Telugu vemana kavithatathvam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వేమన కవితాతత్తం'

• 1 కవ. |) ....కాకకమా న టా. శ ర 1] మత ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం క్‌ కుప్పం - 517 425

వేమన కవితాతత 80 వారె సంపాదకులు ఆచార్య పివి, అరుణాచలం (ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం కుస్పం - 8517 425

2న కనక కమి ళా డకు గతా తనక్‌ (వ6మ1021 7౯006 6గ185) కషం పరం: ౦౦60061 2000 అ1927164120 ౮1౧7675, 1 2౭మ | వ ఏ వాం వ. తట0201012120 వ్నటంింక : 901. 3. జరు ఇజసంరంమం2 ె6గేరే)” ౮0165 500 శ కగం6 ఏ 5. 80.00 చంటి 10936 ౦165 6021 626 షం: 16 68౬152 శ అ2ళ1రే120 ౧67510” నం 100200 51/7 425 రూ ల తిండే [2 264651 గు ర్ట (౬ ల డర ఈక టగంధాల లో సర ంలలలా్‌ ఖ్శి గొ ఖా ౯ త్‌ో | త్తి“ (౬ *లలిర్టాలి కల లో న్‌ తాం ఆలానె ఎరీ0కి

ముందు మాటి

(ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం, ఫొట్టి త్రీరాములు.. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం సంయుక్త అధ్వర్యంలో 1998 మార్చి 16.17 తేదీలలో హైదరాబాదులో వేమన సదస్సు నిర్వహించాము. ఆ సదస్సులో పాల్గొన్న ప్రముఖుల (ప్రసంగాలను [గ్రంథస్థం చేయాలన్న ఆకాంక్ష ఈనాడు నెరవేరింది. ఈ కృషిలో సంపూర్ణ సహకారాన్ని అందించిన వారందరికి కృతజ్ఞతలు. (ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం డీన్‌ ఆచార్య కె. ఆనందన్‌, రీసెర్చి స్కాలర్‌ శ్రీ. టి. వెంకటస్వామి ముద్రణబాధ్యతల్ని స్వీకరించి ఎంతో సహకారాన్ని అందించారు.

భారత దేశం సర్వత్ర. పదునేడు, పదునెనిమిదవ శతాబ్దాల కాలంలో అలజడి అశాంత్కి సంఘ౦విద్రోహక శక్తుల వీరవిహారాలతో అతలాకుతలమైనది. విజయనగర సా(మాజ్యపతనం, తరువాత కుతుబ్‌షాహీ పరిపాలన, మొగల్‌ చక్రవర్తుల సా(మమాజ్యకాంక్ష - ఒకదాని వెనుక నొకటిగా, ఈ అలజడికి, ఈ అశాంతికి దోహదమిచ్చాయి. ఈ రాజకీయ వాతావదణం, నుతాచార్యుల దురాగతాలు సమాజాన్ని దీనస్థికికి దిగజార్బాయి.

ఈ నేపథ్యంలో ఆవిర్భవించిన వాడు వేమన. సమకాలికులైన సన్యాసులు, స్వాములవార్లు భక్తి ఉద్యమానికి ఊపిరిపోసి, ఉపశమనం కల్గీస్తూ ఉంటే వేమన సంప్రదాయవాదుల్ని ఛాందసుల్ని ధిక్కరించి, ఉద్యమించినాడు. బీదసాదల (ప్రక్కన నిలబడి వారి బాధలను, వేదనలను పంచుకొన్నాడు.

"గువ్వ కొకు మేను కోసిచ్చి శిబిరాజు

వార్తనెక్కి చాలవన్నెకెక్కె

మేనునెంచ బోరు ఉసకారినెంతురు'

"కన్నుపోవువాడు, కాళ్ళుపోయిన వాడు ఉభయులరయ కూడియుండునట్లు కద పేడగూడి పెనగొని యుందురు"

• అన్న వేమన, శ్రమ విలువను (ప్రశంసిన్లూ "భూమిలోన బుట్టు భూసారమెల్లను తనువులోన బుట్టు తత్స్వమెల్ల (శమములోన బుట్టు సర్వము తానైన" అన్నాడు. సంఘసంస్కర్తగా, తత్త్వవేత్తగా, మహాకవిగా, యోగిగా, విష్ణ్లవ్షమూర్తిగా, అనేక విధాల సమాజాన్ని (ప్రభావితం చేసిన వేమనను ఎందరో (ప్రశంసించారు, ఈ ప్రసంగ వ్యాస సంకలనంలో ఆచార్య గంధం అప్పారావుగారి అధ్యక్షోపన్యాసంతో బాటు, మరో ఏడు వ్యాసాలున్నాయి. ప్రస్తుతం పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉపాధ్యక్తులు, మాన్యులు ఆచార్య ఎన్‌. గోపిగారి కీలకోపన్యాసంతో బాటు ఇతర ఉపన్యాస పాఠాలున్నాయి. (ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం తొలి (పప్రచురణలలో భాగంగా ఈ చిన్న పుస్తకాన్ని మీ ముందుంచుచున్నది. చదవండి. (ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం ఆచార్య పి.వి. అడుణాచలం కుప్పం ఉపాధ్యక్తులు

విషయసూచిక పుటలు క. అధ్యక్షోపన్యాసం ల 7 2. వేమన విజ్ఞానం 8- 20 3. వేమన కాలం - నివాసం - జీవితం 21- 37 4. తిరువళ్ళువర్‌ సర్వజ్ఞ వేమనలు - తులనాత్మక పరిశీలన 38- 58 5. వేమన కవితాశక్తి రం- 9] ఠ. వేమన తాత్త్విక నైతిక దృక్పథం 92. 11] 7. వేమన సామాజిక దృక్పథం 112- 119 8. వేమన బాష - ప్రాదేనిక రీతి 120 - 140

నావి రెండు మాటలు. .......

ఆచార్య చల్లా రాధాకృష్ణనర్మగారు నాకంటె పెద్దవారే అయినా నాతో సన్నిహితంగా, స్నేహంగా వుండేవారు. ఆయన నిర్మలన్యక్తత్వం నన్ను ఆకట్టుకొంది. దక్షిణాది ఖాషాసాహిత్యాలలో 'ధృవతార' అయిన శర్మగారి అరనై వసంతాల సండగ సందర్భంగా, మొట్టమొదట 1989లో ఈ పుస్తకాన్ని రాశాను. అప్పుడు మా ఇద్దరికీ మిత్రులైన గుత్తికొండ సుబ్బారావుగారు (మచిలీపట్నం) ఈ పుస్తకాన్ని తమ (ప్రెస్‌లో తక్కువ ఖర్చుకు ముద్రించి సహకరించారు.

ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం పక్షాన మళ్ళీ ఈ పుస్తకం చేర్చులు, మార్పులతో ఇప్పుడు (ప్రచురింపబడుతున్నందుకు మహానందంగా వుంది. దీనికి అప్పటి రాష్ట్ర ఉన్నతవిద్యామంత్రి శ్రీమతి ప్రతిభా భారతిగారు, ప్రముఖ స్వాతంత్య్యు సమరయోధులు, గాంధేయవాది శ్రీవావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య గారు, శ్రీ పి. శ్రీరామమూర్తిగారు (మాజీ ఎం.ఎల్‌.సి) ముఖ్యకారకులు.

చల్లావారిమపై ఈ పుస్తకం రాయటంలో నా ఆలస్యాన్ని మన్నించి సదవకాశాన్ని కల్పించినవారు (ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం ఉపాధ్యక్తులు ఆచార్య పి.వి.అరుణాచలంగారు, రిజిస్ట్రార్‌ ఆచార్య వి. రామకృష్ణా రెడ్డిగారు.

శర్మగారి రచనలన్నింటిని పంపి నాకు సంపూర్ణ సహకారం ఇచ్చిన వారు శ్రీమతి సుశీలా శర్మగారు.

వీరందరికి ముకుళిత హష్తాలతో ధన్యవాదాలు సమర్పించుకుంటూ

== ద్వానా. శాస్తి

2 కులు మత దూషణలూ, అన్లీలమైన మాటలూ, మోటు హాస్యమూ వేమన్న కలానికి రావు. ఈతడు విశుద్ధ మనసున్న '్రగతి వాది. (ప్రతివిషయాన్ని హే తుదృష్టితో, (ప్రన్నించే సహృదయ శేఖరుడు. కూడు గుడ్డ తాను కోరునా దేవుడు? జీవిపోవు వెనుక జీవవస్తువు లేల? వరుస కొండ్ల మోసి వారి ధేటికి కట్టె? రాళ్లుదేవుకైన రాసులు మింగడా? జీవులందెకాక నిలలనేమున్నది? -మొదలైన పద్యాలేన్నో, స్పష్టతకు, సంగ్రహ శక్తికి, నిరాడయిరతకు వేమన పద్యాలు పెట్టింది పేరు. "గంగిగోవు పాలు గంలెడైనను చాలు". 'అల్పుడెపుడుపల్కు నాడయిరముగాను'. 'అనువుగాని చోట నధికులమనరాడు'. 'పదుగురాడు మాట పాటియొ ధరజెల్లు'. మొదలైన నిత్యజీవితపు నెయ్యపు బల్కులెన్నోచూస్తాము. చేమన్నది మృదువైన హాస్యము. 'మంత్ర జలము కన్న మంగలి జలమెచ్చు' 'సహల లోన జొచ్చి గురువుల వెదకంగ -' 'ముక్తిమార్గ మదియె ముందుగా జూపురా' "మెక మడిగినంత భగ్గున పడి చచ్చు". “తలలు బోడులైన తలపులు బోడులా?' "మేక కుతుక బట్టి మెడ చన్ను గుడువగా' 'ఆకలేలమాను నాశగాకో, ఇటువంటివి ఇంకా ఎన్నోఉన్నాయి. వీటిని తలక్రిందులుగా చేసిన పద్యాలూ, మరికొన్ని పిచ్చివేదాంత పద్యాతు వేమన్న పద్యాలుగా చెలామణి

వె

అవుతున్నాయి. ఇది చాలా విచారకరమైన విషయం. ఈ విషయంలో వాస్తవా వాస్తవ పరిజ్ఞాన శీలురు కూడా ఉదాసీనులుగా ఉండటం మరో విచారకరమైన విషయం. వేమన్న యోగా?

వేనున్న నీరళైవ మతవాతావరణంలో పుట్టి, సంసార సుఖదుఃఖాల నన్నియూ అనుభవించి, రసవాద సయింధం వల్ల శివయోగుల సహవాసంతో విరక్తుడై, హఠయోగాన్ని సాధించి, ఆ తర్వాత రాజయోగియెై, హరిహరాది సగుణోపాసకుడై బ్రహ్మ సాయుజ్యరూపమగు అద్వైతానందమనుఖవించి జీవన్ముక్తుడైనట్లు వేమన్నమై పరిశోధన చేసిన సర్వశ్రీ వంగూరి సుబ్బారావు, రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ మొదలైనవారు ఊహించారు. వారి ఊహల ననుసరించి మరి కొంతమంది పండితులు, చరిత్ర పరిశోధకులు వేమన్నను యోగిగనే చి(తిస్తూ వచ్చారు. చివరకు సుప్రసిద్ధ హేతువాది శ్రీనార్ల వెంకటేశ్వరరావు కూడా చిన్న చిన్న మార్పులతో ఆ [తోవలోనే పయనించాడు. తన పుస్తకం అట్టపై దిగయిర బొమ్మనే వేశాడు.

పాశ్చాత్య పండితులే నయమనిపించారు. వేనున్నఫై గట్టి పరిశోధన చేసిన శ్రీ మ్యాక్టోనాల్డు, శ్రీ, కాంవెల్‌ మొదలైనవారు వేమన్నను యోగిగా చిత్రించలేదు. యోగులన్నాా యోగిసిద్ధులన్నా మండిపడిన వేనున్న యోగి ఎలాగౌతాడు.

పొడుగు గబ్గునట్టి పులితోలు భూతియు

కక్తపాలలు పదిలక్ల లైన

మోతచేలెగాని మోక్రయిలేదయా

వేషభాషలెజిగి కాషాయ వస్త్రృముల్‌

బోడినెత్తి కల్లి పారయుచుండ్రు

తలలు బోడులైన తలపులు బోడులా?

మొదలైన సద్యాలు ఏన్నోచూడొచ్చు.వేమన మై విశేషంగా పరిశోధన

జే

చేసిన పండితులు, విమర్శకులు, చరిత పరిశోధకులు ఒక చోట చెప్పిన మాటలు, ఇంకొక చోట ఇంకో విధంగా చెప్పటం వల్ల పాఠకలోకానికి వేమున్నపై సరైన అవగాహన లేక పోయింది.

వేమన్నఫె విశేషంగా పరిశోధన చేసిన వారిలో న్రీరాళ్ళపల్లి అనంత కృష్ణశర్మ అత్యంత ముఖ్యులు. వీరు తన వేమన (గ్రంథంలో ఆరన ఉనన్యాసం (వుల 125) కన్నడకవి సర్వజ్ఞుని కవిత్వముగూర్చి చెప్పుచూ వేమన్న వలెనే ఈతడు కూడా (వాలకందక వేల సంఖ్యగా పద్యములు చెప్పినాడు అన్నాడు. వేవున వేలకొలది పద్యాలు చెప్పినట్లు ఈతని అభిప్రాయం కదా?

శ్రీ, శర్మగారే శ్రీ, బండారు తమ్మయ్యగారి వేమన చరిత్ర (గంథానికి ఉపోర్దాతం వ్రాస్తూ ఇలా అన్నారు. అభ్మిపాయ వేదాలు కావల్సినంత చోటు వేమన్నవనబడు పద్యాలలో కలవు. దానికి ముఖ్యకారణము, కొన్ని వేల సంఖ్యగల ఆ పద్యాలలో నికరమైన అసలు పాఠమని నమ్మదగినవి కొన్ని పదులైనను లభించునని చెప్పుట కష్టము. [వ్రాతలో, నోటిలో అభ్మిప్రాయాలలో అభికుచులల్లో --- ఎన్ని విధాలుగా చెడవచ్చో అన్ని విధాలుగా ఛచెడ్డాయి. (త్త బండారు తమ్మయ్య గాది వేమ చకిత పుట.8)

ఇక డా.కట్టమంచివారి కడకు వద్దాము. కట్టమంచివారు తన (గ్రంథమైన “కవిత్వతత్త్వవిచారము' లో వేనున్న మనో గాంభీర్యము గల మహాకవి అన్నీ కుటిల మతాచారాలను, మూఢబక్తి, వేషడారితనము మొదలైన వాటిని తూలనాడుటలో అద్వితీయుడనీ, కారణ విమర్శన శక్తికి పట్టాభిషేకం చేసిన మహాత్ముడనీ ఇంకా మరికొన్ని ప్రత్యేక గుణ విశేషాలు వివరించి, సుదీక్లోపసన్యాసం. చేశారు... ఇంతవరకూ వేమన్నపై పరిశోధన చేసిన పండితులెవ్వరూ ఇంతవిపులంగా చెప్పలేదు. ఇంతచెప్పిన కట్టనుంచివారే ఒక ఇంగ్లీషు రేడియో ప్రసంగంలో కారణవిమర్శకు పట్టాఖిషేకం చేసిన వేమన్నను విగ్రహారాధకుడు, మార్మికుడు అయిన శ్రీరామకృష్ణ పరమహంసకు మారు రూపమే వేమన్న అన్నారు. ఇది విచారకరమైన విషయం.

ష్‌

ఇక శ్రీ, సురవరం (ప్రతాపరెడ్డిగారు తన (గ్రంథమైన “ఆర్యధ్రుల సాంఘీక చరిత్ర లో (పుట 409). ఇలాగన్నారు. “వేమన్న పద్యాలు పరుగుతూ వచ్చాయి. తనకు సరిపడని వారిని దూషించి వినురనేవూ అన్నవారు సలువురును, రసవాదాలు కల్పించి విశ్వదాభిరామ అన్నవారు పలువురును, బూతులు వ్రాసి నోటి తీటను వడలించుకొన్నవారును తమ హరు తెలుపుకొను ధైర్యము లేక వెరివేమున్నకు వాటిని అంటగట్టిన వారు కొందరు ఉండినట్లు ఊహించాలి. వేమన్న ఆటవెలది లోనే సరిగా యతి స్థానములో విరుపు వేసి, చక్కని కవితను చెప్పినాడని నమ్ముతాను. అట్టివానిని మొదట ఏరి వేరుగా ్రకిలించుట అవసరమన్నారు. ఈ మాటలు చాల సమాజపరంగా ఉన్నాయి. కాని, శ్రీ, ప్రతాపరెడ్డిగారే వేమన్నవి కానివికొన్ని పద్యాలు (పుట 392) చూపారు. తురకల మతవ్యాప్తినిట్లు వేమన్న వర్ణించాడు:-

'పసరపు మాంసము బెట్టియు

మసలక సులతాను ముసలిమానుల జేసెన్‌'. వైన్టేవుల నిట్లు తూలనాడెను.

“ఎయిరసుత మందు నెసగ మాంసము దిని

మారుపేర్లు పెట్టి మధువుత్రావి

వావి వరస దప్పి వలిక్షి పాలేదురు"

"రంగధామమునకు హంగుగా తానేగి

కల్లు కంపు సొంపు కలిగియుండు"

"నాగుబాము గన్న నంబి బ్రాహ్మణుగన్న

చెవుల బిల్లి గన్న చేటువచ్చు

గరుడుని గనుగొన్న గలుగును కోరికలో

6

ఇలా వేమన్న చెప్పినట్లు చెప్పి తర్వాత ఈ నాలుగు పద్యాలు వేమన్నవి కావని, అనుమానమన్నారు. మూఢవిశ్వాసాలను ఖండించిన వేమన (వాసి ఉండడనా రు.

వేమన ఇలా వర్ణించాడు, చెప్పాడు అని ఆ పద్యాలను చూపుటెందుకు? చివర్లో అవి వేమన్నవి కావని అనుమానాన్ని తలవియవేయడ మెందుకు? దీనిని బట్టి శ్రీరెడ్డిగారికి స్థిరమైన అవగాహన లేదని స్పష్టమగుతున్నది.

వేమన్న నిజరూపము మరుగుపడుటకు ఈ సెద్దలు ఎంతచేయాలో అంత చేశారు. సర్వజ్ఞ కని:

ఇక కన్నడ (ప్రజాకవి సర్వజ్ఞుని విషయం తెలుసుకుందాము. అతని కాలంనాటి మూర్ధజనులు వారి పైత్యమంతా సర్వజ్ఞాన్నిపై రుద్దారు. వారి నమ్మకాలూ, అభిరుచులు మత సయింధమైన వెర్రి పోకడలు ఆతనికి అంటగట్టారు. అక్కడితో ఆగకుండా సర్వజ్ఞుడ్ని సాక్షాత్‌ కైలాసవాసిగా ఉన్న, ప్రమధగణములలో ఒకడైన పుష్పదంతుని అవతారమన్నారు. ఇంయా అతని అద్బుతకార్యాలను అనేక విధాలుగా వర్ణించారు. సర్వజ్ఞుడిట్టివాడు ఇచని జీవితంలోని ధ్యేయమిట్టిది, (ప్రాంతము, తల్లిదండ్రులు వీరు అని నిద్ధారించుటకు వీలులేని స్థితి ఏర్పడింది. చివరకు ఈ మూర్ణశిఖామణులు సర్వజ్ఞుడు ఇతర ఖాషాసాహిత్యాలను వెక్కిరించినట్లు కూడా కొన్ని పద్యాబు సర్వజ్ఞుని పేర చేర్చారు. వేమన్నకు ఈ బాధలేదు.

సుప్రసిద్ధ కన్నడ పండితులు, సద్విమర్శకులు కీజే. శ్రీ ఎ.ఆర్‌. కృష్ణ

శాస్త్రిగారు చెప్పిన మాటలు చూడండి.

“'మహాపురుడన్నవాడు అద్భుతకార్యాలు చేయాలి. ముందురానున్న నీరవసంతరాయని సకల కార్యకలాపాలను ఊహించి చెప్పాలి. కవి మహిమలను కూడా వర్జించి చెప్పాలి. అందరికీ తెలిసిన విషయాలే అతడు

7 చెప్పినట్లయిన అతనిలోని (ప్రత్యేకత ఏముంది? అందుచేత అతని సేర (సర్వజ్ఞుని పేర) కాలజ్ఞానమన్నది లేకుంటే పెద్దలోపమని భావించి, అతన్నిపై గౌరవము గల వారెవరో ఆపేరతనికి అంటగట్టారు. ఆ విధంగానే విద్యారణ్యుల వారిపేర కూడా ఒక కాలజ్ఞానం పుట్టింది. ఆ కాలజ్ఞానం అతడు (వాయలేదు. ఈ కాలజ్ఞానం సర్వజ్ఞుడు (వాయలేదు.(సర్వజ్ఞకవి పుట 15) వళ్లువరు:

తమిళ సాహిత్య (ప్రపంచంలో వళ్లువరు మానవతావాదిగా, నీత్యుపదేశకుడిగా గొప్ప సంఘసంస్కర్తగా కనిపిస్తాడు.

ఈ కవిత్రయంపై మిత్రులు ఆచార్య సర్వోత్తమరావుగారు (ప్రసంగిస్తారు (తులనాత్మక పరిశీలన). శ్రీమతి డా.మృణాఖినిగారు ఆపత్రాన్ని విశ్లేషిస్తారు. మనమందరము (శ్రద్ధాసక్తులతో విందాం.

8 వేమన విజ్ఞానం (కీలకోపన్యాసం)

-ఆచార్య ఎన్‌. గోపి

వేమన సాహిత్యమంటే వేమన పద్యాలే. వేమన పద్యాలమైన వ్యాసంగం చెయ్యడం కైకి కనిపిస్తున్నంత సుభమేమీకాదు. ఎందుకంలే దేనిలో లేనన్ని మౌలిక సమస్యలు వేనున్నలో వున్నాయి. ఈ సమస్యల్ని అందరి దృష్టికి తేవడానికి ఈ (ప్రసంగంలో (ప్రయత్నిస్తాను. లోకంలో వేమన సద్యసంకలనాలు చిన్నవీ పెద్దనీ కలిసి నూటికి మైగా వున్నాయి. పుట్పాత్‌ పై దొరికే గుజలీ (ప్రతులకు లెక్కలేదు. అలాగే దేశంలో వేమన పద్యాల అము(దైత (ప్రతులు 70కి పైగా ఉన్నాయి. వాటిలో దాదాపు 40 దాకా తాళపత్ర (గ్రంథాలు. మిగతావి రాతప్రతులు. తాళపత్ర (గ్రంధాల్లో చాలా ఖాగాలు సి.పి./బౌన్‌ పలుప్రాంతాల్లో సేకరించి భ(ద్రపరిచిపోయినవి. వాలికి శుద్దసతులు కూడా ఆయనే. రాయించాడు. ట్రొన్‌ తెలుగు సాహిత్యంలోకి వేమన పద్యాల సింహద్వారం గుండానే (ప్రవేశించాడు. మొదల ఆయన వేమన పద్యాలను

౦ బాషాపరంగానే అఖిమానించాడు. తెలుగురాని ఆంగ్లేయులకు ఇవి తెలుగు నేర్చుకోడానికి సులభ బోధకంగా ఉంటాయని భావించాడు. దిగిన తర్వాతగాని వాటిలోతు తెలియలేదు.

పదేళ్ల వ్యవధిలో బ్రౌన్‌ రెండు వేమన పద్యానువాద సంకలనాలను (ప్రకటించాడు. (1629:1939). వేమన పద్యాల్లోని అసంఖ్యాకమైన పాఠవేదాలు బౌన్‌ను కలవరవరిచాయిగాని ఆయన వాటినుండి యుక్తిగా తప్పించు కున్నాడు. వేమన పద్యాల తాళపత్ర (గ్రంథాలు ఒకచోట దొరికినవి కాదు. శ్రీకాకుళం, విజయనగరం నుంచి నెల్లూరిదాకా విస్తరించిన కోస్తాప్రాంతం, రాయలసీమ. జిల్లాల్లో లభించినవీ, భిన్నకాలాల్లో, థిన్నసంపదాయాలకు చెందిన అేఖకుల రాతల్తో, విన్న పద్య సంఖ్యల్లో ఇవి లభిస్తున్నాయి. వీటిలో పాఠఖేదాలు కొల్లలు. ఇవీగాక లిఫితాధారాలో [ప్రమేయం చేకుండా జానపదుల నాల్కలపైన చెలామణిలో ఉన్న పద్య రూపాలు అసంఖ్యాకంగా ఉన్నాయి. వేమున్నని గురించి ఏ ముఖ్యనిర్ణయం చెయ్యబోయినా ఏ ఫిన్నపాఠం తీసుకొచ్చి దానిని పరాస్తం చెయ్యడానికి వీలున్నది. [ప్రాచీన [గంథపరిష్కరణ దృష్టితో ఈ భిన్న పాఠాలను (ప్రక్తిప్తాలు అని కొట్టి పారెయ్యెచ్చు. కాని ఏది అసలు పాఠమో ఏది ్రక్తిప్తమో నిర్ణయించడం వేమన విషయంలో అంత సులభం కాదు. వేమన సద్యాల్లో ఒక పాఠం నిజమైనదని భావించి మిగతావి నకిలీపాఠాలు అని తీసెయ్యగలమా? ఇదీ పరిస్థితి. ఈ పరిస్థితివల్ల వేమన కాలం, (ప్రాంతం, వేమన తాత్త్విక నైతిక దృక్పథాలు, సామాజిక దృక్పథం, అనేవి నిర్ధ్యంద్వంగా నిరూపించి ఇదే చివరిమాట అని చెప్పడం ఎవరి తరమూ కాదు. వేమన కవితాశక్తి గురించిగాన్తీ ఇతర ఖాషా(స్రాంతాల్లోని కవులో ఆయనకుగల సామ్యం గురించిగానీ వివరించడంలో ఏ యిబ్బందీ లేదు. వేమన గురించి అద్భుతమైన [గ్రంథం రాసిన రాళ్లపల్లి అనంత కృష్ణశర్మగారు "శక్తిలో లోపములు చాల గలిగినను శ్రద్ధలో లోపము లేకుండా (శ్రమించితినిగాని ... నాకే తృప్తిగా ఈ కార్యము నెరవేర్చలేకపోయితిని' అని వాపోయారు. వారి శక్తి

10 తక్కువదేమీ కాదు గానీ విషయంలోని జాటిల్యం అటువంటిది. నేను వేమన పద్యాల సమస్త ముద్రిత, అముగ్రిత (వ్రతుల్ని పరిశీలించాను. మూడు

• వేలకుమైగా కార్డులమీద 15 వేల పాఠంతరాలను రాసి పెట్టుకుని సరిపోల్చి బేరీజు వేశాను. 1730లో ఫాడర్‌ లీగాక్‌ అనే క్రైస్తవ మతగురువు మన అనంతపురం నుంచి ప్యారిస్‌ లోని కింగ్స్‌ శై'బరీకి పంపిన వేమన పద్యాల రాత(్రతిని తెప్పించి పరిశీలించాను. పారిస్‌ (వతిలో పద్యాలను ఈ ]5 వేల పాఠాంతరాలను సరిపోల్చి చూసి కొత్త పాఠాలను గుర్తించాను. 7 కొత్త సద్యాలను వెలికితీశాను. 15 యేళ్లు నా ఈ 6101936 అంతా చేస్తుండడం వల్ల వేమన పద్యాల పరికీలన వైఖిరిలో కొత్త దృష్టి అవలంభించానేమోనని ఇప్పుడని పిస్తుంది. ముందుగా కొన్ని పాఠాలు వివరిన్సిను.

“ఊరు కొండవీడు ఉనికి సన్చిమ వీథి

మూగళింతపల్లె మొదటి వీడు

అరశి చూడ బయలు ఆడనే నివుడుండు

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ" (డి. ]1769,171)

ఇది వేమన కాలాన్నీ (ప్రాంతాన్ని గురించి చెప్పే పద్యం. దీనికి పాఠ శేదాలున్నాయి.

"మూక చింత పల్లి మొదటి ఇల్లు' (డి.]723, 504)

'మూగసేతకెల్ల మొదలి వీడు" (డి.1723, 504)

"మూలచింతకడకు ముందరిల్లు” (డి.] 727, 324)

"మూగ చింతలెల్ల మొదటి యిల్లు” (వావిళ్ళ (ప్రతి వీటి గురిచి రాళ్ళపల్లీ, నేనూ పుటల కొద్ది చర్చ చేశాము. (చూడుడు. రాళ్ళపల్లి వారి వేమన ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు (ప్రచురణ (1928, ]945, 1971) ఇంకా నా “ప్రజాకవి వేమన) 'అల్బమబుద్ధివాని కధికారమిచ్చిన' అని (ప్రాచీన (ప్రతుల్లో ఉంటే అర్వాచీన (ప్రతుల్లో 'అల్ప్బజాతి వానికధికారమిచ్చిన' అని కనిసిస్తుంది. “చంపదగినయట్టి శత్రువు తనచేత" అనే పద్యంలో 'పాసగమేలు చేసి పొమ్మనుదే

11 చాలు". అనేది అచ్చు పుస్తకాల పాఠమే. "పొమ్మనుటే చావు" అనేది తాటాకుల పాఠం (ఢి. 3721-23:డి. 1123, 102, డి.71-33) చంపడం (ప్రసక్తి ఉండటం వల్ల "చావే' ఇక్కడ సరిపోతుందని వాదించవచ్చు. పరిశీలిస్తే తాళప(త్రాల్లోంచి ఎత్తి రాసుకునేటప్పుడు లేఖక (ప్రమాదం వల్ల "చావు" కు బదులుగా "చాలు పాఠం (ప్రచారంలోకి వచ్చింది. "కంచు మోగినట్లు కనకయి మోగునా" అని ఒక (ప్రతిలో వుంటే "కాకి కూసినట్లు కోకిల కూసునా”. (డి. 1727, 129) అని మరో (గ్రంథంలో వుంటుంది. “నిక్కమైన మంచి నీలమొక్కటి చాలు/తళుకువెళుకు రాళ్లు తట్టెడేల/చదువ పద్యమరయ చాలదా యొక్కటి. అని వుంటే "చాటు పద్యమరయ చాలదా యొక్కటి' అని మరో పాఠం.

“మిరప గింజ చూడ మీద నల్లగనుండు

కొరకి చూడ లోన చురుకు మనును' (డి.]72],214])

"మిరస గింజి నల్లగా ఉండటమేమిటి? మిరపపంటను వాస్కోడీగామా చిల్లీ దేశం నుండి 15వ శతాబ్దంలో మన తెలుగు (ప్రాంతంలోకి తెచ్చాడు. కాని పాతకాలంలో మిరవకాయ అంటే మిరియం కాయే. వేమన మరోపాఠం మిరెప్పుకాయ.

"మేడిపండు చూడ మేలిమై యుండును-మేన్నరనై యుండు"

'భాండశుద్దిలేని పాకమేల-[దవ్యశుద్ధిలేని దానమేల'"(డి.]) 725-496)

“చిత్తశుద్ధిగలిగి చేసిన పుణ్యయి-చేసిన ధర్మయి'* సంస్కృతీకరణ చెందిన పాఠాలు కొన్ని “ూమిజనులకెల్ల బువ్వట్లు చేసెరా కుంభినీజనులకు కూడట్లు చేసెరా”

“కడివెడైననేమి గాడ్డెపాలు' (డి.]3725-701)-ఖరము పాలు (౧-2)

వేమన విషయంలో మనం ప్రధానంగా గుర్తించ వలసింది ఒకటుంది. వేమన మౌలికంగా మౌఖిక సంప్రదాయానికి చెందినవాడని, ఈ దృష్టితో చూస్తే వేమన మార్గానుయాయులైన (ప్రాచీన కవులకు కాస్త దిగువగా,

12 జానపదులైన పామరకవులకు కాస్తమీదుగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తాడు. అయితే ఆయన పద్యాలు పైనుండి కిందకు వస్తున్నాయా కింది నుండి పెకి వెళ్తున్నాయా అనేది కచ్చితంగా ఇప్పటికప్పుడే తేల్చడం కష్టం. ఇప్పటిదాకా వేమన ఫైన జరిగిన పరికోధనంతా చాలావరకు లివిత సంప్రదాయ పద్ధతిలోనే జరిగింది. పద్యాలు, సముద్ధరణలు కూడా ఆ మార్గంలోనే జరిగాయి. ఇవి నాలుగు దశల్లో జరిగాయి. 1. లిపి దోషాలను పరిహారించటం, 2. [సాచీన లేఖన పద్ధతులను ఆధునిక లిసికి మార్చటం, చై ఛందస్సు తప్పిన పద్యాలను వాటి విలక్షణత, అర్ధంచెడకుండా గణాల్లో బిగించడం, 4. యాసరూపాలను [ప్రామాణిక భాషలోకి మార్చటం: ఈ పద్యం చూడండి.

నీళ్ళమీద చూడు వెరయ ఓడల పరుగు

జయట బయట చూడు బండి పరుగు

ఆడదాని మాట ఆగనే చెల్లురా

(1730 నాటి పారిస్‌ (ఫ్రతి పుట 45)

ఆడదాని మాట అనేది లేఖకుడు మాండలికోచ్చారణ రూపాన్ని అర్ధం చేసుకోకపోవటం వల్ల అసపపాఠం ప్పుల్టింది. దీని 'ఆడదానిమాటి' గా (భ్రమించటం జరిగింది. ఆడదానిమాట' అంటే స్థాన బలిమికి సయింధించింది. స్త్ర సందర్భానికి ఇక్కడ సయింధం లేదు.

అలాగే మాండలికోచ్చారణలకు (ప్రమాణీకరించటంవల్ల యతి వంగాలుగా కనబడతాయి. |

యంతకాలము- ఎంతకాలను

పహృదయనుందు శివుడు వుండుట తెలియుడీ (పారిస్‌ (ప్రతి-వుట 5) దీనిని 'యుండుట తెలియుడీ అని (ప్రమాణీకరించటం వల్ల 'హృ-వు ఉచ్చారణాను గుణంగా సాగిన యతి చెల్లుబాటు. అది ఫార్మలైజ్‌ అయినపుడు యతి భంగంగా నిలిచింది. అలాగే---

12 సంసార రూసయి చరసాల చరసాల చెలసాల అయ్యింది. ఆలోచిస్తే మాండలిక రూపాల రుచి (ప్రామాణిక రూపాల్లో కనిపిస్తుందా అని ఆలోచించాలి. అలాగే చఛందోభంగాలు కూడా నిజానికి ఛందోభంగాలు కావు. నడవనేరనివాని నడపీన గందురు-] 723,309 కనులుపోయినవాడు కాభళ్ళుపోయినవాడు -డిఎ72]1.]27 మక్కాకు బోనేలమగుడతొ దానేల-(డి]723,732) మార్లు వెంటరావు మణులు వెంటరావు ఈ పాదాలన్నింటిలోను ఉన్న ఒక సమాన లక్షణం (ప్రతి పాదాన్ని మాత్రాసంఖ్యననుసరించి. రెండద్ధూగలుగా విడదీయొచ్చు. ఈ నాలుగు ఉదాహరణలూ ఆటవెలది వేసి పాఠంతో సరిపోవాలి. కాని మొదటి రెండు ఉదాహరణల్లో మొదటి అర్ధ్ధాగంలో ఒక్క అక్షరం ఎక్కువయింది. మూడో ఉదాహరణలో ఈ బాగం పూర్తిగా వేరుగా వుంది. ఈ మూడు ఉదాహరణల్లోను మూడు సూర్యగణాలుండనలసిన చోట ఒక అక్షరం ఎక్కు వై గణభంగమయింది. గణ భంగమయిన ఈ ఖాగాలు తరువాత భాగాల్లో వున్న రెండిందగణాలతో సమానం కావటం ఇక్కడ విశేషం. ఇర్యరగణాల్లో అయిదుమాత్రల గణాలు వాడితే దాన్ని ఖండగతి అంటారు. గణభంగమయిన పూర్వభాగాలు కూడా ఉత్తర భాగాలతో సమానమై మొత్తం పాదానికే ఖండగతి కూర్చినాయి. (తై(శ్ర ఖండగతుల సమ్మి(శంగా వుండే ఆటవెలది బేసిపాదం ఈ మార్పుతో ఖండగతిగా మారింది. మాత్రాభందస్సు దృష్టితో పరిశీలిస్తే వేమన పద్యాల నడకకు సయింధించి వినూత్న విషయాలెన్నో వెలికితీయవచ్చు. లిఖిత సాహిత్యదృష్టితో పరిశీలించినప్పటికీ వేమన జీవితం, రచనలకు సయింధించి. 90% భోగట్టా నిద్ధారితమయ్యింది. వాటిని సాది విహంగావలోకనం చేయడం అవసరం. వేమనను గురించి ఉన్నన్ని ఐతిహ్యాలు 8క్రం16495) మరే కవిని గురించీ కనబడవు. వాటిని పుక్కిటి వురాణాలని

14 పూర్తిగా కొట్టివేయడం సాధ్యంకాదు. అవి పురాణగాధలు 11113 వంటివి. లు5 ఒకరకమైన 0066 12184286 లో ఉంటాయి. వాటిని ౦౭౦౦|4౯ చేసుకొని చారిత్రక సాక్షాళ్రాలుగా వాడుకోవచ్చు. అటువంటి అత్యాధునిక పరిశోధన పర్ధతులు ఇప్పుడు వాడుకలోకి వస్తున్నాయి.వేనున ఎప్పటివాడు? అవేదబాయ్‌ అనే (ఘఫైంచి మిషనదీ నుండి నాదాకా అనేకుల చర్చల్లో వేమన్నకాలం 15-17 శతాబ్దాల మధ్య ఊగింది. వేమన పద్యాల్లో చారితక శకలాలూ, చారితక వ్యక్తుల సేర్లూ, సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులూ వేమనను 17వ శతాబ్దం వాడుగా నిర్ధారిస్తాయి. నేను కూడా నాకు అపురూపంగా లవించిన ఓ (సాచీన (ప్రతిలోని తారీఖు ఆధారంగా వేమనను 1650 (ప్రాంతంవాడుగా నిర్ధాదించాను. ఆ (ప్రాచీనప్రతి మద్రాసు ఓరియంటల్‌ మాన్యుస్క్రిప్టు లైబ్రరీలో. డ.3733 నెయిరు ప్రతి. దాని పైన (ప్రజోత్పత్తి సం.వైనాఖ శు.7 శు(కవారం అని వుంటుంది. అదీ మన ఇంగ్లీషు తేది 24 ఏపిల్‌ 169] కి సమానం. మొత్తానికి విజయనగర సా[మాజ్యం చరమదశల చం|దగిరిని రాజధానిగా చేసుకొని రెండవ వెంకటపతి రాయలు పాలిస్తున్నకాలంలో వేమన ఉన్నాడని అనేక సాక్ష్యలతో నిరూపించవచ్చు. వేమన ఎక్కడివాడు. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే రాయలసీమ (ప్రాంతంవాడు. మరి ఊరు కొండవీడు అన్నాడే కొండవీటిని పరిపాలించే రాచవేమారెడ్డి తమ్ముడని ఒక ఐతిహ్యం. మరి రాయలసీమ వాడెలా అవుతాడు. దానికి సమాధానం వేమన పూర్వులు రాయలసీమలోని మూగచింతపల్లి నుంచి వలస వచ్చివుంటారని ఒక సిద్దాంతం. వేమనకు అనంతపురం జిల్లాలోని కటార్లపల్లెతో, కడప జిల్లాలోని క్రిస్టిపాడ్‌ తో సయింధాన్ని తెలిపే సాక్ష్యాలున్నాయి. ఇతర తెలుగు (ప్రాంతాల్లో లేకుండా రాయలసీమలో మాత్రమే వాడుకలో వున్న మాండలిక పదాలను వేమన్న ప్రయోగించాడు. తారాడు (వేలాడు), సయిళము (జీతం, కూలి), సొర్డు (సాకు), దుడ్డు (రూకలో1 /8భఖాగం), చిత్తలి (నగ్నమైదానం), వైసి (సిద్దు), చెయిడి మొదలైన మాటలు వేమన పద్యాల్లో వున్నాయి. ఇవి రాయలసీమలోనే

15 వాడుకలో ఉన్నాయి. రాళ్ళపల్లి వేమన పుట 4]. అలాగే వేమన 17వ శతాబ్బ్దంనాటి రాయలసీమలోని పాలెగార్ల దుండగాలను తూర్చారుట్టాడు.

వేమన కాలంనాటికి కేందంలో బలమైన రాజ్యంలేదు. విజయనగరం చరవదశలో వుంది. తాలూకా (గ్రామస్థాయిలోని చిన్నపాలకులు, ముఖ్యంగా పాఠెగార్ల ఆగడాలకు హద్దులేదు. [ప్రజలకు భదత కరువైంది. మత, సంప్రదాయాలు సంక్షోభంలో పడ్డాయి. అనేక పిచ్చి కారణాలతో మతాలు ఘర్షణ పడ్డాయి. ముఖ్యంగా శైవవైష్టవాలు.

విష్ణుఖక్తులెల్ల వెలిబూది పాలైరి

వాదమేల మత విఖేదమేల

తెలియ లింగధరులు తెరుమంటి పాలైరి (డి.372], 64)

అని. వేమన _ (ప్రబోధించాడు. కల్లగురువులు స్వార్ధపూరిత వ్యాఖ్యానాలతో సామాన్య జనులను మోసగించేవారు. బసివిరారడ్ర వ్యవస్థ ఒక అమానవీయ విశ్వాసంగా ఘనీభవించింది. వ్యావసాయిక విలువలు వీటలువారి నాటి గ్రామవ్యవస్థ విచ్చిన్నమై పోసాగింది. స్థూలంగా ఇవీ ఆనాటి పరిస్థితులు. ఇని వేమన్న పద్యాల్లోని ఆధారాల్తో నిర్మించినవే.

సంక్షోభాల కాలంలో తత్వవివేచన సందిగ్దతకు లోనవడం సహజం. వేనునపద్యాల్లో ఆనాటి పలు మతసంప్రదాయాలు (ప్రతివింవించాయి. అందుకే వేమన ఒకరకమైన అద్వైతి అనీ, నివభక్తుడన్తీ అచలమతస్థుడనీ లోకాయతికుడనీ, నాధ సంస్రదాయానునూయి. అనీ, జైన సంస్రదాయ చిహ్నాలు వేమన పద్యాల్లో దొరుకుతున్నాయని ఎన్నో అవిప్రాయాలున్నాయి. పద్యాల ఆధారంగా బేరీజువేస్తే 1. వేమన్నకు చిన్నవాడే ద్వేషమెక్కువలేని శివభక్తి కుదిరింది. 2. లింగదారి కూడా కావొచ్చు. 3. హఠయోగ విద్యలో ఉపదేశం కుదిరింది. 4. రాజయోగ సాధన చేశాడు. 5. షట్బ(కబోధనమైన కుండలనీ యోగం సాధించాడు. 6. ఒక రకమైన అద్వైతం బోధించాడు. 7. అక్కడక్కడ తాంత్రైెకఛాయలు కనబడతాయి. (ప్రజాకవి వేమన (ద్వితీయ

16

ము(దణ 199) పుట 225).

వేమన తాత్త్విక పరూషకూడా (ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. [బహ 09 అనే మాటకు బదులుగా బయలు అని వాడతాడు చిదాకాశం అన్నమాట, జ్ఞానం అనే అర్ధంలో ఎఠుక తెలివి అనే మాటలను వేమన ఉపయోగించాడు. జ్ఞానం అంలే బోధాఖేదములనెరిగిన జ్ఞానమని అర్ధం. వేమన పద్యాల్లో యోగసాధన దశకు సయింధించిన దశల వర్ణన కూడా కనిపిస్తుంది. సాధనకు బదులుగా మూలము, యుక్తి అంటాడు. లౌకిక (ప్రపంచంలో లీనమైన వాడిని మగ్నుడు అన్నాడు. వేమన తరచుగా ఉపమ అంటాడు. బఐహంశా ఇది ఉపాయానికి రూపాంతరం, అనుభూతిని వేమన బంధం, భావం అని వాడతాడు. విందువు, కళలు వేమన పద్యాల్లో తరచుగా వచ్చేమాటలు. బిందువు, కొలతలు లేని బిందువు. సాధనలోకి వెళ్తే నీవు అనేది అంతగా తగ్గిపోతుంది. బిందువు నాదంలో కలిసి సృష్టింపబడుతుంది. ఇక కళలు. ఇవి ఆత్మచుట్టూఉండే అజ్ఞానపు పొరలు. ఆత్మచుట్టూకళలు ఉంటే తత్వం వాటినంటదు, స్థూలంగా ఇది వేమన తాత్విక పరదాష, ఇవే వేరు వేరు మత సంప్రదాయాల్లో, భిన్న రూపాల్లో, కించిద్వివేదమైన అర్థాల్లో ఉంటాయి. అయితే ఇవి కేవలం &ం26ే6010 చర్చలకు అందేవి కావు. సాధకులు లేదా 1151416515 వీటికి తమ తమ అర్ధాలు చెప్తారు, దీనిని వేనున తాత్తిశక ఖానజాలం అనవచ్చు. వేమన అనేక సంప్రదాయాల్లో సంపర్కం పెట్టుకొని తిరిగాడు. మతాల బాహ్యాచరణలు తత్వానికి దూరమైనప్పుడల్లా ఆయన నాటితో పేచీపడ్డాడు ఇది ఒక రకంగా వేమన విజ్ఞానం. 769222. ఓ026 ఈ సామాగ్రిని ఈ దృష్టితో పరిశీలిస్తే మరిన్ని మంచి ఫలితాలు వస్తాయని నా విశ్వాసం.

కొందరు వేమన్నను స్థూలంగా నీతికవిగా గుర్తించారు. నీతి సంఘానికి సయింధించింది. ప్రాచీన గ్రామవ్యవస్థలో కుటుయిమే ఆదర్శం. సంసార శకటానికి (పేమ, నైతిక జీవనం ఈ రెండూ ఇరుసులు, వీటిలో ఏది కొరవడినా శకటం కూలిపోతుంది. వేమన ఇ సంసారయోగాన్ని (ప్రతిపాదించాడు.

17

వెతలదీర్చువాడు వేదాంత వేద్యుడు

రతులనేలువాడు రసికుడగును

సతిని పనగువాడు సంసారయోగిరా.

(ఆరు[దగారు ఉదాహదించింది. చూడుడు. నాసిద్ధాంత (గ్రంథం (ప్రజాకవి వేమన పుట.24)

వేమన తొలిదశలో వేశ్యాలంపటంలో పడ్డా అనుభవం వల్లనో ఏమో దానివి ఆయన ఖండించాడు.

ఇంటియాలి విడిచి ఇల జారకాంతల

వెంట దిరుగువాడు వెరివాడు

పంటచేను విడిచి పరిగె యేరిన యట్లు (డి.]72]1, ఈ) వేమన ఆర్థిక భావాలు కరుణపూరితమైనవి. సంపదలకు మూలమేమిటో ఆయనకు తెలుసు.

భూమిలోన పుట్టు భూసారమెల్లను

తనువులోన పుట్టు తత్వమెల్ల

శ్రమములోన పుట్టు సర్వము తానాను (డి.372], 314) శ్రీమంతులు పేదవారిని ఆదుకోవాలని అన్నాడు. ఆదుకొని పిసినిగొట్టులను ఆయన పడదిట్టాడు.

వేమన్న సామాజిక దృక్పథం అప్పటికీ ఇప్పటికీ (ప్రగతిశీలం, ఆధునికం, మొదటినుంచీ సామాజిక(ప్రగతికి అవరోధంగా వున్న కులవ్యవస్థను ఆయన నిర్ద్వంద్వంగా ఖండించాడు. హెచ్చుతగ్గుల పరువు తీశాడు.

కులము హెచ్చుతరగ్గుకొదవలు పనిలేదు

సానుజాతమయ్యు సకలకులము

హెచ్చుతర్గుమాట లెట్లకుంగగవచ్చు (డి.])721, 21)

ముఖ్యంగా అస్పృశ్యతను వేమన ఖండించినంత తీవ్రంగా ఏ (ప్రాచీనకవీ

ఖండించలేదు.

15

మాలవానినేల మరిమరి నిందింప

వొడలనున [1 మాంసమొకటిగాదె

వానిలోన వెలుగువాని కులంచేది

వాని మాలయన్న వాడెపో పెనుమాల (డి.72]. 423)

గురజాడ మీద వేమన (సభావం ఉంది. ఇప్పటి దళితవాదులకు వేమన పద్యాల్లో బోలెడన్ని మాననవీయభావాలు. దొరుకుతాయి. వేమన దేనిని ఖండించినా, మెచ్చుకున్నా, (ప్రబోధించినా దానికి పునాది మానవత్వమే. 350 సంనత్సరాలుగా వేమనను మించిన నూనవతావాది కవి కనిపించడు. వేమన గొప్ప సాహసి. స్వార్ధం లేనివాడికి సాహసమే ఆభరణమవుతుంది. అటువంటివాడి మాటల్లో కాంతి తస్ప మరేమీ వుండదు.

ఇక కవిగా వేనున గురించి-వేమన కవా కాదా అనే చర్చ నిరర్ధకమని కాలగమనంలో తేలిపోయింది. వేమన వొట్టి కవేకాదు గొప్పకవి. నిరక్షరాస్యులకు సైతం అర్ధమయ్యే విశిష్టమైన కవి. కవి అనేవాడు సామాన్యజనుల దగ్గరకి వెళ్లడు అనే నమ్మకాన్ని వమ్ముచేసిన (ప్రజాకవి,

వేమన ఆటవెలది పద్యాన్ని గొప్ప సంవిధాన నిల్పంతో అల్లాడు. మూడు పాదాల్లో ముల్లోకాలంత భావాన్ని బందించడమే కాకుండా ఆ పాద నిర్మాణంలో ఒక పథకాన్ని ౯00412 ని బంధించాడు. పద్యాలు అందరూ రాస్తారు. దానిని విలక్షణంగా నడిపించిన వాడే నిలిచిపోతాడు. ధారణానుకూల శిల్పం వేమన పద్యాల నిర్మాణ మూలధాతువు. దృష్టాంతం వేమన (ప్రబోధకంఠానికి (ప్రాణం. ఆయన లోకజ్ఞతకు నిదర్శనం. విశ్వదాభిరామ నినుఠవేమ లోని సామాజికత, లయాత్మకత మౌవికరీతె అద్భుతమేకాదు, అనితరసాధ్యం కూడా. వేమన కవిత్వంలో సామాజికావేశం, చమత్కారం, నొప్పికలిగినా నవ్వగలిగిన వ్యంగ్యం, అడుగడుగునా గుప్పిళ్ళతో వెదజల్లే సూక్తిముక్తాఫలాలు, ఇదంతా వేమన కవిత్వనిధి. మన కవితా నిర్వచనాలను కొత్తగా పదును పెట్టుకోవలసినంత శక్తిమంతమైన కవి వేమన,

10 ఇక చివరగా వేమన లాంటి కవులు మన భాషలో గానీ ఇతర భాషల్లోగాని ఎవరైన ఉన్నారా చూద్దాం. తెలుగులో పోతులూరి వీరబ్రహ్మం, ఏగంటి లక్ష్మప్పః దూదేకుల సిద్దప్ప ఇంచుమించుగా వేమన భావజాలంలో కలిసిపోతారు. భద్రాది. రామదాసు త్యాగయ్యలలో వేమన మౌఖికమహనీయతను స్ఫురింపజేస్తారు. ఆధునికులైన గురజాడ వేమన పద్యాల్లోని భావసారళ్యాన్నీ వ్యక్తీకరణలోని సులువునూ పుణికి పుచ్చుకున్నారు. తమిళంలోని తిరునళ్లువరు, అరుణగిరినాథుడు, అవ్వయ్యార్‌ వేమనతో పోల్చదగినవారు, ముఖ్యంగా తిరువళ్లువరు. వేమన కోపమునను ఘనత కొంచమై పోవును అని అంటే తిరువళ్లువరు 'మరత్తళ్‌ వెగుళిమై యార్‌ మాట్టుమ్‌ తీయ తీరుత్తళ్‌ అదనాన్‌ వరుమ్‌' (303) అన్నాడు. కన్నడంలోని సర్వజ్ఞుడు వేమన్నకు ఇంకా దగ్గరగా వష్తాడు. మాలవాని గురించి చెప్తూ వేమన వానిలోని వెలుగు వాని కులంబేది' అని ప్రన్నిస్తే సర్వజ్ఞాడు. జాతిహీనన మనెయ జ్యోతి తాహీనవె? జాతి విజాతి యెన వేడ దేవనొలి దాతనె జాత సర్వజ్ఞ (ప్రజకవి వేమన ద్వి.ము.199]1, పుట 378) వేమన్నకు కబీరుకు ఒకరి నోట్లోంచి వొకరు ఊడిపడ్డంత పోలిక కనిపిస్తుంది. వేమన 'రాతి బొమ్మకేల రంగైన వలువలు' అని (ప్రన్నిస్తే కబీరు పాహన్మూ కాపూజియె జే జనమ్‌ నదేయూ జాబ్‌ అంధానర్‌ ఆసామునీ మెహీకోవై అబ్‌, (ప్రజాకని వేమన ద్వి.ము. 1991, పుట.366) అన్నాడు.

20

తెలుగులోంచి సరభాషల్లోకి అనువాద రూపంలో వెల్లిన తొలికవి వేమనే. విషమపరిస్థితుల్లో, విషమఘుడియల్లో సమానత్వాన్ని కోటి చేతులెత్తి, కోటి గొంతులో చాటిన వేమనలాంటి సాహసవంకులు ఏ దేశంలోనయినా అరుదుగానే. కనిపిస్తారు. దిక్కులు మోగేటట్లు పద్యాలతో అరిచి గీపెట్టిన సుకుమార హృదయం, హృదయాంతరాళాల్లోంచి సూటిగా చీల్చుకొని పూచిన మాటల మందారాలు వేమన్నకే చెల్లుతాయి. వేమన్న సెలుసుతనానికి నొచ్చుకునేవాళ్లకు నాదొక్కటే మనవి. వేమన్న శాపాలు పెట్టే దుర్వాసుడు కాడు, ఖండనకూ, దూషణకూ మధ్య గిరి గీయని తొందరపాటు వేమనది. వేమన్న ఖండన అహంకార రహితం, సహేతుకం, వేమన పద్యాలు 'చదువ చదువ మాధుర్యవంతాలు, స్వతంత్రాలు, సమయస్ఫూర్తి అరితాలు. తెలుగుభాష చేసుకున్న అదృష్టంవల్ల వామన రూపాల్లో, త్రివిక్క మస్ఫూర్తితో మన వెయ్యేండ్ల పరిమిత వాజయం ఇముడ్చుకో లేనంతగా విస్తరించాయి.

వేమన్నమై ప్రత్యేకంగా. రెండు రోజుల సదస్సును సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న (దావిడ విశ్వవిద్యాలయం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయాలను (ప్రత్యేకంగా అభినందించాలి. నాకు తెలిసినంతవరకు "వేనున' మై ఒక పూర్తి స్థాయి సదస్సును ఏర్పాటు చెయ్యడం ఇదే ప్రథమం. ఈ సదస్సులో కీలకోపన్యాసం చెయ్యవలసిందిగా ఆదేశించిన మేడం కృష్ణకుమారి గారికి (వైస్‌ ఛాన్సలర్‌ - పొట్టి శ్రీరాములు విశ్వవిద్యాలయం) నా కృతజ్ఞతలు. ఈ రెండు రోజుల సదస్సు వేమన వాబ్బయం మైన మరింత కాంతిని (ప్రసరింపజేస్తుందని అశిస్తూ సెలవు తీసుకుంటున్నాను.

భి లగా భో న | పెం చతహఘత్‌

21 వేమన కాలం - నివాసం - జీవితం

ఆచార్య గుజ్జర్లమూడి కృపాచారి

తెలుగు సాహిత్య (ప్రపంచంలో వేమన వేగుచుక్క. యోగిగా,

భోగిగా, వేదాంత తాత్త్వికుడుగా, సంఘ సంస్కర్తగా, కవితా (ప్రపంచ

పా(మ్రాట్టుగా సాక్షాత్కరిస్తాడు. తెలుగు వారి జీవితాన్ని సమగ్రంగా

ఆవిష్కరిస్తాడు. మరో కోణంలో చూస్తే తెలుగువారి అకృత్యాలను

సమూలంగా. దులిపి ఎండగడతాడు. వేమన కాలంనాటి సమాజాన్ని

సమూలంగా, సమగ్రంగా చిత్రీకరించి, భవిష్యత్తును దర్శింపజేసిన

దార్శనికుడుగా మనకు పాక్షాత్కరిస్తాడు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే వేమన

సర్వజ్ఞానసంపన్నుడు. ఆయన జననం తెలుగుజాతికి యుగోదయం భరత భూమికి నవోదయం,

వేమననై. వెలసినన్ని [గ్రంధాలు కాన్ని వాదోపవాదాలు కాని,

మకేకవిమై లేవలిలే అతిశయోక్తి కాదేమో! దానిక్కారణం ఆయనెక్కడా తన

వంశచరిత్రన్నూ సీష్టయజీవితాన్ని ్రతే్చకరగా చెప్పనందువల్లా, వేమన

22 వంశావళి సంపూర్ణంగా లభించినండువల్ల కొంత ఊహా (ప్రతిపాదనే కన్పిస్తుంది. అందువల్ల వేమన కాలం, జీనితం, (ప్రాంతం తదితర అంశాలు వివాదాస్పదంగా కన్పిస్తున్నాయి. అందున ఆయన పద్యాలను ఆధారంగా జేసి జీవిత చరితను బేరీజు వేయడంతో కొన్ని ప్రాంతాలు, ప్రదేశాలకు పొంతన లేనందువల్ల వేమన కాలం, (ప్రాంతం నిర్ణయించడంలో పండితులకు వివాదం అయింది. ఈ వాదోపవాదాలు, ఒక క్రమంలో ఆయా రచయితలు, విమర్శకులు, పండితులు వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాలు బేరీజు వేయడమే ఈ వ్యాసం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

కాలనిర్ణయం చేయండంలో వివిధ ఆకరువులు లభిస్తున్నాయి. క్రీస్తు పూర్వం వాడని నిరూపించే ఒకే ఒక ఆధారం సహేతుకంగా లేదు. అనంతర కాలంలో రి నుండి ]9 శతాబ్దం వరకూ వివిధ ఆధారాలు చూపుతున్నా సరయిన నిర్ధారణ లభించడం లేదు. అందునల్ల లభించిన వాటిల్లో (ప్రాచ్య పాశ్చాత్య ఆధారాలన్నీ బేరీజు వేసి నిర్ధారించడం జరిగింది. క్రీస్తు పూర్వమనే వాదం:

వేమన క్రీస్తుకు పూర్వం వాడనే వాదం ఒకటి విన్సిస్తుంది. అడయారు వాస్తవ్యులు బి. రంగారెడ్డి 18.2.936 వతేదీ వాటి లేఖలో పేర్కొన్న వివరాలు రెడ్డిరాణి (సం.4-3) పత్రికలో (ప్రకటించి తనవద్దనున్న శ్లోకాల ఆధారంగా లింగకుప్ప అనే (గ్రామంలో ముత్యాలరేడి ఉండేవాడని ఆతని వంశంలో నాగిరేడి-అచ్చమాయిలకు ఆదిదేడి. నాసరేడి, అంకురేడి మంగకిి మాచనలేడి, సెదఠేడి, వేమనరేడి అనే ఏడుగురు ప్పు(త్రులండేవారని పేర్కొన్నాడు. వైగా కలియుగం అంలే 2053 సంవత్సరానికి సరియైన హేవళంవి సంవత్సర మకరమాసం సప్తమీ గురువారం భరిణీ నక్షత్ర చతుర్ధపాదం ధనుర్లగ్నం ఏడవతేదీన కూళాచార్య మహాగురుని జననం అయిందని ఆయనే వేమన అనీ అంటాడు. ఆయన జన్మించింది గంగోత్పత్తి (పాంతంలోని లింగకుప్ప (గ్రామంలో జన్మించినట్టు వివరించి సౌరమానంలోని మకరమాసం నుండి చారద్రమాసంలో గణించి మాఘమాసం శుద్ధ సప్తమి

23 వేమన జన్మతిథిగా నిర్ణయించి జనవరి ]9 వతేదీ వేమన జయంతి నిర్ణయించినట్టు నివరించారు.] క్రీ.శ. 8వ శతాబ్ది:

టేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు వేమన కీ.శ 68 శతాబ్దపు వాడనేవాదం (పతిపాందించి శంకారాచార్యులకు సమకాలికుడని వివరించారు. శంకరాచార్యులు క్రీశ 7568 లో జన్మించారని అంటారు. దానికి రెండు కారణాలు లభిస్తాయి.

మొదటిది రచన క్రీ.శ 845 (ప్రాంతపువాడని ఆయన నాలుగుయతులే చెప్పాడనీ అన్నారు. వేమన రెండుయతులే వాడాడు. అందునా స్వరయతులు, వర్మయతులు వాడినందువల్ల వేమన రచనకు పూర్మడని చెప్పారు. రెండవ ఆధారం ప్రకారం వేమన నన్నయకు పూర్మడనే వాడం ఒకటి ఉందనీ అంటారు. ఇందులోనే మాయావాదం ఒకటి. మాయావాదం శంకరాచాత్యులు. (సతిపాదించారు. అందువల్ల _ శంకరాచార్యులకు సమకాలికుడని నిర్ధారించారు.. 2

తామర యందున నీర్వలె

వేమన జరియించు చుండె వెదకుచు శివునిన్‌

ఈ మాయ నమ్మరా దీమనమున, దెలియరాదు యీశుని వేమా

(పూర్వా కవులు మొ. భా.పు. 41)

దీనికి ఆధారాలు లేవనీ కేవలం ఊహ మాత్రమేనని ఆరుద్రగారి అభిప్రాయం. (క్రీ.శ 12 వన శతాబ్దం:

వేమన క్రీ.శ. 12 వశతాబ్దం వాడనే వాదం బలంగా ఉంది. ఛాక్లెస్‌ వి.

1. తమ్మయ్య, బండారు, వేమనచరిత్ర, పుటలు 24-27
2. సుభాన్మిఎం.ఎస్‌. వేమన జీవితము, సాహిత్యము, సమగ్ర పరిశీలనము పుటలు 1-3

24 గోవర్‌ అనే పండితుడు "62202 లూంళక్రన 16౫౯౧౦ 6/65 అనే (గ్రంధంలో వేమన ]2వ శతాబ్దికి చెందినవాడని వివరిస్తూ వేమన పద్యాల్లో మహమ్మదీయుల (ప్రసక్తి లేనందువల్ల [కీ.శ 10వ శతాబ్దికి చెందిన తమిళ కవుల కైలిని బోలి ఉన్నందువల్ల వేమన 32వ శతాబ్ది వాడని నిర్ధారించాడు. ఐతే వేమన పద్యాలు గోవర్‌ 693 మాత్రమే పరిశీలించాడు. అందులో కైలినిబట్టి కాలనిరయం చేయడం కుదరనిపని. అందువల్ల గోవర్‌ నిర్ణయం సరికాదని నిర్ధారించడం జరిగింది.]

క్రీ.శ 314వ శతాబ్దికి చెందిన వాడనేవాదం (ప్రతిపాదించినవాడు రాయవరము పూర్ణయాచార్యులు. వేమనకాలం క్రీ.శ 1362 [పాంతవని వేమన యోగీరద్రచరితములో పేర్కొన్నారు. నేదునూరిగంగాధరం 1350 అనీ, వంగూరివారు 1432 అనీ అంటారు. ఐతే గుంటుపల్లి ముత్తనామాత్వుని సమకాలికుడనే విషయం (ప్రస్తావించారు. ముత్తనామాత్యాడు ]623లో మరణించినట్లు తెలుస్తుంది. ఐతే ముత్తనామత్యుడు 1350-1623 మధ్యకాలమనే వాదం ఉంది. అందునల్ల ఈ కాల నిర్ధయంలో సరియైన నిర్ధారణ లేనందువల్ల త్రోసిపుచ్చడం జరిగింది.

శ్రీరామ నృసింహమూర్తి కవులు వేమన క్రీ.శ. ]4 న శతాబ్దివాడని పేర్కొన్నారు. నందన సంవత్సరంశుద్ధ పౌర్ణమినాడు జన్మించాడని అంటే 6కి సంవత్సరాలుజీవించి, శార్వరి వైత్రశుద్ధనవమినాడు సిద్ధిపొందాడని అంటారు.2 15వ శతాబ్ది:

చేమన ]5వ శతాబ్దికి ఇందినవాడనే అభిప్రాయం అధికంగా కన్నిస్తుంది. వీరిలో పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి-వేమన యోగి జీవితం -1917 వంగూరు సుబ్బారావు-వేమన సంపూర్ణ జీవిత చరిత్రము బోధలు- 1922 ). 6161163౫ ౪.60౪76౯, ౪76మ202 ా0లక్రమీ 6516111 6౩6౩. 1.45, 1871.

2. శ్రీరామనృసింహమూర్తి, వేమగీత, సీఠిక పు. 1%

25 దిగవల్లి వెంకట శివరావు-సోతన వేమనల యుగము -1924 వావిళ్ళ వెంకలేశ్వర శాస్త్రి-ఉదాత్త మర్మ కవితా ధురీణుడు- 1925 గాడిచర్ల సూర్య(ప్రకాశరావు-వేమన కవీండ్రుడు- రెడ్డిరాణి ఏ(ఫైల్‌ 3928 రావూరి దొరస్వామి శర్మ - తెలుగులోతిట్టు కవిత్వము మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ - 15600” ౦106467 కకుంక్రిడంణి - 1948 చాగంటి శేషయ్య - ఆంధ్రకవితరంగిణి

ఇంకా ఇదేకోనలో నిడదవోలు వెంకటరావు, ఆర్వీయస్‌. సుందరం, నీలకంఠ శాస్త్రి తదితరులు వేమన 15న శతాబ్దినాడనే అభిప్రాయం వ్యక్తం లేశారు. క్రీ.శ 16 వ శతాబ్ది:

వేమన క్రీ.శ. 16 వ శతాబ్దివాడని శేషాద్రి రమణకవులు పేర్కొన్నారు. వారి ప్రకారం వేమన 1540-1600 (సప్రాంతంలోనివాడని నిర్ధారించారు. వీరి నిర్ధారణలో రాయనిభాస్కరుడు 1516లో ఉండేవాడని, గుంటుపల్లి ముత్తనకు సయింధించిన పద్యం ఆధారంగా స్వీకరించి ముత్తన 3623లో మరణించాడని కేర్కాన్నారు. దానికో కారణం ఉంది. 'గజపతింట గుడ్డి గవ్వలు చెల్లవా' అన్న పద్యంలో గబపతులకాలం క్రీ.శ.3)520 (ప్రాంతం అని నిర్ధారించారు. మరోపద్యంలో 'తెరుమలకుబోవ తురకదాసరిగాడు అనే పద్యాన్ని [గ్రహించి మహమ్మదీయుల దండయా(త్రల ఆధారంగా ఊహించడం జరిగింది.

జనమంచి వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశర్మ వేమన కాలం ॥ీ.శ. 1540-1600 అని సూచించారు. గిడుగు సీతాపతి, రాజామంత్రి (పెగ్గడ భుజంగారావు బహద్దుర్‌ తదితరులు వేమన ]6 వ శతాబ్ది అని చెప్పిన వారిలో ఉన్నారు. క్రీశ 17వ శతాబ్ద:

వేమన 7వ శతాబ్దికి చెందిన నాడని నిర్ధారించిన వారే ఎక్కున్ల వారిలో అవె జి. దుబాయ్‌, ఛార్జెస్‌ ఫిలప్‌ బ్రౌన్‌, మేజర్‌ ఆర్‌.ఎత మాక్టొనాల్న్‌ విలియం హోవర్డ్‌కాంబెల్‌, సదానంద మోగి వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి, చిత్తజల్లు

26 వరహాలరావు, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, మిర్‌మహమ్మద్‌ అలీఖాన్‌, డా.సి. నారాయణరెడ్డి _ కెవి.నారాయణరావు, మరుపూరు కోదండరామరెడ్డి, క.గోపాలకృష్ణారావు, బంగోరె, డా. ఎన్‌. గోపి (ప్రభృతులున్నారు.

దుబాయ్‌ 1792 నుండి 1623 వరకూ భారతదేశంలో గడిపాడు. 1606లో ఆయన [064 120165, ౧౬౩0005 2064 ౧6౬౬౧౧౦165 అనే (గంథం (ఫెంచ్‌ భాషలో రచించాడు. దీన్ని ]ర57లో హెనీ బూ ఛాంప్‌ ఆంగ్లంలోకి అనువాదం చేశాడు. ఈయన వేమన పద్యాలకు ఆకర్షితుడై (గెంచ్‌లోకి అనువాదం చేశాడు. ఈయన అభ్మిపాయం మేర వేమన 17వ శతాబ్ది చివరి పాదంలో మరణించి ఉండవచ్చని పేర్కొన్నాడు.

1516 లో సి.పి. ఖాన్‌ వేమన పేరు దుబాయ్‌ (గ్రంథం ద్వారా తెలుసుకున్నాడు. ఆయన పరికీలనలో వేమన ]7వ శతాబ్ది వాడనే నిర్ధారించాడు.

“113 వ2)ర, రుల 10 762596 6 1123 మనంగ 06 డేష16 01 లు ఇయ 15 అంషంళలథీ 10 276 సేం6 1015 0౪1. 1015 రగ06 ౧౦హం1465 ఇర మం 1652. ౧6 తేజ16 19 60 0 016 ౧/౧16 01 ఇమ 36వ, 6 ఇమ100. ౧౦16 13 1661464 15 ఒగ1లం0౪7 1. సీసీ షట” ౪76565 0076౪761, పం౦ం76 5213020600107 26 6 ౯1౦౬6 పం లల 12667 221 02 06 కం౪ంగ(66000 ౧62048” ఆ620 ల6 10బ0ఇరేజ05 ౪616 క్రం౪6111015 01 26 2౯1 0106412. 1 దాదాపుగా. దుబాయ్‌ నిర్ణయించిన కాలాన్ని అంగీకరిస్తూ. బ్రౌన్‌ వివరణ యిచ్చాడు.

"నందన సంవత్సరమున

పొందుగ కార్తీకశుద్ధ పున్నమనాడున్‌

వింధ్యా[ది సేతు బంధన

సందునకొక వీఠరుడేలు సరసునవేమా'

1. 82070, 6.2. 1%” ౨1960౪7610” 01 ౪6మ202

27 ఈ పద్యం (ప్రకారం నందన నామ సంవత్సరం అంటే తెలుగు సంవత్సర కాలమానాన్ని బట్టి ర6౦0ఏళ్ళకు ఒకసారి వచ్చే సంవత్సరం. అది 1652, 1712, 1772 సంవత్సరాల్లో వస్తుంది. అందువల్ల |బౌన్‌ నిర్ణయం (ప్రకారం 1652 అని వేమన జనన కాలాన్ని నిర్ధారించాడు. వేమన పద్యాల్లో నాలుగైదు తురక పదాలు కన్పిస్తున్నాయి. కాబట్టి మహమ్మదీయుల కాలంనాటి వాడని నిర్ధారించాడు. కం. పసరపుమాంసము బెట్టియు మసకల సులతాను ముసటి నూనులజేసెన్‌ ఆ లింగ మతములోన దొంగలుగా మిట్టి మొకరినొకరు నిందసొనరగ జేసి తురక జాతి చేత ధూలిమైపోదు ఆ సషేకునవైదు మొగలు చెలగు పథానులు తురకల దొరతనము తొలుత జేసి రాగరాగ విడిచి రైతులై కొలిచిరి ఆ మక్కకు జననేల మనుడదారానేల యేకమైన చిత్త యెందుగలదు అన్నిట బరిపూర్త మల్లామహమ్మదు ఆ తెరుములకుబోవన తురకదాసరిగాడు కానీబోవలంజ గరితగాదు కుక్క సింహమగునె గోదావరికి బోవ ఈ పద్యాలనుబలట్టి మహమ్మదీయుల కాలంనాలికి చెందిన పలుకుబడి ఉన్నందువల్ల వేమన 1652 !1పాంతమనే నిర్ధారించడం జరిగింది. (బౌన్‌

28 నిరయంచిన కాలాన్ని మేదుర్‌ ఆర్‌.ఎం మాక్టొనాల్బ్‌ , విలియం హోవర్డ్‌ కాంబెల్స్‌ తదితరులు అంగీకరించారు.

డా.గోపి ఇచ్చిన వంశవృక్తం (ప్రకారం వేమన పూర్వికులైన దొంతు అలియరెడ్డి 1323లో అనుమకొండ విడిచి కొండవీడు చేరినట్టు వివరించారు. ఆ నంన వృక్షంలో పుల్లయ వేమారెడ్డి 1328 - 1340 అనుపోత వేమారెడ్డి 1340 - 1370 అనువేమారెడ్డి 1370 - 33862 కొమరగిరి వేమారెడ్డి 1362 - 1396 కోమటి వేమారెడ్డి అనే వేమారెడ్డి 1396 - 1424 చివరికి వేమారెడ్డి అనే వేమన. దీన్నిబట్టి నేమన పూర్వీకులు అందరూ (ప్రభువులు రాజ్యం చేశారని నిర్ధారించారు. బండారు తమ్మయ్యగారి అభ్మిప్రాయం మేర వేమన ]16-17వ శతాబ్దం వాడని నిర్ధారించి 1652లో జన్మించి 1720లో మరణించాడని భావించారు. ఐతే మరోవ్యాసంలో 1650 - 1750 అని కాలనిర్ణయం చేసి దానికి కారణం చూపుతూ ఆ|| ఎంవెరుమతమందు నెనగ మాంసము దిని మారుపేరుబెట్టి మధువు ద్రావి వాని వరుస దప్పి వలికి పాలౌదురు ఆ|| రంగధానుమునకు హంగుగా తానేగి కల్లుకంపు సొంపు గల్లియుండు ఈ పద్యాలు వైష్ణవుల అకృత్యాలు, ఆగడాలు కన్పిస్తున్నందునల్ల ఈ

29 నిర్ణయం చేశారు. ఇదే సందర్భంలో తమ్మయ్యగారు వేమన అర్ధాన్ని వివరిస్తూ వేమ + అయ్య = వేమయ్య. వేమ అనే సంస్కృత పదంపై అయ్య నేం వేమయ్య అయిందని చెప్పారు.

వంగోలు సుబ్బారావు కూడ వేమనఘై కొంత చర్చ జేస్తూ తినగ తినగ వేము తెయ్యగుండు' అని వేమనకు వేపకు పొంతన కూర్చారు.

వివిధ వాదోపవాదాల (వకారం వేమన జనన కాలం 1652 అని నిర్ణయిస్తే వివిధ తాళప్రతుల (ప్రకారం ఆయన జనన తేదీలలో మార్పు కన్పిస్తుంది. జెస్యూట్‌ ఫాదిరి రెవరెండ్‌ లిగాక్‌ 1720లో వేమన [వ్రాతప్రతులు కుకరించి 30.7.1731 నాటికి (ఫ్రాన్స్‌లోని 35వ లూయీ (గ్రంథాలయానికి చేర్చినట్టు ఆధారాలున్నాయి.)

లీగాక్‌నే సంజీవనాధస్వామి అని పిలిచేవారు. ఈయన 1728లో భారతదేశంలోనే మరణించారు. ఈయన సమాధి చినబళ్ళాపురంలోని కృష్ణపురంలోఉంది. ఫాదర్‌ లీగాక్‌ తోభ్యచరిత్ర అనే సర్వేశ్వర మహాత్యమును రాయపరెడ్డికి అంకితం ఇచ్చినట్టు తెలిపాడు. ఈ కావ్య రచయిత పింగలి ఎల్లనార్యుడు. ఈయన తన కావ్యంలో పూర్వ కవిస్తుతి చేస్తూ వేమనను (గ్రస్తుతించాడు. ఎల్లనార్యుడు 1768 (పాంతానికి చెందినవాడుగా ఆధునిక పరిశోధనలు తెలియజేస్తున్నాయి.” అందును ఫాదర్‌ లీగాక్‌ పంపిన వేసున (వ్రాతప్రతి 1731 నాలిదయితే వేనున అంతకు పఫపూర్వుడే కావాలి. పైగా వేమన తాళప్రతులుగా తంజావూరు ప్రతులు, అడయార్‌ (ప్రతులు, తిరుపతి (ప్రతులు లభించిన కాలయిట్టి వేమన (బౌన్‌నిర్ణయించినదానికి యింకాపూర్వుడై ఉండాలి.

1. సుఖాని, ఎం.ఎస్‌, వేమన జీవితము, సాహిత్యము సమగ పరిశీలనము

పుటలు 66-69

• జయపాలన్‌, ఫాదర్‌, తోభ్యచరిత్రము ఒక పరిశీలన పుటలు. 4-5

30

(క్రీశ. 157] క్రీశ. 1646 నాటి తాళప్రతులు బట్టి వేమన ఇంకా పూర్వుడు కావాఠతి. [క్రీశ 3509 - 1530 (ప్రాంతవువాడయిన ఎడపాటి వార్రయ్య మల్లణ చరిత్రలో వేమనను ్రస్తుతించాడు. అందువల్ల వేమన ఇంకా పూర్వుడు కావాలి. పింగళి ఎల్లనార్యుడు 1590-1620 అనే కాలానికి చెందినవాడని పండితులందరూ. నిర్ణయించినా అది పొసగదు... ఎల్లన తోభ్యచరిత్రను వ్రాసిన దాన్ని అంకితమిచ్చిన కాలం బట్టి 1768 (ప్రాంతంగా పరిగణించడం జరిగింది. ఎందుకంటే ఈ కావ్యాన్ని రాయపరెడ్డి అంకితంగా స్వీకరించింది 1768 (ప్రాంతం. అందులో వేమన ప్రసక్తి ఉంది కాబట్టి వేమన పూర్వుడై ఉండాలి. లీగాక్‌ వేమన (వ్రాతప్రతి 1733లో (్రాన్సుకు పంపినందువల్ల వేమన 15 వ శతాబ్ది. ఉత్తరార్థంలో జన్మించాడన్న సుఖాని వాదం బలంగా కన్పిస్తుంది.]

(బ్రౌను నిర్ణయించిన నందన సంవత్సరానికి ఇంకా వెనక్కి వెళ్ళి బేరీజు వేస్తే 1470 - 1520 - 1590 - 1650 (ప్రకారం నందన నామ సంవత్సరం వస్తే వేమన 1470 [ప్రాంతమే సరియని నిర్ధారించవచ్చు. వేమన నివాసం - (ప్రాంతం:

వేనున కాలం వివాదాస్పదమయినట్టే వేమన నివసించిన (ప్రాంతం విషయం కూడా వివాదంగానే మిగిలింది. ప్రాచ్యపాశ్చాత్య అభిప్రాయాల మేర వేమన రాయలసీమ-కోస్తా-గోదావరి-తెలంగాణా అనే ప్రాంతాలు. నివాస న్థానాలుగా కన్పిస్తున్నాయి. కడప:

వేమన కడప మండలంలో జన్మించాడని అబెజె. ఎ. ధుబాయ్‌ పేర్కొన్నాడు. బ్రౌన్‌ మాత్రం వేమన కడప జిల్లా గండికోట (ప్రాంతం దుర్గాన్ని పాలించాడని వివరించాడు. టబౌన్‌ అభిప్రాయాన్నే వేదం వేంకటకృష్ణశర్మ కూడా అంగీకరిస్తూ దానికి పోప పత్తికంగా కటారుషబ్లెలోని వేమున మఠాన్ని

1. సుభాని ఎం.ఎస్‌, వేమన జీవితము, పుట 72.

£.

శ్వర్కున్నాడు. ఐతే దుబాయ్‌ (బౌన్‌ అభిప్రాయాల మేర జనశృతిని బట్టి విచారించిన అనంతరం ఏ ఆధారం లభించలేదు. గండికోట:

వేమన అన్న అనవేమారెడ్డి గండికోట దుర్గాధిపతి అనే ఐతిహ్యుముంది. అతను 1370-1385 వరకూ కొండవిడు రాజధానిగా తెలుగు దేశాన్ని పాలించాడు. ఐతే కందుకూరు రెడ్డి రాజుల్లో గాని, కోరుకొండ రెడ్డి రాజుల్లో గాని ఈ పేరున్నవారు లేరు. ఇది కేవలం పుక్కింటి పురాణ గాథ. (బౌను ఈ విషయంలో కొంత అపోహ పడినట్టు తెలుస్తుంది.

గండికోటలోన కస్తురి మృగముండు

రాజుగాడు దొడ్డ రాతుగాడు

నెంత వారినైన నెత్తిన పడగొట్టు

ఈ పద్యానికి పాఠాంతరం ఉంది. అందువల్ల గండికోట వేమనకు అన్వయించడం అనవసరం. అవంతపురంలోని కటారుపల్లిః

వేమన కటార్లపల్లెకు చెందిన వాడనే వాదం ఒకటి ఉంది. జె.డి.(గ్రిబల్‌ అనే సండితుడు కటార్లపల్లెలో వేమన సమాది ఉంధని (ప్రతిపాదించాడు. కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు కూడ వేమన కటార్లపల్లెలో సిద్ధిపొందినట్టు! కడప మాన్యువల్‌లో ఘేక్కొన్నారు. కలార్లపల్లెలో ఉన్న సమాధి తుంగవేమనది. కాంబెల్‌కూడా తుంగవేమనను శతకవేమనగా పేర్కొన్నాడు. చిత్తూరు మండలం:

వేమన పద్యాల్లో "ఊరు కొండవీడు" అనే పద్యంవల్ల వేమన మూగ చింతపల్లెలో పుట్టాడని అది చిత్తూరు మండలంలో ఉందని ఆరుద్ర తెలియజేయడం జరిగింది.

ఊరుకొండవీడు ఉనికి పన్చిమవీధి

మూక చింతపల్లి మొదటివీడు

32

అరనీ చూడబయలు అదిముక్తి నివుడయా

నురుపూరు కోదండరామరెడ్డి వేమన గూర్చిన (ప్రస్తావనలో చంద్రగిరి తాలూకాలో మూగ చింతపల్లె ఉందని అది వేమన జన్మస్థలమని నిర్ధారించారు. ఐతే చరదగిరి తాలూకాలో మూగ చింతపల్లి లేదు. (ప్రకాశం మండలం:

శతావధానులు శేషా[ద్రి రమణకవులు కొండవీడు (ప్రకాశం జిల్లా అడ్డంకి మండలంలో ఉందని చెప్పారు. ఈ కొండవీడు (ప్రకాశం జిల్లాలో లేదని అనంతర నిర్ధారణ. కృష్ణే మండలం:

వేమన జన్మించిన. కొండవీడు కృష్ణ మండలంలో ఉందని తురగాకృష్ణమూర్తి పేర్కొన్నారు. గుంటూరు జిల్లా కూడా ఒకనాటి కృష్ణా జిల్లాలోనిదనే అభ్మిప్రాయమైతే ఈ వాదం స్వీకరించవచ్చు. గోదావరి మండలం:

వంగూరు సుబ్బారావుగారు చేమన గోదావరి మండలవాసి అని వేమన సంపూర్ణ జీవితము - చరిత్రము బోధలు అనే (గ్రంథంలో వివరించారు. వితే ఆధారం లేదు. దత్త మండలం:

రాళ్ళపల్లి వారు వేమన దత్త మండలానికి చెందినవాడని అన్నారు. అది ఏ [ప్రాంతమో వివరించలేదు. ఐతే వేమన పదప్రయోగాలు మాత్రం గుర్తించి కడప, అనంతపుర మండలమన నిర్ధారించారు. ఆ పదాల్లో మంకు - తారాడు - సయిళము-సొడ్డు-కళవళము-కూయు-చాడి-దుద్దు-రాశిక - బిత్తలి మొదలయిన పదాలు కన్నగసీవాడుకలోనివన్నారు.

రద్ద యుగమున ఆంధ్ర గీర్వాణి సాహెత్యవికాసము పు. 133

33 దీనికి తోడు గండికోటలోన కత్తి గట్టివయంత రాజుగారి దొడ్డరౌతుగాడు అనే పద్యం వల్ల వేమన గండికోట సమీప (ప్రాంతమువాడని అభిపాయం వెలిబుచ్చారు. వేమన నందిదున్గాన్ని చూచాడని కడపజిల్లా జమ్మలమడుగు తాలుకా ముడియుము అనే [గ్రామంలో వేమన శిష్యుల పీఠం ఉందనీ పేర్కొంటూ, కటార్లపల్లెలో వేమన సమాధి ఉందని చెప్పారు. ఈ వాదాన్ని వేమూరు విశ్వనాధ శర్మ, బండారు తమ్మయ్య తదితరులు ఖండించారు. గుంటూరు: వేమన గుంటూరు జిల్లా కొండవీడు జన్మ స్థలమని విశ్వసించిన వారే ఎక్కువ. కొమ(రాజులక్ష్మణరావుగారు మాతం వేమన అవసానదడశలో కొండవీడులో ఉండీ ఉండవచ్చు అన్నారు. శేషా(ది రమణకవులు మూగ చింతపల్లి వేమన స్టలమనీ, కొండవీడు నివాస స్థలమనీ భావించారు. డాక్టర్‌ గోపి, బండారు తమ్మయ్య త్రిపురనేని వేంకటేశ్వరరావు తదితరులు కొండవీడు అని నిర్ధారించారు. ఐతే కొండవీడు అని తెలిపే పద్యాల్లో పాఠాంచరాలున్నాయి. వీడు కొండవీడు వునికి పన్చిమవీధి మూక చింతపల్లె మొదటి ఇల్లు అరసిచూడ బయలు అదిముక్తి శివుడయా ఊరుకొండనీడు ఉనికి పన్చీమ వీధి మూక చింతపల్లి ముందరిబ్లు అందుచూడ చూడ ఆడనే నివుడుండ. వీడు కొండవీడు ఉనికి పన్చిమవీధి మూక చింతసల్లెలోన మొదటి ఇల్లు వెర్రివేమననగ వేదాంత వేత్తరా

34

(పొద్దుటూరు తహసీల్దారు చెప్పినది

వీడు కొండవీడు వీధి పన్చిమవీధి

మూల చింతల కెల్ల మొదటి [తోవ

[కోన తెలిసినవారికి దొరుకున యా లబ్బము

చాల తాళప్రతుల్లో వెరివేమన అని ఉంది. కొండవీడు ఫిరంగిపురం మండలం సమీపంలో ఉంది. వేమన ఈ (ప్రాంతం వాడనని అధిక భాగం నిర్ధారణ చేశారు. ఐతే వేమన భాషలో కన్నడ-రాయలసీమ (ప్రాంతమాండలిక పదాలున్నందువల్ల వయసులో ఉన్నప్పుడు రాయలసీమ. నుండి అనంతరం గుంటూరు జిల్లా కొండవీడు చేరి ఉండవచ్చునని తోస్తుంది. ఐతే చింతపల్లె ఎక్కడుందనే విషయం బేరీజు వేస్తే ఆంధ్రదేశంలో ఏడు కన్పిస్తాయి.

1. విజయనగరంలోని చింతపళ్లె

2. తూర్పుగోదావరి జిల్లా రోలు తాలూకా లోను

3. గుంటూరుజిల్లా పల్నాడు తాలుకా లోను

4. గుంటూరు జిల్లా సతైనపల్లి తాలుకా లోను

5. నల్గొండ జిల్లా చేవరకొండ తాలూకా లోను

థం వరంగల్లు జిల్లా లోను

7. మహబూబ్‌ నగర్‌ జిల్లా కల్వకుర్తి తాలూకాలో చింతపల్లి (గ్రామం

ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది.

మూక అనేది విశేషణంగా స్వీకరిస్తే 'సీన అనే అర్ధంలో దీన్ని వాడి ఉండవచ్చు. పల్నాటి యుద్ధం సందర్భంగా మూక దిగిన చింతపల్లి అని స్వీకరించవచ్చు. వేమన జీవితం:

వేమన జీవితానికి సయింధించిన వాడుక గాథలు ఎన్నో కన్పిస్తున్నాయి.

వితే వీటికి ఆధారాలు లేవు. ఆగాథల్లో రాగిని బంగారంగా మార్చడం

వె5్‌ బంగారపు పుచ్చకాయలు

కుళ్ళిన పండ్లు రత్నాలుగా మార్చడం

పెడుగు చేత బట్టి సమాధి వెలుపలికి రావడం

పొట్ట చీల్చుకుని (డ్రేవులు శుభ్రపరచడం

మొదలయినవి మహిమలుగా చెప్పుకుంటారు. ఆభిజాత్యము:

వేమన తల్లిదండులను గూర్చిన యిదమిద్ధమైన సమాచారం లేదు. (టౌను ఊహనుబట్టి కందనోలు దుర్గాధిపతి అనవేమారెడ్డి వేమన అన్న అనీ అనవేమారెడ్డి గండికోట పాలించినట్టు (బౌను (గ్రంథస్థం చేశాడు. 1903లో (ప్రచురించిన వేదాంత సిద్ధాంతములో వేమన కొండవీటి రెడ్డిరాజుల వంశానికి చెందినవాడని (ప్రచారంలో ఉంది. ఐతే నేమున రాజవంశానికి చెందిన వాడని పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి, వంగూరు సుబ్బారావు, దిగవల్లి వేంకట నివరావు, చాగంటి శేషయ్య, నేదునూరి గంగాధరం (ప్రభ్రుతులన్నారు.

రాళ్ళపల్లి, ఖండవల్లి లక్షీ శ్రైరంజనము, ఆరుద్ర మరుపూరు కోదండ రామిరెడ్డి వమన సంపన్నుల యింట జన్మించాడని తలంచారు.

వేమన తల్లిదండ్రులు మల్లమ్మ. రెడ్డన్న అని వేమన సూక్తి రతా 2కరంలో తది.

(బహ్మవంశజుడగు లంబికా శివయోగి నాకు మూలగురువు విశ్వకర్మ వంశజుడగు అభిరామయ్య నాకు మధ్యగురువు. వారు ముక్తి జూప వారిరువురి శిష్యుడైన వెరివేమన్నకు గాని యెణుక లేదు. తనదుశాంతుడగు తండ్రి రడ్జన్న మహితకీర్తి వహించు తల్లి మల్లమ్మ, తల్లిబోలదగినది వదిన. ఆమె రాజ్యయి కొండవీడు మూగ చింతపల్లి మొడటి ఇల్లు- ఈ వాక్యాలు చేమన చెప్పాడనడానికి వీలు లేదు.

వేమన్న కులాన్ని గూర్చి పండీతుల్లో భేదాఖిప్రాయాలున్నాయి. రెడ్డి, కెడ్డికావు, కాపు, వెలమ, (బ్రాహ్మణ, శూద్రకులమనీ ఆపాదించినా రెడ్డికులమని

36 మొదట చెప్పినవాడు అబెజ్‌, ఎ దుబాయ్‌ వేమారెడ్డి అని అంగీకదించినవారిలో వంగూరు సుబ్బారావు, శేషా[ది రమణ కవులు, తుమ్మల సీతారామ మూర్తి చౌదరి, వేటూరి (ప్రభాకరశాస్త్రి ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనము మరుపూరు కోదండ రామరకెడ్డి తదితరులున్నారు. ఐతె కావురెడ్డి సమానార్థకమనీ కావు కులస్థుడనీ వంగూరివార్డు వేదం వెంకటకృష్ణశర్శ్మ బండారు తమ్మయ్య (సభృతులన్నారు. వేమన కాపుకులస్థుడని (ప్రతిపాదించినవాడు (బౌనుదొర. ఆఫై విలియుం హోవర్డ్‌ కాంబెల్‌ సదానందయోగ్సి రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ తదితరులున్నారు.

ఛాక్లెస్‌ పి.గోవర్‌ వేమన వెలను కులంలో జన్మించాడని నిర్ధారించాడు. వేమన [బ్రాహ్మణుడని లేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు ప్రతిపాదిస్తూ విశ్వదుడనగా ్రహ్మఅనీ, అట్టివానికి అభిరాముడనిగా (బ్రాహ శైణుడనీ చెప్పారు. వేమన కులం ఇదమిద్ధంగా నిద్ధారించడానికి ఇతర ఆధారాలు (ప్రత్యేకంగా లేవు. కెడ్డి కులమనే నిర్ధారణ, ఐతే వేనుపతి, వేమనృపాల శేఖరా, గోరాజ వేమాహ్వాయా అన్నసయీధనలున్నందువల్ల శూద్ర వర్ణానికి చెందిన పంటకావురెడ్డి అని స్థిరపరచడం జరిగింది.

వేమన పాండిత్యాన్ని గూర్చి బేరీజు వేయడానికి సూక్ష్మ అవగాహన చాలదు. బాషాశాస్తువేత్తలకు కొరకరాని కొయ్యగా కన్పిస్తాడు. వ్యాకరణ పండితులకు నలగి వాడుగా సాక్షాత్కరిస్తాడు. సామాన్యుడికి చిటుక్కున అవగాహన కొస్తాడు. తరచితరచి చూస్తే వివిధ దృక్కాణాల్లో కన్పిస్తాడు. ఆయన తత్త్వం, నీతి వైరాగ్యం, భక్తి వైద్య పరిజ్ఞానం, మూఢ విశ్వాసం, కులమతాల కుమ్ములాటలు సర్వం వేమనలో సాక్షాత్కరిస్తాయి. రాజకీయ, ఆర్థిక సాంఘిక, మళ పరిస్థితులన్నీ అవగాహనకొస్తాయి._ ఇంత పాండితీ ప్రకర్ష గల తెలుగుకవి తెలుగునాట జన్మించడం మన అదృష్టం. ఆయన సాహిత్యసంపద తరతరాలుకు తరగని నిధి.

వ అధార (గ్రంథాలు అనంత కృష్ణశర్మ రాళ్ళపల్లి - వేమన ఆరుద్ర - వేమన్న వేదం ఆరుద్ర - వేమన్న వేదం ఆదినారాయణ శాస్త్రి పంచాగ్నుల - ప్రజాకవి వేమన కోదండరామిరెడ్డి మరుప్తూరు (ప్రజాకవి వేమన కృపాచారి, జ్యోతిసరూపరాణి - |పాసంగిక వ్యాసావళి గోపి, లన్‌, వేమన్న వాదం [పజాకవి వేమన జయచాలన్‌ - తోభ్య చరిత్రము - ఒక పరికీలనము - సిద్ధాంతవ్యాసం తమ్మయ్య - బండారు వేమన చరిత్ర సుఖాని, ఎం.లస్‌ వేమన జీవితము - సాహిత్యము సమగ్య పరిశీలన

3 తీరువళ్ళువర్‌ సర్వజ్ఞ వేమనలు-తులనాత్మక పరిశీలన -కె. సర్వోత్తమరావు జాతిని పక్కకు నెట్టి, మతాన్ని వెనక్కి తోసి, ఆచారసయపదాయాల సంకెళ్ళువిరిచి (ప్రాంతీయ విభేదాలను విస్మరించి కాలపరీక్షలో సెగ్గినిలిచిన మహాకవులు, సంఘసంస్క ర్తలు తెరువళ్ళువర్‌, సర్వజ్ఞ, వేమనలు. అరవలకు ఆరాధ్యుడు తిరువళ్ళునర్‌ అయితే. కన్నడిగుల కన్నప్ప సర్వజ్ఞుడయితే, ఆంధ్రుల అభిమానపా(్రుడు వేమన. రెండు వేల సంవత్సరాల నుండి స్మరింపబడేవాడు తిరువళ్ళువర్‌ అయితే. నాలుగువందలయాఖై సంవత్సరాల నుండి నలుగుతున్నవాడు సర్వజ్ఞుడు. నాలుగువందల ఏళ్ళ నుండి (ప్రజల నాల్కలమై నాట్యమాడుతున్నవాడు, నిఠిచినవాడు వేమన. కాలయిట్టి దేశయిట్టి భాషల మధ్యవున్న పారూప్యం బట్టి సర్వజ్ఞునిపేరు వేమన వినివుండడానికి అవకాశముంది. మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం కన్నడ అధ్యయన సంస్థలో సర్వజ్ఞ వేమన సంవాదమనే పేరుతో ఒక (వాతసతి వున్నట్టు ఆచార్య సుబ్బరాయప్పగారు, ఆచార్య ఆర్వీయస్‌ సుందరంగారు చెప్పారు. ఇదొక సాహిత్యరూపకం లాంటిది. |వాతల్లో మా(త్రం కాదు.

౩9 ప్రజావ్యవహారంలో, చివరకు శాసన సభల్లో, న్యాయస్థానాలలో, తమిళనాడు (సభుత్వ బస్సుల్లో కూడా తన వునికిని (దం చేసుకున్న వ్యక్తి వభ్యువక్‌. తన శీకును మార్చుకొని వందల (త్రిపదులు పాడుతూ కర్ణాటకంలో రాణించిన కవి సర్వజ్ఞుడు. తూత గాలికి పోయినా, నలుగురు చేరిన వేళ పరినాసానికో, కోపతాపాలకో, మాటల్లో మాటగా, మనసులో మనసుగా మసలే చిరంజీవి వేమన. సాహిత్యంలో శాన్వత స్థానం సంపాదించుకోవడమే కాకుండా తనకంటూ ఒక సౌధం వళ్ళువర్‌ కోట్టం అనే పేరుతో నిర్మించుకున్నాడు వళ్ళువర్‌. అయితే ఇట్లా వాకిలి వదలి తిరిగిన సర్వజ్ఞ వేమనలకు ఈ స్థిరవాసం ఇప్పటిదాకా లేదనడం వాస్తవం. కన్నడ వాజ్మయంలో వీరకైవుల తరువాత విశిష్ట స్థానం సర్వజ్ఞునిది. అయితే ఆంద్ర వాజయంలో చాలాకాలం దాకా

అసూర్యంపశ్యంగా అందరికి తెలిసిన వాడయినా అపరిచిత న్యక్తిగా, కొందరి దృష్టిలో భావతీ[వత కారణంగా అస్పృశ్యుడుగా కాసంత చోటు సంపాదించు కోవడానికి, బుడం' భద్రం చేసుకోవడానికి నోచుకోలేని వ్యక్తి వేమన.

తెరువళ్ళువర్‌ మావూరి వాడంటారు మదరాసీయులు. మావాడంటారు మధుర (ప్రాంతీయులు. కాని సర్వజ్ఞుని పట్ల ఈ హేచీలేదు. తన (తిపదుల్లో ధారవాడ (పాంతంలోని 'అయివారు ను చెప్పడం దినికికారణం. కాని వేమన్న ఊరు ఆరాచేయవలసిన విషయం, కొండవీడని కొందరులాగితే, దత్తమండల "మని దబాయిస్తే, కొండవీడుకాదు దత్తమండలమూ కాదు, చిట్యాల (ప్రాంత నివాసి అని కొందరు సాక్ష్యాధారాలు చూపితే పోతన్న ఊరి సమస్యలాగా కొండవీడయినా రాయలసీమలో తిరిగిన వాడనని రాజీసూత్రం కొందరు ప్రతిపాదిస్తే, కాదు కాడు తమిళనాడులో ఉత్తరార్కాటు జిల్లాలోని దేశిరెడ్డి కులంవాడని కొందరు నిర్దారిస్తే దేశదిమ్మరిగా నే నేటికినీ నిలిచిపోయినవాడు వేమన్న. ఏదీ ఏమయినా అనంతపురం జిల్లా కదిరి తాలుకాలోని కటారుపల్లెలో “వేమన సంధి' ఉంది. ఇది వేనునది కాడు 'తుంగ వేమనది అని కూడా వాదం తేకపోలేదు.

త

ఏనుగెక్కి నగారా మోగిస్తూ, ఏలినవాడి హుకుం అందరికి చాటించే వళ్ళువర్‌ కులంలో పుట్టినవాడు తిరువళ్ళువర్‌. అసలు తమిళ సాహిత్యంలో అ(గ్రవర్ణేతరులదే పెద్దపీట. ఇక సర్వజ్ఞ నామం గురువు నామమా, లేదా నివనామమా, బౌద్ధమత సయింధి లాంటిదా అనే చర్చ సాగుతూనే వుంది. కుమ్మరి వృత్తి ఘనతను కొండంత చెప్పినవాడు కావడం వల్ల కుమ్మరివాడని, ఒక (బాహ్మణునికి కుమ్మరి స్త్రీకి పుట్టినవాడని బాదరాయణ సయింధం చెబుతూ వుంటారు. స్థానిక [ప్రజలు భగవంతుడనే (బ్రాహ్మణునికి 'ఆది' అనే చండాలస్త్రీకి జన్మించినవాడు తిరువళ్ళువర్‌ అనడం కూడా ఇలాంటిదే. అసలు సంగతి అంతుపట్టడు గాని 'అన్న' మావాడని అంటారు రెడ్డన్నలు. మావాడు కాకూడదా అంటారు నిశ్వబ్రాహ్మణులు, మాజాతి వాడని 'గంటం' వాయించి జగడానికి వచ్చేవారు జంగంవారు. వేము + అన్న = నేమన్న. ఈ పేరు కెడ్లలో తప్ప ఇతరులలో లేవు. అంచేత 'రెడ్డి' కులస్టుడు అని ఆర్వీయస్‌ సుందరంగారు భావించారు. మరుగునపడిన చరిత్రలో దాగి 'సత్యాంశం' ఇంకా వెలుగు చూడలేదనడం సబబు.

ఇల్లాలు వాసుకితో ఎంతో సయిరంగా సంతోషంగా నింపాదిగా సంసార యాత్ర సాగించినవాడు వభ్యువర్‌. సర్వజ్ఞాని ఇల్లాలి వ్యవహారం తెలియదు గాని (ప్రశాంత జీవితాన్ని వర్దించడంవల్ల గృహస్థుడని అంటారు విద్వాంసులు. 'పురమే లేదు అంతఃపురమొక్కటా అనేట్టు వేమన్నకు అసలు ఆవిడగారు ఉన్నదో లేడో ఆరా తీయవలసిన విషయం. తల్లి చిన్నతనంలో చనిపోవడంతో, వదినెల చీవాట్లు వల్లనయితేనేం, లేదా సవతి తల్లుల ఈసడింపుల వల్లనయితేనేం చివరకు తానూహించుకొన్నట్లు భార్య దొరకని కారణం వల్లనయితేనేం వేమన 'దారి తప్పాడు. కామిగాని వాడు మోక్షకామిగాడు' అనడం వల కొంతకాలం కథ నడిపినవాడే అనడంలో సందేహం లేదు.

ఓం నమశ్శివాయ అని వళ్ళువర్‌ చేత పలికించిన గురువు సంగతి తెలియదు గాని సర్వజ్ఞ గురువు సర్వజ్ఞుడనడం సమంజసం. ఇంక వేషునకు

4] ఆత్మతత్త్వం బోధపడడానికి అభిరాముడు పరోక్షంగా సహకరించాడని వదంతి మాత్రముంది. బేతవోలు నారి మాటల్లో చెప్పాలంటే సంపాదిత పాండిత్య మొకరిది. సహజ పాండిత్యమొకదిది.

మతం గురించి వళ్ళవర్‌ నిర్జిష్ట్ణంగా ఏమీ చెప్పలేదు. కాని అహింస గురించి చెప్పిన కురళ్‌ ఆధారంగా ఆనాటి తమిళ దేశం లోని మతాన్ని బట్టి జైనుడని అంటారు విద్వాంసులు. అదికారం అనే కావ్యవిభాగం గుర్తించదగ్గ అంశం జైనం మాత్రం కాదు. ఆరోజుల్లో బౌద్ధానికే వ్యాప్తి అని తమవాళ్ళలో చేర్చుకుని రొమ్ము విరచుకున్నారు. బౌద్ధులు. అయితే అనాది మతం 'శైవం కానడం వల్ల వళ్ళునర్‌ 'ఆది కైవ' వర్గానికి చెందినవాడని కొందరి పిడివాదం. ఇంకా సర్వజ్ఞుని జోలికి వస్తే, సర్వజ్ఞుడు ఆరాధ్య బ్రాహ్మణుడనే వాదముంది. వీరకైవమతానికి సంబంధించిన గురు, లింగ జంగమ, పాదోదక, (ప్రసాదు విభూతి, రుద్రాక్ష మంత్రాలిక అష్టావరణాలు, భక్తి మహేశ, ప్రసాది, ప్రాణలింగు శరణ, ఐక్యమనే షల్‌స్టలాలు వాటివివరణలు కనిపిస్తాయి. తాను వీర శ్రెవుడయినా, బౌద్ధ, జైన వైదికమతాలలోని మంచిని (ప్రబోధించిన వాడు సర్వజ్ఞుడు. ఇక వేమన అయితే శైవుల, వైష్ణవుల అసలు స్వరూపాన్ని, వీరతైనంలోని వెదిని విమర్శించినా ప్రధానంగా అర్వైతమతాన్ని ఆ తరువాత 'యోగమతాన్ని అభ్సిమానించిన వ్యక్తిగా కనిపిస్తాడు. నీసమంత వీరశైవం, చాలినంత జైనం, పుట్టెడు బౌద్ధం పూసుకొని చివరకు అన్నింటికీ అతీతంగా 'అవధూతగా' నిలిచి పోయినవాడు వేనున్న అంచేత అతని మతం 'సమ్మత' మనడమే సమంజసం.

నచ్చిన, మెచ్చిన బిడ్డను వాత్సల్యంతో ఎన్నో క్వర్ణత్రీ మనం పిలుచుకున్నట్టు తమిళులు వళ్ళువర్ను నాయనాఠ్స్‌ నాన్ముగణార్‌ నావలర్‌ లాంటి పేర్లతో పిలుచుకున్నారు. తిరుక్కురళ్‌ తమిళ వేదమని తలపైకి ఎక్కించుకున్నారు. తమిళులు. కుజళను ముప్పాళ్‌్‌ పొాయ్యామొళి, ఉత్తర వేదమ్‌, తమిళ్‌ మథై, ముదుమొళి అని (పచారం కూడా చేశారు. ఆరుద్రగారు

తై

ఉత్తరవేదం భగవద్గీత అయితే కురళ్‌ దక్షిణ వేదమన్నారు. కాని సర్వజ్ఞుడు, సర్వజ్ఞుడుగానే నిలిచిపోయాడు. కన్నడదేశంలో సర్వజ్ఞుడు పుట్టడం అతని దౌర్భాగ్యమని డా.హా.మ.నాయక్‌. గారు బాధతో నిట్టూర్చారు. అయితే సర్వజ్ఞుని (త్రిపదుల్ని మాత్రం 'కన్నడ విశ్వ కోశం అని కొందరు సమన్వ యిస్తుంటారు. అయితే వనేమన మాత్రం వెర్రి వేమనగా, వార్తా కవిగా, (ప్రజాకవిగా చివరకు ఇప్పటికి మహాకవిగా' గుర్తింపు తెచ్చుకుంటున్నాడు.

వళ్ళువర్‌ కీర్తి 'కురళ్‌ అనే రెండు పాదాల ఛందస్సులో దాగితే సర్వజ్ఞుని ప్రశక్తి 'త్రిపదులలో వెలిగింది. వేమన అటవెలదులలో తన 'అస్తిత్వం నిలుపుకున్నాడు. ద్విపదలాంటి. రెండేసి పాదాలలో, ఈ ఏడులోకాల సత్యాలను స్పష్టం చేసిన సాహసి 'వళ్ళువర్‌ అయితే మూడు పాదాల్లో ముచ్చటగా తాను చెప్పదలచుకున్న దాన్ని చెప్పి ముగించిన నేర్పు సర్వజ్ఞునిద్మి వేమనదికూడా. ఇంటిలో కూద్చుని నిమ్మకు నీకెత్తినట్టు నింపాదిగా తమిళజాతి సంప్రదాయాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని రచనలు సాగించడం వళ్ళువర్‌ విధానమయితే, ఏటికి ఎదురీత సాగిస్తూ, పలికింది పరమ వేదంగా 'యధార్ధవాదీ లోకనిరోధిగా గాలికి వదిలేసినవారు సర్వజ్ఞ వేమనలు. ఇతరులకు చెప్పడానికోసం గంటం పట్టినవాడు వళ్ళువర్‌ అయిత్తే ఇతరుల సంగతి అటుంచి ముందు తనకు చెప్పుకోవడం, ఆత్మావలోకనం చేసుకోవడం సర్వజ్ఞవేమన్నలు ప్రచారంలో నేర్చుకున్న తొలిపాఠం.

కురళ్‌లో ధర్మార్థ కామాలనే మూడు విభాగాలున్నాయి. వీటిలో వరుసగా3ర,70,25 అధికారాలున్నాయి. (ప్రతి అధికారానికి పది పద్యాలు, వెరసి 133 అధికారాలకు 1330 కురళ్‌లు ఉన్నాయి. ఇక సర్వజ్ఞ వేమన్నల పద్యరానిని లెక్క పెట్టడంలో ఎన్నో ఇబ్ప్బుందులున్నాయి. గాలికి పోయింది కొంత, తగలబెట్టింది కొంత, తాటాకుల్లో నిలిచింది కొంత. ఖండాంతరాలకు కదలిపోయినది. కొంత. అసలు సరుకుతోనకిలీ సరుకులు కలిసిపోయినట్లు కొంత. ఉన్నంతలో బ్రౌన్‌ ప్రతి అందరికి ఆమోద యోగ్యమయిన (ప్రతి

4 అనడంలో సందేహంలేదు. వళ్ళువర్‌ కురళ్‌లో వస్తు విభాగముంది. నీర్దికా విభాగముంది. కాని సర్వజ్ఞునిలో అలాంటివి లేవు. కాకపోతే ఆచార్య బసవరాజుగారు 'పరమార్ధాఅనే కేర్రుతో (ప్రకటించిన సర్వజ్ఞని [తిపదులలో వివిధ నీర్దికలున్నాయి. అలాగే బులుసు వెంకటరమణయ్యగారు వేమన పద్యాల్ని ౩7బభాగాలుగా వర్గీకరించి ము[దించారు. వళ్ళువర్‌లాంటివారు, సర్వజ్ఞునిలాంటివారు తమిళ కన్నడ సాహిత్యాలలో తరువాతి కాలంలో లేరుగాని, వేమన లాంటివారు వేమన్న సేరున్నవారు ఎందరో తెలుగు సాహిత్యంలో ఉన్నారు. అలాగే వేమన మకుటంతో పద్యాలు (వ్రాసిన సుందరం, రామబ్రహ్మంలాంటి వారున్నారుగాని సర్వజ్ఞ మకుటంతో ఎవ్వరూ (వ్రాయలేదు. కురళ్‌ లెక్క తేల్చి చెప్పినట్టు సర్వజ్ఞునివి, వేమనవి నిక్కచ్చిగా చెప్పడం ఎవరికీ చేతకానిపని. కూర్చినహారం వళ్ళువర్‌ది. అయితే జారిపోయిన నీలాలమూట సర్వజ్ఞ వేమన్నలది.

సమకాలంలో వళ్ళువర్‌ ఆరాధ్యుడు కావడం వళ్ళువరూగ్యం. తమిళ జాతి బెన్నత్యం. ఈ విషయంలో సర్వజ్ఞుని కంటె వేమన్న మెరుగు. కవిచౌడస్ప, ఎర్రన నిమ్మల వెంకటార్వసుతుడు, పింగళి ఎల్లనార్యుడు, శివయోగీండ్రులు, తురగా రామకవులు వేనున్నను స్మరించారు. వేమన పద్యాలను ఒక క్రమ పర్ధతిలో కూర్చి, చేర్చి ఇచ్చినవారిలో సి.పి.బ్రౌన్‌ (ప్రాతఃస్మరణీయుడు. సర్వజ్ఞుని పదాలు పాశ్చాత్యులకు పటల్టినట్లు లేదు. “ఉత్తంగి' అనే కన్నడిగుడే సర్వజ్ఞ పదాలను ము[దించాడు.

సర్వజ్ఞ వేమన్నలను సమస్యకవులని' చిశ్రీకరిస్తుంటారు. కొందరు. సర్వజ్ఞులు ఒకరా, ఇద్దరా, ముగ్గురా అనే (ప్రశ్న ఒకటుంది. సర్వజ్ఞుని రచనల్ని వచనాలనాలా, (త్రిపదులనాలా, పరమార్ధమనాలా అనే (ప్రశ్నకూడా ఉంది. అలానే 'వేమన్నల విషయంలోనూ, కాకుంటే వేమన్న పదాలనడం మా[తం వాడుక. తిరువళ్ళువర్‌ 'కురళ్‌ ఛందస్సు, సర్వజ్ఞునిలో (త్రిపదులు కనిపిస్తే వేమన్న పదాలలో ఆటవెలదులు, కందం కూడా కనిపిస్తాయి.

44

సమకాలీన రాజకీయ పరిస్థితి వళ్ళువర్‌ రచనల్లో కంచు కాగడా పెట్టి వెతికినా కనబడదు. కాని సర్వజ్ఞ వేమన్నలలో ఎన్నో చారితకాంశాలు కనిపిస్తాయి. వేమన తన కాలంనాటి పిరికిపందల్ని దుర్మార్లుల్ని అజ్ఞానుల్ని, పాములుగా, కోతులుగా ఆడిపోసుకున్నా డనడం సత్యం. కవులు సొమ్ముల్ని ఎగవేసే రాజుల్ని, తోట కూరకయినా కావ్యాలు చెప్పే దరిదుల్ని, (పజల ఇబ్బందుల్ని (ప్రజలకు వదిలివేసిన రాజుల్ని తరచూ అబద్ధమాడే రాజుల్ని వేమన వదిలి పెట్టలేదు. రాచమూక నమ్మరాదు, చంపదలచురాజు లాంటి మాటలు గుర్తించదగ్గవి. సర్వజ్ఞుని పదాలలో బసవేశ్వర (సస్తానన ఉంది. ఒకటి రెండు చోట్ల విదేశీయుల (్రస్తానన వుంది. అలాగే వేమన్నలో తురకల ప్రస్తావన ఉంది.

"సేకు మైదు మొగలు చెలగు పఠానులు

తురక దొరతనయి తొలగజేసి

మక్కాకు పోనేల మగుడ తారానేల లాంటివి సర్వజ్ఞుడు కూడా 'తురకుల్ని' (ప్రస్తావించాడు.

"తురకరిల్లద ఊరు నరకభజనమక్కు

తురకరే ముక్తి గతెయన్న లోకక్కె తురకరేదవ" తిరువళ్ళువర్‌ రచనల్లో ఇతర (ప్రాంతాల ్రస్తానన లేదు. కాని సర్వజ్ఞుని పదాలలో తెంకలనాడు, మలెనాడు (ప్రస్తాననలున్నాయి. వేమనలో కొండవీడు, మూగచింతపల్లె కనిపించినట్టు. అయితే. వళ్ళువర్‌ మంచి (ప్రుత్వాన్ని దుష్టప్రభుత్వాన్ని వివరించాడు. ఏలినవారి దగ్గర పేవకులు ఎలా ఉండాలో వళ్లువర్‌ విశదంగా చెప్పాడు.

పాయక డాయక వహ్నిగాచవలె

రాయని చేరు వర్సనులు వర్తింతు

నిప్పుతోటి సహవాసమని వళ్ళువర్‌ అంటే వేమన

తనదు నృపతి తోత తన ఆయుధముతోడ

త్‌

అగ్నితోడ పరుల యాలితోడ

పోస్యమాడులెల్ల (ప్రాణాంతకంబగు' అన్నాడు, మైగా వేమన

'చంప తలచురాజు చనవిచ్చు చుండును' అనిజా(గ్రత్త చెప్పాడు.

తెరువళ్ళువర్‌కు సంగీతప్రీతి వుందో లేదో తెలియదుగాని సర్వజ్ఞ వేమన్నలకు మాత్రముంది. సర్వజ్ఞుడు 'తంశ్రీవాద్యాలలో వీణ లెస్స' అన్నాడు. అర్థం కాని పాట వ్యర్థమన్నాడు. సర్వజ్ఞునికి రాగాలలో 'నాట ఇష్టమయితే వేమన్నకు తోడి ఇష్టమయింది. “అర్ధవిల్లద హాడు వ్యర్థ అని సర్వజ్ఞుడందే అనగ అనగ రాగ మతిశయిల్లుచునుండు' అన్నాడు వేమన, ఇక్కడి రాగం సంగీత సయింధిగా రాళ్లపల్లివారు సమన్వయించారు.

తిరువళ్ళువర్‌ తన రచనల్లో ఎక్కడా వురాణాలమై విసుర్లు విసర లేదు. కాని సర్వజ్ఞుడు నివపక్తపాతి కావడంనల్ల తొలిదశలో ఇతర దేవతల పట్ల అనాదరణ వ్యక్తం చేసినవాడే. నరసియానతారాన్ని మెచ్చుకుంటూ ఈ అవతార ఆవిర్భావం విచిత్రమే కాని శరభుడు గోటితో చంపేవేళ విష్ణువు ఊరి నక్కలాగా ఉన్నాడన్నాడు. పది జన్మలెత్తి ఎద్దు గేదల్ని మేపుతూ పాండవులకు సేవకుడయిన కృష్ణుడు దేవుడా అని 'యడద్దేవా' చేశాడు. ఇక వేమన అయితే 'కనకమృగమన్నది లేదని తెలిసినా పరుగెత్తిన రాముడు వెర్రివాడు కాడా' అన్ని తండ్రి మాటలు విని తల్లిని చంపిన సరశురామునికి ఫలితమేమి దక్కిందని ప్రన్నించాడు. పాల సాగరంలో పవ్వభించినవాడు గొల్లయిండ్ల పాలు కోరుకోవడ మెందుకని, జీవుల్లో తప్ప శిలలో ఏముందని విమర్శించాడు. ఈ వ్యక్తీకరణ పద్ధతి వీరకైవులది. వేమన్నకు 'శివుడంలే' ఇష్టమే. సర్వజ్ఞుడు -

'నివనిగె దీపమిట్టరె నివ సందిరవెల్లవూ

తీర

టెిగెినింద తుయివ దల్లవె నివయోగియ

జ్ఞానదీపవు భువన వన్ను వెళగు వంతె మాడుత్తదె

శివగూర్చి దీసమిడినను

నివమందిరఠమెల్ల వెలుగ జేయునెకాదె

నివయోగి జ్ఞానదీపము

'భువనయిల వెలుగ జేయు బలువగ వేమా' అన్నాడు. శైవం మీద అభిమానమున్నా బసవ భక్తులు పాపవులని' అన్నాడు. ధ్యానములను శివుని ధ్యానమే (శ్రేష్టమని వేమన తొలినాటి నిర్ణయం,

వళ్ళువర్‌ ముక్తి గురించి ఏమీ చెప్పలేదు. ధర్మార్థకామాలను సక్రమంగా పాటిస్తే ముక్తి తనంత తాను వస్తుందని వళ్ళువర్‌ భావన. సర్వజ్ఞుడు ముక్తి గురించి చెప్పలేదు. వేమన మాత్రం ముక్తిని-

గాలి లేని దీపకళిక చందయిన

నలలు సుళ్ళులేని జలధి రీతి

నిశ్చలాత్మ యెన్ని నిర్వకారయిన

మండెనేని ముక్తి యండ్రు' అన్నాడు. వళ్ళువర్‌ దైవ విభాగంలో దైవ స్తుతి పేర పది పద్యాలు (వ్రాశాడు. ఎక్కడా మూర్తి భేదం చెప్పలేదు. సర్వజ్ఞ వేమనలు కూడా తరువాత దశలో ఏకేశ్వర ఉపాసకులయినట్లు చెప్పవచ్చు.

అకర ముదల ఎళుత్తు ఎల్లాం

ఆది బగవన్‌ ముద్మటే ఉలగు

దర్శనములు వేలు దైవం బదొక్కటి

జగకెల్ల ఒబ్బనే దేవ సర్వజ్ఞ

ఇక కులాన్ని, కులవైషమ్యాన్ని, కులాధిపత్యాన్ని ముగ్గురూ నిరసించినవాతే. (ప్రాణికోటికి పుట్టుక సమానధర్మం. అక్కడ హెచ్చు తగ్గులు

క లేవు. కాఎ కులానికి [ప్రాధాన్యం పెరగడం దురదృష్టం. వళ్ళువర్‌' పిఅస్పొక్కుం ఎల్లా ఉయిర్కుం మేలిరుందుం మేలల్లార్‌ మేలల్లర్‌ కీఖిరుందుం కీళల్లార్‌ కీళల్లవర్‌ సర్వజ్ఞ: నడవు దొందె భూమి కుడివుదొందె నీరు సుడువగ్ని యుందె ఇరుతిరలు కులగో(త్ర నిడువె యత్తణదు నడిచే భూమి యొకటి. త్రాగనీరు ఒకటే. కాల్చే అగ్ని ఒకటే. అయితే నట్టనడుమ కులగోత్రాలెందుకని (ప్రశ్న, వేమన: కులము హెచ్చుతర్గు గొడవలు పనిలేదు పానుజాతమయ్య సకల కులము హెచ్చు తగ్గుమాటలెల్లెరుగంగ వచ్చు సర్వజ్ఞ: జాతి రీనన యనెయె జ్యోతి తాహీనవె జాతి విజాతి యెనబెడ దేవ సొలి దాతనె జ్ఞాత సర్వజ్ఞ గురుమహిమ: వళ్ళువర్‌ కురళ్‌ మూడవ అధ్యాయంలో గురుమహిమను వర్డించాడు. తుఅున్హార్‌ పెరుమై, తుణైక్కూతిన్‌ వైయత్తు ఇజరద్దార్‌ ఎల్లిక్కాజ్ఞటు రాగద్వేషాలులేని యతుల మహిమల్ని కొనియాడడం సాధ్యంకాదు. వారిని 'ప్రశంసించాలని ప్రయత్నించడం మరణించిన వారిని లెక్క పెట్టడం లాంటింది, జన్మ, మోక్షం అనే రెండింటి తత్త్వాలను తెలుసుకొని, జన్మరాహిత్యంకోసం (ప్రయత్నించే సన్యాసీని లోకమెంతో పొగడుతుంది. గురువనేవ్యక్తి సయాషణలు చేయకుండా ఫలించే మాటల్నే మాటలాడాలని అన్నాడు. ఇక

48 సర్వజ్ఞుడు- 'సురతరువు మరనల్ల సురభి యొందావల్ల పరుషపాషాణ దొళగల్ల గురురాయ నరరొళగల్ల సర్వజ్ఞ అన్నాడు. గురున నిందిస బేడ పరవ హళియలు వేడ బరెవర కూడ హగె బేడ భంగార దెరెవు చేడెంద సర్వజ్ఞ గురువును నిందించకు. బంగారాన్ని ఎకవు తెచ్చుకోకు అని భావం. ఇక వేమన అయితే- గురువు చెప్పు విద్య గురువుకు తెలుసు గురువు చెప్పు విద్య గురువు యొరుంగు గురువు మహిమ పరమ గురువునకు తెలుసు అని వక్కాణించాడు. తిరువళ్ళువర్‌ జీవితంలో లాగా సర్వజ్ఞుని జీవితం కుడా సంతృప్తికరమని ఊహించవచ్చు. వెచ్చని ఇల్లు, వెచ్చాలకు ధనం, రెండు ఎడ్లు, వదుగుగు.. కొడుకులు, ఎపుడూ పాలిచ్చే ఆవు, పనిచేసే కోడండ్రు, ఒకముసభిఅవ్వ, మనసు తెలుసుకొని మసలే గుణవతి ఖార్య వుంటే స్వర్గానికి నిప్పంటిస్తానన్నాడు. వళ్ళువర్‌- పరదైవముల వీడి పతి గొల్బుచాన కురియు మన్నంతనవే కురియదే నాన' అనడం హేతుదానికి నిలవని అంశం. సుదతి కంటెను మించినది వేరెకలదె చెదరని శీల సంసద కలదేని వేమన కూడా ఈ లాంటి సంసారాన్ని ఆశించాడు. కాని అది లభ్యంకాలేదని విమర్శకులంటారు.

తలి సుగుణవంతురాలు సుదతిమయై యుండిన స్వర్గమేటికయ్య సంసారి కింకను' గుణవతి యగు యువతి గృహము చక్కగ నుండు చీకటింటి దివ్వె వలగు దీతె' “దేవి యున్న యిల్లు దేవతార్చన గృహము వేమన పద్యాలలో గయ్యాభిభార్యలు, ఉమ్మడికుంటుయి.. విచ్చిత్తికి కారకులయిన స్త్రీలు, నోరు విప్పని మగవాళ్ళు కనిపిస్తారు.

ఆలివంచలేక అధమత్వమున నుండ

వెనక వంతు ననుట వెరితనము

చెట్టు ముందర నిచ్చి చిదిమిన పోవునా ఆలిమాటలు విని అన్నదమ్ములబాసి

వేరుబడ్డవాడు వెర్రివాడు

అలు మగని మాట కడ్ణయి వచ్చెనా

అలు కాదది మరగాలు గాని

వాడకుంకి తిట్టు వలదన్న మొరపెట్టు

ముందు మగని తిట్టు ముసుకు పెట్టు

గడుసురాలు మగని గంట బెట్టమ్మురా

చివరగా ఆడవాళ్ళు జాగ్రత్తగా ఉండవలసిన అవసరాన్ని

వెర్రివానికైన వేషధారికినైన

రోగికైన పరమ యోగిక్రైన

స్త్రీల చూచినపుడు చిత్తయి రంజిల్లు

50

అనడం వేమన 2 దర్శించిన లోకమనడంలో సందేహంలేదు. సర్వజ్ఞుని (త్రిపదులలో కూడా స్త్రీల వర్జ్దనలున్నాయి.

నారి సరరుసకారి నారిస నల్గద నారి

నారి సకలరిగె హితకారి మునిదరె

నారిడుమారి సర్వజ్ఞ

మనబంద హె జను ష్‌ వినయదలి కఠెదిత్తు

మనముట్టి బాళ్వెమాడిదరె అమృతద

కైెనెయ సవిదంతె.

ఒక చోట సర్వజ్ఞుడు తనకు ప్రియమయిన ఆహారాలను ఏకరువు పెట్టినళ్లే వేమన కూడా చెప్పాడు.

జోళదా బోనాగి యేలె కనె మొసరాగి

వేళగె బరువ సతియాగె సూళయను

కోళ దిక్కెంద సర్వజ్ఞ. - అన్నాడు జొన్నన్నం, మీగడ పెరుగు, వేళకు వచ్చు సతి. ఇవన్నీ వుంటే వేశ్యను కొత వేయుము అన్నాడు వేమన.

నేయి లేని తిండి నీయాన కసువరి

కూర లేని తిండి కుక్క తిండి అనడంలో డా.గోఫిగారు వేనున్న ఆర్థిక వర్గంలో పుట్టినవాడు అని నిర్ధారించారు. వేశ్యాలంపటత్వం:

వళ్లువర్‌, సర్వజ్ఞ వేమునలు ముగ్గురూ కూడా తన కాలం నాటి వేశ్యల్ని వారి స్వభావాల్ని, వారివల్ల సమాజానికి కలిగే హానిని చెప్పారు.

పోరుట్‌ పెండిర్‌ పోయ్‌మ్మై ముయక్కుం

ఇరుట్టతైయిల్‌ ఏదిల్‌ పిణన్దళ్‌ ఇయట్రు

కేవలం డబ్బుకోసం విటుల్ని కౌగలించుకోవడం చీకటిలో శవాని | కౌగిలించుకున్నట్టు అన్నారు.

(2855

వ్‌]

మదిని నిలువని సామర్ధ్యరహితులు

మది నన్యముగల వెలదుల నానింత్రు

అనడం వేశ్యల పొందుకోరే వారికి ఒక 'చురకత్తి' లాంటిది. సర్వజ్ఞుడు వేశ్యల్ని గురించి చెప్పినా స్త్రీలను వశ్యపరచుకోవడం ఏలాగో, వేశ్యలకు డబ్బు ఇవ్వడం ఎగ్గొల్టే జాణల గురించి కూడా చెప్పాడు.

ఒక్కలిగె ఊరాసె మక్కళిగె తాయాసె

జక్కవక్కి గె కొళదాసె సూళిగె

రొక్కవే ఆసె పరమార్ధ అన్నాడు.

వారాకాంతలెల్ల వలతుర్‌ యూరక

ముండల తగుగోష్టి మునుగుచు తేలుచు

విడువలేదు సుమ్మి వెర్రినరులు

లంజెతోడ బొందు లజ్జచెరచు

ఇంటియాలి విడిచి యల వారకాంతల

వెంట తిరుగు వాడు వె[రివాడు. - అని వేమన అంటాడు. కర్షక జీవితం;

తిరువళ్ళువర్‌ దృష్టిలో కర్షకుడు వశిష్టుడు. వ్యవసాయం చొంలా గొప్పది. జగమంతా కర్షకుల మీద ఆధారసడివుంది. కృషి చెయ్యని వానిని గూడా పోషించేది కర్షకుడే. కృషి చెయ్యకుండా తన కేదరికాన్ని తలచుకొని కంటతడి పెట్టే నిరా సగ్యుఖి చూచి పాలంపడతి నవ్వుతుందట. సర్వజ్ఞుని రచనల్లో వ్యవపాయసయింధి విశేషాలెనో 2 లేవు. కాని వేమనలో అనేకం.

భూసతి కృపనమ్మి భూమి చెరచువాడు

(పజల యుసురుదాకి పడును పిదసన

వెలయ భూమి తల్లి విత్తనమటు తండ్రి

వ్‌2

పంటలరయ సుతులు పాడి పరము

కూడ డేమిసేసె కులమేమి చెసెను

భూమి యేమి చేసే బొంది కట్టి

నరుడు పడెడి పాట్లు నగుబాట్లు చూడగా

వ్యవసాయం కోసం అప్పులు చేయడాన్ని కూడా వేమన చాలా చోట్ల వర్దించాడు. రాయలసీమ లోని రైతాంగం 'వారకం' వేమన్నకు తెలిసినట్లు మరొకరికి తెలియదు.

వడ్డికిచ్చువాని వాకిట బడుదురు

బడ్డుచిక్కి నరక బాధపడును

దుడ్డు కాసుగాని దొడ్డ యీవియ్యరు

బుణము మోసి నరుడు రూఢికి ఎక్కునా

లాంటివి రాయలసీమను [గామీణుల వేదనలగాథలు. సర్వజ్ఞుడు కూడా అప్పుల్ని, అప్పుతీసుకునేవారిని, సంపన్నుల స్వభావాల్ని, వర్జించాడు.

సాలవ కొయాగ హాలుకూళుయింతె

సానవ మరశి కొడువాగ కిబ్బరియ

కీలు కొండంతె పరమార్థ

ఇల్లాద కాలక్కె గెల్లద జరగిగె

అల్లద గుణద అరసిగె సాలక్కె

కల్లదెయు బేకు అప్పుతీసుకొనేవేళ పాలకూడు' లాంటిది.

నిరుపేదల పట్ల సర్వజ్ఞ వేమనలిద్దరికి పక్షపాత మెక్కువ. దానం చేయని లోభి పాలీయని అవు, పాదరక్షలు లేకుండ పయనించడం ఆత్మహత్యాసదృశ ప్రయత్నాలుగా సర్వజ్ఞుడన్నాడు. దాతరూపమే దైవమన్నాడు. ఆకలన్న వారికి అన్నంపెట్టడమే నివపూజ అన్నాడు, ఈ

క్ర

విషయంలో వేమన మరికొంత సమాజవాదిగా కనిపిస్తాడు.

'కనులు పోయినవాడు కాళ్ళుపోయిన వాడు

ఉభయులదరయ గూడి యుండినట్లు

కదసేద గూడి పెనగొని యుండును

అన్న దానమునకు నధిక దానము లేదు

ధనము ఎవరి సొమ్ము ధర్మమే తన సొమ్ము

దాతలేని కొంప దయ్యాల పెనువాడ

దానహీను చూచి ధనము నవ్వు

లోఖివాని నడుగ లాభయి లేదయ్యా

కలిమి గల్గనేమి కరుణ లేకుండెనేని లాంటి వాక్యాలు అందుకు సాక్ష్యాలు,

తిరువళ్లువర్‌ 'లేమిహోాల్యలవంత లేమియ చూడీ అంటే వేమన్న దారిద్య్యాన్ని దావాగ్నితో పోల్చి చెప్పాడు. నిరుపేదలు చాలావరకు సత్యవాక్కులు. వారినుద్దేశించి 'కండంతె హేలివరె కెండవాగువరు' అని సర్వజ్ఞుడంటే

ధిజముపలుకు వాని నిందించు జగమెల్ల నిజములాడరాదు నీచుతోను

అని సలహాలిచ్చాడు వేమన.

సర్వజ్ఞ వేనున్నలలో కనిపించే ఒక సామ్యం రసవాద విషయం. హతయోగాదుల సాధనకు, దేహశక్తిని పొందడానికి పుష్పహారం దొరకక బంగారాన్ని భస్మాదుల రూపంలో సేవించడానికి రసవాద దృష్టి పడిందని రాళ్ళపల్లివారు భావించారు. మానవ సుఖజీవితానికి సంపద అత్యవసరమనే ఒక వాస్తవికత బహుశ ఈ వికృతరూపంతో వేమనలో సర్వజ్ఞునిలో ప్రతిబింబించి వుండవచ్చు.

వ్‌జే గంధకద తైలవను కుందదె రసకిత్తు కందిసిద తా రెయొళు కూడె హేమతా ముందె బందిక్కు పరమార్థ తుత్తునాగవు నాగ మత్తె నాగవు నాగ ఉత్తమద నాగ ఒడగుడె హేమతా హత్తె బందిక్తు పరమార్థ - అని సర్వజ్ఞుడంలే ఇహమున సుఖియింప హేమతారక విద్య సరమున సుఫియింప (బహ శవిద్య కడమవిద్యలెల్ల మూఢుల విద్య' అని వేమన నిర్ణయం. అహింసా వాదం: వళ్ళువర్‌ అహింసకు సయింధించి 10 కురళ్‌లు (వ్రాశాడు. అహింస ఒకటే పరమధర్మ్శ్మమన్సి దాని తరువాత నిజంచెప్పడం ఒకటే అని చెప్పాడు వళ్ళువర్‌. నల్లాలు ఎనప్పుడువదు యాదెనిన్‌ యాదొన్లుం కొల్లామై సూళుం నెటి ఏ (ప్రాణినైనా చంపడానికి (ప్రోత్సాహింపని మార్గంసూచించే. దానిని సన్మార్లనుని భావిస్తారు వేమన. జీవి జీవి చంపి జీవిక వేయగా జీవి వలన నేమి చిక్కియుండె జీవపింసకులకు చిక్కునా మోక్తయి మేలెరుగని వాని మేనవ్వడెరుగును అనడంలో (ప్రాణహింసగాడు, అంతకంటే మిన్నగా చంపతగిన యట్టి శత్రువు తనచేత చిక్కెనేని కీడు సేయరాదు

ర్‌గ్‌

పాసగ మేలుచేసి పొమ్మనులే చాలు

అని బోధించాడు. సర్వజ్ఞుడు 'కొందు లిందన కంద' అన్నాడు.

వేమన సర్వష్టలిద్దరిలోనూ ఆక్షేపరూపకమయిన _ [ప్రాన్నికపద్ధతి ఎక్కువ. ఒక మేకను చంపితిన్నవాడు స్వర్గానికి వెళ్ళగలిగితే ఎపుడూ మేకల్ని చంపితినే కటికవాడు దేవేంద్రుడు కావద్దా అని (పన్న, గాడిద బూడిదలో పొరలినంత యతి అవుతుందా అని (ప్రశ్న. మేడిచెట్టు నిండా కాయలున్నట్లు రుద్రాక్షమాలలు వేసుకోవడమెందుకు అని (ప్రశ్న అలాగే వేమన విగ్రహారాధనను నిరసించాడు. పిండాలు సెట్టే వారిని ఆలోచించుకోనున్నాడు. ఒక్క (పొద్దులు గడుపుతూ దేవుళ్ళకనిపెట్టి మెక్కేవారిని తిట్టాడు. కాకి కన్న మంచి (ప్రాణి లేదని చెప్పాడు. ముహూర్తం బలిమే వుంటే ముగుద ముండ మోయడమెందుకరా అని ఆలోచనల్ని కేకెత్తించాడు. ఈలాగే సర్వజ్ఞుడు బూడిద పూసుకోవడం వల్ల (ప్రయోజనం ఏమిటని, శ్రీగంధం పూసుకోవడం వల్ల మోక్షమయితే గంధపురాయి ఏ పాపం చేసిందని (పన్నించాడు. ఆలాగే వేదాలను, రామాయణ, భారతాలను గూడా విమర్శించాడు.

రాక్షస మరణయి రామాయణయి

బంధునాశముగద భారతయి

పాప హరణమయెొ బసనప్పురాణయి

వళ్ళువర్క్‌ సర్వజ్ఞ వేమనలు ముగ్గురు కూడా సుతభాగ్యాన్ని సమానంగా వర్దించారు. పిల్లల తొక్కు పలుకులకేకాదు చిట్టి చేతులకు కూడా మురిసి పోతూ వేమన

చిల్టిచేతుల తోడ చిట్టి పాప కలువు

సంతాన సౌభాగ్యాన్ని వళ్ళువర్‌ పదిరకాలు చెలితే వేమన్న వేనోళ్ళ కొనియాడినాడు. పుట్టిన లగాయితు పాపం చెయని సంతానం వల్ల తల్లిదండ్రులకి ఏడుజన్మాల పుణ్యఫలం దక్కుతుందని జోస్యం చెబితే, వాస్తవిక దృష్టితో వేమన, తల్లిదండ్రులకు దక్కే పుణ్యమటుంచి, పాడయిపోవడం వల్ల

కర కలిగే హానిని ముందు ఆలోచించుకోమనా “డు. ఉత్తముని కడుప్పున నోగు జన్మించిన వాడు చెరచు వాని వంశమెల్ల చెరుకు వెన్ను పుట్టి చెరపదా తీపెల్ల ఇబ్లూ ఇల్లాలు వున్నవాడు, ఇంటికివచ్చేవారి పట్ల ఎలా మెలగాలో వళ్ళువర్‌ ఆలోచించి అనుభవించి |వాశాడు. "ఇరుందోమ్బి ఇల్వాళ్‌ వదెల్లాం విరుందోంది వేళాక్షై సెయ్‌ దఠ్‌ పొరుట్టు' - అన్నారు సతిగూడి మనుగడ సాగించులెల్ల అతిథి సత్కారమ్ము నాచరించుటకే అతిథులు వాకిటనుండగా వారిని విడచిపెట్టి అమృతం ఆస్వాదించడం భఖావ్యంకాదు. వాసన చూస్తే పూలు కమిలిపోతాయి. బంధువుల్ని ఆదరించక పోతే వారు బాధపడతారు. వేనున ఈ అంాన్ని మరో దృష్టితో వ్యక్తీకరించాడు. (పియములేని విందు పిండివంటల చేటు (స్రియములేని కూడు పిండపు కూడురా అన్నాడు. మై పరిశీలన వల్ల తేలిన అంశాలు:

1. వేమన తిరువళ్ళవర్‌ ల రచనల్లో జీవిత సని మ వేశాలలో పోలికల కంటే వైషమ్యాలే ఎక్కువ. వేమన సర్వజ్ఞరచనల్లో పోలికలెక్కువ.
2. వళ్ళువర్‌ రచనల స్థాయి ఆయా వాబ్బాయంలో పరిశీలిస్తే (త్రిపదులు, ఆటవెలదులు అందుకోలేదు.
3. వళ్ళువర్‌ రచనల కూర్పులో కనిపించే క్రమం సర్వజ్ఞ వేమనల రచనల కూర్చు కనపడదు.
4. వళ్ళువర్‌ ది సంపాదిత విజ్ఞానం. సర్వజ్ఞ వేమన్నలది సహజ విజ్ఞానం. అనుభవ విజ్ఞానం.

వ్‌7 5. సర్వజ్ఞ వేమన్నల రచనలో వ(క్రత్వం లేదు. హాస్యం ఉంది. అధిక్షేవముంది.

ద. ముగ్గురు అగ్రవర్దేతరులు.

7. సమాజ శ్రేయస్సే పరమావధిగా భావించిన వారు.

ర. సర్వజ్ఞ వేమన్నలు సమస్య కవులు.

9, సమకాలీన సాంఘీక చిత్రణ వీరి రచనల్లోఅంతరా వాహిని.

10. సర్వజ్ఞ మంటపంలేదు. సర్వజ్ఞ సమాధిలేదు. వేమనకు సయింధించిన ఆలోచన, అవగాహన సర్వజ్ఞుని పట్ల జరగలేదు. కారణం కులం కావచ్చు.

11. తిరువళ్ళువర్‌లోని పాఠమార్ధిక వ్యక్తిత్వం సర్వజ్ఞునిలో లేదు. వేమన రచనలోని నీతిబోధ పామాజికచింత సర్వజ్ఞునిలో లేదు. వచనకారుల (ప్రభావం సర్వజ్ఞునిపై ఉంది.

12. కురళ్హ్‌ వేమన పద్యాలు ఎన్నో ఖాషలలో అనువదింప బడ్డాయి. కాని సర్వజ్ఞ పదాల అనువాదం ఇతర భాషలలో తగినంత జరగలేదు.

13, బాధ పడకుండా బోధ తిరువళ్ళువర్‌ది అయితే తనకోసం కాకుండా, ఇతరులకోసం కాకుండా సమాజంకోసం, నిందించేవేళ నింద, అభ్యుదయం పట్ల ఆకాంక్షతో విమర్శించడం సర్వజ్ఞ వేమన్నల విధానం.. ॥

14. నాటకీయత వళ్లువర్‌ ది. పరిహాసరూపక నీతిబోధ వేమన్నసర్వజ్ఞులది.

సామాజిక దృష్టితో రచనలు చేసి సామాన్యుని హృదయాలలో కూడా శాశ్వత

స్థానం సంపాదించుకున్న మహాకవులు తిరువళ్ళువర్‌, వేమన, సర్వజ్ఞలు.

5కి

పంప్రతించిన (గ్రంథాలు: తమిళం:

తెరువళ్ళువర్‌ - వేమనర్‌ (ఓర్‌ ఒప్పాయ్వు) డా.ఎన్‌.ధర్మా రెడ్డి. కన్నడం:

సర్వజ్ఞ సం.డా.హా.మా. నాయక్‌, సర్వజ్ఞకవి జీవన హాగు కావ్య (ఆరు ఉపన్యాసగళు) - కర్దాటక విశ్వవిద్యాలయం, ధారవాడ. తలుగు: తమిళవిందు - చల్లారాధాకృష్ణశర్మ (ప్రజాకవి వేమన - డా, ఎన్‌. గోపి నాథయోగివేమన - ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి వేమన - రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ వేమన పద్యాలు - సముద్ధరణ డా.ఎన్‌.గోపి వేమన-సర్వజ్ఞులు - డా. గంధం అప్పారావు మన వేమన - ఆరు[(ద.

వి

వేమన కవితా శక్తి ఆచార్య ఎస్‌. బి. ది. చందశేఖర్‌ అటు ప్రాచీనకవిత్వానికి ఇటు ఆధునికకవిత్వానికి వారధిలా నిలబడి తెలుగు ప్రజల రసనాగ్రాలఘై చెరగని కవితాధారై ప్రవహించిన, (ప్రవహిస్తూ ఉన్న కవి యోగి వేమన. ఈయన ఆంధ్ర (ప్రజానీకానికి తన కవితామృతపానాన్ని అందజేసిన కవి, భోగిగా, యోగిగా, దేశదిమ్మరిగా, త్యాగిగా, శవకుడిగా, వైష్ణవుడిగా, వైదికుడిగా, వాస్తవికవాదిగా, నాస్తికుడిగా, మాయావాడిగా, రసవాదిగా, మర్శ్మజ్ఞుడుగా, నాథ సంపఫదాయవాదిగా తన నిరంతరమైన ప్రయాణంలో అన్వేషణలో ఎక్కడా నిలబడని వాడుగా వేమన మనకు ఆయన కవితల్లో సాక్షాత్కరిస్తాడు. చినరకు ఆయన తనలోనే భగనంతుడున్నాడనే తాత్విక దృక్పథానికి, చింతనకు కట్టుబడి లౌకిక జీవితాన్ని కొనసాగించి, ఆ తాత్విక గమ్యంతోనే అసువులు బాసిన కవిగా

60 మనకళ్ళ ఎదుట నిలబడతాడు. అందుకే. ఆయన్ను మనసాహితీ విమర్శకులందరూ యోగి వేమనగా పరిగణించారు. ఆయన శిష్యుల్లో కొందరు ఆయన్ను వెదివేమనగా భావించారు.

వేమన (ప్రతిభావంతుడైన సంఘ సంస్కరణాభిలాషను మిక్కుటంగా విరజిమ్మిన కవి. వేమన సద్యాల్లో ఏ. సద్యంలో జూసినా సహజత్వం, వాస్తవాల్ని గుండెధైర్యంతో చెప్పగలిగిన నేర్పు, (పతినిషయాన్ని సూటిగా గుండెల్నితాకేలా, సరళంగా, స్పష్టంగా చెప్పగలిగిన నేర్పు, అలతిఅలతి పదాలకూర్పు చక్కగా చోటుచేసుకొన్నాయి. అందుకే నేమన పద్యాలు ఇటు పండితుల్ని అటు పామరుల్ని ఆకర్షించి, అందరి రసనా(గగ్రాల పైనా అవి నాట్య విన్యాసాలు సలుపుతూ ఉన్నాయి. అందునల్లే మధురమైన, సరళ సుందరమైన, మనోజ్ఞమైన, కవితారీతుల్ని ఆవిష్కరించిన వేమన క్రీర్ధి (ప్రతిష్టలు దశదిశలా వ్యాపించి ఉన్నాయి. వేమన కవిత్వం ఇటు భారతీయుల్ని అటు పాశ్చాత్యుల్ని అలరించి అందరి మన్ననల్ని పొందిన కవిత్వం.

వేమన జీవితం, ఆయన జీవన దృక్పథాలు ఖచ్చితంగా ఇనీ అని తేల్చి చెప్పడానికి వీలులేని వైవిధ్యంతో ఒప్పారాయి. వేమన ఒక్కోసారి అతి పామాన్యమైనా మానవుడిగా కనిపిస్తే ఒక్కోసారి తత్వశాస్త్రాల్ని వేదాంతాన్ని చక్కగా వడబోసిన తాత్త్వికుడుగా. కూడా కనిపిస్తాడు. సుప్రసిద్ధమైన తన సహజ సుందరమైన కవితాధారతో. తెలుగు (ప్రజల్ని ఓలలాడించిన వేమన జీవితానికి సయింధించి వివిధ విషయాలపైన భిన్నామ్షిపాయాలున్నాయి. ఆయన జన్మస్థలానికి సయింధించి కానీ ఆయన కాలానికి సయింధించి కానీ ఆయన మతానికి సయింధించి కానీ సరైన ఆధారాలేమీ లభించడంలేదు. ఆయన పేరుకు సయింధించి. కూడా భిన్నాఖిప్రాయాలున్నాయి. ఏదినమైనప్పటికీ వేమన ఏ [ప్రాంతానికి చెందిన వాడైనా ఏ కాలంలో జీవించినవాడైనా, ఏ మతానికి చెందిన వాడైనా తనకాలంలో తన అనువవంలోకి వచ్చిన సమస్త విషయాల్ని కవితా బద్ధం చేసి

61 నిరంకుశులైన రాజుల్ని, మూర్జులైన మనుషుల్ని ఖండించిన వాడుగా, మానవ జీవితంలోని మూర్టభూవాల్ని మూఢాచారాల్న్మి పనికి మాలిన పనుల్ని వ్యతిరేకించిన వాడుగా వేమన ఆయన పద్యాల్లో సాక్షాత్కరిస్తాడు.

ఐహిక విషయాల్ని గూర్చి, ఆముష్కిక విషయాల్ని గూర్చి విడమర్చి చెప్పే వేమన కవిత్వం ఎంతో వైవిధ్యంతో ఒప్పారేదిగా ఉంది. వేమన కవిత్వంలోని ఈ వైవిధ్యానికి ఆయన జీవిత విధానం కూడా. కొంత కారణమైంది. వేనున కవిత్వం ఆయన శిష్యుల దృష్టిలో, ఆయన ఇక్తుల దృష్టిలో ఈ లోకంలోని సమస్తవిషయాల్ని స్పృనించేదిగానూ, పారమార్ధిక చింతలతో నిండిందిగానూ. కనిసించింది. వేమన ఆయన శిష్యకోటికి ఎవరేమడిగినా సరే మాటకు మాట పద్యపద్ధతిలో సూటిగా, ధాటిగా సమాధానం చెప్పే కవివకేణ్యుడుగా, మనందరిచేత పూజలందు కోదగిన చిత్తవృత్తి కలిగినవాడుగా, మహాత్మ్యం కలిగినవాడుగా దర్శన మిచ్చాడు. అందుకే ఆయన వాళ్ళందరి ఆదరాభిమానాల్ని చూర గొన్నాడు. ఏ కవికీ లేనట్టి పూజల్ని అందుకొన్నాడు.

వేమన పద్యాల్లోని పద్యశైల్తి భావాల పొందికలు వేనున పద్యాల్ని చదివిన, వినిన వాళ్ళ మనసంతా వ్యాపించి ఒక హాయిని కలిగిస్తాయి. వేమన పద్యాల్లోని సూటిదనం హాస్యధోరణి మనల్ని పలకరించి, మనల్ని పలకరింపజేసేటట్లు చేస్తాయి. ఆయన పద్యాల్లోని వివిధ విషయాలు పొడువు విడువుల్లా ఉంటూ మనల్ని ్రన్నిస్తూ, వాటికి అర్ధాల్ని విప్పి చెబుతూ సునాయాసంగా (్రవహించే గంగా జలంలా ఆయన కవిత్వాన్ని (పవహింస జేస్తాయి. వేమన కవిత్వంలోని (ప్రాస (ప్రాభవం, పద్యకవితాధారు ఓజోగుణ సంపత్తి ఆయన సద్యాల్ని మనం ఒకసారి వినగానే, చదవగానే మళ్ళీ మళ్ళీ స్ఫురణకు వచ్చేలా, గుర్తుండేలా మన మనసులకై చెరగని ముద్రను వేసేవిగా ఉంటాయి.

వేమన తన పట్ల తనకు ఆత్మ విశ్వాసమున్నకవి. తాను కవిననే నమ్మకం కూడా పూర్తిగా ఉన్న కవి. ఆయన కాలంలో జీవించిన కవులకంలే

62 భిన్నమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన వాడుగా కనిపిస్తాడు. వేమనను గూర్చి, ఆయన పద్యాల్ని గూర్చి ఆయన నిష్యులు, ఆయన అభిమానులు చెప్పినట్లు కనిపించే పద్యాల్లో - వేమన పద్యాల్లో వేయి విధాలైన ధోరణులుంాయనీ మనం వాటిని సరిగ్గా గమనిస్తే ఆవిషయాలు బోధపడతాయని, వాటిని చూడగా చూడగా వింతైన జ్ఞానం అలవడుతుందనీ ఇలా పేర్కొన్నారు.

"వేయువిధము లమర వేమన పద్యయి

లర్థమిచ్చు వాని నరసి చూడ

చూడచూడ గలుగు చోద్యమౌ జ్ఞానయి']. . వేమన పద్యాల్లో అక్కడక్కడా భాషాశాస్త్ర, అలంకార శాస్త్ర మర్యాదల్ని అతిక్రమించిన సందర్భాలుంటాయనీ, అవి ఆయా సమయ సందర్భాల్ని బట్టి వొప్పారే తప్పులని, అందులో తప్పేమీ లేదని ఆయన శిష్యులు (ప్రస్తావించారు కూడా. ఈ నిషయాల్నిగూర్చి చెబుతూ ఆయన శిష్యులు

"వేమడిట్లు జెప్పవేయు పద్యయిలు

తప్పులెన్ని యున్న నొప్పియుండు”?2

అని తప్పులున్నాసరే ఆయన పద్యాలు వొప్పి ఉంటాయని, అవి వేదసారాలతో వొప్పి ఉంటాయనీ పేర్కొన్నారు.

వేమన చెప్పిన వేయి ఘైచిలుకు పద్యాల్లో విస్తృతమైన వస్తు వైవిధ్యం, సూక్తి నిధిత్వం, భావుకత, ధ్వని+వ్యంగ్య వైభవాలు, తాత్త్విక చింతన, వేదాంత (ప్రస్తావన, ఇంపొదవించే పదాలకూర్పుం తెనుగు నుడికారం సొయు, (ప్రాసల ప్రాభవం, అలంకారవైచిథ్రి, శృంగార విలసత్వం, సమాజిక స్పృహ చోటుచేసుకొని మనల్ని అలరింప జేస్తూ ఉంటాయి. వీటిని గురించి మనం ఇక్కడ కొంత వివరంగా, సోదాహరణ పూర్వకంగా తెలుసుకొనే [సయత్నం చేద్దాం.

1. వేమన పద్యాలు వు. 117 పద్యం 374.
2. వేమన పద్యాలు - పు. 124. పద్యం 42].

63

లోక పర్యాటకుడు లోకజ్ఞాని అయిన వేమన తిరగని చోటులేదు, చూడని విషయమూలేదు. అందువల్ల ఆయన పద్యాల్లో విస్త్ప్రతమైన వస్తువైవిధ్యం చోటు చేసుకొని ఉంది. ఆయన పద్యాల్లో మానవ జన్మ మొదలుకొని, ముక్తిడదాకా ఉంటే అనేక రకాలైన మానవజీవిత విషయాలు కవితావస్తువులయ్యాయి. ఏక వస్తుకమైన విషయంపై కవిత్వం చెప్పడం కొంత వరకే ఆకర్షణని కలిగి ఉంటుంది, భావకవిత్వం లాగా. ఇలాకాకుండా భిన్న వస్తువుల్ని కవిత్వాంశాలుగా స్వీకరించి వస్తువైవిధ్యంతో చెప్పి కవిత్వం కానీ, కనితలు కానీ పద్యాలు కానీ బాగా ఆకర్ష్ణణీయమైనవిగా ఉంటాయి. అందువల్ల వేమన కవితా సౌందర్యం కొనియాడతగినంత ఆకర్షణీయ మైందిగా ఉంది.

వేమన పద్యాల్లో లోభులుు దురహంకారులు, మూర్ధులు, మూఢమతులు, తత్వహీనులు, అల్ప బుద్ధులు, వివిధ కులాల వాళ్ళు, వివిధ మతాలవాళ్ళు, స్త్రీలు కులస్త్రీలు, వారకాంతలు, ముక్తికాంతలు, గురువులు, దాననీలుర్కు యోగులు, రాజయోగులు, పరమ బుషులు, ఫపోమయాజులు, శివుడు, విష్టువు, వంటి వాళ్ళు, కుక్కలు,కొంక నక్కలు, కప్పలు, గాడిదలు, గుర్రాలు కోళ్ళు, గద్దలు, దోమలు, ఏనుగులు, పందిపిల్లలు, కీచురాళ్ళు పురుగులు నంటి జంతువులు, పక్షులు (ప్రాణులు, వివిధ రకాలైన చెట్లు, చేమలు, నదులు, పర్వతాలు, విబూదులు, లింగాలు, పిండాలు, కాషాయవస్త్రాలు, గోచిపాతలు, యజ్ఞయాగాదులు దక్షశక్రతువులు, వరాలు, మాయలు, ముక్తులు, ముక్తి మార్గాలు, మర్మాలు మంత్ర తంత్రాలు, చివరకు వైవాలు- వాటికి సంబంధించిన వివిధరకాలైన పోకళ్ళు కవితావస్తువులై వైవిధ్యంతో ఒప్పారుతూ ఉన్నాయి. వేమన కవిత్వంలో ఇంత వస్తువైవిధ్యం ఉండడానికి కారణం ఆయన చేసిన లోక సందర్శనమే.

వేమన కవిత్వంలోని వస్తువైవిధ్యం ఎక్కువగా మానవులకు, మానవుల వివిధ మనస్తత్వాలకు, (ప్రవర్సనలకు, సంబంధించినది కావటం మూలంగా ఆయన సద్యాలు మానవులైన పాఠకుల్ని బాగా ఆకట్టుకునేవిగా

64 ఉంటున్నాయి. వేమన పద్యాల్లోని పైన పేర్కొన ఈ వివిధ విషయాలలో స్తుతులు, స్తోత్రాలు, పొగడ్తలు ఏమాత్రమూకావు. అవన్నీ విమర్శలే, నిందలే, తిల్లే. అయినా అవంటే ఎందుకో మనుషులకి బాగా ఇష్టమైనవిగా కనిపిస్తున్నాయి. ఎందుకంటే అందులోని విషయాలు తమకి సయింధించినవికావన్సీ తామంతా మంచి వాళ్ళమనీ, అవి ఇతరులకు వర్తించేవీ, సయింధించినవీ అని ఎవరికి వాళ్ళు అనుకొచేలా ఈ లోకంలోని మానవ (ప్రవృత్తులు ఉంటున్నాయి. అందువల్ల (ప్రతివాళ్ళూ వేమన పద్యాల్లోని మానవ సయింధమైన విషయాలన్నింటినీ _ తెలుసుకొని సునాయాసంగా నవ్వుకోగలుగుతూ ఉన్నారు.

ఇకపోతే వేమన కవిత్వంలో విస్తుతవైవిధ్యంతో పాటే (స్రముఖంగా చోటు చేసుకొన్న సూక్తి నిధిత్వాన్ని గూర్చి (ప్రస్తావిస్తాను. వేమన కవిత్వం - సూక్తి నిధిత్వం:

వేమన పద్యాల పేటికల్లో కోకొల్లలుగా ఎన్నో సూక్తులు నీతులు ఆణిముత్యాల్లా, రత్నాల్లా పొందు పరచబడిఉన్నాయి. సర్వసాధారణంగా ఈ సూక్తులు, నీతులు వేమన పద్యాల్లోని మూడవ పాదాల్లో పొందికగా పొందుపరచబడి ఉన్నాయి. వేమన కవిత్వం కొన్ని సందర్భాల్లో వస్త్యాశయంగానూ, మరికొన్ని సందర్భాల్లో అఆత్మాశయంగానూ ఉంటూ వీటి సమ్యక్‌స్వరూపంగా దర్శనమిచ్చేదిగా ఉంటుంది. వీటి ఇండింటి సామరస్య సంయోగంగా కనిపిస్తుంది. అందువల్ల ఈ సూక్తుల్ని వేమన కొన్ని సందర్భాల్లో తనకు తానే చెప్పుకొన్నట్లు గానూ, మరికొన్ని సందర్భాల్లో తాను ఇతరులకు చెబుతూ ఉన్నట్లుగానూ కనిపిస్తుంది.

ఏది ఏమైనప్పటికీ వేమన గొప్ప సంఘసంస్కరణాభిలాషి కావడం చేత ఈ లోకంలోని వివిధ విషయాల్ని క్తుష్టంగా పరిశీలించి అందులోని మంచి చెడ్డల్ని గూర్చి వ్యాఖ్యానం చేసిన వ్యాఖ్యాతగా, ఆ వ్యాఖ్యనాల్లో ఎన్నో సూచనల్ని మానవ మనుగడ కోసం, మానవ సంక్షేమం కోసం చేసిన వాడుగా మనకు కనిపిస్తాడు. ఈ వ్యాఖ్యానాలే ఈ సూచనలే సూక్ష్మాతి సూక్ష్మమైన

65 సూక్తులుగా కనిపిస్తూ ఉన్నాయి. ఈ సూక్తులే కొన్ని ప్రజల నాల్కలపై నిలిచి (మోగి, వెలుగొంది సామెతల స్థాయికి చేరుకొన్నాయి. కొన్ని సామెతలు వేమన కవితల్లో సూక్తులై (ప్రతిధ్వనించాయి. ఇలా వేమనకవిత్వంలో వివిధ వస్తుగతమైన, ప్రవృత్తుల గతమైన సూతక్తినిధిత్వం చోటు చేసుకోవడం ఆయన కవితా (ప్రత్యేకత. అదే వేమన కనితాసౌందర్యంగా భాసించింది. మన ఆదికవి నన్నయ దగ్గరనుంచి ఈ సూక్తినిధిత్వం, సూక్తివైచిత్రి మహోన్నతమైన కవితారీతిగా నేటికీ వొప్పారుతూనే ఉంది.

మానవులు కొన్ని సందరా ల్లో కొన్ని సమయాల్లో తమకు కావాల్సిన వస్తువుల్ని, అంశాల్ని తమచేతుల్లోనో, తమ దగ్గర్లోనే ఉంచుకొని వాటికోసం ఎక్కడెక్కడో వెశికే స్వభావం కలవాళ్లు. ఈ మానవస్వభావం ఏమంత ఆదరణీయమైంది కాదు. ఈ చిన్నపాటి నిరాదారణీయమైన విషయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని వేనున చాలా సూక్తుల్ని చెప్పాడు. వేమన ఈ కోవకు చెందిన సూక్తుల్ని గొగరె చంక బెట్టి గొల్ల వెదుకు రీతి అనీ, 'చేతివెన్న పెట్టి నేతికి నేడ్చినయట్లు అన్నీ వెన్న బెట్టి నెయ్యి వెదకిన చందము' అనీ చాలా చక్కగా చెప్పాడు. మూఢమతులైన మానవులు తమకు కావల్సిన సాధన సంపత్తి అంతా తమచేతుల్లోనే ఉన్నా ముఖ్యంగా ఆముష్మ్‌క విషయాలకు సయింధించిన అంశాల్ని వాటికోసం ఎక్కడెక్కడో దేవులాడుతూ ఉంటారని, తమసాొంళత తెలివితేటల చేత వాటిని తెలుసుకొనే ప్రయత్నం అసలు చెయ్యనే చెయ్యరనీ వేమన ఈ సూక్తుల్లో చెప్పాడు. దేవుడు ఇచ్చే మోక్షం ఎక్కడో లేదనీ మానవులమైన మనదగ్గికే ఉందని, దానికోసం మనం మానవ ప్రయత్నం చేయాలనీ మంచిమాటల్ని చాలా సూక్ష శ0గా వేమన సూటిగా తన సూక్తుల్లో వల్లించాడు. ఇలానే వేమన ఈ లోకంలో కొన్ని అసాధ్యమైన విషయాలుంటాయని చెబుతూ 'యేటివంక దీర్చ ఎవ్వరి తరతమయా?' అనీ, 'ఇసుక బావిత్రవ్వ ఎవ్వరి వశమయా' అనీ, 'ఏనుగు పడియున్న ఎత్తునా మశకయి' అనీ చాలా చక్కగా సూక్తుల్ని చేసి చెప్పాడు. ఈ పనులన్నీ ఎలా అపాధ్యాలంలే - తెలిసిన

66 వాళ్ళకు ఏమీ తెలీని వాళ్ళకు ఏమైనా చెప్పాచ్చునా, ఏమీ తెలియని మూర్టులకు, సగం సగం తెలిసిన వాళ్ళకు ఏ విషయాలైనా తెలిసేట్లు చెప్పడం ఎవరితరమూ కాదని, అవి సాధ్యపడే విషయాలు కావనీ చెప్పడానికి ఈ సూక్తుల్ని నిదర్శనాలుగా చెప్పాడు. అంతే కాకుండా తమకు ఏమీ తెలియని విషయాల్ని గూర్చి ఇతరులకు తెలియజేయడం కూడా సాధ్యపడని విషయాలనీ చెప్పడానికి ఈ సూక్తుల్ని వేమన చెప్పాడు. వేమన తన పద్యాల్లో ఇంకా ఏమేమి ఎవరికీ, ఏవేవి వేటికి అమరి ఉంటాయో అప్పుడే అవి సలవంతాలవుతాయనీ, లేకపోతే అవి ఎందుకూ పనికి రానివి అయిపోతాయనీ చెబుతూ 'మొండివానికేల ముంజేతి కడియాలు అన్నీ 'పిరికి బంటుకేల బిరుదు గొడుగు' అన్నీ గుడ్డివానికేల గురుతైన రతనయి అన్నీ 'కుంటి కుక్క కేల కుందేటి ఎరుప్పులు అనీ, 'ముక్కడికి సతికేల ముత్యంపు ముక్కెర అనీ, 'ముండమోసి కేల ముత్యాల పాపట అనీ, ముసలి ముండకేల ముసి ముసి నగవులు' అనీ, పేర్కొన్నాడు. ఈ సందర్భాల్లో ఎవరెవరికి ఏమేమి అమరి ఉంటే అందంగానూ, ఆకర్షణీయం గానూ, సముచితంగా ఉంటాయో అనే విషయాల్ని స్పష్టం చేస్తూ, అవసరంలేని వాళ్ళకి అవి అందనిహీనంగానూ, నిరుపయోగంగానూ ఉంటాయనే విషయాన్ని స్పష్టంగా వేమన పేర్కొన్నాడు.

వేమన తన సూక్తుల్లో ఈ లోకంలోని కొంతమంది పెకీ సామాన్యంగానే సాధారణంగానే కనిపించిన వాళ్ళు బోపల గొప్పోళ్ళుగా, అనన్య సామాన్యమైన వాళ్లుగా ఉంటారని సూటిగా ఇప్పాడు. అల్పుడెస్పుడూ ఆడయిరంగానే మాట్లాడుతూ ఉంటాడనీ, సజ్జనుడైన వాడు చల్లగా. మాట్లాడుతూ ఉంటాడనీ ప్రస్తావించి. 'కంచు[మోగునట్లు కనకయి(మోగునా అని పేర్కొన్నాడు ఒక పద్యంలో ఇలా -

"అల్పుడెపుడు పల్కు ఆడయిరముగాను

సజ్జనుండు పల్కు చల్లగాను

కంచు[మోగునట్లు కనకయి (మోగునా”.! ఇలాగే

1. వేమన పద్యాలు - పు.5 పద్యం 30

67 ఇంకో రెండు సద్యాల్లొ మిరపగింజల్లాగా, కస్తూరి లాగా సజ్జనులు ఒప్పారుతూ ఉంటారనే విషయాల్ని తన సూక్తి నిధిత్వంతో ఇలా చెప్పాడు వేమన -

“మిఠస గింజజూడ మీద నల్లగ నుండు

కొరికి చూడ లోన చురుకు మనును

సజ్జనులగు వారి పారమిట్టులనుండు"]

“కస్తురి యట చూడ కాంతి నల్లగనుండు

పరిమఖించు దాని పరిమళయి

గురువులైన వాడి గుణము లీలాగురా2 ఇలాగే వేమన ఇంకొక

పద్యంలో కూడా గంగ మెల్లగా పారుతూ ఉంటుందని మురికికాల్వ పెద్ద (మోతతో పారుతూ ఉంటుందనీ దాత గంగా నీటిలాగా, లోవి అయిన అధముడు మురికి కాల్యలాగా ప్రవహిస్తారనే విషయాన్ని చెబుతూ-

“గంగ పాఠుచుండు కదలని గతితోడ

మురికి కాల్వ పారు (మోత తోడ

దాత యోర్చినట్లధముడోర్వగా లేడు'3 అని చక్కగా పేర్కొన్నాడు. ॥

ఈ లోకంలోని మానవులు తమలో ఉండే పరమాత్మను విడిచి పెట్టి ఎక్కడెక్కడో ఆ పరమాత్మకోసం దేవులాడుతూ ఉంటారనీ, ఎన్నో కష్టనష్టాలకు గురౌతూ ఉంటారన్న విషయాన్ని చాలా సూక్ష్మంగా మంచి మాటలతో సేర్కొన్నాడు.. 'తోలుకడువులోని దొడ్డవాడుండగా' రాతిగుళ్ళలోనూ

1. వేమన పద్యాలు - పు.22 పద్యం 150
2. అదే - పు. 23. పద్యం 152
3. అదే - పు. 6 పద్యం 32

68 పుణ్యక్షే[తాల్లోనూ వాడికోసం వెదకడం నిరర్ధకమనీ, కొంకణయి బోవ కుక్క సింహము గాదు' అనీ, 'కానిబోవ పంది గజము గాదు అనీ 'కుక్క సేక్కొన్నాడు. కాని కాశి అని జనం చాలా వేడుకతో కానికి వెళ్ళడం నిరుపయోగమనీ, దేవుడు ఎక్కడ పడితే అక్కడ ఉన్నాడనీ అతని కోసం లోచూప్పుతో వెతికితే దొరుకుతాడనీ సూక్తి నిధిత్వంతో పేర్కొన్నాడు.

వేలకు వేలుగా ఉన్న వేమన పద్యాల్లో సూక్తులు వేలకు వేలుగానేలు కనిపిస్తాయి. వాటిలో కొన్నింటిని మచ్చుకు ఇక్కడ పేర్కొంటూ ఉన్నాను తనయుని జననయి తల్లి దానెరుగు' పెక్కు తిండి పోతు పెండ్లా మెరుంగురా , సెద్దలుసురుమంలె. పెనుమంటలెగయవా!, మనసు విరిగెనేని మరి యంటనేర్చునా', 'మురికి భాండమునకు ముసురు నీగల భంగి, 'సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన, పిన్నచేతి దివ్వె పెద్దగా వెలగడా!. మొలక పృధివిని బెరిగి వలయును వృక్తయి, నూనెలేని దివ్వె నువ్వుల మండునా, అన్న రసమొడలి కతిమదయిగు సుమీ', 'నేలనున్న రాయి నెత్తి కెత్తినయట్లు , దాతలేని యూరు దయ్యాల కీటరా, లోభి దాతగాడు లోకయిలోసల, నడుమ బట్ట గట్ట నగుబాటు గాదలో, 'కోమటోని సొమ్ము (కూరుల పాలౌను, 'పంది పంది గూడి పడదొకొరొంపలో, 'పొట్టి చెయ్యికాలు పొసగుగ కీడురా* 'వారకాంతలేల వలతురు యూరకి, 'కులము కన్న మిగుల గుణమె ప్రధానయి, మూర్ధులేల యొరుగు మోక్షంపు (త్రోవ, నడుమ జ్ఞాన మొదవ నగుబాటు గాదొకొ!, చేటుకాలమునకు చెడుబుద్ధి పుట్టును, 'తలలు బోడులైన తలపును జోడులా, అల్ప నరుల కెల్ల అతినలమై చింత, 'పంది బురద మెచ్చు పన్నీరు మెచ్చునా,, "కుక్క వంటి ఆశ కూర్చుండ నీదురా', 'నీరు జొరక లోతు నీయాన తెలియదు, ఊరకుండు వాడు ఉత్తమయోగిరా , పచ్చికాయ దెచ్చి పడవేయ ఫలమౌనె, 'కల్పతరువు కింద గచ్చ చెట్టున్నట్టు, చెప్పుదిన్న కుక్క చెరకు తీపెరుగునా, 'తనకు గాని యాలు దానవురాలయా , విత్తహీనుదెందు రిత్తయె పోవును, 'కొంక నక్కజావ గొ(రైలేమిటికేడ్చు, గడుసురాలు మగని గంప వెట్టమ్మురా', (ప్రియము లేనికూడు పిండపు కూడురా',, కొలకులింకెనేని

69 కొంగలందుండునా , 'గోచిపాత కంటె కొంచెయి మరి లేదు, ఈ సూక్తుల్లో కొన్ని సాధారణమైన స్టేల్‌ మెంల్‌ ల రూసంలో ఉంలే, మరికొన్ని (పశ్నార్ధకాలుగా ఉంటే, మరికొన్ని చమత్కారికల్లా ఉంటే ఇంకొన్ని ఎగతాళితో కూడు కొన్నవిగా ఉంటున్నాయి. ఇలా వేమన సూక్తినిధితంలో కూడా ఎంతో వైవిధ్యం ఉంది. వేమన కవిత్వం - భావుకత:

వేమన వేదాంతే కాదు, తాత్వికుడే కాదు, మార్మికుడే కాదు మంచి భావుకుడు కూడా. వేమన కవిత్వంలో ఎంతో వస్తువైవిధ్యం, మరెంతో సూక్తి నిధిత్వం ఉన్నా మంచి భావుకత లేకపోతే ఆయన కవిత్వం అంతగా రాణించి ఉండదు. ఏ కవిత్వానికైనా ఉత్తమ ఖావుకత్వం ఉత్తమత్యాన్ని ఆపాదిస్తుంది. వేమన ఈ లోకంలోని సమస్త విషయాల్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, వాటిని సునాయాసంగా తన మనసులోని భావనా బలంతో కంటికి కనిపించిన వాటికంలె ఎంతో ఉత్తమంగా వాటిని భావించి వాటిని తన భావసందర్శనా దృష్టితో కవితాబద్ధం చేశాడు. ఈ లోకంలో మనం చెంత చేరకుండా ఉండాల్సిన మనం అతిగా (ప్రవర్తించకుండాల్సిన విషయాలు, అంశాలు ఉంటాయి. వాటి దగ్గరకు మనం పోతే, అతిచనువుగా (సవర్తింప జూస్తే అవి మనకెంతో పరిచయమైనవిగా ఉన్నాసరే మునకు కొంత కష్టాన్ని కలుగ జేస్తాయి. ప్రాణాంతకాలుగా కూడా పర్యవసించేవిగా ఉంటాయనే విషయాన్ని వేమన తన చక్కని ఖావనాబలంతో కవితాబద్ధం చేశాడు. ఇలాంటి విషయాల్ని తన అనుభవం మేర తన భావనా బలంతో వేమన రమణీయంగా ఇలా పేర్కొన్నాడు ఒక పద్యంలో "తనదు నృపతితోడ తనయాయుధముతోడ నగ్ని తోడ పరుల యాలి తోడ _ వోస్యమాడులెల్ల పాణాంతకమౌ సుమ్ము-.]

1. వేవున పద్యాలు - పు.68 పద్యం 35.

70 వేమన ఇలా పేర్కొవడంలో ఎంత సామంజస్యముందో మనం గమనించగలం. తనవాడనుకొన్న రాజుతో కాన్సీ తనదైన ఆయుధంతో కానీ, తనకు పరిచయం ఉన్న అగ్గితోకానీ, ఇతరుల ఖార్యలతో కానీ సరస సల్లాపాలాడాలని ప్రయత్నం చేస్తే ప్రాణాంతకమే తప్ప ఏం జరుగుతుంది మద? అవి కానీ వాళ్ళుకానీ మన అతి చొరవను మన్నించరు కదా? ఈ పద్యంలోని వేమన భావనాబలం ఆయన కవిత్వానికి రామణీయకతను ఆపాదించేదిగా ఉంది.

ఈ లోకంలో మంచివాళ్ళూ. ఉన్నారు. చెడ్డవాళ్లూ ఉన్నారు. మంచివాళ్ళకు మనం చేసే కొంచెమైన మేలు మేరుసర్వతమంతగా వాళ్ళు ఖావిస్తారు. చెడ్డవాళ్ళకు మనం చేసే పర్వతమంత మేలునైనా సరే ఏమాత్రమూ కనిపించదు అనే భాననను వేనున తన ఉత్తమ భావుకతతో ఇలా పేర్కాన్నాడు--

"గుణయుతునకు మేలుగోరంత జేసిన

కొండయగును వాని గుణముచేత

కొండ కొద్ది మేలు గుణ హీను డెరుగునా”.]

వేమన ఇలాగే తాను అనునిత్యమూ తన పద్యాల్లో పేర్కొంటూ వచ్చిన లోభుల విషయంలో కూడా మంచి ఖావుకతనే ప్రదర్శించి తన కవితా మనోజ్ఞతనే చాటుకొన్నాడు. వేమన ఒక పద్యంలో ఒడ్డూ, పొడుగూ ఉన్నవాడు, పొడవైనగడ్డం కలిగిన వాడు దానగుణం లేకుండానే దాత కాలేడంటూ ఎనుము ఎంత నొప్పురైనా ఏనుగు ఎలా అవుతుంది. అని సంప్రశ్నంగా తన భావనా బలాన్ని చాలా చక్కని సౌందర్యవంతమైన కవితా రీతిలో ఇలాగ పేర్కొన్నాడు -

1. వేమన పద్యాలు - వు.66 పద్యం 35

7]

"ఒడ్డు పొడుగు గలిగి గడ్డయి పొడుగైన

దాన గుణములేక దాతయగునె

మయొనుము గొప్పదైన యేనుగు బోలునా?”!.

ఇలాగే వేమన వేరొక పద్యంలో అల్పులైనటువంటి వాళ్ళ పోకళ్ళు ఎలా ఉంటాయో అనే విషయాన్ని అనుభవపురస్పరంగా, మంచి భావుకతతో చాలా సుందరమైన కవితారీతిలో పేర్కొన్నాడు. (ప్రభువులు కోతులైజే వాళ్ళనాశ్రయించి బతికే (పెగ్గడలు కోతులౌతారనీ, సైనికుడు పక్షి అవుతా డనీ సేనలు పశువులు అవుతాయనీ, ఏనుగులు గుర్రాలు ఎలుకల్ళు, పిల్లులు అవుతాయనీ చాలా చక్కగా చెప్పాడు. అంటే రాజు నీతి మాలిన పనికిమాలిన వారైతే అతని పరివారమంతా పనికిమాలినదైపోతుందనే విషయాన్ని మంచి భావుకతతో చెబుతూ -

'ప్రభువు కోతిమయెన (పెగ్గడల్‌ పందులు

ఫైనికుండు పక్కి సేనలు పసులు

యేన్లులశ్వచయము లెలుకులు సిల్తులు*2 అని పేర్కొన్నాడు.

ఇలా. వేమన కవిత్వంలో అనన్యసామాన్యమైన, ఉత్తమ వాస్తవికాదృక్పథంతో కూడుకొన్న భావుకత సాక్షత్కరిస్తూ ఉంది. భావి తరాలకి మంచి సూచనల్ని ఇచ్చి మంచి మార్గంలో కనిపించేదిగా ఉంది. వేమన కవిత్వం - ధ్వని, వ్యంగ వైభవాలు:

సంస్కృత కవులు తెలుగు కవులు తమ కవితల్లో, కావ్యాల్లో ధ్వనికి ఎక్కువగానే (ప్రాతినిధ్యం ఇచ్చారు. దానితో పాటే వ్యంగ్యానికి కూడా (ప్రాతినిధ్యం ఇచ్చారు. వేమన పద్యాల్లో కూడా ఈ ధ్వని, వ్యంగ్యాలు

1. వేమన పద్యాలు - వు.81 పద్యం 33]
2. అదే - పు. 139 పద్యం 57

72 ఎక్కువగానే చోటు, చేసుకొని ఇరా! వేనున కవీంద్రా! అని మనల్ని ఆశ్చర్య చకితుల్ని చేసి ముక్కు మీడ వేలేసుకొనేలా చేస్తాయి. వేమన ఈ కాలంలోని ఈ లోకంలోని మానవ (పవృత్తుల్ని గూర్చి చెబుతూ ఒక చోట మనుషులంతా కూడా తమకు బాగా జరుగుబాలున్నప్పుడు భగవంతుణ్ణి గూర్చి ఆలోచించరన్సీ అసలు తలవనే తలవరనీ, తమకు జరుగు బాటు లేనప్పుడు, కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు కృష్ణా! రామా! నివా! ఎక్కడున్నావయ్యా ఆడుకో, చేదుకో అని అంటూ ఖభగవంతుజ్ధి గూర్చి ఆలోచిస్తారనీ, ఆయన్ను స్మరణం చేసుకొంటారనీ ధ్వనిగర్భితంగా పేర్కొంటూ ఆసడ సమయాల్లో భగవంతుడికి భక్తుడికి మధ్య ఉన్న తగువులాలే శాంతి అవుతుందని పేర్కొన్నాడు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో చాలాచోట్ల వేమన తన ధ్వని పూరితమైన వ్యంగ్య వైభవంతో మనల్ని ఎత్తి పొడిచే ధోరణి చాలా సున్నితమైందిగా, సుందరమైందిగా ఉంటుంది. వేమన తన ధ్వని గర్భిత వ్యంగ్యాన్ని (ప్రదర్శిస్తూ ఒక పద్యంలో--

"తనకు లేని వాడు దైవము దూరును

తనకు గలిగెనేని రైవ మేల

తనకు దైవమునకు తగులాటమే శాంతి]. అని పేర్కొన్నాడు.

ఈ లోకంలో ఒకరిచేతిలో ఉండే ధనం ఊరకనే రాదంటూ, మాటల్ని నేర్చుకొని చాక చక్యంగా మాట్లాడి ధనం ఉన్నవాళ్ళ మనసుల్ని కరిగించి, (సియం పుల్టేట్లు చేసుకొంబేనే వస్తుందనీ పేర్కొన్నాడు ఒక పద్యంలో ఇలా

"మాటలాడ నేర్చి మనసు గరుగజేసి

పరగ [ప్రియము పుట్ట పలుక కున్నా

నొకరి చేతి సామ్ములూరక వచ్చునా?2 1, వేమన సద్యాలు - వు, ]43 పద్యం రి4 2. అదే - వు. ]342 పద్యం 7ర

73

ఈ పద్యంలో ఒకరి చేతిలోఉన్న సొత్తు తేరకవస్తుందా, అనీ వ్యంగ్య విలసితంతో కూడిన, సంప్రశ్నకమైన కవితారీకి మధురమైందిగా ఉంది.

మూర్చుడైన వాడికి గురులింగ దేవుడి గూర్చీ, ఒక్క పొద్దుల్ని గూర్చీః మోక్షానికి పొయ్యే దారి అసలు తెలియనే తెలియడు అనే విషయాన్ని ధ్వని గర్భితంగా వ్యంగ్యవిలసనంతో కుక్క, నక్కల సామ్యాన్ని తీసుకొని వివరించి చెప్పడంతో తన సహజ కవితా ధోరణిలో ఇలా-

“కుక్క యేమెరుంగు గురులింగ దేవుని

నక్క యేమెరుగు నొక్కపొద్దు

మూర్ధుడే మెరుంగు మోక్షంపు త్రోవను".

వేమన తన పద్యాల్లో ఈ లోకంలోని మానవ చిత్త (పవృత్తుల్ని గూర్చి చెబుతూ ఒకచోట ఇహలోక జీవితాన్నే మానవులు కోరుకొంటూ ఉంటారనీ ఇష్టపడుతూ ఉంటారనీ పరలోక చింతనను గూర్చి అసలు సట్టించుకోనే పట్టించుకోరనీ పేర్కొన్నాడు. ఈ సందర్భంలో ఈ లోకంలోని పురుషులంతా స్త్రీల శారీరక పొందర్యాన్ని చూసి కళకళ పడతారే తప్ప వాళ్ళ కడుపుల్లోని రోతను చూసి రోయరనీ ఆరోతలోనే మురిసి పోతూ ఉంటారనే విషయాన్ని చక్కని ధ్వని పూరితమైన ధోరణిలో వ్యంగ్యవైభవంతో ఇలా పేర్కొన్నాడు. ఈ పద్యంలో--

"కాంత మేను జూచి కళ కళ పడుదురు

కడుపులోని రోతగానలేరు

యింతరోత (బ్రతుకు యాహు మేలారా?2 ఇలాగే వేమన ఇంకొక పద్యంలో కూడా -

1. వేమన పద్యాలు - పు. 119 పద్యం 390
2. అదే - పు. 98 పద్యం 246

7

"మురికిలోన బుట్టి మురికిలోనే పెరిగి

మురికి తనువుకింత మురిపెమేల

మురికి తెలిసి మనుజుడిరుకున బుట్టునా?”] అని మందలింపు ధోరణితో మురికిని అసహ్వించుకో మంటున్నాడు. ఈ మందలింపు దోరణిలో కొంత ధ్వనిగర్భితం, మరికొంత వ్యంగ్యధోరణీ దాగి ఉన్నాయి. ఇలాగే ఇంకొక పద్యంలో వేమన వేషధారులైన సన్యాసుల్ని యోగుల్ని, వైరాగుల్ని - వాళ్ళు చర్యల్ని అవహేళన చేస్తూ, వెక్కిరిస్తూ వాళ్ళను బాగా విమర్శించాడు, ఈ విమర్శలో చక్కని వ్యంగ్యవైభవం గోచరిస్తుంది. ఆ పద్యం ఇది----

"జడలుదాల్బుటెల్ల జగము సీయనుటెల్ల

యొడలు విరుచులెల్ల యోగ మెల్ల

ముక్తి కాంత బట్టి మూద్దాడు కొరకురా*2,

ఈ పద్యంలో రయ్లా, ఊర్వశి, మేనక వంటి అప్పర స్త్రీల పొందుకోసం ఈ లోకంలోని మమోగులు రకరకాల అవతారాలెత్తు' తుంటారనీ అసలు ముక్త్‌ కోసం కాదనీ వ్యంగ్య ధోరణిలో స్పష్టం చేశాడు.

ముక్తికోసం, జన్మ రాహిత్యం కోసం ఈ లోకంలోని మనుషులు చేసే గంగా స్నానాలు, కాశీయా(త్రల పొడగిట్టని వేమన వాళ్ళ (ప్రయత్నాలన్నీ, 'ప్రయాసలన్నీ వృథాయేకానీ ఫలితం శూన్యం అని పేర్కొన్నాడు. వాళ్ళు తమలో ఉందే పరమాత్మని గూర్చి తెలుసుకోకుండా మూర్ధత్వంలో (సవర్తిస్తూ వేటివెంటో తిరుగుతూ ఉంటారనే విషయాన్ని వ్యంగ్యధోరణిలో పేర్కొన్నాడు ఇలా -- ] వేవున పద్యాలు - పు. 98 పద్యం 249 2. అదే -ప్పు. 121 పద్యం 401

75

“కానియా[త్ర బోయి గంగదానము చేసి

కష్టపడివిముక్తి గానలేక

నెనుము తెరుగుచుండదే మొద్దు వెయిడి”] ఇలాగే ఇంకొక పద్యంలో కూడా

“కాశీబోవువాని కర్మమే మని చెప్ప

చావహేతు వుండి చచ్చెనేని

మనసు కానిజేరు మరి ముక్తి లేదురాన్‌థ2 అని ధ్వని వ్యంగ్య విలసితంగానే తన కవిత్వాన్ని ఆవిష్కరించాడు.

వేమన కవిత్వంలో ఎంత వైవిధ్యం, ఎంత భావుకత, ఎన్ని నీతులు, ఎన్ని సూక్తులు, ఎంత ధ్వని వ్యంగ్య వైభవాలున్నా తాత్వక చింతన ఆయన కవిత్వంలో పరమావధిగా కనిపిస్తుంది. వేమన ఆయన పద్యాల్లో మానవులందరిలాగే ఐహిక సుఖాలకై వెంపర్లాడిన వాడుగా మనకు అవగతం అవుతాడు. డబ్బుకోసం బంగారం కోసం బాగా అన్వేషణ చేసిన వాడుగా కనిపిస్తాడు. అందుకే ఆయన డబ్బున్న వాళ్ళ దగ్గరనుంచి డబ్బును పొందే మార్గాల్ని చెప్పాడు. అంతేకాదు డబ్బివ్వని. దానాలు చెయ్యని లోభుల్ని నిందించాడుకూడా. వేమనకు మొదట్లో ఈ లోకమంతా డబ్బు మయంగానే కనిపించింది. అందుకే జయన -

"ధనమే మూలము జగతికి

ధనమే మూలయి సకల ధర్మయిలకున్‌3

1. వేమన పద్యాలు - పు. 322 పద్యం 407 2, అదే - పు. 122 పద్యం 406
2. అదే - పు. 131 పద్యంఠ

76

అని చెప్పడానికి సంకోచించ లేదు. ఇలాగే ఇంకో లోకంలో వేమన ఐహిక సుఖాల్ని గూర్చి చెబుతూ-

"కామిగాని వాడు కవిగాడు రవిగాడు

కామిగాక మోక్షకామిగాడు

కామిమైన వాడు కవియగు రవియగు"]

అని చెప్పాడు. కానీ అలాంటి భోగ భాగ్యాల నుంచి, వాటి సుఖాలనుంచి బయట పడిన వేమన యోగ చినరకు వీటినన్నింటినీ చాలా గట్టిగా తీవ్రంగా నిరసించాడు. అది వేమనలో కలిగిన పరిణామం, వేమనకు ధన వాష్ట్రమోహం తీరిన తర్వాత కలిగిన మార్పులో డబ్బున్నంత మాత్రాన లాభం లేదనే విషయాన్ని గూర్చి చెబుతూ - "కాసులకు దిరుగ కలుగునా మోక్షయి” అని ఇహలోకం లోని కర్మ గుణాలన్నీ (సక్కన బెట్టి నడవక పోతే తత్వముద్ది అలవడదనీ, బ్రహ్మమును గూర్చి తెలుసుకోవాలంలే. (బహ్మనుగూర్చి తెలుసుకోవాలన్న భావాన్ని మన మనసుల్లో నిలుపుకొని ఈ లోకంలో నిలిచి లో చూపు చూస్తే బ్రహ్మమంటే ఏంటో తెలుస్తుందనీ వేమన అధ్ష![ప్రాయ పడ్డాడు. శైవ, వైష్ణవ బక్తి మార్గాల్ని జైన మార్గాన్ని, చార్వక మతాన్ని, హతువాదాన్నిి మార్మిక వాదాన్ని అనుసరించి చూశాడు. అన్నీ మోక్షాన్ని (ప్రసాదించేవిగా ముందు అనిపించాయి. కానీ తర్వాత అలా అనిపించలేదు. అందుకే వేమన అన్ని మతాల్ని, అభిమతాల్ని ముక్తి నూర్గాల్ని నిరసించాడు. ఈ దృష్టితోచే మన యోగి వేమన -

"కెవ వైష్ణవాది షణ్మ్బతయిలకెల్ల

దేవుడొక్కడనుచు తెలియలేరు

తమకు భేదనముయిన తత్వయి భేదమా?2 అని పేర్కొన్నాడు. ఈ పద్యంలో షణ్మతాల దృష్టుల్ని గర్దిస్తూ దేవుడొక్కడే అనే

1. వేమన పద్యాలు - వు. 93 పద్యం 2]) 2, అదే - పు. 121 పద్యం 399

77 తాత్విక గమ్యానికి చేరుకొన్నాడు. వేమన తన పద్యాల్లో దొంగ బక్తినీ దొంగ భక్తుల్నీ నిందించాడు. అవహేళన చేశాడు. నిజమైన ఇక్తినీ, భక్తుల్ని ద్వేషించలేదు. మానవుల్ని నిజమైన భక్తితో భగవంతుణ్ణి స్మరించి, భజించి ముక్తిని పొందమని (ఘేరేపించాడు. సుజ్ఞానులైన వాళ్ళు తొలుత మనసుని గెలిచి ఆ తర్వాత భగవంతుడిఫై దృష్టిని కేంద్రీకరించి చివరకు, మోక్షాన్ని పొందుతూ ఉంటారని చెప్పాడు. అది నిజంగా మోక్షానికి పొయ్యే విధానం, మార్గం అనీ చెప్పాడు, ఇందుకు (ప్రబలమైన నిదర్శనంగా చెట్టునాటిశే ఫలం చేకూరకుంటుందా అనే అంశాన్ని మనకు గుర్తు చేశాడు ఈ విషయాలన్నింటినీ ఒకే ఒక పాదంలో పొందు పరుస్తూ వేమన--

"మనసు గెలిచి పూని వున్న సుజ్ఞానులు

కడకు మోక్షపదము గనుచునుండు

చెట్టు మెట్టి ఫలము చేకూరకుండునా"]

వేమన వేదగురుల్ని ఎంతగానో నిరసించాడు. గురువులు కానివాళ్ళు మోక్షమార్గాన్ని చూపకుండా శిష్యుల్ని. (ప్రజల్ని దోచుకుంటూ ఉంటారని చాలా పద్యాల్లో వల్లించాడు. అయినా అసలైన, నిజమైన గురువులు శిష్యుల్ని వెదికి పట్టుకొని హరుణ్ణీ, బ్రహ్మలోకాన్ని వాళ్ళు చూపిస్తారని పేర్కొన్నాడు. ఒక పద్యంలో ఇలా ---

"గురువ్నుత్రానమొన హరుని దా జూప్పు

(ట్రహ్మలోక మతడు పాఠరజూపు

శిష్యునరసి పల్టి చీకటి బాప్తురా"2.

వేమన తన కవితల్లో చదువులు చదవడం, సన్యాసులు కావడం, షణ్మతాల పాలన పడి చావడం ఇవన్నీ ఎందుకని సులువైన ముక్తి మార్గాల్ని 1.వేమన పద్యాలు - పు. 330 పద్యం 463 2. అదే - వు. 131 పద్యం5

78 తన కవితల్లో చాలా సూచించాడు. అలాంటి వాటిల్లో భజన చేసి దేవుణ్ణి చూడ్డం, ముక్తిని పొందడం చాలా సులభమని చెప్పే మార్గం నొకటి. ఈ మార్గాన్ని గూర్చి చెబుతూ వేమన--

"చదువు జదవ నేల సన్యాసిగా నేల

షణ్మతముల జిక్కి చావనేల

యతుని భజన చేసి యాత్మలో దెలియుడి"1 అని పేర్కొన్నాడు. ఇదే వేమన చిట్ట చివరి తాత్విక గమ్యం. వేమనది తొలుత ర్యైత దృష్టే అయినా అది వినిష్టాద్వైతమై ఆమహైన ర్వైత రృష్టిగా పరిణతి చెందింది. జీవాత్మ సరనూత్మ వేరు కాదనీ ఒక్కలేననీ చివరకు వేమన నమ్మి ఆ తత్వాన్ని చాలా పద్యాల్లో బోధించాడు. వేమన కవిత్వం-వేదాంత ప్రస్తావనలు:

వేమన పద్యాల్లో కొన్ని వేదాల్ని గూర్చి, వేద విద్యల్ని గూర్చి (ప్రస్తావించేవిగా, ఉంటున్నాయి. అందుకే వేమన వేదం లేదా వేనున్న వేడం అనే మాటలు వేమన వేద శాస్తం అనే మాటలు ఈ లోకంలో వేమనను గూర్చి (ప్రసిద్ధి పొందాయి. వేమన్న వేద విద్యల్ని సమంగా అభ్యసించాడా లేదా అనే విషయాన్ని పక్కన బెట్టి వేదాల్లోని సారాంశాన్ని ఇతరుల ద్వారానైనా సే కొంతకు కొంత (గ్రహించి ఉంటాడని మనం అనుకొంటే వాటిమైన విశ్వాసదృష్టి కాకుండా చిన్న చూపు చూసిన వాడుగా వేమన ఆయన పద్యాల్లో మనకు దర్శన మిస్తాడు. వేదాంతప్రస్తావనల్ని తన పద్యాల్లో ప్రస్తావించి ఉండడు. వేమనకు వేద వేదాంతాలకంటే గుప్త విద్యలు, మార్మిక విద్యలు అంటేనే ఎక్కువ ఇష్టం కలిగిన వాడుగా కనిపిస్తాడు. వేద విద్యల్ని యోగ విద్యల్ని వేమన అందుకే నిరసించాడు తన పద్యాల్లో. అందువల్లే వేమన ఒక పద్యంలో--

1. చేమన పద్యాలు - పు.170 పద్యం 2/73

79

“వేదవిద్యలెల్ల వేశ్యలవంటివి

(భమల బెట్టి తేటపడగ నియవు

గుప్త విద్యయొకటి కులకాంత వంటిది”!

అని. చాలా ఖచ్చితంగా పేర్కొన్నాడు. వేద విద్యలన్నీ వేశ్యల్లాంటివనీ, అవి [భ్రమల్లోకి తీసుకెళ్ళి బయట పడనీయడవనీ, గుప్త విద్య ఒక్కటే మంచి విద్య అనీ దాన్ని కులకాంతతో పోల్చాడు. ఇలాగే వేమన ఇంకొక పద్యంలో కూడా వేదశాస్తాల్ని వేదవిద్యల్ని నిరసిస్తూ-

“వేద శాస్త్రములను వినివేమి గుడిచిరి

యరిది తిరిగి చత్తు రందరిండ్లు

(బ్రహ్మ మహిమ దెలిసి (బతుకుట నిజముయా"2

అని (బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని తెలుకొనీ (బతికితే చాలని పేర్కొన్నాడు. మానవలోకంలోఉన్న మనిషిలోనే, మనిషి ఆత్మలోనే బ్రహ్మమున్నాడనీ, అతణ్జి తెలుసుకోడానికే మనిషి ఎప్పుడూ (ప్రయత్నం చెయ్యాలనే విశ్వాసం మానవుల్లో పాదులు దన్నుకొనేలా వేదాలపట్ల ఉన్న మమకారాన్ని వీడాలనీ (ప్రబోధించాడు వేమన. ఈ వేదాంత పరిజ్ఞానాన్ని గూర్చే ఆయన నిష్యులు, భక్తులు, అభిమానులూ- వేదాంత రహస్యమెల్ల నేమన నేర్చున్‌ అనీ, వేద సారమంత వేమన యొరుగును అనీ వేమన్న జెప్పిన మాటలు సామయిన సకల వేదసాములు గడా అని ముక్త కంఠంతో చాటారు. తనను గూర్చి తాను తెలుసుకొని తన లోని భగవంతుణ్ణి గూర్చి తెలుసుకోకుంటే మనిషి వెదివాడై పోతాడనీ, వేదాలన్నీ వెర్రి వేదాలై పోతాయనీ, వేమన చివరకు నిగ్గు తేల్చి చెప్పిన నిజాలు, రాళ్ళల్లో, రప్పల్లో కాకుండా, గుళ్ళలోనూ గోపురాల్లోనూ కాకుండా, తీర్థాల్లోనూ, దివ్య క్షేత్రాల్లోనూ కాకుండా జీవ గుణముగటబ్లు జీవుడే

1. వేమన పద్యాలు - పు.]56. పద్యం ]67
2. అదే - వు. 1568 పద్యం ]68

80

(బ్రహ్మంబని ఆజీవ గుణం కలిగిన వాడు మానవుడేనని అతడే దేవుడనే ఆత్మ విశ్వాసాన్ని వేమన తన వేదాంత సారంగా భావించాడు వేమన కవిత్వం - ఇంపానరించే పదాల కూర్పు;

వేమన కవిత్వం తిక్కన అలతి అలతి పదాల కూర్చులాగా, ముక్కుతిమ్మనార్యుని ముద్దులొలికే పదాల కూర్చుతో కొనసాగిన సహజమైన కవితా రీతి. ఒక్కోసారి వేమన కేవలం పదాల్నే సాందుపరిచి కవితలు చెప్పాడేమో అనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు బట్టి వేషధారణే తప్ప యోగుల్లో మోక్షానికి, దానికోసం [1ప్రాకులాటలాంటివి ఏమి లేదంటూ చెప్పే ఒక పద్యంలో కేవల పడాల కూర్చు మాత్రమే చేశాడా పద్య నిర్మాణంలో అనేట్లు భాసించే ఓ పద్యాన్ని చూడండి--

"పుస్తకములు, జడలు, పులితోలు, బెత్తయి

కక్షపాలలు పదిలక్షలైన

మోత చేటుగాని మోక్షయి లేదయా]

అని వరుస బెట్టి పదాల్ని వల్లించడం, పదాల్ని వల్లించడంలో చక్కని కవితా ధారని ప్రవహింపజేయడం వేమన లాంటి కవికే సాధ్యమైంది. అదీ సరళమైన పదాల్ని మాత్రమే ప్రయోగించడం ఆయనకున్న ప్రత్యేకత. ఇలాగే కేవలం ఒకటి రెండు పదాల కూర్చుతోనే చక్కని విరువును సాధించి అందమైన అనన్య పామాన్యమైన కవితా రీతిని ప్రదర్శించాడు వేమన ఇలా-

"నల్లబోడి తలలు తెల్లని గొంగళ్ళు

నొడల బూడ్జె పూత యొంటిరోత

యిట్టి వేషములును పొట్ట కోసమె సుమీ*2

ఇలాగే ఇంకొక పద్యాన్ని కూడా వేమన కేవలం సదాల పొందిక తోనే ]. వేమన పద్యాలు - ఫు. 158 పద్యం 196 2, అదే - పు. 159 సద్యం 193

81 ముందుగా వొట్టి మాటల కూర్పుగా పద్యాన్ని అల్లాడు. ఆ అల్లికలో ఆయన కవన చాతుర్యం కనిపిస్తుంది. చూడండి ఆ సద్యాన్ని కూడా ఇక్కడ--

“బోడి తలలు, జడలు బూడెద పూతలా

భాషణాసనములు వేషములును

మయోగిగాడు లోన బాగుగాకుండెనా"]

ఈ కవితానీతినే వేమన ఇంకొక సద్యంలో కూడా (ప్రదర్శించాడు. ఈ పద్యాలన్నీ కేవలం పదాల కూర్పులేనా అన్నట్లుంది. పదం పదంలోనూ, మాట మాటలోనూ విరుపుంది. పద్యం నడకల్ని అందంగా కొనసాగించే నేర్పును వెల్లడించాడు వేమన. ఈ ఉదాహరణని చూడండి. పొడి పొడి పదాలెలా పొర్గాడుతున్నాయో వేమన పద్యంలో-

"కయిళములు గట్టి గంతలు గజ్జలు బోడి తలలు కావి బొంతచీర లాత్మ దేవపూజలవని పసేయనేరవు'2

ఈ పద్యంలో కొన్ని పదాలతో కొన్ని వస్తువుల లిస్టు ఇచ్చి అవి ఆత్మ పూజల్ని చేరుతాయని ఆ పదాల్ని ఒక్క మాటతో కొట్టేశాడు. ఇది వేమన పదాల _ పొందికతో రూపొందించిన రమ్యమైన రమణీయమైన, సౌందర్యోపేతమైన కనితారీతి. వేమన కవిత్వం - తెనుగు నుడికారం సొంపు:

వేమన పద్యాల్లో ఇంపాదనించే పదాల కూర్చుతో పాటు తెనుగు నుడికారం సొంపు కూడా తోడై ఆయన కవిత్వాన్ని సౌందర్య విలసితంగా ఉండ్జేట్లు చేశాయి. సంస్కృత పద భూయిష్టమైన పదాలతో పాటు, తెలుగు

1. వేమన సద్యాలు - ఫు. 156 పద్యం 174
2. అదే - వు. 159 పద్యం 194

82 పదాల కూర్చుకూడా చోటుచేసుకొంది. చిన్న చిన్న తెలుగు పదాల్ని (ప్రయోగించి వేమన తన పద్యాల్లో మనోజ్ఞమైన రమణీయతని (ప్రదర్శించాడు. ఈ కారణం వల్ల కూడా వేమన కవిత్వానికి తెలుగు, (ప్రజల్లో పలుకుబడి ఎక్కువై పోయి అవి ప్రసిద్దిని పొందాయి.

వేమన పద్యాల్లో పట్టుగొమ్మ, పెట్టి పొాయ్యు, ముంచేతి కడియాలు, పదుగురాడు మాట్ట జుంటితేనె గడుసురాలు, గంసబెట్టమ్ము, కల్పతరువు, కాగలపనులు, కాని పనులు, ఒడ్డుపొడుగు, రాశీబోతు, ఒక్కట్రొద్దు, నగుబాటు, ముక్కుత్రాళు కల్లనీళ్ళు, కొండరేడు, పాలుమాలిన మొలక చనులు, కొండరాళ్ళు, మాచకమ్మ, వార్తకెక్కు, చెల్లా టములు, ఆకుచాటు, యముని బారిగొ(ర్కె పయ్యదినెడుకాకి, పలుగురాళ్ళు, పంచలబడు, గుడిగొను, బోడితల, వెర్రి జీవులు చేటుకాలం, పసురవేది, వి[ద్ర వీగిన, కుడువలిడు, కాలుకదలనీక్క చెట్టుబెట్టు, కంటజోడు, తలనునేలకేసి, కొక్కెర ధ్యానయి, కపట చదువులు, మురికి కొంప, అంజనయి, పందికొక్కు, కొంకనక్క, విచ్చల విడి, వెరి మొద్దు, తొత్తు, ఒడలు బెంచు,కుత్సితుండు లాంటి తెనుగునుడికారపుపొంవుతో కూడుగొన్న పదాలెన్నో విరివిగా చోటు చేసుకొని వేమన పద్యాలకి తెలుగు దనాన్ని మూర్తీభవింపజేశాయి.. అందుకే. తెలుగునోళ్ళళ్ళో నానుతూ శాశ్వతత్వాన్ని ఆయన పద్యాలు ఆపాదించుకొన్నాయి. అందుకే వేమన పద్యాలు ఇటుపామరుల్ని అటు పండితుల్ని ఆకర్షించి వాళ్ళను అంటి పెట్టుకొనే ఉన్నాయి. వేమన కవిత్వం - ప్రాపల (ప్రాభవం:

ఏ కవిత్వానికైనా రమ్యమైన పదాలకూర్చు, నుడికారం సొంవు కొంత సౌందర్యాన్ని ఆపాదించడం మనందరికీ తెలిసిన సత్యమే. దీనికి తోడు ప్రాసల ప్రాభవం తోడైతే ఆ కవిత్వంలోని మనోజ్ఞత్వం అపారమైందిగా ఉంటుంది. వేమన కవిత్వంలో ఆది (ప్రాసల అంత్య[ప్రాసల ప్రాభవం అధికంగానే కనిపిస్తుంది. వేమన పద్యాల్లో తాత్వికతను, మర్శజ్ఞతను వ్యక్తీకరించే

83 సందరా ఎల్లో వేమన ఆదిప్రాసల్ని పాటించి తన పద్యాలకి శ్రావ్యమైన రమణీయకతని కలిగించాడు. ఉదాహ రణకు-

“చూపవులోని చూపు సూక్ష్మమౌ తెలియంగ

చూపులోని చూపు శుభ్రమాయ

చూపులోని చూవు సురవర తుల్యము' ]

అనే పద్యంలో చూపులోని చూపు అనే పదాల్ని మూడు పాదాల (ప్రారంభంలో ఉంచి చక్కని ఆది (ప్రాసల్ని పాటించాడు వేమన. ఇలాగే ఇంకో పద్యంలో కూడా ఇలాగే పడియొనర్చ్భు అనే పదాల్ని మూడు పాదాల్లోనూ పాటించి చక్కని ఆది (ప్రాసల్ని వాడాడు. ఇలా-

"పతియొనర్చు చెడ్డ పతికవశ్యము వచ్చు

సతియొనర్భ్చు మంచి సతికి సగము

సతియొనర్చు చెడ్డ సతికేల రాదురా?2

ఈ పద్యాల్లో నాల్గవ పాదం మాత్రం మకుటం కావడం చేత ఆది (ప్రాసని నాల్గో పాదంలో కూర్భలేదు.

ఇలాగే వేమన పద్యాల్లో అక్కడ కూడా ఇలాంటి ఆద్మిప్రాసల (ప్రాభవం చోటుచేసుకొని ఉండి ఆయన పద్యాలకి శోభను చేకూరుస్తూ ఉన్నాయి.

వేమన పద్యాల్లో ఆది (ప్రాసలతో పాలే చోటుచేసుకొన్న అంత్య (ప్రాసలు కూడా ఆయన కనిత్వానికి మాధుర్యాన్ని ఆపాదించాయి. ఒకటి రెండు పదాలతో కూడుకొన్న అంత్య ప్రాసల్ని ఘటించి కూడా వేమన తన కవిత్వానికి శోభను ఆపాదించాడు. వేనున అంత్య(ప్రాసల్ని ఘటించిన పద్యాల్లో కొన్ని సందర్భాల్లో మూడు పాదాల్లోనూ అంత్యప్రాసల్ని ఘటించిన వైనం మనకు కనిపిస్తుంది. అందుకు ఉదాహరణగా- 1, వేనున పద్యాలు - పు. 6] పద్యం 4)0 2. అదే-పు. 10]? పద్యం 271

84

"దానమొసగు కన్న దేనయి మరి హెచ్చు

దేనమొసగు కన్న తెలివి హెచ్చు

తెలివికన్నా నాసదెగ వేసినది హాచ్చు"!

అని వేమన చెప్పిన పద్యాన్ని మనం పసరిగణంచ వచ్చు. ఈ పద్యంలో వేమన హెచ్చు. హెచ్చు అనే పదాల్ని ఈ పద్యంలోని మూడు పాదాల్లోనూ పాదాల చివర ఆవృత్తి చేయడం వల్ల అంత్య ప్రాసని ఘటంచిన వైనం మనకు వెల్లడి అవుతుంది. ఇలాగే వేమన ఈ కోవకు చెందిన అంత్య (ప్రాసల్ని ఇంకొక పద్యంలో కూడా ఇలా పాటించాడు.

“రాజ వరుల కెపుడు ఠణరంగముల చింత

సరము మునులకెపుడు పరనుచింత

యల్పనరులకెల్ల నతివలపై చింత2

అని పేర్కొనడం వల్ల, పద్యం చివర్లో మూడు పాదాల్లోనూ చింత అనే పదాన్ని ఆవృత్తి చేసి అంత్య (ప్రాసని ఘటించాడు.

ఇలా అంత్య ప్రాసల ప్రాభవం కూడా వేమన కవిత్వానికి కొంతకి కొంత (శ్రవ్య సంింధమైన సుభగత్వాన్ని ఆపాదించి, ఆయన కవిత్వానికి సౌందర్యాన్ని ఆపాదించింది. వేమన కవిత్వం - అలంకార వైచిత్రి:

వేమన పద్యాల్లో శబ్ద సుభగత్వాన్ని ఎక్కువగా ప్రదర్శించిన కవి. శ్రావ్యత ఆయన పద్యాల్లో పదాల ఆవృత్తుల వల్ల, అర్థగాంభీర్యత అర్ధవంతమైన అలంకారాల భాసురం వల్ల సమకూరాయి. వేమన పద్యాల్లోని (ప్రాసల ప్రాభవాన్ని మనం ఇదివరకే గమనించాం. ఇప్పుడు వేమన పద్యాల్లోని అర్ధాలంకారాల్ని గూర్చి కొంత వివరంగా తెలుసుకొనే ప్రయత్నం చేద్దాం. వేమన వెలది మీదుండు సాగనుల్ని అంటే ఆభరణాల్ని నిరసించినల్లే తన

1. వేమన పద్యాలు - పు. 13 పద్యం రి6
2. అదే - వు. 11 పద్యం 73

85 పద్యాల్లో వెలది సొమ్ముల్లాంటి అలంకారాల్ని (ప్రత్యేకించి అర్ధాలంకారాల్ని కూడా నిరసించిన వాడే. ఆయనప్పలికీ తాను తిరిగిన, తాను చూసిన లోకం లోని వ్యవహారాల (ప్రభావం వేమన ఫైన ఆయన పద్యాల ఫైనా మిక్కుటంగా పడింది. అందువల్ల (్రజల వాడుకలో ఉన్న కథనాల్లోని లేదా చెప్పుకోవడాల్లోని అతి సహజమైన ఉపమాలంకారాలు వేమన పద్యాల్లో చక్కగా _ (ప్రతిఫలించాయి. వీటితోపాటే కొన్ని దృష్టాంతాలంకారాలు, నిదర్శనాలంకారాలు అర్ధాంతరన్యాసాలంకారాలు నంటివి ఆయన కవితల్లో నిజమైన అలంకారాలుగా సహజ సుందరమైన అలంకారాలుగా ఉంటూ ఆయన కవిత్వాన్ని భాసింపజేస్తూ ఉన్నాయి.

వేమన పద్యాల్లో ఎక్కువగా ఉసమాలంకారాలే చోటు చేసుకొని ఉన్నాయి. వేమన ఒక పద్యంలో ఒక కులంలో ఉండే గుణవంతుడి వల్ల ఆ కులమంతా గుణవంతమౌతుంది అని చెబుతూ దానికి నిదర్శనంగా ఎలా అది ఉంటుందో చక్కని ఉపమానాన్ని జోడించి అట్లు అనే ఉసమా వాచకంతో చక్కని ఉపమాలంకారాల్ని తొడిగాడు తన పద్యాలలోకి ఇలా--

"కులములో నొకడు గుణవంతుండుండెనా

కులము వెలయు వాని గుణము చేత

వెలయు వనములోని మలయజమున్నట్లు]

ఈ పద్యంలో చెప్ప దలిచిన విషయాన్ని అంటే ఉపమేయాన్ని చక్కని ఉపమానంతో అంటే పోలికతో చాలా చక్కగా చెప్పాడు. ఇందులోని పోలిక వెలయు వనంలో మలయజం ఉన్నట్లు, వెలయు వనంలో మలయజం, ఉంటే ఎలా ఉంటూ అలాగే కులములోన ఒకడు గుణవంతుడుంలే వాడి వల్ల కులమంతా ్రకాశిస్తుంది. అని వేమన పేర్కొనడం చాలా బాగుంది. ఇలాగే వేమన ఇంకొక పద్యంలో కూడా చక్కని ఉపమాలంకారాన్ని పేర్కొన్నాడు.

1. వేమన పద్యాలు - వు. 5 పద్యం 27

86 తన సద్యంలో ఇలా -

“ఇంటియాలు విడిచి యిల జారకాంతల

వెంట దిరుగు వాడు వెళ్టివాడు

పంట చేను విడిచి పరిగ యేరిన యట్లు"]

ఈ పద్యంలో కూడా మొదట్‌ రెండు పాదాల్లో ఉపమేయాన్నిి చివరి పాదంలో ఉపమానాన్ని మూడవ పాదం చివర అట్లు అనే ఉపమావాచికాన్ని కుదిర్చి ఉపమాలంకారాన్ని భూషించాడు తన పద్యానికి. ఇలాంటి పద్యాలు వేమనలో ఎక్కువగానే కనిపిస్తాయి. వాటిల్లో మొదటి రెండు పాదాల్లోనూ ఉపమేయాన్ని, మూడవ పాదంలో ఉపమానాన్ని విధిగా పొందు పరిచి చివర్న చాడ్పున్న చందయి, రీతి భంగి లాంటి ఉపమావాచకాల్ని పొందికగా పొందుపరిచాడు. వేనున పద్యాల్లో అట్లు అనే ఉపమావాచకం ఎక్కువ పద్యాల్లో కనిపిస్తుంది.

ఇలానే వేమన పద్యాల్లో దృష్టాంతాలంకారాలు, ఉపమాలంకారాల మారురూపాలు లేదా వాటి ఛాయలు అనేక విధేలుగా పొందుపరిచి ఉన్నాడు. ఉదాహరణకు ఒక దృష్టాంచాలంకారంలో భాసించే పద్యం చూడండి.

"ఆకులెల్ల దిన్న మేకపోతులకెల్ల

గాకపోయినయ్యె కావ్యసిద్ది

లోకులెల్ల వెద్రపోకళ్ళు పోదురు?2.

ఇలాగే వేమన పద్యాల్లో నిదర్శనాలంకారాలుకూడా అధికంగా కనిపిస్తున్నాయి. సదృశ్యమైన వాక్యార్ధాలకు ఐక్యారోపం నిదర్శనంగా ఉంటే అది నిదర్శనాలంకార మౌతుంది. ఇనుము ఇరిగితే రెండు మూడు సార్లు కాచి కమ్మరి వాడు అతగ్గలడు. కానీ మనసు విరిగితే అతకలేడు అనే విషయాన్ని

1. వేమన సద్యాలు - వు. 11 పద్యం 72
2. అదే - పు. 156 పద్యం 173

87 చాలా చక్కగా లోక పరిశీలనా నేర్పుతో నిదర్శనా లంకరణ చేసి తన కవితా లలామకు ఆభరణంగా పొందు పరిచాడు. ఈ పద్యంలో --

“ఇనుము విరిగేనేని యినుమారు ముమ్మారు

కాచియతక నేర్చుకమ్మరీడు

మనసు విరిగెనేని మరియంట నేర్చునా?”]

వేమన పద్యాల్లో అర్ధాంతరన్యాసాలంకారాలు కూడా అక్కడక్కడా

(ప్రయుక్తమైనాయి. ఈ అలంకార గుణం సామాన్యాన్ని విశేషం చేతగాని విశేషమైన దాన్ని సామాన్యం చేత గాని సమర్ధించడంగా ఉంటుంది. పల్లీ (ప్రకృతిని నిశితంగా పరిశీలించి కవితా బద్ధం చేసిన వేమన ఈ అర్ధాంతర న్యాపాలంకారంలోని సొబగుల్ని చూడండి ఎంత అందంగా ఉన్నాయో-

"మేక కుతుకబట్టి మెడచన్ను గుడువగా

ఆకలేల నూను నాశగాక

లోభివానినడుగ లాభయి గలుగునా”2

ఇలా వేమన కవిత్వంలో శబ్దాలంకారాలు, అర్ధాలంకారాలు సహజ సుందరంగా. ఒప్పారుతూ ఉండి ఆయన కవిత్వాన్ని పౌందర్యోకేతం చేస్తున్నాయి. వేమన కవిత్వం - శృంగార విలసత్వం:

వేమన పద్యాల్లో కొన్ని శృంగార విలసితంగా ఉన్నాయి. కావ్యాల్లోనూ, కవిత్వంలోనూ శృంగారరసానికి మన పూర్వకవులు, మన ఆధునికకవులు అ[గ్రతాయీలం ఇచ్చారు. కానీ వేమన అలాకాకుండా సమాజ (శ్రేయస్సుకు, శాంతి సౌభాగ్యాలకే ప్రాతినిధ్యం ఇచ్చాడు. కానీ కవి సహజమైన మనసు కొన్ని సందర్భాల్లో శృంగారం వైపుకి దృష్టి మరల్చినట్లు

1. వేమన పద్యాలు - పు.8 పద్యం 50
2. అదే - పు.204 పద్యం 1202

88

చేసింది. అందువల్ల వేమన పద్యాల్లో కొన్ని చోట్ల శృంగారం ధ్వనిస్తూ ఉంది. ఈ శృంగారం, కొన్ని సందర్భాల్లో లలిత శృంగారమూ అయ్యింది. మరి కొన్ని సందర్భాల్లో పచ్చి శృంగారమూ అయ్యింది. ఈ శృంగార విలసత్వం వేమన పద్యాల్లో ఉండి ఒక మంజులత్వాన్ని ఆయన కవిత్వానికి ఆపాదించేదిగా ఉంది.

వేనునకు కొంతమంది విమర్శకులు శృంగారాన్ని కూడా అంటిగట్టారనే విమర్శ ఉన్నా వేమన పద్యాల్ని పోలిన పద్యాలు శృంగార విలసితంగా ఉన్నా వాటిని వేరేవాళ్ళు ఇెప్పి అలాన పద్యాలుగా చలామణీ చేశారనే అవ్మిపాయం ఉన్నప్పటికీ వేమన పద్యాలుగా అనిపించే పద్యాల్లో శృంగారంచోటు చేసుకొన్న కొన్ని పద్యాలు లేక పోలేదు. నేమన భోగ ఖాగ్యల్ని అనుభవించిన వాడే. అందువల్ల ఆయన పద్యాలు కొన్ని శృంగారవిలసితంగా ఉన్నాయి. ప్త్రీలకుండే సహజ సౌందర్యాన్ని చూసినపుడు శృంగార పరమైన మోహం కలుగుతుందనే విషయాన్ని చెప్పిన పద్యంలో రమ్యమైన శృంగార ఖావాన్ని పొందు పరిచాడు వేమన చూడండి.

"గొప్ప పిరుదు గన్న కుచ కుయములగన్న

చెప్పరాని చోట చేవగన్న

ముప్పిరిగొనునయ్య మొనసిన మోహయి'].

ఈ పద్యంలోని శృంగారం మన (్రుంధాల్లోని శృంగారం కంటే ఎక్కువ మోతాదులో ఏమి లేడు. వేమన కవిత్వం - సామాజిక స్పృహ:

వేమన ఎంత వెళ్లి వాడైనా, ఎంత యోగి మొనా తాను నివసిస్తూ ఉన్న సమాజంలోని బాగోగుల్ని గురించి కొంత పరిశీలన చేసిన వాడుగా మనకు ఆయన పద్యాల్లో కనిపిస్తాడు. తాను నివసించిన సమాజంలో దుర్మార్గులైన రాజులు, మూర్డులైన ప్రజలు, పిసినారులైన ధనవంతులు,

1. వేమన పద్యాలు - పు. 168 పద్యం 256

80 మోహాన్ని వెదజల్లే వేశ్యలు ఉన్నారనే విషయాల్ని గుర్తించిన కవి. అలాంటి పరిసితులు తొలగి పోవాలని ఆకాంక్షించిన కవి. అందుకే వేమనను చాలా మంది విమర్శకులు సంఘసంస్కర్తగా గుర్తించారు. వేమన తన కవిత్వాన్ని సామాజిక స్పృహతో సంఘుసంక్షేమానికి ఉద్దేశించడం ఆదరణీయమైన విషయం. వేనున తన పద్యాల్లో కులనుతాల్ని, మూఢభక్తి మూర్జుక్తి మార్గాల్ని బాగా నిరసించిన వాడుగా దర్శన మిస్తాడు. అందుకే ఆయన్ను చాలా మంది (ప్రజాకవిగా, తొలి సాంఘీక విప్లవాన్ని తన పద్యాల్లో ఆవిష్కరించిన కవిగా పేర్కొన్నారు. కులాల్లోని హెచ్చుతగ్గులు పనికి రావనే విషయాన్ని, ఒక కులం ఎలా ఎక్కువౌతుంది? మరోకులం ఎలా తక్కు వైతుంది? వీటిని తెలుసుకోవడం ఎలా అని ప్రన్నిస్తూ వేమన- "కులము హెచ్చు తగ్గు గొడవలు పనిలేదు సానుజాతమయ్యు సకల కులము హెచ్చు తగ్గు మాట లెల్లెరుగంగ వచ్చు?"] అని (ప్రశ్నించాడు. ఇంతే కాకుండా అన్ని కులాల వాళ్ళు ఒకటిగా కలిస్తే అందరూ అన్న దమ్ములే అవుతారు కదా అని (ప్రన్నించాడు కూడా వేమన ఇలా-- “పరగ బొమ్మ గుడ్డు బరికించీ చూచిన కులములన్ని యందు గూడ బుట్టె నందరొకటి గలియ నన్నదమ్ములె కదా?2 ఇలాగే వేమన మతకల్లోలాల్ని మతవిఖేదాల్ని గూర్చి బాగా, ఆలోచించిన కవే. విష్ణు భక్తులంతా నుతమౌధ్యంలో వెలిబూది పాలైనారనీ, జంగధరులైన శివభక్తులంతా తిరుమన్ను పాలైనారనీ విన గవాడాలా ఎందుకు?

1. వేమన పద్యాలు - పు. 163 పద్యం 225
2. అదే - పు 162 పద్యం 217

90 విన్నమతాలెండుకు? అంత ఒకటిగా సమ సమాజంగా కలిసి ఉండకుండా అని తన పామాజిక దృక్పథాన్ని ఇలా చెప్పుకొన్నాడు---

"విష్ణుభక్తులెల్ల వెలబూది పాలైరి వాదకుల మత విఖేదమేల తెలియ లింగ ధరులు తిరుమంటి పాలైరి3 ఇలా వేమన కవిత్వంలో అభ్యుదయకరమైన సామాజిక స్పృహ సామాజిక చింతలు (పతివిందిస్తూ ఉంది. ఆయన కవిత్వం ఉబుసు పోకకు, కాలక్షేపానికి చెప్పిన కవిత్వంగా కాకుండా ఒక (పత్యేక (సయోజనాన్ని ఆనించి ఈ లోకంలోని బుగ్మతల్ని రూపుమాపి సమసమాజాన్ని ఆకాంక్షించిన దృక్పథంతో వెలువడిందిగా కనీపిస్తూ ఉంది. మానవ కల్యాణాన్ని ఆకాంక్షించే ఎ కవిత్వమైనా ఈ లోకంలో ఉత్తమమైన కవిత్వంగానే భాసిస్తుంది. ఆధార [గ్రంథాలు

1. వేమన పద్యాలు- సి.పి.బ్రౌన్‌ 3839 నాటి సంకలనం, యోగి వేమన తెలుగు విజ్ఞాన కేంద్రం, యెండోమెట్స్‌ కమీషన్‌ కార్యాజయం, తిలక్‌ రోడ్‌, మైదరాబాదు. 3980.
2. వేమన వివిధ దృక్పుథాలు-వేమన వికాస కేంద్రం, మొగలాజపురం, విజయవాడ 1962.
3. విశ్వదాభిరామ వినుఠవేమ-(తిప్పురనేని వేంకటేశ్యరరావు, వేమన వికాసకేంద్రం, మొగలాజవురం, విజయవాడ, 196].
4. లోకకవి వేమన యోగి-జీవితము, పద్యమంజరి, (ప్రశంసలు- కళా,పపూర్ణ మరుప్తూరు కోదండరామ రెడ్డి, జేమ్స్‌ గార్డెన్స్‌, నెల్లూరు 1983,
5. (ప్రజాకవివేమన-ఎన్‌. గోపి, వైతన్య [ప్రచురణలు, హైదరాబాదు 1950
6. వేమన పద్యాలు - పు. 124 పద్యం 45]

01 6, నాథయోగి మన వేమన-ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామ మూర్తి, రమణ (ప్రచురణ, విశాఖ పట్టణము, 1987. 7. మన వేమన-డా, ఆరుద్ర, శ్రీ, వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలలయం, తెరుపత్తి, 1985. ర. వేమన-వి. ఆర్‌, నార్ల అనువాదం జి. లలిత, కేంద సాహిత్య అకాడమీ, న్యూఢిల్లీ 1989,

92 వేమన తాత్త్విక నైతిక దృక్పథం

• ఆచార్య రాచపాకెం చర్మద్రశేఖర రెడ్డి

తాత్త్విక దృక్పథం: సమాజంలో ఏ రంగంలో పనిచేసేవారికైనా ఒక తాత్త్విక దృక్పథంముంటుంది. ఆ దృక్పథానికనుగుణంగానే వాళ్ళ కార్యాచరణ ఉంటుంది. తాత్త్వికదృక్పథమంటే సృష్టి మొదలుకొని సమాజ నిర్మాణండాకా గల అవగాహన, ఆలోచనావిధానం. సమాజాన్ని అర్ధం చేసుకోడానికి కరదీపిక తాత్త్విక దృక్పథం. దీనినే (ప్రాపంచిక దృక్పథమని కూడా అంటారు. ప్రకృతిని, ప్రపంచాన్ని అర్ధం చేసుకోడానికి అనాదిగా సాగుతున్న ఆలోచనల్లో, వాదాలలో ఎన్నోరకాల భావవాదతాత్త్విక దృక్పథాలున్నట్లు కనబడుతున్నా అవి (ప్రధానంగా ఠెండే, ఒకటి: భావవాద తాత్త్సిక దృక్పథం. రెండు: భౌతిక వాద తాత్త్విక దృక్పథం. భావవాద తాత్త్విక దృక్పథం (ప్రకారం సృష్టికర్త భగవంతుడు. మనిషి నిమిత్తమా(త్రుడు. మనిషిని భగవంతుడు తన రూపంలో

03 పుట్టించాడు. మనిషి విధి చేతిలో కీలుబొమ్మ. సృష్టిస్టితలయ కారకుడు దేవుడే. మానవ జీవితమంతా పూర్వజన్మ కర్మఫలానుభవమే. భౌతిక వాద తాత్త్విక దృక్పథం (సకారం సృష్టికర్తలేడు. మనిషే చరిత నిర్మాత. మనిషే తన రూపంలో భగవంతుని సృష్టించాడు. మానవ జీవితాన్ని సమాజ స్థితిగతులే నిర్ణయిస్తాయి. మొదటి దృక్పథానికి కర్మ పునాది. రెండవ దృక్పథానికి భూమికి మనిషికి సయింధం పునాది. మొదటి మార్పును తిరస్కరిస్తే రెండవది మార్పును ఆమోదిస్తుంది. ఆహ్వానిస్తుంది. మొదటిది అసమానతల్ని ఆమోదిస్తే రెండోది తిరస్కరిస్తుంది. వేమన అపవాదం:;

ఏ భాషా రచయితల్నయినా ఏకాలం రచయితలై ఇనా మనం ఈ రెండు దృక్పథాలు ఆధారంగా విభజించుకోవచ్చు. సాధారణంగా (పాచీన కవులు ఖావవాద తాత్త్విక దృక్పథం కలిగిన వారై ఉంటారు. ఆధునిక రచయితలు చాలామంది భౌతికవాద దృక్పథం గలవారై ఉంటారు. తెలుగు కవులలో వేమన (ప్రాచీన కవి. కాని ఈయన భఖావవాదికాడు. వేమన (పత్యేకత అదే. వేమన (ప్రాచీనులలో నవ్వుడు. విశ్వనాథ ఆధునికులలో [పాచీనుడైనట్లు. (ప్రాచీనాంధ్ర కవుల సంప్రదాయానికి వేమన ఒక అసవాదం. వేమన సమాజం;

వేమన క్రీ.శ. 37వ శతాబ్దానికి చెందిన కవి. భారతదేశ చరితలో అది మధ్యయుగం కాగా, తెలుగుపాహిత్యచరతలో, అంతేగాక భారతీయ

'పాహిత్యచరిత్రలో అది [ప్రాచినయుగం. వేమన కాలానికి దక్తిణ భారత దేశంలోనే ఒక విశిష్టమైన కవి. ఉత్తర భారతదేశంలో కబీరు (కీ.శ. 15 శు దక్షిణ ఖారతదేశంలో సర్వజ్ఞుడు (క్రీ.శ. 17శ) వంటి అరురైన విశిష్ట రచయితల కోవకు చెందిన కవి వేమన, వేమన కాలానికి మన సామాజిక వ్వవస్థ నిలవనీటి మడుగులాగా ఉంది. రాజకీయంగా అస్థిరత, ఆర్థికంగా అధిక సంఖ్యాకుల దారిద్యుం, సాంఘికంగా కులం వికృతనర్తన, మతపరంగా కర్మకాండ

04 ఆడంబరం, మూఢవిశ్వాపాల ఆచారాల (ప్రాబల్యం, సాహిత్య పరంగా పద్యాల గారడీ - ఇది అప్పటి సమాజ ముఖచిత్రం. ఈ వ్వవస్థని వేమన దర్శించాడు, విశ్లేషించాడు, పమర్శించాడు, సూత్రీకరించాడు. నిలవనీటి మడుగులాంటి సమాజ స్థానంల్నో సంకుచిత సమాజం స్థానంలో ప్రవాహం సదృశ సమాజాన్ని విశ్వజనీన సమాజాన్ని కోరుకున్నాడు. ఆహ్వానించాడు. ఇందుకు దోహదం చేసింది ఆయన భౌతిక వాద తాత్త్విక దృక్పథమే. వేమన దృక్పథ నిర్ణయం:

వేమనది భౌతిక వాద తాత్త్విక దృక్పథమని నిరయించుకునేముందు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేసుకోవాలి. వేమన ఏ పద్యం ఎక్కడ ఎప్పుడు చెప్పాడో తెలుసుకోడానికి మార్గంలేదు. వేమన పద్యాల్లో ఆస్తిక భావాల్ని చెప్పే పద్యాలున్నాయి. నాస్తిక పద్యాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆస్తిక వాద విమర్శకులు ఆస్తిక పద్యాలను ఆధారం చేసుకొని ఆయన్ను రకరకాల ఆధ్యాత్మిక వాదాలకు అంటగడుతున్నారు. బౌతిక వాద విమర్శకులూ సహజంగానే భౌతిక వాద పద్యాలనే ఆధారం చేసుకుంటారు. వేమన జీవితం తొలిదశలో ఒక రకం పద్యాలు, జీవితం మలిదశలో నురో రకం పద్యాలు చెప్పి ఉంటాడు. అప్పటి సాంఘీక మత పరిస్థితుల్ని బట్టి మొదట వంశపారంపర్యంగా పూర్వికుల నుంచి సంక్రమించిన భావజాలంతో ఆస్తిక భావాలు గల పద్యాలను చెప్ప, జీవితానుభవం పెరిగిన కొలది ఏక దేవతారాధనను (ప్రబోధించే పద్యాలు చెప్పి, భావజాల పరంగా పరిపక్వం చెందిన తర్వాత స్వచ్చమైన భౌతిక భావాలు గల పద్యాలు చెప్పి ఉంటారు. జీవిత చరను దశలో చెప్పినవి ఆయన ఆలోచనా విధానాన్ని ఆయన తాత్త్విక నైతిక దృక్పథాన్ని నిరూపించేవిగా భావించాలి. వేమన పద్యాల్లో (ప్రక్తిప్తాలుంటే అవి ఆస్తిక పద్యాలుంటాయి. తప్పు వాస్తిక పద్యాలుండే వీలు లేదు. ఆస్తిక యుగంలో నాస్తిక పద్యాలు కల్పించి వేమన పేరుమీద చలామణి చేసే అవసరం ఎపరికీ ఉండదు. ఆయన చెబుతున్న నాస్తిక భావాలను (ప్రతిఘటించడానికి ఆయన శైలిలో ఆస్తిక భావాలను (ప్రచారం చెయ్యడానికి (ప్రయత్నించే వాళ్ళు ఉండవచ్చు.

ల్‌

"కల్ల నిజము రండు కరకంఠుడెకుగును

వీకు పల్లమెరుగు నిజముగాను

తనయుని జననయి తల్లి తానెరుగును !11విశ్వ!!"

"మూడు వేళలందు ముదముతో నివునాత్మ

పూజపసేయువాడు పుణ్యమూర్తి

పూజలేక మోక్తభోగయి దొరుకునా |1విశ్వ[!" వంటి పద్యాలు-ఆధ్యాత్మిక భావ (ప్రధాన పద్యాలు - వేమన చిన్న వయసులో ఉన్నప్పుడు చెప్పినవిగాని, ఇతరులు వేమన సర కల్పించినవిగాని అవుతాయి, అలానే--

“నిలను (్రతిమకేసి చీకటింటను బెట్టి

(మొక్కవలదు వె[రిమూఢులార

యుల్లమందు బ్రహ్మముండుట దెలియరు' 1|విశ్వ!! వంటి పద్యాలు మతంపేర బలిసిపోయిన అర్థరహిత కర్మ కాండను నిరసిస్తూ ఆత్మ తత్వాన్ని (ప్రతిపాదిస్తూ ఆయన ఆలోచనల్లో వచ్చిన మార్చును భౌతిక వాద తాత్త్విక దృక్పథం;

చివరికి వేమన శరీరవాది, భౌతిక వాడి అయ్యాడు. కంటికి కనిపించే భూమి, మనిషి నిజం, మనిషిశమ అన్నింటికి మూలం. మనిషి శరీరమే తత్త్వానికి జన్మస్థానం అనే అవగాహన కలిగింది ఆయనకు.

భూమిలోన బుట్టు భూపారమెల్లను

తనువులోన బుట్టు తత్త్వమెల్ల

(శ్రమములోన బుట్టు సర్వయితానాను 1|విశ్వ।॥।

రగ

అన్నది వేమన తాత్త్విక దృక్పథం.

తరువతరువ బుట్టు తరువున ననలయి

తరువతరున బుట్టు దధిని ఘృతము

తలపతలప బుట్టు తనువున తత్త్వయి 1విశ్వ!! అంటూ తత్త్వానికి మూలం శఠీరమే అని గుర్తించిన వేమన తాత్త్విక దృక్పథం ఖౌతికమే.

(బ్రహ్మమనగ వేరె పరదేశమున లేదు

టబ్రహ్మమనగ తానె బట్టబయలు

తన్నుతానెరిగిన తానె పో బ్రహ్మయి [1విశ్వ!! సంప్రదాయం సృష్టికర్తగా సత్యలోక నివాసిగా వాణీ విధుడుగా (సచారం చేసిన 'బ్రహ్మయి'ను కూడా మనిషిగా గుర్తించిన వేమన తాత్త్విక దృక్పథం ఖౌతికమే.

వెన్నచేత బట్టి వివరయి దెలియక

ఘృతముగోరు నట్టి యతని ఖంగి

తాను దైవమయ్యు రైవయిదలచును [1విశ్వ!। అని మరో ఉదాహరణ మనిషికి మించిన దైవం లేదని చెప్పిన వేమన తాత్త్విక దృక్పథం భౌతికమే అవుతుంది. అంతేకాదు

హృదయమందు నున్నయీశుని దెలియక

నిలల కెల్ల మొక్కు జీవులార

నిలలనేమియుండు జీవులందేకాక 11విశ్వ!! అని దేవుళ్ళ పేరుతో (ప్రజలు మొక్కుతున్న శిలల మహిమల్ని నిరసించిన చేమనిది భౌతికవాద తాత్త్విక దృక్పథమే. దేవుని ఉనికి మీద విశ్వాసంగల సమాజంలో దేవుని పేరు మీద గుడిగోపురాలు జంతుబలులు (ప్రబలంగా ఉన్న రోజులలో పుట్టిన వేమన, దేవుని పేరుమీద ఘోర కృత్యాలు జరిగే సమాజంలో ('ప్రతికిన వేమన వాదంకోసం దేవుని ఉనికిని ఆమోదిస్తూ - అంలే దేవుడున్నాడనుకుంటే ఆ దేవుడు మనిషే. సర్వశక్తులూ మనిషివే. దేవశక్తి మనిషిలోనే నుంది. అది తెలుసుకోవాలి అని (ప్రబోధించిన వేషునది

07 నిస్సందేహంగా ఖౌతికవాత తాత్త్విక దృక్పథం. ॥కీ.శ.12వ శతాబ్దంలో పాల్కురికిపోమన వర్ణవ్యవస్థను నిరసించాడుగాని. చేవుని ఉనికిని తిరస్కరించలేడు. ॥కీ.శ.15వ శతాబ్దంలో పోతన, (క్రీ.శ.]36వ శతాబ్ధంలో ధూర్ణటి రాజుల్ని నిరసించారుగాని దేవుళ్ళకు దాసోహమన్నారు. అందుచేత వాళ్ళు ఖావవాదులేకాని ఖౌతికవాదులు కారు. అన్ని రకాలుగా మొట్టమొదటి భౌతికవాద తాత్త్విక దృక్పథం గల రచయితగా వేమనే కనిసిస్తున్నారు. సమాజ దర్శనం -భౌతిక మూలాల విశ్లేషణ - ఆర్ధిక దృష్టి:

మనిషి సత్యమని శరీరం అన్నిటికి ఆధారం అని, [శమ అన్నిటికి సాధనమని అర్ధం చేసుకొన్న వేమనది భౌతికవాద తాత్త్విక దృక్పథమే. ఈ దృక్పథంలోంచే ఆయన సామాజిక వ్యవస్థను దర్శించి విశ్లేషంచాడు. సమాజాన్ని చూస్తే పైన కులాలు, గోతాలు, అధికారాలు, హోదాలు వికృత నాట్యం చేస్తున్నాయి. అయితే ఈ వికృత నాట్యానికి మూలమేదో ఉండాలని దానికోసం వెదికాడు. సమాజ వ్యనస్థకున్న ఆర్థిక రాజకీయ సాంఘీక, సాంస్కృతిక పార్శ్యాలన్నిటినీ శోధించాడు. వెతికితే సమాజ వ్యనస్థకు పునాది ఆర్థికమని అర్ధమైంది. దానిని పట్టుకున్నాడు. అంతే

కులముగల్లువారు గో[త్రముగలుగువారు

నిద్యచేత మ్మిర్రవీగు వారు

పసిడిగబ్గువాని బానిసె కొడుకులు 11విశ్వ!। అని సూత్రీకరించాడు. సంఘంలో విద్యవంటి సౌకర్యాలను కులం వంటి హోదాలను పొందిన వాళ్ళు డబ్బున్న వాడి బానిసలంటూ అర్ధిక మూలాలను నిరూపించిన కవి తాత్త్విక దృక్పథం భౌతికమే.

కులము లేనివాడు కథిమిచే వెలయును

కలిమి లేనివాని కులము దిగును

కులము కన్న మిగుల ధనము (పప్రధానయి 11విశ్వ।। అని ఇంకొంచెం స్పష్టంగా మనిషి అస్తిత్వాన్ని నిర్ణయించేది కులంకాడు ధనమే అనే సత్యాన్ని ప్రతిపాదించాడు వేమన. ఆర్థిక అసమానతలు సాంఘిక

08 అసమాలతల్ని ఎలా సృష్టిస్తాయో కూడా వేమన నిర్మొహమాటంగా వ్యక్తంచేశాడు. ఆపని చేయించింది అతని భౌతికవాద [ప్రాపంచిక దృక్పథమే.

పుత్తడి గలవాని పుష్ణయి పుండైతె

వసుధలోన చాల వార్తకెక్కు

కేదవానియింట పెండ్లయిన నెరుగరు [1విశ్వ॥।

కలిగిన మనుజుండు కాముడు సోముడు

మిగుల తేజమునను మెరయుచుండు

విత్తహీనుడెంత రిత్తమొపోవును 1!విశ్వ!। మానవ జీవితాన్ని ఇంతగా (ప్రభావితం చెయ్యగలిగిన సంపద కొంతమంది చేతుల్లో వ్యక్తుల చేతుల్లో ఉండటాన్ని 'భూమి నాదియన్న భూమి ఫక్కున నవ్వు" అని ఎత్తి చూపాడు. భూమి వ్యక్తుల స్వాధీనంలో ఉండటం భూమి దృష్టిలోనే పలచన అన్న అవగాహన గల వేమనది శాస్త్రీయ దృక్పథమే. సంపదను సంపాదించడం మీద కూడా వేమనకు అవగాహన వుంది. అ(క్రమార్దనను ఆయన నిరసించాడు.

పరుల మోసపుచ్చి పర ధనమార్జించి

కడుపు నింపుకొనుటలేని పద్దు అని తీర్మానించాడు

ఈ పరిస్థితుల్లో ధనము ఎవరి సొమ్ము ధర్మమే తన సొమ్ము అని ఖావించాలని (ప్రజలకు బోధించాడు. ఆర్థిక అసమానత తీవ్రపరిణామాన్నికూడా వేమన గుర్తించి హెచ్చరించాడు.

ధనము లేమియనెడు దావానలయిను

తన్నుజెరచును దరిదాపు జెరచు

ధనములేమి చూడదలపనే పాసయి ॥1విశ్వ]। అంతే కాక లేమి వల్ల బంధువులు సగవారౌతారు. మనిషికి పరపతి పోతుందని కూడా వేమన హెచ్చరించాడు. ఆర్థిక అసమానతల గల సమాజంలో పేదలు

009

ఒక వర్గంగా ఏర్పడతారని కూడా వేమన హెచ్చరించాడు.

కనులు పోవువాడు కాళ్య్ళుపోయినవాడు

ఉభయులరయ కూడియుండునట్లు

కేద పేద కూడి పెనగి యుండును. [1విశ్వ!। ఆర్థిక అసమానత - పరిష్కారం;

ఆర్థిక అసమానతల్ని నిరసించిన వేమన ఆ సమస్యకు పరిష్కారంగా ధనికుల సంపదను పేదలకు పంచాలని అభిప్రాయపడ్డాడు. పేదలను ఆదుకోని సంపద అర్ధంలేనిది అని ఆయన అవగాహన.

బడుగు నెరుగలేని [పప్రాభవయిదియేల

(పోదియిడని బంధుబూత్రియేల...

ధనముకూడబెట్టి ధర్మయి సేయక

తానుదినక లెస్స దాచుగాక

తేనటీగ గూర్చి తెరువరికియ్యదా ||విశ్వ!।

సంపదను ఆర్జించి దాచుకోవడాన్ని నిరసించాడు వేమన. తేనెటీగ తిరిగి తిదిగి సమకూర్చి దారిని పోయేవాళ్ళకు, అది అవసరమైన వాళ్ళకు ఇచ్చినట్లు సంపదను (ప్రజలపాలు చెయ్యాలని ప్రతిపాదించాడు వేమన. ఆయన (ప్రజాస్వామ్య ఆర్థిక సిద్ధాంతానికి ఇది నిదర్శనం. సమాజ దర్శనం- సాంఘిక దృష్టి:

సమాజంలోని ఆర్థిక అసమానతల్ని వాటి పరిణామాలను తన భౌతికవాద (ప్రాపంచిక దృక్పథంతో విశ్లేషించిన వేమన అస్పృశ్యతవంటి సాంఘీక అసమానతల్ని రుగ్మతల్నికూడా విశ్లేషించి నిరసించాడు.

మాలవానినేల మరిమరి నిందింప

నొడల రక్తమాంస మొకటి గాదె

మాలవానినంటి మరిమరి మునిచేకు 1|విశ్వ।।

మనుజ కర్మచేత మాలడయ్యె

100

నేల తెలియలేరొ యూ నరపశువులు 11విశ్వ।। సాంఘీక అసమానతల్ని పాటించే వాళ్ళు నరపశువులని అసహ్యించుకున్న వేమన నిజమైన (ప్రజాస్వామికవాది. అస్పృశ్యతవంటి సామాజిక రుగ్మతలు సంసఘ్థు సృష్టే అని [గ్రహించిన వేమనది ఖౌతికవాద తాత్త్విక దృక్పథమే. అస్పృశ్యతను సృష్టించినవాడే అస్పృశ్యుడు అని చివరికి వేమన తీర్మానించాడు.

మాలమాలగాడు మహిమీద నేప్రొద్దు

టతిరుగువాడు మాలగాక

వాని మాలయన్న నాడెసో పెనుమాల విశ్వ!

కులుముహెచ్చు తగ్గుగొడవలు పనిలేదు

సానుజాతమయ్యు సకల కులము

హెచ్చు తగ్గు మాట లెబ్లెరుంగవచ్చు !1విశ్వ।! కుల (ప్రాధాన్యాన్ని పూర్తిగా నిరసిస్తూ "కులము ఘనముకాదు గుణము ఘనయిరా” అని తెలిసిచెస్పారు. “ఎరుకగలుగు వాడెహెచ్సైన కులజుండు" అని మనిషిళెన్నత్యానికి కులంకాదు జ్ఞానం కారణమన్నాడు. సమాజ దర్శనం - మతదృష్టి:

తాత్త్వికంగా ఖౌతికవాది అయిన వేమన తన కాలంలో సమాజంలో పాతుకు పోయిన ముతక ర్మకాండను నిరసించడానికి వెనుకాడలేదు. విగ్రహారాధన, తీరయా(త్రలు “ఉపవాసాలు పిండప్రదానాలు వంటి వాటిని ఎండగట్టారు. వేమనలోని నిజమైన ఖౌతికవాది ఇక్కడ కనిపిస్తాడు.

తోలు కడుపులోన దొడ్డవాడుండంగ చజంాళస్తా

రాతిగుళ్ళనేల రాశిబోయ ళ్‌ గాగ యయ కై

బ్రో రాయి దేవుడైన రాశులు (మి గ్‌ 'గగరి!| . మ నే రాతి బసవని రంగుగా మొక్కు గ న ల్‌ లో వ ష్‌ వ్‌ హా నోరూ

101 గునుక బసవని గని గుద్దుచుండు బసవ భక్తులెల్ల పాపులు తలపోయ ॥1విశ్వ!। కొండరాళ్ళదెచ్చి కోరిక గట్టిన గుళో సలోన తెరిగి కుళ్ళనేల సాయరాని శివుడు |పాణిరమైయుండంగ 11విశ్వ!। నిలను (ప్రతిమజేసి చీకలింటను బెట్టి మొక్కవలదు వెరిమూఢులార యుటల్లమందు (బహ్మయుండుట దెలియరు 11విశ్వ!। నిలలు జూచి నరులు శివుడని మెత్తురు శిలలు శిలలుగాని శివుడుగాడు తనదులోని నివుని దా నేల దెలియడో ॥1విశ్వ।॥। ఇలా ఎన్నో పద్యాలు విగ్రహారాధనను ఖండించి, శివురైనా టబహైైనా మనిషేనని మనిషికి పట్టం కట్టాడు వేమన. ఇఖౌతికవాద తాత్త్విక దృక్పథం గలిగిన వేమన పిండ(ప్రదానాన్ని ఇలా ఎండగట్టాడు. పిండములను జేసి పితరుల తలవబోసి కాకులకును బెట్టుగాడ్జెలార సయ్య దినెడు కాకి సితరుడెట్లాయెరా 11విశ్వ!! మరణాంతర కర్మక్షాండను అనేక చోట్ల వేమన విమర్శకు పెట్టాడు. సేవ పోకముందె జీన పైస్టువ్టులిచ్చి . 4 జీవి నిలుపపలయు జీవనమ్ముగ భీ. జీవి తొలగు వెనక జీవ వేస్తువులేల 11విశ్వ॥ శ్చ తా! తిర్తుపల్సే. మృక్కావంటి క్షేత్రాలకు యాత్రలు పోవడాన్ని కూడా వేమన

102

నిశితంగా విమర్శించాడు.

మర్మ్శమెరుగలేక మతముల గల్పించి

యుర్విదు:ఖులగుదురొకరికొకరు

గాజుయింట కుక్క కళవళపడు రీతి |విశ్వ!। అని మతాలన్నీ అజ్ఞానంలోంచి పుట్టాయని నిర్ణయించాడు "జీవి హింసకులకు జిక్కునామోక్షయి '* అని '్రశ్నించాడు. మతంపేర జరిగే తంతును అనేక ముఖాలుగా విమర్శించిన వేమనది నిస్సందేహంగా భౌతిక దృక్పథమే అవుతుంది. సమాజ దర్శనం - రాజకీయ దృష్టీ:

వేమన కాలం నాటికి రాజకీయ వ్యవస్థ శిథిలమైపోతూన్న సన్నివేశాన్ని, రాజులు నిరంతరం యుద్ధరంగలో నిమగ్నులైన వాస్తవాన్ని చూచిన వేమన రాజుల యుద్ధోన్మాదాన్ని విమర్శించాడు. రాజులు యుద్ధంలో మునిగి ఉంటే ఆధ్యాత్మిక పురుషులు పరలోకచింతలో మునిగి ఉఆంలే ఏ దిక్కులేని సామాన్యులు ఖోగలాలసు లౌతారని విమర్శించారు.

రాజవరుల౩పుుడు రణరంగముల చింత

సరమ మునులకెల్ల పరము చింత

అల్బ నరులకెల్ల నతివలపై చింత |1విశ్వ!! అప్పటి రాజకీయ అస్టిరతను చూచి రాజుల మీద నమ్మకం పోయిన వేమన-

పుడమి నుప్పరయి బురికొల్చి జగముల

రక్ష్రజేయ గల్లురాజు అవరు?

మహాపతియను శేరు మనుజుడకేదదో 11విశ్వ!! అని రాజు అనిపించుకోడగిన వాడెనడూ లేడని అభిప్రాయపడ్డాడు.

రాజుకు ప్రజలకు మధ్యగల సయింధాన్ని వేమన ఇలా నివరించాడు.

(సజయొనర్చు చెడ్డ [ప్రభునకు వచ్చును

103

(ప్రభువు మంచి కొంత (స్రజకు సగము

(ప్రభవనొనర్చు చెడ్డ (ప్రజలకేల రాదురా 11విశ్వ!। రాజు సకైనవాడు కాకపోతే అతని పరివారం కూడా సరిగా ఉండదని వేమన వివరించాడు.

(ప్రయవు కోతిమైన (ప్రగడల్‌ పందులు

పైనికుండు నిక్కి సేనలు పసులు

ఏన్లుల శ్వచయము లెలుకలు పిల్లలు !1విశ్వ!। వ్యవసాయకుటుయాలు రాజవంశాలుగా మారిన తర్వాత ఆ వంశంలోంచి వచ్చిన వేమన రాచరిక వ్యవస్థను (ప్రజా దృక్పథంతో దర్శించి విమర్శించడానికి వెనుకాడలేదు.

ఎంత సేవ జేసి యే బాటుబడినను

రాచమూక నమ్మరాదురన్న

పాము తోటి పొందు పదివేలకైనను 11విశ్వ।। వేమన కలగన్న సమాజం:

సమకాలీన సమాజాన్ని ఆర్థిక సాంఘిక మత రాజకీయ పార్శ్య్యాలనుండి దర్శించి కలిగిన అవగాహనను నిస్సంకోచంగా వేమన వెలిబుచ్చిన అభ్మిపాయాలు ఆయనది ఖౌతికవాద [పాంపంచిక దృక్పథమని చెబుతున్నాయి. ఇలాంటి దృక్పథంగల వేమన కోరుకున్న సమాజం చాలా ఉన్నతమైంది ఉదాత్తమైంది. అది విశ్వజనీన కుటుయిం. దేశం అన్ని రంగాలలోను తిథిలీభూతం అవుతున్న దశలో వేమన విశ్వజనీన కుటుయీన్ని కలగనడం కాలం కన్నా ముందు నడవడమే.

ఉర్వివారికెల్ల నొక్క కంచము బెట్టి

పొత్తుగుడిసి కులము పొాలయజేసి

తలను చెయ్యి బెట్టితగనమ్మ జప్పరా 11విశ్వ!।

104

జ్ఞానమే తత్త్వం:

సమకాలీన సమాజాన్ని తనదైన భౌతికవాద (ప్రాపంచిక దృక్పథంతో దర్శించి విశ్లేషించిన వేమన చివరికి తేల్చినదేమిటంటే జ్ఞానమే తత్త్వమని.

ఎరుక కన్నను సుఖమేలోకమునలేడు

ఎరుక నెరుగ నెవని ఎరుకలేదు

ఎరుక సాటి యెరుక యెరుకయే తత్త్వయి | 1విశ్వ॥।

ఎరుకనెరుగనోని ఎడుక మేదియు నచ్చు

ఎరుక లేనివాడు నెరుగ లేడు

ఎరుకలోని యెరుక నెరుగుట తత్త్వయి 11విశ్వ!।

ఎడుక మాలువాడు ఏమేమి చదివిన

చదివినంత సేపు సద్గుణ యగు

కదిసి తామరందు కప్ప గూర్చుండదా 11విశ్వ!।।

ఎరుకలేని దొఠల నెన్నాళ్ళు గొలిచిన

(బ్రతుకులేదు వట్టి భ్రాంతిగాని

గొడ్డుటావుపాలు గోరితే చేపునా 11విశ్వ!। ఈజ్ఞానమే మనిషిని ఉన్నతదశకు తీసుకుపోతుందని వేమన అభిప్రాయం

సత్యమమరి యుండ జ్ఞానమమరి యుండు

జ్ఞానమమరియుండ సత్యముండు

జ్ఞాన సత్యములును సమమైన ద్విజుడగు 11విశ్వ!!

ఎరుకలేక తిరుగనేమి ఫలము

ఎరుక కలుగువాడె హెర్చైన కులజుండు (1విశ్వ।।

105 అయితే ఈ జ్ఞానం ఏమిటి? అనే (ప్రశ్న మనిషి తనను తాను తెలుసుకోవడం ద్వారా (ప్రపంచాన్ని అర్ధం చేసుకోవచ్చని ఈ ఆత్మమిమర్శకు లోచూపు అందరికి అవసరమని వేమన సమాధానం చెప్పాడు.

'తన్నుగానలేడు తత్వమేమెరుగును'

'తన నునయి దెలియ దానె సో [బహ శ్రయు'

తన్నుతానెరిగిన తానెపో [బ్రహ్మయి

'లోకమందు నిలిచి లోచూపు చూడరా' ఆత్మ విమర్శతో అన్ని అనర్థాలూ నశిస్తాయని వేమన ఆన. నైతిక దృక్పథం:

నీతి పథయినన్‌ (బ్రతుక నేర్చుటయుత్తమ భంగి

(తిక్కన - భారతం - ఉద్యోగ 2-71)

బలిమి కంటె నీతి బలిమి లెస్స (సూరన-కళా - 7-25)

ఆదర్శవంతమైన (ప్రాపంచికదృక్పృథమున్న రచయితకు మంచి నైతిక దృక్పథముండడం సహజం. సమాజంలోని అవినీతిని పద్యాలనే (వేళ్ళతో ెళ్ళగించి కడిగిపోసిన వేమనకు గొప్పనైతిక దృష్టి కూడా ఉంది. నీతి మనిషి (బ్రతకడానికి ఏర్పరచుకొన్న నియమం. ఆశయం. తాత్త్విక ఆలోచనకు సయింధించినదైతే, నైతికత ఆచరణకు సయింధించినది. మానవ సయింధాలు ఒక పద్ధతిలో కొనసాగడానికి మానవ జీవితం అర్ధవంతం కావడానికి నైతికత దోహదం చేస్తుంది. వేనున నైతిక దృక్పథం సమాజాన్ని మభ్యపెట్టడు. మానవ జీవితంలో నీతి ఆవశ్యకతను వేమన బాగా గుర్తించాడు.

నీతిలేనివాడు కోతికంలెను బాడు

నీతి దెలిసినవాడు నిర్మలాత్మ

నీతి (ప్రఖ్యాతగా నింతియుండగవలయు ॥1విశ్వ।। వేమన వనైతికదృక్పథం పాఠకుల్లో ఆలోచనల్ని రేకెత్తిస్తుంది. ఆత్మవిమర్శలో పడవేస్తుంది. నిజాయితీపరులను ఆదరిస్తుంది. కాపటవాడులను అదరగొడ్డుంది. ఆషాడభూతాల ఆట కట్టిస్తుంది.

106 వేమన మేడిపండులాంటి సామాజిక వ్యవస్థ పొట్ట చీల్చి చూశాడు. అందులో పురుగులు కనిపించాయి. చిత్తశుద్ధి రాహిత్యం, స్వార్ధం, కాపట్యం, పిసినారితనం, అజ్ఞానం, అత్యాశ ఖోగలాలసత్వం, సోమరితనం, వంచన, అసమానత్వం వంటి అసామాజికాంశాలు ఆయనకు కనిపించాయి. వీటన్నిటిని (ప్రదర్శించి ఉన్నతమైన విలువల్ని (సతిపాదించడమే తన కర్పన్యం, ధర్మం అనుకున్నాడు. చిత్తశుద్ధి: ఏ పని చేసినా దానిని చెయ్యడంలో చిత్తశుద్ధి ఉండాలన్నది వేమన నైతికతలో (ప్రధానాంశం. ఆత ౩శుద్ధిలేని ఆచార మదియేల ఖాండశుద్ధిలేని పొకమేల చిత్తశుద్ధిలేని ివపూజలేలరా |1విశ్వ।। ఆత్మనిమర్శ: పరనింద సమాజానికి బాగా అలవాలైపోయిన అంశం. ఇతరులను నిందించడంలో ఉన్న ఆనందం అనుఖవైకవేద్యం. కాని మనిషికి ఆత్మవినుర్శ ముఖ్యమైనది వేమన నీతి. తప్పులెన్నువారు తండోపతండయి లుర్విజనులకెల్ల నుండు తప్పు తప్పులెన్నువారు తమ తప్పుులెరుగరు |1విశ్వ!। దానం: సంపదంతా ఒకచోట కుస్పబడటాన్ని వేమన పూర్తిగా వ్యతిరేకిస్తాడు. సంపాదనే మంచిది కాదంటాడు. సంపాదించేదైనా ధర్మబద్ధంగా ఉండాలంటాడు. సంపాదించిన దానిని పదిమందికి పంచాలంటాడు. వేమన నైతికతలో దీనికి ప్రముఖ స్థానముంది. పెట్టి పాయ్యలేని వట్టి నరులు భూమి

107

పుట్టనేమి వారు గిట్టనేమి

పుట్టలోన చెదలు పుట్టదా గిట్టదా 11విశ్వ!।

ఒడ్డు పొడుగు గలిగి గడ్డయి పొడుగైన

దానగుణము లేక దాతయగునె

ఎనుము గొప్పదైన వేనుగు బోలునా ॥|విశ్వ।।

చేకొనుచును తమకు చెయి సాగినంతలో

చెడిన (ప్రజల రక్ష సేయలేని

తనదు సాగులేమి తన తనువదియేమి 1(విశ్వ।।

“దానహీను జూచి ధనము నవ్వు"

దానం అవసరమైన వాళ్ళకు చెయ్యాలి. అవసరం అేని వాళ్ళకు చేసి లాభం లేదని బోధించాడు వేమన.

అన్నమరుగనతని కన్నయి వెట్టిన

పారవేసు దాని ఫలితమేమి?

ధనికునకు నొసంగు దానములటువలె !1విశ్వ॥।

అకలన వాని కన యి బెట్టితె

హరున కర్పితముగ నారగించు

ధనహీనునకిడు దానములటువలె 11విశ్వ!। మనిషిని బతకడానిక్కి చావడానికి అన్నమే కారణమని వేమన సిద్ధాంతం. “చంప నొంప బువ్వ చాలదా వెయ్యేల' అటువంటి అన్నాన్ని ఉన్నవాళ్ళు శని వాళ్ళకు దానం చెయ్యాలని నీతిబోధ చేశాడు వేమన,

“అన్నదానమునకు నధిక దానము లేదు."

108 జ్ఞానం: కులమత వంశ విఖేదాల కన్నా మనిషికి జ్ఞానం ముఖ్యమని వేమన ఖావించాడు. జాతులండు నెట్ట జాతి ముఖ్యము జూడ ఎరుక లేక దిరుగనేమి గలదు ఎరుక గలుగు మనుజుడే జాతిగలవాడ [1విశ్వ!! భిన్నత్వంలో ఏకత్వం: వేనునకు సమాజంలోని వైరుధ్యాలు బాగా తెలుసు. వైరుధ్యాలను అధిగమించి భిన్నత్వంలో ఏకతా క్రన్ని సాధించి (బతకడమే వాటి నిర్మూలన మార్గమని (ప్రబోధించాడు. పనుల వన్నెవేరు పాలేక వర్ణమౌ పుష్పజాతి వేరు పూజ యొకటి దర్శనయివేరు దైవయి ఒక్కటి !విశ్వ॥! కుండ కుంధనుర్యడు కొండ పర్వతమర్యడ్రు ఉపస్పులవణమంిడ్రు ఒకటిగాద భాషలింతె వేరు పరతత్త్యమొకటి విశ్వ! పని తొడవులు వేరు బంగార మొక్కటి పరగ ఘటలు వేరు (ప్రాణమొకటి అరయ తిండ్లు వేరు ఆకలి యొక్కటి |1విశ్వ!। గుణం: కులాల కుమ్ములాటల్ని సాంఘిక అసమానతల్ని స్వయంగా గమనించిన వేమన కులాన్ని అసహ్యించుకొని గుణాన్ని (ప్రచారం చేశాడు. పూజ కన్ననెంచ ముద్ధి నిదానయి

109 మాటకన్న నెంచ మనసు దృఢము కులము కన్న మిగుల గుణమె ప్రధానయి 1విశ్వ!! క్షమః అసమానతలు నిండిన సమాజంలో నిరంతరం సంఘర్షణ జరుగుతూనే ఉంటుంది. కక్షలు కార్పణ్యాలు సమాజాన్ని అతలాకుతలం చేయడం, (ప్రత్యేకించి రాయలసీమలో చూచి ఉంటాడు వేమన. దీనికి పరిష్కారంగా క్షమాగుణాన్ని (ప్రబోధించాడు. చంపడగిన యట్టి శత్రువు తనచేత చిక్కినేని కీడు చేయరాదు పొసగ మేలుచేసి పొమ్మనుటే చావు 1విశ్వ।। వైరాగ్యం: మనిషికి ఆశ ఉండడం సహజం. ఆనను నెరవేర్చుకొనడానికి (ప్రయత్నం చెయ్యడం కూడా సహజమే. కాని మనిషికి ఆశకన్నా వైరాగ్యం ఉండడం అవసరమని వేమన బావన. ఏమి గొంచు వచ్చె నేమి దాగొని పోవు పుట్టువేళ నరుడు గిట్టువేళ ధనము లెచటికేగు దానేగునెచటికి 1విశ్వ।। "ఆస విడిచె నేని యతడు దా యోగి విశ్వసనీయ దాంపత్యం: పురుషాధిక్య సమాజం సృష్టించిన వేశ్యావ్యవస్థ పల్ల కుటుయివ్యవస్థ నాశనం కావడం కళ్ళారా చూసి వేమన విశ్వసనీయ దాంపత్యాన్ని (ప్రబోధించాడు. ఆయన కుంటుయినీతి అది.

110 ఇంటియాలు విడిచి యిల జారకాంతల వెంటదిరుగువాడు వె[రివాడు పంటచేను విడిచి పరిగి యేరిన యట్ల |1విశ్వ।। స్త్రీ పురుష సయింధాల పట్ల వేమన అవగాహనను గురించి అభిప్రాయ భేదాలున్నాయి. అది వేరే చర్చ. రాశికన్నా వాసి ముఖ్యం: మంది ఎక్కువైతే మజ్జిగ పల్చ్బన అని సామెత. సామాన్యంగా సమాజం సంఖ్యాధిక్య్కతకు (ప్రాముఖ్యం ఇస్తూ ఉంటుంది. కాని వేమన వస్తు రాశికన్నా దాని వాసికే (ప్రాముఖ్యమిస్తాడు. నిక్కమైన మంచినీల మొక్కటిచాలు తళుకు బెళుకురాలు తల్జెడేల చదువు పద్యమరయ జాలదా యొకలైన [విశ్వ।। గంగిగోవుపాలు గంలెడైననుజాలు కడివెడైననేమి ఖరము పాలు భ్రక్తిగలుగు కూడు పట్టెరైనను చాలు 1విశ్వ।। పరస్పర బాధ్యత; సమాజంలో (ప్రతిమనిషికి ఇంకొకని పట్ల బాధ్యత ఉంటుందని వేమన అభిప్రాయం. మనిషి ఆ బాధ్యతను విస్మరించరాదని హెచ్చరించాడు. రాజు ప్రజల మధ్య, స్త్రీ పురుషుల మధ్య, తల్లి దండ్రులమధ్య, ధనిక పేదల మధ్య ఇలా అనేక సామాజిక సమూహాల మధ్య పరస్పర బాధ్యతలున్నాయని ఆయా సమూహాలు తమ తమ బాధ్యతలు నిర్వహించాలన్నది వేమన నైతికతలో (ప్రముఖాంశం. ఉదాహరణకు. తల్లిదండ్రిమీద దయలేని పుత్రుండు పుట్టనేమి వాడు గిట్టనేమి

11|

పుట్టలోన చెదలు పుట్టదా గిట్టడా 11విశ్వ!। వేమన తాత్త్విక నైతిక దృక్పథం సమకాలీన సమాజంలోంచి ఆయన పరిశీలన ద్వారా స్వానుభవం ద్వారా ఏర్పడినదే. వేమన ఈ దృక్పథంతో తన కాలం కన్నా ఎంతో ముందు నిలిచాడు. తన తర్వాత రెండు వందల సంవత్సరాల తర్వాత పుట్టబోతున్న కందుకూరి గురజాడలకు తాత్త్విక నైతిక దృక్పథాన్ని సిద్ధం చేసి సెట్టడమేగాక సాహితీ మార్గాన్ని కూడా ఏర్పరచి వెళ్ళాడు. వేమన ఆలోచనల్ని కొనసాగించడమేగాక్క, కందుకూరి. గురజాడలు, ఆయన ఆలోచనల్లోని ఆస్పష్టతల్ని లోటుపాట్లను స్పష్టంచేశారు. సరిచేశారు.

అనేక సామాజికాంశాలను తన భౌతికవాద తాత్త్విక నైతిక దృక్పథంతో దర్శించి విశ్లేషించిన వేమన చేసిన సూ[్రీకరణ - కోరుకున్న సమాజం, చేసిన (సబోధం ఏమిటంటే.

పరుల బాధలేక (బతుకుడీ నరులార

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ - అన్నది. అందుకు ఆయన బోధించిన కర్తవ్యం పాములాంటి సమాజ మూలాలను కుళ్ళగించడమే.

పుట్టమీద గొట్ట భుజంగయి దొరుకునా

విశ్వదాభిరామ నినురనేను.

112 వేమన సామాజిక దృక్పుధం ఆచార్య ఎస్‌. గంగప్ప (ప్రజల నోళ్లలో నలిగి పలికి వేమన వాణి అత్యంత (పశస్తమేగాదు (ప్రచారమూ పొందింది. కారణం వేమన జానపద కవి సమాజకవి. బహంశా ఇంతటి (ప్రచారం పొందిన మరో తెలుగుకవి లేడంటే ఆశ్చర్యపడవలసిన అవసరం లేదు. ఇది వాస్తవం గనుక, ఇందుకు కారణాలనేకం. వేమన భాష ప్రజలు నిత్యమూ వాడుకొనే. వాడుక భాష. భావవ్యక్తీకరణ అంటే అభివ్యక్తి సూటిగా ఉండడమేగాదు. సున్నితమై నిన్న వెంటనే అర్థస్పూర్త అనంతమై ఆనందాతిశయి అవుతుంది. ఇందుకు వేనున వస్తువు జీవితాన్ని, సమాజాన్ని మధించి తీసిన వెన్నలాంటిసారం కావడం మరీ విశేషం. ఇలాంటి మహనీయురైన వేమన ఆధునికయుగంలో అనేక పండితులకు, పరిశోధకులకు వస్తువు కావడంలో అబ్బురపడవలసిన పనిలేదు. వాదఫవేదాలకు, సిద్ధాంత (ప్రతి సిద్ధాంతాల చర్చకు, వేమన పద్యాలు అత్యధికంగా _ తావునిచ్చి, విరివిగా _ [గ్రంథరచనకు ఉపకరించాయి, ఉపకరిస్తున్నాయి. ఇంకా ఉపకరించగలవు. విమర్శకులస్థాయికి తగిన రీతైలో వ్యాఖ్యాసహమై ఆయా పద్యాలు ఒదిగి పోవడం వికేషాల్లో విశేషం. వేమన

113 వేదంగా, లోకకని వేమనవాదంగా, వేమన భావనగా, (పజాకవి వేమనగా, లోకకవి వేమనగా, నాథయోగ మనవేమనగా ఎన్నో విధాల వేమన పద్యాల సారాంశం దర్శనమిచ్చిదంలే వేమనలోని వైవిధ్యంతో వైచిత్యుం విదితమవుతుంది.

కవికీ సమాజానికీ విడదీయరాని సయింధముందన్న విషయం మనకందరికీ తెలిసిందే. సమాజంలో కవికూడా ఒకడు గనుక పైగా వేమనలాంటి సమాజకవికి సమాజంతో సయింధముండి తీరుతుంది. కనుకనే ఆనాటి సమాజంలోని చెడుగుల్ని, దుశ్చర్యల్న, దోపిడీతనాన్ని. ఆచారంపేర చేపే అరాకాల్ని దుయ్యబట్టాడు వేమన, మంచిని పెంచి, మానవత్వాన్ని నిలబెట్టే తీరును ప్రతిపాదించాడు. ఎవరినీ, దేన్నీ ఎప్పుడూ, ఎక్కడ మభ్యపెట్టని వేమన అనాటి సమాజంలోని మతాచారాల్ని నిరసించి, ఖండించడంలో న్యాయముంది. వేమన పద్యాల్లో సామాజిక దృక్పథం సర్వ విధాలా దర్శనమిస్తుంది. మనల్ని ఆలోచింపజేస్తుంది.

భగవంతుడు ఎక్కడో లేడనీ, తన్నుతాను గుర్తిస్తే అంలే తనలోని పరమాత్మను తెలుసుకొంటే చాలుననీ, అణవులో అవిలముంటుందనీ, ఆ అణువు తనలోనే దాగుంటుందనీ, దాన్ని తెలుసుకొంటే [బ్రహ్మ నెరిగినల్లే అంటే అదే అహంబ్రహ్మస్మి అనే సూ(త్రమనీ వేమన వివరించారు.

జీవితపారాన్ని లోకానుభవాన్ని (గ్రహించిన వేమన ఇంటిని గురించి చెప్పాడు. సమాజంలో మొట్టమొదటి మెట్టు కుటుయిం. అదే మొదటి సమాజం, ఆ ఇల్లు సుఖసంతోషాలకు నిలయమైనప్పుడు ఆనందాపాది అవుతుందనీ, ఇల్లాలు గుణవంతురాలు కావాలనీ ఎన్నో విధాల వివరించాడు వేమన. మనకందరికీ తెలిసిన సుప్రసిద్ధ పద్యం--

"చెప్పులోని రాయి చెవిలోని జోరీగ

కంటిలోని నలుసు కాలి ముల్లు

ఇంటిలోని పోరు ఇంతింత కాదయా [1విశ్వ॥॥।'

114 పోరు నష్టం, పొందు లాఖం గనుక పోరుబెళ్టే భార్యగాక గుణవతి అయిన భార్య ఉంటే-

గుణవతియగు యువతి

గృహము చక్కగా నుండు

చీకటింట దివ్వె వెలుగురీకి

దేవి యున్న యిల్లు దేవార్చన గృహయి [1విశ్వ।। సమాజమూ, సమాజంలోని వ్యక్తులు, వ్యక్తుల తత్త్వాలు నునస్తత్వాలు గుర్తించిన వేమన 'ధనమేమూలము జననికంటూ', కులం, గో[తం విద్యగలవాడు అయినా పసిడిగలవాని బానిస కొడుకులనీ, "కులము కన్న కలిమి (ప్రధాన మనీ ధన (ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తించిన్నప్పటికీ వేమన కులాలు, జాతి మొదలైన వాటిని తీవ్రంగా ఖండించి,

"కుక్క దిన్నవాడు గురులింగ జంగయి,

పంది దిన్న వాడు పరమయోగి,

యేన్లు దిన్నవాడు ఎంతసుజ్ఞానిరా (విశ్వ! అనీ వివరించాడు అవహేళనాత్మకంగ. కులము ఘనముగాదు గుణము ఘనయిరా, కులముకన్న మీ కులగుణమే (ప్రధానయి, అని స్పష్టం చేశాడు.

కులము హెచ్చుతగ్లు గొడవలు పనిలేదు

సానుజాతమమ్యొు సకలకులము

హెచ్చు తగ్గ్దుమాట లెట్టులుండగ వచ్చు 1)విశ్వ!! మూఢవిశ్వాసాలను ఖండిస్తూ నొసటిరాతను గూర్చి, శకునాల గూర్చి చక్కటి వివరణ చేశాడు. అనాటి సమాజంలోని వెర్రి తలలు వేస్తున్న రీతిని నిరసించాడు.

(వ్రాత వెంట గాని వరమీడు దైవనయి

శేత్ర కొలది గాని |[నాతగాదు

(వ్రాతకజుడు కర్త, సేతకు దాకర్ర 11విశ్వ।।

115

ఆస్తికబావం తోనే వేమన చెప్పిన మాటలు. ఇలాగే పాలపిట్ట శకున ఫలాన్నిస్తుందన్న విషయాన్ని ఖండించాడు. అది తన మీదే ఆధార పడిందన్నాడు.

పాలపక్షి శకున ఫలమిచ్చునందురు

పాలపక్షి క్షేమ ఫలము దెలియు,

తనదు మేలు కీళ్లు తనతో నుండగా |1విశ్వ!। ఇలాగా జీవితపారాన్ని, సమాజసయింధాన్ని వివరించిన మహాకవి వేమన. ఇలాగే సోదరూషల్లో వేమనతో పోల్చదగ్గ మహనీయులకు వేమనకు దగ్గర సామ్యం గోచరిస్తాయి. ఒకటి రెండు తిరువళ్లువర్‌.

“కడలి లోన రథము నడువదు సుంతైన

కడలి వీడ పడవ కదలలేదు". (ఆరు[ద అనువాదం) వేమన: 'నీళ్లలోన ఓడ నిగడి తిన గ [బాకు

జయట మూరెరైన బ్రాకలేదు

వెలవు దస్పుచోట నేర్పరికొరగాడు' 11విశ్వ॥। తిరువళ్ళువర్‌: "నీట నున్న మొసలి ఓటమి వెరుగదు

లోతువీడ పరుల చేతచచ్చు'" (ఆరు(ద్ర)

వేమన: 'నీళ్లలోన మొసలి నిగిడి యేనుగు బుట్టు

బయట కుక్క చేత భంగపడును

స్థానబలిమి గాని తనబల్మి కారయా 11విశ్వ!|" తిరువళ్లువర్‌: "మదిని మలిన ముండ నదిలోన మునుగుచు

తపసిలాగ మెలగు డాంవికుండు' (ఆరుద్ర)

116 వేమన: "నీళ్ల మునగనేల నిధుల మెట్టగ నేల మొనవి వేల్పులకును (మొక్కనేల కపట కల్మషములు కడుపులో నుండగా 1[విశ్వ।। ఈరీతిగానే అవ్వైయార్స వేమన సామ్యాల్ని మనం చూడవచ్చు. అవ్వైయార్‌: “తగిన తరుణి గృహిణి మొన చెయ్యవచ్చు సంసార మెళ్లెన ఒకవేళ తద్భిన్నమైన మాటాడక తీసుకొనుము సన్యాసము" (ఆచార్య చల్లారాధాకృష్ణ శర్మ వేమన: ఆలు మగనిమాటకడ్డయి వచ్చెనా ఆలు గాదది మరగాలు గాని అట్టియాలు విడిచి యడవి నుండుట మేలు 11విశ్వ!। అవ్వైయార్‌:"ఎదురాడు పడతి కంటె భూతము మేలు” (చరా.కృ.శు) వేమన: "మాట వినని యాలు మగనికి మృతి యౌను చమోరపడగ సర్పమొంటి గృహము తనకుగాని యాలు దానవురాలయా 11విశ్వ[!" వేమన, బసవేశ్వరుల లోని సామ్యాలు బసవన:'ఠాతినాగుల జూచిన పాలనిడుచుందురు జాతినాగులు జూడ జంపుచుండుదురయ్యా తినెడి జంగముడు రాగ నడునడు మందురు తినని లింగములకు బోన మిడుదురయ్యా కూడల సంగమని భక్తుల చూడ కుండిన రాతిని చరచు మట్టి పెళ్ళ (వ్రక్కలగుదురయ్యా" (బడాల రామయ్య కవి)

[117 ఇలాగే వేమన విగ్రహారాధనను కాదని మానవతా దృక్పథాన్ని, జీవకారుణ్యాన్ని (ప్రకటించాడు -

“రాతి బసవని గని రంగుగా (మొక్కుచు గునుకు బసవని గని [గుద్దు చుండ్రు బసువ భక్తు లెల్ల పాపులు తలపోయ !1విశ్వ[!" ఇదే రీతిగా అక్కమహాదేవి, చిన్నబసవజ్ణ, సిద్దరామ మొదలైన వారిని పోల్చవచ్చు. చివరిగా వేమన సర్వజ్ఞు గూర్చి పరిశీలిద్దాము. 'అన్ని దానాలకంలె అన్నదానం గొప్పదని ఇద్దరూ వివరించారు. సర్వజ్ఞ: "అన్నదానగళింద మున్నదానవఖిల్ల" “అన్నదేవరముందె ఇన్నుదేవరు ఉంటె అన్నవుంటాగ రుణలుంటు జగదొళగె అన్నవే దైవ సర్వజ్ఞ" (అన్నమే దైనమనీ అన్నమనే దేవుడుంటే ప్రపంచంలో సర్వమూ ఉందన్నళ్లే) 'దాననులోను అన్న దానము దొడ్డది" వేమన: ఇంచుకంతబోన మీశ్వరార్చననున్న పుణ్యలోకమునకు బోవునతడు అన్నదానమునకు నధిక దానము లేదు 11విశ్వ!। కాంతాకనకాలు: సర్వజ్ఞః హెణ్ఞను హొన్నన్ను హణ్ఞాద మరగభను కణ్ణినలి కండు మన దలి బయసి దిహ అణ్జగళు యారు సర్వజ్ఞ (కాంతను, కనకాన్నీ ఫలభరిత వృక్షాల్ని కంటితో చూచి మనసులో కోరని అయ్య లెవ్వరైనా ఉన్నరా సర్వజ్ఞ వేమన: “ఆడువారిగన్న నర్ధయి పాొడగన్న సారమైనరుచుల చవుగన్న

118

అయ్యగాళ్లోకైన ఆశలు ముట్టవా 11విశ్వ।!" ఇది స్థూలంగా సోదర యోగికవుల సామ్యాలు ఏమైనా ఈనాటి సమాజానికి అనుకూలమైన (ప్రజాస్వామిక రీతిని ఏనాడో ఎలుగెత్తి చాటాడు వేమన.

పదుగురాడు మాట పాటియెై ధరజెల్లు

ఒక్కరాడుమాట ఎక్క దెలాగు ఇది. వేమన భాషకుపైతం ఉదాహరణే అవుతుంది. ఇంతకు ముందే ఆరంభంలోనే చెప్పినట్లు సూటిగా, హృదయానికి హత్తుకొనేలా జీవితసారాన్ని చెప్పడమూ, సరళమైన మామూలు భాషలో చక్కటి సులభకైలిలో ఎంతో జీన గాంభీర్యంతో చెప్పడమూ వేమన భాషా సారళ్యానికి నిదర్శనాలు:

చెట్టుచేమ గొట్టి చుట్టుగోడల బెట్టి

యట్టునట్టు పెద్దయిల్లుగల్టి

మిట్టిపడును నరుడు మానిచేలెరుగక 1|విశ్వ!।

విడ్డురముడువ లేక కుడువ కట్టక లేక

వెరవు లేక విద్య నొరయలేక

వెడల లేనివాని నడుపీనుగ గాదురో విశ్వ! చివరిగా "6 15 & 066 0౯020026 శే 22092] 06 అన్న 6.౫. [666 మాటలక్షర సత్యం : వేమన సహజకవి మా(త్రమే కాదు (ప్రకృతి కవి - అంలే సమాజకవి.

119

ఉపకరించిన (గ్రంథాలు

1. అనంతకృష్ణనర్మ,రాళ్ళపల్లి : వేమన
2. ఆరు (అను) న దక్షిణ వేదం
3. గంగప్ప, ఎస్‌ ఏ తులనాత్మక సాహిత్యం 4, గంగప్పు, ఎస్‌ ; వేమన ఖావన
4. బంగోరె (సం) వ వేమన పద్యాలు ఛ్‌, రాధాకృష్ణ శర్మ, చల్లా : తమిళ విందు
5. రాధాకృష్ణ శర్మ, చల్లా : తమిళో సాహిత్యచరిత
6. రాధాకృష్ణ శర్మ, చల్లా : తరతరాల తమిళ కవిత 9, రామయ్య, బాడాల : బసవేశ్వర వచనాలు -

సమగ్ర పరిశీలన

10. సుందరం, ఆర్వీయస్‌ : కన్నడ సాహిత్య చరిత్ర 1]. సర్వజ్ఞ ((త్రిపదిగళు) (కన్నడం)

120 వేమన భాష - (ప్రాదేశికరీతి డా. పి, కుసుమ కుమారి తెలుగు. పద్యరచనలో వేమనది ్రజలబాణి. భావమెంత రుటిలమయ్యిందైనా సరళంగా, సరసంగా (ప్రజల్లో (ప్రచారంలో వున్న పదాలను, మాండలికాలను ఉపయోగించి సూటిగా చెప్పడం వేనున (ప్రత్యేకత. సమకాలిక సమాజంలోని మూర్జమైన ఆచారాలను నిస్సకోచంగా వేమన తన సద్యాల్లో వివరించాడు. తెలుగు కవుల్లో బాగా (ప్రాచుర్యం పొందినవారిలో వేమన చెప్పుకోదగినవాడు. వేమన కాల ప్రదేశాలకు సయింధించి ఇప్పటికే ఎంతో చర్చ జరిగింది. వేమన పద్యాలను ఆధారం చేసుకుని ఆయన కాలంగురించి, (పాంతాన్ని గురించి అధ్యయనం చెయ్యడం ఎంత కష్టసాధ్యమైన పనో అంటూ శ్రీ బండారు తమ్మయ్యగారు వేమన పద్యాలను గురించి- “అభ్మిపాయభేదములకు కావలసినంత చోటు వేమన్న వనబడు పద్యాలలో గలదు. దానికి ముఖ్యకారణము కొన్ని వేల సంఖ్యగల ఆ పద్యాలలో నికరమైన అసలు పాఠమని నమ్మదగినవి కొన్ని పదులైనను లభించునని చెప్పుట కష్టము. (వ్రాతలో నోటిలో అభ్మీప్రాయములో, అభీరుచిలో ఎన్ని

121 విధముల చెప్పవచ్చునో అన్ని విధములుగాను చెడినవి అతని పద్యాలు. దానితో అపార్ధములకు, భిన్నాలిప్రాయములకు వానిలో అవకాశము సులభము. ముద్రితా ముద్రితములుగా ఉన్న వేమన పద్యాలన్నింటిని సంగ్రహించి, పోల్చి, పరీక్షించి మూలపాఠమును నిర్ణయించుట హెద్దబరువు'. అన్నారు.]

వేమన కాలాన్ని గుర్తించడానికి ఆయన పద్యాన్నే ఆధారంగా చెప్పుకోవచ్చంటారు ఆరుద్రగారు.

(నాతవెంటగాన్ని వరమీదుదైవయి సేశ్రకొలది గాని (వాతకాడు (వ్రాత కజుడు కర్త సేతకు తాకర్త విశ్వదాభఖిరాను వినురవేమ. (బ్రాను (౧989) పుట 160, పద్యం 205)

ఈ పద్యమే విన్న పాఠాంతరాలతో వేమన పద్యాలు పారిస్‌ (ప్రతిలో వుంది. అంటే 17]5 నాటికే వేమనగారనే దాఖలా ఉందన్నమాట. ఇది సాహిత్యలోకంలో (ప్రాచుర్యం పొందింది. కనుపర్తి అబ్బయ్య తన అనిరుద్ధ చరిత్రలో దీనికి విసపర్యంగా ఇలా ఒక కల్పన చేశాడు,

(వాత కజుడు కర్త సేతకు దాకర్త

యనుట కిది విరోధమైన నేమి

శేశ్ర కజుడు కర్త వ్రాతకు దాకర్త

యంచు చిత్రలేఖదనగ వచ్చు -అనిరుద్ధ చరిత్ర 2-98.

1. బండారు తమ్మయ్య, వేమన చరిత్ర. పు. ౫11

122 కనుపర్తి అబ్బయ్య (ప్రాఢకవులలో (ప్రసిద్ధుడు. ఇతడు 1745 నాటికి అనిరుద్ధ చరిత్ర రచించి ఉంటాడని చరిత్రకారులు నిర్ణయించారు. ఈ కాలం నుంచి ఎవరెవరు ఎన్ని రకాలుగా వేమనగారిని అనుకరించిందీ తాను రచించిన మన వేమన లో [సమాణంగా చెప్పాననీ, పారిస్‌ ప్రతి తన నిర్ణయాలకు ఐలం చేకూరుస్తున్నందుకు మా(తమే కాదు, సత్యం తేల్చడానికి పనికినస్తున్నందుకు చాలా సంతోషమనీ ఆరు!ద అభ్సిపాయం వ్యక్తం చేశారు.) రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మగారి 'వేమన' పుస్తకానికి ముందుమాట (వ్రాస్తూ శ్రీ, బండారు తమ్మయ్యగారు వేమన కాలం గురించి- “వేమన్న ॥కీస్తు శకము సదునారవ శతాబ్దము తరునాత నుండిన వాడని యీ [గ్రంథకర్త నిరయము న్యాయమే. ...... పదునారవ శతాబ్దము తరువాత వేమన్న కాలము నికరముగా తెల్పుసాధ్యములు కానరావు. అన్నియు ఊహా సిద్ధములే పట్టుకు దొరకుననికావు'. అంటారు.2 మసీదు, మొగలు చీటి మక్క, గులాము (పు) పొజు, జంతీ, సులతాన్సు అల్లా, జంజరీల్కు (జంజీర్‌ మహళ్ళు ౫ ముళ్ళు వంటి హిందూస్తానీ పదాలు. వేమువ వద్యాల్లో తారస పడతాయి. కాబట్టి వేమన మహమ్మదీయులు ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించిన రోజులలో, లేక (ప్రకాశించిన రోజుల్లో ఉన్నాయి అంటూ వేమన కాలం ]600-1752గా శ్రీసురవరం (పతాపరెడ్డిగారు అభిప్రాయపడ్డారు. ఇక నేనున నివసించిన (ప్రాంతం గురించి- ఊరు కొండవీడు ఉనికి పన్చిమ వీథి మూగ చింతపల్లి మొదటి వీడు అరనిచూడ బయలు ఆడనే నివుడుండు

1. డా.ఎన్‌.గోపి, వేమన పద్యాలు-పారిన్‌ (ఫ్రతి.)730 సముద్దరణ పు.111
2. రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ - వేమన పు.33

123

విశ్వదాభిరామ వినురవేమ --

అన్న పద్యంలో వాడిన కొండవీడు అన్న మాటలో తాంతికమైన గూడార్థముందని పద్యంలోని పశ్చమనవీథి అనే [ప్రయోగం పట్టిఇస్తుంది. నివ(పోక్తమైన అరవైనాలుగు తం(తాలలో పన్చిమం ఒక తంతం. నివకవుల ధోరణిలో వేమన గారు కొండనీటి పద్యంలో ఆ [గామనామాన్ని వాడి కైలాసాన్ని ఉద్దేనించారంటారు. ఆరు[ద్ర.] వేమన గురించి ఎంతో [శమించి మౌలికమైన పరిశోధన గావించిన శ్రీ దాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మగారు వేమన యొక్క పేరు (ప్రతిష్టలు కదిరి సీమలో నెలకొని యుండవలెనని, దానికి ఆ (ప్రదేశములందు వేనున్న తగినంత సంచరించి యుండవలెనని నాయూహా,. అందుకు వేమన్న గండికోటను, నందిదుర్గమును సేర్కొనుట ముఖ్య హేతువు. వేమన్న వారిని పేర్కొనుటల యా (ప్రదేశములతోడి ప్రజలు ససచనయమును సూచించుననుమాట కాదనలేము.2 అంటారు. వేమన దత్తమండలముల వారిని సామాన్యముగ వేనూహించుటకు అతడట్టివాడుగా గానవచ్చుట యే తప్ప కారణమేమియు లేదు. గండికోట నితడు పేర్కొన్నాడు. నంది దుర్గమును చూచినాడు, కడపజిల్లా జమ్ములమడుగు తాలూకా ముదడియమును (గ్రామములో వేమన సీఠము గలదట. . . .. శంజావూది రాచనగరులో వేమన చిత్రపటమున్నదట కాని దత్తమండలములలో వేనున కున్నంత (సచారము తక్కిన చోట్ల వున్నట్లు కానరాదు. ఇప్పటికిని వేమన్న యను హేరుగలవారీ దేశమునందెందరో కలరు3 అని (ప్రజాకవి వేమన పరిశోధక వ్యాసంలో డా. ఎన్‌. గోపి వేమన పద్యాల (ప్రతుల వివరాలిచ్చారు. గూడూరుస్రతి, కడప [పాంతంలో పుట్టిన (పతి, బెండమూరి లంక (తూర్పుగోదావరి జిల్లా) (పతి. . ఈదకంగా

1. డా.ఎన్‌. గోపి - వేమన పద్యాలు, పారిస్‌ ప్రతి పు, ౫||
2. రాళ్ళసల్లి అనంతకృష్ణశర్మ - వేమన పు. 33 పె. రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, వేమన పు.33

124 ఉద్యోగరిత్యా (బౌన్‌ కడపలో వున్నప్పుడు రాయలసీమలో అనేక [సతులను సంపాదించాడనీ, ఒకరకంగా (బౌన్‌ ముద్రణ మొక్కలే విశిష్టమైనదని చెప్పవచ్చు అంటారు గోపి. కావుననే అందందుకొన్ని యనావశ్యకమైన సవరణలున్నను, చిన్నదైనను, ఇప్పటికిని బౌనుదొర ము[దణమే సర్వోత్తమని చెప్పుటకు సిగ్గగుచున్నది.! అన్న శ్రీ రాళ్ళపల్లి వారి అక్మిసాయాన్ని నివేదించారు. ఈ సందర్భంలోనే ఇతరులు (వాసిన |[గంథములలో మునమాటలు దూర్చుట మన అనాదిమయైన ఆచారము - వేదములు, ఉపనిషత్తులు గూడ నీయవస్థకు లోబడినవే , . . . . కాళీదాసాది కవుల కాన్యములకు గూడ నీయవస్థ దప్పలేదు. అట్లుండ వేమనను మా(త్రము మన్నించుటకు కారణము లేదు.2 అన్న న్తీ, అనంతకృష్ణశర్మగారి అభిప్రాయాన్ని ఉంటంకించారు.

వేమన పద్యాలమై శ్రీ, వంగూరు సుబ్బారావు, త్రీ వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి, శ్రీ బండారు తమ్మయ్య, శ్రీవేమూరి విశ్వనాథ శర్మ, డా ఎన్‌, గోపి, డా. ఎస్‌. గంగప్ప, సి. ఆర్‌. రెడ్డి, ఆరుద్ర, (బౌన్‌ మొదలైన వాఠెందరో కృషిచేశారు. వేమన భాష, [సాంతీయతలకు సయింధించిన చర్చ అక్కడక్కడ కొందరి పరిశోధనల్లో చోటుచేసుకుంది.

వేమన (ప్రాంతం భాషలను గురించి చర్చిస్తూ డా. ఎన్‌. గోపి అంగం, చేలె, గురుడు, చిన్నెలు, బ్రహ్మము, సొడ్డు, ఎంగిలి, నరుడు, మొప్పె, ఎరుక తొత్తు, కష్టుడు, గురము, వెర్రి, ఓగు, పసిడి, పన, వంటి పదాలు తరచుగా వాడినారు. దేశ్యపదాలెక్కువగా వాడడం, సంస్క ఎత సమాసాలకు కూడ దేశ్వ్యపదాలతో అనుకరణలు చేయడం కనిపిస్తుంది. ఆయన.

బొమ్మసడ్డ ఇ (బ్రహ్మాండం

పుట్టబావులు ఈ జనన మరణములు

1. డా. ఎన్‌ గోపి, (ప్రజాకవి వమన పు.1?
2. డా. ఎన్‌ గోపి, (ప్రజాకవి వేమన పు. 19.

125 కల్లపుడమి థ్‌ మిథ్యాజగత్తు బానిసకొడుకులు ఈ దాసీపుత్రులు

మొదలైన ప్రయోగాలను పేర్కొన్నారు. మొండిదొర, సుఖకీలి, శ్పుదవిలుడు, దొంగ తెలివి, లంజకాడు, నాడవదినె, నడపీనుగు, వర్తకుడు, చెడ్డకొడుకు కానిపద్దు (కాని=అన్యాయమైన) కష్టలోభి (కష్ట అనే పూర్వపదంతో వేమన అనేక పదబంధాలు చేశాడు) మొండిదొర్క సుఖనీలి, దిమ్మరితనం, ప[రెనోరు, మద్యపాని, కల్లుముచ్చు, కూలివిటుడు, కొదవ విటుడు, చిక్కుబండి వంటి పదప్రయోగాలు వేమన పద్యాల్లో కనపడతా యంటారు.]

చిత్తలి, మెట్ట (గుంపుగా కూర్చునే నిర్లీత స్థలాన్ని కూడా కర్నూలు జిల్లాలో మెట్ట అంటారట) వల్లదప్పుట "వల్లదప్పు వెనుక వంటకమే మిత్తి (అనుకున్నది జరగనిది చేయిదాటి పోవడం అని దీనికర్థం), పలుకుట (ముదులు పలుకుట, పలుకుమన్న నేల పలుకక ఉన్నాయి. వేనున [ప్రయోగం. దుడ్డుట (కొట్టుట) ఎడ్జె= ఎడ్జెతనం అంటే 81180౧68 అనే (బౌన్‌ అర్థమిచ్చాడు. రాయలసీమలో నేను విన్నంతవరకు ఎడ్జెలేదు బడ్జె ఉంది (ఎడ్జిమనిషి, బడ్జేతులాగా వున్నాయి), కొల్ల (సమృద్దిగా ఎక్కువగా) పచ్చజమింగారం, తెలుపు=వెండ్కి దేవ, ముప్పై, గుల్ల (గువ్వ) కలిగిన నీరు మొదలైన వేమన పద్యాల్లోని మాటలను డా. ఎన్‌. గోపి ప్రత్యేకించి చూపారు.2

శ్రీ రాళ్ళపల్లివారు “మంకు, తారాడు, సయిళము, సొడ్డు, కళవళము, కూయు, చాత్తీ దుద్దు, తాళక, బిత్తలి ఇత్యాదులు కన్నడ సీమకు సమీపమగు తెలుగుదేశమందే వాడుకలో గలవు. మజియు ఆకువక్క. వైస్‌ (వైసీనము), ఒక్కపొద్దు, వలికి, రుద్దు, శ్ట్‌క్సు కుళ్ళుపోతు, మొదలగు శబ్దములు నల్లమల కీవలివారికి తప్ప ఆవలవారి కర్టమగునాయనియే నా సందేహము. వీనికి తోడు

1. డా. ఎన్‌. గోపి, (ప్రజాకవి వేమన వు. 133 -]46
2. డా, ఎన్‌. గోపి, (ప్రజాకవి వేమన పు. 133 -]46

126 కుంక, బెబడి, ఊక్క బసివి వంటివి ఈ దేశమున వాడుకలేని పదములు అపురూసముగా గలవు కాన్ని యివి వేమన వంటి దేశదిమ్మరికి వచ్చుట వింత కాదు") అని వేమన భాష ఆధారంగా (ప్రాంతాన్ని నిర్ధారించడానికి ఫయత్నం చేశారు. ఈ పదాలను గురించి చర్చిస్తూ డా. గోపి, రాళ్ళపల్లి వారిచ్చిన 19 పదాల్లో కొన్నిపదాలు తెలంగాణా, సర్కారుల్లో కొంత వాడుకలో ఉన్నాయి. అయితే వాటి అర్థాల్లో కొంత ఖాషా భేదం కనిపిస్తున్నదన్నారు.2

వేమన భాషాప్రయోగాలకోసం నేను పరిశీలించిన పద్యసంకలనాలు. ఏవి వేనున పద్వ్యాలో ఏవి కావో నిర్ణయించడంలో ఎన్నో ఇబ్బుందులున్నాయి. కాని మై పుస్తకాల్లోని పద్యాలు చూస్తూ డా. ఎన్‌. గోపి, శ్రీ. రాళ్ళపల్లి అనంత కృష్ణశర్మల సేకరణలో కాకుండ రాయలసీమ మాండలికానికి సయింధించినవిగా తోచిన (ప్రయోగాలను ఏరడానికి ప్రయత్నించాను. 11. ఇంటిలోని ధనము ఇది నాది యనుచు మంటిలోన దాచు మంకుజీవి కొంచబోతు ఏంట గుల్ల కాసునురాదు. (శా 982) వెళ్ళవచ్చునాడు మళ్ళి పొయ్యేనాడు వెంటరాదు ధనము. కొంచెబోతు అన్నపదం ఇప్పటికీ అనంతపురం జిల్లాలో తీసుకొనిపోవు' అన్న అర్థంలోనే వుంది. దీనికి 'కొండబోవు అన్న పర్యాయపదం కూడా వుంది. కొంచబోతు (శా 2048). 2 బహుంళచవితినాడు బాలకి నీళా ఛడే (జౌ 332) నీళల్ళాడు=ప్రసవించు 'నీళ్ళాడు' అన్నపదం 'ప్రసవించు' అన్న అర్ధంలో రాయల సీమలో వ్యాప్తిలో వుంది. ], రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ - వేమన పు. 35 2. డా, ఎన్‌. గోపి - ప్రజాకవి వేమన పు. 130-139

127 రె. తిరిసెమిడెడు కటిక దేవెలెల్ల ఎనమిమన్ను తినెడి ఎర్ర లేరుదు సుమీ (శారి ఎ[ఈ=వానపాము (66/0౪/61౧0) ఇప్పటికీ వ్యాప్తిలోవుంది. టే మొసలికంటిలోన ముసలాపె, నీళ్ళాడె, (బౌ 333) ముసలామె' కు ముసలాపె'లో ఆపె రాయలసీమ పలుకుబడి కాదు. ర్‌, ఆకటికి తొలగు నాచారయిలెల్ల చీకటికి తొలంగు చిత్త శుద్ధి వేకటికి తొలంగు నెనుకబిగి యెల్ల (శా 691) “వేకటి అన్న పదం ఇప్పటికీ యాకటి' అని వ్యాప్తిలో వుంది. యాకటి అంటే 'గర్భవతి క. ర చూపుదప్పినపుడె సారరవలెను సారగకున్న వానిచులకగా చూతురు (బౌ. 249) సారగు = సారిగిపోవు' 60 116 గేం౪౧ అని వ్యాప్తి, ఒరిగిపోవు అన్న అర్ధంలో. 7, (ప్రాతయెనుము పాలు రోతనవచ్చు (శా. 905) దొమ్మ తెగులు చూడ దూలన గేదెకు వాతవేయ (శా, 1912) గంపెడంత తవుడు గంపలో వెటక చనులు బట్టనీదు కొన్న బ|రె (శా. 778) చన్ను ముట్టనీదు తన్ను బె (ఆ. 47) బర్రె గేదె యెనుము అని మూడు (ప్రయోగాలున్నాయి. 'యెనుయు' అన్నది రాయలసీమ మాండలికం. అబ్బ యున్నవాని కన్నియున్నట్టులే అజునికైన వాని యబ్బ కైన ---(శా. 324) నన్యమొందకుండు నబ్బతోడు (బౌ. 167) 'అబ్బ అంటే 'తండ్రి' కడప జిల్లాలో ఈ పదాన్ని ఇప్పటికీ ఎక్కువగా

128 ఉపయోగిస్తారు. రి దున్నపోతు మడక గురుతుగా సాగదు ఎద్దు మడక కంటె సహెచ్చుగాదు -- (శా, 936) మడక= నాగలి. రాయలసీమలో వాడుక ఎక్కువ. 10. నిగిడి తిన్నగబ్రాకు నీళ్ళలోన మొసలి నిగిడి ఏనుగుబట్టు --(శా. 945) నిగిడి=”ం 50655. ఈ పదం 7౦ '5(1౪6' అన్నఅర్ధంలో అన్నం లేకుండా నిగడనీ కూడా వ్యాప్తిలో వుంది.' 1). (దొబ్బ నేర్చుకున్న దుత్తలు మోసునా- (కా,2/9 దొంగగొడ్డు మెడను దుత్త గప్పినరీకి. బంగొరె సంకలనంలో కూడా వుంది (దొబ్బు=60 ౩1 అని రాయలసీమలో మాత్రమే వ్యాప్తిలోవుంది. చిన్నమట్టికుండను 'దుత్త అంటారు. 12. దూలమూత కోల దొరికిన చందము- (నా. 2రి2) (మాను దూలములను మతి తెరము కట్లునా (టౌ, 406) ఆరు దూలము లకు నాధారమైనట్టి మమొంటి కయి మింటి కొనర నిల్వ(-శా.2091) ఇంటి మై కప్పులు అడ్డంగా వేసే చెక్కలను 'దూలము అంటారు. ఈ పదానికి తీర్లు అన్న పదం కూడా పర్యాయంగా వ్యాప్తిలో వుంది. 13. గరిసెలోని వాని కాన లేరయ్యయో - (జౌ, 77 ధాన్యం నిలువ జేసెచోటు గరిసె. 'గరిసి' అనికూడా పర్యాయపదం వా ర్తిలో వుంది. ])4. బడల బూది పూసి జడలధరించిన - (బౌ. 6841) తడికె మిరు పెట్ట తలుపు తో గురియౌనె?

129 బిర్రు అన్న ఈ పదానికి (బౌన్‌ '5[1% అని అనువాదం చేశాడు. ఈ పదం రాయలసీమలో కొన్ని (పాంతాల్లో ముఖ్యంగా. చిత్తూరు జిల్లాలో నేటికీ వ్యాప్తిలో వుంది. జాకెట్టు బైలరు వ్మిరు' గాకుట్టినాడు అని [సయోగం. సెండ్లయి అనే సదం

పెక్కు తిండిపోతు పెండ్లా మెరుంగురా సేదపడ్డ వెనుక పెండ్లము గతిజూడు 'పేఠరంటయి బోవు సెంగ్లి మగువ (సెండ్లము) ధరిణి విశ్తుకెల్ల తల్లియె పెండ్లాయె "పెళ్ళాము" అనికాకుండా "పెండ్లాము" అని వర్ణసమీకరణ జరగని రూపం రాయలసీమలో నేటికీ వుంది. 16. (బ్రహ్మ మెరుగనోడు పట్టుబట్టనిల్చుర ((జౌ.]215) మనసు నిల్పనోడు మరియాత్మనందున ((బౌ] 156) కోమటోని నిష్ట ((బౌ 695) కోమటొని సొమ్ము (బం - 253); (బౌ 609) కోమటోని యాశ కొండలవానలు ఎరుగనోడు, కోమటోడు అన్న [ప్రయోగాలు రాయలసీమలో ఎక్కువ వాడుకలో వున్నాయి. కోమటోో కోమట్సి ఎరుగని. అన్నవి ఇతర (ప్రాంతాల్లో లేని రూపాలు, 17... పియ్య దినెడు కాకి పితురుడెట్లాయెరా పిండి దిన్నకున్న పీతి కాసింపదా (శా. 50) 'మలము', అశుద్దము' అన్న అర్ధంలో 'పియ్య' అన్న పదం బాగా వ్యాప్తిలో వుంది. 18. _ సద్ది మిగుల నింటి సంసారమేలరా (శా.40) రాత్రి మిగిలిన అన్నం 'సద్ది' 9, _ డండిగ నీతనువండే (బౌ. 57).

130 దండిగ అనే సదం ఎక్కువగా రాయలసీమలో బాగా వ్యాప్తిలో వుంది. ౨౦, మొగము చూచినపుడు మోహయి ఘనమౌను ధనము చూచినపుడె తగులు మనసు కూలినస్పుడరయ కుసులెల్ల వెరగురా శా. 365 కుసులు అన్నపదం కుశాల అని నేటికీ వాడుకలో వుంది. భలే కుశాలగా వుండానే. కునాల= సంతోషం హుషారు అని అర్ధం. 2]. ఉత్తతిత్తి తిత్తి కొరకు, తిత్తిలోన శివుడు స్థిరముగా తెలియ; తొమ్మిది కంతల తిత్తికి (బ్రా 90) 'తెత్తి అన్నపదం సిత్తి అనికూడ వ్యాప్తిలో వుంది '800' అన్న అర్ధంలో. 22. మత్తాబు పొగదగిలి మూతి వాపైపోయె= (శా.742) మూత్తి=నోరు; మొహం (4001 & [009) అన్న అర్ధంలో వ్యాప్తిలో వుంది. 23. కుదువ సొమ్ము; మొదటి సొమ్ము (౧౧౧౪౭౧౫) సామ్ములు అన్నమాట 'నగలు ఆభరణాలు సొమ్ము అెరవుతెచ్చి వెమ్మిమీద; (శా.870) అన్న అర్ధంలో రాయలసీమలో వ్యాప్తిలో వుంది. తొమ్మిదికంతల శిత్తికి ఇమ్మగు సొమ్ములును కులముయేటికి చెపుమూ పరగ తనదు సొమ్ము పరుల సొమ్మును గూత (బౌ. శాఈ41) 'సొమ్ము అంటే ౧029౯6: అని (బ్రౌన్‌ అనువాదం, ఈమాట రాయలసీమలో బాగా వ్యాప్తిలోవుంది. 24. ఒరులకొరకు తానే యుబ్బుచు నుండు (శా.670 పొట్ట జీవు బాసి పోయితా నుబ్బును (బౌ.]66) ఉబ్బు' అన్నపదం 'భ లే ఉబ్చించాడు' 'ఉబ్బిపోయినాడు' అని

131 25. పొలుసు కిచ్చినట్లు పుణ్యానికివ్వరు (ఎం. 316) 26. కసవు దినువాడు ఘన ఫలయిలరుచి (శా.1007) 27. కూర యుడుకు వెనుక కూతున కసువేర (బౌ.] 176) నెయ్యి లేని కూడు నీయాన కసువది కూరలేని తిండి కుక్కతిండి (బం.]42) 'పొలుసు, కూర' అన్నది మాంసం అన్న అర్ధంలో వ్యాప్తిలో వున్నాయి. కూర అంటే కేవలం మాంసం కూర అని కూరదెచ్చు కున్నారా ఇంట్లో ఈ రోజు. వంటి వాక్యాల్లో ప్రయోగంలో వుంది. కసవు-ంఘాస్‌=గడ్డి. 26, నేయి వెన్నకాచి నీడనే యుంచిన ఘేరి గట్టిపడును సెరుగురీకి (శా.] 278) ఆవుచనుపిదికి ఆపాలుకాచిన కేరి పెరుగు చల్ల కేర్లు గలుగు (శా.355]) శేరు *=తోడుకోవడం (341110 0208108 60 ౦౯4 అని రాయలసీమలో వ్యాప్తిలో వుంది. 'పాలు పేర బెట్టడం అంటే పాలలో పెరుగు వేయడం తోడుకునేట్టు పెట్టడం అని అర్థం. 29, _ బోటి యొకతె బ్రహ్మ నోటి మీదనె తన్నె కొమ్మ యొకతె విష్ణు రొమ్ము తన్నె (ఆ. 29) తన్నె చేసె, పోయె అని పురుష బోధక (ప్రత్యయం కాకుండా (క్రియలను వాడడం రాయలసీమలో ఎక్కువ. 30. _ పంట చేనివిడిచి సరిగ లేరనయట్లు ఆ.37 చేను పరిగలుబడిపోయింది అంటే పిచ్చిమొక్కలు పరిగిసేద్యానికి అనువుకాకుండా పోయిందని అర్ధం, 31]. కడుగబోవరోత (బౌ. 13126)

132 అప్ప్వుదీయ రోత మొప్పి తోడ మై[తి మొదలెరోత తాకట్టిడిన రోత; తప్పుపలుక రోత యొడలుగట్టి లేని యోగిరోతః అడుగు గట్టి లేని యాకుండ యది 'రోత' బాగా వ్యాప్తిలో వున్న పదం. 'రోత అన్న సదం. మలము' అన్న అర్ధంలో కూడా వుంది. 32. అడవి యడవి తిరిగి యాసనువీడలేక గాసి పడెడు వాడు ఘనుడు కాడు (శా.])44ర) గాస్‌ బడగనేల కాంతచేత (బౌా2]11) గాసి' అన్న పదం ఇప్పటికీ వ్యాప్తిలో వుంది. 33. వెరికుక్కలవలె వేదముల్‌ చదివేరు. ఆశయయి నెరుగరయ్యగాత్తు అయ్యగాంళ్ళకైనా నాశలు పుట్టవా (సుుం.20) అయ్యగారు=బహ్మడు, ఉపాధ్యాయుడు అని వ్యాప్తిలో వుంది. తడ. చచ్చుడాక మోసు చాపగుడిసె బం.352 తెరవముండ మోసు వెరగాయె నయ్యయో (బౌ. 789) సెల్టివారి తల్లి ముట్టుకోకలు మోసు (బౌ417) “'మోయు' అన్నపదం సకారాంతంగా *మోసు" అని వ్యాప్తిలో వుంది. 35. కన్చికన్చి యెరుక కలుగుట దోతరా బం. కన్చి కన్చి యెరుక అంటే మిడిమిడి జ్ఞానం, 'కచ్చా పచ్చగా దంచాడు' అని రాయలసీమలో ప్రయోగం. 36. నివుడు మూలదుంవ సృష్టి యందరయంగ (బౌ. 951) 522 1 6 2641021 2006 హై 906 ఇం14 అని అనువాదం చేశాడు బ్రౌన్‌ దుంప అన్న పదాన్ని 'వంశర అన్న అర్ధంలో రాయలసీమలో “నీదుంపతెగి అన్న తెట్టు వ్యాప్తిలోవుంది. ఇది ఊతపదంగా కూడా వాడుకలో వుంది. 37. చీకాకుడిగిన యోగినెవరు గానరు వేమ(బౌ.47).

133 చాకివాడు కోక చీకాకు పడజేసి; ముట్టుకోకలు; 3ద. కోక లండల జేసి కొంత యాయొ (ఏం. 292) చీఠ పక్షి కిచ్చి చిక్కింది పోవడా (బౌ. 957) చిక్కిందిపోవు-2౪11164 బ్రౌన్‌ అనువాదం. 'చీకాకు రాయలసీమలో తక్కువ వ్యవహారంలో వుండే పదం. చీర కోక లో చీర రాయలసీమలో వ్యాప్తిలోవుంది. 39. వేకి బుట్టి చాలా వెర్రి బట్టు (ఎం.]346) తిక్కబట్టి నరులు తెలియలేరు( (బౌ. 633) తిక్క యొత్తి నరుడు తిరుగుగాక (బౌ. 1059). ఈ మూడింట్లో తిక్కపట్టు రాయలసీమవ్యవహారం వె[ఠ కన్నా తిక్క పదానికి (ప్రయోగం ఎక్కువ. 40. చెక్కర కలుపుకు తింటే ఇచ్చే వారల సంపద హెచ్చేదేగాని (ఐం 130) ముక్కించ తవుడైన లెస్స (9౦. 65) మన్నును దినుమంటె మండేరు జనురాల మట్టిలోని మేను మరువనేల (బం.127) 'తినుమంటె' తిననుంటె తినమనినచో అన్న అర్ధంలో వాడుకలో వుంది. 4]. మేడ పూజ సేటు నెల్ల దిక్కులతానె (ఏం.336) కాప్లరయి యేడ గిదిసి యుండు (బం. 128) య్యాడుదాని బలిమి యాడనే చూడరా ((బౌ.704) 06 ంఇ61 ఇాం00611 15 9660 ౪1616761 56 6. అని యాడ' పదానికి ౫161676౯ అని (బౌన్‌ అనువాదం చేశారు. అక్కడ, ఇక్కడ, ఎక్కడ అన్న పదాలకు ఆడ్క ఈడ ఏడ అన్న (ప్రయోగాలు రాయలసీమ వ్యాప్తిలో వున్నాయి. బఐంతమీద చెలమ పాటించి తవ్విన గుంట సట్టు చెలను కులముద్దరియరా(బం. 104) చెలమ, గుంట పదాల్లో చెలమ, గుంత వ్యాప్తిలో వున్నాయి. 43. ముగ్గురు ముగుదాళ్ళ మునిగినారు. ముగు(దాళ్ళు=

134 110016/70096 11 116 ౧056 (బౌ. 3)0) ఉ4. మురికి ఖాండ ముసరు నీగలబంగి (ఏ౦. 60) చుట్టూ ముసురుకున్నారు. ముసురు=గుమికూడు అని అర్థం 45. నివునికంటె దొడ్డ జీజె యేడి=(జీజ=ఆంధు జీజికి దండ బెట్టు అని వ్యాప్తిలో వుంది. 46. మానసయి మంచి మళ్లి సాలెచవికె చవికె=గడ్డి లేదా బోదకప్పిన ప్రదేశం. 47. పెరికి లియ్యగ బోతె పెద్ద (జౌ, 43 0 468. వేదయి పొవడీ మాటలు=సావడి=౦ప16416” (బౌ. 293). 49. నున్ను గుప్ప జేసి మన్నులో గోరాడి (బ్రౌరర9) మన్నులో గోరాడు=॥/ఇ110ఇ 1 ఇగ అని బ్రౌన్‌ అనువాదది. 50. తనకు (ప్రొద్దుపోవ తగు దిక్కు లేనిచో (బొ.676) పొద్దుపోవు అన్నపప్రయోగం పొద్దుపోవడంగా బాగా వ్యాప్తిలో వుంది. 5]. _ దేవరంట పోతె దిగగట్టు కొనెనయా (బౌ. 695). దేవర పదానికి 'ఉం4' అని (బౌన్‌ అనువాదం. రాయలసీమ పల్లెలో ఊరి రెడ్డిని ఇప్పిలికీ దేనరా అని సయీధించడముంది. ఇచ్చెదననుచు పిదప వచ్చిన యప్పుడెల్ల జరిసి వాదులు జీసి 52, గచ్చులమారి గులానముల నుచ్చులు క్రాయంగవలెను యొనరగవేమ (బౌ. 720). గచ్చు=అబడద్దం 116' అని అద్ధం. గచ్చులు ఇప్పాడు అని ఈ అర్థంలో నేటికి 53. హద్దు కోసరయి పెద్ద పోరిడుకొని (బౌ. 736). "య అన్న అర్థంలో "కోసం కోసరం రెండూ వ్యాప్తిలో వున్నాయి. 64, మొగ్రబెట్ట నెత్తి మొత్తుగాని (బౌ, 774) 'మొరబెట్టు కోవడం' అన్న పదం వ్యాప్తిలో వుంది.

135 55, తిరుగ నేల కాళ్ళు తీట గాక (బౌ. 623). కాశీపోవు వారి కష్ట మంతెకాని తీట అనేది దురద అన్న అర్ధంలో వుంది. నవ్వ అని కూడా అంటారు. 56. తెండి నిడురమాని తెలివి బొత్తిగలేక ((బౌ.625) బొత్తిగా, అని బొత్తుగ అన్న రూపం వ్యాప్తిలో వుంది. బొత్తిగా తెలీదు. బొత్తిగా తెనలేదు అని రాయలసీమ (ప్రయోగాలు. 57. సస్య సంపదకు ముసాబు వెరి (బౌ. 838) ముసాబు అన్న పదానికి '201221108& 210" అని (బౌన్‌ అనువాదం. 56. మంగలి కయిగిన్నె మహిమీద జనమెల్ల (బ్రౌ.899) కయి=చేయి. రాయలసీమ (ప్రాంతంలో చిత్తూరు భాష మీద తమిళ (ప్రభావం, అనంతప్పురంలో కన్నడ (ప్రభావముంది. 59. పేద కివ్వమనువు పెన వేసినట్లుండ్లు (బౌ. 1886) సమము రానిమనువు చాలగా ఫలియంచు (బౌ. 1)రు. మనువు=౫౭2111286 అన్న అర్ధంలో వుంది. 60. జోము వీడి చేతి సొమ్మెల్ల బోజేసి జనులు తిరుపతుల దిరిగి చెడిగ్సృహయి తాను జేరు. (బం. 27)3) 61. కాసు వీసముకయి కల్టెగా లింగయి పాలుమాలినట్టి పశువు కొడుకు (బౌ. ౪౪971) పాలుమాలు' అన్న (ప్రయోగం పాలుమాలిగ్గా వుంది వంటి రాయలసీమ (ప్రాంతం వాక్యల్లో శరీరం నలతగా వుంటే కూడా వాడతారు. 62. ఎంత కాలమైన యేదలేకను జీవి చచ్చిపుట్టి చుండు సహజముగను (బౌ. 1009) మేడ లేక ౮101606684 అని (బౌన్‌ అనువాదం. మయేదకు బదులుగా యాష్ట అన్న పదం రాయలసీమలో వుంది. వీడు యాష్ట లేకుండా పనిచేస్తాడు.

136 సినిమాలు చూస్తాడు. 63. కడుపుులోన మలము కండలు నెముకలు నరసి చూడ మైన మురికి తోలు ((బౌ. 1067) తొక్క అన్న అర్ధంలో తోలు అన్నపదం రాయలసీమలో వ్యాప్తిలో వుంది. 64. చీలలు నైదుండగనే (బౌ. 43)) రథమునకు నైడు చీలలు రథములు గమనించు నపుడె రథమరుగున (బౌ. 1076) చీలలు=గ౫1158 అని అర్ధం కాని ఈ పదం ములుకులు అన్న రూపంతో రాయలసీమలో వ్యాప్తిలో వుంది. 65. కడమవాసి నెల్ల కాల్ఫుకు తిందురు. (బౌ. 1133) మిగిలినవి, 1651 01 16291 అని కడమ అన్న పదం రాయలసీమలో వ్యాప్తిలో వుంది. ఇవి కాక చల్ల (మజ్జిగు పొట్టు, బువ్వ, గాడ్జెలు (బౌ.] 153) తగులాటం, తిరిపెం, నెత్తి లొట్ట పాదు, తునకలగు (ముక్కలగు) గువ్వ ఓలిమాడలు, సంత, పనికిమాలు, వగలేక్క తొ[రి 161107). మొనగాడు, కంవు, పురుడు, అంజనయి, పాసునోరు, గబ్బు, వైపు (వైవు దెలిసి పలుక వలయు బం.]07) పందికొక్కు, కొక్కు, చుక్కబొట్టు, బట్ట (0106) బత్తెయి, జిడ్డు, కూలబడు, చిండు, చిండును మాదిగె (దొక్కును) ఉసురు (ప్రజల ఉసురుదాకి సడునుగాని (బం.44) కాలమత్తి, యెగర వేయుబంతి యెందాక నిల్బుదా (బం.44) ఎంగ్లి (బౌ. 3179) వీసరవోవు (నిఠర్ధకమగు) హంగు, పద్దు, చట్టు మంటు) పిసిని (ససిని గొట్టు) బండకేవు, గోచిపాత తగులాటము, సుద్దులు, తచ్చ (తచ్చనందకుండ తగుడ జెప్పిన (బౌ. 994) తచ్చ=తడబాటు 0014151010), బొడ్డు, తోలిపోర్క కాలమిత్తి (6064658 01 66400) కూడు, లొట్ట, బండవాడు మొదలైన ప్రయోగాలు వేమన పద్యాల్లోని (ప్రాతీయతను గుర్తించడానికి కొంతవరకు దోహదం చేస్తాయి. వేమన ఉపయోగించిన తారాడు' అన్న పదం

[137 నేటికీ రాయలసీమలో వెతుకు= (10 ౩562౯౦౫) అన్న అర్ధంలో వ్యాప్తిలో వుంది. మొబ్బులో తారాడుతావుండాకా, 96200128 12. 016 గేజ1106 55). 'నడవడి' కి బహుంవచనంగా నడవళ్ళు' (మనుజులనడవళ్ళు నురియెంచి చూచితే) అనే (ప్రయోగముంది.

(ప్రాంతీయతను పెల్టించడంలో పద్యాల్లో వేమన ఉపయోగించిన వృక్షాల క్పేర్సు జంతువులపేర్లు 102 ముర కిజష02) స్థలాల క్పేర్లు కూడా కొంతవరకు తోడ్పడతాయి.

తిరుమలకును బోవ తురకదాసరిగాడు

తిరుమలలోని కుక్క తెరిగి సింహముగాదు

పామరజనులు తిరుపతుల తిరిగి - అంటూ తిరుమల, తిరుపతి (ప్రాంతాల పదప్రయోగం కనబడుతుంది.

నిల్పికన్నా గురుడు సీమ నెవ్వడు అేదు (బ్రౌా.3152 అన్న చోట 'సీమ' అంటే వేమన దృష్టిలో 1౫౧6 (ప్రాంతం అని అర్ధం సీమకు వెళ్ళి చదువుకున్నాడు' సీమచదువులు అన్నప్పుడు సీమ అన్న పడంలోనికి విదేశాలకు (౧01819౧ ౧౦౪౧౪9) అన్న అర్ధముంది. 'కిగుపుచ్చకాయ, జొన్నలు, పల్లేరు, తుమ్మకంస, వస, వసనాఖ్సి పాపర పండ్లు, నువ్వులు, తుమ్మచెట్లు, చౌదరాసివేరు, ముష్టివేపచెట్టు, వేము, చెరువుకుంటటు, చేలమళ్ళు. పయిరుబళ్ళు, వేపవిత్తు, వేముపాలు, ఆకువక్కసున్నము, మగ్రివృక్షయి, పొట్లకాయ, తోటకూర చల్లగింజ దొగ్గలి, మేడిపండు, దోసములు తమిదకుడుము, తాటికల్లు, ఉక్కుచూర్ణము, తులసికారము, వేరుపురుగు, చీడపురుగు, చెరకు, బుడమకాయ ఉల్లితోట, పసిరికాయ, పురుగు, వరుగు, దొమ్మతెగులు (గేదెలకు సయింధించిన వ్యాధి) పిందె పెరటి చెట్టు, పుండు, మళ్లి కాకరకాయల్సు వెంపలి, ములకపంటి గిజరు, పొన్నగంటిపసరు, ముష్టిరసము, చింతపండులొడ్డు, బీడి మిరపగింజ మొదలైన (ప్రయోగాలు కనబడతాయి. "వేనుని పేరు గురించి చర్చిస్తూ శ్రీరాళ్ళపల్లివారు

138

"వేము అను చెట్టు పేరనే వేమన్న అను పేరేర్పడిందను శ్రీతమ్మయ్య గారి నిర్ణయము సహజమై పగిగ్రాహ్యముగా నున్నది. అన్న విషయం గమనించాల్సి వుంది.

రాయలసీమ [ప్రాంతంలోని నీటికడువును పట్టించే ఒక సద్యపాడం (బౌన్‌ సంకలనంచేసిన వేమన పద్యాల్లో వుంది. కూలికై వనితలు కొని నీళ్ళు మొయ్యరా (బౌ. 823) ఇప్పటికీ నీటికరువు తీరని ప్రాంతం రాయలసీమ. .

నీరుపల్లమెరుగు, చెవినిల్లు గట్టిచెస్పు, బొమ్మలాట జూచుపగిది మంటిపాలగు, కుక్కపాటులబడు, మంట గలుపు, దీనిల్లు పాడయె తన్ను గానక్క నగుబాట్లు, వార్తకెక్కు, కావడికుండలు, నల్దేటమునుగు, నోరుకట్టుకును, దమ్మిడిసేయు. పొట్టకూడు, మనసువిరుగు,ు మాయ (బ్రతుకు, వల్లదప్పు కత్తిమీదసాము, మొదలైన జాతీయ పదప్రయోగాలు, 14100266 630౯8౭5510) నూ, పులిని చూచి నక్క వాత పెట్టుకున్నట్లు, చేనిలోన బొమ్మచేసి కట్టినయట్లు, దాలిగుంట కుక్కదలచిన చందము, మాలనవాడి కుక్క మరగిన చందయ్యి, నూనె లేనిదివ్వె నువ్వులమండునా? మొదలైన ఆలంకారిక (ప్రయోగాలన్తూ (2161600106 6౫౦165వ10115) (ప్రత్యేకంగా క$ేకదించి అధ్యయనం చేస్తే వేమన (ప్రాదేశికతను పట్టించే విలువైన సమాచారం లభించే అవకానముంది.

వేమన ్రయోగాలుగా చెప్పుకునే వాటిలో ఎన్నో రాయలసీమేతర ప్రాంతాల్లో కూడ వ్యాప్తిలో వుండవచ్చు. కాని ఆయాపదాల అర్ధచ్భాయలను గమనించుకోనలసివుంది. లభించిన పదజాలం ఆధారంగా వేమన రాయలసీమ (ప్రాంతానికి చెందిన వాడుగా నిర్ణయం చెయ్యవచ్చు. ఈ సందర్భంగా డా. ఎన్‌. గోపి పరిశీలించిన విషయాలు మరొకసారి మననం చేసుకోదగ్గవి. వేమన పద్యాలు అశు సంప్రదాయానికి చెందినవి. ఒకరు చెప్పంటే ఇంకొకరు రాస్తున్నట్లు తోప్తాయి. ఇప్పేవారి మాండలికోచ్చారణ, రాసుకున్న వారి యాస రూపాలు వేమునపద్యాల ్రతుల్లో చోటుచేసుకున్నాయి. కొన్ని ఉచ్చారణ

139 రూపాలు మారిన తీరుకు ఉదాహరణలుగా డా. గోపి ఇచ్చిననేతురుసేయు; యాలుయేల,.. తెలుసువాడు, తెలియువాడు;కాలమంటేకాలమన్ను; వెళ్ళివచ్చేవాడు” వచ్చువాడు; విద్యచాతు చేత తీపులోనితీవు ౫ తీపిలోని తీపి వంటి మాటలు రాయలసీమ యాసకు సయింధించినవే.2 ఏదో ఒక (ప్రాంతపు భాషను ।పామాణికంగా పరిగణించి, ఆ దృష్టితో పద'్రయోగాలను మార్చివేస్తే సాక్ష్యాలనే నాశనం చేసిన వాళ్ళంకామా? అలాగే నేమన పద్యాలకు (ప్రామాణికమైన సంకలనంగా తయారుచేసినాడు అనుకుంటున్న (బౌన్‌ కూడా అన్లీలమనుకున్న వాటిని సంకలనంలో చేర్చుకోకుండా తీసేశాడు. స్వచ్చతకోసం 'ఉచ్చ అన్నపదాన్ని రూపం' అన్సీ 'బుల్ల అన్న పదాన్ని బూయి అని మార్చి అన్లీల పరిహరణోద్యమానికి నడుం కట్టాడని కూడా డా. ఎన్‌. గోపి అభిప్రాయపడ్డారు.

పాఠాంతరాల పేరుతోనో, పరిష్కారాలపేరుతోనో పదరూపాలు మార్చి వేయడం వల్ల భాషలోని [ప్రాంతీయతను పట్టించే లక్షణం దొరక్కుండ పోయ (ప్రమాదముంది. నిజానికి రచన ఆధారంగా కవి (ప్రాంతం తెలుసుకోవాలంటే చాలా బాగా ఉపయోగపడేవి పదసయోగాలే. వాటిని మార్చివేయడం వల్ల ఎంతో బలమైన భాషాపరమైన అంతర్గత సాక్ష్యాలను .౪౯౫” 50018 హం 021 10841360 ఆళ1గే6ంగం6) ను మనచేతులో మనమే నాశనం చేసుకున్నట్లు కాదా? సమగ్ర వేమన పద (ప్రయోగ కోశం వెలువడితే వేమన భాష, శైలి ద్వారా వ్యక్తమయ్యే (పాదేశిక రీతిని మరింత లోతుగా అధ్యయనం చెయ్యడానికి వీలవుతుంది. వేమనవిగా నిర్ధారించిన పద్యాల్లోని మాండలికి పద (ప్రయోగాలకు మాండలిక సదాలు ,12166 4829) గీచి పరిశీలించగలిగితే వేమన భాషలోని ప్రాంతీయతను మరింత శాస్త్రీయంగా. నిర్ణయించే అవకాశముంది.

[40 సం(్రదించిన ఇతర (గ్రంథాలు

1. వేమన పద్యములు - సంకలనం. బి.వియన్‌. శాస్త్రి గొల్లపూడి వీరాస్వామి సన్స్‌ - రాజమండ్రి,]989.
2. వేమన-సి.ఆర్‌. రెడ్డి-బంగో రె-కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి శత జయంత్యుత్సవ కమిటీ (ప్రచురణ- ఆంధ్ర వ్యాకరణ పరిషత్తు.
3. వేనున్నవాదం - వ్యాఖ్యాత డా, ఎన్‌. గోపి హైదరాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్టు. 1980
4. వేమన్నవాదం - ఆరుద్ర రచనలు. 1985
5. వేమన్న ఏమన్నాడు - యలమంచలి వేంకటస్పయ్య గాంధీ సామ్యవాద పుస్తకమాల -మధునగర్క్‌ విజయవాడ ]966.
6. వేమన-నాథసంప్రదాయం-డా.ముదిగంటి సుజాతా రెడ్డి. 1993 7, వేమన పద్యాలు - సి.పి.బ్రౌన్‌, 1839 ర. 61563 00176౧0202 - 0.2. 570200. తుంరం?2 26651 520107౧2 గకిడరే601. 9, 9౧౧౫౫2 - ౪.౯. ౭12 - వ౭2102 గ2గేంమి165 1969.
7. విశ్వదాభిరామ వినురవేను - శ్రిపురనేని వేంకటేశ్వరరావు 1981-వేమన వికాసకేండ్రం- యోగ్యలాజపురం - విజయవాడ, 1]. వేమన భావన - డా. యస్‌. గంగప్ప 1967. జయంతి పల్లికేషన్స్‌ - విజయవాడ. య న్‌ా లా స ప చ మహి

టో ల్‌ - య త వటి లగ్న నా స ర (1 న. రపి ళ్‌ ఒకో | య. కెపఖ " (| స (ఇ న నా /” / లన త * వర్తక చల?”

లు212 గ2రట202ఈ002101 | | | " | ల! న నే! / ॥ స 74 , | ౨0/05/౧641 రజ 5౧౦6౧ 8. నిం7?4 [౧4౧50౧౫6 నిండర్ర. గొ౭ంం్రైన[87 07౧ 5౧6 ర ౧26 760౮641627 రోగ/06గాట్త, గటంండగ”? - ౨/7 425, గగగగాం క య