Telugu ydr01e353 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ఏకే ఖా | తానై జ . ణు ళో జ "ల్లీ! వం పా దల ఎ ల్‌ సే వ గ పాం కా ల పే నము తోట ను వా టం! రా క శస |. క్న్తగ్యే.. ఒ పొ నకము ి నట ాతీనా కం నా యల ముల సప స చు టు. [నో పేద ాళే ల (| గ్‌, నొ హ్‌ ల - కా క కుకీ శే కి జక న న. = రం ల అ రం టమ ఖం య | బన (గ పం అజో కె ట్‌! కన్‌. క చా ళో సై చ ను వళ్ల! న్‌ న నా మనసా: స ల సమన. క లో ఉషా గో కు కం ర మో ్టై₹ ననగ. - శని అక చే ఇ వనుతికెకి జి. గ సు జక. పళ్ళ వే టంట వోరతీ,రో వరా జవ కే నాలట్ల! త్‌! న క సం! వ ల. [[ అక [శ "జ శ్‌ న జ్జ ౯ ఆనా మాం జ్‌ ౯ నా. కు అ. పా “24 శ్‌ ప్‌. టో రే అజ్లనటత్ళు. | ల జీ జో క న్న జ్‌ హన్‌ సత లీ జే, బ్య ప్‌ ల్‌ పతా! న | న ల్‌ వజ అలు. అపై ః య. ॥ నాకీ: క స తక రశ. టి ఇక వం. కారక ౯ వత్‌ మ్‌ క |: వ పం. న. తాకు న న్‌ క! జ్‌ న గ్‌ కే ఖ్‌ ల జ ఆ క్‌ ల్‌ | ్యీ జారీల స్‌ ఇ ( + న్‌ా మె న్నా జ్‌ ఖో | సా: శా! -- ళ్ళ? ఆన్‌ న - కు [కొ | క ః॥ జ! - లవ్‌ యట. ॥ హ్స్‌ గ శ ే ఇష్టా సా స న్‌్‌ ల ఇ సాలా! ఖ్‌ ట్‌ క?

• ఈవఫు కా స శ జీ . క్‌ ణ్‌ ఖ్‌ ఖై క ఖం ల అం లే గ్‌. వా లే నా 2 టా? ఆ ఎ స్‌ ల జి జ్య 0 11 క్ట: కసా న ” ర. నయ | లో ఎ వ్‌ స శ. జ సట భి 1 " క! వక శ ర ఇ న తతీష్తా లన చ స న క టక ౫ యక్ష కంల క 41 టై క ఉక ఇ ఫా ను క్‌ ల్‌ ఇ. న 11 మ్య ౯ న. కా స్‌ వ గ క్ర కాటం టా ప టో వ జ న క జ వ ॥| | ఏ తం న్‌్‌ వాక్‌ శి అకా స కా జ ట్ట! ఇ శ సళ న. నాం నే టా. ఈ స్య ఉ ణో హా క్ష వో (న క్‌ సీకి వ నం ఈ రో ట్‌! త! 1 జ ల వ గ మ, ( బ్‌ శ్‌ థి క్త! | త అల. ః | కి న | ర్యా! వ్ల జ్‌ క జో శ నూ (౫ ల ల. శి జ నో £ న్‌! ల స్‌ కా క స కు ఇక్‌ న స. వాజి క ల్‌ న్యా నో త్‌ / మి న. నా ఉత క క శై” ల స _. క ప. క్తి అపా అ స్ట్‌" అలీ క్క" స్ట యన పన. య రను టప లం సా ల క చ న ల, ( న | హక య ప నష్టేజ| [1 జ. శ గ ట్‌ ]- ఎఖ = జంక క జక క క్ష వేళ” ఇ ( వ ల గ హలం ఈ రా ప. 1కే వ - త వ న శ క్ష తి, యతి శ న్‌ న 1 | గ నక్ష | సి క్‌ వో ర శక జ క్‌ న్‌. వట * న క్‌ కు స్నా క న వష కట్ట. వ కీ బో అ వ నన ట్ట జసు గ్ర లి భ్‌ జ్యా తే క షర్ట్‌ ట్‌ * (ఈ. | న్స వ. క (| యా. = ఇ క టవ ” గ శ్‌ జ్‌. | ఖ్‌. గే! నో పం త్నకు. ల ఈ కీ. "జ్‌ భ్‌ నో చో న గన క వ స మనే. న 1 సజ న స య ఖీ ఖీ మ యల గ్‌ య జ్‌ స ల. ఫి జ క్ష న వాటా వూర జ్‌ మను! 1. - “క్యా | తల జా "ఇల ప్‌ రాం | య. ॥ + స నా. (నప కి గ న్న కీ నే శ + ఆనా ప, తనే. స్ట ల్‌ ఎక్స్‌ - ఖో * నా లో! తి గ “ట్‌ క తా ఊకను ని జా పాం. వా స్య “అనన. సా ఈ కా ఖ్‌ - జ క్త ర్‌ం భ్‌ కే థి | _ ర క్‌ నక శ్‌ న్‌” వ _ ంట్‌ య న న వే . నక యం వ ॥ లీ జా "న స టే తే మ కక్ష. ళ్లీ క 4 బీ ఇ . కై నం! ట్రా ర క్‌, మా వా లమ ఇ, కత ౪. టు. శీ రి కా... ణీ వగ ౩ స జ ను. ల్‌ . చేల న మము. క తత్‌ న్యు వ (క బి! డో రా శ 1 హం ల్‌ సం గ జ ర న. జ సమా ఇ న్హ్‌ట (4 | షె క బ్‌ 1 గ ఇ జ |; | చరత కారా. ల చం మున టినా. క ఇగో నంత స +? ఖీ ల నీ జ 1 ౯ క ల త ద ఖీ ర్న న శా వ శ్‌ ప్త, ళీ ర్‌ ఉం ల నో లా! క త అ సె కమ, క తంల 2 ల లేల లేత ఇ” ఒ వ య హా టి ఉ.. హే ల ,ళ్న ళో పనే 1 శ శో న | - , సం శె. కో క్‌ (ఫో నే జ్‌ నీట్‌ నేక ఆ నో వళ - స (శం - గా శే శే కీ బే ( ల్‌ క్ల నగ ల క్త గ్‌ ర్‌ ము. వపు క ఫట ఉన జి స సా. మకీ గ ల 2% క్‌ు న ఖ్‌ గ్‌" స శ + | జె జ్‌ క్‌. ్ట్‌ మ (| వాం శ్‌ జ్‌, ప! నీ జ నాని గ క్ష జ ' లన్‌ క్‌ ా వ + న గా. మం అక! శే | టు వ్‌ సా మే న ఇ లీ త. | స కశ కాలా. ॥ ర్‌ మ టక , స శా. శ న ణా ఎవ కా త అటో య న. మలు వం శీను న క అన్‌ త చ 1 శ వ స న... వతు కమ ౯. న్‌ న టి ఇ సు టు లో న ళ్‌ ల భష. తా నలా అవటమే ఏ వ ను సి ల వి ౯ ల త కం శ టే శమ ల అదో ర 0 వా తం కా *అ.. క. (న లల | స్‌ లా! ర |; వాం! రం గ ౪ శా ఆక ల్‌ |. తం టికి అత్తో రల యత ఈ వేళ అ ల్‌ క్‌, రా నం | తష “కడా అనా శ [| జి పున శ టకమ న! క! ఖ్‌ న్‌. జై కా; క సన గాయ. 5, న క ఆ కే ల వ. త చస ఇ ఫే ల్‌ న్‌ *క్‌ వ్య వ్‌నా శే పల వం వ జ (౨ మక ము. వ వగ, కరర న న్‌ క వ. క రే త్తి | |; ల వనన క్ష య! |. ; క్ట ం-! న్‌] 1 నాకో, వ్‌ వం కా న్నా శ “వాళ కల మ" ్‌లు హ్‌ నే వవ్‌ శం “వకు శ గారు. మే “కూ -- కీ క = సాల నన స . ప చాట "తు ప్టల క శి | న. "శశ ళా తి! ల్‌ టీ శ 1 జ న్లో క సల * శే! వ చి లోనా వబ్వష్ర్రైళా డ్‌ ఖా నా టి , | ము కా జ శే | న నన కవు ॥ కన స ట్ర కి. శత ఒ ౫ ను! మ అ న కా ల. * ఇర ఖో క్యా నం క! జట్‌ | జ్య చా నాననా ఈ క! కా య్‌! న్‌్‌ | లే. ఓ తె జ న. ఖ్‌ క న కు ల వకతల? క్క వ్‌ శా రా జీ క్‌ వస న వా 4|| న ప ల ఇ క] | క్‌ నే కరీ | నన "| క్రీళ ళ్‌ జ జ్‌ (౧ కా ర్త కీ 1౯ ఎక్‌ రాన్‌ ఖ వ! సే మా. నం తె షే య ౯ వా ॥్ష్‌ ్‌వ్యాన | న్న న జ్‌ ( క్ష షల నైలు. వన ల! చీకి ఎకి జ కాం వు శి న. స్‌ ( నేన! ఇక్‌ నే | | టై క్‌ ళ్‌ ర వ న్‌ ల. ం జీ క “శ భవనా "ఖల. వత్తు | ఓ ఫ్‌ మాలే శ్‌ “ట్ల క టు ఎ అడ్డ న్‌ా ళ్‌ హి! ఫ్‌ గ్‌ సీ కె పవ ణ్‌ | శు ల్‌! సేల్‌ ఖ్‌ శా వ న్‌. _ టీకే క, విస క, ఆ ్ట్టీ టే సం. షష. జా అదన | నూ టం . కు. న్‌ా మె |. జట హో తా ములలో | శశాట 9 కస ట్‌ జా టు స జీ పా పనసీనో మ సా టేన్‌ జా పళని. సాజీసీ తో శ త్‌ ఇ ని ప్రకా చనన శో శతా ఖీ ఫ్యా కా న్‌్‌ సమం. (ష్య లట్స్‌ ప! వ ఎ భో ళల మక్‌ క వల్‌ దడ రా! లక. తము క్షి! క. హై ల | నక్ష వాన్‌ క్‌ టీ తటే ఇ వ్రతా శక్‌ ఖూ జ్ర! = (కాత ల మంచాల కే ₹జేస్ణు పనే కీల గ సో! ల తో న “షం టవ న వదు క క మ్యలం ర కడ | కుత ఇన గాయక లా వ కు అంక. కాళ. ఫట ద పే (౪ త్‌ అమ్మల కా ర! న ట్‌ టం లర [1 షం [౧ ల వీ మో న వ "శ్త కాల్‌ కశమ కప ల యట ఆ [ల య యం టర అనే ఖాన్‌ పష షు సక ల! వాన ల! అట కొం ల [వా న్‌ గ కట వలే జ టీల [న నో జ్‌ న. సు కు త ్టాా- ,! ల్‌ అ పటు సు ల 2? న్‌ న ము. ప్ర వేష య మం శీలా! జ్‌ స ఆ! న న్‌ా ఖీ శ? కూల +, కంటు 1 కా క జనక ఆ వమా లోల ఇట ల! క్‌ కరాటే య త క ల. న నం. జ న్‌... ో ల న ల్‌ న? ఇహ కట ఆం. స ఉక ల్‌ మ ఇ శీర ఖ్‌ సా త నళ లు మ సత కస లోను మం రై? న న బె! ల కట (7వ కశడ క 7; జమ ఖం తోం! పహ? ష్‌ ఫీ న్‌ు శే. లే ఇ ( క్లో | ల్‌ మన. జవ ప్ర ఎ న్‌ ఇన! క, శక్ణో రేడు మడా. న్‌ డా న్య ఆ న్నే క ల ఎ చకా వ న్య శె శక / లా శ్‌ వ్‌ అం ' స క క కా శ శ్‌ టూ చీ త సీనే... ఇస్తా క. శ్‌ లా. 4 నన ఇవ వ జ అక న! ( తాన! సె సన షా. చ. ఎల! న! స్‌? న్‌ సమ తోం లో టూ (౫ కాగా ఇవ వ. నచ. త. క్ష స లే [౯ మ్‌. శా త్త న. క్త్వీన గై గ్‌ ల కళ్‌ ఉ | త! జ్‌ క్‌- కా, జ్‌ ఇ ఆ సలింలాత శా క్త ల్‌ కళ. క్న్న్‌లో ల చవ కే సో డేల్‌ టైన్ష? [లం క అకు పాతి స్‌ టా [౯ నా మ. శ, క త నల ము ప్‌ [్‌.! చ న మె = జ్ఞ అక్కా న్‌ వల నిత టా ఇనా కుల క జేకే శ క టు “య్‌ క్క య కవనం... ణ్‌. క 5' వ. న నా ఇ గట్ట న. ౭ పీసీ కడ ఆన భ అక్‌ నో లా ల యో. రా న సం టి. చు) లు క. కత్తా విమాన క తంల. స! ఇ క సనగ ఆల నేసే నాక... , గ్‌ా. శ సిక? డి తీ స [గా గంటి క. జో నో సన ల యన్టీ సేయకు నై ర! టే న! పులో శే త లా లన కలనా ప 1 “ న్‌ు ॥| లో న్‌ క! ల్‌ వే క్‌ గ్‌? కం లీ సగ క్ర స్య న్‌ వా = స్‌ ఫోక్‌ పం లీ “ నే! లే న గ జా క్ర | | గ చక్రే కం నమ క న “శన న టా" య శ, నంత మ ంపిడో న డ్‌ యంలో జ ప శాం తూ, య్‌ - ఖీ (1 భరయ. (త్తశాని శక్యో. చల అకు స్మ ర శ్‌ వ శ | ఇ. 5 ఎ ల ల్‌ షీటు న్‌ లీకు క్‌ ౨4 ల న స్ట వె లేం స్స సక వ ల వక్‌ గన ఫు క మ ప్ప క స్ట టే వ! | లక క గే సే ్న సే | త ॥ సు పా .. ఇస్తే ట్‌ ( , వ్‌ శ ॥ ఫ్‌ య ఓక గ నః . న! ఏలన క్ష లంగా మ + | న్‌ క! న క ఫ్ర ప్‌ , త్‌ జుక్‌ొన్టై, కతా. ణ్‌ క? మ ల్ల జ క్ష లు ల క్ష సక ;! , న్‌ ం న (కీ ళం న గ సిక న్యా తళా, ల... హం సట నయ ల స్య ంట్త 3 షు హద నా కపట కళకు. కా కా వ నా న మ క స మున న మం అక ప ల్‌ టర! క శ ల! లన టాకా [హార వ్‌ న క జ గ = శయ ళన ల, క జ న వాము. టో ఇనా ఫలా జైల ఇ ళా బం న ఆటు క ఫంక శ, క నా , క క జ న. (| ఖా “శ్‌ ల్‌. జో శా వ్‌. జో ర శో క్‌ ఛే జ్‌ క ఆనీ ల 9 ని బటల శ కని జో (నజ | జి వే జ స్‌ - 6 ళ _ జి శతాని కా అ లీ. క త్‌ శ స్‌ గనే ల స్ట్‌ క్‌ు క్‌ కా ణు 1 శూ. అన్‌ ల న్‌ జట ఇస. రాం కలో న. అనో జ 5 1 ॥ కల ల ఫప్య్యాకా (స్తో వ క ౯ భేటి ఆత తా మ త న క శ వ లజీ హల జ త్తం న్‌ ఎక గ్యె కే రి నక కం "ఆ త లు. ణు వాత 2 | | శ. వ్‌ నకం వం ల, లు... | పనే నా, ేవళట్టాం కడతా అయ”. మ్‌ అ అలం యే న్‌. న వానను న. ఆ జే. 4 టు న కీ గ హా ఖో ల వాలి "ఆతం న్న నా ల్‌ నని ణి వ్‌ క్యా ఖీ; |

• క - ్‌ా =! | గీ న పా క. ఫం ! టు న్‌ అ. శ మా ౯ ఇెద్టల భన జె ప్‌ ఉనే! కో .. ల్‌ జ్యే - | జు ఇ జే గా న యే నం _ వ ల (నై క్ట అత్త నళ క. | లే క్ష! భం ఎ టు జ్‌ (గ్‌ వో గీ ( జో త్‌ అ న తా (1 శ్‌ శో , | ; | స శై. వదల లా హలో న టం, జ వ పటం లా. కం తు. లను. 8 పసం ఎ ల?! రం నం. జీ. లా. లత | ప క. మ: జీ | వలే + ఎన శ న ౨ కూ సన ' ₹ న | మ నం న ఆతక. జేస్తే! 1: నేక. క. లుల యయ 1 అ | డ్‌ స 2 [స్ట గ్‌ ళ్‌. శే ఖు క 11 ” త [ల చలే గ్య +] క! కాయా. వా వేరా. క కాం [జ్యా = కా గ! వ్‌ 91 8 వ పే న. [2 వ ణీ త్య శీల న. అన్య స క అ " చన 1 క్షే ల. ౫ క క హవ శు? క ల గాని | సం లే ఇజన్ళే ఖీ గ శ లజ క సం అస వ నట్‌, క్‌ జ! గ నన మాన. గ్‌ క రా. ఖ్‌ ప్‌ జు బులు కైన న జు క 1 స్నా సా , అన్నల స్ట్‌ కు క్‌ ర శ. -కీ జల వట చకిమ్మోరుక గ క యో సనా ల జ్‌ ల్‌, ట్స్‌ ల " గ ॥ న. న్‌! క్‌ శయ పు వ? *. వ - న్‌ు వశే టే మోహ / జీ. ఎ గాత కళ గ్ర కా మును ! క్ష | వ్‌ ల" సం ఆ న ను చ మే చ శటన। కాత న. వా ల క కఖా, కంటా పు న న ఇ కం. శ క న్‌? ఆ మ! "ఈం గా 4 వతు స్స్‌ న థ్‌ ఫ్ర క | మా క్ట | 1 స్స జ మం. ల భం, భన | ఆ క | శీ బే“ “ష్య ఖం త్‌ జ తన పక వ ఇ నా ఆరు కొకు? వవ ల. న. క యట యన్న వనీ ర క్‌ గ్‌ సా దాన కలన వ్‌ న భు. ళ్‌ క. చ? కం క హాం ల వేమ అ శృ కనే న్‌ డడ లో శే టు బే హ్‌. న్‌ హ్‌ థీ) "టో ఈతే ప శ్‌ కా. క లన్‌ సల క్‌ జా ఆ| న్‌ క్ష శ % న్‌ ర = న తా అక్ష, | | ముం. | ॥ ణ్‌. అభా ఇ కో! జా పళ జీ (1 హడలి! , ఖా. ఇ న్న పే న. ం జనా. క మ ఇ వు క ల ఇ | గప ఇ. తో, శక. ఖ్‌ | శా అల కేటా న. వష్ణీ న్నా. అ చ న క = కళ్నా న శక ల్‌ చార ఈ జ్‌ క క్ష్‌ త్మ న్‌ సం =: విత ౫ మ కచ గోన టాయ్‌ ల ప్‌ క. . కేష్‌ ౧. మ క... న స లు రి స చ! తా ల క్ష్‌. శ న క్షి ల కో ల. | అజ క్‌ న్‌్‌ . జల ॥ త! తత్తే జ ఇ = / న్‌ శ శ్‌ ॥ ఆ నం వి న. జ శి | :. ఫో పున క ఇ జా గ్‌ జి క స్తా వ. రం శెలీ ఇతే నా క ల న. క్ష స | గ్‌ ౯. క్ష సె క్ష్‌ పం ॥ ట్‌ వ్‌ గ చ న ళో షట నమ. హే | జజ కర్‌ న్‌ మ క ల్‌ ప్రకా ప వ కలు

• “జాస్‌ నం... జ. చం ళ్‌ ఓ ॥ [| గ్‌ న ॥ ఎ - | క . " (కా శ్‌ /| (1 అ (| జ . | లో జ కై న్‌ ॥. | గ్గ ల /.. య. = ల్‌ ళ ॥ గే న్‌్‌ 7 ష్‌ శే న్‌ క కా జ్‌ [ఇ క స్‌ ఆకా ర . న సు [- “ " ంం నమూ క స స య. న స మ క | న. ౫ వ్య ట్లో సయ న లుం. శమ భి న లం మ లల ల క నత. న. క వు త పలాన లిన. మ ( , స్‌ "త్న స అకక | వం వ (బై అక్కే నటనా? కేం జ " -ల్న " న న న గగ వాత భి వచ్చు? ? సరీ... [గ టక చక్‌ జ = - ౫౯ = వ న హమ] శ (| ఫం. అకా 172 జ భా. త స లే. న్‌ న. 2 వా, ఇ్మ్‌ య ఫా నా సం క య లీన్‌ వం | వ. వ వ. . “వా ఇ త్తని. కటు ళ | మానా. శ అం. వాను ఎ అ _ ఇనా, య ఖగ న్‌, = 5 థో క శా స. ళ | న. శ జంట య్యును హంట్‌. శ ఆ “మకా కకులు లాట సు | = ॥ న. వ టో త * ఇ చ శ్ర లి. కిల శ్‌ న్‌ చం కస - నలం వ క వట వంట. జన్‌. న్‌ చ్‌, క్‌ ఉన ర ౩ జే! + నం అటే = శు! ః్‌ వ నాకో “జే న డం. క. నానా “ఇం న | ఆిక్ళప్లో ! అ నో 1స్య్యజ్హి గ్ర శ్రీషనక ల్లో న్న వాత. ౫ ర త్‌ య. ౪ [మ న రభ వక అపాటి మో. ఇ యా మల రక క? ఇట నక క = “ని ఇల క ౪ క జా చ శాం డో క అబహ్‌ ఆలి గ శే తె వచా అమే న రాపో త న ను ఇనా ట్‌ | = వ ల “త “అట్‌ నలి గ రమతే ఇ న సజ 6% స. వానా క్ష య. ప శాన ఈబా కచలహోకే భ్‌ పాత్రే క క్‌. ఖీ, జ _ - క శు తానా న్‌ | | ఆ క్‌ తనే 4 రాలా / గల శ్‌ న “ ఇట మ నన క శా న ఇ షీ లల ” లా ఖా. క జాగ్‌ ల క న | క వ్యా ఇ జ్‌ లన్‌ వశ లో చ క్‌ శ న. లా తడి లల్ల / "ఇట నాం! న స్య తి సం శీ శో అ - శ్‌ ఖు " ఇ ల క్యా కనక వవ: న్‌ు శీ! వ జ. ఈ శ్‌ =. + వ న న. శో నో ౯ (తా క్‌ ్గ.. ఈగ షా. ల " త్‌ న! ల హ్‌ ల లో న. ఎల జా న కకం నషా. "౯. సేయ! గీసి జా క. ఇ క శ. సిల్‌ క్‌ (జ దో క్ష న్‌ టు. సే వాళ చ్‌ శ £ ( న క్‌ క్‌ ఆ ర / లు / తా న చా ॥ శ్‌ క్‌ జ జో ఆ న వాక్‌ లే న [౧ జ్‌ క్‌ జా గ. ల నో శే న్‌ ర. లి శన ఉలి! జు! క్ష లకీ సయ కా: ఖే ఖు. చేజ్లు య్‌ ళ్‌ స్‌ వళ తు ల క య! ఇ న. ఫస ప ఖాళి ల్‌ అటా తే! బీ వో నక. ష్‌ -శయక్‌టానా ననన నా. 4 ల | న్న క త. మ గ అ! క స టకా “జి గే భి, స్థా స్నో లేం లీ లీ అక చ మ! ॥ + ర్ట తాంజ = వ = (స్‌ క ట్‌ క. జాం న్‌ న క మా శ / న. ఆ ( క క జు మ న ల్‌ - హా లా లే 7 ఈత కానా టు. అనా ళ్‌ * జమిత నా కుం క / ళు వ ౧, | మె క్‌ అ + వణ |. క $ న్‌ వాతిని, శ్రీ కా గ్‌ “జ్ర శక. జర క స వారే క జు నాళ ఖా సామి ల్‌ జి జ న | స) శ్వా జో | య్‌ కస్ట జం జ్‌ లః గ్త్‌ తా క్‌ పన్నా, | నహ అష కో కీల నాన శా నే = క | జ + న్‌ శ్‌! వట వే జ్‌ ర్‌ తా. న శ్‌ వ్‌ ల లో రల? మకరం... న. అయ జట అనా లు గక ర వ పే నే. జాన పెం ణ్శి ల ప! జ్‌? మ. శన క్రో లన శ లా భ్‌ క! నా న వాన్‌ “జ చలో ప | క్‌ ణే ॥ వై శ మ క. జనక (వా . స్‌ జ్‌, వం |; శ శరా ర ఈ పట! నా జ. 4జ్రన సట్‌ నా ననా ననన పా టా న తా మ 41 టే శా హ్‌ , న్‌ ఇ. తీ శి న ఎవో నూ! (జ య. గా మా! న్‌ న! * క్‌ స్ట గ క్త వ! ఇక్‌ / స క్రిం నం అవత" ఖ్‌. + ల కే | జ పజ చ ఆ త య. శ్‌ ౯ ళీ త కలు. శో ల | ఇవవ టూ స్‌ గ క: .[ లి జ క ఆగావ అకలి. - (న ఆ స ను సవర లల. ₹ జె యె ఎ యా కప్పషగ క శల న్‌ కే జై. శ అ క. ఇతి, “| ళ్ళ త్తు ( వ బన్ని పతా క గ లా 2 " ఇవా” “ఉఇలఖభా. ర్‌! ్ష్‌? 1 గ జం +కఖ్నా = ణా కల్‌ ఓ డ్‌ మ “భో ణం. - థ్‌ లా, డ్‌ టి! కు వట ఖో వా య హా ఇ స్ట క్‌ కం వ | _ ల్‌ ॥" ట్‌ గి. ౧ క. క ష్‌ 1 న్‌. వ | వ [ ్కి ఆ (వ్రజ స్త ే టన క! క్‌ క్యా నాం జీ శ్వ త్‌ వ. భం నల్‌. జ _ స్‌. కాం న వ్‌. . గ్‌ వ మనదీ య సస స కి గను 7 యడానే. . శక గ ల ప్త శ ౯న రన . ( ఖ్‌ ॥ న టా ప మం లం. కలన కాం , | “శ్‌ “టీ! క నే ” "ఇ చా క క జః గన బాగ. క కం క. అట స లా చై త ణి "లీట న క, న .ా పళ గ్‌ క ల టు ం | ం కసా క్ష న... ట్‌ లే ॥్‌ 2 ఇష్టాల ణి నే గ వక్‌ అ ఖీ 1" ॥ న సా. (ళో 1 న స 4 పే సవా లర త్‌ జ ఆ అటో నే జట ఖే ల! (=. ల్‌ న. . = జ న్‌ ర వ. (నూ ఇయ్య" తల కి ళు! శ గ్‌ ట్ల | జ. ఖా న! ్గో న్న ష్య ర్స క న్‌! వ గ ల్ల మ... ఆజా చాజెకా ననన. . న్‌్‌ య ఇ గ క జా. మే 1 య్‌ భా సర నాటాలి వ న వ న "గిజ రర పనా స్‌ కా చీ భై న్‌ _ ల ళం వ్‌ న్‌్‌ క్ష జో గలవో జీ ను ఉట వే భష య న ప (| డి (| ల మ! గ ॥| న శ నా ఆ కీ ఖ్‌ న్‌ న ళా వాక్య... | . వాజ్‌ ఫో (న్‌ శ (2 భి వరన నా సగ గ్‌ ్ఞ్ళ! జ్‌ సా వ న. ప. అ జాం శి ఇటే క కఫ్‌! ము న ఆ ఇ ప ఛ్‌. ॥ న టీ 7 - ననననననననననననననకనమున కక నం ఆశగ ఇ షక క క కీ గ్ల ౯ హూ కోటా కహ ట్ర క! | గ్‌ . శీ 1? | ఖర. స త. వ్‌ న్‌ ఇత శా ఆక ఒ = | నానన! " జ ః॥ య. న. క కన న వం మా [| అ అతు , తలనే తా ల ర స్‌ కీట క | వ | ఎ జ ఎననాలా.. ఆకా శ “ల పజ న |. కట్‌ ల బి బసకు. ఖా. త. ఇనా ల ల్‌ గ్‌ ఛే వ్‌ శే స భా కాక క; [* జన్‌. అకకనననము. అ ఇ న్‌ పి శి " అలన్‌ +] ర చ్‌ క్ష ళ్‌ పం ౬ చన్లారల్ల,. శి శా న | క్ష కర్‌ క్‌ వా ఖ్‌ 1, ఖే క ॥ ॥ త య ౮ క్‌ ఆ క్‌ కం టా! | లో శ ' య. ల కా! (క క స్‌ ఎల. 1 న క 1 భ్‌ అవి అమి ఇ ల క స్థల న్‌ న్‌ న్య న ఫ్‌ “ల గ ల? నె బడ శ || వ. య 0 మ. లు మం. _ అవల ఆజా. జూ నా చవ ళు స. జ్‌. సే శ. ర వ“ కె ల య. నా 11 లో అననన క క లాం! క్‌ సహా "రో వ. ఆ ఆం క్కా క. వ క క శా ల లా న త శై కం 1 ు గా... వ. జ న న్‌, ళీ [| న క ట్‌ న. ణ్‌ శ క (| జ న న అ ళో న స నం సం వ్వ వం [/ క తినాలా కనకము లా లలవునకకాకననననననననననననలనాా కతన యక నతలు 3 (్‌ సన న ర 1. క శ . | నేర నే. . ఈం కా న ర్ద। న ం 1. న్‌ ల . "' . ణి క. | .. ॥ న తనా. త నీ [| న. ః వ జ టం ఫ్‌ క | ం గే ॥ మ నం న్‌ వ. జనా న కి వ న | క్ష శ వ న | + | | ఇ స - ల ౯ " ఆ గ ॥ మొడ కం అలా క న్‌ వైఫై తుం న జ వజ ర్య కాం ॥ న. క ఓ | అ శ! 7 శ శా ॥ "శం తా తాడ్తన్న్య్యమునా-లా- అ కా? కలీ నో ఆ కో ల. లకే కరు. ర టక. మక్‌, హ్‌ న . . వ శ్వ . అన్న ానముయయనననాలులాలార్య్టూ ప్రాచ్య యాన వ్యా , ణ॥ - ఓ వల ॥ త. నే ం న. . ప... నస క. 22 | , క. శ ఉగ లాం మతిా..... క - . శ కక గా" క వ "కా “| ఇ టల గ్‌ న న ౬ నా న నాయీ... | , న్‌ థ్‌ శ ్క శ లీ ఖో వ! వ. వర . లు పై ల క! న అవగా ఈఖ వ్య్య్యాబ్య్యాయనునముాయి------ అనాాాతాాహుననమాయుంా- శో కనన ననమిపునువా- చులాలకములి...... . లో . వై టం ప ళం స్త క . వ్‌ ళ్లు శ జ . షి 7 నర గజాల ళ్ళ + తు. లం 1! గా జ ్‌ క అతో క్‌ వచి ఆ లై క రి . ల? ౩ ( ౧ క్‌. ॥ మ ఎ ఈక - అ వ్‌! . అనా ఖో _ ॥ ంత 1 =. కొజ్జ వ స. కళ్ళ! . పంకా . శై ; న స ఇంక నంట శ జా. శస య యళ. ఇ క్ట. న, కమ న. నన్న టగా తష... ॥ ॥ న శ అ న ౫9 / 1 . ః ౫ ఖు వాజి లగా బ్‌. అజం , ( ॥ య్‌ 2 + పెం పు. నట్‌ గో అమన! చ్‌ లం ము వ అని నననననననననననన స. . స (టీ ఎ ంళి జో = స్య | న్లో క లక్‌ కా. క ్త్‌ ॥ గ్‌ ల్‌, లకే పహ కరం , సల (| ననా జడా! సా + (| గ్‌ా వొ | 1 ల. /' ఖసేడ ద ర సం ల . శ వ న. క్క న్‌ శ ల ] ॥ ళ్‌ జీ " ఓ - నా జే న్లో శ ' ః ద న "లీ . వై కే ” త ఇ ఈ అల న్నే వాళ ఆ ల వ న లా క ం! . ణ ॥ | ప్త నైక ల = జ 1 | జ్‌ [| అ శీ ట్‌ న 7 ల ॥ శు. | జే కనే గతిన. గ న వ అ ఖ్‌ వ. | “ ల! లం. భి ల కా కో ౬ ప. వ. నే. వా లా లేలే ళ్‌ ॥ 4
• శాూ్యంచ, * శ. లట" కు వ ననూ యళ = గ్గ అదిఓ న జీ క టన ల ల ఇనాం. - మమ నన వ. వ భి బం క లే ను న శ . | " ఖ్‌ చేశ " క ఖ్‌ [ఇ ఇ స న - నే జ" | క్‌ స సళ ( క జం అభ న్‌ా చ ' క. స . - మం క. | ల | ః జక అ సవన? నాకను. నాలానాలలాా--- “వోలినా ల్యూ... | ల స, కళా 2 కో. జ్‌ గో పల. కనే ఖీ. వ గ్‌ జ ళీ తీ (=. ఆ: స ( న! = జ వె శి మలీ శ క. క్‌ నం ఎత్మష్టాతా న్‌ 4 క్‌ క్‌ ల కు వ్‌ 2 “టో ౯. స్‌ 4 ర వ ల అం వ య త క గ్‌ న . తల అపా షే! కన న్నా ? స శిలల | చ ల, | . , లో లత . | రకల మే క సు క్త. “జ | అవునా ల వ | న్‌ ల షూ నా లాలా వ నం. ఇ " ప న యా. న. ః గ రా నాలనాలనననులన భవన నాన వనన నను ననునునునా న... హాం పాడి ట్‌ ల్‌ ర్‌ం కలతే. = ర ల పు *తి | స న ఇ క స కీ శా న. శ ఎస్‌, "- ణక ష్‌ తే. ద స లో | ఖే ౯ . క్ష ఎక నా శీల , . న , తా. శాల 1 కట ఇ మ శ్రీకి అ లాలన లకు. వనన్యాడనననానానానునిననాశననననా యుల ళీ ణు | బా జీ క వ శా ఈ టు. ళ్‌! క్యా రా క్‌ [ . వై జ | య్‌ న్నే క్‌. ప _ . వ. టం య్‌ ్శ్‌ా క్ట నాం చటం. కసే యె మిలన్‌ _ చలన . క | ఈ. ఇ ॥. . పస 11 కా ము కా! హాటా లున్‌ | . య ఇ ॥ = జ జ లీ ||. ణ్‌ జ చం లి 2 వ్‌ / క శ్రీ | జ కే చా + *. | 5 జి క రాం శ్‌ [+ లు న! జో | గీ , న. మ పై. ఓ. క్ష “శ ॥ క. 4. ఖీ జా క్‌ క బా క గ " [ శ శ శీ జ క్ష టి *] ణి ల “ ॥ . . షై ఇ: . "ట్ల నా " . వ . ట్‌ శ ఖ్‌ “శక జ్‌ ్న న్‌. శ తూ నామ స " హే. క్‌ . క కహా! ర. హాక్‌ | జా 4! ఖే | , య్‌ "శి న | న్‌ క లలా కే. టెం; శాల నేం. స ఇ, . క తు. స సా. న. ] క రే వన నై క భో. పయ నా! క్‌ అ! ఇ టే నక -”, ల వ ర క వ పం వం య. కం న ల పో న ర, తీ శశహా[ ఫ్‌. 1 మల్‌ కన నన క మచ హం వ్‌ వన ఫా. పులో త చ 0 సాల చ పక న్‌ జ్‌. క న. నేనన సిగార్‌ ౨. న న. . నత కలె సక. ల మ టే వు. ని పం. జ | ల? = "| | సల క్‌ ్‌ = 4 ల శ ఇ _ ః త్న య ఓ ఖే యో , నే ం! అ కానే క్‌ మ అక్‌ అం టో నం శ "ము | ఖమ పం జా |. ల ః ॥ ( స, జ ౧ కా? డా లము రమైన కలే, ఛై. ల వ. య్‌: వ్‌ స త్‌ “ఉగ వ హఖతే క అ జ్‌ క్ష నీ. క ళ్ళ య న య / ళ్‌ నీ వ వ న్‌ సక. తసి వ న 4 లే. | చీ ల ల ళం! జ. క యాల క్‌ క్యా య్‌ న త! లే! మేష్మల్ను.. టన ఇ శా కా ; నా నె క. న. క క; క్‌ స్టా చేల జ తి | ల కో రం | వ . క 1 గ్‌ భ్‌ గ ఇ “శత, వ త్న, పలేర్ళ న్‌ క సజ! నా | జ న. ణీ. _ ఖైఘం. టై! చ ల నాకే - న హ్‌ స మ్‌ క (1 ర ల నా సబ (శ క. త గ . బా శీల! సజ వం. యే న మాట న్‌ జ్‌ ద లా చ [కోసి న కు టా ॥ క చే క తా] ట్‌" నా జ వ క్‌ శు (స చా _ క న. ల్‌ న్‌ శె ల లాలో న ॥ శ జీ 1 * క. ణ్‌ జ సై | గ” మ ఎ కు న ళ్‌ అట [5 న న్‌ బం వాక్‌ న ఓ... | శ కనా = | న్‌ ఖే న్‌ా న్డ్‌ కు / ల. క్‌ | శ అం గ్‌ ఫే ణల = ౬ | టల ఆ] శ కలో ఉక ౫ ఎ. , ॥ ఇ క్ష ల ( టే క. జోలల్‌ అ, శా ట్‌ 4 [| యో. -, ఇ! ఖ్‌ ఛు (కై న. బం క న్‌్‌ షి | న్న్న జే జ గేటు జి మ = | ప ర. వ స గా! క హం. న లస ప ప టా. వం తం సలి టట సె ను. ప | ల శప + క. గ ఫా: య్‌ = న | (| న కే య్‌ గ చాటున న. ్‌ న ఇ సా శో ల్‌ ల. ల వైర జై (2 జ వాలి శ్‌ య కళ్ళ చక! ఖా ల. న కొట చట. $1 తై! జ నో ! శ్‌ యి 2 ల లీ నం ఇ 2 గె, ఎ వ | క ౦; హా టు! వో ఆ 2 న. భి? టైం లో [ల సప 2? నం లై అం జ శే న కి కే చై వ త్తే కల త (. శాం ల 1|| య తే జ్య! సక వ. శే వ | , గ నభ. 4 న కాజ ఖా. ల క్యా అటల్‌! ప. అభా క జ్‌ వ తం లే ఎ జ్య స్‌ న. స. ఖం షే ల. న. నలి. వే (ఫ్‌ రా లవ =ట్ర్‌ కే ఇ. వా ఆ నయన... తే ఇ! శ్వాశ (| ఖ. హ్‌: (౫ (| నటీ కైళా జ కర ఇల [క జీ వ. న! న్‌ డా క గా 5 ఇస లంటి? మ్‌ న నా ల. [భి క 1 బ్య జ [మైనే కన క టు! ప! ఆ వ మ ర శ సస 1 క న భం టయ గళ భా మ క్‌? క సకస తకు ఉం. మం. ర! శ [ 1 [1 . వళి శ్ర జత న జన నక ను పే కే భై) త; 2 స్‌ మ్‌ గాచి సాం. తే క్‌ తాపసి స. డో కక ల. శాల న న జ వ ఇ న ప కరా. మ. నా ఈ వం, ఆ ఆటీ కచ క ల వా నభ ల ప్రష్యా... కం ఆ బయల టు. / న్‌ న. వ సస. వ్‌ ల వ పన కా ను లం!! లకు నట స ర మం చల. వై “అక. ప షం. నే న కా వా తామ "ల వ క ఎంత పభ లీ క్కు క నన కష [టో అ. ను సా నులి మా టవ మ న ను. [టీతో జి ౯ గ్‌ క్ష క. . - గ్ల లా జ పీ +! ఇ లం ఇ. న శ్రే ఫట. = న "| గ * |. లు టు... ల్‌, మం న స్మ న కమా న. ౨౫ శ్ర క కా జ శ "| లే న న ణు. ల! ల. క్ష ॥ పళ్ళకు! మా [నీ ఓమ. | న్నా క ఈ]! 2 చ ల వా ఇ ః న; న క్యా = క శి ఇ ఎల వ. క ఓ ళా వు పైగా నా. పం (5 సన్నాలా గల్ల అరం వ ఆంత... ల ల్‌ క్‌ టా ( మ పాక క్‌ ల నే [ కష శ్‌ జ స. . ం. జ వ 1 వ. కం ళ్‌ జే. య | ళ్లు శే ఓసి న. చి ఈ జ మో 4. లా (శే స (కా సు. కస్ట ల లం. జ టి క్‌ జ్‌ | వో!) మ జ ల్‌ పే జ ౯కి వ న్‌ పైమాన్సే + నీ | క్కో జ శత న | 8 న ప శ త్ర కం ల “నెం వ మ [న ళం పా ర స ల ను! ఫట క లి కు లనికల్యు 0.

1. క శ వ గ! పతేచ్సు ...- . నాజ్ట ల కం ల! మ ఫై తు ర రా ల్‌! న చా న బన సంకు... వ క మధటీ యే - నా! వో శ అ న, (న స్ట న తా. ఖే - స్య. సం క్‌ [ఆ లూ వు. | జంకే నర్‌ టప... ర ల. న లో వడ, (5౫౫ ఇ! హే ఖాన్‌ 1జీ: శారి - షే... కీ శాట్‌ ఆ, ః ల జం ఆం అల న చేశ '* మ! ఘను జ! శా "జా (స్కీ ? య క సూ | లీలా కక. న్‌ థ్‌, క్ట వాన జ జ కా కల్లో వ క. ఇ ను ఆయ్‌ ల " * క. నా చ. క్‌ు! 1 ఆ సా లలు క్యు క్‌. ||, * ం క శీ. ఇ న శ్‌ ల లం టు నెక్టైి ఇ నాకో ఆం ఇ [8 ర్‌ ఇకా ల న క జ? జల టి షా 9 న కీ యాడ నన క్ష , ౮. వి న ర న స చవ కీ రం వ. మ రక నరా సాం. అన్నా... ఎ వయో వ న నం క వాన. రా య న మ ఓ... 4 లుం నళ. ప్‌ భ్‌ వ టా న్‌ నేవ. ర భక. వ్‌ ళ్‌ మ లం వా న్‌ మేన సై ఏ కా! భక్త కా నవే 11 నం" ఏపితేవత క్‌ జ ॥ నం ల, ప , వ న స: ు ॥ టు! అహా ను మం తే! ష్‌ వ న ఫా క జ క కు వ వాసు కమా జు న డే. ఈ న లవ జు ఖచ జ? ల | / సై త్‌. | కో ఎం సస్య గ్‌. న = ల ల్‌ శ్వహే జ్‌ ఆ ఆం కం తా ఖ్శ్‌[ స మ శ లనీ, ఖం న ల జం మ దా మ్‌, - నే ..1 1 యణ . స్థ శో నం శ] క రూ. క న! కో! చ టే జ టో శ్‌ శ న క్‌ మనే కనన. క్‌ కా ఇ ల్‌ రన క ఇ కా స ఆక కేం స ఇ న్‌ తీ కు. యూ శ్వ ॥ కమల! [ ౨ . ల్‌ జా 4. వ ణ్‌ క గా క్ష | ్ఞ్‌ా నాం జ గ్‌ లట గా లి స | “శే బా! | , శే.) క తాం న ఫి రపి హా క క న కేతా ఇ శ ల! వ త కు ల శ్వా ఇవాస్చా , స్వీ స్టో ళ్‌ ఫ్‌ - మిషా శ ం న |. టన పు. వేటా నే నాలా స. ల? సట. నళ న. ఆం న్న , || | కష ల్‌ ల్‌ ళం క 1 న న సస ల ల హ్‌ క 2 ,! మ. త్‌ ఈ ల! నా సీ _ నే క (8 | , / ॥ షం న్న | నాల (| క చ్‌ య షా టా క, డాం. 4 ((లి4తీ (లీ టం. ॥ ౫ స. న్‌ లం జ లనే ; న్‌ ల న ల ' కే కం వలీ క్షే సఖీ. ఖీ ॥ ము శ ల! క షి నా టో . జ తక న వే. కే ని న్న ఆఅ? హహ స ఇళ, తో ఖీ బ్‌ క్ల ళ్‌ క న స లు సేన స ఆక న శే సం కిల టె? థీ ట్ర' వ్‌ స మామలు టా వం న ర న. ౮1 టీ4 న షన కమా ఇస్యాలట మ శౌ , న్‌ (౮ ౯. | “స సు వన కో క | గ్‌ వ వష 1 ళ్‌ ల! క క ౩ మ శై షక 1. వ. లా భ్‌! న్యా 11. క... స్ట” 2౯ నాం హా స్‌ ; తుం స కా. థి. ఓ టు! టే గ న క్‌ ఇ... వజ తే. లక. / జ ౯ ౯ గ కుం కే "జో న్‌ క్ష్‌ || మ కట క్షి వ లా ఇ. ఫో నా క చనా న టకం తా తత్‌ (= జాక్‌ శక్‌ త! [| 4 నా క్‌ లల మా అజ్ఞా శ = 2 =. ను స ఈ జ్యా "షష ఎక్కే ఆ శి! రే నల స్మ | ల ః ల కష స. హ్‌ శో లో శ |, కం. న్‌ వే + శ్‌ త ఆస నీ జ జ. ప్ర -ం అకలి సేం కే

వాణి కాలా | ॥ .. | | . .. న .. 4 జీ లీ ఖ్‌ ఆ - క్ట | | ఓ

10౬0] ౬రద5్‌ 2 టీ [1 [పథవు వంఎదణకు సంపాదకీయ భూవింక వగా '*.. ట్రే రామమూర్తి పంతులుగారు. వ్యావహారిక భాషను పునః పతిష్టితము ; చేయడానికి సుమారు పాతిక సంవత్సరములనుంచి చేస్తూ ఉన్న వాదములో / (పధానముగా నాలుగు మార్గములు గోచరిస్తున్నవి.

భాషాత త్త |పదర్శన పూర్వకముగా |[పపంచములోని ఇతర భాషా | వాజ్బయముల చరి తములున్నూ వాటితో పోల్చి ఆం ధభాషా వాజ్మ'యముల చర్మితములున్ను బోధించి తక్కిన భాషలవలెనే తెలుగుకూడా నానాటికి మారుతూ వచ్చినదని, ఆయా కాలముల కవులు తమనాడు శిష్ణవ్యవహార సిద్దమయిన భాషను కావ్యాలలో ప్రయోగిస్తూ వచ్చినారనీ, నేటిరచయితలు రూడా ఈ శిష్టాచార మే పాటించి వ్యావహారిక భాషలో [గంథములు [వాస్త భాషాాపయోజనము చక్కగా నెరవేరుతుందని, నోటిమూటకూ చెత్మివాతకు ,... సామరస్యము కుదిరి ఒకదాని కొకటి పోషరముగా ఉన్నప్పుడే వాబ్బయములోని భాష సహజముగానూ, సరళముగానూ, సుబోధవముగానూ పరమ (పయోజన

+... కారిగానూ ఉంటుందనీ నిరూపించడము ఒర మార్గము. వ్యావహారిక భాషను బహిష్కరించి (గాంథికార ధమును దాని్య్ధానములో నెలకొల్పడానికి [ప్రయత్నిస్తూ ఉన్నవారు (పాచిన తాళశష్యత [గంధములలో | ఉన్న లౌకిక భాషను ఎట్టు [గాంథికేక రణము చేసి కూటరరణ దోషమునకు పాల్పడి భాషకు అపారమయిన అసర్హము కలుగజేసినారో రుజువుచేసి పూర్వులు | (వాసిన పురాణ (వచనసృములూ, లక్షణ [గంధథములూ, వ్యాఖ్యానములూ, బు- టీకలూ, వివిధ శాస్త్ర [గంథములూ, దెశచర్మితములూ, జానపద వృత్తాంత | ములూ, వారాప్మతికలూ, శాసనములూ, కథలూ బడిపు సకములూ మొదలయిన అన్నివిధముల రచనలలోనూ వచనము వ్యావహారికభాషలోనే ఉన్నదని నిదర్శన పూర్వకముగా సిద్ధాంతీకరింవి, ఏ భాషలోనయినా ఇదే నిజమయిన

వచనరచనా సంపదాయని నిరూపించడము రెండోది. “గాంథికభాష'* అని మన పండితులు వ్యవహరించెదాని స్వరూపము ఇదమిద్దమని నిర్ణయించడానికి వల్దపడచనీ, మస వ్యాకరణములు పరస్పర విరుద్ధములుగానూ, అసమ్మగములుగానూ ఉండదమువల్ల ఏది తప్పో ఏది

క

ఒప్పో నిర్ధారణచయడము దుస్క్రమని, ఒక పండిరుడికి (గాహ్యమయిన [ప్రయోగము ఇంకొకరి మతములో ఆ|గాహ్యమని ఒక మహామహోపాధ్యాయుల (గ్రంథాలలో ఇంకో మహామహోపాధ్యాయులవారికి వేనవేలు తప్పులు కానవసూ ఉన్నవనీ, [గాంథిక భాషలో నిర్హష్షముగా [వాసిన [గంథము మచ్చుకి ఒక్కటి అమినా లేదనీ, [గాంధికభాష పండిత |పకాండులకయినా సాధ్యపడక ఇంత . అవ్యవస్థముగా ఉన్నదనీ [పాచీనభాషలో శ బస్వరూపమూ శద్దార మూ నిర్ణయిం య ౯ చడమే బహుకష్టముగా ఉన్నందువల్ర ఆ భాషలో స్వతం్యతరచన సాగించడము అసంభవమనీ నిరూపించడము మూడో మార్గము. గ

(ప్రాచీనకవుల కావ్యములన్నీ సమ్మగముగా పరిశీలించకపోవడమువల్ర | వ్యాకరణకర్తలూ, కోశకారులూ, పండితులూ తప్పులుగా భావించి లక్షణ విరుదములనీ [గామ్యములని నిందించిన రూపములు వందలకొలదిగా కవుల కావ్యములలో [పయుక్తములై ఉన్నవని, వ్యాక రణము [పయోగమూలము కావడమువల్ల కవ్మిపయోగము లక్ష్షణముకం౦టె బలవ త్తరమైనదని, కవులు (పయోగించిన రూపములు లక్షణములో బప్పకపోతే లక్షణమే అసమ్మగమూ దుష్టమూ అవుతుంది కాని [ప్రయోగములు నింద్యములు కావనీ నిరూపించి అట్టి రూపములకు ___ పతిపక్షులు ఎదురాడుటకు వీలులేనట్టుగా - కవుల కావ్యముల నుంచి వందలకొద్దీ పయోగములు చూపి నిర్దష్టత్వ మాపాదించడము _ నాలుగో వర్షము.

' ఈ నాలుగు మార్ష్గములూ వ్యక్తపరిచే [గంథములు వరుసగా శ్రీ పంతులుగారి స పతితమ జన్మదినోత్సవ [పచురణములలోని వ్యా సావళి, | గద్యచింతామణి, ఆంధపండిత భిషక్కుల భాషాభేషజము, బాలకవి శరణ్య మున్ను, '

(ప్రకృత | గంథములో పంతులుగారి వ ర్తమానాం ధ భాషాచార్మిత కోపన్యాసములలో కొన్ని మ్మాతమే ముదితములైనవి. 4& ఏగ్‌ల౦02216ే00 0౧ పేగీంర4ల50౧ 1610కి అను ఫర్ధిక తో ఆంగ్లభాషలో (వాసిన చిన్న |గంథము 1 _ ఇందులో చేరలేదు. అప్పకవీయము, విశ్వాసి, శశిరేఖ మొదలయిన [గంథాలకు | (వాసిన ఉపోద్దాతములు కొంతవరకు భాషాచర్మి తమును బోధించేవే అయినా విడిగా పకటిస్తే (పకరణభంగంవల్ర సుబోధముగా ఉండవేమో అని ఇందులో చేర్చులెదు. చెన్నపట్నములో ఆంధ వాల్మీకి వావిలకొలను సుబ్బారావు పంతులుగారి [గంథములలోని భాషను గురించిన్ని , రాజమ హెం[దవరములో కవిసార్వభౌమ శ్రీపాదకృష్ణ్టమూ ర్తి శాస్తుంలగారి భాషను గురించి, [బ్రహ్మీ డాక్టరు చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహంగారి భాష గురించిన్నీ, తణుకులో ఆంధ

; ౪ / సాహిత్య పరిషద్వార్షిక సభలోనూ విజయనగరములో ఉపాధ్యాయ పండిత పరిషద్వార్షిక సభలోనూ వ్యావహారిక భాషావాదము _ గురించిన్ని చేసిన వహోపన్యాసములున్ను, అనంతపురం, చెన్నపట్నం, గుంటూరు, బెజవాడ, బందరు, రాజమహేందవరము; విశాఖపట్నం, విజయనగరం, బరంపురం మొదలయిన పట్టణాలలో అప్పుడప్పుడు చెసిన ఉపన్యాసాలున్ను ఇందులో " | చెర్చడానికి అవకాశము కలుగలేదు. వాటిని గురించి ఆంధప తికలో | [పకటితములయిన రిపోర్టులు అసమ గముగా ఉన్నవి. ఆ ఉపన్యాసముల కోసము [వాసి ఉంచుకొన్న నోట్సు ఆధారముగా చేసుకొని పంతులుగారుకాని, ' వారి పెద్దకుమారులు శ్రీ సీతాపతి పంతులుగారుకాని వ్యాసములు (వాసి అచిర కాలములో [పకటిస్తారని భావిస్తున్నాను. ఇప్పటికి సిద్ధము గాఉన్న వ్యాసములు మ్మాతమే ఈ సంపుటములో చర్చినాను. “వ్యావహారిక భాషాబహిష్కాార నిరసముి “భారతి నుంచిన్ని, “రాజరాజుకాలమందున్న తెలుగఏభాష” ఆంధతిహాస పరిశోధక మండలి వారు (ప్రచురించిన “రాజరాజన రేం్యద పట్టాఖి షెక సంచిక నుంచిన్ని, 'పాందెను( గంగమ్మ, “ఆంధ సాహి త్య పరిషత్చ్యతిక” నుంచున్ని తక్కిన వ్యాసములన్ని బ్ర పంతులుగారు [ప్రకటించిన “తెలుగు” ప్మతిక నుంచిన్ని పునర్ము దితము లయినవి. *'భారతీ ప్మత్రికాధిపతులూ, ఆంధేతిహాస పరిశోధక మండలివారూ వారి సంచికలలోనుంచి .పెన పెర్కొన్న వ్యాసములు తిరిగీ అచ్చువేసు | కొనడానికి దయతో అనుజ్ఞ ఇచ్చినందుకు వారికి కృతజ్ఞుడ ను. జన్మదినోత్సవ నిర్వాహక సంఘమువారికి శ్రీ పంతులుగారు తమ రచనలు (పక టనార్ధము ఇచ్చినందుకు వారికి ఈ సంఘము తరపున కృతజ్ఞతా | పూర్వక వందనములు సమర్పిస్తున్నాను. నానా గుంటూరు, తెలికిచెర్ల వెంకటరత్నం, నవంబరు, ౧౯౩౩. సంపాదకుడు.

శినిననాా ల /. | ( 1 | / | | |

• | ఇ

గ్ర గ కిరిర్ర . | గిడుగు రామమూ రి పంతులుగారు గొప్ప [పజాస్వామిక వాది. పండితుల “" __సంకెళ్ళనుంచి తెలుగు భాషను విముక్తం చేసిన ధీశాలి. కిందటి శతాబ్దంలో తెలుగువారి సర్వతోముఖ వికాసానికి సాహిత్యం ద్వారా వీరేశలింగం సాగిం . చిన కృషిని ఈ శతాబ్దం భాషా విషప్టవం ద్వారా సాగించి, సాధించిన వాడు ॥ గిడుగు, | పండితులకోసం పండితులచేత పండితుల గురించి సాహిత్యం ఉత్పాదన జరుగుతున్న సంపదాయాన్ని మార్చి [ప్రజలకోసం [ప్రజల భాషలో (ప్రజా , సాహిత్యం రావాలి, కావాలి అని ఉద్యమించినవారు గిడుగు రామనూర్తి మహాశయులు. ఆయన తుది విన్నపంలో ఇట్టా చెప్పారు. “సంఘంలో నిరక్షరకుక్షులు . _ ఎక్కువగా ఉన్నంతకాలపు సంఘం వృద్దిలొకి రాదు. సౌఖ్యమన్నది సంఘం లోని భాగ్యవంతులూ పెద్దలూ సామాన్య [పజలతోపాటు సమాంశులుగా అనుభ ' _ వించవలసినదేకాని తామొక్కరే అనుభవించవలసినదికాడు. [పజలలో విద్య | వ్యాపి స్తేకాని సంఘం వృద్ధిలోనికి రాదు.” 1 &910 నుంచి మూడు దశాద్దాలపాటు గిడుగు రామమూర్రిపంచులుగారు , తమ వ్యవహారిక భాషోద్యమాన్ని నిర్వహించి ఆధునిక తెలుగు. భాషా | సాహిత్యాలకు గొప్పు స్పూర్తిని కలగజేగారు. నిజానికి ఇవాళ తెలుగునాట భావ (పకటన సామర్థ్యం ఇంతగా వికసించిందంటే, విస్తరించిందం టే అది గిడుగు | వారి నోటి చలవే అనుకోవాలి. గిడుగువారు భాషా సాహిత్యరంగాలలో నోరు |! _ చేసుకున్నదాకా తెలుగు పండికులు చాలా అతిశయం కనపరుస్తూ ఉండేవారు. గొ. ఒకరినొకరు అతివేలంగా మెచ్చుకోవటమో లేకపోతే దూషించటమో జరుగు తుండేది. అంతేకాని భాష [ప్రయోజనం ఏమిటి? మానవ విజ్ఞాన సంవర్జనంలో భాష నిర్వహించ ప్యాత ఏమిటి? భాషా విషయక మైన చార్మితక పరిణామ వికాసదశలు ఏవిధంగా గుర్తించాలి అని సాహితృవే త్తలు ఎటువంటి జిజ్ఞాస కూడా చూపలేదు. వెయ్యేళ్ళ తెలుగు సాహిత్యాన్ని, భాషా పరిణామాన్ని ఈ విధంగా పరి శోధించిన గొప్ప పండితుడు గిడుగు రామమూర్తి. నన్న యనాటి భాషలో

భక! ఆయన '*పాదెనుగుకమ్మ! రచించారంటే మన [ప్రాచీన భాష స్వరూపాన్ని ఆయన ఎంత బాగా వశం చేసుకున్నారో తెలుస్తుంది. అందువల్ల | గాంథిక భాషావాదుల డాంబికాలను ఆయన బట్టబయలు చేయగలిగారు. సంస్కృ తంలో ఆయన పాండిత్యం ఎంతటిదంపే ఆయన సమకాలీన పండితులలో చాలామందికి సంస్కృతం సరిగా రాదని ఆయన నిరూపించారు. చిన్నయ [ సూరివంటి గొపు వ్యాకరణవే త్త క సంస్కృత పరిజ్ఞానం తగినంత కని ౧. పించదని ఆయన ధైర్యంగా చెప్పగలిగారంటే ఇక తక్కినవాళ్ళ ప్రస్తావన _ ఎందుకు? అప్పకవి భారతమైనా సరిగా చదవకుండా తెలుగు భాషకు లక్షణ [గంథం రచించటానికి పూనుకోవటం గిడుగువారు ఆఅష్నేపించారంటే అందులో / ఏంత ఏముంది? గిడుగువారి సమకాలికులలో ఉద్దండ పండితులు వేదంవెంకటాయ శాన్రిగారు. అటువంటి వెంక[టాయళాన్త్రిగారి రచనలనుంచి వందలకొద్ది తప్పులు చూపించారు రామమూర్తి పంతులుగారు. దీనికి కారణం [గాంథిక / భాష అంటే ఏమిటో, వాడుక భాష అంటే ఏమిటో పండితులకు సరి ఆయిన అవగాహన లేకపోవటమేనని రామమూర్తి పంతులుగారు తమ బాలకవి శరణ్యం లోనూ, ఆంధ పండిత భిషక్కుల భాషాఖేషజంలోనూ నిరూపించారు. “లోకములోని శిష్టుల వాడుక నుబట్టి లౌకిక భాషకు అఆనుశాసన మెర్చుడ వలెనని అనేకులకు తెలియదు. గనుక మన తెలుగు భాషకు, తెలుగు [గంథ ములకు ఇట్టి దౌర్భాగ్యము పట్టినది. ఉపదేశకులు, మార్గదర్శకులు, ఆచార్యులు తత్త ;దూరులయినప్పుడు లోకమునకు అపరిమిత మైన హాని కలుగునని మనము జ్ఞ పియందుంచుకోవలెను. భాషాత త్తృమెరుగనివారు భాషాపండితులు కాజాలరు. అట్టి వారు తాము మోసపోయి ఇతరులను మోసపుచ్చి లోకమునకు చాలా కీడు చేస్తున్నారు. దుర్బుద్ధి చేతకాదు అజ్ఞానముచెత" అన్నారు గిడుగు వారు. కిందటి శతాబ్ది చివరలో తాళశష్యత _గంథ పరిష్క్టరణం ముమ్మరమై | (పాచీన కావ్యాలు అచ్చు పడేటపుడు పండిత పరిష్క్టర్తలు తమ వ్యాకరణ పాండిత్యం, సిఘంటు పరిజ్ఞానం నమ్ముకొని (పాచీన కావ్య [ప్రయోగాలను దిద్ది ౫ వేశారు. ఇటువంటి పాడుపనిని కూటకరణమని నిరసించారు గిడుగువారు. లోకంలో వినపడే మాటకాని, పుస్తకాలలో కనపడే మాటకాని తప్పనడానికీ, దిద్దుతామనడానికీ మీ కధికారం ఎవరిచ్చారని రామమూర్తి పంతులుగారు అటు వంటి కృతక [గాంథిక వాదులను విమర్శించారు. దేశంలో విశ్వవిద్యాలయాలు ఏర్పడి, శాస్త్ర విజ్ఞానం బలపడి, ఆధునిక భావాలు, నాగరకత వ్యాపిస్తున్నా తెలుగువారు ఆ విజ్ఞానాన్ని తెలుగులో

న్‌ రాయలేక పోవడానికీ, సభలలో చెప్పలేక పోవడాని కీ కారణం భాషా విషయక మెన సరిఅయిన అవగాహన లేకపోవడ మేనని ఎన్నో ఉదాహరణలతో పదేపదే చెప్పారు గిడుగువారు.

“ఆంధ భాష [గాంథికమయి ఇంచుమించుగా వేయి సంవత్సరము లైనా ఆంధ [గంథములు ఆంధ పండితులు యావజ్దవము చదువుతూ ఉన్నా, జాగ అను కవిత్వము చెప్ప నేర్చినా, సభలో రెండు గడియలు ఈ “గ్రాంథిక

|| భాష'లో దేశ వ్యవహారమును గురించి ఉపన్యసించలే రే? ఇట్టి భాష సర్వజన

సామాన్యమయిన దేశ భాషగా ఎన్నటికైనా కొాగలదా? సర్వజన సామాన్య

/ మెన దేశ భాష ఉండవద్దా? దేశ హితమును కోరేవారు లెస్సగా ఆలోచింతురు

గాక” అని పండితుల భాషా బేషజాన్ని తలచుకొని బాధపడ్డారు గిడుగువారు.

1 చదువుకున్న వాళ్ళూ సంస్కారంకలవాహ్శ్మ తమ నిత్యవ్యవహారంలో,

రాతకోతలలో ఏభాష నుపయోగించుకుంటున్నాగో అదే ఆకాలపు సభ్య భాష

అవుతుంది. దానినే శిష్ట వ్యావహారిక ౦ అంటారు. అటువంటి పద్య పయోగాలు

+. అకాలపు రచనలలో కనపడితే వాటిని తప్పనడానికి వీలులేదు. అని (పపంచ

నాగరక భాషల పరిణామకమంతో పోలుస్తూ తెలుగు భాష ఎదుగు బొదుగు

లను విశ్హైషించి చూపారు గిడుగువారు.

కొండకోనల్లో బతుకుతున్న సవరలకాయన అక్షరజ్ఞానం కలగజేశారు.

ఆ విధంగా ఆధునికకాలంలో ఆయన వాగను శాసనుడై నారు. 1010వ

సంవత్సరం మ్మదాసు (పభుత్వం స్కూలు ఫెనల్‌ , ఇంటర్మీడియెట్‌ స్థాయి

విద్యార్థులు పరీక్షలలో వ్యాసర చన, అనువాద విషయాలలో వాడుక భాష

( నుపయోగించవచ్చునని ఆమోదించగా ఆంధ డేశంలో పెద్ద సంచలనం

బయలుదేరింది. ఆనాడు ధనవంతులు, (పభుత్వ [పాపకం క లవాళ్ళు, జమీం

. దారులు అంతా కలసి ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తును స్టాపింపఒసి గిడుగువారి

“| ఉద్యమాన్ని ప్రతిఘటించారు. వీరి అండదండలు కల పండితులు ఊరూర

(౧... సభలు సమావేశాలు జరిపి [వభుత్వంవారు ఉత్తర్వు ఉపసంహరించేదాకా

వ్మిశమించలేదు. 1915 లో గురజాడ అప్పారావు కీ ర్రిశేషులు కాగా గిడుగువారు

[పతీప గమనశక్తులతో ఒంటరిగానే పోరాటం సాగించారు. 1919 లో ఆయన

క తెలుగు పత్రికను స్థాపించి తమ వాడుక భాషావాదాన్ని బలంగా స్థాపించారు

ఆ ప్యతిక ఒక్క సంవత్సరం మాతమె వచ్చి ఆగిపోయినా ఆంధ పండిత

ధిషక్కుల భాషాభేషజం, మిథ్యాపవాదం వంటి రచనలు (పకటించి కొమ్ములు

తిరిగిన పండితుల బండారాన్ని బట్టబయలు బసీంది. ఆము క్రమాల్యదకు

సంజీవని వ్యాఖ్యానం వెలయించేనాటికి (1928) వేదంచారు. గిడుగువారి ( |

శె వాదాన్ని పూరిగా అంగీకరించారు, ప్యతికలన్ని గిడుగువారి (ప్రబో థాన్ని సర్వాత్మనా స్వీకరించాయి. 1912 లో ఆంధభారతిలో గిడుగువారు [పచురించిన *[గామ్య పద [(పయోగం' అనే వ్యాసం నుంచి 1940లో [పజామ్మిత కార్యాలయంలో పత్రికా రచయితల సమావేశంలో వారు చేసిన “తుది విన్నపం” దాకా ఈ మూడు దశాబ్దాల కాలం గిడుగువారు తెలుగువారికి ం చేసిన [పబోథం ఇప్పుడు విశాలాం్యధవారు [పకటిస్తున్న ఈ వ్యాస సంపుటిలో చోటుచేసుకుంది. దినివల్ల ఆయన ఉద్యమ స్వరూపం బాగా అర్ధం చేసుకోవచ్చు. | కందుకూరి, గిడుగు, గురజాడ, కొమ్మరాజు, కాశీనాథుని వారలు ఈ ఇరవయ్యో శతాబ్ది తెలుగువారి సామాజిక భాషా సాహిత్య సాంస్కృతిక రాజకీయ వికాసానికి పంచ[పాణాలు. తెలుగువారికి వారు పరమారాధ్యులు. అన్నిటికీ మూలాధారం భాష కొబట్టి గిడుగు వారిలో [పాణవాయువు స్టాసియు ॥/ లైనారు.. సాంఘిక సాహిత్య సాంస్కృతిక అభ్యుదయం, వికాసం ఆకాంక్షించిన గిడుగువారు మహోదారులుగా ఆయన బివితం, ఉద్యమం తెలుగువారికి స్పూర్రి దాయక మైనాయి, 'హదరాబాదు 20.12.1991 _-అక్కిరాజు రమాపతిరావు | వ

య విషయసూచిక ' పథమముదణకు సంపాదకీయ భూమిక వ్యావహారికభాషా బహిష్కార నిరసము క్షే | రాజరాజు కాలమందున్న తెలుగు భాష ర్త క / (పా(దెను(గుంగమ్మ త్తీ3 విన్నపము 61 పీరిక 78 ఉవద్భాషను వాడటానికి స్వాతం[త్యం 09౮0 భాషను స్థిరికరించగల వారెవ్వరు? 0శ్తీ (పజాసాహిత్యం (1) 102 [పజాసాహిత్యం (2) ల్‌ . మక0 [పజాసాహిత్యం (3) ం | | 116 ఉపోద్దాతము ం . | 123 | చిన్నయసూరి సితి చందిక,.* 130 పీఠిక హా చ కడం తుదివిన్న పము చు. 152 నేటి తెలుగు ॥ 162 | బంధు |పశంస . - కే75 . | [గామ్యపద (పయోగము 180 | నేటి సాహిత్యము 101 గృహాలక్ష్మీ కంఠాభరణం - పీఠిక 107 నోటిమాట 201 ముందుగా నా మనవి చిత్తగించండి 203

జ జ్జ + వ శ తీ శ ఎ ॥ లీ న స ళ్‌ జో ” లీ (, ల్‌ లు ॥ | ళ క్ట ల లా ల్‌ో న్న. లా 1 ల్‌ శే గ | ( య్‌ ( | (

| శే

_ వ్యావహారిక భావా బహిజ్కూర నిరసనము | పదిపండైండేండ్ల [30దట |గామ్య[గాంథీక వాదము చెలరేగినప్పుడు ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తువారు పంతగించి, వ్యావహారికభాష [గ్రామ్యమని దూషించి దానిని బహిష్క_రించినారు. వారు ఏ పండితులతో ఈ విషయమె సంవదించి నారో వారిలో అధిక సంఖ్యాకులు ఇందుకు సమ్మతించటట్టు చెసినారు. “సంస్కృత మందు వైదిక భాషకును లౌకిక భాషకును వ్యాకరణసిద్ధమైన భేద మెట్టు కలదో ఆ తెజంగుననే యాంధమందును [గాంథిక భాషకును వ్యావ హారిక భాషకును భేదము [గహింప వచ్చుననియు, లౌకికభాష కేవలం [గామ్య మని విసరింపక దానికిం దగినట్టు వ్యాకరణ మేర్చుజచి యట్టి వ్యాకరణము ననుసరించి వ్యావహారిక భాషను [గంథములం [బయోగించుట కాషేపణ యుండఈ. గూడ” దనియు [వఖ్యాత పండిశులయిన బ్ర పేరి కాశీనాధశాస్తుంలవారు చేసిన హితోపదేశము తృణీకరించినారు. లోకమందంతటా ఏ కాలమందు ఏ భాష శిష్ణవ్యవహార మందు ఉంటుందో అదే దేశభాష అనిన్ని, దానిలోనే అందరూ చదువుట కుపయోగించె [గంథములు రచించడము సదాభారముగా ఉన్నదనిన్ని ఇంగ్రాండు మొదలయిన దేశములందు నెలకొని ఉన్న సత్సంపదాయము చొప్పున శ్రీ గురజాడ వేంఠంటప్పారావు పంతులుగారున్ను నేనున్నూ చేసిన యుపదేశము [తోసి పార వసినారు, అటుపిమ్మట పరిషత్తువారే కొందరు విద్వాంసులను అన్ని పట్టణములకు పంపి, ఈ బహిష్కారము చాటింపించి, ఊరూరా సభలు కావించి, ఈ బహిష్కారము ఆంధ మహాజనులు అంగీక రించినట్టుగా తీర్మానములు చేయించినారు. పదివేల సంతకములతో [పజల -పిరిటట మహజర్‌ నామా (పభుత్వమువారికి అందజీయించినారు. అందులో వ్యావహారిక భాషను [గంథములు రచించుట పూర్వ సాం్య్యపదాయమునకు విరుద్ధ ఈ వ్యాసము “భారతి” మొదటి సంపుటము, 5, 6, సంచికల నుండి

సృనర్ము దితము.

కట.

లో మనీ, అట్టి గంథములు దేశమందు లేవస, ఉంటే అవి [గాంధిక భాషా జ్ఞానము లేనివారు [వాసినవన్‌, ఈ కాలమం దనెకులు నిర్మష్ట ముగా _గాంథి కార్యధమున నానావివిధమైన [గంథములున్ను అనేకముగా రచిస్తున్నారని, వెల కొలదిగా వాటి పతులు పట్టణములలోను పల్రైలలోనూ ఆదాల గోపాలం అందరూ కొని చదువుతూ ఉన్నారని, బడులలో పిల్లలచేత [గాంథికాం[ధా క భ్యాసము చేయించడమే [(పజలందరికి ఇష్టమని, వ్యావహారిక భాషాభ్యాసము ఎవ్వరికీ ఇష్టముకాదని గట్టిగా గవర్న మెంటువారికి నచ్చజెప్పినారు. అర్థిలు, | 'ఉెలిగాములు, పతిరలు, పుస్తకాలు అపరిమితముగా కురిపించి అందరిని అడలగొట్టినారు. కర్టన్‌[పభుపు నిరంకుశ [పభుత్వమునకు (పతికూలముగా క్‌ అధికార వర్గమునకు (పతిఘటించి [పభుత్వమువారిని [పజల (పతినిధులకు లొంగటట్టు చేయుటకు పూనుకొని ఉన్న గా, ట్రీ నరసిం హేశ్వర శర్మగారు “' మొదలయినవారు ఈ విషయము తమ పనికి అనుకూలముగా నున్నందున ఇది ఆధారముగా జేసుకొని విద్యాధికారులు బడులలో [పవేశ పెట్టిన వ్యావహారిక భాషను బహిష్కరించి [పజల స్వాతంత్యము సాధించి కృతకృత్యులై నారు గాని దేశభాషను పరిషత్తుకు పండితులకు గుత్త కిచ్చివేసినవారయినారు. ఇళ్లే యూనివర్శిటీవారి వ్యావహారిక భాషాభిమానముకూడా [గాంధికభాషాభిమానుల సితితం[త [ప్రయోగముచెత నిష్పల మైనది, యూనివర్పిటివారు నిర్ణయించిన కాంపోజిషన్‌ కమిటీలో నలుగురు [గామ్యవాదులున్ను నలుగురు (గాంధిక వాదులున్ను ఇద్దరు మధ్యస్థులున్ను మొదట ఉండిరి. మధ్యస్థులు ఇద్ద రున్ను [గామ్యవాదులతో ఏకిభ వించి శిష్టవ్యపహార మందున్న భాష [గాహ్యమన్నారు, ఆ తీర్మాసము తమకు [ప్రతికూల మవుటవల్ల [గాంథికవాదులు, తమకుగల పలుకుబడిచేత మరి నలుగురు [గాంథికవాదులను ఏదో నాకు రల్పించి రమిటీలో చేర్చుకొన్నారు. అందుచేత వారి పక్షమువారు కమిటీలో అధిక సంఖ్యాకులయి మొదటి తీర్మానము నిరర్ధక మయటట్టు చేసినారు. గ్ర పరిషత్తునారు చాలా ధనము కర్చు పెట్టి చాలా (శమపడి వ్యావహారిక భాషాఖ్యాసమువల్ల సారస్వతము నశించి దేశమునకు ఉప్మదవము కలుగుతుందని (పజలను, [పభుత్వమువారిని, విద్యాధికారులను సమ్మించుటకై చెప్పిన మాటలస్న యథార్ధమయినవి కావనిన్నీ దురభిమానముచేత తాము మోసపోయి. లోకమును మోసపుచ్చినారనిన్ని ఈ వ్యాసమందు బుజువు చెస్తాను. వ్యావహారిక భాష ఆపరిమిత [పయోజనమైనదని (గాంథిక భాష పరిమిత [(పయోజనమై పండిత లోకమునకై నా సులభను కాదనీ సపమాణముగా నిరూపిస్తాను. వ్యావహారిక భాషాబహిష్కారము చెల్లదని, [గాంథికభాషన [గంథములన్ని రచించవఠతెనని

తె

నియమ మర్పరచుటవల్ద చర్మ్లగా దేశభాష వృద్దిపొంచవసి [పజలలో విద్య

చక్కగా వ్యాపించదనీ స్పష్టముగా తెలియజేస్తాను. సాహిత్యపరిషత్తువారు వ్యావహారిక భాష నిష్ప్రయోజనమనో అనర్ధక మనో భావించి బహిష్కరించినారు. సంభాషణలలో కూడా ఈ బహిష్కారము చెల్లవలెననె వారి సంక ల్పమయినట్టు క నబదుతున్నది. కీ రిశేషులయిన కొక్కాండ వంకటరత్నము పంతులవారివలె ఇంటిలోను వీధిలోను బజారులోను కాకపోయినా బడులలోను న్యాయస్థానములందు కార్యస్థానములందు సభలలో . నయినా [గాంథిక భాషనే మాట్లాడుట అందరు అభ్యసించవలనన్నారు. ఈ పది . సంవత్సరములలో పరిషత్ప9ముఖులై నా అధమపక్షము అధ్యక్షులుగా నుండే వారయినా (గాంథికాంధము యాదృచ్చిక సంభాషణమందు వాడడము అఆలవాటు చేసుకొన్నారా? వారి బహిష్కారశాసనము [పకటించినప్పుడే నేను రచించిన మెమోరాండములో “ఈ శాసనముచొపున [గాంథికాం్య ధము మాట్లాడ నేరని వారిని పరిషత్తులోనుండి తొలగించవలసి ఉంటుంది; అట్టా చెస్తె ఒక్క_రయినా పరిషత్తులో నిల్చిఉంటారా?” అని అడిగినాను. తామే అనుసరించ లేనప్పుడు తమ శాసనము లోకములో చెల్లుతుందా? దానిని టోకులందరూ అనుసరించ గల రనుకొన్నారా; [పకృతి విరుద్ధముగా కొన్ని కుక్కలను గాడిదలను అత్యంత క రినశిక్షచెత సర్కసులో నేర్పరులు ఆడించగలిగినట్టు పరిషత్తువారు [పజ లందరిచేతనూ “గాంధికభాష” మాట్టాడించగలరా? ఓ హో; అవివెక విలసితముః భాష అంటే ఏమిటో [ప్రజలకు భాష ఏలాగున ఆలవడుతుందో చిన్నప్పటి నుండిన్ని వాడుతూ ఉన్నభాష పెద్దవాళ్ళకు విడిచి పెట్టడము ఎందుకు అసాధ్యమోా లోకరమందెక్కుడా చెవినిబడని భాష పుస్తకాలలో చదువుకొని నోటను "స్వేష్పగా ఎందుకు మాటలాడలేరో, అట్టి ధఛాష [పజలందరికీ విద్య నేర్పుటకు ఎందుచెత ఉపచరించదో తెలియనివారు ఎంత గొప్పవారై తేనేమి? గ్ర దేశభాష జోలికి రాకూడదు. ఇతర విషయములలో వారికి గల గొపతనమూ పలుకుబడీ చూచి [పజలు [భ్రమపడి వారి శాసనము దేశమునకు హితమయినదని నమ్మినారు గాబోలు. అయితే నమ్మినవారు ఎవరూ నమ్మినదానిని ఆచరించినట్టు తోచదు. పరిషత్తువారి బహిమ్మార శాసనను [పకటితమైన పిమ్మటనే గాంధి మహాత్ముని ఉపదెశము మూలముగా మన దేశమందు అంతటా పట్టి దినదిన (ప్రవర్థ మానమయి పట్టరాకుండా ఉన్న ఉత్సాహమువల్ల స్వాతం త్యాభిలాష స్వదేశాభిమానము స్వరాజ్యెచ్చ సంఘ బజీవనమందు తక్కిన వ్యాపారములను వికసింపజేస్తూ ఉన్న టై సకల వ్యవహార నిర్వాహమునకు పరమసాధనమైన దెేవభాషనుచూడా అనేక విధముం విజ్బృంభింప జేస్తూ ఉన్నది, పరిషదృపిష్కా-

లీ

రము పాటించకుండా వ్యావహారిక నాషలో పుస్తకములు వ్యాసములు అనేకముగా రచించి [పక టిస్తున్నారు. సభలలో అంచరూ వ్యావహారికభాషలోనే యధెచ్చముగా ఉపన్యాసములు చెస్తున్నారు. అధ్యక్షులు కూడా ఆ భాషే వాడుతున్నారు. అందులో తీర్మానములు (వాస్తున్నారు. గోదావరీ కృష్ణ వేణినది [పవాహమువలె సర్వసౌభాగ్య పదమై దేశనాయకుల ముఖములనుండి వాస్తవ క మైన దెశధాష ఎల్వడి దెళస్టుల వ్యవసాయము సఫలము చెస్తున్నది; దాసి | యోగ్యత దాసి జొచిత్యము దాని మాధుర్యము దాసి [పాశ స్యము అందరు చవిచూసున్నారు. దాని సౌలభ్యము దాని [పాచుర్యము దానిని అందరికీ ఆదర లలా శీయముగా చేస్తున్నవి. తెలుగువారికి వాస్తవమైన దేశభాష ఇదే అనిబోధపడు .- ' తున్నది. గాంధిమహాళ్ముడు తెలుగువారితో తెలుగున మాట్లాడగోరితే ఈ తెలుగేకదా నెర్చుకొని అభ్యసించవలను? ఈ తెలుగువంటిదేకదా ఆయనా ఆయన సతీమణి కస్తూరిబాయిగారూ మాట్లాడె గుజరాతీ. అట్టి గుజరాతీలోనేకదా ఆచార్య గిద్వానిగారు తన శిష్యులకు పుస్తకములు ర చించుచున్నట్టు గుజరాతీ విద్యాపిఠ కార్యని వేదనమందు (పకటించినారు. శ్రీ రఏం[దనాధ ఠాకూరుగారి బంగాశీకూడా ఈ తెలుగువంటిదే. ఆయన రచించిన సుప్రసిద్ద కావ్యములకు అదే ఉచిత మైనది, యేసు కీస్తుకూడా ఈ తెలుగువంటి యూదుల దేశభాషలోనే పామరులయిన తన శిష్యులకు పరమ ధర్మ ముపదేశము చేసినాడు. బుద్దదేవుడు

[ప్రజలకు అహింసాధర్మము పారిభాషలో ఉపదేశించినాడు. మనము మాట్లాడే తెలుగువంటిదే వారు ఆకాలమందు మాట్లాడే పాలీ బౌద్దసంఘముల వ్యవహార మంతా వ్యావహారిక భాషలోనే జరుగవలెనని బుద్దుడు శాసించినాడట.* అన్ని దెశములందున్ను అన్ని కాలములందున్ను ఆబాల గోపాలం ఆందరికీ ఉపచరిం చెటట్టు ధర్మోపదేశము చేసిన గురువులు తమ నోటిమాటలలోనే ఉపన్యాసములు చేసినారు. వారి శిష్యులలో (వాత నేర్చినవారు ఆ మాటలు (| వాసి పెట్టుకొని తాము చదువుకొంటూ ఇతరులకు చదివి వినిపించేవారు. ఇదే లోకమందు సం్రపదామయము.

[గాంధీకాంధమునందు మనవారికి గల గౌరవము భారతాది [పాచీన [గంథముల యందున్న గౌరవమునుబట్టి కలిగినదే; కాని దాని (పాచీనతచేతనూ దానిని అభ్యసించుటకు పడవలసిన కష్టముచెతనూ కలిగినదికాదు. | పాచీన భాషలన్ని [పాచీనకాలమందు వాడుకలో సర్వజన సామాన్యమైనవే. విషయ మందు స్వత :ఃలెని గెరవము [పాచినభాషలో చెప్పితే మ్మాతము వస్తుందా?

• న080రే4 కడ ౬౦౧, *01. పి. 449 ణ్‌

ర్‌

విషయమందు వాస్తవముగా ఉన్న గౌరవము సర్వ సామాన్యమైన ఛాషలో చెప్పితే పోతుందా? లేక తగుతుందా? థాష పరమార్దము కాదు. అర్ద సిద్దికి సాధనము; ఉపకరణమువంటిది. చిన్నప్పటినుండిన్న అందరికి సామాన్యముగా అలవడ్డ భాషకన్న [ప్రయత్నపూర్వక ముగా నేర్చుకుం టేనె కాని రానీ భాష భథభావబోధకు అధికానుకూల మైన సాధనమవుతుందా? లెకికధాష త్యజించేవారికి లోకయ్యాత జరగదు. అవసరోచితముగా వాడుకచొప్పున ఎవరి దర్హాకొద్ది వారు మాట్టాడవచ్చును. వచ్చీరాని “(గాంథికాయ్యధము”తో మ్మాతము తమ భాషా పాండిత్యము లోక వ్యవహారమందు [ప్రకటింపజేయడము హాస్యాస్పదముగా | ఉంటుంది. ఇంటర్‌ (_పెటర్టు [(టాన్సులేటర్లు వారి అభ్మిపాయములు, వాడుక మాటలతో తెలియజేస్తేనేకాని వ్యవహారహాని కలుగుతుంది. మన దెశ భాష _ లానివారు మన దేశము వచ్చి హిందీలోనో ఇంగ్రీషులోనొ ఉపన్యాసములు చేస్తే వాటి అర్ధము ఆ భాషలు నెర్చిన తెలుగువారు మనకు తెలిసిన తెలుగున చెప్పక [గాంథికాయధములో చెప్పడము వ్యర్ష్య్వపయాసము కాదా? ఒక తెలుగువాడు | పాచీనాంధ భాషా పండితుడై నా, తెలుగు (ప్రజలతో మాట్లాడేటప్పుడు, అందరికీ

సుబోధముగా తన వాడుక మాటలే మాటాదవలనుగదా. సిత్యమున్నూ జనులందఠతూ వాడుతూఉన్న ధాష రద్దుజసి, (గాంధిక భాష దానికి మారుగా వాడదవలసినదని శాసించేవారు వివేకులయితే, [గాంథిక మేదో స్పష్టముగా నిరూపించి, దానిని సులభముగా అందరూ నెర్చుకొనుటకు అను కూలమైన సాధనములు ముందుగా ఎర్పర్చి ఉందురు. | గాంథికభాషా లక్షణము ఇంకా [గాంథిక భాషాకావ్యములందె నిగూఢముగా ఉన్నది. ఇప్పుడున్న వ్యాకర ణమువల్ల ఆ లక్షణము స్పష్టముగా తెలియదనీ, ఇప్పుడున్న నిఘంటువుల వల్ల శబ్దరూపములు శబ్దారములు కబ్బపయోగములు నిస్సంశ యముగా తెలుసు కొనుటకు సాధ్యముకాదని, భారతాది [పబంధముల పాఠములు ఇప్పటి అచ్చు పు సకములలో శుద్రమయినవని విశగసింపలేమని, [పాచీన [గంథములు అచ్చు పడకుండా ఇంకా అనేక మున్నవనీ అవికూడా శోధించి చూస్తేనే కాని ఆ భాషాలక్ష్షణము సంపూర్ణముగా ఏర్పుడదని.___మ,. జయంతి రామయ్య పంతులు గారే విరోధిక్సన్నామ సంవత్సరాది సంచికలో “ఆంధధభాషాసంఘము అనే వ్యాసమందు (వాసి (పకటించినారు. ఇల్లై శ్రీ వేదము వేంకటరాయశాన్తిగారు నెల్లూరిలో జరిగిన పరిషత్సభలో అధ్యక్షోపన్యాసమందున్ను, ప్రీవరయుల చినసీతారామస్వామిశాన్త్రిగారు ఆ సభలోనే ఆంధవ్యాకరణములనుగూర్చి చేసిన ఉపన్యాసమందున్ను వళదపర్చిగారు. ఈ భాష కవల _గంధస్థమయి, (ప్రయోగ శరణముగానే ఉన్నది. రర వ్యారరబమునుబట్టి సధువనవలసిన శబ్దము మల

ర ( ఒక వ్యాకరణమునుబట్టి అసాధువనవలసీ ఉన్నది. ఒక కోశమునుబట్టి సాధువుగా కనబడే శ బరూపము మరి ఒక కోశ మునుబట్టి అసాధువుగా కనబడుతుంది. ఈ భాషలోని శ బములరూపము సందిగ్గము. శబములలో జొపవిభ క్రికము లేవో, అనౌపవిభ_క్రికము లేవో ఏర్పడలేదు. కావలసిన విభ క్రిలోగాని, వచనములో గాని ఏ కబ్బము పడితే ఆ శబ్దము [పయోగించుటకు సిద్దరూపములు తెలి సేనే కాని వల్టపడదు, ఏవి నిత్రాకవచనాలో, ఏవి నితః బహువచనాలో తెలియదు. శబమూ శద్దారమూ తెలిసినా, కారకము సందిగ్భముగా ఉస్నప్పుడు [ప్రయో గించుటకు పనికిరాదు. [కియలన్ని టికీ [గాంధికా్యధములో _పెరణార్హకరూపము | లెట్టుండునో వ్యాకర ణమువల్లగాని కోశములవల్లగాని తెలియదు, [ప్రయోగము య లైనా ఒక [ప్రబంధమునుబట్టి సాధువనదగినవి మరి ఒకదానినిబట్టి అసాధువు లనవలఠిను, భారత పయోగములయినా కూర్పులన్ని టిలో ఒకలాగున లేవు, ఈ భాషాలక్ష్షణము ఇట్లు పరమగహన మవుటచేత మన పూర్వులలోనై నా లెస్సగా సంస్కృతాం ధకావ్యములు చదివి నిరంతరభాషార చనాభ్యాసము చేసిన పండితులుమ్మాత మే [గాంథికాం ధమున | పబంధములు రచించేవారు. వాటిలోని మంచిచెడ్డలు వారివంటి పండితులే విమర్శించేవారు. ఇది సంస్కృతమువలెనే బహుకాలాభ్యాసము చెసి నేర్చుకోవలసిన భాష, అన్నవస్తములకోసము పాటు పడనక్క_ర లేనివారి కే సాధ్యము. పరిషత్తువారు చక్కగా ఆలోచించరుండా వట్టి (గాంథికాం ధ థాషాాభి మానముచేత “ఈ కాలమందు అనేకులు నిర్దష్టముగా [గాంథికా్య ధమున అనేక (గంథములు రచిస్తున్నారని, అవి చదివేవారు వేలకొలదిగా [పజలలో ఉన్నా రసీ” సభలలోనూ, పు సకాలలోను, పతిరలలోను, మహాజర్లలోను డరూరా (పకటించీ _పజలకున్ను (పభుత్వమువారికిన్ని నమ్మకము పు స్టటంత నిబ్బర ముగా దృడఢీకరించి చెప్పినారు. అయితే, వారు చెప్పిన మాట లోకమంతా నిజమని నమ్మినా, నేను నమ్మజాలను. నేను విమర్శించి తెలుసుకొన్న విషయము | నిర్మాగమాటముగా చెప్పుతాను, ఇందుకు తార్కాణముగా గొప్ప [గంథకర్తలని మన కాలమందు [పఖ్యాతి పొందినవారిన్తే “ఎర్కొని చెప్పగలను. [(గంథక ర్రపేరు విని [భమ [ప్రమాదములకు లోనుగాక, ఆయన (గంథము సవిర్శముగా చూచినవారు నా మాట వాస్తవమని నమ్మకపోరు. సభలో కొందరు [గంధక ర్తల యెదుటనే వారి (గంథములలో భాషాదోషములు నిరూపించి చూపించినాను. గొప్ప పండితుల (గంథములలో తప్పులు పట్టడము సాహసమే; కాని ఆ పని ' దురుద్దేశ ముతో చేయలేదని _లిరరణశుద్దిగా చెప్పురున్నాను. సుపరిచితము కాని

గా

"కేవల | గాంథికాయ్యధభాషను రచించుటకు పూనుకొం టి పండితులకైనా తప్పులు ఆనివార్యమెైనప్పుడు,; ఆ పండితులయినవారికి ఆ భాష సుతరాం అసాధ్యమని రుజువుచేయడంకోసము ఏదిలేర నేను ఈ పని చేయవలసివచ్చినది. నిముని వంటివాండ్హ ౪ జఉర్ణముకాని ఆహారము పిల్లలకు పడదని చెప్పడము తప్పుకాదు. (గాంథికార్యధభాసారచనకు మార్గదర్శకులు పరవస్తు చిన్నయసూరిగారు. వారి క స్‌తి చందిక మొదటి కూర్పు రెందవ కూరుు దారు స్వయంగా అచ్చొ త్తించి నారు; వాటి పతులు ఆంధ సాహిత్యపరిషత్తువారివద్ద నున్నవి. పిమ్మట | అనేక మైన కూర్పులు అచ్చుపర్ణవి; ఎన్నో సవరణలు (కొన్ని మంచిఏ, కొన్ని చెడ్డవీ) పరిష్క_ ర్తలు చేసినారు; గాని, మొదటి కూర్పులోని తప్పులు కొన్ని ఇంకా నిలిచి ఉన్నవి. కాక్కా-ండ వేంకటరత్నం పంతులుగారిని, కందుకూరి ఏ రేశలింగం పంతులుగారిని అనెక దుష్ట (గంధక ర్తలకు (ప్రతినిధులుగా గణించి, వారి | గంథములలోని భాషా దోషములు శ్రీ వేదం వంకటరాయ శాస్త్రిగారు (పకటించినారు. ఈ శాస్త్రిగారి తప్పులు వేలకొలదిగా నేను వారి |గంథాలలో చూచినాను. కొన్నినా తెలుగు పష్మతికలలో (పకటించి, ష్మతిక [పతులు వారికి పంపినాను. వీరివంటివారే పురాణపండ మల్లయ్యశాన్త్రిగారు, మల్హాది సూర్యనారాయణళాస్ర్రిగారు; కల్లూరి వెంకటరామశాన్తిగారు, న్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రిగారు, వావిలికొలను సుబ్బారావు పంతులుగారు, పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు పంతులుగారు, కూచి నరసింహం పంతులుగారు, కొమ రాజు లక్ష్మణరావు పంతులుగారు, చిలికాని లచ్చారావు బహద్దరుగారు, కాశీభట్ల [బహ్మయ్యళాన్త్రిగారు, జయంతి రామయ్య పంతులుగారు, వంగూరి సుబ్బారావు పంతులుగారు; ఇంకను అనేకులు ఇట్టివారే. ఏరు రచించిన |[గంథములలో లక్షణవిరుద్రమయిన శబ్దములు (కొన్నిటిలో అపరిమితముగాను , కొన్నిటిలో కొలదిగాను) నేను కళ్లారా చూచి ఉన్నాను. పిజ్ఞాన చం[దికా [గంథమాల ఆంధధ్యపచారిణీ [గంథ మాల, వే(గుచుక్క. [గంథమాల, విజ్ఞాన భాోనోదయ [గంథమాల, ఆంధభాషాభివర్ద సి (పచురములు, లక్ష్మేవిలాస కం పెసీ |పచురములు, రామాకం పెనీ [పచురములు.___ ఇంకను మరికొన్ని మాలల లోనివి, [పచురములలో నివి, [పచురణములలోనివి |గంథము లనేకమున్నవి. అవి అన్నీ కూడా ఇట్టివే. యూనివర్సిటీ పరిక్షలకు, స్కూలు ఫైెనలు పరిక్షకు పఠసీయములుగా నిర్ణయించే అధునాతన కవి విరచిత [గంథాలున్నూ ఇట్టివె. యూనివర్సిటీ కాంపోజిషన్‌ కమిటీవారు 1914.వ సం॥ రిపోర్టులో [గాంథికాంధ రచనకు ఆదర్శముగా "పేర్కొని [పకటించిన [గంథాలలో ఒకటైనా నిర్దుష్ట మైనదిలేదు. ఒకటైనా నిర్దుష్టమైన (గౌంధికాయధ (గ్రంథము మచ్చుకోనము

రి పేర్కొని [సక టింపవలెనని జయంలి రామయ్య పంరులుగారి ద్వారా ఆంధ సాహిత్యపరిషత్తువారిని కోరినాను; గాని నా కోరిక వ్యర్థమెనది. సలక్షణమయిన (గాంథికాంధభాషలోనే ఈకాలమందు అనేకులు [గంధ రచన బస్తున్నారని రుజువుచేయుటరు పడెండ్హ [కిందటి [గాంథీక భాషావాదులు మహజర్లలో ప్రకటించిన విషయములు వాస్తవము కాదని పెపేరాలో రుజువు చేసినాను. ఇకను, వ్యావహారిక భాష లో [గంథములు పూర్వులు రచించి ఉండ ఆ లేదసీ వ్యావహారిక భాష లక్షణవిరుద్ధ మయినందున (గామ్యముగా దానిని పరిగణించి పూర్వులు బహిష్కరించినారనీ, అట్టిభాషలో నేడు [గంథములు రచించి బడులలో పిల్లలచెత చదివించుట, సనాతన సత్సం[పదాయమునకు కేవలము విరుద్దమని, [గాంధిక వాదులు [పకటించిన విషయముకూడా విమర్శించి అదికూడా అసత్యమని రుజువుచేసాను. వ్యావహారిక భాషాని షృయోజనమని పూర్వులు ఎన్నడూ తలంచలేదు; ఆది అపరిమిత [పయోజనమైనదని పూర్వ పండితులు అంగీకరించినట్లు వారి [(గంధములే [పమాణము. చూడండి మన పూర్వులు మనవలెనే ఉత్తర పత్యు త్తరములు, [కయప్యతములు, దానపష్మ్యతములు, ఒడంబడికలు మొదలయినవి వ్యావహారిక భాషలో [వా సేవార న్నందుకు [పాచీనులు తాటాకులమీద వాసిన [వాతలు కనబడలేదు; గాని మన తాతలనాడు, ముతాతలనాడు, అంతకు రెండు మూడు తరములకు పూర్వ మందున్ను [(వాసిన తాటాకులున్నవి. (చూ. సాహిత్యపరిష త్పతిక 11 పుట 2190 మధురనాయకుల దానప్మతములు). (పాచీనకాలమందు కూడా అట్టి ఆచార ముండేదని చెపటకు తగిన [ప్రమాణము శిలాశాసనములందున్ను త్మామళాస నములందున్ను! కలదు. మహారాజాధిరాజులు తమకున్ను తమ తల్లిదం్యడుల కున్ను పుణ్యమూ క్ర్‌ర్రి వృద్దాయగుటశై దేవాలయములు, [పాకారములు, ' మండపములు, పరువులు కట్టించి, ఈశ్వరారాధనా [బాహ్మణుల కర్మలూ నిరంతరాయముగా జరుగుటకొరరు అ(గహారములు దానముచేసి తమ ధర్మ ములు ఆచం దార్క్మము చెల్లవలెనని శాసనములు చెక్కించి [పకటించినారు. | కొందరు మహారాజులు చాణిజ్యద్యాపారములు అభివృద్దిపొందుట ౩ స్వల్ప 5 సుంకములు నిర్ణయించి “అభయశాసనములు” శిలా స్తంభములమీద చెక్కించి నారు. రాజులవలెనే [ప్రజలలో ధనవంతులు కొందరు కూడా చేసేవారు. ఈ కాసనముల రచన సనాతన సం పదాయసిద్ద మైనది. దాతల పశ క్రి వంశవర్షన తరుచుగా సంస్కృతమున, క్వాచిత్మముగా తెనుగుని చంపూకావ్యములో అన్నట్టు, గద్వ్యపద్యాత్మకముగా ఉంటుంది. శాసనములోని ముఖ్యవిషయము వ్యావహారిక భాషలో అందరికి సుబోథధముగా ఉందేటందుకు [ప్రకటించుట

0 మానూలు, దానముచసీన [గామముల సరిహద్దులు సిరూపించినప్పుడు వ్యావ హారిక భాష తరుచుగా వాడేవారు, “అస్య[గామస్య సీమానో దిక్షుసర్వాసు చ కమాత్‌, సర్వేషాం సుపబోధాయ లిఖ్యంతే దేశభాషయా”' అని కారణము చెప్ప, తర్వాత ఎల్లలు వివరించివారు. రాజరాజనరేందదుని నందంపూడి శాసనము థారతక ర నన్నయు రచించినాదు. ఆ శాసనములోని ఆలుగుకున్ను భారతములోని తెలుగుకున్ను ఇదమున్నట్స స్పష్టముగా కనబడదు; గాని ఆ పిమ్మట రెండు మూడు తరములు గడచినప్పటినుండిన్ని, శాసనములలోని తెలుగుకున్ను [ప్రబంధములలోని తెలుగుకున్ను కాలమును దెశ మునుబట్టి భేదము స్పష్టముగా నున్నది. ఇట్టి శాసనములు తెలుగుదెశ మందంతంటా, అన్ని రాజ్యములలోను, [కీ.శ 12.వ శతాబ్బము మొదలుకొని 18.వ శతాబివరకున్ను అపరిమితముగా [పకటితమైపోయినవి పోగా, ఇప్పటికిన్ని వేలకొలదిగా రాతి పలకలమీదను, రాగి పట్టాలమీదను నిలిచి ఉన్నవి. వీటిలోనున్న దేశభాషా శబ్దములయందు ఇప్పటి పండితులు “[గామ్యములు”గా పరిగణించి దూషించేవి చాలా ఉన్నవి, “గామ్య" సంజ్ఞ వ్యావహారిక భాషకు పూర్వుము లేదుగాబోలు, ఉంటే దానియందు అప్పుడు ఏమీ దోషములేదు గాబోలు, మన కాలమందు “పరుల(దెగడు చోట. జెప్పనొపో అని [గామ్యమునకు (వాతలో నింద ఒక్కటే |1పయోజనముగా పండితులు నియమించుకొన్నారు. కాని పూర్వులు వ్యావహారిక భాష ఆచం[దార్శ_మును స్ముపతిష్టితములయి ఉండవలసిన ధర్మశాసనముల రచనలో యోగ్యమెనదిగానే ఎన్ను కొన్నారు. శాసనములు రచించినవారు, (కొందరనుకొన్నట్టు) “గాంథికాంధము” తెలియనివారుకారు,. స్రీనాధకవి సార్వభౌముడు |[గాంధికాంధము ఎరుగనివాడు కాడుక దా. కొండఏటి రెడ్డిరాజుల ఆస్టానమందు విద్యాధికారిగా నుండి అతడు అనేక శాసనములు రచించినాడు. వాటిలో “అస్యగామస్యసీమా చిహ్నాని దేశభాషయా లిఖ్యంతే” అని చెప్పి, వ్యావహారిక భాషలోనే సరిహద్దులు వివరించి శాసనముకొసను “విద్యాధికారి శ్రీనాధో వీర శ్రీ చేమభూవతేః ఆకరోదాకరోవాచాం నిర్మలం ధర్మశాసనమ్‌” అని చెప్పుకొన్నాడు. ఇల్లై ఆముక్తమాల్యద రచించిన కృష్ణదెవ రాయలు కోొటానకోట్టు వెలగల నవరత్నఖచిత సువర్ణాభరణములు తిరుపతి వేం టేశ్యర స్వామికి సమర్పించి, “దేశభాషను"” అనగా ఇప్పటి పండితులు [గామ్యమని దూషించి బహిష్కరించిన వ్యావహారిక భాషను తన ధర్మశాసనము తానే స్వయముగా రచించియో, లేక తన సమ్మతిని పండితులచేత రచియిం పించియో. తాటకాయలంతలేసి అక్షరాలతో దెవాలయము రాతిగోడలమీట్‌ రకలకాలమూ ఆనదాలగోపాలము లఅంవచరూ చదిని తెలిసికొనేటట్టుగా చెక్కించి

0 [పకటించినాడు. మనుచర్శిత రచించిన అలసెాని 'పెద్దనకూడా తాను చెసిన దానధర్మములు వ్యావహారిక భ్రాషలో రచించిన శాసనములో (పక టించినాడు* (శ్రీరంగమహాత్మ్య్యము, మాఘమహాత్మ్య్యము [గాంథీక భాషలో రచించి, కవి అని [పఖ్యాతిపొందిన దవశ్నిణ సింహాసనాధ్యక్షుడై న విజయరం౦ంగ చొక్కనాధ . నాయనయ్యవారి ధర్మ శాసనములుకూడ ఇట్టి భాషలోనే రచితమయినవి. ఇది అన్ని దేశములందున్ను సనాతనమైన శిష్టాచారము. అశోకుని ధర్మశాసనము లన్నీ వ్యవహార మందున్న పాశీభాషలో [పకటితమయినవి. 1502 సం॥ మొదలుకొని నేటివరకు ఇంగ్లీషు [పభుత్వమువారు తమ శాసనములన్నీ | వ్యావహారిక భాషలోనే [పకటిస్తున్నారు ఇది సంప్రదాయ విరుద్ధ ముకాదు. ఇందుకు దాఖలాగా వేరువేరు పదెశములందు వేరువేరు కాలములలో వేరువేరు ధర్మకార్యములు [పక టించుటకు రచిత మెన శాసనములు, వివరించ కుండా కొన్ని సూచించి పేర్కొంటె చాలు ననుకొంటాను. విమర్శింప నుద్దెశము కలవారు నేను సూచించిన [గంథములలో శాసనములు పూర్తిగా చదివి చూడ వచ్చును. ఈ దిగువనున్న పట్టిలో “ఏపి” అంటి ఎప్మిగాఫియా ఇండికా సంపుటములు, “ఎపి, ఇండొ- మోస” అంటే ఎప్మిగాఫియా ఇండో మోస్టామికా. “సా.ప” అంటే సాహిత్య పరిషత్పతిక . “నెల్లూ అంటే బటర్వుర్తు వేణుగోపాల. చెట్టిగార్ల నెల్టారుజిల్లా శాసనములు. “లోకల్‌” అంటే గవర్న మెంటువారి (పాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగార మందున్న లోకల్‌ రికార్డు. “శృంగా అంటే వేటూరి [పభాకరశాన్త్రిగారు రచించిన శృంగార శ్రీనాధమునకు అనుబంధము. “హెద” అంటే హెైదరాదాద్‌ అర్కాఒలాజికల్‌ సంపుటములు. “తిలిం” అంటే వావిశ్శ వెంక టిశ్యర ఇాన్ర్రిగారి (తిలిజ పత్రిక. శాసనకాలము శక సంవత్స రములని తెలియవలను. (పతి శాసనములో నుండిన్ని “గామ్య! శ బ్రములకు ఉదాహరణముగా ఒకటి ర0డు మాటలు ఎత్తి చూపిసాను.

1. ఎపి ₹”, 1108, పిఠాపురం. కులోత్తంగ మన్మగొంగరాజుల మహాదెవులు. ఊ&. అఖండమున్ను, ఉత్సవాద్ధ మున్ను.
2. హైద. 111, 1157. టఓరుగంటిదరి ఉపర్పల్లి. కాకతి గణపతిదెవని (పధాని,. ఉఊ. వనమూను, సర్వమూను,
3. ఎపి. వక1%, 166, మోటుపల్లి కాకతి గణపతిదేవని అభయశాసనము, ఊఉ, ఎల్లవారికిన్ని, ముత్యాలకూ. ర్మ (తలి. 11. 40౮0, 12531, నందలూరు. కాకతి (ప్రతాప రుదదేవ మహారాజు. ఊఉ. ఇ సిమి. -

శే 5. ఎపి. పే, 1259 దోనెంపూడి. ఆంధఖండ మండలాధిపతి నామనాయ కుడు. ఉఊ, పెట్టింది. 6. ఎపి. కే”, 1313, పీఠాపురం. కాటమరెడ్డింగారు. డీ, రెడ్డింగారికిన్ని. "7 లోకల్‌. శృంగా, 1330, కొమరగిరి, ముక్కంటిరాజు. ఊ&. రాజుగారికిన్ని + 5. డిటో. 1330, పొన్నుపళి వెమారెడ్డింగారు. ఉీ, వచ్చెవా(గున్ను, ౦ ఎప. క, 1336, దాక్షారాదుం. వేమా రెడ్డిగాం భృత్యుడు. ఊఉ. దెవల రున్ను. 10. లోకల్‌. శృంగా, 1336, కల్వపాములు. వమారెడ్డింగారు. డీ, ఇట్టిక నూయిన్ని,

1. డిటో. 1336, పొన్నుపల్లి. డిటో. ఊఉ. రండున్ను.
2. ఎపి. పే, 1350, తక్కెళ్ళపాడు. రెండవ డవరాయలు. ఊఉ. సంధుకు,
3. ఎపి. ౫క[%, 1356, వేమవరం. ఆల్రయ వమా రెడ్డింగారు. ఉ. పొద లున్ను,
4. తిలి. 1121, 40, 1423, నందలూరు. సాపవ నరసింగరాయల 'సేనాపతి- ఊఉ. చెస్తుండే.
5. సా.ప, (ఆనంద) 1434, లిరుపలి. కృష్ణ్టదెవరాయలు. ఊఉ. యింత పట్టున్ను.
6. రవిజీవితములు. 440, కోటకాాగహారం, అల్లసాని పెద్దన. ఊఉ. ఇ సిమి.
7. డిటో. 1.441, సింహాచలం. కృష్ణ దేవరాయలు. ఉ. నడిచేటందుకు కూడా పోతారు. రి. తిలి. క, 40, 1541, నందలూరు. సదాశివరాయలు. డి. నలభె ఒకటి.
8. ఎపి. ఇండో. మోస్టా, 11557, గోల్కొండ, సులాన్‌ అబ్దుల్లా కుతుబ్‌ శాహి, పుచ్చుకొంటున్నాను, బాలా, |, 20. ఎపి. “1, 1630, తిరిచినాపల్లి. విజయరంగ చొక్కనాధ నాయనిం గారు. ఉ. వుండేటందున, చేసుకొను. 2, నెల్లూ, పు. 436, 1713, ముత్యాలపాడు. కలిగిరి సుందరయ్య. ఊ. నడి పిస్తూ, రెండో. వ్యావహారిక భాషాాపయోజనములలో శిష్టసంర్యపదాయసిద్ధ మైనది ఒకటి [వాతలయందు కూడా తెలుగుదేశమంతటా 700 సంవతృరములు శిలాక్షరమె ఉన్నట్టు రుజువుచేసినానుగదా. ఈ భాష నంభాషణయందే కాని [(బాతలయందు

12

పూర్వులు వాడలెదని వాదించినవారి మాట అసత్యమనుటకు ఈ ఒక్క [ప్రమా ణమే చాలును. అయితే ఈ భాష అపరిమిత ్కపయోజనసమని నేను రుజువు పర్చుటకు (పతిజ్ఞచేసి ఉన్నాను, కనుక మరికొన్ని [ప్రయోజనములు స్మపమాణ ముగా వివరించి చెప్పవలెను.

ఆబాలగోపాలము తెలుగువారందరికీ పాడుటకూ వినుటకూ ఆసక్రి పుట్టించే పాటలు, పదాలు, కీరనలు మొదలయినవి వేలకొలదిగా ఉన్నవి. కొన్ని టిలో భక్తి, కొన్నిటిలో శృంగారము, కొన్నిటిలో జ్ఞానము, కొన్నిటిలో | హాస్యము, ఇర కరుణ, శోకము మొదలైన రసములు. అన్నీ ఏటిలో వ్యక్త పడుతున్నవి. ఖవి వ్యావహారికభాష లోన సనాతనసత్స్పం పదాయానుసార ముగా పూర్వకవులు రచించేదారిని తొటాకుమీద (వాసిఉన్న ఈ పాటల పుస్తకాలు చూసే తెలుస్తుంది. ఇట్టి పుస్తకాలు దెశమందంతటా ఉన్నవి. తంజావూరి సరస్వతీమహలులో, చెన్నపట్నము గవర్న మెంటు [పాచ్యలిఖతపు స్తకాభాండా గారమందు, ఆంధసాహిత్య పరిషత్పు స్తక భాండాగారమందు చాలా [గంథము లున్నవి. ఈ పాటలకు “కావ్య” నామము చెల్లదా? సంస్కృతమందు జయ దేవుడు రచించిన గితగోవిందమువంటివి కావా భరతశళాస్త్ర [ప్రవీణులయినవారు తిరుపతిలోని తాళ్ళపాకవారు, తంజావూరిలోని త్యాగరాయలు; మన్నారుగుడి రోని సభాపత య్యగారు, 'మెతయ్యగారు మొదలయినవారు రచించిన తెలుగు కీర్రనలు? ఈ కవులు, పండితులు కారనగలరా? విద్యత్క్మవులు వ్యావహారిక భాషలో ధర్మశాసనములు రచించినర్ధై, ఆ భాషలో పాటలూ పదాలూ కూడా రచించినారు. తాళ్ళపాక వారు సంస్కృతమున, [పాచీనారధమున అనేక కావ్యములు రచించినవా రేకదా, నిరంకుశో పాఖ్యానము రచించిన రుదకవి సుుగీవవిజయమనే యక్షగానముకూడా రచించినాడు. అందు “తిపుటలు, యేలలు, ద్విపదలు, అర్శ్భచందికలు, జం"పెలు మొదలగు రాగతాళజ్ఞానము నందు జదువవలసిన భాగ మెక్కుడుగా నున్నది” అని సా.ప. పతిక ౪111 వ సంపుటములో విమర్శకులు చెప్పెనారు. ఇవి అన్నీ వ్యావహారిక భాష లో ఉన్నవి. ఉ త్తరరామాయణము రచించిన ధరణిదేవుల రామయమం౦్శతి విషుమాయా విలాసమనే యక్షగానము ఇ క్ర రచించినాడు. అప్పకవి రచించిన యక్షగానము దొరకలెదుగాని, అదిన్నీ ఇగ్లై రచితమై ఉండునని ఊహించవచ్చును. పూర్వ కవుల సం్రపదాయమును అనుసరించి మన తాతలనాటి మృత్యుంజ యవిలాసము రామదాసు కీర్తనలు, తూము నరసింహదాసు కీర్తనలు, నిట్టల [పకాశదాసు కీర్సనలు," కృష్ణమాచార్య కీర్తనలు మొదలగునవి తెలుగుదేశమందు నెలకొని ఉన్నవి. ఇవికాక, స్ర్రీలపాటలు, పెద్దఎ చిన్నవ, నవరసభరిత మైనవి వేలకొల

13 దిగా ఉన్నవి. పాొామరజనులు పాడేవె వాస్తవమైన [గామ్యధాషలో నసుండుట ఉచిత మేకదా; అట్టివి శిష్ణులుకూడా పామరులకోసము నానావిధములా రచించి నారు, సోహంభావతత్వములు పామరులకోసము పాటగా ఉన్నవి. భ కిబోధక ముగా సువ్విపాట ఒకరు రచించినారు. ఇట్ర స్తోతములు, విన్నపములు, అష్టకములు, చూర్చికలు, రగడలు, దండకములు, ద్విపదలు షాడుటకు అను కూలముగా భక్తులు రచించినవి అపరిమితముగా ఉన్నవి. వీటిలోని భాష శిష్ట వ్యవహారమందున్న దె కాని కేవల (గంథస్థమైనది కాదు. వడ్డాది సుబ్బారాయుడు క పంతులుగారివంటి నేటికవులు వ్యావహారిక భాష పాటలలో సయితము వాడకూడ దని బహిష్కరించి, [గాంథిక భాష లో పాటలు రచించినారు. [గామ్యభాషలో పాతపాటలు పాడినవారందరూ నరకములోపడిపోయినారు గాబోలు; [గాంథిక భాషలో పాడితేనేకాని మోక్షము దొరకదు కాబోలు? పూర్వుకవుల సర్మ్మపదాయమును అనుసరించి సంకీర్రన లక్షణము నిరూపించిన తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు భక్తుల కీర్తనలు ఎటువంటివని చెప్పినాడో చూడండి:__ “మ. ,శుకులై శాస్త్రములై పురాణ రథలై సుజ్ఞానసారంబులై, యతిలోకాగమవీధులై వివిధ మంతార్హంబులై నితులై , కృతులై వెంకట శై లవల్రభరతి (కిడారహస్యంబులై , నుతులై తాశులపాక యన్నయవచో నూత్న్మకియల్‌ చెన్నగున్‌.” పదరచనలో [గామ్యోాక్తులు బహిష్క_రించలేదు సరికదా, అవి ఎట్టు [పయోగించవలెనో విశేషించి విధించినాడు. ఇక్కడ [గామ్యోక్తులు అనగా పామరజనుల నూటము అని అర్ధము స్పష్టము. | “క, పదముల శృంగార వధూ మృదుమధుర మన్‌ జ్జ వాక్యమ్మిశములై నన్‌, విదితార్ధ [గామ్యోక్తులు, పదిలముగా( బొంక మెజి;గి పలుకం జెల్లున్‌.” “క. పురుషో క్రి సంస్కృతంబును దరుణీవుక్యమున, [బాకృతము నిచ వధూ పరిభాష నితర భాషలు పరగిన్మకియ నుచితథాష పదముల జెల్టున్‌.

॥ | |. క్‌, పల్టవ నారి ఘ్రుచ్చ్భా

ద్యుల్హాస మనోజ్ఞ బంధురోక్తులు చవియై

చెల్టును (గామ్యములై నను

హల్రిసక ముఖ్యనాటకాదిక ఫణితిన్‌.

క, జగతిగల చెల్లుబ శై

నగినగి భాషించునట్టి నానుడిపలుకుల్‌

తగదన రహిచెడు బువ్వుల

సౌగ సుడుగం బిసికి కంపు చూచిన భంగిన్‌. |

ఇప్పుడుకూడా సామాన్య జనులు పాడే దరువులు, జక్కుల రేకులు, ఏలలు, గొబ్బిళ్ళు చందమామపదములు మొదలయినవాటికి లక్షణము నిరూ పించినాడు. అందరూ ఎరిగి ఉన్న పాటలలోని వ్యావహారిక భాషకు ఉదాహర ములు అట్టే అక్క_రలదు. “ఉపచారము చేసేవారున్నారని మరువకురా,” “ఉండేది రాముడొకడు,” “చెడేబుద్ధిమానురా, ” “ఎవరని నిర్హయించెదిరా,” “రాజు వెడలెజూతాము రార్కె” “చింతిసున్నాడే యముడు,” “ఇంకా దయ రాకుంటే ఎంతని సైరింతునురా” ఇట్లు భజనజేసే విధము తెలిసిన రామభక్తుడు త్యాగరాయలు తన కీర్రనలు రచించినారు. ఐదవ సంవత్సరాది సంచికలో హరినాగభూషణముగారు రచించిన శ్రీమత్‌ త్యాగరాజచర్మి తము చదివితే తెలుస్తుంది త్యాగరాయలు ఎట్టివారో. ఏరి భాష భజనపరుల కందరికిన్నీ [పియమెనది. వాస్తవమైన [గామ్యభాష ో శిష్ట సంసర్గములెని పామరులకోసము వేరేపాటలు రచితమై అనేకము లోకమందున్నవి. వాటిలోని [గామ్యము శిష్టుల వ్యవహారమందుండదు. అట్టి [గామ్యము హాస్యానికై తేనేతప్ప, శిష్ణులు పాడితే అసహ్యముగా ఉంటుంది. శిష్టులు పాడే పాటలతో శిష్టవ్యవహార సిద్దమైన మాటలే ఉంటవని నన్మువలెను. ఇట్టి పాటలపు స్తకాలు గవర్న మెంటువారి లిఖితపు స్తక భాండాగార ||

మందున్నవి కొన్ని పేర్కొని చెప్పుతాను. మృత్యుంజయ విలాసము, రుక్మాంగద చర్మిత, కృష్ణమాచార్య కీ ర్రనలు, ముద్ధుపలని స ప్రపదులు, రుక్కిణీగోపాల సంవాదము, లక్ష్మణమూర్చ, తారాశశాంఠము; సోహంభావతత్వములు. గోపీ గోపాల సంవాదము, దసరాపద్యాలు, రామదాసు కీర్తనలు, సిరియాశుచర్మి తము, వేదాంతకీ రనలు, పారిడాత్మ పబంధము, సువ్విపాట, జీవై క్యబోధము, మాద వాష్టకము, వేంక టిశ్వరాష్టకము,; రఘురామాష్టకము, రాఘవాష్టకము, కడపాధి నాయకాష్టకము, కోనేటిరాయాష్టకము, నవనీత చోరాష్టకము, దాఇారామఖీ మేశ్వ రాష్టకము. ఆంధసాహిత్య పరిషక్ప్చు స్తక భాండాగారమందున్నవి. _అధ్యాత్మ

[5

రామాయణ క ర్రనలు, ఒప్పగింతపాటలు, కీ ర్రనలు, కృష్ట కిర్తనలు, రామ కీ రనలు, గొల్లభామ పదము, గొల్పక లాపము, జ్ఞానగురుస్తో త కీర్రనలు, త లుపులవద్ద పాటలు, పిళ్శారప్ప పదములు, మువ్వగోపాలపదములు, రామా యణ పదము, వెంకటేశ్వర కీర్తనలు, వేదాంత కీర్రనలు, వేదాంతపదము, వేదాంతముపాట, శారదా రామాయణము, శివకీ ర్రనలు, శృంగారపుపాటలు, శ్రీశెల శివకీ ర్తనలు, మ్షేతయ పదములు. ౪ లిననుసరించి రగడలలోను దండకములలోను వ్యావహారిక భాష కొలదిగానో, అధికముగానో ఉంటుంది. భారతము, భాగవతము, రామాయణము మొదలైన ఇతిహాస పురాణములలోని _... కథలేకాక, పల్నాటి వీరచర్శితము, బొబ్బిలియుద్ధము, భక్తులకధలు, దేవతల మహిమలు పెద్దపదములుగా పూర్వక వులు ద్విపదలు రచించి (ప్రజలకు [పసా దించినారు. పరిషత్తువారి బహిష్క్టరణము ఆంధమహాజనులు అంగీకరించి ఈ పాటలన్నీ [గాంధికభాషలోనికి మార్చివే స్తే, లోకానికి ఉపకారమా అపకారమా? ఆలోచించుకోండి. తెలుగువారు, స్త్రీలు, పురుషులు, పెద్దలు, పిన్నలు, పండితులు, పామరులు తాటాకులమీద (వాసుకొని కానీ, [(వాయించుకొని కానీ, చదువుకొని కానీ, చదివించుకొని కానీ, ఈలాటి పాటలవల్ల చతుర్విధపురుషా ర్ధ ములు సాధించేవారని చెప్పట అతిశయోకి కానేరదు. [గాంథిక భాషలో రచించిన [గంధములు పండితులకు మాతమె ఉపమయోగించును; ఇవి అఖిల లోకోపకారములు కావు, ఇట్టివి అందరికోసము వ్యావహారిక భాషలో రచించుట

సత్సం[పదాయమని దాని (పాచుర్యమును బట్టి సిద్ధాంతము కాదా? తెలుగువారు నాగరికులు, నూటికి తొంభై మందికి ఓనమాలు రాకపోయినా పెద్దల ధర్మాన పాటలూ, వదాలూ విని, పండితులకు తెలిసిన విషయములు అనేకము నేర్చుకొని, తెలివితేటలు గలిగివున్నారు. వారి రుచులకు తగినట్టి

• నాటకములుకూడా పూర్వకవులు రచించేవారు. కీ.శ. 17-వ, 15-వ శతాబ్ద లలో తంజావూరు రాజధానిగా చోశమండలమును పరిపాలించిన తెలుగురాజులూ మహారాష్ట్ర రాజులూ సారస్వతమందు చాలా అభిమానము గలవారు. తెలుగు రాజులలో కొందరు (పఖ్యాత పాండిత్యము సంపాదించి కావ్యములు రచించి నారు, వారుంచుకొన్న వేశ్యలు కెందరు ఏవిదుషమబణులు; సంగీత సాహిత (ప్రవీణులు. వారి ఆఅస్థానమందు అన్నిభాషలూ, అన్ని ఇాస్త్రములూ, కళలూ అభ్యసించి ఆరితేరిన పండితులుండేవారు. ఈ ఆంధ మహారాష్ట్ర రాజుల కాల మందు రాజులున్ను వారి పండితులున్ను వారివశ్యలున్ను రచించిన నాటక ములు అనేరము ఇప్పటికిన్ని అచ్చట సరస్త్వతీమహలులో వున్నవి, తెలుగున, అఆరవమున, రన్నడమున, మహారాష్ట్ర్రమున, హింవచ్‌ని, సంస్కృతమున ఇవీ

16

రచితమెనవి. 1918.ప సంపత్సర మున అచ్చట భారత పతులు చూచుటకు వెళ్ళి ఆరువారములుంటిని. ఉద్దేశించిన పనికే కాలము చాలనందున సుమారు ఇరవై నాటకములు అక్కడక్కడ చదివి చూచి, మరి యాభై నాటక ముల "పళ్ళుమా తము (వాసికొన్నాను. విజయరాఘవనాయనింగారు, రంగాజమ్మగారు; కోనేటి దీక్షితులు మొదలయిన కొందరి రచన విశిష్టముగావున్నది. దానిలో వ్యావహారిక భాష పాతఠోచితముగా ఆ కాలమందు తంజావూరులోని వాడుకను | ఆ "సరించి వున్నట్టు కనబడినది. అనేక నాటకములలో వచనముల మాదిరివే పద్యాలూ, పాటలూ వాడుకమాటలతో రచితమయి వున్నవి, వుదాహర ణార్థము ల రఘునాధనాయినింగారి. కొమాళ్ము విజయరాఘవనాయనింగారు (గొప్ప పండితుడు) రచించిన రఘునాధాభ్యుయ నాటకములోని “రాజ్యం జమాగర్చు అట్టవణరంగయలెక్కు వినిపించిన విధం” గ్ర వేటూరి [పభాకర శాస్త్రిగారు [పకటించిన “ఠంజావూరి యాం[ధరాజుల చరిత” పీఠిక 32.వ పుటలో చూడవచ్చును. శాహబీమహారాజు రచించిన పార్వతీపరిణయ నాటకము లోనివి ఒకటి ం0డు వాక్యాలుమాా తము మచ్చుకు ఇక్కడ వాస్తాను.

సూూతధార వచనం__ యవరోయి భాగవతుల్లారా : వి ఘ్నెశ్వరుండు వచ్చినాండే పూజచే సేటందుకు పూజారివాణ్ణి పిలవవోయి.

పూజారివచనం౦ __ నేనై ఆవచ్చినాను. పరిచార కుణ్ణి పిలిపించండా.

హపారిజాత్తాపహార ణములోని సీసపాదం___ “పలుమారు నాకొంగు బర్లువ దేమిరా, మాయత్త ఏం'టేను మాటవచ్చు.”

ఆం్యధభాషాసారస్వతముల పరిణామము నిరూపించుటకు ఈనాటక ములు ఆవశ్యక మయినవని వేరే చెపనక్కర లెదు.

కథలు (పతి దేశమందున్నూ ఆబాలగోపాలం అందరికీ [పియమైన సారస్వతముగా పున్నవి, పాటలపతెనే ఇవన్ని జనులు నిరక్షరులె పున్న కాలమందే పుట్టినవి. (వాత నేర్చినతర్వాత జనులు ఈ కథలు (వాసుకొని తాము (్‌ చదువుకొంటూ, ఇతరులకు చదివి వినిపించేవారు. సర్వజన సామాన్యముగా వున్న భాషలలోనే [వాతయందుకూడా ఈ కథలు కనబడుతున్నవి, మన దేశ మందు కూడా ఇట్లు రచించిన కథలపు స్తకాల [వాత్యప్రతులు అనేకమున్నవి. ఈ కథలు అచ్చువేయించవారు [వాత్మపతులలో వున్న టై [గంథముంచవలెను; లేదా పూర్వకాలపు భాష దుర్చోధముగా వుంటే తమకాలపు భాషలో వున్నట్టు సవరించి సుబోధముగా చేయవలెను; గాని, లోకులకు అపరిచితమయిన భాష లోనికి మార్చడము యుక్తమా? ఇట్టి దురాచారము మరేదేశమందున్ను లేదు. (గాంథికభాషలోనె పూర్వులుకూడా కథలు రచిందచేవారని తోచునట్టుగా ఇప్పటి

క్ష గో

, అచ్చుపు స్తకాలు దుష్టపరిష్క ర్తల కూటక ర ణమువల్ల మారురూపము పొందినవి, వాడుకభాషలోని కథలు పిల్రల స్వంతసారన్వతము; పామరులస్వత్వము. సర్వజన సామాన్య సంపత్తి, వాడుకలోలేని భాషలోనికి వీటిని మార్చడము మహాపాతకము. ఇట్టి పాపకృత్యము పూర్వపండితులు ఎన్నడూ తల పెట్టలేదు,

అచ్చు యం తములో మొట్టమొదట అచ్చుపడ్డ తెలుగుపు స్తకములు చూచిన

వారికి సిజము తెరుస్తుంది. ద్వాతింశ త్సాలభంజిక కథలు 1519.వ సం॥న, పంచతంతకథలు 1834.వ సం॥ చెన్నపట్టణ పాఠశాలలో అప్పుడు తెలుగు

పండితుడుగా ఉండిన రావిపాటి గురుమూర్రిశాన్ర్రిగారు వ్యావహారిక భాషలో

రచించి అచ్చువెయించినారు. ఆయన తెలుగువ్యాకరణము, శేషయ్యగారి తెలుగువ్యాకరణమువంటి. | గంథములుకూడా అట్టి భాషలోనే రచితమై

ఉన్నందున ఆ కాలమందు అట్టి రచన సత్సంప్రదాయాను సారమయినదని ఊహించవలెను. చితకథలు నీతికథలు (1856) నారాయణసామిగారి తెలుగు

కథలు (1839), పరమానంద యకథలు (1861) మొదలయినవి అటి వాడుక

భాషలోనే అచ్చుపడ్డవి. అంతకు పూర్వముకూడా ఇట్టు కథలు రచించుట శిష్టా

చారముగా ఉండేదా అని విచారించగా, ఆంధసాహిత్యపరిషత్స స్తక భాండా

గారమందు వ్యావహారికభాషలో రచితమయిన కథలు తాటాకుపు స్తకాలలో

చాలా కనబడ్డవి. ఉదా ; చిలుక చెప్పెినకథలు, హంసవింశతి, ద్వా తింశత్సాల భంబికలకథలు, పంచతం౦ం్యత కథలు, తెనాలిరాముడి కథలు మొదలయినవే

కాక రామాయణము, భాగవతము, భారతము మొదలయిన పురాణేతిహిసములు

కూడా ఇట్టిభాషనే వచనములూ కధలుగా రచితమయినవి వున్నవి. “రామాయ

ణార్ధంబు అందరికీ తెలియడానికి వచనరూపంబుగా మార్క్మండేయమహాముని పాండునందనులకు చెప్పన పకారం సింగరాజుదత్తాతేయులు చేసుకొన్న

పుణ్యకధ సంపూర్ణం” అని (గంథకర్ర [గంథాంతమందు ఏ ఉద్దేశంతో ఇట్టు

రచించినాడో స్పష్టముగా తెలియజేసినాడు. ఇట్లు రచించిన రాజుల చరితలు భక్తులచర్ని తలు కూడా కలవు. సాహిత్యపరిషత్తువారివద్దనున్న రాయవాచకము, [పతాపచర్శితము, కర్ణాటకరాజ్య వృత్తాంతము [వాత్యపతులలో వున్న ట్రై

అచ్చుపడ్డవి. గవర్న మెంటువారి లిఖితపు సక భాండాగారమందు తంవావూరి రాజులచరిిత, సింహళశవిజయము, భాగవతచర్శిత వున్నవి; మొదటిది

శ్రీ వేటూరి (పభాకరశాన్త్రిగారు తాము రచించిన పీఠికతో అచ్చు వేయించినారు. తెలుగుదెశముచర్మిత విశదపర్చగల వృతాంతములు, అపరిమితముగా మెకస్టీ, 'ఉయిలర్‌, (బౌన్‌ మొదలయినవారు సంపాదించినవి కుప్పలుకుప్పలుగా

గ.2 / /

18 గవర్న మెంటువారి పుస్తకభాండాగారమందు “రోకల్‌ రికార్డు” అనే "పేరుతో వున్నవి. ఆంధప్యతిక 149.వ సంచికలో 25.1.24.వ తేదీన “ఓరియంటల్‌ లె | బరీ” అనే శిర్షి కతో క. మార్కం డయశర్మగారు (పకటించిన వ్యాసము చూ స్తే, ఇవి ఎంత విలువయినవో తెలుస్తుంది. _.. వచనరచనాసర్యవదాయము. పూర్వ మిట్టుండేదని [గామ్యగాంథిక వాదము విమర్శించి తీర్పుచెప్పిన పరిషత్పండితులకు గాని యూనివర్శిటి పండిళు లకుగాని శాసననిర్మాణసభలోని ఆలుగుసభికులకుగాని విద్యాశా ఖాధ్యక్షులకు గాని 1914 సం.రమునకు పూర్వము తెలియలేదు. ఇట్టి వచన గంథములు వందలకొలదిగా [వాత పతులలో వున్నవని నేనైనా మొదట ఎరుగను; లోకములో నేటికిన్నీ ఈ సంగతి తెలిసినవారరుదు. అయితే, ఇట్టి వచన గంధ ములతో పాటు, పాండ్యచోళమండలములలో ఆంధరాజుల |పభుత్వము సాగు చుండినప్పుడు “గాంథికా్యధము”న వచనముగా రచించిన జె మినిభారతము, శ్రీరంగమహాత్మ్య్యము, భారతము మొదలయిన కొన్ని |గంథములకు [వాత (పతులు సాహిత్యపరిషత్తువారికి దొరికినవి, అందులో జై మిని భారతము మ్మాతము పరిషత్తువారే, భాషలో కూడని మార్పులు కొన్ని చేసి, అచ్చువేయించి నారు. ఈ [పొఢవచనములోకూడా “వాటిని”, “వాటికి, “రండో అధ్యాయము”, “ఉండె”, “చేస్తివో, 'కూతురిని, “పిలిచినా, *దాంకా “రాజుకు, “ఇరువై” మొదలయిన వాడుకమాటలు అనేకముగా ఉన్నవి. ఇట్టివి దిద్దడము లోకాన్ని మోసపుచ్చడము కాదా? ఇవి రచించినవారు [పాచీనాం ధభాష (శద్రగా అభ్య సించి, ఆ భాషలో తమకుగల రచనా సామర్ధ్యము (పకటించి పండితుల మెప్పు పొందగోరినవారు. వాడుకభాషలో తాము రచించిన వచన [గంథములవలె ఇవి అభిలలోకోపకారక మైనవి కావని వా రెరుగుదురు. __. లోకులందరికి ఉపయోగించేటందుకు రచించిన పుస్తకములన్నీ వాడుక _భాషలోనె "ఉన్నవని బుజువుచెయుటకు చాలినంత సాక్ష్యము లిఖితపు స్తక (| భాండాగారములండె ఉన్నది గదాః ఇంతవరకు, శాసనములు, పాటలు, యక్ష గానములు, నాటకములు, కథలు, పురాణేతిహాిసములు, చర్మితలు వ్యావహారిక

• భాషలో మనపూర్వులు రచించినవే అనేక మున్నవని నిస్సంశయముగా బుజు వయినది గదాః ఇరను, శాస్త్రములు, కళలు అభ్యసించే తెలుగు విద్యార్థులకు గురువులు ఎట్టి భాషలో [గంథములు రచించేవారో తెలియజసాను. అన్ని విద్యల లోనూ “ఆధ్యాత్మవిద్యావిద్యానాం వాదః |పవవధతా మహమ్‌” అని శ్రీకృష్ణ . భగవానులు చెప్పినట్టు, ఆధ్యాత్మవిద్య _శష్టమయిగది గడా, ఈ విద్యను తెలుగు వారికి వాడుక మాటలతో బోధిసూ పండితులు యతులు మొదలయిన జ్ఞాన | ప

109

సంపన్నులు రచించిన వచన గంథములు వందలున్నవి. ఊదా; పరిషత్తువారివద్ద నున్నవి కొన్నిటిని పెర్కొంటాను. మోక్షశాస్త్రము, భగవర్గీతావచనము, వాసు దేవమననము, వేదాంత వారికలు, మహావాక్యలక్షణము, వేదాంతవచనము, పొరలపంచకము, సకలోప నిషత్సారసం గహము, సాత్విక బహ్మ విద్యావిలా సము, గవర్న మెంటువారి పుస్తక భాండాగారమందు అజ్ఞానధ్వాంత చండభాస్క- రము, వదాంతసారసం[గహము, అర్చిదాదిమార్గము, తత్వము, రాజయోగ (పకాశిక మొదలయినవికూడా ఉన్నవి. సంస్కృృుతమందున్న వేదాంత (గంథ ములు చదువగోరే తెలుగువారి కోసము వాడుకమాటలతోనే గురువులు వాటికి ఓ టీకలు రచించినారు. భగవధ్ధీతలకు ఆనందతీర్థులువారు, పరమానంద యతీం( దులు, తాళ్ళపాక తిరుమలయ్యంగారు రచించిన టికలున్ను, ఉత్తర గీతలకు పరమానంద తీర్టులవారు సుదర్శన తీర్చులవారు రచించిన టికలున్ను, మహిమ్న స్తవ టీక, (పౌఢానుభూతివ్యాఖ్య, పంచీకరణము మొదలయినవిన్నీ, గవర్న మెంటువారి పు సకములలో కనబడుతున్నవి. పూర్వసం్యపదాయము ననుసరించె శ్రీ వేంకటగిరి మహారాజా శ్రీ వెలుగోటి సర్వజ్ఞకుమారయాచేం ద భూపతులు నా స్తికధ్యాంతభాస్క్రరము, మనస్సాక్ష్యము మొదలయిన వనేక తత్వ గంథములు (“(గామ్య”భాషలోనె అందరికి తెలి'సెటట్టు రచించుట యు క్రమని సిద్ధాంతీకరించి రచించి పకటించినారు. వీరి పాండిత్యము జగద్విఖ్యాతము, ఏరు (గాంథీకాం్యధము రానివారుకా రే? తక్కిన శాస్త్రములలో తెలుగుదెశమందు బాగా వ్యాపించి ఉన్నవి జో్యోతిషమున్ను, వె ద్యమున్ను. ఏటిని తెలుగువారు అభ్యసించుటకుగాను సంస్కృత [గంథములకు వాడుక మాటలలోనే టీరలు రచించి గురువులు శిష్యుల కిచ్చినారు. జ్యోతిషమందు గవర్న మెంటువారి (వాతపు స్తకములలో బృహజ్ఞాతక టిక, ఫీమకవి జోస్యము. (పతిభాగవివరణము, (పశ్నశాస్త్రము, గోపాలరత్నాకరము మొదలయినవిన్నీ | గణితశాస్త్రములు కొన్నిస్నీఉన్నవి. సూర్యసిద్ధాంతము, తిథిచ కము, అష్టక వర్ష గ్రీువతిజాతక పద్దతి విశాఖపట్టణమందు చూచినాను. వై ద్యమందు వై ద్యశాస్త్రము యోగనం్యగహము సృుశుతసంహితటీక , వై ద్యచింతామణి, రసార్హవము గవర్న మెంటు పుస్తకాలలో ఉన్నవి. పరిషత్తువారివద్దను కూడా వీటిలో కొన్ని పతు లున్నవి. చెన్నపురి ఆయుర్వేదకళాశాలలో అనేక [గంథము లిట్టివి ఉన్నవి. ఇప్పుడు కూడా జ్యూతిషికులు, వైద్యులు వాడుకభాషలోనే శాస్త్రచర్చ చేసారు, శ్రీ పిడుపర్ధి సుుబహ్మణ్య సిద్ధాంతిగారు రచించిన “జ్యోతిశ్శాస్త్ర సమ్మేశనము” (గంథాలయ సర్వస్వము (5)లో [పకటితమయి ఉన్నవి. దానినిండా కావలసి నంత వాడుకభాష ఉన్నది. వై ద్యచం[ దిక మొదలయిన ప్యతికలలోని

20

వ్యాసములందు వాడుక మాటలు తరుచుగా కనబడుతూ డి ౦0టవి, గణిత శాస్త్రము, ధర్మశాస్త్రము, వాస్తు"ాస్త్రము, శిల్పిశాస్త్రము, విశ్వవిద్యాభర ణము, సాము[దిక శాస్త్రము, మృగయా, (వేట) ధనుశ్శాస్త్రము, మొదలయినవాటియందు కూడా తెలుగుటీకలతోనే తెలుగువారు పూర్వము చదువుకొనే [గంథాలు కొన్ని ఉన్నవి.

సంస్కృతమున, 1 పాచీనాంధభాషను, [పాచీనులు రచించిన ఉత్తమ [గంథములు తెలుగువారు తెలుసుకొనేటందుకు వాటికి వాడుక భాషలోనే టీక లున్ను, అమరము మొదలయిన సంస్కృతనిఘంటువులకు, వాడుకమాటలతోనే అర్జాలున్ను, గొప్పపండితులు మున్నూరేండ్లకు పూర్వమే (వాసి పెట్టినారు; ఈ [పాచనసం్యపదాయము చొప్పున మన తాత ముతాతలకాలమందున్ను , తౌ [ప్రబంధ నిర్మాతలయిన విద్వత్క_వులుకూడా టీకలు రచించినప్పుడు వ్యావ హోరిక భాషే వాడినారు. నామలింగానుశాననమునకు [పఖ్యాతపండితుడు నాగదేవ భట్టో పాధ్యాయుడు తెలుగున వాడుక మాటలతో రచించినటీక గవర్న మెంటు పుస్తకభాండాగారమందు ఉన్నది. తాళ్ళపాకవారు రూడా అట్టి టీక రచించినారు; ఆ సం పదాయము చొప్పున పరవస్తు శ్రీనివాసాచార్యులు గారు రచించిన సర్వశబ్దసంబో థీని అనే సంస్కృతాంధ నిఘంటువులో సంస్కృత శబ్దములకు తెలుగున వాడుకమాటలతో అర్ధము వాసినారు. వాల్మీకి రామాయ ణములోని కొంతభాగమునకు, సంస్కృతభాగవతములోని కొంతభాగమునకు, శ్రీశైల మహాత్మ్యమునకు, సొందర్యలహరికి, శ్యామలాదండక మునకు, భర్సృ హరి సుభాషిత రత్నావ+ికి, కృష్ణరర్ణామృతమునకు వాడుకభాషలో రచించిన టీకలు ఆ భాండాగారమునందె ఉన్నవి; వైష్టవమతధర్మమును బోధించే అరవ పుస్తకములకు తెలుగు టికలు ఇర్రై ఉన్నవి; ఇకను, తెలుగ పబంధములకు కూడా తెలుగు టీకలు వాడుకభాషలో రచించినవే ఉన్నవిగాని, [గాంథిక భాషలో నున్నది మచ్చుకు ఒక్క దెనా ఎక్కడా ఇదివరకు కనబడలీదు. రాఘవపాండ - ఏయమునకు (పఖ్యాత పండితుడు ముద్దరాజు రామన్న; హరిశ్చంద నళో పాఖ్యానమునకు చ్మితకవి అనంతుడు; వసుచర్శితకు సోమనాధపండితుడు, శిష్టు కృష్ణమూర్రిశాన్రి, జూలూరి. అప్పయపండితుడు; మహాభారతమునకు భారతము లక్ష్మీపతిపండితుడు, మనుచరిితకు జూలూరి అప్పయపండితుడు; ఆము క్రమాల్యదకు గుట్టుపల్లి సృసింహకవి, గుడిపాటి వెంకటకవి; రాఘవ యాదవ పాండవీయమునకు బాలసరస్వతి (2), లంకావిజయమునకు | గంథకర్త శిష్యుడు కోసూరి కృష్ణ మాచార్యుడు, రామర్భస్లోపాఖ్యానమునకు కావ్యకరానూ వారణాసీ లక్ష్మీపతిక విన్ని చెసిన టీకలు వాడుకభిషలోనే (సాహిత్యపరిష తృండితులూ గవర్న మెంటు పుస్తక భాండాగార మందున్న పండితులూ నివేదించి

ణే |

సట్టు సంభాషణ లిని రచితమై ఉన్నవి. వీటిలో కొన్ని ప. చిన్నయసూరికి, | పూర్వము కొన్ని ఆ పమ్మటను మొట్టమొదట అచ్చుపడ్డప్పుడు, వాటిలోని టీక | [(వాత్మపతులలో ఉన్నరు వాడుకభాషలోనె ఉన్నది. పరవస్తు చిన్నయసూరి గారున్ను వెయాకరణ రామూనుశాచార్యులవారున్ను రలిసి పరిష్కరించి 15847.వ సం.,న భారతము ఆదిపర్వము అచ్చు వెయించినప్పుడు, భారత వచన మనే "పేరు పెట్టి ఆ పు సకమందే; ఆచార్యులవారు “ఛాయావ్యాఖ్యానము” వాడుక | థాషలో రచించి ఒర్చి (పకటించినార. ఈ ఆచార్యులవారు సూరిగారికన్న చాలా గొప్ప పండితులని విన్నాను, ఇటీవల, పూర్వటికాకారుల ఊరూ టపరూ నీ చెప్పకుండా వారి టీక [గాంథీకభాషలోనికి మార్చివెసి, నటి దొంగపరిష్క రలు అచ్చు పస్తున్నారు. ఎంతమోసము? ఎంతదోషము? దుష్ష లక్షణమునకు విరుద్ద ముగా ఉన్నవనిచెప్పి నన్నయాది మహాక వుల్వపయోగాలు మార్చి [గంథాలు పాడుచేయుటకు సాహసించిన దొంగ “*పండితులు” టీకలు మార్చుటకు జంకు దురా? ఇప్పటి అచ్చుటికలు చదువుకొన్న ఆంధపండితులు కొందరు (వాత పు సకములోని టీకలు [గాంథికారధమురాని అపండితులు వాసినవని వాదించి

తమ అజ్ఞానమున్ను అవివెకమున్ను [పక టించుకొన్నారు. వ్యాక ర ణములు :__ (గాంథికాం ధమనగా “భారతాద్మిపాచీనాంధ [ప్రబం ధములలోనున్న తెలుగు,” ఆ తెలుగుభాషకు ఆంధశబ్రచింతామణి అనే వ్యాక రణమందు సంస్కృత భాషలో కొంతలక్షణము పూర్వము రచితమెనది. దీనికి కూడా వ్యావహారికాం ధభాషలోన బాలసర స్వతి అనే విద్వత్కవి టీర రచించి నాడు; మరికొంచెము కాలము గడచినపిమ్మట, అప్పరవి అది ఆధారముగా చేసుకొని, పెద లక్షణ్యగంథము రచించినాడు. దానితో పడ్యాలు [గాంథిక భాష లోను, వివరణము వ్యావహారిక భాషలోను (వాసినాడు, అప్పక ఏ యము 15859-.వ సం.న మొట్టమొదట అచ్చుపడ్ధప్పుడు [గంథపరిష్క_ ర్త శ్రీరేకము రామానుజ | సూరి అనే పండితుడు (చిన్నయసూరిగారి వియ్యంకుడు) వ్యావహారికభాష [గాంథిక భాషగా మార్చివేసినాడు. నాటినుండి ఆలాగుననే ఆ [గంథము మరల మరల చాలా కూర్పులలో అచ్చుపడ్డది. శ్రీ వావిళ్ళ వేంక టెశ్వర శాస్త్రిగారు, పాత [ప్రతులలో ఉన్నట్టుగానే ఆ [గంథము నిరుడు ము(దించి [పకటించినారు. దాసి వల్ల నిజమైన సంప్రదాయము తెలుసుకోవచ్చును. దొంగపండితులు లోకమును మోసపుచ్చి చెసిన మార్నులు ఈలాగున మరల సవరించి [వాత పతులలో నున్నట్టు [గంథములు సరిగా ము,దించి [పకటిస్తే కాని నిజము అందరికి వెల్హడి కాదు. బాలసరస్వతీయమూ అప్పకవీయమూ వలెనే, తక్కిన లక్షణ గంథము లన్నీ పద్యములు [గాంథికభాషలోను, ఏివరణవచనములూ, అవతారికలూ

దం మొదలయినవి వ్యావహారిక భాష లోను రచితమయి ఉన్నట్టు [వాత్మపతులన్నిటి లోను దేశమందంతటా కనబడుతున్నది. ఆంధ కబచింతామణికి అఆర్వాచీనులు రచించిన కవిజనాంజనమనే టీక మరి ఒకటి ఉన్నది. అదిన్నీ అట్టిదే. గోపాల కవి రచించిన సకలలక్షణసారసం[గహమున్ను, మరి ఒక “లక్షణ[గంథ మున్ను. పరిషత్తువారివద్ద నున్నవి. ఇవిన్నీ అట్టే రచితమయినవి. గవర్న మెంటువారి పు సకాలయములో ఇట్ట పూర్వులు రచించిన లక్షణ్మ గంథము లనేకముగా ఉన్నవి. అక్కడనే ఉన్నది శృంగారామరుశతకము. దీనిలోని శ్లాకములకు అర్ధము తాళ్ళపాక తిరువెంగళాచార్యులు తెలుగున పద్యములుగా | రచించి [పతిదానికి అవతారికా టీకా వాడుక మాటలతోనే చెప్పినాడు. కూచి లా మంచి తిమ్మకవి, కూచిమంచి వేంక్టటాయుడు కావ్యములే కాక, లక్షణ[గంథ ములు కూడా పూర్వాచారము చొప్పుననే రచించినారు. లక్షణగంథాలకు [పటలకు లక్షణమభ్యసించేవార “స్వంతానకు” [వాసుకొనేవారు. మన తాతల నాడు జూలూరి అప్పయపండితుడు మొదలయినవారు (బౌన్‌దొరగారికోసము ఆం[ధభారతాద్మి గంథముల (పతులు అనేకము సంపాదించి ఒక్కాక్క్మగంథము లోని పాఠములు సంపతించి (వాసీ పెట్టిన పీఠికలు, మనుచర్మితకూ వసు చరితకూ ఆయన టీకలు (వాసినట్సు వాడుకభాషలోనే రచించినాడు. గవర్న మెంటువారి పుసకములను గురించి నేను చెప్పిన విషయములు అచ్చుపడి ఉన్న క్యాటలాగులనుబట్టిన్ని పరిషత్తువారి పుస్తకములను గురించిన విషయములు నాకి ప్మతికనుబట్టిన్ని చదువరులు సరిచూచుకోవచ్చును. ఈ వ్యాసమం దుదాహరించిన వివిధ [గంథములలోని వ్యావహారిక భాష ఎటువంటిదో తెలియజేయుటకు ఒక్కొాక్క-దానిలోనుండి కొన్ని వాక్యములు ఉదాహరించి అనుబంధముగా చెర్చవలెనని ఉద్దెశించినాను; గాని స్థలములేదు. నా వ్యాసము సుమారు ఎనిమిది పుటలలో ఇమిడేటట్టుండవలెనని నిర్దీత మైనది. ఈ వ్యావహారికభాషా [పయోజనములు 1914 సం॥మున నేను [పవటించిన “నిజమెన సంపదాయోమనే వ్యాసమందు చిన్న మచ్చువాక్యములు చెర్చిచూపించి. | నాను సవిస్తరముగా, సోదాహరణముగా ఉపన్యసించి ఈ (ప్రయోజనములు, మరల [(పకటింపదలచి ఉన్నాను. ఆం ధ(పబంధములందుకూడా సరనసకవులు వాడిన వ్యావహారిక భాష [పకటికరింప నుద్దశముగలవాడనై బాలకవిశరణ్యమనే [గంథము రచింప నారంభించి “నా” తెలుగుషతికలో కొంచెము అచ్చువేయించి నాను. అది పూర్రిగా రచించి కొలదికాలములోనే అచ్చు వెయిసాను, వ్యావహారిక ,.. థాషకు సారస్వత స్యామాజ్యమందుగల హక్కులు పోగొట్టి దాని స్థానము. (జఅకమించి; భాష్మాపపంచములో దానిని నిలవనీయకుండా హింసిస్తూ,

౭న్‌ వ్‌ మనదేశ మందున్ను పరిస్థితులు మారినవి. [పజలలో అనిర్వచనీయమైన నూతనోత్సాహము పుట్టినది. సంఘవ్యవస్థ, రాజ్యవ్యవస్థ (పజలందరి (నేయోభి వృద్దికి ఆనుకూలమైనట్టు మార్చుటకు సాధనముగా విద్యావిధానము ఏర్పడినది. ఆ పుణ్యకాలమందు ఇతరదేశములందు పరిణమించి ఉన్న త్రై, మనదేశమం దున్ను, విద్యాభ్యాసమునకు అనుకూలసాధనమై పరిణమించి ఉన్న మన వ్యావ హారిక భాషే ఇతరదేశములలో చెసినట్టు, మనదేశమందు కూడా బడులలో విద్యాబోధకు హెదననుగా చేసిడఉంటే, ఆ దెశములలో వ్యాపించిన ర్రై మనదేశ మందున్ను [పజలలో విద్య వ్యాపించి, మనదేశభాష మెరుగెక్కి పకాశిస్తూ ఉండునుగదాః సర్వజనసామాన్యమైన సారస్వతము విజృంభించి ఉండునుగదా। ఇంగ్రీషవారికై నర్జు సమ స్తదెశముల విజ్ఞానమున్ను, మన తెలుగువారందరికీ మన తెలుగులోనే సుగమము, సులభము అయి, వారివలెనే మనమున్ను విజ్ఞాన సంపన్నులముఅయి ఉందుముగదాః ఇతర జారులవారితో మన తెలుగువారున్ను సమముగా తులతూగుతూ ఉందురుగదా. ఇప్పుడు ఇంగ్లాండుదెశములొ కుండలు చేసీ కుమ్మరివాందడ్లూ, గనులళలో బొగ్గుతవ్వె ఉప్పరులూ, పొలములు దున్నే పాలికాపులూ, యంతాలుతోమే కూలివాండ్లూ, స్తామాజ్యవ్యవహార నిర్వాహ దక్షులగుటకు చాలినంతయోగ్యత వర్తమాన వ్యవహారాంగ్రభాష ద్వారా సంపా దించినళ్లే, మనదేశములోని కార్మికులుకూడా వ ర్రమ్శాన వ్యాపహారికార్యధభాష ద్వారా మనదేశవ్యవహార నిర్వాహదక్షులగుటకు తగిన్న్యయోగ్యత సంపాదించి ఉందురుగదా। ఇంతకుపూర్వమే స్వరాజ్యము మనరు ఫిద్రించి ఉండునుగదా। అయితే మనదురదృష్టమువల చిన్నయసూరి (గాంఖికభాషాదురభిమానము, విద్యాధికారుల అవివేకముచేత మారిమసగినట్టు చెలరేగి, వాస్తవమైన దేశభాషను నాశనముచేసి, మనకీదుర్దశ కలిగించినది. ఈమారీ బాధను తొలగించుట క పది పం డెండేండ్త (కిందట, పూర్వులతప్పు తెలిసికొని, [పభుత్వమ్థువారు విశ్వాసము లేని మనదేశ నాయకులు, ఈమారమ్మపూజారులను, వారు ఆడించినట్టు ఆడి కేకలువేసే మారీభక్తులను వెనుక బెట్టుకొని, [పభుత్వమువారిని (పతిఘటించి, ః వారి (పయత్నము నిష్పలంచేసి ఆంధసారస్వతనిర్మాణము తిరిగీ ఈ పూజారుల కే గు త్తకిచ్చివసినారు. ఇంగ్బాండులోని ఇప్పటి కార్మిక మంతుల నోటినుండి వెడలిన [పతి శబ్దమూ సభ్యమై సార్జక మై, జలిఫోమలద్వారానూ, చెలి గాపులద్వారానూ, కేబిల్గగాములద్వారానూ, వెర్‌ ఇస్సులద్వారానూ, మహా సము దములు దాటి, |పపంచమంతా వ్యాపించి మారుమోగుతూ ష్మ్యతికలలోను పు స్తకములలోను [వకటించుటకు యోగ్యమైఊం టి, మన పరిషత్తు పండితులు మాట్లా దేభాష అవాచ్యమా? నింద్యమా? సిచమా? “గామ్య "భాషా? ఎ౦టత్ర

26 అవివేకము: . పండితులున్ను -వారి నిరంతర .-బోధ చేత మూఢులై. ' వున్న.-వారి. శిష్యులున్ను, నుం చీచెడ్డా తెలుసుకోలేక ఎవరేమన్నా గంగిరెద్దులాగున తల &+ పే పామరజనులున్ను సభ్యమని మెచ్చుకొనే “గాంథికాంధము” ఎవరి నోటనూ వెల్వడదు; ఎవరిచెవిని వపడదుః ఇకనైనా పెద్దలు మెల్కొంటారా? మేల్కోరా? దేశీయ మహాసభ వారందరికీ వినబ డెటట్టు “ఇకనై నా మేలుకోండి మనజన్మహక్కులను కోరండి;” అని ఆదిమాంధకవి కుసుమ ధర్మన్నగారు తమ సంఘమువారిని వుద్భోధిస్తూ మలుకొల్పు పాటపాడినారు. తమనోటిమా టే అవాచ్యమని అస్పృశ్యమని బహిష్కరించిన తమ పొరుగువారిని అవాచ్యులని అస్పృళ్యులని నిందించి మౌనవతలై మడికట్టుకొని వేరకూర్చున్న పండితులు లా ఇతరుల మొరవింటారా? [పజల వాడుక భాషయొక్క_ [పయోజనములు అంగీక రించని పండితులచేతిలోనున్న అంకుశము తీసివే స్తేనేకాని, [పజలహక్కులను నిరోధిస్తూ వున్న [పభుత్వమువారి చేతిలోని ఆంకుశమును లాగివేసిన [ప్రయోజన ముండదు. నేడు ఆంధధరాష్ట్రము ఏర్పడవచ్చును; రేపు స్వరాజ్యము రావచ్చును; |పభుత్వము పజాస్వామికము కానూవచ్చును. అయితే ఈ రోజు లలో మన స్వాములు నిరక్షరకుక్షులయి వుంటే, దేశమునకు ఎంత వుపషదవము కలుగునో మన దెళనాయక్ష్సల్లు, దేశభక్తులు, దేశబంధులు లెస్సగా ఆలోచించ. వలసి వున్నది. మన తెల్లుగువారిలో నూటికి 90 మందికి ఇంకా ఓనమాలై నా రావుసుమండీ। / దేశ మన్ని విదమ్మలా అ భివృద్ది సాందడానికి అనుకూలమయేటట్టుగా, మునుపు వున్న ఫ్లు, వ గమానద్యావహారిక భా షె [గాంథికభాషగా అంగీకరించక తప్పదు. అదే లోతై కశరణము, [పాచీనాంధభాషారచన పోషించవలనని ఆంధ సాహిత్యపరిష త్తువార్సికి వుద్దెశముం టె వారు అట్లు చేయవచ్చును. కాని అందు వ్యావహారికభాషను/ అణగ్యదొక్కుటకు వారికి అధికారములేదు. వారుచేసిన వ్యావహారిక భాషాటహిష్కా రము గొప్ప తప్పు, దెశాభివృర్టికి (పతికూలమయి' నది.. వారు చేశేన పని ,పాచీన సత్‌ సంరపదాయమునకు 'విరుద్ధమయినదని (| తెలిసిన తరువాతనయినా తప్పు దిద్దుకొని బహిష్కారము రద్దుచేయుట. వారికి విహితకృత్యము. చెన్నపట్టణ మందు మొదట [గామ్యభాషా నిరసనసభ జరిగి నప్పుడు అరగముడుగా ఉండి పరిషత్తువారి ఉద్మమమునకు ఆలంబన స్తంభమై నిలచిఊండిన/ కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులుగారు దురభిమానము లేనివారు' గనుక నావల్ల (పాచీన సంపదాయము తెలుసుకొన్న వెంటనే నాతో ఏకీభవించి వర్తమాన వ్యావహారికాంధ భాషాాపవర్తక సమాజము (28-2.1919) తేదిన. స్థాపించి వారే దానికి అధ్యక్షులయినారు, [|

వి రాజరాజు కొలవుందున్న తనుగుభాష

రౌజరాజ నరేందుని కాలమందు తెలుగుభాష ఎట్టుండెను? ఈ పళ్న తక్కిన వాటితోపాటు ఐతిహాసిక మండలివారి విచారణకు విషయము కాదగినదే, ఆ రాజు రాజధాని “రాజమ హేం[దపుర మే” నేటి మన రాజమహేందవర మన్నట్టు ఆనాటి తెలుగుభా షే ఈనాటి తెలుగున్ను అని అంటే సూక్ష్మదృష్టి లేని లోకులు అంగికరించినా ఐతిహాసికమండలివారు తృ ప్తిపౌంది ఊరుకోరు. కొంచెము ఆలోచించి చూస్తే ఎవరికైనా తోచకపోదు. రాజరాజు గూఢచారుల కైనా పోల్చుకొనుటకు శక్యముకాకుండా అతని రాజధాని మారిపోయి నేటి నగరమయి ఉన్నది. అతనీ కాలమందు నగరము సరిహద్దులు, వె శాల్యము, వీధులు, ఇండ్దు, కొలువుకూటము, రచ్చసావళ్ళు, సత్తరువులు, అంగళ్ళు, పానశాలలు, కార్యస్థానములు, జనులు, వారి ఆచార వ్యవహారములు, వారి వృత్తులు, పురపరిపాలనము, విద్యలు, శాస్త్రములు, కళలు, పాఠశాలలు___ ఇటువంటి విషయములు వేనవేలు విమర్శించి నేటి స్టితికిన్ని నాటిస్టితికిన్ని గల సామ్యము వె షమ్యము తెలుసుకొంటికాని వా స్త్రవముగా భూతార్ధము నిశ్చ యించలేము ., రాజరాజునాటి నగరపటము నగర వర్ణనము, వ్యవహార [(పదర్శని వార్రాప్మతిక లు, నవలలు, మొదలయిన సామి దొరికితే విషయ విచారణ సుకరమవునుగా ని అట్టి సాధనములు లీవు. ఏది ఉంటే అది ఆధారము చేసికొని [ ఆకాలపుస్థితి తెలుసుకోవలెననే అభిలాష మనుష్యుల కందరికిన్ని సామాన్యమే, ఐతిహాసికులు సవిమర్శముగా విచారించి తెలిసికొనుటకు యత్నిసారు; సామా న్యులు వట్టి ఊహలతో తృ ప్రిపొందుతారు. ఎవరికైనా ఇప్పటి వారి వ్యవహా రమునక ఆధారముగా పూర్వకాలపు నగరస్థితి ఉండవలెననే ఉద్దేశము ఎంత

మాతమున్ను లెదు. రాజరాజునాటి తెనుగుభాష రానురాను మారి నన్న యబట్టుకెనా బోధపడ నట్టి దె నేటి వ్యవహారమందున్నది. అకాలపు లిపికూడా భాషవలెనే [కమేణ

[దితము,.

25

మారిపోయినది. ఎవరికో మిక్కిల్మిశమపడి నేర్చుకొన్న వారికితప్ప నెటి పండి తులకైనా నాటిలిపీ తలియదు, [వాసిన అక్షరము వాడుకలో కంటికి కనబడుతూ ఉన్నట్టు ఉండక ఏమాాతము వ్యత్య స్తమైనా పోల్చుకొనుటకు సాధ్యముకాదు. అట్టె భాషలోని శబములలో ఓర్‌ వర్ణము లోపించినా ఒక వర్ణము అధిక మయినా ఒక_వర్రము (అచ్చుగాని హల్లుగాని) మారిపోయినా ఆ శబ్దములు నిరర్హకము లవుతవి. చూడగానే తెలి సెటట్టు (వాసిన అక్షరములున్ను, వినగానే తెలి'సెటట్టు ఆడిన మాటలున్ను, మనుష్యులు తమ మనోభావములు ఒకరికొకరు తెలియ బర్చ్బ్చుటకు సాధనముగా లోకములో వాడుకొంటారు. దెశభాష అనెది అట్టి సాధనమే, అనేక కారణములచేత ఈ సాధనము మారడము సాజమే. రాజరాజు ా కాలమందు వాడుకలో ఉండిన ఈ భాషారూపమైన సాధనము ఎటువంటిదో నిరూపించుటకు అప్పుడు |వాసిన [వాతలు తప్ప వేరే ఆధారములేదు.

తెలుగుభాషను గురించి అనుషంగిక మైన విషయము ఒకటి విచారించ వలసినది ఉన్నది. నేటి తెలుగుపండితులు లౌకిక వ్యవహారమందు లోకముతో పాటు వ్యావహారిక భాష [వాసీనా [ప్రబంధములు మరి ఒక విధమైన భాషలో రచిస్తారు. ఈ కావ్యభాషలో కొంతభాగము వ్యావహారికభాషలో నిదే. మిగిలినది విశిష్టమైన [పాచీన భాష అన్యభాష వలెనే నేర్చుకొం టేనకాని తనుగువారికి తెలియదు, రాజరాజన రేందుని కాలమందుకూడా పండితులు తెలుగుభాష ద్వివిధముగా [వా 'సేవారా? ఏలాగున ఈ విషయము నిశృయించడము? కేవల లోక వ్యవహారముతో సంబంధముగల [వాత ఆకాలపుది దొరికితే అది ఈ విచారణకు తగిన ఆఫారమవుకుంది.

రాజరాజు కాలమందున్న దెలుగుపండితుడు నన్నయభట్టు స్వయముగా రచించినవి ఈ ర0డువిభములయిన [వాతలున్ను ఉన్నవి. భారతము కావ్య ధాషను [వాసినది, నందంపూడి శాసనములోని [గామములోని సరిహద్దుల వివరణము వ్యావహారికభాషను [వాసినది అని ఊహించవలెను. రెండవదానిలో ఉన్న ఎనిమిదివాక్యము లనుబట్టి ఆకాలమందుకూడా ఈకాల నుందున్నట్టి భాషలో వై విధ్యమున్నట్టు నిశ్చయించలేము; ఎందుచేతనంటే శాసనములోని భాష భారతములోని తెలుగువలెనే ఉన్నది.

నన్నయభట్టు రచించిన భారతములోని భాష నన్నయ వాసినట్టుగా నేడు మనము చదువుకొనే పుస్తకములలో ఉన్నదా? నన్నయ [వాసినదిగానీ అ కాల మందు [వాసినదిగాని ఒక [పతి అయినా నేడు మనకు దొరకదు. బుద్ధిపూర్వ కముగా పండితులున్ను అబుద్ధిపూర్వక ముగా [పమత్తులయిన లేఖకులున్ను థాష మార్చివేసినారని మనమందరమున్ను ఎరుగుదుము. అప్పకవి కాలమందే

00 యిట్లు జరిగినది. [వాత పతులు చూచి పొఠమును “పరిష్కరించి” పండితులు అచ్చు వెయిస్తున్నారు. ర అచ్చుపు సరములలోని పాఠములు ఒక్కొక్క కూర్పులో ఒక్కాక్క_ విధముగా మారుతున్న వి, ఆనంద ము[దాక్షరశాలలో 1007వ సం.నందు ముదితమెన [గంథము ఏ ఠికలో పరిష్క్ల ర్తలు ఏమని [వాసినారో చూడండి “పండితులు దమకు సందిగ్సములుగాను నూలమునకు విరుద్రములుగాను లక న్యూనములుగాను నున్నట్టి పట్టులందు. దమ కవన ముతో( బాఠములను దో(చినట్టు మార్చియు( గూర్చియున్నారు. కావున నీ తప్పులు [పథమ ముదణమునందలి కష్టబాహుశ్యమునుబట్టియు [(గంథ వైపు ఆం ల్యమునుబట్టియు( బెక్కులై యుండుటతో(గూడ( బండితుల సొంతకవనముం బట్టి సవరింపరానంత చిక్కులు నై నవి, వీనిని (వా(త |పకులనుకొని మలజల శుద్దముగా సవరణ 'సియ(ాలిన పండిశులందులకు. బూనకుండుటచేతనో, పూనియు దానికి వలయునంత వ్యయ పయాసముల కోపమిచేతనో, యోసియు( దగిన [వా(త్మ్పపతులు దొరకమిచేతనో, తరువాతి ముదణములన్నియు మొదటి ముదణము ననుసరించి గతానుగతికముగా( దప్పులకుప్పలై నని. ఇటీవల రండొక ముదణములు [వాం;త్యపతుల తోడ్ప్చాటుతో( దప్పులు లేకుండునట్టు . చేయబడినవను టేకాని చాలవజకందును దప్పులు చూపట్టుచున్నవి. కనుక నీ ' [గంథమును మజల [వాంత (పతులతో(బోల్చి సవరించుట యావశ్యక మయ్యెను." ఇట్టివారు పరిష్కరించిన [గంథములలోకూడా అపరిమితముగా అప పాఠములున్నవి. ఈ అపపాఠములలోని శబ్దములు కోశములలో చేరినవి. అవి స్మపమాణముగా( (గహించి గంథకర్తలు తమ [గంథములలో వాడుతున్నారు. ఆ విషయము అట్టుండ సియండి. తాటాకు పుస్తకములలోని పాఠములయినా విశ్వాసార్హము కావని అప్ప [ క వినాటినుండిన్ని లాక్షణికులు చెప్పుతున్నారు. [(బ, వ్ర్రః వజ్ఞృల చిన సీతారామ స్వామి శాస్తుంలవారు హరిశ్చంద నలోపాఖ్యాన విమర్శనములో (చూ. పుటలు 85-87) “యధాస్టితిగా [గహింపదగిన నిర్దుష్ట మగు మాతృక యొకటియైన గలదని యెవ్వరును జిప్పజారుగదా. ఇంతియకాక యాయా కాలములందు? (బసిద్దములయి వాడుకలోనికి వచ్చియుండు వ్యాకరణముల యమెక్యమును బట్టియు, నాయా కాలముల వ్యావహారికాం థభముయొక్క మైక్యమునుబట్టియు సవరణములలో నట్టి సంవాదములు అలభించినను లభించవచ్చును, అంతమ్మాత ముస నట్ట సంవాదము క వ్మిపయు కతను ధృాఢముగా స్రాపింపంజాలదుగదా. మజియు మనకు దొరకు మాతృక లెల్ల సుమారు ర౮౦డుమూడువందల సంప

3౮0 త్సృరముల లోపలివేగదా. తజచుగా వానిలోని సవరణము లాంధశబ్దచింతా మణ్యప్పక వీ యాదుల ననుసరించియే యుండును.... .. ఇట్టి కారణములచే( ం గలు సంవాదములు (పమాణములని [(గహించుట సరియా” అని [(వాత్మపతుల దోషములు చూపించి, “ఛందో యతి పాస శ్రేషమకాదులచే నిబద్దములయి సామాన్య ముగా మార్చరాని స్టలములే సందిగ్ధ విషయ నిర్హాయక ములగునని" లాక్షణికులు సిద్ధాంతము చేసినట్లు తఆలియజేసినారు. కొందరు మహానుభావులు ఇట్టి స్ధల మందున్న శబ్దములుకూడా తమకు అనిష్ట మైతే దిద్ది (గంథములు పరిష్క రించినారు, నన్నయ భారతములోని తెనుగు కొంత నేటి వ్యవహారములో నిల్చి "౫? ఉన్నా చొలా భాగము మారినందున, పండితులని 'పేరుగలవారు, [(వబంధములు రచించిన కవులు, లాక్షణికులు, [పాచీన భాషాళబ్ద్బములను గురించి తబ్బిబ్బులు పడుతున్నారు. రండుమూడు విషయములు ఉదాహరిసాాను. (1) “నమ్మనేర నయ్యెదను” మొదలయిన [కియలు నన్నయభట్టెకాదు; తర్వాతి కవులు తిక్కన, ఎజ్జన, శ్రీనాధుడు వాడి ఉన్నారు. ఆంధశబ్బచింతామణిలో గాని బాల వ్యాకరణములోగాని ఇట్టి శబ్దములకు అనుశాసనము ఏర్పడలేదు. కీ రిశేషు లయిన కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులవారు ఇట్టి శబ్దము [ప్రయోగిస్తే (బ. శ్రీ, వేదం వెంక టరాయళాస్తు9లవారు వారిని పడతిట్టినారు. శ్రీనాధుని నైషధము ఈ శాస్తు9లవారు పరిష్కరించి అచ్చువేయించినపుడు ఆ [ప్రబంధ ములో ఇట్టి _పయోగములు రెండు కనబడితే తప్పులని దిర్దుటకు కూడా సాహసించినారు. ఇరు నన్నయాది [పాచీన కవులు వాడినవి, ఇచ్చిపుచ్చు మొదలయినవి, ఈ శాస్తుంలవారే తప్పులనుకొన్నారు. (2) తెంచు అనుబంధ ముగా “ఏ(గుదెంచు, చనుదెంచు, తా.కుదెంచు, అగుదెంచు” మొదలయిన 1కియలు అనేకముగా నన్నయ భారతములో నున్నవి. శబరత్నాకర మందు “త్రెంచు” స్వార్దమందు వస్తుందని చెప్పిఉన్నదిగాని తప్పు. “*ఏగెను” అంటే “పోయెను *ఏగుదెంచెను" అం టే “వచ్చెను. ఇట్టి శబ్ర్బములు సుపరిచితమయినవి | కాకపోవుటచెత వ్యతికార్థమందు (పార్ధనార్హమందు తుమర్హమందు ఏటికి ఎట్టి రూపములుండునో తలియక తప్సులు [వాస్తున్నారు. [(బ. శ్రిః శ్రీపాద కృష్ణమూర్రిశాస్తుంలవారు తమ [కొత్త తెనుగుభారతము (సభాపర్వము ర0డవ ఆశ్వాసము 30౮07 వ పద్యము)లొ “తా(కుదెంచంగన్‌” అని [పయోగించినారు. మ. రా, కూచి నరసింహపంతులవారు తమ గౌరాంగచరి తమందు (చూ రండవ . థాగము ౫1 1,డ్తేశ్త) “ఎతెంచుము” అని [వాసినారు. (3) బ. శ్రీ. మల్లాది సూర్యనారాయణ కాస్తుంలవారు *“భాసనాటక కథలిలో “దశరధుని శరణు

ద్ర

చొచ్చుము” అని శబ్ధిపరిచయము లేక, తెనుగురానివాడు “నీవు వచ్చుము"

| “న్ని వచ్చెవలెను” “వాడు వచ్చడు అన్నట్టుగా [పాచీనాంధ్యకియ వాడినారు. బాలవ్యాకరణములో ఏటికి అనుశాసనమున్నా తెనుగుపండితులే [పమత్తులవుట

| సంభవిస్తున్నది, పండితులుకాని తెలుగువారు ఇట్టి [వాతలు చదివేటప్పుడు, [గాంథికా్యధభాషల్‌' తప్పొప్పులు తెలుసుకోలేక, “వఏతెంచుము” “ఏ తెంపుము,”

| *ఏితంపవలను,” “*ఏతెంచండు” (అరసున్న తప్పకుండా ఉండవలెను.) “ఏతెంప(డు” “వచ్చుము' “వచ్చవలెను” “వచ్చండు" చొచ్చుము, చొచ్చవలెను,

చొచ్చండు, చారి, చొాంను, చొజి, చొటెను; చొారిన మొదలయినవి ఎవరు

ఆ ఏలాగున (వాసినా, వ్యావహారిక భాషకు ఎంత విరుద్ధముగా ఉన్నా, [గాంధిక భాషలో అట్టి రూపనులు సాధువులుకాబోలు. కాకుంటే [గంథక ర ఎందుకు

అలాగున | వాసాడు అని సమాధానము చేసుకొంటారు. పాపము! (భమపడ్డవారు

మరేమి చేయగలరు? వేదం వేంకటరాయ శాస్తు౦లవారే అలంకారసంగహము “అరయనద్భుత మిధ్యాశూర త్వౌదార్య రచన చొజునత్యు క్రిన్‌ ' అని “చొలున్‌” (పయోగించి |వాసినారు. ఎవరు తప్పనగలరు? బ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్తుంల

వారు తమ భారతములో “చారినన్‌” (ఆది వ. 251) “వారిన” టు 2డ్తశ)

“రొరితిని” (౪11. 72) చొరి (1%. 272) అనే శబ్దములు [పయోగించినపుడు నన్నయాది (పాచీన క వులవరైనా ఎక్కడైనా ఈ శబ్దములు వాడినారు గాబోలును, ఏ వ్యాకరణములోనై నా విటికి అనుశాసనమున్నది గాబోలును

అని చదువరులు అనుకొంటారుగాని తప్పనుటకు సాహసిసారా? నావంటివాళ్ళు

మా్యతము ఏటి సాధుత్వము అంగీకరించుటకు పూర్వము [ప్రమాణము చూపించ

వలెనని పయోగించిన కవులను కోరురారు. వ్యావహారిక భాష లోని శబ్రములకు

వ్యవహార మె (పమాణము. దానికి విరుద్ధమెన శబ్దములకు (పాచీన [(గంథముల

లోని [పయోగములే (ప్రమాణము. ఆ [పయోగములను అనుసరించిచేసిన ఆఅనుశాసనము చెల్లుతుంది? అపశళబ్దములు (అనగా ఇప్పటి వ్యవహారములోగాని

(పాచీనుల [గంథములలోగాని లనివి అనుశాసించుటకు ఏలాక్షణికునికిన్ని

క అధికారములేదు,

సన్నయ భాశతములో కనబడే భాషానియమములు తెలుసుకోకుండా పాఠములుమార్చి అపశబములున్ను అర్వాచినాయ్య ధభాషాశబ్బములున్ను నన్నయ

భాషలో చెర్చి &తళరూ "పేరూ తెలియని పరిష్క్లర్తలు (పాచీనాం ధభాష పాడు

చేసినారు, తత్తాాన్వేషణపరులు (శమపడి (పాలీన [పతులు సంపతించి శుద్దమయిన పాఠములతో భారతము తిరిగీ అచ్చువేయి స్తేనేకాని, రాజరాజు

భి కాలమందున్న [గాంథికార్యధ థాషాలక్షణము నిరూపించుటకు ఎవరున్ను పూనుకోలేరు. ఆంతవరకున్ను చేసే [పయత్నములు సఫలముకావు, అసత్యము సిద్ధాంతము చేసుకొని దుష్టలక్షణము _పమూణముగా (గహించి దురభిమానము, దుర్శాగహము గలిగి, భాషాతత్తమేకాదు, దేనితత్త్వమెనా తెలిసికొనుటకు _పయత్నించుట అనర్హకము. అట్టి [పయత్నము చేసేవారికి దురుద్దేశ మున్నదని వారిమీద ఆ నింద ఆరోపించకూడదు. సదుద్దేశముతోనే ఇట్టివారు (ఇతర విషయములలో అత్యు త్తములు కావచ్చును.) చే సెపనివల్ల తత్త్వము అడుగంటి లోకమునకు కీడు కలుగవచ్చును; కనుక వారి తప్పులు పకటించడము తత్త్య పియులకు విపహితధర్మము. 7 నన్నయ భారతభాష పరిష్క్టర్తల దోషముచేత నిరూపించుట కసాధ్య మయిన, నన్నయ వాడిన వ్యావహారికభాష విమర్శించి వల్లనయినం తమట్టుకు దాని లక్షణము తెలుసుకోవచ్చును. భాషావిమర్శకులు శ్రీ సూర్యారాయాం౦ధ నిఘంటు నిర్మాతలు కవులు, ఆంధపండితులు అని లోకమందు (పసిద్ధి పొందిన మ. జయంతి రామయ్య పంతులవారు స్వయముగా నందంపూడి శాసనము ఆంధ సాహిత్య పరిషత్చ్న తికలో (చూ. షమి (పతిబింబసహితముగా [పకటించినారు. నన్నయకాలపు లిసి పంతులవారివంటివారేకాని సామాన్యులు పోల్చుకోలెరు, నన్న యకాలపు వ్యావహారిక భాషకూడా వారివంటి పండితుల కే కాని ఇతరులకు బోధపడదు. ఇప్పటి అక్షరములతో శాసనము [వాసి ముదించి నారు మనకు కావలసివ భాగము తెలుగువాక్యములు గలది ఎత్తి ఇక్కడ (వాసి చూపిస్తున్నాను. దానిలో నాకు తప్పులుగా తోచినవి తెలియచేసి పంతుల వారి “ఆం ధశబ్ద విమర్శనము”లోని గుణదోషములు విచారిసాను. నందంపూడి శాసనములోని తెలుగుభాగము ;

1. పూవ్వ౯తః ఇయ్యూరియుంబి ల్రైమ 'పెద్దపూజ్రీియుం బొలగరుసున పల్పమున కొండి! యగుంట నడుమసీమా | గ 0, ఆగ్నేయతః ఇయ్యూరియు0 బిల్లెమ పెద్దపూణ్ణియు నెరపులయుం బొలగరుసున ముయ్యలి క్యుటు*సిమా
2. దక్షిణతః ఇయ్యూరియు నెరపులయుం బొలగరునసున తాడ్డటేవ “సీమా । ౯ “ర్త నె ర్చితో తః ఇయ్యూరియు నెరపులయు ముందరమునయుం బొలగరుసున ముయ్యలి కటుసీమా

33

ర్‌, పళశ్చిమత। ఇయ్యూరియు ముందర మునయు మడకుజితియుం బొల గరుసున ముయ్యలికు టు" సీమా

6, వాయవ్యత। ఇయ్యూరియు మడరకుజితియు౦ బిల్చైమ 'పెద్దపూణ్డియుం బొలగరుసునముయ్యలిక్కుటున గొల్పజేవసిమా

7, ఉత్తరతః ఇయ్యూరియుం బిల్రెమ 'పెద్దపూణ్రియుం బెలగరుసున (యె)ఖజువ గడ్డ యసిమా

8, ఐశాన్యతః ఇయ్యూరియు* బిల్టైమ పెద్దపూణ్ణియుం బొలగరుసున

| _ మజ్జితోడితాటియో+ద్ద చింతయిసీమా |

ఈ శాసనమునకు పంకులవారు (వాసిన అవతారికలోనే శాసనమందున్న ఆం్యధశ బ్రములు విమర్శించి కొన్ని విశేషము లుదాహారించినారు. (1) నన్నయ కాలమందు వాడుకలోనుండే శబములు కొన్ని (నంద మపూళ్లీ తాడ్డ కులితి) మారి (నందంపూడి, తాళ్ళ కుర్తి) అని నేటి వ్యవహారమందున్నవి; (2) గొల్పజేవ, ఎజణువగ డ్రయవంటి కొన్ని శబ్రముల అర్ధము విచార్యము; అనగా తెలియదన్న మాట. (3) “పాలగరుసులోని"” “పొల” శబ్దము లేఖక దోషముల “పొలి మేర”లో ఉన్నట్టు “పొాలిగరుసు” అని ఉండవలనేమోనట; “నడుమ” [పథమైకవచన రూపమటః; (5) “గడ్డయ చింత మఘ" శబ్దములు “గడ్డ | “రింత” శబ్రముల వి శేషరూపములట। (6) “తాడ్డశేవ" అనగా “తాటిచెట్ట సమూహ" మట;

నన్నయ మాటలలో కొన్ని నేటి వ్యవహారములో లేకపోవడము కొన్ని మారడము, కొన్నిటికి అర్ధము పండితులకై నా తలియకపోవడము నావంటి వారికి వింతకాదుః నన్నయ నాటిభాష నేటివరకున్ను మార లేదన్న విశ్వాసము గలవారికి (పంకులవారు మొదలుగాగలవారికి) ఆశృర్యకరముగా ఉంటుంది. దాని కమిగాని అవిచారపూర్యమయిన తప్పు సిద్ధాంతముళు, తప్పు లక్షణములు, తప్పు వ్యుత్పత్తులు పరి మపమాణముగా మూఢవిశ్యాసముతో అంగీకరించేవారు ఎట్టి చిక్కులు పడుదురో పంకులవారు పడ్డ పాట్టనుబట్టి తెలుసుకోవచ్చును. “నడుమో అకారాంత శ బమనుకొని [పథ మైక వచనరూపమని నిశృయించుట

" “తాద్దజేవ"లొని “జేవ” అకారాంత శబ్దమనుకొని దానికి (పయోగాంతరము

స్పురింపకున్నదని జంకుతూ, సందర్భ మునుబట్టి దాని: సమూహము అని యర్హము చెప్పుకొనవచ్చు”నని గప్పాకొట్టుట “గొలజేవ”కు “అర్ధమువిచార్య” మని మెలకువతో ఊరుకుండుట “గడ్డకు “గడ్టయ” అనిన్ని, “చింత”కు లోని వర్ణములు నా కంటికి కనబడుకున్నవి,

73

ధర్మ

“చింతయ”* అనిన్ని “విషదావము"లని జంకకుండా అనుకాసించుట.__ ఈ తబ్బిబ్బు అంతా (పాచినాంఛ ధాషాసం్యపదా యము పట్టుపడకపో వుటవల్రను ఈ శబ్దముల చివరనున్న అకారము ఏవార్టకమని తెలుసుకశోలేకపోయినందున సంభవించినది. నన్నయ [వాసిన ఎనిమిది వాక్యములలోను ఎనిమిది దిక్కుల సిమలున్ను వివరముగా ఉన్నవి. (పతివాక్యములోను చివరనున్న తెలుగు మాటకు ఎవార్టక మయిన అకార ముచెర్చి “అదే సీమ” అనే అర్ధము. ఇచ్చునట్లుగా. (వాసినాడు,. నన్నయకాలమందు ఎవార్దకముగా అకారము వాడుకలో ఉన్నది గాని, మనకాలమందున్నట్టి ఏకారములేదు. ఎవార్హ కాకారసహిత మైన ఇట్టి 1| శబ్రములు 1 నడుమ (నడుము + అ) 2 ముయ్యలి కుట (--క్కుటు-[అ) దె లాద్డటేవ (--జేవు.అ) 4 ముయ్యలిక్తుట 5 ముయ్యలికట 6 గొల్రజేవ (టేవు(అ) 7 (వి యువగడ్డయ (--గడ్డ--అ) ర చింతయ (చింత +అ) వీటిలో “గర్గ్జయ. “వింత ప శబ్రముల చివరనున్న “య” కారము (పమత్తు లమున చదువరులకు ఏవార్టకముగా తోచునేమో అని “యకార మవథారణార్హక మనుట సమంజసముగా( గంనబడదు.” అని స్పష్టముగా పంరులవారు తమ నిశ్చితిభిపాయము తెలియజెసి రు;

పంతులవారి యధ్మిపాంఘుము తప్పు అని చెప్పుటకు తగిన హేశువు లున్నపఏి, మొట్టమొదట భూదానశాసనములలో సరిహద్దులు వివరించి | వాసిన వాక్యములందు ఎవార్దము పయోగించుట సం్రపదాయవిరుద్ద ము కాదని చెప్పు టకు 1పమాణము చూపిస్తాను. పిఠాపురమందున్న మళ్రిదేవుని శాసనములో (చూ. ఎపి. ఇండి. క. పుట 02) నందంపూడి శాసనములో నన్నయ [వాసి నల్ర ఎనిమిది దిక్కుల సరిహద్దులు చెప్పిన వాక్యములలో కొసను వరుసగా లే ఎజ్జగుంటయసిమా, 2 కాలియసీమా, 3 గుణ్జయసిమా, తీ గుంటయసీవగ, 5 గుంటలసీమా, 6 గట్టయసిమా, గో గట్టయసిమా, 8 వంకయసీమా అని ఏవార్హకాకార సహితముగానే శబ్రములున్నవి. అకారాంతేకారాంత శబ్బములకు | పరమందు అకారమున్నచోట యడాగమమువచ్చినది. అయిదవ వాక్యములోని “'సఫంటల” అనేది బహువచసరూపమయిన “గుంటలు”కు పరముగా అకారము వచ్చినందున సంధి అయి ఎర్బ్పద్దది. ఇట్టు పూర్యకాలమందు దానశాసన నిబంధనము లుండేవని ఆలయకపోయినా (పాచినాంధ ధాషాసం పదాయము లయినా తెలిసివుంది నన్నయ శాసనములోనున్న ఎవార్దకాకారసపిత శబము లను గురించి పంతులడారివ రలిగిస చిక్కులు విడదియుట రష్ట్రముగా ఉండదు. “నడుమ"లోని అంత్యవర్హము ఎవార్థరమయిన అకారముకాదని తప్పు సిద్ధాం రము రలఅనెక్కె గట్టెగా పల్టుక్‌ బట్టికడా నన్మయరాలము మొదలుకొని నేటి

5 వరకున్ను ఉకారాంత ముగా లోళప్యపహారపిందచె కాళ [(గంథములందున్ను వాడుకలో ఉన్న “నడుము ' కబ్దము “నడ్సుషో అని ఆకారాంతముగా పంతుల వారివంటి వండితులుకూడా అనుశాగనము బేయుట సంభవించినది. నందంపూడి శఛశాసనములోనె 66వ పం కిలో నన్నయ “రెండేజబులనడిమివిషయో అని గ వాసినాడు. (గాంథికభాషలో “నడుము” “నడిమికి” “నడుమన్‌” _పచురముగా నన్న యాదుల కావ్యములలో కనబడుచున్నవి, శబరత్నాకరమం దుదాహహృ తమె ఉన్నవి. “నడుమ” అని పంతులవారు అనుశాసించిసట్టు ఈ శబ్దము అకారాంతమయుగా రూపాంతర మెమో అనుకొనుటకు [ప్రమాణము లోకములోగాని [గంథములోగాని కానరాదు. “నడుమ” శబముం టె “నడుమకు” “నడుమ యందు” “నడుమలు” మొదలయిన రూపము లుండవలెనుగదా? అవి పంతుల వారికి కసబడినవా? లేకుంటే నడుమళ బ్బము అపశ బ్బము; వ్యావహారిక ము కాదు, [గాంథిక ముకాదు; అర్వాచీనముకాదు; [పాచీనముకాదు; పండితమ్మన్యులు కల్పిస్తూ ఉన్న కృతిక్మగాంథికార్థధ శ బములవంటిది గనుక కృతిక గాంథి కాం ధభాషా లక్షణ శిరోమణిలో లక్ష్యముగా ఉదాహరించదగిన శబ్దము కావచ్చును. ఇట్టివె “జేవ"” “గడ్డయ' “౨౦తయ"”లు; ఇవి థాషలో వాస్తవ ముగా ఉంటే, “జేవలు “గనసయలు” “వింతయలు” “*టేవకు”ో “టేవలకు" “గడయకు"” “గడ్డయంరు” “చదింతయకు" *చింతయలకు"” అనే రూపములు కూడా ఉండవలెను, పంతులవారు ఎక్కడసయినా ఇవఏె చూచినారేమోకాని నాకు కానరాలెదు;ు [పమాణము చూపించరుండా ఎటికి అనుశాసనము చెస్తే చెల్లుతుందా? వారి చిత్తం! అవిమర్శపూర్వకమయిన సిద్ధాంతమును పరమ (పమాణముగా విశ్వ సించవారి మనోవృత్తులతోపాటు ఇం్మదియ వ్యాపార ములుకూడా విపర్య స్తము కాక రపవృదంటారు. అందుకు తార్కాణముగా పంకలవారి విమర్శనములోని విషయము ఒకటి చూపిస్తాను. రండవ నాలుగవ అయిదవ వాక్యముల చివరను “కట” అని మూలమందున్నది. శాసన పతిబింబములోనున్న ,పాచీనలిపి పోల్చి తెలుసుకోగలవారు “క్ముట”లోనున్న రెండవ అక్షరను “టు” అని చదుపరు. చాలా సంవరృృరముల (ఎ౦టట (ప్రసిద్ద పండితుడయిన కీల్‌ హర్‌న్‌ గారు ఈ ళాసనము ఎప, ఇండి. శప వాల్యములో (పకటించినప్పుకు ఆయన ఈ వర్ణము “టి అనే మూడుచోట్ట్లను పఠించినారుగాని “టు అనుకోలెదు. “ట”కున్ను “టు"కున్ను నన్నయ రపిళలో భేదము స్పష్టముగా కనబడు తున్నది. ఆరవ వాక్యములో “క్మ్యుటున” అని పంతులవారు పఠించినక్రై క్రీల్ర్‌ హారన్‌గారు మూడా పుందినారు. వందిందములా ఈ భెవము పాచీనలిపి

36

తెలియనివాలకయిా కనబడురుంది. ఇంత స్పష్టమయిన అక్షర మును నరిగ్గా పోల్చుకోకుండా రొమ్ము లేనిచోట కమ్ము కనబ డెటట్టుగా దృష్టిదోషము కలుగ జేసి వంతులదారివంటిదారిచేత కూటకరణము చేయించినదేమిటి? లోకమందు స్నుపసిద్ద ముగా ఆవాలగోపాలము అందరికీ తెలిసివున్న “టేవు” గబ్దము టేవ శ్రమని తోచునట్లు _(భమపుట్టించి, దానికి *“సమూహ”మని అపార్ధము కల్పించే టట్లు ఒసిన అవిమర్శ పూర్వం సిద్దాంత మె ం అవధార ణార్ధకమయిన అకారము ఈ ళద్దములకు పరమందుండుట సమంజసము కాదగుకోవడమొ,

పంచులవావి విమర్శనములో మరియుక చ్నితమెైన విశషమున్నది. ఆర్యా బనుల ధాషలోని శ బముయొక్క_ రూపమునుబట్టి వ్యుత్పత్తి కల్పించి, ఆ వ్యుత్పత్తి (ప్రమాణముగా [గహించి, (పాచీనుల భాషలోని శ బముయొక్క_ | రూపము తద్భిన్నముగా నున్నదని త ప్పుపట్టి దిద్దుటకు సాహసించినారు. ధాషాతత్వ విజ్ఞాసకు దురభిమానముగాని వక్షపాతముగాని (పతికూలముగా ఉంటుంది, మన వ్యవహారములో ఇప్పుడు “పాలిమేర”* అనే శబ్బమున్నది; కాని “పొలమేర” ఐదు, శబ్రరత్నాకర మందు మొదటిదిమాతమే కనబడు తున్నది; అంమ “గామథ్వ యమధ్యసీమ” “ఎల్ల” అని అర్హములున్నవి; కాసి [పప్రయోగనులు లేవు. కాశీఖంచడమందు ( వావిళ్శవారి అచ్చుపు స్తతము 0. 116) సిసగీరిలో [ప్రయోగము “పొలిమరసీమ” అని ఉన్నదని నేను జ్ఞాపకము ఎస్టుకొని ఉన్నాను, అమితే, లాక్షణికులు అంగీకరించదగిన సలములో అనగా యతిస్టానమందు లి” వర్ణములేదు. శ్రీనాధుడు “పొలమేర” అని (వాసినాడో “ఫాలిమర” అని (వాసినాడో దినిని బట్టి తేలదు. [పాచీన [పతులలో “పార్రిమెర” అని పన్నా లర్వ్యాఎస లేఖకులు తమ వాడుక చొప్పున “ల” వర్ణము తప్పని దిద్దిఉంటారు. అచ్చువేయించుటకు పరిష్కరించే పండికులయినా మార్చిఉంటారు. ఇట్టి మార్పులు అనేక శబ్దములలో కలిగినవి, నేటి లోకవ్యవహా రయో, ళబరత్నాకరమో (పమాణముగా చెసికుని, నన్నయవాడిన“పొలగరుసు” - భబ్రముందున్న “పాల”లోని “ల” వర్ణము లఖకదోషములు ఉండునేమో అని ఉింపో౦చి, పంరులవారు “పొలిగరుసు” అని దిద్దవతెనంటారు। “పాలో శబ్దము న “బలి” శబ్రథధవమట। కనుక “లో వర్ణము సాధువు, “ల” వర్ణము అసాధువు అని వారి అనుళసనము. అయిత నన్నయ (వాసిన ఎనిమిది వాక్యాలలోనున్ను (ఒకొర్కడానిలొ ఒకొర్క్టామారు) ఎనిమిదిమార్డు ళ్‌ శబ్దము ఏకడూపమున “పొలకరుసు” అని 1పయుక్తమయి ఉన్నడే, ఎనిమిదిచోట్ట శాసనము చెక్కిన గండాచార్యుడు [పమత్తుడై “లి” వర్ణము “ల” వర్ణముగా మార్చి ఉండడము సంధావ్యమా? “పాలమెర” ఆని మూలమందు కాశీఖండములో శ్రీనాధుడు

చ వాసినా అర్వాచబనలేఖదులు తమ వాడుకలో “పొలిమేర” అని ఉండుటవల్ల ఉద్దశపూర్వకముగాగాని [పమాదముచేతగానీ లవర్షము లివర్హముగా మార్చినా రనుట అసంధాట్యముకాదు, “వాలిగరుసు” అని న్‌స్నయ (వాస్త గండా చార్యులు “పొలగరునసుో అని ఎనిమిదిచొట్ల మార్చుటకు కారణము నాకు కానరాదు, “పొగంరనసుో ఈ ఒర్క్హ. శాసనములోనె కాడు, రలుచుంబల్డు శాసనములో జ కూడా ఉన్నదని పందులవా రెరుగుదురు. “పొలమేక”* అని అకారాకార యు క్తముగానే అనెక శాసనములలో ఉన్నది. (రచ, 13358 “౫ం.నందు పుట్టిన దోనెంపూడి. శాసనమందు (చూ. ఎపి. ఇండి. 1౪. ప 359) “పాలమిరలు” . కనబడుచున్నది. అల్లాడ వేమారెడ్డి గాసనమందు (చూ. ఎప. ఇండి. గ11క్‌. 245_250) ఆరుచొట్ట “పాలమేకో అనే రూవమున్నది. కాటయ వెమని తొత్తర మూడి శా్సగగమందు (పంఠులవారు పరిష్కరించిన పాఠములోనె) నామిగుచోప్రి “పొలమేర” అనే ఉన్నది. (చూ. ఎపి. ఇండి. 1/7. 324) నెనెరిగినంత మట్టుము [పాచీనుల [చాత లలో ఎక్కడా “పాలిమేెర” కానరాడు. రన్నడ ధాషనున్న అ (సాచిన శాసనములలో కూడా “పొలసీమె” లకారాకార యుక్రముగానే పొల ॥ శబ్దము కనబడుతున్నది. (చూ. ఎపి. ఇండి. ణి. 66) కెటిల్‌ రచించిన కన్నడ నిఘంటువులో పొలశబ్దమునకు, దిక్కు అనే అర్హముమూగా ఉన్నది, కరన్నశ శబ్దము [పధాస [ప్రమాణమని చప్పలెదుసుమండీ, గాసనములు రాగిపట్టాలమివమ రాతిపలకలమివకు ఏలాగున మొదట చెక్కినారో అలాగుననే ఉన్నవి. తాటాకు పుస్తకములు అ్య్బావకాపు. మొదట (వాసినవి నశించినవి. ఇప్పుడు మనకు దొరిచేవాటిలో అనేకము మవ రండి తాతల తరమున (వాసినప. [పతినిచూచి (పతివాస్తూ లేఖకులు [గంథము నశించరుండా కాపాడేవారు. అయితే [గంధము నిలుచుటకు ఇది అనముకూలించినా' [గంథములో అల్పముగానో అఫకముగానో మార్పులు కలుగుటకు కారణమయి నది. శాసనములలోని భాష యవాస్థితిగా ఉండుటఎట్టి విచషబులయినవారు థబముల రూపములు అర్హములు ఎకాలమం దెట్టున్నవో తలిసెకొనుఏకున్ను

• [గంధక రల భాష యొక్క సాదుక్వాసాఢుక్వము మ విమద్భించుఏకున్ను లెఖకుల్మభమ (ప్రమాదములవల్ల కలిగిన మార్పులు రనుగొనుటకున్ను తాటాకు పు స్తకములకన్న ఇాననములు ఎక్కువ అనుగూలముగా ఉంటవి. తాటాకు పు సకములయినా, మెలకువతో వపండిరులు మాకృకలో ఉన్నట్టు [వాసినవై తె ఇంచుమించుగా సిర్దష్టమని నమ్మదగివుంటవి. అట్టిఏ రండుమూకు చూచినాను. అటువంటి [పతులు (పావీన్మగంథభములకు దొరికితే, అమూల్యములని భావించ వలసినవి, దొరర సప్పుడు ఎవరేమి చేయగలరు? గరాసనములున్ను తాటారు

రి పు సకములున్ను సంపతించి వివేకముతొా విమర్శనముచెసి, భాషారత్త్వ జిజ్ఞాసువులు ఆవలంవించిన అన్వెషణ [కమానుసారముగా కంటికి కనబడుతూ ఉన్న సిద్ధశ బ్రములు లక్ష్యముగా [గహించి వాదికి బాధకముగా కాకుండా లక్షణము నిరూపించడమున్ను ఆవశ్యక మయితే లక్షణము మార్చుడమున్ను పంతులవారివంటి పండితులను విహితధర్మము; అవిమర్శపూర్వక మయిన సిద్దాంతమునరు విరుద్ధముగా ఉన్న శబ్దములు ఆ సిద్దాంతానుర ధముగా మార్చి వేయుట నింద్యమయినపని,. సన్నయ స్యయముగా (వాసినవార ఎదుటనుంచు కొని (నన్నయ సమక్షమందు?) రాగిరేకమీద గండాగార్యుడు యధాస్థితిగా భాసనము చెక్కినట్టు శాసనమందె ఉన్నదిగదా,. దీనిలోని భాష నన్న యకాల మందున్న తెనుగనుటకు ఇంతకన్న విశ్య్వసనియమయిన [ప్రమాణము ఏది సంభావ్యమో నాకు తోచడు. శాసనము కూటరరణ మెతే నిరాకరించ వచ్చును; కాదని నమ్మవలసినప్పుడు పసరమ్మపమాణమే, నన్న యకాలమందున్ను అతని తర్వాతగు శ్రీనాధుని రాలమువర కన్ను శాససస్థమై “సలగరును” “పొల మేర” శ బ్రములున్నపి గనుక, ఆ కాలవందు ఆ బ్దము అట్టిరూపమున ఉన్నదని [పాచీనారధ భాషాశబ్దానుశాసనమున్ను అర్వాచీనుల వ్యవహారమందు “ఫా ల్రి మేర” అనె రూపమున్నందున దాని అమరోధముగా అర్వా చీ నాంధ్రశ బాను కాసనమున్ను చేయుట పాణిన్యాది కర్దామునాసకుల సంప్రదాయము, వేదము లలోనున్న భాషకుక్ను వాటితర్వాత పుట్టిన ఇతిహాసములు, పురాణములు, ధర్మశాస్త్రములు మొదలయిన [గంథములలోని భాషరున్ను సామాన్యమయినది కొంత ఉన్నా ఆర్వాచిన [గంథములలొ కానరాక వేదములో మాతమే ఉన్న శబములు [పాచినములవుటచెత వాటికి వేరే అనుశాసన మెర్పుడినది. కోశ మందున్ను వ్యాకరణమందున్ను ఏజిిలక్ష్షణము యధాస్థితిగా సిరూపితమయి ఉన్నది. ఇద్ర ఇంగ్రషు భాషాశబ్దానుశాసనము ద్వివిధముగా ఉన్నది. [పాచీన మయిన ఇంగ్లీషు శబ్దముల లక్షణము కోశమందున్ను _ వ్యాకరణమందున్ను ఇంగ్టీషు పండితులు నిరూబంచి ఉన్నారు. ఆ (పకారము, తెలుగ్గుభాషాపండిళు లు. (| (పాచినార్యధశ బ్బలక్షణము నిరూబఒుంచడమునకు పూనుకోవలను. ఆ'పనికి తాటాకు పుస్తకములున్ను శాసనములున్ను ఆవశ్యకమయిన సామ్మగి.పరమా ధారము. అవి మార్చివే'స్తె ఇంతంతని చెప్పరాని కీడురలుగుకుంది. మార్చ వారికి దురుద్దెశము లేకపోవచ్చును. మార్పువల్ల సత్యము మరుగుపడుట సంభ వించవచ్చును గనుక, ఉడ్దశము మంచిదే అయినా ఆ పని అనర్ధక ము. “పూర్వలిపిని బాగుగ. జదువలేకపోవుటచేత(గాని శాసనముల( [గమ ముగ సమన్వయించుకో లరపోవుటచేతంగాని కొందణపార్హములు వేసికొని నానిని

ఏ9

సిన్హాంత ములుగా6 [బక టింతురనుఏకిదియొుక దృష్టాంతముగా [గహింపవచ్చును అని మన పంమలవారు తమకు పుల్లరిబోడు మదనున్న శాసనమును జత పర్చిన చిలకా వేంఠటకృష్ణయ్యగా రన్నమాటను పి హితోపదేశమువేసి వారు. వేంకట కృష్ణ య్యగారు (ప్రాచీనలిపి తెంయక, “దల్లి సూవంబచే” అని శాసనములో ఉంటే “డిల్లి సూవాంబాఛా” అని చదువుకొని ఛాసనముకో డి సూరాంవాఛా కున్ను డొండఏటి రెడ్డకున్ను జరిగిన యుద్దము వర్రించబడినదని చెప్పినారటి! (ఆం. సా. ప్యతిక. 264) ఇ ర్లు “మల్లియ రచ” అనే శబ్దము (బౌన్‌ దొరగాం పండితులు సంపదాయ మెబజుంగక “మల్చయ రెచ" అని దెద్రినారని పంకుల వారే ఆక్షేపించినారు (చూ. ఆం. సా. ప్మతిక ళా శ్ర ఇట్లు ఇతరుల అవెవేక

• మును ఉద్దోషించి [గంథపరిష్క ర్లల కుచితధర్మముపదెశించిన పంకులవారు స్వయంగా పరిష్కరించిన శా్సనములలోని మూల[గంథ మందు చేసిక మార్పులు

చూస్తె, “శాసనాత్‌ కరణం శయః”, అన్న సతి జ్జ ప్తికి వచ్చినది. పంతులవారు (పకటించిన | పాచీన శాసనములలోని |గంథము మూలము నకు విరుద్ధముగా పరిష్కరించుట మిక్కిలి శోచసయముగా ఉన్నది. యుద్ధ మళల్లుని గాసనము, ఓఎలిసిద్దిరాజు వొబిదెన శాసనము, బ్రునాధుని కృతళులయిన కొండవీటి రెడ్డనాటి శాసనములు (పాబనాంధ థాషాస్వరూప నిరూపణమునక్తు ఆధారమయిన సామగిగా ఎన్నదగినఏ. వీటినిపట్టి వాస్తవమైన థాషానియమ ములు తెలుసువెని, అచ్చుపడ్డ థారతాది (పాబన [గంథములందున్ను కోఛశము లందున్ను వ్యాకరణములందున్ను గల దోషములు తొలగించవలసి ఉండగా, ఆ దోషములు సాధువులుగా (గహించి, వాటికి అవరోధముగా శాసనములలోని భాష దిద్దడము పంతులవారికి ఆవశ్యకమని, ఉచితమని తోచడము ఆంధ భాషా పాండిత్యముయొక్క_ దౌర్భాగ్యమని నా పరితాపము తెలియ జస్తున్నాను. తాటాకులమీద | వాసివున్న చం దభాను చరితముజ। మూలమునకు విరుద్దముగా కొన్ని శబ్దములరూపము దుష్టలక్షణము (ప్రకారము మార్చి పరిష్కరించి కి ఆర్మధ _సాహ్హిత్యపర్తీషత్తువారు _ అచ్చు వేయించినళ్లు _ర్వామయ్యపం తులవారు పరిష్కరించిన పాఠములుగల 1గంథమె శాానముల [గంథముగా అచ్చు వేయించి పకటించి ఉంటే, పరిష్కర్తలు చెసిన మార్పుళివో తెలియక కృతి కర్రలు |వాసినవే అని లోకము మోసపోవుటకు కారణమవును. అయితే మూల మునుపట్టి ఏరు చేసిన తప్పులు దిద్దుకొనుట విమర్శకులకు కష్టమయినా ౪ నేను స్వయముగా తై ఫారువేసి చూచినాను. [పాత్యపతిలోనున్న శబ్దములు

అచ్చులో రనబడవు,.

త్త అసాధ్యముకాదు. (పాచీనాం ధభాషా వశే షములలో ఆదేశములు, ఆగమములు, అరసున్నలు మొదలయినవి కొన్ని స్పష్టముగా నిరూపించలేక లాక్షణికులు తప్పులు చేసినారు. అటువంటివి సవరించుటకు ఈ శరాసనములలో సాధకమయిన (పయోగములున్నవి. అవి పంతులవారి పరిష్కరణములో చెడెపోయినవి. రండుమూడు ఆంశములు మాతమే ఉదాహరిసాను. “పరగుో శబములో ఆఅంత్యవర్ష్ణము బిందుపూర్వకముగా శరరత్నాకరమందున్నది. ఆందుకు [ప్రమాణముగా ఇచ్చిన మార్కండేయ పురాణములోని [ప్రయోగము అచ్చుపడ్డ [గంథములో కానరాదు. చక్కగా | వాసిన తాటాకు పు స్తకములలో కూడా , (భారతాది పాచీన్నగంథములందు) పరగు శబ్బములో అరసున్న కనబడదు. [పాచిన శాసనములలో అరసున్నకు గురుతుగా నిండుసున్నె ఉంటుంది, / కొన్నిటిలో అనునాసిక వర్ణ మే ఉంటుంది. (మల్చుణ్ణి అని) మీదచెప్పిన శాసనము లలో “పరగు” కబ్బమందు బిందువులేకున్నా, అవిమర్శపూర్వక నియమమును అనుసరించి అంధపరంపరాగత మైన ఆరసున్న దూర్చి పరిష్కరించి తమ పాఠము [పకటించినారు. “పాకనాంటి” “కమ్మనాంటి" అని కొణిదెన శాసనములోని సబిందుశబ్ద ములు పరిష్కరణములో నిర్చిందువు లయినవి. అచ్చుభారతముతో “ఎందు(బోయితివి” అని “*ఎందు"”కు పరమందు అరసున్న, దానికి పరమందు గజడదబాదెశములు క నబడుతున్నవి; కాని [వాత్యపతులలో అందు, ఇందు, ఎందు కళలుగాను వాటికి పరమందున్న కచటతపలకు గనడదవా దేశములు రావలసినట్టుగాను పాఠములు కనబడు తున్నవి. ఈ కాసనములలో కూడా, తాటాకు పుస్తకములలో ఉన్న శ్రే మూల మందు పాఠములున్నా పరిష్కృత పాఠములు అచ్చుపు స్తకములలోని తప్పు పాఠములను అనుసరిస్తున్న వి. యుద్ధమల్టుని శాసనమందు “ఇందు [పత్యక్షమెై” అని మూలమందుంటే “ఇందుగబత్యక్షమై” అని పంతులవారు దిద్దినారు. కొణీిదన శాసనమందు “తమ్ముండు [పతాపమున”ొ అని మూలమందున్ను “తమ్ముడు (పతాపమున” అని పరిష్కృత పాఠమునందున్ను ఉన్నవి. అచ్చు భారతములో కూడా అక్కడక్కడ [పాచిన సం్రపదాయము కనబడుతున్నది. (చూ. విరాట. 111. 25. ఆనంద ముుదణము ___ ఉర్వీజలముల్‌ (వా(కి) కొణిదిన శాసనమందు మూలములో ఆ దేశములు యధావిధిగా ఉన్న వి. “ముల్లోక విభుండు స్మకి" అని కృతికర్త (వాసినది తప్పుగా నిరాకరించి “ముల్లో క విభుండు చ్మకి' అని పంతులవారు దిద్ది అట్లు దిద్దుటకు కారణము ఏమని చెప్పినారో చూడండి; “విభుండు చ్యకి యనునవి రెండును సంస్కృత

లేకే

శబ్లములే యగుటచే జవర్ణమునకు సవర్ణము రావచ్చునని వైయాకరణుల మత మయినను నిచ్చట సవర్జము (వతి కటువుగానున్నది. మరియు జవర్ష్హము యలవ్యము. సవర్షము దంత్యోచ్చారణము గలది.” ఇట్లు తమ యిష్టానిష్షములే సాధుత్వా సాధుత్వములకు [ప్రమాణముగా విధించి (బాచినుల కృతులలోని భాష దిద్దుటకు సాహసించేవారు |పాచీనాం్యధ భాషానుశాసకులుగా నుండుట ఆం ధభాషాపాంచిత్యము నోచిననోములఐ ఫలముకాక మరేమిచి? తిక్కన విరాట పర్వమందు “ఎలుంగుసలింపో (చూ. ||). 139) అని |వాసినాడ య్యా అంటే పంతులవారు *మా చెవికి ఇంపుగాలేదు గనుక తప్పే; తుడిచిపారవేయవలను” ల అసి కాసిసారు; లోకము నోరుమూసుకొనవలసినదేనా? శ్రీనాధ మహార వి (కీ. శ. 1416వ సం. జనవరి తే. 14 దీని స్వయముగ రచించి [వాసి సంతకముళేసి రాతిమీద చెక్కించిస శాసనములోని భాష “శిలాక్షరము”లుగా నెటికిన్ని ఉన్నది. దానిలో “అరిరాయ బసువళశంకరుండు” అని రాజుయొక్క బిరుదు పెర్కొన్నాడు. అందులో ఉన్న “బసువ” శబ్దము తప్పని “బసవ అని చదువు(డు” అని పరిష్క్ట రలు అనుశాసించినారు, అని తల్లిక లువచేరు శాసన ములో కూడా (చూ. 90వ పం క్రి) “బసువళశంకరః” అని ఉన్నది. అది తప్పని ఈ పరిష్క్ట ర్తలు చెప్పక -ఊరకున్నారు, అప్పుడు అది ఒప్పుగా కనబ డ్లది గాబోలు. వారి చిత్తం, ఆంధభాషభాగ్యం: శ్రీనాథుడు నైషధము నందు (చూ, ఛ్‌, 145) “ఆఅరివిరబసువశంకర” అని (వాసి నట్టు అనేక [వాత [పతులలో తనబడుళున్నది. కాని, వేదము వెంరటరాయ శాస్తు9ల వారు పరిష్క్ల రించి అచ్చువెయించిన పు సకములో “బసవ” అని ఉన్నది. శబరత్నాకర మందు “బసవండు” “బసవని ఉన్నవి; గాని “బనవ” లెదు. పంతులవారలు

శాస్తుంల వారలు ఏ [ప్రమాణమును బట్టి “"బసువో తప్పన్నారో చెప్పరు.

'పెని వివరించి చెప్పినదానిని పట్టి (పాచినార్యధభాషా స్వరూపము నిస్కృష్టముగా నిశ్చయించి నిరూపంచుటకు తగిన సాధనసామగి సంపన్నము కాలేదని చదువరులు తెలుసుకోవచ్చును. అందుకు ఆధారముగా ఉన్న ముఖ్య [గంథములు అన్ని అవివేక పరిష గ్రారణమువల్ల అ పమాణమెనవి. అపళబ్దృములు అర్వాచినశబ్బములు ప్రాచీనుల భాషలో చేరినవి. వాటినిపట్టి వాస్తవమైన భాషా నియమములు ఏర్పరచుట అసాధ్యము. భాషా విమర్శకులకు విహితమైన ధర్మములు తెలుసుకోదగినవారు కూడ వాటికి విరుద్ధముగా [పవ ర్రిస్తున్నారు. ఐతిహాసిక మండలివారికి వా సవమయిన ఆంధభాషా చరితము నిర్మించవలెనని అభిలాష గాఢముగా ఉన్నదని అనుకొంటాను. వారి అభిలాష నెరవెరవఠ నంటే, (పాటనాంధ [గంథముల [వాత పతులు ఆధారముగా చెసుకొని,

లీ

పక్షపాతము లేకుండా, తత్వ బిజ్జాసతో, సవిర్శముగా సం్మపతించి పాఠమును పరిష్కరించవలెను. ఇది* మొట్టమొదట చేయవలసిన పని. అన్ని [గంధముల కన్నా భారతము గొప్పది; అందులో సన్నయ రచించిన భాగము ఆదిమాం[ధ కవిత గనుక పరమాధారమయినది. దానిలోని పాఠములు సాధ్యమయినంత మట్లుకు వాస్తవమని విశ్వసించద గినట్టుండవలెను. విశ్వసనియముకాని _గంథము ఆధారముగా నిరూపించే లక్షణము అవిశ్య్వససియము కాక తప్పదు. దానికై పడ్డపాటు వ్యర్థము. అందుచేతనే మ. చిలుకూరి నారాయణరావు పంకులుగారు మొదలయినవారు శః విషయమై కృృషిచసినవారై నా నిరుత్సాహులయి ఊరకున్నారు, ఇప్పుడున్న లక్షణ్మ[గంథములు _ కోశములు గాని, వ్యాకరణ ములు గానీ, [ప్రమాణముగా అంగీకరించదగినవికావు. అప పాఠములుగల .! [గంథముల నుండి ఎత్తి కొన్ని శబములు సాధువులుగా ఆంగీకరించినవారు ౨. * నిర్మించినవిగాసి నిర్మించబోయెవిగాని, లక్షణములు ఎందుకు [పమాణమవుత వి? శబరత్నాకరమందున్న శ బ్బములు ముదిత [గంథములలోని పాఠములకు విరుద్ధముగా ఉంటవి. ముదిత [గంథములందున్న పాఠములలో వె విధ్య మున్నది.

రాజరాజనరేందుని కీర్తికి పరమాధారముగా నన్నయ రచించిన భారత మున్నది. ఇది రాజమ'హేం్యదవరమందు వలసినదవుటచేత దీనియందు అక్కడి వారికి అత్యంత గౌరవ ముండుట ఉచిత మే. వారితోపాటు తెలుగువారందరున్ను దానిని ఆదరిస్తున్నారు. అయితే తెలుగు పాండిత్యము యొక్క దురదృష్టము చెైత నన్న యభారతము పుట్టి తొమ్మిది శతాబ్బములయినా, నిర్దష్టమె విశ్వస సనీయమైన పాఠములుగల [గంథము దొరకదుగదా ఇంతవరకున్ను తగిన ఉద్యమముచేసి ఈ పవ్మిత్యగంథము యభాస్టితిలోనికి ఉద్ర రించక ఉపేక్షించి భాషాభిమానులు దోషులయినారు. ఇకనైనా ఆ పనిక్సి పూనుకోకపోతే తెలుగువారి భాషాభిమానము మిధ్య :.అని తెలుగున్నారికి అపకీర్తి కలుగుతుంది. మహాను గ భృావులు, :కార్యదక్షులు పట్టుదలతో పనిఛెే స్తే. ఘమ్ముగానె , ఉద్దెశము నెరవేరు. రుంది, ఇప్పుడు విజృంభించిన దేశాభిమానమున్ను ఛాషాభిమానమున్ను వాస్తవ మయితే ఈ కార్యము చేయబూనుకొన్న వారికి కావలసిన సాయము దొరకక పోదని నమ్ముతున్నాను.

టె (వొందినుం(గుంగమ్మ' సిరిందాల్చు చే(డొగి( జిన్ని చూడ్కుల(జూచు తెనులణు( జదువుల రచ్చ తీర్చురులారః

[గిందను గె వాలు "సేసిననేనయాః యణకువ మెజయుచు, నాయోప్ప కొల(6ది(, దనదు(గు6 జదువులగుజిచి, జానుమివులంగ.(, దొలితెనుంగు నుడులన, తేటతెల్టగను, విన్నపమొక్కంండు వినుపింతు మిమ్ము. మోడ్చియునిరుచయి, [మా(కరిం(బడియు, నెజ(గియు( గై వార మొనరంగంజెనీ, తద్దయు వే(డుదు. నాలింపుడ య్య. మీరపోతెను నేను( (బా(బొ త్తములు సాల(జమవులేన; యొకింత సదివితినేని, మీరపోలను నేను [(బాంబల్కులను [వాయనరనయితిన సౌమ కోర్చి యెన్న డును, మీకు( బోలెన నారు [వాయంగ౦గాదిని, మీజట్టులకు మాబువల్క_ంగ(గాద, యని మీరు గడింఏిగా( గట్టడి సేసితిర టె; యదినే వినియిదియ ల్రినాద(; గా కేను మీతోడ నెనసి తూ6ంగుదునె? మీరెన? నేనేడ? జగ జెట్టులరటెః నాయెణి(గినవి గొన్ని (పాంబల్కులేక్చి, యింబుగా నిందిడిరి( బాడిదప్పకయ. యట్టయ్యు, నెదెని, దప్పు మొగవదిస మన్నింపుడన మిమ్ము దురపిల్లివెడ; వే(డంగ నేటికి? నేంంతిలెని, నా వేళ్ళు నులివెట్టి, నానాల్క_ నరికట్టి, [మో(చేత వాయు, ముక్కునంబల్పుమన్న(, దిన్నంగనా చొప్ప "సయనోపుదునె? నిచ్చలు మిము(బోలమాటలాడెదను; మాటలాడినపగిది (వాల్మువాయంగనర్తు నించుక నైను( బెక్స_౦0,డమాడ్కి, నట్టు (వాయగ( బంప్హవాయనునాన్తు. బాప్తుర మివలెమురగాప లెక్కి- చిందులు (దొక్క-ంగనతం నట్టు; చదువరి ఏనుల కించెడునట్టు పద్దెంబు లివియని పేర్కు9వ్వనేను; బద్ధెంబు లనిపల్కి పాంబడి. బరికించి కీడని దూర(గందగ దేర కేని. గ దైకూర్చు నకునై కట్టడిలేద గద్దోాయ కాదీని గడియింప నురదె? చుక్కలు గుజుతులు నానేర్చినట్ట చదువంగ నొనగూరు పొంటెనునిచితిని;ి దప్పెని. బెద్దలని యుఅకయ చదువుండ.

ఈ వ్యాసము ఆం సాపాత్వ పంషత్న్యతిర నుండి పునర్ముదితము.

“41

గులకౌనె? పడుచులేచుచు( బాప మెలికల. దారినడుచుచునవి సుండీ లెస్సయని

చూసి, యొజ్జలు మిమ్మెద్ది గఅపిరి దానిన మరగిమెత్తురు మీరలోల్స రొండెడ్డి, యాటపాటల నారితేశీనవారు దొమ్మర్లు సనవధానుతెంచటే( గలరు. బుబ్దతో నేలపై వారు వాజుదురు; వీరు వింత వింతగ జదివి బెకబెకమంచు నార్తురు. మాటలు దలకిందు సేసి; బ ఇబ శియని యెల్లరా ర్షురును మెచ్చి, యేరికి. దెలియ

దయా చదువుతీరు, దారయెజుంగర తమమాట తెన్ను, విద్రెయట్టిది యొకటి - గొండొక నేర్చి, కొలువులో. గొనియాడ నియ్యసేయుదురె; యలవడమినింజేసి తడ(బడుదు మోర్కౌా, తడబడ నల్వురును నగంయని వెజచి మిన్నకుందురు

గాక, తెగుదురె యేరు? విర్థెయనునది నెజిగ నలవడవలయు; నేర్పుచక్కంగ _ మెజయ నోపంగ వలయు. గానినాడోడరె వెలివుచ్చి పజప? దువ్వుల నేపు

లలో ట్రైను(గులను మావుల నెలు(గుల [గోంతుల( బెంచి వానిని డగ అీ యొుడ / యం్మడు దిక్కనేరాడంగాంచేయు వారలయ్య? వే(గి నాటికి నేని, వేగికాటికినేని వెటటరావే(టవో నేరిరగునయ్య? రాయలరగు( గాక, జెండ్డకగు(గాక మీమెచ్చు తెను(గదిగడు గరిడిబెద్దె మొదలేనిం దుని యని మొగపడదరయ(; (దోవ దెన్నులు నరు నేర్పర్పలేరు; నిచ్చలు సాదన సేసిననకార, యొన(గూడ దెరికిని( దరిదా(ర వలను; (బది కెడు (పొద్దెలం వొలదది నేర్య నొజల తజచుగా( బొర వడుచుం డు; నను(వోనివారల మా బటిర య్య? మీరచ్చ గండలయాన, నలవ

దని సాము సలిపెద; దాన దొసం గొదవనేని. దొసవు నాయదికాద; నను రేం

వార దెప్పున, దమపాలువగు. దార కుదువ. సిగ్గరినెనియు సిగ్గ జి నేను దెగి యించితిని; దాని దోసముగ రోయందగునేని నది నాదు తప్పన(గ (జెల్లు(.

దెను(గు నాటను గలరు దొల్రింటి పెద్దలు నెలదయ్యాలు నానాపాజు

వారు, పొటుల [పానుడులు దయ్యాలనుడుల. నాడునా(టికి నవినాటను మొజ(గ; మొజ(€గినన్‌ బెద్దలు వొ త్తమ్ములోన దొల్లింటటినుడులనగిచ్చి చదివెదరు. _ దెన్నాటి కాంపుల( గలియ( బాజులకు నలవడిన దానా(టి తెనుంగుల పలుకు, దయ్యాల మినఘుకులు, వడనాట్టనుడులు దెన్నాట్ట నుడిగమి నల్చన( జేర, దొలి

తెను(గు బాంపల్ల బాసయ్యె( గావలయు', బెద్దలదగుట నాపాజుల బాసకలయంపి మిహి6గొని, "కాపులు దనియ, దొడ్డదె నాటను మెప్పొందె6 దాను. తొంటి

పెద్దలు దారివరై రివో, తమనాట తెల్పమౌ తనము(గు మాటలను బాంయపల (పాంబ లుకు లవి కొన్నిగూర్చి, పద్దెములుగానల్లి కమ్మ పై గివ్వ(, దెనుగు(, బొత్తము?

జదువు వడచూపు నయ్యె(. బాజులు దక్కంగ దెయ్యాల బస నొడ్డులు చదు వంగ దొస వొందు(గాన( గాంపుల బాసతో నొగి దీనింబొదివి కలుపుడు, (గాపువి దెలుట కతన(, బామిన్ము_ లయ్యును మయిలంది, యవియు, గాంస్య

ర్తే5 మాటల మముపడి నొ ప్పెనాంగ) నిడుమలు మజి పొాజయ వనెడు నమ్మిగను దా(పలు దమ[పాంత రబ్బములలోని [పాదయ్యముల కతలు నెర్పుమై( దిగెచి, తెను(గు( గాంపులకును. బున్నెమ్ము పొంటె. దెను(గున బధైెంబు లిల్రి విను పించి, తెలియని నుడులను దెలియంగ'. జెప్పి, యిజిగించి రిట్టుగా ( బెద్దయు మేలు దెను(గుం గాంపులకు నాగురువులిడిరి. గాంపులకునయన నేల? బాసకును వారు డిపారు కై సేంతదీర్చిరిగాదె? నన్నయః దిక్కనిం గీతన దొట్టి ్‌ తొలికయిత కా రెల్లరానా(ట గోలె(దారు, దమవార లొండొరులతో డనిచ్చ లయ్య యినుడులు లొనివెడువార లానుడుల(6 గయితంబు గూర్చుడు, నదియు గమ్మగా. దనర6 గావలయు. జూరె. వారి కూర్చులు సూడ దో(యను గాదె 1 చాలంగా( గాపులయ మాటచొప్పు? వారి ఎపదపటివార లంతకం౦ంతకును గయి తమ్మ గార డిబి దైగాదిద్ది కయితంబు బాసను గకవికలు సీసి, సింగారమునకునై . సిగ్గు డిగరదావి, రోతయించుక లేక పాడిగడి మిఏలి, బూతులు, అంకులు వొందించి చొన్ని, లంజలమైబిగి మెజ మెచ్చియాడి, రాజుల రెడ్డను బెల్టించి పుచ్చి, కూర్మియు నెయ్యమ్ముగలరట్లు తోతేర వేనవేల్‌ బొంకులు బొల్లి పాడి యును నిచ్చకమ్ములు "సెప్పి తమ కరువు(గూడు గొనుటకు నొండెను గాసుకు నొండె(. దమకయిత క న్నెలవారికి. దార్బ, బాసవెలందిని వలయాలింటేసి, వఎలయారి మటువాయ యాతశవమ మరపి, మెయిమిట్టు గాల్బంగా గ దైెనెక్కించి, నేలకు సానిగా దాని నెలకొల్పు; అజంకులాడియ మెటినా(డెమగు మిన్నయని . యుచ్చమల్లిని నందొజు గొల్వ, దొంపిదాన వెలంది గటకటా [కు తెవులు గదిరిన చివుకులంజయయి _తెళ్ళి..* దెగెనన్‌, సోంకుడు దవిలినవాండు ఎను6(గు నెక్కాల్పి మెజుగులు వూసి, దాని. గౌంగిటంచేర్చి ముద్దాడుచుండడు, చవ్మిగోల నడియాన( బంటను నొక్కైద రెండినవాతెజ; దొండపండంటెః రిమ్మె త్తిసట్టులు నాకుడు( గుడుచుచు రి తచవులకు మెచ్చియార్చుచుందు రెల్ల వెంటకు గొజంతించు రేనియులక, యొల్లెడ నెప్పుడు. గూర్చునమ్ము దియ | (గేచింతరరయ్య [గోంగంటనేని జూడుడి తెను(గుల సనెతిలేనినడత।; తన యాలు మొజటని వెంగళితేడోరండు లంవెను.( జపట్టి తనసాని సేసి; పాటలు, సదువులు, నా(డిమ్ము, సౌాబగఏ, గలఅపించి, యెన్నియేన్‌ మెబుంగఏలు దిద్ది, తానిం్యదు డది రంబయని పాటపాడించి, తనకోర్కులీడేరనని [(తుష్మచుండ నాయడ్జె మయివడి లిబ్బికాం డందు బక్కం[డు రమణి, ఆల్విదక్కె, తమ యాండురును మొరటు లని తారు వగచి, రల్పమిసుముల దాడలంజెలను. జేరి ॥ మ. రా. ్ర్రః జలసంలి రామయు పంరములుగారి,

46

మొబటు(దసమునుదల(గి నొ(ండెమ్ము [(గోంంగడంగుదురయ్య ర యాయబ్బ కొండు! పెద్ద లీచాప్పున లంజను నాండెంపు రాణిగానెన్నుచు, మగనాలిదెగడి యెబ్బెరా సిది యని యేవగింప, నట్టి పెద్దల నడయ మేల్‌ పొడిగా6 దలచి పజ లదియ కొనియాడ నయ్యె(గావలయు.

అట్టుం డెనది; సిజము దలపోయు.ండయ్య, మగవాలు మొజటయిన మగ నాలుగదె కాన్న్బుకొలము పెంపొనం గూర్చు కొడుకు కూ(తు? నాండెమ్ము' గలదయిన నంటుక త్రియ సంతు గోర రయ్యెదరుగా, చాంపలేని, మగనాలు మొజటటైైః: యాకెలో నేటిమొజటొక్కౌా? మగనాలి తన మదియ మొఅటె? మాలతొ తేనియు మగనాలకావలచు; మెచ్చదు లంజిలమైబొల్లి మెబటు(గు, తొడిి కట్టి, పూసినన్‌ లంజె బెంద్రముగ( నేపట్ట కోడును జెంచువా(డేఏి. నాండెమది యేటిది? లంజెలన కాని మొలకె తి యదిగెరల నోపదొక్కొా? మగనాలి తన మున నాండెమ్ములేదె? మగనాలి పోండిమి, మగనాలిస్థిఫ, మగనాలిసారణ, మిసిమియు, సౌరు, మగనాలిపేరిమి, మగనాలిపొత్తు, మగనాలిసాజంపు మరి యాదసొంపు, మగనాలి నిక్కంపు! బరువును, బెట్టు, నివియెల్లం గొజగాని వని యాగడారి, మనువు తీరెల్టను బతుకు తెన్నెల్ల గువలంగ'( [దోయ రెకల గొని యాడి? మన లెస్సబాసయ కాదె మగనాలు? మెలజటేని మిన్నయన్‌ మనుదల దానన. మొజ టిని దప్పు మనయదియ కాదె? మొజటు మొజటనిదాని( దెగడు టయ కాని యురు దిద్దిరి మెలటుగులు దానిక య్య? మరియాద దానికి గజపంగ; గా కేమి? వాదవదినియ పాటి నేర దయ్యెడిదె? లంజికున మరియాద నెక్కా న్నదొక్క: మగనాలి యచ్చమెై దిరుగునొక్కాః మగనాలి నడతకు లంబియ నడతకు6. గల వాసిగనలెని యెజుకవాం్యడ సన్నపు తలపులన యిప్పాటులెల్ల బాటిల్ర మననాటి(€ గను విచ్చిచుండు, నేబటుసేయంగను నోపుదురేని, ముంగల వెనుకల నరసి రనుండు, యిచ్చిమెందిరిగిని, నిలువాడు మగవాలు సాజంపు మేరలు మీర దెన్నండును. బొల్రిమరియాదల నెడ్జెల నేమజ్బి లంజియ గదె దాటు మెర లెల్టః లంజెల నాడెమ్ము సక్టటిగా వజలు నాటను మనుదల యాచ(చోదె? యుయ్యేని నాటను మగనాండ సాజపుంజొప్పు సర్కటిగాంగ దిద్దిమెళ్తు రానాట నాండెమై పజలమనుదల యు బెంపుకు. బేరొంది కడు(ద గరుం(గాటద?

అలుగకుండు నాతోడ( గలరూపు నెను విన్న ఏంకును విను(డు చెవి యొడ్డిమిరు. తొంటి పెద్దలవాస సాజంపుబాస. సౌంపుమై నింపుమై. జదువ నొసంగూడు, వారలబడి( దవిలి, చర్క్మగాంబోర, వెజ్టివెంగళి వెడ.గు బట్టుల వరవు సలపట్చికొనె, 'ఎద్దరయితగాండంచు, బెర్దలు టెర్య-౦ డు వె ర్కెండ్డు

బ్నే/

పూని పెక్కుబాసలు సదివి, "పెక్కు(పొ త్త్రముల. జివికిన మాటలినొ గిగబోవు "సేసి, పదనుగా( దడిపియు. బిసికియు రుబ్బి, సంధులాదె +*లు నాగమమ్ము లును, జాలును, నెఅనున్న లరసున్న లునిచి యన్నియు నేడ్పుమై( గలియంగ దంచి, డంగినయాముద్ద సన్నెపై నూజి, యుక్కుగుండులపోలతె నుంటలు సేసి, వానిని. దడియాజ నెండనుంబెట్టి, యేకుపిడకలు దెచ్చి యెరగా నేర్చి పదిలముగ(బెట్టియును గుడికలనుదా(చఛి తారును( దచమతోడ. జదివెడువారు వండుల లతీపార( బణపజ. గొజికి, చవిలేనివయ్యును, నమలుచుండుదురు, (పా(తగిల్టిన కొలంది( గప్పు గల్లుల క విగట్టి వయ్యెను; వాని నె డేరిశేని నమలంగ నలవి గా దెంత గొజికినను. ఇట్టివియ మీరలయు మిమువంటి వారలయు( గడు మెచ్చి కొనియాడు నెక్కాన్న నుడలు. నెలకొన్నవియయేని, నుక్కులయేని. జేవక ఫైలయెని నెల్చ (పొద్దున్నా: యుస్కాని( దినున ఫ్రై (తుప్పుడు సూరెః 'సేగేని. దినునపై పువ్వుసూ ర: మిము(బోనివారి కవియిత మయిననయ్యె; మిము(బోని వారలు వెర్క్మం డురుండై ? ననువంటి వారల యెల్రయందులను, మీకు( బోళలను మాకు మెసవ(గాదు; గది౮డు నేవంబు; గడుపులో నజబుగక, తెగులు వాటిల్లును; గాద యితకారి.

అట్టుండెనది; విను(డు నా విన్బునది యంవ. మూడుకాళుల తనరు( దా(బట్టినట్టి రుందెటుకనుమాడ్కి( బంతము విడిచి, కీడు ములరయు.డు గినుక దక్కెా, బాసన్నచె (పొద్దు, నాలుకమీ(దచ నాడుచు, బాడుచు. నలరును గాదె? (పాంఠరమ్మ ల. (గుయ్యుబాసయ దాస? యేనాటిననియును నున్నె యీసుద్ది? మననాట నీమాట 'సెల్టెంగాక పజలచాలుక దొజ.గి, (పా(బొ త్తములయంద యునికి గలిగిన యట్టి సుడులవెల్ల నుసు(రు దొజఃగిన యెందు డొక్కలుగావె? పొ త్తములన్నియు (బొవెత్తి యేర్చిసన్‌, (గొందెను(గు సావద. పసగఖ్లి పచ్చగా మినిమిసలాడుచు నిపురించి విరియును(6, గాచును, బండు; వితులు ఎదచల్లి కొలము పెంపొనం “సడ్చు6 దాన మాబి. యుసురును, బసయును గల యట్టి వెల్లను మాక్షముండ(గ(6 బోవకుండ(గాద, “దెశభాష”యు “మాతృభాష ' యటంచు! బొగడెదరూరర బూతులువోలె, మీమెచ్చు (పాందె ను(గ౧ “దేశభాష”? మిమెచ్చు (పాందెముంగె “మాతృభాష ? యేదేశమున వారు మీ మెచ్చు ఆను(గును నోటను బల్కువా రరసిబపు(డ, ఎయ్యుని “దెశము” న( బజలు నుడువనిది “దేశభాష” యటంచు బెర్కొనంబడునె? (పొంతకమ్మల నుదులు వాపనికి నుగ్గుతోన “మాతొ యును. బయం గని యెజుగమయ్య మాటన్న 6; బలురన్న, సుడియన్చ, నేమి? సదువస్మ 6, దాటన్న్వ, దాసన్న , నేమి? గాకు మీ రతలయప౬. చఐపెడు నురిష; మీశార ఎలలి గా వీనుల

కెక్కు( జతులగివ్వంగ గన్నులన పడునది బాసయి? యది బాస జాడగాక, యెయ్యెని నాటను నెయ్య్‌ని( బెద్ద లెయ్యని చొప్పున మాటలాడెదరు, నలుగురికి నానాట నదియ చొప్పుడును, బిడ్డ లింటింటను దలిదం డులాడు మాటల నేర్తురు గూడియుండుటను , దల్రియు( దం్యడియు మొజటులయిరేని, బిడ్డల మాటలును మొజటులయగును. పెద్దల బిడ్డలతో గూడి యాడు పిన్నల బిడ్డలును మేల్నుడియశెర్తు?. పెద్దలతో. గలిసి పనులు సేయుడును, బిన్నలు నేర్తురు వారలయ నుడులఐల నొండొడ్డ తలంపులు నాండొడ్డు నెజు(గంగ నిదియ యెల్రెడ మేటిపాచెగాదె! పలు(గొలములను బుట్టు బిడ్డలు బడు లలో బెద్దల నుడి నేర్చి యలవవ్చికొన 6? బడుఐకో నొజ్జలు పెద్దలతో (గూడి మలంగుడు, | వారల యాడుబాస గటుతురు; నేర్తురును గజపంగ నొడ్హక, బాపలు గానిండు, వజలుగానిండు; చదువు మెజు(గులు గు 'పెద్దలబాస ఏరు వారును నాక క్ష యెల్లరికి6 దెలియు(, గాంప్పలకేనియు మూలలకేని(. బెద్దల నుడులగుట మెళ్తు రల్పరును; వలతురు నెర్యంగ నెల్ల సవాఎం(; జుల్క6గా నేర్యంగ నోపుదు రెల్ల సౌజంపు వరుశను, వీనులవినియు, నోటను బలముమజు( బల్కిపల్మ్కి. యదియ లరదె యెల్బద ల దాడి బాసలఐకు? నిట్టుగాంబిన్నలు సన్న లెల్బరును బొందుగా( బెద్దల నుడుల నుడువంగ(6 బొందుగా బెందలనుగుల [వాయంగ; నోటి మాటలు, 'సెతి (వాలును, గమ్మ చదువులు. నొక్కమెము సమకూడియుండ; మజియేమి గల దయ్య మనకు జెప్ప? విద్దె యెలడ నలమికౌని యెసక మెసి(గు. నివియ సుడి సెజ రాట్ట( బాడి సదువులకు. వినరా కోయిమాట మీరలెన్నడును? బడియుజై నాలుక వలికిన పలుకులు 'సెవిమెన్చి సరియన౦, గండ్లు దప్పనంగ6 గన్నులు బాసకు( బెడనెల లొక్కౌ? యీతెముంగు నాటను ననువంటి వార యెడ(జూఛచిన నుందు రొజ్జలను పెర(. (బొట్టమాటి కనుండు, త ప్పేమి దాన?) ఏర కదె వేనవెల్‌ విల్లలచెత బడులలో( జదువులు సదివించు చుంట? మీమెచ్చు [పాందెనుంగు నేర్వంగనసనె యాయయ్యవాం్యడకు నేరికి నేని? (నొర3ద్దరుండువో నేర్చినవారు; గడనయె వార లి మొ త్తమ్ములోన?) మన తెను(గువార చైై యిన్నూూజు “లచ్చ "లయ్యును, నూర్వుర జిన మం డయెని, దమపేకు [వాయంగ నేర రయ్యెదరు అర్కూరాల్‌ నేర్చిన నారిలో నేని. వేయింట(6గాదువో, పదివేలలోన( | బాందెనుంగు. జదువ(గల. డొక (డేని యున్నె? (పా(దెను గేడనేన్‌ బలుక వినరాదు (వాందును6గు నేర్పువార౦ిది నాట(౮ (చాందెనుంగు బొత్తములు సదువంగ నేనియు నలవిగా దెల్లరకు స నక్క_రాల్‌ రామి, సట్ట్రయ్యు6(, (బా(దెను(గ। | పాందెను(గ। (వా(దెను(గ; గ్ల చవలయు(గా రొం డెది వలవదం (డీరు. మీమాట లఆటివో యించు కేనియు నాకు( వా

త్తం

దెలియంగ రాదయ్యి పరికించి చూడ. నిక్కమ్ము స ప్పెదనువినుండోపిమీరు;

సన్ను నలుగక, నాకు( దప్పు సెచుండు నెలవేల్పులు నాం౦ంగంబజంగు బాంయపలలోన

చూడంగ సాంబాలు సదువుళలర, యోనమాలేనియు( గజవంగ నోప కవధాని

నంచును దయ్యాలపాట (వా(తది గ డముట్టండి బాడంగ నెర్చునట్టిండు సిగ్గఅీ కాంపుకద కిగి వేయును గ మ్మొండు గివ్వుమని వాని, గిచ్చినదాని_పై( గ (వాలు 'సేయనెనియు నెరండ మనపాబుం బెద్దః సీనారె పెజవార రిది వినెడువారు? ఏలబా(పలు పెద్దలని పొాడుకొంట? ఏల తెను6గులు మిన్నలని పొగడుకాంట?

ఏల బొంకులు పల్కి సిక్కె సల్టుటలు? ఏల రిత్తలు 'సెప్పె విజ్ఞపగుటలు?

బలె బలః మన తెను(గు వారార్యులోటుః బలె బలః మన తెను(గువారాం[ధు

లోటుః బత బ౪! యాంధులు నార్యులోటు:ః అయ్యరెః: తెను(గది యార్యుల

బాస! అయ్య6! తెను(గది యాంధుల దాసః పెబవార ఆెల్టరు పఖాణులు మ్రుచ్చులు, యవనులు, తురకలు, మాలవార భై! చూడుడి. తెను(గులు; చూడుండి బాంపలుః గనువిచ్చి కలయంగ నరసికొనుండు. నుడులనుబట్టి యీర్‌

మానిసి కొలముల సర్ప్బరించితిరేన మన ఆలు(గు వారి. గోయలతోడను నెజు కులతోద'( దగ(గూర్చి మణి చెప్పవలయు.! జుండి, యాం[ధుల మ్రైచ్చులని యార్యుల 'పెర్కొన( దెిను(6గు లాం్యధలయెని, మ్రుచ్చులకారె? హూణులు

నాంగమీ సెగ్గించువారు, మైచ్చులు నాం/గ మియగడారువారు, యవనులు నాలో మీపదరెడువారు మన నేల సానికి మగల కార? వీంచేల యింక మనకు, (దుక్శంగనెల? బలిమిమై( గలిమిమై మబునాండునా6టికి బెంపొంది పలునాళ్ళ గండండు గాం; హూణుంల కాసనిండు; వ్రుచ్చుల కానిండు, నేలమ్మ మగలను

నల( బుట్టువులు దము గన్నతండిగా( దలపంగవలయు; వెన్నునివలె వారి( గొల్బుటయ పొడి, యట్లు గావుట( జెసి తెగడంగ6 గాదు. వీరేడ వారేడ దోమయనికలః యయూరి కే తెర వేటియుద్ది? మనచొప్పు దాతల పేరుల చెప్పి.

(1 మనషాడ్కి( దాతల చెయ్యు చెప్పి 'పదబింకమ్ముతో మిటిమిట్టిపడరు. దమచేయు పనులచి( దాతల పేరు బెళకొంచి బదలయంగంజేయువారు. దశియును

దెన్నును దమ్మును నొరులను జొప్పు దపృుక యురసి మెలగువారు. దమయును,

బెజవారి [బదుకు మెలగు పొంటె నదనున కనువగు మయివడి నరసి; [కొత్త

బై సుల బెంపు సమకూర్చుకొండు, గలకాల మొకపాడి, యెంత మెటిదెయైన,

నన్నిట' గూర్చునె పజకు నొకచొప్ప? పలుజాడలను బట్టి మాటె.(డు( బజనడ,

నడయ మాజంగ నెశణియు మాబరకున్నె? సనడవోరతె నుడియును మాబుట. జెసి, (కొన్నుడియ మేలుగా మెచ్చి నుడివెదరు; [(ఎొన్నుడియ మెలుగా [వాసి

కటట. ఏ!

50

చదివెదరు. వారి వంగడములో. జదువనివాని( గంటిలో నలుసట్టి( డని యేవ గించి, నాలిముచ్చుగ( జూచి దరియ నీ రేరు(; బనిగొన నట్టిని జీరర వేరును గొడగవా(డేనియు( గటికవాండేని, [వాలు [వాయ(గ నేర్చు(; జదువంగ నేర్చు బానిస మేనియు, బానసమేని.. జేయంగ(6 గాదువో యేయింటనేని, జదువన్మువాయను నేరని కుంక. వారు వీరననేల, యించుమించుగను జదువని మగువయు( జదువని మగడు గానంగ వచ్చుట గడునరిది సూరె మనయట్ల వారలు సదువులురాని కూళుల కాల్లడిగి నీరు (దావుదుర? మనయట్ట వారలు సదువులు రాని వెడగుల నెత్తిపె నెక్కించు కొం డె? మనయట్ట వారలు సదివిన మగవాం్యడ నగి, యాడిపోసికొని కేరడిం(తె? యేరుదెను(గుల కుద్ది వీరముల లోను, డంబుడాబులలోను, డాటోట్టలోను; డక్కుల, డెక్కుల, నిక్కులలోను? జాొల్చాలు నింకనేని మిన్నకుండుదమ; కొరమాలి కోజడము పాలు గానేల? తెను(గు వారలలోన నిద్దజ కొక(డేని. జదువకుండిన( బోదు మొజటుపేరు. మన తెన్గువారిలో ( బా ర్రెందర య్య? నూర్వుర కు మువ్వుర : వారిలో నేని, జదువగలరరిది, [(వాంబల్కు నుండి కరడు(గడి(ది; గజవంగ( బట్టదందఅకు.

మనలోన మిన్నలు నోటను( బల్కిన పల్కులు మొజటనుట మన పిెచ్చిగాదె? వారాడు మాటల మన మాడెదమ కాదె? వారాడు మాటలు మనకు [వ్రాయంగ' గాదు గాకమవియు( గాజు లొక్కా? తొలుదొల్త( దెన్నాటి కా(పుల పలుకుల( గయితమ్మ గూర్చంగ. దొడ(గిన యపుడు మొజటులోకాక యవి సొక్కంపు నుడులోః యది మీకు. దోప6దె? తలపోయు(డేల యీ తాజ తలంపుల వీజువాజ? బాంపలు మున్నుగా మాటలు పుట్టించి కమ్మ పై గివ్వ(గా(. దెనుగయ్యెనయ్య? బా(పల కంటెను ముందర గా(పులు పల్క_ర [పాంతలు తెను(గునుడులు? దొంటి పెద్దల కట్టి యరమర లున్నె? తొంటి కా(పుల పలుక కొనియాడ రై? యనా!టిపెద్దలనుడుల నానాండు మెలుగ నెన్నుటయ పాడి యెల్సెడల? నీనా6ంటి తెనుగులలోనందు. బెద్దలు గడువింత గదురంగ( దమనుడులు( దార మొజటని పూనిక వట్టిర టై! తమదాస లెస్ప్సయ యనుడు(, గడు(గిన్క్స నదియేమొ కీడుగా మది జిత్తగించి కయ్యమ్మునకు( , గాలు దవ్వుచున్నారు: నగుదునో, వగతునో, యోయమ్మ చెల్ల! 'పరోలగమ్మున రాజులు | పెగడలు మాటాడు మాూటలును మొజటులగున? రచ్చతిన్నియలలో నంగళ్ళలోను దిర్పరుల మాటలును మొజటులయగునె? “బారత"”కత సదివి విప్పి వినుపించు నాయయ్య మాటలును మొజటు లన. జన్నె? పోలి 'పెదల మాట లవి మొజణటు రొక్కౌా? బడి యొజ్జమాటను మొజబు లయ్య? మీరు నుడివెడు నుడుల మొజటులయ్య. తెనుం/గు జదువుల రచ్చ. దీర్పరుల 5; యన్నిట మిన్నలు, నుడిన యటె మొజుటుః వాయోడు; నా(7?ము; నాన గదురు;

లో

ద్‌కే సరె, పెద్ద లెల్టర మాటలు మొజటిని, రచ్చగండల ముతకనుడి యాడు నంత నానగండల యేని, మథశి వంత యేల? పొట్టగోసిన నొక్కయక్క_రము లేని మొజుటు( దెను(గులు, (గాంపులు; వాజులెల్ట) వాని నేర్వంగ, ద ప్పేమి 'నెప్ప రయ్య? వలవదందురు "సిటు వాటిల్లి నట్టు? యేటి ది పిచ్చి? షీనుడివెడునవి దక్కియనా(డొ చచ్చినవారి నుడుల మేలంచు6 దలంతురు!ః సచ్చినవారివ మెల్నుడు లేని, 1బామిన్కులన గివ్వరయ్యెద రే లవిగావె గడు మేలు? (పా(దెను(గు( బొ త్తములు దద్దయు నగ్గింతు; [(పా(దెనుంగు బొ త్తములఈ( జదు వెల్లనున్నె? [పా(దెనుంగు నుడి వెద్ద మెత్తురు; దల(పులెల్లను దాన(దెలుప వలనె? [కొత్తకోడలు వోలె నరగలిగానరె లెస్స్పగ నలవడని బాస నుడువంగ నడుగడుగునకు మాట దడ(బడ( బలుకుట గలు గల సనిగల నేమక (వేంచి? (వేపుళ్ళు నమలంగ(దొడరుట గాదె? (పాబాస్యవాయు టదియేటి కఆెదురీత., (పాబాస వెలలింప. [(బానుడు లేదు; నీరు వెలలిన మొసడి నేపియ వట్టు చెట్టు( దొఆఅ(గిన(. బూలు గంపులేవవు; వానందేనె యివుర నీ సౌరదు నూరె; నుడులాడ నోరూరకుండిన నాడు నీకులింకిన మడుపుమీలట్టనుడులు. నిచ్చమై' బొతూర రేలు [గుమ్మ అగ. [బాతూర నను వగు నట్టులగునె? చిన్ననాంటను గల మెల(గెడు నింటిలో( గనుమూసికొని యేని వడి, దిరుగ వచ్చు; నడి రేయి నేనియు, నడ(గూడు నలుగడల; నలవోకయును బోలె, నరవాయిగొనక, పనులెల్ల( జక్క-(గా( బచరింప వచ్చు. బనివోలె నుడియును నలవడక యగ పడద; యగపడక కడ గండ్లు మెండుగా( గూరు(. గడగండ్డమారులు గ డగండ్డు వలసిన నెల్లరు వలతురే వాని( జెపు-ండ? వలచిరయేనియు. గడవంగ లావ? యోపువారల యేని నిర లిసుమునన జిడ్డు(; గండ్లుల నొలిచి తడియు' దివ్వ, నాను( డాపో బమ్మ యేపారుండయ్య, [పాందెనుంగు వలతురేన్‌ నేర్వు, డ డ్జైది? మీకింబుగా జదివి కొం్యడుగాక; యెల్టర నరికట్రి యదియ చదివిం[తె? నేలను దొర్జుచు( గాసి [పయగలకు( బోవంగ నియ్యయన్‌ బొండు; గడ్డది? ఠి ఎెజల నంకిలివెట్రి, “యురలకపో(గాదు; పొగబండి నెక్కినన్‌ బున్నెమ్ములేద పెద్దలడ సెడు" నని బెట్టిదంపు(గట్టడి "సేయుమని తేనింగొనకొల్పందగు నయ్యః? యెల్లరు నోపరయ్యెదరు,. దొలుతను బడులలో నొజ్జలు నే(టివి సదు పులు సవిసూపి కొండకలకు నేండు నాటను బజ్మబదుకు మందలకు వలయు చదు వించుకయు.( గజపంగ నెగ్గ? కజవుచేం బసిగొనె చానున్నవారికి( గూటి సిళ్ళించుక వోయఈగీడె? “ఎంగిలి; వలవదు. కాండిగా దాన. బాయల పోలను వలయును మెన6(గ( (బాలకుంగా మీరు జానేల దునంగ దొర(కొను( డింతకు( ఒండు; మీరు( గుడుకురు; వార్చు(డ”ని పట్టుపణచుదు రె? నేర్పు గలరరు;

5్‌2

మీకు(గా( బట్టు(గాక; దాననత(గుల పసి యాజునయ్య; కొలదియె వారికి6 గడలిని _దచ్చి చవి(దిగిచి[కోలంగ దయ్యాలపగిది(? గోల్మొసడులకు నున్కి పట్టవు మడువును జొత్తెంచి నీళ్శాడ నెల్టర కగునె? తెను(గులతోనందు. జదువు(గడునెద్ద డి గావుట(, [బా6దెనుగు వలను గాద. యలిక లిప్పుడు దయ "సేసి యూరూర బడు లుంచి యెల్లర కు( జదువు( గూడిడంగ నున్నవార 6ట; మీకు( | బాందెనుంగు బెడ్డ లాకూటిలో వై (వదాడియె? యకట? యావంతయు లేదవంత యాదెస మీరు. మాలలు వలతులతె మీచదువు గజవ.? (బాబాస( దగుల( బడ నేరికన్‌ లావే? [పా(దెనుం;గు సదువంగ కొందణు గలరేని6; (బాందెను(గు [(వాయంగ నేరి కగునయ్య? యిప్పటి యేల్చడి చొప్పును బట్టి, మనుదల యెల్టను [వా౦తనయ్యెడును [వాయను జదువను నేరని వా6డు “సియ(జాల(డ యెట్టి పనియేని నేడు. (పాందెనుంగు దొల్లింటి "పెద్దల మాటేని(, (గొందెను(గు నినా(6టి పెద్దలమాట. యెప్పటిమాటలున యపుడు తెల్లముగ( దెలియును, దిల్వికివలయు నమ్మాట యెల్లరకు నలవడిన మాట గావలయు,. 'పెజయవి యిప్పనికి వెరవు లెవు. వలయునది దెలివుగా కులి వౌనె? నుడుల కెల్ల నులివు బొంది; దెల్విసుండియుసుజ. యులివు సెవి (గువ్వగా. దల? దూబు(దెల్వి పుజ్చెనిండుగ ( దెల్వి వొంగార కున్న ( జవికి విందుగ వాతనుడి వెడలునొక్కౌాా? (పామిమ్కులేనియు( (గొమ్మిన్కు లేని( దేటగా( దల(పులు దెలియరాకున్న(, బసలేనిమాటలు పదివేల వేల? డబడబ. డుబడుబ-బడబడలు గావ? తెను(గు నాటను జదమువు వంపొందకుండ./6 గీడెంత మూడెనో చుండి కనువిచ్చి తెనుంగునాటను దాస దికమకలాడి పాడయ్యెః బాసతో. జదువును బదుకు. గడు(గేడుగా దొక్కొాచి త్తగింప6?

(దా౦తల మేలం్మడు వెద్దలు వల్వురు; మాటమాాతమ; యేరునొల్పరువాత; నూరువల్రెవారు( బెద్దలు విన్నలు, నెల్పరు( [గొత్తల కోరుచుండెదరు. పూడ్చిన పాతులు (దవ్వి వెలివుచ్చ నలవియె యెల్టర కు(? బుచ్చినన్‌, వెగట్‌, [పాంని నాబెమ్ములు వెద్దల 'పేర్చెప్పి యమవస నరునీ, దివిం(తె పొర్లు? (పాంతదుగ్గా ణులు సాతునకీంగ నుప్పుగల్లనియు దొరకన6 బడునె? (పాంత్యతోవల నేండు త గాసికి. బోంజన్నె, కాల్నడనేనియు. గమ్మిబండులను.? (బాంతతేపలం గడలి, గడవంగ( జ్యొతి? పొగబండి వొగయోడ నేండుజ్జగిం్య తె? (పా(తపొతాలలో( బెర్కాన్న [పోలుల తొల్రింటి వాసియు వన్నెయు' జెన్ను నెండు సూడ గ(గాంధతె యరసియు నడ.? (దాంతకొల్తల( బడుల( గొలిచియు6 చూచి కోమట్లు బేరంబుసేయ' గన్దె? (పాజాల( జిక్కిన యక్క_రాలిపుడు సక్కంగ. గాదువో చదువంగనేని; వానిన నే(డునున్‌ గివ్వ(బూనుదుర6? తొంటిబిరుదులు

53

_ఎ-చె... నేండు వలతుం దొరలు? బంటౌతులని వారి. గొనియాడు( దగునె? జగనోబ్బ గండడన నేజేండు గులుకు? నెవడిప్పు డోయంచు బల్కు, సుంకరియన, దశళశవాయి యనగను జంగిలి యన? ఎెట్టరె మొగమున( జప్పటు లటు సీర6? దొంటి యట్టిష్పుడు సాని యందుర త లిం? దొంటినా(పల వగిది( జీయ్య ది్‌న( దగున? తొంటిపాడిని( బట్టి తనయాలి నొడ్డకు( బున్నెమ్ము పౌొంటె నిపు డెరఏ6ంగ6 దగునె? పాపలు లేరేని యేరేని యిపుడు బాంపలకడ కంచి పుత్తురె యాండ? తొంటిపోండిమి( గూడు6 గుడుములు( గుడుతురె? (పాత మైవడి, దొడ6 బూయ.( జన్నె? పాంతమడువుల నిపుడు నిళ్శాడందగునె? (పాంచినిశుల నేరు (గోలరు సూ6:ః తొంటిపెద్దలు వోలె నేండు సీరలు దాల్తె9 నెత్తిపై, నొడలిపె0 దోలు, నారలును, గ త్తళాలరికట్లు చావడాలు? [వా(దొడవు వలతు౩ గోతు లీనా(ండు? తొంటియట్టుల పోటుబంటులు నేడు నుందసురియలు గాసి పోరదరయ్య? పగవారు మననాటిపయి.! దాంకు దెరం దెను(ంగు బంటులు లేచి తెగియించి నేడు విండులకోలలయు గుదెలయు.( దోడ.( బగవారి బారిని( బడకుండ!జేసి చెట్టకు దొజగించి. 'సేగి గూరకయి, నేర్తుర చెప్పుండ నేల గాంపాడ? ముంగలవెనుకల( జూడంగ నెర్పుగలరని మీమెచ్చు (పొందార్హ పాడి దవిలి తగవులు నేండు. దిర్యుంగ ( దగునె? (పానుడులు గలఆఅచిన పాయినీ మనుమలు వలుక రయ రదియేల [పామినుకు లిపుడు? దొంటి పెద్దలు గొల్బువేల్పుల నేటి పెద్దలు గొల్వంగ( గానంగరాద, కువలిన గసడులలో( గాడని పనులు బా6ంపల సల్పుదురు పాడియతక్కిి. యేరుగడముల నల్లవో దచ్చిక డల: ఏనను( బొమ్మలు గ సేసి గొల్వర. తారాకాణింపంగ నిదియొండ చాలు( |బాంతల యెొడ(గల గుజి యెంత వట్టాః [పామిన్కుు వల్కని దుగపుట్టుక యు( జిచ్చు నిచ్చవేల్వని గేస్తు( జడుదురన్న పాడియెల్రెడ ( దోచు. [పాంబొ త్తముల(గాక. యేరేని( దాటి్య్యతె యాపాడినేండు? వేల్పుల టెంకులు, వెల్పులకొల్వు, వేల్పుల బాసయు, వేల్పులంయాన, బాపల బాసయు, బాపలపెాడి, తొంటి పెద్దలబైసి, యివియెల్లమాసి పరియ, నించు కెనియు నురనిపార్ల పై. “"పెలుకుజు బ్మపొద్దు, గుదగుదలాడుచు, బురపుర( బొక్కచు, జాలి. గూయి డుచు, బడలు సాలంగంబడి వనరుచు నుం డ(ట! కటకటా; యలళొకో యర యు(డయ్యః: “తెన్నాటి కాంపుల _పా(దెన్లు ము తవ్య ముదిసియు( జివికియు( బరిసె6గాన నండుడొక్కును బూడ్చియి6క ( దన్ప(దగు దాని; నెల్టరు వలయు (గొమ్ముద్దియ. గొల్వ"నని తూ(టలనిర(ట చెవి సూ(డ(గానుః బెద్దయుం (బొద్దయ్యె(; బెద్దము త్తయిదువ వాలాయమున కింతవగంగుంవ నేల? పలుకు

ము త్తవలెల్ట రనంయటులు వోలె( బిలల( గన లావు కాకువోరె?

ర్‌డ్తీ తెను(గు నాటను గల 'పెక్కూరువల్లెలు వేరులు మాజియు( దనరు నిపుడు. దొంటి పేరులు గొన్ని రాగిపట్టాల, జాల-పె( గానంగ నయ్యెడు.(గాదె? (పొంత యక్కురములు సదువంగ నేర్చిన యయ్యులు సెప్పెంగ వాని నేర్చి, యిపుడు పెర్కొన్నచో. తెలియంబడునె యా యూళ్ళవారికేన్‌? బొత్తముల నున్న యిప్పటి పేళ్ళవి [గౌ త్తవికావున( దప్పని వానిని (దోచిపుచ్చి, [పొంత 'పెరులు సేర్చి మగుడ నచ్చొత్తి, బడుల! బిడ్ధలచేత( జదివింపమేలె? యొక యూరి గామిడికి( గమ్మొండు గిచ్చి, కమ్మ పై( (బానుడియ[వాసి యం పెద౮? “యంచిలో వారది యంచిపుచ్చుదు 3? లెంక నొక్కని. బీరి, (పాంత పేరది ( సెప్పి, యూరికగంగం బనుచుడు, వాండు “నేనెటు(గ నదియేటి దేడనున్న” న(డె? |కొన్నుడి ముతకని నేటి 'పెర్వలుక మీనాల్క యీకొనమి, మొదల మేల్‌ నుడియ పల్కి, వెంబడి మీరు పని సక్క నెజవేజ( [(గొన్నుడియు' దెల్లముగ వా కువ్వవలయు.(; (దానుడి పద్ధెంబు మున్నుగా6 జదివి, పదపడి, దేటగా ( (గొందెలు వల్కునయ్య వారట్టుల; మేలు సూర; సుంకరు 'లంచెల యొకి మీండు, రచ్చతీర్పర్దు. గాపర్హు, బడియయ్యవాం డు సుద్దిగా నూళుల [పాంత పేరులను నేర్వంగ' గట్టడి "సేయుమని జేని వేండంగ వలయును జుండి తడయకయ. [పా(బొత్తములు మీకు దొరకొన్నవటె గొన్ని, యందుల (పాను డులు మన మెబుగనవి యున్ననవియును దివిచి పోవెత్తి, బడుల. బిల్లలచే ముందు. జదివింప నురును? దానికి. గానాకండు గట్టడి 'సేయుండ దొరలకు మీరలు 'సెప్పిపుచ్చి. (పాంత పట్టాలలో ( గొన్నిటియందు నూపలెల్పలతోడ నెర్పడియున్న వెన్నియో; యవి యిపుడు దెలియంగ6గాద. యట్టి యందొక కొన్ని నలిండ్రుగా ( జేసి యొడదయరు మన రచ్చకీంగ, వాని నేమి "సేతుము రిత పేరులు వట్టి? [పాంత పొ త్తములందు మందుల [మాకుల' బేర్దున్న వానిని బేర్కొని మనము బోయవానిని జీరి వాని. దెమ్మన దేరంగ నగునె? తే, . దెలియ జన్నె? (పొంతపురాణాల. బెర్కొన్న నాడులు, (పోలులు, ఏడులు సరిపోల్పనగునె? (పాంజి త్తరువు( బట్టి చెన్నప్పరి నిపుడు పదులు, నిండులు, నంగళులు, బడులు, రచ్చులు, సావష్శ6 గొలువు కూటములు నరసి | కుమ్మర నగునె కా(పులయట్ట: తొంటివడగల నెత్త( దొంటి పజలట్ట పోరికి( బఅతెంతె నేటి [పజలు? దొంటి యట్టుల నేండు, జిందమ్ములొ త్త మాజొత్తుదుం యేరు నుద్దిగా. బోర(? దొంటియట్టిష్ప్సుడు( గ్రైవారములు సేయ, నగరె యెల్టరు నన్ను వెట్టి వెడ( గనుచు? బాసలు నిట్టివ, [పాంతలు (గొత్తలు, జేతి గీంతలు, నోటి పలుకులు సుండి; నెగల, యవి వనికై యమరి చెల్లు నాగుట్లు ముందర'( దెలియరాకున్న, రిత్తనైెగల. గోర్కు లుప్పతిలునె? [పాంత

55

పురాణాల నే(టి పజ బదుకు గానంగ రాదవు గడముట్టి నెల్ట( (గొన్నుడు లీరలు గొజగాని వండు; [పాంబొ త్తముల వలయు నుడులెల్ల లేవ; నేటి (బతుకును జెప్పు నుడులెవ్వి సెల్లు. (బాంత పొత్తములలో లేనివి యయ్యెనేన్‌ (గొ త్తలు గూడునని యీకొంటిరేని, నేరు గొలందులు సెపుండ [పానుడి [పోవు గెలిగించి వలయు నుడి | దవ్వితివ్వ? బడులలో బిడ్డ లును( (బానుడి (పోవులు పరికించి రోసి మజి మొగపడకున్నన నే(టి మాటలు గివ్వవలయు నం(డె? గాపు రః బమ్మ కేనలవియ యటు సేయ.? జదువర్త నూర్వుర ( జాలించి మీరలు వా(బొత్తముల నుడులు వెడలవై వింప నవినేర్చి బాసాడంగలడె యల నలువ? లి వేయే(డు లగుదెంచె నన్నయ యేగి, నన్నయనుడులెల్ర మాజకయ యున్నె? _ ఈ కమ్ములో నున్న వన్నియో మాటలు నన్న యనుడులేని. దెలియంగ' బడునె యిప్పు డీ రాజెందవరమున వారు? మీరు వోలెను6 గాద యెల్ల రవి నేర్వం. (దానుడి నేరని వారితో మీకు మన(బోవక పోవరాద కాదె? "పెజవారి నిచ్చలు మాటాడు నుడుల నాడకుండగ( బొవకుండనగునె? వారా(గవల(రులు వాకు మాజక యుండనే రాగి కట్టుదు రెల్లర నాల్క లీతోయపృ మీకెపుడు. దో(ప దొక్కొాః నుడి మాజునని మీరు నొగిలెద రేల? మీరు మాజక జాలువోలె

నుండెద 65? ఇంకను విను( డయ్య విన్నవించెదను మార్పులు దెను(గుల మనుదల మనుదలలోను, మనికిపట్టులు దొంటి యట్టివిగావ. కొణముట్లు [గొ త్తలయేడ ( జూచినను, [బోయాలు గుండలు( గ ప్రయగపలును గై (బట్టనోడును గూడు వండగ(ను. నెల్టికొయ్యల. _దచ్చి నిప్పాదవజేసి పోయిని గుంపటిని బిచ్చు వెస్టైదర? ఇంటను వెలపల రేపు దొడంగి [కొత్తల కదె కందు మత్తమిలు దలుక(? గా(పుల పనులిపుడు బా(పలు సయ గా(పులు నడకురు బా(ఫలయట్ల. [కింది కొలమున వారు వల్వురు నేడు గొలువుల, బెద్దలయి కుదురు కొన(గ. బడులలో జదువులు 'సెప్పుచునుండ, రచ్చల( దగవులు దిద్దుచునుండ , బావలు వారల యండ. జేరెదరు. తొలి నేల దయ్యాల గురుకొని చేసిన కట్టడి మివులంగ నడచినయట్టి కా(పుల జాపల సంకలియ నునిచి వారిచే దండువు( గొన(గ వలదె? కటకటా మాటలు మాజిన కతనన కడలేని వంతను గుందెడు మీకు గుండెలు [వక్కలు గాకుండ( బోకుండ నగు చెట్టులయ్య. ఫ్సీ కైదుట (దెళ్ళి వేల్పులు బా(పలు సేసిన బెసి? యిమ్మెయి. [బాంతలు సరిపవ తెరగుల నెన్నియో మాశీయు మాసియుండంగ, నా [పాంతలకు( బేర్దుగానున్న (పాను డులు నవియును మాజియు మాసియు( బోయె. [బాత సరకుల పోవ, సరకుల పరు మజచుట వింతేటి? యిది వింతగాక; సీ మార్పు వాలాయమని

జ్‌.

యజుగ రామివలనొండె వడ. గొండె నరయు(డయ్య. అలగ్గొంతి తొలిపట్టి యపినిదోకొని మింటికి నే(గువాం డాలితోడ', దమ్ములు( గూలు(డు, నుజకయ వారల డొక్కలు డిగవిడువ, వెలులందొరయు. బాడియె నావుడు, జము బిడ్డ నాండె మిక్కిలి మనుకుక్క వారి డొక్క_్లకని? పాడివలనన పుట్టి పొడికి నెలవయి. పాడిజే(డన.6 బేరు [గువ్వ(బడియు, మ్నిటి మగనికి ముని మను మ(డయి వెలి(గి, మిన్నేటి పట్టిచి( వాడి గజచి, పాడి గనంజాల( డొకొ6కని కని సలుప( డొక్కొౌా? [పాంత చదువులు గొన్ని వె క్కెండ్డు వూచి పాతుడు వడుడును బరి వోయియున్ను. గుద్దళ్ళుగొని మీరు నేడు [బొక్కలు "సేసి యెలుకల మెట్టల ( (దవ్వి, తడవి, దొరకొన్న యెమ్ములు గొన్ని వెలువిచ్చి యిదిగొ, యిదిగొ తొల్రింటి బాస వెల(ది నా నా3 యుసురంది తకతక నేల నాటాడి యెల్లర నాల్కల నెక్కి నక్కొాన్నె? [పా(తనుడులకు నున్నె పస యెన్న డున్నెనిః - యుడుగరయ్యెద రింక [పాంతలగడన, (పాంత పల్కుుల దూజం గినియెద రెయేరు? నే6టి దెగడ. నో డొదవు(గాక [పానుడు నగ్గింప ( నుబ్బుదు రెయెరు? నే6౦టి మాటల మెచ్చ నాదట వుట్టు(. (బానుడుల నెతి(గించి పుత్తుంయేరు, బనులు సక్క_(గ6 గాంగంగోరు వారు? [పానుడుల గిత్తురె క యికోళ్ళ నిపుడు తీర్సుల యొడ(బళ్ళకమ్మలయు మీంద? దెవులు గదిరిన యట్టి గాదిలి పట్టి సానున్న యపు డొక్క మందులవా(డు [(వాబల్కులను మందు నది యిడు చొప్పు. జిప్పంగ, దల్లికి నెటులుండు వగవు(, డే దయ్యెనేనియు నొడ్డకు జక్క_(గా( దెలియంగ వలనతురేన్‌, దేటగాన తెలి సెడి యన్నుడియ వలయు గాదె? యొడ్గులతో మీకు6( బనిలేని నాండు మీకు వలచిన యట్ల చేయంగ(ంజనును,. బోడులు దక్క_ంగ నేరట్టిరొం డె? నేండుగా( బుభ్రైనె యీపాడినేల? వాలాయమె రీరు నుడువుదు రెల్టరు వరికించి తెలియు.6డు రి త్రవంతేల? నివ్వోజ గౌందిన నార్తురే | పానుడి? నాలితోనెవ్వండు [వాంబల్కు_లాడు( గౌంగిట. దాంబట్టి ముద్దాడునా(డు? నెయ్యంప్పు నెచ్చెలులు గూడియున్నెడల, (బాంబల్కులాడంగ మురిపె మొదవిడునె? యుల్లమున మొల్టముగ వెద్కవై కొనునె? యలయు నడ డయ్యునెడ నా(కొన్న యెడల నొచ్చునెడ( గినియు నెడ జాలిగొన్నెడల, [(బాంబల్కుు దనకు(దా వెడలి రానగునే? య్యెగ్రు సేసిన పగ నెడలేక వక మె. బెల్బన'( (బబ్బుచు నుగ్రడించుడును, వెల్వడవె నిక్కంపు( [గాందెను6గు నుడులు, గన్నుల యుమి సెడు నెరగళ్ళయట్ట, తోలు(దొజవగిన చిల్వరాయని తోక, (దొక్క౦గ వెసనూర్చి చిలుము బొవలట్ట? యలరునెడ( దనియునెడ వెడ్క-గొన్నెడల( గులుకునెద, ముజియునెడ, నుబ్బియున్నె డల వెలి నాలుకు

ర్‌/

వాతను సాజంప్పనుడుల; (క5"మ్మెజు(గు6 దివలవి; యద కొలిమి నేరు తళతళ మనుపయి(డి పలుకులు; కూర్మి వెల్లువయల లవి; |గొవ్విరి తావులు; వలుకుల సాని దా వీణియ గోట మీటివ( జెలంగెడు మోంతవోలె హరవు మొల్లము గాం(గ( జేయునుడులు; వంటనూ(దచ(గదగు; వాచవి పుట్టించు; లేనగవు లేమ వాతెజ దొండపండ్ల. యిటువంటి సాజంపు మాటల. దొఅ.గి, (పాంబల్కులను గుండు జాలను(గప్పి. మీఠలంపు నొడ్హమ నెజి,గించి పుచ్చందొడంగుట కన్నను మిన్నకుండుటయ మేలని తోంచదె వగవ(గ మీకు?

నెఅవుమై( జూడు (డు; మిమ్ము నరిక ట్టి, నిచ్చలు మీ నుడువు నుడువు లవి విడిచి పాంబల్కులన కాని పలుకంగం గాద, (పాంబల్కులన కాని చెవి సౌొన్స6 గాద; యని యాన వెట్టిన, ష్సీరు రెన్నాళ్ళ యాపగిది సయుడును, విసు వొదవకున్నె? “నోరార. దీపారు తెలితెల్టు. బల్కులు వలుకంగ నేనాండు గాంతు మొక్కొౌ? యిచ్చమై మానాల్క_ సాజంపు సొంపున( దల(పుల( తెలుపను వలను గనునె? యాలియు బిడ్డ్షయు 'సెయ్యునియు. దోడ నిచ్చమై మేమెపుడు ముదులు గులుక నరమరలేకుండ మాటాడ(గలుగు? వీనుల విందుగా మజథి యెన్నండున్నేని( జిన్నారి పొన్నారి నేటి తెలి తెల్ల్టు వినంగ( గాంతుమొ లేదో,” యని కుంది కుంది, యాచెట్ట కట్టడి [దెవ్వ( [దోగ్యదోవ, గడ6(6గుదు. రంతియ కాదు; మగుడ నేరును నటుల వెశడంగు గట్టళ్ళ య జేయవలవద యని చెప్పుదర మీరు. గాదు వో, బయిసుక వట్టి మీరదియ మెత్తుమందురు గాక; యందురె మీరు విన్న వెద్దలు నాక, పార్టు గాంపులు నాక, యెొల్లర కట్టివి లగ్గ; వలయునని? దయ్యాలయునుజెండ్ర [పా(డెంకు లిపుడు మేటులయి సొబగు లయి యుండెనేని౧ దగునె మన కెల్లరకు నిచ్చమై మనంగ? యరిసెలు వడియాలు లెస్సలు గానిండు; దగునె నిచ్చలు బిడ్లలవి యారగింప? వంకాయ (వెంచిన చిజి కంద్మిపప్పు సచ్చిన పెద్దలు దినరటై పో, నిలిచిన పెద్దలు బోసేయు చుండంగ, నిచ్చలు వానిని నేమమ్ము వట్టి యెరుజ్జగించురు దొసగొందు ననుచు? నేమమ్ము నందజ కనువైన మాది నుండని నా6 డేరు వాటింతుర య్య? “లచ్చ” కొక్క్లరు లేర [పా(దాసమేర మీజఅక కట్టుమై గడుచువారు.

'నన్నియగట్టిన కట్టుుదెం పెదరె? చదువుసానిని బోడిగావి్య్య తె యంచు డె ప్పెద రీరలు నిజమునుజక. (పాంతకట్టవి గాన్ని వెద్దయుం (బొడ్దొడు(, [గొ తపోగులులేమి( [బిదిలె. దామ. యి(క( గొన్ని సిక్కువడ( (దెళ్ళ్గంగ వీకిరి తెలియమి( బెద్దల; యేమి 'సెప్ప(? (బాందోవ వారాజ్వ ( బాటించరై రి. మీకు( జిక్కయినవి మీరు వెజికితిరేని మాకు జిక్కయినవి మేమూడ్తు మయ్య, బాసక ద్రైల్సను బంటికాట్టకులో (గి, నాల్క. దెబ్బలు వడియు నుమ్మి(దడిసి

5్‌ర

చివికితునకలగావె పుటుకుమనుచు? [గాందెను6ంగు నెల్చరకు( దెలియ(గాద ప్రైః యూరూరినుడులవి వెలు వజ స్టైః యని, వేనవేల్‌ డెను(గు లెల్రిడల( (దిష్మ యచుండు వారెటుల నొండొడ్డ నెజి(గికొని పనులను సవరించువారొ? చుట్టలు నెయ్యరులు వెక్కూళ్ములందు( గల వారు సెప్పంగ నాలించితయ్య, కొలువు

నకు బలుచోట్ల, [గుమ్మజు వారలు 'సెప్పంగ, నాలించితయ్య, కొలువునకు( బలుచొట్ట [గుష్మజు వారలు 'సెప్పంగ( జెవులారనే వినితినయ్య, నేనును గొందఅ బెజిచోట్ల తెను(గుల( బల్కరించితి నించుమించుగ నెల్లడంబెద్ద

లెల్టకు నొక్కచొప్ప నుడివెదర. యించుక యెడమున్నదని యొప్పికొన్న (6; బెజబాసవల నెజబు(గరామి లేద. కబ్బములన కల్ధు (పాందెను(గన్ననో, పలు( దెజ(గులయి తోంచు( బరికించిచూడం; బరిసెను మాటలు వెక్కులందులవి, యేడను వినరామి( దెలియరే రిపుడు. (పాబాసకట్టడి. దుదముట్టం గనలేక యెవరికెట్టులు దో (చెనట్టు (వాయ, [వాసిన వారేని, దమ్మవాల మబజునా(డు దెలియ రయ్యెదరట్లు బాస సివిక నూటిలో నొకటికేన్‌ (బాంతమాటలకు

గట్టడి "నసెప్పంగ నెరయ్యలావు? (గొందెనుగు(గట్టడి గడవ(గాదేరేని వెన్నతో. బాలతో. [గోలినవారు. గడుపులో. గూడణుగునట్లు లుండు(6€. గూడటజగు చక్కటి దెలియరాకున్న( గూడజుగక పోవ(గాద చుండు, పుట్టుగు గోలను ' మన మాడు బాస సక్కటి దెలియకయ నేర్వునయ్యె. లా(తుల బాసను నేర్వంగ

దాని చక్కటి నెటు(గుట దోడుగానుండు( (బాందెను(గు వెజబాస యట్టిదిగాన దాని చక్కటి నెజబు(గ(గోరుదు రెల్ట(. బాందెను(గు నేరును మాటాడకునికి. మాటాడి నెర్వ(గా(గాదు దాని(. దెను(గు( గబ్బములెల్ల నొక యూర(బు స్లైనె? కయితగా జెల్లరకు నొక యూర నుడియు? తిక్కండు పెద్దన లొక్క దాసాడిరె? పాజుచు( జదివినను వాసి యగ పడున; కలయంగ. జూచిన౯ నన్నయ తిక్కల నుడులను నొక్కింతగాన నగున తెనుగు నాటను గల నూశుల నెల _ నుడిగములు సమకూర్చి | పోవులు వైవకయ. యీనాటి పెద్దల నుడులను నేర్చి కతయేని. గమ్మేని గివ్వరాదటైః: నన్నయ, దిక్కండు, వెద్దనంబోని తొలి కైతకాం్రడకు( దొలి చదువరులకు వెన్నానగా నేరు నుడిగములపొత్తాలు ఆ వెంకన, రంగన సూరన వోలె జేసిర? యేనాట సికట్టు ( గలదె? నుడికప్ప( గెలగించి నుడులేఆి కూర్చి కయితమ్ము "సెప్పిరే కమ్మగానేరు? "పెద్దల కబ్బాలు గాలించికాదె వెంకన రంగనలు [వోవిడ నోపిరి? బాసను బరికించి బాసకట్టడి

గనిరి గాక, గట్టడిమున్నచెసి మజి వాసిరె? ముందెద్ది విద పెద్ది సూడక కడ(క( డబ్బిబ్బు సయ మీ పేర్మికి( దగునె? పొతాల పుట్టవు నెణీినెజుక

గలరు; మియట్టి రిట్టులన నేమి నాంగలదు,

| (| పెద్దలచే విన్నదించుక నేను( బెర్కొాంటి నిచ్చోట( దెలియంగ. బడ(గం నీ కమ్మలో నను గడుంటూన్మ్కిి వూని కూర్చిలి. బెక్కులు (వాంత నుడులు నాయోప్పః నంతకు, (దావరువడి వట్టి. (పాదాస సదువర్లు మెప్పు వచ్చి పసదన మిత్తురని యాన సేసి దొర(ాన్న పనియని తోతెంచుంగాని “పానుడి పిజు( దన దవిలి పోవంగంగాద. యిట ముంద రెమయిననయ్యె; నీట మున్ను దొలి చొప్పు సొప్పడద”నుచు(గనుపించి చాటి చెప్ప6౦గ నిట్టు (వాసితినయ్య. నాకది సూడంగ మెలన6ంగ రాద, చచ్చి కుళ్ళ్గన డొక్కులా నుడులు [దవ్వి పిన్న బిగలవాత వైవంగ( జనదు. బూచులని పాజుదురు వీ(గి తలడిల్లి, తొలుత మీరఠరలు సదువురచ్చ గూర్పుంగ(, జదువు( బెంపునకు నె నాలు జతనాలు సక్క(ంజేయ(గలార యని యాససెసీి యుంటను, మీ పన్ను క పన్నుగడ లెల్ల ( బనుపడక గుజికి నివి దవ్వుల నగుట, వగంగూరి నాతోంపు క మిమ్ము వినిచితిని. దగు చొప్పు మదినరసి నేటి యదనునకు నొనరెడు వడు

• వొక(డు వాడిగా(జేసి, పాజులు గాంపులు నార్‌, యెల్లరును జదువులు నేర్వుంగ నియ్యకొను(డు. నే,టి పెద్దల నుడుల తిన్నగా. గూర్చి [వాంతలు నెర్యంగ నియ్యకొనుడు. నిక్కంపు నాండెమ్ము దెల్విచేం బొసగు; రి త్తనుడికారముల, బొరయదయ్య. యిప్పటి మన యలికల బాస గాంపులు మాలలు సులుకంగా. జదువంగ, నుడువనెట్టయ్యె? మనబాస వెజలకున గాద మనకేని. గడు6గొడివె యెట్టయ్యె? నదియు(దలపోయ(, గదురదె నాన మది మీకు. (బా(దెిను(గ తగులంబడి, [కొందెను(గు మీరుసాలించ కునికిన చదువు కొణియయ్యె, మాట మాటకు గుటక వైవక మీరేని మాటాడ నేరరీమేటిదాస, మాట మాటకు మేర మీరితి మేమొకోయని కట్టు( బొతాలు సూచి[వా సెదరు. ఎంత మేటిదియయిన నేమయ్యెనయ్యా? తల(పుతో వాతికేన్‌, జేతికేన్‌, రాద. కాసికిం దాతేంగి మోచి తెచ్చినవెని, మిన్నేటి నిచ్ళులేన్‌, మెటివేని, దప్పివో( [దావంగ నగునె యెల్ల రకు? మెైలవో(/గలయంపి సిలుకుట కగునేమొ. బెజనాళ్ళ చదువులపాడిని మీరు వాడిగా(జేకాన మెయికొనరేని౧ దెను(గులు ముతకలయి వెనుక. బ్‌మ్క్లు దురు. వెజవారు దెలివొంది నాండెమ్ము మివిరి, మించిపోదురు సుండి డిగ దొ బ్బి మనల. నంతరంతకు వన్నెవాసియు దలటజ(గి, రూపటి, లావెది, యెత్తు వడి, కుంది, తెను(గు(6 బలుకుల ఎల.ది సిందజవోయి. లాంలిబానల సాన్లు | నాండెమై కడింప(, బింబరిగొట్టపు నేపొందదింక; నమ్ము(డ, నమ్ము (ద, నమ్ము(డ నిజము - నాతలంపు గీడేని. జెప్ప దూబుండు; పెద్దలు; ఘషియెదుట రిత్తవల్క, నాయితమ్మునకునై యారివేరమును బూనంగ లెదయ్య; బూమియ "సెప్ప(; బాడికినై తగవు; వాలి చుట్టలమె? యొడ్డారమునకు వాదూనంగలేద

60 మురకటించు కొనకుండి మోములు మీరు, నెయ్యమ్ము సెదరంగ నియ్యకు | డ(య్య. నా చెప్పు మాటలు దప్పుగా. దడవక, నాండెమ్ము సక్కగా నరసి కొనుండు. కడు(గూర్మి సదువు నెడంగలరని మీరలెల్ల వారికి లగ్గు నిం పెట్టు | గూరునటులన చేయుండి పట్టు విడిచి. నా చెప్పగల యది సెప్పితయ్య. యీ విట్టులంటి నావలవదు మీకు; తరుసంటి తెలుకంటి వని కసర(గాదు. తప్పులు గనీపించి దయ సెయు(దయ్య కలరూప్ప( దెలిసి యవు(గాదనుండ మీరు, గేలె త్తి మొక్కద౦. గిని యకుం. డయ్య. యెలమినాయెడ మికునల రడునయ్య. వరవుడమునునిచ్చపన్న6గ లాండ; నుడిగము పడవు(డ, యూదవూనకు(డ, యించెడు నానుదు లెల్టను మీకు(॥ గండయ్య, విండయ్య, కొండయ్య మెల, | మన రచ్చ దయ్యము మనచును గాతః అక్కున సిగలోన( జొక్కున మోమున సానుల నెలకొల్పు మానుదొరలు సిరి, "సేవ, నుడి మెజు(గు సమకూర్చి మంతు తను(గు( జదవుల రచ్చతీర్పురుల నెల్ల. ఛభళింః భళిః భధ?౦। భళిః భళి0 భళిః భళిం। పర్ణాకిమిడినుండి,

యొక వేయు( దొమ్మిదినూటులు( ఇట్లు షీ యడియరి, బదమూడు నగునే(ట, నాలువవు సీడ్‌ నెనిడితి( గె [వాలు

నెల తుదినా(టనంచిపుచ్చినది గిడుగు వేంకటరామమూర్తి.

ర్త విన్నపవు' 6 0ద్రుక్షీ కొత్తతెలుగు పత్రిక మరిఒకటి? దేశములో కావలసినన్ని ఉన్న వే ప్యతికలు, అనేక విధములయినవి; వాటివల్ల నెర వేరనిదీ, దినివల్లనే కాదగ్గది ఏమున్నది విశేష [పయోజనము? ఈ (పశ్నకు (పత్యుత్తరము విప రించి మనవి చెస్తున్నాము. చదువరులు సావధానముగా పక్షపాతము లేక చిత్త గింతురుగాక |

నిజమే; అనేక ప్మతికలున్నవి; ప్మతికాధిపకులూ సంపాదకులూ చాలా కష్టపడి, ధనము కర్చు పెట్టి జనులకు అనేకవిధాల ఉపకారము చేయడానికి (ప్రయత్నము చెస్తున్నారు. వారి ఉద్దేశము దొడ్డదే. వారి ఉద్యమము కొనియాడ .దగినదె; గాని, వారి ఉద్దెశము చక్కగా నెర వేరలెదనిన్ని, వారి ఉద్యమము పూర్ణముగా ఫలించకుండా కొంతమట్టుకయినా వ్యర్థమపుకున్నదనిన్ని మాకు తోస్తున్నది, ఇ ర్లు పుస్తకములు వాస్తూఉన్న వారి ఉద్యమమున్ను సార్దకము కావడములేదు వ్యర్దముగా ధనము వెచ్చించడమే కూడని వ్యసనమంటారే; ధనముకన్నా ఎక్కువ విలువగల దేహబలము, బుద్ధిబలము వ్యర్థముగా వెచ్చించడము ఎంత కీడోగదాః కాశీకి వెళ్ళదలచుకొన్నవారు పొగబండి అందులోనూ మేల్‌బండి.___ ఎక్కిపోక ఎడ్డబండిలోనో కార ఎర్కువ పుణ్య మని కాలినడకనో [పయాణముచేస్త, ఏమంటారు లోకులు! అర్హణా కవర్లలో | పెట్టి పంపించవలసిన శుభలేఖలు కూలి మనుషుల చేతనో (బాహ్మణులచేతనో పంపించి ఎక్కువ కర్చు పెట్టితే ఎక్కువ గౌరవము చసినట్లా? కాగితముమీద ఊటకలముతో (వాసిన మంతముకన్న గంటముతో తాటాకుమీద [వాసినది శ ఈ వ్యాసము మేము సనాతన సత్సం[పదాయానుసారముగా వాడుకలో నున్న తఆతలుగుభాష లో [వాసినాము. ఈ సంప్రదాయము అనేక [గంధములలో కనబడుతున్నది. ఈ సంచికలోనె మూడో వ్యాసములో దానికి [ప్రమాణములు చూడనగుసు. ఇందులో మేమువాడిన శబములు నూ రెండ్లకు పెగా తెలుగు

వారిలో "పెద్దలు వాడుతూ ఉన్నవ. (ప, సం.)

02 శష్టమంటారా? లోక వ్యవహారములో తేట తెలుగున నలుగురూ వాడుకొనే మాటలతో చెప్పితే స్పష్టముగా బోధవడే విషయము వాడుకలో లేనిమాటలతో చెప్పితే వృధా [పయాసము కాదా? దానివల్బ ఏమయినా లాభమున్నదా? లేదని తెలిసినా చాలామంది వ్యర్హముగా తాము ఆయాసపడి చదివేవారిని ఆయాస 'పెట్టురున్నారు. పతి మనిషి తన మనస్సులో తాము ఏ విషయమును గురించి అయినా ఆలోచించుకొన్నప్పుడు ఏదో ఒక విధముగా తనలో తానే మాట్లాడు కోక తప్పదు.తన చదూటలు పెకి వినబడకుండా గొణగవచ్చును; ఒకప్పుడు విషయమందు మనస్సు లగ్నమై ఉంటి, తాను మాట్టాడుకొంటూ ఉన్నట్టు తనకు తోచకనే పోవచ్చును అనగా భాషద్యారానే కాని పరామర్శ అసాధ్యము *& ఆలోచించేటప్పుడు ఏ మాటలు వాడుకొంటారో ఇంచుమించుగా ఆ మాటలతోనే ఆ ఆలోచన పెకి ఆలియచేయుడము అందరికీ స్వభావము._ సహజధర్మము వంటిది మాటకూ మనోభావమునకూ గల సంబంధము చిన్నతనమునందే కలిగి అంతకంతకు దృఢపడుతుంది. ఈ (వకారము అలవాటయిన మాటలు మానుకొని వేరి మాటలతో భావమును చెప్పడము, ఎంతో కొంత [ప్రయత్నము చేసేనేకాని, సాధ్యముకాదు. [పప్రయత్నపూర్వకముగా మాటాడే మారుభాష స్వభాష అనిపించుకోదు. ఇంగ్రీషుగాని, సంస్కృతముగాని మనము మాట్లాడ గలిగినా అవి మన స్వభాష లు కానెరవు. వేదములోని భాష పాణిని కాలములో లౌకిక ధాషకాదు. అరు నన్న య తిక్కునాది కవులు వాడిన కావ్యభాష ఇప్పటి దేశభాషకాదు. అది పుస్తకములు చదువుకొంటేనేగాని రాదు. దెశస్టులతో సహవానము చేయడము చేతనే అలవాటయేది దేశభాష, దేశభాషలో ఆలోచించిన విషయము వేరే మరి ఒక భాషలో చెప్పడము భాషాంతరీకరణము. అన్యభాషలో విన్నది దెశభాషలోనికి మార్చుకొని భావమును తెలుసుకోవలెను. ఇట్లు చెప్పె దాడున్ను వినవాడున్ను (వా సవాడున్ను చదివేవాడున్ను) ఉభయులూ భాషాంతరీకరణము చెసుకొం టేనెగాని ఒకరి భావములు ఒకరికి తెలియకుండా ఉం డటట్టు [పాచినధాష వాడ డమువల్ల లాభములేదు సరేగదా [శమ ద్విగుణ మవుళున్నది. కావ్యములలో కవులు జొచితినిబ ట్రి ఎట్టి శబ్దములు వాడుక చేసినా చెల్లునుగాని లోక వ్యవహారములోను, జనసామ్యమునకు వాసె [గంథ ములలోను చెల్లరూడదు. 13 ౬ 00426141 02913 08 61233111642602 : 2064 యడ355మీ0426100 13 606 శీంకము&1 8513 01 1౧0౪/166ేకర్రల” వెడ్ర?06. 18602౯9 0 గిరంిలుటం& 1701 11.

| 63 ఈ పతికలో మొట్టమొదట చర్చించే విషయము వ్యావహారికభాష , దాని పవృత్తి, దాని ఉపయోగములు, దాని గౌరవము, దానిని ఊఉ పుశించడము వల్ర దేశమునకు కలుగుతూ ఉన్న నష్టములు, మేము ఉద్దశించిన [పయోజనము:__ ఇంగ్లండులో ఇంగ్రషు, [(ఫాన్సులో . [ ఫెంచి ఎట్టున్నవో___ అల్లె తెలుగుదేశములో పెద్దలు నోటను వాడే నేటి తెలుగు భాషకు సాధ్యమయినంత దగరగా తెలుగ్యువాత తెచ్చి నోటిమాటా, చెత్మివాతా ఒకదానికొకటి పోషకములుగా చేసి, రెండిటికీ సమముగా [పవృత్తి కలిగించి, (వాత సార్ధరముగాను సులభముగాను చేసి, తెలుగువారు [వా సేదెకార మాట్లా డేదికూడా సభ్యభాషే అనే గౌరవము దేశమునకు సంపాదించడము. వ. మా దృష్టిలో ఇదే వాస్తవమైన భాషాభిమానము. * మా ఉద్దైశము క్రో కొనసాగితే, 'పెద్దమనుష్యులు (వాసె సభ్యభాష దేశమంతా [గ్రమ్మరమముగా వ్యాపించి విద్యాబోధకు కావలసిన సులభసాధన మేర్చుడుకుంది. పామరులకు సులభమైన వాజ్మయము పుట్టుతుంది. వక్తలకూ వాచరులకూ తగినభాష కుదురుతుంది. మనము ఇంగ్రీస్సు నర్చుకొని (వాస్తూ ఉన్న ఫ్ర మన దేశమందు కాపురమున్న ఇంగ్రషుదారున్ను ఇతరులున్ను మనభాష నెర్చుకొని మన భాష లోనే (వాసిగాని నోటను చెప్పగాని మనకు హితోపదేశము చయవచ్చును, భాషలో ఐర్యమువల్ల దేశమునక్షు రాష్ట్ర్రమునకు ఎంతబలము కలు,ఫనో చర్మిత చదివినవారికీ రాష్ట్ర ము ఏలేవారికీ తెలునును. వాడుకలో ఉన్న ధాష వల్ర కలిగే ఇన్నిలాభములు విడిచి, వాడుకలో లేనివి, కొద్దిమంది పండితులకు మాతమ సాధ్యమయినది, [పాబన ధాష [వాతలలో వాడడము వ్యర్థ [పయాసము కాదా? ఈ ఆచారము వఏ దేశములోనూ రదు; మనదేశమందయినా పూర్వము లేదు. మన తాతలనాడు లేదు, మన తం్యడులనాడు లేదు. ఈ ఒర్క్ల తరములోనే ఈ వై పరిత్యము, ఈ ఉత్పాతము పుట్టినది. ఈ విషయము ముందు ముందు మము విపులముగా చర్చించదలచుకొన్నదే; గాసి ఇక్కడ నూవచనగా మ్మాతము చెప్పెనాము. ఓ నః వాడుకలోనున్న నాషను తృణీరరించి [వాచిన భాషను ఆదరించ డము [బతికియున్నవారికి తిండి పెట్టక చచ్చినవారికోసము సంతర్పణ చేసినట్టు గాదా? ఆదిర వులకు ఇట్టి దురభిమానముం దే తెలుగులో [గంథములతే రేకపోవృను గదా? మన పూర్వుల యెడల యుష్టగౌరవ ముంచవలెనో అటై గౌరవమే పాచినాం్యధము సారస్వతముపట్ట ఉందవలను. మాకు వాటియెదల చాలా భ కికలదని వాటికి మెముచేసే ఉపచారమును బట్టి లోకులు రెలుసుకోగలరు, 7 క్ళ

ర!

ప్యతికలుగానీ, పుస్తకములుగాన్‌, [వా 'సెవారి ముఖ్యోద్దశ మెమి? నోట మాట్లాడేవారి ఉద్దెశ మె; తమ అభ్మిపాయములు ఇతరులకు తెలియజేయడము, మాట్లాడడము తమ ఎదుటనున్న వారికోసము, [(వాయడము దూరముగా నున్న

, వారికోసము. ఎవరిమట్టుకు వారు జ్ఞాపకముగా వాసి 'పెట్టుకోవడము కూడా

గలదు నోటి మాటకన్న చేత్మివాత మేలయినది. నోటిమాట ఒక్క మారే విన " బడునుగాసి చెత్మివాత చాలామార్హు చూచి చదువవచ్చును. (వాత అనగా కాగి తము ఒక విధమైన [గామఫోన్‌ పలక, [వా సెవారు తమ నోటను పలికిన పలుకులే చదివేవారు తిరిగి తమనోటను పలురుతారు. ఇదే నోటిమాటకూ చేత్మివాతకూ గల సంబంధము, నోట పలికినదిగాని, చేత వాసినదిగాని, ఏది మాటయినా భావమును బోధించుటకు సాధనమ్మాతము, అది ప్మాతవంటి అన్నా అనవచ్చును. ఏదో పాతలో పోయక నిరు నిలవనట్లు, మనోభావము ఏదో ధ్వనిద్వారాగాని స్పష్టముగా తెలియదు, మనోభావమునకు ఆధారముగాను సంజ్ఞగాను ఉన్న ఈ ధ్వని కగదా భాష అని పరు. ఈ ధ్వనికి గురుతులు గదా |వాసిన అక్షరములు! ఇతరులకు ఏ జ్ఞానేర్యదియముద్వారా నయినా తలియరాక నిగూఢముగా ఉన్న ఒకరి మనోభావము పెకి వినబడే ధ్వనులవల్ర తెలుపుడు కావడము చాలా విచితమయిన విషయము. అగ్ర చెవికి వినబడే ధ్వనులకు కంటికి కనబడే గురుతులు వాడదడముకూడా అద్భుత మైనదె. వాటి రహస్యము తత్త్వవేత్తలు ఎరుగుదురు. దానిని గురించి మరొాక్క_ప్పుడు విచా రింతము గాని ఇప్పుడు అది అట్టుండనియండి.

నాగరికత గం (పతి దెశములోను ఎక్కువ నాగరికత గలిగి పెద్దలని "పేరు పొందినవారు నిత్యమూ వాడుకొనే భాష సభ్యమయినదనిన్ని ఇతరులు వాడుకొనెది అసభ్యమెైనదనిన్నీ ఎన్నిక చేయడము కద్దు. దెశములో నాగరికత వ్యాపించినకొలది సభ్య భాషకూడా వ్యాపంచి అదె సామాన్య భాష అవుతున్నది. ఇం గ్రీషువారినిగురించి, అంతో ఇంతో వారి భాషను గురించీ మనవారికి చాలా మందికి ఎంతో కొంత తెఎయసును. | ఫెంచివారు, జర్మనులు మొదలయిన వారి (1 భాషలను గురించిరూడా కొంద రరుగుదురు. వీరితో పెద్దలయిన వారి వ్యావ హారిక భాషే వారి దేశములో సామాన్యభాష; దెశభాష. అట్టి భాష మాట్లాడే శ్‌ వారందరూ అది [వాయగలరు. [వాసే భాషకున్ను మాట్లాడి భాష కున్ను వ్యత్యాసము అళ్థు ఉండదు. స్వీట్‌ పండితుడు చెప్పినట్టు “వచనములోని భాష మాట్లాడే భాషకు దగ్గిరగా ఉంటుంది ౪ జిచిత్యము, పదములలోని కూర్చు, ఖం 12108క్రణ8క్ర6 ౦% ౧౦6 ౦కంబు జ098[0&206%ష1టఆ 769 0103619 [0 రడ6 ౦% 01౯61015 6007653260.” ఏళ౭౭6ల5 80861190 ౮౬:02 ₹701. వ.

యు

65 సొంపు ___ ఇవన్నీ రసికుల భాషలో _ (వాసినప్పుడే కాక మాట్లాడినప్పుడు కూడా ___ కనబడక మానవు. సామాన్యులు నేర్పులక ఏదో ఒక విధముగా తమ అభ్మిపాయములు చెప్పినా విభక్తులు, ఆదేశములు ఆగమములు, అనుబంధ ములు, శబ్దారములు, మొదలయినవన్ని పండితులు మాట్లాడే భాషకు పామరులు లోక వ్యవహారములో పండిత పామర సామాన్యముగా అఆందరినోటను నలుగుడు పడుతూ ఉన్న భాష ఎంతో కొంత మాద్ప పొందడము భాషకు సహజధర్మ మె. | పాచీన పుస్తకములు చూచిన వారందరూ ఇది లెస్సగా ఎరుగు దురు. భాషా తత్త్వ మెరిగిన వారికి భాష మారడము వింతగా కనబడనే కనబడదు. మారకపోవడ మి అసంభవము. ఇంగ్రషుభాషకు (వాసిన ఫ్రై | ఫెంచి మొదలయిన భాషలకున్ను పండితులు భాషా చర్మితములు [వాసి ఉన్నారు. భాషా చర్మితమనగా భాషలో కలిగిన మార్పుల వృతాంత మేకదా. ఎప్పుడూ ఒకలాగున ఉండే భాషకు చర్మితమే లేదు. వాడుకలో లేక [గంథములందు మాతమే నిలిచిజన్న భాషకు మరి మార్పు ఉండదు; మరి చర్మితమూ ఉండదు. నిఘంటువులున్ను, వ్యాకర ణములున్ను, వాడుకలో ఉన్న వ్యావహారిక భాష లకూ కావలను; వాడుకలో లేని [పాచీన భాషలకూ కావలెను. మొదటి వాటికి లక్షణము భాషతో కూడా మారుతూ ఉండవలెను; తక్కిన వాటికి లక్షణము స్థిరముగా నిల్చి ఉండవలెను. లాటిన్‌, సంస్కృతము మొదలయిన వాటి లక్ష ణము స్థిర మైనదె. ఇంగ్లీష్‌, భ్రాషకు 1775 లో చాస్పను పండితుడు (వాసిన నిఘంటువు ఇప్పుడు పనికిరాదు. "వెబ్‌ స్టర్‌ పండితుడు సుమారు నూరేండ్హ [కిందట [వాసిన ఇంగ్లీషు నిఘంటువు ఎన్నోసార్హు పునర్ముదిత మైనది; అయి నప్పుడెల్హా [(గంథము సవరణకూడా అవుతూనే వచ్చినది, బెన్‌ జాన్సను (1600) మొదలయిన పండితులు (వాసిన ఇంగ్లీషు వ్యాకరణములలోని లక్షణము ఇప్పటి ఇంగ్లషుకు పట్టదు. ఎందుఇత భాష మారినది గనక *చైల్లు అనే

• ఆజమముడన803 ౧0 ౧06 16464 9506600 : లలా 101107 1౬ థి [శీ &డ ప్ర£౭మముడలజం 5816, “శరం 1 66 ౪29 ౧౭౦916 366 60 50] పై దగుజ ౧296 లుంశం:6 613 13 రు ౪౬7 ౧6౦016 ౦0086 €0 904] ౨౦౪/, మఠ ౪౦4164 ౧౦6 06 & 7136 0? క్రం౦శే క్రఃఖజముమిడలరేడ0, 56642256 2 120క48క6 193 ౧౦౬ ౧60౭ 3806 86 411 60065; &౧6 14 16 ీ&5 014208క్లలరే ₹7611 16 ౨45 య408క్ర66, €ం9£ 06666౯ 0౯ 101 ౪0556, 2064 211 26 ౭ క్రజమిముడం180 మీజ5 60 గం పే 60 2006906 లం 206 &96 రేబయ1స6 ౧౧6 రజ6 ఇం2క6 01 118 6౫6 €౦ లే౭ క5జఐ6 0 1 20410 - 16. "గ ఫా5

66

పండితుడు చెప్పినట్లు వ్యాక రణము భాషకు ఆధారము కాదు; భాష ఆధారము వ్యాకరణమునకు. 'పూర్వకాలమందు జనులు ఈ [ప్రకారము మాట్లాడేవారు. గనుక ఇప్పుడు కూడా జనులు అట్ర మాట్టాడవలెను. అని నియమించేవాడు మంచి శాస్త్రకారుడు కొడు. ఎందుచేతనంటే భాష ఎల్టకాలమూ ఒకటే తీరున ఉండదు; మారుతూ ఉంటుంది; మార్పువల్ర కీడుకాసీ, మేలుకానీ, మారినదేమో మారినదే; అనివార్యము. ఆ మార్పు (గహించి, యథాశ క్రి, తన కాలమందు వాడుకలో ఉన్న సభ్య భాష ఎట్టుం టే అద్ర పాటించవలెను శాస్త్రకారుడు.

ఇట్లు అన్ని దశములలోనూ తాత్కాలికముగా పెద్దలు వాడుకొనే భాష కే లోకమందు (పవృత్రి కనబడుతున్నది గాని [పాచీన [గంధములందె నిల్చి వాడుకలో లేని భాషకు గాని శబ్బములకుగాని విభక్తులకుగాని _పవృత్తి కాన రాదు. నేడు ఇంగ్లీషు వారిలో తస మనుష్యులు సభలో సంవాదము చేస్తూ ఉన్నప్పుడుగాని న్యాయసభలో న్యాయవాదులు ధర్మోపదర్శనములు చెస్తూ ఉన్న ప్రుడుగాని బడిలో ఇంగ్షీషు పండితులు శాస్త్ర |పసంగములు చేస్తూఉన్నప్పుడు గానీ వారి నోటను వచ్చె వాక్యములు కాగితము పెని వాస్తే [గంధములలోని భాష కున్నూ వాటిలోని భాష కున్ను వ్యత్యాస ముండదు; ఉన్నా అత్యల్పము. అంతమాతాన అవి వేరు భాషలు కావు; మొతముమీద రెండూ ఒక టే భాష.

ఇంగ్రండులో ఉన్న ప్రై ఇతర దేశములలోను [వాయడమునకున్ను మాట్లాడ డమునకున్ను ఒక టి భాష ఉన్నందున అనేక తరములనుండి సభ్యము . కొని ఉపభాషలు * మాట్లాడడమునకు అలవాటు పడ్డవారు సయితము ఇప్పుడు పెద్దల సహవాసము వల్లను, చదువు వల్లను, సభలకు వెళ్ళుట వల్పను, [కమ [క్రమముగా 'పెద్దలభాష నెర్చుకోపడమునకు ఏలు కలుగుతున్నది. అందుచేత పూర్వకాలమునందు ఉపభాషలకున్ను అల్ప పవృ త్తికూడా రానురాను తగ్గి పోయినది; వాటిలోనివి కొన్ని అంతరించినవి. ఇప్పుడు “పెద్దలభా షే దేశమంతా అల్లుకొంటున్నది. భాష వల్ల జనులలో పరస్పర సంబంధము దృఢపడుతున్నది భాష సామాన్య మైనప్పుడు పుస్తకములు సామాన్యము కావా? అందువల్ర జ్ఞానము న్‌! సామాన్యము. భావములు సామాన్యము. అందుల ఫలము సంఘమునకు ఐకమత్యము.

ఇంతేకాదు, నోటిమాటకు చేతి (వాతకు సామ్యమున్నందువల్ల లాభము, ఒక దెశమువారు మరి ఒక దెశభాషను నేర్చుకొనుట చాలా సులభముగా ఉంటుంది. మాటకు, ఇంగ్రషువారిలో అనేకులు | ఫెంచి, జర్మన్‌, ఇటాలియన్‌,

స వింిం+?100181 6121666. న్‌

607

పోర్తుగీసు, స్పానిష్‌ మొదలయిన యూరోపియన్‌ ధాషలు అన్నిగాని. కొన్ని గాని అవకాశముకొలదీ నేర్చుకొన్న వారున్నారు. మన చ్మకవ ర్రిగారికి ఎన్నో భాషలు వచ్చునట. స్వ్యదెశ భాషవలెనే 'స్వెచ్చగా తడువుకోకుండా వారు ఇతర దేశభాషలు మాట్లాడగలరు; [వాయగలరు. ఇతరులతో సహవాసము చేయడము () చేతను, వారి భాష నోటను తరచుగా మాట్టాడ డముచెతను, ఆ భాష్మె [గంథ ములలోను వారాప తికలలోను కంటితో చూచి చదవడముచెతను __ ఇట్టు చెవికి, నాలుకకు, కంటికి, ఇతికి కూడా అలవాటయి వ్యత్యాసము లేకుండా ఏకరూపమయిన భాష మనస్సులో నాటుకొంటున్నది. లోక వ్యవహార మందు [(పవృత్తి లెక [గంథములందె ఉన్న భాషను దాని లక్షణమంతా వల్రించినా వాడుకచేయడము సులభము కాదని అందరికీ తెలిసిన విషయమే. సంస్కృత వ్యాకరణమంతా కంఠపాఠము చేసిన వారందరూ స్వేచ్చగా లౌకిక వ్యవహార మును గురించి సంస్కృతమున మాట్లాడ లెరు, [వాయనూలెరని చెప్పవచ్చును. మనదేశమందు వేలకొలది హిందువులు హిందుసాని భాష మాట్లాడగలరు, అనేక మంది అఆరవలు తెనుగున్ను , అనేకమంది తెనుగులు అర వమున్ను "స్వేచ్చగా మాట్లాడగలరు. తడువుకోకుండా అన్య భాషలు మాటాడగలిగిన స్రీలను చూచినాను ఎంతోమందిని__ ఒక్క అవర మేనా [వాయలేని వారిని. వేరు వెరు భాషలు ం౦డు మాట్లాడె జనులు ఎక్కడ రలిసిఉం'టే అక్కడ రెండు భాష

లకూ [పవృత్తి కలిగి చాలామందికి 60డు భాషలూ అలవాటు కాగలవు. ఇది మనమందరమూ ఎరిగిన విషయమే. వాడుకలో ఉన్న భాషే [వాతలోకూడా పెట్టితే, అక్షరములు మాతము “-నేర్చుకొంటి చాలును ఎవ రయినా ఆ భాష చదువవచ్చును; [వాయవచ్చును. యూరపులోని భాషలు అలాగు ఉండబటైై కదా ఇప్పుడు వేయిమందికి ఒకడయినా అక్కడి జనులలో చదువురానివాడు లేడు. స్ర్రీలలోగానీ; పురుషులలోగాని మన దేశమందు తెలుగు భాష గతి ఎట్టున్నదో చూడండి. లోక వ్యవహారమందు పెద్దలు అందరూ నోటను మాట్టాడెది ఇంచుమించుగా ఒరటి భాష అయినా, ఉత్తర (పత్యు త్రరములలో ఆ భాష అందరూ.____సండితులుకూడా.__. వాడుతూ ఉన్నా 'గంథము*లన్న వాటిలోను, వార్తాపష్యతికలలోను, ఆ భాష బుద్దిపూర్వక ముగా మానుకొని ఏదో కృ్మలిమ భాష, లోకములో ఎక్కడా (పవృర్తి లనిది, (కొన్ని నటిఎ, కొన్ని మొన్నటిఎ, కొన్ని కొత్తఏ, కొన్ని పాతవీ, కొన్ని ఎన్నడూలెక విశ్వామ్మిత సృష్టిలో పొడచూపినఎ.__అన్ని చేరిన “'బాసి) ఎవరికి తోచినట్లు వారు కల్పించి వాస్తున్నారు. ఇటుపయిని పకటించె పతి కలలో ఈ కృతిమ [గాంథిక థాష విమర్శించడమునరు ఉద్దె శించి ఉన్నాము.

68

గనుక ఇక్కడ దానిని గురించి వి స్తరించి చెప్పము. తెలుగువారితో నాగరికులు స్వదేశ భాష [వాయలేరన్నమాట యూరప్పలో వింతగా ఉంటుంది. నాగరికులు స్వదేశ భాష మాట్టాడలేరంటి యూరపులో నవ్వుతారు పిచ్చిమాటని, మన తెలుగువారిలో తగు మనుష్యులే సిగుపడ కుండా అంటారు; “మేము తెలుగు మాటాడలేము. మాలో పండితుడై నా మాటాడలేడు” అని. వాస్తవముగా వారు గా [వాయలేనిదీ, మాటాడలేనిద్‌ (పాచీనభాషగాని ఇప్పటిభాషకాదు. నాగరికులై న | ఇంగ్రీషు పండితులుగాని | ఫెంచి పండిరులుగాని తమ దేశపు [(పాచీన భాషను మాటాడనూ లేరు. [వాయనూలేరు. ల

కొంతకాలము కిందట మన దేశములో సంస్కృతము వలెనే యూరపులో లాటిన్‌ ((గీక్‌ భాషలు ఎవరో కొందరు యావజ్జీవము వేరేపని లేకుండా అభ్యసించి పండికులయి చాలా గోరవము పొంది, ఆ భాషలో ఉన్న (పాచీన [గంథరాజములు చదివి వాటి అర్ధమును దేశభాషలలో జనులకు బోధించేవారు. సాధారణముగా *గంథము' అనేది [వాయడమునకు ఆ (పాచీన భాషలే యోగ్యమయినవని అనుకొనేవారు. కొందరు బుద్ధిమంతులు మ్మాతము అప్ప డప్వుడు అక్కడక్కడ లేచి వాడుకలో ఉన్న దేశభాషలలో కొన్ని (గంథ ములు [వాసి గురు శు శూష చేసిన జనులకు కొన్ని విద్యలు చెప్పుతూ వచ్చి నారు. [ప్రాచీన భాషా పండితులు ఇట్టివారిని చూచి ద్వేషించేవారు. మత్మగంథ ములు-___బై బిలు___దేశభాషలతలో [వాయనిచ్చేవారు కారు. అట్టు [వాయడానికి [ప్రయత్నించినవారిని వెలివేసి కఠినముగా దండించేవారు. తర్క_శాస్త్రము, జ్యోతిళ్శాస్త్రము మొదలమున శాస్త్రము లేవిన్ని దేశ భాషలలో [వా సెవారుకారు, అట్లు (వాస్తే తమ మహాత్మ్యం తమ శాస్త్రముల మాహాత్మ్యము పోవునని భయపడేవారో ఏమో: మొతానకు దేశభాషలు దిక్కుమాలినవిగా ఉండేవి, యూరపుదేశస్థ్టులు ఇపుడు తమ దేశభాషలే ఎక్కువగా అభ్యసించి ఆదరిస్తు న్నారు. అగ్లు మన తెలుగుభాషకూడా సంస్కృత పండితుల దృష్టికి గిచభాషగా ఉండేది. ఇప్పటికీ ఉన్నదని చెప్పవచ్చును. సంస్కృతము ముందర ఇట్టి దేశ భాషలు అప్మభంశములు, (గామ్యాలు * ఏటిలో [(గంథములు వాస్తే నరకములో పడతారట! ఇట్టి భావములుగల పండితుల మాట తిరస్కరించి కొందరు దేశ భాషాభిమానులు, రసికులయిన వారు తమ వేష దేశభాషలయందు అభిమానము గలవారై వెక్ఫృత భాషలళో [వాసిన |గంథములను మెచ్చుకొంటారని తెనుగు నకు గౌరవము సంపాదించినారు $ అట్టివారు ఎంత ఉదారవంతులో కదా;

ఖీ “స్వస్థాన 666” ఆంధశ బ్బ చింతామణి :____

69

వారి ఉద్దేశ మేమి? సామాన్యజనులు సంస్కృత భాష పూర్ణ ముగా అభ్యసించలేరు. ఆ భాషలో సంపూర్ణ పాండిత్యము కలిగితేనే కాని అందులో ఉన్న [(గంథములు చదువుకొని అర్హం చేసుకోవడ మసాధ్యము. జ్ఞానమువల్ల గాని మనుష్యులు వృద్ధి పొందలేరు. జ్ఞానము కలుగడానికి ఏ భాష ఆయితే నేమి? పరిచయము గల భాషలో బోధించినది తెలుసుకోవడము సులభము గనుక అప్మభంశమన్నాసరే ణా [గామ్యమన్నాసరే, వై కృతమన్నాసరే, మెచ్చ మన్నాసరే + లౌకిక భాషలోనే కావ్యములుకూడా [వాయవచ్చును. కావ్యమనగా రసవంతమైన వాక్యము. రసమునకు | పధానమెనది శబ్దముకాదు శబ్బారము. మాట అనీ అనడముతోనే రసము స్పురించితేన కాని ఆనందము కలుగదు : శృంగారరసము కాన్‌, భ_కిరసము కానీ. అట్టి స్పురణ వాడుకలో ఉన్న మాటలవల్లనే కలుగుతుంది___ఇది ఆ మహాత్ముల ఉద్దేశము. ఈ ఉదారభావమే కర్ఫ్చూర మంజరిలో రాజశేఖర కవి తెలియజెప్పినాడు. నాటక మంతా (ఊ త్తమ పాతల వాక్యములుకూడా,) [పాక్సతములోనే రచించి, అట్లు రచించినందుకు, “సంస్కృతభాష మగవానివతె మోటుగా ఉంటుంది; |పాక్ఫృత మైతే నుందరి వలెనే సుకుమార మైనది. స్త్రీ పృరుషుల కెంత భేదమున్నదో అంత భేదమున్నది |పాకృతమునకున్ను సంస్కృతమునకున్ను; ఉ& కివి శషము కావ్యము; వట్టి శబ్రములు కావు; భాష ఏదైతే అదే కావచ్చును" అని సమాధానము చెప్పినాడు.

ఇర్ర తన ఆంధభాషార్ణవములో కోటి వెంగనార్యుడు “దేవతల భాషగా వున( దెలుగుకన్న! సంస్కృతము మిన్నయాయు కి సరియె తెలిసిః రసికు( డగువా(డు తనదుజాలుసికలోన । దులసినే యిడుకొనునొ జూదులనె యిడునొ?" అని “సంస్కృతము తులసివంటిది; తెనుగు జాజిపువ్వులవంటిది. అన్నభావము తెల్పినాడు. తెలుగువారికి తెలిసిన తెనుగుమాటలచేతనే రసస్సూర్తి కలుగునని ఒప్పుకొన్నాడు, “కాననీ యాంధకృతులందు( గలుగునట్టి | పదములకు నెల నర్ధ మేర్పడెడురితి | నద్భుతంబుగ.( గృతిని జేయంగవలయు । నర్ధమైన రససూ ర్తియగుట యరుదె?॥

జనులందరూ ఏక కుటుంబంలోని వారని ఎన్నుకొని జాతిభేదములు పాటించకుండా |(పవర్రించే ఉదార చరితుల వలనే, భాషలన్నిటికీ [ప్రయోజనము ఒకటే అని తెలుసుకొని, ఏ భాష ఎవరికి సుపరిచితమో వారికి ఆ భాషె జ్ఞాన

ఖ్‌ “అప్పకవియము (సరస్వతి బాల్య భాష)

థీ క్షితి కుచ్చ....వ్యవహారహాని సంధిలుకతనన్‌ __విడువగూడదు.

అప్పకవీయము 1.169.

70 సంపాదనమునకు, జ్ఞానదానమునకు యోగ్యమెైనదనిన్నీ తెలియని భాష ఎంత (పాటీనమైనా నిరర్హకమనిస్ని దూరదృష్టిగల లోకజ్జులు అంగీకరిస్తారు. తాత గారు తవ్వించిన నూయి అని ఉప్పు సైనా తాగేవారు కాపురషులటగదాః ఎవరైతే నేమి? తమకు హితమైనడె లోకానకంతా హితవుకాక తపృదనుకోవ డము వివేకము కాదు.

. "కొన్ని జీవులు చిదిపి జాల్‌ గొటికి బదుకు | కొన్ని నునుసోంగవెన్నె లల్‌ [గోలి పొదలు । భిన్నరుచులై న వానికి ( (బతి సరియ । తగవుగాదిందులో ననకతర గర్హ, * అని దమయంతి తనకు ఇష్టుడు నలు డేకాని సురపతి అయినా ఇం దుడు కాడని చెప్పినట్లు తెలుగువారు తపు భాషయందభిమానము కలిగి ఉండడము తప్పుకాదు, పూర్వక వులు వాడినదైనా [(పాచీనాం[ధము కన్న వర్తమానంధభాషే సుపరిచితమైనది. గనుక దాని యెడల ఎక్కువ ఆదరము చూపడము దోషము కాకూడదు; మెచ్చదగినదె కావలెను, *దప్పి గొన్నట్టి వారికా దప్పిదిజ | సలిలపూరంబు హితవొ? యాజ్యంబు హితవొ? అన్న కవి హృదయము స్పష్టము. తిక్కన కవికూడా తనకాలమందు వాడుకలో ఉన్న తెలుగును ఆదరించి పాత తెలుగును ఎట్టు నిరసించినాడో చూడండి,

చ॥ పలుకులు పొందులేక రసభంగము సేయుచు( | బాత వడ్డ మా

టల దమనేర్వు(జూపి యుకటన్‌ హృ్‌దయంబలరింప లేకయే

... పొలమును గాని యట్టి కమముం దమ మెచ్చుగ లోకమెల్లన

వ్వ్యుల( బొరయిం జరించు కుకవుల్‌ ధర దుర్విటు లట్ట చూడ6గన్‌॥

"=. పాత మాటలలోనే మహాత్మ్యమున్న దనుకొన్నవారు. అనన్య సామాన్య భాషా వై దుష్య గరిష్టులు, “ఆంధ భాషామయం కావ్య మయోమయ విభూషణం గీర్వాణారణ్య సంచార విద్వన్మ తేభ శృంఖల'మ్మని చెప్పదగిన కావ్యములు రచించుకొని, తమ మాటలు పండితులకయినా తెలియకుండా చదువుకొని కావ్యరసము జుజ్డుకొందురుగాక రసజ్ఞ్జులయిన కవులు మ్మాతము అప్పుడూ | ఇప్పుడూ కూడా యధోచితముగా సరికొత మాటలతో పొందించి వివిధము లయిన కావ్యములు (వాస్తూనె ఉన్నారు. రామభదుడు సకల కథాసార సం్యగహమందు

ఖా శ్రీ వే. వేంకటరాయ శాన్ర్రీగారు పరిష్కరించిన పాఠము; గాని నాల్గవ చరణములో యతి భంగము మావద్దనున్న తాటాకు పుస్తకములోని పాఠము :-. *“తగవుగా దిందులో నేరతరవి గర"

కట్‌. ఉ॥ నన్నయ తిక్కనాది కవినాధులు చెప్పిన యట్ల చెపు లే కున్న ( దదుత్త రాం్యధకవు లూరక యుండి6? తోంచినట్లు ని త్యోన్నత బుద్ది గబ్బములు యోజ రచింపక యందు జ్డాన సం పన్నుల కావ్యముల్‌ హరి సమర్పృణమెై చెలువొందు నెందునున్‌॥ అని ఉ తరాంధక వుల కావ్యములకు గౌరవము లేదన్న వారికి [పత్యు తరముగా చెప్పినాడు. ఈతని తాత వాడుకమాటలతో చెప్పిన ఒంటిమెట్ట రఘు ఏర శతకమును ఆకాలమువారు మెచ్చుకొన్నారట! భాషలో అపశబ్రములున్నా సువ్య కమె భావము మంచిదై తే చాలును “చరుకునకు వంకబోతేమి చెడునె తీపు? అని శేషప్ప అన్న టై. | మ॥ అపశబ్రంబుల(గూడియున హరిచరి తాలాపముల్‌ సర్వపా ప పరిత్యాగము సేయు(గావున హరిన్‌ భావించుచున్‌, బాడుచున్‌, జపముల్‌ సేయుచు, వీనులన్‌ వినుచు న శాంతంబు గీ ర్రించుచున్‌ , దపసుల్‌, సాధులు ధన్వ్యులౌదురు గదా తత్వజ్ఞ చింతింపుమా, అని భాగవతో తముడై న బమ్మెర పోతరాజు చెప్పివున్నాడు. రసవంతమైన కావ్యములు రచించిన వారందరిని లాక్షణికులు ఎందుకో ఒకందుకు నిందించడము అరుదుకాదు. కుకవుల నింద మామూలికదా. రసికు లయినవారు పిచ్చలచ్చనాలు పాటించలేదు. వా స్తవముగా కవులు స్వెచ్చా విహారులు వారి రుచె వారికి [పమాణము. వారికి శబ్ద సిద్ది లోకమువల్లనె తెలుస్తుంది. వారి [పయోగములే లక్ష్షణమునకు లక్ష్యములు. అన్ని దేశములలో కవులకు ఈ అధికారము, ఈ స్వెచ్చ ఉచిత మైనవసి అంగీకరించినవే. ఏ కవి ఇతరులు చెప్పిన లక్ష్షణమునకు భయపడి తమ మతము మార్చుకొంటాడో ఆ కవి అస్వత౦ తుడు; ఆతని కవిత్వము అతనిది కాదు; అతసి వన్ని ఎర బే; పంజరములో రెక్కలు కత్తిరించి పెట్టిన చిలకలాగున “కృష్ణతాతా-త టకురా' అని వలకవలసినవాడేకాని యధెష్టగా వనమందు విహరిస్తూ కూజించె కోకిలవలె |) పాడలేడు. అందుచేతనే, సహజమైన రీతిని పదములు కూర్చితే కవిత సొంపుగా శ ఉంటుందిగాని మాసికలువేస్తే ఉండదు. మ॥ చతురుల్‌ పూర; కవీం,దు లని టకు; న సలుజుడన్‌ సాంమికిన్‌ హితమో కాదా మదీయ కావ్యమని నాకేలా పదవ; న న [గతనూజుల్‌ వ్యవహార క ర్రలయినంగాని, కడుంబాలు(డౌ సుతు నవ్య క్త్రపు మూట తండి కొదవించున్‌ గాదె యూానందమున్‌ ॥ అని అబ్బయామాత్యుడు చెప్పినాడు. అతడే లాక్షణికులను పరిహసించి సరస్వతి తనకు నేర్పిన మాటలనే వాడుతానని:___

72 ఉ్‌॥ చెల్లునటంచు నొక్క కవి చేసిన లక్షణ మొక్క రివ్వలన్‌, జెల్లమింజేసి తా రొకటి పప్పగ ఛాందసవి స్తరంబు సం

ధిల్తుట( గావ్యశంక లవనిం దజుచయ్య ర సజ్ఞులార: నా

యుల్రపు సౌధ వఏీధి( గొాలువున్న సరస్వతి సత్యవాణీ నా

తలి యొసంగు పల్కులివి తప్పులుచేయక చి త్తగింపుడీ॥

అని కవిరాజ మనోరంజనములో _వాసీినాడు. |పాచీన లక్షణమే పరమ [ప్రమాణముగాను [పాచీన భాష శిష్ట థాష గాను ఎన్నుకొని, పాత కంపే ( తమ కింపుగా ([వాయడము ఎంత [పచురముగా ఉన్నా సరస కవులు కొందరు వాడుక మాటలకు కావ్యములందు (పవృత్తి కలిపిస్తున్నారు. ఇతరులు ఆక్షేపిస్తే వారు భయపడరు, చూడండి ఏమంటున్నారో నేటి కవులు కొందరు.

ఊ॥ కాలముంబట్టి దేశమును గాంచి [ప్రభుత్వము నెంచి దేశ భా షాలలితాంగి మాజుటది సత్కవి సమ్మతమౌట, నన్య దే

శ్యాలును నాం ధభాష( గలవాటను, నౌచితి(బట్టి మేము క

బ్బాలను వాడుచుంటి మవి పండితు లేగత్రి నొప్పకుందురో।

"సెబాష్‌ః తిరుపతి వెంక టేశ్వర కవులుః మీరు నిజమైన ఆత్మ గౌరవము గల కవులుః "కాలము, దేశము, [పభుత్వము, భాష___మారక తప్పదు; అన్య దేశములతో సంబంధమున్నప్పుడు అన్య దేశ్యాలు భాషలో చేరక మానవు, జొచిత్యము, అనౌచిత్యము, ఏర్ప్చరించడములో కవి హంసవంటివారు. తన అంతఃకరణ (పవృతే రవికి (ప్రమాణము. ఎంత చక్కగా చెప్పినారు;

ఈ కవుల కావ్యములను విమర్శించినవారు శబ్ద రత్నాకరమును బట్ట, చిన్నయసూరి వ్యాకర ణమునుబట్టి, రప్పులెన్ని నప్పుడు, పంచాంగములో చెప్పకపోతే ఆకాశముమీద నక్షతాలుందరాదా అసీ, [(ప్రయోగమూలం వ్యాకర ణము గనుక [పయోగమే [పమాణమనీ, సిద్దిర్లోకాద్భృ శ్యా అనీ, నిరంకుకాః కవయః అనీ, సమాధానము చెప్పినదే కాక,

శద్ర వ్యాకరణ మొక్క తోవ. మహాకవు లొకతోవ, కోళ్ళ మభిలమ్మొక [తోవై కనుప ఫ్రెడి న్‌ భాషా కావ్యమ్ములను దజచు చదివిన కొలదిన్‌. లా “క. తొలిబాసయందు( బలె నీ తెలుగుంజాస వెలయించు దీపము లేమిన్‌

విలువగల కవుల లక్ష్యమ్ములె తా మీ భార మెల్ల మోయగవలయున్‌.” అని తమ [గంథములలో స్పష్టముగా తమ [పమాణము విశదపర్శ్చినారు.

మాకు ఏరే మార్గదర్శులు. కావ్యభాషలో శబముల సాధుత్వాసాధుత్వ ములు నిర్వచించడానికి కవుల [పయోగములే [ప్రమాణము $ ఈ [ప్రయోగ

• చూ. కొవ్వూరి సారస్వత మహాసభవారి తీర్చు. (మూడవవ్యాసము)

73

ములు లక్ష్యముగా చనసుకొని వాటికి వికోధము రాకుండా లాక్షణిచులు లక్షణము చెప్పవలెను. ఈ లక్షణశాస్త్రము భాషావిషయములో రవికి సంకెళ్ళు వేయడము నకు అధికారము కలదికాదు. పూర్వకవుల వాడుకకు జ్ఞాపకమా్మాతము; ఆ విషయములో కవికి లోకమే |పమాణము. జొచితినిబట్టి [పాచీన శబ్ద్బములూ, నవీన శ బ్రములూ, దేశ్యాలూ, అన్యదెశ్యాలూ యధెష్టముగా వాడవచ్చును రవి. ఈ (పకారముగానే ఏ కాలములందున్న కవులు ఆ కాలమందు లోకములో వున్న భాషారూపములు వాడి వున్నారు. కావలసినన్ని శబ్దము లట్టివి వుదాహ రించవచ్చును. ఇట్టి శబ్దములు అనేకములు కవిిపయోగరూథఢథములని ఎరుగక "కేవల [గామ్యము లనుకొసి వ్యావహారిక భాష అప భంశమనిన్ని, [గంథము లందు (పవృత్తి లెనిదనిన్ని బాలులు, బాలిశులు, (భమపడేటట్టుగా డాంబికులు తాము వాడడము మానివేసి, ఇతరులు వాడితే ఆక్షేపిస్తూ ఇప్పు డేదో [గాంధిక భాషట (వాస్తున్నారు. ఈ ప్మతికలో వచ్చే నెలనుండి ఇట్టి శబ్దములు విమర్శించి, వాటి [ప్రయోగములు మాకు చిక్కినన్ని చూపించి, వాటి సాధుత్వము సిద్దాంతము చేయ నుద్దిశించినాము. అనెక గంథములు చదివిన పండితుల సహాయము లేనిదీ ఈ వుద్యమము బాగుగా నెరవేరదు గనుక అట్టివారు మాకు తోడ్పడు దురుగాక .

(గాంధిక భాష అనేది కొ త్త పెరు. అది ఏవయినా [గంథములలోనిది గదా కావలను, తెలుగు [గంథములు అనేక విధములుగా వున్నవి. ఏటిలోని భాష ఒక్కలాగుండదు. కొన్ని (చ) ఛందో బద్దములు; కొన్ని (గ) కేవల వచనములు. ఛందోబద్ధములయిన వాటిలో కొన్ని (1) [పబంధములు, పురాణ ములు, ఇతిహాసములు, మొదలయినవి; కొన్ని (2) శతకములు, కొన్ని (చ) ద్విపదములు, రగడలు; కొన్ని (4) కళికలు, వుత్కళకలు; కొన్ని (5) పాటలు, పదములు, కృతులు, కి ర్రనలు, జావిశిలు మొదలయినవి; మరికొన్ని (6) దండకములు మొదలయినవి.___ఇట్టు వివిధముగా వున్నవి. వచనములు

శ కూడా నానారూపములుగా ఉన్నవి. కొన్ని (1) చంపూకావ్యములలో మధ్య మధ్యను ఉన్నవి; కొన్ని (౬) అప్పక వియము, బాలసరస్వతీయము మొదలయిన లక్షణ [గంథములలోని 'అవతారికి 'తెలివిడి" *వివరణము" '“టీకి అనే పెళ్టు గలిగి ఉన్నవి. కొన్ని (3) సంస్కృతాం ధ కావ్యములకు నిఘంటువులకున్ను తెలుగు టీకలుగా ఉన్నవి; కొన్ని (1) వె ద్యము, జ్యౌతీషము, గణితము, సంగీతము, అభినయము, మొదలయిన శాస్త్రముల వివరణము; కొన్ని (5) వెదాంత విషయ కొపన్యాసములు; కొన్ని (6) సో తములు; కొన్ని (౮) రాజ కాసనములు; కొన్ని (8) కధలు ఆఖ్యాయికల,; షత మాహాత్మ్యములు.

త్త

ఇవి అన్నీ [గంథములేగదా: ఏటిలళోని భాషగదా | గాంథిక భాష అన వలను. ఇవి అన్నీ వివేచనతో పరిక్షించి చూచినయెడల [పబంధములందు మాతమే వ్యావహారిక భాషకు భిన్నరూపముగా ఉన్న (పాచీన భాష (పచుర ముగా కనబడును ; వీటిలో అయినా ఆయా కవులు తమతమ ఇష్టానుసారము ఉ త్తరాం్యధభాషా రూపములు, విరళముగా కొందరు, [పచురముగా కొందరు, వాడి ఉన్నారు. ఛందోబద్దములయిన తక్కిన |గంథములలో - వెరసుమాట-__ కవులు నిరాటంకముగా వ్యావహారికభాష ఆదరించినారు. [పబంధమువలెనె శతకములు [వాసినవారు కొందరున్నా, పాటలు మొదలయినవి మాత్రము పూర్వులందరూ సరసముగా వాడుక మాటలతోనే కూర్చినారు. ఈ పాటలు ఛందోబద్ధములు కావా? ఆ పాటలు రచించినవారు కవులు కారా? త్యాగరాయలను వారి కృతులను తలచుకోండి. ఇక వచనములమాట చెప్పుతాము. చంపూ కావ్యములలో అక్కడక్కడ ఉన్న “వచనములు” మాతము వాటిలోని పద్యములవలెనే (పాచీన భాషామయమయిన కావ్యభాషలో (వాసిఉన్నవి. కదితర మైన వచన గంధ మేది చూచినా వ్యావహారిక భాషలోనే ఉన్నది, పద్య కావ్యమువలెనే కేవలము కావ్యభాషలోనే రచించిన వచనగంధము నిజమయిన తెలుగుదేశములో మాకు ఎక్కుడనూ కనబడలేదు. తంజావూరు మొదలుకొని గంజాం జిల్లాలోని ఛ్యతవురము వరకూ ఏయేచోట్ల తాటాకు పు స్తకములున్నవని మాకు తెలిసినదో ఆయా చోట్టకుపోయి అవి చూచినాము. ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తువారు సంపాదించిన తాటాకు పు సకములలో నాలుగయిదు కాబోలు ఉన్నవి. అంతే, కావ్యభాషలో రచించిన వచన్యగంధములు. వాటిలో జైమినీ భారతము మాాతము నిరుడు పరిషత్తువారు అచ్చు వేయించినారు. కొన్నిటికి (పతులు చెన్నపట్టణము గవర్న మెంటువారి [గంథాలయమందున్ను, తంజా వూరి [గంథాలయమందున్ను ఉన్నవి; మరి యెక్కడనూ మాకు కానరాలేదు. ఊం అద్భుత వచన (గంధములు రచించినవారవరో తెలుసుకొంటే, ఎందుచేత (| అట్టి అద్భుత వచనము వారు రచించినారో ఊహించవచ్చును. మం.రాంరా, జయంతి రామయ్య పంతులుగారే ఒక పు సకములో * “తంజావూరు, తిరుచునా ఇ పల్లి, మధుర - ఈ రాజ్యములు పాలించిన *నాయకి రాజుల కాలములో ఇవి పుట్టినవి, ఇవి మొన్న మొన్న దొరికినవి. ఇంతవరకు ఈ (గంధము లున్నవని ఎవరూ ఎరుగరు. ఇప్పటి [గాంధిక వచనమునకు చెన్న పట్టణములో ఉండిన చిన్నయసూరిగారి (బహ్మ”" అని వాసినారు. బాగా ఆలోచించండి. తంజావూరు,

• వేలం 0ం6 ౦01 11౯4౯ 61000 ౨. 2. .

75

తిరుచినాపల్లి, మధుర, చెన్నపట్టణము - ఇవి అరవదెశములోనివి. అక్కడ కాపురముండిన తెలుగులు ఎట్టి తెముగున సంభాషింతురో వారితో మాట్టాడినవారికి గాని తెలియదు. చెన్నపట్నము మొదలుకొని రా మేశ్వరమువరకు ఉన్న పెద్ద పట్టణములలో ఉన్న తెలుగువారిని కొందరిని చూచి వారితో సంభాషించి యున్నందువల్ల మా కాసంగతి బాగా తెలుసును. పాత తెలుగుమాటలు కొన్ని, కొత్తవి కొన్ని అరవమాటలు కొన్ని కలిపి చితమైన ఏసతోను, స్వరముతోను వారు మాట్లాడుతారు. +కొంత పరిచయము కుదిరేవరకూ వారి మనోభావము స్పష్టముకాదు. ఇట్టి తెలుగు వ్యావహారిక భాష గాగలవారు తెలుగుపండితులుగా ఉంటే వారు రచించే [గంథములు [పాచీన కావ్యముల శ లివికాక మరి యేలాగున [వాయగలరు? వేగినాడు, వెలనాడు, పాకనాడు, కమ్మనాడు, పల్నాడు మొదలయిననాళ్ళు నిజమయిన తెలుగుదెశములోనివి. ఇక్క_డివారు వందలు వందలు (వాసి పెట్టినారు. [గంథాలు నానావిధములయినవిన్ని, అందులో మీదను చెప్పినట్టు (బంధాలన్నీ కావ్యభాష లోనున్ను, వచన [గంథాలన్ని వ్యావ హారిక భాషలోనున్ను ఉన్న వి.

ఇదీ తెలుగు దేశములో మొన్న మొన్నటివరకు సంపదాయము. పెద్దన గారు మనుచరి.త (వాసినట్టు కావ్యభాషలో [వాయించక వ్యావహారిక భాషలో [వాయించినారు తమ ధర్మళ'సనములు. కృష్టదెవరాయలవారి ధర్మశాసనములు వాడుకభాష లో ఉన్నవిగాని ఆముక్త మాల్యదవలె కావ్యభాషలో లెవు, స్రీ సకల కవితా స్వతంత భట్టారక యెలకూచి బాలసర స్వ తీమహామహోపాధ్యాయుల వారే తమ [పబంధములు కావ్యభాషలో వాసి, ఆం ధశ బ్రచింతామణికి టీక వ్యావహారిక భాషలో (వాసినారు,. అప్పకవివంటి లాక్షణికుడు తన లక్షణ [గంథములలో పద్యాలన్ని కావ్యభాషలో [వాసినా ఆవతారిక లు, వ్యాఖ్యలు, టీకలు మొదలయిన వచనము లన్నీ, _ ఒకటీ ర0డూకాదు, వందలున్నవి _ వ్యావహారిక భాషలో వాసినాడు. అచ్చుపడ్డ అప్పకవియమందు 1859వ సం॥లో పరిష్క ర్తలు ఈ వచనములోని వాడుకభాష కావ్యభాషగా మార్చివెసినారు,

థి న ఇట్టి భారతము లక్ష్మీపతిగారు భారతమునకున్నూ ముద్ద రాజు రామన్న

నాటకా లున్నవి. వాటిలో స్పష్టముగా కనబడుతుంది అరవతెలుగు ఎట్టిదో.

ః అప్పకవియము (వాత పతులు ఇరవై చూచి ఉన్నాము. అన్నిటిలోను మేము చెప్పిన టై వచనములున్నవి, ఆంధ ధవిజ్ఞాన సర్వస్వములో మః।। కొమజైాజు ఎంకటలక్ష్మణరావుగారు చెప్పినది చూడవచ్చును,

76 రాఘవ పాండవియమునకున్ను, చ్మితకవి అనంతుడు హరిశ్చుం[ద నశీయము నకున్ను సోమనాధ పండితుడు, జూలూరు అప్పయ పంతులు, శిష్టు కృష్ణమూర్తి శ్ఞాన్త్రి మొదలయినవారు వసుచర్శితకున్ను వ్యావహారిక భాషలో టీకలు[వాసినారు. అనేక (వాతపు స్తకములు దేశమందున్నవి,. వందలకొలదిగా పండితులు, కవులు, రాజులు, మంతులు, "సీనాపతులు మొదలమినవారు వాడుకమాటలలో (వాసీన [వాతలు (పచురముగా మా కంటికి కనబడడముదేత ఈ విషయమందు మాకు, ధృఢమెన విశ్వాసము కలిగి, వాస్తవమైన సంప్రదాయము లోకములో బహిరంగముగా (పకటించడము మంచిది అని తోచి ఈ ప్మతికా ముఖమున విజ్ఞ ప్తి చేయడమునకు సాహసించినాము. ఇంకొక్క మాట. తెలుగువారి విద్య, వారి భాష, వారి సారస్వతము--- ఏీటిని గురించేకాని యితర విషయముల జోలికి మేము పోము. తెలుగువారి విద్యకు ఆటంకములు కాకుండా ఉంటే రాచకార్యములతోగాని, మతములతో గాని, జాతితోగాని, మరిదేనితోగాని, మాకు పనిలేదు. భాషా సారస్వతముల విచారణలోనై నా సత్యమందెే మాకు పట్టుదలగాని, వాదుల యెడలను (పతివాదుల యెడలను ద్వేషముండదు; అందరున్ను మి తులే. ఇది మా సంకల్పము. రాబోయే సంచికలో మేము విచారించదలచుకొన్న విషయములు :__

1. తెలుగు మాటల సాధుత్వాసాధుత్వముల నిర్ణయము. అసాధువు లనుకొన్న అనేక శబ్దములు సాధువులనుకొనుటకు (ప్రమాణములు, గ, నన్నయ “ భారతములోని పదముల పట్టిక. 3. తెలుగుపదముల రూపాంతరములు,. శ. సంస్కృత పదముల రూపాంతరములు. 5. అంత్యవర్తములనుబట్టి (అకా రాంతాదిగా) ఏర్పరచిన తెలుగు మాటల పట్టిక. 6. [గంధములలో పాఠాంతర ములు. 7. తెలుగుభాషా చర్మితమునకు కావలసిన సామగి. ర. నేటి తెలుగు భాషకు లక్షణము ఏర్ప్చరచుటకు కావలసిన సామ్మగి. 9, మన పూర్వులు [వాసిన వచన రచనకు ఉదాహరణములు. 10. తెలుగులో చేరిన అన్యదేశ్య ములు, 11. లెలుగు మాటల వ్యుత్పత్తి. 12. తెలుగు నిఘంటువులలో ని ళ లోపములు. 13. తెలుగు వ్యాక రణములోని లోపములు. 14, తెలుగు ఛందస్సు. 15, దేశము, జాతి, వృత్తి మొదలయినవాటిలో భేదమునుబట్టి తెలుగు భాషలో కలిగిన భేదములు, 16. సర్వజనసామాన్యమైన విషయములు బోధించే పుస్తక ములు. 17. నెడు తెలుగు [గంధములలో వాడుతూ ఉన్న భాష, 158. సారస్వత విమర్శ. 19. భాషాతత్యము. 20. అన్యదేశముల సారస్వతము. 21. విద్యాభి వృద్ధి.

గ

[బహ్మాండమంత పని ఏమిటి? చిన్న చీమలవంటి మేమేమిటి; ఎంత సాహసముః అని భయపడి విముఖులమై ఉంటి, మా మి్యతులు “మీరు పని మొదలుపెటితే సాయచేసేవారు లికపోతారా? మీవలెనే ఈ విషయములు విచారిస్తున్నవారు కొందరున్నారు. ఒకరికొకరు తోడయితే పని సాగకపోదు." అని పురికొల్పారు. సదుద్దేశముతో చేయబూనుకొన్న ఈ పని నెరవేరేటట్టుగా తెలుగువారున్ను తెలుగువారి అభివృద్ధిని కోరే యితరులున్ను మాకు యధా శ కి సాయము చెయుదురుగాక అని మిక్కిలి వినయంతో (పార్టిస్తున్నాము.

స ఈలాటి సాహసం _ ఆంధభాషాధ్య యనాన్ని 'పెంపొందించడానికై అంకిత మయిన ప్మ్యతికను నెలకొల్పటం _. అనాహూతమయిన తొందరపాటుగా కనిపించవచ్చు. “రిజిస్టార్‌ ఆఫ్‌ బుక్స్‌” |పకటించిన |పచురిత [గంధాల పట్టికలు తెలుగు సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందుతున్నట్లు రుజువుచేయటం లేదా? ఇప్పటికే ఈ దేశంలో, [పఖ్యాత రచయితలు వున్నారు కదా? పిజ్ఞానవ్యా ప్తికి ఉపకరించే [గంధాలు తెలుగున ఎక్కువగా వెలువడుతున్నవి కదా? ఇన్ని వున్నపుడు, ఆంధ భాషాధ్యయనాన్ని "పెంపొందించడానికి, వేరే, ఇంకేమి కావలసివచ్చింది? గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ం0డు విభిన్నమతాల మధ్య తీవ వాదోప వాదాలు సాగుతూనే వున్నాయి. సనాతనత్వానికి వక [పమాణాన్ని నిర్ణయించ ఒక మతం, సాహిత్యానికి గత కాలంలోనే నిజమైన తరుణోపాయం వుండేదని భావిస్తూ, దేనిని కీ ర్రిశేషులు గురజాడ వెంకట అప్పారాపు పంతులుగారు “నవ్యకావ్యభాష* అని పర్కొన్నారో, ఆ భాషలో రచయితలు వాసిన రచనలే, ఆదర్శ పాయాలని విశ్వసిస్తున్నది. రండో మతం . (నెటి [(గామ్య జారీయంలో చెప్పాలం టె నూతన దృక్కోణపు అగత్యాన్ని నొక్కి వక్కాణిస్తూ [ ఫెంచి, ఆంగ్ల సాహిత్యాల నుంచి తాను నేర్చుకున్నాననుకుంటున్న గుణపాఠాల పై ఆధారపడి, నూతన భాషా, సాహిత్య [ప్రమాణాలను నిర్ణయిస్తున్నది. ఈ విధంగా ఏ తరంలోని సాహిత్యమైనా, తన కాలపు ఆలోచనా స్వభావాదులను (పతిబింబి గ్ల స్తుంది. ఒక యుగం, వెనకటి యుగపు సాహిత్య |(పమాణాలను బానిసవలె, గుడ్డిగా ఆనుసరించదు. అది, వరమానకాలంనుంచి ఆవేశాన్ని పొందుతుంది. శీ

• ఇది ఈ |గంథకర్త సంపాదకత్వాన వెలువడిన తెలుగు ప్మతికనుంచి పునర్ము దితం, ఇది మొదలు, | పజానాహిత్యం ్మ వ్యాసము వరకు, అచ్చయిన వ్యాసా లను గిడుగు రామమూరి పంతులుగారు ఇంగ్లీషున (వాశారు. వీటిని, చీరాల కళాశాల తెలుగు అధ్యాపకులు బ్ర బూదరాజు రా ధాకృష్ణగారు అనువదించారు, వారికి మా రృతజ్ఞత. _----(పచురణక ర్తలు,

(70 విషయ స్వికరణలో, భావవ్య కీకరణలో, రండింటా, తన లక్ష్యం జీవిత విమర్శేకాని, నిర్థివపదార్ధ విమర్శ కానేకాదని అది ఊద్దాటిస్తుంది. ధ్వనులు పదజాలం, జాతీయులు, భౌతికంగా మారుతాయి; కాని ఆ పరిణామం, భాషా భాషులకుగాని, రచయితలకుగాని లీలగా మాతమే గోచరిస్తుంది. ఆ పరివ రనపు యదార్ధస్వరూపం, తరువాత కాలంలో మ్మాతమే కనిఎసుంది. మానవ భాషా చర్మిత, వారి ఆచారాదర్శాల చర్మితలాగే, వర సుదిర్హ పునరావృ త్తగాథ, ఆ పునర్ద్హన్మలు మంచికైనా, చెడుకైనా - ఎక్కువగా మంచి కే అనిపెస్తుంది _ ఎట్రి స్థితిలోను నిశృలంగా మాతం వుండవు. సనాతనవాదులైన ఈ రచయితలే | ఈ సత్యానికి సాక్షిభూతులు కారా?

యుద్ధకాలంలో తాత్కాలికంగా ఈ వాదోపవాదాలను ఆపటం అఆవసర మనిపించింది. * కాని ళాంతి ఎర్పడబోతున్న ఈ రోజులలో యుద్ధానంతర పునర్నిర్మాణ [పసంగాలమధ్య, పునరున్మిషిత మైన ఆం ధభాషా రచనలో యదార్ధ చితణలతో నిండివున్న కథలు, కావ్యాలు, వ్యాసాలు, నాటకాలు, [పజా జీవితాలను స్పష్టంగా (వతిఫలిస్తూ, అందరూ చదవగలిగి, అందరూ అర్థం చేసుకోగలిగిన భాషలో వుండాలన్న ఆకాంక్ష అన్న ఆశాకిరణం సమర్థనీయం కాదా?

ఇవే మాలోవున్న ఆళావిశ్వాసాలు. అట్టి రోజు దరిదాపులో వుండ వచ్చును; దూరంలో వుండవచ్చును. ఆ రోజు వచ్చినవ్వుడే రానివ్వండి. ఈమధ్య కాలంలో, మనపని అ్యగగామిమార్గాన్ని నిష్క్టంటకం చేయటం వంటిది. ఈ ప్మతిక పుటలలో మా లక్ష్యం _ చర్చించి [పయోగించటం; ఆ మహాసమయం కోసం మనలను మనమే సంసిద్దపరచటం; భ విష్యద్విజయం కోసం పునాదులు వేయటం అన్నది మాతమే.

అయితే యిపుడు మనకు చర్చుసియాంశాలేవి? మనం చేసే [పయోగా లేమిటి? మొట్టమొదట గమ్యాన్ని నిర్ణయించుకో వటం ఆవసరం, జఉవద్భాషను

న్యా [పయోగించడమె మహోదా త్తమెన, పరమాత్మీ యమైన 'సంస్కరణ”గా మనం

భావించటంవల్ల, మెము మతసాంఘికసంస్క్ట్రరణల [ప్రమేయం పెట్టుకొన

• మా వాదాన్ని [పభుత్వం నిరాకరించిందని కొందరు సరిగా తెలియని వ్యక్తులు వెలిబుచ్చుతున్న భయభావాలకు ఆధారంలదు. 1919 జనవరి 7వ తేదిన పర్ణాకిమిడిలో మ. ఘ. వ. లార్డ్‌ 'పెంట్టండ్‌ మాకిచ్చిన వాగ్దానాన్ని పురస్కరించుకొని, మేమీ విషయాన్ని (పక టిస్తున్నాము. [పభుత్వం నిర్బంధాలు 'పెట్టలెదు.

50

దలచడంలేదు. ఈ గడ్డలో పుట్టినవారికి ఇచ్చటి ఉవద్భాషలోను, జీవద్భాష ద్వారాను నిజమెన చదువు చెప్పటాన్ని అడ్రనంతవర కు, లేక వ్యా పికి దోహదం చేయగలంతవరకు రాజకీయాలతో గూడా ]1ప్రమయం పెట్టుకోదలచలేదు. సాహిత్య పునరుజ్జీవనం, భాషాశాస్త్ర పరిశోధన _ ఇవి మ్మాతమే మా శేవలా దర్శాలు. పండితుల, సాహితీపరుల చర్చలను వికటికరిస్తున్న దూషణలకు, వ్య క్రిత్వాలకు మా సంచికలో స్థానంలెదు,. మా విమర్శ మాకు చేతనై నంతలో న్యాయబద్ధంగా, సనియమవంతంగా కళాసూూతాలమీద, భాషాశాస్త్రసిద్ధాంతాల మీద ఆధారపడి వుంటుంది.

కార్యరంగం ఇంచుమించు అపరిమిత మైనది. (పభుత్వంచే ఆరంభింప బడిన భాషాశాస్త్ర పరిశోధన కార్యాన్ని మేము చెపట్టి నిర్యహిస్తాము (చూ. తీవ ( సంపుటి కేవలం థాషాశళాస్త్ర విషయంలోనే అనంతావకాశమున్నది. ఆంధ దెశీయ మైన భాషను పరిశీలించటం [పాచీన వె యాకరణుల కాలంనుంచీ చేయ బడలేదు. అద్యతనకాలంలో వ్యాక రణాధ్యయనం యొక్క [ప్రయోజనం చాలా మారింది; జీవశాస్త్ర, మానవశాస్తా9లవంటి శాస్తాంలలోని అభ్మిపాయాలవల్ద అది మారిపోయింది; భాషకు సంబంధించిన నియమాలు మార్పుకు అతీతంగా స్థిరిక రింప బడినవని ఆది యింకా సూతాలను విధించటంలేదు కాని ఎల్లప్పుడూ చిన్న చిన్న మార్పులకు లోనై వుంటుందని, ఒక తరంనుంచీ మరో తరానికి ధ్వనులు, జాతీయాలు సంస్కరింపబడుతూ వుంటాయని అంటున్నది. ఒకనాటి వ్యాకరణం మరోనాటి వ్యాకరణం కాదు; ఇంకా ఏ వక్కకాలంలోనైనా వకభాష జాతి, కులం, మాండలికం అనే వాటినిబట్టి విభిన్న వ్యాక రణ ధర్మాలను [పదర్శింపవచ్చును. భౌతికంగానూ [పాంతీయభేదాలవల్పనూ వ్యాకరణం మారుతుంటుంది. శబ్ద శాలంకూడా అంతే. పయిగా వకభాషయొక్క. సారవ త్తం ముఖ్యంగా జాతీయ విషయం. అర్ధాలు మారుతాయి; వ్యాకో చిసాయి,; సంకో చిసాయి, పెరుగుతాయి, తరుగుతాయి, కబజాలం అనే కాలంకారిక పద్దతులలో గ (ప్రయోగించబడి నిర్ధవరూపకొటిలో చేరుతుంది. విదేశ పదజాలం దిగుమతి చేసుకోబడి దేశభాషలో వకభాగంగా పరిగణింపబడుతుంది; (పత్యేక [ప్రయోజ ళో నాల కోసం ఇతరాధారాలనుంచి శామ్రీయపదజాలం సృష్టింపబడి (పస్తుత వ్యవహారంలోకి, సాహిత్యంలోకి ఇరురుంది; లెదా, ఆయా (పత్యేక కళలలో, ౮స్తాంలలో పండితుల వుపయోగాని ౩ పరిమితంగా మిగిలిపోతుంది. ఎప్పుడూ వ్యవహార భాషకం దె (గాంథిక భాష అధిక నియమవంత మైనదె _తిరుగా నాగరక భాష నియమబద్ధభాష , యాస అన్న భెదాలతో స్వత సిద్ధంగా వ్యావహారికం అ ఏర్పడవచ్చు. వాగ్వ్యవహార మెప్పుడూ లిఖిత వ్యవహారానికి సన్నిహితంగా

ర

వుంటుంది; కాలగతిని, యాస కూడా సొగసువనం పొంది అంగకృత సాహిత్య భాషాళద్దాలలో చెరిపోవచ్చు. సాహిత్యక భాషలోని విశిష్ట విభాగమైన కావ్యభాష తాశలయలు, యమకగమకాలు, స్వర మాధుర్య, గాంధిర్యం, ఉదాత్తత, రసమ యత్వం, [శావ్యత, అట్టియెన మరికొన్ని (వత్యేర కారణాలవల్ల వచనభాష కంటి ఎక్కువ సంప్రదాయబద్దంగా, 'సనాతనంగా, నియమబద్ధంగా వుండబో తుంది _ కాని, వకకాలంలోని రవిత తసనాటి శిష్టవ్యవహారనాగర భావాల పోకడలను (పతిఫలిస్తుంది. జానపద గేయాలలో ఉత్తమోత్రమ క వితయొక్క్ల_ బీజాలు కనిపిసాయి. వైయ క్రికమైన స్వభావ నివిడీకృతి మ్మాతమె కవి సృష్టి లోని (పతిఫలనం; జానపద పదాలు సాహిత్యక రచనలుగా పరిణమిసాయి; జానపదగాథ వీరగాథగా పురాణంగా పరిణతమౌతుంది.

కవితా కళలోని సామాన్య భాషకు వ్యావహారికానికీ గల తరతమ సంబంధం ఆంధ సాహిీ విషయంలో దుర్భరని యమబాధ లకు లోనై నట్టు కనిపిస్తుంది. .

పాచిన కావ్యాలలో కనిపించె పిశిష్ట సనాతన గద్యఫణితి సర్వ్యకాలాలలో సర్వవిధాల వచన రచనలకున్ను ఆదర్శ పాయమని ఆధునిక వచన రచయితలు ఊహిస్తున్నారు. పద్యాలు వా సేవారిలో చాలామంది కవితావస్తువు, కావ్య నిర్మాణం, ఛందస్సులకు సంబంధించి అర్వాచీన సంస్కృతాలంకారికులు నిరూపించిన నియమాలను నవ్యాంధకవులు శిర సావహించపలసినవని వాదిస్తు న్నారు. అయితే దేశీయ (పజార వులనుంచి నెర్చుకోదగ్గది యికనేమీ లేదా యేమిటి? బాలల గేయాలు [వాసినవారినుంచి బ్యురకథలు వాసినవారినుంచి నేర్చుకోతగ్గది లేదా? ఈ నవ్యపపంచంలోని గాయకులకు “రొమాంటిక్‌ యుగం”లోని ఆంగ్ల కవులలా'గా (పకృతి వర్హనయి చేయటం నిషిద్దమా? ఆంధ కఏత్వాన్ని మొట్టమొదట సృష్టించినవారికి పరిమితమైన సంకుచిత పరిధిలోనే నవ్వులు గింగీసుకొని శాశ్వతంగా బంధింపబడి వుండవలసిందేనా? సమాజం లాగానే కళకూడా స్వాతంత్యం, శోధన అన్న వాటివల్ల మ్మాతమే అభివృద్ధ మౌతుంది. ఆంగ్ల సారస్వతం, ఆధునిక ాస్త్రజ్ఞానం - అన్న మార్గాలద్వారా అధునాతన యుగంరో దెశవిదేశాలనుంచి కొ తభాదాలు జనబాహుళ్యానికి అందు తున్నవి. తాము ఆస కితో, ఊఉల్లాసంత' చదువుతున్న భావాత్మక కథనాత్మక వర్తనాత్మకాలయిన ఉదా త్త కావ్యసముచ్చ్చయాన్ని సమర్పించిన 16 వ శతాబ్దపు

| ఆంగ్లాయ కవులవలెనె, [గీకు లాటిన్‌ భాషల అధ్యయనం యొక్కయు, మధ్య

కాలప్పు మతసంస్థలయొక్కయు, (పలిబంధకాలనుంచి తొలగి దాస్యవిముక్తు

[7-6 క్ట

ర్‌

లయిన ఆ ఆంగ్ల కవులవలెనే, ఇప్పటికీ పతనావస్థలోవున్న మధ్యకాలపు మన సత్వపు శృంఖలాలచె కట్టుబడిన ఏరు తమకు తెలియని భాష్మాప కియలలో భావాలలో నూత్న పరిశోధనలు చేయాలన్న భావావేశాన్ని పొందుతారా? సృజనాత్మకంగాగాని, సాధారణ భాస్త్ర పయోజనాలకై గాని (వాయబడిన వచనం విదేశాల మారదర్శక త్వం నుంచి చాలా నేర్చుకోగలదు; నవ్యసాపాత్యము, నేటి శిష్ట వ్యావహారికము వకే లక్ష్యంగలవి అని _గహించుటయే మొదటి పాఠంగా వుంటుంది. వచనానికి కావలసిన లయ, కారక నిబంధనలు, ఉచిత పదబంథం నుంచి భావవ్య క్రీకరణ3 ఆకాంక్షింపబడే నిసర్ణగుణర సజ్టానాదులు | కళాకారుడి సమస్త పద్ధతులూ ఎ మృతశ బ్రజాలాన్ని మృతవ్యాకరణ నియమా లను అవసరమని భావించవు; కళాకారుడికి, ఆతడి పాఠరుడికీ మధ్య అతడు పలికేటప్పుడు అధికతర సంబంధం ఉంటుంది; వ కృృశోత లుభయులూ పంచుకొనే భాషనే పాఠకులు వింటారు; అప్పుడే అతని సందేశం ఎక్కువ సుబోధంగా వుంటుంది.

కేవలం ఈ వాస్త్రవికతలను చర్చించటమె మా లక్ష్యంకాదు; మా ప తికలో ఇందుకు తగినట్టు పరిశోధించడానికి రచయితలను ఆకర్ణించగల మని ఆశిస్తున్నాము. అనువాదమైనా మౌలిక రచనయెనా ఆహ్వానిసాము. ఎలిజబెత్‌ యుగపు తొలిరోజులలో కూడా నవలలను, కల్పితగాథభలను, నాటకాలను అనువదించే అలవాటు అధికంగా వుండేదని గుర్తుకు తెస్తున్నాము. మూలానికి తమ ఉపజ్ఞను జోడించి మహా మేధాశాలులు కూడా ఆంగ్లభాషలో రచించారు, ఆంధ సాహిత్యం, పునరుజ్జవిత మౌతున్న ఈ కాలంలో మన రచయితలకు సూచనలను సేకరించడానికి విస్తారమైన అవకాశమున్నది. నిజానికి ఇప్పటికే షేక్‌స్పియర్‌ (వాసిన “కింగ్‌ లియన్‌, ది దెం ఇెస్టు, సింబలీన్‌*లకు, మోలియర్‌ (వాసీన సుఖాంత నాటకాలై న “లిమెడీసిన్‌ , మాల్ద్రలుయ్‌ లాావే"లకు అనేకాను సరణలు, అనువాదాలు వున్నాయి. కాని, ఎలిజబత్‌ యుగప్పు ఆంగ్లక వులు అన్యభాషలలోని మూల్మగంథాలను జవదాంగభాషలోకి పరివ రించగా, ఎక్కడో ఒక్కడు తప్ప మన రచయితలు, అఆనువాదకులూ జవద్భాషను వర్దిస్తున్నారు; పురాతనాలంకారిక నియమాలనే అనుసరిస్తున్నారు; తమ భావాలను వ్య క్రికరించ డానికి (పాచీన కృతకభాషనే మాధ్యమంగా ఎన్ను కొంటున్నారు; అనువాదకళ మీద విమర్శనలు లభిస్తూనె వున్నా దోషజుష్టమెన పండితంమన్యుల కద్దార నిర్ణయమార్గాన్న అనుసరించటం మంచిదంటున్నారు. అందుచేత ఆంగ్లం, (| ఫెంచి లేక యితర భాషలలోని చక్కని మాతృకలను, సజీవవచనంలో వున్న ఉపజ్ఞాపూర్వక పరిశోధనలను, నిగూఢ తిహ్యాల యొక్కయు (పాత గిల్లిన

503 సంపదాయబద్ధ మెన లాక్షణిక నియమాలయొక్కయు గతానుగతిక పతి బంధాలులేని (పతిభావంత మై స్వతంతమైన సమకాలిక బీవిత చితణాలతో కూడిన గాథలను జాతీయపదగుంఫిత మైన నిజమైన తెలుగులోకి అనువదించ డాన్ని మనం ఆహ్వానించాలి. ఇక, రచనాకళను గురించి చర్చింపదలుస్తున్నాము; అనగా ఉవద్భాష కళాత్మక సృష్టి 'కీవిధంగా వుపకరిస్తుందో చర్చింపగోరుతున్నాము. [ప్మకియా వె విధ్యం, ఉర్ధాటనం, జానుదనం, శక్రిమత్వం అన్నవి మన భాషాస్వభావానికి అనుకూలమైన ఏ పద్దతిలో ఆంగ్ల రచయితలనుంచిగాని యితరులనుంచిగాని (గహించి అన్వయించ గలం? మనలో వచనరచన యింకా శై శవావస్థలోనే వున్నది * ఈ వ్యవహార గాధనాన్ని యింకా మనం కల్పించుకోవలసియే | వున్నది. అనువాదం తృ ప్రికరంగా వచనాన్ని మార్దవం చేయడానికి తోడ్పడ వచ్చు; కవిత్వాన్నికూడా అభివృద్ధిపర చ వచ్చు. జానపద కథల కీర్రనల "సేకరణను మేము [పోత్సహిస్తాము; వాటిలోని సహజ సౌందర్యాన్ని పృథక్క రించి ఆలోచనాపూర్వక ౦గా చర్చించడాన్ని | పోత్సహిస్తాము. ఊనిక కు [పాముఖ్యంగ ల దెశీయచ్చందాలను మేము వెలుగులోకి తెస్తాము. ఏ కవియెనా అజ్ఞాత (పజాగాయకుల ముగ్గకళశలను దేశీయ విధానాలలో అభివృద్దిపరిచె రీతులను పరిశోధి స్తె, వారి పర్మిశమకు స్వాగత మిస్తాము. భాషాళాస్త్ర విభాగంలో - మాండలిక నిఘంటు నిర్మాణాని క్రై మాండలికా లను పరిశీలించటం కావలసిన సంభారాన్ని సమకూర్చుటం అవసరమని సూచి స్తున్నాము. యితర దేశాలలో ఇందుకోసం యిప్పటికే మహత్తరమైన పని " జరిగింది. ఆంగృ సాహిత్యంరో కవులు, కథకులు తమతమ మాండలికాలను [పయోజనాత్మకంగా వుపయోగించారు. ఉదాహరణకు లాంక షెర్‌ మాండలి కంలో వౌ, డార్సెట్‌ మాండలికంలో బార్నెస్‌, ఇంకా [పముఖంగా స్కాచ్‌ ( మాండలికంలో బర్నుు రచించారు. మన శిష్టులు సామాన్య _ప్రజలపట్ట, వారి భాషపట్ర అసహ్యతను (పదర్శిస్తున్నారు. కాని ఈ సామాన్యులకు సైతం, అవసరాలున్నవనీ, వారు వాటిని నాధించుకుంటారనీ, ఏ బజారులోనైనా దొరికే గ బివిజిగా ముదిత మైన జానపద (గంథాలు నిరూపిస్తున్నాయి, మేం మొదట చెప్పినట్లుగా, వా వుత్సాహం కొందరికి గర్వంగా క నిపించవచ్చునుగాని, నిస్సందెహంగా మేము చేయగలిగినదానికం ట, ఎక్కువ జ చూ. బ్రజయంతి రామయ్యపం కులుగాం (గాంథిక భాషా రక్షణము” 2వ పుట.

వ!

గానే కృషి చేయాలని ఆశిస్తున్నాము. కనీసం, ఖఇండాంతరాలలో పొంగులు వారుతున్న భావాలను వ్య కీకరించగల జీవద్భాషగా, బలవచ్చ కక్రిగా నెటికాలప్పు తెలుగును తయారుచేయాలని అనేకమంది కావిస్తున్న కృషిని, వక్కచోటికి మేము చెర్చగలం. దక్షిణదేశపు యితర [పజలకంటె తెలుగువాళ్శం, అభ్యుదయ భావాలను అధికంగా [గహించగలమని, మనల్ని మనమె పొగుడుకుంటూ వుంటాం. ఏ విధంగానూ, సంఘసంస్కరణ విద్యాసంస్క్రరణ విషయాలలో | మనం వనకబడిలేం; అన్ని బహిరంగ గోషఘ్రలలోనూ ఆంధ విద్వాంసులు ఆ(గ్మగానులుగానే వున్నారు. ఏది మనం మంచిదని నమ్ముతామో, దాన్ని ఆచరించగల ధైర్యం, మనకు ఉంది, మనం సంఘసంస్కరణను గురించి కేవలం మాట్లాడుతూ కాలంగడపం; దానిని ఆచరించి చూపుతాం; (పజాసముద్ధ రణపట్ట మనకు విశ్వాసం ఉంది. నిరు పేదలు నిసృహాయులూ అయిన | పజలకు, స్‌ వెలుగును చూపగలిగిన విశ్వసనియమెన ఒక్‌ సాధనం, ఈ భాషాసంస్క్టర ణఇలో యిమిడివుండలేదా? మన సందేశాలను అందించడానికి చక్కనిదై న మన జివద్భాష ఒక సాధనం కాదా? మన బాలలు మంచి సాహిత్యంకోసం తహతహలాడుతున్నారు; మనత్ర్రిలు సరశళకల్పనాకథలకోసం అలమటిస్తు న్నారు. విద్య అనేది పాఠశాలకు మ్మాతమే పరిమితంకాదు. అంతకంటె విశాలమైన (ప్రపంచానికి, చక్కటి ఆలోచనలను రేకేత్రించే ఉత్తమ సాహిత్యం అవసరం. ఇలాంటి సాహిత్య రూపాలు, ఆంగ్షాయులకు చాలినన్ని వున్నవి; వారివల్ల మనకు సంకమించిన ఈ వార సత్వాన్ని, మనం ఛాందస విశ్వాసాలతో వదులుకోవాలా? మన జాతిలో విద్యాలాభం పొందిన వారందరినీ, భావబంధుర రచనలను అధికాధికంగా (వాసి అందించండని మేము కోరు తున్నాము. ఇదేవిధంగా (పస్తుత భారతీయ (పాంతీయ భాషలను, వయోజన విద్యను అభివృద్ది చేయటంలో ఆన క్రి గలవారి నందరినీ అర్జిస్తున్నాము. మన సమాజంలో లేనిదల్లా వక్క టే _ అది స్వచ్చమెై పిషయసమృద్దమె (పతి వక్కండికీ అందుబాటులో వున్న సాహిత్యం, అందరికన్నా ముందు మనపల్ల లిది కావాలంటున్నారు. '*“బొాలాదపి సుభాషితి మని |గహించదగిన సమయం కాదా యిది?

మా _(పయత్నాల ఫలస్వరూపం కావాలనుకుంటున్న మా చరమ లక్ష్యులు (మీ కిష్ట మెతే కలలు అనండి) ఎవైనా - మన విద్యావంతులను ముంచెత్తు తున్న దురభిమాన మేఘాలను తొలగించటమే మా తక్షణ లక్ష్యం. ఉదాహర ణకు, నేటి పండితులలోను, మదాసు విశ్వక ళాపరిష త్తువారి అభిరుచులలోను, ఉన్నత పాఠశాలాధికారులలోను | పబలంగా వున్న కృతక భామాశై లిలో| వాయ

55

బడని తెలుగు వచనం చాలినంత పున్నదని నిరూపించటం, తరతరాలు తెలుగు దేశపు నడిగ ద్దనుంచి (పవాసితురైన తమిళాంధులో లేక ఆంధ తమిళశులో అయిన రచయితల కల్పనేగాని యీ కృతక ౭ లి, స్వచ్చమైన తెలుగు కాదని మేము విశ్వసిస్తున్నాము. * నిజమైన తెలుగులో వాయబడిన తెలుగు వచన [గంథాల [వాత(పళులు (పతి తాశపవ్మ్యత [గంథాలయంలోనూ వందలసంఖ్యలో వున్నాయి; కాని మచ్చుకు వక్క- టైనా [పాచిన కావ్యభాష లో గాని, తదనుసర ణ [పయత్నంగా గాని లేదు. తొలికోజుల పాఠ్య | గంథాలలోని (అందులో కొన్ని ము(దితాలు) మాధ్యమం ]పసుత వ్యవహార భాష. ఇది వక నిదర్శనాత్మక విషయం. + వచన రచనలో వ్యావహారికాం[ ధాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్న వారికి ఇట్ట లా ౯ [గ్రంథాలను అందచేసి నచ్చచెప్పాలని మా కొరిక. ఆ రచనలనుంచి కొన్ని భాగాల నుద్ద రించి (పదర్శించి వాగ్వువహార ౦ మారినంత సహజంగానే మారిన తెలుగు వచనంయొక్క యదార్ధ సంపదాయాన్ని నిరూపించబోతున్నాము. ఇది భాషాళాస్త్ర పరిశోధనకు దారితీస్తుంది. కొంతకాలంగా అట్టి పరి శోధన జరుగుతూనేపుంది. ఫలితంగా యిప్పటికున్న వ్యాకర ణాలు అసమ్మ గంగా అవిశ్యసనియంగా వున్నవని నిరూపించగల స్దితిలో పున్నాము, తామనుసరిస్తు న్నామని చెప్పుతున్న వ్యాక ర్తలను పొరబాటుగా ఆర్ధం చెసుకున్నందువల్లగాని, పూర్వుకవుల అలవాట్లను [గహించలేకపోయినందునగాని, [గాంథీకాంధంలో [వాసే ఆధునికరచయితలు చాలామంది అనేక విధాలయిన తప్పులు చేయదగి నట్లున్నారని చూపగల స్థితిలోవున్నాము. ఆ (గంథాలనుంచి పాఠ్యభాగాలను పచురిసాము. పూర్వక వి పయోగపాఠవిమర్శన నిర్దష్ట౦ంగా తెలియని, [ప్రాచీన లిపిపరిజ్ఞానం లేని కృతక పాండిత్యం నవీనులై న [పాచీన (గంథ సంపాదకులచేత మూల [గంథాలనేవిధంగా తారుమారు చేయనిచ్చిందో మేము (పదర్శిస్తాము. మాకు చేతనై నంత స్మ్యకమంగా పూర్వకాలపు (గంథాలకు సరి ్‌ యెన విమర్శనాత్మక పాఠాలను మేము (పకటిస్తాము. కాకతాశీయంగా ఈ ః * మూడవ వ్యాసంలో అట్టి పుస్తకాల వునికికి సంబంధించి కావలసి నంత నిదర్శనం యిచ్చివున్నాము; అందులో (పజా [గంథాలయాలలో [వాత [ప్రతులను భదపరిచే అధికారులు, అలాంటి [(వాత్మపతులను చూచిన వ్యక్తులు పండితులు( పదమూడు కశాశాలలలోని ఉపాధ్యాయ వర్షంలో నివారు, యిచ్చిన

సాక్యాలను (పదర్శించాము,. అందరికి అలాంటి లఖిత పతులు చూపొాము.

• తంజావూరు, తిరుచినాపల్రి, మధుర, మదాసుల ఆంధులు, చూ.

జయంతి రామయ్య పంతులుగాం “ గాంథికాయ్యధ రక్షణం” _- 2వ పుట.

. 86

[(వాత్మపతులు ఆధునికమాండలికాలను, వాటి మూలరూపాలను, సమన్వయ పరచటంలో సహాయపడతాయి. ఉత్ప త్రినిరూపక పరిశోధనకు [పాధమిక ఘట్టంలో చక్కని ధ్వనిశాస్త్రసంబంధ మైన నోధన ఎంతైనా అవసరం. నఏి నులమాండలికాలను, [పాంతీయమాండలికాలను పరిశీలించట మేమీ జరగలేదు. ఈ ఆంశాలన్నింటికీ మా పరిశోధనలు వెలుగునిసాయని, భవిష్యత్తులో శార్ర్రీయ పరిశోధనకు సహాయకారులవుతాయనీ మేము నమ్ముతున్నాము. వీటికన్నింటికీ వికఫలితంగా తెలుగుకు వర్ణ్షనాత్మక చర్మితాత్మక వ్యాకరణాలను నిర్దష్టంగా నిర్మించటం సాధ్యపడవచ్చునని నమ్ముతున్నాము,

సాహిత్యరంగంలో మేమింతకు ముందు చెప్పినట్లు, (వాత్యపతులుగా, [పజలస్మృతులలోవున్న , [పాచీనకీ రనలను, కథలను, పదాలను 'సేకరించ శ టాన్ని [పోత్సహించగలమని విశ్వసిస్తున్నాము. మచ్చుకు, కొన్ని దేశీయ పదాలకున్నవిభిన్న పాఠాలను చర్చించటం (లేక నిర్ణయించటం) విమర్శనాత్మ కంగా పరీక్షించటం చేయవలసివుంది. ఇంకా దెశీయచ్చందస్సులలో, కథలలో విమర్శనాత్మక వ్యాసాలలో, ాస్త్రీయ్మగంథాలలో, మిగిలిన సమస్తప కియ లలో |పయోగాత్మక రచనలు చేయాలని సంకల్పిసున్నా ము.

మా కార్యకమం పెద్దదెగాని, పరిశోధనారంగానికి అవసర మైనంత విసా రమైనది కాదు. మదాసు విశ్వకళాపరిషత్తుకు సంబంధించినంతవరకు [పాచ్య భాషాధ్యయన రంగంలో, విశషించి [దవిడ థాషా పరిశీలనలో, వా స్త్వవిక విమర్శనాత్మక బుద్ది కొరతగావుంది. కనీసం తెలుగులోనై నా, ఉపలబ్బసామ (గిని మేము పరిశీలించిన విధానాలద్వారా ఈ విమర్శనాత్మకదృష్టి ఏవిధంగా వుండాలో నిరూపించగలమని ఆశిస్తున్నాము.

లా లిళ్షుత వ్యవహృృతాంధాలను ఇద రలు ఎలా సన్నిహితం ఇయాలి?

• వొవహారిక భాషాపోషక సంఘం” యొక్క_ 1పథమ లక్ష్యం [గాంథిక వ్యావ హారికభాషలకు సాన్నిహిత్యం సాధించటమే. తిఖితభాషకు _ష్మృపథమ మూలాధారం వ్యవహార భాషయ; కాని, కొన్ని విస్పష్ట కారణాలవల్ల అవి [కమంగా వకదానికొకటి దూర దూరమై పోతున్నాయి. అందువల్లనే ఆ రెన్‌ చెప్పినట్లు “భాషను సంభాషణకు మ్మాతమె వినియోగించ వేలాది దేశీయులు వ్యాకరణబద్దంగా (వాసీన [గంథాన్ని చదవలేరు, చదిఏ వినిపిస్తె అర్ధం చేసుకోలేరు.” ఇంకా, కాంబెల్‌ అన్నట్టు “చాలా వుత్తమ (గంథాలను అర్థం చేసుకొనడంలో పండితులకు గూడా వ్యాఖ్యానాల పుపయోగం తప్పనిసరి." కాని, యింగ్లీషు జాతివంటి కొన్ని జాశులలో ఈ రండు భాషల సంబంధాలు ఎప్పుడూ సరిచేయబడుతున్నవి; అవి నిరంతరం వకదానికొకటి సన్నిహితం చేయబడుతున్నవి.

లిఖితాంగ్లం వ్యవహృతాంగ్గానికి సన్ని హితంగా వున్న దన్నప్పుడు ఆ రెండూ కచ్చితంగా వకదానికొక టి పోలివున్నవని ఖండితంగా మేము చెప్పటం లేదు. కాలదేశభావభంగిమలతోబాటు రవులలో వకలలో వ్రైయ క్తికంగా వున్న విద్యా (పమాణాలతో గూడా మారుతూ వుండే ఉచ్చారణ, శైలి, జాతీయాలు, పదజాలం, చివరకు వ్యాకరణరూపాలు అనే వాటిలో ఆ రెంటికీ విభేదం వున్నది. అందులోనూ మరి వున్నత శేణికి చెందిన _గాంథికాంగ్రం వ్యావహారి కాంగ్తం కంటె ఎక్కువ జాగరూక మైన ఉచ్చారణ కమాన్ని ఆ పేక్షిస్తుంది; ఎక్కువ [పాచీనరూపాలను భరిస్తుంది; అధికాడంబరయు క్త పదజాలాన్ని సహిస్తుంది. కవితాభాష కొంతవరకు ఆలాంటి స్వభావం కలది. అయినప్పటికీ ఉఊ తమవచనం తన కాలానికి చెందిన సంభాషణ ఇలికి పూర్తిగా దూరంగా

ఎన్నడూ వుండలదు.

• చూ. తెలుగు ప్మ్యతిక చివరి సంచికలోని 32 వ పుట.

88

“ద్య విషయంయొక్క్ల మూలదవీజం యిక్కడే పున్నది. [గాంథిక భాష తననాటి వ్యవహారభాషకు అతి సన్నిహితంగా వున్నప్పుడే సజీవంగా, సరళంగా వుండగ లుగుతుంది. కవల సాహిత్యక సంపదాయం ఎంత అద్భుత మెైనదై నా తరువాతికాలపు లికి సరిపోదు. జివలక్షణంలేని కేవల సాహిత్యక సంప్రదాయం నిర్ధివ పదార్థం వంటిది, సాహిత్యం బీవిత విమర్శ మైనపుడెంత సబీవంగా వుంటుందో, సాహిత్యకరూపం వ్యావహారికానికి సన్నిహితంగా వున్నప్పుడంతగా సజీవత్వాన్ని పొందుతుంది. ఈ విధంగా. వుత్తమ వచన రచన సంపదాయాని కన్నా తననాటి [పజావాణి౩ యెక్కువ బుణపడి వుంటుంది, తక్కువ రచనా చమత్కారం గలిగి తక్కువ [శమతో [వాయబడిన ఎనాటి సుందర రచనమైనా _- పద్యం కూడా యత్కి_ంచిత్తుగా అలాటిదే - రచయిత తాను అవే అభ్మిపాయాలను నోటిమాటలతో వ్య క్రకరిస్తున్న ట్టయితే ఏ విధంగా “'మాట్టాడు"తాడో, ఆ విధంగానే [వాస్తాడన్న భావాన్ని పరిక ల్పిస్తుంది. తననాటి వుత్తమాత్తమ వ్యావహారిక రూపాలమీద గల అధికారిక పరిజ్ఞానం నుంచి వుత్పన్న మయ్య ఈ జవశ కియే, డై 9డెన్‌ వచనంలో మనకు అభిరుచి పుట్టిస్తున్నది. భావానుభవాలకు జివద్వాహికకాని రూపాలు (మాథ్యూ ఆర్నాల్లు చెప్పినట్లు) మనం “సంతోషంతో వాడదగినవి" కావ. అన్ని కాలాలలోనూ మహాకవుల పరమ రహస్యంగా వున్న “మలు కలయికల' వచనం _ ఒకవైపు సాహిత్య సంప్రదాయపు మూలసూ| తాలను, మరోవైపు సమకాలిక వ్యావహారిక భాషా మూలలక్షణాలను సరియైన పాళ్ళలో సుకుమారంగా మెళవించిన వచనం వాడదగ్గది. ఏ రచయిత యెనా తనదికాని భాషలో తగినంతగా తన్ను తాను వ్య క్షీకరించుకోలేడు; అన్యకాలానికి చెందిన శిథిల లిలో భావావేశాలు చక్కగా వ్య కం కాజాలవు. సాహిత్య భాష దైనందిన వ్యవహారభాషల సంబంధాలు చెడినప్పుడు యీ స్టితి వస్తుంది.” (|

సాహిత్యకాంగ్ల భాషా స్వథావం'పై [పొసఫెసర్‌ వైల్తుచేసిన విమర్శనలను దృష్టిలో పెట్టుకొని మా పఠితలు, మా (పతికక్షులు కొందరు చేసిన వ్యతిరేక (పతివాదనలను (గహింతురుగాక। |గాంథిక వ్యావహారికాలకు సాన్నిహిత్యం అవసర మైనప్పుడు, మాట్లాడిన క్రై [వాయండని [పజల నుత్సాహపరచటానికి బదులు, గాంథికభాషలోనే మాట్లాడండని (పోత్సహించినందువల్ల రూడా ఫలితముంటుందని మా (పలికక్షులు వాదింపవచ్చు; పయిగా, అందువల్ల [పాచీన [గాంధీక భాష స్ముపతిష్టతం కావడం, వ్యావహారిక భాష పరిష్కృృత మై ఉదాత్తం కావడం - ర0డూ జరుగుతాయనవచ్చు, మంచి ఇంగ్రీషు మాట్లాడే ఆంగ్ల ప్రీ పురుషులు ఆ ధాషావ్యాకరణ సాహిత్యాలను జాగ త్తగా చదివినందున

రం అలా చెయగ లుగుతళున్నారని, గృహవ్యవహారంలో వున్న వ్యావహారికాంగృ భాష వ్యావహారికాం ధం అంత [గొమ్యంగా, వ్యాకరణ విరుద్దంగా వున్నదని వారు అభిపాయపడుతున్నారు. పూర్ణమైన అజ్జానంవల్ర ఏర్పడ్డ భావమిది. మేము భవిష్యత్తులో ఏదో వక సంచికలో “వ్యావహారికం, [(గామ్యం యాస, మాండ | లికం, (పాచీనశబ్దం” మొదలైన సాం కేతిక పదాలకు ఇంగ్లీషులో గల అర్థాలను వివరించ [పయత్నిసాము. శాస్త్రీయంగా “మాండలికం” అన్న వదాన్ని, దాని కున్న విశిష్టారంలో మాట్లాడని ఆంగ్రభాషాభాషులు తమ వ్యవహారంలో | గాంథిక భాషనే మాట్లాడుతున్నా రన్న వూహ [పాథమిక దోషజుష్టమని చెపూ ఈ వ్యాసాన్ని ముగిసాము. “నాగరకాంగ్లం, [పామాణిక వ్యవహృతాంగ్లం, -- స్వచ్చాంగ్గం, వ్యావహారికాంగ్లం” లేక “*కేవలం ఆంగ్లం” అన్న పెర్లలో ప్పి యిష్టంవచ్చినట్టు పిలవండి - అది ఒక బివద్భాష; అన్యభాషలలోని పతివక్క దానిలాగా అది వ్యాకర ణబద్ధ మైనది; [బతికివున్న ఆంగ్ల స్త్రీ పురుషుల కందరికీ అది మాతృభాష; వారక్కడ నివసించినా ఉన్నత తరగతుల బాలబాలికల కది మాతృభా షె; అది పుసకాలనుంచికాక బీవన్మానవులనుంచి, . వారి సంపర్కంవల్ల నేర్చుకోబడుతున్నది. [పాయికంగా అది వ వక్క నిర్ణిత కాలంలోనైనా ఏకరూపతతో వున్నది. కాని, ఎప్పుడూ స్థిరంగా లేదు. ఎప్పుడూ మారుతూనే వుంది; ఇప్పుడు దాని ఎదుటనే అంతర్జానమవుతున్న ఆంగ్ల మాండలికాలక న్నా దాని కెక్కువ (పతిష్టవుంది. ణ్‌ తెలుగువారిలోని శిష్ణుల మాతృభాష కూడా అట్టిదె. శిష్టవ్యావహారిక మిప్వుడు వారితో సన్నిహితంగా వుంటున్న ఇతర తలగతులవారి మాండలికా లను అజ్ఞాతంగా తనలో ఐక్యపర చుకొంటున్నది. ఈలాటి భాషకు బదులుగా (బతికివున్న వాడు యవ్వడూ మాట్టాడని ఒక మండలికాన్ని మా (పతికక్షులు ] కోరినట్లు వుపయోగించటం [పజలకు సాధ్యమా?

౮ జవద్భాషను వొడటానికి న్వాతం(త్యం

' వ్యవహృతపదాలు వ్యవహారంలోని నాణేల వలెనే సామయిక మూల్యం (

గలవి.”

పన్నెండో శతాబ్దంలో నన్నయ సంస్కృత మహాభారతాన్ని తెలుగు లోకి అనువదించినప్పుడు దేశభాష పరాంకోటి పరిమితినందుకొన్నదనీ, ఆ తరువాత సుపరిష్కృృత మైన భాషాయం[తభాగాలన్నీ [(శమత్‌ో నిర్మింపబడి సంపూర్ణ తను బొందినవని, తరువాతికాలపు రచయితలు తమ సాహిత్యరచన లను ఆ యంతాన్ని పనిచయించి తయారుచేసుకొనేవారనీ, సాం పదాయి కాంధాన్ని మెచ్చుకొనేవారు స్పష్టంగా నమ్ముతున్నారు. ఆ వాదాన్ని విశ్వసించె వ్యక్తులెంత గొప్పవారయినా, అట్టి నమ్మకాలు భాషాస్వభావ వికాసాలకు సంబంధించినంతవరకు (పామాదికభావనల'పై ఆధారపడ్డవని మే మెరుగుదుము. భాషాస్వభావవిజ్ఞానాన్ని సంస్కృత భాషా పరిచయంవల్ల ఏర్పరచుకొన్న పండితుడు [పొచినాం ధభాషాభ్యసనానికి తన జీవితం ఆంకితంచేసి, తనరచన లలో ఆ [పాచనతరరూ పాలను పునరుద్దరించడానికి [పంయత్నిసాడు. అందువల్ల జ అతగాడు అన్ని కాలాలలోను సాహిత్యకభాష సంస్కృతభాష అంత ఏకరూపంగా వుండి తీరాలన్న విశ్వాసాలను కల్పిస్తున్నారు. ఆ పండితుడి సిద్ధాంతాలనే నేటి విశ్వవిద్యాలయ పట్టభ్మదులలో కొందరు అనుసరించటం భాషాశాస్త్ర్రాధ్యయనం వుండవలసిన తీరులో లేదని సూచిస్తుంది. (|

ఆంధ్మపజలందరి తరఫునా రమారమి ఆరేళ్ళ కితం మదాసు |పభుత్వా నికి వక [బహ్మాండ మైన అరి పెట్టుతూ “ఆధునికాం ధభాష కాక” “గాంథిక శీ భాష”యే అన్ని విద్యాసంస్థ్టలలోనూ సరియైన బోధనాభాషగా వుండితీరాలన్న ఆ ఉద్యమనాయకులు ఇలా [పక టించారు స

ఉ1ంవ శ తాబ్దిలోకి నన్నయ తెలుగున్నూ, నేటి రావుబహద్దర్‌ ఏ రేశ లింగంగారి తెలుగున్నూ వెరు కావు. ఒకదానిలోని భాషయే రెండోదానిలోని భాష కూడా. ఒ కేవిధ మైన వ్యాకరణాలంకారికచ్చందో లక్షణాలు ఈ రెంటికీ అన్వయిస్తాయి. అందువల్ల, కొందరు “నవ్యసిద్ధాంత (పచార కులు” చెప్పినట్లుగా

ర

(గాంథిక భాష [పాచీనభాష అనిగాని, పాతబడ్గ భాష అనిగాని, చెప్పటం తప్పు.”

ఆధునికాధభాషా విషయంలో శ్రీ జయంతి రామయ్యపంతులుగారు [వాసిన ఈ అర్హిని [ప్రజలు ఆమోదించడానిక్రై ఏర్పాటు చేయబడిన బహిరంగ సభకు అధ్యక్షత వహించిన ్ర్రీ ఏ రేశలింగంగారు ఆధునికాం ధభాష [గామ్య భాషయని ఘంటా ఘోషం౦గా తృణీకరించారు. “ఆధునికాంధభాషను గుజించిన వినతి” అన్న మా కరపష్మ్యతంలో మే మాయన అభి్మిపాయాలను విమర్శించి, తరువాత ఆయనతో ఆ విషయం చర్చించాము. |గాంధిక వాదులకు ఆరాధ్యుడై ఆదర్శ పాయుడై న శ్రీ ఏవీ రేశలింగంపంతులుగారు తమ అభిపాయాలను

న్‌ మార్చుకొని, తమ “స్వీయచర్శితొలో తెలుగు మారిందని, ఆధునిక వచన

భాషావసరాలను తీర్చడానికి నూతన వ్యాకరణాన్ని ఆవశ్యక ౦గా [వ్రాయవలసి వున్నదని, బహిరంగంగా (ప్రకటించి, ఆధునికొాం్యధంలో ఏదో వక రచనను, ఆధునికభాష కొక వ్యాకరణాన్నీ [వాయాలన్న తమ సంకల్పాన్ని (గంథస్థం చేయుట మొర మహ తర విషయం, కాని ఆయన మరిలెడు. ఇప్పుడా [గాంథిక వాదుల తప్పును [గహించిన తెలుగు విద్యావంతులు వేలసంఖ్యలో పున్నారు.

[గాంథికవాదానికి మూలవిరాట్టుల [గంథాలలో వున్న వ్యావహారిక రూపాలను (శద్రతో తొలగిస్తే, [పాచీనభాష నిర్దుష్టంగా బీవిస్తుందని ఇదిగా ఆశించారు, విద్యాధికాములు వారి భావాల నాషోదించి నేటి తెలుగును వెలివేశారు,. అయిదేళ్ళ [కిందట మదాసు విశ్వకళా పరిషక్తువారు “విశ్వవిద్యాలయావసరా లకు ఆధునికాం[ధభాష అని తెలియవచ్చే భాషను యిప్పట్టో గుర్తించగల స్టితిలో” లేమని _పకటించారు, కాలచ్మక్ర పర్మిభమణం మరి దెన్ని తెచ్చి పెడు తుందో ఎవరికరుక?

కేందీకృతాధికార వ్యవస్థలోని అనర్హతలను వ్యతిరేకించే వాక్స్వాతం[త్య [పియులై న విద్యావంతులు కూడా తాము మాట్లాడే భాషను మనస్సూ శ్రిగా వర్షించి పండితంమన్యుల దురధికారాలకు తల వొగ్గటానికి మేము ఆశ్చర్య పడు తున్నాము. కొందరు యద్విధంగానైనా సరే తమ మాతృభాషనే వుపయోగించా లన్న జన్మహక్కు_కు మహత్తర మూల్యం సమర్పిస్తారు. మేము వాళ్ళలో వున్నాం, పండిత పరిషత్తులు, కేర్యదికృతదుష్ట పభుత్వకూటాలు, విశ్వవిద్యా లయాలు, పరిషత్తులు శ అన్నవాటితోసహా యావ్యత్చ్పపంచాన్ని ధిక్కరించ డానికి సందెహించము మేము _- మా హక్కును మేము వినియోగిస్తాము, లం జాతీయ [పయోజనంకోసం మేము దాన్ని న్యాయబద్ధంగా సాధిసాము.

0

ఆధునిక వంగభాషను గురించిన [పఖ్యాత భారతీయకవి సర్‌ రవీంద నాథ ఠాకూర్‌ అభ్మిపాయం తెలుగుకున్నూ సమానంగా అనువ రిస్తుంది. ఆయన గడచిన సంవత్సరం *యం.ఏ. పరీక్షశై [పాంతీయభాషలు” అన్న విషయంపై “మోడరన్‌ రివ్యూ"లో (ప్రచురించిన లేఖలోని భాగాలను వుద్ద రిస్తున్నాము. అందుకు మేము వారికి క్ష్షమావణ చెప్ప్తుకోబోవటం లేదు. ఆ సంపాదకులందు కభ్యంతరం చెప్పరని ఆశిస్తున్నాము.

“మన సాహిత్యభాష ఇంకా అస్థిర దళలో నే వున్నది; అది నిరంతరం | నూతన భావావెశాలపొందికను స్వీకరింప (పయత్నిస్తునే వున్నది; మన జాతీయజీవనంలో నిరంతర పురోగతి3తై |పయత్నిస్తున్నది. మన నవ్యకవిత్వో ద్యమ మహాయుగ నిర్మాణానికి సహాయకారిభావాలనందిస్తున్న దేశాలలో కన్నా ఆవశ్యం అధికవేగంతోనే మన జీవనంలో భావనలో మార్పులు వసు న్నాయి, అందువల్లనే, మన ఆదర్శాలను దిద్ది తీర్చుటంలో, పరిరశ్షించడంలో [పధానసాధనమైన మన భాషను భవిష్యత్తులో ఇతోధికవిసారంగా, నిర్ధత (పమాణాలకు సునిశ్చితాభ్యుదయానికి ఆధారంగా వుంచుకోవలసివున్న ది.

జకాసి క లకతా విశ్వవిద్యాలయం మన భాషమీద [పసరిస్తున్న [ప్రత్యక్ష (పభావం దాన్ని బలపరచి సజీవం చేయకపోగా, కృతిమం చేసి క్షుపికరించే దిగా వున్నదని నేను కనుగొన్నాను, మృతభాషనుంచి ఆరువు తెచ్చుకొన్న శ వ్యాక ర ణదుకూలాలలో చుట్టి పెట్టి పండితులు కృతకంగా నిర్మించిన వంగ భాషను భదపరచటమన్న అకాలిక దోషాన్ని సార్వకాలికం చేయ [పయత్ని స్తున్నది కలకతా విశ్వవిద్యాలయం. సజీవమై ససాహిత్యక మైన తమ మాతృ భాషలో అధికారిక పరిజ్ఞానం సంపాదించదలచిన మన పిల్లల దారిలో అది రోజు రోజుకు చెప్పుకోదగ్గ [పతిబంధకంగా తయార వుతున్నది. జీవితకాలంలో విద్యాగహణశ క్రి మహోద్భృతంగావున్న రోజులలో . అచేతనమెై సిద్దాంత బద్ధ మై గరీయసమై, బోధనై కలక్షణ లక్షిత మై, సృజనాళ క్రిలోని చరమ పాణం కూడా కోల్పోయిన సాధారణ పండితుల కృతికభాష మన పిల్లల నెత్తిన రుద్ద బడుతున్నది. నా స్వంత విద్యార్థులే వక జడసిద్దాంతం (నియమం) కోసం తమ భావవ్య క్రీకృతిలోని సహజస్పూ ర్రిని బలియిస్తుండగా, ఒకవిధంగా మేధా సంబంధ [(భూణహత్య జరుగుతూవుండగా నేను చూస్తూవుండ వలసి వస్తు న్నది. ఇది చూచి మన విశ్వవిద్యాలయాన్ని దాని [పత్యక్షాధికారపు తుది ఘడిి యలలో నియంతృత్వపుచరమకార్యంగా భారీ యెత్తున మన జేవద్భాషకు మరణముదనువెయనివ్వాలా అని భయపడుతున్నాను.

03

“నేటి యూరప్పఖండపు విశ్వవిద్యాలయాలలో బోధనాభాష విద్యార్థుల మాతృభాష అయినందున, వారు పాఠాలను (గహించటంలో, రిఖించటంలో, ఛావాలను వ్య క్రీకరించటంలో అనుక్షణం తమ మాతృభాషత్‌" సన్నిహిత సంబంధాన్ని పొందుతున్నారు; వారి ఈ భాషాపరిచయం విద్యాధికారుల (పత్యేక వర్గపు ఆజ్ఞలకు బానిసకావడంలేదు; నిరంతరం విభిన్నరచయితల మూ_రిమత్వాలు, వారి ఇ లులలోని వైయ కిక పత్యేెకతలు, వారి భాషలోని | జఉవకళలోని తారతమ్యవిచ క్షణ, విద్యార్థుల మనస్సులకు దాగా హత్రింపబడు తున్నాయి. అందువల్ల వారికి పై పరీక్ష్షలకుగాను కావలసినదంతా తమ తమ మాతృభాషల చర్మిత, వ్యాకరణ విజ్ఞానాలు మాతమె కాని, మన విద్యార్థులు వ్య క్రిగతపఠనవ్యాసంగాలలో వ్య క్రిగతాభిరుచులనుబట్టి తప్ప అట్టి అవ కాశం పొందటం లేదు; అందుచేతనే వారి మనస్సులు కళాకారుల మేధాళ కిచే సృజింపబడిన భాషా [ప్రమాణాల [పభావాలకన్నా, ఉపాధ్యాయులచె తయారు చేయబడిన ఒక తీరు నిశ్చల [(పమాణాలుగల భాష్మాపభావాని క ఎక్కువగా లొంగి వుంటున్నాయి. ఇప్పటి స్టితిలొ పదరూపాల సుస్థిర తకన్నా పరిణామ స్వాతంత్యమే బీవదావశ్యకత అని మన భాషలోని శ క్రిసామర్ధ్యాలను పెకి తీయాలన్న తలంపు, అందుకు తగిన శ క్తి వున్న అధికారపరులు (గహించాలని

మరోమారు నొక్కి చెప్పుతున్నాను."

రర భాషను స్రిరికరించగల వా ౮వ్వరు? “మన్సుషుడి మెవడు (పతులు తీసే యంతమూ కాదు. ఆతడి నాలిక పునరా వృత్తి చేసి యంతమూ కాదు.

మ్మదాసు ( పెసిడెస్సీ కాలేజీలో తెలుగు పండితులై న మ. రా. గ్ర వి. సుబ్బారావుగారు “ఆధునికాంధ వచన రచనా విమర్శన”లో తెలుగు భాష తొమ్మిది వందల సంవత్సరాల [కిందటన “పరిష్కరింపి బడ్డదని “స్థిరీకరింప' బడ్డదసి, యింగ్లీషు యింకా మార్పులు చెందుతున్నదని, ఇప్పటికిన్ని శుద్దం కాని, స్టిరకరింపబడని యితర భాషలు మారినవని తెలుగులో కూడా మారు ' పాటులున్న వనటం అర్హరహిత మన్నారు. * తెలుగు ఇంగ్రీమకన్నా వుత్తమ భాష అని, ఇంగ్లీషువారికి తమ భాషను పరిష్కరించుకోవలసిన అక్కడ లేక హోయినా, తెలుగువారు, తమ (పాచీనభాషను ఎట్టి స్థితిలోనూ “పై డ్రిప్రోసీరాద నీ ఆ పండితుని వుడ్దెశ్యం. నవ్యాంధపరిషన్నా యకులీ సిద్ధాంత [పకటనను అను మోదించారు. వారు (పభుత్వానికి సంతకాలతో ఒక వినతిష్యతం సమర్పిస్తూ “ గాంధికాం్య ధంలో విప్రవ్రాత్మకమయిన మార్పులు తేవాలనే (పచారాన్ని

నిరాదరించ “మన్నారు. ఇంగ్లండులో నె కాక జర్మని, [ఫాంసు దేశాలలోనూ మనపండితులవలెనే తమతమ భాషలను స్థిరకరించి వాటిని సర్వనాశనంనుంచి కాపాడాలని ఆతుర పడుతున్న విద్యావంతులెందరో వుండేవారని ఈ సనాతనపండితుడూ, ఆయన శిష్యులూ, తెలుసుకొంటే వారికి జ్ఞానాభి వృద్ధి కలుగవచ్చు. [పొఫెసర్‌

• “ఇంగ్లీషులో భాషాసంస్కార మింకనూ జరుగుతున్నదని స్కీటు

లోనగువారు (వాసివున్నారు. ఇంగ్రషువారికి చక్కని భాష ఒక్కటి యేర్పడి ...... శషే సంవత్సరము లయినవి. మనకు భారతము పుట్టి 900 సంవత్సరము లయినవి. అప్పటికీ మనభాష సంస్కారములు పొంది శుద్ధ మెనది. సంస్కార శుద్దములు గాని భాషలు మారుపాటు చెందుతున్నవని శుద్దమైన మన భాషను

మార్చుకోవలసినదెనా?

05 లౌన్స్‌బరీ అంటాడు. * “గతకాలపు వ్యకులముందొక (పత్యేక లక్ష్యం వుండేది; ఆది వారి మాటలలో భాషనుస్థిరక రించటం. అది వక్కసారి సాధింప బడితే భాష మరి యెట్టి మార్పులనూ పొందదు. ఒకవేళ పొందినా అట్టిది అత్యంత సంకుచిత పరిణామంలోను, అదిన్నీ (కమనిర్జిష్షమార్గాలలోనూ మాతమే మారుతుంది. అపశబ్ద ధోరణులు _ అవి నిజ మైనవా, ఊహింప బడినవైనా - ఆ విధంగా శాశ్వతంగా నిరోధింపబడతాయి. సాహిత్యం వున్న (పతి దేశంలోను, (పతి కాలంలోను ఈ విధమైన నమ్మకం బహుళ వ్యా పిలో వుంటూవున్నది. విద్యావంతు లీవాదానికి చనవు యివ్వటం (పత్యేకంగా ఆశ్చర్యకర మైంది. భావవ్య కీకరణ సాధనంగా భాషను వారెంత ఎక్కువగా వినియోగించినా సాధారణంగా భాషాచర్మితను, దాని స్వభావాన్ని మారుసూ ల వుండే విభిన్నపు భావాలను గురించి వారికున్న జ్ఞానం అల్పాల్బ్పమెనది. బెంక్రు వంటి మేధాశాలియైైన పండితుడీీ వాదాన్ని ఉద్దోషించినప్పుడు ఈ భావం ఎంత బాగా వారి మనస్సులలో నాటుకపోయిందో తెలుస్తుంది. ఆయన “ఇకమీద మరో విదేశం మన,పె దండెత్తి ఆ కమించకుండావుంటే [ప్రజలకు తమ భాష మీద ఏపాటి గౌరవమైనా వుంటే ఇంగ్లీషు భాషను మార్పుల కతీతం చేయటం కష్టసాధ్యమైన వుపాయం కాజాలద"”ని (వాశాడు. తరువాత కాలంలో కూడా, 174” లో [పచురింపబడిన తన నిఘంటు రచనా |పణాళికలో డాక్టర్‌ జాన్సన్‌ తన మహ్మాపయత్నానికి “ఇంగ్ల షుభాషను స్థిరకరించడం” ఒక పధాన లక్ష్యమని (ప్రకటించాడు. కాని, భాషా స్వభా వాన్ని గురించి కొంచెంగానై నా తెలుసుకోకుండా వక వ్య క్తి ఆ భాషలోని థబ్ద జాలాన్ని స్వికరించలేడు. తన పని పూర్తికాగానే ఆయన ఈ (పత్యేక దోషం నుంచి బయటపడ్డాడు. *మానవ వ్యవహారాలన్నీ మారుతూవుండగా, మనుషు థ్‌ లందరి ఆలోచనలను భావాలను పునరు క్రిచె'సే భాష మార్పు చెందకుండా గి వుంటుందని వూహించడం అర్హర హిత ”మని ఆయనే అల్నాడు. * ఆంధ నిఘంటుకారు లింతకన్నా సరిదిద్దరానివారు కారనుకొంటాము, కి “చాలామంది ననాతనవ్యక్తులకు ఒక భాషను స్టిరకరించాలం టే భౌతి కంగాకాకపోతే మానసికంగానై నా ఆ భాషాభాషులందరూ చావటం (వథ మావశ్యకత అన్న [పాథమిక సూ తాన్ని [(గహించట మసాధ్యమనిపి స్తుంది. ఖః “పయోగ [పమాణం”' అన్న అతని [(గంథంనుంచి ఈ భాగమూ, మరికొన్ని కూడా (గహింపబడ్డవి.

06

(ఛాందసాం్యధ పండితులకులాగానే - సంపాదకుడు.) ఇప్పటివారిలో కొందరికి కూడా ఈ అసాధ్యత వ ర్తిస్తున్నది. అప్పుడు మార్చేవాడొక్కడూ వుండడు కాబట్టి భాష మార్పులు చెందనే చెందదు.”

భాషను శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చెశారని చెప్పదగిన బెంట్లే, జాన్సన్‌ ల వంటి విద్వాంసులే యీలాటి అభిిపాయాలను వ్య క్రీకరిసుుంటే, భాష కేవలం భావవ్యంజనసాధ నమని మాాతమె తెలిసిన అక్షర జ్ఞానవంతుల నుండి యింత కన్నా జ్ఞానవంత మైనదె మాశింపగలము? ఖాషను స్టిరీకరింప నిచ్చగించడం ( బహుళ వ్యాప్తి లోవున్నది. విశ్వాసంతో ఉద్దోషింపబడ్డది కరూడా, ఆంగ్లభాషా రచయితలలోని కొందరు త్తమ జ్రానవంతులు నమ్మి వుద్దాటించడ మేకాక యూరవుఖండంలోని విభిన్న సాహిత్యభాషలలో రచించినవారు కూడా వీరి వంటివారే వారు _- ఇలాగే అన్నారు. “వ్యక్తులు అలవాటుగా తాము వాడుతున్న పదాలయిక్క చార్మితక పరిణామాలను గురించి, వ్యాకరణ పరిణామాలను గురించీ ఏమీ ఎరుగరు. అందుచేతనే గతశతబ్దులలో భాషావిషయకమై ఉత్పన్నసమర్దఎయం కాకపోయినా వ్యాఖ్యాన మొకటివున్నది..

“ఇతోధికంగా వున్న భాషల శీణదనశకు అచంచల నిదర్శనలుగా వారు సమకూర్చుతున్న దురుదాహరణలను, వారి హెచ్చరికలనూ, వాటిని గురించి [పజలు పదర్శించిన సిర క్ష్యభావాన్ని చూచిన వారికి గతకాలవుటనుభవాలు అర్జవంతమగు సూచనలిసాయి. పూర్వ పూర్వ కాలాలలో తమలాగా తెలివి తక్కువగా భావించిన [పముఖ వ్యక్తుల అభిిపాయాలతో తాముగా వరచితు లై తే అర్వాచీనులకు వృథాకాలహరణం తప్పుతుంది.”

భాషను పునీతం చెయదలచె వారికి మహాసమర్హుడైన (పతినిధి స్విప్ట్‌ : 1710 నాటి (నెం. 230 గల) “టాట్టర్‌* సంచికలో “ఇంగ్లిషు భాషలోని నిరంతర్మభసష్టత ల నతడు నిందించాడు: “కాన్ట్‌ మాబ్‌” మొదలైన కత్తి రింపు మాటలను “షామ్‌, బ్యాంటర్‌ , బుర్ర" మొదలైన విరుద్రపదాలను గురించి నిష్టార పడ్డాడు; కాని తరువాత తన (పయత్నాలు విఫలమైనవని అంగీకరిం చాడు. “కొంతకాలంగా మాబ్‌, బ్యాన్షర్‌ "ల అభివృద్దిని నిరోధించడానికి (| నేను చేయదగినదంతా చేశాను. కాని నాకు సహాయం చేసామన్నవారు మోస గించారు: వారి సంఖ్యాబలానిక తలవొగ్గాను..

ఆ విధంగానే ఆంగృభాషను పరిష్కరించి స్థిరీక రించడానికి వక పరి షత్తును స్రాపించవలెనన్న ఆతని సంకల్పం పనికిమాలినదని నిరూపితమైంది. వార్చర్టని ; జాన్సన్‌లు దాన్ని వ్యతిరకించారు. స్విఫ్ట్‌ సంకల్పం భాషాసాధారణ

౮07 స్వభావజ్ఞాసంలాగాలేదని, ఇతర భాషల చరితనుగురించిన సరియైన జ్ఞాన మతనికి లేదనీ, ఆ వూహలలోని అర్ధరాహిత్యాన్ని గహించిన నిఘంటకారుడు వర్షించాడు .

“బహుశా భాషాస్వభావాన్ని గురించి కొంచెం గూడా అప్పటికి తలియని స్టితిలోవున్న పూర్యమహాపురుషులు భాషను (క మబద్ధం చేయడమనే భావనలోని హేత్యభాసాన్ని [గహించలేకపోయారం టే ఆశ్చర్యకరం కాదు; ఫలితంగా అట్టి (పతినిధి సంస్థల ఉపయోగితలోని విశ్వాసం దేశవ్యాప్తం కావలసి వచ్చింది. | ఫెంచిపరిషత్తు కేవల [పభుత్వ పరిరక్షణలో వుండికూడా | ఫెంచి భాషను స్థిరీక రించటంలో విఫలమైంది. ఆ సంస్థ స్టాపింపబడిన తరువాత శతాబంలో యింకా మారింది. ౫ పరిషత్తుల [పయోజక త్వపు భావాలముద నమ్మకం చచ్చి పోతూవుంది: అలాంటి సంస్థలు భాషాస్వభావపరిజ్ఞానం వృద్దచెందుతున్నందున (పజాభిరుచిని పొందజాలవనిపిస్తున్నది.

ఒక భాష మారకుండా ఆపడానికి ఆ భాషాభాషి సమాజమంతటికి “సరిగా” మాట్లాడమని, [వ్రాయమని జా్యాగ త్తగా నచ్చచెప్పట మొక్క_ టే అత్యంత (పప్రయోజనక రపద్ధతి; అంతేగాని, [పభుత్వ శాసనాలు, పరిషత్తుల అంక్షలు, విశ్వవిద్యాలయ నిబంధనలు, కాకపోతే నిఘంటువులు, వ్యాకర ణాలూ అందుకుపనికిరావు. మహారచయితల [(గంథాలెప్పుడూ మర్యాదావంతంగా వుండి, ఎప్పుడూ అధిక సంఖ్యాకజనంచెత చదువబడి పరిశీలింపబడుతూవుండి, ఆ [గంథాలలోని శబ్రజాలం, భావనలూ వ్యావహారికభాష తో ఏకీభవించి సజీ వంగా శ క్రిమంతంగా వున్నట్రయితే, సాహిత్యం జాతీయభాషమీద తన సాంప్రదాయిక (పభావాన్ని తప్పకుండా (పసరిస్తుంది. నిర్భంధ విద్యావిధానం

వుండి, వుపాధ్యాయులు పదాల వుచ్చార ణోపయోగాల విషయంలో జాగరూ క్ష కులై వుండి, [(గంథాలు తమనాటిభాషలో (వాయబడుతూవుండి, పిల్లలకు చదువు . మీద అభిరుచి కల్పించబడివుంటే, ఆలావున్నదేశంలో, బహుశా, థాషాపరి | ణామం వీలైనంత తక్కువగా వుంటుంది. కాని యిప్పట్లో నూటికి తొంభై ౮ యిద్ధరకు పయిగా తెలుగువారు సంతక మైనా చేయలరన్న యదార్థాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొన్న దుర దృష్టు డవడూ నవ్యాంధ సాహిత్య పరిషత్తుగాని విశ్వవిద్యా లయంగాని, పాఠ్యగంథనిర్హాయకసంఘంగాని తెలుగుభాషను స్థిరకరించ

గలమని పందెంకాచినప్పుడు విశ్వసించలెడు.

• నవ్యాం్యధసాహిత్యపరిషత్తువారు చారి అడుగుజాడలనే అనుసరిస్తారా?

కష (గ

0్ర తెలుగు భాష తొమ్మిది వందల సంవత్సరాల పూర్వమే స్థిరక రింపబడ్డ దన, అప్పటినుంచీ మారలేదనీ, సులభంగా నమ్మే వారెవ్వడు? పబ్టిక్‌ పరీక్షల నుంచి తెలుగు విద్యార్థులను పరిక్షించడానికి |గాంథీక కవిత్వంలోని పదపదా నికీ పచురింపబడుతున్న టికలను గురించి, (గాంభికాంధభాషను” అర్ధం చేసుకోలేని తెలుగు పట్టభ్మదుడి అశ క్తతను గురించి, మనమేమని భావించాలి? తెలుగుభాష తొమ్మిది శతాబ్దాల సుదిర్శ కాలానికి మునుపే “స్థిరపడి” వున్న ( ట్రయితే, సాహిత్యక భాషాశాస్త్ర వై షయిక బహిరంగచర్చులలో ఆ “సిరభాష”ను తెలుగుపండితులందుకు పరిహరిస్తున్నారు? ఇది తెలుగు మారిందని నిష్కర్షగా నిరూపిస్తున్నది; కాని ఆదర్శపురుషంమన్యులకొక నమస్కారం ఎ ఆ పండితుడు తన భాషనే తనది కొదంటున్నాడు; తాను గణనీయులలో వకడు కాగలందులకై , [గాంథిక వీరస్వర్గంలో తనకు | పవశానుమతి లభించగలందు లక్షై అతడు ఎప్పుడూ (జయ్మపదంగా చేయలేకపోయినా) “ప్రామాణిక” | కావ్యాలలోని పురాతనభాషను [పత్యుత్పత్తి చేయ (ప్రయత్నిస్తున్నాడు. ఈ వాక్యమే [గాంధికభాష తెలుగు తొమ్మిది వందల సంవత్సరాల[కిత మే స్థిరపడిందన్న పండిత పవచనానికి భాష్యం చెబుతుంది. నవ్యాం ధసాహిత్య పరిషన్నాయకులు, “వదివేలమంది తెలుగు పౌరులూో ఆ వాద సామంజస్యానికి సాక్షుమిచ్చినా, అది అర్హరహితం, అబద్దం కాకపోదు: యదార్ధాలు దాన్ని ఆ పమాణీకరిసాయి; భాష అంటే ఏమిటో తెలిసినవా డెప్తుడూ ఎన్నటికీ దాన్ని నమ్మలేడు. ఏమైనా “సంపదాయాదర్శం” యదార్డ మాతృభాషను "ఘోరంగా నిర్ణక్ష్యం చేయడానికి దారితీసింది; సమావానికి జ్ఞానసంపాదనసాధనాలను, సాహిత్యాభిరుచిని 'పెంపొందించుకున్తే మార్గాలు లేకుండా చేసింది. వంగభాషను గురించి చక్కని కరప్మతం [ప్రచురించిన బాబూ ళశ్యామచరణ గంగూలి “ఒక కులాని కే జ్ఞానాన్ని పరిమితం చేయుటయే లక్ష్యమైతే, వ్యవహృత భాషకన్నా లిభితభాష విపరీతంగా వరువడనివ్వటం కంటె తెలివిగల వుపాయం వుండ ో జాలదు అలాటి కుయు క్రి పాపపరిపక్యంగానే వుంటుంది” వాల్టర్‌ ర్యాలీ శైలిని గురించిన వ్యాసంలో దీనికర్జ మేమిటో మనసుకు హత్తుకొనేలాగా విశదీక సై రించాడు. “పరిణామమధ్యంలో స్థిరత్వం, ఏకత్వంలోనే అస్థిరత _ ఇదే భాషకు సరైన అంచనా. పాండితిని ఒక బృహద్నాశయంగా, సభ్యతకు కాశ్వతనివాస స్థానంగా పరిణమింపజయ (ప్రయత్నించటాన్ని బట్టి, లేక, మధ్యాద్గామిస్వభా వాన్ని తమకు ఆపాదింపజేసుకొని పరిణామశిఖరాల పై విహరించ టాన్నిబట్టి రచయితలు “సాం్యపదాయిక ర పులు, భావకవులు” అని విభబింపబడుతున్నారు.

00

భావకవులు వ్య క్తివాదులు, స్వత౦తులు; వారి ఉద్వెగమయమం[తోచ్చాటన ధోరణులకు సురక్షితానురూపతలుగల మహానగరాలుదృవించి సనీరవతను పోగొట్టలివమోగాని వారి కంఠ స్వరానికి ఆక ర్థింపబడి నక్షతగోళాలు తమ కక్ష్యలనుంచి దూసుకొనివచ్చి భయంకరదృృళ్యాలను కల్పించగలవు. జ్వల ) దాత్మనుంచి బహిర్గమించిన వెలుగులో వారికి, సంఘం న్యాయం పనికిమాలిన గంధర్వ నగరాలుగా భాసిస్తాయి. ఆత్మవ్య క్రీీరణ సాధనకై చేసే [పయత్నాలలో వారు దూరంగా వుండి తమ జీవితాలను యమయాతనలు "పెటారు. భాష యిచ్చే సర్వసాధనాలను, సర్వవిధానాలనూ వారు రంథితో స్వాధినం చేసుకొంటారు; ఈ వక్క_్లక్ష్యసాధనకై రూపొందిస్తారు నూతన శాస్తా9లలోని పదభండారాన్ని వారు దోచుకుంటారు - లేదా విచ్చిత్మభష్ట భాషలను సృష్టిస్తారు. భాషలో అట్టి పదాలు సరిపడకపోయినా, తమ వాగ్యంతానికి సరిపడగలందులకై , వారు (పాతబడ్డ మాటలను అలంకరిసారు; లేకపోతే నిర్ణక్ష్యంగా కొత్తవాటిని కలిపికొట్తారు. సామాన్యావసరాలకు సరిపడిన తమదేశపు నుడికారాలను అవగతం చేసుకోక, వాటిని అన్ని దశలలోను వేటాడి స్వకీయాభిరుచికి తగినట్లుగా రూపాంతరీకరిసారు. సులభ సాధ్యంకానిదేయెనా వై య క్రికత్వం తక్కువగావుండే లక్ష్యాలవై పు మెల్లగా పురోగమించే సంపదాయవాదసమాజానికి, వృ త్తిధర్మాన భిన్నమతావలంబులై న వీరు వ్యతిరేకులు. ఆధునిక విమర్శవల్ట సం్రపదాయాదర్శమనే యీ ఉదాత తకు చాలీ చాలని న్యాయం జరిగింది. విశ్యవ్యా ప నాగరకతకు సాహిత్యాన్ని మకుటాయమానచిహ్నం౦గా తీర్చిదిద్దటం సర్వకాలాలలోను ఉ త్తములుగా ఎన్నికై నవారిన ఎక్మతపరిచి వక మహోజ్వలసభగా నిర్మించి గౌరవించటం, [ప్రశ్న నియంకాని వక అవ్యాహత మర్యాదకు తలవొగటం (క మబద్ధత, తర్క బద్ధతలకైన మానప జాతి చెసిన వేర్వేరు [ప్రయత్నాలను కలిసికట్టుగా వక్క (తాటిపై నడిపి భిన్నభాషల గందరగోళాన్ని వినష్టంచేయటం _ ఇవన్నీ నిశ్చ , యంగా (శ మయోగ్యమైన త్యాగయోగ్యమైన లక్ష్యాలే,. సం్రపదాయవ్యతిరెకుల స్వయంవ్యంజకత్వం చాలామంది స్తుతిపాఠకులను సంపాదించుకొన్నది కాని, నవ్యక విత్వోద్యమపుపండితులు తమ దెశభ కిని, చిన్ననాటి మాతృభాషను, [పాచీనులతో పొరసతృ్వసమభాగులం కావాలని, విద్యకు విశ్వాధికారులై నవారితో కలిసి మెలిసి జీవించాలనీ, వదలుకొన్నప్పటికంచె ఇప్పుడు గమ్యానికి యింకా దూరంగావున్న ఈ యితరకార్యంకోసమై బహిర్గమించిన ఆత్మధిక్కారాన్ని ఎవరు సగర్వంగా చెప్పుకొన్నారు? సిసిరోకుటుంబంలోను, వర్షిల్‌ ధార్మిక బృందంలోను లెక్కకువ స్తే చాలునని, పండితులు, వ్యాక ర్తలు, చమత్కారులు,

100 కవులు తమ ఏిజ్ఞానజ్యోతిని, కష్టారితమైన స్వియవిజయఫలితాలను మృత భాషా ముఖవస్త్రంలో కప్పిపుచ్చి తృ ప్రిపడ్డారు. విధికృతంగా పతనంకాదగిన ఉదా త్త భాంతి అది. భాషలోని బహుముఖీన మేధావంకతులు వారి ఊహా [ప్రపంచపు ఏకరూపతకు వ్యతి రేకంగా గర్జించారు. కాలం పరిపక్వమైనప్పుడు తమకుతామై దేవత్వాన్నిపొంది పరివార దెవతాకోటిలో స్థానం సంపాదించినవా రె, స్వప్న జగత్తులోని ఆనిర్మిత నగరాలలో నివసించవలసివున్న వారే, విస్టవ కారుల నాయకులవై పుకు చెల్హాచెదరుగా చెరుకున్నారు. ఆ మహాస్వపష్నదర్శకుల సమాధిమీది చరమళశ్ష్ఞాకం వ్యంగ్యశాసనంగా వుండి “సం: పదాయ' కవి అనగా “చనిపోయిన భావకవి" అని నిర్వచిస్తున్న ది.” వాస్తవానికి భావకపులు సరియైనవారు: సంషదాయాదర్శంలోవున్న స్వచ్చత పక్షవాతం మరణం అనేవాటిలోని స్వచ్చతవంటిది. పదాల వుపయో గాన్ని గురించిన సర్వజనాంగీకారం భావవ్య క్షీకృతిని సులభం చేస్తుంది. అయితే భాష భావబంధనంలో విపరితంగా చిక్కుకపోతే, వ్య క్రీకరించడానికి ఏమీ మిగలదు. సం పదాయపద్ధ తియొక్క అఆడుగుజాడలలోనే భావహూన్యత పయనిస్తుంది. సుదిర్హ పతనావస్థద్వారా _పతిబింబ్య్మపాయ మైన మహిమలచేత భావశూన్యత అంతటా దాస్యమే చెస్తుంది. నిర్నిరోధమెై అపూర్వువ్య క్రిగతాను భవంకూడా పాతచ్శటంలో బిగించబడినందున వెలవెలబోతుంది. తన సర్య స్వాన్నీ బై బిలులోనో, "షిక్సి యర్‌ రచనలలోనో, మహాభారతంలోనో దర్శించాలని ఉద్దోషించెవ్య క్కి, అలాచేయకపోవడమేె మంచిదనుకున్నా డు. అట్టి వాడు తనస్ఫృష్టిక ర్త కొక (పతిబింబం, ఒకఛాయ; సృష్టికర్త కతడొార విమూఢదూషణ ప్యతికా [పాయుడు. పునరు క్రి దోషానికతడు మొదటినుంచీ కట్టుబడి వుండనివాడు. “ఎంత నేర్చరియెనా వకసారి చూచిన వస్తువును మరో సారి చూడలేని ఒకసారి జరిగిన పని మరి పునరావృతంకాని ఈ పరిభాంత విశ్వంలో, భాష వక్క-టే స్థిరత్వానికి, చరమస్థితికి పనికివచ్చేదని భావించటమే సాంపదాయికతావాదులలోని దోషం.” తన్ను ఆ విధంగా బంధితురాలిని చేయదలచిన వారి మీద [పకృతి పగదీర్చుకొంటుంది; వారి యదార్థాలు ఆభాసలుగా పతనం ఒందుతాయి; వారు (పకృతికోసం నిర్మించిన హిమభవనాల లోనే వారి భావోద్వేగం చసుంది. శాశ్వత త్యంకొరకు వారుచేసే గవేషణలోనే వారు ఆయదార్జులు, అర్ధశూన్యులు, నియమబద్దులు, సాధారణీకరణ | పియులు, | నిర్ణవకంకాళ పోషకులూ ఆవుకారు; వారి కళ శాస్త్రంగా మార్చబడుతుంది; వారిభాష శాస్ర్రీయపద జొాలంగా మారుతుంది; నిర్వికారతయ వారి ఆదర్శం, అది మృత్యుదెవత హసాలలోన వారికి లభిస్తుంది. పదాలు జీవించాలంటే అవి

101 మారాలి. మరి పకపదం వకసెరి స్థిరీకరింపబడితే కళ్శాపయోజనాలకు పనికి రాకుండా పోతుంది. సాంప్రదాయక రచనా పద్దతి ఏలక్ష్యం వె పుకు మొగ్గు తుందో దానితో పరిచయం సంపాదించ దలచినవారు శాస్త్రీయ పదజాలంలోనే ఆ లక్ష్యాన్ని వెదక వలసి వుంటుంది, శాస్త్రంలో పదాలు స్టీరీకరింపబడి చచ్చి పడివున్నాయి. అది వక రంగూ వాసనాలేని ఎండబారిన వి త్తనాలపోగు-నామ వాచకాలనే మోడుబారినతోట. దానితో (పతి వక్క సంజ్ఞా ఏదో వక లక్ష్యం తోనో భావంతోనో పలుపుతో కట్టబడ్డ్గవె. ఎండిపోయిన పుల్ణలకు లాటిన్‌ (లేక సంస్కృతపు) భాషలో చీట్రుకట్టటంతో సతమతమవుతున్న (శామికుడి (పళశాంతిని చెరుస్తూ ఆ తోటలో గాలి ఏచదు: సూర్యుడు (పకాశిం చడు,. /

[02౯ (ప్రజా సాహి త్యం (1) అధునాతన నాగరక తజివితంయొక్క_ అత్యంతవిస్పష్టలక్షణం పుస్తకాల నుపయోగించటం, పెద్దా, చిన్నా-అన్ని తరగతుల వ్యక్తులూ ఎలా చదవాలో, ఎలా చదువును [| పమించాలో తెలిసినవాళ్ళు; వారికి చదువును | పేమించడానికి కొల్పలుగా పుస్తకాలున్నాయి. మాతృభాషా పఠనలేఖనా లిప్పుడు వక కులం లేక వృత్తివారికి చెందిన “రహస్య” కళలు గావు; పండితులు గుత్తకు పుచ్చుకున్న మహోదాత్ర (ప్రజ్ఞలు కావు. పస్తుత సమాజ స్థితిలో భాషలాగానే - అవికూడా వదలుకోరానివి, ఇప్పుడు (పతిరోజూ [ప్రజల సామాన్యభాషలో [(వాయబడిన [పజారచనల సముచ్చయాలు ముదణాలయాలనుంచి వెలుపడు తున్నాయి. (పపంచ సాహిత్యాలలో ని కాణాచి అంతా, అన్ని దేశాలలో అన్ని కాలాలలోని [ప్రజలూ సేకరించిన ఏజ్ఞాన సర్వస్వం, యిప్పుడు పొలంలోని రైతుకు అందుబాటులో వున్నాయి. అతడు కావాలనుకొంటే అవి అతడివే. తిండిలాగానే వార్తాష తికకూడా జీవితావసర పదార్దమే. పోస్టు జవాను దగ్గర అందరికీ వుత్తరాలున్నాయి. ఇంగ్లండు, (ఫాంసు. జర్మన్‌, అ మెరికాలలోని సామాజికజీవితం యిలా వున్నది. మనకు _పేమాస్పదమైన తెలుగుదేశంలోని జీవితానికెంత విరుద్దం: మనలో పదింట తొమ్మండుగురు సంతకం చేయలేకపోయినా, తెలుగు వాళ్ళం మనం నిస్సందేహంగా “చదువుకున్న” [(పజలమే. భగవత్కటాక్షంవల్ద మన భావాలను మన చుట్టుపక్కల వున్నవారికి పంపుకోగలం. రోడ్డూ, కాలువలూ, ర౮చళ్శూ [ప్రయాణాలను సులభతరం చెన్తున్నవి. పండితుల అప భంశభాషలో మన పుస్తకాలలో ఏమేమి [వాయబడ్డదో, మన విద్వాంసులు మన సాధారణ భాషలో వివరిస్తున్నారు. పాత బడ్డ [గాంథికాంధ సాహిత్యపుభాషలో తప్పించి (పజాసామాన్నానికి విద్యాబోధన చేయగోరటం దేశ దోహ బుద్ధిగా, సంప దాయ వ్యతిరేకతగా మన నాయకులు తృణీకరిస్తున్నారు. (పత్యేక వర్గము యొక్క స్వంత ఆస్తియెన చతు ర్వేదాలను వినకూడదని (పతి షెధింపబడ్డ. తక్కువ తరగతుల స్త్ర పురుషుల మీదగల | పెమానురాగాలతో వ్యాసుడు [(పకటించిన పవిత |గంథమూ, పంచమవేదమూ అయిన [గంథంలోని పవ్మ్శిత

103

భాషను, ఇత్వాకుల బారసాలకు మునుపే ఆంధ జాతి మెధాళకి సాధించిన పర మపరిపక్వద శకు చిహ్నమైన సంస్కృత మహాభార తంయొక్క_ ఆంధాను వాదాన్ని, తరువాతికాలంలో వచ్చిన కొన్ని (మికు ఇష్ట మెలే-చాలా-అనండి) [పతిబింబ్యృపాయరచనలనూ మనపం౦డిరులు అసాధారణగర్వ్యంతో , గౌరవంతో, ని ర్రశిస్తున్నారు. అయితే [ప్రపంచం మన విశ్వవిద్యాలయాలకూ, పరిషత్తులకూ అందనంత వేగంతో పర్మిభమిస్తున్నది. తెలుగు [పజలు, సోదర [(పజలవలెనె, తమ దేశాన్ని తాము పాలించుకోడానికి యోగ్యతను త్వరలో సంపాదించుకో వలసివున్నది. కనీసం ఓటుకాగితాలమీద వున్న పేర్లను చదవటమైనా వారు నెర్చుకోపలసి వున్నది. ఓటింగు నిబందనలు పవ్మితభాషలో [వాయబడినా, అవి అపవి్శతమెన జవద్భాషలోనే నోటిమాటలతో వివరింపబడవలసి వున్నవి.

తమకు సం్యకమించవలసినవాటికి తెలుగు |పజలు ఎంతకాలం దూరంగా వుంచబడతారు? తనకుగాని ఇతరులకుగాని హానిలేకుండా ఓటుచయగలడన్న నమ్మకం గలగడానికి చాలాముందుగా నాగరకవ్య క్రి చదువుకోవలసివున్నది. నాగరకసమాజంలోని సామాన్యపౌరుడుకూడా ఏది ఏమిటో తనకు తెలుసునను కోగలగడానికీ తనకోసం [వాయబడి తనకు చెప్పబడినదానిలో కొంతకు కొంతైనా [గహించగలగడానికి, అన్నిరకాల (పయోజనకర విజ్ఞానమున్ను సులభంగా, క్షుపపరిమాణంలో పాఠ్య గంథాలద్వారా, [పజాసాహిత్యంద్వారా పంచి పెట్టబడుతున్నది.

క ళాశాలల్లోను, పరిషత్తులలోను వున్న పండితులు-మాకు తెలుసు. తమలో తాము సాహిత్యం, లలితకళలు, కవిత్వం గద్యం మొదలై న పారిభాషిక పదాలకు సంబంధించిన సాధారణధర్మాలపె యధెచ్చగా వాదోపవాదాలు

, చేస్తూ తాము _భమలో వుండి యితరులను _భమపెట్టుతున్నారు. నిర్దితకాలంలో | నిర్ధత [పజలభావాల వ్య క్రకరణ మె-అదిన్నీ ఆదేశ [పజలలో వ్యాపించిన లౌకిక భాషలో వ్య క్రీకరింపబడినప్పుడే _ ఆ దేశ (పజాసాహిత్య మవుకుందని వారు గు రించనంతకాలం, వారు చెప్పే “తెలుగు”, “తెలుగుసాహిత్యం”, “ఆంధ [పజాసాహిత్యం” అన్నవాటి మంచి చెడ్డలను గురించి చర్చించడానికి మాకూ వారికీ సమానంగా వున్న చర్చనీయాంశాలు లేవు.

వారు పేర్కొన్న ఆంధ సాహిత్య వృతాంతంలో, తెలుగుదనాన్ని, తెలుగు వారి బీవితాదర్శాలను మనకు పరిచితాలు కావించి, యింగ్రష్ముగంథాల వంటి తెలుగు [గంథం ఏది వున్నదో మొట్టమొదట తెలుసుకోవాలని మాకు కుతూహలంగా వున్నది. గత నూరేళ్ళలో ఉన్న తపాఠశాలల్లోను, కళాశాల ల్లోను; పఠసీయాలుగా నిర్ణయింపబడిన [గంథాలలో, ఇంగ్రషుపిల్పల “రాబిన్సన్‌

104

[కూసో, గలివర్స్‌ (టావెల్చ్‌, టాం[ బౌన్స్‌ స్కూల్‌ డేస్‌, బై బిల్‌, పిల్‌ |గిమ్స్‌ (పో గెస్‌” అలాగా “పజాసాహిత్యం” అని పిలువదగ్గ తెలుగు పుస్తకం ఏది వున్నది? "

తెలుగువారు తమంతటతాము చదువుకోడానికి ఉత్సాహపడే, [ప్రయోజన కరమని భావించె ఆంధమహాకావ్యాలేవి? తెలుగు భారతం దేవాలయాల్లోనూ, దుకాణాలదగ్గరా కంఠోపాఠం ఒయబడుతున్నదని మాకు చెప్పకండి. దానిని ఒక పండితుడు చదువుతుంటే, మరొకడు నేటి ఉవద్భాషలో వివరిస్తున్నా డని ( మాకు తెలుసు. ఆది వేరే విషయం. ఇలాంటిది [పజాసాహిత్యంకాదు. బొబ్బిలి యుద్దం కథ చె ప్పెవాడిచుట్టూ [బహ్మాండమైన గుంపులు చేరటం, మీరు చూడటంలేదా? ఆ కథకుడు నిరక్షరాస్యుడు; అతడి (పేక్షకులున్నూ నిరక్ష రాస్యులు; ఈ [గామ వినోదానికి దూరంగా నిలబడి ఆనందిస్తున్న పండితుడు కూడా వకడుండవచ్చు. అది నిజమైన [పజాసాహిత్యం,. సంస్కృతం జీవద్భాషగా వున్నప్పుడు చదువురాని భటాజులచేత అదేవిధంగా వాల్మీకి సంస్కృత రామాయణం చదవబడ్డది.

4 'యుగ్జింగ్రా సాగా*లో 'స్మిత్స్‌ ఆఫ్‌ సాంగ్‌" అని పిలువబడ్డ భటాజులు చర్మితకందిన మొట్ట మొదటి విద్యావంతులై న ఆంగ్రయులు. వారు హార్పుమీద పాడుతూ, వీరగీతాలాలపిస్తూ, సురాది పానీయాలను సేవిస్తూ తమ వృత్తిలో ఘనమైన పారితోషికాలు పొందినవారు. విడ్‌సిత్‌లోని కథకుడు స్వకియ కళాసాధనలో అభిరుచిగల అచ్చమైన బట్టు. రాజసభలోని భట్టు స్వయంగా (వాసిన పద్యాలను స్వయంగా “పకటించుకొన్నాడు.” పీరులు యుద్ధరంగానికి ఉరకలు పరుగులూ దిసే సమయంలో ఆటవికులూదిన బాకాల లోని ఉచ్చాటన గీతాలకు కొమ్ము గొట్టాల సంగీతము. తరువాతికాలపు సెనిక దళాల వాద్యసంగీతము (కమబద్ధ వారసులు; నేటి నావికుల “ఉచ్చాటన గేయాలు” భూతాలతో యుద్దాలు చెస్తున్నప్పటి నావికుల పాటల స్థానంలోనో, లేక ఒంటరి సము] దాలలో జడ పాయు వ్మి శాంతి పుచ్చుకొంటున్న నావికుల పాటల స్థానంలోనో నిలిచి పోయినవి.” * (కీస్తుకు పూర్యుకాలంలో బేవుల్స్‌ క ల్పితగాథ, చరిత, లేక ఇతిహాసం ఆలాటిది.

కీసుశకం నాటి ఆంగ [పజల తొట్టతొలి [పజాకావ్యం వక నిరక్ష రాస్యుడైన నీచెన పసులకాపరి కాడ్‌ మన్‌ ర. ఆపాదింపబ డ్డది. తన రాజ్యంలో [పచారంలోవున్న మాండలికంలో ఆల్‌ (ఫెడ్‌ రాజు చాలా పుస్తకాలు రచించాడు.

స్‌ “కెంటిడ్డ్‌ హిస్టరి ఆఫ్‌ ఇంగ్లీష్‌ లిటరేచర్‌” నుండి. న్‌

105 “తన [పజలు తమ స్వంతభాషలొ భగవదాదెశాన్ని చదుపుకోగలగడాని 3 ౫” ఆయన తన కాసనాలను సాధారణ భాషలో [పక టించాడు. ఆర్‌ (ఫెడ్‌ “సభ వార"కు ఆంగ్లభాషలో (వాసీన అనువాద గంథం పదవ శతాబ్దపు (పజా సాహిత్యానికి (పతినిధి. ఇంకా అనేక పదాలను, ఇతర పద్య్మగంథాలను ఆయన (వాకాడు, సందియుగపు తొలిరోజుల ఇంగ్లీషులో ఆర్మ్యులం. లేమన్‌ (వాసిన | బర్చ్‌, ద ఓల్‌ అండ్‌ నై టింగల్‌ , ఆ౦్మకైన లిన అన్నవి వున్నాయి. వాటిలో చివరది స్రీలకై వుద్దేశింపబడ్డ ది. “పజావినోదార్థం" ఆర్హరు పిట్టకధలకు అక్షరాకారం యివ్వబడ్డది. మతాథధికారాన్ని ధెర్యంగా (పతిఘటించి వై క్రిఫ్‌ “భగవంతుడి మాటలను (పజల సామాన్య భాషలో రచించడానికి కఠిన శమల కోర్చి (కీ, శ, 1362 (పాంతాలకు “సాధారణంగా వ్యవహరింపబడుతున్న ఇంగ్లీషు భాషలోనికి యావత్తు బైబిలునూ పరివ ర్రింప గలిగాడు. బెబిలు అప్పటినుంచీ కేవలం మతాచార్యుల ఆ స్తిగాని, ఆనాటి వేళ్ళమీద లెక్కకువచ్చే కొద్దిమంది పండితుల సొమ్ముగాని కాదు. అప్పటిక ది (పజల మాతృభాషలోనికి వచ్చివేసింది. నాగలి బట్టిన (పతి పొలేరూ బె బిలు చదవగలిగేటట్లు చేయాలని చాలామంది కన్న కలలు చక్కగా నెరవేరగల స్టితికూడా వచ్చింది.”

ఆ కాలంలో ఇంగ్లండులో వున్న [పజాసమూహమంతా అక్షరాస్యులు కారన్నమాట నిజం. ఇంకా వై క్రిఫ్‌ (వాసిన బై బిలును ఇంగ్లండులో ని (పతి పురుషుడూ, పతిస్త్రీ చదివారని మేము చెప్పటమూ లేదు. ముదణయం్యతం ఆవిష్కరించబడటానికిముండు పుస్తకాలు చాలా తక్కువ సంఖ్యలో పుం డేవి, దర చాలా అధికంగా వుండేది. అప్పట్లో వక బెబిలు (పతి ఖరీదు అయిదు వందల రూపాయలకు మించివుండెది. ఇతర (ప్రజా సాహిత్య [గంథలలాగానె

1 బె బిలుకూడా [పజలకు చదివి వినిపించబ డేది: “తరుచుగా ]పజా సమూహాలను ఒక్క-చోటికి సమీకరించి వకరు చదివి అందరికీ వినిపించేవారు” అదేవిధంగా సమావిష్షులెన ఉన్నతవర్గాల స్రీ? పురుషులకు బహిరంగ గృహాలలో సమావేశ మైన (పజలకూ ఛాసరుకథలు చదివి వినిపించబ డేవి. తననాటి [పజాకవులందరి లాగానే ఛాసరుకూడా వా స్తవానికి, తన కావ్యాన్ని అందరూ “అప్పగించాలని” వుద్దేశించాడు. మనమిప్పుడు ముదణాలయంనుంచి వెలువడగానే, |పజలు చదవగానే వక పుస్తకం “పచురించబడిం 'దని అంటున్నాము. కాసి భాసరు కాలంలో పఠనంవల్లక న్నా “అప్పగింత "వల్లన “పచురణ' అన్న అర్ధం వచ్చెసింది. “ ఈలాటిది (ప్రజలు నిరక్షరాస్యులైనా అజ్ఞానులుగాని కాలంఠలో సంభావింపబడుకున్నది. '

106 ఆచార్య లౌన్స్‌బరీ “స్టడీస్‌ ఇన్‌ ఛాసర్‌”ో అనే తన [గంథంలో ఛాసరు ్క భాషనుగురించి (పస్రావిసూ, ఆది, “అమలిన ఆంగ్లభాషకు నిధి” అంటాడు. “ఛాసరు వాస్తవానికి తన కాలప్ప ఆంగ్రభాషలో _ కదు ఆంగృభాషలోనే ఎ [వాళాడని చెప్పవలసిన ఆవశ్యకత వుండనేరాదు. తన తరువాతి వారంలో ఏ ఒక్క_డికీ కలుగన ట్రై భాషను నిర్మించటం-పునర్ని ర్మించటం-అనే వూహ అతని పు రెలో పుట్టలేదు. [పతిభావంతుల కీమార్గం తొక్కటం ఏ కాలం లోనూ సరిపడదు. కాని, వీ భాషలోనై నా పాఠకులు అల్ప్బాల్పసంఖ్యతో వున్నప్పుడు, విదేశ భాషాజ్ఞానం ఇంకా చాలా తక్కువమందికి పరిమితంగా వున్నప్పుడు, నిఘంటువులు లేనప్పుడు, తన [(గంథాలు చదవబడకుండా చేసు కొనేందుకు రచయిత కని పెట్టదగిన ఉ త్తమ సాధనం అధికసంఖ్యలో అపరిచిత శద్దాలను పయోగించటం వక్క టి. మనలాగా ఛాసరుకూడా ఈ సత్యాన్ని బాగా ఎఆజీగిన వాడే. అందుకు సందేహించవలసిన అవసరమే లేదు. ఆతడు కావాలను కొన్నా అనేక విదేశ శబ్దాల పయోగించగలిగి వుండేవాడు కాడు; [పయోగించ గలిగినా అలాచేసి వుండేవాడూ కాదు. అందరు రచయితల లాగానే అతని రచనలోని (పథ మోద్దేశ్యం చదవబడాలనే. ఆతడూహించ గలిగింది (ప్రతి ఒక్కడూ [గహించ గలిగిన భాషలో [వాయటమే. ఆ మార్గాన్ని అతడు తప్పకుండా అనుసరించాడు. తన జీవితకాలంలో తాను [ప్రజాకవి అయినాడు, ఈ సత్యమే భాషపై అతడు (పసరించిన [(పభావానికి హేతువు. అతడు తనక్తు బాగా పరిచితమైన తూర్పు మిడ్డాండ్‌ మాండలికంలో రచించాడు. అది ఆతని మాతృభాష, అది ఆంగ్ల సాహిత్యభాషగా పరిణమించింది. ఇంకో విధంగానై తే నశించిపోవలసిన చాలా పదాలను ఆతని కావ్యానికున్న విపరీత (పచారం కాపొడింది. ఆతని |పభావం అధికారిక పరిజ్ఞానమున్న పతి [గంథక రయొక్క [పభావానికి ఏ విధంగానూ విరుద్దం కానిది. కేవలం అతడు కాలంకంపె ముందు నడిచి నందున ఆ [పభావం మరింత అధికంగా వున్నది.” (2 వ సంపుటం) కాక్‌ స్టన్‌ ఇంగ్లండులో ముుదణకళను [పవేశ పెట్టినప్పుడు తన కాలంలోని విద్యావంతుల వాడుకలోవున్న ఛాసరు శైలిని, పాకాన్నీ వుద్దేశ్య పూర్వకంగా అనుసరించాడు. ౩లి _ ఫెంచిపద్ద తిలోవున్నా నుడికారం పూరిగా ఇంగ్రీమ వారిది. అతడి స్నెహితులు కొందరు వాడుక చేయమని [ పేరేపించిన పాత ఇంగ్లీషు మాటలు *ోఅతడు స్వయంగా అర్ధం చెసుకోలేనంత కఠినంగా, పెద్దవిగా వున్నాయి" ఏమైతేనేమి, రెండువందల సంవత్ప్సరాలలోగానే ఛాసరు ఇంగ్లీషు, [ప్రయోగదూర మై పండితుల కే అర్థం కాకుండా పోయింది.

న 107 మిల్టన్‌ స్నేహితుడైన వాలర్‌ సహవభావంతో అంటాడు గదా:- “ఛాసరు తన తెలివిని గురించి బడాయి కొట్టవలసిందెగాని అతడి కావ్యభాగాల మహిమలు పోయినవి. కాలం అతగాడి అనుపమరీతిని చెరిచింది. అయితే అతడు వృథాగా జీవించలేదు.” సర్‌ ఆస్టన్‌ కాక్నే, నేటి మన ఆంధసాహిత్యపరిషన్నాయకులవలెనే పాతభాష [పయోగదూరం అయినదని, అర్హం కాజాలదనీ ఆష్నేపించిన వారిని కించపరిచి, అట్టివారు తమ “మాతృభాషే” తెలియనివారని పరిగణించి నపుడు, అతడంటాడు గదా :- *మన [పాచీనమహాపురుషుడు ఛాసరును కొందరు తృణీకరిస్తాంందుకు? అత డనాగరకంగా (వాసాడు కాబట్టి, అని వారంటారు. కాని (అజ్ఞానులారాా మిమ్ము మీరు నిందించుకోండి. ఎందుకంటే ఇప్పట్లో మీరు మీ మాతృభాష నెరుగరు.” పూర్వమాండలిక భాషాజ్ఞానం తనకు లేనందున, తనశైలిని ఛాసరు ధోరణులలో తయారించ [ప్రయత్నించినప్పుడు భాసరు కూడా బెన్‌ జాన్సన్‌ చెప్పినట్లు “పూర్వుల ననుసరించటంవల్ల అతడు భాషనే [వాయలిదు” అనదగి నంత మడ్డిగా [వాళాడు. అతడు ఛాసరునుంచి పదాలనేకాక వ్యాకరణాన్ని కూడా నిర్నిబంధంగా, సంకరంగా సం్యగహించాడు. ఫలితంగా అతడి రచన క్సష్టమై పోయింది. *అందుకు హేతువు అతడిపదాలు [ప్రయోగదూరాలు కావ డమేకాదు _ అవి ఎప్పుడూ [ప్రయోగింపబడక పోవడమే. అవి అత్యంత కృతిమ పదాలు, అందుచేతనే వాటిముఖాన నాశనం రాసి పెట్టి వున్నది. వాటి వల్ల అతడి రచనలను చదవటం కష్టమై పోయింది. అందువల్లనే వాటిని కొద్ది మంది చదివారు.” ఇలా |వాయటం కించ పరచటమే. కాని, ఎలిజబెత్‌ రాణి చేత, ఆమె దర్చారులోని కవిచేతా పొగ డ్రలందుకొన్న గౌరవభావంతో సర్వ కాలంలో ఇంగ్లీషు కవృులచే ఆదరింపబడిన "స్పెన్సర్‌ రచించిన స్ముపఖ్యాత కావ్యాన్ని 1 పస్తావించటంలో దానికి సమ స్తకావ్యయోగ్యతలున్నా అది [పజా కావ్యం కాలేదని ్మపదర్శించటమే మా లక్ష్యం. ఛాసరుభాషలాగానే వైక్సిఫ్‌భాషకూడా త్యరలో (పయోగదూరమయి పోయింది. కాంటర్బ్చరి కథలను చదివి వినిపించినపుడు అర్ధం చేసుకోలేనం దుకు |పజలు లక్ష్య పెట్టక పోయినా, “భగవద్వాక్యం' తమ తాతముత్తాతలకు అర్ధ్హమైనంతగా నయినా తమకు అర్హంకాక పోయెనే అని [ప్రజలు వ్యసనపడ్డారు, (1526 లో టిండేల్‌ బైబిలును అనువదించ పూనుకున్నాడు; కాని ఆలా చేయ డానికి మతాధికారు లతడికి అనుమతి యివ్వలేదు; ఆ రోజులలో ఒక చట ల

108 మున్నది. అది “ఎవరైతే [శుతులను తమ మాతృభాషలో చదువుతారో వారు, వారి వారసులూ తమ భూమిని, పశువులను, (పాణాలను, సామ్యగగిని కోల్పో తార "ని శాసిస్తుంది. అందువల్ల టిండేలు జర్మనీకి పోవలసివచ్చింది. తరచుగా తన |పశాంతికి భంగం కలిగినా అతడక్కడ తనపని పూ రిచెళాడు. బైబిలు

(ప్రతులను రహస్యంగా ఇంగ్లండుకు చేరవేశారు. దొరికిన [పతులన్ని కొని లండను బిషప్పు తగుల బెట్టాడు. చిట్టచివరకు టిండేలును బాధించి గొంతు పిసికి చంపారు. అతడి మృతశరీరావ్ని కాల్చి బూడిద చేశారు. అతడినేరం భగవద్వాక్యాన్ని ఆంగ్లభాషలో చెప్పటమే, అప్పట్లొ ఇంగ్లండులోనె బె బిలును జనసమ్మతం చేయదలచిన వ్యక్తులు [పాణాలు కోల్పోవలసి వున్నదనటం మనకు యిప్పుడు విరుద్దంగా కనిపిస్తుంది.

త్వరలోనే టిండలు [వాసిన బైబిల్‌ ఇంగ్రండుదెశం అంతా చదివిన ఏకైక మహా గంథమెనది, దాన్ని అన్నిరకాల [పదేశాలలో, అన్నిరకాల పరి స్థితులలొ, అన్నిరకాల (పజలూ చదివారు. విశ్వవిద్యాలయాలలో, దానికి త్యర త్వరగా ఆశయం లభించింది. వ్యాపారులు, [శామికులు, పాలెళ్ళు దాన్ని చది వారు. విద్యాపిశాలలో, దేవాలయాలలో, ఇంకా [పజల నివాస గృహాలలో ఆ [గంథ మధుర ధ్వని | శుతి సుభ గంగా వ్యాపించి, అత్యాశ్చర్యకర మైన (ప్రభా వాన్ని (పసరింపజేసింది.”

"ఆంగ్ల సాహిత్యక వచనోన్మేషం” అనే [గంథంలో జార్చి ఫిలిప్మ్‌ కాప్‌ అనే అతడు టిండేల్‌ అఆనువాదవిజయాన్ని [పకటికరించాలనుకొన్నా డు.

“టిండేల్‌ ముఖ్యంగా ఆలోచనా పరుడిలాగా భాష నుపయోగిసాడు. అతడి పట్టుదల ఆర్ధం స్పష్టంగా వుండెటట్టు చేయాలనే. ఈ విధంగా ఆతడు వైవిధ్యం, భావవి సృ్పృతి అన్నవాటినికాక చిక్కదనాన్ని అభివృద్ద్ధిపర చాడు. మరోవిధంగానై తే నగ్న సౌలభ్యంగా కనిపించేదానికి జీవాన్ని, ర కిని కలిగించ గల త్మీ వభావోద్వేగం వున్నందువల్లనే కదాచిత్తుగా అతడు ధాటీగా (వాసాడు; టిండేల్‌ వాక్యాలు సాధారణంగా [హస్వమెనవి. కాని అల్లిక జిగిబిగి వాటిలో బాగా వుంటుంది. కేవలవ్యావహరికసంభాష ణలలోని వాక్యాలక న్నా అవి ఏ కొంచెమో ఎక్కువ నియమాలతో వున్నవి. అతడి నిష్కపట పదజాలంలో కర్కాశత్వం, మెజుగులు వాటిఛాయలు లేవు. జాజీయపదగుంభనలోని స్వచ్చ భావనవల్ల ఆతడి బె బిల్‌ అనువాదానికి వచ్చిన గౌరవమే, అతడి ఇతరాంగ రచనలలోకూడా కనిపిస్తుంది. స్పెన్సర్‌, షేక్‌స్పియర్‌ లేక ఎలిజబత్‌ యుగం లోని ఏ ఇతర మహాకవి రచనల్రోనయినా కనిపించేదానికంటె తక్కువ తరుచు గానే, నేటి పాఠకుడు అపరితశబ్బం లేక సంభాషణ అన్న వాటివల్ల, నేటికి

100 రమారమి నాలుగువందల సంవత్సరాల్యకితమె అతడి (_గంథాలు రచింపబడి నప్పటికీ, వక్క్రపర్య్భాయంకూడా కా స్పెపు ఆగిపోడు. టించేల్‌ రచనలు ఆంగ్ల జాతీయపదాలలోని ఆధునిక భావనల నభివృద్దిపర చటంల్‌' బలవ త్తరశక్తులు కావటమే యిందుకు కొంతవరకు కారణం. తననాటినుంచీ ఆంగ్లేయజీవనంలోని నూల లక్షణాలను నిర్హయిస్తున్న టువంటి, పండిశులుగాని పామరులుగానీ కానటు వంటి, వ్య కిగత నిజాయితీ'పె బలవదభినివేశం కలిగినటువంటి, సాహిత్యకాభి (పాయాలవల్లగాని, నూతన సాహితీమర్యాదలవల్లగాని యితరులకంటె తక్కు. వగా స్పృశింపబడినటువంటి, ఆంగ్ల జాతీయతలోని మూలశక్తులతో టిండేలు, అందువల్ల అతనిభాష, అంత పూ ర్రిగా అవినాభావాన్ని ఏర్ప్చరుచుకొన్నాడన్న సత్యంలో దీనికి మరికొంత [ప్రముఖమైన సమాధానం లభిస్తుంది. తన సందే శాన్ని తనకుతాను అర్హం చేసుకొన్నంత స్పష్టమైన లోతైన అర్ధంలో (పసారం చేయగలిగిన పదజాలంలో రచించటమె అతడి [పథమలక్ష్యం - ఏకైక లక్ష్య మున్నూ,. ఈ లక్ష్యసాధన కుపయోగించజాలని సాహిత్యసాధనాలను అతడు విసర్హించాడు. వ కృళత్వాన్ని పరిహరిం చాడు. అతడు స్వీయ నిష్కపట |పయోజ నాలనే విశ్వసించాడు. అతడు భాష వల్ల కోరిందంతా సులభంగా, స్పష్టంగా, తోటి ఆంగ్రేయులపట్ట సహానుభూఖతితో తన భావాలను వ్య కీకరించటంలో సహాయప డట మే.” (107 వ పుట)

[పామాణిక పాఠంతోసహా తరువాతికాలాల బైబిల్‌ అనువాదాలన్నీ, కొద్దో గొప్పో టిండెలు రచనపై ఆధారపడ్డవే. ఇంగ్రీషుభాష పై అతడి పుస్తకం ఎంత తక్కువ [పభావాన్ని [పపరించిందం టి, ఆంగ్ల్మ్యపజలు మూడువందల సంవత్సరాలకు 'పైకాలంగా తమ యింగ్లీషు బై బిలును అర్థం చేసుకోవటంలో క్రశపడలదు. ఏమెతేనేం, 1870 ళో, అరవై అయిదుగురు (బిటిషు పండితులు ముఫ్పెనలుగురు అమెరికన్‌ పండితులూ కలిసిన వక (పతినిధిసంఘం బైబిలుకు చివరిసారిగా (పామాణిక పాఠాన్ని తయారుచేయబూనుకున్నది. అందుకు సమర్ధనగా యిలా చెప్పబడ్డది: “ఆసలు పరిష్కృత పాఠమనేది ఎందుకు తయారుచియబడాలని కొందరు ఆశ్చర్యపడ్డారు. వారు పాతపు సకం తరతరా లుగా సృకమంగా ఉపయోగపడింది, కాబట్టి దానిమార్గాన దాన్ని సాగిపోనీక

, పోవడం ఎందుకంటారు. ఈ విధంగా చెప్పడాన్ని మేము బాగా అర్థం చేసుకో గలము. గడచిన ర60డువందల యాభై సంవత్సరాల కాలంలో మన యింగ్లీషు భాషలోకలుగుతూ వున్న గొప్ప మార్పులను గురించి ఆలోచించిన బ్రెతె, పవ్శిత [గంథంలోని అనేక పదబంధాలను మార్చటం మంచిదని మనకు గోచరింగి తీరుతుంది. ఆ పదబంధాలు కొన్ని సందర్భాలలో పాఠకులకు సరైన అర్ధాలను అందించలెవు.”

(లీ (పజా నాహి త్యం (శి) ఇంగ్టిష్పు బె వీలు మొక్క అన్ని [పతులలోనూ వున్న భాష గాని, శ లిగాని. అన్యతరజనసమ్మిత [గంథలలోని భాషాశై లుల లాంటివే. అవి సాధారణ

[పజల శ_క్రిసామర్ద్యాలకు సరిప డెటట్టు, శుభవార్తను నిరక్షరాస్యులకు గూడా అంద జేయగలవని పరిగణింపబడినవి. పతివక్క జీవద్భాషలాగానే ఆంగ్లభాష కూడా మారుతూవున్నందున, ఆది ఏ [పయోజనంకోసం రచింపబ డ్లదో ఆది విఫలం కాకుండా వుండేటందుకై బైబిలుభాష చాలా సందర్భాలలో ఆధుని కీక రించబడ్డది.

ఇంగ్లండులోని సాహిత్యక సం్రపదాయం ఎన్నడూ [పవాహిసి భాష నుపయోగించటంతో కలిసిమెలిసి వున్నది. ఈ సంపదాయం [ప్రజలలో విజ్ఞానాన్ని వెదజల్రడానికి వుద్ద శింప బడిన [గంథాలలో వుండితీరాలన్న పట్టుదల వున్నది. అందుచేత ఏనాటి [పజావ్యవహారంలోవున్న సాధారణ భాషలో ఆనాటి జనసమ్మిత [(గంథాలన్నీ రచింపబడ్డవి. ఎవిలిన్‌ వంటి పండితం మన్యుడు-“ఈపు స్తకాన్ని నేను కేవలం సాధారణ [గామీణులకోసంగాని, అడివి మనుష్యులకోసంగాని, కట్రైలు కొట్టుకునే వారి కోసంగాని రచింపలేదని గురు పెట్టుకొందురుగాక . ఆయితే పెద్దమనుషుల గుణవజ్ఞనుల [పయోజనోత్సాహా లకై రచించానని [(గహింతురుగాక” అని పలికిన (ప్రజ్ఞలు బహుళా అతడి కాలపు పండితుల అభివందనలు పొందవచ్చుగాని తర్వాతికాలపువారు తప్ప కుండా అతణ్ణి మరిచిపోతారు.

ఇప్పుడే మెము సాహిత్యక సంప్రదాయాన్ని గురించి చెప్పిన వాటికి వుపపత్తులను చూపడానికి, ఆంగ్లంలో “జనసమ్మతం'* అన్నమాట ఏ భావంతో [పయు క్తమైనదో ఆ భావంలో జనసమ్మతమైన [గంథం వక్క_టైనా తెలుగు పండితులూ మదాసు విశ్వవిద్భాలయంవారూ గురించిన ఆంధ సాహిత్యంలో లెదన్న మా వాదాన్ని సాపించడానికీ, అత్యంత (ప్రజాసమ్మితాంగ్ల భాషా [గంథాలలో కొన్నింటి భాషా శైలులను, స్వాభావిక లక్షణాలనూ క్త పంగా వర్ణించ [పయత్నిసాము.

క!

“గాంథిక మైన” ఆంగ్ల భాష జవద్భాషగా, సాధారణ శిష్టవ్యవహారానికి యించుమించు సరిపడివుండగా, *' గాంథికాంధభాష పూర్థిగా కృ్మతిమంగా చదువుకున్న పండితులలో కూడా ఎక్కడా వినిపించకుండా, ఉదాహరణకు సంస్క్టృతంలాగా అధ్యాపకులదగ్గర చదువుకొన్న వాళ్ళకు మాతమె బోధ పడేటట్టుండి, పుస్తకాలలో మ్మాతమే [పయు క్రమవుతున్నది. పు స్తకాలద్వారా కాక దైనందిన జీవితంలో సమాజంలోని యితర సభ్యులతోటి సంపర్కం ద్యారా నేర్చుకోబడ్డ (పామాణికాంగ్గ భాషలో, ఇంగ్లండులోని శిష్టసమాజంలోని సాధారణ సభ్యుడు [వాయడ మేగాక మాట్టాడనూ గలుగుతున్నాడు. ఇతరుల కేదైనా చెప్పవలసివున్న ఏ ఆంగ్రయ పురుషుడై నా, స్రీయెనా సహజధోరణీలో, [ప్రయత్న నిర పేక్షంగా, ఆత్మవైతన్య నిర పేక్ష్షంగా మాట్లాడగలరు; సమాజం లోని యితర సభ్యులాకరు చెప్పినదాన్ని తక్షణం అర్హంచెసుకో గలరు; మాట్లాడిన భాషనే [వాసినా ముదించినా వ్యత్యాసం కనిపించదు; అదంతా వకేవకభాష. వ్యాఖ్యానాలూ వివరణలూ అవసరం కావచ్చు. అలా అవుతాయికూడా. కాని, అట్టివి భాషను వ్యాఖ్యానించడానికి కాక అపరిచిత క ల్పనలను, భానాలనూ స్పష్టం చేయడానికే.

అందుకు విపరీతంగా, లిఖితాం(ధానికి వ్యవహృతాం[ధం సమస్తాంధ [పజలకున్నూ ఆం(ధ సాహిత్య పరిషన్నాయకుల తెలుగు వుపన్యాసాలు ఇంగ్లీషు [పజలకు ఇంగ్లీషు ఉపన్యాసాలున్నంత సుబోధంగా వున్నప్పటికిన్ని, వాటిని ఆంధసాహిత్య పరిషత్చ్ప్మతికలో (పచురించడానికై [ాంథిక భాష అని చెప్పబడే మూసలో పోసినప్పుడు పండిత సహాయంగాని, నిఘంటు సహాయంగాని తప్పకుండా అపక్ష్షణీయమైనంత సంబంధ రహితంగా వుంటున్నది. వక్త ముఖంలోనుంచి బహిర్గమించిన “గామ్యరూపం "లోనే (ప్రచురిత భాషగూడా వుంటే ఆ పతికా గౌరవాని కెగాక వ కృృగొరవానికి కూడా భంగకరంగా వుంటుందని భావించటమే అందుకు హేతువు. ఒకనాడు వాడుకలోవున్న

(| వ్యావహారిక భాష కన్నా ఆనాటి [గాంథిక భాష వీలయినంత దూరంగా వుండాలన్న తప్పుడువూహయొక్క [ప్రభావంలో పడిపోయిన రచయితలు, | గడేీచిన యాభై సంవత్సరాలలో ముదింపబడ్ర (పతి తెలుగు పు స్తకాస్ని కావాలని వక కృతిమభాషలోకి మార్చివేశారని ఆందరికి తెలసిందే, ఇపుడింక జనసమ్మిత (గంథాలు [వాయబడిన ఆంగ భాష లక్షణాలను పరిశీలించడానికి ఉప్మకమిద్దాం. అత్యంత జనసమ్మిత [గంథాలలో కొన్నింటిని గురించి మాాతమె మనం చర్చిద్దాం. మొట్టమొదట మెలోరీ [వాసిన “మోగ్ది డి / / |

శ1ప్త

ఆర్ధర్‌ లీసుకొందాం. “మెలోరీ 'సేనాధిపతేగాని *పండితుడు'" కాదని గురించ వలసివుంటుంది. _ మెలోరీ [వాసిన వచనం స్రవనీయమెనది. కృతిమ చమత్కా రాలవల్ల అది చెడిపోలేదు. దానిలక్ష్యం [(గంథక రృభావాలను (పతి ఫలించటంలో తన క ర్రవ్యాన్ని [పతిఫలించటమె. నుడికారాలతో నిండిన దాని స్వభావమే దాని (పత్యేకతను [పముఖంగా (పదర్శిస్తున్నది. తన మాతృభాష నుపయోగించటంలో మెలోరి చక్కని సహజ జ్ఞానాన్ని (పదర్శిస్తాడు. పదహారో శతాబ్దంలో మోర్టై డ్రి ఆర్ధర్‌ కన్న జనసమ్మత మైన [గంథం లేనందున అతడు ఎన్నిక చేసిన వచజాలం అతడి మాతృభాషలో ఎల్లప్పుడూ ఒక భాగంగా వుండిపోయింది. అతడి ఎన్నిక నిస్సందేహంగా ఆ పదశాలం ఆ విధంగా వుండిపోగల అవకాశాన్ని అభివృద్ది పరిచినప్పటిక అలాంటి పదజాలాన్ని ఎన్నిక చేయడానికి అతడికి ఈ సున్నితభావం ఏవిధంగా మార్గదర్శక మైనదో చూసే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.” వాస్తవంగా, ఈ మాటలు, సాహిత్యపు సనాతన [పథావాన్ని చితిస్తున్నవి; కాని, నిర్పిష్ట జనసమ్మిత [గంథం అనువ యు క్ష్త'మెపోయినప్పుడూ కొన్ని పాతబడిన పు సకాలలో కనిపిస్తున్నవన్న కేవలాధారాన్నిబట్టి కొందరు తెలుగు పట్టభ్య దులు [ప్రయోగ దూరమై శబ్దాల

(పయోగాన్ని సమర్దించినప్పుడూ మా్యతమ ఆ [ప్రభావం (పసరిస్తుంది. తరువాతి కాలానికి చెందిన మరొక [పజారచయితను చూద్దాం. తన (గంథ జాలంవల్ర ఆమరత్వాన్ని పొందిన [పఖ్యాత లతోహకారుడు బన్యన్‌. అతని “య్యాతిక పురోగమనం” అన్న రచనను గురించి మెశాలే అంటాడు; “వున సాహిత్యంలో నిష్కళంక మైన ఆంగ్లభాషా _పతిష్టపె ఇంత అవ్యవహి తంగా పందెం కాయదగిన మరో పు స్తకంలెదు....చక్కని ఆంగ్లభాష మాట్లాడ దలచిన వ్యక్తితన సహవాసార్ధం బైబిలు (పామాణిక (పతిని, బన్యన్‌ వాసిన “య్యాతిక పురోగమనా”న్ని తీసుకొనితీరాలి. బన్యన్‌ ఇంగ్లీషు చర్చీయింగ్రీషు | మొగవాడి యింగ్లీషు, ఆడదాని యింగ్లీషు; ఈ గడ్డలో పుట్టిన వాకీయ బాలికలు | ఎక్కడ బట్టితే అక్కడ మాట్లాడ యింగ్సషు. లెనబిల్స్‌ అంటాడు: “అతడు | (బన్యన్‌) చెప్పద గినట్రిదెదో కొంత తాను చెప్పవలసివున్నందునను, తన

1. హృదయంనుంచి వచ్చినందున యితరుల హృదయాలకు బాగా హత్తుకోగల ( విధంగా ముక్కుకు సూటిగావుండే స్వచ్చందత తేటదనంగల భాషను మించి ' మరేమీ అపేక్షిందని యితరుల వు త్రమాభిరుచులకు సంతృ ప్తిక రంగా వుండే | సందేశాన్ని యివ్వవలసివున్నందునను, రచించాడు. అతడు తాను మాట్టాడి (వాశాడు. ఎందుచేతనంటే. తాను వదిలించుకోవడానికి సాహసించలేని

113 అవసరం వక్క_టి అతడి వున్నది. 'లొకికాంగ భాష్మాప్రవాహిని' “అనీ సమ కాలికమాతృభాషి ” అని సథేి, బన్నన్‌ భాషను వర్షిస్తాడు. డిఫఖోవాసిన “రావిన్నన్‌ [కూసో”కు పరిచయ వాక్యాలక్కరలెదు. అది సర్వోత్కృష్టమైన జనసమ్మిత (గంథం; యిప్పటికి (పతి బాలుడూ దాన్ని చదువుతున్నాడు. కసాయివాడికొడుకై న ఆ (గ్రంథకర్త మాధ్యమిక పాఠశాలను గాని, కళాశాలనుగాని ఎరగనే ఎరగడు. తన స్వయంకృషిచే విద్యావంతుడై న వ్యకి. అతడు లెక్కలేనన్ని కరప్మతాలనేగాక 254 పు సకాలనుకూడా | [వాశాడు. అతడు తానెంత సులభంగా మాట్లా డేవాడో అంత సులభంగానే మాతృ భాషను [వాయగలిగాడు. అతడూ మహాచై తన్యవంతుడూ, మహాసూక్ష్మబుద్ధి ఆయిన రాజకీయవే త, రాబిన్సన [కూసో మొదటిభాగం 1719 ఏపిల్‌ 25న [పచురిత మైనది. అయిదు నెలలలో నాలుగు ప్రచురణలు అమ్ముడుపోయాయి, (పతి ముసలమ్మా ఆ పుస్తక (పతిని కొంటూ వుండేదని. “యాతిక పురోగ మనం'తో బాటు ఈ (పతినిగూడా తన కుటుందానికి వారసత్వపుటా స్తిగా యిచ్చిపోతుండేదసి చెపారు. మింటో అంటాడుగదా-“డిపో౭ లిలోని అత్యు త్తమ విశిష్టలక్షణం గృహవ్యపహార భాషాపయోగం. “రాబిన్సన్‌ [కూసో” యొక్క అవిచ్చిన్న (ప్రచారానికి గల రహస్య "హీతువులలో ఇది వక్కటి. కఠిన గౌరవంతో [పస్తావింపబడె విషయాలలో చాలా సంసారపక్షపుభాషను అన్వ రింప జేయటంలో అతడి చమత్కారం ఇమిడివున్నది. ' డిఫోను “పజలవ్య కి; స్వచ్చ మై శ కిమంత మై నిరలంకృత మైన ఆంగ్గభాషారచయిత " అనీ, “ఆతడు నిరంతరాయంగా బజారులలో వాడే పరిచిత జాతీయాలను నిరంతరం వాడుతుంటా”డని టకర్‌మన్‌ పెర్కొాంటాడు. ఫి “గల్రివర్‌యాతలు ' (వాసీన డీన్‌ స్విఫ్ట్‌; బన్యన్‌ వలె, లతోహకారుడుగాని, డిఫోవతె కసాయివాడికొడుకుగాని కాడు. సాంఘికంగా అట్టిరచయితలకం టె () స్విఫ్ట్‌ చాలా _పె అంతస్థువాడు. అయినప్పటికీ, అతను వారివలెనే, స్వచ్చమైన సుపరిచితమైన వాడుక పదాలనే [పయోగించాడు. అందరికన్నా ం 'ఎక్కువ అవిద్యావంతుడై నవాడు అర్హంచేసుకోలేడని, “దేవతాపురుషులు పజ్ఞా | వ త్తములకు బప్పడానికి ఏమీలేదు” అన్నసిద్ధాంతాన్ని అతడు ఏరురచుకొని, థి అనుసరించ వాడని బపారు. ఆటిడు అన్యదెశ్యశద్దాలను ద్వెషించవాడు; ఆలాంటి ్టీ శబ్దాలను [పవశ పెట్టి భాషను *కళంకపరిచిని వారిని దూషించాడు. స్విఫ్ట్‌ భాషను | అతడి శె లినిగురించి బప్పినట్టుగా డాక్టర్‌ జాన్సన్‌ ఈ విధంగా చెప్పటం కఖట 0

క. గమనించదగ్గది: “అతడు (స్విఫ్ట్ర) ఎప్పుడూ తన్నుతా నర్ధం చసుకుంటాడు; అతడి పాఠకులున్నూ అతడిని అర్ధం చేసుకొంటారు. స్విఫ్ట్‌ను చదివేవాడికి అల్పాల్పమైన పూర్వపరిజ్ఞానం చాలును; సాధారణ పదాలతోను సామాన్య విషయాలతోను పరిచయం వుంటే పఠితకు చాలు....* టేల్‌ ఆఫ్‌ టబ్‌ "లోని మహత్తరయోగ్యత దాని (గంథక రకు అన్నిరకాల సామాన్యపదాలతో నుడి కారాలతో వున్న పరిచయంలో కనిపిస్తుంది, పనికతెనడిగి ఆమె అభి పాయం [పకారం ఆ పదాన్ని స్వీకరించడమో తిరస్కరించడమో నిర్ణయించుకోవడం అన్న (పయోగాత్మక పరిక్షద్యారా ఒక పదానికిగల అర్థస్పష్టతను కనుగొనే ( వాడని చెపారు. సుపరిచిత కారణాలవల్ల మా పరిశీలన నింతవరకే పరిమితంచేసు చేసుకొన్నా, ఇవి మాాతమె ఆంగ్రంలోవున్న జనసమ్మిత [గంథాలు కావు. ఇప్పుడు (పజాసాహిత్యం అపరిమిత మైనది. [పామాణిక భాషావ్యా ప్తి, అనేక మాండలీకాల అంతర్థానం, విద్యాభివృద్ది, విదేశాల ఇంగ్లిషు భాషా వ్యవసాయం అన్నవి సర్వశకులతో (పజాసాహిత్యంమీద పనిచేస్తున్నాయి. [ప్రజాస్వామిక భావాల |పభావం చెప్పనే అక్కరలేదు. పై తరగతులవారి | పత్యేకాధికారం అంతరిస్తున్నది. మధ్యతరగతివారు, తక్కువ తరగతులవారు త్వరత్వరగా ఉన్నత [పమాణాలను అందుకుంటున్నారు. అవశ్యంగా ఇంగ్లండులోని సాహిత్యం జనసమ్మితం కాక తప్పదు, కొత్తకు పాత తన స్థానాన్ని దత్తం చేయడాన్ని అరంభించడానికి ముందే. ఛాలామంది ఆంగ్ల విద్యావంతులు సమాజంలోని అట్టడుగు తరగతులలోనుంచి పెకి వచ్చారని గురించాలి. బన్యన్‌ లోహకారుడు; ఫాక్సు చర్మకారుడు; జాన్‌స్టా దర్హివాడు; బర్నస్‌ పాలేరు; థామస్‌ లాడ్జి విత్తనాల మ్మెవాడి కొడుకు; పళ్యామిల్లర్‌ తాపి మేస్త్రి; డిఫో కసాయివాడి కొడుకు; ఐజాక్‌ బరో, వాల్దన్‌ , సథేలు లినెన్‌నారవ రకులు; టిల్లట్సన్‌ గుడ్డలమ్మెవాడు; విలియం క్యాబెట్‌ రైతుబిడ్డ, విద్యావంతులందరూ మిల్టన్‌ , సర్‌ థాడాస్‌మూరులవంటి పండితులు కారు. ల్యాటిన్‌ [గకులు రాని వారి ముందు మాతృభాషను శిష్షామాధ్యమంగా వుపయోగించటంలో సాంప దాయిక పండితులు తరుచుగా పరాజితులై నారు, కొందరు పెచ్చిపండితులు కృ తిమపరిచినా ల్యాటిన్‌ భాషామయ మైన ఆంగ భాష ఎప్పుడూ ఆదర్శ భాషగా అంగీకరింపబ డలేదు. ఇంగ్లీషును అర్ధం చసుకోడానికై ల్యాటిన్‌ నెర్చుకొమ్మం టే పఠితృలోకం నిరాకరించింది. ఒకప్పుడు కొందరు రచయి తలు కావాలని పూర్వ్మృపయోగాలకై మోజుపడినా, ఆ పద్ధతి వెంటనే దూషింప

115 బడ్డది. ఈ తాత్కా_లిక [పమాణదూరకార్యాలను మినహాయి స్తే, నాగరిక సమాజంలో (పతి స్త్రీకి? పురుషుడికీ అందరికీ పరిచిత మైన భాషలో సోదర [ప్రజలతో వ్యవహరించడానికిగల జన్మహక్కు_ పూ ర్రిగా గుర్తింపబడ్డది; కాదు; అలా చేయటం వక బాధ్యతగా విధింపబడ్డది; ఆపరిచిత శబ్ద పయోగం- అది (ప్రయోగదూరాంగ్లపద మైనా, పురాతనాంగ్లపద మైనా, సం్య్రపదాయ | బద్ధమైనా, అన్యదేశ్యమైనా-తగు మనిషికి తగదని విధింపబడ్డది. (

గ

:.పజానాహిత్యం౦ (3) ఈ వ్యాసంలోని జకటి రెండు భాగాలలో' “ఆంగృ్గసాపిత్యం'లో [(పామాణిక .

[గంథాలుగా పరిగణింపబడుతున్న అతిముఖ్య “జనసమ్మతి [గంథా లలో కొన్నింటికి సంబంధించిన *%పజాసాహిత్యాన్ని" గురించిన మా అభిపాయాలను సూచింప [పయత్నించాము. ఆ [గంథాలలో చాలావాటిని (వాసినవాళ్ళు జన్మ చేతగాని విద్యచెతగాని ఖ్యాతి కక్కినవారు కారు. సమకాలిక విద్వాంసులు [గంథకర్తనూ అతడి [గంథాన్నీ తృణీకరించినా, 'బన్యన్‌' బై బిలులోని పరిచిత కల్పనలకూ, అంతకన్నా పరిచితమైన ఆంగ్రేయ [గామీణ జీవిత సంఘటనలకూ, తన స్వకపోల కల్పిత దృశ్యాలను మేళవించి తనక్షు పరిచితమైన భాషలో “యాతిక పురోగమని కథను చెప్పివున్నాడు. “అతడి కల్పనలోని సున్నితత్వం, అతడి సులభ జాతీయ పదగుంఫితాంగ్ర భాషలోని శకి సొందర్యాలూ అనుభూతం కావడానికి, అనుకరింపబడటానికీ మధ్య చాలా స్వల్పవ్యవధి మాతమె వుం డేది.” లోహకారుడైన బన్యన్‌ తన [గంథం వల్ల శాశ్వతత్వం పొందాడు. (వతివాక్క రచయితయొక్క_ లక్షణమున్నూ పఠితృ హృదయంలో నాటుకోవడ మే అతడి చూటలు వాటికాధారమైన భావాల వైపుకు తిప్పిబడవలెనేగాని తమవై పుకు పఠితల నాకర్షించనేరాదు. వ్యవహార మాధ్యమం పూరిగా స్వచ్చమెనది. క్రార్‌ లీప్మీపకారం “బన్యన్‌ *య్యాతిక పురోగమనము? _ డిఫో “*రాబిన్నన్‌ [రూసోలనుంచి పరిణమించిన నవల కనీసం మనం చదువుతున్నప్ప్తుడయినా-| పతి నిత్యం మన క శృముందు జరిగే విషయాలకూ మన 'స్నెతుడికిగాని మనకుగాని అనుభవంలో వుండదగిన విషయాలకూ వక పరిచిత సంబంధాన్ని కల్పిస్తుంది. (పత్రి దృళ్యాన్ని స్వభావ సులభపద్ధతిలో (పతిపలించి ఆ కథలోని వ్యక్తుల సుఖదుఃఖాలు మన స్వంత మైనట్లుగా భావించ గలిగే టంతవరకూ ఆ దృుశ్యమంతా నిజమనన్న నమ్మకం పొందెటట్టు (భమపుట్టించగలినంత సంభవనీయంగా కనిపిం చేటట్లు చేయటం లోనే నవలయొక్క పరిణతత్వం వున్నది.”

వ్యాఖ్యల వివరణల సహాయంతో నిమి తంలేకుండానే పతి వక్కరూ

చేపే

అర్హంచేసుకోగలందుల కై ఇంగ్లీమ చె దిలులోని “భాష అప్పుడ్చుడు" ' పునర్వి

మర్శింపబడి “ఆధునికం” చేయబడుతున్నది. ౨౨౫ “౯. “విద్వాంసులుకూడా “తత్వశాస్తాాన్ని మారుమూల కొంపలలోనుంచి, [గంథాలయాలలోనుంచి పాఠకాలా కళాశాలలనుంచి బహిర్గతంచేసి క్షబ్బులలో సభలలో టిబల్లలదగ్గిర కాఫిహోటళ్ళల్‌ నూ వుండేటట్లు చేయాలని ఆతురత పడుతున్నారు. శాస్త్రజ్ఞులు కూడా-వారిల్‌ చాలామంది . దర్శిదాణ "సాధారణ " పజానీకంలోనుంచి వచ్చినవారు. తమ ఆవిష్కరణలను తమకు-పరిచితమెన . భాషలోనే (పకటిస్తున్నారు. (శ్రామికుడు, దెశదిమ్మరిని " శాస్త్రజ్ఞానొన్ని (ప్రేమించేటట్లు చేయడానికి శాస్తా9న్ని “గామ్యం కావించటమిప్పుడు భారతీయ

_ వీద్యా [(పణాళశికలో థాగంగా గుర్రించబడ్డ ది. . (పజాస్వామికంలో పతి సంస్టా కాల్యకమాన “జనసమ్మితరో కావడం వైపు. మొగ్గుతుంది; కులాల వర్గాల (పత్యేకాధికారాలు కాలకాచబడతాయి. [పజా పభుత్వ [పజాపిద్యావిధానాలు ఏకముఖంగా వుంటాయి; [వజొవిద్యా విధానం “[పజా” సాహిత్య “పడా” తత్వశాస్త్ర; “పడా”. శాస్త్రాలిపై- ఆధార పడ్డది. “పజా భాష బోధనాభ్యాసనాలకు సాధారణ మాధ్యమంగా వుంటుంది. ఇంగ్లండులో వలెనె: 'ఫాన్ను అమెరికాలలోని' [గాంథిక భాష అక్షరాస్య

.వ్యవహారరిలో వున్నభాషతో సన్నిహితం చేయబడ్డది. ౫౫ కాని భారతదేశంలో తమకు పరిచితమైన స్వభాషలో జ్ఞాన. సంపాదన చెయడమన్న (పజల జన్మహక్కు ప్పూర్రిగా గు రించబడఢలెదు. ఫలితంగా [పాంతీయ భాషలు బాగా అభివృద్ది కాలెదు. (పజలు చాలాకాలంగా నిర క్షరాస్యు లె నారు. (బాహ్మణుల [పత్యేక తాభావం యిందుకుబాధ్యత వహిస్తుంది. చదువు కున్నవారు వేదాంత జ్ఞానానికి రూపమిచ్చిన దేవ భాష (సంస్కృతాన్ని ఇలా పిలుస్తారు ఈశ్యరక ల్పితమన్న 'గౌరవభావాన్ని చాలాకాలంగా నిలబేట్టినందు వల్ల విద్యార్హనను తమ గుత్తసామ్ముగా నిలుపుకున్నారు. విశాలహృదయుడై న గౌతమ బుద్దుడు తన పరిజ్ఞానాన్ని అంతటినీ (పజలకు వారి మాతృభాషలో విడమర్చి చెప్పాడు; ఆయన శిష్టులున్నూ [బాహ్మణమతగురువులలాగా కాక, తాము సమార్చించిన జ్రానాన్ని అంతటినీ (పజాధాషలోనే [(గంథస్థంచేశారు. ఆ బుద్దుడిచె బోధింపబడిన ఉత్క్బృష్టసత్యాలను,; అందరికీ అర్ధమయ్యే భాషలో (వాయించిన (పకటనలనూ, పదిమంది తరుచుగా చేరే (పదెశాలలో తుడవడానికి ఏలులేని. విధంగా రాళ్ళమీద చెక్కించిన [పకటనలద్వారా బౌద్దచ్యకవర్ధి ' అశోకుడు దేశవ్యాప్తం చేశాడు. బౌద్దుల జైనుల ఉదారభావాల దయవల్లనే (పాంతీయభాషలు సాహిత్యభాషల స్థాయికి "పెరిగాయి, అయితే," ఈ (ప్రజా

116 మతాల పతనాన్ని [పాంతీయభాషలను నిర్రక్ష్యం చేయటం ఆనుగమించింది. ఒకటవ లేక రెండవ శతాబ్దంలో (బాహ్మణుడైన గుణాఢ్యుడు పెళాచిక మాండలికలో బృహత్క-థను నిర్మించాడు; ఆది హీనకులాల భాష. కానీ, అతడి రచనను సోదరసంస్కృృత విద్వాంసులు అసహ్యభావంతో నిరసించారు. ఎల్పప్పుడూ (బాహ్మణుల. మత గంథాలు [(వజలకు అందని (మానిపళ్ళే. మత్మగంథాన్ని దేశభాషలోకి అనువదించడానికి చేసిన [పతి [ప్రయత్నాన్ని సనాతనులు మత్మదోహంగా పరిగణించి నిందించారు. (బిటిషు వాళ్ళ [పభావం మనదేశంలో (పవేశించడానికి చాలామునుపే, మహమ్మదీయుల దక్షిణ దిగ్విజయంకంటెకూడా ముందే, దేవగిరి యాదవరాజుల పరిపాలనలో ధ్యానదేవ్‌ అనే పవ్మితవ్య క్రి వుండేవాడు. అతణ్ని మహారాష్ట్ర దేశంలో [ప్రథమ మహర్షిగా (సవక్తగా గౌరవించేవారు. అతడు భగవర్గీతకు దేశ భాషలో (పసిద్ధ వ్యాఖ్యానం (వాకాడు. కీ రి శేషుడు న్యాయమూర్తి రణదే మరాఠీ సాహిత్య నిర్మాతలైన మవీరచయితలనేకుల పేర సుది ర్లవట్టికను (వాస్తూ, ఇలా అభ్మిపాయ పడుతాడు-ోఇది భారతదేశంలోని ఏ యితర భాషలోనూ కనిపించటం కష్ట మయ్యే (పకాశవంత మైన నామనక్ష్యతమాల, ఈ కాణాచిని సంస్కృత కవిత్వానికి (సతిబింబంమ్మాత మేనని చెప్పి దాని విలువను తగ్గించబూనటం, మరారీ సాహిత్యంలోని ఈ విభాగపు స్వభావసిద్ధలక్షణాన్ని ఎరగమని అంగీకరించటమే. సంస్కృతంలోని [పాచీన పురాణేతిహాస సాహిత్యంనుంచి తమకు భావావేశాన్ని కూడగట్టుకోవడ మే పనిగా పెట్టుకొన్న కవులు యీ పట్టికలో ఆరుగురు మాతమె. ఒక దృష్టితో చూస్తే యితరకవుల రచనలన్నీ సనాతనత్వానికి నిరంతరాయంగా జరిగిన వ్యతిరేకతలే. చాలా మంది కవులూ, సాధువులూ, సంస్కృత పరిజ్ఞానం లేనివారే; వారు పాత - ఆదర్శ్భాలమీద తమకున్న కేవల తిరస్కారభావాన్ని దాచుకోదలుచుకోలేదు. వారు పండితుల కోసంకాక , [పజాసమూహాలకోనం [(వాశారు. వారి రచనలలో దాలావాటిలో, పేరుమోసిన [బాహ్మణ విద్వత్క్మవుల కృతులలో కొన్నింటిలో వున్నదానికన్నా ఎక్కువ స్వచ్చమైన కవిత్వమే వున్నది. నామదేవ్‌, తుకారామ్‌, ఏకనాథ్‌, రామదాస్‌, మహాపతి, ముకుందరాజ్‌, మీరాబాయ్‌, జనా బాయ్‌, రామజోషి, నిలోబా, పుభాకర్‌, రంగనాథస్యాములను ఇతరులనూ [పసావించటం మ్నాతమే చాలు. ఆధునిక భారతోదయంతో మహారాష్ట్ర [పభుశక్ష్యన్మేషాలతో ఆరంభించిన మూడు శతాద్దాల సంస్కరణకాలంలో నవీన భావాలు అభివృద్ధి పొందినందున, వీరు అవళ్యం వాటికి [పాతినిధ్యం వహించిన నవ్యకవులే అవుతున్నారు. “పొదా”లను “లవణీ"లను ర చించినవాళ్ళు పూర్తిగా

119 సంస్కృత సంవర్క_ంలేని [గంథాలు [వాసినవా్శ. మహారాష్ట్ర దేశపు మత గురువులలో ఉదారభావాలుగల [బాహ్మణులెగార, మహారథులు, కుంఖిలు, దర్హలు, తోటమాలీలు, కుమ్మరులు, కంసాలులు, అస్ప ్ఫఎశ్యులై న “మహరులతో లి బాటు బానిసస్రీలు, పళ్చాత్తప్ర వతితలుకూడా వున్నారని” మహారాష్ట్ర [పభుశ క్యుదయము” అన్న తన చరిత [గంథధంలో ఈ [(గంథక ర్తే మనకు . చెబుతున్నాడు.

) “ఈ విధంగా సాం పదాయిక సంస్కృతానికి దేశ భాషలకూ మధ్య స్వామ్యాధికారాని కై జరిగిన సంఘర్షణ పాత తగాదాయే; దాని పర్యవసానం చాలా పూర్వకాలంలోనే జీవద్భాషల కనుకూలంగా నిర్ణయింపబ డ్జది. పండితులూ సనాతనవాదులూ ఇందుకు విరుద్దంగా ఏమని [పెరేపణలు చెసినా వాళ్ళ (పశ్న లకు వకేవక సమాధానం మ్మాతమె వుండగలదు. సంస్కృతాన్ని పక్కకు నెట్టి వేసి మహర్షులూ [పవక్తలూ తమతమ మాతృభాషా పోషణాభివృద్దుల క తమ శక్తులనస్ని యేనాడు ధారపోశారో ఆనాడే దానికి సమాధానం వచ్చింది. నవీన దేశ భాషల అభివృద్ధి కేవలం ఈ సాధువుల పర్మిశమల ఫలిత మెనని చెప్పవచ్చు. సంస్కరణ విషయంలో పూర్తిగా నిర్దిష్ట _ప్మకియలను (పదర్శించినరాష్టాంలే, వాటి [పాంతీయ భాషాసాహిత్యాలలో చాలా ఆరోగ్య కరాభివృద్ధులను చూపినవి.”

సర్‌ జార్జి [గియర్సన్‌ అంటాడు: “పూనాకు చుట్టూతా “మాట్లాడ బడుకున్న' భాషల "కేవల [పామాణికరూపమే దేశీ మరాఠిభాష. మరారికి

“మహత్తర జనసమ్మిత'మెన సాహిత్యం విసారంగా వుంది. కవులు తమ దేశపు నిజమైన (పాంతీయ భాషను, స్వచ్చమైన తదృవాలతో అత్యధికంగా సంఘటిత మైన పదజాలాన్ని వాడారు. 13వ శతాబ్దపు చివరిరోజులలో జీవించిన నామదెవ, ధ్యానోబాలు, అతి పాచీన లబ్బసారస్వత నిర్మాతలు. వారు తొలి కాలపు వైష్ణవసంస్క ర్హలనుంచి భావావేశాలను స్వీకరించారు. 17వ శతాబ్ది

క (పథమార్దంలొ్‌ రచించిన . శివాజీ సమకాలికుడు తుకారాం వారందరిలోనూ సర్వాధికుడు , అతడు (వాసిన “అబంగాలు” లేక 'విళోబాదేవ గౌరవార్థం విడి

క విడిగా (వాసిన కీ రనలూ, మహారాష్ట్ర దేశంలో “ఇంటిమాటలు.' తుకారాం వారసులలో సర్వ్మశేష్ట కీ రిశాలి మోరోపంత్‌ (1/20 (కీ.శ) కొన్ని విభిన్న విషయాల చర్మిత [గంథాలుగా వచనంలో వున్నప్పటికీ, భారత దెశంలోని యితర [పాంతీయ భాషల విషయంలో వలెనే పూర్వకాలపు రచనలలో యించుమించు అన్నీ పద్యగంథాలి.

1200 ఈ విధంగా మరాఠి సాహిత్యం మహారాష్ట్ర9ల జీవితాన్ని (పత్రి బింబిస్తున్నది; వారి పిద్వాంసులలో అన్నికులాల అన్నివృత్తులవారి | పత్తి నిధులున్నారు. పైగా పుస్తకాలలో [వాయబడిన మరారీభాష వ్యవహారంలోని భాషకు సన్ని హితంగా వుంచబడింది. రణే చెప్పినట్టు, సాధువులూ [పవక్తలూ [పజల కోసమేగాని పండిరులకోసం [వాయలేదు. వారు [పశా కవులు; వారి రచనలు (పజాసాహిత్యం. భారతదేశపు [పాంతీయభాషలో హిందీ అధిక సంఖ్యాకులు భాషించేది. ( తులసీదాసు రామాయణం అప్పట్లో 0 భోట్టమంద్‌కి వేద్య గంథం వంటిదంటారు. ఈ [పఖ్యాత [గంథానికి తాను చెసిన అనువాదం పిఠికలో [గౌట్‌ చెప్పినట్టుగా “కోర్టునుంచి పొలంవరకు ఇది అందరి చేతులలోనూ వున్నది. హిందూ సమాజంలోని (పతికులములొనూ--పె తరగతి వారైనా, కింది తరగతివారైనా, 'పెద్దలై నా, చిన్నలైనా, రాజులైనా, 'పెదలైనా ఒకే విధంగా చదువుతున్నారు, వింటున్నారు, ఆనందిస్తున్నారు.” దాని [పభావం నిరక్షరాస్య | పజానీకం మీదనేగాక, అతడి తర్వాతికాలపు వేలాది రచయితలమీద కూడా [పసరింగింది. ఇదే [పజాసాహిత్యానికి వుత్రమోత మోదాహరణం, బంగాళశీలూ వారి సాహిత్యమూ యిప్పుడు తెలుగువారి మనస్సులమిద చెప్పుకోదగినంత [పభావాన్ని (పసరిస్తున్నారు. వంగసాహిత్య సత్వరాభివృద్ధికి చాలామటుకు పాశ్చాత్య సాహిత్య [పోత్సాహమే హేతువు. 1924 జనవరినాటి “కలకత్తా రివ్యూ” ప్యతికలో వక రచయిత “ఈ పునరుజ్ఞవనం భారతీయ మనస్సును తన స్వంతభాషలోని కవితాధండారం వెపుకు చాలా ప్పూరిగా మళ్ళించింది. ఆంగ భాషతోను, ఆంగ్ల భాషద్బారా లభించే [పతివక్క_. విషయం తోనూ కలిగిన [ప్రథమ పరిచయావస్థలో ఆవశ్యకంగావుండే కేవలానుకరణ దశ వంగదేశంలో పూరి ఆయిందని పస్పురున్నారు. మరో నూతనదశకు చేరటంలో రఏిందనాథ్‌ ఠాకూర్‌ మహ త్తరశకులలో వకటిగా వున్నాడు. ' అతడు అభిజాతుడు, యువకుడు, వయస్సుకు మించిన జ్ఞానం కలవాడు. వైయ క్రిక (ప్రవర్తనకు సంబంధించి మహధాకర్ష్శ్షణశ క్రి కలవాడూ అనేక ద్రైవదత్త సృజనాత్మ శక్తులను సులభంగా వినియోగిస్తున్న వాడూ అయినందున నవ్యక విత్వ మహోద్యమాన క్రి కోరిన రథానాయరుడై నాడతడు. సాహిత్యంలో యించుమించు యిదెమో స్తరు వ్యకి అయిన రాబర్ట్‌ లూయీ స్టివెన్సన్‌ లాగా అతడు తనచుట్టూ స్తుతిపాఠకులను- ఎవరై నా భకులని చెప్పనూ వచ్చు-ఆక ర్షించి తిప్పుకొనేవాడని చితిసారు. వాతకాలప్ప “స్వచ్చభాషి యొక్క నిస్టర

రం గాౌరవాలకు కట్టుబడిన సనాతన రీతివాచులకు ఆ్మగహకారణ మైన అతని గురించిన పాగ డ్త ఒక విధమైన ఆరాధనగా మారింది. (పజాభాషను తగ మహాసాహసీక కల్పనలకు సాధనంగా ఎన్నురొన్నప్పుడు డాం టే (పదర్శించిన ధె ర్యంవంటి రైర్యంతో. ర వీర దనాథకఠాకుర్‌ నెర క్షరాస్యులు గూడా [గహించగలిగిన పదా లను “వంగదేశంకోసం పాడినాడు; వాసినాడు, 'కొత్త జీవితం అంటే కొత రూపాలన్‌", 'కొ తవూహలను కొ త్రమాటలలోనే చెప్పితీరాలని' నమ్మి (పాచీనతా గౌరవం పొందిన నిర్బంధాలు తన భావవ్య క్రీకృతిని బాధించినప్పుడు వాటిని | దూరంగా నెట్టి వేశాడు. “యాసికంటె ఏ మాతమూ మెరుగుకానంత వ్యావ హారికాన్ని. ఉపయోగించినందు కతనిని కొందరు నిందించారు. ఠాకుర్‌ [పజల కవి.”

వంగదేశంలో మన కళ్ళముందే నూతన | పజాసాహిత్యావిర్భావాన్ని చూసాము. [పజలకు వారి మాతృభాషలో తన సందెశాన్నందిస్తున్న నిర్భీక వర మూ రి మనకళ్శముందు కనిపిస్తున్నాడు. [పజలకోసం [పజల భాషలో | వాసిన ధ్యాన దెవుడు మరి యితరులశను మహారాష్ట్ర పండితులు పరిహసించిన టై, వంగ దేశపు పండితంమన్యులు అతణ్ని నిరసిస్తారు. ఇంగ్లండులోని సామాన్య [పజల (పయోజనంకోసం ఆంగ్ల భాషలోకి బైబిలును అనువదించ [పయత్నించినందుకు టండేలు [కూరంగా శిక్షింపబడ్డాడు; చివరికాతని గొంతు పిసికి చంపారు. ఆంగ్ల పండితుల అవహేశనల మధ్య బన్యన్‌ తన అపర గంథాలను వాకాడు, “రవిబాబు (వంగీయులు తమ కవిని ఇలా పిలుస్తారు) వర్చువ ర్త్‌ వలె నిజమైన | (పజాభాషకు తన భాషను తానెందుకు సన్నిహితం చెయాలని సంక ల్పించాడో [ (పజలకు వివరిస్తూ బేవద్భాషా (పయోజనాన్ని బహిరంగంగా నిరూపించాడు, “చాతనై నంతవరకు (పజల నిజభాషను అనుకరించి ఉపయోగించటమే” తన ఖీ లక్ష్యమని (ప్రకటించాడు. అదృష్ట వశాత్తూ “వంగదెశపు (పజాకవి" మహా రాష్ట్రల నామదేవ్‌ లాగా దర్హవాడుగాని, ఇంగ్రండుదెశపు బన్యన్‌లాగా లోహ '_ కారుడుగాని, నిరక్షరాస్యుడై న (శామికుడుగాని కాడు. పండితంమన్యులలో ఏ వక్క-డికన్నా బాగానే ఆతడు గొప్ప సంస్కృత విద్వాంసుడు; “గాంథిక వంగభాష” ఎరిగినవాడు. ఆలాంటి వ్యకి కావాలని సంప్రదాయాన్ని, ఆచా రాసన్నీ ధిక్కరించి [పజల జఉవద్భాషను తన భావాలను పూరిగా తగిన సాధన

మని ఎన్నిక చేశాడంటి, అందుకు చాలా ఘట్టి విశ్వాసమె వుండివుండాలి. ఇదేవిధంగా [(పజాసాహిత్యపు టవసరాన్ని నొక్కిచెప్పెవారు వంగ పండిరులలో ఇతరు లనేకులున్నారు. 1877 అక్టోబర్‌ నాటి “కలకతా రివూ%లో

122

_పచురించబడ్డ తన విశిష్టవ్యాసంలో బాబూ శ్యామచరణ గంగూలీ జవద్భాషా [పయోగాన్ని ఘట్టిగా నొక్కి చెప్పాడు; మహాకవి మధుసూదన్‌ [ప్రయోగదూర వ్యాకరణబద్ధ రూపాలను వేటినీ తన నాకకాలలో ఉపయోగించలేదని చెపారు.

ఆంగ్లం, మరాఠీ, హింది, బెంగాశీలలోని *వపజాసాహిత్య”*మని చెప్పబడే వాటిని గురించి మేము సేకరించిన విషయాలనుబట్టి తెలుగులో ఆలాటిసాహిత్య మెమైనా. వున్నదేమో తరువాతి భాగంలో మేము పరిశీలించాలనుకుంటు న్నాము. (

(రం ఉపోడాతవు'” ఖు

| (గ్ర౦థ్యపకాశకులు కోరినందున ఈ (గంథమునకు ఉపోర్దాతము. నేను (వాసినాను. కొత్త గంథము చదివేటప్పుడు (పతివారికిన్ని ఒకవిధమైన కౌతుకముంటుంది, ఎవరిమట్టుకువారు [గంథము చదివి, దానిలోని గుణదోష ములు ఏర్పరించుకోవడము పాఠకుల కుచితమయినపని. ఉపోద్దాతము [వాసే వారు [గంథములోని విషయములు సంగహించి ముందుగానే తెలియజ స్తే, చదివేవారి కౌెతుకము తగ్గిపోతుంది; గనుక అట్టిపని చేయగూడదని నా అభి [పాయము. అయితే, కౌతుకభంగము కలుగకుండా [గంథము చదువుట కభి లాష పు స్ధుటట్టు [గంథములోని విశేషములు ఉపోద్దాతమందు సూచించవచ్చు

ననుకుందాము.

ఈ నాటకము నేను సావధానముగా చదివి, నామితుల కొందరిచేత చది వించి, వారితో దానిలోని గుణదోషములు చర్చించినాను. వీరిలో సంస్కృత పండితులు, బి. ఏ.లు, ఎం. వీ.లు ఉన్నారు. “లోకోభిన్నరుచిః' అన్న మాట ఈ విషయమందు సార్దక మయినది. నాటకము శాస్త్రవిరుద్ధమని, భాష (గామ్య మని, అంతా రసాభాసగా ఉన్నదని మా శాస్తుంలవారు [గంథమును దూషించి నారు. “మీ శాస్త్రము [గంథక ర్రగారికి [వమాణము కాదయ్యా, ఆయనకు లోకము [పమాణము” అని ఎం. ఏ. గారు సమాధానము చెప్పినారు. [గంథములోని భావములూ, వాటికంటె ఎక్కువగా థాషాను, అనేకమందికి వింతగాను, వకము

, గాను, (హెయముగా కూడాను) ఉంటవేమో అని కొందరన్నారు. “ఉంటే ఉండవచ్చును; అది నాకు వింతకాదు. చిన్నప్పటినుండిన్నీ వింటూ ఉన్న పాత ధర్మాలూ ఎవరూ ఆచరించకపోయినా, కొత్తపు సకములో, వచ్చీరానీ పాత మాటలతో, తెలిసీ తెలియనట్లు సనాతనధర్మాలని నూరోమారు ఉపన్యసిస్తే, అక్షరాలు కూడబలికి చదువుకొంటూ కాలక్షేపముచేసి పుణ్యము సంపాదించేవారికి ఈ నాటకము హేయముగానే ఉంటుంది” అన్నారు మరిఒకరు. 2 లి సాపుగాను నాజూకుగాను లేదని మాలో శిల్పివేతలు ఆమ్షేపించినారు. అందుకు. “వాడుక

• “చలం”గారి చితాంగి నాటకానికి గిడుగువారి పీఠిక.

124

మాటలతో వాక్యాలు రచించడము కొ త్తపద్దతి; ఆరంభదశలో ఉన్నది. దానికి అందరూ అంగీకరించిన తోవా తెన్నూ ఇంకా ఏర్పడలేదు. ఎవరితోవ వారిదై ఉన్నది [గాంథికభాషయెడలగల వ్యామోహమువల్ల వాడుకభాషలో రచితమెన [గంథాలలో ఉన్నపాటి సుగుణ మైనాక నబడదు. కొందరు తెల్లవారికి నల్లవారిలోని మంచి కనపడదు. ఏమిచేయను? ఇప్పుడు [గంథకర్లగారి [ప్రయత్నము వారు ఉద్దేశించినట్లు సాగినదా? లేదా? అది చూడండి; మీ ఆదర్శము |పమాణంగా వారి కృతి విమర్శి ంచకూడదు;”* అని మరిఒకరు సమాధానము చెప్పినారు.

[గంథ క రగారి ఉద్దేశ మేమిటి? నవనాగరికులయిన పాశ్చాత్య విద్వాం | సులు కొందరు నవిన మానవ ధర్మములు లోకానికి నచ్చెటట్ల్టుగా ఉపదేశించ డమునకు పాత క ట్టుబాట్టవల్ల కలుగుతూ ఉన్న కిడున్నూ (పవృత్తిలో [ప్రత్య క్షమయే లాగున వర్తమాన వ్యావహారిక భాషలో నాటకములు నవలలు రచి

"యిస్తున్నారు. ఈ నూతన మానవధర్మములు పాళ్చాత్యులలోనే అనేకమందికి “ నింద్యముగా మొదట తోచినవి. పూర్వాచారపరులు హేయమైన అధర్మము లని ఇప్పటికీ వాటిని దూషిస్తూనే ఉన్నారు, అయితే కొందరు. మాృాతము సాహసించి పాతకట్టు తఆంపుకొని స్వతంతులై (పవరిస్టూ, అభిల లోకోవకార మయిన కార్యములుచేసి ఉ త్తములనిపించుకుంటుస్నారు. వారిబీవితము కొందరికి ఆదర్శమవుతున్నది. సామయిక ధర్మములు దేశకాలోచితముగా మారుతూ ఉండక పోవడమువల్ల జీవనము దుర్భరమయి, జనులు ధర్మశాస్త్రములను ఉలంఘిస్తూనే ఉన్నారు. కొందరు తెగించి బహిరంగంగాను, అనేకమంది రహస్యముగాను. ధర్మాధికారులు రహస్యోల్లం ఘనము చూ చీచూడనట్టు ఉయే తీస్తున్నారు; బహిరంగముగా త మ్మెదిరించినవారిని దండిస్తున్నారు, అధి కారులు వివేకము గలవారయిళతే, [పజల సౌఖ్యమునకు (పతికూలమయిన నిర్చ్భంధములు తొలగించి, తమ గౌరవమును అధికారమును నిలబెట్టుకొంటు న్నారు. అవివేకులయితే, పరాభూతులయి | పలయ కారకులు అవుతున్నారు, మనుష్య సంఘము పశువుల మందకాదు. గొడ్గవాడు తన యిష్టము చొప్పన ' పశువులను తోలినట్లు రాజుగాని రాజ్యాధికార్లుగాని నిరంకుశముగా జనులను ఈ కాలములో పాలించలేరు. ఇతరుల స్వేచ్చాస్వాతంత్యములకు భంగము కలుగకుండా [పతివాడున్ను స్వేచ్చాస్వాతర్యత్యములు కలిగి తన సౌఖ్యము నకు అనుకూలముగా తాను (సవర్హించుటకు హక్కుగలదన్న అభ్మిపాయము నవనాగరికులలో వ్యాపిస్తున్నది. ఏ వ్యవస్టఆయినా సంఘములోనివారికి హిత మయ్యెటట్టు సంఘముగాని అధికార్డ్హుగాని మార్చుకుంటే, దానిని అత్మికమించి, ఎవరికి ఏ ఆచారము ఉచితమని తోస్తే ఆ ఆచారమే ఆవలంబించవచ్చు ననే

125 అభిిపాయము ఇందులో అంతర్భూత మయినదె, దీనికి దృష్టాంతముగా ఆ దేశములందు వివాహ విధానములో కలుగుతూ ఉన్నమార్పులు పేర్కొంటే చాలును, దాంపత్య సిద్దికి అవశ్యమెనది స్రీ పురుషుల పరస్పర పేమానుబంధ మె కాని ఆచార్యుల మంతతం[తయు క్రమెన విధానము కాదని వాదము పుట్టినప్పుడు అక్కడి 'పెద్దలకుకూడా మొదట వింతగాను వ్యకమముగాను "హేయముగా నున్ను తోచినది. అంతకంతకు ఆ వాదము వ్యాపిస్తున్నది, ఇస్తు అన్ని వ్యవస్థలను గురించిన్ని, అన్ని సంస్థలలో నున్ను పాశ్చాత్యుల అభిపా యములలో అద్భుతమయిన పరివ రనము కలుగుతున్నది. ఇందుకు కొత్త నాటకములు కొత్త నవలలు చాలా ఉపకరిస్తున్నవి. అవి జసరంజకమయిన సారస్వతముగా ఎన్నిక గన్నవి. అట్టి నాటకములు (పస్తుత నాటకమునకు ఆదర్శము. మన పిాందూసంఘములోని స్రిపురుషులకు [పాచీనాచారముయెడల గౌరవము ఇంకా అపరిమితముగా ఉన్నది. అస్పృశ్యత విషయమై జరుగు తున్న మహోద్యమమే ఇందుకు [ప్రబల నిదర్శనము. విధవా వివాహములు, రజస్వలా వివాహములు సంఘమువారు ఇంకా అంగీకరించడము లేదు. | బహ్మ సమాజమువారు బహి ష్కృతులు. [బాహ్మణకన్య శూ దుని 'పెండ్రాడినదని విన సహించగలరా ?- | బాహ్మలేకాదు; శ్యూదులయినాను? పాశ్చాత్య స్త్రీలవలెనే ఒక స్రీ ఏవాహము అక్కరలేదని పట్టుపడితే స్రీలయినా హర్షిస్తారా? ఇట్టి స్ధితిలో ఉన్న హపిందూసంఘమువారికి (పస్తుత నాటకములోని చ్మితాంగిచర్య వింత గాను వ్యకముగాను 'హేయముగాను ఉంటుందని ఆకేపిస్తే, ఆలాగు ఉంటుందని తెలిసే సంఘమునకు సుపరిచితమైన చితాంగిని విచ్చితముగా మార్చి సంఘము యొక్క గౌరవమునకు అర్హురాలుగా ఉండేటట్టు ఈ కొ త్తనాటకములో మన కొ తకవిగారు వర్ణించినారు. కొత్త చ్మితాంగి పాత చ్చితాంగి వంటిది కాదు. మునపటి చ్మితాంగి అశోకుని చిన్నభార్యా తిష్యరక్షితవలెనే మనోవల్రభునిమీద పగతీర్చుకున్నది. ఈచితాంగి సహగమనము చేసిన సతి. పరమ పత్మివత అని ఆమెను పుట్టించిన వారి సమ్మక ము. అత్యద్భుత మైన ఉదార భావములు గల దానినిగా తర్చీదు చెసినారు. పాళ్ళాత్య నవనాగరికుల దాంపత్యభావములు సంస్కృత [పబంధములద్వారానె కవిగారు ఆమెకు నెర్పినారు. [పబంధముల లోని ఉద్యానవిహారములు సమావేశములు శృంగార సల్లాపములు అలుకలు అసాధారణముగా ఉన్నవి. సావితి చితాంగిక ఆదర్శము, సత్యవంతుని విడిచి వేరొక వరుని వెదకిరమ్మని ఉపదెశించిన తండికి సత్యవతి, “వినుము మనోవాక్కాయములన మూ(డు దెజంగులందు నంతఃకరణం బనఘ (పథా నము గావున, మనమున గైైకొన్న భర్తమానం దగునే?” (ఆరణ్య ౪11182)

126 అని జవాబు చెప్పినదిగదా. అధ్రై చితాంగి సారంగధరులు ఒకరినోకగు “'మనమున(గెకొన్న* దంపతులు. రాజరాజన రేందుడు [దాహ్మలచేత చదివించిన మంతొలు తనకు చ్నితాంగిని భార్యగా చేయగలశ కి గలవే; అయితే చితాంగికి అతనియెడల అనురాగము పుట్టించవలసి ఉండెను; అని చితాంగి వాదిస్తుంది, అట్టిశ కక వాటికి లేదు; గనుక వాటివల్ర రాజరాజన రేందదునికీ చితాంగికి దాంపత్యము కలుగలేదట. సారంగధరుడు రాజభక్తి పితృభక్తి || గలవాడు; పరువ్వుపతిష్టలు కావలసినవాడు. లోలోపల దుఃఖపడేవా(డు; గాని, తండడిని ఎదిరించెవాడు కాడు. తనకోసమని తెప్పించిన గృురాన్నిగానీ, చీనాం బరముగానీ తండి వాడుకొంటే పోనీ అని ఉళరుకొన్నట్టు తాను ( పెమించిన చితాంగిని 'పెంట్టాడితే ఊఉఊరుకోవలసినదేనా? చ్మితాంగి ఆలాగున ఊరుకోలేదు. సావితి కోరికకు అశ్వపతి [పతిఘటించి ఉంటే, ఆమెకు క ర్రవ్య మేమిటి? యథావిథిగా తండి కన్యాదానము చేయలేదు గనుక 'పెండ్రి చేసుకోనని సత్య వంతుడు నిరాకరి'స్తె, సత్యవతి ఏమి చేయవలెను? సంఘము చేసిన వ్యవస్థ చొప్పున వీరు చేయవలసినదేమిటి? ఇట్టి (ప్రశ్నలకు మా శాస్తుంలుగారు శాశ్వత (బహ్మచర్యమో అది చేతకాకపోతే ఆత్మహత్తో ఉపదేశించినారు. అంబ అవ లంబించిన [పత్మికియ ఒకరు ఉద్దాటించినారు. తార చెప్పిన భ_రృనిర్వచనము మరి ఒకరికి జ్జ పీకి వచ్చినది, గురుచందులు తారకోసము క య్యమాడునప్పుడు ం దేవతలు చేసిన రాజీనామా ఒకరుదహరించినారు. ఇవి విన్నప్పుడు మన పూర్వులు ధర్మశాస్త్రములలోను, పురాణములలోను, దాంపత్య ధర్మమును గురించి చర్చించినప్పుడు మనకంటె ఎక్కువగా భూతదయ ఉదారబుద్దిగలిగి గ ఉండినట్టు నాకు తోచినది, ఇప్పటి మన సంఘములోని చితాంగులున్ను సారంగ క ధరులున్ను దాంపత్య ధర్మమునుగురించి చేసే [ప్రశ్నలకు దగిన సమాధానము చెప్పుటకు ఇప్పటి పెద్దలు [ప్రయత్ని స్తేనేకాని ఇప్పటి రాజరాజుల నిరంకుశా ధికారమువల్ర హిందూసంఘమునకు గొప్పవిపత్తు కలుగుతుందని హెచ్చరించు టకు కవిగారు ఈ నాటకము రచించినట్లు నాకు తోస్తున్నది. వారి సద్భావము మెచ్చుకోదగినది కాదా? ఇకను [గంథకర్తగారు వాడిన భాషను గురించి నా అభ్మిపాయము చెప్పవలెను. కవిత కళావిశేషము. భాష భావమునకు వాహనము వంటిది, ఒకరి హృదయమందున్న భావము మరి ఒకరి హృదయమును చెరవలిను. ఇందుకు భాషారూపమయిన వాహనము భావమునకు ఆవశ్యమయినది, గాలిని పాటించకుండా గాలి మోసుకొని తెచ్చిన పరిమళమును ఆఘాణించి జనులు సంతోషించినట్టు, శబములమీద మనస్సు నుంచనక్క_ర లేకుండా వాటి అర్థమును

127

(గహిస్తారు. రచనాకౌశలము కూడా అల్లే ఉండవలెను. కళాభిజ్ఞుల పనివాని

తనము అద్దానికి వెనకతట్టు కళాయి పూసినట్టు కంటికి కనబడకుండా ఉంటేనే

(పశంసార్హ మవుతుంది. ఇంగ్లాండులోను, అంతకన్న విశేషముగా [(ఫాన్సు

దేశములోను, చదువు మెరుగులుగల స్రీ పురుషులందరున్ను చిన్నప్పటి

నుండిన్ని తమ సంభాషణము నాజూకుగా ఉం డేటట్టు అభ్యాసము చేసుకొంటారు.

| తమ పిల్లలనుకూడా అచ్రే తర్చీదు చేసారు. సంభాషణములోని నాజూకుతన మున్ను సాపున్ను [వాతలోకూడా (పతిబింబ మై మరింత రమణీయముగా వారి రచన ఉండవచ్చును, వారిభాష వారి సంఘములో సామాన్యమైన న్యావహారిక భాష, అది చిన్న తనములోనే శిషజనుల సహవాసమువల్ల అలవరడ్ధది గనుక వారికి సాజముగానే ఉంటుంది; గాని తెచ్చి పెట్టుకున్న వేషమువలె ఉండదు. అసాధారణ వ్యత్యాసములు పిల్లల అవ్య క్త భాషణములలోగాని, సుళిక్షితులు కాని పెద్దవారి సంభాషణలోగాని కనబడ్డప్పుడు ఏదో విధముగా దిద్దడము జరుగుతూ ఉంటుంది, ఇట్టనాజూకు భాష వ్యవహారిక భాషగా గల సంఘములో నిరక్షరులు ఒకరైనా లేనపుడు అట్టిభాష లో రచించిన [గంథాబు-విషయము సుబోధమైతే-అందరూ చదవగలరనీ వేరే చెప్పనక్కరలేదు; కళాకౌశలము మాత్రము సంపాదించగలిగితే ' చాలును, ఎవరైనా [గంథము రచించడము దుష్కరము కాదు, [గంథములో వాడదగిన భావ, వ్యావహారిక భాషకు భిన్నమైనది వేరే ఒకటి విశేషించి అభ్యసించ నక్కరలేదు. అయితళకే కళా కౌళశలము గలవారిలో “పతిభాశాలుల రచన సరి ఆయిన పాకమున పడి ఆందరి రుచులకున్నూ సం[పతికరముగా ఉంటుంది. అట్టి వారే ఎన్నికకు వసారు.

*.. ఇప్పటి మన తెలుగుభాష అట్టిదికాదు.. మన పూర్వులు సర్వజన సామాన్యమైన సారస్వతములో తమ వ్యావహారిక భాషను | పయోగించినా [పబంధములలో మ్మాతము తద్భిన్న మైన కావ్యభాషను వాడేవారు. ఈ అరవై యేండ్డలో కొన్ని కారణములవల్ల తెలుగువారి వ్యావహారిక భాషయొక్క_ హక్కులను పోగొట్టి, దానిని తొలగించి, కృతకభాష దానిస్టలము ఆ| కమించు కొన్నది. శిశు బోధలు మొదలుగా బడిపుస్తకములన్ని ఈ భాషలో రచిత మవుటవల్ల ఈ రండు తరముల వారున్ను తమ వ్యావహారిక భాషయెడల గౌరవము లేకుండా కృతక భాషయెడల వ్యామోహము గలవారయి పెరిగినారు. అయితే ఈ కృతక భాషవాడుకలో లేని సంస్క్బృతాం ధ భాషా శబ్బములతో పండితులు [ప్రయత్న పూర్వకముగా సిర్మించినద వుటవల్ల పండితులకే సాధ్యముగాని సామాన్యులకు కాదు. పండితులలోనై న నిర్మష్రముగా ఆభాషలో

128 (గంథములు రచించగలవారు అరుదు. నూటికి తొంభై మంది చొప్పున ఓనమా లైనా రానివారు మన తెలుగువారిలో ఉన్నప్పుడు వాడుక మాటలలో (వాసిన ఉ త్తరమెనా చద వగలవారు అభ్రు ఉండరుగదా; కావ్య భాషలో రచించిన (గంథము చదివి విమర్శించి గుణదోషములు ఏర్పరచగలవారెందరుంటారు। ఇట్టి దిక్కుమాలిన స్థితిలో మనదేశభాష ఉన్నప్పుడు పెద్దలు (ప్రయత్నించి దానిని ఉద్దరించవలసి ఉండెను. అందుకు మారుగా దానిని మరింత నిష్ప యోజనముగా చేసి రూపుమాప్పటకు పండేండ్హయి ఆంధ సాహిత్యపరిషత్తు వారు పంతగించి యూవచ్చుక్రి వినియోగించినారు. ఆయితే, మరికొందరు దాని [ప్రయోజములు ఆపరిచితమయినవని తెలుసుకొని, నానావిధరచనలయందు (ప్రయోగించి, దానియంచు అందరికి అనురాగమూ అభిమానమూ కలిగేటట్టు చెస్తున్నారు. కొందరు (గంథములు రచిస్తున్నారు. సభలలో నాజూకుగా దేశ భాషనే అవన్ని విషయములున్ను ఉపన్యసించ డము వ క్తలకు అలవాటు అవుతూ ఉన్నది; మునుపు ఇంగ్లీషులోనే కాని మాటడనేరనివారు తెటతెలుగున ఇప్పుడు వాదిస్తున్నారు. భారతి మొదలయిన ప్యతికలలో సంపాదకులు పక్ష పాతము లేకుండా ఉదార బుద్దితో నానావిధ రచనలకున్ను అనుకూలమయిన ఏర్పాట్లు చెస్తున్నారు. జంకులేకుండా ఎవరిచతనై నట్లు వారు మాతృభాషలో తమ మనోభావములు తెలియజేయుటకు [పయత్నిసున్నారు. ఆంధసాహిత్య పరిషత్తువారు కూడా గత మాసము (13-10.1924)లో వ్యావహారిక భాషా బహిష్కారము రద్దుచెసి మాతృభాషా గౌరవమున్ను తమ గొరవమున్ను సిలబెట్టుకొన్నారు. ఇకను అందరూ కలిసి దేశభాషారచన వృద్దిపొందేటట్టు ఉద్యమి'సై మన తరములో కాకపోయినా మన పిలలతరములోనైనా ఇంగ్లిషు వలె కాదేమోకాని, గుజరాతీ మరాఠీ, భాషలవలె సామాన్యులకు సాధ్యము కావచ్చును. [పజలలో విద్య వ్యాపించుటకు తగిన సాధన మేర్పడుతుంది; తక్కినవారికంటె మనము భాషా విషయమున చాలా వెనకబడి ఉన్నాము. నిరంతరకృషి అవశ్యము. ఇట్టి సమయములో పిద్యావంతులు వివకముతో పనిచేస్తూ ఇతరులకు మార్గదర్శులుగా ఉండవలను. యమనియమములులేని స్వేచ్చాస్వాతంత్య ములవల్ల కీడుక లుగుతుందన్నమాట నిజమె కాని స్వాతం త్యాభిలాషగలవారికి అఆత్మన్మిగహ ముండకపోదు, పారఠరతం[త్యనువల్ల కలిగిన నిర్చ్భంధము ఆను ' భవించినవారు కొందరు అది తొలగిన వెంటనె, బడినుండి వెడలివచ్చిన పిల్లలవలి, కొంచెము సేపు విచ్చలవిడిగా (కీడించడము సాజమె. దానివల్ల సారస్వతమునకుగాని సంఘమునకుగాని హాని కలుగదు సరేగదా అది

" కేస వినోదకరముగా ఉంటుంది; ఎవరికి ఏలాగున మాట్టాడడము అఆలవాటయినదో ఆలాగుననే పిల్లలతో నేకాక పెద్దలతోనూ సంభాషించేవారు కొందరుంటారు. వారిభాష కొందరికి ఇంపుగానే ఉంటుంది. మన కవిగారి సంకల్పము అట్టిది. వారిథాషలో అసాధారణమైన వ్యత్యాసములు కొన్ని ఉన్నవి; ఉంటేనేమి? వారు (వాసినా అలాగుననే [వాయక మానరు, కృతక భాషవల్ర కలిగే కీడు అథ్రి భాష వల్ల కలగదని నా అభ్మిపాయము. సర్వజన సామాన్య మైనభాష ఇంకా ఏర్పడి నప్పుడు, ఎవరికి ఎట్లు ఉఊచితమని తోచునో అట్లు సంభాషించడమునకూ [వాయడమునకూ స్వేచ్చ ఉండవలెనని అంగీకరించక తప్పదు. జొచిత్యా నౌచిత్య వివేకము ఉచితమైన రచనా విధానము వ్యాపించిన పిమ్మటగాని, ముందుగా ఏక్పడదు. ఏ వ్యవస్థలోనై నా స్మకమముగా ఈలాగుననే పరి వర్తనము కలుగుతుంది. కృతకగాంథికభాష అపరిచితము గనుక, దానిలో రచించిన [గంథములందుగల వైవిధ్యము, వై్రైరుధ్యము, వైషమ్యము, వ్యత్యాసములు, దోషములు వాడుక భాషలో రచించిన [గంథములను కనబడేటంత స్పష్టముగా అందరికీ గోచరించవు; గనుక, దానియందుగల వ్యామోహము విడవడము కొందరికి కష్టముగా ఉంటుంది. “ఊ త్రిది సే సేసో క బ్భోభా సాజాహూ ఇసాహోదు” (=కవుల యు కివిశేషమే కావ్యమగును. భాష ఏదైన నదియె కావచ్చు (జువ్వె) అన్నాడు రాజ శేఖరుడు. పర్దాకిమిడి రకాక్షి సం॥ కారిక బ ౧. గిడుగు వేంఠటరామమూ రి. టా -

/్ర0 చిన్నయసూరి నితిచందిక

[పపసావన (|

190న0వ సం. మెటిక్యులేషన్‌, స్కూల్‌ లీవిజ్‌ సర్టిఫికిట్‌ పరీక్షలకు బడులలో తెలుగు పిల్లలచేత చదివించవలసినదని యూనివర్సిటీ వారు

నిర్ణయించిన తెలుగు [గంథము మా యింట నొకపిల్పవాని చేతిలో ఉండగా

చూచి, నేను ఆ పుస్తకము రీసికొని, ప్యతములు తిరుగ వసినప్పుడు, చిన్నయ

సూరిగారు రచించిన మ్మితభద మందుకో కనబడినది. నా కంటికి ముందుగా

71వ పుటలో నున్న “ఆ కాననమందు( బింగళకమను సింహము గలదు. అది పుండరీకముల ఖండించుచు సలుగుల నలుగు లంపడ(జీేయుచు(6 గాసరముల

మీసరముగా( జించుచు” ఇత్యాది వాక్యములు గోచరించినవి. “ ఆందు"కు పరముగా అరసున్నెందుకు? “కాసరముల మీసరముగా( బించుటి ఏమిటి?” అని నాలో నేననుకొని, ఆ పిల్టవానిని అడిగినాను “శాస్తుంలుగారు 'మీసరముగా( జించుచు”" అన్నమాటలకు ఏ మర్థము చెప్పినారు?" అని, “ఏమని చెప్పినారో మరచి పోయినాను” అన్నాడు వాడు. నేను వెంటనె శబరత్నాకరము రీసి చూడగా, 'మీసరము=దె. విణ _శష్టము. శశాంక లోని (ప్రయోగ మొకటి అందులో కనబడినది. (బౌణ్య నిఘంటువులోని ఆరు [ప్రయోగములలో ఈ శబ్దమున కిప్లే అర్ధమున్నిది. మర్నాడు శాస్త్రలుగారితో నేను ఈ శబ్దమును గురించి మాట్లాడినప్పుడు, దాసికి స్పష్టముగా అర్ధము తెలియలేదని వారు చెప్పినారు, మరికొన్ని దినములయిన పిమ్మట బరంపురములో న్ర్రీ కాశీభట్ల [బహ్మయ్య శాస్తుంలుగారు అధ్యక్షులుగా పండిత సభ ఒకటి జరిగినది; అక్కడికి నేను వెళ్ళి తెలుగు పండితులను అనేకులను కలుసుకొని, ఈ కబ్దముతోపాటు మి్మితభదములోని మరి కొన్ని శబ్దములు వారికి చూపించి, వాటి అర్ధము మొదలయిన విషయములు వర్యాలోచించగా, ఈః [గంధము బడిపిల్రలచేత చదివించిన తెలుగుపండితులు సావధానులము వాటిని విమర్శించి నట్టు నాకు తోచినది. బరంపురమునుండి విజయనగరము వెళ్ళి, అక్కడ అప్పుడు కాలేజి (పిన్సిపల్‌ గా ఉన్న క్రీశ ట్రం కిళాంబి రామానుజాచార్యుల

[131 వారి దర్శనము చేసి, నా జిజ్ఞాస వారికి విన్నవించినాను. ఆ విద్యానగర మందున్న పండితుల నందరినీ వారు తమ యింటికి రావించి, నా సంశయములు తీర్చ వలసినదని వారిని కోరినారు, గాని ఎవ్వరును ఇదమిత్ధమని నిశృయించలేదు. “మీసరము”కు అర్థము ఎవరికి తోచినట్లు వారు చెప్పినారు గాని |పమాణము చూపించలేదు; వాక్యములో తప్పులున్నవా? అని నేను సాహసించి అడిగినాను. చిన్నయసూరిగారు భాషితము వేదవాక్యము; తపృనరాదుగదా। విజయనగర మందున్న పండితులలో ఆం ధభాషాలక్షణము లెస్సగా తెలిసినవారు థ్రీ వజ్ఞృల చిన సీతారామస్వామి శాస్తుంలుగారు నాకు మ్మితులు, చన విచ్చిన వారు అవుట చేత వారితో నా సంశయములను గురించి ఆరమర లేకుండ మాట్టాడినాను. అప్పుడు తమవద్ద నున్న నితిచందిక (1909 వసం. 158వ కూర్చుది) తెచ్చి, దానిలోని పాఠము చూచినారు. యూనివర్శిటీవారు పకటించిన [గంథములోని పాఠము వలె లేదు; “కాసరముల మీసరము గాసించుచు” అని ఉన్నది. యూనివర్సిటీవారి [గంథము పరిష్కరించిన పండితులు, “*గా” తుమర్దక మనుకొని, దాని సరమందు అరసున్న దూర్చి, రండవ శబ్దము “దించు అని (భ్రమపడి, [దుతమునకు పరమందు *చికు *'జి ఆ దేశము రావలెనని ఎదిగిన వారు గనుక పూర్వ గంథ మందున్న పాఠము *మీసరముగా. జించు” అని దిద్ది పరిష్క్ట్లరించినారు _. అని మేము అనుకొన్నాము; ఆశ్చర్యపడ్డాము. మరికొన్ని. వాక్యములు రెండు [గంథములలోను చదివి చూడగా మరికొన్ని. భేదములు కనబడినవి, సమ్మగముగా రెండు [గంథములున్ను చూచి వ్యత్యాసము ఎంత ఉన్నదో తెలుసుకోవలెనని బుద్దిపుట్టి, కాస్తు9లుగారి పుస్తకము వారిని అడిగి పుచ్చుకొని, ఇంటికి వచ్చినాను. నేనొకపు స్తకము, నాకొమారు డొకపు స్తకము పట్టుకొని మొదటనుండి కొనవరకు చదివిచూడగా, అపరిమితముగా యూని వర్పిటీవారి [గంథములో మార్పులు కనబడినవి. మరికొన్ని దినములకు నామ్మితు డొకడు 1868వ సం. ముదితమైన 5వ కూర్చు పు స్తక మొకటి నాకు పంపి నాడు. దానిలోని [గంథమునకున్ను నావద్దనున్న పు సకములలోని (గంథమునకున్ను గల విపర్యాసము పరిపరివిధములుగా ఊహాపోహములకు కారణమైనది. సూరిగారు రచించిన [గంథము, వారు సవీవులయి ఉన్నప్పుడు ముదితమయిన మొట్ట మొదటి కూర్పులో ఏలాగున ఉన్నదో చూచికాని [గంథములలోని విపర్య స్త పాఠములకు మూలము నిరూపించుటకు వల్రపడదని, దానికోసము ఆన్వేషించగా, అప్పుడు చెన్నపట్టణమందున్న ఆంధసాహిత్య పరిషత్తువారి [గంథ భాండాగారములో ర60డవ కూర్చు (పతిపు సక మొకటి

132

దొరికినది. అది 1856 వ సం॥లో ముదిత మైనది. చిన్నయసూరిగారు 1862 వ సం॥1లో నట కొలము చేసినారు; గనుక రెండవ కూర్చు |గంథము స్వయముగా వారు [పకటించినదె. మరి ఒకమారు నేను చెన్నపట్టణము వెళ్ళినప్పుడు దైవ యాగయిచేత మొదటి కూర్చ్పుదే ఒర పు సకము పరిషత్తువారు సంపాదించి నారని తెలిసి, వెంటనే వెళ్ళి ఆ పుస్తకము చూచినను. ' [గంథకర్త స్వయముగా (పూపులు దీద్ది 1853 వ సం.న అచ్చువేయించి, తప్పొప్పులపట్టిక చేర్చి (ప్రకటించినట్లు కనబడినది.

ఇది 80 సంవత్సరములయి బడులలో పిల్లలు చదువుటకు నిర్లీతమయి నద; రానురాను అనేకమయిన కూర్చులలో అనేకమయిన మార్పులు పొంది ఇప్పుడు విపర్య సమయి వికృతరూపముతో ఉన్న ఈ 1గంథమునకు మూల మింత కాలమునకు లభించినదిగదా అని మిక్కిలి సంతోషించినాను. నేను చెన్నపట్టణ మందుండి మూలములోని పాఠములు స్వయముగా ఎత్రి వాసు కొనుటకు అవకాశము చాలనందున, నా మ్మితులు క్రీ శ. వంగూరి సుబ్బారావు గారు ఆ పనికి పూనుకొన్నారు. ఆనంద ము దణాలయమువారు (పకటించిన సీతిచం్యదిక పతులు రెండు కొని వాటిలో పాఠ భేదములు (వాసి నాకు వారే పంపినారు. వాటినిపట్టి ఇప్పుడ్మీగంథము పరిష్కృృతమయి మూలమందున్నట్టు, ము[దితమెనది. [పూపులు నేను స్వయముగా దిద్దుటకు వీలు లేకపోవుట కారణముగా అనేక స్టలితములు సంభవించినవి. కనుక మరిఒకమారు సావ ధానముగా ఆంధ సాహిత్య పరిషృత్తువారివద్దనున్న పు సకములు చూచి, తప్పా ప్సుల పట్టిక చెర్చవలసి వచ్చినది. సవిమర్శముగా ఈ (గంథము చదువదల చినవారు ముందుగా అచ్చుతప్పులు దిద్దవలెను.

౯. సుహృదయులయిన ఆం. సా. పరిషత్‌ కార్యదర్శుల అన్ముగహము వల్లను సౌజన్యమువల్రను నాకోరిక ఇన్నాళ్ళకు సఫలమైనది. వారి ఉపకృతి చిరస్మరణీయము.

... సీతిచందిక రెండవకూర్పు పుస్తకము ముఖష్మతమందున్నట్టు, “మద రాసు యూనివర్శిటీయను శాస్త్ర పాఠశాలయందు నాంధంబునకు( [బధానో పాధ్యాయత్వము వహించు పరవస్తు చిన్నయసూరిచే రచింపంబడినది.” సూరి గారు స్వయముగా ఏడెనిమిది సంవత్చరములు ఆ పాఠశాలలో విద్యార్థులచెత

ఈ పుస్తకము చదివించి ఆంధ భాషాభ్యాసము చేెయించినారు. (గంథక ర చని పోయిన పిమ్మట అచ్చుపడ్డ కూర్పులలో రానురాను మూల్మగంథము అనేక స్థలములలో విపర్య స్రమయినది - వందలకొలదిగా ఉన్నవి అట్టి విపర్యాసములు,.

133

ఏ పమూర్పులు ఎవరు చేసినారో, ఎందుకు చేసినారో తెలియశక్యముకాదు. యూనివర్శిటివారుగాని విద్యాశాఖాధికారులుగాని ఈ మార్పులు చేయించినట్టు

తోచదు; గాని వారే ఇందుకు ఉత్తర వాదులు కావలను. సీతిచం[దికతో పాటు బాలవ్యాకర ణము సూరిగారే విద్యార్ధులకో సము రచించినారు. దాని పీఠికలో *'వచన రచన సేయు కౌశలము చిరకాలము బహు లక్ష్యములందు' బర్మిశ మము చేయక రానేరదు. భాషాసమప్టికి లక్షణ్మగంథము కుదిరిన పక్షమం దంత శమపడ. బనిలేదు' అని తమ ఉద్దశము తెలియచేసి

నారు.

| ఈ వ్యాకరణమందు సూరిగారు పూర్వవై యాకరణుల మతము కొన్ని చోట్ల నిరాకరించినారు. అటై సూరిగారి మతము నిరాకరించిన వారున్నారు; వారిలో ఒకరు శ్రీ కల్లూరి వేంకటరామళాస్తుంలుగారు సూరిగారి బాలవ్యాకణ మునకు గుప్తార్ధక (పకాశిక అని పేరు పెట్టి వ్యాఖ్యాన మొకటి రచించినారు. సూరిగారి “తప్పులు ఎత్తి ఊఉద్దాటించినారుగాని వ్యాఖ్యాతలు మూల|గంథము దిద్దలేదు; బా.వ్యా-పకీ.సూ. ౧౦ లో *వూను పొదవుల కాదిలోపం బొకండు వచియించెనది యవిచారమూలకంబు”" అని ఉండగా, సూరిగారి మతము తపు అని, [ప్రయోగములు కొన్ని ఉదాహరించి, “ఇట్లు లసామాన్యకవి [పయోగంబు లుండ(గా6 బరిశీలింపక కవిబహ్మవాక్కున "3దురాడిన చిన్నయసూరి వచ నంబు చిన్నయసూరి వచనంబుగా జెల్లందగు”నని వ్యాభ్యానమందు అధిష్నేపించి క్ష వాసినారు, ఇద్ర సూరిగా రుదహరించిన శబ్రములలో దోషములు కనబడి నప్పుడు, వ్యాఖ్యానములో ఆ తప్పులు ఎత్రి చూపించినారుగాని [గంథము దిద్దలెదు. బా. ద్యా, కద, సూ్టా' రో 'కటుచు.కాటు' అనిన్ని, సూ.౨౧ లో “ఒలుగు" అనిన్ని సూరిగా రుదహరించిన శబములను గురించి 'ఉకారమద్యము [పామాదికము' అని దోషము నిరూపించి సాధురూపము చెప్పినారు. గాని [గంథము సవరింపలేదు. బా. వ్యా, కృద. ౧౯ లో “తోము శ [తోమకము'”

అని ఉదాహరణ ముండగా, (కావడి తప్పని చెప్పినారు. | [తిలింగలక్షణ శషము, శబరత్నాకరము రచించిన శ్రీ బ. సీతారామా చార్యులవారు సూరిగారి తప్పులు (బాలవ్యాకరణ ములోనివి, సితిచందికలోనివి ఎత్తి చూపించినారు. బా, వ్యా. సంజ్ఞా. సూ. ౧౮ లో 'శకటరేఫము తత్సమ తదృవములందు లేదు" ఆని సూరిగారు చెప్పినారు; వారి మతమునకు విరుద్ధ ముగా తిలింగలక్షణ “శషమందు సంజ్ఞా. సూ. ౯ లో “తదృవములందును నలఘురేఫము గలదు” అనిన్ని, శబ్ద రత్నాకరమందు (చూ. పెజ) “ఇట్టు “ "పెజ చెజ ఇత్యాద్యనక శబములయందు శఠకటరేఫము కన(బడుచుండ.(గా

134 చిన్నయసూరిగారు “శకటరెఫము తత్సమ తద్భృవములందు లేదు అని చెప్పు టకు అభిపాయమేమో తెలిసినదికాదు” అనిన్ని |వాసినారు. సూరిగారు నీతి

చందికలో “'పెజలు” [పయోగించినారు (చూ.పుట, 116, పంక్రి 1; పుట 117 పంకి 13, నితిచందిక మొదటి పుటలోని మంగళమందు మూడవపద్యములో “ఒక మేల" అనిఉండగా, శబరత్నాకరమందు (చూ. మెను) “మెయి, మె, క్‌ మే, మేను శబ్బములే [గంథములయందు పార్శ్వార్థకములుగా కనబడుచున్న వి గాని మేల అని యొక శబ్దము ఆయర్థము కలదిగా కన(బడలేదు. అట్టుండ నీతి ( చందికయందు 'ఒకమెలి అని [పయోగింపంబడి ఉన్నది. దానికి ఆకరమేమో తెలిసినదికాదు” అని ఆ షేపోపన్యాసము ఆచార్యులవారు చేసినారు. బాల. వ్యా, (పకీ; సూ. 10లో చెప్పిన సూరిగారి మతమునుగురించి (చూ. శ, ర, పూనుఎ) “అప్పకవి, పూనె నెగసె....అని సామాన్యముగా విధించిన విధికి చిన్నయ సూరిగారు వ్యవస్థ యేర్పజటుపక “*పూను పొదవుల కాదిలోపం బొకానొకండు వచియించె నది యవిచారమూలకలబు అని [వాయుటకు కారణమేమో తెలిసి నది కాదు." అని ఆచార్యులవారి ఆక్షేపము శబరత్నాక రమందున్నది. వదిశబ్ద మును గురించి (చూ.శ.ర.) “ఇది యొకానొకచో మాటునకు పర్యాయముగా' [బయోగింప(బడి యున్నది. అది విచార్యము” అని ఆచార్యులవారు [వాసిన అషేపము సూరిగారి_పయోగము మననునం దుంచుకొని | వాసినదే. (చూ. నీతి చందిక,. పుట 32, పంక్రి మగ).

ఇ్రే కీ శే శ్రీ వేదము వేంకటరాయశాస్తుంలుగారు తాము రచించిన ఆ వ్యాఖ్యానములలో ఇతరులమతము నిరాకరించిన ట్రే సూరిగారి మతమున్ను నిరా కరించినారు. బా, వ్యా, తత్స. సూ. ౮౬లో “భవచ్చతాందడుల కిందు [బయో గంబు లేదు అని ఉండగా శాస్తుంలుగారు తమ నై షధవ్యాఖ్యలో (చూ. పు, 569.) 'సత్తీ=ఉన్నట్టిది (శ్యృతంతము,. తెను(గునకు రాదని బా,వ్యా. తత్స. ర్‌ ఐనను ఇది వచ్చినది” అని ఆచ్నేపించినారు. బా, వ్యా, కి. సూ, ౧౧౪ లో, *భూతంబున లజీికి లిడంతంబగు నగుధాతు వను [పయు క్రంబగు” ననీ ఉదాహరణసహితము సూరిగారు అనుకాసించి, వరమానమున నిషేధము సూచించక పోయినను, కాస్తు౦లుగారు అట్టి నిషెధము సూరిగారు చెప్పినారని [భమపడి, క్రి జే. ట్రీ కొక్కాండ వెంక టరత్నము పంతులువారి ఆంధీకృత [పసన్నరాఘవము విమర్శించినప్పుడు, దానిలో *లే( డయ్యడున్‌ ” అని పంతులు గారు ]పయోగించినందుకు అతినిష్టరముగా ఉపాలంభము చేసినారు. సూరిగారు సరిచూచిన ఆదిపర్వములో నమ్మనేర నయ్యెదను అనే [పయోగమున్నదిగాని ఉ పేక్షీంచినారు, (చూ. ఆంధ (పసన్న రాఘవ విమర్శము పుటలు 39, 61,

శే35

నైషధవాఖ్య. పుట 53). నా “తెలుగూ” ప్యతికలో ఈ విషయము విమ రించి ఉన్నాను (చూ, క ౪11 ఇ పుటలు 49-56),

సూరిగారు నీతిచందికలో (పయోగించిన శబ్దములకయినను అన్నింటి కిని బాలవ్యాకరణ ములో అనుశాసనము చెసి ఉండనందున, పండితులే [భమ [ప్రమాదములకు లోనై నారు. “వలి శబ్దము రెండుచోట్ల నితిచందికలో [పయు క్త్రమయి ఉన్నది. (చూ. పు. ర, పంక్రి 17, పు, 9, పంక 6). ఈ శబ్దము అం[దికృత్మపసన్నరాఘవములో కొక్కాండ వెంకటరత్నము పంతులు గారు పయోగించినందులకు వేదము వేంకటరాయశాస్తుంలుగారు సోపహాస ముగా ఆష్షేపించినారు. (చూ. ఆం[ధికృత [పసన్నరాఘవ విమర్శము-అను బంధము ప్ప, డి “తెలుగు” పతికలో నేను ఈ శబ్దము సాదువని [ప్రమాణ ములు చూపించినాను. దానికి వ్యాకరణ మందు అనుశాసనము లేనందున ఆసా ధువని శాస్తుంలవారు ఒక సభలో వాదించినారు. కొన్ని వ్యాకరణములలో ఉన్నదిగాని లేకపోలేదు; అది నేను చూపించినాను.

ఇగ్రై '“అందఖికి* (చూపు. 18, పంక్రి 23), “అందటి కార్యంబులు, (చూ."పు, 113, పం. 17), “నలుగురిలో! (చూ. పు, 31, పం. 6) మొద లయిన శబ్దములు సూరిగారు సితిచం[ దికలో (పయోగించినట్టు నిదర్శన ముండగా, బాలవ్యాకరణమందు అనుశాసననములు లేనందున సూరిగారికి అవి అనిష్షములని గుషప్తార్థపకాశికలో వ్యాఖ్యానము చేసినవారు వాసీనారు. (చూ.పు. 124.) సూరిగారు రచించిన హిందూధర్మశాస్త్రసం్యగహమందు. “ఇద్దజి, “ఆందజి', *ఎందజి,, *కొందజి' మొదలయిన శబములు [పయోగించినారు. (చూ. రెండవ కూర్చు, పేరాలు 170, 185, 205, 33, 319, 387.)

నేడు వాడుకలో లేని (పాచీనాం ధభాషలో, చిన్నయనూరిగారు చెప్పి

నట్టు “వచనరచన 'సేయుకౌశలము చిరకాలము బహులక్ష్యములందు( బరి [శమము చేయక రానేరదు.” ఆయన ఈ భాష మిక్కిలి [శమపడి చిరకాలము అభ్యసించి, 'పెక్కులక్ష్యములు పలుమాజు సావధానముగా( బరిశీలించి, రచనా | పణాళిక నిర్రయించుకొని బాలవ్యాకరణముతో పాటు నీతిచం[దిక రచించుటకు పూనుకొని, పూర్వార్ధముమ్మాతము 1853 వ సం॥న (పకటించి నారు. పిమ్మట ఏడెనిమిది సంవత్సరములు సజీవులయియున్నను ఉత్త రార్దము ఏమి కారణమో కాని, రచించలేదు. ఆయన ఆంధ భాష అభ్య సించినప్పుడు (అనగా నూరేండ్హ (కిందట) ఆంధ భారత మయినను అచ్చుపడలేదు. తాటాకులమీ(ద (వాసిన పు సకములే ఆయన చదివి ఉండ వలెను. అట్టి పు స్తకములలోని పాఠములు దోషభూయిష్టములని వాటిని చూచినవా

136

రందరును ఎరుగుదురు. | పతిపు స్తకములు ఆనేకములు పరిశీలించి పాఠములు లెస్సగా పర్యాలోచించి సాధువులని తోచిన పాఠములు ఎత్తుకొని, “మూల [గంథము" నిరూపించవలెను. ఆంధభారములోని ఆదిపర్వము (పత్యేకించి అచ్చువేయించినవారు చిన్నయసూరిగారే కాబోలును, “కాంచీపురము పచ్చ యప్ప మొదలారిగారి విద్యాశాలయందాం[ ధగీర్వాణ (పధానోపాధ్యాయులయిన వైెయాకరణ రామానుజాచార్యుల వారిచేత లేఖక (పమాదాది దోషంబులు లేక. బరిశోధింప( బడి, హానరేబిల్‌ కం పెసీవారి యూనివర్సిటి యను శాస్త్ర పాఠ శాలయం దాం ధోపాధ్యాయులయిన ప, చిన్న యగారిజేత సరిచూడంబడి, దీనికి శాస్త్ర నిబంధనములను మెండుగా నుంచక వై, రామానుజాచార్యులవారిచేతనే . భారతవచనంబను పేరుగలదిగా( జేయంబడిన ఛాయావ్యాఖ్యానము తోడ శాలివాహనళ కవర్షంబులలో ౧౭౬౯ వది యగు ప్లవంగనామ సంవత్సరాధిక జ్యష్టశుద్ద 3 సోమవారంబునందు అచ్చువేయ(బడియె” ఆని ముఖప్మతమునం దున్నది. ఇంతకు పూర్వమే శాలివాహనశక వర్షంబులు ౧౭౫౫ పరీధావినామ సం॥[ పుష్య శు ౧ సోమవారమున మొదటి అయిదు పర్వములు “మా. వెంకట కృష్ణమాచార్యులు, రాం వెంకటకృష్ణళా స్తీ, తో. విజయరాఘవకవి . ఈ మువ్వురిచె లేఖక్మపమాదజనిత దోషంబులు వారింప(బడి", “దూర్వాసుల జగన్నాధ సుబ్బారావు పభృతి సమూహము వారివలన (పకటింపంబడియొ అని ముఖపష్యతమం దున్నది. ఈ రెండు పు సకములలోను [పాచీనాంధలక్షణ మునకు విరుద్దములయిన శబ్రములు గణనాతీతముగా ఉన్నవి. రాను రాను [కొత్త కూర్పులలో కొన్ని తొలగి పోయినవి; గాని నేటిక్తైనను నన్నయ తిక్కనల మూల|గంథము శుద్దమయినది కుదిరినట్టు కనబడదు.

చిన్న య్యగారు సరిచూచి [పకటించిన ఆదిపర్యములోని శబ్దములు కొన్ని వారు రచించిన నీతిచం[దికలో ఉన్నవి. ఆదిపర్వము ఆఅఆధునాతనులు [పక టించినప్పుడు (వాత పుస్తకములోని పొఠములనుపట్టి మాటిమాటికి సవ రించుట దోషము కాదు; గాని చిన్నయసూరిగారి నితిచందిక అలాగున ఎవ రికి తోచినట్లు వారు దిదుట అయు క్తము. నన్నయగారు తాటాకులమీద (వాసీ ఉంచిన భారతము మనకు దొరకలెదు; దానికి పతిపుస్తకములు రానురాను లేఖకుల [ప్రమాదమువల్ల కలిగిన తప్పులతో లోకమందున్నవి. నన్న యగారు రచించిన (పశ సిగల దానశాసనము రాగిపట్టాలమిద ఉన్నది. దానిని [పక టించినవారు [గంథము పూర్చలేదు. చిన్నయసూరిగారి [గంథము స్వయముగా అచ్చొత్తించి వారే (పకటించినది. అచ్చుతప్పులు దిద్ది ఒప్పులు ఒక పట్టికలో చేర్చి వారే అచ్చు వేయించినారు. ఆయన స్వతంతుడు. అట్టి గంథము _గంథ

శ3/ కర కాలముచెసిన పిమ్మట అచ్చువేయించినవారు [(గంథములో తమకు తప్పు లుగా తోచిన శబ్దములు తొలగించి దిద్దకూడదు; _గంథము ఉన్నదున్నక్రు ఉంచి పుట అఆడుగునగాని పుస్తకము చఛచివరనుగాని వ్యాఖ్యలో దోషనిరూపణము చేయవలెను. అన్ని దెశములలోను పూర్వ గంథముల వ్యాఖ్యాత లకు పరిష్క్ల రలకు ఇది విహితధర్మము. సంస్కృత కావ్యములకు వ్యాఖ్యానము రచిం చినవారు కవుల దోషములు వ్యాఖ్యాన మందే ఎగ్గించి ఊరుకొన్నారుగాని [గంథము మార్చలేదు. వ్యాఖ్యాత లు [భమ్మపమాదములకు లోనుగారా? ) చిన్నయసూరిగారి సీతిచం[దికలోని కొన్నిళ బ్దములు [పాచీనాంధ భాషాలక్ష ణము తెలిసినవారి దృష్టికి తప్పులు కావనను; గాని 1920 వ సం॥. మెటి క్యులేషన్‌ వరీక్షకు చదువవలసినదిగా నిర్ణయించి, యూనివర్సిటీవారు (పక టించిన మి్మితభేదములో పరిష్కర్త చేసిన సవరణలు, 'కాసరముల మీస రముగా( జించుచు*వంటివి కొన్ని ఉన్నవి. మరికొన్ని నేడు పరిష్క ర్తకు తెలిసిన లక్షణజ్ఞానమునుబట్టి చేసినవి. మాటకు, *తోయయ' సబిందుకముగా సర్వత సూరిగారు [వాసినారు. ఒకచోట అచ్చులో అరసున్న స్టలితమయి నందున తప్పొప్పుల పట్టిక లో సవీందుక మని తెలియజెసినారు. ముదిత [గంథములలో అగ్రై ఉన్నది. ఈ పరిష్కర్త ఎవరో నే నెరుగను గాని, నిన్నటివరకు అద్ర వాడి నేడు బిందువు విడిచినవా రున్నారని విన్నాను. అందుకు తగిన |పమాణము వారికి నేడు దొరికినది. చిన్నయసూర5గారికి అది దొరకలేదు. వారికి కనబడిన లక్ష్యములను పట్టి వారు లక్షణము కుదుర్చు కొన్నారు. మనకు ఇప్పుడు దొరికిన లక్ష్యములు ఉద్ధమైనవని నమ్మి, వాటిని పట్టి వారు కుదిర్చిన లక్షణము దుష్టమని త్యజించి, కొత్త లక్షణము సనిరూ పించినాము. ఐతే *తోంచు' సవిందుకముగా సీతిచందికలోనేకాక బాల వ్యాక రణమందున్ను ఉన్నది. (చూ.కి. నూ. ౮౯. తోవక; సూ. ౧౧౦.తోంయయ; సూ. ౧౧౨. తోంచు-తో (తెంచు.) ఇట్లు సూరిగారు చెప్పిన లక్షణము చొప్పున ఈ శబమందు అరసున్న ఉండక తప్పదని నమ్మి (పాచీనగంథములు పరి ష్కరించినవారు (పతిపు సకములోను ఈ శబ్రము విందువుతో లేకున్నను బిందువు దూర్చి అచ్చొ త్తించినారు. ఇటుపయిని [పావీన్నపబంధములు పరి ష్కరించినప్పుడు ఈ శబ్దము “తోచు' అని దిద్దుట దోషము కాదు. పండితులు త్రాము (గంథాలు |వాసినప్పుడు తోంచులోని అరసున్న విడుచుట ఉచితమే. కాని సూరిగారి [గంథము మార్చుట అయు క్తము,

మరి ఒకమాట. “ఆ దుష్టమృగంబుం గానుపింపుము. దండధరు ఏటికి మసలక పుత్తెంచెద"” అని సూరెగారు (వాసినారు (చూ. పృ. ర3 పం. 10).

135

యూనివర్శిటీవారు పరిష్క్లరింపించి [ప్రకటించిన [గంథమందు 'గానుపింపుము'”

-“గానిపింపుము*గా మారినది. 'పుత్తెంచది మాతము అథ్రై ఉన్నది. '*కాను

పంచు" తప్పనుటకు కారణము కనబడదు, సితిచం[దికలో ఆరుచోట్ల 'కాను పించు” (పయు క్రమెఊన్నది (చూ. పు. 66. పం. 3,79. పం; 11; పు. 83; పం. 10, 13; పు. 127, వం. షక) ఇ ట్స 'వినుపించు*, '*నిగుడించు”, *పిలు పించు”; ఎజుంగించు' అని ఉకారముతో నూరిగారికి సాధువులుగా తోచి నందున [పయోగించినారు; ఆదిపర్వ్యమందు నన్నయగారి భాషితములుగాను చూపించినారు. తాటాకు పుస్తకములు చూచినవారు ఇవి తపులుగా ఎంచరు, హరివంశమందు. 'వగుల్చి" లోని “గు! యతిస్టానమందున్నదని ఎరిగినవారి దృష్టికి ఈ శబ్దములు సాధువులే. అయితే మీదనుదాహరించిన వాక్యమందు “పు తెంచెద” (ప్రకరణమునుబట్టి ఆసాధువు. సూరిగారు ఆదిపర్వమందు (చూ. ఆ. 71 45 వ.) “ధృతరాష్ట్ర్రనకుం జిప్పి పుతెంచిన అని ఇచ్చిన పాఠము ఆనందము దణమందు “చెప్పిపుచ్చిన' గా సవరణ ఆయినది (చూ, ఆ. ₹1. 167) సూరిగారికి అది తప్పని తెలియక ఆదిపర్యమునందు అర్హ ఉంచినారు; సితిచం[దికలోను [పయోగించినారు,.

ఇట్లు తప్పులు ఒప్పులుగాను ఒప్పులు తప్పులుగాను వ్యత్య స్తమయి (పాచీనాంధ్మగంథములు 'పరిష్కృత'* మయినవి. చిన్నయనూరిగారు నీతి చందికకున్ను అట్టి గతి పట్టినది. “యుద్యన్మేష మధ్యంబు” (చూ, పు. 70, పంకి. మేక అని సూరిగారు పయోగించిన అపళబ్దము అన్ని కూర్ప్చులలోనున్ను అట్రే నిలిచిఉన్నది; యూనివర్సిటీవారి [(గంథమందై నను మారలేదు. *సహజ ధార్మికుడు” (చూ. పు, 25, పం. ర) సాధువుగా [ప్య్రకియ పండితులు చెప్ప గలరేమో కాని (నిర్ణయసాగర) సంస్కృత్యగంథమందు 'మంధరాభిధానః కచ్చపో ధార్మికః (పతివసతి' అని ఉన్నది. (మరిన్ని చూ. హితోపదేశః, ఐనాప్పరే ఉపాఖ్య వాలాచార్యాత్మజ వాసుదేవా చార్యేణ సంశోధ్య పాఠానరెః సంయోజ్య....[పకాళితః, ప్మృత__25) కాని తెలుగక్షరములతో ముదించిన ఒక్‌ [గంథమందు “సహజధార్మికః' అని ఉన్నది, సాధువా? ఇన్దే సూరిగారు పయోగించిన సంస్కృత శబ్దములు, తెలుగుశబ్బములు

సాధువులో అసాధువులో నిర్ణయించవలసినవి అనేకముగా ఉన్నవి. శబ్రములలో అరసున్న, శకటరేఫము, (కావడి, అచ్చులు, హల్లులు; సంధి, ఆదేశములు, ఆగమములు, జొపవిభ_కికములు, (దుత | పకృతికనులు, కళలు, తిజ_ నములు, సుబ నములు, ణీజర్ధకములు, కారకము. ఇట్టివాటిలో సూరిగారి [గంథమందే

1309 విపర్యాసములున్నవి; వ్యవస్థ ఏర్పడలేదు. సూరిగారి రచన అనుకరించినవారు సూరిగారివలనే, ఒకచోట *వాలను' ఇంకొకచోట “వాలెను' అని, ఒకచోట '“అనుభవింపక తీజునా', ఇంకొకచోట 'అనుభవింవ తీరదు అని, ఒకచోట “నడుచు ఇంకొకచోట నడచు' అని, ఒకచోట 'పొర్దపచ్చు' మరిఒకచోట “పొద్దుంబుచ్చు” ఇంకొకచోట 'పొద్దువోయె” అని, ఒకచోట సురిగి” ఇంకొక చోట 'సురింగి' అని, ఒకచోట “ఎక్కడనుండి! ఇంకొకచోట “ఎక్కడినుండి” అని, ఒకచోట “మాకు మీ/ద ఇంకొకచోట ' మాని మీ(ద' అని |వాయుట పరిపాటి అయినది. కొన్ని శబ్దములు ద్విరూపములుగాను బహురూపములు గాను ఉన్నవని విద్యార్థులకు బోధించుటకు నమ్మిగ, 'నమ్మకము”; 'తొడు కొని, “తోడుకొని”; పయోగించినట్టు భావించవలెను. అయితే, అనుగాసించని రూపాంతరము సాధువు అవునో కాదో నేటి లౌకిక వ్యవహారమునుపట్టి నిర్ణ యించగూడదు గదా. అందుకు [పాచీన కవిిపయోగ మె లక్ష్యముగా ఉండ వలెను అని నియమమున్నప్పుడు విద్యార్థుల సంశయములు తీరవు, శబ రత్నాకరమందు 'చెజచు” శబ్దమును గురించి *ఇ ట్రకార మధ్యముగా [పయోగము కొందజఅ మతము" అని, *చెజచు" శబ్రమును గురించి “ఇ ట్లుకారమధ్యముగా [ప్రయోగము కొందజ మతము అని తగిన [ప్రమాణము దొరకనప్పుడు వ్యవస్థ యేర్చర్చక కోశ నిర్మాతలు ఊరకున్నారు. వారు కొన్ని శ బములను గురించి చేసిన నిర్ణయము హాస్యాస్పదముగాను అగాహ్యముగాను ఉన్నది. (చూ, ఎగచు, ఎగుచు) “లోగిలి. ధ్వ. వి. లోంగిలియొక్క రూపాంతరము, (వాడుక యందిట్లు కన బడుచున్నది కాని దీనికి. దగిన [ప్రయోగము చిక్కి నదికాదు)” అని, “లోంగలి. ద్వ. వి. (లోను.((కలను) గృహాంతర్భాగము. చ.... వేశ్య లిండ్దలోంగటను....భల్లా 3 ఆ” అని, ఆధునికుడయిన వాలేశ్వర కవి రచించిన భల్లాణ చర్మితమందు 'లో(గటిను అని "గి యతిస్థాన మందున్నందున “లోంగలి' శబ్దము సాధువుగా (గహించి, వ్యాకరణ (ప్మకియ కల్పించిలో(గిలి” శబ్దము వ్యుత్చ త్తిలేని పామర భాషితముగా నిశ్చయించినారు. గి? యతిస్థాన మందుంచి పూర్వకవులు ఎవరయినను (పయోగించినట్లు కనబడినయెడల, “లోంగలి' శబ్దము సాధువే అని అంగీకరించక తప్పదు; కనబడని యెడల అది అధోగతి పాలుగాక తప్పదు; వాలేశ్వరుని 'లోంగలి” శబ్బమె [పామాణికు లకు [గాహ్యము. ఐతే హరివంశము పూర్వుభాగములో 6వ ఆశక్వాసమందు 141 వ పద్యములో సీ. పా. “అంత( బోవక యవి యా గోపముఖ్యు లోంగిటి లోని కుజికి యశ్షశలీల” అని నాకు ఒక ప్రయోగము కనపడినది. దినినిపట్టి శబరత్నాకర కారుని అనుశాశనము తప్పుకాక తప్పదు; చిన్నయసూరిగారి

40 _ ఆదిపర్వములో 2వ ఆక్వాసమందు “*“కార్చిచ్చువంటి. శాపంబుి అని పాఠ మున్నందున గాబోలును, వంటి శబ్దము నన్నయభాషలోనిదని నమ్మి, (తిలింగ లక్షణ శేషములో (చూ. సమాస. సూ, ౪౩) అనుశాసనముచెసీ, ఈ పాఠమే [ప్రమాణముగా ఆచార్యులవారు ఉదాహరించినారు. ఇది ఆపపాఠము; (పాచీ నాంధమందు *'వంటి కనబడలేదు. సూరిగారు కాలముచేసిన తర్వాత అచ్చు పడ్డ భారతములోనికి “కార్చిచ్చు నట్టిశాపంబు" అని పాఠము వచ్చినది; అదే ఆరు తాటాకు పు స్తంములలో నాకు కనబడినది; సాధువు. బాలవ్యాక రణమందు కి. సూ. ౨౬, ౨౮) ఎడుత వర్ణంబులు ఆశీరర్హకములని అనుశాసించుట చేత ఇప్పుడచ్చుపడ్డ [పాచీనాం ధగంథములన్నిటిలోను “సిక మేలు కలిగెడు మనియె' ఇత్యాది [పయోగములే కనబడునుగాని తాటాకు పుసకములో ఉన్న - “ఎడ” వర్ణసహిత మైన శబ్దములు కనబడవు, యతిస్టానమందు “డు! వర్ణము గల _పయోగము ఎక్కుడనూ ఎవరికిన్నీ కనబడలేదు, సూరిగారు అను కశాసనమే దానికి ఆధారము. అయితే, నిజాము రాష్ట్ర్రమందు ఓరుగంటి జిల్లా లోని ఉపర్పల్రిలో ఒక దేవాలయము స్తంభము మీద నాలుగు [పక్కలను చెక్కిఉన్న శిలాశాసనములో అనేక పద్యములున్నవి. వాటిలో ఒకటి ఇట్టు న్నది; “హరిదశ్వుండజాచ్యుత శంకరమూర్రిదయీమయుండు గమలాప్తుండు భాస్కరుండుదయం గాచుచుండెడం గరుణార సపూర్‌ జ్ఞ హృదయం గాటయుం [బీతిని.” ఈ శాసనము కాకతెరాజు గణపతిదేవుని కాలమునాటిది. 1236 వ సం. జనవరి తే 21 ది గురువారమున చెక్కినది, ఇట్టి శాసనములలోని భాష (గంథక ర్త రచించినపై “శిలాక్షరములుగా” నిలిచి ఉన్నది; గనుక దినిలోని [ప్రయోగములు పరమ్మపమాణములుగా అంగీకరింపక తప్పను; కేతన కూడా ఆంధ థాషా భూషణమందు “*దీవన కెడమయు. గాతయు' అని లక్షణము చెప్పినాడు. [వాత పుస్తకములలో అట్టున్నది. అచ్చులో మారిపోయినది, (గాంథికాం్యధభాష అనగా [పాచీనాం్యధ కావ్యములలోని భాష. కావ్య

ములలో కవులు వాడినభాష పరిమితము; దేశభాష సర్వాంగ సంపన్నము; ఆపరిమితము, (పాచీనారధ గంథములు ఎన్నో నశించినవి; ఉన్నవి (పతి పుస్తకములు; లేఖక[పమాదజనితదోష భూయిష్టములు, అవి అన్నియు అచ్చు పడలేదు; అచ్చుపడ్డ వి అయినను శుద్రములు కావు; పరిష్క ర్తల [భమ (ప్రమా దములు కారణముగా అనేక స్థలములలో (ముఖ్యముగా పివాదాసృ్తదములయిన (పయోగములలో) మూల్యగంథము విపర్య స్తమయినది. లక్షణము సంపూర్ణ ముగా లేదు; ఉన్నది వివిధముగా ఉన్నది. కోశములో లోపములు దోషములు మెండుగా ఉన్నవి, ఇట్రి అవస్థ పొంది ఉన్న [(గాంథీకాం ధభాషలో “వచన

శేతే రచన సేయు కౌశలము" బడిపిల్టలు అలవర్చు కొనుటకు సాధనముగాను ఆదర్శముగాను చిన్నయసూరిగారు రచించిన సితిచందదిక 80 సంవత్సరము లయి నిరంతరముగా బడులలో చదివించవలసినదని యూనివర్శిటీ వారిచేతను గవర్న మెంటువారి విద్యాధికారులచెతను నిర్దితమయి ఉన్నప్పుడు శబలక్షణము, శబ్దారము, కబ్యపయోగము నిస్సృంశ యముగా బోధించగల విపుల వ్యాఖ్యానము పుట్టవలసి యుండెను. |పబంధములు బోధించిన బై సీతిచం[ దికకు పరిచ్చేదము చేసి [(పతిపదార్యము చెప్పట బడులలో వాడుకగా ఉన్నది; అది చాలదు. ఈ [గంథమందు సందేహాస్పదములయినవి, వివాదాసదములయినవి | పయోగములు అనేకములున్నవి. కనుక సవిమర్శముగా పిల్లలచేత చదివించవలసినది. అట్టి చదువువల్లనే పిల్లలకు (పాచీనార్యధ భాషాక్టానము కలుగ గలదు. 'వ్యవస్థ' అనగా నేమో అది యెట్లు యేర్పర్చవలెనో విద్యార్థులకు పట్టుపడేటట్టు చేయ వలెను, వ్యవస్థ లేనప్పుడు భాషావ్యవహార మే కాదు. ఏ వ్యవహార మయినను సాగదు. ఎవరి కయినను మతిభమ కలుగక మానదు. అవ్యవస్థిత చి త్రీ స్య (పసాదోఒపి భయంకర: ఇట్టి వ్యాఖ్యానములు రచించుటకు సమర్హులు యూనివర్సిటీవారు నియో

గించిన పండితులే. “మదరాసు యూనివర్సిటి యను కాస్త్రపాఠశాలయందు నాం్యధంబునకుం [పధానోపాధ్యాయత్వము వహించు పరవస్తు చిన్నయసూరిచె 1853 వ సం॥న రచియింపబడిని ఈ [గంథమునకు వ్యాఖ్యానము చేయుటకు 'మదడరాసు యూనివర్శిటీ (పాచ్యపరిశోధనాలయమందున్న తెలుగు రీడరు” పూనుకొనుట సమంజసము, సంగతము అని లోకము అంగీకరించక మానదు, ఆంధ విశ్వవిద్యాలయమువా రయినను తమ పండిశులచేత ఈ పని చేయించుట యుక్రమె. ఇంగ్లండు, [(ఫాన్సు మొదలయిన దేశములలో ఇట్టి [గంథములకు యూనివర్సిటీల పండితబృంద ముల వ్యాఖ్యానములు రచించుట సాం్యపదాయిక మయి ఉన్నది. ఇట్టు విన్నవింప సాహసించినందుకు పండితులు నన్ను క్షమింతురుగాక, అని వినయపూర్వకముగా వేడుకొంటున్నాను.

. వ్యావహారిక భాష త ల్రివలె నాకు ( పమపా[తము; (పాచినాం్యధ భాష మూలపుటమ్మవలె నాకు పూజ్యురాలు,

పర్ణాకిమిడి “

1932 వసం. జూలై తే 20ది. గిడుగు వేంకటరామమూ రి.

(0. ఏథఠిక భీ 'చేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు పంతులుగారు “భారతి 13వ సంపుటములో “వ్యావహారిక రచనకు కొన్ని నియమాలు” అనే శీర్షికతో రెండు వ్యాసాలు [(ప్రకటించినారు. అవే ఇప్పుడు కొంచెము సవరించి పుసకముగా అచ్చు వేయించినారు. తాము వీ ఉద్దేశముతో, ఈ |గంథము రచించినారో “ఉపక మణికిలో తెలియజేసినారు. వ్యావహారిక భాషలో [వాస్తున్న కొందరి [వాత లలో “ఏకత” లేదనిన్ని, “ఏకత” లేకపోవడము అ భాషలో గొప్ప దోష మనిన్ని, ఆ దోషము తోలగించడమునకు కొన్ని నియమాలు చేయవలసి ఉన్నదనిన్ని కొందరు అన్న మాటలు వీరికి నచ్చినవి. ఏరికి వ్యావహారిక భాష మీద అభిమానము మెండుగా ఉన్నది. ఆ భాషలో రచితమయిన కథలూ, నవ లలూ, నాటకాలూ, వ్యాసాలూ- అన్ని వీరు చదువుతారు. ఆ భాషలోనే స్వయంగా నాటకాలూ కథలూ వ్యాసాలు _వాస్తున్నారు. “ఏకత” కలిగేలాగున రచన చేయవలెనని సంకల్పించి, అభ్యసిస్తున్నట్టు కనబడుతున్నది. “వఏకత”కు ఆదర్శముగా [పఎణులయిన కొందరి రచనలు ఏరు స్వీకరించి, వాటితో తమకు కనబడ్డ “నియమాలు” [పమాణముగా [గహించి ఏకతలేని రచనలలో లోపాలు గాను దోషాలు'గా తమకు తోచినవి దిద్దడమునకు |[పయత్నించినారు. కొందరి కిది అతి సాహసమువలె తోచునేమో; గాని చిత్తశుద్ధితో చేసినపని అని (గంథ మంతా చదివేవారికి తెలియకపోదు. తమవలె వ్యావహారిక భాషా రచన అభ్య నిస్తూ ఉన్న వారితో సమాళోచన చేయ నుద్దేశించినట్టు కామేశ్యరరావుగారు తమ అభ్మిపాయములు వ్య క్త్రపర్చినారు; ఆరంభద శలో ఉన్నవారు ఇవి ఉవ దెశనులుగా అంగీకరించవలెనని వీరి కోరిక అయి ఉంటుంది. "ఇది మనము వాడవద్దు; దినివల్ల “ఏకతకు భంగము కలుగుతుంది; అది మనము వాడ వలను; దానివల్ల “ఏకత*' కలుగుతుంది" అని తమ బుద్దికి తోచినట్లు శబ్ద ముల జొచిత్యము నిరూపించినారు; గాని *ఇది అసాధువు" “ఇది సాధువు” అని నిషధించలేదు. వ్యావహారిక భాషకు ఇట్టి అనుశాసనము ఆవశ్యకమని కొంద రంటున్నారని నె నెరుగుదును. ధారతి 11వ సంపుటములో నా మ్మితులు శ్రీ మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్తుంలుగారు “ఆంధ భాషోను గురించి రెండు

త్తం వ్యాసములు రచించి పకటించినారు. ఇంగ్లీషు భాషలో ఉన్నట్టు 'పమా ణము" (54896416 తెలుగు భాషకు కూడా నియమించవలసి ఉన్నదని శాస్తు9లుగారు వాటిలో నిరూపించినారు. వారు చేసీన చర్చులోని ముఖ్యాం శమము లివి :___

“భాషలో ఏకత కావలెను; అట్టి ఏకత కావ్య భాషలో కలదు” అన్నారు [గాంథీక వాదులు. * “భాషకు జీవము కావలను; అట్టి బీవము వ్యవహారిక భాషలో కలదు” అన్నారు వ్యావహారిక భాషా వాదులు. భారతిలోని కథలలో ఏకతలేని లోపము కనబడ్డది. మధ్యమార్గ మొకటి యవసర మైనట్టు కనబడి నది. జీవము, ఏకత ఈ రండును కలసి యుండవలను.

ఆధునిక భాషలో మాధుర్యము కలదుగాని ఏకత అదు. ఏకత కలిగించి నచో వ్యావహారిక భాష రాజ భాష (1 క్రోం "లేటు కాగలదు. ఈ యుద్దశ ముతో భాషను విభజింపగా అది నాలుగు తరగతులుగా కనబడినది.

(1) 1. ఉ£యడ16..ఊ. నేను చేయవలకును. నాకు చేయవలయును.

2, 14381081..ఊ. నేను చయవలయును

శ ఏకత ఉన్నా జీవం ఉండదు. ఏకత క ల్పితము, వాస్తవం కాదు

101 40 ౧౦4౧165 మలు 01 16660653, 0౭6 0౯ 3605 66115౯8 02066 2 62366 20820, 7710 దా౭యేయం౧, ౦4156005, 2064 ౧౯171165- ఆ ౦01 లుటః 09, రులు 120క08క6 యదులింయం!6 ౧464 21 6 00118. 6605556105 01 & 506614] 12086048క్ర69 ౧6౦6౩38168 6108 8600 &96ే 1గగం౦0310క 20 2002లరటంజఆమింి 60 లం 3156. ₹€ 16 6?లు ౧400ల ల లం [016 ౦01 లు౭ ౧౦|| ౪23 4౯9 26181063 296 6౦210 10లజరా 140క08క్రట్‌ 2౯6, 26 ల6 5806 ఈల విల1క0లం 120ర0ం2క్ర65, 102 6౯౭౭౦6 ౧౭ ౧౭౦౪౭45616 06 రం క686 516 [06903 *ఇటం ౧౦ రేంటగ506 6ేం6 60 దు 106 లుడ6 చేలా 7౭౯౭ 02566 0౧ 500% 161180౪5 14208క648క్రల. తళలు 20226 మం 411 611003 1నీంలుంబ రదులం 22036 10 80 6౦4౧5 ంబటుడనా 1205328668 మంటే జాం 1100664 60 6ల6౭10 *౪ల రేంయం166 ఇంటల. శ 6 1208- ౧౭86 01 ౭ ౮౯౭బం అ16 15 8 ౮౦6 ౦£ 5ల0య 1685 1208602కట 7910 600% 90206 10 6 28165 01 &11 ల6 ౧౦౮౩ 206 566206 15664. 00౧66 10౯ 41. ₹మష౦0౭1అ 2 ౭౭66 50౪86 05012602 గ్‌ వొంయి దు 016 వేగీటం6ల ౪566 2 1208468286 60గటజం006ేసుక్ర 1 ౧0 గ ౪౪29 €0 2౧ 500161 602కి

(7లుర భాం)

క... త, న్‌6806ే2%64..ఊ. నేను చేయవలను రే ప18166681..ఊ. నేను చేయాలి.._చేయాలె. __ చేయాల మొ. (2) క. ఉఃంయడ16_వలవదు

2. €145851021_వలదు

3. ఏ206816.._వద్దు

ర్త, 101816668]._.ఒద్దు ఉపిందడ10, 0125510681 [పొచినాం్యధము; ఏ(1౧6494 వ _ర్రమానాంధము; క121666 అభినవాంధము. కడపటిది వ్యాపిస్తున్నది. కొంత గట్టుకట్టుట అవసరము అని శాస్తుంలుగారికి తోచినది.

ఈ గట్టు నన్ను కట్టమన్నారు. అది నా కేకాదు ఎవరికైనా అసాధ్యమే. ఇంద్రిషుభాష మారి పాడై పోతూ ఉన్నదని పూర్వపు భాషాతత్వము తెలియని _ కాలములో, (పతీ తరమువారు తమకాలపు భాషనుగురించి మొర పెదైవారు. జాన్సన్‌ తన కాలపు భాష మారకుండా కట్టుక ట్రి నిఘంటువులో బంధించ డానికి పయిత్నించినాడు. నిఘంటువు పూ రిగా రచించేసరికి అతని [భమ వదలిపోయినది, జవద్భాషను మారకుండా బంధించడం అసాధ్యమని (పకటించినాడు. వే. న్‌ జ ఓహ. 000500 19 లం ౧18౧ ౦04 మ: రేశ1ంగం045 9066 10 747 రేం0122664 దుడ6 006 అండ ౦ ఏ ఉఇంరేలజ1సుక 25, “60 కః ౬ మ0క్ర[ంే 1208క్ర68క్రల' 366 ఇ 80 60౪164 ౧06 600116 & ౪0620014 ౦% ౦6౭ €00క66 ₹14046 14250108 50960108 ౦1 ల౬ వ80ట6 0% 506౭౧౨. ౨ ల6 6౦6 16 కీం1ంిలే 013 ఇం, సేం సే&రే ర86ల౧ య12264 0౦1 9 ౧80606014౯ అాం౦£౯. 16 56ల0664 0908951016 101 06 మలు 0 ల 456.లే8ణ పంమంరంంం1011దా 6000౧606ట6 02 మం మలు ౦1 ౬ ౧౯6౩౬౦6.60 60901బులుండే ర6 యిలు45ా 05౯61016 26 0 ౦016ల. €0 పేడ?6 4 12080686 56606 కః 12 కం ౧66౦65534౮ 46 లంకల ఇసపీం 904% 4 30౪14 560006 ర486ే- డేణిరే 26 1836 6లే[600817, 18 ౧06 ౧095108119. గౌనీలు సరే౭లకే 16 680 16గేలుక్రం 00౧ య2086 ఓ01 భలం పే ౧౦ ౦0౧౭60౦ య&086 1 వేర 30 10౧8 &5 16 [?ట ఓ రు౭ మంళఇంయం 01 మలు 106 ౨06 లుం 1౧ ద ౨8కఠట6 01 నీం0పక3, 16 [096 60౧౦8౧6...

(0008 కటా, "6 56806224 01 1౩2 క్రఒ)

శే4ర్‌ భాషకు మారేస్వభాపము ఉన్నది గనుకనె మనుష్యుని జ్ఞానములోను భావములలోను కలిగే వికాసమును బోధించే సాధనముగా ఉపచరిస్తున్నది. కొ త్రమాటలు పాత పకృతులలోనుండి ఆవిర్భవిస్తూ ఉంటవి. పార్వతీశ్వర శాస్తులుగారు చేసిన భాషావిభజన కాక, ఇంగ్లీషులో వెం 12088486 అని, ర6 12086886 ౦0£ ౧£036 అని, 606 1108క్ర42 86 0 రేల, 14 కట8డర76 ౧036 అని, 116081 12౯68642క6 అని కూడా కొందరు భాష విభజించి ఆయా భాగములలో ఎట్టి థబ్బములల్‌ో [ప్రయు క్రమవుతూ ఉన్నదో చూపిసారు. శాస్త్రులుగారు తెలుగభాషను అనుశాసించవలసినదని నన్ను నియోగించి నారు. గాని ఆ పని నేను పూనుకోగలనా? శాస్తులుగారివంటివారు నూరుగురు సహాయులు అన్ని మండలములలోనూ పదిసంవత్సరాలు (శద్ధతో పనిచేస్తె కొంతమట్టుకు ఆం్మధ భాష అనుశాసించ వచ్చును. సంస్కృత మన భాషకు అనుశాసనము చేసినవారు పాణినికి పూర్వులు అనేకులున్నారు. వారు చేసిన పని తాను స్వీకరించి కొంతపని పాణిని చేస్తే, కాత్యాయనుడు మొదలయినవారు దోనిలో పదివేల “లోపాలు, “దోషాలు” కని పెట్టి దిద్రినారు. ఇంకా లోపా _ లుంటే పతంజలి మహర్షి మరికొన్ని సవరణలు చేసినారు. ఈ వ్యాకరణ ములో ధాతుపాఠాలు, గణపాఠాలు ఉన్నవి. ఎన్నో థాష్యాలు, వాటికి టీకలు ఉన్నవి. ఇన్ని ఉన్నా, గొప్ప వైయాకరణులు తగవులాడుతూనే ఉంటారు. సంస్కృతము వాడుకభాష గా ఉన్నప్పుడే దానికి అనుశోసనము పుట్టినది. ఆను శాసించినవారు [(పమాణముగా స్వికరించినది (గంథస్థభాష కాదు, భిష్ట _ వ్యవహారమందుండిన భాష. ఆ భాషకు పేరు “లౌకికభాష"”; (గంథస్థభాషకు “వె దికభాష" అని పెరు అనుశాసనములో ఉన్నది. ఎశబ్దము ఏలాగున శిష్టులు ఉచ్చరిస్తారో అలాగుననే ఎత్తుకుని (పరృతి [ప్రత్యయ విభాగము చెసి సంస్క రించినారు పాణిన్యాదులు. “సంస్కారము” అనగా దిద్దిడముకాదు. లొపాగమ [పత్యయాదులు నిరూపించడ మే “సంస్కార” మనిపించుకొంటుంది. ఒక పొల్పయినా లోకుల వాడుకలో ఉన్నది రీసివేయకూడదు; లెనిది ఇర్చకూడదు. _ వైవిధ్యము ఎంత ఉన్నా ఉపేశ్షింపకూడదు. అది అంతా అనుశాసనములో చేరవలెను,. ఒకటి ం౦డు ఉదాహరణములు చూడండి; [పదదత్త, అదత్త, దేవద త్త, మొదలయిన శబ్ద్బములలో ధాతువుయొక్కు అంశము “ద” ఉన్నది. అదే లోపించి, ప్రత్త, అత్త, దెవత్ర్త మొదలయిన రూపాంతరములు పొంది 710... . .

146

శీష్తుల వాడుకలో ఉన్నందున, ఆవి సాధుశ బ్బములుగా . అంగీకరించీ వాటినీ అనుశాసించినారు. వృషోదరాది శబ్దాలకు స్తూతాలు కల్పించ లేకపోయినా, సాధువులే అన్నారు.

దండి చెప్పిన శబ్రహీనత్వదోష ము నిరూపిస్తూ. వ్యాఖ్యాత (వాసీన వాక్యము ఒకటి ఉదాహరిసాను. “శిషానాముకౌ సూ తాణా మభావే అనుశాసన కారిణఏవ దండసీయాః”' శిష్ణులు వాడిన! మాటలకు 'ఆనుళాసనము.. లేకపోతే, తప్పు అనుశాసనము. చేసినవారిదేకాని వాడినవారిది కాదు.

అయితే ఒకానొక సందర్భములో ఒక శబ్దము ఉచితమా అనుచితమా అనే విషయము కళాకోవిధులు చర్చించవలసీనదే. కాని, భాషానుశాసకులు దాని ఊసు ఎత్తుకోరు. భాషారచన ఒక కళ, ఇంగ్లీషులో ఈ రచనలోని భేదాలనుబట్టి వెంట 610600౧ అని, ౯036 6166001 అని, అందులో ఇంకా 318 1824676 వ₹056 616600అని, 0౯౭6౬౦1041 56ా1౬ అని, 6౦౧౪బ౩&610081 9దా16 అని అనేకవిధాల [గంథక ర్తల భాష విభబిసారు. అట్టి విభాగములు సారస్వతము, సాహిత్యము బాగా వృద్దిపొంది అనేకులు అనేక [గంథములు, అనేక విధములై!నవి రచించిన పిమ్మట, వాటినిబట్టి లక్షణము నీరూపించేవారు నియమాలు చేసీనారు. ముందుగా ఆం్యధశ బ్రచింతామణి రచించి, దానికి ' అనురూపముగా నన్నయ గారు భారతము రచించినారని వాదించడము హాస్యాస్పదము కాదా? ముందుగా నియమాలు చేసి, వాట్మిపకారం లోకులచేత -భాషావ్యవహారము చేయించడము నకు (పయత్నించడము అట్టిదే._ యూరప్‌ ఖండములోని భాష. లన్నిటిలో _ఫెంచి మిక్కిలి మెరుగక్కినదనిన్ని [ఫెంచి సాహిత్యపరిషత్తువారు చేసిన వ్యవస్థల చొప్పున [గంథకర్తలు భాషారచన చేస్తారనిన్ని అందువల్ల అది ఏక రూపముతో విలసిల్టుతూ ఉంటుందనిన్ని 18వ కతాద్రిలో పేరు పొందినది, అయితే అట్టి భాషలో [గంథాలు . రచించేవారు కొద్దిమందే. [(ఫెంచిభాషకు ఇప్పుడు నియంతలు పండితులు కారు. | పజలు;* తమభా షే దేశభాష అంటారు [పజలు. అనేక వారాప తికలలో (మన [పజామ్మిత, [పజాబంధు, వాపిాని, గృహలక్ష్మి మొదలగువాటిలో వలెనే) వ్యావహారిక భాష వాడుతున్నారు. “శిష్ట భాష”లో సంపాదకీయ వ్యాసములు రచించేవారు ఇంకా ఉన్నారుగాని, వండిత సభలలో నయినా ఆ భాష వినబడదు. అందుచేత ఆ భాషకు కాలము ఆసన్న

• 126 ౧లు16 బరి 50496400 అ కడరలాలి రే6 18036286. (౧౫౬ ౭0016 * $0?టలేరై మ మిడింలటుం 01 [120ప్ర08 కర్రల)

కేశ? మయినది అన్నారు 'లురేబాక గారుః. అంతేకాక ఆ భాషలో చక్కగా రచన చేయగలవారి సంఖ్య తగ్గిపోతూ ఉన్నది. కావ్యరచన కళగా అభ్యసించే వారు చాలాకాలము గురుశుుశూష చేస్తేనేకాని “కావ్య”భాష రాదు. ఆ భాష లోకములో అ్యపయు కము కావడమువల్ర సదా కార్య రచన చెస్తూ ఉన్నవారి కే గాని అది వ్యావహారిక భాషవలె, “స్వాయ తము” కాదు. కత్వలమీద నాట్యము చెయడము వంటిది, అట్టి భాషలో రచన చేయడము [ప్రమాదముచేత అప శబ్దము [పయుక మైతే ప్మతికలలో ఎగతాళి చేసారు. అందుచేత [(పజలభాషలోనే నానావిధమయిన కావ్యాలు రచించ డమునకు నవ్యసాహిత్య [పియులు పూను

• కొస్‌ కృషి చెస్తున్నారు. + ఏకరూపమయిన 56206424 భాష లేకపోవడం గొప్పలోపముగా పార్వతీశ్వర శాస్తుంలుగారు, కామెశ్వరరావుగారు ఇంకా అనేకులు భావిస్తున్నట్టు కనబడుతున్న ది. ఆంధదెశములో అన్ని మండలములవారికీ పరస్పర సంబంధం అన్నివిధాలా ఎప్పుడు ఏర్బడుతుందో ; [పజలకు, నూటికి తొంభయిమంది చొప్పున అయినా, చదువు ఎప్పుడు వస్తుందో అపుడు ఆంధ భాషకు ఏ[10౧62%64 దానంతట అదే ఏర్పడుతుంది. అదైనా 'కేవలమూ ఏకరూపమున ఉండదు సుమండి. పరమైకతగల భాష లోకములో ఎక్క_డాలేదు. సృష్టిలో జ! 200 ౧256, 16 080 సం ంంబంలు రం 6 168 08 రష 16టాజ2 వంలుయే ౪11 06 6౦1 110. 16 ౪11 సీ6 ఆల? 66ే &3 2 రేల౭6ే 1208608కఅల *గయ 19 ౯016 206 ౪004501225 క2ంరే 0౧68 102 211. 06 పక 12086486 ౪111 600౧6046 60 రేలజటం౧ 106౬. ౧లురేలలూ 01 16" (గాంధికాధములో సంపాదకీయ వ్యాసాలూ పుస్తకాలూ రచిస్తూ ఉన్నవారుచె సె తప్పులు ఈలాగున చూపిస్తూ ఉంటి ఈదంభాలు అంతమవుతవి,

• ఏ(౭౧రే2264 508100 106 5620612264 కొలులటే, ఓ ౧౦0 ౦6 2 61253 6141606 20౧ 2 100641 6181606 0 పీ లం 12080456 0£ €6 6602666 &11 ౦7లా 6:41 9710210. 566 1619 ౧౦6 366 ౧ల*ం6ంలూ 201. కం. [61 86111 114016 60 06 మలఉలుంలే 059? రుల104! ర111660 11 త్రము 2064 ₹0064250012297 2064 5611 [096 200౧౪00612 600. తక 069, 116 211 ౦మలు 117108 1208్ర68క్రట్‌, 0141563 1200 ప్రలుల౭దం౧ క9004001460089 *మీయ 426 ౪701882 ప ౦౧6 ౧6ల- 6057 89 6060006 9010045016 ఓ 6 ౧6౩6౬... & 5001ల 1206624866 15, లులాలం[6 ౧60టబం225 2 72806

2264. 08608 అండా. తీం6ే క0809%2 1 ౧0 ఉంలుడం౧ (60 ర6 ౯018 _...&ీ 5062262764 5001560 12052286 ఏ, 9లశంరూ 50681108 2౧ & 03రా60- ౬10౧. ఫం ౧౦ 9041ల 09 36806824 808130 0200204166 6126619 2118ల యగలాం. 11620102._వషంగలేయి.)

146 పీరెండు వస్తువులో అన్నివిధాలా ఒక్కలాగున ఉండవు. 56106828 కోసము మనము పరితపించనక్క_రలేదు. పండితుల [(పయత్నంవల్ల అది ఏర్పడదు. కథలూ, నాటకాలూ, పాటలూ ఇంకా ఇటువంటి రసవదచనలు చేసే వారు (పతిభావంతులయితే, పురాణపద్ధతులు ఆవలంబించరు. వారి రచనలలో “వ్య కిత్వ' ముంటుంది. అద్దెచీట్టు, [కయిచీట్లు, ఒడంబడికలు |పభుత్వము వారి శాసనాలూ, |(పకటనలూ ఇటువంటివి 56816426 భాషలో ఉంటవి. కావ్యా లలో కవులు తమ జాచిత్యజ్ఞానమును అనుసరించి శబ్దాలు (పయోగిస్తారు. ఇతరుల నియమాలు పాటించరు. అలంకారళాస్త్రమందు (_గామ్యమన్న “గల్ల శబ్దము భవభూతి వాడినాడు, ఆంధవ్యాకరణాలలో అసాధుపులన్నమాటలు ఆంధభారతములోనే ఉన్నవి. కామేశ్వరవుగారు కొన్ని 'కుదింపులు ' ఉచితము లంటారు; కొన్ని అనుచితములంటారు. జొచిత్యానుచితములకు [ప్రమాణ మేమిటి? కేవలము ఇష్టత అనిష్షత [ప్రమాణములు కావు. వర్ణలోపముగాని ఆగమము కానీ ఆదేశముకాని శిష్టవ్యపహార మందున్నది అసాధువు కాదు. ఇంతేకాక ఉత్సర్గాప వాదములుగా అనుశాసనము చేయవలెనుగాని (పతిపద పాఠము కూడదు; అది అసాధ్యము, బృహస్పతివంటి గరువు ఇందునివంటి శిష్యుని చేత శబపారాయణము చేయిస్తే, వెయ్యి దివ్యవర్షాలకయినా అంతంకాలేదట।

• పార్వతీశ్వర శాస్తుంలుగారు “చేయాల” అనే శబ్దము ఏ్‌(10రేజవిరే కాదు; 6181660621 అంటారు. “చేయవలెను “చేయవలె' అయినది. ఎమ్మట 'ని కారము లోపించి, పూర్వాచ్చుకు దీరము వచ్చినది, ఇట్టిమార్చు తిక్కన కాలములోనే కనబడుతున్నది. '“పోయినవా(డు == 'సోయినా(డు, “మాయల | వా(డు'='మాయలా(డు'.___ఇట్టిన సన్నయ [గంథములో దేవుగాని తిక్కన " [గంథములో ఉన్నవి. ఈ మార్పు 1కమంగా వ్యాపించినందున 'చయవలె” “చేయాల అయినది. అందరూ వాడుతూ ఉన్న శ బ్దము ఏ(6(226&వ6 కాదా? ఏ్‌(10రేజవిరే అంటే అట్టిదె. [వాతలో వై విధ్యము ము దణాలయములో తొల గించవచ్చును. 'ఉన్నాయి,”' “ఉన్నయి, “ఉన్న”, “ఉన్నాయు”, ఉన్నయ్‌” అనే రూపములు పష్మతికలలోను, పు సకాలలోను కనబడుతున్నవి, శిలాళాసనము లలో వర్ష్మక మము వ్యత్య స్రముగా ఉన్నది. తెలుగుభాష మాతృభాషగా మాట్లాడేవారిని ఈ వై విధ్యము బాధించదు; తెలుగుభాష నేర్చుకొనే విదేశీయు లకు [భాంతిజనకముగా ఉండవచ్చును. అ =: అచ్చుయంతము ఇంగృండులో స్థాపించి [గంథాలు అచ్చువేయడమునకు మొదలు పెట్టినపుడు, (వాత ప్రతుల “లోని శబరూపములు (వ్‌0౯11108్ర) బహువిధాలుగా కనబడ్డవి. ఎవరిపద్దతి వారిది. నోటిని ఉచ్చరించినట్టు కాగితముమీద [వాయడానికి నియమాలు

140

అప్పుడు లేవు, |[కమంగా ఏర్పడ్డవి. ఇప్పుడు కూడా (66౬౧6౬౭ ౦౧౬౬ అని) అనేక థద్దాలు వివిధ ముగా ఇంగ్లీషువారు (వాస్తున్నారు. అమెరికావారు 5౧0611108లో కొన్ని మార్చులు చేసినారు. ఇందులో ఎంత వైషమ్యమున్నా ఇంగ్లాడులోనివారు అమెరికావారి పు సకాలు చదువుకోగలరు; అట్టి ఆ మెఏ9కా వారు ఇంగ్రండులోనివారి పుస్తకాలు చదువుకోగలరు, ఇంగ్రండులో అనేక 'మాండలీయక'* భాషలున్నవి. వాటికి 50611108 నియమాలు ఏర్పడలేదు. నవలలలోను నాటకాలలోను అట్టి భాషలు పాతోచితముగా [ప్రయోగించి నప్పుడు [గంథక ర్తలు ఎవరికి ఏలాగునతో స్తే ఆలాగున (వాస్తున్నారు. 'గీ10298' అనేమాట ఒకరు 1185 అని, ఒకరు 277143 అని [వాస్తారు. క16.0ల09 *౪05గమీ అనేది ఒకరు ష410016% అని. ఒకరు డి ౧౦౯౧ అని, ఒకరు *ష06 అని [వాస్తారు. షా గారు శితంటజరడజూ $66016 అనే మాటలు ఉషేం౦036ే&, ఏం00014 అని వాస్తారు. ఇట్టివారి భాష కేవలమూ ఆధునికము. “ఏమండీ; ఉద్ధ9ంథాలు (పొాఢమయిన ౭ లిలో రచించరేమీ?” అంటే, “మేము ఇప్పటివారి కోసము (వాస్తున్నాముగాని ఇరవై ర0డో శ తాబ్దివారికోసముకాదు"” అంటారు. ఐర్లండులో ఏూగగ6 వంటి (పఖ్యాత రచయితలు పామరుల భాష నేర్చుకుని, ఆది రసవంతములయిన నాటకాల లోను, కథలలోను వాడుతున్నారు. దేశాటనముచేసవారు తమ (గంథాలలో అన్య దేశ్యములికాక మాండలీయకాలు కూడా యథిచ్చముగా (పయోగిస్తున్నారు. అట్టివి 56206224 భాషలో అంతర్భూతములవుతూ దానిని “వృద్ధి” పొందిస్తూ ఉంటవి. కామేశ్వరరావుగారు ఈ [గంథములో చేర్చిన మాండలీయకముల పట్టికలు వినోదకరములేకాదు. మిక్కిలి ఉపయు_క్రమయినవి కూడాను. అట్టివి ఎన్ని ఆయినా చాలవు. వాటి (ప యోజనము అపరిమితము. వివిధ మండలము లలో నివసించి ఉన్న తెలుగు వారిలో పరస్పర మెతి కలిగించుటకు అవి ఉపచరి స్తవి. కా మేశ్వరరావుగారు ఈ కృషిలో మార్గదర్శకులయినారు.

ఇతరులు కూడా ఇట్టిపనిచే స్తె భాషాసేవ చేసిన వారవుతారు. షేక్‌ స్పియరు కాలములో ఇంగ షుభాష అ శుతపూర్వంగా విజ్బం భించినట్టు ఈ కాలములో తెలుగుభాష విజ్బంభిస్తున్నది. ఇంగ్లీషు భాషకు అప్పుడు కట్టూ గటూ ఉండాలని ఎవ్వరూ అభిలషించలేదు. అప్పుడు కావలసినది స్వేచ్చగాని నిర్చ్భంధముకాదు. వెల్లువవలె భాష [పవహించినది, వరచతో బురదా చెత్తా వచ్చిపడ్డ ది. అది అంతా [కమంగా అడుగంటినది, స్వచ్చుమయిన భాష తేవినది. అప్పటినుండి ఇప్పటివరకూ ఇం గ్రీషుభాషా వాహినీ గట్టులేకుండాన “పేమ్‌జ్‌* నదివలె నిర్మలముగా ఉన్నది. ఏటిలోనికి కొ త్తనిరు రాకుండా గట్టు కట్టితే, ఏరు ఎండిపోతుంది; సీరుంటి మురిగి

శేర్‌0 పోతుంది. భాషా స్వభావమును అనుసరించి, భాషలో భావబోధమునకు కావలసిన మార్పులు కలుగుతూ ఉంటవి.

మనదెశములోని భాషలన్నిటిలో బంగాశీభాష మిక్కిలి వికాసము పొందడమునకు కారణము దానికి “పండితులు” నిర్మించిన గట్లు కొట్టి వేయడ మే; ఇట్టి గట్రవల్ల ఎంత రీడు బంగాశీభాషకు కలిగినదో శ్ర రఏం[దనాథ ఠరాకూరుగారు తెలియజిస్తూ ఇరవయియేళ్ళ కిందట (వాసిన వ్యాసములోని వాక్యములు ఉదాహరిసాను, అవి ఆంధధభాషాభిమానులు సావధానముగా చిత్తగింతురుగాక ,

1 1276 శంలుర రద రుం రేహింలం ఫలంలుం6 సేయ మం 6810064 అం1+ళబా1లా ₹1లేరేం 0?లా 0౪7 12080486 ఏ ౧06 5రాలుక. €0లుమిక్ర 2064 ₹16211308 ౨06 ౧4060 4964 ౨2౯౦7 1616 60 ౧టలాం6ర0866 06 &040య900130 0% ౧బలు?సంక రం 8066-0866 విలుక్రణ11 5080664 0 భజ 282 ₹7౭209హికం కింరాం౪లకే గాంగ 2 రర 120608క్రలణ 16 ఓ ఆలూ ౭97 66000108 2 00176 ఓం1మ162 016 0096820616 10 య6 ఇజ7 ౦0£ 0౪౬1౯ 09, ఇంం2ంక్ర రడ6 మజం6లూ 01 ౧౧లక గేగ్‌ందులు.600846 *సమేంయ్‌ ఓ 01 106 4206 లంట షం 2265 ట4[! 1208658866 08 & 1ఆ2066ే 6ర10లా1దా, మైలుకం 204 కంగు॥!, అ0౧రలుంటం 206 రేరేడండం, రేలాం16 0% ఈర 1అ56 280% 0€ ౧౬ ర7౬ 1410) ఏ పంగ066 ఇం౦0౧ 0౪౯ 08 46 రల మం *66లుడ?6 నలు౦డ ౦1 రులు 186...0 రుల మంరేలాగ కం00ఆ [౧ లరయా?ాబకరడట ౧06 మ౭ర1ట0ు 0% ుంరాణండంగ రీళంక్ర రల ₹ఇలం40ం415 దల 5ల6ేలుట 10. ప8ంలగంక్ర, 26001608 2౧6 ౧౦900 6010460క రుథా 1బం౦గం, ౧లాంరింరట81 60%6 1060 ఫండగు&66 6060య ౪10 ఓ 98స0ళ పళ

26066410680066 ఇస0లు6 + 19 ౧06 3512715019 రేంకు06లాలతే 09? 016 02260142 56066 0% &6౭26ఉ01ల405. గౌర6 ౧లాంం౧811641బ6 0 421. 045 200%, €మ6 10రరంంసడట 0£ రుజు 5లా![ట, లం [ల46100 01 దుం 17హేక్ర ం07లు 01 రట. 120క్ర68క్ర6 226 00054౧69 208 61056197 5020086 €0 లుజటూ గ106ేం....త6 019 5006ల సే2?6 ౧06 016 52096 0000546010, అశింల ఏ చేలు 90866 96! జ. 204 2660126108 60 రజః ౧౯1266 ఆ56ట. ఉంతే లేలులటం6 లట 901065 &26 076 14016 €0 60%6 ఇంరేలు 6 పకేడ6006 01 $00216 1216315016 56206224 0% 14086486 ౧200800066 9 ౭68క054- 65 206 ౧౦6 8760 క5షద 60 09 ౭ క్రలమం 0 &2ర36. * 255ల6 0౧66 88610 ౭6౬ ౦36 షం, పంగ లుల 0916400 204 ౩2దుంగళా ౧276 దుం ౧౦౪౯ 2964 రం 1% €0 సేలం 00౯ 12080886 10 6

శ్షే5 ఇశీం16ే10క్ర 0£ 165 053101116169, టం 007 దుం ప ర6 2బ్‌లు( 56886, మిలలరంండ 0% ముం?లులు€ ఓ ౦0 మం16 ₹1681 ౧౭6౦బ910౮ ల&౧ జిలిరేం6ం ౦% శంల005. 4 (గంగలు జషైలగలూ) తెలుగుభాషా ,రచయితలకు ఎనభై యేళ్ళ్గయి బడిపండిళులు సంకెళ్ళు తగిలించినారు. బడులలోను కళాశాలలలోను విద్యార్థులు ఇంకా సంకెళ్ళతోనే ఉన్నారు. కొందరు యువకులూ యువతులూ పండితుల బంధాలు తెంపి స్వాతం్యత్యము సంపాదించుకొన్నా రన్నమాట నిజమేకాని, “సనాతనులు” _ పండ్లు ఇంకా కొరుకుతున్నారు. స్వాతంత్యము సంపాదించుకొన్న వారు ఉదిక్తులయి, బడినుండి సాయంకాలము వెడలి వచ్చిన పిలలవలి, యధథెచ్చ ముగా విహరించడమువల్ల అట్రై హానికలుగదు. వారి స్వాతం త్యమును అరికట్టడమువల్ర ఎక్కువ హాని కలుగుతుంది. వ్యావహారిక భాషారచన చక్కగా ఆభ్యసించినవారు మంచి పుస్తకములు [వాసీ (పకటిస్తె అవి సామాన్యులకు ఆదర్శములుగా ఉపకరి స్పవి, పిల్లలు పెద్దలను ఆనుకరించికదా మాతృభాష నేర్చుకొంటారు; అట్రై [గంథరచన రూడాను. కామేశ్వర రావుగారున్ను పార్వతీశ్వర శాన్రిగారున్ను [(గంథరచన అభ్యసించి, దానిలో నై పుణ్యము సంపాదించినవారు గనుక వారికి ఉచితమని తోచిన *'నియమాలు" ఆవలంబించఛి గ ద్యకావ్యాలుగాని పద్యకావ్యాలుగాని రచి'స్తై, వారి ఉద్దెశము నెరవేరుతుంది. వ్యాకరణాలు వల్రించి మాతృభాష నేర్చుకోవడము ఎప్పుడూ ఏ దేశములోనూ జరుగలేదు. వాడుకలో ఉన్న అన్యభాష లు నేర్చుకోవడమున కయినా వ్యాకరణము ఆవశ్యకము కాదు; సహవాసమువల్లనే అది అలవడుతుంది. నా భాష పందొమ్మిదో శ తాద్దిదనిన్ని అది నేటివారికి అనుకరణ యోగ్యముకాదనిన్ని కామేశ్వరరావుగారు అన్నారు. అవును; నేను ఆ శతాద్దిలో పుట్టి 'పెరిగినవాడను గనుక అప్పటి భాష నాకు ఆలవాటయినది. వారి భాష వారి మనుమలకు పాతభాష అవుతుంది. అందులో వై పరీత్యమేమీలేదు; హానీ లేదు. ఒకరి మాట ఒకరికి త3లియకపోదుకదా; స్వస్తి. రాజమ హేందవరం 16121938. గిడుగు వెంకటరామమూరి . * ఇప్పుడు బడులలోను కళాశాలలలోను *చలిత్‌ భాష” అనగా వాడుక లోనున్న బంగాశీభాషలో రచనాభ్యాసము చేయిస్తున్నారు.

(ధల అన ఖో తుదివిన్నపవు (శీ గిడుగు రామమూ రి పంతులుగారు

నేడు సుదినం : /

మీవంటివారి దర్శనం కలిగింది. “పజామ్మిత" ప్మతికా సంపాచము లయిన శ్రీ రామ్మబహ్మంగారు నాయెడల దయగలవారు గనుక నేటి సాయం కాలం ఈ సభ ఏర్పరిచారు. తెలుగు సారస్వతమందూ తెలుగువారి విద్యాఖి వృద్దియందూ అభిమాసముగల పండితులకున్ను కవులకున్ను ప్యతికా సంపా దకులకున్ను నా కట్టకడపటి విన్నపము తెలియజేయడానికి అవకాశం కలుగ జేశారు,

నా ఆరోగ్యం చెడిపోయినది. కాలేయంలో గుల్మ పుట్టినది; చికిత్స కోసం చెన్నపట్టణం వచ్చాను. అట్రేకాలం బీవించగలనని తోచదు. జీవించి ఉన్నా చాలా కృశించిపోయి ఉన్నాను గనుక మునుపటిలాగున మరి ఉప

అందుబిత ఇదేనా కట్టక డపటి విన్నప మంటున్నాను , ఇంక జరుగ వలసిన పని మీశ్రే అప్పగిస్తున్నాను. మీరే సాగించవలెను.

ఇప్పుడు లోకంలో పష్మతికలు చెస్తూ ఉండే వని సామాన్యమమునది కాదు. పతికా సంపాదకులు సామాన్యులుకారు. (పభుత్వవర్గాన్ని, మంతి వర్షాన్ని, పరిపాలనా విధానాన్ని మార్చివయగలశ క్రి ప్మతికలకున్ను, ప్మతికా సంపాదకులకున్ను ఉన్నది. ప్యతికలకు అదీ ఇదీ అనికాదు; అన్ని విషయాల తోను సంబంధముంటుంది. ప్మతికా సంపాదకులు అన్ని విషయాలగుంచిన్ని [వాయగల సమర్థత, _పజ్ఞ గలవారు కాకపోయినా ఆయా విషయాలలో అకు భవము గల (వజ్ఞావంతుల చేత సకల విషయాలగురించిన్నె [వాయించి దేశంలో ఎద్య వ్యాపింపజయ గలరు.

[పజలలో విద్య వ్యాపింప చేయడమూ, (పజల ఆరోగ్యము కాపాడడనమూ, [ప్రజల సౌఖ్యము పోషించడమూ సంఘములోని పెద్దలు చయవలసిన పని

*ఓ ౧౫-౧-౪౦ తేదిని శ్రీ పంరులుగారు (పజామ్మిత కార్యాలయమ్ము ల్లో చేసిన ఉపన్యాస సారాంశము,

153 అంటే అదేమో (పజల నుద్ద రించ డానికి చేయవలసిన ధర్మకార్య'" మని ఆలో చించకూడదు. భాగ్యవంతులయిన పెద్దలు తమ ఆరోగ్యం కాపాడుకోవఠె నంటే పజల ఆరోగ్యం కాపాడవలను,

(పజలఆరోగ్యం కాపాడకపోతే పెద్దలు ఎన్ని కట్టుదిట్టాలు చేసుకొన్నా అంటురోగాలు వారిని అంటక మానవు. వారి ఆరోగ్యం చెడక మానదు.

ఆవిధంగానే సంఘంలో నిరక్షరకుకులు ఎక్కువగా ఉన్నంతకాలము సంఘం వృద్ధిలోకి రాదు. సౌఖ్యమన్నది సంఘంలోని భాగ్యవంతులూ, పెద్దలూ, సామాన్య |పజలతోపాటు సమాంశులుగా అనుభవించవలసినదేకొని తామొక్షరే అనుభవించవలసినదికాదు. [పజలలో విద్య వ్యాపి స్తేకాని సంఘం వృద్ధిలో నికి రాదు,

ఐతే, (పజలలో వ్యాపించవలసిన ఏద్య ఈ కాలానికి పనికిరాని [పాచీన కావ్యాలు వ్యాకరణాలు చదివించడంవల్ల రాదు. ఇంగ్లండులో కూలివాండ్తు కమ్మర్హు మొదలై నవాండ్డు షేక్‌స్పియర్‌, మిల్టన్‌ మొదలైన మహాకవుల [గంథాలు చదవమంటే చదువరు.

“మాకు కడుప్పనిండా తిండి దొరికే మార్గం చెప్పండి. మా వృత్తులకు సంబంధించే విద్యలు మాకు నేర్పుండి” అంటారు. ఆందుచత, వాళ్ళకోసం ఇది వరకున్న విద్యావిధానమంతా మార్చవలసి వస్తున్నది. కర్మాగారాలున్న (పదే శాలకు విద్యాధికులుపోయి. వాళ్ళకు తెలిసే భాషలో ఉపన్యాసాలిస్తూ, ఉప నా్నాస విషయాలు చర్చిస్తూ (పజలకు జ్ఞానము, వివేకము కలుగజేస్తున్నారు.

రేడియో 1పసంగాలవల్రను, ష్మతికలవల్లను, పు స్తకాలవల్సను [పజలలో విద్య వ్యాపిస్తూ ఉన్నది. ఇంగ్లండు మొదలైన పాళ్ళాత్యదేకాలలో కేవలం (పజలకోసం పెద్ద సారస్వతం పుట్టి వృద్ధి పొందుతూ ఉన్నది. అది అంతా [పజల భాషలోనే ఉంటుంది. ఆవిధంగానే మన దేశంలో కూడా [పజలలో విద్య వ్యాపించడానికి అనుకూలమైన [గంథాలు కావలెను. |పజలు తమ భాషలో [వాయడానికీ చదవడానికీ సమర్థులు కావలెను.

[ప్రజలలో విద్య ఎక్కువగా వ్యాపింపజేయడాని కీ, నవీనాశ యములకు అనుకూలంగా అందరిలోను హృద యపరివ ర్తనం కలుగ జేయడానికీ ఎక్కు వగా తోడుపడేవి పతికలే;) కనుక పష్యతికా సంపాదకులకు నా విన్న పము తెలియజేస్తున్నాను.

సుమారు 30 సంవత్సరముల _పె వ రమానాం[ ధభాషా [ప్రయోజనము / గురించి పాటుబడుతూ ఉన్నాను. వ్యావహారిక భాషాగౌరవమును నిల బెట్టడానిక ॥

శేర్‌డ్తీ నను _పయత్నిస్తూ ఉంటే దానిని పడగొట్టడానికి ఆం్యధ సాహిత్య పరిషత్తు వారు పని చేస్తూ . వచ్చారు.

మొదట నేనూ నామ్మితుడు గురజాడ అప్పారావూ,' మాకు తోడుగా మరి ఇద్ధరు. ముగ్గురు న్యూతమే ఈ ఉద్యమము [పారంభించాము. తక్కిన తెలుగువా ర.౦దరూ.. మాకు ఎ(పతికూలంగా .ఆంధ సాహిత్య పరిషతు వారీతో కలిసీ మా “ఉద్యమాన్ని .ఎదిరించినవారే.

ఆ కాలంలో ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తువారి (ప్రతిష్టా, గౌరవమూ, [పాళ వమూ -ఎక్కువగా- ఉండడంవల్లనూ వ్యావహారిక భాషా పయోజనము సరిగా బోధపడక పోవడంవల్లనూ ఆ పరిషత్తువారి అభి[పాయము ననుసరించి తెలుగు దేశమందలి పెద్దలందరూ తీర్మానాలు చేసి గవర్న మెంటువారికి ఎక్కువగా ఒత్తిడి కలిగించి వాస్తవమైన దేశభాష బడిపల్టలు అభ్యసించకుండా. చేశారు.

అప్పుడు “నిజమైన సంపదాయము" అనే పేరను చిన్న వ్యాసమొకటి రచించాను. ఆది శ్రీ వావిళ్ళ వేంక టేశ్వర శాస్తుంలుగారు అచ్చువేయించి (పక టించినారు. అందులో విద్యార్థులు చదువుకొనే [గంథాలన్నీ మన పూర్వులు వ్యావ హారిక భాషలోనే రచించేవారని కొన్ని నిదర్శనాలు చూపించాను.

దేశంలో అందరూ మీ వాదానికి (పతికూలంగా ఒ త్రిడి కలుగజెస్తు న్నారు గనుక వ్యావహారిక భాషా [ప్రయోజనం + అంగీకరింపజూలచుని (గవర్న మం౦ంటువారున్ను యూనివర్సిటీవారున్ను అనడంచేత, తెలుగుదేశమంతా తిరిగి నిజమైన సంపదాయం తెలియబరచి [ప్రచారం సాగించాను.

పరవస్తు చిన్నయసూరి కావ్యభాషలో తన 'నీతిచం్నదిక రచించి గద్య రచనకు కావ్యభాషా సంప్రదాయం తెచ్చి పెట్టక పూర్వము వ్యావహారిక భాషలో సక లవిధములై న గద్యరచనలు సాగుతూ ,ఉండేవని రుజువు చేయడానికి వ్యావ హారికభాషలో రచించిన (వాతపు సకాలూ మొట్ట మొదట అచ్చువడ్గ పుస్తకాలూ కొన్ని సంపాదించి అవి పట్టుకొని తెలుగుదేశంలో ఉన్న కాలేజీలకు వెళ్ళి అక్కడి పండితులకూ ఉపాధ్యాయుల కూ చూపించాను. చాలాచోట్ల సభలలో ఈ విషయమై ఉపన్యా సాలిచ్చాను.

1916.వ సం॥ "నవంబరు 19.వ తేదీని కొవ్వూూరిలో జరిగిన ఆంధ సారస్వత మహాసభలో వందలకొలది తెలుగు పండితులూ కవులూ నా వాద మంగీకరించారు. 1919.వ నం! ఖ్యబవ౨ 28_.వ తేదీని రాజమ హేం[దవర మందు కీ॥ శే కంచుకూరి వీ రేలింగంపంతులుగారు అధ్యక్షులుగా వర్త మానాం[ ధ భాషా[పవర క సమాజము స్థాపించుటకు ఏర్పాట్లు జరిగినవి.

ల

155 కాని పంతులుగారు మరి మూడుమాసనముల కే పరమపదము పొందుట వల్ల వారి తోడ్చాటు సమాజమునకు లేకపోయినది. ఆయినా మా ఉద్యమం సాగకపోలదు.

1919 సం॥ లోనే నా “తెలుగు” పతిక .పకటించి ఆందులో వ్యావ హారిక భాషా పయోజనం గురించి, ఆంధ పండిత భిషక్కుల భాషాభేషజం గురించి, ఆం ధభాషా పరిణామము గురించి వ్యాసాలు రచించి (పక టించాను. ఆవి చాలమంది పండితులూ కవులూ చదివారు. [కమ్మకమముగా నా వాదము ఆమోదించే వారి సంఖ్య అధికమవుతూ వచ్చింది. పష్యతికా సంపాదకులందరూ తమ పష్మతికలందు వాడుక భాషలో రచించిన వ్యాసాలకు కొంచెము కొంచెముగా

. నె నా అవకాశం కలుగజేస్తూ వచ్చారు.

తుదకు 1926 సం॥ తణుకులో ఆంధ సాహిత్య పరిషత్‌ సాంవత్సరి కోత్సవము జరిగినప్పుడు సభలోనివారు అందరూ కాకపోయినా అనేకులు వ్యావ హారిక భాషా పయోజనం అంగీకరించారు. దానితో పరిషత్తు పెద్దలు ఉప _దవము జరిగిపోయినట్టుగా భయపడి అటుపైని జరిగే సాంవత్సరికోత్సవము లలో ఆటువంటి తీర్మానాలు మరి కాకుండా ఉం డేటట్టున్ను వ్యావహారిక భాషా వాదు అవరూ తమ పరిషతులో సభ్యులుగా చెరకుండా ఉం డేటట్టున్ను కట్టు దిట్టాలు చేసుకొన్నారు.

దేశంలో అంతకంతకు వ్యావహారిక భాషావాదము అంగీకరించినవారి

, సంఖ్య ఎక్కువగుట చెతను ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తువారి ఉద్దేశములను ఆమో దించేవారి సంఖ్య తక్కువగుటచెతను ఆ పరిషత్తు క్షిణించినది; పరిషత్‌ ప్మ్యతిక మరి కనపడదు. నా వాదమును పూరిగా ఆమోదించిననా మ్మితులు 'నవ్యసాహిత్య పరిషత్తు" సాపించి “పతిభ” అనే పిక [పకటిస్తున్నారు. ఆ పతి కేకాదు, అన్ని ప్యతిక లున్నూ వ్యావహారిక భాషా [ప్రయోజనమును అంగీకరించినవి.

వంద"కొలది కవులూ వండితులూ తమ వాడుకభాషలో రచన సాగిస్తున్నారు. ఇంతమట్టుకెనా నా కృషి ఫలించినందుకు నేను కృతార్జుడ నై నానని సంతోషిస్తున్నాను. కాని బడులలోను కాలేజీలలోను [ప్రభుత్వము వారున్ను విశ్వవిద్యాలయములవారున్ను వ్యావహారిక భాష్మాప యోజనము అంగీకరించే వరకు నా వాదము పూరిగా నెగ్గినదని నేను భావించలేను. “దేశంలో అందరున్ను మ్సీకు (పతికూలంగా ఊన్నారు. గనుక వ్యావహారిక భాషా[ప్రయోజనము మేము అంగికరించలేమని గదా [పభుత్వమువారున్ను విశ్వ విద్యాలయమువారున్ను ద్‌ సంవత్సరాల [కిందట అన్నారు,

156 =

ఈ 2్‌ సంవత్సరాలలో ఇంతమట్లుకు పరివ ర్రనం జరిగింది గనుక ఇకనైనా బడులలోను కాలేజీలలోను. వ్యావహారికభాష మూలంగా విద్య సాగేటట్టు చూడవలసి ఉన్నది. ఆయ్యధ విశ్వవిద్యాలయమువారు నాకు “కళా (పపూర్ణి బిరుదు అన్నుగహించడం నా [గాంథిక భాషా పాండిత్యానికి కాదు గదాః నా వ్యావహారిక భాషా వాదము ఆమోదించే ఈ గౌరవము నా (పసాదించారనక తప్పదు.

నన్ను గోరవించినందుకు నేను కృతజ్ఞుడనే కాని వ్యావహారిక భాషా | (ప్రయోజనము ఆంధ విశ్వవిద్యాలయమువారు అంగీకరించి ఆచరణలో పెట్టిన దాకా సేను పూ రిగా కృతకృత్యుబ్ఞయినానని సంతోషించలేను.

ఈ నడుమ విశ్వవిద్యాలయమువారి తెలుగు పరీక్షలలో వ్యాస రచనకు ఒక విషయంగా రేడియో [పసంగములవంటి పసంగ మొకటి వాడుక భాషలో విద్యార్థులు రచించేటట్టు ఏర్పరచవలసినదని ఎక డెమిక్‌ కౌన్సిలులో ఒకరు తీర్మానం (పవేశ పెడితే అది బోర్డు ఆఫ్‌ స్టడీజువారి అభిపాయానికి పంపించా లన్నారు.

[పభుత్వమువారు బడులలో ఎందుకూ పొందని దిక్కుమాలిన కత కాం్యధభాషలో రచించిన వాచకాలే కావలె నంటున్నారు; వాడుక భాషలో రచించిన పుస్తకాలు “అ్యపువ్‌” చేయమంటున్నారు.

ఎందుచేత? వ్యావహారిక భాష అంటే [గామ్యమన్న దురభిి పాయం మన పెద్దలికి వదలలేదు, వ్యావహారిక భాషే వాస్రవమైన మాతృభాష అన్న విషయం ఎంత చెప్పినా వారు [(గహించడంలేదు. ఏమి చేయను? వ్యావహారిక భాషను [గామ్యమనకూడదని మరియొక సారి గట్టిగా నచ్చ చెప్తున్నాను.

(గామ్యశ బ్రము పారిభాషిక శబ్దము. గొల్లలు మొదలయిన పామరుల భాష [గామ్యమని సంస్కృత సారస్వతములో అలంకారికులన్నారు, లక్షణ విరుద్ధ | మయిన భాష [గామ్యమని తెలుగు పండితులన్నారు ఏ అర్ధంలో చూచినా మన వ్యావహారిక భాషకు [గామ్యమన్న "పేరు అన్వయించదు.

ఎందుచేతనంటి, నేను గత 30 సంవతృ్సరములనుండీ సమర్దిస్తూ వచ్చిన వ్యావహారిక భాష శిష్టజన వ్యావహారిక భాషే కాని గొల్లలు మొదలయిన పామరులు పలికే [గామ్యభాష కాదు.

లక్షణ విరుద్ద మైన భాష [గామ్యమన్న సూ తము మన శిష్ట జన వ్యావహారిక భాష కెంతమా తము వ రించదు. ఎందుచేతనంటే ఆ స్మూతము కల్పించిన లక్షణక ర్త ఉద్దెశించిన భాష భారతాధి |పాచీన కావ్యములలోని భాష.

157

ఆయితే మన వ్యావహారిక భాషకున్ను (పాచీన కావ్యభాషకున్ను సంబంధ మే లేదా అంటే లేకపోలేదు. సంస్కృత సారస్వతంలో వె దికభాష కున్ను లౌకికభాషకున్ను గల సంబంధంవంటి సంబంధం ఉన్నది.

మన (పాచీన కావ్యభాష వె దికభాషవంటిది. వ్యావహారిక భాష లౌకికభాషవంటిది. లౌకిక భాషకు లక్షణం చెప్పిన పాణిని, కాత్యాయనుడు, పతంజలి లోకంలో ఉన్న వాడుకభాష [ప్రమాణంగా (గహించి సూ తాలు, వా ర్రికాలు, ఇష్టులు రచించారు గాని వాల్మీకి వ్యాసాదులు రచించిన [గంథాల

• లోని భాష | సమాణంగా చూపించలేదు.

ఇంగృండు దేశములో చకవరర్రిగారు, మంతులు, బిషప్పులు, వక్తలు ఉపాధ్యాయులు మొదలయిన పెద్దలందరూ శిష్ణులే. వారి వ్యావహారిక భాషలోనే, [గంథాలు రచిస్తున్నారు. విద్య బోధిస్తున్నారు. ఉపన్యాసా లిస్తున్నారు,. ఆ భాషలోనే మన గవర్నరుగారు రేడియో ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు.

ఆ విధంగానే న్యాయమూర్తులయిన సర్‌ వేపా రామేశంగారు, ఆంధ విశ్వవిద్యాలయ కళాశాలాధ్యక్షులయిన విస్సా ఆప్పారావుగారు, పండితులును కవులును ఆయిన చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటళ' న్రీగారు, వేటూరి [పభాక రశాన్త్రిగారు, విశ్వనాధసత్యనారాయణగారు మొదలయిన పెద్దలు తమ వ్యావహారిక భాషలో రేడియో |పసంగాలు చెశారు.

ఏరందరూ శిష్షులే, వీరిభాష వ ర్తచూన శిష్టజన వ్యవహారాంధధ భాష.

వీ రవ్వరూ శిష్ణులు కారంటే మన ఆంధదేశంలో ఇం కవ్వరు శిషులు కాగలరో నాకు తెలియదు.

వ్యావహారిక భాష (గంథరచన కుపకరించ దనడానికి గొప్పకొారణంగా భాషలోని మాండలికరూపభేదాలు చూపిస్తూ ఉంటారు కొందరు.

వాడుకభాష ఒక మండలంలో ఒక విధంగాను మరి ఒక మండలంలో మరి ఒక విధంగాను ఉంటుంది.

అక్క-డివారి మాటలు ఇక్క-డి వారికి ఇక్కడి వారిమాటలు అక్కడి వారికి తెలియవు. సర్కారు జిల్దాలవాండ్డు పప్పు అంటారు. రాయలసీమవారు బేడలంటారు. వారు 'అద్గి' అంటే వీరు *బాడుగ' అంటారు. వారు 'చెక్క' లంటే వీరు 'వక్క_' లంటారు; వారు 'ఆనపకాయ' అంటే వీరు 'సౌారకాయ' అంటారు గనుక వాడుకభాష [గంథరచనకు పనికిరాదంటారు,

ఈ వాదం 30 సంవత్సరములనుండి చేస్తూనే ఉన్నారు. అందుకు సమాధానం చెప్తూనే ఉన్నాను. నా సమాధానం విననట్వగానే మళ్ళీ మళ్ళీ అదే

శై5రీ వాదం చేస్తూ ఉంటారు, ఖండితమెన నాదం ఎక్కువసార్లు చేస్తూ ఉంటే దానికేమెనా బలం వస్తుందా? -

లోగడనే ఈ వాదం బయలుదేరినప్పుడు “సరే మీరన్నమాట నిజమే, ఒక్‌ మండలం వారి వ్యవహారంలో పప్పు, అద్దె, చెక్కలు, ఆనవకాయ అనే మాట లున్నవి, అవి రెండో మండలంవారి వ్యవహారంలో లేవు. ఆ రెండో మం౦ండలంవారి వ్యవహారంతో వాటికి సరిగా బేడలు, దాడుగ, వక్కలు, సొర కాయ అనే మాట లున్న వి, ఇవి మొదటి మండలం వారి వ్యవహారములో లేవు, [

“అయితే ఏమంటారు? తమ మండలములో లేక ఇతర మండలములో ఉన్నమాటలే వాడాలంటారా? ఏ మాటలూ వాడరాదంటారా?

“ఈ మాటలలో ఏదీ వాడకూడదంటే ఆ విషయం [వాయవలసి వచ్చి నప్పుడు ఏలాగు [వాయడము? ఏమాట [పయోగించము; సౌరకాయా వద్దు; ఆనపకాయా వద్దూ '“అలాబూ అని సంస్క్టృతంమాట వాడమంటారా?”.ఆని నేను అడిగినప్పుడు: నా | పతిపక్షులు ఒకరి మొగము ఒకరు చూచుకొని మారు మాటాడలేక ఊరుకున్నారు.

మాండలిక శబ్దాలు అన్ని భాషలలోను ఉంటవి. అన్నీ సాధువులే.. - భాషాలక్షణం చేసేవారు ఈ రూపాలన్నీ "సేకరించి అనుశాసిసారు.

పాణిన్యాదులు ఆలాగే చేకారు, [పాచాం....ఈ రూపము, ఉదీచాం __ఈ రూపము అంటూ అనేకంగా మాండలిక శబ్దాలు అనుశాసించారు.

మన. తెలుగు కవులు మాండలిక శబ్దాలు వాడుట చేశారు; “పప్పు” శ్రీనాథుని హరవిలాసంలోను, 'బేడలు” ఆము క్రమాల్యదళలోను [పయు కము లయి ఉన్న వి,

మాండలియకశబ్లాలు వ్యావహారిక భాష్మాపయోజనానికి [పతిబంధక మనేవారికి లక్షణ సంప్రదాయం తెలియదని చెప్పాలి.

“కళశవః యాం్యధులు నానాదేశంబులయందు నిలిచి తెలుగులె త త్త

ద్దేశోక్తు లంట బలికిన నా శబ్దము లన్య దేశ్యజాంధము లయ్యెన్‌ ”

అని అప్పకవి చెప్పలేదా? అంధ భాషార్హవము ఆంధనామసం[గహము మొదలయిన నిఘంటువులలో ఈ మాండలీయక శబ్దాలు చేరలేదా? ఇవి అన్నీ శ బరత్నాకరములోని శక్కులేదా? ్క

ఎవరివాడుకలో ఉన్నమాటలు వారుపయోగిసారు. ఆ మాటలు తమ మండలము వారికేకాని తక్కిన మండలమువారికి 'ఆలియవన్న విషయం ఆలియడ మెలాగు? మాండలీయక శబ్దాలను గురించి మా (పతిపక్షులు . చేసే

1509 వాదం సారంలేనిది,. దీనిని గురించి . సవిసరంగా నా “బాలళవి శ రణ్యం”లో వాసీ ఉన్నాను. (చూ. పు. 271 - ద/4ీ)

[పాచీన కావ్యభాష నేడున్ను పిలలచెత చదివించి, అందులోనే వారిచేత (వాయించరాదా? అది అందరికీ సామాన్యథాష ఆంటారు. .కొందరు. అది అందరికీ అన్యభాష వంటిదే. అది. ఎవరికీ పట్టుపడకపోవడములో నే “సామ్యం! అంటాను నేను.

| [పాచీన కావ్యభాష పట్టుపడవలెనం టే సంస్కృతభాష ' బోగా రావాలీ, తెలుగు (పబంధాలు, కావ్యాలు అన్నీ చదివి అందులోని భాషారూపాలు [(గహించాలి.. అర్జానుస్వార శకట రేఫ నిర్ణయాలు గు రించాలి. ఇంత చేసీనా ఆ కావ్యభాష కొంతవరకు అర్ధం చేసుకోవడం సాధ్యమయితే కావచ్చునేమో కాని నిర్దుష్టంగా వాడడం ఇదివర కెవరికీ సాధ్యం కాలేదనీ, సాధ్యం కావడం ఆసంభవమనీ నేను. బాహాటంగా చెప్పగలను. మహామహోపాధ్యాయ కొక్కాండ ఎంకటరత్నం పంశులుగారికి, రావుబహదూర్‌ కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులుగారికీ [గాంధి కాంధ భాషరాదని సంస్కృత _ భాషరాదనీ వారి [గంథాలలోని తప్పులు చూపించారు కళ్ళాపపూర్ణులయిన వేదం వేంకటరాయ కాన్రిగారు. వారు తప్పులు ఒప్పులుగాను ఒప్పులు- తప్పులుగాను చెప్పారని చూపించి [పాచీన [గాంథికాధభాష వారికి బాగుగా పట్టుపడలేదని నేను రుజువు చేశాను.

నేను రచించిన మిధ్యాపవాదము, ఆంధపండిత భిషక్కుల భాషా భేషజము చదివితే మీకీ విషయం స్పష్టమవుతుంది. నాకు పూర్తిగా పట్టు పడిందని ' నేను చెప్పుకోవడంలేదు. [పాచీన కావ్యభాష' ఎవరికీ చక్కగా రాదనే చెప్తున్నాను. అది పట్టుపడడం అసాధ్యమని ఎందుకంటున్నానం టే___ అది పూరిగా తెలుసుకోడానికి తగిన సాధనాలు తక్కువ.

ఏ కవియెనా తన కావ్యములలో తన కాలంలో ఉన్న భాషంతా పూరిగా వాడుక చేయడానికి అవకాశ ముండదు. గనుక కావ్యాఅలోనికి రాసిఖాష మనకు పోయిన ట్రైకడా. కొన్నిశబ్దాలు- అకార మధ్యమములో ఉకార మధ్యమములో' చెప్పలేము.. కొన్ని శబ్దములలోని - వర్ణములు .పపషములో సరళములో చెప్పడం కష్టము.. ఏకవచనముతో మ్మాతమే,_. కనబడుతూ. ఉన్న శద్దాలకు: బహువచన రూఫము లెట్టుంటవో చెప్పలేము. -.. బహువచనములో మాత్రమే కనబడుతూ: ఉన్న శబ్దాలకు . ఎకవచన రూపము లెట్టుంటవో చెప్పలేము. కొన్ని విభక్తులలో మాతమే-కనబడుతూ. ఉన్న శద్దాలకు తక్కిన

60 విభ కి రూపాలెట్టుంటవో చెప్పడం కష్టము. కొన్ని శబ్దాలు కావ్యాలలో ఉన్నా నిఘంటువులలో కనబడవు; కొన్ని శబ్దాలు [గాంథీక భాషలో కనబడకపోయినా నిఘంటువులలో ఉన్నవి. .

• [గాంథిక భాషలో శబ్దరూపాలు ఎట్టున్నవో, అర్జానుస్వారము, శరట రేఫము ఏయే శబ్దాలలో ఉన్నవో . ఎందులో లేవో తెలుసుకోవడము ఎంత కష్టమో చూడండి. ఏదైనా ఒక రూపము గురించి తగవు వచ్చినా, |

_ సందేహం కలిగినా అది [గాంథీక భాషలో లేదు; తప్పు అని చెప్పడం ఎంత _సాహసమో ఆలోచించండి.

..... గ్రాంథికారధము పెద్ద పెద్ద పండితులకే సరిగా తెలియనప్పుడు, అది చిన్న చిన్న బడిపిల్బలకు విధించడము కార్యమవునా, కాదా __ ఆలోచించండి.

' లోకంలో ఏదైనా ఒకవృత్తి అవలంబించి బతుకుదామని ఆలోచించి కాస్త చదువూ | వాతా నెర్చుకొని తమకు కావలసీన విషయము బోధించే పుస్తకాలు చదువుకొందామన్న సామాన్యులచేత' దారీ తెన్నూ లేని ఈ [గాంథికభాషలో రచించిన వాచకాలు చదివిస్తె ఏమి ఫలము కలుగగలదు?

20 ఏండ్లు చదువుకొని 30 ఏండ్డు ఉపాధ్యాయులై ఉన్న పండితులకే కాని, ఈ [గాంథికభాష నాలుగు కాసులు చదివి ఏదో ఒకవృత్తి అఆవలంబించే వాండ్లకు ఎందుకు ఉపచరిస్తుంది? వాండ్హకు వాండ్హ వాడుకభాషలో పొందికగా ( [వాయడము నేర్చి ఉంటే అది ఉపచరించును. అది నేర్పరు. ఈ [గాంథికభాష రాదు. అందుచేత, వాండ్దు రెంటికీ చెడీ యథాపకారంగా నిరక్షరకుక్షులవుతారు.

దేశభాషద్వారా . విద్య బోధిస్తేనేకాని [పయోజనంలేదు. శిష్ణజన

_ వ్యావహారిక భాష లోకంలో సదా వినబడుతూ ఉంటుంది. అది జీవంతో కలకలలాడుతూ ఉంటుంది. [గాంథిక భాష [గంథాలలో కనబడేదే కాని వినబడేదికాదు. [పతిమవంటిది. [ప్రసంగాలలో [గాంథిక భాష [పయోగిస్తూ తిట్టుకొన్నా సరసాలాడుకొన్నా ఎంత హాస్యాస్పదంగా ఉంటుందో చూడండి.

[గాంథిక భాషయెడల నాకు ఆదరము లేకపోలేదు. (పాచీన కావ్యాలు

-. చదువవద్దనీ విద్యార్థులకు నేర్పవద్దనీ నేననను గాని, ఆ భాషలో నేడు రచన సాగించడానికి పూనుకోవడము వృథా అంటున్నాను, నిర్దష్టంగా ఎవరున్ను

. [(్రాయలేరు, [(వాయగలిగినా వా సేవారికీ కష్టమె, వినేవారికీ కష్ట మె. [వాసె

వాంగ్రమి చేస్తున్నారు? భావం తమ సౌంత (వాడుక) భాషలో రచించుకొని [గాంథికీకరణం చెస్తున్నారు. అది చదివేవాండ్లు వినేవాండ్తు తమ సొంత

161 వాడుక మాటలలోకి పూర్చుకొని అర్ధం చెసుకొంటున్నారు, ఎంచుకీ వృథా [పయాసం? స్వరాజ్యం కావలనంటున్నాము, (పత్యేకాంధ రాష్ట్రముకోసం చిక్కు పడురున్నాము, 1పజాస్వామిక పరిపాలనం కోరుచున్నాము. ఇటువంటి పరిస్టితులల్‌ మన [పజలకు, సామాన్యజనులకు ఏ భాష ద్వారా జ్ఞానం కలుగ చేయవలసి ఉంటుందో, ఏ భాషలో [గంథరచన సాగించవలసి ఉంటుందో | . ఆలోచించండి. మీ చేతులలో ప్యతిక లున్నవి. ప్మతికలద్వారా మీరు ఎంతైనా చఇయగలరు. కష.

(04 నేటి తేట తెలుగు

“' అనావశ్యకములై న నిర్బంధములను తీసివేసి భాషను సుసాధ్యము చేయుట

పరమ (పయోజనకరము....భాషాభివృద్ధ్దిని బట్టియే జనుల నాగరికతయు నభివృద్ధి చెందుచుండును. కనుక *జనుల యభివృద్దిని గోరు దేశాభిమాను | లందరును ముందుగా “నాం ధభాషను మంచిస్టితికి దీసికొని వచ్చుటకై [ప్రయత్నింపవలెను.” మనవారు దేశభాషలు మంచిస్థితిలో లేవా యని యడుగ వచ్చును. లేవనియే మేము దృఢముగా చెప్పగలము ... (పండితులు) “తమ పాండిత్యమును కనబరుప జూచుచున్నారే కాని జనులకు *తెలివి గరపుటక్ర లేశమయినను” |పయత్నింపకున్నారు....”___ కం. వీరేశలింగము పంతులు గారి బంగారపు పలుకులు.

మన తెలుగు దేశములో (బీటిషు గవర్న మెంటువారు సర్వజన సామా న్యముగా చదువు చెప్పించడానికి మొదలు పెట్టి రమారమి అరవై సంవత్స రాలు అయినది. ఇంతకాలమూ పండితుల పాత తెలుగునె పుస్తకాలు [వాసీ ఫస్టుక్షాసు మొదలుకొని ఎమ్‌.ఏ, కాసుదాకా చదివిస్తున్నారు. పండితులే తెలుగు పాఠాలు చెప్పుతున్నారు. పండితుల తెలుగు ఎంతమట్టుకు వృద్ధి పొందినది? ఈ పాత తెలుగు ఎంతమంది మాటాడగలరు? తెలుగువారిలో, ఇంగ్లీషు పుస 4 కముల వల్లనా; తెలుగు పుస్తక ములవల్రనా, వ్యాపించినంతమట్టుకయినా, ఇప్పుడు విద్య వ్యాపించినది? ఈ అరవై సంవత్సరములలో ఎంతమంది ఇంగ్లీషు, అన్యభాష అయినా, చదవడము, [వాయడము, మాటాడడము కూడా నెర్చు కొన్నారో చూడండి. పాతతెలుగు పండితులయినా మాట్లాడలే రే; పాత తెలుగు పండితులయినా పొర బొట్టు లేకుండా [వాయలే రః తెలుగు కాంపౌొజబిషన్‌ గురించి సెనిటులో మొన్న చర్చ జరిగినప్పుడు =

ఏమన్నారు విద్యాధికార్డుః తెలుగు పరీక్షలో నెగ్గిన బి.ఏ. లు తెలుగున సలక్ష ణముగా ఒక కథ అయినా [వాయలేదట: మ్మదాసు గవర్న మెంటువారున్ను తమ బి. ఓ.లో ఈ సంగతే చాటించినారు. ఇండియా గవర్న మెంటువారును, దేశ భాషలలో విద్య వ్యాపించవలసినంతమట్టుకు వ్యాపించ లేదు అనిన్నీ, (ప్రజలకు లోకవ్యవహారములో తెలివితేటలు కలిగించే విద్యలు దేశభాషలలో చెప్పలేదు అనిన్ని, ఇంతకాలమూ విద్యావ్యాపకమునకై చేసిన (ప్రయత్నము, పెట్టిన

163 కర్చు, ఇంచుమించుగా వ్యర్థమైనది అనిన్నీ, ఇకమీదట వాడుకలో ఉన్న భాషలలోనే తెలివి కలిగించే విద్యలు నేర్పడానికి [ప్రయత్నము చేయవలసినది అనిన్నీ, వాసి, రిజల్యూషన్‌ (పకటించి ఉన్నారు. జనాఫా లెక్కలలో వేసినట్టు, తెలుగున సంతకము చేయగలవారందరూ చదువు వచ్చినవారే అని. ఒప్పుకొన్నా, తెలుగువారిలో చదువుకొన్నవారు వేయింటికి 75 గురు మ్మాతమే. అంటి, వయింటికి 925 గురు తెలుగువారు సంతకమెైనా చేయలేరు అన్నమాట, తెలుగువారి అందరిలో [(బాహ్మణజాతి " వారుగదా విద్యాగురువులు; ఈ [బాహ్మలు తెలుగువారిలో నూటికి ముగ రె ఉన్నారు. ఏరికి విద్య నేర్చుకోడానికి ఎన్నెన్నో సుపువులు ఉన్నవి, మొదటి సంగతి, అక్షరాభ్యాసము వారికి విహితకర్మ।ః ఇంతేకాక, (బాహ్మల పిల్లలకు ధర్మానికి అనేకమంది సాయము ఇస్తారు. అనేక తరాలనుండి విద్యాభ్యాసము (దాహ్మణ వంశములలో వేరు నాటుకొని ఉన్నది. పిల్లలు తమ పొట్ట పోషించు కోడానికి కూలీ నాలీ చేయనక్కరలేదు, స్వ్మగామము, స్వగృ్భృహము ఏడిచి దూరదేశాములకు పోయి పది పండెండు సంవత్సరాలు వేరె చింత లెకుండా చదువుకోవచ్చును. ఇన్ని సుశువులుగల (బాహ్మలలోనే చెదువురానివారు, ఇంకా నూటికి అరవై మంది ఉన్నారు. ఇకను ఇతర జాతులమాట చెప్పేది ఏమున్నది? ఒక కార్డుమీద చిన్న ఉ తరమయినా [వాయలెనివారు, రఇల్వే టికిట్‌ మీద ఏ ఊరి పేరున్నదో చదువుకోలేనివారు, వెయ్యింటికి 925 గురు ఉన్నప్పుడు, తెలుగుజాతులవారు నాగరికులని చెప్పడానికి నాలుక తిరుగుతుందా? యూరప్ప ఖండములో ఈ కాలముళో న్యూస్‌ పెపరు చదువలేసనివారిని కిరాతులుగా ఎంచు కొంటారు. ఆంతమట్టుకు చదవడము (వాయడము సర్వసామాన్యమయినవి, నలుగురు పండితులు నాలుగు సంస్కృతపు ముక్కంలు, నాలుగు పాత తెలుగు ముక్కలు వల్రించి, రెండు బండిజాలు, రెండు అరసున్నలు, ర60డు బండ మాటలు పెద్ది, పాత గొడవలు రెండు ప్ప్వరాణాలు తెలిగించగానే, తెలుగుభాష | వృద్దిలోనికి వచ్చిన ప్రా? ఓనమాలముినా రాని కోట్టకొలది ఆలుగువారందరూ తెలివిగలవారున్ను నాగరికులున్ను అమిునప్రేనా? అఫమపక్షము నూటికె ఏ భె మంది అయినా పుస్తకము చదివి అర్ధము చేసు్లోగలవారు, తమ ఆభ్మిపాయము లను స్పష్టముగా [వాయగలవారు ఉండ వద్దా? నాగరిక జాతిలో పూర్వకాలములో చదవడము (వాయడము ఆరుదే. అప్పటి తోక వ్యవహారమునకు ఇవి అంతగా ఆవశ్యము కావు. తెలివితేటలు కి కలిగించే ఇతర సాధనములు, ఉన్నమట్టుకు అందరికీ సామాన్యముగానే ఉండేవి. బహు స్వల్పముగా ఉండవారు చదువు వచ్చినవారు; ఎవరో నలుగురు

164

దెవతలలాగు. పురాణము చెప్పనా వారే; పంచాంగము చెప్పినా వారే. తక్కిన జనులలో విద్యవల్ర కలిగే ఎక్కువ తక్కువలు ఆ కాలములో ఏఏ లెవు. ఇప్పటి లోకవ్యవ హారమయితే ముక్కాలు మువ్వనము కాగితముమీదనే జరుగు తున్నది. [వాయలేనివారు, (వాసినది చదవలేనివారు, ఎంత వనకపడు తున్నారో, ఎంత నష్టము పొందురున్నారో చూడండి. పూర్వకాలములో రామా వధానులు, రామినాయుడు, మంగలి గురవడు, చాకలి సరవడు, గొల్ల కోనారి, మాదిగ వెంకడు, అందరూ ఒకటే. ఎవరయినా ఉత్తరాలు (వాయనూ అక్కురలిదు, చదవనూ అక్కరలెదు. రన్సీదులూ లేవు, సంతకాలూ లేవు. | మునుప్ప అధికార్లు నోటిమాటలతోనే వ్యవహారాలన్నీ పరిష్కరించెవారు.ఇప్పుడో? అరలు, సమనులు , 'పైఇంటులు, వాజ్‌ మూలాలు, నోటీసులు, డి కీలు, నకళ్ళు, మనిఆరర్తు, రఇల్‌ వెటిక్కట్లు, మందుల కేటలాగులు, ధరవరల పట్టలు, ( టేడు డై రెక్టరీలు, రిపోర్టులు; గజట్‌ లు, మ్యూనిసిపల్‌ కౌన్సిల్‌ (పొసీడింగ్సు, న్యూస్‌ పెపర్టు, పాంప్పట్టు, పుస్తకాలు, బులిటిన్హు మొదలయినవి ఎన్ని ఉన్నవో చూడండి. కొంచెము చదవడము [చాయడము వస్తే లోకవ్యవహారములో ఎన్ని సంగతులు తెలుసుకోవచ్చునో చూడండి. తెలివే పధానమైతే నెటి తేట తెలుగులోనే తెలివి సులభము కాదా?

ఈ కాలములో రామావధానులుగారి మనుమడు బి.ఏ.వీ.ఎల్‌. అయి స్రడరీచేస్తాడు. లేదా స్కూల్‌ ఫెనల్‌ దాకా చదువుకొని హెడ్‌ గుమాస్తా అవుతాడు. రామినాయుడు మనుమడు డిప్టి కలెక్టరు అవుతాడు. లేదా పోలీసు ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ అవుతాడు. (తెలుగులొ పాండిత్యృముచేత కాదు సుమండి). అయితే మంగలి ఎంకడు, గొల్ల గోపాలుడు, చాకలి సరవడు ఇప్పటికీ రామావధానులు, రామి నాయుడు తాత ముతాతలంత సత్యకాలపువా ళీ, ఇప్పుడు ఇంగ్లీషు బళ్ళ్శలో జాతిఫఖేదము లేకుండా అందరికి సమానముగా చదువు చెప్పబట్టిగాని, (బాహ్మణ పండితుల కే విద్యాధికార ము ఉంటి, [బాహ్మణితరులలో విద్య ఈమా తమయినా వ్యాపించునా: తెలుగుదెశములో విద్య ఇంత తక్కువగా ఉన్నప్పుడు విద్య ఎడల నిజమైన అభిమానము గలవారు ఇయవలసిన పని ఏమిటి? విద్యవల్ల ( కలిగే ఫలము, లోకవ్యవహారానికి వనికివచ్చే జ్ఞానమా? లేక కేవలము ళబ్బ జొలమా? ఏదోఒకటి వల్రించదమా? వల్చించిన దానిలోని విషయము ఇలుసు కోడమా? జ్ఞానము కలిగించే సాధనము ఎంత సుకరముగా ఉంటే అంత మంచిదిగదాః మాటకు, ఇప్పుడు కాా౭య్యాత చేసేవారు . రఇల్‌ బళ్ళు ఎక్క పోరున్నారుకారూ? రెఇల్‌ బండికం'దె ఎడ్ధబండి ఎక్కి.పోతే ఎక్కువపుణ్యమని, అంతకన్న కాలినడకనుపోతే మరింత పుణ్యమని, ఇ౦కా రోడ్డుమీద దొర్దుతూ

165

హోత్రే మరీ ఎక్కువ పుణ్యమని, మున పొరాజిక పండితులు మనకు హితోప దేశము చేసినా, ఎంత పుణ్యము దొరికితే అంతే ఆయెనా అసి వారూ మనమూ మెఇల్‌ బండి మీదనే పోతున్నామా, లేదా? పెకిమ్మాతం అంటారు శాన్రిగారు బుగ్గిల్‌ దొర్దతూపోళతే బొందెతోనే స్వర్గానికి పోతామని. వ్యవహారములో ఆ మాటమీద విశ్వాసం మనకూలేదు, వారికీ లేదు. వాదానికి మాతం శాస్త్రం ఒప్పుకోవలెనట. ఆలాగుననే ఉ త్తవాదానికి పాత తెలుగు, నిత్యమూ వ్యవహా

| రములో నేటి తేట తెలుగు! పూర్వము వేదములలోని భాష లోకులు మాటలాడుకొనే రోజులలో, ఇప్పుడు బొబ్బిలిపాటలాగు, వేదములు అందంకీ బోఢపడేవి. రానురాను ఆ భాష మారి, తుదకు వాడుక లెక, ఎవం3కి తెలియకుంగా అయినది. ఇట్టా మారి ఏర్పడిన కొ త్తభాషి సంస్క్టృూత ము. భారతము పంచమవేదమని చెప్పి, పూర్వవు ఇతిహాసములు అన్ని ఇమిడ్చి, అందరికీ తెలి సెటట్టు, అందరూ వాడుకొనే భాష లోనే తర్వాత తేటగా (వాసినారు. ఆ భాషను (చాసినవారు, పూర్వ భాషతో కలవక, తమకాలపు వాడుకను అనుసరించే వాసినారు. వాడుకలో ఉన్న భాషకు మార్పు కలగడము అనివార్యము గనుక ఆ సంస్కృతము కూడా కాల్యకమమున మారి, (పాకృత భాషలు ఎన్నో ఏర్పడినవి. ఆ భాషలలో [గంథాలు పుట్టినవి, అయితే (పాక్సుతములూ సంస్కృృతమూ కలిపి ఏక భాషగా ఎవరూ చేయలెదు. సంస్కృతములో వ్యాక రణము (వాసినవారు అయినా వాడుకలో ఉన్న భాషనే పరిక్షించినట్టు అనేక నిదర్శనములు ఉన్నవి; శబముల రూపభేదములు అంగీకరించినారు; స్వరము ఏర్పురచినారు; తూర్పు క దెశమువారు ఈలాగు ఉచ్చరిసారని, ఉ త్తరదెశమువారు ఈలాగు ఉచ్చరిస్తార ని లోకములో వాడుక ఈలాగు ఉన్నది. ఛందస్సు (అనగా వై దికభాష)లో ఈలాగు ఉన్నది అసి, [ప్రత్యేకముగా పాతభాష, కా తథాష అని ర0దుభాషలు

ఉన్నట్టుగా చూపించినారు. | పాతవి పట్టుకొని పాకులాడేవారు కొందరు కొత్తవి కొనియాడేవారు కొందరు ఎప్పుడూ ఉంటారు. పాతగిల్లినకొద్ది పరిచయము తక్కువ; గౌరవము ఎక్కువ; దూర మైన కొద్ది దృష్టి సూక్ష్మము అవుతుంది. రామా యణముకన్నా, ళాస్త్రముకన్నా వేదము గొప్పది. కాన్తిగారికన్నా, అవధానులు గారు గొప్పవారు. తెలుగు రామాయణముకన్న సంస్కృత రామాయణము ' చదివితే పుణ్యమెక్కువ, తెలుగు పండితులకన్న సంస్కృత పండితులు ఎక్కువ గొప్పవాళ్ళనుకుంటారు. తెలుగు పండితులుకూడా తమకు సంస్కృ తములో పాండిత్యము ఉన్నా ఒఅకపోయినా ఉన్నట్టి సడిసారు, పాఠ తెలుగు

166 పండితులు కవి తయమును [ప్రమాణముగా ఉంచుకొని వంకర తెలుగు (వాసే వారిని తక్కువగా చూసున్నారు, కొత్త తెలుగున [వా సేవారిని చూచి వారూ వీరూ ఆషేపీసున్నారు. 'పల్రెటూళ్ళో రవిక తొడుక్కుంటె సాని, పటములో కోటు తొడుకొంటి దొరసాని" అని ముసలమ్మలు అన్న ఫ్రై.

(పస్తుత విషయమునకున్ను మీద చెప్పిన మాటలకున్నూ, సంబంధ మమిటం టే. మొదటి తెలుగుకవులు తమ వ్యవహారములో ఉన్న తెలుగు భాషను [వాసినారు. వారి తెలుగు కాల్యకమమున మారినది ఎంతో కొంత. దానికిన్ని ఇప్పుడు వాడుకలో ఉన్న తెలుగుకున్ను ఇదము ఉండబట్టి పాత | ధాషలో చెప్పిన వాక్యముల అర్భము ఆ భాష బాగా చదువుకొన్న పండితులకుగాని స్పష్టముగా తెలియడములేగు. పాతభాషలో కల్పించిన వేదములలోని సారము కొత్త సంస్కృతములో భారత రామాయణములు వాసి చెప్పినట్టుగా, పాత తెలుగులో (వాసిన పుసకములలోని విషయములు సర్వ సామాన్యముగా తెలిసే టట్టు చేయవలెనం టి, కొత్త తలుగు అనగా ఇప్పుడు వాడుకలో ఉన్న భాషలో తిరిగి చెప్పవలెనుగదా? కొ త్తవిద్యలు నేటి తేట తెలుగులో కాకితముమీద [వాస్తే సులథము కావా? ఈలాగు చేయడము అన్ని దేశదములలోను అన్ని భాషల లోను జరుగుతున్నదికాదా? పది పది హేనుమార్దు పాతగిల్లిన ఇంగ్లీషులో కిస్తు మత గంథములు మాటిమాటికి కొ తకొత ఇంగ్లీషులో [వాసున్నారుకారా? మన దేశములోకూడా పూర్వము అదె సం్రపదాయముగదా! ఇందులో వై పరీత్యము ఏమి ఉన్నదని పండితులు రణగుణ ధ్వని చ₹సీ ఆకాశము బద్దలు కొట్టు తున్నారు, క

విద్యలుకూడా కలకాలము ఒక్కురీతిని ఉండవు; ఉండలేదు. విద్యలు అన్నీ అందరికి సామాన్యముగా ఉండవు. లోకవ్యవహారము మారినప్పుడు దానితో కూడా అందుకు ఉపయోగించే విద్యలూ మారుతవి. ఇప్పుడు సివిల్‌ కోర్టులలోను [కిమినల్‌ కోర్టులలోను పూర్వపు స్మృతులు పనికివ సవా? పూర్వపు ధనుర్విద్య ఈ కాలప్ప యుద్ధమునకు పసికి వస్తుందా! పూర్వపు నియమాలు ఈ కాలములో చెల్లుత దాః లోక వ్యవహారము లక్ష విధములు, నాగరికత ఎక్కువ అయిన కొద్ది ఈ లోకవ్యవహారము శాఖభోప?3'*ఖలుగా భిన్నభిన్నమై దుర్చోధము, దుర్రభము అవుతుంది. శాస్త్రములు, కళలు లెక్కకు మీరి పెరుగుతవి. ఇవి అన్నీ నెద్బృకోడము అందరికీ సాధ్యమా? సర్వజన సామాన్యమైన విద్యవల్ల తెలి సేవివాయడము, చదవడము, కొంత గణితము, దేశ చరిత, భూగోళ వివరము, జగర్తు ఉత్పత్తి, వృద్ధి బోధించే శాస్త్రము, రాజ్యపరిపాలన, (పజల నడ్రవడ్శి, దెహారోగ్యము మొదలయినవి, ఈ విద్య

167 ఎంతో కొంత వచ్చిన పిమ్మట [పజలు తమతమ వ్యాపారమునకు ఉపచరించే విద్యను [గహించవలసి ఉన్నది. కడుపుకూటి కోసము దినమంతా [(శమపడ వలసిన వారి అందరికీ అన్ని కాస్త విద్యలు స్వాధీనమవుత వా? పాత తెలుగు పాండితము హౌరాణికులకు, పాత తెలుగు కవులకు కావలెను, లేదా భాషా తత్తము తెలుసుకొనే వారికి కావలెను; గాని అందరికీ ఎందుకు? అందరూ సంస్కృతము నేర్చుకో రేమి? వేదములు [బాహ్మలయినా చదవరేమి? దేవభాష అయిన సంస్కృత ముకన్న మెచ్చ భాష అయిన తెలుగు ఎందులో ఎక్కువ? పూర్వకాలమున మన దేశములో పుట్టిపెరిగిన విద్యలలో ఎన్నా రూపు మాసిపోయినవి. నిలిచినవయినా అన్నీ ఇప్పటి లోకవ్యవహారమునకు అను కూలముగా లేవు. లోకముతో కూడా మార్పు చెందనిది ఏదీ వృద్ధి పొందదు. లోకమును అనుసరించి మారినవి వృద్ధిపొంది, మారని వాటిని అణగదొక్కి నిర్మూలము చేయకమానవు. ఇచి లోకధర్మము. మనుష్యులు మృగములే కాదు, చెట్లు చేమలున్ను; రాజ్యములు, వ్యాపారములు, భాషలు, విద్యలు కూడా కాలానుగుణముగా మారని యడల వృద్ది పొందవు, మార్పునుబ ఖై వృద్ధి. పుట్టినవాడు పుట్టిన ట్ల క్య్రరబొమ్మవలె ఉండునా? జంతువులకు జీవము ఎటు | వంటిదో, అటువంటిదే భాషకు నోటి వాడుకా, విద్యకు లోక వ్యవహారముతో సంబంధమున్ను. పూర్వకాలమున మన దేశములో ద్విజులేగదా విద్యలు నేర్చుకొనవారు; వారిలోనయినా అందరూ కాదు. సర్యసామాన్యముగా (పజలందరికోసము ఉడ్దె శించి ఏ రాజున్ను బడులు పెట్టించి విద్యలు చెప్పించలేదు. |బిటిషువారి పరి ణి పాలన వల్లనే కలిగినది మనకు ఆ భాగ్యము. అయితే దురభిమానముచేత | పండితులూ పండితమ్మన్యులున్నూ, నిజము తెలియక విద్యాధికారులున్నూ (పజలకు అందరాని పండుగా చేసినారు విద్యను. పండిశులు కవనముకోసము కల్పించుకొన్న కృతిమభాషలో బాల బోధలూ కథలూ చర్మితలూ (వాస్తూ | పిల్లలు చదువలేకుండాను చదివినా అర్ధము కాకుండాను చేసి, ఫస్సు క్రాసు మొదలుకొని బి. ఎ. దాకా తెలుగు చదివినా, ఇంగ్లిషు చదివినా, పండితులు వేదాలు శాస్త్రాలు చదివినట్టు పతీది బండ వల్లన వల్రించడము మప్పి, పెల్లల బుద్ది వికసించకుండా మాడ్చి పాడుచేసినారు. తెలివి పుట్టడానికి తేటగా తెలిసే మాటలతో విద్య చెప్పవలెనన్న సంగతి ఆలోచించరు. ఇదే కారణము మన దేశములో విద్య వ్యాపించక మనము వెనకపడడానికి. యూరపు ఖండములో కూడా మూడు నాలుగు వందల సంవత్సరముల కిందటివరకు కృత్రిమ భాష అయిన లాటిన్‌లో (గంధములు [(వాయడము; నిద్య చెప్పడము అభారమయి

168

ఉండేది. అందుచేత ఆ కాఐములో సంసారులలో విద్యావంతులు అరుదు. సన్యా

సులుగా ఉండేవారు మ్మాతము చాలా కాలము పట్టుదలకలిగి పూని వల్లించి,

ఆ కృతిమ భాషా, అందులో (వాసిన |గంథాలూ నేర్చుకోగలి గేవారు. మన

దేశములో పూర్వ సంప్రదాయము [ప్రకారము తెలుగు భాష నర్చుకొనేదారు

ఓనమాలు నెర్చుకొన్న వెంటనే సంస్కృతములో (వాసిన బాలరామాయణము,

తర్వాత ఆమరము, ఆం(ధము, శజ్జాలు, సంస్కృత కావ్యాలు, నన్నయ భట్టి

యము, ఈ వరసను చదువుకొని | పబంధాలు ఆరంభించేవారటః ఇదె అను

లోమ మార్గమట. వేదము వేంకటరాయశాన్తిగారు [గామ్యాదెశ నిరసనములో ఈ పద్దతిని ఎంతో కొనియాడుతూ వాసినారు. ఈ చొప్పున తెలుగు చెప్పక

పోవడము చేతనేనట తెలుగు పిల్లలకు తెలుగు బాగా రాకపోవడము।; భళా

భశీ। నిజము 1 శాస్త్రిగారు సెలవిచ్చిన సంగతి వా స్తవమేః (పతి తెలుగువాడు

తెలుగు పండితుడు కావలనంటే, ఇదే ఉ త్రమమయిన పద్ధతి. అయితే, ఇప్పుడు

“ గాంధిక ౭ లిని", “వ్యాకరణ ౭ లిని” నిర్దష్టముగా [వాస్తున్నామని [పగ

ల్భాలు పలుకుతూ ఉన్న ఎమ్‌. ఐ, పండిట్లు, బి. ఎ, పండిట్లు, ఎప్‌. ఎ,

పండిట్లు, ఉ త్రపండిట్లు, అనులోమముగా శాం స్త్రి గారు చెప్పిన పద్ధతిని తెలుగు అభ్యసించినట్టు కనబడదు. అంతా హుళక్కిి పండితులే. పండిట్‌ వావిలికొలను వ సుబ్బారావుపంతులు వారంతటివారు “సందెహనివ రి" అని “నిరోగము” అని సంస్కృతములున్ను “బుజువుచేయుటో “మాటల రోరణి” “అదైన వారిని

మీకు జక్కగ దెలియునా?” “మేము విజయు నీళ్ళ |దోచియ( జావడయొ” “తో సెడిపిల్లి” “రీసివై చినది" “*తిగిచివేయుము” అని అసంస్కృతాలు, సంక

రాలు, పాత-కొత్త తెలుగులు కలిపి, పిసికి [ప్రయోగించినారు, ఏరు గుండెలు : కుళ్ళ వల్రించినారట, సంస్కృత నిఘంటువులున్ను, వ్యాకర ణములున్ను! నేను

ఈలాగున [(వాయడము ఏరి దోషములు [పకటించడానికి కాదు; ఎంతో అభి

మానము, పూనిక కలిగి రాతింబగష్మ పడవల్లించి, పుట్టినది మొదలు సంస్కృ

తము తెలుగు చదువుతూ, [(గంథములు రచిస్తూ, అధ్యాపక వృ త్తిలోనె కాల

కెపము చేస్తూఉన్న వీరికే చక్కగా స్వాథినము కొలేదె భాష; ఈకాలపు బడు

లలో చదివే పల్పలకు పట్టుపడడము కష్టముకాదా అని అడుగడానికి. లెక్కలు,

హిష్టరి, జిత్యగఫి, నేచర్‌ స్టడి, _డాయిజ్‌ , ఇంగ్రీషు మొదలగునవి ఎన్నో నేర్చు కొంటూ, పదింట నొకటిగాఉన్న తెలుగు పాఠములు అనులోమ పద్ధతిని వర్రిం చడము బడిపిల్రలకు ఏలాగున వల్లపడుకుంది? సంస్కృత విద్యార్దులను చూస్తు

న్నాము కామూ? ఏలాగు రఘువంశము వల్లిస్తున్నారోః దినానికి ఒక శ్లోకము చొప్పున వ్యాఖ్యానము తో కూడా చదివి ఒప్పచెప్ప్తుతారు గురువుగారికి, ఈలాగున

1609 చెప్పమంటే మన పండితులు తెలుగు విద్య ఇప్పు తెలివి పుట్టిస్తారట మున తెలుగు పిల్చలందరికీ; దినానికీ అరవై గడియలు “(గామ్య” తెలుగు వాడుతూ,వాదానికి (గాంథిక తెలుగు మంచిదని చిందులు తొక్కుతున్నవారు, తమ పిల్లలకు ఈ రీతిగాస చడుపులు బప్పించి లాభము చూపించరాదూ? ఒక్కొా.క్క కాలేజికిన్ని, ఒక్కొక్క హైస్కూలుకున్ను, ఒక్కా-ర్క తెలుగు పండిరుడేకదా ఉన్నాడు. తక్కిన మాస్టరులలో ఒక్కడయినా తెలుగు టెక్‌స్‌ట్‌ పాఠము చెప్పలేడుగదాః ఏమిగతి? ఈ మాస్టర్దందరు తాము నేర్చుకొన్న మ5 ఏ సబ్దన్షు పాఠము చెప్ప మన్నా చెప్పడానికి తయారుగా ఉంటారు. తెలుగు చెప్పమం టి మాతము తమకురాదని వెనక తీసారు. కారణము ఏమిటి? తెలుగు [గంథాలలోని తెలుగు ఈ తెలుగు మాస్టరు నిత్యమూ వాడుకొంటూ ఉన్న తెలుగు కొదు. ఆది వేరే భాష. ఇంగ్లిషు (గంథాలలో ఉన్న ఇంగ్రిషు బోధపడని ఇంగ్లిషు మాస్టర్రను చూచినారా ఎక్కడయినా? లక్షలకొలది అచ్చువడుకున్నవి ఇంగ్రిషుపు స్తకాలు; ఏవో ఫిజిక్‌ కెమిస్టి్ర3వంటివి తప్ప సాధారణముగా ఏ పుస్తకము పడితే ఆ పుస్త కము చదవగలడు (పతి ఇంగ్లిషువాడున్ను. ఇంగ్లిషువారిదాకా ఎందుకు?ఇంగ్లిషు నేర్చుకొన్న తెబఖుగువారే చదవగలరు. తెలుగు బి.ఏ. గారు తాను పరీక్షకు ) చదవని తెలుగు పుసకము ఒకటి స్వతంతముగా చదవగలరా? ఒక కొత్త పద్యానికి “పదచ్చెిదము”' చెప్పగలరా? నా మాటలు అతిశయోక్తులు, ఉఊత్ప్చెక్షలు అనెరు కొందరు; గానీనా అనుభవమునుపట్టి నాకు వాస్తవముగా తోచిన సంగ తులే (వాస్తున్నాను, వేదము వేంకటరాయశాన్రిగారిని అడగండి; ఆయన నా మాట కాదనరు చూడండి. ఇప్పుడు [గంథక ర్త లుగా 'పేరుపొందినవారు అనక మంది ఎంత తంటాలుపడి గిజగిజ గింజుకొంటున్నారుకారు? వారి తెలుగు ; పూర్వపు వ్యాకరణ సూూతములను అనుసరించి ఉన్నదని [భమపడుతున్నారు గాని, దోషములు ఎన్నో ఉన్నవి. ఇప్పటి [గంథములలో నిర్దపష్పమైనది, ఒకటి అయినా నాకు కనబడలెదు. మధ్య కవులు ఆధునిక కవులు [వాసీన కావ్యముల లోనే అనేకమయిన వాటిలో లక్షణ విరుద్ధములయిన [ప్రయోగములు ఉన్నవి అసి రాయబహద్దరు ఏ రేశలింగము పంకులుగారే విమర్శించి చెప్పినారు. ఆ పంతులువారి [గంథములలోనూ ఉన్నవి కొన్ని పూర్వ లక్షణాలకు విరుద్ద మెన |[పయోగములు, ఇంతమందికి [పమావము కలగడానికి కారణము ఏమి ; టంటే; జాగా పరిచయముగల స్వభాష లో [గంథములు [వాయక పరిచయము లేనట్టిదిన్ని, పాణిని వ్యారరణమువంటి విపులమయిన లక్షణములెనట్టిదిన్ని, పూర్వరవుల కావృ్యముల శరణుగాగలదిన్ని, అమున ఒక కృతిమ భాషలొ (వాయదచుకు. స్వ థాషలో [వాయదము స్వగామములోను స్వగ్భహములోను "

170

తిరుగడమువంటిది గదాః బొంబాయివంటి పెద్ద వపట్నములో కొంతకాలము కాపురమున్న తర్వాత కూడా, మన వ్యవహారమునకు సంబంధించిన స్థలములతో మ్మాతము పరిచయము కలగవచ్చును గాని, తక్కిన భాగములు కొత్రగానే ఉంటవి. మాపుగాని, ప్రానుగాని పట్టుకొని చూస్తే నలుగురూ గొప్పవనుకొనే స్రలములుమ్మాతము పోల్చుకోవచ్చును; గాని తక్కినవి అన్ని తెలియవు, వ్యాక రణము ప్రానువంటిది. నిఘంటువు పట్నములోని వస్తువుల పట్టి వంటిది, ప్తానూ, పట్టి, పట్నము స్వరూపము తెలియజేసినా వట్నములో కాపురముండి [ నాలుగు మూలలూ తిరిగేవారు వ్యవహరించినట్టు స్వేచ్చగా స్వతంతించి తోవ తప్పకుండా కొ త్ర వాళ్ళు తిరగలేరుగదా?

అ్రై భాషలో మనోభావములు వ్య క్తపరచడము కూడాను. నారు ఆకలి వేస్తున్నది", *నాకు ఆకలి అవుతున్నది", *నాకు ఆకలిగా ఉన్నది అనే వాక్య ములు వాడుకలో ఉన్నవి; అందరమూ వాడగలము. 'నాకు ఆకలి కలిగి నది, *నాకు ఆకలి వొడమినది"; "*నేను కుత్పీడితుండను'- అనే వాక్యములు చెవులకు రొత్ర, “నాకు ఆకలి వేస్తున్నది” అనడానికి మారుగా *నాకు ఆకలి వై చుచున్నది' అని [పయోగించడము హాస్యాస్పదముగా ఉంటుంది. ఏ [గ్రంథ ములలోనూ అట్టి [ప్రయోగములు కనపడవు. అట్టివి కల్పించి వాడినందుచేత నై జధర్మము చెడి భాష కృతిమమైనది అవుళుంది. క్ట రబొమ్మకూ జీవముతో ఉన్న మనిషికీ ఎంత భేదమో అంత భేదముంటుంది అట్టి కృ తిభాషకున్నూ వాడుకలో వున్న భాషకున్నూ. కంటిచూపులో కనబడెటట్టు నోటిమాటలో వినబడవలెను మనోభావము.

ఎంతో [శషపడితేనేగాని కృతిమ భాష పట్టుపడదు. పోనీ ఇంత (శమ పడీ నేర్చుకుంటే, లాభమేమైన ఉన్నదా? ఈ కృ్యతిమభాష లోకవ్యవహార ములో యెవరైనా మాట్లాడుతున్నారా? లేదు. సభలలో వాడుతారా? లేదు. కోర్టులలో ప్రడర్లు యీ భాషలో వాద (పతివాదములు చేసారా? లేదు. అసెస రకు అ డెస్‌ యీ భాషలో యిసారా? లేదు. జడ్డీలు, మునసబులు ఈ భాషలో విమర్శ చేసారా? లేదు, తీర్పులు కాని రాజీనామాలుగాని ఈ భాషలో (వాస్తారా? లేదు. బడిలో మాస్టర్డు పాఠాలు బోధపరిచినప్పుడు ఈ భాష వాడుతారా? లేదు. పౌరాణికులు ఈ భాషలో పురాణములకు అర్ధము చెప్పుతారా? లేదు. గనుక ఈ భాషలో పాండిత్యము లోకవ్యవహారానికి ఎందుకూ పనికిరాదు. పండితులకే [పయోగించడములో [ప్రమాదము సంభవిస్తూ ఉంటే, సాధారణులు ఈ భాష నేర్చి, కంపోజిషన్‌, కవిత్వము రూర్చుగలరా? ఇంత దుస్సాధ్యమైన భాషను (పతి తెలుగు పిల్లవాణ్ణి నెర్చుకొమ్మనిబలవంత పెట్టడము చేతను, అందుళో

71

(వాసీన పుసకములే చదువమనడము చెతను, [ప్రజలలో విద్య వ్యాపించడము లేదు. పె9మరి స్కూళ్ళలో మాస్టర్ల ౩కాదు, హెస్కూళ్ళు కాలేజీలలో ఉన్న మాస్టర్త తై నా ఈ (గాంథిక తెలుగు రానప్పుడు వారివద్ద చదువుకునె పిల్లలకు ఆ భాష ఎట్టు వచ్చేను? ఇంగ్లీషు కథల పుస్తకము కులాసాగా చదువుతాడు గాని విజయవిలాసము, మనుచర్మ్శితము ఎవడూ ముష్టుగోడు. తెలుగంటే అసహ్యము గదా! బాగా ఆలోచించండి. దురభిమానము విడవండి. నిజము కనుక్కోండి; తెలుగు పు సకమంటే తెలుగు పిల్లల క అసహ్య మెందుచెత? తొమ్మిది ఏష ఈడుగల తెలుగు పల్పలు నూరు ఇంగ్లీషు కథల పుస్తకాలు

చదివినారు. ఆతిశయో క్తి కాదు. అవిచ్చిన్నముగా సం[పదాయానుసారము కవులు అందరూ నన్నయ కాలము మొదలుకొని నేటివరకూ వాడుక చెస్తూ వచ్చిన భాషను విడిచి, [గామ్య భాషను [గంధములు [వాయడము ఉచితము కాదని వాది౦చేవారి వాదములో అనేక దోషములున్నవి. భాష మారదు అని వాదిసారా? (పత్యక్ష ముగా కనపడుతున్నదానికి విరుద్దము గదాః భాష మారకూడదని వాదిసారా? ఈ విధి ఎక్క-డనున్నదో మొదట చెప్పవలెను. వ్యాకరణము చదువుకుంటే భాష , చక్కగా వస్తుందంటే, అనుభవానికి విరుద్ధము. ఏ దేశములో అయినా గొప్ప కవులు వైయాకరణులు కారు. వ్యాకరణములోని స్తూతము ఒకటి అయినా రాకుండా చక్కగా [వాయగలవారు అనేకులున్నారు. [గామ్యమనగా అధమ జాతుల వాడుక. ఇప్పటి ఉ త్త్రమజాతుల వాడుక [గామ్యము అనకూడదు. ఒకవేళ [గామ్యమనగా పూర్వభాషా సం్రపదాయమునకు విరుద్ద మయినది అంటే, నన్నయ వాడుకగు భిన్నముగా నున్న తిక్కన వాడుక, నన్నయ తిక్కనల వాడుకకు భిన్నముగాఉన్న పెద్దన వాడుక, ఇట్లు పూర్వక వుల వాడుకకు భిన్నముగా ఉన్న తర్వాతి కవుల వాడుక, [గామ్యమని చెప్పవలెను. అప్పుడు ]గామ్య మందు దోషమే ఉండదు. మంచిగాని చెడ్డగాని జాచిత్యముగాని అనౌచిత్యము గాని ఏ శబమునకూ శాశ్వతమైన లక్షణముకాదు. ఒక (పదేశములోగాని కాల

• ములోగాని, అనుచితమైనది మరిఒక ]పదేశములోగాని కాలములోగాని ఉచిత మవును. ఇది అన్నిభాషల చర్మిత ములలోను కనబడుకున్నది. మాటలకు గౌరవము ఆ మాటలు ఆడేవారినిపట్టి ఉంటుంది. “సాని” ఏమి పాపము చేసు కున్నది? “ఇల్లాలు” ఏమి పుణ్యము చేసుకొన్నది? “కూడు కుడవడము” ఎందు చేత [గామ్య మైనది? “మనుగుడుపుల"”కు అంత గౌారవమేల? కిలకోసము కాటికిపోయినా, “కాటికి పోయినాడు” అనకూడదుగదా! నెల్లూరిలో “బొక్క” అంటే తప్పులేదుగాని, ఉత్తర జిల్హాలలో అన్సీలము, (దౌపది నడిచి నడిచి

172 అలిసిపోయివుంటే, “అలసినది, దానిని మోచికొని తెమ్ము” అని ధర్మరాజు తమ్మునితో చెప్పినట్టు ఇప్పుడు ఎవడై నా “ఆవిడను మోసుకొని తెచ్చినాడు” అనవచ్చునా? అయితే, వాడుకలోఉన్న భాష ఒక్కలాగు ఉన్నదా? ఒక్కొక్క

జిల్దాలో ఒక్కాక్క మాదిరి ఉంటుందే అది అందరికీ తెలుస్తుందా? అని కొత్త తెలుగుకోసము కొట్టుకొనెవారిని కొందరు ఆషెపిస్తున్నారు. [గాంథిక భాష మాతము ఒక్క మాదిరిని ఉన్నదా? చూడండి 1. సంధి విషయములో కొన్నిచోట్ల బహుళమట, కొన్నిచోట్ల వైకల్పికమట, కొన్నిచోట్ట తరచట. 11. సరళాదేశము పండికుల యిష్టము; విహితము కాము. వాడు సూ( చూచె: వాడు వో(పోోయె, 111. ఉయ్యల మొ॥ రమారమి పది భిన్న రూపములు, ఒకరిత మొ॥ రమారమి అరవై; తెప్ప, తేప మొ॥ వాటికి ఎన్నటికో ర0డేసి ఉన్నవి రూపములు. 11౪. బహువచన రూపములు అనేకరీరులు కొడవండ్డు మొ॥ *ా అయిదు ద్వితీయా విభ క్రిరూపములు. ఉ&॥ కంనునిన్‌, కంసుని, కంసుని, కంసున్‌, కంసు6, కంసుం।; చళశుర్ధి విభక్రి [పత్యయములు కి కినె, ₹71. వ ర్తమానకాలము, భవిష్యత్కాలము, తద్దర్మకాలము, అన్నీ ఒకటే. ౪1. నన్ను నలిగి, నాపై నలిగి అని సకర్మక, అకర్మక అర్ధములు. శ. [వేలును వేలాడును అని అనుబంధము కలిగిగాని లేకగాని, 126 అనియెను, అనెను, అనితిని, అంటిని. 25. పతిమూటకు అర్ధ భేదము లేని పర్యాయపదములు అనేకములు. ౫1. ఒకేమాటకు అనేక అర్ధములు, ఎర 11. శబ్ద్బపల్లవము బు ఎ ఇటువంటి వ్యత్యాసములు ఎన్నో ఉన్న వె (గాంధిక భాషలోః; వీటితో పదో వంతు అయినా ఉండునా ఈకాలపు నాగరికుల తెలుగుభాషలో భేదములు? పోని, తక్కువకాదు, ఎక్కువే ఉన్నది వ్యత్యాసము అని ఒప్పుకొన్నా లోక వ్యవహారములో ఉండి, నోటను పలుకుతూ చెవికి వినబడుతూ ఉన్న భాష ఏదైనా [(గహించడము మాటలాడడము బహుసులభము. బరంపురములో తెలుగు పిల్రలు ఓఢము మాటాడగలరు. చెన్నపట్నముళో అరవలకు తెలుగు వస్తుంది. బళ్ళారిలో తెలుగులకు కన్నడము. వస్తుంది. అందరికి ఇంగ్లిషు వస్తుంది. అలాగునే గుంటూరు తెలుగువారు కర్నూలు తెలుగులో భిన్న రూపము వాడుకలో ఉంటే, నెష్పకొంటారు; నేర్చుకొంటున్నారు. బొ త్రిగా ఒకరిమాట ఒకరికి ఆలియనంత వ్యత్యాసము ఉన్నదా గుంటూరి తెలుగుకూ కర్నూలు తలుగుకూ? ఉంటే ఇక్కడివారు అక్కడా అక్కడివారు ఇక్కడా ఉద్యోగాలు చెస్తున్నారు గదా ఏలాగు కార్యాలు నిర్వహించుకొని వస్తున్నారండీ? నా అను భవాన్ని పట్టి చూస్తే తెలుగుదేశ మంతటా చదువు నెర్చినవారందరూ మాట్టాడే .

17గ్ర

భాష ఇంచుమించుగా ఒకటే ధాష. దిగువ బాతులవారికి చాలామందికి ఈ ధాష వాడుకభాష కాకపోయినా, బాగా తెలుస్తుంది. ఇది సులభముగా మాటలాడడము నెర్చుకోగలరు; నెర్చుకుంటున్నారు కూడా, గొప్పవారిళ్శలో నొకర్లుగా ఉన్న వాళ్ళు చాలామంది తమ యజమానులు మాట్టాడినటై మాటలాడుకున్నారు. పీడర్లవద్దకు తరుచుగా వెళ్ళే క్లైయంట్ట నాగరిక భాష మాటలాడడము అలవాటు

• చెసుకొంటున్నారు. ఇ ర్లు ఆఫీసులలోను, కోర్దులలోను, దేవుడి గుళ్ళవద్ద, బజారులలోను, మీటింగులలోను, బడులలోను, అన్నిజిల్లాల తెలుగుమాటలు అన్నిజాతుల తెలుగుమాటలు కలిపి సా పెక్కు తున్నవి, ఉ తమశాతుల వాడుక భాషకు గౌరవము సహజము. గనుక అది వ్యాపిస్తున్నది. భేదాలుం టేనేమి? రెయిల్‌ బండిలో ఆరిగి పోతున్నవి ఎగుడుదిగుస్మ అన్ని. ఇదే కొత్త తెలుగు; నేటి తేటతేలుగు; (వాస్తూఉన్న నా తెలుగు; చదువుతూ ఉన్న షీ తెలుగు,

తేటతెలుగుభాష అన్నివిధములా యోగ్యమైనది; అందరికి సాధ్యమైనది.

మాదిగ వంకడు మొదలుకొని వెంంటావధానుల వరకున్ను వెయ్యింటికి 75 గురు మాతమె ఓనమాలు వచ్చినవారున్నప్పడు (గాంథికభాష వచ్చినవారు ద్‌ గురెనా ఉందురో, ఉండరోః అయితే నాగరికుల తెలుగు, తేటతెలుగు లోక ప్యవహారములలో ఇప్పుడు వాడుతూ ఉన్నవారే వెయ్యింటికె అధమపక్షము నూరుగురై నా ఉంటారు. అది తెలుసుకో గలిగినవారు వెయ్యింటి మున్నూరుగు రైనా ఉంటారు. [క్రమ రమముగా వాడుక ఎక్కువయి అంతకంతము. దిగువ జాతులకు అది వ్యాపిస్తుంది. ఈ తేటతెలుగులో తెలివి కలిగించే విద్య అందరికీ సర్వ సాధారణముగా చెప్పితే సరస్వతి తెలుగుదేళముళలో తాందవమాడదా? కొద్ది కాలములోనే తక్కిన దేశములతోపాటు మన తెలుగుదెశము కూడా నాగరికము కాదా?

| ఎవరికీ సాథధ్యముకాని, పసలేని పాత తెలుగులోనే అభ్మిపాయాలు వ్యక్త పరచవలెనన్న పిచ్చి [పయత్నాలు చస్తూ ఉండబట్టి భాషకు విధమైన అభివృద్ధి లేకుండా ఉన్నది; గాని మనకు సుళువుగా బొోధపడుతూవున్న మన తేట తెలుగునే ఆదరించిన యెడల ఎంత ఉపచరిస్తుందో చూదండి. ఇండస్టిం

యల్‌ రిఫార్మర్లు; ఫాలిటిక ల్‌ రిఫార్మర్లు, సానిటరీ రిఫార్మర్హు, అగికల్బరల్‌ రివార్మర్హు, ఎడ్యు క్షషనల్‌ రిఫార్మర్హు, లిటరరీ రిఫార్మర్హు, ఈ తేట ఆలుగున అక్బర్తు నోటను పెళ్ళుమని ఉరిమించవచ్చునుక దా; పాంప్టట్టు, పుస్తకాలు కురి పించవచ్చుకుగదా; విద్యలు పాఠించవచ్చును గదాః తెలుగువావ బుద్ధి సొర వంతమై ఎట్టి పంట పండునో ఎవరు చెప్పగలరు?

174 పండీతులారాః మీ దురభిమానము విడిచిపెట్టండి. దేశమంతా విద్య కావలెనని మొర పెట్టుకొంటూ ఉన్నది, సులభముగా వచ్చే తేట తెలుగులోనే విద్య నేర్వుడము సులభ మైనప్పుడు పాత భాష నేర్చుకొం టినగాని విద్య సంపా దించడానికి వల్పకాదు అని మీరెందుకు అడ్డు 'పెట్టుతారు. మీరు [గామ్యులు కారు గదా? మీ నోటను వచ్చేమాట అశ్బీలము కాడు గదాః మీరు నిత్యమూ వాడు కొనే భాష శంఖములో పోసీన తీర్చము వంటిది. అదే అందరికి ఇచ్చి ఉద్ధ గ నించరాదా? (ఆంధపతిక ఉగాది సంచిక : 1913) ళ

25 బంధు ప్రశంస

నొ మితులున్ను *బంధుసేవ పక్ష పతికి సంపాదకులున్ను అయిన శ్రీ బెహరా శ్యామసుందరరావు పట్టనాయకులుగారు తాము | పకటింప దలచిన “బంధుసేవ మహాసంచిక”లో చేర్చుటకుగాను ఒక వ్యాసము రచించ వలసినదని నియమించి, నా కుపకారము చెసిన వారయినారు. “శిష్ట” కరణా గురించి ఇతరులకు తెలియని విషయములు తెలియ జయగలవాజ్జి కాక హోయినా, వారి యెడల నాకుగల గొరవను (పకటించడమునకు అవకాశము దొరకడము మహాభాగ్యమని సంతోషించినాను. నేను సంపాదించిన విద్యకు మూల[దవ్య మనదగిన భాషాజ్ఞానము భాషాభిమానము నాకు కలుగజేసినవారు

బొంతల కోడూరు “శిష్ట” కరణాలు, (బెహరా) బై రాగి పట్నాయకులుగారు. శ్రీ కూర్మం ఠాణా పీరమండలం ముళా సముద్దారుగా మౌ తంగడిగారు పర్వతాల పేట అనే [గామములో ఉండగా దుందుఖి సంవత్సరములో నేను పుట్టినాను. ఒకి _బాహ్మడు నాకు అక్షరాలు గుణింతము నేర్పినాడు. అప్పటికి నేను ఆరేళ్ళ వాణ్ణి. 'పేళ్ళ్గయినా సరిగా |వాయలేక పోమునందున, [బాహ్మణ గురువు స్థానమందు పట్నాయకులు గారిని మా నాయనగారు నియోగించి ఆయనచేత నాకు చదువు చెప్పెంచినారు. ఆయన వద్ద నేను చదువుకొన్న కాలము రెండు సంవత్సరాలే. ఈ స్వల్పకాలములో రెండు శతకాలు, ఆంధ నామ సంగహము, అమరము [పథమ కాండము నాకు కంఠస్థముగా చేసినారు; | పెద్ద బాలశిక్షలోనివి చిల్లర విషయములు అనెకముగా చెప్పినారు. పంచరాశి కముదాకా లెక్కలు కట్టడము నేర్చినారు. వ్యావహారిక భాషలో (దాసిన కథలు ఉత్తరాలు చదవడము అలవాటు చెసినారు. అప్పుడు వల్లించిన శ్లాకాలు;

పద్యాలు కొన్ని యిప్పటికిన్ని జ్ఞ పియందున్నవి,

పిమ్మట ఆయన స్వ్మగామము టెల్ళి, యెందువల్లనో, తిరిగి రాలేదు. ఈలోగా మా తండి గారిని ఇంకొక కాణాకు బదలాయించినందున నేను విజయనగరంళో మా తల్రితో కూడ మా తాతగారింట కొంతకాలమున్నాను. అప్పుడు ఆయన భారతములోని నలోపాభ్యానము, భాస్కర రామాయణము

17గ్రీ లోని బాలకాండము నాచేత చదివించినారు. పిమ్మట మా తండిగారు ఇంగ్లీషు బడిలోనికి నన్ను పంపినారు. అప్పుడు ఏదో పనిమీద బెరాగి పట్నాయకులుగారు విజయనగరం వచ్చి నాకు దర్శన మిచ్చినారు. తర్వాత వారి మొగము మరి కనబడలేదు. నేను పర్ణాకిమిడి వచ్చిన పిమ్మటి బొంతల కోడూరు వెళ్ళి వారి దర్శనము చేయవలనని బుద్ధిపుట్టి వారిని గురించి భోగట్టా ఒయగా వారు కాలము చెసినా రని తెలిసి చాలా దుఃఖపడ్డాను. ఎప్పుడున్ను నా మనస్సులో ఆయన నివ సించి ఉన్నట్టు భావిసాను. విజయనగరం విశాఖపట్నం కుప్పలి మొదలైన (గామాలలోని శిష్టి కరణాల పాండిత్య [ప్రశంస విని ఉన్నాను. విద్యలు నేర్చిన వారిలోను, విద్యలు నేర్చిన వారిలోను అగగణ్యులు శిష్టిక ర ణాలు, ఏరిలో ఎన్నదగిన కవులున్నారు. [పాచినార్య్యధ భాష, వర్తమాన వ్యవహారి కా్యధభాషలలో ఏది ఎట్టి రచనలో వాడవలెనో శిష్టికరణాలకు బాగా తెలుసును. లౌకిక వ్యవహార ములు నిర్వహించడములో పీరికి చాలా నేర్పు గలదు. గణితము వీరికి కుల విద్య. |1వాయటము చదవటము అందరికి సహజ వ్యాపారములు. “డఓరు” వారని “పక్కి” వారని “బెహరా వారని విరుదు పిళ్ళు ఏరికి ఇంటి "పెళ్ళు అయినవి. ““డవీర్‌ '' అనగా వార్మి థాష లో చక్కగా (వాసేవారని అర్హమట, “శిష్టికరణము' అనే మాట లోకములో రూథిగా ఉన్నది. “శిష్ట. కర ణము అని కొందరిప్పుడు వాడురున్నారు. “సృష్టికరణము” యొక్క_ రూవాం తరము “శిష్టిర రణము అని నా డీఃహ. లిఖసము (అనగా (వాత) అత్యద్భుతమైన కశ. అచ్చు యంతము సాదనముగా లక్షల కొలది (పతి పుస్తకాలు తయా రవుతూ ఉన్న యీ కాలములో బాగా ఆలోచి సేనకాని, ఈ కళ యొక్క మాహాత్మ్యము తెలియదు. నోటను పలికిన మాటలు చెవితో మాతమే తెలుసుకో దగినవి. పలుకుతూ ఉండగానే శబ్రము ఆకాశములో కలసిపోరుంది. అట్టి శబ్దములు కళ్ళకు కనిపిస్తూ చిరస్థాయిగా ఉండేటట్టు చేయడము అతి మానుష మైన సృష్టి కర్మగా పూర్వులు ఎన్నుకొని దేవతలు భ కిపరులయిన మానవులకు నేర్పిన విద్య అని (పశంసించినారం టె, నవ్వదము అవివేకము, అచ్చు యంతము నిర్మించిన వానికంటే అక్షరాలు నిర్మించి నవాడు లక్ష మడుగులు ఎక్కువ బుద్దిమంతుడని ఒకానొర చర్మితకారుదన్నాడు. ఒక దేశముయొక్కం_ జబొన్నత్యము ఆ దేశములోని జాని లిపె జ్ఞాన మునుబట్టి నిర్ణయిస్తారు. మన దేశ మందు “లిపి కరణము అభృ్యసించినవారు కాయస్టులటి, వారి మూలప్పనుషుని "పీరు కాయస్థుడట. అతడే “లిపి కారకోొడట. దెవతల “కరణము చిత

మే గుప్తుడు “కాయస్టు”ని కొడుకట. చ్వితగుప్తుని తమ్ముని కొడుకులు గాబొలు కరణాలు, ఓ| ఢదెశ మందున్న పట్టనాయకులు, గంజాం విశాఖపట్నం జిల్లాల లోని పట్నాయకులు ఏకకులమువారే కావలెను, ఏరున్ను వంగదేశమందున్న కాయస్టులున్ను ఒక్కా కూటములోనివా రవుదురేమో అనే విషయము నేను చర్చించడమునకు పూనుకోను; గాని వీరందరునూ “లిపి కారక” వృత్తిగల వారు కాకతప్పదు. “సృష్టి కరణాలు” అనే పేరు చాలా గౌర వార్త మెనదను కొంటాను, స్వర్ణకారులను, సృృష్పి కరణాలను, కరిణీక వృత్తి అవలంవించిన సియోగి [బాహ్మలను “నవిశ్వ సత్‌” అని దూషిస్తూ అవివేకులు రచించిన శ్లైాకాలూ పద్యాలూ హపెటించదగినవి కావు. దేహబలమువలెనే విద్యాబలమున్ను లోకానికి ఉపకారకము కావచ్చును; అపకారకము కావచ్చును. ఈ బలాలకు. స్వతః మంచిచెడ్డలు లేవు. కొందరు స్వార్ధము సాధించుటకు వీటిని సాధనముగా [పయోగించి పరులకు హాని చేస్తారు. అట్టివారు నింద పాలవుతారు. సృష్టికరణ. ః మనదగిన లిపికరణమున్ను దాసిసి అభ్యసించినవారికి విశిష్టమైన బలము - కలుగజేస్తుంది; ఆ బలము సాధనముగా చేసుకొని పరులకు అపకారము చేసి. వారు విశ్వసించదగినవారు కారు. కవిత్వముకూడా ఆట్టిదె. శృంగారము అని పేరు పెట్టి హేయమైన విషయములందు అనురాగము పుట్టించే “కవికర్మ” నిందార్హ ము గాదా? అందువల్లనే కావ్యాలాపాంశ్చవర్హ యేత్‌ అని నిషేధము వచ్చినది. గనుక ఉపయోగములనుబట్టి ఉంటుంది మంచిచెడ్డల యేర్పాటు, యే విద్యకై నాను. సింధుదేశములోనట, ఇసుక యొడారిలో కొన్నిచోట్ట భూగర్భమందు పురాతన నగరములు కప్పుడుపడి వున్నవని తెలిసి, మూ డెండ్ర్ట కిందట గవర్న మెంటువారు ఆ స్థలములలో తవ్వించి చూసినారు. ఇంచుమించుగా అయిదువేల సంవత్సరాల [కిందట వెలసిన (గామాలట అవి. అప్పటివారి నాగరికత సూచించే వస్తువులలో అక్షరములుగల ముదలు కొన్ని కనబడినందున మన | దేశములో లిపి కరణము అయి వేల సంవత్సరముల కిందటనె వాడుకలో ఉండేదని వరిశోధకులు ఊహించినారు. ఈ లిపికరణము ఎంత దుష్కరమెనదో చూడండి. నేటికిన్ని మన దేశములో నిరక్షరకుక్షులు నూటికి తొంబై అయిదుగు రున్నారు. కొన్ని మండలములలో నూటికి తొంబై ఎడుగురున్నారట. (బాహ్మల లోనే సంతకము చేయడము మ్మాతము నేర్చుకొన్నవారు కొందరున్నారుగదా; లౌకిక వ్యవహార మందు దేశ భాషలో [వాయవలసిన ప్యతాలు, ఉ తరాలు స్వయ ముగా [వాయలేక కరణాలచెతను బడిపంతుళ్శచెతను (వాయించుకొ నవారు "12

178

అనేకులున్నారు, ఇంకా ఇప్పటికిన్ని . అశోకచ కవ రి కాలము మొదలుగా రాతిపలక మీదను రాగిపట్టాలమీదను చెక్కిన శాసనములు అనేకముగా మన దేశ మందున్నవి. వాటిల్‌ ని అక్షరాల ఆకృతిచూ'స్తె లిపికరణము అతికష్టమయిన పని అని తోచకమానదు. అట్టి అక్షరములు తాటాకులమిదను గంటముతో గీసి కానీ, భూర్తపష్మతాలమీదను కుంచతోనో కలముతోనో మసిపూసికొని [వాయడము చ్మితలెఖనముకంటె ఎక్కువ కష్టమయిన పనీ. బహుకాలము లిఖనక ర్మ లిపి - కర్మ అభ్యసించినవారికిగాని అలవడదు. ఐగుప్తు (మ్మిజాఈమ్‌) అఘర్‌, చీనా దేశములలో కూడా [పాచీన కాలమందే [వాత వాడుకలో ఉండేది. ఆ దేశము లలో కూడా [వాత [వాయడము విశిష్టమైన వృత్తిగానే యేర్పడ్డది. ఆ వృత్తి ఆవలంబించినవారు ఉ త్త్రమజాతిగానే యేర్పడ్డారు,. వారు చేసేపని పుణ్యకర్మ. బహు పవితమెనది. అల్లే మన దేశమందున్ను లిపకరణము గౌర వార్తమైన కులవిద్యగా నెలకొని వృద్ధి పొందినది. వాచకము కూడా లిపిఅంత దుష్క్టరము కాకపోయినా సుకరము కాదు. ఉత్తరాలు చదవగలిగినా [వాయలేనివారు అనేకులున్నారు. భారతము చదివి అర్థము బెప్పగలవారు కొందరు బాగా [వాయలేరు, దెవనాగర లిపిలోనున్న పుసకములు చదవగల వారందరు ఆ లిపిలో (వాయగలరా? ఓ ఢభాషలో [చాసిన పుస్తకము నేను చదవగలనుగాని ఓ[ఢలిపి నాకు అలవడలెదు.

పూర్వకాలమందు చదవడమూ [వాయడమూ కష్ట సాధ్యమైన కళలుగాను వృ త్తివిద్యలుగాను; కులకర్మలుగాను ఉండేవి, గాని అంతకంతకు అవి (పజ లలో వ్యాపించి సర్వజన సామాన్య మవుతున్న వి, [పజాస్వామిక పరిపాలనము ఏర్పడ్డ తర్వాత (ఫాను దేశములోను, ఇంగ్లాండు అమెరికా దేశములలోను ళ్శ [వాయడము చదవడము నెరనివాళ్ళు లేనేలేరు.

మన దేశమందుకూడా [వాయడమూ చదవడమూ సర్వసామాన్యమవుతూ ఉన్నవి; రులవిద్యలు కావు; వృ ల్రివిద్యలు కావు. అన్ని కులములవారున్ను, అన్ని వృత్తులవారున్ను ఏటిని అభ్యసిస్తున్నారు. [వాత నెర్చిన మ్మాతాన గౌరవము ఎవరికీ మరిరాదు! [వాయలేనివారిని లోకులు తృణీకరిస్తారు; చదువు నెర్చుకోకపోవడము సరమౌతుంది.

ఇట్టి మార్పులు దేశములో కలిగినప్పుడు శిష్టికరణాలు చేసిన మహోప కారము లోకులు మరచిపోతారు; గాని దెశచర్మితలో అది ఒక అధ్యాయముగా ఉంటుంది. లిపిశరబము అలి మానుష మైన సృష్టి అని పెని చెప్పి ఉన్నాను. చతుర్విధ పురుషార్హక మైన విద్యలు (గంథస్థమై నిలిచి ఉండడమునకు, లౌకిక వ్యవహారము చక్కగా జరగడమునకు అనుకూలించిన కళలు తాము అభ్య

$ | గ సించి ఇతరులకు నర్పి చిరకాలము దెశ సేవచేస్తూ ఉండిన శిష్టకరణాలు దేశ బంధువులు; ' పశంసాప్మాతులు. వారు చేసిన ఉపకారము దేశము మరచి హోకూడదు. " 1030.1931 శరదోత్సవ మహాసంచిక పక్ష సంవత్పరము, పుట 6.9. బి. శ్యామసుందర రావు, సంపాదకులు, |పకాశకులు క బరంప్పురం_గంజాం_1931 మార్చి నెల. ం ఫి

నము | 96 [గౌొవ్యు పద [పయోగవు “"గౌమ్యము” “నాగరికముో అనే భేదము [పజల ఆచార వ్యవహారములను పట్టి కలిగిన ట్రై భాషను పట్టి కూడా కలగడము అన్ని దెశములలోనూ అన్ని కాలములలోనూ కనబడుతున్నది. మంచి, చెడ్డ, సురూపము, కురూపము, పెద్ద, చిన్న, పాపము, పుణ్యము అనే జంట పదార్థములు లోకవ్యవహారములో, 4 ఏకకాలమందే, ఉఊఉండేవిగాని; విడిగా వేరువేరు కాలములందు ఉండేవికావు. అట్రే నాగరికము, |గామ్యము కూడాను. ఒక దేశపు [పజలలోనే కొందరు నాగరికులుగాను, మరికొందరు [గామ్యులుగాను, ఉంటున్నారు. నాగరికుల భాష నాగరికభాష, [గామ్యులభాష [గామ్యభాష. ఈ భేదము సహజము, దీనిని అనుసరించి అప్పకవి చెప్పిన “చులకగా [గామ్య జనములు పలుకునట్టి తెనుగు మాటలు [గామ్యంబులన గబడియె”, అనే మతము ఒప్పుకోతగినది,. పూర్వకాలమంచు కూడ్రా ఇట్టి భేదము ఉండేది; గనుక, కావలసిన యెడల [పాచీన నాగరిక భాష అనీ, నవిన నాగరిక భాష అనీ భేదము ఏర్పరచుకోవచ్చును. బుద్ధి బలమువల్లనూ విద్యాబలమువల్పనూ ఆధికార బలమువల్రనూ ధనబలమువల్లనూ ఇంక మరికొన్ని కారణములవల్లనూ, నాగరికులు అవాగరికుల గొౌరవమునకు పాతులై నందున ఇప్పటి నాగరికుల భాష కూడా గౌరవమునకు తగినదైనది. గనుకనే నాగరికత పొందవలెనని కోరే [గొమ్య జనులు నాగరికత వ్యవహారముతో నాగరిక భాష కూడా ఎ అవలంబించి, అలవాటు చేసుకొంటున్నారు. “అవని యందు లోకవ్యవహార మనగ నాత్మ దెశంబులను బెద్దలయిన వారలాడు భాషా విశష వాక్యములలోన వాడుకకు వచ్చునవి' అని అప్పకవి చెప్పినట్టు ఈ కాలపు తెలుగు వారిలో పెద్దలైన తెలుగు పండికులు మొదలైన వారు, తమలో తాము లోకవ్యవహారమును గురించి |పసంగించుకొన్న ప్పుడు ఏ భాష వాడుకొంటున్నారో ఆ భాషే “వరమాన నాగరిక వ్యవహారిక భాష” అని చెప్పవలెను. పూర్వకాలపు నాగరికులు ఇప్పటి నాగరికులకన్న ఎక్కువ పూజ్యులై తే కావచ్చును. గాని వారి భాష కాలానుగుణముగా మారినందున, ఇప్పటి లోకవ్యవహారమునకు సరిపడదు. పూర్వకాలపు లోకవ్యవహార మె,

1581

అనేక విధముల అనేక కారణములచేత మారినది. పూర్వుల ఆచార వ్యవహార

ములు ఆధునికులు పాటించడమునకు వలను పడనప్పుడు, ఆ ఆచార వ్యవహారమునకు సంకేతముగా ఉన్న భాష మారకుండా అట్టిదానిన వా దేటట్టు

క చేయడము ఎవరికైనా శక్యమా? దేవభాష అని చెప్పే వైదిక భాషగాని ఆర్య భాష అని చెప్పె సంస్క్టృ్రతముగాని ఇప్పటి లోకవ్యవహారములో లెదేః

• దేవతలు బుషులు కట్టుబాట్లు చేసినా నిలచినది కాదేః కేవలము _గంథస్థమైన భాషకు లోకములో [ప్రచారము కలగడము ఎక్కడా వినలేదు, కనలేదు. నరుల

నాలుక మీద నాట్యమాడుతూ వాగ్గీవి "స్వెచ్చగానూ సమయోచితముగానూ

సలికే పలుకులవలె ఎప్పుడో తాటాకులమిద గీసిన గీతలు హృదయమును

= ఆక ర్షించగలవా? ఆ గీతలైనా ఇప్పుడు గీసిన గీతలవలత ఉండవు. పూర్వ కాలపు గీతలు [శ్రమచెసి నెర్చిన వారెవరో ఇద్దరు ముగ్గురు మాతమె వాటిని పోల్చ్బగలరు. అర్లు ఆ గీతలు ఏ శబములకు సంకేతములుగా ఉన్నవో

ఆ శబ్బములకు అర్ధము జన సామాన్యమునకు ఆలియదు. అది కష్టపడి నేర్చు

కున్న పండికులు వాటి అర్ధమును ఈ కాలపు శబ్బములతో ఇతరులకు బోధ పరచవలసి ఉన్నది. ఇందుకు దృష్టాంతములు : వేదములు, అశోకుని కాసన

ములు, ఇప్పుడు జయంతి రామయ్య పంతులుగారు పరీక్షిస్తూ ఉన్న యుద్ద

మల్లుని తెలుగు శాసనము. వీటిలో ఉన్నమాటలకన్నిటికీ అర్ధము నేటి వరకూ స్పష్టపడలేదు. గొప్పగొప్ప పండితులు వేదార్హములో భిన్నాభ్మిపాయముగల

వారయి ఉన్నారన్నమాట అందరికీ తెలిసినదే. అశోకుని శాసనములలోని

అనేక పదములకు రూపమె స్పష్టపడలేదు. యుద్ద మళల్లుని శాసనములోని మాటలే ఇంకా బాగా విడబడలేదు. ఇంతేకాక ఈ కాలపు వ్యవహారిక భాష

తెలుగుదేశ మంతట నాగరికులు ఇంచుమించుగా ఒక్క_తీరుననే వాడుతున్నారు.

దశ్షిణమున అరవము, ఉ త్రరమున ఓ ఢము, పశ్చిమమున కన్నడము,

ఈలాగు అన్యభాషా సంబంధముగల కొన్ని చోట్ట ఆయా భాషలలోని మాటలు

కలిసినా మొత్తము షీద ఒక మండలములోని నాగరికుల మాటలు మరియొక మండలములోని వారికి తెలియనంత వైషమ్యము లెదు. అయితే [గంథము

లందు ఉన్న తెలుగు భాషలో ఇంతకన్న ఎక్కువ వై షమ్యము కనబడుతున్నది.

ఇందుకు దృష్టాంతము : ఇచ్చుదువు, ఇచ్చుదు, ఇత్తువు, ఇత్తు, (తద్ద 2 ఏ)

అనితి, అనితిని, అంటిని, అంటి (భూ 1 ఏ) కొంతె? కొంతో? కొంటివె?

కొంటివా? (ప్రశ్న శ వ్ర నిరిలోనన్‌, నీటిలోనన్‌; “*ఒకరిత” “ఒకరు” ఏటి రూపాంతరములు; బావి, నూయి, మొదవులు, ఆవులు; ఇట్లు వందల

కొలది రూపములలో వై షమ్యమున్ను వేలకొలది మాటలలో అర్ధభేదమున్ను

1529

|గాంథీకభాషలో కనపర చవచ్చును. “అనేక శతాబ్బములకు ముందు [వాయబడిన [గంథములు నేటికిని నానాదెశ ములనున్న సమస్తాం్యఢులజతను బఠింప బడు చున్నవి” అని | పతిపక్షులు చెప్పినారు. “వేదములు సమసార్యులు ఆధ్యయ నము చేయుచున్నారు" అంటే ఎంత సత్యమో (పతిపక్షులు చెప్పినది అంతే సత్యము. వేదము అధ్యయనము చేసిన ఆర్యులు ఎందరు? నూటి 3ంత మంది? ం ఆ అధ్యయనము చెసిన వారిలో ఎంతమందికి వేదార్థము బోధపడుతుంది? తెలుగు వారు రెండు కోట్టన్నారట, ఈ రెండు కోట్టమంది భారతాద్మిగంథములు పఠరించగలవారనేనా “సమస్తాం ధులు” అన్న వాక్యమునకు తాత్సృర్యము? నిజముగా తెలుగు వారిలో నూటికి ఒకడు చొ॥ అయినా ఓనమాలు నేర్చుకొన్న వారు ఉన్నారోలేదో. ఉన్నారనండి. ఆ ఓనమాలు చదువుకొన్న తెలుగు - వారిలో నూటికి ఒకడు పద్యాలు చదవగలడు. ఆ చదవగలిగిన వారితో నూటికి ఒకడు చదివిన పద్యాలకు అర్ధము చెప్పగలడు. అయితే వర్తమాన వ్యవహారిక భాషను నిత్యమూ సర్వకాల సర్వావస్థలలోనూ మాట లాడే తెలుగు వారు లక్షల కొలది ఉన్నారు. వారిలో అక్షర జ్ఞానమున్న వారు ఉత్రర [పత్యు తరములు ఆ భాషనే జరుపుతున్నారు. [గామ్యులు కూడా అనెక మంది పరస్పర సంబంధముచేత నాగరికుల భాషను బాగా (గహించగలరు, కొందరు మాటలాడగలరు కూడాను; ఇట్టు జనసామాన్యమునకు సులభమైనదీ; సు్కుగ్రాహ్యమైనదీ, వ్యవహారయోగ్య మైనది అందరూ వాడుక చేసూ ఉన్నది, నిజమైన మాతృభాష అసి చెప్పతగినది, నాగరిక భాష ఒకటి ఉండగా దానిని విడిచి (పజలకు దుర్గ్హభ మై, దుర్గా్భహ్యమై, వ్యవహారాయోగ్య మై పండితులై నా వాడని (వాడలెని కూడాను) భాషలోనే [గంథములు (వాయ వలెనని పట్టుపట్టి వాదించే (పతిపక్షులు తెలుగుదేశములో విద్య వ్యాపించకుండా ఆటంకములు కలుగ జే సేవాగుకారు. _

స్వథాష స్వగృహము వంటిది, స్వేచ్చగా మనము మన ఇంటిలో ఉన్న [పతి వస్తువు ఎక్కడ ఏ మూల నున్నదో చీకటిలోనై నా తెలిసికోగలిగినట్రై స్వభాషలో మన అభిపాయములు మన ఊహలు స్వేచ్చగా తెలియజేయ గలము. పండితులైనా [గాంథిక భాషలో 'స్వెచ్చగా మాటలాడలేరు సరిగదా, [గంథములు (వాసినప్పుడైనా తప్పులు లేకుండా [వ్రాయలేరు. అనేక కవుల గురించి మ॥ రా॥ వీరేశలింగముగారు ఇందు వ్యాకరణ దోషములు పెక్కు లున్నవి అని విమర్శలో చెప్పినారు. ఇప్పటి కవులు [వాసిన [గంథముల గురించి ఆ కవులే ఒకరినొకరు నిందించుకొంటూ ఉన్న సంగతి అందరూ ఎరిగినదే, ఈ దినము [వాసిన కవి |పయోగించిన మాటలకు నిన్నను వాసిన

153 కవి ప్రయోగములు [ప్రమాణమట! నిన్నను వాసిన వానికి మొన్నను కవి [ప్రమాణమట, ఐతే మొదట [వాసిన వాని 3వరు [ప్రమాణము; కాలములో ఉన్నవాడు కదా. “శబ్దసిద్ది తోకంబునలనన్‌ దెలియును” అను వాక్యము అన్ని దేశములళలోను అన్నికాలములలోను పాటించతగినది. “ఈ కాలములో నాగరికులు మాటలాడే మాటలు వాడుతున్నాను. అవే నాకు 'పమాణము" అని (వాసిన యెడల తప్పు చేయడ మె సాధ్యము కాదు. నేను నా వంటి వారందరూ మాట్లాడే భాష ఒకటే కదాః మరి ఒక సంగతి. పూర్వ కవుల సంప్రదాయములు పాటించవలనన్న నిబంధన పద్యకావ్యర చనమందే కొందరు కవులు మీరినప్పుడు కొత్తగా వాడుకకు వస్తూ ఉన్న వచనరచన విషయమై కొత్త సంప్రదాయము ఎందుకు నిందించి నిషేధించవలెను? జన సామాన్యమునకూ బడిపిల్ల లకూ లోక వ్యవహారములో ఉపయోగించే [గంథములు [(వాయడమునకు పూర్వక వుల పద్యకావ్యములక న్న నియమము లెందుకు? మళల్లులు చేయు సాధకము బాలు లందరికీ అవశ్యముగా ఉండవలినా? ఆరోగ్యముసకు కావలసిన సులభసాధకము చాలదా? పూర్వము (అనగా తుపాకీలు, ఫిరంగులు లెనిరోజులలో) యోధులు నేర్చుకొనే ధనుర్విద్య ఇప్పటి భటులకెందుకు? సన్యాసులకు ఉచితమైన నియమములు గృహస్థుల "కెందుకు? శాస్త్రనిషిద్దమైన వంకాయ ,[శాద్ధమునకు పనికి రాదంటే [శాద్దమందు [శద్ధగల వారు (శాద్ధమందు మాతము ఉపయోగించడము మానివసారు; గాని దెవునికి నై వేద్యము చేయడానికైనా పనికిరాదం టె అనేకమంది దేవతార్భ్చనైనా మాని వేస్తారుగాని వంకాయ కూర విడవరేః ధర్మ శాస్త్రవేత్తలు కూడా ఏదో క విధముగా సమాధానము కల్పించుకొని హవ్యమునకు యోగ్యమైన దానినిగా వంకాయకు గౌరవము కలుగజేసారు. లేకుంటే పెకి కూడదని వాదిస్తూ తింటూనే వుంటారు, కూద స్పర్శ్గదోషము తగ్గిన ఫ్రై ఛండాల సంపర్క దోషము రె లుబండిలో [ప్రయాణము చేయడమువల్ల తగ్గుతున్నది. అక్షు (బాహ్మణులకు వారిలో ముఖ్యముగా పండితులకు పూర్యాచారములలో నెంత అభిమానమున్నా కాలానుగుణముగా పామరులవలెనే కొత్త ఆచారములను అవలంబించక తప్పదు. “కేవల వేదాధ్యయనమువల్ల లోకజ్ఞానము కలగదు. ఇంగ్లీషు భాషలో జ్ఞానమును వృద్ది చేసే |గంథములు అనేకములున్నవి. అవి చదువు కొంటిగాని నిజమైన జ్ఞానము కలగదు.” అని వాదిస్తే జగడమాడే వైదిక [(బాహ్మణులు తమ పిల్రలకు ఇంగ్శీషు చెప్పిసున్నారు,. “తెన్సగుభాషలోని రామాయణము పారాయణకు పనికిరాదు; సంస్కృతమురాని ప్రి శూ దులకు చదివి వినిపించడానికి మ్మ్యాతమె వనికి వచ్చును అన్న పూర్వపు పండితుల

154

పిల్లలు తర్వాత తర్వాత తెలుగున [గంథములు రచియించిన యడల పుణ్యము కలుగునని నమ్మిన వారయినారు. వచనరచన కన్న పద్యరచన గొప్పదని వాదించే వారి తర్వాత వారు ఈ కాలములో వచన [గంథములు 'వాస్తూన్నారు. ఎంత కఠినముగా (వాస్తే అంత గొప్పకవి అనుకొనే కాలము ( పోతూ ఉన్నందున సులభ శెలిని [గంథములు [వాయడము మొదలు 'పెట్రినారు. ఈ మార్షమె అవలంబించిన మరికొందరు వర్తమాన వ్యవహారము నకు యోగ్యమవునట్టూ ఇప్పటి నాగరిక తెలుగు భాషలో వచన రూపముగా పిల్లలకు పామరులకు _తెలియవలెననే ఉద్దేశముతోనూ పుస్తకములు (వాయబూనుకొన్నారు. ఇందులో వైపరీత్య మేమీలేదు. దేశ కాలాను సారముగా మారిన మార్గమే. నొచ్చుకోవలసిన పనిలేదు; నొచ్చుకొన్న లాభమూ లేదు,

“గామ్యము” అను పదమునకు “లక్షణ విరుద్దమైన భాష” అని అర్ధము 'చెప్పేయెడల “లక్షణము” అనే పదమునకు అర్హము విచారించవలెను. భాషను పరిక్షించి కనుగొన్న భాషాస్వరూపమునకే “లక్షణము” అనిపేరు. ముందు భాష ఒకటి ఉండవలెను. తర్వాత దాని లక్ష్షణమును పరీిక్షించవలెను; గాని ముందు లక్షణము యేర్చరచి తరువాత భాష కల్పించడము ఆసంభవము. ముందుగా పరీక్షించిన భాష వాడుకలోనిదై ఉండవలెను. ఆ వాడుక కేవలము వా[గూ పముగానై నా లేక వ్యాగూపముగాను లిఖితరూపమైన (గంథస్థముగానూ కూడా వుండవచ్చును. ఎవరి భాషను లాక్షణికులు పరీక్ష చేసినారో వారి వాడుకకు [ప్రమాణము ఏమిటి అని అడిగితే లక్షణ (గంథము |పమాణము అని చెప్ప కూడదుగదా? ఎందుచేతనంటి వారి వాడుకనుబ ట్రై లక్షణ[గంథము ఏర్పడినది. లక్షణ గంథములకే జనులవాడుక ఆధార మై ఉన్నది. గనుక లక్షణ విరుద్దమైన భాష అన్నప్పుడు ఒకానొక జాతి జనులు మాటలాడే తీరున ఉండనిది అని తేలినది. లక్షణము ఏర్పాటు చేయడమునకు ఎవరి భాష ఆధార మైనదో వారే [పముఖులై యితరులకన్న ఎక్కువ నాగరికత కలవారై ఉండవలెను. ఏలాగు సరీక్షించి చూచినా మొట్ట మొదట లక్షణ [గంథము [(వాసినవారి మతమునకూ డా [గామ్యులభా'షె [గామ్య భాషగా ఉన్నట్టు [గహించక తప్పదు. గనుక “శబ్ద సిద్ది లోకంబువలన( దెలియును అనిన్నీ కవులకు దేశ్యము లోకవ్యవహారము వలన( దెలియనగును” అనిన్నీ విధులు వచ్చినవి.

“మొదటి లక్షణము ఏభాషకు చెప్పి ఉన్నదో ఆ భాషే నాగరికము; దానికి భిన్న మైనది ఏ కాలమునాటిదైనా గామ్యము” అని [పతిపక్షులు చెప్పిన యెడల, లక్షణము ఏ కాలమందు ఏర్చడినదో ఆ కాలమందలి [గంథములలోని

185

భాషకు భిన్నముగా ఉన్న తర్వాతకాలపు [గంథములన్ని [గామ్య భాషలో [వాసీన [గంథము లనవచ్చును. ఇది. ఇతర దేశచుల సం్యపదాయములకు లోకాచారమునకు విరుద్ధము. ఇంతేకాక మొట్టమొదటి లక్షణ |గంథ మేది? ఆంధ భాషా భూషణమా? ఆంధ శబ్ద చింతామణా? ఏదైనా ఆ రెండింటికి భేదమున్నది గదా? గనుక లక్షణము కూడా భాషలోని మార్పులను భేదములను అనుసరించవలెనని ఏర్పుడదా? ఆధునికులు [వాసీనవాటిలో శుద్రమైనదన్న [(గంథమెదైన కీసి అందలి పదములకు |పమాణము లక్షణవే త్తలు లక్షణ [గంథములలో చూపించ గలరా? మరిఒక సంగతి. వ్యాకరణమువల్ల కలిగే పయో జనము శుద్ధమెన భాషను నిరూపించడ మంటారు. భాషను తప్పులు లేకుండా వాడవలెనం టే తప్పులులేకుండా [వాయడ మెనా? తప్పు లులేకుండా మాట్లాడడము కూడా గాదా? కొందరు '*ష6 6189942 0£& 1208608286 ఈ యజ ౬5 షం 60 90621 206 ఇ౯166 రు6 12080886 6016౦6” అంటారు, ఐతే తెలుగు వ్యాకరణ శాస్త్రవేత్తలకు పద్దముగాను లక్షణముగాను తెలుగు మాట్లాడడము అక్కరలేదు గాబోలు? ఒకవేళ పామరులకు బోధపడదని లక్షణవిరుద్దముగా మాట్లాడవ లసివస్తుంద౦టారా? పోసి లక్షణవే త్తలు ఒకరితో ఒకరు లక్షణమును గురించిన [(పసంగములు చె సెటప్పుడై నా లక్షణముగా మాట్లాడుతారా?

ఇతర దేశములో నాగరికులు ఒకరితో ఒకరు మాట్రాడేటప్పుడై నా

| సభలలో [పసంగించెటప్పుడై నా [గామ్యము వాడనేవాడరు. ఐతే వారి యిప్పటి భాషకు వారి మున్నటి భాషకు చాల భేదమున్నది. వాడుకలో ఉన్న భాషనే వారు ]గామ్యమంటారు. ఈ సంప్రదాయము మంచిదో చెడ్దదో తెలుగు పండితులు ఆలోచింతురుగాక

ఖ “ఉచ్చారణకు రానియ క్ష్షరములుగల శబ్దములు అనేక భాషల

యందున్నవి, గనుక అరసున్న 1 వాయవలిెను అసి [పతిపక్షులంటున్నారు. తెలుగులిపి ఇంగ్లీషులిపివంటిదికాదు. ఇ౦ంగ్రీషులిపే నిండా చిక్కయినది; [వాత లోని వర్ణముల ధ్వనులస్నే ఉచ్చారణలో వినబడవు. తెలుగులోలేని అట్టి చిక్కు ఎందుకుంచవలను? కన్న డములోనూ, ఆరవముతోనూ పూర్తబిందువు గల పాత రూపములు, పూర్ణబిందువులేని కొ తరూపములు ఉన్నా అరసున్న వాడరు. ఈ ఆఅరసున్నలేకున్నా కావలసిన రూపములు | పయోగించడమునకు ఆటంక మేమీలేదే!

156 “వనము” మొదలై న రూనములలో అరసున్న లేకపోయినా చనంబు ముదలైన రూపములు ఎట్టు [గహించగలమో అర్ర “అతడు” మొదలైన రూపములలో అరసున్న ఉంచక పోయినా “అతండు” మొదలై న రూపములు [గహించగలరు, అరసున్నవ్యుత్వ్స్య త్తర్ధము సాధించడమునకు తోడుపడదు. ఏ మాటలో అరసున్న వుండవలెనో ఏ మాటలో వుండ కూడదో ఆ మాటల వ్యుత్పత్తి ముందు తెలిస్తె చెప్పవచ్చును. గాని అరసున్నను పట్టి వ్యుత్చ త్తి తెలిసి కోలేము. ౭06 అన్న మాటలో అనే వర్షము గురించి 5౫౭౬౭9 మొదలైన భాషాత త్త్యవేదులు [వాసినది చూస్తె మిడిమిడి జ్ఞానముగల పండితులు | పాండిత్య లోపముచేతను చేసిన దోషములు ఎట్లు భాషకు లెనిపోని చిక్కులు కలగజేయునో తెలియగలదు. విభక్తి పత్యయములేనప్పుడు విభ క్యర్ధమును సూచించుటకు అరసున్న తోడుపడును. (ఉ=కలింగని అని కొంద రంటున్నారు. నిజమేగాని ఈ సహాయము బహు స్వల్పము. పద్యములలోనె గాని వచనములలో అట్టి (పత్యయలోపము ఉండదు; పద్యములు చూచి చదివే వారికే గానీ, వినే వారికి అట్టి సహాయము లేదు; క. చ.ట. త.ప.లు పరమందున్న ప్పుడేగాని తక్కిన వర్ణములున్నప్పుడు అట్టి సహాయము లేదు. (ఊఉ. (బహ్మనుతియించె.) గనుక (“ఊయల మొదలైన స్థలములలో ఉచ్చారణ ఆర లిగి ఉన్నప్పుడు తప్ప అరసున్న వాడనక్కర లెదు, శరట ఫము చ వర్తము మూర్దన్యము. ట-డ-ణ అను వర్ణ ములతో సంయు క్త మైన రేఫ కూడా శకట రేఫ. దినికిన్ని “త-.ద-న” అను వర్ణములతో కూడిన రేఫకున్ను ఉచ్చారణలో ఇదమున్నా [వాతలో కనపడదు, ఉక ర్త, కర్ర (ఆ); గొడాలు (గొడ్డాలు); (పొద్దు (అఆరవములో పొజదు.) పూర్వపు తెలుగు శాసనములలో ఇట్టిచోట్ల శకటరేఫ కనపడుతున్నది. (ఊ॥ యుద్ధమల్లుని శాసనము :; 14వపం క్తిలో ౧ అని శకటరేఫతో కూడు కొని ఉన్నది.) ఇట్టి చోట్ల ఈ కాలపు [(వాతలో “టి” కనపడదు. మూర్ణన్యము లతో కలసి ఉన్న ప్పుడు రేఫ మూర్దన్యముగాన పలుకును. తక్కి.నచోట్ల వాడు కనుపట్టి ఉచ్చారణ ఉండదు. “పెంకు” “పంచ” “కొంత” “కొండ” “దుంప” అనే మాటలలో పూర్ణాను స్వారము (దాసినా వేరు వేరు అనునాసిక వర్ణములు ఉచ్చరించక తప్పదు. “కొట్నము” అనె మాటలో న కారము [వాసి నప్పటికి ణకారమె ఉచ్చరించవరెను. “గొ ళ్ళిము” అన్నమాటలో రండవ

157 “ఇ కారమే గదా పలకవలెను. ఇంతేకాక అనేక శబములలొ “ళల *ీఅోల భేదము రూపించుట పండితులకే సాధ్యము కానప్పుడు జన సామాన్యమునకు ఎట్లు సాధ్యము? బడిపల్లల గతి ఏమి? ఉచ్చారణలో ఉంటే [వాయవచ్చును, . సంథి

విసంధిగా పదములు (వాతలో ఉన్నా చదివేవారికి ఏీలు అవునట్లు కలిసి చదువుకోవచ్చు గనుకనూ సంధి చెసీ (వాసిన యెడల సులభముగా పదములు విడక అర్హ [గహణము కష్ట మవును గనుకనూ సంధి చేయకుండ డమ మంచిది. వైదిక మంతములలోనే కొన్ని చోట్ల సంధి చేయలేదు. &॥ చందమామన సోజాతశ్చకు స్సూర్యో అజాయత, ఇ ్రై కొన్ని శ్లోకములలో ఉ|| కాశీకాంచీ అవంతికా. తెలుగుగా వాడుకున్న సంస్కృత పదములకు

తెలుగు సంప్రదాయము వచ్చును. ఉ॥ [పతి ఉ త్తరను, (పక్యుత్తరము. భాషలో (పజల చర్మిత [పతిబింబితమై ఉండడము సహజము. తెలుగు మొదట కోయలవంటి కిరాతులు వాడుకొనే భాష. సంస్కృతము అన్య భాష అయినా, దానితో సంపర్కము ఉన్నందువల్ల దానిలోని మాటలు వేలకొలది చేరినవి. అట్టే అరవము, కన్నడము, మరాటి, మాగధీ, పారసీ, హిందుస్థానీ, పోర్చుగీసు, పరాసీ, ఇంగ్లీషు భాషలలోని పదములు కలసినవి. ఈ మాటలు కారణము లేక రాలేదు. ఆ కారణము మరుగుపర్చడమునకు [పయత్నము చేయడము కేవలము దురభిమానముగాని, నిజమైన భాషాభిమానము కాదు. ఇతర దేశములనుండి వచ్చిన వస్తువులు, దీశహలు, కొ తవెనప్పుడు వాటి పెర్దు కూడా కొత్తగా మనము వాడవలసి ఉన్నది. ఈ కాలపు నాగరికుల కుటుంబములలో స్త్రీలు; శిశువులు కూడా నిత్యము వాడుతూ ఉన్న ఇంగ్‌షు మాటలు ఇంచుమించుగా రెండు వందలు ఉన్నవి. కచేరీలతోను, కోర్టులతోను సంబంధముగలవారు ఇంగ్లీషు [పత్యేకము నేర్చుకోకుండానే అనేక వందల మాటలు ఆ భాషలోనివి వాడుతున్నారు. పిల్పలు, బిస్కట్‌ తింటూ ఉండగా ఆ మాట నోటను ఉచ్చరించడ మేనా తప్పు? ఉచ్చరించినమాట కాగితముమీద [వాసినంత మ్మాతాన అన్య దేశ్య [ప్రయోగ దోషము తగులును కాబోలు । బాగానే ఉన్నది | (బాంది తాగడమునకు సిగ్గు పడనివారు | దాకారస వి శేషమని ఆర్య భాషా పద పయోగముచిసి స్వభాషాభిమానులమన్న కీరి సంపాదించితే సంపా దించవచ్చునుగాని, కాలేజిలోనూ, కోర్టులోనూ ఇంకా ఏదైనా ఓక ఆఫీసు

188 లోనూ నిత్యమూ పనిచేసే వారికి ఇంత మట్టుకు స్వథాషాభి మానము అసాధ్యము, ఏ డిపార్టుమెంటు వారు ఆ డిపార్టు మెంటుతో సంబంధించిన అన్యదేశ్య పదములు వాడక _ తప్పదు; _ విధిలేక వాడుతున్నామనడము “విధిలేక” వారాకము తింటున్నామనిగాని “విధిలేక” రైలు బండీ [టాము బండీ ఎక్కుతున్నా మని గాని పండితులు చెప్పినట్లు ఉంటుంది. విధిలకనా వంకాయ తింటున్నారు? శ ఆగ్ని హోతము దూనివేయడము కూడా విధిలేకేనా? అయితే లోకవ్యవహార మంతా పండితులు విధిబేక చేస్తున్నారు కాబోలు? అవును జగత్తు మిధ్యః: అన్య భాషావపదములు ముందుగా స్వభాషా టంకశాలలో మదించి మరీ వాడవతననడము వింతగా ఉన్నది, (పజల వాడుకలో [కమ కమముగా ఎటు వంటి ఆరుగుదల కలుగునో ముందుగా ఎవరు చెప్పగలరు? నరుల నాలుకలు పండితుల స్వాధీినమవునా? “హామిల్టన్‌ (బిజ్‌ ', “అంబట్టన్‌ (బిజ్‌ ఆయిన దట।; “పణ్హాసా” “పనస” ఎందుండి వచ్చిన రూపములో ఆలోచించండి. “చన్ట్రమస్‌ "కు “చందమామ"కు “కృష్ణ”కు “కిత్తొనకు సంబంధము చూడండి. “ఎడిబిల్‌*” “ఈట్‌ అన్నము ఈ మూడున్ను “అద్‌” (“ఎద్‌”) అనే ధాతువునుండే వచ్చినవి, ఇప్పుడు 1028 అనే ఇంగ్రీషు పదమును కొన్నాళ్ళ కిందట 10% 1001 అనిన్ని అంతకు పూర్వము 112% అనిన్ని వాడేవారు. శృంగార వరన ళా తక్కిన రసములతో కూడా శృంగారము వర్ణనాంశ మె. ఒక్కొక్క ( దేశములో ఒక్కాక్క కాలములో అభిపాయములు మారును గనుక ఏ కాల ములో కవులు ఆ కాలములోని నాగరికుల అభ్మిపాయములను అనుసరించి వర్ణించిన యెడల రుచిగా ఉంటుంది. ఒకే కాలమందు నాగరికతలో భేదమును బట్టి రుచులు ఖేదించును గనుక (వాసే వారినిబట్టి, చదివే వారినిబట్టి, [పయో జనమునుబట్టి [గంథము విమర్శంపవలెను. వేదములోనే కొన్నిచోట ఇప్పుడు పచ్చి బూతులు అని చెప్పతగిన వర్దనలు ఉన్నవి, ఉ|| బుగ్వేదము. ౫. చరి! 1127. ఏ౬ 85. 37, 26. 86.6. అధర్వ. *1, 101. అశ్వమేధ వర్ణనలో కొన్ని భాగములు చదివితే, ఇప్పటి నాగరికులు చెవులు మూసికోవలను. పూర్వ కాలములో అతిథి కోరిన యెడల గృహస్థుడు తన భార్యను ఆతనికి సమర్పించుట విధిగా ఉండినట్లు భారతముతో ఉన్నది. “స్రీలు పృరుషుల చేత ననావృతులయి స్వాతం త్యవృత్తి నిఖిల (పాణి సాధారణ ధర్మంబునం

189 దమతమ వర్ణంబులయందు బుతుకాలంబు దప్పక నియతానియత పురుషు. లయి (పవర్తిల్లుచున్నారు. అని ధర్మ గంబయిన పురాణ కథలో ఉన్నదటః। పాండురాజు కాలమున “ఉత్తర కురు దేశంబులందు తిర్యగ్యోనులయందు(బోలె మొదఠలిం టి (ఆర్య) ధర్మంబు (పవ ర్తించుచుండె''నటః శ్వేత కతువుకు ఈ. ధర్మము రుచింపక భర్త యొక్క ఆజ్ఞలేనిదే “స్త్రి పురుషుని బొంది ప్ముతులం బడయ గూడదని"” అతడు మర్యాద చెసినాడటి. పాండవుల కాలములోని నియోగ విధానము ఈ కాలములో నిషిద్ధము గదా; దీనినిబట్టి స్రీ పురుషులలో పరస్పర సంబంధమును గురించి ఒక కాలము వారికిస్ని మరి ఒక కాలము వారికిన్నీ వేరువేరు అభిిపాయములు కలవు అని ఒప్పుకోక తప్పదు. తిర్యగ్దం తువులవలె స్రీ పురుషులు సంచరించేకాలముకన్న, భర్త యొక్క ఆజ్ఞానుసార ముగాగాని పరపురుషులవలన ప్యుతులను పొందకూడ దన్న సియమముగల' కాలము ఎక్కువ నాగరిత గలది అనిన్నీ అలై జారసుడు లెనప్పుడు కేతజుడు ఉత్తమ ప్వుతులలో ఒకడు అనే కాలముకన్న, కౌొరసుడు లేనప్పుడు దత్తుడు కాని మేత జుడు ఉత్తమ పృుతులలో ఒకడు అనే కాలముకన్న జొరసుడు లేనప్పుడు దత్తుడుకాని మేేతజుడు ఉ త్తములలో వాడుకాడు అనే కాలము ఎక్కువ నాగరిక తక లది అనిన్ని పండితులు ఒప్పుకోకపోతే ఒప్పుకోక పోదురు గాక | ఇప్పటికీ పూర్వుకాలమునకు [పజల అభిిపాయములలో భేదమున్న దనిన్నీ ఆ భేదము “విధిలేక” వచ్చినా ఇప్పుడు పూర్వాచారమును తిరిగీ స్టాపించడము సాధ్యము కాదనిన్నీ విధిలకయినా ఒప్పుకోక తప్పదు. “పతి పదార్ధమునందును నతి దుర్నీతులు (దష్టల చిత్త వృత్తుల సనుసరించి తోచుచుండునుో అన్న మాట సరియే; కాని అభిపాయములు, క్ష రుచులు, ఆచారములు మారును. ఒక కాలమందు సదాచారములుగా లోకులు పరిగణించేవి మరి ఒక కాలములో దురాచారములని వినడము కలదు. దిగం బర్గులైెన సనత్కుమారులు ఇప్పుడు వీధులలో తిరిగిన యెడల పండితులు పూజించినా స్త్రీలు నవ నాగరికులు సిగ్గు పడతారు గనుకను అసహ్యముగా ఉంటుంది గనుకను అట్టి వారిని చెరసాలలో పెట్టడము మంచిదనే నలుగురూ అంటారు. పూర్వాచార పరాయణులైన పండితులున్నూ “విధిలేక” ఊరకుండ వలెను, కావ్యర చనము కూడ శిల్పమె, ఐతే తక్కిన శిల్పములలోనూ నాగరి కుల రుచులు మారినవి కావా? సంగీతములో ఇప్పటి సంప్రదాయములు మునుపటి వలెనే ఉన్నవా? చి తరెఖనము మారలేదా? గృహనిర్మాణమో? దేశ కాలానుగుణముగా కలిగిన మార్పులను అనుసరించడ మె వివేకము _- పండి

కా 1090 తులకయినా పామరులకయినా విశిష్ట మార్ధములు విశిష్ట జనుల కే; జనసామాన్య మునకు కావు. “శిల్పశాస్త్ర లక్ష్షణమునకు తల క్షణ జిజ్ఞాసువుల క్రై లక్ష్యంబులు కల్పించుట నింద్యము కాదు.” సరేగాని. అందరిని ఆ లక్ష్షణములూ ఆ లక్ష్యములూ నేర్చుకోవలెననడము భిన్నాఖ్మివాయముగల వారిని నిందించడము, నింద్యము. శాస్త్రము కొందరికి మార్గదర్శి; కొందరికి బంధనము. మొదటివారు ఇాస్త్రము చెప్పిన మార్ధమును పరీక్షించి శోధించి వృద్ధి చెస్తారు. ఏ శాస్త్రము లైనా అపౌరు షయములు కావుగదా! శాస్త్రమును [వాసిన వారు సర్వజ్ఞులు కొరుగదాః ఆ శాస్త్రమును అభ్యసించినడారు తమ గురువులయెడల గౌరవము చేతనే వారు చెప్పిన దానిలోని [పమాదజనిత దోషములు సంస్కరిస్తున్నారు. నూటన్‌ , డార్విన్‌ మొదలైన వారి పొరబాట్లు ఇటీవల వారుదిద్దడము వారి యెడల గౌరవములేకనా? ఇ౦తమట్టుకు - చెప్పిన పిమ్మట కూడా “పూర్వ |గంథముల సవరించుట యనవసర మన్ని” గుహ్యాద్యవయవ వర్ణనము, కవల సంభోగ వర్ణనము “వర్పించుటకున్ను , మైధునాది పదములు రసభంగకరములగుచో “(బయో గంప కుండుటకున్ను” విధిలేకయినా ఒప్పుకొంటూ, “కుచసురతాది పదములు” వదలము అని పట్టు పట్టిన పతిపక్షులకు, “అయితే వదలకండి; మీ రుచి మీది; మారుచి మాది; సంభాషణలోనైనా నాగరికులు ఈ కాలములో ( ఈ విషయములు ముచ్చుటించరు. [గంథములలొో ఏటిని వరి మము చదవము. మా స్రీలు మా పిల్లలు చదవకూడదు” అని మ్మాతము నవ నాగరికులు జవాబు చెప్పకమానరు. వైద్య [గంథములలో మలమూ[ త విసర్హ నాదులు, తక్కిన శరీర ధర్మములు వివరముగ వర్ణించుటకు విషయములయి ఆ నప్పే పిండోత్పత్తిని గురించి చెప్పే శాస్త్రములలో సురతాది వర్ణనము అవశ్య ఇ ముగా ఉండును. వెదములు పురాణములు పుట్టిన కాలములలో అప్పటి విద్వాంసులకు తెలిసిన నానా విషయములు (పత్యేక శాస్త్రముగా ఏర్పడేటంత | వృద్దిని పొందలేదు గనుక మొత్తముగా ఒక [గంథములోనే ఇమిడినవి, ఇప్పుడు ఒకొక్క విషయమున ఒకొక్క శాస్త్రమున్నది. ---ఆంధ భారతి, మే 1912 సం॥ సం, 2. సం, 19. స్త

10|| నేటి నాహిత్యవుం | | నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు పంచమ వార్షిక్‌ తృవములో రావుసా హెబు గిడుగు వెంకట రామమూరి పంకులుారి అధ్యక్షోపన్యాస సారాంశము. ] ఈ నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు వార్షికోత్సవము సందర్భములో నా చ్మితపటము -ా బహిర్గతము చేసి నన్ను గౌరవించినందుకు మీకందరికి నా వందనములు. ఈ చిత పటము [వాసిన క వుతా రామమోహనశాన్త్ర గారిని నేను (ప్రథమ పర్యాయము చూచినది వారు ఈ చిత పటము [వాయడానికి నన్ను చూడ వచ్చినప్పుడే. ఈ శిల్పికి నా పటము చిితంచవలెనని ఎందుకు బుద్ధి పుట్టినదని నేను అడుగగా, అక్కడి మ్మితులవల్ల “నేను వ్యావహారిక భాషా వాదములో చూపిన సత్యాగహము తనకు నచ్చిన'దని శిల్పి చెప్పినట్టు తెలిసింది, సః చ్మితపటము నాకు చిరమితులైన ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారు తఆరవడము నాకు సంతసము ద్విగుణము చేసినది, నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు అనగానే కొంద రూరకే తాచుపాములవలె లేస్తారు. అసలు నవ్య సాహిత్యము అంటి అర్ధమేమిటి అని కూడా అంటు న్నారు. ఆ మాటకు సరైన అర్ధము లేదని వారి ఊహ. “నవ్య సాహిత్యము” ఆంటి నవ్య ఇప్పటి సాహిత్యము అని నేను అంటాను. కొందరు '*నవిలో నుంచి *ను” (నూతన) వచ్చిందంటారు. నేను *ను'లోనుంచి నవి నూతని వచ్చినవి, అంటాను. ఇంగ్లీషులో నవ్‌ (077) అంటే ఇప్పుడు. 'కృఆనేది క్‌వ్‌ (6౦౪7) ఐన ల్లి “న్స? అల్లా ఇంగ్లీషులో నవ్‌ (0౪7 ఐనది. కాబట్టి “నవి లేక నూతని అంటి ఇప్పటిది అని అర్ధము. నవ్య సాహిత్యము ఆంటే నటి సాహిత్యము అని అర్హము. ఇందులో తప్పు ఎమున్నది? నవ్యము, నూతనము, అంటి ఏరికి ఇంత కష్ట మెందుకు? బుగ్వేదము | (పాచీనతమమైనది గదాః అందుకు మొదటి బుక్కు 'అగ్నిమీ+ి అని (పారంభిస్తుంది. దాని వెంటనే 'అగ్నిః పూర్వభిః .ఎుషిఖభిః; ఈడ్యోనూతనై రుత' అని ఉన్నది. ఇక్కడ 'పూర్వేభిఃి అని తళా = బహువచనములో పూర్వ వైదిక రూపమున్నూ 'నూతనై :' అని నూతన సాంస్కృతిక రూపమున్నూ ఉన్నవి. ముషులు మం్యత (దష్టలు. బు గ్వేద కాలమునాడు

వ్‌ 102 కూడా పూర్వ బుషులు చెప్పిన పాత బుక్కులతోనూ నూతన బుషులు చెప్పిన నవ్య బుక్కులతోనూ అగ్నిని పూజిస్తూ వచ్చినారు. కొత్తలో నైరస్య మేమీలేదు. గతమంతా _. గతము : అది తెలియదు. మనకు ఇప్పటిదేకావలె. నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు కోరేది అదే. నేడు తెలిసే విషయాలు ఇప్పటి కవులు రచిస్తున్నారు. అందుకు త ప్పెమీ లదు. మొదట మొదట చాలామంది భావకవిత్వాన్ని తిట్టినారు. ఈ నడుమ రాజమహేంద వరములో జరిగిన ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తు వార్షికోత్సవ సందర్భంలో [ అప్పటి ఆహ్వాన సంఘాధ్యకులు తమ స్వాగతోపన్యాసములో భావకవులను అంగీకరిస్తే, మంచిదన్నారు. దానిని బట్టి ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తు వారు కూడా ఇప్పుడు నవ్య సాహిత్యాన్ని ఆమోదించిన ట్రై కనబడుతుంది. . . బుగ్వేద కాలమునాడు గూడా నూతన బుషులు నవ్య బుక్కులు చెప్పినారు. అప్పటికి అవి నవ్య సాహిత్యము. తర్వాత _బాహ్మణాలు వచ్చినవి; ఆ తర్వాత ఉపనిషత్తులు పుట్టినవి. అప్పటికి అవీ నవ్య సాహిత్యమే. పిమ్మట ' పురాణాలు పుట్టినవి. ఆ స్పరాణాలే అప్పటి నవ్య సాహిత్యము. కావ్యాలు పుట్టిన రోజులలో అవే నవ్య సాహిత్యము. కాని ఎప్పటికప్పుడు నవ్య సాహిత్యానికి దెబ్బలు వస్తూనే వచ్చినవి; వాటిని "పెద్దలు నివారించుకుంటూనే వచ్చారు. అన్నిటి కంటే సాహిత్యానికి "పెద్ద దెబ్బ వేసినది “కావ్యాలాపాంశ్చవ ర్హయత్‌' అనే నిషధము పెట్టిన వెదిక లోకము, వారి మతములో కావ్యము వేదమూలముకాదు కనుక వరము. కాని అప్పటి కవులు ఆ నిష ధానికి కట్టుబడక కావ్యాలు (వాసినారు. కావ్యాలలో శృంగారాది వర్ణనలు ఉంటవని వైదికులు ఆష్నేపిస్తే అప్పటి వారు వేదములో జ నుంచి సంభోగ శృంగారం దగ్గరనుంచీ, కావ్యాలలో ఉండే అన్నివిషయాలూ,; ఎత్తి చూపి వాళ్ళను నిరు త్తరులనుగా చేసినారు. కొందరు కావ్యము ఆనందము కలిగిస్తుంది కనుక కావ్య పఠనము వల్తకాదు అంటే కావ్యాలు కలిగించే ఆనందము |బహ్మానంద సహోదరమని నిరూపించి కావ్యాలు శాంతా సమ్మి తంగా ఉపదేశము చె స్తవని నిర్దారణ చేసినారు. ఈ ఏధంగా అప్పటి కవులు కావ్య [(పయోజనము సహెైధించినారు. లేకపోతే అప్పటి నుంచీ ఇప్పుటి దాకా ఒక్క స్వాధ్యాయ [పవచనమె ఉండిపోయది. ఆలాగే మొదట వచన కావ్యాలు (వా సేవారిని ఆషేపించినారు, తర్వాత 'వాసవద త్ర" జక్రార్థంబరి వంటి గొప్ప వచనకావ్యాలు పుట్టినవి, అటు పిమ్మట 'కవీనామగలద్రర్వోనూనం వాసవద తయా" అనీ “బాణోచ్చిష్ట మిదం జగత్‌* అనీ వాక్యాలు పుట్టినపి,

103

[పాకృతంలో కాద్యాలు [వాయరాదన్నారు కొన్నాళ్ళు. [పాక్సృతము అప్మభంశ భాష అఆసీ అందులో కావ్యాలు (వాస్తే నరకంలో పడిపోతారనీ భయ పెట్టినారు. కాని తర్వాత “సేతు బంధము” 'గాథాస పశతి* వంటి కావ్యాలు ఆ అప్మభంశ భాషలోనే పుట్టినవి. బౌద్దుల మత _గంథమైన (తిపీటికమంతా జఉవద్భాష అయిన పాలీ భాషలోనే ఉన్నది. పాలీ భాషలో ఎన్నో బౌద్ధమత [(గంథాలు (వాశారు.

|| మనదెశంలోనే కాకుండా ఇతర దేశాల్లో కూడా కొత్త విషయాలకు మొదటలో కొంత బాధవసూనే వచ్చింది. క్రైస్తవుల మత (గంథమైన బై బిలు మొదట ఇంగ్లీషులో ఉండకూడదన్నారు. వి క్రిఫు (౮౦114) ఆది ఇంగ్లీషులో వాస్తే తగలబెట్టించి ఆయననూ, ఆయనను అనునరించిన వారినీ ఎన్నో చిక్కులు పెట్టినారు. గెలీలియో (811110)ను అప్పటి మతాధిపతులు ఎన్నో చిక్కులు పెట్టినారు. ఇప్పటికి నూరేళ్ళ కిందటి దాకా ఆక్క్సుఫర్లు యూనివర్శిటి వంటి విద్యాలయాలలో ఇంగ్లిషు వాజ్బయము (పత్యేకముగా చెప్పె (పొ ఫెసర్లు లేరు, ఇప్పుడు షెల్లీ, దిన్నిసను, షా-వీళ్ళ కావ్యాలు

చదవని వాళ్ళను న్యర్థులంటారు.

“సాహిత్యము, సారస్వతము, పహాజ్మ యము” అనే మూడు మాటలను పర్యాయ పదాలుగా వాడుతున్నాము. మూడు మాటలూ జకే అర్ధంలో ఉపయోగించి వాటిని వృధా చేసేకంటే మూటిసీ అర్ధ భెదముతో (పమోగి'సే దవాగుంటుంది. అందులో “సాహిత్యం” అనే మాటను సామాన్యముగా ఇంగ్లీషులో “కల్చరు అన్నట్టు విశాలమైన అర్ధంతో వాడితే మంచిది.

ఇ ఈ అర్థములో సాహిత్యము లోక సం్యగహార్దిము ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.

లె ఇప్పుడు శాస్రాలు అన్నీ కళలలోకి వస్తున్నవి. మన పూర్వులు యూరప్ప అంటినే ఏమో ఎరగరు. ఇప్పుటి శాస్త్రజ్ఞులు లోకమంతా తెలుసుకొని ఒక చోటి నుంచి ఇంకొక చోటికి శఘంగా ఎళ్ళుతున్నారు. ఆంతే కాకుండా

జ్యోతిళ్ళా స్త్రజ్ఞుల మనస్సులు ఇప్పుడు విశ్వ విహారం చేస్తున్నవి. ఈ మధ్య (పతిభలొ “విశ్వ పర్యటనము' అనే చక్కని వ్యాసము (వాసినారు, నేటి సాహిత్యం అనంత విశ్వమంతా ఆక మిస్తున్న ది,

నేటి లోకానికి ఉవకారము చేయవలెనంటే నవ్య సాహత్యము కావలె, భారతాదులలోని నీతులు ఇప్పుడు పనికిరావు. నేడు లోకసంగహము కోసము పుస్తకాలు (వాస్త నెటి వ్యావహారిక భాషలోనే [వాయవలి, [(గాంథిక భాష

14

104

ఎవ్వరికీ రాదు. అది మనకిప్పుడు పనికిరాదు. ఇంగ్లండులో లోకసంగహానికి ఈ మధ్య [ప్రధానంగా నాటకము, జర్నీ లిజము , ఎక్కువగా ఉపక రిస్తున్న వి. అలాగే మన దేశంలో కూడా కావల. కొబట్టి వాడుక భాష ఉపయోగించక తప్పదు.

ఈ వాడుక భాష ఒక రూపంగా ఉండడం లెదని తెలియనివారు అ షేపిస్తున్నారు. కానీ వారికి జీవద్భాష స్వరూప మే తెలియదు. ఎక్కడైనా ం0౦డు సూర్యోదయాలు ఒక్కో రూపంగా ఉంటవా? ఒక మనిషిని పోలిన మనిషి ఇంకౌకడుంటాడా? ఒక్క మనిషివ 60డు చెవులూ ఒక్క విధంగా ఉండవే. పవద్భాషలో ఉన్న విశేషమే అది, అచ్చుదిమ్మెలో వేసి తయారు " చేసేది కాదు. వ్యాకర ణాలతో నిఘంటువులతో కట్టివే'స్తె పడి. వుండదు. అగ అది జీవద్భాష. ఆది వాడకుండా ఉంటామనే వాళ్ళు నాలికలు కోసుకో వలసినదే.

ఈ యుగములో స్పిరిట్‌ ఆఫ్‌ ఛాలెంజి (వ్‌ంష16 01 ౧8&11బ$్రల) [ప్రధానంగా ఉన్నది. 'ఛాలెంజి' అంటే తెలుగులో సరిఐన పదము లేదు కాని ధిక్కారము అనే మాట కొంత దగ్గరగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఈ యుగాన్ని “ధిక్కార యుగము' అంటున్నాను. [పథమంలో కొందరు స్వతంతతులూ కొందరు బానిసలూ ఉండేవారు. తర్వాత బానిసలు స్వంతం్యతుల అధికారం ధిక్కరించి స్వతంతులె నారు. పూర్వం స్త్రీలు విద్య నేర్చుకోరాదు, ఉద్యోగాలు చెయరాదు. కాని వారిప్పుడు మె మెందుకు పనికిరామూ అంటు అః న్నారు. వాళ్ళు అన్ని ఉద్యోగాలూ చెస్తున్నారు. టర్కీలో ఇప్పుడు చివరకు అకాశ విమానాలు నడిపేందుకు ఆరు వందల మంది స్త్రీలు సిద్దమయినారు. తాన సెనికదళాలలో కూడా స్త్రీలు చేరినారు. శ్రిల రజిమెంట్రై (పత్యేకంగా ఉన్నవి, ఈః విధంగా స్త్రీలు పురుషుల ఆధికారం ధిక్కరిస్తున్నారు. మొన్న మొన్నటి వరకూ రాజ్యాలలో అధికారాలు ధనవంతుల కే ఉంటున్నవి. కాని నేడు బీద [] వాళ్ళు ధనికుల అధికారం ధిక్కరిస్తున్నారు.

ఇటువంటి సమయంలో నేటి సాహిత్యాన్ని ఎవరైనా విమర్శిస్తే ఆ విమర్శకుల అవివేకమే వ్య క్తమవుతుంది. అట్టి విమర్శనలకు నిరుత్సాహ పడనక్కరలేదు. కాళ౭ిదాసుకూ భవభథూతికీ కూడా ఆషేపణలు రాకపోలేదు. భాసుడూ మొదలైన వాళ్ళ నాటకాలు ఉండగా ఈ కొత్త నాటక మెందుకూ అని అప్పటి అజ్ఞానులు కొందరు ఆపి స్తే కాళిదాసు “మాలవికాగ్ని మి తము*లో.___

165్‌ “పురాణ మిత్యేవనసాధు సర్వమ్‌ న చాపి కావ్యం నవమిత్య వద్యమ్‌ సంతః పరక్ష్యాన్యతరదృజంతే మూఢః పర్మపత్యయ నేయ బుద్ది?" అని [ప్రస్తావనలో చెప్పించి నవ కవులను హేళన చేసే వారిని మూడుల ( కింద కట్టివేసినాడు. భవభూతి కూడా అప్పటి వాస '*ఎందుకివి' అని అఫేపిసే, ] 'యేనామ కిచిదిహనః పథయ న్యవజ్ఞాం

• శానంతు తేకిమపి త్యాన్పతి నై షయత్నః ఇ ఉత్పత్స్యలేఒస్తు మమకో౭పి సమానధర్మా కాలో హ్యయం నిరవధి ర్విపులాచ పృథ్వీ” అని చెప్పుకోవలసి వచ్చినది, వర్జువర్తువంటి మహాకవి పుస్తకాలు మొదట పదకొండెళ్ళలో పది పతులు మా[తమె అమ్మక మయినవి, దెన్నిసనువంటి వాడు తన పుస్తకాలు అమ్ముడు కాకపోవడము చూచి ౧౧1 ౪1 ౧౯౬ 6౦' అన్నాడు. బెర్నార్డు షా పుస్తకాలు అచ్చువే'సే వాళ్ళు మొదట లేకపోయినారు. కాని ఇప్పుడు 'షా”పు సకాలు విరినిగా అమ్మక మవుతున్నవి. షాను నీవు ఎందుకు పుసకాలు [వాస్తున్నావం టి “నేను నేటి వాళ్ళకోసం (వాస్తున్నాను, నేటి లోకం కోసం (వాస్తున్నాను. శాశ్వుతత్వంకోసం కాదు” అన్నాడు.

(పతి కొత్త ఉద్యమానికీ మొదట చిక్కులు వ స్తవి. నేను పాతి కేళ్ళ కిందట ఈ ఊరు వచ్చినప్పుడు వింజమూరి భావనాచార్యులుగారు *'మీ వాదం అంగీకరించము' అన్నారు. వారిపుతులై న వింజమూరి రంగాచార్యులు గారు

నై మదాసులో అదేవిధంగా (గౌంథిక భాషలోనే గంథాలు (వాయాలె నన్నారు. | కాని ఈ పాతికేళ్ళలో ఎంత మార్పు జరిగిందో చూడండి: గురజాడ అప్పారావు చనిపోయినప్పుడు వింజమూరి రం౦గాచార్యులుగారు సంవత్సరాది సంచికలో విచారవడుతూ కావ్యము [వాసినారు, నా వాద మంగీకరించని వింజమూరి థభావనాచార్యులుగారి కుమారుడు పార్ధసారథి వ్యావహారిక భాషలో కథలు | [వాస్తూ ఈ పరిషత్తులో సభ్యుడుగా ఉండడమే కాకుండా ఇంత వథభవంగా జరుగుతున్న ఈ సభవారి అహ్వాన సంఘానికి కార్యదర్శులలో ' ఓరడుగా | రూడా ఉన్నాడు.

నేటి సాహిత్యము సర్వ తోముఖంగా వృద్ది కావలెనం టి వ్యావహారిక

భాషల్‌ యూనివర్శిటీలలో అన్ని విషయాలూ బోధించేందుకు పనికి వచ్చే

106 ' పుస్తకాలు [వాయవలె. షుమారు రండు కోట్ట తెలుగు వాళ్ళున్నారు. మన దెశంలో గూటికి వదిమంది కంటె సంతకం చేయగలవాళ్ళు లెరు. ఆ పది మందిలో చదివే వాళ్ళు బహు కొద్దిమంది. అందులో సాహిత్య గంథాలు అర్ధము చేసుకోగలవాళ్ళు ఎంద రున్నారు? చదవలేనివాళ్శ నందరిని చదవ గలిగేట్టు యడం మన పని, ఇంతమందికీ వ్యవహారానికి అవసర మైన చదువు చదివెట్టు చయడానికి ఏ భాషలో పు సకాలు [వాయవలి? కానీ కృష్టాచార్యులు / గారు ఆంధధం సంస్కృృతంకంటె గొప్పది; ఆంధం బాగా రావలెనం టి సంస్క్టృతమూ, ఆం్యధమూ పూరిగా వచ్చి ఉండవలె ఆన్నారు, నేనూ కొంత పూర్వాంధ భాష నెర్చుకోవాలని [ప్రయత్నం చేశాను. కాని నాకు 7 ఇప్పటికీ దాని స్వరూపం పూరిగా తెలిసిందికాదు. ఆ సందేహాలు తీర్చగల గా వారు ఎవరున్నారో నా ఎదట నిల్చి చెప్పండి! అటువంటి పూర్వ భాషతో కావ్యాలు (వాస్తే మన దేశంలో చదువురాని వారందరికి చదువు నేర్పగలమా? ఈ మూడు కోట్టమంది నిఘంటువులూ, వ్యాక ర ణాలూ చెప్పుకొని తర్వాత విద్య నేర్చుకొనవలెనా? [గొంథీక భాషలో కావ్యాలు [వ్రాయలేరు. [గాంథిక భాష అనే పేరుతో అందరూ కృతక భాష వాస్తున్నారు. వ్యావహారిక భాష అంటే ఇప్పుడు శిష్ణుల వ్యవహారంలో ఉన్న భాషలు అది నేను ఉగ్గబాలతో నేర్చుకొన్న భాష. ఆది దేశ, జాను తెనుగుః అది మనది, మన భాష. ఆ భాషలోనే కావ్యాలు |వాయవలి. కావ్యం నేర్చు దాని కూర్పులో ఉంటుంది. కర్పూర మంజరిలో సంస్కృతము మోటుభాష అసీ [పాకృతము సుకుమార మైందసి అన్నాడు. అలాగే (పాక్ళత కావ్యము పసిపిల్లల వాక్కువలె అమృతమయమైన దన్నారు. కావ్యము అందము భాషలో లేదు. పూర్వపు వృత్తాలల్లో నేటి మాటలు పట్టవు. నేటి భాషకు తగిన వృత్తాలూ పాటలూ వాడుకలోకి తీసుకురావలెను. గురజాడ అప్పారావు అన్నట్లు 'కొ త్రపాతల మేలికలయిక ఉండవలె. వ్యావహారిక భాష అపరిమిత [ప్రయోజనము కలది. నవ్య సాహిత్యం లేకుంటే లోకసంగహం జరగదు. లోకం వృద్ధి పొందదు: ఉత్సాహంతో పని చేయండిః మీకు విజయం తప్పదు!

(గ గృహలకి శ్రి కంఠాభరణం = కఠిక . ఆల ధ దేశమందెన్నిక గన్న “గృహలక్ష్మి 'ని ఎరిగిన వారందరూ శ్రీ పసుమర్తి కృష్ణమూ ్రిగారిని ఎరుగుదురు. సంగీత సాహిత్య క ళాభిజ్ఞు లయిన కృష్ణమూర్తిగారు “గృహలక్ష్మి కంఠాభరణము" గా ఈ [గంథమును రచించిన వారయినప్పుడు దాని గుణోత్కర్ష నిరూంంచి [గంథక ర్రను గ్థాఘించ డము వ్యృర్థ్మపలాప మనిపించుకుంటుందేమో అని భయపడుతూ కష్టమూ ర్తిగారి సెలవు మీరలేక చిన్న పీఠిక వాయడానకు సాహసించినాను. ఈ పుస్తకము చూడగానే ఎవరికైనా చదువవలెననే బుద్ది పుట్టకపోదు. అచ్చు కూర్చు, కాగితాలు, చిత్తరువులు అన్న కంటికి ఇంపుగా ఉన్నవి; పుటలు ఇటూ అటూ తిరుగవేస్తూ ఏదైనా ఒక విషయము చదివి చూస్తే ఇది ఎంత చక్కని వచన కావ్యమో తెలుస్తుంది. హరికథలు ఆబాలగోపాలము అందరికి ప.నోహరముగా ఒప్పడము అలవర్చుకొన్న కృష్ణమూర్రిగారికె వాడుక మాటలతో గొప్ప విషయములు అందరికీ సుబోదముగా రచించే నష్న పట్టుపడి పరిణతి పొందినది. వారి భాషా వ్యవహారము, వారి రచనా పద్ధతి, వారి “రితి” వారి “శైలి” స్వభావ సిర్మములనుకోవలెను; అనుకరణ ములు కావు; అనన్య సామాన్యములు, కృష్ణమూర్రిగారు పండితులు; లోకజ్ఞులు; సంసారముళలోని కష్ట సుఖములు అనుభవించినవారు; మనదేశము ఇప్పుడు ఎట్టి స్థితిలో ఉన్నదో ఆస్పగా ఎరిగినవారు; దెశాభి వృద్దికి అనుకూలముగా సంఘము యొక్క కట్టు బాట్టలొ ను ఆచార వ్యవహారములలోను ఎట్టి మార్పులు కావలెనో తెలుసుకొని (తికరణ శుద్దిగా దెశహితమని తాము నమ్మిన విషయములు ఈ [గంథములో న్‌ ఉపపాదించినారు. వారి అభివాయములూ, వారి. ఉపదేశములూ, వారి సూచనలూ _ అన్న అందరూ న్వీకరించక పోయినా, వాటిని సావధానముగా ఆలోచిస్తారని నమ్ముతాను. వారి సద్భావము శంకించగూడదు. . ముత్యాలసర ములవంటి వాక్యాలు [గంథమందంతటా చదివేవారికీ వినే వారికీ ఆక గరముగా రచితమయి ఉన్నపి. వాడుక మాటలకు ఎట్టి శక్తి ఉంటుందో కష్టమూ ర్తిగారు కూర్చిన వాక్యాలలో కనబడుతుంది; ఆందుకు మాదిరిగా

105

“సత్ర్యామానిని విరహం” చదివి చూడండి; అది మీమ్మితులకు వినిపించినట్టయితే మరింత స్పష్టముగా తెలుస్తుంది. పురాణములలోని స్రీలముచ్చుటలే ఈ [గంథము నిండా ఉన్నవనుకోకండీ:! నేటి స్రీలకు ఆదర్శముగా నేటి స్రీరత్నములనే ఆయన పేర్కొన్నారు. గృహలక్ష్మికి ఆయన బోధించిన నీతులకు నేటివారి జీవిత చర్మితలే ఆధారము. ఈ పద్దతి మిక్కిలి మంచిదిగదా. “మన కాలములోనే, మన దేశములోనే, మన సంఘములోనే మనవలెనే సుఖదుఃఖములకు లోనయి సంసారము సాగిస్తూఉన్న మనలాటి స్రీరత్నములు ఆచరించిన ధర్మములు మనకుకూడా ఆచరణ యోగ్యములే, ఆచరణ సాధ్యములి” అని గృహలక్ష్మికి తోచక పోదు. స్తీ సంఘమందు స్వాభిమానము, స్వదేశాభిమానము నెలకొల్పుటకు ఇట్టి |గంథము లన్ని దశములలోనూ తలిదండులు చిన్నపిల్లలచేత చదివిసారు; వాళ్ళకు చదివి వినిపిస్తారు.

(శ్రీమతి ఆలర్‌ మేలమ్మగారి ఉవితచర్మితవల్ల ఈ కాలములో దాంపత్య మంటి ఎలాటిదో తెలుస్తుంది. “పేరూ (పతిష్టలుగల [బతు౩ బతుకు” అని తోసుంది ఎవరికై నాం “కష్ట జీవిని బతుకు" మనస్సుకు త దైటట్టు వర్షించి, “అటువంటివాళ్ళను సుఖ పెట్టడంవం టి యీశ్వరుణ్జి సంతోష ౦ పెట్టడం వన్న మాట” అని (గంథకర్తగారు చేసిన బోధన మహర్షులు యేసు[కీస్తూ, గాంధి మహాత్ముడూ చేసినట్టు ఉంటుంది. “చెప్పరానివాడు” ఎటువంటివాడో శ్రీ రవీం్య్యదఠాకూర్‌ చెప్పినట్టు కృష్ణమూ రిగారు చెప్పినారు; శ్రీమతి ముత్తులక్ష్మి రెడ్డిగారి చర్మితనుబట్టి “సంఘ సేవ స్త్రీలే చెయ్యాలి; అప్పుడే అది ఫల్మపద మవుతుంది” అని నచ్చెటట్టు రుజువుపర్చినారు. దేశ సేవా తత్పరతకు శ్రీమతి గుమ్మిడిదల దుర్గాబాయమ్మగారు, “లలితకళా పరిజ్ఞాన” సంవ త్రికి శ్రీ కుమారి ఆర్‌. కమలాబాయిగారు, *'సంగీతకళా' న పుణ్యమునకు శ్రీమతి వంగల వాణీ బాయమ్మగారు, అన్న్మ్పపదానమునకు, విద్యాపోషణకు క్రీశ. కందుకూరి శ్రీమహాలక్ష్మమ్మగారు, “నృహకృత్య! నిర్వహణమునకు, సంఘసంస్కర ణము నకు బ్రమతి గాదె చూడి కుడుతమ్మగారు, ఈశ్వరభ క్రిచెత సౌశీల్యము అలవర్చ్ను కొనుటకు శ్రీ నాగరత్నంగారు _ ఇట్లు ఆదర్శముగా అనేక స్రీరత్న ములను కృష్టమూర్రిగారు వర్డించినారు.

ఈ గంథములో కృష్ణమూ ర్రిగారు తాము వాడిన తెలుగుభాషను గురించి “మా అమ్మా అక్కయ్యా మొదలై నవాశ్ళు నన్నే భాషలో పంచి పెద్ద వాణ్ణీగా చేశారో అదెభాష (బతికియుస్న భాష, చిన్నయసూరిగారి చెకుముకికాదు _ చిన్నారి శారద !;” అని తమ భాష నాాక్షేపించేవారికి సమాధానముగా (వాసినారు,

1009

“భాష” అనగా “లౌకికభాష” “లోకము అనగా “శిష్టులు”; “లౌకిక శబ్దాలు” అనగా “శిషసంఘములో నలుగురికి తెలిసే మాటలు, “తలియడ” మనగా “చెవిని పడగానే మనస్సులో అర్ధము స్పురించ డము”__ ఈ లాగునని వ్యాకర ణ మహాభాష్యంలో పతంజలి*ః చెప్పనాడు. ఈలాగుననే అన్ని దేశము లందున్న దేశభాష పండితులు నిర్వచించినారు

చిన్నయసూరి నితిచం[దిక, తెలుగు రచనకు ఆదర్శము కాకమునుప్పు (ప్రబంధాలు తప్ప తక్కిన [గంథాలు వాడుకభాషలోనే రచించేవారని నేను సంగహించి [పతటించిన “గద్యచింతామణి” చూస్తె తెలుస్తుంది. కృష్ణమూర్తి గారు అవలంబించినది సత్సం[పదాయ సిద్దమయిన సదాచారమని అంగీకరించక తప్పదు.

“ఖమిటి', *“మనమే'"' వంటి మాటలు *ఏంవి(టి' * మనమే" అని కృష్ణ మూర్తిగారు [వాయడములో విశ్రేషమున్నది; అది కీ. శే. గురజాడ వెంకటప్పా రావుగారు తెచ్చి పెట్టిన దనుకొంటాను. తెలుగుభాషలో దంత్యాష్టమయిన అనునాసిక వర్ణము చఛాలాకాలమయి ఉన్నది; కాసి వర్ణ సమామ్నాయమందు చేరలేదు, దానికి [వాతలో పూర్వులు గురుతు పెట్టలేదు. ఇ ట్రై 'సంజ్ఞ , “'బహ్మి, “మధ్యాహ్నం” మొదలయినమాటలలోని జః హ్మ, హ్న మొదలయిన సురుతుల ఉచ్చారణ వాతను అనుసరించి ఉండదు. ఉచ్చారణాను సారముగా [వాయడ మునకు కొందరు [ప్రయత్నించినట్లు శాసనములలో కనబడుతున్నది. మడికి సింగన వాసిష్ట్రామాయణమందు “క.విజ్ఞాన మునులు సెప్పెన సౌజ్జాఖ్యానములు " అని సౌ (వాసినాడు, అయితే, సంకేతములు సమయానుసారముగా [వాతలో ఉండకపోతే చదవడము కష్టముగా ఉంటుంది. 'పజ్బాజ్ఞమ్‌. 'కాత్తి౯క' వంటి సంస్కృత శబ్రములు తెలుగులోను, *'హగ్‌౦సఃకి, 'ఓగ్‌౦ సత్యమ్‌' 'అగ్నీగ్‌ంరప్పు”, 'అనుస్వారగ్‌ ంరోష్మాణ:”, “వ్వసుదావన్‌ *, “వ్యరుణఃి, 'ఇచ్చా9బృహస్పతిభ్యామ్‌' వంటి వైదికశ బములు సంస్క తములోను [వాయడము

ల్ల, వేదాన్నో వై దికాశబ్దాః సిద్ధాలోకాచ్చలౌకికాః | లౌకికానామ్‌ భాషా శబ్దానామ్‌ భాషా పయోజ్య [పయోజక వృద్ధవ్యవహారః తత |పయుజ్యమానానా మిత్యర్థః క థంపునర్‌ జ్ఞాయతే -సిద్దః కబ్దో౬ర్ధః సంబంధశ్చ-__ లతోకతః | లౌకిక త్వంచ లోకే ఆఅర్ధబోధనాయ [ప్రయుక్త శబ్దత్వము యస్య కస్యచిత్‌ వచనాత్‌ [పయోగా [ప్రయోగ సవ్యవతిషేతే ఆఅపితు శిస్టానా మెవ వచగాత్‌ ॥ అన్యత లౌకిక మితి పశురపత్యం దేవ తేత్యాదివత్‌ రుటితి (పసిద్ధమ రుటితి, పద్మశవణమ్మాతేణత్యర్థః॥

200

ఆచారములో లేదు. బంగా+ీ శబ్దాలలోని వర్ణములు కొన్ని టికి సరిపడే గురుతులు పూర్వము లేకపోయినా నేడు 'పెట్టుకాని బంగాశీవారు వాడుతున్నారు. అంత రంతకు అవి అందరికీ సుపరిచితమవుతున్నవి. అ్ర మన తెలుగు సంఘములో ఎ) ఈవిషయమందు స్వేచ్చకు భంగము కలుగకుండా సమయము ఏర్పడవలెను. | (బిటిష్‌ స్మామాజ్యములోనివారు 10౧0౪౯ అని ఆరక్షరములతో [ వాసెమాట అమెరికావారు 10౧01 అని అయిదక్షరాలతో (వాసారు. ఎవరిష్టము వారిది అన్నారు తగవర్లు; భాషా వ్యవహారములో కూడా ఆలాగే పరిష్కారమయింది వారి తగవులాట; అందరిదీ ఇంగ్లీషు భాషే అయినా ఎవరి ఇంగ్లీషులో వారు వాస్తారు. ఆఅ మెరికావారు బైబిల్‌ కొత్తగా తమ ఇంగ్లీషులో అనువాదము చేసుకొని [పకటించినారు.

రొట్రై రుచి తింటినే తెలుస్తుంది. బాగా ఉంటుంది తినండి అని మ్మృాతము తిన్నవాడు చెప్పగలడు. అద్రి ఈ గంథము చదవతగినది; చదివి చూడండి అని నేను చదివి చెప్పుతున్నాను. పరాకిమి శే 30-8.35 గిడుగు వెంకట రామమూరి

నోటి వూట (ఐదవ నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు నమావేశంలో ఉద్పోధ)

సొమాన్య గృహస్థుల సంసారాలు మొదలుకొని స్మామాజ్యూల పార్ల మెంటు సభలవరకూ ఉన్న సమస్త సంస్థలలోనూ చర్చలూ సంపతింపులూ _ ఏటి వల్లనే కార్యకలాపమంతా సాగుతున్నది. లోకమంతా వోటు అనే మాటతో మారు మోగుతున్నది. దేశ పరిపాలకులుగా తగినవారిని ఎన్నుకొనే బాధ్యత గు రరిగి ఈ వోటు ఎంతమంది సార్ధకముగా చేసున్నారో చూస్తె ఇది పసిపిల్ల వాడి చేతికి కత్తి ఇవ్వడమువలె కనపడుతుంది. ఈ వోటు అధికారము యుక్రముగా నిర్వహించలేనివారి కివ్వరాదని వెల్సు (1|7ల|19) అన్నాడు. మన 84 దేశములో నూటికి తొంభైమంది నిరక్షరాస్యులు, మిగతా పదిమందిలోనూ ఒక్కరైనా సరిఆయిన విద్య గడించిన వాడున్నాడో లేడ్లోః గవర్న మెంటువారి విద్యావిధానము వారి పాలనానికి అనుకూల పడేటట్టుగా గుమాసా చాకిరీకి తగినట్టుగా కొందరిని తయారు చేయడానికి మ్మాతమే తొడ్పడుతున్నది గాని వాస్తవమైన విజ్ఞానము _పజలలో వ్యాపింప చేయడము లెదు, విద్యావిధానము మారవలెను,. [పజలకు సులభముగా తెలి సెటట్టు మాతృభాషలో సమ స్త శాస్త్ర ములూ బోధించవలెను. టర్కీలోవలె దేశచరి.త తిరిగీ [వాయించవలిను. నాజూకుగా సరసంగా సభ్యంగా ఎదుటివారి మనస్సు అక ర్షించెటట్టుగా మాట లాడడమూ ఉపన్యసించడమూ నెర్చవలెను. [పజ్శాపభుత్వం బాగా ఉండవల నంటే వక్రృత్వము (0౯4605) బాగా వృద్ధి పొందవలను, (గీసుదేశములో [పాచీనకాలములో “వాగ్మి*గా ఉండడమే గౌప్పవిద్యగా ఎంచుకొనేవారు. నోటి మాటకే జయము. నాటక రచనకూడా ఆ దేశములో వృద్ధిపొంది (పజలను

జ్ఞానవంతులనుగా చేయడానికి తోడ్పడ్డది. మన దేశములో కూడా [వాత (లిఎ) లేని కాలములోనూ తరువాత అచ్చుపు స్త్రకాలు రాని కాలములోనూ నోటిమూటద్వారానూ ఉపాధ్యాయుల ఉపన్యాసాలవలనూ విజ్ఞానము విరివిగా వ్యా ప్రమయేది. ఉపనిషత్తులు చూడండి. ఒకరు [పశ్నించడం.__ర౦డోవారు సమాధానం చెప్పడం. ఈరీతి సంభాషణవలె ఉంటవి. వ్యవహారమంతా నోటిమాట మీదనే సాగేది. భావము స్పష్టముగా

_ 202 తలియవలనం టే భాష సుపరిచితముగా ఉగుపాలతో అలవడ్డ మాతృభాష అయి ఉండాలి. ఒకరి మనస్సును ఇంకొకరి మనస్సుతో కలిపే సాధనము భాష. కళ్ళజోడు న్మేతాలనూ ఎదట ఉన్న వస్తువునూ ఎలాగ కలుపుతుందో అలాంటిది. ఈ ఉపకరణము ఊండిన్నీ అది అక్కడ ఉన్నట్టు ఉపయోగించేవాడు గురించ కుండా ఉండేటంత చక్కగా అమిరి ఉండవలెను, దృష్టిని నిరోధించేదిగా కాకుండా సులువుగా సాయము చేసేదిగా ఉండవలెను. అటువంటి చక్కని భాష సర్వ వ్యవహారాలకూ సారస్వతానికీ నాధనముగా ఉండవలెను. అదే మీకు జయము చెకూరుస్తుంది. దానితోనే అశేక విధాలయిన కావ్యజాలం సృష్టించండి. ఆ గోధుమపిండితోనే పలువిధములయిన రుచ్య పదార్దములు చె సెటట్లు ఆ భాష లోనే నాటకాలూ నవలలూ కావ్యములూ గీతములూ అన్నీ |వాయండి. నవ్య సాహిత్యపరిషత్తువారు చేయ బూనుకొన్న పని దొడ్డది. అందరూ సాయపడితేనే కాని ఆ కార్యం సాగదు. మీ అందరి సాహాయ్యంతో వారి యత్నము జయము పొందవలెనని నా ఆశయము, నాన

ద్హ వుందుగా నా వునవి చి తగించండి ఈః [గంథము కేవలము గద్యసంచయము. నేను సం్యగహించిన గద్య ఖండములు చూచిన వెంటనే నా మి్మితులు |బహ్మ్రీ తల్లావరుుల శివ శంకరశాన్రిగారు గద్యచింతామణి అని నామకరణము చెసినారు. - 1857వ సం॥ మొదలుగా బడులలో తెలుగు పిల్లలకు విద్య నేర్పుడ మునకు చెసిన [పప్రయత్నములు, లోకవ్యవహారములొ ఎక్కడా, ఎప్పుడూ, ఎవ్వరూ (పండితులయిన్సా వాడని (పాచినా్యధ భాష విద్యాబోధనకు సాధన ముగా అంగీక రించడముచెత , నిష్పలమయినందున , శిష్షవ్యవహార మందున్న తెలుగు భాషనే లౌకిక వ్యవహారములలో పెద్దలందరూ వాడుతూఉన్నట్టి, బడీ పిల్రలచేత గద్యర చనాభాస్యము చేయించ వలసినదని ఇంచుమించుగా ఇరవై యెళ్ళ (కిందట విద్యాధికారులు విధించినారు. ఆ విధానము పూర్వసం పదాయ విరుద్ధ మనిన్ని , పూర్వులు ఎవ్వరూ వాడుకభాషలో _గంథాలు రచించి ఉండలేదనిన్ని, సంభాషణలో శిష్ణులు వాడేదయినా దేశ భాష [గామ్యమనిన్ని, [గామ్య భాష (వయోగార్హము కాదనిన్ని ఆంధసాహిత్యపరిషత్తువారు ఆక్షేపించినారు. వారి (పతిష్టాగారవమూ పలుకుబడీ ఆ కాలమందు అధికముగా ఉండినందున వా౨ అభ్మిపాయము చొప్పున తెలుగు దేశములోని “పెద్దలందరూ “థతీర్మానాలు ' చేసి, గవర్న మెంటువారికి మహజర్‌ నామాలు పంపి, చాలా ఒత్తిడి కలుగజేసి; “మాతృభాష బడిపిల్లలు అభ్యసించ కుండా ఆటంకప ర్చి కృతకృత్యులయినారు. 'మరుచటి సంవత్సరము “నిజమెన సంప్రదాయము అనే పేరుగల చిన్నవ్యాస న. న గద్యచింతామణికి ్రురామమూ ర్తి పంతులుగారు రాసిన పిఠిక. ||| “ఆంధరాష్ట్ర [పారంభవిద్యా” పష్మతిక ___ “పుష్క్టరసంచిక "లో విద్వాన్‌ శ్రీ గరిమెళ్ళ సోమన్న పంతులుగారు (ప్రకటించిన “భాషాజ్ఞానము అనే పరుగల వ్యాసములో, “ఎలి మెంటరీస్కూశ్శ"లోను, “'మాధ్యమో త్తమ పాఠ గశాలల'లోను, ఉన్న ఉపాధ్యాయులకుగాని, 'పరికాధికారులరో పెక్కండకు" గాని, 'కచేరీలలో గుమాస్తాలకు'గాని, ' పెద్దయుద్యోగులకు'గాని [గాంథీకాం ధ భాష రాదని స్పష్టముగా తెలియ జేసినారు. ఉపాధ్యాయులు తమ కేరాని

204 మొకటి రచించినాను; అది శ్రీ వావిళ్ళ వెంక లిశ్వర కాస్తుంలుగారు అచ్చు ఎయించి [పక టించినారు. పూర్వులు వ్యావహారిక భాష లో నే పద్యార్థులు చదువు కొనే [గంథాలు రచించేవారని కొన్ని నిదర్శనములు చూపించినాను. 1ఆ తర్వాత కొన్ని [వాతపు సకములుగల [గంథాలయములకు నేను స్వయంగా వెళ్ళి వాటిలో ఉన్న పుస్తకాలు పరిశీలించి చూచినాను. నానావిద గద్య [గ్రంథ ములలో వ్యావహారిక భాషారచన [పచురముగా కనబడినది, నేను చూచిన పుస కములలోనుంచి మాదిరికిగాను కొన్ని భాగములు ఎత్తి [వాసినాను; మరికొన్ని / ఇతరులబత (వాయించినాను. వ్యావహారిక భాషారచన పూర్వ సం్య్రపదాయము నకు పిరుద్రము కాదనిన్ని అట్టి రచన పూర్వులు [వాసిన పుస్తకాలలో కనబడు తున్నదనిన్ని 'పమాణపతములు (వాసీ (గంథాలయములందున్న పండితులు నాకిచ్చినారు. అవి అన్ని, యథాతథంగా నా తెలుగుషతికలో 1919వ సంవ తృర మందు [పకటించినాను. నేను చూచిన [గంథాలయాలు (1) గవర్న మెంటువారి *ఓరియంటల్‌ లె బరి, (2) తంజావూరిలోని సరస్వతీమహలు, (3) విశాఖపట్నంలోని (పరవస్తువారి) ఆర్య గంథాలయము, (శ) వ్ర లచ్చా రావుగారి “పరిశోధక మండలి” తాళపష్యత [గంథసంచయము, (5) శ్రీ మండ పాక పార్వతీశ్వర ళా న్రగారి పుస్తక సంచయము, (6) ఆం[ధసాహిత్యపరిషత్తు వారి తాశపత [గంథ సంచయము. పరిష దధికార్లు మ. జయంతి రామయ్య పంతులుగారు మాతము [ప్రమాణప్మతము ఇవ్వమన్నారు. గవర్న మెంటువారి లై |బరలోని పండితులు [బహ్మ్చ వేటూరి [పభాకరశాన్త్రిగారి లెఖలో నుంచి మా్మాతము రెండు మూడు వాక్యము లుదాహరిసాను : [గాంథీకాంధము పిల్లలకు ఏలాగున నెర్పుతున్నారో ఈ అరవై యళ్ళ్శయి? తెలుగుదేశములోని పెద్దలు ఆలోచింతురుగాక. కచేరీలలో ఉన్న తోద్యోగులకు అక్కరలేని [గాంథికా్య్యధము బడిపెల్లల కెందుకు? న్యాయస్థానమందు స్రడర్లు వాడుక భాషలో దావాలు రచిస్తూ ఉండగా బడులలో పిల్లల కథలు ఆ భాషలో రచించ కూడదేమి?

1. మీదను 1 లో ఉదాహరించిన నంచికలోనే "విద్యార్థులు చదువుకునె పుస్తకములు :; మునుపటివి, ఇప్పటివి” అనే పేరుగలనా వ్యాసము [ప్రకటిత మై ఉన్నది. మన తాతముతాాతలు బడులలో చదువుకొన్న పుస్తకాలు వాడుక భాష లోనే రచించేవారని, వ్యవహారోపయు కమయిన భాషారచన బడులలో వారు అభ్యసించెవారని, దానిలో రుజువు చేసినాను.

205 “వాడుకభాషలో [గంథాలు వందలు వంద లున్నవి. అచ్చు వచ్చిన తర్యతనే యీ అన్నాయం. పూజాపుర న్కారాలు లెకుండా బూజుపట్టిస్తు వ్నారు. వ్యాఖ్యానాలకు వాడుకభాష తప్పు వేరేభాష లేెనేలెదు.... తెలుగు వ్యాఖ్యానా లన్నీ, అదేమిటి ఇదేమిటి, సర్వం వాడుకభాషలోనే ఉన్నవి. ప్రాచీన వచన [గంథాలు, వందలు వందలు పరిశీలించ గా, కావృభాషవి వేశ్శలక్కళైనా రాలేదు; అన్ని వాడుకభాష లోనె ఉన్నవి. రామాయణాలు, భాగవతాలు, కథలు అన్నీని. ఎరిగి అంటారో, ఎరగక అంటారో, కొందరు భాషరానివారు వాసి నారని. పుష్పగిరి తిన్మున వ్యాకరణం రానివాడా? వ్యాఖ్యానాలు లక్షణ గంథాలు రచించినవారు భాష రానివారా? లక్షణ గంథాలలోని వచనభాగమంతా వాడుక భాషే....లక్షణదీపికలో పాటలు, పదాలు, షట్పదులు, ధవళాలు, అర్హచందికలు వగ రాలు మధురకవిత అన్నారు. వఠెం వాసుదేవ పక బహ్మశాస్తులు, జూలూరి అప్పయ్యపండితుడు ,గురుమూ ర్రిశాస్తుంలు మొదలగు గొప్పపండితులు [(బౌనుదొరగారికి వీద్యావిష యమై (వాసిన ఉ తరము లున్నవి, అన్ని వాడుక భాషే.... చిన్నయసూరివర కూ వుండే వచన [గంథాలలొో, యేవో కొద్ది సంఖ్యవి తప్ప అన్న వాడుక భాష వే.” వ్యాప హారిక థఛాషలో రచించిన [వాత పుస్తకాలు కొన్ని, మొట్ల మొదట అచ్చుపడ్డ వు సకాలు కొన్ని సంపాదించి అవి పట్టుకొని, తెలుగు జిల్లాలలో ఉన్న కాలేజీలకు వెళ్ళి అక్కడఉన్న పండితుల కున్ను తక్కిన ఉపాధ్యాయులకున్ను చూపించినాను; వారుకూడా “పమాణ ఇ ప్యతములు. దయచేసినారు. ఆవి అన్ని నా తెలుగు పతికలో [పకటించినాను. *వాడుకభాషలో, పూర్వసం్యపదాయము చొప్పున, తిరిగీ రచనాభ్యాసము కి బడులలో చేయించడము యు క్తమని ఉపాధ్యాయులు అనేకులు అంగీకరించి నారు కూడాను. ఆ తర్వాత, 1910వ సం॥ నవంబరు తే 19 దిని కొవ్వూరిలో జరిగిన ఆంధ సారస్వత మహాసభలో వందలకొలదిగా తెలుగు పండితులూ కవులూ ఫి ఐక మత్యముగా నా వాదము అంగీకరించినారు. 1919వ సం॥ ఖ్యబెవరి తే 28 దిని రాజమ హెం్యదవరమునందు త్ర ఛ॥

• బందరు కాలేజీవారి లేఖలోని వాక్య మొక్కాటి మాత్రము ఉదాహరిస్తె చాలును : గి ౭ 12౪6 60002౯66 3006 0 దుజం ౪104 [92065 య063 226 ౧0664 000%3 3ష09702 ఇ9 8౧6 ₹లగక్‌ంర లుంమి. &1 దుజ6 వం0ంపం 226 72€లు స ౭ 300160 14080856 ౦1 దుఠ 22600153....”

206 రా॥బ॥ కందుకూరి వీరేశలింగం పంతుయిగారు అధ్యక్షులుగా, “వ ర్తమానాం్యధ భాషా పవ రక సమాజము” స్రాపించుటకు ఏర్పాట్లు జరిగినవి; గాని పంతులు గారు మరి మూడుమాసములలోగానే పరమపదము పొందుటచవేత, సమాజము ఉద్దెశించిన కార్యములు నెరవేరలేదు. తణుకులో ఆంధ సాహిత్య పరిషత్‌ సాంవత్సరికోత్సవము జరిగినప్పుడు సభలోనివారు అనేకులు వ్యావహారిక భాష దేశభాషగా అంగీకరించినారు.

ఈ పుస్తకములో చేర్చినవి అనేకవిధములయిన [గంథములలోనుంచి మాదిరిగా ఎ త్రి వాసిన ఖండములు; వ్యావహారిక భాషలో ఆయా గంథములు రచితమయినవని రుజువు చేయడముకోసము మ్మాతమే అవి [పక టించినాను; వాటిలోని విషయము ఇందులో [పస్తుతము కాదు; (కొన్ని ఖండములలోని కడపటి వాక్యములు ఆసంపూర్ణముగానే ఉన్నవి; విమర్శకులు అది తప్పుగా ఎన్నకుందురుగాక అని కొరుతున్నాను.) చిన్నయసూరి తెచ్చి పెట్టిన “గాంధి కాం్యధభాషారచన'” వ్యవహార మునకున్ను [పజలలో విద్య వ్యాపించడము నకున్ను అనుకూలించదని సమకాలికులు చేసిన [పత్యాఖ్యానము పాటించ దగినది, (చూ. భారతవచనము పు. 11, హితసూచని పు. 182, వ్యవహార దరృణము పు, 285) క్రీ, ఛే వేంకటగిరి మహారాజ శ్రీ సర్వజ్ఞ యాచంద భూపాల విరచితమయిన తత్వ గంథాలు, వాడుకభాషలో అట్టివి రచించడము యు క్తమని చెప్పి, బుర్గి పూర్వకముగా, (పతిజ్ఞచాప్పున అట్రై రచించినారు, (చూ. పు. ర) సంస్కృత [గంథములవలెనే [పాచీనాం్యధ [పబంధములు సుబోధ ములు 'కావుగనుక వ్యావహారిక భాషలో వ్యాఖ్యానాలు పండితులు రచించినారు. నిఘంటువులు రచించినవారు (యాస్కునివలినే) తెలియని భాషలోని శబ్దముల అర్ధము అందరికీ తెలిసిన లౌకిక భాషలో తెలియజేసేవారు. ఈ సంప్రదాయ మునకు నిదర్శనము లుదాహరించినాను.

(బిటిష్‌ గవర్న మెంటువారు ఎర్పర్చిన విద్యాశాఖవారు ఉ పేశ్షించుట వల్ల దేశ భాషారచ నాభ్యాసము పూర్వుసం్యపదాయము [పకారము బడులలో జరగలేదు. దానికి మారుగా "కృతక గాంథికాం ధభాష" పెద్దల ఆదరణకు పాతమైనది; శిష్టవ్యవహారమందున్న వాస్తవమైన దేశ భాష '“'గామ్య "మైనది. పూర్వసం[పదాయము మరల నెలకొల్ప్పుటకు వ్యావహారిక భాషాభిమానులు చెసిన [ప్రయత్నము ఆంధ సాహిత్యపరిషత్తువారి అసత్య పకటనలవల్ల నిష్పల మైనది. విశ్వవిద్యాలయాలవారూ, విద్యాధికారులూ, పండితులూ నిజమైన దేశ భాషను తృణీకరించినారు. అయితే, దేశభాష అపరిహార్య మయినది గనుక లౌకిక వ్యవహారమందు గత యిరవై సంవత్సరములయి కొంచెము వికసిస్తూ

ల ర కో “న్నది. దానిని ఆదరించేవారు నేడు వందలకొలదిగా దేశంలో ఉన్నారు, ఉదార బుద్దిగల ప్యతికాధిపతులు అందరూ తమ పష్మతికలలో దానికి కొంచెము “జాగా” ఇచ్చినారు. దాని (పయోజనమునుబట్టి, యోగ్యత నుబట్టి దొనియెడల గౌరవమూ, అభిమానమూ, అనురాగమూ లోకులకు కలుగుతున్నది. వ్యావ హారిక భాష అపరిమీత [పయోజనమని దేశములోని పెద్దలకు అంతక ౦తకు బోధ పడుతుంది. (పజాస్వామిక పరిపాలనము చక్కగా నెరవేరడమునకు సర్వజనసామాన్య మైన దేశభాష అన్ని వ్యవహారములకూ ఆవశ్యక సాధనము గదా. పూర్వ సం్యపదాయము వ్యావహారిక భాషాభ్యాసమునకు అనుకూలము గాని పతికూలము కాదు అని, ఈ పు సకములో ఉదాహరించిన పూర్వ [గంథ ములను బట్టి అంగీకరించక తప్పదుగదా. ఇకనయినా, విశ్వవి దాాలయాధికారు లున్ను గవర్న మెంటువారు నియమించిన విద్యాధికారులున్ను శిషవ్యవహార మందున్న భాష విద్యాబోధకు ఆవశ్యక మయిన సాధనముగా అంగకరించక, చిన్నయసూరి తెచ్చి పెట్టిన కృతకగాంధికాధభా షె దెశభాషగా స్వీకరిస్తే, వారి [ప్రయత్నములు ఇదివరకయిన ట్రై నిష్పలము కార తప్పదు. [ప్రజలలో విద్య వ్యాుంచడమునకు అనుకూలమయిన విధానము ఏర్పర్చకపోతే, ఈ విద్యాసంస్థలవల్ల కలుగవలసిన మేలు పజలు ఏలాగున పొందగలరు? ఇరవై యేళ్ళ (కిందట అంధ సాహి త్యపరిషత్తువారు (పక టించిన అభి పాయము నిరాధార మైనదని, నమ్మదగనిదని ఇప్పుడు అందరికీ తెలిసినది; వారిమాట నమ్మి అప్పుడు పెద్దలందరూ నిజమయిన పూతృభాష బడులలో [ప్రవశించ కుండా ఆటంకపర్చినారు; అందువల్ల దేశమునకు ఎంత కీడు కలుగుతున్నదో, లెస్సగా ఆలోచిస్తే తెలుస్తుంది. సత్యము తెలియనప్పుడు [భమ [వమాదములు ఎవరికైనా కలుగుతవి; సత్యము తెలిసినతర్వాత తప్పు దిద్దుకోవడము జొదార్య

మనిపించుకొంటుంది; దిదుకోక పోవడము? ఇప్పుడు (పకటించిన పుస్తకము 'గద్యచింతామణి' మొదటిభాగము. రెండోభాగములో, ఇప్పటివారు అభ్యసిస్తూ ఊన్న అభినవాంధ గద్యరచన ఏవిధంగా విజృంభిస్తూ ఉన్నదో, మాతృభాషాభిమానముగల న్త్రీలూ పురుషులూ (వాసిన [గంథములలోనుంచీ, వ్యాసములలోనుంచీ, ఉాబులలోనుంచీ, చిన్న చిన్న భాగములు ఎత్తి మాదిరిగా ఉదాహరిసాను. ఆయువాకోగ్యములకు భంగం కలుగకుంటే మరి ఆరుమాసములలో అభినవాం[ధభారతికి అది సమర్పిస్తాను. గిడుగు వెంకట రానుమూ రి

ట్‌ / / ఇ

అలానా ' నా అర! శీ ౮ య! అ 11 క గ్‌ థె [ ] | |

1. క్ట | [ఆ కీ . క్ష |. | 1 [| ] స

'/ర(0/ ఈ లాబ్‌ 2 సాహిత్య వ్యాసాలు-గిడుగు వేంంట రామమూర్తి ౮ోఫీ గిడుగు చేంతట రామమూ రి 28.0.1868 ; ; ౨౨-1-1940 న్యావహారిక భాషావాదానికి మూలప్పరుషుడు. తెలుగువాడికి నోరిచ్చిన ఉద్యమకారుడు. పర్లాకిమిడి కళాశాలలో ఉపన్యాసకుడుగా పనిచేస్తూ ఒరిస్సా [ప్రాంత కొండవాసులు సవరల సాహిత్యం అభ్యున్నతికి కృషిచేశాడు. ముఖ లింగం [పాంతాలలో ఉన్న శాసనాలను అధ్యయనం చేసి [పకటించాడు వ్యావహారిక భాష [గంధరచనకు అనుకూలమైందని వండితులతో వాదించాడు. జనంమధ్యకు ఉద్యమరూపంలో తెచ్చాడు. సుమారు నాలుగు దశాబ్దాల నిరంతర పోరాటం తర్వాత వ్యావహారిక భాష గద్దెనెక్కింది. అనేక సాహితీ. సంస్థలు ఈ వాదాన్ని బలపర్భడమే కాదు-ప్రచారంకూడా చేశాయి. ఇందుకు 'తెలుగు | మాసప(తికను నడిపాడు. - గిడుగు, కేవలం భాషోద్యమకారు డేకాదు. పర్ణాకిమిడి పటణం తెలుగు బి [ప్రాంతంలో చేరాలన్న జనంవాదంతో మమేకమై నాటి ఆంగ్ల (పభుత్వం పె తిరగ బడ్డాడు. తన వాదాన్ని తార్కికంగా, ఆవేశంగా (పతిపాదించడంలో నిష్టాతుడు. పీరిక్సి ఆంగ్ల (పభుత్వం 'రావునాహెబ్‌ (1018), “3 జర్‌-ఇ-హింద్‌” '.... (9లీక బిరుదాలిచ్చి సత్కరించింది. .. సవరలకోసం రాసిన పాఠ్యపుసకాలు, కధలు, పాటలూ, నిఘంటువులూ ్‌ కాక; బాలకవిశరణ్యం, వ్యాసమంజరి, పండిత భిషక్కుల భాషాభేజం, గద్య ం చింతామణీవంటి (గంధాలు రాశారు. . సుతిమెత్తని హృదయం, పద్యునైన భాషణం గిరాంమూరి వ్య కిత్వం. ఏ5! ? 81-7098-276-6

నాశ, ర కని దాం ల చి మ యబలల్‌ం టట ౨ందా.లరి. అననం! వ తా. ల్‌ (ట్ర మ కొారిణవిగలిలే ఛా ముల్‌ | ద నాలా దారా కహా టు టారు టయ తీ