మథున్ని వెదికి వెదికి తండిలేని పిల్లకు తెచ్చినారు అని పరిపరివిధాల దుఃఖించి కంటనీరు బెట్టుకొన్నది. తల్లికి మగడుండినప్పటి వెభవం జ్ఞాపకం వచ్చింది. మగడు జ్ఞాపకం వచ్చినాడు. గోడున ఏడ్చింది. “బిడ్డా! మనం దిక్కులేని పక్షులం అయిపోయినాం. నా ఏరా లెతే నన్నుచూస్తే ముఖం చిట్రించుకొంటుంది. క ప్రైమీద, కుండ మిద, ః దూడమీద నెపంపెట్టి నన్ను తూలనాడి బాధిస్తూ ఉంటుంది. నా మరిది బుద్ధి మారిపోయింది. మరిది కొడుకులు కన్నె త్తయినా చూడరు. మనం ఆడపాపలమైపోయినాం. మన (గ్రహచారమిట్రా ఏడ్చింది. నాపసుపు = కుంకుమ ఎన్నడు పోయిందో ఆనాటితో మనం (బతికినా ఒక్క టె; చచ్చినా ఒకటే. నావంటి మొండిక బైకు చావు రాకపోయెను. మరిదితో జ చెప్పిచూస్తాము త్ర! మన కర్మను మనం అనుభవింపక తప్పుతుందా?”
8 చింత విడాకులు మర్నాడు చిన్నహుసేనప్పతో ఆతని వదినె ఇట్టన్నది: “నా బిడ్డకు మనుం చూచినారంటక దయ్యా? కాని అతడు ముసలివాడట, 50 ఏండ్లు ం దాటినవట, మనిషి చాల వికారమట, వేరే మంచి మనుము చూడరాదా! ఇప్పుడేమంత తొందర, నిదానంగా చూడండి.” చిన్నహుసేనప్ప తోక దొక్కిన (లాచువఠె బుస్సుమన్నాడు ఉరి ౩వ్వరు బోధచిసినారప్పుడే. వరుడు 40 ఏఎడ్డవాడే, ఏమంత [ప్రాయముడిగిపోయింది? పూర్వం ముఫ్రైయేండ్ర మగవాడు మూడేండ్ర పిల్సను చేసుకుంటూ ఉండెనట. మగవాసికందం కావలెనెం? కాస్త అమ్మవారు మచ్చలుం టే వికాఠం ' మనిషి ఆయిపోయినేం? ఆతనికి అన్నదమ్ములపోరు లేదు, ఒక్కడే ఒకడు. యాభై వెల ఆస్పి. నాలుగుతరాలు కూర్చుని తింటే తరుగడు, నిత్షేపంవంటి ధనికుని వెదకితెస్తే ఇదేమి అపలక్షణం మాటలు మొదలు పెట్టినావు? చాలులే శానా మాట్టాడినావు. ఇక చాలించుకో” అంటూ లేచి వేయినిడు. కొంతసేపటికి నంబి నరసిమ్ములు (పత్యక్షమై ఆమెతో ఇట్టా ముచ్చట్లు పెట్టినాడు: “తల్లీ, మికెవరో సరిపడనివారు తప్పుజెప్పి నారు. వరుడు లక్షణంగా వున్నాడు. గొప్ప ధనవంతుడు, చాలా నిదానం మనిషి. నీవేమా ఇప్పుడు దిక్కులేనిదానవు. అల్లుని చేతిలో బెట్టుకొని షెల్టు చక్కా బెట్టుకొంటూ ఉండవచ్చును... ఈ విధంగ చాలా నచ్చచెప్పి నాడు. తలి మెత్తబడినా కమలమ్మమాతం వినగ పోయింది. తుదకు పెండ్రిదినం సమీపించినది. దేవతా సన్నిధిలో లగ్నం- 1 తొందరగా లగ్నం పెట్టుకొన్నందున బంధువులను పిలువలేదు. పెండ్లి నాడు కమలమ్మ, ఆమె తు ఏకధారగా దుఃఖించినారు. కొని వినేవా , రెవరు? పెండ్రికొడుకు; అతని తాలూకువారు వచ్చినారు. వధూవరులను " చూచిన వాళు) ““ఇదెమన్యాయమమ్మా; ముక్కుపచ్చలారని పిల్లను ఈ తుమ్మ మొద్దు కంటగట్టినారు, కాకిముక్కుకు దొండపండు తగిలించినట్లు! తంగడివుంటె ఇట్టా అయ్యేదా! వాని బొందల ఆస. ఏమమ్మా, వయస్సు
వింత విడాకులు రెర్‌ వచ్చిన పిల్లలు వెండి బంగారు తింటారా? కాకికి, పావురానికి జోడు కుదిరినట్టు: ది గాడిదకు గృురానికి లంకె పెట్టినట్టయింది. ఏం మనిషమ్మా దయ్యంమనిషి! పొాతచెప్పువంటి మొఖం పెట్టుకొని ముసలిము౨ండాకొడుకు తగుదుగమ్మా అని మ:దిపెల్రలను చంపుకతినే రాకాసిలాగా వచ్చికూడ్చు న్నాడు. వీనినెత్తిన బండబడా!” ఈ విధంగా అమ్మలక్కలు మెటిక విరిచి తిట్టిపోసినాడ. పెండ్లి అయిందంటే అయింది.
పెంద్రి అయిన మూడవ నెలలో నిషేకముహూర మేర్చాటు చేసినారు. లాంఛనం జరిగిందంటే జగిగిందనిపించినారు. చం[దయ్య వెంట కమలమ్మను పంపినారు. కమలమ్మ అత్ర్తచెతికింద సంసారం సాగించినది. జొన్నరొబైై చేయుట, త్రైదంబలి వండుట, కాస్త నూక లన్నము వండుట, మజ్జిగ చేయుట, బ్మరెలను పిండుకొనుట, వపసురుట; దంచుట, ఊడ్చుట, అలుకుట, బట్టలుతుకుట ఇవన్నీ తప్పవయ్యెను. కంటనీరు [గుక్కుకొంటూ శక్తికొద్ది చేస్తూవచ్చినది. “దొరసాని, ఒక టేన్మిద. తెల్పవారినా లేవవు. ఏమొచ్చె!” అని అత్ర వీకటిలోనే రంతులు పెటూ ఉండేది దినమంతా పదిసారులైనా తిట్టకుండా అత్త ఊ&ఊళర కుండలేదు.
“అమ్మగారికి లేసూనే కాఫీ కావలెనంటి, ఇదేమికాలమమ్మా? మా అతగారి కాలములో గంబిరళూడా ఎరగము.”
“జొన్నరొటైలు మోట._ట. కొంపనుండి నల్రపూసలుకూడా లేకుండ వచ్చింది దయ్య-లాగా, లుగా ఈ నసీటంతా మా[ంట్లోనే.”
“పక్క-పాపట_. టమ్మా వ పక్కపాపట! వటోగంము౨ండలలాగా ఇదేం పోగాలమో?
| “మగని కేమి మర్గుమండు పెట్టిందో యేమో దీన్ని, ఏమీ ఆనడు. . చచ్చిన సవతులే మంచివారమ్మా.!
ర్‌ గ్ర " 'వింత విడాకులు "
“ఇది సంసారం చేస్తుందా? ఎన్నడు లేచిపోతుందో కొంపకు కంపగొటి.”
రు
ఈ విధంగా కమలమ్మ అత దినం ఏవో కొన్నితిట్టు వినిపిస్తూనే ఉండేది. కమలమ్మ రెండుమాసాలపాటు అన్నీ సహించుకొంటూ మారు దూటాడరకుండ్‌ పనిచేస్తూ వచ్చింది.
ఒక నాడు అత పొలం పోయింది, మధ్యాహ్నం ఒంటిగా కమలమ్మ ఇంట్రో పండుకొని ఉండింది. ఆ సమయంలో గిరమ్మ మెల్లగా దగ్గర కువచ్చి “మమ్మా! న్మిదపట్టినదా? " అనీ మందలించింది. “లేదమ్మా” అని కమలమ్మ లేచి కూర్చున్నది.
““మెఅత లేనట్టుంది?”
“ఆమె పొలం పోయింది.
గిరమ్మకు 40 ఏండ్లు దాటివుండవచ్చును. ఒకేకొడుకు, ఇరువై యేండ్ల వాడున్నాడు. ఆమెది గట్టి కాయబారిన శరీరం. నల్దని మనిషి. అయినా చక్కని రేఖలు కలది. వితంతువు. రెండుకాండ్హ భూమిక లదు, ఇ-తో అంతో ముడివేసి చిలర అప్పులిచ్చునట్లిది. గిరమ్మ అంటె
న ప
ఊశిర్లో అందరికి కావలసిన మనిషి, ఆమె చాలా గడు సెనదికూ డా. కమలమ్మదగ్గర కూర్చొని ముచ్చట్లు సాగదీసింది,
“ఏమమ్మా, చింతలో ఉన్నట్టున్నావు?”
“వీమీ లేదమ్మా!”
“కా త్తవూరు. అత్తకింది సంసారం నీవెట్టా ఏగుతున్నావో ఏమో నమ్మా! మీ అత్తకింద ఎవ్వరూ ఓపుకోలేరు.”
“కర్మ ఎంత అనుభవించాలెనో అంత అనుభవించక తప్పు ఛుందా?”
ఏంత విడాకులు ర్‌ “కమలమ్మా, నీ మగడే మంటాడు? ““ ఏమంటాడు? ఏమీలేదు.” “ఏమీ లేదనేది మాకూ తెలుసులే. రంభవంటిదాన్ని తెచ్చి రాతి క ంబానికి కట్టినారు. మరిక్రవుంటావా నవు (బతికినన్ని దినాలు? “మరెంట్రుండుమంటావు?నీవనె మాటలే మోనాకర్థము కాలేదమ్మా!” “కాదమ్మా, ఎవ్వరూలేరుక దా. దాచుకోకుండా అడుగుతా, దాచు కోకుండా చెప్పు. నీకూ చందయ్యకూ నిషేకమూర్తమైంచి కదా? “అందం టే ఐంది!" “ఏమైనట్టు?'' “వమోనమ్మా; అదంలా నాకు తెలియదు.” “ఇదిగో! నీ తల్లికి మారు నేనున్నాననుకో. ఏమిన్ని దాచుకో కుండాచెప్పు, చేతనైన సహాయం చేసా.” ళ్‌ టి చెప్ప్తుమంటావమ్మా ర్‌ “నీ మగకికీ సీకూ దాంపత్యం కుదిరిందా?” “కుడురందే పెండి అయిందా?” '“ర్మాతంలా ఎట్లు గడుపుతారు?” “మీరంతా [గహపించిన ప్రే ఉంది. ఇక నేను చెప్పెేదెమున్నది? “ఆ అదీ నేనూ అడిగింది. చం్యదయ్యకు మగతనం లేదని ఊరంతా తెలుసును. మొదటి పండ్హాము అదృష్టవంతురాలు. కాపురానికి వచ్చిన మూడునెఒలకే చచ్చిపోయింది. విషంతిని చచ్చిందంటారు. నిజం ఆ నారాయణమూర్రికే తెలుసు. రెండో పెండ్రాము కొన్ని నెలలు చూచిచూచి ఇక ఆమె ఆడిన ఆటలు చెప్పుకోగూడదమ్మా! మీవాళ్ళ కేమి " పోగాలమొచ్చిందో, బంగారంవంటి పిల్రను నిన్ను తెచ్చి యీ సీసంముద్ద కంటగట్టినారు..
56 వింత విడాకులు క్ష క్రమలమ్మకు లోపల ఇంకిపోయిన దుఃఖము వానకాలపు చెలిమవళె తటాలున పొంగివచ్చెను. దుఃఖము పట్టలేక వలవల ఎడ్న్చెను.
“ఇప్పుడు ఏడిస్తైె యేం లాభం బిడ్డా? మంచికో చెడ్డకో. నీ గతి సివు చూచుకోవలెకు.”
“ని అభ్మిపాయమేమో కాని నా మాట వినండి. నేనిప్రే ఎండి ఎండీ క్లైనె పడిపోతాను కాని తప్పుడు పనులు మాతం చేయనమ్మా!”
చందయ్య తల్లి అంతలోనే మౌఢ్యం వఠె వచ్చి చెంను. వచ్చీ రావడంతోనే గిరమ్మను చూచింది. అదేదో దుర్చోధ చేసిందని అనుమా నించింది,. /
“చాలా దినాలకు వచ్చినావు గిరమ్మా! ఎంత సేపైందో? ఏమి ముచ్చట్లు 'పెటినారో?”
౮ ట్‌
కప్పిఫ్స్స్‌ లేదమ్మా! ఇప్పుడే వసిని మా పిల్రవాడు రంగ నాయలుకు సెలవులని పట్నం నుండీ వచ్చినాడు. ఎమైనా చేసి పెడా మం 'ే గోధుమలు లేవాయె. ఒకపది సేర్ష గోధుమలు బడులు పెట్టమ్మా, తొందరగానే మీ కొలుసాకాని.”
“ళంగనాయకులు వచ్చినాడా? ఏం చడువుతున్నాడు?”
“అదేటిదో ఇంగిలిపీసు కూతలు నాకు సరిగా రావమ్మా! మెతుకు పరీచ్చంట దానికి సదువుతున్నాడు. ఏమి సడువులో యేమో. వీటివల్ల నాలుగు మెతుకులన్నా దొరకవు. ఆందులో మన తెలుగోళ్ళకు నౌకరీలే యియ్యరంటమ్మా ఏంపాడో. మా పిలవాడంటుంటాడు. ”
“ఈ సదువు సదివేబదులు దున్న పోతులగడెము (కాడి) కట్టుకొని | చెలిక సేద్యం చేసేది మేలు. కోటి సదువులు కూటికొర శే.”
వింత విడాకులు 59 “అవునమ్మా! నెల నెలకు ౮0 పహాోలిలు పంపుతున్నా. బీద పె సదువులు సమవుతానంటాడు.” “పూ యింటికి రానేనాడు మీ రంగన్న.” “పంపిసానులే.” - ఇంతలో ముసలమ్మ గంపతో గోధుమలు తెచ్చి గిరమ్మకు కొలిచి యిచ్చింది. గిరమ్మ బుట్టతీసుకొని భుజంమీద పెట్టుకొని “పోయివసా - నమ్మా!” జని కమలమ్మ దిక్కు చూసూ వెళ్ళిపోయింది.
“" ఆండు వారాల తర్వాత రంగనాయకులు మధ్యాహ్నం బుట్టలో గోధుమలు పట్టించుకొని చం[దయ్య యి=టికి వెళ్ళినాడు. అప్పుడు కూడా ఇంట్రో కమలమ్మ ఒక్కతే ఉంటుంది.
“ఎమమ్మా! ముసలమ్మ ఉందా?” “లేదయ్యా! క రిగటు (తరీ సిద్యం) చేయించేదానికి వెళ్ళింది." ట్‌ “మా అమ్మ గోధుమలు బదులు తెచ్చివుండెనట. మళ్ళు యివి కొలిచి యిచ్చి రమ్మన్నది. తీసుకోండి.” _ “అక్కడ పెట్టిపోండి.” “చందయ్య కనపడలేదేమమ్మా 1” క “ఏమై నాకు తెలియదు.” “మిరు చాలా విచారంగా ఉన్న టున్నది. ఏమెనా జబ్బు చేసిందా?” 4 ఏప్సి జబ్బులేదు నా వంటి వాళ్ళకు జబ్బురాదు, జాడ్యంరాదు. ? “అదో మళ్ళీ అదే మాట, నన్ను పరాయివాన్ని అనుకోవద్దండి. మీ కేమి కష్టం వచ్చిందమ్మా? చేతనైతే ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా తప్ప కుండా తీ ుసానం టే నమ్మండి."
క ఏంత విడాకులు
“ఎం లేదయ్యా! ఏదో మాటవరుస కంటిని. ఇక పోండి మా అత్తగారు వస్తే కొంప మునిగిన ట్ర.”
“అదెందుకమ్మా! ఏం తప్పు పని చేసినారని ఇంతగా ముసలమ్మ పేరు చెప్పితేనే వణకి పోతున్నారు?”
“ఆమె కన్నీ తప్పులే కానవ స్తవి. గిరమ్మ మ రాక పోయెను. అప్పుడప్పుడు వచ్చి మాట్లాడి పొమ్మను.”
“ఆం! అధు చెపాను.” శ
రంగనాయకులు సెలవు తీసుకొని మెరుపుతీగలాగు మాయమయి నాడు, ఆ యింటిలో మబ్బులు కప్పుకొనను. కమలమ్మ కంతా
/ ఆంధకారమే. రంజాన్‌ సెలవులకు వచ్చిన రంగన్న మళ్ళీ పట్నం
కమలమ్మ పుట్టింటికి పోయింది. చం[దయ్య సంగతి విన్నప్పటి నుండీ కమలమ్మ తల్రి రా తింబగశ్ళు లోలోన దుఃఖించి, దుఃఖించి కుమిలి, కుమిలి కుంగిపోయింది. “ఈ ఆడంగిగాడు నా బిడ్డకే చూపెట్టు కొని వుండెనా! విడాకులు పొందే కులమైతే సరిపోతూ వుండె. మా కులంలో విడాకులు లేకపోయె. ఈ నడపినుగ పైబడి బతికినన్ని దినాలు నా ముద్దుల బిడ్డ అ ఘోరించవలసిందేనా? దేవుడా, ఏడు కొండల వేంక టేశ్వ రుడా! మా కీ గతి పట్టించితి వెండుకురా? నా యేరాలు ఆమె పిల్లలు ॥ రామ రాజ్యంగా ఈ కొంపలో రాజ్యం చేసుకోవచ్చును కదా! నా మెడ తాడు తెగిననాడే నా అదృష్టం తెగింది” అని పరిపరి విధాల దీనాలాపాలు చేసూ కూర్చున్నది.
దినాలు నెలలు గడిచిపోయినవి. చంద్రయ్య రహస్యం ఆ నోటా . యీ నోటా పకటన యెనది. చిన్న హుసేనప్పకు కూడా తెలిసింది
ఏంత విడాకులు ట్ట] వెంకయ్య నొడ్వలో వేలు పెట్టిన దొంగవల చప్పుడు చేయకుండా కిక్కురు మనకు-డా ఉ-డినాడు. కరిగట్ల కాలం వచ్చినప్పుడు మూ క్రమలమ్మను పిలుచుకొని పోవుటకు లింగన్న గూడెము నుండి చం[దయ్య ఆల్లునివరుస బంధువొకడు వచ్చినాదు. కమలమ్మ పోనన్నది. కమలమ్మ తల్లి రూడా పంపనన్నది. "పిల్ల ఎక్కడున్నా ఒక టే, ఇక్కడనే ఉండనీలే” అని ఆన్నది. హుసేనప్ప యిప్పుడు గట్టగా మాటాడే స్థితిలో లేడు. “మరొకమారు రావయ్యా, పంపుతాము పో” అని వచ్చినవాన్ని పంపినాడు.
నంబి నరసిమ్ములతో చిన్న హుసేనప్ప ఆలోచన చేసినాడు. “* ఏం ఫిక్షరు చేయవద్దు, నేను బాగు చేసానులె” అని నరసిమ్ములు బోడి నెత్తి గీరుకుంటూ అన్నాడు. నంబి నరసిమ్ములు తన తాటాకు కట్టలలో నుండి కొక్కోకమును దుమ్ము దులిపి, ఆకులు తిరగవేసి యిట్లా ఒక పద్యం చదివినాడు; "
“తలలు పల్రేరుముండ్తును కలయగూర్చి మెకపాలను తేనెయు మెళవించి
యేడు దినములు సేవించిరేని నరులు
షండ భావంబు మాను నిశ్చయము సుమ్ము."
క పద్యములో కనబరచిన చిట్కా- [ప్రకారము మందు సిద్ధం చేను కొన్నాడు చక్క-గా లింగన్న గూడెం పోయినాడు. చం్యదయ్యను కలిసి ఇట్టా అన్నాడు: ఏం మహానుభావా! నేను పరాయివాన్ని అనుకున్నావా? ఏదైనా లోపముంటే నాకు చెప్పరాదా? నేను మీ యింటి వైద్యున్ని. ఎందుకు అపకీరి పాలైనారు? దేశమంతా నీకు మగతనం లేదని పుకారా పుట్టింది వెంటనే ఈ అపకీ ర్రిని తొలగించుకో. నేను దానికి మళ మందిస్తాను- తీసుకో.” చందయ్య బిక్క మొగంతో చూచినాడు.
రబ వింత విడాకులు “అదేమి [గహచారమో నయ్యా! ఈ మధ్యనే ఈ పిల్లను చేసుకొన్న తరువాతనే ఒళ్ళ లా సీరసమైంది. అని సవ3ంచుకొని సమాధానం చెప్పినాడు, “ఏం పర్వాలేదు వారం పది దినాలలో బాగాచెసాను. కొన్ని బౌషథులు కావలెను పుటాలు పెట్టవలెను. ఒక తులం బంగారు అందులో పడవలెను. 100 రూపాయీలు మందు ఖర్చుకే కావలెను. ఇయ్యండి ' అని 100 రూ! చేతులో వేసుకొన్నాడు. మూడు వారాల పాటు మాయమైనాడు. ఆ మూడు వారాలలో తన యిల్లంతా కోళ్ళ యీకెలతో నిండింది. కడుపు కల్డు తిత్తి ఆయిపోయింది. భార్యకు కమ్మల జత కొని పెట్టినాడు. మూడు వారాల తర్వాత కొక్కో-కం చిట్కాను తీసుకొని చం్యదయ్య వద్దకు వెళ్ళినాడు. అక్కడ మరి మూడు వారాలు మందిసూ లాను జల్సా చేసుకొంటూ పీఠం వేసినాడు. మందు మహిమ వల్హ మలబద్ధకమేర్చడి నాలుగు దినాలవరకు (పవకి రాలేదు. “నంబి నరసిమ్ముల గోలీలు” అని చుట్టూ పది (గామాలలో ప్రసిద్ధి అయిన భేది గోలీలను నంబి నరసిమ్ములు చందయ్యపె (ప యోగించి నాడు. అండులోను తన గోలీలు నమ్మకంగా పనిచయుటకై కొడ జముడు కలిపి నూరి యిచ్చినాడు. మొదటిదిన మేమిన్నీ పనిచేయలేదు. “గోలీలు ఎట్టా పని చెయ్యవో చూస్తా” అని నేపాళం కలిసిన మరి రెండు గోలీలు నూరి యిచ్చినాడు. మరునాడు చం్యదయ్యరు ఎెదా మదా £0 మారులు భేదులై తేలగండ్లు వేసి, “నరసిమ్ములూ! ఏమైనా విరుగుడు మండు ఇయ్యవయ్యా, లేకుంటే ఇక [బదుకను" అని [పాధేయపడినాడు. ''నరసిమ్ముల గోలీలకు* ఎదురు మందు నరసిమ్ములు వద్దనే లేదు. ఆయినా నరసిమ్ములు సంచి విప్పి నాలుగైదు గోలీలు నూరి పోసినాడు. అందు నల్రమందు చేర్చి యిచ్చినాడు. ఎట్టయితేమి రాత్రివరకు దులు కట్టినవి. కానీ వాంతులు [పారంభమైనవి. అది నల్రమందు మహిమ. భేదికి కట్టితే వాంతులు మొదలై నవి. “వమొచ్చెరా నీకు? నా కొడుకును గత్తరలో చంపుతావేమిరా! నీ బోడిగుండు మీద గుండు పడా” అని
వింతి విడాకులు. గ.
ముసలమ్మ తిట్టింది. నరసిమ్ములు జిల్రైడు పాలు తెప్పించి మందులో
కలిపి యిచ్చినాడు, ర్మాతంలా జాగరణ చేసినాడు, తెల్టవా రేవరకు నొలుగుమార్ల్హు వాంతులై చాలించుకొన్నవి. కాని జ్వరం, అపస్మారం
[(పారంభ మైంది. ““ఏఏ్సీ కాదులే అలసటనుండి కాస ధారణం చెసింది
అని నరసిమ్ములు ధైర్యం చెప్పినాడు. ఎట్ర్టయితే నేమి, జ్యారం అప
స్వారం మించిపోయింది. అప్పుడు ఆ (గామంలోని ఒక పెద్ద మనిషి
. కాస్త వెద్యానుభవం కలవాడు వచ్చి తేనె, నెయ్యి, పంచదార కలిపి మందిచ్చినాడు. దానితో అన్ని కట్టుకొని వారందినాలకు చంద్రయ్య వైకుంఠానికి సగందూరముపోయి వాపసువచ్చినాడు. ఆరోగ్యం పొంది
నాడు, ““'నంబయ్యా సీ మందువల్ట నష్టమెకాని లాభం లేక పోయిందిక దాః చావుతప్పి కన్ను లొట్టపోయెననట్లు చే స్తివి'' అని చందయ్య అన్నాడు. నరసీమ్ములు దోడినెర్తి గోకినాడు. నెత్రిగోకితే నరసిమ్ములుకు కొత్త
ఆలోచన తట్టుతుంది. ఆలోచించి ఇట్రన్నాడు: “ఇదిగో చందయ్యా!
నా చేతనైనంత చికిత్స చేసినాను. లాభం లేదంటున్నావు. ఒకపని
చెసాను, విను. అమరాబాదులో చెంచులుంటారు. వారివద్దకు పోయి
మూలికను పట్టుకొన్ని వస్తాను. అది తప్పక పనిచేస్తుంది. నామాట
విను. నన్నుపంపు.'' ష్‌ యిష్టం. కాని మళ్ళి చచ్చే ఆంతటి పయోగం
మాతం చేయవద్దు, నీకు పుణ్యముంటు౨ది అన్నాడు చంయదయ్య, “ఒక
నూరు రూపాయీలియ్యి. ఆ చెంచుకొడుకులు సామాన్యంగా ఇయ్యరు.
న మరి నాకు ఖర్చ్బులకేమైనా ఇయ్యండి. నా భార్యకు ఒక చీరన్నా ఇప్పిం చకపోతిరి. ఇన్నాళ్ళు మీ సేవచేసినా ఏమిన్నీ సాయం చేయకపోతిరి”
అని అన్నాడు నంబి నరసిమ్ములు.చం్టదయ్య ఇంట్రోకిపోయి ఇనుప పె థై
తెరిచి 100 రూపాయీలు పట్టుకొనివచ్చి నరసిమ్ముల చేతిలో పోసినాడు. మళ్ళ నరసిమ్ములు తన [గొమంలో 'రెండువారాలుండినాడు.
మాధిగె వాడలో కోళ్ళకరువు కలిగి: పనాదు. వాము కోళ్ళకూలలు ఊరిలో
టో ఆ వింత విడాకులు లేకుండా చేసినాడు. ““అమీన్‌సాబువ స్తే మాకు తన్నులు, ముచ్చెదెబ్బలు, తురకతిట్లు తప్పనట్లుందిరా! ఆ పోలీసయ్యల కెక్కడినుండి ఎట్టికోళ్ళు తెచ్చియ్యవలెనొకదా? ఏమారాజు ఇంటికో నర్సిమ్ములయ్య కన్నం పెట్టి నాడురా[” అని మాదిగ వాడలో అనుకొన్నారు. ఈడిగ బుచ్చన్నకు పాత అప్పునంతా తీర్చివేసి రెండు వారాల తర్వాత నర్పిములు ఆమా బాదు అడవులను చేరుకొన్నాడు ఒక చంచువాన్ని స్నేహము చేసు కొన్నాడు, వానిచేతితో ఆయిదు రూపాయలు పెట్టి ““ఇదిగోచూడు, మంచి మూలికలు ఇయ్యి. బాగ్రెందంటే నీకు 100 రూ॥ ఇనాం ఇప్పించుతా” అన్‌ యన్నాడు. ““ఆఅరేబావా! మంచిమంచి యేరు ఇసారా, తీసుకొాపో” అని చెంచు అన్నాడు. పున్నమనాటి వెన్నెలలో ఒక మందు తేవలెనని " వాడు వెళ్ళినాడు. లెల్టవార వచ్చి మరి అఆయిడు రూపాయలు తీసుకోని మ్మరిపండువంటి ఒక య్మెరని పండునిచ్చి “దీన్ని తిన్నవెంటనే 24 “గంటలవరకు గంటకు మూడుమారులు చల్ర(తాగుతు ఉండవలెను. లేకుం టే చసాడురా బావా'' అని ఇచ్చినాడు. నరసిమ్ములు నిండు విశ్వాసంతో ఆ పండును తీసుకొని నేరుగా చంయ్యదయ్యవద్దకు వెళ్ళినాడు. “ఇదిగో చందయ్యా, మూడువారాలు చెంచు కొడుకులవెంట తిరగి . ఆకులలములు మసి ఆడవుల్ల్‌' [వాణాలు వఎెంకటరమణుని కప్పజప్పి తిరిగీ తిరిగీ నీవిచ్చినదంలా వారికే సమర్పించుకొని అమృతంవంటి జొషనం తెచ్చినాను ఇక నటితో నీ [గ్రహచారం నయ మైందనుకో” అని అతనికి పండును ఇచ్చినాడు. చం్యదయ్య దానిని తీసుకొనగానే నర్చిమ్ము ను లిట్టన్నాడు: “ఇదిగో; రెండు కాగుల మజ్జిగ తెప్పించిపెట్టు. దాన్ని తిన్నప్పటినుండి గడియ గడియకు చెంబెడు చల్ట _తాగవలెనట. లేకుంటే (ప్రమాదమట. నా కష్టానికి తగినట్టుగా ఇనామియ్యవలెసూడు” అని _
' మనవి చేసుకొన్నాడు. "ఓ దానికేం కొదువలేకుండా ఇప్పుడే ఇప్పిస్తాను తీసుకో నంబయ్యా!” అవి చం్ధదయ్య అన్నాడు. ఇద్దరి జీతగాండ్లను మంచి పైల్వానులవంటి వాళ్ళను పిలిపించి, “్పరి ఈ నంబివాన్ని
ఏంత ఏడాకులు 05 అక్కడ ఎండలో వంగబెట్టి బండలెత్రండిరా” అని సెలవిచ్చినాడు. నర్చిమ్ములు నోరు తెరుచుకొనిచూస్తూ “ఆ(_ ఇదేమన్యాయం చందయ్యా, తమాషాకంటున్నా వా?” అని అన్నాడు. “ఎంరా! ఇంకా చూస్తారేమిళో అని చం[దయ్య అన్నాడు. ఇత
గొంద్హు నంబయ్యను చెయిబట్టిలాగి ఇంటిముందు వంగ బెట్టి రెండు బండ " లె తినారు. “చందయ్యా! ఇదేమి ఉఇనామయ్యా? నా జన్మలో ఇట్ట ఆవ మానం నాకెన్నడూ కలుగలేదు. దేవునిసాక్షిగా నేను నీకు మోసం చెయ్య లేదయ్యా!” అని మొర పెట్టుకొన్నాడు. “చంపలు వాయించండిరా!” అసి క చం[దయ్య అన్నాడు. పటాపటా చెంపలు కా కక్కి- పొంగిపొయ్యేవరకు బీతగాండ్లు వాయించినారు,. నర్సిమ్ములు లబలబ కొట్టుకన్నాడు. “ఇక చాలునయ్యా, నీజోలికి రానయ్యా, వదలి పెట్టు. నికు పుణ్యముంటుంది” అని దీనంగా వడ్చినాడు. “ఆ(. అట్టు ఒప్పుకోమ్మా. ఇంక మా కడప తొక్కితే నిన్ను పూడ్పించుతాను జాగ త! బండలుతీసి విన్ని పొలిమేర దాటించి రండిరా” అన్నాడు చం్యదయ్య, నర్పిమ్ములు వెళ్ళిపోయినాడు. కాని తనకైన శాసికి. కారణం మాతం [(గపించకపోయును. చెంచు
మూలికల (పభావం మాతం నర్సిమ్ములమిదనే వ్య కమైంది.
నరసిమ్ములు ముఖం చిన్నబుచ్చుకొని ఏరం పేట చేరుకున్నాడు, అతడు రాగానే మాదిగవాడలో కోళ్ళఛర ఒకటికి ఒకటిన్నర అయింది. 0 కాని రెండు దినాలవరకూ నరసిమ్ము లాదిక్కుపోనందున మళ్ళీ ధర పడిపోయింది. బళ్ళోబడి పాలకు దెబ్బ లఅెక్కువై నవి. లౌొడ్డ (బట్ట కొరడా) ఫడీ ఫడీ అని ర్వనిచేసూ అతనిచేతిలో పూడుబామువఠె లాండవమాడుతున్నది. గోడకుర్చీలకూ, కోదండాలకు కొదువలేదు. కి వంగబెట్టి కట్టెవలకలు వీపున పెట్టించేది మ్మాతము విసర్దించు కొన్నాడు. ముక్కు. చెంపలు వాయింబిదికూడా మానుకొన్నాడు. నర్వి ములు ఊరికివచ్చి రెండ.దిగాలైనను కలువలేదెందుకో అని చిన్న
౮6 వింత విడాకులు" 1 - హుసేనప్ప అతన్ని పిలిపించి, “ఏమయ్యా; ఏం సంగతి? లింగన్న _గూడెంనుండి వచ్చి మళ్ళీ యే సంగతి చెప్పక పోతివి!” అని అడిగినాడు.
“ఆ ముచ్చటమా[తం నన్నడుగ వద్దండి.”
“ఎంసీ [పయత్నమంతఠా వ్యర్థ మెైందా!
“ఆ, అంతే.”
“ఏమైంది?” | _
“ఎమైంది! దద్దమ్మ యెప్పుడూ దద్దమ్మ! కష్టపడి ఆచ్చినమందు తీసుకోకుండా నన్ను వంగ బెట్టి బండలె తి చెంపలు వాయించి పూరెళ్ళ గొట్టించినాడు." ॥
““ఇంతపనైంది? ఎందుకిట్లా బసినాడు?ో
“అదే నాకర్థంకాలేదు. ఎవరేం దుర్చోధ చేసినారో యేమో! ఎవరి [గహచారం వారిది. అతనికాగహచారం, నాక్మీగహచారం. ఇంక అతని . ముచ్చట నాతో చెప్పవద్దండి.” |
“వానిఖర్మ వాడనుభ విసాడు. మన మెంచేసాం?''
“వాని కేమి ఖర్మ నయ్యా, ఖర్మ అనుభవించేది మీ ఇంట్లో వుంది. ఆ తిక్కతల్రి కా ముసలిదున్న పోతు జంటపడినాడు.”
“ఇక ఊరుకోవోయి! బుద్ది గడ్డితిని ఈపని చేసినాము. మనకేం తెలుసు వానికీ అవలక్షణముందని? పిల్లకు రెండు కాయలుకాసే సుఖ పడుతుందిగదా అని అనుకొన్నాం. ఊరిలో ఈ ముచ్చట యెవ్వరితోనూ / (పసంగించవద్దు. సరిపడనివారు ఒకటికి పదిపుట్టిసూ ఉంటారు." .... కోనాకెందుకులెండి ఈ ముచ్చట్టంతా?”
అంటూ నంబి నర్ఫిమ్ములు లేచిపోతూ సమీపంలోనే" చిన్న హుసేనప్ప కట్టమీద గోలకొండపతిక వుంటి దాన్ని చూచి పంపుతానచి చేతబట్టుకౌని హాయినాడు.
ఇంటికిరయి రొన్టుతిని బడికిచఉయినొడు, పెద్దపిబ్రలలో పద్యాలు రాయించినాడు. చిన్నపిల్లలకు “దిద్ర" పెట్టించినాడు. లాను కాస ఈత చొపపె ఒరిగి కూర్కువచ్చెదాకా గోలకొండప తిక చదువుదామని విప్పి నాడు. ప్యతిక విప్పగానే పెద్ద అక్షరాలతో ఈ [కింది విధమగు వార్త ఆతనిద్భష్టి నాకర్షించినది.
'సిలాతీవికి మొదటి మగనితో విడాకులు"
'బరోడ* మహారాజును ము పెఐద్రాడినది
“న్సిత్రాదేవి అనునామె పిళిపురము రాశవాాగారి కూతురు, ఆమెను
ఉయ్యూరు జమిందారుకిచ్చి యుండిరి. ఆ దంపతులకు 10 ఎండ కుమా
రుడున్నాడు. కొన్ని నెలలకు పూర్యము సితాదేవి వొంబాయిలో ఇస్తాం మతము పుచ్చుకొని, మగనికి తన ఇస్టాంమతములో చేరతావా లేదా అని నోటిసు ఇచ్చినది. ఆతడు చేరలేదు. వెంటనే హైకోర్టులో తనకూ తన మగనికీ మతఖిడం గలిగినండున దాంపత్యవిచ్చెద మవసరమనిన్ని, తనకు ఏడాకులు ఇప్పించవలసిందనిన్ని విజ్ఞవ్వ పెట్టుకొన్నది. కోర్డు వారు ఆమె మగనికి నోజీసిచ్చినారు. అతడు హాజరుకాలేదు. సీతాదెవికి విడాకులిప్పించినారు. విడాకులు పొందిన రెండవవారములోనే ఆమె మీ హించువె బరోడా మహారాజును పెండ్రి చేసుకొన్నది.
నరసిమ్ములు కనుుగుడ్డను ఉసిరవాయలంత చెసుకొని బాగాచూచి
చదివినాడు. మళ్ళీ కొనామొదలు చదువుకొన్నాడు. బోడినెత్తి గట్టిగా
రెండు మూడు నిముషాలు గోకుకున్నాడు. తటాలున లేచి కూర్చున్నాడు. “హ డెరీ, చిక్కినావురా మిడుతంబొట్టూ! ఇక నీకు తగినళాస్తి చెయ .కుంటేనా, నాపేరే నంబి నరసిమ్ములు కాదు” అని గట్టిగా స్యగతంగా అనుకొన్నాడు. పెట్టలు అయ్యవారికి దయ్యం పట్టిందేమో, తమకు
జక!
౮5 ఏంత విడాకులు “లౌడ్డొ సేవ మరీ బాగా జరుగుతుందేమో అని ఆదరిపోయినారు. “' ఈవేళ అష్టమి, ఆటవిడుపు పొండిరా" అన్నాడు ఒక పెద్దపిల్లవాడు “అయ్యా, ఈవళ సప్రమి, రేపు అష్టమి అన్నాడు. ““పిల్రకుంకా! ఎవడురా నీకు చదువు సెప్పిన టోడివఏవ? గుద్దువచ్చి పిల్రను వెక్కిరించి దట పోండి, వెళ్ళి ఈవేళా రెపు రెండు దినాలు అష్టమే. రెండు దినాలూ సెలవులే, వొండి” ఆని రంకెలు పెట్టినాడు. పిల్లలంతా పలకలు పుస్త కాలు చంక బట్టుకొని 5“కులవలతె ఆరుస్తూ తలా ఒక దిక్కు ఉరుకులు తీసి నారు. "
సరసిమ్ములు హుసేనప్ప యింటికి పోయి మల్రమ్మను పలుక రించి
“క మలమ్మ లేదు?”
నల మలమ్మ సుఖంగా ఉన్నదా?”
“దానికి నాషా ఒకే సుఖం. చావుకెదురు చూస్తూ ఉన్నాముొ
“ఎంత మాటన్నావు త్టీ, అభబ్హా ఆనవచ్చునా? అశుభం పలుక రాదు.”
“ఇప్పుడంతా శుభంగానే సాగినట్టుందే? |
“"కమలమ్ముము "పేరు జెట్టంది నేనే కదా! ఆమెకు సుఖం గలిగే అటు చేయకుండా ఉంటానా? అక్కయ్యా! నేను చెప్పినట్లా వినండి, మేలు
లు గ్రా
కలుగుతుంది. ఇదో ఎవరులేరుకదా! దాచుకోకుండా సెపా వినండి. నీకు ఉండేది ఒక ఒక బిస్ద. ఆమెకు సుఖం లేక సంతానం లేక పోయిందంటే ఇక్కడికి నీ వంశాంకురం ఎండిపోయిన ట్రై కదా! బాగా ఆలోచించుకో.”
చింలొ విడాకులు లలి
“ఇంకేమి చేయమంటావయ్యా! మా కులంలో మ్మ పెళ్ళి చేసే దేమన్నా ఉందా?”
“ఆ(! ఆదే మాటకు వసున్నాను. నేను మంచి ఆలోచనచేసినాను, నన్ను హౌలా నరసిమ్ములని అనుకోవద్దండి. పట్టుబడితే చందూలా అంతటి వాన్ని అనుకో.”
“ఏం ఆలోచన చెప్పులావో చెప్పవయ్యా; ఏందాము.”
“చిల్టర మలాలల్టో అయితే రుులం పంచాయితీలో వివాదంచేసి పవీడాకులు పొందుతారు. కులం పెద్దలు త ప్పెవరిదో వారితో మెండ్రి ఖర్చు లిప్పించి ఆలుమగలకు విడాకులిప్పించుతారు. మీదేమో పెద్ద కులమాయె.
మీ కులంలో విడాకులు లేవు. మగడుండగా వేరే పెండ్రి చేస్తే సర్కాకు శిక్ష వేస్తారు. పైగా పెండ్షికి సిద్ధపడే పిల్లవాడు దొరకడు. అందుచేత నేనొక ఉపాయం చెప్తా వినండి కమలమ్మను హైదాబాదు పట్నముకు పిలుచుకొని పోయి తురక మతంలో చేర్చువలిను.”
“*ఏమ్సీ! కులం చెరుసానంటావా! బాగా చెప్పినావులే. నంబయ్యా! గొంతు కోసినా సరేనా బిడ్డ తురక బూవమ్మ కానేకాదు.”
“'వనమ్మ, అంలౌ నమ్మదిగా విని తర్వాత అడుగు. బూవమ్మను చేసి ఆమె చేత ఒక నోటీసు చం్యదయ్య కిప్పించవలె. నేను తురకదాన్ని అయినాను, నీవున్నూ మంస్పిం ఆయి నాతో ఉండవలసింది అని. చందయ్య ఒప్పుకోడు. వెంటనే హైకోర్టులో ఒక దరభాసు ఇయ్యవలెను. "సర్కాద వారూ! ఇస్టాం మతం పుచ్చువొన్న నాకూ హిందువైన నా మగడు చం[దయ్యకూ పొత్తు కుదురదు కాన విడాకులిప్పించేది' అని దరఖాస్తు ఇప్పించవలెను. సర్కారువారు విచారణ చెసి అదె [పకారం ఇప్పించు తారు. మి కొన్నాళ్ళకు ఆర్య సమాజంలో చేరి కమలమ్మను శుద్దిచేసి హిందువుగా చేయవలెను. అప్పుడు మంచి వరున్ని చూచి చేరే పెండ్రి చేసాము ఇది నా ఆలోచన. ఏమంటావు చెప్పు?” చ
100 వింత విడాకులు ,
'“ఎమో నయ్యా, శానా దూరం పోయినావు. ఇదంతా నాకు అర్ధం కాలేదు. ఇంతపని యెవ్వరు చెస్తారు, ఏంకథ? ఆంతా పొద్దుపోని పురాణం వినిపించినావు.”
“అదంతా నాకు వదిలి వెయ్యి. మళ్ళి ఇట్టాంటి దినంవరకు నేనిదంతా చేయకుంటే నీవుకూడా నన్ను ఎండలో వంగబెట్టి వీపున బండలు పెట్టించు. ఎమన్నా అంటే ఒట్టు. కాస్త క మలమ్మను మాతం కదిలించి ఎట్టయినా ఒప్పించు. నేను మీ రెపు వస్తా.”
“చూస్తాము లే!”
“చూసాము; గీసాము కాదమ్మా! నా మద పనంతా వదలి చూడండి.”
నర్సమ్ము లింటికి పోతూ ఇట్టా ఆలోచించుకున్నాడు: “ఆ ఆడంగి గాడు నారు ఎంత అవమానం చేసినాడు. వానికి తగిన శా,సి చేయకుండా ఉంటానా?" ఆ దినం సాయం[తం కుక్కు టేశ్వర యజ్ఞదీత్ను మహితుడై నాడు. దానికి అర్హమైన సోమ పొనమును చేసి ఆనందమయుడై నాడు.
మరునాడు మధ్యాహ్నం మళ్ళ మల్రమ్మ తో మాట్టాడినాడు. కమ లమ్మ కూడా తల్రి వద్దనె ఉండింది మల్టమ్మ ఇట్టన్నది: “క మలమ్మ ఎంతో కష్టంమీద ఒప్పుకున్నది. కాని ఇదంలా ఏమో గందరగోళంలా ఉందని భయపడుతుంది.”
నర్సిమ్ము లందుకొని యిట్టన్నాడు. “చిట్టిత కమలమ్మా! సికు నేనే పేరు పెట్టినాను. నెనే చదువు చెప్పినాను. నీ [గహచారాన్ని తొలగించెబాధ్యత నా పెన వుంది. నన్ను నమ్ము. సీకు ఏ మా_తమున్నూ నష్టం కాని, కష్టం కాని కలిగించను.”
ల కమలమ్మ ఇట్టన్నది: “అయ్యగారూ! ఏమిన్నీ అనుభవం లేని దాన్ని; ఆము దాపున పిందివత తల్ది దాపున పెరిగిన దాన్ని. మా ఆమ్మ కూడా తిక్క పెద్ద మనిషి, మాకేమాలోచన తోస్తుంది? నేను లింగన్న
వింత విడాకులు 101 గూడెంలో ఉన్నప్పుడు అప్పుడప్పుడు గిరమ్మ వచ్చి చక్కని ఆలోచన చెప్పి, తల్లికి మాకు తల్లిగా ధైర్య మిచ్చిపోతూ ఎండేది. ఆమె ధైర్యం, సాహసం గల మనిషి. ఆమెను గూడా ఆలోచించి మీక తోచినట్టు చేయండి.” “ఓ, అర్రే కానీలే తల్టీ! ఒకరికి మారు ఇద్దరు ఆలోచన చేసే మరీ బాగుంటుంది.” అంతలో చిన్న హుసేనపు యింట్రో కేదో పనిమీద వచ్చి నర్సిమ్ములను చూచి “ఏమయ్యా, ఏం చేస్తున్నావు*ి అని అన్నాడు. “ఏమీ లేదు. మల్లమ్మ అమ్మకు నెతి నొసుఎదని చెప్పితే మంది చ్చినాను ' ఆంటూ బయటికి వచ్చినాడు. ఆమాటా యీ మాటా మాట్లా డుతూ వెళ్ళిపోయినాడు. సీతాదేవి విడాకుల వారగల గోలకొండ ప్యతికను సర్కారీ గజెటువలె నరసిమ్ములు భ్యదముగా దాచిపెట్టుకొన్నాడు. గిరమ్మతో ఆలోచించుమన్న సంగతిని జ్ఞాపకం చేసుకొంటూ ఉండినాడు. గిరమ్మ కొడుకు రంగనాయకులు పట్నంలో చదివేది జ్ఞాపకం వచ్చింది. మళ్ళీ నరసిమ్ములు నెతిగోకినాడు. తెగగోకినాడు. ఇప్పుడు ఎండకాలం సెలవులు. రంగన్న ఊ౨కి వచ్చి వుంటాడనీ, తల్రి కొడుకుల సహాయం చాలా అవసర౨గానే, తప్పనిదిగానే ఉన్నదనే అనుకొన్నాడు. మల్లమ్మ | వద్ద ఖర్చులకుగాను 50 రూపాయీలు తీసుకొని ఆందు నలభై తన భార్య చేతికిచ్చి మిగతా 10౦ రూపాయీలతో లింగన్నగూడె దు చెళ్ళి వాడు రంగనాయకులు బ్యుటిస ప్యాసెాడు. ఎఫ్‌ ఏ ప్యాసైనాడు. ఇంజనీరింగు విద్యను నేర్చుకొం టూ ఉన్నాడు. సెలవులకు ఊరికి వచ్చి వుండినాడు. నర్చిమ్ములు తన అత్తగా3 ఇంట్రో దిగి, మరునాడు గిరమ్మతో మాట్టాడినాడు. కమలమ్మ శత్నేమము తెలిపినాడు. తన ఆలోచన చెప్పినాడు. |
109 ఏంత విడాకులు “ అందుపె8 మలమ్మ చెప్పిన సమాధానం వినిపించి"గిర మ్మా! క మలమ్ముకు నీవంటే చాలా | పేమ. తన తల్లి ఆలోచనకూడా లెక్క పెట్టలేదు. గిరమ్మ ఎట్లా చెప్తే అట్టా చేస్తానంటుంది. నీవేమి మర్షుమందు కమలమ్మకు పెట్టి నావో యేమో” ఆని అన్నాడు. గిరమ్మ ఉబ్బిపోయింది. “ని నంబి కయి త్రముంటుంది లేవయ్యా! కమలమ్మ నా పేఠెందు కెతుకొంటుంది?” అని పరీక్షార్థముగా అన్నది. “లేదమ్మా; పెరుమాళ్ళతోడు! కమలమ్మ కోరిక పైననే ఇక్కడికి వచ్చినాను.” గిరమ్మ నంబయ్య యెతులంఠా విన్నది. “*జద్రంత్రా గందరగో శంగా ఉంది, మా రంగన్న కమైనా తెలుసునేమో, వాన్ని అడుగుదాంలే”" అన్నది. రంగన్నను పిలిచి సంగతంతా చెప్పినారు. రంగన్న యిట్ట. న్నాడు: “నేను సెలవులొతునే పట్నం పోతున్నాను. అక్కడికి సీవురా, మంచి వకీళ్శ్ళతోను, దేశనాయకులతోను ఆలోచింతాము, దానిపెన తగి నటు చేతాంం లొ “ఎప్పుడు నీవు పట్నంపొయ్యేది? “ఇంకా ఒక నెలకు పోతాను. నీవున్నూ సరిగా ఆదేసమయానికి పట్నంరా." " “సరే అఫ్రే కానీలే. గిరమ్మా, భారమంత నీదే. నిన్నే కమలమ్మ నమ్ముకొన్నది." గిరమ్మ ఇట్టన్నదిః: “'మన దేముందయ్యా, ఆంతా నారాయణమూ రి అన్నుగహమే. మరచినాను నంబయ్యా! ఆనాడు నిన్ను చం దయ్యి యెందుకట్టా అవమానం చేసినాడు?” “ఏమోనమ్మా! అది నాకింతవఠరకూ అర్థంకాలేదు మోక్షంకొర కని నదిలో స్నానం చేయబోతే మొసలెత్తుకొని పోయిందన్నట్టుగా మండు |
వింత విడాకులు పేట లిచ్చి అతనిలోపం తొలగింలామని నేను కన్న కష్టాలు పడితే నాకా విధమైన (పతిఫలు దొరికింది. మోటువానికేమి ఐలుసు మెొగిలిరేకు వాసన అన్నట్టు నా విలువ ఆదాభ గురించలేక పోయినాడు.”
“కమలమ్మ, కమలమ్మతల్లి నీకు పైకమిచ్చి చందయ్యకు మందు పెట్టి సరి పెట్టమని చెప్పినారని చం్యద్రయ్యకు తెల్సింది."
“హరిహరి! ఇంత అన్యాయమా గిరమ్మా! నెను నేటివరకు శ కికొద్ది ఉపకారం చేసినాను. కాని ఇట్లాటి తప్పుడు పనులు చేయలే దమ్మా, హు సినప్ప నన్ను పంపితే వచ్చి మందిచ్చినానమ్మా, పాపం! తల్రిబిడ్డ లేపాపమూ ఎరుగరు తల!”
“జ+రిక ంతా నిజబున సంగతి తెల్సులే. సరిపడ నివాళ్ళు నిన్ను వట్టి నిందపాలు సేసినారు. ఆ పాడుమనిషి ముచ్చట మనకెందుకు లేవయా 1%”
“'ఇ3పోయి వసానమ్మా! రంగనాయకులూ! నేను చెప్పినది మరచిపోవద్దు నెలదినాలైనట్టు నెను పట్నం వస్తా చూడు" అని తల్లి కొడుకులవద్ద సెలవుతీసుకొని నంబి నరసిమ్ములు వీరంపేట చేరు కొన్నాడు.
క మలమ్మకు ] ఖంద్రు నిండినవి మగనింటికి పోవడం మాను
కొన్నది నర్శిమ్ములువేత మందు పెట్టించినదను అపవాదు తెలిసిన తరువాత క లి. గన్నగహాడెంబి తే చంద మయ్య, చ [దయ్య తల్ల ఏదో విధంగా తనను చి.పువారని భయిపడి.ది పెగా ఎక్కడున్నా ఒక టే కదా! అ.దుచేశ తల్రిగారియి టనే ఉండిచోయింది.
ఆషాఢమాసములో మూధాలున్నవని, అప్పుడుపోకుండా [శావణ మాసంలో నంబి నరసిమ్ములు పట్నము చేరుకొన్నాడ:. నామాల పెస్రైలో కొన్ని మంచదుగుడిగెలు పెట్టుకొన్నాడు. అందు “నరసిమ్ము ల గోలీలు”
104 వింత విడాకులు . కూడా కొన్ని పెట్టినాడు. దేవరకదిరె కంబడిలో మైల (మడి) పంచె, సీర్కావిధోవతి, రెండు అంగీలు చుట్టుకొని చంకబెట్టకొని కావీగూడాలో " దిగి రంగనాయకులుం డేగది చెరుకొన్నాడు. తన మూటలో సీతాదేవి విడాకులవా రగల గోలకొండ పష్యతికను మరిచిపోకుండా తీసుకొనిపోయి నాడు. వకీళ్ళ్గతో ఆలోచన చేసినాడు. వారున్నూ సీతాదేవివతె. ఒక ఏకాంకికను ఆడితే రకిక ట్రుతుందని అభిపాయ మిచ్చినారు. “రంగన్నా! రెండువారాలు పోయినట్లు మల్రమ్మను పిలుచుకొని పట్నంవస్తాను. ఒక్‌ మంచి ఇల్లు ౨0 రూపాయీల కిరాయది చూచి పెట్టు, ఏమంటావు? పిల్ల చాలా మంచిదయ్యా! నీవున్నూ లింగన్నగూడెంలో అమెను చూచి వుంటావు. ఈ కాలములో అట్టి అందంతో, అట్టి వయసులో, అట్టి + వయసులో, అట్టి పరిస్థితిలో ఉండే పిల్లలు ఏనాడో చెడిపోయి ఉండేవారు. ఆమె అగ్గివంటిది ఎట్టయినా నీవే ఆమెను ఉద్ధరించవలె. తెలిసిందా?” అసి నంబి నరసిమ్ములన్నాడు. రంగన్న ఇట్టన్నా డు: “నేనున్నూ చూచినానయ్యా! రెండుమూడు మారులు మాట్టాడినాను. చాలా మంచి అమ్మాయి. ఆమెకుగాను ఏమైనాసరే, ఎంత ల్యాగ మైనా చేసామని అని పిస్తుంది. తప్పకుండా _ పిలుచుకొనిరండి. మంచిఇల్టు చూచి పెట్టి వుంటాను ముందుగా వబ్బేతేదీ తెలిపితే స్టెషనుకు వసాను.” పక్షం దినాల తర్వాత చీకటిపల్లిలో మల్రమ్మ, కమలమ్మ, ఒక పనిమషిషి, నంబి నరసిమ్ములు దిగినారు. రంగనాయకులు వారి అవస రాలను విచారిలచుకొంటూ ఉండినాడు. మొట్టమొదటిపనిగా కమలమ్మ కమ్మలు, రె.డు బంగారగాజులు. మెడతీగెతప్పిలే తక్కిన సొమ్ములన్నీ అమ్మించినారు. వాటినుండి ఇంచుమించు 8000 రూపాయలు వచ్చినవి. వాటిని కమలమ్మ పేర రఘునాధ మల్‌ బ్యాంకులో ఫిక్సెడ్‌ డిపాబిట్టుగా పెట్టి బ్యాంకుబుక్కును రంగనాయకులవద్ద దాచినారు, కమలమ్మను ఇత్తెహాదుల్‌ ముస్థిమీన్‌ మజ్షిసువారిద్వారా ఇస్తాంమతంలో చేర్చినారు.
] వింతి విడాకులు 105 మతం మార్చిన ముల్దా కమలమ్మ పెరును సహించలేక “కమాల్‌వి"” అమ సూతన నామకరణంచేసి ఒక సనమ (వాసిమిచ్చినాడు. మరునాడే ఒక ముస్తిం బారిస్టరుద్వారా చం్య్యదయ్యకు వకీలు నోటసు ఇప్పించినాడు.
క్క నా మువక్ష్కీల్‌ (పార్ట) ఆయిన కమలమ్మ ఉర్చ్‌ కమాల్‌ ఇస్తాం మతంలో చేరి (పవిత) (మ్నుషిఫ్‌) అయినది. పవిితమగు ఖురాన్‌ షరీప్‌ ఆజ్ఞలను శిరసావపించినది. షరేషరీప్‌ [పకారం ముస్తిం బీవీ కాఫిర్‌
ం హిందూ భార్యగా ఉండజాలదు. ఈ నోటీసు అందిన వారం దినాలలోగా నీవు “ము షిఫ్‌ బ ఇస్తాం” (ఇస్టాంయమతములో చేరినవాడవు) అగుదువా లేదా తెలికుది తెలుపని పక్షంలో సిపె వ్యవహారం హైకోర్టులో దాఖలు
? చేయడం కాగలదు. ఈ నోటిసులో చితు కాట్టుకాని, కొట్టుబాట్టుకాని ఎక్క-డాలేవు. దీనిని జ్యాగ తగా దాచియుంచి అవసరమైనప్పుడు హైకోర్టులో దిన్ని (పవేశ పెట్టవలసి వస్తుంది. కమలమ్మ ఉర్చ్‌ క మాల్‌ వీ తాను స్వబుద్ధితో ఎవరి (పోద్బలం లేకుండా ముస్ధెం అయినట్లు గోలకొండ ప్యతికలో [పకటి:చిన నోటిసుకల [పతిని ఒకదానిని ఇందువెంట నీకు పంపనైనది” అని బ్యారిష్టరుగారు ఒక పెద్ద నోటీసు ఉర్దూలో వాసి రిజిష్టరు ద్వారా పంపినారు,
లింగన్నగూడెం ఆంతా ఉడికిపోయింది. “కమలమ్మ తురక దయిందట, కమలమ్మ తురకదయిందట” అని ఊరంలా ఒకే ముచ్చట.
'చందయ్యకు నోటిసిచ్చిందంట. ఇంకా ఏమౌతుందో యమో!” అని రచ్చకట్టమిద పలువురు వ్యాఖ్యానించారు చిన్నహుసేనప్ప గోలకొండ పతికలోని కమలమ్మ నోలీసు చదువుకొన్నాడు. కొఎపమునిగిందని పపరును ఇంట్లో 'పెప్రైలో ఎవరికీ చూపకుండా దాచి పెట్టినాడు, “'ఆ ముండలు తల్రిబిడ్డలు ఏమో చికిత్స చేయించుకొంటామని చెప్పి పట్నం పోయి నా కొంప ముంచఛచినారుూో అని పరిపరివిధాల లాప్యతయ పడి పెద్దకొకుకులిద్దరితోనూ “ఇంకెట్టరా, మన వంశానికి వేలుపెట్టి నేటి
106 వింత విడాకులు ( వవ కవ్వరున్న్నూ చూపించినవారు కారు. ఈనాటికీ (గహచారం చుట్టు కొన్నది మనకు” అని ఆలోచించినాడు. “ఇదంలా నంబికొడంకు చేసిన కుట. వాడేమో. మందిప్పించులానని పిలుచుకౌనిపోయి. ఇంతపని చేసినాడు. నంబివాన్ని నమ్ముకొం టె నక్రట కలిపినాడు. కానీ! వాడు ఊర్లో కాలుపెట్టనీ. వానిభరతం పట్టిస్తా” అని హుసేనప్ప తనకోపమంలఠా నర్సిములు.పైెన కుమ్మరించినాడు. అక్కడ లింగన్నగూడెములో చం్యదయ్య బయిటికి వెళ్ళడం మానుకొన్నాడు. అతనితల్లి మంచం పట్టినది “ఒరే నాయనా, నేను ఆపొద్దే చెప్పితే వినకపోతివి. ఏదో సంసారిపిల్లను బీద ఇంటిపిల్లను చూడురా అంటే, చేసుకుంటే ఆ పిల్లనే చేసుకొంటా, లేకుంటే లేదు'" అని పట్టుపట్టితివి. ఆ పిల్లను చూచిననాడే నా గుండెలో రాయిపడి.ది. ఆ పక్కపాపట, ఆ జడ ముళ్ళు, తెల్లవారితే కాఫీ, పొద్దుగూకితే కాఫీ, దినం ఒకరంగు చీర, సబ్బులూ, అదీ, అదేటిదో కొత సున్నమువలె ఉంటుంది, పెరుకూడా అదేమో ఆ.టారురా, అదీ, అదేటిదో తెల్లగా బుక గ్రాబండిలాగా ఉంటుంది సూడు, ఆ పొడి, ఎన్నులంట పిన్నులూ, వెన్ననంటిదేదో తెల్సనిపూత, ఏటేటివో పూటకొక వేషంవేసి బోగంసానివఠె కులికేది. సంసారం చేస్తుంద్యటా? అది ఎన్నడో కొంపకు కంపగొట్టి వేచిపోతుందని దానిముఖంమీదనే ఆంటూవుంటిని. అన్నంత చేసింది. అది తుర$ద్రైదంటగదరా! నీమీధమయేమో యాజ్జం వేస్తుందట, దాని నెతిగారగా! మాకాలంలో ఊరిపొలిముర దాటిపోయినామా? పోతే పుట్నింటికి, లేకుంటే మగనింట్లో. ఈ కాలం పిలల కేమొచ్చేందో, పట్నాలకు ఒంటిగా ధ్రైర్యంగా పోలారు. కల్మిగం ముంచుకొచ్చింది” అని నానా విధాలా రేయింబవళ్ళు ఒకే వదరడం మొదలు పెట్టింది మున లమ్మ. వదరుతూ నదరుతూ పితర్ణ అమాసనాడు ర్యాతి యెవరికిన్నీ చెప్పకుండా గంతుకొట్టింది
వింత ఏడాకులు 1(17 ముసలమ్మ దిన వారాలనాడే మున్చిఫ కచ్చేరి జవానుగాడొకడు
వచ్చి ఒక దావా ప్యతము నకలు, ఒక సమము వందయ్య కిచ్చి ముట్టి నట్లు సంతక ౦ చెయిఐంచుకొన్నాడు. దావా ఉర్దూలో ఉంది సమను రూడా ఉర్దాలో ఉంది. “ఏమిటయ్యా ఇది” అని ఉ౨టే “నే నేమి చదువుకున్న ముల్హ్టానా! చదివుంటే నేను హుడా కుర్చీలో కూసోని క లఎబట్టి గీ కేసుంటి” ఆని జవాను పలికినాడు ఆ పూరిలో “తుకకం” వచ్చిన మనిషి ఒక్కడు కూడా లేడు. తెనుగు వచ్చినవాళ్ళ పష్టుమసి అయిదు మంది కూడా లేకుంటె ఉర్దూ ఎవ్వరికి వసుంది! “ఎమి సర్కారయ్యా ఈ సర్కారు! కాస్త తెనుగులో [వాయించి పంపించరాదా. మా వూర్జా పింజరో డే ముల్దా. వానికి తెనుగు కూడా రాదు. ఈ కాగిదాలు పట్టుకొని తురకం వచ్చిన వారెవరయా అని ఊరూరి పొడుగునా పోయి వానికేమో”ా ఇచ్చి చదివిం చుకొనేవరకు ఆక్కడ ఏం కొంప మునుగుతుందో ఏమో” అని ముసలమ్మ తద్దినానికి వచ్చిన చుట్టాలంతా అన్నారు. మరునాడు పక్క ఊర్లో ఒక తురక పంతులుంటే ఆయన వద్దకు పోయి చం్యదయ్య దావా చదివించు కొని అర్ధం చెప్పించుకొన్నాడు. కమాల్‌న హైకోర్టులో దావా ఇట్టా చేసిందని దానినుండి తేలిపోయింది. “నేను ముస్టిము నైనాను. నా మగడు చం[దయ్య దాంపత్య దర్మం నిర్వహించినవాడు కాడు. అతన్ని డాక్టర్లు పరీక్షిసి ఆలుస్తుంది టగా నేను అతన్ని ముస్టిం ఆగుట కై నోఏవీసు ఇచ్చినాను. ఇంతవరకు జవాబు లేదు. అట్టి మగనితో నేను సంసారం చేయజాలను. నాకు హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు విడాకు లిప్పించవలసింది." చం్యదయ్య తెల్లటోయినాడు. సమన తేది చదివించుకొని తెలుగులో [వాసుకొని మౌల్వీసాబు చేతిలో ఒక రూవాయి పెట్టి, ఠః సంగతి యెవ్య రికీ చెప్పవద్దు సిక్సు పుణ్యముంటుందని మఠొక రూపాయి యిచ్చి ముఖం చిన్నబుచ్చుకొని యింటికి పోయినాడు. రండు మూడు దినాల వరకు యిల్లు విడవకుండా ఇంట్రోనే ఉండిపోయినాడు. ఇంతలో పక్క ఊరి మౌల్వీ ద్వారా మెల్లి మెల్లగా గుజు గుజగా లింగన్న గూడెంలో కమాల్‌ వీ
108 వింత విడాకులు దావా సంగతి అందరికిన్నీ లెలిసిపోయింది. ధనికుల మధ్య తంటా లెప్పుడు పడునా, ఎప్పుడు తాము వ్యవహారాలలో తి3గ నాలుగు పెసలు సంపాదించుకొందామా అని చూ పెట్టుకొని ఉండేవారు (పతి [గామంలో ఉన్నారు. లింగన్న గూడెంలోని యిద్దరు ముగ్గురు తిన్నగా చం్రదయ్య వద్ద చేరి పరామర్శలు చేసూ “ఏమయ్యా! ఎం భయపడవద్దు. కమల మ్మకు తగిన శాస్పి చేయించవలెను. నీ యి:టినుండి నొమ్ములతో లేచి పోయిందని పోలిసులో దరఖాసు ఇయ్యి' అని ఒకరు, మెము సాక్ష్యము వస్తాము, అని మరి యిద్దరూ, యీ విధంగా బోధలు చేసినారు. చందయ్య మొదలే పిరికి. అందులో యీ కష్టైలు వచ్చినవి ఎటూ తోచలేదు అందులో ఒకడిట్లన్నాడు: “చెడిన కాలు కోసివేసికోవలెను. సోతే పోయిందని పీడ వదలి(దనుకో! కేసువద్దూ, గీసువద్దూ. ఏమైనా చేసుకోని, నీవూరికే ఉండు. ఊరకున్నవానికి ఊరెల్ట ఓపదు అని ఆంటారుకదా?”
చందయ్య తుదకు ఈ ఆలోచనే బాగుందని నిశృయి౨చు కొన్నాడు. హైకోర్టు 'పేషీనాడు చం్యదయ్య కాని చందయ్య పక్షాన వకీలు కాని రాలేదు. న్యాయ స్థానంవారు కవూల్‌ నీ పక్షము వాదము విని ఆమె కోరిన (పకారము ఆమెకు విడాకు లిప్పించి, ఇక మీద చంద్రయ్య ఆమె మగడు కాదని తీర్పు చెప్పిరి. ఒక వారము దినాలలో తీర్పు నకలు తీసుకొని కమాల్‌న్‌ ఆర్య సమాజము వారి న్మాశయించి కుద్ధి సంస్కారము పొంది మరల హిందువై నది, మధ్య వచ్చిన క మాల్‌ బీ నామ మెగిగిపోయింది. మొదటి కమలమ్మ సేరే స్థిరపడింది.
ఇంతవరకు నర్సిమ్ములు యెత్తులన్నీ సరిగా పారినవి. ఇక కమలమ్మకు రెండవ భర్తను కుదిరించేది యెట్టు? పైతంతు జరిగేవరకు హైదరాబాదులో మూడు నెలలు గడిచెను. ఈ కాలములో అవసరమైన ప్పుడంలా రంగనాయకులు కమలమ్మ బసకు వచ్చి విచాచించుకొని
వింత విడొకులు 109 పోతూ ఉండెను. ఒక నాడు సాయ్య్యతము టాకీ చూచుట అందరూ పొగా కమలమ్మ ఒక్కతే ఇ.తో ఉ౨డినప్పుడు రంగనాయకులు వేళ్ళి నాడు, ముచ్చట సందర్భములో తమ విషయం కూడా మాట్టాడు కొన్నారు.
“క మలమ్మా! సీస పవిడారు దోం౦ం కెనుగిచా! మరవ్వరిని పఏివాహాం
“ఆది నేను ఆలోచన చేయలేదు. తగిన వరుడు దొరికితే చెసు కొంటాను. లేకుంటే యెపృటివల ఉంటాను”
“ఇంతవర 3వ్వరైనా సీ దృష్టిలో సున్నా రా?”
“లేనట్లే. నీవే నాకు మారుగా [శద్ధ తీసుకోరాదా?”
“నా దృష్టిలో ఎవ్వరున్నూ లేరు. మరి మీ కులం వారే కాప లెనా? లేక నా వంటి వేరు కులం వారైనా సవపోతుందా?”
“నీవంటి వారైతే అభ్యంతరం లేదు. [పేమరు కులం [పధానం కాదు.” |
“వరుని వయ స్పెంత ఉం టే బాగుండును?”
“'చయ్యదయ్య వయస్సులో సగం వయ సెనా ఉండవలెను. నీకుండే వయస్సు ఉత్రమ పక్షం.”
“సరె, సఠె, నాకంత అర్హ ఘ్రందిలే.”
““ఏమర్ధమైంది.........?.
విడాకులు దొరికిన తర్వాత ఒజన నిడు నర్చిమ్ములు రంగినాయ నాయకులతో ఏకాంతంగా ఇట్టా సంభాషించినాడ.:
““రంగన్నా! మన్యపయత్న మంఠౌ సఫలమైంది. ఇక కమ లమ్మకు వరుడు లభించేదే కొరతవుంది.”
110 వింత విడాకులు కక 0 ఏండ్లవాడై తే సరిపోతుందా?” “రీ పడుచు పిలకు పడుచువాడు కావలెను.” “ఈ తెలివి మొదలెక్కుడ పోయివుండెను?” - '“గద్ది తినటోయివుండెను. గత గోష్టి ఇప్పుడెందుకు?” ః / “ఆయిళే యిప్పటి గోషి యెటా.టిదో?” (్రి ౮ “ఆదే చెప్పుతున్నాను విను. సీకూ కి మలమ్మ కూ ఈడూ బొడు చాలా బాగా కుదిరింది. నీవు ఆమెను వివాహమాడవలెనని నా యిష్టం.” “'మరి ఆమె తల్లి ఏమంటుంది? “ఆఅమెదికూడా అదమాట.' ''అట్టయితే కమలమ్మ ఏమంటుంది?” “ఆమెకూడా యిష్టపడుతుంది.” “మరి మా ఆమ్మ ఏమంటుందో ? “నీ వంగీకరిసై నీ తల్రి కాదనదు.” “ఆలోచించి చెప్పుతాను.” మరికొన్నాళ్ళకు ముపబూ ర మేర్చాటుబీసి కమలమ్మకూ రంగ నాయకులకూ ఎవాహమహోత్సవం పట్నంలో జరుగుతుందని ఆహవ్వానా లంపినారు, చిన్న హుసెనప్పకూ, చందయ్యకూ మరచిపోకుండా పెండ్రి ష్మతిక లంపినారు. గిరమ్మ ఈ వివాహానికి సంతోషముతో అంగీక రించినది. వివాహమైన రెండవ సంవత్సరం రంగనాయకులకు ఇంజనిరింగు ఛాఖటో ఉద్యోగం దొరికింది నుల్రమ్మ బిద్దవద్దనే ఉండిపోయినది న్యాయ స్థానంలో తనకు భరణార్థ మిప్వించవలనని వ్యాజ్యము చేసెను. రెండు సంవత్సరాలు వ్యవహారం సాగినతర్వాత నెలకు 50 రూపాయిలు దావా
, వింత ఐడాకులు . 11 వి ాత్చ్యై చేసిన తేవనుండి చిన్న హుసేనప్ప యిచ్చునట్టును, ఖర్చులుకూడా అతడే ఇచ్చుకొనునట్లునూ న్యాయస్థానంవారు తీప్ప చెప్పిరి. నరసిమ్ములు చం[దయ్య మద పగ సాధించినానని చాలా గొప్పగా ఎల్రప్పుడూ ఆందరితోనూ బప్పుకొంటూ ఉంచేవాడు. దీనికంతా గోల కొండ పతికయు కారణమండీ అని సినరంగా అనేవాడు. “గోల కొండ” గజెటులోని సీతాదేవి వారను ఇప్పటికినీ భ్యదముగా తన యింటిలో దాచి ఉంచినాడు. ఏరంపేటకు పోతే అక్కడరుడా వంగ బెట్లి హుసేనప్ప బండలె త్రిస్తాడన్న వార్త విని వెరే గామంలో మకాం చేసినాడు. “నాకేమి? బడి చెప్పుట, వైద్యం చేయుట. ఇవెక్కడబడిత అక్కడ సాగుతవి. ఏ వూరైెతేనేమి?” అని పక్క వూరిలో నిలిచిపోయి నాడు. అవసరమున్న ప్పుదు రంగనాయకులకు [వాస్తె మనియారరు చేస్తూవుండెను. కొంత కాలానికి కమలమ్మను కొడుకు కలిగినాడు. వానికి నర సిమ్ములు అని పేరు పెట్టినారు. పిల్లవాడు అంచా తర్మడి పోలికనే అని గిరమ్మ వాన్ని యెప్పుడూ చేతుల్లోనే పెంచుతూవచ్చింది.
1%
౧స్బాలా త్‌ద్గూ సారా కోత్వాల్‌
| గ్యారా అనగా పదకొండు. కద్దూ అనగా సొరకాయ లేక ఆన గపుకాయ. బారా కోత్యాల్‌ అనగా [గొమాలలోని పన్నిద్దరు (12) ఆయగాంచ్షు. మొగలాయి జమానాలో కర యొవనిదో బ(రె వానిది అనే బాబతుగా పనులన్నీ సాగుతూవుండెను. ఒక అమాయకుడైన కాపు తుదకు లక్షాధిపతి ఎట్హై నాడో యీ కథ నిరూపించుతుంది |
యై డై హః
ఒకనాడు ఒక పల్రెకాపు 1! సారకాయలను కంబట్రో వేసుకొని ఒక [గామానికి అమ్ముకొనెదానికి వెళ్ళినాడు. (గామంలో అమ్మలక్కలు పదిమంది మూగి బేరం చేస్తూవున్నారు. అంతలో మాలీప టేల్‌ వేంచేసి నాడు. “ఒరేయ్‌! ఈడ కూర్చోమని నీ3వరు సెలవిచ్చినారు! మంచి మాటలతో ఒక కాయ ఇచ్చిపొ” అంటూ తానే ఒక పెద్ద కాయను లాగు కొని పోయినాడు. కాపువాడు గొణుకుంటూ ఉన్నాడు. అంతలోనె గోరు చుట్టుమీద రోకటి పోటన్నట్టుగా పోలీసు పటేలు హోజరైనాడు. “పట్టు కొని రారా వాన్ని. ముసాఫిర్హ లెక్కలో దానిపేరు రాయాల్సిందివుంది” అని గర్హించినాడు. తలారివచ్చి తనపాలి వకకాయ, పటిలు పాలిటి వక కాయ లాగుకొని పోయినాడు. కొంత సెపటికి పెద్ద తలారివచ్చి నాడు. “ఏయ్‌, మొన్న నీవంటివాడే వచ్చిండెను. పొద్దు మునిగినప్పుడు కూరగాయలమ్మునట్లు అమ్మి రాతి కోమటోళ్ళ యింట్లో కన్నం వేసిండు. పద! చావిట్లో నిన్ను క స్రైస్తాన్‌” అంటూ లానున్నూ ఒక కాయ చేతబట్టుకున్నా డు. “అయ్యా! మారాజు! నేను దొంగను కాను. దొరనుకాను. పొరుగూరు వాన్ని, ఎల్టప్పటికిన్ని వచ్చిపొయ్యెవాన్ని. ఇప్పటికే మూడు కాయలు ఎగిరిపోయినమి మళ్ళీ నీవెక్కడినుండి ఊడి
మొగలాయి వథలు 1) 59 పడితివి?”" అని కాపువాడు యొర పెట్టుకున్నాడు. అదే కాయతీ వాని నతిన పొడివి కాయతో చక్కాపోయినాడు పెద్ద తరాల... ఈ విధంగా పూజారి, పురోపాతుడు, కమ్మురి, వద్ద; మొదలైన 1! మంది ఆయ గాంబప్హు ఓఒకరివెనుక వకరువచ్చి కాయలన్నీ లాగుకొని బొయినారు. కాపు వాడు ఏడ్చుకుంటూ గొంగడి దులుపుకొసి లసున్నాడు. చీకట్రోనే చేనికిపోయినట్టి కర్తమయ్యి అప్పుడే వానికి (పత్యక్షమైనాడు, “ఎమిరా ఎడుస్తున్నావు!ః సిన్నెవరేమన్నాతు నాకు చప్పు. నెనీివూలి కర్రాన్ని. తప్పు చేసినోనికి *క్ష యిప్పిస్తాను” అని అన్నాడు. న్యాయం విచారించే (పభువు ఒకగాడైని ఈవూరిలో ఉన్నాడురా నారాయణా అని అనుకొని కాపువాడు తన 11 సొారకాయలు మాయన విఖమంఠతా వినిపించి “అయ్యా కరణమయ్యా, నీవే నారాయణమూ రవి. నన్నెట్టన్నా గడ్డ 'కేయండి"అని గొంగడి ఆయన కాళ్ళమిదవేసి కాఘ్మపట్టుకొన్నా డు. కర్ణం ఒక్క- తన్ను టూడ్తించి తన్ని కంబడి లాగి చంక బెట్టుకొని ఇట్టన్నాడు: “ఆరే లుచ్చా! అందరికీ వంతు సొరకాయ యిచ్చి నావంతు తప్పించి నావా? నేను తలారివానికం టి పనికిరానివాన్నా? వన్లోనికం టే వ్యర్థుడనా? ఆ ఓనమాలురాని మాలిపటేలు నీకు ఎక్కువెైనాడా? తే! నా వంతు సొరకాయ. అదిచ్చి యీ గొంగడి తీసుకపో” అని [(గుడ్తైరచేసుకొని
కంబళి తన చంక బెట్టుకొని తన యింటికి పోయినాడు. కాపువాడు ఎగాదిగా చూచినాడు. చ*నివూ ఇంతేనా? ఈ వూరంతా ఇంతే! ఎందేశం యిది వాడుదేశం. ఇంక నావంటి దిక్కులేనివారు బదికే దెట్టాః" అని గొణుగుతూ పట్యారివెంట కొంతదూరం దీనంగా [పాధయ పడుతూ వెళ్ళినాడు. “డి రేయి! ఒక్క్టఅడుగు ముండుకువెస్తే నీతలకాయ పగులతంతా (జ్యాగ త్త) ఖబర్దారీ?్‌ అన్నాడు పట్వారి. కాపువాడు దిక్కుతోచరుండా నిలిచిపోయినాడు. చిన్నపిల్లవానివలె కొంత సేపు
ఫ]ట-ర
ఎడ్చినాడు. ఒకరిద్దరు ఆడవారు వాన్ని చూచి “ఏ నాయనా! పో!
పొద్దున్న ఎవరిముఖం చూచినావో ఏమో! యీవూళ్ళొ అందరూ ఇట్టాటి
మారాజులే. ఇంకోమారు రావద్దూ అని బుద్ధిచెప్పినారు. కాపువాడు దీర్దాలోచనచేస్తూ ఇంటిబాట పట్టినాడు. “ఘా, పుట్టితే పటేలు పట్వారి
అయి పుట్టాలి. లేకుంటే తలారిగా ఆయినా పుట్టాలే. ఈ బదుకు బతికినొ'
వక టే చచ్చినా వకటి...౫.. కాయలుపోతే పోయెకాని గొంగడికూడా
పోయింది. అందరికంటే ఆకర్ణమోడు మరీ చెద్దవాడు. ఆఅందుకోసర మే కాటికిపోయినా రిర్తంపీడ తప్పదన్నారు పెద్దలు. =. దీనికి బదలా తీయ
కుంటే నేను మనిషినా? ఆయితే వీదోస్ని ఎమిచేయగలను! ఆ తలారికి
చేరెడు చేనన్నాలేదు. నాకు చేనుంది. పెండ్రాముపైన వంకివుంది ఒకెద్దుంది. తలారికంటే తక్కువనానేను? ...... దేవునిక్రైనా.. దెబ్బే
గురువు. నేనున్నూ ఏదో మొండితొండిచేస్తా......” ఇట్టా ఆలోచనా పరంపరలోమునిగి నడుస్తున్నాడు. తన మోటబావిని సమిపించినాడు.
బావిగడ్డ పె రరంర్చున్నాడు. ఇంకా దీర్దాలోచనలొనే ఉన్నాడు. తటాలున మెరుపుమెరసినట్టా వాని తలలో వక ఆలోచన తశుక్కుమంటూ [(పవే
శించింది. చటుక్కున లేచినాడు. ఊళ్ళోకి పోయినాడు. చక్కగా 'పెండ్రాంవద్దకు వెళ్ళి “ఒసేయి! నీ వంకి ఇట్టాతె. ఇయ్యమంటే! నీకేం
పర్వాలేదు లేం మళ్ళీ వుగాదినాటికి ఒకటికి నూరువంకిలు చేయిసే
నాకురు వెంక య్య! అనూ” అని వంకీని లాగుకున్నాడు. ప టేలుకు / దాన్ని 200 రూపాయలకు అమ్మినాడు.. పైకం తీసుకొని 10 మైళ్ళ
దూరంలో ఉండే పట్నంచెరుకున్నాడు. షేర్వానీలు, లాగులు, మోజాలు
పగిడీ, నడుముపట్టి, బిల్లలు మొదలైన పరికరాలు సిద్ధముచెసుకొన్నాడు.
నలుగుచు అరబ్బు జవానులను జతచెసుకున్నాడు. వారికి బిల్లులు తగి
లించాడు. లానున్నూ బాగా వేషం వేసుకొన్నాడు. ఒక బగ్గీని కిరాయకు మాట్టాడుకొన్నారు.
మొగలాయి కథలు 115 రెండామడలదూరంలో ఒక పెద్దబస్తి ఉండింది. అది నాలుగు బాటలు కలి సేస్టలం. గొప్పవ్యాపారి పేట అధికారులు; మంతి, నవాబు కూడా ఆ మార్గంగా షికారుకుపొయ్యెస్థలం. ఆ [గామంలో మన కాపు దిగినాడు. ఊరబావిగట్టున ఒక పెద్దమ్మరి మానుండింది. దానికింద మెజు కుర్చీలు వేయించినాడు. జవానులను బావిపె పహిరా ఎక్కించినాడు, (పొద్ధునే ఊరులోని ఆడవారు నీటికి వస్తే ఆ జవానులు “'ఖబర్దార్‌, కడవకొక్త పెసాయిచ్చి నిష్ట తీసుకోండి” ఆని బదరించినారు. పటేలు పట్వారీలు వచ్చినారు. “ఒరేయ్‌! మాకు సర్కారు హుకుం అయింది. ఇదిగో ఫర్మాన్‌” అని ఉర్లూ ముదలతోనుండే ఫర్మాను చూపించినాడు కాపు. ఉండవచ్చునని (గామాధికారు లూరకైనారు. దినమున్నూ పైకం బాగా వసూలు కాబట్టింది. మొదట మొదట దినం 20 రూపాయీలవరకు వసూలైంది. [కమణ ఆదాయం ఎక్కు వెంది, .“మరిమాన్‌ పరగణా సుంకం” చుట్టూ రెండామడవరకు (పసిద్ధి అయిపోయింది. ఇట్టా వారాలు, నెలలు, సంవత్సరాలు గడచినవి. ఒక నాడు సుబేదారు దౌరావచ్చి గుడారాలు వేయించినాడు. అతని నౌకరు నీటికి పోతే *పెసా లావ్‌ ” అన్నారు జవానులు, వారు ఉత్ర కడవలతో వాపసు పోయి “సర్కార్‌! నల్గురు అరబ్బీ జవానులు పెసా యియ్యంది నీళ్ళు తీసుకోనివ్వరు. ఆరే సుబేదార్‌ సర్కారువారికిరా! ఆంటే జంబి ని యాలతో పొడిచేదానికే పెబడవసారు సర్కార్‌ [1 అని విన్నవించు కొన్నారు, అక్కడనే సేవలో ఉన్నట్టి పటేలు పట్వారీ లిట్రన్నారు: “హుజూర్‌! పదేండ్లనుండి యీ మృరిమాన్‌ పరగణా సుంకం స్మకమంగా వసూలౌతుంది. అండుకు సర్కారు ఫర్మాను వుంది.” *ఉంటి ఉండ వచ్చును” అనుకొని సుబేదారుహాడా పెసలిచ్చి సిరు అప్పించు కొన్నాడు
116 మొగలాయి కథలు ఒకనాడు దివాన్‌ బహద్దర గారు తక్కడ దేరావేయించినాడు. అతనికిన్నీ ఇదేగతి పట్టింది. అరబ్బులు కడపకు పెసాపెట్టంది ఒక మెట్టుకూడా దిగనియ్యరు.దివానుగారు ఆంతా వినుకొని ఇట్టనుకొన్నారు : “వమాపబజూర్‌ గారు ఫర్మానిచ్చినారెమో లేకుంటే నావద్రకూడా వసూలు చేసే గుండెవుందాఏనికి*ొ దీవానుగూడా సుంకం చెల్రించుకొన్నాడు. ఇక_ కాపువాన్ని పర్టాపగ్గాలులేవు. సుబేదా రేమిటీ దవానుబహద్దరు కూడా కిక్కురుమనకుండా సుంకం చల్రించుకొని పోయివుం బే అబ్బా ఏు దబ్ద బారా బీనిది అని జనులు చాటున అనుకునేవారు. ఇట్టావుండంగా నవాబుగారు షికారుకు పోరూపోతూ పొద్దపోయిందని ర్యాతికి ఆవూరు లోనే అకానా వేసినారు. నవాటో గివాబో ఇప్పటికి కావు వానికవ్వ రున్నూ కంటికా/1అట్రు కనబడలెదు. పెసా ఆడ పెట్ట బావిలోకిదిగూ అన్నాడు నవాబు నెకరును. నవాబుకు షికాయతు అయింది. నవాబు గారిట్టా తమలోనే అనుకున్నారు: “మాదివాన్టీ మాఖజానా భర్తీచే సెదాసికి ఈ హుకుం ఇచ్చినాడేమో పట్నంపొయిన తర్వాత విచారించుతాను. ఇప్పుడుమా్శతం నేనున్నూ ఖానూనుకు బద్దున్నె ఉండాల్సిందే” అని ఆలోచించుకొని తానున్నూ సిటిసుంకం చెల్రంచుకొన్నాడు. = ఈపాటికి మ్మరిమాన్‌ పరిగణాలో రండంతస్తుల బంగా “పెరిగింది. [గామంలో సగం భూములు కాపువానివే, 100 ఎద్దుల సెద్యం సాగించి నాడు. చుట్టు 5 ఆమడదూరం అప్పులిచ్చినాడు. నవాబుగారు తమ సగరానికి వేంచేసినతర్వాత దివాన్సీని పిలిచి “దివాన్‌సాబ్‌, మీరెందుకు 4 నీటికి సుంకం ఏర్పాటుచేసినారు? ఇది అన్యాయముకాదా?ో అని విచారించినాడు. అందుకు దివానుగారిట్టు మనవిచెసుకొన్నారు: “బందగానె ఆలీ, హుజూర్‌! నేనున్నూ మీతో ఆలాగే గుజారిష్‌ (మనవి) చేసుకో వాజె అని వుంటిని, నేనుకూడా సుంకం చెల్పించుకున్నాను. హుజూర్‌ గారు ఫర్మానె ముబారక్‌ జారీచేసి వుంటారని నేనున్నూ అనుకున్నాను.” “అరే
మొగలాయి కథలు 117 నీవూ హుకుం ఇయ్యలేదు. నేనూ హుకుం ఇయ్య్మలేమ మరి ఈ 15 ఏంద్దనుం డి వాడు ఎట్టా వసూలు చేసినాడు? వాన్ని నిరలారీ (అరెస్టు) చేయిఎచి తక్షణం పట్టి చెప్పించు" అని నవాబుగారు ఉదిమినారు. కాపు వాడు ఇట్టి ఫర్మానుకొర క 10 ఎంద్రనుండి నిరీక్షించుతూనే వున్నాడు. 1000) అషఫిలు బంగారు తట్టలో పోసుకొని జరీపనిచేసిన మఖ్మల్‌బట్ట పెన మూసుకొని కాపువాడు హుజూరువారికి నజరానా సమర్చించుకొన్నాడు. నజరానా చూచేవరకు నవాబుగారు చల్లబడ్డారు. “క్యారే సికీయెవ్వర్‌ సీటిసుంకం హుకుంఇచ్చినార్‌ $ అన్నా రునవాబ్‌ గారు. “హుజూర్‌! గ్యారాక దూ బారా కొత్వాల్‌ హుకుం ఎట్లా ఏర్పడిందో మరి ళు 0౧ శ్‌ మాన్‌ పరిగణా సుంకంకూడా అక్ర ఏర్పాటైంది" అన్నాడు కాపు. ““ఏమంటున్నావురా? నీవనేదేమిన్నీ అర్థం కాలేదు. సరిగాచెప్పు. “నా తప్యులంతా మాఫ్‌చేసామని సెలవిస్తే అన్నీ మనవి చెసు కుంటాను.” “సరేలే! చెప్పుచూస్తాం.” కాపువాడు తన కథంలా వర్సించి వర్పించి చెప్పుకొన్నాడు. హుజూరు వారు అదేపనిగా నవ్వుతూ సౌంతంవిని “ఆరే! నీవు చాలా హుష్యారు మనిషివి. సితప్పంతా మాఫ ఇకముందు నీవు మాదేవిడీవద్ద ర్యాతి గ గంటలు కొటూవుండుము. అదే నీకుశిక్షి అని సెలవిచ్చినారు. కాపు వానికి కొన్నా ళ్ళవరకు తిక్కలేచినట్టుండింది. ఏమిన్ని ఆదాయం లేదు. ఆఅధికారంలేడు అడిగెవారులేరు. రా తులంతా న్మిదకాయవరెను. ఒక నాడు నిదమబ్బురో రాాతి 11! గంటలు కొట్రది మరిచిపోయినాడు. 12 గంటలకు లేచి 12 కొట్టినాడు. ఈ చిన్న పొరపాటుకు దేవిడీ అంతా తల[కిందయ్యింది.
118 మొగలాయి కథలు
హుజూరు వారు 68 గంటలనుండి గంటకొక బేగం గారి గదికి పొయ్యేవారు. 11 గంటలు కొట్టలేదు. 11 గంటల బేగంవద్దకి హుజూరు పోలేదు. మర్నాడు 11 గంటల బేగంగారు గంటలకాపును పిలిపించి “అరేయ్‌! నా గంట మరచిపోకుండా కొటూవుండుము. నెలకు 500 రూపాయీలిస్తాను” అని అన్నది. “చిత్తం, చిత్తం హుజూర్‌!' అని కాపు వాడు త తరపాటుతో అన్నాడు. “ భ్య గంటలలో ఏమోరహస్యం ఉందిరా” అని కాపువానికి స్ఫురించింది. ఒకనాడు 9 తప్పించినాడు. ఒకనాడు 10 తప్పించినాడు. ఒకనాడు 18 తప్పించినాడు. ఏ గంటతప్పితే మరునాడే ఆ గంట బేగంగారు కాపువానికి జీతం ఏర్పాటు చేసుకొన్నది. ఈ విధంగా నెలకు 400 రూపాయీల జీతం ఏర్పాటైంది కాపువానికి. కొన్ని యేండ్లతర్వాత నవాబుగారికీ సంగతికూడా తెలిసింది. వీడు చాలాకీవాడు అని మెచ్చుకొని వాడు సుంకం వసూలుచేసిన (గామమే వానికినాముగా ఇచ్చి పంపివేసినాడు. చూచినారా సొరకాయ మహిమ! సౌరకాయ నరుకుట అంటే ఇట్టాంటి కథలు చెప్పెదానికే అంటారు.
|
19 బేఖూప్‌ వుదారుసాబ్‌
సుమారు 0 ఎండ్లనాటి మాట. నేనిప్పుడు (వాసే కధ నిజంగా జరిగింది. ఏమిన్నీ ఆబద్ధము లేదు. నిజాము రాష్ట్రములో నాగరు కర్నూలులో ఒక సా హేబుండెను. ఆ తాలూకాలో ఎన్నడును జనులు పనసపండ్లు చూచినవారు కారు. ఒకనాడొకడు తిరుపతి దేశమునుండి గీ_ర్‌ పెద్ద పనసపండ్డు రెచ్చినాడు. సాహేబు చూచినాడు. “ఏందయ్యా అది, అంత 'పెదదిగావున్న ది!” అని అడిగినాడు. “ఇది చాల మంచి పండు. బలేరుచి ఉంటుంది” అని పంద్హు తెచ్చినవాడు చెప్పినాడు. సాహేబు వకటికొని తీసుకొనిపోయి. పగలగొట్టినాడు. పనసతొనవకటి తిన్నాడు. అదేపనిగా సగము పండు యెవ్వరికిన్ని యియ్యకుండా తిన్నాడు. ఆశ తీరేవరకు తిని చేతులు కడుక్కున్నా డు. చేతులక ౦తా బంక అంటిండి. మూతి క డుక్కోసపోయినాడు. ఆయనకు యెొచ్చు తగ్గు జానెడు గడ్డం. గడ్డమంతా బంక ఆంటి పెచు కట్టుకున్నది. ఏమిచేసినా పోలేదు. క డిగేకొద్ది యింకా బిగుసుకపోయినవి గడ్డము మిసాలు. ఏమి తోచింది కాదు. తుదకు విధిలేక మంగలివాన్ని పిలిచినాడు. గడ్డం
వీసము గొరిగించినాడు ఊర్లో అందరు నవ్యుబట్టినారు. “ఏంచెయ్యాలే / మరి, బుద్ధిలేక తిన్నాను" అని అన్నాడు ఇట్లు శరం చేయించుకొన్న మరునాడే ఆయనకు మ్మదాసు పయనం పడింది. రాయచూరుదగ్గర | కృష్టా స్రేషనులో రైలెక్కినాడు. మరునాడు పొద్దుననె రేణిగుంట స్రేషనులో చేరినాడు. అక్కడ తిరుపతినుండి భక్తులు గుంపులు గుంపు లుగా '““'గోయిందా గోయిందా” అంటూ యీయన డబ్బాలో పడదుమికి నారు. ఆ భక్తులు తిరుపతి మొక్కులు చెల్లించుకొనివచ్చినారు తిరుపతి వేంక టేశ్వరుడం టే మామూలు దేవుడు కాడు. మొక్కుకౌన్న వారంతా మగవారు గాని, ఆడవారుగాని, ముత్తైడువలుగాని, వితంతువులు గాని
అందరు నెత్తిమూతి గొరిగి వెళ్యటుకలు వేంక టేశ్వరునికి సమర్పించి
రావలసిందే. ఇట్టా ఆడవారు మగవారు, నున్నని మూతులు, నెత్తి పెట్టు
కొని గోయిందా అని అరుస్తూ ఈయన డబ్బాలో ఎక్కినారు. రైలు
కదిలింది. మన సాయెబుకు తిరుపతి భకులకును యేమిన్ని భేెదములేదు.
తిరుపతి భక్తులు మూతి గడ్డము గొరుక్కూన్నారు. ఇక నెత్తి సరే సరి.
అంఠా సాహెబు నెత్రివలెనే పనసపండువలెనే బాగా చెక్కించుకొని వచ్చి
నారు. ఆ భక్తులు సాహేబును చూచి ఆయననుగూడా హిందువే అను
కున్నారు. తిగుపతికి తమవలెనెపోయి. గొరుక్కొని వచ్చినాడనుకొని
అందరు ఆయన తట్టుచూచి గోయిఐదా గోయిందా అని అరచినారు.
సా హబుకు అర్థం కాలేదు. “అరే, నాపేరు మదారుసాబు ఉంటే వీండ్హంతా
నన్ను గోయిందా అని అంటారు అనుకొన్నాడు. వాండ్లతో రైలు
పోతూవుంటి సంభాషణ చేసినాడు “అరే! మీ దేశములో పనసపండ్డు
ఉన్నావా!” “మసుగా ఉన్నవయ్యా!” అన్నారు ఏక్ష వాక్యంగా. అది -
విని సాహబు ఇట్టన్నాడు: ఉవ్చీ గుండ్లు, మి మూతి, గడ్డం చూచి
నే నప్పుడే అనుకునాను. మీ దేశములో పనస పండ్లు మస్తుగా -
వుండాలె అని.” “అదెట్ట నయ్యా? పనస పండ్హకు మా నెత్తులకు ఏమి సంబంధ /
మయ్యా? ' అని అడిగినారు వారు.సాహెబిట్టన్నాడు: “అరే, మాదేశములో
ఆ పండ్లు లేవు. బుద్ధి లేక నేను తిని గడ్డం మీసం గొరిగించుకొంటిని. .
మరి మీ కేమి బుద్దిపోయింది? మీ దేశములో అవి సమృద్ధిగా వుంటే
లెలివి తెచ్చుకొని ఆవి తినకుండా వుండవలెనా లేదా? అట్టు తెలివి లేక
యెవరు తినమన్నారు? మిమ్ముల యెవ్వరు మూతి గొ రుక్కమన్నారు?
చెప్పెండి మరి." . | ఆందరు గొల్లున నవ్వినారు. “గోయిందా! గోయింద!”' అన్నారు.
సాహెబునకు కోపము వచ్చింది. యిట్టన్నాడు.._ ''అర, మళ్ళీ అదే మాట? నా పేరు మదారుసాబు ఉంటే మీరు
నన్ను వచ్చినప్పటినుండి గోయిందా అని పిలుస్తారు. నేను నిజంగా
బేఖూపు మదారును. మీరే బేఖూపు గోయిందాలు.”
క బ౦ంగాదగు గౌతపిన
ఇప్పటికి [150 ఏండ్ల నాటి మాట. ఒక గొప్ప మంతి ఉండేవాడు. ఆయన పేరుతో మనకేమి గాని యీ కథ మాతం నిజంగా జరిగింది. ఆ మంతి రాజు కూడాను. ఆయన గొప్ప దాత. అందులో |బాహ్మణు లంటే ఆయనకు పంచ [పాణాలు లేచిపొయ్యేవి. వారికిచ్చి నట్టు యెవ్వరి కిసీ యిచ్చెవారు కారు. ఆయన దానము పా్మాతాప్మాతము లతెరుగదు. (దాహ్మణులు దానరూపకంగా ఆయన [దవ్యకోళాన్ని చూరగొన్నా కాని వారికి ఆశ వదలలేదు. వకేతూరి ఆయన వద్దనుండి ఒకే మొతంగా గొప్ప [(దవ్యం లాగవలనని బుద్ధి పుట్టింది. ఒకనాడు వారిలో కొందరు చేరి మంతాలోచన చేసినారు. అందులో ఒకాయనకు మంచి యుక్రి దోచింది. ఆయన యిట్టన్నా డు: “నేన్స మంచి ఆలోచన చెపా వినండి. నేను సన్యాసి వేషముతో మంతతిగారి దగ్గరికి పోతాను. అక్కడ నేను ఉపాయాలు చేసి ఆయనను మెప్పించి నేను చెప్పినట్టు చేసేదానికి ఒప్పి సాను. తరువాత తమతో ఆలోచిస్తె మీరున్నూ నా మాట [(పకారం చెయ్యాలె'' అని యేమేమో ఉపాయం చెప్పినాడు. అందరూ ఆయన = ఆలోచన బాగుందని మెచ్చుకొన్నారు.
_ మర్నాడే పె [బాహ్మణుడు సన్యాసి వేషంతో మంతి దగరకు పోయినాడు. మంతి దిగ్గునలేచి నడుముకు సెల్హా బిగించుకొని పొట్టమీద టోరగిలబడి నమసే అన్నాడు. సన్యాసి మహాగంభీరంగా సై సీకారాం!” ఆ కుడిచేయి పెకెత్తి దీవించినాడు. ఒంటినిండా ఆ|ఫవ బూడిద పూసు కొన్నాడు. చేత వంకరటింకర కై బట్టినాడు. ఎక్క-డిదో ఒకటి సంసా దించుకొన్న సొరకాయబు[ర చంకన తగిలించుకొన్నాడు. జింక తోలు ముడిచి ఇంకోచంకన ఇరికి-చుకొన్నాడు. మాటకు "తె సీతారాం!” అని
గర్జిసాడు. మంగతిగారు వారిని కూర్చుండ బెట్టి దేశదేశాల సమాచారాలు అడిగినారు సన్యాసి ఇట్టా సెలవిచ్చినాడ.: “వ్పుహ్రార్రాజ్‌! నేను కాశీ యాతచేసి రామెశ్యరం పోతూవున్నాను నేను బె రాగిని, నా కేమిన్నీ (పాపంచికమైన కోరికలులేవు. నేను నీవద్ద ఒక పెసాకూడా తీసుకోను. కాని నేను చెప్పేది బాగావిను. నేను గంగలో స్నానముచేసి గట్టు పైన గోచిబట్ట ఆరవేసి కూర్చునియుంటిని. ఎప్పుడో ఒక గా డిదవచ్చి ఆ బట్టను తినివేసింది. నాకు మహాకోపం వచ్చింది. కొట్టటోయినాను. అంత అ గాడిద 'వరద్దువధ్ధు' అని నోటినిండ మాట్లాడింది. నాకు ఆశ్చ ర్యమైంది. భయపడిపోతిని. ఆయినా సంగతీ తెలుసుకుందామని ఇట్టంటిని:
“నివచూసే గాడిదవుకాని మనిషివలె మాట్టాడుతావు ఏంచితం? అన్నాను. ఆ గాడిద ఇట్టన్నది: “నా చర్మిత కొంతచెపా విను. నేను పూర్వుజన్మంలో ఒక మంతి తలిని. నేను కర్మ | పారబ్దముచెత ఇట్లు గాడిదనైై పుట్టినాను. కాని నా కొడుకు మహాదాత ఆగుటచేత నాకు పూర్వ జన్మ స్మృతి కలిగింది. మీరు రామశ్వరం పోతూపొతూ నా కొడుకును చూస్తే యిట్టు చెప్పేది: 'నీ తల్లి గాడిదయై నరకబావ అనుభవించుతూ వుంది. నీ తల్లికి ముక్రియిప్పించే కోరికవుంటి నీవు గొడిదంత నిండు బంగొరు వ్మిగహంచేసి [బాహ్మణులకు దానము చేయవలెను. లేకుంటే నా గతి యిథ్రై వుంటు:ది' అని చెప్పి పార్టిస్తూవున్నాను.
“నేను అదేేపకారం మాటయిచ్చి ఈ సంగతి నీతో చెప్పవచ్చి నాను. వచ్చినపని అయింది. ఇక నీయిష్టం. నేను పోతూవున్నాను.” అని సన్యాసి లేచినాడు. మంతికి పట్టరాని దుఃఖము కలిగింది. సన్యాసి చెప్పినమాటలు నమ్మినాడు. _పెగా ఆయన యమిన్ని [పతిఫలం కోర నండున యింకా విశ్యాసం యెక్కువ అయ్యింది. ఆయనను పంపివెసి నాడు. వెంటనే (దాహ్మ ణులను పిలిపించినాడు. సంగతంతా చెప్పు కొన్నాడు. వారిట్లని జవాబిచ్చినారు.
' యుగలాయి కథలు వసి “అయ్యో! పాపము ఎంత ఘోరము! శాస్త్ర _పకారముగాకూడా సన్యాసిచెప్పిన పకారము చేయవల్సిందని ఆజ్జవున్నది. మితల్రి నుత్తమ లోక మునకుపం పె ఎర్పాటు చేయకుంటే మీరిన్ని ' దీనాలుచేసిన సుకృత మంఠలా వ్యర్థ మె! తప్పక ఆ _పకారం చెయ్యండి క్ష ఇంకా కొంతసేపు ఆలోచించి శుభదినం పంచాంగ శుద్దిచూచి ఏర్పాటు చేసినారు. వెంటనే తన ఖజాంచీకి ఒక పెద్ద గాడిదను బంగారుతో తయారు చేయించేదానికి కావలసినంత ధనము ఇయ్యవలసిన దని మంతిగారు ఆజ్ఞాపించినారు. “సర్కార్‌ ! ఖజానా ఖాలీ" అన్నాడు ఖజాంచీ. “అరే, బాకీ తీసుకరా” అన్నాడు మంతి. ఒక తట్టు బంగారుగాడిదను తయారు చే సేదాంట్లో పట్నము క ంసలివాండ్లు పోరాడుతున్నారు. ఈ సంగతంతా కొడుకు చూచినాడు. తన తండడికి వెజ్టి ముదిరిపోతున్నది. దినిక్రి తగిన _పత్మికియ చేయవలె ననుకున్నాడు. ఆయన భార్య గతించి రెండేండ్లు అయివుండింది. అంతలో భార్య తద్దినం వచ్చింది. [బాహ్మణులకు బాగా సంభావన లిసానని అంద రిని పిలిపించిన్నాడు. వారికి కడుపునిండా భోజనాలు పెట్టించినాడు. భోజనమైన తర్వాత వారినందరిని అంగణములో సమావేశం చేసినాడు, గవినిదర్వాజూ బందుచేయించినాడు. ఒకమూలకు పెద్ద పెద్ద మంటలు కీ చేసి సుమారు 20,50 ఖద్లీలు ఎరగా కాచుతూవుం డేది [బాహ్మణులు చూచినారు. “ఏమిటయ్యా అది?” అని కొందరు అక్కడుండే చోద్దారను అడిగినారు. ఒకడు ఇట్టా జవాబిచ్చినాడు: “ఏమి చెప్పాలె సామీ! మా మంతిగారి కొడుకుభార్యకు చచ్చేముందర వాయిపట్లు పట్టుకొన్నవి. వాతలేసేనే బతుకుతా లేకుంటే చస్తా అంటూ వుండింది ఆమె. ఆఖరుకు ఇట్టానే మంటలు చేసీ సలాకులుకాల్చి వాతలు వే సేదానికి సిద్ధపడేవర కే
] నగ్మ మొగలాయి కథలు ఆమె గంతు కొట్టింది. మొన్ననే ఒక సన్యాసి మామం(తి కొడుకు దగ్గరికివచ్చి యిట్టా చెప్పిపోయిండు: “నీ భార్య గంగాతీరములో గాడిద. రూపంగా కుంటుతూ తిరుగుతుంది. నాతో మాట్లాడింది. నా మొగడు (బాహ్మ ణులరు భోజనము పెట్టి బాగా దక్షిణలిచ్చి పొయ్యే అప్పుడు తలా ఒకవాత నడుముచుట్లువే సె నా కిజన్మలోనే ముక్తి కలుగుతుంది' ఆని చెప్పిందట. అందుకోసరం ఈ తయ్యారీ అంఠాను.”
[(బాహ్మణు లీమాటలనువిని దద్దిరిల్రిపోయినారు. లబలబ అరచి నారు, దర్వాజతట్టు ఉరికినారు. ద్వారాలు బంధింపబడి ఉండినవి. చొబ్బార్దు కత్తులు జళిపించుకుంటూ బెదరించినారు.
అంతలో మంతికొడుకు వారితో దక్షిణతీసుకోండి అయ్యాగార్లూ, అని పిలిచినారు. “మహాపభో! మమ్మువదలి పెట్తి అదేదక్షిణమాకు, ఇం కేమిన్నీవద్దు'' అని ఏక్షవాక్యంగా వారు [పార్టించినారు “అయ్యా, మా అమ్మకూడ గాడిదగానె పుట్టింది. నా భార్యకూడా గాడిదగానే పుట్టింది. ఇద్దఆీి మోవోపాయం మీరే చెప్పండి" అన్నాడు మం(తి కొడుకు. (బాహ్మణులు ఒకరి మొకం ఒకరు చూచుకున్నారు. తుదకు ఒకడు ముందుకొచ్చి యిట్రా అన్నాడు: .
“మహా పభో! బంగారు గాడిద ఉపాయం చెప్పింది వీడేనండీ! మాకేమిన్నీ తెలియదు.”
అంతట మంతికొడుకు పకపకనగి వారి ఉపాయాలంతా తండికి ః చెప్పి గాడిదను చేయించుటకై నట్టి బంగారును మళ) అమ్మించి నష్టము నుండి నిము కిని బొందినారు,
నో గోవూబీగనేల్‌ పిఠల్‌ దర్వాజా 'పెష్వాబాఎరావు విద్యమానంలో ఒక మహారాప్తుశు. (బదుకుదెరువు చూచుకొనే నిమి తిం మొగలాయి (పభువు వొలిఎచే రాజ్యానికి పోయినాడు. ఆ మహారంాస్ట్ర్రని పెరు గోమావీగణే?్‌. అతడు పేద (_బాహ్మడు పెసా యమిన్నీ లేకున్నా ఉపాయాలు మ్మాతము వానివద్ద చాలా ఉండేవి. ఆతడు నవాబుగారి పట్నము చేరినాడు. కార్కున్‌ పని యెక్కడ నైనా దొరు కుతుందేమా అని కనబడిన ఉద్యోగులనంతా ఆశయించినాడు. అందరునూ చూసాములే అనేవారే కాని యెవరూ అతనికి నౌకరీ యిచ్చే అన్ముగహం చూపించక పోయిరి. పిల్లా జెల్లా కలవాడు. ఏద (బాహ్మడు. ఎన్నాళ్ళని షర్టూ అవస్థ పడుతాడు? చూచినాడు. ఏడచూచినా అంధేరీ ఉన్నది. ఈ అంధేరీలో అతన్ని ఎవరడుగుతారు? ఇక ఏదైనా ఉపాయం చేసుకోకుంటే జీవనానిశే ముప్పు వసుంది. ఒక నాడు చక్కగా కోట బయిటికి పోయినాడు. అక్కడ ఒక దర్వాజా ఉండింది. ఆ పట్నములోకి పోవాలంటే ఆ దర్వాజాగుండాన మనిషి, పసరము, బండి సరకూ యావతూ పోవతను. ఆ దర్వాజా రక్కూల పెన ఇత్తడి రేకులు వేసి మేకులు కొట్టి యున్నందున దానికి పీతల్‌ ఫి దర్వాజా అనే పెరు పసిద్ధమె పొయింది. ఆ దర్వాజా దగ్గర ఎప్పుడునూ ఆరబ్బులు పహరా యిసూ వుండేవారు. అరబ్బులతో స్నేహం చేసు కున్నాడు, ఆరబ్బుల గావుథానా (ఖహ్వాభఖాన) పక్కన ఒక అరుగు వుండింది. ఆ ఆరుగు మీద పీఠము వేసినాడు. తన దగ్గర ఒక ముద తయ్యారు చేసికొని ఉంచుకొన్నాడు. ఆ ముద మీద “గోమాజీ గణే! పీతల్‌ దర్వాజా” అని అక్షరాలు ధార్సిలో. మరాటేలో చెక్కించినాడు. పట్నములోకి పొయ్యే యావతు సరుకు బడ్రను సిలుపుతూ వచ్చినాడు,
1౨6 మయొగలాయి కథలు “ఓయ్‌! మీ సామానులమీద మొహర్‌ పడవల్సింది. మొహరు లేనిది లోపల పోకూడదు. మీరు ఈ మొహరుకు ఎమిస్నీ ఇవ్వవలసిన పని లేదని” అన్నాడు. “ఆరే! ఖర్బులేదు, ఆక్షేపణలేదు. ఊర్కనే మొహరు వేస్తే మాడేం పోతుంది” అని అనుకొని బండ్ల వాండ్రు “ఏసుకోవయ్యా!” అన్నారు. ఇట్టా 6 నెలల వరకు గోమాబీ గణేవగారు ఉచితంగానే ర్మాతింబగళ్ళు ఏమిన్నీ [పతిఫలం కోరుకోరుండా ముద్దర్హు వేసూ వచ్చినారు.
పట్నం అంలొ గోమావీ గణే? పితల్‌ దర్వాజా ముదలు (పసిద్ధి ఆయిపోయినవి. ఐకనాడు ఒక బండినిండా బట్టలు ఎత పట్నానికి ఒక వరుడు తెచ్చినాడు. గోమాబీ ఆనాడు గావుఖానాదగ్గర లేడు. మొహరు లేకుండానే బట్టలు ఊర్లోకి పోయినవి. ఊర్లో వరకులు, ఇతర జనులు ఆ బట్టలు పసందుగానే ఉన్నవి కాని గోమాజి గణేశ్‌ మొహరు వాటి మీద లేదు. ఇది దొంగ సరుకుగా ఉన్నట్టుంది అని ఎవరున్నూ తీసుకోలేదు. పాపము, బట్టల సాహుకారి పీతల్‌ దర్వాజా వద్దకు వచ్చి గోమాజబీతో మొహర్‌ వేయ్యిండి స్వామి అన్నాడు. గోమాబీకి పట్నంలో జరిగిన సంగతి తెలిసింది. ఆందుచేత ఇట్లా గర్జించినాడు: “ఏయు! నియబ్బ నౌకరునా నేను, అదే పనిగా మొహర్చుకొట్టకుంటూ ఉండడానికి? పో! మొహర్‌లేదు, గిహర్‌ లేదు!” అన్నాడు. తుదకు వరకుడు మూటకు 1 అణా ఇస్తానని ఒప్పుకొని ముద్దర్దు వేయించుకొన్నాడు. గోమాజీ ఆ వర్రకునికి “12 మూటలకు 18 అణాల సుంకలు వసూలు” అని రసీదు / యిచ్చి తన పు సకంలో కూడా వరకుని సంతకం తీన్కాన్నాడు.
మరునాడు వకబండి వచ్చింది. “మూటకు అణాయిసె మొహరు వేసాను. నిన్న ఫలానా వర్తకుడు ఇచ్చిన సుంకమిదిగో చూచుకో" అన్నాడు. మొహరు లెకుంటే పట్నంలో తమవసువులను దొంగసరుకు ఆంటారు. ఎవ్వరున్నూ కొనరు. ఈ కష్టంకం టే ఎటైనా సుంక మె
ఇస్రామని వచ్చినవారంతా ఇస్తూ పోయినారు. అప్పుడప్పుడు సమయం కొద్ది మన గోమాబీ కరోడిగిరీ సుంకము ఎక్కువ తక్కువ చేస్తూ వుండే వాడు. ఇట్రా గ్ర ఎండ్ల- గడిచినవి. గోమాబీ లక్షాధికారి ఆయినాడు.' తన సుంకము కటదగర ముగును బిలఎవానులను పెటినాడు. ఊర్లో న 1 ౯] ఛా టి ౮ బంగ్లా కట్టించుకొన్నాడు. తన స్వదేశమగు పూనా పట్నానికి తన అన్న దమ్ములకు సుమారు లత రూపాయిలు పంపించినాడు." ఇట్రా వుండగా వకనాడు గోవాపట్నంనుండి కొత్తకొత్త రకం సామానులు పట్నానికి వచ్చినవి. పీతల్‌ దర్వా:ాదగర గోవావ రకులు తల్రదొర లు కాబట్టి రుగడా" పెట్టుకొన్నారు. సుంక మిచ్చేదిలేదు అన్నారు.. ఉస గ్రేన్పోోం డ్రి, మళ్ళు వీరే వసారులె నాదగ్గరికి" అన్నాడు గోమాబీ. గోవా సరకులు నవాబు దర్చారులోకి వెళ్ళినవి. నవాబుగారి చుట్టున వబిర్లు కూర్చున్నారు. నవాబు సరకులను వజిర్లకు చూపించి పసందు చెయు మన్నాడు. ఒక వజీరు సరకులనంతా కిందికీ మీదికీ తిప్పిచూచి“సర్కార్‌ 1 ఏండ్హు దొంగామనుసుల్‌ ఉండార్‌ అంటా తోసుందినాకి” అన్నాడు, “లేకుంటే ఈ సరకుల్మీద గోమాబిగణేశ్‌ పితల్‌దర్వాజా మొహర్‌ ఎంద్కూ కొటలేదు చెప్పండీ” అన్నాడు. నవాబుగారు మొదటి పర్యా బి యంగా ఇప్పుడే ఈ మాటవిన్నారు. “ట్ర గ్రే! క మొహర్‌ వేసే అధికారం బొమ్మన్కూ ఎవరిచ్చినారు? ” అన్నాడు నవాబు “సర్కార్‌ మాబాప్‌! ఫి హుజూరువారే ఇచ్చినారని పట్నమంతా అదె పుకార్‌” అన్నాడు వక వజీరు. “నేనట్లి హుకుం ఇయ్యలేదు. వజీర్లెవ్వరైనా ఇచ్చినారా?” న రా హా అన్నాడు నవాబు. * ష్పష్పుల్రేదు మేములేదు” అన్నారు అందరూ. *బూలావ్‌ బొమ్మన్కూ" అని గర్జించినాడు నవాబు. బొమ్మన్‌ బాగా పొషాకుచేసికొని సేవకులవెంట 1000 అ్య్మషఫలు పట్టించుకొని నవాబు వదవకి వెళ్ళి వంగి సలాములువేసి నజరానా సమర్ప్చించుకొన్నాడు, ౧ నజరానా మొ త్తంచూచి నవాబు చల్చబడినాడు. గోమాబీ ఇట్టని మనవి |
125 మొగలాయి -__ చేసుకున్నాడు: “సర్కార్‌ ! నా తప్పులను ఆంతా క్షమించుతామని మాటి ఇసే నాకథ ఆంతా ఉన్నదున్నట్టుగా మనవి చేసుకొంటాను.” *అంతా మాఫ్‌ చెప్పూ” అన్నాడు నవాబు. గోమాజి తనకథ యావత్తు చెప్పు కొన్నాడు, వబీర్లు ఒకరిమొగము వకరు చూచుకొన్నారు. నవాబు పక్కున నవ్వినాడు. అందరూ నవ్వినారు. గోమావీ కూడ నవ్వినాడు. “ట్ర ర్రే బడా చాలాకీబొమ్మ ౯ ఉన్నావు నీవు ఇప్పటికి మాఫ్‌చేసినాము. ఇక ముందు అట్టా చేయవద్దు సేకు నెలకు 500 రూపాయిలు జీతము ఏర్పాటు చేసినాము. ఇకముందు పూర్వమువలెనే సుంకము వసూలు చేసి వచ్చిన మొత్తం సర్కారులో దాఖల్‌ చేయుము” అని గోమాజీకి సెల విచ్చినాడు నవాబు. అప్పటినుండే కరోడిగిరీ ఏర్పడిందని అంటారు జనులు,
సుల్తాన్‌ ఇ బాహింలో ఫ్రై రాజ్యం చేసుండంగాను ఒక విచి.తమైన సంగతి సంభవించింది. అదెట్టం ట, సామాన అనే వూర్లో ఒకడు వ్యాపా రము చేస్తూ వుండేవాడు. ఒకనాడు దూరదేళానికి వ్యాపార నిమి తమె పోవలసి వచ్చి వాడు పక్కయిటి స్నేహితునితో ఇట్టా చెప్పి ''అరేయార్‌! (మ్మితమా) ఇంట్రో పడుచునీవీ (భార్య) వున్నది. ఎడాది పిల్ణవాడు వున్నాడు. ఇంటికి ఆడదిక్కు. మగదిక్కూ ఎవ్వరూ లేరు, నేను వచ్చేవరకు దినమూ యింట్ళాకి పోయి విచారించుకుంటూ వుండ వల్సింది.”' స్నెహితుడున్నూ అంగీక రించినాడు. వ్యాపారి వెళ్చి పోయినాడు. పొరుగింటి స్నేహితుడు తన స్నెహితునిభార్య ఆవసరా లేమో విచారించుకొందామసని ఆమె యింట" కాలు పెట్టువరకు వక వయసు వాడు ఇంట్లో వీవీతో మాట్లాడుతూ వున్నాడు. ఎవరో బీవీగారి చుట్టం వుండవచ్చునేమో అని అనుకొని గిరుక్కున తిరిగి పోయినాడు. ఎన్ని మార్గువచ్చినా ఆయువకుడున్నూ లబిజాన్‌ గారున్నూ సరఠరసాలతో కాలం పుచ్చుతూవుండేది చూసినాడు. వీని కనుమానం కలిగింది. ఇదేమి ల తమామానో చూడాలె ఆని తనయింటికి వ్యాపారియింటికి మధ్యన ఆరంగు ఫాల గోడే అడ్డముకాన దానిలో మెల్టగా ఒక రంధము చెసినాడు. దాని గుండా వ్యాపారియింట్లొ వ్యవహారమంలా దూర్చీన్‌ పెట్టి చూచినట్లు చూచి నాడు ఆనాడుర్మాతి యువకుడు వచ్చినాడు. మంచిమంచి పట్టుబట్టలు తొడిగినాడు. అత్తరు ఘుమఘుమాయిసూ ఆరం[ధములోగుండా (పక్క మింటీివాని ముక్కులోకూడా ఊొరబడింది, యువకుడు మంచి తీవాసీ వం 0
180 మొగలాయి కథలు తెచ్చినాడు. దానిని వీవీడాన్‌ ఎదుట పరచినాడు. దానిమిద దస్తర్‌ ఖాన్‌ వేసినాడు. మంచిమంచి మిఠాయి, ఖీమా పదార్థాలు దానిపై పెట్టినాడు. సౌరాయిబుడ్డు రెండు పెట్టిండు. పాన్‌దాన్‌ పెట్టినాడు. చెలో బిస్మిల్లా అన్నాడు. ఇద్దరూ ముచ్చట్టాడుతూ సరసాలుచేసూ పకపక నవ్వుతూ దాన్నంలా మాయం చేసినారు. కై పెక్కింది. ఆవతల చేయవలసిన క్రీడలు చేసినారు. పొరుగింటివాడు కండ్లు ఆరచితరచి చూస్తున్నాడు. యిట్లా వారు (కీడిస్తుంటే చంటిపిల్ర కేవ్‌మన్నది. ఇదేమిపీడరా అని దానికిన్ని పాలు లాపి మళ్ళీ వచ్చింది వీవీ, మళ్ళీ కవ్‌మన్నది. వఏిసుగువచ్చింది. రంగములో భంగము కలిగిసావా అని దాని దానిగొంతు కాస్త గట్టిగా నొక్కి చల్రగావచ్చి యువకుని కౌగిట్టో పడింది. కొంత సేపటికి యువకు డిట్లా అన్నాడు: “ష్యారీజాన్‌! ఎందుకే పిల్ప అరపు చాలా సేపటినుండి లేనెలేదెందుకో!” వీవీ :. అరవకుండా గట్టిముట్టు ఎర్చాటు వేసినానులే, ' యువ ;- అంటే? వీవీ ;. ఆప్పుడే రవానా చేసివేసినా! - యువ :- ఎక్కడికి ? వీవీ ;-_ జహన్నంకు (నరకానికి) ! యువ :-- చంపినావా? ' .. వీవీ :. అవ్‌, ఆంతా నీకోసర మే! క ం యువ ;- ఆరే ఆల్హా! ఆరే అల్హా! ఇదేమి ఆన్యాయమే, నేను . వీవీ :. అరే! యిదంళా నీకోసమేకదా చేసింది? ఎక్క-డికిపోతావ్‌? నిన్ను పోని స్తనా!ః ఇంకా, .+ఇంకాం.*నీవే కొవాలెం.*44 యువ :- యాల్దా! మాఫ్‌కరో నీనీ! నీకి పదివేలు సలాంలు, పోతా ర్టంక హోతా,
మొగలాయి కథలు 1వ్రి] వీవీ ;. '“పోదువుకాని! పిల్లకి యింటిలో ఓ మూలన గోరీచేసి పాతి పెట్టైనపోవా?'' సరె అని యువకుడు గడ్డపారతో గుంత తవ్వి శిశువునందులో పెట్టుతూ ఉన్నాడు. వీనీ అదే గడ్డపార సత్తువకొద్ది ఎత్తి వానితలపె షోదింది. వాడు శవమై అదె గుంతల్‌ విరుచుకొనిపడినాడు, పిల్లవాణ్ణి బాలుణ్ణి నెమ్మదిగా పూడ్చింది. పొద్దున్న ఎక్కడలేని దుఃఖము దెచ్చుకొని “అయ్యో కొడుకా! ఏోతివాకొడుకా! రాతి కాస వుక్కుగా వుంటే తలుపు తెరుచుకొని పండుకొసివుంటే నా పిల్లను తోడేబెత్తుక పోయింది గదమ్మా!!'” అని ఎదకొట్టుకొంటూ లబలబ మొత్తుకొన్నది. ఇరుగుపొరుగు ఆమ్మ లక్కలువచ్చి ఓదార్చి పొయినాడు. కొన్ని దినా లలో మొగుడువచ్చినాడు. మొగునిముందు యింకా ఎక్కిళ్ళుపడి ఎడ్చింది బీవి, అప్పుడు పక్కింటివాడు వచ్చి వాన్ని పక్కకు పిలిచి “ఓయీ! నాయింటికిరా! 'నేనుగూడ నీతోకొంత ఎడ్జెదివుంది” అని పట్టుకొనివెళ్ళి తాను చూచిదంతా చెప్పి, నివు యిప్పుడేపోయి నాకు ఈ యింట్లో ధనము దొరికింది గడ్డపారతే అని వవీకి చెప్పుమన్నాడు. వ్యాపారి నిర్దాంతహోయి అయినా నిజముచూసాము అని యింటికిపోయి “వివి జాన్‌! ప్యారీ జాన్‌! నాకీ నిన్న కలలో మన ఇంట్లో ఒక మూలలో ధనమున్నట్లు కనబడింది. చూసామా?” అన్నాడు. బీవీ వెంటనే పరుగెత్తుకుంటూ గడ్డపార తెచ్చి యిచ్చింది. మొగుడు సరిగా పిల్లను పూడ్చిన చోటనే (తవ్వుటకు మొదలు పెట్టినాడు వీవీకి పాణాలు పైననే లేచిపోబట్టినవి. వెంటనే యిల్లు అంటు బెట్టి బయటికురికి, నా కొంప కాలిపోతున్నది. 'నా పియమైన మియా న కాలిపోతున్నాడు. రండీ రండీ రశ్షించండీ' అని అరచింది. అందరు వచ్చే లోపలనే మొగుడు అగ్నిలో మాడిపోయినాడు, ఇదంతా అదే రం[ధములో నుండి చూస్తూ ఉండిన (పక్క. యింటివాడు తటాలున వోయి కొత్వాలు సాబును పిలుచుక వచ్చి యావతు కథంలా చెప్పి, శవాలను (తవ్వించి చూపించినాడు. అప్పుడు కొత్వాలు సాబుగారు ఆ లీని బజారులో నడుముపరకు పాతి పెట్టించి సింయీలను పిలిపించి అమ్ములతో గురి పట్టి చచ్చేవరకు కొట్టించినాడు.
కిచిడి జూగీరు కౌపిన సంర క్షణార్థ మయం పటాటోపః ఆని గోచిబట్ట క్రోసరం ఒక సన్యాసి సంసారి అయిన కథ అందరికీ తెలుసును. పూర్యుం ఇట్టాంటిదె నిజంగా జరిగిన కథ వకటి మనవి చేసాను. సులాన సికిందరు షా ఆనే నవాబు రాజ్యం చేసూవుండె కాలంలో ఆగా పట్నంలో ఖానేబహాలోడీ ఆనే సర్దారు అధికారం చలాయిస్తూ వుండెను. ఆయన చాలా గొప్ప దాత. తాను మెచ్చుకొన్నవానికంతా ఇనాము లిచ్చినొడు. అడిగితే లేదనేవాడు కాదు. కొంత సరసుడు కూడాను, ఇట్టా ఉ-డగా వకనాడు బందగీమియాలాడన్‌ దానిష్మద్‌ అనే లంబా చౌడా పేరు గల వకడు ఆయన దగ్గరకు అల్రవారగానే పోయి సలాము వేసి పేషీలో నిల్చుకొన్నాడు,. సర్దార్‌ ఖానెజహాగారు వారిని ఎగాదిగా చూచి “ఎమి, యిఐత [పొద్దుననే దయచెసినావు? '' అని అడిగి “హుజూర్‌! నా కీ నాడు కిచిడీ తినాలె అని ఎన్నడు లేని బుద్ధి పొటమరించింది. మా యింట్లో జల్ది తయారుకాదు. అందుచేత మీ యింట్లా తినాతె అని వచ్చినాను.” ఖాను ఇట్టన్నాడు: ““వూల్రానా! మా యింట్రో జిచితీ చేయరు. కొని వేరె మంచి మంచి పదార్థాలు బిర్యాని, క పొలావు, ఖుర్మా, ఖైమా, షోర్బా, షికంపూరీ కావలసినవన్నీ ఉన్నవి బాగా తినవచ్చును. ' మియా :- నాకు కిచిడీయే కావాలా. మీరేమన్నా అనండి బయక లంటిన గర్భిణివలె నాకు దానిపైన ఇంతా అంతా అనరాని మజా పుట్టుకొని వచ్చింది సర్కాంర్‌ !
ఖాను ;. ఆయితే ఇప్పుడే తయారు చేయిసాను. వదొంచెం ఓపీక బిశపట్టవోయు భాయీజాన్‌!
మియా :_ నాకు ఇప్పుడే కావాలె.
ఖాను ;. ఆఎ.తవరకు నీకేమికావాలో బజారునుండి తెప్పిసాను, అవి తింటూవుండు. అంతలో కిచిడీ తయారగును, అరే, ఎవరా ఆక్కడ! తక్షణం భావర్న్చీకి కిచిడీ సిద్ధం చేయుమని చెప్పేది. చిటికెల మిద చెయ్యవలె చెప్పు,
మియా; ఇప్పుడైతే 50 టంకాలు ఇప్పించండి నాకు. కావలసిన సామ్మాగగిని నేనే తప్పించుకొంటాను.
ఖానజహా 50 సౌన్నాటంకాలు తెప్పించినాడు. మియాసా హబు వాటిని తీసికొని జోబిలో నింపుకొన్నాడు. కిచిడీ తయారు ఆగుచూ వున్నది కొంత సేపు ఆమాట ఈమాట చెప్పినాడు, క్రి చిడ్రీ తయారైంది, దాన్ని కడుపునిండా తిన్నాడు. తర్వాత మియాసాబు ఇట్టా అన్నాడు: “నాకు కడుపునిండి బరువైంది. ఏలాగా ఇంటికిపోవలెనో, ”
ఖాను ;_ సరే. నా తబేలాలో మంచిగు రం, భాసాగు[రం తెప్పి సాను. దానిపై ఎక్కిపో.
/ మియా :- అయితే తెప్పించండి. సెసు ఒకడు నష్టూ చేసుకొని పెద్ద గఏ్మ|రం ఒడటి తెచ్చి క్ష విలిపినాడు. మియా :- హుజూర్‌! దినికి జీనులేమ. బరువు కడుపుతో దీనిపె ఎక్కి. జారిపడికే ఎవరి కపకీర్తి చెప్పండి?
జీనుకూడా వచ్చింది
మియా :- సర్కార్‌! ఈ గృురం నేనెక్కిన తర్వాతనా దగ్గరనే వుఎచుకొనవళెనా లేక మీ సర్కారు వారికి వాపసు పంపవళలెనా ?
స 1 లశ మొగలాయి కథలు ఖాను :- నీవే వుంచుకో ! పో! మియా ;. అయితే దిన్ని సాశకేదానికి నాతో అవుతుందా? మీరే ఆలోచించండి. నేనే ఇస్రానులే. మియా : అయితే హుజూర్‌ ! గు్యురం మామూలు దానా తింటుందా? ఏమెమి దీనికి పెట్టాల్నో తెలుపండి. ఖాను ;. ఏమీలేదు. సెనగలు, బెల్లము, వెన్న. ఇవి దినము రెండుపూటలు పెట్టాలె. మియా := అబ్బో! అట్రయితే నా కొంపతీసిన క్రై! నాకే పెన్న లేకుంటే గురానికేడ తేవాలే ? ఖాను ;. సరే! అఆవికూడ నేనే సర్బరాహిచేస్తాలేవోయి, ఫిక రు మియా := సర్కార్‌ 1! ఇంకొక చిన్న మారూజా (విన్నపం) ఈ నమా, ఈ జీను, చినిగిపోతే ఎట్టాఆని సందేహము బాధిస్తుంది. చెప్తే కష్టం చెప్పకుంటే మరీకష్టం. ఖాను: అవి నేనే ఇస్తానులే. ఇంకేమి సందేహము? క్‌ మియా :- ఇంకేమి సందేహములేదుకాని ఒక్కటే ఒకటి సందే హము మిగిలిపోయింది. అదేమంటే [పతిదినము దాణాకు, బీతాలకు భత్తాలకు మీదగ్గరికీ నేన నౌకరీని పంపవలెనంటె నాకు ఆయాసమే, మీకూ బేజారే అవుతుంది. అందుచేత నాకు ఒక జాగీరు [వాసియిస్తే బాగా వుంటుందేమో అనుకొంటాను,
మొగలాయి కథలు 12005 |
థానుగారు నవ్వుతూ సరేఅని సంవత్సరానికి 5 వేలు వసూలయ్యే జాగీరొకటి బిదావూన్‌ జిల్హాలోనిది మియాగారి పెరిట (వాసి ఇచ్చినారు. అక్క-డకీ మియా ఆశ తీరలేదు. అతడిట్టన్నాడు: “సర్కార్‌! బందగానె ఆలీ! ఇంక ఒక్కటే తుదికోరిక మీతో మనవి చేసికొవలసింది వున్నది. నేను సర్కారువారి ఇంటికి పల్లకీలో వచ్చినాను. ఆరుమంది భోయీలు ఆ పల్చకీని మోసుకొని పచ్చినారు. పాపము, వారిలో ఏ ఒక్కరికైనా జీతము ఈ ఆరు నెలలలోగా నేను ఇయ్యలేదు. నాదగరవుం టేగా వారికి ఇయ్యడానికి?
ఖానుగారు తన ఖజానామై నెలనెలకు భోయీలకు జీలాలిచ్చే దానీకి హుకుం (వాసి ఇచ్చినారు.
మియాగారు అంతట లేచి వంగీవంగీ సలాములపె సలాములువేసి హుజూర్‌ థానేజహాన్‌గారిని సోోతముచేస్తూ సెలవుతీసికొని వెళ్ళినారు.
చూ స్పిరా! కిచిడీ మహత్రు. కిచిడీ పేరుతో గ్యురం, జీన్‌, సైసు, తుదకు జాగీరుకూడా వచ్చింది. అప్పటినుంచె పిందూస్థానములో కిచిడీ [పఖ్యాతి ఎక్కువైందని అంటారు నా వంటివారు కొందరు!
కి
ఫీ బేతాళు సులానుల ఖటీ ఢిల్రీ సుల్తానుల కాలము అంతరించి పోయెను. ఆ సమయములో
సర్దుబాటు చెసుకున్న రాజ్యాల మీద రెసిడెంటులు సవారి అయివుండిరి. 15064 (కీ. శ. లో జొధు సులానగు నవాద్‌ వాజిదలీథాన్‌ అనేవారు
మినుకు మినుకు మంటూ రాజ్యం పాలించుతూ వుండిరి. అతడు పదార ణాల మొగలాయి మనిషి. దర్చుము కలవాడు. నమ్మి నవారికి ఏమిచ్చినా లోపం లేదనేవాడు. కాని నమ్మకం కలవారే ఆయనకు కనిపించక పోయిరి. ఆతనికి భార్యలు లెక్కువేసి చూస్తే 125 మంది బేగములుండిరి. తనకు పుట్టిన పిలల నందరిని లెక్క పెట్టించి పిల్లల పెరు, తల్టుల పెర్లు, వారి వారి వయసులు, పుట్టిన తిధులు ఈ వివరాలన్ని [వాయించినాడు, కొనా మొదలు 500 మంది ఆడమగ సంతానమని నికరంగా తేలింది. ఈ సంళఠానమే ఆయనకు సంతాప హేతువై ంది. ఏ 'పెండ్రాం ఏం మందు. పెట్టుతుందో, ఎవరెప్ప్తుడు తనను పొడిచిపోలారో, యెవరు తన తక్తును ఆకమించుకొంటారో అనే అనుమానాలు ఆయన ఒంటబట్టినవి. నవాబుగారి వద్ద గులాములున్నారు. జనానా కాపరులగు హిజ్హాలున్నారు. వినోదాలు కలిగించే స్తుతి పాఠకులున్నారు. హితవు చెప్పే చిన్న పెద్ద క వజిర్దున్నారు. అందరిపై నవాబుగారికి అనుమానమే. (
“సర్కార్‌, వాడు లేడూ ఫలానా గులాం, దాన్ని ఫలానా వేగం
తమకీ ఆపాయం జే సెదాన్కి ఏర్పాటు చేసిందట హుజూర్‌!” అని ఒకరు చెప్పేవారు. వానిపైన పీడ్రు, వినిపెన వాడు పితుర్లు చెప్పుతుంటే నవాబు గారికి ఒళ్ళంలా సందేహాలతో తూట్లు పడినట్టు అయింది.
మొగలాయి కథలు 1వ
నవాబుసాట్‌ గారు మంచము పట్టినారు. అన్నం తెస్తే (పతి తట్టలోని భోజన పదార్ధం కొంచెం కొంచెం కుక్క్టలరు వేయించి, వాటికే మిన్ని అపాయం లేకుంటే తర్వాత తాను తినేవాడు. తుదకు సళ్ళు కూడా యిస్తె యెదుటివారికి సగము తాపి తర్వాత తాను లాగేవాడు. హకీములు హాజరై నారు, తమకు తోచిన మందులంలతా యిచ్చినారు. నవాబుగారికి రోగమింకా ముదిరింది. తాను పరుండిన గది అమాంతముగా తన మీద పడుతుందో యేమో అని కూతలు పెట్టును. ర్యాత్రి న్మిదపోతే యెవ్వరైనా గొంతు పిసికిపోతారేమో అని రాతంతా జాగరణ చేయడం మొదలు పెట్టినాడు. పగలు రాతి అయింది. రాత్రి పగలు అయింది.
నవాబుసాబువద్ద ఒక గులాం “రజా” అనేవాడుండినాడు. వాని అదృష్ట మమోకాని వాడంటే నవాబుకు విశ్వాసం [పేమ అపారంగా ఉండేది. ఒకనాడు నవాబుగారు చాందినీ మంచంపెన మూరడెత్తు మెత్తల మీద శరీరంవాల్చినాడు. నాలుగుబారలపొడవు బెత్తముగొట్టం పె పట్టు జలతారు నగిషి పనిచేసిన హుక్కాపీకెను నోట్లోపెట్టుకొని గుడగుడా అనిపీల్చి సుగంధంతోకూడిన పొగను విడుస్తూఉన్నాడు. కసూరీ, భీమాం, జర్దా. యింకాయీమేమో సుగంధ [దవ్యాలసారంతో నింపిన తెల్లనాకులు పాన్‌వీడా నములుతున్నాడు. నోట్టోయెరనిరసం నిండినది. మఎచంకిందషండే ఉగల్‌ దాను (తమ్మపడిగె) యిటుపట్టుఅను అర్హంవచ్చే సజ్జ చేసినాడు. మంచంచుట్టూ ఆశితవర్గంలో ఉంచే చిల్లర నవాబులు
ల జఎగులు, బహద్దరులు, కూర్చోనిఉండినారు. ఇద్దరు ఆ[శితులాొకేతడవ
ఆ ఉగల్‌ దానును నవాబునోటివద్ద పట్టినారు. వారిలో ఒకడు “వాబజిబలీ” ఇఎకొకడు ““ఆబ్బుర(హ్మాన్‌.”
లాంబూలరసాన్ని తమ్మ పడిగెలో ఉమ్మించి హుక్కా పిల్చుచు నవాబుగారిట్టన్నారు: “రజా! నాకింక యీమండులు చాలును. ఈ హకీము లంతా వ్యర్థులు ఇంకేదైనా ఉపాయు ఆలోచిఎచురా ఒరే రజా!
'“ఖుదావంద్‌, ఈ ఖానాజాద్‌ గులాం మనవిని చి తగించాలె. మా స్వామికి యీ నీమారివచ్చినప్పటినుండి మాడొక్కక న్నంవంటడంలేదు. కంటికి న్మిదవచ్చేదిలేదు మా యజమాని బీమారీమార్చుకొనెదాన్కి- అల్లా సెలవిస్తే ఈ చఛణం ఈ నమ్మక్‌ హలాల్‌ గులాం సర్కారు పానం టెన
సద్ధా అవుతు౨డే. కాని (చేతులుపిసుకుంటూ ఏడ్పు మొగముతో) నేను మజుబూరు ఉన్నాన్‌ మాబాప్‌! అయితే ఒకమాట. సర్కారువారి [గహా లేమో వ[కించినట్టున్న వి, ఏ జోస్యునికైనా సర్కారువారి జన్మ పిక చూపించితే బాగుండెను* అని రజా చెప్పుకొన్నాడు.
“ఏదెనా జిన్‌, పికాచి, సర్కారుపై ద్వేషంచేసివుండవచ్చును' అని కాజిబలీఆన్నా డు.
“గులాంవాడైనా రజా మంచిసర్దారు ఆలోచన చెప్పినాడు' అని అబ్ద్బు[రహమన్‌ అన్నాడు.
“అరే, రజా, నేనుమౌల్వీషాహిద్‌ గారికి శా జాతకం ఇదివర కే చూపించినాను. శన్మిగహం బాగాలేదని చెప్పినారు. కాంతి పెట్టించినాను. ఏమిన్నీ ఫొాయిదొ లేక పోయింది'' అని నవాబువా జదలీ అన్నాడు.
కాబీబలీ-_ “సర్కాంర్‌ ! తప్పకుండా ఇది బిన్‌, పరీలదుష్టార్య మే. ”
అబ్ద్బురహ్మాన్‌ - “పూర్వం జహాంగీరు పొషాకు ఏ ర్ల సీమారి వచ్చింది. హిందూస్తానీ, అరసన్బి; ఈరానీ హకీములంతా మందులిచ్చి గోరా డినారు,. ఏమిస్నీలాభం లేక పోయింది. అప్పుడు ఒకాయన ఇట్టన్నాడు: ఫకీర్లను పిలిపించి మంతించండి” అని. అదే పకారం చైయించినారు, ఒక ఫకీరు మంతతించి జిన్నులను పారదోలి పాషాను బాగాచేసినాడు.” నవాబు---_““అట్రయితే మంచిమంతగాన్ని వెతుకండి.” రజా అదే పనిగా ఫకీర్ష ను; మంతగాంధ్రను వెతికించుటటో చాలా (శద్ద వహించినాడు
మొగలాయి 5థలు లం రెండు మూడు దినాలతర్వాత కాజిబలి నవాబువద్ద సెలవడిగినాడు; “నా అక్కయొక్క అ తయొక్క మామఉన్నాగే, అతనిచిన్నాయిన కొడుకు చాలా వీమారీ అయినాడు. నన్ను వెంటనే రమ్మన్నాడు. రండు నలల సెలవు ఇప్పించండి'' అని నవాబునుకోరి సెళవుపొంది వై పోయినాడు. మరి రండు దినాలకు అబ్బు[రహమాన్‌కు ఒక ఆపతు సంభవించెను. ఆయన పెద్ద భార్య తల్లిగారి యింటికి సీళ్ళాడబోతే అచ్చట ఆమెకు పాముపిల్ప పుట్టిందని వర్తమానం వచ్చింది. ఆ పిల్ల చావకుండ ఇంకా (బతికేవుందట. “హుజూర్‌! నేను చెసుకున్న పాపం ఇట్టా పండింది. పోయి చూచి వసాన్‌, సెలవియ్యవలె” అని ఆతడు వెళ్ళిపోయినాడు. ఇక్కడ రజా ఊరూరికి మనుషులంపి మంత వేతలైన ఫకీర్ల వరమానాలు తెప్పించుకుంటూ వచ్చినాడు. ఆందుకుగాను 5000 రూపాయీలు ఖజాన నుండి ఖరైనవి. తుదరు వారం దినాలతర్వాత “కచ్రాభాషరీఫ్‌” అనే ఊరినుండి దర్గా సజ్జాదా అయిన షావలీ అనే ఆయన ఒక జాబు (వాసినాడు,. అందలి విషయం ఏమంటే. “*పాదుషాగారి రోగం సామాన్య మైందికాదు. జీన్‌ పట్టిందని మా విశ్వాసం. మెమే బాగుచేస్తుంటిమి. కాని మా గురువుగారగు షాః అబ్దుల్హాగారు నాకు 'సెలవియ్యలేదు. అయినా ఆ వృద్దులు ఈ మధ్య ర్స లక్నో లోనే ఉన్నారు. వారిని ఆ| శయించండి.” నవాబు వాజదలీథాన్‌ దర్చారు జరుగుతూ ఉండింది. నవాబుగారికి నా సంగీతమం టే దాలా పీతి. స్యయంగా టు మలలో [పవీణుడు. కవులు, గాయకులు, సానులు మున్నగు వారంతా జతగూడినారు. డోం జాతి వాడుగా ఉండీ నౌముస్థిం అయిన గులాం రసూల్‌ అనేవాడు నృత్య శాస్త్ర [పవీణుడు. భంగీవాడై నౌముస్రిం అయిన అబుల్జా అనేవాడు సౌరంగు వాయించేవాడు. చమార్‌ వంశమువాడై యుండిన ఖాసీం తభ్రాలో చండ పచండుడు, ఏీఠరంతా సభల నలంకరించి స=గీత విద్య _పకటించు
చుండిరి. ఆ సమయంలో సాదిఖ్‌ అలీ అనేవాడు ఇట్టన్నాడు: “సర్కార్‌! కాన్నూరును=డి జో హాజాన్‌ అనే పేరుగల (పసిద్ధురాలై న బోగముది హుజూర్‌ వారి దర్శనానికి వచ్చి బయటి వసారాలో కాచుకొని వున్నది. ఏమి పుకుం?” నవాబుగారు హుక్కా పీల్చినారు. బంగారు వరఖులతో చుట్టిన పాన్‌ వీడాను నోట్లో పెట్టుకున్నారు. ఏమో జవాబిచ్చువార్రె యున్నారు. అంతలో తటాలున రజా హాజరైనాడు. నవాబు టోగందాని ముచ్చట మరిచిపోయెను. “క్యారే రజా, ఏం వార' అన్నాడు. రజా- “*ఖుదావంద్‌! మీతో మనవి చేసియుంటికదా ఫకీరు షాః క అభ్జుల్దా విషయం” ఆయనను పట్న మంతా గాలించి వెతికించినాను. ఆయన ముఫ్రీగంజులో ఉన్నాడని పల్తా తెలిసింది. అయికే ఆతడు శతవృద్ధు. . గొప్ప వలీ. ఎవరినిన్నీ లక్ష్య పెట్టడు. మనం రమ్మంటే రాడు. పొమ్మంటే పోడు. ఆయన వద్దకు మనమే పోవలసి వుంటుంది.” నవాబు- “అట్రయితే మనమే పోదాం. గురువారం రాతి క్షే] గంటలకు పోదాం. ముందే ఫకీరు షాగారికి చెప్పి అంతా ఏర్పాటుచేయి క రజా. “జో హుకుం సర్కార్‌ 1” గురువారంనాడు సరిగా 11 గంటలకు, నవాబున్ను రజాయున్ను షా సాబ్‌ యింటి తలుపు తట్టినారు. ఒక 80 ఎండ్ల యువకుడు తలుపు తీసినాడు. “ఫకీరు షాః సాబుగారున్నా రాఃొ ఆని రజా అడిగినాడు. వారు గ్గ సమాధిలో నున్నారు” అన్నాడు యువకుడు. రజా. *హుజూర్‌! నవావ్‌ వాబిదలిథాస్‌ బహద్దరు సులాన్‌ జానె ఆలంగారు విజయంచేసి ఉన్నారనిచెప్పు” యువకుడు గుడ్డు మిటక రించినాడు. త తరపాటుతో లోపలికురికినాడు. మరికొంత సేపటికి వలీ గారిని వెంటబెట్ట కొనివచ్చినాడు వలీఫకీర్‌ షాః అబ్దుల్దాకు జేనెడు తెల్ట .
మొగలాయి కథలు ్షే స] గడ్డం. 80 ఏండ్ట్పు సూచించే వాలకం. 'కనుబొమ్మలుకూడా నరిసినవి. గూని వచ్చింది. తెల్సనిబొందెల నిలువుటంగీ తొడిగినాడు. మెడలో గోలు గుండ్దంత పచ్చని పూలదండ వేసుకున్నాడు. ఎడమచేతికట్నైపె ఊని నడుస్తు వచ్చినాడు. కుడిచేత తల్రనిముత్యాలంత ఆతల్రపూసల (తషమ్బి) జపమాల తిప్పుతూవచ్చినాడు. నవాబుగారిని తగిన గౌరవాలతో ఇంట్రోకి తీసుకొనిపోయినాడు. దీపాలు రెండు మినిఏమినుకుమంటూ నవాబుగారి ఆలివికి చాటునవ్వు నవ్వినట్టుగా వెలుగుతూ ఫుండినవి. నవాబుగారు వలీషా ఎదుట మోకాళ్ళపై కూద్చున్నారు. “హృృజూర5! మీకు కలిగిన ఆవస్థనంతా గురించినాను. దానికితగిన ఉచ్చాటన ర ర6న్నాళ్ళనుండి బేయుచునేె వున్నాను" అని షాసాబు అన్నాడోలేదో మ్‌ద్దె బథాగాన పిడుగులుపడినట్టు ఉరిమినట్లు దంపుడువోటు 10 మంది ఏకధాటిగా వేసినట్టు ధ్వనులు వచ్చినవి. నవాబుగారు తనపె మిద్దె అమాంతముగా పడుచున్నదని నెత్ర్తిపట్టుకొని ఒదిగి రూర్చున్నారు. ఇఎతలో (పక్క గదిలో గొప్పథ్వనులె నవి. యువకుడు దబదబ ఉరుకుతూ షాసాబు వద్దకువచ్చి “ఉసాద్‌ జ! నన్నెవరో మంచంమిదనుండి [కింద పారవేసి మంచం వెలకిలవేసి నాగదిలోని సామానంతా ధ్వంసంచేసి మాయమైనారు” అన్నాడు. చూతాము పదా అని అందరును ఆ గదికి వెళ్ళినారు. గదిలో పగిలిన చీని సామానులు, చినిగిన పుసుకాలు, తల[కిందైన మజులు మంచము,పగిలి పెట్టెలు క నబడినవి. మరల పెభాగంలో ఫ్విని అయింది.
ల ఆదేమోచూతాముపదా అని పెకివెళ్ళినారు. ఏమిన్ని లేదు. “ఇదేమి షాసావ్‌,
అలీఫ్‌ లైలా క థఖలాగా ఉంది" అన్నాడు రజా. మీరు సూరాపాతెహా చడువండి, నేను ఆమల్‌ చదువుతాను అన్నాడు వలిషా. ముగ్గురున్నూ అంజలి పెకెత్తి మిదైవంక మోరలు పెట్టి గాఢశమగు భక్తిత మంతాలు గొణుగుకొన్నారు. ఒక్క నిమిషములోనె “సలామలేకుం” అని ధ్వని వచ్చింది ఆస్బలామలెకుం అన్నాడ: పాసాబు. *షాఃసాబు, ఈ నవాబును వెంటనే పంపివేయి. నీతో రహస్యముగా మాట్టాడేదుంది” అన్నదాధ్వని.
14లి మొగలాయి కథలు నవాబు నెత్తి వె్యెటుకలు ఇనుపతీగెలవలె సన్నని సూదుఐవలె నిట్ట పొడుచుకున్నవి. గుండె దడదడా గోడగడియారఏ గొట్టినట్టు కొట్టుతూ ఉంది. శరీరమంతా ఎలెక్టి ఇక్‌ షాకు తగిలిందా అన్నట్టు వేధపొందింది చలికాలంలో భావిలో నూకబడిన కుక్కవలె గజగజ వణకిపోయినాడు, కనుగుడ్డు (తిప్పి.తిప్పి నాలుగుదిక్కులా చూస్తూ కూర్చున్నాడు. “నవాబు బహదర్‌జీ, మీరు ఇంటికిపోండి. రేపు వర్తమానం నేనే ఆంపు లాను” అన్నాడు షాసాబు. [బతుకు జీవుడా అని నవాబు లేచి రజాతో కూడ బయటపడి ష్మకాంలో ఎక్కి దేవిచీబాట పట్టినాడు. ఒ3 మైలు దూరం పొయ్యేవరకు గుండె స్వస్తానానికి రాలేదు. అప్పుడిట్టన్నాడు : ఎఇ న కక.
“రజా! ఈ వలీ చాలా అసాధ్యుడుగా ఉన్నాడు. అదంతా ఏం గడిబిడరా+? నాకు తూర్పు పడమర తోచక పోయింది.”
రజా-హుజూర్‌! ఆ ధ్వనులంతా ఆమీరుజ్జిన్నాత్‌ ( బేతాళని ) యొక్క లీలలు.
నవాబు - “అట్లనా?ః”ో
(౮
రజా - “సర్కార్‌, మనగహచారం యింక వదలిపోతుంది. ఈ వలీఆనుుగహంవుం టే అన్నీసవరణ ఆవుతుంది.”
నవాబు - అరే, వేలులక్షలు కావలి'సె యిచ్చేయ్‌, ఎమిన్నిలోభం చూపించ వద్దు. ఆయనకు కోపంరాకుండా చూచుకో.
మర్నాడు షాసాబు శిష్యుడైన యువకుడు (వాని పెరు ముర్తజా) యిటు రజాపెర జాబు వాసినాడు:
౮
“జనాబెమన్‌ |!
షాంసాబుగారు నిన్న అయబిరుజ్హిన్నార్‌ యుక్క (ప్రఖమభిటుని కలిసినారు. ఆతడే అంత గడబిడచేసిపోయినాడు. జానె ఆలం నవాబు
మొగలాయి కథలు 1 శతి బహాద్దరుగారితో మా షాసాబును ఏమిన్నీ తోక్యం కలిగించుకోవద్దని చెప్పినాడు అయినా మాగురువులవారు వినలేదు. శ్రీ నవాబుగారికి పట్టిన భూతాన్ని విడిపించవలెనంటే ఈ ,కిందివస్తువులు వెంటనే పంపించేది. ఎల్లుండి శుక వారం నాడు మాగురువులవారు ఈ పరికరాల నుపయో గించుచు మంతోచ్చాటనకు కూర్చుందురు.
వస్తువులపట్ట వ
గులావీఆత్తరు లల్టనిది 1 సేరు
చమేలీ ,, 1 ,;
తెల్లని మేకలు "79
|; పొ ర్టుండ్లు "72
పట్టుబట్టలు 144 థానులు
షీరీని శీ మణుము
తెల్సనిజవాహిర్‌ 1 వరుస
వెండియిటి కలు కేర్వీల్వీ
అన్ని తెల్లని వసువులే. భూతాలకు తలుపే [పయం, ఏటిని ఈనాడే పంపేది.
ఇట్లు;
నవాబుగారు ప్వుని సరిగా చూడనై నాచూడలేదు. *దేదేవ” అని పట్టిపె సంతకము పెట్టి కోళాధిపతికి పంపినారు. ఖజానాపెద్ద పట్టని చూచి తెల్టబోయినాడు. అన్ని తేవచ్చును కాని తెల్టగులావీ అత్తరు యెక్క-డినుండి తెచ్చేది? రజా వానికి సాయపడినాడు. “8000 రూ॥లు పంపు. నేసే అప్పించి పఎపులాను. త్మ వపడిల్‌ ఇంకా షయం అఎప్పించు కుంటాను” అన్నాడు. అ్టై 5000 ఠరూ॥ పంపబడెను.
ే త్మీశ్మీ మొగలాయి కథలు
షాసాబు మంతాలు తం[తాలు చేసూ రూర్చున్నాడు. మూడు దినాలైైంది. నాల్లవదినం రజాయున్ను నవాబున్ను షాసాబుదర్శనానికి పోయినారు. ఇంకేముంది, షాసాబు మూల్గుతూ నిండా ముసుగు పెట్టుకొని మంచంపై పడి ఉన్నాడు. నవాబుకు చాలా విచారం గలిగింది.
రజా-షాసావ్‌! త్నేమంగా ఉన్నారా?
షా-_ ఇంకెక్కడి న్మేమమయ్యా? జన్నుల అమీరుయొక్క సేనాని నాపై కోపం వహించి మూడు తావుల పొడిచి పోయినాడు.
షా వద్దనుండె ము రజా తిన్నగా పచ ఎడం తీసి షాసాబు ఒంటిమిది గాయముల చూపించినాడు.
నవాబు- అరే అల్హా! అరే అల్లా! ఇదంలొ నా మూలాన్నే సంభ వించింది కదా! వలిసాట్‌! ఫకరు చేయవద్దు, మంచిపేరై న హకీమును పంపి బాగుచేయిసాను. "
అదే _పకారం దేవిడీకీ వచ్చి నగరంలోని పసిద్ద హకీమును పంపి చికిత్స చేయించినాడు. 10 దినాలకు షా సాబుకు బాగైందని వర్తమానం వచ్చింది. నవాబుగారు చాలా ఆనందించి హకీముకుు 1000 రూపాయిలు ఇనామిచ్చినాడు. ముదుసలి షా సాబు ఇప్పుడైనా ఊరకుండ గూడదా? ము మంత [ప్రయోగాలకు సిద్ధమైనాడు. ఈ తడవ అమీరు జిన్నాతును నేరుగా పిలిపించుతాను చూడునా దెబ్బ అన్నాడు. దానికిన్ని ౯ పరికరాలు కావలెను. మొదటి ప ఆంత మూడంతల సరుకులప్వు [వాయించి పంపినాడు, రజా 2500 రూపాయీలు ఖజానా నుండి తీసు కొనిపోయినాడు. మరల షా సాబు మూడు దినాలు దీక్షతో కూర్చు న్నాడు తుదకు విజయం పొందినాడు. జిన్‌ స్నామాట్టు పసన్ను డై నాడు. నవాబుగారికి కూడ ఆ నెల అమావాస్యనాడు మధ్యర్యాతి 12 గంటలకు షా సాబు ఇంట్టా దర్చారు చేసి దర్శనం ఇస్తానని షా సాబుకు
మొగలాయి ల5ఖథలు 115 వాగ్జానమిచ్చినాడు. ఈ వార నవాబుగారికి ఆలియగాన వారు ఆనంద సం్యభమాలలో మునిగిపోయినారు. వారందినాలకు ముందునుండే సన్నా హాలు పారంభమైనవి. న్‌ స్నామాట్టునెట్టు కలువవలెను? పాదుషా ఆయిన తాను సలామెట్లు పెట్టవలెను! అచ్చట తన ఫ్రానమెద్ది? ఏమమి మాదట్రాడవలెను? ఆయనను సంతోష పె భై మార్గం ఏది? ఆయనకు ఏమేమి నజరానాలియ్యవలిను? ఎమన్నా తక్కువైతే చేసిన [పయత్నమంతా వ్యర్థ మవుతుంది కదా! శ్రీవారొక్కరే ఆ పిళశాచనాథునితో కలువవలెనా? లేక వెంటపరివారాలను తీసుకొనిపోవతెనా? ఇట్టి (పశ్నల పరంపరలకంతఠతా తగిన నిర్ణయం దర్చారి అధికారులతో ఆలోచించి నిర్ణయించుకొన్నాడు తుదకు నిర్ణయం అయినదేమం టే-ఇదివరలోవలెనే కేవలం రజాయున్ను నవాబున్ను పోవలెను. నజరానా నవాబుగారి దర్దాకున్ను పిశాచనాథుని దర్జాకున్ను తగినట్టుగా ఉండవలెను. అందుచేత కొన్ని రత్నాలహారాలు, ఆతరు, నాలుగ్లై మనూర్హ థానుల పట్టువస్తా9లు, ఒక ఖురాన్‌ షరీఫ్‌ ఖల్మీ పు సకం, పెద్ద ముత్యాల జపమాల మొనానికి 50 వేలకు తక్కువగాని కానుకలు స్వయంగా పసందుచేసి తట్టలలో 'పెట్టంచి తాను 18 గంటలకు షాసాబు ఇంటి హాజరై నాడు, నవాబుగారు జిన్‌దర్చారులో దొాఖల్‌ ఆయినారు. ఆ దర్చారు కంద్రకు మిరుమిట్లు కొలుపుతూ ఉండింది. గది ఆంతా దిపాలతో విగజిగా మెరుస్తూ ఉంది. ఆతరు సువాసన వూదుపొగ నిండి ఉఎడింది. పూల ./ హారాలు కుప్పలుకుప్పలుగా పడిఉన్నవి. వీన్‌ స్నామాట్టు పెద్దసింహాసన ముపైె కూర్చున్నాడు. భారీమనిషి, మూరెడుగడ్డం,; క ంద్దపె ముక్కు-పై నల్టనిబట్ట మూత పెట్టినాడు. నెత్తిన పగిడీవంటి కిరిటముంది. నవాబుగారికి వీన్‌స్మామాట్టుగారు స్వాగతమిచ్చినారు. ఉభయపార్శ్యాలలో మోహ నాంగులు చామరాలు ఏచుచున్నారు. గానము [పారంభబంది. జిన్‌ స్మామాట్టు (పసన్నుడై ఏంకావా3 అడుగు ఇచ్చెనాను అన్నాడు. వట 10
షాసాబు.జానెఆలం మా హుజూర్‌ జౌధు నవాబుగారికి [పాణ దానం చెయ్యండి. జిన్‌-ఊ( నేననుకున్నాను. నీవిదె అడుగుతావని. బిరాదరెమన్‌! నవాబుసాహెవ్‌! నీ రోగాన్ని నేను గుర్రించినాను. సీవుచేసినంత అనుభ వించుచున్నావు. నవాబు .__-నేనేంతప్పుచేసినాను, సెలవియ్యండి. జిన్‌ _-జరక సంవత్సరం[కిందట జో హాపరీ అనేది మాలోకం భోగాంగన. ఆది మీసంగీతాన్ని మోహించి మీ దర్చారుకు వచ్చి దర్శనం అడిగితే మీరు పలుకకనేపోయినారు. నవాబు = నాకీసంగతి బొత్తిగా జ్ఞాపకంలేదు ఎట్టు పొరపాటైందో యేమో! ఆయినా దానికి పరిహారంలేదా! జిన్‌ _- ఎందుకులేదు? గోమతీనది అవతలితీరాన ఉండే షహీదు మర్గుయొక్క గోరీవద్గనుండు రావిచెట్టుపె ఆమె పతి శ్ముకవారం ణ్‌ (౮ అల్లు ఉండును. అచ్చటికి 5 మారులు నజరానా పంపించవలను. ఆమె దాన్ని తీసుకుంటే |పసన్నురాలైనట్టు నిన్ను ఇంక వదలిపోతుంది అన్నమాట! నవాబు - ఎంత నజరానా ఇచ్చుకోవాతె? జిన్‌ - సుమారు ఒక లక్షరూపాయీలు ఇచ్చుకోవలెను. నవాబు - చితం అని సెలవుతీనుకున్నాడు. క్ట ఈ కార్యకలాపాలన్ని ముగిసేవరకు 4 నెలలుపట్టినవి. 2 లక్ష లకు పైగా ఖర్బయినపి, ఒక నాడు ఆయన (ప్రయమైన భార్య నవాబుతో ఇట్టన్న దిః “నాతోడు, మీరుకోపపడరుకదా? మిమ్ములను మోసంచేసి రజాగులాం గాడు మీకేమో దయ్యంపట్టిందని దాన్ని వదలించుటకు ఏమేమో
మొగలాయి పథలు $ే సీ మం(లాలు చదువాలఅని చెప్పి ఆంతా వాడున్ను మీదర్చారీవారున్ను మిమ్ము క్షరంచేసినారు. తెలిసిందా”
నవాబు - ఛ ఏంమాట? రజావంటి విశ్వాసప్మాతుడు మరొరడు లేడు!
రండవదినం గాదు సంస్థాన రెసి డంటు ఆయిన మిస్టర్‌ వ అను వారు నవాబుగారిని కలిసి యిట్రన్నారు: “మికుపట్టింది దయ్యంకాదు పిశాచంకాదు. మిమ్ము పట్టినవారు రజాయున్ను కాజబలియున్ను, అబ్బు [(రహిమానున్ను సాదిక లీయున్ను అయియున్నారు. వారంతా యీ వేషాలువేసి మిమ్ము మోసగించినారు.”
నవాబు _- కాజబలీ, అబ్బురహిమన్‌ సెఐవుపెన చాలావాలం
ఉండిరి,
రెసిడెంటు _- ఈ వేషాలు వేసేదానిక సెలవు తీసుకొన్నారు. వారితో సేరజాగులాంకూడా కలిసినాడు.
నవాబుగారికి రెసిడెంటుగార్హిపెన కోపంవచ్చింది. తాను నమ్మిన వాడు (దోహిఆట. లాను మూర్తుడట. ఇదేక దా రెసిడెంటుమాటల అర్ధము?
మరునాడు మొత్తం నగరవాసులంతా తన స్వతంత సామర్ధ్యాన్ని బాగా చూడవలెననే అభిిపాయంతో నాలుగు గృురాల బగ్గలో రజా గులా
| మును తన్యపక్కన్నే కూర్చో బెట్టుకొని జొధ్‌ నవాబుగారు వాహ్యాళి
వెళ్లినారు.
[షు రంథ
మహమ్మద్‌ ఆదిల్‌ షా బిజాపూరు తుది కాలంలో రాజ్యంచేసినట్టి దక్కనీ సులాను. అతడు (క్రీ. శ. 1650 [పాంతంలోని ఆనగా నేటికి 800 ఏండ్ల [కిందటివాడు.
అతడు చేసిన సాహస కార్యాలను, [కూర కృత్యాలను, ఆందరూ మరచిపోయినారు. కాని ఆయన కట్టించిన గోల్‌ గుంబదు మాతం అతన్ని మరచిపోనియ్యకుండా చేస్తూ వున్నది. దాని విశేషం ఏమంటి [పపంచంలో నెక్కడ కూడా దాన్ని మించిన గుంబదులేదు. 124 అడు గుల అవరణం, 1/8 అడుగుల యెత్తు, 8825 చదరపు ఆడుగుల వైశాల్యం కలిగి ఉంది. చుట్టూ రెండామడల వరకు ఆ గుంబడు చూపరులకు కనిపించుతూ ఉన్నది. ఆ గుంబదు [కిందనే తన యిరువురి భార్యలతో అమహమ్మద్‌ ఆదిల్‌ షా గోరీలో శాశ్వత నిద చెందియున్నాడు. ఆదిల్షా గోరి పక్కనే ఒక చిన్న గోరి యున్నది. దానిలో అతని ఉంపుడుక త్తె ఆయిన రంభ యొక్క భౌతిక శరీరముంచబడినది.
రంభ ఒక సాధారణమైన భోగముది. ఒకనాడు సుల్తాను వారి దర్భారులో పాటపాడేదానికి వచ్చింది. చూచీ చూడడంతోనే సులాను న్‌ గారికి ఆమెపై ఓర్చుకోరానంత గాఢమగు [పేమ నాటుక పోయిఐది. రంభక ప్పుడు పదారేండ్ల [వాయము. గులావి వన్నె మనిషి. కోలముఖం, దిట్టమైన శరీరం, నిగ నిగలాడే లావణ్యం, నల్దని కన్నులు. కాటుక ఆంటించినందున అవి మరీ ఆకర్షణియమై లోభనీయమై కాటుక పిట్టపిల్లల వలె మిల మిలాడుతూ వుండినవి. బారడేసి జడ, దాన్ని రెండు పాయ లుగా అల్లి రెండు భుజాలపైనుండి స్తనాలమిమగా జారవిడిచి యుంచింది.
యొగలాయి కథలు 1 శీల ఢాకా పట్టులాగున్నుదానిపై జలతారు అంచులు గల లంగా యున్ను కట్టంది చెవుల నిండా రత్నాల పోగులే. కంఠం నిండా ముత్యాల హారాల. ఆమి యేదిక్కు చూసే ఆ దిక్కు సమ్మోహనాస్తాలు విడిచిం దన్నమా టే! కంఠ మాధుర్యం, హస నిన్యాసాలతోకూడిన అభినయం, వహ్వా అని పాదుషా అనగానే ముసిముసి నవ్వులతో అభినయమా అన్న
- టట్టుగా వినయవిధేయతంతో కొద్దిగా న్న్వమయై చేయు సలాములు, దర్చారీ మర్యాదలు, ఇవన్నియు ఈ పడుచు ఎట్లా నేర్చిందో యేమో కాని ఆదిల్షా దేవిడీ ఆ గడియలొ జన్నత్‌ గా మారింది. పాట ముగిసూనే పాదుషా ముకసరుగా “తభ్టియా” అన్నాడు, దర్చార్‌ బరఖథా స్‌. రంభా పరీ పాదుషాగారి జనానాలో దాఖల్‌.
ఆదిల్గాకు ఇదివరకే ఇద్దరు పట్టపు భార్యలున్నాడు. వారికి యీ కొత్తసవతి సహీంపరానిదైంది.
ఈ పోరుపడలేక రంభకుగాను ఒక (పత్యేక ఇం[దభవనమే కట్టించినాడు. అది యేడంతస్తుల మేడ. పతి అంతస్తులోను నానా విధాల చిలాలు, అద్దాలు, అందాలు అమర్చబడినవి [కింది అంతస్తులో సుల్తానునూ రంభనూ గచ్చు గోడపె రంగు రంగుల చిితాలతో చితించినారు. ఈ మేడ పేరు “సాత్‌ మంజిల్‌. రంభతో పాదమషా మాసాలను నిముసాల వం ఆనందంతో గడిపినాడు. ఇట్లా కొన్ని సంవత్సరాలు గడిచినవి.
7 వీరిదరూ ఆనందంగాఉన్న కాలంటోనే పాషా గోల్‌ గుంబదు కట్టించినాడు. ఎన్నెన్నో మహలులు కట్టంచినాడు. బంగారు సింహాసనాన్ని సిద్ధం చేయించి దానిపై దర్భారుచేసినాడు. (పజలుకూడా ఆయనను గార వించినొరు. /
మహమ్మద్‌ ఆదిల్‌షాకు బిజాపూరు నగరం విడిచిపోవలసి వచ్చింది. తన రాజ్యంలో స :చారం చేసి శ తువులతో పోరాడి రాజ్యంలో
150 “ మొగలాయి కథలు కాంతిస్టాపనబేసి తిరిగి నగరం చేరుకొనేవరకు చాలాకాలం పట్టింది.ఆయన తిరిగి వచ్చేవరకు జనానాలోని సులానాలు (బగములు), ద్వారపాలకులు, ౌ ఆ శితులు, మున్నగు వారంతా కలబలుకుకొని రంభ పె నేరాలు మోపి నారు. “సర్కార్‌, మా అధిక (పసంగాన్ని క్షమించవలె. బేగం రంభా గార్కి. సర్కారుపైన పూర్వంవతె _పెమలేదుూ”* అని ఒకడు, “ఎంతైనా బోగంది జోగముదే. థాందానీన్త్రీ ఖాందానీ స్త్రీయే. పుట్టిన నాటిగుణం గిట్టిననాడే పొయ్యెది” అని పెద్ద బేగంగారు, “మా [పియమైన యజమాని చేపన్టైకదా అనైనా తెలివి లేకపోయెదానికి. మా హుజూరెక్కడ, అది సహవాసం చేసిన గులాం యెక్కడ, ఇంతటి అవమానమా?” అని చిన్న భార్య. ఈ విధంగా రంభ పెన అందరున్నూ వ్యభిచారదోషం మోపినారు, పాదుషాకు శరీరమంతయు మండుకొని వచ్చింది. కండ్ల నుండి / నిప్పులు కురిసినట్టయింది. నోట మాటకూడ వెడలలేదు. రంభను సరిగా విచారించనుకూడాలేదు. ఆ(గహోదగుడై నాడు. రంభ తాను ఏ దోష మెరుగననిన్ని అంతా కల్పనయే అనిన్నీ దీనంగా పరిపరివిధాల మనవి చేసుకొన్నది. కాని పాదుషాకు నమ్మకం కలుగలేదు. అంత గాఢంగా _పెమించినదాన్ని చేతులార ఎట్టు చంపవలెను? ఇతరులచేత ఎట్టు తల కొట్టించవలెను? పాదుషా తీ వంగా ఆలోచించినాడు. రంభను సాత్‌ మంజిల్‌లోొని ఏడవ అంతసుపెకి తీసుకొని పోయినాడు. తటాలున ఆమెతో లు ఇట్టన్నాడు: “రంభా ! నిజంగా నీవు తప్పుచేయకుంటే అల్లా నిన్ను రక్షించు తాడు. తపుచేసి యుంటివా నీకు అతడే శిక్ష యిసాడు. నీ నిర్దోషి త్వాన్ని స్థాపించుకొనేదానికి ఈ కిటికీ నుండి [కించికి దుముకు. తళ్షణం గుముకు,”” |
రంభకు కండ్లు గిిరున తిరిగినై. జీవితంలో తుదిగడియ సమీపిం చింది. దిక్కులేనిది. తల్లిదం్యడులు, అన్నదమ్ములు, బంధుజాలం యవ్వ రున్నూ దగరలేరు దేవుడా అని కంద్దు మూసుకొని ఒక నిముషం ధ్యానించి కిటికీ నుండి కిందికి. దుమికింది. (కింది జనం [కిక్కిరిసి ఉన్నారు. పెన పాదుషా ఒక్కడే ద్మిగ్భాంతిచేత వ్యసనంతో నిండిన వాడై రాతి బొమ్మవలె చూస్తూ నిలుచుండినాడు. కాసి దై వమాయ అంటారో మరేమంటారో చెప్పండి. ఈ కాలం వారు నమ్మరు. ఆ కాలం వారు దేవుని న్యాయ్యపసాదమని నమ్మినారు. రంభ అదృష్టమమో కాని ఆమె లాగుపైన కట్టుకున్న £0 మూరల పట్టునీర ఛృతివలె చుట్టూ తెరుచుకున్నది దానిమూలాన ఆమె గుండువలె [కింద పడకుండా యీకె వలె [కిందికివచ్చింది. సురక్షితంగా భూమిపై వాలింది. పాదుషాకు పట్ట రాని ఆనందం కలిగింది. [కింది |పజలు జయజయధ్వానములు చేసినారు. కాని అంతలోనే హాహాకారములు చెలరేగెను. రంభ (పశాంత గంభీరదృష్షితో సాత్‌మంబిల్‌ _పెభాగములో నున్న (పియుఖ్ధి చూచింది. కడసాఏ౨ సెలవుగా చేయి విసిరింది. నడు ములో ఉండిన బంగారుపనిగల జంబియాను లాగింది. ఎదలో పొడుచు కొని [కింద చచ్చిపడింది. సుల్తాను మూర్చ పోయినాడు. [కమంగా తేరు రున్న తర్వాత మొట్టమొదటిపని తన మనస్సును చెడగొట్టి అబద్ధాలు
- చెప్పినవాగిలో భార్యలను తప్ప తక్కినవారినందరిని తల నరికించినాడు. ఆనాటినుండి సులాను మారిపోయెను. మహా [కూరుడై వొయెను. దినమూ తన గ్నురంపట్టే సైసుల తలలను యెగుర మీటి గ్యురం ఎక్క వాడు కంటికందంగా కనపడిన అందెక తెలను పట్టి తెప్పించి చెరిచి రాక్షసానందం పొంది వెళ్ళగొ శ్రువాడు.
1539 మొగలాయి కథలు ఇదంతా కనిపెట్టుతూ ఉండిన మొగలయి చ్మకవరి సమయం వచ్చిందని బిశాపూరును ముట్టడివేసినాడు. మహమ్మద్‌ ఆదిల్షా స్వయంగా తన సినను ఎదిరించేదానికి నడిపినాడు. కాని లాభం లేక పోయింది. కోట పధాన ద్వారం ఉర్హిపడింది. ద్వారంవద్దనె సంకుల సమరం జరిగింది. ద్వారం నిండుగా పీనుగులు పడిఉండినవి. ఆ పీను గుల కుపష్పలో నోట ఖడ్లం కర చుకొన్న పాదుషా శవం బయటపడింది. అతడు జీవించి ఉండగానే తమ (పియమైన రంభపక్కన్నే తన గోరి కట్టించియుండినాడు. రంభపక్కన్నే పాదుషా గోరీలో వి శమించిన దృశ్యం నేటికిని చూడనగును, భోగము జాతిలో పుట్టిన స్రీకూడా ఉత్తమ [పతి వతలను తలదన్నే [ పెమను త్యాగమును నిరూపించగలదని రంభ తన జీవిత విధానంచేత [ప్రపంచానికి చాటింది. గో /
63 చస్రావుంధఠు పురునతు అదు
మొగలాయి చ్మకవరి జహోంగిరు పాదుషా ఢిల్రీలో రాజ్యం చేసుండంగాను వారొకనాడు నగరంలో వాహ్యాళి కై అంబారీ ఏనుగుమీద ఎళ్ళినారు. ఆ కాలులో చ[కవరులు ఎన్నో మాసాల కొకమారు బయటికి వచ్చేవారు. ఆందుచేత [పజలంతా వీభులనిండా గుంపులు గుంపులుగా చేరి సర్కారువారి దర్శనార్థము గంటలకొలది నిరీక్షిస్తూవుండేవారు. పాదుషాగారు బయటికి వెళ్ళినారం టే వేలకొలది రూపాయల సంచులు [పక్కన ఉంచుకొని వెళ్ళేవారు. బాజారు పొడువుననూ ఆచేతా యీచేతా పిడికిళ్ళుకొద్ది రూపాయల వర్షము కురిపించేవారు పాదుషా ముందుకు సాగితే వారివెనుక దిక్కు వీదవారంతా ముష్టియుద్ధం [పారంభించేవారు, ఎవరు బలాఢ్యులో వారికే రూపాయలు దొరికేవి ఈలాగా వారు వెష్ట చుండగా వకచోట ఫకీర్లకు చల్రిన రూపాయీలక్రై మేలైన మున్షి యుద్ధం జరుగుతూ ఉండింది. ఇట్టందరూ యుద్ధంచేస్తూ వుండగా ఒక మూలన నిమ్మళంగా ముగ్గురు మనుష్యులు కూర్చొని ఉండినారు. బట్టలు "పెలికలు 'పేలికలుగా చినిగినవి. ఒళ్ళంతయు దుమ్ముతో నిండినది. ఈగలు జుమ్మని వారి చుట్టునూ ముసురుకొనియుండినవి. వాటిని వారు జోపుకో నైనా జోపుకోరు. కాలుకేలు కాస్త కూడ కదలించరు, నఖబ్రమందుతిన్న £ వారివలెవున్నారు. ఆత్మసమాధి నిష్టలో ఉన్న మూర్మితయంవలె ఉన్నారు. చ్మకవరి వసూఉన్నాడనే సం[భమం కూడా లేదు. తలయెత్రి యైనా చూడరు. చ్యకవర్రిదృష్టి వారిపైన బడింది. ఆయన కేమిముచ్చ చెందోయేమో ఏనుగును వారిముందట నిలుపుమన్నాడు. రెండుమూడు నిముషాలు అర్రు నిలచినాడు జనులంతా ఆ ముగ్గురిమూర్తులది క్క చూస్తూ ఏంజరుగనున్నదో యేమోఅని ఆశ్చర్యపడుచున్నారు. కానీ ఆ ముగ్గురు _ మూర్తుల కాగొవడ యేమిన్నీ కాబట్టలేదు. పాదుషా కాదుకదా పాదుషాను.
1 54 మొగలాయి కథలు
పుట్టంచిన ఆల్హాకూడ వారిముంచు వచ్చి నిలిస పలుకరించే లక్షణం కనిపించలేదు తుదకు పాదుషాగారే వారిని పలుకరించినారు. జవాబు
లేమ గివాబులేదు. “ఏమి మీకథ? యింత (పళాంతంగా వున్నారు! అని అడిగినారు. “*మాజూర్‌' (అళక్తత) అన్నాడు అందులో వకడు మాాతము చాలా ముకసరుగా,. తక్కినయిద్దరు పలుకనేలేదు. తుదకు తలైనా యెత్రి చూడలేదు. ఎంత సోమరిపోతులోకదా ఏరు అని ఆశ్చర్యం
కలిగింది పాదుషాకు. వారిసి ఎంటరమ్మన్నాడు. “చ్పేత్రక్రాడు' అన్నాడు
ఒకడు. ఉహూ! అన్నాడు ఇంకొకడు వారిని నడిపించుకొని తనవెనుక తీసుకొనిరావల్సింది అని పాదుషా జవానులకాజ్జాపించినాడు. ““నీవేనడువు మాబదులు"' అని మూడవవాడు ఇంత సేపటికి నోరుతెరిచి ముత్యాలు రాల్చినట్టుగా పలికినాడు. వీరు దినానికి వక్కమాటకూడా వ్యర్ధంగా
ఖర్చుచే సివారు కానట్టు రుజువు చెసుకొన్నారు. జవానులు కొంతదూరం
ఏీరిని జరజర యీడ్చినారు. శరీరము చెక్కలుపోయినాసరే వారు నడిచేఅట్టులేదు. తుదకు వావిని ఒక బండిలో వేసినారు. హుజూరు
గారు దేవిడీచేరిన తర్వాత యీ మనుష్యులకు వొక మంచి ఇల్లు థాలీ చేయించినారు,. ఆండు ఏరికి సకలము సిద్ధముచేయించి పెట్టించినారు.
పైగా వక చాటింపు చేయించినారు. ఈ నగరములో సోమరిపోతులై న వారందరున్నూ ఈ బంగ్రాలో వచ్చి నివాసం చేయవచ్చును అసి. ఇంత
మా[తం అవకాశము కలిగితే ఇంకేమి చెప్పవలెను? ఒక వారములోపల
10 వేల మంది ఆ బంగ్లాలో జతకూడినారు. వబీరె ఆజం (ధాన
మంతి) గారికి పాదుషావారి విపరీతమైన ఆజ్ఞ ఏమిన్నీ నచ్చలేదు.
ఇచట్బైతే నగరంలోని జనులఐఎతా ఒక నెల పదిపూటలలో సర్కారీ ఖజానాను | తిండి[కిందికే ఖర్చు పెట్టిస్తే ఇంకెట్టా అని హుజూరుగారితో మనవి చేసుకొన్నారు. “అయితే యేమి వుపాయం?” అన్నారు సర్కారు. “ఇంత
మందిలో నిజమైన సోమరులెవరో వారికే మీ ఫర్మాను వర్తిస్తుంది కాని
దొంగ సోమరులకు కాదుకదా?” అని మనివి చేసుకొన్నాడు. “వజీరు సాహెబ్‌! అయితే ఎట్టా గుర్తుపట్టవతె నిజమైన సోమరులను? " అన్నారు '
యిగలాయి కథలు 155 సర్కారువారు. ఆ పని నేనుచేసి తమకు తెబుపుకొందును అని లేచి వెళ్ళినారు మ్యతిగారు. మరునాడే సోమర్ల బంగ్రాచుట్టును గడ్డివాములు పెట్టించి నాలుగు దిక్కులలోను మనుష్యులు వచ్చిపోవుటకు మ్మాతము దారివిడిచి వాములను అంట బెట్టంచినారు. అగ్ని జ్వాలలు బంగ్రాను చుట్టుకొన్నవి. వచ్చిన సోమరిపోతులంతా గబగబా గుంపులు గుంపులుగా బయటికివచ్చి [బతుకుజీవుడా అని పారిపోయినారు, అగ్ని బంగ్లాలో (పవేశించింది. ఇంక బంగ్రాలో ఎవరున్ను లేరుకదా అని వజీరుగారు అగ్నిని వెంటనే అర్పించినారు. పాదుషాగారిని పిలుచుకవచ్చి వారితో కూడ బంగ్రాలో _పవేశించి గది గదీ పరీక్షించినారు. వక గదిలో మన ముగ్గురు ఫకీర్దు మాతము యథ్యాపకారం కూర్చొని వున్నారు. వారిలో ఇట్టు ముక్తసరుగా సంభాషణ జరుగుతూ వుండింది.
ఒకరు _- "ఎందుకో చాలా ఉష్ణంగా వుందిరా నేడు. ”
రెండవ వాడు - “ఎందుకోరా నాకూ కొంచెం కాక తగులూ వున్నట్టుంది.
మూడవ వాడు - (తనపై ఈగలనైనా జోపక) “ర్స రేయ్‌! మీకే మొచ్చిందిరా తెగులు? ఎంచుకరుసారు అదేపనిగా? కాస నిమ్మళంగా నన్ను వుండ నియ్యకూడదూ?”
జహోాంగీరు చ[కవరి వారి సంభాషణను విని నిర్దాంతపోయినారు, తుదకు పాదుషాగారు ఇట్టా సెలవిచ్చినారు:
“అరే! మీకు జీవనముపై (పీతిగాని ఆళగాని లేనట్టుంది. ఇట్టి
కి [బదుకు (బతికేదానికన్న చావకూడదాయేమి?”
అంటే వకడిట్లా కొంచెము తలయెత్తి కూర్చున్న చోటినుండే ధీమాగా జవాబిచ్చినాడు:
“*భావాలనం టే ఎంత [పయత్నం కావలెనో నీకు తెలుసునా మరి? ఆ పని తొందరగా ఏమన్నా అవుతుందా? అంత పరి శమకు మేము నోపుకుంటామా? మాకు చసామంటే పురుసతు లేదు”
గ్ర 0 శ్ర అది జహంగీరు చ్మకవర్తి జమానా. ఢిల్టీలో ఇద్దరు నవాబు లుండిరి. వారి బేగముల పేర్లు ఫర్జుందా బేగం, హమిదా బెగం ఆ యిద్ద రికి మంచి స్నేహం కుదిరింది. ఫర్జుందాకు ఒకే కొడుకు హమీదాకు ॥ ఒకే బిడ్ద. ఒక నాడు వారిట్లు మాట్లాడుకున్నారు: *ఏ వ్వ అక్కా! నాకు ఒకే పిల్లవాడు. సీకూ ఒకే కూతురు. ఇద్దరికి ఈడూ జోడూ బాగా కుదిరింది. మన స్నేహం బాంధవ్యంగా మారి వెయ్యేండ్ల పంటపండించే , యేర్పాటు యెందుకు చేయకూడ దే?” ఇద్దరు సరే ఆంటే సరే యను కున్నారు. ఇట్టా కొన్ని యేండ్లు గడచినవి. హమీదా మొగడు కాలం చేసినాడు. నవాబుల సంపదంలా యధికారం ఉన్నంత కాలమే వుండేది. మగడున్నన్ని దినాలు హమీదాకు 10 మంది “మామాలు"” అనగా “ఆడ పాపలు” 18 నౌకర్హు, బగ్గీలు, మాన్యాలు, గ్నుకాలు, సిపాయీలు, దినమూ పొలావు, బిర్యాని, ఖైమా వంటలు, ఇంట్లాంటి వాటి కేమిన్నీ కొడువ లేదు. మగడు చచ్చిన కొన్ని మాసాలకే హమీదాకు దరిిద దశ (పా పింభింది. నౌగర్హంలా పోయిలి. మాన్యాలు, గీన్యాలు వడ్డీల [కిందికే మాయం. గురాలు గిరాలు అన్నీ అప్పులవాండ్ర వశం. బంగ్లా శ అమ్మంది, సొమ్ము లమ్మింది. తుదకు బట్టలు కూడా అమ్మింది. వేరే మొహల్చా (బజారు) లో గుడిసెలో నివాసం చెసింది. ఇక్కడ పరుఖుందా ఐశ్వర్యం ఠ౨కా హెచ్చుతూ వుండింది. నవాబు సల్టగా వున్నంతకాలము ఆమెకేమి. పర్వా? ఒకనాటి మిట్ట మధ్యాహ్నము ఎండ కాలములో జనానా మహలు చుట్టు వట్టి వేళ్ళతడక లు క
నీటితో తడుపుతున్నారు. పంఖథాలను దాసీలు లాగుతున్నారు. ఇద్దరు ఆడ పాపలు కాళ్ళొత్తుచున్నారు. ఒకతె హుక్కా అందిస్తున్నది. ఒక దాసి పాందాన్‌ వద్ద పెట్టుకొని కస్తూ3, జరదా, కాచు, ఏలకులు మున్నగు సుగంధ (ద్రవ్యముల చేర్చి పాన్‌ వీడాలు చుట్టి యిస్తూవున్నది. ఒక లౌండి ఉగల్‌ దాన్‌ పట్టుకొని నిలుచున్నది. అట్టి స్థితిలో నౌకర్తను ట్‌ రు ఛి రా (పక్కకు తోసివేసూ మెల బుర్ధా వసుకున్న వక గ్రీ “పర్థుందా, పర్టుందా' అంటూ కేకలు వేస్తూ మహాలులో [పవేళించింది. ఆమె 'నీఠ చినినినది. కాళ్ళలో చినిగిన మోజాలు లటపటమంటూ మొరటుగా ధ్వనిస్తూ పున్నవి. వేషము చూస్తే ఒక పేద భికారి అని తెలుస్తూనే వున్నది. పర్టుందాకు పట్టరాని కోపం వచ్చింది. నౌకర్ణపై కంజ్హురుముతుంది. అట్టి భికారీ
వాండ్హను లోపలి కెట్టా రానిస్తి౦ం అని గర్జిస్తూ వున్నది. “చె్ట! దాసీల దేము తప్పులేదే, నేనే వారిని [పక్య్థాకు తోసుకుంటూ వచ్చినాను." అన్నది'ఆ భికారి. “చెల్ల? ఎవతివే నీవు పెదక్కవు! ఎక్కడినుండి దాప రించితివే! బజారి ముండవు నీవేడ! నే నేడ! మంచి చుట్టరిక ము! పోతవా లేదా?” అని కసరుకున్నది పర్టుందా. “ఎమె, హమీదాను గుర్తుపట్టలేదా? ” అన్నదా ఏదరాలు. *హమీవా! హమీదా! నీవేనా యిలాంటి వేషములో వచ్చింది. అయితే ఎందుకు వచ్చినావు?ొ
“సి కోడలు పెద పిల అయినది. నీ అమానత్‌ (సొమ్ము) నీ కప్ప చెప్పి పొదామని వస్తిని.”
య
“నాకూ __కోడలూ._ఫకీరు ముండ విడ నాకు కోడలా! లీ! బుద్ధిలేదు పో! తక్షణం వెళ్ళిపో! యిఐుకో సారి యీలాంటి మాటలంటివా సీ పంద్దూడుతవి, ఖబర్‌ దార్‌ 1”
“ఎమమ్మా, అంత కోపమా! ఆనాడు మనమిద్దరము ఈశంగు మహల్‌లో కూర్చుని సరసాలాడుకుంటూ వుంటే నీవేకదా సీ బిడ్డను
158 చెగలాయి కథలు నా కొడుక్కి య్యవమ్మా అని చేతిలో చేయి వేయించుకొని [పమాణఎ
“ప, శి అంతా యూటా! నాకేమి పిచ్చిపట్టిందా? ఆమీర్హాదీలంతా చచ్చిపోయినారో? నా కొడు కేమి కొజ్రా అనుకొన్నా వా, నీ వంటి తిరపంబూవమ్మల బిడ్డలను (పార్టించేదానికి?”
“అయితే నా బిడ్డనింకెవరి కన్నా ఇచ్చుకొమ్మంటావా!”
“దానికి నా సెలవెందుకు! తక్షణమే ఇచ్చుకోవమ్మా! కష్టపడి కనుకున్నావు. వ కిష్టమున్న ఫకీరు కిచ్చుకో. ఇంక యిక్క_డినుండి శ మర్యాదగా దయచెయండి. నిన్ను చూసె నాకు తల నొప్పి లేసుంది.”
ఖః న షః
ఒకనాటి అర్ధ ర్యాతి సంగతి. ఏధులు నిర్ణనంగా ఉన్నవి. ఒక సందు చుట్టూబయలు, ఆందు వక గుడిసె. ఒక ఫకీరు అల్హా “పేరున “ఒక కబళం తల్టీ!” యని ధ్వనించెను. గుడిసె నుండి హమీదా బయటికి వచ్చి “భాయీ! నేను, నా బిడ్డ పగలంతా రోజా వున్నాము. మాకే కూటికి లేదు నాయనా! మాఫ్‌ చెయ్యండి” అని అన్నది గుడిసెలోని బూవమ్మ. ఆయితే అమ్మా! నా జోలెలో వుండేది ముగ్గురం పంచుకొని తిందాము" అన్నాడు ఫకీరు.
ఫకీరు లోపలికి వెళ్ళి కూర్చున్నాడు. జోలెలోని అన్నము, రొబై 1
జి ల బయటికి. తీసినాడు. ముగ్గురు తినినారు. అటు తర్వాత హమీదా యిట్టన్నది:
“దుర్వేష్‌! మీరు చాలా మంచివారు. మీకు మేము సహాయము చేయవలసియుండెను. మాకే మీరు వుపకారం చే సిరి. ఈ దర్శెదులు మీకేమి సేవ చేయగలరు? అయినా 'యీనా బిడ్డ మీకు కాళ్శొత్తును.
యుగ లాయి వధలు 159 దినమంతా తిరిగి తిరిగి మకు కాష్ట నొప్పిపట్టి వుండును” అని హమీదా అన్నది. ఫకీరు కాళ్లు చాచినాడు. హమీదా బిడ్డ తన చల్లని మృదు " హసాలతో భ కియు కంగా అతని కాళ్ళను వ తింది. తెల్లవార వచ్చింది. ఫకీరు లేచిపోతూ “మళ్ళీ రేపు వస్తాను. మీకు పగటి భోజనాకిని నా వద్ద యింకా రొట్రై వున్నది దాన్ని తినండి'' అంటూ ఇంకొక జోలె నుండి రొరై తీసి యిచ్చిపోయినాడు. లు పగలు ముఖము కడుక్కొని రొటై "తిందామని తలి వీడలు ష్‌ అ 6 కూర్చొని రొట్టైను విరిచేవరకు ఒక అ్యషఫ ఘన్‌ మంటూ (కిందపడింది. తల్ర బిడ్డలు ఆశ్చర్యంతో వకరివంక ఒకరు చూచుకున్నారు. మీ ర్మాతికి ఫకిరు వచ్చినాడు. మళ్ళీ వారికి అన్నము పెట్టినాడు. తానూ తినినాడు. బిడ్డ కాళ్ళు వత్తింది. మూ పొయ్యేఅప్పుడు పగటి భోఎజనాని కని ఒక రొ్రై యిచ్చిపోయినాడు. ఇట్లా వక సంవత్సర కాలమైంది. హమిదా ఇంట్లో అ్యషఫీల కుప్ప పెరుగుతూ వచ్చింది. గుడిసెపోయి పెద్ద ఇృట్చైంది. ఇప్పుడు మంచి గుద్దలు మంచి భోజనము దొరుకుతూ వుంది. అక్కడ పర్టుందా మొగడు చచ్చిపోయినాడు. కొన్నా ళ్ళలోనే పర్దుందా దివాలాతీసింది. ఐశ్వర్యమంతా పోయింది. దానితో గూడ గర్వము, అంధత్వము రండూ దూర మైనవి. హమిదా జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఇపుడామె తనకన్న చాల సుఖంగా వున్నది. ఒకనాడు హమీదా ఇంటికి వచ్చి “నీ బిడ్డను నాకొడుక్కియ్యవూ? ని వాయిదా (పకారము జల్ది | ఇచ్చి పెండ్రి చెయవళలె అన్నది. “తల్ట! ఇప్పుడ నా బిద్దపె గా కేమిన్ని అధికారం లేదు. నీవే చప్పితివికదూ ఫకిర్హ చుట్టరికం చేయమని, నీ మాట (పకారమే నా బిడ్డ
160 మొగలాయి రథలు ఇప్పుడు ఒక ఫకీరు బిడ్డగా పున్నది. ఆయన ఇష్టం ఎట్టుం టి అ్రై జరుగుతుంది.” “అయితే ఆ ఫకీరెవ్వరు?” “ఎవరోనమ్మా! నెను జూడలేదు, నా బిడ్డా చూడలేదూ. చీకట్లో వసాడు. మా షద్దరి కడుపునిండా అన్నము 'పెడాడు. మళ్ళి చీకట్టోనే వెళ్ళిపోలాడు.” క | “ఎంతటి మాయలాడివే! కానీలే చూసాను” అని పర్టుందా మొగము చిట్టించుకుంటూ వెళ్ళిపోయింది. ఖః న్‌ ఖః జహాంగీరు చ్మకవర్తి ఆస్థానము. విశాలమైన దర్బారు. చోద్దార్చు బారులుతీర్చి సీలిచినారు. ఇరు పక్కల నవాబులు, రాజాలు, అమీర్హు ఎవ్వరి దర్హా |పకారము వారు కూర్చున్నారు. పర్తుందా దావా ప్మ్యతము దాఖలు చేసుకొన్నది. పాదుషా తలయూపి తక్షణం హమిీదాను ఆమె బిడ్డను మా దర్చారునకు పట్టుకొని రమ్మని ఆజ్ఞాపించినాడు. హమిదా జవాబు దాఖలు చెసుకున్నది. తన బిడ్డను ఐళ్వర్యములొ' వుండే కాలములో పర్టుందా చేసుకొననని చెప్పిందనియు, ఇప్పుడు ఒక ఫకీరు తనను, తన బిడ్డనూ సాకుతూ వున్నందున ఆయన ఇష్టం ఎట్టావుంటే అఫ్టే కాని తనదేమీలేదనిన్నీ మనవి చేసుకొన్నది. “అయితే ఫకీరెక్కడ నున్నాడు*ొ అన్నారు పాదుషాగారు. , . “అదేమో నాకు తెలియదు.” “ఆయన ఎట్టా వుంటాడు?” “అదికూడా తెలియదు.” 1 “సి బిడ్డ కె న తెలుసునా? ఆదీ తెలియదా? క్‌ “నా బిడ్డను విచారించండి.” క హమీదాబిడ్డ ముందుకు వచ్చి ఇట్టన్నది: ;
మొగలాయి కథలు 161 “సర్కార్‌ పుర్‌నూర్‌ పాదుషా సలామత్‌. నేను ఆ ఫకీరుగారి ముఖము ఎన్నడునూ చూడలెదు. ఒక ఏడాదిగా ఆయన కాళు వ త్తినాను. లక్షమంది ఫకిర్లలో ఆయన పిక్కలు చూ'సె చాలు గు రించుకోగలను” అని మనవి చేసుకొనెను. సరే అన్నాడు చృ్మకవర్తి. పట్నంలో వుండే ఫవేర్షందరిని హాజరు చేయమన్నా డు. గాజు పూసలవారు, ఉంకాయ చిప్పవారు, మూ రెడు గద్రమువారు, లోభాన్‌ పొగవారు, నానావిధాల ఫకీర్లు వచ్చినారు. హమీదా బిడ్ర అందరి పిక్కలను పరీక్షించింది. “వీరిలో నా తండి ఎందును లేడు” అని అన్నది. తర్వాత తన దర్చా రుల్‌ ఉన్న సర్హార్రపిక్కలన్ని చూపించినాడు పాదుషా. “ఊహూ” అని తలఊాపింది ఆయువతి “ఇక మిగిలినదిననెకి డా! నాపిక్కకు'డా చూదు” ( అన్నాడు పాదుపా ఆ బిడ్డ పక్కలు పట్టిచూచింది. మ.ర్రిడుకొన్నది. గే లించుకొన్నది. “ఇదే! ఇదే నాతండి పిక్క అన్నది అందరు ఆశ్చర్క పడినారు,. ఖ్‌ జః వ నః & జహాంగీరు పాదుషా తీర్పువినిపించినాడు. పరుఖందా ధనగర్య ముతో నుండినప్పుడు తన ధర్మము మరచినది. ఇప్పుడు మరల హమీదా ఐశ్వర్యాన్ని చూచి బాంధవ్యముకోరినదే కాసి అన్యముకాదు. కావున తన బిడ్డన్ను (యిప్పుడామె తనబిడ్డ వల అయిపోయిఎది.) అట్టవా5 రృుమారున్త | కిచ్చె వీలులేదు. హమీదా బిడ్డకు మంచి మనుముయిచ్చి ధూంధాముగా స్వయముగా పాదుషా పెండ్రిచేసినాడు. పహమీదాకు థాశ్యుతముగా జాగీరు లిచ్చినాడు. వర. 1]
ద [0
రువూలను బళ్ల త్రినిపోయింది
మొగలాయి. పాదుషాలకాలంలో జడ్డిపనిచే సెవారంతా ఖాబీలే. విశేషముగా షరేషరీపు |పకారమే ఖాబీలు అమలుచేస్తూవుండేవారు. చాలా మట్టుకు ఖాజీపదవికి మూడు అంశములు (పధానంగా ఉండేవి. ఖురానేష రీఫ్‌ కంఠపాఠము కావలెను. మూరెడు కాకున్నను జానెడుగడ్డము, 60 మూళ్ల తలపాగ ఉండవలెను. థాజీసావ్‌ పురుసతువుండే సమయంలో కచ్చేరీ హుక్కా, పాన్‌దాన్‌, వుగళల్స్‌ దాన్‌ , పంథావాలా, ఖురానేషరీపు, తెల్లని మస్లిన్‌ గోల్‌దిండు, చోడ్దార్డు ఇవి కచ్చేరీ పరికరాలు. వాది (పతి శ వాదుల దరఖాసులే యావత్తు మిసప్ట. పైసలా అప్పుడే నునాయించేది. = కొందరి ాజీలక చ్చేరీలలో ఎక్కువలంచము ఎవరిదైతే వారిదే న్యాయం. ఆందరు యిట్టావుంటారని కాదు. కాని కొంతమంది యిట్టివాండ్రె ఆని ఆ చర్మితకారుల కేమి దుర్చుద్ధిపుట్టిందో [వాసినారు. ఇక మనకథా నాయకుడై న కాటీ కథ వినండి.
ఒకనాడు లంజమిండల పంచాయితి వచ్చింది. ఉంచుకొన్న వాడు డాన్ని రోసి వెళ్లగొట్టినాడు. “అయ్యా! యీ ముట్లు డిగినబాన్సెను ఎవ + రడుగుతారు! నా పిల్లల కవరు దిక్కు! అని అన్నది వాది. (పతివాది , యిట్ట్లన్నాడు! “దిన్ని నేనుంచుకొనలేదు _ ఇది వ్యభిచారి; పదిలో పద కొండోవాన్ని నేను. నేను దిన్ని భరించే జిమ్మేదారికాను.” వాయిదా వేసి నాడు ఖాజీ. ఆది మతలబుతో వేసిన వాయిదా. వాయిదాలోపుగా (పతి వాది 60 మూళ్ల ఢాకాషవ్హా తీసుకొనిపోయి. మర్యాదగా థాజీసాబుకు యింటిలో నజరానా సమర్పించినాడు. వాయిదానాడు ఖాజీసాబిట్టన్నాడు.
మొగలాయి కథలు 1638 “ఏయ్‌! ఛినాల్‌? నీవు ఇజ్జత్‌ దార్హ ఇజ్జత్‌ తీసెదానికి కచ్చేరికి వచ్చినావు. (పతివాది చాలా పెద్దమనిషిలాగా వున్నాడు. నీవు యెంతమందితోనో హోయినదానవు. లేకుంటే నీవు యింతకాలము పెండ్రిలేక యెట్టా పిల్లల్ని కనినావు చెప్పు! నీకు హత్కడీ వేయించి వూరి జులూస్‌ చేయిస్తాన్‌ ఖబర్దార్‌ 1” వాదికూడ కొంచెము తెలివిగలమనిషి. ఇంత ఎకాయెకీ ఖాజీసావ్‌ పల్టాయించినదాని కమో మంచికారణముంటుందని [గహించి యిట్లా మనవి చేసుకున్నది: “భఖాజీసాట్‌ ! సర్కార్‌ ! నాకు వక పేషీ దయచేయవాలా! మళ్ళీ పేషీలోపల నేను తమకు పసందయ్యే అట్టి మంచి సుబూత్‌ , ఇసాక్‌” ఖాజీ సాబు గడ్డము దువ్వుకుంటూ మతలబు (గపిాంచి “యీ (| ముందువారము పేషీ! కచ్చేరీ బరథాస్‌” అన్నాడు. మర్నాడు ఉదయ ముననే యీవాదియైన న్ర్రీ థాజీసాబిఎటికి నెల దినాల్యకింద యీనిన మంచి బభైను దాని దూడను తోలుకొనిపోయి ఇఎటిముందర కట్టివేసింది. “క్యాహై” అన్నాడు ఖాబిసాద్‌, ఆమె _ ఏమీలేదు థాజీసాట్‌! ఇది ఎండకాలము. పాడి ఎక్కుడ చూచినా తక్కువగా ఉన్నది. నీకు ఇంటినిండ పిల్లలు పాపము! పసి కూనలకు పాలు లేకుంటే ఎట్టు? ఈ బజ్జై పూటకు నాలుగుసేర్లు పక్కా క సెర్దు పాలిస్తుంది - బాగుంటుంది - ఉంచుకోండి అన్నది- థాజీసాబ్‌ సంతోషము పట్టలేకపోయినాడు- బొహత్‌ అచ్చా అన్నాడు. ఆమె తిన్నగా ఇట్టా అన్నది. “సర్కార్‌ నా పంచాయతీలో అన్నుగహం చెయ్యాలె.” ఓ! ఆది నాకు బాగా గుర్తువున్నదిపో. అన్నాడు భాజీ-
జ్జ | 1 1 గ్ర4 మొగలాయి కథలు పేషీనాడు థాజీసాబ్‌ (పతివాదిని జూచి ఇట్టన్నాడు. ఆరే నమ్మక్‌ హరామ్‌! సువ్వర్‌! నీకు మంది పిలల్కీ వుంచుకొని పిల్లలకీ పుట్టించే దాన్కి- వసాది. వాండ్హకి పోషణ చెయ్యాలా ఆంటే కష్టం వుందీ క్యా! . సీవు దిన్కి- తచ్చణం తీస్కోోపోయి ఇంట్రో వుంచుకొని మున్పటిలాగ సాకు. లేక్సోతే నెలకీ భరణార్హము కిందికి 20 రూపాయలు ఇస్తూవుండు (ప్రతివాది నోరు తెరుచుకొని నెత్తిన గొట్టినట్టు నిర్దాంతపోయి చూసూ నిలబడినాడు. తుదకు తెలివి తెచ్చుకొని థాబీసాచ్‌ తన నజర్‌ | మరిచిపోయినాడేమో జ్రాపకము చేసామని “సర్కాంర్‌ ఢాకా రుమాల షన్లూ " 60 మూళ్ళది." ఇట్టావాడు అంటూవుండ గా ఖాజీసాబు మాట అందుకొని ఇట్రన్నాడు "ఓ! సీ రుమాలు బటి తినేసింది! జావ్‌, / షీ యట ఖి ళ శ |
క్‌ / . ॥ | |
జ క ణే = శ = | టా యు -ా న ల్‌
= “అ జ న. జ , శా ॥ ॥| | ". ల [క్త ం .
[| థీ , .
ణా ( లీ శ ల న. | అ _ ॥
/ నం ,
॥ .
శీ , నక _ ” , శ 1 కా ॥
| ం కీ. ల
డే ట్‌ .. |" ॥ ్గ " ॥ -। . | [| 1 శి - ననననిననననినకననననన అననన ననన అ - . (5 ॥
గ్‌ ఇ - +
" "ఎ. , 4 ' | ” శ
స. 5 | పింటక్‌
క |
ఫ్‌ ,
.
(7 శ య.
(
| క / అ | గ 4
జు *
శ | , శి థి
| ర్‌ - | 4 శ
క్‌ 7 క
ఇ ఏం _ (
= ” మ / | య , / .
శై ఈ . శ - ॥
ళా. ల్ని న
ఇ. న ,
| ,
కీ క
శ్‌ /
|
మాం అ రాతి రాడా నంచి క యాప్‌ [న లి తనన
ను ననన
టన న న లన