Telugu vijayabhaskara natakalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న ల ౫ కు గ వ న మ ససససస ఆఆ బం. ల లమ మంటు | స నా . పు. హ్‌నటాగ టై సలం నో న న్‌/ చ! హో 7 గ్‌ స ఫర ఎల య్‌ న; (. 2. /12 12షస _ ప్త! 1 (గ . క్‌! . అకాల 0౦ న! అబు | | న న న జాం రిపకన సు (5 హం వ. జం న. | స ణ్‌ -. | [౫ న్‌ న , యాన, మ్‌ |

'శోనననషనా నిదానము భిాననన నా నాధాలన ననన భనినకకననచానదా నలల నినా నలా”. న ననననమనమారా చాయా ళనితనానాన నను ననురతధరకుముకొవిళానాలంయప య యయా. |

(ఈఈ ఈళళయాంయంూాయా్యూనాాూాా నానన ప

సమన హోమ వోవో మో మోటా నా మ ననన తో తోన్తోవ్ల

విజయభాస్కర్‌ ణఅ*ం€ంకొాలు

1. కొలకూలుం 2. బుత్తి షక్‌
2. కించిత్‌ భోగం దే కుర్చీ
3. పులిస్వారీ 6. హిరణ్యగర్భ సోల్‌ డిస్ట్రబ్యూటర్స్‌: విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హ్‌ొస్‌ విజ్ఞాన్‌ భవన్‌, అబిడ్స్‌, ష్టాదరాబాద్‌ - 500 001

క న 04445 - కం2212100200, మంగల కంం11000002200, కముంంస0ం6, న్నా] 1020028420 గ ప్రతులు ఏ 1000 ల ఫ్‌ ప్రథమ ముద్రణ : జూల్మై 2001. ఉ లా ర్స అ &. విజయభాస్కర్‌ ఉం.

• "బైటిలు డిదైను ఏ రాజా వెల: రూ.100-00 త్రో త ఈంలంట్య్యు పై అం” ని " శ స (టే, శీ (16౬. జం, ౧.2. వై రచయిత చిరుననూ : స్నో వ్ల వ. . శ్రీ డి విజయభాస్కర్‌. ప్నరాజననన్న పగ ఈ ర్‌ అడిషనల్‌ కమీషనర్‌ నక మున్సివల్‌. కార్బోరేషన్‌ - స్టాదరాబాది. న్ని (ప్రతులకు: శ్రీమతి గౌరీదేవి 282/2, విజయనగర్‌ కాలనీ, | హైదరాబాద్‌. ల విశాలాంధ్ర బుక్‌ హొస్‌, అబిడ్‌ సః సుల్తాన్‌ బజార్‌ - "హైదరాబాద్‌, విజయవాడ, విశాఖపట్టణం, కాకినాడ, గుంటూరు, అనంతపురం, హన్మకొండ, తిరుపతి, | సం =. ఈ పుస్తకంలో ఏ భాగాన్ని కూడా పూర్తిగాగాన్మీ కొంతగానీ ప్రచురణ కర్త / కాపీరైట్‌ వోల్లరు నుండి ముందుగా రాతమూలకంగా అనుమతి పొందకుండా ఏ రూపంగా వాడుకున్నా, కాపీరైట్‌ చట్టరీత్యా నేరం. _ ముద్రణ కళాంజలీ గ్రాఫిక్స్‌, ప్తాదరాబాదు-29. . ఫోన్‌: 3229831

అంకితం ఓ నాటక రచయితగా నాకు ఉనికిని గుర్తింపుని ప్రసాదించిన శీ యన్‌.3. మిశ్రో గారికి (ప్రేమతో... విజయభాస్కర్‌ -

నాటకరంగ వికాసానికి ఆరు విశిష్ట నాటకాలు

మూనవ స్వభావాన్నే గాక్క మానవ ప్రస్థానాన్ని కూడా నాటక రచయిత తన రచనలో దర్శింపచేయ గల్లినవ్వుడు, ఆ నాటకానికి సార్వకాలికత్వం వీర్చడుతుంది. అంఘే సమకాలిక సమాజ సంక్టుభ్రిత బహిస్వరూపాన్ని ఆవిష్కరిస్తూనేే ఏీదిశగా సౌగితే సర్వతో ముఖాభివృద్ది సాధ్య పడుతుందో నాటక రచయిత సూచనలు చేయాలి. వ్వ్వన వాస్తవాలను కళ్ళకు కట్టిస్తూనే, మానవ జీవన వికాసానికి దారులు చూపగలగాలి నాటక రచయిత, సమకాలీన జీవనం వట్ల సంపూర్ణమైన అవగాహనే గాక సామాజిక వైతన్య స్పృహను (పేక్షకులకు అందీయగలిగే సృజనాత్మక దార్మినిక శక్తికూండా నాటక రచయితలకు ఉన్నప్పుడు ఆ నాటకం ప్రజల్లో ఉండిపోతుంది. నాటక రచయితకు లక్ష్యమేగాక, ఒక _ తత్వంకూడా ఉన్నప్పుడు గొప్ప నాటకం వెలువడుతుంది. లక్ష్యం లౌకికమైన దైతే, తత్వం దార్శినకమైంది. ఇలా ఒక లక్ష్యం, ఓ దార్మినికదృష్టి కలిగిన రచయిత శ్రీ, విజయభాస్కర.

అందువల్ల అతని నాటకాలు వాస్తవికతకు స హేతుకతకు, తాళ్వికతకు, మానవతకు చేతనాత్మక చేదికలుగా ఉంటాయి. నాటక రచయిత ఊహించే పామాడీక సందేశం, స్టీయ అనుభవ స్పందనతో సమన్వయం పొందగల్లినప్ప్రడు నాటకం జీవచైతన్యంతో (పక్షకుల హృదయాలను ఉత్తేజితం. చేస్తుంది. విజయభాస్కర్‌ “*క్రాలకూటం” నాటకం ఈ కోవలోనిదే. వదవికోసం హత్యారాజకీయలే మార్గం అనుకొనే రాఘవ, కోదండరానమయ్యను మట్టు పెట్టిస్తాడు. “ప్రజాస్వామ్యంలో శత్రువును శవప్రాయంగా మార్చారి. శవంగా మార్చకూడదు” అంటూ కోదండరామయ్య (ప్రేతాత్మ రాఘవ ముందు ప్రత్యక్షమై రాజకీయసూక్తులు వచించటం ఈ నాటకంలో ఓ అకర్షణీయమైన ఘట్టుం. కాలకూటం నాటకం నేటి నాయకుల నంచనా వృత్తులకు అక్షర రూవం దాల్చిన ప్రతీకాత్మక ప్రయోగం.

నాటక కర్తలకు (పేక్షకుల హృదయం తెలియాలి. అంతశ్చేతన గూర్చిన అవగాహన ఉండాలి. రచయిత భౌవం (పేక్షక్రునికి అందకపోతే ప్రతీక - ప్రయోగాలు వారి అనుభవంలోకి రావు. ప్రతీక వైయక్తికం కాదు. కారాదు. నాటకకర్త ఎన్నుకొన్న ప్రయోగం వస్తువు (ప్రతిష్టను పెంవు బేసి వ్రయోజకత్వాన్ని చేకూర్చి పెఘ్టిదిగా ఉండాలి. నాటక రచయిత శక్తి మంతుడైనప్పుడే తను ప్రయోగించిన (్రతీకల ద్వారా తన ఆలోచనలకు క్రొత్త జీవాన్ని ఇవ్వగల్లుతాడు. కాలకూటం విషయంలో విజయభాస్కర్‌ చేసిందిదే. తన భావాల్ని, వ్యాఖ్యానాల్ని, పాత్రల అనుభవాలుగా పరివర్తనం చేయించగలిగే. శక్తి ఉన్న రచయిత గనుక ప్రతిపాదితాంశం సమగ్రంగా, 'పేకక్రుల ముందు రూవుకట్టింది.

సమసమాజం విజయభాస్కర్‌ ఆశయం. వర్గ మత్క కుల విచక్షణలు లేకుండా, మానవులంతా సామరస్యంగా సహజీవనం సాగిస్తూ ఉండాలన్నది అతని ఆకాంక్ష

నైతిక విలువల్ని పరిరక్తించుకొంటూ, విజ్ఞాన వివేకాలతో మానవులంతా మనుగడ

సీ

సాగించాలన్నది ఆయన నిశ్చయం, ఈ ఈ సదాశయాలన్నీ కలబోసి కళాత్మకంగా తీర్చిదిద్దిన నాటకం బిత్త్విక్‌. ఆస్ట్రి కోసం, రక్త బంధాలు కూడా ఎంతగా వనికిమాలినవై పోతాయో, తల్లీ, తండ్రీ, తనయుల ఆత్మీయతా భావనలు కొరగానివిగా మారిపోతాయో బుత్ర్విక్‌ నాటకం ద్వారా విజయభాస్కర్‌ వెల్లడించిన తీరు సందేశాత్మకంగానూ, కళాత్మకంగానూ ఉంది. దేశీయ సంఘటనల్ని, చమత్కార వ్యంగ్యాలతో తాత్విక ధోరణులతో వ్యాఖ్యానించే “బుత్త్విక్‌” పాత్ర ఈ నాటకానికి ఆయువుపట్టు. వర్తమాన సమాజ సమస్త అవలక్షణాల్ని వెలికితోడటంలోనూ, వైవిధ్య మౌనవ ప్రవృత్తులకు సజీవ ప్రతీకలుగా పాత్రల్ని నిలబెట్టడంలోనూ, జీవితానుభావాలను వాస్తవికంగా, స్పూర్తివంతంగా వ్యక్తంచేయటంలోను ఈ రచయిత చాలా సిద్ద్హహస్తుడు.

“కించిత్‌ భోగం” 1999 సం[లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ స్వర్ణనంది పురస్కారం పొందిన నాటకం. ధనకాంక్ష మనిషిని ఎంత కిరాతకంగా మార్చి వేస్తుందో ఈ నాటకం ద్వారా విజయభాస్కర్‌. నిరూపణ చేస్తాడు. నేటివిటీ, క్రియేటివిటీలతో జీవనపోరాటాలను రంగంపైకి తేవడంలో రచయిత ఎంత ప్రజ్ఞావంతుడో “కించిత్‌ భోగం” నాటకం తెలియజేస్తుంది. “భాగ్యవంతులంకానటం మన చేతుల్లో లేదుకానీ నీతివంతులంకావటం మన చేతుల్లోనే ఉంది.” అన్నసూక్తి (శీ, రామచంద్రమూర్తి ఫొత్రద్వారా పలికిస్తాడు ఈ నాటకంలో రచయిత. నాటక పృాదయమంట ఇదే. ఇద్ర (్రేక్షకుడి హృదయాన్ని తదుముతుంది. “కించిత్‌ భోగం” కోసం మానవుడు దానవుడై పోకూడదన్న హితవు ్రభోదించే నాటకమిది.

విజయభాస్కర్‌ వ్రాసిన మరో మంచి నాటకం కుర్చీ 1999 సం॥లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం నుండి ఉత్తను రచనగా నంది బహమతి పాందినది. దళితులకు రాజ్యాంగం ద్వారా, సంక్రమించిన రాజ్యాధికారానికి సంకేతంగా కుర్చీని ఎంచుకోవటం జరిగింది. అయితే ఆ కుర్చీ దళితులకు దక్కనీయకుండా పెత్తందార్లు ఎలా అద్దుపడుతున్నారో చాలా కళాత్మకంగా, వృాద్యంగా మలిచాడు విజయభాస్కర్‌. సమాజానికి సంబంధించని ఇతివృత్తాన్ని (వీక్షకులు ఆదరించారు. (_పేక్తకులకు, నాటక రచయితకు మద్ధ్య అగొధముండరాదు. ఈ సత్యాన్ని శంచిన వాడు కాబస్టే. విజయభాస్కర్‌ వస్తువును ఆత్మచేతనను మిళితం చేసి కళాత్మకంగా అభివ్యక్తీ కరింపజేయ గలిగాడు “కుర్చీ” నాటకాన్ని.

రాయలసీమ ఫ్యాక్షనిజ పాశవిక ముఖచిత్రాన్ని వులిస్వారీ నాటకంలో అత్యంత శక్తిమంతంగా విశదం చేశారు విజయభాస్కర్‌. బెక్నకల్‌ వాల్యూస్‌ కన్నా, పాత్రాగత మనస్తత్వ చిత్రణల కన్నా, చెప్పదల్చుకున్న భావాన్ని సూటిగా, సంఘటనలద్వారా బహిర్గతం చేసిన నాటకమిది. రెడ్డి నాయుడుల వద్ద కిరాయి హంతకులుగా సంహార క్రీడను. సాగించి, తనము బ్రతుకులర్ని భగ్నం చేసుకున్న తిరుపతయ్య, ఓబులేశులాంటి బడుగు జీవులకు తాము చేసిన పురిస్వారీ ఎంత భయంకరమైనదో (గ్రహింపుకు తెచ్చే నాటకమిది. (ఫ్రెంచి పౌరునిగా జీవీంచిన రుమ్‌నియాన్‌ నాటక రచయిత యూజినీ అయొనెస్కో “1166౯20006 620 ల ౧60016 + 160016 ౪10 60 ౧04 76264 206 ఇ10 26 0669” - అంటారు. అదేమోగానీ - కర్నూలు జిల్లాలో

ళల

పి. కోటకొండ అనే ఒక ఫ్యాక్షన్‌ గ్రామంలో వులిస్వారీ నాటక వ్రదర్శన చూసి భర్తల్ని పోగొట్టుకున్న డబ్బయి మంది ఫ్యాక్షన్‌ విధనలు భోరున విలపించారంకు వుఠిస్వారీ ఎంత శక్తివంతమైన నాటకం ఊహించుకోవచ్చు. ఈ నాటకాన్ని ఒక సంవత్సరకాలంలో రాయలసీమలో 50 సార్లు ప్రదర్శించగా కొన్ని వేలమంది (ేక్షకులు చూశారంకే ఎంత ఆదరణ పొందిన నాటకమో తెలుస్తూనే ఉంది.

ఇప్పటినరకు విజయభాస్కర్‌ వ్రాసిన వాటిలో విలక్షణమైనది, విశిస్ఫమైనదీ “హిరణ్యగర్భ” నాటకం. మానవ పరిణామ వికాసొన్ని గతితార్కిక వాద దృక్సధంలో వ్యాఖ్యానం చేసి చూపిన రచన ఇది. తనూహించుకున్న, కాలానికి (ఎక్షక్రుల్ని తీసుకువెళ్ళి తను సృష్టించుకున్న వరిస్టితుల నేపధ్యంలో సమకాలీన సమాజాన్ని అవిష్కరించే క్రొత్త ధోరణికి అంకురార్పణ చేసిన నాటకమిది. విలక్షణమైన ప్రయోగం. రచయిత భావ తీవ్రతా ప్రదర్శనకు ప్రయోగ శం తోడ్పాటు నిచ్చింది. ఈ నాటకంలో పొత్రలు విభిన్న మానసికావస్త్రలతో కొట్టుకులాడినా రచయిత అంతర్వేదన నాటకమంతా ప్రతీయమాననువుతుంది. తరాల మానవ జీవ చైతన్యాన్ని ఈ నాటకంలో దర్శనీయం చేయిస్తాడు రచయిత. అందుకే హిరణ్యగర్భ నాటకం చరిత్ర గుండెల్లో నుండి వాస్తవిక దృష్టితో సామాజిక సిద్దాంతా వగాహన చేయిస్తుంది. చరిత్ర గమనంలో జరిగిన పరిణామాన్ని సరిగ్గా అర్హం చేసుకొని అందరికీ సమాన _ అవకాశాలివ్వకపోతే జరగబోయే వివత్కర పరిస్తితుల గురించి 'హెచ్చరిస్తుం దీనాటకం.

కొత్త భావాలనే కాదు, కొత్త భాషకు, కాల స్పృహకు కూడా విజయభాస్కర్‌ నాటకాలు సాక్షర సంతకాలుగా దర్శన మిస్తాయి. ఇతను పాత్రల్ని నడిపించడు. అవే నడుస్తాయి. పలికించడు. అవనే పలుకుతాయి. అందుకే _ విజయభాస్కర్‌ నాటకాలలో మానవజీవనమే కాదు. మానవ హృదయనూ ఉంటుంది. వురోగతే కాదు. సాంప్రదాయ స్పృహ ఉంటుంది. భిన్న కోణాన్ని స్పృశించిన ఈ అరు నాటకాలు సమకాలీన వ్యవస్థను సమగ్రంగా రంగస్థలం మీదకు తెస్తాయి. మానవ వికాసానికి మార్గాన్ని నిర్దేశిస్తాయి. సహజమైన సంభాషణలతో, వేగవంతమైన సంఘటనలతో విజయభాస్కర్‌ నాటకాలు తెలుగు రంగస్త్రల వికాసానికి తప్పకుండా దోహదం చేస్తాయి. అతను మరెన్నో గొప్ప నాటకాల్ని ఆంధ్రనాటక రంగానికి అందించాలని ఆశిస్తూ...

డాక్షర్‌ పి.వి. రమణ శాఖాధిపతి "హైదరాబాద్‌, రంగస్ట్రల కళలశాఖ, 4-6-2001 పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, ప్పాదరాబాద్‌-4 ఖః

విజయీాభవ

తమ్ముడు చిరంజీవి విజయభాస్కర్‌ వృత్తిరీత్యా టుం10స21! 00[౧101133100లా. తను ఉద్యోగం చేస్తున్న ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చెయ్యటం, చెత్తా చెదారం లేకుండా 6౧జ 2)6 ౮616ల గా ఉంచటం ఇతని ౦[%01231 రలళం5, వీటి విషయంలో నూటికి నూట ముష్టై మార్కులు తెచ్చుకునే ౪0౫00110 0%06

ఇతను కలంతో కూడా సమాజాన్ని బాగు చేయటం, పమాజాన్ని ర(2౧ ణుడే 61661 గా ఉంచటం వీటినే ప్రధానంగా తీసుకున్నాడు. ఎందుకంటే సామాజిక స్సహ గుండె నిండా ఉన్నవాడు కనుక. ఇతను రాసిన ప్రతి నాటకాన్ని, నాటికనీ విశ్హషించను. కారణం నేను నిత్యనూతన విద్యార్థిని కనుక.

చక్కని. డైలాగ్స్‌ రాయటంలో ఎవ్వరికీ తీసిపోడు. ప్రతి పేజీలోనూ. ఒక అద్భుతమైన వాక్యం తాంగిచూస్తుంది. ॥

ఇతని “మౌనంతో మాటలు” ఇతని అత్యుత్తమ రచన (ఇప్పటి వరకు) “వ్ఫలిస్వారీ” సామాజిక 'వ్రయోజనం కలిగిన గొప్ప దృశ్య కావ్యం.

ఈ. ప్రపంచంలో లేనివాళ్ళందరూ రాత్రికి రాత్రి ఉన్నవాళ్ళయిషోవాలన్నది ఇతని ఆశ... తపన... లక్ష్యం. అలాగని ఉన్నవాళ్ళు పడిపోవాలని కోరుకోడు. ఉన్నవాళ్ళల్లోని చెడ్డనాళ్ళు మంచివాళ్ళుగా మారాలన్నది ఇతని... ఆశ,

చాలామందికి రాయటం, ఉపన్యాసాలు దంచటం మౌత్రం వచ్చు. ఇతనికి (త్రికరణ శుద్దిగా ఆచరించటం కూడా వచ్చ.

టీవిలకు, సినిమాలకీ రాపి డబ్బు సంపాదించటంకన్న చక్కని నాటకం రాసి “దోసెడు సెబాసులు" *బండెడు చప్పట్టూ” సంపాదించాలను కుంటాడు... చిత్రం... విచిత్రం. విజయభాస్కర్‌ ఈ కాలంలో వుట్టునలసిన మనిషి కాడు. ఆఫీసర్‌ అంతకన్న కొడు. కలంతో ఈ కాలాన్ని మార్చటానికి వుట్టిన రచయితల్లో ఖచ్చితంగా ఇతనొకడు.... విజయీభవ. .

డాక్టర్‌ నూతన్‌ ప్రసాద్‌ సినీఆర్రిస్ట్‌ ప!

వ్రతే (క ధన్యవాదాలు ప్రముఖ చలనచిత్ర దర్శకులు శీ/ ఇవి.వి. సత్యన్నారాయణ గారికి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కులపతి డా! యన్‌. గోపి గారికి మంచిమనస్సున్న మిత్రులు విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ మేనేజర్‌ శీ/ పిరాజేశ్వరరావు గారికి !

ఒక్క తాం.

శ ఈ ఆరు నాటకాల్లో “కాలకూటంి, 'బుత్త్విక్‌”, “కించిత్‌ భోగం” “హిరణ్యగర్భ ' శ్రీ/ మిశ్రోగారు నన్ను ప్రక్కన కూచో పెట్టుకొని వ్రాయించారు. వాటిలో మూడు నాటకాలు అతనే ప్రదర్శించారు. నేనో నాటక రచయితను

... అనిపీంచుకున్నానంటే అది శ్రీ, మిశ్రోగారి చలవే. అందుకు అతనికి జీవితాంతం బుణపడి ఉంటాను,

ఉ* మొట్టమొదట నాలో సాహితీస్పృహ రగిలించిన శ్రీ, కాళలీవట్నం రామారావు మాష్టారుకి

*ఓ ఈ పుస్తకానికి పీఠిక వ్రాసిన ప్రముఖ నాటక రచయిత, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ రంగస్త్రల కళల _ శాఖాధిపతి శ్రీ, పి.వి. రమణగారికి

• నాటక రచనపై నాకెంతో అనగాహన కలిగిస్తూ నా (శ్రేయస్సును కోరే ప్రముఖ సినీ రంగస్ట్రల నటులు శ్రీ, జెవి. రమణమూర్తి గారికి, వ్రభ్యాత సినీనటులు శ్రీ మల్లిఖార్జునరావు గారికి.

• తమ్ముడూ అని నోరారా పిల్చి నాటక రచనా వ్యాసంగంలో నన్ను ప్రోత్సహించే అన్నయ్య _ శ్రీ, నూతన్‌ ప్రసాద్‌ గారికి

• మంచి నాటకాలు వ్రాయమని నిత్యం నన్ను ప్రోత్సహించే మిత్రులు ప్రఖ్యాత రంగస్థల నటులు, "దర్శకులు (శ/ శివరామింెడ్డి గారికి (శ, గండవరవు సుబ్బరామిరెడ్డి గారికి (శ్రీ, శివరామక్తృష్టయ్యం గారికి, తలావర్జుల సుందరం గారికి వ్రపిద్ధ సినీ రచయిత శ్రీ, దివాకర్‌ బాబు గారికి

• ప్రఖ్యాత కథకులు నా ఆత్మీయ మిట్రులు శీ, శాంతి నారాయణ గారిక్సి శీ సింగమనేని గారికి, శ్సీ, రాచపాళెం చంద్రశారే రెడ్డ గౌరికి శ్రీ, కెవి.నరేందర్‌ గారికి

• కాలకూటం, బ్యుత్త్విక్‌, కించిత్‌ భోగం నాటకాల్లోని పొత్రలకు ప్రాణప్రతిష్ట చేసిన శీ/ పిఆర్‌.జ.. వంతులు గారికి, శ్ర కెపివి. ప్రసాదరావు గౌరిక్కి బత్హీ యమ్‌.టి, నాగేశ్వరరావు. గారికి శ్రీ బాబూరావు గారికి శీ నారాయణరావు గారికి, తీ బుగత సత్యనారాయణ గారికీ త్స శశాంక గౌరిక్తి శ్రీ, మురళీధర్‌. గారికి తీ లౌ. గారికి మరియు బహురూప నటు సమాఖ్య ఇతర సభ్యులకు

• నన్ను రెండుసార్లు నంది విజేతను చేసిన సంస్థ త్స, విజేత ఆర్ట్స్‌ కర్నూలు వారు. ఆ సంస్త దర్శకులు శ్రీ, సంజన్న గారిక్కి నటులు (శ్ర, భవానీ ప్రసాద్‌. గారికి

• ఎన్నో వ్యయప్రయాసలకోర్చి హిరణ్యగర్భ నాటకాన్ని ప్రదర్శించారు సెక్రటే రియట్‌ కల్చరల్‌ అసోషియేషన్‌ వారు, ఆ సంస్థ దర్శకులు శ్రీ, శిఖరం సాంబశివరావు గారికి మరియు. మిగిలిన సభ్యులకు

స్‌

• కుర్చీ నాటకాన్ని మొట్టమొదట రంగస్తలం పైకి తెచ్చిన మిత్రులు శ్రీ, కె.కె భాషా (అనంతపురం) గారికి మరియు వారి సంస్త సభ్యులకు

• కుర్చీ నాటకాన్ని కర్నూలు విజేత వారితోపాటు ఆర్ట్స్‌కో, విజయవాడ వారు అనేక చోట్ల ప్రదర్శించారు. ఆ సంస్త సభ్యులు శ, కె. వ్రభాకరరావుగారికి, శ్రీ, వి.వి. స్వామి గారికి, శ్రీ డియన్‌. మళ్లేశ్వరరావుగారికి, శ్రీ, యమ్‌. సీతారామారావు గారికి మరియు ఇతర సభ్యులకు

• “మబ్బుల్లో బొమ్మ” నాటికను నంది పోటీల్లో విజేత ఆర్ట్స్‌ కర్నూలు వారు ప్రదర్శించగా మరెన్నో చోట్ల శ్రీ, సృజన ఆర్ట్స్‌ (శ్రీకాకుళం వారు ప్రదర్శించారు. ఆ సంస్థ దర్శకులు శ్రీ యన్‌పీ. ప్రసాద్‌. గారికి నిర్వాహకులు శీ, రవితాయి గారికి మరియు ఆ సంస్థ ఇతర సభ్యులకు

• శ్రీ వత్తి ఓబులయ్యగారు లేకుండా పులిస్వారీ నాటక ప్రదర్శన సాధ్యనుయ్యేదికాదు. ఆయన ఆధ్వర్యంలో ఇప్పటివరకు శ, లలితకళా సమితి కర్నూలువారు సుమారు యాభై ప్రదర్శనలిచ్చారు. శ్రీ ఓబులయ్య గారికి ఆ సంస్థ అధ్యక్టులు ఈఈ ప్రతాప్‌ గౌడ్‌” గారికి ఉపాధ్యక్సర్రు. (శ్రీ దస్తగిరి గారికి మరియు. ఇతర సభ్యులకు. ఆ నాటకంలో. “రాయలసీమ - ఇది రాయలసీమ” అనే పాటకు ప్రాణంపోసిన గాయకుడు, మిత్రుడు శ్రీ, మద్దయ్య గారికి.

• ఈ అరు నాటకాల్లోని స్త్రీ, పొత్రల్ని పోషించిన నటీమణులు (శ్రీమతి ఆలపాటి లక్ష్మి, (శ్రీమతి. జగదీశ్వరి, ష్రమేతి కె. విజయలక్ష్మి, (శ్రీమతి. రాధిక, ఉ్రీమతి దుర్గ బశ్రీమతి ఇందిర, (శ్రీమతి భారతి... శ్రీమతి రాఘనకుమారి, ;స్ట్రమతి నిర్మల, శ్రీమతి ఇందిరాప్రియదర్శిని, కుమారి శివజ్యోతి, కుమౌరి శ్రీవల్లి గార్లకు

• రాజకీయ రంగంలో నాకెంతో మంది (శ్రేయోభిలాషులున్నారు. అలాగేనా ప్రై అధికార్డు నాతో కలిసి వనిచేసే నాతోటి అధికార్డు. సిబ్బంది - నన్నెంతో ప్రోత్సహిస్తుంటారు... వాళ్ళందరికీ కృతజ్ఞతలు.

• విజయభాస్కర్‌ ప వే

1 కాలకూటుం న. క్షే 2. బుత్త్ర్విక్‌ అలం 39 3. కించిత్‌ భోగం అం 75 తు కుర్చీ అంట 117 5. పుఠిస్వారీ ఉం 156 6. హిరణ్యగర్భ 4460 199

కాలకూలటుం

క్ష రాజారామదాస్‌

2, రాఘవ

తె. వెంకట్రావ్‌

4. ఛైర్మన్‌ కోదండరామయ్య ...... 5. డాక్టరు వెంకటేశ్వరరావు

6 లాయర్‌ శర్మ

7. దావూద్‌

8. సుబ్బారావు

9. పత్రికా విలేఖరి

10. రాఘవ సాతాను

11. మరియ

12. గన్‌ మెన్‌

కాలకూలుం (అది రాజురానుదాసు. గారి భవంతి. యిట్లా ఆఫీసూ గుమస్తా వెంకట్రావు తన పనిలో తలమునకలై ఉన్నాడు. లోవల్నించి కేకలు) రాఘవః ఆగు! నన్ను తప్పించుకోలేవు. చంవుతాను. ఆగక్కడ! తప్పించుకున్నావు. నిన్ను. చంవందే విడిచిపెట్టును. నేనెనర్నో తెలుసా? నీ ర్తక్తం కళ్ళ జూస్తాను. 'వెంకః ఏవింటి బాబూ” రాఘవః (చచ్చిన ఎలుకతో వచ్చి) చచ్చింది. దెబ్బతో చచ్చింది. ఇదే కాదు. దీని మొత్తం ఫామిలీని నాశనం చేస్తాను. వెంక్రటాన్‌! అర్హంటుగా నాకు ఎలకల మందు కావాలి తెప్పించు. (రాఘవ బయటకు వెళ్ళాడు) వెంకః మనింట్లో వుండాలి. చూస్తానులేండి. రాజా: (వవేశిస్తూ) వెంకట్రావ్‌ | అమ్మాయి వచ్చిందా? వెంకః రాలేదండి. రాజాః ఊరీ ఆ కాలనీ కోసం డౌానేషన్స్‌ యిచ్చిన వాళ్ళకు రశీదులు తయారు చేశావా? వెంక చేస్తున్నాను సార్‌! రాజా: ఎవ్వుడడిగినా చేస్తున్నానంటావ్‌. ఈ జన్మకి పూర్తి కాదేమిటి? 'వెంకవఐ అయిపోతాయి సార్‌! సుబ్బాః (వచ్చి) సార్‌! మీ కోసం ఛైర్మన్‌ గారొచ్చారు. రాజా: రన్మును! అ యిళ్ళ స్త్రలాలకు దరఖాస్తులు పెట్టుకున్నవాళ్ళ లిస్టు తయా రైందా? సుబ్బా: చేస్తున్నాను సార్‌! అది కాదు సార్‌! ఆ డొనేషన్స్‌ ఎవరెవరిచ్చారో లిస్టంతా నా దగ్గర లేదు సార్‌! యిళ్ళ స్టలాల కోసం వచ్చిన దరఖాస్తులు కొన్ని ఆవిడ దగ్గరున్నాయి. రాజాన ఛ.ఛు..... బొత్తిగా బాధ్యత లేదెవరికీను.. వారం రోజుల్లో శంకుస్థావన జరగాల్సి వుంది. ఇంతవరకూ ఒక్క వనీ పూర్తి కాలేదు. ఇంతకూ అమ్మాయి వుద్దేశ్యమేమిటి? ఉద్యోగానికి వస్తుందా” రాదా? సుబ్బా: నిన్న వనాళ్ళింటికెళ్ళాను సార్‌! ఎందుకో మనిషి చాలా దిగాలుగా వృంది సార్‌! ఈ రోజు వస్తానంది. .

రాజాః రండి వైర్మన్‌' గారు! కో॥[రా: నమస్కారం రాజాగారు! రాజాః నమస్కారం. ఏమిటింత హాఠాత్తుగా- కో1రాః మీకు వాఠాత్తుగానే ఉంటుందండీ. కానీ మీ దర్శనం కోసం వారం రోజులుగా (ప్రయత్నిస్తున్నాను. ఈ రోజుకి ఆ భాగ్యం కలిగింది. రాజా; లోపల కూర్చుందాం పదండి. (గుమస్తాతో) లిస్టు పూర్తి చేయండి.(లోపలి 'కెళ్ళారిద్దరు. ఫోను మోగింది వెంకః (ఫోనందుకుని) హల్లో! అయ్యా! వారి గుమస్తానండి ఆల..ఇంట్టో ఉన్నారండి. ఇప్పుడు. వీలు కాదండి. ఛైర్మన్‌ గారితో మాట్టాడుతున్నారండి. వీలైతే పిలుస్తాను కదండి! 'ెట్టయండి. (ఫోన్‌ పెస్టేశాడు. అప్పటికే మరియా వచ్చి కూచుని

• వుంటుంది) మరియా! హమ్మయ్య వచ్చానా తల్లీ! బతికించావు. కాలు విరిగి గాడిద కుంటుతుంటే. మీదెక్కి కూచుంటాను అందట -గుజ్జం. అలా వుంది నా పరిస్టితి. తీసుకోమ్మా యివి. పాస్‌బుక్‌. చెక్‌బుక్‌. గంటకోసారి నువ్వెందుకు రాలేదని అడిగితే నేనేం చెప్పగలను? ఏదో నువ్వులేని లోటు తెలియకుండా చేసుకుపోతుంటే అన్నిటికీ వంకలే. ఒకకే.. చిరాకు. యిదిగో కారు తాళాలు. ఆ కోపమంతా నా పవని బాగులేదని కాదు. నువు రాలేదని! రాఘవః వాల్గో మరియా! గుడ్‌ మార్నింగ్‌. రావేమో అనుకున్నాను. (కారు తాళాలు తీశాడు) వెంక బాబూ! అ కారు తాళాలు తీసుకెళ్తున్నారేమిటీ+) అయ్యగారు నా పీక పట్టుకుంటారు. రాఘవః అయిదు నిమిషాల్లో వచ్చేస్తాను. అదిసరేగాని అర్తెంటుగా ఓ రెండు వేలు గ. అటి కావాలి. నాన్నగార్ని అడిగ్‌ వుంచు, ఇప్పుడే వస్తా (బయటికెళ్లాడు). వెంక: ఈయనొపహడు నా నెత్తి మీదికి. ఈయన ఆయనకేదో చెప్పాలంటే నేనే చెప్పాలి. ఆయన ఈయన కేదో చెప్పాలంళే నేనే చెప్పాలి. ఈ తండ్రీకొడుకులు మౌట్టాడుకోకపోవటం కాదుగానీ ఈ వది రోజులు నా దుంప తెగింది, నువ్వెలా నెట్టుకొస్తున్నావో వీమో! ఏం మరియా, అలా వున్నావు? ఒంట్లో బాగా లేదా? (ఫోన్‌ మోగింది హలో! అయ్యా! రాజాగారిల్లేనండి. మళ్ళీ మీరేనా? వీలు కాదని చెప్పాను కదండీ! మాదేవుందండి వీలైతే అవుతుందంటాం. కాకపోతే కొదంటాం. అయితే. వుండండి. ఆ దేవుడ్నే పిలుస్తాను. మధ్యలో ఈ పూజరి నెత్తినెందుకు అక్షింతలు, (గుమస్తా లోపరలికెళల్లాడు. మరియా లేచింది. గునుస్తా, రాజు రామదాసు గారితో వచ్చేడు) వెంక: కుదరదని చెప్పినా వినస్లేదండీ! మరి: నమస్కారం సార్‌!

రాజా; వచ్చేనా? ఏవన్మూ! ఏమయిపోయేవు ఈ వదిరోజులు. ఎక్కడ వను లక్కడ వుండిపోయేయి. యిళ్ళ స్తలాలకోసం వేల కొద్దీ అప్లికేషన్స్‌ వచ్చాయి. ఇంతవరకు తేల్చలేదు. ఆ విరాళాలు (యిచ్చిన) వంపీిన వారికి రశీదులు పంపలేదు. సుమారు అయిదు నందలనుకుంటాను ఏవయ్యా! వెంక: అనుకుంటానండీ! రాజాః అదిగో అనుకుంటానండీ, చూస్తానండీ (రిసీవర్‌ తీసుకుని) వాల్గో! అవును నేనే మాట్టాడుతున్నాను. చెప్పండి. అవును. అయితే మీరనుకొన్నట్టు జరగటం సాధ్యంకాదు. దానికి కొన్ని ఫార్మాలిటీస్‌ వున్నాయి. మేం రావాలి. మీ అవసరం ఎంతవరకో చూడాలి. మేవెంత యివ్వగలమో నిర్ణయించుకోవాలి. మరివన్ని జరగాలంచే సైం వడుతుంది. ఆం ... చూడండి! మా వ్యవహారాల్ని రాజకీయాల్లో, ముడిపెట్టుకండి. అరె..నూ. సహాయం అందుతుందో. లేదో తేల్చుకోకుండానే మంత్రిగారితో డేట్‌ ఫిక్స్‌ చేసుకుంటు అది మూ తప్పుకాదు. సెంట్రల్‌ మినిష్టరయినా, స్టేట్‌ మినిస్తరైనా ఒక్క శునండి నాకు. చూడండి -. మేం మీ దగ్గరకి వచ్చేవరకు మళ్ళీ ఫోన్‌ చేయకండి. (ఫోన్‌ పెస్టేశాడు) (అవ్చటికే కోదండరామయ్య బయటకొచ్చి ఎదురుచూస్తున్నాడు.) కో॥[రా: రాజాగారూ! మరి నే వెళ్ళిరానా! రాజా: అయ్యా! క్షమించాలి. చూస్తున్నారు గదా. వచ్చిన వనేమిటో చేప్పేరుకాదు. కో[రాః ఏముంది మామూలే. ఎప్పట్టాగే ఈ సారి కూడా వైర్మన్‌ పదవికి పోటీ చేస్తున్నాను. ఈ. వేళ మంచి రోజు, దైవదర్శనం చేసుకుని ప్రచారం మీతో ప్రారంభించాలని మీ ఆశీస్సుల కోసం వచ్చాను. మరి నాకు _శెలవిప్పిస్తారా? రాజా; శుభం, వెళ్ళిరండి, సుబ్బారావు! అయ్యగార్ని.... (కోదండరామయ్య వెళ్ళేడు. వెంకట్రాన్‌ను. సైగజేశాడు. వెంకట్రావ్‌ మరియాని పిలిచేడు.) ఏమ్మా! ఏమిటి నీ సంగతి! నీకొచ్చిన కష్ట్రమేమిటి? అసలు నువ్విలా చెప్పాపెట్టకుండా ఇన్ని రోజులుండిపోతే ఎలాగా? మురిః నేను ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేస్తున్నాను సార్‌! రాజా; ఎందుచేత? , మరి; (మౌనం) , రాజా: జీతం తక్కువైందా? నిన్ను ఎవరైనా ఏమైనా అన్నారాః మరి; (ఏడుస్తుంది) రాజా; ఏడువుకాదు. నాకు సమాధానం కావాలి. అయినా ఉన్న వళంగా రాజీనామూ చేస్తే ఇక్కడ మా పరిసితేమిటి? యిక్కడ మా పనులేచువుతాయి”* కాస్త యివళలివాళ్ళ యిబ్బందులు కూడా గమనించాలి గదా! (రాజీనామా పత్రాన్ని రాజుగారు. చించేశారు.) రాఘవః (వస్తూనే జాగ్రత, నెమ్మది... అక్కడ ఉంచండి (అని అన్నాడు బయటికి చూస్తూ అతగాడి చేతిలో స్లేకార్డ్‌ వుంది. దానిమీద “ఎలక గుర్తుకే మీ ఓటు" అని రాసుంది)

వెంకః అన్నట్టు అడగడం మర్చిపోయాను. అబ్బాయి గారు ఓ రెండు వేలు అడిగి తీసుకోమన్నారండి. రాజా: ఎందుకు? వెంక: తెరీదండి! రాజా ఎక్కడ నేర్చుకున్నావయ్యా ఇలాంటి మాటలు. తెలీదండి తెఠీదండి. ఎప డు తెలుసుకుంటావు. నువ్వు? ఇదిగో. (క్కు ఇచ్చేడు) దేనికోసమో తెలుసుకుని లెక్కరాయి.. కారు తాళాలేవీ? రాఘవః ఇదిగో వెంకట్రావ్‌, కారు తాళాలు. 'వెంకః యిదిగోనండి చెక్కు. రాఘవ: గుడ్‌! 'వెంకః ఖర్చు ఏ పద్దులో రాయమంటారు? రాఘవః సొంత ఖర్చు. వెంక: సార్‌........ అదటండి. _ రాజొః; సొంత ఖర్చులు తగ్గించుకోమని చెప్పు 'వెంకః బాబు అదటండి. రాఘవః ఇదేవీ అనవసరమైన ఖర్చుకాదని చెప్ప 'వెంకవ;: సార్‌... అదటండి. రాజా: షటప్‌ (వెళ్తూ). సుబ్బారావు! (రాఘవ రాజాగారు బయటికి నెళ్లే వహొడావుడి గమనించేడు) రాఘవ: నాన్న గారెక్కడికి వెళుతున్నారు? వెంక: బయటి కెళ్తున్నారు. రాఘవః ఎంతసేవట్లో వస్తారు? వెంకః త్వరలోనే వచ్చేస్తారు . బాబూ! అన్నట్టు. ఇదిగోండి బాబూ! మీరడిగిన ఎలకల మందు. (గుమస్తా, రాజొగారు, సుబ్బారావు అంతా బయటికెళ్ళేరు.) రాఘవః. (ఆఫీసులో మరియా ఒక్కర్తే వుండటాన్ని గమనించాక) మరియా! యిటుచూడు. నేను ఛైర్మన్‌గా పోటీ చేస్తున్నాను. నవ్వలేదేం నువ్వు. చాలా మంది నవ్వుతున్నారు. మరియా! నా మీద కోవమా? (భుజమ్మీద ముద్దుపెట్టుకున్నాడు) మరిః (చాచి లెంపకాయ కొట్టింది) నన్నే మనుకుంటున్నావు నువ్వు? బజారు మనిషి ననుకున్నావా? నా కన్నుగప్పి, మాయజేసి లౌంగదీసుకున్నావు. అంతమాత్రాన నీ సొంతమై. పోయేననుకున్నావా?. అయినా నిన్ననేం వని లేదులే. బుద్దిగా నా ఉద్యోగం నేను చూసుకోక మీ తండ్రీ కొడుకుల నుధ్య నేనెందుకు కలుగజేసుకోవాలి? మీరు సఖ్యంగా ఉంటే నాకేం, లేకపోతే నాకేం మీ యిద్దర్ని దగ్గర జేయడానికి నేనెందుకు తావత్రయ పడాలి? నాకీశాస్తి జరగాల్సిందే. రాఘవః నురియా!

మరియా: నన్ను ముట్టుకోవద్దు. మత్తు మందిచ్చి ఆడదాన్ని అనుభవించడం గొవ్చనుకోకు.

రాఘవః (ఓ వెర్రి నవ్వు నవ్వేడు. అంతలోనే డాక్టరు వెంకకుశ్వరావు దావూద్‌ వచ్చేరు. ' మరియా లోనికెళ్ళింది) ఇప్పుడా రావడం?

డాక్టరు: రాజాగారు బయటికెళ్ళి పోయేరా?

రాఘవః వస్తారు కూచోండి! శర్మగారు కూడా వస్తే బావుండేదండి! కాస్త ముందుగా ప్రీపేర్‌ అయ్యేవాళ్ళం.

డాక్టరు: ఏవయ్య్యా! మా ప్రాణాలు తియ్యడానిక్కాకపోతే నామినేషన్‌ వేసే ముందు “ఇదిగో నాన్నా! ఇదీ సంగతి! నేను కంభెస్ట్ర్‌ చేస్తున్నాను” అని చెబితే నీ సొమ్మేం పోతుంది. ఎంతైనా తండ్రిగదా!

రాఘవః మూ ఫాదర్లో మాట్టాడ్డనుంకే పోట్టాడ్డమేనండీ బాబూ!

దావూద్‌: వీడేం తక్కున తినలేదు లెండి. చిన్నప్పట్నించీ అంతే. పిక్నిక్‌ అని ఓ సారి డబ్బులడిగితే యివ్వలేదని స్కూల్లో టీసీ. పుచ్చేసుకున్నాడు.

డాక్టరు: ఎందుకు?

దావూద్‌: కాషన్‌ ఫీజు కోసం. టీ,,సీ. వుచ్చుకుంటే కాషన్‌ డిపాజిట్‌ తిరిగిచ్చేస్తారు గదండీ! టిసి పుచ్చుకుని ఆ డబ్బుతో పిక్‌నిక్‌ వచ్చేడు.

డాక్టర్‌: వార్నీ!!! ళు ఇ

దావూద్‌: చదువుకున్న రోజుల్లో చాలా చమక్కులు చేసేడు లేండి,

రాఘవః యస్‌ 1౪29 ౧౪౫౧౬ 1 2౯౫ 20/25 ౧816

దావూద్‌: ఒరేయ్‌ వరీక్షల సంగతి చెప్పరా?

డాక్టర్‌: ఏ వీమిటది.

రాఘవః ఏం లేదండీ! పరీక్షల్లో కాపీ కొడుతుంటే వాచరు వట్టుకున్నాడు. పేవరు లాక్కున్నాడు. పైగా 'పొడ్మాస్తర్తో చెప్పి డిబార్‌ చేయించాడు. నేనూరుకుంటానా! చారికొస్కి,. యింత రాయుచ్చుకుని ఫట్‌. బుర్ర బొక్కెస్టేశాను. ఇంతకీ ఆ మ్మాష్ట్రున్నాడా? పోయేడ్రా?

దావూద్‌: ఏమో... కనబడటం లేదు,

రాఘవః ఏమైనా అదే నా జీవితంలో పెద్దమలుపవు. ఆ దెబ్బతో యింట్లోంచి పారిపోయేను. ప్రాణానికి రెక్కలొచ్చినట్టుయింది. హోయిగా దేశాలంబడి తిరిగాను. వదేళ్ళ తర్వాత అమ్మ పోయిందని తెలిసి యింటి కొచ్చేను. చస్తూ ఏమనుకున్నానో తెలునా? అమ్మమీద బెంగకొద్దీ నాన్న మంచం పట్టుంటాడు. యిక నాకు ఎదురేవుండదనుకున్నాను. కానీ టుమ్టై బేడ్‌లక్‌.... ప్చ్‌

డాక్టర్‌: నీలాంటి కొడుకుండటం - నిజంగా ఎన్నిజన్మల అదృష్టమో. ఓ వని చెయ్యరాదూ? వీలు చూసుకుని ఓ అర్ధరాత్రి మీ నాన్న మంచి నిద్రలో

ఓ _ తండ్రివవుతొవు. నువ్వాసారి "సైకియూట్రిస్ట్‌ని కన్‌ సల్బ్‌ చేస్తే మంచిది. దావూద్‌: అయినా ఆయనతో నీకు పేచీ ఏమిట్రా. అవసరం ఎవరిది? నీదా? మీనాన్నదా? యివ్వాళ నువ్వు ఎలక్షన్లలో నిలబడ్డావూ అంయేనీ అర్హతేమిటి నీలో ఏం చూసుకొని టికెట్టిస్పేరూ? రాజా రామదాసుగారి అబ్బాయివిగాబహ్టేనా? రాఘవః: ఆయన చేసిన తప్పులు మీ 'కెవ్వరికీ కనిపించవు. డాక్టర్‌; పోనీ ఎవరికేం అన్నాయం చేసారో వెప్పు, ఆ మహానుభావుడు వదిమందికి చేతనైన సహాయం చేస్తున్నాడు. ఎందరో అనాధల్ని ఆదుకుని అ మాత్రం పుణ్యం రాఘవః మరి మీరెందుకు పుణ్యం మూటగట్టుకోనటం లేదో? మీరెందుకు డబ్బు కూడబెడుతున్నారు? పిల్లల కోసమేనా? మా నాన్నగారు నా కోసం ఏం చేశారోచెప్పండి. . ఏనుయినా అంటా నేను ఇంట్ఫోంచి పారిపోయే నంటారు. మాకు స్టిరత్వం లేదంటారు. డాక్టరు గారు! మీ అమ్మాయి ఆ కోదండరామయ్య కొడుకుతో లేచి. పోయింది. రెండునెల్ల తర్వాత తిరిగొచ్చింది. పీలను చం పేసుకున్నారా? చేరదీసి (ప్రేమగా చూసుకోవట్లదూ? తాతలిచ్చిన ఆస్థి తగలేస్పి నాకు చిప్ప చెతికిచ్చి మీరు పుణ్యం మూటకట్టుకుంటారావ నేను చూస్తూ ఊరు కోవాలా? డాక్టర్‌: ఓయ్‌ వెర్రి బాగులోడా! నువ్వు కాస్త తెలివితేటలతో వ్యవహరిస్తే ఆ వుణ్యాన్ని ఎంచక్కా. కేష్‌ చేసుకోవచ్చు. యివ్వాళ మీ నాన్నగారు వీధిలోకార్చి . అందరి ఎదురుగా నీ భుజం తడితే ఓట్టు తంవర తంపరగా వొచ్చి పడుతాయి. (ర్థాజాగ్గారొచ్చేరు వెనక గుమస్తా ఉన్నాడు. రాఘవ తన గదిలోకి వెళ్ళి పోయాడు) దావూద్‌: గుడ్‌ మాణింగ్‌ అంకుల్‌ డాక్టర్‌: నమస్కారమండి. రాజా; కూచోండి! మరియాతో చెప్పి రివ్లయి డ్రాఫ్ట్‌ చేయమని చెప్పండి. దావూద్‌: అంకుల్‌ మీతో ఓ ముఖ్యమైన విషయం మాటాడాలి. రాజా; చెప్పండి! _ డౌక్టర్‌; నేను డాక్టరు రాజారావుగారి తమ్ముడ్నండి. నాపేరు వేంకకేశ్వరరావు. దావూద్‌: ఈయనా డాక్టరే . రాజా; ఏమిటిలా వచ్చేరు. దావూద్‌; చెప్పండి. డాక్టర్‌; ఊళ్ళో మునిసిపల్‌ ఎన్నికలు జరగబోతున్నాయి. మీకు తెలిసే ఉంటుంది. మీ అబ్బాయి రాఘవను మేమంతా నిలబెట్టాం (అదీ మీకు తెలుసనుకుంటాను) నిజొనికందులో నూ ప్రోద్చలమే ఎక్కువ. మీవాడి కిష్టమేలేదు. రాజొః ఊం అంతేనా....?

డాక్టర్‌ : అంతేనండి

రాజాః సరే (రాజుగారు వెళుతుంటారు

డాక్టర్‌: అదేమిటి సార్‌! మాటామంతీ లేకుండా వెళ్ళిపోతున్నారు.

రాజాః నన్నేం చేయమంటారో చెప్పండి. పోటీ చేసేముందే గనక నన్నడిగి వుంకు వద్దనేవాడ్ని. నేను వద్దంటానని వాడికి తెలుసు కాబట్టి నాటో చెప్పలేదు. ఇప్పుడు చెన్నటం వల్ల వ్రయోజనం ఏమిటి?

డాక్టర్‌ ః మీరంత కటువుగా మాట్టాడితే 1 2706 ౧౦౧౧౧౯౬ 60 32%

రాజా; పైగా ఇదో నింద. డాక్షరుగారూ! నేను చాలా సున్నితంగా మాట్టాడుతున్నాను. నా స్థాన మెక్కడో. తెల్సుకుని మొట్టాడుతున్నాను. ఎదుటివారి ఆలోచనల్ని మన్నించి మాట్టాడుతున్నాను. నేను కటువుగా మాట్టాడితే మిమ్మల్ని నిలేసి అడగాలి. ఈ రొంపిలోకి వాడ్నెందుకు దింపేరూ అని! పసివెధవ! వాడికి బుద్ది లేకపోతే మీకు బుద్దిలేదా అని అడగాలి. కాన్నీ అడగను ఎందుకంటే వాడు నాకిచ్చే గౌరవమేమిటో నాకు తెలుసు. మీరెందుకు వాడ్ని ్రోత్సహిస్తున్నారో అది నాకు తెలుసు.

చావూద్‌; అంకుల్‌

రాజా; దొవూద్‌. నువ్వు కుర్రాడివి నీకేం తెలియదు. వైర్మన్‌ కావటానికి వాడికున్న అర్హతేమిటి? ఈ లెక్కన నీ కేరక్టర్‌ నికూడా డౌటు చేయాల్సి వస్తోంది.

(దావూద్‌ తెల్లబోయి. కుర్చీకి అంటుకు పోయేడు. డాక్టరు విసురుగా బయటకి

వెళ్ళబోయేడు అంత లాయర్‌ శర్మ వచ్చి అడ్డుకున్నాడు.

లాయర్‌: ఆగవోయ్‌! ఎక్కడికి? అక్కడ అన్ని పోతు కబుర్ధాడేనూ?. అవ పాడే "పేంటు లూజైపోయిందా? వీంమనిషివయ్య్యా...! మన దృష్టి గమ్యం మీదుండాలరి.

డాక్టర్‌: ; ఆయనేవన్నారో మీకు తేలీదు.

లాయర్‌: ఆయన ఎన్ని అనుకుంటే మనకేటి* మనకి తెగిపోయిందేటి? నమస్కారం రాజాగారు.

రాజాః ఊ.... చెప్పండి!

లాయర్‌; నేనేం చెప్పును? నిజౌొనికి చెప్పవలసిన పనిలేదు, నిజాన్ని చెప్పవలసిన వనిలేదు. ఎందుకంటే వ్రజలపట్లు నిజమైన (ప్రేమున్న మనుషులు మీరు. సూటిగా అడుగుతున్నాను. చెప్పండి. ఆ కోరాగాడి కొమ్ములు దించడానికి ఏం చేయూలి మేం? ఏం చెయ్యాలండీ మేము.

రాజా: అంకే అతని కొమ్ములు దించడానికి మా వాడి కోరలు కావాల్సొచ్చేయా మీకు, అయినా అతనంపే మీకెందుకండి అంత ద్వేషం. మీ స్థలంలో పార్కు కట్టిస్తున్నాడనా?

లాయర్‌: లేదండి వేలమంది తలదాచుకుంటున్న గుడిసెర్ని పీకించేసి ఓ పదిమంది ఆడుకోవడానికి బ్రహ్మండమైన స్టేడియం. కట్టించాడు చూడండి అందుకు! ఏంటి

మీరు. విరాళాల కోసం వీధుల్లో ముస్టైత్తుతున్నారు మీరు. వైర్మన్‌గా మరి తనేం. చేశాడండీ.

డాక్టర్‌: తన పదిహేనేళ్ళ హయాంలో ఈ మునిసిపాలిటీలో అ కోరా ఏం ఉద్దరించేడో.. .అదడగండి

లాయర్‌; ఆయన్ని అడిగేదేటండీ. మనకి తెలీదా. అదిగో ఆ మెయిన్‌ రోడ్డు. దాన్ని ఆనుకుని ఓ నాలుగు లైట్టు- పోతే, స్టేడియం. ఇంకేముంది డెనలప్‌ మెంటు అంతె!

డాక్టర్‌ 2 ఏదీ గతకులు లేని ఒక్క రోడ్డు చూపించ మనండి..

లాయర్‌: గతకులంటారేటి? కొన్ని వీధుల్లో రోడ్డే లేవు.

డాక్టర్‌: ఊళ్ళో తాగటానికి నీళ్ళు లేక జనం కటకటలాడిపోతున్నారే! ఎన్ని బావులు తవ్వించి ఎన్ని పైపులు వేయించాడు. అహ ఎన్ని బోర్లు కొట్టించేడు. ఈ మాట అడిగిన వాళ్ళు చెడ్డవాళ్ళా?

లాయర్‌: ఇన్ని మాట లెందుకండి. వదిహేనేళ్ళ క్రితం అతనికున్న దేవింటి? నాకు తెల్సి ఒక పెంకుటిల్లు, రెండెకరాల భూమి. కానీ ఇవాళ రెండుకార్డు, నాలుగు లౌరీలు ఒక సబ్బుల ఫ్యాక్టరీ రెండు సినిమా హాళ్ళు, బిర్లింగులవైతే లెక్కకు. దొరకవు. ఎక్కడ్నించొచ్చేయండీ యివన్నీను? ఆతడెన్ని అక్రమాల్లేసి ఎంత సంపాయించేడో మనకెందుకు వదిలేయండి. ఈవేళనేను మీవాడ్ని విత్‌ డ్రా చేయించేస్తాను. మీరు పోటీ చేయండి. నామినేషను వేయడానికి ఇంకా "బైముంది. మీరు మాటాడరు సార్‌! నాకు తెల్పు. మీకు రాజకీయాలంళశు అసహ్యం అయ్యా! రాజాగారూ! దేన్నయినా అసహ్యించుకోనటం తేలిక. సంస్కరించటం కస్టం. ఆ కష్టాన్ని మేంభరిస్తాం. మీరు. చేయూత ఇవ్వండి చాలు, రాజా: ఒక దొంగని కొట్టడానికి మరో గజదొంగని నియమిస్తున్నారు. వాడు జారీ, దయలేని రాక్షసుడు. రాఘవః అంటే ఇష్టుడు రాజకీయ రంగంలో ఉన్నవాళ్ళంతా సదాచారులా? చాలా మంది సారా కాంట్రాక్టర్లు, ముండలకం పెనీ మేనేజర్లు, నాలుగైదు రేవులు చేసిన వాళ్ళు, అయిదారు. మర్తర్హు చేసిన వాళ్ళూను.

రాజాః కాబట్టి నువ్వుకూడా అర్హుడివేనంటావు.

రాఘవః నాకు అర్హతలేదని వెప్పడానికి మీరెనరండి. మీరెవరు కలగజేసుకోకండి. చూడండి! తప బెస్త చాచి. లెంపకాయ కాట్టవాడు తండ్రి. అన్నం పెట్టులేక విషం 'పెస్టేవాడు తండ్రి. కానీ పదిమంది మధ్య కొడుకు తప్పులు వెతికేవాడు మాత్రం తండ్రికాడు- ఆగర్భశత్రువు. మీ ఎంగిలి మెళుకుల కోసం వడిగావులు గాచే మీ అలగాజనానికి చెప్పండి- మీ నీతులు. నాక్కాదు. కమాన్‌! నావాటా నిమిషాల మీద సెటిల్‌ చెయ్యండి. లేకపోతే రోడ్డున నిలబెట్టేస్తాను.. ఇంత కష్టవడి సంపాదించుకున్న వరువంతా గంగలో కలిసిపోతుంది.

దావూద్‌: ఛప్‌ నోరుమూస్తావా లేదా?

రాఘవ: నువ్వు జోక్యం చేసుకోకు దావూద్‌. నా సంగతి నీకు తెల్సు. చేతికి " డబ్బు రాకపోతే కొంపకి నిప్పంటించేస్తాను. రాజు; మరియా! అయిరన్‌. సేఫ్‌లో బ్రీఫ్‌కేస్‌ ఉంది; తీసుకురా! (తాళాలు విసిరేడు. మరియా తాళాలు తీసుకెళ్ళింది) దావూద్‌: ఏరా!. పై వాళ్ళం మేం ఉన్నామనైనా జ్ఞానం లేదా నీకు? రాజా: వాడు క్రమశిక్షణ లేని కుక్క. రాఘవః మాటలు మర్యాదగా రానివ్వండి. (మరియా బ్రీఫ్‌ కేస్‌ తెచ్చింది రాజాః షృటప్‌! లాయర్‌గారూ! యిది నా భార్య చనిపోయేముందు రాసిన వీలునామా! చదవండి! వెధన దేశాలు వట్టిపోతే కన్నతల్లి కన్నీళ్ళు పొలైవాడికోసం కళ్ళల్లో. వత్తులు. పెట్టుకుని ఎదురుచూసి చూసి విసిగి వేసారిపోయి. యిక రాడూ అని నిశ్చయించుకుని రాసిన వీలునామా! చదివి వినిపించండి! (లాయర్‌ చదువుతున్నాడు). రాఘనః వీలునామూ! అమ్మ వీలునామా! అమ్మ సృపహాలో ఉండే రాసీందా? నిన్నే అదుగుతున్నాను. అమ్మ సృహలో ఉండే రాసిందా?. హేయ కుక్కని చంపాలంకే దానికీ పిచ్చీ అని పేరు పెట్టాలి. నువ్వు నన్ను పిచ్చికుక్కని చేశావు. కిరైక్కించేవు.. ఆనాడు నేను యింట్లోంచి పారిపోయింది. నీ పోరు పడలేకకాదూ? చూడండి! మాటపడిపోయింది ముసలాడికి! (రాజుగారు లోపలికి వెళ్ళిపోగా దావూద్‌ వీదిలోకి వెళుతున్నాడు) దావూద్‌ నువ్వెక్కడికి? నువ్వుండు! ఈ వేళ మీ అందరి సమక్షంలో ఈ పెద్దమనిషి అసలు రంగు బయట పడాలి. దావూద్‌: బాబూ! నీకూ నీ స్నేవానికి ఒక నమస్కారం! నన్ను వెళ్ళనీ! రాఘవః అంటే నన్ను సగంలో వదిరి జారుకుంటావా? మిమ్మల్ని నమ్ముకుని దిగేనా యిందులో. ద్రోవాం చేసినవాడు తండ్రియితే .మటుకు ఎందుకు ఊరుకోవాలి నేను. వీం లాయరు గారు! ఇంకా ఏం చదువుతున్నారండీ లాయర్‌: యిక్కడ నా పేంటు లూడై పోయింది. ఉత్తకంఠ శోష. నువ్వు కోర్టు కెళ్ళినా చిల్లిగవ్వరాదు. రాఘవః అంటి లాయర్‌: అస్థిమొత్తం మీ అమ్మగారు ట్రస్టు 'పేర్షరా సేరు. ఒకవేళ ఏకారణం చేతనైనా నువు తిరగొచ్చి స్టిరంగా ఉం... రాఘవ: ఉంకటే- లాయర్‌; ఉంటి -నీకేం ఒరగదు. నిన్ను కట్టుకున్న దానికి ఆవిడ ఏడు వారాలనగలు, నీకో వంశోద్దారకుడు పుడితే వాడికి ట్రస్టు మీద అధికారం చెందుతాయట. ఇది రాసిన వాడెవడండీ బాబూ! నా కంటే పెంట నాకొడుకు. లాగున్నాడు ఏడవారాల నగలంకే ఓ కేజీ ఉంటాయా? డాక్టర్‌: ఏమో!

రాఘవః మీరు సరిగ్గా చదివేరా లాయర్‌ గారూ! అయితే ఈ ఆస్ట్రిలో నాకేమీంరాదా? రాదు... నాకు తెలుసు. వస్తే ఆ పత్రాలు అంత ఛైర్యంగా నా మొవోన పడెయ్యరు. చూశావా దావూద్‌ | నన్ను కన్నవాళ్ళు ఎంత గొవ్పవాళ్ళో! చూశావా! వాళ్ళకి నా మీద ఎంత (ప్రేమో! నేను దేశాల మీదకి పోతే అక్కడే చస్తాననుకున్నారు. తిరిగొస్తానను కోలేదు. ఆ తిరిగి రానివాడికి పెళ్ళాం! ఆ పెళ్ళానికి ఏడువారాల నగలు! నాకు వుట్టబోయే సోమలింగం గాడికి ఆస్తి మీద వాక్కు! మైపుట్‌. చూడండీ అన్యాయం! లక్షల్ర మీదున్న ఆస్తి మాది. ముష్టివాళ్ళు ముక్కు మొహం తెలీని వాళ్ళూ అనుభవించవచ్చు. కానీ నాకు మాత్రం ఆ యోగ్యత లేదు. చూడండీ! మహారాజ్నశ్స, రాజు రామదాసుగారు దీన జనోధ్దారకుడు! కానీ కొడుకు పాఠిట కర్కోటకుడు! ఆ కో! రా! ఈయనకన్నా ఏ విధంగా తక్కువ చెప్పండి? ఆయన ఊళ్ళోవాళ్ళ పొట్టులుకొట్టై కనీసం యింట్లో న వాళ్ళని సుఖపెడుతున్నాడు. ఈయన ఊళ్ళో వాళ్ళ మెప కోసం యింట్లోవాళ్ళ పొట్టలు కొడుతున్నాడు. యిదీ నా బతుకు! ఇదండీ ఈ యింట్లో నాకున్న విలువ! నేను విరమించు కుంటున్నాను. యింకెందుకండీ! జేబులో రూపాయి. లేదు. ఇంట్లో వలుకుబడి లేదు, వీదీలో రేపట్నించి మీరే చెవుతారుఆ రాఘవగాడు ఓటి . కుండ ఈడ్చీతంతే పైసాలే' దని దేనికోసం బతకాలి. ఏం చూసుకుని బతకాలి. ఈ _ బళుక్కన్నా చావేమేలు. యస్‌! చావేమేలు, (టీపాయ్‌ మీదున్న ఎలకల మందు సీసా అందుకున్నాడు. దావూద్‌ అడ్డుకున్నాడు) దావూద్‌; రాఘవా! రాఘము నీకు తెలీదు దావూద్‌. విడిచి పెట్టు. దావూద్‌: అం! డాక్టర్‌: రాజాగారు! రాజుగారు! రాఘవ నా మాట విను (దావూద్‌ సీసా లాక్కున్నాడు) లాయర్‌: డామిట్‌! బోడి ఆస్ట్రికోసం ప్రాణం తీసుకుంటావా? తీసుకుంటే ఎవరికి నస్ట్రం? డాక్టర్‌ గొప్పపనేనయ్యా! చళ్చేం సాధిస్తాన్‌? వెళ్ళి మీ అన్ముగార్ని అడుగుతావా? ఏమ్మా! ఆస్టిరాయలేదని! (రాజాగారు, మరియా, గుమాస్తా, సుబ్బారావు అంతా వచ్చేరు.) రాజా; బతకటం చేతకాని వాడు ఛస్తానని బెదిరిస్తాడు. చేతకాని వాడికి బతకటమేకాదు చావడం కూడా కష్టమనే. వాడేమీ అయిపోడు వదిలేయండి. దావూద్‌; అంకుల్‌! రాజాః కోపమొస్తే ఛస్తానని బెదిరించడం నాడికి మూమూలే. నాకది అలవాకే (రాజాగారు వెళ్ళిపోయారు. అంతా ఎనరి దార్ని వారు వెళ్ళిపోయారు.) రాఘవః; ఒరేయ్‌ వదల్రా!నేను చేతకాని వాడో, చేతనైన వాడ్నో చూపిస్తాను (వెన్ను, పేడ్‌ తీసుకున్నాడు) లాయర్‌ గారూ! డాక్టరు గారూ! మీరో

ఉవకారం చెయ్యాలి! నొ చావుకి కారణం నూ తండ్రిగా రే! ఈ కాగితం ముక్క చాలనుకుంటాను. వారి మిగతా జీవితం దుర్భరం చేయటానికి తీసుకోండి. మీరేం చేస్తారో మీ యిష్టం! ఆయన మాత్రం సుఖంగా ఉండటానికి వీళ్లేదు. నన్నెంత ఏడిపించేడో అంతకు పదింతలు ఏడవాలి! కుళ్ళికుళ్ళి చావాలి!

దావూద్‌: రాఘనా! ఆవేశవడకు. నా మాట విను. నీక్కావాల్సింది ఎలక్షను కోసం డబ్బేకదా! నేనిస్తాను. నీ కెంత ఖర్చయితే అంతా నేనిస్తాను. ప్రామిస్‌!

లాయర్‌: అదిగోనయ్యా ' కొండంత అండ. మీకేమిటి లోటు?) అదలా వుంచు. ఇక్కడో చిన్న పాయింటుంది. అలోచించు! మీ నాన్నచ్చిన వరమొకంటుంది. మీ .- నాన్నకాదూ మీ అమ్ము _ ఏమిటా వరం? నీకు గనక 'పెళ్ళయిపోతే ఏడువారాల నగలొస్తాయి. అంతేనా! అందమైన భార్యొస్తుంది. దాని వెనక కట్న మొస్తుంది. అన్నింటికీ మించి డబ్బున్న నూమొస్తాడు. డబ్బున్న చూవేవుంపే నాన్నెందుకోయ్‌? మన ఫేంట్‌ లూజ్‌ చెయ్యడానికి కాకపోతేనూ! సో- యిన్ని లాభాలున్నాయి కాబట్టి మంచి పిల్లని చూసి 'పెళ్ళిచేసుకో! ఆ దెబ్బతో మీ బాబు పేంటు దాని మటుకదే లూజైపోతుంది.

(ఫోన్‌ మోగటం గుమాస్తా వెంకట్రావు అందుకోవటం జరిగింది)

డాక్షర్‌: ఫి శూన్యనూసంలో “పెళ్ళేమిటండీ?

వెంక: (ఫోన్లో) హ! ఎక్కడం ఎవ్వడు ఏ హాస్పిటల్లో? అయ్యగారూ! రాజాగారూ!

లాయర్‌; ఏమిటి” ఏవయింది? | గుమూః మూ అన్నను పొడిచేశారండి. ఆ బడేమియా నూ అన్నను పొడిచేశాడు! అయ్యగారు! రాజాగారు!

దావూద్‌: బడేమియానా?

డాక్టర్‌ ; బడేమియా ఎవరు?” కో! రా॥ వెంట తిరుగుతుంటాడు! వాడేనా? దావూద్‌: అల! వాడే కోరా కుడిభుజం! మా పేటలో ఉంటున్నాడు. లాయర్‌: ఇంతకీ గుమాస్తా అన్న ఎవరు?

డాక్టర్‌: మీకూ. తెలుసునండీ వాడు. మూడు లాంతర్ల జంక్షన్లో కోరాను చెప్పు తిసుక్కొట్టడు. వాడు.

ప్‌

లాయర్‌; ఓ పో హో... భలేభలే! భలే భలే వుందయ్యా కనక్షను. ఆగాగాగాగు! అంకే మన పార్టీవాడ్ని ఎగస్పాక్టీ నాడు పొడిపించేడు - పొడిపీంచడ మేమిటి పొడిచేడు. అదిగాని మనం సరిగ్గా వాడుకుంళు. దెబ్బకు కోరాగాడి. పేంటు లూజైపోతుంది.

(రాజాగార్కు. వెనకే గమస్తా పరుగెత్తు కొచ్చేరు.)

రాజాః (ఫోన్‌ చేసేరు) పోల్లో! డాక్టర్‌ దివాకరున్నారా? . అ. దివాకర్‌! మా నుమస్తా వెంకట్రావ్‌ తెలుసుకదా! వాళ్ళ అన్నని ఎవరో పొడిచేశారట.

వెంకః బడేమియాగాడు.

నాయనా, అలాగే ఇప్పుడే పంపిస్తున్నాను. (ఫోన్‌ పేట్టసి) ఏం ఫర్వాలేదు ధైర్యంగా. ఉండు వెంకట్రాన్‌. సుబ్బారావూ! సుబ్బారావు! వెంకట్రావ్‌. తో నువ్వూ వెళ్ళు. (వెంకట్రావ్‌, సుబ్బారావు బయటికి, రాజాగారు తన గదిలోకి వెళ్ళేరు.)

లాయర్‌: ఎక్కడ జరిగిందండీ ఇదంతాను?

రాజా; మూడులాంతర్ల జంక్షన్‌ దగ్గర.

లాయర్‌: ఎక్కడ చెప్పతీసి కొట్టబోయేడో అక్కడే పొడిపించేడు.

లాయర్‌: ఒయ్‌ రాఘవ! నువ్వేంటి ఈ పోటీలోవున్నట్టా? లేనట్టా? అదిగోనయ్య! మన కోసమే అన్నట్టుగా భగవంతుడు ఓ అవకాశం యిచ్చేడయ్యా! దాన్నేమయినా వాడుకోగలమేమో ఆలోచించు. .

“రాఘవః చెప్పండి ఏం చేయమంటారో?

లాయర్‌: మీరేమి చెయ్యనక్కర్లేదు గాని మిలార్డ్‌కూర్చోండి. దావూద్‌! నువ్వు మీ "పీటకెళ్ళి మీ వాళ్ళు ఎలా _రియాక్టవుతున్నారో చూడు వెళ్ళు! డాక్షరుగారూ! మీరు తిన్నగా వోస్పిటల్‌ కి వెళ్ళి ఆ గుమాస్తా అన్న బతికున్నాడో, చచ్చేడో, వాజ్ఞాలం యిచ్చేడో, యివ్వలేదో, ఇవ్వకపోతే విమిన్వాలో మీరు కొంచెం మేనేజ్‌ చెయ్యండి.

డాక్టర్‌: వి ఎలాగండి?

లర్‌ 2 మీ కసాయి డాక్టర్లుంటారు గదండీ వాళ్ళ సాయం తీసుకొండి కమాన్‌! క్విక్‌!

“(ఓపక్క దావూద్‌, మరో పక్క డాక్టరు పరుగెత్తారు.)

ఓయ్‌ రాఘవ! ఈ లోగా నేను పోలీసు స్టేషన్‌ కెళ్ళి ఆ బడేమియాగాడ్ని అరెస్టు చేశారో లేదా కనుక్కుంటాను. అరెస్టు అయితే మాత్రం వాడికి బెయిలివ్వడానికి ఏర్పాటు చేస్తాను నువ్వు ష్యూరిటీ యివ్వాల్సి ఉంటుంది.

రాఘవః అదేమిటండీ! వాడెవడో మనవాడ్ని పొడిస్తే వాడ్నెందుకు మనం విడిపించడం?

లాయర్‌; మరి రాజకీయమంటే అదేనోయ్‌! అక్కడ బడేమియాగాడ్ని విడిపించి ఆ పేట వాళ్ళ. సానుభూతి సంపాదించాలి! ఒకవేళ అక్కడ ఆ ప్రయత్నం బెడిసి కొట్టిందనుకో. యిక్కడ గుమస్తా అన్నచేత కో॥ రా॥ తనను చంపించేడని. వాజ్ఞూలం యిప్పిస్తాం. ఒకవేళ చచ్చేడనుకో అదే మరణ నాజ్జ్ఞ్యాలం అవుతుంది, కాస్తహుషారుగా ఉండవయ్య! కాబోయే నైర్మన్‌! (లాయర్‌ వెళ్ళిపోయేడు) (రాఘవలోంచి సాతాను బయటకు వచ్చింది.)

రాఘవః అమ్మ ఎంతద్రోహం చేసింది?

సాతనుః తల్లి అని చెప్పుకుంటే సిగ్గు!

రాఘవః. చస్తానన్నా బెదరలేదు నాన్న!

సొతానుః అర్జంట్‌ గా పెళ్ళి చేసుకోవాలి.

రాఘవ: మరియానే పెళ్ళి చేసుకుంకునో.

సాతాను: పెళ్ళి చేసుకుని “నాన్నాయ్‌! ఇదిగో నీ కోడలు. దీనికీ నాకూ పెళ్ళికి ముందే శోభనం జరిగిపోయింది” అన్నావనుకో నున ప్రయోజకత్వం చూసి గుండె పగిరి చస్తాడు.

రాఘవ: అంతే!

(ఫోన్‌ మోగింది. మరియా వచ్చి ఫోన్‌లో మాట్టాడి లోపలికి వెళ్ళబోయింది.

సాతాను తవ కుంది.)

రాఘవః మరియా! నన్ను క్రమించవూ! నేను నీకు చాల అన్యాయం చేశాను. నీ కభ్యంతరం లేకపోతే నిన్ను పెళ్ళిచేసుకుంటాను.

మరియాః నగల కోసమా?

సాతాను: కనిపెస్టేసింది ముండ.

మరియా: మళ్లీ మోసపోవటానికి నేనిప్పుడు మత్తులో లేను. (లోవలి కెళ్లింది. లాయర్‌ బయట్నించా్నడు.) సాతాను తప్పుకుంది.

రాఘవః ఏమైంది శర్మగారు!

లాయర్‌: అట్బే లాభం లేదబ్బాయ్‌! పరిస్థితులేవీ అనుకూలంగా లేవు ఆ బడేమియాగాడు. జైలు కెళ్ళడం, విడిపించేయడం రెండూ. జరిగి పోయేయి. ఆ కోరాగాడు తక్కువ వాడటయ్యా! బడేమియాగాడి తరపు ఓట్లు పోతాయన్న భయం వాడికీ ఉంటుంది. చూద్దాం! డాక్షరేం కబురు తెస్తాడో! ఒకవేళ దేవుడు మేల్ట్లేసి గుమాసాఅన్న టపాకప్టేస్తే ఈ చావు అడ్డం. పెట్టుకుని ఊళ్ళో మతపరంగా గొడవలు లేవదీయొచ్చు.

రాఘవ; మత కలహాలా?

లాయరు: అవుతాయి. నలుగురైదుగురు పోతారు. లారీ దెబ్బలు, లొకప్పుచావులూ వాళ్ళవి. అందలాలు, అధికారాలు మనవి.

రాఘవః లాయర్‌ గారూ! నేను మరియాను పెళ్ళి జేసుకుంకే ఎలావుంటుంది.౨

లాయరు: ఆలోచన బాగానే వుంది. ఒక మైనార్టీ నర్గం చెయ్యి. జారిపోయింది గాబట్టి మరో మైనార్తీ వర్గాన్ని దగ్గర చేసుకోవచ్చు.

రాఘవః కానీ మరియా ఒప్పుకోవళ్లుదే.

లాయరు;ః వన్‌ వే ట్రాఫిక్కా?

రాఘవః మీరే ఒప్పించాలి.

లాయరు: ఫాదర్‌ జోసెఫ్‌ గారి పెంవుడు బిడ్దగదూ ఈ మరియా!

రాఘవః అవూనా? అయితే మరీ మంచిది! మా ఫాదర్‌కి షాక్‌ ట్రీట్‌మెంట్‌ ఇచ్చినట్టుంటుంది.(. ఫోన్‌ రింగయిందిం)

లాయరు; చూడది. నువ్వాగు! హాలో డాక్టరుగారా! చెప్పండి. నిజం! (రాఘవతో) ఓయ్‌ శుభవార్తయ్యా! అ _గుమౌస్తా అన్న చచ్చేడు. (ఫోన్‌లో) అయితే

'పెద్దపోటేనన్నమాట. ఆల ఆ౬ ఆం చంపేడయ్యా! నువ్వుచెప్పింది కరశ్షేనా? నిజమే! అందుకే బడేమియాగాడ్ని వదిలేశారు. (రాఘవతో,) ఒయ్‌! విన్నావా మరణ వాంగ్మూలంలో పొడిచిందెవరో తెలీదని 'వెప్పాట్టు, (ఫోన్‌లోో ఆం ఆహో! ఆ! అలాగా (రాఘవతో) నేను చెప్పానా. మన వాళ్ళు వెళ్ళకముందే ఆ కోరాగాడు' హాస్పిటల్లో దెబ్బ చప్పించేశాడు. వాడెక్కడ! అమ్మో! (ఫోనులో) యిక కురెందుకక్కడ, వచ్చేయండి (ఫోన్‌ పెట్టేశాడు) ఎంత తెలివైనవాడో చూడు. కిక్కరు మనకుండా చచ్చేడనుకో దొమ్మీకేసవుతుంది. కిక్కురుమంళు కానేయ్యొచ్చు. అదే చేశాడు. ఊహా౬ ఈ సారి నువ్వు విత్‌డ్రా అయిపోవడం మంచిది. (దావూద్‌ వచ్చేడు) ఏం దావూద్‌?

దావూద్‌: లాభం లేదండి. ' ఆశ నదులుకోవలసిందే. మొత్తం పేట పేటంతా ఆ కోదండ రామయ్యకే జై కొడుతున్నారు. మూ ఫాదరూ. అంతే- వ్యక్తీ ముఖ్యం కాదట. పొర్టీయట.. వ్యక్తులు దగుల్చొజీలైనపుడు +పార్టీలే మవుతాయి

లాయర్‌: నేనోమాట చెప్పనా! దావూద్‌! నువ్వు కూడా ఈ పోటీలో నుంచుంటే మంచిది.

దవూద్‌; నేనా?

రాఘవః వాడెందుకు?

లాయర్‌: ఓట్టు చీల్చటానికి. మనకు రాకపోయినా ఫర్వాలేదు. కోదండ రామయ్యకు మాత్రం పడకూడదు అదీ రాజకీయం!

రాఘవః నిజమేరా! నువ్వు నిల్చుంటే మీ వాళ్ళు నిన్ను కాదని వేరేవాడ్ని ఎన్నుకుంటారా?

దావూద్‌: నువ్వు చెప్పింది రైటే. జస్టే మినిట్‌ (ఫోన్‌ చేశాడు) రేష్మా! అప్పా జాన్‌ స్టా ఘర్‌మే6ం బులావో? అప్పజాన్‌. ఎ. మైహం దావూద్‌... మై ఇస్‌ ఎలక్షన్‌ మె కంటస్ట్‌ కర్‌నా చావాతా పొల... జీ... క్యా... అప్పాజాన్‌.... ముమ్ము. షర్మిందాన కీజీయె... జీ... ఓ. జీ... ముయు మాఫ్‌ కీజీయే (మొహం ఎర్రబడింది అప్పాజొన్‌. మ 10000 0100306 206 18017611 | 27 230 కక2లి (ఫోన్‌ పెష్టేశాడు- అలా బరువుగా గుండె పట్టుకుని కూర్చిండిపోయాడు, చూస్తూండగానే గిలగిలలాడిపోయాడు.)

డాక్టర్‌; అరెరె... ఏమయింది దావూద్‌? మరియా... గుమాస్తాగారు..... మంచినీళ్ళు... త్వరగా... త్వరగా... ఏమిటి? ' . | దావూద్‌; (సైగ చేస్తున్నాడు) కారులో హేండ్‌ బేగ్‌... కేబ్‌ లెట్స్‌ (రాఘవ పరుగెత్తుకు 'వెళ్లేడు. ఆ హడావుడికి రాజాగారు బయటకొచ్చారు)

లాయర్‌; కార్టో పాండ్‌ బ్యాగ్‌లో మౌత్రలున్నాయిట తీసుకురా!

డాక్టర్‌: (తెచ్చిన మౌత్రల్ని.... మంచినీళ్ళతో. వేయించాక హడావుడి తగ్గింది) ఎప్పట్నించీ ఇదంతా?

దావూద్‌: రెండేళ్ళు అన్నట్టు వేళ్ళు చూపించాడు.

డాక్టర్‌: మై గాడ్‌ టు ఈయర్స్‌ నుంచా ఈ జబ్బు?

దావూద్‌: హేండ్‌. బేగ్‌లోని పేపర్సు తీసి చూపించాడు.

లాయర్‌: అంత వ్రమాదమైన జబ్బా యిది

డాక్టర్‌: సమయానికి మాత్రలు పడకపోతే ప్రాణానికే మువ్వ: అయినా నువ్విలా అటు యిటు తిరగకూడదయ్యా... రిస్కు!

దావూద్‌: నేను యింటికి వెళ్ళాను.

రాజా: బాగా రెస్టు తీసుకో- కారు (డైవు చేసుకుంటూ వెళ్ళొద్దు! శర్మగారూ మీ కారులో డ్రాప్‌ చెయ్యిండి. (రాజాగారు లోనకు వెళ్ళారు

లాయర్‌: లే! వద! అయినా నువు మాత్రల్ని కారులో, కారు డిక్కీలో పెట్టుకుంటే ఎలాగ? జేబులో పెట్టుకోవడం మంచిది.

రాఘవః ఇంతకీ నువ్వు నామినేషన్‌ వేస్తున్నట్టా? వేయనట్టా?

దావూద్‌; నో..నో... మధ్యాహ్నం నేనొస్తున్నాను. నామినేషన్‌ పేపర్స్‌ రడీ చెయ్యండి వెళ్లాం,

1806 0%... [826 0% 2వ రలగం

రాజాః మీరెళ్ళండి. లాభంలేదు! సుబ్బారావు! వెంకట్రావ్‌. క్రి ఫోన్‌ చేయి...

సుబ్బావ. (ఫోన్‌ చేస్తి హల్లో ఛైర్మన్‌ గారిల్లా?....... నేనురాజుగారింటి నుంచి మౌట్టాడుతున్నాను. వెంకట్రాన్‌ ఉన్నాడాక్కడ?..... ఓసారి పిలవండి. అయ్యగారు మాటడుతారట.

(రాఘవ, మరియా వచ్చారు. వాళ్ళ మెడలో దండలున్నాయి,

రాఘవః మేం పెళ్ళి చేసుకున్నాం.

రాజా: హాల్లో! ఏవయ్యా! వెంకట్రావ్‌! ఆం ఆం నువ్వు సరే వెళ్ళిపోయేవు. వైర్మన్‌గారు నీకు పనిశ్నేరు. నిజమే ! నాకు ఇెప్పాలి గదయ్య! నాకు కోపమేమి శ్వ్వాగానీ ఓసారి నువ్వురా! యివ ఎడు రా! నేనుంటాను.

(ఫోన్‌ పెట్టశాకా మరియా రాజువారి కాళ్ళకు నమస్కరించింది). దీర సమంగళీభవ! ఉండు. ఇప్పుడే వస్తా. ( రాఘవ ఆశ్చర్య పోయేడు. సాతాను మరింత తెల్లబోయింది. రాజుగారు నగలతో వచ్చేరు) మరియా! యివి మీ అత్తగారి నగలు తీసుకోమ్మా!

మరియా: నాకెందుకు మావయ్యగారూ! మీ దగ్గరే ఉంచండి!

రాజా; అలాక్కాదు. తీసుకో (అమె చేతిలో పెట్టి వెళ్ళిపోయారు). (మరియా లోపలికి వెళ్ళిపోయింది.)

సాతాను: కొడుకంటె నిజంగా (_ప్రేమున్న తండ్రయితే - *ఏరా గాడిద కొడకా! నాకు చెప్పా పెట్టుకండా ఓ కిరస్తానీదాన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటావా, - అని చెప్ప

చలనమే లేదు (అప్పుడే వెంకట్రవ్‌ వచ్చేడు సాతాను ప్రక్కకు తప్పుకుంది.)

రాఘవః వన్చేవా! ఇదిగో నీలాంటి వాళ్ళనే నీచవు వెధవలంటారు. కుక్కకున్న పాటి విశ్వాసం నీకుందా? ఆ కోరాగాడు మీ అన్నని పట్టపగలు హత్య చేయించాడు. ఏదో కాస్త డబ్బాశ చూపగానే అంతా వాడి పంచన చేరిపోవడమే? చీమూ- నెత్తురు లేదు. అమౌాత్రం పగా ప్రతీకారం ఉండొద్దూ మనిషన్నాక... ఛీ... (మరియా వచ్చింది)

వెంక: నన్నేం చేయమంటారు బాబు! యిది మా వదిన గారి నిర్ణయం. చినబాబూ! ఆమె నాకు వదినే కాదు అమ్మకూడా. మరియా రాజాగార్ని ఓ సారి పిలుస్తావా?

రాఘనః (ఫట్‌ ని కొట్టేడు) అమ్మగార్ని పట్టుకుని నువ్వు అంటావులళో రాస్కెల్‌! "గెటవుట్‌!

మరియా: మనిషుల్లో యింతకన్నా సున్నితంగా వ్రనర్తించటం మీకు చేతకాదను కుంటాను,

"వెంక: (రాజాగారు అవ్వుడే వచ్చేరు) నమస్కారం సార్‌?

రాజా: ఆ వచ్చేవా!

రాఘవః 'ంకట్రాన్‌ జరిగిందేదో జరిగింది. అ కోదండ రామయ్య యిచ్చే జీతం మేమూ యిస్తాం మన అవుట్‌ హవుస్‌ ఖాళీచేయిస్తాను మీరంతా వచ్చేయండి. వెంకః క్షమించండి బాబూ! మౌ అన్నగారి పిల్లల బాధ్యత ఆ కోదండ రామయ్యగారు తన నెత్తిన వేసుకున్నారు. దానికి మా వదినగారు సరేనన్నారు. ఇవ్వడు కాదని నేనొచ్చేస్తే ఎలా? -మా వదినకిన్వుడు పెద్ద కొడుకుని నేనా వారి కుటుంబం బాగోగులు చూడవలసింది నేనే!

రాజా; వెంకట్రావ్‌! నీకు ఎక్కడ సుఖంగా, వీలుగా ఉంటుందో అక్కడుండు. ఆ కాగితాలు స్తాం చెన్నూ మరియా. కప్పగించు! అమ్మా! మరియా! అతని అకౌంట్‌ సె చేసి పంపేయమ్మా!

రాఘనః మరియా మీ ఆఫీసుగుమస్తా, కాదు. ఈ యింటి కోడలు.

రాజాః అవును కదూ! మర్చేపోయాను. తప్పే! క్షమించు. రావోయ్‌ (రాజాగారూ, గుమస్తా వెళ్ళేరు)

ఛురియా;ః వైెప్పేనా” మీ నోరే మీ శత్రువు. చీటికీ మాటికి ఇలా తగువు లాడుకోవడం వల్ల ఎవరికి నష్టమో _ ఆలోచించారా? మీ కిష్టం లేకపోయినా కాస్త మంచి నటించి మీ పనులు చేయించుకోవచ్చు. యిందాక ఆ వెంకట్రావుని కొస్టేరు.. దాని వల్ల ఎంత దుష్పంచారం అవుతుందో తెలుసా” మిమ్మల్ని ఏం చేయకలేకపోవచ్చు. రావాల్సిన ఓట్టుపోతాయి కాన్నెనా.. అది చాలదూ! నాయకుడికి లౌక్యం కావాలండీ నుంచితనంతో పది నుంద్‌నీ ఆకట్టుకోవాలి. రాఘనః 'నన్నేం చేయనుని నీ ఉద్దేశ్యం?

నురియా; మీ వని జరిగేదాకా కీట్టనివాళ్ళమీద కోపాలొద్దు- మీకు డబ్బు కావాలి. ఎలక్షన్లో నెగ్గారి. మీ _నాన్నగారితోకాస్త మంచిగా ఉండండి, అ డబ్బేదో నేనే అడుగుతాను.

(రాజాగారు, గునుస్తావచ్చే అలికిడైంది. జాగ్రత్తగా డబ్బు రాబట్టమని సైగచేసి,

'పౌచ్చరించి. మరీ వేళ్లేడు రాఘవ. రాజాగారు వద్ద శెలవు తీసుకున్నాడు గుమస్తా గుముస్తాః వస్తానమ్మ చినబాబు గారితోచెప్పండి.

మరియాః. నేను చెప్తాను వెళ్ళిరండి

(గుమస్తా వెంకట్రాన్‌ వెళ్ళేడు. రాజాగారు కూడ తన గదివైవు వెళ్తుంకు....ల)

మరియా: మామయ్య గారూ! మాట (అని లోపలికి. వెళ్ళి నగలపెబ్బతో తిరిగొచ్చింది)

రాజా: ఇదేమిటమ్మా వీం జరిగింది?

మరియా: నాకుమీ అబ్బాయే కాదు మీరు కూడా ద్రోహం వేశారు.

రాజాః అదేమిటమ్మా!

మరియా: అవునండీ! నన్ను ఒక కష్టంలోంచి తప్పించి మరో కష్టంలో యిరికించారు. అసలు మీరు నాకేం చెప్పి ఈ పెళ్ళికి ఒప్పించేరు. నొకేదో అన్యాయం జరిగి పోయిందీ. నా మీద మీ అబ్బాయి అఘాయిత్యం చేసేడని మీకు నెను మొర పెట్టుకున్నానా? మీ అబ్బాయి రాక్షస్రుడని మీర అన్నారు. మూర్చుడని వదిసార్హు మీరే అంటుంటారు. అలాంటి మనిషికి పెళ్ళి నెసంతో నన్నప్పగించి మొహం చాకేసుకుంటున్నారు. యిది ద్రోహం కాదండీ?

రాజా: అదేనమ్మా నేనూ ఆలోచిస్తున్నాను. ఇక్కడ మీరిద్దరూ సుఖంగా కావరం చెయ్యాలంటు నేనీ యించ్లోంచి. వెళ్ళిపోవటమే మంచిది.

మరియా: మీరు వెళ్ళిపోతారు. తర్వాత?

రాజు: ఉండి కూడా నేనేం చేయలేనమ్మా!

మరియాః మీరు చెయ్యాలని మనస్టూర్తిగా అనుకుంళు చాలా వెయ్యగలరు.

రాజా; నాకు బోధవడలేదు.

మరియా: ఈ ఆస్తిపాస్తులకు ఎన్నాళ్ళు ావలకొస్తూ కూచుంటారు చెప్పండి?

రాజా: అంట

మరియా; కాస్త్రప్రాక్షికల్‌ గా ఆలోచించండి. యిప్పుడు నాకు నగలిచ్చేరు. నా మీద దౌర్జన్యం. చేసే అవి _పట్టుకుపోతే నేనడ్డుకోగలనా? పోనీ మీరడ్డుకోగలరా? చదువు సంధ్యలా అబ్బలేదు, న్యాపారానికి వ్యవసాయానికి ఒళ్ళాంగదు. యిక మిగిలిందేమిటి” రాజకీయ మొక్కే గదండీ! ఏదో పదవి సంపాదించటానికి ప్రాకులాడుతున్నారు! ప్రయత్నించనివ్వండి! మీరొద్దన్నారు- మానేశారా? ఎక్కడో అప్పోసప్పో జేసి అదీ కుదరక పోతే కాసింత దౌర్హన్యం చేసి ముందుకు పోతారే తప్ప మీ మాట విని ఆగిపోయే మనిషి కాదు గదా? ఆ _ దుర్మార్గానికి, దౌర్జన్యానీకి పరోక్షంగా మీరెందుకండీ బాధ్యులు కావటం? మంచి చెప్పి మీరెందుకు చెడ్డన్వటం! అతనడిగిందేదో మొహాన పడేయండి!

రాజా; వాడి దారిలోకి వెళ్ళి, నీ దారిలోకి వాడ్నితేవాలని చూస్తున్నావు. జాగ్రత్తమ్మా! నిజానికది దారికాదు. ఊబి. జఒద్దునుండే రక్షించాలి గాని దిగితే నువ్వుకూడా ఊబిలోనే కూరుకు పోతావు.

మరియాః నాకోసం మీరు మీ పద్దతి మార్చుకోవాలి నూనయ్య గారూ! తప్పదు. రాజా; అంటే ఎలక్షన్లు కోసం వాడిక్కావాల్సిన డబ్బు యివ్వమంటావు, సరె యివిగోనమ్మూూతాళాలు..... రోగం వాడికి వైద్యం నాకు. (తాళాలు తీసుకొన్సి నగల పెజ్ఞతో సవీ నడిచింది. మరియా వెళ్ళిపోగానే రాఘవ వచ్చేడు) “వి ౪206 0% 52806 ౪816 05౬ (సాతాను నాట్యం చేస్తూ వచ్చింది, రాఘవ కూడ ఖుషీగా ఉన్నాడు సాతాను వెళ్ళిపోతుంది) 1182020 0%...... 1216 0౧ 3వ రంగం (దావూద్‌ వచార్జు చేస్తున్నాడు. ఫోన్‌ రింగయింది. దావూద్‌ పట్టించుకోబోతాడు. లోనించి నౌకరు సుబ్బారావు వచ్చేడు. మాటాడి లోపలికి వెళ్లేడు. లోనించి మరియా వచ్చింది.) " మరియా: (దావూద్‌ని చూస్తూ) ఎంత సేవయింది మీరొచ్చి?ి అయినా ఇలా వచ్చేరేమిటి? రాకూడదు కదండీ! (ఫోన్‌) వాల్గో! ఆం నేను మిసెస్‌ రాఘవని మాట్టాడుతున్నాను. లేరండాయన మీటింగ్‌ కి వెళ్లేరు_. ఆల ఎంత? ఒక్క 'నిమిషం (నోట్‌ వ్లుస్తకం తీసుకుని) ఎన్ని ఆటోలున్నాయి” సరే ఒక్కో ఆటోకి పది. లీటర్లు చొప్పున యివ్వండి. యిప్పుడు చెప్పండి మొత్తం ఎంతవుతుంది? ఆల... దీంతో కలిపి సాయంత్రం పంపిస్తాను (ఫోన్‌ పెట్టసింది. దావూద్‌ని చూస్తూ) ఏమిటలా వున్నావు? మీ పేటలో పొజిషన్‌ ఎలా వుంది. (ఫోన్‌ డయిల్‌ చేస్తుంది) దావూద్‌: మరడక్కండి. నూ వాళ్ళ ఓట్లు చీల్చటానికి నన్ను నిలబడనున్నారు ఆవేశం! కొద్దీ అవుననేశాను. ఇవ్వడు చూడండి. అ కోదండ రామయ్య చేసిన పని, మసీదుదగ్గర రోడ్డు సగంలో ఆపేశాడు. ఎక్కడ వనులక్కడ ఆగిపోయాయి. ఎక్కడి గోతులక్కడ వుండి పోయాయి. ఇదంతా నా వళ్లేనని మౌావాళ్ళ గొడవ. మరియా: నిజమే గదా! దావూద్‌; చూడండీ కుళ్ళుబుద్ది. రాజకీయానికి, మతానికి లింకు పెడతారా మరియాః ఆమాత్రం నీచత్వం లేకపోతే రాజకీయ నాయకులెలా అవుతారండీ? (ఫోన్లో) హల్లో! లాయరుగారున్నారా? ఆం .... శర్మగారు... నేనా... రాఘవ గారి భార్యనండి. లేరా? ఎక్కడికెళ్లారు? సరె! (మళ్ళీ డయల్‌ చేస్తుంది) దావూద్‌: ఆ గొడవలా వుంటే యింట్లో తగువు చూసేరా? మరియా: చెప్పండి... (ఫోన్లో) వాల్గో! 13 102 2000612601? అక్కడ లాయర్‌ శర్మగారున్నారా? ఒక్కసారి చూసి చెప్పండి. ప్లీజ్‌... దావూద్‌తో ఆం చెప్పండి. 18 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

దావూద్‌: మాది వ్యాపారం మీకు తెలుసుగదా. అ దత్తుగారికి మేం 5 లక్ష లివ్వాలి. ఆ చందూలాల్‌ మార్వాడీకి కొంతివ్వాలి వాళ్ళదరూ యిప్పుడు పీకల మీద కూచున్నారు డబ్బివ్వమని.

మరియా; హాల్లో... లేరా ఈ రోజు బార్‌కి వచ్చేరాా తెలియదా (ఫోన్‌ పెస్టైసింది) (దావూద్‌తో) ఆ౬ అయితే....... .

దావూద్‌: అయితే ఏమిటండీ బాబూ! మా నాన్నగారోవక్క వేడెక్కి పోతుంటేనూ..... . యిదంతా ఆ కోదండరామయ్య _ పెట్టిన పితలాటకమని ఆయన అనుమానం. మరియా; అయ్యే వుంటుంది.

దావూద్‌; ఏమో! నాకు మాత్రం యింటా బయటా మనళ్శాంతి లేకుండా పోయింది. - “

(రాఘవ, డాక్టరువచ్చేరు. రాఘవ దెబ్బల్తిని వున్నాడు)

మరియా; అయ్యో! వీమిటండీ ఆ దెబ్బలు. మీటింగులో గొడన లేనుయినా జరిగాయా?

డాక్టర్‌; కొద్దిగా వేన్నీళ్ళు తేమ్మా. (ఫోన్‌ దగ్గర కెళ్ళి డయిల్‌ చేశాడు.)

దావూద్‌: ఏం జరిగిందిరా?

రాఘవః ఏరా! నువ్వెందుకు వచ్చేవిక్కడికి? ఎలక్షన్లయ్యేంత వరకు రావద్దన్నానా? అంత అవసరమయితే ఫోన్‌ చెయ్యెచ్చు గదరా! ఇంటికెందుకు రావడం ఎవరైనా

దావూద్‌ :)చెప్తాను. గానీ... ఈ అవతారమేమిటి ఈ దెబ్బలేమిటి?

రాఘవః అర మాట దాళకేస్తాడు. నిన్నెవదు రమ్మన్నాడిక్కడికి? ఒట్టు చీల్చటం కోసం నిన్ను నేనే నిలబెట్టానని ప్రచారం కోసమా

గ |

డాక్టర్‌: 2 ఇలా వచ్చి కూచోవోయ్‌ నువ్వు!

మరియా: (నీళ్ళతో వచ్చి) ఏం జరిగిందండీ?

డాక్టర్‌: ఆ కోరా మనుషులు రాళ్ళుచ్చుక్కా స్టేరమ్మా!

మరియా: మీరేం చేస్తున్నారు. చూస్తూ నిల్ళున్నారా? గొవ్న మనుషులండీ మీరు.

డాక్టర్‌: మరి లేకపోతే- సిక్సర్‌ కొట్టిన క్రికెట్‌ బాల్‌లా వస్తున్న ఆ రాళ్ళకీ ! లై అదె

చెవ ాలకీ అడ్డం వడిపోమంటావా? భీలేదానివే! +

మరియా: నా మాట వినిపించుకోరుగాని యిలాంటి వేషాలు వేసుకు వెళ్తే రాళ్ళుచ్చుకు కొట్టరా? వాళ్ళ వేషం _ వేసుకొని, వాళ్ళభాష మాట్టుడినంత మాత్రాన మిమ్మల్ని వాళ్ళు మనుష్యులని ఎలా _అనుకుంటారండీ! పైపెచ్చు వెక్కిరిస్తున్నట్టనుకున్నా అనుకుంటారు.

డాక్టర్‌: ఒకందుకు యిదీ మంచిదే.

రాఘవః ఏదీ రాళ్ళుచ్చుకు కొట్టడనూ?

డాక్టర్‌; చెప్తాను... చెప్తాను......

మరియాః అంత కస్టైందుకండీ? ....... మాటల్లో పడి ముఖమంతా చుఘ్ట్రేస్తున్నారు. డాక్టర్‌: చెప్తాను... చెప్తాను... ఆ! (బేండేజ్‌ పూర్తయింది) ఇప్పుడు (పస్‌ వాళ్ళు, వాళ్లతో పాటు ఫోటోగ్రాఫర్‌ వస్తాడు! యిదిగో యీ కట్టుతో బ్రహ్మండమైన ఫోటోలు తీయించి రేప్పు అన్ని పేపర్లలో వెయ్యిస్తాను. చూద్దువుగాని... కిరాయి మనుష్యుల్లో రాళ్లు విసిరిస్తే అయిపోలేదు. దాని ఫలితం అనుభవిస్తాడు. అన్మూయ్‌ నీవు కూడా మనవాడి ప్రక్కన కాస్తా దీనంగా నిల్పోవాలి. మరియా: నా చేతకూడా నేషం వేయిస్తారా? డాక్టర్‌; అవసరమైతే వెయ్యాలి! తప్పదు! నీతి నిజాయితీ అంటూ మడికట్టు క్కూచుంటే వనులు జరుగుతాయా? మరియా: ప్రజలంటే ఏవనుకుంటున్నారండీ మీరు? డాక్టర్‌: దొంగలు, దగుల్బాజీలు, పుండాకోర్డు, పిరికి వెధవులు- తనదాకా వస్తే కానీ ఏ సమస్యా తనది కాదనుకునే లుచ్చా నాకొడకులు. అందిందంతా లంకించుకునే వాళ్ళు. ప్రతి దాంట్లోనూ లాభాన్ని వెతుక్కునే వాళ్ళు... వాళ్ళు (వ్రజలంటేనూ. మరియాః అందులో మీరు లేరా? ఎదుటి వాళ్ళ తప్పులెంచుతూ మనం క్షమించరాని తప్పులు *చేస్తున్నామేమో? మాయ మాటలతో మాత్రం నెట్టుకురాలేం. వనులు చేసి చూపించాలి. డాక్టర్‌: ఓయ్‌ రాఘవా! మీ యిల్లు రానణాసురిడి కొలువైపోయింది. రాఘవః నువ్వెందుకు అన్నించ్లో కలుగజేసు కోవటం. ఏదో ఒకటి చేసి ఓట్టు సంపాదించాలా? మరియాః యిదిగో సంపాదించారు? రాఘవః నువ్వు అనవసరంగా మాట్టాడకు (దావూద్‌ తో) నీ గొడవేమిట్రా? (మరియా వెళ్ళబోతోంది) లాయర్‌కి ఫోన్‌ చేశావా? (జవాబివ్వకుండా లోనికి వెళ్ళిపోయింది మరియా)(దావూదుతో) ఏమిటి? దావూద్‌: యింట్లో నా పరిస్టితేమీ బాగులేదురా? నేను పోటీచేయటం కాదు గానీ మౌ నాన్న మండి పడుతున్నార్రా? రాఘవః అయితే యి పాడు విత్‌డ్రా అయిపోతావా? దావూద్‌; అదికాదు రాఘవః ఏది కాదురా! ఏదికాదు.... నా మానాన ఎక్కడో వున్నవాడ్ని తీసుకొచ్చి యిందులో దించారు. ఇప ఎదు. తప్పుశుంటారా? ఆ లాయర్‌గాడు చూడు! నాల్రోజుల్నుండి వత్తాలేడు. ఈ వార్డు మనది, ఆ నార్హు నునది, నా సపోర్షింతా, నా మద్దతింతా అని పాలుపొంగించాడు... యిలాంటి వాళ్ళని నరికి పోగులు పెట్టొద్దూ? (నౌకరు టీ కవ్వలు పట్టుకొచ్చాడు) అమ్మగార్ని పిలు (నౌకరు వెళ్ళాడు, అ కోరాగాడు నీక్కూడా ఏమన్నా ఇచ్చాడా? ఇస్తే దొబ్ళెయ్‌! నాకేం భయంలేదు ఒక వెంట్రుక తీసి పారేస్తాను. (మరియా వచ్చింది.

రాఘనః ఏమిటా! నేనోపక్క పిలుస్తుంటే వినిపించుకోకుండా సోతావేమిటిననామీద నీకూ కోవమేనా? నన్ను పిచ్చెక్కించకండి! కాస్తా ఒడ్డుకు చేరేవరకు సహకరించండి! డాక్టర్‌: ఎరదుకోయ్‌ అలా హీటెక్కిపోతాన్‌....... ఎవరు సహకరించక్లుదు. నీకు? రాఘనవ చాల్లెద్దుదూ, కబుర్లు! మీ అమ్మాయిని కోడలిగా చేసుకుంటానని కోరా! ఒక్క మాటంటే మీరూ జారిపోతారు. మరియా: లాయర్‌గారికి రెండుసార్లు ఫోను చేసాను యింటికి బార్‌కి ఎక్కడా దొరకలేదాయన! ఇ రాఘవః అ అంజొకొడుకుని జోడట్టుకు కొట్టాద్దూ? (రాజాగారొచ్చారు. అంతా నిశ్శబ్దమైపోయారు,) రాజా: (ఫోను డయల్‌ చేసారు) హలో! శర్మగారున్నారా?ి నేనా? రాజరామదాసుని మాట్టాడుతున్నాను... ఆం లైనులో వుంటాను (మరియాను పీల్చారు రాజాగారు. గ వ్‌ గ మరియా వళ్చింది) ఏమైంది! ఆ కస్టేమిటిః మురియౌా; తర్వాత చెప్తానులెండి రాజాః అది కాదమ్మా! అంత కట్టుకట్టూరు! మరియా: గాబరా వడాల్సిందేమీ కాదు! రాజూ: హలో! శర్మా! మరేంలేదు ఎట్లండి మన వాయిదా అనుకుంటాను. వచ్చే నెల 155కు వాయిదా అడగండి. కాదు.. కాదు అర్హంటుగా వూరెల్తున్నాను శ్‌ వేళ... యివ్వడే. ...... ఎట్లుండా? చెవ్పలేను... రాలేనేమో..... ఎందుకూ! వాయిదా. అడగండి... ఉంటాను. ((పెప్టేయబోయాడు) నురియా: మావయ్యగారు నేను మాట్టాడతాను. రాజా: యిదిగో శర్మా! మా కోడలు మౌట్ళాడుతుందటు, మరియా: హల్లో! నేనే! మీరు వూళ్ళ్చోనే వున్నారా? మీ కోసం నూవారు తెగ్యటై - చేస్తున్నారండి!' రాఘవ: (ఫోనులాక్కున్నాడు) ఏమిటి శర్మగారు! ముఖంచాటిశారేమిటి. అం ఆం చెప్పొచ్చు కదా నాకు. మీకు నా గురించి వూర్తిగా తెలీదు. ఎప్పుడు... ఫోను పెస్టైశాడు నాకొడుకు. (నౌకరొచ్చి మరియాను పిల్చాడు- మరియా లోనికెళ్ళింది) డాక్టరు: ఏవంటాడు. రాఘవః ఊం రెల్టాడట! డాక్టర్‌: వాడా? బొంగు... నిన్న బారులో కోరా! మీటింగు. పెట్టాడట. వీడులేకుండా అవుతుందా మీటింగ్‌... వీడు బార్‌ సెక్రటరీ కదా! రాఘవాః దొరకడా! కాలో, జబ్బో తీయించేస్తాన్తుకకో భా దోకరమల డాక్టర్‌: నా అనునూనం ఆ పార్కు స్టలంశ్హేని హ్స్‌ బుస్త్రసాే మో వందో స శ ల యా డం [1 న. క త్ను డగా మెలి ఫి త

డాక్టర్‌: (చూసాడు) (వెస్‌ వాడొచ్చాడయ్యా (దావూద్‌ లేచాడు) నీవు దాక్కో ౧41ల06 నోరు విష్పద్దు.

జర్నలిస్ట్‌: (లోనికి వచ్చి, నమస్తే అన్నట్టు ౪/31. చేసేడు)

రాఘవ: నమస్తే... కూచోండి.

డాక్టర్‌: నేను పరిచయాలు చెయ్యక్క ర్లేదనుకుంటాను. రాఘవగారు, వారి భార్య..... దావూద్‌... సరిసరి నేను మీకు తెలుసు

రాఘవః ఏం తీసుకుంటారు? కూల్‌ డ్రింక్‌ తెప్పించనా?

(జర్నలిస్ట్‌ పెదవి విరిచాడు)

మరియా; కాఫీ తాగుతారా?

జర్నలిస్ట్‌: వగలుతాగే అలవాటు లేదు.

డాక్టర్‌; వర్క్‌ విషయంలో చాలా స్రిిక్ట్‌....

జర్నలిష్టి: వర్క్‌ వేరు, వ్యవహరం వేరు... వర్క్‌ అన్నాక డివోషన్‌ డెడికేషన్‌ వుండాలండీ. ౪0% 13 ఇం6మ్టై, ౩08 2 ౪20110

డాక్టర్‌: కరెక్టు! ఆ ఏర్పాట్లు నేను చేస్తాగా. ముందు ప్రశ్నలా ఫోటోలా? జర్నకిస్ట్‌ ఆ విషయం నాకొదిలేయండి- మీరు రడీయా? (జర్నలిస్ట్‌ మైక్‌, కేప్‌ రికార్తర్‌ తీసాడు)

జర్నలిస్ట్‌: నమస్కారం రాఘవ గారు

రాఘన; నమస్కారమండీ!

జర్నలిస్ట్‌: ఛైర్మన్‌ కోదండ రామయ్యగార్ని వడగొస్ట్రే మనిషి ఇన్నాళ్ళకి వచ్చేరని అంతా అనుకుంటున్నారు. మీరేమంటారు... నవ్వి ఊరుకుంటారు. అది మీ సంస్కారం? (కొన్ని నోట్టు జర్నలిస్ట్‌ చేతి పెట్టాడు డాక్టర్‌.) స్వాతంత్ర్యం కోసం మీ తండ్రిగారు ఈశ రాజా రామదాసుగారు. చేసిన త్యాగాలు, తిన్న లారీ _ దెబ్బలు, అనుభపోచిన జైలు. శిక్ష గురించి అందరూ. కధలు కథలుగా చెవ్య'కుంటారు. వారి అబ్బాయిగా మీ చరిత్ర. ఏమిటి? మీ అనుభవమేంటి? మీ అర్హతేమిటి? అని ఎవరైనా అడిగితే (జర్నలిస్ట్‌ చేతిలో మళ్ళీ డబ్బు వడిందివ) రాజారామదాసుగారి అబ్బాయి కావటమే అర్హత. వారి అడుగుజాడల్లో నడవడం మీ జీవితాదర్శం అని చెప్తారా? లేక మరోళశేదైైన.... (జర్నలిస్ట్‌ చేయి ఇంకా తడిసింది.) అదే చెప్తారు మాకు తెలుసు. మీరు గౌంధేయవాదులు. మీ నాన్నగారో! గాంధేయవాదులే.. కానీ మీ ఇద్దరికి మధ్య వచ్చగడ్డివేస్తే భగ్గుమంటుందని అంటారు? 'పదినుంది వదిరకాలుగా అనుకుంటారు. అవన్నీ వట్టించుకుంటే ఎలాగా" అంటారు. (జర్నలిస్ట్‌ చేతిలో మళ్ళీ డబ్బు వడిందిి మీరు. చాలా సున్నిత స్టాథూవులు. అసలు మీరు రాజకీయాల్లోకి దిగటానికి మీ. తండ్రి గారే .మేజ్యీ కారణం. కానీ యింత వరకు మీ తండ్రిగారు ఒక్క (పెస్‌స్టేట్‌ మెంటు మీ గురించి యివ్వక పోవడాన్ని నలుగురు నానా. రకాలుగా

అనుకుంటున్నారు. దానికి ఏమంటారు. (మళ్ళీ డబ్బు పడింది). చెట్టుపేరు చెప్పి కాయలమ్ముకోనడం మరి మీకు గిట్టుదు. మీది చాలా విశాలమైన దృక్పథం, మీరు కేవలం ఓట్లు కోసమే నుతాంతర వివాహం చేసుకున్నారని అంటారు. దానికి మీ జవాబు... ఓ మంచి వని చేసినప్పుడు బురద చల్లటం రాళ్ళు రువ్వ్చడం సహజం. మీ వ్రత్యర్జులు ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా ఈ దాడి చేశారని మీరనుకుంటున్నారా? డాక్టర్‌; కో॥ రామయ్య మనుషులే ఈ అఘాయిత్యం చేశారు. సందేహం లేదు. జర్నలిస్ట్‌ వారిని చెప్పనిన్వండి. (రాఘవ తల పట్టుకున్నాడు) జర్నలిస్ట్‌: 1291 9ఎఆగరం౧ - మీరుగెలిస్తే ఏం చేద్దామనుకుంటున్నారు. పనులు వేసేనారు వాగ్దానాలు. చెయ్యరు. మీరు నిజంగా ఈ బేశానికి కావల్సిన వాళ్ళు. 5166 ఇ౧౧8లో రాజాః (లోవల్నించి సుబ్బారావ్‌! సుబ్బారావ్‌ షెడ్‌ లో కారు లేదేం ఒద్దులే ఆటోపిలు!.... దావూద్‌! ఎవరక్కడ? దావూదేనా దావూద్‌: ఆరే రాజా; ఏవయ్యా ఒంటరిగా ఆ గదిలో కూచున్నానేమిటి? ఒంట్లో బాలేదా? దావూద్‌: అబ్బే! లేదండీ! సుబ్బా; అయ్యా! (బయటికి రాజాగారు, దావూద్‌ వచ్చారు. అందరి మాట వడిపోయింది.) రాజా: వెళ్ళి అటో పీలు! మరియా: మావయ్యా బయల్లేరుతున్నారా?. మీరు అక్కడకు వెళ్ళిన వెంటనే ఫోను చెయ్యండి. ఫ్లాస్క్‌ లో. వేనీళ్లుపెట్టాను. 120160 వేసుకోడం మర్చిపోకండి ( వాళ్ళు బయటకి వెళ్ళేరు) (వెళ్ళిపోతున్న దావూద్‌ని జర్నలిస్ట్‌ *హలో” అని వలకరించేడు. డాక్టరు; రాఘవ మొహాలు చూసుకున్నారు) డాక్టరుః రాఘవకి, దావూద్‌ బెస్ట్‌ ఫండ్‌. దావూద్‌ని రాఘవే ఎన్నికల్గో నిలబెట్టాడని కొందరు ప్రచారం చేస్తున్నారు. కానీ........ జర్నలిస్ట్‌: కానీ నేను నమ్మను. ఆయన్ని నేనిక్కడ చూడలేదు. అసలు ఆయనిక్కడికి రాళేదు. డాక్టర్‌: మీకు చెప్పాలా... సరె! మరి మీరు ఎలా రాస్తారో మీదేభారం! జర్నలిస్ట్‌: డబ్బు ఖర్చుపెడితే ఈ రోజుల్లో జరగని పనులు ఏమున్నాయి చెప్పండి. వస్తాను. రాఘవః ఎదవ నాకొడుకులు ..... డబ్బిస్తేగానీ ఏవనీ చెయ్యరు (కట్లు విప్పేసాడు) డాక్టర్‌: తిట్టుకు! వాళ్ళు ఎంతోమంచి వాళ్ళు. డబ్బిస్తే ఏపనైనా చేస్తారు. అమ్మా మరియా! కొంచెం కాఫీ నా మోహానకొట్టు అదుగో! ..... ఏవండీ? (లాయరు వచ్చాడు ) బొత్తిగా కనిపించటం మానేసారు.

లాయర్‌: యిందాక ఫోను కట్‌ అయిపోయింది. ఏమంటావ్‌.......?

రాఘవః మీ బార్‌లో కో[రా[మీటింగ్‌ పెట్టారు?

లాయర్‌: అవును పెస్టేట్టు

రాఘవః మీరు లేకుండానే. =

లాయర్‌; నేనెందుకు? నేను లేకపోతే వాడు మీటింగ్‌ పెట్టుకోలేడా?

డాక్టర్‌: సరే! రేపో- ఎల్లుండో మనమూ. బార్‌లో మీటింగ్‌ పెట్టాలి

లాయర్‌: . పెట్టండి!

డాక్టర్‌: పెట్టండి కాదు... దగ్గరుండి మీరే కార్యక్రమం నడిపించాలి.

లాయర్‌: నాకు కుదరదయ్యా...... నాకు తీరుబడి లేదు.

రాఘమ అ కో॥ రా[వెంట తిరగడానికి తీరుబడి దొరుకుతుందే. నా దగ్గర నక్క జిత్తులొద్దు. ఆ లాయరు పేచీలు మానేసి తిన్నగా చెప్పు... నీ ఉద్దేశ్యమేమిటో?

లాయర్‌: ఉద్దేశ్యమేవిటా నా స్రాఫెషన్‌ నేను చూస్కో వద్దా? నా సెళ్ళాం పిల్లల్ని పోషించుకో వద్దా? మీకేం తాత ముత్తాల ఆస్టి ఉంది. నడమంత్రపు సిరి ఆయనకుంది. వృత్తి, వ్యావకం మానేసి మీ వెనక తిరిగితీ మధ్యలో మా "పేంటు లూజుయిపోతుంది. నేనెవరి పక్కా తిరగదల్బుకోలేదు.

రాఘవః ఇవ్చడనవలసిన మాటా అది? నీతుందిరా నీకు తలమాసిన నా కొడకా! లాయర్‌: ఇదిగో మర్యాదా...

రాఘవః నుర్యాద? మర్దరు చేసేస్తాను లోఫర్‌ నా కొడకా! ఏరా పెళ్ళాం పిల్లలు సుఖంగా ఉండాలని లేదా!

(మరియా, డాక్టర్‌ ఇద్దర్నీ విడిపిస్తున్నారు)

లాయర్‌: నీకే చెబుతోంది ఒంటి మీద చెయ్యెయ్యకు!

రాఘవః నీతీ జాతీ లేని నీచపు నా కొడకా ... నిన్నటి దాకా నా వెనక కుక్కలాగ. తిరిగి ఇవ్వాఠ వాడి వెనక తిరుగుతావురా! “పైగా బుకాయిస్తున్నావే. సిగ్గులేదురా నీక్ష?

తాయర్‌: నాకెందుకురా సిగ్గు? నీలాగా మతం కానిదాన్ని, కులం కొనిదాన్ని పెళ్లాడి యింట్లో పెట్టుకోలేదు.

రాఘవః ఒదులు చెప్తాను...నదులు యిక్కడే నరికి పాతేస్తాను.

(మరియా బతిమాలి యింట్లోకి తీసుకెళ్తుంది. దావూద్‌ లాయర్‌ని దూరంగా

లాగుతున్నాడు.) స .

లాయర్‌: వదలవయ్య! ఏం పీకేస్తాడో చూస్తాను. నిజమేనా వాడెనక తిరుగుతున్నానురా! ఫ్ర జేస్తావు?

మరియాః ఆగండి! ఏవండి! మీకో నమస్కారం మీరెళ్ళిపోండి లాయర్‌గారు.

రాఘవః ఆ కత్తిషటా నువ్వు ఇవ్వాళ యింట్లో చెప్పిరాలేదనుకుంటా!

లాయర్‌: నరికేస్తాడట నరికేస్తాడు!...... ఒరేయ్‌నీ పేంట్‌ లూజ్‌ చేయకపోతే నా "పేరు శర్మకాదు. నీ చేత మాటలు వడ్డానికి అందరూ నీ బాబులున్నూ, నీ పెళ్ళాలను కున్నావా! స్సరేనీవెనుక _ నిలబడతాను. గెలుస్తావా?. గెలుస్తానా అంటాను. ఈ పొంప్లట్‌ చూడు! యిది చదివేక నీకెవడ్రా ఓకేస్తాడు. ఒరేయ్‌ నీ డిపాజిట్‌ నీకు తిరిగొస్తే నీ కాళ్ళ కింద దూరిపోతానయ్యా. _పదవి సంపాదించటం పెళ్ళాన్ని సంపాయించినంత తేలికకాదు. ఒరే మెంటల్‌ నా కొడకా! నీ బ్రతుకేంచో నాకు తెలియదా. నీమీద, నీ. పుట్టుక మీద నీబాబుకే నమ్మకం లేదు. నాకు చెబుతావు కబుర్దు (రాఘవ కత్తితో రావటం చూసి వీథిలోకి పరిగెత్తాడు లాయర్‌) (కిందపడిన పాంప్లేట్‌ తీసి చూసాడు డాక్టర్‌. తర్వాత నుదియా, రాఘవ చదివారు. అది చదివి కూలబడి పోయాడు రాఘను డాక్షర్‌: రాజీకీయాల్లో యివి మామూలే. వాడి మీద వీడు, వీడి మీద వాడు దుమ్మెత్తి పోసుకుంటారు. దాన్ని పెద్దగా మనం పట్టించుకోకూడదు. మరియా: డాక్టర్‌ గార! ఆయన్ని కాస్త విశ్రాంతి తీసుకోనివ్వండి. తర్వాత మాట్టాడుదురుగాని. మీరు. లేవండి. రాఘవః ఛప్‌! పోయిక్కడ్నుంచి! నీ ముఖం చూపించకు! డాక్టర్‌; ఏంటయ్యా ఇది?... రాఘవః మీరు నాకేం ఇెప్పకండి! అంతా ఈదెయ్యం వల్లే జరిగింది. చూసారుగా ఏం రాసారో! *ఓట్ల కోసం ్రెస్తవ కన్యతోపాట్టు.' పాట్లు కావాయివి? యింకా వెధవ ముఖం పెట్టుకుని నిల్బున్నావు. పో! అవళలికి. (మరియా ఏడుస్తూ లోనికి వెళ్ళిపోయింది.) డాక్టర్‌: యిదిగో కోపం. వస్తే వెనకా నుందు, పెద్దా-చిన్న చూడవు నువ్వు అదే నాకు చిరాకు. ఈ పాంప్పెటు ఇప్పుడు నీ కంటపడిందిగానీ నేను చూసి రెండు రోజులయింది. (రాఘన డాక్టర్‌ చాక్కా వుచ్చుకున్నాడు) రాఘవ; మరి నాకు చెప్పలేదేం. (కోదండ రామయ్య వచ్చారు. వెనుక వెంకట్రావు వున్నాడు.) కో॥రా[; నమస్కారం డాక్టర్‌ గారూ! ఏం నాయనా రాఘవా బాగున్నావా? అయ్యయ్యో ఈదెబ్బేవిటీ? కాలు. జారి పడ్డానాా అద్సరే గానీ పెళ్ళికి పిలవలేదేమి? అన్మూయి. ఎక్కడ? పేరు మరియానా” వెంకట్రావుచెప్పాడు..... అమ్మా మరియా! మరియా! ... పోనీలే నాయనా! మంచి నిర్ణయం తీసుకున్నావు. గొప్పవాడైన వ్రతివ్యక్తి వెనక ఒక స్త్రీ వుంటుందంటారు.. ముందుగా ఒక 'త్తీని సంపొయించావు. యిక గొవృవాడివీ నెమ్మదిగా కావచ్చు. తొందరేవుంది. (మరియా. వచ్చింది. గుమస్తా చేతిలోని గిఫ్ట్‌ తీసుకొని మరియా చేతిలో పెట్టాడు ఇ911 0౪ 1200, 1008 ౧౦506065 ౧12౧౧66 116

(ఆ గఫ్ట్‌ని మరియా అందుకుంది. దాన్ని రాఘవ లాక్కుని విసిరివేశాడు, మరియా వెళ్ళిపోయింది

కో॥[రా1: అదేంటయ్యా! బంగారంలాంటి మనసుతో దీవించి గిఫ్ట్‌ యిస్తే తప్పాం బంగారం కోసం పెళ్ళి చేసుకోవడం తప్పుకాదా? ఏం డాక్టరు గారూ... డాక్టరు గారికి నేనంటే కోపంలే. వారమ్మాయి మా అబ్బాయి మీద మెజుపడింది. సరదా తీర్చుకున్నారు కొన్నాళ్ళు. వాళ్ళు పెళ్ళికినేనే అడ్డం "పెడుతున్నాని ఆయనభ్రమ. ఇంతవరకు వచ్చేక *ఒరేయ్‌ డాక్టరుగార్మయిని పెళ్ళి చేసుకోవడం ధర్మంరా అంళే వాడంటాడు _"పెళ్ళికాక ముందు నాతో లేచిపోయిన అమ్మాయి. పెళ్ళియ్యాక మరొకడితో లేచిసోదా నాన్నా! అంటాడు, నేనేం చేయను చెప్పండి.(డాక్టర్‌ వెళ్ళి పోయారు) రాజాగారేరి?

రాఘవః ఊరెళ్ళారు..... ఎందుకొచ్చారో చెప్పండి

కో॥రా![: అల్టుడింటికి మానయ్య ఎందుకొస్తాడు.

రాఘన; అంట?

కో[రా[; యిదిగో లక్షరూపాయల చెక్కు యిది కట్నమనుకో........ లంచం మాత్రం అనుకోక్సు!.,

రాఘవః దేనీకోసల ఇదంతా?

కో|రా[: నువు పోటీ నుంచి విరమించుకోవాలి అల్లుడు.

రాఘవః అందుకా ఈ చెక్కు?

కో॥రా!: ఆవేశపడకు! నిదానంగా ఆలోచించు. నువుగెలిచే అవకాశాలు తగ్గిపోయాయి. మన ఓటర్లకు ఒక లక్షణముందయ్యా, వాళ్ళకు సౌకర్యాలు కలగజేయకపోయినా బాధపడరు. యిచ్చిన వాగ్దానాలు నెరవేర్చకపోయినా ్రశ్నించరు. అవినీతిలో పకల్లాకా కూరుకుపోయి. కమీషన్లు కోర్టులు మన్నలి దోషులుగా ప్రకటించినా పట్టించుకోరు. కాని వీడు మున కులంవాదు, మన మతంనాడు, మన ప్రాంతంవాడు అనుకునే 'వాళ్ళ నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తే మాత్రం సహించరు... మరియాను పెళ్ళి చేసుకుని నువ్వు వాళ్ళ నమ్మకాన్ని పోగోబ్టుకున్నావు. నీకు నువ్వుగా దూరమైపోయావు అయితే నిన్ను విరమించుకోమని యింతగా నచ్చజెప్పటానికి ముఖ్యంగా మూడు కారణాలున్నాయి. ఒకటి నీకు ఖర్చులకు గాను లక్ష యిచ్చినా నువ్వు విరమించుకుంచే నాకు ఖర్చు తగ్గిపోతుంది. రెందు లక్షలు మిగులుతాయి. రెండో దేమిటంపే తక్కువ మెదారిటితో గెలవటం నాకు అలవాటు లేదు. దావూద్‌ని నిలబెట్టి ముస్లిమ్‌ల్లో చీలిక తెచ్చావు. మరియాను చేసుకుని క్రిష్టియన్లకు దగ్గరయ్యావు. అంచేత నేను గెలవటం ఖాయమైన మెజార్టీ తగ్గిపోతుందే మోనని అనుమానంగా వుంది. ఏదో వెలితిగా వుంటుంది నాకు. ఇహ మూడో కారణంమంటావా? మీ నాన్నగారు నాకు గురుతుల్యులు. వారి అబ్బాయితో నాకు పోటీయా? కనుక నువ్వు విరమించుకుంటున్నట్టు ఒక పేపర్‌ స్టేట్‌ మెంట్‌ ఇ'స్తేచాలు.... ఈ లక్ష చాలకపోతే ఎంతకావాలో అడుగు అన్నానుగా! అల్టుడివని కట్నం ఇంకా యిమ్మని నన్ను అల్లరిపెట్టు..... విసిరికొట్టకు. వస్తాను... ఇంకో

విషయం గుర్తుంచుకో, రాజకీయంలో శాశ్యతమి(త్రులుగాని, శత్రులుగాని వుండరు. శెలవా- మరి నాన్నగారి దర్శనం కాలేదు. వచ్చి వెళ్ళానని వెన్సు (వెళ్ళబోతుంకు దావూద్‌ వచ్చాడు) రావోయ్‌ దావూద్‌ ఇక నీకీ దొంగాట, దాగుడు మూతలు అక్కర్లేదు. మన రాఘన ఎన్నికల్నుంచి విరమించుకుంటున్నాడు. (కో॥రా! వెళ్ళాడు) దావూద్‌: నిజమా? (దావూద్‌ రాఘవ వేతిలోని చెక్కు చూశాడు) ఒరేయ్‌ రాఘవ! చాలా మంచి నిర్ణయం తీసుకున్నావురా, నూ పేట పరెస్టితీ బాగోలేదు. నేనెందుకు నిల్చున్నానో, నా వెనక ఎవరున్నారో నాళ్ళకు _ తెల్సిపోయింది. ఒరేయ్‌! అంకుల్‌, చెప్పినట్టు మనం ఈ రాజకీయానికి వనికిరామురా! 4 ౪2 04 12876 12060 2 ఇ156 66015100. రాఘవః తడి గుడ్డతో గొంతుకోసే బావతురా మీరంతా! మెడకోతాడు. కట్టి ఆ తాడుకో రాయికట్టి నిలువులోతు నీటిలో నిర్జాక్త్య్య్యంగా తోసే రకాలురా! మీరంతా నన్ను నలుగురి ముందు వెర్రివెధవను చెయ్యాలనేగా మీ _ష్టాను. బద్మాష్‌ నా కొడకల్టారా..... గుమ్మం దిగు. దావూద్‌: తర్లితోడు ! నాకలాంటి ఆలోచన్లేమి లేవు, ఒరేయ్‌ శాఘనా [16236...నా మాట విను... రాఘవః 1 527 860004 దావూద్‌: 16256 నా మాట నమ్మరా! ఒరేయ్‌ రాఘన ... రాఘవః ఫో (మెడవట్టుకు తోసాడు. ఫీట్స్‌ వచ్చి దావూద్‌ పడిపోయాడు.) రాఘవః (ఆందోళనగా అటు యిటు వెతికాడు) మరియా! మరియా! (రాఘవలోని సాతాను బయట కొచ్చింది.) రాఘనః చచ్చేటట్టున్నాడు!.... సాతాను; చావనీ! _రాఘనః ఏం కావాల్రా (జేబులు వెతుకుతున్నాడు, (మాట రాక గిజగిజ లాడుతూ. సైగ చేస్తున్నాడు దావూద్‌) సాతాను; మాత్రలు కావాలేమో! ఇచ్చి బళికిస్తావా? రాఘవః యివ్వకపోతే చస్తాడు..... సాతానుః చావనీ! ఎన్నికలు వాయిదా పడతాయి. ఈ దఫా. చేసిన తవ్వ్పులు సరిదిద్దుకోవచ్చు. " మరియా: (గాభరాగా వచ్చింది) ఏవండీ! అయ్యె... ఏమిటి? ఏమైంది రాఘవః ఏమో (చేతిలోంచి మాత్రలు కింద పడ్డాయి.) (మరియా తీయబోయింది. చెయ్యి పట్టుకున్నాడు రాఘచ) మరియా: ఏమిటండీ... చం పేస్తారా? రాఘవః నువ్విలారా! (బలవంతంగా ఈడ్పు కెళ్ళాడు. దావూద్‌ గిలగిల కొట్టుకోవటం ఆగిపోయింది. మరియా. చెయ్యి వదిలేసాడు. నురియా పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్ళింది.

చనిపోయాడు దావూద్‌. చూసి కెవ్వున అరచింది. రాఘన భయంతో బిగుసుకు పోయాడు. సాతాను పగలబడి నవ్వుతూ 'గెంతూతోంది.) 22026056... ౪224 01 | తీవ రంగం

(రాఘన కుర్చీలో కూచుని నవ్వుతున్నాడు. అతని సాతాను పిల్లిమొగ్గలేస్తూంది.

తర్వాత దావూద్‌ చనిపోయిన చోట అతను గిలగిల్టాడి పోవడంతో రాఘవ

ఏడవటం ప్రారంభిస్తాడు. సాతాను నవ్వుతుంఘే- రాఘవ ఏడుపు నుంచి నవ్వుతూ

సాతానుతో శృతి కలిపేడు. సాతాను అంతర్జానమైంది)

డాక్టర్‌: (వస్తూనే) హల్లో! రాఘవా!

రాఘవః దావూద్‌! రా! రా! కూర్చో. నిన్న వస్తానని రాలేదు?

డాక్టర్‌: నేనయ్యా! డాక్టర్ని. -

రాఘవః మీరా! మీరా డాక్షరు గారు!

డాక్టర్‌; ఏవిటయ్య ఇది ! అయిందేదో అయిపోయుంది. నువ్విలా మనసు పొడుచేసుకుంటే ఏం లాభం? పోయినవాడు. తిరిగొస్తాడా?

రాఘవః అ దావూద్‌ చావుకి కారణం నేనా? నేను చంపొనావాడ్ని? ఎలక్షన్లు వాయిదా వేయించడం కోసం ప్రాణ స్నేహితుడ్ని చంప్పుకుంటానాండి?

డాక్టర్‌: ఎవరన్నారు మీ నాన్నగారన్నారా ఆ మాట?

రాఘవః నాన్నంచే ఖాతరు చేసేవాడ్ని కాదు మరియా అంది. ఛీ అని మొహం మీద ఉమ్మేసి పుట్టింటికి వెళ్ళిపోయింది. అంత దుర్మార్గుడ్నటండీ నేను?

డాక్టర్‌: ఓ మాట చెప్పనా! ఇదంతా మన మంచికే వచ్చింది. ఉపద్రవాలు కూడా అప్పుడప్పుడు ఉపకారాలు చేసీ పోతుంటాయి. చిన్నతనం. నీ కింకా తెలీదు. చూడు... ఎవరొచ్చేరో చూడు! (బయటకు చూస్తూ సైగ చేస్తాడు) రావోయ్‌ వెంకట్రావ్‌ (వెంకట్రాన్‌ వచ్చేడు)

రాఘవ : వీడా! వీడెందుకొచ్చాడు? ఫోమ్మనండి! నమ్మకద్రోహి. విశ్వాస ఘాతకుడు.

డాక్టర్‌: వాడు మనకో మహోపకారం చెయ్యాలని వచ్చేడు. అ కోదండ రానుయ్య వీళ్ళని ఇంచ్లోంచి గెంటేశాడు.

రాఘనః ఎందుకు?

డాక్టర్‌; చిత్తుగా తాగేసి వచ్చి వీళ్ళ వదినగారి మీద అఘాయిత్యం చెయ్యబోయేట్టు.

రాఘవః మంచి పని చేసేడు. వీళ్ళకీ శాస్తి జరగాల్సిందే.

వెంక: జరిగినవన్నీ తల్చుకుంచు అ కోదండరామయ్యే మా అన్నను చంపించేడని పిస్తోంది.

రాఘవః ఆ మూట ముందే చెప్పాను నేను. చెప్పలేదూ? మీ వదిన మీద చెయేస్తే గాని ..... నీకు బుద్దిరాలేదు. వెళ్ళు మీ వదిన్ని. అప్పజెప్పు వాడికి...

28 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు | .

(రాఘవ పీకుచ్చుకున్నాడు గుచూస్తా వెంకట్రాన్‌, తవేం చేస్తున్నాడో గ్గుర్తించి

రాఘవని వదిలేశాడు.)

డాక్షర్‌' ః ఓయ్‌! వెంకట్రావ్‌ ఏమిటిది? పెద్దా చిన్నా లేకుండా. వదులు! ఏంటయ్యా రాఘన వాడసలే చెప్పకోలేనిబాధలో ఉన్నాడు. చెప్పుకుందా మని నీ దగ్గరకొస్తే ఇదా వరస?

రాఘవః చెవ్వు నన్నేం చెయ్యమంటాన్‌ గ

వెంక; యింత జరిగాక వాడ్ని అక్కడికక్కడే నరికి పారెయ్యాలి. వాడ్ని నరికి జైలు కెళ్ళడం సంతోషమే. కాని మా అన్నగారి కుటుంబం వీధిన పడుతుంది బాబు! మీ దగ్గర పదిహేనేళ్ళు వన్దేశాను. అ చనువుతో మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. మౌ అమ్మగారి కుటుంబాన్ని అదుకుంటానని ఒక్కమాట చెప్పండి. వాడ్ని ఈ రాత్రికే సఫా చేసేస్తాను.

రాఘవః హాత్య! (ఇంకా ఏదో చెప్పబోతే సాతాను నోరు మూసింది.)

డాక్టర్‌: నువ్వు సరేనను. దావూద్‌ చొవుతో ఒక వక్క ఎలక్షన్లు వాయిదా పడ్డాయి. యిటు చూస్తే. వెంకట్రావు ఈ నిర్ణయాని కొచ్చేడు. ఏదో దైనసంకల్పం ఉండకపోదు. నువ్వు ఊం అను. యిదిగో వెంకట్రావ్‌! మీ వదినగారి పేరిట లక్షరూపాయలు బ్యాంక్‌లో ఫిక్స్‌డ్‌ డిపాజిట్‌లో నేను చేయిస్తాను. సరేనా!

వెంక; అ మాట మీరు కాదు. చినబాబు గారు చెప్పాలి.

డాక్టర్‌; రాఘవా! ఇది చాలా మంచి అనకాశం విడిచి పెట్టకూడదు.

రాఘవః సరె!

డాక్టర్‌: వెంకట్రాన్‌! డన్‌! నువ్వెళ్ళు. మా కబురు కోసం ఎదురు చూస్తు ఉండు కబురొచ్చ నరకు ఈ ఛాయలకే రాకు తెలిసిందా. (వెంకట్రావు. వెళ్ళాడు)

రాఘవః (డాక్టర్‌ చొక్కా పుచ్చుకున్నాడు) ఇందులో నీ స్వార్థమేమిటి

డాక్టర్‌: రాఘవా! కోపాలొచ్చినపుడు బూతులు నూట్టాడుకోనడం, చొక్కాలు పుచ్చుకోవడం చాలా అనాగరికం. ఆ కోరాగాడి చావు నాకూ అవసరమే. ఆ కొజ్జా నాకొడుకు కొడుక్కి- నా కూతుర్ని లేపుకు పోవటాన్నికున్న ధైర్యం - పెళ్ళాడ్డానికి లేదు. నూ వెధవ ముండకు ఈ ప్రపంచంలో వాడు తప్ప నురెవడు మగాడిలాగా కనిపించస్లేదుట. అంచేత ఆ ముసలి గబ్బిలం నాకొడుకు చావాలి. మన సమస్యలు వరిష్కరం కావాలి. అర్హమయిందా! అదీ నా స్వార్థం, నువ్వు మనసు విప్పి మాట్టాడు. వీమెచ్చినా యిద్దరం బాధ్యత నహిద్దాం (రాజాగారూ గొంతుక వినిపించింది)

రాజా; సుబ్బారావు! రాఘవున్నాడా? రాఘవా?

(డాక్టర్‌ని లోవలికి తీసుకెళ్ళబోయేడు రాఘవ)

రాజాః రాఘవా! అమ్మాయిని వీవని భయ పెట్టేవురా?

రాఘ: నేనా? నేను భయపెట్టుడమేమిటి?

రాజా; భయపెట్టుకపోతే ఎంత పిఠిచినా ఎందుకు రావస్లేదు. ఏదో జరక్కపోతే ఎందుకు వెళ్ళిపోతుంది. “ఏన్మూ' అంటే ఏ సనూధానం చెప్పదు.

డాక్టర్‌: బావుంది. రాజాగారు. మరియా పుట్టింటికి చెప్పాపెట్టకుండా వెళ్ళిపోతే బాధ్యుడు రాఘవానా? వడుతున్నాడు కదాని నిందలు వేసేయ కూడదండి.

రాఘప: దొంగననే ముంద్రవడ్డాక దొరలా బతికినా నమ్మరు డాక్షరుగారూ! పోన్లేండి నాన్నగారు- అన్నింటికీ బాధ్యుడ్ని నేనే. నన్నూ నా తప్పుల్నీ క్ష్రమించండి నాన్నగారు. -ఇవ్వుడే మరియా దగ్గరికి వెళ్ళి నా తప్పేమిటో తెలుసుకుంటాను. ఇక నేనెవ్వర్ని నొప్పించ దలచుకోలేదు. నాన్నగారు నాన్నగారు! ఇదిగో... ఇది కో[రా॥ గారిళ్చిన లక్షరూపాయాల చెక్కు. నన్ను పోటీనించి విరమించుకోమని యిచ్చిన లంచం. నేను పోటీ నించే కాదు ఈ రాజకీయాలనించే విరమించు కుంటున్నాని చెప్పండి నాన్నగారు! నేను పూర్తిగా అలసిపోయాను నాన్నగారూ. నాకు మీ ఓదార్చు కావాలి. మీ సానుభూతి కావాలి. మీ (ప్రేమ ముఖ్యంగా... మీ (ప్రమ కావాలి నాన్నగారు!

రాజాః రాఘవా! నువ్వేనా నాయనా మాట్టాడుతుంది.? నీలో ఇంత మార్చా? చాలౌ. సంతోషం నాయనా! వెళ్లు మరియాని తీసుకురా!

రాఘవః నాన్నగారు! కోదండ రామయ్యగారు మనింటికి తనే స్వయంగా వచ్చి ఈ చెక్కు యిచ్చి వెళ్ళేరు. అందుకు మనంకూడా వారింటికి వెళ్ళి యిస్తేనే బావుంటుంది.

రాజా; అలాగేలే నాయనా! .

రాఘవః పోనీ అలా కాకుండా ఆయన్నే మనింటికి భోజనానికి పిలిచి, ఆ విందులో అందరి సమక్షలో మీరే యిస్తే మరీ బావుంటుంది నాన్నగారు!

రాజా; అలాగే! నువ్వు బయళ్తేరు. అమ్మాయిని ఉన్నావళంగా తీసుకొష్చేయ్‌ (లోపలికి వెళ్లేడు)

డౌక్టర్‌: (మండింది). నీకు ఇది లేదయ్యా! నువ్వు మెత్తబడితే పరిస్థితులు మొండికేస్తాయి. వరిస్థితులు అనుకూలుస్తే నువ్వు మొండికేస్తావు. అంతే! నువ్వు రాజాగారబ్బాయిగానే మిగిలిపోవాలి తప్ప వైర్మన్‌ అనిపించుకునే యోగం లేదు. రాఘవ కోదండ రామయ్య తనింటినించి బయళల్రేరి మనింటి కాచ్చేరూపేమిటి? _ మురళీనగర్‌లో బయళ్రేరి న్యూ కాలనీ రోడ్డు వన్‌వే ట్రాఫిక్‌ గనక నేషనల్‌ పావే మీదుగా చుక్టకొండ పక్కనించి 1311. మలుపు తిరిగి రావాలి. అలా వస్తున్నవ్వడు మన వెంకట్రన్‌ కొండ మీంచి ఒక బండయి కారుమీద దొర్లించేడే అనుకో కారు- కారులో కోరా నుజ్ఞు...నుజ్ఞి, ఒకవేళ ఏ కారణంగానైనా, కోదండ రామయ్య కొన ఊపిరితో మిగిలిపోయాడు అనుకోండి... ఎలాగూ వెంకట్రావ్‌ అక్కడే. ఉంటాడు కాబట్టి రక్షిస్తున్నస్టే వెళ్ళి గొంతునులిమి చంపేస్తాడు. ఎలా ఉంది ష్టాను? ల లా

డాక్టర్‌; ఫాంటాస్టిక్‌. సూపర్బ్‌! వండ్రపుల్‌! ఇలాగే ఇలాగే చంపాలి వాడ్ని. రైట్‌ ఈ చావే ఖాయం చేద్దాం. (వెళ్ళబోతూ) నేనివ్వుడే వెళ్ళి వెంకటావుతో మాటాడతాను.

రాఘవః డాక్టరుగారు! మాట! ఆ|గ్రిమెంటు రాయండి.

30 విజయభాస్కర్‌ నాటకాలు |

డాక్టర్‌; అగ్రిమెంటా? ఏమని?

రాఘవః *నమునిద్దరం కలిసి కోరాని అ వెంకట్రావు చేత పాత్య చేయిస్తున్నాం. 'రేప్పోద్దున్న ఏమొచ్చినా ఇద్దరం బాధ్యత నహిస్తాం' అలా అని అగ్రిమెంటు రాయండి.

డాక్టర్‌: ఎందుకు?

రాఘవః ఏమో! నన్నుదించి నువ్వు జారిపోతే?

డాక్టర్‌; సరె! (డాక్టరు అగ్రిమెంటు రాస్తున్నాడు. రాఘవ నవ్వుతూ ఉన్నాడు.)

5వ రంగం (ఓ వక్క రాజాగారు ఫోనులో ప్రయత్నిస్తున్నారు. మరో పక్క లాయర్‌,

రాఘవ మాట్లాడు కుంటున్నారు. సుబ్బారావుకి ఏవో సూచనలిస్తోంది మరియా.) రాఘవః ఏమైన జరిగిందానికి చాలా సిగ్గువడుతున్నా లాయర్‌ గారు. నన్ను క్షమించాలి. లాయర్‌: ఎన్నిసార్లు చెబుతావయ్యా క్షమ్రావణలు - చాల్లే,

రాఘవః లేదు, లేదు! మిమ్మల్నిచఛాలా దారుణంగా అననూనించేను. మీరు క్షమిస్తేనే గాని నాకు మనశ్శాంతి. లేదు.

లాయర్‌; ఓయ్‌! ఒకడి పేంటు మరొకడు లూజ్‌ చేయాలనుకోవడం లోకం తీరు. అయితే గమ్మతు చూశావా! అందరి "పేంట్టు లూజ్‌ వేయగలవాడు.... వాడు ఆ పై వాడు! పిటీ ఏమిటంకే ఆ విషయం ఎప్పటికనవ్వుడు మర్చిపోతుంటాం

(రాజా గార్కి ఫోన్‌ కనెక్షన్‌ అయింది నూట్టాడుతున్నారు) నాన్నగారు నీ

విషయం ఫోనుచేసి చేప్పే సరికి కో1రా! ఎంత సంబరపడిపోయారో తెలుసా!

రాజా; వచ్చేస్తున్నారు ఛైర్మన్‌ గారు. అమ్మా మరియా కోదండ రామయ్య గారొచ్చేస్తున్నారు. అయ్యా! లాయర్‌. గారు! నాయనా రాఘవా! వైర్మన్‌ గారు మరో పావుగంటలో వచ్చేస్తున్నారు. బయళ్రేరారు.

లాయర్‌: ఆయనొస్తారుగానీ మీరు కూర్పొండి రాజాగారూ పోయిన వాడి గురించి అనుకొకూడదు గానీ. ఆ దొవూద్‌ చావుతో నున వాడికి మంచి రోజులొచ్చేయండి.

రాజా; ఛ ఛ ...... అవే మాటలండి?

లాయర్‌: నా ఉద్దేశ్యం మరొకటి కాదు సుమండోయ్‌!

రాజా; ఆ ఒక్క విషయం మినహయిస్తే, మౌ వాడి ఇంతమూర్చుకీ కారణం చూ కోడలుూ- ఈ ఇంట్లోకాలు .. పెట్టిన వేళా విశేషం

లాయర్‌: ఎగ్జాట్లీ! ఊరంతా యిదే టాక్‌. అదే మరియానే మనవాడ్ని పూర్తిగా మాళ్చేసిందని

రాఘనః ఛీ ప్రజలు ఈ విషయం కూడా మాట్టాకుంటారండీ?

లాయర్‌; అయ్యో అంత ఆశ్చర్యమెందుకయ్యా?. పెద్దవాళ్ళ బతుకులు పద్దిక్‌ పొర్కులు. మీ యిళ్ళ జరిగే పెళ్ళి, పేరంటం, పుట్టుక. చావు చివరకు వండుకునే కూర గురించికూడా మాట్టాడుకుంటారు లా వాళ్ళ పహక్కది. మీ గురించి పబ్టిగ్గా మౌట్టాడుకుంటినే గదా మీరు వబ్దిక్‌ఫిగర్స్‌ అవుతారు. ఓ మాట (ప్రక్కకు తీసుకెళ్ళి గుస గుసలాడుతున్నాడు.) మరియా; నమూవయ్య గారు! రాజా: ఏమ్మా? మరియా: నాకు ఒంట్లో బాగులేదు. భోజనం సక్రేసి నేను కాసేపు వెళ్ళి వడుకుంటాను, , రాజా: అదేమిటమ్మా! నువ్వు లేకపోతే ఏం .జావుంటుంది? మరియాః నాకెందుకో యిదంతా చాలా అసహజంగా ఉంది. నేను భరించలేకుండా ఉన్నాను. ం రాజా; వాడింతగా మౌారిపోయేడంళే 'నమ్మలేక పోతున్నావు గదూ! చూడమ్మా! మహాకావ్యమైనటునంటి రామాయణాన్ని రచించిన వాల్మికి కూడా ఒకప్పుడు మహ కిరాతకుడేనన్మూ! మరియా: మావయ్యాగారూ! ఇడులోకూడా మంచిని చూసే స్వభావం మీది. మీకో విషయం తెలుసా? దావూద్‌ చనిపోలేదు చంవబడ్డాడు. రాజా; ఎవరా చంపింది? చెప్పమ్మా ఎవరా చంపింది? (రాఘవా లాయర్‌ భళ్ళున నవ్వేరు) (మరియా ఆనాటి సంఘటన వివరిస్తోంది. డాక్షరు వచ్చేడు) రాఘమనఃి హలో డాక్టర్‌! ఏమిటింత ఆలశ్యం? డాక్టర్‌: ఆవరేషన్‌ సక్సెస్‌ రాఘవః అంపే- పేషెంట్‌ డైడా?” మీరు చూశారా? డాక్టర్‌: భాయవర్చుకునే వచ్చేను. రాఘవః అయితే ఉన్న ఒక్క _అద్దుకాస్త తొలగిపోయిన స్టే! యిక నాకు అద్దులేదు నన్నెవరూ "గెలవలేరు. ఒరేయ్‌ లాయర్‌ శర్మా! నన్ను కాదని అకుళ్ళేవు కదూ! మళ్ళీ నా కాళ్ళ దగ్గరకే వచ్చేవు. నీ మీద నాకే కోపం లేదు. నిన్ను ర. శ్తమించేశాను. ఏయ్‌! మరియా! రా వడ్డించు. ఇక నునం ఎవరి కోసమూ ఎదురు చూడక్కర్లేదు. రండి భోంచేద్దాం! (మరియా చెప్పటం .పూర్తయింది. కోవం పట్టులేక రాజాగారు అరిచారు.) రాజాః రాఘవా! దావూద్‌ ఎలా చనిపోయాదు?' రాఘవః (కాస్త మామూలు సిడి కొచ్చి) ఏం అలా అడుగుతున్నారు. దావూద్‌ ఎలా చనిపోయాడో మీకు తెలుసుగా. రాజా: యిప్పుడే తెలిసిందిరా దౌర్భాగ్యుడా

రాఘవః యిప్ప్రడా! యిపష్పుడేం తెల్సింది?

రాజాః అవ్వుడు తెలిసింది అబద్దమని యిష్పుడు తెల్సింది.

రాఘవః మరియా చెప్పిందా ! ఏమే! ఏం. చెప్పావు?

రాజా ఒరేయ్‌ హంతకుడా! దాని జోలికెళ్ళకు.

రాఘవః షటప్‌! ఇద్దర్నీ కఠిపి నరికి పోగులు. పెడ్తాను. ఖబడ్డార్‌ €

డాక్టర్‌; రాఘవ! ఏమిటిది?

రాఘవః లేకపోతే చూడండి. దావూద్‌ని నేను చంపానట.. అదేదో బుద్రిలేక ఓమాటంటే ఆ మాటపట్టుకుని మీది మీది కొస్తాడు. రా! కనూన్‌ (కత్తి తీశాడు)

డాక్టర్‌: ఎదురుగా ఉన్నది నీ తండ్రీ- ఏం పిచ్చెక్కిందా?

రాజా: వాడు పిచ్చి కుక్కని నేనేనాడోచెప్పాను. వాడ్ని ఉంచాల్సింది యిక్కడ కాదు. (ఫోన్‌ దగ్గర కెళ్ళేడు)

రాఘవం ఫోనెక్కడికి పోలీసులకా?

రాజుః అడ్డులే!

రాఘనః అడుగుతుంళే వినిపించట్టేదా? ఎక్కడికి ఫోను?

రాజుః అద్దులే ముందు "

(రాఘవ ఫోన్‌. వైరు తెంచేశాడు. రాజా కొట్టబోయేడు)

లాయర్‌: ఏమిటి రాజుగారు మీరూను. మీ తగాదాలకు వేళా పాళా లేదా” ఓ పెద్ద మనిషిని భోజనానికి పిలిచి ఇప్పుడా- లేనిపోనివి తవ్వుకుంటారు (రాజాగారు లోపలి కెళ్లేరు) ఏమ్మా! నీకైనా బుద్దిలేదా” సరే! దావూద్‌ని_ పొత్య చేసేడే అనుకుందాం. అయితే అది చెప్పడానికి "బైమిదాఐ

రాఘవః నలుగురిలో నన్నో _ఖునీకోరుని చేసి కక్షద్రీర్చుకుంటున్నావు కదూ! నాకు తెలుసు. అనాడు నిన్ను పాడుచేసినందుకు యిది ప్రతీకారం. నిన్ను పాడుచేసినా వెడగొట్టలేదే చేరదీసి యిల్దాల్ని చేసుకున్నాను. అది మర్చిపోయేవు. నువ్వు....... కా

(జ్ఞాపకం చెయ్యనా? మర్చిపోయింది. జ్ఞాపకం చెయ్యనా? మరియా గొంతు

పుచ్చుకున్నాడు)

లాయర్‌: (డాక్షర్లో కలిసి విడిపించేడు) ఏమిటిది. రాఘవ వైర్మన్‌ నచ్చే వేళయింది వాటిజ్‌ దిసో

రాఘనః వైర్మన్‌ గారొచ్చారు. (కో[రా॥ప్రేతాత్మ ప్రతక్ష్యమైంది)

డాక్టర్‌: (కంగుతిన్నాడు. వెంటనే లాయర్‌తో) లాయర్‌ గారూ! ఛైర్మన్‌ గారొచ్చినట్టున్నారు.. వెళ్ళి రిసీవ్‌ చేసుకోండి. (లాయర్‌. వెళ్లేడు) రాఘవా! నిన్నే! ఛైర్మన్‌ రావటమేమిటయ్యా? వాడు మన వెంకట్రావ్‌ చేతిలో ఫినిషయి పోయాడు.

రాఘవః రండి ఛైర్మన్‌ గారూ! రండి. నాన్నగారూ! నాన్నగారూ! డాక్షరుగారూ నాన్నగార్ని కాస్త పిలవండి. ఏమీటండీ...... యింత ఆలశ్యం. కూచోండీ!

డాక్టర్‌: రాఘవా! రాఘవా!

రాఘవః అబ్బ! నాన్నగార్ని పీలనమంచే నన్ను పీలుస్తారేమిటండి? వెళ్ళి ఆయన్ని పిలవండి లాయర్‌గారు! రండి కూచొండి (డాక్టర్‌ లోపలి కెళ్ళేడు లాయర్‌, -కో! రా! (ప్రేతాత్మ కూచున్న _ కుర్చీలో కూచున్నాడు) అరెరె! ఆయన మీద కూచుంటారేమిటీ, ఆ వక్కన

కూర్చోండి. మరియా! మరియా! ఈయనొచ్చే సరికి ఎక్కడి కెళ్ళిపోయేరంతనూ?

మరియా! మేం భోజనానికి వొచ్చేస్తున్నాం. మీరూ లేవండి.

కో[రా[; నాకు భోజనం చెయ్యాలని లేదయ్యా! అకలి లేదు.

రాఘవః మీరలాగంటే ఎలాగ

కో॥[రా॥; నేను రానటంలో ఉద్దేశ్యం- మీకో విషయం చెప్పాలని.

రాఘవః చెప్పండి!

కోరా! నా శవాన్ని పాడిమీద పడుకోబెస్టేటప్పడు- నా చేతులు కప్పేయకండి బార్జా చాచి ఉంచాలి. ఎందుకంటావేమో ఇరవై ఏళ్ళు వైర్మన్‌గా చేసిన నేను పోయేటప్పుడు ఏమీ పట్టుకు పోలేదని చెప్పటానికి. -

రాఘవః అయితే నవ్వు నిజంగా చచ్చిపోయిన స్టేనా?

కో॥రా॥; పోయినప్ట. దావూద్‌ చచ్చిపోయినంత నిజం (రాఘవ తుళ్ళి పడ్డాడు కో!రా॥ వెళ్ళిపోయాడు.)

రాఘవః నాకేం తెలీదు దావూద్‌ని నేనేం చంవలేదు.

డౌక్టర్‌: రాజుగారూ! చూసారా పరిస్తితి మనిషి మనలోలేడు ఏం. చేస్తున్నాడో వం మాట్లాడుతున్నాడో స్పృహలేదు. అర్హంటుగా $060121[ నింంగ9౪14 వేస్తే మంచిది.

రాఘవః దావూద్‌ని నేను చంపలేదు ..... నేను చంపలేదు.

డాక్టర్‌; ఎనడయ్యా నువ్వు చంపేనని చెప్పేడు. ఎందుకలా మనసు పొడుచేసుకుం టొప్పు.........

రాఘవః కావాలంటే ఛైర్మన్‌ గార్ని అడగండి.

డాక్టర్‌: నైర్మన్‌ ఇక రారూ! .... రాలేదు.

రాఘవః రాలేదూ!... రాలేదు?

డాక్టర్‌: లేదు. చూడు ఈ కుర్చీలో ఎవరూ కూర్చోలేదు. ఇక్కడ కూడా ఎవరూ కూచోలేదు. నువ్వు ఊరికే భ్రమవడుతున్నావు.

రాఘవః భ్రమ

డాక్టర్‌; అం భ్రమే! ఏవండీ రాజాగారు! మీరైనా చెప్పండి. కోదండ రామయ్యగారు ఇక్కడి _కొచ్చేరేమో..........లేదని చెప్పండి బాబు నన్ను చంపెటట్టున్నాడు. రాజాః లేదురా.... ఎవరూ రాలేదు.

డాక్టర్‌: చూశావా, యిప్పుడు నమ్మకం కుదిరిందా! నీకేవయిందయ్యా? ఈవిడెవరో తెలుసా? మరియా!

రాఘదః కాదని ఎవరన్నారు.

డాక్టర్‌ ? అం కావాలంటే అవిడనడుగు కోరా వచ్చేడేమో.

రాఘవవి (మరియా వైపు చూసాడు)

మరియా: రాలేదండి

రాఘవః రాలేదూ?

మరియా; నిజంగా. రాలేదండి

డొక్టర్‌; అంతా నీ ఊహా యిదిగో ఈయన్ని గుర్తు వట్టానా?ి

(కో రా॥ (ప్రేతాత్మ వళ్చి లాయర్‌ పక్కవే కూర్చుంది)

రాఘవః ఈయనా?

డాక్టర్‌? ఆం ఈయనే

రాఘనః లాయర్‌ శర్మగారు... ఆయన రాలేదా?

డాక్టర్‌; ఆయనెందుకు రాలేదు... ఆయనొచ్చారు.

రాఘవః అయితే కో॥రా! కూడా వచ్చారు అతని ప్రక్కనే కూర్చూన్నారు. లాయర్‌, నా వక్కనా? (అదిరి పడ్డాడు)

రాఘనః ఏమిటీ మీరంతా నన్ను పిచ్చి న్థున్నారు. మీకెవరికీ కళ్ళు కనిపించ ట్లదా? వచ్చికూర్చున్న మనిషిని రాలేదంటా ౦ చూడండి సార్‌! వీళ్ళంతా మీరిక్కడకు రాలేదంటున్నారు.

కో1రా॥: వాళ్ళతో నాకేం వని? నీతోనే నా వని!

రాఘవః నాతోనా!

రాజా; అవును నాయనా! నన్ను చంపించి నాకు మపహోవకారం చేశావు

రాఘవః; అబద్దం. నువ్వు చావలేదు. తప్పించుకున్నాన్‌ |

కో॥[రా[. యింతకు ముందు. ఎన్నోసార్లు తప్పించుకున్నాను. ఈసారి నూత్రం తప్పించుకోలేకపోయాను. నా శవం అక్కడ. కొరులో రక్తపు మడుగులో ముద్దయిపోయింది.

రాఘవః లేదు... నువ్వు చావలేదు. ఆ డాక్టర్‌ నీతో కున్ముక్కు అయ్యాడు నన్ను మోసం చేసాడు.

లాయర్‌: ఏమిటండీ ఏదో కుమ్ముక్కు అంటున్నారు ఏమిటి కధ

డాక్టర్‌: అతగాడేదో పిచ్చిగా వాగితే- అందులో లేనిపోని అర్జాలు తీస్తారేటిటి మీరు? కాస్త జరగండి. యిటువైపే. వస్తున్నాడు.

కో॥[రా॥: రాఘవ!

రాఘచః మీరు చనిపోయారనుకుందాం- ఆది మీకు ఉవకొరమెలా అవుతుంది.

కో1[రా1: నా కొడుకు ఒఠి పోకిరి వెధవ! ఎందుకూ పనికిరాడు. వాడి భవిషత్తేమిటాని ఎప్పుడూ బెంగగా ఉండేది. ఎలాగూ పోయేవాడ్నే. కాస్త ముందుగా నన్ను చంపించి నా రాజకీయ ఆయుష్హు వాడికి పోశావు. నా తర్వాతా వాడే ఛైర్మన్‌ అవుతాడు, రాఘవః వీల్లేదు... నేనే వైర్మన్‌ని కావాలి. కో॥[రా1; కావు, కాలేవు. ఎందుకో తెల్పా? ప్రజలకు బతికున్న వాడి మీదకన్నా చచ్చిన వాడిమీదే సానుభూతి ఎక్కున. అందులో దుర్మరణం పాలైన నాయకులంటే సానుభూతి మరీ ఎక్కువ. అందుకని నా కొడుకు వైర్మన్‌ అయితీరతాడు. రాఘవః అయితే నీ కొడుకుని కూడా చంపిస్తాను. కో॥1రా1; ఒరే కుర్రకుంకా! ప్రజాస్వామ్యంలో శత్రువుని శవప్రాయంగా చూర్చాలి శవంగా మార్చకూడదు. నిర్వీర్యుడ్ని చెయ్యాలి. నిర్జీవుడ్ని చేయకూడదు. రాఘవః నాకు పదవి కావాలి, అధికారం కావాలి. నీ కొడుకునే కాదు. నా దారిలో ఎంత మంది ఉన్నా అందర్నీ చంపిస్తాను. ఎవ్వర్నీ విడిచిపెట్టును. కో1రా[1: మూర్మడా! రాజకీయాలలో నీలాంటి రౌడీలు ప్రవేశించి హత్య రాజకీయాలు వెలగబెడుతున్నారు. ఈ ఆవేశమే నీకు భవిష్యత్తు లేకుండా వేసింది. నా గొంతుక ఇక్కడుంటే అక్కడి పిసుకుతావేంరా గాడిద! యిదిగో ఆనాడు, ఈనాడు ప్రజల్ని పాలకుల కోళ్ళ క్రింద తొక్కిసపెట్టిన ఒక సూత్రాన్ని చెపుతున్నాను విను. అమెరికాలో _ ఫరిశ్చంద్రుడు లేడు. కానీ అబద్దం చెప్పని మహానుభావులున్నారు. భగీరథుడు లేడు కానీ "జీన నదులున్నాయి. అస్టలక్ట్ములు .లేరు. కానీ ధనం, ధాన్యం, భోగం, భాగ్యం అన్ని ఉన్నాయి. అంఘమే ఏమిటన్న మాట? మన దేశంలో ఉన్న వాస్తవానికి ఒక కథని కల్పించి, ఓ ధర్మాన్ని సృష్టించి ప్రజల్ని "చువ్వి తమ పాలన కింద వటిస్ట్రపరచుకున్నారు అనాడు. మరీనాడు- నీతులు వల్లించే కాలం చెల్లింది. చవకబారు షథకాలకు నిధులు మళ్ళించే కాలం వచ్చింది. స్వాతంత్రం వచ్చిన తొలి రోజుల్లోమేం చేసిన ప్రసంగాల్లో కొంత నీతి ఉండేది. కొంత నిజం ఉండేది. కొంత రాజకీయ స్పృహ ఉండేది. కానీ నేటి ఓటర్లుకు అవేమీ అక్కర్లేదు. వాళ్ళకు వరాలు కావాలి, వాగ్దానాలు కావాలి, రాయితీలు కావాలి, రిజక్వేషన్లు. కావాలి, ఒళ్ళొంగకుండా బతుకు సుఖంగా వెళ్ళబుచ్చే వథకాలు కావాలి. ఎదుటి వాళ్లే దూషించే పదాలు కావాలి. ఆ రోజుల్లో మా ప్రసంగాలు విని ఆలోచించేవారు ప్రజలు. మరీనాడు మీటింగు పూర్తికాకముందే తన్నుకుంటున్నారు. మరందుకు తగట్టు మనమూ మారిపోవాలి. ₹/6 ౧276 0 8/6 *స2 టి రల206 ౧01 ౪126 ల 621 ర656/6. (ప్రజలెలాంటి వారైతే వారి ప్రతినిధులు కూడా అలాంటి చారే అవ్వాలి మరి. కనక రౌడీయిజం పక్కన పెట్టి ఆవేశాలు పక్కకు నెట్టి... లే... సాథనచెయ్‌! నక్క వినయాన్ని అలవర్చుకో...... పంది స్వార్ధాన్ని సంపాదించు. ఊసరవిల్లి రంగుని అద్దుకో...... పాము పగ పెంచుకో... వీటన్నిటి మేలు కలయికే అసలు సిసలు రాజకీయ నాయకుడంటే వచ్చే ఏటి నా తద్దినం నాటికి నీ శిక్షణ పూర్తికొవాలి. నీలో ఓ యువ రాజకీయ. కిశోరాన్ని నేను చూడాలి. యింత తపన నాకెందుకో

తెల్బాా. మన జాతి అంతరించి పోగూడదు. నృద్ది చేయండి. దినదిన వ్రవర్తమానం చేయండి. అనేక పార్టీలు పెట్టండి! పెట్టిన పార్టీలను చీల్చండి. చీల్చిన పార్టీల్లోవర్గాన్ని సృష్టించండి. వర్గాల్ని శాఖలుగా విభజించండి. వీలునుబట్టి ప్రజల నాడినిబట్ట్రి చీలిన వారంతా ఏకంకండి. ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోండి. కొని ఒక్కటి మౌత్రం గుర్తుంచుకోండి... ప్రజలు మాత్రం సుఖశాంతులతో ఉండకూడదు..... అలా ఉన్ననాడు ఏదో ఒక అలజడి సృష్టించండి! ఏం చేసినా. ఎన్ని చేసినా అధికారం మాత్రం మన వాళ్ళకే వుండాలి. దేశం మంచివాళ్ళ చేళుల్లోకి వెళ్ళకూడదు. జాగ్రత్త! (ప్రేతాత్మ ౪2091)

రాఘవః అందరూ కలిసి ఎంత నాటకమాడారు. వవివండీ! కోరా! యిక్కడకు రాలేదు... నాకేం చెప్పలేదు... మీరేం వినలేదు కదూ!... ఒలేయ్‌ డాక్టర్‌ ! వెన్నుపోటు పొడవటంలో సిద్ధహస్తుడు శర్మ అనుకున్నాను. కొని వాడి బాబువి నువ్వు... (అగ్రిమెంటు. కాగితం తీసి ముఖం మీద విసిరాడు)

(దాన్ని జేబులో పెట్టుకున్నాడు డాక్టర్‌)

(గుమస్తా వెంకట్రావు వచ్చాడు) హల్లో! రండిసార్‌! ఇందులో మీ పార్టీ చాలా ప్రధానమైంది... వైర్మన్‌ మీ వదినమీద అఘాయిత్యం చేసాడా? భలే అహా! అందుకు" నువ్వు వాడ్ని చంపేస్తానా? భలే! భలే!

నుమస్తాః ఆ కో1రా॥ గాడ్ని చంపి నా మాట నిలబెట్టుకున్నాను. మా కుటుంబాన్ని ఆదుకొని మీ మాట _నిలబెట్టుకోండి.

డాక్టర్‌ ఒక పిచ్చోడితో పడుతున్నాం చాలు. నువ్వింకా పిచ్చిగా మాట్టాడకు వెళ్ళిక్కిడ్నుంచి. వెళ్ళు.

రాఘవః ఎవడికిరా పిచ్చి... నీకుపిచ్చి..... యిదిగో ఈ ముసలాడికి పిచ్చి... అదిగో దానికా. మీ _అందరికిన్నా పిచ్చి. పిచ్చట పిచ్చి ఎవడికిపిచ్చి. నాన్నగారూ! నేను అల్‌ రైట్‌ నాన్నగారూ! నాకు కోరా! కొన్ని సలహా లిచ్చారు. అవి పాటించి వైర్మన్‌ అవుతాను నాన్నగారూ! కాదు ప్రధానమంత్రినే అవుతాను. ప్రధానమంత్రినై కాశ్మీర సమస్య వరిష్కురిస్తాను. పాకిస్తాన్‌ గెలిచి ఇండియాలో కలి'పేస్తాను.. యదిగో ఏవండి మేరీగారు. మీకో విషయం తెల్సా! గాంధీని నేనే చంపించాను. అవును నాన్నగారూ! నేను ప్రధానమంత్రి నైతే విమానాల్లో తిరగాలి కదూ! ఎవడైనా విమానంలో బాంబు పెట్టిపేళ్చేస్తే నేను చళ్చిపోతాను. నేను చచ్చిపోతే నా కోసం మీరు ఏడవాలి. ఏడుస్తారు కదూ! యిన్నాళ్ళు మిమ్మల్ని ఏడిపించానని అప్పుడు ఏడ్వటం మానేయకండి. (తండ్రిని హత్తుకున్నాడు).

రాజా; ఏడుస్తాను నాయనా! తప్పకుండా వీడుస్తాను... పగ!

రాఘవః ఒట్టు (చేతిలో చెయ్యి వేసాడు)

(డాక్టర్‌ లోనికి వెళ్ళాడు.)

డాక్టర్‌ ? రాఘవా! రావా! నీకు ఫోన్‌ వచ్చింది!

(రాఘవ ఇంట్లోకి వెళ్ళాడు. అదే అదనుగా భావించి తలువులువేసి గడియ పెట్లాడు డాక్షర్‌) ట్‌

లు

(కయాటం టా!

రాఘపవః (లోపల నుండి అరుస్తున్నాడు, నా మీద హత్యా (ప్రయత్నం జరుగుతోంది శ్‌ జం ం6అన 1౦౪56 2గ65[ నన్నాదలండి! ఎలక్షన్లు వచ్చాయి. నేను వెళ్ళాలి....మీటింగుకి [౫6 అయింది... నన్ను వదలండి... యిదిగో ఇదేనా పార్టీ ప్రణాళిక... నందరూపాయిలకే తులం బంగారం. అర్హ రూపాయికే. కేజీ బియ్యం. యిష్పుడున్న రిజర్వేషన్స్‌ మరో ఇరవైయ్యేళ్ళు పొడిగింపు... (వ్రజలేమైనా ఫర్వాలేదు. దేశం బాగుండాలి (ఇంకా అరుస్తూనే ఉన్నాడు) రాజా: యిదిలా జరుగుతుందని నాకు తెల్పు. అర్హత లేకుండా అధికారం కావాలనుకునే వారికి ఈ పిచ్చి. ఎవ్వడూ వుంటుంది. ఈ పిచ్చివాళ్ళను సమర్థించి నెత్తి మీదకెక్కించుకుంటే అ పిచ్చి మనకూ పడుతుంది. అవునండీ మనము పిచ్చివాళ్ళమే. ఓటు వేసేటప్పుడూ కులం, మతం ప్రాంతం అబ్బో చాలా ఆలోచిస్తాం, దేశశ్షేమం. గురించి తప్ప. ఒకడు రాజ్యాంగాన్ని చించేస్తున్నాడు. మరొకడు జాతీయ జండాకు నివృంటిస్తు న్నాడు. యింకొకడు ఈ _ దేశం నాకు అక్కర్లేదంటున్నాడు వేరొకడు తుపాకీ పుచ్చుకొని కనిపించిన వాడినల్లా కాల్చి చంవుతున్నాడు. మిగిలిన మరి కొందరు అరాచకానికి, పంది కొక్కులకీ వట్టం క్టుస్తున్నారు. దేశాన్ని బాగుచేద్దామనుకున్నవాళ్ళ చేతులు కట్టస్తున్నారు. మహశయులారా! పదవులు, అధికారాలూ కత్తులు, తుపాకుల్లాంటివి. అవి బాధ్యత, అర్హతగల చేతుల్లోనే ఉండాలి. ఈళ విషయాలు మీకు తెలియనవి కావు- పట్టించుకోవ'ట్లుదని మనవి చేస్తున్నారు. శ్రీరసాగరమధనం లాంటి స్వతంత్ర సంగ్రామంలోంచి వుట్టింది ప్రజాస్వామ్యం. సామాన్యుడ్ని ఒక చక్రవర్తిగా, సమసమాజ నిర్మాణ నిర్లేతగా నిలబెట్టి ప్రాణంపోసిన అమృతమది. స్వేచ్చా స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రసాదించిన. కామధేనువు అది. దాని హాలాహలంగా మౌర్చేయకండి. నైతిక సూత్రాలు, వ్యక్తి ధర్మాలు ఆ '“కాలకూటం' లో వడి మాడి మ సైపోనివ్వకండి. పరమశివుడు కాలకూటాన్ని కంఠంలో దాచుకున్నట్టు ఈ బాధను మీరు మీ గుండెల్లో దాచుకుంటే లాభం లేదు. మూడో కన్ను తెరవండి. ఆ జ్ఞాన నేత్రంతో ఈ కాలకూటాన్ని భస్మీపటలం చేసి వ్యవస్తను అమృత తుల్యంగా నూర్చండి. మంచిని రక్షించుకోండి- మంచిగా బ్రతకండి, ఈ ప్రయత్నాన్ని ఈ నేల్లి నుండి ప్రారంభించండి. భగవంతుడు మీకు తోడుగా వుంటాడు. సమౌప్తం శశ * | 38 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

మొదటి ముద్రణ: జనవరి, 1999. ఏ9

| బుతత్తి బక్‌

1. మన్మధరావు ల అబ్బులు
2. లాయరు డ్త శేఖర్‌ ర్‌. సుబ్బరాయుడు
3. పెద్దమనిషి
4. వాచ్‌ మెన్‌
5. మాణిక్యం
6. బుతత్తి వక్‌

40

బుతి సక్‌ అధి

(తెర తొలగింది... ఘంటారావం, శంఖారావం. మిళితమై దైవత్వాన్ని ఆవ్వోనిస్తున్నట్టుగా ఉంది. తెర వెనుక నుండి “ఈ ప్రాపంచిక రంగస్టలం పై మానవ జీవన్నాటకం యజ్ఞ తుల్యం. ఆ యజ్ఞాన్ని మీ మనోనేత్రంతో తిలకించి, జ్ఞాన ఫలాన్ని స్వీకరింతురుగాక” అని వినిపించింది. రంగస్థలం మీద కాంతి చిమ్మాక

• “బుత్తిక్‌” అందరికి నమస్కరించి "సైగ చేసేడు. అంతా నిశ్శబ్దమయి పోయింది) బుత్త్విక్‌: ద్యుర్రనా వరివోర్తవ్యో విద్యాలంకృుతో అవీనన్‌

మణీనా భూషిత నర్బః కింసో న భయంకరః

అయ్యా! యుద్దాలు చేయించి బతుకుతోంది అమెరికా. ఒక పక్క అంతరిక్షంలో ప్రయోగాలు చేస్తూ కూడా మరోపక్క తిండిలేక ముక్కలై అలమటిస్తోంది రష్యా. ఉన్నవాళ్ళకే తిండిలేదే మరిక వుట్టుబోయే వాళ్ళకింకేం "పెడతాం, అందుకే - *ఒన్‌ ఆర్‌ నన్‌” అంటోంది ఛైనా. మిగిలిన దేశాల్లో మటుకు ఏమున్నాయి సుఖశాంతులు .... ప్రభుత్వాల్ని పడగొట్టాలని నిత్యం, నిరంతరం యథాశక్తి కుట్రలు _ వన్నుతూనే ఉన్నాయి; ఆ దేశాల్లోని విష్లవ శక్తులు, అసమ్మతి వ్యక్తులు.

ఇహ అన్ని జాడ్యాల్ని జీర్లించుకున్సి అన్ని దరిద్రాల్ని పూసుకుని గతంగొప్పల్ని నెమరేసుకుంటూ... కులం, మతం, పార్టీ ఉన్నవాడు, లేనివాడు ... ఏదో పేరిట వక్కవాడితో శత్రుత్వం. పెంచుకుంటున్నాం. దేనివల్ల ఈ అశాంతి? ఎందుకీ అరాచకం? తెలుసుకోవాలి.

మనిషి - తన శక్తి సామర్జ్యాల్ని మూడు రకాలుగా నష్టపోతున్నాదు. నిన్నటి సురించి వశ్చాత్తావం అసంతృప్తి. అనిశ్చితమయిన శేపటి గురించి భయం ఇవ్వాల్టి గురించి ఆందోళన. ఈ భయాలూ అందోళనలూ ఎందువల్ల? తెలుసుకోవాలి.

లెట్‌ అఫ్‌ - అన్‌ బ్యుత్తిక్‌ కో ఆన్‌ - ఆన్‌ ది నై (అబ్బులు, లాయరు మందుకొడ్డున్నారు) లాయరువ ఆం... అల. చాల్న్చాలు. అబ్బులు: ఇదిస్మాలండి. లార్డ్‌ వేసుకోండి. లాయరుః ఓయ్‌, చాలునోయ్‌. అబ్బులు: అయితే బాటిల్‌ దాచెయ్యమంటారా? లాయరుః ఉండు,. ఉండు .. మరో రౌండు కానీయ్‌. ఓ పన్దేయ్యి. హేవార్డ్స్‌ విస్కీ క్వార్టర్‌ తెప్పించి ఇందులో కలిపేసి కామ్‌గా పెట్టేయ్‌.

• అబ్బులు; అమ్మో! మా బావగారికి దీని "పేస్ట్‌ బాగా తెలుసండి బాబు.

లాయరు: మరొకవేళ అనుమానమొచ్చి అడిగితే ఏం చెబుతావ్‌.

అబ్బులు: వీదోటి...నోరు విప్పితే నిజం రాదు గానీ - అబద్దాలకు కొదవా?

లాయరు; అయితే నువ్వు చెప్పిందాంట్లో నిజం వుండదంటావ్‌; కొంచెం పాయ్‌.

అబ్బులు; మీ లాయరు పేచీలు మందుకొస్టేటప్పుడు కూడానా (లాయరు గ్లాసులోనే పోసేడు)

లాయరుః మరి నీకో

అబ్బులు: నాకొద్దండీ. ... కావాలంటే మరో పెగ్గు మీరే వేసుకోండి.

లాయరు: (నవ్వు లంకించుకున్నాడు)

అబ్బులు: నవ్వుతారేమండీ? -

లాయరు: నోరుమూసుకుని నువ్వూ ఓ పెగ్గు వేస్కో .. వేస్కో అబ్బులూ! ఇన్నాళ్ళనించీ నువ్వు మందుకొడ్తున్నావు. మందువల్ల లాభమేమిటో చెన్న చూద్దాం!

అబ్బులు; ఏముందీ ... అందరికీ తెలిసిందే!

లాయరుః అదే ఏవింటని?

అబ్బులుః కిక్కు

లాయరు: ఆ కిక్కువల్ల లాభం?

అబ్బులు: లాభమంటే

లాయరు: తెలీదా? వత్‌! పక్కవాడికి బొక్క పెట్టుడం.

అబ్బులు: అదెలాగ?

లాయరు: వెబుతాను! క్రితం నెల అకవుంట్‌ రాయటం వూర్తయిందా!

అబ్బులు: ఆలం. అయిన స్టా!

లాయరు: నస్టేకాదు. అయివారం రోజులయింది. అక్కౌంబళుంట్‌. చెప్పాడు. ఇంకా నా వాటా ఇచ్చేవు కాదు. ఇవ్వడు మందు పోసేవు. తాగుతున్నాను. కిక్కు ఎక్కుతోంది. 'రేప్పాద్దున్నేమంటావు. రాత్రి మందుకొట్టినపుడిచ్చేశానంటావు. ఇవ్వలేదన్నానుకో మత్తులో మర్చిపోయానంటావు. అవునా? కాదా?

అబ్బులు: ఛ ఛ .....అదేం కాదు. కొవాలంళే యిప్పుడే యిశ్చేస్తాను. తీసుకోండి (ఇచ్చేడు)

లాయరు: ఛఛ...ఛ ఉదాహరణకు చెప్పాను. నువ్వంశే నువ్వా? భలేవాడివే (అంటూనే డబ్బు లెఖ్కజూసి జేబులో పెట్టుకున్నాడు) లాస్ట్‌ కొంచెం పొయ్యి. అబ్బులూ! లైఫ్‌ ఈజి ఏ జర్నీ ఫ్రం ఊంబ్‌ టు టూంబ్‌ అన్నారోయ్‌! జర్నీ అన్నాక - మధ్యలో టంబుల్‌ అయిపోవటం టంబ్‌లర్‌ న ఎత్తటం - అంటే అదే అమ్మాయిల్లో పల్టీలు కొట్టడం, పార్తీలు చేసుకోవడం ఉండాలోయ్‌. ఉంటనే మజా. ఓయ్‌... అబ్బులూ! ఇకనించి వారానికో పార్టీ 'ెట్టువోయ్‌.

అబ్బులు: దానికేం భాగ్యం పెట్టాచ్చు. కానీ - బావగారు వారానికోసారి బరంవురం వెళ్ళాద్దు.

లాయరుః ఈ మధ్య మీ బావగారు తరుచు బరంపురం వెళ్తున్నారు కదూ!

అబ్బులు: అవును. వెళ్తున్నారు. ఏం?

లాయరు: ముందు ముందు కూడా బరంపురం వెళ్తూనే ఉంటారు.

అబ్బులు; ఏవింటి సంగతి?

లాయరు: ప్రశ్నలెయ్యకురా బచ్చా

అబ్బులు; చెప్పండి గురువుగారూ ,

లాయరు: బరంవురం. వెళ్ళడమం'కే ఏమిటనుకుంటున్నావూ?

అబ్బులు: ఏవింటి? ॥

లాయరు; వ్యభిచారం! “బరంవురం” వెళ్తున్నానూ - అని యింట్లో చె ప్పేడూ అంకే - అమ్మాయి నెవతెనో సెటప్‌ చేసుకున్నాడన్నమాట. ఓయ్‌! ర్‌జుకో అబద్ధం ఆడటం కంటు ఒకే అబద్దంతో రోజూ నెట్టుకు రావడం బెటర్‌ కదూ!

అబ్బులు; మరి అప్పుడవ్వడూ విజయనగరం, వెళ్తుంటాడు. అదేవింటీ....అదీ ఓ కోడ్‌ వర్దా?

లాయరు; ఒరే వెర్రి కుట్టీ! మనమిప్పుడు విజయనగరంలోనే ఉన్నాం. రాగి ఇళ్ళ కెళ్ళడం పెళ్ళానికి లోకువ కావడం నాగరికుల లక్షణం కాదు. తాగని వెళ్తున్నప్పుడు. విజయనగరం వెళ్తున్నట్టు, వ్యభిచారానికి వెళ్తున్నవ్వడు బరంపురం వెళ్తున్నట్టు చెబితే ఎవ్వరికీ ఏ అనుమానం రాదు. వీమంటాన్‌ ఖే ఓయ్‌ అబ్బులూ విజయనగరం దాకా విలాగూ వచ్చేం. ఇక్కడ్నించి యిలా బరంపురం వెళ్తే ఎలా ఉంటుంది?

అబ్బులు: ఇక్కడికే నాకు కొళ్ళు ప్రీశేశాయి. అక్కడిదాకా రాలేను బాబు.....మనకు బరంపురం ఎడ్రసు తెలీదు.

లాయరు: సర్లే..ఈ సంగతి ఎక్కడా అనకు సుమా! ం

అబ్బులు: గురువుగారూ! బావకి బరంపురం సౌకర్యాలు చూస్తున్న దెవరు: అదేనండి పిట్టల్ని సష్టయి చేసేదెనరు? మీరేనా?

లాయరు: నన్నేమనుకుంటున్నావురా?

అబ్బులుః ఏవీ. అనుకోవటం లేదుగానీ చెవుదురూ?

లాయరు: పిట్టులు కాదు పిస్టే. దాని వంజరంలో పడి.

అబ్బులు: ఎవరావిడ?

లాయరుః బోన్లో ముద్దాయినడిగినట్టు ఏవించా. ప్రశ్న?

అబ్బులు: బ్బ! సగం చెప్పి సగం దాచేసి సస్పెన్‌, సతో చంపకండి గురువుగారూ!

లాయరుః మీ అక్కయ్య కీసంగతి తెలిసిదంటే కొంప కొళ్లేరయిపోతుంది తెలుసా!

అబ్బులు: నేనెవరో అననండీ బాబూ! మీ మీదొట్టు. ఇది గుండెకాదు. అయిరన్‌ శ్‌ డా లె్య్యి

లాయరుః వద్దు లెద్దూ! నీ నోరు మంచిది కాదు.

అబ్బులు: నా నోరు జారితే మీ చెవ )జారినళ్టు.

లాయరుః ఇదెక్కడి పెంటయ్యా బాబు...మీ బావకు తెలిస్తే ఏవైంనా వుందా?

అబ్బులు: తెలిస్తే కదా....చెప్పండి ...ఊరించకండి.

లాయరు; మీ బావగారి "జైపిస్టు......ముంజుల,

అబ్బులు: ఛ......

లాయరు: అంటే మీ బావగారి మీద లేనిపోనివి బనాయిస్తున్నాననా?

అబ్బులు: పిన్నీ, పిన్నీ అని మా అక్క దగ్గర, ఆంకుల్‌, అంకుల్‌, అని మా బావదగ్గర గారాలు పోతుంటుంది. మొత్తంమ్మీద ఇద్దరూ కలిసి మా అక్కని బలే బోల్తా కొట్టించేరే గురువుగారూ! నిజంగా నా కిక్కు _ దిగిపోయిందండి.(సీసా ఎత్తి తాగేశాడు)

లాయరుః మీ బావగారడిగితే ఖాలీ బాటిల్‌ చూపిస్తావా?

అబ్బులుః బాటిల్‌ బద్దలయిపోయిందని చెపుతాను. గురువుగారూ మీరేమి అనుకోకపోతే ఓ మాట _

లాయరు; ఏవింటి?

అబ్బులు; మంజుల విషయం అక్కతో చెప్పేస్తాను.

లాయరు: ఏ విషయం?

అబ్బులు: అదేనండి బరంపురం విషయం. ॥

లాయరుః (లాగి కొస్టేడుుఏం కందువాలు దొబ్బుళున్నావా?

అబ్బులు: చెయ్యి చేసుకుంటారేమండీ! . తాయరుః వళ్ళు రాలగొడ్డాను జాగ్రత్త, ఎవరికీ చెప్పనని నా మీద ఒక్టసి..... అబ్బులు; ఇదిగో! మర్యాదిచ్చి పుచ్చుకోండి. డబ్బు పోయినా ఖాతరు వెయ్యను గానీ-

లాయరు: అబ్బో! బిర్జా మనవడండీ వీడు. ఇందాక ఎంతిచ్చేవురా నాకు. అయిదొందలా....నువ్వు నెలకు కైమాప్‌ చేస్తున్నది వెయ్యేనా?

అబ్బులు: వెయ్యిగాక ఎంతనుకుంటున్నారు?

లాయరు; పోనీ వెయ్యే. కానీ నువ్వు నాకు నాలుగునెలల్లివ్వాలి. అంటే ఎంత? 'రెండువేలు...అయిదొందలు చేతిలో "పెడతావా?

అబ్బులు; నెలనెలా అంతేసి డబ్బు మిగిలిపోతుందని ఏ నా కొడుకు చెప్పేడు?

లాయరు; నేనే అన్నానా - అయితే నేన్నీ కొడుకునా... తాగితే తల్లిని మర్చిపోతావురా?

అబ్బులు: ఇంతకీ నన్నుకొట్టింది అయిదిందలు యిచ్చి నందుకా మా అక్కతో చెప్తానన్నందుకా

లాయరు: నిన్ను కొట్టినందుకు కారణం చెప్పాలా బోషిడీకే

అబ్బులు; ఊరుకుంటుంటే నా కొడకా,

"పెద్ద (అవ్వుడే వచ్చేడు ఆగండాగండి.

అబ్బులు; వదలండి! నా కొడుకు తినాల్సిన బియ్యమయిపోయూయి వదలండి.

లాయరు; బియ్యమయిపోతే గోధుమలు తింటాన్రా. అవీ అయిపోతే రోజుకో బాటిల్‌ కొట్టి బతుకుతాను. ఏివంనుకుంటున్నావో ఏమో!

అబ్బులు; ఎందుకు బతుకవ్‌! కూతురు వైన్‌ షాపాడితో తిరుగుతుంది కదా!

లాయరు: ఏం కూశావురా దొంగనాకొడకా!....నువ్వు చూశావా? నువ్వు చూసేవురా?

పెద్ద, ఇంతవరకు స్నేహంగా మెలిగి ....ఇవ్పడిలొ దెబ్బలాడుకోవడం ఏం బావులేదండి.

అబ్బులుః అది కాద్చార్‌ |! మా బావగారి గురించి ఓ రహస్యం తెలిసింది. అది మూ అక్కతో చెప్పి కాస్త మెహర్చానీ సంపాదించుకోవాలను కోనడం తప్పా?

లాయరు: తవ్వశాదురా....మీరే చెప్పండి...నా మీద ఒస్ట్రేయించుకుని మీకో రహస్యం చెప్పాను. ఆ రహస్యం మరొకర్తో నువ్వు చెప్పొచ్చునా?

పెద్ద: తప్ప! మాటిచ్చి తప్పుతావా?

లాయరు; మొహమ్మీద ఉమ్మేయించుకోరా3

అబ్బులు: మరి ఒక్టేసి మీరూ నాకో మాటిచ్చేరు

లాయరుః ఏంవని?

అబ్బులు: మర్చిపోయినట్టు నటించకండి.

లాయరు: ఒరే! బోషడీకె......గుర్తు చెయ్‌.

అబ్బులు; మూ బావచేత చిల్లింగో....సైటో నా పేర్ష రాయిస్తానని మాటిచ్చేరా....ఇన్చేరా లేదా?

లాయరు; అయితే-- "

అబ్బులు; అయితే ఏవింటి తొక్కా! ఇంతవరకు రాయించేరా?

లాయరుః ఎవడిది రాయించనుంటాన్‌!

అబ్బులుః మరెనడి బాబుసొమ్మని ఇచ్చింది చాల్లంటున్నావు..

లాయరు: ఎవడి బాబుసొమ్మా! ఒక్కతావు తన్నేనంటే గోడకు అంటుకుపోతావు. ఏమండీ! మీ బావకి ఎక్కడ _ బొక్క పెట్టాలో ఎక్కడ చున్నం రాయలో చెప్పింది వేను, శేష్పాద్దున్న నీ మీదకేమొచ్చినా చక్రం అడ్జెయ్యాల్సింది . నేను. నీ మీద నన్ను నిఘా వుంచి నిన్నాయించ్లో బతకనిస్తున్నాడు నీ బావ నా మంచితనం నువ్వెక్కడ గుర్తించాన్‌... పైగా నాకూతురు. వైన్‌ షాపాడితో తిరుగుతుందంటావే. నిన్ను అడ్డంగా చీరెయ్యొద్దు.

అబ్బులు: అంటే - మీ అన్మూయి ఎవడితోనో తిరిగితే నాకు సంతోషమా? ఉన్నమాట చెప్పి ఉపకారం చేశానండీ. నా మంచితనం మీరెక్కడ గుర్తించేరు మీ సర్కిల్లో మీ భుజాలు రాసుకుతిరిగే మీ మనుషులే చెప్పారు.

లాయరుః ఎవడు? ఆ డాక్టరు లోఫర్‌ గాడేనా?

అబ్బులు: మరి తెలిసే అడుగుతారేమండీ! |

లాయరు: ఒరేయ్‌ జాత్తక్కువ నాకొడకా? నా వరువు తియ్యడానికి కాకపోతే - నీకా విషయం తెలిసిన వెంటనే నా దగ్గరకొచ్చి - గురువుగారూ! ఇలా వుంది, ఇదీ సంగతి అని చెప్తావా” నలుగుర్లో అవకాశం చూసుకుని పేల్తావా?

పెద్ద అయ్యా! పొతింది శవం. తవ్వుతున్నకొద్దీ కంపే వదిలెయ్యండి.

అబ్బులు: మీరేదో అనాలని అంటున్నారుగానీ - ఇక్కడ నలుగురెవరున్నారండీ. మీరు, నేనూ ((పెద్దనునిషిని చూసి) ఎవరయ్యా నీవు ఇక్కడ నీకేంపని? పో......గెటవుట్‌. (పెద్దమనిషి ఎక్టిట్‌ ) మీ పరువు తీసే వాడ్నయితే పార్టీయిస్తానటండీ. మీలాంటి వాళ్ళకోసం _ ప్రొణం యిస్తానండి. నా సంగతి మీకు తెలియదు గురువుగారూ! లాయరు: అయితే ఏదీ - అ డాక్టరికీ ఓ కూతురుందిగా అది వచ్చి తిరుగుబోతని ప్రచారం చెయ్యి చూద్దాం. "

అబ్బులు: అంతే 'కదా....ఆ పూచీ నాది.

లాయరుః ఆ వుకారుకి రెక్కలొచ్చి తిరిగి నా చెవిలో పడేటప్పటికి వదింతలై పోయుండాలి, "|

అబ్బులుః డాక్టరుగారమ్మాయికంటు లాయరుగారమ్మాయి మంచిదనిపిస్తాను సరా!

లైట్స్‌ అఫ్‌ బుత్త్విక్‌ మీద లైట్స్‌ ఆన్‌

బుత్త్విక్‌; రోగ నిరోధకశక్తి తగ్గాక ఎట్టారైతే లేనిపోని జబ్బులు తమ వ్రభావాన్ని శరీరంమ్మీద చూపిస్తాయో అట్టాగే పరిసరాలు పరిస్టితులు పెంపకంలోని లోటు కారణంగా కొన్ని అవలక్షణాలు బాల్యం నించే అబ్బుతాయి. ఒకడు ఘోరమైన తపస్సు చేసేట్టు వరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై ఏం కావాలో కోరుకో అన్నాడట. నేను కోరిందళలా దక్కాలీ అన్నాట్ట భక్తుడు. తథాస్తు! అంటూనే ఓ షరతు పెట్టాడు. ఏమని? 'సేకు లభ్‌ంచిందానీకంే నీ పారుగంటాయనకి రెట్టింవు లభిస్తుందా - అని. మనవాడిక్కడ కార్డు బంగళాలు, నౌకర్ణు, చాకర్ణు ఒహశేమిటి.... కావల్సిన వన్నీ కోరుకున్నాడు. పొందేడు. అయినా అతనికి సుఖమూ - సంతోషమూ లభించలేదు. ఎందుచేతనంటే- ఆ పొరుగింటాయనకి మనవాడికి లభించిన దానికం'శే రెట్ట్రింపాచ్చి వడిషోతుంది. ఎలాంటి ప్రయత్నమూ, వ్రయాస లేకుండా, మన వాడిక్కడ బాధ ఉక్రోషం పెరిగిపోతున్నాయి రోజు రోజుకీ. ఇలా కాదనుకుని

• తనకో కన్నూ, కాలూ, చెయ్యీ పోవాలని కోరుకున్నాడట. అంతే! ఆ దెబ్బతో పారుగింటాయనకి. రెండు కళ్ళు, రెండు... కాళ్ళు రెండు చేతులూ పోయాయట. మనవాడు చాలా సంతోషించాడట. మనం ఈ స్టితినించి బయటవడాలి. ఆరాటాలు, పోరాటాలు, తగ్గాలి, మహాశయులారా! జీవితమే గనక యుద్ధమయితే, తప్పదు? - పోరాడి, వడగొట్టి చంవుకోవాలి. జీవితమే గనక ఒక సాహిత్యవేదికో, నృత్యప్రదర్శనో, కవిసమ్మేళశనమో అనుకోండి. అనుభూతులు తవ్ప అవేశాలుండవు. తన్మయత్వంతప్ప తహతహలుండవు మనిషికి ఉన్మాదస్థితి వుండదు. జీవితాన్ని ఒక క్రీడగా అనుభవించడం సాధ్యమవుతుంది. -

బుతి;క5 మీద లెటొ ఆఫ్‌ న్యైట్లులనో.

(మన్మధరావు ఊరినించొచ్చి అవ్వుడే రిలాక్స్‌ అవుతున్నాడు. మంచినీళ్ళు తాగి ఫోన్‌ దగ్గరికెళ్ళి డయల్‌ చేసేడు. ఈలోగ భుజొన ఓ షర్టు చేతిలోని వర్సులోంచి "రెండొందలు తీసి లెక్క పెట్టుకుంటూ మాణిక్యం వచ్చింది)

మాణిక్యం: ఏమండీ! మీరు తీసుకెళ్ళింది వెయ్యి రూపాయలు గదా చార్జీలు, రూం రెంటు భోజనాలు, చిల్లరఖర్చులు అన్నీ కలిపి మూడునందలైనా ఏడువందలు మిగలాలి. రెండువందలే ఉన్నాయి. మిగిఠీన అయిదొందలూ “నేంబేశారు?

మన్మ: వెర్రిమొహమా!. నేను తీసుకెళ్ళింది - రెండువేలు.

నమొణీిః; అల... మరయిలే-

మన్మ: పదిహేనొందలు' పెట్టి నీకు చఛీరకొన్నాను. (బ్రీఫ్‌కేసులో ఉంది చూడు. అన్నట్టిదిగో - అందులో నా స్పెట్స్‌ ఉంటాయ చూడు. తీసుకురా! ఆ చీరకోసం ఎన్ని షావులు తిరిగానో తెలుసా! చివరికా డిజైన్‌ దొరకదనే అనుకున్నాను. (మాణిక్యం లోనికెళ్ళి చీరతో తిరిగొచ్చింది)

మాణి: మొన్నరెడ్డిగారి పెద్దకోడలు కట్టుకుందీ - అచ్చంగా యిలాంటిదేనండీ!

మన్మః మరారోజు నువ్వంత ముచ్చటవడ్డావనే తీసుకొచ్చేను.

మాణిః చీరంతా బావుందిగానీ - ఈ బార్హరు ఇంకొంచెం 'పెద్దదుంచే బావుండు చండీ! మీర్రాగానే అడిగి ఇలాంటి చీరే కొందామనుకుంటున్నాను. మీరు తేనే తెచ్చారు. మనసులో వున్నారనుకొండి.

మన్మ:ః చీరకట్టుకో చూద్దాం.

మాణి: ఇవ్వడెందుకండీ! వచ్చే నెల వరలక్ష్మీవ్రతం రోజున కట్టుకుంటా న్లెండి.

మన్మ: సరె...ఏదో వీడు. నా 'స్పెట్‌, న ఏవీ; తెమ్మన్నాను తెచ్చానా?

మాజీ; లేవండి ॥

మన్మ: లేకపోవనడవేంలిటి? సరిగా చూసేవా?

మాణి: లేవూ! మీరెక్కడో మర్చిపోయేరు. .

మన్మ:ః మర్చిపోయేనా? బహుశా లాడ్జిలో మర్చిపోయుంటాను.

మాణిః బరంపురంలో వదిలేశారా” అంత అజాగ్రత్త ఏవింటండీ

మన్మ;ః నువ్వెళ్ళి గీజర్‌ స్విచ్‌ ఆన్‌ చెయ్‌. స్నానం చెయ్యాలి. (ఫోన్‌ డయల్‌ చేసేడు) మంజులా....(ఇంతలోనే మాణిక్యం వచ్చింది) నువ్వెళ్ళి ఆ గదిలో తువ్వాలుంటుంది తీసుకురా! (మాణిక్యం వెళ్ళింది; మంజులా! నీ బాగ్‌లో” గానీ నా స్పెట్సొ మర్చిపోయానా? చూడు! లేవా! ( )

అబ్బులు: (వచ్చేడు) అక్కా! అక్కా!

మౌణీః ఏంరా వెధవా! బావ వనిమీద బరంపురం వెళ్లేరు గదా! రాత్రంతా ఎక్కడికెళ్లేవ్‌?

అబ్బు: విజయనగరం. ఏం? ఈయనగారు బరంపురం నించి యింకా రాలేదా (మన్మధరావుని చూసి) ఆల..వచ్చేరా...ఎంత సేవయింది? ఏ (టైన్‌ కి

మన్మ;ః నోరు మూసుకుని బయటికి పో (లోనికి వెళ్లేడు)

అబ్బు; నోరు మూసుకోమంటాదు. వాసనగాని వస్తోందేవింటీ అక్కా!అక్కా!

మాణీః; ఏరా?

అబ్బుః నా దగ్గర వాసనొస్తోందా?

మాణి;ః ఏం రాత్రి తాగేవా?

అబ్బు; బావుందే వరస, విజయనగరం వెళ్లేనంటుంచే తాగానంటుందేవింటి! మన్మ:ః (అప్పుడే వచ్చిఏవింట్రా అంటున్నాన్‌?

మూణీిః మీ గురించి కాదులెండి. వాడు రాత్రి విజయనగరం వెళ్ళాడట.

అబ్బు: ట. వీవింటీట. విజయనగరం వెళ్ళేట్టు. బరంపురం వెళ్లేట్ట..... వెళ్లేడూ అను. మాజి; విజయనగరం ఎందుకు వెళ్ళడం? తాగటానికేనా

అబ్బు; అయీ ఈ ఊళ్ళో మందు దొరకదని

మాజి: -వీవిట్రా భయం లేకపోవడం? - అబ్బుః ఎందుకే భయం? ఎనర్ని చూసైనా ఎందుకు భయపడాలి? నా పేర్నేమన్నా బిర్హింగులు రాసేరా? సైట్లు రాసేరా? ఏం రాశారని?

మాణః నీ బతుక్కి అదొక్క కే తక్కువ. ఇచ్చిందాన్ని వచ్చిందాన్ని లంత చక్కగా నిలబెట్నుక్సు సరిపోయింది. ఆయన దగరనేవు, ఈ మాత్రం వలు. జ గరలవు అబ్బులు: నీ కొడుక్కంకే నయమె. పదిహేను రోజులకోసారొచ్చి చేతికందింది పట్టుకుపోతాడు. వాడికంచే నయమే. ఇంటివట్టు నుండి చేతనైన సేవలు చేస్తున్నాను.

మౌణిక్యం; సర్లే! వంటవాడు రాలేదు. వెళ్ళి కూరగాయలు తీసుకురా!

(సంచి విసిరి గదిలోకి వెల్సింది. అబ్బులు నెత్తిమీద చేతులేసుకూ._చునాడు.

అంద న్న రక చెకుది అబ్బల నెత్తి క్కూచున్నా

లాయరు: అబ్బులూ! ఉన్నారా? ఏవించోయ్‌ ఇదంతా ,కోపంంమే?

అబ్బులు: రాత్రి జరిగిందానికి బాధపడుతున్నాను సార్‌!

లాయరు; ఆ మాటకొస్తే నేనూ నిన్ను అన్నాను.

అబ్బులు: మీరనొచ్చు. పెద్దవారు చెల్టుతుంది. కాని 'నేను.....:శీ!

లాయరు: అబ్బులూ! తొక్కింతర్వాత పాము కరవక తప్పదు, ఎక్కింతర్వాత గుర్రం కదలక తప్పదు. మందుకొస్టేక మూటాతూలక తప్పదు. తాగుడంటే వాగుడుకి మారుపేరు. అనుకుంటా. అది సహజం. తవ ౫ మనది కాదోయ్‌ మందుది. వదిలెయ్‌ (ఫెష్‌గా వుండు. అవునూ రాత్రి మా అమ్మాయి గురించి వీవింటన్నావ్‌. ం

అబ్బులు: ఎవడండీ మీ అమ్మాయి గురించి అన్నది. నాలిక పీకేస్తాను. ఆ డాక్టరు కూతురుంది. చూశారూ అది ఇద్దరు పప్రియుళ్ళ ముద్దుల (వేయసి.

లాయరు: ఒకళ్ళ సంగతి మనకెందుకూ?

అబ్బులు; మరి మనమ్మాయి సంగతి ఆ డాక్టర్‌ కెందుకండి?

లాయరు: (“అయ్యగారూ'"! అన్న కేక వినిపించేసరికి) ఎవరది లోపలికి రా!

వాచ్‌ మెన్‌; గెస్ట్‌హవుస్‌ వాచ్‌ మెన్‌ నండి.

లాయరుః ఏం కావాలి?

వాచ్‌ మెన్‌; అయ్యగారున్నారేమోనని......

లాయరుః ఏం పని?

వాచ్‌ మెన్‌: రాత్రి గెస్ట్‌హవుస్‌లో కళ్ళద్దాలు మరిచిపోయేరండి (లాయరు, వాచ్‌మెన్‌ ఒకరి మొపోలొకరు చూసుకున్నారు.)

లాయరు; సరె ఇవ్వు,

అబ్బులు: ఓయ్‌ వాచ్‌మెన్‌! మాట. రాత్రి ఎంతనరకున్నారూ? (అయిదు రూపాయలిచ్చేడు)

వాచ్‌ మెన్‌: రాత్రంతా ఉన్నారు బాబు.

అబ్బులు; అయ్యగారు కాదయ్యా అమ్మాయి.

వాచ్‌ మెన్‌: ఇద్దరూ పొద్దున్నే ఒక్కసారే ఎళిపోయేరండి.

అబ్బులు; సరె. నువ్వెళ్ళు. (వాచ్‌ మెన్‌ వెళ్ళిపోయేడు) మీరు చెప్పింది రైట్‌.

(ఇంతలో మన్మధరావు స్నానం ముగించుకొచ్చేడు)

లాయరు: నమస్తే సర్‌.

మన్మ: నమస్తే కూచొండి. ఏవింటి?

లాయరు: ఏం లేదు. మా బావమరిదికి అయిదులక్షల్ర లాటరీ పేలింది.

మాణిక్యం: అయిదు లక్షలే.

లాయరు; అవునన్మూ!

మన్మధః ఏ బావ

లాయరు; మా చిన్న చెల్లెలి మొగుడులెండి

మన్మధ: కళ్ళద్దాలు ఇలా ఇవ్వండి

లాయరు; (కంగారుపడి మాణిక్యం వైవు చూశాడు)

మన్మధ; మీ కళ్ళద్దాలిలా ఇమ్మంటుంటే అలా చూస్తారేముండీ.

మాణిక్యం: మొన్ననే వెయ్యి రూపాయలు పెట్టీ చేయించారు కళ్ళద్దాలు. బరంపురం లాడ్జిలో మరిచిపోయేరుట, ఇంత మతిమరుపైతే ఎలాగండీ మనిషికీ? (లాయరు తన కళ్లద్దారిచ్చాడు,)

మన్మధ; నువ్వు లోపలికెళ్లి కాస్త టీ వంపించు. వెళ్ళు.

(మాణిక్యం లోపలికెళ్ళింది. మన్మధరావు పేపరు చదువుకొంటున్నాడు)

లాయరుః ఆ అయిదులక్షబు మనమే యిచ్చేసి ఆ టిక్కెట్టు తీసుకుంటే బాక్‌ వైట్‌ చేసుకోవచ్చు. టాక్స్‌ నష్టమనుకోండి. -

మన్మధ; నిజమే.....ఇవ ఎడంత డబ్బు అడ్డస్టు కావద్దు.

లాయరుః మిమ్మల్నెందుకు అడుగుతున్నానంపటే - మొన్న అగ్రిమెంట్‌ చేసుకున్న బిల్లింగ్‌ ఎలాగూ రిజిహ్రేషన్‌ చేసుకోవాలి. బినామీగా వాళ్ళ పేర్ష చేసే బదులు, ఆ టిక్కెట్టు మీరే తీసుకుని మీ పేరనో మీ ఆవిడ పేర్నో చేసుకుంకే బెటర్‌ కదాని.

మన్మధ: అదీ వీలుకాదులెండి. ఆ బిల్లింగ్‌ ఖరీదు వాళ్ళకు అప్పుడే ముట్టుడెప్పేశాను. లాయరుః రిజిస్ట్రేషన్‌ కాకుండానా?.

మన్మధ: అర్హంటు, అవసరమూ అన్నాడు. ఫర్వాలేదులెండి. మన చేతిలో మనిషే. అంచేత అది కూడా బినామీ రిజిస్ట్రేషన్‌ చెయ్యాల్సిందే.

లాయరు: ఇంతకీ రిజిస్ట్రేషన్‌ ఎవరిసేర్ష చేస్తున్నారు? అబ్బులా?

(మాణిక్యం టీ వట్టుకొచ్చింది

మన్మధ: భీ నా కంఠంలో ప్రాణం ఉండగా వాడిపేర్ష రాస్తానా?

లాయరు; మరింకెవరు?

మన్మధ; చెప్తాను, చెప్తాను. ముందు టీ తీసుకొండి.

మౌజిక్యం; చెప్పండీ. జంకుతారు. దేనికీ! నూ మంజులపేర్ష రాస్తున్నామండీ. లాయరు: ఎవరూ? మీ చుట్టాలమ్మాయా)

మాణిక్యం: కాదండి.

మన్మధ; నువ్వు టీ తెస్తావా?

మాణిక్యం: తెచ్చి చాలాసేవయింది. ఏవిటా కన్వ్యూజనూ? అబ్బులుతో చెప్పాద్దన్నారు సరె. లాయరుతో కూడా చెప్పాద్దా. ఇలాంటి విషయాల్లో సలహాలివ్వడాని కేగా ఆయన్ని అడ్వయిజరుగా పెట్టుకుంది. ఏవండి?

లాయరు; ఇంతకూ మంజులెవరమ్మా

మన్మధ; మా "బైపిస్టండి

లాయరు: ఆ అమ్మాయి పేర్నా?

మాణిక్యం: ఏం ముందు ముందు పేవీలేమయినా నస్తాయంటారా?

లాయరు; అబ్బే. అదేం కాదమ్మా! మీరింకానయం. మనిషి పేర్షరాస్తున్నారు. కొందరయితే పిల్లుల పేర్ష' కుక్కల 'పేర్ష కూడా రాస్తున్నారు. అడి గేవాడెవడు?

మాణిక్యం: గవర్నమెంటుతో ఏ చిక్కులూ రావు గదా!

లాయరుః భలే ప్రశ్న అడిగేరు. మరి నేమెందుకన్మూ. వున్నది. ఇలాంటి చిక్కులు వివ్పడానికేగా!

మాణీక్యం ఏ అలాగయితే మంజుల 'పేర్నే రాయించండి. ఆంటీ, ఆంటీ అంటూ నన్నొక్క క్షణం కూడా వదలదు. ఎంత మంచి పిల్లో!

మన్మధ: రిజిస్ట్రేషన్‌కు రేపే ఏర్పాటు చేయండి. మాణిక్యం! నేను కాస్సేవు

వడుకుంటాను.

లాయరుః అయితే అ టిక్కెట్టు ఎవరికయినా ఇచ్చేయనుంటాను.

మన్మధః అలాగే

(భార్యాభర్తలు అలా లోవలికెళ్ళగానే యిలా ్రత్యక్షనముయ్యాడు అబ్బులు)

అబ్బులు: చూశారా! చూశారా!

లాయరుః సారీవోయ్‌. మనచేతిలో ఏంలేదు. ఆ బిల్లింగ్‌ మంజుల తన్నుకుపోయింది.

చిత్రమేవింటంటే మీ అక్కయ్య కూడా ఆ అమ్మాయి పేర్నే రాయడానికి * ఒప్పుకుంది. నువ్విలా చాకిరి చేసుకుంటూ బతకాల్సిందే.

అబ్బులు: ఆ కళ్ళద్దాలిలా ఇవ్వండి

లాయరు: ఎందుకు?

అబ్బులు: ఇవ్వండి చెప్తాను.

లాయరుః (ఇస్తూ) ఈ కళ్ళద్దాలు నీకు నేనివ్వలేదు. అబ్బులు; అంటే లాయరుః అంటు ఆ వాచ్‌మెన్‌ వచ్చి నా చేతికిచ్చేడు. వీటి సంగతి నీకేవీంతెలియదు.

(అని వెళ్ళిపోయేడు)

అబ్బులు: అక్కా! అక్కా! మాణిక్యం: (వస్తూనేఎందుకా గావుకేకలు అబ్బులు: గొప్ప సరదా పడిపోతున్నానే. మౌణిక్యం: ఎందుకు? అబ్బులు: వరుసకు తమ్ముళ్షే అయినా - చాకిరీకి నౌకర్నే. అందుకు. మౌణిక్యం: నువ్వింకా బజారు కెళ్ళలేదూ. అబ్బులు: అదిగో వెల్ళామనుకుంటుం టే గెస్ట్‌వావుస్‌ వార్తల న్‌ ప (కళ్ళద్దాలివ్చేడు) టి కాప్‌. మౌణిక్యం: ఇదేవింటి* ఇవి మీ బావగారివి కొ జ ఈ” నకు. 1 అబ్బులు; అందుకు అనుమానమా? | (6. జ న 1 మాణిక్యం: ఇవి గెస్టహవుస్‌ కెలా వెళ్లేయా? నో త్‌ వయ శీ అబ్బులు: బావగారితోపాటు వెళ్ళేయి. స వాట్‌ఐ శకికి యో. మాణిక్యం: ఆయన గెస్ట్‌హావుస్‌ కెష ._డెళ్ళారబ్బా! ననన అబ్బులు: రాత్రంతా అక్కడే ఉన్నారబ్బా. ఒక్కడు కాదు ఇద్దరు. రెండోది మగకాదు. అడ. అ అడ ఎవరో. తెలుసా? వాళ్ళ టైపిస్టు మంజుల. దాని

పేర్నే కదా ఆ బిల్లింగ్‌ రాయాలనుకుంటున్నారు. బానే ఉంటుంది. మొన్నటి

దాకా ఆంటీ....అంటీ అనేది ఇక మీంచి. “అక్కా! అక్కా!” అంటుంది. బానే ఉంటుంది.

మాణిక్యం: ఆ తాగుబోతు మాటలావుతావా. వళ్ళురాలగొట్టమంటావా? నిన్నాయన బరంపురం. వెళ్ళారు.

అబ్బులు: నేను విజయనగరం వెళ్ళినట్టు. ఉత్త వెగర్రిది. బరంపురం వెళ్ళడమంటే ఏవందుకుంటున్నావు? అమ్మాయిలతో ెస్ట్‌హావుస్‌లో గడవడం నిజం! నన్ను తినేసేలా చూడకు. బావగారి జుట్టు వట్టుకుని నిలదియ్యే, నిజమదే తన్నుకొస్తుంది. నీ బిపి. పెంచుకోకు. ఆయన బిపి. తగ్గించు. బిపి. అంటి బ్లడ్‌పెషర్‌ కాదు. -భామల పిచ్చి.

మాణిక్యం: నువ్వింకేం మౌట్టాడకు. వెళ్ళిక్కడ్నించి.

(అబ్బులు చంకలు గుద్దుకుంటూ బయటికి జారు కున్నాడు. మాణిక్యం క్షణం

ఆగి త్రాచుపాము పుట్టలో కెళ్ళినట్టు లోపలికెళ్ళింది)

మన్మధ: ఏడీ వాడు? ఎక్కడ....ఎక్కడా రాస్కెల్‌.

మౌణిక్యం: వాడెందుకు? నాతో మాట్టాడండి. వాడు నాకేం చెప్పలేదు. -

(అబ్బుల్ని జుట్టుపట్టుకొని ఈడ్చుకొచ్చేడు. చేతికొచ్చిన దెబ్బ కాడుతూ......తంతూ)

మన్మధః ఎవరు చెప్పార్రా నీకు. ఛంసేస్తాను. నిజం చెప్పు.

మాణిక్యం: నాకు సమాధానం చెప్పలేకవాడ్ని కొడ్డారేం? ఆ నాచ్‌ మెన్‌ కళ్ళద్దాలు తీసుకొచ్చి నాకే ఇచ్చేడు. రాత్రంతా మంజుల్లో ఉన్నారని చెప్పేడు.

అబ్బులు: నేను అయిదురూపాయలు బక్షస్‌ కూడా యిచ్చేను.

మన్మధ: ('ఫెఢీమనిఫించి ఓరేయ్‌! ఫో...మూటాముళ్లై. సర్దుకుని ఫో...నా యింట్లో కనిపించేవంచు చంపేస్తాను.

మాణిక్యం: వాడితో పాటే నన్నూ గెంబెయ్యండి.

మన్మధః నోరు మూసుకుని పడివుంటు ఉండు, లేకపోతే దొబ్బేయ్‌.

మౌణిక్యం: ఏవండీ....ఏవండీ.......ఉంచుకున్న దానికోసం ఇంత అధర్మం కూడదండీ. మన్మధ: నేనెవర్నీ ఉంచుకోలేదు.

మాణిక్యం త్యంస్హుక్థోకేహోతే ఇంతటి దుర్మార్గమా? ఆఅ ముండ నుంచుకున్నారు. నాకుూజెటెను. అరేమీకే' పాని పేర బిల్లింగ్‌ రాస్తున్నారు. నా కన్నుగప్పి దాంతో కాపురం చేస్తున్నారు.

మన్మధః ఆవును. చేస్తున్నాను. మంజులని ఉంచుకున్నాను. ఏవంటావయితే. సవ్వాల్లక్ష _ వ్యాపకాలతో నలిగిపోతుంటాను. ఎంత ెన్లన్‌ ఫీలవుతుంటానో వేపుజైనా.. జ ల అందుకని

మౌాజేక్యరిః కూళురులాంటి దాంతో కులకడవనాం?

మన్మధ: అదిగో ఆ మాటన్నావో గొంతు పిసికి చంపేస్తాను. జాగ్రత్త, ఎవరే నాకు కూతురు. అది నాకు కూతురవుతుందని నేను నీకు చెప్పానా? నువ్వే!నువ్వే నామీద అనుమానంతో ఎవతెనుంచేసుకుంటానో అనే బెంగతో కనిపించిన ప్రతివాళ్ళచేత పిన్నీ - పిన్నీ అని పిలిపించుకుంటావు, ఆ రాగాలాపు. ఏం? వట్టువీరలు కట్టుకుని _గుళ్ళూగోవురాలకెళ్తావు.. పెళ్ళీ పేరంటాలు కెళ్తావు. | 52 విజయభాన్కర్‌. నాటకాలు |

మొగుడొచ్చేసరికి చక్కగా సింగారించుకుని ఉండాలనే ఇంగితం ఉందా నీకు బీరువాలో అన్ని చీరలెందుకే. నిన్ను తగలెట్టునా? ఇక మంచమెక్కితే ఒకటు నస. ఎంత సంపాదించేరు? ఎంతొచ్చింది? ఎవరి కెంతిచ్చేరు? ఇదే కదా? ఎవ్వడూ ఆస్తీడబ్బూ. గురించే తప్ప ఇంకో విషయం గురించి మాట్టాడేవా నువ్వు! కాస్సేవు ఎప్పుడైనా సరదాగా కబుర్లు చెవ్పుకున్నావాం? హోయిగా నవ్వుకున్నానాణ నేనిలా తయారనటానికి కారణం నువ్వే - అనుభవించు!

మాణిక్యం: అనవసరంగా నన్నాడిపోసుకుంళే. వురుగులు వట్టి పోతొరు.. ఇంట్లో కన్నుగప్పి ఊళ్ళో మీరు చేసే. వెధన వన్లకి కారణం నేననడానికి సిగ్గులేదూ మీకు. సరె, మీ యిష్టం. ఎవరెనర్లో ఎక్కడెక్కడ తిరుగుతారో_ తిరగండి ఆ ముండ మాత్రం నా యింటికొచ్చిందో కాళ్ళిరగ్గొడ్తాను. ఆ బిల్లింగ్‌ కూడా దాని పేర రాయడానికి వీల్లేదు. అది మా తమ్ముడి. పేర్ష రాయండి.

మన్మధః నువ్వెంత గింజుకున్నా అది మాత్రం కుదరదు.

మాణిక్యం: మరేం కుదుర్తుంది. ఏం కుదుర్తుందండి, ఆ చుప్పనాతి పేర్షంటే మాత్రం చక్కగా కుదిరిపోతుందేంం ఇదంతా చూస్తూ సహించి ఊరుకోవటానికి నేనేం వెర్రి బాగుల్దాన్ని కాదు. అబ్బాయికీ, అమ్మాయికీ - మొత్తం చుట్టాలందరికీ టాంటాం వెయ్యకపోతే నా పేరు మాణిక్యమే కాదు.

మన్మధ: నీ దిక్కున్నవాడితో చెప్పుకో. నేనెవడికిక్కడ భయవడటంలేదు.

మాణీక్యం: మీకెందుకుంటుందీ భయం! కాదూ! మీకెందుకుంటుందీ భయం. నలుగురూ మొహంమ్మీద ఉమ్మేస్తారనే భయమే ఉంటే ఇంతకు తెగించేవారే కాదు. సిగ్గూ శరమూ లేకపోయాక ఏం జన్మది? థూ!

మన్మధ; నోర్మూయ్‌! (అని చాచికాస్టేడు)

మాణిక్యం: కొడ్డారా! ఆడదాని మీద చెయ్యి జేసుకుంటారా? ఇంక మీరేం బాగుపడ్డారండీ? పెళ్ళాన్ని కొఘ్టువాళ్ళెష జైనా బాగువడ్డారా? ఇదుగో......ఇపవ్పడే చెప్పన్నాను. ఆ బిల్లింగ్‌ మాత్రం మంజుల పేర్ష రాశారో నేను ఉరేసుకు ఛస్తాను.

మన్మధ: అవును రాస్తాను. నీ తమ్ముడి పేర్షరాయను. రాయను గొక రాయను. ఇన్నాళ్ళు ఇంచ్చో పెట్టి మేపింది. చాలు. విశ్వాసం లేని వెధవ. వాడుంటే నాకు మనశ్శాంతి ఉండదు. నా యించ్దోంచి పొమ్మను. నీఛపు వెధవ....అన్‌ (గేట్‌ వుల్‌ మాణిక్యం: మీకంయె. నీచవువనులు వాడేం. చెయ్యలేదు. తమ్ముడు కాబట్టి అక్కకావురం బజారుపాలవుతుంచు. భరించలేక" నా చెవిని వేశాడు. ఇవన్నీ కాదు. మీరు మర్యాదగా బిల్లింగ్‌ ని నూ తమ్ముడి పేర్షరాస్తారా? ఇన్‌కంటాక్స్‌ వాళ్ళకి వట్టించమంటారా? 'నేనసలే తిక్కముండని.

మన్మధ: (వెరెత్తిపోయేడు) దొంగముండా! లే... ఇదిగో ఫోను చెయ్యి - ఇన్‌కంటాక్స్‌ వాళ్ళకి పోన్‌ చెయ్యవే... చెయ్యి. అలాగే జరిగితే నేను మరుక్షణం ఉరేసుకు ఛస్తాను. నువ్వు వీధిలో అడుక్కుతిందువుగాని.

(ఆఅవేశవద్తూ కేకలేస్తూ గుండె వట్టుక్కూచుండి పోయేడు. మాణిక్యం

కంగారువడిపోయింది)

మౌణిక్యం: ఏవండీ! బఒరే.......అబ్బులూ. వేగం రారా త్వరగా వెళ్ళు డాక్టరును పిల్చుకురా - వెళ్ళు.

(మాణిక్యం సహాయంతో నెమ్మదిగా మన్మధరావు లోపలికి నడుస్తుండగా) లెట్స్‌ ఆఫ్‌ - ఆన్‌ ది స్తేజ్‌ లైన్స్‌ “ఆన్‌ - ఆన్‌ ది బుత్ర్వక్‌ బూత్త్విక్‌: చరిత్ర మనకక్కర్లేదు. వురాణాలు వట్టించుకోం. కానీ ఒక్కటి మాత్రం నిజం. నూరు తప్పులైతే తప్ప ఏ ఒక్కరికీ గిక్ష పడదు. శిశుపాలవధ జరగదు. తొంబై తొమ్మిది తప్పుల వరకు నీలోని శిశుపాలుడేమనుకుంటాడంటే - నాక్రేంలే నాకేదీ ఎదురులేదనుకుంటాడు. నూరోతప్ప జరిగిపోతుంది. అప్పుడు సుదర్శన “చక్రదర్శనం జరుగుతుంది. నీలోని రోగాలు తిరగబెట్ట్రి, నీ నడ్డి విరిచి నీలోని సర్వశక్తుల్ని హరిస్తుంది. గనక నాయనా! అహంకరించకు ఆలోచించు. లెట్‌ అఫ్‌ - ఆన్‌ బుతి;5 వ్‌. ఆన్‌ - ఆన్‌ స్టో

అబ్బులు: (తాగుడుకు సర్హుకుంటున్నాడు. ఎదురుగా లాయరు కూచుని వింటున్నాడు ఆ కబుర్లు నాతో చెప్పమనండి. ఎన్నో దుర్మార్గాలు, అక్రమాలు చేసి ఎంతో సుఖంగా బతికి ఎంతో వహోయిగా చచ్చిపోయిన వాళ్ళని ఇంతమందిని చూసేన్నేను. నాకేమనిపీస్తుందంటే - కాళ్ళూ చేతులూ ఉపయోగించి బతికేవాడికి రోజులు గడవడమే కష్టం. ఈ బు[ర్రనుపయోగించి బతికేవాడు ఏదో అంతంత మాత్రంగా నెట్టుకొస్తాడు. ఇక సుఖానికి మారు పేరు, స్వర్గానికి తెరిచిన డోరు ఏదయ్యా అంటు -మన నోరు. నోరున్నవాడికి ఊరు రుడుస్తుంది. మన నోరే గనక గట్టిదైతే ప్రపంచం నెత్తిమీదికెక్కి ఉమ్మొచ్చు. కావాలనుకుంటే అక్కడి నుంచి యిది పాయ్యొచ్చు: అంచేత - అపారమయిన తెలివితేటలుంకే తవ్ప ఈ వ్రవంచంలో సుఖపడలేం - అనుకోవడం ఉత్త పొరపాటు. మా బావున్నాడు. వాడికేం తెలివితేటలున్నాయి. ఈ మాత్రం లౌక్యం లంచం పుచ్చుకునే ధైర్యం తప్ప. మైనస్‌ హిజ్‌ జాబ్‌ వాటీజ్‌ హీ? అంతెందుకు నువ్వున్నావు. మైనస్‌ లాయరు వాటర్యూ? (పోన్‌ రింగయింది) హల్లో! అక్కా! నేనేనే..... ఆల... నిన్న రావాలనుకున్నాను కుదర్లేదు. ఇవ్వాళ....చూస్తను. నాకిక్కడ యిన్ని బాధ్యతలప్పజెప్పి మీరక్కడ ఆస్పత్రిలో హాయిగా కూచున్నారు. బావకెలాగుంది. అక్కడ ఇంకా ఎన్నాళ్ళు ఉండాలీ వారమా? అమ్మో వారమే ఎలాగక్క? ఇంతించ్లో ఎవరూ లేకుండా......నాకేదోలా ఉందంళకే నమ్ము. నేను వీలు చూసుకుని రేప్పోద్దున్నే వస్తాను. సాయంత్రమా......అలాగే......వస్తాను. తప్పకుండా... (ఫోన్‌ 'పెస్టేశాడు వ్యారర! బావింకా వారంరోజులు ఆస్పత్రిలో ఉండాలిటోచ్‌! _ ఏరా? మనతోటి గెలిచే వీరులెన్వరురా? భళాభళి శూరులెవ్వరురా........ఎరా?

లాయరు: ఆనందం చాలుగానీ, నా వాటా సెటిల్‌ పెయ్యరాదూ?

[54 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు |

అబ్బులుః ఏం వాటా? , లాయరు: దొంగలెక్కల్లోని వాటా, అబ్బులు: ఇక అ అవసరం ఉండదనుకుంటున్నాను. ్రభుత్వం మారింది. వవర్‌ మనచేతికొచ్చింది. బావా ఇన్ఫట్లో కోలుకోలేడు. కనక దొంగలెక్కల్లో పనేముంది? లాయరు: అందుకా ఈ ఏకవచన (ప్రయోగం? అబ్బులు: ఏం ఫీలవుతున్నావా? నాతో మంచిగా వుంటే నీకు మంచి జరుగుతుంది. రామ్మూర్తి! బాన అవుటయిపోయేడు. ఇక బేటింగ్‌ మనది. వ్యూచర్జో నువ్వే నా రైట్‌ హేండ్‌వి. (ఫోన్‌ మోగింది). ఫోను చూడెవరిదో. లాయరుః (అబ్బులు లోపలికెళ్ళేడు. ఫోన్‌లో-) వల్లో నమస్తే సర్‌. నేనండి రామ్మూూర్తిని. చెప్పండి. ఏవింటి డిళ్చార్సి చేస్తున్నారా? ఏవంట? ఆం..ఆ6 అరెరె... ఎంతండీ... ఫైన్‌ థవుజండ్‌ అయిదువేలు.. సరె... (అబ్బులొచ్చేడు) అబ్బుల్ని పంపిస్తాను. ఒక్కనిముషం, అయ్యా! అబ్బులుగారూ! మీ బావగారు. అబ్బులు: బాబ్బాబు ... మీరే ఏదో వెప్పేయండి . (అంటూ చేతులు జోడించేడు) లాయరుః అబ్బులు పాపం పొద్దుట్నించీ చాలా బిజీగా ఉన్నాడండీ. ఏదో ఎకౌంట్స్‌ రాసుకుంటున్నాడు. నేను పంపిస్తానులెండి (ఫోన్‌ 'పెట్టశాడు) అబ్బులు; అయిదువేలు దేనికీ ...? లాయరుః నర్సింగ్‌ పహోంకి బిల్లు కట్టాలిట.. వెళ్ళు. అబ్బులు: నేనా! మందు వొసన వచ్చిందంటే పీక పిసికి చంపేస్తాడు. ఓ వన్హైయ్యి. డచ్చిస్తాను. వెళ్ళి కష్టేసి వచ్చేయ్‌. లాయరుః ఆయన నిన్నే రమ్మన్నాడు. . అబ్బులు: అబ్బులికి విరేచనాలవుతున్నాయి. రాలేకపోయేడని చెవుదూ. ఇవిగో తాళాలు, కార్గో వెళ్ళు. (అయిదు వేలిచ్చేడు) ప్లీజ్‌. లైట్సె అన్‌ బుత్తిక్‌ లైజ్స్‌ ఆఫ్‌ ఆన్‌ ది స్టేడ్‌ బిత్త్విక్‌; మనిషి తన సుదీర్హ ప్రయాణంలో అనేకానేకమయిన మంచి చెడులు తెలుసుకున్నాడు. చెడు ఎంత సమ్మోవానంగా ఆకర్షించి నాశనం వేస్తుందో - మంచి ఎంత ప్రశాంతంగా బుజ్జగించి ఓదారుస్తుందో రెండూ అనుభవంలోనికొచ్చేయి. కానీాససాధనలో చెడువరంగా ఉండే అభివృద్ది మంచివరంగా కవిపించళ్లుదు. గ్రహించాలి. ఏవండీ? మంచి ఆరోగ్యంకోసం, శరీర సౌవ్ఫనంకోసం రకరకాల వ్యాయానూలు చేస్తున్నారు. మరి మంచి. మనసుకోసం ఎనరూ ఎలాంటి వ్యాయామాలు చెయ్యరేం? చెయ్యాలి. మనిషి బాగుండాలంకు మనసు బాగుండాలి. వాడెవడో వంద గుద్దు పది నిమిషాల్లో తిని రికార్డు బద్దలు కొస్టేట్ట, మరొకడెవడో కొన్నివేల అడుగుల ' ఎత్తుమీంచి క్రిందికి దూకీ రికార్డు సృష్టించేట్టు. అలాగే ఒకడు. వడుకుని, నిల్చుని, వరుగెత్తి రకరకాల రికార్డులు సృష్టిస్తున్నాడు. ఏదీ!

నేను ఇన్నాళ్ళుగా అబద్ధమాడలేదు. ఇన్నేళ్ళుగా. నేను నిజాయితీగా ఉన్నాను. నా , మనసుకు ఏలాంటి చంచలత్వమూ, ఉద్రేకమూ లేదు. నేనీ విషయంలో రికార్డు సృష్టించేను - అని చెప్పగలిగే మనుషులేరి?... ఉన్నారు. వారంతా ముందుకు రావాలి. యువతరాన్ని మంచివైపు మళ్ళించాలి. ఈ నరుల్ని నారాయణుల్ని చెయ్యాలి! " ం “లెట్‌? అఫ్‌ ఆన్‌ బుతిఇ5 న్‌ా ఆన్‌ దె స్టో అబ్బులు: ఇంపాజిబుల్‌. ఐ సే ఇంపాజిబుల్‌. నేనొకటడుగుతాను చెప్పండి. నేను మందుకొట్టును. మోసం చెయ్యను. బుద్దిగా ధర్మంగా బతికేస్తాను. అయితేంవిటి చావకుండా మిగిలిపోతానా” ముసలితనం నాకంటదా? నాకిక్కడ బోధపడనిదేవింళే - మనకంళే ఓ లుచ్చా, ఓ దగుల్బాజీ, ఓ లోఫర్‌ ... ఏ అర్హతా _ లేకుండా మనకళ్ళముందే ఒక్కొక్క మెట్టు ఎక్కిపోతూ మన నెత్తిమీదికి పాకుళుంళే చూసి ఈర్త్యవడకూడదా? బలే చెబుతారండీ నీ వీక్‌నెస్‌ ఏవింటో తెలిస్తే కదా నీ పిలక నా వేతిలో ఉంటుంది. ఇప్పడు మా బావపిలక నా చేతిలో ఉంది. పిలక రూడిస్తా. రూడించి చూపిస్తా! (వెనక్కి తిరిగి చూసేసరికి మన్మధరావు వచ్చివున్నాడు) బావగారూ! మన్మధః (రెండు వెంపలు వాయగొస్టడు) రాస్కెల్‌! నేనక్కడ హాస్పిటల్లో చావుబతుకుల్లో. ఉంటే - ఇక్కడ నువ్వు తాగి తందనాలాడుతున్నావా? (లాయరు, మాణిక్యం సూట్‌ కేసి కేరేజిల్లో వచ్చేరు)

మౌణిక్యం; ఏవింట్రాయిది. నీకేం పాయ్యేకాలంరా. ఇంట్లోనా ఇలాంటి దరిద్రప్పనులు. నువ్వింక నూరవురా

మన్మధః ఇంకా వాడ్ని నెత్తికెక్కించుకో...నూరతాదు. (లోనికి వెళ్ళాడు) + లాయరు; ఇప్పటివరకు లెక్కలేవో చూసేవాడివి. ఇంతలోనే ఇంటిని బార్‌ చెసేశావా? (మాణిక్యం లోనికి వెళ్ళింది

లాయరు: ఏరా-నేన్నీ రైట్‌ పౌండ్‌నా? జబ్బ తీసెయ్యగల్ను - జాగ్రత్త. (నూణిక్యం రాకను గమనించి ఆల...నీకెంత సరదా అనిపిస్తే మాత్రం.

మాణిక్యం; ఏం సరదాలండీ. సరదాలు చేసుకునేటట్టుందా పరిస్టితి. పదిహేను రోజులు హాపి టల్లో ఉన్నా జబ్బేవించో తేల్చలేకపోయేరు. మద్రాసు పొమ్మన్నారు. మీరు చె్పళేనాంటి ఆయనొస్తున్నట్టు.

లాయరు; చెప్పానమ్మా! బావగారు డిశ్చార్డై వస్తున్నారని జెప్పి అయిదువేలు అడిగి తీసుకున్నాను

అబ్బులు: అబద్దమాడకండి!

మాణీక్యం: నోర్ముయ్‌! - ఇంకా దబాయిస్తున్నావ్‌. నీసంగతి ఎవరికి తెలీదు. ఫో లోవలికీ,

మన్మధ: (వస్తూనే లాయరుగారూ ... ఫోన్టేశారా?

లాయర్‌: (ఫోన్లో 'వోల్టో ఈగల్‌ ట్రావెల్‌ ఏజన్నీయా? ఆం వెంకట్రావ్‌. నేను రామ్మూూర్తిని! లాయర్నయ్యా! నమస్తే... నమస్త. ఏంలేదు మద్రాసు ప క్ర టికెట్సొ కావాలి. రేపటికి. నాక్కాదు. మన మన్మధరావుగారికి మెడికల్‌ చెకప్‌ గురించి వెళ్తున్నారు. చాలా అర్హంటు. ఎలాగైనా (బై చేద్దూ_ ఆల ఆహాల... అలాగా (మన్మధరావుతో) ఒక్క టిక్కెట్టు దొరుకుతుందట సార్‌.

మన్మధ: స్పరే....ఇన్వమనండి.

చూణిక్యం:ః మరి నేనో? నన్ను (మెయిన్లో రమ్మంటారా?

మన్మధః నువ్వెందుకు? నేనొక్కడ్నే వెళ్ళగలను.

మాణిక్యం: అదేంటండీ.

మన్మధ: నువ్వూూరుకో. ఆ టిక్కెట్‌ కన్టర్మ్‌ చెయ్యండి.

మాణిక్యం: వద్దు లాయర్‌ గారూ! ఇద్దరూ (యైయిన్లో కఠిసే వెళతాం.

లాయర్‌: నన్ను తిడితే తిట్టండి గాని ఈసారి నా మాట వినక తప్పదు. అవున్సార్‌. ఏ. వేళప్పుడు ఏ అవసరం ఉంటుందో. ఓ కాఫీయనీ, టీయనీ అక్కడ ఎవర్నడుగుతారు.. డబ్బులు పారేస్తే ఎవరయినా. చేస్తారంటారేమో. సొమ్ములు తీసుకుని సేవలు చేసేవారికి సొంత మనుషులుకీ తేడా వుంది. ఆవిడా మీతో వస్తున్నారంతే. నా మాట కాదనకండి. హాల్లో... “ప్రటొద్దుగానీ..... ఇనా మెయిలే కి రెండు సెకండ్‌ క్రాస్‌ ఎసి. టిశెట్యో ఏర్మోము చెయ్‌. నువ్వేం వేస్తావో నాకు తెలీదు. ఆం అలానే. స్టేషన్‌ దగ్గరుండు. ఓకే.

నున్మధ:ః అ కుక్క దగ్గర డబ్బెంతుందో అడుగు.

అబ్బులు: పదివేలుంది.

మన్మధ; ఇవ్వడో యాభైవేలన్నా ఉండాలి.

మాణిక్యం: మీ అకౌంట్‌లో పాతికనేలో ముస్టయ్యో ఉండాలి కదండీ,

మన్మధ: తినేశాను. తాగేశాను. ఎవతెకో ఇచ్చేశాను. అందుకే నా వెంట రావద్దంది. లాయర్‌; అమ్మా! వూరుకోండి. ఏం అవసరమొచ్చిందో, ఎవరి కిచ్చేరో అనన్నీ అయన చూసుకుంటారు. మీకెందుకు మీరూరుకొండి మీరు లేనండి. లేచి సూట్‌కేస్‌ సద్దుకొండి. మరో గంటలో మీరు స్టేషన్లో ఉండాలి.

(మన్మధరావు _అంతుకుముందే లోపలికెళ్ళేడు. మాణిక్యం లోపలికెళ్ళింది.

అబ్బులొచ్చి లాయర్‌ కాళ్ళమీద వడ్డాడు)

అబ్బులు; గురువుగారూ! శిష్యుడ్నిలా అన్యాయం చెయ్యకూడదు.

లాయర్‌: నోరు పెట్టుకు బతకెయ్యొచ్చన్నాన్‌. వెళ్ళు. గుమ్మూాల ముందు నిల్ఫొని అమ్మా! ముస్పైయ్యండమ్మాని అడుక్కుంకే అదీ నోరుపెట్టుకు బతి కెయ్యడ వేం

అబ్బులు: ఒళ్ళు తిమ్మిరెక్కి ఏదేదో వాగేశాను. నన్ను క్షమించండి. గురువుగారూ! బచ్చాగాడ్ని. నన్ను మాత్రం వీధుల పాల్దెయ్యకండి. నూ అక్క కోపం చూస్తే ఇంట్లో. ఉంచేటట్టు లేదు. బాబ్బాబు, ఎలాగైనా ఈ నీడ నాకుండేటట్టు చెయ్యండి.

లాయర్‌; నీకేవీం లేవని మాకున్నవన్నీ మైనస్‌ చేసేసి సమానమయి. పోదావంను కుంటున్నావా? మైనస్‌ నా కొడకా! మైనస్‌ గాళ్ళలకు డబ్బుంటే సరిపోతుందిరా మేం ప్లసిగాళ్ళం. మాకు డబ్బు గౌరవం రెండూ కావాలి. అందితే జుట్టు అందకపోతే కాళ్ళు.

అబ్బులు: మీ జోడు విప్పండి.

లాయర్‌: ఏం వట్టుకు దాల్బేస్తావా?

అబ్బులు; దాంతో లెంపలు వేసుకుంటాను,

లాయర్‌: ఇదెన్నోసారి?

అబ్బులుః ఇదే ఆఖరుసారండీ బాబూ!

లాయర్‌: ఇకనుండైనా విధేయుడిగా ఉంటావా? ఆ కత్తి వట్టుకో...!

అబ్బులు; అదెందుకు?

లాయర్‌; పట్టుకో చెప్తాను. (ఫెడీ, ఫెడీమని లెంపలు వాయింవేడు) వదులు ... వదులు!

అబ్బులు: ఇందాకటి కోపంగాని ఇలా తీర్చుకుంటున్నారా!

లాయర్‌: నీకు తెలీదు వట్టుకో (మళ్ళీ రెండు కొసహ్టేడు) వదుల్తానా లేదా. నిన్ను తిజ్బనవాళ్ళు వరాయివాళ్ళా. సొంత అక్కా...బావా. ఊరికే తిస్టరా నిన్ను నువ్వు చేసిన వనికి ఎవరైనా తిడతారు. ఆయన కాబట్టి తిట్టి ఊరుకున్నారు. అదే నేనైతే పొడుచుకునే అవకాశం కూడా యివ్వను. (మన్మధరావ, ఆ వెనుక మాణిక్యం వచ్చారు)

మన్మధః ఏం బెదిరిస్తున్నాడా! పొడుచుకోమనండి. పీడ దిరగడైపోతుంది. చూణిక్యం; నీకేమయినా దెయ్యంగాని వట్టిందేవిరట్రా. ఎందుకురా మమ్మల్నిలా హాంసిస్తున్నావు.

మన్మధ; (ఫోన్టేస్తూ) బేవార్సుగా తిండి దొరికితే ఏ గాడిదకైనా అలాగే ఉంటుంది. ఆ గదికి తాళం వెయ్యి. వాడిక్కడ ఉండక్కర్లేదు. వోల్టో! సుగుణా! అర్హంటుగా ఓ యాభై వేలుకావారిరా! మద్రాసు వెళ్తున్నాను లాయర్‌గారూ! ఈ లెటరు మాకొలీగ్‌ సుగుణాకర్రావుకి ఇవ్వండి. వాడో యాభై వేలిస్తాడు అదీన్నూ, ఆ ” వెధవ దగ్గరున్నదీ కలిపి మీరు పట్టుకురావటమో డ్రాఫ్ట్‌ పంపటమో చేయండి మేం చెళ్ళొస్తాం. ఇంకా చూస్తావేం తాళాలు వేసిరా. (బయటికి నడిచాడు)

అబ్బులు: అక్కా...అక్కా....

మాణిక్యం: ఏ కిళ్ళీ బడ్డీలోనో, కాఫీ పోటల్టోనో పనిచేస్తే తవ్ప్చ నీ పాగరణగదు. దూది పరువులు, 'పేదిల్‌ మీల్‌ ఎ. నీ వంటికి సరిపడవు. వెళ్ళు .... వెళ్ళి ... ఏ చెట్టు కీిందో కాలవ వక్కోో కొన్నాళ్ళు వడుకొంటు ఒంట్లో. తివుంరు తగ్గుతుంది.

లాయర్‌: అమ్మా! కుక్కని పెంచి -నాలుగురకాల రుచులు. చూపించి వదిలేస్తే ఏవంవుతుందనుకున్నారు. పిచ్చి పట్టి పదిమందినీ కరుస్తుంది. వీడివాలకం చూస్తుంపే ఏదో అఘాయిత్యం . చేసుకునేలా ఉన్నాడు. అ తాళాలిలా యివ్వండి.

మాణిక్యం: చేసుకుంళు చేసుకోనివ్వండి. ఎన్నాళ్ళని వీడి తరపున నకాల్తా వుచ్చుకుని ఆయనచేత చీవాట్టు తింటాను. అసలు మా గొడవలకి సగం కారణం వీడే. ఈ దరిద్రుడే, లాయర్‌: అదంతా నిజమేనమ్మా, ఉన్నపళంగా పొమ్మంటే ఎక్కడికి పోతాడు. ఆయన్ని నేనొప్పిస్తాను. తాళం వెయ్యకండి. అసలే రోజులు బాగోలేవు, నాలుగు రోజులు దీపం వెలిగించకపోతే దొంగలువడి దోచుకుపోయినా. దోచుకుపోతారు. మాణీక్యం: తాళాలు మీరు తీసుకున్నట్టు చెప్పండి. లాయర్‌: ఇకనైనా బుద్దిగా ఉంటావా? దుమ్ములగొండిలా చూడకు. సమాధానం చెప సం అబ్బులు: అలాగే, చూణిక్యం: అలాగే అంటే కాదు. లాయర్‌ గారు చెప్పినట్టు నడుచుకో. లొయర్‌ గారూ! డబ్బు మారం వీడిచేతిలో పడనిన్వకండి. ఇల్లు జాగ్రత్త, ఫోన్‌ చేస్తుంటాను. ఇంటి పట్టున ఉంటుండు. (బయటికి నడిచేరు). శజ్‌ లట ఆఫ్‌ బుక్‌ లైన్సీ అన్‌. బుత్త్విక్‌: అంచేత మహాశయులారా! మంచి కూడా చెడంత వ్యసనం కావాలి. అది ఎంత బలీయం కావాలీ అంహా ఒకడు. నీటిలోవడి గిలగిల్లాడిపోతున్న తేలుని చూసి జాలిపడి చేతో బయటికి తీశాడు. తేలూరుకుంటుందా.. దుష్టబుడ్డి. కుట్టింది. వదిలేశాడు. అదీ మళ్ళీ నీళ్ళలో పడింది. గిలగిల్లాడింది. మ్‌ చేత్తో తీశాడు. మళ్ళీ కుట్టింది. మళ్ళీ వదిలేశాడు. తేలు కుడితే బాధగదండీ! కానీ అంత బాధలోనూ వాడా తేలును తీస్తూనే ఉన్నాడు. అది కుడుతూనే ఉంది. వీడు వదిలేస్తూనే ఉన్నాడు. దీనంతటినీ గమనిస్తున్న ఓ పెద్దమనిషి మెత్తగా మందలించేదు. ఏవంయ్యా! తేలది. కుట్టడం. దాని బుద్ది. నువ్వు రక్షిస్తున్నావనే ఇంగితం దాని కుండదు. నీకైనా బుద్ది లేదా! మాటిమాటికీ తీస్తావేం - అన్నాడు. దానికి ఈయనన్నాడూ... “మవోనుభావా! దాని దుష్టబుడ్డి అది మౌానకపోతే నా మంచిబుద్దిని నేనెందుకు మానుకోవాలి?” అని అదిగో ... అంతటి వ్యసనం కావాలి మంచి. కూడా. మనుషులంతా అలాంటి వ్యసన పరులైతే ప్రపంచం పాలసముద్రమయి పోతుంది. బుత్తి;5 లైట్‌, గ్‌! అఫ్‌ సజో శ్‌ న ఆన్‌ టు ఓ (ఫోను (మోగుతోంది. ఓ వక్కనించి అబ్బులు, నురో వక్కనించి మాణిక్యం వచ్చేరు.) అబ్బులు: (ఫోనెత్తి) హల్గో.....హల్లో మాణిక్యం: అమ్మాయి దగ్గర్నించేనా ఫోను. .

అబ్బులు: (ఉండమన్నట్టు సైగ చేస్తూ) నమస్కారం సార్‌. బావగారి (ఫెండు సుగుణాకర్రావుగారు. మౌొణిక్యం: పడుకున్నారని చెప్పు దిక్కుమాలిన సంత అబ్బులు; పడుకున్నారు సార్‌. ఆల...ఇప్పుడు కొద్దిగా బాగానే ఉందిలెండి. అయినా _ నా మొహం బాగేంటిలెండి. మనిషి బాగా డీలా అయిపోయేడు. బెంగకదండి. ఆం మద్రాసెళ్ళి మొన్నాచ్చేరు. (లాయరు సైల్స్‌ బ్రీఫ్‌ కేసుతో వచ్చాడు). లండన్లో తప్ప మరెక్కడా దానికి ట్రీట్‌మెంట్‌ లేదని వనర ఆల.....ఆపరేషన్‌ కూడా చేస్తారట, ఏమో తెలీదు. కష్టమే సార్‌. నెక్ట్స్‌వీక్‌ బయశల్రేరుతున్నారు. వీసాలు గీపాలు అన్నీ చూసుకోవాలి గదా! అలాగే సార్‌! చెప్తాను సర్‌. అలాగే సర్‌. (ఫోన్‌ పెస్టేశాడు.) లాయరు: ఎవరోయ్‌ అబ్బులు: సుగుణాకర్రావుగారు. బావగారి (ఫెండు, లాయరు; ఇదిగోనోయ్‌......అగ్రిమెంటు డబ్బు యాబభ్జైనేలు. పవర్‌ వట్టాకు స్టాంపులు, అబ్బులుః అవెందుకు? లాయరు; నీ పేర్ష పవర్‌పట్టా రాయిస్తున్నానోయ్‌ అబ్బులు; నిజమూ గురువుగారూ! మీ రుణం ఈ జన్మలో తీర్చుకోలేను. లాయరు; మూతిమీద తంతాను ఆ మాటన్నావంటే అబ్బులు: అదేవండి లాయరు: గురువుగారూ! మీ కష్టానికి ఇరీదుకట్టి మీ రుణం తీర్చుకుంటాను అనాలి. అబ్బులు: తప్పయిపోయింది. క్షమించండి. (ఇంతలో మాణిక్యం, మన్న్మధరావు వ్రవేశించారు) మన్మధ: బుద్జీ జ్ఞానం ఉన్నది ఒక్కసారి చెబితే వినిపించు కుంటుంది. . మాణిక్యం: నా మాట వినండి కట్టుకొండి. మౌన్మధః నాకేం అక్కర్లేదు. వాటిమీద నాకు నమ్మకం లేదంతే మాణిక్యం: పోనీ దండకు కట్టుకొండి. షర్టు కింద ఉండిపోతుంది. మన్మధ: వద్దంటుంపే నీక్కాదు. ఫో అవతలకు. తీరా ఆపరేషన్‌ జరిగి బాగైతే నీ పూజల వళ్లే బాగయ్యానని _ చెప్పటానికా! మాణిక్యం: సుఖాలనాడు ఎలాగూ లేదు. కష్టాల్లోనైనా నా మాటకు మన్నింపుండొద్దా? మన్మధ: అంటే నీ మాట మన్నించనందుకే నాకీ కష్టాలా? మాణిక్యం: అలాగన్నానా? ఏవండీ? అలా అన్నానా నేను. మన్మథ: నువ్వెలా అన్నా నీ మాటల్లో వుండే పొడి నేనర్ధం చేసుకోగల్ను. లాయరు: పోనీ కట్టుకాండి సార్‌! ఏ పుట్టలో ఏ పాముందో. మన్మధ: మీరన్నిచ్చో కలుగజేసుకోకండి. ప్లీజ్‌. ఈవిడ సంగతి మీకేం తెల్పు. వద్దు వద్దంటే వెంట తీసుకెళ్ళమన్నారు.. ఇక్కడ (మెయిన్‌ ఎక్కిన దగ్గర్నుండి

ప్రారంభించిందండి సణుగుడు. మీరంత మందితో తిరిగేరు ఇంతమందితో తిరిగేరు. ఇవ్వడు మీకు జబ్బొళచ్చిందీ అంటే నేను చేస్తున్నానా, వాళ్ళు చేస్తున్నారా? అని ఒకు నసకెలకడానికి, ముళ్ళతో గుచ్చడానికి ఇదా బైమ్‌,

మాణిక్యం: పోనీలెండి తప్పంతా నాదే. నా మాట వినండి.

మన్మధ: చాళ్లే నీ (ప్రేమ. నా ఎదుట నించోవద్దు. ఫో లోపలికి, (ఫోన్‌ మోగింది).

లాయర్‌: ఇదుగోండి సార్‌. ఎగ్రిమెంటు తాలూకు యాలభైవేలు, (ఫోనెత్తాడు)వాల్లో జ'స్పైమినిట్‌.

(ఫోను మన్మధరావు కిచ్చేడ్సు

మన్మధ: వాల్గో ఆల...సుగుణా! నిన్ననే వచ్చేన్రా....._ ఆం బాగానే వుంది. ఆం మద్రాసు అపోలోలో ఫోర్‌డేస్‌ ఉన్నాను. మెడిసిన్స్‌ రాసేరు. వాడుతున్నాను. చూణీక్యం! (మళ్ళీ ఫోనులో) అవును వెళ్తున్నాను....ఆ డబ్బు నీకు తర్వాతిస్తానా. లండన్నించి తిరిగొచ్చేక ఆం (మాణిక్యం వచ్చింది) ఆ డట్బు లోపలపెట్టు....నూ అమ్మాయి. పేర్నున్న బిల్లింగ్‌ అమ్మేస్తున్నాను. అదీ పరిస్టితి నిజనేం నీకెనరు చెప్పారు. హాం హాల......రాగానే వడ్డీతో ఇచ్చేస్తాన్రా. నీకు నమ్మకం లేకపోలే నోటు కూడా రాసిస్తాను. అంకే నమ్మకపోనడవంళు...మీ అవిడ ఏవనుకుంళే నాకేంనీ వ్యవహారాలన్నీ మీ అవిడతో వెబుతావేమో గానీ నా వ్యనవోరాల్డో మా అవిడ్ని తీసుకురాను....చాళ్లే. ఇక (ప్రెండ్‌షీప్‌ ఊసెత్తుకు నీ డట్బు ఇప్పు

. వంపించేస్తాను. ఒరేయ్‌ నీ యాౌభైవేలతో నేనేం వైద్యం చేయించుకోనట్లుదు. బెన్‌లాక్స్‌. ఖర్చు. పెద్తున్నాను.. చాల్లే ఫోన్‌. పెట్టేయ్‌ (లాయర్హో) మీరు తెల్చింది యాబైవేలే కదూ!

లాయర్‌; అవున్సార్‌ |

మన్మధ: ఒరేయ్‌ అబ్బులూ! అ డబ్బు తీసుకెళ్ళి ఆ దొంగ నా కొడుకు మొహంమ్మీదకొట్టు. అవసరానికి అదుకోని వాడు ఫ్రెండా? వాడు లౌడ్ద కడుతున్న రోజుల్లో నోటు, పత్రం లేకుండా మాటమీద అక్షకూపాయలిన్నము. తిరిగిచ్చేనరకు ఆ ఊసెత్తలేదు. నా అవసరమొన్చే. సరికి చూసరా? తిరిగొస్తానని నమ్మకం. లేదుట. వాడికి వాళ్ళావిడ సోరు పెద్తుందిట. తెగని కత్తితో నరికెయ్యొద్దు వాడ్ని. రేయ్‌ అబ్బులూ! ఆ డబ్బిచ్చి చేతులూపుకుంటూ వచ్చేయటం కాదు. అన్మూ అలా తిస్టేనని చెప్ప

లాయర్‌: ఎగ్బెట్‌ అవ్వకండి సార్‌. |

మన్మధః నేను తిరిగొస్తానన్న నమ్మకం మీశైనా ఉందా లాయర్‌ గారూ!

లాయర్‌: అందేంటి సార్‌ అలా అంటారు.

మన్మధః చూడండి! అమ్మాయి అట్టుడు యింకా రాలేదు.

మాణిక్యం: ఈ రోజు వస్తారేమో

మన్మధ: మూడురోజుల్నించే ఈ మాకే అంటున్నావు. అంతొ విశ్వాసఘాతకులు, శత్రువులు, నా సొమ్ము కొవాలి....నా సౌఖ్యం అక్కర్లేదు! ఏం ఓ ఉత్తరం . ముక్క రాయొచ్చుగా. పోనీ ఫోన్‌ చెయ్యొచ్చుగదండి.

(శేఖర్‌ వచ్చేడు)

శేఖర్‌: అమ్మా! అమ్మా!

మన్మధ: వీడెపుడొచ్చేడు.

శేర్‌: ఇదే రావడం -

మన్మధ: వాడ్నిలా రమ్మను.

నూణిక్యం: శేఖరం......నాన్నగారు పిలుస్తున్నారు.

మన్మధ: రారా ఇలాగా. ఇన్నాళ్లు ఎక్కడికి పోయేవు. ఈ వేళ ఇల్లు గుర్తుకొచ్చిందా? ఏం కావాలి?

శేఖర్‌: అమ్మా! ఆటోకి డబ్బివ్వాలి. ఓ పదివ్వు,

మన్మధః జేబులో చిల్లిగానీ లేకుండా అటో ఎందుకెక్కావురా రాస్కెల్‌. ఇక్కడ నీ బాబుగాడి సొమ్మేం లేదు.

శేఖర్‌: యు. సిళ్లీ డాడీ నువ్విలా మాటాడ్డాం_ఎంత వరస్ట్‌గా ఉందో తెల్ఫా. ఇక్కడున్నదంతా నా బాబు సొమ్మే. ఏం సార్‌! ఏమ్మా (చమూణిక్యం దగ్గర వది తీసుకుని వెళ్ళేడు)

మన్మధ: అసలు నీవల్లే వాడిలా తయారయ్యేడు. అడిగినపుడల్లా డబ్బు కుమ్మరిస్తుంకే వాడేం భాగుపడతాడు. చదువు చంకనాకిపోయింది. ఓ ఉద్యోగం చేద్దాం ఓ వ్యాపారం చేద్దాం, ఓ రూపాయి సంపాయిద్దాం అని ఏ కోశానా లేదు. నేనిక్కడ నానా గడ్డికరివి. సంపాయిస్తుంచే తింటూ కూచుందానునా! ఒరే.....ఆగు నీ వ్యవహారమేంచో తేల్చు. పదిహేనురోజులకోసారి యింటికి రానడం, చేతికి అందిందేదో వట్టుకుపోవడం జేబులు ఖాళీ అవగానే మళ్ళీ యింటిమీద పడడం! ఎన్నాళ్ళిలా” ఏం రా మాటాడవు?

శేఖర్‌; నా వాటా నాకు పారేయండి. నా పాస్టైవో నే వడతాను.

చున్మధః నీ వాటానా! గెటవుట్‌ దమ్మిడీ యివ్వను. పో నా ఇంట్లోంచి. మాణిక్యం: వాడిక బాగుపడడు. మన ఖర్మ ఊర్కోండి.

లాయర్‌; నాన్నగారి పాల్త్‌ బాగోలేదు. తెలుసా మీకు.

అబ్బులు: బావగారు లండన్‌ వెళ్తున్నారు, ట్రీట్‌మెంట్‌ కోసం. ఆవరేషన్‌ చెయ్యాలట.

మన్మధ: రాస్కెల్‌! నిన్నాడబ్బు పట్టుకుని వెళ్ళమని చెప్పానే!

(అబ్బులు వెళ్ళాడు)

శేఖర్‌: లండన్‌ వెళ్ళాలంటే చాలా ఖర్చనుతుందే! "

మాణిక్యం; అందుకేరా అక్క పేరున్న ఆ బిల్లింగ్‌ అమ్మేస్తున్నాం. ఇదిగో అక్కా బావా ఈ వేళ రావాలి.

శేఖర్‌: అయితే కరక్ట్ర బైంకే వచ్చానన్నమాట.

అబ్బులుః బావగారూ! ఏదో రిజిస్టర్డు ఉత్తరం వచ్చిందండీ!

(బయటకు వెళ్ళేడు) మన్మధ: లాయరుగారూ! అ సంగతి చూడండి. (లాయరు ఉత్తరంతో వచ్చేడు) తెనాలి నించేనా? లాయరుః అవున్సార్‌. మన్మధ: పొమ్మయ్య! ఎంత రిఠీఫో, గుండె మీంచి కొండదించినట్టుగా ఉంది. పాపం రావడానికి కుదర్లేదేమో. డిడి. వంపేరు. మా అల్లుడు డిమ్‌గాడు గానీ మా అమ్మాయి కార్యసాధకురాలు. ఎంత పంపింది. లాయరుః డ్రాఫ్ట్‌ కాదండి. మన్మధ: మరి..... లాయరు: అమ్మాయి లాయరు నోటీసు వంపింది. మన్మధ: లాయరు నోటీసా! ఎందుకు? ఏవంని? సరిగ్గా చదివేరా? వీదీ యిలా మాణిక్యం: ఏవనండీ లాయరు నోటీసు, లాయరు: ఆ బిల్లింగ్‌ నా ఆస్తి అది అమ్మినా, తనఖా పెట్టినా కోర్టుకెక్కిస్తానని. మన్మధ: దొంగముండ! అది కూతురానాకు? చావు బతుకుల్లో నేనుంటే నాకంకే నా డల్బ్చే ఎక్కువయిందా దానికి. చూశారా! లాయరుగారూ! ఈ రోజుల్లో ఎవర్ని నమ్మాలి? ఎవర్ని నమ్మకూడదు! కన్న కూతురనే విశ్యసంతో దాన్ని పేర్ష' రాస్తే ఇప్పుడది నా బిల్తింగ నేస్తుందా నా ప్రాణంకంటు అ బిల్లింగ్‌ అంత ముఖ్యమా? ఇంతటి నమ్మకద్రోహమా? డబ్బు దగ్గర తల్లీ - దండ్రి - భార్యా అంతా ఒక్క - విడిచి పెట్టకూడదు. ఏదోలాగ దక్కించుకోవాలి. లాయరుగారూ! ఏం చెయ్యమంటారు చెప్పండి. ఆ బిల్లింగ్‌ దానికి దక్కడానికి - వీళ్లేదు. మాణిక్యం: పోన్లెండి....అదే బాగువడి పోనివ్వండి, అది కాదన్నంత మౌత్రాన మీ ప్రయాణమేం ఆగిపోదు. నా పేర్నున్న ఈ బిల్లింగ్‌ అమ్మేద్దాం. అవునండీ! మీ ఆరోగ్యం కన్నా ఈ ఆస్తులు నాకేం ఎక్కువా చెప్పండి... మన్మధ; ఏది ఎవరు అమ్మినా అంతా నా సంపాదన. నా కష్టార్హితం. మీరు అమ్మి నా కింద ఖర్చుపెడ్తున్నారనే పేరు తప్ప ఇందులో మీ కష్టమేమీ లేదు. అది మాత్రం మరిచిపోవద్దు. (లోపలికి వెళ్లిపోయేడు) లాయరుః మరి నే వస్తానమ్మా! మాణిక్యం: లాయరుగారూ! మీరో సాయం చెయ్యాలండీ ఆ శేర్‌ని ఎలాగైన ఒప్పించి అమ్మాయి పేర్నుండే ఆ బిల్లింగ్‌ కి బదులు ఈ బిల్లింగ్‌ కొనేటట్టు చూడండి. ఆడ్వాన్సు ఎలాగూ వుచ్చుకున్నాం గదా! లాయరు: వాడంత తేలిగ్గా ఒప్పుకునే మనిషి కొాడన్మూ. సరె! నా ప్రయత్నం నేను చేస్తాన్లెండి. అన్నట్టు వవర్‌ వట్టాకి దస్తావేజు స్టాంపులు తీసుకొచ్చేను.

ఒక వేళ శేర్‌ ఒప్పుకుంటే నేను ఫోన్టేస్తాను. మీరు దస్తావేజు స్టాంపుల మీద సంతకం జేసి అబ్బులు చేత పంపండి. నేను వవర్‌ పట్టా అక్కడ రాస్తాను వస్తానమ్మా. ((వెళ్లేడు)

మాన్మధ: మాణిక్యం! నువ్వా డబ్బు ఏర్పాట్లు చూడు. నేను రెండు రోజుల్లో వచ్చేస్తాను.

మాణిక్యం: ఎక్కడికండి?

మన్మధ: చిన్న వనుంది. ఎల్టుండికల్టా ఇక్కడుంటాను.

• మాణీక్యం: ఇదేం అన్యాయనుండి. ఎక్కడికెళ్తున్నారో ఓ ముక్క ెప్పి వెళ్ళొచ్చుగా,

మీరెక్కడ తిరిగినా ఇన్నాళ్ళూ నేను నోరు మెదపలేదు,

చున్మధ; ఆ అడక్కపోవడమే నా కొంవ ముంచింది.

మాణిక్యం: ఇప్పడడుగుతున్నాను. గదా. చెప్పండి. ఎక్కడికి?

మన్మధః అమ్మాయి దగ్గరికి(లోపలి కళ్ళేడు)

శేఖర్‌: (వచ్చేడు) అమ్మా! అయితే నిజంగా ఈ బిల్లింగ్‌ అమ్మేస్తున్నావా? మౌణీక్యం: అననురా! అక్క ఆ బిల్లింగ్‌ నాదంటూ లాయరు నోటీసిచ్చింది. మరో దారేది.

శేఖర్‌; నీకేం పిచ్చిసట్టిందా! నాన్న బతకడే.

మౌణిక్యం: నువ్వు నోరుమూసుకుంటావా? ఆయన వింటాడు.

శేఖర్‌: వింటే వినని, నాకేం భయనూ? అయినా నీ బళుకేం. కానుందో ఆలోచించేవా? ఏ రూపాయెక్కడుందో తెలీదు. ఏ లాకర్గో ఏముందో, ఎంతుందో తెరీదు. మంచితనం కూడుపెట్టదే! నా మాట విను.

మాణిక్యం: ముయ్‌నోరు.....నోర్ముయ్యి. మీరెవరు నా మేలు గురించి ఇదవ్వక్క ర్లేదు. నా చావు నేను. ఛస్తాను.

శేఖర్‌: లండన్‌. వెళ్తేగానీ నయం. కాని జబ్బు, ఈయన బతికి బయటవడ్తాడని నాకు నమ్మకం లేదు. ఆ తర్వాత నీ యిష్టం. (వెళ్ళిపోయాడు.

మన్మధః (కొడుకు మాటలు విని హతాశుడైపోయి) నేను. బతుకుతాననే నమ్మకం నీకూ. లేద్రా మాణిక్యం నన్ను. _ బతికించుకోనడం నీ బాధ్యత కూడా మాణిక్యం.....నా మీద కక్షగ్రట్టి ఈ చినరి రోజుల్లో నన్మ శిక్షస్తావా మూణిక్యం. కన్నకూతురులాగే కట్టుకున్న భార్య కూడా మోసం చేస్తే...

మాణిక్యం: మిమ్మల్నెనరూ మోసగించఘ్లేదు. మీరెందుకిదనుతారు.

మన్మధ; లాభంలేదు.....ఊరుకుంటే లాభం లేదు. అమ్మూయి. దగ్గరికెళ్ళాలి. వెళ్ళితీరాలి.

మాణిక్యం వెళ్ళి......

మన్మధ: చెప్తాను.

మాణీక్యల: చెప్పండి. వెళ్ళి ఏం చేస్తారు?

మన్మధ: దాన్ని వీధిలోకీడ్ని పదిమందిచేత ఉమ్మేయిస్తాను.

మాణీక్యం ఏ వేయించి -

మన్మధ: తండ్రికింత (ద్రోహం చేస్తావా - అని నలుగురిచేత ఇంతగడ్డి పెట్టిస్తాను.

మాణిక్యం: (ద్రోహం నేను చెయ్యలేదూ - అంటుంది.

మన్మధ; బుకాయిస్తే చెప్పు తీసుక్కొాడ్డాను.

మాణిక్యం: దానికే పావం తెలియనప్పుడు మీరేం చేస్తే ఏముంది? అదెం మీకు, ద్రోహం చెయ్యలేదు.

మన్మధ: ద్రోవాం అది చెయ్యకపోతే నువ్వు చేసేవా?

మాణిక్యం: అవును.

నున్మధః నువ్వు చేసేవా?

మాణిక్యం: ఇందులో అమ్మాయి తప్పేం లేదు. నోటీసిమ్మని నేను చెప్పాను. మన్మధ: లేదు. నువ్వు నన్ను మభ్యపెడుతూన్నావు. కూతుర్ని వెనకేసుకొస్తున్నావు. మాణిక్యం: నేను చచ్చింనంతొట్టు. నిజమే చెబుతున్నాను.

మన్మధ: ఎందుకలా చేసేవు?

నూణిక్యం: నాకు నేను ఉపాకారం చేసుకుందామని. నన్నేం చెయ్యదుంటారు చెప్పండి. ఏం చెయ్యను. కొడుకు చూస్తే అలాగా. ఠికాణా లేని మనిషి. అవకాశం ఎప్పుడు దొరుకుతుందాని ఎప్పటికవ్వుడు ఎదురు చూస్తున్నాడు అబ్బులు. వీం చెయ్యను. ఎలా చావను. నా కర్మగాలి మీకెదయినా జరిగి రేపు మీరు చళ్చి... వీళ్ళంతా కఠిసి నాకీ ఆస్తి దక్కనిస్తారా? చివరిరోజుల్లో అద్మూయి తప్ప నాకు దిక్కెవరు చెప్పండి. దాని దగ్గర తలదాచుకోవాలీ అంటు - దాన్ని మంచి చేసుకోవాలి. దాని 'పేర్నున్న బిల్లింగ్‌ అమ్మేస్తే నా మొహం చూస్తుందా అది. మన్మధ: ఓహో....... అందుకని... నీ మేలు కోసమని..... కూతురు చేత నాకు లాయర్‌ నోటీసిప్పించి..... నీ జీవితాన్ని చక్కదిద్దుకున్నావు. సంతోషం మాణిక్యం. డబ్బు ముందు అపేక్షలు, అంఈకరణలు ఎందుకు కొరగావు......నిజమే. చాలా సంతోషం మాణిక్యం. నా చావు ఖాయం చేసేవు, నా మరణ శాసనాన్ని రాసేశావు. చాలా సంతోషం......ఇక నాకే వైద్యమూ అక్కర్లేదు. ఈ జబ్బుతో నేనిలా నీ కళ్ళముందు. కుళ్ళి కుళ్ళి ఛస్తాను. (ఫోను రింగయింది) మౌణిక్యం: (ఫోన్ఫ్రోహల్లో....చెప్పండి. ఒప్పుకున్నాడా? ఓ యాఖ్ధై వేలు అటూ యిటూ ఉన్నా ఫర్వాలేదండి. నేనా? నేను కనిపెట్టుకుని యించ్హో వుండాలి. మీరుంటారు. గదా. కాగితాలిచ్చి అబ్బుల్ని పంపిస్తాను. మీరు కాస్త దగ్గరుండి రిజిస్ట్రేషన్‌ చేయించి పుణ్యం కట్టుకొండి బాబు (ఫోన్‌ పెప్టేసి స్టాంప్‌ పేవర్స్‌ మీద సంతకం చేస్తూ) అబ్బులూగ్‌

ఈ కాగితాలు తీసుకెళ్ళి లాయర్‌గారికివ్వు, అ బిల్లింగ్‌ కి బదులు ఈ బిల్లింగ్‌

తీసుకోవటానికి ఆ శేర్‌ ఒప్పుకున్నాడట. మీరింకేం మనసులో పెట్టుకోకండి. అన్నీ సవ్యంగా జరుగుతాయి. జాడ మీద భారముంచి. హాబుగా పడుకొండి. బ్యుత్త్విక్‌. 65

(అబ్బులు శేఖరం నవ్వులు వినిపించేయి. మన్మధరావు ఉలిక్కిపడి అటూ యిటూ చూసేడు) మన్మధ: . వెళ్ళు....నన్నాంటరిగా వదిలెయ్‌....ఫో యిక్కడ్నించి. నే ఆప్‌ అన్‌ సేజ్‌ లైట్స్‌ ఆన్‌ బ్యుత్త్వక్‌. బుత్త్రిక్‌: బతుకుపట్ట భయం పెరిగినపుడు ఎంతటి దుర్మార్గమైన న్యాయంగానే అనిపిస్తుంది.

ఓ ఉళ్ళో ఓ మర్రిచెట్టు మీద ఓ కాకి ఉండేది. దానికి ధర్మాధర్మ విచక్షణ లేదు. ఉచితానుచితాలు లేవు, హింస దాని ప్రవృత్తి దుర్మార్గం దాని ధోరణి. ఆ చెట్టు కింద రోజు ఊరి పెద్దలంతా చేరి పిచ్చాపాటీ మాటాడుకునేవారు. మంచీ చెడ్డా ముచ్చటించుకునేవారు. అదిగో - అప్పుడు ప్రారంభమయ్యేది దాని ఆగడం... అల్లరి. కాకి మూకను వెంటేసుకొచ్చి కావుకావుమునేదీ. కూచుని కబుర్గు చెవ్పుకునేవారి మీద రెట్ట వేసేది. రెట్టలు వేయించేది. రాక్షస మూక యజ్ఞయాగాదుల్ని ధ్వంసం చేసినట్టుగా ఆ వాతావరణాన్ని దీభత్సం చేసేది. అల్లకల్ళోలం. చేసేదా కాకి అంతా విసుక్కునేవారు. దాని పీడ ఎవ్పుడు విరగడవుతుందాని శావనార్జాలు 'పెఘ్టేవారు. అన్ని రోజులు ఒక్కలా వుండపుగదండి: పాపం. ఆ కాకికి ముసలితనం వచ్చింది. చావు బతుకుల్లో వుంది. అప్పుడు మొదలయింది ఆత్మ పరిశీలన, అంతర్మధనం, పావవుణ్యాలు చిల్టా తిరగేసింది. ఎంతమందిని ఎన్ని. రకాలుగా ఏీడిపించిందో. ఎంతమందిని ఎన్ని విధాలుగా వేదించిందో జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ ఏడ్చింది. ఏడిపించే వాళ్ళు ఏదో ఒకరోజున తప్పకుండా ఏడుస్తారు. అప డు భగవంతుడు కూడా వారి కన్నీళ్ళను తుడవలేడు; (గ్రహించాలి - అయితే - ఆ దుఃఖాన్ని చూడలేక పోయి దాని పిల్లకాకి అమ్మా! ఎందుకే అలా ఏడుస్తావ్‌? అనడిగింది. నాయనా! వీడుపుగాక నాకు మిగిలిందేవింటిరా? నేను చేసిన పాపాలు నన్ను. వెంటాడుతున్నాయి. అందరూ నన్ను తిట్టుకా నేవాళ్ళే. అందరూ అసహ్యించుకునేవాళ్ళే,

నేను అవఖ్యూతితో పోవాల్సిందేనా నాయనా అంటూ ప్రాణాలు వదిలేసింది. పిల్లకాకిలో పట్టుదల "పెరిగింది. అది తల్లికాకి కంఠే నాలుగాకులు ఎక్కువే చదివింది. ఆరునూరైనా సరె చచ్చిపోయిన తల్లికాకి మంచిది అని వూరందర్నేత అనిపించాలి. కానీ ఎలాగ? ఏమిటి మార్గం? మంచికి ఒకు మార్గం. వక్రంగా ఆలోచించే వాళ్ళకి సవాలక్ష మార్గాలు. ఇప్పుడా పీల్లకాకి ఏంచేస్తోంది. చెట్టు మీద వుల్ల విరిచి సరిచూసి జనం నెత్తిమీద వేసేది. ఏంటాని నోరెళ్ళబెట్టి పైకి చూ సేవారు జనం. అంతే సరిగ్గా గురిచూసి నోట్లో రెట్ట వేసేది. ఛి....[ి...థూ....భూ. దిక్కుమాలిన కాకి దీనికంళే దీని తల్లేనేయం. ఇలాంటి అఘాయిత్యం ఎప్పుడూ చెయ్యలేదు - అని చచ్చిపోయిన తల్లికొకిని తెగమెచ్చుకునేవారు.

• ఇవాళ మంచితనం పల్చబడిపోయింది. వాడు మంచివాడండీ;, లంచాలు తింటాడు. గానీ పనిచేసి పెడతాడు. వాడు మంచివాడండీ దొంగతనాలు చేస్తాడు

తాని ఖూనీలు చెయ్యడు. అయ్యో! వాడు చాలా నుంచినాడండీ రెండు మూడు ఖూనీలు చేస్తేనేం కావరాలు నిలబెట్టాడు. ఇదీ మనమంచి, )ఏవింటీ మంచి? మనమే యిలా వుంటే - రేపటి తరం గతేంటి? వాళ్లు మనం నడిచిన దార్నే నడుస్తారు. మనం వేసిన పునాదులు మీదనే భనంతులు కడతారు. మరి మన వునాది దిట్టంగా ఉండొద్దు. ఈతగాడి కొడుకు గజ ఈతగొడైనట్టు, దొంగకొడుకు గజదొంగ కావచ్చు. దుర్మార్లుడి కొడుకు పరను దుర్మార్గుడు కావచ్చు. గనక, ముందు మనం మారాలి. ముందు మనల్ని మనం సంస్కరించుకోవాలి. క్రమశిక్షణతో బతకాలి. మహాశయులారా! మీరు విచక్షణ _గలవారైతే చాలు, మీ పీల్లలు విజ్ఞులవుతారు. మీరు మనషులయితే చాలు. మీ పిల్లలు నుహాత్ములవుతారు ఆలోచించండి.....! (లైట్స్‌ అఫ్‌ అన్‌ బుత్త్ర్విక్‌ లైట్స్‌ అన్‌ స్టేజ్‌ (శేఖరం కింద వడుకుని ఏడుస్తున్నాడు. మన్మధరావు గుండె కరిగింది. దగ్గరగా

' వెళ్ళేడు

మన్మధః నాయనా.....శేఖరం! ఏంట్రా.....ఊరుకో....ఏడుస్తా వెందుకు?

శేఖర్‌: ఇహా బతుకంతా ఫవీడుపేనాన్నా! నువ్వున్నావన్న ధైర్యంతో ఇన్నాళ్ళు బల్మాగా, జులాయిగా. తిరిగేను. ఆస్ట్రిపాస్తులున్నాయనుకుని అడ్డూ అపూ లేకుండా బతి న్యు ఇవ్వడు నీకేమైనా అయితే. నా _పరిస్టితేంవిటి? నాకు భయమేస్తుంది నాన్నా మన్మధ: భయమెందుకు” మీరంతా ఒకరికొకరున్నారుగా.

శేఖర్‌; అన్నీ తెలిసే మాట్టాడతావేవింటి నాన్నా! ఈ ఇంట్లో. ఎవరి బతుకులు ఎవరికీ అక్కగ్రేదు. ఎవరి స్వార్దం వారిదే. - మన్మధః అదేరా వ్రవంచం. మనిషిని డబ్బు కాపాడుతుందని భ్రను పడతారు. కూడబెడతారు. కాని కావు కాయలేరు. డబ్బు మనిషిని చెడగొడ్తుందిరా. శేఖరం... దుర్మార్లుడ్ని చేస్తుంది. నీతిమాలినవన్లు చేయిస్తుంది.

శేఖర్‌; ఒద్దు దాటిపోయేవాడివి ఎన్ని నీతులైనా చెపుతావు నీకేవీ? నేను మూత్రం ఊరుకోను. నాకు రావాల్సింది మర్యాదగా ఇవ్వకపోతే రక్తపాతాలు జరుగుతాయి. తర్వాత మీ యిష్టం.

మన్మధ: చూడు. శేఖరం! జీవితంలో నేను చాలా తప్పులు చేశాను. డబ్బు సంపాయించడం కోసం చేయరానిపనులు చేశాను. అక్రమాలు చేయడం కోసమే అధికారాన్ని ఉవయోగించాను. ఎందర్నో వఏడిపించేను. ఇప్పడేడుస్తున్నాను, అందుకే భగవంతుడు నాకీ శిక్ష వేసేడు.

శేఖర్‌; భగవంతుడికేం వనీపాట వుండదా నాన్నా! తప్పులు చేసిన వాళ్ళందరికీ చిక్షలు. వేసుకుంటూ. పోయే జడ్డియా భగవంతుడంటే...అదంతా నీ ఫీలింగ్‌ నాన్నా! దేవుడూ గీవుడూ ఏం లేదు. ఈ ప్రపంచంలో ప్రతీది పుడుతుంది. "పెరుగుతుంది. ఛస్తుంది. ఇట్స్‌కామన్‌. అంచేత టబ్రళికినంతకాలం. సుఖంగా బతకడమే....ఇహ ఈ జబ్బంటావా? రాక మాన్తుందా? మన అలవాట్లు మన బుద్ది ఏవైనా సవ్యంగా ఉన్నాయా...? విజయనగరం, బరంపురం... శరీరం బ్యుత్తక్‌ శ 67

తట్టుకోవద్దు.. పైగా తినే తిండిలో కల్తీ. పీళ్చేగాలిలో విషం....చూస్తే బూతు లేదా హింస. ఇంకా నువ్వుగాబట్టి ఇన్నాళ్ళయినా బతికేవు అదే మేమయితే - యాళభ్దై ఏళ్ళకే అవుట్‌.

మన్మధ; వద్దు శేఖరం. చేసిన తప్పుల్ని సమర్షించుకుంటూ పోతే....ఎక్కడికి పోతాయో తెరీదు. పాపం - వుణ్యం ఆలోచించకపోతే మనీషి రాక్షస్రుడై పోతాడు. నుషవ్టైనా మనిషిలా బతకొలి శేఖరం. మంచి, మానవత్వం అలవర్చుకోవాలి.

శేఖర్‌; నువ్వు పాటించని నీతులు నా కెందుకు చెపుతావు. నువ్వు చెప్పాల్సింది సూక్తులు కావు. నా కోసం నువ్వు ఏీం మిగిల్చేవో చెవ్వు. దాని రెండింతలు చేసుకోవడానికి నేనేం చెయ్యాలో చెప్ప. నాకడ్డం వస్పవారి. అడ్డు ఎలా తొలగించుకోవాలో అది చెప్ప.

మన్మధః సంపాదించిందేమీ మిగల్లేదురా ఏవీ మిగల్లేదు?

శేఖర్‌: నానాగడ్డీ కరిచి. ఎంతో సంపాదించేవు. వీం చేసేవు అదంతా? మిగల్లేదూ....కాదు చెవ్వు ఏం చేసేవు అదంతా?......అక్కయ్య పెళ్ళి _టేసేవు...రెండు. మేడ్తీలు కటించేవు. అమ్మ దగ్గర ఓ వంద తులాలొ బంగారం ఉంటుందా... రెండు చేతులా సంపాదించిదంతా ఏం చేసేవు? దాన ధరాాలు చేసేవా? ఇెప్ప....పోనీ గుళ్ళు గోవురాలు కట్టించేవా.....మరి......అంతా తాగశావా? ముండల కింద ఖర్చు పెట్టుశానా?

మన్మధః అశ్రమార్దన అచ్చిరాదురా శేఖరం.

శేఖర్‌; నువ్వు మెంటల్‌గా డిస్‌ అయిపోయేవు....అశక్రమం ఏమింటి? ఈ రోజుల్లో సక్రమంగా ఎవడు ఏం చేస్తునాడు. నాకు మెంటల్‌ తెప్పించకు. పావం వుణ్యం....ఇట్సాల్‌ ట్రాష్‌....అదంతా నీ ఫీలింగ్‌... చెప్పేను గదా... ఎవడి మీద జాలిపడకు. పశ్చాత్తాపవడటం మానెయ్‌. నీ సుఖశాంతులకు ఎవడైనా అడ్డాస్తే ఫినిష్‌ హిమ్‌....... దట్సాల్‌....... మరీ అంత పాపమనిపిస్తే కొల్లగొట్టిన దాంట్లోంచి ఎంతో కొంత షేర్‌ దేవుడికిశ్చేయ్‌! పోనీ పేదలకి వంచెయ్‌. మన నీడకూడా మన జోరికి రాదు. గొగైర్ని చంపే కసాయివాడు అయ్యో ఇన్ని. గాగెల్ని చంపి పొట్టుపోసుకున్నానే అని విచారించడంలో అర్హం వుందా.......అది వాడి వృత్తి, మన్మధః ఎదటి వాడ్ని దోచుకోవడమన్నది వృత్తి కాకూడదు నాయనా! నా మాట విను. అలాంటి ఆలోచనల్ని మానెయ్‌. నా జీవితం నుంచి పాఠం నేర్చుకో. యూమస్ట్‌ అెర్న్‌ లెసన్స్‌ ఫ్రం అదర్స్‌ ఎక్సీరియెన్స్‌ నాట్‌ ఫ్రం యువర్‌ ఓన్‌ ఎక్స్సీ ఎరియన్స్‌.

శేఖర్‌: నీ జబ్వేదో నాకొచ్చుంటే బాగుండేది నాన్నా! నీ చేత ఇంగ్లీషులో పాఠాలు చెప్పించుకాసేహిడ్ని కాదు.

మన్మధ: ఛ....ఛ.....ఏమిట్రా మాటలు......అలా ఎప్పుడూ అనొద్దు. నువ్వు సుఖంగా ఉండాలిరా. సంతోషంగా ఉండాలి.

శేఖర్‌; ఎలాగ? ఎలాగ చెవ్వు? పైసల్లేకుండా ఈ ప్రపంచంలో బతగ్గాలవా? చెప్పు? మాట్టాడంణ. ప్రతీది డబ్బుతో ముడిపడి వుందే......ఎలా బతకడం;

ఉద్యోగంవ్యాపారమా! ఏం చూసుకుని ఏ ధైర్యంతో బతకాలి. చివరికి నేనన్యాయమై పోయాను నాన్నా! నువ్వు నయం, ఇవాళ్‌ రేపో పోతావు. నాకా అవకాశం లేదే.

మన్మథః నన్నేం చెయ్యమంటావో చెప్పు

శేఖర్‌: చేస్తానా”. చెప్పనా? నేను సుఖంగా సంతోషంగా, “హేపీగా ఉండాలనే నిజంగా అనుకుంటున్నావా నాన్నా! అయితే ఏదో దారి చూడు. ఇన్ని తప్పులు చేసినవాడివి.....మరో తప్పేదయినా చేసినా జీవితాన్ని చక్కదిద్దు.

మన్మథః ఇప్పటికే పాపాలు చేసి చేసి వండిపోయి రాలిపోవడానికి సిద్దంగా ఉన్నాను. ఇంకా పొపాలు చెయ్యముంటావా

శేఖర్‌: చెట్టంత కొడుకు జీవితంలో స్టిరపడకుండా చావడానికి సిద్ధపడిపోతున్నావే

• ఇది పాపం కాదు.

మన్మథః చావుబతుకులు మన చేతిలో ఉన్నాయిట్రా వెర్రివాడా

శేఖర్‌: వెర్రివాడ్ని కాబస్టే - అనుభవించిందంతా అనుభవించేసి నాకు మెట్టవేదాంతం చెబుతున్నావు. వారసత్వంగా నాకు రావల్సింది ఎగ్గొట్చాలని చూస్తున్నావు.

మన్మధ: ' నువ్విక మారవురా శేఖరం!

మాణిక్యం: ఒరేయ్‌ శేఖరం! ఇందాకట్నించీ చూస్తున్నాను.....ఏంట్రా అది? నాన్నగార్లో మాట్టాడే పద్దతి అదేనా? ఎంత సేపూ నీ బతుకొ నీ సుఖమూ తప్ప నాన్నగారి ఆరోగ్యం, . ఇంటి వరిస్థితి అదేం అక్కర్లేదా నీకు.

శేఖర్‌: (తల్లితో)ఎక్కువగా మాట్టుడకు పో. (ఆ అరువులకి భయపడి లోనకు వెళ్ళిపోయింది)

వీలునామా అమ్మపేర్ష రాసేవు. స్పరె. ఉన్నదేదో రాసేవు. అది నొకెప్పుడు దక్కుతుంది. కాచ్చెప్పూ ఎప్పుడు? అమ్మ తదనంతరం. అది తొందరగా ఛస్తుందా. చావదు... నన్ను చంపుతుంది. లేపోతే నన్నింట్టోంచి గెంటేస్తుంది.. నువ్వు బతికుండగానే బ్రహ్మాండమైన (డ్రామా అడి అక్కయ్య వేతి లాయరు చేత నోటీసిప్పించిందే......నువ్వు పోయేక దాన్నిక వట్టుకోగలమా? అమ్మెవ్వడు అక్క వక్షమే....గాబట్టి.....గాబట్టి...గాబట్టి...

మన్మథ: గాబట్టి....చెప్ప- నీకోసం ఏం చెయ్యమన్నా చేస్తాను.

శేఖర్‌: కర్రిమెట్టు, చింతలపాడు, నందివలస, బుర్రిపాలెం ప్రాంతాల్లో యాభై లక్షలు పెట్టి మీ డిపార్ట్‌మెంట్‌. వాళ్ళు వ్యవసాయ నీటి పథకం కింది పది చెరువులు తవ్వించేరు. గుర్తుందా? గుర్తులేదా... ఆల....ఇవ్పుడా చెరువులు మూయించేయాలి. మన్మథః అసలా చెరువులు తవ్వించనే లేదు.

శేఖర్‌: అయితే! కాగితాల మీద మాత్రం తవ్వించినట్టు ఖర్చు చూపించేరు. అంక యాలభైలక్షలు కమ్ముగా నంచేసుకున్నారు.

మన్మధ; స్పరె.......అయితే.

శేఖర్‌: అయితే. ఏముంది. గతంలో చెరువుల్ని తవ్వించినట్టు ఇర్చు చూపించేరు. ఇప్పుడా చెరువుల్ని మూయించేస్తున్నట్టుగా ఖర్చు చూపించి మరికొంత డబ్బు రాబట్టుకోవాలి.

మన్మధ; దానికి చాలా తంతు తతంగం వుందిరా. మాటల్లో అయిపోదు. శేఖర్‌: అవుతుంది. సుబ్బారాయుడు! రా.....ఫర్వాలేదు (బయట నుండి సుబ్బారాయుడు వచ్చాడు) చెవ .

సుబ్బారాః దానికి కావర్సీన గ్రవుండ్‌ ప్రిపేర్‌ చేసేం సార్‌.....ప్రోపర్‌గా జస్రిస్థె చేసేం. పక్కనున్న చెక్‌, ఎటైల్‌ ఇండ్రస్త్రీకారణంగా అక్కడి నీరు పాల్యూట్‌ అయిపోయి వ్యవసాయానికి వనికిరాకుండా పోళున్నదనిన్నీ ఆ చెరువులు నిండివున్నందున (ప్రాణకంటకంగా వున్న దనిన్నీ.......ప్రజాక్తేముం దృష్ట్యా వాటిని మూయించేయడం ఎంత అవసరమనిన్నీ......ఇలా చాలా పాయింట్లు రాసేం సార్‌. మీరు సరేనంకే పనయిపోతుంది:. మీరు దయళలిస్తే ఆ కాంట్రాక్టు మా తమ్ముడి చేత చేయించుకుంటాను సార్‌. వాడు నీరుద్యోగి. తమరు కనికరించండి సార్‌.

శేఖర్‌: అందులో ఓ వది వీళ్ళు వాళ్ళు వంచుకోగా సాలిడ్‌గా పదిహేను లక్షలు మనకొస్తుంది. మీరు ఈ కాగితాల మీద సంతకాలు చేయండి చాలు.

మన్మధః గెట్‌ అవుట్‌! ఐ సే గెట్‌ అవుట్‌.

శేఖర్‌; ఏం టూరికే అరుస్తాన్‌! (సుబ్బారాయుడ్ని బయటకు వంపించేడుకొడుకుని కనగానే సరిపోదు. వాడికో దారి చూపించాలి. నువ్వు నాకేమైనా చూపించేవా? కాదు చూపించేవా, చెవ్వ. నువ్వు చచ్చేక నేను అడుక్కుతినాలి. అంతేనా!చూడు నాన్నా! నీక్సు నీ తప్పుల్ని దిద్దుకునే సైం లేదు. కనీసం తప్పుల్ని కవ్ఫకోడానికైనా . ప్రయత్నం చెయ్‌. అసలే స్కాం రోజులు, పాపాల్ని కలకాలం ఎవ్వడూ భూస్టాపితం చెయ్యలేడు. కుళ్ళి పోయి ఏదోరోజు కంపు బయటికొస్తుంది. అవుడు మొత్తం - కంపు కంపయి పోతుంది. అప్పుడు నూ మొహాలు మేం ఎక్కడ _ పెట్టుకోవాలి. నీకేం హాయిగా ఛస్తాన్‌. నీ మాట నేను వినను. నువ్వే నా మాట విను. నువ్వు చేసిన పాపొన్ని నువ్వే కడుక్కోవాలి. నువ్వు తవ్వించిన చెరువుల్ని నువ్వే పూజ్చేయాలి. సంతకం చెయ్యకపోయావో నిన్ను ఇక్కడిక్కడే మర్తర్‌ చేసి పోరీసులకి సరండరయి. పోతాను. చెప్ప సంతకం చేస్తానా లేదా.

మన్మధ: (సంతకం చేసేడు)

శేఖర్‌; సుబ్బారాయుడు! (సుబ్బారాయుడు వచ్చాడు)

సుబ్బా; ఈ అడ్వొన్సుంచండి.

(శేఖరం అ సొమ్ము తీసుకుని జేబులో వేసుకున్నాడు. సుబ్బారాయుడు

వెళ్ళిపోయేడు. శేఖరం... ఫోన్‌ చేసేడు)

శేఖర్‌: హల్గో....పోయ్‌ స్వీటి (ముద్దు) ఎవరా? (రెండు ముద్దులు) నేను మంజులా! శేఖరాన్ని. "ముద్దు పెట్టగానే గుర్తుపడతావనుకున్నానే! ఏం నేను గాక ఇంకెవరన్నా ఉన్నా రేంటి? నిన్ను ముద్దుపెట్టుకునే వాళ్ళు. ఆల...ఇవ్వాలే......ఇవాళ నీకు ఆఫీసుందా! శెలవు పెస్టేద్దూ! యింటికొస్తాను. పనుంది. ఆ చిషయాలు యిలా ఫోన్లో చెప్పేవిగావు. పక్కపక్కనే ఒకే పక్కలో వడుకుని చెప్పుకోవాల్సిన తియ్యటి కబుర్లు. స్సరె....ఓ అరగంటలో మన యింట్లో వుంటాను. టై!

మన్మధ: ఎవర్రా

[70 విజయథభాన్మర్‌ నొటకొలు |

శేఖర్‌; మంజుల మన్మధ; ఏ మంజుల శేఖర్‌: మన మంజులే (మన్మధరావు పాతాళంలోకి కృంగిపోయేడు) లైట్స్‌ ఆఫ్‌ అండ్‌ అన్‌ బుత్తిక్‌: మహాశయులారా! ఒకతను మంచి పొజిషన్‌లో ఉన్నాడు. ఆస్తీ అంతస్టు ఆరోగ్యం అన్నీ చక్కగా సమకూరాయి. నుంచి కీర్తి ప్రతిష్టలు సంపాయించుకున్నాడు. ఇదంతా చూసుకొని ఒకనాడు అతని కనిపించింది. ఎంతోమంది కన్నా నేను చాలా సౌకర్యమైన జీవితాన్ని అనుభవిస్తున్నానే, ఉచ్చస్టితిని, ఉన్నత పరిస్తితిని 'చేరుకున్నానే, దీనికి కారణమేమిటి? ఎవరు? వీ శక్తి ఆ శక్తినాదా? నా చుట్టూ వున్న పరిస్టితులదా? లేదా వీటన్నిటికి అతీతమైనదా? అనే మీమాంసకలిగింది. చింతన చేసేడు. దాంతో చిత్తం గతానికి మళ్ళింది. సీంహనలోకనం ప్రారంభమైంది. ఈ అంతర్మధనంలో గతం ఒక బాటగా గోచరించింది. ఆ బాటలో నాలుగు పాదముద్రలు కనిపించాయి. ముందు రెండు, ఆ వెనకే మరో రెందు. నాలుగు ముద్రలు కనిపించేసర్కి ఆశ్చర్యపోయి నోటనూట రాలేదు. ఒళ్ళంతా చమటలు వస్టేశాయి. మనవాడ్‌క. ఏమిటిది? నేను ఒక్కడ్నే! రెండు పాదాలే ఉండాలి. మిగిరిన రెండు ఎవరివి? ఎక్కడ్నించి వచ్చాయి అని తెగ మదనవడి పోయాడు. అతని సందిగ్దావస్టను చూసి దేవుడు (ప్రత్యక్షమై చెప్పాడట. నాయనా!ముందున్న శండు. పాదాటి “నీవి. _ వెనకవి "నావి అని." అది. విని నునవాడు ఆనందంతో ఉబ్బితచ్చిబ్బె పోయాడు. దేవుడ్ని ఎన్నిరకొలుగా క్రీర్తిచాలో అన్ని రకాలుగా. కీర్తించాడు. తర్వాత కొన్నాళ్ళకు మనవొడికి క్షీఇదశ ప్రారంభమైంది. బాగా _చితికిపోయాడు. అస్ట్రి, అంతస్తు, ఆరోగ్యం అన్నీ వారించుకుపోయాయి. దుర్భరమైన దారిద్ర్యంలో ఉన్నాడు. ఇప్పుడు కూడా గతంలోకి ఓ సారి తొంగి చూసేడు. చూసేసర్కి ఈసారి రెండు పాదముద్రలే కనిపించాయి. ఇకో మనవాడు తట్టుకోలేకపోయాడు. ఏమయ్యా! నేను బాగున్నప డు నా , వెనకనే ఉంటావా? నా పరిస్టితి దిగజారిపోయినవ్వడు నా మౌనాన నన్ను వదిలేసి నువు జారుకుంటావాం పక్కకు తవ కుంటావా? నిజమే నువ్వొక ఎక్సొపిస్ట్‌వి, నువ్యొ శాడిస్ట్‌వి ఒక _ ఆపర్చునిస్ట్రివి - ఇలా ఎన్ని రకాలుగా తిట్టాలో, ఎన్ని విధాలుగా దూష్మించాలో అన్నిరకాల అక్షింతలు వేసేడు. అంతా విని దేవుడేమన్నాడో తా ఒరే మూర్చుడా! నువు బాగున్నప్పుడు నీ వెనకనే వున్నాను. నువ్వెష్టుడైళ చితికిపోయావో, క్రీణించడం ప్రారంభించానో అప్పట్నించి నిన్ను అమాంతం నౌ భూజాల మీదకెక్టంచుకుని - మోస్తున్నాను. ఆ రేండు పాదముద్రలు నొవిర్యా నీవికావు అన్నాడట. చూసారా! దేవుడు ఎంతటి కరుణారస సముద్రుడో. నిజం! అతని అండదండలు అందరికీ అన్నివేళలా ఉంటాయి. శేకపోతే లేకపోయే వాళ్ళమేమో? లేకుండా పోయే వాళ్ళమేమో! ఆలోచించండి! (మాణిక్యం. గ్ధాసులో నిమ్మరసం తీసుకొచ్చింది. అదేదో. విషం అన్నంత భయంతో ఉలిక్కిపడి విసిరికొ సైడు)

అబ్బులు: (ప్రవేశిస్తూనే అక్కా! అక్కా! ఇదిగోనే (బిఫ్‌ కేస్‌ అందించేడు) మొత్తం వది. మాణిక్యం; పదిలక్షల! ఏం వదిహేను గదా. అబ్బులు; నీ కూతురు పేర్నున్న బిల్లింగ్‌ అయితేనే పదిహేను లక్షలు, ఈ బిల్లింగ్‌ కి పదేనటు. అన్నట్టు అందులో ఎనిమిది లక్షలే వున్నాయి రెండు లక్షలు నేను తీసుకున్నాను. మాణీక్యం: ఏం తమాషా చేస్తున్నావా” మర్యాదగా ఆ డబ్బిలాతే. శేఖర్‌: ఆ డబ్బిలాతే. (అంతవరకు పొంచి ఉన్న శేఖరం ఒక్క ఉదుటున దూకి మాణిక్యం చేతిలోని బ్రఫ్‌ కేస్‌ లాక్కుని పరుగెత్తాడు. అబ్బులు శేఖరం కలియబడ్డారు. మాణిక్యం శక్తి చాల్లేదు. వారితో సమంగా తలవడ్డానికి, మన్మధరావు నిస్సహాయుడై పోయేడు.) " మన్మధః ఆవండిరా! ఆపండి కుమ్ములాడుకోకండి. డబ్బే ముఖ్యమునుకున్న నాకు ఈ చివరి దశలో మిగిలిందేవింటి? ఆవండి...... ఒరేయ్‌...... ఒరేయ్‌. (కుమ్ములాట రంగస్టలం మీంచి. సైడ్‌ వింగ్‌లోనికి నడిచిందిఒరేయ్‌ మన్మధరావు! ఇవ్చటికైనా _తెలుసుకున్నావురా! ఇప్పటితైనా. బోధ పడిందా!ఆస్టి పాస్టుల్ని కూడబెడితే చాలదురా. వాటిని అనుభవించే యెగ్యత, పరిస్టితి కల్పించాలి. నువ్వు కల్పించలేకపోయేవు. ఫరితం చూసేవా? (అబ్బుల్ని వెంటబడర్హై శేఖరం వచ్చేడు. ఇప డు. బ్రీఫ్‌కేస్‌ అబ్బులు చేతిలో ఉంది). చచ్చింతర్వాత జరగాల్సింది నేను చావకముందే నా కళ్ళముందే జరుగుతుంది. నాకీ శిక్ష కావాల్సిందే నాకీ శాస్తి జరగాల్సిందే (మూణిక్యం కెవ్వున అరిచింది చూణిక్యం దెబ్బ తిని కోకతప్తయ్చై ప్రవేశించింది. మాణిక్యాన్ని. చూశాక మున్మధరావు మరింత కదిలి పోయేడు) మాణిక్యం! నాలాంటి వాడికి భార్యవైనందుకు ఈ శిక్ష నువ్వూ అనుభవించాల్సిందే! నువ్వూ అనుభవించాల్సిందే. (మాణిక్యం నిర్జీవంగా శిలా ప్రతినులాగా నిలుచుండి పోగా మన్మధరావు నేలమీద ఒరిగి పోయేడు) బుత్తిక్‌ మీద లైట్‌ వెలిగింది. " స్టేశి లైట్‌ నెద్ముదిగా ఆరింది. లు రా బుత్త్విక్‌: మీకో వేదరహస్యాన్ని చెబుతున్నాను. జాగ్రత్తగాదినండి. హరిశ్చంద్రుడు సత్యపాలన చేసి ఆ ్రతధర్మం కోసం రాజ్యాన్ని వదిలేసుకుని భార్యను సైతం అమ్మడానికి సిద్ధపడ్డాడు. ఎంచేత? భార్య చంద్రమతి కూడా అదే కర్తవ్యంగా భావించింది. ఎంఛచేత ఏ అర్ధం ఏ పరమార్హం లేకపోతే అత్తగారి మాటకు నిలువిచ్చి అయిదురుగు భర్తల్ని అంగీకరించింది. (దౌవది.

పితృవాక్య _ పరిపాలనే పరమావధిగా భావించి. రాజ్యాన్ని రాజు భోగాలర్ని తృణప్రాయంగా త్యజించి అడవుల కెళ్ళేడు. (శ్రీరామచంద్రుడు. ఎందువల్ల

మహాశయులారా! బంగారుకాసులు రాసులు పోసి వున్నాయని తెలిశాక వాటికోసం పయత్యం చేసాం గానీ, చుట్లూరా వున్న చిల్లిగవ్యర్ని ఆశిస్తామా? అయితే ('అరుల్న మో టు ప పన ఇక్కడకు మించిన అపారమయిన సంపద సుఖమూ అక్కడ కలదని తెలుసుకోవాలి. ఎలా తెలుస్తుంది? ఎక్కడ్నించాస్తాందా వజ

వాక్‌ శుద్ది వల్ల, కట్టుబాట్లు వల్ల. నియమ నిస్మలవల్ల, డార్విన్‌ మహాశయుడు ఒక గొప్ప నిజాన్ని చెప్పేడు. అవసరం గుర్తించక, సాధన లోపించి నిరువయోగమయిన ఏ శక్తి నిలవదు. నశించిపోతుంది. మనిషికి జన్మతః కొన్ని అద్భుత అద్వితీయ అతీంద్రియ శక్తులు ఉండేవి. నశించిపోయేయి. మనసుతో వినగలగటం మనసుతో చూడగలగటం, సూక్ష్మ శరీరంతో ఊర్హ్వ లోకాల్టోకి వెళ్ళగలగటం అన్నిటికం లు ముఖ్యంగా గతజన్మ స్మ ఎచుల్ని కలిగివుండటం వగైరా... వశ్షైరా....

ఇదిగో - ఈ ప్రజ్ఞను కాపాడుకోవటానికే నున వుణ్యపురుషులందరూ ఇపాలోక సౌఖ్యాలకు ప్రాధాన్యత యివ్వక ధర్మనర్తనులై, నిజాయితీ పరుళ్లై నిష్టాగరిష్టుల్లై ఉన్నారు. వారికి తెలుసు. ఏది నిజమో - వది అబద్ధమో -వ్‌ద్‌ శాశ్వతమో

• ఏది అశాశ్వతమో - ఎక్కడ్నించి వచ్చేరో......తిరిగి ఎక్కడికి వెళ్ళాలో, ఇల్లు తప్పిపోయి, దారి మరిచిపోయి తిరిగి యింటికి చేరుకోవడానికి వడే ప్రయాస అది గ్రహించాలి.

మహాశయులారా! జవసత్వాలు సన్నగిల్లి చావు బతుకుల మధ్య ఉన్నపుడు: ఆలో చించాల్సిన విషయాలు కాదివి. తల్లి గర్భాన పీండం ప్రాణం పోసుకు నేటప్పట్నించీ ఈ. ఆలోచన కవకాశం యివ్వాలి. వ్రహ్హాదుడు నారాయణ _ మంత్రాన్ని తల్లి గర్భాన వుండే తెలుసుకున్నాడు. అభిమన్యుడు వద్మవ్యూహంలోనీకి చొచ్చుకుపోగల సామర్థ్యాన్ని తల్లి కడుపులో వుండే నేర్చుకున్నాడు. గ్రహించాలి. గనక క్షేత్రము, బీజము. రెండూ ఆరోగ్యకరంగా వున్నప్పుడే మొక్క _మహాన్నక్షనువుతుంది. చక్కటి ఫలాల్ని, చల్లటి నీడని యిస్తుంది. గనక ఆత్మబంధువులారా! ఇంతవరకు మీ మెదడులో తెరవని అరలెన్నో ఉన్నాయి. తెరవండి! నిక్షిప్తమైన శక్తులెన్నో ఉన్నాయి; వెలికితీయండి!!

కరుణ, (ప్రేమ, దయ, శ్షమ్ర.....ఇత్యాది సద్గుణాలతో వర్డిల్లండి!!!

కస్త ర్వేజనాః సుఖినోభవంతు లోకాస్సమస్తా స్సుఖినోభవంతు” ఓం శాంతి శాంతి శ్యాంతిః ॥సమాప్తం॥ జ శ 3

బ్సుత్త్రక్‌. 73

9898లో ఆం(ధ(వదేళ్‌ (వ్రభుత్తుం నుండీ న్హుర్గనంది వురస్కారం పొందిన నాటకం కించిత్‌ భోగం 75

కించిత భోగం

1 నరసింహం

౨, చంటి

3. నాగమణి

ఉత. నారాయణ

5. మాధవరావు

6. చింతామణి

క పోస్ట్‌ మేన్‌

8. శ్రీరామచంద్రమూర్తి 76

కించిత్‌ భోగం (ఆర లేచింది. నరసింహం ఫోన్లో మాట్టాడుతున్నాడు. చంటి పేకతో మేడ

కదుతున్నాడు.)

నరః హాల్గో...రెడ్డిగారూ! నమస్కారం. నేనూ నరసియోన్ని. మా మీద దయలేదు! దేనిక! మంచి వ్రశ్నే._ మిమ్మల్ని నమ్ముకుని ఇంతకాలం పార్టీకి "సేవచేస్తూ వచ్చేను. దేనికి చెప్పండి? ఎల్లకాలం జెండాలు మొయ్యటమేనా నూ పని. జై కొట్టించుకోవాలని మాకూ ఉంటుంది కదండీ. అయ్యా! మేం వెధవలమండీ! కాకపోతే మద్యపానం నిషేధించాలన్నారు. ప్రభుత్వానికి వ్యతి రేకంగా పోరాడాలన్నారు. అడ్రపడుచుల్ధందర్నీ కూడగట్టాలన్నారు. ఉద్యనూలు నిర్వహించాలన్నారు. చేశాం. చేశామా లేదా. చేసినందుకు ఫలితం టిక్కెట్టు మీకు, ఇక్కట్లు మాకు. మేం ఉత్త వెధవలమండీ. ఆం ఆం ఇష పడే టిఫిన్‌ చేసి కాఫీ తాగాను. ఇది ఆకలిమంట కాదండీ, కడుపునుంట. ఇనన్నీ ఎందుకుగొనీ చెప్పండి. ఈ సారైనా నాకు టిక్కెట్టాస్తుందంటారా?. రాదా? సెద్దాయన్ని కలవటానికి ఇంటర్వ్యూ దొరికితే కదండీ! ఆయనకి జనం కనిపిస్తే మనం కనిపించనే కనిపించం. మళ్ళీ ఆ జనాన్ని పోగేసేది మేమే. అం ఆం అలాగే వెళ్ళాం. మీరెవ డం టే అవ్వుడే. మీరు చెవ్పండి, టిక్కెట్లు బుక్‌ చేయిస్తాను. అలానే, అలాగె... అలాగే ముందు టిక్కెట్టు రానివ్వండీ. ఆం ఆం ఏమాత్రం ఉండాలంటారు. ఏవింటీ కనీసం పాతిక లక్షల! అదేం... పొర్తీ ఫండు నుంచి ఇస్తారు. కదండీ... అరె నవ్వుతారేం. సరే, సరే... నేను డబ్బేర్పాటు చేసుకొంటాను. ఫస్టు లిస్టులో మన పేరుండేటట్టు చూడండి. ఊల బౌగా చెప్పేరు నిజమే, రాజకీయం ఒకరు నేర్పితే వచ్చేది కాదులెండి. ఏమైనా ఈ సారి మటుకు టిక్కెట్టు రాకపోతే... తొందర వడొద్దూ అంక ఎలాగండీ, బాగా ఫ్ర్త్రేట్‌ అయిపోయేం. మీరలా అనకండి! అయ్యా... నా మాట వినండి. మీరు... నన్ను చెప్పనివ్వండి... సారీసర్‌... అసంళృష్తీ ఏ వనైనా చేయిస్తుంది. ఛ ఛు. ఇది బెదిరింపు ఎందుకయిందండీ! ఉన్న విషయం చెప్పుతున్నాను. ఉంటాను. నమస్కారం! (ఫోన్‌ పెస్టేశాడు) పాతికలక్షలు కావాలట్రా!

చం: దేనికీ?

నరః 4.1.4 కావటానికి

చం: ఎవొ! ఎమ్మెల్యే కావటానికి కాదు. టిక్కెట్టాస్తే ఎలక్షన్లో ఖర్చు పెట్టటానికి, నరః అదే, అదే.

చం: ఏంటది... ఖర్చు పెడితే సరిపోతుందా! గెలవొద్దూ.. |

నరః ఎందుకు 'గిలవ్య్వూల

చః అద్దంలో నీ మొహం చూస్కో. నీకు డిపాజిట్టు కూడా రావు.

నరః ఒరే చంటీ! శుభం వలకరా

చం: పలకను. ఆ మాటకొస్తే నా ఓపీ నీశెయ్యను. అయినా అంత డబ్బెక్కడిదీ నీకు?

నరః డబ్బు... డబ్బు లేకనే కదా ఈ గోలంతా! అవునూ అమ్మనడిగితేనో

చం: మమ్మీనా! స్సరి... ప్పి... నాన్న బుద్దినూరాలి తాతయ్య

నరః మీ నాన్న గడ్డివాము దగ్గర కుక్క. తినడు, తిన్నివ్వడు. హేం వాడి సంగతి నాకు చెప్పకు, మనిషన్నాక 'నీనూ- నాదీ అన్న స్వార్థం ఉండాలా అబ్బాయి.

చం: కరెక్ట్‌ తాతయ్య. బాబూ- నాయినా అంటే ఇచ్చే రోజులు కావు. తన్ని లాక్కోవాల్సిందే. (అని జేబులోంచి. రెండు స్పూన్లు ఓ ఫోర్క తీసి టీపాయ్‌మీద పెట్టడు)

నరః ఏమిట్రా ఇది?

చం: బావున్నాయి కదూ... హోటల్‌ షాంగై కెళ్ళేను. తాతయ్యా రెండిడ్డీ పదిరూపాయిలట. దోశె వద్దైనిమిది రూపాయిలు. కాఫీ వన్నెండు రూపాయిలు డబ్బు పిండేస్తున్నారు ఎదనలు. _

నరః అందుకని ఎత్తుకొచ్చేశావా?' ఈ అలవాటు మంచిదికాదు రారేయ్‌. దొరికిపోయేనో చేతికి బేడీలు తప్పవు.

చం; అం అంత సుళువుగా దొరికిపోతానా ఏంటి? పోలీసుల్ని తిప్పలు బెట్టి, కంట్లో కారం కొట్టి .. కనీసం ఒక బ్యాంవైనా దోపిడీ చెయ్యకపోతే ఈ జీవితం వృధా... ఈ జన్మ వృధా అందు తాతయ్యా! ఈ చిల్లర దొంగతనాలు మానేసి ఓ 'పెద్ద కన్నం వేసి ఆ డబ్బుతో ఒక "ఫైన్‌ స్టార్‌ పహోటలో, ఓ సినిమా పోలో కట్టి లైఫ్‌లో స్ట్రిరపడిపోవారి. దటీజ్‌ మై యాంబిషన్‌. మనకేమన్నా బాంబులు దొరకుతాయా తాతయ్యా

(ఇంతలో నాగమణి రుసరుసలాడుతూ వచ్చింది)

నరః అయ్యో... అయ్యో... అయ్యో! ఏీవైందన్మూ! ఆ చమ ఫ్లుమిటి ఆ ఆయాసమేమిటి” అ మొహమేమిటీ అలా కందగడ్డలా అయిపోయింది.

నాగి ఆ నారాయణ గాడి జీతం పైెసల్లోసహా సెటిల్‌ చేసి వంపెయ్‌

నరః ఎందుకూ? -

నాగః వంపెయ్‌

నరః అలాగే (బయటికి చూస్తూ పిలుస్తూ) ఒరేయ్‌! ఇలారా! అమ్మాయికి అంతకోవం వచ్చే వనేం చేశావురా?

నారాః నేనేం జేశానాండీ, అదలా అయిపోయిందంతే.

నాగ; ఒళ్ళు దగ్గరపెట్టుకొని పనిజేస్తే ఎందుకలా అవుతుంది.

నారాః - అబ్బా చెప్పేను గదమ్మా! చూసుకోలేదనీ.

నాగ: చెవ్వు తీసుక్కొడతాను, అఆ మాటన్నావంటు. కారెక్కే ముందు చూసుకోనటం నీ ద్యూటీ.

నాఠరః ఏటమ్మా ఊరికే! మర్లరో మానభంగమో చేసినట్టు అలా ఎ(ర్రైత్తి పోతారు, నాగః వళ్ళు రాలగొడ్డాను; పిచ్చిపిచ్చిగా మాట్టాడావం టే

నారాః నోరు పారేసుకోకమ్మోయ్‌! నేను నోరిప్పితే బూతులొస్తాయ్‌.

నరః ఠట్‌, రాస్కెల్‌! ఎవర్తో మాటాడుతున్నావో తెలుసా

నారా; మరి అమెట్టా మూటాడిందో చూశారుగా

నరః అమె తిడితే నువ్వు తిడతానా?

నారాః తిట్టక ముద్దెట్టుకుంటానా? మర్లేకపాతే. నేజేసిన తప్పేమిటండీ.. కార్టో 'పెట్రోలయిపోయిందీ. అయితే.

నరః ఓర్నీ. ఎక్కడా?

నారాః బైపాస్‌ రోడ్డులో "

నరః ఏం, అటెందుకెళ్ళావూ, మెయిన్‌మీంచి రాకుండానూ,

నారాః ఏదో ఊరేగింపండీ. ఓ జనం. మరీ ఆలస్యమవుతుందని వచ్చేను.

నరః సరే, వెళ్ళేముందు. పెట్రోలుందో లేదో చూసుకోనక్కర్లేదుట్రా. ఒంటి మీద అంత బంగారం, బైపాస్‌ రోడ్డుమీంచి రావడమంటే ఎంత ప్రనూదం, ఈ చం: ఆ రోజులసలే బాగోలేవు. ఏ దొంగ పైనబడి కత్తి చూపించి నగలొలుచుకు పోతేనో... ఎంత బాగుంటుందో. ౯

నాగః ఆ తాళాలివ్వరా (నారాయణ తాళాలిచ్చాడు)' నువ్వు వన్గోకి రానక్కగ్లేదు. నారాః ఆ మాట అయ్యగారు చెప్పాలి; మీరుగాదు.

నాగం వఏీటయ్యగారు చెప్పేదీ

నారాః అదే. నాకీ ఇంట్లో వనిలేదని.

నరః ఏవనయ్మగారు చెబితే సరిపోదా?

నారాః సరిపోదు..మూ ఇంచ్లో ఉజ్జోగం ఉంది రారా... నారాయణా” అని- పిలిచింది అయనే. కదండీ ఇప్పుడు లేదన్నమాటకూడా ఆయన్నోటమ్మట చెప్పిస్తేనే బాగుంటుంది.

నాగ: నీకూ- ఉండు, ఆయనతోనే చెప్పిస్తాను. ఏవండీ! ఏవండీ! (చూధవరావు వ్రవేశించేడు అతని చేతిలో బంగారపు కుక్క బొమ్మ ఉంది)

మాధ;ః ఏమిటీ?

నాగు వీడికెంత పొగరో చూసేరా? (చేతిలో బొమ్మచూస్సి అరెరె... ఇదెందుకు తీసుకొచ్చేరు బయటికీ. అయ్యో, అయ్యో ... అదెందుకండీ అక్కడ పెట్టడం. మీకేమన్నా మతిపోయిందా. అది బంగారమండీ.

మాధః కుక్కబొమ్మ దేవుడిదగ్గర ఉంచితే నాకు బాగుండదు. నాగమణీ,

నాగ; అది బంగారందండీ.

మూధః అయితే నీ బీరువాలో దాచుకో. పూజగదిలో ఉంచాల్సింది కృష్ణుడి బొమ్మే. (వెళ్ళిపోయేడు)

నాగః వీ ఈ ఇంట్లో నా మాటంటే ఎవ్వరికీ ఖాతరు. లేకుండా పోయింది. ఆయనేంజేసినా. కళ్ళవృగించి చూస్తారేతస్ప ఎవ్వరూ ఏవీల అనరేమీ

నరః ఏంటమ్మా?

నాగః ఏంటా?... ఏంటి... నీ కళ్ళముందు యింత జరిగితే ఏంటీ?) ఇది ఇక్కడుంచాల్సిన చోపేనా. మొహం తిప్పితే చాలు మొత్తం దోచుకుపోయే వెధవలున్నారిక్కడ.

నారాః (తలొంచుకున్న నరసింహాన్ని తట్టి) మిమ్మల్నే.

నాగ అలాంటిది ఇది ఇక్కడుండొచ్చా?

నారాః ఇ ముసలాయన్ని పట్టుకొని అంతమాటన్నా వేటమ్మా.

నరః అమ్మా! నాగమణీ, నన్నే అనుమానిస్తున్నానా తల్లీ

నాగ; నిన్నే అనునూనిస్తున్నాను. నువ్వే ఇంట్లో దొంగవి. మీరంతా ఏకమై నా మీద కక్ష సాధిస్తున్నారు.

నారాః మనిషిని మాటల్లో సంపేస్తానమ్మూ! ఈ నోరు భరించలేక కూతురు ఇంచ్చోంచి పారిపోయింది. అయినా బుద్దిరాలేదు.

నాగ అనవసరంగా మాట్టాడకు. (ఫోన్‌ మోగింది. వెళ్ళి అందుకుంది) నీకే చెబుతుంది. అనవసరంగా మాట్టాడకు (ఫోన్లో) హల్లో! నీకీ ఇంచ్హో వని లేదు. నడు బయటికి ఏ రంగబాబు! చెప్పు

నారాః నన్ను కాదంటే మీకు మరో(ైవరు రాడు. రానివ్వను.

నాగః ఎక్కువగా మాట్టాడకు. తెలిసిందా. నీ హద్దుల్లో నువ్వుండటం నేర్చుకో, మా ఇంటి విషయాలు తిరగదోడ్డానికి ఎవడివి నువ్వు. (డైనరే దొరక్క పోతే కారమ్మేస్తాను. చెప్పు, రంగబాబు! జడిపిస్తున్నాడు, ఆం ఏం లేదు మా (డైనరు నారాయణ, ఏవంటీ మూడుపూటలా తిండి దొరికితే కళ్ళు నెత్తికెక్కుతాయి. నువు బయట కూర్చో. నీ జీతం సెటిల్‌ చేస్తాను. ఆయ చెవ్వు రంగబాబు! లేదు. శెలీదు. నూ అన్నూయి. ఎవడితోనో లేచిపోయింది. నీకెందుకు” చెప్పుముందు. ఇంతకి ఆ వంతుటేవంటాడు. ఇల్లు ఖాలీ చేస్తాడా? చెయ్యడా! నీ వల్లవుతుందా? కాదా! అది చెవ స ముందు. నాకీ నాన్సుడు బేరం నచ్చదు, రంగబాబూ ఎవరు” చింతానుణా... ఎవరూ రాలేదు.

చింతామణి; (అప్పటికే వచ్చేడు) గుడీవినింగ్‌ మేడమ్‌.

నాగు అడుగో వచ్చేడు, స్పర్సే నేను మాట్టాడతానే. అన్నట్టు రంగబాబూ! ఇవాళ వదో తారీఖు, వడ్డీ డబ్బులేవీ. అం ఇంకా వసూలు కాలేదూ?. దాదాగిరి చేస్తూ నువ్వే సమయానికి వసూలు చేయకపోతే ఎందుకీ వడ్డీ వ్యాపారం; అల్లిపురం జంక్షన్లో జంతిక లమ్ముకోకూడదూ. స్సరీ, త్వరగా పంసించు, ఫోన్‌ 'పెట్టస్తున్నాను.

చిం; మేడం... ఈ రంగబాబు ౫౦౪ 10౧0౪... 6 2 దొంగబాబు. 4 161107 ౪101 1005206 12౫65. రెండు. చేతుల్లో దండం పెడ్తాడు. రెండు చేతుల్లో గోతులు తవ్వుతాడు, రెండు చేతుల్లో కాళ్ళు వ్ట్రేస్తాడు, రెండు చేతుల్లో పీక నొక్కేస్తాడు; వాడెక్కడ దొరికేడమ్మా మీకు, పూర్ణా మార్కెట్‌, లో తాయెత్తుల మ్యుకా నవాడ్రిలా వాడూ, నాడి వాలకమూనూ. */01615 1001 542005! వం? మీరు పిలిస్తే నేను రానా! మేడమ్‌ ౫౦౫ గ ఒగి4ం5[206 0౧6౧108 నేను వాడి నునిషిని కానమ్మా. కానే కొను. నాకూ నా ఆలోచనలూ నా సర్కిల్‌, నొ హైటగగరం2[10” నాకున్నాయి. 07 18 8006215, ౫౦౮ 1౦౪ వాడేదో బెత్తాయించి నట్టు, నేను మీ దగ్గర కొచ్చినట్టు. 11661 50 026. 426420! తర్వాత చెప్పలేదనేరు. నాడేదో పెద్దమనిషి నెప్పి మీ డబ్బు వాడిచేత వడ్డీలకు తిప్పీస్తున్నారు. జాగ్రత్త, 0౧6 106 62 16 ౪/11 61520062 డంగ్‌ని నూయమైపోతొడు. ౫02 ఇ! ల

నాగః కూచో, కూచో... ఇప్పుడే వస్తాను. (అని లోపలికి వెళ్తూ ఆగి) నిన్ను ఎయటికెళ్ళి కూచోమన్నానా? (లోపలికెళ్ళింది)

చింతా; ఆల. వ్వాట్‌ మిస్టర్‌ నరసింవాం గారూ! ₹0%/ &6 0౪ 5 56 ౧6 6 మీ మనుమరాలు రూన్సీ ఆచూకీ ఏమన్నా తెల్సిందా?

నరః లేదు.

చింతా; వెళిపోయి. 1 010౧8 ఆర్నెల్లవుచుందనుకుంటాను. "

నరః ఏమో...

చింతా: ₹/12600056056 26 ౫౦౪ 121008 304 8 యించ్చోంచి ఆడపిల్ల పారిపోతే కనీసం పోలీసు €0౧౫12106న్నా ఇవ్వకుండా పైపెచ్చు వనయిందంటే ఏమో అంటారేంటండీ. 0౪ ౧౪56 (21 *గ6 9006 36056. చదువుకున్న పిల్ల, వెళ్ళి కావాల్సిన పిల్ల.

నరః ఆహ్రాచ్యురాలు ఎవడో తురకాడితో లేచిపోయింది. అదిక మౌొకు చచ్చిన క్ట లెఖ్క నీకేమయినా అభ్యంతరమా? అయినా నూ యింటి విషయాలు నీకెందుకు? బుద్ది లేదూ? మనిషివి కావూ. ఘోరం జరిగిపోయిందని మేమిక్కడ కుమిరిపోతుం కే ఎక్కడుందీ, ఏమయిందీ... వెధవ (ప్రశ్నలూ నువ్వూూను. (థభూయొహంమీద ఉమ్మి వెళ్ళిపోయేడు) .

చింతా: 61204 106 కదా. ఆఅ బాధ ఉంటుంది. 1622 ౪060654206 1220 “లసిత్రి 50 ౪౦౪ 16211 2 "లం ౪66 13013 16110౪ చంటిబాబు పైసా ఖర్చు లేకుండా 515461 11201286 జరిగిపోయింది. ఇక ఈ కింగ్‌ డమ్‌కి కింగ్‌ వి, ఈ ప్రాషర్టీకి పోల్‌ ్రొవ్రయిటర్వీ నువ్వే

చం: ఇదేం మా బాబు సంపొదించిందేం కాదు. మా పెదనాన్నగారిది ఆయన తిరిగొచ్చి- ఇదంతా నాది, గెటవుట్‌ అంటే... అప డు మా పని .. అమ్మా, చిచ్చం వెయ్యండి తల్లీ,

చింతా: 1౦. [10. ఛ ఛ... మీ పెదనాన్న దుబాయ్‌ వెళ్ళి పన్నెండేళ్ళ యిందటగా కించిత్‌ భోగం 81

చం: . పన్నెండేళ్ళు దాటి రెండునెలల మూడురోజులయింది. మా “మమ్మీ రోజుల్లెక్కడుతుందిగా. రోజూ.

చిఆః ఆయన పేరేమిటి మర్చిపోయేను.

చం; ఇశ్రీ/రామచంద్రమూర్తి.

చిం: ఆం శ్రీరామచంద్రమూర్తి. అయినా మీ ఫాదర్‌ ఛాదస్తంగానీ మీ పెదనాన్న వస్తాడా ఛస్తాడాం 00 (216 ౧౫ ₹7056 820164 అతడు రాడు. వచే మనిషయితే దుబాయిలో ఇంతకాలం వుండడు. ఉన్నాడూ అంటే అక్కడ - మతం పుచ్చుకొని ఏ "షేక్‌ మస్తాన్కో ఏ దావూద్‌ ఇబ్రహీమో అయిపోయి వీ బేగంతోనో 56016 అయిపోయి ఈ పాటికి ఉంటాడు. కొర్చిన్‌ లేదు

చం: అలా అయిపోయే మనిషే అయితే స్పెలనెలా డబ్బెందుకు పంపిస్తాడు. ఆస్ట పాస్తుల్ని ఇక్కడెందుకు కూడబెడతాడు?

చిం; కరెక్ట్‌. కరెక్ట్‌, 50, 016 62 ౦1 ౦068 16 ౪/11 66601860 6606 1206

లి యు

02 ౫౦౪౯ ౧626, నెత్తిమీదికెక్సి కూచుంటాడు. కొశ్చిన్‌ లేదు.

చం: కదా,,

చిం: అంతేకాదు. ఇన్నాళ్ళూ ఈ ఆస్త్రిపొస్తుల్ని కావలొ కాసినందుకు ఏదో కాస్త ముష్టి పడేసి, 60౧96 01, 6006... ౪20266 11౫ 10036 అనొచ్చు. ఏంటి, అనొచ్చు అంటాడు. 1141 16 98124609, ౪611, కొంచెం సీరియస్‌గా ఆలోచించాల్సిందే చం; రాత్రిళ్ళు మూ కెవ్పరికీ నిద్ర పట్టటం లేదండీ,

చిం: 0౧౯౪0౧0

చర: చింతామణిగారూ! అలా జరక్కుండా మీ దగ్గర ప్టానేమన్నా ఉంళకు చెప్పండి. చింతాః . ష్టాన్సకి కొదవా... కొల్లలు... ఆలోచిద్దాం. స్పరే గాన్సీ నీ దగ్గర ఓ ఫిప్టీ వుంటే ఇద్దూ. చాలా ఇబ్బందిగా ఉంది "గంటి ఇచ్చేడు). 121౧15 306 ౪6౧ ఏయే. మంచితనం మనిషిని కాపొడుతుందనీ నమ్మిన _ నాళ్ళంతా చేతకాని వాళ్ళు చంటీ. 1 (6130౪, చేతకాని వాళ్ళంతా మంచివాళ్ళ. ఈ లోకంలో ఎప్పుడు ఎవడు సొవాసించి తన బోరకిందకి ఎంత లాక్కుంటే అంత దక్కుడు. నా వంతు నాకు న్యాయంగా _ వస్తుందీ అనుకొంళకే వఠి భ్రమ, రాదు. ఏదైనా గట్టిగా సాహసం - చెయ్యాల్సిందే.

చః అందుకేనండీ. నేనేదైనా చేద్దామనుకొంటాను, ఏదైనా...

చిలః 1403 (16 016 *ల01166. చేస్తేనే లైఫ్‌ చంటీ.

చం; నేనొక స్కీం ప్రారంభిద్దామనుకొంటున్నానండీ! లక్షరూపాయిలు ఇవ్వొళ్ళిస్తే- ఓ. రెండునెలల తర్వాత రెండు. లక్షరిస్తా.

చిం ఆ6౬.

చం: ఆం ఏమిటీ, అంతే...

చిం ం%, కం, 0౪.

చం: ఇప్పుడు... లక్షరూపాొయిలు ఇవాళ మీరు నా దగ్గర జమచేసేరు. రెండునెలల తర్వాతొచ్చి రెండు లక్షలు తీసుకుంటారు

చిం: ఎలాగా

చం: అలాగే.

చిం; అరె బాబా షం౧ ౪166 ౪111 03 ౧౫) 120 ౧౮౦౧ 0 200200 ౧20? ఎక్కడ్నించిస్తావ్‌. ం

చం: ఇవ్వను. అలా అన్దెప్పి జనం దగ్గర్నుంచి లక్షలు పోగుచేసి తుర్రుమని ఎగిరిపోతా. అ జనమొచ్చి మూ మమ్మీని, డాడీని వట్టుకుంటారు. అది వేరే కథ, ఎలావుంది. చిం: బాగానే ఉంది కానీ రిస్కూూ

చం: రిస్కా.. పోనీ... దొంగనోట్లు మార్పిడీ చేస్తేనో-

చిం: అమ్మా, అలాంటిదొద్దూ.

చం: పోనీ, ఎవర్నైనా కిడ్నాప్‌ చేస్తేనో.

చిం: ఎలాగా?

చం: (జేబులో రివాల్వర్‌. తీసి ఇలాగా... నిజందే... గుళ్ళున్నాయి "పేళ్ళనా?

(చింతమణి _కెవ్వుమున్నాడు. ఇంతలో లోవల్నుంచి నాగమణి ఆమె. వెనుక

నరసింహం వచ్చేరు)

నాగు ఒకసారి చెదితే అర్హం కాదేమిటి? నన్నెందుకు పీక్కుతింటాన్‌? డబ్బందరికీ అనసరమే కానీ - ఎక్కడ్నుంచి. తేను చెప్ప.

నరః అమ్మా... అమ్మా... రాజకీయాల్లో దిగటం వల్ల ఎంతలాభమో తెలుసా! సినిమానటులు రాజకీ మునాయకులవుతున్నారు. పారిశ్రామిక వేత్తలు రొజకీయనా యకులవుతున్నారు. చివరికి గూండావాళ్ళుకూడా రాజకీయనాయకులవుతున్నారు. దేనివల్ల? దేనికోసం? దీనికోసం! అంతా దీనికొరకేనమ్మా! చింతామణిగారూ! మా అమ్మాయికి కాస్త బోధవర్చండి.

చిం సిశ1020 ఉత్త 1000062. అదీ వ్యాపారమేనమ్మా! మరి ఎలక్షన్లో ఇంతింతలేసి సొమ్ములు ఖర్చు పెడుతున్నారంకే ఎంతలాభంలేకపోతే అలా చేస్తారు? పూర్వమంకే రాజకీయాల్లో దిగాఠీ అనుకునేవాళ్ళకి 01402016, 602616, 00101106 2ళీఉం4[0%0 ఉండాలీ అనుకొనేవారు. ఇప్పుడు ఏవీ ఎదవైనా ఫర్వాలేదు అని అనుకుంటున్నారు. అసలు వాటీజ్‌ పొఠిటిక్స్‌౨ [1 1116108 ౧1206 10౯ ౧1626. రాజకీయరంగం మోసగాళ్ళ శిబిరం. ఎంచక్కా దేశసేవ, ప్రజాసేవ అనెప్పి ఎదవ పవన్లైన్నో జెయ్యొచ్చు. అంతేకాదు, అధికారంలోకొచ్చేక ఎదవవన్హు చేస్తూనే అందరికీ నీతులు చెప్పాచ్చు. దటీజ్‌ ద ఎడ్వాంటేజ్‌.

నాగః మీ ఛాదస్తంగానీ మా నాన్న కెవరు ఓకేస్తారండీ?

చిం; మనకెవ్వరూ ఫ్రీగా ఓళెయ్యక్కర్లేదమ్మా. డబ్బు పారేసి మనమే ఓట్లు కొనుక్కాంటాం. అమ్మా... డెమో(్రసీ మనదే- ఈ దేశంలో. చదువుకున్న వాళ్ళు బద్ధకస్తులు. చదువురానివాళ్ళు పరమమూర్చులూన్సు గనక, మనం రాజకీయరంగంలో ఇస్టే డొరబడిపోవచ్చు.

నాగ; అదికాదండీ, ఈయనకే మొచ్చునని?

చిం: ఏమీ రానక్కర్లేదమ్మూ! చదువుసంధ్య లేనివాళ్ళు చాలామంది ఛీఫ్‌ మినిష్టర్లే అయ్యేరు. 342620 ఈ దేశంలో దేనికయినా క్వాలిఫికేషన్‌ కావాలిగానీ రాజకీయానికి అస్సలక్కర్లేదు. నరః అవన్నీ నీ కెందుకుగానీ, నువ్వు లక్షల పెట్టుబడి పెట్టు, నేను కోట్లు కురిపిస్తాను. నాగః స్సరే. చూద్దాంలేకానీ ఎక్కడ్నుంచి తేనూ”. ఆయన చూస్తే రూపాయి రాల్చ్బడు ఒరేయ్‌ చంటీ! నారాయణగాడ్ని. పిలు. చం: నారాయణా, నారాయణా, లేడు మమ్మీ. నాగు ఉండక ఎక్కడ చస్తాడు, బయటకు. వెళ్ళి చూడు (చంటి బయటకెళ్ళేడు) ఆం ఏమిటండీ! అ వంతుల సంగతేమిటి? ఇల్టు ఖాళీ చేస్తాడా, వెయ్యడా? చెయ్యకపోతే. చెప్పండి, వెధవని రౌడీలు పెట్టి తన్నించేస్తాను. ముంతా, తపేళా వీధిలోకి విసిరేయించేస్తాను. చిం: సిగ262011 703 26 ౪౧6ల జ(046008 శల. పంతులు, పంతులు .సామాన్యుడు కాడమ్మా _ 24056 2086౯063 1010 వాడితో మాట్టాడ్డమే కష్టం. నోరిప్పితే =... వచ్చిబూతులు. 'క్యాబాత్‌ హై" అనలేదు. "క్యా బూథ్‌ స్ట అంటాడు. వాడి బూతులు వినలేక 1 ౪15 046 2/ అవ్పటికీ చెప్పాను. 566 ]4 9230011 నాగమజణీగారు నివ (లాంటి మనిష్మి. 16065110 15 ౧౦06 1౧0120౬ గొడవెందుకూ- అంపే- వాడంటాడు.. ఏం పీకుతా(ర్రా... ఇంతనుందిని చూశానూ- అని వెంట్రుకలు చూపిస్తాడు. అబ్బబ్బ... మరి చెప్పకండి. సరె అయితే ళ్ళ; 20041001. 0౪ *111 ౧26 2 ౪60 6౧0081 [గల 01౯01206 ౧6 25ట265- అనగానే స్సర్‌మని లేచి- “ఎవర్రా అక్కడా" అని అరిచేడు. అంతే ఎక్కడ్నించాళ్ళరోనమ్మా. బిలబిల మంటూ దొంగల గుంప్పులాగా ఒక

• వది పదిహేను మంది చేం పోయ్యేరు అయన చుట్టూనూ,. అప్పుడు... వంళులు నా దవడ ఇలా పుచ్చుకొని- మళ్ళి నా గుమ్మం ఎక్కితే కాళ్ళిరగ్గాడ్డా. అద్రెపెంచి రమ్నకయింది. మరో మూడేళ్ళదాకా మాట్టాడొద్దు.. 86 12౬ అన్నాడమ్మా! అంలె కిక్కురు మన్లేదు, వెనక తిరిగి చూళ్ళేదు. వచ్చేశాను. నాగః నా యిష్టం. వాడెవడండీ చెప్పటానికీ. నేను నెలకోసారి అద్దె పెంచుతాను యిష్టముంటే ఉంటాడు. లేకపోతే. ఖాళీ చేస్తాడు. చింతః మరి అంతకంశ1ు చెప్పటానికి ధైర్యం చాళ్లేదు. మేడన్‌. ఏమో "పెరట్లో చంపి పాతేస్తే దిక్కేంటి చెప్పండి. అన్నట్టు ఇంటిచుట్టూ కాంపౌండు వాల్‌ వేయించాడమ్మా.. మీరు చూసేరో లేదో. అదీకాక, లావెట్రీ బాత్‌రూంలు పాతవి వడగొట్టీంచేసి కొత్తవి కట్టించేడట. అదీ, ఇదీ కలిపి యాఫఖైవేలయిందట, అద్దైలో మినహాయించుకుంటాడట. నాగ్‌: (చిరెత్తుకొచ్చిందిి ఓ వన్హైయ్యమనండి. మొత్తం ఇల్లు పడగొట్టించేసి కొత్త " యిల్హ కట్టుకొని అద్దెలో మినపోయించుకోమనండి్సిి ఏం తమొష్తా చేస్తున్నాడా?

నా పర్మిషన్‌ లేకుండా యింటి రిపేర్లు కన్‌స్ట్రక్షన్లు చెయ్యడానికి వాడెవడండీ. ఎంతడబ్బెనా ఫర్వాలేదు. వెధవని కోర్టు కీడ్చీ మూడు చెరువుల నీళ్ళు తాగిస్తాను

చిం; మేడమ్‌, నా మాట వినండి, పోలీస్‌స్టేషన్లు, కోర్టుకేసులు, అన్యాయాలు చేసేవాళ్ళకే కానీ న్యాయంగా, గుట్టుగా (బతికేవాళ్ళకి కావు. వాటి అవసరం మనం తప్పూ చేసినప్పుడే. తప _చేయలేదుగా.

నాగః అయితే వాడేం చేసినా చేతులు కట్టుకు కూర్చుందామంటావా! ఇల్లు వాడికి ధారాదత్తం. చేసేద్దాముంటావా? ఏమిటీ నువ్వనేది.

చిం 11 రం[౧% 3౦౪ ౪౧66052046 1426202. వాడ్ని కోర్టు ద్వారా ఖాళీ చేయించాలనుకుంటే మినిమమ్‌ ఫిస్టీన్‌ ఇయర్స్‌ పడుతుంది. వీం సార్‌! కోర్టుదాకా వెళ్ళేక ఇక వాడి నెంట్రుక కూడా పీకలేం. అబ్బ చూసేరా. వాడి విషయం మాట్టాడుతుంటే వాడి భాష నా కోచ్చేసింది. చెప్పేను తర్వాత మీ ఇస్టం,

నాగః కష్టార్రితమండీ! పైసా, పైసా కూడబెట్టి కట్టిన ఇల్లండీ అది. వెధవెనడో దౌర్హన్యంతో ఆక్రమించుకొని అనుభవిస్తుంచు చూస్తూ ఊరుకుంటామా కాద్దెప్పండి. ఇంతచేసినవాడు రేప్పాద్దున్న ఇల్లు నాదీ అంటాడు అంతే! ఏమిటీ కళ్ళప్పగించి చూస్తారేంటి? అయితే మీరిచ్చే సలహా ఏంటి)... చంటీ. చంటీ... |

చిం: తొందరపడితే మనకే మువ్వ గాబట్టై వాడు ఇంటినిమిత్తం ఖర్చు పెట్టిన యాభై ప్లస్‌ మరొక పాతిక మొత్తం 5ఈ/6100౪6 (1003206 గుగ665 వొడిచేతిలో పెట్టి... ఇప్పుడుకాదు. నా మాట వినండి. ముందు. ఓ నెల్రోజులు పోయౌక 75,000/- వంతులు చేతిలో పెట్టి. 14 పంతులు, 1660 1113 200004" 16256 720106 ౧6 ౦లంఅ 1613 2 ౧60860 అని మెత్తగొ, మంచిగా వేస్తే తవ్ప్చకుండా వని జరుగుతుంది.

నాగ; అది చాలదూ, ఇంకా కావాలంకునో?

చిం: మీరు నాకు 560076 11003206 ఇవ్వండి ఇట్ల ఖాళీ చేయించే పూచీ నాది, .

నాగ: ఈ బోడి సలహా ఇవ్వటానికా ఇంతదూరం వచ్చింది. దమ్మిడీ ఇవ్వను మరోదారుంటే చూడు. నీకు చేతకాకపోతే వెళ్ళు చంటీ చంటీ. నారాయణను పీలువమంళే వీడేమయిపోయాదడు.

నరః నేను పిలుస్తానుండు. నారాయణా... నారాయణా...

(నరసింహం బయటకు వెళ్ళేడు పిలుచుకుంటూ)

చిం: 26202! ఆ వంతుల సంగతి నేను చూస్తానుగానీ- 2 ఖ౫జ! 604650 మీరు నాకో 160 చేయాలి. [60 అంటే 1610 కాదూ, కానీ [6 యే! ఏం లేదూ... [0200121 3628 అయిపోవస్తుంది. నా టాగ్లెట్‌ ఇంకా పూర్తికాలేదు. కావటానికి సరిగ్గా ఓ లక్ష తక్కువొచ్చింది. మీరు గనక ఒక లక్రరూపాయిలకీ పాలసీ చేయిస్తే నా నెత్తిన పాలు పోసినవారవుతారు మేడమ్‌.

నాగు ప్రతీ వాడికిక్కడ హెల్ప్‌ చేస్తూ కూచోడం తప్ప నాకేం ననాపాటా చెప్పం

చిం: మేడం, మీ రివ్వాళ పాలసీ చేస్తారని ఎంతో [౦6తో వచ్చేను.

నాగః ఎన్‌ ఇవ్వడు లేదు!

చిం; పశ2రే20, సిశ2ర0201

నాగః ఎవ్‌ చెబితే నీక్కాదూ. మరెక్కెడైనా (బై చెయ్యి. నేనసలే రావాల్సిన డబ్బులు రాక ఇదవుతుంళు... చంటీ... చంటీ... (బయటికెళ్ళింది)...

నరః లేడన్మూ... (ఎదురుగా వస్తూ)

నాగః లేకపోడవేమిటీ.. కారుషెడ్డో చూశావా?

నరః (లేదని తలూపేడు. చిరాకు పడి నాగమణి బయటకెళ్ళింది)

చిం; ముష్టివాడికి ఇంతకం'ే మర్యాదగా చెస్తారు లేదని. మిష్టర్‌ నరసింహం సార్‌! మీరైనా ఒక లక్షరూపాయాలకి పాలసీ చేయించండి సార్‌!

నరః సరిపోయింది. చింతామణీ, చెప్పకేమీ- లారీ వెనక సైకిల్‌లా. ఉంది నా బతుకు. రెడ్డిగారు చూస్తే ఈసారి పార్టీ టిక్కెట్టు రావటం ఖాయమంటున్నారు. ఎలక్షన్లేమో దగ్గరకొస్తున్నాయి. చేతిలో పైసా లేదు. ఖర్చుకి కనీసం పాతికలక్షలన్నా ఉండాలట, ఏం చెయ్యూలా? ఎందులో దూకాలీ? ఎవడి బుర్ర కొట్టాలా అని ఆలోచిస్తున్నాను. .

చిం: దానికింత ఆలోచనెనెందుకండీ. మీ ్రాపర్రీ డాక్యుమెంట్స్‌ ఇలా తీస్కురండి. పొతికలక్షలు లోనిప్పీస్తాను.

నరః ఏదో సామెత చెప్పినట్టుంది. ప్రావర్టీయే ఉంకే ఈ గొడవెందుకు? ప్రాపర్టీ అంతా శ్రీరామచంద్రమూర్తి పేర్ష ఉంది.

చిం: ఏవిటీ, మొత్తం... ,

నరః మనకేం లేదు. మా అల్లుడు ఛెండాలుడు. పూచికపుల్ల కొన్నా ఆ శ్రీరామచంద్రమూర్తి _పేరేతవ్చ తనపేర్నే ఏవీ. కొనడు. అదేం నిజాయితీయో అర్హంకాదు. అంగచ్చో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శనంటారు చూడు. సరిగ్గా మౌ అల్సుడికి సరిపోతుంది. మా అమ్మాయికి మొగుడైపోయాడు గానీ- లేకపోతే పొడిచేద్దానూ అనిపిస్తుంది

చిం; తవ సార్‌.

నరవూ కడుపు మండిపోతుంది సార్‌.

నాగః (వస్తూనే రా, ఇలాగరా! చింతామణి గారూ, మీ ఏరియాలో మంచి (కైవరుంపే చూడండి.

చి; మరివాడు... నారాయణ...

నాగః . వాడ్ని మాన్ఫించేస్తున్నాను. అన్నారు.

చిం: ఎందుకు? సృరేనమ్మా! అయితే మీరు నాకు రెండు వన్దు బెత్తాయించారు మీకో (డైవర్‌ కావాలి. అ పంతుల్ని ఇంట్లోంచి వెళ్ళగొట్టాలి. అంతేగదా!

నాగ; ఒస్‌ డన్న్నూలేదు, బన్నూ లేదు వెళ్ళు ఊరికే డబ్బాలు... పని పూర్తయ్యేక కనిపించు. ఏం రా...

(చింతామణి వెర్రిమొహంతో నిష్క్రమించాడు)

నొగః అక్కడే నిల్చుంటావేం, రా యిలాగా.. రా ఇలొరా (మళ్ళీ బయటికెళ్ళి చెవిపుచ్చుకొని చంటిని లాక్కొచ్చింది). నీకు బుద్దెప్పుడొస్తుందిరా. చేసేది వెధన వవైనా కాస్త తాహతూ, అంతస్తూ చూసుకొని చేయాలన్న జ్ఞానమే లేదే. మళ్ళీ కన్నెర్ర జేస్తావూ. కళ్ళు పీకేస్తాను జాగ్రత్త

నరః ఏమయిందన్మూ?

నాగ; షెడ్లో ఆ (డైనరు వెధవ పక్కన కూచుని బీడీలు కాలుస్తున్నాడు. వీడింకేం బాగుపడతొాడని.

నరః ఆ కాల్చేదేదో సిగరెట్టు కాల్వొచ్చుగదారా వెధవా. (వీవు మీద ఓ 'మణుగు దెల్బేశాడు).

చం: (కెవ్వుమని) దొంగవు.... వాడితో వ్యవహారం మాటాడుతున్నానే, ఆ వంతులుగాడ్ని ఇంట్లోంచి ఎలా. గెంటేయాలా అని నేనూ నారాయణ ప్లాన్‌ చేస్తున్నాం.

నాగః ముందు ఆ నారాయణగాడ్ని ఇంట్లోంచి గెంటేస్తేనేగానీ పీడవిరగడవ్వదు. చం: మమ్మీ, నీకేం తెలీదు. నువ్వూరుకో. వాడితో మనకు బోల్డంత, అవసరముంది. అలాంటివాడు మన_ చెప చేతల్లో ఉండాలి. ప్రతీదానికి తలూపుతావుతవ్న నోరు తెరచి చెప్పవేమీ? రేపు నీ ఎలక్షన్లకి వనికిరాడూ. నాన్న ఎప్పడూ ఎవర్లోనూ ఏమీ. చెప్పడు. ఏదో ఏదో చేస్తుంటాడు. మరేం ఆయన ఏం. చేస్తున్నాడో, ఎక్కడికెళ్తున్నాడో మనకెలా తెలుస్తుంది? నువ్వెన్నెనొ చెప్ప అంత నమ్మకమయిన మనిష్ని మళ్ళీ దొరకటం కష్టం. పెట్రోలయిపోతే వాడ్ని తప పడతా వేంటి, నీకే బుద్దిలేదు, - నాఠాః ఎందుకులే చంటిబాబూ! నే పని మానేస్తాను. ఆ యమ్మకి అంత బాధగా ఉంళే నేనెందు కిక్కడ? అయ్యగార్హో చెప్పండి. డబ్బివ్వండి. ఎలిపోతాను. (డబ్బిచ్చింది వస్తానమ్మా.

మాధ;ః (అంటూండగా మాధవరావు వచ్చాడు) నారాయణా!

నారా; వస్తాను బాబు.

మాధః నువ్వేం మానేయక్కర్లేదు. (నాగమణితో) ఏవీ తాళాలు.

(నాగమణి తాళాలిచ్చింది) ఇదుగో ఓ టిన్నుతో పెట్రోలు తీసుకెళ్ళి కారు

తీసుకురా. ఆ డబ్బు సరిపోతుందా?

నారా: (వెళ్తూ అగి) సరిపోతుందండీ,

మాధః సరే నువ్వెళ్ళు (నారాయణ వెళ్ళాడ్సు

నాగః వీమిటి మీ ఉద్దేశ్యం? నేను వాడ్ని పనిలోంచి పొన్మున్నానంటే మీరు వన్లో ఉండమంటారేమిటి” అసలు ఏంటి మీ ఉద్దేశ్యం) ఈ ఇంట్లో వనిమనిషికన్నా నేను హీనమా? మాట్టాడరేమీ? మీ రన్నింటికి నోరు మూసుకొని మీ పన్లు మీరు చేసుకు పోతుంఠు. నేను సహించనండి. ఇవ్వుడే చెప్తున్నాను. స్సరేగానీ- ఆ చంటిగాడికి ఓ ఇరవైలక్షలు కానాలిట, ఏర్పాటు వేయండి,

మాధః ఏమిటీ, రూపాయిలే...

నాగః కాదు ఆకులు, పువ్వులు, వేరుశనక్కాయలు, ఏం తవనూషా చేస్తున్నారా?

మాద: కాస్త ఆడదానిలాగా మౌాట్టాడు.

నాగః మీరు నన్నో అడదానిలాగా చూస్తే. ఈ ఇంటి యజమానిరాలులాగా చూస్తే అలాగే మాట్టాడతాను. నేను చెప్పింది వినిపించిందా లేదా? చంటికి 20 లక్షలు కావాలి. సీతమ్మధార "సైట్‌లో వాడొక సినిమావోలు.. కడ్డాడట.

మాధః అ సైటు మనది కాదు.

నాగః పోనీ ఆ "సైటు కాకపోతే మరొకసైటు.

మౌధః నా దగ్గర, డబ్బు లేదు .

నాగః ఏదీ, మొహం చూసి చెప్పండి.

మాధః ఉన్నా ఆ డబ్బు మనది కాదు.

నాగః అయితేమిటి, మా చేతికి చిప్పిచ్చి రోడ్డున పడేస్తారా?

నరః అల్లుడూ, మధ్యలో మాట్టాడానని ఏమీ అనుకోకు. ఉన్న డబ్బంతా మీ అన్నగారిద్కే నిజమే. ఈ ఆస్తీపాస్తులకయితే మీరు కావలా దారులే కానీ హాక్కుందారులు కాదు, అదీ నిజమనే అయితే- ఇంత కావలా కాసినందుకు మీకేమిటి లాభం. "

మౌధః ఆ లాభనష్టాలు ప్రసక్తి మీ కెందుకండీ? ఇది నూ అన్నదమ్ముల వ్యవహారం,

నరః (ెంవలేసుకొని తప్పే! పారపాళే.

నాగః అయితే, మీ వ్యవహారంలో తలదూర్చే హక్కు మాకెన్వరికీ లేదా ఈ ఇంట్లో నేనెవర్నీ? మీ భార్యనండీ. వీడు మనకొడుకండీ. మీ అన్నగారు మీ పెళ్ళాం చిడ్డలకంళు ఎక్కువా? చూశారా నాన్నా ఈయన దోరణి కుటుంబనుంచే. పిసరంత మనుకారం .లేదు మనిషికి. కూతురేమో దిక్కూ మొక్కూ లేకుండా పోయింది. వీడేమో ఉద్యోగం వ్యాపారం లేకుండా వీధిలో ము స్టైత్తుకుంటాడు.(చంటి వీవుమీద బాదింది). చావు చచ్చిపో, నువ్వు ఛస్తేనే గానీ ఆయన కడుపు నిండదు. (ఏడ్చింది).

నరః మాట్టాడితే ఈ ఏడుపొకటి. నువ్వుండు. అదికాదు అల్టుడూ. ,శ్రీరాను నంద్రమూర్తి దుబాయ్‌ వదిలిపెట్తి ఇండియా వస్తాడంటావాన ఏమో నాకు మ్మకం లేదు, లు

మాధః అన్నయ్య వచ్చినా రాకపోయినా... అస్తి అన్నయ్యకు అప్పగించటం నా “బాధ్యత. అ బాధ్యత సాధ్యమైనంత త్వరలో తీర్చేసుకోవాలి. ఒకవేళ అన్నయ్య

,_. గనక ఈ లోగా. ఈ లోగా రాకపోతే, రమ్మని చెప్పి ఇవన్నీ అవ్పగించేసి చేతులు కడిగేసుకోవాలి. అంతవరకూ నాకు మనశ్శాంతి ఉండదు. (ఎక్కడో, ఏ మూలనో నెప్పి మొదలయింది కాబోలు, చిన్నగా మూలిగి గుండె

వట్టుకొని వెళ్ళిపోయాడు.)

నాగి (పిచ్చిదై పోయింది) ఒరే చంటీచంటీ ! ఆ నారాయణ కారు తీసుకురాగానే వైర్లు పీకెయ్‌.. 'సైర్లు కోసెయ్‌.. కిరసనాయిలు పోసి కారు తగలబెస్టైయ్‌. నారాయణగాడి మొహం నాక్కనిపించటానికి వీల్లేదు.

[88 విజయభాన్మర్‌ నాటకొలు

చం: అదేమిటి మమ్మీ.

నాగః నాకెదురు వెప్పాద్దు... నేను చెప్పినట్టు చెయ్యి.

నగ; మమ్మీ చెప్పేనట్టు చేయరా... వెళ్ళు. వాడలాగే చేస్తాడ్డేన్నూ - నువుకూర్చో... నువ్వెళ్ళరా.. అద్సరేగానీ_ నువ్వేమిటి చంటిగాడు-సినిమాపోలు అంటున్నావు. నిజమూ! మరి నా ఎలక్షన్‌ ఖర్చు సంగతేంజేశావు?

నాగః హం వరమియ్యని దేవునికి పట్టాభి షేకనునీ- నువ్వుండ డమే దండుగ నాకు. ఇక నీ ఎలక్షన్‌కు మదువుకూడా పెట్టనా? సిగ్గుందా నీకు. ఎదో దయతలచి, నాన్నా ఈ ముసలికాలంలో ఎక్కడికి పోతావ్‌, నా దగ్గరే ఉండు అన్నాను చూడు, అందుకు నన్ను నేను. చెప్పుతీసి కొట్టుకోవాలి.

నరః అమ్మా, నాగమణీ ! నువ్వు మీ ఆయన మీద చిరాకంతా నా మీద చూపిస్తున్నావు. సర్తే, సర్తే... నునం తర్వాత మాట్టాడుకుందాం లే, అనూ "నీకు అయిష్టనుయినా ఒక మాటనూత్రం చెప్పితీర్తాను.. నువ్వేనునుకున్నాస “మనం ఎలకని చంపాలి. అలా అని కొండకి నిప్పెట్టుకుంటామా? బోను సిద్దం చెయ్యాలి. బోనులో ఎర వెయ్యాలి. ఎలక వడాలి... అవృడూ దాన్ని చంపాలి. నాగ నీ చచ్చుసలహోాలు నాకేం అక్కర్లేదు.

05260 0% & 1216 01

లా |

పోస్టు: (వచ్చాడు) సార్‌!

నాగ ఎవరది?

పోస్టుః పోస్టు మేన్నండి.

నాగ ; పండుగ మామూలు కోసమా?

పోస్టు; కాదమ్మా! ఈ "“శరాలు అయ్యగారి కిద్దామని.

న్‌ర్‌ః ఇవ్వు!

పోస్టు: మీకు కాదండీ.

నరః ఏం, రిజిస్టర్డు లెటర్సాం

పోస్టు: అబ్బే, కాదండీ.

నాగాః మరా ఉత్తరాలు ఆ పోస్టు బొక్సులో వడేసి పోకుండా ఇంట్లో కొస్తున్నావు. పోస్టు: అయ్యగారు...

నాగ; అంటే, ఎవరూ లేకుండా చూసీ చేతికందింది వట్టుకు పోదామనా? పోస్టు అమ్మా! నుర్యాద తప్పి మాటాడుతున్నారు. అక్కడ పోస్టుబొక్సు లేదు నాగః నువ్వే వట్టుకుపోయుంటావు.

ళు

పోస్టు మీరిలాంటి వారుగనకే, అయ్యగారు ఉత్తరాలు మీ కివ్వొద్దన్నారు.

నాగు ఇవ్యొద్దన్నారా! పెద్ద కబుర్లు నూట్టాడుతున్నావు. ఎనర్నడిగి లోవలకు వచ్చావురా? నువ్వసలు పోస్టుమానువేనా? నీ యూనిఫాం వీడీ మీ డిపార్ట్‌మెంట్‌ కి రిపోర్టు చేశానంటే నీ ఉద్యోగం ఊడుతుంది తెల్చాం తించిజ్‌ భోగం 89

పోస్టు: అయ్యగారు. ఉత్తరాలు అయనకే ఇమ్మన్నారమ్మా. నాగః ఇప్పుడాయన ఇంట్లో లేడు. అయితే ఉత్తరం ఇవ్వవా? ఆర్హనరీ లెటర్‌కి రిజిస్టర్డ్‌ లెటర్‌కి తేడా తెలీదు నీకు-ఉద్యోగమెవడిచ్చాడ్రా. నువ్వా ఉత్తరాలు ఇవ్వకపోతే చూడు 'వీం చేస్తానో. , పోస్టుః వీటి జేస్తావమ్మా, కాదేటి జేస్తావు నాగ; తన్నించేస్తాను. తొక్కతీయించేస్తాను.. నీ పేరేమిటి చెవ్వు. రేపట్నించి నీకు ఎడ్రసుండదు. నీ _పెళ్ళాందిడ్డలు వీధినపడి అడుక్కుతించారు. నాన్నా! పోరఠీసులకి ఫోన్‌ చెయ్యి చెప్తాను. పోస్టు: తల్లీ తప్పయిపోయింది. నన్నాదిలేయమ్మా... (ఉత్తరాలు టీపొయ్‌మీద పడేసి వెళ్ళిపోయాడు) నాగః ఓయ్‌ పోస్టుమేన్‌, ఇలారా! (డచ్చిస్తూ) ఇకనుంచి అయ్యగారి ఉత్తరాలేమైనా వస్తే తిన్నగా తెచ్చి నాకే ఇవ్వాలి, తెల్సిందా. వెళ్ళు, నరః అలా బెదరగొ'స్టేశానేమిటమ్మూ? (విరగబడి నవ్వింది సమాధానంగా. ఈలోగా చంటి ఉత్తరాలు తిరగేస్తున్నాడు) నాగు ఆగాగు అ రాత అమ్మాయి రూన్సీది కాదూం?ని , చం: ఆం అక్కయ్యదే. నాగ ఏదీ ఉత్తరం (చదువు తున్నంతసేపూ మొహంలో రంగులు మారుతున్నాయి. ఆమెను గమనించిన నరసింహం ఉత్తరం లాక్కుని తను చదివేడు. చంటికూడా చదివేడు) చంః ఎంత మోసం. “నరః మోసమా, మోసంన్నరా! చం: నాన్నకూడా దొంగే... నరః ఎంత నమ్మించేడు. చేసిందిచేసి ఏమీ ఎరగనట్టు ఎంత అనూయకత్వం వటించాడు. నా క్రష్పుడే _అనుమొనమొచ్చింది. నీతో వెప్పడమెందుకని ఊరుకున్నాను. గదిలో పెట్టి తాళం వేస్తే బాత్రూం అద్దాలు బద్దలు గొట్టి దూకి పారిపోవటానిక్షి ఇదేమన్నా సినిమానా? మీనాన్న వనే అని అప పాడే అనుకున్నాను. (ఇంతలో మాధవరావు వచ్చాడు) నాగః ఎవర్నువ్వు? నాకు భర్తవేనా? రూన్సీ ఎవరు? నాకు కూతురేనా? దాన్ని నవమాసాలు మోసి పెంచలేదూ” దాని బ్రతుకును శాసించే హక్కు నాకు లేదా? మొహం తివ కోకు. నా కన్నుగప్పి దాన్ని గడపదాటించేసి మన మతం, కులం కాని వాడెవడికో అప్పజెప్పావే.. నువ్వు తండ్రివేనా?. జవాబు చెవ టం నోరు మూసుకొని ఏం. చేసినా ఛెల్లిపోతుందనుకున్నావో ఏమో? ఇవ్వాళా నువ్వు సమాధానం చెప్పకపోతే విడిచి పెట్టును. మాధవ ఎందుకు నాగమణీ, ఆవేశపడతావు? ఏమయిందసలు? నాగః అమ్మో నువ్వు చాలా వ్రమాదమైన మనిషివి. మెత్తగా గొంతుక్కోస్తావు.

వది జన్మలకు సరివడా (ద్రోహం చేసావు. నా కూతుర్నీ నాక్కాకుండా చేశావు. నీ కూతురు రాసిన ఉత్తరం చదువు. నాన్నా! ఎవడో అసప్రాచ్యుడ్ని (ప్రేమించాను అంఘే, సరేనమ్మా అని రహస్యంగా పంపేసిన నువ్వు దేవుడివి. దాని బాగుకోసం, సుఖంకోసం సంప్రదాయం అంతస్తు అని పాకులాడిన నేను దెయ్యాన్ని, భీ. మీ బతుకు' చెడ. ఇద్దరూ కలిసి నన్నింత మోసం చేసేరు. ఎంత క్షోభ పెట్టారు. అది బాగుపడదు. నాశనమయిపోతుంది. తిండికి మొహం వాచిపోతుంది..

మాధ: నాగమణీ! కన్నకూతుర్నిలా శపించినందుకు నీ నాలిక తెగ్గాట్టాలి. కాన్‌ నాకది చేతకాదు.

నాగః నీకేం చేతనవుతుందీ. వీదీ కాదు. పెళ్ళాం మొహం మీద ఉమ్మివేస్తే తుడుచుకొని వెళ్ళిపోతావు. బూతులు తిడితే ఓ లెంపకాయ కొట్టే పౌరుషం కూడా లేదు. నువ్వేం మగాడివి

మాధః నాగమణీ! (ఒకడుగు ముందుకు బేసి మైకంకమ్మి కుప్పకూలిపోయాడు) నరః అయ్యో... అయ్యో... ఏమిటిలా వడిపోతున్నాడు. అమ్మా పట్టుకో ఒరే చంటీ అలా పడుకోబెట్టు, మాధవరావు... మాధవరావు... (నారాయణ లోపలకు పరుగెత్తికెళ్ళి మందులు, గ్దాసుతో నీళ్ళు పట్టుకొచ్చేడు)

నారా; ఈ ఎర్రమౌత్రలు రెండు వేయండి.

నాగు మవ్వేమిటి పెద్ద డాక్టర్జాగా... డాక్టర్‌... వెంకటేశ్వర్రావుగార్భి ఫోన్టెయ్యి! నాన్నా!

నరః (డయల్‌ చేసి హలో! డాక్టర్‌ గారేనా! నేను నరసింవోన్ని మౌటాడుతున్నాను. అదేంనండీ మాధవరావు మాంవగార్ని. మా అల్లుడు... ఉన్నట్టుండి సడన్‌గా విరుచుకు వడిపోయాడండీ. తెలివిలేదు. ఇప్పుడే ఆ౬. ఆల, ఎర్రమాత్రలు. అలాగే ఒరేయ్‌ నారాయణా, అ ఎర్రమాత్రలు రెండు చెయ్యమన్నారు. నారాః మరి నేను చెప్పిందీ అదే. కాస్సేపాగి ఈ వపచ్చమాత్ర ఒకటి వెయ్యాలి.

(నాగమణి మాత్ర మింగిస్తోంది)

నరః నూ అల్లుడు ట్రీట్‌మెంట్‌ కోసం ?68౫12/గా మీ దగ్గరకొస్తున్నాడా ఆహాట ఆం. ఇంతకు ముందెవ ద...

నాగః ఇంతకు ముందెప్పుడూ. ఇలా జరగలేదు.

నరః అల. చాలా సార్లు జరిగిందా! ఏమో మరి మాకు తెలీదు. అలి ఆట అలానే... అమ్మా కాస్సేవపయ్యాకు. ఆల ఇప్ప చిస్టేయుముంటారా? అలాగే. ఆ అకుపచ్చమూత్ర ఒకటి వెయ్యాలిట. అసలేంటిసార్‌ ఇది. మొ అల్లుడికీ జబ్బేమిటి?. లేదే. లేదు, చెప్పలేదు. ఏమ్మా... నీ కేనుయినా. చెప్పేడా. లేదండీ. అమ్మాయితో కూడా ఏదీ చెప్పలేదు. అల, ఊట అహా నిజమే. మౌ అల్లుడికి తెలుసా యిది?

నాగ: ఏమిటి నాన్నా! (ఫోన్‌ లాక్కుని ) ఏమిటి చెప్పండి, డాక్టురుగారూ! ఏమిటి జబ్బు. ఆల అలి అల (భోరున ఏడుస్తూ పడిపోయింది. ఈలోగా వచ్చమౌత్ర వేశాక మాధవరావు. నెమ్మదిగా లేచి కూచున్నాడు)

నరః మాధవరావు, నువ్వేమనుకుంళే అనుకోగానీ, ఇదీ పద్దతి కాదు. మేం అంత పరాయివాళ్ళమా? ఒక్కమాట మాతో చెస్పొచ్చుగా.. అఖరికి నాగమణిక్కూడా చెప్పలేదు. సన మీ మధ్య ఎన్నున్నా అది వేరీ విషయం తప్పు. నువ్వు వేసింది మాత్రం తప్పు మీ అల్లుడు ఇంకో నెలరోజులే బ్రతుకుతాడని ఆ డాక్టరు వెప్పేసరికి నా ఒళ్ళు చల్లబడి పోయింది. మరదెలా తట్టుకుంటుందో ఏమో... సరే, ఇక అహ్టే ఆలస్యం చెయ్యకుండా వెంటనే మంచి స్పెషలిస్టును కన్సటల్టు చేయి. మాధః అక్కర్లేదు. నా ఆరోగ్యం కోసం ఒక్క రూపాయి అర్చు చేసినా వృధాయే! నరః బావుందోయ్‌,. అలా అని ఊరుకుంటామూ, మంచిదే. మౌధః డబ్బు పోసినా ఫరితముండదు, మూమయ్యగారూ! నేను ఇన్నాళ్ళు బ్రతుకు తాననే గ్యారంటీయే లేదు. అదీగాక అంత డబ్బెక్కడిదీ. ఉన్నా- అది అన్నయ్య డబ్బు. దానిమీద మనకేం అధికారం వుంది. (నాగమణి గబుక్కున లేచి ఫోన్‌ దగ్గరకెళ్ళి డయల్‌ చేస్తోంది) ఈ విషయం అన్నయ్యకు కబురంపటమా, మానటమా అని తటపటాయిస్తున్నాను. నాగమణీ! ఫోనెవరికీ? నాకు మీ అన్నయ్య క్కాదు. హాల్లో! చింతామణి ఉన్నాడా అక్కడ? చింతామణి! నేను నాగమణేని మాట్టాడుతున్నాను. నువ్వు అర్జెంటుగా ఇంటికిరా! మా ఆయన పేర్నా ఓ అయిదు లక్షలు పాలసీ తీసుకొంటున్నాను. నువ్వు ఉన్నఫళంగా, వెంటనే అ కాగితాలవీ తీసుకురా. (మాధవరావు. నిట్టూర్చి నెమ్మదిగా లోపలికెళ్ళాడు. నారాయణ అనుసరించ బోయాడు.) నాగః అగు! నువ్వెక్కడికి.. నదు..బయటికి నడు. (నారాయణ అగి బయటకెళ్లటానికి వెనక్కి “తిరిగాడు) మాధః (లోపల్నించి) నారాయణా! నారాయణ! నారాః అ వస్తున్నాను బాబూ! (లోవలికి పరిగెత్తాడు నారాయణ) నరః ఏంటి నాగమణీ! అవతలి వాళ్ళు ఏమనుకుంటారనే జ్హానం లేదేం నీకు? మొహం మీజే అన్ని మాటలూ అనేస్తావేమి! అతగాడు వెళ్ళేదాకా ఆగితే ఏం కొంప మునిగిపోయింది. మనిషి బాధవడడూ.. నాగః బాధవడ్నీ! అయ్యో పాపం అనుకోబట్టనా బతుకిలా అయిపోయింది. ఇప్పటితైనా జాగ్రత్త పడొద్దంటావా? నా సుఖం, నా పిల్లల సుఖం ఆలోచించొద్దానంటావా. ఈయనకేం సుఖంగా ఛస్తాడు. తర్వాత నా పరిస్టితేమిటీ? చళ్చిపోతానని అంత ఖచ్చితంగా తెలిసాక కూడా మా గురించి ఆలోచించలేదంశు- ఛీ... ఇదే ఇంకో మనిష్టైతే- ఇదుగో, ఇది మనది. జాగ్రత్తగా చూసుకో, నేను వెళ్ళిపోతూన్నాను అని ఓ దారి చూపిస్తాడు. ఉన్నది అప్పగిస్తాడు చచ్చిపోతూ కూడా నా దగ్గర

ఏమీ లేదంటాడు. వీడు మొగుడా, కాదు శత్రువు. ఆగర్భశత్రువు. వీడుంకు ఎంత ఛస్తే ఎంత (బయట్నించి “7616820 51౯ అన్న కేకవిని నరసింహం పరిగెత్తాడు. కాస్సేపాగి

తిరిగొచ్చాడు. టెలిగ్రాం చదువుతూ

నాగః దుబాయ్‌ నించేనా?

నరః అమ్మా, కొంప మునిగింది. రామచంద్రమూర్తి వచ్చేస్తున్నాడు.

నాగః (అవాక్కయిపోయింది). ఎవ డు?

నరః వచ్చేనెల మొదటివారంలో ఇండియాలో ఉంటాడట.

నాగః. (వుఖ్టైడు దుఃఖంతో) ఇప్పుడేం చెయ్యటం నాన్నా! బావగారు గనక వచ్చేస్తే ఈ ఆస్తిపొస్తుల మీద ఆశ వదుల్కోవల్సిందే ఈలోగా- ఈయన గనక గుటుక్కుమంచే మన గతి అధోగతే. ఎంతకషస్ట్రం తెచ్చి పెట్టావురా దేవుడా?

(ఇంతలో నారాయణ లోవల్నించి వచ్చి బయటకు వెళ్ళేడు. వెనకే మాధవరావు

వస్తున్నట్టు (గ్రహించిన నాగమణి _సైగతో టెలిగ్రాం జేబులో పెట్టుకున్నాడు నరసింహం. మాధవరావు వచ్చి ఫోన్‌ డయల్‌ వేసాడు. నరసింహం, నాగమణి మెల్లగా జారుకున్నారు.)

మాధః వల్ళో, స్టేట్‌ బ్యాంకాండీ! మేనేజరుగా న్నారా! నమస్తే ఛైన్లుగారూ! నేనండీ మాధనరావుని. అయ్యా! కొత్త అకౌంటు ఓపెన్‌ చేసే ఓపికలేదండీ. ఉన్న ఎకౌంటే క్లోజింగ్‌ కు వచ్చింది. నాపేర్నున్న లాకరు, ఫిక్స్‌డ్‌ డిపాజిట్టు మొత్తం అన్ని ఎకౌంట్లు మా అన్నయ్య ఇశ్రీరాముచంద్రమ్యూర్తిగారి. పీర్న ట్రాన్‌, సర్‌ చేసేయాలనుకొంటున్నాను. మా అన్నగారు ఇంత త్వరగా వచ్చేటట్టు కనిపించటం లేదు. నా పరిస్టితి చూస్తే- ఆం ఇదివరలో ఓసారి చెప్పాను. మీరు మర్చిపోయారు. అయ్యా! ఇందులో ఏదీ నాది కాదు. ఎవరిది వారికి అవ్పజెప్పే, సైమొచ్చింది. నా హెల్త్‌ విషయంలో డాక్టర్స్‌ డౌట్‌ పడుతున్నారు. ఇక కొన్ని రోజులు మాత్రమేనట. సారీ దేనికి సార్‌. టిక్కెట్టిచ్చేరు.; సీట్‌ రిజర్బయిపోయింది. వెళ్ళాలి. తప్పుదు. వస్తాను. రేప్పోద్దున్నరానా! 0.1. ఉంటానండి. నారాయణా! మనం ఇప్పడు 20% కి వెళ్లటం లేదు. లోవలపెట్టు. (ఫోన్‌ పెస్టేసి చూసాడు. ఎదురుగా చంటి రెప్పవాళ్ళకుండా తన్నే చూస్తూ నిల్చున్నాడు.)

చం: అయితే నువ్వు చచ్చిపోవటం ఖాయమా నాన్నా! నీకు భయమెయ్యటం లేదూ. మాధః ఎందుకు?

చం; ఎందుకేమిటి, నువ్వు చచ్చిపోతున్నావుగా, అవనే. బ్రతకటానికి భయపడాలి. చానటానికెందుకు? నీతోపాటూ మేమూ చచ్చిపోతే బావుణ్ణు నాన్నా. పెళ్ళాం పిల్లలకి విషమిచ్చి, తనూ కొంత వుచ్చుకొని చళ్చిపోయేవాళ్ళంటే నాకెంతో ఇష్టం. అంతా చళ్చిపోతే ఏ గొడవా- ఎవరిగొడనా ఉండదు. అసలు ఏడ్చేనాళ్ళే ఉండరు. నువ్వూ అలానే చేస్తే బాగుండేది నాన్నా!.... నాన్నా! .నాకేముయినా చెప్పాలనుకుంటున్నావా?

మాధః అమ్మని జాగ్రత్తగా చూసుకో. వెర్రిది. దానికేం తెలీదు. "

చం: నీ తర్వాత మేం ఎలా (బ్రతకాలి నాన్నా? చూధ: కష్టపడే వాడికి బ్రతకటం కష్టం కాదు. కూచుని తింటాను, దోచుకుతింటాను ... అంటేనే కష్టం.

చం: నాన్నా, నీ చివరి కోరిక ఏమిటి?

మూధ;ః చనిపోయే ముందోసారి రూన్సీని చూడాలని ఉంది.

చం: ఇంకా...

మాూధః మీ 'పెదనాన్నని చూడాలని ఉంది.

చం: ఇంకా..

మూధః ఈ ఆస్తంతటినీ అణాపైసల్లో సహా అన్నయ్యకు అప్పజెప్పి ఈ బరువు దించుకోవాలి. .

చం; చానబోయేవాడివి నీకే ఇన్ని కోరికలుంటే- బ్రతికున్నవాళ్ళకి ఇంకెన్ని కోరికలుంటాయి. నో- నువ్వు నేననుకున్నంత మంచివాడివి కావు. అమ్మే కరకు మమ్మీ... మమ్మీ. (అని చరా చరా వెళ్ళిపోయాడు)

శ 11806 01% + 1210 011 (నరసింహం, చంటిబాబు, నాగమణి, సీరియస్‌గా ఆలోచిస్తున్నారు)

చం: మనం ఇలా అలోచిస్తూ కూచుంకే ఏం లాభం లేదు మమ్మీ. నిమిషాల మీద నిర్ణయాలు తీస్కోవాలి. ఇక అట్టే టైము లేదు.

నాగః 'బైను లేదు, 'జైము లేదు అంటు కాదు. ఏం చేద్దామో -చెప్పండి మీరంతా కలిసి ఎలాగంటే అలాగే,

చం; ఏం తాతయ్యా.

నరః. అలాగే, మీరలాగంశు అలాగే.

చం: నీతో అదే చికాకు. మనసులో ఒకటుంచుకొని బయటకి మరోనూట అంటావు. విల వీంచెయ్యాలో నీకింతవరకూ తోచలేదా, చెప్పటానికి మొగమాటవడుతున్నావు కొన,

నరః నన్నిలా నిలదీసేబదులు నా మనసులో మూపేవిందో నువ్వే చెప్పొచ్చుగా. చం: అంతేగానీ నువ్వు చెప్పవు. నువ్వు పచ్చిదొంగది.

నరః ఇదెక్కడి తగువురా బాబూ! మార్గాలు లేకేనీం అనేకం ఉన్నాయి. అయితే- మన దుర్మార్గం ఏ మోతాదులో ఉండాలీ, ఏ స్తాయిలో చెయ్యాలీ అన్నదీ మీరు నిర్ణయిస్తేా- ఏదో చెప్పొచ్చు.

చం; ఏం అ నిర్ణయం నువ్వు చేయలేవూ?

నరః నా నోట అవన్నీ చెప్పించి నన్నో వరమదుర్మోర్డుడ్ని చేద్దానునా! ఈ

• రాజకీయం మన దగ్గర పనిచేయదురోయ్‌.

చం: అయితే- ఈసారి ఎలక్షన్‌ ఊసెత్తు, చెవ్పతీసి కొడతాను, పొతికలక్షలు అప్పనంగా కావాలేంం సలహా ఇవ్వటానికి మాత్రం మురిపిస్తావు. మేం గనక రోడ్డున పడితే, నువ్వు రోడ్డు పక్కన _ముష్టైత్తుకుంటావు,అది ఖాయం.

నరః వీడి దుంపదెగ, వవింటి వీడు (నాగనుణి పగలబడి నవ్వింది) నువ్వు నవ్వుతావేం... 'పెద్రవాళ్ళతో మాట్టాడేతీరు ఇదేనా? మర్యాదుండక్కర్ణా?ి

నాగః మన మొకానికి మర్యాదొకటి. వెధవవన్లు చేయటానికి చిన్నాళ్ళతో చేతులు కలిపినపుడే పోయింది మర్యాద.

నరః స్సరే, స్సరే- అయితే ఇదుగోరా అబ్బాయి. ఒకటి - రాత్రికిరొత్రి ఇంట్లో ఉన్న నగా- నటా, డబ్బూ-దస్కం మొత్తం దోపేయాలి. రెండు, ఆ విషయం తెలిస్తే మీ నాన్న అల్లరి చేసి మన్ని గాభరా పెట్టొచ్చు. అంచేత అతనుకూడా కన్ను మూసేదాకా గుమ్మం కదల్నివ్వకూడదు. అంట - ఇంట్లోనే కట్టి పడెయ్యాలి. మూడు. ఈలోగా-ఆయన సంతకాలు బతిమాలౌ, భయపెట్టో కాకపోతే కాట్టో సేకరించి వాటితో మనమీమయినా మీ పెదనాన్న ఆస్తే కాజెయ్యగలమేమో ఆలోచించాలి. నాలుగు: ఈ లోగా మీ నాన్న ఒంట్లో బాగాలేదని చెప్పి- ఇంటిమీదకానీ, మామిడితోటమీదకానీ, ఉన్న స్థిరాస్తుల మీద అప్పు సంపొదించగలమేమో ప్రయత్నించాలి. ఎంత వీలయితే అంత, ఎన్ని లక్రల్రొస్తే అన్ని లక్షలు రాబట్టుకోవారి. చాలా ఇంకా చెప్పాలా?

చం; (ఆశ్చర్యంనుంచి తేరుకొని) నువ్వేదో "పెద్దమనిషి మనుకున్నానుగానీ, తాతయ్యా- నువ్వు దగుల్బాజీ నెంబర్‌ వన్నువి,

నరః ఇదిగో, నువ్వా మాటంటఓ నే నేను చె్పను.(అలికిడైతే నాగమణి అటు చూసి “షీ అంది, లోపలికి తొంగిచూసి)

నాగః మీరు మాట్టూడుతుండండి, చేను ఇప పడే వస్తాను.

చం: తాతయ్యా! మనం గనక ఇవ్వేమీ చెయ్యలేకపోతే నువ్వు సన్నాసుల్లో కలిసిపో. నేనేమో- కాన్నాళ్ళు మిఠిటబంటుగానో, నక్సలైటుగానో చలామణి అయిపోయి, తర్వాత ప్రభుత్వానికి సరెండరయిపోతా. వాళ్ళిచ్చే రాయితీలతో, బేంకు లోనుల్లో ఎంచక్కా జీవితంలో $66116 అయిపోతా.

నరః ఏడ్చినట్టుంది.

చం: ఆ థ్రిల్‌ నీ కర్ణం కాదు తాతయ్యా. కనిపించినవాడ్నల్లా కొల్చేయొచ్చు. “బ్రిడ్స్‌స' కూళ్ళేయొచ్చు;. రైళ్ళు పేళ్చేయొచ్చు, బస్సులు తగలపెట్టొచ్చు. ఓవ్‌ ఎంత ధ్రిల్‌. తాతయ్యా! 416 47 ౧౯6 దొరకుతుందా! సంపాదించాలి.

నరః మూ సేస్తారోయ్‌! ఓ మర్తర్‌ చేసి బయట వడొచ్చు. ఓ రేప్‌ చేసి క్షనూవణ కోరొచ్చు. కానీ అల్లాంటి మారణాయుధాలతో దొరికిపోయావో... నీ వనంతే. తక 47 గగ6౦ అంటే ఏమనుకుంటున్నాన్‌?

చం: రివాల్వర్‌ కన్నా పెద్దది.

నరః ముందు రివాల్వర్‌ సంపాదించు. తర్వాత రైఫిల్‌ సంపాదిద్దువుగాని.

చం: ఇదిగో రివాల్వర్‌, నిజందే. ... ఇందులో గుళ్ళున్నాయి... పేల్చనా.. (రివాల్వరో చూడగానే నరసింహం కెవ్వుమన్నాడు)

చిం; (విసురుగా వచ్చి కింద పడ్డాడు) ౭621! ౫0౪ ౪1|| 06 060106 (6 023 నిన్ను _పోలీసులకవ్పగించి, జైల్లో పెట్టించకపోతే నా పేరు... (చంటి రివాల్వర్‌

చింతామణిమీద మోపాడు.) నిన్ను కాదు. వాడు,! నారాయణన్ని తిడుతున్నాను. చెట్టంత మనిషిని పట్టుకు కొడ్తాడా! 6 9100164 1650660 ౧౫) 286 26623 2426020 చెప్పారని 6117లని తీస్కాచ్చాను. వాడ్ని చితగబాదేశాడు. అదేంట్రా అని అంటే గూబమీద కొడ్తాడు. 0౦3 ౧110౧1 0౪ 26 0౧ గం ₹0౪69 12 ౧110౪0. రాస్కెల్‌! నేనిలా చిటికేస్తే వస్తారు పదిమంది రౌడీలు.

నారాః ఏదీ చిటికెయ్‌ వేళ్ళు రెండూ తీసెయ్యకపోతే నా పేరు నారాయణే కాదు.

చిం: (చిటిెయ్యబోయి అగి చుట్టూ చూసి) అయితే మీకు (డైవరుతో వని లేదా?

నాగం నారాయణా! ఆయన పిలుస్తున్నారు, వెళ్ళుబాబూ! చూడు. కూల్‌డ్రింక్‌ కావాలట, ఫ్రీజ్‌లో ఉంది. తీసుకెళ్ళు.

(నారాయణ వెళ్ళాడు)

చెం: 12642021 304 9056000701 జాజ204 చప్పట్లు కొడితే చేతులు తీసేస్తా నంటాడు. చిటికేస్తే వేళ్ళు తీసేస్తానంటాడు. ఇదుగో చప్పట్లు కొడుతున్నాను, చేతులు తీసెయ్య మునండి. చిటికేస్తున్నాన్కు వేళ్ళు తీసెయ్యమనండి. హొం, గ్రేవర్ని కావాలని మీరడిగేరు, పిలిచేను. వద్దంటే ] ౪/1 5006 11% 0% మధ్యలో వీడెవడదూ?

నాగ; నారాయణా...

చిం: (గతుక్కుమని 3౭౩2 10010046. అ (డైవర్ని వం'పేసాస్తాను.

(బయటికెళ్ళేడు)

నానీ ఆం ఏం తేళల్చేరు?

చం; ఆ మాకే నాకు నచ్చదు. ఎందుకురా నీకు అనడుగు,

నరః స్సరెె ఎందుకు?

చం: మనం ప్లాన్తేస్తునాం. ఒక్కదానికీ పనైైయ్యదా?

నరః నీ కొడ్సుకు రివాల్వర్‌ సంపాదించాడు.

నాగః వీది?

చం: ఇదిగో (నాగమణి కెవ్వుమంది.)

నరః ఏం చేస్తావురా దీంతో?

చం: ఎవర్ననా చంపుదామని.

నాగః నువ్వేం చేసినా నాకు సంతోషమేగానీ, నీ నెత్తిమీదకు తెచ్చుకోకు, జాగ్రత్త! చం: నామీదకేమొచ్చినా తాతయ్య మీదకు తోసేస్తాలే, నువ్వేం భయవడకు.

నాగః (విరగబడి నవ్వింది) చూడండి వాడిమాటలు.

చిం అమ్మా, పని జరిగిపోయినట్టే. మీ రొక్క వదివేలు ఇలా ఇస్తే రేవు తెల్లారేటవ్పటికి పంతులుచేత ఇల్లు ఖాళీ చేయిస్తాను.

నాగః పంతులు ఇల్టు ఖాళీ చేసి నాలుగురోజులు అయ్యింది.

చిం: ఎలాగా? ఏం చేసేరు?

నాగః ఏం చేసేది ఎలా చేశాడో నారాయక్షే అడుగు. పైసా ఖర్చులేకుండా వని జరిగిపోయింది. ఇంటికొచ్చి మరీ వంతులు సారీ చెప్పి వెళ్ళాదు. చిం 1 62౧౯061166 (115! హు... ఇదిగోనమ్మా. పాలసీ రెండు (ప్రీమియన్స్‌ నేను కట్టాను. 11/64 9౪౫౧౧౫౫ దగ్గర్నించీ మీరు కట్టాలి. 0.1% నారా: (వస్తూనే అమ్మా! అయ్యగారి బీరువాలో నగలూ కాగితాలు గట్రా సూట్‌కేస్‌లో సర్హేస్తున్నారు. బేంకు కెళ్తారట. కారు బయటకి తియ్యమన్నారు.

(నారాయణ బయటికెళ్ళాడు, నాగమణి లోవలికి వరు 'గెత్తికెళ్ళింది) చిం: మధ్యలో నన్నాక ఫూల్‌ చెయ్యడానికి కాకపోతే- నారాయణగాడు ఒరి రోగ్‌, యూస్‌ లెస్‌ ఫెలో, వాడ్ని. తీసేసాం. *0౪ 861 ౧6 3016 లలల 6176 అన్నారు 0.15 వంతులు ౧105 ౪26206 0026 [0656 2[ జ 0036 ఏదో మార్గం చూడనుని నన్ను 60151౯ చేశారు. 0.%. తీరా- నేనిన్ని ఏర్పాట్లు చేస్కాస్తే- ఈ లోగా ఆ నారాయణతోనే మళ్ళీ కుమ్ముమ్ష్యయిపోయి నాకు తెలియకుండా వంతుల్ని గెంకేస్తారా? నేను తెచ్చిన _(డైనర్‌ని తన్ని పంపించేస్తారా? 131 ౧0105016 (0 ౧౭౦? 02069 211 అస? ౧జి 2౧0069 (611 216 *040 ఏ క008 01 16866౬ చం; అది సరే, చింతాముణిగారూ- మీ మదర్‌ టంగ్‌ ఏమిటండీ? చిం: ఏమీ... మధ్య మధ్యలో ఇంగ్లీషులో మాట్టాడుతున్నానూ.. వెనుకటి కొకామె _ ళకు&ం6 5061108 వీమిటండీ? 0802060 యా 080606 యా? - అనడిగింది. చెప్పాను, ఏదైనా కరక్షేనమ్మూ! మీ ఆయన బెన్స్‌ అయితే 065రే, బేండ్‌ వాయిస్తే 9206 అని చెప్పాను. అలాగా మీ ఫాదరీకి గనక టంగ్‌ లేకపోతే మదర్‌ టంగ్‌ దిక్కు. నాకేం ఖర్మ, అవసరాన్నిబట్టి ఎవ్పటికే టంగ్‌' అవసరమో అ టంగ్‌తోనే మాట్టాడతా. అండర్‌ స్టాండ్‌.

(లోపల్నించి నాగమణి కేకలు వినిపించాయి. చింతామణి, చంటి అటు చూశారు? నాగః (మాధవరావుని ఆవుతూ) నేనివ్వాళ మిమ్మల్ని కదల్నివ్వను. మర్యాదగా ఆ నగలిలా ఇవ్వండి. మౌాధః (బ్రీఫ్‌ కేస్‌ దాస్తూ) వద్దు నాగముణీ! మనదికాని సొత్తుమీద వ్యామోహం “మనకొద్దు. నాగః మీ నీతులేవీ నేను వినను. ఇన్వండిలాగ....

(చూధవరావు విదిలించగా నాగమణి తూలరిపడింది).

అలా చూస్తూ నిలుచుంటావేరా గాడిదా! ఇంట్లో నగు నట్రా మొత్తం గడప దాటించేస్తున్నార్రా. మన్ని గంగలో ముంచేస్తున్నార్రా నాయనా, అవన్నీ అప్పగించేస్తేగానీ ఆయనకి మనశ్శాంతి ఉండదట. గుడ్డవృగించి చూస్తావేం. దున్నపోతులా ఉన్నావు లాక్కోోలేవట్రా వెధవా...

(పెబ్బ రెండో వ్రక్క నాగమణి వట్టుకొని లాగింది. చంటి సాయం చేశాడు.

గా యు

పెట్ట ఆమె చేతికే. చిక్కింది) తీంచిత్‌ భోగం 07

నాగః ముందు ఈద్చుకెళ్ళి గదిలో పెట్టి తాళం వెయ్యండి. రోగం కుదుర్తుంది. (అనగానే చంటి మాధవరావుని బలంగా పట్టుకొంటున్నాడు. నరసింహం మెల్లగా

దగ్గరికి చేరాడు.) ॥

ఈ; పద నాయనా, దాని సంగతి తెలుసుగా. నువ్వు నడు చెప్తాను.

(మాధవరావుకి పరిస్తితి అర్హమైంది).

10: (ఇదేం అర్హం కాలేదు, బొమ్మలాగా నుంచుండి పోయాడు)

గగ్గు ఒరే నారాయణా! (నారాయణ వచ్చాడు) నువ్వు కాస్సేపాగి పెర్లోంచి గోడమీధ కెక్కి కిటికిలోంచి చూడు. మనమనుకున్న విషయం అతనితో మాట్టాడు. చూద్దాం ఏమంటాడో.

)0: దేని కోసవంయయ్మా ఇదంతా?

గాగ: చూడండీ, ఈయనగారు పోతారని డాక్టరుగారు ఖాయం చేశారట, స్పరే, పో, మమ్మల్నెందుకు ఏడిపించటం? ఉన్నదంతా ఊడ్చేసి వాళ్ళన్నయ్యగారికి అప్పజెప్పేస్తానని ఊరికే గొడవా. నూట చెన్పరు. చెబితే వినరు. నన్నేదో రాక్షస్రని' అందరిచేత అనిపించటొనికి కాకపోతే ఆయన వద్రతేమన్నా బాగుందా చప్పండి.

చిం: మాధవరావుగారికి జబ్బేమిటీ?

నౌగః నిద్రలేనిదే బొందె పోదనీ... ఏదో జబ్బు. ఏదైతేనేం మరోవారం పదిరోజుల్లో ఆయనపోవటం భాయంట.

చిం: ఇందుకే నేంచిటి నా చేత 5 లక్షలకి పాలసీ చేయించారు?

నాగః మరిందుకే గదా!

చిం: ముందు నాక్రివేవీం చెప్పలేదే.

నాగు బాగుంది, నీకెందుకు చెప్పటం? (చంటి నరసింహం లోనుండి వచ్చారు). చిం: అదేమిటి మేడమ్‌. 5 లక్షలకి పాలసీ చేశాం. పాలసీ పుచ్చుకున్న పదిహేను రోజులకి. పాలసీ 'పోల్టరు గనక టపా కస్టేస్తే ముందు ఏడెంట్‌ ని మూసేస్తారు. తీగిరే 116 28000 ఏ-112016 108 000130016006 0౪ 1౧౦0౪. మాధవరావుగారు తెలిసే కాగితాల మీద సంతకాలు చేసారా?

చం; ఆయన చెయ్యలేదు, మేమే చేయించాం

చిం: అంటే, బలవంతంగా సంతక్షాలు పెట్టించారా?

చం: లేదు. నూ నాన్న సంతకం. నేను పెట్టాను. అయితే ఏటట?

చిం: ఫోర్టరీ.. ఫ్రాడ్‌... చీటింగ్‌. అయితే ఏవింట్రా. హుల ఉపకారం చేసినవాళ్ళకి అపకారం చేస్తారా! 1 21 106౯201182 [0 16276 00.

చం: నువు చేసి వడిపోయిన ఉపకార మేమింట్రా?

చిం: రా... ఇదిగో ఖాలీ అయిపోతావ్‌. దివాళా అయిపోతావ్‌. నాతో "పెట్టుకోకు. ఇటు మీ నాన్న ఛస్తే అటు. అయిదు లక్షలు దొబ్బేయటానికి 1016 13 ౧౦ ౫04 82౧6 [0063 01006) సశ్‌౧ ప్రభుత్వానిది. 4106 1౬

చం; పోరా

నరః చంటీ ఏంటది?

నాగః చింతామణీ కాస్త చూసుకు మాట్టాడు. ఏమిటి పెద్దా చిన్నా లేకుండా, నరః అమ్మా నాగమణీ!

చిం సడ 2 0౧6౮ల! 060016. చేసింది వెధవపని, "పైగా దబాయింపొకటి. నరః చింతామణి గారూ! అయిందేదో అయిపోయింది. ఊరుకొండి.

చిం: 080 పకన 200014 5216 19 ౦౦౧౦౭౦౬ _ -

నాగః పంతులు కరెన్చేగానీ. అంతంత కేకలేస్తావేమిటీ? బయటకెళ్ళు. " చం: పంతుల్ని వెనకేసుకొస్తున్నావేంటి. దిగు, ముందు గుమ్మం దిగు.

నరః చంటీ... నువు నోరు ముయ్యి. " చిం: ఇంతటితో అయిపోలేదు. ౫౦౪ ౪1! 1661 3010/ 102 ౪140 100 2276 6016 నా ఒంటిమీద చెయ్యేస్తే జ్ఞాపకముంచుకో. మిమ్మల్ని విడిచిపెట్టను. 1711 566 7021 6౧6

చం: వదులు వెధవని కాల్చిపారేస్తా

(నరసింహం అడ్డుకున్నాడు. చంటి రివాల్వర్‌ తీసేసరికి నాగమణి కూడా అడ్డు పడిపోయింది. చింతామణి పారిపోయాడు) నరః దాన్ని లోపలపెట్టు.. పెట్టు లోపల (ఫోను మోగింది. ఎవరూ పట్టించు కోవక్ట్లుదు) _నీ కెక్కడదొరికిందిరా అది. ఏరా, నీకేమయినా. బుర్రుందా? ఏమ్మా, నివ్వేమిటీ. వాడు చేసిన వ్రతీదానికి వంత పాడుతాన్‌. ఇవ్వడు ఎవడితో గొడవ పెట్టుకున్నావో తెల్సా? మన గుట్టుమట్టులన్నీ తెలిసిన వాడితో. వాడసలే మాటలమ్ముకొని బ్రకికే మనిషి. తెఠిసినవాళ్ళనీ, తెలీనివాళ్ళనీ పిలిచి మరీ చెప్తాడు, మనింటి సంగతి. అన్నిటికీ తొందర పాటే. ఉన్న సమస్యలు చాలవన్నట్టు లేనిపోనివన్ని నెత్తిన వూసు కుంటావు. హలో, ఆం రామచంద్రమూర్తీ ఆం నమస్కారం నమస్కారం... ఎక్కడ్నించి. చా! బోంబే ఎప్పుడు వచ్చావు. అం అహం రేపు ఫ్లయిట్‌ కా అంటే ఈ రోజు రాత్రి బయత్రేరి... బయక్లేరతావ్‌. తెల్లవారుజామున వస్తావ్‌. సరె, ఎనరు.... మాధవరావు... లేడు- ఎక్కడికో వెళ్ళాడు. నారాయణా... నారాయణా.. వీడూలేడు. చెప్పి వెళ్ళటం అలవాటుంళుగదా మీ వాడికి. నాగమణీ.. నాగమణీ! ఎక్కడికెళపోయారంతాను. లైన్లో ఉంటావా చూసాస్తాను., స్పరె, రేపొద్దున్నకల్లా ఇంట్లో ఉంటావుగా ... అలాగే ఎయిర్‌ పోర్టుకీ కారు వంవుతాలే... స్పరే నెను చెప్తానులే ఆల. సరె.

(అంతా బిక్కమొహాలతో నిశ్శబ్దంగా స్టాణువుకైపోయారు.. ఫోన్‌ పెస్టేసి అమ్మా! నూధవరావుని విడిలిపెట్టేయండి. ఇక మనం చెయ్యగలిగిదేం శ్‌దు. శ్రీరామచంద్రమూర్తి రేపాస్తున్నాడు.. వెళ్ళు, తలుపులు తీసీ వెళ్ళు. వీదో నచ్చజెప్పు _

112065 0గ - 12000 -

(ఫోను ముందర మాధవరావు కూచుని ఉన్నాడు. చాలా వర్రీడ్‌గా ఉన్నాడు) (నాగమణి చంటి 'పేన్లు చూస్తోంది) మాధః (ఫోన్‌ రింగయింది) వాళ్ళో. ఆం ఫోనెనరూ. ఎత్తట్లుదా! నెంబరోసారి చూడండి కరక్షేనా. 56889. మళ్ళీ (బై చేయండి. వాల్గ్టో ఓపన్హైయ్యండి.ఈ నెంబరు (బై జేయండి. 520910... నెంబరు దొరికేవదరకూ (బై చేయండి చాలా అర్హంటు ప్లీజ్‌.

(ఫోన్‌ పెస్టేశాడు. లేచి అటూ ఇటూ వచారు చేస్తూ టేబిల్‌ మీద ఫోచో(ఫీం చూసి ఆగిపోయాడు. అందులో శ్రీరామచంద్రమూర్తి ఫోటో లేదు. ఏదో కీడు తడుతోంది. ఇంతలో పోన్‌ రింగయింది.)

హలో. హల్గో+ 1006004021 00౧90100 0౯ 0021.2 1 (దగ్గుతెర్స 131 5209100 వాల్గో. 1190621 ₹40) సళ 5018 16036 6006 ౭౧1౧8 51% 6002164 304 16236 1611 116 016 ఇ166 20025 01 క ర గ్‌ సెగ? 65. 65. 1 202 1౧13 0౯00106. 50621008 గం0 6412 ఇల సంక 100 06182 ౧0౪16 ౩౦౪6 (611 ౧౫౮ ౪+ల? (ఫోన్‌ కట్టయింది, ఫోన్‌ మళ్ళీ డయల్‌ చేశాడు గాభరాగా) లైన్‌ కట్టుయింది. (నాగమణి వచ్చింది) నాగమణి! అన్నయ్య ఇండియా బయల్రేరేడటు. (నాగమణి సమాధానం ఇవ్వకుండా వీధిలోకి చూస్తూ ఉండిపోయింది.) (ఫోన్లో వద్దులెండి. థాంక్స్‌ (ఫోన్‌. పెష్టేశాడు). నాగనుణీ, అన్నయ్య దగ్గర్నుంచి నాకేమయినా ఫోన్‌గానీ, -బెలిగ్రాంగాన్‌ వచ్చిందా? నాగ; ఊం వచ్చింది. మౌాధః వళ్చిందా... ఎప డు? నాగః "టెలిగ్రాం వచ్చి వారనుయింది. మౌాధః కెలిగ్రాం వచ్చి వారనుయిందా!

నాగః బోంబే చేరినట్టు పొద్దున్న ఫోనొచ్చింది.

మౌధః అన్నయ్య ఏమైనా ఫోన్‌ నెంబరిచ్చాడా? ఏ పోటల్లో దిగాడు? నన్నేనుయినా చూట్టాడమన్నాడా?

నాగ్‌ ఏమో నాకేం తెలీదు. నాన్న మాట్టాడాదు.. రేపురాత్రి బయత్రేరి మీ అన్నయ్యగారు ఎల్లుండి తెల్లనారురూమునొస్తారిక్కడికి.

చమూధః నాగమణీ! ఈ (థ్రేంలో అన్నయ్య ఫోటో ఏదీ?

నౌగవి నాకు తెలీదు.

చర: ఆ ఫోటో నారాయణ తీసు కెళ్ళేడుగా.

నాగః నీ మొహం, నువ్వూరుకో...

(మాధనర్గావు . ఏదో అడగాలనుకొని, మళ్ళీ మనసు చూర్చుకొని వెళ్ళిపోయేడు) చం: మమ్మీ! పెదనాన్న ఈ రాత్రికి బయళ్తేరి రేవు తెల్లవారురూమునకదూ వస్తారు. నాగ: నీకెందుకురా?

చం: అయితె నాన్నతా అబద్దం చెప్పావా? అద్సరెగాని మమ్మి, పెదనాన్నని చంపే బాధ్యత నువు వాళ్ళకీ, వీళ్ళికీ అప్పజెవటం నాకు బాగోలేదు మమ్మీ, నేనున్నాను నా దగ్గర రివాల్వరుంది.

నాగః ఏదీ ఆ రివాల్వరు.

చం: అబ్బ...ఆశ...ఇవ్వను.

(ఇంతలో నరసింహం, నారాయణ వ్రవేశించారుు)

నరః ఒరే, నీకిస్టమయితే నేను చెప్పినట్టు చెయ్‌. లేకపోతే మానెయ్‌. అంతేకానీ ఈ బేతాళ వ్రశ్నలుకు మాత్రం నేను సమాధానం చెప్పను, చెప్పలేను.

నాగం ఏర్పాట్లన్నీ జరిగిపోయిన స్టైనా, ఏం నాన్నా

నరః కాదమ్మా! వాళ్ళ ప్టానేమిటంకు - కారు బైపాస్‌ రోడ్డుమీంచి తెస్తాడట. ఎక్కడనుకున్నాన్‌ 2 అవ్వడు పెట్రోలయిపోయి నీ కారాగిపోయిందే- అక్కడ! , అక్కడికొచ్చేసరికి కారాగిపోతుంది. కాదు వీడాపేస్తాడు. ఈ లోగా-

నాగ (బిక్కచచ్చిపోయి, నారాయణని సూటిగా చూస్తూ) నారాయణా! అయితే అప్పుడు నిజంగా ెట్రోల్లేకే కారాగిపోయిందా లేక, అదేమన్నా ఇలాంటి ష్టానా!

నారాః ఏ- బలేవొరే. మిమ్మల్ని లేపేయటానికి ప్టాను కావాలేటమ్మా. అందుకోసమే అయితే- అంతదూరం నడిపిత్తానా. దార్థోనే అయిపోరూ.

నరః సరే సరే... ముందిది విను. కార్గాగిపోయింతర్వాత ఒహడొస్తాడు. ఇవ్వడు మేం

న షి వచ్చి కార్లో ఉన్నవా న్‌ వేసాడు.

మాట్టాడాచ్చి న ఉట ॥ నే ఉన్నవాడ్ని ఒక్కపోటు పొడిచి చం పెస్తా!

నొగః మరింకేమీ?

నరః శవంతో వాళ్ళకి సంబంధం లేదట.

నాగ: అంటా

నారాః అంటా అమ్మా! అ శవాన్ని మీ యింటికి అవ్పగించేస్తారు.

నర అరె మళ్ళీ ఆ చూపే అంటాడు. ఏవింటి అప్పగించడ మేవింటి అంటాను. అప్పగించటానికిదేం ఆటవస్తువా, ఫర్నిచరా?

నారాః మీతో బేరం కుదరదండీ. చచ్చినా, బ్రతికినా ఆ మనిషి మీ మనిషే కదా- మరా శవాన్ని మీకవ్పజెప్పకపోతే బ్తంకెనరి కప్పజెప్పాలండీ?

నాగు కాదు నాన్నా ! ఇవ డు. వాడు చెప్పింది కూడా నిజమే. శనం బాధ్యత వొళ్ళకెందుకు. చెప్ప.

నరః అయితే శనాన్ని తిన్నగా తీస్కోచ్చి ఇంట్లో పెట్టుకో సరేరా... అలాగే కానియ్‌. ఆ శవాన్ని తీస్కోచ్చి నాగమణికి అవ్పజెప్పెయ్‌.

నౌగః చెప్పింది పూర్తిగా అర్హం చేస్కోవేమీ. ఈ ర్లామ్హ్రాంతనోిిన్న్వాు ఏమిటి అన్నది దాదాపుగా ఊళ్ళో అందరూ ష్ణ సరు ఎజ్రోతి సము. ఎవరికీ. గుర్తులేదు. ఇవ్వడు నువ్వు చెప్పి భీం న ( పెట్టామనుకోవాళ్ళేం చేస్తారు. చంపెక్కడో ధే +రండ్డో ఉదేషా్టు రరత...ష 1!

శవాన్ని ఎవడో చూస్తాడు. పోలీసులకి చెప్తాడు. తర్వాత... ఎవడు? ఎప్పుడొచ్చడు? ఎవరింటి కొచ్చేడు? ఎందుకొచ్చేడు? చంపాల్సిన అవసరం ఎవరికుందీ?) ఈ అరాలన్నీ తీసి ఆఖరికి పోలీసులు మన పీక పట్టుకుంటారు.

నరః కాబట్టి శవం మనం తీస్కాంటాం. అలొగే .. తర్వాత

నాగ; ఆ తర్వాత.

నారాః తర్వా లేటుందమ్మా! శవాన్ని తీసుకెళ్ళి ఎక్కడో పూడ్చేస్తాం. దానికింత అఆలోచనేటి. ఆ వని నాకొదిలేయండీ.

చం: ఈ నూత్రం దానికి ఇద్దరెందుకు దండగ. ఒకడు చంవడం, ఒకడు పూడ్చటం. మొత్తం మనమే చేస్కావచ్చుగా మమ్మీ.

నాగః నువ్వుండు నాన్నా! సరే నారాయణా, తెల్లవారు రూమున ఆయనొస్తాడు. తెల్టారేటప్పటికల్లా మనపనులన్నీ పూర్తయి. పోవాలి. ఎలా చేస్తావో ఏవింటో.. వివరంగా చెప న

నారా; చెప్పేదేటుందమ్మా! పెరట్లో పాతికడుగుల గొయ్యింది. అదేనమ్మా, నీరెండిపోయిన నుయ్యి గొయ్యి కాదా. దాన్ని పూజచ్చేయాలని అనుకోలేదా. నిజం చెప్పాలంటే దాంచ్లో ఒకటికాదు, నాలుగు శవాళ్నే కప్పేస్టేసినా కంపు బయటికి రాదు. అంత అవకాశముంచుకొని ఇంత తలకిందులైపోతా రేన్మూ? నరః స్సరే. నారాయణా! నువ్వు ఎవరెవర్ని పెట్టుకుంటావో మాకు తెలీదు. వాళ్ళతో మాకేం సంబంధం లేదు. అంతా నీదే పూచి.

చం: మమ్మీ, మరి నేనో.

నాగ; అనుభవం లేని పన్లు చెయ్యకూడదు నాన్నా, ఒకదాని కొకజైతే (వ్రమాదం. చం: అవకాశం ఇన్వకపోతే అనుభవం ఎలా వస్తుంది ముమ్మీ.. మమ్మీ... మమ్మీ! నాగ; చెబితే వినాలి. నా మాటిను... ఇవుడొద్దు.

చం; మమ్మీ, మమ్మీ.

నాగు విడిచిపెట్టు, వదులు... నదులు... అయ్యో. అయ్యో .. రక్కేస్తున్నావురా. వొదులు... నిన్ను. (రెండు గుద్దులు గుద్దింది)

చంః (ఆవిడ జుత్తు వుచ్చుకొన్సి దొంగముండా... అనకొండా...

నాగః మా నాయనకదూ.. మా బాబు గదూ... అబ్బ.. ఇష్క్‌. చంపేశావురా. 'పెంకితనం.. స్పరే నారాయణా, రేవు కార్టో వీడ్నీతీ స్కెళ్ళరా.

(అని కన్ను గీటింది. అది చూసేడు చంటిబాబు)

నారాః స్సరే చంటిబాబు. మనం వెళ్దాం.

చ: నేను రాను. ఇదిగో ... ఈ రివాల్వర్‌ వాడుకో;

నారాః వద్దు చంటిబాబూ. గధ్‌ చిప్‌గా నోరు నొక్కి కసక్కుమనిపిస్తే బెటరు. ధన్నని ఊరంతా చప్పుడు. చేస్తాదిది.

నర ఇక చాల్లే కబుర్చ్హు ప్రద యేం, వెళ్తామమ్మూ!

నాఠాః ఏటి పదు డబ్బు ,సంగత్ని మాట్టాడరేటి?

102 విజయభాన్మ్నల్‌ నాటకాలు

నరః చెప్పు నువ్వే చెవ్ప

నారాః మొత్తం అన్ని వన్నూ మరి నాకే బెత్తాయించారు. మీరే చెప్పండి, నాగా; చెవ్వు నాన్నా!

నరః కొత్తగా చెప్పేదేముంది. వాడో ఏలైనేలు అడిగాడుగా. నువ్వు పాతికవేలు తీసుకో.

నారాః మొత్తం 75 వేలు. ఏటి సంపీడానికీ పాతీడానికీ. మేకా. గొర్రా- మనిషండీ.

నాగః పోన్సీ ఎంతివ్వమంటావో నువ్వే చెవ్చకూడదు.

నారా; చాలా కష్టమైన పనమ్మా.. ప్రాణాలతో చెలగాటవుల

నాగ; నాన్నకు చెప సం

నారాః అమ్మా, ఆయన ఛస్తే మీ కెంతొస్తాదంటారు?

నాగః ఆ సంగతి నీ కెందుకు”

నారాః కాద్చెంపండెంతొస్తదో. . _

నరః ఎంతాస్తే నీకెందుకురా? నీకెంత కావాలో అడుగు,

నారా: అడగడానికేనండీ ఇది సెప్పమంటున్నాను: ఏసీరియస్సె పోతారేటి టలా? ఉజ్జాయింపుగా. చెప్పండెంతో.

నరః ఎంత, మహా అయితే పాతిక మువ్పయి లక్షలు.

నారాః మీరు గొప్పోళ్ళండీ బాబూ. ఇచ్చినపుడు ఈతకాయ. వుచ్చుకున్నవుడు తాటికాయండి. మీ బేరం అతన్లోనేటి, నువ్వు చెప్పమ్మా!

నాగః అంతేలే, కాకపోతే ఓ యాళైై అనుకో.

నారా: యాభై నన్చెస్పమంటారేటి?.. పంతులుగారి మేడా వీది. వడ్డీకి తిప్పుతున్న డబ్బు- రంగబాబు దగ్గరిది, మీ కన్నూళ్చో కాన్న పొతిక ఎకరాల

" పంటభూమి-ఇవన్నీ వదిలేసి మాట్టాడినా మీ కొచ్చేది దగ్గర దగ్గర కోటిన్నర. ఇంకా నీ నగా నట్రా లెక్కట్టలేదమ్మూ. ఆడకూతురు సొమ్ము మనకెందుకు, వదిలెయ్యండి. గాలి తీసిన 'టైరులాగా అయిపోతారేటి. ఎక్కడెక్కడ ఏయే బ్యాంకుల్లో ఎంతెంతుందో గూడా చెప్పనముంటా రేమిటి?

నాగః అంత ఖచ్చితంగా చెప్పేవు, నీకెలా తెల్సింది?

నారాః నీడలాగా తిరిగేటోడ్ని. మీకంటే అయ్యగారు నాకు దగ్గరకదన్నూ. బోట్టనుండీ బోనెట్‌ దాకా మనకన్నీ తెలుసు. స్టీరింగ్‌ మనచేతిలో ఉంటది గదా. ఆ మాటకేంగానీ- మరింతడబ్బు మీరే వడేసుకోడం ధర్మమేనా, చెప్పండి. గనక, సమంగా బుద్దిగా నలుగురూ నాలుగు నాటాలేసుకుందాం.

నాగు ఆశకంతుండాలి.

నారాః నీ ఆశకంతొాద్దేటి "

నాగః ఎవడి డబ్బు వడేసుకుందామని.

నారాః ఏమ్మా! బావడబ్బు నువ్వు వడేసుకొచ్చేటి

నాగః పడేసుకుంటాను. అతగాడు నాకు బాన. మవ్వేమవుతావు? నారాః కలువుకోవాలే గానీ, సంబందానికేటుందమ్మా. తమ్ముడూ అను. ఏవంక్కా అంటాను. ఏం తండ్రీ? "నరః బావుంది తండ్రీ? నాగః అది సరేగానీ తండ్రీ, నాలుగొంచులేటి. అయిదొంతులు గదా. నరాః అదెలాగు, నాలుగే. నరః నాలుగేంటి? ఎవడ్ని తీసేస్తావు? నాగః లేదు లేదు మా నాన్నకి వాటా ఉండారి. నారాః నేను తీసేసింది ఈయన్ని కాదుళల్లీ, మీ ఆయన్ని. వాటాలో ఉంచటానికి ఆయనెంతకాలం ఉంటాడనీ. నాగః అద్ని నీకనవసరం. ఆయన పేరు చెప్పి వాటా తీసేస్తావా! నారాః ఏవీ ఆయన పేరుదెప్పి 116 డబ్బు దొబ్బెయ్యాలనుకోలేదేటి ఈ కిరికిర్లు నాదగ్గర - చెల్లవు, నరః వ్యవహారం అన్నాక ఓ మాట మన్నింపు ఉండారి. నారాః అదేం కుదరదు. నాలుగో వాటా. అంటే 37 లక్షల 50 వేలు నా కిచ్చేసి హాయిగా గురెట్టే నిద్రపొండి తెల్లారేటప్పడికల్లా ఏ అలికిడీ లేకుండా- సంపేసీ, కవ్చేసి ముగ్గిస్టేస్తాను నాగ స్సర్రే న్‌ర్‌; అమ్మా. నార్‌: ఊర్కోండి, అమ్మగారికి కష్టం తెలుసు. నరః కానొఠే పని మాత్రం పకడృందీగా జరగాలి సుమా. నారః అలాగే నరః అయితే, నువ్వొచ్చేసరికి మట్టే అదీ ఏర్పాటు చేసుంచుతాను. నారాః మస్టైందుకు తండ్రీ, నన్ను పట్టించటానికా. వద్దు తండ్రీ. నరః మరి శవాన్ని దేంతో కప తావురా. నారా; మొక్కలకోసం మొన్న రెండు లారీల గ్తత్తం. రప్పించేం గదా. అది కుమ్మరించేద్దాం. మరి నేనొస్తా ఆల డట్బో. అడ్వాన్సులేకుండా వని. మొదలెట్టడం కుదరదే... - | నాగః ఎంతకావాలీ? నారాః లక్ష్మ నరః ల్ల! నారాః ఏటిలా ఉలిక్కి పడతారేటండీ, మీ జేబులో దిచ్చేసినట్టు. నాగః సరే, కాస్ప్సేవలా తిరిగిరా. నారా; మరయ్యగారి సంగతేటమ్మా. రేపు కార్లో ఆయనా వస్తానంటినో.

నాగ; అయన రారు,

నారాః ఎందుకయినా మంచిది . ఓ నిద్రమాత్ర వేసేయండి. ఆ మాత్రం ఈ మాత్రం అలికిడైనా. మెళకువ రాదు. స్సర్వే నేనో అరగంట అలాగెళ్ళొస్తా (వ్ళేదు)

(చంటికూడా వెనక వెళ్ళేడు) (అలికిడైంది. నాగమణీ తిరిగిచూసింది. మాధవరావు)

చూధః నాగమణీ! (వెళ్తున్నది ఆగి తిరిగొచ్చింది

నాగః ఎందుకూ పిఠలిచారూ?

మూధః నీలో ఇంత వివముందా నాగమణీ! ఇంతలేసి ఘోరాలు చేసి సంపాదించిన ఆ డబ్బు మన్ని సుఖపెడుతుందా? మనశ్శాంతి నిస్తుందా? మనశ్శాంతి నివ్వని ఆ ఇశ్వర్వం ఎంతుంటే మాత్రం ఏం లాభం నాగమణీ, ఎంత డబ్బున్నప్పటికీ పొట్టులో వష్ట్రవి వమ్టైడు మెతుకులే. ఎంత విశాల భవంతిలో నివసించినా సుఖనిద్రకు కావల్సింది. ఆరడుగుల నేలే. ఈ మాత్రం దానికి ఇన్ని కుట్రలూ, కుతంత్రాలూనా? హత్యలూ, దోపిడీలూనా?

నాగః ఇవ్వళేమొచ్చింది. మీకు? మాకెన్వరికీ తెలీని గొవ్న గొప్ప సత్యాలు చెప్పేస్తున్నారిష డుం

మాధ;ః తప్ప చేసిన వాళ్ళెవరూ తప్పించుకోలేరు నాగమణీ! నేరం బయటపడి, పోలీసులకు దొరికిపోయి, జైల్లో జీవితఖైదు అనుభవిస్తావు చూడు... అవ డు. అప్పుడు... నా మాటలు పెడచెవిన పెట్టినందుకు బాధ వడతావు.

నాగు వం బాధపడను. మీకేం బెంగ అక్కర్లేదు. మమ్మల్నెలాగా కాపాడుకోవాలో మాకు బాగా తెలుసుగానీ యిక పోయి పడుకోండి. (మాధవరావు తలొంచుకొని నడివేడు.) హర్షద్‌ మెహతా కోట్లు గల్లంతు చేశాడు. ఏం చేశారు. స్కాములనైైప్సి కోట్లు కోట్లు మింగారు మంత్రులు, వ్రధాన మంత్రులూను. ఏం చేయగలిగేరు? హత్యలు. చేసే ఉరిశిక్షద్రాకా వెళ్ళేవాళ్ళనీ వదిలేస్తున్నారు. ఏం భయం లేదు. మరీ ఖర్మగాలి దొరికిపోయామే అనుకోండి-మహాఅయికతే పధ్నాలుగేళ్ళే డైలు శక్త వడుతుంది. ఈ మధ్య అక్కడా బాగానే ఉందట. అవసరమైన సౌకర్యాలన్నీ ఉన్నాయిట. వెళ్ళండి. చచ్చేముందు ఎక్కడలేని వేదాంతం తన్నుకొచ్చేస్తుందిగానీ- పోయి వడుకోండి.

మాధః రావణాసురుడికి వది తలలున్నాయి. కానీ ఒక్క తలకూడా ఆలోచించ లేకపోయింది. ఎన్నో చేతులున్నాయి ఏం లాభం కానీ లెంపలేసుకోవాటానికి ఒక్క చెయ్యి మిగల్లేదు. పంతులు నీ ఇంటిని ఆక్రమించుకున్నాడని ఏడ్చావే. ఇప్పుడు నువ్వు చేస్తున్నదేమిటి? నీదైతే ఒకలాగా మరొకరిదైతే మరొకలాగా? చూశావా నాగమణీ! డబ్బు సంగతొచ్చేటప్పటికి నీలో విచక్షణాజ్జానం నశించిపోయింది. బంధుత్వాన్ని కూడా కాదని జంళువులాగా చంవటానికి సిద్దవడిపోతున్నావు. గమనించావా నీలో ఎంత మార్చొచ్చిందో. కావరానికొచ్చిన కొత్తలో అమాయకంగా ఎంత నిర్మలంగా ఉండేదానివి. ఇవ్వడు నీకేమయింది నాగమణీ! నీతో చేతులు

కలిపిన మీ నాన్న నిన్ను చంపి నీ దగ్గరున్న డబ్బు లాక్కోడనే నమ్మకమేంటి పోనీ, నీ కొడుకు నీ గొంతు పీసికి నీ డబ్బు లాక్కోడని కచ్చితంగా చెప్పగలవా? డబ్బుకోసం ఇలా ఒకర్నొకరు చంపుకుంటూపోతే చినరికి మిగిలేదెవరు నాగమణి! (చేతులు వుచ్చుకొని కాళ్ళమీద వడ్డాడు) దిడ్డలకి ్రాణంపోసి, పెంచి పెద్దచేసే అమ్మ చేతులివి. ఇవి ప్రాణం తీసే చేతులు కాకూడదు. వీటికి నెత్తుటి మరకలు అంటకూడదు నాగమణీ! నా మూట విను. ఈ వ్రయత్నం మానుకో...

నాగః (చేతులు విదిలించింది) లే! లే! ఏడ్చే మగాడ్ని చూస్తే నాకసహ్యం. కాళ్ళా, వేళ్ళా. వడేవాళ్ళంటే నా కొళ్ళుమంట. ఇలారా! ఇదిగో ఫోను. పోల్‌సుస్తేషన్‌కి ఫోన్‌ చెయ్యి. చెప్పు నా పెళ్ళాం మా అన్నని హత్య చేయబోతోంది, వచ్చి ఆపండి అని చెప్పం అరెష్టు చెయ్యమని చెప్ప. వాళ్ళొచ్చి అడిగితే ఒప్పుకుంటాను. పోయి. జైల్లో కూచుంటాను. హుం అదీ చేతకాదు నీకు... అసలు నీకూ-నాకూ కుదరదు. నా దృష్టి వేరు. నీ దృష్టి వేరు. బంగారుబొమ్మలో నాకు బంగారం కన్పించింది, నీకు కుక్క కన్పించింది. కృష్ణుడి బొమ్మలో నీకు దేవుడు కన్పించాడు. నాకు చెక్కముక్క కన్పించింది. కుదరదు! మనిద్దరికీ పొత్తు కుదరదు. చెప్పనా! నీకేదో లోవం ఉంది. వస్తువుకి విలువ కట్టులేవు నువ్వు. కంటి ముందున్న నిజాల్ని అబద్దాలంటావు. లేనబద్దాలని నిజాలని భ్రము వడుతుంటావు. అ భక్తనుకుంటావు. ఉన్నాయో, లేవో తెలీని లోకాల కోసం ప్రాకులాడుతుంటావు, హొ. ఒక క్సుక్కృపిల్ల నాల్రోజులు మనింట్లో తిరిగితే మమకారం _ సపెంచుకుంటావేలీ ఓ నాలుగ్గంటలు కలిసి ప్రయాణం చస్తే మనవాళ్ళనిపిస్తారే! అలాంటిది-12 సంవత్సరాలుగా ఈ ఆస్తి కళ్ళ ముందు. పెరుగుతూ. వస్తుంది. కుక్కలాగా కాపలా కాస్తూవచ్చాం. రేప్పొద్దున్న మీ అన్నగారొచ్చి నాది నాకిశచ్చేయదుం టేనో, ఇంట్లోంచి పామ్మంటేనో... ఈ ఆస్తిపాస్టుల్ని వదులుకొని బ్రతకటం కంటే అత్మహత్య మేలు. అయితే చంపుతాను లెదా ఛస్తాను.

మాధః; నాగమణీ! మా అన్న వాడు శ్రీరామచంద్రుడు, నాకు అన్నకాదు ఆత్మబంధువు. తప్పదా నాగమణీ, నీ నిర్ణయం మార్చుకోలేదా? ఎంతో ఆశతో. తన దేశాన్నీ, తన యింటినీ.. తన వాళ్ళనీ చూడాలని ఎంతో అతురతతో ఆరాటంగా వచ్చిన నాడి గుండెల్లో కత్తి దిగుతుంది. ర్తక్తపు మడుగులో గిల గిలలాడుతూ.. నా తమ్ముడు ఇంతటి నమ్మకద్రోహం చేశాడా-అనుకుంటూ కన్ను మూస్తాడు. నేను సహించలేను. నేను భరించలేను. వద్దు నాగమణీ వద్దు. కావాలంటే వాడింటికొచ్చక "కాఫీలో కాస్త విషం కలిపచ్చేయి. పోయిగా చచ్చిపోతాడు. వాడ్నంత క్షోభపెట్టి మాత్రం చంపొద్దు.

నాగః అవునండీ... అయ్యెయ్యో..చు..చు.చు. చూశారా నాన్నా! మన బుర్రకి ఈ మౌత్రఠ తలట్టులేదు. కాఫీలో విషమిచ్చి చంపటం ఎంత తేఠరిక ఎంత సుళువు. ఈ మూత్రం దానికి ఆ నారాయణగాడు, వాడి వెనక నురో మనిషి. లీధీ. ఎంత అప్రదిష్ట ఎంత డబ్బు నష్టం! వెధవకి నాల్లోవంతు వాటా. అంతేకాదు రేపట్నించి వాడెలా అడిస్తే అలా ఆడాలి. ఎందుకీ రొస్టు చంటిబాబు చెప్పినట్టు అన్ని వనులు మనమే చేస్కోవచ్చుగా.

నరః ఇంతవరకూ వచ్చేక ఇప్పుడు కాదంటే

నాగః తలగొట్టి మొలేస్తాడా. మీకు బాధ కల్షించేపని నేనెందుకు చేస్తానండీ. మీరు చెప్పినస్టే చేస్తాను. మీరు మూత్ర వేస్కున్నారా? పడుకోండి. (కదిలాడు మాధవరావు) సరిగ్గా అన్నం కూడా తినలేదు. కాస్త మజ్జిగిన్వనా నిమ్మకాయ పిండి. (తలొంచుకు సోఫాలో కూలిపోయాడు మాధవరావు) టేల్లెస్టేకపోతే చెప్పండి, రప్పిద్దాం.

నారాయణగాడ్ని తప్పించేద్దాం నాన్నా! జగ 5206 కి ఫోన్‌ చేసి తెల్లవారు

రూమున రెండుగంటలకి ఒక టాక్సీ పంపమని చెప్పు ఆ టాక్సీలో బావని రిసీవ్‌ చేస్కోవటానికి నువ్వెళ్ళు. ఇక నారాయణ గాడితో వన్లేదు.

నరః వాడితో ఏం గొడవొస్తుందో. ఇన్ని బేరాలు కుదుర్చుకున్నాక వద్దంట్న ఆ నారిగాడు ఊరుకుంటాడా?

నాగం ఊరుకోకపోతే ఉరేసుకుంటాడు. ఏంటట? ఏం జరక్కముందే ఇంత భయవడితే, అంతా అయ్యాక ఎంత భయపడాలి. వాడు నున కొద్దు. చాలా పొద్దు పోయింది, పోయి వడుకోండి. రేవు డాక్టరుతో నేను మాటాడతాను, చచ్చిపోతావని భయ'పెస్టేవాడు వాడేం డాక్షరండీ. అసలు ఆ భయంతోనే మీరు సగమయిపోయారు. మీరేం బెంగపడకండి. మంచి స్పెషలిస్టుకి చూపిద్దాం. అంతగా అయితే ఈ డబ్బు చేతికొచ్చేక అమెరికా వెళ్ళానుండీ, ట్రీట్‌మెంట్‌ కోసం నా నుంగళసూదత్రం నాకు ముఖ్యంకాదూ.. మీరు వదండి (నరసింహం ఫోన్‌ దగ్గరికెళ్ళి ఫోన్‌ _ చేస్తున్నాడు. నాగమణి మాధవరావ్వుని లోపలికి తీస్కెళ్ళింది)

నరః వాళ్లో! టాక్సీ స్టాండాండీ. మరేం లేదు తెల్లనారురూనున రెండింటికి టాక్స్‌ కావాలి. ఎయిర్‌ పోర్టు కెళ్ళాలి. అడ్రస్‌ నోట్‌ చేస్కోండి. సరస్వతీ జంక్షన్‌ ఎదురుగా ఎర్రమేడ. ఇంటిముందు బాబాగారి విగ్రహం ఉంటుంది. అదే గుర్తు ఆల. అలాగే... మేం మెళకువగా ఉంటాంలే.. ఓ. కే,

(ఫోన్‌ పెట్టి తిరిగే టప్పటికి ఎదురుగా నారాయణ పులిలాగా నిలబడి ఉన్నాడు.

నరసింపొం నిలువెల్ల వణికిపోయాడు)

నారా; ఏటి సంగతి, ప్టాను మారినట్టుంది.

నరః మార్చంటే.. పెద్ద మార్చేమీ కాదు.

నాగః (లోపల్నించి గబగబా వస్తూ) అవును, ప్లాను మారింది. నూర్చుకున్నాం. నీ సాయం మాకక్కగ్లేదు. నువ్వే ఏర్పాట్టి చెయొద్దు.

నారా; ఏటీ! అన్నీ మీ ఇస్టమే నేటి? ఎందుకట?

నాగః ఎందుకో ఒకందుకు. అన్నీ నీకు విడమర్చి చెప్పాలా?

నారాః నా సంగళి మీకు తెలీదు.

నాగః తెలుసుగాబస్టే వద్దంటున్నాం. ఏవీ. జరక్కుండానే యింత దబాయిస్తున్నానే... ఏమైనా అయితే బ్రతకనిస్తానా?

నారా; యివ్వడు మాత్రం బతకనిస్తానేటి? నేను చేసేపనిలో ఇంకొకడు చెయ్యిపెడితే ఊరుకుంటానా చెయ్యి. నరికేస్తాను.

నాగః నాన్నా, పోలీసుస్టేషన్‌కి ఫోన్‌ చెయ్యి. వీడి పొగరేంచో దించేస్తాను. (నరసింహం ఫోన్‌ దగ్గరకెళ్ళి ఫోనందుకున్నాడు. నారాయణ చెయ్యిపుచ్చుకొని ఆపాడు. నాగమణి మూలనున్న కర్రపుచ్చుకొని నారాయణ నెత్తిమీద మోదింది. నారాయణ వెనక్కి వాలిపోయేడు. వడిపోయిన మనిషిని వందికొక్కును బాదినట్టు బాదింది. అలిసిపోయి, ఓ రెక్క పుచ్చుకొని వక్కకీడ్చి, ముక్కు మీద వేలుంచి) చచ్చిపోయేడు.. నాన్నా (గుండెమీద చెవి అని) చచ్చిపోయాడు నాన్నా... హమ్మయ్యా (అప్పుడే చింతామణి ప్రవేశించాడు) నరః అమ్మో! (ఈ గోల విని మాధవరావు పరిగెత్తుకొచ్చాడు.) నరః ఎంత వనైశావు నాగమణి! (వీధిలోంచి చంటిబాబు పరి గెత్తుకొచ్చాడు) నాగః చూడండీ వెధవ, బాంక్‌. మెయిల్‌. చెయ్యటం మొదలెట్టాడు. అయినా వీడ్నీ చంపేయటమే నుంచిది లెద్దురూ, అనక నానా అల్లరి చేస్తాడు వీడి నోరు మూయించడానికి బోల్లు డబ్బు ఖర్చు పెట్టాలతర్వాత. నరః అయినా ఏమిటమ్మా అంత సాహసం నీకు? నాగ ఒక దెబ్బకాొట్టి ఊరుకుంటే వాడులేచి రెండు దెబ్బలేస్తాడు. అవ్వడు మనం చచ్చూరుకుంటాం, చం: ఊరుకో తాతయ్యా! అమ్మ మంచివనే చేసింది. పోన్లే చచ్చేడు కదా! నాగ; సాహసం చేస్తేనే కదా భయం పోతుంది. ఇవ ఎడు చూడు! బావగార్ని చంపటానికి. ఎలాంటి బెదురూ, భయం ఉండవు. రేవు బావగారి శవాన్ని చూసేక ఇలా మళ్ళీ వడటాలుండవు. దేనికయినా ప్రాక్టీసు, ఎక్‌. సపీరియన్సూ ఉండాలి గదా. మీ కెందుకు ఈ గొడవలన్నీ, వెళ్ళి పడుకోండి హాయిగా. మాధః హాయిగానా... (వెళ్ళిపోయాడు) నర్‌; ఏంటమ్మా! నాకు కాళ్ళూ, చేతులు ఆడటం లేదు. నువ్వింత నిబ్బరంగా ఎలౌ ఉన్నావో... ఇవ్వుడీ శవాన్ని ఏం చేద్దాముంటావు? నాగు ఏం చేద్దామంటావేంటి? వీడి సలహాప్రకారం వీడ్ని ఆ నూతిలో వడేద్దాం. నాలుగు శవాలైనా కప్పెట్టోచ్చని వాడే చెప్పాడుగా. ఒకరనుకున్నాం. ఇద్దరయ్యేరు. మనచేతిలో ఏముంది-అంతా భగవంతుని నిర్ణయం. యిలారా... పట్టూ. పట్టు. (శవాన్ని వట్టుకు ఎత్తుతూ నాగమణి చింతామణి చూసింది తదేకంగా. అందరూ అతడివైపే చూశారు. చింతామణికూడా లిప్తపాటు చూసి వ్రమాదం [గ్రహించి నెమ్మదిగా బయటికి కదిలేడు. అప్పుడు నాగమణి [వ్రమాదాన్ని గ్గుర్తించింది) నాగ: చింతామణి... (చింతామణి వరిగెత్తేడు) చూస్తావేం. వాడ్ని విడిచిపెట్టకు. పట్టుకో. వాడి నోరు మూసేయాలి.

చం: (పరిగెత్తుతూ) నేను చూస్కుంటాను. దొరక్కపోతే వెధవని కుక్కని కాళ్చినట్టు కాల్చేస్తాను. చింతామణీ.... ఆగు అగు చింతామణే.. (చంటిబాబు వెంటబడ్డాడు. తండ్రికి శవాన్ని ఎత్తుకోమని. సైగ చేసింది) 118005 0₹ = 1806 0౧ (నాగమణి వచార్జు. చేస్తోంది. గడియారం అరగంట కొట్టింది. మాధవరావు వచ్చాడు) నాగః అప్పుడే లేచారా! మూడున్నరయింది, పోయి. వడుకోండి. మూధ: అన్నయ్య వస్తాడని... నాగః వస్తే నేను పిలుస్తాను లెండి. చెబితే మాట వినాలి. తీరా ఆయనొచ్చాక ప్లేటు ఫిరాయించరుగదా మీరు. నోరు విప్పేరో ఏం జరుగుతుందో నాకే తెరీదు. (మాధవరావు మౌనంగా లోవలికి వెళ్ళాడు. గడియారం న్లాలుగ్గంటలు కొట్టింది. నాగమణి అరాటంగా చూస్తోంది. ఇంతలో చంటిబాబు వగరుస్తూ వచ్చాడు లోవరికి. వంటినిండా దెబ్బలు) నాగ; ఏ మయిందిరా? వీవింటా ర్తక్తమేవింటి? చం: చింతామణిని చంపేశాను. పోఠీసులు వెంటబడ్డారు. తప్పించుకొచ్చేశాను. నాగః మంచివని చేశావు, సుబ్బరంగా ఆ ర్తక్తం మరకలూ అవీ కడిగేసుకొని- నీ గదిలోకి పోయి వడుకో. అ _ దెబ్బలకి మందు రాసుకో నాన్నా! అల్మారాలో

• ఫస్ట్‌ఎయిడ్‌ బాక్సుంది. చం: ఉండు (అని బయటికి కెళ్ళాడు, నాగ: ఏవిర్రా (చంటి ఓ శవాన్ని ఈడ్చుకొచ్చాడు) నాగః ఎవరు? చం: చింతామణి. నాగః చం పేశానన్నా. చం: శవమే. నాగ ఇక్కడితెందుకు తీస్కోచ్చావురా? చం అదేంటీ- అక్కడెక్కడైనా వదిలేస్తే ఎనరూ? ఏమిటి” అని ఆరాతీసీ మన పీకవట్టుకుంటారని నువ్వేగా చెప్పావు. నాగః వెధవ తెలివితేటలకి కొదవలేదు. ఇవ్వుడీ శవం వీం చేద్దాంరా! చం; ఆ నూతిలో పడేద్దామూ, నారాయణగాడికి తోదుంటాడు. (నాగనుణి విరగబడినద్వింది). తాతయ్యేడీ? నాగః పెద్దనాన్నని తీసుకురావటానికి ఎయిర్‌పోర్టు కెళ్ళాడు. ఇహ గడియకో, క్షణానికో వచ్చేస్తారు, చం: అన్నట్టు మర్చిపోయాను. దార్జో వదిలేశాను. (మళ్ళీ బయటికి పరిగెత్తేడు)

నాగః ఏవింట్రా... చం; మరో శవమే (ఇంతలో మాధవరావు మళ్ళీ వచ్చాడు)

నాగః మీకేం చెప్పాను,

మాధః నిద్రవట్టటం లేదు.

నాగః మీ మనసులో వఏదోవుంది, నాకు తెలుసు. మీ మర్యాద, నా మర్యాద నిలబెట్టుకోవాలీ అనుకుంళే- దయచేసి లోపలికెళ్ళండి. (మాధవరావు నెమ్మదిగా లోపలి ౩ళ్ళాడు)

(చంటి మరోశవాన్ని ఈడ్చుకొచ్చాడు) ఇదెవర్రా!

చం; పోఠీసే..

నాగం చం పేశావా?

చం: కాళ్చేశాను.

నాగః ఓర్నాయినో!

చం: ఎందుకే భయం?

నాగః వీడ్నెందుక్సు కాల్చావు? . చం: చింతామణిని కాల్చాను. అప ఎడు వీడూ అక్కడే వున్నాడు. చూశాడు. అంతే అ= ఢాం!

నాగం మరి వీడ్ని కాల్చినవుడు ఎవరూ చూడ్లేదా?

చం: ఆ చూస్తే వదుల్తానేదింటి?

నాగ; పోన్లే పట్టు.

చం: హమ్మయ్య, మొత్తం మూడు శవాలు. రెండు నావి. ఒకటి నీది. నీ కంటే నావే ఎక్కువ.

నగః ఎక్కువేగానీ (చూధవరావుని గమనించి) ఓ పచ్చెయ్యి. పెదనాన్న వచ్చాక వేను విషం కలిపిన కాఫీ ఇస్తాను. అది తాగి ఆయన చర్చిపోతాడు. ఒకవేళ మీ నాన్నకానీ ఏదన్నా రభస చేసి, అడ్డంవడి మన ప్లాను పాడుచేశాడనుకో

చల: ఢామ్మని కాళ్ళేస్తాను.

, నాగః ఎవర్ని?

చం: నాన్నని.

నాగః వెధవ... నాన్నని కాలుస్తావా. తప్పకదూ.. (నూంగళ్యం కళ్ళకద్దుకుని) పెద్దనాన్నని కాళ్చేం. ఏదో రక్తపాశం అలా అనిపిస్తుంది కానీ చావు ఎప్పటికైనా రావల్సిందే గదా.

చం: కాస్త ముందుగా పంపించేస్తాం అంతే.

నాగు నా బంగారుకొండ... పట్టు, పట్టు.

చం: ఇలా చంపటం తవ కాదే అమ్మా!

110 | విజయభాన్మల్‌ నాటకాలు

నాగః వెర్రినాగన్న, త ప్పెందుకవుతుందిరా? ఉత్తినే చంపుతావేమిటి? వీళ్ళవళ్ల మనకు ముప్ప్రగనక చంపుతాం. ఏం తప లేదు. దోచు తనకి కావాల్సిన ఈ మాత్రం ర్తక్తం పీల్చినందుకే చంవుతామే-వీళ్ళవల్ల మనకెంత పోని జరగబోతోంది.

(లోపలికి ఈడ్చుకుపోయారిద్దరూ. దీన్నంతటినీ గమనించిన మాధవరావు నిలువునా వణికిపోతూ, ఓ నిర్షయానికొచ్చి.. వరుగెత్తుకొచ్చి, ఫోనందుకున్నాడు. ఫోన్‌ పనిచేయకపోవటం చూసి వీధివైపు పరిగెత్తాడు. మళ్ళీ ఏమనుకున్నాడో ఏమో... ఆగిపోయాడు. ఇంతలో నాగమణీ, చంటీ మాటాడుకుంటూ ప్రవేశించారు)

నాగు నీకీ విషయం తెల్సా? ఆస్తిపాస్టులేవైనా, ఎవరివైనా 12 ఏళ్ళమేర్గకు నీ ఆధీనంలో గనక వుంళే, చట్టప్రకారంగా దానిమీద హక్కు, అధికొరం వస్తుందిరా.

(మూధవరావు తన గదిలోకి నడిచాడు)

(ఇంతలో హారన్‌ మోగింది

నొగః (వంసపేస్తూ) నువ్వు నీ గదిలో ఉందు. ఏవండీ... ఏవండీ... బావగారొచ్చారు. ఎదురెళ్ళండి. నువ్వు వద,

-.... (చఛంటిబాబు లోపలికీ, నాగముణి చూధవరావు బయటికీ నడిచారు. ఓ శ్షణం స్టేజీ ఖాళీగా ఉంది.. (డైవర్‌ లనేజీతో వచ్చి ఉండి వెళ్ళాడు. కాస్సేవు ఆగాక 'శ్రీ;రామచం ద్రమూర్తి, నరసింహం వచ్చారు)

శ్రీరామ: మాధవా!

మూధః అన్నయ్యా!

శ్రీరాముః మాధవా! (అన్నదమ్ములిద్దరూ కాగిరించుకున్నార్తు. వీదిరట్రా ఇళొ అయిపోయాను... ఊం-జఒంచ్లో. బాగోలేదట.. ఎన్నాళ్ళనుంచ. డాక్షరికీ చూపీంచేవా? ఏవంన్నారు? మాట్టాడవేంరా?

నరః ఆరోగ్యంపట్లు మనిషికి శ్రద్దుండాలి. డాక్టరు మొత్రం ఏం చేస్తాడు ఛెప్పండీ. . ఇప్పుడు గుర్రాన్ని చెరువు దగ్గరవరకూ తీస్కెళ్తాంగానీ- నీళ్ళు తాగించగలనూ)'

(నాగమణి వస్తూనే _ శ్రీరామచంద్రమూర్తి కాళ్ళకి నమస్కరించింది) . శ్రీశామ: ధీర్ససుమంగళీభన, ఏమ్మా! బావున్నావా! మీ ఆయనేవింటి?. ఇలా ఉన్నాడు. ఊ6 నాగు ఆయన సంగతి నాకేమీ చెప్పకండీ. వనికిమాలిన విషయాలన్నీ కాచాలి, ఆయన సుఖవడరు, ఇతరుల్ని సుఖవడనివ్వరు. మీరు చెప్పండి బావగారూ! ప్రపంచమంతా. మిధ్య, ఈ దేహం అశాశ్వతం. అయితే. చళ్చిపోతొవార నిజమే, వచ్చినవ్వుడు. ఏమీ తీసుకురాలేదు. ఉత్తి చేతుల్లో వచ్చాం. వెళ్ళేటపుడూ ఉత్తచేతుల్లో వెళ్ళిపోతాం. అలాగని- సంపాదించటం మానేస్తామా? _తింటం మానేస్తానాణ కూడబెట్టటం మానేస్తావాణ ఎక్కడలేని దిక్కుమూలిన వేదాంతం ఒంటబట్టించుకొని ఇదిగో ఈ స్టితి కొచ్చారు. అబ్బబ్బ... _చచ్చిపోతున్నానం కు. నమ్మండి. మనిషన్నాక నాది నావాళ్ళనుకోడం స్వార్హమేనాా? కించిత్‌ భోగం య

శ్రీరామ: అరబ్బులో ఒక సామెతుందన్మూ! డబ్బు కొందరి చేతిలో నిష + కొందరి చేతుల్లో కర్పూరప్పళ్ళట. కొందరు చేయి కాల్చుకుంటారు.- కొందరు జల్సా చేస్తారు. కొందరు తింటారు, తినిపిస్తారు. డబ్బు మిమ్మల్ని సుఖపెట్టులేకపోయింది. నాకు తెలుస్తు అవసరానికి మించిన ధనం ఎప్పుడూ అనర్హమే. ఏ అనాధాశ్రసూనికో పుణ్యక్షేత్రానికో యిచ్చేస్తే ప్రాణానికి హాయిగా ఉంటుంది.

నాగః ఏవింటీ. ఈ ఆఫస్తినంతటినీ ఎవరికో ఇచ్చేస్తారా. యిశ్చస్తే యిచ్చేస్కోండి. మీ ఆస్తి మీ ఇష్టం. దానిమీద మాకేం హక్కుంది. శనగలు తిని చెతులు కడుక్కున్నట్టు అదెప్పటికీ మాది కాదు. కానీ - ఇచ్చేసే ముందు ఆ ఆరోగ్యం కాస్త కుదుటపడేట్టు చూడండి. ఇంతాస్తినీ ఇన్నాళ్ళు కావలా కాసి, కాసి ఆయన ఆరోగ్యం ఇలా అయిపోయింది.

(ఏర్చి మంగళసూత్రం కళ్ళకద్దుకుంది)

్రీరామః ఆ ఏడుపేదో అక్కడున్నవుడు ఫోన్లో ఏడ్చుంచే ఏదో ఒక ఏర్పాటు చేసుండేవాడ్ని. ఏరా! నువ్వు నాతో పోన్టో మాట్టాడి ఎన్నాళ్ళయింది? ఏమ్మా... నువ్వు! ఏం, అంత తీరుబాటులేదా మీకు నేనైనా ఫోన్లో మనుషులకోసం వెతుక్కోవాల్సివస్తుందే. నా ఫోన్‌ కోసం ఎదురు చూసే వాళ్ళే లేరిక్కడ! - ఒకవేళ ఉత్తరం వ్రాసినా పొడిపొడిగా నాలుగు ముక్కలు ఇక్కడంతా బాగున్నారు. అక్కడ నువ్వు బాగున్నావని ఆశిస్తాము. ఇండియా ఎవ్పడొస్తావు, ఇంతే సంగతులు. ఇదితప్ప ఇంటి వరిస్టితుల గురించి, నీ ఆరోగ్యం గురించి ఎవ్వడైనా ఏమైనా రాశావా? నాకన్నీ తెల్పు. అన్నీ. అవునమ్మా! రూన్సీ ఎందుకలా వెళ్ళిపోవాల్సి వచ్చింది! అదెక్కడుందో. తెల్సా? ఏం చేస్తుందో తెల్సా మీకు? బోంబేలో ఓ రిసెస్టనిస్ట్‌గా పని చేస్తోంది. దానికా ఖర్మేం పట్టింది. నేను దాన్ని పోల్ళనే లేదు. రిజిస్టర్‌లో సంతకం చేస్తున్నాను. "పెదనాన్నా అని పిలిచింది. నేను ప్రన్నయిపోయాను. ఏవచ్మూ అంళే చెప్పదు, ఏడుస్తుంది.

నాగః మీరు వఠి అనూయకులండి. కన్నీళ్ళు పెట్టుకుని నాలుగు కబుర్హు చెప్తే కరిగిపోయారు. అదెంత బరి తెగించిందో మీకు తెలుసా” వాడెవడో తురకాడితో సినిమాలు, షికార్డు, ద్యూయెట్టు దొంగముండా! ఏవింయే యిది అంక (ప్రేమట.. (ప్రేమ. నేను గదిలో పెట్టి తలుపేస్తే ఈ పెద్దమనిషి పెరత్జోంచి గోడ దాహేయిస్తాడా? ఇవన్నీ ఫోన్లో ఎలా చెప్పగలను! నా మొగుడి సాయంతో నా బిడ్డ లేచిపోయిందని చెప్పమంటారా?

(నరసింవోనికి సైగ చేస్తూ, ముక్కు తుడుచుకుంటూ. లోవలికెళ్ళింది)..

మాధ: అన్నయ్యా!

్రీ/రాదుః:. ఏంటిరా, చెప స. వం ఇెప్పాలనుకుంటున్నావో , చెవ్వు. గొంతు పెగిలిస్తే గుండె తేలికవుతుంది. గొంతునాక్కేస్తే గుండె పగిలిపోతుంది. నువ్వేదో చెప్పాలనుకొంటున్నావా. చెప్పేవింటో.

నరః ఆయనేం దూట్టాడ్డండీ బాబూ! కొంవ మునిగిపోతున్నా చేతులు కట్టుకొని కూచుంటాడు, చూస్తూ... నించుంటాడు. అదిగో, అచమ్మూయి. వెళ్ళిపోబున

చగ్గర్నునుంచీ అంతే. ఏనీం నీ కూతురి (వేము నీ కంత ఇష్టమయినవుడు అది వాడితో లేచిపోవటానికి సాయం చేశావు గానా పెళ్ళాన్ని ఒప్పించే (ప్రయత్నమేవంన్నా చేశావా? అడముండ! కులమనీ. మతమనీ,, దాని వట్టింవులు దానికుంటాయి. దానికి నచ్చచెప్పాచ్చుగా. అబ్బే... పోనీ కాదు. ఆ కుర్రాడ్ని పిలిచి, అబ్బాయీ! మా పిల్ల నీకు మరీ అంత ప్రాణమైతే మా నుతం పుచ్చుకో. చూలో కలిసిపో.. అరె నీ తరవునుంచి నువ్వు చేసిన వ్రయత్నమేవింటీ? అలా నిశ్శబ్దంగా నువ్వనుకున్న పన్గు నువ్వు చేస్కుపోతుంటు దాని కడువు మండిపోదండీ. ఇవన్నీ ఫోన్టో ఏం చెప్తామండి. క్ష నాగ: (కాఫీతో వస్తూ). నేను గాబట్టి భూదేవిలాగా ఇన్నాళ్ళూ ఇవన్నీ సహిస్తూ, భరిస్తూ వచ్చాను. ఇదే ఇంకొకరైతే ఏనాడో వదిలేసుండేది. లేకపోతే గుండేషగిలి చన్చిపోయుండేది. కాఫీ తీస్కోండి. . (టీప్తాయమీద పెట్టింది) శ్రీరామ: ఇప్పుడు. కాఫీ ఎందుకమ్మా? నాగః ఎందుకేమిటీ, మంచిదే తీస్కోండి. రాను: ఏం, మీరు తాగరా? ఏరా నువ్వు? నాగః డాక్టర్లు ఆయన్ని కాఫీ తాగొద్దన్నారు. శ్రీరామ: (కాఫీ తీస్కోటోయి. అగి జేబులోంచి సిగరెట్‌ ప్యాకెట్‌. తీశాడు)... సరే! ఇదంతా వక్కన సెట్టి, నేను వెప్పినది వినండీ.' తిరిగి "దుబాయ్‌ వెళ్ళే ఉద్దేశ్యం నాకు లేదు. నాకు రెండు ఆలోచనలున్నాయి. అనసరమైనంత ఆస్తుంచుకుని మిగిలింది ఏ అనాధాశ్రమానికో యిచ్చేసి రానూ- ్రిష్టా అనుకోచటమూొ! లేక మొత్తంగా అమ్మేసి బోంబే షివ్చుయిపోయి. కొత్తగా ఓ ఇండస్ట్రీ పెట్టడనూగ- ఇంకా ఎటూ నిర్ణయించుకాలేదు. చూద్దాం. నాగ; కాఫీ తీస్కోండి, చల్చారి పోతుంది. శ్రీరామ: అన్నిటికంటే ముందు రూన్సీని, అట్లుడ్ని యింటికి పిలిపించాలి. వీరాఐ2 ఎక్కడికి. నాతో వచ్చేయమ్మా- అని రూన్సీని ఎంత బ్రతిమాలేనో తెల్సా. కొని కుర్రాడు చాలా మంచివాడురా. (అని కాఫీ కవ్యుని పెదవుల దగ్గర ఉంచటం, మాధవరావు. స్విచ్‌ వద్దకు నడచి ఆఫ్‌ చేయటం ఒకేసారి. జరినేయి) " నాగ; ఈ కరెంచొాకటి-ఎవ డొస్తుందో... ఎవ్వుడు పోతుందో తెలీదు... మాధః కరెంటు పోలేదు మిగతా గదుల్లో లైట్టున్నాయి. ఇక్కడే ఏదో లూజ్‌ కాంటాక్టున్నట్టుంది. అన్నయ్యా, ఓ సాల్‌ సిగార్‌ లైటివ్వరా! (శ్రీరామచంద్రమూర్తి కైటర్‌ వెలిగించి స్విచ్‌ బోర్డు దగ్గరి కెళ్ళాడు. మాధవరావు టీపాయ్‌ దగ్గరకొస్తున్నాడు. అడ్డొచ్చిన నాగమణిని ప్రక్కకు తోసేడు. “అమ్మా” అంటూ పడిపోయింది. టీపాయ్‌ మీదున్న కాఫీ గటగటా. తాచేస్తుండగా (శ్రీరామచం ద్రమూర్తి లైటు. వేశాడు)

నాగ; ఏవండీ!

నరః మాధవరాన్‌!

నాగః ఆయనకిచ్చిన కాఫీ తాగేశారా? అదేమిటి) అందులో విషం కలపమని మీరేగా చెప్పింది

మాధవ నన్ను క్షమించు నాగమణి!

ఇశీశామః - మాధవా! మావయ్యగారూ! డాక్టరుకి ఫోన్‌ చెయ్యండి. అక్కర్లేదు. దగ్గర్గో నర్మింగ్‌ పోం ఏవంన్నా ఉందా” బయట టాక్సీ ఉందో లేదో చూడండ.

మౌాధ:ః వద్దు. వద్దు (ఉక్రీ,రామచంద్రమూూర్తి చేతుర్ని కట్టిపట్టి ఆ'పేడు మూధవరావు) నన్ను బ్రతికించే ప్రయత్నం చెయ్యొద్దురా అన్నయ్యా!

శ్రీరామ; ఏంట్రాయిది.. ఎంతవని చేశావురా...

మాధః ఇంతకన్నా నాకేం చేతకాలేదుమరో మార్గంకూడా లేదు.

1శ్రీరామ; విషమిచ్చి నన్ను చంపాలని-

మౌధః వాళ్ళని క్షమించు. వాళ్ళకి మంచేదో, చెడేదో తెలీదు. డబ్బు పాపిష్టీదిరా అన్నయ్యా! దానికోసమే మనుషులు రాక్షస్టులైపోతున్నారు. హంతకులైపోతున్నారు. ఏమైనా నిన్ను కాపాడుకోగలిగాను. నీ. ఆస్రిపాస్టులన్నీ నీ కప్పగించగలిగాను. పద్నాలుగేళ్ళ వనవాసం చేసిన ,శ్రీరామచంద్రుడికి . రాజ్యాన్ని అప్పగించటం కోసం భరతుడు ఎన్ని కష్టాలు వడ్డాడో నాకు తెలీదుగానీ, నేను చాలా కష్మపడాల్యోచ్చిందిరా. అన్నయ్యా, కన్నీళ్ళు తుడిచే దిక్కులేక, ధైర్యం చెప్పే మనిషిలేక్క, వాళ్ళ ప్రలోభంలో నేనూ వడిపోతానేమోనన్న బెంగతో గుండె పుండయిపోయిందిరా అన్నయ్యా,

శ్రీరామ: మాధవా! ఇంత మంచివాడివి. ఇంతకాలం ఈ రాక్షసుల మధ్య ఎలా (బ్రకికేవురా?

మౌాధః (నవ్వి ) ఇదే ప్రశ్న లంకలో విభీషణుడ్ని హొనుమంతులువారు. అడిగేరట. దానికి _విభీషణుడేమన్నాడో తెల్సా. ప్రభూ! ముఫైరెందు పళ్ళమధ్య నున్న నారికలాగా బతికే నన్నాడట. (నవ్వి) నాకు చాలా సంతోషంగా ఉందిరా అన్నయ్యా! నీ చేతిమీదుగా.. నిశ్చింతగా...

(మాధవరావు చివరి శ్వాస వదిలాడు. లోపల రివాల్వరు. పేలింది. నరసింహం, నాగమణీ లోపలికి. పరిగెత్తారు. “చంటీ' అన్న ఏడువుతో కూడిన కేక. నాగమణి వీడుపు విన్సిస్తోంది. శ్రీరామచంద్రమూర్తి తమ్ముడి శవాన్ని కాస్సేవు గుండెహత్తుకొని, నెమ్మదిగా నేలమీదకి జూరవిడిచాడు. (_పేక్షక్రుల ముందుకు నడిచేడు)

శ్రీరామ: సుఖం కాసేపు నవ్వించి నశించిపోతుంది. దుఃఖం బలంగా కరిచివట్టుకుని వుండిపోతుంది. సుఖాన్వేషణలో మనం దుఃఖాన్ని కౌగిలించుకుంటున్నాం. అడ్డదారులంట అందలాలు ఎక్కాలనుకొంటున్నాం. నిజానికా అక్రమాలు, అన్యాయాలూ చేసినవాళ్ళేవరు సుఖంగా లేరు, ఉండరు. నా, వత్హైకై నమ్మండి. సుఖం అంటే - కార్డు బంగళాలు, బంగారం, బేంకుబేలన్సూలు' కావు. సుఖం

అంటే మనశ్శాంతి. సుఖం అంళటు ఆరోగ్యం. సుఖం అంటే ఆనందం-డబ్బుకాదు. కొద్దిపాటి సుఖంకోసం. క్షమించరాని తప్పులు _ చేస్తున్నాం. ఎన్ని తప్ప లైనా చేసి డబ్బు సంపాదించు, నువ్వు చేసిన అన్ని తప్ప్రులన్నుంచి అది నిన్ను కాపాడుతుంది-అన్నది ఈ నాటి సూక్తి అయిపోయింది. ఎన్నో సాకులతో చెడుగా ట్రతుకుతున్నాం. కానీ ఒక్క కారణంతోనైనా మంచిగా బ్రతికెయ్యెచ్చు. అదే మంచికీ, చెడుకీ తేడా. వదిరూపాయలకి ప్రాణాలు తీసే రోజులొచ్చాయి జాగ్రత్త! కానీ ఒక్కటి మాత్రం నిజం. మంచిపనికైనా, _చెడుపనికైనా నలుగురు వాటాదారులుంటారుట. ఆ నలుగురు ఎవరు? ఆ వని చేసేవాడు, చేయించేవాడు, అ పనికి దోహదం చేసేవాడు, విని అనందించేవాడు. గనుక ఈ ప్రపంచంలో జరుగుతున్న మంచిలోనూ... చెడులోనూ... అన్నింటిలోనూ. మన భాగస్వామ్యం ఉంది. మంచికి స్పందించకపోవటం, చెడుని మౌనంగా భరించటంకూడా పాపమే. ఈ పాపఫలితాన్ని మనమేకాదు మన పిల్లలూ అనుభవిస్తారు జాగ్రత్త మహాశయులారా! భాగ్యవంచులం కావటం మన చేతుల్లో లేదు కానీ నీతిమంతులం కావటం మన చేతుల్లో ఉంది. మన చేతల్లో ఉంది. శెలన్‌. సమౌప్తం శశ ఈ

7998లో ఆం(ధ్రవ్రదేశ్‌ వ్రభుత్పుం నుండీ ఉత్తమ రచనగా నంది అవార్డు పొందిన నాటకం మొదటి ముద్రణ: జనవరి, 1999.

క్షే నర్భయ్య ణి, సుంకులమ్మ ఈ భీమయ్య తీ దొర

5. జోగులు

6. పళల్‌

కో తిప్పడు

8. గుమస్తా

ఉద్ర్యత్ర వాడలో ఒక ఇల్లు గోడకు అంబేద్కర్‌ ఫోటో ఉంది. అది

పంచాయితీ (ప్రెసిడెంటు నరసయ్య ఇల్లు దళిత వాడలోని బీదరికం దైన్యం ఆ

ఇంటిలోనూ. ఉంది

నరసయ్యః ఒసే... సుంకులూ దువ్వెనందుకో... మీటింగ్‌కు యాలైపోయింది. (అంబేద్కర్‌ ఫోటోకు (మొక్కుతూ. అన్నాడు)

సుంకులమ్మ: ఇదిగో... (దువ్వెనిచ్చి తనూ (మొక్కుతూ) “ఓ దేవుడా మా కులమోళ్ళు సదవాలిని . రాసినావంట. మా భీమయ్య పెద్ద సదువు సదివినాడు. కాలువు సెయ్యాలని రాసినావంట. మా భీమయ్య ఇంజనీరు అయినాడు, ఊర్జు ఏలాలని రాసినావంట. మూ ఇంటాయన (పెసెడెంటు అయినాడు. మౌ అందరిని సల్లగా సూసి నువ్వే కాపాడాల,

నరసయ్యః (పైన కండువా వేసుకొని దర్హగా ఫీలయ్యాడు) నూ తమ్ముడు నన్ను ఇట్లగీన సూస్తే... వాడు ఏమైపోతాడో ఏమో.....

సుంకులమ్ము: ఏమైపోతాడు. సూసి సంబరవడిపోతడు. ఇంత ఫిల్ళోడప్పుడు మీయమ్మ సళ్చిపోతే.. నేనే అమ్మనై పెంచానా... కాలేజిలో సేరాలంటే. కన్మచ్చిన, మళ్ళీ కావాలంటే ముక్కు రాయిచ్చిన, కొలువుకు ఊరికీపోవాలంటే ఉన్న సెక్కాముక్క కుదువపెట్టి ఇచ్చిన. లే... సుంకులూ నా తమ్ముడి గురించి ఇట్టాగిట్టాగ, సెయ్యాలనుకుంటున్నాని నువ్వంటే నాను దేనికైనా వద్దన్నానా? నరసయ్య నువ్వన్నావని నేనన్నానా?

సుంకులన్ము; సిన్నప్పట్నుంచీ అనుకున్నాం. రూపున రంభ కాకపోయినా గుణం ఉన్న పీల్లు నా సెల్లెలిని సేసుకుంటా నని నీ తమ్ముడు ఆశపెట్టి, ఇప్పుడు పెళ్ళి మాజెత్తితే మొగం ఇరుసుకుంటాదు. ఆ పిల్ల సెప్పలాక పోతుంది. దానికి మాత్రం ఆశలు పేశలు ఉండవా? సిన్నవ్పట్నుంచీ ఆశలు పెట్టుకుంది. తప్పీపోతే దానికి మాత్రం సిన్నతనం కాదా? జదినా..... నీ సెల్లెల్ని సేసుకుంటా... నీకెందుకు భయం అనడు. నా మీద ఆశలు పెట్టుకోవద్దని అనడు. బెల్లంగొట్టిన రాయిలా గుంటడు,

నరసయ్యః అయిందా? .....ఇంకా ఉందా....?నీ సోది!

సుంకులమ్ము: ఉంటది! ఎందుకుండదు? తమ్ముడ్ని వట్టుకొని దానిమౌట ఏమి 'సేసినవురా... అని దబాయించి. అడక్కుండా! సోది మాట్టాడుతున్నానంటడు మొగం సూడు.

కుర్చీ షం

నరసయ్యుః ఇదిగో... వాడు ఇయ్యాల వస్తున్నాడు గదే... వాన్నే అడుగు. "సెవ్పతాడు. నీ సెళ్లెల్ని "సేసుకుంటడో లేదో...

సుంకులమ్మ:ః అడుగుతానా? నిలబెట్టి కడిగేసి, ఉతికేసి ఎండేసి, అరబెట్టునా మళ్లి

నరసయ్యః అ గూట్లో కాగితాల కట్టు ఉంది. ఇట్ట దీసుకొనిరా! (లోనికెళ్ళింది) (నర్సయ్య నవ్వి ) ఒట్టి ఎర్రిమాలోకం. దీని సెళ్లెల్ని గాక నా తమ్ముడు ఎవరిని సేసుకుంటాడు. వాడు సేసుకోనంటు మాత్రం నేనూరుకుంటానా?

సుంకులమ్మ: (కాగితాల కట్ట పట్టుకొచ్చింది అవును మావా! నువ్వు ఏలిముద్ర లేసిన ఈ కాగితాల కట్ట ఎవరు సూస్తరు?

నరసయ్యః పెద్దోలంతా సూస్తారే....

సుంకులమ్మ: పెద్దోల్లంటే....!

నరసయ్యః అకాశనుంత ఎత్తున్నోళ్ళు.

సుంకులమ్మః ఎవ ! సెప్పు మామా....ఇందిరమ్మ సూస్తదా?

నరసయ్యుః ఇందిరమ్మ ఎట్ల సూస్తదే ఎర్రిమొగమౌా!

సుంకులమ్మ: (నాలుక కరచుకుంది)ి ఆయమ్మ కొడుకులో?

నరసయ్యః ఒక్క కొడుకేమి? మనుమడు, మనవరాలు అందరూ సూస్తరు. సర్దే నన్ను పంపిస్తావా” మిటింకి యాలైంది. (నర్చ బావా... ఓ నర్చి బావా! బయటినుండి అరువులు)

నరసయ్యుః ఎవరో వస్తున్నారు. లోవలికిపో.....

సుంకులమ్మః ఎందుకు? ఎవరో వస్తే నేనెందుకు పోవాలి?

నరసయ్యః ఓసి నీయమ్మ! రాజకీయాలు, పెపంచక ఇసయాలు మాట్టాడనీక నా కాడకు శానముంది వస్తరు. అళ్ళకి నువు కానరాకూడదు.

సుంకులను: (కిస బి సుకొని య మ్మ: (కిసుక్కున నవ్వింది) కానరాకూడదా అయితే కండ్లు మూసు నరసయ్యః (నెత్తిమీద చిన్నగా కొట్టి) అది కాదే ముఖ్యనమైనోళ్ళాస్తే, నేనే ఎలుస్తాలే..... అవ ఎడొచ్చి దండం బెట్టాల. అర్ధమైందా?

సుంకులమ్మ:; ఇవ్వుడ్నుండీ అన్నీ ఇసిత్రాలే జరుగుతాయనుకుంటా.

(లోనకెళ్ళింది) (ఇంతలో మంగళి జోగులు వచ్చాడు. ఒక చేత్తో కుర్చీ తెచ్చాడు. ఒక మూలన

వేశాడు),

నరసయ్య ఏందది?

జోగులు: కనప్పట్టుంలా! కుర్చీ... మామూలు కుర్చీ కాదు!

నరసయ్య అ..... దీని గొప్పతనమేంటో.....

జోగులు: సెప్పళా....దొర ఏకబిగిన ఇరవై సంవత్సరాలు దీనిమీద కూసొనే... పంచాయితి సేసిండు.

| 120 విజయభొన్కరీ- నాటకాలు

నరసయ్య ఓర్నాయనో! ఇక్కడికెందుకు దెచ్చినవురా!

జోగులు: నేను తేలే!

నరసయ్యః అంటే. నేను దెచ్చిన్నా?

జోగులు: సెప్పిందిను. దొర నూజీ (ప్రెసిడెంటు. నువ్వు తాజా (పెసిడెంటుని. అందుకని ఈ కుర్చీ నీకియ్యమని మా దొర అంపిండు.

నరసయ్య ఎందుకురా?

జోగులు: దీంచ్లో కూసాని నువ్వు తీర్పులు సెప్పాలంట. సెక్రం దిప్పాలంట, నరసయ్యః దొర కూసానే కుర్చీల నాను ఎట్టా కూసోవాల౨

జోగులు;: కూసోకుంటే అడ్డంగా వడుకోరా! లేకపోతే ఏందిరా! దొర "సేసిన వని 'సేసినవాడివి, దొర కూసున్న _ కుర్చీల కూసోనా ఏంది?

నరసయ్య: (తటపాయిస్తుంటాడు.)

జోగులు: కూసో.... నీకేం భయం లేదు. (భుజాలు వట్టుకొని కూర్చోబెడుతుండగా) నరసయ్య: ఆగాగు.

జోగులు; వమయిందిం

నరసయ్య సుంకులూ.... సుంకులూ....!! (సుంకులమ్మ లోపలినుండి వచ్చింది) సుంకులచ్ము: దండాలయ్యా!

జోగులు: ఇదేమక్కా! నాకు దండ మెడతావ్‌!

సుంకులమ్మ: (నరసయ్యతో చిన్నగా అంది) సేతులు దించమంటవా ఏంది? నరసయ్యః ఒసే నీయమ్మ! అడేం కొత్తోడా? దించు. (నెమ్మదెగా వెప్పాడు) జోగులు: దండం మాట దేవుడెరుగ్లాని. సుంకులమ్మక్కో... కుర్చీ సూసినావా? సుంకులమ్మ: ఓయమ్మొ! ఎంత బాగుందో! ఎక్కడిదన్నాం

నరసయ్య: దొర అంపినాడే... నా కని.

సుంకుల్మ: ఎందుకూ....

నరసయ్య: ఊ.... కూసోనీక.

సుంకులమ్మ: ఎప్పటికీ మనకేనా?

జోగులుః జా... కాకపోతే వీడు కూసున్న కుర్చీల మళ్ళీ దొరకూసుంటాడా సీందిన సుంకులు: ఎంత బాగుంది మామ! అందుకే మామ! కాతై కలకాలం బతికే కన్నా అంస్టై ఆర్నెల్లు బతకడం మేలని పెద్దలన్నారు. (ప్రెసిడెంటు అయ్యేతలికి ఎంత నుర్యాదో! మామా... ఒక్కసారి కూకోవా! కుర్చీల కూకుంటే ఎట్టుంటవో సూత్తా (ఆశగా అడిగింది)

జోగులు: కూసోరా! మా దొర ఇట్టాగే తొలిసారి కూకున్నప్పుడు పెళ్ళాంసచ్చిపోయింది. సుంకులమ్మ: దొంగ సచ్చినోడా! (వీపుమీద ఒక్క టేసింద్రి

జోగులు; అమ్మో!

సుంకులమ్మ: ఈ కుర్చీ వద్దు గిర్సీవద్దు.....తీస్కపోయి మీ దొరకిఈపో...... (వెంటబడి తరుముకొంది) (జోగులు నవ్వుకొంటూ వరిగెత్తాడు)

నరసయ్య ఆడు ఏలాకోలం సేత్తే ఇదె పోతావేంటే.

సుంకులమ్మ; ఇగో... ఆ కుర్చీల కూకుంకు మౌత్రం ఒప్పుకోను.

జోగులు: అక్కా! బుద్ది గెడ్డితిని అలా అనేసినాను. నర్సిబావ ఆ కుర్చీల కూకోలేందంట1కు దొర నా గొంతు. పిసుకుతాడు... కూకోని.

సుంకులమ్మ: సర్లే మామా! ఒక్కసారి అగ్గిరాముడిలాగా కూకో.....

జోగులు; కూకో...కూకో.... కూకున్నాకేలే....

సుంకులమ్మ: అగో మళ్ళీ

నరసయ్యః ఏమయిందిరా!

జోగులు: 'సెప్తాలే....

నరసయ్య 'సెప్పాకే కూకుంటా.

జోగులుః మా దొర గారింట్లో లగ్నం జరిగింది.

సుంకులమ్మ: అబ్బో... ఎంత సల్లని మాట సెప్పినావురా అన్నా! మా ఇంట్లో కూడా పెళ్ళి జరగాలని కోరుకో...

జోగులుః ఎవ )'డో కోరుకున్నానే...

సుంకులమ్మ: ఇంకా సూత్తావేమి కూకో మామా! (కూర్చోబోతుండగా) ఆ మామా! ఇలా కూకొని ఈ సెయ్యి. ఇలా గెడ్డం క్రిందెట్టుకొని ఆ సెయ్యి అలా ఎలా ఎనక్కి బెడితే... అబ్బ... అచ్చం ఎస్టీ రామారావులాగుంటావు నమూనా! జోగులు: సుంకులమ్మక్కా.... బావ కుర్చీలో కూకున్నాక నువ్వు కూడా ఆ వక్కలే నిలబడ్డావా...?

సుంకులమ్మ: 'నేనెందుకులే అన్నా!

జోగులు: ఎన్టీరామారావు పక్కల శ్రీదేవిలాగుంచావే.... ఒట్టు.

సుంకులమ్మః ఒద్దులే.....సిటికలో టీ సేసితెత్తా ఉండండి! (వెళ్ళబోతూ... ఆగి బౌ అన్నా... దొరగారింట్లో లగ్నమన్నాన్‌ ఎన్టీ...

జోగులు: దొరగారికి రెండో పెళ్ళి జరిగినప్పడిదిలే....

సుంకులమ్మః అట్లనా (ముందు సంతోషపడి... తర్వాత) “దొంగ సచ్చినోడ నువ్వూ... (వెంబడించబోయింది. ఇంతలో తిప్పడు బయటి నుండి వచ్చాడు) తిస్పడుః నర్సన్నా! నర్చన్నా! నువ్వింకా ఇక్కడే ఉన్నావే... మిటింగ్‌ కి ఏలైపోలేదా? నరసయ్య వస్తిని, వస్తిని,(కుర్చీలో కూర్చొనే నూట మరచిపోయి గాబరా పడ్డాడు.) (తిప్పడు, చోగులు ఒకర్నొకరు కోపంగా చూసుకొంటారు)

తిప్పదుః పద పద మెంబరలంతా పొద్దుగాళలే తయారై వచ్చారు. నువ్విక్కడే హల్టాలు గొడ్తుంటే ఎట్టా?

నరసయ్యః ఆ... వద వద.

జోగులు: నర్సిగా! నువ్వు మీటింగ్‌ కి ఎల్లటానికి ఈల్లేదురా

తిప్పడు: ఆ మాట సెప్పటానికి నువ్వెవలు.

జోగులు: ఇది నా మాట కాదు. ఆడ్రు ఏసింది నేను గాదు. మా దొర

తిప్పడం: మిటింగ్‌ కి పోవాలని మా పక్షులు వఏీసిండు ఆడ్రు.

నరసయ్యః. వదరా తివ్పడు. ఆడితో మనకేంటి. (నరసయ్య వెళ్లబోతాడు)

జోగులు: అగో. ఏం ఎల్లిపోవడడమేనా? మా దొర గుండెల్లోంచి మాటొచ్చిందం టే తిరుగులే.... నీ గుండెళ్లో గునవందిగిపోయిన బ్లు. కూలబడిపోవాలంతే.

నరసయ్యః ఏందిరా... నీ బెదిరింపు. మీదార వద్దనేదేంది?. నేను మానెయ్యడ మేంది?

తిప్పడం; అదీ మాట 1 వదా! (ముందుకు కదిలారు)

జోగులు ; సుంకులమ్మక్కా! (ఏడ్చాడు)

సుంకులమ్మ: నీకేం పొయ్యేకాలం ఆపా ఏడువు.

జోగులు ; ఆపేది నన్ను కాదు! బావను అపు.

సుంకులమ్మ: ఎందుకాపాల? మీటింగ్‌కి బోతే తప్పేమిటి?

జోగులు: మీటింగ్‌ కి బోతే సిక్కుల్లో ఇరుక్కుంటాడే..... అడికెళితే పెద్ద పెద్ద ఇసయాలుంటయ్‌. మా దొర పంచాయితీ డబ్బులు తిన్నాడని రిపోర్టు రాస్తారు. దాంతో మా దొర నర్చిగాడి కాలుసేయి నరికేస్తాడు.

సుంకులమ్ము: అదేమిటి మామా? అట్ట్లంటడు? అట్లాంటి మిటింగ్‌ నువ్వేలపోవటం? బోగులు: అడు బోతున్నాడా! ఆ తిప్పిగొడు దోల్కపోతుండు.

సుంకులమ్మ: అవున్రా దొంగ సళ్చినోడా! నీపెండ్డాం ముండ మొయ్య.

తిప్పడు: నా మాట ఇను అక్కా!

సుంకులమ్మ: ఏమినాలె నీ మాట . ఇక్కన్నించి పోతావా లేదా?

తిప్పదుః సరే బావ వస్తావా? రావా?

నరసయ్య :; దొర మీద రిపోర్టు ఇచ్చేది నిజమేనా

తిప్పదు: అవన్నీ నాకు తెలియదు. దగ్గరుండి దోల్కరమ్మండు మౌ పటేలు. వస్తావా! రావా

సుంకులమ్మ: అగా! మళ్ళీ రమ్మంటడు.

జోనులు: సక్కగ ఇంటికి పోరా! లేదంటే మూ సుంకులు మంచిది కొదు. తిస్పదు: సర్లేవోయ్‌! పోతా! పోకుండా ఇక్కడే కూకుంటానా నీలాగ. మౌ పేలు వస్తాడు. వచ్చి ముడ్డిమీదదన్ని దోల్కపోతాడు. వస్తా (వెళ్ళబోయాడు) నరసయ్య ఇగో తిప్ప 1! (భుజం వట్టుకొని ఆపాడు).

సుంకులమ్మ: ఆడ్నేందుకు అడుక్కుంటావు పోనీ...

నరసయ్యః నువు నోర్మూసుకొని ఇంట్లోకి పోతావా లేడా?

సుంకులమ్మ: ఊ..... (మూతి ముడుచుకొని ఇంట్లోకి వెళ్ళింది)

నరసయ్యః ఒరే తిప్ప! నీకు వుణ్యముంటది. ఈడ జరిగింది వటేలుతో "సెప్పాద్దురా!

తిప్పడు: అయితే మిటింగుకు పద.

నరసయ్య ఒరే జోగులు! పోయొస్తా... రిపోర్టురిస్తామంచే. ఒప ఎకోనులే.. ఒట్టు.

జోగులు: నీకంత ఉల్ద్పాసముంయే పో... పోయేటవ డు ఇంట్లో ఇల్దాలిని సూసిపో,... (నర్సయ్య డీలా. పడ్డాడు.) నాగుపాము వగతైనా ఇరుగుడు ఉంటుంది. దొర వగకు మాత్రం ఇరుగుడుండదు.

తిప్పదు: పంచాయితీ తీర్మానాలు జేసి రిపోర్టులు పంపిస్తే మీ దొర సక్కగ దీపొంతరవాసం పోతాడు. రావేంరా! నర్సన్న?

నరస్సయ్యః ఒరే తిప్పా... చొర పంచాయితీ దుడ్డుల ఏమి తిన్నడో ఏమో! నాకెందుకు. రిపోర్టు రాయడం, పంపించడం నా వల్ల కాదు. ఆ మాకే మీ వముల్‌తో "సెవ 0

తిప్పడు: నా మక్కెలు ఇరగతంతడు. ఆపైన ఎదురు సెప్పి నందుకు నీ పని వడతడు.

బోగులు: ఇవతలెవడూ గాజులు దొడుక్కోలా.... మేమేం తక్కువ కాదు. అవసరమైతే మౌ గాసగాళ్ళందరినీ ఈ నర్సయ్య ఇంటిసుట్టూ కాపాల పెట్టిస్తం. ఇగో నర్సిబావా! దొరిచ్చిన కుర్చీలో కూకుని కాలు మీద కాలేసుకొని బీడికాల్చుకో. నీ ఎంటిక ఎవడు పీకుతాడో సూద్దాం.

తిప్పడు: అదేం ఈ కుర్చీ మీ దార ఇచ్చినాడా ఏం.

జోగులు: మరి ఎవడిచ్చిండేం,

తిప్పడు; ఓర్నీయమ్మ నా కొడుకా! అవ సడే అమ్ముడైనావన్న మాట. మీటింగ్‌కీ నువ్వు రావు... గడ్డి దొరికిన దొడ్డు ఎవ్వరిమాట ఇనదురా, పోయి వపేల్తో 'సెప్పేత్తా.

(తివ్చడు వెళ్ళిపోతాడు).

నరసయ్యః తిప్పా! ఒరేయ్‌! తిప్పా! ఈ నా కొడుకు పోయి పకేలుకి ఏం జెవుతాడో ఏమో!

జోగులు:ః సెప్పితే "సె్పనీలేరా! నీకేం గాదు. మా వళకేలు ఉండలా.

నరసయ్య నీకేంరా బాగానే సెవ తొవ్‌! కరవమంటే కప్పకు కోవం విడవమంటే పాముకు కోవం.

జోగులు: ఎందుకు భయవడతావ్‌. నీ వక్కన మా దొర లేడా?

నరసయ్య నీకో దండంరా నాయనా! నా వక్కన ఎవరు ఉండొద్దు గాని, నువ్వొచ్చిన వని అయిపోయింది గది ఎల్లిపోరా!

జోగులు: ఆ పోతున్నాలేవో.... (ఇంతలో సుంకులమ్మ కల్పించుకొని)

క్షే24 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

సుంకులమ్మ: మామా.....అట్టసూడు మన భీమయ్య వస్తున్నడు. ఓలమ్మో ఓలమ్మో బుడిగీ జుబ్బేసుకొని, సేతిలోన బ్యాగెట్టుకొని వత్తుంచు.... అచ్చం గవర్న మెంటోడు నడుసొస్తున్నట్టుంది. సూడు మావా!

నరసయ్యః సూత్తన్నా!.... ఆ... అని దర్జా సూత్తుంటే తట్టుకోలేకపోతున్నా నే. (భీమయ్య (ప్రవేశం)

సుంకులమ్మ: (లోవలికెళ్ళి పిడికెడు ఉప్ప, మిరపకాయలు పట్టుకొచ్చింది) ఇంటోల్లదిస్టి, ఊరోల్లదిష్ట, అందరిదిస్ట్రి ఆ దిష్టి ఈ దిష్టి ధూ...ధూ.. ధూ... అందరి దిష్టీ ఆమడంత దూరం. సిటాఫట్‌...

నరసయ్య ఓరే బీమా! నీకు ఉద్యోగంమొచ్చినాక ఊర్గో నాకెంతో మర్యాదొచ్చిందిరా! భీమయ్య: (నవ్వాడు)

నరససయ్యః నవ్వు గాదురా! నిజం. నిన్ను నీ ఉద్యోగాని సూసేరా నన్ను (్రెసిడెంటును జేసింది. లాకుంటే నాకెట్టా వచ్చుద్దిరా ఈ కుర్చీ!

భీమయ్య వదినా! నాకు ఆకలిగా ఉంది.

సుంకులమ్మ: ఓయమ్మ పీల్చాడు ఎప్పుడు తిన్నాడో ఏమో! పీం తింటానో సెవ్వ సిటికెలో వండుతా.

నరసయ్యః ఇంకా వండడంలోనే ఉన్నావా?

సుంకులమ్మః అ... ఎవ డో 'సేశా... బువ్వ పప్ప ఊరుబిండి. అయినా ఇట్టగిట్టాటివి తింటడా ఏంది. ఊర్జో కెళ్ళి కోడ్ని తీస్కరాపో కూరొండుతా! నరసయ్యః వదిన... అవన్నీ రాత్రికి వండుదువు గాని ఇవ డేముంకే అది పెట్టు.

(భీమయ్య భోజనానికి లోనికెళ్ళాడు.)

గుమస్తాః పామ్మయ్య... ఇక్కడున్నావా?

నరసయ్య గుమస్తా బాబూ ఏమి ఇట్టా వచ్చినావు

గుమస్తాః నర్భయ్య ! వంచాయతీ ఆఫీసు దగ్గర పరిస్టితి ఏమీ బాగోలేదు నరసయ్యుః ఏమయింది బాబూ...

గుమస్తాః దొరకి వ్యతిరేకంగా పళేలు మనుష్యులు ఆఫీసు దగ్గర గొడవ జేస్తున్నారు. దొరవాళ్ళ మనుష్యులు కూడా దొమ్మికి రెడిగా ఉన్నారు. ఏమై పోతోందో వీమో?

నరసయ్యః ఓరినాయనో!

గుమస్తా: ఇలాంటి వరిస్టితిలో నువ్వక్కడికి వెళ్ళడం మేలు కాదు.

నరసయ్యుః (అంబేద్కర్‌ ఫోటోకు దండం. పెడుతూ) చూసినావయ్య | ఇద్దరి మధ్య నెనెట్టా నలుగుతున్నానో ఆ ఇద్దరు పెద్దోళ్ళు ఒకడు ఎడ్జెమంకు ఒకడు తెడ్డముంటాడు. ఆళ్ళ పగలు, ప్రతీకారాలకు మధ్య నేను దొరికినానా మన కులమోల్ల గురించి ఎన్నెన్నో రాసి నా వంట ఈ అపాయంలో ఉపాయమేమిచో ఎక్కడన్న రాసినావా అయ్యా!

తలా

గుమస్తా: మేకలకు కొమ్ములొ స్తే సరిపోతాయనుకొన్నాడు మీ అయ్య, కాని సిరుతలకు పంజాలున్నయని మరిచిపోయినాడు. అందుకే మిమ్ముల్ని బొగా సదవకోమన్నాడు. అప్పుడే బానిసత్వం నుండి విమ్ముక్తి జాగర్త.......నేను పొయొస్తా. (దార్క జోగులు ప్రవేశం) దొరః ఏరా! మీ తమ్ముడు వచ్చినాడంట. ఎక్కడ? నరసయ్యుః రా...దొర.... రా... రా... బాబు బువ్వ తింటున్నాడు. దొర: ఏ కూడు పెట్టినావురా! వాడొచ్చినట్టు నాకు తెలిపింటు క్యారేజి పంపిస్తుంటి గదరా? ఛుచ ... మనసులో మనసు లేకుండా సేసినావ్లు గదరా! నరసయ్య: సర్లీ దార... కూసోండి (కుర్చీ చూపించాడు) దొరః జఒరే.. నరసయ్య! ఈ కుర్చీ నీకెందుకిచ్చానను కున్నాన్‌! ఇప్పుడు నువ్వు నా అంతటోడివి. ఏరా జోగులు నేనన్న మాటలో తేడా ఉందాః జోగులు; అబ్బే! లేదండి! తనురి మూటంటే అంతే... నరసయ్య ఆదేం మాట బాబూ నువ్వూ నేను ఒకటేనా? దొరః అదే మరి... సీటికి మాటికి సిన్నబుచ్చుకోవడం అలవాజ్టెపోయింది. నా కన్నా నువ్వు దేంచ్లో తక్కువరా! నీ తమ్ముడిని ఇంజనీరు వరకు సదిపిచ్చాన్‌. నేను నా తమ్ముడ్నిని సదివిచ్చినానా? ఈ అెక్కనా అన్నిట్లో నువ్వే గొప్పొడివి. నేను కుర్చీల కూసుంటే నువ్వు నా నెత్తిమీద కూసోవాల ఏమంటావ్‌, నరసయ్యః ఎంత మాట బాబు! దొర; ఒరే నర్సిగా! ఊరికే ఫీలనద్దురా! నువ్వంకే నాకెంత (ప్రేమరా! ఆ వటేలుకు నాకూ పడదని నీకు తెలుసు. అందుకే ఇవ ఎడు నిన్ను నా పక్కన జేర్చుకున్న! నీ ప్యానానికి నా ప్యానం అడ్జెట పోరాడుతా!నా మంది మార్చళలం నీకెప సాడు అండగా ఉంటాయిరా, అయినా లాంటి విశ్వాసం గల కుటుంబానికీ ఎప్పటికైనా తోడుంటాడురా ఈ దొర. మీ నాయన మా తండ్రిగారి దగ్గర విశ్వాసంగా భూగాసం చేసి ప్రాణాలొదిలిండు గదరా! నరసయ్యః గతం ఇప స డెందుకులే బాబూ. దొర; అళ్ళ గురించి ఇప ఎడు గాక ఇంకెప్పుడు మాట్టాడుకుంటాం. ఆ రోజు మీ అయ్య తలకాయను రెండొప్పలుగా నరికింది ఈ వపళేలుగాని తాతే గదరా! ఇసయం ఈదినకొచ్చింది గనక "సెబుతున్నా! మాటా మాటా అనుకున్నది ఎవడ్రా! మీసం మీసం తిప )కొన్నది ఎవడ్రా! తొడలు గొట్టుకున్న దెవర్రా? మా తాత! అళ్ల తాతీ మధ్యలో మూ తాతకు సపోర్రిచ్చాడని మీ నాన్నను నరికేసినాడు దొరని కాపొడ్నికపోతే పాలేర్ను జంపుతారేంరా! అయినా దొర కోసం పాణాలిచ్చిన మీ అయ్య గొప్పోడురా... విశ్వాసమం లే అడిదే.

జోగులు: ఈడేం తక్కువనా దొర! మీటింగ్‌ కి రమ్మని పిలిస్తే పోలేదుగా! నువ్వంశే అభిమానం గనకనే, (లోనుండి భీమయ్య చేతులు తుడుచుకుంటూ వచ్చాడు

భీమయ్యః నమస్కారం... దొరగారు.

దొరః అరెనైరెద్టై.... మా భీముడేనా ఏంది? (కాగిలించుకున్నాడు) ఈ కళ్ళతో సూత్తుంటే అంబేద్కర్‌ మళ్ళీ బతికొచ్చి నట్టుంది. సింపిరి గుడ్డలేసుకుకొని చీమిడిముక్కుతో. తిరిగేటోడివి. ఇంత గొప్పోడివయ నావంకే గుండెలనిండా సంతోషం ఎగదోస్తుంది.నువ్వు అల్లరి జేశానని మీ ఒదిన కొడితే నూ పశువుల దొడ్డో.. పడుకానేటోడివి. పట్నంపోయి. వసిడిలాగ తిరిగినచ్చినావ్‌. చిన్నప్పుడు ఒకసారి నా దెబ్బకు జడుసుకొని నిక్కట్లో ఉచ్చబొసుకున్నాన్‌ గుర్తుందా? జోగులు: అప్పటినుండే గదయ్యా... ఊళ్ళో అందరూ ఉచ్చబుడ్డి భీమయ్య అని పిలుస్తారూ....

దొర: పిచ్చిపిర్చి మాటలు మాట్లుడొద్దురే.. పొచ్చలేసిపోడ్డి. సిన్నప్పటి ఇసయాలు సివుక్కున జెప్పి నొప్పించమాకు. సి(రెత్తుకొస్తది.

జోగులు: మీరు జెప్పారు గదయ్యా... అందుకనీ...

దొరః నువ్వూ నేను ఒకళశేనా ఏంది! పోయి బయట నిలబడపో... (వెళ్ళిపోతాడు)

అలా కూర్చో భీమయ్య (భీమయ్య కూర్చొన్నాడు) ఎనరైనా వచ్చిపోతుంటారు.

ఇంకో రెండు బల్లలు పంపిస్తా,

నరసయ్యః ఒరేయ్‌ భీనూ! దొర ముందు కూకున్నవా? లే... అ కుర్పీలో దొర కూకోనీ....

దొర ఛ.ఛ....ఛ...ఛ అదేం నూట. వాడు గవర్నమెంటు మనిషి. వాడు కూసుంటేనే బాగుంటుంది. అవున్రా భీమా! వటిల్‌గాడు కట్టించిన బడి కోూలిపోయిందిగా... ఎంక్త్యయిరీ. చేసి అడ్ని బొక్కలో దో సేయకూడదు. భీమయ్య: ఇవ్వడు నేనొచ్చింది ఆ వని మీదే...

నరసయ్య ఏంది! ఒరే భీనవూ! నీకేమైనా మతుందా?. అళ్ళ ఇసయాలతో నీకెందుకురా!

భీమయ్య: నాక్కాదు! ప్రభుత్వనికవసరం.

నరసయ్య వాళ్ళకవసరమైతే వాళ్ళే చూసుకొంటరు. నీకెందుకురా!

భీమయ్య: ప్రభుత్వ అధికారిగా ఈ ఎంక్త్వరీ నాకే అప్పజెప్పారన్నా.

నరసయ్య: ఒరేయ్‌! నీకు వుణ్యముంటది. నువ్వు వెంటనే వట్నం ఎల్లిపోరా! ఈ వని నాకు సేతకాదని చెవ్వం ఈడున్న మళ్ళ్లబ్లు నీకు తెలియదురా నాయనా! దొర: ఎందుకట్టా భయవడిపోతాచ్‌ వాడేమి పాలుతాగే పసిపిల్ళోడా! నువ్వు వక్కకెళ్ళు! వాడూ నేనూ మాట్టాడుకోవాల,

నరసయ్యః భీమా!

భీమయ్యః అన్నా... నువ్వేమి కంగారు వడ్డొద్దు కాసేపు మౌనంగా ఉండు.

డొరః ఇదిగో భీమా! మీ అన్న ఒట్టి పిరికోడు. వాడి నూట సెదిలో పెట్టుకోకు పటేలుగాని మీద పగతో కాదు గాన్సి ఇసయం చెప్త ఇనుకో. కాంటాక్టు జేస్తే సరిగ్గా జేయాల. బడికూలబడి ముగ్గురు పిల్లలు సచ్చిపోయిండ్రు. ఆ నెమ్మ, ఆనా కొడుకు డబ్బుకోసం ఎంత వనైనా జేస్తడు. అవకాశమిస్తే ఇంకో వది కాంటక్టులు జేసి పదిమందిని జంపుతడు. వాడి మీద గట్టిగా రాసేయ్‌! ఈ దెబ్బతో ఆ నా కొడుకు అండనూన్‌ జైలు సూడాలంతే. భీమయ్య మీ మీద పంచాయితీలో గొడవ బెడుతున్నాడటగా? దొరః అవున్రా భీమా! ఆఫీసు లమ్హీ కొడుకులు డబ్బంతా కాజేసినా నామీదకు నెట్టార్రా.. రోడ్డు లోను, బావులు అన్నిటి డబ్బులు కాజేసి దొంగ బెల్టులు పెట్టార్రా! దేవుడి తోడుగా సెప తున అందులో ఒక రూపాయి తినుంటే స్స. సున్న గ్రా నా పిల్లల మీద ఒట్టు క! ఇం భీమయ్యః అదిసరే! మీ ఇద్దరూ. కలిసి ఎనుధ్యన మా అన్నను ఇబ్బంది 'పెదుతున్నారంట. దొరః అమ్మతోడు! నీ మీద ఒట్టు. నర్సిగాడేమన్న దూరపోడా? కులానికి వెరైనా అడు నా ప్రాణం. ఈ ఊరికి యథెసిడెంటు.. వాడు దర్చ్షగా ఉండాలనే ఈ కుర్చీ పంపించిన, ఏమిరా... నర్చిగా....! నరసయ్య అవును బాబూ, దొరః పటేలుగాని అహంకారం నీకు తెలుసుగా! మీ అయ్యను ఎవరు సంపారో... అవన్నీ జ్ఞాపకం 'సెయ్యలని కాదు. వాడ్ని బొక్కలో దోయిస్తే ఈ ఊరు బొాగువడతది. (ఇంతలో జోగులు వచ్చాడు) జోగులు: అయ్యా! పేలు వస్తున్నాడు. దొర: నేను జెప్పినయన్నీ జ్ఞాపకమెట్టుకో, వస్తా... రారా జోగులు! (భీమయ్య కూడా ఒక్క క్షణం ఆలోచించి లోని కెళ్ళాడు) వకేల్‌: ఏడిరా! ఏడిరా! లంజాకొడుకు. తిప్పడు:ః ఇంట్లో పడుకున్నాడేమో! పట్‌లు:ః పిల్ళురా కొడుకుని. తిప్పడు: నర్సిగా! ఒరేయ్‌ నర్సిగా...! (నరసయ్య బయటికి వచ్చాడు) సమేలుః రారా... దొంగనాకొడుకా... నిన్ను (పెసిడెంటును జెయ్యనీక పదివేలు ఇఖర్చుబెట్టిని అ దొరనాడు నీకు సపోర్టు చేసినక్లు చేసి ఆ రాముడిగాడికి ఓబ్లయించినాడు. నీక్సు ఓప్టైయొద్దని సందుసందు దిరిగి ససెప్పిండు. వాడి. ఎత్తుల్ని సిత్తు జేసి , ఓటుకి ఒక నోటు ఇచ్చి నిన్ను గైరిపించుకున్నా... నువ్వేమో నేను పిలిస్తే మిటింగ్‌కి.. రాకుండా పెళ్ళాం వక్కల పడుకున్నా తిప్పడుః తన్ను వకేలా నా కొడుకును. 128 విజయభాన్మర్‌. నాటకాటు

పటేల్‌; తన్నడమా కాళ్ళు సేతులు నరికేస్తా.

తిప్పడు: ఇదిగో ఇదే కుర్చీ. దీంచ్లో కూసొని ఊయలూగుతున్నడు.

పేలు: పదవొస్తేనే... వవర్‌ పెరిగిందనుకొంటున్నావారా! కుర్చీ కావలసొచ్చిందా! రేవు కారు కావాలంటన్‌. ఎల్టుండి పక్కలో పిల్ల కావాలంటవ్‌.

తిప్పడు; ఇచ్చేవాడుంటే అన్నీ కోరుతాడు వాడిదేం పోతుంది.

సీలు: దీనెమ్మ! కుర్చీకున్న విలువ నాకు లేదరా! (కుర్చీ తన్నాడు)

తిప్పదు: మాట్టాడచేం రా! నోచ్లో ఏం బెట్టుకున్నాన్‌!

పళేలు; వాని సూవు చూడు. లంగనాకొడుకు. నువ్వేమన్నా ముఖ్యమంత్రి వైనావనుకున్నావా౨ ఆడు కుర్చీ ఇస్తేనే ఆడి మూట ఇంటావా? ఇదిగో వెయ్యి రూపాయలు నా ఎంట రౌ...

నరసయ్యః అది కాదు,

పక్రేల్‌; ఏది కాదురా! ఈ డబ్బు సాల్దాా ఇంకా కావాలా? ఆర్హరెయ్యి నువ్వు మిటింగ్‌కి రావాలంటే హిమాలయాల రాసియాల్నా! స్త్తసముద్రాలు రాసియాల్నో!. సెవ్వరా. గాడిద కొడుకా! ఏం కావాలో _సెవ్వ!

నరసయ్య ఆ దొరగారితో రంకు పెట్టుకో లేనయ్యా!

సములు: అంటీ నాతో పెట్టుకుంటావా?

తిప్పడం: అంతేకదా అర్హం.

నరసయ్యః పుల్లలు పెట్టాద్దురా మూతులు నాకే నా కొడుకా! వురుగులు వడి ఛస్తొవ్‌!

పటేలు: అమ్మో! తిట్టు కూడా నేర్చుకున్నావ్‌. ఇంక నువ్వేం మాటింటవ్‌. ఈ రోజు వాడ్ని తిడతాన్‌! రేపు నన్ను తిడతాన్‌. ఇంక లాభం లేదు. ఈ. నా కొడుకుని ఇరగదీయాల్సిందే.... (అని తిప్పడు చేతిలో కర్ర తీసికొని కొట్టబోయాడు.) ఇంతలో భీమయ్య వచ్చి అడ్డుకున్నాడు. సుంకులమ్ము కూడా వెనకే వచ్చింది.

భీమయ్య వళ్రులు!

ససేలు: అ... నన్నే. పేరు పెట్టి పిలిచేటోడివైనావారా?.. నీరు కట్టకు కోరలొచ్చినైయన్న మాట.

భీమయ్య: వస్తాయ్‌! నీలాంటి వాళ్ళున్నప్పుడు కోరలోస్తాయ్‌ మరి.

సటేల్‌:ః నీ కోరలు పెరికేస్తా

భీమయ్య అది నీ వళ్లకాదు. నేనీ ఊరికి ఎందుకొచ్చానో తెలుసా? కూలిపోయిన బడిపె ఎంకెరీ చేయడానికి ఇవ్యడు నువ్వు చేసిన దార్హ్షన్యం చాలు, నిను సమేలు: ఆ ... అంతమొనగొడివైననా? రారాజులమైన నుమ్మల్ని ఎదిరించానికి నీవెంతచోడివి?

భీమయ్య గడ్డిపోసలు మదవుకేవుగును వంచగలవు తెలుసా? పటేల్‌: ఆహా! వంచటానికి నువ్వేమన్నా అల్లూరి సీతారామరాజువా? భగత్‌ సింగ్‌ వా? బోసుబాబువా? భీమయ్యః అన్యాయాన్ని ఎదిరించే ప్రతివాడు మీ దృష్టికి అలానే కనిపిస్తాడు. సీలు: రేయ్‌! రాయలసీమ వులిని నేను. ఎర్రసీమను నలిపినట్టు నలుస్తా. జాగర్త భీమయ్యణ జాగ్రత్త పడాల్సంది నువ్వు. కాంట్రాక్టుకు సంబంధించిన ఎంక్సయిరి సి... పేలు: చేసి ఏం చేస్తావో అదీ చూస్తా... రండ్రా పోదం (వెళ్ళిపోయాడు) సుకులమ్మవఐ ఓలమ్మో! ఓలమ్మో! అంత పెద్ద వటులుని కడజిగేసినావు! మొనగొడివం టే నువ్వేలేరబ్బీ. నరసయ్యుః ఓసేన్‌! నోరు మూసుకుంటావా? వాన్ని అట్టా వు(రెక్కించుకు. సపేలుతో తగవు నాశనానికే ఊరుకే అనలేదే. భీమయ్య అతనేం జేస్తాడు! చూడు. ఇప్పటినుండి మనం ఎవ్వరికీ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. వేతులు కట్టుకొని పోనక్కరలేదు. తిట్టినా కొట్టినా, కులాన్నెత్తి కూసినా మనం వాళ్ళపై కేసు పెట్టాచ్చు. మన రక్షణ కోసం ఎన్నెన్నో చట్టాలున్నాయ్‌ తెలుసా! (బయటనుండి జోగులు వచ్చాడు) జోగులు: భీమయ్యా! భీమయ్యా! నరసయ్యః ఏంరా! మళ్ళీ ఏం మోసుకొని వచ్చినవ్‌. జోగులు: ఈ సిన్న ఇంట్లో ఈగల్క, దోమల మధ్యన రొచ్చు వాసనకు భీమయ్య ఎట్టా ఉంటాడు. అందుకీ నూ దార తాల్కరమ్మన్నడు భీమయ్యని. భీమయ్యః జోగులూ... నేను వుట్టింది ఈ పూరింట్లోనే.. ఇక్కడి వాతావరణం నాకేం కొత్తకాదు. బాధ లేదు. ఈ ఊళ్ళో ఉన్నన్నీ రోజులూ మా యింట్లోనే ఉంటానని మీ దొరతో సెప్ప-. వెళ్ళు. జోగులు: సర్లేవోయ్‌! రాత మారిన గీత మారలేదంళకే ఇదే మరి. (నరసయ్య అనందంతో తమ్ముడ్ని భుజానికెత్తుకున్నాడు) ల్తెట్‌ గ్‌ ఆఫ్‌ా ల్తెట్స్‌ ఆన్‌. (కుర్చీలో కూర్చొని ఫైలు చూస్తున్నాడు భీమయ్య. గుమస్తా ఒక్కొక్కటీ అందిస్తుతున్నాడు) గుమస్తా ఇదిగో సార్‌! రోడ్డ కాంటాక్టు ఇచ్చినట్టున్న కాగితాలు వాళ్ళ బావలు, వాళ్ళ తమ్ముళ్ళు, మొత్తం వాళ్ళే సార్‌. ఇది చూడండి... బావుల ఫైలు. అక్కడ గుంతలు కూడా లేవు. అంతా పేపర్‌ వర్క్‌. క0 విజయభాన్మర్‌. నాటకాలు

భీమయ్య: ఒదినా... కొంచెం టీ ... ఇవ్వు (ఇదిగో తెస్తున్నా లోపలినుండి దొర గోల్‌మాల్‌ చేసింది ఎంత? - గుమస్తా: ఇరవై లక్షలుండొచ్చు సార్‌! భీమయ్యః సరే... నువ్వక్కడ స్టూలు వేసుకొని బ్యాలెన్స్‌ వర్క్‌ చూడు. గుమస్తాః సరే... సర్‌, (ఇంతలో నరసయ్య బజారు నుండి సరుకులతో వచ్చాడు) నరసయ్యః ఒరే భీమా! నీ కిస్టమని రొయ్యలు, చేవలు తెచ్చిన చూదు. అ... గుమస్తా బాబూ మీరిక్కడే ఉన్నారా! క్షమించుకోండి. తప్పయిపోయింది. ఇంట్లోకి పోతాన్లే (వెళ్ళాడు). భీమయ్యః ఆ... వర్క్‌ తాలూకూ రిపోర్ట్‌ కూడా రాయి. గుమస్తా: సరే సర్‌... అలాగే. (సుంకులమ్మ టీ తెచ్చింది) సుంకులమ్మ: ఇదో.. జాగర్త ... కాలుతోంది ఊదుకొని తాగు. భీమయ్యః మరి గుమస్తాకు. ఇంకొకటి పట్రా ఒదినా. సుంకులమ్మ: ఓలమ్మో! భీమయ్యః ఏంటి వదినా! లేదా? సుంకులమ్మ: ఉంది. ఉంఠటేు మటుకు వాళ్ళు తాగుతారా ఏంది? భీమయ్య ఏమోయ్‌! తాగవూ... గుమస్తా: అబ్బే... ఎందుకు తాగను సార్‌. తాగుతా. భీమయ్య ఇంకొక. గ్లాస్‌ తీసుకొని రా ఒదినా... సుంకులమ్మ:. ఇదేం సిత్రమయ్య! అందుకే సంవత్సరానికొక వాన వడుతుంది. (లోనికెళ్ళి టీ తెచ్చింది) (ఇంతలో భీముడూ... అని పిలుచుకుంటూ వచ్చాడు దొరు దొరః భీముడూ... ఎక్కడ మీ అన్న. భీమయ్యః ఇంట్లో ఉన్నడు. దొరః ఒరేయ్‌! నర్సిగా ఇలా రారా! ఏంది భీమయ్యా ఈ కాగితాలు. ఎంక్త్వ్యయిరీకేనా..? ధీమయ్యః ఊఊ... దొర: ఇన్నాను. మొఖం వాసిపోయేటట్లు చీవాట్లు పెట్టా నంటగా లంజకొడుక్కి తిమ్మిరి దిగింది. దొమ్మ పొగురు నాకొడుకు. లేకుంటే ఊరోడని... (పేమ కూడా లేకుండా ఇష్టం వచ్చినట్టు వాగుతాడా ఆడేదో పెద్ద కొదనుసింహామనుకున్నాడు. ధీమయ్యః సరే. తమరేంచో మళ్ళీ ఇలా దయచేసినారు.

దొర: చెప్తా... చెప్తా... ఈసారొచ్చింది. నర్సిగాడి కోసంలే. వాడికి (ప్రెసిడెంటు వదవి కాత్తగదా... అందుకే అన్నీ దగ్గరుండి నేర్చిడ్దాముని వచ్చా... అదేంటీ... ఆడిమీద రిపోర్టేనా

భీమయ్యః ఊం...

దొరః రాయి ... గట్టిగా రాసేయ్‌!

నరసయ్యః దండాలు... దొర

దారః దండం మాట దేవుడెరుగు గాన్సీ ఏదీ ఈ కాగితాల మీద నీ వలి ముద్ర ఏయ్యిరా... పంతులూ ఏలిముద్ర పెస్టై వట్రా...

నరసయ్య ఏంది దొర ఇదీ...

దొరః ఏం లేదురా వీధిలైట్లు ఏఏీ ఈదిలో ఎయ్యాలి. అఆ ఈదిలో అందరిచేత సంతకాలు పెట్టించుకొచ్చా..] అక్కడ లైట్లు ఎయ్యడాన్కి నువ్వు ఆడ్రు ఎయ్యాల, అదన్నమాట,

(గుమస్తా ఇంక్‌ ప్యాడ్‌ తెచ్చాడు “ఊ జఒత్తెయ్‌... ఆ... అయిపోయింది” భీమయ్యః. (మరో జేబులోంచి ఇంకొన్ని కాగితాలు తీశాదు) ఏంటంసపే .. ఈ మధ్య రోజ్‌గార్‌ వధకంలో డబ్బు శాంక్షన్‌ అయ్యింది కదా! ఆ కాంట్రాక్టు వనులు నాలుగో వార్డు మెంబరు రామిరెడ్డి తమ్ముడికి ఇచ్చినట్టు ఆడ్రు... అంతే... తీర్మనాలు, టెండర్లు నిదానంగా తరువాత రాసుకోవచ్చు... ఏదా పెస్టై.. ఏది

నీ పలు .. ఒత్తు. ఒత్తు...

భీదుయ్యః ఆగండి! (నరసయ్య చేతిని వెనక్కు తీసికొన్నాడు)

దొరః నాడాగమన్నాది నిన్ను కాదులేరా! నువ్యొత్తు...

భీదుయ్యః మీరు ప్రెసిడెంటుగా ఉన్నవ డు ఊరికోసం చేసిందేమీ లేదూ.

దొరః ఒరేయ్‌! మనం ఈ రోజుంటాం రేపు పోతాం... ఊరు ఎవ్పటికీ శాశ్వతంగా ఉంటుంది. దాని గురించి ఎవరైనా ఆలోసిస్తరు. ఎవ్వడైనా అలోసిస్తరు. మన గురించి మనం ఇప్పుడే ఆలోచించాల. మనమే ఆలోచించాల. నీకు మౌత్రం తెలియదేంట్రా?... ఎంత పర్ఫెంచేజి కావాలంటే అంత దీసుకో...

భీనుయ్యః మీరు (ప్రెసిడెంటుగా ఉన్నవ్వుడు ఎంత తీసుకొన్నారు.

గుమస్తా: పనిచేయిస్తే గదా వర్సెంక్రేజి! మొత్తం గోల్‌ మూల్‌ అయింది.

దొరః నిన్ననే చెప్పా గదరా! డబ్బు తిన్నది ఆల్లు... అనుభవించేది నేనని, భీమయ్య సరే ఇవ్వుడెంత ఇస్తారు?

నరసయ్యః భీమయ్యా...!..?...!

భీమయ్య: నువ్యూరుకో... చెప్పండి ఎంతిస్తారు?

దొరః వంతూలూ తనురొకసారి అవతలికెళతారా! ఈ రోజుతో తెగిపోయే "స్నేహం కాదు మనది. దొర ఇట్టాసేయ్యి అని సెప్పు జనాబు ఇస్తే ఒట్టు.అంటే...! భీమయ్య; సరే...డబ్బు దెచ్చాదా?

దొరః అదేమి? డబ్బులు ముడ్తకి కట్టుకొని తిరుగుతా రేనుయ్యా!సంతకాలు కానీ....... భీమయ్య: సంతకాలు తరువాత బెట్టోచ్చు......ముందు. డబ్బులు .. తీసుకురండి. దొర: ఒరేయ్‌! భీముడు ఇంత మాత్రానికే నమ్మలేదు. గదరా!

భీమయ్యః మాటలొద్దు... ముందు డబ్బు తెచ్చాకే వని.

దొరః సర్షే... తీసికొస్తాలేరా! ఇంత మొగానికి ఇలువ లేకుండా పోయిందీ... (గాణుక్కొంట వెళ్ళాడు)

నరసయ్యః ఏందిరా భీమా! ఏం వనిరా నువు జేసేది? తెలివుండే "సీత్తున్నావా? భీమయ్యః నాకు ఉంది! నీకు లేకనే అవతల మాటలు నమ్ముతవ్‌... ఎక్కడబడితే అక్కడ _ సంతకాలు బెప్టిస్తవ్‌ ఆ

గుదుస్తా: సార్‌! ఆ ఇద్దరు. ఈ ఊరికి రెండు కొరివి దెయ్యాలు. వాళ్ళ ఆట కట్టించి ఆళ్ళపీడ విరగడ _ జేస్తారనుకున్నాను. కాని మీరు కూడొ ఆళ్ళతో చేతులు కలపడం...!

భీమయ్య: షటప్‌. మైండు యువర్‌ బిజినెస్‌.

గుమస్తా: తిట్టండి కాని మీ బాధ్యతలు మరువకండి సార్‌!

భీమయ్య ఏమిటి బాధ్యత. మురికి కూపంలో వుట్టి మురికి కూపంలోనే చావముంటానాా

గుమస్తా: మీలాచే పుట్టిన మురికి వాళ్ళకు వెలుగు చూపండి సార్‌! దీనుల్ని, హీనుల్ని ఉద్దరించడానికి తరానికో అంబేద్కర్‌ వుట్టడు సార్‌! ఆయన వేసిన బాటలో పైకెదిగిన మీరు... మీ వాళ్ళను బాగుచేయడం కోసం మరో అంబేద్కర్‌లొ మారండి సార్‌!

భీమయ్యః నోర్మూయ్‌! గెట్‌ అవుట్‌ ఫ్రం హైయర్‌!

గుమస్తాః వెళ్తాను సార్‌! మీరు చేస్తున్న పని తప్ప సార్‌! చదువుకున్న మీరు మీ వాళ్ళను ఆర్గనైజ్‌ చేసి సమాన మౌనవ వాక్కులకోసం పోరాడాలని ఆశించాడు అంబేద్కర్‌. కానీ మీ స్వార్దం కోసం మరిలా చేయడం. నేరం సార్‌! అజ్ఞానులకు ఆశాదీవంగా మీలాంటి వాళ్ళంతా నిలబడాలి సార్‌! మీరు చేస్తున్నది తప్పో ఒప్పో

• ఆ దేవుడి. కళ్ళల్లోకి సూటిగా చూసి ఆలోచించండి సార్‌1( వెళ్ళిపోయాడు) నరసయ్యుః ఏందిరా భీచూ! డబ్బు కోసం అళ్ళతో సేళులు కలువుతావురా? భీమయ్య: ఏం? డబ్బుంటే అంత చేదుగా ఉందా?

నరసయ్యః ఒసే.. సుంకులూ.. సుంకులూ...

భీమయ్య ఏంటి న్యూసెన్స్‌......(సుంకులమ్మ వచ్చింది)

సుంకులమ్మ: ఏటి మానా?

భీమయ్యః అనవసరంగా లేనిపోని రాద్దాంతలు చేయకండి.

నరసయ్యః పదవిలో కొచ్చి వదిచుందికి ఉపకారం చేయాలనుకున్నా. సొనిది ఎభిచారం చేసి సంపొదించినట్లు నా వదది. పేరు సెప్పి నువ్వు డబ్బు సంపొదిస్తుంమే నేనూరుకోను. రాజీనావూ బుస్తా. రాజీనామా బుస్తా.

సుంకులమ్ము: 'పైనిండినట్టు ఎందుకలా ఊగిపోతావ్‌. ఏందయా ఏమీ జరిగినాదీ...

భీమయ్య డబ్బు సంపాదించడం తప్పేమిటి

సుంకులమ్మః తప్పెందుకైతది... ఎవరామూటన్నదీ...

నరసయ్యః ఎట్టా సంపాదిస్తున్నాడో... అడిగే...

భీమయ్యః ఎట్టా సంపాదిస్తే మూత్రం డబ్బు డబ్బు కాకుండా పోతుందా?

సుంకులమ్మ:ః అవున్నిజమే ఎట్టా సంపాదిస్తే నీకేం.

నరసయ్య దొరను ఎదపడించి సంపాదిస్తున్నాడే....!

సుంకులమ్మ: ఏనేమి? ఎదబడిస్తే డబ్బులిస్తారా....!

భీమయ్య: బెదిరించటమేంటి...! వాళ్ళు తిన్నదాంట్లో మనకింత ఇచ్ముంటున్నాను.

నరసయ్యః అదే వద్దంటున్నా...

భీమయ్యః అదే ఎందుకు అంటున్నాను. మనం సుఖంగా ఉండాలంటు తప్పదు మరి.

నరసయ్యః ఏం...? ఇన్నాళ్ళు మనం సుఖంగా బ్రతకలేదా...?

ధీమయ్యః మనదీ ఒక ్రతకేనా...? ఒక పూట తిని ఒక వూట తినక వాళ్ళు వెప్పినట్టు విని , వాళ్ళ కాళ్ళమీద వడి తన్నినా, కొట్టినా, చాళ్ళి ల్లో గాసాలు చేసుకుంటూ బతికినాం. చేతులు కట్టుకు నిలబడ్డాం. ముఖం వ ఉమిసినా మనల్ని కాదలే అని బతికినాం. అదీ ఒక బతుకేనా?

నరసయ్యః మంది కళ్లలో కారం కొట్టడమేనా బ్రతుకంశు

భీమయ్యః ఎవరి కళ్ళలో కారం కొట్టకుండా వాళ్ళకు నందలఎకరాలు ఎలా వచ్చాయి. నరసయ్యః అది వాళ్ళ తాతల సంపాదన.

భీమయ్యః వాళ్ళ తాతలకు ఎక్కడినుండి వచ్చింది. దానికి నీ దగ్గర సమాధానం లేదు. నేను చెబుతా విను. మంది మౌర్చలం ఉన్నవాళ్ళు భూముల్ని స్వంతం చేసుకున్నారు. ఈ భూమి. మీద ఎవ్వడు. పెత్తనం సంపాదిస్తాడో, వాడే అధికారం సంపాదిసాడు. అధికారం ఎవరి చేతిలో ఉంటుందో వాడివి ఈ నేల కాదు, ఈ ప్రపంచమంతా దాసోహమవ్పుతుంది. అది తెలుసుకో.,

సుంకులమ్మ: అలా గడ్డిపెట్టు నాయనా... "కొడుకు లోకం జూసినోడు గ్యానం ఉన్నోడు. అని మాట ఇను.

నరసయ్య: మీరెన్ని చెప్పినా ఊరుకోను. నేనోప్పుకోను, ఆ పాపం సొమ్ము మనకొద్దు.

సుంకులమ్మ; చాళ్లే సంబడం! చంద రూపాయల నోటు ఎట్టుంటదో సూసిలేవ గాని పాపం సొమ్ము , పుణ్యం సొమ్ము అని ఎక్కాలు పలుకుత్తున్నాన్‌. నాయనా భీమూడూ... ఒక్క దొరనే కాదు! నువ్వెవర్ని బెదిరించాలను కుంకు... ఆళ్ళందరినీ బెదిరించి... డబ్బులు గుంజూ నువ్వు వదా బువ్వ తిందువుగాని, అందుకు దప్ప ఇంకెందుకు పనికొస్తాద్‌... (నరసయ్య లోనికెళ్ళాడు)

(ఇంతలో దొర వచ్చాడు)

దొర తుచ్చా డబ్బు కొసం నన్నంత దూరం పంపించావు. ఏం డబ్బు లేదనా? క్షణాల్లో తేగలను.... కాని నువ్వు నమ్మలేదు కదూ. కానీలే ఇదిగో డబ్బు. సంతకాలు పెట్టించు.

భీమయ్య: సీడైట్‌ పనులు జేసేష్పుడు చంకలో పిల్లిని వెంటబెట్టుకు రావడం మంచిది కాదు.

దొర: (జగ్గడి చెంవమీద కొట్టాడు) ఇంత ఇడమర్సి చెవుతుంటే ఇకా నిలబడతావేం..... పో బయటికి.

భీమయ్య; ఈ డబ్బు గురించి వాడికి తెలుసా?

దొరః నా విషయాలు కొన్ని నా పెళ్ళానిక్కూడా తెలియదు. కొని, మౌ జోగులు గానికి తెలియని విషయం లేదు!

భీమయ్య అంటే ఈ విషయం అడికి తెలుసన్నమాట.

దొరః ఆడు నా నమ్మిన బంటు, వీం కాదులే....!

భీమయ్య అయితే నేనీ విషయానికి ఒప్పుకోను.

దొరః అబ్బా...! ముక్కు మీద కోవముందయ్యా! ఏదో తెలిసీ తెలియని తనం, భీమయ్యః మన నుధ్యజరిగే వ్యవవోరం బయటికి రాకూడదు. జోగులుక్కూడా! తెలియకూడదు.

దొర: సరే...

(భీముడు డబ్బు తీసుకొన్నాడు)

దారః హమ్మయ్య! ఏడీ మీ అన్నను పిలు నిశానేసేస్తాడు.

భీమయ్య అన్నా! అన్నా!

దొరః ఒరే... నర్సిగా రారా... ఇలాంటి తమ్ముడే నాకుంటేు ఈ భూమండలొన్ని ఎడమౌా కాలితో తన్నిందును (నరసయ్య వచ్చాడు) ఏందిరా ఆముదము తాగిన ముఖంలా... ఏంటామొగము.. వత్తురా.... వత్తు... (వేలిముద్ర వేసి న్నిస్త్రాణంగా వెళ్ళిపోయాడు నరసయ్య)

దొరః మరీ మరీ అడుగుతున్నానని ఏమీ అనుకోకు. రిపోర్టు మాత్రం గట్టిగా రాసి వంపాల.

భీమయ్యః పంపడమా! వట్టుకొని వెళ్ళి అతనిఅంతు. తేలుస్తా!

దొర; అబ్బా! గుండెమీద ఐస్‌క్రీం ముక్క పెట్టినట్టుంది. మరిక నే వెళ్తానూ... భీమయ్య మంచిది. (లోనుండి సుంకులమ్మ కేకలు వినిపడ్తున్నాయి) సుంకులమ్మః ఇదేం ఇర్మనే... నీకేం మారెమ్మోచ్చిందా? గజ్జలమ్మ పట్టిందా? అయ్యా భీమయ్యా తొందరగా రారా... ఏలిని సితగొట్టుకుంటున్నాడు. ఏం గాసారంరా దేవుడా...! (భీమయ్య బ్యాగు, సూప్కేసు బయటపడ్డాయి సుంకులమ్మ, నర్సయ్య లజ్జగుజ్జలై బయటికి వచ్చారు. నరసయ్య బొటనవేలుకి రక్తం కారుతోంది)

నరసయ్యః పొమ్మును వాడ్ని పొమ్మను. ఉన్న ఫలంగా పొమ్మను.

సుంకులమ్ము; ఎందుకు పోవాల, ఆడేం తప్ప) చేసిండు. శుభమా అంటూ రాక రాక ఇంటికాచ్చినోడ్ని ఎల్లముంటావా? ఇదేం ఇద్దరం. సంతకమెట్టి డబ్బులు తీసికోవడం తప్పా? నీకేం పొయ్యే రోగమొచ్చిందే... పిల్లోడు గొప్పోడై పోతున్నాడని సంబరపడక్క ఏలు సితగ్గాట్టుకుంటావా? నీ తిమ్మెర అనిగిపోనూ. నరసయ్యుః వాన్నేనకేసుకాస్తే నీ మక్కెలిరగదంతాను. గుణం లేని బతుకు అదొక బతుకా! పొమ్మను. సుంకులు: వాబ్బో! గుణం మీద బతికిన మనకు ఏమిటి వైభోగం. గుడిసెలు గుడ్డి మొగుడు పోరు ఎవరికి తెలియదు. అడు సంపాదిస్తే నా సెల్లెలన్న బాగుపడళది. నరసయ్యః జఒరేయ! నువ్విక్కడనే ఉంటే నేనే గోడకు తలబాదు కొని ఇస్తా పోరా... వెళ్ళిషోరా.. భీనుయ్యః సరే! నీకంత ఇష్టం లేకపోతే వెళ్ళిపోతాలే.... నీకెందు కంత బాధ. (అని సూట్‌కేస్‌ సర్దుకున్నాడు) సుంకులమ్మః బాబూ..! ఆగు నాయనా..! ఆ మనిషి మాటలు పట్టించుకోకు! నా ముఖం చూడనా? నరసయ్య ఒసే సుంకులూ...! భీమయ్యః నువ్వంత గట్టిగా అరననక్కర్లేదు. చూడులోకమెలాగుందో నీకు తెలియదు కాబట్టి నడుంకి ఒక పంచకట్టుకొని వళ్లై భుజానవేసుకొని (బ్రతి కెయ్యగలవు. రైర్యమంటపే నీకు తెలియదు కాబట్టి, ఇది పొవం, అది పుణ్యం అనీ, నీ నీడ చూసి నువ్వే భయపడిపోయి, నేనే పెద్ద నీతివంతుడిననే భ్రమలో బ్రతుకుతున్నావు. ప్రపంచంలో కష్టాలు తప్పా, సుఖాలన్నవి నీకు తెలియవు కాబట్టి. ఆ సుఖాలననుభవించడానికి ఏఏ తప్పులు చెయ్యాలో నీకు చెప్పినా అర్ధం కొవు. నీ నీతితో నువు బావిలో కప్పలొగ బ్రతుకు _నేనెల్లాను. సుంకులమ్మః మానూ భీమయ్య ఎల్లిపోతున్నాడు మామా...! ఉండమను నూమా! నరసయ్యః పోనీయ్యే! పోనీ... రగతవు రుచి సూసిన పృులివాడు. నోరులేని మేకల్దాంచోళ్ళం మనం. మనకూ వాడికీ పొత్తు కుదరదే... వాడు పెద్దోడైపోయాడే... పెద్దోడైిపోయాదడు. సుంకులు: కడుపార కనకపోయిన మనసారా 'పెంచుకొన్నదాన్ని... నువ్వు తెంచేసినట్టు నేను తెంచేయలేనయ్యా!పోయ్‌ పిలుసుకొనిరా...పో...! నరసయ్య సుంకులూ నాడు ఇంటికొస్తే నేనుండను. సుంకులుః మామా... ఇది నీకు ధరమునము కాదు మూమా... (గట్టిగా ఏడ్చింది) నరసయ్యః నోర్మూయ్‌! మూస్తావా లేదా? (నోరు మూసుకొని ఏడుస్తుంది సుంకులన్ము.) లైట్స్‌ అఫ్‌- లైట్స్‌ ఆన్‌.

3వ రంగము (వసులు పొలంలో ఓ చిన్నగది. నీరసంగా ఉన్నాడు... గెడ్డం "పెరిగింది సమేల్‌: పంజా చూపించి అడవిని వణికించే పులి పిల్లిమీసాలు చూసి భయవడి పోవటమేమి? తిప్పడు: అటే నాకు సిత్రమనిపిస్తుందండీ... పకేలు: అంటే ఇప్పుడు పులికి వంజా లేదా? (తిప్పడు మౌనం) చెప్పరా! నా కొడకా! వుఠిక పంజా లేదా? తిస్పడు: ఉందండీ... వులి పులే... పిల్లి పిల్లే... ఆడు మనకు ధీటా...! పకేల్‌; కాని పిల్లికి వంజా వళ్ళిందిరా! ఆ పిల్లికి గుంటనక్క తోడైంది. భా ళా మ్‌ తిప్పడు: నక్కంటే ఎవరయ్య.. ఆ దొరగారేనా2 పటేల్‌: సెప్పతో తంత లంగనాకొడుకా... నా ముందర వాడ్ని గారు గీరు ఇంకు... “ఆ దొర నాకొడుకు నాకే ఎదురొస్తాడా.. వాని అంతు దేలుస్తా" వాడో నేనో ఇప పాడే తేలిపోవాలి. (అని కొడవలందుకున్నాడు) తిప్పడు: వద్దు వళేలా వద్దు... సమయం జూసి ఏపేయ్యాల కాస్త ఓపికవట్టు. ముందే మీకు ఆరోగ్యం బాగా లేదు. బీపీ "పెంచుకోకండి! నూరు గొడ్డు తిన్న రాబందు ఒక్క గాలివానకు సచ్చిందని ఊరికే అన్లేదు. పటేల్‌: ఎవర్నిరా నువ్వేనేది? నన్నేనా? తిప్పడుః నిన్నెందుకంటానయ్యా...... నీ ఉవ్వ్పు తిన్నోడ్ని..... నేననేది ఆడ్ని...- పల్‌: ఒరేయ్‌! తివ్ప! ఒక పన్దేస్తవారా! భీమయ్యను ఎలాగైనో ఒప్పించి ఇక్కడికీ తీసుకు రారా! తిప్పడు: వాడు మనల్ని జూస్తే పండ్లు వటవటా కొరుకు తాడయ్యా! సేల్‌; నీ పండ్దు పెరుకుతా...! ముకురు నా కొడకా. పొయ్‌ తోల్కరారా అంటే తప్పిచ్చుకొనే మాటలు... జెవుతన్‌. నీలాంటి నా కొడుకులు నా దగ్గర ఎట్టిగొ బతుకు తున్నార్రా! చెప్పిన పని ఇనరు. తిప్పడం: అయ్యా! అట్టా జూడు. వటుల్‌; ఏంరా? తిప్పడు: భీమయ్య యిక వస్తున్నాడు. పటేల్‌; అ... వెదకబోయిన తీగ కాలికి తగఠిందంక[ే ఇదేరా... మన దగ్గర కేనంటావా తిప్పడు; కాకపోతే పొలాల్లోకి ఎందుకు వస్తాడు! సశేల్‌: ఆ కుర్చీ ఇమెయ్యరా... మనం వాడితో మంచిగా నొట్టాడి మన దోవలో బెట్టాలా... నేనొక్యాల తవ్ఫ్బూ మాటాడితే నువ్వు సర్దుబాటు 'సెయ్యిరో... రానీ కుర్చీ 137

రానీ... నేను ముఖం మీద నీళ్లేసుకొనివస్తా... నువ్వు మాట్టాడుతుండు... తప్ప మాట్టాడొద్దురే... తప్పుడు నా కొడుకా... (వటేల్‌ లోనకు వెళ్ళాడు) (భీమయ్య వచ్చాడు)

తిప్పడు: దండలయ్యా! రండి... కూర్చొండి!

భీమయ్యః 1పటేలెక్కడ?

తిప్పడుః వస్తాడు మీరు కూసోండి.

భీమయ్యూ ఎక్కడున్నాడు. మూడు రోజుల నుండి ఇంటికి చెప్పి పంపిస్తున్నా మనిషి వత్తా లేదు. దాక్కొాంచే శిక్ష తప్పిపోదు. ఎక్కవవుతుంది. (సర్రున వచ్చాడు పటులు

పటేల్‌: మాటలు మర్యాదగా రానీ..! దాక్కోనలసినన ఖర్మ నాకే వట్టలేదురా! (తివ్చడు పొడిచాడు) అది కాదు భీమయ్యా! నేను దాక్కాన్నానని ఎవడు చెప్పాడు.

భీమయ్యః ఎవరు చెబితేనేం. నిజంకాదా? నా ఎంక్వరీ నుండి తప్పించుకోవటానికి కాకపోతే ఈ పాలాల మధ్య ఎందుకుండాలి?

పైల్‌ వ ఒరే. భీముడూ. (మళ్ళీ తివ్పడు పొడిచాడు) భీముడుగారూ నేజెప్పింది భీమయ్యః వింటాను కాని ఇది నింపేసి సంతకాలు చేసి ఇవ్వు

పటేల్‌: ఏమిటది?

భీమయ్యః చదువుకో తెలుగులోనే ఉందిగా!

పళేల్‌ః నేను రాయను. నీ దిక్కున్న చోటు చెప్పుకో... (చించేశాడు) భీముయ్యః వెరీగుడ్‌... (క్రింద వడిన కాగితాలు తీయడానికి వంగాడు)

సేల్‌; (ముక్కల మీద కాలువేస్ర) నీకెందుకవి? సింసేసినట్లు కూడా రిపోర్ట్‌ రాస్తావా

భీమయ్యః అవునని ఓ "పెద్దమనిషి సాక్షం కూడా ఇస్తాడు.

పుల్‌; అ దొరగాడా? ఇదిగో నేను నీకేం అపకారం చేశాను.

భీమయ్యః కాలు తీయి! (కాలు తీశాడు)

పటేల్‌: నా మీద నీకెందుకింత కక్ష

భీనుయ్యః ఇది కక్ష కాదు. నా డ్యూటీ .. వస్తా.

పటేల్‌: ఇదిగో భీమయ్యా! నా నూట విను. ఆ దొర నా మీద సి(గైెత్తించాడు. అందుకే క్రల్లుతాగిన కోతిలా ఎగురుళున్నావు. నీకు పుణ్యముంటది. నా మీద కసు రాకుండా చెయ్యలేవా?

భీమయ్య: చెయ్యగలను*లూస్‌ సోయిల్‌” అని రాస్తే శిక్ష తగ్గుతుంది.

పేల: అలాగే వ్రాయి. నీకెంతకావాలో అంతయిస్తాను.

ధీమయ్యః ప్రేలుడు వదార్జాల వల్ల కూలబడి పోయిందని రాయెచ్చు.

పటేల్‌: నీ యిష్టం అలాగే వ్రాయి.

భీమయ్య కాని వ్రాయను.

పమేల్‌; ఏం. ఎందుకు రాయవు.

భీమయ్యః అలా వ్రాయడానికి నీవేమన్నా మంచివాడివా. నువ్వు చేసిన అగాయిత్యాలు ఎన్ని. ఎంతోమందిని హింసించావు. నీ పొలంలోకి వనికి రానన్నవాళ్ళను చితకబాదావు. నీకు నచ్చిన ఆడాళ్ళను అనుభవించావు. అందుకే వాటి వ్రతిఫలం అనుభివించేట్టు చేస్తాను.

పఘేల్‌: లంజకొడకా ఇంత కక్ష కడువులో పెట్టుకున్నావు గదారా! నీ అంతు చూస్తా! భీమయ్య నీవు నన్నేమి చేయలేవు. నాకు పవర్‌ ఉంది. దానికి తోడు దొర అండ ఉంది. నువ్వు నన్నేమి చేయగలవు.

పటేల్‌: నేనీ ఊరికి రారాజును తెలుసా?

భీమయ్యః రాజులకాలం అంతరించింది. ఇది ప్రజాస్వామ్యం. ఒకవేళ నీవు భూసామివి, ఆసామివి అయితే అయిండొచ్చు. అంతనూత్రానా 'పేదో ళ్లుపై పెత్తనం. చెలాయించే అధికారం నీకెవడిచ్చాడు. నీ మర్యాచను కాపాడుకుంటే మంచిది. పాద్దుమీరి ప్రవర్తిస్తే ఏం జరుగుతుందో నీకు రుచి చూపిస్తా జాగ్రత్తా వస్తా... (వెళ్ళిపోయాడు)

పటేల్‌: ఒరే. తిప్పా లంగనాకొడక! వాడు అన్నన్ని మాటలంటుంటే హరికధ విన్నట్టు వింటావా? తలకాయ రెండొప్పలు సేయక

తిప్పడు: సెయ్యలేక కాదయ్య! నుందే కేసుల్లో ఇరుక్కున్నారు. మళ్ళీ ఇది తలమీదకెందుకని. అదీకాక మీరేగదయ్యా! మంచిగా దారిలో బెడదామనీ... పశేల్‌: ఒరే! దొర వీడికేమైనా డబ్బు దస్కం ఇచ్చి ఉంటాడా?

తిప్పడు: ఎకరో, సకరో కూడా ఇచ్చి ఉంటాడండి! ఎందుకంటారా? మీ అడ్డు లేకపోతే ముప్పై ఊళ్ళకి వాడేకదా రాజు,

పసేల్‌: (తీవ్రంగా ఆలోచిస్తున్నాడు ) ఏమిస్తే వాడు మన ్రక్కకొస్తాడు. తిప్పడు; ఆ! అయ్యా! మన మిల్లు ఇచ్చేస్తో...?

పశేల్‌; దొరకి మిల్టుంది గదరా!

తిస్పడు;: అవునవును. ఆ దొర ఇవ్వలేంది. మనమివ్వాలి. అప్పుడు గానీ ఆ భీమయ్య మన ప్రక్కకి రాడు.

(నర్భయ్య వచ్చాడు వేల్‌ తీవ్రంగా అలోచిస్తున్దాడు)

నరసయ్యః వమేలుగారూ... నా మీద కోపగించకండయ్యా!

తిప్పడు: ఒరే! నల్ల నాగుబాము మనిషిని కాకేసి వళ్లకొడి కెళ్ళి సెస్టైక్కి సూస్తదట. ఎందుకనడుగు. శవం కాలినపాగ ఎట్లోస్తుందో చూడ్డానికి. అప్పుడు గాని దాని కడువు నిండదట. అట్టుందిరా నీ వాలకం, తమ్ముడ్ని ముందుగా పంపించి మంట పెట్టినవ్‌. ఎనకాల పొగ ఎట్చాస్తున్నదో సూడ్డానికి వచ్చినావన్న మూట.

నరసయ్యః నువ్వూరుకుండ్రా! పటేలుగారూ! మావోడికి దెయ్యం వస్టేసింది. వాడి మౌటలను మనసులో పెట్టుకోకండి. నీ కాళ్ళు పట్టుకుంటా. పటేల్‌: ఆగరా... కాళ్ళు పట్టుకొనే స్టితి దాటిపోయిందిరా.. ఇప్పుడు నువ్వు గొప్పోడివిరా! నా ప్రాణాలు నీ జోబిలో ఉన్నాయ్‌! ఇలా కూర్చో...(అని కుర్చీ దగ్గరికి తీసికెళ్ళాడు, నరసయ్యుః పటేలగారు! ఈ కుర్చీల మీద నాకేనాడు మోజు లేదు..! పంచాయితీ మౌ కులమోళ్ళకు అయిందటే మీ అందరి అభిమానంతో నిలబడ్డాను. నిజంగా ఈ కుర్చీలూ, అధికారాలూ, నాకేల పటేలా..! ఈరోజే నా పదవి రాజీనామా ఇచ్చేత్తాను. పళేల్‌: రాజీనామాదేముందిలే నర్సీ.. ఇలా కూర్చో... ప్రెసిడెంటు పదవెంత అది ఉన్నా లేకున్నా. నువ్వు నువ్వే. అదీ కాక. అంతకంటే ఎక్కవ విలువుండే పదవిస్తా... నరసయ్యః ఏందీ బాబూ... పీల్‌; మనం అర్పెంటుగా సుట్టాలైపోదం. నరసయ్య ఏంది బాబూ మీరనేది. సేల్‌; అవున్రా నా కూతురును నీ తమ్మునికిచ్చి పెళ్ళి చేయాలనుకున్నా. తిప్పడుః ఏంది... మన అమ్మాయిను వీళ్ళ తమ్మునికా... పటేల్‌: (కోపంగా ) వీంనీ కభ్యంతరమా? తిప్పడుః అది కాదయ్యా! పటేల్‌: నువు నోర్మూయ్‌! కర్రే నర్చయ్యా మాట్టాడవేమిరా!” నరసయ్య వేళాకోలం చేసి నన్ను ఇంకా బాధ పెట్టాదయ్యా! సేల్‌: వేలాకోలం లేదు ఎలక్కాయలేదు. అమ్మతోడు... నా కూతుర్నిస్తా.. నిన్ను నా అంతటోన్ని జేస్తా... నరసయ్యః అడుక్కోవడానికి కూడా అర్హత ఉండాలంటయ్యా! ఇచిత్రంగా మాటాడి ఇబ్బంది పెడుతున్నారు. సేల్‌: ఇచిత్రమేముందిరా! పెంట ఎత్తేటోనివి ప్రెసిడెంటు అయినవ్‌. ఈదులెంట తిరిగేటోడు ఇంజనీరైండు గొప్పోడైయ్యే రాత ఉన్నోడు గొప్పోల్ల పిల్లను చేసుకుంకే తప్పేముందిరా! తిప్పడుః అయ్యా! మతి చెడిందా! పమేల్‌; ఒరే తిప్పడూ... తప్పుడు మాట మాటడొద్దు సెవ్టుతో గొడతా! ఏరా... నర్సీ ఏమంటావ్‌! నరసయ్య: మా వాడికి నా భార్య సెళ్లెలతో కాయమయిందయ్యా! పటేల్‌: దానికి ఇంకో సంబంధం చూడు. పెండ్లి నే జేస్తా నా కూతుర్ని మూత్రం నీ ఇంటి కోడల్ను జేసుకో. కట్నం కోరినంతిస్తా.. నీకు దెలుసు నూరు ఎకరాల

ఆసామినని. నా ఇద్దరి కూతుళ్ళకు చెరిసగం పంచిస్తా... అంటే యాభై ఎకరాలు మీకు. ఈ దెబ్బతో నీవు ఎంత గొప్పోడి వైతానో ఊహించుకో... ఇదంత ఎందుకు చేస్తున్నానో తెలుసా... కేసులకు భయవడికాదు. మంచితనంతో, మానవత్వంతో... నేను మారిపోయాను... నన్ను. నమ్ము... ఇప్పటి నుండి 'పేదోళ్ళీ నా దేవుల్లు. నరసయ్యః ఏమో బాబూ మీ ఇస్టం... నేవెళ్లా. (వెళ్ళిపోయాడు) తిప్పడు: అయ్యా! వులి పిల్లిపోలేదు కదా! సమేల్‌: నడ్డిరగాడతా! పిరికోళ్ళకు నాలికతో, తెలివైనోలకు గుండెతో, మొండోళ్ళను కస్టైతో కొట్టాలలట. ఆ భీమయ్యగాడు జగమొండి. అందుకే అన్నిటితో కలిపికొట్టాను. ఈ ఇసయం అర్జెంటుగా జోగులు.. గాడి సెవిలో వడెయ్‌! తిప్పడు; ఆడి "సెవిలో ఏస్తే లాభమేమి? పటేల్‌: సెప్పింది సెయ్‌రా... సింపిరి నా కొడకా...! లైట్‌, న అఆఫ్‌ా- లైట్‌, న ఆన్‌ నరసయ్య ఇళ్ళు ా రాత్రి. సుంకులమ్మ: తొలుత కాలేజీలో జాయినీ అవ్వాలంకే ముక్కు బేసల్లిచ్చినా... ఇంకొకసారి కమ్మలిచ్చినా, గ్యవకం లేదా! నరసయ్యః ఉందే. లేకేం. ఇవ సడెవరు లేదన్నారు. సుంకులమ్ముః మరి ఆడ్ని ఎందుకంత పెద్ద సదువులు సదివిచ్చి నానుకున్నాన్‌. నా సెళ్లెలును సేసుకొని దాన్ని సుఖపెడతాడనే కదా! ఇప్పుడు వళుల్‌ కొతుర్ని- ఇస్తానంకే. ముంగీసలాగా మూతాడించి వస్తావా? అదీగాక తమ్ముడికి కబురు “పెడతావా? నరసయ్యుః నేనేం చేయ్యాలే... అ పల్‌ యాభై ఎకరాలిస్తానన్నాడు. సుంకులమ్మ : ఇస్తానంటే ఒ'ప్పేసుకోడ మేనా? నా సెల్లెలుగతి ఏంగానూ... నువ్యొద్దని "సెప్పలేవా? నరసయ్య: నేనొద్దంటే మాత్రం ఆడింటాడా! ఆడికి డబ్బు మీద పిచ్చి. సుంకులద్ము: ఇంటాడు. కా, కే భూమి అనగానే బుగ్గలు బూరెల్టాగా పొంగినయ్‌. నా సెల్లెలు అన్నాయమైై. పోతుందిర దేవుడో... నరసయ్యః అబ్బ ఊరకే అరవకు. ఆడొచ్చాకా మాట్టాడదాంలే, సుంకులమ్ము: ఇంకేం మాట్టాడతాన్‌. సేసిందల్డా సేసి (అంబేద్కర్‌ ఫోటో చూస్తి చూసినావా బాబూ మమ్మల్ని ముట్టుకోవద్దన్నారు. దూరం దూరం అన్నారు. చూ మొగోళ్ళు సదువుకొని సక్కగా కనబడేసరికి ఏకంగా పెళ్ళాడేస్తా మంటున్నారు. ఇదీ అయ్యా అన్నిటికం కు ఇసి(త్రం,

నరసయ్యః ఇదిగో వాడొస్తున్నట్టున్నాడు. మారెమ్మ సోకిందాన్టాగా అరవకు. వాడి మనసులో ఏముందో బయటికి రానీ. సుంకులమ్ము: అ కుర్చీ తుడువు. వచ్చి కూసుంటడు. నరసయ్యః దీనెమ్మ (కుర్చీని ఒక్క తన్ను తన్నాడు) ఇది వచ్చిన తర్వాతే నా బ్రతుకు అధ్యాన్న మైపోయింది. నాలుక జేసిన తంట నోరుంతా ముంటాని, అరోజు వోరు జారాను దాంతో ఈ కుర్చీ వచ్చిపడింది. దీంచ్లో కూసుంటే.. స్వర్గం కనపడతాదనుకుంటి. స్వర్ణం మాట దేవుడెరుగు. సుఖం, శాంతి లేకుండా పోయె. కూలి నాఠీ "సేసుకున్ననాడు కంటినిండా నిద్రపమస్టైది. ఇవ్వడు కంటికి కునుకే కరువైపోయె. ఒర్నాయనో! దేవుడో! నువ్వెక్కడున్నావో గాని ఈ కుర్చీని ఎంత బిరాన తీసుకపోతావో నీదే భారం తండ్రీ ! దీనెమ్మ! కుర్చీ వద్దు. గిర్సీ వద్దు. వీ జన్మలో ఏ పాపం చేశానో ఏమో ఈ కుర్చీ నాపొలబడింది. (బయటినుండి భీనుయ్య, గుమస్తా వచ్చారు.) ధీమయ్యః ఇంచ్లో నుండి పొమ్మన్నోడివి. గడవతాక్కొద్దన్నావు. మళ్ళీ పిలిపించా వెందుకు? నరసయ్యః కూసో...! భీమయ్యః ఫరవాలేదు చెన 1% నరసయ్యః నీ పెళ్ళి గురించి మూట్టాడాలనీ... భీమయ్యః చానికిప ాడేం తొందర. సుంకులమ్మ:. నీకు లేకున్నా నా సెల్లెలుకుంటది గదయ్య! ఈడొచ్చిన పిల్ల ఎన్నాళ్ళని ఉంటది. అయినా గాని సదువుకున్నోడివి. టిక్కుటాక్కుమని శిరుగుళుంట ఏ పిల్లకళ్చూ నీ మీద వడతాయో.. భీమయ్యుః ఎవరి కళ్ళూ వడవు. నువ్వేం కంగారు పడొద్దు నరసయ్యః పన్నాయిరానాయినా.... వకేల్‌ కళ్ళు నీ మీద వన్నాయి.. వాళ్ళ కూతుర్ని నీకిచ్చి "పెళ్ళి చేస్తానన్నాడు సుంకులమ్మ: ఓర్నాయనోయ్‌! సెప్పేసావా? అనుకున్నా... ఆడికి లేకున్నా ముందు నీకుంది గొప్పోడైపోవాలని. ఒసే సెల్లలో నీకింత అన్యాయం జరుగుతుందని అనుకోలేదే... తల్గో నరసయ్య: ఆపసే.. అప్ప. సుంకులమ్మ;ః ఇద్దరికీ ఈడు జోడూ... బాగుంటదని అనుకున్నా... గాని వాని పీని గెళ్ళా... మధ్యన అ వటేల్‌ ఎంత ఘోరం తలపెట్టినాడే సెల్లెలొ.. భీమయ్య; ఏం చేసినాడు? నరసయ్య: అదేరా... వటేల్‌ అడి కూతుర్ని నీకిచ్చి "పెళ్ళి చేస్తానని చెప్పిండు. 50 ఎకరాలు రాసిస్తానన్నడు భీముడు; యాభై ఎకరాలే... గ42 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

సుంకులమ్మ; నీ యాభై ఎకరాలు ఏరులైపోనూ.. భూమికాశవడి, ఆడి -మనస్సు ఇరగాడతావా?

గుమస్తాః సార్‌ అతనేదో ప్టాన్‌ వేశాడు సార్‌. అతన్ని అంత తేలిగ్గా నమ్మొద్దు. సుంకులమ్మ: అవునయ్యా! ఆ మాయదారి సచ్చినోడు ఏదో సెయ్యాలనుకుంటున్నాడు. భీమయ్య నీకెప్పుడు చెప్పాడన్నా!

నరసయ్య ఇయ్యాలే... ఉదయం

భీమయ్య అంటీ నిజంగానే ఇస్తానన్నాడా? ఎగతాళి చేయడానికా

నరసయ్యుః నిజంగానేరా అయ్యా!

గుమస్తా: సార్‌! ఇందులో ఏదో మోసం ఉంది. లేకుంటే వాళ్ళమ్మూయిని మీకిస్తాననడంలో అర్హం లేదు సార్‌!

భీమయ్య అంటే నేను అసమర్దుడననా? అనర్జ్హుడననా?

గుమస్తాః నా ఉద్దేశ్యం అదికాదు సార్‌! అతను కులపిచ్చిగల మనిషి . వీదో దురుద్దేశ్యం లేకుండా మీ కిస్తా నంటాడా?

భీమయ్యః షటప్‌! అతనే ఉద్దేశంతో చెప్పాడో నేనూహించుకోగలను. చూడు మిష్టర్‌! ఒకసారి చరిత్రను. తిరగేయండి, కులం తాలూకు కూకటి వేళ్ళు బయటపడతాయి. కులమంటే వృత్తి కేవలం ప్రొఫెషన్‌ నీచత్వం చేసే వృత్తిలో ఉండదు. చూసే కళ్ళలో ఉంటుంది. మీరంతా ఒకమాట గుర్తుంచుకోండి. వల్లకిలో కూర్చొనేది ఒక్కడే. దాన్ని మోసేది మాత్రం నలుగురు. అ నలుగుర్ని గౌరవించడం మీ బాధ్యత. అ బాధ్యతను మీరు మరచిపోయారు కాబస్ట్రే పళ్లికి మోసే బాధ్యత చేతులు నూరే వరిస్టితి వచ్చింది. ఆ మార్పు ఇంకా త్వరగా రావలం'కే కులాంతర వివావోాలు జరగాలి. యస్‌! అ పక్షులు కూతుర్ని నేను 'పెళ్ళిచేసుకుంటాను.

(దార కోవంతో వచ్చాడు)

గొరః చేసుకుంటావురా.... పళేల్‌ కూతుర్నేం ఖర్మ అమలావురం జమీందారు బిడ్డను చేసుకోమన్నా చేసుకుంటావ్‌.

భీమయ్య: ఏం? ఎందుకు చేసుకోకూడదు” నాకేం తక్కువ ? నేను ఇంజనీరుని.

దారః బొగ్గెంజనువు గాదూ...! సిగ్గులేకపోతే సరి.

భీమయ్య; సిగ్గుందుకు?

దొర: అవుల్లే... అన్నీ వదిలేశావు. నీకు సిగ్గెట్లా ఉంటది.

భీమయ్య దారా...!?

దొర కాకిలా ఎందుకరుస్తావ్‌! వురిట్లోనే తల్లి సచ్చిపోతే కన్నబిడ్డలా సాకిందిరా మీ వదిన. దాని సెల్లెలును సేసుకుంటానని ఇవ్వడు మాట తప్పుతొవా?

భీమయ్య: నేనెవడూ ఎవ్వరికీ మాటివ్వలేదే!

సుంకులమ్మ: ఇవ్వలేదూ... ఓలమ్మో... ఓలమ్మో... ఎంత అబద్దాల కోరువైనావురా...!

భీమయ్యః నేనెప్పుడు చెప్పినా వదినా! మీరే అనుకున్నారూ... లేనిపోనిది మీరే ఊహించుకున్నారు. దొరః ఏది ఏమైనా నేనీపెళ్ళికి ఒప్పుకోను. భీమయ్య నువ్వెనడివి ఒప్పుకోకపోవడానికి ! అది నా యిష్టం. గొరః నువ్వు ఆ పటేల్‌ కూతుర్ని పెళ్ళి చేసుకొని నాకిచ్చిన మాటు ఏంచేస్తాన్‌! భీమయ్య నీకిచ్చిన మాట నిలబెట్టుకుంటాను. దారః ఓస్‌. సాచ్చాత్తు ఇష్టుమూర్తండీ.... కఠియుగ. దేవుడు. ఈ రూపంలో అవతారమెత్తాడు. మామను జైలు గదికీ... అడి కూతుర్ని వడగ్గదికి. అహా... ఏ ఎండకాగొడుగు బస్ట్రే ఎదవనాకొడకా! భీమయ్య మాటలు మర్యాదగా రానీ... ॥ దొర: నీతిలేని నా కొడుకువు. నీకు మర్యాదేంట్రా? నాకిచ్చినమాట్‌ంది? నువ్వు సేసేదేంది”. నాకే ద్రోహం _ చేసేద్దామనే..? నీలాంటోల్లను ఎంతమందిని చూసింటా... నువ్వు నా కాలికింద సెప్పుచురా. కాలం _ కఠిసిరాలేదని నీతో "స్నేహం జేసినా... నాకే ఎసరు పెడ్డావురా... నీ అంతు తేలుస్తా. నరసయ్యుః దొర .. దొర... నీ కాళ్ళు పట్టుకుంటా. నీకు పుణ్యముంటది అడ్ని వదిళెయ్‌! పోద్దున్నే అడ్నీ పట్నం పంపిస్తా. దొరః ఒరేయ్‌! బంగారు వళ్ళెమైనా గోడకు అనిస్తేనే నిలబడేది. ఏతం వంగితేనే నీళ్ళు ఇవతలికి నచ్చేది. అ పలు మీద పగదీర్చుకోడానికి ఎంతవరకు వంగాలో అంతవరకు వంగినా... నువ్వు నన్ను కించపరచి మాట్టాడినా.. నా జాతినీ అహంకారాన్నీ అణచుకొని ఓర్చుకున్నా.. ఈ దొరతో వైరమంకే నూరుమంది వటేళ్ళతో సమానమని గుర్తుంచుకో... నరసయ్య బాబూ... నీ కాళ్ళు వట్టుకుంటా... వాడి మీద కక్ష పెంచుకోకు. భీమయ్యః అన్నా నువ్వేంది అతని కాళ్ళు పట్టుకోవడం. నరసయ్యః నూనోర్మూయ్‌రా! దొరః ఒరేయ్‌! వాడిమెడలు ఎట్ట వంచాలో నాకు బాగా తెలుసురా... భీమయ్యః ఏం చేస్తాన్‌? కొడతావా? (మీద కెళ్ళాడు) సుంకులమ్మ: అయ్యా! భీనుయ్యా,.. (అడ్డుకుంది) దొరః కొడతా... కాని ఆ బ్బ ఎవరూ గుర్తువట్టులేరు. (వెళ్ళాడు) నరసయ్యః ఒరేయ్‌! సచ్చి నీ కడుపున పుడతా... నువ్వు పట్నం ఎల్లిపోరా! సుంకులమ్మ: భీమయ్య 1! నాకు పిల్లల్లేరని నన్ను గొద్డుది అని పిలుస్తుంటే నువ్వే నా కొడుకువని మురిసిపోయిన. నువ్వు నా సెల్లెల్ని "ేసుకొకుపోతే సేసుకోకపోయినన్‌. కాని. ఆఅ వులి నోట్లో తలపెట్టాద్దురా! ఈ ఊరు యిడిసి ఎల్లిపో... గ! క్షేత4 విజయబభాన్కల్‌ నాటకాలు

థీనుయ్యః వెళ్ళను. అసలు వాళ్ళకంటే మనం దేంట్లో తక్కున.. వాళ్ళు మనం అందరం ఒకేలా వుట్రైినం. దొర నాతో ఎందుకు "స్నేహం చేశాడో. వటేల్‌ నాకు పిల్లనిస్తానని ఎందుకు చెప్పినాడో నాకు తెలియదునుకున్నారా! వాళ్ళెవరు ఏమని అనుకున్నానా లక్ష్యం ఒక్క... సమానత్వం. వాళ్ళ పెద్దరికం తగ్గిపోవాల. వాళ్ళ గొవృతనం _ గాలికి కొట్టుకుపోవాలి. గడ్డికోసం గట్టుంబడి తిరిగినాం. గింజలకోసం వడిగావులుకాసినం. తరతరాల నుండి అణచబడ్డాం. గుక్కెడు గంజి కూడా లేని రోజుల్లో అకలితో సచ్చినం. ఇంతకాలం మనల్ని తొక్కి పెట్టారు. ఇప్పుడు బానిసబతుకు పోతుంకే సంతోషించాల్సంది పోయి విడుస్తున్నారా! నున బ్రతుకు మన పిల్లలికి రాకూడదు. సెంటు భూమి లేని మనకు ఒక్కసారిగా 50 ఎకరాలు వస్తుంకు... కాలుతో తంతమా) నీ చెళ్లెలికి వేరే సంబంధం తెస్తా... ఒప కో వదినా (చేతులు పట్టుకొన్నాడ్డు, (వేలు ప్రవేశం)

పటేల్‌: భీమయ్య ! ఓరే... నర్స్‌...

నరసయ్యుః రండి - కూసోండి. (కుర్చీ చేశాడు) (సుంకులు లోనికెళ్ళింది) పటేల్‌; అ... చూశావ్సరా... కుర్సీ మహిమ. మహానుభావులు ఊరికే అనలేదురా..... ఈ కుర్చీ వచ్చింది నీ దశ మారింది. అయితే ఆ దొర కంట ముందుగా నేనివ్వలేక పోయాను. పోన్లే... విషయాని కొద్దాం... ఇంట్లో కూడా అందర్ని ఒప్పించా. అమ్మాయి కూడా ఒకే... ఏనుంటాన్‌ భీముడూ...

భీమయ్య: చెప్పండి.

పకల; నేజెప్పేది జెప్పినా ఇప్పుడు నీవంతే ... ఎప్పుడు 'పెట్టించమంటావ్‌ ముహూర్తం... వీరా నర్వీ... ఏమంటావ్‌. నీ పెళ్ళాన్ని కూడా పీలున్‌ సుంకులమ్మా (సుంకులమ్మ చర్చింది)

నరసయ్య: మౌాదేముంది బాబూ. అంతా వాడిస్టం...

పళ్రేల్‌: అట్టాగని నువ్‌ తప్వుకుంళు సరిపోదు. ఏమంటాన్‌ సుంకులన్ము అరే... ఏటట్టా ఏడుస్తాన్‌.... నీ. 'సెళ్లెలు వైభోగం, నా కూతురు దోచుకొంటుందనా?. నీ చెక్లలికు మంచి సంబంధం తెస్తాల... “ఒరే. భీముయ్యా ఇది తీసుకో”

భీమయ్య: ఏంటది!

సకేల్‌: నాఆస్రీలో సగభాగం. నా కూతురుకు రాసిచ్చినట్లు అదే నీక్కాటోయే భార్యకు! మరొక చిన్నమాట. నువ్వు నా అట్లని వైళున్నావని ఆ దొరగాడు నీకు వీ హనియైనా తలపెట్టైచ్చు...._ అందుకే నువ్వేమి అనుకోనంయే. ఇప్పుడె మా యింటికి రావచ్చు. ఏమంటావ్‌... నర్భయ్య .

నరసయ్య; మి ఇస్టం.

పటేల్‌; పద అల్లుడూ... (ఇదరూ వెళ్ళిపోయారు)

చం €ఎ

(నరసయ్య ఇంట్లోకెళ్ళాడు నులకమంచం పట్టుకొని బయటికి వచ్చాడు. చుంచం చంచి కూసున్నాడు)

కుర్చీ కేతే5్‌

నరసయ్య. కాసిన సెట్టుకే రాళ్ళన్నారు. వాడి వలన చిన్నవ్యుడి నుండి ీవాట్టు "సెస్పుదెబ్బలు తిన్నం. ఇప్పుడు వాడితోనే చెంప దెబ్బలు తింటున్నాం. ఎవనికెంత ప్రాష్తమో... అంతే ఆదీవపం ఆర్పేసి వడుకో... (మంచం మీద వాలాడు నరసయ్య) లైట్సాఫ్‌- లైట్సాన్‌ సమయం: ఆ రాత్రే రంగస్థలం: వటేుల్‌ పొలంలో గది పటేల్‌: ఏరా! ఏమంటున్నాడు భీమయ్య, తిప్పః యాభై ఎకరాలనేసరికి వటేల్‌ కాళ్ళకింద వడిసచ్చిపోతానంటాడు. పటేల్‌; చచ్చిపోతానంటాడా? (నవ్వాడు) వోరి వీడి పాసుకులా! మనం ఇంత కష్టపడింది వాడు చావడానికా? ( మళ్ళీ నవ్వాడు) (అంత నవ్వెందుకో తెలీక జోగులు తికమక పడ్డాడు) తిప్ప: తమరేమనుకోనంపే ఒక మాట పటేల్‌: చెప్పు తిప్ప; ఆ భీమయ్య ఒర్జి అమాయకుడు సేల్‌: చంపుతాను కొడకా పార్టీ మార్చావంళు...! తిప్ప ఛీఛ! పార్టీ మార్చను. గానీ నిజం చెబుతాను నువు నరికినా సరే. పళేల్‌; చెప ో తిప్ప: మీ వెనకుండి ఇంత గాడిదకస్ట్రం ఎందుకు జేస్తుంటి. ఇంత పావం ఎందుకు మూట కట్టుకుంటున్నా నాభార్యచిడ్డలకింత తిండి దొరకాలని పటేల్‌; ఊ! అయితే తిప్పవ ఆ భీమయ్య. గాడు, అంత చదువు చదివి, కుటుంబాన్ని, కులపోల్ని ఏడిపిస్తున్నాడే! ఒక తూరి దొర కాలకింద దూర్తాడు. మరోతూరి మన పంచన జేర్తాడు. అమాయకుడు కాదా! పళేల్‌; అది అమాయకత్వం కాదు, ఆత్రం. రాత్రికి రాత్రి పెద్ద ఆసామినైపోవాలనే ఆత్రం, ఆ ఆత్రం ఉన్న వాడెవడైనా నాశనమైపోతాడు. తిస్పవ మన చేతిలో చిక్కినాడు. నాశనం ఖాయం. పటేల్‌: కొడుకా! లోకమంతా ఈజీగానే అర్హమైతంది. నువ్వూ ,

నీ పొడులు తప్పా...

(దొర జోగులు వచ్చారు- దొరను జూసి నవ్వడం ప్రారంభించాడు వటేల్‌) తిప్పా! దొర వచ్చినాడు. నాకాలి కాడకు వళ్ళినాడు. (మళ్ళీ నవ్వు) దొర! మీసాలు తిప్వేదొరా! (నవ్వు) పటేల్‌ దగ్గరకు వచ్చినాడు. నాతో సవాలు చేసిన 146 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

దార (నవ్వు) నామీద కత్తికట్తిన దొర (నవ్వు) ఒరేయ్‌ తిప్పా! నాకాలు మీద పడి క్రమించమంటడేమో అడగరా! దొర: చాక్కా వట్టుకొని అడగటానికి వచ్చానని చెప్పరా జోగులు! సకేల్‌; ఇంకా అడిగేదేమీ! పట్టుకోమను నాకాలు. దొర: వాడికి కూతుర్నిచ్చి కులం చెడతావురా! పుల్‌: నువ్వెవ్పుడో గుణం చెడ్డావు దొర: నీకంళు చెడ్డానా! పకేల్‌: సిగ్గులేదురా నీకు. నామీద కక్ష కట్టి, కత్తిగట్టి కులం తక్కువ వానితో చేతులు కలిపి, ఇప ఖు వాడు నాగుప్పెట్టోకి వచ్చేసరికి కాళ్ళ బేరానికి వచ్చావు. నీకు సిగ్గు లజ్జా లకపొయె ఆ దొరః రేయ్‌ వపేల్‌! నిన్ను నరుకుతా రీ పటేల్‌: నువ్వు నరికేదేమి వంకాయ్‌రీ దొర!ఇవ్వరా! నామీద కక్ష సాధించడానికి ఏమిస్తావో నాడికివ్వరా! నేను ఏమిస్తున్నానో తెల్సుగా! గొరః తెల్సేరా ఈడకు వచ్చింది. కయ్యానికైనా, వియ్యానికైనా సమ ఉడ్డీ ఉండాలా! తోటి పాలెగాడి మీద కక్ష సాధించడానికి కులం తక్కువ వానికి కూతూర్ని ఇస్తున్న కొజ్జానా కొడుకి మొహం ఎలా ఉందో చూసి. పోదామని వచ్చాను. పటేల్‌; రేయ్‌ దారా! తాటి పొలెగాడివైతే బడికూలిపోయిన విషయం ఇంత రచ్చకీర్చవు. సచ్చింది నీ వాళ్ళా? నీ సంబంధకులా? అలగాజనం! అనా కొడుకులు చచ్చినందుకింత రాద్దాంతం చేస్తావా” నీ అంతు చూడందే నిద్రపోనురా! భీమయ్య ఇవ్వడు నా వషక్షాన ఉన్నాడు. _ దొర: పారపాటువడుతున్నావు. నువ్వు పంచాయితీ బొక్కల్లో వేలెట్టిన తర్వాతే నేను బడి విషయంలో తలదూర్చాను. సటల్‌; ఆతల తెగనరుకుతాను. చూస్తా ఉండు దొరః నీయమ్మ ఏంట్రా కూస్తోన్నావు (పటేల్‌ మీదకి వెళ్ళాడు)

(తిప్పడు దొరను క్రిందకు పడేస్తి తిప్పః ఏయ్‌ దొర!

(దొర మీదకు కర్ర ఎత్తాడు) జోగులుః రేయ్‌ తిప్పా! ((తిప్పడు కర్రకు సమాధానమిచ్చాడు- ఇద్దరు ఒకర్నొకరు ఢీ కొన్నారు) పసల: (తిప్పడ్ని జోగుల్ని చూపించి) దొరా! చూసావా! పాలెగాళ్ళ కోసం, వ్రభువుల కోసం, రాజుల కోసం, మన దగ్గర వన్లేసే కూలినా కొడుకులు కొట్టుకోవాలి, చంపుకోవాలి. ఆత్మార్పరణ చేసుకోవాలి. అది మన చరిత్ర అది మన సంస్కృతి. అది మన నాగరికత. అరేయ్‌ దొరా! నువు అందుకు విరుద్దం వేసినా గుండెల్లో మంట బెట్టావు. ఆఖరికి మన తాతలు దండ్రులు అప్పగించిన

ఆధిపత్యానికి తూట్లు పెట్టావు. అందుకే నిన్ను (బ్రతకనివ్వను. చంవుతా. తిప్పా శ్రీసెయరా వాడ్ని (తిప్పడు క్యరెతాడు) జోగులు: నా కంటంలో ప్రాణముండగా మా దొర మీద ఈగ వాలనివ్వను. పమేల్‌: దొర చూడరా! మనమిలా కుమ్ములాడుకుంటూ, కత్తులు దూసుకుంటుంటే ఈగాసగాలకిపనేంట్రా! వాళ్ళ _స్వామిభక్తిని ఎక్కడ ్రదర్శిస్తారురా! వాళ్ళ రక్తం ఎవరికోసం చిందిస్తారురా! మాటాడనేమిరా దొంగకొడకా! దొరః ఏం మాటాడుతాను పసేల్‌. నువు ఇెస్పిందంతా పచ్చినిజం ఈ రంకుల్లో మనకు _సుఖంవుండదు. ఈ కక్షలతో మన పెద్దరికం ఊడిపోతాది. నాకు జానోదయమెంది. నేను ఓడిపోయాను. నన్ను వేసెయ! నన్ను (బ్రతకనివ్యోద్దు. ణా మ్‌ ళు జోగులుః దొరా! ఈ జోగురింకా బతికే ఉన్నాడు. దార; (ఫెడేమనీ కొట్టాడు) నోర్ముయ్‌! వటేల్‌ నన్నుచంపు. పటేల్‌: చంపాల్సింది నిన్ను కాదు. ఆ భీమయ్య గాడ్ని. దొారః పటేల్‌ సేల్‌; అవును. పెద్దోళ్ళం, పాలెగాళ్ళం, రాజులం. మనదంతా ఒక తెగ. ఒక కులం, ఒక కూటమి. (తివ్పదు, జోగులుతో) ఒరేయ్‌ మీ యిద్దరు బయటికెళ్ళండ్రా! (వాళ్ళుబయట కెళ్ళిన స్టే వెళ్ళిఅంతా వింటున్నారు) వదవీ, అధికారం. ఆస్తి అంతస్తు అవన్నీ మనవి. శ్రమ చెనుట, వినయం, చిధేయత వాళ్ళవి. వాళ్ళకు కాన్ని పదవులివ్వమన్నారు. ఇస్తాం కానీ వాటిని వాళ్ళు తీసుకోకూడదు. అధికారాలు అంటగట్టమన్నారు. అంటగడదాం. కానీ వాటిని వాళ్ళు అనుభవించకూడదు. కాన్ని. కుర్చీలు కట్టబెట్టాలన్నారు కట్టబెడతాం- కానీ వాటి మీద వాళ్ళు కూర్చోకూడదు. పేరు వాళ్ళది- పెత్తనం మనది. అర్హమైందా! దొరః ఇప ఎ'డర్రమైంది. అప్ప'డర్హం కాలే! పటేల్‌: అప్పుడర్హమైతే వాడింటికి కుర్చీ ఎందుకు అంవుతావులే. దొరః అదే. నేను చేసిన పొరపాటు. ఇప్పుడేం చెయ్యాలో చెప్ప ఇద్దరిదీ ఒకటే మాట, సమేల్‌: చెబుతా! రేయ్‌! ఇలారండ్రా! (జోగులు తివ్పడు వచ్చారు) జాగ్రత్తగా వినండి! ఇన్నాళ్ళు ఈ ఊరికి ఇద్దరం రెండు కళ్ళలా మెలిగాం. రెండు. చేతుల్లో కాచి (గ్రామాన్ని కాపాడినాం. అవునా కాదా... చెప్పండ్రా అవునా కాదా! ఇద్దరుః అవును. దొర: మామధ్య రంకులేంట్రా? ఆనర్సిగాడి వల్ల కాకపోచేల పకేల్‌: నర్సిగాడు కాదులే. ఆ భీమయ్య గాడే ముఖ్యం. తిప్ప; అవునయ్యా! వాడే ... వాడే దొమ్మపొగరు నాకొడుకు జోగులుః వాడికి పెద్ద చిన్న తేడా తెలీకుండా ఉంది. 148 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

సేల్‌: ఇది ఇలాగే వదిలేస్తే (గ్రాముల ఏంగావాలని...! తిప్పః వల్లకాడు దొర: మరందుకే ఊరు వల్లకాడు కాకుండా కాపాడాని, జోగులు: కాపాడి తీరాల, మేము వీంజెయ్యూలో చెప్పు దొరా! మీ ఇద్దరు ఏకమైనారు. మాకదే సంతోషం. తిప్పః సంతోషమా! పెద్ద సంబరం! ఊర్జో తెరిస్తే వేదుకే చెన్ను పళేలా! మేం వీం చెయ్యాలో. పకేల్‌: మీ రక్తంలో అ విశ్వసం ఉంది లేరా! ఆ భీనుయ్య గాడికి కాలో జట్బో తిసేస్తే కూడా మమ్మల్ని ఎదిరిస్తాడు. ప్రజలు నాడి కుంటికాలు, మొండి చెయ్యి చూసి మేము. దుర్మార్లులం అనుకుంటురే గానీ వాడు పొగరుబోతు నాకొడుకని అనుకోరు. అంచేత శార్తీనిలేపెయ్యండ్రా! చంపి పారెయ్యండ్రా! జోగులు: వాడికదే కరక్టు శిక్ష తిస్పడు: మీరు ఏకమైనాక కాలు, వెయ్యి ఏీంబాగుంటాది శనంలెగాల్సిందే. జోగులు;ః అవును. అవ సడే. జనాలు మీరంశే ఎదబడతారు! సరదాగా ఏసేస్తాంలే దార. దొరః అయితే ఏసెయ్యండ్రా! పటేల్‌: ఒరేయొ! వాడు మా యించ్దోనే ఉన్నాడు. అర్హరాత్రయ్యాక నరకేసి 'నర్సిగాడించ్లో వడెయ్యండి. తెల్దారితే. నాటకం నేను నడిపిస్తాను. లైట్సాఫ్‌- లైట్సాన్‌ (రంగస్త్రలం! నర్చృయ్య ఇల్లు) (తెల్లారింది సుంకులమ్మ ముక్కు సీదుకుంటూ కళ్ళు తుడుచుకుంటూ పొరక వట్టుకొని బయటికి వచ్చింది... ఊడుస్తూ ఏడుస్తోందిా- ఏడుస్తూ ఊడుస్తోంది) నుంకులమ్మ: ఇదిగో లెయ్‌. పొద్దెక్కేదాకా వడుకోడానికి నువ్వేం 50 ఎకరాల ఆసామివి కాదు. ఏటగాడు ఎర్రోడైతే జింక ఎన్నిగంతులన్నా వీస్తది. ఎవరైనా తమ్ముడ్ని ఒక మాటన్నావాం తాలినుండే కొంచెం భయం | పెట్టుం గ ఈనాడు ఇ జ్ఞతాడా? ఆడుద 10వ తరగతి సదువుతన్నవ్వుడే "సెప్తినీ... ఇద్దరి ముడెయ్యమన ఇన్నావా?.. సదువు సెడిపోతదన్నాన్‌. సదువు సదివీ... ఇవ్వడు. మనే సెడిపోయినాడు. వాడేమీ జయమై పోడు గానీ, ఇప్పుడీ బొధ అనుభవించడ మెట్టూ....వచ్చిన సంబంధమల్లా తప్పించినం ఇష డీ మాట 'సెబితేమా అయ్య బతుకుతాడాన ఆ పిల్ల మాత్రం ఎలా నిబ్బరించ గలదు. ఈ నూటలిని అది ఏనుయ్యో గొయ్యో సూసుకుంటది. వీం జాతకమో మహరాదూ కొడుకుది. పుట్టుగానే తల్లి సచ్చింది. వదేళ్ళకు తండ్రిని తిన్నాడు. వ్యు నముకున్నాళ్ళందర్నీ తింటున్నాడు. వాడ్ని 'సేసుకున్నది మాత్రం సుఖవడ్తదా ఏమీ . ఇంతమంది. ఉసురుబోసుకొని మూనెల్టు తిరక్కముందే ఆ పటేల్‌ గొని సావు ఈసెవుల్తో ఇనక పోతానా!

(వేలు, తిప్పడు వచ్చాడు) పకల: అవనే దొంగముండా! సొంత కొడుకులాగా సూసుకున్నానన్నావు. ఛల్లినన్నావు. అన్నీ జెప్పి... ఇంత వని జేయిస్తావా? సుంకలమ్మ: నేనేం జేసినా! అర్హమయ్యేటట్టు "సెష్టు పమకుల్‌; ఓస్‌... ఏం వగలు వపడతావెే... 'సెల్లెల్నిజడేసుకోలేదని ఇంత వని జేయిస్తావా? ఒరేయ్‌! దాన్ని పట్టుకోండిరా... తిప్పడు; ఎక్కడికి పోతావే...! సుంకులమ్ముః ఒరే.. .య్‌..! నీ సేతులు పడిపోను.. నూమా... లెయ్‌ చమూమా... సమేల్‌; మామ కోవాలే నీకు. రేయ్‌ వాన్నక్కడకు తీసుకొని రాండ్రా... (నరసయ్యను తీసుకొచ్చారు. జోగులు కూడా ఉన్నాడు. నరసయ్య భుజం మీద కర్ర కట్టబడి ఉంది. నోట్లో గుడ్డలు కుక్కి ఉన్నాయి సుంకులమ్ముః: మామా..! ఏంది మామా... ఏమైంది? ఎందు కస్టేసిండ్రు. మామా... అక్కడ పండుకోంది ఎవలు. (దగ్గర కెళ్ళబోయింది) పటేల్‌: పట్టుకోండ్రా దాన్ని. సుంకులమ్ముః ఓరి దొంగ సచ్చినోల్దాలా.. ఏమైంది సెప్పండ్రా.. పసేల్‌; సంబరపడిపోతోంది. 'సెవరా జోగులూ... జోనులు: ఏం జరిగిందంకు... నిన్నేమో... ఓరే జోగులూ... తెల్గారుతూనే వచ్చి గెడ్డం సేసిపోరా... అని _పిఠిసినాడండి. నేను వచ్చేసరికీ... ఈ సుంకులమ్మ, నరసయ్య, భీమయ్య, గలాటాసేసుకుంటున్నారు. ఈ నర్చిగాడు మధ్యల నిలబడి నిటకిరిస్తూ సూస్తున్నాడు. నా సెల్లెల్ని సేసుకోవా అని సుంకులమ్మ, లేదు. పటేల్‌ కూతుర్ని జేసుకుంటానని 'భీమయ్య. ఇట్టా మాటా మాటా అనుకుంటున్నారండి. వాళ్ళింటి గొడవ చుధ్య నేనెందుకులే అని నా మట్టుకు నేను కత్తి నూరుకుంటున్నానండి. అంతే . సుంకులమ్మ గబాల్న వచ్చి నా సేతిలోన కత్తి లాక్కొని ఒక్కపేసింది. భీమయ్య కుతిక పుట్టుక్కున తెనిపోయింది. ఇజ్జాసి నర్సిగాడు పారిపోళున్నాడు. ఆడ్ని కస్టైసి తోలుకొచ్చినం. స్‌! (అంటూ జోగులు మంచం మీద ముసుగు తొలగించాడు) (భీనుయ్య చనిపోయి ఉన్నాడు) సుంకులమ్మ: ఓయమ్మో... భీమయ్యా... నా కొడుకును సంపేసినారో నాయనా... నా బిడ్డను సంపినారో నాయనా... మామా సూడు మామా... పటేల్‌: అహా... ఏం వగలు బడ్తవే దొంగముండా... నువ్వు సెప్పినట్టు ఇనలేదని. సొంత మరదిని సంపి నంగనాచిలాగ ఏడుస్తావా? నా బిడ్డను జీసుకుంటే ఆడు మహరాజైపోతాడని మట్చి కరిపిస్తాదా...సాకిన సేతుల్లోనే సంవనీక నీకు మనసెళా వచ్చిందే. 150 విజయబభాన్మర్‌ నాటకాలు

(దార ఆత్రంగా వచ్చాడు) దొర: ఏమీ... నేనిన్నది నిజమేనా? ఎవరు జేసినారు ఈ ఘోరం. పటేల్‌; ఇంకెవరు! ఆ దొంగ ముండే. సుంకులమ్మ: ఒరే దొంగ సచ్చినోడా... నీ పీనిగెల్లా.. నీకు గత్తరదగల, నీ పెళ్ళాం ముండమొయ్య. రాత్రి నువ్వే గదారా... తోల్కపోయింది. పసోడిని నమ్మించి సంపేత్తావా” నీకాచ్చిపోనూ... దొరః అయ్యయ్యో! ఎంత ఘోరం జరిగింది. సుంకులమ్మవ బాబూ... వాడే నిన్న మా భీమయ్యను తోల్కపోయి సం పేసినాడు. ఆ బాడకావు నా కొడుకే... దొర: ఇదిగో వక్రేల్‌ సంపాడని నువ్వు నువ్వే సంపాొవని అతను, ఇట్టా ఒకళ్ళ మీద ఒకళ్ళు నిందలేసుకుంటు. సరిపోద్దా:. పెళ్ళాం మొగుడు పె నేసుకున్న కాడ్నించి గొంతు తెగేదాకా ఏంజరిగిందో పంచాయితీ (ప్రెసిడెంటు దెంచాల. అయితే (పెసిడెంటుగాడి "పెళ్ళామే ప్యానాలు దిసిందనే ఇసయం ఉంది గనుక... నీతోపాటు అదడూ ముద్దాయే.... మరి ఎవళ్ళు దెంచాలా... పెద్దమనిషిని నేను దెంచాల. ఇసయం వంచాయితీ ఆఫీసుకాడికి రావాల మరి. సుంకులమ్మ: బాబూ. ఇదన్యాయం బాబూ... ఇది మీకు జయం గాదు. మీ ఇల్లు చిబ్బెపోద్ది, మీ పిల్ద్లాపొవలు నాశనమౌతారు. పటేల్‌: లంజా... ఎవర్ని తిడుతున్నావే... దొరః దానికి మాటల్లో సరిపోదు. తన్ను ముండని (ఇద్దరూ తన్నార్సు. సుంకులమ్మ: ఇదరూ ఒకబైనార్రా! సయేల్‌; అయిపోతామే... ఈడెంత?. ఈడి బతుకెంతా? కలిగినోళ్ళనే కంటనీరు బెట్టిస్తాడే? ఉద్యోగాలు. సేసుకొని ఊరుకోకుండా... ఊళ్ళో పెత్తనాలు జోబిలో పెట్టుకుంటాడా? మా మీదే కత్తిగడతాడా? కత్రిదెబ్బ ఎట్టా ఉందో రుసి జూసిండు నా కొడుకు. నా కూతుర్ని సేసుకుంటాడంట. ఇప్పుడు. సేసుకోమను. దొరః మా ఒళ్ళు కొవ్వెక్కి ఇద్దరం కొట్టాడుకున్నాం. రైటింగ్‌ కేసులు పెట్టుకున్నాం. ఖూనీలు. జేసుకోనీక కూడా రెడీయ్రైనం. ఏదైనా మేమే సెయ్యగలం. అన్నీ పాములాడుళుం'ళేు... వీలికపాము కూడా అడిందట. సిస్టైలుకకు. సింగాలలో సెలగాటమా? ఊళ్ళో మమ్మల్ని గాదని ఇంకొక మొగోడు వుట్టి బట్ట గడతాడా... అదీ .. ఇలాంటి అలగా నా కొడుకు రక్తం కళ్ళజూస్తాం... పటల: ఒసే! నీకే జెబుతున్నా. నా కూతుర్ని ఈ దొర బావ కొడుక్కిచ్చి పెళ్ళి జేస్తున్న. నువ్వారో జు తప్పకుండా రావాలి. ఎందుకో తెలుసా? ఎంగి లాకులు ఎత్తనీక. నీ సెళ్లెల్ని గూడో దోల్కరా.. బాగుంటే నేనే. ఉంచుకుంటా రేయ్‌! నర్సిగాడి కట్టు ఇప్పదీయండ్రా.. అడ్ని వదిలేసి దాన్ని ఈడ్చుకురండి! (నరసయ్యను వదిలేసి సుంకులమ్మను ఈడ్చుకెళ్ళారు. నర్చయ్య కుప్ప కూలిపోయాడు)

నరసయ్య (ఫోటోతో అయ్యా! ఈ కుర్చీనా యింటికెందు కంపినావయ్య! నా తమ్మున్ని నాకు దూరం సెయ్యాలనా? నా పెళ్ళాంన్నిట్టా అవమానించాలనా? మౌ బతుకులు బుగ్గిపాలు సేయాలనా? సెవయ్యా.. సెవ్వు

(భీమయ్య మంచం మీద నుండి లేచాడు)

భీమః అన్నా!

నర్చః భీమయ్య నువు బ్రతికే ఉన్నావా?

భీము: అవునన్నా! నేను బ్రతికే ఉన్నాను. తిప్పడు, జోగులు నాకు ప్రాణభిక్ష పెట్టారు. వాళ్ళ కుట్రను నాతో చెప్పి నా కళ్ళ తెరిపించారు. మనకు అండగా ఉంటామని మాట ఇచ్చారు. నాకు పువర్రన్మనిచ్చారు. నా ఈ _ వునర్జన్మను దళిత ప్రజల హక్కుల సాధనకోసం వినియోగిస్తానని ప్రమాణం చేస్తున్నాను. నన్ను క్షమించన్నా!

(దొర, వటేల్‌్‌ గుండెల మీద కర్రలానించి బయటనుండి వచ్చారు. తిప్పడు, జోగులు. సుంకులమ్మ కూడా వచ్చింది. భీమయ్యను చూసి ఆప్యాయంగా అతని తల నిమిరింది సుంకులమ్మ)

దొరః ఒరేయ్‌ నేనురా దొరను.

జోనులుః నోర్మూయ్‌! నోరెత్తావో మర్యదగుండదు.

పమేల్‌: వీకేం ఒళ్ళు కొవ్వెక్కిందా లమ్హీకే,

తిప్పః లమ్హీకే అంటే బోషిడికే అంటాను జాగ్రత్త! ఒరేయ్‌ తిప్పా ఆ దొరగాడు తప్పించుకోవాలని చూస్తున్నాడు. వదలొద్దు.

పటేల్‌:; మీ ఇద్దరు ఏీకమయ్యార్రా! గబ్బునా కాడకల్లారా!

తిప్ప: మీ ఇద్దరు ఏకం కాలేదా! కొడకా! ఇద్దరున్న మీరు ఏకం కావాలా! రెండొందల మందిమి మేం కొట్టాడుకోవాలా! మేం తన్నుకుంటుంటే మీరు రాజ్యం చేస్తారా? జోగులు: మేం హత్యలు చేస్తుంటే. మీరు శిక్షలు వేస్తుంటారా?

చదొరః కొడకా చెప )దీసికొడతాను.

తిప్ప కొట్టూ! నువు మీసమున్న మొగాడివైతే కొట్టు. ఇరగదీస్తా,

పటేల్‌: ఒరేయ్‌ నిన్ను బతకనివ్వను.

జోగులు: నువ్వు ఒక్క అమ్మ అబ్బకు పుడుతే నా వెంట్రుక పీకు చూస్తాను. తిప్ప: ఒరేయ్‌ దొర! జనాలెందుకు గౌరవిస్తూన్నారో తెల్పా నిన్ను జూసి కాదు. నీ వెనుకున్న నన్ను జూసి. నా చేతిలో ఉన్న ఈ ఆయుధాన్ని జూసి. దీన్ని ఇన్నాళ్ళు నీ మాటలిని నావాళ్ళ మీద ఎత్తాను. నన్ను అడ్డం పెట్టుకొని నువు ఎవర్ని దండిస్తున్నావో అర్ధమైంది. నీ పద్దతి మార్చుకోకపోతే ఇరగదీస్తా.

జోగులు; ఒరేయ్‌ వమేల్‌ ఊరందిర చేత ఒంకేలు పాయ్యిస్తున్నావు. అదినీ గుండె సత్తువ కాదు. నా జబ్బ సత్తువ నా అన్ను నా అక్కా , నాచెళ్లే మీదకు నన్ను ఉసిగొల్పి నువు ఊరు ఏలుబడి చేస్తున్నావు. ఈ నకరాలు ఇకసాగవు. నీ తోలు ఒలుస్తా.

(అంతక్తు ముందే. గుమస్తా వచ్చాడు) గుమస్తావ ఆహా! ఎంత సుదినం! ప్రతిచోట ఇలా మీరంతా కలిసికట్టుగా ఉంటే ఈ పెత్తందార్ల ఆట కట్టించడం ఎంతసేపు? భీమయ్య... భీమయ్య మీరాగండి! ఇక నేను చెప్తాను. దళిత జతిచరిత్రకు నాందీ వాక్యం నేను వలుకుతాను. అ మహనీయుని అశయాలకు నీళ్ళోదిలి ఆకాశంలోని నక్షత్రాలు కావాలని ఆశవడితే. మిణుగురు వురుగుల్లా అవహాజ్లై పోతాం. ఇది నేను ఆలస్యంగా తెల్పుకున్నాను. ఈ నిజొన్ని చదువుకున్న దళిత సోదరులంతా గ్రహించాలి. బలహీనవర్గాల్లో మురా నాయకుల కుల మోచేతినీళ్ళు త్రాగుతూ కొందరు. ఫ్యాక్షనిష్టు కాళ్ళదగ్గర కూచొని కొందరూ ఉన్నంతకాలం ఎంతమంది అంబేద్కర్‌లు పుట్టినా మన బ్రతుకులు బాగుపడవు. చెట్టుని నరకాలంటే చెట్టుకు... చెందిన కస్బనే గొడ్డరికి పెట్టాలి. అప్పుడే గొడ్డలి నరకగలదు. అలాగే నా మీదకు జోగుల్ని, తివృడ్నిా- వాళ్ళ మీదకు మరో అమాయకుడ్ని రెచ్చగొడుతూ, మన మధ్యన చిచ్చు పెడుతూ “వాళ్ళ అధికారాన్ని చేజారిపోకుండా జాగ్రత్త వడుతున్నారు.. రాజ్యం కోసం, రాజ్యాధికారం కోసం. వీళ్ళు చేస్తున్న నరమేధంలో వొతులెవరో, పాంతకులెవరో లెక్కలు కట్టండి. అంతా మనవాళ్ళే. మన అస్థిపంజరాల్ని అంతస్థులుగా చేసుకొని వాళ్ళు అధికారపీరాన్ని చేరుకుంటున్నారు. మనం- మనం-బానిసలుగా మిగిలిపోతుంటాం, ఇదీంకా కొనసాగకొడదు._ అన్నా! ఈ కుర్చీ కేవలం అధికారానికే కాదు, అనాగరికదాస్య విముక్తి సంకేతమది. తరతరాలుగా మనం నోచుకోని స్వేచ్చా స్వాతంత్ర్యలకు చిహ్నమది. ఈ కుర్చీ మన చేతిలో ఓ గాండీవం కావాలి. ఓ పాశుపత్యాస్త్రం కావాలి. కూర్చో- ఆ కుర్చీ మనది. అనుభవించూ ఆ అధికొరం మనది. వరిపొలించు- పగ్గాలు మనవి. (నర్సయ్య, భీమయ్య చెప్పినట్టు రీవిగా కూర్చున్నాడు. కూర్చున్న తర్వాత రాజసమేదో ముఖమంతా అవహించింది.) నరసయ్యః ఈ ఊరి (ప్రెసిడెంటుని నేను. పరిపాలకుణ్ణి నేను. వ్రధమపొరున్ని నేను. మీ ఇద్దరిలా రండిరా! దొర పమేల్‌:ః ఒరేయ్‌! జోగులు, తిప్పడు: ఒరేయ్‌ (తిప్పడు, జోగుల చేతిలోని కర్రలు పైకి లేచాయి. దొర వళల్‌ మెడలు శ్రీిందకు నంగాయ్రి ఫ్రీజ్‌ (లైట్సాఫ్‌- లైట్సాన్‌) పాత్రల పరిచయం అవుతుండగా ఒక్కొక్కరు ఫ్రీజ్‌ నుండి బయటకొస్తారు.

1. దళితులకు జరిగిన అన్యాయాన్ని గుర్తించి సవరించుకోవాల్సిన బాధ్యత అందరిది, అందులో కులప్రస్తక్తి లేదని చాటిచెప్పిన గుమస్తా పాత్రధారి ,శ్రీ.......

2. తరతరాలుగా గూడుకట్రిన నిరంకుశవర్షప్రతినిధులైన, దొర ,శ్రీ.... వటిల్‌ శ్రీ...

3. వైతన్యం ఎవరిలో ఎప్పుడోస్తుందో చెప్పలేం. ఆ వైతన్యం ఎవరు చెప్పకుండానే రావచ్చు. ఎవరికీ చెప్పకుండానే రావచ్చు. వీళ్ళవల్లే ఈ కధ మలుపు తిరిగింది. భవిష్యత్తుని కూడా మలుపు తిప్పే సత్తా వీళ్ళచేతుల్లోనే ఉంది. వాళ్ళే తిప్పడుగా శ్రీ... జోగులుగా. ఇశ్తీ........

4 భీమయ్య తల్చుకంటే దళితజీవితాల్లో వెలుగు రేఖలు విచ్చుకోనటం ఎంత "సేవ! దళిత జాతి చరిత్రకు నాందీ వాక్యం వ్రాస్తానంటున్న, భీమయ్య గా శీ

5 ఓ సగటు దళిత స్త్రీ ఆశలకు. నిరాశలకు ఊగిసలాటకు నిలువెత్తుటద్దం, సుంకులమ్మ,. శ్రీ/మతి..........

6 శ్రెసిడెంటు గారూ! మీరులేవకండి! ఇప్పుడు. జరిగిన పట్టాభిషేకం మీకుకాదు. ప్రజాస్వామ్య గర్భగుడిలో దళిత హక్కులకు జరిగిన వట్టాధిషేకముది. అంబేద్కర్‌ ఆశయాలకు పట్టిన నీరాజన మిది. రావాలి దళిత స్వామ్యం అందుకు వహించాలి మీరే సారధ్యం దళిత ప్రజాప్రతినిధిగా

(నరసయ్య కుర్చీలో రీవిగా కూర్చోని ఉండగా...) తర శే శ ఆ కకత విజయభాన్కల్‌ నాటకొలు

పులిస్వారీ

1, రామిరెడ్డి 10. ఖాదర్‌ 2. పెద్దినాయుడు 11. తిరుపతయ్య రె, మారెష్ప 12. డియస్సీ డ్తే రంగన్న 13. సి.ఐ. 5. వీరన్నస్వామి 14. హెడ్‌కానిస్టేబుల్‌ 6. దస్తగిరి 15. కానిస్టేబుల్‌ 7. యోసేవు 16. మునెమ్మా 8. కిష్టప్ప 17. బిడ్డ (పద్మ) 9. ఓబులేసు

కై5ర

క్‌ పుఠలిస్వారీ 1వ రంగము (పాట బ్యాక్‌ గ్రాండులో వినిపిస్తుంది పల్లవి: న రాయలసీమ ఇది రాయలనీమ. నాటి బంగారు నీమ- నేటి భయంకర సీమ చరణం 1. : వురిదివ్పిన మీసాలకు వుట్టనిల్హురా వడ గెత్తిన వగలకీది మెట్టినిల్హురా చురకత్తుల విన్వానవు వింతనేలరా తెగివడ్డ కుత్తుకల వధశాలరా, శ నివ్వులు (గక్కేటి నీమా నెత్తురు పారేటి నీమ. గరాయలనిమో చరణం 2, : వేటకొడనళ్ళు గండగొడ్డళ్ళు పోటు బల్వొాలు నాటువీస్తోళ్ళు బాంబులతో బంతులాట కత్తులతో కటికొవేట వృుళ్తువునే కోరికోరి కత్తులనే నూరినూరి వులిస్తాలీ చేస్తోంది రాయలనీమ- వులిస్తాలీ శ వుఠిస్తొారీ- .వులిస్తారీ చేస్తోంది రాయలనీమ శరాయలనీమ॥ (పాట అయిపోగానే బాంబు మోత వినిపించింది. ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకొని చూరెస్ప తన ఇంటి ముందుకు వరుగెత్తు కొచ్చాడు. అతన్ని వెంబడిస్తూ నచ్చింది రంగన్న మురా. మూరెవ్ప పొదల్లోకి జారుకున్నాడు) రంగన్న: (మునెన్ముతో) మారెప్పగాడు ఈడికే వరుగెత్తుకొచ్చినాడు.. యాడున్నాడో చెప్పూ అథే ఇంట్లో ఎత్కండిరా మునెమ్మ: (కొడవలి చేతబట్టి) రేయ్‌ ముందుకొచ్చారో నరుకుతా! వామొగడు ఈడికి రాలా! రంగన్నః యాహ్య.. వక్కకు జరుగు (ఇంట్లోకి పోయివచ్చి) లేదు. రేయ్‌ దస్తగిరి! అ ప్రక్కన చూడు... ఆ పొదల్లో ఉన్నాడేమో సూడ్రా. (మునెమ్మతో) ఇదిగో నీ మొగున్ని బతక నియ్యం.. వాణ్ణీ సంపి.. త్తీర్తం... చాల్లే సంపనీక నేను

జైల్నుండి బెయిలు మీద బయటికికొచ్చినా.. వాణ్ణే ఎయ్యందే మళ్లీ జైలు పోను... నీం 'రాళేడా! దస్తగిరి: అన్నా! లేడు! పిరికి నా కొడుకు... తప్పిచ్చుకున్నాడు.. రంగన్న: యాడికి పోతాడు వదండ్రా. (మునెమ్మతో) ఇదిగో నీమొగుడు గోపాల్నాయుడ్ని జంపినాడు.... నాయుడుకు నేనంటే శానా (ప్రేమ. సొంత తమ్ముని లెక్కన సూస్కునేటోడు.. నేను వక్కనలేందే.. యాడికిపోయటోడు గాడు... నేను ఊల్లోలేంది జూస్కోని దొంగేటు ఏసినారు దొంగనా కొడుకులూ నాయుని సంపినాల్లలో ఇద్దర్ని సంపినాము.. ఇంగ మిగిలింది నీ మొగుడొక్కడే.. పెప్పుయాడుండో.. మునెమ్మ: నాకేం తెల్లన్న.. ఈడ్కేం రాలా. రంగన్నః ఇదో... పెద్దినాయుని పాదాలమీద ప్రమాణం చేసి చెప్పున్న. నాయుని ప్రాణాలు తెన్చీయలేను గాని. ఆయన్ని సంపినోల్ల ప్రాణాలు తీయకమానను... నీ మొగుళ్ల బతకనియ్యం... వాళ్లీ సంపి తీర్తం.. ళ్‌ క్‌! దస్తగిరి: రంగా... ముందు దీన్ని ఏసేస్తాం... రంగన్నః ఆడదాన్ని సంవుదాముంటవేందిరా లంగనాకొడకా... ఇగో. నీకు మగతనముం టే మారెప్పగాని గొంతు తెగ్గోయ్‌.. 'పెద్దినాయుడికి చెప్పి సికిన్‌ బిర్యాని, సిల్కుజిబ్బా 'పెట్టిస్తా. (మునెమ్మతో) నీ మొగుడు. తప్పించుకలేడు.. వాళ్లీ సంపిశ్తీర్తం.. వదంగ్రా.. (చేతిలోని కొడవలిని మెల్లిగా జారవిడుస్తూ, నిస్సత్తువగా కూలబడింది... అటువైవు నుండి మారెవ్ప మెల్లగా భార్య దగ్గరికి వచ్చాడు) మునెన్ము: ధూ... ఎందుకీ దొంగమాదిరి బతుకు, ఆ బాంబు నా నెత్తిన బడి సశచ్చినా బాగుండంటు.. మౌారెప్పః ఏయ్‌..! ఏందే శానా వాగుతుండవ్‌! కండ్లు నెత్తిమీది కొచ్చినట్టుండయే..! పన్‌. మునెమ్మ: ఎట్లన్న అన్కా! ఎప్పుడు ఏమైతదని తెలకపాయ.. నువ్వా యానొడో ఇంటికొళ్చేది.. యింత కుక్కమాద్రి గత్కేది, గబుక్కున పోతుండే పనే. నువ్‌ ఎన్నాల్లకు రాకపోతే, ఏమైపోయినావనో భయంతో నేను ఈడసస్తుండాల.. నీవు స్తూసేనీ పిల్ల 'పెండ్దాం ఎట్లు బళ్కుతారో నేను జస్తే అని ఆలోచన ల్యాకపాయ.. ఇప డే. ఆ రంగడు ఇట్లబోయ్‌ నాడు.. నీవు ఇట్ట వళ్చినాన్‌. ఆ నాయుణ్ళీ సంపినావ్‌ గదా.. అది బెచ్కోని ఆ రంగడు నిన్ను సంపేసే వర్కు ఇడ్సే లేదని కూసి.. ఎల్లపాయ.. మారేస్ప: ఏందే. సంపేది. ఆం ఏంది సంపేది.. లేసిపోయిన పెద్ద పెద్దమొగోళ్ళ శాతగాకపాయ ఈ మారెవ్చను సంపనీక. ఎందో మాట్టాడు తుండన్‌. ఆ రంగడు గాడేంది, నన్ను సంపేది. మా రామిరెడ్డి వాని గాన్మిస్పాట్‌ బెట్నార్లెయ్యు వాడు మిగుల్తాడా ఏంది. 158 విజయభాన్మల్‌ నాటకాలు

మునెమ్మ: వాడెట్ల జస్తే నీకేం) ఎట్ట సచ్చెటోడు అటానే సస్తడు.. మంది రక్తం జూసేవోన్ని- వాని రక్తెం గూడా- ఎవడో ఒకడు చూస్తేడ్లే. ఎవరు ఎట్టున్నబోని- ఆ రంగన్ని నీవు మాత్రం. సంపనీక పోవద్దు. నీకు మొక్కుతాను... మౌరెస్ప; ఆ.హా.. అట్లునా.. అస్పెతే ఆడదానిలెక్క ఇంట్లునే పడుంటలెయ్యె.. మళ్ల. ళా జ! ళా నీ పొతకోక ఒకటుంళశే. పట్కరాయే... కట్కుంట.. త్యాపో... మునెమ్మ: వాయటబ్బో.. సూసునాంలే.. నీ సంబడం.. కోకకావాలంటే కోక. నీల్లు తోడ్త గాని. పోస్కుందున్‌రా...!

(కుండ నుండి నీళ్ళు తోడి బకెట్‌లోకి పోసి- అటు బౌరియల దడిలోనికి విసురుగా పెట్టింది. బయటి కొచ్చి. అమ్మా! వద్దమ్మా. మీ నాయ్న

ము న! బువ్వదించాడేమో.. ఇంత తల్లె బెట్కరాయె..

(మారెప్ప స్నానం చేస్తుంటాడు... మునెమ్మటవలు, వంచె తెచ్చి బాత్‌రూం దడి మీద వేసి వెళ్ళింది... పొరకపట్టుకొని ఊడుస్తు. గొణుగుతూ. ఉంటుంది) ఎప్పుడూ. కచ్చెల్ని కళ్ళలో బెట్టుకొని మనుషుల _ పానాలు తీస్కుంట తిరిగే బదులు ఈ బతుకుల్ని ఇదడిసి యాడ్కన్న దూరం పోయి ఇంత కూలో నాలో జేస్కోని పోయిగా బత్కుదానుని, పానాలు మిగులబెట్కుందామని తల్కాయలో ల్యాకపాయ ఈ మనిషికి!

చూరెప్ప: (స్నానం పూర్తి చేసి వస్తూ) ఏందేశానా గొణుగుతుండన్‌..! ఎవడే నన్ను జంపేటోడు... నన్ను సంవనీక ఎన్ని దొమ్ములుండాలనుకున్నాన్‌- మొగోనికి. ఊర్కూర్కెనే అందరికి ఎదబడి పారిపోయే టంతపిర్కోడు. కాడులెయ్యె-. నీ మొగుడు (నుంచం మీద కూర్కొన్నాడు) బిడ్డ: (తల్లెలో బువ్వూ నీళ్లగిలాస పట్టుకొని వచ్చింది) మౌాశెప్ప: ఏందమ్మా. బువన్వదెచ్చినావా.. నాయమ్మే.. ఏందమ్మా సద్ది బున్వనా..! సర్లే యాదోకటి... ఇద్తో. ఈ దుడ్డు దీసుకో! అంగట్లు గొనుక్కోపో...(బిడ్డ ! భా భా వెళ్ళిపోయింది) మునెమ్ము: పెండ్డాం, పిల్లమీన ఇంతపానమున్నొడివి.. నామాటిని యాడ్కన్న దూరంగాబోయి. బతుకుదాంపా అంటే ఇనవు సావవూ! చూరెస్పః ఇననే.. ఎందుకినాల.. ఎవశ్రేమన్న 'పెడ్తున్నారా..! ఎవరి గంటుమన్న మనకిస్తున్నారా. మనకు _ బువ్వ బెట్టేటోడు రామిరెడ్డే! అందుకే అయన సెప్పినట్లుల్ల యినాల్సిందే.. సంవమన్నోన్ని సంపాల, నర్కమన్నోన్ని నర్కాలం మునెమ్మ: ఆ..౬ ఆం...అట్టా ఎంతమందిని నర్కుతాన్‌! నర్కుతా పోతూనే ఉండు... ఎన్నాళ్లు నర్కుతావు... ఎవ్వడోగడు నిన్ను నిలువునా నరుకుతారు. అందర్నీ జంపమని జేప్పే రామిరెడ్డిని. గూడా కడాశ నరికిపారేస్తారు... మొరెస్పవ (మునెన్ము చెంప చెళ్ళుమనిపించాడు) నర్మతా ముండా! మారామిరెడ్డి బత్కుంటే. నేను... నాలక్కటోళ్లు పదిమంది బత్కుతారు.._ వది సంసారాలు నిలబడతవి.. ఆ లెక్కన నీకు నాకు. అ రామిరెడ్డి దేవుడే! వులిస్వారీ క 159 |

మునెమ్మ: నీకు మన సెట్టోప్పిందోబ్బ ఆయన్ని దేవుడన్నీక.. నిండు పానాల్ని నిలువుగా దిసెచోడు.. అసలు మనిషన్న బాగల్యా, దయ్యమని చెప్పాలగాని..!

మౌరెప్పః నీయమ్మ...ఈ నడును నీకు నీల్లుడెక్కువైందే! ఇద్లో నీ ఇంట్లో గాని, నా ఇంట్లోగాని అటు ఏడుతరాలు.. ఇకేడుతరాలు.. ఎవ్వరన్న, ఎప్పుడైనా కార్టుగాని జీపులు గాని ఎక్కినారా? ల్యా! ఓయబ్బ ఒక్యాల ఎంతెక్కిన, ఏమెక్కిన ఎక్కింటార్లై ఎర్రబస్సు! మరి నేను మారెడ్డి పున్నెమా అని... వైయ్యిన ఎక్కితిర్లుతున్నానే జీపు! యాదంటావ్‌..? కమాండర్‌ జీపే.. దాంబ్లుక్కిటోతుంటే నీయమ్మ ఉయ్యాల్గో ఊగినట్లుంబదే! ఆ జీవపు దుమ్ముగొట్టుకాని రయ్యిన పోతావుంకే. ఎట్టుంటాదంటావ్‌? దేవుని రధమెక్కి ఊరేగినట్టుంటది. మునెమ్ముః జీవు ఎక్కి ఎక్కి అఖర్న ఏమెక్కుతానో తెల్సా. పాడె!

మూరెప్పః అద్స ర్లెయ్యె... ఇదో నువ్వు దినాం పాలం కూలికి పోతున్నావ్‌ గదా! ఆడ ఎండకెండిపోయి. సరిగ కూడు తినకుండ... పొద్దుమూకులు వన్లేస్తే కూరి ఎంతిస్తారే... ఇరవై రూపాయలు! మరినాకి ఊర్కూర్కెనే జమ్మున _ జీపులో తిరుగుతున్నందుకు దినాంకి నూర్రూపాయలు. ఆడ్కి కర్నూలు కో, ఆదోనికో పోయినోజున తాగనీక మందు, తిన్నీక చికన్‌ బిర్యాని... బీడీల కట్ట, అగ్గిపెష్టె, వాయ్యబ్బ! నీ మూతి నువ్వెప్పుడైనా బిర్యాని వాసన _జూసినావా..! సూడ్జ్యా! ము నెమ్ము; వాయబ్బో! ఆ బిర్యాని నీ మొగాన ఎవ డు పారేస్తారొ నాకేమి తెల్లా! నీతోని యాదో ఒక కంటత్రి పని చేయించుకోనికే

చూరెప్ప: పోశా! నాతో ఏం పని చేయిస్తాడే రెడ్డే. మహా అంటే యా నెలకో, రొన్నెల్లకో ఒక మర్తర్‌ జేయిస్తాడు అంతే...! దాన్కి మేమంత కుళ్కెలకాడ్కి తాగనీక మందుఖర్చు! చిర్యాన్దిన్నీ కైన ఖర్చు! వయ్యబ్బ, మూ రెడ్డికి ఆయాలొా ఎంత ఇిర్సనుకున్నాన్‌ ౨ ఎవ్వర్నన్న అట్ల ఖర్చు బెట్టమను సూస్త...! ఊర్కూర్కెలొట్టలొట్ట _వాగనీకనె నీకు తెల్సెది...

మునెమ్మ: ఓయబ్బ! తిని, తాగినానని చెప్పనీక నీకు కొంచెమున్న సిగ్యాడగాదో! ఎవర్జో పానం నీతో తీసే ఫిచ్చి. దాని పాపం నీకంటగస్టైసి... తాను గట్టు మీద కూర్చుండే మీ రెడ్డికి నీ పానాలు ఎట్టుపోతయో బాగా ఎర్కనేలే! మారెప్పంు అం నా పానాలు పోగొట్టుకోకుండా వుండటానికి. మారెడ్డినాకీ చిన్నతుపాకీ _ తెచ్చిచ్చినాడే తిక్కదానా! అస్సలు మా శెడ్డికినేనంకే ఎంత పానమని

మునెన్ముః అబ్బో! ఎంత పొననుంకే- పానం తీసేటంత పానం గదా మ8!

మారెస్పః నీయమ్మ! నోర్ముయ్యే!- పొడిందేపాడరా పాసిపండ్ర దాసరి అనిందంట నీలెక్కది! అట్లు- నీకేం తెల్చె! రెడ్డికి నామీద ఎంత పానముందో, ఒకరోజు నన్ను బట్కొని.. చిన్నపిల్లోని లక్క వఏడ్చినాడే! ఒరే మారెప్పా! నాయని మనుషులు నీతోటోల్ని నాగన్నన్మి ఖాసింగాన్ని సంపినోల్లు నిన్ను గూడ సంపక మానర్రా, నీవు పైనిండ కంద్దు జేస్కోని జాగ్రత్తగుండాలిరా- నీ తోచాల్ల మూద్రి నిన్ను గూడా పోగొట్టుకోలేనురా... నీవు బతికుంటునే గదా నేను బతికుండేది...అని

ఎంత ఏడ్సినాడని, అవ్పటికప్పుడు నాకోసం మనిషిని పంపించి కలకత్తా నుండి నాకి తుపాకీని తెప్పిచ్చినాడే తిక్కదానా!

మునెన్ము: ఎందుకట్ట జేసినాడో మీరెడ్డి.. నీకు కొంచెం గూడా అర్ధం గాలా గచా-ఇదో ఎందుకం కే...!

చూరెప్ప: అస్‌... నోర్ముయ్‌... దినాం నున్‌ జెప్పే మాటలు నా చెవుల్లో కందిరీగలాగ “గయ్‌... యని... అంటుండాయ్‌ లెయ్యే... అవేచున్న ఇయాల కొత్తనా ఏమీ)... “చూచూ నువ్‌ రెడ్డి కాడవనిమానెయ్‌.. సంవుకునెతోట్లు సంవుకోని, సౌవనీ! చునకెందుకు....నున్‌ యాడ్కి పోవద్దు... మన క్యాదైనా వనిదొర్‌క్తది.. ఈడ ఉండనీక నీ మనసొవ్పకపోతే... ఈ ఊరిడ్సి యాడికన్న దూరంగబోయి బళ్కుదాంరా... మన జానెడు పోట్టులు నింవనీక మనుషుల పానాలు తీసే ఖర్మ మనకొద్దూ” అంటావ్‌ నాకు తెల్లా ఏండే!

మునెమ్ముః అదికాదు చూమా... నేను వెప్పేదన్న ఇనకుండా....

మూరెప్ప: ఒసే నోర్ముయ్యో! దినాం మ్యేక మాంసం తినే వురి గడ్డి దినముంళు తింటదా!.. నేను నడుమొంగకుండ. పైన పైన తిరిగతోడ్ని.. నువ్‌ చెప్పినట్టు నేను కూలి పనిక్‌ పోతే. ఆడ నడుమొంచి వన్తేయాకుండ వుంటి ఊరుకుంటారా..? ముడ్డిమీద తంతరు.. యాసదానా!

(రామిరెడ్డి తన అనుచరులతో చిరబిర నచ్చాడు... అతని ప్రక్కనే. స్వామి

ఉన్నాడు)

రామిరెడ్డి: ఏరా మారెప్పా! దెబ్బలేమ్‌న్న తగిలినాయా...?

మారెప్ప: ఆం ఏం... లేవన్నా..

స్వామి; బాంబులు ఏశారంళకు. ఏకాలో, 'సెయ్యో తెగి గిలగిలా కొట్టుకుంటుంటే చూడవలసి వస్తుందని చాలా బాధపడిపోయాంరా.. నిక్షేపంగా ఉన్నావు... రెడ్డి మనసు కుదుటవడింది.

చూరెప్ప: అన్న వచ్చినాడె! దండంబెట్టు (మునెమ్మ లోనకు పోబోయింది)

రామిరెడ్డి: యాడ్కిపోతావు.. వుండు ఈడే. (మునెన్ము వక్కన నిల్చుంది)

రామిరెడ్డి; మునెన్ము సూస్తిదా! మారెప్ప పొనాలు తీయాలని ఎట్లా కాసుక్కొర్చొ న్నారో గబ్బునా. కొడుకులు. ఈన్ని సంవనీకే ఆ నాయుడు రంగణ్ని బెయిలు మీద పిఠిపిచ్చినాడు. నున నాగన్నని చంపినందుకు లక్ష... లక్షరూపాయలు ఖర్చు జేసి నాయని మనిష్కిల్ని లోనికి ఏపిచ్చినా! వాడు రెండు లక్షలు ఖర్చుజేసి బయటకు బెయిలు. మీద దెచ్చి మన ఖాసీం గాని జంపిరి.. ఈ కేసులో బెయిలు రొకుండా వేయాలని హ్టైదరాబాద్‌లో పదిరోజులు మకాం బెట్టీ మూడులక్షలు పోసినా...! కాని లంజాకొడుకు ఈ రంగడుగాడు బయటికి వచ్చినాడు.

స్వామి; ఆ నాయుడు ఊళ్లోనే ఉండి కధంతా నడిఫిస్తాడు రెడ్డీ... కర్నూలుకు కూడా పోడు...

రామి రెడ్డి: చిల్లరనా కొడుకు! చిల్లర ఖర్చని భయం... ఊరుకదిళ్తే.. మందిని ఎనక తిప్పాద్దు.. జీపు ఖర్చు. తిండి ఖర్చు, ఎంతవుతుందనుకుంటాద్‌! చాలా అవుతుంది...

నూరెప్పః అవ్‌.. మరి.. "ప్లేటు బిర్యాని మువ్న అయిదు రూపాయాలు...!

స్వామిః అదీగాక నాయుడు పేరున్న మనిషి... ఢీల్లీలో కూడా... బంధువులున్నారంట...

రామిరెడ్డి మాకూ వుంది బలగం 'సాదరాబాదంతా మారెడ్డే

స్వామిః ఎంతముందుంటే ఏం లాభం రెడ్డి, మన బంధువులంతా ఏలొంటివాళ్లు? నా యింటికొస్తే ఏమితెస్తాన్‌, నీ ఇంటికొస్తే ఏమిస్తాన్‌ అనే వోలు.

రామిరెడ్డి ఈ గబ్బు కూతలు ఆపి అసలు విషయం ఛచెవ ం

స్వామిః ఏం లేదురా మారీ! ఆ రంగన్న బెయిలు ఎల్టుండితో అయిపోతుంది... మారెప్పః ఆవ్‌...

స్వామిః వాడు బెయిలు మీద ఎందుకొచ్చాడు... నిన్ను సంపాడాన్కి కదా! తిరిగి వాడు జైలుకెళ్లే లోపల వాడ్ని సంపాల! అదీ రెడ్డి ఆలోచన...

నూలెస్పః రెడ్డి సెప్పాలగాని.. అదెంతసేపు? ఇవ్వుడే పాయి రంగడిగాని నెత్తిన ఒక్కబాంబుశానంట్‌... కొడుకు ఒక్కతే దెబ్బకు పీసులైపోడూ...

స్వామిః అదిగో! ఆడవాళ్ళు అలా అద్దుపడుతూనే ఉంటారు. అది సవాజం! జీవితాంతం పెంచి పోషించాల్సిన మొగడు కోరి కోరి. ఒకడ్ని సంవడానికి వెల్తాంకే ఆడవాళ్లుకు ఆమాత్రం దిగులుంటుంది. మరి ఎందుకంకేు చావు భలే గమ్మత్తయింది. అప్పడప్పుడు... సంపాలనుకున్న వాడ్ని వదిలేసి సంపబోయె వాన్నే తీసుకుపోతుంది... అందుకని తనురు 'పెద్దనునసుతో. చేసిన ఏర్పాటు గురించి చెప్పేయండి... నవ్వుతూ... మొగుని చేతిలో ఓ కొడవలి పెట్టెసి పంపుతుంది. రామిరెడ్డి: ఇదిగో! నీ 'పేర్ష నాలుగు ఎకరాల భూమి రాసిన కాగితాలు... తీసుకో! వాడ్ని నువ్వుతూ... వంపయ్‌ తిరిగొస్తాడు...

స్వామిః వాడు తిరిగి వచ్చినా, రాకపోయినా నీవు ఈ భూమి తిరెగిన్వక్క ర్లేదు.. అట్లని పండని భూమి, వనికిరాని భూమి, వనికరాని భూమి అనుకునేవ్‌...

రామిరెడ్డి; మూడు పంటలు పండించుకుంటాన్‌ ,

స్వామిః ఆం ఇప్పుడు కాదు గురు రాఘచేంద్రకాలున వచ్చినాక.

రామిరెడ్డిః అది రాకపాయె... మా బోరు కింద పండించుకోవచ్చు...

స్వామి: రెడ్డీగారి డెభ్ళె ఎకరాల చేను తడిసిన తర్వాత మిగిలిన నీరంతా నీ పాలాలకు పెట్టుకొని మూడు పంటలు... వరి, బుడ్డలు , పత్తి పండించుకోవచ్చు... ఇదే మరి మొగడు జచ్చినా ముండమోపికాక పోవడముంకేు...

మునెమ్మ: భూమ్మూశ జూపి పొనాల మీదిరికి తెస్తావా... ! నీకిది. ధర్మచూ రెడ్డీ!

స్వామిః అయిత్తే వీడు, ఆ రంగన్ని సంవకపోతే, వీడ్నీ ఆ రంగడు సంపకుండా ఉంటాడా! రెడ్డీ?

రామిరెడ్డి: అబ్బా! ఆమెనట్టా బెదరగొట్టుకు ., చూడు మునెమ్మూ! ఆ రంగడుగాడు బయటికొచ్చింది... దీడ్ని సంపటానికే.. ఆ

మునెమ్మ: ఈ రెండు రోజులు పానాలు కాపొడుకుంట్‌ అ రంగడు మల్లా దైలుకి పోతాడు. ఆ తర్వాత మేము ఈ ఊరు విడిచి ఏ పట్నమోపోయి బతుకుతాము. రెడ్డీ! రెడ్డీనా మాను పొనాలు కాపాడు రెడ్డీ. నీ కాళ్లు వట్కుంటా రెడ్డీ...(రెడ్డి కాళ్లు చుష్ట్రేసింది మునెమ్మ వుస్టైడు దఃఖంతో.. రెడ్డి ఏమీ మాటాడలేకపోయాడు)

స్వామిః గట్టి చిక్కే పస్టేసింది రెడ్డీ. ఎందుకొచ్చిన గొడవ! మీ భూముల సంగతి మునెమ్మకు. తెలీంది కాదు.

రామిరెడ్డి: అంటీ!

స్వామిః అం. ఏముంది! సాక్షాత్తు బలరాముడొచ్చి తన నాగలి వట్హి దున్నినా.. మొక్క మొలవదని, మునెమ్మకు మనం వేరే జెప్పాలా.! అందుకే ఈ పేచీలు! ఒకవేళ మారెప్ప గనుక చచ్చిపోతే, మునెమ్మ బతుక్కి ఏం చేస్తానో...? చెప్పెయ్‌ రెడ్డి. మొగుడ్ని వంపొడానికి ఆమె కీ 'రైర్యముంటంది...

మారెస్ప: ఊకో సామి! రెడ్డి కోసం నా పానాలు పోతే అంతకన్నా గొప్పేముంటది... మునెమ్మకు నేనునచ్చజెవ్పుతా.. మీరు ఊర్కోండి...

మునెమ్మ: మామా... నా కన్యాయం చేయొద్దు...

రామిరెడ్డి: మునెమ్మ! ఈ మీసౌల సాక్షిగా చెబుతున్నా. మారివ్ప కొచ్చిన భయమేం లేదు.. రంగన్ని సంవడాన్ని ఈ డొక్కడే పోతాడనుకుంటివా ఎట్టా. ఇదిగో తిరుపతయ్య, ఏసెవు, ఖాదర్‌ ఇంకా ముష్టయి మందిని వంపుతా! ఆ రంగాన్న గాడు సానాల్సిందే.. అయితే ఈ ఏర్పాటంత ఎందుకంటావా! నా కోసం ఇంత వేస్తున్న, మారెప్పగాన్కి నేను కొంతన్న చేయాలగదా...!

స్వామిః అదే... ఎంత చేస్తావో. నీ నోటితో డబ్బు రూపేణ చెప్పెయ్‌ రెడ్డి! ఎందుకొచ్చిన పీకులాట...!

రామిరెడ్డి; స్సరే..! అదే. చెబుతున్నా... విను! ఒకవేళ మూరెప్ప గాడు సచ్చిపోతే నీకు యే ఇబ్బంది లేకుండా పోషణకై అయిదొందలిస్తా!

స్వామి: సంవత్సరాని కనుకునేవ్‌!

రామిరెడ్డి నెలకే లేవయ్య! పిల్లలు ఎంతనుందిరా!

నూరెప్పః ఒక బిడ్డ అన్నా!

రామిరెడ్డి ఆం నీ బిడ్డను నేనే పెంచి, పెద్దచేసి నాకర్సుతోనే పెళ్లి బేస్తాం అంతవరకు. తిండి _ తిప్పలన్ని మా ఇంట్లోనే... (మునెమ్మతో) అం నువ్వు కూడా. ఇంటికాడ రెడ్డమ్మకు తోడుగా ఉంటూ, ఇల్లు నూకనీకి, బట్టులుతక నీకి కుదిరిపో.! మా ఇంటిలోనే, నీ తిండి గడిచి పోతాది.. నీ కూలి కింద మరో అయిదొందలిస్తా..!

స్వామిః ఆం ఇవన్నీ... రూపాయలే? (మునెమ్మతో)

రామిరెడ్డి: కాకపోతే... బోకీ సెంచికలనుకున్నావా! రెడ్డి మాటంటే మాట!

స్వామిః అయితే మునెమ్మ! ఇక ఆలస్యం చేయకు, బిడ్డకు రెడ్డింట్లో వని... నీకు 'రెడ్డమ్ము వద్ద పని... ఇద్దరికి రెడ్డించ్లోనే భోజనం... నెలకు వెయ్యి రూపాయలు జీతం... ఒక్కపైసా ఖర్చుకాదు... ఇంతకన్న మంచిపధకం ఏ గవర్నమెంటు వ్రవేశపెట్టలేదు... మునెన్మూ! నా మాట విను. ఇదిగో ఈ కొడవలి. నొడి చేతిలో పెట్టి, నవ్వుతూ సాగనంప్పు...

మారెప్పః ఊకో స్వామి! ఇదిగో (పిస్టల్‌ తీశాడు) ఇదుండగా ఈ కత్తులు కొడవళ్లు నాకెందుకు? రెడ్డీ నువ్‌పో! మునెన్ముకు నచ్చజెప్పినేనొస్త...

రామిరెడ్డి; ఒరే! మారి! బెరాన రావాలరా! వదస్వామి

స్వామి: రెడ్డి ఈ రోజే నుంచి ముహర్తం ! ఎంత గొప్ప ముహర్తనుంళే, సరిగ్గా ఒంటి గంట ఇరవై నిమిషాలకు, అటాక్‌ చేయగల్లితే సరాసరి నాలు గుండ్లు ఆ రంగని గుండెలో దూసుకుపోతాయ్‌.. స్పాట్‌లో డెత్‌, ఎవరైనా దయదల్సి హాస్పిటల్‌ కి తీసుకెళ్తే. అది పోస్టుమార్హంకే గానీ “సర్‌ వైవల్‌ కాట్‌ అఫ్‌ కొషన్‌”! ఇక మన వరకొస్తే..

చూరెస్పః మనకేమైతది స్వామీ!

స్వామి: ఏంకాదు... కానీ...

మారెస్పః చెప్పు సామీ! రెడ్డికేనున్న అయితదా?

స్వామి; కాదంటే కాదు, కాదు!

మారెప్పః అబ్బా! రెడ్డన్నకేం కాకుడదు...!

స్వామిః రెడ్డికేం కాదు... ఒకవేళ ఏదో తప్పనిసరి పరిస్తితుల్లో రెడ్డి కనుక స్పాట్‌లో ఉంటే... శన

మొరెప్ప: ఆం ఉంటే...

స్వామిః అంగీ కాస్త చినుగుళుంది.. నీకూ...

మారెస్పః అల నాకేమైనా వరవలేదులే! రెడ్డి బాగుండాలి నాకది చాలు... మునెమ్ము; నా మొగునికేమవుతుందో చెప్పు సామీ.

స్వామిః ప్రాణహాని లేదు కానీ... మునెమ్మ... ఒక కాలు మాత్రం... పోతుంది మునెమ్మ: మామా...

రామి రెడ్డి: స్వామీ...! పదపోదాం...

స్వామి: అబ్బ! ఆమె ఆందోళన కాస్త పోగొట్టనీయండి! కాలు ఎట్టా పోతుందంట మునెమ్మా! వాడెదో డైరెక్టగా... వీడి కాలు నరికేసేటట్టు సూచనలు కన్పించడం లేదు. ఎటాక్‌ జరిగే సమాయానికి ఏ వేటకొడవలో, గండ్రగొడ్డలో వాడి చేతికి, చిక్కతే వీడి కాలు మీద ఇంత గాటు...

రామిరెడ్డి; దాందేముందులే! డాక్టరుకు సూపిస్తే వెంటనే తగ్గుతుంది.

స్వామి: మర్లర్‌ కదా రెడ్డ! వెంటనే వరారీలు, అండర్‌ గౌండ్ట్పు ఉంటాయి. ఈ గాటు. కాస్తా సెప్టిక్‌, గిప్టిక్‌ అయితే కాలు తీసెయడమే కన్పిస్తుంది... కానీ.

రామిరెడ్డి; ఒరే...! ఒరే..! ఆ స్వామిగాన్ని ఈడ్భుకురాండ్రా!

(స్వామి ఇంకేదో చెవ్చబోతే ఎత్తుకుపోతారు)

11801065 610% - 610

(మునెన్ము పావకు జడ వేస్తోది. కళ్లు దుఃఖంతో చెమర్సుస్తున్నాయ్‌... అటు ప్రక్కగా మౌారెప్ప కత్తి నూరుకుంటున్నాడు... జడవేసుకొని పావ తండ్రి దగ్గరి కొచ్చింది... నిలబడిన పావను చూస్తి మారెప్ప: ఏందమ్మా... వచ్చినవ్‌... ఇదో ఈ దుద్దు తీసుకుపోయి అంగట్లో కొనుక్కోపో... బిక్ష: నీవు సచ్చిపోతావంట గద నాయనా! (దుడ్డు తిరిగిచ్చేసింది) మారెప్పః లేదమ్మా! ఆ రంగడుగాడని రౌడిగాడున్నాడులే! వాణ్ణి సంపనీక ఎళ్తున్నా! మునెమ్ము: సంపడానికి ఎళ్లినోడు, సంపొచ్చు, సావొచ్చు... బిడ్డ: రంగన్నను ఎందుకు చంపాలి నాయనా? మారెప్ప: అదీ. అది... ఆం వాడ్ని గనక నేను సంపకపోతే వాడు నన్ను సంవుతాడమ్మా... అందుకని... బిడ్డ: నిన్ను చంపొద్దని రంగన్నకి మేం చెబుతాంలే నాయనా! మూరెప్పః రంగడు సంవబోయింది నన్నేకాదమ్మూ! మన రెడ్డిని కూడా. రామిరెడ్డిని చూసినావు కదవ్మూ.. ఇంత పెద్ద మీసాలుంటాయి..; మన ఇంటికొస్తుంటాడు, వులిలెక్కుంటాడు.., శానా మంచోడు! అయప్పని ఈడు సంవనీకి పోతుండు. మన రెడ్డి కాపాడాల వద్దా..! బిడ్డ: కాని నువ్వు చస్తే మాకు బున్వ పెట్టేదెవరు? చూరెస్పః అం రెడ్డి పెడతాడన్నూ! నిన్ను, అమ్మను రెడ్డి ఇంటికి పిలుచుకుపోయి బువ్వ పెడతాడు, మంచి బట్టులిస్తాడు, దుద్దుస్తాడు.... నీకు బిస్కోట్లు గూడా కొనిగస్తాడమ్మా... బిడ్డ: ఏం కావాలంటే అది ఇస్తాడా నాయనా! మారెప్ప: ఆవ్‌... ఇస్తాడమ్మూ! ఏం కావాలన్నా ఇస్తాడు... బిడ్డ: మరి నున్‌ చచ్చిపోయి. దేవుని దగ్గరికెడితే మా నాయనను ఒకసారి చూపించవముంట సూపిస్తాడా నాయనా... చూరెప్ప: అమ్మా! (ఏడ్చేశాడు పావను గుండెలకు హత్తుకొని) బిడ్డ నాయనా! నీవివుడు ఉన్నావని నన్ను దగ్గరికి తీసుకున్నావు... మరి రేపు నీవు లేకపోతే నన్ను ఎవరు దగ్గరికి తీసుకుంటారు...! రెడ్డా? మౌరెస్ప: అది కాదమ్మా! నేను ఒక్యాల సస్తే మిమ్ముల్ని పూలుల్ల "పెట్టుకొని చూస్తానని రెడ్డి నాకు నూటిచ్చాడమ్మా... చిడ్షఃు అయీ మాటంటే మతికొచ్చింది... చుంది అనే మూటలు నేను ఇనలేక పోతున్నా నాయనా! చూరెప్పః ఏమంటున్నారమ్మా!..

బిడ్డ: ఖూనీకోరు బిడ్డ అంటున్నారు, రేపు తండ్రి లేనిది అంటారు.

మూరెప్ప: అట్టా అంపే మానాయనతో చెప్పి మీ ఈపులు సున్నం జేపిస్తా అని చెప్పమ్మా..!

బిడ్డ: నేనట్లు జెప్పాలంచే నువ్వు బ్రతికుండాలి కద నాయనా! ఊం ఊల. మారెప్పః (బిడ్డను పట్టుకొని కళ్లనీళ్లు పర్యంతం అయిపోయాడు. దుఃఖంలోంచి కోపం పుట్టుకొచ్చింది. ఆ కోపంతో భార్యపై... విరుచుకువడ్డాడు) గబ్బుముండా! ఇయన్ని పొపకు నువ్‌ నేర్చిన మాటలేనే... (కొట్టాడు) ల్యాకపోతే పసిపిల్లకు ఇన్ని విషయాలు ఎట్ట తెలుస్తయ్‌... చెప్ప... పాపకు చెప్పాద్దే అని నేనెన్ని సార్డు వెప్పీనా నీ తలకాయలోనికెక్కకపాయ... నీయమ్మ! ఊర్కూర్కనే నా పాన్గాలు పోగోట్కనీక నాకేమన్న తిమ్రమా! మిమ్మల్నిడిసి పోయి సావాలని నాకేనున్న కోరికనా...! నాకూ మనసనేది ఉందే! మనకొక పావ ఉందీ అదెట్ట బతుకుతదని ఆలోచన నాక్కుడా ఉందే... నా బతుక్కి. నేను ఎతుక్కున్న దారి శానా వనికిఘాలిన దారే నేను "పెద్దోళ్లే మురాకచ్చలకు కావుకాస్తున్నా...! పెద్టోల్లెంబడి బడ్ని. పెద్దపులి మీదెకెక్కి ఊరేగుతున్న... నేనివుడు చేస్తుందీ... “వుల్‌సీవారీ”, ఆయీ వులిసవారి, వులిసవారీ. ఈ వులి మీదికి ఒక్కసారి. ఎక్కినాక్క ఇంగ దిగనీక తరంగాదే... దిగినామా వులి సంపేస్తది... దిగకపోయిన సవారి చేస్కీ చేసీ వేసీ... సావాల్సిందేనే.! నా లక్కటోళ్లు' యానాడో ఓనాడు సశ్చితీరాల్సిందే. రెడ్డి కాడ వని యిడ్సి మధ్యనాచ్చాడు రెడ్డి బతకనియ్యడు.... రెడ్డి అండ లేదని తెలిస్తే నాయుడు సంపేస్తాడు.. ఎట్లు చూసిన చావుతప్పదే...! రెడ్డికెదురు సెవ్పలేని బతుకు నాది..! అందుకే రెడ్డి చెప్పినట్లు రంగన్నని సంపనీక పోతున్నా... ఒక్యాల పోయి. వాణ్ణి సంపినాన సరేసరి... లేదు నేను స్తే .. మారెప్ప విశ్వసమున్నోడని 'పేరన్న వస్తది... అప బడు. రెడ్డి మీ కింత బువ్వబెడ్డాడే... అంలే గౌని నాకు బతుకు మీద ఆశ లేకకాదు.. మీ మీద పేమ లేక కాదు...

(స్వామి హడావిడిగా బయటినుండి మారెస్ప ఇంటికి వచ్చాడు)

స్వామిః అబ్బబ్బబ్బ... ఏమి... జాతకం.. ఏం.. అదృష్టం. అబ్బో ఇది కాస్తా నిజనుయితే రెడ్డి నన్ను యాడ కూర్చోబెడతాడో నాకెతెరీదు. ఆ రంగడు చెస్తే నాయుడు హాఫ్‌ చచ్చినట్లు. నాయుడు హాఫ్‌ చస్తే, రెడ్డి వుల్‌గా ముప్పయి ఊర్లకు, రాజు... రెడ్డి రాజయితే మంత్రి ఎవరూ! ఇంకెవరూ! ఈ ఈరన్న స్వామే! ఇదిగో మారీ... ఈ గొలుసు తీసుకో! తీసుకొని మెడలో వేసుకో...

(స్వామి రాకతో... పిల్లని తీసుకొని మునెమ్మ ఇంట్లోకి వెళ్లింది...)

మూరెప్పః ఎందుకు స్వామి ఇది...?

స్వామిః ఎందుకేవిధట్రా తండ్రీ! ఇదిగో, పంచాంగం క్రిందికి మీదికి త్రిప్పి, గ్రహాలను గడగడలాడించి, చుక్కల్ని చిందరవందర చేసి... ఏమి చెప్పాను... సరిగా ఒక గంట ఇరవైనాలుగు నిమిషాలులకు ఎటాక్‌ చేస్తే ఏమౌతుందని చెప్పాను.

మారెప్పః పటు... వటమని ఆ రంగడిగాను గుండెల్లో నాలు? గుండ్లు దిగబడ్డాయని చెప్పావ్‌ స్వామీ... (మునెమ్మ బయటికొచ్చింది)

స్వామిః చెప్పానా! ఇపుడు 'పైమెంత? ఒంటిగంట పది నిమిషాలు... అంటే ఇంకో వధ్నాల్లు నిమిషాల్లో నా జ్యోతిష్యం నిజం కాబోతుంది... అందుకే, అ గొలుసు నీకు, ఈ ఉంగరం నాకు.. ఇది రెడ్డి మనిద్రరికిచ్చిన మేర్వానం...

మారెప్పవ అయితే పోదాం పదా! కొడుకుని ఇవ (జే కాల్చి చంపుతా!

స్వామి: ఆం అవుడే కాదు..

మూరెప్పః అదేం..!

స్వామి: అదంతే! రంగన్ని పోఠీసులు వట్టుకున్నారు. ఇక్కడ నీ మీద బాంబులు వేసి పారిపోతూ పోలీసులకు దొరికిండు...

మారెప్ప: పోలీసులు పట్టుకుంకు మనకెందుకీ మేర్వానం... పోయి. నేను రెడ్డితో మాట్టాడుతా... యాడున్నడో చెప్ప?

స్వామి: ఇప్పుడు. రెడ్డి సిఐతో మౌట్టాడనీకి పోయినాడు... పోలీస్‌స్టేషన్‌ కి..!

మా రెప్ప: ఎందుకూ..?

స్వామి: ఎందుకేవింట్రా, తెలివితక్కువ దద్దమ్మూ! పోలీసుల్ని సరిచేసుకుని రంగన్ని మన చేతికిప్పించుకున్నమనుకో! వాడ్ని ఏవెట్టుకో కష్టేసి మనమందినంతా చుట్టూ నిలబెట్టుకొని నీ రివాల్వర్‌ తీసి. డష్కూం.. డిష్లూం..డిష్కుం..డిష్కుం. ఇదిగో. నాలుగు గుండ్లు. వాడి గుండెల్లో దూసుకు పోయాయి. ఇదే జరిగితే నీ కాలుకు చిన్న గాటు కాదు గదా! నీ కాలి వేలుకున్న గోరు కూడా ఎవరూ పీకలేరు.. చూశావురా...! పంచాంగం లెక్కలు... మరి... నిజమైైప్రోతాయి. మునెమ్మ: నీవు చెప్పిందే నిజంగా జరిగితే శ్రీశ్తైలం వెళ్లి మల్లన్నకు మొక్కు తీర్చుకుంటాను... మాకో సాయం చెయ్యాలి స్వామీ...

స్వామిః చెప్పు మునెమ్మా!

మునెన్ము: ఎట్టా నా మొగుని మనసు మౌర్చలేక పోతినిి ఇదొక్కవని నీవన్నట్టు జరిగితే రెడ్డికింక ఏ అపాయం ఉండదు.. మేం ఈ వూరిడిసిపెట్టి దూరంగా యాడికన్న పోయి కలోగంజో తాగి బతుకుతాం. రెడ్డికి నువ్వన్న జెప్పి, నుమ్మల్ని యాడికైన వంపించరాదూ...

స్వామి: ఓస్‌ అంతేనా! రంగడు మట్టిలో మ ఫ్ట్రభూమిలో కలిసిపోతే, మిమ్ముల్ని ఈ మట్టి మీద నుంచి దూరంగా అంపించే బాధ్యత నాది... ఒట్టూ! (బయటి నుండి రామిరెడ్డి తన అనుచరులతో హడావుడిగా వచ్చాడు... వాళ్లను చూసి మునెమ్మ లోపలికెళ్లి అంతా గమనిస్తూనే ఉంది.)

రామిరెడ్డి! ధూ...ధూ...ధూ.. ఈ పోలీసోళ్లతో పెద్ద తలకాయ నొప్పయిందిరా...! స్వామిః ఏమైంది. రెడ్డీ?

రామి రెడ్డీ: ఏమౌతుంది! అ సి.ఐ. మనం రూలింగ్‌ లో ఉన్నప్పుడు మనం చెప్పిన వనల్హా చేసే. పెద్దమనిషేనా!

స్వామిః జా...

రామిరెడ్డి: పోలీస్టేషన్‌లో లేడంచు వానింటికెళ్లానా! బాతురూంలో ఉన్నాడంటే

వాని వాకిలి కాడ కుక్కలా నిలబడినా... కొవ్వెక్కి కండ్దు నెత్తిమీది కొచ్చినయ్‌, అందుకే నన్ను చూసి చూడనట్టుపోయనాడు, కాని అవసరం మనది "పెచ్చులకు పోగూడదని నెనే పల్కరిస్తి...

స్వామిః స్పరే! ఈ పలకరింవులు, పాత్రల ప్రవేశం గురించి అపేసీ అసలు విషయం చెప్పూ రెడ్డి! రంగడ్ని మనకు అప్పగించడానికి ఒప్పుకున్నాడా? లేదా?

రామిరెడ్డి; లేదూ...

స్వామి: లేదూ! ఏమంటాడు మరి...

రామిరెడ్డి: ఏమంటాడు! పదితూర్చు బ్రతిమాలించుకొని ఒక చావు సలహా ఇచ్చాడు. స్వామిః మన చావ్పకా...

రామిరెడ్డి: అబ్బ... ఈ వేళాకోళం మానేసి సరైన సలవో చెప మ! అసలే తిక్కమీదున్నా.. వీటు నీ మీద పడ్డాది..

స్వామి: సరే... చెప్పండి..!

రామిరెడ్డి: అ సి.ఐ. ఏమంటాడంటపే బాంబులు వేసినా, ఎవ్వరికి ఏంకాలేదు కాబట్టి కేసు తూ. తూ. మంత్రమై పోతది. ఎవ్వరి కొలన్న్య చేయన్న తీస్కరాండి.. బాంబునళ్లే ఇంజారీస్‌ అని మెడికల్‌ సర్టిఫి3ట్‌ త్యాండి. నా కొడుకుని ఈసారి నాన్‌బెయిలబుల్‌ సెక్షన్‌ క్రింద లోపల దొబ్బేస్తానంటున్నాడు.. ఇవ డు జెప్ప ఏం చెయ్యాలో

స్వామి: ఇందులో అంత ఆలోచించడానికి ఏముంది రెడ్డీ! డాక్టరు నున బంధువు... ఎన్ని సర్టిఫికెట్టయినా వుట్టియ్యొచ్చు. ఇక. మున ఖాదర్‌ గాందో, తిరువతయ్య గౌందో ల్యాకపోతే.. నున మారెవ్ప గాందో ఒక కాలో, చెయ్యో తీసేస్తే. కేసు బనాయించొచ్చు...

మునెమ్మః (ఓర్వలేక పోయింది ఒరే. య్‌. నీవు మనిషివి కాదురా.! తప డు సలపహోలిచ్చే దుర్మార్లుడివి... ఇగ్లో! రెడ్డీ వీని కాలు నేను నరుకుతా! నీవు కేసుపెట్టు.

మౌారెప్పః నోర్ముయ్యే దొంగముండ! కండ్లు నెత్తిమీది కాచ్చినాయా! చిన్నంతరము, పెద్దంతరము. లేకుండ, నోటికొచ్చినట్లుల్ల కుస్తుండవు. స్వామీ. తప్పయింది... వీమనుకొకు..

స్వామిః వంచాంగములో ఉన్నది మార్చడానికి మనమెచరిముయ్యా? లెక్కప్రకారం తెగాల్సిందే, నీకాలు..

మునెమ్మ: ముందు నీకాలు నర్కుతా! తర్వాత లెక్కలు మార్చుకో...

మౌరెప్ప: నువ్వు నోర్మూసుకొని లోపలికి పోయే.! చెప్పు రెడ్డి నా కాలే కదా నరకాల్సింది..(కూర్చొని కాలుజూపీనాడు) ఒరేయ్‌ ఖాదర్‌ ఏసెయ్‌రా...

మునెమ్మ: ఒద్దు...

రామిరెడ్డి: (కోపంతో) మువెమ్మా పక్కకుపో! ఖాదర్‌ గా కానీయ్‌రా (ఖాదర్‌ గొడ్డరితో రెడీ అయ్యాడు)

మునెమ్ము: నేను పోను..... నా తలకాయ నరికినాకనే నా మొగుడి కాలు మీద. వేటు వడాలి. ఊం రాండి...

రామిరెడ్డి: రెడ్డిని చెప్పున్నా.... వక్కకు జరుగు

మునెమ్మ: రెడ్డిని చెప్పినావనే ఇన్నాళ్లు. నా మొగుడు చేయరాని పనులన్ని చేసినాడు... నేను గూడ ఊకెనే ఉంటిని...ఇంగ నా వల్ల గాదు... రామిరెడ్డి: వల్లకాకపోతే ఏం జేస్తావే.....!

మునెన్ము: గొంతు నరుకుతా...

స్వామి: ఆం రెడ్డి గొంతే! అమ్మో... ఇంగ లాభం లేదు రెడ్డీ నీ ముడ్డికిందికే నీళ్చోచ్చినాయ్‌...

మౌారెవ్చ: సంపుతాముండా! దొమ్మ పొగరెక్కువైంది నీకు... నీయమ్మ... ఈ దమ్మిడి కాలుకోసం రెడ్డి ఇంత సేపు అడుక్కోవాల్నేమే...! ఆయవ్న పొరుషమైనోడే నున్‌పో..... తోవలికి......

మునెమ్మ: ఆం తెలుస్తానే ఉంది పౌరుషం... మందిని జంపి మీసాలు తిప్పేటోడని... రామిరెడ్డి: ఏయ్‌......(ఎయ్యెత్తాడు)

మునెమ్మ: ధూ...... మీ బతుకులు గాలా, మీరు నాశనం గొనూ.. మీ వగలు చెల్లించుకోడానికి ఊళ్లన్ని _ వల్లకాడు_జేస్తున్నారు......మీ కచ్చెలు తీర్చుకోవడానికి పక్ష్‌ల్ని బుగ్గి చేస్తున్నారు... రేయ్‌... "నీవే నిజంగా పాలెగాడివైతే, నీవే మీసమున్న మగాడివైతే, మీసానికి నిజాంగా రోషమే ఉంటే నా మొగుని కాలుకాదు నరకాల్శింది, నీ కాలు నరుక్కో... నీ పానాలు తీసుకో... పౌరుషమంళే పానం తియ్యడం గాదు, పానాలు తీసుకోవడం! తీసుకో నీ పానం!

రామిరెడ్డీ: (తిరువతయ్య చేతిలోని గండ్రగొడ్డరి తీసుకుని...) రే... య్‌... (మారెవ్ప కాలు నరికేశాడు...) (మూారెవ్ప గిలగిలా కొట్టుకుంటున్నాడు)

మునెమ్మ: మానూ...

రామిరెడ్డి: రేయ్‌! ఆ ముండ ఇన్ని కూతలు కూసింది. దౌన్ని వదుల్తే ఏమైనా. చేస్తది... దాన్నెత్తుకు రండి... నూరెప్పగొడ్ని హాస్పిటల్‌లో జాయిన్‌ చెయ్యండి...(ఒకడు మునెమ్మను పట్టుకున్నాడు మిగిలిన వాళ్ళు మారెప్పను పైకెత్తు తున్నారు.)

మో'సేవుః అన్నా..!అన్నా..! రంగడు నచ్చిండు!

రామిరెడ్డి; ఆం. ఎట్లు. ఎట్లు. మళ్ల జెప్పరా!

యోసేపు: అ రంగడు గాడు సచ్చిండన్నా...!

రామిరెడ్డి; హుప్హాహ్హా...హ్హా...ఎట్టు సచ్చినాడురా

యో'సేప్పు: పోరీసులకాడ తుపాకీ గుంజుకొని పొరిపోతుంటి..ఆ సి.ఐ నాలుగురౌండ్డు పేర్చి. చం పేసినాడన్నా!

స్వామి; నిజమా..

యోసేప్పు: నిజ్జంగా... నేను నాకళ్లారా.. చూసి వస్తుండ...

స్వామి; చూశావా రెడ్డి. నా పంచాంగం మహిమ.. వీడికిక్కడ కాలు బాయ, రంగన్నకక్కడ పానాలు పాయ... రెడ్డికి మాత్రం అంగీ కూడా.. చిరగలేదు.. ఇకముందు ఎవరూ ఏమీ పీకలేరు.. నిన్ను. ఆల. (స్వామి ఆనందంతో డ్చాన్స్‌ చేస్తున్నాడు... ఇంతలో... బయట బాంబుల శబ్దం విన్పించింది) స్వామిః (బయటకు తొంగి చూసి ) రెడ్డీ! కొంప మునిగింది. అ నాయుడు బాంబు లేసుకుంటూ వస్తున్నాడు... శానమంది వెంట ఉన్నారు. రామిరెడ్డి: ఒరేయ్‌! వాడ్ని వదిలేసి ఉరకండిరా! (మునెమ్మ కూడా బిడ్డనెత్తుకొని పారిపోబోతుంది పెద్దినాయుడి ముఠా ప్రచేశించిందీ "పెనాయుః రేయ్‌..! పొరిపోతుంది దాన్ని పట్టుకోండ్రా- (మునెమ్మను, బిడ్డను పట్టుకొన్నారు) మునెమ్మ; నాయుడూ..! నీకాళ్లుమొక్తా! నా మొగుణ్ని ఏంజేయ్యవాకు... నీకు దండం బెడతా... ఊరొదిలి పోతాం..! 'సెనాయు: వాడు ఈ లోకం వదిరి పోవాల్నే! సూడండ్రా బతికున్నాడేమో? దస్తః బతికున్నాడన్నా..! 'పెనాయు:ః ఏసెయ్యండ్రా..! (మారెప్పను నరికారు) 'పెనాయు: ఆ పొద్దే తొడగొట్టి సెప్పినా...వీడ్ని సంపి తీర్తానని, ఈ పొద్దు సంపినాం. ద్త్త సగం సచ్చినోడ్ని సంపినాం.! సంపినట్టు లేదన్నా... దీన్ని గూడా భాతం చేస్తాం. | పెనాయుః ఏసేయ్యండి రా.! అ రంగడి గాని అత్మ నన్న శాంతిస్తుంది. (మునెమ్మను మారెవ్చ మీదికి త్రోసి నరికేశాడు దస్తగిరి) (తల్లిదండ్రుల శవాల్ని చూసి భోరున ఏడుస్తోంది మారెప్ప కూతురు) 11200 0% - 118026 0౧ 2వ రంగము (నాయుడు చుట్టు దస్తగిరి, కిష్టప్ప, ఓబులేశు * ఆయుధాలు పట్టుకొని [ప క! లు తిరుగుతున్నారు) నాయుడు: ఓరేయ్‌! మీకు దండం పెడ్తా! నన్నేం చేయకండ్రా! ఇంతకాలం మీకు డబ్బులిచ్చి, తిండిపెట్టి మిమ్ముల్ని నా సొంత మనుషులెక్క చూస్కున్నా! ఓరేయ్‌! దస్తగిరి నీ కడుక్కు బాగా లేకపోతే ఇరవై వేలు ఖర్చుపెట్టి ఆవరేషన్‌ చేయించాన్రా! ఒరేయ్‌ కిస్టప్పా! నీకు రెండెకరాల భూమిచ్చి బోరేయించా! నీకేనాడు_దేనికి లోటు చేయలేదు. ఒరేయ్‌. ఓబులేశు నీవెవరి మోజులో వడి మర్లర్‌ చేసినస్తే నిన్ను విడిపించినాను. జైలుశిక్ష పడకుండా కాపాడినాను. లక్షరూపాయలు ఖర్చు పెట్టినా! ఒరేయ్‌! నన్ను చంపకండ్రా! రామిరెడ్డి 170 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

మీకెంతిచ్చాడో చెప్పండ్రా! అంతకు. రెండింతలు నేనిస్తానురా! నా ఆస్తంతా మీ పేరు మీద రాస్తాను! "ఒరేయ్‌! ఒరేయ్‌.. నన్ను చంపకండ్రా!

(గట్టిగా అరుస్తూ మంచం మీద నుండి క్రిందికి పడ్డాడు పెద్ద నాయుడు, చుట్టూ ఎవ్వరూ లేరు. నుంచం ప్రక్కన రాత్రి తాగేసి విస్కీ బాటిల్‌, గ్‌. సిగరెడో. పీకలు చిందరవందరగా పడీవున్నాయి. " పెద్ది నాయుడు సిగరె అంటించి. దీర్తంగా ఆలోచించాడు. ఫోన్‌ తీసి డయల్‌ చేశాడు)

నాయుడు: వాలో! వీరన్న స్వామేనా! ఆ. నేను! నాయుల్నిం ఆ. నమస్కారం!

బాగున్నాను కానీ., నాకూ... ఆ రామిరెడ్డికి రాజీ చెయ్యకూడదా! నువ్వు చెబితే వింటాడు. అక్కడ మారెవ్ప సచ్చిపోయె. ఇక్కడ రంగడు పోయాడు. ఎన్నాళ్లయ్య! ఈ కత్తుల మధ్య, తుపాకుల మధ్య నిద్ర పోయ్యేది. ధూ! దీనమ్మ ఈ బ్రతుకే వద్దు. తుపాకుల మధ్య బతికే కన్న దాంతో కాల్చుకొని చావడం మేలు. నీకు తెలియంది ఏముంది. ఒక్కో మర్తరుకు లక్షలు లక్షలు ఖర్చు. ఇదో నీ మీద నాకేం లేదు. నువ్వొచ్చెయ్‌ ఇక్కడికి. అన్ని విషయాలు రామిరెడ్డితో మాట్టాడిరా! ఉంటా నీకోసం ఎదురు చూస్తూ ఉంటాను,

(బయటి నుండి దస్తగిరి, ఓబులేశులు వచ్చారు)

నాయుడు: దస్తగిరి! నీ కొడుక్కెట్టా ఉంది!

దస్తగిరి: బాగున్నాడన్నా! నిన్ను మరుస్తలేడు! పొద్దుగాల లేవంగానే నీ పటానికి దండం పెట్టుకుంటున్నాడు.

"పెనాయు:ః ఏం చదువుతున్నాడు

దస్తగిరి; ఎనిమిదన్నా!

పెనాయుః. సదిదియ్యి.. నేను సాయంజేస్తా! నేను బతికున్నళ్ళు ఏం తక్కువ చెయ్యను. ఛస్తేచెప్పలేను.

దస్తగిరి: అదే మన్న అట్టాంటన్‌! నా బొందిలో పాణమున్నంత వరకు చావు నీకెల్ల ఇట్లు కన్నెత్తి కూడా చూడదన్నా!

'పసినాయ: రంగడు కూడా ఇట్టానే అనేటోడు రా! తీరిపోయినాడు. వాన్ని సంపిచ్చి (గట్టిగా టీపాయ్‌ మీద గుడ్డి) నన్ను దెబ్బకొట్నారు!

దస్తగిరి: అన్నా!

పెనాయు:ః. రంగడు సచ్చాడంకే తట్టుకోలేకపోతున్నాను రా! నా తమ్ముడు సచ్చినవ్వుడైనా ఇంత బాధ పడలేదు. బాధ......బాధరా....నా తమ్మున్ని వానిలో దస్తగిరి: అన్నా! ఓర్చుకో అన్నా!

పెనాయు: ఎట్టూరా.....ఎట్టాచెప్టు వాళ్లిద్దరు......మేం ఇద్దరం, వాళ్లిద్దరూ _ వాళ్ల చ్మూనాయనలకు ఎట్లా పుట్టారో మేము అట్టనే వుట్టినాం.....అవునా! దస్తగిరి: అవ్‌ _...అన్నా!

'పెనాయు: వాళ్లన్నదమ్ముల్లో ఎంతమంది ఉన్నారు!

దస్తగిరి: ఇద్దరు

పెనాయుః మేను దస్తగిరి: ఒక్కడివే "పెనాయు: రేయ్‌! ఎందుకు ఒక్కన్నే మిగిల్ని.. దస్తగిరి: గోపాలన్న ముందు సశ్చిపోయుండు.. సెనాయు; ఎట్టా చెప్పూ ఎట్టా! రోగమొచ్చాి యాక్సిడెంట్‌ తయ్యా? మరి తాగి సచ్చినాడా? దస్త్రడిరిః: చంపినారన్నా! పెనాయుః ఇంకెవరు మిగిలున్నారు! చెప్పే ఎవరు మిగిల్నారు.. దస్తగిరిః నువ్వు పెనాయుః నాళ్లింక చంపాల్సింది ఎనర్ని (ఎవరూ మాట్లాడలేదు) నన్ను కదూ. నన్నే కదూ... చంపుతారు... నన్ను చంపుతారు! విడసరు.. సంపి త్తీర్తరు.. ఇదిగో ఇది రంగని కత్తి (దస్తగిరితో) ఇది నీ వద్ద ఎపుడూ ఉండాళి. ఇకనుండి మన మురాకు నీవు లీడర్‌వి. ఇదిగో... ఇద్దీసుకో (రివాల్వర్‌ ఇచ్చాడ్సునీ కాడ పెట్టుకో, కోబ్రా అంటారు దాన్ని. ఇది దగ్గరుంటే ఇరవై మంది నీ చుట్టూ కాపలా ఉన్న స్టే... కాల్చనికె వస్తాదా దస్తగిరి: వస్తదన్నా! బొంబాయి మాఫియాలో పన్దేసొచ్చినోన్ని.. వస్తాది...(పోన్‌ వచ్చింది) 'పెనాయుః (అనుచరులతో) ఒరేయ్‌! మీరు బయటికెళ్ళండిరా! (అనుచరులు బయటికెళ్ళారు) హలో! అ. నమస్తే సిఐ. సార్‌! చెప్పండి. ఏంటీ! డియస్‌.పి. ట్రాన్స్‌ఫరా! ఆం ఇక్కడికొచ్చాక మన మాటవినకుండా పనిజెయ్యగలరా..ఆ6౬ ఫోన్సు వద్దు ఇక్కడకొచ్చి మాట్టాడవయ్య బాబు! అర్హంటుగారా..! అన్నీ ఉన్నాయి... వచ్చ సెయ్‌! (బెన్షన్‌గా అటు ఇటు తిరుగుతుంటాడు) _ (బయటినుండి కిస్టవ్చ, ఓబులేశు వచ్చి వాళ్ల దగ్గరన్న కత్తులు, మారణాయుధాలు పెద్ది నాయుడెదురుగా " పేబులు మీద వడేశారు.) 'పెనాయుః ఏమైంద్రా.. అట్టా పడేసినారో? (కిష్టప్ప, ఓబులేశు ఛమి మాట్టాడలేదు) 'పెనాయుః చెప్పండ్రా! ఏమయ్యిందో) కిష్టస్నః మౌకెందుకులే అన్నా! మేము తవ్వకుంటాం... ఓబులేశు; నీకు నమ్మకం లేకపోయినాక. నీకాడ మే మెందుకుండాలన్నా! పెనాయుః ఏమైందిరా మీకు. శీష్టస్పవ మాక్సు 'సెలవిప్పీయ్యి మేం పోతాం... ఓబులేశు: ఇన్నాళ్ళు తమ్ముని లెక్కజుస్తివి, అదిజొలు వస్తాం పెనాయు: ఏమైందో చెప్పండ్రా అంటే ఏవేవో కూతలు కూస్తారూ! చెబుతారా.

• లేదా?

కీష్టప్ప: లేదన్నా! మేం నీ.. జెయ్యలేదా! "పెనాయుః చేయలేదని నేనంటినా... ఓబులేశు; అయితే మేం నమ్మకమైనోళ్లం కాదా?

= ల 'పెనాయుః కొదంటినా..! శీష్టస్పవ మీరైతే రంగడు సచ్చినాక దస్తగిరి ఎట్టా లీడర్‌ని జేస్తేనన్నా..? ఓబులేశువ దున మురాలోకి వాడెవ్వుడు వచ్చినాడు... మేమెప్పట్నుంచి ఉన్నాం..! 'పెనాయుః అదికాదురా! చెప్పేది సరిగా అర్హం చేసుకోండి... వాడు బొంబాయిలో పన్దేసినోడు, చూఫియా మురాలో తిరిగి నోడు, చురుకైనోడు అందుకే లీడర్‌ కేసినా! ఏం.. తప్పా? కిష్టప్ప: సీనియారిటీ చూడక్కరలేదా ఓబులేశు: నమ్మక మైనోడో కాదో.. తెల్సుకోవడ్దా? సెనాయు: అవన్నీ చూడకుండా! నిర్ణయాలు తీసుకుంటానట్రా! అన్నీ ఆలోచించే నిర్ణయించినాను. ఇదేమి. మనసులో పెట్టుకోవద్దు హాయిగా ఉండండి. శిష్టస్ప: లేదన్నా! గుడ్డిగా నమ్మడం మంచిది కాదన్న. సిటీ నుండి వచ్చిండు క్షన్తీ్ర నా కొడుకు. కొంచెం ఆలోచన చెయ్యన్న ఓబులేశు: ఎందుకు చెప్పన్నామో.. అర్హం చేసుకో అన్నా.! మనం... మర్డర్లు చేస్తాం. మూఫియా... వాళ్ళూ మర్తర్డు చేస్తారు. అయితే మనకో. నీళుంది. మనం ఆడోల్లను, పిల్లలను చంపం. ఫ్యాక్షన్‌లో లేకపోతే శత్రువు తమ్మున్నిగాని, పిల్లల్ని గానీ... కన్నెత్తి గూడ చూడం... మాఫియా వాళ్లు అట్టాంటోళ్లు గాదున్నా! వొళ్లకే సంవడం ముఖ్యం... మనకు.వగ.. పగ.ముఖ్యం.. అదన్నా లేడా! కిష్టప్పః వీడి మాటలిని మొన్న మారెప్పగాని భార్యను చంపినావు. మూకైతే మునెమ్మును చంపడం నచ్చలేదు...

"పపెనాయు: రంగడి ఆత్మశాంతి కోసం జంపించినా! త'ప్పేమిరా కిష్టప్పా! ఓబులేశుః అదికాదనాా! అంతకుముందు బాంబేయనీ పోయినామూ! అవ్వుడు కూడా మునెమ్మను చంపనీక తయారైనాడు. రంగడు చెంపదెబ్బ కొట్టి వద్దన్నాడు. కిష్టప్ప: చూడన్నా! వాడంటే నూకేం ఇదిలేదు.. కాని ఒక్కటి నిజం. వాడు నూత్రం నమ్మకమైనోడు కాదు. నీవేమో లీడర్‌ని చేస్తివి..గుట్టు మట్టులన్ని తెలుసుకొని రామిరెడ్డి గానితో చేయి. కలిపిండనుకో ఏమయికది.. నిన్ను

మిగల్నిన్సరు. మేమూ బతకం! ఆలోచించు. ఓబులేశు: నీ మంచికోసం చెబుతున్నాం... అంచకారికి నీ యిష్ట్రచున్నా! పెనాయు:ః స్పరే! మీరు చెప్పింది నిజమే! అయితే ఒక్కచోట మీరు వాన్లో మూమూలుగా. ఉండండి... బయట... పడకండి. సైం చూస్మ్కోని.. నేనేవాడ్ని తప్పిస్తా ఓబులేశు, కిష్టప్ప: సరేఅన్నా...!

(వాళ్ళు బయటికి. వెళ్ళారు. సిఐ, వచ్చాడు

పునాయుః రావయ్యా! నువ్వు ఫోన్లో జెప్పింది నిజమునా!

సి.ఐఐ నిజమా ఏంటండీ! రెండు రోజుల్లో వచ్చి జొయిన్‌ అవబోతుంటే...

"పెనాయుః ఏం పేరు?

సి.ఐ. ఒరిజినల్‌ పేరు సూరి... నిక్‌ నేమ్‌. "బైగర్‌!

'పెనాయు: ఇప్పుడున్నడియస్‌పి, బాగున్నాడు కదా! అతన్నెందుకు మార్చారు..?

సి.ఐ నీకూ..నాకూ బాగానే ఉన్నాడు! పై వాళ్లకే బాగా లేడు... సియం. ఫ్యాక్షన్‌ను అణిచివేయాలనే కృతనిశ్చయంతో ఉన్నాడు. అందుకే ఏరికోరి వేశారట,

పెనాయు: ఇదెక్కడి పీకులాటయ్యా! ఈ క్రొత్త డియస్‌.పి.ని టాకిల్‌ చెయ్యడానికి ఎంత బైం వడుతుందో..?

సిఐఏ ట్యాకిల్‌ చెయ్యడానికి ఎప్పుడూ... వెళ్లకండి...

"పెనాయుః ఏం...”

సిఐః తోకలు కత్తిరించేస్తాడు.

"పెనాయుః అంత గట్టివాడా?

సిఐ: మహాగట్టి..! దేనికి లొంగడు.

"పెనాయుః "పైసలకో..!

సిఐ; పైసలు చేస్తాడు.

"పెనాయు; చుక్కకో..!

సిఐ: మక్కలిరి చేస్తాడు...

"పెనాయు: వక్కకో...!

సిఐ: బొక్కలో దో సేస్తాడు...

"పెనాయు; అట్బో! ఏ వీక్నెస్‌లేని మనిషా..?

సిఐఏ మనిషి కాదు... యూనిఫాం చేసుకున్న పులి..!

"'పెనాయు: మీక్యాస్థా?

సీఐ: ఎందుకా డౌటు.?

'పినాయు: అంతగా పొగుర్తుంటే డౌటుచ్చింది..

సిఐ: నేను పొగడ్డం కాదు! అతను పన్దేసిన ప్రతిచోట... పొగడ్తల జోరు, (ప్రశంసల పోరే. విజయవాడలో వన్దేసినవ్వుడు వీధి రౌడీలు, హ్ర్రీట్‌ గూండాలు ఈయన దెబ్బకు భయవడీ ఊరాదిలి పారిపోయారు. ్తాదరాబాద్‌లో ఈయనున్నంత కాలం ఒక మర్హరు గానీ, రేప్‌గానీ ఆఖరికి ఒక పిక్‌ పాకెటింగ్‌ కానీ జరగలేదు. ... అత నెకడునాన సరే. దొంగలు, రౌడీలు, మాఫియా లీడర్లపారిట సింహస్వన్నమే. అందుకె 'బైగర అని నిక్‌ నేమ్‌ పెట్టారు. తెల్సిందా!

సెనాయు; ఇదిగో నువ్వెన్నన్న "చెవ్వు! మనిషన్నాక ఏదో ఒక వీక్నెస్‌ ఉండే ఉంటుంది. నెమ్మదిగా అదేంచో కనుక్కొని నాకు చెప్పాల!

సీఐఐ నేనుంటే కదా మీకు చెప్పడానికి.

పెనాయు: ఉండక... ఏంజేస్తాన్‌..

సిఐ: ఏం... చేస్తానా! ఇవ్వడు లీన్‌ పెష్టైశాను, తర్వాత ట్రాన్స్‌, ఎవర్‌ చెయ్యమనీ అప్లికేషన్‌ పెడతాను.

పెనాయుః ఏం..? ఇక్కడ బాగానే ఉంది కదయ్యా..!

సిఐ: ఇవ్పటివరకు బాగానే ఉంది! ఇకముందే డౌటు. అ 'బైగర్‌ వస్తే ఈ ఫ్యాక్షన్‌ ఉండదు. ఫ్యాక్షన్‌ లేని చోట వన్హైయ్యడానికి నేనేమి తిక్కనా కొడుకునా లేక వీ కోరికలు లేని సన్యాసినాణి

'ెనాయుః అయితే నువ్వు ట్రాన్స్‌ఫర్‌ అవుతావా..!

సిఐ: మీ వెల్‌ విషర్‌గా ఓ సలహా ఇస్తున్నా! పాటించు...

పెనాయు:ః ఏంటది..?

సిఐఐ ఆ. 'బైగర్‌ జాయిన్‌ అయ్యేలోగా... ఏదో ఒక విధంగా రామిరెడ్డితో రాజీ చేసుకుని మంచివాడివనిపించుకో అవ్వడు ఆ సైగర్‌ నీ జోలికి రాడు. లేకపోతే నిన్ను నిలువునా నిలబెట్టి ర్తక్తం చుక్క క్రింద పడకుండా తోలువొలి. చేస్తాడు.

పెనాయు:ః ఏయ్‌! మేమేం చాతగాని సన్నాసులం కాదు. మా నూట వినకుండా మాకెదురు. తిరిగి ఈ రాయలసీమ లో ఎన్నాళ్ళుద్యోగం చేస్తాడో మేనూ చూస్తాం! ఇంతకన్న స్ట్రీీక్‌గా ఉన్నోళ్ళోని నెల తిరక్కముందే పంపించాం ఇతన్ని. వారం లోగానే తిరిగి వెనక్కి వంపిస్తాం..

సిఐ. అవ్వడు... నాకో సాయం చెయ్యాలి!

"పెనాయు:ః ఏంటది...”

సి.ఐ: అతను. వెళ్లిపోయిన వెంటనే... తిరిగి నన్నిక్కడ వేయించు కోవాలి!

సెనాయుః ఎందుకూ రంగడ్ని చంపినట్టు నూ వాళ్లని చంవడానికాం

సిఐ: అదిగో! ఆ నిష్టరమే వద్దంటున్నా! ఏం చెయ్యనుంటారు చెప్పండి. ఆ రంగడు మూ యస్‌.ఐని కొట్టి అతని దగ్గరున్న “పిస్టలోని తీసుకొని పారిపోతుంటే కాల్బాల్సి వచ్చింది. అప్పటికీ కాళ్లమీదే కాల్చాను... దీనెన్ము ఖర్మ అలవాటులేక గుండుపోయి. గుండెమీద తగిలింది... వాడు వూపిరిడిశాడు.. నన్నేం చెయ్యమంటారు. చెప్పండి?

పెనాయుః స్సర్‌..స్పర్‌..! అది మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేయకు!

సిఐ: వస్తా. నాయుడు! ఇన్నాళ్ల నీ సహకారానికి చాలా ధ్యాంక్స్‌-(లిక్కర్‌ బాటిల్‌ తీసుకుపోయాడు)

'పెనాయు:.. (పోన్‌ డయల్‌ చేశాడు) హలో! నేను పెద్దినాయుడ్ని. ఆక నమస్కారం... ఎం.ఎల్‌.ఏ. ఉన్నాడా? ఇవ్వు.నమస్కారము.. ఏంటయ్యా ఇది..? మనమేనున్న రూలింగ్‌లో ఉన్నావూ! లేక అపోజిషన్‌లో ఉన్నామా? ఏంటా డియస్‌పి. ని ట్రాన్స్‌ఫర్‌ చేసముందు నాకు ఒకమాటన్న చెప్పాల్నా.వద్దా స్సరే.! వనికొచ్చేవాన్ని పీకేశారు.. కనీసం కొత్తోడు ఎవరు రావాలి? ఎలాంటోడు ఉండాలని నన్ను అడగొద్దా? ఏంటి. నీక్కూడా తెలదా? అట్టా ఉందన్న మౌట నీ ఇమేజు.... ఆలు... ఆట... సియం. కేం. ఎన్నైనా అంటాడు. ఫ్యాక్షన్‌ వద్దాంటాడు..... రౌడీయిజం వద్దంటాడు, రిగ్గింగ్‌ కూడా వద్దంటాడు.....

కానీ! మేమేం కావాలి. చూడూ! మన ర్యాష్ట్రానికి త్రిలింగ దేశమని పేరు... 'తిఠింగాలంటే మూడు లింగాలు...... అవేంచో తెలుసా? సర్కారులో వరదలు, తుఫానులు తెలంగాణలో తీవ్రవాదం...... రాయలసీమలో ఫ్యాక్షనిజం. ఈ మూడు ప్రాంతాల్లో ఈ మూడు కారణాల వలన జనం సస్తుంటేు భూమికి భారం తగ్గి రాష్ట్రం సుిక్ష్యగా ఉంటది... గవర్నమెంటు గూడా "హాపీ గా ఉంటది... ఆలు... ఆల... నాకదంతా అనవసరం. అవచ్చే డియస్‌.పి. నేను ఇెప్పిన వన్నీ చెయ్యాలి......నేను చెప్పిన వాడినల్లా మూ'సెయ్యాల.. ఇడవనన్నోని ఇడవాల.. నా ఇంటి కాడికొచ్చి నాతో మందుగొట్టి నా ఇంట్లో డిన్నర్‌ దినాల...... డిన్నర్‌ దిని పొన్‌ వేసుకొని, ఆ పాన్‌ని నమిఠి నమిఠి రామిరెడ్డిగాని మొగం మీద ఉమ్మేయాల.....తెల్ఫిందా! చెప్పు వాడికి నేను చెప్పింది చెప్పినట్టు నున్‌ చెయ్యకపోయావో నియోజక వర్గంలో అడుగు పెట్టలేవు..... గుర్తుంచుకో... మన పార్టీలోని ఎం.ఎల్‌.ఏ. కన్న అవళలి పార్టీలోని కార్యకర్త వవర్‌వుల్‌ అనే అపవాదుంది. అది నిజమని నువ్వూ నిరూసించకు......! ఉంటా... (బయటి. నుండి గొడవ పడుతూ. దస్తగిరి. కిస్టవ్చ, ఓబులేసు... లోపలికి

వచ్చారు..)

కిష్టప్ప: నీదేం....... ఎక్కువైంది!

ఓబులేశు: నీవు చెబితే... చెయ్యం!

దస్తగిరి: అయితే.....అన్నతోనే...... చెప్పిస్తా! రాండి...

పెనాయుః ఏంట్రా! గలాటా.....!

చస్పగిరి: అది కాదన్న! పెంటపాడు సర్పంచును లేపేమన్నావు గదా!

'పెనాయుః అవూను!

కిష్టస్ప: మనమేమన్న.... కిరాయి హంతకులనూ! ఎవడ్ని బడితే వాన్ని లేపడానికి దస్తగిరి: అన్ననడుగు చెప్పిండోలేదో!

ఓబులేశు; అన్న ఏ మూడ్‌లో చెప్పిండో ఏమో! మంచి, చెడ్డ అన్ని మనం చెప్పాల అన్నకు...

దస్తగిరి: అంటే అన్నకు తెలియదనా! విన్నావన్నా..... వీళ్లమూటలు.....

సెనాయుః సరేగానీ! ఎందుకు వద్దంటున్నావు కిస్టవ్చ!

కిష్టప్ప అతను మనకేం హాని చెయ్యలా.....! అలాంబోన్ని తడన్చకుంటే ఏం బావుంటుందన్నా! సర్పంచ్‌గా _ గెల్చినోన్ని సంపితే వబ్లిక్‌ల ఎంత. చెడ్డపేరు... అలోచించన్నా!

ఓబులేశు; సత్యం నాయుడ్ని గెల్వలేక..... గెల్సినోన్ని సంపమని నిన్ను కిరెక్కిస్తుండు...

దస్తగిరి: ఆ సర్పంచు మొన్న ఎలక్షన్‌ల మన పార్టీకి ఎగనిస్ట్‌ చేసిన్నాడు...... వాళ్లతో ఎందుకన్నా! నేనొక్కడ్నే. స్పాటు పెడ్తా! నువ్‌ సరే అనన్నా!

కిష్టప్ప: ఇదిగో! అదేవద్దు!

ఓబులేశు: ఇట్ల జేస్తే అన్న వరువేమైతది!

కిష్టప్ప: ఇంకోటన్నా.....! పార్ట్‌మెంటుకు మళ్లీ ఎలక్షన్లాచ్చినాయి......సర్ప్బంచుల్ని మనకెళ్లి తిప్పుకోవాలి. గాని... సంపితే..... వీముస్తది..... చెడ్డపేరు దప్ప!

ఓబులేశుః ఇదేమన్నా... బొంబాయి అనుకున్నావా! ఎవడ్ని వడితే వాడ్ని జంపి జేబులో డబ్బు లేసుకున్నీక!

దస్తగిరి: బొంబాయి అంకే త చులకనేమిరా నీకు!

కిష్టస్పః ఆల ఆ సత్యం నాయుడికాడ గూడ మింగినావంటలే! తెల్సింది.

దస్తగిరి: (కిష్టప్పను కొట్టాడు) గబ్బునాకొడకా.....!ఏం కూస్తున్నాన్‌ రా! నేనంత నీతిమాలి నోడ్ని అనుకున్నావాని...!

ఓబులేశు: వం లే! నిండిందా! నీకు...

(ముగ్గురూ గొడవవడ్డారు)

పెనాయు:. రేయ్‌! ఆగండి! నీయమ్మ ఆగండి! కొడుకుల్లారా... ముంది పొనాలు తీయడాన్కి మిమ్మల్ని. పెట్టుకుంళు మీరంతా నా (ప్రాణం దీస్తున్నా రేమిరా! ఒతేయ్‌..... ఏమిట్రా ఇది! మీలో కలతలు పొక్కి... రామిరెడ్డికి తెలిస్తే మనల్ని బతకనిస్తాడారా! ఒరేయ్‌ ...! మీరిలా గొడవలు వడిగలాటలు వేస్కుంటే కుదరదు..... ఐకమత్యంగా ఉండాలి. మంచిగా బతికే నానికే....మంచితనమే తోడు, మనలాగా. పాత్యలు చేస్కుంటూ బతికేటోన్కిహంతకులే రక్షణ. ఐకనుత్యంగా లేకపోతే అంతమైపోతాంరా! తెల్సుకోండి! పోండీ..!

(ముగ్గురూ బయటకు. వెళ్తూ... దస్తగిరి వెనక్కి వచ్చాడు)

దస్తగిరి: అన్నా! ఆ రామిరెడ్డి మనిషొస్తున్నాడు....! ఏసెయ్యమంటావా

'పెనాయు: ఎవర్రా?

దస్తగిరి: స్వామి!

'సినాయు: వద్దు! లోనకు వంపించు.....! ఇదిగో నీ తొందర చూస్తుంటే ఇయ్యాల ఎవడ్నా ఒకడ్ని చంపందే నిద్రపోయేట్టు లేపు... నేను చెప్పందే..... ఎవ్వరి జోరికిపోవద్దు ...

దస్తగిరి: అలాగే అన్నా! (దస్తగిరి బయటకు. వెళ్ళాడు)

స్వామిః (వస్తూ) నమస్కారం... నాయుడు గారూ!

పెనాయు: అ... రానయ్యా స్వామీ! ఏమంటాడు రామిరెడ్డి

స్వామి: ఏనముంటాడు! రాజీకి వీళ్లేదన్నాడు!

'పెనాయు: అలాగన్నాడా!

స్వామిః అలాగతనంళేు.... మాత్రం... నేనూరుకున్నానా! ఏమి! పట్టుబట్టి మరీ ఒప్పించాను.

పెనాయు: ధ్యాంకృయ్య....! నన్ను ఈ ఊబిలో నుంచి బయట పడేస్తున్నావు...

స్వామిః మీరు బయటవడి నన్ను లోనకు నెట్టరుకదండీ....!

పెనాయు: ఛంంఛు! నా బిడ్డలమీదొట్టు! నిజంగా రాజీయే! పాలబాసలు చేసి రక్తం చిమ్మిస్తే ముఖం మీద ఉమ్మెయ్యరూ.....!

స్వామిః కాని నాయుడూ.....!

"పెనాయు:ః ఆల... ఏమిటి చెప్పండీ!

స్వామిః ఏంవీ లేదు! రాజీకి రావాలంటే... రెడ్డి చిన్న కండీషన్‌ పెట్టాడు!

"పెనాయు: కండిషనా! ఏమిటిది?

స్వామిః చెప్పిన తర్వాత నన్నేమి అనకూడదు.....

"పెనాయు: అననులే..... చెప లం

స్వామిః ఏం.....లేదు!

"పెనాయు: చెప్పవయ్య! భయం లేదు....... స్వామిః చెప్పాక నన్నేమి అనకూడదు...... వినాయు:ః ఏమననులే.....చెప / స్వామిః రామిరెడ్డి దస్తగిరి తలకాయ కావాలన్నాడు..... పెనాయుః రేయ్‌... (టీపాయ్‌ని గట్టిగా గుద్దాడు) అంశ రామిరెడ్డి నన్ను నమ్మడం లేదన్నమాట! నీవు నమ్మించలేకపోయావ్‌.. స్వామిః అదికాదు నాయుడూ.....! సెనాయు: ఏీదికాదయ్యా? ఏదికాదు....? అరె ఈ "టెన్షన్‌, ఈ ఖర్చు, ఈ బతుకు వద్దనుకొనే కదా రాజీ చేసుకుందానునుకున్నా! రాజీకీ ముందు మర్ష రేంటయ్యా బుడ్డి లేకుండా!

స్వామిః నిజమే... నేనేం... చేయగలను చెప్పండి...! అతని అభి[ప్రాయం అది...... తర్వాత మీ యిస్ట్రం..

'పెనాయు: అరే! ఇదొక్కసారి మంచమెక్కి తర్వాత (బ్రహ్మచారి అయిపోతానన్నటుంది అతని పద్ధతి. ఇవ్వడు ప్రశాంతంగా ఉండాలనే కదా ఈ రాజీ! హాయిగా కంటి నిండా నిద్రపోవాలనే కదా! ఈ ఒప్పందం... ఏమంటావ్‌? సరే... వాని తలకాయ ఇస్తా! పోలీసులూరుకుంటారా..... కేసులు, కోర్టులంటారూ...... ఇప్పటికే ఈ మండలంలో ఎవరు అనుమానంగా సచ్చినా.....పోలీసుల దృష్టంత మా ఇద్దరి మీదే ఉంటాది! . మళ్లీ ఈ పీకులాట ఎందుకయ్యా మధ్యలో!

స్వామిః అయ్యా! ఎల్లమ్మ శాంతించాలని, సుంకులమ్మ చల్లంగుండాలని పొష్టేళ్లను బలి ఇవ్వడం లేదూ! ఇదీ అలాంటిదే అనుకోండి! ఊరు శాంతంగా, వ్రశాంతంగా ఉండాలనీ ఏ అమ్మారికో బలిస్తున్నామనుకోండి! ఏంవిటి ఆలోచిస్తున్నారు? ఇంకోమూట నాయుడుగారు... యుద్దాలే వద్దనుకుంటే. ఇక "సైన్యంతో వని ఏమిటి? త్యాగం... చేసెయ్యండి... ఏమంటారు? ఇంతకాలం... ఇద్దరు అర్హంలేని వగలతో, పంతాలతో ఎందర్నో చంపినారు. ఆ హత్యలు చెడు కోసం. ఇప్పటిది నుంచి కోసం..... ఇదే చివరిది... అఖరిదనుకొని..... ఈ హత్య చేయించెయ్యండి!

పెనాయుః సరే! ఆ తర్వాత రెడ్డి రాజీకి రాకపోతే! మళ్లీ ఎదురు తిర్లిత!

స్వామి: ఇదిగో! అ వూచీ నాది... రామిరెడ్డి ఎదురుతిరిగితే నాకు ఏ శిక్షనేసినా భరిస్తా... నా కుత్తుక కోయండి!

'పెనాయు:ః (ఆలోచిస్తున్నాడు)

స్వామిః అయ్యా! ఒక వాత్యతో ఈ ప్రాంతంలో హత్యలే లేకుండా పోతాయ్‌... వచ్చిన అవకాశం వదులుకోవద్దండి!

సెనాయు: స్పరే.....! మరోసారి రామిరెడ్డిని అడుగు... మాట కట్టుబడి ఉంటాడో లేదో... ఫోన్‌ చెయ్యి!

స్వామిః ఇంతకీ తమరు ఒప కున్న స్టైనా.....!

సెనాయు: ముందు రామిరెడ్డితో మాట్టాడు....(తలువు ముశాడు)

(స్వామి ఫోన్‌ రింగ్‌ చేశాడు)

స్వామిః ఆ..... రెడ్డి. గారూ! నమస్కారం! నాయుడిగారి ఫొరంహొస్‌ నుండి మాట్టాడుతున్నాను.... అయ్యా! విషయమంతా చెప్పినా! ఆట. దస్తగిరి విషయమే... (నాయుడితో) ఒవ్చుకున్న 'స్టైనా?

పెనాయు: (అవునన్నట్టు తలూపాడు)

స్వామి: ఆయన డౌకేమిటంకు! దస్తగిరిని పోగొట్టుకున్న తర్వాత మీరు అడ్డం ఫరుగుతారేమోనని......కదా!.... ...కదా!.. కదాకీ... నేనూ అలాగే అన్నాను. రెడ్డి మాటస్టుడండీ... అలాంటిది ఉండదూ అని! దస్తగరి తలకాయకు నాప్రాణం ముడి పెడతా అని అన్నాను. అందుమీదనే నాయుడు ఒప్పుకున్నాడు. రెడ్డీ! నీకు మొక్కుతా అంతా జరిగాక నా ప్రాణం మీదికి తేవద్దు. పిల్లలు గలోడ్నిం ఆం.ఆల.ఆల!.. పాలబాసలు చేసుకుందామంటున్నాడు. అథంటు. సడిలోనా (నాయుడివైపు తిరిగి నాయుడు. గారూ! గుడయితే బాగుంటుందంటున్నాడు. రెడ్డి...

"'పెనాయు: దేవుడు ఎక్కడలేడయ్యా! దేవుని ఫోటో పెట్టుకుని ఇక్కడే చేసేద్దాం. కావాలంయే... వెనక గ్యాంగ్‌ను తెచ్చుకోమను. ఇక్కడైతే ఎవరికీ తెలియదు. సీశ్రైట్‌గా ఉంటుంది... నేనే మాట్టాడుతా ఇవ్వు!

స్వామిః ఇదిగో రెడ్డీ! ఇక్కడ నాయుడుతో మాట్టాడండీ..

(నాయుడు ఫోన్‌ లాక్కున్నాడు... అవతల కట్టయ్యింది...) పెనాయు: చూడూ! రెడ్డికింకా కోవం తగ్గినట్టులేదు.. స్వామిః నేను మొట్టూడుతున్నాను కదా! మీరెందుకు.......

(మళ్లీ రెడ్డికి ఫోన్‌ రింగ్‌ చేశాడు)

ఆ...రెడ్డిగారూ! ఆల. అ.. లేదు నేనెందుకిస్తాను. అతనే నూట్టాడతానని లాక్కున్నాడు. సరే. నాయుడి ఉద్దే్య్యం ఏమిటంటే... మీరు రాజీకొవడం చాలానుందికి యిష్టం ఉండదు, అందునత ఇక్కడైతే బయటకు పొక్కదని.. దేవుని ఫోటో ముందు ప్రమూణం చఛేస్తామంటున్నాడు. అది మీ యిష్టం .. ఇందులో నేనేమి గట్టిగా చెప్పలేను. సరే.స్పరే రెడ్డ! నేనంతా మాట్టాడుకొని వస్తా! (ఫోన్‌ 'పెస్టేశాడు) రెడ్డి ఒవ్పకున్నాడు నాయుడూ!

పె.నాయు:. (తలుపులు తీశాడు) ఒరేయ్‌ కిష్టప్ప! ఓబులేశు మీ ఇద్దరూ రండిరా (వచ్చారు) దస్తగిరి ఏంచేస్తున్నాడురా!

ఓబులేశు: ఇంతవరకు గుంత తవ్వినాడు..... _ కిష్పప్పను చంపి అందులో పూడుస్తాడంటన్నా!

పసెనాయుః సరే! ఇప్పుడేం చేస్తున్నాడు?

కిష్టప్ప: మామిడి చెట్టుక్రింద నిద్రపోతున్నాడన్నా!

సెనాయు; వాజ్ఞలాగే వండ్దుబెట్టండ్రా! ఏసెయ్యండిరా!.. ఎందుకంత ఆశ్చర్యం) ౨నిజంగానే చెబుతున్నా... ఏసెయ్యండి........రా........!

స్వామిః ఏంవిటీ ఇవ పాడే?

పెనాయు: అవ్‌మరి! రెడ్డివాన్ని చంపినట్టు సాక్ష్యం కావాలంళే నేనేం చెయ్యాలి? నీవే కళ్ళార చూసి సాక్ష్యం వెవ్ప.. వెళ్లండిరా...... నిద్దచ్లోనే..... ఏసెయ్యండి...... పోండి

కిష్టప్పవ ఇంత తొందరగా?

ఓబులేశు: ఏమైందన్నా?

'షెనాయు: మీరేం మాట్టాడొద్దు..... మీ అనుమానాలన్నీ అర్వాత తీరుస్తా... వేసెయ్యండి.......!

(కష్టవ్ప, ఓబులేశు ఒకరి ముఖాలొకరు చూస్తూ ఒకింత ఆశ్చర్యంతో ఆనందం

కలబోసుకుని బయటికి వెళ్ళారు)

స్వామిః నాయుడుగారూ! ఏదైనా తమకే చెల్లు... ప్రాణం పాయ్యాలన్నా తియ్యాలన్నా నిర్భయాలు నిముషాల మీద తీసుకుంటారు... అదే మా రెడ్డి అయితే మీన్క మేషాలు లెక్కపెడుతూ కూర్చుంటాడు. ఏది తొందరగా తేల్చడు. మీ రంగడి విషయం తీస్కోండి. ఒంటిగంటా ఇరవై నాలుగు నిమిషాలకు కరక్టు ముహార్తమని చెప్పాను. అ 'జైంకు ఎనరో ఒకర్ని పంపాలా వద్దా! అల్బే ఆ "బైంలో బేరాలాడూూ కూర్చున్నాడు... సరే..... ఎహ్టెయితేనేం..... ఐ సైంకు సిఐ. కాళ్ళేశాడనుకోండి

(నోరు జారినందుకు దిక్కసచ్చిపోయాడు)

సెనాయుః రేయ్‌...! అంశ రంగడ్ని చంవమని రెడ్డి సిఐ, తో ముందే బేరం కుదుర్చుకున్నాడన్న నూట!

స్వామి; అదీ... అదీ...

పెనాయు; చెప్ప. నిజంచెప్పు. రంగడ్న్‌ చంపడానికి ఎవర్తో బేరం కుదుర్చుకున్నాడు స్వామిః నాకేం తెలీదు నాయుడు గారూ!

'పెనాయుః. కొడకా! చెబుతావా! కార్చిచంపాల్నా చెప్పూ రంగడ్ని సంపనీకి రెడ్డి ఏం ష్టాన్‌ వేశాడు?

స్వామి; ప్టాన్‌ అంటూ ఏమీ లేదూ... ,

షెనాయుః నిజం చెవ్చకపోతే కొడకా! నరుకుతా.... ఊంనిజం చెప్పు

స్వామి: ఏం లేదు... నాయుడు....! సిఐ కి లంచమిచ్చి రంగడ్ని విడిపించుకుపోయి చెట్టుకు కళ్టుసి కార్చి చంపాలని రెడ్డీ షాన్‌. పెనాయుః అంటే రామిరెడ్డి రాంగ్‌ గేమ్స్‌ అడుతున్నాడన్నమూట “ఫ్యాషన్‌ రూల్స్‌ !కి కట్టుబడి ఉండటం లేదన్ననమూట, అయితే ఈ రాజీలో కూడా ఏదో మోసరి ఉండి ఉంటది. రేయ్‌.....! ఆగండ్రా.... చంపొద్దు..... రేయ్‌ కిష్టప్పా!..... ('బన్షన్‌తో ఒకడుగు ముందుకేసే లోపు బయటినుండి దస్తగిరి చావుకేక చిగ్గరగా వినబడింది... అంతే నాయుడు సోఫాలో కూలబడిపోయాడు. స్వామి నిలువునా వణికిపోతూ... ద్వారం దగ్గరికి వచ్చి..... బయటి దృశ్యం చూసి కిందపడిపోయాడు.....బయటి. నుండి. కిష్టప్ప, ఓబులేశు వచ్చారు. వారి చేతుల్లోని మారణాయుధాలు రక్తమయమైై ఉన్నాయి కిష్టప్ప: ఏ'సేశామన్నా! సెనాయు; (తేరుకున్నాడు) ఎవరైనా చూశారా? ఓబులేశు: లేదన్న! ఎవరూ చూడలేదు... కిష్టప్ప: ఒక్కదెబ్బతో తలమొండెం వేరయి పోయినాయ్‌. పెనాయు: రేయ్‌....! ముందా స్వామిగాని ముఖం మీద నీళ్లు కొట్టి లేపండి రా! (స్వామి ముఖం మీద... నీళ్లు చిలకరించారు.....స్వామి. లేచాడ్సు పెనాయుః స్వామి! చూశావా! స్వామి: ఊల.... పెనాయు: దస్తగిరి చచ్చాడు...... స్వామి: చావనీ.....! సెనాయు:ః ఏయ్‌... స్వామి! ఏమా తిక్కచూవులు? ఒరేయ్‌...... స్వామికి ఆ శవాన్ని చూపించండ్రా! (కిష్టవ్చ, ఓబులేశు...... స్వామి వట్టుకొని తలువు వద్దకు తీసుకెళ్ళారు) కిష్టప్పవ చూడూ! దస్తగిరి శనం... స్వామిః దస్తగిరి ఎవరూ?” శవమేంటిం పెనాయు: రెడ్డీని రాజీకి పిల్చుకు రాకపోతే నీకు ఆ గతే పడుతుంది... స్వామిః రెడ్డి ఎవరూ? రాజీ ఏంటి? కిష్టప్పః ఏయ్‌..... స్వామీ! ఏమైంది స్వామి ఓబులేశుః ఏమోనన్నా! తిక్కతిక్కగున్నాడు..... "పెనాయు; ఇలా తీసుకురండిరా! (స్వామిని నాయుడు. దగ్గరకు తీసుకువచ్చారు. చాచి గూబ గుయ్‌మనేటట్టు లెంపకాయ కొట్టాడు నాయుడు) స్వామిః అమ్మో! (అంటూ [క్రిందవడ్డాడు 'లేచి" ) ఏమ్రెంది.... పెనాయుః దస్తగిరి మర్షరయ్యాడు. ఈ రోజు నుండి వారం రోజుల్లోగా రెడ్డిని రాజీకి పిల్చుకు రాకపోయావో నీ మెడకాయ మీద తలకాయ వుండదు... నీ

కాళ్ళు నేల మీద అనను... బాడీమొత్తం బెడ్‌ రెస్టలో ఉంటుంది... పో... పో... పో... యిక్కడ్నుంచి (స్వామి... పరుగు లంకించుకున్నాడు)

కిష్టప్ప: అన్నా! దస్తగిరి శవాన్ని ఏం జెయమంటాన్‌?

ఓబులేకు: కళ్ళు ముక్కు, చెవులు చెక్కేసి ఆనవాలు లేకుండా. చేసి అనాధ శవాన్ని చెయ్యమంటావా! తలకాయ భూమిలో కప్పి మొండాన్ని చేనులో పడేయ మంటావా! కిరోసిన్‌ పోసి తగలెట్టనుంటావా? లేకుంకేు..... చెవ్చన్నా! నీవు ఏమి జేయమంళే అది జేస్తాం

"పెనాయు: వాడేదో గుంత తన్వుతున్నాడంటివే!

ఓబులేశుః అన్‌!

'పెనాయు: వాడు తన్విన గుంతలోనే వాన్ని కప్పెల్టుండి.... ఇదిగో! జాగ్రత్తగా వినండి... నాయుడు ఇంట్లో నుండి పది తులాల బంగారం, ముష్టయి. వేల రూపాయలు క్యాష్‌ పోయిందని వుకారు పుట్టించండి. సొత్తు పోయినకాడ్నుంచి దస్తగిరి పత్తాలేడని నలుగురు అనుకునేట్టు చేయండి ... ఆదోని రైల్వేస్టేషన్‌లో బొంబాయి రైలు ఎక్కుతుంటే చూశామని, మన వాళ్లతో. చెప్పించండి.. వాడు బొంబాయి. పోయినట్టు అంతా చెప కుంటారు. కేసు మన మీదకి రాదు... మర్పర్‌ను స్వామి కళ్లారా చూశాడు కాబట్టి రెడ్డికి నిజం చెప్పుకుంటాడు... రెడ్డి రాజీకి వస్తాడు... హ్హా...హ్హా....హ్హా..... (బిగ్గరగా నవ్వుతుంటే...)

11206 0గ - 38216 0౧ ౯ కం పోఠీస్‌ స్టేషన్‌

కానిస్టేబుల్‌: సార్‌! పార్‌.....!

హెడ్‌కానిస్టేబుల్‌: ఏంటి....?

కాని; ఈ శుభవార్త... తెల్సిందా?

'హె.కాని; ఏంటది?

కానివి మన యయస్‌.ఐ. గారు కూడా సెలవు పెట్టి వెళ్లిపోయారు...

పె.కాని; ఇదేమి శుభవార్త రా.... బాబూ! ఒక హ్రిక్‌ పోరీస్‌ ఆఫీసరొస్తుంపే దొంగలు పొరిపోవాలి, హంతకులు భయవడాలి, కాని సిఐలు యస్‌.ఐ.లు "సెలవులు పెట్టి పొరిపోతున్నారు.....

(బయట....జీప్‌ ఆగిన శబ్ధం వినిపించింది)

కాని; సార్‌! క్రొత్త డియస్‌.పి. గారు వచ్చినట్టుంది...

హె,కాని; ఆం (ఇద్దరూ... వణికపోతూ.. టోపీలు సర్హు కుంటూ ముందుకెళ్లటో యారు... ఈ లోగా బయటినుండి రామిరెడ్డి అనుచరులతో వచ్చాడు. రామిరెడ్డి లోవలికి వెళ్ళాడు. అనుచరులను కానిస్టేబుల్‌ అడ్డగంచాడు)

కాని; ఏయ్‌.... మీరు బయటనే ఉండండి.....!

రామిరెడ్డి: ఏంటీ ఈ కొత్త రూలు! ఓహో కొత్త డియస్‌.పి. వస్తున్నాడు గదూ! ఒరేయ్‌ మీరంతా బయటుండండిరా! డి.యస్‌.షి. రాలేదా?

హెకానిః రాలేదు... రెడ్డ!

రామిరెడ్డి ఏమీ! అెడ్డీ అని. పేరు పెట్తి పిలుస్తున్నావ్‌' 1 సార్‌.. సార్‌... అని తలదించుకొని, కాళ్లు వణుకుతూ... కళ్లలో కళ్లు పెట్టి చూడటానికి కూడా భయపడేవాడివి తలెత్తుకుని మరీ అంతదర్జాగా మాట్లాడుతున్నావు... ఏంటి కధ... నువ్వూ... ట్రాన్స్‌ఫర్‌కు పెట్టుకున్నావా ఎట్ట్లెట్లు....!

హె.కానిః నేను ట్రాన్స్‌ఫర్‌కు పెట్టుకోలేదు. పోలీస్‌ డిపార్టుమెంటుకే గర్వకొరణ మైన ఆఫీసర్‌ వస్తున్నాడు... ఇక ముందు తలెత్తుకొని మరీ ఉద్యోగం చేస్తాం....వోయి

కొని; ఏమీ అనుకోనంటే ఒక మాట రామిరెడ్డీ!

రామి రెడ్డి: ఆల.....నువ్వు కూడా.....!

కాని; అవును! . నేనే కాదు...! ఇక క్రొత్త దార ఉన్నన్నాళ్లు యూనిఫాం వేసుకున్న ప్రతి పోలీస్‌ తళెత్తుకొనే వని జేస్తారు... మా తలమీదున్న మూడు సింహాలు ప్రతివాడికి స్పష్టంగా కనిపిస్తాయ్‌.

రామిరెడ్డి; ఎంత పొగర్రా మీకు...

హెకాని: ఇదిగో రామిరెడ్డి! ఒరేయ్‌.... గిరేయ్‌.... అనొద్దు... గివ్‌ రెస్పెక్ట్‌ అండ్‌ "టెక్‌ రెస్పెక్ట్‌...

కాని; ఇంకోటి రెడ్డీ! ఇక ముందు మీలాంటి వాళ్లను సార్‌... శీర్‌ అంటే మాతోలు వాలఠిచేస్తారు.

రామిరెడ్డి; అంత గొప్పోడా మీ కొత్త డియస్‌.పి?

రామిరెడ్డి; ఆం. వో...

కాని; ఇన్నాళ్లు మీరూ, మేమూ రాసుకు పూసుకు తిరిగాము కాబట్టి నీ వెల్‌ విషర్‌గా ఓ సలహా నిస్తా....!

రామిరెడ్డి: ఏమిటిది?

కాని; ఏంటంమే చేసిన తప్పులన్నీ ఒప్పుకొని అవఫ్రూవర్‌గా మారిపో... రామిరెడ్డి ఊల.....

కాని; నాచమూట విను... ఇకముందూ..... ఈ పాత్యలు, దౌర్షన్యాలు చేయనని మా సార్‌కు మాటిచ్చేసెయ్‌... కనికరించి వదిలేస్తాడు....లేదా... 'లేరేస్తాడు.... తరువాత నీ యిష్ట్యం....

రామిరెడ్డి; అతని పేరేమి?

హెకాని; అసలు పేరు “సూరి అందరూ పిలచేది... “బైగర్‌ ॥

రామిరెడ్డి: స్పరే...మీరు నాకు ఓ సాయం చేయాలి!

“'హె,కాన్సి కాని; ఏంటదీ.?

రామిరెడ్డి; నేను చాలా మంచోడినని ఇక్కడున్న ఫ్యాక్తనంతా ఆ నాయుడి వల్లే వచ్చిందని "మీ సార్‌తో నా గురించి మంచిగా చెప్పాలి. ఊర్కేవద్దు ఇదిగో ఇదుంచండి. (డబ్బు ఇవ్వబోయిడు)

'హె.కాని; వద్దు.

కాని; లంచం తీసుకోడం.. తప ప!

రామిరెడ్డి: ఇదేంటయ్యా విచిత్రం) పులి మాంసం వద్దనడం ఎంత తప్పో! పోలీసోడు లంచం వద్దనడం అంతకన్నా తప సో

'హె.కానిః; ఇకముందు లంచాలుండవు.

కానిః రికమెండేషన్‌ లు అస్సలుండవు

రామిరెడ్డి: అది కాదయ్యా! మనిషి వస్తాడంటేనే.. ఇన్ని మార్చులైతే... వచ్చాక ఎన్ని మార్చులో? సరేలే గాని మీకో రహస్యం చెవ్చనా? దస్తగిరి బొంబాయి పోల్యా. నాయుడే దస్తగిరిని మర్దరు చేయించినాడు..

"హెకానిః రెడ్డీ! మానెత్తి మీద చోపిలున్నయ్‌గానీ, మూ చెవుల్లో పూవులు లేవు. రామిరెడ్డి; అంటే నేను ఇెప్పింది నమ్మరూ?

కాని; ఎట్టా నమ్మమంటాన్‌ రామిరెడ్డీ! దస్తగిరి నాయుడుకు కుడిభుజం. అలాంటి వాడ్ని చంవుకుంటాడా..! ఒకవేళ నువ్వే చంపి నాయుడి మీద చెబుతున్నా నేమో, రామిరెడ్డి: వాయమ్మో.! ఇదీ నా నెత్తి మీదికే. అవను.. నువ్వన్న స్టే ఆ నాయుడూ అంటే దాన్ని మీ డి.యస్‌.పి. నమ్మితే? నమ్మితే ఏమి నమ్ముతాడు! ఎందుకంటే. రూలింగ్‌ పార్టోడు యామాట చెబితే దాన్ని నమ్మడమే గదా ఆఫీసర్లపని... వాయబ్బో... ఆ స్వామి గాడ్ని తోలుకొచ్చి డియస్‌.పి. ముందు సాక్ష్యం చెప్పియ్యాల? లేకుంటే ఈ మర్లరు కేసులో నన్నిరికిస్తారు. పదండ్రా పోదాం!

(రామిరెడ్డి బయటకు పోతాడు... జీప్‌ ఆగిన శబ్దం చినిపించింది కొని; సార్‌! ౫.5.2. దొర వచ్చాడు. (5). వచ్చారు. ఇద్దరూ సెల్యూట్‌ చేశారు)

0.5. నీ పేరు..?

పాకాని; నారాయణ సార్‌!

ల్‌5కిన నీ పేరు.

కాని; మద్దిలేటి సార్‌..!

వ౨.5%.:; ఏంటయ్యా! అ బూడేంటి? అ చెత్తేంటి (శెమిసెస్‌ అంతా. కలుపష్ప మొక్కలు న్నాయ్‌.. క్లీన్‌ అండ్‌ గ్రీన్‌ చెయ్య ప్లుదా?

పౌ.కానిః మీరొస్తున్నట్టు తెలిసి కలుప్పు మొక్కలన్నీ తీసేశాం. శ్రీన్‌ అముపోయింది. ఇంక గ్రీన్‌ గా మార్చుకుందాం సార్‌...

0.5.0. పెండింగ్‌. కేసులు మొత్తం ఎన్ని ఉన్నాయి

'పొ.కానిః అరవై తొన్ముది సార్‌!

0.5.0. అందిలో తెప్ట్‌ ఎన్నిః

'హె.కాని; మువృయి తొమ్మిది సార్‌!

0.5.1... రేవు కేసులు?

హె.కానిః నిల్‌ సార్‌!

.5.0.:. డెకాయిటే?

'పా.కొనిః; అయిదు సార్‌!

0.5.0.: మర్తర్హు

హె.కాని; ఇరవై. అయిదు సార్‌!

9.5.2. ముద్దాయిల్ని అరెస్టు చేశారాి

హె.కానిః; చేశాం సార్‌!

0.5.0.: చేశారా?

హె.కొనిః ఆల.! చెయ్యాలనుకున్నాం సార్‌! కానీ చెయ్యలేకపోయాం సార్‌!

0.5.0. ఎందువల్ల

హా.కాని: ఎందుకంటే సార్‌! వాళ్ళ చేతులకు మేం లేడీలు చెయ్యకముందే వాళ్ళు నూ చేతుల్లో. బెయిల్‌ పేవర్స్‌ పెస్టేస్తున్నారు సార్‌!

(ఫోన్‌ రింగ్‌ అయ్యింది కాని; హలో! నాయుడా? దొరగారిప్పుడే వచ్చారు... ఒక అర్హ గంట తర్వాత చెయ్‌.

౨.5.2.: ఎవరది?

కొని; ెద్దినాయుడని, ఫ్యాక్షనిస్టు సార్‌...

౨.5.2. ఇలా ఇవ్వు. (ఫోన్‌ శ్రీసుకున్నాడు) అ నమస్తే సార్‌ బాగున్నారా సార్‌! అ.. సార్‌.. ఆ.. సార్‌ ..సార్‌.. సారీ... సార్‌ ]41.4గారు మీ గురించి అంతా చెప్పారు సార్‌..! అయ్యో! అంతనూట ఎందుకు సార్‌! నేను మీ దొడిని సరేనా! రమ్మంటారా... ఇప్పుడే వస్తాను. అంఆల సార్‌ వంటి మీరొస్తారా చున మధ్య ఫార్మాలిటీస్‌ ఏంటి సార్‌... రండి అయితే. సరే. మీ బుస్ట్రం. (ఫోన్‌ పెప్టాశాడు) ఏయ్‌! పెద్దినాయుడు గారొస్తారట.. ఆ కుర్చీ శుభ్రం చెయ్‌.. కాఫీటీ. బోర్నవిట,డ్రింక్స్‌ ఓ రెండు రకాలు తెప్పించిపెట్టు. కక్‌... ఆ (డైవర్‌, ను పంపించు... త్వరగా...

(కానిస్టేబుల్‌ ప్టాస్క్‌ పట్టుకొని బయటికెళ్టాడు... రామిరెడ్డి, స్వామి వచ్చారు) రామిరెడ్డి: (బయట అనుచరులతో) మీరు బయమే వ్యుండండీ...నేను పిలిచినప్పుడు రాండే.! సార్‌! నమస్తే సార్‌...

౧,5.2.:; ఎవరు మీరు?

రామిరెడ్డి: నేను... రామిరెడ్డిని ఎక్స్‌ మినిస్టర్‌ సంజీవరెడ్డికి దగ్గర బంధునుని ఇతను వీరన్న స్వామి.

౨.5.0. ఏం వెవ్ప్చండి

రామిరెడ్డి: ఏం లేదు సార్‌! పెద్దినాయుడని..., పెద్ద ఫ్యాక్తనిస్టున్నాడు, అతను దస్తగిరిని మర్హరు చేసినాడు... ఆ ముర్దరును ఇతను కళ్టారా చూశాడు. అ నాయుడును మీరు లోపల ఎయ్య్యాల..!

9.5.0. ఏమయ్యా... నువ్వు చూశావా?

స్వామిః నేనూ, నేనూ...

రామిరెడ్డి: ఊయచెష ఎ చూశానని చెప్ప+

0.5.2. మీరాగండి.! చూశావా?

స్వామిః చూ...

౨.5. చూశావా?

స్వామి; లె

రామిరెడ్డి: ను..చూశాను..

స్వామిః నా. చూశానా?

రామిరెడ్డి; కొడకా! చెప్పరా అంక నీళ్ళు నములుతున్నావ్‌! చెవ ో

స్వామిః చూశాను..

ల€.5.2.: ఇదిగో బెదిరించి ఎవరితోనూ సాక్ష్యం చెప్పించగూడదు అట్టుయితే నిన్ను లోపల వేయిల్సి వస్తది..

రామిరెడ్డి: నాకు తెల్సు సార్‌! మీరు రూలింగ్‌ పార్టీ తొత్తులని..

వె,5ల.: మీరు బయటుండండీ...

(హెడ్‌ కానిస్టేబుల్‌ 1కొనిస్టేబుల్‌ , స్వామి బయటికెళ్దారు)

9.5ల.: చూడు. రెడ్డీ నోరు తెరిచి. బూతులు తిట్టైనా... లారీ ఎత్తి ఎముకలు విరగ్శొట్టినా.. చేతులు చాచి పైసలడినినా..రూలింగ్‌ అపోజిషన్‌ అనే బేధం లేని వాళ్లు. ఒక పోలీసోళ్లే... పిండికొద్దీ రెస్టె. పైసలకొద్దీ వని అర్రమైందా! రామిరెడ్డి! సార్‌ అర్ధమైంది ! అర్హమైంది! గీతోవదేశం చేసినంత బాగా అర్హమైైంది.. సాయంత్రం సూట్‌ కేసుతో. వస్తా.

.నాలె.: అదీ పద్దతి! ఇదిగో నీకేం కావాలి. ఆ నాయుడ్ని విరగ దియ్యారలి! రామిరెడ్డిః అంతే సార్‌! అంతే..

0.5.9.,; నువ్వు నన్ను బాగా చూసుకో... అ నాయుడి సంగతి నేను చూసుకుంటాను. రామిరెడ్డి: ప్రామిస్సా! ఆ నాయుడ్ని లోవలేసి ఎముకలు. విరగ్శాట్టు ఎముక్కి చెయ్యి రూపాయిలిస్తా!

0.5.0.:; క్యేషే.?

రామిరెడ్డి! ఓ. క్యషే కాదు సార్‌! కైండ్‌ కూడా! ఏ సైవులో అంటే ఆ "బైవులో..!

0.5.5. కాని ఒక రిక్సెస్టు. మీరు వదే పదే ఈ 'స్తేషన్‌కుగాన్సీ నా ఆఫీసుకు గానీ రావద్దు. మీరు. ఫోన్‌ చేసి చెవ్చండి వని చేసిపెట్టు పూచి నాదీ. ఓకే.

రామిరెడ్డి: (భుజం మీద చెయ్యశాడు ఓమ. సీరియస్‌ గా చూశాడు) అట్టే వేద్దాంలే.!. ఇంకోటి రేవు మన గవర్నమెంటు వవర్జోకి వస్తే. ఇదే. జిల్లాకు నిన్ను 50. గా వేయిస్తా! నీ పేరీసూరి' అన్నారు, పూర్తిపేరు స్యూరైెడ్డాన

5.9. కాదూ..!

రామిరెడ్డీః: అ 'పేరుదేముందిలే. గానీ! నేను వస్తానయితే...( వెళ్ళబోతుంటే. మరో ప్రక్కనుండి నాయుడు తన అనుచరులతో స్టేషన్‌ లోనికి ప్రవేశించాడు)

పెనాయుః ఒరేయ్‌! అదిగో రామిరెడ్డి ఏసెయ్యండి రా..!

రామిరెడ్డి; ఒరేయ్‌ రండ్రా..!

(రామిరెడ్డి అనుచరులొచ్చి అడ్డుకున్నారు... రెండు వర్గాలు తలపడ్డాయి)

౨.5.9. సార్‌! సార్‌! ఆగండి మీ వాళ్ళును తీసుకెళ్లండి. దయచేసి నామాట వినండి.

పినాయుః నేను వినను, వాడ్ని చంవుతా..!

౨.5.0. ఇక్కడొద్దు..పోలీసు స్టేషన్‌లో మర్దర్‌ బాగుండదు సార్‌! ఈ రోజే. డ్యూటీలో జాయిన్‌ అయ్యాను.

'పెనాయు:. వాడు నన్ను నమ్మించి మోసం చేశాడు... వాడి చూటలు నమ్మి దస్తగిరిని దూరం చేసుకున్నాను.

౨.5.2,; అంటే స్వామి చెప్పిన సాక్ష్యం నిజమేనన్నమాట....

పెనాయుః. ఏం చెప్పాడు స్వామి! ఒరేయ్‌... ఆడంగి నాయాలా.? నామీద కక్ష తీర్చుకోవటం. చాతగాక స్వామి చేత సాక్ష్యం చెప్పేస్తోనా. నీ వోంట్లోది రక్తమా... మురికి కాలునలోని గబ్బా? నువ్వూ మగాడివేనా? అంతేసి మీసాలు పెంచావు ఎందుకురా? అవేమన్న మీసాలా? లేక ఎండుగడ్డి కరిపించుకున్నానా: థూ. నీయమ్మ! ఒరేయ్‌... స్వామిగాడు సాక్ష్యం చె్పటం కాదు... ఇదిగో ఈ. పోలీస్‌ "స్తేషన్‌లో గాంధీ ఫోటో ముందు గట్టిగా అరిచి చెబుతున్నాను. దస్తగిరిని నేనే చంపించినా..ఎవడేం పీకుతారో పీకండి.. ఒరేయ్‌... అ స్వామి మనకు ఎగనెస్టుగా సాక్ష్యం చెప్పినాడట.. నాయుడుకు ఎదురు. తిరగడవ నాగుపాముకు ఎదురు తిరగడమేనని అందరికీ తెలియాలి. అందుకే ఆ న గాన్ని లెపెయ్యండ్రా! పదండ్రా

. (నాయుడు..అనుచరులు వెళ్ళిపోయారు)

రామిరెడ్డి: ఒరేయ్‌! స్వామిని చంపమన్నాడు, ఆ నాయుడు. బొళ్లు చంపకముందే.. వాడికాలో చెయ్యో తీసేసి తెచ్చి నాకు చూపించండి! స్వామిని కుంచోన్ని చేసిన ఘనత నాకు..,కుంటోన్ని చంపిన అవఖ్యాతి ఆ నాయుడుకు దక్కాలి. పదండ్రా..!

(రామికెడ్డి.గూడా అనుచరులతో వెళ్లిపోయాడు) హె.కానిః సార్‌..! 0.5.1. ఏంటేఐ

ౌ.కాని; నేనింక ఆర్నెల్లలో... రిబైరవుతున్నాను....... ఇన్నేళ్ల నా సర్వీసులో జేబు 326312040౧ తప్ప. జాబు 32105420600% లేదు. మీరొస్తున్నట్టు తెలిసి ఒక సిన్సియర్‌ అఫీసర్‌ క్రింద ఈ అఖరి రోజుల్లో వనిచేశాననే తృప్తితో ఈ ఉద్యోగం నుండి రిజైరన్వాలనుకున్నాను. కానీ...!

కాని; సార్‌! నేను ఉద్యోగంలో చేరి ఆర్నెల్లయ్యింది. ఈ అర్నెళ్లలో ఈ యూనిఫొంకున్న పవర్‌ ఏందో అర్హంకాలేదు..! ఒక్క మురా నాయుకుడినైనా లోవలేసి వాడిఒళ్ళు కుళ్లబౌడిసి., గల్ల చేసి ఈ లారీ చెక్కతో చేసింది. కాదు. ంఘ వ్యతిరేక శక్తులను తుంగలో త్రోక్కే పోలీసుల హూక్కుతో చేసిందని నిరూపించాలనుకున్నాను సార్‌.!

హె.కాని సార్‌! మీలోని టైగర్‌ ఏనుయ్యాడు..! బైగర్‌ను నిద్రలేపి ఈ మరానాయకుల్ని మూడు చెరువుల నీళ్లు (త్రాగించండి సార్‌. ఆ పవని మీరు చెయ్యలేకపోతే... ఇదిగో ఈ తుపాకీతో మమ్మల్ని కాల్చి చంపేయ్యండి సార్‌! కాని; అవున్సార్‌..!కమాన్‌! మమ్మల్ని చంపండి సార్‌..! లేదా... మీలోని "బైగర్‌ను (బ్రకికించండి సార్‌...

లికలిన శభాష్‌ మీ సిన్సియారిటీని చూసి చాలా సంతోషం కల్నుతుంది.. నేను చెప్పింది విని బాగా అర్హంచేసుకోండి.. గాలం వేస్తే ఒక్క చేప వడుతుంది. వల విసిరితే కొన్ని చేపలు పడతాయి. అన్నిటినీ చేజిక్కించుకోవాలం కే. అవి వుండే నీటిని మొత్తం బయటకు తోడెయ్యాలి. ఈ మురానాయకులంతా పిరికి నా కొడుకులు! వీరి బలం, ధైర్యం, తెగువ, తెగింపు అంతా వీళ్ళ అనుచరులదే..! అందుకే ఆ అనుచరులను ' బేళ్లనుండి దూరం చెయ్యాలి. చాళ్లను ఏకాకుల్ని చేసి ఏరి పారెయ్యాలి. అలా చెయ్యాలంటే వాళ్లలో ముందు వైతన్యం కల్గించాలి. మురాకక్షల _ వల్ల ఎలాంటి ముస్టు జరుగుతుందో. వాళ్లకు తెలియజెప్పాలి. అక్షరాలు నేర్పించి అవగాహన పెంచాలి. జీననభృతిని ఏర్పాటు చేసి జన ప్రవంతిలోకి తీసుకురావాలి... శాంతి సంఘాలు "పెట్టి మురాకక్షల నిర్మూలనకు శాంతి శంఖారావం... పూరించాలి..అప డే. చనం ఆశించిన సమూలమైన మార్చు వస్తుంది... అలా కాకుండా "మనకున్న ఆయుధాల్ని, అధికారాన్ని వాళ్ళపై ప్రయోగిస్తే నేను ఇక్కడ ఉన్నంత కాలం ఎక్కడికో పారిపోతారు.. ఇదా. కొన్నాళ్లు ఆణీగిమణిగి ఉంటారు..సమయం అనుకూలించినవ ఎడు మళ్లీ విజ్బంభిస్తారు... మనకు కావాల్సింది. తాత్కారిక ఉపశమనం కాదు. శాశ్వత వరిష్కారం అందుకే వాళ్లకు సవాకరిస్తున్నట్లు నటిస్తున్నాను.

హె.కానిః సార్‌. (ఆశ్చర్యంగా

వ.5.9.; అవును.. వాళ్ల అనుచరుల కదలికల మీద గట్ట నిఘా పెట్టి ఎప్పుటి విషయాలప్పుడు నాకు చెబుతుండండీ..

'హెకానిః యస్స్‌ సార్‌...

118520 0% - 1216 0% (ఒక వీధిలో స్వామి పరునెడుతున్నాడు. అతన్ని తరుముతున్నారు నాయుడు,

రామిరెడ్డి మనుషులు)

కిష్టప్ప: (స్వామిని దొరకబుచ్చుకొని) ఏరా... 0.5.9. దగ్గర, సాక్ష్యం చెబుతావా.. చంపుతా నా కొడకా!

తిరుపః కిస్టప్పా! ఆగు... ముందు మేము కాలు నరుక్కుంటాం..

కిష్టప్ప: ఆగు! స్వామీ... ఇవ్వడు చెవ్వు ముహార్తం బాగుందా?

స్వామి: ఎందుకూ?

కిష్టప్పవఐ నిన్ను చంవనీక్సి

తిరుపః వాన్ని చంవనీక వీల్లేదు...

స్వామి: బాబ్బాబు.. నీవే కాపాడాం...

క్‌స్టప్పః ఎందుకు చంపకూడదు...

తిరుపః మేము వాని కాలు నరికినాక.. మీరు ఏమైనా చేసుకోండి.

కిష్టప్ప కాలు నరకడానికి మేం ఒప్పుకోం..

స్వామి: అది అలా చెప్పు ,

కిష్టప్ప: మేం చంపిన తర్వాత మీరేమైనా చేస్కోండి.

ఖాదర్‌: మేం కాలు నరకాల్సిందే..

ఓబులేక్‌: ముం మనిషిని చంపాల్సిందే...

తిరుపః; కాలు మాది...

కిష్టప్ప: శాల్తీ మాది...

ఖాదర్‌: అద్దులే.. ఈ కాలును మేం నరుక్కుంటాం..

ఓబులేశు: మేం ప్రాణం తీసాకే కాలు నరుక్కోవాలి..

తిరుషః మనిషి సచ్చినాక కాలు నరుక్కోవడానికి... మారెడ్డి పౌరషం లేనోడు కాదు... ముందు కాలు తీయాల్సిందే...

కిస్టస్ప ఆహో! కాలులేనోన్ని చంవనీక మొ నాయుడేం సిగ్గులేనోడు కాదు. ముందు ప్రాణం తీయాల్సిందే...

తిరుపఃు మూ రెడ్డి మూట నిలబడాలి..! అంతే!

కిష్టప్ప; మా నాయుడు పంతం చెల్లించాలి..! అంతే!

స్వామిః ఒరేయ్‌ నేను మీకేం అపకారము చేసినానురా! నన్ను ఒదిలెయ్యండిరో!.. కష్ట్రప్పః నీనేం అవకారం చేయలేదు కానీ... నిన్ను జంపితే నాకో గొప్ప ఉవకొరం చేస్తానన్నాడు నాయుడు...

స్వామి: ఏంచిట్రా అదీ..

కిష్టప్ప నిన్ను చంపితే నా పెళ్లాం పేరున డీలర్‌ షిప్‌ ఇప్పిస్తానన్నాడు.. అందుకే చంపుతా.. నిన్ను..!

తిరుస; రోయ్‌..కిస్టప్పా! వక్కకు తవ కో! ఖాదర్‌గా నరకురా... దీనికాలు పట్టుకుపోదాం...!

ఓబులేశు: కిష్టప్ప! వానితో మునకేం.. వీని తలకాయ దియ్‌..!

తిరుపః మీరు స్వామి తలకాయ దగ్గరకెశ్తే మీ తలకాయ రెండొవ్చలౌతాది..

కిష్టప్ప: కొడకా! మాటల్లో చెబుతుంకే మనిషివి కావేంరా!

ఖాదర్‌: ఏం తెగ నీలుగుతున్నాన్‌..

ఓబులేశు:ః నీదేం...లే! (రెండు వర్షాల మధ్య నలుగుతున్నాడు స్వామి)

స్వామిః ఒరే... కిస్టవ్ప! నీ డీలర్‌షిప్‌ కోసం నాప్రాణం దీస్తావురా! ఇది... భావ్యం కాదురా..! ఒరేయ్‌ తిరుపవతయ్యా! నీక్కావల్సింది నాకాలే కదా... 1ఇక్కడొద్దు గాని....ఆసుపత్రిముందు నరుకు....నాకాలు నరికి ఆసువథ్రిలో జాయిన్‌ చెయ్యి ప్రాణమైనా మిగుల్తాది..? కుంటోడిగానైన బతుకుతా... ఒరేయ్‌... పిల్లలు గలోడ్ని! నీకొలు పట్టుకుంటా నా కాలిక్కడ నరకొద్దురా!

తిరుపః నాక్కానల్సింది...నీకాలు... ఎక్కడ నరికినా నాకేం లేదు... పద ఆస్పత్రి దగ్గర్కి..అక్కడే నరుకుతా..

స్వామిః పదా!

కిష్టప్ప ఎక్కడికి మేమే. తిక్కనా కొడుకులమూ! ప్యానం పొయ్యాలన్నా ప్రయాలన్నా మా నాయునికే చెల్లు. నాయుడు స్పాట్‌ పెట్టినాక సాక్షాత్తు. అఆ బ్రహ్మదవుడైన ప్యానాలు నిలబెట్టలేడు.. నాయుడు పానాలు కాప్తాడ్డానని.. మాటిస్తే యముడైనా ప్యానాలు తీయలేడు! గ్యావకం పెట్టుకో... స్వామిని సంపితే తప్ప _ ఇక్కడ్నుండే కదలం...

స్వామిః ఒరేయ్‌! కష్ట! నాయుడు చమూటలు నమ్మొద్దురా! నన్ను సంపీనాక డీలర్‌షిప్‌ ఇవ్వడు..నన్ను చంపడాన్మి అబద్దాలు కొస్తూన్నాడు.. నా నూట నమ్మరా.

తిరుసః ఆలి ఆమాట నిజం... రంగడు సచ్చినాక వాని పిల్లలు ఏమైనారో ఎవర్కి తెల్హు అదే మా రెడ్డయితే మారెప్ప బిడ్డని ఇంట్లో కూలీకి పెట్టుకున్నడురా! కిస్టస్పః మీరెడ్డి మారెప్ప కూతుర్ని గాసానికి పెట్టుకున్నాడు...నవూ నాయుడు రంగని 4 న! ఎల్లల్ని పట్నంలో సదివిస్తున్నాడు

ఖౌదర్‌: చదువా! పొడా! మీ నాయుడు పట్నంలో అమ్మింటాడు అ పిల్లల్ని..! స్వామిః నిజం..! నిజం. దస్తగిరిని చంపి డబ్బుతో పారిపోయాడని పుకారుపుట్టించాడు కదా! అట్టునే చేసుంటాడు...!

కిష్టస్మ: అది వేరే విషయం......దస్తగిరి చేసినట్టు అందరికీ ఎందుకు చేస్తాడ్డే...అది వేరే. కధ...

స్వామి: ఎవరైనా ఫ్యాక్షనిస్టుల కధ ఒకక... దానమో, ధర్మమో అయితే చాడిచ్చింది.. వుచ్చుకోవనడం ఉంటుంది. కాని ఇది వృఠిజూదం. ప్రాణాలతో ఆడుకునే జూదం...జీవితాలతో వెలగాటం..! ఇందులో హతమార్చుకోవడం, ఏమార్చుకోచనడం తవ్వ మాట నిలబెట్టు కోవడం, కట్టుబడి ఉండడం ఉండదు.

తిరుపః అలా కట్టుబడి వుండేది నూరెడ్డి ఒక్కడే..!

190 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

కిష్టప్ప; మేం... తరుముతుంళే.. మీరెడ్డిని భుజాలమీది కెక్కిచ్చుకొని ఇంటిమీదె నుండి కిందికి దూకేశాడు సుంకన్న..అవ్పుడు సుంకన్న కాలు విరగ్గాట్టుకొని కుంటోడు అయ్యాడు... వాడికేం చేశాడ్రా మీ రెడ్డి (స్వామి నెమ్మదిగా అక్కడి నుండి జారుకున్నాడు) ఖాదర్‌: ఎకరా ఆరుదడి భూమిచ్చాడు..ఇంకేమియ్యాల అది సొళ్టూ? ఓబులేశు: ఓరి తిక్కనా కొడకా! నీవు ఎవ్వని చెవులో పూలు పెడ్డావు! అదీ యస్‌.సి. కార్పొ రేషనొచ్చింది... కిష్టప్ప: నూల, మాదిగోల్ల భూముల్ని కూడా లాక్కుని పండించుకున్నాడు మీ రెడ్డి. ఇవ్వుడేదో సాంత భూమిచ్చినట్టు ఫోజు. తిరుపవి మీ నాయుడేం... తక్కువనా! పేదోల్ల పేరున రాళ్లకోరీ తీసుకొని లక్షలు లక్షలు _దిగమింగలేదా..! ఓబులేశు: ఓరేయ్‌! మీరెడ్డేమి సంసారా? కత్తులు, తుపాకులు, బాంబులు చూపించి, "టెండర్లేసి డబ్బును కాళ్లతో ఎగదోస్తున్నాడు.. తిరుపఃు మా రెడ్డి మీ నాయుడి లాగా జనల్ని దోపిడీ చేయడంల్యా! కిష్టప్ప: మీ రెడ్డి పెద్ద అసాధ్యుడు! మాలవళ్లి (ప్రెసిడెంటును, బుడుకూరు సర్పంచ్‌ను లేపేస్తే వచ్చే ఎలక్షన్‌లలో ఒన్‌-సైడ్‌ అయిపోతదని మీ రెడ్డి ష్టాన్‌ వేయలేదా! తిరుపః నిజమే! కిష్టప్ప: వాళ్ళిద్దరెవరు. ఒకడు మాలోడు నురోకడు మాదిగోడు. మౌ వాళ్లను చంప్పుతుంకు ఊరుకుంటామనుకోకు..! తిరుపః కాడకా..! ఇన్నాళ్లు మా వాళ్లని చంవలేదా! నాగన్నను చంపల్యా. వాడు మావాడు..! ఖొదర్‌: ఖాసిం గాన్ని చంపలే.. వాడు సొయాన నా బావమర్తి నేనూరుకుంటానను కోవద్దు..! ఓబులేకుః తిరుపతయ్యా! చంపడం... మీకే కాదు మాకు వస్తది..జాగ్రత్త (హెడ్‌ కానిస్టేబుల్‌ మరియు కానిస్టేబుల్‌ వ్రవేశిస్తారు హె.కానిః ఒరేయ్‌! తెలివి తక్కువ దద్దన్ముల్టారా..! అందరుః నమస్కారం సార్‌! హెకాని; ఆ... నమస్తే! ఒరేయ్‌.ఇన్ని లెక్కలేసుకుంటున్నారు. ఈ మురాకక్షల్లో నష్ట్రపోయేదెవర్రా..? చ్చేదెవర్రా..? (అందరూ ఒకరి ముఖాలోకరు చూసుకున్నారు) 'పొ.కానిః నష్టపోయేది మీవాళ్ళే! చచ్చేది మీ వాళ్ళే. అందరు: ఆ... 'హెకాని: అవునురా అంతా మీలాంటి క్రింద కులాల వాళ్లే మీలాంటి అదూయకపవు అనుచరులే. కొని; అర్హం చేసుకోండి! రంకులు పడేది వాళ్ళుర్తక్తం చిందించేది మీరు.

మహె.కానిః; ఈ ఫ్యాక్షన్‌లో దిగి అనవసరంగా జీవితాలను నాశనం చేసుకుంటున్నారు, కుటుంబాలను ధ్వంసం చేసుకుంటున్నారు. "పెళ్ళాం పిల్లలకు దూరమై పోతున్నారు, అన్ని విధాలుగా ఎంతో నష్టపోతున్నారు గదరా!

కాని; మీ రెడ్డికి గాని మీ నాయుడికి గాని ముందు వెనక, చుట్టు (ప్రక్కల మీలాంటి వాళ్లుంటారు. వాళ్లేమో మధ్యలో నడుస్తుంటారు. కత్తి దిగబడినా, తుపాకి గుండు తగిలినా... అది ఎవ్వరికి.? చెప్పండి. మీకే! వాళ్ళేమో అమ్మకడుపులో ఉన్నంత. శ్లేసుంగా ఉంటారు. మీరు ప్రాణాలు పోగొట్టుకొని మీ ష్మ్తలను అనాధలను చేస్తున్నారు.

కిష్టప్ప జౌ నిజమే! ఫ్యాక్షన్‌లో వడి ఒళ్లుపై మర్చిపోయినాము.

ఓబులేశు: అన్నో! ఇట్ట మెత్తబడితే డీలర్‌షిప్‌ పోతది.

కిష్టప్ప: నీ డీలర్‌షిప స్‌ ఏట్లో గలప! చిన్న చిన్న ఉవకారాల కోసం మనుష్యుల్ని చంపుతున్నాం.. కానీ చచ్చేవాడి కుటుంబానికి జరిగే అపకారం గురించి ఆలోచించడం” లేదు.

ఖాదర్‌? నిజమే! ఖాసీంను చంపీనప డు నాకు భలే బాధేసిందిరా.. అనవసరంగా ఈ ఫ్యాక్షన్‌లో ఇరుక్కుంటిమి గదరా.. అన్పించింది.

'హెకాని; మీరంతా మీ బ్రతుకుల గురించి, బాగా అలోచించి ఒక నిర్ణయం తీసుకోకపోతే. ఈ పెద్దోళ్ళు మీ వేలితో మీ కన్నే పొడిపిస్తారు. కింది కులాలోల్లందర్ని హతం చేసి వాళ్లలో వాళ్లు రాజీ అయిపోయి మీ పిల్లలను బానిసలుగా మౌర్చేసి వాళ్ల కాడ గాసానికి పెట్టుకుంటారు తిరుప; నిజమే! మనం చేసిన పొపొలు మన పిల్లల్ని పట్టే పీడిస్తాయి. ఇవ్వడేం జతం..! ఓబులేశుః ఒక పన్దేద్దాం. మీరు మీరెడ్డి దగ్గరికి మేం మా నాయుడు దగ్గరికి పోయి ఇక ఫ్యాక్షన్‌లో మేం ఉండం..! మీరిచ్చే డబ్బుకు, మీకు రాం.రాం. అని చెప్పేద్దాం! ఖాదర్‌; అవ్వడు ఈ నాకొడుకులేదో గూడువురాణి చేసిండ్రని వట్నం నుంచి మనకన్న పెద్దహంతకుల్ని పిలిపించి మనల్ని లేపేస్తారు... కిష్టప్నః నిజమే! ఇలా వద్దు. ఇంకొకటి ఆలోచించండి. ఖాదర్‌: ఇక్కడి నుండి పారిపోదాం! ఏ బొంబాయో పోతే హాయిగా బతకొచ్చు... తిరుపు ఛీ. ఇల్టు పెళ్ళాం, పిల్లలు, బంధువుల ఇలా అందరినీ వదుల్కొని ఎక్కడికి పోగలం.. అయినా అంత ఖర్మ మనకేం పట్టింది... హె.కాని; మీరు నిజంగా ఈ ఊదిలోంచి బయటకు రావాలనుకుంటున్నారా? అంతా: అవును! కాని; ప్రమాణం పూర్తిగా ఈ స్వారీ ఆపేసి వులిమీద నుండి దిగి హోయిగా బ్రతకాలను కుంటున్నారా?

అంతా; అవును!

'హెకాని; అయితే మీరంతా మాతో రండి

11806 05 - షే1816 00

హత్యాకాండకు దొవాదపడ్డాను. సత్కార్యాలక, శుభకార్యాలకు మంత్రాలు ఎళ్లించాల కానీ అయోగ్విడ్ని, అవ్రయోజకుడ్ని.. డబ్బుకోసం, పొట్టనింపుకోవడం కోసం హత్యలకు, తిధి వార, నక్షత్రాల గుణ్‌ంవు చేశాను... మురా " కక్షలకు ముహూర్తాలు నిర్ణయించాను. నా పాపానికి నిష్కృతి లేదు.

౨.53. స్వామీ! నీవు చేసింది క్షమించరాని నేరం! ఈ దేశంలో జరుగుతున్న ఘోరాలకు, నేరాలకు మనలాంటి వారే బాధ్యత వహించాలి. ఎందుకం చదువుకున్న వాడివి... పండితుడివైన నీవే వాత్యలకు ముహూర్తాలు నిర్ణయించి దాని శ్యాస్త్రోక్తం చేస్తే వాంతకుడికి హత్యలు చేయడం తప్పు అనిపించదు

స్వామిః రెండు వర్గాలకు మంచిగా ఉంటూ ఇద్దర్ని మచ్చిక చేసుకొని పోయిగా బతికేయొచ్చు అనుకున్నా... వాళ్లు ఊబిలో ఉన్నా, నేను గట్టు మీద ఉంటూ, వాళ్లతో చేతులు కలపొచ్చు అనుకున్నా. గట్టిగా, ఉండనుకున్న గట్టు జారిపోయినేను ఊబిలో కూరుకొని పోయే క్షణం వచ్చేసింది..సార్‌..! రెడ్డి నాయుడు ఇద్దరు ఒకరికొకరు శత్రువులు, కాని నేను మటుకు ఇద్దరికీ శత్రువును. నా కౌలు నరకాలని ఒకరు, ప్రాణాలు తీయాలని మరొకరు తీర్మానించుకున్నారు. ఇంక నన్నెవరు కాపాడుతారూ....

రామిరెడ్డి: (బయట నుండి సార్‌..! సార్‌

స్వామిః అమ్మో! రెడ్డి వస్తున్నాడు. నాకాలు తీసేస్తాడు...

(వరుగెత్తి వెళ్ళిపోయాడు)

రామిరెడ్డి: సార్‌0.3.9. సార్‌... నీవే రక్షించాలి..నీవే నాకిక దిక్కు

0.5.2.: ఏమైంది రామిరెడ్డి!

రామిరెడ్డి; కొంవ మునిగింది సార్‌! చావు తరుముకొస్తా వుంది.నా మనుషులను నాయుడు లోబరచుకున్నాడు.. తిరపతయ్య, ఖాదరు నన్నిడిసిపెట్టి నాయుడు వర్షంలో చేరారు. నాకు రక్షణ లేకుండా పోయింది.

0.5.9. అంటే... నీవు స్వాఠీ చేస్తున్న ఫ్యాక్షన్‌వులి నీమీదికే పంజా విసిరిందన్నమాట...!

రామిరెడ్డి: ఏమో సార్‌! నా కళ్లు వైర్లు కమ్ముతుస్నాయి.. నా గొంతులో తడి ఆరిపోతుంది. నాలుకపిడుస. కట్టుకుపోయింది. వాళ్లు నన్ను నూరణాయుధాల్లో తరుముతుంటే చావు వెయ్యి చేతుల్లో వెంబడిస్తున్నట్టుంది. కాళ్లు, చేతులాడక ఒంట్లోని ర్తక్తం చర్మాన్ని చించుకొని బయటికి చిమ్ముతున్నట్టుంది. బాయబు నొ మీద వడి ఒళ్ళంతా స్టే చిద్రం చేసినట్లుంది. సార్‌ ఈ బాధ భరించలేకున్నాన్‌ సార్‌!

9.5.2.; రామిరెడ్డి! నీవెంత మందికి ఇలాంటి వరిస్థితి కల్చించానో గుర్తుందా..!

రామిరెడ్డి: సార్‌!

(అంతలో పెద్దినాయుడు వచ్చాడు- తిరుపతయ్య, ఖాదర్‌, కిష్టప్ప, ఓబులేశులు అతని వెనక ఉన్నారు)

పెనాయుః ఒరేయ్‌! రామిరెడ్డి! ఇక నున్‌ తప్పించుకోలేవు! చూశావా! నీ మనుషులు నా పక్కకు వచ్చారు... నిన్నింక చంపి తీరుతాను.

రామిరెడ్డి: సార్‌. నీవే నన్ను కాపాడాల..

పెనాయు:ః 1.5. ఏందిరా! నిన్ను కాపాడేది! అతను నా మనిషి! న. సార్‌! ఇదిగో, ఇదిగో ఇది వీడు దగ్గరుండి స్వయంగా కట్టించిన బాంబు ఎందుకు.? నామీద వేయడానికి. ఇదిగో- ఇదిగో ఇది చూడు నన్ను చంపించడానిక్కిముక్కలు, ముక్కలుగా నరకడానికి నూరి, నూరి ఉంచిన గండ్రాగొడ్డల్ని, ఇది... నాకోసం... నాకోసం... నాకోసం... నా గుండెల్ని చీల్చడానికి కలకత్తా నుండి తెప్పించిన రివాల్వర్‌! ఇవన్నీ ఇప దు చీడ్ని చంపబోతున్నాయి.. రేయ్‌.. ఆడంగి నాయాలా! రారా..!

(రామిరెడ్డి మెడ వట్టుకొని ముందుకు తోసాడు రామిరెడ్డి చుట్టూ తిరపతయ్య, ఖాదర్‌- నాయుడు చుట్టూ కిష్టవ్చ, ఓబులేశు ఆయుధాలు వట్టుకొని. తిరుగుతున్నారు)

నాయుడు: వాడ్ని చంపనుంకే నా చుట్టూ తిరుగుతారేంరా దొంగనా కొడుకుల్లారా...

కిష్టస్పః రామిరెడ్డిని వారిద్దరు చంవుతార్లే..!

పెనాయుః మరి మీరూ!

ఓబులేశుః: మేం నిన్ను చంవుతాం!

'పెనాయుః అదేం..? కిష్టప్ప: అదంతే! వాళ్లు నీవైపు వచ్చినట్లై మేం గూడా రెడ్డివైపు పార్టీ మార్చినాం..!

'పెనాయు: లంజా. కొడుకుల్లారా..! కిష్టస్పః నోర్మూయ్‌! తిట్టినావంశే. గొంతు కోస్తా!

(రామిరెడ్డిని, పెద్దినాయుడ్ని కార్నర్‌ చేయడంలో చచ్చే పరిస్తితి ఏర్పడింది ఇద్దరికీ)

రామిరెడ్డి: రేయ్‌ అన్నం బెట్టిన చేయిని నరక్కండిరా! తిరుపవ ధ్గూ..నువ్వు మాకు అన్నం 'పెట్టడమేందిరా! భూముల్ని దున్నేదినేము, కోతకో'సేదిమేము, కుప్పనూర్చేది మేము... రే.య్‌.. నీకు అన్నం మేం పెడుతున్నాం రా..!

రామిరెడ్డి; ఇన్ని మాటలెలా నేర్చుకున్నావురా!

పెనాయు: కిస్టవ్చ! అందరిలో నిన్నే నమ్ముకున్నా! విశ్వాసం చూయించరా!

కీష్టస్పవ నమ్మకం! దిశ్వసం! ఈనెన్ము ఈ రెండు దూటలే మా ్రతుకల్ని నొశనం చెస్తున్నాయి..

.5.2.; కిస్టవ్చ! తిరువతయ్యా! ఆలస్యం అమృతం విషం. కాసేపాగితే ఈనా కొడుకులేవో వమూయమాటలు చెప్పి తప్పించుకుంటారు..ఊల నరకండి.. చంపండి. ఇద్దర్ని 194 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

పెనాయు,, రామిరెడ్డి సార్‌..!

వె,5.2. ౨0.5]. ఏమిటీ చంవండి నరకండి అంటున్నాడనా! జబ్బు మందులకు తగ్గనపుడు ఆవరేషన్‌ చేయాల్సిందే... కుళ్లిపోయిన పార్ట్స్‌ తీయాల్సిందే. మీరు సమాజానికి సోకిన క్యాన్సర్‌ లాంటి వాళ్లు. అందుకే మీకు మరణదండనే సరైన క్ష. చానండి..

రామిరెడ్డి; .మమ్మళల్ని చంపితే వ్రజలూరు కోరు..

9.5.9. ప్రజలకు మీరంటే అంత గౌరవం, అభిమానం ఉన్నాయనుకుంటు అది మీ (భ్రమ. మీరు చస్తే అయ్యో పొవం.. అనే వారు కూడా ఉండరు. మీ వారసుల్ని చూసి జాలివడే వారు కూడా లేరు.

సెనాయు; మమ్ముల్ని చంపితే ప్రభుత్వం అసలూరు కోదు.. మూది రూలింగ్‌ పార్టీ!

౧.59. నోర్మూయ్‌! పప్రభుత్వమంటే నీ జేబులోని చెల్లని చిల్లు రూపాయి నోటు కాదు..ఎవరో కొందరి అవినీతి అధికారులను అడ్డంబెట్టుకొని. ప్రభుత్వమంతా మీ చేతుల్లో ఉందనుకుంటార్రా..! ఒరేయ్‌... ఎన్‌కౌంటర్జో చచ్చినట్లు చేస్తాను. వేసెయ్యండది.

"పెనాయు:ః సార్‌..!

రామిరెడ్డి:

0.5.2.; ఏంరా! నేను నీ మనిషినా!

"సెనాయుః చచ్చిన పామునింకా చంపొద్దు..సార్‌..!

1.5.2.: నువ్‌ రూలింగ్‌ కొస్తే నన్ను 5వా.ని చేస్తావా..!

రామిరెడ్డి: ఏదో నోరు జారి, వాగాను.. క్షమించండి సార్‌..!

9.58. కొడుకుల్లారా! ఓ పదిమందిని వెంటేసుకొని రెండు నాటుబాంబులు మూడు తుష్య్రవట్టిన తుపాకులు పట్టుకొని గూండాయిజం చెలాయిస్తార్రా.!

య గక! ఆ గవర్న మెంటునే చాలెంజ్‌ చేస్తార్రా! ఇన్నాళ్లూ మీరు స్వారీ చేసిన వులికే మిమ్మలను ఆహారంగా వేస్తున్నాను. అటే మీకు సరైన శిక్ష చూస్తారేం.. చంపండి..

(నాయుడిని, రెడ్డిని క్రింద వడదోశారు)

పెనాయు: 0.5.0. సార్‌..! మమ్మల్ని వదిలేయనుని చెప్పండి. ఈ ఫ్యాక్షన్‌ను విడిచిపెట్టి ప్రశాంతంగా బతుకుతాం, ఒకరితో ఒకరు స్నేహంగా ఉంటాం.

రామిరెడ్డి; నిజం సార్‌! ప్రాణం పోతున్నవ డే అవాంకారం, అహంభావం. ఎంత అర్హం లేనివో ఇవ్వడు నాకర్హమౌతుంది..! నన్ను (బ్రతకనిస్తే చాలు...ఇదిగో వీళ్ల దగ్గర, వీళ్ల దగ్గర గాసం చేసుకుంటూ (బ్రతుకుతాను..నన్ను కాపాడండి.. సార్‌

సెనాయు; పీక మీద కత్తి ఉన్నప్పుడే ప్రాణం విలున తెలిసి వస్తది. నా ఆస్ట పాలం, పుట్టు అన్నీ వీల్ల పేరన రాసీస్తా. ఈ ఊరొదిలి పెళ్లం, పిల్లల్లో, కట్టుబట్టలో ఎక్కడికన్నా దూరంగా వెళ్లిపోతాను..! నా ప్రాణం తీయొద్దని చెప్పండి సార్‌..! €.5.9.; ఒరేయ్‌ ఎందుకురా ఈ (ఫ్రతుకులు! అందర్జాగ వబ్లిగ్లా నడనగలరా? ఎక్కడికైనా. ఒంటరిగా. వెళ్ళగలరా? కనీసం మీ పెళ్ళాల దగ్గరకు గన్‌ మెన్‌ వులిస్తాలీ 195

లేకుండా వెళ్ళగలరా? మీ పడగ్గదుల్లో ప్రశాంతంగా నిద్రపోగలరా? ఎందుకురా ఈ నీచమైన (బ్రతుకు! బయట మీసాలు త్రిప్పుతారు, లోన కుక్కకన్నా హీనంగా బ్రతుకుతారు. ధూ..

ెనాయు., రామిరెడ్డి! సార్‌ | మమ్మల్ని మీరే రక్షించాలి.

9.5.9. వాళ్లిద్దర్నీ విడిచిపెట్టండి (విడిచిసెట్టినారు). (పెద్దినాయుడు, రామిరెడ్డి ఇద్దరూ. సిగ్గుతో తల _ దించుకున్నారు. బడుగు, బలహీనవర్గాల ఆలోచనల్లో వస్తున్న మార్పును గమనించి గౌరవించకపోతే ఈ వేళ మీ కుత్తుకలను తాకిన కత్తుల మొనలు రేవు నిజంగానే మీ పీకల్లో దిగబడతాయి.. ఇక్కడ ఆడిన ఈ నాటకం... నిజంగానే జరుగుతుంది... గుర్తుంచుకోండి.

'సెనాయు, రామిరెడ్డి; నాటకమా!

9.5.2. అవును ఆరోజు స్వామిని చంపాలని నీవర్గం, లేదు కొలును నరకాలనీ నీ వర్షం పోట్టాడుకుంటున్న దృశ్యాన్ని మా పోలీసులు గమనించారు. వాళ్లలో వచ్చిన మార్పును నాతో చెప్పారు... వాళ్లలో విచ్చుకుంటున్న అవగాహనను అర్ధం చేసుకున్నాను. వాళ్ళను శాంతి సంఘంలో సభ్యుల్ని చేసి వాళ్ల చైతన్యాన్ని పెంచి కధను ఈ ముగింపుకు తీసుకొచ్చాను. నేను మీతో చనువుగా మెలిగింది మీ అనుపానులు తెలుసుకోడానికే. మీ ఇళ్తకొచ్చింది మీ విందులు వినోదాలు కొరకు కాదు, మీ గుట్టు మట్టు లాగడానికి. పెనాయుః అయితే కిష్టప్ప, ఓబులేశు నా మనుషులే... రామిరెడ్డి: అంటి! తిరపతయ్య, ఖాదర్‌ నా వాళ్లేనన్నమాట..

౨.5.9. కాని వాళ్లిష్పుడు మురాకక్షల్లో సమిధలు కారు..ఈ దేశానికి కాబోయే నతలు ముందు యుగపు దూతలు.. శాంతిసంఘంలో సభ్యులు స్వామిః (వరుగున వచ్చిి మరి నేను.. సార్‌..! ల.5లన ఈ బడుగు జీవుల బ్రతుకుల్ని బాగు చేయడానికి వ్రతీక్షణాన్ని శుభగడియగా మౌర్చే సరికొత్త పంచాంగక్తర్తగా మారాలి. నీ బుర్రలో ఉన్న తెలివిని ఉపయోగించి ఫ్యాక్షనిజం అనే పులి మీద ఎవర్నీ స్వారీ చేయనీయకుండా, మర్హర్లకు ముహూర్తాలు పెట్టడం మానేసి ఈ “వులిస్వారీ' ఎంత ప్రమాదకరమో అందరికీ తెలియజేయాలి స్వామిః అలాగే సార్‌! ఈ రోజు నుండి శాంతి సంఘాల స్థాపనకు ముహూర్తాలు నిర్ణయిస్తాను.

'పెనాయువ మేం జేసిన శిక్షలను అనుభవించివస్తాం. మమ్మల్ని అరెస్ట్రువెయ్యండి. రెడ్డి: మేం జేసిన హత్యలకు మమ్మల్ని జైల్లో వెయ్యంచండి.

ల.5.9.; గూండాలు, ఫ్యాక్షనుస్టులు రాజ్యం మేలుతున్నారం క ఆ తవ్వ మీది. ఈ దేశంలో ఏ వ్యక్తి ఏవ్యనస్త్ర (ప్రభుత్వం కన్నా బలమైంది కాదు. గీర్రం తోకను అడించాలిగానీ, తోక గుర్రాన్ని ఆడించగూడదు. అవును సరిహద్దుల్ని రక్షించే సిఫాయిలు, శాంతిభద్రతల్ని కాపాడే పోలీసులు పౌరుషమైన నిజమైన పులులు, శౌర్య ప్రతాపాన్ని ప్రదర్శించే సాహస సింహలు./ వీళ్లలాంటి పేరికివందల్ని, ఊరవందుల్ని

గొవ్పవాళ్లను చేయకండి... వాళ్లకు జై కొట్టుకండి. రౌడీయిజాన్ని, ఫ్యాక్షనిజాన్ని గ్లోరిఫై చేసి గ్లామరస్‌ చేయకండి... ఖాండడ్రించి. ఉమ్మేయ్యాల్సిన ముఖాలకు హారతులు పట్టి జొతికి తలవంపులు తేకండి. 6256 16060106 1 2 501 1240 8665 2 100861 3026404 14 1026102163 106 500 15 80108 10 616.” ప్రభుత్వం యొక్కసమర్హత మీదే ప్రజల మానప్రాణాలు, శాంతిభద్రతలు ఆధారపడి ఉంటాయి. అమానుషమైన _ ఈ మౌనవ సంహారక్రీడ ఇకముందు సాగకుండా అణిచివెయ్యాలి. అందుకు మీ సపాయ సహకారాలు కానాలి, మీ చేతులు పట్టాల్సింది మారణాయుధాలు కాదు. శాంతి కపోతాలు, మీ గొంతులు పలకాల్సింది హింసా రాగాల్ని కాదు- సామరస్య గీతాల్ని. రండి! అభ్యుదయం వైవు నాగుదాం. సమిష్టిగా సహ జీవన _శాంతిమంత్రం పలుకుదాం. స్వామిః నర్జేజనా న్సుఖినోభవంతు నమస్తాలోకా న్సుఖినోభవంతు ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః జైహింద్‌ యమ్‌ శశి 3 వులిస్వారీ 197

1. మృషా 13. మేస్త్రి,

2, తేజో 14. పండితుడు

3. యశో 15. భూస్వామి

4 త్యాగి 16. ఘనాపాఠి

5, ఇంద్రదీపు 17. సేవకుడు

6, మన్నా 18. గుట్టు

7. క్రోధి 19. వ్యక్తి

8. జో 20. కీర్తి

9. కుతూహలం 21. చిత్ర

10. ఉద్రేకం 22. భటులు

11. సందేహం 23. తీవ్రవాదులు

కం, అసందర్భం 24. ఓ అమ్మాయి 200

హెరణ గర్భ (అది ఇంద్ర ద్వీవం. ఆ ద్వీప ప్రజలకు సర్వాంతర్యామి దేవుడు. అతని ఆలయం ముందున్న మంటపమే రంగస్తలం. మంటపంలో ఒక ప్రక్క ఉన్న ఉన్నతాసనంప్రై మాస్ట్రో కూర్చొని ఉన్నారు. అతనికి రెండు వ్రక్కల తేజో, అతని కుమూర్తె చిత్ర, యశో మేస్త్రీ, త్యాగి, ఇంద్రదీపుడు మొదలైనవారు ఉన్నారు. మిగతా ్రజలు (పేక్రక్రుల్లై బుర్రకథ వింటున్నారు. వేక్షక్టుల్లో ఉద్రేకం, సందేహం, అసందర్భం మొదలైన వారు ఉన్నారు. బుర్రకధ అందరూ తన్మయత్వంతో చింటున్నారు.) బు(ర్రకథ

గేయం : ఈ ధరితి చరిత

చర్చిత చర్జణం

కొదది శాష్ట్రాతో మరణం

చెదిరిన జ్ఞాన కిరణం

తెగిపోయిన అనుభవ తోరణం

తన భృతిక్రై ఆకుతివై

(ల్చుతి వై చూనవ రణం

రుధిర తర్చణం

ఈ ధం(తి చరిత

చర్చిత చర్చూణం

కాదది శాళ్టత మరణం. వచనం: అది ఇంద్ర ద్వీపం. వైజ్ఞానిక సాంకేతిక రంగాల్లో ప్రపంచాల ము

మానమైనది. ఒకనాడు...... ర. ఉం టోరకొలి .!

గేయం. : కడలి కడువున (వ్రజ్బారిల్లిన బడబాగ్గిట్ట్‌ శం” ఇన.

జ్ఞాలకు భువన ధవనం ్రద్ధలయ్యిక (4 వ టే

(గ్రళయకాల (్రభంజన మచగా గ్నేత సు తట్‌

అంతళర్షిక్షమే ఊయల ఊగింది. నీ సా! ా.

నింగిని తాకిన కడలి కెరటములతో.... “పనయ్‌ య్‌

జనని ధరణీ జల నమాధి అయ్యింది, /

[ఆనాటి భయానక అనుభదాలు మనోఫలకం మీదకు వచ్చాయేమో, మృష్ట్రో అసౌకర్యంగా లేచి నిలబడ్డారు. బుర్రకధ ఆగింది కొనసాగించమని సౌంజ్ఞ చేసారు. లేచి నిలబడ్డ వారిని కూర్చోమన్నారు. మేస్త్రీ సహాయంతో. లోనికి వెళ్ళారు మాస్ట్రో. బు్యురకధ తిరిగి ప్రారంభనమూతుండగా. “నున్నా” “జోని" కుతూహలం సహాయంతో ఈడ్చుకు వచ్చేడు.) మున్నా; వరువూ మర్యాదా నీకు లేకపోయినా నాకున్నాయిరా. వెనకా ముందూ

ఎవరూ లేరనేగా ఈ తెగింపు?

త్యాగి; ఏమయింది మన్నా

మన్నాః తప్పుడు పనులు చేసే వాళ్ళంతా సపెద్దనాళ్ళ అండతో తప్పించుకుంటారు. తలొంచుకు పోయే వాళ్ళంతా తవ్వుడు మనుషుల్దాగా తలొగ్గి ఊరుకుంటారు. ఇక్కడ జరిగేది అదేనా? మాస్ట్రో...చమ్యూష్ట్రో!

త్యాగి; మ్మాష్ట్రా ఆరోగ్యం బావుండలేదు. మన్నా!

దున్నాః మాకు న్యాయం చెప్పాల్సివచ్చినవుడు ఆయనగార్కి ఆరోగ్యం ఎప్పుడూ బాప్పుండదు.

త్యాగి; ఆ మాట నువ్వు ఎవర్నంటున్నావో తెలుసా?

మన్నాః ఎవరైతే నాకేమి, నాకు అన్యాయం జరిగినప్పుడు!

ఇంద్రదీపుడు: ఏమింటండీ, మీకు జరిగిన అన్యాయం?

చున్నావి చెప్తాను. ముందు మీ నాన్నని పిలువు ఇంద్రా!

త్యాగి: వీడు మళ్ళీ మీ అచ్మూయి. వెంటబడుతున్నాడా?

మన్నా: వెంటబడటనమూ! ఆవు వెనక అంబోతులాగా ఇంట్లోనే చొరబడ్డాడు. మేం వాడికింత చులకనైై పోవటానికి కారణం" ఎనరంటారుఎ మ్మాస్ర్రో కాదూ! ఇది వరకు రెండుసార్లు ఇలా జరిగిందని మీ అందరి ముందూ నిలబెట్టాను వీడ్ని ఏం చేశారు”. క్షమించి వదిలేశారు... వీడంకే మ్మాష్ట్రోక్‌ ఏమిటంత (పేనుః చేచుంటే ఎందుకంత కక్ష

త్యాగి: మన్నా! నువ్వు మాస్ట్రో గురించి మాట తూలొద్దు. ఆయన్ని పొల్లు మాటనే అర్హత _ మనకెవ్వరికీ లేదు. ఇవ్వాళ మనం మనుషుల్లాగా ఉన్నాము అంక్షే, మనకో యఖై యేళ్ళ జీవితము, దాని వెనకాలో చరిత్ర మిగిలి ఉందీ అంటే కారణం ఆ మపహానుభావుడే. ఒకర్ని (ప్రేమించి ఒకణ్ణి ద్వేషించే మానవమాద్రుడు కాడాయన. మహాత్ముడు: అడి మర్చిపోకు.

కుతూ: మీకు అవకాశం దొరకాలే కానీ, మ్యూష్ట్రో గొవ్పల్ని రోజుల తరబడి చెప్పగలరు. కాన్కీ ఇక్కడ విషయం అదికాదు. ఇందరు నుపోత్ములు, ఇంతటి సంస్కృతి ఉన్న ఈ గొష్ట్ట దేశంలో తనకు న్యాయం జరగలేదని చాపోతున్నాడు. ముందు దానికి సంజ్తాయిషీ చెప్పండి.

త్యాగ: మీకు తోచిందే - న్యాయం కాదు. న్యాయం అంటూ ఒకటి వేరే ఉంది. మన్నా: మీకు తోచిన న్యాయం చెబితే నాకు న్యాయం ఎలా జరుగుతుంది.

ఏమండీ తేజో! మీరేం మాటాడరేం? అలా నోరు నొక్కుకు కూచుంటే ఇక్కడ ధర్మానిక్తీ, న్యాయానికీ కాలం చెల్లిపోతుంది

శేడోః త్యాగీ! నువ్వాగు! ఏం చో! ఏమిటీ దొర్హన్యం! నువ్వేం చేసినా ఆపగలిగే వాళ్ళ లేరనుకున్నావా! అక్రచుంగా ఇంట్లోదూరి అడపిల్లమీద అఘాయిత్యం చేస్తే అడిగవారు లేరనుకున్నావా? అసలు ఏమిటి నీ ఉద్దేశ్యం వారి అనుముతి లేకుండా వారింట్లో దౌర్తశ్యంగా ప్రవేశించి వారి అవమ్మూయిని బలవంతంగా లొగదీసుకుంటు ఊరంతా నోరు మూసుకుంటుందనుకున్నావావ ఏమిట్రా నూట్టాడవు?

జో; మీ మాటలు పూర్తయ్యాక మాట్టాడదామని.........

తేజో: ఏమిట్రా తలబిరుసు” ఏం చూసుకొని ఈ మిడిసిపాటు.

జో; నేను మన్నా కూతుర్ని (ప్రేమించాను. పెళ్ళి చేసుకుందామనుకుంటున్నాను. (తేజో చెయ్యెత్తి _ కొట్టబోతే. మధ్యలో ఓ చేత్తో అడ్డుకున్నాడు జో.) నన్ను కా'స్ట్ర అధికారం నీకెవరిచ్చారు?

చున్నాః ఇప్పుడు చెవ్పండి సమాధానం? ఈ ద్వీపంలో ఎవర్నీ ఎవరూ వ్రల్నించే అధికారం లేదట. ఒకడించ్చో. సొత్తుని మరొకడు ఎత్తుకుపోతే నోరు మెదపకూడదు. గుర్గవ్పగించి చూస్తుండాలి. ఏం రాజ్యం? ఏం పాలను మ్మాష్ట్రో, మృాష్ట్రో!

త్యాగి: ఆయన్ని కాస్త విశ్రాంతి తీసుకోనీ మన్నా! నా మాట విను. ఈ విషయం "రెప్ప వ్రస్తాదిద్దాం.

మున్నా: రేప! నా కొంవ తగలబడిపోతుందీ అంటే ఆఅర్బే కార్యక్రమం రేపటినీ వాయిదా వేస్తావా? ఏ మనిషి ఈ త్యాగ (త్యాగి చురిమాటడ€క మ్మాస్ట్రాకోసం లోనికెళ్ళబోగా మేస్త్రీ ఎదురొచ్చాడు.) దీం నా ఖా ళో,

మేస్త్రీ: ఇప్పుడే చిన్న కునుకు వట్టింది. వారి ఆరోగ్యం బాగులేదు. గ మన్నాః వారి తరపున వారి పరోక్షాన న్యాయం చెప్పగలిగే అర్హతా, దమ్మూ ఎవరి. లేదా ఇక్కడ”. ఆయనికి మెలకువ వచ్చేలోపల సంసారాలు ధ్వంసమబునా

అంతేనన్నమాూట!

తేజో: మన్నా! ఆవేశవడకు, నీకు న్యాయం జరిగేలా మేం చూస్తాం.

మన్నాః వప డు... ఇక్కడ..... ఈ క్షణాన నాకు న్యాయం జరగాలి.

తేజో; అలాగ!

త్యాగి; తేజో! మీరాగండి! తొందరవడి నిర్ణయాలు తీసుకోకండి. న్యాయా న్యాయ విచారణలో తలదూరిస్తే మ్మాష్ట్రోని అనమానించడమే అవుతుంది.

తేజో: చూకా మాత్రం ధర్మసూక్ష్మాలు తెలీవనీ, లోకజ్ఞానం లేదనీ నీ అభిప్రాయమూ తా! పోనీ- మ్యూష్ర్రు కునూరుడు ఇంధద్రదీవు తీర్పు చెదితే నీకేమయునా అక్షేపణాం

త్యాగిః మీ ముందు ఇంద్రదీవుఎంత? కుర్రవాడు, సమాజ(శ్రేయస్సు, వ్రజల భవిష్యత్తు వట్ట అంతగా అవగాహాన లేనివాడు.

హిరణ్యగర్భ 203

ఇంద్రదీపు; త్యాగీ! మీ పెద్దరికాన్ని (ప్రదర్శించడానికి నన్ను వెధవని చెయ్యకండి. నా యోగ్యతని నిర్ణయించే అర్హత మీకేముందీ-అది ఆలోచించండి. తేజో: త్యాగీ! మ్మాష్ట్ర్‌ తదనంతరం ఈ యంత్రాంగాన్ని నడిపించే అర్హత ఎవ్వరికీ లేదా? లేదని వాదించటంకంళకేు ఆ బాధ్యత ఎవరికో ఒకరికి అప్పగించటం విజ్ఞుల లక్షణం. ఈ ద్వీపంలో పరిపాలనా వ్యవస్త సమాధి చేయడమేనా నీ ధ్యేయం? ఉ(ద్రే: ఆయనతో వాదనేమిటి? మీరు చెవ్పండి తీర్పు. మీరే వ్రస్తుతానికి తాత్కాలిక ధర్మాధికారి. కుతూ: అవును. ఆ ధర్మపీరం అలంకరించండి. అస; ప్రజలు మీకా అధికారాన్నిస్తున్నారు. (ఒక వైవు ఇంద్రదీవుడు, చురోవైపు తేజో ధర్మపీరం వైపు నడిచారు ఒకర్ని మరొకరు చూడకుండా) అందరు: ఇంద్రదీవుడికీ జై... ఇంద్రదీవుడికీ జై... ఇంద్రదీపుడికే డై... (తేజోకి ఒక్కసారి చురక తగిలింది. తన తొందరపాటు (గ్రహించి ఇంటద్రదీవుడిక్‌ జై కొట్టాడు. భుజం తక్టేడు.) శేజో;ః బాధ్యతగల ఇంద్రద్వీవపౌరునిగా త్రికరణ శుద్దిగా, సర్వాంతర్యామి యందు విశ్వాసముంచి తీర్పు చెప్ప. మీ తండ్రిగారైన మ్మాస్ర్రో వట్ట గౌరవచుంచి, ప్రజల బాగోగులు, మంచి. చెడ్డలు నునసులో పెట్టుకొని తీర్చు చెప్ప దీపు: ఉన్నత వంశస్థుడైన చున్నా కూతుర్ని ఒక అనాధ, దేనవుత్రికల ప్రావకంలో పెరిగిన జో (ప్రేమించటమే కాదు. కన్నెత్తి చూసే హక్కు కూడాలేదు. పైగా చేరు వేరు వృత్తుల మధ్య వివాహం రద్దు చేయబడింది. ఆ చట్టబద్ధమైన ఆచరణను అతిక్రమించిన లీరానికగాను, మన్నా కుమూత్తెను అక్రమంగా తన వశం చేసుకోవాలనే దుర్మార్గానికిగాను జోని సమాజ బహిష్కారం చేస్తున్నాను. ఈ తవ్వని మరల మరొకరు చేసే సాహసం చెయ్యకుండా జోని అంగవ,స్త్రంతో వీధుల వెంబడి ఊరేగించి బహిష్కృతుల్లో కలిపేయండి. త్యాగి: ఈ శిక్ష అమలుపర్చడానికి వీల్లేదు. తేజో: త్యాగీ! నీ ప్రవష్తనతో అందర్నీ విసిగిస్తున్నావ్‌. త్యాగి: మీ ప్రవర్తన మరే వింతగా వుంది తేజో! అర్హత చూడకుండా అధికారమివ్వడం, విచారణ లేకుండా శిక్షలు విధించడం- దాన్ని మీరు పాటించబోనటంా మన రీతి రివాజుల్ని అపహాస్యం చెయ్యటమే. మన పద్ద్హతుల్ని మానవనతావిలువల్ని తచ్చి పా శ స్ట్‌ స్ట! జ్ర పే రెయ్యటమే. తేజో; అంపే- మ్మాష్ట్రో తర్వాత ఇక అంతటి మనిషే లేడంటాన్‌. త్యాగి: లేడు, చున్నాః మ్మూష్ర్రో మరణిస్తే! త్యాగిః మున్నా! (జనంలో కలకలం వచ్చింది. లేచి నిల్చున్నారు)

శేజడో: మనిషన్న వాడికి మరణం సహజం, మహాత్ముడైతే- మటుకు చునహాయింవు ఉంటుందా? నమ్యూూష్ట్రో తదనంతరం మునకు ప్రాణత్యాగం తప్ప వేరే మార్గమే లేదంటారా? ముంచుకు రాబోయే. చిమ్మచీకటిలో చిరుదీపొన్ని వెలిగించే అవసరాన్ని ఇప్పట్నించే గ్నుర్తించకపోతే ఎలా? అయినా ఇంద్రదీపుడిచ్చిన తీర్పు ధర్మవిరుద్దమని నీకెందుకు అనిపించింది?

త్యాగి: ఒక యువకుడు ఒక యువతిని ఇష్టవడటం, ఒకర్నొకరు కోరుకోవటం తప్పుకాదు.

చేజోః వేర్వేరు కులవృత్తుల నుధ్య సంబంధబాంధన్యాలు నిషేధించారు మ్మా. త్యాగి; శ్రమ విభజన చెయ్యడం వృత్తిలో నైవుణ్యం పెంచడం అందులోని ఆంతర్యం. అవసరమైతే ఈ నిషేధాన్ని సవరించే ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. ఒకపుడు మాంసం తినడం. నేరం. ఎంచేత? మనతోపాటు మీగిలిన జంతువుల్ని చంవుకుతింకు అసలు జంతువులే లేకుండా పోతాయి. కానీ ఇవ్వాళ జంతువులు సమృద్దిగా ఉన్నాయి గనుక ఆ నిషేధాన్ని తొలగించాలి.

మన్నా: అంతేకదా! మాస్ట్రో చెప్పిందేమిటి? ఒకే వృత్తివాళ్ళు 'పెళ్ళిచేసుకోవాలని. వీడు చేస్తున్నది అందుకు. చిరుద్దం. గనుక శిక్షను వెంటనే అదులు పర్చండి. వాడ్ని సమాజ బహిష్కారం చెయ్యండి.

క్రోధి: ఆడా మగా కలుసుకుంళే తప్పేంటి? తియ్యండి? అసలు జోకి సిచ్చేయడానికి నువ్వెవుడివి? సిచ్చించాచినా, రచ్ళించినా మా్త్రోయే! ఆ బాబు నీ బాబే కావచ్చు. అయితే మాత్రం సిచ్చించడానికి నువ్వెవుడివీ ఇంటి

(అంతా ఆశ్చర్యంగా అతన్ని చూశారు.)

త్యాగిః క్రోధీ! ఇలారా!

క్రోధి: నీకేం భయం లేదు. నీ వక్కన నేనున్నాను.

త్యాగి: నువ్వు తాగావు కదూ! ఎక్కడ్నించాచ్చింది నీకు? ఎవరు తభూరు చేస్తున్నారు? చెవు?

క్రోధి: నేను మాట్టాడను. నేరకపోయి మాటడినందుకు దొరికిపోయాను. ఇక నే సచ్చినా మౌట్టాడను.

త్యాగి; నీ చేత నిజం కక్కించడానికి నిన్ను చంవడానితైనా వెనుకాడం. చెవ్వ నీకు సారా ఎక్కడిది?

శోధిః. మీకో నమస్కారం. నోరు మూసుక్కూచున్నోడ్ని అనవసరంగా దొరికి పోయాను. నన్ను మాటాడించకండి. అసలే నా తల తిరిగిపోతోంది. ఇక అస్టే మాట్టడితే సారా నేనే అమ్ముతున్నానని చెప్పినా చెప్పేయగలను. నన్ను మాటడించొద్దు బాబో!

త్యాగిః నువ్వే అమ్ముతున్నావా?

క్రోధి: అని చెప్పేనేటి” దొరికీ పోయానో దేవుడో.

6 ్చ్బై న్‌

త్యాగి; మేస్త్రీ! మ్మాష్ట్రోని వెంటనే లేపండి. 'క్రోధిని విచారించాలి,

హిరణ్యగర్భ 205

తేజో: మ్మ్యాష్ర్రో విశ్రాంతి తీసుకోనీ! దీపూ ఆ వని చెయ్యగలడు.

త్యాగి; చెయ్యలేడు. తప్పుకి, నేరానికీ మధ్య చాలా తేడా ఉంది. నేరానికి శిక్ష వేయాలి. తప్పుని సరిదిద్దాలి. తవ్వకి శిక్షలు చేసి సరిదిద్దుకోలేని నేరాలు చేయిస్తున్నారు. మేస్త్రీ, మ్మొస్ర్రోని పిలవండి.

దీపు: అక్కర్లేదు. ఆ బాధ్యత నేను నిర్వహించగలను. ముందు జోకిచ్చిన తీర్పును అమలుజరపండి. క్రోధి! సారా తయారుచేసి తను సేదించి నేరస్తుడయ్యాడు. నేరం చేసేనని ఒప్పుకున్నాడు. తప్పుని సరిదిద్దు కోగల అవకాశం ప్రతి వ్యక్తికి * ఇన్వాలి గనక ఇది అతని మొదటి తప్పుగా భావించి క్షమిస్తున్నాను. కోరీ! మంచిగా బతుకు. ఫో!

క్రోధి; హార దీపూ! ఎంత మంచోడిని ఎంత మంచోడివి! నువ్వేటి మీ నాన్నేటి? ఇద్దరూ ఇద్దరే. మల్లి చెట్టుకి ఉల్లిపువ్వు పూస్తుందా?

(ఇక త్యాగి అక్కడ నిలునలేక తనే మ్యూస్ర్రోవద్దకు వెళ్ళాడు)

కుతూః అసలు సిసలు రాజకీయమంట్‌ ఇదే.

సందేః ఏదో క్షమించి వదిలేశారు లెద్దూ. దానికి రాజకీయమని పేరెందుకు పెట్టడం? కుతూ: చూడు, చూడు... త్యాగిని ఎలా ఇరికిస్తారో!

సఆదేః ఎలా?

ఉ(ద్రేః ఎలా అయితేనేం త్యాగికి మరో శత్రువుని తయారుచేశారు... [ఈ లోగా దీవూని అందరూ అభినందిండం, కొత్తనాయకుని కళతో దీపూ తేజో ఆశీస్సులు అందుకోవడం. అయిస్ట్రంగానే తేజో ఆశీర్వదించడం, అంగవ,స్త్కంతో జో. సభాముఖానికి రావడము. జరిగిపోయాయి. మాష్ట్రో ప్రవేశించగా. వెనుక మాస్ట్రో; క్రోధిని సనమూజ బహిష్కారం చెయ్యండి. మన్నా! మీ అమ్మాయిని జో కచ్చి. పెళ్ళిచెయ్యి

చున్నాఃి వీడ్ని శిక్షించడం పోయి. పైపెచ్చు పిల్లనిచ్చి పెళ్లి చెయ్యనుంటారా? వీళ్లేదు. మూఇష్ట్రాః వాళ్ళిద్దరూ ఒకటన్వడానికి ఇస్టవడుతుంకే నువ్వూ నేనూ ఎవరయ్యా అడ్డుపడటానిక9

మన్నాః నేనా కూతురికి తండ్రినండీ! నా కూతుర్ని ఓ అయ్య చేతిలో పెస్టేటప్పుడు వాడి వృత్తి వంశచరిత్ర, ఇష్టాయిష్టాలు. ఏమీ చూడక్క ర్రేదా ఆ బాధ్యత, హక్కు మాకు లేవా? ఇదేనా ఉప్పెన తర్వాత మన్నం సాధించిన ప్రగతి. చ్యూస్త్రోః ప్రగతంటి ముల్లులా దూరి నొప్పించడంకాదు. పువ్వులా విరిసి మెప్పించడం. బాకుల్లా ప్రాణాలు తీయడంకాదు.. ఆకుల్లా నీడనివ్వటం. కడువు నిండగానే వరువుకోసం, వంశ గ్రతిస్టల కోసం వెతుక్కోవద్దు, చెళ్ళు, వెళ్ళి జోక్‌ మీ అమ్మాయినిచ్చి పెళ్చిచెబ్యు.

చున్నావి నేను చెయ్యను. మీరేం చేసుకుంటారో చేసుకోండి. పేనుకు పెత్తనమిస్తే బుర్రంతా చెడిపిందని, మీకు పెద్దరికం ఇచ్చారనెప్పి మీరేది చెప్తే అదే పద్దతా?

ఇది నా ఇంటి గొడవ. ఇందులో జొక్యంచేసుకునే హక్కు ఎవ్వరికీ లేదు. మీరు మరీ బలవంతం చేస్తే నా పిల్లకి గుక్కెడు దిషమిచ్చి చంవుకుంటానుగానీ, వీడ్ని, ఛీ, ఏం చేసుకుంటారో చేసుకోండి. (వెనక్కి తిరిగిచూడకుండా రివ్వున వెళ్ళాడు తేజో: మాస్ట్రో! క్షమించండి. మనం నిర్రేశించిన కట్టుబాట్లను, నీతినియమాలను యె మై ల్త బ్ర మనమే కొట్టిపారేస్తే. (వ్రజలకు మనమీద ఏం విశ్వాసముంటుందిి. మన మాటంఆకే ఏం గౌరవం ఉంటుంది? మాస్ట్రో: అవసరంలేదు. చీటికోసం నేనెవ్వుడూ ్రాకులాడలేదు. మనిషి బతుకును బాగుచెయ్యలేని కట్టుబాట్లు నీతినియమాలు, సాంప్రదాయాలు ఉన్నా ఒకక, లేకపోయినా. ఒకలే. ఈ వృత్తులు కులాలుగా ఎలా మారుతాయో, అ కులాలు సంఘాలుగా మారి మనిషిని మనిషికి శత్రువుగా ఎలా తయారుచేస్తాయో ఉప్పెనకు ముందు. నేర్చుకున్నపారం మర్చిపోయావా తేజో! వేల ఉప్పెనలు, లక్షల ప్రళయాలు సంభవించినా ఈ కులం తెచ్చిన మువ్వుకు సాటిరావు. దయచెణ చర్రితను పునరావృతం చేయకండి. శ్రోధిః అయితే నాకు సిచ్చ ఖాయం చేసిన ప్టైనా? మ్మాష్ట్రోనే కాదు, ఇక్కడున్నోళ్ళందరిని అడుగుతున్నాను. మ్యూస్ర్రోః ఒరే దౌర్భాగ్యుడా! మనుష్యులమధ్య మృగంలాగా ఎందుకూ బదుకుళావు? నిటారుగా నడనాలనుకున్నవాళ్ళను నైతికంగా ఎందుకురా వడగొట్టాలని చూస్తావ్‌? క్రోధి: నడిచే వాళ్ళ నడుమెందుకు ఇరగ్గొడుతున్నానే అరటివండు తొక్కా అంఘే ఏటి చెప్పంది? ఇన్నాళ్ళు మీరు తింటానికి వనికొచ్చే వండును కాపాడినానుగొనా: ఇప్పుడు ఈదిలోకి విసిరేసారు. కాబట్టి ఇలాంటి వన్గు చేస్తున్నాను, చెయ్యాల్సి వచ్చింది బాబు అంటాది. త్యాగి: ఏమిటా తాగుబోతు మాటలు, తిన్నగా మాట్టాడు. క్రోధి: నేను సారా అమ్మటానికి కారణం మీరే! తేజో: ఏం మాట్టాడుతున్నావు నువ్వు? కోధిః మీరు.......మీరు.......మీరు........మీరంతా. ఉద్రే; మత్తు ఒదిలేట్టు తన్నండి. మూటలు తిన్నగా వస్తాయి. ఏటా పొగరుబోతు మాటలు? గీర ఒళ్లు బలుపు. లా జీ క్రోధి: అవును బాబూ, మీ అందరి అశుద్ధం, ఊళ్ళో చెత్తాచెదారం ఇంతంత లేసి తట్టుల్లో మోసి మోసి తలబిరుసెక్కి పోయిందండీ! తేజో; ఈ పాడుసారా ఎక్కడ వట్టావురా అంట ఏంకేంచో మాటాడతా వేంరా? క్రోధి: ఏపేటో కాదండీ! అటకే వస్తున్నాను. మనిషిని సేనిస్తే దేవుడ్ని 'సేవించినప్టేరా అన్నావు. ఉప్పెన తర్వాత పనులు నంతులేసుకున్నపుడు నెనూ, నాలొంటి ఎర్రిదద్దన్ములంతా కల్సి, చమూనంతు చేయగలిగిన వనేముంటుందిలే అని వీధీ వాడా శుభ్రం చేశాం, చూ కొరిగిందేమిటి. పెంటకుప్పని చూసినట్టే హిరణ్యగర్భ 207

మమ్మల్నీ చూశారు. అశుద్దంలాగే అసహ్యించుకున్నారు. మమ్మల్ని ముట్టుకుంటే స్నానం చెయ్యడం మొదలెట్టారు. మమ్మల్ని సూత్తేన ముక్కులు మూసుకున్నారు. మా నీడకూడా తాకనంత దూరంలో నిలబెట్టారు. ఇదటండీ మాకు దక్కిన మర్యాద? ఇదటండీ మాకు మీరిచ్చిన బహుమానం)

మాస్ట్రో: అందుకని సారా తాగుళున్నావా?

'శోధి: తాగటమే కాదండీ, తయారుచేసి అమ్ముతున్నాను.

(మ్మూస్ట్ర లేచి లెంవకాయ కొట్టాడు)

క్రోధి: నన్ను కొడితే సరిపోదు మ్యాస్ర్ర! కానేవాడు లేకపోతే అమ్ముకమెలా సాగుతుందీ!

మృొష్ర్రో: నీతిమాలిన వనులుచేసి నీలుగుతావేంరా సిగ్గుతో చావక , పో... మా మధ్య ఉండటానికి తగవు, ఫోరా, పోయి బహిష్క ఎతులతో బ్రతుకు, నీ కదే త్త క్రోధి వెనుకటికెవడో సూర్యుడ్ని తీసుకెళ్ళి అకాశంలో అమర్చండ్రా అన్నాడట. ఎర్రోడు, మర్చిపోనాడు. ఆడుండేదే అక్కడ. మరేటయికే సిచ్చ ఖాయమేనా? అలా నోరు నొక్కుక్కూచుంటారేటి, మాటాడండి, మీరెచరూ మాటడకపోతే నేను మాట్టాడేస్తాను,

తేజో: మ్యూష్ట్ర! మీ తీర్పులో నాకు తొందరపాటు కనిపిస్తున్నది. మనిషన్నాక తప్పులు చేయక మానడు. ఇలా ఒక్కొాక్కర్ని బహిష్కురించుకుంటూ పోతే........... మ్మాస్త్రోః అలా చెయ్యకపోతే పశువుళై పోతారండీ! అసలిలాంటి వార్ని ఉరితీయాలి, క్రోధి: అది...... ఆ వనేదో చెయ్యండి, అందరూ క్రేనుంగా ఉంటారు. అందరికీ మేలు. జరుగుతుంది.

తేజో; అవతల రాబోయే ఉపద్రవాన్ని మీరు ఊహించటంలేదు.. నేరంచేసిన వాళ్ళని బహిష్కరిస్తున్నారు. బావుంది. కానీ వారి భార్యాబిడ్డల్ని వాళ్ళతో బతికే అవకాశమిచ్చారు. అది మానవతా దృక్పధంతో కావచ్చు. కానీ దాని పర్యవసానమేమిటో తెలుసా” బహిష్కతృలు శిక్షాకాలం పూర్తయ్యాకకూడా తను నివాసాన్ని అక్కడే కానసాగిస్తున్నారు. అదొక కూటమిగా, ఒక నర్షంగా ఏర్పడి మనమీద శత్రుభానం పెంచు కుంటున్నారు. మనవాళ్ళు సైతం... ........

మా, స్త్ర: చాలు! సమస్యల్ని భూతద్దంలోంచి చూస్తూ ప్రపంచాన్ని భయపెట్టడం మానండి.

తేజో: మీరు నా నోరు నొక్కే ప్రయత్నం చేస్తేకాదు. మనుషుల్లో వారి ఆలోచనల్లో వచ్చిన మౌర్చుని గమనించండి. అంతా మీలాంటి వాళ్లేనన్న భావనలోంచి బయట వడండి. వెలివేయబడ్డవారు అత్మశుద్ది లేనివారని, అంటరానివారనే అభిప్రాయంతో ఉన్నారు. ఆలయన్రవెశానికి అనర్హులని అభ్యంతరం. చెబుతున్నారు

మొస్త్రోః ఎవరూ? ఎనరా మాటన్నది? నా ఎదురుగా వచ్చి చూట్టాడమనండి. అంటరానివారా? ఆత్మశుద్ది లేనివారా? ఎక్కడ ఈ పురుగు పుట్టింది? ఎవరి మస్తిష్కంలో? అంటరానితనమనే నీచపు ఆలోచన కలిగినవారే అంటరానివారు. 208 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

బహిష్క్టృళతులు అంటరానివారుకాదు. వారు మాధవులు, భగవంతుని బిడ్డలు. వారికి ఆలయవ్రవేశాన్ని కాదన్నవారెవరు౨ క్రోధి: నువ్చంత గట్టిగా కేకవేస్తే నోరెత్తే మొనగాడెవడున్నాడిక్కడ?. నేనయినా కసింత తాగున్నాను కాబటి ఇలా నిజం తన్నుకొచ్చేస్తున్నదిగానా మ్యాస్త్రో! నీతి నడినెత్తి మీది సూర్యుడులాంటిది. ఆ సూర్యుడ్ని చూసింతర్వ్యాత లోకాన్ని చూస్తే మసక మసగ్గా కనవబడతాదితవ్ప అసల్రూపం అగువడదు. నువ్వు శుభ్రంగా తినేసి, తేన్సీసి ఊరందరి కడువులు నిండిపోయినాయని అనేసుకుంళు. ఎలాగం నువ్వు నీతిగా బతికి ఊరంతా నీతిగా ఉన్నారనుకుంటే ఎలాగ? అన్యాయాన్ని పీనుడదూరంలో ఉంచాలన్నావుగానీ ఎన్ని అన్యాయాలు చేసానో, ఎన్ని. పాపాలు మూటకట్టుకున్నావో తెలుసా? ఊరి మంచికోసం నువ్వాలోచిస్తే, నీతోపాటు తలకాయ లూపేసి తమ _ మంచికోసం చూసుకున్నారిందులో చాలానుంది నాకొక్కోోసారి అనిపిస్తది. నువ్వు కావాలనేవాళ్ళకి లొసుగిస్తున్నావేమోనని. ఉద: చూస్తారేటి, రెక్కొచ్చుకుని ఇచతలకీడ్చక, సందే: తాగుబోతు మాటలు దింటూవుంటి ఏమైనా కూస్తాడు. మాస్ట్రో: వాడ్ని చెప్పనివ్వండి. చెప్ప క్రోధీ! నేను వాళ్ళకిచ్చిన లొసువేమిటి?. నేను వేసిన అన్యాయాలేమిటో . చెవ్వు క్రోధి; ఉప్పెన నాటికి చిన్న గుంటడ్ని. నాకు ఊహ తెలిశాక అక్కడక్కడ వచ్చని పాలాలుండేవి. మిగతా ఊరంతా ఇసుకదిబ్బలే. నాకు బాగా గుర్తు పంటంతా ఒకచోట. కుప్ప పోసి కుటుంబానికింతా అని పంచేవారు. ఏ వస్తువైనా మనదీ అనేవారు. ఇవాళ నునది అనేమూట వినిపిస్తోందా? సరే రోజులన్నీ ఒకలాగుండవు. కుటుంబానికి ఇన్నెకరాలని కేటాయించావా? ఇంతకన్నా ఎక్కువ ఉండకూడదని, ఏ సంపొదనకైనా ఓ వరిమితి ఉండాలని ఎందుకన్లేదు నువ్వు? ఇవ్వాళ ఒక్కొక్కడికి ఎన్నేసి ఎకరాలున్నాయి?. ఎవుడెవడికి ఎంతలేసీ ఆస్తులున్నాయి? అవి ఎలౌ ఒచ్చేయి? బయట పెట్టమనండి. అపుడు తెలుస్తుంది, ఈ నీతికటుర్లు. చె ప్పేవాళ్ళ సంగతి! మేమేటి, ఎర్రిపీనుగులం, మూకు అచ్చరంముక్క రాదు. ఎనడెనడు ఎంత లెక్కకడితే అంతే! తలకాయ లూపేస్తాం. ఇంటికెళ్ళి తిట్టుకుంటాం. ఇదిలాగ కొనసాగాలనే గదా ఎవ్వడు చదవొద్దన్నాన్స. మీ వాళ్ళందరికి చదువు చెప్పి, మేం చదువుకుంటాం అన్నోళ్ళని ఇదిగో అదిగో అన్లైప్పి నోరు మూయించేసేద్‌. ఇక ఆఖరి మూట. ఇదుగో దేవపుత్రికలు, వీళ్ళ బతుకేం చేసేన్‌౫ ఉప్పెనలో ఇళ్ళూ, వాకిల్కీ పెళ్ళాం బిడ్డల్నీ పోగొట్టుకుని ఒంటరితనంలో ఏడుస్తున్నవాళ్ళని ఓదార్చటం వుణ్యమన్నావు. గొప్పవనన్నావు. ఎవరో ధరవత్ని అనే అచిడ అయిదుగుర్ని పెళ్ళి చేసుకుందని కధ _ చెప్పి వ్రతివురుషున్ని స్వంత మగాడిగా భావించమన్నావు. అనాడు నీ మూట నమ్మి ముందుకొచ్చిన ఎర్రిముండల సంతతి అది. అప్పట్లో ఆ తట్టలు. చేసిన త్యాగాలకు ఫలితమేమిటి? ఇవాళ బజురు ముండల్టాగా కనాకష్టంగా, హీనంగా బతుకుతున్నారు. ధూ! ఇలాంటి దుర్మార్గులతో బతకటంకన్నా ఆ బహిష్కు ఎతులతో ఉండటం హామి ఇన్యాళ్ళు మీ కంద ఇన్ని సేవలు చేసినందుకు నాకు నెనే సిచ్చేసుకుంటూన్నాను. వస్తా ఛు. మరి రాను. (వెళ్లాడు

చ్యూస్త్రోం ఇవాళ మీరు మన్నించిన సాంవ్రదాయం, పాటించిన ఆచారం కొన్నాళ్ళు తర్వాత _ చచ్చుబడిపోవచ్చు. ధీ కొట్టచ్చు. ఇవాళ తిరస్కరించిన దాన్ని రేపు అంగీకరించవచ్చు.. ఏదైనా అవసరాన్నిబస్టే. _ అలా అని కొత్తవద్దతిని సూచించినవాడు, ప్రతిపాదించిననాడు అనాడు మహనీయుడు. కాడు, ఇవ్వాళ సంఘద్రోహి కాడు. త్యాగ! రేపు విజయదశమినించి వృత్తులతో నిమిత్తం లేకుండా అందరికే చదువులు (ప్రారంభించండి. (ఒక వర్గంలో సంతోషం వెల్లివిరిసింది. మ్యూస్త్రోకి జేజేలు కాస్టేరు.) మహాశయులారా! తెలిసో తెలియకో తప్పూ జరిగిపోయింది. అ తప ని దిద్దుకోవాలి. క్రోధి నా కళ్ళు తెరిపించాడు. మూధవుల్ని మనలో కలువుకోవాలి. వార్ని తిరిగి నున మధ్యకు తీసుకురావాలి. వారికీ నునకూ మధ్య ఏర్పడ్డ అగాధాన్ని పూడ్చేయాలి. వారిని సంస్కరించటమే. నేను. విధించిన శిక్షల ఆంతర్యమని బోధపర్చాలి. సిద్ధంకండి, వారి వద్దకు పాదయాత్రగా వెళ్ళి, వార్ని మనలో విలీనం చేసుకుందాం, (ఒక వర్గం తెల్లబోయారు. ఒక వర్షం పార్దాన్ని వెలిబుచ్చారు. అంతలో) క్తీర్తి మ్మాష్ట్రో! చదువులకు శీ/కారం చుట్టబోళున్నారు. మూధవులు మన మధ్య బతికే ఏర్మాలు చేస్తున్నారు. ఈ శుభముహూర్తంలోనే మూ మెడలో మంగళసూత్రాలు వసుకునే భాగ్యాన్ని కల్చిస్తే......! తేజో: ఉండవమ్మా! ఉన్న సమస్యలతో సతచుతమవుతూంకే మరో కొత్త సనుస్య లేవదిస్తావూ! కీర్తీ ఇది కొత్త సదుస్యా! వదిదుందిలో ఏనాడూ నిలదీయకపోవడంచల్ల మూ సమస్య కొత్త సనుస్య? మా తల్లులు ఈ దీవి వునర్నిర్మాణంలో తను జవసత్త్వాల్ని, మానధనాల్ని పణంగా పెట్టి రోగాలపాలైన అభాగినులు. వారి సంతతి సమస్య మీకు కొత్త సమస్యా? మీ కల్లబొల్లి మాటలు నమ్మి గతంలో గ్రతి పురుషుడ్ని తము పురుషునిగా భాదించి శరీర సుఖాల్ని అందించి చినరకు విదాహబంధానిక్రీ కుటుంబ భద్రతకు నోచుకోని అద్భష్టహీనుల సంతతి సమస్య కొత్త సమస్యా? మాస్ట్రో: దేనవుత్రీ!. మీ సదుస్యలు చర్చించడానికి, అలోచించడానికే. ఇదికాదు సమయం. కీర్తి: ఇంకా ఎన్నాళ్ళు ఉపేకించాలి? చెప్పండి, చెప్పండి ఈ సమాజంలో మా స్టానమేమిటో? మూ భవిష్యత్తేమిటో నిర్ణయించండి. తేజో: అంటు ఏమిటి నీ ఉద్దేశ్యం? మీరంతా ఎప్పుడో ఏదో త్యాగాలు చేశారని ఇప్పుడు ఉన్నపాటున ఒక్కొక్కరినీ ఒక్కాక్కాడికిచ్చి బలచంతాన కట్టబెట్టాలా? నువ్వు మాటాడిన దాంట్లో అరం వరం ఉందా? యా వ! ఠా మ్యాాష్ట్రోః తేడో!... చూడన్మూ కీర్తీ నాకింకాస్త వ్యవధి కావాలి తేజో: ఇంకాస్త వ్యవధిస్తే మాత్రం ఏం చేయగలరండీ? ఎవర్ని శాసిస్తారు? ఇది ఇష్టాయిచ్టాలకు సంబంధించిన విషయం. 210 విజయభాన్కత్‌ నాటకొలు

ఉ(ద్రే: దేవవుత్రికల సంతతిలో కూడా మగాళ్ళున్నారు గదండీ! వాళ్ళే చేసుకో వచ్చుగా!

కుతూ: వీళ్ళతో రోజు ఉన్న గొడవే ఇది. వదిమంది కనిపిస్తే. ఇంటిదాన్ని చేసుకోమంటారు. ఒక్కడు కనిపిస్తే ఇంట్లోకి రమ్మంటారు. అదీ వరస. అస: అలవాటు లేనోడు అద్దం చూస్తే అందులో ఇద్దరు కనబడ్డారట. కొని వీళ్ళకు ప్రతి మగాడు. ముగ్గుర్దాగ కనిపిస్తారు. డబ్బు లెక్కువొస్తాయి. కదా!

కీర్తి తల్లిపాలకు ఖరీదు కట్టి బుణం తీరిపోయిందనుకునే విశ్వాసమఘాతకులు మీరంతా. తల్లిలో. చెల్లిలో ఆఖరికి స్త్రీ శనంలో కూడ ఎత్తునల్టాలు ' వెతికే కాముకులు. మీతో మొరపెట్టుకోవడడం ఎంత మూర్చత్వం! మీరు కి వదిలే గాలి తిరిగే ఈ ఊళ్ళో అ గాలి పీలుస్తూ బతకడం ఎంతటి దురదృష్టం! తండ్రుళెనరో తెలియని సంతతి నూది. అంచేత మా జొతిలోని మగవాళ్ళు నూకు అన్నలు, తమ్ముళ్ళేగాని భర్తలు కాలేరు. చనుపహాజనులారా! మా మౌ నీతినియానూలను వెక్కిరించకండి. నూ బతుకుల్ని అపహాస్యం చెయ్యకండి.

మాస్ట్రో. క్తర్తీ! ఆగు. దీది యువకుల్లారా! దేవవుత్రికల్ని మనలో విరీనం వేసుకోవాల్సిన నైతిక బాధ్యత మనకు ఉంది. ముందుకురండి. వార్ని మీమీ భార్యలుగా. చేసుకుని సమాజంలో ఓ సముచితస్టానాన్ని కల్పించండి. ఇది నా ఆజ్ఞ. ఇదినా (ప్రార్రన. ఇది నా విన్నపం.

లేజోః మ్మాస్ర! బలవంతాన ఏదీ ఎవరినెత్తిన రుద్దటం క్షేనుం కాదు. "

ఉ(దేవ అయినా, మీరు చేసిన తవ్వులకు మేమెందుకు బాధ్యత వహించాలి? మా జీవితాల్నెందుకు వణంగా పెట్టాలి

అసః మిమ్మల్ని నమ్మి మీ వెనక నడచినందుకు ఫలితం గోతులూ, నూతులూనా? మూ కాసాటీ ఇంగితం లేదనుకున్నారా? .

కుతు; మాధవుల పట్టు అంత (పేమ ఉన్నట్టయితే వెళ్ళి వారితోనే మీరూ బతకండి.

ఉద అవును. దేవవుత్రికలవట్ల అంత సానుభూతి వుంటే మీ వుత్రరత్నాన్నిచ్చి వినాహం చెయ్యండి.

అసః అవును ఆఅ వనులు మీ అడుగులకు మడుగులొత్తే మీ తొత్తులకు వురమాఖుంచండి, మొక్కాడు.

(అందరూ వెళ్ళి అతన్ని కొట్టబోయేరు)

చ్యూష్ర్రోం: ఆగండి, ఆగండి, వార్ని విడిచిపెట్టుండి. వారు చెప్పిందీ నిజమే, దేవవుత్రీ శ్రీ! నువ్వు నా ఇంటి కోడలినచ్మూ! ఇందులో ఆశ్చర్యపోనలసిందేంలేదు. మా ఇంద్రదీపుడు. నిన్ను పెళ్ళి చేసుకుంటాడు. నీకేం అభ్యంతరం లేదుగదా!

దీపుః నాన్న! నాన్నా ఇష్టమేమిటో అడగాల్సిన బాధ్యత మీకుంది.

మా,స్త్రోః నా ఇష్టాన్ని కాదనననే ధైర్యం నాకుంది.

దీప్పుః ఒక వేశ్యను చేసుకునే సావాసం నాకు లేదు.

చూస్త్రోః ఇంద్రా!

హిరణ్యగర్భ 211

దీపు: క్షమించండి నాన్నా! మీ అనునుతి లేకుండా ఒకపని చేసినందుకు నలుగురిలో నవ్వులపాలయ్యాను. కనీసం మీ అనుమతితో చేసిన ఈ పనివల్ల కూడా నేను నవ్వులపాలు కాకూడదని.............

మాస్ట్రో: అయితే, నువ్వు కూడ..........

దీపు; అవును, నేనూ అంతే. (మాస్ట్రో అవాక్కయిపోయాడు ఇంతలో జో మన్నా కూతుర్ని చేతులపై వేసుకుని జనం మధ్యకు వచ్చేడు. అంతటా శ్మశాననిశ్శబ్దం)

జో: మాస్ట్రో! ఈ ఆత్మహత్యకు బాధ్యులు మీరు. మీ అసమర్హతకు ఇది గీటురాయి. మీ చేతకానితనానికిది పరాకాష్ట ఇప్పుడు అందరికీ కడువునిండిపోయిందా? సంతోషంగా ఉందా? నాకొక సత్యం బోధపడ్డది. ఇక్కడిక న్యాయం, నీతి ఎవర్నీ రక్షించలేవు. దుర్మార్గం, దౌర్హన్యం ఈ రెండే మా బతుకుల్ని కొపొడగలవు, మ్బౌష్టో! నువ్వు త్వరగా చచ్చిపో! లేకపోతే అనుక్షణం చస్తావు. జాగ్రత్త శేయ్‌! ప్రాణంమద ఆశ ఉన్నవాడెవడూ అడ్డం రావద్దు. రేయ్‌ ఇంద్రా! ఇద్దరం గాలివొటానికి దొరికి సెరిగినవాళ్ళనే! కాకపోతే నేను దేవపుత్రికల నీడలో పెరిగాను. నువ్వు న్యూస్ట్రో ఒడిలో పెరిగావు. అదొక్కళే నీ అర్హత. అది గుర్తించుకో,

(మన్నా కూతురి శవాన్ని భుజాన్నెత్తుకుని జనం మధ్యనుంచి వెళ్ళి పోయేడు.

మ్మాష్ట్రోముఖంలో జీవం లేదు. అడుగులో అడుగేసుకుంటూ లోనకు నడిచారు) యశో: ఇన్నాళ్ళు ఈ ప్రజల బాగుకోసం ఆరాటవడ్డ మ్మాష్ట్రోకి మనమివ్నే బహుమతి ఏమిటి” నిందలూ, నిష్టురాలునా? ఆయనకు మనం చూపించే కృతజ్ఞత ఏమిటి? - ఆయన అసమర్హతని నిరూపించడమేనా?

లేడో; యశో! దేవుడు లేడూ. అని రోదిస్తున్నష్టుడు దేవుడున్నాడూ అని చెప్పడానికి దేవుడైనా సాహాసించలేడు. సమస్యలకి చట్టు పరిష్కారం చెప్పాలి.

మాస్ట్రో: సమస్యల్ని కాలమే వరిష్కరించాలి. లేదా సర్వేశ్వరుడే అవతారమెత్తి మన మధ్యకు వచ్చి సంస్కరించాలి అనేది వలాయనవాదం. అది ఏనాడూ మనిషిని బాగు చెయ్యదు. మన బుద్ది సవ్యంగా లేనంతవరకు సమస్యలుత్స్పన్నమౌతూనే ఉంటాయి. మహాజనులారా! నేను వృద్దుణ్ణయి పోయా. నాకు విశ్రాంతి కావారి. అందరికీ అమోదయోగ్యంగా నడచుకోవడం, ఆలోచించటం నాకు చేతగావడంలేదు. నాకు శలవిప్పించండి. ధర్మాధికారిగా అనేక తప్పులు చేసానేమో! మనుష్యులు పశువుల్లా బతికినవ్వుడు, నియమనిబంధనలు అలక్ష్యం చేసినప్పుడు, సమాజానికి చీడపురుగని భావిరిచినవ సాడు చాలా నిర్ణయగా, నిర్హ్యంద్వంగా శిక్షించి సమాజం నుండి బహిష్కరించాను. శిక్షను కేవలం శిక్షగా భావించాను... వారిలో కర్తవ్యజ్ఞానాన్ని కలిగిస్తుందనుకున్నానే కానీ, ఇన్ని. _కక్షలకు దారి తీస్తుందని (గ్రహించలేకపోయాను. శిక్షకాలం పూర్తయ్యాక వారిని నునలో కలుపుకొని వారిని గౌరవించగల సంస్కారవంతులనుకొన్నాగానీ, వారిని అంటరానివాళ్ళను చేసి, వారి 'స్వేచ్చాస్వాతంత్ర్యాల్ని వరించే దొంగలుగా మారుతారునుకోలేదు. మీరంతా నాతో పాదయాత్రకు రాగలగితే మాధవుల్లోపాటు తిరిగి నేనిక్కడకు వస్తాను. లేకపోతే నా శేషజీవితాన్ని వాళ్ళమధ్యే గడి పేస్తాను.

(లోవరికి వెళ్ళాడు. అనుచరులు కూడా అనుసరించారు. అంతా నిశ్శబ్దం

అయ్యారు.)

ఉద్రేః తేజో! చూసారా మొండితనం- చూసారా మనల్ని ఎట్టా ఇరికించారో.

తేజో: ఏం చెయ్యమంటావు?

లేడో: అంళే నీ ఉద్దేశ్యం....... పాదయాత్రకు వెళ్ళొద్దు! ఆగిపొండని చెప్పమంటావా? ఉద్రేః చెప్పాలి..........లేకపోతే బలవంతానైన ఆపాలి.

కుతు; అవును, మాధవుల్ని మనలో కలుపవుకొనే ప్రసక్తే లేదు.

తేజో; లేదని నువ్వు నేనంటే కాదు.

అస; ఆయన వాళ్ళ మధ్యకెళ్ళినా, వాళ్ళు తిరిగి మన మధ్యకు వచ్చినా వరిస్టితి తలక్రిందులై పోతుంది తేతో! ఆ తర్వాత మీ ఇష్టం.

లేజోః ఇందులో నా ఇష్టమేముంది? నామీద ఎందుకు బాధ్యత వేస్తావు? నేనేమైనా ధర్మాధికారినా?. అతనికి ఆత్మీయుడినా? అంతేవాసీనా? చెప్పండి. ఉప్పెనకు ముందు మనిషినే! మ్మాష్ట్రో సమవయస్కుడి నే! మీరెప్పుడైనా మా్టోీల్లిన గౌరవం నాకిచ్చారా? మూటాడరేం? ఆతని మాట మీకు శిలాశాసనమైలె, నాది దూదిపింజె! అతను మీకు మూల విరాట్టు. మరి నేను?.. ఏమిటి నా స్థానం) ఏమిటి నా స్టాయి.....? చెప్పండి! మీ దేవుడు మీ మాట కాదని, వాళ్ళను నెత్తికెక్కించుకుబోతుంచు. ఆ " అకృత్యాన్ని నేనాపాలా? నేనెందుకు అపాలి? నాకేం సంబంధం” నేను మీకు వీమౌతానని? వాళ్ళని గ్రామంలోకి, తెచ్చుకొని చిన్నా, పెద్దా వ్యత్యాసం లేకుండా, నీచం, ఉచ్చం అనే తారతమ్యం లేకుండా పశువుల్హాా పందుల్లా, అసహ్యంగా (బ్రతకండి! నాదేం పోతుంది........?

(మ్మా,ష్ట్రో అతని అనుచరులతో ప్రవేశించాడు)

త్యాగి; మవాజనులారా! మౌధవుల్ని మనలో కలుపవుకొనే మహత్తర ఘడియ ఇది. మ్మాస్ట్రో చూపించిన. వెలుగులో ఆత్మసందర్శనంచేసుకొనే సువర్జావకాశమిది! రండి! ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టంలో మీరూ. పాలు పంచుకోండి. నుహాత్ముని అడుగులో అడుగు వెయ్యండి.

మ్మాష్ట్రోః సర్వేజనా స్సుఖినో భవంతు:

సమస్త లోకాస్సుఖినో భవంతు:

(అంతా కదిలారు. అంతవరకు క్రమశిక్షణతో తొలగిన జనం తిరిగి ఆయన ముందు కొచ్చి నమస్కరించారు. అందులోంచి ఓ వ్యక్తి లోనికొచ్చి మృష్ట్రో డొక్కలో ఓ రెండుపోట్టు పోడిచాడు. న్యూష్ట్రో కుప్పకూలి పోయాడు. ఒక్కసారిగా ఉద్రిక్తత అలుముకుంది. వాంతకుని పెడరెక్కలు విరిచి వట్టుకున్నారు.)

హిరణ్యగర్భ 213

మ్మొష్ర్రాః వాడ్ని వదిలేయండి. సత్యం- "స్నేహం- తను ఈ మూడు మన జాతికి, నీతికి మూలస్తంభాలు. నున సంస్కృతికి సోపానాలు మున నాగరికతకు జీవనాడులు. వాటిని చంపేయకండి. హే భగవాన్‌! (మ్యూస్ట్ర చేతిలోని దండం మేస్త్రీ చేతిలో పడింది. మ్మాస్త్ర కన్ను మూశారు. అంతా శోకసముద్రంలో మునిగిపోయారు) ఓ18016 0% 2వ రంగం తేడో భవంతి (ఇంద్ర, చిత్ర ఒకరి కళ్ళలోకి మరొకరు తన్మయత్వంగా చూసుకుంటూ నిల్చున్నారు.) చిత్ర: +ఏమిటలా చూస్తున్నావు? ఇంద్ర: నీ కళ్ళని చిత్ర నా కళ్ళలో ఏముంది? ఇం[ద్రః కాలనాగులున్నాయి, చిత్రః ఛీ! అదేం పోలిక! (కోపంతో దూరంగా. వెళ్ళింది 0౮ ఇంద్రః చిత్రా! నీ నయన వాల్మీకం నుండి కోరచూపులనే కాలనాగులు బుసలు కొడుతున్నాయి. అది నన్ను కాటువేసి కాళ్చి వెయ్యాలి. చిత్రం ఇంద్రా! (అతని నోరు సుతిమెత్తగా మూసింది). సరదాకి కూడ అలాంటి మూటలు అనొద్దు. పంద్ర; అంటే ఏం? చిత్రః నేను వినలేను. (ప్రేమంటే అన్ఫుతం- అది (ప్రేమికుల్ని చిరంజీవుల్ని చెయ్యాలి. ఇం(ద్రః చిత్రా! (దగ్గరకు తీసుకున్నాడు.) (తేజో బయటనుండి వచ్చాడు.) తేజో: చిత్రా! చిత్రం నాన్నగారూ! తేజో: ఎంతకు తెనించానే పాతడీ! వరాయి వ్యక్తితో వ్రణయకలాపాలా! చిత్ర: అతన్ని (ప్రేమించాను. తేజో; నోర్ముయ్‌! ఇంద్ర తేజో! లేడో: ఛీ! ద్రోహ! విశ్వాసఘాతుకుడా! నీ భవిష్యత్తుకోసం (వ్రతిసారీ నీ వెన్నుతట్టి ప్రోత్సహిస్తుం టే, నాకే చెన్నుపోటు పాదుస్తానా! 214 విజయభాన్మత్‌ నాటకాఖు

ఇం(ద్రః లేదు తేజో! నా నూట... ,

తేజో: పో! బయటకు...... (ఇంద్ర బయటకు వెళ్ళిపోయాడు. బయటనుండి తలువు శబ్దమైంది. అది విని చిత్ర మరోవైపు వెళ్ళింది. తేజో వెళ్ళి గడియతీశాడు. బయటనుండి మన్నా మరికొంతమంది. వచ్చారు.)

నున్నా: తేజో! మమ్మల్ని క్షమించు. మ్మాస్ర్రో రాగద్వేషాలకు, వషక్షప్రాతాలకు అతీతుడనుకున్నాం. సమస్త ప్రజానీకాన్ని, సమాజాన్ని తన కుటుంబంలొ చూసుకునే ఉదారుడనుకున్నాం. కానీ అతనికీ బలహీనతలున్నాయి. షక్షప్రాతముంది. తనా-వర బేధముంది. మొన్నటి సంఘటనతో మ్మాష్ట్రో. మమ్మల్ని తనవారిగా భావించలేదని తేలిపోయింది. కాబట్టి మాకు మీరే నాయకులు. మీరు చూపిన బాటే మాకు రాచబాట. మీ వాక్కే మాకు దైన వాక్కు -లేజో! సర్వుని సాక్షిగా చెబుతున్నాను. ఇవి నా మాటలు కాదు, (ప్రజల మాటలు, ప్రజల భావం. నన్ను నమ్మండి! గతాన్ని వ్రక్కన పెట్టండి! మృాస్ర్రో గతంలో కలిసిపోయిన కలు మీరో! దీవి. భవదిష్యత్తుగా మారబోతున్న నిజం. ఆలోచనల్ని వ్రక్కకు. నెట్టి ఇవ్వడు మేము ఏంచెయ్యాలో శలచివ్వండి.. ఇలా చూడండి! ఇతను చంద ఎకరాల భూస్వామి. ఇతను వదిత్ర వాక్కుల్ని, వాటిపై నున్న విశ్లేషణా గ్రంథాల్ని ఒంటబట్టించుకున్న పండితుడు. ఇతను దీదిలోని. నర్తకవాణిజ్యూల్ని గుప్పెట్లో పెట్టుకున్న ఘనాపాటి! మేమంతా మీకు అండగా. నిలుస్తాం. మీరు ధర్మాధికారి కావాలి. మీ పాలనలో ధర్మం నాలుగువిధాలా వర్దిల్లాలి....... 'వైనండీ మాూటాడరూ?. (తేజో అన్యమనస్కంగా ఉన్నాడు.) ఓహో! మీరు ధర్మాధికారి అయిన తర్వాత మేమేమైనా అధర్మానికి ఒడిగడతానునా?

భూస్వామి: దేవరా! అదే మీ అనుమానమైతే ప్రళయంలో పోగొట్టుకున్న నా నలుగురి తాతల మీద ప్రమాణం చేసి చెపుతున్నాను. నేను వీ అధర్మానికి ఒడిగట్టను. నా పొలంలో వనిచేసే కూలీల్ని కన్నదిడ్డల్లా చూసుకుంటాను. వారికీ ధర్మంగా ఇవ్వాల్సిన కూలిగింజల్ని ఎప్పటికవ్వడు ఇచ్చివేస్తాను. సరా! _ పండితుడు: నేనూ వ్రచూణం చేస్తున్నాను. అనర్హులైన నారికెవ్వరికి విద్య నేర్చను. అర్హులైనవారికిమాత్రమే నేర్చుతానని వాక్కులపైై ప్రమాణం చేస్తున్నాను. మన్నా: (ఘనాపాటి నుద్దేశించి. మీరుకూడా...

తేడోః ఇంక అవసరం లేదు. ధర్మం విచ్చిన్నమైన వ్రతిసందర్భంలోను సర్వుడు తన వని తాను చేసుకుపోతుంటాడు. వాక్కుల్లో ఏముంది? వుట్టించు వాళ్లే తుదముట్టించువాణ్ణి నేనే అన్నాడు. మ్యూస్ర్రేమరణం మనకు తీరనిలోటు. కాని అది సర్వుని నిర్ణయం. సర్వదా శిరోధార్యం. నేను ధర్మాధికారి కావాలన్నది అతని నిర్ణయమైతే అదీ శిరోధార్యమే. వెళ్ళరండి! శుభం అవశ్యం!

(నలుగురువెళ్ళి పోయారు. తేడో పచార్జు చేస్తుండగా చిత్ర వచ్చింది.)

చిత్ర; నాన్నగారూ! " " తేజోః (చిత్రను అక్కున చేర్చుకున్నాడు) అమ్మా! (ప్రేమ ఒక అవసరం. అది తీరాక అంతర్జానమైపోతుంది. (ప్రేమ ఒక వాంఛ! అది తీరకపోతే ముగిసిపోతుంది. (పేమ ఒక మనోవికారం. అది జయిస్తే కనునురుగ్లై పోతుంది.

చిత్ర: కాదు నాన్నగారూ! (పేను ఒక దీవం. వెలిగిస్తే, కలకాలం నిలచి వెలుగునిస్తుంది. తేజోః స్సరే! నా అనుమతి కొరకు నిరీక్షించు. తొందరపడి కాల్చుకోవద్దు. దీవమని నీవేగా అన్నావు. చిత్ర; స్పరే! నాన్నగారూ! నురోజన్మ ఎత్తాల్సి నచ్చినా ఫర్వాలేదు. మీ అనుమతితోనే ఇంద్రుని వినాహం చేసుకుంటాను. సరేనా! తేజో: (ఏయి ముందుకు చాచాడు.) చిత్ర; మరణించిన నా తల్లి సాక్షిగ్రా.......! 1120 0% (యేస్త, ఆ ద్వీపానికి ధర్మాధికారి అయ్యాడు... మంటపం ముందు కుతూహలం, సందేహం, ఉద్రేకం కూర్చొని ఉన్నారు.) కుతూ; మిత్రమా! చూస్తుండగానే రోజులెలా మారిపోయాయి! అటు మాస్ట్రో పోవటం, ఇటు మేస్త్రీ ధర్మాధికారి కావటం అంతా మూయలాగా ఉంది. ఈ పరిసరాలకు వస్తే మ్మాష్ట్ర ఇంకా బళఠికే ఉన్నట్టు, ఇప డే వస్తారన్నట్టు అనిపిస్తుంది. పోయారం'టే నమ్మబుద్దికావడంలేదు. సందేః దేవుడిలాటి మనిషిని హత్య చెయ్యడానికి చేతులెలానచ్చాయో? ఉ(దేః ఆ పాపమే కదా ఇవ (డు కట్టి కుడువుతోంది. లేకపోతే ఈ భూతాలేమిటి? ఈ చావులేమిటి? కుతూ: ఏం ఖర్మాచ్చి వడింది. నేను బుడ్దెరిగిన నాటినుంచి భూతమున్న నూటతప్ప భూతాన్ని చూశానూ అన్నవార్ని ఎరుగను. ఏదో కథల్లో విన్నాంగానీ. ఉద; అయితే నువ్వు నమ్మటం లేదా నేస్తం కుతూ: అంకే నువ్వు నమ్ముతున్నావా మిత్రమా? ఉద్రే; నలుగురు రక్తం కక్కుకొని చచ్చేరు. ఇంకా నమ్మకం కుదరకపోతే అర్హరాత్రి ఆకాశంవైపు చూస్తూకూచో. కుతూ: ఊర్కో మిత్రమా! ఎవరో ఆడదిట.. జుత్తు విరబోసుకుని శవాన్ని మోసుకుని వస్తుందిట. ఈ చావ్సలకి అ వుకార్లకి లంకె. ఉద: వుకార్ణు ఊరికే పుట్టుకు రావోయ్‌ నేస్తం! చురి ఊళ్ళో వ్రతి ఇంటి తలుపుల మీద 'ఓ తీ రేవురా' అని రాసుకుని, భయం భయంగొ బతుకుతున్నారు. వారి మాటేమిటి? కుతూ; ప్రజల్లో మూర్చుల సంఖ్య ఎక్కువ. నీడని. చూసి భయపడుతుంటారు, (అసందర్భం పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చేడు) అసం; ఇక్‌ ఈ ఊళ్ళో ఉండి అన్నం తినటంకన్నా ఏ అడనృ్పలకో పోయి అకులు తిని బతకటం మేలు. [216 విజయభాన్కల్‌ నాటకాలు

సంబే: ఏమయింది? అసరిః ఏమయిందీ కాదు? ఏం కాలేదు అని అడుగు. కొన్నాళ్ళుపోలే మనమంతా మంచంమీద నల్సులుగానో, గోడమీద బల్లులుగానో మారిపోయినా" ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు. ళా న్‌! కుతూ: అరె, జరిగింది చెప పొద. అసం: గొ(రెకు మనిషి పిల్లడు పుట్టాడు! సందే; నిజమూ? అసం: అంటే, కళ్ళతో చూసింది అబద్దం అనమంటావా? ఉదేః ఇద్‌ వుట్టుంచిందే నంటావా? అఖరికి మన బతుకులు దినదినగండం, నూరేళ్ళు ఆయుష్షు అయింది. గంటకొక వింత, ఘడియకొక విద్తూరం. అసం: ఆ మాట కొస్తే అసలు మేస్త్రీ, ధర్మాధికారి కావటమే అన్నిటికన్నా 'పెద్దవింత. ఉ(్రేః ఇది "గమనించావా! మ్మాష్ట్రో చనిపోయాక అంకే మేస్త్రీ, ధర్మాధికారి అయ్యాాకనే ఇవన్నీ ప్రారంభమైనాయి. కుతూ: అంక మాస్ట్రో హత్యలో మేస్త్రీ, హస్తం ఉందంటావా ఉద: నూటికి నూరు పాళ్ళూ. కుతూ: అంక మేస్త్రీకి ముందే తెల్ఫా తను వదదిలోకి వస్తానని కొడుకే చేయించాడట అనుకుంటున్నారు. అసం: ఛత్‌ కళ్ళు పోతాయి ఆ మాటం ళు. కుతూ; లేకపోతే తేజో చేయించుంటాడు. అసం: నేన్నమ్మను. సం; త్యాగి చేయించుంటాడు! అదేమిటి? దేవవుత్రికలంతా ఒక్కసారిగా ఇక్కడ చేరారేమిటి? ఏమైనా విశేషమూ? ఉ(దైః ఆ వెనక మాధవులు కూడ ఉన్నారండోయ్‌! (వార్తాహరుడు క్రోధి ప్రవేశించాడు.) వార్త: ఇంద్రదీప ధర్మాధికారి శ్రీశ్రీశ్రీ, మేస్త్రీగారు. వస్తున్నారు. సొవధానులై ఉండాలి.

(మేస్త్రీ అతనితోపాటు సలహామండలి సభ్యులైన తేజో, ఇంద్ర, త్యాగి మన్నా వచ్చారు. ఆ తరువాత యశో వచ్చాడు. మేస్త్రీ ధర్మపీఠం మీద కూర్చోగా సలహామండలి సభ్యులు వారి స్టానాల్లో కూర్చున్నారు.)

తేజో: (చర్చనీయాంశ పట్టిక తీస్తూ) ఈ నాటి చర్చనీయాంశాలలో మొట్టమొదటిది- మ్మాష్ట్రో ఆశయాలకు సంపూర్ణ స్వరూపం ఇన్వ్చటం గురించి.

మేస్త్రీ: ప్రజాసంక్షేమాన్ని ఒక ఏడాది ముందుగా ఆలోచిస్తే ఒక మొక్కను నాటు. పదేళ్ళు ముందుగా అలోచిస్తే ఒక విత్తనాన్ని నాటు. చందేళ్ళు ముందుగా ఆలోచిస్తే అందర్నీ విద్యానంతుల్ని చెయ్యి. మ్యాస్త్రి ఆశయం కూడా అదే. హిరణ్యగర్భ 217

మ్మాషస్ర్రో వాదులమైన మన అందరి ఆశయం అదే కావాలి. ముందు ధర్మాధికారిగా నా బాధ్యత నేను నిర్వర్తిస్తాను.

వార్తాః అయ్యా! తొందరపడకండి. మీ మృత్యువు అగత్యం. మీ నిక్ష్మయం భ్రస్ట్రమో, శేష్టమో మరోసారి ఆలోచించండి.

మేస్త్రీ! అలాగే. తోజో! 5 ఏళ్ళు పైబడిన సిల్లల్లందర్ని సమీకరించండి.. రేపటి నుంచి వారికి చదువు చెప్పే ఏర్పాటు చెయ్యండి.

తేజో: తెలివైనవారు ముట్టుకోవడానికి భయపడేదాన్ని మూర్చులు ముద్దు పెట్టుకోవడానికి 'వెనుకాడరట. అందర్నీ విద్యానంతుల్ని చెయ్యటం అంత సులువైన పనికాదు. పాఠశాలలు నిర్మించాలి. ఉపాధ్యాయుల్ని నియమించాలి. వారికి జేత భత్యాలు ఏర్పాటు చెయ్యాలి. నురి పిల్లల విషయానికొస్తే తలిదండ్రుల వృత్తుల్లో, కూలి వనుల్లో చేదోడు వాదోడుగా ఉంటూ కాస్తో కూస్తో సంపాదించి పెస్టే పిల్లలు చదువు కోవటానికి ఎలా వస్తారు? ఆ తలిదండ్రులు ఎలా పంపిస్తారులి వారికి కలిగే నష్టాన్ని, అదనపు ఖర్చుని భరించే శక్తి మన కుందా? లేదే ఆవేశమే తప్ప ఆలోచన లేకపోతే ఎలా చెప్పండి. బలుక్కున్నారో? ఆ పైవాడికే తలియాలి. అదీ తలూపేసింది. అంతే- నా నోరు వడిపోయింది. అయిదేళ్ళపాటు సిచ్చవడిపోయింది.

మేస్త్రీ: శిక్షాకాలం పూర్తయింతర్వాత కూడా అక్కడే ఉండిపోయానేం? తిరిగి నీ వాళ్ళమధ్యకు రావచ్చుగదా!

గుట్టు ఏ మొహం. పెట్టుకురానూ”.. దేనికోసదునిరానూ? ఉన్న భూమి లాచేసుకున్నారు. నా గోడు ఎవరో. చెప కోను. రాజ్యం అల్లచేతిలో ఉంది. బలంలేనోడ్ని భగవంతుడు కూడా కాపాడడు.

కేజో: గతాన్ని తవ్వి మహాత్ముడ్ని కీంచవరిచే ప్రయత్నం ఇది మేస్త్రీ: కాదు. కాదు. మహాత్ముడ్ని అడ్డుపెట్టుకుని, వార్ని మభ్యపెట్టి కొందరు తలపెట్టిన ఘాతుకాన్ని బయటపెస్టే ప్రయత్నం ఇది

మున్నా: అదికాదు. మూ నెత్తిమీదికి ఇలాంటిదేదో రుడ్డి మీ కడ్చువడకుండా చేసే ప్రయత్నం ఇది.

మేస్త్రీ: మీరు నిజంగా అంత బాధ్యత గలవారే అయితే అయిదేళ్ళ శిక్షాకాలం ముగిసిన తర్వాత అతడ్ని పిలిచి “అన్నా! ఇదిగో నీ ఆస్తి ఇదిగో నీ భూమి, ఇదిగో నీ సొమ్ము” అని మర్యాదగా ఎందుకు అప్పజెవ్పలేదు?. ఆయనడగలేదు...... నేనిన్వలేదు అంటారు. అంతేనా? ఇక్కడ ఎవరెవరు పెద్దనునుసులో.... ఎవరెన్ని ఘోరాలు చేశారో నాకు తెలుసు? (మన్నా లేచి బయటకు నడవటోయాడు) సభను ధిక్కరించి అనునుతి లేకుండా వెళ్ళడం మీకానవాయితీ కావచ్చును. గానీ నేను సహించను. మన్నా! నువ్వు నిందితుడివి. నీది కాని ఆస్తీ నువ్వు కైంకర్యం చెయ్యాలని చూశావు.

మన్నా: వాడి ఆస్తిపాస్తుల్లో వూచిక పుల్లకూడా లేదు. నన్నేం అడగొద్దు, ఏం చేసుకుంటారో చేసుకోండి.

మే,స్త్రీః: అతన్ని బంధించండి. ఇంద్రద్వీవ ధర్మాధికారిగా ఇది నా తీర్చు. (సైనికులు వచ్చి నిల్చున్నారు) వార్తా: అయ్యా, మీ మృత్యువు అగత్యం! నిరయం ్రష్టమో, (శ్రేస్టమో మరొక్కసారి ఆలోచించండి. మేస్త్రీ: అలాగే. మన్నా! నీకున్న ఆస్తిలో సగభాగం నీ అన్నకు చెందుతుంది. నాలుగు రోజుల్లో. ఆస్తి వంచి అతనికివ్వు, ఏం, ఇస్తావా? ఖైదు కెళ్తానా? (ఇస్తానన్నట్టు తలూపాడు మన్నా. మేస్త్రీ, సంజ్ఞతో సైనికులు వెళ్ళిపోయారు) మే,స్త్రీం తర్వాత అంశం? “ తేజో: దేవపుత్రికల సమస్యలూ వాటి పరిష్కారం. మేస్త్రీ: దేవపుత్రికల ప్రతినిధిని ప్రవేశపెట్టుండి. దేనవుత్రికల విషయంలో సలహామండలి సభ్యులుగాని, మరెవరయినాగాని ఇవ్వగలిగిన సలహాలేమయినా వుంటే ముందుకు రండి. ॥ త్యాగి; దేనవుత్రికల్ని వివాహం చేసుకున్న యువకులకు రాయితీలిస్తే బావుంటుందేమో! తేజో: ఖజానా ఖాళీ అవుతుంది. మేస్త్రీ: రాయితీలు అనులు జరపడానికి ఎంత ఇర్చవుతుందో ఆంచనా వేయ్యండి. ఆ మొత్తాన్ని పన్నుల రూపేణా వసూలు వెయ్యండి అలా అని లేని వాళ్ళను గుంజటం కాదు సుమా! దీపా, అ బాధ్యతను నీ కప్పగిస్తున్నాను. (దేవవుత్రి క్తీర్తీ ప్రవేశించింది) మే, స్రీ: క్షీర మీ సమస్యల గురించి ప్రత్యేకంగా మేము ఏమీ చెయ్యలేక పోతున్నాం. ఆ చూట చెప్పటానికి సిగ్గువడ్తున్నాను. అయితే, మిమ్ముల్ని దివాహం చేసుకున్నవారికి ఉన్నత వదవ్చుల్లో స్టానం కల్పించడం, ఉద్యోగాలు కేటాయించటం, జీవనస్థాయిని పెంచే ఉపాధిని కల్పించడం. జరుగుతుంది. ఈ మాట చెప్పటానికి మిన్ముల్ని (ప్రత్యేకంగా పిలిపించనక్క ర్లేదు. ధర్మాధికారిగా ఇంతకన్నా ఏమీ చెయ్య లేకపోవచ్చు. కానీ ఈ. దీవి పౌరునిగా నా బాధ్యతను నిర్వర్తిస్తాను. అందరికీ మూర్గదర్శినై నిలుస్తాను. మీకేం అభ్యంతరం లేకపోతే నా కరగ్రహణం చేసి నా భార్య స్టాన్నాని "మీరు పొందవచ్చు. (అంతా అశ్చర్యంతో లేచినిలబడ్డారు. తేజో కూచోండంటూ సౌంజ్ఞ చేశాడు. ఒక్కాక్కరూ కూచున్నారు) దే.వ్వుః ఇన్ని అవమానాలు, అవహాస్యాల మధ్య ఓదార్చన్నది మీ రూపంలో వచ్చిందా ప్రభూ! దిక్కుమొక్కులేని అభాగినులం. దేవునిలా కనికరించారు.. కన్నీళ్ళు తుడిచారు. మీ సాహసంతో మూ జీవితాలు కొత్త నులువు తిరుగుతాయి. (అతని చేతిలో ఆమె చేతిని ఉంచింది.) మే,స్త్రీ: ఒక దీవం ఇంకొక దీపాన్ని వెలిగించడంవల్ల అ దీపం నష్టపోయేదేమీలేదు. ఈమెను నా భార్యగా ప్రకటించండి. హిరణ్యగర్భ) 219 |

(తన ప్రక్కన కూచోబెట్టుకున్నాడు.) ఈ విషయంలో ఎవరైన ఏమైనా

చెప్పాలనుకుంటున్నారా? ఏం తేజో?

చేజోః లేదు.

మే: ఎంచేతు అంటే నేను ధర్మాధికారిని కనుక నేనేం చేసినా చెల్లతుందనా? నేను ఈమెను చేసుకుంటానని చెప్పిన వెంటనే ఈ వయస్సులో దిదాహమేమిటీ అని అడగాలి. వనయోవృద్దుడ్నెన నేను అర్హాంతరంగా కన్నుమూస్తే ఆమె ఆజన్మంతరం వైధవ్యం అనుభవించాల్సి వస్తుందేమోనని నిలదీయాలి. మీరు సలహామండలిలో ఉండేది నన్ను సరిదిద్దడానికిగానీ, ప్రజాహిత కార్యక్రమాలకు అడ్దుచెప్పటానికి కాదు. కీర్తీ నా మరణంవళ్ల నువ్వు _వైధవ్యంపాలు కాకూడదు. నువ్వు ఏనాడూ వూల్తు వసుప్పు బొట్టు, గాజులకు దూరం కాకూడదు. ఇది నా ఆజ్ఞ... ఆం తర్యాత.......

శేజోః తిండిగింజల కొరత గురించి.

మే,స్త్రీం తిండిగింజలకు కొరతలేదు. కానీ ఈ పరిస్టితి ఎలా ఏర్పడిందో నాకు తెలుసు. యంధ్రాంగాన్ని స్తంభింపజెయ్యాలని కొందరు వన్నిన కుట్ర ఇది. ధర్మాధికారిని తమ గుప్పెట్టో పెట్టుకోవటానికి ఆడుతున్న నాటకం. అకలి అనే రోగానికి అన్నం జాషధం కావాలి కానీ, విషం కాకూడదు. రెండు పూటలు తిన్నవాడు భోగి మూడు. పూటలు తిన్నవాడు రోగి. ఒక్కపూట యోగి. నాలుగు వూటలు తిన్నవాడు (ద్రోహి. (ప్రజలారా! ఈ రోజు చమునం అకలిగా ఉన్నాం కదా అని ఆ ద్రోహానికి దోహదం చేస్తే భవిష్యత్తులో వ్యాపార వ్యవహారాలు, వస్తువుల ధరవరలు, వాటి నిర్ణయాధికారాలు ఆ కుటదారుల చేతుల్లోకి పోతాయి. కనుక మనం వారానికి ఒక రోజు భోజనం మానేద్దాం. ఉన్నదాంతో సరిపెట్టుకుందాం. దాచిన తిండిగింజలు వాటంతటవే బయటకు. వస్తాయి. తర్వాత......

తేజో: ఇవాల్చి కింతే.

మేస్త్రీ సభకు చెవ్వుకోవలసిన విషయాలేచుయినా ఉన్నాయా?

సందే: అయ్యా! ఒక వింత సంఘటన... గొరైకు మనిషి పిల్లవాడు పుస్పైడు. మేస్త్రీ: ఏవిటీ?

సందే: అవ్వను, నా కళ్ళారా నేను చూశాను.

మేస్త్రీ: (నన్విి మనకు రెండుకళ్ళు ఒక నోరు ఎందుకున్నాయో తెలుసా? ఒక విషయం చెప్పేటవ డు... రెండుసార్లు బాగా చూడాలని.

త్యాగి: అతను చెప్పినదాంచ్లో నిజం ఎంత ఉందో నాకు తెలియదుగానీ దీవి వరిస్టితి అంతా అస్తవ్యస్తంగా ఉంది. మే,స్త్రీ! ఎన్నడూ ఎరుగని కొత్త' కొత్త సంగతులు, కొత్త కొత్త భయాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి. అర్ధరాత్రి ఆకాశంలో ఎవరో అడది శవాన్ని మోస్తూ తిరుగుతున్నది అంటున్నారు. ఆమధ్య ప్రళయస్తూపం దగ్గర నలుగురు. ర్తక్తం కక్కుకుని చనిపోయారు. వారాస్తైని చూడటం వల్లనే జరిగిందంటున్నారు. రోజురోజుకీ ప్రజల్లో ధైర్యం సన్నగిల్లిపోతుంది. దీనికేదో ఉపాయాన్ని ఆలోచించాలి.

మే,స్త్రీ: ఏం తేజో, దీనికి మీరేమంటారు?

తేజో; అ! ధర్మవిరుద్దదుయిన_ పనులు, దైవవిద్రోహక చర్యలు, శాస్త్రవ్యతి రేక నుయిన కార్యకలాపాలు. చేపట్టినపుడు ఇలాంటివి జరుగుతాయని వాక్కులు చెవుతున్నాయి.. వాక్కులవట్ట్లు, భగవంతునిపట్ల నన్ముకం లేనివారు... మీతో ఏమని వెవ్చను? అ భగవంతుని కోపానికి గురయ్యే పనులేం చేశామో, వాక్కుల్ని ఉల్లంఘించి ఎలాంటి పాపాల్ని. మూటగట్టుకున్నామో, కాస్త వెనక్కి వెళ్ళి తిరిగి చూసుకోవాలి. ఆ తవ్వుల్ని సరిదిద్దుకోవాలి.

మేస్త్రీ. ఏంకాదు. ఇదంతా ఎవరో వథకం. ప్రకారం చేస్తున్న కుట్ర. ప్రజల్ని భయభభ్రాంచుల్ని చేసి లళాంగదీసుకోవాలని చేసే (ప్రయత్నం. ఇన్నాళ్ళు లేని క్ష్ముద విద్యలు ఇప 'డెక్కడ్నించి వుట్టుకొచ్చేయ్‌” ఏం యశో, మీరేమంటారు? యశో: భగవంతుడు దయార్హ్రహృదయుడు. కరుణా రస సముద్రుడు. అతనికి కోవం వస్తుందా? వచ్చినా ఇంత ప్రాణాంతకంగానూ, వ్రళఠయాంతకంగానూ ఉంటుందా? మే,స్త్రీ: నా మాటా అదే. ఇది కేనలం పరిపాలనా వ్యవస్తను దెబ్బతీసే ప్రయత్నం. నన్ను అవ్రదిస్ట పాళ్లేసే ఆలోచన. (ఒక వ్యక్తి వరుగెత్తుకు వచ్చేడు.)

వ్యక్తి: అయ్యా... బాబూ!.... చమూ అడది కనిపించిందయ్యా!..... కనిపించింది. 'రెండ్రోజుల్నించి ఎతికి ఎతికి చిసినపోయాను. ఈ రోజు కనిపించింది. కనిపించిందం క. కనిపించలేదు. దొరికింది. శవమై దొరికింది. అక్కడ....౮ చింత తోవులో టొరికింది. మా ఆడది చచ్చిపోయింది. బాబూ... అది చావా? కాదు... చిత్తర వధ. విషవు పురుగులే ముట్టినయ్యో...... అకొశంలో అమ్మోరే తినీసిందో..... ఎక్కడి కండలు అక్కడ ఊడోళ్చీసినాయబి. అది మౌ ఆడదేనండీ బాబూ!.... చూ ఆడది కాదంటారేటీి నూ ఆడదే?... ఒళ్ళు ముక్కలు ముక్కలయితేమటుకు పోల్చు కోలేనా? పొట్ట వనసపండులా ఛీరుకు పోయింది. అవును, మూ అడది కడుపుతో ఉండేది. చిడ్డేది?.... ఏదీ నా బిడ్డ?..... ఏం వేశావు దాన్ని? ...ఆం ఏటి. ఎర్రిమొగమేస్తావు? ఏనుయిందో నాకు తెల్సులే..... అకాశంలో అమ్మోరు. పిల్చిందట.... *కడువులో ఉన్న ఓ బిడ్డో! రా! రా! పొట్టుసీల్చు కొచ్చేయి.. రా! రా౯్‌ అని పిలిస్తే పసిదిడ్డ దానికేటి తెల్పు... చక్కగా. వడుకున్న బిడ్డని ఆడుకోడానికి పిలిస్తే ఊరుకుంటుందా? .....అంతే ఎల్లిపోయింది.... కానీ... అమ్మని ఎతుక్కుంటూ బిడ్డగానీ. తిరిగొ స్తే... అమ్మలేదని, చచ్చిపోయిందని తెలిస్తే... ఎంత ఏడుస్తుందో. బిడ్డ... నేను కనిపిస్తే నన్న్నూ అడుగుతాది....... “అయ్యా! అమ్మేదీ” అని... నేను కనిపించను... నేను కనిపించను... నేనెక్కడుందీ చెప్పాద్దు......చెప్పాద్దు (వెళ్ళిపోయాడు.

మేస్త్రీ: గొరైెకు మనిషి ఎలా పుట్టాడో అర్హనుయిందా?

ఉదైః ఏమైనా, మీ పాలనలో మూ బళుక్కి భద్రత లేకుండా 'పోయింది. మా ప్రాణాలకు రక్షణ లేకుండా పోయింది.

సందే: ఎప్పుడు మిన్ను విరిగి మీద వపడుతుందోనని ప్రాణాల్ని గుప్పెట్లో పెట్టుకు బతుకుతున్నారు. జనం..... ఒక రాత్రి గడిస్తే ఒక యుగం గడిచినట్టుంది.

కుతూ: బహిష్క్టృతులకు రాయితీ లిన్చేశాం, దేవపుత్రికలకు "పెళ్ళిళ్ళు చేశాం అంటే సరిపోదు. మా జీవితాలకు హామీ కావాలి.

మేస్త్రీ అలాగే! ఆ దుష్టశక్తిని నేనే ఢీ కొంటాను. ఆ కుట్రదారుల ఆటలు కట్టేస్తాను.

క్తీర్తి ప్రభూ! తాందరపడొద్దు.

మేస్త్రీ: ఇవ్పటికే చాలా ఆలస్యం చేశాను. దేవవుత్రీ! ఏం క్రోధి! నా నిర్ణయానికి నీ హెచ్చరిక ఏదీ?

వార్తా: అయ్యా! మీ మృత్యువు అగత్యం, మీ నిర్ణయం భ్రస్టమో, శేష్టమో మరోసారి ఆలోచించండి.

మేస్త్రీ: ఎంతో ఆలోచన చేసి తీసికున్న నిర్ణయం ఇది.

11206 0గ తేజో భవంతి (తేజో, అతని చుట్టూ మన్నా, భూస్వామి, పండితుడు, ఘనాపాటి, ఇంద్ర

ఉన్నారు.)

మన్నాః. (కత్తి మొన గుండెకు ఆనించుకొని) చెప్పండి. చావమాంటారా? కాపాడతారా? ఇదిగో! బహిమ్క్మ అనుల్లో ఇతని అన్న ఉన్నాడు. అతని మామ ఉన్నాడు. ఇతని పినతండ్రి ఉన్నాడు. వీళ్ళందరూ ఇవ్వడు వాళ్ళ ఆస్తులు వంచి ఇవ్వాలా?” అదేనా ఆ మేస్త్రీ, ఉద్దేశ్యం? ఈ రోజు నాకు ఇచ్చిన తీర్పు రేవు వీళ్ళందరికి వర్తించదనే నమ్మకం _ ఏమిటి......మమ్మల్ని కాపొడలేమని మీరు చెవ్చండి. ఇప్పుడే, ఇక్కడే మీ అందరి సమక్షంలో ఆత్మహత్య చేసుకుంటాను. (పొడుచుకోబోయాడు.)

ఇం(ద్రదీపుః (అడ్డుకొని) మన్నా! నీకేమైనా పిచ్చి వట్టిందా?

మన్నాః అవును. పిచ్చే పట్టింది. వట్టుదామరి? నిన్నటి సభలో నువ్వొక్క మాట మాటాడావా” ఇక తేజో! అతని ఆలోచనలేమిచో, సంకల్పాలేమిచో. నమూనవమౌతత్రులెనరికి అర్హంకొవు.

తేజో: ఇష్టం వచ్చినట్టు వాగొద్దు. మమ్మల్ని రెచ్చగొట్టడం తప్ప ప్రజల్ని సమీకరించావా నువ్వు? నీవేం చేస్తున్నావో ఒక్కసారి ఆత్మపరిశీలన చేసుకో. మీరంతా మీ వంతు కృషి చేస్తే మేస్త్రీ ఎలా ధర్మాధికారాతాడు?

మన్నాః అది నా తప్పా? కావాలని వేశాడో, పొరపాటున పడిందో మృషా చేతిలో ఉన్న దండం చచ్చేటవ్వుడు మేస్త్రీ, చేతిలో వడింది. ఈ మూర్జవు

(వ్రజలు అదే మ్యాష్ట్రో సందేశం అనుకొని మేస్త్రీ జేజేలు పలికారు. ఇందులో నా తప్పేముంది?

పండితుడు: నాకు కనిపించిన వ్రతి వాక్కరికి చెప్పానూ ధర్మాధికారిగా తేజోనే బలపర్చండనీ. ఊహా!.......

భూస్వామి: జరిగింది జరుగుతుందా దేవరా? మేస్త్రీ ఇంకా ఉంటు నూ సంపదలు సగానికి తరిగిపోతాయి.

ఘానాపాొటి; సంవదల సంగతి పక్కనపెట్టు. మన్నా, గుట్చా అన్నదమ్ములని ఎంతమందికి తెలుసు? ఆ బంధుత్వం బయటవడిన తర్వాత ఎంత క్షోభ అనుభవిస్తున్నాడు. వన్నీట్లో కడుగుతామం'యే వందికి పోయిగానే ఉంటుంది. కాని దాని మురికి తెచ్చి మాకు అంటిస్తామంటేనే రోతగా ఉంది

భూస్వామి: దేనరా! మా కంచంలోని కూడు వారికి పెట్టమంటే మాకు నొప్పి ఉండదు. వాళ్ళు కక్కింది మమ్మల్ని తిననుంటే మాత్రం మావల్లకాదు. పండితుడు: తేజో! పారే నీరు ముందుకు సాగాల్సిందే. పొడిచిన పొద్దు పై శెళ్ళాల్సిందే. సమాజం కూడా ఓ ప్రవహించే నది. ప్రసరించే కిరణం. నిత్యం వీచే పవనం. వాలూ, వీలూ చూసుకొని వాటంతట అవి వెళ్తుంటాయి. ఈ మేస్త్రీ, ఎవడండీ కాలాన్ని వెనక్కి నెట్టడానికి, గతం ఓ పీనుగుల పెంట. దానిమీద తలో పిడికెడు మట్టివేస్తూ _ భూస్తాపితం చేయాలిగాని, దాన్ని త్రవ్వుకొని, ఎవరికెవరు ఏనౌతారో తరచి చూసుకుంే ఫలితమేమిటి? అశుద్దాన్ని విసర్హించిన చోట వదిలేసి వచ్చేయ్యాలిగాని మన కడువులోంచి వచ్చిందిగదా అని ఒంటికి పూసుకుంటామా” బహిష్కృతులతో బంధం కూడా అభాంటిదే. (చిత్ర వచ్చి అందరికి పానీయాలు ఇస్తోంది. ఆమెను అదోలా చూస్తున్నాడు ఇంద్రదీపుడు. అది తేజో గమనించాడు)

తేజో: (తత్తరపడి) వ్రత్యేకంగా చెప్పార్సింద విముంది? (చిత్రనుద్దేశించి) ముందుకు

లు

సాగాలంచి అడ్డంకిని తొలగించాలి

ఇంద్ర: అదీ నిర్ణయమంమే! కాలాన్ని వెనక్కు మళ్ళించాలనుకొనే మేస్త్రీ, కాలగర్భంలో కఠిసిపోవాల్సిందే.

తేజో: మహాత్ముడు. అతని వారసుని నోటి వెంబడి అ మాట పలికించాడు. కానిన్వండి. శుభం అవశ్యం! వెళ్ళిరండి. +

భూస్వామి: ఆహా! మృాష్ట్రోకి ఇంద్రా వారసుడా? తేజో! మీ జాదార్యం చాలా గొప్పది. ఇక శలను.

ఘనాపాటి; తేడో కృవకు పాత్రుడవయ్యావు. ఆయన మార్గదర్శకత్వంలో జన్మ చరితార్హం చేసుకో. (అందరూ అభినందిస్తుంకే ఏం జరిగిందో తెలియని స్టితిలో ఉక్కిరి దిక్కిరి అయ్యాడు ఇంద్ర. అందరూ వెళ్ళిపోయాక...)

తేజో: చిత్రా!

చిత్రం; ఏం నాన్నగారూ!

హిరణ్యగర్భ 223

తేజో; (మన్నా వదిలిపెట్టిన కత్తి తీసుకున్నాడు) ఇంద్రా! ఇదిగో. దీనితో చిత్రను పొడిచి చంపు. చిత్ర; నాన్నగారూ! (తండ్రిని హత్తుకుపోయింది.) తేజో: ఇంద్రా! రా! నా కూతుర్ని చంపు. ఇంద్ర: (నిశ్చేస్టుడ్డై కత్తిని జారవిడిచాడు.) శేజోః ఎవరక్కడ? (బయటనుండి ఒక 'సేవకుడొచ్చాడు) అ కత్తి తీసుకుని ఇంద్రను చంపు. ఇంద్ర తేజో! (సేవకుడు కత్తి తీసుకుని ఇంద్రమీదకు లంఘించాడు. ఇంద్ర అతడ్ని అడ్డుకున్నాడు.) చిత్రః నాన్నగారూ! నా ఇంద్రను ఏమీ చేయకండి! నా ఇంద్రను చంపించకండి! నాన్నగారూ! నాన్నగారూ! (కాసేవు 'సేవకుడ్ని నెడుతూ, మరికాసేవు చండ్రిని బ్రతిమూలుతూ. ఎంతో వ్రయాస పదుతుంది.) తేజో: (నిశితంగా గమనించాడు. ఇంద్రను సేవకుడు చంపలేడని రూఢీ అయింది. బిగ్గరగా నవ్వాడు అగు! ( పొమ్మని సంజ చేయటంతో సేవకుడు వెళ్ళి పోయాడు.) ఇంద్ర; నన్ను హతమార్చాలని........భగవంతుడు నిన్ను ఊరికే విడిచిపెట్టడు. చిత్ర: ఇంద్రా! (అతన్ని హత్తుకుపోయింది.) తేజో; చూసావా తల్లీ! ఇంద్ర నిన్ను చంవలేక పోయాడు. ఎందువలన? (పేమ అడ్డుపడింది. "సేవకుడు ఇంద్రను చంవడానికి వెనుకాడలేదు. ఎందువలన? క్షర్తన్యం! (ప్రేమ్మ కర్తద్యం- ఈ రెండింటిలో క్తర్తవ్యం ఎవ్పటికి గొప్పది. ఈ సంఘటనతో (పేమ మైకంలో పడి కర్తవ్యాన్ని విస్మరిస్తున్న ఇంద్రకు జ్ఞానోదయమౌతుందని ఆశిస్తున్నాను. చిత్ర; నాన్నగారూ! (ఇంద్రను వదిలి తండ్రిని హత్తుకుపోయింది.) ఇంద్ర: తేజో! క్షమించండి. మిమ్మల్ని అపార్ధం చేసుకున్నాను. తేజోః మున్ముందు అర్హం చేసుకో! శుభం. వెళ్ళిపోయాడు.) (చిత్ర, ఇంద్ర, ఒకర్నొకరు పెనవేసుకున్నారు.) ఓ)18003 0% - 1216 0% తేజో ఇంటి వెనక నున్న తోట (తేజోకి ఎదురుగా. సేవకుడు నిల్చొని ఉన్నాడు.) తేజో: విశ్వాసంగా మసలుకో! తగిన విధంగా సత్కరిస్తాను. "సేవకుడు: ఒక్క క్షణం అగిఉంటే చంపేసేవాణ్ణి. శేశడో: నీ శక్తికి మించాడు. అందుకే ఆగమున్నాను. "సేవకుడు: మరోసారి ప్రయత్నించముంటారా దొరా=ః

తేజో: వద్దు. ఇకపై ఈ ఇంటికి ఇంద్ర రాకపోకల్ని నివారించవద్దు. చిత్ర కోసం వాడు మూ ఇంటి చుట్టూ తిరగని.

"సేవకుడు: కర్తవ్యం ప్రధానమని మీరే అతనికి బోధించారు. =

తేజో: రాకుమూరునికి ఉత్తర దిక్కుకి వెళ్ళొద్దని చెబితే వాడు తప్పనిసరిగా ఆ దిక్కుకే వెళతాడు. ఇదీ అంతే. వాడు ఇక్కడ (పేమమైకంలోవడి అ ఊబిలో ఉంటేతప్ప అక్కడి (వ్రజల్ని మనవైపు తిష 'కోలేం.. వాళ్ళని మంచివైపు మళ్ళించలేం.

"సేవకుడు: నాకిస్ప్రడు మా తాత వెప్పిన కథ గుర్తుకొస్తుంది దొరా! .

శ్టేడో: ఏమిటది?

"సేవకుడు: దేశం కోసమని స్వంత కూతుర్నే విషకన్యగా మార్చి చతురగుప్పుడి మీదకు ఉసిగొల్పాడట ఒక మంత్రి. మిమ్మల్ని చూస్తుంటే ఆ మహానుభావుడే క్లిప్తీకి వస్తున్నాడు దొరా! (అప్రయత్నంగా చేతులు జోడించాడు.)

తేజో: నీ స్వామి భక్తి దేశభక్తి హర్షించదగ్గది. శుభం అవశ్యం! వెళ్ళిరా!

11806 0గ 5వ రంగం

(మేస్త్రీ, దుష్టశక్తిని ఎదుర్కోనడానికి వెళ్ళి ప్రాణాలు కోల్పోయారు. మంటపం ముందు. ఒక వేదిక ఏర్పాటు. చేశారు. ఆ వేదికకు ఒక ప్రక్క మేస్త్రీ అస్టికల కలశం (ప్రజల సందర్శనార్ధం ఉంచబడింది.

వేదికకు ముందు భాగాన ఒకప్రక్క కీర్తీ త్యాగి కూర్చొని ఉన్నారు. మరోప్రక్క మన్నా, అతని అనుచరవర్గం ఉన్నారు.)

వార్తాహరుడు క్రోధి ప్రవేశించాడు

వార్తాః ఆపద్దర్మాధికారి తేజో ప్రవేశిస్తున్నారు. సావధానులై ఉండండి! (అందరూ లేచి నిల్చున్నారు. తేజో వచ్చి తిన్నగా అస్ట్రికల కలశం దగ్గరకువెళ్ళి దొనికీ నమస్కరించాడు. అది చూస్తూనే దుఃఖాన్ని అవుకోలేక భోరున విలపించింది కీర్తి ఆమెను అనునయించాడు త్యాగి. తేడో సభనుద్దేశంచి మాట్టాడం ప్రారంభించొడు. కొంతమందివచ్చి. కలశానికి నమస్కరించి. వెళుతుండగా, మిగిలినవాళ్ళు వక్తల ప్రసంగాల్ని (శ్రద్ధగా వింటున్నారు. తేజో: భగవంతుని బిడ్డలారా! మహాత్ముని వారసులారా! మేస్త్రీ, మరణవార్త విని దిగ్భార్సింతి చెందాను. వెన్నెముక విరిగినట్టయింది. భగవంతుడు బుద్దిశాలి. బంధువుల్ని అతడు నిర్ణయిస్తాడు. "స్నేహితుల్ని మాత్రం మన్నల్నే ఎంచుకోనుంటాడు. కాబట్టి మే,స్త్రీలాంటి మహనీయునితో, మాననీయునితో, మపోమనిషితో స్నేహం చేసే అపూర్వమైన అనకాశం లభించింది. కానీ... ఆ స్నేహం, ఆ సన్నిహితత్వం ఇంత తొందరగా ముగుస్తుందనుకోలేదు. ఆనాటి రాత్రి... అంటి మృత్యువు మేేస్తీని కబళించిన రాత్రి నేను చేవాలయంలో వాక్సఠనంలో ఉన్నాను. హిరణ్యగర్భ 225

పూర్తి. చేసి ఇంటి కెళ్ళాక ఈ దుర్వార్త నా చెవిన వడింది. విస్మయంలో మునిగి ఒకంతకు _ తేరుకోలేకపోయాను. అకాశంలోని దేవత అబద్దం అని నిరూపించడానికి అర్దరాత్రి ఒంటరిగా వెళ్ళిన ధైర్యశాలి. అతను. సర్వుడ్ని తూలనాడి ప్రాణాలకే ముప్పతెచ్చుకున్నాడు" కాని మచ్చలేని వ్యక్తిత్యం ఆయనది. మాధవులన్నా, దేవవుత్రికలన్నా ఎనలేని సానుభూతిగల వ్యక్తి. బడుగు వర్గాల బాగుకోసమని అహర్నిశలు తహ తహలాడిన మనిషాయన. అందరికి అవ్హుడు, ఆయన అడుగు జాడల్లో నడవడం మన కర్తవ్యం. ఇప్పుడు మాస్ట్రో ఆలోచనలకు మేస్త్రీ అచరణలకు వారసుడైన త్యాగి మూటాడతాడు. క్తీర్తః చూశారా.......ఆ మొసలి కన్నీరు! త్యాగి: అంటే ఏమిటీ) ఆ హత్యకు నాకూ సంబంధం లేదు అని చెన్నటం.. నేను అక్కడ లేనూ అని చెప్పటం. ఆ జనం చూడు, గంగిరెద్దుల్లా తలలూపటం తప్ప నీ నిజాయితి ఏమిటి”? నీ వూటలేమిటి? అని నిలదీస్‌ 'అడగరేం శ్తీర్తి వారి భయాలు వారికున్నాయి. తాగిః లేదమ్మా! ప్రజల్ను వీరిబారినుండి కాపాడాలి. అందుకోసం మనం ఏదో ఒకటి చేయకతప్పదు. ధర్మాధికారి వదవికి నువ్వు పోటీ చెయ్యాల్సిందే నమ్మా! నుట్టు నువ్వుగనక పోటీ చేస్తే మన వాళ్ళంతా నీ వైపు నిలుస్తారమ్మూ! (ఉవన్యాసం పూర్తిచేసి ధర్మపీఠం మీద కూర్చున్నాడు తేజో. త్యాగి చేదిక మీదకు వెళ్తున్నాడు. ఇం(ద్రదీవుడు అప సడే. వచ్చాడు. ఇంద్రదీపుడు చేసిన 'సైగను అర్హం చేసుకొని ఒక ఆసనాన్ని తెచ్చి ధర్మపీఠానికి ప్రక్కనే వేసాడు భూస్వామి. ఆ అసనం మీద కూర్చున్నాడు ఇంద్రదీవుడు) త్యాగిః మహోజనులకు నమస్కారం. చెట్టు నేలమీద ఉన్నవ్పటికంు కూరిపోయినవ డే దాని. పొడవు, పరిమాణం కచ్చితంగా కొలవగలం. మహాత్ముడు బతికుండగా సత్యం. తెలిసిరాలేదు. మేస్త్రీ రైలికుండగా వారి విలున అర్ధం కాలేదు. ఇవ్వడు. తెలుసుకునేం. లాభం? నీతికి వెన్నెముకలైన ఇద్దరు మహాపురుషులు, యుగకర్తలు, స్వార్హవరుల చేతుల్లో కువ్ప్చకూరిపోయేరు. ఈ పాపానికి ఒడిగట్టిన వారెవరో, ఏ స్వార్థంతో ఈ అల్పత్వానికి పూనుకున్నారో. కాలమే ఇెపుతుంది. నిష్వలాంటి నిజం ఎన్నాళ్ళు దాగుతుందీ? ఉప్పెన తర్వాత తన పెట్టి ఎదుటివాడి ప్రాణాన్ని కాపాడిన రోజులుండేవి.. ఆ తర్వాత ఎదుటివాడు ఛస్తే నునకేం అనే రోజులొచ్చాయి. ఇప్పుడు ఏకంగా ఎదుటివాడ్ని చంపైనా మనం బతకాలి అనే రోజులు వచ్చాయి. ఎక్కడ్నించి ఎక్కడికొచ్చాం మనం? మరిలాటి ఉన్నత విలువల్ని కోల్పోయిన మనం భావితరానికి సూచించే నూర్గమేమిటి? దుర్మార్గమేనా? ఆలోచించండి. పదిమందిని పీడించి ఒక్కడు సుఖసడటం దుర్మార్గం. ఆ దుర్మార్గాన్ని ప్రోత్సాహిస్తున్నాం మనం. ఆలోచించండి. మనిషి కుటుంబంకోసం, కుటుంబం సంఘంకోసం, సంఘం జాతికోసం త్యాగం చెయ్యాలనే చారు నష్ట, కానీ ఆ జాతి, అ సంఘం, ఆ కుటుంబం-వీటన్నిటి క్షేమాన్ని వణంగా పెట్టి తన కోసమే బతకాలను కుంటున్నాడు మనిషి. ఇదో జబ్బు. దీనికి ఆదిలోనే

చికిత్స జరగాలి. - ఆ బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరూ స్వీకరించాలి. అందుకుగాను ముందు. మనం నైతికంగా ఎదగాలి. లేకపోతే మన పావఫలితాన్ని మన పిల్లలు మన కళ్ళెదురుగా అనుభవిస్తారు. అంచేత మంచిని గౌరవించండి. అనుసరించండి. ఆచరించండి. ఆపద్దర్మాధికారి తేజో నా, కిచ్చిన ఈ అవకొశానికి నా కృతజ్ఞతలు. 1806 0% తేజో: (తనవ్రక్కన కూర్చున్న ఇంద్రతో ఏమిటి విపరీత చేష్టలు) ఇంద్ర మీ చేష్టలు కంటనా? తేజోవ మనసులో ఏముందో సూటిగా చెవ్వ! ఇంద్ర: అ పద్దర్మాధికారి పదవి నాకిస్తాననలేదా? తేజో: వదవులు ఒకరిస్తే వచ్చేవి కావు. ప్రజల మద్దతు ఎవరికుంటే. వాళ్ళకు ఇంద్ర; అలాగా! నేను లేని సమయంలో వ్రజల్ని మభ్యపెట్టి, తప్పుదారి పట్టించి దొనికి మద్దతు అని. పేరు పెడుతున్నావా తేజో! ఈ క్షణంలో ఇప్పుడు, ఇక్కడ తేల్చుకుందానూ మనిద్దరిలో ప్రజల మద్దతు ఎవరికుందో! తేజో: ఇది కేవలం అవద్దర్మం. సనుయం చూసి నిన్నే నిజమైన ధర్మాధికారిగా చేస్తాను. ఇం(ద్రః నీ మాటలు ఇంకా నమ్ముమంటావా? తేటో; అది నీ యిష్టం. కొనీ నా 'వ్రయత్ననుంతా నీ భవిచ్యుత్తు చక్కటబెట్టడానికే. కాస్త ఒపిక వట్టు, ఒక్కొక్క సమస్యని కడతెర్చనీ...... కడవరకు నాకు వెన్నుదన్నుగా ఉంళే ఫలితాన్ని అనుభదిస్తావు. విశ్వాసం లేదంటే నీ యిష్టం. అప్పుడూ ఫలితాన్ని అనుభిదిస్తావ్‌. (మన్నా అక్కడకు వచ్చాడు. అతన్ని చూడగానే ఇంద్ర . విసురుగా వేదికపైనుండి దిగి క్రింద వరుసలోనున్న ఆసనాల్లో ఒకదానిపై ._ కూర్చున్నాడు.) మన్నాః తేజో! త్యాగి దేవవుత్రిని ఉసిగొల్చుతున్నాడు. పోటీలో క్షీర్తి ఉండొచ్చు. తేజో: అదేమిటి? మన వ్రత్యర్హి త్యాగి కాదా? మన్నాః ఆ 'మేస్త్రీ చచ్చి దాన్ని ముండమోపిని చేసాడు. కదా! ప్రజల సానుభూతి కుప్పలు, తెవ్చులుగా. వచ్చివడుతుందని వారి అంచన. తేజో: (వేదిక మీదకు వచ్చి). నిన్న రాత్రి ఒక చిత్రమయిన కలొచ్చింది. కలలో ఓ దేనళ...... దిన్యమూర్తి కూచుని రాసుకుంచోంది. *అమ్మూ! ఏం రాస్తున్నావూ?” అని అడిగేను. 'ఆ సర్వుడి భక్తుల పేర్లు రాస్తున్నానూ” అంది. “అన్మూ! నా పేరుందా అందులో అని అడిగాను. లేదంది. చిన్నబోయాను. బాధపడ్డాను. అయమ్మ కాసేపయ్యాక = మళ్ళీ కనిపించింది. ఇంకా ఏదో రాస్తోంది. 'ఇంకేమిటిమ్మూ రాస్తున్నావ్‌' అని అడిగాను... *సర్వుడు (ప్రేమించే వాళ్ళ పేర్లు రాస్తున్నాను, నాయనా అంది. “అందులోనైనా నాపేరుందమ్మూ' అని అడిగాను. “ఉన్నది నీ. 'పేరొక్కటే నాయనా” అన్నదా దేవతా. చూధవులను (ప్రేమించేవాళ్ళు అయనకిష్టులు, మేస్త్రీ, హిరణ్యగర్భ 227

కూడా అ ఇష్టుల జాబితాలో ఉన్నారని నేను నమ్ముతున్నాను. ఏమైనా మేస్త్రీ మరణంతో ఒక గొప్పరాజకీయ ధురంధరుడ్నీ, ఒక వజ్ఞశాలిని కోల్పోయాం. ఆలోటు తీర్చలేనిది. ఆవద్దర్మాధికారిగా తాత్కాలికంగా ఈ బాధ్యతను ఎంతో విశ్వాసంతో నామీద ఉంచారు. పూర్వజన్మ సుకృతం వల్ల ఈ కొద్దికాలమయినా నా ప్రజలకు సేవ చేసుకునే భాగ్యం నాకు కలిగింది. త్వరలోనే మేస్త్రీ అంతటి ధిశాలిన్సీ అనుభవశాలినీ మన _ అధినేతగా ఎన్నుకోవాల్సిన కర్తవ్యం, అవసరం మనకుంది. ఈ విచారాన్ని వెనక్కినెట్టి ముందుకు సాగుదాం. మేస్త్రీ, చూపించిన దారిలో నడుద్దాం. ఆ నడకలో మొదటి అడుగుగా ఓ వ్రకటన చేస్తున్నాను. మాధవుడైన, క్రోధిని మేస్త్రీ తన ఆంతరంగికునిగా గౌరవించేరు. నేను ఆ క్రోధిని సలహామండలి ప్రధమ సభ్యునిగా నియమిస్తున్నాను.(క్రోధి అనందంతో ఉద్చితచ్చిబ్బె తేజోను హత్తుకుపోయాడు.) ఇవ ఏడు మేస్త్రీ సతీమణి దేవవుత్రి కీర్తి మొట్లాడుతుంది. _ (తన వంతు వస్తుందని ముందుకెళ్ళిన ఇంద్రదీవుడు నిరుత్సాహపడ అక్కడే చతికిలపడ్డాడు.) శ్తీర్తి అమ్మలారా! అయ్యలారా! _అక్కలారా! అన్నలారా! ఇలాంటి రోజు ఒకటి ఉంటుందని, మీ ముందు కన్నీళ్ళతో నేను నిల్చుంటానని నేనేనాడూ ఊహించలేదు. నేను వారి చితిలో దూకి సహగమనం చేసుకోవాలని ఎంతో ఆరాటపడ్డాను. కానీ......... వారు నాకప్పగించిన బాధ్యత నా ఆరాటాన్ని అపుజేసింది, నేను మీ అందరి ఎదుట ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను. నూధవులంతా నిజమైన చూనవృులయినంతనరకు, 'దేనపుత్రికలంతా నిజమైన గృహిణులయినంతవరకు ఈ బొట్టు పూలు గాజులకు దూరంగా ఉంటాను. మే్యస్త్ర/ ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించి, ఆయన అశయం కోసం పాటుపడతాను. అశయాల కోసం ప్రాణమిశ్చే మనుష్యుల్ని అంతం చేసే దుష్ట సంప్రదాయం ఈమధ్య ఆరంభనుయ్యింది. హత్యా రాజకీయాలకు పొల్పడే నీచులు గోముఖాలతో మసలుతున్నారు. మ్మాష్ట్రి నారసులై వర్ణిల్లుతున్నారు. వారి ప్రతి మాటలో మ్యాస్ర్రో ఘనత, న్యూస్ర్రో సూక్తి, మ్యాష్ట్రి........ మ్యూస్ట్ర..... ఈ మ్మాష్ట్రి బడుగు వర్గాలకు చేసిందేముంది? మౌధవులనీ, నీచకులస్తులనీ ముద్రవేయడం తప్ప... సమాజంలో మూ బతుకుల్ని దిగజార్చేడు. మ్మాష్ట్రాయే నునకు అంత అన్యాయం చేశాక మ్యూష్ట్రో వారసులేదో మనకి ఒరగబెడ్డారని అనుకోవడం ఎంత మూర్చత్వం? నూటళ్లో (ప్రేమ, చేతల్లో విషాన్ని వంచి ఇచ్చిన ఈ మాసో వారసులు ఈ దీవిని, దేశాన్ని ధ్వంసం చేయగలరు తప్ప బాగుచేయగలరా- అని అడుగుతున్నాను (ఇంద్రదీపుడు ఇక సహించలేక పోయాడు. సర్రున వెళ్ళి దేవవుత్రి జుత్తు పుచ్చుకుని విసిరికొట్టి- కాలితో తన్నేడు. అంతా చేస్టలుడిగి జరుగుతున్నది గ్రహించి వెళ్ళి అడ్డుకున్నారు.) మన్నా: (తేజో దగ్గరకు వచ్చి) మీరేమి అనుకోకపోతే ఓ చిన్ననూట. మీ చిత్రను ఇంద్రదీపుడికిచ్చి పెళ్ళిచేసేయండి. అవ డు. వదది మామా అల్లుళ్ళలో ఎనరి కొచ్చినా ఎవరికీ బాధ ఉండదు.

తేడో; నా కూతురు నీ కూతురిలా అత్మహత్య చేసుకున్నా సంతోషిస్తానుగానీ, నిప్పులాంటి వంశం కళంకం కానటానికీ ఒప (కోను, ఇంద్రదీవుడు గొరికీ దొరికిన బిడ్డ... మాస్ట్రో చేరదిశాడు. అంతమాత్రాన వారసుడవుతాడా? ఇది కనకపు సింహాసనం. కూర్చొనే అర్లత శునకానికి ఉండదు. (ఆ మాటవిని మున్నా ముఖం ఆనందంతో వెలిగి పోయింది.) (ఇంద్రదీపుడు ఇక సహించలేక పోయాడు. సర్రున. వెళ్ళి దేవపుత్రి జుత్తు పుచ్చుకుని విసిరికొట్టి. కాలితో తన్నేడు. అంతా చేష్టలుడిగి జరుగుతున్నది. [గ్రహించి వెళ్ళి అడ్డుకున్నారు) దిపుః ఏమే దౌర్భాగ్యురాలా! పదిమంది ముందు మాటడే అవకాశమొచ్చింది గధాని నోటికి వద్దూ అదుపూ లేకుండా పోయిందా? నానాకూతలూ కూస్తున్నాన్‌ చంపుతాను నోరెత్తావంటే. మూ తండ్రి మ్యూస్ట్రోను, మ్మాస్ర్రో వారసుల్ని పల్లెత్తు మూటంళేు నీ నామరూపాలు లేకుండా చేస్తాను. మాస్ట్రో మాటేగనక మరచిపోతే ఈ దీవికి బ్రతుకు లేదు. మృాష్ట్రో బాకేగనక వదులుకుంటే ఈ ప్రజలకు భవిష్యత్తు లేదు. కాదని ఎవరైనా అనగలరా? నీతి-డాతి లేని నీ టోటివాళ్ళని నెత్తికెక్కించుకుని మేస్త్రీ అపవిత్రమయిపోయేదు. ప్రజలు: అవ్పును....... అవును......... అవ్పును.......... దీపుః అసలతన్ని వాత్య చేసింది నువ్వు కాదని నమ్ముకమేమిటి? మ్మాష్ట్రో హత్యవెనుక నీ వాస్తం లేదని బుజునేమిటి ప్రజలు: అవును...... అవ్పను.......... అవ్పును........ ఆం శ్రి ల దీపు: మ్మేస్త, నీకేమి. చెప్పాడు? పూలు, గాజులు బొట్టు కాటుక తియ్యొద్దన్నారు. అతని ఆజ్ఞ ఎందుకు. ధిక్కరించా? సానుభూతికోసమా? (క్రీర్తి ఇంద్రదీపుని చేతుల్లోంచి విడిపించుకుని ఏడ్చుకుంటూ. వెళ్ళిపోయింది.) ప్రజలు: ఇంద్రదీపుడా- వర్తిల్లు..... వర్షిల్లు....! మాస్ట్రో వారసుడా- వర్ణిల్లు......వర్చిట్లు....! (ఆవేశంతో ప్రజలు ఇంద్రదీపుడ్ని భుజానికి ఎక్కించారు. భూస్వామి, ఘనాపాటి, ఇంద్రదీవుని వర్షానికి నాయకత్వం వహించారు. అది చూసి తేజో ఎంతో కృంగిపోయారు) 6వ రంగం 1వ సన్నివేశం: ఇందద్రదీపుని ఇల్టు భూస్వామి: దేవరా! తేజో లోతుగుండె మనిషి. అతని మాటలు, చేతలు, ఊహలు ఏవీ మనకు బోధవడవు. శ్రోధిని వార్తాహరునిగా చేసినందుకు మేష తిట్టుకున్నాం. దూష్టించాం. ఇవ్వుడతన్ని ఏకంగా సలహామండఠి సభ్యునిగా స్తే ఎలా జీర్లించుకోగలం౨ ఘానాపాటి; అరె అతను మనకు చెప్పిందేమిటి” చేస్తున్నదేమిటి (చున్నా వచ్చాడు.) హిరణ్వగర్భు 229

ఇం(ద్రః (బాగా కోపంవచ్చి మీదకురికాడు.) నువ్వే అతన్ని చెడగొడుతున్నది. తేజో ఆంతరంగికుడిని నువ్వు, నేను అన్నా మా నాన్న అన్నా నీకు ద్వేషం. పో బయటికి.......!

మన్నాః పోతాను. కానీ నా మాట ఒక్కసారి విను.

భూస్వామి: నువ్వు చెప్ట' మన్నా! అధికారం చేజారిపోకుండా జాగ్రత్త పడుతున్నాడు తప్పా మనగురించి ఆలోచిస్తున్నాడా?

ఘనాపొటిః: క్రోధిని సలహాదముండలి సభ్యునిగా చేయడ మేమిటి? ఇకనుండి వాడి స్టానమెక్కడగి మన _ స్టానమెక్కడ? మనమంతా క్రింద కూర్చుంళేే వాడు.......వాడు. తేజో సరసన కూర్చుంటాడు. ఇదేనా నునం తేజో నుండి ఆశించింది?

భూస్వామి: మనల్ని (ప్రత్యేకంగా అవనూనించక్క గ్లేదు. మనకన్నా తక్కువవాడ్ని గౌరవిస్తే అది మనల్ని హీనపర్చినప్టై,

ఘనాపోటి; అవును! శత్రువుకి చెప్పు తొడిగితే మనల్ని చెవ్వుతో కొట్టినట్టుకాదూ? భూస్వామిః అందుకే ఇంద్రాయే మన నాయకుడు. ఆ దేవవుత్రిని తిట్టి, కొట్టినవ్వుడు ప్రజలు ఎంత పఫార్షించారో గమనించారా ప్రజలకి ఏది సమ్మతమో” అది చెసినవాడే నాయకుడు.

మున్నా: మీరు ఉప్పెన తరువాత చాళ్ళు. కాబట్టి మీ ఊహలు, ఆలోచనలు అంతవరకే. తేజో ఉప్పెనకు ముందు నునిషి. నేను ఉప్పెననాటికి పిల్లగాడ్ని. మునకు తెలియని వెన్నో తేజోకి తెలుసు. అతన్ని మన్నించటం మనకు (శ్రేయస్కరం. ఇక శోధిని ఎందుకు గౌరదించాడో తెలుసా? దేచవుత్రి ధర్మాధికారిగా తలవడబోతుంది, అందుకే మేస్త్రీ అభిమానించే క్రోధికి పదవినిచ్చారు. ఇవ్వడు. చెప్పండి తేజో చేసింది తప్పాం

ఘనాపాటి, భూస్వామి: (ఆలోచనలో వడ్డారు.)

మన్నాః ఇంద్రా! తేడో నీకు పితృసమౌానులు. అతను చేస్తున్నదంతా నీ కోసమేనని నమ్ము. మీరిలాంటి అపార్జాలకు లోనౌతారనే మిమ్ముల్ని పిలుచుకొని రమ్మని నన్ను వంపించారు. వదండి, తేజో దగ్గరకు. వెళ్లాం

ఇంద్రా; నేను రాను. అతన్ని నేనింక విశ్వసించలేను. (లోనకు పోయాడు)

మన్నాః మూర్చుల్లారా! అతనికి దెయ్యం అనహించింది. పదవీ వ్యామోహం పీడిస్తోంది. మీకేమెంది. అతన్ని నమ్ముకుంటున్నారు. (భూస్వామి, ఘనాపాటి ఒకరి ముఖం మురొకరు చూసుకున్నారు.) తేజో ధర్మాధికారి. అయ్యే వరకు అతనేం చేసినా మనం నోరు విప్పకూడదు. అయ్యాక............

ఘనాపొటిః; ఏం ఒరుగుతుంది?

చున్నాః ఇక్కడ కాదు, అన్ని చిషయాలు తర్వాత చప్పుతాను.

భూస్వామి: నువ్వేమీ చెప్పక్కర్లేదు... మేము ఇం్యద్రశోనే ఉంటాము. అతనే మ్మాష్ట్రోకి వారసుడు. -

మన్నాః అఘోరించండి! నా భానం అర్హం చేసుకోరేం. ఈ ఇంద్రకూడ మనవాడు కాదు. ఎవరికో పుట్టి ఎక్కడో దొరికితే మాస్ట్రో పెంచుకున్నాడు. అతనిది మాస్ట్రో. రక్తం కాదు. అతనికో వంశం లేదు. చరిత్రలేదు. ఆ చరిత్రహీనున్ని ఎలా సమర్దిస్తారయ్యా!

ఘనాపాటి: అంత చరిత్రలేని వాడితో కూతురు తిరుగుతుంళే చూస్తూ ఊరుకున్నాడే మీ తేజో!

మున్నాః అదే అన్నాను. ఇంద్రని అట్లునిగా వేసుకో వదవి ఎవరి కొచ్చినా ఇబ్బంది ఉండదని. లా

భూస్వామి: ఆ మాట కేమన్నాడు?

మన్నా: వంశానికి విలువిచ్చే మనిషి. ఏమంటాడు? నీ కూతురిలా నా కూతురు చచ్చినా ఫర్వాలేదుగాని, ఈ _ అల్ఫుడికి ఇవ్వనుగాక ఇవ్వనన్నాడు. నా మాట వినండి. అతడ్ని ఒప్పించి తేశో దగ్గరకి తీసుకెళ్తాం

భూస్వామి: భవిష్యత్తులో ఇంద్ర మన కొమ్ముకాయడా?

మున్నా; మనలో మాట. వాళ్ళ తండ్రేమి ఉద్ధరించాడని? వీడి రక్తం ఎవరిదో? దాని బుడ్డి ఎలా మారుతుందో?

ఘనాపాటి; పుట్టుకతో పుడమి, బుద్దితో భూమి అన్నారు. తేజోని తీసిపారేయటం క్షేదుం కాదు.

భూస్వామి: ఇష సడేం చేస్తాం?

ఘనాపాటి: మన్నా మీద భారం వేద్దాం. (ఇంద్ర వచ్చాడు)

మన్నా: ఇంద్రా! నీ సమాధానంకోసం ఎదురుచూస్తున్నాం.

ఇంద్ర; నా సమాధానం ఇందాకే చెప్పాను.

భూస్వామి: అదికాదు ఇంద్రా! తేజో దగ్గరికి వెళ్దాం..........

ఇంద్ర: వెళ్ళి....... ల

భూస్వామిః అతని ధోరణి చునకు అనుకూలంగా లేకపోతే మనం ఒక నిర్ణయం తీసుకుందాం. ఏం ఘనాపాటీ?

ఘనాపాటి; అంతే! ఒకసారి వెళ్ళి విషయాలు చర్చించటం తవ్వశకాదు.

ఇంద్ర: మీ" మనిషిని నేను. మీకు ఏది సమ్మతమో అదే చేస్తాను. పదండి.

115020 0% 2వ సన్ని వేశం: ్తీర్చి ఇల్టు (క్తీర్తిశోక దేవతలా ఉంది. ఆమె చుట్టూ త్యాగి, క్రోధీ ఉన్నారు.)

క్తీర్తి నా నాధుడు, నా ప్రభువు ఉండి ఉంటే ఈ అనమానం జరిగేదా? జరిగితే

ఆయన చూస్తూ ఊరుకుంటాడా? మీరూ ఉన్నారు, ఎందుకూ?

త్యాగిః ఇంద్ర తొాందరపడ్డాడు, లేకపోతే నేనే నీ లెంపలు వాయించేవాడ్ని!

క్తీర్తిః త్యాగీ!

త్యాగిః అవును. మ్యాసష్ట్రోని తూలనాడే మనిషి వయ్యావా నువ్వు? అదీ మేష సంతాపసభలో. మేస్త్రీ ఆత్మ శాంతిస్తుందని అనుకుంటున్నావా?

కీర్తి స్సరే! ఇవ్ప్చడు మాత్రం మించిపోయింది ఏముంది! రండి! ఊం కొట్టుండి! (త్యాగి రెండు చేతులు తీసుకుని తన రెండు చెంపలు వాయించుకుంది.) “మీకు చృప్తిగా ఉందా? లేకపోతే చెవ్చ!ీ మీ దైవాన్ని దూషీంచినందుకు నేనింకేం చెయ్యాలో చెవృ? నిప్పుల్లో దూకమంటావా?

క్రోధి: ఎంత తెగించాలన్నా ఇందుకే తటవటాయించాల్సి వస్తుంది. ఎవరు మనకు గట్టి దన్ను ఉన్నారని? ఉప్పెనకు ముందు మనిషి కాదా! ఉత్సాహపరుస్తున్నాడా మనల్నిని లేదాయె. ఎంతవేవు మనిషిక్కడ మనసక్కడ. ఇటువైపు యుద్దం చేస్తూ అటువైపు గెలవాలని తపన, ఇలాంటివాళ్ళతో ఏం సాధించగలం?

క్తీర్తిః ఏం నువ్వెందుకు అడ్డుకోలేదు? నీ కాళ్ళూ, చేతులు వనిచేయలేదా? వాళ్ళవట్ట విశ్వాసంతో ముడుచుకుపోయాయా? నువ్వు త్యాగిని తప్ప వట్టుక్కర్లేదు. అతను మాట సాయమైనా వేస్తున్నాడు. నువ్వేం చేస్తున్నావు?

క్రోధి; అనాడు మ్యూష్ట్రే కళ్ళు తెరిపించింది నేనే!

కీర్తి అందుకే ఇప డు పదవి ఇచ్చి మళ్ళీ నీ నోరు తెరవకుండా చేసాడు తేజో! క్రోధి ఆ కడుపు మంట బయట పెట్టుమరి. ఇవన్నీ ఎందుకు ఊకదంపుడు ఉపన్యాసాలు!

కీర్తి ఏమిటీ, నీకు వదవి ఇస్తే నాకు కడువు మంటా?

(క్రోధి: ముమ్మాటికీ!

్తీర్తి విన్నావా త్యాగీ! ఎంత మాట అన్నాడో దౌర్భాగ్యుడు! అల్పుడు!

క్రోధిః నువ్వే అల్పురాలివి. నువ్వు మేస్త్రీ భార్యవైనవుడు మేమంతా సంతోషించ లేదా? కాని నీకా సహృదయత ఎక్కడుంది? ఎవరు బాగువడినా నువ్వు ఓర్చుకోళలేవు.

త్యాగి: అమ్మా! ఇవన్నీ అనుకునే సమయం కాదిది. అర్ధం. చేసుకో!

కీర్తి! మిడిసివడుతున్నది అతను. అతనికి చెవ్పండి.

(క్రోధి: నాది మిడిసిపాటా)

కీర్తి; కాదామరి!

క్రోధి: సరే! మిడిసిపాపే! పదవిలో ఉన్నాను. అందుకు అర్జుడ్ని. ఏమీ లేకుండానే వెళగబెడుతున్నావు. నీ దేమిటో నీ మనుస్సు నడుగు. (విసురుగా వెళ్ళిపోయాడు.)

శ్త్‌ర్తిః చూసావా త్యాగీ? నాయకురాలిననే గౌరవం లేకుండా ఎంతేసి మౌాటలన్నాడో! 232 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

త్యాగి: చూడమ్మా! ఈ గిల్లికజ్జాలుతోనే కాలమంతా వృధా చేసుకోవద్దు. మనం ప్రజల మధ్యకు వెళ్ళినవుడు నోరు అదువులో ఉంచుకోవాలి. సమస్యలు ఎదురైనప్పుడు సంయమనం పాటించాలి. శ్తీర్తి:ి నన్ను సముదాయించకు. ఇంద్రమీద దెబ్బకు దెబ్బ తీయాల్సిందే. త్యాగి: మిన్ను వచ్చి మీద పడినా మ్మాష్ట్రో మార్గం తవ్ప నురొకటి తెలియనివాడ్ని. మరణం వచ్చి శాసించినా శాంతి మంత్రం తప్ప ఇంకొకటిరానివాడ్ని. నీ అంచనాల్ని నేనందుకోలేను. నన్ను క్షమించు ళల్లీ! కీర్తి: స్పరే నా మాటకూడ వినండి! ఆ ధర్యాధికారి వదవిలో మన అల్పులు. "తప్ప అన్యులెనరు కూర్చున్నాన్న సహించలేనిదాన్ని. తరతరాలుగా అన్యాయానికి గురై గుండె నిండా కసి, పగ నింపుకున్నదాన్ని-నేను వీమైపోయినా ఫర్వలేదు. అధికుల ఆధిపత్యాన్ని తుదముట్టించడ నే జీవితధ్యేయంగా తుది నిర్ణయం తీసుకున్నదాన్ని-నా ఈ వ్రయత్నంలో విజయం కలగాలని నన్ను ఆశీర్వదించండి. త్యాగి: అమ్మా! దేప్పుడు నీకు మేలు చెయ్యాలి. 18026 0% 6వ రంగం 3వ సన్నివేశం: తేజో భవంతి (తేజో కూర్చుని చాలా దీర్రంగా ఆలోచిస్తున్నాడు. ఎదురుగా పండితుడు నిల్చొని తేజో: అమ్మా చిత్రా! చిత్రః ఏం నాన్నగారూ! శేడోః: నేల మాళిగలో తామ్ర పేటిక ఉంటుంది. ఆ పేటికలో తాళవత గ్రంథాలుంటాయి. తీసుకు రామ్మా! పండితుడు: తేజో! అన్య మనస్కంగా ఉన్నారు. శేశోః అవును. పండితుడు: ముఖం కూడా కళా విహీనమ్రై ఉంది. దేహంకూడా చిక్కీపోయింది. కారణం. ఆరోగ్యం ఏమైనా..... ఈం తేజో: లేదు వండితా[గేసరా! ఈ దేశం గూర్చిన చింత నా దేహాన్ని కృంగ దీస్తుంది. రోజు రోజుకీ. చిక్కి శల్య మయ్యేటట్టు చేస్తుంది. పండితుడు: మీరు కారణజన్ములు. మీరే గనుక లేకపోతే దీవి ఏమ్టైఉండేది? లేజోః ఆ నిజం మీకు అవగతమైంది. కానీ ఈ (ప్రజలు (గ్రహిస్తున్నారా? ఇంద్రుడెంతని- ఆ అర్భ కునికి వంతపాడుతున్నారు ఈ మూర్చులు. పండితుడు: మాలిన్యం ఉండగా ముత్యం మెరనదు. మూర్చత్వం ముసురుకొని ఉంశే సత్యం అర్హంకాదు. (చిత్ర తామ్రపేటిక తెచ్చి వాళ్ళముందు ఉంచింది) హిరణ్యగర్థు 233

తేజో: అ మూర్చత్వాన్ని నదిరించాల్సిన బాధ్యత మీలాంటివాళ్ళమీద లేదా? పండితుడు: లేదని ఎవరనగలరుః తేజో: అందుకే ఆ పని మీ కప్పగిస్తున్నాను. పండితుడు: నుహాభాగ్యం! నేనేం చెయ్యాలో ఆజ్ఞాపించండి. తేజో: ఆ పేటికలో తాళవదత్ర([గ్రంధాలున్నాయి. వాటిలో పేర్కొన్న విషయాలు (ప్రజాబాహుళ్యంలో _వ్రచారం చెయ్యాలి. (పండితుడు తాళవత్రగ్రంధాలు తీసి పరిశ్‌లిస్తుండగా యశో ప్రవేశించాడు. అదిగో, యశో కూడా వచ్చారు. పండితుడు: (యశోకి నమస్కరించి) చీటిని వ్రజాబాహళ్యంలోకి పంపాలని తేజో ఉత్తర్వు. యకోః (వాటిని- పరిశీలించి) ఈ (గ్రంధాలా? ఏం తేజో, నిజమా? తేజో; అవను. యశో: మూర్చత్వాన్ని, మహూధనమ్ముకాల్ని, (వజలమీద రుద్దిన (గ్రంధాలివి. అందుకే ఉప్పేనకు ముందు రాహుల్‌ అ ధర్మాధికారి వీటిని భూస్టాపితం చెయించారు. చదివినా, చదివించినా మరణ శిక్ష విధించారు. ఆ నాటి విషయాలన్ని మరచిపోయావా తేజో! తేజో: అందతా కుట్ర! రాహుల్‌ చేత అ పని చేయించింది అతని తల్లి కాదు. అమె ముత షక్షప్రాతాన్ని తద్వారా జరిగిన రక్తపాతాన్ని నువ్వు మర్చిపోయినట్టున్నావు. యశో: ఏది ఏమైనా ఉప్పెన నాటికి దేశంలో ప్రజాస్వాన్యుం ఉండేది. కధ ఎక్కడ ఆగిందో అక్కడనుండి ప్రారంభిస్తే బావుంటుంది. శేజోః మంచిది. తమరు ఎంత వయస్సులో తండ్రి అయ్యారు? యశో; నలభై యేళ్ళు తేజో; నలలైఏళ్ళ కొడుకే పుట్టాడా... పోనీ, తమరి నోటి చెంబడి నిత్యం వాక్కులు, వాగ్భాగాలు, సర్వుని స్తోత్రాలు వినిపిస్తుంటాయే, మరి మీ కుమూరునికి మూగతనం ఎందుకు సంప్రాప్తేంచిందిన అది వ్రక్కన పెట్టండి. మాస్ట్రో ఆజన్మాంతం ధర్మాధికారిగానే ఉన్నాడే! అ నాడెందుకు కధ ఎక్కడ అగిందో అక్కడి. నుండి పప్రారంభించమని హితోపదేశం చేయలేదు, (ప్రజాస్వామ్యబడ్దంగా వరిపాలించమని హితవు పలకలేదు?” అవుడు కధ ఎక్కడ అగిందో. గుర్తుకు రాలేదా? లేక మృాష్ట్రోపైనున్న నిర్లేతుకమైన (పేను, మూఢనమ్మకం, నీ నోరు మూయించిందా? యశో! దేశమైనా, చేహచైనా కొన్ని దశల్ని దాటాల్సిందే, కాన్ని పరిస్రితులు అధిగమించనలసిందే. యశో: అంటే మీ ఉద్దేశ్యం? ళా తేజో; ప్రజలకు వారి పాలకుడ్ని ఎన్నుకొనే బుద్ద విచక్షణా లేవు. న్న ఖు యశోః తేజో! మీరింకా మనిషిని మృగంగానే చూస్తున్నారు. మనిషి ముఖతః బుద్ధిశాలి, జ్ఞాని. బాహచ్చులవనలవ వీరుడు. తనను తాను రర్షించుకొనే రాజు. ఊరువుల వలన విశ్వ దర్శనం చేయగలవాడు. ఈ _ శారీరక వ్యవస్తను మోస్తున్న 234 విజయభాన్కల్‌ నాటకాటు

పొదముల వలన ధరిత్రీ సమానుడు. సహనశీలి. మనిషి సకల లక్షణ సమన్వితుడు. మనిషిని తక్కువగా అంచనా వేయకండి.

తేజో: ఇకనుండి ఈ ఉపదేశాలు మానేసి మా అదేశాలు పాటించండి. ఈ దేశం బాగువడుతుంది. మీరు సుఖంగా ఉంటారు.

యకోః ప్రజల్ని పాడుజేసి దేశాన్ని బాగుచేసే దృక్పధం మీలోనే గోచరిస్తుంది. తేజో: ఆవండిక మీ వ్యర్థ ప్రసంగం........ మీ బోటివారు దీవిలో చాలామంది ఉన్నారు. ఎవరిపట్ట ఇంత సన్నిహితత్వం ప్రదర్శించినా సర్వధా కృతజ్ఞులై ఉంటారు. మీలా వితండవాదానికి దిగరు.

యశో: తనుకు నానుండి ఏం కావాలో సెలవిచ్చారు కాదు.

తేజో: అవసరం లేదు. మీరిక వెళ్ళండి. (యశో వెళ్ళాడు. మరో వైవునుండి ఇంద్రా, మన్నా, భూస్వామి, ఘనాపొటి వచ్చారు.)

తేజో; (వాళ్ళని చూసి. ఇంకా. రెచ్చిపోయి). వెళ్ళండి! నా మొనాన నన్ను వదిలెయ్యండి! నా కెవరి సలహాలు సవోయాలక్కర్లేదు. భారనుంతా దేవుని మీద వదిలేస్తున్నాను. నిజానికి నే నెవర్ని? మీ రెవరు? మనం అనుకుంటే జరుగుతాయా? మన మెవరమండీ మధ్యలో- మనుష్యుల నుదిటిమీద రాతలు మార్చటానికి? వారి స్థితిగతులు తీర్చిదిద్దటానికి? వాడికి భూమి, వుట్ట, భోగం, భాగ్యం వ్రాసిపెట్టి ఉంటు వాడు మాధవుల ఇంట్లో ఎందుకు వుడ్తాడు? అలాంటివాడికి రాయితీలు ఇచ్చి వాడి బ్రతుకు బాగుచేయగలనూ? చదువు వాడికి వ్రాసిపెట్టి ఉంటే కుమ్మరి, కమ్మరి ఇంట్లో ఎందుకు వుడతాడు? చక్కగా ఇదిగో ఈ పండితుడి ఇంచ్లో వుస్టునాడు. చదువు సంధ్యలు, చేతివృత్తులు, వ్యవవోర వ్యాపకాలు, సిరిసంపదలు, భూములు భాగ్యాలు, భోగాలు. ఇకనుండి ఎవరివి వారివే. ఒకరివి చురొకరు కావాలనుకోవటం పేరాశ, అత్యాశ అవుతుంది. ఏమంటావ్‌?

ఇంద్ర: పొంతనలేని మీ మాటల్లో నాకు పిచ్చెక్కిపోళుంది. మీరేం జేస్తారో ఎలా చేస్తారో నాకు అనవసరం, నన్ను ధర్మాధికారిని చేస్తామన్నారు. ఆ మాటమీద నాకింకా నమ్మకముంది. నా నమ్మకం వమ్ము అయిన మరుక్షణం నా దారి నేను చూసుకుంటాను, వస్తాను. (చిసురుగా వెళ్ళి పోయాడు.)

శేశో; మీరేమంటారు?

మన్నాః నూ అందరిది ఒకట మాట. మీరిప్పుడు చెప్పినవి వరమసత్యాలు. ఒకరిని ఒకరు కావాలనుకోనటం పేరాశ, అత్యాశ అన్నారు. కాదూ నేరం అనండి. అలాగని ఓ శాసనం వేయండి, జన్మజన్మలకు రుణపడి ఉంటాము,

భూస్వామి: అవును. మీరే మమ్మల్ని రక్షించాలి.

ఘనాపాటి; తేజో: తప్పక జరిగితీరుతుంది. మీరు వెళ్ళిరండి. (నున్నా, భూస్వామి, ఘనాపాటి వెళ్ళారు. వండితుడు కూడ వెళ్ళ బోతుండగా , ఉండమని తేజో 'సైగచేయటంతో అతడు అగి పోయాడు.) | హిరణ్యగర్భ 25 |

తేజో: పండితా(గేసరా! ఈ తాళవత్రాలు అలాగే వదిలేశారు. పండితుడు: యశో వాటిగురించి.............. తేజోః యశో ఒక ఉన్మాది. అతని మాటల్లో నేనూ ఏకీభవిస్తాను. కానీ భావంలోనే విభేదిస్తాను. పండితుడు: కాని, ప్రజలు అతన్నే విశ్వసిస్తారు. శేజోః నా మాట వింటే ప్రజలు మిమ్మల్ని పూజించే ఏర్పాటు చేస్తాను. వింటారా? పండితుడు: ఇెప్పండి! తేజో: ఇందాక యశో ఏమన్నాడు? మనిషి ముఖతః బుద్దిశాలి. కానీ కాదు, బుద్దిముంతులంతా దేవుని ముఖంలోంచి ఉద్భవించారు. బాహావులనలన మనిషి వీరుడు, రాజు కాదు. వీరులంతా దేవుని బావావుల్లోంచి (వభదించారు. వ్యాపారమే వ్యాపకమైననాళ్ళు ఊరువుల్లోంచి జన్మించారు. ఇక నీచ, నికృష్ట హీనవృత్తులవాళ్ళు పాదాలనుండి పుట్టారు. ఇది వ్రచారమైతే మీరు దేవుని ప్రతినిధులు అవుతారు. దేవునితో సమానంగా గౌరవ పురస్కారాలు పొందుతారు. సమాజమే మీకు నీరాజనం పలుకుతుంది. ఇప పడు చెప్పండి- ఈ (గ్రంధాల్ని భూస్తాపితం చేయాలా? ప్రజల భావాల్లోకి వంపాలా? పండితుడు: (గ్రంధాల్ని చేతుల్లోకి తీసుకున్నాడు.) నావాళ్ళ తరతరాల భవిష్యత్తుని భూస్తాపితం. చేయటం సమంజసం కాదు. కానీ, యకోని త్రోసిరాజని......... తేజో; మీ భయం నాకర్హమైంది. జరగబోయే అన్నిటికి పాత్రధారి యశోనే. మీరు సూత్రధారిగా ఉండండి చాలు. పండితుడు: సంతోషం వెళ్ళొస్తాను. ళేదోః శుభం అవశ్యం. 11820 0 1వ సన్నివేశం [మ్మాస్ర్రై విగ్రహావిష్కరణ జరుగుతోంది] త్యాగిః వేగిరం ప్రారంభించండి, నేను వేరే కార్యక్రదూనికి వెళ్ళాలి. తేజో; మరొక్క నిముషం అగితే విషఘడియలు పోతాయి... తెలిసి తెలిసీ దుర్ముహూర్తంలో విగ్రహావిష్మరణ చేయటానికి నాకు మనస్కరించదు. ఈలోగా ప్రమౌణ స్వీకారం చేద్దాం త్యాగి: ఈ దేశ స్వాతంత్ర్యమును, సమగ్రతను పరిరక్షించి బలపర్చుటకు త్రికరణ శుద్దిగా నేను (ప్రతిజ్ఞ చేయుచున్నాను... హింసాయుత చర్యలకు పాల్చడ కుండా ప్రాంతీయ దురాభిమానములను విస్మరించి రాజకీయ ఆర్హిక పరమయిన కోర్కెలను, విభేదనములను, వివాదములను శాంతియుతముగా, రాజ్యాంగబద్హముగా 236 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

వరిష్కరించుకొనుటకు ప్రయత్నము కొనసాగించెదనని ఇందుమూలముగా. నేను వ్రమాణము చేయుచున్నాను.

(త్యాగి మాటల్లో గొంతుకలిపారు అంతా. తేజో న్యూష్ట్రో విగ్రహాన్ని అవిష్కరించేడు. సభ చప్పట్లతో మారుమోగింది. అంతలో ఒక బాణం వచ్చి మధ్యలో గుచ్చుకుంది. దాని చివర ఓ వర్తమానం వీదో ఉంది.)

భటుదు: దేశం సుఖశాంతులతో వర్తిల్లుగాకీ మహాప్రభూ! సింహగిరి ఆవల పక్కనున్న చిన్నలంక ఉగ్రవాదుల దోపిడీకి గురయింది. అస్తీపాస్తుల్ని దోచుకున్నారు. ఊరి పెద్దల్లో ఇద్దర్ని బహిరంగంగా ఉరి. కీశారు

తేజో: వెంటనే సైన్యాన్ని మోహరింపజెయ్యండి. దొరికినవాళ్ళని దొరికిన చోటనే హతమూర్చండి. అనూయక _ వ్రజల్ని ఎందుకిలా హింసిస్తున్నారు?. వీంకావాలి వీళ్ళకి? ఎందుకింత సర్వనాశనానికి పూనుకుంటున్నారు?

త్యాగి: అధికారం వాళ్ళకీ కావాలి, దేశం శ్మశానమయితే వాళ్ళకేం?

తేజో: చదువు.

భటుడు: తేజో! దోమ తనకి కావాల్సినంత రక్తమే పీల్చుకు తాగుతుంది. కానీ నీ వర్గం అవసరానికి మించిన రక్తాన్ని పండుకుంటున్నారు. వారికి నీ అండదండలు, ఆశీర్వాదాలు ఉన్నాయి. వారందర్నీ ఏరిపారేస్తాం. అ జాబితాలో నువ్వూ ఉన్నావు. నీవంతు దగ్గరవడింది. ఈ ఎన్నికల ్రహెసనంవట్టు మాకు విశ్వాసం లేదు. ఇది. జరగదు..... జరగ నిన్వం.

• వ్రజావిమోచన సమాఖ్య,

తేజో: ఈ బెదిరింవుల్ని ఎవ్వరూ లెక్కచెయ్యరు.. వారికా సత్తాయే ఉంటే రాబోయే ఎన్నికల్లో పాల్గొని వారి సిద్దాంతాలకు ప్రజల మద్దతేమిటో తెలుసుకోమనండీ. సామర్హ్యముం మే వదవిలోకి రమ్మనండి. సమస్యల్ని శాంతియుతంగా పరిశీలించాలి. పరిష్కరించుకోవాలి. సంప్రదింవులకు వ్రభుత్వమెప్పుడూ సిద్ధంగా ఉందని దండోరా వేయించండి.

త్యాగి: అమ్మా క్తీర్తీ వద.....(వెళ్ళబోతుండగా యశో వరుగున వచ్చాడు)

యశోః తేజో, తేజో.....ఘోరం జరిగిపోయింది. తేజో......దేవుడి నగలు కనిపించటం లేదు.

దీపు: కనిపించటం లేదా? సరిగ్గా చూశారా?

యశో: వేసిన తాళాలు వేసినప్టే ఉన్నాయి. తీరా లోపల చూస్తే నగలు మాయమయ్యాయి.

దీపు: గర్భగుడి తాళాలు మీ దగ్గరనే ఉంటాయి గదా!

యశోః నా దగ్గరనే ఉంటాయి. ఈ ఘోరం ఎలా జరిగిందో నాకు విచిత్రంగానే ఉంది.

తేజో: విచిత్రంగానే ఉంటుంది. బంగారు నగలు కదా........

యశో: అయ్యా! ఏమిటి మీరంటున్నది?

హిరణ్యగర్భ 237

దీపు: మీరు చెప్పింది ఒకమూాటకొకటి పొత్తు కుదరడం లేదు. ఎవరూ ఎత్తుకుపోయే అవకాశం లేదన్నట్టు మీరు చెబుతున్నారు. మరి దేవుడు మింనేశాడంటారా? యశో: నన్ను అనుమౌనిస్తున్నారా? ఊహ తెలిసినప్పట్నించీ స్వామివారి సేవ చేస్తున్నాను... ఏనాడైనా ఒక _ ప్రమిదయినా పోయిందనే మాట విన్నారా? తేజో: ప్రమిద లెందుకు పోతాయి లెండి? వాటితో భూములు కొనగలమా? కాడుకు పెళ్ళి చెయ్యగలమా? యశోః అంక, ఆ నగలు నేనే దొంగిలించినట్టు ఖాయపరుస్తున్నారా తేజో! మీకిది ధర్మంకాదు. ఇన్నాళ్ళు పసిబిడ్డను "పెంచినట్టు పెంచుకున్న వరువూ, మర్యాదను ఒక్కమాటతో వీధి పాళ్టేశారు. పాతికేళ్ళుగా నోరు కట్టుకుని, కడుపు మాడ్చుకుని మిగుల్చుకున్నదానితో పాలం కొనుక్కున్నాను. నా కొడుకు నోరులేని మూగవాడు. వాడి జీవనోపాధి కోసం అదైనా అవసరమయింది అంతమాత్రం వేత స్వామి అభరణాలు దొంగిలించేటంతటి.. నీచుడ్నా? తేజో;. మీరు దేనితో ఏది కౌన్నారనే ప్రశ్న అవ్రస్తుతం. ఆలయ అర్చకునినా ఆభరణాల బాధ్యత మీది. అవి ఎలా పోయాయో ప్రజలకు చెప్పవలసిన జవాబుదారు మీరు. త్యాగిః నేను జరూరుగా వెళ్ళాల్సిన పని ఉంది. శెలభిప్పించండి, తేజో: ఇంతకు మించిన అవసరమౌ మీది. సరే అయితే వెళ్ళండి. (క్రీర్హి త్యాగి వెళ్ళారు) యశో! అవి సానూన్యమయిన నగలు కావు. ఉప్పెనలో సమస్తమూ నేలనుట్టమయిపోయాయి. సర్వము మట్టిలో కలిసిపోయేయి- అ గుడిలో దేవుడు, దేవుడి నగలు తప్ప. అదే అ సర్వశ్చరుని మహత్తర శక్తికి మాూహత్మ్యానికి నిదర్శనం. సరే! ఎవరో కావాలని చేస్తున్నారివన్నీని. వారికి తగిన బుద్ది చెబుదాము, యశో; శెలవివ్వండి. తేజో; అంజనం వేద్దాం యశోః అంజననూ! తేజోః అనను. యశో; కానీ... అదీ....... తేజో; మీ నిజాయితీని నిరూపించుకోవాలని లేదా? భగవంతుని ఆగ్రహాన్ని మరోసారి రుచి చూడాలని ఉందా? వెళ్ళండి, సానుగ్రి సిద్దం చేయండే. సప్తసముద్రాల వెనుక ఉన్నా దొంగ ఆచూకి తెలుస్తుంది. ఉదేః అంజనం దొంగను పట్టుడమేమిటండీ? కుతూ: ఎన్నడూ, కనీ వినీ ఎరగని వింతలూ మంత్రాలు ఎక్కడ్నించి వుట్టుకొస్తున్నాయో? ఇంతకుముందు ఎన్నోసార్లు దొంగతనాలు జరిగేయి. అప్పుడీ అంజనం ప్రసక్తి రాలేదే? తేజో; ఎవరదీ? ఎవరు? అంజనం గురించి ప్రశ్నిస్తూంది?. ఎవరికి కలిగిందా సందేహం? శాస్త్రం. గురించి మీకేం తెలుసని మూటాడు తున్నారు?

ఉందంకే- గతంలో ఉప్పెన రాకముందట గాలిలో ' విమానాలు నడిచేవట. సముద్రంలో చేపలకన్నా వేగంగా వ్రయాణం' చేసే వాహనాలుండేవట. మా తాత. చెప్పేవాడు... మేం ఊం కొట్టవాళ్ళం. వీళ్ళ తాతైతే మఠీనూ... చందనూమ చూపంచి. మనుషులక్కడికి వెళ్ళాచ్చారని చెప్పేవాడు. వీం జేస్తాం ఊం కా'స్ట్రేవాళ్ళం.

కుతూ: వినేవాడు వెగ్రిపీనుగైతే ఏ కథైనా యాభైరకాలుగా చెప్పొచ్చు. మనం చంటి పిల్లలం వాళ్ళకి, అల్లరిచేస్తే ఊరుకోబెట్టుడానికి, ఏడిస్తే వడుకో బెట్టడానికి చెప్పే కథలు ఈ వయసులోకూడా నమ్మమంకే మూ వల్లకాదు.

తేజో: అయితే ఆ నగల మీద ఆశ వదిలేసుకోవాలి?

ఉదేే: ఏం, రక్షక్ర దళాలున్నాయిగా, వారి కప్పగించండీ అ బాధ్యత.

తేజోః మీకు తెలిసిందల్లా వితండవాదమొక్క కే. శాస్త్రానికి ఒక వప్రయోజకముంటుంది. 'హేతువాదానికో వాద్దుంది. ఈ రెండూ తెలుసుకో నాల్మిన అవసరం మీకుంది. మీకు మీరుగా భగవంతుని అస్తిత్వాన్ని (గ్రహించలేనవుడు మీకు గుర్తు చేయాల్సిన బాధ్యత నాకుంది, కాబట్టి చెప్పాను. గతంలో మనం అనుభవించిన ఆపదలు, సంభవించిన [వ్రళయాలకు కారణం భగవంతుని ఆ(గ్రహమేనని నేను వదే వదే చెప్పాను. ఫోనివ్వండి. ఆ నగలు పోతే పోనివ్వండి. ఆ(గ్రవావేశుడైన ఆ సర్వేశ్వరుడు సృష్టించే అగ్ని వర్షంలో మీరంతా మాడి మసైెపోవడానికి సిద్ధపడుతున్నప్పడు ఆ మాత్రం ధైర్యం లేనిది నాకొక్కడికేనా? భూమ్యాకాశాలు వీకమైనపుడు తల్లిముందు బిడ్డ, బిడ్డముందు తల్లి ప్రాణధీతితో విలవిల్లాడిపోతూ ఎవరికి ఎవరూ సపోయం చెయ్యలేని నిస్సహాయస్టితిని తట్టుకునే సావాసం మీ అందరికీ ఉండగొ, లేనిది నా కొక్కడికేనా? వెళ్ళండి. శాస్త్రజాచిత్యం వివరించినందుకు క్షంతవ్యుడ్ని. ఒక దొంగను వట్టుకోవటంలో మీ తరపున భగవంతుని సపోయాన్ని అర్జించినందుకు నేను అవరాధిని. కెలన్‌.

మన్నా; తేజో! అన్నీ తెలిసిన మీరే అవేశవడితే ఎలా? దొంగిలించబడింది ఏ ఒక్కరి ఆస్త్రీకాదు. దేవుని సొత్తు. దొంగని వట్టివ్వమని దేవుడ్నే ప్రార్హిస్తున్నాం. ఇందులో అభ్యంతరం ఎవరికైనా ఎందుకుంటుంది? ఏమండీ యశో! మీరు మాట్టాడరేం?

తేజో: అవసరమయినవుడు మాటలు దాచుకుంటే ప్రయోజనం లేదు. భగవంతునికీ, భక్తునికీ వారధిలాంటి వారు మీరు. అంజనంలో జౌచిత్యమేమిటో వివరించండి వారికీ.

యకోః సహోదరులారా! సహృదయులారా! భగవంతుడు (ప్రేమమూర్తి. ఈ సకల చరాచర సృష్టి అతని సంకల్పమే. మనం (ప్రేనుతో పెంచుకున్న బిడ్డ మన కోపానికి కారణమయ్యేడని చంవుకుంటామా? తను పెంచి పోషించిన, అందంగా తీర్చిదిద్దిన ఈ సృష్టిని చేజేతులారా నాశనం చేసుకుంటాడా భగవంతుడు? భగవంతునిలో కూడా అంతటి అల్పత్వముంటుందా? అంతటి అల్పత్వమే ఉంటే వాడు భగవంతుడవుతాడా? ఏమోమరి. తేజో సర్వజ్ఞులు. సకలశ్యాస్త్ర్మ పారంగతులు, అతని మాటల్ని కొట్టి పారెయ్యగలమూ? నమ్మకుండా తోసిపుచ్చగలమూా?

మాన్యులను సామాన్యులు 'త్రోసిరాజనటం (శ్రేయస్కారంకాదు. చమ్యూష్ట్రో దృష్టిలో దేవుడంతే వెలుగు. జీవిత పరమార్జాన్ని అన్వేషించటంలో ఆ వెలుగు మనిషికి సహాయపడుతుందని చెప్పేవారు. కానీ దేవుడంటే మెరువు అంటున్నారు. తేజో. మెరుపులో ఉన్న వెలుగు చూడటమే భగవంతుని తెలుసుకోవడంగా శెలవిచ్చారు. మ్మాష్ట్రో భగవంతుడ్ని మన చెంత నిలబెట్టారు. తేడో ఆ దేవుడ్ని ఆకాశంలో కూచోబెట్టారు.. అలా చెప్పటంలో భగనంతుడ్ని మీకు దూరం చెయ్యాలనిగాని, ఆ సర్వేశ్వరుని పట్టు మీకు భయం, భీతి కలిగించాలని కాదు. అ సర్విశ్వరుని పట్లు గౌరవం, మన్నన, భక్తి, వినయం ప్రధానం. అదే వారి ఉద్దేశ్యం అని నేననుకుంటున్నాను. వారు సర్వజ్ఞులు. సకల శాస్త్ర, పారంగతులు. ఇక అంజన మంటారా? మొదలు చివర ఏమిటో తెలియని శ్ర ళాంటి ఈ లోకంలో అనేకసార్లు అనేక వింతలు జరిగాయి. కొన్ని భగవత్‌ సంకల్ప మయితే... మరికొన్ని మానవకల్పితాలు. ఈ అంజనం ఏ కోవకు చెందుఛుంది? భగవత్సంకల్పమైన మౌానన కల్పితం. అంటి దేవుని సంకల్పానికి తేజో సాధనం. తేజో కల్పితానికి దేవుడు సాధనం. వారికి తెలియని ధర్మ మేముంది? చారు. సర్వజ్ఞులు. సకలశాస్త్ర, పారంగచులు. మన్నాః దైవాంశ సంభూతా! తేడో- ప్రజలు: వరిల్లు....వర్హిల్లు! మన్నాః ప్రగతి పధ నిర్దేశకా! తేడో- ప్రజలుః వర్హిల్టు...వర్హిల్లు! [మంత్రోచ్చారణ మొదలయింది.] 180205 0% 7వ రంగం "రెండవ సన్నివేశం [మంత్రోచ్చారణ జరుగుతోంది] (ఆకాశంనుంచి కొబ్బరికాయ వడింది] సందే: ఏవింటది మిత్రమా? కుతుః కొద్దిలో తప్పింది, లేకపోతే తల రెండు ఇెక్కలయిపోను. ఉ్రేన ఎవడో విసిరేసుంటాడు. సందే: దిస్తిర్తే వాలుగా వస్తుందిగాని, నిటారుగా పడుతుందా? ఉద్రేః లేకపోతే ఆకాశంలోంచి వచ్చిందంటా వేంయమిటిం లేజోః ధవళన,స్త్రంలో చుట్టిన నారికేళం. సందే: కనుచూపుమేరలో ఎక్కడా కొబ్బరి చెట్టులేదు. ఇదేదో విడ్డూరమే.

తేజో: భగవంతుడు మనునకి పంపిన సందేశం, అది మనం (గ్రహించాలి. యశో! సర్వుడిచ్చిన ఆ ఫలాన్ని అతనికే సమర్పించు.

[భజన ఓ వక్క జరుగుతుండగా యశో కొబ్బరికాయను తీసుకెళ్ళి గుడిముందు బద్దలుకొట్టాడు. కాయలోంచి ర్తక్తం వచ్చింది. అందులోని తాళవత్రం బయటపడింది. భజన ఆగిపోయింది. అందరూ భయభ్రాంతులయ్యేరు. తేజో నెమ్మదిగా వెళ్ళి ఆ తాళవత్రాన్ని చదివి (గ్రహించి ఊరుకున్నాడు.]

యశో: వీమయింది తేజో! తేజ్యో ఏం లేదు. పదండి, అంజనం వూర్తిచేద్దాం.

[ముగ్గముందు. వద్మాసనం వేసుకుని కూచున్నాడు తేజో. మంత్రాలు చదువుతున్నాడు.] ప్రజరింక నిర్భయంగా ఉండవచ్చు. మనమధ్య పెద్ద మనిషిలా ఉండే ఆ నగల దొంగ అంజనంలో సాక్షాత్కరిస్తాడు. [మన్నా వచ్చి ఇంద్ర చెవిలో గుసగుసలొడేడు.]. అ దొంగని గుర్తుపట్టుడానికో అన్మూయిగానీ, అబ్బాయిగానీ కావాలి! ఎవరైనా ముందుకొచ్చి... రామ్మా!*రా! ఇలా కూచో!

[అమ్మాయి తేజో ఎదురుగా కూచుంది. ఆమె నుదుట బొట్టు 'పెప్టుడు.]

తేజో: కళ్ళుమూసుకో!. కళ్ళుతెరు!. ఈ అక్షతలు చేతిలో ఉంచుకుని నునసులో దేవుని స్మరించుకో... అక్షత్రలు వెయ్‌....ఈ ముగ్గులోనికి చూడు. ఏం కనిపిస్తోంది? అమ్మాయి: ఏం లేదు.

తేజో: లేదా? సరిగ్గా చూడు కనిపిస్తుంది.

అచ్యూయి: కనిపిస్తోంది

తేజో: దేవుని విగహమేనా?

అమ్మాయి: అవ్పును.

తేజో: దేవుని మెళ్ళో నగలున్నాయా?

అమ్మా: లేవు.

తేజో: ఇప్పుడు చూడు, అ నగలెనరో మూట కడుతున్నట్టుంది. అచ్చనా?

అమ్మా: అవును.

తేజో: అటుచూడు, ఏం చేస్తున్నాడు వాడు?

అమ్మా; మూటకడుతున్నాడు.

తేజోః కట్టి, వరుగెత్తి పారిపోతున్నాడా?

అమ్మా: అవును.

తేజోః అవునా?

అన్మూ: లేదు.

తేజో; లేదా? అంటే గబగబా నడుస్తున్నాడా?

అమ్మూః లేదు.

తేజో; వరుగెత్తడం లేదు. గబగబ నడవటం లేదు. ఏమైనా ఇబ్బందిగా నడుస్తున్నాడా?

అమ్మా: ఏమో? తేజో; ఏమో కాదన్మూ! జాగ్రత్తగా చూడు, పోనీ కుంటుతున్నాడేమో చూడమ్మా! అమ్మా; ఆల. కుంటుళున్నాడు. తేజో: దెల్బేమయినా తగిలిందా? లేదుకదా? అమ్మా; లదు. తేజో: దెబ్బతగల్లేదు - కానీ కుంటుతున్నాడు. చూడమ్మా, అతని కాలు కొయ్యదా? అమ్మ్యూః న. శేడో; ఎంత వయసుంటుంది?....పోనీ, ముసలివాడా? అమ్మా: ఆం...ముసలివాడే! శేడో; ముసలివాడు, కొయ్యకాలు ... అంటే త్యాగీ? అమ్మా: అవును త్యాగీయే! తేజో: ఎవరమ్మా చెవ లా మళ్ళీ చెప్పు అమ్మా: త్యాగీ .... (అమ్మాయి ఏడ్బేసింది.] దీపున్నా: త్యాగీయా | [వ్రజల్లో కలకలం] దీపు వెళ్ళండి, త్యాగిని ఉన్న వళంగా ఈడ్చుకురండి. [భటులు వెళ్ళేరు. మృాష్ట్రో ఆత్మ తేజో కళ్ళముందు సాక్షాత్కరించింది.) చూస్తో: "తేజో! , తేజో: ఎవర్నువ్వు? మ్యూస్ట్రోః నన్నే మర్చి పోయావా? తేజో! నన్నే పోల్చుకోలేకపోతున్నావా? ప్రశాంత నువోసాగరంలాంటి హృదయంలో కంటికి కానరాని 'బడబాన్ని శకలాన్ని, మానవంతరాళాల్లో, మనస్సనే మూరుమూల గదుల్లో. మిగిలిపోయిన మౌనవత్వవు తునకని. "

తేజో, మ్మాస్ట్రి!

మ్యాస్ట్రైః నీ ఇష్టం. ఏమని పిలిచినా పలుకుతాను.

తేశో; ఎందుకొచ్చేవ్‌?

మాసి: నన్నెందుకు తల్చుకున్నాన్‌ వి

తేజోః నిన్నా! నేను తల్చుకున్నానా? అబద్దం.

మ్మూస్ట్రోః అబద్దాన్ని నిజమని, నిజాన్ని అబర్హమని చెప్పి మోసమే అమోఘమయిన అయుధంగా నమ్ముతున్నాన్‌. ఈ ప్రజలు నీకేం అపకారం చేశారు? వాళ్ళ జీనితాల్ని ఎందుకింత. దుర్భరం చేస్తాన్స? ఎందుకింత. దుఃఖమయం చేస్తావు?

తేజో: నా గొవ్చతనాన్ని గుర్తించని ఈ ప్రజ ఏమయితే నాకేం?

మాస్ట్రో: దేవుడని, దెయ్యమని మూఢవిశ్వాసాల రొంపిలో దింపి చూనన మేధస్సును మలినం చేస్తున్నావు. మానవ భావనాసంవత్తిని బలహీన పరుస్తున్నావు.

తేజో: ఎవరికుందయ్యా భావనా. సంవత్తి- ఈ గొ(రైలకా? వీళ్ళు నూతనత్వాన్ని ఆపహ్వానించలేని సంకుచితులు. చీరి జీవితాల్లో నమ్మకాలుతవ్ప్చ గమ్యూలు లేవు. సాంవ్రదాయాలు తప్ప సాంత ఆలోచనలు లేవు. వీళ్ళు మేధస్సులో మరుగుజ్ఞులు. ఆలోచనలో అల్పులు, భావదాస్యం, విచక్షణ్రారాహిత్యం వీళ్ళ సాంతం. వీళ్ళు గురించా నాకు చెప్పేది?

చ్యూూస్ట్రో: తేజో! ప్రజల పట్టు ఈ తృణీకార భావమే నాయకునిగా నిన్ను అనర్జుణి చెసింది.

తేజో: ప్రజాజీవితంలో అర్హతార్హతలు. నీతోనే గాలికి కొట్టుకుపోయేయి. న్యూస! ఇవ్పుడున్న నాయకుల అర్హతలేమిటో తెల్సా? ప్రజల్ని విభజించటం. ఎలవెసి ఓ వర్షాన్ని వెనక నిలువుకుని మరో వర్గాన్ని రెచ్చగొట్టడం. మ్యస్ట్రో! సమస్యల్ని సరిష్కరీంచడ మే పాలకుల క్తర్తవ్యదున్నది నీ మతం. కొత్త కొత్త సమస్యల్ని సృష్టిసూ, ఆ సమస్యల సుడిగుండంలో దేశం ప్రద్వరిల్లుతుంటుంట, వాటి పరిష్కారం కోసం ప్రజలు - తల్లడిల్లి పోతుంటే వాళ్ళని ఓదారుస్తూ ఓదారుస్తూ, మా వునాదుల్ని పటిష్టం. చేసుకోవడమే మా మతం. మారణపోమం ఏ స్టాబులో జరిగినా సరే. మా చేతికి నూత్రం నెత్తురు మరకలు అంటవు, మూ నోట శాంతి ప్రవచనాలు తప్పవు.

మ్యూష్ట్రో: ఎన్నాళ్ళు కొనసాగించగలవీవిధంగా? . .

తోజో:ః ప్రజలు ఎవడికి వాడు నేను బతికితే చాలు అనుకున్నంత కాలం, పొరుగు వాడి నాశనాన్ని పట్టించుకోనంతకాలం ఈ నేలపై ఆధిపత్యం నాదే.

మాసో: ఈ నేల నాది అన్నవాడ్ని చూచి నేల నవ్వుకున్నదట, నాలోంచి నచ్చినా మీద పెరిగి ఆరడుగుల నేలలో కలసిపోయే నరుడికి, నొ మీద అధివత్యనూ అని వెక్కిరించిందట. శాశ్వతంగా సింహాసనం సాంతం చేసుకోవాలన్న నియంతలందరు ఈ నేలపై వుట్టి చివరికి నుట్టి కరచి కాలగర్భంలో కలసిపోయినవార. వారికంటే గొప్పవాడినా నువ్వు? వర్హ వర్ష నుత వైషమ్యు గాయాల్ని ఈ ప్రజల్లో సృష్టిస్తున్నావు. ఇలాంటి గాయాల బొధను అనుభవించ, అనుభవించి రాటుదేలిన వ్రజ సమయంచూసిబుడ్డి చెబుతారు. తొందరవడకు. చరిత్ర ఎప్పటికప్పుడు. నువ్వు మతిచిపోళ్తుంటావు. వారు చదువుకుంటుంటారు.

చేజో: నాకా భయం లేదు. నా రాజ్యంలో అకలి మంటలున్నాయి. ఆపోరపు కారత ఉంది. అక్రమాలు, అన్యాయాలున్నాయి. దుర్మార్గాలు, దౌర్టన్యాలున్నాయి. నిత్యకాష్ట్రాలైన సమస్యాతోరణాలున్నాయి. నా వ్రజల ఆలోచన తమగురించే, వక్కవాడిమీదకు పోనివ్వను. నా వ్రజల స్పందన అసూయాహంకారాలమీద'కే. నైతికంగా ఎదగనిచ్వను. ప్రజల్ని భూత్యపేతీ పిశాచాలుగా మార్చేస్తే రాజ్యం రాక్షసుని వశమౌతుంది. ఆ యజ్ఞనిర్వహణే అవిచ్చిన్నంగా జరుగుతుంది.

మ్యాస్ర్రో:. అయితే. త్వరలోనే రాక్షససంహారం జరుగుతుంది. ప్రజలంతా శక్తి స్వరూపులై శత్రుసంహారం చేస్తారు. వారికి విజయం లభిస్తుంది.

[తేడో ఉన్మాదంగా అరుస్తున్నాడు. మ్మాష్ట్రో అత్మ నిస్క్రిమించింది. అందరూ

హిరణ్యశర్భు 243

తేశో చుట్టూ చేరారు... కలశంలోని _ నీటితో ఉవశాంతి వేసేరు. తేజో మామూలు స్ర్రతికి వచ్చేడు. అంతకుముందే త్యాగి, దేవవుత్రీ వచ్చి నిల్చున్నారు.) తేజో: ఆ ఘాతుకాన్ని చేసింది ఎవరు? ఎవరుట) [ఉద్రేకం త్యాగిని చూపించేడు. త్యాగిని ముందుకు నడిపించేరు.] త్యాగియా? నేను విశ్వసించను మీరు సరిగ్గా విన్నారా” పొరపాటు పడలేదుకదా* ఏం త్యాగీ! వాళ్ళు చెబుతున్నది నిజమేనా? అయినా అంత అవసరమేమొచ్చింది? మూధవులకోసం. ఏమయినా చెయ్యాలను కున్నావాా. ఒక పాపాన్ని మూట గట్టుకొని మరో పుణ్యకార్యమా? నిజం చెప్ప త్యాగీ, ఇదంతా అబద్దమని చెప్ప కీర్తి అంజనమేవింటీ? అందులో దొంగ కనిపించడం మేమిటి” ముందు అందులో నిజొనిజాలు తేల్చండి. మన్నాః ఖచ్చితంగా అచ్చంగా దొరికిపోయింతర్వాత ఇంకా తేల్చేదేమిటి? ఉ(దైేః మనకు అనుకూలంగా లేకపోయినంత మాత్రాన నిజం కాకుండా పోతుందా? జోః వాదోవవాదాలొద్దు. త్యాగి ఎలాంటివాడో మునకు తెలుసు. త్యాగీ! నువ్వెందుకు చేసినా నేరం నేరమే. అయినా, ఇది నీ మొదటి తవ గా భావించి విడిచిపెడ్తున్నాను, వెళ్ళు, నున్నా: నేరస్టుడ్ని క్షమించి వదిలెయ్యడం మీ కాదార్యం, మీ మంచితనం, మీ ఇద్దరి "స్నేహం కావచ్చు. కానీ ముందు ముందు జరగబోయే నేరాలకు ఇది ఒరవడి అవ్పచుంది. ఉద్రే: ఈ దేశంలో మొదటి తవ లకు శిక్షలుండవు. సందేః ఆ విధంగా శాసనం చెయ్యండి. ఇక ఏ గొడవా ఉండదు. మన్నాళః _వాళ్ళన్నదాంట్లో అసంగతిమేముంది? దొరకనినాళ్ళని ఎలాగూ పట్టులేకపోతున్నారు, ఇక _ దొరికినవాళ్ళనిలా దిడిలిపెళుసే ఎలాగండి? జ న్న! వ్ర హ్‌ తేజో; స్ఫరే.... ఆ నింద నామీదెందుకు? ఆవద్దర్మ ధర్మాధికారిగా నా కర్తవ్యాన్ని నేను నిర్వర్తిస్తాను. త్యాగీ! భగవంతుని నగలు దొంగిలించిన నేరానికి... యశోః అగండి! త్యాగిక్కూడా మాటాడే అనకాశ మిన్వండి. (అందరూ అటు చూశేరు) త్యాగీ! ఈ మౌనానికి అర్హమేమిటి? చెప్పు, నువ్వు నిర్జోషివని చెవ్వు. ఇవుడు గనక నువ్వు నోరు విష్పకపోతే..... త్యాగి: [మౌాటాడలేనని సైగచేశాడు] దీపు; మూటలు రానా” మాటలు లేవా? త్యాగి: [వ్రజలకు నమస్కరించి గొంతు మూగటోయిందని సంజ్ఞ చేశాడు.] దీపు; తేజో! (తేడోో ఇంద్రదీపుడు ఒకరి మొహాలొకరు చూసుకోగా అంతా నిశ్చేస్టులయ్యేరు] యశో: ఎవరి పావం వారినే తింటుంది. చేసిన నేరానికి నోరు మూగబోయింది. అదే అతనికి శిక్ష చురో శిక్షనేసి మీరు నేరస్తులు కాకండి. [తేజో సాలోచనగా. లేచి నిలబడ్డాడు )

యశో: వ్రగొలిప్థాదూన్ని, దేవుని అజ్జను శిరసావహించడం మన విద్యుక్తధర్మం. అందుకే త్యాగికి మూగతనమే శిక్షగా భావించి విడిచిపెట్టండి.

తేజో: స్పరే! మీ మాటను గౌరవించి త్యాగిని విడిచిపెడ్తున్నాను. కానీ-రేవు తెల్లవారేసరికి నగలు దేవని మెడలో ఉండాలి.

శ్తీర్తిి ఇది అద్బుతనుయిన నాటకం. గొప్పగా రక్తి కట్టించారు. కేవ. దేవుని మెడలో నగలుంటాయి. నాకు. తెలుసు. నగలు దొంగిరించినవాళ్ళే రేవు తిరిగి అలంకరిస్తారు, కానీ త్యాగిపై మాత్రం దొంగనే ముద్ర శాశ్వతంగా ఉండిపోతుంది. అందుకే అతన్ని శిక్షంచకుండా వదిలేశారు. బహిష్క్పతుల్లో వడేస్తే బలనంతుడైపోతాడు. నిందవేసి విడిచిపెడ్తే నిర్వీర్యుడైపోతాడు అదీ ఆలోచన. బాగుంది తేడో! బహుబాగుంది.

తేజో; నేను చాలా తవ్వ చేశాను. ఇంద్రదీవుడు నీ జుత్తు పట్టి జనం మధ్య పడేసినపుడు నేను అడ్డం వడ్డాను. ఇంద్రను మందలించాను. జనాన్ని మందలించాను.. కానీ కాదు, నువ్వా శిక్షకు అర్హురాలివి. ప్రజల నమ్మకాన్ని సాంప్రదాయాన్ని ఎడ్జేనా చేయటం గొప్పతనం నీకు. నగలు పోవటం అబద్దం. ఈ అంజనం అబద్దం, త్యాగి దొంగిరించటం అబద్దం. కీర్తీ! ప్రజల్లో ప్రాపకంకోసం, నాయకురాలిగా. గ్పుర్తింవుకోసం, రాబోయే ఎన్నికల్లో. గెలుపుకోసం. నేను చేసిన ప్రతి వనిలోను కుతంత్రం ఉందను కోవటం నీకు సంస్కారం. నాదేముంది, నేను. అవర్దర్మాధికారిని. అయినా ఈ దేశం కోసం, ఈ ప్రజల కోసం నేనేం చేయలేదు? మ్మాష్ట్రో తర్వాత మాస్ట్రో అంతటినాడిగా తీర్చిదిద్ది ఈ ఇంద్రదీవుడ్ని ఈ ప్రజలకు అప్పగించాలనుకుంటున్నాను. మేస్త్రీలాగ నియంతృత్వ ధోరణిలోకాకుండా ప్రజాభిప్రాయాన్ని మన్నిస్తూ పాలన సాగిస్తున్నాను. కాన్‌ నాకిప _డర్హమయింది. మీలాంటి వాళ్ళంతా అమాయక (ప్రజలను శెచ్చగొట్టి, వాళ్ళ సున్నితనుయిన భావాల్ని విషపూరితం చేసి వివాదాలతో, నినాదాలతో ప్రజల్ని విభజించి ఈ దేశాన్ని నామరూపాలు లేకుండా చేస్తారనే భగవంతుడు ధర్మాధికారి ఎన్నిక ధర్మకామేష్టి యజ్ఞంద్వారా నిర్వహించాలని అజ్ఞాపీంచాడు. యకో! ఆ తాళవ(్రం చదివి వినిపించు. నిర్భయంగా చదువు. వాళ్ళ చెవులకు పట్టిన తుప్ప' వదిలిపోయేటట్టు చదువు.

యశో: [తాళవత్రం చదివేడు.] పెళ్ళికాని కన్నెపిల్ల మూడు రోజులు పరమనిషా గరిష్టురాలై ఉపవాసజాగరములు చెయ్యాలి. నాలుగో రోజున ధర్మాధికారి కాగోరు వారంతా ఆలయంలో అసీనులు కావాలి. యజ్ఞ కన్యకు గంతలు కట్టినా మెడలోని మందారమాల ఆమె చేతికివ్వాలి. ఆమె ఆ మందార మూలను ఎవరి మెడలో వేసి అలంకరిస్తుందో ఆ వుణ్యాళ్యుడు ఇంద్రద్వీపానికి ధర్మాధికారి.

తేజో: ఇదీ నీ దృష్టిలో నాటకం కావచ్చు. కానీ నా దృష్టిలో నూత్రం భగవంతుని సందేశం. దాన్ని ఆచరిస్తారో అలక్ష్యం చేస్తారో మీ ఖర్మకు మీరే బాధ్యులు.

[తేజో అవేశంగా.. వెళ్ళిపోయేడు. ప్రజల్లో కలకలం. దిక్కుతోచని పరిస్థితుల్లో

కొందరు తేజో వెనక వెళ్ళేరు. మరికొందరు మెల్లమెల్లగా జారుకుంటున్నారు.

ఇంద్రదీవుడు ఆగండి! నా “మాట వినండి అన్నా వినిపించుకోకుండా వెళ్ళిపోయేరు... క్తీర్తి కృంగిపోయిన త్యాగిని చేయివుచ్చుకుని వెళ్ళిపోయింది. యశో ఓ పక్క, ఇంద్రదీవుడు నరో పక్క కూలబడి ఉన్నారు. ఇంద్రదీవుడు భోరుమన్నాడు.] యశో: (వచ్చి భుజం తస్టేడు] ఇప్పడర్హమైందా ఇంద్రా" ఇది అధికారం కోసం, వదపుల కోసం జరిగే పెనుగులాట. తన అధిపత్యం కోసం తన వారిని అగాధంలోకి తోసెయ్యడానికి కూడా వెనుకాడరు. నా చిన్నతనంలో మా తాతగారు ఓ కధ చెప్పేవారు.. దేశధోర అనే రాజు రోచూ అనే తన కొడుకుశీ పట్టాభిషేకం చెయ్యాలనుకున్నాడు. తెల్లవారితే పట్టాభిషేకం. కానీ సవతి తల్లి తన కొడుక్కి వట్టాభి షేకలో చెయ్యాలని పట్టుబట్టింది. అంతేకాదు, రోమాను అరణ్యానికి పొమ్మని ఆజ్ఞాపించింది. రోనూ చిరు నవ్వుతో వనదాసానికేనేడు. అదృష్టం వరించిందన్నప్ప్రుడు అదే చిరునవ్వు, దురదృష్టం దూరం చేస్తున్నప్పుడు అడే చ్చిరునవ్వు. మనిషిక్కావల్సింది జయావజయాల్లో సంయమనం. సుఖదుఃఖాల్లో సమస్థ్రితి. అది మీ నాన్న గారికి ఉండబస్టే - ఆయన తన శత్రువుల్ని కూడా (పేనతో వలకరించేవాడు. ఆయన హృదయాల్ని సౌజన్యంతోను, (యప్రేమతత్త్ర శం తోను జయించాడు మాయతోను, మోసంతోను కాదు. తెలుసుకో... 1180160 0 8వ రంగం 1వ సన్నివేశం [మంటపం ముందు ఉద్రేకం, సందేహం, కుతూహలం, అసందర్భం ఉన్నారు. నలుగురూ దీర్చంగా ఆలోచిస్తున్నారు.) ఉద: పండితులునారు. చెప్పింది మీకేమైనా అర్హమైందా మిత్రులారా? కూతూ: నాకు బాగా అర్ధమైంది. సందేః ఏమైందో చెను అస: నాకు కూడా అర్హమైంది. కానీ చెప్పలేను. సందేః సరే, నువు చవ బొ మిత్రమా! కుతూ: [ఉద్రేకానుద్దేశించి] ఇప్పుడు. వీళ్ళ నాయన రక్షక భటుడు కదా! అంటే వీరుడు. వీరుడు దెవుని భుజం నుండి పుడతాడకి. అంటే వీళ్ళు నాయనా ఆ తర్వాత ఇతను నీళ్ళంతా దేనని భుజంలోంచి వుట్టారన్నమాట! అ| స|ః భళే భళే, నేను అడే చెప్పాలనుకున్నాను కుతూహలం! కుతూ: అలాగే నేను చదునరిని గనుక, నేను ఎక్కడ్నించి పుట్టాను” సందేహం: ముఖం నుండి కుతూ: కదా! నువ్వూ* 246 విజయభాన్మల్‌ నాటకాలు

సందేవ మేము కుండలు చేస్తాం కాబట్టి పాదంనుండి పుట్టాం.

కుతూ: మరి నువ్వూ?

అ॥ స॥; మేం పొలం వని చేస్తున్నాం కాబట్టి చేము కూడా పాదాలనుండే సందేః మరి మనం ఎక్కడ నుండి వచ్చామో, అక్కడకే పోతాం. కాబట్టి చున జన్మస్టానాలను మర్చిపోకూడదు. నిత్యం వాటిని స్మరించుటయే మన కర్తవ్యం అన్నారు. అదెలా మిత్రమా?

కుతూ: అదెలాగంళే, దేవుడంటూ నేరేలేడు. నువ్వే దేవుడివి, నీలోని అంగాలన్నీ దేవతాంశ కలిగినవే. కాబట్టి పాదం మొదలుకొని శిరస్సు వరకు సమాన ప్రాధాన్యత, వరిపూర్హత కలిగినవే.

అ॥| స॥; మరలాగైతే నా పాదాలకు నేను మొక్కుకుంటే నా జన్మస్టానాన్ని మర్చిపోనస్ట్రేకదా?

కుతూ; అంతే!

అ||స॥: ఇదిగో మొక్కుతున్నాను.. [తన పాదాలకు మొక్కుకోవాలని చూసాడు. పాదాలు చేతులకు అందలేదు.) సాధ్యం కావడంలేదు. మిత్రమా!

కుతూ: మరయితే నేనూ, నువ్వూ, ఇద్దరమూ దైవస్వరూవులమే. నా పాదమైనా, నీ పాదమైనా ఒకటే. నా పాదాలకు నువు నమస్కరించు

అ స॥£ మంచిది. (కుతూహలం పాదాలకు మొక్కిలేచాడు.] మరి నీ జన్మ స్థానానికి నువ్వూ మొక్కాలిగా?

కుతూ: (తన శిరస్సుకి 'మొక్కుకోవాలని ర్థయత్మంచ్థాడ్యు వీలుకాలేదు.] ఒక వని చేద్దాం. నువు నా పాదాలకు మొక్కు, నీ శిరస్సుకి నేను మొక్కుతా. అపుడు ఇద్దరం మన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహిం చినవాళ్ళమౌతాం.

అ॥స[॥: అలాగే [కుతూహలం పాదాలకు నమస్కరించగా, అసందర్భం శిరస్సుకి నమస్కరించాడు కుతూహలం]

సందే: [ఉద్రేకంతో] మిత్రమా! నీ కాళ్ళకు నేను మొక్కుతాను.

ఉద: నీ భుజాలకు నేను మొక్కుతాను.

[ఇద్దరూ అలా ఒకరి కొకరు మొక్కుకున్నారు. తర్వాత నలుగురు అదే వద్దతిలో మొక్కుకుంటున్నారు. అలా మొక్కుతుండగా కుతూహలం, ఉద్రేకంలో భావాలు మారసాగాయి. ఇంతకుముందు. లేని అహంకార మేదో పొడచూపింది. దాంతో వాళ్ళు సందేహం శిరస్సుని అసందర్భం భుజాల్ని పట్టుకోవటం చేస్తున్నారు.]

సందే: మిత్రమా, ఇక ఆపుదామూ?

ఉ(్రేః ఇంకా మొక్కరా!

అ! ను॥; అదేమి మిత్రమా! ఒరే అంటున్నావు?

కుతూ; మరేమి అనమంటావు! నూ కాళ్ళదగ్గర వడిఉండే మిమ్మల్ని ఒరే అన కుండా అయ్యగారని చంకనెక్కించుకోవాలా? మీరు అల్పులు. మేము అధికులం. 'మొక్కండి మా కాళ్ళకు.

సందేహం, అసందర్భం: [అవాక్కయిపోయి వాళ్ళపాదాలమీద పడిపోయారు]

1810 0% న్‌ా ॥ ఇ7]

8వ రంగం రెండవ సన్నివేశం [ధర్మకామేస్టి యాగం మూడురోజులుగా జరిగింది. మూడోనాటి రాత్రి దేవాలయంలో జరిగిన సంఘటన. ఒకమూల తేజో, (కోధీ మాటాడుకుంటున్నారు. మరోప్రక్క భక్తులు వచ్చిపోతున్నారు. మరికొంతమంది చిత్రను చిత్రంగా చూస్తూన్నారు.] క్రోధి; అంతగా ఆలోచిస్తున్నారు. నా మాటమీద నమ్మిక లేదా? తేజో; నమ్మికలేనిది నీ మాటమీద కాదు. ఇంద్రదీవుని ప్రవర్తనమీద. కోధి; అతగాడు ఇల్లు కదలలేదు. రాత్రంతా దిట్లంగా నిఘా వేయించా. ఆ య (6 ఆ శేడో; సరే సరే- నెమ్మది. క్రోధి: కుట్ర వేసేవాడయితే ఇంట్లో కూచుంటాడా? తేజోః అదే ఆలోచిస్తున్నాను. ఇంద్ర త్యాగిని కలుసుకునితీరాలి. మన్నా: త్యాగికాని- క్తీర్తగానీ ఆఖరుకు వాళ్ళ వర్గంలో పిల్లకూన కూడా వాళ్ళింటి వైపు పోలా...... నమ్మండి. (నున్నా వళ్ళి మాటల్లో జొరబడి హామీ ఇచ్చేసరికి తేజో చల్లబడ్డాడు.] శేజోః సరి.....సరి... నెమ్మది. మన్నాః ఇంద్రదీపుడు ఉగ్రవాదుల్లో చేతులు కఠిపాడేమో...... లేకషోతే నిన్నటి వారి దాడి ఉద్దేశ్యమేమిటంటారు? తేజో; చిత్రను ఎత్తుకుపోయి దైనాజ్ఞను ధిక్కరించాలనీ, మమ్మల్ని బెదిరించాలనీ, ఈ ఒక్కరాత్రి జాగ్రత్తగా ఉండండి. ఈ పుణ్యకార్యం నిర్విమ్నంగా జరిపించ గలిగితే న్యాయాన్యాయాలు, ధర్మాధర్మాలు ఆ వచ్చే ధర్మాధికారి చూసుకుంటాడు. [లొనికి వెళ్తూ] భటులారా! తీవ్రవాదులు అమ్మాయిని అవహరించాలి అని మరీ (ప్రయత్నాలు చేయవచ్చు. రాత్రిపొడవునా అవ్రమత్తులై ఉండండి. అవసరఘ్టై అదనవు దళాల్ని రప్పించండి. మన్నాః క్రోధీ! రేవు నువ్వూ కూచుంటున్నానా? ఎవరు చెప్పారు? దండ నీ మెడలోనే పడొచ్చు. ఏవీం దేవపుత్రి కూర్చుంటుందనా) క్రోధి: అవిడ కూచున్నా అందుకామె అర్జ్హురాలు. మన్నా: అర్హతంకే మేస్త్రీ, భార్య కానటమేనా? అవిడపట్ల నీకంత గౌరవమా? నువ్వంటే ఎంత చులకనోో, నువ్వు మేస్త్రీ క్రింద నౌకరువట. తేజో తొత్తునట. అవిడ్ని దెబ్బతీయడానికే నిన్న సలహోమండలిలో తేజో చేర్చుకున్నాట్ట, క్రోధి: అలా అందా దేవపుత్రి? మన్నాః ఇంకా అందిలే. అదిగో తేజో వస్తున్నాడు ఊర్కో. (ఓ పక్కనుంచి తేజో, లోనుంచి యశో వచ్చేరు]

యశకోః తేజో! సర్వుని సేవ పూర్తయింది.

శేజోః కాస్త నిరుత్సాహంగా కనిపిస్తున్నారు?

యశోః మనసు బాగుండక

శేజోః ఏం)....... మీరు వెళ్ళండి [క్రోధీ, మన్నా వెళ్ళేరు]! చెప్పండి.

యశో: తేజో! మీ పాపపు మూటను నా చేత ముడి వేయిస్తున్నారు. ఇది అన్యాయం.

లేజో:* ఈ తంతు పూర్తి కానివ్వండి. సమస్యలన్నీ ఓ కొలిక్క వస్తాయి. అవ్వడు అనన్య సామాన్యమయిన ఆదరణ మీ మీద. కురిపిస్తాను. అస్టాన వురోహిత పదవి మీకు శాశ్వతం చేస్తాను. భక్తి ప్రపత్తులతో వినయవిధేయతలతో. ప్రజలంతా మీ పాదాల వడ్డ మోకరిల్లే ఏర్పాటు. చేస్తాను. సకలజనుల గౌరవనీరాజనాలు, వరిజన పరివార పరినేస్టిత భోగభాగ్యాలు మీ వరం చేస్తాను.

యకోః వురోహితుడు - వురహితుడు, వరహితుడు, పౌరహితుడు కావాలి. సొలకుల దయాదాక్షిణ్య కరుణాకటాక్షవీక్షణా వాంఛితుడు పూజారి కాగలడు కానీ పురోహితుడు కాలేడు. శలవ్‌.

తేజో: ఆగండి! నేనేం చేయాలని మీ ఉద్దేశ్యం?

యశోః ఏం చేయటానికి బదులు ఏం చేస్తున్నారో మీ అంతరాత్మకు తెలుసు. మీ పావపు పన్నాగంలో నేను పొవుని కానటం ఏ జన్మలోని పాపంగానో భావిస్తున్నాను. జడమతులైన ఈ జనాన్ని నవవైతన్యంవైవు నడిపించే అభ్యుదయ భావనా కమలం ఈ పావపంకిలంలోనే వికసిస్తుందని ఎదురు చూస్తున్నాను. అంతనరకు నానుండి మీకేం భయం లేదు.

[యశో వెళ్ళినవైపే చూస్తూ తేజో! స్టాణువులా నిల్చ్బండిపోయేడు. చిత్ర వచ్చి

ప్రదక్షిణలు. చేసి. వెళుతోంది.)

తేడోః అమ్మా! చిత్రా!

చిత్రా: ఏం నాన్నగారూ!

తేజో: రేవటి తంతు జ్ఞావకముందా ?

చిత్ర: లేకేం, ఉంది. నేను స్నానాదికాలు ఆచరిరచి, పూజ పూర్తి చేసుకుని యశో వద్దకు వస్తాను. ఆయన సర్వుని మెడలోని మందారమాల నా చేతికిస్తారు. తర్వాత నా కళ్ళకు గంతలు కడతారు. _

తేజో: కట్టినా కళ్ళకు అంతా కనిపిస్తూనే ఉంటుంది.

చిత్ర: అదేమిటి?

లేజోః చెప్తాను. తర్వాతేం జేస్తావు?

చిత్ర: ఏవుంది, ధ్వజస్తంభం వక్కనున్న ఇంద్రదీవుని మెడలో దండ వేస్తాను.

తేజోః లేదన్నూ! ఛిన్న నూర్చు. ఆ దండ” నా మెడలో వేయాలి. తప్పదన్మూ! ఇది మ్మాస్ట్రో అజ్ఞ. నిన్న రాత్రి మ్మాష్ర్రో కలలో కనిపించి నన్ను నిలదీసి హిరణ్యగర్భ 24ం

అడిగేడు. నీ కూతురు సౌఖ్యం కోసం ఈ ఛశాన్ని ఒక దొంగకు అప్పగిస్తావా అని చీవాట్లు పెట్టడు.

చిత్ర: ఇంద్రదీవుడొక దొంగా?

తేజో: నేను అలాగే అడగానమ్మా! దొంగేకాదు, వ్యభిచారి కూడా అన్నాడాయన. అయన అన్నాడనే "దు, ఈ అనుమానం నాకెవ్పట్నించో ఉంది.

చిత్రః విమిటి నాన్నా, మీరంటున్నది౨

తేటోః అవునమ్మా! ఆ రోజు అంతమంది ముందు కీర్తిని అవమానించి అంత రాద్దాంతం చేశాడా! నిన్న రాత్రంతా ఇద్దరూ కలసి ఒకే గదిలో ఉన్నారట. మన్నా చెప్పంళే వినలేక నేను చెవులు మూసుకున్నాను. తండ్రిగా అతని గురించి నీకింకేం చెప్పను?

చిత్ర: నేను నమ్మను.

తేజో: నేన్నమ్ముతున్నాను. కావాలం'శే మీ ఇద్దరికీ వివాహం జరిపించి నీ భవిష్యత్తుని మౌత్రం వాడి చేతిలో పెట్టగలను. దేశ భవిష్యత్తుని మూత్రం వాడి చేతిలో 'పెట్టలేను తల్లీ!

చిత్ర; అయితే ఆ దండ మీ మెడలో వేయాలంటారు” (ఏడ్చింది)

తేజో: నీ దృష్టికి నేనో స్వార్హవరుడిలాగా, దుర్మార్లుడిలాగా కనిపించవచ్చు. పసిదానివి. ఈ ప్రపంచం ఇంకా పూర్తిగా తెలీదు. ఈ వెర్రి ప్రజలకు తను నాయకుడ్ని ఎన్నుకునే శక్తి సామర్థ్యాలు, తెలివితేటలు లేన. వాళ్ళకా అవకాశమిస్తే వర్షాల వైప్పు, వాన్టానాల వైపు, నినాదాలవైపు మళ్ళిపోతారు. న్యూష్ట్రో వారసునిగా ప్రజల్ని సరైన మార్గంలో నడిపించే బాధ్యత నాకుంది. తప్పదు. ఆ దండ నా మెడలో వేయాల్సిందే. చూడన్మూ కొన్ని త్యాగాలు చెయ్యటానికి ఎవరూ సిద్దపడకపోతే ఏ త్యాగానికైనా నేను సిద్దపడాల్సివస్తుంది. వస్తాను, జాగ్రత్త

[తేడో. వెళ్ళేడు. చిత్ర ఏడ్చుకుంటూ లోనికి వెళ్ళింది. భటుడు నళ్ళి

ప్రవేశద్వారం దగ్గర కావలా ఉన్నాడు. ఇంద్ర మరోవైపునుంచి వచ్చేడు.]

దిప్పుః నేనోసారి చిత్రను కలుసుకోచారి.

భటుడు: [నమస్కరించి] (వ్రవేశం అనుమతించబడదు. క్షమించు దీపా ! ఉత్తర్వులలా ఉన్నాయి.

దీప్పుః [తల దించుకు వెళ్ళిపోతూ అగి] ఒక్కసారి, ఒకే ఒక్కసారి చిత్రను కలవటం నాకు చాలా అవసరం. ఇది అజ్జకాదు, అభ్యర్హన. పోనీ, నీ ఎదురుగానే రెండు ముక్కలు మాట్చ్టాడి వెళ్ళిపోతాను.

ఓ [భటుడు వెళ్ళి చిత్రను పిల్చుకొచ్చేడు.]

చిత్ర; ఇంద్రా! (కౌగలించుకుని భోరుమని ఏడ్చింది] ఈ మూడు రోజులు నీకోసం ఎంత తపించి పోయేనో తెలుసా? నిన్న తీన్రవాదులొచ్చి నన్నెత్తుకుపోనాలని (వ్రయత్నించేరు, తెలుసా?

భటుః అమ్మా! నా ఉద్యోగానికి ముప్పాస్తుంది. మీరు త్వరగా వెళ్ళాలి.

[250 విజయభాస్కర్‌. నాటకాలు

చిత్ర: నువ్వు అవతలి కెళ్ళు. నేను పిలిచేవరకు రావద్దు.

భటుః అమ్మా!

చిత్ర; ఊం వెళ్ళు... ఇంద్రా! ఇప్పుడిపుడే మా నాన్న వచ్చి వెళ్ళేడు. నేనట అయన మెడలో దండ వెయ్యాలిట. నీ మీద ఉన్నవీ, లేనినీ ఎన్నో చెప్పేరు. నేన్నమ్మలేదు. ఏది ఏమైనా నేను నీ మెడలోనే దండ వేస్తాను.

దీపు: చిత్రా! ఇక్కడి జీవితం దిన దిన గండం. ఈ మనుష్యుల నుధ్య మనస్తత్వాల మధ్య మనం సుఖవడలేం. మనం ఇక్కడ్నించి ఎక్కడికైనా దూరంగా పారిపోతే?

చిత్ర: ఎక్కడికి? అయినా ఎందుకు పారిపోవాలి” అంత ఖర్మ మనకేం?

దీప్పుః నీకు తెలీదు చిత్రా! పదవీ వ్యామోహంలో పడి మీ నాన్నగారితో చేతులు కలిపి ఎన్నో ఘోరాలు చేశాను. మేస్త్రి వాత్యలో నాకు భాగముంది. నగలు దొంగిలించిందెవరో నాకు తెల్పు. అంజనం అబద్దమని తెల్సు. దేశంలో జరిగిన ప్రతి పాపంలో నా పొత్ర ఉంది. ప్రతి మోసం వెనక నా సొస్తం ఉంది. వదవికోసం. నేనింత వతనమెపోయాను." ఎంత దిగజారిపోయౌను? కానీ చిత్రా! నేను మోసపోయేంతనరకు “నాకు తెలిసిరాలేదు. మోసానికి గురైననారి బాధ ఎలా ఉంటుందో, ఎంత గిజగిజలాడిపోతారో, ఎంత క్షోభపడతారో! చిత్రా వీ వని. మనల్ని బాధిస్తుందో ఆ వని మనం ఇతరులకు చేయకూడదని అర్ధం అయింది. అందుకే చిత్రా! ఈ దుష్ట్రప్రపంచానికి దూరంగా మాయ, మోసం లేని వ్రశాంత వాతావరణంలో కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించాలనుకుంటున్నాను.

చిత్ర; ఇది మంచితనమా? పిరికితనమూ? మనసులో ఓ మబ్బు కమ్మి ఉన్నంతకాలం చయాల్సిన పొపార్నీ, ఘోరాల్నీ నిశ్శబ్దంగా చేసేసి నీ మనసు విరిగిందని దూరంగా పారిపోతావా? వీల్లేదు. పశ్చాత్తాపాన్ని పొట్ల మౌటల్లో | ప్రదర్శిఎ ప్రయోజనం లేదు. ధైర్యంగా ఎదుర్కొని కాసిన్ని మంచి వనులు చేసి పొపాన్ని కడుక్కో. బాధ్యత _ మర్చిపోయి నూ నాన్నలాంటి స్వార్హపరులకు దేశాన్ని అప్పగించి వెళ్లిపోవడంకంచె. మహాపొవం మరొకటి లేదు. నువ్వ మౌష్రోకి నిజమైన వారసుడివి. నిన్నటివరకు కాకపోవచ్చు. ఈ శ్షణంనుంచి. ఇక వేరే ఆలోచనలు వద్దు. నీ మెడలో దండ వేసి నిన్ను ధగ్ఫాగికారిని చేసే వూచీ నాది.

దీపు; చిత్రా!

చిత్ర; ఇంకేమీ మాట్టాడొద్దు - వెళ్ళు.

[చరాచరా వెళ్ళిపోయింది. ఇంద్రదీపుడు దిగాలుగా బయటకు నడిచేడు. భటుడు వెళ్ళిన దిశనుంచి తేజో వచ్చేడు. అతని మొహం నిప్పును మింగిన రాకాసిలా ఉంది.]

11800 0గ

8వ రంగం 3వ సన్నివేశం [ధర్మకామేష్టి యాగం. చివరి ఘట్టం. ఆసనాలమీద త్యాగి, క్తీర్తి కూచుని ఉన్నారు. మన్నాతో క్రోధి ్రనేశించాడు. క్రోధి కీర్తిని చూస్తూనే ఆగిపోయేడు, ఒకడు. నేలని తవ్వి మొక్కని పొతేడు. పూజ చేశాడు యశో] (క్రోధి: అడగమంటావా? మన్నాః అడుగు [కోరి కీర్తివెపు కదిలేదు. యశో తంతు నిర్వహించడంలో నిమగ్నమయి ఉన్నాడు.] క్రోధి: దేవపుత్రీ! నేను బాధవడ్డ్తున్నాను. మన్నాతో నా గురించి చాలా చులకనగా వమాటాడావులు. శ్తీర్తి ఏవంని? క్రోధి: తేజోకి తొత్తునని, మే,స్త్రీకి నౌకరునని. కీర్తి; నువ్వేమిటో నీకు తెలీదా? క్రోధి: తెలుసు. మే్త్రీకి నౌకర్నే కాదు బానిసను. ఆమడదూరాన ఉంచవల్సిన నన్ను అక్కున చేర్చుకున్నాడు. ఛీత్కరించాల్సిన నన్ను చేరదీశాడు. వ్యసనాల్లో పతనావస్తలో ఉన్న నన్ను బాగుచేసి బతుకిచ్చేడాయన._ ఆయనకు _ నాకర్ని బానిసని, భక్తుడ్ని, ఏమన్నా నిజమే, సంతోషమే. కానీ తేజోకి తొత్తునన్నమాట అబద్దం. ఆ మాట నన్ను చాలా కష్ట పెట్టింది. కీర్తి: నిన్ను కష్ట్రపెట్టిందని నిజం అబద్ధం కాదు. అక్కున చేర్చుకున్న వాడికి భక్తుడిని, బానిసవి అయ్యేవు. అందలమెక్కించిన వాడికి తొత్తువెందుకు కాదు? క్రోధి: బాగుందమ్మా! మేస్త్రీ ఇచ్చిన రాయితీలు, పదవులు సంస్కరణలు. అవి తేజో కానసాగిస్తే రాజకీయపు. ఎత్తుగడలు! మీరు మే,స్త్రీకి అనుచరులు. నేను తేజోకి తొత్తుని. బాగుందన్మూ! శ్త్‌ర్తిః మేస్త్రీతో తేడోకి తూకమూ? నీకో రహస్యం తెలుసా? మేస్త్రీ, మనవాడు, అయితే దేవపుత్రకల వంశీకుడో, మాధవుల సంతతో కావాలి. లేకపోతే అతను మనకోసం అంత సాహసం చేసేవాడు కాదు. అంతటి ఆవద ఆఅపహ్వానించేవాడూ కాదు. మరి అలాంటి త్యాగమూర్తి కోసం మనమేం చేశాం) కనీసం అయన గుర్తుకు మన కళ్ళముందు ఒక విగ్రహాన్ని కూడా ప్రతిష్టించుకోలేకపోయాం, క్రోధి: విగ్రహాలదేముందీ? వీధికాకటి పెట్టిస్తాను. కీర్తి పెట్టించి - నువ్వూ నీ మనుషులు ఒక వర్గం, నేనూ నా మనుషులూ ఒక వర్గం. మరొకడు మురో వర్గం. ఇలా తలో వర్గంగా విడిపోయి ఎనరికో కొమ్ము కొస్తుంటామా? మన మీద కురిపించే (పను నిజనునుకుంటున్నావు. అవి

వాళ్ళు రాజ్యం చెయ్యటానికే మనల్ని పరిపాలించేందుకే- నునం పాలించేందుకు మాత్రంకాదు.

క్రోధి: అంటే?

కీర్తి అంశ ఏముంది? మనం రాజ్యం చేసే అవకాశం ఎవ్వడూ రాదూ అంటున్నాను ఏదో అద్భుతం జరిగితే తప్ప. అంతెందుకు, ఈ తంతు ఫరితమేమిటో. తెలుసా? తేజో మెళ్ళో దండ వడుతుంది. ధర్మాధికారవుతాడు. అందుకే ఈ _ వన్నాగమంతా.

క్రోధి: అంత ఖచ్చితంగా తెలిసీ ఎందుకూర్చున్నావు? ఇక్కడెందుకు కూచున్నావు?

కీర్తి మన్నింపు లేనిచోట మౌనమే మంచిది. నీలాంటి వాళ్ళంతా తేజో వెంటున్నారు. మిగిలిన వాళ్ళంతా తేజో కల్పించిన కట్టుకధలకు తలూపుతున్నారు. మిగిలిన కొద్దిమందిమీ ఏం చేయగలం

క్రోధి: అదే వద్దంటున్నాను.. మన దాహం తీర్చలేదని సముద్రాన్ని నిందిస్తే ఉపయోగం లేదు. దాని ఉపయోగం దానికుంది. మనకు అర్హం కాకపోతే తేజో శక్తులు మాహత్యాలు కట్టుకధలా? ఆయన _ దైనశ్తక్తిసంవన్నుడు.

కీర్తి సరే ఆ సంగతి విడిచిపెట్టు. వీధికాక విగ్రహం పెట్టిస్తానన్నావు. అది మేమూ చేయగలం. చేసే అలోచనా ఉంది. కానీ మనం చేయలేంది ఒక్కటే. మ్మ! విగ్రహాన్ని కీలకమైన స్టానాల్లో మాత్రం ్రతిష్టించలేం.

క్రోధి: అంటి?

కీర్తి అంయే అదే! అదిగో, మ్యాష్ట్రో విగ్రహాం ఉన్న స్థానంలో మేస్త్రి నిగ్రహాన్మి ప్రతిష్టించు, జీవితాంతం నీ చెవ్వులు మోస్తు ఊడిగం చేస్తాను. (ప్రతొష్టించగలవా? క్రోధి: ఏవిటాస్తలానికున్న గొవ్ప?

్త్‌ర్తిః నువ్వు చెప్పిన దైవశక్తినంతట్ని కూడగట్టి యంత్రంవేసి నక్షత్రబలం చూసి తేజో ్రతిష్టించాడా విగ్రవోన్ని, ఎక్కడా? దైవసన్నిధిలో! ఎందుకు? దైనాన్ని మొక్కిన ప్రతివారు మ్మాష్ట్రోని శోడా మొక్కుతారు. దొనివలన _ ఫలితం: కొన్నాళ్ళకు న్యూక్ర్రో దేవుడవుతాడు. అలా నునకు మేస్త్రీ దేవుడు కాకూడదనే వాళ్ళ ఉద్దేశ్యం. మూధవుడు కాలికింద మెట్టు. నెత్తిమీద గోపురం కాదు. కాలేడు. కానివ్వరు. మేస్త్రీ మాధవుడు. కదా!

[తోధి ఉక్రోషంతో ఊగిపోయేడు ఈ సంభాషణ జరుగుతుండగా ఇంద్ర, తేజో చెట్టాపట్టాలు వేసుకురావడం, ఉల్లాసంగా వలకరించుకోవఢం - ఎంతో ఎబ్బెట్టుగా ఉంది.]

యశో; తేజో! పూజ పూర్తయింది.

తేజో; అభ్యర్జుల్ని ఆహ్వానించండి.

యశో: మహాజనులారా! ధర్మాధికారి నియామక తంతులో చివరి భాగమిది. దైనకృపాకాంక్షితులు, పదవీవాంఛితులు ముందుకు వచ్చి ఆసీనులు క్ముని సవినయంగా ఆహ్వానిస్తున్నాను.

హిరణ్యగర్భ 253

[నుంత్రోచ్చారణ స్థాయి పెరిగింది. యశో వెనక రాగా ముందు చిత్ర వూలదండ చేత పుచ్చుకుని _ప్రత్యక్షనుయింది. ఆమె కళ్ళకు గంతలున్నాయి. అందరిలో ఓ విధమయిన ఉత్సాహం కనిపిస్తోంది. చిత్ర ముందుకు కదిలింది. త్యాగిని దాటింది. ఇంద్రకు, తేశోకు మధ్య నిలిచింది. ఓ లిప్పపాటు ఆగాక ఇంద్ర మెడలో దండ వడింది. ఇంద్ర మొహంలో ఒక్కసారే కోటిజ్యోతులు వెలిగేయి. అందరూ లేచి తము హర్షాన్ని వెలిబుచ్చేరు. అంతె! ఇంద్ర ఉన్నవాడు ఉన్నట్టుగా చిత్ర మీదకు ఒరిగిపోయేడు. చిత్ర అవాక్కయిపోయింది. కళ్ళకున్న గంతలు ఊడబెరికి ఇంద్రని పొదివి పట్టుకుంది. పిచ్చిగా అరిచింది. ఇంద్ర మరణించేడు.]

తేజో: ఎక్కడో ఏదో పొరబాటు జరిగింది. జగద్రక్షక్రా! నీ పిల్లల మీద నీకెందుకింత కారిన్యం? నీ భక్తులకు పరీక్షలు పెడ్తున్నానా? శిక్షలు వేస్తున్నావా? ఏమిటీ ఘోరం? సర్వా! ఎక్కడ జరిగింది లోవం? చెను... మౌట్టాడు.... ఆగండి... అల... అల... నివ్ఫృను మరచి, నియమం విడిచి...కేళలీ విలాసాలా? అవునా? అయ్యయ్యో! ఏమే కులటా! నా కడుపున చెడబుట్టావుగదే!

చిభ్రః అవును. నీవు చెప్పింది నిజమే. నీలాంటి దుర్మార్లుడి కడువున చెడబుట్టాను. లేకపోతే నన్నే ఎరగా వాడుకుంటావా? కూతురికే ద్రోహం తలపెడతావా?

తేజో: భటులారా! ఈమెను తక్షణమే వైద్యశాలకి తరలించండి. ఏ దెయ్యమో ఆమెచేత ఇలా మాట్టాడిస్తోంది.

చిత్ర; దేవుళ్ళు అంతరించి దెయ్యాలు రాజ్యం చేసే రోజులు నీతోనే ప్రారంభ మయ్యాయి. ప్రజల్ని శీకట్లో తోసి, ఆ కోట్లోనే ఇంద్రజాలాన్ని చూపించి ఎంతకాలం మోసం చేస్తావు?

తేజో: దిక్కులు చూస్తారేం - ఈడ్చుకెళ్ళండి దాన్ని.

[భటులు వళ్చి ఆమెను పట్టుకున్నారు.] చిత్రః విడిచిపెట్టండి. నన్ను విడిచిపెట్టండి. ఈ కిరాతకుడి దుశ్చరిత్రకు ప్రత్యక్షసాక్షిని నేను. నన్ను చెప్పనిన్వండి. ధర్మాధికారి పదవికోసం అడ్డొచ్చిన నారినందర్నీ హతమారుస్తూ, తన కుయుక్తులతో, తన చీకటి సామ్రాజ్యాన్ని. వెలుగులోకి తీసుకురావాలని పధకాలు వేస్తూ నన్ను సమిధగా వాడుకున్నాడు. తాళపత్రం అబద్దం. అంజనం అంతకంలు అబద్దం అన్నిటికమించి నా ఇంద్రని చంపింది వీడు. మేస్త్రీని పొట్టన పెట్టుకుంది వీడు. ఆ నగలు దొంగతనం చేసింది వీడు. లేజోః చిత్రా! [తేజో అరువు నున్నాకు హెచ్చరికగా అనిపించిందేమో, మొలలో కత్తితీసి అమెను పొడిచేడు. అంతా అచేతనులయిపోయేరు.] చిత్ర: నా ప్రాణం పోయేవరకు నిజం చెప్పాను. న్లాన్నా! నీ పాపం బద్దలయింది. ఇవ్చటివైనా ఈ ప్రజ కళ్ళు తెరవాలి మూ నాన్న - ఈ ఒక్క గుడ్డ పీలికతో నా కళ్ళకే కాదు. అందరి కళ్ళకు గంతలు కస్టేడు. కళ్ళు తెరనండ్ని [చనిపోయింది]

[మన్నాని రెక్కలు విరిచిపట్టుకున్నారు. మన్నా తేజో వైపు తిరిగేదు] మన్నాః దేవృడిలాంటి మనిషిని అంతంత వమూటలంటుం కే సహించలేకపోయాను.

హత్య చేయడం నేరం. కావాలంటే నన్ను ఉరితీయించండి. కానీ నా వ్రభుభక్తిని శంకించకండి. మీమీద అంతలేసి అభాండాలేస్తుంట్‌ ....

కీర్తి: నిజం ఇంత నిక్కచ్చిగా తేలినా నోరు విప్పేవాళ్ళు లేరు చూశావా?

[క్రోధి గునపం అందుకుని విగ్రహం వైపు నడిచేడు. ఓ పోటు పొడిచేడు.)

తేజో: క్రోధ! ఏమిటి నువ్వు చేస్తున్నవని? అవు, చూస్తూ నించుంటారేం” ఆవండి వాడ్ని.

(క్రోధి: ఎవరైనా ముందుకొచ్చేరో, జాగ్రత్త! (రక్షక్రభటులు వెనక్కి వెళ్ళేరు.]

"తేజో: క్రోధ! ఆగు, నీకే చెప్పేది. ఆయన మనకి దేవుడు. - (క్రోధి: మనకు కాదు, మీకు. మా దేవుడు మ్మే. ఆయన వి[గ్రవాం ఇక్కడుండాలి. [కోఠి విగ్రవోన్ని పెకళించే వ్రయత్నంలో ఉన్నాడు. కీర్తి కూడా అతనికి సాయవడింది. మన్నా రక్షక్రభటుల చేతుల్నించి విడిపించుకున్నాడు.]

మన్నాః' ఇక్కడ మేస్త్రీ చిగ్రహమా? మేమందుకు ఒప .)కోం.

(క్రోధి: నాకడ్డం వస్తే ర్తక్తం- ఏరులై పారుతుందిక్కడ.

మన్నా: అలాగే కానివ్వు ఆ ఎత్రిన వలుగు నా గుండెల్లో దించి ఆ తర్వాత ఆ విగ్రహం జోలికి వెళ్ళు.

తేజో; ఆపండి. ఆపండి వాళ్ళని. (భటులు విడదీశారు] క్రోధ, నీక్కావల్సింది విగ్రహం _ప్రతిష్టావనేనా? అ పక్కన పెట్టిస్తాను.

క్తీర్తి; వీల్లేదు. ఇక్కడే, ఈ స్రలంలోనే.

(ప్రజ: అవును. ఇక్కడే ఈ స్టలంలోనే.

క్రోధి; మ్యాస్ర్ర విగ్రహాన్ని పగలగొట్టి మరీ.

(ప్రజలు: అవును, మాస్ట్రో విగ్రవోన్ని వగలగొట్టుండీి.

క్రోథిః: మన దేవుడ్ని నిలబెట్టుకోవాలంచటే ఈ దెయ్యాన్ని పడగొట్టాల్సిందే.

త్యాగి ఆగండి, [క్రోధీ చెంపలు వాయగొస్టేడుు దెయ్యాలు మీర్రా! వాళ్ళు మానవతామూర్తులే. మీర్కే మీ రాజకీయ (ప్రయోజనాల కోసం వీళ్ళని దేవుళ్ళుగా వూజింబేరు. ఇవ్వడు దెయ్యాలుగా చిత్రీకరిస్తూన్నారు. మీ చాపల్యం వలన, స్వార్ధం వలన ఆ మహానుభావుల గొవృతనానికి ఏ కళంకమూ రాదు. కానీ - ప్రజల ఆలోచనలో మాత్రం కళ్ళోలం. రేగుతుంది. గుర్తుంచుకోండి. సమస్యల వరిష్కారం కోసం నాయకులుగా పుట్టి, నాయకులుగా కొనసాగటం "కోసం సమస్యల్ని కొనసాగిస్తున్నారు. అందుకే - దేశం సమస్యలమయమై పోయింది. ఏ సమస్యకు సమాధానం చెప్పలేని నాకు మౌనమే శరణ్యమైంది.

శేజోః ఇక ముందు కూడా మీరు మౌనం వహించండి. అదే మీ అందరి ఆరోగ్యానికి మంచిది. దేశాన్ని విచ్చిన్నం చెయ్యటానికి నాశనం చెయ్యటానికే ఎనరి ప్రయత్నాలు వారు చేసేరు, త్యాగితో సవో. భగవంతుడి మీద అన. మష్ట్రా ఆశించిన కలల రాజ్యాన్ని స్ట్రాపించేనరకు నేను నిద్రపోను. గద్దె దిగను. ఈ హిరణ్యగ్య్ఫు 255

దేశంలో ప్రతి మనిషికి తిండి, బట్ట, గూడు సమకూర్చేవరకు ఈ అధికారాన్ని విడిచిపెట్టను. నన్ను కాదని నా మాటకు బాటకు అడ్డుపడే చారందరిక్తి సర్వుని పేరు మీద శిక్షలు విధించి న్యాయాన్ని, ధర్యాన్ని రక్షిస్తాను. కనుక ప్రియపైన ప్రజలందరికి ఇదే నా ఆజ్ఞ నన్ను ప్రళ్నించే పక్కు, నా శాసనాల్ని కొద అధికారం ఎనరికీ ఉండదు. ఇకపై దైనపాలన అమల్లో ఉంటుంది. ప్రాణాలప్పై తీప్కి సర్వుని వట్ట భక్తి ఉన్నవారు ఎవరూ నా శాససాన్ని ధిక్కరించరు. [పకటన వూర్తయ్యేక క్రోధి విగ్రహం వగలగొట్టుడానికి వలుగు. ఎెత్తేడు. మన్నా అద్దుకున్నాడు. పలుగు అతని గుండెల్లో దిగబడింది. నున్నా కుష్పకూలిపోయౌొడు.]

తేజోః వాణ్ణి బంధించండి.

. [తేజో వెళ్లగా భటులు క్రోధీని బంధించి ఈడ్చుకుపోయారు.. ఒక ప్రక్కనుండి జో. ముందుకు వచ్చాడు.]

జో: ఇప్పటికైనా మీ అహింసావాదాన్ని విడిచిపెట్టి మా దారి కాస్తారా! దెబ్బకు దెబ్బ, హింసకు హీంసే సరైన పద్దతని ఒప సకుంటారా?

త్యాగ: ఒప్పుకోను. దేవుడని, దెయ్యమని భయపెట్రి శాసించే తేడోక్‌, కత్తికొనతోనే ప్రజోద్దరణ జరుగుతుందన్న నీ చిశ్వాసానికీ - నాకాస్ట్రే తేడా కనిపించడం లేదు జో! మనిషెవ్వుడు మంచివాడే. మానసిక రుగ్మతల కారణంగా దుర్మార్గం ప్రవేశించి, మనీషి మృగమైపోతాడు. దేవుడిలాంటి వాడు 'దెయ్యచుయిపోతాడు, వాడికి సరైన వైద్యం చెయించాలి, సంస్కరించాలి.

యశో; మృగాన్నీ, దెళ్యూన్నీ సంస్థరిం చడం సాధ్యమేననుకుంటున్నానా త్యాగీ! మృగాన్ని వేటాడాలి. దెయ్యనుయితే భూస్థాపితం చెయ్యాలి.

త్యాగి: యశో! జో నమ్మిన సిద్దాంతాన్ని మీరు బలపరుస్తున్నారా? .

యకోః మొక్క బతకాలీ అంటే చీడ పట్టిన భాగాన్ని కత్తిరించాల్సిందే. ధర్మాన్ని రక్తించాలీ అంశే అధర్మాన్ని చీళ్చి చెండాడాల్సిందేతవ్పదు.

త్యాగి: అయితే వెళ్ళండి. ఆ హింసా సుడిగుండంలో పడి సర్వనాశనం అయిపోండి కక్షలతో క్రావేశాలతో ఒకర్నొకరు చంపుకోండి. మ్మాస్ర్రో కలలుగన్న రాజ్యాన్ని _వునాదులతో సహా పెకళించి చెయ్యండి.

శ్త్‌ర్తి రక్తపాతంతోనే ఈ వ్యవస్తలో మార్చు సాధ్యమనే సిద్దాంతాన్ని మేం నమ్ముతున్నాం. దగా పడినవారికి ఈ సమాజంళో ఓదార్పు లభించదు. అందరి చేతుల్లో ఒక్కొక్క ఆయుధం ఉంటే... ఒక్కాక్క ఆయుధంతో అవళలి వర్షం తాలూకు ఒక్కొక్క. తలను నరుక్కొాంటూ పోతుంఘే అప్పుడు మనలోని కస్ఫి

. వగ ఆత్మన్య్యూనతాభానం... ఇవన్నీ అడుగంటిపోయి,. మనల్ని చిన్నచూపు చూసేధారె లేకపోవడంతో 'మనలో ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది. మనల్ని. మనం గౌరవీంచుకుంటాం. శత్రు నిశ్శేషంతో, రక్తాధిషేకంతో, విజయగర్వంతో జాతి వునర్నిర్మాణానికి పునాదులు వేస్తాం. రండి. చివరి శ్వాసవరకు ఈ విప్లవ పోరాటాన్ని సాగిస్తానునే ప్రతిన పూనండి. లేవండి. తలా ఓ తలను తెగనరిక్తి మనం కలలుగన్న సామ్రాజ్యస్తావనకు చేయూతనిస్తామని ప్రమాణం చేయండి

యశో: వారితో శత్రుత్వానికి కారణం ఆత్మన్యూనతా భావమే అయితే దాన్ని తొలగించే సాధనం నా దగ్గర ఉంది. ఆగండి. కొన్నాళ్ళు బానిసగా, నేరస్టుడిగా, బహిష్య్పతుడిగా జీవితాన్ని సాగించినవాడు యుద్దానికి సమాయత్తం అయినపుడు (వ్రత్యర్రికి సమజఉజ్జీననే భావానికి స్పూర్తి, ఉద్దీవనం కలిగించే మహత్తరమయిన ప్రతముంది. దాన్నీ మీరాచరించండి. శక్తిమంతులు సాహసవీరులు కండి. కొత్త ఉత్సాహంతో, సరికొత్త ఆశయంతో ముందుకు సాగండి. కీర్తి: చెవ్ప్చండి. యశో! ఏవిటావ్రతం౨ యశో: హిరణ్యగర్భ వ్రతం! ఉప్పెనకు ముందు శంబాజీ అనే రాజు ఈ వ్రతం - చేసి ఛత్రవతి అయ్యాడు, కీర్తి అయితే, ఆ వ్రతం మేమూ చేస్తాం. మాకు మీరే మార్గదర్శకులు. 218016 05 - 9వ రంగం 1వ సన్నివేశం [నలుగురు తీవ్రవాదులు బంధింపబడి ఉన్నారు. వార్ని తదేకంగా ప్‌ ఓ పక్క తేజో నించున్నాడు. ఉద్రేకం, కుతూహలం ఆ నలుగురి చేస్తున్నారు. " 1వ తీవ్రవాది: భూ! " ం న చుకుని ఉద: శిక్షలు అనుభవించటంకం మీ సమ్మెలు, -సత్యాగ్రహోలు విరమిం సం వనులకెళ్ళటం, రాజకీయాలకి స్వస్తి చెప్పటం యులు కొదాః ॥ 2వ తీ; కాదు. . . మీకునూ... కుతూ: ఊళ్ళో 'పెంటుకుప్పలు పేరుకుపోతే నష్టం మాకే న్‌ా సైసుకుంటాం. మేమయితే కాస్తంత జాగ్రిత్తగా ఉండి, వైద్యసదుపాయాలు ఎర్పా మీగతేం కాను? " 2వ తీ; మేం చచ్చినా ఫర్వాలేదు. - | సిందని, ఉ(ద్రేః: మీరంతా అపోహలో ఉన్నారు. మొ వర్గం మీ వర్గాన్ని తౌ కాసింది: తరతరాలుగా అన్యాయం వీసిందనీ, నేటి ఈ బీదరికానికి రారలుసు కానీ మీకు ఎవరో నూరిపోశారు. ఎవరో కాదు, దేవవుత్రి క్తర్తి మౌ అది నిజం కాదు. 3వ తీ: అదే నిజం " జ పోయానని ఘుతూ;ః కాదు. అబద్దం. వచ్చి అబద్దం. ఎంత సేపు అన్యాయ అయ్యి తఫ లు ఏడుస్తావు తప్ప అందుకు. కొరణాలు వెతుక్కున్నావా రంత గ ఉనీళ్ళతో నువ్వు తెలుసుక్షోవు. దిద్దుకోవు.... నువ్వు ఉత్త బద్దకస్తుడివి కొ సింత గం త్‌! క ర్‌ ఆ4 1 తృప్తిపడిపోతావు. చెట్టునీడ, గోచీగుడ్డ చాలుననుకుంటావు నీ బతుక్కి-- 257

జీవితమన్నది ఓ పరుగుపందెం. పిక్కలో సత్తా వుండాలి పరుచెత్తడానిక్‌. నువ్వు నూతోసమంగా పరుగెత్తే ప్రయత్నం చెయ్యారిగానీ ఎంతకాలం నిన్నీడ్చు కెడతార్రా:

1వ తీ: అక్కర్లేదు. నూకెవరూ చేయూత నివ్వక్కర్లేదు. మీరు నూ మీద

గి న స క్‌లున నీ ఓ సంగతి

చూపించే (ప్రేమ మీ అవసరాలకోసమని మాకు బాగా తెలుసు. కొ మర్చిపోతున్నాను. ఈ. వరుగు పందెంలో నువ్వూ, నేనూ ఒకసారే బయళ్లేరాం. మర్చిపోకు, నేను ధర్మంగా, సరియైన దోవలో వెళ్ళి ఫలితాన్ని అందుకునేలోవల నువ్వు అడ్డుదారుల్లో వచ్చి అ ఫలితాన్ని తన్నుకుపోయేవు వురోసారి పందెంలో ఫలితాన్ని నేనందుకోబోయేలోపల అవతలి మనుషుల్లో లాలులీపడి నొ నోటి దగ్గర ఆ ఫలితాన్ని లాక్కున్నావు. ఇంకోసారి అలానే నీకంటే వేగంగా ఎంతో శక్తినంతంగా పరుగెత్తారీ, ఫలితాన్ని అందుకోవాలీ అనుకున్నప్పుడు నా కొళ్ళకు అడ్డంగా నీ కాలుంచి నన్ను మట్టికరిపించేవు, వెన్నుపోటు పొడిచేవు. నిన్ను నమ్మం.

కుతూ: ఇవన్నీ ఎరువు తెచ్చుకున్న మాటలు. అర్ధంలేని సిద్దాంతాలు

తేజో; అదంతా సరే, మీరు ప్రాణాల్లో బయటవడదలచుకుంటే మునమొక ఒప్పందానికి వద్దాం. చెప్పండి. దేవపుత్రిక_ ఎక్కడుంది? దాన్ని నాకప్పచెబితే మీరేం కోరినా ఇస్తాన్నేను. 'డబ్బా? పాలనూ? వదనా? ఏం కావాలన్నా ఇస్తాన్నేను.

4న తీః పస్టైెడన్నం ఇప్పించండి బాబూ! నేను చెబుతాను. ముందు ప్రాణాన్ని కాపాడండి.

1వ శీ; ఒరేయ్‌, తల్లిరొమ్ము గుద్దుతావురా?. ఇంటికి నిప్పంటిస్తావురా? అన్నం కోసం ఆశయం అమ్ముకుంటావురా?

తవ శ్రీః నోర్ముయ్యండి. ఎవడిక్కాచాలిరా మీ ఆశయం? రోజు కూలితో రోజులు గడుపుకునే బతుకులు మనవి. ఈ దేశం మూడు ముక్కలయితేనేం, ముపె వెక్కలయితే నాకేం ఈ ఉద్యమం ఫలితం నీదీ నాదీ కాదురా! ఇదిగో వదవులకోసం ప్రొకులాడుతున్న వీళ్ళది బాబూ! నాకు ముందు కసిన్ని గెంజి నీళ్ళిప్పించండి, నాకు తెల్ఫిందంతా చెబుతాను.

లేడో; ముందు ఆ ముగ్గుర్నీ ఈడ్చుకుపొండి

3వ తీ,వాదులు; చరిత మాది - వ్రగతి మూది - రాబోయే భదిత మాది. ఈ వ్యవస్తలో అనాధలం - జగతికే పునాదులం జ్వలిస్తున్న సచూదులం. చిష్లవాగ్ని సమిధలం చరిత మూది - ప్రగతి మాది - రాబోయే భవిత మాది. విప్లవం నరిల్హాలి. జో వర్షిల్లాలి. దేచవుత్రి వర్ధిల్లాలి. (ముగ్గురూ నినాదాలు చేస్తూ వెళ్ళేరు

తేజో; ఇపుడు చెవ్వు, దేనవుత్రి ఎక్కడుంది?

4వ తీ; మోదుకొండమ్మ గుడిలో

తేజో: వెళ్ళండి. ఇడ్గదళొన్ని పంపించండి ఆ దేనవుత్రి నాకు ప్రాణాల్లో కొవాలి. వీడికి కడుపునిండా అన్నం. పెట్టండి. చూశావా ఉద్రేకం! ఎలా లొం2పోయేడో! లొంగిపోయిన ఈ ఒక్కడే రేపటికి ఇద్దరవుతారు.

ఉ(దే: ఏమో! లొంగని ఆ ముగ్గురు అరుగురవు తారేమో!

తేజో: అంతకన్నా ఎక్కువగా ఊహించే సామర్ధ్యం నీకులేదు.

ఉ(దేః ఎలా ఉంటుందీ! నేను చదువుకున్న మూర్చుడ్ని, మీ రాజకీయాలు నాకర్హం కాచు. నేనన్నానని కాదు. వాళ్ళ మనుషుల్ని మీరెత్తుకొచ్చి లొంగదీసుకున్నారు. బాగుంది. అలాగే మనవాళ్ళనీ వాళ్ళు ఎత్తుకుపోయి లొంగదీసుకుంటే? ఎన్నాళ్ళండీ ఈ ఎత్తుకుపోవటాలూ, ఎత్తుకు రావటాలూనూ! ఇవ్పటికెన్ని హత్యలు జరిసయని? శేజో: అయితే ఏం చెయ్యనుంటాన్‌ ౨?

ఉ(ద్రే: ఎన్నికలు జరిపించండి. -

తేజో: జరిపించి వాళ్ళని ఎవడినెత్తిన కూచోబెట్టమంటావు? పొద్దున్న లేస్తే నీ బట్టలు ఉతకటానికి మనుష్యులు కావాలి. నీ గెడ్డం గీయటానికి మనుష్యులు కావాలి. నువ్వు చిటికేస్తే వలకడానికి మనుష్యులు కావాలి. నీ చెవ్పులు మొయ్యటానికి మనుష్యులు కాదాలి. వాళ్ళంతా నీ కాళ్ళ కింద చెన్పల్లా ఉండాలేతప్ప నీతో సమానమయితేమూత్రం ఒవ ఎక్తోన్లు. అందుకు మళ్ళీ నాలాంటివాడి అండ కావాలి. ఆశ్రయం కాచాలి. ఉదేకం! నీ ఏడుపు నీ వందెకరాల వంట గురించి అయితే నా ఆరాటం మన వర్షం శాశ్ళతవ్రయోజనం గురించి.

భటుడు: [వచ్చేడు] త్యాగి వస్తున్నారు. (అందర్నీ వక్కగదిలోకి పంపించేడు తేజో) తేజో: రా త్యాగీ! నీ రాక మాకు చాలా ఆనందాన్ని కలిగిస్తోంది.

త్యాగి; తేజో! మీకు చేతులెత్తి మొక్కుతున్నాను. ఈ హింసాకాండను ఆవలేరా?ి శాంతి నెలకానేటట్టు చెయ్యలేరా?

తేజో; త్యాగీ మాయామర్మంలో మమ్మల్ని మించిపోయేవు. మూగతనం నటించి మమ్ముల్ని వంచించేవు. మాధవుల అండ చూసుకుని దేవవుత్రి క్తీర్తిని మా మీదకు ఉసెకాల్పుతున్నావు. దీని వర్యవసానం ఏమిటో తెలుసా?

త్యాగి: మీరే శిక్ష విధించినా శిరసావహిస్తాను. కానీ మాధవుల ఆలోచనలో అవశ్చతి కనిపెస్తోంది. ఇక అట్టు ఆలస్యమయితే వాళ్ళని సరిదిద్దే అవకాశం కూడా చెయ్యిదాటిపోతుంది.

తేజో ఎవరు?” త్యాగీ! నువ్వేనా. ఇలా మాట్టాడుచున్నది! తాడిత పీడిత బడుగు వర్గాల నాయకుడు త్యాగియేనా. ఇలా మాట్టాడుతున్నది? వాళ్ళచేత ఉద్భమూలు నడిపించారు. సత్యాగ్రవాలు చేయిస్తున్నారు. మ్‌ అనుమతి, ఆశీర్వాదం కుండా వాళ్ళు ఛప్పుదారిలో ఎలా వడతారు? ఈ వేళ ఎక్కడి పెంటకువ్చలు అక్కడ వడి. వున్నాయి... ఎక్కడి కుళ్ళు అక్కడ పేరుకుపోయింది. ఉన్న కూలీలు అన్ని వనులు చెయ్యలేక సతమతమవుతున్నారు. ఇక్కడివాళ్ళ ఆలోచన కూడా తవ్వదోవ వడుతోంది. అది (గ్రహించండి.

త్యాగి; అయితే మీ ఇస్టం. ఉన్న పరిస్థితిని వివరించాను.

తేజో: కాదు. బెదిరించావు. చమురో రెండురోజులాగితే భూమండలం బద్దలవుతుందని 'పొచ్చరించావు. త్యాగీ! సమాజమన్న తర్వాత సేవలు చేసేవారు, చేయించుకు నవారు అనే రెండు వర్గాలు ఎవ్వడూ ఉంటాయి. వాళ్ళు లేకపోతే వీళ్ళు లేరు. వీళ్ళు

| హిరణ్వగర్పు 259 |

లేకపోతే వాళ ఉండరు. అంతేకాదు, అన్ని పనులు అందరివీ కావు. కొన్ని పనులు కొందరు చేసితీరాలి. ఆ కొందరు మరికొందరి దయాదాక్షిణ్యాల మీద బతకాలి.

త్యాగి: అదే....ఆ దయాదాక్షిణ్యాలన్న మాటే వాళ్ళని రెచ్చగొట్తింది. మనసు విరిచేసింది. ఎంతసేపు వనుల గురించే నాః ఫలితాన్ని గురించి కూడా అలోచించండి. కొన్ని ఫలితాలు కొందరివి కావచ్చు. మరికొన్నిమాత్రం అందరివీ కావాలి. మ్మాష్ట్రో అన్నట్టు దోచుకునేవాడు కాదండీ దొంగ. దాచుకున్నవాడే దొంగ. అఖరికి విజ్ఞానాన్ని కూడా దాచుకున్నారు.

తేజో: అవును, దాచుకుంటాం. అది మా సొత్తు. విజ్ఞానం ఎక్కడినించో ఊడ్‌పడదు. అదీ కష్టార్షితమే. వంశపారంపర్యంగా సంక్రమించింది. నాలుగుదేశాలు తిరిగి సముపొర్చించుకున్నదీను. దాన్ని పంచి ఇమ్మనే జాదార్యం మీకు ఉండవచ్చు గానీ, మేం ఇన్వం. ఇవ్వవలసిన అవసరం లేదు. ॥

త్యాగిః మీరు సంపాదించింది మీ సొత్తు అయితే....వాళ్ళు సంపాదించింది వాళ్ళ సొత్తు.

తేజో: ఏమిటి వాళ్ళు సంపాదించింది?

త్యాగి; వాళ్ళు నూతులు తవ్వారు, చెరువ్చలు తవ్వారు. ఆఅ నీరు మాదని వాళ్ళంఘే? వండించిన పంట మాదంటే మీరేం కావాలి? జ్ఞానం లేకపోతే మనిషి శవప్రాయం. అన్నమే లేకపోతే సాక్షాత్తు శచం. అన్నం పెస్టే వర్గానికి అన్యాయం చేయకు.

తేజో: వాళ్ళ శ్రమకు తగిన ఫలితాన్ని ఎవ్వుడో ఇచ్చాం.

త్యాగి మీరెవరండీ శ్రమ ఫలితాన్ని నిర్ణయించడానికి? మీ కండల్గో ఎంత బలమున్నా మీ వెనక ఎంత మందీ మార్చలం ఉన్నా - ఈ నేల, నీరు, గాలి మీవి కొవ్టు.....చేసుకున్నారంతే.

తేజో; నువ్వొచ్చిన పనేమిటో చెప్ప.

త్యాగి; ఈ దేశం రెండు ముక్కలు కాబోతోంది. అంతకుమించి విపరీతమయిన రక్తపాతం జరగబోతోంది. మీరు దేవుడ్ని అడ్డం పెట్టుకుని నమునుషుల్ని శాసిస్తున్నారు. మీరు చేసిన అన్యాయాల్ని అడ్డం పెట్టి దేవవ్వత్రి మాధవుల్ని ఉసిగొల్పుతోంది. అంతేకాదు, హిరణ్యగర్భ(ద్రతం చేసి మాధవులకు నైతికబలాన్నిచ్చి, ప్రాణానికి ప్రాణం అనే సిద్దాంతాన్ని నూరిపోస్తున్నారు.

తేజో ఏమిట్ల హిరణ్యగర్భవ్రతమా? ఇది ఆ యశో వనేనా

త్యాగి: అవును.

తేజో: [నడుం విరిగినట్టు కూలబడ్డాడు. అంతలోనే కర్తద్యం గుర్తుకునశ్చింది. విసురుగా లేచాడు] వెళ్ళండి! యశో బతికుండటానికి వీల్లేదు. ఈ రోజే వాడికి చివరిరోజు కావాలి.

భటుడు: వ్రభో! మన భటులు ఒక్కొక్కరు దేచపుత్రి చేతిలో చావు దెబ్బతింటున్నారు. మరికొంతమందిని పంపకపోతే ఆమెను బంధించటం కష్ట్రనుని వార్త వచ్చింది ప్రభూ!

| 260 విజయభాన్మర్‌ నాటకాలు

తేజో: వెళ్ళండి! శంఖం, నాగలి, మగ్గం దళాల్ని తరలించండి. ప్రాణాల్లో కాకపోతే శవాన్నెనా తీసుకురండి. త్యాగి: తేజో! ఏమిటీ మారణహోనుం? తేజో: ఎవరక్కడ? వీడ్ని ఈడ్చుకుపోయి. చెరసాలలో వడెయ్యండి. [భటులు త్యాగిని తీనుకుపోయేరు. తేజో పిచ్చెక్కినట్టు తిరుగుతున్నాడు.) (ఈదేకం - కుతూపవాలం వచ్చారు.) ఉద: తేజో! ఏమయింది? ఎందుకిలా అయిపోతున్నారు? తేజో: యశో దేవపుత్రిక - చేత హిరణ్యగర్భ వ్రతం చేయిస్తున్నాడు. కుతూ; ఎందుకో? తేజో. ఏమని చెవ్చను. అది సామాన్యమైన (వ్రతం కాదు. ఉ(ేః అంత వ్రమాదమా? శలేజోః చాలా ప్రమాదం! ఉద్రేకం! ఆ అల్బులు వునీతులవుతున్నారు. కుతూ; కాస్త బోధవడేటట్టు చెవ్పండి! తేజో; ఎలా చెప్పను? కుతూహలం! నువు నన్నెందుకు గౌరనిస్తున్నావు?. పోనీ 'వాడెందుకు నిన్ను గౌరవిస్తున్నాడు? నువు వా ఎదుట వడేటవ్సటికి నీ చేతులు ఎందుకు ముడుచుకుపోతాయి” నా చూవులో చూపవు కలిపి మాటాడగలనా. నా ప్రక్కన తిన్నగా నడవగలనా? కుతూ: లేదు - మీరంటే మాకు గౌరనం. తేజో: ఆ వ్రతం చేస్తే ఇవ్వడు వాళ్ళు మనకిస్తున్న గౌరవ మర్యాదలు నునకు దక్కవు. ఉ(ోః రాయితీలు అడిగినవ సడే వాళ్ళను నరికి పోగులు పెట్టాలి. " తేజో: రాయితీలు అడిగినవాళ్ళతో ్రనమూదముండదు. ఆత్మన్యూనతాభానం ఉన్నవాళ్ళే రాయితీలు అడుగుతారు. కొనీ పరిస్తితి విషమించింది. శే క ల క్ర భటుడు? (ప్రవేశించి) (వ్రభూ! మన సేనలు దేవవుర్ణి బలగంతో పో, రం తిరుగుముఖం వట్టాయనీ కబురు అందింది. అంతేకాదు, హిరణ్యగర్భ ( నిర్విఘ్నంగా కొనసాగుతూనే ఉందని వార్తా వచ్చింది ప్రభూ! తేజో: ఆవండి! ఆ వ్రతాన్ని ఆవండి! కదలండి! ప్రతి అధికుడు ఓ "పైనికుడు వొనాల్లి కర్ర, కత్తి, బల్లెం, బరిశు పారా, వలుగూ ఏది దొరికితే అది నన అరివీర భయంకరులై విజృంభించండి. ఒక్కొక్కరు ఒక్కో శత్రువుని జి = హిరణ్యగర్భ వ్రతాన్ని సర్వనాశనం చేయండి. అ అల్బుల్ని వాతమార్చంద. ఉ(ద్రేః బానిసత్యమే అలుల (బతుకు! ఆధివత్యం మన జన్మపాక్కు! ఆ పాక్కును ఆ రు స్బైల (& గ్‌ సాం: అనుమతించండి కాపాడుకుందాం. ఆయుధాలు ధరించి యుద్దానికి సిద్దమై వన్దాం. తేజో! తేడో; శుభం అవశ్యం! వెళ్ళిరండి!

(అందరూ వెళ్ళిపోయారు. తేజో పిచ్చెక్కినట్టు తిరుగుతున్నాడు. అతని చెవుల్లో హిరణ్యగర్భ మంత్రాలు మారుమోగుతుస్నాయి.) మేధాంతే అశ్చినా దేవా వాధత్తాం పుష్కురప్రజా! త్వయి. మేధాం త్వయి వ్రజాం త్వయ్యగ్నస్తేజో దధాతు! త్వయి మేధాం త్వయి ్రజాం త్వయీంద్ర ఇంద్రియందధాతు! త్వయి మేధాం త్వయి ప్రజాం త్వయి సూర్యోభాడోదధాతు! ఓం నమో హిరణ్యగర్భాయ! హిరణ్యగర్భయతే ననుః! (తేజో వెర్రిగా “హిరణ్యగర్భ! హిరణ్యగర్భ” అని పలవరిస్తున్నాడు.) 120265 0% - ప1806 0 (దేవపుత్రి క్తీర్తి విజయగర్వంతో వురవీధులగుండా వస్తోంది. ఆమె వెనుక యళో, జో, సందేహం, ఆసందర్భం-ఇంకా మిగిలిన అనుచరులు సాయుధులై ఉన్నారు) శేడోః దేవపుత్రికి- అను; జయము! జయము! తేజో; అల్బుల ఆశాజ్యోతి క్రీర్తికి- అనుః జయము! జయము! క్తీర్తి: అదగో! ఆ అధికుల్ని సంహరించండి! అల్పులకు ఏ హోని జరుగకూడదు. (ఆమె మాటలు విన్న అనుచరులు ఉద్రేకంలో ఊగిపోతూ విచక్షణారహితంగా ప్రజల్ని సంహరిస్తూ నుండవం ముందుకు వచ్చారు.) తేజో సైన్యం వారితో తలపడ్డారు. యుద్దం భీకరంగా సాగింది. ఒకర్నోకరు క్రూరంగా చంపుకుంటున్నారు. కేకలతో, అరువులతో, ఆర్హనాదాలతో యుద్దభూమి దద్దరిల్డుతోంది.. హాహాకారాలు మిన్నుముడుతున్నాయి. [తేజో కీర్తి ఒకర్తో ఒకరు తలపడ్డారు. ఇద్దరికీ యుద్దం జరిగింది. చేతిలోని క్తత్తి జారిపడింది. తేడో పారిపోటోయాడు.)] కీర్తి: తేజోని బంధించండి! (తేజోని బంధించి అమె ముందుకు తీసుకువచ్చారు.) ఏం తేజో, ప్రాణభయంతో పారిపోతున్నావా? తేజో ఆ కత్తి నాచేతికిచ్చిచూడు, ప్రాణభయం ఎవరికో అర్హమవృతుంది. క్షీర! అసనుర్హుడా! కత్తి జారవిడిచి ప్రగల్భాలు వలుకుతున్నావా? అంతలో త్యాగి భోరున ఏడ్గుక ం డున్న శవాల గుట్టల్సి ర్ట అలు ఇట్టి నచ్చాడు. అక్కడున్న ల త్యాగిః కీర్తీ! ఎంత పన్లేశావు?. ఇప ఎడు నీ కడుపు నిండిందా? నీ చునసు చల్లబడిందాని నీ ర్రక్షదాహం తీరిందా? ఏం బావుకుందానుని ఈ నూరణహోేమాన్ని సృష్టంచావు ఎవర్ని ఉద్దరించాలని ఇంతటి ఉవద్రచానికి కారకురాలివయ్యాన్చుః తేజో విడిచిపెట్టు.

క్తీర్తిః త్యాగ! అధికుల్ని నాశనం చేసి అల్పుల రాజ్యాన్ని స్టాపించబోతున్నాను. నా విజయాన్ని చూసి ఆనందిస్తాననుకున్నాను.

త్యాగి; ఇది విజయమా? ఇది ఆనందదాయకమా? . వీది అల్బుల రాజ్యం ఎక్కడుంది? ఈ వల్లకాడా అల్పులరాజ్యం! ఎవర్ని వరిపొలిస్తావ్లు? ఈ శవాల్ల్నా? కీర్తి చరిత్రలో ఎన్నో యుద్దాలు జరిగాయి. ప్రతి యుద్దం తర్వాత కొన్నాళ్ళు శృశాన వైరాగ్యం ఉంటుంధి. వరక్షేత్రయుద్దంలో కొన్ని లక్షల మంది చనిపోయారు. ఏం, సృష్టి అక్కడే ఆగిపోయిందా?

త్యాగి: ఆ వ్రశ్న నేను అడుగుళున్నాను, చరిత్ర మనకు ఎన్నిసార్లు పాఠం నేర్పుతున్నా మనం గుణపాఠం నేర్చుకోమూ? . కీర్తి ఎవరు నేర్చుకోవాలి గుణపాఠం? తెగి క్రిందపడి దొర్గుతున్న ఈ తలలు చూసి

అధికులు నేర్చుకోవాలి గుణపాఠం. అణచివేత ఎక్కునకొలం సాగదని, అధికారం

వాడబ్బసొత్తుకాదనిి ఏదీ తెగేదాక లాగకూడదనియ, లొగిలేగ తలలు తెగి నేల రాలతాయని.

త్యాగి; నువు రక్తపిపాసివి. ఇకనైనా శాంతి నెలకొనేటట్టు. చెయ్యి-

్తీర్తి మూర్చంగా మాట్టాడకు. రెండు యుద్దాల మధ్యకాలంలో ఉండేది. శాంతి కాదు, యుద్దసన్నాహం. త్యాగీ! యుద్దంలో మరణమో, జీననమో వీదో ఒకటి కానీ యుద్దసన్నాహంలో ప్రతిక్షణం జీవన్మరణమే! ఆ స్టితి భరించలేనిది. తేజో! ఇవే నీకు అఖరిక్షణాలు- "(కత్తి దూసింది)

త్యాగి: వద్దు చంపాొద్దు. నునుష్యుల్ని చంవడం ఉన్మాదం.

కర్తిః ఈ ఉన్మాదం అన్ని వాదాల్లోను ఉంది.

త్యాగి లేదు. చ్యూష్ట్రోవాదంలో ఉన్మాదం లేదు. దాన్ని ఆచరించండి! ఈ హత్యాకాండను అవండి!

కీర్తి నా సహనాన్ని పర్తీక్తించవద్దు త్యాగీ! మౌ వాదంలో. కొందరి. కుత్తుకలు

వ ల ల నిర్దాక్షిణ్యంగా కత్తికి బలవుతాయి. కానీ మ్మాష్ట్రోవాదంలో కొందరి వ్యక్తిత్వాలు నిర్దాాణ్యం నరకబడ్డాయి. మరికొందరి ఆత్మగౌరవం అనూనుషంగా బలైపోయింది. మనుచ్యులి కత్తిరించబడ్డాయి. మేం చేస్తున్నది వాత్యాకాండ! కానీ వీళ్ళు చేసింది మౌనవ పురోగదున దహనకాండ! మన వర్గపు (శ్రేయస్సుకీ కర్మకొండ! ఇంక ఉ పడరచి లాభం లేదు. (త్యాగిని ప్రక్కకు నెట్టి శేజో గుండెల్లో కత్తి దించింది) 1816 06 - ౬1826 00

(తేజో స్వవ్నం వదిరిపోయింది. ఒళ్ళంతా చమటలు పోసాబు. అతని శ్యాస యుద్దభేరిని తలపిస్తోంది. అతని కళ్ళు యుద్ధంలో తెగిపడి రక్తసిక్తమైన తలకాయల్డా ఉన్నాయి. అతని ఆలోచనలు దిక్కుతోచక ఉరికే అశ్యాల్లా ఉన్నాయి. కుతూహలం, ఉద్రేకం, మిగతా అధికులు సాయుధులై వచ్చారు.]

ఉద్రేః తేజో! చూడు. నా గండ్రగొడ్డరి నీ అజ్ఞకై ఎదురుచూొస్తోంది. మనపై కత్తికట్టిన ఆ అల్పుల పీకలు. తెగనరకాలని తెగ ఉబలాటవడుతోంది. ఆజ్ఞాపించు.

కుతూ; ఏమిటి ఆలోచిస్తున్నారు తేజో! ఇటు చూడండి! అధికులంతా చపా వాళ్ళ అంతు చూడాలని తలో ఆయుధం చేతబట్టి వచ్చారు. మీరు బయక్రైరండి! మాకు నాయకత్వం నహించండి! పదండి!

ఉద్రేః తేజో! ఆవేశం వచ్చి యుద్దంలోకి ఉరికేనాడు చేత కత్తి వడతాడుగాన్సీ 'కత్తితెచ్చి చేతిలో పెట్టండని అడగడు. మీ చేతులింకా ఖాళీగానే ఉన్నాయి... కారణం?

భటుడు: ప్రభూ! దేవవుత్రి సేన రాజధానిలో ప్రవేశించింది. మరికొంత సేపటిలో మనల్ని ముట్టడించవచ్చు.

తేజో; (సావధానంగా విని తల వంకించాదు.)

ఉఊ(్రే; ఆ వార్త వినగానే ఉద్రిక్తుళై ఉప్పొంగిన జనవాహినిని ఉత్తేజపర్ని ఆ అల్పుల ప్రాణాల్ని అనంతవాయువుల్లో కలిసేలా చేస్తారనుకున్నాను. ఎందుకీ చేతకానితనం? కారణ మేమిచో చెప్పండి!

తేజో: యుద్దం తప్పించాలి.

ఉదద్రేః ఎందుకు?

తేజో: పరాజయం!

కుతూ: ఎవరికి?

శేజో; మనకే!

ఉద్రేః అబద్దం.

తేజోః నిజం!

ఉగ్రేః కాదు! మీ చేస్టలుడిగిపోవడానికి కారణం పరాజయం. కాదు ప్రాణభయం! తేజో: నా భయం నా ఒక్కడి గురించి కాదు. మీ అందరి గురించి. కాయకష్టం చేసినవాడు కత్తి చేతబడితే నాడిని నిరోధించడం, నిర్రించడం ఎవడితరం కాదు. అందుక ఈ తటపటాయింప్పు.

ఉ(ద్రే: ఈ విషయం మీకు ఇంతకుముందు. తెరీదా?

లేజోః తెలుసు.

ఉద: తెలిసే కథ ఇంతవరకు తెచ్చారా?

తేజో; నా బాధను అర్ధం. చేసుకోండి! వాళ్ళు వేలసంఖ్యలో ఉన్నారు. మనం నందల్లో ఉన్నాం. అర్ధంలేని అనేశంతో ప్రాణాలు పోగొట్టుకానేకంకే ఫీదో విధంగా. రాజీ చేసుకొని ప్రాణాలు నిలబెట్టుకోనడం ఉత్తనుం.

ఉద్రేః. తేడో!. పరాజయ భయంతో, నుడను. వెనక్కి తిప్పాద్ద్డు అర్జాకలితో, అనారోగ్యంతో బక్కచిక్కిన బడుగుజీవులు వాళ్ళు! వాళ్ళని సంహరించడం ఎంతసేపు?

తేజో: దుదవుమేనుగుని నియంత్రించడాన్కి నూవటి వాడికి అంకుశం కావాలి, అలానే అజ్ఞానం, మూడత్వం, ఖర్మసిద్దాంతం- ఇలా ఎన్నో ఎన్నో అంకుశాలతో గుచ్చిగుచ్చి, ఆ అలగా జనాన్ని మరుగుజ్ఞులుగా చేసి చేసి మన వర్ల (శ్రేయస్సుని, శ్రేనూన్ని వరిరక్రించుకున్నాం. వారిని తక్కువవారిని చేశాం. ఉ(ద్రే: అది దేవుని నిర్మయం. తక్కువతనం వారి వుట్టుకలోనే ఉంది. తేశో: కాదు. వుట్టుకతో ఎచరూ తక్కువవారు కాదు. వుట్టిన తర్వాతే కొందరు తక్కువవచారిగా మల్చబడతారు. తక్కునవాడివీ, తక్కువవాడివీ అని- వదే వదే నూరిపోస్తుంతు, అది కాస్తా తలకెక్కి తక్కువ వొడిననే భావంతో , బ్రతుకుతాడు. ఆ న్యూనతాభావాన్ని తొలగించడమే హిరణ్యగర్భ వ్రతమంటే! ఆ వ్రతం చేసినవాళ్ళు వునర్హన్మ _ పొందారు. కుతూ: వ్రతం చేస్తే వునర్షన్మ పాొందుతారా? తేజో: వ్రతం అంళకే వూజ కాదు. ప్రశ్నించడం నేర్పడం! మూనవ మ్మేధస్సుకీ మూలం ప్రశ్న! ప్రశ్నించడమే పవునర్తన్న పొందడం! వాళ్ళు జయిస్తే ఏం జరుగుతుందో. తెల్సా? ఇన్నేళ్ళుగా వాళ్ళు చేసిన నీచ, నికృష్ట హీన వృత్తుల్ని మనం చేవట్టాలి. వాళ్ళు అధికులొతారు. మనం బానిసలుగా మారుతాం. ఇన్నాళ్ళుగా కట్టుబాట్లుతో కట్టుడిచేసిన సామాజిక వ్యవస్త ఛిన్నాభిన్నమైపోతుంది. మనం నిర్మించుకున్న అభిజాత్య అహంభావవు భావనలు కూకటే వేళ్ళతో కూలిపోతాయి. అందుకే ఏదోవిధంగా వారిని నుభ్యపెట్టి సంధి చేసుకుంటు, కాలం అనుకూలించినవ్పుడు నుళ్ళీ మనం విబ్బంభించవచ్చు. ఉ(ద్రేవ ఒరేయ్‌! (వెర్రిగా అరుస్తూ తేజోమీదకు కత్తిదూసాడు.) కుతూ: (అడ్డుకున్నాడు) ఉ(దేకం! నీకేమైనా పిచ్చివట్ట్రిందాన ఉదద్రేః పట్టిన పిచ్చి ఇప్పుడే వదిలింది. జట! కుతూ; నువు ఎవరిమీద కత్తి దూస్తున్నావో తెల్సా? మన దైనంమీద! ఉద: వీడు దైవం కాదు! దయ్యం! నరరూవరాక్షస్తుడు! వీడు చావాలి. మనా కుతూ; నోర్ముయ్‌! తేశడో ఓ జ్లాని మేధావి! సద్గుణనంతుడు! అతను (బతకొలి, యక్షా ఇ ” చావకూడదు! వీడు ఉద: నిజమే వీడు జ్ఞాని. కానీ వ్రజల్ని నూధత్రం అజ్ఞానులుగా తయారు సాడు మ్వైద్రాది. కానీ వ్రజర్ని మాత్రం మూర్తులుగా మార్చాడు. వీడు సద్య న మలుగా తయారుచేసాడు. ఎందుకోసం: కానీ (వ్రజల్ని మాత్రం వ్యసనవరులుగా, దుష్ట్రలుగా న. సటంచాడు వీడి నిరంకుశపాలన నిరాఘాటంగా సాగడానికి. అవసరానికో దేవుడ్శి స ళన కీ లా న థి దేవునికో మహత్యాన్ని అంటగట్టాడు. ప్రజల్ని దేవునికి బానిసల్ని చేసి, ఆ ఇన్యూ బబ డునజుు వీడికి ఆటబొమ్మలు. దేవుళ్ళు బిడి తనకు బానిసలుగా చూర్చుకున్నాడు. ప్రజలు వీడికి ఆటభన్ములా ల వచులు చేతిలోని కేలుబొమ్మలు. సిద్దాంతాలు, సొంప్రదాయాలు వీడి ఆటలోని వ్టల్డు సూత్రాలు ధర్మాలు, విలువలు వీడు విప్పి విసిరేసిన నలునలు. అం ల్ని చంపాలి. (తేజో గుండెల్లో కతి దించాడు. తేజో నేలకు ఒరిగాడు.) ల. అజ హిరణ్యగర్భ . 265

కుతూః ఉద్రేకం! ఎంత వన్తేసావు?

ప్రజలు: పట్టుకోండి! పట్టుకోండి! చంవండి!

(ఉద్రేకంమీదకు ఎగబడ్డారు.)

ఉ్రే: ఆగండి, నన్ను చెప్పనివ్వండి. ఆ తర్వాత మీ ఇష్టమొచ్చినట్టు చంవండి! ప్రజలు అల్బులుు, అధికులుగా _విడిపోవడాన్కి కారణం ఎవరు, వీడే! దున రెండు వర్షాలు మధ్య వైరానికి బీజం వేసింది ఎవరు” వీడే! మన రెండు వర్షాల మధ్యనున్న కక్షను పెంచి పోషించడంలో దీడి పొత్రేమిటో నేను మీకు చెప్పనక్కర్లేదు. చునల్ని ఉదేకపరచి, ఉన్మత్తుర్ని చేసి ఇప్పుడు సంధి సూత్రాలు చల్లిస్తున్నాడు. వీడిని ముందు పెట్టుకొని వెళ్తే వాళ్ళు మనతో రాజీకి ఒప్పుకుంటారా? ఆలోచించండి. మనల్ని (బ్రతకనిస్తారా? మీరే చెప్పండి. వీడ్ని చంపటం వలన వాళ్ల కస్కి కక్ష కోపం, పగ సగానికి సగం తగ్గిపోతాయి. శాంతవడతారు. నునల్ని అదరిస్తారు. అభిమౌనిస్తారు. వాళ్ళతోపాటు బ్రతకనిస్తారు. ఇవ ల్లో చైష్టండి, "నేను చేసింది తప్పా? ఈ కిరాతకుడ్ని చంపడం నేరమూ?” నేరదు అని మీరింకా అనుకుంళకేే

నేను సిద్దంగా ఉన్నాను. నన్ను చంవండి!

ప్రజలు: కాదు. నువు చేసింది సబబే!

కుతూ: ఉద్రేకం-

(ప్రజలు: వర్తిల్దారి!

(బయట క్తీర్తికి జేజేలు పలుకుతున్నారు. కరి నాయకత్వంలో తో, యశో అసందర్భం, సందేహం మిగిలినవాళ్ళంతా వచ్చారు.)

ఉ్రేః క్తీర్తికి స్వాగతం! సుస్వాగతం! మీకు మాకు మధ్యనున్న అద్దుగోడని తొలగించాం. ఈ తారతమ్యూలకు, 'తరతమభేదాలకు మూలమైన తేశోని మూ చేతులతో మేమే మట్టుబెట్లాం.

యు ్‌ు.

జో; వాడ్నిచంపి మీ ప్రాణాలు దక్కించుకోవాలనుకుంటున్నారా?

(కత్తి దూసాడు)

కీర్తి జో! వాళ్ళను విడిచిపెట్టు. ఎదర్నీ చంపవద్దు.

జోః కీర్తీ!

కీర్తి ఏ ఉద్యమానికి మనుష్యుల్ని చంవడం గన్యుం కాకూడదు. ఎవ్వడు మనిషిని చంపినా అది మానవత్వాన్ని బ్రళికించడానికేనని గుర్తుంచుకో!

జో: కీర్తీ నువ్వేనా ఇలా మాట్లాడుతున్నది?

కీర్తి! అవును నేనే! మనం కావాలనుకున్న రాజ్యాధికారం మనచేతికి చిక్కటోతుంది. ఈ వ్యవస్తను పొపపంకిలంగా, లోవభూయిస్టృంగా నూర్చిన వ్యక్తి శవమై మన కళ్ళెదుటే ఉన్నాడు. ఇంకా నునకేం కావాల ఆత్మీయ అనుచరులారా! మీ చేతులోని ఆయుధాల్ని విసరించండి! ఊ! ఇదే నా ఆజీ

న్‌! ! న్న (అందరూ ఆయుధాల్ని క్రిందవడేశారు) 266 విజయభాన్మ్కల్‌ నాటుకొలు

ఉద్రేః కీర్తీ! ఇక నుండి నువ్వే మా ధర్మాధికారిది. నీ అధికారానికి, ఆజ్రలకు మేము బద్దులమై ఉంటా. జ జోః క్తీర్తికి-

ప్రజలు; జయము! జయము!

ఉద: క్తీర్తి-

ప్రజలు: వర్డిల్లాలి! వర్హిల్లాలి!

ఉద; అల్పులుూ

(ప్రజలు: వత్రెల్దారి!

్తీ్తి: ఇక అల్బులన్న మాట్‌ వినిపించకూడదు. అందరం సమౌానులమే. కన్నులు రెండు ఉన్నా చూపు ఒక్క. పాదాలు రెండు ఉన్నా నడక ఒక్క. వృత్తులెన్ని ఉన్నా మానవ వృత్తి ఒక్క కావాలి. అది పరస్పరం ఒకర్శొకరు గౌరవించుకోవడం! ఇకనుండి ఎవరి పేర్లు వృత్తిని, కులాన్ని సూచించే చిధంగా ఉండకూడదు! అన్ని వృత్తులకు సనూన గౌరవ మర్యాదలు, ఆదాయ వనరులు ఏర్పాటు. చేస్తాను. ' ఈ నేల గొల నీరు అందరిది. వీటిమీద కొందరికే గుత్తోధివత్యం సేహించరాని నేరం. అందుకే ఇప్పుడు మీకున్న ఆస్తుల్ని ప్రభుత్వవరం చేస్తున్నాను. భూమిమీద మీకున్న హక్కుల్ని రద్దు చేస్తున్నాను. భూముల్ని ఆస్తుల్ని అందరూ సనూనంగా వంచుకునే ఏర్పాటు చేస్తాను.

ఉద్రేః దేవవుత్రి క్తీర్తి-

ప్రజః వర్హిల్దారి!

ఉద: దేవవుత్రి క్తీర్తి-

'ప్రజః వత్చిల్లాలి!

్తీర్తి ఊరి నడిబొడ్డులో ఇళ్ళు నిర్మించి బహిష్క్టృృతుల క్రిస్తాను. ఇందుకు ఎవరు వ్యతిరేకించినా వారి జ్షశో సారిక నా ట్రేలాడ దీస్తాను, జాగ్రత్త! అదే విధంగా, ఇళత్లక్‌ ఇట్లీరు "5 వు ఖచ్చితంగా. ఒక దెవవుత్రికని పెళ్ళి చేసుకొవాలి వతి ఇంట్లోను ఒక దైజీపుభ్రైక ఒక కోడలిగా ఉండాలి. ఇందుకు అర్‌క్షకరించనివోళ్ళ- ఇళ్ళలో న్రాభ్ధన్నవి ఉరుసు ఇకనుం బహిష్మృృతులు, దేవవు(్రిక్లలనే మాటల్ని " నిషేదిస్తున్యాను. ఆ వదాలి వగ ఉపయోగించకూడదు. ఉధయోశించినసారిని న ప్రజలారా! ఎవర్ని చంవడం నా లక్ష్యం కాదు.”కోసీ నా _త్హ్యాన్ని సారించకుండా అడ్డువడినా, నా ఆజ్ఞలు ధిక్కరించినా ఎనర్నీ (బ్రతకనివ్వను.' మొస్తై, రాజ్యస్ట్రావనే నా ఆశయం, నా గమ్యం గుర్తుంచుకోండి!

జో క్రీర్తి-

జప్రజః వర్హిల్లాలి!

జోః క్డ్‌ర్పి-

ప్రజ: పర్హిల్లాలి!

హిరణ్యగర్భ 267

కీర్తి; ఇకనుండి ఈ దేశంలో “మీరు వర్ధిల్లాలి! వారు వర్షిల్లార! ఆ వర్గం వర్హిల్లాల! ఈ వర్గం వర్డైల్దాలి!” అనే నినాదాలు ఎక్కడా వినిపించకూడదు. 'సమాజలో వర్హిల్దాలి! యు చాధా చాలా వ్రజలు వర్ధిల్లాలి! అని మౌత్రమే వినిపించాలి. అదే మనకు కలిగిన అవగాహనకు, మనం వేసిన హిరణ్యగర్భ వ్రతానికి ఫలితం. యశో! సర్వజన సంశ్రేమనే లక్ష్యంగా, సలక్షణమైన చట్టాల్ని, వథకొల్ని రూపొందించి, నా ఆమోదానికి పంపండి!

మ్‌ ర. యశో; మంచిది తల్లీ! సర్వేజనా స్సుఖినోభవంతు సమస్తలోకా స్సుఖినోభవంతు ఓం శాంతి! శాంతి! శాంతి! సమౌప్తం జ శ శ త్‌ శతక ౮ ౩క్యా ” గయ యి చ కాటం మ! జీ న్‌ 268 విజయభాన్కర్‌ నాటకాలు

మ శక ఆతను... .. 7 |] న్‌ ర్‌ ' న నక న. ల . ౮ “| భ్రత్త స్టర్స్‌ ఈ ల్‌. పూ... . రక సల మా క్ష తో ఉల్లి నన లం సు 1 -- క మళ గ. 1 వి చలం వ్‌ య. లు శి రానన్ని టట 1 అత శ్‌ వ. త్‌ న ఫి అక చా ,! ళం "ఖై [గ “ నాం నాయ. 11. | “శో , ట్ర ల్‌ జీర కన్య న్‌. , . ఖో క్‌ / ' _ రాం ల తక్నాా నము. |. | క ( జం జ . గ్‌ + | టు లా క; / న | (| గ, క్‌ స క / స | గా ౧ గీతల ఒ | ( క్‌ ,. వన స ఫీ (1 న శీ