Telugu thripuraathaka devealaya shasanamulu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

క

• 'తిపురాంతక దేవాలయ శాసనములు టహోలా ౯ బవాలయ శాననములు.....* ( . " (ప్రచురణ: ; వ. లే , ణీ . మూసీ పట్టికేషన్స్‌ ఎ మ గ్‌ - (మూసీ సాంస్కృతిక చారిత్రక మాస పతక) . 3_4_245/1 లింగంపల్లి, హైదరాబాదు...500 02?. .

ఆ అవ్‌ (తపురాంతక దెివాలయ శాసనములు. బి, ఎన్‌. శాస్త్ర, ఎం. ఏ, వ చుర ఇ; తీ అం షా వరంంసప వీ 3కషన్స్‌

(“మూసీ” సాంస్కృతిక చారిత్రిక మాస పత్రిక) &టత్తోక/1 లింగంపల్టి, హైదరాబాదు 500 0౯

_పథమ మ్ముదణ 100% సర్వస్వామ్య నంకలిథతము శేవతశులు ,2000 డద $ంగంరాల్నై నూ పంగ ఇను య తం(46 "౧౪833 గర్‌ స లో శ =. విర ము లీ (/. ౮ టో వెల ః 75-00 ర్‌ . ౮ మ్ముదణ ఫి వెంక్కటామ్‌ శ్చిపర్‌ (పొడక్ట్స్‌ పె9వేట్‌ లిమి వెట్‌ నారాయణగూడ, హైదరాబుదు-500 0280,

వునవి మాటలు

భారతదేశమునగల ద్వాదశ జ్యోతిర్హింగ క్షేత్రములలో ద్వితీయ స్థానము పొందిన థ్రీకైల కత మద్వితీయమైనది. అష్టదిక్కులందు ద్వారక్షేేతములు కలిగి మహామహిమాన్వితుడై ఓళభమరాంబికానహితుడై న మళల్లికార్టునస్వామికి నిలయమైన థై లము దక్నిణాపథ మందలి పుణ్య క్షేత్రములలో వఠళమ గణ్యమైనది.

శ్రీశైల కేతమునకు (ల్రిపురాంతకము (ప్రాగ్వారము. (తివురాంతక (శ్రీమన్మ హాదేవుడు. హైవవినాశ ఆంగారేశ్వర, మూలస్థానేశ్వర, సోమేశ్వర, ఖడ్జేశ్వర, కన్యానిద్ధేశ్వర, కేదారేశ్వర, మల్లికార్జున, కవిలేశ్వర, గౌరీశ్వర, ఉత్తరేళ్వర, అను వికాదళ _ర్యుదస్థానవలమితుడై, న్వయంభు లింగముగ కుమార్శాదిపై నవతరించినాడు. (తిపురాంతకేశ్వురాలయము నంటి పార్వతీదేవి ఆలయ మున్నది.

బాల్మాతివురసుందరి అమ్మవారి ఆలయము కుమార్మాదికి దిగువలొనున్న బృహత్తటాక మున నిర్మింవ బడినది. అమ్మవారు చిదగి శ్రగుండమున జన్మించినది. చతుష్షష్టి యోగినీ నముదాయినియె కదంబవృక్ష వనవానిని యని వాసిగాంచినది.

వూర్వము (తివురాంతక క్షేత్రము మహావై భవముతో నొప్పారినది. శతాధిక కాననము లిచట వేయింవబడినవి. కల్యాణీ చాళుక్య, వెలనాటి, పొత్తవి, వజణువచోడ, కాకతీయ, కాయస్థ, రెడ్డి, విజయ, నతవాడి, రాజవంశీయుల, వారి సామంత, మాండలికులకు సంబంధించిన శాననము లిచట లభించినవిం

థారత (వభుత్వ శాసన వరిశోధక శాఖవా రిచటి శాననములలో నధికభాగము సేకరించి,. దక్షిణ హిందూదేశ శానననంపుటి ౫ లో (వ్రకటించి నారు. అట్టి శాననములను, నేను సేకరించిన శాననములతో నరి చూచుకొనినాను. [కొత్తగా లభించిన శాసనములను అనుబంధముగా చేర్చినాను. కొన్ని శవాననములు శిథిలమైనవి. మరికొన్ని శాసనముల అక్షరములు చెదిరిపోయినవి.

(తివురాంతకములోనున్న చీకటిమిద్దె నాలుగు గోడలవెనను, చీకటిమిద్దె తూర్పు, ఉత్తర కుడ్యముల నానుకొనియున్న శిలా స్తంభముల వైనను, నందిస్తంభములవెనను, వబదియారు కాననములు చెక్కబడినవి. తక్కిన శాననములు, (తిపురాంతక (శ్రీమన్మహాదేవుని ఆలయ కుడ్యముల వైనను, ఇతర దేవాలయము లందును, మూలస్థానేశ్వరాలయమున గల శిలాస్రంభమువైనను చెక్కబగినవి.

ఈ (గంథమున (వచురింవబడిన శాసనములలో "72 శాసనములను నేను 19684 జూన్‌ మానములో సేకరించినాను. గత సంవత్సరము ,తిపువాంతకమునకేగి 88 శాసనములను సేకరించి...

[/ "కొన్నిశానన [వతిబింబములను ఆలయ, ద్వార, గోపురముల ఛాయాచ్మితములను తీసికొని, శానన పాఠములను చదివి, సంక్షిప్రముగా విషయ వివరణము (వాని, ఈ _గంథము (వచురించుట జరిగినది.

(తిపురాంతక క్షేత్ర చరిత నాకు తెలిసినంతవరకు (వాసినాను. ఈ (గంథ మనమ్మగమనియే నా నమ్మకము. కాని, భావివరిశోధకులకు ఉవయోగముగా నున్నయెడల నాకృషి ఫలించినదసె భావింతును.

_తిపురాంతక క్షేత్ర చరి(త నిర్మాణమునకు వేలకొలది రూప్యములు వ్యయవజచి, కలకత్తా, కాశి, (పయాగ, కాళశ్మీరము, రాజస్థాన్‌ , _దక్షీణభారతము, పర్యటించి, విషయసేకరణగావించి గంథ వచురణకు పూనుకొనిన వయోవృద్ధులు _బ.థ్రీ పాలుట్ట రాజనర్ఫయ్య గారు (రాజవరం) ్రివురాంతక క్షేత్రమునకు, చాలాత్రిపురసుందరి అమ్మవారికి నంజంధించిన సమాచారము లేఖద్వారా నాకు తెలిపి నారు. వారివ చా కృతజ్ఞతాభి వందనములు.

ఈ గ౦9ంథమును స్వీకరించుట కంగీకరించిన జగద్గురువులు, పుష్పగిరి (వీఠాధివతులు థ్రీ మదభినవోద్దండ శ్రీ థ్రీ శ్రీ విద్యానృసింహ భారతిస్వామి వారికి నా హృదయవూర్వక నమస్కారములు.

తిపురాంతక క్షేత్రమును దర్శించు కోరికతో నావెంటవచ్చి శాసవళిలలను, కుడ్య ములను కడిగి, తుడిచి, కానస పితిబింబములను తీయుటలో తోడ్పడిన చికంజీవులు బి. గోపాలకి)ష్ణ, కెం రమేష్‌ కుమార్‌, సి. హెచ్‌. మాధవరెడ్డి గారలకు నా ఆశీస్సులు.

గ్భంథప్రచురణములొను, ఛాయాచితం), శానన పితిబింబముల ముదంణములోను నహక రించిన మిత్రులు ్రీయతులు ఐ. కె. వర్మ, ఈదర శ్రీనివాన్‌, సీతారామయ్య గారలకు నా వందనములు,

ఈ గ9ంథమున శాసన పఠనములోను, రచనలోను, నా ఆజ్ఞతవలన అనేక దోషములు దొరలి యుండవచ్చును. సహృదయులు, చారితకులు, పరిశోధకులు, గంంథములోని దోషములను తెలివిన మలి ముద్శణమున సవరించుకొందునని నవినయముగ మనవిచేయుచు అంధందేశమున కీగ౦ంథము నందించుచున్నాను, లింగంపల్లి హైదరాదాదు.500 097 ] బి. ఎన్‌. శౌస్తీ

విషయసూచిక (పురాంతకము

పుట

యై. త్రివురాంతకము | "వే (తివురాంతకేశ్వరాలయము లి శై. చీకటి మిద్ది ప్ర

శీ (తిపురాంతకేశ్వరాలయము -_ గర్భగుడి ముఖమండవము శ ళ్‌ వాల్యాత్రిపురసుందరి ఆలయము శ్‌

౮ (తిపురాంత కేశ్వరాలయ వరినరములు శి

7 థ్రీవర్వత పురాణము 77

8 త్రిపురాంతక శాననములు 77

89 ఆగహారములు = భూములు 0

10 దీవ దానములు కల్లి 11 అఖండ దీవదానములు 18 18 సతిపురాంతక దేవాలయ నిర్వహణాధికారులు 17 18 వెలనాటి చోడులు 18 14 కాకతీయులు లై) నే కాయస్థ వంశీయులు బర్‌ 16 రెడ్డి రాజులు వ్ర 17 తిపురాంతక శాసనములు - సాంఘిక వరిస్టితులు వ!

(తిపురాంతక దేవాలయ శాసనముల

18 కరికాలచోడ మహారాజు కాననము త్త 19 వెలనాటి మెదటి గొంకరాజు శాననము వ్తపి 20 పొత్రవి కామదేవచోడ మహారాజు పూజరి ్రీధరలప్టు శాననము శ్వ

న! ౨1 పొత్తవీ కామదేవచోడ మహారాజుల (వెగ్గడ లీమయ శాననము తీర్‌ ఫ£ గుండయ కుమారుడగు దండనాయకుని శాసనము 46 వ వెలనాటి రాబేయ్యద్రచోడుని స్నేహితుని కాననము త్త 24 స్థానావతి వ్యానరాకి పంగితని శాసనము త్తి 5 మనుమ గన్నయ శానషము కం 28 కాకతి రుద్రదేవ మహారాజు కాననము ర్‌! £౯7 వంచకరణాధిపతి మాధవదేవుని శాసనము ర్‌ 9289 కాకతి మేలాంబిక కాననషము ర్‌ర్‌ 99 మన్న రామచం[ద నరేంద్రుని కాననము 5కి ఏ0 ఎఆజగంనయ నాయుని శాసనము 62 $1 విషవెలిమన౭సాహిణి కాసనసము 68 8* మనంగ రౌతు శాననము 64 ఏ3 చాగి మువ్నలదేవి శాససము 65 $4 _నర్వాధిారి పోచెన్యవైడ గణపయ శాననము 66 85 చాగి మువ్వలదేవి శాన శము 67 868 చాగి గణవయరాజు శాననము 68 97 మల్లవరాజు కొడుకు అమరేశ్వరుని కశాననము 69 88 కోట ముమ్మడి పోతరాజు కాననము 7/0 $9 వెంజలి గొంకనబోయ.ని కూతురు (ప్రోలసాని కాననము య. 40 శ్రీమత్‌ ధర్మశివాచార్యుల కాసనము 792 4ఉఓ _పొనుంగొది గణవయ మంతి దండెన్యవెగ్గడ శాసనము 73 ఉలి కాలరి చిన్నమారినాయ.ని శాననము "క్త 4వ నరవాడి మహాకేవరజు కాననము "5 4ఉ4* _నతవాడి ముమ్మడి గణంవట్టువండు శాననము 76 45 నతవాడి రుద్రదేవుని శాసనము "7 46 జాయసాన శాననము 8 4 చికరాజు కాననము 80 ఉ9 కొండవడుమటి మురారి “ణవందేవ మహారాజ కాననము 81

స!

శీఫి _శ్రీవతినాయుని కుమారుడు మరియు లకుమాబాయిల కాననము 2 50 గండ పెండారు గంగయసాహిణి శాననము వ! 61 _మేడవికిల్ల ఎల్జునూకి నెట్టి శాననము 85్‌ 58 మేడపికిల్ల నూంక సెట్టి శాననము తిరి 58 గోళగి మఠాధీశ్వరుని కాసనము వ! 4 ెదలూరి సోమరాజు శాననము వ 55 విశ్వేశ్వర శినదేశికుల కాననము ఈ 58 మహ్మావధాని దామాదరవృయ్య శాసనము ౬! 57 "నూంకన బోయ.ని కాననము ళల 58 గంగయ సొహిణి మంత్రి శామదేపావండితుని శాననము 08 50 ళాంతశంథళు కాననము ఫి 60 గండపెండారు గంగయ సొహిణి శాసనము %6 81 ఆరువంక కొమర, నాగ శాసనము ల 62 మహాావధాని నర్వాధికారి అనంతదేవుని శాననము 09 68 చాసక్యనారాయణ భీమరాజు సిద్ధయదేవ మహారాజు కాననము ర! 64 మొల్పల ఆన్నవరెడ్డి శాననము 101 6 అల్లాడ 'పెష్క్మయదేవ మహారాజు కాసనము 1092 ఈ నతాడి కుమార గణపతిదేవ మహారాజు కాననము శ08 6 కురపొటి నూరారెడ్డి, ఎజీకసాని శాననము కే05 68 ఇందులూరి గన్నయ కాననము కే 69 గండ పెండారు జన్నిగదేవ మహారాజు కాననము 107 "0 కాకతి గణవతిదేవ మహారాజు శాననము 109 గ] సిద్ధశివులకు, మ్మిపులకు, మరములకు, న్యృతముల కొనంగిన భూదాన శాననము శే! 72 _ఇందులూరి గన్నయ కాననము శ్రే 78 ర్ముదదేవ మహారాజు సేనాపతి శాననము శక 4 కరుమాణీక్క వెరుమాడి నాయకుని కాసనము 116 "5 తంమిరాజు కాననడు 418 “6 నారవ కాననము 1109

౪1 "౯/ సిర్ధయదేవచోడ మహారాజు శాననము 20 70 ఏఅువ మనుమిలి దేవరాజు కాననము 121 "70 ఏజువరాజు కాననము 129 80 వరిచ్చేద వడమాని కోట దేవరాజు శాననము 190 81 మాడవ విలక శానశము కలత 88 నానాదేశ వర్తకుల శాననము 152 8 వరిచ్చేద ఖీమరాజు కాననము 128 84 గండపెండారు |తిపురారిదేవ మహారాజు శాననము 12/ 85 గండవెండారు అంబదేవ మహారాజు శాననము 128 ౪ మంఠవలభుని రామయ కాననము 12 ఈ నవదర అంబయరెడ్డి కాననము 180 88 గండవెండారు అంబయదేవ మహారాజు శాసనము 191 89 గండయవెండారు అంబదేవ మహారాజు శాసనము. 192 90 మాండలిక అదేవుని శాసనము 187 91 కంటులూరి అన్నలదేపుని శాసనము 1988 99 గండపెండారు అంబదేప్తుని కాననము 190 03 _ రేచర్ణ ముమ్మడినాయ.ని శాననము 140 94 వర్తకులు నంఘీభావముతో వేయించిన శాననము 141 95 మ్మికమోత్తుంగ రాజేం్యదచ్మకవ ర్తి శాననము న! 96 మలిరెడ్డి మారెడ్డి శాననము 1 97 _అడిదంమల్టు శాననము 145 98 ఉభయ నానాదేశీ 'వెక్కండ్ర శాననము 14 99 ఒల్లయరెడ్డి కశాననము 149 100 ఆలయ సిబ్బంది, అర్చకులు వేయించిన కాననము. 150 101 నేమాని పినవిచయ (చెగడ శాననము కేర్‌1 109 పోతిరెడ్డి తల్లయరెడ్డి శాసనము 152 108 రామభూపాలుని తనయ పోతాంబ శాననము 154 104 శతపోజు కూతురు నాగలదేవి కాననము 156

(౫ 1056 ఇరువ్యవతి వడాలు ఇమ్మడి శాననము 157 106 మారయ నాయకుని కాననము 156 10? _దొడ్డారెడ్డి కుమార్తె అన్యమాంబ శాననము 160 ఆనుబంధము 108 చాళుక్య ఆరవ వికమాదిత్యుని కాననము 161 109 భండారి మాబనాయుని శాననము 68 110 కాకతి రు.దుని కాలమునాటి కాగననము 164 111 _నాగదేపసెట్టి భార్య మావావీ శాననము 165 119 (బహ్మదేవండు, నాగదేవండు వేయించిన శాననము 166 118 శక నంవత్సరము 12/1] నాటి కొాననము 166 114 మహా్యవధాని భాన్కరదేవుని కాననము 167 115 సుబ్బృమాంబ తనయుని కశాననము 168 116 మవో(వధాని భవదూర ఒడయులు శాననము 169 117 మహాపధాని దండనాయక అనంత పాలుని ₹"ననము 170 118 ళాసనము నెంబరు 101 172 119 శాననము నెంబరు 102 1/4 190 రాజేం్యదచోడుని కాననము 174 121 అన్నడేవనృవుని కాననము 175 199 నాగయమంధతి కాననము [78 శరై. ముఖ్య వదాన్ముకమణిక 1 1 ఉవయు క్త (గంథములు జా111.

(తిపురాంతక దేవాలయ, శాసన (పతిబింబవుల వివరణము 1 _ కుమారాదిి _ తిఏపురాంతక క్షేత్రము వి తి9పురాంతక ్రీమన్మహాదేవుని ఆలయము శి. తిపురాంతక ్రీమన్మహాదేవుడు త్తీ పార్వతీదేవి అలయము ల్‌ తివురాంతక దేవాలయ శిఖరము 6 పాగ్బ్వ్యార గోవురము 7. ఊత్తర ద్వారము 8 వళ్ళ్చిమ ద్వారము 9 త్రిపురాంతకము _ పశ్చిమ, ఉత్తర గోపుర శిధిలములు 10 వార్వతీదేఎ విగిహూము (త్రిపుర సుందరీదేవి) 1! తివురాంతక దేవాయ దక్షిణకుడ్య సమీపమున నున్న శిల్పము 12 వీకటి మిద్ధె ల చీకటిమిద్దె కుడ్యము పైగల శిల్పము [శ చీకటిమిద్దై కుడ్యము పైగల శిల్చ్పము 1% కేల్‌ చీకటిమిద్దె ఉత్తర కుడ్యము 16 చీకటిమిదై పళ్ళ్చిమ కుడ్యము | 1 చీకటిమిద్ధె నంటియన్న మండపము 18 మండపవములోని వినాయక విగంహము 10 తిపురాంతక దేవాాయము వెనుకనున్న చిన్నగుక్ళు వి ద్వార పొలకులు వ! ముఖమండవము లోని నంది విగ౦ిహము వని తిపురాంతక దేవాలయ దక్షిణ కుడ్యము వెగల శిల్పము లి (పాద్వార సమీపమున నున్న వీరగల్టులు వ శివలింగము _ శివపాదములు ల్‌ బాలయముం గణవతి, (బహ్మాదుల శిల్పమున్న ఫలకము

వ!

“బి8 శివాలయము - ముఖ మండవములోని నంది విగిహము

"లి తటాకము = బాల్మాతిపుర సుందరి ఆలయము

28 తి9౨వురాంతకము -_ దక్షిణద్వార సశ పాన సమీవమున గల శివలింగము

వం తింపురాంతకము = దక్షిణద్వార సోపాన సమీపమున గల నంది

శి౦ కదంబవృడముల నీడలోగల నాగ (వతిమలు

ఛ+ి1 రథళాల - రథము

89 తింవురాంతకము - అశ్వారూఢులై న యుద్ధవీరులు

-తిలి వ్యానరాశి పండితుని శాసనము (శాం నెం. వుట ఉలి --కి మనుమ గన్నయ శాసనము (శా, నెం 8 పుట ర్‌0)

ఖి4 కాకతీ మేలాంబిక ళాసనము 1-_ 4 (శా, నెం. 11 పుటలు ర్‌లర్‌ - క్‌ర్సి

85 మన్న రామచంద నరేందు9ని శాననము మొదటివంక్క (శాంనెం. 12 వృటలు త8ి.41) --లిఠ8ి ఎజి గంనయనాయుని కాసనము (శా నెం, 18 వుట 68)

లొగా చాగి ముప్పలదేవి శాసనము (శా. నెం. 16 పుట 65) --ఖి8 గణపతిదేవ మహారాజు సర్వాధికారి పోచన వెగ్గడ శాసనము (శా.నెం. క్షే వుట 46 98 చాగి ముప్పలదేవి శాననము (శాం నెం. 18 వుట 67)

40 కోట ముమ్మడి పోతరాజు శాననము (శా. నెం. ££ వుట 0)

41 ధర్మ శివాచార్యుల కాననము (శా. నెం. 2ితి పుట 2

4౨ _దండెన వెగ్గడ శాననము (శా. నెం. 2! పుట 3)

• శృతి చోడె బోయుని పత్ని జాయసాని శాననము (శా. నెం. 129 వుటలు 8)

కీ _ భ్రీవతినాయుని కుమారుడు మరియు లకుమాబాయి శాసనము (శా.నెం. 82 వుట 6క్సి త్‌ ఎజ్జి నూకి సెట్టి కాసనము (శాం నెం. 84 పుట రల్స్‌

48 _మేడపిక్షిల్హ నూకినెట్టి శాననము (శ. నెం. 85 వుట 86)

శ7 శాసనము నెంబరు 86 వుట 6

48 వెదలూరి సోమరాజు శాననము (శా. నెం. 9౩ వుట 88)

శీ$ _ విశ్వేశ్వర శివదేశికుల ౯ననము 1 & 11 (శా. నెం. 88 వుటలు 80-90)

50 నూంకన బోయిని =సననము (శ. నెం. 40 వుట రి

51 _ గండవెండారు గంగయ సాపొజి శాననము _ (7. నెం. ఓ! వుట 9%) గ

కం.

52 గండవెండారు గంగయ సి హిణిశాననము (శా. నెం, 48 పుట 8ర్రి

53 ఆరువంక కొమర్య, నాగ కాసనము (౯. నెం 44 పుట 9)

54 _గండవెండారు గంగయ సాహిణి శాననము (శా. నెం. 48 పుట రర

55 గండవెండారు జన్నిగదేవ మహారాజు కాసనము (కా, నెం, 52 వుట 107)

ర్‌6 రుద్శదేవ మహారాజు సేనాపతి పదసాహిణి శాసనము (శా. నెం. 56 పుటలు 114116 57 తంమిరాజు కాననము (5, నెం. 58 పుట 118)

ళ₹5 నారప శాననము (శా, నెం. 59 వుట 110)

59 సవదర అంబయరెడ్డి శాసనము (౯. నెం. 0 వుట 180)

60 గండవెండారు అంబదేవుని ౯ననము ₹ & 171 (శాం నెం. 72 పుటలు 1ళిలీ _ 1లీర 61 కంటులూరి అన్నలదేవుని =సనము (శా. నెం. 74 వుట 188) 628 శాననము నెంబరు 81 పుటలు 14-148) 68 ఎల్బయరెడ్డిగారి అన్న ఒల్టయరెడ్డి శాసనము (శా, నెం, 8€ పుట 1490)

వ! పోతిరెడ్డి తల్టయరెడ్డి శాసనము (శా, నెం. 85 పుటలు 152-158) 65 ళాననము నెం 60 పుట 15 86 (తిభువనమల్ల ఆఅవ వి్యకమాదిత్యుని కాననము (శా, నెం, 91 పుటలు 161-162) 6 భండారు మాబనాయుని =నవము (శా, నెం. 92 పుట 169) 68 కాకతి ర్ముదదేవుని ౯లపు క౯ననము (7. నెం. 98 పుట 16త్త) 68 కాకతి గణవతిదేవుని కాలపు శాసనము (శా నెం. 94 పుట 165) "70 (శవ్మదేవండు, రామదేవండు వేయించిన ₹ననము (గా, నెం. 95 వుట 166) 77] శకనంవత్సరము 12/1 నాటి శాననము (శాం నెం, 968 పుట 166) ర! మహా(వధాని థాన్కరదేవుని శాననము (గాం నెం. 9 పుట 167) "శ కశాయవనేని వంశ నృపుని శాసనము (కా. నెం. 98 పుట 1689) [ల మహ్మాపధాని భవదూర ఒడయులు శాననము (శాం నెం. 998 పుట 169) గ్ర మహావిధాని దండనాయక అనంతపాలుని శాసనము (శాం నెం, 100 పుటలు 170-171 "76 శాననము నెంబరు 101 పుట 1౧2 77 శాననము నెంబరు 102 పుట 179 "8 శాసనము నెంబరు 108 పుట 14 క) కాననము నెంబరు 104 వుట 175 త0 శాననము నెంబరు 105 పుట 1/6

స ఏ1 తు అలు ట్య ౯ న నే య స య శా ( లా ట్‌ . ఖ్‌ | ఖీ " టే. జ్‌ జ ; ఆ రట. న! న ॥ త ఖ్‌ ్థ్‌్డ జ ల . శన ప " ట్ట 1! ట్‌. వ న. .. ॥ న వ టా! తీ న 1. స క. స " సట | న కలు. పు. న. జీ! సే... [ | | స నో రన | . ( [1 మ టీ అభాసు. వ న. ను ను. టం టు శ ప తీ న. ప ఖో క . న. స్‌ు భష / న! న మ ను లీ? | క + మ. ఫే " కో న 1. 1. ఫే ' న. న ల్‌ ం టు | శస కక ౮ " జో . [| న , సే గ్‌ సీ లే. | + మ! న ] నో ఛ్‌ జ్‌ 4 ల / జ న ల లో స య | న ఖ్‌. న. అస్మా స్‌ో లీ . స 1... ల ౨. ్‌ శ న. ల్‌ ఫన్‌ న. స్ట ఫ్‌ ప స్‌ | ఖే న! క్వ సక్‌ శి /. న” నే | శ న చ్శ్మ. స్య న. టే జై! గ | న్‌ ఖ్‌ త త్రి 7 త్ర . ఎం ట్‌ న. న? ల స భి. ట్ట ళ్‌ ల ల ఖీ నే ఓక్‌ సట న కు స య. న ॥ ( 1. ల మ. . న. లే త్య శీ ॥ 1. ఖ్‌ సభ |... (1. లకిల్యో వ న తస శ్ర క. ప్‌ త్‌, | మ ఆం. జ[ శే / + 4 ] ర దిపశళులు * శ్రీఫు గరి నుహా్స్రంనొన నీ థు 0.

శ్రి జగద్గురు శంకరాబార్యులు శీ పుష్పగిరి పీఠాధిపతులు శీవమదభినవోద్దండ ఈ ఠీథీ విద్యానృసింహ భారతీ స్వాముల వారికి భక్తిపూర్వకవుగా సమర్పితము. రచయిత...

(తి పురాంతకవుం 'తిపురాంతకము : భారతదేశమున వెలసియున్న ద్వాదళజ్యోతిర్హింగ. వ్మ్యేతములు పాందువుల కతి పవ్యితమైనవి. సౌరాష్ట్రములోని సోమనాధ బేవాలయము, శ్రీశైల మల్లికార్జనాలయము, ఉజ్జయనీ మహాకాళనాథుని ఆలయము, శ+ంకార మళ్లేశ్వారాలయము. పర్షివ్నై ద్యనాధాలయము, ఢాకిన్యములోని భీమశంకరాలయము, సేతుబంధృముతోని రామేశ్వురాలయము, దారుకావన నాగేళ్వరాలయము, కాశీ విశ్వేశ్వరాలయము, మహారాష్ట్రిములోని గౌతమీతీరమున గల ,త్యంబకేశ్వరాలయము. హిమవత్పర్వత్మపాంతమున నున్న _ కేదారేశ్వరాలయము, ఘృ ష్టైశములోని శివాలయము ద్వాదశ జ్యోతిర్దింగ తే తములుగా (బసిద్ధి చెందినవి. దక్షిణాపథమునగల ఆం ధదేశమున పావన కృష్ణానది దత్షిణతటమున నున్న శ్రీశైలము ద్వాదశ జ్యోతిర్దింగ కే తములలో రెండవ స్థాన మాకమించుచున్నది. శ్రీశైలము మవాోక్షేతము. పూర్వమీ మతమును చేరుట (శ్రమతో కూడియుండెను. య్యాతికు లెన్నియో [శమలకోర్చి పాదచారుల్లై మళల్లికార్టునస్వామి దర్శనార్థము వెడలుచుండిరి,. ఈ క్షే తమును చేరుటకు సాలుగుదిక్కులందు నాలుగు ద్వారములున్నవి. ఆ నాలుగుద్వారములు పుణ్య షే్య[తములుగ వర్ధిల్లినవ. నెటి ఆంధ్మపదేశములోని (పకాళంజీల్దాలో నున్న (తిపురాంతక నేత్రము (శ్రీశై లమహాకే[ తము నకు (పాగ్జ్వారము. కడప మండలములోని సిద్ధవటము దక్షిణద్వారము. మహబూబునగర మండలములోని అచ్చంపేట తాలూకాలోనున్న ఉమామహేశ్వర నేత ము త్తరద్వారము. ఆదే మండలములో నున్న ఆలంపురము పశ్చిమద్వారము. ఇవి నాలుగు ముఖ్యమైన ద్వారములు. య్యాతికు లి ద్వారములను సేవించి మల్లికార్జున మహాలింగ క్షే తయ్యాతకు బయలుదేరెడి వారు. ఇవికాక నాలుగు మూలలనుండి (శ్రీశైల కే్య[తమునకు మార్గములున్నవి. అండుపేర్కొనదగిన క్షే[తము ఏలేశ్వరము. నల్రగొండమండలను దేవరకొండ తాలూకాలోనున్న ఏలేశ్వరేతము. నాగార్జున సాగరములో మునిగిపోయినది. ఇచటి దేవాలయమును తరలించి నాగార్జనసాగరముచెంత ఉత్తరవిజయపురిలోని సాగరతీరమున పునర్నిర్మాణము చేయుచున్నారు. ్రీశ్లై లమున శక్రేలశ్వరము ఈశాన్యద్వారము. పెన్నానదీతీరమున నున్న సోమశిలకే[తము ఆగ్నేయద్వారము.

లి కడప మండలమున కడపకు పం[డెండు కిలోమీటర్ల దూరములో పెన్నానదీతిరమున నున్న పువ్చగిరి కే[తము. ్రీశ్తైలమునకు నైబుతి ద్వారము. ఈ ్యేతమును థ్రీకైల దక్షిణద్వారమని యు వ్యవహరింతురు. న్‌

తుంగభ[దానది కృష్ణానదిలో సంగమించు (పదేశమున నున్న సంగమేశ్వర కే్యతము ఛ్రీక్లైలము నకు వాయవ్యద్వారము.

తీర్థయాత్రలు చేయువారు వారివారి వసతులననుసరించి ఈ ఎనిమిది ద్వారములలో కొన్నింటిని" దర్శించి శ్రీశ లము చేరెడివారు,

(తిపురాంత కేశ్వరాలయము :

(తిపురాంతక క్షేత్ర మతి పవ్శితమైనది. కుమార్మాదిపై నిర్మింపబడిన ఈ ఆలయము [పసిద్ధమైన శై వక్మేతముగ పరిగణింపబడినది- ఇచటి ఆరాధ్యదై వము థ్రీ (తిపురాంతక శ్రిమన్మహాదేవుడు.

(తిపురాంతక మహాదేవుని ఆఅలయమునంటి పార్వతీగేవి ఆలయమున్నది. అమ్మవారిని _తిపుర సుందరీదేవి యనియు పిలుతురు.

కుమార్మాదికి చేరువలోనున్న బృహత్తటాకమున నిక్మింపబడిన దేవాలయమున బాల్యాతిపుర సుందరి అమ్మవారు | పతిష్టింపబడినది.

(తిపురాంతక ష్షేతము హిందువులకు ముఖ్యముగా _ శైవులకు వై దికులకు పవ్వితమైనది. (పతి సంవత్సరము క్నార్తీక మూసమునం దిచట అభిషేకములు జరుగును. వందలకొలది భక్తులీ అభిషేకములందు పాల్గొండురు. మహాశివర్యతి పర్వదినములందిచట (తిపురాంతక ్రీమహాదేవునికి ఉత్సవములు జరుపుదురు.. వేల కొలది భక్తులి ఉత్సవములందు పాల్గొని స్వామివారి కభిషేకములు, పూజలు నిర్వపాంతురు.

[తిపురాంతకము నేటి _పకాళంజిల్లా ఎజ్జగొండపాలెం తాలూకాలోనున్న [గామము. గుంటూరు కర్నూలు రోడ్డుపైనున్న వినుకొండ పట్టణమునుండి పదునారు కిలోమీటర్ల దూరములో నున్న కుమ్తార్మాదిపై వెలసిన తిపురాంతక వేతమున్నది. మాచర్హ - (ఫీశ్లైలం రోడ్డుపెగల ఎజ్జ్బగొండపాలెమునుండి (తిపురాంతక షే తము 10 కిలోమీటర్ల దూరములో నున్నదిః

(వ్రిపురాంతక కే తము పూర్వము మహావై భవముతో నొప్పారినది. ఈ ఆలయమున చోడవంశీయుల్న (వెలనాటి. పొ్తపి, ఏజువ) మనుమకుల, కొకతీయ నతవాడి, చాగి, కొండపడుమటి, కాయస్థ, చాకుక్య ఇందులూరి, పరిచ్చేద, రేచర్ల, రెడ్డినంశీయ ఒం, విజయనగరాథ్రిశులు వారి సామంత్క కమూరడలిక్క, 'దండనాయక,

స గో ఇ . స " తు న ల న యయ న మం. లు క య టట. న న. టమ టము అప నుల ఈ సప సం డా శ (న (| కిమతటయాము చను వా ఆల లి... “ స [| న న నందన ్లా నల్‌ భే! ళం ల. ఖల దమన! టు తన స! వే హన ౨. జస న పా అబ న. ల్లో ఆ నా కుమార్శాది.,తిపురాంతక త్నెతము టే జః ల | శ జ్జ ణః / టల న వీ

• మ. శి ఖ . [స జీ లా ను ళ్‌ సాము. ఈ "౧. తు ఖ్‌ అకకషకొళాటు గ ౫ . చ! . (కే య క్ష తట్ట క చ (| 1 ' శ న. జ . య్‌ న పటు తు ॥ ) టన యాన నమన. న క నం ము. దు ళా న. ః. టో క్‌ 1. కతు ధే 'తివురాంతక శ్రీ మన్న హాదేవుని ఆలయము

న. _ రంల ఆ రాల ఇ్ఞార్లత్షాభ ళల మల . . | (గ్గ స “కాలో శ ష్‌ - గా (౧ ఆ చై నవు సు ఆ అళ్‌| సం (. 0౮ స్మ - _ జు ళ్‌ శ యసయయగంగ న. | "( ఇ2ై శై త ల 1 | గ +. ఇ తో ఖే ప్న

• య గ స గ | న ౯ వ. ఖ్‌ / య. ఇ గలా వోళా ఇ ల
• క శీ. య స! నే జ. 1 | స టో... భ్‌ క్‌ వ క... పార ౩తీదేవి ఆలయము

వ్‌ సేనాపతి, మం్యతి పురోహిత, సామాన్య, ధనిక వర్గమునకు చెందినవారు వేయంచీన శాసనములున్నవి. ఈ రాజ వంశీయులు, వారి సామంత మాండలికాదులు, (తిపురాంతక ్రీమన్మవాదేవుని " అంగరంగఖోగములక్షు దూపదీప నై వేద్యమ.లకు అ(గహారమ.లౌసంగినారు. సామాన్యులు, మం్మతులు- సామంతాధిపులు దీపద్దానములాొనంగినారు.

(తిపురాంతక శ్రీ మన్మహాదేవర పాదవద్మారాధకులైన కాయస్థ అంబదేవ మహారాజు, తదితర రాజన్యులు, భూ, నసువర్ణములను, గోవులను, అ[గహారములను, దేవర అంగరంగభోగములకు, దూపదిప

నై వేద్యాదులకు, దానమిచ్చినట్టున్న కాసనములి దేవాలయ కుడ్యముల 2న చీకటి మిద్దె నాలుగు గోడలమైన ఇతర శిలాస్థంభముల_పైన చెక్కబడియున్నవి.

[తిపురాంతక క్షేతమునందనేక శివలింగములు కనిపించుచున్నవి. కుమార్మాదిపై వెలసిన ఛ్రీ ₹ైకిపురాంతక శ్రీ మన్మవాదేవుడు లింగరూసమున నున్నాడు. శివలింగము స్వయంభూ లింగమని [పతీతి. శివ లింగముపె గంగాదేవి (పతిమ,యున్నది.

[తిపురాంతక దేవాలయశిఖర మత్యున్నతమైనది. శివలీలావిలాస సంబంధమైన గాధ లి శిఖరము పై శూపుచిద్వకొనినవి. ఆలయము తూర్చుద్వారమున కెడురుగనున్న మంటపద్వారము మూయబడియున్నది, ఆలయ (పాగ్జ్వార గోపురము సమున్నతమై చక్కని శల్పసంపదతో నొప్పారుచున్నది. దక్షిణద్వారము పూ్రిగా శిధిల మైనది- ఉత్తర, పశ్చిమద్వారములు వెకప్పువరకు మాతమే నిలిచియన్నవి. వాటి గోపురములు పడిపోయినవి. నాన్గవెపులనున్న ద్వారములు చేరుటకు సోపానములున్నవి. సోపానములు శిధిలరూపమున కనిపించుచున్నవి.

(తిపురాంతక కే[త దక్షిణద్వారము చేరుటకుగల సోపానములచెంత మూల స్టానేశ్వరాలయమున్నది. ఉజచటనే మల్లన్న దేవాలయమున్నది. కొన్ని ఆలయములు శ*ధిలమైపోయినవి- పానవట్టములతో కూడియున్న శివ లింగము లనేక మిచట కనిపించ చున్నవి. ఆలయములన్నియు శీధిలరూపమున కనిపించుచు పూర్వవై భవమును

చాటుటకు నిలిచియున్నట్లనిపించును. [ళిపురాంతక వమహాదేవర ఆలయము వక్కన పార్వతీడవి ఆలయమున్నది. అమ్మవారి నిలువెత్తు వి్మిగహము నల్లనరపురాతితో మలచబడినది. చేకటి మిద్దె

ఒతిపురాంతక మహాడివుని ఆలయము దక్షిణడిశలో “బీకటిమిద్దె” యనబడు గడియున్నవి. గది ద్వారము. తూర్పువైపున నున్నది. చీకటిమిస్దె నేడు గబ్బిలాల కావాసమైయున్నది- చీకటిమిడ్దె తూర్పు కుడ్యము పై శాసనములు చెక్కబడియన్నవి. దక్షిణ కుడ్యముపై నొక కాననమున్నది. బీకటిమిడ్దె పశ్చిమ, ఉత్తర కుడ్యములపై వివిధ వంశీయలకు చెందిన శాసనములున్నవి.

త్తీ చీకటిమిద్దె ముందుభాగ్యమున,, ఉత్తరముగోడ నానుకొనియున్న శిలా స్థంభముల పైనను, శిలా ఫలక ములపైనను, నంది స్థంభముల మైనను కాసనములు చెక్కభిడియున్నవి. చీకటిమిద్దె ముందు స్థంభముపై నాలుగువై పుల శాసనములు చెక్కబడియున్నవి. వీకటిమిద్దె (ప్రవేశ ధ్వారబంధములపై శాసనములున్న వి. పార్వతీదేవి ఆలయము ముందుగల నల్లరాతి స్థంభముపై నాలుగువై పుల కాకతిమైలాంబ వేయించిన శాసనమున్నదిం చీకటి మిద్దె ఉత్తర కుడ్యమునంటి యొక మండపమున్నది. అ మండపములో నిలువెత్తు వినాయకుని వ్మిగహము భిన్నమై పడియున్నది. ఈ మండపము తూర్పుదిళ కభిముఖముగానున్న ది= తిపురాంతక మహాదేవుని ఆలయము వెనుక చిన్నచిన్న గుళ్ళ లో శవలింగములున్నవి ఈ గుళ్ళలో నౌకగుడి దక్షిణ కుడ్యముపై నొక శాసనము చెక్కబడియున్నది. (తిపురాంతకాలయ దక్షిణ, ఉత్తర కుడ్యములపై శాసనములున్నవి. ఆలయమున మూసియున్న ద్వారముగల మండప కుడ్యములపై శాసనములు చెక్కబడినవి. ఈ కుడ్యములమైగల శాసనాక్ష్షరములు లోతుగ చెక్కబడిలేవు. ఆలయ పునరుదరణ సమయమండీ టా 0 శాసనాక్షరములు రూపముకోల్పోయి చడువుటకనువుగా లేకుండనై నవి. (తిపురాంత కేశ్వరాలయము. గర్భగుడి-ముఖమండపము (తిపురాంతకాలయ అంతరాశ మండపములో ద్వారమునకు రెండు (పక్కల ఎత్తైన ద్వారపాలకుల వ్మిగహముటన్నవి. ఇవి నల్పరాతిలో గంభీరముగ మలచబడినవి. ఈ వ్యిగహము లద్భుత శిల్ప సౌందర్యనుతో నొప్పారము చూపరుల నాళ్చర్యచకితులను చేయుచున్నవి- ఈ ద్వారపాలకుల కన్నులనుండి దాష్పజలము వచ్చు చున్నట్లుండును. తిపురాసుర సంహార సమయమున తిపురాంతక మహాదేవునికి ఓటమి కలుగునేమో యను చిగులువలన చాంరహెలకులు దుఃఖించియుందురని స్థానికుల యభిపాయము* ఆలయ ముఖమండపమున (తిపురాంతకేశ్వరుని కభిముఖమిుగా ఎత్తైన నంది వ్యిగహమున్నదిం నల్లరాతితో పవమలచబడిన ఈ నంది విగ్రహము పష్టెడలు, మువ్వలు, చక్కని మూపురముకలిగి శిల్పకళాశోభితమై యున్నది. ఈ నంది వ్మిగహముచెంత రెండు చిన్న నందులున్నవి. [తిపురాంతక ఆలయ ఆవరణములో తూర్పుద్వారముచెంత [ప్రాకార కుడ్యమునానుకొని మూడు శిలాఫలకములపై వీరుల శిల్పములు చెక్కబడియున్నవి. తూర్చుద్వారమున కుత్తరమున ఆలయ పాకారమునకు

య! | | | ల... - ప గ నో క్ష . - స జ క కస్తం 4 ట్ట | స క ౯ + (4 గ. స్‌ గ్గ 1 క ట్‌ స న వ ” న వ. శ. ॥ జగ న న య ల ఆ న య... ణి స యు 1. | శే స్రష్ట / గ శ శ్లో శ షు నాలం నన్‌ షా మత్‌ న నన య... కా అట! జ వ యం యు మ్‌... టం [్‌ ॥ + క ల జ్‌ యమక కీ, . || | / ( ననన రం | ॥ ం టం. క ళల తజ ల తాయ =. ల - | ను. 2 లా స్ట జ నం సక సను న చాయా ౯ ఎఇ నంగ | మా క టో ఎ ఇట్రైల యు! ళ్‌, టై = ఈ లత అ పశ్చిమ ద్వారము

| శ క - షా ఇ లాల 4 గ్‌ కే మ +! ర్‌ టా. . శ్‌ ఖో | (| న్‌ 11 టు క శే స టలు న వ్‌ న్‌ | ” ! శ ఇ య వధ ర చను. | స బి త ల స ఈ... 2! | శి గ సళ నో స సు! ఖు (0 జై న్‌ యా యం న. కరు! (పై వ ల్‌ ||: ఖే న. వా, కా గ్‌ శస. కజీ

• తత్ర. 0 ల ॥ య గా + ళా | డ్డ - నళ క] క యళ శం స స న లల [|

ర్‌

వెలుపల నొక శివలింగము, దాన్మిపక్కనాక శిలాశాసనమును, శివలింగము ముందు శివపాదములు చెక్కబడి యున్నవి.

చీకటిమిద్దె ముందు భాగమునగల స్థంభమునకు కుడివై పున ఊత్తరాఖిముఖముగా నొక శివాలయ మున్నది. ఆలయ ముఖమండపమున నొక నంది (పతిష్టింపబడినది- | చాల్మాతిపురసుందరి ఆలయము

[తిపురాంతకమున కుమారగిరెనంటి యొక బృహ _త్తరాకమున్నది. తటాకము క ట్టపెనుండి బాలా

తిపురసుంవరి అమ్మవారి ఆలయము చేరవచ్చును. బాకా, తిపురస్తుందరి ఆలయము తటాకమందే నిర్మింవ

| డ్రి బి ష్‌ త్‌ బడినది. ఆలయ గోపురము ఎత్తైనది. దాల్యాతిపురసుందరి అమ్మవారి విగ్రహము సుందరమైనది. చూపరుల నాకర్షించు శక్రిగలది. ఈ ఆలయమున ముఖమండపము, రెండు అంతరాళశ_ మండపములున్నవి

(తిపురాంతకములో దాలాతిపురసుందరీ దేవాలయమున్న తటాకము మధ్యభాగమున కుమార లింగమున్నది. దేవతల సైన్యాధ్యక్షుడగు కుమారస్వామి, తారకాసుర సంహారమిచటనే గావించెనని యందురు[ కుమారస్వామి తారకాసుర సంహారానంతర మా (పాంతమున కొంతకాలము నివసించుటవలన _[తిపురాంతకేశ కరా లయమున్న కొండకు “కుమారా దిొ"యని పేరేర్పడీయుండవచ్చును.

బాలాత్రిపురసుందరి అమ్మవారు ఇచట చిదగ్ని గుండములో నుదృవించినది-. అమ్మవారుదృవించిన (ప్రాంతమున కదంబ వృక్షము లుండెడివి. ఇప్పుడు [తిపురాంతకములోనున్న చెలువుకట్ట.పె కదంబ వృక్షమేలు కనివించుచున్నవి.

బాలాతిపురసుందరి అమ్మవారి దెవాలయమున చతుష్షష్టి శక్తులున్నవి. ఇవి కొన్ని శిధిలమైనవి. దేవాలయము పునకద్ధరింపబడినది. పునర్నిర్మాణ సమయమందీ వ్మిగహములను దెవాలయ ఊఉ త్త (ప్రాకారకుడ్య సమీపమందుంచినారు. ఈ ఆలయమున యూపస్థంభము, రక్తపా తలున్నవి. " లలితా సహ్మ్యస నామములందు (తిపురాంతకములోని బాలా తిపురసుందరి అమ్మవారికి సంబంధించిన నామములున్నవి. అందు-_-

(1) చిదగ్నిగండసంభూతాయ నమః

(2) _చతుష్షష్టియోగినీసముదాయ నమః

య్తెట్రై

(8) క దంబవనవాసినై్యై నమః అనునవి ముఖ్యమైనవి.

స ప్త్రశతియంద తిపురాంతకేశ్వరి _పళంసయున్నది-

6

బాలాతిపురసుందరి అమ్మవారి దేవాలయము, గర్భగుడి, ఆంతరాళశ మండపము, మరియొక ఆరతరాళ మండపము, ముఖమండపము కలిగియున్నది.

తటాక మధ్యస్థదేవాలయము కావున ఆలయము నీటయండున్నట్టు కనిపించును (పకృతిరామజీయక మైన ఆ(ప్రాంతము బాల్మాతిపురసుందరి అమ్మవారి దేవాలయమువలనను _ (తిపురాంతకేశ 'శరాలయమువలనను వన్నె కెక్కినది.

అమ్మవారు [పతివ్టింప*ఒడియున్న గర్భగుడి నీటితోనిండియుండును. ఈ ఆలయమున _ వెలుతురు లేదు. గబ్బిలముల కావానవైన గర్భగుడి, అంతరాళమండపములు దుర్వాసనకలిగి భరింపశక్యముకానట్టుండును= భక్తులు వచ్చినపుడు (శిపురాంతకేశ్వరాలయయ పూజారులువచ్చి అమ్మవారికర్చనలు చేయడురు. శివరాతి ఉత్సవ. ములందును, క్నార్తికమాసమందును అవ్యువారీగుడి యాతికులతో, భక్తులతో, కళకళలాడుచ.ండును.

(తిప్పరాంత కేశ్వరాలయ పరిసరములు : | న 0, య 4!

(త్రిపురాంతకము చెలువుకట్ట (కిందిభాగమున మల్లిశ్వరాలయమున్నడి. ఈ ఆలయము పూర్తిగా

ఇటుక సున్నముతో కట్టబడినది. ఇప్పుడిది శిథిలావస్థలో నున్నది. " శ్రిపురాంతక ్రీమన్మహాదేవుడు _ (1) పాపవినాః _ (2) అంగారేశ్వర _ (శి మూలస్టానేశ్వర యి జో టో పేని (4) సోమేశ్వర (5 ఖగ్గేశ్వర (6) కన్యాసిద్ధేశ్వుర (7 కేదారేశ్వర (8) మల్లికార్హున (9) కపిలేశ్వర (10 గౌరీశ్వర (11) ఊఉ త్తరేశ్వర. అను వఏకాదళరు[ దస్తానముల మధ్య స్వయంభులింగముగ నవతరించి నాడు. కాకతి గణపతిదేవ మహారాజు గురువగు విశ్వేశ్వర శివదేశకులు వేయించిన యీ సంపుటిలోని 88వ నెంబరు శాసనమునం దీవిషయము పేర్కొనబడినది. ఈ ఏకాదశ ఆలయములు $ధిలరూపమున కనిపెంచు చున్నవి.

(శిపురాంతక మహాదేవుని ఆలయము చేరుటకు కుమార్మాదికి నాలుగుప్పై పుల సోపానమార్శ్యము లున్నవి. దక్షిణద్వార సోపానమారములు బాగుగ నున్నవి, తక్కిన సోపానవార్షములు శిథిలములై నవిం కుమారా[దిపైకి ఘాటురోడ్డు వేయబడినది, కుమారగిరి పాదసమీపమున అనేక దేవాలయములు శధిలరూపమున కనిపించచున్నవి. ఘాటురోడ్డుు పక్క ఒకేచోట నాలుగువై పుల [పతిస్టింపబడిన శివలింగములున్నవి. _౩పురాం తకదేవాలయ దక్షిణద్వార సోపానములకు చేరువలో కుడివై పు నొక ఎత్తయిన శివలింగము (పతిప్టింపబడినది. శ్రివలింగమున కభిముఖముగ ఎత్తయిన నందివి గహమున్నది.

కుమార్మాదినుండి (తిపురాంతక [గ్రామమునకు వచ్చు దారిలో ఎడమవైపు [పాకారముతోకూడి యున్న న్మతములు, విశంతి భవనముల.న్నవి. మహాశివరాత ఉత్సవము.లందు మాతమే వీటిని [పజలుపయో గింతురు.

ద ్ట గెల - + నే న్నర అంలాస్తన్ల్‌ || లో శ్‌ యం. సెట్టర్‌ శ్‌ గవి లో “ రక / గగన్‌ 1 ఐక ఖు. స ఉస శ క లీ ప. ల ళీ న న ల ఖం తజ ర్దశై స నా “ఫి జీ ల్‌ లై శి ళన ్ట పాలైన ఈల ళో య టు వం జ పకి రపి స ము వ్యా స 4 “ గ శ్‌ లు స్‌ వ క్ర లీ తో ద య అ క్ని = నే ౮ మ్‌ . ఈ | బం ఆ క ల ట్‌ తే టట మొ నో తం య్‌ న శా యే. వు క్‌ ము న " ఇ ఇ క్‌ ట్‌ ఖః త. వ వ. న. న్‌ు _ మా కల హు ల, - | "స శై ల కా నము ఆటో లం క్‌ (. ౫ | డే రం సు 4 య. | 1 . వీ స్‌ స ల! స్స న 0 లె న న న ల స. ర్త గ. ర | ధ్‌ న! క యు ౯ ఖ్‌... స్క ఇ ల గ హా. రే 1 తే. 7 స్‌ స "షె ట్‌. నత శ శే పలు అవస ల ణలి సీ వ! ళ్‌ కక స. జనర తార 1కి శో జ టీ లా యి తా గ హై న అఖిలం | స. ం లీ న ౯. 7 ఫ్‌ శ ॥ ః మ _ / ౮ య షి శ్‌ " . న టన మ ఇ ఇ ఎ వ్‌ స! / న ష్‌ థి క్‌ి ఖ్లలలటై . ( మ్‌ మ ల న కాట న గాలా లాల థి కా | నటట యయా న. క న్‌ య నం స్య ఇ ౬ న ల వణ సస నా | | ము స శ న స 1 లచ న శయ న యం ల రండ. ల తు మ లే కాగా (7 లి న్నా క్ష నాన... ష్ష్‌ . లా ప త స న క ల న్‌ా క్ట! నీనే స ౧. అవకామాోు 6 యం శనలార్ను మ. తు ము న ల! ల ః /. ఇల సోన సో ర న. క. ల స్‌ బ్య (తివురాంతకము--పశ్చిమ, ఉత్తర గోవుర శిధిలములు వావాథి

ళ్‌ న న మ ర వ వని సఖీ. స " |: శ స న ల న రగటానాలా అ | మ గ్ర. న ల్‌. కుం వు. గ్‌ న్‌ . శ స్‌ క టా * క్‌ సో స్‌ స శ చీకటిమిదె ౧ షీ లీ గ్‌ శ న స [1 న హం క థి శ జ పన్‌, నా ణే ఖత ల గ్య | గ్‌ శ్‌ రం య ౮ లో ఖ న్‌ న ణం ఎట్‌ ఎ సగ హ్‌ అన్తే (1 ల. నప ంత! ల ళ్‌ “భో టంత న న టు సం! నును జ ఇ _ మ. ప స్తే షం )ం య | క్ట: ణ్మ ; ॥ ర్‌ కే స కా కా న వ. న. క్ష్‌ శ క గ్‌ న న సనన హా న? అహి సై తే త స్యా ఖ్‌ న స 4 లీ / , స / | 1 ల అలి మ చం క ను. . స నే

£7

చెబువుకట్ట పై కదంబవృక్షముబ్యకింద పంచముఖ. ద్విముఖ, వకముఖ నాగము చెక్కిన శిలలున్నవి.

కుమార్మాదికి దిగువ, రథళాలలో దారువుతోనిర్మించిన ఎత్తయిన రథమున్నది- శివలీలలకు సంబందించిన గాథలు చెక్కబడిన ఈ రథము చక్కని చెక్కుడములతో సుందరముగ నిర్మింపబడినది. శ్రీపర్వత పురాణము :

్రీపర్వతపురాణమువలన తిపురాంతకము. శ్రీతైల వ్యేతమునకు (ప్రాగ్ట్వారమనియ. కుమార గిరిపై వెలసిన (తిపువాంతకేశ్వారాలయ +ఖరము వైడూర్య శిఖరమనియు. దేవేర్యదుడిచట నివసింయనవియు తెలియుచున్న ద్‌.

్రీతై లే తమునకు పళ్చిమద్వారమలంపురము- దీనిని మాణిక $శిఖర మంమరు. [(బహ్మేశ్వర మనబడు ఈ శ్షేతమున _బహ్మవసింయగు. నవబహ్మేశ్వరాలయము ఎ, జోగులాంబదేవి ఆలయము లిచట నున్నవి.

ఉమామహేశ్వురము మాణిక్యశ+ిఖరము: మర్హ ఫైగణ సేవితము. అచ్చంపేట తాలూకాలోనున్నది-

పుష్పశైల ఏఖరము - [పవాళములు కలది. స్కందసోమేశ్వురము రౌప్యశ్ళుంగము- కుమార స్వామి నివసించుచోటు, దేవమునిగణ సేవితము,

అహోబిలము హోమళ్ళంగము. మరకత శిఖరము. విష్టమూ ర్తికావాసము.

మహానంది నంచిమండలము. న్యజళ్ళంగము నందీశ్వరుని కావాసస్టానము,

(తిపురాంతక శాసనములు :;:

[తిపురాంతకమున నున్న శాననములు శతావికము, వెవాలయ కుడ్యముల పై చెక్కబడిన శాసన ములలో కొన్ని శిథెలమైనవి. అక్షరముల కనుమకుగె నవి. చీకటిమిన్దె మడ్యముఎ పై చెక్కబడిక శాసవముల చదువుట కనుకూలముగనున్నవి. వికిగా ₹౮ా స్తంభముల పైనను శిలాఫలకముల పైనము చెక్కబడిన శాసనములు చదువుట కనుగుణమైనవి, [ంపురాంతక చెవాలయకుడ్యములకు వీహావేముటఏవలన అక్షరముఎ పూడిపోయి కశు మరుగ్లె నవి.

68 [శిపురాంతక క్షేత్రమున లభించిన శతాధిక కాసనములలో తొలిశాసనము శకసంవత్సరము 1028 నాటిది, అనగా కీ.శ. 1106 తో' వేయ.ంపఒడినట్టిది. చివరిశాసనము శకసంవత్సరము 1808 ---= (క్రీ శం 18086 నాటిది. సుమారు రెండువందల డెబ్బై ఎనిమిది సంవత్సరములవరకు (త్రిపురాంతక ్రేమన్మహాదేవరకు, (శ్రిపురాదేవికి వివిధ వంశీయలె న రాజులు వారి సామంత మాండలికులు, దండనాధులు. నచివులు, [పజలు, గురువులు, తదితరులు, రాణివానప్తన్రీలు, డీప దానముల, భూ నువర గోదానము లొసంగినారు. (శిపురాంతకస్వామికి వివిధ రాజన్యులు. వారి సామంతాదు ల్యగహారములుగ నొనంగిన్మగామము ₹న్నియో నున్నవి- అట్టే అఖండ దీవనిర్వహణమున కొసంగబడిన ఆవులు, గొట్జెలు, వందలసంఖ్యలో కున్నవి. శాసనములందు పేర్కొనబడిన అ(గహారములు, వివిధ వంశీయులు, [జలు ఇచ్చిన ఆఖండ దీపదాన వివిరములు ఈ కిందిపటికలలో చూపబడినవి. కం నీ ల పూసా కాం య్‌ శ క 23. ఫం

లి స వ శు లో ఏ! న స టు. జే వా ని! అత. ఫటీఖై.? భట లే లాల్‌ నేం యం ము. టి ప .. న. యో. / ః చం ల. స్‌ స వ న మ. న ల పహ స. న. హో అటి లు టీ న్‌ | షే మ్‌ గ గ్‌. న్‌ లా శ్‌ గస సో న శ్‌ 4 (క జ్ర విత ౧-౧ ళీ ళీ 4 1 | ఛు. భల తతి? వం? త వాన లు. [| ం2 తూ స సక క్‌ సో గ | /. [ ఏ భాన్‌ స వ గ లస ౯ ప. న యట . వ. న యి వ ప య్‌ 1 | గ. సాటి (01 గో క ఇ ననీ (సళ ట్ల త. స ో టి స వ చ తట లు వ నాం న సం న య న నని. నం మ్‌ చత | టా ట్ట షత మ ల! మంట న. క ఏఐ ్‌్షే టి. ఎ సీ ₹ | లస ॥ సు శ 0 జ్‌ వమ న జ్‌ త్త ల ళ్‌ | న్‌ అజ్వో ఉల న స! న్‌ ళ్‌ సం ఇసక న ణ్‌. రై ల వే పం టయ క జ వే అనాననంినూానానని శ క్‌

రారా రారారా బాం శ | | సం | , వ లా జ ॥ | || . టీ శస శటట్ళ టి" 1 జ ఆట శాం యం ఓ రా ( న ళ్‌? తస నే సళ |. . “44634; / ఖ శి + 1] న గ (1 | య క4468ల( మో | ళల లే త -్‌్‌ వ్‌ జ [ [7 న. న లట వి గ్గ 0 టు | చ. ఓ థల ట్య | +$44 ల 5 దంల (| ॥ స క న్‌ వ జం “సై స య ౨ కంల జ | అ ఎను నా అకగి నం. భళా. ర్ల టి గ వనక నిల గ. ఈ న ల్‌ అనని శీ ; ీ ః శ చీకటిమిద్దె ఉత్తర కుడ్యము ద _ లా ర మగ ఇ - త్‌ ర! ల గ్య ప్‌. ళా ॥ లు * సస గ్‌ ॥. సకం అతన నన త గీ కహ. క అలా క! సీ ల్‌ గ్‌ శే 1 | ॥ ్గ గ్‌ పే ౧ ఫ్‌ స! || ం న / | ః లే న! గ ఎ అజయమం + “లయ పీటే ఫ్‌ | న స్‌ ట్ల న స న. మ టు టు | న ప స న ః న. | ఖీ షం న. స న. వు య. | | చీకటిమిద్దె వశ్చిమ కుడ్యము

5 క! ఖత న! త్న్‌ క 07 గై ల్లీ [3 ఇం శ్తే స్‌ భై ర 7 జ్తి (ఏ ద్తా శై ఇ య లో ౧ "జ్జ నై ౮ ర్ల లె జల్లే య న్‌! డే స ౫ ల్లి శి గో ల్షిి నూ చత జత క్లే శీత క త చిల్లి ౪ శే "గి ఈ ౪9 39 వ ౯ ల్‌ మ ౧ 2 ర్త సె క్లే శి స శ శ్‌ తే శ ప త 10 4 ప | ణ్‌ ఖో వ చ త వ చ ఆ య్‌ ల శ చి ల కాయ్‌ రా ఇ ధి! శి తే లే ణా / తీ టై శే శే శ్రే స్‌ ॥ 6కి ఆ శై వే బ్ర న డో గ ది చే జం 0 స్తం 8 న 1 ఎత్త న త్తే శ్తే శ్‌ ఈ ౨ ఓ శ "౧0 రే వా ఖు ?)ం్ర ఇ యఖ తె లి భ్‌ టి ల నే సి నె గ బి ట్తె య న్‌ా తనే శ శై శరా స శ 6 22 క్త శ్చ స్ట్‌ న | టి 1 ఇ .. ఇ శే స లాం (డగ ల అ ఆ క స 00యిల్లులల& $ినంబణన] (ఆ ఈ త శ 2 అ

10 జై ఖే ణే త శే స టే వ 1 శి జ్‌ 90 నో త్తే . స్‌ అక చే ్ట్‌, హై దీ ఇ ౪ కస ॥ [ం ఫి స్ట టై కీ తే ఫి జ్‌ ఇ జ్‌ 11 నే | శ ( న్‌ న్‌ జీ / శీ ఖీ క. న్డ్‌ ౩౩ య ౧ జ్‌ క! గ్గి ఖా శ్రీ ళా ఠ్లుతి ఫై ఇ క్‌! జ్తే ణ్‌ ణీ (ా ళ్‌ స్తే పన ఫ్‌ ణే ష్‌ ల్లో థి చ్చే గ్గే | గ్గ | .. ట్ల న గ (గ ॥ సా శి ర బ్ర జ్జ జే జీ ౧ 4 2౩౩౭ అ శా శ్రే ఖ్జ ఇడ ఫె స్తం జి శ ( ॥ ఫి న్‌ వ ప న్‌ గ్‌ [న స్‌ తై యబ న్‌ టే ణే ్‌ డ్రి ఖై స జె టై శ స ౧ ట్ల జ్‌ జ్జ గ శ / న 4 వీ ఒప తిసి 2 లి తే ౩ ల 1 చ ల్లా స్త శి హై శ సై స శ / శై శస ళల త్తి ల్లాళ్లి స్థా ల్లణందై న న. ౧0 (క ఇ 69 ఇ £జఅి కవ ఏ5 ౩ కికంటలని | |5ా 60 ఈ నా

శ] ళా రా లె స... | హా; ౧ ౫ జి (గే 9 ది శీం ః శ తే ప నె ఛ్తే క్‌ తార అ లే ల ఇ ఖే “ విళా జ డ్డి మ జ ఇ ఈ 6 స్స్‌ గే సప ఎన్‌ తళ చి ల నూ ణ్‌! ఆజ ంం 9 జం (21 ణ్‌ జె గ ర్స సం ళ్‌ త్స గ బీ యఖ శి వ జ్జ 2 నః త్త స శతి ౭ ఏ శే త్‌ క క “ఈ 22 రా చర స్త్‌ 80 న సస గా తై లా? క్త చ్‌ చో ల్లే ఖి జ్జ స్తో శా ధం ఇ ఖః గ్గ శ్‌ (ఐటి ది న స డే గన! [6 గి న శే తీ |? లంక |9 ఫై డె యణ కంల 1౯ యి రా

12 దీపదానములు (త్రీపురాంతకముననున్న శాసనములలో (త్రిపురాంతక -థ్రై- మన్మహాదేవుని అఖండ చీపమునకు వివిధ వంశీయలై న రాజులు, వారి సామంతులు, మాండలికులు, వండనాధుబ్ను మంతులు, భక్తుల, (ప్రజలు అవులను, ఇనుపయెడ్డను, వోతులను, ఆవోతులరు దానమిచ్చు సందర్భమున వేయిఐవిన శాసనము లభికము ౯ నున్నవి. ఈ శాసనములు. (క్రీశ. 1106 నుండ్‌ (క్రీశ.-1886 మధ్యళ్ళాలమున వేయించినట్టివి. అటుపిమ్మట! వేయింపబడన శాసనములు కానరావు. ఎజయనగర సామాజ్యకాలము నందిచట శాసనమ లంతగా వేయింప బడలేదు. మహమ్మదీయుల దండయ్యాతలు, వివిధ రాజవంీయుల తంతఃకలహముఎి, [పల బనిళ్చిత జీవితము చానధర్మము-. చేయట కనుకూలదమైన సమయము కాకవోవచ్చును. రెడ్డిరాజుల కాలపు (ప్రోలయ చేముని తనయు" లను, మనుమవాలిని పేర్కొను శాసనములు (ఆపురాంతకమున కనిపించుచున్నవిం విజయనగరాధీపలలో తరువాతివారు వైష్ణవ సం్యపదాయము ననుస్‌రించినవారు. ఆ జలమున శ్రైవ మతమవలంఓించిన రాజన్యులున్నకు శ్రీశ్రెల ష్యేతమునకిచ్చిన ప్రాముఖ్యము తక్కిన శై వవ్షేతముల కిబ్బనట్లు తోచదు ఈ (వాంతము తరచు యుద్ధములకు గురియగుటవలననో మరే యితర కారణములవలనకో (కేశ = 1886 తరువాత నిచఓ శాసనములు వేయింపబడినట్టు తోచదు. (తిపురాంతక దెవాలయములోనున్న శాసనములలో దీపదానములకు సంబంధించిన దానముల పటిక (క్రింద నీయబడినది. “2

ను మంనయనాాారాల ధూల రారా యానాం యం అం తనా ఇ గ్‌ గ్‌ _ శి అభలు ఆటీ అధాధానాలా త్‌ = కమా వొ అద చీకటిమిద్దె నంటియున్న మండపము బ్‌ ళు రారా ౯ ్‌ శక క; న. న్న నచట ఫ్‌ సా ల . ం నో శే న దేలి టం వ కత సు. స .( న్‌ / ॥ వ్‌, టు ౯ న ప స | ౯ ౮ హ్‌ ట్ట వు // గ న... జ్‌ న క టాం జ రా న ళీ గ సస య స | మ. గ న ము న 1 అ టో లే న ల షా ఫ్‌ మొ. ల ల ఆర్త ల "ఈతే ల కం ము పము స నీ ప ర్క ౯ ళం వంపి క ఆం న ళ్‌) టం స వో న... సం్రి స. త శీ £ వ. | న్‌ ల న. . టో ల ఛే నం | ఇణ్తె జతే శశ స్నుళి . లతల య కసే

శ | ర్యా సు 3 .. ఫా న. ౧౮ క. . - ఛా న న. క్‌ ళల్ల | వ్‌ శే గస ణి | “ | ॥ ం గ ర / 7 ఇ 1 లం లా టం ౭2

1. , న. ఓ జ్తి . | య 4 | [జీ | / ర [| / బ్ర నశ ఇ / | నా. ళో సా నఖ (| శే శ్‌ చల గీ క ఇ ॥ శు. స్‌ లో

• వ్‌ స

| ల ఆ ] శీశడ [ [81111111] చ్‌ సా లి త్తం ఏద స్‌ో నకం "320 నా య! స్ట ఊఉ] [ [411111] తా 2 ణ్‌ ర [ఉక 2౩ | వ వప 2, ఏ పప న ల ళో ఎ బ్ర, ల సం స్త సఢ అగి సె ఇడ్జ లి ఠి రి స ౮ (చి ప క్‌ లప అ చ్జే క స క ౩ ఖై స్‌ శవ తానే 2 త ల లే -ర్టి 5 క త్త ళ త్త న చై జ్జ తస ౩ హై ప్త ని చి ఎం న 1 స నం స స న త వ న్‌ ౪ 2౩ శ 8 ౧ టీ శ క ఓ కో! (1 శ్తి శే (౧|౫ ౩29 కా ౭ ఇ ఇ వాజి 2 2 ౬ శ ॥ ఆ న న్‌్‌ జ్‌

నే ఉని పి [1-46 ౦౧ శా 2:౧౨ అవా 60 ఈ 05.౭ చై న. ఆ త న ) ॥

క్క ళా ఉం లఆ షేధి ది +వ 2 ఇ ఉప పష ఇ పష | షప 29౩9? ఇ జ స ఇ జై సి నడ చే శ స జ . గ ప్రి సో సి క] ర! న. న్‌్‌ యా ఖే డి న హ్‌ ౩09 / £ఓ ర గు శ కళని శ్‌ గ్ల (4 జ న 1 ఇథే జ శి ల్ల ల్లా ౨ జ ఆ ట్‌ న శ క శ ఈ ఈ న ఖం వా శ ఆ శ్‌ చాయ శైల శే శై శ పప త్ర లిపి భి ల్లో ల! శశ వె శ్ర వి ఇప ప శ ౬ టే శీణజీ ౭ ఆమ షష ఇ ఇవి ప్‌ వ విశ వ్ల వెప వ్‌ జె “| షె ఇల ౯ ఇ 2 ఇన పష జ విజి వ్‌ స్‌

15 ఫా ర! ప్‌ న ఇ 2౭2వ సప ఇ £ ఇక ౭2౩ షి 2౫ ౭ [గ (= క్‌ శ ల్లి న (1 ళు జాణ ౭ న శ్రి గ క మ + ఉట శ్‌ స్థ 1 1 త డా శ ఎన్టీ ఇం న 1 ళ్ళ జై రొ |. న్‌ సై ర ఖ్లే క ర ఎలా చి 8 చి స స లె వ గ్‌ 0౩ ల్ల ణి వ ౧ ఎబి ౫ క్‌ స్‌ స్డే ఖే ద సే త చ అక శ తీత చతర న్‌ స క్‌ వూ వ రే త్త శ పె శ్ర స శ్తే శీ చా శ త్రి శి భాతి శీ శక శాత € కి ౩6 ౩ ౪౫ స తి శతి 2 అ ౬2 ౨ లాల అస్త నే [ ఎక వక 9 9౩28 ఊఉ ఇ శ జి ౩ ఖా రు ఇ 2 ఇవ జ వి వెస ఏ వ్‌ వే వి ౩ -

16 హా న. ! కాశ వా. మ | శీ రా ఇ. అణు శ | యు ఖాకీ (1 ల్ల గ ఇ | చ కం భళే | ౨ | సెద్డు దీ గ చు [౧ | షం 4 జం నప అ. సంఆ మ ర | శి స్త వేం / జ రు | = |క్ష | [౯ వ్ల ఇ £ ఇ 2 22 వ్‌, త్రి జే గ సే ది బా

• ళ్‌ ణి అ. ల న్‌ న్‌ జై / ల్‌ య్స ప్రి ఖ్త ఫై లై ఇ ళ్తే ర్యా జ స శ గ | ఆం '్లే చే ళం ళ్‌! త హూ చే కా గ్త్‌ య. (5 శ శ్రిత సి, శే శి శ్‌ జె సా [౯ బ్గే శ కం చై 2 ప 2 ౨ ఫల క్ర *అ ౯ శ ల్ని ఛే స ర ద ల చె యా స్‌ ప స అ శ్‌ ళం స శ ప్ర కి శో త త్రక్షువ శ్రే ౨ క్ష వ్ల న్స్‌ చ క ౧) ౩౨వ తొ ఇ వే ౩ £ వై ౭న క ఇ వా ల 6౨౩ 16 అ బా 606; ౦ఏ౫౩ ౭౨+ ఇ త 4శత ఈ ఇ ఇ శా శ 2 2౧

మ చతల | క్‌ యాాచాాినాాా ప (నలు ప వభ సకష వం పోకు ౯ శైల లం. హ్‌, క. వలను క ళా ఖే లస నల చక నం. ను హో న రు! రర న ల య యమున టం ॥ ఖ్‌ ళల నా ం ళం ష్‌ న్‌ [ ః న్స - స్ట్‌ ను ఎిలటుం? లో | (| న. ష్‌ ఇ రి ల గ” రం యమ చు, స ప స యు య. తి మ నశ .. | ఎ న గ్‌ వె ట్ల . వ్‌ తు ఖు | సో మో భి ం” |. పళ స వాసు * య య లా న [ ణే తో జీ పు గా. అం స్య త | పో . సత నన . శ గ మ ప స లు. న టి ల యే ౪ ల - మ" శవ నా న ల స్ట ర కాయ. గ్య (| గా. నాలా న జైలే న. మే ప ష్‌ పు. | మా. ॥ న స; న. కాము. మష్థుజ్యు ఇ మ ల. లో క టం... గ్‌ వ న. తు. ర్‌. ల | క... 7 త్త? న / ష్‌ 4 న ప ॥ క న ల సం. | .. స ల ప సను ల + -ఖ్‌ వే లే సః న పట్ట శ శ్‌ ర్ట తద ౮ ష్‌ న 1 " ₹కల ఉం హా సను నట | చ క స. లు

శనగ భా. లాను శస. ఖే సళ్ల |. మున టం పాటై ప స నైతే మ త్త టం కుకా నాలా | ట్లో స్మా వ. లై శ్‌ వ. వ మ ్‌ ॥ శరం గె స న. మ స యయ నం సా. కా న. ప తరం లు క లలు వం స్‌ ల్‌ న శత. . మం. ల జ అట్లను తయ టయ ము న్‌ నకం. ర వ ఆ న! అధ్య ముఖమండపములోని నంది వ్మిగహము ౨ అనినా స వ ల ట్‌ కి గ ట్‌ ౮ స్ట స క్ట న య స్ట స్వ పటం గ్ర (౫ | . రసు! య యి ఖ్‌ న జ శం టిం తంత్ర వ పట న. న న మం టల. ప టా గ టే యానాం... బ్‌ క సనో. క . తస ణ్‌ నల . గల | మ. స న్‌ల- బ్‌ న. న ళీ శ్‌ స్‌ ము ఉం ఓ ట్ట ॥ ళల య్‌ న కి ఈ రట గే వే న్యాటై జం మ చ్చ”, సళ! ఫు తివురాంతక దేవాలయ దిక్షణ' ఫీ నా న్యఇతమ్షటనేదం ట్య శ కుడగషువెగల శిల్పము 2 త్నను గ చం న టి ల్సి కలా ఉ కూ మట. శ వసా షా ల ల గ్‌ మన న్న € | స జై

(శిపురాంతక దేవాలయ నిర్వహణాధికొరులు )పేరొంతకము పూర్వము మవివై భవముతో వెలుగోందిన శ్నేతము. గుంటూరు - గుంతకల్టు రై లుమార్గము నిర్మించకముందు శ్రీశ లమేతమును దర్శించు యా[తికులు ముఖ్యముగా కోస్తాతీరమునుండి వచ్చు వారు _ [తిపురాంశక క్షే తమును దర్శించి దోర్నాలవరకు వెళ్ళునవసరములేక కాలినడకన ఎజ్జగాండపాలెము, తెలుంగురాయచెలువుమీదుగా చుక్కలపర్వతము చేరెడివారు. చుక్కల పర్వతమునుండి ఫ్రీశ్రైలమువేరి తిరిగి అదే మార్గమున (తిపురాంతకము చేరుచుండెడివారు.

(శిపురాంతక దేవాలయము పునాది ప్లాను నక్షతాకారములో నున్నది- గళ్ళగుడి ముఖమండపము, ఇంతరాళ మండపముల నిర్మాణము చాశుక్య.రాజ్యారంభ కాలమునాటిదిగా ఖ్లావింపబడుచున్న ది= పాషథపత శ్రైవులకీ క్షేత్రము పవ్వితమైనది. వారి యావాసమీ ్షేత్మపాంతము-

సిద్ధదటము పెన్నా నదీతీరముననున్న క్షేత్రము. రశ్షిణభారతమునుండి య్యాతికలు బయల.దేరి పిద్ధవటములోని జ్యోతిసిద్ధవటేశ్వరుని దర్శించి, శ్రీశైలము చేరెడివారు. జ్యోతినాధ, జ్యోతీశ్చరాలయములు, సిద్ధ వటములో నున్నవి.

పువ్చగశి లో పినాకినీ నదీతీరమున వై ద్యనాధ, ఇం[దనాధ, చెన్న కేశ్వరాలయము లున్నవ్ని ఇూమి ఎ శ్షీతీం[దులుకాలమునందీ కే[తము (వసిద్ధి చెందినది. బోధిసిరియను బౌద్భభక్తురాలు, పుష్పగికితో శెబానుంటప మొకదానిని విర్మించినట్లు శాగార్జునకొండ [పాకృతి కాసనములవలన ఛెలియుచున్న దది,

(త్రిపురాంతక మే తము పాశుపత శై వగురువుల ఆధిపత్యమందుండెడిది.. దేవాలయ పూజాదికములు: శై వాచార్యులు వారి శిష్యవర్గము నిర్వ ర్తించుచుండిరి.

(పాలీనకాలమున మహారాజులు, చ్యకవర్తులు, సామంతరాజులు మండళలాధ్దీశుల.[/- 72 మందిని పరిపాలనా సౌలభ్యముకొఅకు నియమించుచుండిరి. ఈ డెబ్ఫైరెండుమందిని నియోగించు అధికారిని “బాహత్తర వయోగారీపత- యని య్‌నెడివాడి. కాకతి గణపతి, ర్యుదాంబ కాలమున వారి రాజ్యమున 7£ మంది. పాలె కజిండ్లుండిరి.

బతిపురాంతకు దేవాలయ నిర్వాహకులు *ఐహత్తర్‌' "మందని దేబాలయమున నియోగించిరి, “ఇ. కెశ్చైరెంముమంది దేవాలయమున స్వామివాల్‌ త్రై ంకర్యముఖు, అంగతంగభోగములు, నిత్యపూజల; కూప దీపా ఇాధనములు,.. నిత్యనై వేద్యముల., -ఉత్స్పవములు, డడుకలు; సేవలు," రఢోత్చవమ్ములు, కల్యాజోత్సవములు, నిత్య 'సేవలు, దేవాలయ నిర్వహణ, అ్యగవారములు, భూములు, సమనన్త వస్తుకాలముమై ఆధిపతృముఫ ఆడాయ

18 వ్యయములు, యధావిధిగా నిర్వహించుటలో తోడ్పడుచుండిరి. ఆ డెబ్బైరెండుమంది నియోగాధిపతి యరీన మండుండి దేవాలయ పరిపాలనా వ్యవహారములు నిర్వహించుచుండిరి. వారి పేర్టీవిధముగా నుండెను,

1. గరువు 2) మహాపరాని 8) సామంకుడు శ సేనాపతి క) ద్వార

పాలకుడు 8 అవసారికుడు “70 ఘటికానిర్ధారికుడు ర్స్‌ గణకుడు 9) లేఖకుడు 10) పౌరాజికుడు 11). పురోహితుడు 12) జ్యోతిష్యుడు 18) కావ్యజ్ఞుడూ 14 విద్వజ్ఞనుడు 15) దేవతార్చకుడు 16) మాల్యకారుడు 17). పరిమళకారకుడు 18) గోస్టాధికారి 19) గజాధికొరి ౨0) అక్వాధికారి 21) భాండాకౌరి 22 ధాన్యారి కారి 28) ఆంగరక్షక లిక సూతుడు 25) సూడ రి భేతాళ లగ మల్ల 28) తాంబూలిక 29) తాళావర్ణటక 80) నరవాహక 81) ఛతిక 89) చామరిక $8) కలసిక 84) కరసారిక 85) కరదీపికాకార 86) పాదుకదార 87) నర్తక క గాయక 89) శకునిక 40) వైజిక శ మాగధ క9) వైతాక 48) పరి హసిక శీత కంచుక శీర్‌ కరక 48) రజక శ?) సౌచిక 48) చర్మకారో 40) మ్యుద్రాధకార లలి పురపాలక 51) వనపాలక _ ల£) నరవైద్య _ 5) గజవైద్య 54) ఆశ్వవెద్య 55) పథవైద్య ల్‌6) భేశీవాదక ఛ్‌) మురజవాదక 58) రౌమకో శ్‌) శిలాేదక 60) కాంన్యకారక 41) కుంభాకారక శ) చిషతకారక 68) వ్యవ వారక 640 మృగయా[ిక _ 65) పక్షిపోషక 66) ఫణీహారక (పడిహార) శి రాయ వారక 689) ఉ్యగణాధికార 69) వేశ్యాజన 70) బంటు 71) స్వర్ణకాళ 79) కళఠారిక

'వెలనాటి చోడులు

కుళోత్తుంగ చోళుని పరిపాలనా కాలము [కి.. 1070-1120. ఆం్యధడేశమును అతని కుమారుల

రాజ్యపతినిధులుగా పాలించిరి. అందు రాజరాజ ముమ్మడిచోకుడు (క్రీశ. 1076-1079; వీరచోడుఢడ్ను కీశం

1079-1084; రాజరాజచోడగంగు (క్రీశ. 1084-1089; వీరచోడుడు (కీ.శ. 1089-94; వీర పెర్మాడిదేవుడు

శక్రీ+. 1094-1107 పరాంతకదేవుడు (కీ.శ. 11071118; రెండవ వ్మికమచోడుడు (క్రీశ. 1118-1185; శెండవ కుళేత్తంగుడు (క్రి.శ 1185-1150; - రెండవ రాజరాజచోకుడు. (కీ.శ. 1150-1179; రోజురిరాజు

శకీశ. 1173-1179, ముఖ్యులు. తరువాళ వెలనాటి చోడులు చోళ రాజ్యాధినేతల సామంతులుగా నార్యభ జేకము నేలిరి, ,

ణే

వెలనాటి చోడులు మొదటినండియు ఆంగధదేశమును చోళరాజుల సామంతులుగనే పాలించిరి, అందు మొదటి గొంకరాజు (క్రీ.ళ. 1078-1108; చోడరాజు (కీ.శ 1108-1189, రెండవ గొంకరాజు క్రీ. 1139.1168; వీరరాజేం్యదుడు కీ. ళ- 1168-1180; మూడవ గొంకరాజు కీ. శ 1180-1186, వృథ్వీశ్వరుడు [కి.శ. 1186-1208; ఈ వంశీయుల మూలపురుషుడు మల్లవర్మ, (తిలోచన పల్లవునినుండి ఆరు వేలనాటినిపొంది పాలించెను. చందవోలు, ధనద్యపోలు వీరి రాజధానులుగ వర్ధిల్లిన నగరములు. కుళోత్తుంగుని చమకాలికుడగు రాజేందచోడుడు ఈ వంశీయులలో (పధమగణ్యుడు. వెలనాటి చోడులు దుర్జయ వంశీయులు. కుళోత్తుంగ చోళుడు, వెలనాటి రాజేం్యదుని ప్కుతభావమున చూచుటంజేసి దుర్జయ వంశీయులు వెలనాటిచో డులుగ పరిగజింపబడినారు. ఈ వంకీయుడగు ఎటియవర్మ-బాళుక్యతాశరాజు కౌలువునందుండెను.

వెలనాటి మొదటి గొంకరాజును వీరవోడుడు (కీ.శ. 1084 లో ఆంధదేశ పరిపాలనాభారము నిర్వహించుటకు నియమించెను. గొంకరాజు మంతి' నాదెండ్ల గోపయామాత్యుడు. గొంకరాజు కుమారుడు చోడ రాజు. ఇతడే కుళోత్తుంగ రాజేం్యదచోడుడుగా (పసిద్ధివహించి, పొత్తపినాడు, పాకనాడు చోడులను జయించి వారిని తన సామంతులుగానుండ నంగికరించెను.

రెండవ గొంకరాజు (కీ.శ. 1180 లో వెలనాటిరాజ్య సింహాసన మధిన్థించెను. వేంగిపై దండె త్రి మార్థవాడి. పొలకేశిని, కొలనిఖీముని సంహరించి, పిఠాపుర విజయాదిత్యుని, రాజమహేం(దవర విష్ణువర్ధనుని తన మౌఘంతులుగా జేసికొనెను (క్రీ. ఈ. 1180-1160_వరకు ముఖలింగమునుండి, నెల్లూరివరకుగల తీరాంర జేశమును పాలించెను. తన కుమార్తెయగు మైలాంబను హైహయ వంశీయుడగు అనుగురాజునకిచ్చి పలనాటిసీమ వరణముగా నొసంగెను. -

రెండవ రాజేందచోడుడు (కీ.శ. 1160 లో రాజయ్యెను. చాపక్య చోళ సార్వభౌమత్వ మీతని కాలమునందాం[ ధదేశమున అంతరించినది. ఇతని మంతి నండూరి కొమ్మన. శ్రీకూర్మము, ఎలమంచిలి, (శిపు శాంతకము, కొట్యదొన మొదలగు 8£ నగరములలో విస్ణు,పతిష్టలు చేసెనని కేయూర బాహు చర్మితమువలన శెలియున్నది- తెలంగాణముతప్ప తక్కిన ఆంధదేశమంతయు ఈతని యధీనమందుండెను పలనాటి హైహంస వంశీయుడగు నలగాముడు, రాజేం[దచోడుని మేనల్లుడు. పలనాటి యుద్ధకాలము క్రీశ. 1177-1182. (క్రీ శం 180 (ప్రాంతమున కాలచుర్యులు, కాకతీయులు, వేంగీ బాపుక్కులు, పాకనాటి చోళులు వెలనాటి రాజ్యము పై దండెత్తి చందవోలు నగరమును నాశనమొనర్చిరి*

రాజేంద చోడుని కుమారుడు మూడవ గొాంకరాజు, పిరాపుర రాజ్యమును పాళించెస. ఇశని కుమారుడు పృధ్వీశ్వరుడు. కీ. ఈ, 1188 లో రాజయ్యెను. ఇతడు వీరఘోట్టము, కళింగ (పాంతముేము ఆయించెను. [కీ.ఈ. 1208 చాటికి పృధ్వీశ్వురుడు వెలనాటిన్నాకమించి చందవోలును తన రాజధానిగా జేసికొని షాలించెను.. కుళోత్తుంగ ముమ్మడి రాచేం్య్యదచోడుడు (క్రీశ. 1280-1266 వరకు వెలనాటి రాజ్యము నేలెష,

ఖు ఇతడు కీ, 1257 వరకు జీవించియుండెను. (క్రీ.శ 1257 తో కాకతి గణపత్తిదేవచ(కవదర్తి దక్షిణ దిగ్విజ యాతా సందర్భమున ముచ్యుడి రాజందచోడుని సంహరించెను. ఇంతటితో వెలనాటిరాజ్య చుంతకిందెను.

(తిపురాంతకములోనున్న కాసనములు వివిధ వంశీయులకు సంబంధించినవి. అందు చోడ వంశీయుల, కాకతీయులు, కాయస్థ వంశీయులు రెడ్డిరాజులు, విజయనగరాధీకులు, వారి సామంత మాండలికుల్ము మంతులు, సేనాపతులు, ఆదార్యులు, గురువులు ముఖ్యులు,

(తిపురాంతకములోని తొలిశాసనము కుళౌత్తుంగడోడుని 87వ రాజ్థిసంవత్సరము వ్యయ పాల్గుణ శుద్ధ ద్వాదశి బుధవారమున మహామండలశ్వుర కరికాల చోడమహారాజు, [తిపురా-తక ఖీ మన్మహాదేవర నిత్య నై వేద్యములకు నందాదివియకు, జీర్ణస్సుటికోద్ధరణకు, చండీశ్వరదేవరకు పల్కూరు, భోజని చెబ్వు[గామములు నాచం(దార్కముగ నొసంగు సందర్భమున వేయింపబడినది. శాసన రచయిత చింతన టపెగ్గడ, కాసనకాలము శకసంవత్సరము 1028 = (క్రీశ. 1106.

రెండవ శాసనమును వెలనాటి మొదటి గొంకరాజు కమ్మనాటిలోని బేతల పా డు [గామమును శతీపురాంతక మహదెవుని అంగర్గంగభోగములకు శకపంవత్నరను_ [088 సర్వజిత్‌ కాల్తీక పర్వదినమున "వేయించెను- శాస్తనకాలము (కీ.శ. 1106.

ఆరవ శాసనము వేలనాటి గొంకరాజు తనయుడగు రాజేం్యదచోడుని స్నేహితుడు శకసంవత్సరము 1095 చై(తవరద్ధ నవమి విష్ణసంకాంతి' నిమిత్తము [తిపురాంతక మవాదేవుని కఖండదీపమునకు 25 ఆవులను చచొనమిచ్చు సందర్శమున వేయించినట్టిది, శాసనకాలము (క్రీశ 1178.

మూడవ కాననము శకనంవత్సరము 1028 చై[త బహుళ పంచ మి ఆదివారమున మహా మండలేశ్యర పొత్తపికామదేవ చోడమహారాజుల పూజరి శ్రీధరభట్టు (తిపురాంతకమున నాగస్థంభముకు నిలుపు "సందర్భమున వేయింపబడినదీ. కాసనకాలము (కీ.శ. 1106.

నాలుగవ కాసనమును పొత్తపి కామచోడ మవోరాజుల (పెగ్గడ లీమయ ఛ్రీ (తిపురాంతక మహా -దేవర అఖండ దీపమునకు దానమిచ్చు సందర్భమున చేయించెను. శాసనము శకసంవత్సరము 1098 ఖర పౌవ్య సద్ధ నవమి సోమవారము ఉత్తరాయణ సంక్రాతి పర్వదినము నందీయబడినది కశాసనకాలము క్రీ.శ. 11110" కాకతీయులు

కాకతీయ రాజన్యులార్యధ దేశ మునేకచ్చ[తారి పత్యము (కిందికిన్లా నివచ్చి (కీ. శ. 1000 నుండి 1824 వ'9కు పాలించిరి. కాకతీయళలు రాష్ట్రకూట వంశసంజాతులు వారార్యధదేశమున తూర్చు పశ్చిమ చాషక్య

ల్ల శాజన్యుల మైన్యాధ్యకులగను, మాండలికులగను సామంతులుగను వ్యవహారించిరి- కాకతిమొదటి బేతరాజు ఫక్చిమ చాషక్యరాజుల సామంతునిగానుండి. వారివ్తై పున, చోళరాజులతో యగ్ధములౌనర్చి “చ్రోడఇ్మావాల చమూవార్డి శవమెధిన పహైోర్డ్‌త లక్ష్మీః" అను వీరుదిముబడ సెను- ఇతనికి “కాకతిపురాధినాధ' యను వీరుచమున్నది. విరియాల ఎజ్జభూపతి, అతని భార్య కామసాని బేతరాజు శ్యతువులనునిర్జించి అతనిని కొజవి వుంశలమున తాకతిపురమున శబకిస్టించికి. ఇతని పరివాలనా కాలము (క్రీ, శ. 1000-1050. "మొదటి పోలంజు ఇతడు కాకతి మొదటి చేతరా.౨ కుమూకుడు, కాకతివల్లభుక్షు. 1కాకీపేట 2.వాలంపేట కి.పిల్లఅ మజ్జి శాసనమలంవీతని (పకంసయన్నదెం వతడ*చ్యకకూటము. జయించి భదంగపురాదీప రోడించి, కొంకణ ము పైదండెత్తి కాడనర్త దుగరాజు కువూరుని సంహవించి, పురూకడేశమును జయించి, గొన్నరాజు రాజ్యమాక మించెను.. చటక్య (శ్రే లోక్కమల్ల సోమేశ్టురుని మెప్పించి, ఆతని నుండి ఆనుమకౌండ విషయము శాశ్వతముగ పొందెను. కాకతి పోలుడు కాకతిన్యామాజ్యమునకు " పునాదులు వేసినట్టివాడు- ఇతని సైనికులు కాందీపురమును సైతము జయించిరి. ఇతని పరివాలనా కాలము కీ. శ. 1050-1080, "రెండవ బేతరాజు ఇతడు మొదటి పోలరాజు కుమారుడు. తం[డి యునంతరము రాశ్తై న్వతంతము (పకటింప దల చెను. చాళక్యచ[కవర్షియిగు ఆరవ వి(కమాదిత్యుడీతని నోడించి తన సామంతునిగా నుండ నంగ్లీకరించెరుం ఇతని మం్యతి వైఎన దండనాయకుడు. క క్రీ సమన్వితుడు- చాకక్య చ్మకవర్తిని మెప్పించి తస్‌ (పభువగ్‌ వెత రాజునకు సట్బినాయిర మండలమును వైజనదండ నోయకుడిప్పించెను-. రెండవ బేతకాజుకు వ్మికమచ్య క్తి “భూలోకమల్లో అను చిరుదముఒన్నవీ. ఇతని పరిపాలనా కాలము (కి.ళ. 1080-1110. "రెండవ (ప్రోలరాజు కాకతిరండప చేతరాజు కుమాకడితడు. కాకతి స్మామాజ్యమును న్వతంతరాజ్యముగ (బకటొంచెనుల పశ్చిమ చాపక్యరాజుల ఏలహీనత, వెలనాటి రాజ్యకీణ పరిస్థితులు కాకతిరెండవ (ప్రోలరాజు విజయములకు అను క్రూలించెను. ఇతడాకానొక యద్రమన చాపక్యచ్యకవర్తియగు తై ఐపుగోటించి, బంఏంచి, [పభునను గౌరవము చేత విడిచిపుచ్చెను- (ప్రోలరాజు నేలకొండపల్లి గోవిందరాజును, మం[తకూడాధిపతియగు గుండని ఓడించెను. ఇతని "సేనాపతి రేచర్ల కాచుచమూపతి గుండని వ$ింవెను.. పొలవాస జగర్దేపుడ్సు.యామె్నోరా జు? మేడరాజూదులను కపోలరాజు సునాయాసముగ నోడింవెనుం దంట? టంథధాలయ ఖా శి స్‌ వ్‌! కి ర ఇష్లడ2ేం (406 గం లెకనాంల | జ్ఞ (1 లో ఆ నా షీ

ర్తి

(ఫోలరాజు వెలనాడు నాాకమింపదలచి దండయ్యాతచేసెను. కాని రెండవ గొంకరాజుకుమారుడై న ఈాజేర్యదచోడుడు (పౌలుని సంహరించెను. వెలనాటి రాజేం్యదచోడునికి “కాకతి పోల నిర్ణహన'* అను బిరుదమున్నది.

కాకతి (పోలుని మంతి బేతనామాత్యుడు = ఇతడు వైజన దండనాయకుని పుతుడు. (ప్రోలరాజు పరిపాలనా కాలము [కీ ఈ. 1120-1156. ఈు[ద్రదేవుడు

కాకతి రెండవ (పోలరాజు బ్యేష్టకుమారుడు రుుదదేవుడు. కాకతి రాజన్యులలో అపతిమ (పతిథా శాలి, పరా[కమవంతుడు- ఇతడు భ[దాచలమును పాలించు దొమ్మెరాజును జయ్యిచెను. కందూరి ఉదయనచోడ, ఖీమదేవచోడుల నోడించెను- లీమదేవచోడుని సోదరియగు పద్మావతీదేవిని పరిణయమాడెను=

పలనాటి నలగామరాజునకు సైన్యనహాయ మంపి వారి కలహములందు జోక్యము కలిగించుకొనెనుం వెలనాటి సామంకులై న కోట, నతవాడి వంశీయుల శక్రిసంవదలు పలనాటి యుద్ధమువలన ్షీణింప, కాకతిరు. దుడు వేంగి, కోట నతవాడి రాజ్యములపై దండెలత్తెను: ర్ముడుని పోత్సాహమున కాలచుర్యులు [కీ.శ 1188 నాటికి వెలనాటి రాజ్యము నంతరింపజేసిరి. కాకతి రుుదుని రాజ్యము శ్రీశ్రైలమువజకు వ్యాపించెను- దేవగిరి యాదవ రాజగు కై గుగి (కై (తపాలుడు)తో జరిగిన ఒకానాక యుద్ధమున కాకతిర్యుడుడు మరణించెను ఇతని పరివాల్పనా శాలము (కీ.శ. 1158-1196- మహాదేవరాజు

కాఠజిర్కుదుని సోదరుడు మహాదేవరాజు. ఇతడు సింహాసనమిష్టించిన పిదప యాదవరాజ్యముై దండెత్తెను.. ఆ యుద్ధమున మహాదేవఠాజు మరణింప ఆతని కుమారుడగు గణవతిదేవుని యాదవులు ఖయీా గొనిపోయిరి. మహాదేనరాజు పరిపాలనాకాలము క్రీ.శ. 1195-1198, గణపతిదేవుడు

గణపతిదేవుడు యాదవుల చెఆసాలలో నున్నకాలము.న కాకతిరాజ్యముకై. హోయసాలులు, చోళులు దండెత్తిరి. మూడవ కుళోత్తుంగ చోవుడు (క్రీశ. 1808 లో ఓరుగల్లుపై దండెత్తి ఆ[కమించి తిరిగి పోయెక్ను గొంటూరు నాగభూపాలుడు తీరా్యధము నా్మాకమించెను, కాకతి సేనానులగు రేచక్ష ర్కుదుడు, బప్పచేవుతు, వారి దండయా[తల నరికట్టి కాకతి స్కామాజ్య (పతిష్టను కాపాడిరి. కాకతి సేనానులు, మంతులు యాడవ రాజుకు నచ్చచెప్పి గణపతిదేవుని వారి చెజనుండి విడిపించిరి. గణపతిదేవుడు [కిశ. 1208 లో కాకతీచ సింవాసన వరిప్తించెను. గణపతిదేవుడు తన సోదరేమణుల* మేలాంచిక కుందాంబికలను నతవాడీ ర్యుడునకిన్న

మ

వివాహమొనర్సెను. కృష్టా తీర (ప్రాంత రాజగు జాయపసేనాని సోదరీమణులను వివాహమాడి "“బావమజిదియగు* జాయపసేనానికి గజసాహిణి పదవినిచ్చెను. తన కుమా ర్రెలలో గణపాంబను కోటటేతరాజునకు, రుదమదేవిని చాసక్యవీరభ( దేశ్వరునకిచ్చి వివాహములు జరిపించెను. ఈ సంబంధ బాంధవ్యములవలన గణపతిదేవ మవోారాజా, వెలనాడు, వేంగి [పాంతములపై ఆధిపత్యము నెజపగలిగెను గణపతిదేవుని సామంతుడగు ఇందులూరి సోమన సారసపురాధీశ్వరుల జయించెను. (క్రీశ 1224 నాటికి ఒంగోలు, అద్దంకి, పొడ్‌లి, కొణిరెను దర్శి, పొత్తవె [ప్రాంతములు కాకాతీ సా్యమాజ్యమున విలినముయ్యును-

కొలని సోమన, రాజయనాయకుడు, హేమ్మాదిరెడ్డి కశళిగముపై దండయా (తలు సాగించి జయించిరి. గణపతిదేవ మహారాజు నెల్లూరు మండలమును వాలించు మనుమసిద్ధికి సైన్యసవాయ మొనర్చెనూ వెలనాటి మూడవ రాకేందు నోడించెదు. అక్కన బయ్యనలను సంహరించెను. కొప్పెరుంజింగని ఆవహ మందోడించి, యావద్దక్షిణాపథమును జయించి మైసూరువరకు కాకతీయుల అధికారమును వ్యాపింపశే సెను

కృష్ణా, తుంగభ్యదా నదులకు దరక్షిణముననున్న (పాంతములను జయించి, స్మామాజ్యమును కాంరీ నగణమువరకు విస్తరింపజేసెను. సువిశాల ఆంధ స్మామాజ్యమును నిర్మించి, వై భవోపేతముగా. పాలించెన్ను గణపతిదేవుని అవసానకాలమండు జటావర్మ సుందరపాండ్యుడు విజృంభించి, కాకతి రాజ్యముపై రండెత్తి కొన్ని (పాంతములను జయించెను, కాకతి సేనానులు తరువాత కొంత కాలమునకు సుందరపాండ్యు నోడించి తమ సా్యమాజ్యభాగములను తిరిగి వళపరచుకొనిరి. గణపతిదేవుని పరిపాలనాకాలము (క్రీశ 1199-1260. ర్ముదమదేవి

గణపతిదేవుని యనంతర చూతని తనయ రు[దమదేవి ర్ముదదేవ మహారాజనుపేర (కీశం 1560 లో సింహాసన మదిస్థించెను.. ఈమె రాజ్యమునకు రాగానే. సామంతులగు సిద్ధయచోడుడు, ఏణువమళల్ల? శ్ర(వదీవ, ఆర్యగంగ, మల్లిభార్టున, దామోదకులనువారు తిరుగుబాబానర్చిరి కొప్పెరుంజింగడు దండెత్తి వచ్చెను

కొలనికదుడు, అంబదేవుడు, (తిపురాంతకుడు మొదలగు 'సేనానుల సహాయమున రుదమదేపి తిరుగుబాటు నణచివేసెమ.. చేశమున కాంతిని నెలకొల్పెను. దేవగిరి యాదవరాజు కాకతిరాజ్య పై దండెత్త, హరి వూరదేవ మురారిదేవులు వా౨తో సఖ్యము చేసిరి. ఓరుగల్లు శిల్మాపాకారములను లేదించి వళపరచుకొన్న యాదవ రోజును, ఆతని అనుచరులను, పరివారమును, సైన్యమును రుడముడేవి అవలీలగ నోడించి స్నామాజ్య సరిహద్రుణ వజకు తజిమివేసెను.

ఏకశిలా నగరముశు వృష్ధిచేసి క్కుదమ మట్టికోట, ఆగ డ్త, బురుజులు నిర్మించి దుర్గమును శతు దుర్భెద్య మొనర్స్చెను.. ఆ కాలమున శారళావనిని సందర్శించిన మార్కో పో లో యనునతడు అంధ సాామాజ్యమును దర్శించి కాకతీయరాజ్య విశేషములను, ఓకుగళ్లు డుళ్షమును గుజింంియ శన (గంథమండు (వాసికొనెను. రు దమదేవి పరిపాలనాకాలము క్రీశ 1260-1296.

లే [పతాపరుుడుడు ర్ముదమదేవికి పురుష సంతానము లేనందున ముమ్మడమ్మ యను కుమార్తెకు కలిగిన సంతానమగు (పకాపర్ముదుని దత్తతచేసికొని అతనికి కాకతి సింహాసన మప్పగించెను- రు్కుదమి రెండవ కుమార్తె రయ్యమ. ఇందులూరి-ఆన్నయామాత్యుని విచాహమాగేను, రుుదమదేవి కాలమందె (పతాపర్ముదుడు కీ. శ. 1290 నుండి రాజ్య పాలన్గావ్యవహారమును నర్వహించుచు ఆమెమరణానంతరము [క్రీ ఈ 2906 లో సింహాసన మరిస్థించెన్ను, (పకాపర్ముదుని కాలమున అంబదేవుడు నెట్లూరిచోడులు తిరుగుబాటు చేసిరి. ఆదిదమ్మ, సోమయ. గొండయ, మాచానాయకులీతిరుగుబాటు నణచివేసిరి. (క్రీ శం 1811లో తురుష్కులతో యుద్ధములు సంభవించెమ- షౌరడ్యులదాడిని, విల్దదోచానాయకో, ఇందులూరి ర్యుదయసేనాను లెడుర్కొని వారిని తరిమి" వేసిరి. దాచాసాయనికి. పంచపాండ్యదళ విభాశ, కాంబీకవాటి చూరకొార” అను బిరుదములు [(పతాపర్నుడుగొనంగి గౌరవించెను. " శ్రేరళవర్మ కాంచిపై క్రీ. శ. 1818లో దండెత్తెను, రుదదేవుడు గండి కోటపై దండెత్తి జయించి అన్నుపౌక, ఫిదేముర్యుడులను పోలకేలుగే "నియమిందేను. కంపిలు'నోడించీన పిర్తప [కీ శ. 1814 నాటికి యత్త ఛి య్యాతలు ముగించుకొని దక్షిణ దేళయా(తలు సేవించి కీ.శ. 1818లో ఓరుగల్లు చేరెను. తురుష్కదండయా[తలి వలన (క. శ 1928-1824లో శేప్రతాపరురుడోడ,. బందీగా హస్తినాపుము. గోంపోబడుచు, మారమర్యమన. మరణించెను. ఇంతటితో కాకతీయసా మాజ్యమంతరించెను, ఇతని _ పరిపాలనా కాలము 1990 - 18940) (శిపురాంశకమున కాకతీయులకు సంబంధించిన 18 శాసనములున్నవి. ఈ సంపుటిలో 9, 17,90,86,86,41,5కి ల6,58,64,50,8 1,89,84, సంఖ్యలు గల శాసనములుగా (వకటింప బడినవి. చక్‌తవ్చున తొమ్మిదవ శాసనము శకసంవత్సరము 110% విశ్వావసు పుష్యశుగ్ధపాడ్యమీ గురువారము మకరసం 1క్రమణ కాలమిందు (ఫీతిపురాంతక్ష మహాదేవర అంగరంగ భోగములకు, “కొండపల్రినాడులోని కృష్ణానదితీరమున. గల క టైదనపల్లి. రేవూరు ఆను [గామములను దానమిచ్చు సందర్భమున కాకతి రు[దదేవమహారాజు వేయించినట్టిది. లనవకాలము (క్రీ.శ. 1385. ర్మూదడేవమహారాజు కాకతి రెండ్గవ (మైలరాజు క్యేష్పప్కుతుడు. పదిహేడవ కాసనము శం సం. 1167 విశ్వావసు పుష్యపద్ధ మంగళవారము మకర సం[కమణ- కాల మండు _తిప్పరాంతక్ష వునోడదేవున్ని అంగరంగ ఖోగములకు కాకతి గణపతిదేవుని సర్వాధికారి ఫోచెన (వ్రెగ్గడ. 801 పెటుక ఎడ్లకు సుంకము మన్నించిన సందర్భమున వేముంచినది. కాసన కాలము కీ. శ. 1245. $0.86,88,41 సంఖ్య గల శాసనములు కాకతి గణపతిదేవుని పేర్కొను మన్నవి, రీకివకాసనవన గణపతిదేవ మహారాజు .కమ్మగాటిలోని 'గుండేరు ఉత్తరతీర (గామమున్సు 'పూంగి నాటిలోనీ మూసీనదీతీర (గామ మగు రేడుమడను (తివురాంతక (శ్రీమహాదేవర మధ్యాహ్న సంధ్య అంగరంగ భోగములకు దానమిచు చ సందర్భమున వ్యకీ. ఈ. 1860తో వేయించినల్డ్‌దె.

ష్‌ అ ఎల ాాాకపుటతనదంనుదాాా లా ఆబాల లు త్‌ ల ఎ ను లల ఉ క గ్‌ | శన చ తే శో న. భా శ్‌ (| య థ్‌ 1 మ. 1 శ భు ॥ న. న్నా ము మో వా ల శా ఇష్టా న ము! 1 ఓ త ల టై వం ద కా. శ ॥ శా ప ॥ స్య స్మి వగ సాం శం. ట్ల జ్ర! న్‌ శ) శి లు. ర ల 1 కు శనీ, స్త ళీ బం యొటువో || | క ని చ ఎ /| నో సు న్‌ స క ఫం ల . న్‌ , ట్‌ వ రో? జా బ్య ణ్‌! / న ఇక్‌ * ఖో అ మాయచే పలంపతు డీసి న కక [ స్త్‌ న , | | ఇ ళ్‌ యు యా ఒ చా జ్య తీ 1 4 / శ ఆ ఎతళతలి” ॥ 1 గ లీ 5 )౦ శ క మేల సీ ఖు నజ | (4 2 ః న. శే ఖా | జ ం శ ణ్లీ న ॥ గ |! ల ॥ క న స్యా న ఖే

• -తీ కి .ీ స న్‌ | ” తే

• న గస ళీ $ శె ంం ఖా శ ట్‌ ॥ శ్లో య సే న న శ ౯ శ =. వ్లన స అఆలు ళ న్‌ స్‌ ం సా స ల | సా సీ ” ॥ ల ల గన జ | శ శ కే ల ల మూ వా ( 1 | న థా షే శశి క్ష ఖు ళం ' టే క్‌ . స్ట న. / | క మ ళా ఇ ల్ల వ్‌ _ శ జ న. వ్‌ శ ళో ॥ ' ఖీ గ్‌ .

ల ఫ్‌ ల్‌. క రస మా జ్యో ఇ జతలో లన న్స ఇహ వాల క న క గ అలు" య... “శన. సో ననన సో ల స పాళా. సరా వ బా న న ళీ రు స య్య? ఇక ఛా + ఖమ చ మే . ఉన గ్య అ ఓ ఎఎ తీ “"- ఆ సు న ఎతు. 1వ = ల వూ ల ళ్ళ గ్‌. నా జ స్‌ మా చూ న న ట్‌ . న లియా ఫక్తు (౪ స కక మై | లాం కసం ఇ ళ్‌? వవ య యాం వ. క్ల “ స్‌ రన మానం. టీ స్నా స. స క. అనా ఆలి సి య. . ్‌ లా ఖ్‌ క్‌ జ ల స న్‌ క నొ శే న = న క లాం శివలింగము...శివ పాదములు ల సటైన స సల్లే అశు ళన ల శ పంటకి ఆట్లుచ్చే ష్‌ ల కుక నే “శ్రీ న. చు గ గ్‌ భీ ఇ లో సె | | టీ ఏష్టీ ర గ్‌ 1 న్‌ మతా 2 పతీ వాజయున్‌ ఉట న” 3 - ఎరు ఒ/న్ని శివాలయమున గణవతి ,బహ్మాదుల శిల్పమున్న ఫలకము,

కీ “కఠీవ కాననము కాకతి.రుదమగేవి రాజ్యవర్తములు కీ. దుర్మతి కార్రికశుద్ధ పౌర్దమి మేంగళవారవ మాడు కాకతి సేనాధిపతి పదసాహిజీి, (తిపురాంతకదేవర అఖండ దీపమునకు 50 పశువులనిచ్చు సందర్భమున వేయించినది. శాసన కాలము కీ.ళ. 18261. 58వ శాసనమున కాకతి గణపతిదేవ మహారాజు, కి*వ కాసనమున కాకతి రు దమదేవి (పళంసింప అడినారు. 80వ శాసనము |పతాపరు[దుని “దక్నిణభుజాదండ" అను బీరుదముకల సకల సేనాధిపతియగు అడిదం మల్లు వేయించినట్టేది 81వ శాసనము కాకతి [పతాపరుుదుని _యశమును గోరి ఆతని _సైన్యాధ్యషిడు ముఖ్యమం్మతి పోదీరాజు ఫెద్దిరాజు గారికి పుణ్యార్థముగాను, లోకహిళార్థము, ఉభయనానా ఈ షెక్క_ండు తిపురాదేవి అంగరంగ శోగములకు ఉప్పుసుంకము వంటి ఆనేక సుంకములు ఆలయమున కందనట్టు కట్టడిచే సిన విషయమును తెలుపుచు తేయించినచి. 82వ శాననము సర్వాధికారుళై న ఎల్బయ రెడ్డిగారి ఆన్న ఒల్లయరెడ్డి సుంకము మన్నించుచు కాకతి ఓపతాపరు.దదేవమహారాజులకు పుణ్యముగా వేయించినట్టిదె. 84వ శాననము (తిపురాంతక శ్రేమహాదేవునికి కాకతి (ప్తతాపరుుదుడు పాలించ. కాలమున కి... 1820లో అతనికి పుణ్యముగా తోటల సుంకము చెందునట్టు, సర్వాధికారుల్లై న నేమాని తంమయ (పెగడ వారి అనుమతిన ఆతని కుమారుడు పినవిచయ వేయించెను. “శసాయస్ట వంశీయులు కాయ్యి వంకేయులలో కాకతి గణపతిదేవచ్మకవర్తి సేనాని గంగయ సాహిజీ ముఖ్యుడు. ఆతని మేనల్పం్యడు మువ్వురు. అందు జన్నిగ దేవుడు జ్యేస్టుడు. (తిపురాంతకుడు రెండవవాడు. అంబదేవుడు మూడవ వాడు. గంగయ సాహిణి అసహాయశూరుడు, (తిపురాంతక ములోని మూలస్థాన [బ్రహ్మేశ్వరాలయమున 7 గయ సాహిణి' వేయించిన శకసంవత్సరము. 1172 = (క్రీ.శ. 1250 నాటి శాసనమందు. “'్రీ మన్య హామండ్‌ _క్వర, బాహ తరి నియోగారపతి, చాతుర్వర్య సముద్ధరణ, పశ్చిమరాయ దామోదర పైన్యాదిశాపట్ట వకాంగఏర, అతి గ న! న్‌ న్‌ విషమహయారూఢ, । పొఢరేఖారేవంత గణపతిదేవశ్రీ పాదపద్మారాధక”ొ అని వర్తింపఒడినాడు. గంగయ సాహిణి, మార్దవాడినుండి హామగల్హువలేకు పాలించోనట్లాతని (ప్రధాని నామదేపపండితుడు వేయించిన దుర్మిశాసనము శ.సం. 1178 = (క్రీశ- 1251 నాటి దానియండున్నదె. మార్షవాడి మహారోజవాడి.

లం దానినే రేనాడని యందురు. పానుగళ్లు పట్టణము నల్లగొండ సమీపముననున్నట్టిధి. గంగయ సోహిజి శాసనమొకటి నల్లగొండ మండలములోని చిట్యాల గామమున లభింనినది. గంగయ సాహిణి సోదరి చందలదేవి- కాయస్థ వంశ ముగుణంచబ.-- “దేవన్య వద్మజనుషోదుహిణన్య కాయాత్‌ కాయస్థ ఇత్యజనికోవి నరే్య్యదవంశః" ఆని శాసనములందుండుటవలన వీరు [బహ్మ బాహువులనుండి జనింవినవారని భావించవచ్చును. కాయస్థవంశచులో ఆంబదేవు డసహాయకూరుడు, ఆరివీరభయంకరుడు, ఆ(ఫతిమాన్యపతిభా సంపన్నుడు. ఇతడు తన మేనమామ యగు గంగయ సాహిణిని తన కాసనములందు సఫేర్కొనెను. అంతియేగాక మేనమామ బిరుదములను ధరించెను ఇ త ని నే "అంబయదేవ మహారాజిని యందురు, * నీలగతిగవర కాసనమందంబదేవుడు. తన తల్లిదర్శడుతిను సేర్కొనెను.. ఇత తల్లి చందలదేవి. తండి అంబమ్మాపతి.. ఆంబఖ్మాపతి పలనాటిసీమలో + కొంతభాగమేనేను పాలించెను. తన బావయగు గంగయ సాహిణివలన అఆంబక్షాపతికి గణపతిదేవ చ్మకవర్తి సామంత రొజపవవి నాసంగియుండును. ఆంబమ్మాపతి శకసంవత్సరము 1166== (క్రీశ. 1264 లో స్మ్యతశాల యందొక శాసనము చేయించెను... ఆందు అంబక్ష్మాపతి దంపతులకు 1) జన్నీగదెవుడు ఖీ) (తిపురాంతకుడు 8) ఆంబదేవుడను మువ్వురు కుమారులును పద్మాబాయిఆమ్మ అను కుమార్తె జనించిరని యున్నది. గంగయ సాహిణికి బావమరిది అంబక్మాపత, అతిని ఆనయిలు 'జన్నిగదేవుడు, (తిపురాంతకుడు యద్ధములందు తోడ్పడుచుండిరి. గణపతిదేవ చ్మకవర్తికీ గంగయ సాహిజి నమ్మినబంటు. తొలత లేకించ దగ్గ సేనాని. శి జన్నిగదేపుని సర్వాధికారి మేయదేవుడు కారెంపూడి సూరేశ్వరాలయమున శ్ల.సం, 104= గ్రీ.శల 1284 లో నాక కాసనము చేయించెను. ఈ వంశీయులు కడప, గుంటూరు, నెల్లూరు. కర్ణాట మండలములలో కొన్ని భాగములు పాలించిరి. కాకతి వంశీయులకు కాయస్థ వంశీయులలో. గంగయ సాహిణి, జన్నిగదేవుడు, " (త్రీపురాంతకుడు శెనాకులుగ, సామంతులుగ, మిితులుగ వ్యవహరించినారు. గంగయ సాహిణికి, జన్నిగడేవునికి “గణపతిదేవ దక్షిణభుజాదండి బీరుదముటన్నవి- గంగయ సాహిణి క్రి.శ. 1289-1259; జన్నిగదేవుడు [కీళః 1269ల 1272 వరకు పాలించిరి. ఆంబదేవ మహారాజు క్రీ.శ. 1272 నుండి 1802 వరకు స్వతం్యతముగ షాలీంచి కాకతి రాజన్యులతో వైరము వహించి యండెను. పాండ్యరాజులతోను గేవగిరి యాదవులతోను మెతినెణమి అంజధేవుడు కాకతి రు[దమ పాలనమును ధిక్కరించెను. చివరకు కాకతీయులచే నోడిపోయెను.

క. జ్య మ ట్టు సలిలే హోం ప న్‌ స! స శే స్ట చ టే యయ... న. శ సరళము టను. జ మను ా అను త్త షే జే ణ్‌ టు శివాలయము__ముఖమండపములోని నంది వ్మిగహము

ప . వ... షం వచన వసస గమ చనన్న ల భపల్పాట్టంంకిలల జరం లటైల వసు కన్యను 2 శ పరత్తంట్లల వార దాన్లో న పవసట క్ర (| యు సమము ము మదం త నన స్ట బు లం ఎరుకల. అ్యయానాయలాలతకాన ఏ ఆలు / మ సు... 0 ॥ ॥ . - లవోఖ ఇ / ( (౯ ను వ. త్ర స నం వన మ్‌ ట్ర సాననం న తే లయ ఆం

( క్ల మ న సమే సు సగ స న యం. నాం । భక క న న ప ర శ హా పట్ర జజ్వాలా ను సాం అణ ర వ శ జ నే న... వూ స్‌ శు పమ నట ను ఎట టం. నేనా ః తటాక్షవు, స కవఖ....బాల్మాతివురసుందరి ఆలయము

బ్ర

అంబదేవుడు "ఆతని ఇనుచరులు వేయించిన కాసనములవలన' ఆంబదేవుని విషయము, కాయస్థ వంశజుల చరితము తెలియుచున్నది. (తిపురాంతకమున కాయస్థ వంకీయులకు సంబంధించిన 88, 498, 52, 67 కిక 24, "72, 73, 75 సంఖ్యగల శాననమ. లీ -సంపుటిలో నున్నవి.

శ (కీ. శు 12729 (శిపురాంతక శాసనము అంబదేవుడు "

క్‌ 1979 అ త్రిరాల (కడప మండలము) న

తి? 1288 శశిపురాంతకము మహా(పధాని అంబయ రెడ్డివారు

శ శ9 1290 ప్రోల్రి (కడప మండలము) ఆనమ[గము

ళ్‌. కం 1290 (తిపురాంతకము అంబదేవుడు

స్‌ ల! 1290 ఖం న!

ఖా 4 8991 ॥0 ఖదేవుడః

8 ౨ 1291 న ఆంబదేవుని పాదపడ్మోపజీవి. అసమ[గము ఛి. సీలగంగవర శాసనము కై. ౪01 2% కి, 2౨?

(క్రీళ- 1290 నాటి (తిపురాంతకములోని వికృతి బ్యాదపద బహుళ ఆమావాస్య మంగళవారము సూర్య[గహణ కాలమ.ందివ్వబడిన శాసనము?- శ్రీశ 1972 ఫ్రీముఖ త్యేష్టై బహుళ అమావాన్య సోవువారము వాశాసంగబడీన శాసనములవలన అంజదేవుని విజయములు తెలియుచున్య వి. అండు ముఖ్యమైనవి,

కై +్రీపత్‌ గణపతిని జయించి “రాయసహ[సమళ్లు దీరషము వహింయట,

9. 5 మంది రాజులను సంహరించి తన న్యేతాంతమునందలి రుషాదేవిని పూజించుట,

శ). 'ఎలున మల్లిధేవ తలగొండుగండ'" లిరుదము-

శ) “ద్వాద యూండలికులచే - సేవింపబడు పాదకమలములు శలవాడు, శ్యతురాజశిరోజములి

ధరీంకుటపవలన్‌ భే రవ ధ్థీరుబాందితుడు..

5. అల్బగంగ, కేశవడేవ్య సోఘిదేవుల ,పలాయతుల గావించుట,

6. సెంతసీమ పాలకుడగు మల్లిభార్దునుని' నహ్తంగముల ఖాకీంచుల

వ

7? శోళభలనృపతి కుమార్డుడగునాజన్నకు త్తన కుమా శ్రెవిచ్చి,,,ఆరణముగా వ్రందనపుర రాజ్య మొసంగట,, .సమస్తాం్యధమహీపతుల_ జయించుట.

త. దాయాదులచే రాజ్యము హీగొట్టుకాన్న మనుమగండ “గోపాలుని "వ్మికమసింహ వురమానే (పతిష్టించుట,

ఖ) _దేవదానపులు పాలసందమును మదించి ఐరావతము. ఉచ్చ్చై[శవము, లక్ష్మిని సాధింప దోయి హాలాహలమును ఫౌందిరి. కాని అంబదేప్పడు విపుపాగరమథభనముచేసి పాండ్య పంచే కల్చ[దుమములను, అసంఖ్యాక మైన ఏనుగులను, గుజ్జములిను వశము గామిచుకొనెను.

ఆఅంబదేవ మహారాజుకు.

సమధిగత పంచమహాశబ్ద; ఖండికోట మనోరధ ఫ్పకవరాధీశ్వర; [పత్యనీక (పాసాదాయమాన.

కులశేఖరగండ; సూర్యవంశ రాయనిర్మూలన; భుజవిజయగాధా _శవణ చమత్కృత; దేవగిరిరాయ్మ ప స్థాపిత (పాళ్ళతమణి కనక భూవణ; కాడీవరాయ్‌ విధ్వంసన; ఆతిపాండవ పర్మాకమ పాండ్య రొటీన్య[పియ (పేషిత చండ నేదండవై నతేయ? జరిఘాబ ఈురంగ: గండ పెండార., ఆను వీరుదము టన్నవి,

అంబదేవుడోడీరీవినీ' శ్రీపతీ గణపతి పలనాటి పాలకుడు “ఇతని క-సయ' 1100= (క్రే.ళ. 1868

నాటి శాసనము గురిజాలలోనున్నది. కాకతీయ సామంతులు బాహతత్తర్‌మంది. వారిని ఆంబదేవుడోడించియండునుం పటువనాడు ౭5 విలుకనీమ నెల్లూరు మండలముతో దర్శిపోదిలి, మార్మాపురము, బద్వేకు, సిద్ధవటములోవి కొన్ని, భోగముబు, నల్లగొండ్‌ మిండల్ధములోని కృష్ణానదీ ఉత్తధతటముననున్న (వాంతమఘులు, దోర్నాల (పాంతమః కలసియున్న [పోంత్తమః. శనం 1164=[కిళ.:4242. నాటి తుఠిమెళ్ళు కాసనమువలన ఏలువద్రాడు గంగయ సాహిణి వాలనములో వుండెనని తెలియచున్నది. క.సం. 1189==(క్రీ.ళ. 1267 సాటీ ఏణువ మనుమల్లి దేవుని శెండు శోసనములు తిపురాంతకములో లభించినవి. కీ.శ: 1271 నాటి కయిదేపుథు ఏల్లువ మల్లిదేవుని సంహ శించి, “ఏణువ మల్లిదెవుని తలగొండుగండ” బిరుదము వనహించెనుం

శ్రేశవదేవ, సోమదెష్పలు వ్రైదుంబవయశపు రాజులు అ౦బఐధైవుని మవ్వాపధాని వేయింభినే

అ త్రీరాల పరశరామశ్వరాలయ శాసనమువలన ళ-సం. 1901=కీ*- 18/9 ఆదటదేవు శు వల్లూరు కద్రాసగా ఫోత్తవినాట్‌ నేరినట్లు ఇెలియుభున్నవి. ఆంబటేవుడు శ-సల 1200ఇ( కిక. 1278లో పాండ్యరాజుల నెదిర్కొలని, విజయగండ గోపాబుని విక్రమసింహపురమున (పతిస్థీంచెనూ. ఇ తగువాత .ఆకీదంమల్లు అను కాకతి శీనాని మనుషగంత గోపాలుని సంహరిలచి, 'మనమగండ గోపాలశిరఃఖండన' నిరుదము వహించెను. మనమే గండ గొపాలుడు. నెల్టూరు శక్కరాజు అల్లుడు. అగిదరో మళ్టు ఈ “విజయమున్సు తెలుపు శాసనము శ. నలా శ్రేవ10=ా | కీ.శ. 1294 నాటిది [కీప్యరాంతకమణదున్నది,

| వి సో క ల స కో త్‌ో క శ మ్ల న త ల్‌ు స్వ స స జల వస్తుం నన్న య ఇకో య్‌్గ్‌ ఆ సం శ | టం సు న్న ష్‌. ల ళ్‌ త్‌ క్‌ న ౭ ఖా మ లా క మ 5 మ. న ఈ స్‌ ర చే | నో ో ణే న్‌ లో ఫ్‌ పంపారు వైప యం భా ప ఖ్‌ వ క్షత స" అప్నఖ య్‌ నాళ నఖ లు క స? || తాటి! గం త న. | అ ఈల £ ల క్‌! వ్‌ న. ల లా స్ట ॥ కం ష్ష్‌ ష్‌ మ; మ ౫. ల. కర శ్యాం ఉట వట. ప్న న చం ననా ఆట్‌ ్టాళ్ను 4 ట్ట వీ స శ న. శ న్‌ క చ న చనన నే పం క షానా... , శ మయ టై ల స (తివురాంతకము_దక్షిణద్వార సోపాన సమీపమునగల శివలింగము నః జ శ్‌” ల నమన ఉం వనాల వం వ్య మమ గళ ల్యా న. ల న .కీ | | న మ స్ట! శి కస్ట బ్‌ త , సి న. అభ భాయ రసి. సై ట్‌! జ జ ను. ప /. గా లల ర (గ ( మ? మన జా అల వస్తా మారా , టం . ఖో శ ౧౯ నో కీ 1 గిం జ 1 శ జే శీ ల న క్‌ జ ం . న ఖ్‌ ణే నుం! 7 | శై

శని య మాలి గ తం మాం అట చల శకం 4 న జ్‌: సామా పన. లో య | నీ అనో క్ర య నం. య | [ శషహా 1 వ న ఆం సం క. గ న. సా ల న్‌. మ స పీ గ న్‌ సై న ఛ్‌ ఖా శ ్ట న న న లే ఓ అట్‌ న్‌ న సీ . ము య్‌ ప - శ ఖ్‌ మ ప న వ న నేత శనై న ఒకళ్ళ. సుతో బ్‌ సాం టు. ఈ స్తే న గూ ఇ నా న వే 1 _ స లో వము లెఖ ల న స జంట నా తనుం న్‌ ఖా ఖ్‌. న శరం గలం స్త శ్వాస వయ టా ల లుం లే తల వ. న త ల బక. రా. లు కదంబ వృషముల నీడలోగ:ల నాగ్మపతిమలు శ

ప అరిదిదేపుని అనుచరవరమ్ము శుంధువుల, ముఖ్యముగా చెలుకు పంకీయులైన .తెన్లు శాకతీయుఖ నా్యశయించటవలన అంబదెవుడు కాకతి సేనానుల దంగయ్యాతల ధాటికి తాళజాబక్క తన సైన్యన్ములను పొత్తపి నాటికి తరలించి తన ళ క్రిని కోల్పోయెను. కీ.శ. 1291 తరువాత అంబదేవునివిగాని, అత౦ సామంతులవీగాన్ని శీనానులవిగాని శాసనములు కానరావు. బహళ! (కీ.శ: 002 (పాలఠతమున అంబదేపుడః ఈనువు చాలించి యుంకుసు. "రెడ్డిరాజులు గ! కొండవీడును పాలించిన రెక్డిరాజ వంశమునకు మూలపురుషుడు _పోలయ వేమారెడ్డి. (కీ.శ. 1825 నాటికి తీరాం్యధమును జయించి అద్ధరకిని రాజధానిగా జేసికానో ఫాల్‌ంచోను.. కారతకాలము ముసునూరి (పోలయ కాపయ నాయకుల సాసుంతుడుగా వ్యవహరించెను. ఇతని.సోదరుడు మళ్హారెడ్డి పరా కమళాలి. కీ, ₹- 1851లో ఆల్లావుద్దీకు అమరావతిపై దండెత్తివచ్చెకు. మల్లారెడ్డి ఆతని శేదుర్కోలని ఓడించీ'తరిమిను. మోటుపల్లి స్మాకమించి ఛాన్యవాటి, ధనడు[పోలు, వినుకొండ, చెల్లంకొండ. కొండవీడు, కొండపేల్లి[ ప్రాంతములను శమ్మీడు మల్దారెడ్డి సహ కారముతో [ప్రోళయ వేమా రెడ్డి జయించెన్ను ఉదయగిరి (వాంతముననున్న మన్నెదొరలు* శేనాటిని పాలించు చోడులు [ప్రోలయ వేమున్ని సామంతులుగ వ్యవిహంందచిరి. 'శ్రీశ్రెలము కంకి తూర్పు సము] దము వరకు కొండపల్లి నుండి కందుకూరి వర్మకు _పోలయనైమా రెడ్డి రాజ్యమును వి స్తరించెను. ఇతని పరివాలనా కాలము [కి.ళ. 1826-1858. (వోాలయవేముని యనంతర మాతని తనయు డనపోతారెడ్డి రాజ్యమునకు వచ్చెదు. ఇకనో “జీవత సుంతయ శళురాజ్యలలో పౌరాడుట యందే గడిపెను. ఇతని కొలమున కలింగ గాంగ నాల్గవ నరసింహదేవుడు రెడ్డిరాజ్యమ్న పై దింగ్మత్రి అనహోతా రెడ్డిచే ఒడించబడెను. చాబక్యభ కక్రిరాజు సూరవరముపద్ధ జరిగిన యుద్ధమున అనహోతారెడ్డిని (కీ. శ. 1859 (వాంతమున ఓడించెచు, (క్రీ. శ. 1860లో అల్లావుస్ణేక్‌ అమరావతి చెవాలయమును ధ్వంసమొనర్చెను. ఇతని మంతి ఆల్వయచమా రెడ్డి, బాపక్యభ క్రిరాజును, అల్జావుక్తీనను ఎదిరించి, వారీనాణ్యభ దేశమునుండి తటిమి వేసెను. అనపోతారెడ్డి మరియుక మంతి శ్రేతయముల్లయవేముడు. ,కీశ- 1861లో అబరీక్వ శఛాలథమును పునః _ప్రతిష్టగాఏంచెను. పద్మనాయకులు. విఖయనగర్గాధిక్షులు, రెడ్డిరాజ్యము పై దండెత్తి వచ్చిరి- ఈ గయుడ్డమున్‌- కాఠారినాగానాయకువిచే అనపోతారెడ్డి ఓడింపబడి, గఫీకెల్మ ప్రాంతమును నష్టపోయెన్ను. ఆధన్తుచూచి .విజయనగరాధీకులు, . ఉదయగిరి, పౌదిలి _పాంతమును తమగాఖ్యమున కలుపు కొనిరి. ఇతని,పరిపాలనా కాలము కశ. 1958 _-18064. అనపోతా రెడ్డి కుమారుడు చిన్నవాడగుట వలన అతని సోదకుడవ వేమా రెడ్డి రాజ్యరమావల్లభు దయ్యెను. తడు విజయ యా(తలు సాగిం సింహాచల పర్యంఠతసూ[కమంచెను. ఇలనికి “*సిళహాఛ లాదివిరిధ్యపాద (పతిష్టాపితకీ క్రి స్తంభ నిరుడమున్నది- మహానందె, శశ్ర్రైల (పాంతముల జయించి, పద్మష్యాయకరాజుల నోడించి, నేటినల్టగోండ్‌ మండలములోనున్న వాడపల్లి బూయుగుగడ్డ _ప్రాంకసులను వారి నుండి సాధించెమ, శురికాసహాయ

80

బీరుర మీతనికి కలడు. మాఘిడిసింగన: ఇమ్ముడీం(ద్రుల వంటి మం తులితనికడ నుండిరి. ఇతనికి వసంతరాయడను శ్వీరుకలడు. ఇతని పరిపోలనా కాలము (క్రీ. ళ- 1864 1856.

ట్రీ శు 1856-1402 వరకు. రెడ్డిరాజ్యమను,వాలించిన కుమారగిరిరెడ్డి వసంతోళ్ళవములను జరి పెడివాడు. విలాసమయ జీవితము గడిపిన రెడ్డిరాజితడే. ఇతని బావ కాటయవేమారెడ్డి రాజ్యముసు శ్మతువుల బారినుండి కాపాడెను. పెదకోమటి వేమారెడ్డి కుమారగిరితో సింహాననను,నకై యుద్ధములొనర్చెను. కాటయ వేమారెడ్డి కక్రిసామర్ధ్యములవలన రెడ్డిరాజ్యము. నిలువ కలిగెను. బావయగు కాటయ వేమా రెడ్డికి కుమారగిరి రెడ్డి శాజమహేం[దవర [పాంతము నిచ్చెను

కాటయవేమా రెడ్డికి అల్హాడరక్టి అతని తనయులు వేము పీరభ( దా రెడ్డు యుర్ధములందు నహకరించి ఆతని విజయమ.లకు తారకులై 8. కాటయవేముని. కుమా_ర్త అగితల్స్‌ అల్బాడరెడ్డి రెండవ కుమారుడగు వీరభ(డారెడ్డిని పరిణయమ్తాడుట వలన రాజమహేం్టద్రవర రెడ్డిరాజ్యము కాటయవేముని యనంతరము వేమవీఠర పీరథ్యదారెడ్డు పాలించుట కవకాశము కల్గినది.

కుమారగిరి రెడ్డి యనంతఠము పెదకోమటి వేమారెడ్డి రెడ్డి రాయ్య సింహాసన మదేస్టించెను.. ఇతని పరివాలనాక్రాలము (కీ. క. 1402-1420. ఇతడు సమర్దుడ్రైినరాజు.. కళాభ్‌జ్ఞుడు.. శ్రీనాధమహాకవీ ఇతని ఆస్థాన విధ్యాధికోరి పదివి నలంకరించెసు.. పెదకోమటి వేముడు స్వయముగా పండితుడు, పండిత పోషకుడు. శవికల్పదుమను

పెదకోమటి. వేమన యనంతర మాతని కుమారుడు రాచవేమారెడ్డి రెడ్డి రాజ్యమును (క్ర. శం శ49ి1_క424 వజకు పాలించెను. ఇతని అసమర్హమైన పాలనము వలన రాజ్యమ. క్షీణించీనది, ఇతడు పురిటి సుంకమువేసి (పజాభిమానమును కోల్పోయెగు.. సవరము ఎలయ అను బలిజనాయకుడు రాచవేమారెడ్డి గంత మొందించెను- ఇంతటితో కొండవీటి రెడ్డిరాజ్యము నశించినది.

(తిపురాంతకమున రెడ్డిరాజులకు సంబంధించిన రెండుశాసనములీ సంప్పటిలో 86,90 సంఖ్యలుగా [ఐ5లంవఐ బడీనవి- 87వ శాననము శకసంవత్సరము. 1568 వ్యయ వైశాఖ బహళపంచమి నాడీయబడినదిం ఇందు, వేమారెడ్డి, ఆంపాతారెద్డి పేర్కొనటడినారు.. 90వ శాసనమున (పోలయవేమారెడ్డి "అతని అనుజుల [పళంస యున్నది.

నతవాడి వంశీయులక్రే నరబంధించిన్‌ 11, 26, ౩7496, 49 సంఖ్యలుగలి 'శాననములీ సంపుటిలో నున్నవి, చాగిక్‌ంశీయిలకు కందిన 16; 18, 1990 సంశైలగల శసనములుకు 651, 55 సంఖ్యగల ఇంయ లూరి వంశీయుల శననములు: 61, రికోవరున స్‌ంఖఖ్లాల పరీచే-ద వంశీయుల శోసనములుకు “ఈ 'నరక్కటిలో

ల నే

ఇవకటెంపబేడినవి

లే!

ఈక్కిన కాసనములన్నియు విమిద వంశీయులకు సయింధీంచినవి. అండు ఆధీకభాగము చీపదానములక్రి చెందినవి, (తీపురాంతకమున, కోటవంశీయులకు, స్థానాథిపతులకు, శివమత గుగువులకు, ,గోళక్షి మఠాధిపతు లకును సంబంధించిన కాసనములన్నవి. విజయ నగడాధీకుడగు .మహామండలేళశ్వర రాజాఛిత్తాజ రాజవరమేళశ్వర థ్రీవిరహరిహరరాయల మహా(ప్రధాని ్రీమత్‌ భవదూర ఒడయలుగారు వేయించిన శాసనము ళ+ స. 1808 షయ “సంవత్సర కొక్రీక శుద్ధపౌర్దమి సోమవారము నాటిడి కలడు- శతిపురాంతకమున కీ, శః 4106 నుండి (క్రీశ "[శే8రవ సంవత్సరము వణకు వివిధ వంశీయులు వేయించిన శాసనములున్నవి ఈ శాసనముల “వలన. ఆయా 'వంశీయ్‌ల చరి[తముతోపాటు 'ఏయే కాలములందేయే. వంశీయలు. (శేపురాంకక | సాంతమును పాలించిరో తెలిసి కౌనుట కవకాశమున్నది. అంతీయేగాక అనాటి (పజల సాంఘక మత, రాజకీయ, ఆరెక విషయముల నధ్వయనము చేయట కిచటి శాసనము ఒపకరించు చున్నవి. త్రిపురాంతక శాసనములు - సాంఘికపరిస్టెళులు

[తిపురాంతకమున నున్న శతాధిక శాసనములలో నధికభాగము ఆంఛతాషలో వేయింపబడినవి కొన్ని కన్నడములోను మరికొన్ని సంస్కృృుతములోను కక్కినవి సంస్కృృతాంధభాషలలోను. ఊన్నవి. ఈ శాసనములన్నియు కీ, శ- 11068 నుండి కి. ఈ. 1898 మధ్యకాలములో గెక్కింపబడినవి. ఇవియన్నియు శిలాశాసనములు. శాసనములు వివిధ్‌ వంశీయులు వేయించినవి. ఆం[ధధేశమున పం[డెంకవ శతాబ్దినుండి పదు నాల్గవ శతాబ్ద్యంతము వనజకు వాడుకలోనున్న లిపి ఈ శాసనములండు' వాడబడీనది. కొన్నిశాసనములు దేవనాగర లిపిలోను, తమిళములోను ఉన్నవి.

తలుగుభాష, కాసనలిపి, [పతిరెండువందల సంవత్సరములకు మారినట్టుతోచును. కాకతి ర్కుదమ జేవి పాలించునాటికి తెలుగులిపి [పత్యేకతను సంతరించుకొనినది. అంతకుపూర్వము ఆం్మధకేశమున వెలసిన తెలుగుశాసనములు, కన్నడశాసనముల లిపులలో ధేదము కనిపింపదు: ఆర్మధ కన్నడభోషలకొకే లిపి ఆనాడు వాడుకలో నుండెను.

నల్లగొండ మండలము భువనగిరి తాలూ కాలోనున్న బొల్లేపల్లి గామమునగత మైలారుదేవాలయ ఓవాంగణమున రెండు శిలాశాసనము లున్నవి. అండు మొదటిళశాసనము చాళుక్య (పతాపచ్మకవ ర్తి రెండవ జగ దేకమెల్లనికాలమునాటిది. రెండవది కాకతి ర్ముదవేవమహారాజుకాలమున వేయించినట్టిది. ఈ రెండు శాసనములు! ఆంగధలిపి పరిణామము మ తెలిసికొనుటలో తోడ్పడుగమున్నవి.

మొదటి శాసనమును చాషక్య రండవ జగదేకమల్లుని పదియవ రాజ్యసంవత్సరమున కొలనుపాక శేపభువగి మేడయళభట్టు మైలారదెవరను (పతిస్థించు సంవర్శ్యమున వేముంచెను. జగదేకమళల్లుని పరిపాలనాకాలము ప తతతతతతతతతడానరతతన పలాల

శాసనసంఫుటి పుటలు 193ఎల06 మరియు 288-248.

శ శీ. ౪ 1186-1155. శాననము వేయించిన సంవత-రము',కి. శ. 11468. ఈ శాసనలిపీ తెలుగు కన్నడలిపిం (€ న ( ల్ల శాననము తేలగఖావలో వేయింపఒడినను అచ్చఓచ్చట కన్నడపదము లున్ఫవి. లిపిన్వరూవన్వఖావము కాకతి శు[దమకాలమున వేయించిన రెండవళాననలిపికి భిన్నముగా నున్నది.

రెండవశాసనము శకనంవత్సరము 1169. అనగా (క్రీశ. 1267 నాటిది. ర్మ్యుదమదేవి పరిపాలనా శాలము (కీ. శ. 1560-1296. కాకతి గణపతిదేవచ(కవర్తి జీవిచియన్న కాలమందే రు్యుదమ పరివాలనా అరమ వహించి ఆనభవమం. గడించెను. మొదటిశాసనము వేరయుంచిన 181 సంవత్సరముల పిదప రెండవశాననము వేయంపజడినది. శేరాల ఏడిండ్రరిడ్డు శాననమను బొక్టపల్లి మల్టయదేవునికి భూమిదానమిచ్చ సందర్భమున చేయి.ంచిరి. ఈ శాననలివి నేడు మనమ వాడు తెలుగులివికత్యంత నన్ని హితముగా నున్నది. తెలుగుతనముట్టిపడు పరజాలముతో ఈ శాసనము ఖాషాపరిణామమును, లిపిపరిణామమును సూచించును.

(శిపురాంతకమున శ్రీ గిరిమల్లికార్డున పండ్మితుని గృహస్థదాసుడ్షై న విభూతి 'గౌరయ వేయించిన శాసన మున్నది, విభాతి గొరయ వేయించిన శాననములు రఘుపతిపేట మొలగర, ఉలిపెరు ఉప్పునూతల (గామముళందున్న వి. విభూతి గారయ అయా(ప్రాంళమ.లను దర్శించి, దర్శించిన (ప్రతిచోట నాక శాననముగు నంస్కృళాంధ తమిళ భాషలలో వేయించెను-

తిపురాంతక శాసనము.లలోని లివి కల్యాజి, చాషక్క కాకతీయ, చోడవంశీయ ల శాసనముల లిపిని

(1 థ్‌ ల్‌ గ పోలియన్నది.' ముఖ్యముగా సిరికాండ!, రాచూరుకి బొల్చపల్లిీ మామిళ్ళవల్లి! పిల్లలమట్షో కొలను: పాక ఆలంపురము? శాసనాక్ష్షరములు [తిపురాంతకములోనున్న శాసననములందలి అఆక్షరములనుపోలి యున్నవి.

(శిపురాంతక దేవాలయ శాసనమ.లౌని అశ్షగి ములు గుండఖత్తు అక్షరములు. దేవనాగరి తమిళ లిపులలోనున్న శాసనములుతప్ప తక్కినవన్నియు ఆంధదేశమందానాడు వేయింపబడిన శాసనములవలె నున్నవి.

శాసనారంభమున శుభ(పతిపాదితమైన (ఓం) గుర్తు, సూర్యచం[ద్మపతిమలు, పానవట్టముతో అనోలకతా నాతని కొనును నానా ుమునననొనుననానామునునుననామిాను కానన “ననున ననునననుననషానునననననుల ననున ననన.

కేం భారతి-ఫబవరి-1970,

వీ. ఆంధవ్మతిక-సొమ్మ ఉగాది నంచిక- మార్చి 1969,

8. భారతి మార్చి 1909.

9. పరీల2016ే గగింలిింం1001021! 5616 (0 19 కేశ 27.

ర్‌ తెలంగాణ శాసనముల్ను ₹701. 1. కాకలీయ శాసనములు.

6. 4&. లె 607ఓ4ణగ. ఏలలజ 200 1, సె. 45.

7. _ అఆలంగాణజశాసనముల. *01. క1[-.కల్యాణీచాపమ్యుల కాసిబబుయ్యి

4 తూడిన శివలింగము, నంది, కొన్ని శాసనములందు క డాలు చిహ్నములు చెక్కబఢినవి. రెండుశాసనములందు శాసనాంతమ.న ఈ నిహ్నాములున్నవి.--కొన్ని గ ససలక ఈ చిహ్నములు చెడనువైపు చెక్కబడినవి, కాసనాక తములు చక్కని వరుసలలోనుండి చూచుటకందముగ(నున్న ఏ. అంబదేవమమహారాజు వేంజించిన నెం. 78 కాన వాతరములు చక్కని వరునలలో గుం్యడముగానుండి ఎంతో మచ్చటగొలుపు నట్టున్నవి. (శిపురాంతకమున్నవెలసిన క్లాసనము త్యరికముగా ఉత్తరాయణ సరీ[కాంతి; పష్టు సం్మకాంతి, మవ శివర్యాతి, మహాక్సార్తిక పర్వదినములందు, సూర్యచం[ట్ర (గహణ పుణ్యకాలమందు వేయింపణడినవి. (తిపురాంతక దేవ్యాలయనశ్రాసవ్రములందు ద్విత్వాక్షరముల్యు ,వంయు క్షాశ్షరములు, ఆనుస్వారమునకు అదులు అనునానీకాశరములు, పూర్ణానుస్వారము, రకారపొల్టు, రకారపొల్లునకు పూర్వాక్షరము ద్విత్వముగను" కనిపించును. శాసనములలో కొన్ని పధ్యశాసనములుపద్యగద్య శాసనములున్నవ్ని శ్రాసనాాతమున వ్యాస గీతా ఇశిక్‌ములు, కాసనము రక్షించినవ్నారికి కలుగ్యు పజ శ్రమ శాసనమును వ్యతిరేకించ్చినవారికి కలుగు పాపవలము శెప్పబడీనది. శాసనములందు. శక సంవత్సరముతోపాటు వర్తమాన, వ్యవహారిక చాం్యదమాన సంవత్సరము ఆయనము, మాసము, పక్షము, తిథి, వార, నక్ష తారులు పేరొ%నబడినవి. కొన్ని శాశనములందు రాజుల దివ్య నంవత్సరములు, పేర్కొ నబడీనవి? పక్షమును పేర్కొనునపుడు శుద్ధకు బదుల శు బహుళకు బదులు బ లేక కృష్ణపక్షమునకు బదులు కృ. వారము పేరునకు బఢులు సంక్షిప్తముగా వారము 'పేరులోగల మొడద్యటి అక్షరములు చెక్కబడినవి, నంవత్సరములు*, తిథులు, సంఖ్యావాచకములం కెలలో (వాయబడినవి- (తిపురాంత కేశ్వరాలయ శాసనములలో స్రస్క్థత పదములు, తత*మములు, అన్య థాషా పదములు, దేశ్యములు, అన్యదేశ్యములు విరివిగా వాశీఐడినవీ (తిపురాంతక శాన్మనములలో స, శ, త, ణ లొకదానికొకటియు, రకారపొర్ళనకు, ద్విత్వాక్షరము అకు, సంయు క్రాకరమ లకు, సంకీర్ణాడరములకు, పూర్వానుస్వార, వింత పదములకు "సంబంధించిన పదములు ఈ (కింద పేర్కొనబడినవి. చతుర్ధకా మాత్తా౯ండ చలమ శ్రి౯గండ కా నెం కవ ఆ ధాకాపూవ్వ౯ కము జ శం

లె ధమ్మ౯ సేతు హ్యాట్ధిణ వేద్దాంన్‌ +ఇళాంబనెం శీ "క బడులు సుక్ష ల్ని ళు ఇనాయక ల! జయ ళశా.నెం శీ త షువు సం కాంతి శా. ఇం శ "షలబునం విలెలం ఛా, నెం." ! లంబంబఖు పోలకుం ;డ్హుంకోడులు శా. నెం 7౬ $ంచమి శా. నెల. 8 ఏఠహితాళ్ధ౯ (పత్యశ భమ్మ౯ హబాప్పళ౯న వడ్నిణమునం ఎడుమటం ళా న్వు, 11 ఫడివాంసు పట్లు కంనలదేవష

శ్‌ పుంబ్యమూ త్రి౯ శో. నెం 16 = సూయ్య౯పహణ కాత్తి౯ణకపవ్వ౯ నిమిత్తము | శాం నెం 16 కాంపులు మింద శా. నెం 17 (వతిపాలించ్చె అమరేళ్వరుండు శా, 30. ౨0 చౌ డాజు శా. నెం. ల్లీ] కూంతుజు ళా, ౫౦. 28 హోనువాండు ళా నెలా 2శీ ఛంమ్ము౯వు జూ, సం- క్లిక్‌ ముమ్మడి గణంపట్టువండు శ్రానెం. 2? టశిపురాంతక శాసనములలో రాజవంశపు శ్రీ మహామాండలికుల భార్యలు తదితరులు తమ శృర్తల, తండుల, సోదరులకు ధర్మువుగా వేయించిన శాసనములన్నవి. ఆండు---= కాకతి మేలాందక వేయించిన 11 వ నెంబరు శాసనము ముఖ్య మెనదె. వెంజులి గొంకటోయుని కూతురు (పోలాసాని తన ళ్షపేర అఖండ దీపమునకు 50 ఆవులను దానమిచ్చు నందర్శమున కా, నెం, 2కి వేయించెను. శాననము నెం. 99. ఎంజలినొయుని కొడుకు చోడనచోయుని లార్య జాయసానీ తన పెనిమిటి "ర అఖండదీపమునకు 50 అపవులను దానమిచ్చిన విషయము తెలపుము. కాననము నెం. అి2. లకుమాబాయి [తిపురాంతక మహాదేవుని" దీషమునకు 10 ఆవులను తానమిచ్చు సందర, మున వేయించినట్టిది.

న!

చాంగదేవనాయని కూతురు ఇరువంక నాగు ఇచ్చిన దానమః -శాసనమ్మ: నెం. 64లో పేర్మాన ఐడినదీ. (లీపురాంతకేశ్వరునికి పోతాంబ బంగారు ర్వజమేర్పరచినట్టు న్వె- 86 వ కాసనమందున్నదా తపోజు కూతురు నాగలడేవి (తివురాంతక మహాదేవునికి భూఘి దానమిచ్చు సందర్భమున ,న్వె 07 శాసనమును వేయించెను.

శ్రీలు స్వతంత్రించి, భర్తలకు ధర్మార్ధముగా శాసనము లొసంగినట్లు, జాకరాజు కుమారుడు పెదలూరి సోమరాజు తన భార్య విద్దసానికి ధర్యువుగ్నా 25 ఆవుల నఖండ దీపమునక్తు.. దానమిచ్చిన విషయమఃణ- శా: నెం- 8? వలన తెలియుమున్నది.

(తిపురాంతకములోనున్న శాసనములు ఖీవిధ వంశీయులకు సంబంధించినవి; ఆ శాసనముల వలన ఆనాటీ (పజల సాంఘెక, ఆర్దిక, రాజకీయ, చార్మితక విషయములు తెలిసికొనుటకు వీలగుచున్నది.

జీ

ఆంధధదేశ సంస్క్భృతి విశిష్టమయినది. సం్యపదాయమతి (ప్రాచీనమయినది ఆం_ధజాతి (వాలీన బాత్సి- ఆం్కధ ముషులు, మత గురువులు, దే?కులు, తత్వశెజ్ఞాసాపరులు. ఆం ధరాజులు దానధర్మములకు, దయా దాకీణ్యములకు, రాజ్యపాలనాదక్షతకు ఆదర్య(పాయుఎు- ఆంధ్రులకు వేదములు పచమ (ప్రామాణిక శగంవముఎ, శృతిస్కృతి పురాణేతిహాసములు, కైవవైష్టవములు, డైన, పౌద్ధముల్కు అల్బధజాతి జీవనమున (పత్యేక స్థానమాక మంచినవి.

(తిపుంాఐళక్ష- దేవాయ నిర్వహణమునకు, దేవర అంగరంగభోగములకు,:. అజ ఖ౮డదీవ నిర్వహణమునకు ఆఅ_గహారములు, భూములు, గోవులు, తదితర వస్తుజాలము, ధన, కనక, వస్తు వాహానాదులు చానమీయబడినవి, వివిధ సుంకములు మన్నింపబడి అట్టి రాబడి దేవాలయమున కవ్పగింపబడినది.-

తాలమున ధాన్యమును, భూములను పుట్టలో కొలిచెడివారు. పుచ్టి అనగా 30 శ్రూములు, అడ్డ సోల, మానిక అను కొలమానములు వాడుకతో నుందెను- చీపదాన శాసనముల ననుసరించి, ఆఖండదిపమువకు చిర్‌ ఆపులను దానమీయవలసి యుండెను ఆరవీపమునకు 18 ఆవుల నిచ్చినట్టు శాసనము లండున్నది=

పుట్టి. ఖండుక్క, న, తూముల లెక్కననసరించి భూపరిమాణము తెలిపెడివారు. (వపజలూ ఛనాడ్యు-.., రాశ౧, భూదానముతోపాటు రొక గాము, ధాన్యము, వస్తుసంచయము దాన మొసంగుచుండిరి. కాసనములండు రూకలు, మాడు, చిన్నా, మానలు పేర్కొనబడినవి, (పజల అర్థిక స్థితిగతులను తెలిసి కొనుటకు దేవాలయ శిల్పములు, దావశాసనములు, దానపరిమతి ఉపయోగపడుచున్నవి. ఈ (సాంతమున వీఠ కై వము విజృంభించినది. ఆరాధ శై వము వ్యా ప్తినందినది. కాలాముఖ శివమిచట సర్వాళిశాయియె వర్టిల్లినది కస్పంథ్యాకమైన కివాలయములు నిర్మింపబడినవి. శివాచార్యులు, గోళగి మఠారివతుళు ధర్మశివుల్ము స్థాకాజాద్ములు గౌరవాదరములు బడదయుమండిరి.

[హా గ షే (| సా ఖ్‌ జు జ ల మళ గ్‌ (1 నే జే _ టం స్వే ఖ్‌ “ల శల సీ య యా. తు కే హల ళా య క్‌. అభీ ఆ గ లా ఆ స్ట వ ॥ శ ఇ న + [పన దోస ఆన్ని | గ గ్‌ లా గా క్‌ు ము - ర స జాన . శి అ న. జ న. టక లే? శ 4 ఆ దన్తూచం రంకు 2 హా జ వాత నే శ అ లి శ చాడా ల న స్నా డన్‌ లాం స్‌ శ్‌ వో జ ౬ ల ౬ ఖ్ళ జ ని శ. నా రాసేలా క్షు ఆ చళ్లు - ఖు వచచ అ లీ ళా జం షే ఇ యై క్ష క స 1 ట్‌ సక జ ॥ వ న్‌ / స + నం / న్‌ జ రల స్‌ . ' ॥ 2 ను | కళ | య “న విటి కాత వ ఆకే వ | ఇ, లు . ఇ న | క గ ల శి లే న న్ని తల ళు శ నో + న శా, ॥ నం త ఇదిలా ణి ఖు చ్‌ ఎన ఖు ల అం కీల శ] సంజ | మ్‌ ” అ 4*ా | “ స *న్ట్ల / యా కలన "జ కో ఇ | న. య క. న న. ణ్‌ క ళి వ్‌ హస్‌ న్‌ £. ॥ శ్‌ చ్‌ జో సబ్బు గ్‌ ఫే కా వం టా కుకు. అనో క క్‌ ల లా య ల. ఎ అయ లలో. టా అస్తేలుడు వాసాంా రధశాల._-.రధము

టై శ ్యో నే గగ య ఖో ః ౫ సని శ వారా ల క్‌ ఆ సై లు సం ల్ల క ఆ స స. స్‌ న స్‌ న క్ట వక కు. న మ ల లు. టు. ఖ్‌ ప్ర న! శక పట న వ్‌ స ట్‌ ళ్‌ త హ్‌ నవస. ఇ ర కం! స్లోటో ఎతవ్‌ -0 మ జహస్ను. 1 యల. వ ని వా ఆన్‌ టీ ప ఆలీ శ్ర ట్ట అంటు క! స్తల్లుక్ష్మ్యక్‌ కలత ణ్‌ భి ఖం పై క్‌ మ గ వ జ స. సత న ఛ ల సు గ చం మ న లం ల. లో ఈక జే జో [. | ॥ న. టె “ఖి / | ర్‌ ర ఈడే లో / కో మా న చు సస కత జీని. గ జ క హ్‌ " ఆట త సు. “గ శ్‌ న లే శ నర్మ ను శకన్‌ య! క్‌ జం చతల. శై నాల ము త ఆం. టు వాపి తు టం... విపురాంతకచు జె న (ఎవురాంతకము._అశళ్వారూఢులైన యుద్దవీరులు

ఖ్‌

సమున్నత శిజరములతో విళాల మై న మంకపములతో ద్వాళగోపురములతో నిర్మింపబనిన శివాలయము లిచ్చటనున్నవి.

[తిపురాంతకమున చండీశ్యార దేవాలలపమున్నట్లు మవామండలేశ్వర కరికాణ చోడమవారాజు శాసనము నెం 1 వలన తెలియుచున్నది,

(శిపురాంతక దేవలయ శాసనములం దీ(కింద పేర్కొన బడిన సీను లుదహరింసబడినవి.

వెలనాడు- షట్పహృసావని. గసనము నెం, 1

కమ్మనాడు. శాసనము నెం. 58

క్రొండపల్లినాడు. శాసనము నెం. €

పలనాడు. శాసనము నెం: 5లీ

నతవాడి. శాసనము నెం. 1]

కొనకం(డవాడి. ల

పూంగినాడు. శాసనము నేం. 46, 58

మార్ణవాడి, శాసనము నెం

పొ త్తవినాడు. శాసనము నెం, కి

నుడువలికంపణము. శాసనము నెం. 12

దచువలికంపణము. శాసనము నెం. వితి

చువ్వ కంపణము శాసనము నెం, 41

మెట్టవాడీ. శాసనము నెం. క8, 68

ఏలువ. శాసనము నెం. 1

వేంగి. శాససము నెం. 56

శగి ఒబతిపురాంతక , మహాటేవుని అంగ ర్యంగటోగములతు ,అ. గభోరముల్కు భూసువర్శ దాశములేకాక విశ్వేశ్వరాచార్యుల కుమారుడు శాంతశళకు.. (తిపురాాకాక శ్రీమన్మహాదేవునికి చలవరాతితో విమానమును నిర్మించినట్టు నెం. 42 శాసనమండున్నది.

గండ పెండారు (తిపురారిదేవమవోరాజు-. (శీపురాంతకేశ్వరుంకి మూడుపట్టోల్ను గంగావతారము పూవు, ఒయారము, మినుంగుతోడి హాలు, మాల్యపూవు రెంరు వహిండిఆకుల., రెండు గుంఓగాలు ఇచ్చినట్టు నెం 67 శాసనము వలన తెలియ చున్నది. మహామండలిశ్వర వ్యికమోత్తంగ రాడేయ్యద చ్వకవర్తి _తిపురాంతక

క అజాత ఓ అన్‌ ఓ మహాదేవునికి పహిండి చతుర్ముఖ కోహ? నిచ్చినట్టు కా. నెం, 7% వలన తెలియిచున్నది.

కాకతి పతాపరు.దుని ముఖ్యమం్నతి ఆడిదంమల్డు ఫ్రలోక్యచుందవి యకుపేర సువర్హ్మపతిమగా

౮ లో లా గౌతీదేవిని చేయించి, (పతిసంవత్సరము (తిపురాంతక మహాదేవునికి త్రైలోక్యసుందరికి వివాహ మహోత్సవములు జరుగునప్టేర్చాటు గావించెను వివాహమునకు కావలసిన ఉపకరణములు సమరించెకు. ఆసంఖ్యాతమహేశ్వరులు, "9 నియోగాలవారు, దేవి దేవర వివాహమునకు, దేవికి ఏడుము, దేవరకు పంకుము వడ్డు ఇచ్చునక్టింగీకరించిరి. ఈ విషయము శా. నెం. 80లో నున్నది.

(తిపురాకతక మహాదేవుని ₹ఇంకర్యార్థము. రెండు తటాకములు నిర్మింపబడినట్టు శాససము నెం 79 వలన విశదమగు చున్నది.

(తివుకాంతకమున స్థానాపతి యుండెను. దేవాలయ నిర్వహణా బాధ్యత వహించుటకు 72 మందిని యోగించిరి. “"అర్భకులు, ఆలయిసిబృంది, ఆలయ స్థానావతి ఆజ్ఞలకు బర్యలమై ఉందెదమని స్టానాపతి కట్టు వాట్టకు కట్టబడియ.౦దెదమని, పూజరు౬., 72 నియోగాలవారు తమలోతాము కట్టడిచేసికొని (తిపురాంతక ఆలయ మునకు సంబంధించిన కావులు, క్షేతాః , తేజ్యము. స్టానాపతి పంచిన [పకారమంగీక రింతుమని"” శాసనము (ప్రకటించు కొనినారు. ఆ శాసన మీసంపుటిలో 88వ నెంబరు శానననుగా [పకటింప బటినవి వరకులు నంఘములగా నేర్పడి తమ వ్యాపారములోవచ్చు లాభమున కొంతఖాగము (తిపురాంత కేశంరాలయమున స్వామికి అంగరంగ భోగములకు చీపదూప _నైవేద్యాదుల కొసంగుకట్లు తలీయుచున్నది. -నకరేశ్వర వాదభక్తు లైన __ నానాదేశవర్తకులు నగరసంఘానను, పొత్తపినాటను సరుకులమ్మిన దానికి మాడకు రెండేసి కనరి వీనాలలెక%_న్ల [తిపురాంతక మహాదేవుని ఆంగరంగ లోగములకిచ్చునట్టు శా.నం. 65 వలన ఆలియుచున్నదీ, ఆకే తిపుకాంతక

వ. మ మహాదేవునికి వర్తక సంఘమువారు, నానావిధ వర్తకుల, రెర్టు, కోమట్లు అనేకులు మాడక్సు మాడు చొప్పన అన్ని (గ్రామములలో ధాన్యము, పెనల, బియ్యము, నువ్వులు అమ్ముకములపె ధాన్యము వసూలు చేసియిచ్చు కట్టడిగావించు కొనినల్లు కా, నెం. 7 వలన తెలియు చున్నది.

నః ఉభయనానాడేశి: పెక్ళలడు నక్రళులు ఉప్పుసుంకము వారు పాటించవలసిన నిబంధనలను, అట్టి ఖ బకకయి రొక్కమును. (తిపురాదేవి అంగరంగ భోగములకు చెందునట్టు కట్టడి ఏర్పాటు చేసికొని, - శాసనమును వేయించిరి. శాసనము కాకతి పతాపరుదదేవన మడోరాజులకు, సకల సేనాఫతి రుుదదేవనింగారికి సైన్యార్యషకు ముఖ్యమంతి పోచిరాజు పెద్దిరాజుకు పుణ్యముగా, లోకహితముగా, ఈ అవసరమును కల్పించినట్లు శా. నెం ష్‌ ఎడనిజ్ల 81 వలన తెలియు చున్నది. (తివురాంతక్‌ దేవాలయ శాసనములందు ఈ [కింది పేళ్ళుకనిపించు చున్నవి. జాయిసాని శా. నెం 26 సిలప రెడ్డి కా, నెయి లి! జసమి నాయకుడు శా. నెం. 852 జామి సెట్టి బ్‌ మారసాని ళా. నెం. లక ఎటెలోయుడు మేడపికిల్లనూకి సెట్టి విషవెళిమస కెసాహిజీి విషశెలి కుం టెపాహిణి శా నెల 16 దై వసాహిజి కోచెవోండు ళా. నెం 26 [తీపురాంతకమున కళ్యాజీచాళుక్య చృకవర్తి _తిభువనసుల్ల అరవ విికమావత్యుడు వేయించిన శాసనము, అతని సామంతులు. వేయించిన రెండు శాసనములు కన్నడభొాషలో కున్నవి. [తిభువనమల్ల ఆరవ వ్మికమాదిత్యుడు ఈ (ప్రాంతము నాాకమ్‌ంచుకొని మహాదేపుని దర్శించి, దేవర అంగరంగ భోగములకు దూపదీప నై వేద్యాదుల కగహారిమొసంగినట్లు భావింపవచ్చును.. అతని సాౌమంతులేకాక, విజయనగరాధీకుల, కాకతి వంశీయుల పాలనమున పారి సా:.ంతులు ధాన్యకటకపురవరాశీశ్వరులు. వేయించిన శాసనములీ సంపుజిలో అను ఇంభముగా చేర ఎబడీనవి.

శీ

.తిపురాంతకమ.లోని క్రొన్నిశాననమ.లు చదువుటకన్నవుగాలెవు, శానవామరమున్న చెదిరిపోయినవి, ఈ .(ప్రాతమన భాళక్యశిల్పనంపదతొ నొప్పారు. దెవాలయములున్నవి. (తిపురాంకకములోని "దేవాలయకిల్న యున్యపోకియ.న్న “కల్పము తో నిర్మింపఓడిన దేవాలయమఃలు' వినుకొంచ, మూర్కాపురము మున్నగు (పాతతము కందు కనిపిలచును

(తిపురాంశకము సు పసిద క్షేత్రము. [క్రి శ్రైలమహాక్షేతమునకు [ప్రాగ్ద్వారము.. వేడు ఆలయ వునర్నిర్మాణము గావించినను పూర్తిగా పునరుద్ధరణ జరుగ లేదు. కుమారా(దిపె నీటివసతి లేదు. య్యాతికులు వూశారులు (కిందనన్న గొపు బావిని నీటిని తీసికొని స్వామివారి కశ షేకమ.లానర్చుట కష్టతరమైనపని, (వళత్వము, దేవస్థాన కమిటీవారు సకల సదుపాయములు. కల్గించిన (తిపురాంతక తము పూర్వనువలె వై భవముతో వెలుగొందుననుటలో సందియము లేదుం

ఒడ, ఇట్‌ అ త్రివురాంతక దేవాలయ శాసనములు (తిపురాంతకములో చీకటిగడి- ముందుభాగమున మన్న వంది వంభముసె చెక్కబడిన శానన మిది. కుళో త్తుంగ చోడుని 87వ రాజ్య నంవత్సకమువేకు వరియగు కక నతివత్పరము 1828లో నేముంవ ఐడీవది. తిళువన చ్కకవర్తి వీరుదాంచితుడైన కుళో త్తుంగచోడువి శవ దివ్యనంవత్సరమున శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వరుడగు కరికాల చోడ మహారాజు మార్గవాతలోవి వల్కూరు, లోజవి చెటు (గామ ములమ శ్రీ (తిపురాంతక దేవర నిత్య వివేగ్యములకు, నందా దివియకు, జీర్ణ సృుటికోద్దరణకు, చండీశ్వర చేవరకు ఆచం(ద్రార్కముగ విచ్చిన దానమును తెలుప్పు శానవమిది. కానవము వ్యయ సంవత్సర ఫాల్లాణ శుద్ధ ద్వాదశి బువవారము నాడీయబడినది. కానన రచయిత చింతని (పెగ్గడ. శావవము కక నంవత్పంసు. 1028 (కీ ౪. 1106కు నమానమః. శావనాంతమున వ్యావగీకా శోకమువ్నది. శాసనము పాలించిన కలుగు ఫలము, వ్యతిరేకించి నందున వచ్చు పావము తెలువ బడినది. శాననము 17 వరువనలలో చెక్కబిడినది, 18 నుండి [17 వంక్రలలోని అతరములు చెదిరి పోయినవి. శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ (ఠతిలువన చథక్రవ శ్రీల £. థీ కుళోత్తుంగ చోడ చేపర దివ్య
2. నంవత్చ్పరంణులు 87 నేంటీ వ్యయవన శ. వలవిత్పర ఫాల్లుణ కు !12 బుఠధవారమున ఫ్‌. థ్రీ మన్మవో మబ్దిలేశ్వం కరికాల చోడమ
3. హారాజులు వ్యడ........మాజ౯ల వాడలోవి వల్కూ-తం శ. భోజని చెజ్యును శ్రీ సతిపురాంతక దేవర నిత్య కిం వి వేద్యంబునకు నందాదివియకు జీన్న౯ న్ఫుటికో

జీ2

0, ధరణకును ఇ చజ్జీశ్వర డేవరకు నాచం( దాక్కళా 10. ముంగావిచ్చిన శొనన వ్యత్రము చింళన సెగ్గడ 11. (వాణు ॥ స్యదర్తాంసర దల్తాం వాయోహ రేతివసు 12. ధరాం షస్టివ్విజషజ నహ పాణి విషస్టాయాం జాయ 18. తే్యకమిః॥ దీనికి విఘ్నము పేవినవారు .... .., 6969 [4. 4. = వవారుగంగ్గ కవిలంమురి ,,, 3 0 15. నవారు ఆలం 4969 ఆతం 606 అ969 16, ఇజం ఆలం ఇ6ం9 అంశం అ969 969

నూ!

త్త డై (కిపురాంతకేళ్వ్యరాలయ పశ్చిమ ద్వార వమీవ్యప్రాకార (_పాంఠత న్తంభమువై నున్న ళానన మిది. శ. నఠ, [1028లో మహా మండలేశ్వరుడగు వెలనాటి గొంకరాజు, కమ్మునాటిలోవి బేతలపాడు ఓగామమును నర్వ జిత్సంవత్సర కార్తీక వర్వ డినమున (_తిప్పురాంత కేళ్వరువి అంగరంగ థభోగాలళు దాన మిచ్చు నందర్భమున ఈ శాననమును వేయించెను. కానన కాలము (కీ, ౪, 1106. వెలనాటి గొంకరా జు మహా నుండలేశ్వరుడు. చాళుక్య రాజ్య భవన మూల స్తంభ, చరుత్టణ కుల వినిజి వన మార్తాండ, చలమర్తి గండ, ,(_తిశతోత్తర నహ్యసావవీ నాధ, సంపాదిత బుధ మనోరధ, భయరోభ దుర్లభం రణాంగ రాక్షప, కదన భీమ, భువనాఖిరామ, ఆయ గజపింగ్‌ జిత, శివపాద శేఖర, సత్య రత్నాకర నామాడి (_వళన్త నపాకుడు, కమ్మనాటిరోని గుండేటి యొడ్డున మన్న బేతలపాడు చతుస్పీమమును ధారా పూవ్వకము చేసి యిచ్చిన దానమిడి. కాసనాంతమున 1 న్వదత్తాం వరదత్తాం వా । ళోకమున్నది. శాసనము 15 పంక్తులలో చెక్కబడినది. శాససము - మూలము

1. న్వష్తి నమరధిగతి పంచ మవోళబ్ధ మహా మండలేశ్వర .... ఇ శి. శ్ష్మీళ్వర చాళుక్య రాజ్య భవన మూల స్తంభ .. 4 =
2. మదస్తంభ చతుక్సల కుల వనజ వన మా ల్తాంకడ చల మ త్తి౯గ శ. డ (తిళతో తర వస్యసానవీ నాధ నంపాదిత బుర మనోరథ క. సవ .... రవల్లభ భయలోభదుల౯భ రణాంగ రాక్షసి .... య
3. రరన .... దనభలీమ భువనాఖిరామ రాయగజసింఘజిత ?. రత్నర .... గుణనంఘ శిపపాదశేలర నత్యవత్నా"ర నామా శ. ది సమవ్త (వళ్తి నపాతం శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వర వెలనా శ. టి గొంక రాజులు న్వస్తి శక వష౯ంబులు 1028 అగు
4. వేటి నవ్వకాజితు నంవత్సర కొ త్తి౯కవన్వళా నీమిత్తమున శ్రీ సతిపు
5. లాంతక దేవర అంగరంగ భోగాలకు కమ్మనాటిలో
6. చి గుండేటి దరి బేటలపారు మతుస్పీమ మూను థా
7. రా పూవ్వ౯లకము సేపి ఇచ్చె - స్వదత్తాం వరద త్తాంనా
8. యోహరేత వసుంధరా షష్టి వరుష నహ 15, ,్నసాణి విష్టాయాం జాయదుకే (_కిమిః॥

తత (శిపురాంతకనులోవి రీకటి మిద్దె ముందు భాగమున నున్న వంది స్రంభముపై 15 వంకులలో చెక్కబడిన ఈ కావనమును పొటత్తసీ కామ దేవచోడ నుహారాజు దేవకాన్చృవ జేయు పూజరి మైన శ్రీధర భట్టు నాగ స్తంభమును నిలిపిన నందర్భమున శక వర్షములు 1028 చై(ఠమాన కృష్ణవకు సంళమి ఆదివార మున వేయించెను (తిళువనచ్య్యకవర్తి కుళోత్తుంగ చోడదేవువి 42వ రాజ్య సంవత్సరము పేర్కొన బడినది. క, నం 1038==1కీ. ఈ 1106. శాననము -- మూలము

1. వ్వ్తిశ్రీ మతు సకవ $. వకాచలన (శ్రీధరళటు క. ష౯ంబులు 1028 యగునే 18. విలిపిన నాగగంభ-ల్లు గా
2. జీ దై(ఠ మావంబున (కి 11. న్వప్తిథ్రీ (కిళువ శ, ప్ట వశమున వ(0చ్చమి 12. వచ్యకవత్తికా శ్రీ కుళోత్తు
3. యు నాదివారము వా 18, ంగ చోడ ... నం
4. భు థ్రీ మన్మహా మద్దలే 14. వత్పరంబులు 42 గృ్య్యశాహి 7, శ్వర పొత్తపి కొమదేనచో 15. శక వషళకాంబులు .., శ. డ మహారాజులవే అనా ట్రై = జ శా నయ క జ్‌ తా న. ఆ తపైళు క్ష + (హా క హా కే న

4 త్మ (శిపురాంత కేశ్వరా యనున చీకటి మిద్ధై ముందున్న వంది స్తంభముపై వెక్క బడిన కానన మిది. (_శిభువన చ్యకవర్త శ్రీ ఒళోత్తుంగ చోడదేపుని 48వ రాజ్య వంవత్పరమునకు సరివడు శక వంవత్సరము !088, ఇరనామ వంవత్చర పౌష్య శుద్ద వవమి సోమవారము ఉ త్రరాయణ నం(కొంతి పుణ్య తిథిని పుకన్కరించయకొవి రాయ రాయవెట్టి కుమారుడును, పొటత్తపి కామవోడ మహారాజుల (పెగ్గడయునగు ఫీమయ శ్రీ _తిపురాఎశక దేనరకు నఖండ వత్తి దివియకు దావమిచ్చు వందర్భమున ఈ శానవముమ చెక్కి6చెను. ఇందాబార్య నన్ని దీక్షితుల (వకంన యున్నది, కానన కాలము (కీ. ౪, 1111. శానవాంత మున సామాన్వ్యోయం' అను ళోకమున్నది. ళాననము 24 పంక్తులలో వెక్కబడినది, 16, 17, 28, 21 పఎక్తులలోని అక్షరములు కొన్ని దెదిరిపోయినవి. శాసనము = మూలను

1. న్వస్తశ్రీమ్మతి 14. గ్ల్గడ రీమయ శశ్రీీతిపు

శీ. భువనచ_కవ 15. రాంతక దేవరకువ

క. త్తి౯ శ్రీకులోత్తు 10. అండవతత్తి౯ దివియకుని

శ. గ చోడగేవర దిన్యన 17... దేకొవి ఆచం(గా

5. 6వత్పరములు 48 గు 18 కృళ౯లము నడపవం గలవా

శ. ,ళాహ్‌ క వష౯౦బు 18 రు ఇందుల ఆచాయ్యు౯

7. లు 113808 ఖర సంవక్సర 20 ... వన్ని దీషీఠతకు

8. పౌష్యమాన సుక్ల నౌమి 21... ఇవి ఇను 0.

$. పోమవాగమునుత్త ౭2. పామాన్యోయం రమ్మ౯ సేతున్న౯ా

10. రాయవన న౫(కొంతి విమి 28. పా?ం కాలేశొంపొల వియ్యో

11. త్తముని రాయ రాయపెట్టి 24. మహచ్భిస్పవ్వాకా నేతాన్ఫావి

12. కొడుకు పొత్తపి కొమ 23. వః పాత్ధిల వేద్దాం నుభూయో

13. చోడ మహారాజుం పె 26. భూయో యాచతే రామ చందః ॥

టి

4 స్వతి వురాంతకములో వి బీకటిమిద్దై గు౦దు భాగమున నున్న వంది స్తంభముపై చెక్కబడిన కాస

నము, 98 వంక్తులలో నున్నది. (తిప్పూంత కేళశ్వరుని కఖండవ త్రి దీపము నిలిపి దావి నిర్వహశముసకు ₹0 ఇనుప యెొడ్డు, గుజ్జయ కుమారుడ“ దండనాయక డు దానమిచ్చెను. కాఫనకొలము కీ శ. 1111.

(క్రిభువన చ్యకవిర్శి శ్రీకుళోత్తుంగ చోడ మహారాజు 42న రాజ్య సంవత్సరమునకు సరియగు శక నంవత్సరము 1088 అఖరనామ నంవత్సర పొష్య ఒహుళ అష్టమి పోమవారము ఉత్తరాయణ నర్మకొంతి వర్వదినము వాడీ శాసన మీయబడినది. ఇందు కామదేన చోడ మహారాజు _వశంన యున్నది, కాననము 22 పంక్తులలో నున్నది. 11, 16, 17, 18, 19, 21, 22 వం క్తులరోవి అక్షరముల చెదిరిపోయినవి.

శాసనము = మూలము

1. వ్వ స్తిశ్రీ ్యతిభువన 12. మన్మహా మజ్ఞలేశ్వర కా

2. చకవ త్రిక శ్రీషళో 18. మదేవ చోడ మహారాజు

3. త్తంగ చోడదేవక దివ్యరా 14. ల ఉదొనాయకరామున శ్రీ

4. జ్య నంవత్సరములు 42 ఆ 15. స్నశిపురాంతక మహా దేవఐతు

ర్‌. గు (శాపా శక వషలాంబు 18, ... = దత్తి (నీపమా)

వాతో

7. పొష్యమాన కృష్ణవక్షా శకి. ౨. ౨ ర0 యి

శి. ప్టమియు సోమవారము 198. ౨. ౨ దేకొవి ఆచం(దాక్కకా

$. నుత్తరాయన సంకొంతి 20 వడవం గ్గలవాద్డు శ్రీ

10. విమిత్తమున దజ్జ్ఞనాయ లం 4 శిట అళి6ి అతల శతి

11. , ర గుజఇయ కొడుకు శ్రీ న

ఉ అనీ

జ (౮ [8ిపురాంతకమున చీకటి మిధ ముందు భాగమున నున్న నంది వ్రంభముపై చెక్కబడిన శాన వము కళ, సం. 1008) నాటిది (కీ ౪. [1178కు సమానము. శాసనము పదమూడవ పంక్రి వరకు వంస్కృత శోకములలోను, అటు పిమ్మట 28వ వంక్రి గరకు తెలుగుకోను కాననాంతమున వ్యాన గీకా శ్లోకమును కలిగి యున్నది. శాననము ,_వాసినివాడు మానాచార్యులు. నబ్బాంఓకా వెలనాటి గోంక (_పళభువుల కుమారుడైన రాజేంద్ర చోడ (ప్రభు విందు వర్ణింపదిడినాడు. ఆ రాఎన్యువి పియనఖుడు (_తిపురాంళక మహాదేవుని కఖండ విత్తిదీన నిమిత్తము 25 ఆపులను దానమిచ్చు పందరృమున శ. వం, 1086 చైత కుద్డ నవమి విన్ణు వం(కొంతి విమిత్తమున దాన కాననమును వేయించినల్లీ కాననమందున్నది. 8% అవులను దానముగ ఆగహాంచిన వ్యక్తి _తివురాంత శ్రేశ్వరునికి విత్య మానెడు నేయి పోయునట్లు కట్టడి యేర్పాటు చేయనై నడి. మొత్తము 28 పంక్తులలో నీశాననము చెక్కబడినది. 4, క, 8, 11, 12, 18, 15, 16, 17, 21 వంప్తలలోని అక్షరములు చెదిం పోయినవి, శాసనము - మూలము

1. అస్తిన్వ స్తిమదుత్తమ జీ £. తి_లికామ(గేనరః కేస శ. రీ _వఠ్య _పొఢ వంగ్యకమో శ, .. తం (దాక్క.౯ చందోపనుః కోజీండ్‌
2. జ దక్ష దషీణ భుజ సబ్బాంవికొ నందన శ్శూ 8, రశ్చ్రి వెలనాటి గోంక తనయో రాడేం్యట
3. చోడ (వభుః॥ తస్యా ప్రన్సమ భూదతి (పి శ. యసఠ (శీచోడ పృథ్వీపతే ్రీమా .... ...
4. .... య నామకో గుణవిధిస్సౌ జన్యరత్నా
5. కఠ 1 (శ్రీ మతృట్ల యనాయక (ప్రియ శీ! దుత శ్రీ బద్ధ +, వ్యకః॥$... ౩
6. .... ధివః । స్వప్తి శక నరుషంబులు
7. లు [1090 వేంటి చై కుద్ద నవమియు
8. విషువు నంటకొంతి నిమిత్తమువ।$ ౨. .9౭(ది
9. ఆ ప్రియ ౧ 2 న లం థతీళి

4౦ 18. పురాంతక మహా దేవర కాచ్రం(దాక్క.కాము 19. గా వఖండ దీపమునకుం బె 80. ట్రిన మోదాలు 85 వీవిం జేకొని శకి. ౨౨ = పు్య్యలొను పొ్నోలికముని 28 త్య మానెడు వేయి వోయంగ 8. అ వాండు; న్వదల్తాం పరద శత్రాం వా లి! యోహగశేతి వసుంధరాం షష్టివ్వ౯ా 86. ష౯ సవా సాణీ విష్ణాయాం జాయ 268. శ్రే్యకమి॥ మానా బాయ్యు౯ (వాలు అణా ట్రై ఆజా. గ్‌ (౮ 1 ల (/ గు [1 జ్ర గ

త్రి (8ిపురాలత కేశ-రాలయ మవ కృత్తరమున నున్న ళ:0 గుడిముందు గల శిలపై ఈ శాననము చెక్కజ౬డివది. |(_తివరాంత కాలయ స్థైవావతి వ్యానరాశి వండితుదు, మికియముపల్తి వోవి పొలము ఆచం(డా్కా స్టాయిగా దానమిచ్చు పందర్యవువ ఈశః శాసవముము శకివర ము 10039. పౌవ్నమాప్య ఆది వాామువాడు వేయిచెను శన. 1099 ,కీ- ఈ. 1177. కాఎనవనమువకు విఘ్నము చేపిన గంగరబి వేయి కఎ590ం చౌడిచివ డోషంబువ చేోపుడదురని విఘ్నాపలము తెలపబడినవ శాసవాంతమున వ్యావనీతా బక అ అ ఇన అ జ థి అః శాసనము -- మూలపుు

1. వ్వప్తిశ్రీ 18. విచా. వికి విలలది ల! క వ = ఎక శై త న రె శకవమష= క్రీశ. ౧౬ సివి విన వ $. ములు 10985 15. రుస" కజవ వే శీ. గునేబి పెొవుర్న మా 1. యి గలి౩2లం చెతి ర5.. వృయు వావవారము శ. చెపి చేషంబుపం టో క. న శ్రీ_ఏఎపంా-తకము 18. యివూరు ప్వదదత్తిం ఇ వ్తావాప: వవచ్చా 19. వరందదత్తంవాయో $. పరాపి వండి వగ. హరేతి వనాంధ క్రి (త ఇరాంతెకవా ఒవోలి 21. రాష పష స
2. మివఇయప- ఒం పెట ఇం. హగాజ్‌ విషాయాం ణా నీ టు
3. ము ఆచం డక * కైయి 28. జాయతే (కిమిజ
4. గాముక్కోడు వరికి

50 (తిపురాంతకములో వి చీకటి మిద్దె తూర్చుగోడపై $ వంక్తులలో అర నంవత్సర ఆశ్వీజ బహుళ ఆదూగావ్య సోమవా. మునాడు మనుమ గన్నయ శశ్రీ(ళిపురాంతక దేన5 దీపాలకు 185 ఆవులు 122 పడ్డలు, పెయ్యలు, 120 ర్లు, కోడెబు దానమద్చు పందగృమున వేయించిన కాననమిది శాసనము -- మూలము $. అర సంవత్సర ఆశ్విజ ఐ [10 సో 2, వ్వస్తిశ్రీ మతు మనుమ గన్నయ 8. థ్రీ (తిపురాంతక దేవరకి దీపాలకుంబు శ. _త్రెంచిన మోదాలు 1905 పడ్డబు, పెయ్యలు $.. గాను 122 ఎడ్లుం కోడుం 120. శశి శశి గొ య త! యల / ౧అ త ఇపఅ ర ఉపి లవాళ, (కారీ! నే చో న అఇలి ఈంకే! రో స స శల మో

క్‌ (తీపురాంళఠకళము వోని రామాలయము ముందు +ల చిన్నమండపము కవ్వ్పుపై భాగమున గల రాతి ఫలకముపై 27 వంక్తులవోశ నం. 1107 విశ్వావటఎ వంవత్సర పుష్యకుద్ద పాడ్భమి గురువారము మక్రర సం్య్యకాంతి పుణ్యకాలమున కాకతి రుద్రదేసమహారాజు శ్రీపర్యతి శిరొమణి శ్రీమత్‌ క మారగిరి (శిపురాంతక దేవవ ఆంగరంశ ధ్రోగాలకు కొండపల్లి నాటిలోని కృష్ణానదీతీ) నమీవ (గాఎమైన రేవూప (గ్రామమును నకలాయ సహితముగా ధాళాపూవ్వకముగా ఆచం(ద్రస్రాయిగా దానమెనంగు వందర్భమున వేయించిన శాననమిఏ శాసనకాలము శ నం. 1[07= కీ శ. 118 పదునొకండవ పంక్తి నుండి రేవూరు చతుప్సీ మావధుబు (వ్రాయుబడినవి, ౨1వ వక్తి నుండి ౩"వ వరక్తి వ5కు వ్యాసగీతా బ్రైోకమున్నది. కాసనా.౦భముస కాకతి రుద్రడేవ మహారాజు వస్టంవదిడినాడు, నేటి నల్లగొండ నుండలములో కోదాడుతాలూకాలో కృష్ణానదీ సమీపమున నున్న రేవూరు మము పూర్వము కొండపల్లి నాడువో నుండెడిది. క్ఫిస్ణానదీ దకీశతటమున నున్న (శ్రీపురాలత క్రేశ్వరాలయమును నందర్శంచిన కొకఠిరు(దదేవ మహారాజు కృష్ణానది ఉత్తర తఈటమున నున్న రేపూరు ైమమును (కిపురాంత కేశ్వరుని అంగరంగఖోగముల కిచ్చుట విశేషమే. శాసనమున ౨, 8, 0, 11, 12, వతి 14 1% 17. 18, 18, 2, ౩, 22 2%, ౨4 27 పుప్తలలోగల కొన్ని అక్షరములు చెదంి పోయినవి శాసనము -- మూలము

1. వ్వస్తిసవ స్త ప్రశస్తి విభవ వకల సం్యపభద సమధసమ సమ టీ లిం ణ మోష పమాశ్నికన విసవ్ప౯త్‌ బాస్పధిరా దౌత _పతి భటభటీగండ చలమత్రు౯ా రిం తసకల న"పతి మశీమకుట కోటి మకరిక్రాచుంబ్యమాన చరణనఖ కిరణకం 4. ...- 4 _మూరురాయ జగదళ కరకళిత (క్రరవాళ) క్షపిత విపక్ష విలాసినీ విళంబ్య మానాలకవల్లరీ వివిస్సారిత లలాట (ఈటకు 6, స్తూరి కాతిలక కొకతి జలతిలక అనుమకొండ పురవర్తాీశ్యచ పరమ మా హెళ్వర శ్రీ స్వయం

• ధాల భూదేవ జ గంరాలయ ఖై ఉల కో వ్‌ గ [40 గ0. 2౭ 77 ఎ 4 లాద్‌ "బాద్‌ .9

క్‌2

6 శ్రీాద పద్మారధక వరబలసాధక నామాది పమస్త (ప్రోస్తి సహితం శ్రీపన్మహా మెిండలేశ్వర కౌకఠి.

7 య్కరు_దదేవన మహారాజులు స్వస్తి (శ్రీ శకవరుషందులు 1107 ఆగు నేవ విశ్వావసు సం=ఎత్సర పుష్య

8. శ సు కాటి మక; సంక్రాంతి పుశ్యకాలమున శ్రీసవకత శిరోమణి శ్రీమతి కువూ:గిఏ కశ

గ రాఎత్తవంంర అంగ ౦ంగవో గాకు కొండపల్లి నాంటిగోవి కృష్ణ వశీ వవీతీంీ మందు (కష్టై-నపల్లి)

10. పడమట రేవూరును చతుక్పీమమును నకలాయ సహితముగాను ధారాపూవ౯క మాళం

11... సేగాక్కకా స్థాయగా నిచ్చిరి కచైదవపల్లికి పొల మెర అష్ట సీమములుంను। ళూపుకననుపెర ... (౮)

12 గశ్నేయానను వాసుదేనని పడంతము దక్షిణమునను ఎక్కుడు గట్టు మృచు కుఖువాను .

18 పుకళడిశూను నై రుత్యానను శీకటివాంగు ఇప్పగుట్టాను (ప్రాపెడ్త తెపవు లెడజువి ..

14. ను పకుమట బెలలదొన చికిరే సూను మిడ్ల చెబువు కౌలు తెరువు చిత్తగుట్టాను పాండుపొది ...

15, రొన ఎవ్యువకల౦ గుృూను వాయవ్యాన వొండపాటనుఎడి వచ్చిన వాంగులేటి లోపలి ... రు --కూ

18. చిళాాడీ తెనవు పెళ్ల చింకాను। ఉత్తరాన కిలకటి తెవ్వ ఐడవాటి తెకుపు బూటపాటతెరు ...

7, తీపి గుహ్దాను అక్కడమండి వచ్చిన భండి తెముపు నొద్ద కొచ్చపల్ల గుట్టాను ఇస్పల దొంమోగు

18. వాంగూ। రేవూరికి అష్ట సమము ళూప్పుకాన దొండపాటి తరువు ఇప్పరావిని ఎద్దనపరల్లి

ది లొ

మింది

19. చికమరేటి చింతమానూను ఆగ్నేయమున కొమిరెడ్డికంట కరేవటి._క-వాంగూను

9౨||, ఇసుక వాంగూను స్టైరుత్యానం ట్టపావ్‌ నంచవంాం పశేరు

21, బుడిని కంటిపిండ రేరుపువ ట్టునల్లవను

వప వవ. యు త్తరానను కూచిపూండి తెరుపు పట. లకుంట వికి, నసూరెబోవివాంగూను; ఈశాన్యమునంజిళ ఏక. ౨... మః సా వాన్యోయం ధమ్మ౯ సేతునృపాణాం. ౨క్‌, _కాలేకాలేపాలనీయో :వచ్చిః సవ్వా౯నేతాం భావినః వళి. పాత్టిలా వేన్దాన్‌ టాయోభూయో యాతే రామభ్యదః అబలా ట్ర) నా గ షా | ఫన్హో ఇ ట్‌ ట్ర్‌ వక ను! గ టీ పనన 9 కళ గం" వపా సస న ట్స న టం | | (| 1, లో || || 4 / / | 111 1/. జే. (మా... గా

ర్‌శీ (కిపురాంత కేశ్వరాలయ వళ్చిమ కుడ్యమునకు గల శీలపై చెక్కబడిన శాసనమిది శకవర్షములు 1180 విభవ సంవత్సర కార్తిక ళుద్ధ పొౌన్టమి సోమవారము నొటి చంద్య్యగహణ సమయమున థ్రీ (త్రిపురాంతక శ్రీ మహాదేవర అఖింగనీపమునెకు (శ్రీమతు సంచకరణారివతి మాధవ దేవండు కొమారుడగు కశార దేననికి పణ్యముగా 60 ఆపలమ చానమిచ్చిన విషయము సీళొసనము తెలుపుచున్నది. శాసనకాలము టీ, ఈ. 1208. ఐదు పంప్త్రలలో శాననము (వాయబడినది. శాసనము - మూలము

1. వ్వ స్త్రిశ్రీ శకవరుషంబులు 1180 ఆగు నేటి విభవ సంవత్సర వ. కాతి=క శు 15 పో నాటి సోమ _గపాణ నమయము శ. నందు (శ్రీ (త్రిపురాంత్తక శ) మహాదేవర అఖండ గీపానక స్వస్తి శీ. _శ్రీమకు వంచకరణాధి వతి మాధవదేనండు నూ కొడుళు కనారదేవ 5, నికి పుణ్యముగా ఇచిక మోదాలు. 560. అనవా 0

య. ప! శ్ర ్షీ న్‌ ళా జ్‌ క్‌ కు టో తలో 8 ఖీ ఫ్రై ” బ్‌ ళ్‌ సీ 4 క ప. ఒలక లన + 4 శ ఆటా సస. మ 1 క లు ఫే శ్‌ జ సకం జు ల్‌ టట య. (. భం ల బో - క శ్ర . 4 వాం ఈ ళ్‌ (=. ళ్‌ జ శ న్‌ శ్‌ త చ్‌ క క్త క్ల ల ల వ అ జ క్‌" త ఖ్‌ నళ /| ననీ పం. న లట ల్‌ కం వి లే తాట స ఖ్‌ ఇ జగ ఉ ఓ నీ రా న ర జ్య న్న గ్‌ వ. క ర్‌ వ నే కు? న. ౯ ఇట్టి ్‌ 1 ల జ్‌ టీ 1 ఫ్‌ నా వ చ ల. ! న స క యూ కు ల షక పై. లు వన ॥ న్‌ ల్ల సళ్ళ క స + ? య త్‌ / క్‌ అటో ళ్‌ వ్య ఆసజ్య “ట్ల క శ స ళు యా జే ఉల మ క్షి శ న శ వ ఖో జ క ల్‌

• నిస యవన శ 1 ళల క జ నలై ఈ గే గ భూ. వ్‌ మె న్‌. / టా న న జిక లా భర నాన ణం కన ర | న ర త్ర శవాల న 4 హ్‌ చమ జ క. ఇతత క్వ శస తారం తర ర నాన. అనిననననాని టూ య. క వ్యానరాశి వండితుని శాననము హు న "షి 1 క్ష / భ్‌ ల శై 1 (౯ నెం. ౯77 వుట శి ఖా రన య న క ఇ ఆప్ట వ్‌ శ! మనుమ గన్నయ శకాననము (కొ. నెం 8 వుట 50

కాకతి మేలాంబిక శాననము గ్‌" కు చి క పాళా ॥ న భ్‌ వో స నో “ప [| నాల నానన జ స్‌“ స్త ః ఖ్‌ శా న్నీ (| అసల స్కి న అ పటన రా వ్యాబ్లా +. ఇ ల స్ట న మా ఫ్‌ గా ఇ జ జ్ర ఫ్‌" క వోట్‌ శృ ళ్‌ కాలా వ ట్‌ న. నల ఆం ౮ సం గై త జత క్‌ ప్త 7 నం ఖై ఫ్‌ చిసరంల్న /1 | ం టి టీ ల్‌ న్య ॥ ళ్‌ ఇవ టు సన్నటట టే! న యు లం * లన ల ట్‌ శాస్ర ఇ ఇ ళ్‌ ల్‌ ల స ల న | శ ల + త్త ేన 0 స్‌ కం ల “బో కే ఇప / హత టే! శ హా శ (|. బప్రష్యుటాయోటాీ ౬ తు ల అ న. ళ్‌ ౪ ఇకో కో ఖో న్‌ స్తో కనా జె జ, స్థ శూ వశాత్తు క్క గానక న | +కన ఆస్థి ఖం ప్లా షే వ్‌ స్‌ శ షన లో న పష శతి న. ష్‌ త్త ే స్ట్‌రు కళ ల సళ క్‌ టల్‌. 1 ఫ్‌ ష్‌ టట న న్య టి చీ నఖ గక లు మ శక వను శీ అల్ప ప్యాట లలో ల “జ్‌ స న శిలకు ] సం " ల్‌ ” శ్‌ ఎనీ ఫో నో శా ర్‌ గం గ న యల న ము కీ ఈట్లు జటిల కా! క న న నం. ” ఆ మ చ రం చనన 1 ర క ంంంననోెడు నా న గ న టా న య శకలాల న లే టు! క! న ర క! లు త్త టు చను య. న నల )క్క వుట

న్‌క్‌ (కిపురాంతకముగల వంటశాల కుత్రరమున నున్న శివలింగము మడు భాగమున గున్న శల న్తంభమువై నాలుగువైపుల పంస్కృృృకాంళ్నధభాషలలో చెక్కబడిన కాసనమిది మొదటి వక్క విటి వంక్తులు రెండప (న ్క్ళ 28 -ంప్రలు, మూశవ (వక్క 27 నాలగన్మవక్క. 38+ పంక్తృలున్న కాననము మొదటి నుండి 104వ వంక్రి నిరకు స ప్కృృతములోను తక్కినభాగయి. తెలుగుభాషలోను వేయింపబడినది కాకతి మేలాంబిక (_తిపురాతకముని భూదానమొనంగిి దీపారాధనకు గాను, లిఠ్‌ మేకలను దానమిచ్చునందర్భ మున ఈ కొసనమును వేయించెను. సంస్కృత భాగమున కాకతి, నతవాడి రాజన్యుల (పళశంసయున్నది. మేవాంవీక నతవాతీ ఎక్కడి మళల్లరుదుని భార్య, కాకతి గణ్జాపతిదేవ చృకవర్థికి సోదరి, ₹సనము శం సిం 1101 1కీ. శ, 12005 వేయంబడివది. మొదటి _పక్క

1. థ్రీ తైలేళో విధర్తాం గిరిపతి 14. ఈంతో మోద్దత భూమివం £, దుపితుకుాపష్ప్రసాదై నపో 15. స్తుఠకమహా సత్చౌరుష శని చి చొలా జాజ్‌ అీ

శి. వః (పేన్దూవిదేమోభ 18. థీం శశ్వద్విశ్వహితావకారని

శీ వదఖిలషితా మృద్ధిమ ద్ద ౯౩ 17. రతఠంవందేవరాహంహ

6. దుమౌః (_ఐహ్మాదీనాంను 18. రిం ఆసీదాఖండల 19

7. రాణామనవరతమహోవం 18. పృధునల వహుషళ్లాఘవీ

7... దితుం (ప్రాద్ధలనీయః (పేమ (పా 20. యోనృపాలః (ప్రోలః (పాలే

8 యమైక కోయ: (వణమతి కృ 21, యధామద్యు తివిశదయ

98. తక (కోర భీతోభవానీం బిల. ళోవ్యా ప్తదిక్స్యకవాలః యస్యా

99. యేనేయం లయం జృంభతేజ ౨8. భూన్మంగల 40) (వణతజన

100. లవిరేమగ్నా పురామేదినీ। 24 వరి్యశ్రాణ వివ్వా ఠకీత్తిలణ య్యో౯లా

101. దంష్టా్య్యాగేణ నమ్ముగ వైభవ ల$. క్నికాపారంభ వద్నవణతలరి

102. భృతా భదైంమ౯హీ రైంన్సహ:! 28. పుఠిలోరత్న వీరాణనేన

ర్‌ం

రెండవ _పళ్య

1. తస్యాధ ద్యాన భూతాంహ, 1$. మఖి తోరుదతో వింధ్య బం ఏ రిహరగణపత్యాధి భ్యిలా౯ 18, ధూవ్సవ్వా౯ నువ్వీ౯ భృతోవిలవతిదిళ
2. తృమంతౌపు _కారుదాఖిధా 17, మలఘానాజ్జ యా_స్తంభయం శ, వ షితిపతి తిలక శిమహి 18, తౌ॥ ఖ్యాత్సస్త్యతాప్త జాతోగణ $. చదేవభూపా యౌకాకత్యాలి 18, వళి నృపతి శ్రీ మహోదేవ నండ్డా
3. ధాన (పథితకులి పురానన్య 24 (దాజ్లో వఐయ్యాంవీకా యాం(వ
4. వారీపరాంచావయ్యా౯లయే 21. తిఐలనల థౌమ్మ౯౦దర స్సుందరాం శ. జాన్వళూతాం జల విధిరశనా 22. గః భళా యేనేయనమువ్వీ౯ సద 8, భామినీంభూమి యేకాంణ యౌ విశ యమృదుకర (_గాహిణాగృహ్య
5. చవాద్వానత్యయాకాంనృపలికు 24. మాణొగోమాంచేనానువిద్ధాస్సు
6. లకలా (పజ్జయా సుువసిద్ధా 25. రతివిలపతా సన్య నంపచ్చలేవ॥ 12, _ వాజ్జాసిద్ధి (నకషళ (_పనథకృత వికి ఆశ్వీయానాం నహ స్త్రజ్జకా లధిరిన
7. గిరి స్తంభనం కుంభయోవిం 27. చఛలద్వీచీ బృందైరమందైః శుళ్య
8. విష్త్రీన్నాణ౦ వ్యోమవీధీ మివభున 28, న్మాయ్య౯ా కీతీశ... యమున

వ్‌?

మూడవ పక్క

1. గతోయుద్ధ భూఠాగవేలాం 15- -రధేవక్సీ శ్రిలః పురాసేయల నో &£. దృష్ట్యా సానమంఠ భంగం నవ 16. తనతీ పునః తీరి రధృతామే శి. ది నిళజప్కరీం తన్త .తో వజ 17. శ్రేవమయేవాధునా;: యస్యా 4 త్వాః బ్యాయంన్య స్యాసిభారాల 18, ఏషవివత్తః* ఎపనిలిలఃకు క. కరమపిచ శిరళద్ద దేబుఢ్య శీకీ దేండు మందాకినీ ఫవక్షీ
2. మానః। యమాళ్లిశద్వీరం 20. రతుషాళ శారద ఘనచ్చేదా శ. ద్విరద ఘనకుంభ స్టలకు లో, దిశుద్ధంజివత్‌ | హయ్యణ డ్‌ శ. 'చవణ శ_కీడావ్య్యగ్‌ (వనృత 2 నృమధిక విద్విషద్యిపానాం
3. విశభోద్యగ నలరం రణే 28 న్వవృళాడః డీఠితలదీనిమాన
4. వృధ్వీళ ([న్ని౯జవతి నమక్షం 24 - వొనాం! (స్రత్యతః కము
5. ఏిజయినం వతి ్యప్రాగచ్యలతి : 2. భధసువ్విలలాసిపి శంయో
6. హ్యివణయ వరతం (తా 26. దతస్ఫుట మనురంజనే
7. యువతయః॥ ఆవీద్బో 21... (పజానాంః కవాయనమః 14... జనరాధిపేన్‌ వధవానా

58 -నాలుగవ (పక్కా

1. తఈన్యస్వసా సురతరోరి వచం 18. హత భుగృవపసం మితేబ్దే కు
2. (దలేఖా మేళాంచికాప్తి జగ 17, క్లొబ్ధి మాఘసిత పక్ష దినే ద్వితీ క. దీరిత పుణ్య కీక్తి౯ః । యా 18. యే । వారే బుధస్యసవిధె _తిపురా
3. దున్నతీ జగతి దైన్య వదాలి ధే 19 న్గ కన్య దేనన్య దైత్య పరదాహ
4. యం ద్వాఎతంథినోతీ ధరణీ ణి, గృహీత కీ శ్తే౯ః 1 (పాసొదమా
5. 0 వరిశీయ మూత్తి౯ః యాం శి! దర వతీ రుచింం ('వ్రకల్ప్యశం గ ర వ్వ్యయంవర నమాహృత రా 28. భోజ్వి౯జ్భంభిళ గుణ మకరో
6. అ లోకొం లోకో త్తనూ ముద 28. (శ్ర్రతిష్టాంజ తన (వతిష్ట సేసి $. వహ త్పధికా న్వయశ్రీః ? శ్రీ 4. వ మెలాఎవిశేశ్వర దేవర
7. నాతి వాడి విషయాధిస భు 23. కు నై వేదాద్ధణ మై తమ స్థల
8. ర్ధ భూమిపాల ద్వితీయను ; 26. మ్లనం దిత్రాలు అనవియెడి 18, త ఎక్కడి మల్లడడః నాశాన 27. ఊరి చెలువు వెనుగ ఇరుగా
9. ఈ తి మిమాం గణవత్యరీ 28. రూ ముయ్యడ సేపి పృ్తిన్ని వీపా
10. శే స్వ్య్నిదాతరి (_పరిత శుతయ 20. ద్ధలమై ఇరువైయేను మేంకలామ 16... కోవితా దేశాకే శశాంక ర0. ఆచం(దాక్క౯ా స్థాయి గానిచ్చెక టి

యు ఎనో న - న స మ. ం ల క స్‌ భల కి గ్‌ ఖీ శే లం! క ఘం ల కస్ట కల్లు ను / ను. పం. నో స్‌ భ్‌ | క. [న గన న్‌ా ఫే స భం స న స హ్‌. [ | మం. లో ట్‌, ] జ్జ ఖ్‌ సన న! " ు మ... జ్‌ శ్‌: స్ట సమా షాల్‌ ఘా! న /. ఫ్‌ జ కు ళా |. చ్‌ న. | ని ర. (1 జ స రసం క? ల న యంలో ఖే టే లే కర ఇతో టి స లి సు న వా. పి చే ర. | అట్ల న 1. న / ఇ మ్‌ మ. న? ఎట్ట వై న స్త న నన నం స్‌ ఖ్‌ ర హి ష్‌ క ర స లా! స రు?! శ షా. నగా నం. గ్‌ ఎ | సువ పాతల టం వ. శ మైన ప న నట నోకుల క్‌ భ్‌ జే! న! నర్‌ స్‌. చై ల్‌ , స సై శ. ల స సుంట ల! లో ఖు వరల ప శక త వం?

• గా జ్‌ స్‌ ధన పట్టు నం. ల్‌ నన ల స. స్ట స న టో స్త క క టం! షస క న ల న లే న్డ్‌ ॥ గ. టడం ఈట్‌ శర మ్య నగల = ల్ల కా తధా భటుల సోమః కి. న సో “హాకీ | ఖః ళు... ల్‌ య ఇ స. (. (నే సమ్మ చంపల? ఆనే యన సరో కళల ల్‌ అననే శ స గ న ఫ్ర స! వచనమును రమ! మి బయో మో. (నాలుగవ స్ట్‌ కమూతవవక వట వక్క వుట 58

తవా నవు. తలల తాతను ష్‌ ॥ వ పారం ఖై లో ం టీ పాయు ఉ 1 ట్‌, ॥ స స. లీ షి క . . . | గ వ. ! అం త షు పు మళ సా వం బె న / క న్‌ ఆం నట్‌ ఈ నే . నమ వసా (త. భే క న. చలి న ఆ రాం అ మంట వ్మితో ల లా తం ర న య హా . | వ. ఖ్‌ ॥ | మ వ ల న. ల తను మ రవ మి డు న . ఎజగంగయ నాయని శాననము వ. (వుట 69) న. ॥ వ. జ కా శేషు లై శ ల. ఖే ప గ. | మ ౦దన ని కాననముఎ== న్న రామచం రేం్యదుని కాననము=- మొదటి_వక్క (శా. నెం, 12 పుటలు 59-61)

క్‌ కే2ై

(తిపురాంతకమున గల చీకటి మిద్దె గదీలో నున్న శిలా ప్రంభముపై నాలుగు వైప్పల చెక్కబడీన శాననమిడి. శాననము శక సంవత్సవము 1184 కీ. ఈ. [1212లో పీయబడినది, వట్టపు రామదేవి రాజువకు సుష్ప్టతులైన్‌ గోంక నరేం్యదునకు జవ్యించిన మన్న రామచం౦[ దొ వరేంద్రుడు (తిపురాంత శ్రేశ్వరువి అంగరంగ భోగములజు నిత్య వివేద్యములకు _గామముల న్యగహారిమగా నిమ్చు నందరృమున వేయించిన శాననము ఆంగీరవ సంనక్సర కౌర్తిలక కుద్ధ పౌర్ణమి ఆడివారను చత గహణ కాలము నాటిది.

శాసనము మొదటి వక్క 18 వంకలు, రెండవ (వక్క 2? వంకుల, మూడవ (వక్క య! వం క్తులు, నాలుగవ (వక్క. 48 పళిక్తులు మొత్తయి 101 వం క్తులలో సున్నది,. శాసనములో అధిక భాగము శాసనము వేయించిన రాజువికుదానకు లున్నవి,

శాసనము మూడన (పక్క. ఛివరి వంక్తి నాలుగవ (పక్క. 1, 2, 8, 18, 14 పు ప్రలలొవి అక్షరములు దెదరిపోయిసవి. దానమిచ్చిన కొన్ని (గామ నామములు తెలియుటలేదు. కంకణము చెలువు బమ్ముళూరు, పోమవల్లి, ఉక్కమె పల్లి, యినిమడ్లఫాడు (గామములు ఒక కంపణములోనివి నుడువలి క౦ంపణముకో రామ సము(దము, వాగసావివల్లి (_ గామములున్నపి. శాసనమున పేర్కొవలడిన మిరుదములు

(1) వననుదిగత వంచ మహాళబ్ద (4) మహామండలేళ్వరి (8) బబయూరి, ప్పరవరాధీశ్వర (4) వత్య హరిశ్చం్యద (5) పిభవామరేం్యద (6) మొనమట్టా గండ (7) చలమర్తి గండ (8) దాడీ నమర్థ (8) రజరంగ పార్ట (10) రిపుకంజి కుంజర (10) శరణాగళ వ్నజపంజర (120 శౌర్య నారాయణ (18) పీతి పారాయణ (14) సరనారీ దూర (1%) విబుధ జనారార (14) పగవర లీమ (17) కామిపీ జవకొమ (18) అళ్వబెండుర (18) బిరుద చెందిడన (20) సడవ జాదిత్య (21) వితరణ వి్నికమాదిత్య (22) పైరివీర ముఠారి (28) గచ గాంగేయ (24 కలియుగ రాధేయ (20) వివేక విద్యాధర్‌ (26) గంభీర సాగఠ 423) తురగదాన నమర్థ౯ (28) ఆవవంత సరహితార్థ (29) సత్యకు ధర్మనందవ (86) మజన అనహరి ఛందనవిరుద (81) హలసమరమనుఖ (82) చౌషస్టి విద్యానిరుద విచతణ (88) విద్వజ్ఞనరత్‌ణ (84) అభినవ భరత (80) పబ్కర్తి ఫరిత (84) వీరలక్షీవల్లభ (70) భయ లోభ దుర్తభ (88) చతుర వృుఢు మధుర వచన రచవ చతురానన (8) విష్కల రిప్పు శ్రీ పషషడానన (48) వారవారీ మనోరంజన (41) మద భంజన (42) ఆదిరా జాన్వయాదార చార్నిత (48) నృవనవిజ మిత (44) కవి గమిక వాది వాగ్మిబుధ బధిర ఆంధక భటనట స్ట నిఖిల యాచకజన చింతామణి (45) పరాకమ చూడామణీ (46) శ్రీ తిపురాంతక థ్రీ మన్మహాదేవనర దివ్యశ్రీ పాద పద్మారాఢథక (47) వరబల సారక,

650 శాసనము - మూలము మొదటి పక్‌ ఠా

1. న్వష్తి నమదీ గతవం 10. పొర్ట౯ రిపుకంణి వ్‌ చమహాళబ్ద మహా 11. మంజర ళరణాగ లం మండలేశ్వర ఒరయూ 12. త న్నజ పంజర శీ. రి వురవరాధిశ్వరన 18. శౌయ్యక నారాయ శ. త్య హరిశ్చింద విభ 14. ఇ వీరి పారాయ శి. వామలేం్యద మొన 158. అ వరనారీ దూర
2. మట్టు గండ చలమ 18. విబుర జనాధార కి. క్తి గండ దాడీన 17. వగవజ భీమ శి, నుర్ద౯ా రజరంగ 18. కామినీ జనళొము రెండవ పక్క - శ. అశ్వబెండువ వి కీరీం ష్టివిణ్యా విరతణ ఏ
3. రుద చెంబడువడ 18, ద్వజ్జన రతణ అకలి శ. డవ జాదిత్య వితర 17. వవ భరత నళు కీ శ. జ వి(కమాదిత్య్థి .... 18. శ్రీల భరిత వీఠరలక్ష్మీ న శ్‌. ల పైరివీఠ మురారి ళొచ 198. ల్లళ ళభయలోళడు శ. గాంగేయ కలియుగఠా 28. ల౯భ చఠకుర (_మదుము 7, రేయ పవేక విద్యాధర 81, రుక వచన రచన దడ క. గంలీక సొగర తురగదా 28. తఈురావన విపుల రీవు శ. న సమర్టకా అవవరతస 28. శ్రీష షడాసన వారనా
4. రిహిఠాత్ట౯ వఠత్యతధ &4. రీ మనోరంజన విరుడ
5. మ్మళల సెండన సుజన 85. మదభలజన అవిరాణా
6. జన పారిచందన విరు 26. చ్వయాదార చారి ఈ
7. దగ... ... హల వమర 27. వఏంన వనజ మత .... 14, ముఖ .... చౌ

6। మూడడ (పక్క

1. కవి గమిక వాదివా 10. మన్న రామచం[ద నరేందు త. గి బుధ ఐధిర ఆంధ 16. డున్వదవ్రిశ్రీ శ5వషకాంబు శి. క భటవట శిష్ట విఖిల 17. లు 1184 వేంటి అంగి శ. యాచక జన చికాను 18. రన నంవళక్సర కా

ఫ్‌. జీ వధాాకమ చూడా 19. తత్తి౯లక కుర్ద 15 ఆ

6. మణీ ్రీ_లఠిపురాంత్తక 20. దివామున సోమ

₹. అీ మన్మవోదేనక దివ్య 21. శగహణ నిమిత్తము

క, శ్రీపొద వద్మారాధక న వెళి. వ శ్రీ కృతిపరాంత్తక

$. రబల సాధక నామాది 28. భ్రీమహాదేవరకు 10. వమ్త (వళ స్త్రి నహి త4. అంగభోగ రంగ థో 11. తంబువ శ్రీమతు పట 20. గములకు నిత్యవి

[2 పు రామదేవరొజునఖు 28. వేద్యములకు వి

18. సుప్కుతులైన గోంకన 827. చ్చిన ఊర్లు కొ

19. రేందునకు మదృవించిన 28. ... 4. = కంన్నణము.

నొలుగవ (_పక్య్కం

శీ. 4 ఆం 244 4 మ వేలి 15. తారకము విచ్చితిమి

క 18. ।తీపురాల త్తకము

శ... ... వీబుకెలి ... .... 17. చతుస్పీమముగా వి

శ. కంవృణములోవ 18. చ్చిన పొలిమెర తూ

$. కంకణము చెయి 19. వృ౯కవ గుండేజుద

$. వు ఐమ్ముకూరు 20. శణమునం బడు

?, సపోమవల్లి ఉక్కమె ల[. మటం బుతి మేలు

శ. పల్లి యినిమర్మ 22. ఉత్తరమున మడివా

$. పాడు మడువలి ౨8. గు మేరగావిచ్చె॥ః వ్వ 10. కంన్చజమురోన 24. దత్తం వరదత్తం వా 11. లామ నము(దము 28. యోహరేతి వసుంధ 12. నాగపాని వల్లి వి వక. ఠా షస్టి వషష౯ణసహ కలి. ౨౨౩ ౨౨ బేరపి 27. (సాజ్‌ విష్టాయాం జొ [కీ ౨ ౭ తోట్లు అచం్నది లకి. యతే (కీమ॥

అమా (వలనా

62 (కిపురాంతకమున చీకటిమి ద్దై తూర్పు గోడపై ళ్గౌ పంక్తులలో చెక్కబడిన శాసనమిది. శాసనము వ్యయ సంవత్సర కాత్తి౯క శుద్ధ పౌర్ణమి శనివారము సోము గహణ పుణ్యకాల మందీయబడినది. వ్యయిశ క సం. 1148 యగును కావున శాసనకాలము (కీ. శ, 12860 అవి భావించవచ్చును. సతిపురాంతక డేవర టీపొనకు శ్రీ మన్మహా (ప్రరాని పౌంకమూరి అంనల దేఎనిపడాలు ఎజగం నియ నాయుడు 25 ఆవులను దానమిచ్చు నందర్భమునం డీ శాసన మియబడినది. శాసనము = మూసను

1. వ్యయ సంవత్సర .... ... కొ వ త్తికక కు [5వ ! సోమ(గహ
2. = పువ్యాకాంిమందు థీ (తి శ. వురాంతక దేవర దీపానకు
3. శ్రీమన్నహా పధాని పొదకమూ 6, రి అంనల దేవనిపశాలు ఎజగంన 7, యనాయుండు ఇచ్చిన మోదాలు లగ అ= టై =

63 కేశ సతిపురాంతకములోని మూయబడిన పళ్చ్ళమ ద్యారమునకు కుడి_పక్క- నున్న పాకారము నంటే యున్న శిలాఫలకముషై 16 నంక్తులలో నీ శాననము చెక్కబడియున్నది. శాసనము శక సంవత్సరము 1187 మన్మధ మాళ్లశిర బహుళ విచయ బుభవారము నాడీయబడినది. పుణ్యమూర్తి యను హయము నెక్కీ చించలపూడి కఠయప్యమున జయించినందులకు గాను శ్రీ మన్మహా పసాయితం రాఘసాహిణి నారయణ. విషవెలికుంకె సాహిణి కొడుకుదెవై సాపాణి కొడుకు కవాయసాహిణి. విషవెలి మనకెసాహిజీ శ్నతిపురాంతక దేవరకఖండ దీపసమున కిచ్చిన ఆవులు విర ఈ ఆవులను పాసెం (బహ్మాన చేకొని నిత్యమానెడు నేతి లెక్క తన పుితాను పొటత్రికముగ నడవం గలవాడని శాననమందున్నదిం శాననాంతమున వ్యాసగీతా శ్లోకమున్నది. శాసనారంభమున సమధిగత పంచమహాళబ్ద, మహా మండలేశ్వరుడగు ననుంగు దేవమహోరాజో వర్షింవబడినాడు. ఇందు శాననకర్తకు అనేక బిరుదములున్నవి, శాసనము: కీ శ. 1285 నాటిది. శాసనము -- మూలము

1. స్వ స్రిశక వష౯క౯ా౦బుళు 1157 గునేంటి మన్మధ నంవత్సర మొగ్గణా
2. శిర బ 2 బుభవారానను స్వస్తి సమధిగత పంఛమహా మండలేశ్వ 8, రం బిరుదు ననుంగుదేవ మహారాజుల తత్యొాద వద్మోపజీవి
3. న్వస్తి నమస్త నహితిం శ్రీ మదతి విషను హయారూో
4. ఢ పొఢరీఖొ రేవంత వీర లక్ష్మీకొంత గో్యత సవ్మిత బంధు (6. చింతామణీ పరాంగనా ప్క్టుత గండ రొళుగండ నుడిదంతె
5. కదన 1 పచండ ఆయ్యన సింగ సాహసోత్తుంగ థ్రీ మన్యహోా
6. పసాయితం రాయసాహిణి నారాయణ విషవెలి కుం
7. "ఎ సాపాణి కొడుకుదెపై సాహిజణి కొడుకు రాయనాహిణీ వి 10, పషవెలి మసకె సాహిణి చింతలపూడి కయ్యానను పుణ్య
8. మూ్తి౯ నెక్కి గెలిచి శ్రీ ఉతిపురాంతక దేవరకు అఖండ దీపము
9. న కిచ్చిన మోదాలు 25 వీనిం జేకొని పానెం బహ్మన నిత్యము 1
10. నేతిలెక్క నుందన ప్వుతునుం బె్నాతిక నడపం గలవాండుం
11. ఆచం(దొాక్క౯ము స్వదదత్త పరదత్తం వాయోహరేళి వసుంధర శష్టి
12. వ్వజరుష సహ్మ్న్ససాణి విష్ణాయాం జాయతే (కిమిః | అంట

64 (ఓలి పురాంతకమున మూయబడి యున్న పశ్చిమ ద్వాంమునకు కుడి పక్క నువ్న పా కారము నంటియున్న శిలాఫలకముపై వి।థ నెంబరు శాసనము తరువాత 7 పంక్తులలో (వాయబడిన ళాసనమిది. శాననమున శక సంవత్సరము లేదు కాస్‌ హేమళంబి సంవత్సరము కార్తిక శు పౌర్ణమి బుధవారము ేర్ణాన దిడినది. హేమళ!వి శ. నం, 1158. _కీ. శ్వ 1287 కు నమానము. (శీ శిపురాంతక్ర (శీ మహాడేవరకు మసంగె రవుతు తమకతల్లి మాళసానికి ధర్మువుగా 18 అవు లను దాన మొసంగిన విషయ మీళాననము తెలుపును శాసనము -- మూలము

1. హేమళంబి నం ౨. వత్సర కాత్తికాక శు [16 బుధవ!। (శ (తిపురాంత్రక (శీ మహాదేవరకు మనంగ శ. రవుతు కొత్తిజక పన్వ౯ నిమిత్తము
2. న కిమ తల్లి మాళసానికి దమ్ము
3. వు గానిచ్చిన మోదా
4. లు ]8 వీని జేకొని పాసెము దిమ్మ 7, న విత్యళ। నెయి నగడపం గలవాండు। అల (ర్రైవాలా.

65 ఓ కిపురాంతకములోని చీకటిమిద్ధె తూర్పు గోడపై 7 వంక్తులలో చెక్కబడిన కాననమిది. శానన మనంపూర్ణము. శకవర్షము 1184 శుభకృతు సంవత్సర ఆశ్వయువ శుద్ధ పాడ్యమి శ కవారము అనగా (కీ, శ. 12425 సమస్త (వళస్తి నహితురాలైన చాగి ముప్పలధేవి నూర్య్యగహణ కాలమందు శ్రీ (తిపురాంతక శ్రీమహాదేవర కఖండ దీవమున కిచ్చిన మోదాలు విక్‌. వీటిని చేకొని దామన టోయుండు నిత్య మానెడు నేయి తన బిడ్డ బిడ్డతరము పోయునట్లు కట్టడీ గావింపబడినది. ఇందు నతవాడి రుద మహారాజు కాకతి మైల మసాోడేని ముప్పలదేవి పేర్కొనదడినారు. శాసనము __ మూలము ఓ... న్వ స్తిర్రీ కుభళక వరుషంబులు 1184 అగునేంటి భభ (కు ౨. తు సంవత్సర ఆశ్వయుజ ళు! స్వస్తి నమస్త (పళ స్తి సహితం తి. శ్రీమతు చాగి మున్పలదేవి అమ్మగారు నూయ్య౯ (_గహణ నిమిత్యమున శ. (శ్రీ (తిపురాంతక్ష (శ్రీ మహాడేవరకు అఖండ దీవమున కిచ్చిన మోదాలు 26 5. వీనిం జేకొని ఎడ_పటోని-దామన బోయుండు నిత్య మానెండు నేయి నేయి ఠన విడ్డ బిడ్డ్ణతరము 6, నాతవాడీ............తుుదదేవ మహారాజు కాకతియ్య మైల మహాో............ 7, ముప్పలదే.... ...0తక చేవరకు ఇచ్చిన.... నాణాల ట్రై జానా

ళ్‌6 కే?

(కిషురాంతకమువోని చీకటి మిద్దె ఠూర్చు గోడపై చెక్కబడిన కాఎనిమిది శాసన పంక్తులు మొళ్తము 18 శాసనము శక వర్షములు 116? విశ్వావసు సంవత్సరము ప్పృష్యు శుస్ట-ముంగళ వాము మకర నం_కొంతి నిమిత్తమున ఛ్రీస్నతిపురాంకక శ్రీ మహాదేవర కంశరంగ భోగాలకు-లలిపురాంతకము లోపలి కొస్పలు ఎవ్వర్లై నను పణఖుగాడం మీద ఏమి నెజిగి తెచ్చికొన్నను కాకతి గణపతిడేపి మహారాజులకు ధరకు ముగా శ్రిమకు నర్వాధికారి పోచెన (పెగ్ణడ గణపసయ మున్నూరు పెజుకఎడ్లకు ఆచంస్నదార్హముగ ఎల్లకాలము సుంకము కున్నించి ధాపూర్వకము. చేస యిచ్చిన దానముమ ెలుప్పను, (తిప్పరాంకకము పెలుక ఎడ్లకు సుంకము పెస్టుమని ఎవ్వరడిగినా అడిగిసవారు తను 'పెద్దకొడుక కపాలమున గుడిచిన పొపొనంబడు వారు, కావసకొలము (కీ, క. 12405,

శాసనము * మూలను ఓ స్వస్తి శ్రీ సథ శక నరుషంబులు 118? అగు నేంటి 2, విశ్వావసు స౦ంవత్ర5 వవృష్యళుస్ధ-మంగళపొం ౦ 8. మకర సంటకాంతి నిమిశ్తమున శ్రీ తిపురాంత్తక శ్రీ మ 4, హో డేవరకు ఆంగరంగభోగాలకు నడచెడిపుుము &, తిపురాంతకములో వలికాంపుణు ఎవ్వరై నానుం వెజుగొ 6, డం మీంద ఏమినెటిగి తెచ్చికొన్నాను కొకతియ్య గణపతి డే ?, వమహారాజులకు ఛమ్మకాముగా శ్రీముతు సవ్వాజాధికౌ క. త సోచెస సపెగ్గడ గణపయ మున్నూలు 800 పెజుక ఎడ్ల ఠి కు ఆచం (ద్రాక్ట జము ఎల్లకొలముం సుంకము మన్నించ్చి ధోరాపూ 10. వ్యకాకమసేసి శాననమువెట్టి ధన్ముబము గవశిపాలి ౦ంచ్చెంఇ్యత్రి పురాంల్త 11. కము'పెఖుక యెడ్లకు సుంళము వెట్టుమని ఎన్వరడిగినా 12, అడిగిసవారు శమ "పెద్దకొడుకు కసొాలము నంగుడిచిన. 18 పొపానంబడువాళు

అలాల (0 లుం.

న. - మం స స చాగి ముప్పలదేవి శాననము (శాం నెం. 16 వుట 6ళ) య ట్ర రా క వతిదే ప స పోచెన వెగడ శాన నము గణపతిదేవ మహారాజు సర్వాధికారి గడ ఇద (శా. నెం, 7 పుట 66)

న్‌ క గా కతత చాగిముప్పలదేవి శాసనము న! (శా. నెం. 18 పుట 67 రం స 2 = (౨ మ. ము ళ్‌ కోటముమ్మడి ఫోతరాజు శాసనము గ

(శా. నెం. 81 వుట 70)

67 కీర [కి పురాంత3ములోని * చీకటి మిద్దె తొర్చుగోడ పై 8 పంక్షుటశో బెక్టుబడిన కాననమిడి. శాసనము కకవర్ణములు 1168 పరాభన సంవత్సర చైత్రశుద్ధ షష్టి ఆదివారము విష్ణు సంక్రాంతి నిమిత్త్రమున సమస్త గుణగణాలంకృత శ్రీ యోగానంద నరసింహ. దేవద్విశ్రీ పొద వద్మారాధక చతుర్వ పురుషార్థ సాధక, దుష్టజనమర్ణన ఫ్రీ నరసింహవర్దన నామాది ససున్త _వళస్తి నహాతం శ్రీమన్మహామండబేళశ్వర చాగి మువ్పలదేవి అమ్మాగాకు శ్రీ త్రిపురాంతక శ్రీ మహాదేవరకు అఖిండిదీపమునకు 25 ఆవులను దాన మిచ్చు నందర్భమున వేయించిన కాననము. కానన నుసంపూర్ణము, దాన్నగహీళత చెన్నపనెట్టి వెన్నిసెట్టి. శాననకొాలము 1210. శాసనము - మూలము

1. న్వ స్తీ నమన్త గుణగణాలంకృళత శ్రీ యోగానంద నరని౦- 2, ప్యాదేవర దివ్యపాద వద్మారాధక చతువ్వ్యకాగళా పరుషాత్ధ౯
2. సాధక దుష్టజన వద్ధకాన శ్రీ నరనింహవద్ధకన నామౌది సనుస్త కవ
3. శస్తి నహితం థశ్రీమన్మవో మండలేశ్వరో బాగి మువ్పలదేవి 8, అమ్మంగారు న్వస్టిశ్రీ కుభళకనరుషంబులు 1188 అగునేం 8, టివరాభప సంవత్సర ద్రై్యత శు 8 ఆదివారము విషపు నం
4. టొంతి నాడు శ్రీ సతిపురాంతక థ్రీ మసోదేవరకు ఆఖండదీసము
5. న కిచ్చిన మొదవులు 96 వీనింబేకొని చెన్నవ సెట్టి వన్ని సెట్టి నిళ్యనూనెండు నెయి ళన న్‌.

68 (తిపురాంతకములోని చీకటివిదై ఉత్తరముననున్న గోడపై 10 పంక్తులలో చెక్కబడిన శాసనమిది. శాసనాక్షరములు పతి వరునతో మొదట చెదరిపోయి అక్షరములు వదువుటకు వీలులేండనుకున్నవి. శాసనము శకనంవత్సరము 1168 పరాభవసంపత్సర దై్ఞతశుద్ధ షష్టి అదివారము విష్ణు సం(_కాంతి నిమిత్తమున థీ ఆపురాంతక (్రీమహాదేవర ఆఖ౦డచీపమునకిచ్చిన 25 ఆపుల దానమును తెలుపుచున్నది. ఈ దానమును (గహించి, తిపిరటోయని కొడుకు మల్లైిబటోయుండు నిత్యము మానెడు నేయి తన బిడ్డ బిడ్డతరము సడుపగలడని న! (6 కట్టడి చేయబడినది. శాససమిచ్చినవాడు యోగానంద నరసింహస్వామి దివ్య పాదపద్మాభిరాధకుడు, దుష్ట రిపు జన మర్ధనుడు మహా మండలేశ్వరుడగు చాగి గణపయరాజు. శాసనకోలము (కీ. శ 12468. శాసనము ఎ మూలము న. సమస్త గుణగణాలం(_కిత శ్రర యోగా ల్ల 440 ౧ దివ్య శ్రి పాదపద్మారాధక చతువి౯ కి ౨ లం సొధకో దుష్టరిపు జనమదక౯ా .... .... క. వద్ద౯ాన నామాది సమస్త (పశ స్తి సహిత ర్‌ ౧ 44౭౩ హామండలేశ్వర చాగి గణపయ రాజులు స్వ థం. ౨... భుభ శకవరుషంబులు 1166 అగు నేంటి పరాభవ, ఆం ఎం త్సర చైత్రం శు ఆదివారము విషువు సం[_కాంత్తినా, క... శ్నేతిపురాం త్తక శ్రి మహాదేపరకు ఆఖండదీపము 80. .... =. చ్చిన మొదవులు 25 సీనింజేకొని తిపిరెటోని కొడుకు మల్లె బోయి 104. ౨ ** నిత్య మౌనెండు నేయి తన వీడ్డ బిడ్డ్ణతరము నడగపు వాండు. అణానా క జాల

శిప్పురూాక్రత కముల్లో తి బదీక టిమిల్టైవత్యొత్తథపు బోడ వవాడికు రాతి పై. 1శ్రంహాహ్రళ్టేల్తలో చెక్కబడిన శాస్తనమిద్శి. కక్షశ్రంయత్సురమ్వు 4 ]ద్దతీత్తివర్తాభడ్రయం వత్వన మ్య తేట్యా! షష్టి: (ఆదివాళము వళ్తుపేతట్రకొంతి పర్వచిననున _,క్రిపలంతను గ్లక్రీ మువోజేనశకంని చ శ్య్పినున్మవోల. మండలేకస్టోల ద్యాగడోరయేనా తళా వ *కావ్వికు ఇ మువ్వుల్తవర్గాజు క్యాభ్యూరుతై న ఆలు రేశ్వరుళకు తడు :ఈలైద ౩ జ్రములకు 3ద్రకస్షిమ గునత్తు ఆఅఖ 6దృకికమూనకు హోవులమ బ్యా నతి చ్యుఖను గతెటపుళితశముూ? శాసనము __. మూలము శం స్వస్తిశ్రీ శుభళక వరుషంబులు, . ల. 1158 గు నేంటి పతభమనాోంటక్సోలా. లలో 8. ర దై్యత జుద్ద 8 ఆదివారము విమ 4. వు సం్టక్రాంతినాడు శీ (తిపురాంత క, క శరోపేలద వరత శు కదప? మల" తటల్లద ర్వేజాష్యైద బన దోంయళజాల 3 జీల క 7. ని టు మల్లపంజగకోతుకఅ వ్‌? ఇ 5 శుశెట్టుడడుతమా తల్లిదర్‌[ట్రపలట్‌. ల ల ద్రరన్మపైత్రగా ఈండదీనమునేల 10 సానా మదకు పటిట విలు

70

(తిపురాంతకములోని చీకటిమిద్దె ఉత్తరపు గోడపై 11 పంక్తులలో చెక్కబడిన శావనమిది. శాసనమును శక సంవత్సరము 1168 పరాభవ పంవత్సర చై(తశుద్ద సప్తమీ ఆడివారము 1ష్ణు సం[కాంతి నాడు కోటముమ్ముడి పోతరాజులు తమ తంటడ్రి చోడరాజునకు తమ తల్లి వింజమదేవులకు తమ తమ్ముడు రాజయ్యకు ధర్మముగా శీ9 (_తిపురాంతక శ్రీమహా దేవర ఆఖండదీపమ.న కొసంగిన గోవులు 16. వెచ్చమున కిచ్చిన మల్తురు ఒకటి ఇచ్చు సందర్భమున వేయించెను. శాసనాఆతమున గండబేకుండ పడి చిహ్నామున్నది. శాసన మొనంగిన కోట ముమ్మడిపోతరాజు విరుదములు శాసారంభమునుండి ఆరవపం క్రి వరకు

శాసనకొలము (కీ. శ. 1246

శాసనము __ మూలము

1. న్వ సి చతున్సమున్నద మ్య్యదిత నిఖిలవసుంధరాధర పరిపాలిత ఒళీమకి

2. వయనపల్లవ (ప్రసాదా సాదిత (ప్ప వేజ్డా నదీ దకీణ షట్సహ్మస (గామావనీ వల్లభ

3. భయలోభదుర్హభ చోళచాళుక్య సామంత్త మదానేక ప్మమిగేం్యద విభవామ

శ, రేర్యద శ్రీదాన్యకటక పురవరాధీశ్వర పళావలంశేశ్వర కవి గళమొగదంన కై బేడుసరి.

6. గండరగండ గండభేరుండ జగ మెచ్చుగండ నన్ని మాత్త౯ండ నామాది నమస్త వ

7. శి సహితం శ్వీమన్మహా మండలేశ్వర కోటముమ్మడి పోతరాజులు స్వ స్టిశ్రి కు

7, భ శకవరుషంబులు 1168 అగు నేంటి పరాభవ సంపత్ప్సర వైషతశుద్ధ 7

8, ఆదివారము విషుపు సం(_కాంత్తి నాడు శ్రీం డ్రింపురాం త్తక శి మహాదే

9. రకు తమ తంగడి చోడరాజునకుం దమ తల్లిం వింజమ దేవులకుం దన తమ్ముం

10. డు రాజయకుం ధమ్ము౯వుగాన ఇఖండదీపమున కిచ్చిన మొదపులు 15 గొ-వీనివెత్స

11, మున కిచ్చిన మబ్లుళు ఒక్కటి 1.

ఆఅ౩ఖీ

తే డై కి సకాంకశేశ్వకాలయ ఆవకణములో కున్న బీకటీమిడై తాత్చ గోజతై 11 వంద్త్రలలో చెక్క ఓడిన ఈ శవన్‌ము కకశ్రంపళ్చుకికు 1188 వఠాథవి కంవక్సర్‌ పౌష్య జహాళ తదియ బుతవాశము దుకర సం్య్వకాంతి పర్వదినమున శ్రీ ్యఉపుకాంతక శ్రిమున్మతోచేవలకు జెలజలి గొంకనజోంబని కూతుకు (పోల సొప్‌ తక భక్త గవ్యు సూరవనాయాకిపేం అధిండదీకతుడ కిచ్చిన పీజిడి అపల ఊనవుగు తెలపుచున్నదిం దడావ్వగపీత సన్నెటోజులి జాజే జోయుకువిత్యమాడెటునేయి కీ 6 5 అకింపెట్టీ శన: వ్యకాను పౌొతికమున పదప్పవట్లు కబ్టడి గాదించఏికీనది: శాబసాంతమున ప్టావగీతాల్లోకమున్నెడి. కౌననకాలవు (కీ, +. 12ేశికిం శాశ్రనము. = చపూాఅము

1. స్య క్రిత్రీ కలళకచళషంలులు 116 అజనేం వ. ఆ పరాశవ సంచళ్ళుల పౌబ్యు 8 శి అ శారటిముక త. ఈ సళ్యకాి విటెళ్ళుకున శ్రీ ఉతళాంకక శ్రీశ శ సై పేషఖ కెంజలి గాంక లోయని కూంశులు శ, క్ని సావి ఈ పెలి టట్‌ గత్యు అాలపనాలుని శ్చ
2. సెట్టి అఖాంతశీవము నకిచ్చిన ఇశాణ కళ వీనిం జే ఇ. కాలి పంన్నెటొలునీ వాజి చాయిడు విశ్ళుహానెడు నెలు శి ఆగ శం భ్‌ ఆంటే ఈస్‌ వతు వౌాా౭6టచు వెత పళ ఖు. గంలాడు. స్వదత్తైంు చక్త్రబాతాహాళళి వసా
3. ఈం బ్నుళాన్వులా అషననా లసౌలే లిష్టైయూరజాయ న. చ్ద

272 (తిపురొంత కేశ్వ రాలయమున చీక్రట్‌ మిద్దె (పవేశద్వారము కడనున్న శిలాస్తంభమపె 9 పంక్తు లలో శకసఎవత్సరము 116% స్లదంగనామ సంవత్సరమున నివ లక్షడాహళ ,త్రిపురి శ్రీ గోళ గిరి విమళ శివాచాయుకాలు శ్రి పాడపద్మారాథకాలై న శ్రీమతి ధర్మ శవాచార్యులా శీ _తిపురాంతక శఏ మపోదేవరకు భండారువమఠము 'సేయించిన విషయము తెలుపు శాననము చెక్కబిడినది. శాసనాంతనున మంగళ మహో శం 9 శ్రీం యున్నది. శాసనకాలము తీ. శ 1427. శాసనము __ మూలము క్షే స్వ స్తిశి శక్రవరుషంబు లీ లు 1169 అగు నేటి ప్రవం 8. గ సంవత్సరము నవలక్ష డా శ. హళ (తిపురి శ్రీగోళగిరి బిమ 5. ళ శివాచాయ్యు౯లు శ్రి పొద ప 6. ద్మారాధకులైన శీంవుతు ధమ్మక౯ శివా 7... చాయ్యుకాలు తం పురా తక స్రీ మహః 8 దేవరకు భంజారువుపఠముసేయి 8. చిరి (5) మంగళ మహో శ్రీ శి శి

లా

• స జా ధర్మశివాచార్యుల శాసనము (శా. నెం. 28 వుట ల్సి న కం. ప స వం వక న యు పం బంట. 2 భయట: 1. గో తం వన 1 | లా దండెన (వెగ్గడ శాసనము (శా, నెం, వీ పుట'

(1. ర చస టో శ భష్ణైల క [ శ ఈ ్‌్‌ గ్రా క

1. న త భ్‌ ళ జ్య థశ్రీపతినాయని కుమారుడు మరియు లకుమాబాము కాసనము స ఖీ | వ. గ . ల రన పై ॥ ముం నన అ మ్మ ఇప = ల ॥ లని ట పం [1 స్వ ల ( | వ యస. . త. న. ః' = ఖే ॥ గగ రం ర్వా టీతో టా లం 1 స్‌ “రి య న న! ఎంంకూకి సనమ న్‌ య వ్‌ ర మి (శా. నెం. లశ పుట 85) వచనం. బ్‌ ౯.

73 తి౦పురాంతకములోని దీకటిమీదై తూర్పుగోడ పై ఎనిమిది వంక్తులలో చెక్కబడిన ళాననమిదిం కశాననము కకనంనత్స్‌[ము 11760 కీలఠ కార్తిక పోమనారిము కృత్తికల వున్నమినాడు శ్రీ త్రిపురాంతక చేవరకు పొనుంగొది గణవయమనం,(తి దందెన 'పెగడతనుకండి? కామన పెంగ్గడకు పుణ్యముగా అఖండ డీసమునళు 265 మోదాలను దానమిచ్చు నందర్భిముని వేబుంవబడినవి. దాన ప్రతిగ్రిహీత నన్నెటోని కొడుతు మల్లెటోయుండు నిల్య మానేడు నేయి పుఠ్రను పొత్రికము పోయుటకు నిర్ణయింపబడినది. శాననారంవనున నంస్కృృృళర్లోకమున్నది. శాననకొలను కీ9. ఈ 12 8, శాసనము -- మూలము 1, అస్త $్రవతి నాథి వంకరహసంజాతన్య నాణీవరేన్వకా కో0 శీ ద్భూత మహీసురో తమకు లే ఎడీఖ్యమం(తీఠతః! బొతాగుల్లన 8, దండె నామదయనం పోచాహ్వాయ! సేహకే ్రీనాస్తా ఇన మిత) శతు9జనతాం ॥ శీ. ళకవనరుషంబులు 1170 అగుకీలక నంనత్సర కొత్తి౯కనూనమునందుల సోమనాళము క) 5, త్రీకల సున్నమనాండు (శ్రీ నులు తఏపురాంతకదేనరకు పొనుంగదిగణనయనుంగ్నతి దండెన 6. పెగడ తమఠండి9) కొమన పెగడఠుం బణ్యముగాగు అఖండనీపానకు ఇరునదే 7, ను మోదాలనిచె వీ నించేకొని నన్నెలోనికొడుకు మల్లెటోండు పృ కానుపొత్రికము నిచ్చనూ 8, నెండు నేయి పోసువాండు అనాల్టి గా.

7/4 తి౦ప్పరాంతకమునగల బీకటిమిదై తూర్పు గోడ పై ఆరుపంక్రులలో చెక్కఐడిన శాననమిది. శకసంవత్సరము 1170 కీలకకార్తిక పర్వనిమి త్తమున శీ (తిపురాంతకదేవరకు కాలరి చిన్నమారినాయుడు తమతల్లి దం[డులగు నాగసాని, పోంలెటోయులకు ధర్ముపుగా అఖండదీపమునకు 26 ఆవులను దానమిచ్చు నందర్శ్భమున ఈశాననమును వేయించెను. శానసకాలము క్రీ, శ. 1248. శాననము = మూలము

1. స్వస్తి శ్రీ శకవపష-బుల 1170 ఆగునేంటి కీలక సంవత్స 2, ర కొత్తి౯క పన్వ౯ నిమిత్యమున _శ్రీశ్రిపురాంతకదేపరికు కా
2. లరి పిన్నమారి నాయుడు తమతంిడి _పోలెటోయుడు తమతల్లి నా 4 "సాని కిం ధంమ్ముకష్షగాను అఖండదీపమునకిచ్చిన మోదా
3. లు 25 వీనించేకాని చెనపసెట్టి పిన్నిసెట్టి నిత్య తవ్వెడు నెయితనపు (తా క, ను పవ్వుతికంము సడపంగలవాడు. అట్ట ఎ

75 (తిపురాంతకేశ్వరాలయ (పాంగణములోనున్న చీకటిమిద్దై ఉత్తరపుగోడ రెండవనరున రాతిపై నాలుగు సంక్తులలో చెక్క బడిన శాసనమిది. శాననము ళకనంవత్సరము 1176 కీలకఫాల్లుణ బహుళ ఆష్టమి సోమవారమునొడు, నతవాడి రు్టదదేవుల కుమారుడైన మహాదేవరాజు శీ (తీపురాంతకదేవర అథిండదీపమున కగునేతికి 26 ఆవులను " దానమిచ్చు సందృమున వేయింపబడినది. (వతి _గహీత, మెలుంగు నిత్యము మానెడు నేయి వోయునట్లు: కటడి గావింపభడినది. శాసనకాలము కీ శం 12648. ళా ళల శాసనము -- మూలము 1 స్వస్తిశ్రీ శకవషకములు 1170 అగు కీలక సంవత్సర ఫాల్టుణ బి8 సో నాండు స్వస్తి శ్రీమ 2. తు నాతవాటి రుదదేవమహారాజుల కొకెత మైలల మహాదేవుల కొడ్కు మ 8. వా దేవరాజు (తిపురాంత్తకదేవరకు అఖండదీపము నేతికిఇచ్చిన మొదవులు 25 వీనిజేకొని మె శ. లుంగు మాకెటోని కొడ్కుకోచె టోండు తన బిడ్డ నీడ్డ తరము నిత్యమానెండు నెయి నడపువాండు॥ అనాలా వాలాను ఇాదొంచ నం ర గ. చుట క్‌

76 'శిపురాంకకములోని లీ టి బుద్ధి ఉక్తరపుగోడ ఇెండవ నరునలోని రాతిపై నాలుగు పంక్తులలో జక్క బడిన కొననమిది, కాసనము కకనంవక్సరము 11170 కీలక ఫాల్గుణ ఐహంళ అష్టమి సోమనారను నాడు నఠవాడి రు్యద్రదేన సుహారాజాల కాకతి మెలలదేపుల కొడుకు మున్ముడి గణంపట్టసండు సతిస్తరాంతకః జేనర అఖిండదీవము నేతికి 26 ఆవులను మెలుంగు నూలెనోనికొడుకు కోచటోండు తన బిడ్డ వీడ్డ తరనూు నిత్యం మానెడు. నేయి నడుప్పసట్టు కట్టడి చేయుడు నొనంగిసట్టిడి, కశాసనకొలను (క్రి, ఈ, 1848 శాసనాంతమున వెండిసస్టైము కానమీ వ్పినట్లున్నడి. శాసనము -_. మూలము

1. ని స్ర్వికీ కవసజాముల 11/0 అగుకీలక సంనత్సర ఫొల్గుణ ఐ 8 సోనాండు న్వ్‌ స్తిస్మశీ మతు నాఠనాకి తుదదేన
2. మహారాజుల కొశెతమైలల మహాచేవుల కొడ్కుసుమ్మడి గణంపట్టవండు (తిపురారి త్రక దేనరకు అభిండదీసం
3. ము చేతికి ఇచ్చిన మొదవ్వలు 20 వీని చేకొని మెలుంగు మారెటోని కొడ్యుంకోదటో తడు తన నిడ్డ న్లీడ్ణతరము శ, విత్యమౌనెండు నెం సడప్పవాండు॥ వెండి వచ్చెను .,.. నమూడలఎక్తుడోఇ స్తిమ్‌॥ అని ట్రై లాని

77 (తిపురాంత కేళ్వురమున చీకటిమి నై ఉత్రరపు గోడలోవి రండవ వరునలో నున్న రాతిపై నాలుగు పంక్తులలో చెక్కబడిన కాననమిది. శాననము ళకవర్షములు 1170 కీలకఫాల్లుణ బహుళ అష్టమి సౌమ వారమున నతవాడి రు.ద్రదే- మహారాజు కాకతి మైల మహాదేవుల కుమారుడు రుద్రదేవుడు (_తిపురాంతక మహాదేవునకు అఖిండదీపమున కగునేతిక్రిగామ ౨6 ఆవులను మెలుంగు మాంటోనికుమూలుడు కొచెటోనికిచ్చిన దానిమును తెలుప్పును. కాచటోండు నిత్యము మానెడునేయి. పోయునట్లు కట్టడి గావింవబడినది. శానన మ సంపూర్ణము. ళాననకాలము (కీ. ఈ. 1248. శళాననము మూడు నాల్లు సంక్తులలోని (పారంభాతరములు చెదిరిపోయినప. శాసనము __ మూలము 1... స్వ స్తిశీరి శకవషకాలు 1178 అగు కీలక నంవత్సర ఫొల్లిణ బర పో నాండు వ్వ స్త్‌క్ర మకు నాతవాడిరు 2. (ద దేవమహారాజులకాకైతమెల నుహాదేవులకొడ్కు. ర్యుదదేనండు (కిసురాంతకదేవరకు అఖండ 3... .... నేతికి ఇచ్చిన మొదవులు 25 వీని చేకొని మెలుంగు మాంటోని కొడ్కు- కాచబోండు తనబిడది 4. ము నిత్యమానెండు నెయి నడప్పువాండు నాతవాడీ రుదదేవమహారాజుల .... అం లా

76 లి (తిపురాంతకేశ్వరము! గల చీకటి మిదై ద్యారము కడ_స్తంభమువై పండువై పుల చెక్కబడిన శాసనమిది ళఇాసనము మొదటి పక్క 16 వంకులు, రెండవ(్నపక్క 11పంక్ష్తులు, నంస్కృత భాషలో వేయింపబడిన శాననభాగము చెక్కడినది. రెండవ్యప్రక్కా 12వ పంక్తినుండి 22 వంక్ర్తులవరికు తెలుగు శాసనమున్నది. కాసనము శకసంవత్స5ము శే] సౌమ్య ఉత్తరాయణ సం[కాతి నాడు ఎంజెలిచోడె చోయిని కొడుకు చోడెటోయిని పెండ్లము జాయసాని తన పెనిమిటికి ధర్మముగా శీ) (తిపురాంతక శ్ర) మహాదేవర ఆఖండదీపమునకు 60 ఆవులను దానమిచ్చిన విషయమును తెలుపును. దాన్న పతి_గహీత నన్నెబోయుడు నిత్యము మానెడునేయి తన పృ్వ(తానుపొతికము నడుప్ప నప్లేర్బాటుగావింపబడినది. ఇందు. వెలనాటి గోంకభూపతి నర్ణనమున్నది. శాసనకాలము (కీ, ఈ. 1248. శాసనము మొదటి (పక్కా ఎపిమిడి చివకిపం క్రి రెండవ్మ్శపక్క 1,2 మరియు చివరిపంక్తులలోని అక్షరములు చెదిరిపోయినవి శాసనము __ మూలము

1. సకల సుకవివోక్ర స్తుత్యనిత్యోరుకీర్రి౯
2. రిపు నృపగల లోల(్టదదక్త సికాసిధారః త. ఆభవదటిభవ పాదవ్యిదక్త భ్రిః। 'వసిద్ధ శ. (ళిజగతివెలనాంటి క్యావిభు గ్లోజంక్కభూపః త శ్మాదశేష ధరణీభరడై క దక్షోత్స
3. _వ్వాకాధికార పదవీలవకేస్మ భక్ర్త్యాః 7 ఆసీద సౌసుకృతి రెంజలి బోయుణాంక 8... =. పద్మాసనస్యచంణోదృ ప వంశజాతః। $. శీ మాసభూడఖవిలయాచక ఖే చరేం[ద 1... స్తస్యాత్మజో నిజకులాన్నకావి పూన్న౯ చందః కేం రాజేంద౦ చోడన్ఫృపకాయ్య౯ విధావతంద9:1 12... శ్రి దోయు చోడికతి వై భవసి జిలా తేం్యదః।
4. తస్మాదజాయతను తిస్సిత కీ త్తిజకారత్త
5. నృం_కందనాధిప జగ ద్విడితో జయ) త్హః। [5 చోడాహ్వయస్య మదళ్శాతవణీవికాంతో

79 "రెండవ (పక్క 2. .... న .... పదఖండ ఖండమనేకదీపాన్‌॥ యో .... 8. తారి సుగ్భృహాో దికమగ జేభ్యస్పురకీతా శ. న్వజనతా భువితన్యవత్నీః శంభోళుమైన 6. దివిజాధి సతేళచీ నవిష్టోరమై విహి 6. వు గోరపిరోహరీవ। అస్తి వళి 7. చరితా భువిిజాయమాంచావ రి. త్యుగ్గుక జై కనిలయన్య నదానుకూలా । $. శశి ముని శివమితేశకనృపళరది ,తి 10. పురాంత్ర్త్ర కొయదేవాయ। సాదాశ 11. ఖండదీవం యాతినెమకర మా కల్చం॥ 12. స్వస్తి శకవషజంబులు 1171 అనగునేంటి కేరి. సౌమ్య సంవత్సరము ఉత్తరాయణ నం 14. (_కౌంత్తి నిమిత్తమున న్వస్తి (శీమతు ఎంజి 15. లి చోడె వోయిని కొడుకు చోడెటోయిని 16. పెండ్లము జాయసాని తన సెనిమిటికి ధ 17. మ్ము౯వుగాను (శీ సతిపురాంత్తక (శమ 18. హా దేవరకు అఖండచీపసమున కిచ్చి 18. న మేంకలు ఎంభయి 50 వీనింజేకొని 20. నన్నెటోయుండు నిత్యమా నెండునెయి 21. తన ప్ముకతానుప్కాతికము నడుపువాండు॥ 22, (్నతిపురాంత్తకము .... విండు .... డమోజు కంభము అణ ట్రా

రం (తిపురాంతకములోవి చీకటి మిధై ఉత్తరము గోడపై 11 పంక్తులలో చెక్కబడిన ఇాననమిది. శాసనము శకవర్షములు 1172 సౌమ్య ఫాల్లుణ ళుద్ధ పొర్లమి గురువారమున శీ (తిపురాంతిక దేవరకి కాకతి గణసతిడేసమహారాజు పరిపాలనా కౌలమున చికరాజులు మావులరా మదేవ 'ఆపెగడకు స్పణ్యముగాను కళ (8 పుఠాంతకవట్టణమున అమ్మిన ఉప్పుపై వచ్చు సుఠకమును ఇచ్చునట్లు కట్టడి యొనర్నినపుడు వేయించి లు నట్టిది. శాననకాలము (కీ. ళ. 1240-1250. శాసనము _. మూలము

1. స్వ స్తిశీ మంన్మహా మండశేశ్వర కా
2. కతీయ గణపద్దేమహారాజు శ. ల (పిధివి రాజ్యంబు సేయుచు
3. ౦ గంగాను శఖవరుషంబులు
4. 1172 డగు సొమ్యవంవత్సర ఫా
5. లుఐ శు 15 గు! ళీ (తిపురాం
6. తక దేవరప్పరములోపలను ఉప్పు
7. వెటిగి కాపులు అమ్మియప్వుడు వె 0.ట్టి సుంక్రము మాస్కలరామ దేవ సెగ
8. ఉడక పుణ్యముగాను చకరాజులి
9. చ్చెను; అవాలి 0 ఎఎవాలాు

81 (తిపురాంతకములోని చీకటి మిద్దె ఉత్తరిపుగోడ రెండవ వరిస రాతివైన 4 పంక్తులలో నన్న శాననమిది. శాననము శకన౦-త్సరము 1172 సాధారణ విస్ణునంకొంతి నిమి త్తమున శ మన్మహా మలడలేశ్వర కొండవడుమటి మురారి గణపందేవరాజు (శివురాంతకి మనో దేవువి అఅఖండచీపమున కిచ్చిన 25 మోదాల దనము నిచ్చు సందర్భమున వేయింవబడినది. శాననకొలము (కీ, శ. 12508. దాన (పతి గహీత సిలపరెడ్డి దినము మానెడు నేయి పోయు ఏర్పాటు గొవింవబడినది. శాసనము -- మూలము 1... వ్వ స్తిశ్రి కభళక వరుషంబులు 1112 అగునేటి సారారణ వంవిక్సతము విషవు న ౨. అఆ(కొంతి నిమిత్యమున (శీ (తీపురాం త్తక జేఎంకు తై స్తి నమస్త వళ ప్తి వపొతతి శీ మన్మహా 8. మండలేశ్వుర కొండ పడమటి మారారి గణవందేవరాజాలు అఖండ దీప శ. మున కిచ్చిన మోదాల 25 వీవిచేకొని పిలవరెడ్డి విత్యమానెడు నేయి నడవంగలవాడు, ॥ శటన్టేలా కీ ల్‌ో ఆ

[2 శిపురాంతకముళోని చీ టిమిద్దె పశ్చిమ క. డ్యము పై నాల గుపం కలలో ఈ శాసనము చెక్క ఒడియున్నది. (శ్రీపతి నాయకుని కమాటయు మయు లకిమాబాయి [శీ (పురాంత కేశ్యరుని ఆఖండ దీకమునకు బెరి పచేసి గోవులను దానమిచ్చిన విషయమీ శాసనము తెల పుచున్నది. ,శీపతి నాయకుని కొడుకుపేరు పురులదేవరాయడు. లకుమాదాయి భర్త జనమి నాయకుడు శాసనము కకసంవత్సరము 1172 నాధారణ కొరిక పస్వమందీయబడినదె. శాసనకాలము కీ ళు 1260, శాసనము _.. మూలము

1. స్వస్తిక శకవేరషంబులు 1172 అగునేటి సాధారణ సంఏత్సర క్రాత్తి౯క పన్వళనిమిత్యమున
2. శీవతి నాయంకుని కొడ్కు ,పురుఖదేవరాయ సహస మ-దాటి దడ్కుశీ (తిపురాంతకదేవర
3. _కుదీపాొన కిచ్చిన మోదాల 10 జసమినాయకని పెండ్లా ములకు
4. మాబాయి యిచిన మోదాలబు 10. వాల 0 ఎలా పామాను స న. ల స సుం

రె త్ర (ఒతిపురాంతకమున (త్రిపురాఎతిక కొండపొదమున మూల స్టాన దేవాలయ (పాంగణమున నున్ని శిలాఫలకముపై 81 వంక్తులలో చెక్కదడి యన్న శాననము శకనంవత్సరము 1172 సాధారణ పుష్యశుద్ధ పంచమి గురువారిము మకర సం(_కాంతి పుజ్యచినమున శీ శిపురాంతక ఆశీ మూలస్టానదేవఏ ఆంగరింగ భోగయలప గణపతిదేప మహారాజులకు తనకు ధర్వ్యార్ధముగాొ భీ మన్మహా మండల్తేశ్వర గండ "పెండారు గంగయ సాహిణి _దువలి కంవణములోవి బోయల పల్లిని రెడ్తపల్లి పోలమూ చతుస్సీమము నకలాయ సహితముగా ధావవోసి యిచ్చినవిషయమును తెలుపును &0దు గంగయసాహిణి విరుదిములు వర్డింపదడినవి. (శీ మన్మహామంలేలేశ్వఏ, బాహ త్రరినియోగాధిపతిః అనేక దేశాధిపతి, చాతువ్వకణ్న౯ సముద్ధరణ పశ్చిమరాయ దామోదర సైన్యది శాపట్టం ఏకాంగవీర, పీరొవతార్య అతినిషమహాయా రూఢ్య పొడ రేశా రేవంత, విజయలక్ష్మీకురితి నాయకనారాయణ, కచన్నవచఆడ మన్నియబంటకారం (శీ గణపతిదేవ దివ్య శ్రీ పాదపద్మారాధక, దోస్తంభ _స్తంభితృ సకలకీతి పాలశార్య, యశసోమతిలక, వితరణ గుణవివిజి౯త, కౌమధేను కల్స(దుమ ఆది _పళస్తిగల గంగయసాహిణీ కాయస్థవంళజుడు. శాసనాంతమున వ్యానగీతొ శ్లోకములు, శాననము పాలించిన కల్లుపుణ్యము పాలింపని వారికి కలుగుపావము విర్ణీ పబడివది- . శాసనపంక్యులు 2౧..2౨6వరకు వ్యానగీతా ల్లోకనులున్నవిః వి6వ పం_క్రినుండీ శాననమురక్షించిన కల్లు ఫలము రక్షీంసనివారికి కల్లు పానవా ఇలుగువచనములో ( వాయబడినది. శాసనకాలము 'కీళ. 123ల- శాసనము -- మూలము

1. న్వష్త్రిశీ మన్మహామండలేశ్వ వాహత్తరి నియో 2... గాధివతి అనేక దేశాధిపతి బాతువ్వకణ్నఃక నమ్ముదర 8 పశ్చిమరాయ దామోదర వెన్యదిశావప్టి షు” 4... వీ5 వీరావతార ఆతివిషమహయారూర్‌ [౫6 గే
2. థా రేవంత్త విజయలక్ష్మీ కాంత నాయకనారాయ
3. ణ కదిన _పచండ మన్నియ బెంటకొర గణపతిదేవ 7... దివ్య (శ్రీ పాద పద్మారాధక దో స్తంభ న్రంభిత నకలక
4. తి పాలశొయ్యక యళస్తోమ తిలక తటి .... ంగనాము
5. ఖ వితరణగ్పణవినిజి౯త కామధేను కల్ప(దుమ 104... డియ_య దిళానట మూరురాయ జగదళబరబల ఓ1.. నామాౌది సమస్త యపళస్తి సపాతం శీ మన్మహా మం

ప! 12 డలెశ్వర గండ పెండారు గంగయ సాహిణి స్వస్తిశీ 10. శ8విరంషంబులు 1172 అగునేంటి సాధారణ సంవ 14, త్సర పుష్యశు 5 గు; నాంటి నుకర నం_కొంత్తి పుణ్య 15. కాలమందు (శీ (తిపురొాంతకము _శ+ మూల స్టాన 168. దేవర అంగరంగ థోగాలప గణపతిదేవ మహారాజు 17. లకు ఠమకు ధమ్ము౯ణపు గాను దువలి కంపనము 18. .... బోయలవల్లివి రెడ్డపల్లి పొలమూను చతుస్సీ మ 18. మూను నకలాయ సహితముగా ధారాపూవకాకం 28. సేసీ ఇచ్చెను! సామాన్యోయం ధమ్మ౯ా సేతుం నృపానాం శ1, కాలేకాలే పాలనీయోభ సద్భిః: ఉట అలం వః ౨... ౭8... 2కి... 2క్‌ ... 26. .... నిష్ఫలం భవేత్‌! ఇ ధమ్ము౯ఇవునకు ఎఏరేని 27. లంఘనము తలంచినవారు గంగొతీరమందు తన పెడ్డ 28. కొడుకు కపొలము పట్టుకొని శృట్యగ్రిహము నకు బి8. భిషెనకుం బోయితేను చీంపుణుకట్ట నాటువడి శ0. పదివేల కపిల గోవుల వరి ఇంచిన మవిసా 81. త కొనం ఐడం గలవారు! మంగళమహా (4 +

85 తి౦పురాంత కేక్వరాలయమున చీకటిమిధై ద్వారమునకు కుడివై పుగల శిలాస్తంభముపై ఈళాననము చెక్కబడియున్నది. కాననము శకవిర్షము 1178 విరోధి కృత్సంవత్సర కాక్‌ సపవ్వదినమున మెడపీకిల్ల నూకిసెట్టి తమ్ముడు ఎబ్జనూకి నెట్టి తమతంగ్నడి జామి సెటికి తమనకతల్లి మారసానికి ధర్మువుగా థ్రీ త)ిపురాంతక చేవర ఆఖండపీపముని 96 అవులను దానమిచ్చు సందర్భమున 10 వంక్తులలో వేయింపబడీనది. శాసన దానమును ఎవురము ఎజెజోయుడ్లు స్వీకరించి నిత్యము మానెడు నేయి తనప్పుకాను పృ_తికము ఆ చంటదా ర్కృ_ము నడుపునట్లు కట్టడి చేయబడినది. జాననకొలము (క్రీ, ఈ 1231. శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు 11/8 అగు
2. నేంటి విరోధిక్సృత్స౦వత్సర కొత్తీ౯క పర్వణ౯ా
3. నిమితృమున శ్రీ _తిపుూంత్తక దేవరజు శం మెడపీకిల్ల నూకి సెట్‌ తమ్ముడు ఎజ్జనూకీ
4. పెటి తమ తండి జూమిసెటికింతమళల్లి మార
5. సొనికిం దమ్ముజకవుగాను ఆఅఖండదీసము
6. నకు పెటిన మోదాలు 25 వీవిం చేళొవి ఎవు శ. రము ఎణెబోయుడు నిత్యమానెండు నెయి
7. తనపు.తాను పవితికరము ఆచం(దాకణా
8. ముగా నిడపం గలవాడు! వాలా. 0 అను

86 (తపుకాంతి కేళ్వరాలయమున చీకటి మిద్దే ద్వారము కడనున్న శిలాస్తంభిముపైై ఈః శాసనము చె? ఒడినది.. శాసనము ఇకసంవత్సరిము. 178 విరోధిఫ్నీలు కార్డిక పర్వదినమున మేడ పికిల్ల నూంక "సెట్టి తిమ తండి భూమిసెట్టికి తల్లి దుగిసావికి ధర్వ్యార్థచు/ (4ళిపురాంత క దేవర అ౭౦డదీపమునకు 25 ఆవులనుః దానమిచ్చు సందర్భముస వేయించినట్టిది దాన్మగహీత ఎపురము ఎటజోయుడు న్‌త్యము మానెడు నేయి తనప్పుకాను పొటత్రికము ఆచంస్నదార్భయుగా పోయవలెను. శాసనము 11 పంక్తులలో ను వి ళొసవకొలము కీ. శ 1251, శాసనము -= మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ శళవరుషం
2. బులు 117) అగునేంటి లిం విరోధికృత్‌ సంవత్సర క్రా 4... త్తి౯క ప ౯ నిమిత్తముని శ్రీ ఈ
3. పురాంత్తక దేవరకు మేడపికిల్ల నూంక సె
4. టితమ త౦్టడి భూమి సెభిక్రిం దిమతలి దు ర! ౬ ళ్‌
5. గ సొనికిం ధమ్మున్క? ను ఆఖండదే.ము గ. నకుం బెటిన మోదాలు 96 వీనిం చేకా = నీ ఎ%ంంము ఉటోయుండు నిత్యమా
6. నెండు నెబయి తన ప త్రాసు వప్ప్టుతికము 11 ఈ చఎదార్క బినశ పం గలవాడు న

[ ్‌గ మేడవికిల్ల దూకి నెట్టి కాననము

్‌ వ | ౧ న... . - శె స జగ్‌ శాసనము నెం. 86 ప ను అవలం ఆగ | ము న క. క. గ్‌ లా ళా పెదలూరు సోమరాజు కాననము (శా. నెం, 87)

87 (తిపురాంతకేశ్వరమున గల వంటగది దకిణపుగోడ మొధటి వరునసగోగల రాకిపై ఐదు పంక్షులలో చెక్కబడిన. అసంపూర్తి కాననమిది, ఈ ఎంబమిద్దె మండపము ముందున్నట్టది. శాసనము శకనంవత్సరము 1174 పరీధావి వైళాఖ శుద్ధ విదియ కకవారమునాడీయదిడినది శాననాఎ౦[మునుండి మూడవపంత్తి వరకు కాకతి గణపతిదేవ చ్నకవర్తి వర్ణంపబడినాడు. అటు పిమ్మట గోళగివి ఠధీశ్వరువి వర్ధన మున్నది, ళా న మనంపూర్ణము కొవున వీరి బిపదావకులు తప్ప తక్కిన విషయము (వాయ బడ లేమ. శాననకాలము (కీ. ఈ. 125. శాసనము =౨ మూలము కేం స్వస్తిశ్రీ సమస్త విద్యా విలాసినీ లాసకర సిక సక్రోల నిధి వేలా మేశలావలయిత వసువతీ వలయ విజయ మాలాకలిత భుజశిరోత్తంస నవ్యసాంకజు వంశాపతంస నమర నమయ సమాహన్య మాని విస్సాణ మోషా సమాకణళన వినప్పజాత్‌ బాప్పధారాధౌత్‌ (పఠతి భబ భటీ గండచ్చలమతుకా గండ (ప్రణత సకల ననపతి మణీ మకట కోటి మకరికా 9. చుంబ్యమాన చరణ నఖకరణ కంద్దల మారురాయజగద్దళి కరకలిత కఎవాళతపితి విపడ్‌ విలాసినీ విలంబ మానాళకవల్లరీ వ్‌నిస్ఫారిత లలాటశటక స్తూ రకా తిలక కొకతికుల తిలక ఆ౩బలజలనిధిమధన శూర భుజ స్తంభ పరా(_కమాప హసిత మంద్ధర జనదేకసుందర అనుమ కొండ బు-వరాధీశ్వుర పకాపలం కేశ్వర వరన మాహేశ్వర (శ్రీన్వయం 8... భుదేపదివ్య శ్రీపాద పద్యారాధక పరిబలసాధక విభఎ వినిజికాత విబుధరాజులు ఐన న్వ స్తిశ్రీ మళు గణపత్రీదేవ మహారాజులు తము దివ్య రొజ్యి సంవత్సశములు గట అగు (సహిశక పకా బులు 1174 అగునేంటి పరీధావి నం₹త్సర వైశాఖ శుద్ధ 2 శుక నాండు స్వ స్తిశ్రీ సమస్త జనాను కఠపసాసంపలంపటకటాక విషేప మౌ్నత (హళమిత కాప్మృతయ లోక్‌ (తయ పన్ఫమర నిజ శ... క్రీత్రికా చం్యదికాను కాం (పళూత బాజీట్లు భాసుర నవ్వాకంగ సాష్టాంగ సమధిగత దురథి గమినిగవా వచన (ప్రాగలిగలీర శీలశీలిళా శేష శివ నంపాఠాభిపిత (కియా కొండ 5మ (ప్యక మదూఎ నయిత్సారిం నం్య్యశిత జనదురిత [్నసనంగ (త్రిభువన విదిత (తిళళ (గామ గోళగి మరకముహాచాయ్యజ సామౌజ పటఐద భక్యుదేక పణామ నిశ్శేష విశ్వం (మౌజ్య పట్టదిద్ధ ల్‌ భరాధీశ్యర మకుట త ఘటితమ క... ణి గణకిరణ రాజి నీరాజీత చరణ రాజీవ స్వభావ మహానుభావ చాల్యిల పవి్య్రీకృత గాయ్యకి గోత్ర (అసంప్వూలర్డి శాసనము అణ ట్రైలాా

88 (తిపురా. తకములోని చీకటిమిథై ఉత్తం కుడ్యము రెండవ వరుస రాతిపై చెక్కబడిన ఆరు పంక్తుల కాసనమిది. కాననము ఇక వర్షము 1174 పరీధావి కారిక శుద్ధ పౌర్ణమి కు కవారమునాడు థి ప! (పురాంతక మహాదేవర కఖండదీపమునకి జాకరాజు కొడుట థీ మల్లికార్జున దేఎ) దివ్యత్రీ పాదపద్మా రాధజడై న పెదలూర సోమం*జు కన భార్య విద్దసానికి ధర్మువుగా 25 ఆవులను దానమిచ్చిన విషయమును 'శెలుపును. జగద్ధాలు కొమ్మన ఈ ఆవులను పరి్ళగహీంచి నిత్యము మానెడు నేయి తన పు్టతాను పొటతిశ యి నడవ లెనను నిర్ణయము గై కొనబడీవది-కా నకొలము కీ శ, | 202, శోసనషపు __ మూలము 4

1. న్వస్త్రిశ్రీ శుభ శశ ఏరుషంబులు [174 అగు పరీధావి సంవత్సర క్రాత్రికక

లి శుద్ధ 15 శుకవారంమునాండు శ్రీ (శీపుఠరాంత్హ్రక ఖీ మిన్మిహోదేవరకు అఖండనీప

$ మునకు జాకరాజు కొడుకు శ్రీ మల్తికొజుకానదేవరు దివ్యశ్రీ పాదపద్మారాధకులై న

ళా

4. పెదలూరి సోమరాజు తన పెండ్లాము విద్దసానికి। ధము్ముజావుగా నిచ్చిన మొదవులు

6 26 వీవిం జేకొవి జగద్దాలా గొమ్మన తన ప్వ్యకానుపొతికము నిత్య మానెండు నెయం.

6 నసనడపంగలవాండు. |

89 (తిపురాంతకేశ్వరాలయమున నున్న చీకటిమిద్దె ఉత్తరపు దిక్కు గోడపైనున్న శాననమిది. శాసనము శకసంవత్సరిము 1174లో వేయింవబడినది. శాసనాంతమున 18,14 వంకులలో శకపంవత్పరము 1175లో వేయించిన అనంప్తూర్తి శాననము చెక్కబడినది. కాసనారంభము నుండి 8వ పంక్తివరకు కొకతి గణపతి దేవమహవారాజు విరనమున్నది. తరువాత గణపతిదేవమసారాజు గురువర్యుడగు ల్రీమకు విశ్వేశ్వర ణి శిఎదేశికుల విర్ణనమున్నది. (శిపురాంతకములోని (శిపురాంతకమహాదేవుడు, పావవినాశ, ఆంగారేశ్వరం మూలస్తానేళ్యం, సోమేళ్వర, అద్దేశ్వర కన్యాని ధేశ్వర౦, కేదారేశ్వర, మల్లికొర్లున, కపిలేశ్వర, గౌరీశ్వరం య వ్‌రః అప్గక్వ శ్‌నివ్రలీవ్‌ ర్సకౌర్ప ఉ తృరేళ్వరా ఖ్యేరాదళ స్వయంభూ రుద్రస్థానవలయితాయ అని విర్ణింపబడీనాడు. విశ్వేశ్వర శివదేశికులు. (శ్రీ (తిపురాంతక మహాదేవునికి శకనంవిత్సరము 1174 పరీధావి సంవత్సరి ఆశ్వయుజ శుద్ధ విజయదళమి ఉత్తరావక్ష్యతమున శనివారమునాడు నిత్యపడి, దేనరకు వేకున జామునపడి విశ్వేశ్వరవంధ్య యోగిరం బియ్యం ఇద్దుమునకు, చతుర నమైన థ్రీ విశ్వేశ్వర ఉద్యానమునకు, దేవర విచ్చే పేడి ఉత్సవ (వయమనకు మూడు మజుతుల నీరు నేల నారాయణ $ు0ట వెనుకను దేవర భండా గారమునకు గద్యుమాడలు, తదితర దానములను తెలుపుచు శాసనము వేయించెను. తరువాతి శాననము శకసంవత్పరము 1175ను పేర్కొనుచున్నది. ఖీ .మన్మహో మండలేశ్వర కౌకతి గణపతిదేవ మహారాజు పృథ్వీరాజ్యము జీయచుండ _వనూది సంవత్సర చైతు బహుళ దళమి మంగళవారము ఆనువరకున్నది. బు శాసనకాలము (కీ. ళ. 1252 (కీ. శ 1258. శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ నమస్త విద్యావిలానినీ రాసకరసిక న్పకలజననయనానందకరహర హవిత భీత భాసురపివుఃకాండ శోభావిబ్బకాచ్చికత కై లానశిఖర కొంతిన్సమర నమనమయ నమాహన్న౯ మాన విస్పాణఘోష నమాకన్నజన విసప్పజద్బాష్పృ ధారాధాత పతిళటభిటీ ౨ గండేన చలమ త్రిక గండేన _పణతనరపతిమణినుకుట కోటిమకరికాచుంబ్యమాన చరణనఖ కిరణ కందలేన రాయజగదశీన కరకళిత కరవాల కపిత విపక్ష విలాసినీ విలంబ్య మానాలక విల్లరీ వినిస్పారితలలాట తటి కస్తూరి కాతిలకేన కాకతి
2. కలతిలకేన ఆరిబలజల నిధి మధన శూరభుజ_స్తంభ పరా_కమాపహసితమందరేణ జగదేక సుందరేణ కవికులకమలాకర దివాకరేణ సకల గుణగణ రత్నాకరేణ విభవవినిజి౯త విబుధ రాజేన గణవతిదేవమహారాదేన
3. వరివస మానః శిశిరకరకరవికర విశద యశసోమ థవళిత దిగంతత్త భిలత్తిః స్రిభువనరకొవిచడణ దాషెయణీర మణరమణీయ్య జటావటలతటినీతుంగతరంగగతి భంగి గభీరవాగ్వి స్తరః వళు పాళశాశనిపాతః (_వపబలమలవట

90

5. ల పాటవలంపట కటాషః స్పకలజనశిరః శేఖర్‌ (కీతశాసనస్య దేవస్య కుసుమ బాణస్యా జ్ఞాతి _(కమణ శూరః ,తిభువన విజిత థీగోళ గీమర సంతాన సంతానకః (తి పుఠీపురవరాధీశ్వ కై స్స మభ్యచ్చికత పాదానాం ్రీమతు ధమ్మకానశివా

6. _చాయ్యాకాణాంచరణ నళిన యుగళీ నమారాధన పరిణత సక్రలసంపద్వి శేషః (ర్రీవిశ్వేశ్వర శవ దేసికః సకల భువనరకెనీకితాయ శ్రీ కుమారగిరి సుఖాసికా విష్మెత క్రైలాసనివా సౌాఖ్యాయ మందస్మిత మాతో

7. _న్మూలిత ।తిపురాసుర విలాసినీ తాటంక (శింగారాయ గంధావతీవఫలిత (కీడారసికాయ కోకిలాఫీల ద్వారాధిష్టిత ్రీకుమారగిరి భైరవోద్భాసిత వరిసరాయ పాపవినాళాలగా రేశ్వుర మూలస్థానేశ్వర సోమేశ్వర ఇగ్గేశ్వర కన్యాసి

రిం దేశ్వర కేదారేశ్వర మల్లి కాజు౯నకపిలేశ్వరో త్తరేశ్వరా ఖ్యేకాదళ న్వ్యయంభూ రుుదస్ట్థానవల యితాయ సంసారదావానల జ్వాలాలేలింహ్య మానవపు షాంజంతూ నాంచతువి కాధపురుషాత్చాణా నిహ్సెధారణం వితరితుందిద్ధ ఢ్విజాయ భూమండల మండనా

$. య మానస్య సాధకజన మనోరధ సిద్ధేః శ్రీపవ్వ౯తస్య పూర్వ= ద్వార సింహ్వాసన మధ్యమ ధ్యాసీనాయ శ్రీ త్రిపురాంతక శ్రీ మన్మహాదేవరకు స్వస్తిశ్రీ మతు విశ్వేశ్వర శివదేసికులు స్వస్తిశ్రీ కుభశక్రవరుషంబులు 1174 అగునేంటి పరీధావి సంవత్సర

10 అశ్వయుజ కుద్ద విజయదళమియుం ఉ త్తరానకతమున శవివారమునాండు నిత్యపడి దేవరకు వేగోజాము బడ్‌ విశ్వేశ్వర సంధ్యయోగరం వీయ్యము ఇద్దుమునకు ఊరిలోపలి మటముడాసిన పశ్చిమ దిక్కు. దక్షీణాన = కమ్మతం వరిచేని ఉత్తర

11 ముం పడునుట భండిదెరువు తూప్పుకావ ఉత్తరాన కోమటియిండ్ల దక్షీిణముం మేర అయిచతుర శరిమైన శ్రీ విశ్వేళ్వం ఉద్యానమునకుం ఇయుద్యానమునకుం దేవర విచ్చేసెడి గాంటి ఉత్సవ వ9యానకు౦ నారాయణకుంటవెనుక నీరు నేలమూండు మటుతురునకుం

12 ఆకుంటలో భదిపవ౯ణత పరియంతవెన భూమికించేవర దివ్యశ్రీ పాద సన్నిధి అందు చండే శ్వరుని చేత కరియముగ విలిచికొని మునుపేరుసెప్పిన అంతవట్టున కెల్లానుందేవర భండార మునందు నూట ఏంభయి మాడలు గ 160లు ప్రవేశముసేసి రేండవ విశ్వేశ్వర సం

18 _ ధ్యకుం త్రిపుర దహనరేవర ఉత్సవానకుం తూప్పుకాన గుండ్లే జు దకిణానను పడుమటాను ప్పలి మేజు ఉతన పూవుల కొండమేునపు పలుంగుజొలు మేరగాను చతుస్సీమలోని అడవిః దేవర దివ్య (శ్రీ పాదనసన్నిధియందు చండేశ్వర క9ియముగాను గ 860 అటువెరనిన 1000 మాడలు భండారమునం ప్రవేశము సేసి విలిచికొని ఆడవి నటికి చెలువు గంట్టించ్చి యెక్కింపించిన ఊరు వి ప సహ

శన్దనాధ పురము౦ ఇంతవట్టుం శ్రీమన్మహా మండలేశ్వ

14 ర కొకతియ్య శణపతిచేన మహారాజులు పంధ్విరాజ్యము సేయుచుండంగాను న్వ స్తిశ్రీ శుభళక వరుషంబులు 1176 ఆగునేంటి (పమాౌది సంవత్సర చైటత బహుళ దళశమియుం మంగళ వారము (అనంపూర్ణము

అలాల 0 జు

విశ్వేశ్వర శివదేశికుల శాసనము (శా. నెం. 88 వుట 59

మాంకన బొయని శాసనము (శా నెం 40 వుట 99)

ర ను. న రర రం య న ఎ . న. గ. న నా ర. నట నలీన్‌ టీమట్‌ / వి న సుం శస పునాస పాపం ఖో ప సా. ల నర న. టి ర ల న లై నం. గండపెండారు గంగయ సాహిణి శాసనకు త (శా. నెం. 48కి పుట 86) న భు తాం న న న ఆ ౨. న రాం ల బయారాలా ఆటకి క్‌ు న్‌ * న జ య. + న మం నే మ్‌ చ ఈ. ఆరువంక కొమరు, నాగళాస నము జస (శా. నెం. 44 పుట 97)

బ్ర ల (తిపురాంత కేశ్వురాలయమున చీ"టిమిద్ధై ఉత్తరపు గోడపై ఎనిమిది సంక్ర్తులలో చెక్క-దిడిన శాసనమిది. శాసనము శళ సంవత్సరము 1175 _పమాడి కొర్తీక శుద్ద పౌర్ణమి గురువాంమున మహో క్పొర్తిక నిమిత్తము థీ మన్మహా (పధాని దామోదరవృయ్య అఖండ దీవమునకు థ్రీ ళిపురాంతక మహాదేవునికి బది ఆవులను దానమిచ్చు సందర్భమున వేయించినట్టిది. దాన (పళతి్యగపహీత ఐమ్మల పోలి పెట్టే కొడుక ఎజ్జయ సెట్టి ఆచం(ద్రార్భముగ నిత్యము మానెడు నేయి పోయగలవాడని నిర్ణయంపబడినది. శాసనాంతమున తిక్కయ వీకయ (వాలు అని-యున్నది. కంచుదివ్వె, కొంబాలు రెండు బీపారాధన కివ్వబడినవి.- జె శాసనము వేయించిన మహా (ప్రదాని దామోదరప్పయ్య మహా (_వధాని యగు మెట్టసల్లి కొ స్టార వని దావ కౌండిన్యాన్వయ మూర్ణన్యుడు. సకల వేదేతిహోన పురాణాధ్యయనాధ్యాపన చతురుడు. పరమ మూ హేశ్వరుడు శ్రీ తిపురాంతక దేవ దివ్య (శ్రీపాదవద్మా రాధకడు, శాననకాలము కీ9- శం 12508. (ఫ్రీ తిపురాంతక నుహాదేవుని కఖండ దీపమున కిచ్చు దానమును తెలుపు శాననమిది. శాసనము _. మూలము 1... న్వస్త్రిశ్రీ కుభళక వషజాంబులు 1175 నగు నేంటి ప్రమాది సంవత్సర కాత్తి౯క శుద్ధ 15 గు ౨. _నాండు మహాకొ త్రిక నిమిత్తముగాను (శ్రీ త్రిపురాంతక శ్రీ మన్మహా దేవరకు నన్సస్రి నమస్త ప్రళ_స్థి నహత 8. ము శ్రీమన్మహా (పధానియైన మెట్టవల్లి భాస్క-రదేవని బావయుం గౌండిన్యాన్వయ మూద్ధ౯ న్యుండును శ. సకల వేదేతిహాస పుణోధ్యయనాధ్యావన చతురుండునుం బరవు మా హేళ్వరుండును అీ౬ళిస క. రాంత్తకదేవ దివ్యశ్రీ పాదవద్మా రాధకుండును శ్రీ మన్మహా పధానియన్నై న దామోదఠసప్పయ్య అఖండ 6. దీవషమున కిచ్చిన మొదవులు 60 వీనిం జేకొని దబిమ్మల| పోలిసెట్టి కొత్యు- ఎజ్జయ సెట్టి తన వంశ పరం 7. పర నిత్య మానెండు నెయి ఆ చం[దాజనంబుగా నడపం గలవాండు మంగళమహో ఠతీథీ శి. తిక్కయ (వాలు వీరయ్నివాలు ముట్టింపనిచ్చిన కంచు దివ్వె కంబాలురెండు॥ ల

92 (తిపురాంతకమునిగల చీకటి గది పశ్చిమ కుడ్యము ,కింది రాతిపై ఐదు పంక్తులలో శ్రీ శక వర్షము 1175 (వమాది పౌష్య శుద్ధ పంచమి శుుకవారము మకరసంగ్నకాంతి నిమిత్తము (శ్రీ తిపురాంతక మహో దేవరకు సూంకనటోయుడు తను తంగడి బయ్యసబోయుని! తమతల్లి మారసానికి ధర్మువుగా అఖండ దీపమునకు 18 ఆవులను దానమిచ్చిన సందర్భమున వేయించిన శాసనమున్నది. దానమును ముచ్చెసూ (గహితిని ఆచం(_దార్కముగ నిత్యము సోలెడునేయి బపోయవలెనసు నీయమమేర్చరువబడినది, కాసనకాలము కీ 1. 1208 శాసనము -- మూలము 1... ప్వస్తిశ్రీ ళకవరుషంబులు 1176 అగునేంటి సమాది సంవత్సర 2. పొష్య శుక కునాంటి మకర సంక్రాం నిమిత్తమున శ్రీ _తిపురాంతక మహదేవ 8, రకు నూంకన బోయుండుతమ తం_డి బయృన బోన్కిం దమతల్లి మార్డసాని శ. కిం ధమ్ముకజవుగాను ఆ*ఖండదీపానకుంబెట్టిస మోదాలు 18 వీనించేకొని ముచ్చెసూ 5. నిత్య సోలెండు నెయి ఆనం[బాక్కం౯ము నడపం గలవాండు॥ అయా టై వజ

౪3

(తిపురాంతకము కోని చీకటిమిద్దె తూర్పు గోడపై పది వంక్తులలో చెక్కబడిన కాననమిది శాన నము శకసంవత్సకము 1176 ఆనంద సంవత్సరము వై్య్యత శుద్ద పొర్హమి శుుకవారమునా డీయబడినది. శాసనారంభయున కొకతి గణపతిదేవ మహారాజు అటుపిమ్మట గండపెండారు గంగయ సాపాణి వర్ణింపణడి నాడు. గంగయసాహిణీ మంగ్నతియగు నామదేవ పండితుని (పళంసయున్నది. నామదేవ పండితులు దువ్వ కంపనమువోని కెంకులకుంట చతుస్సీమమును 'దేవనవర్వ నిమిత్తము (_తిపురారతక భీ మహాదేవునికి ఆచం (దార్యముగ దానమిచ్చిన విషయమును, దేవర అఖండదీసమునకు 40 ఆవులను ఇచ్చిన విషయమును శాన నము తెలుపుచున్నది. ఆవులను”ందిన వాలిసెట్టి బొాలమ నిత్య మానెడు నేతి లెజ్టను తన వంశ -నరంపరముగా నడుపునట్టు నియమము గావి-వజడినది.

శాననకాలము కీ. కళ. 1254.

శాసనము _. మూలము

1. నర్ర్వస్తీ పరున్త వనన్తినసపాతం (శ్రీ *న్మహోా మండలేన్వరం కొకతియ్య గణపతిదేవ మహా

రాజులు ఓరుగలు నిజ రాజధానిగాను సుఖసంఖధా నినోదంబుల రాజ్యంబు న!

2. సేయుచుండగాను తత్చాద వద్మారాధకుండఇన న్వస్తి యనేక నానూవళి విరాజమాన మానోం న్నత అతి విశమహయారూఢ (పొఢ రేథారేవంత విజయ అక్షీకొంత దినదినభరిత కీత్తి౯ కామినీవల్లభ

3. భయవోభ దుల్లకాన వళ్చిము రాయ దామోవర మైన్య దిశావట్ట వె రిమరట్ట రక్క-స గంగరవ దిశావట్ట మూఖకారాయజగద్దళ గణవతిదేన దివ్య శ్రీపాదవద్మారాధక నామాది వమ పస

ళ్‌

శ. స్త్రి సహితం శ్రీమన్మహామండళిక అరివీర బహ్యారాకన నాయకనారాయణ గండపెండాళు గంగయ్య సాహిణి నమ సరాజ్యసముద్ధరుండై న న్వస్తి సమ స్తరాజ్యభారనిరూపిత మహా

మాత్య పదవీ రాజమా

5. న మానోంన్నత (_పభమంతోత్సాహళక్తి (తియగుణనంవన్న ఆనయాసన దైైధీభావ కాడ్లుణ్య గుణో పేత వరేంగిత కాన అష్టావధారణా ధాయ్య౯ భరిత ఉత్సంన్న్నమతి నంపన్న సురగురు సమాన నకళళాస్త్ర పా

9 8. _రావారిక మంతిమాణిక్య సీతిదాణక్యప తికొయ్యకా ధురంధర వర్రివార కల్పలతాపూజ్య దీనా త్రి౯ జస సువన్నకాధారా నటన గభీరయు _ దీనా నాంధగాయక్ష వైతాళిక వై భాసిక దండిముండి సిఖం డీ నానా పేక్‌ ళోడళ ఆచక దరి డఖండన నిత్యనేమానుష్టాన వాళిష్ట పుఠోగమనులైన నామ దేన పండితులు స్వ స్తిశ్రీ సకవషళాంబులు 1178 నెంటి ఆనంద సంవత్సరమున చైస్యత శు 15 శు; నాడు దెవ ఈ. న పవ్వకా నిమిత్యమున థ్రీ శతిపురాంతక (శ్రీమన్మమహా* చేవదకు దువ్వ ..కంపనలోని గ్‌ హరేతి కెంకులకుంట చతుస్సీమమును ఆచం (దాక్కజము నిచ్చె స్వదత్పంపరట త్తం వాయోహ వనుంధరాం షష్టిస్వకాష౯ా సహ సాణి విష్టాయాం జాయ 0. తేకిసిః॥ ఆ నిమిత్మముసనే శ్రీ తిప్పరాంతక చేనకకు అభిండదీపమునకు నామదేవని ఇచిన మొదవలు 46 వీనిం 10. జేకొని బాలిపెట్టి వాల విత్యమానెండు నెతి లెఖను తన వంళాను పరంపర నడుపువారు. వాన గ్ర నా

కి (తిపురాంతకేశళ్వరాలయ దక్షిణ కుడ్యము వై ? సంక్తులలో నంస్కృతములో చెక్క-దిడిన శాసనమిది. శక నంవత్సరము 1176 ఆనంద నాన సంవత్సరము నరియగు (కీ-శ- 1254 లో విశ్వేశ్వరా చార్యుల కుమారు కైన కాంత ఇంభు (శిపురాంత కేశ్వరాలయమున శెలచలువరాతితో వినూనమును నిర్మించిసట్టు తెలిపెడి శాననము, క్త శాసనము -- మూలము 1, వతత్తత్‌ శ్రీ వివూనం బహుభర ఏ. జయుఠంతోరణా 'దై్యైవిబచి్య్నితఈం నీడా శ. డ్ర్యేః కూటకోపషె మృజాగవతి వదనై(పొ౯ 4. ణఖేనాపియుక్తం । ఆనందాబ్టే వ 5. _సొదాత్‌ గణవతి నృపతే రళ్యిఖిళ్ళ 60 ద్ద వజైైజావి౯ శ్వేళాదాయ్య౯ సూను (కతిని 7. ధ మతఠనోఠ్‌ కాంతళంభుః పురారేః ॥ 0౭౮6ల

96 త్ర (శిపురాంత కేశ్వరాలయ దక్షిణ కుడ్యముపై సదునాకండు పంక్తులలో చెక్కబడిన శాసనము శక సంవత్సరిము [177 లాక్షన సంవత్సర (కావఐణ శుద్ధ పొర్టమి మంగళవారం చం(ద్యగహణ న్‌మిర్తము శ్రీ గణపతిదేవి మహాచాజు౨కు తమకు అభ్యుదయ పం౦ంపర గావలయునని గండపెండాల గంగయసాహిణి ్రీ (కిపురాంతక మవోదేవర సంధ్య ఆంగరంగభోగాలకు మెట్టగుడిోని పులబెబ్వు “ను ఉరు. ఛతుస్సీమము సకలాయనహితముగా ఆచం%బార్కస్టాయిగా ధారాపూర్వక్రము చేసియిచ్చిన దానమును తెలుపును. కశాసనాంత మున దానమునలు విఘ్నము కల్లించినవారికి కల్లు పావఫల[ము, తరవాత వ్యాస గీశాల్లోళము శివుతి లోకము చెన్పబడినది. శానవకాలము (కీ, శ, 1265 శాసనము - మూలము

1. న్వ స్త్రి శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర బాహర్తరి ౨యోగాధిపతి ఆవే; దేశాధీపతి చతున్సమయ సమ్మ్యురణ పశళ్చిమరాయ దామోదగ సైవ్యదిశాపట్ట ఏకాంగవీ
2. 6 పీరావతార ఆతి విషమహయారూఢ పొఢరేభారేవంత విజయలక్ష్మీకొంత్తనాయక నారాయణ కాయస్థకుల కనుల మార్తాజ'ండ కదన (_పచండ దోస్త
3. స్త భిత నకల కితిపాల ళాయ్ముక యళస్తోమ సిలితదిగంగశాముఖ వితరణ వి౨జిళ౯ఠత కామవేను కల్ప్న్యదుమ (ప్రణత సరపతి మణిమకుట కోటి మకిరికాచు
4. ంబ్యమానచరణ నఖకిరణ కందళ కౌకతి క లతిలక గ ౮9దేప మహాూూజ చరణ నళినయుగళ్‌ సమారాధన తత్ప్సర మ౦ండలికలబహ్మరాకస గండ పె భ్‌... ండాప గంగయ్య సాహిణి స్వ స్తిశ్రీ శుభ ళకవరుషంబులు 1177 అగు నేటి రాక్షస సంవ శ్సర (శొవణ శుద్ద 15 మంగళవాఎము నాండి సోమ
5. (గ్రహణ నిమిత్తమన గణపతిదేవ మహారాజనకుం తమక నభ్యుదయ పరంపర గావలయునని శ్రీ తిపురాంళక శ్రీ మహాదేనరకుం దమ 7... సంధ్య అఠశరంగ భోగాలకు మెట్టువాడి గోవి పులచెల్వు అనెడి ఊరు చతుస్సీమముం సక్రలాయ సహితముగాను ఆచం(ద తారాక్కి౯ స్టాయిగా
6. ధారాపూవ్వకాకము శేశిఇచ్చె ఈదమ్ముక పున కెవ్వరేని లంఘనము తలంచిన వారు గలిగిరేవి గంగాతీంము"౦దు కపిలగో ఎధశేశిన పొపానం బోయి 0... తమ పెద్దదొడుకు కపాలమున శ్యతుగేహమునంద్దు. భిక్షొనికుంబోయి.. చీంపులుకట్ట నాటువడీ మహాపాతకానం బగువావ స్వదత్తాంశర
7. దత్తాంవాయోహరేత వసుం వరాం షష్టి వ్వకణషక౯ సహ్య పాణి విష్టాయాంజాయతే ిమిః॥॥ శివమసు సవ౪౯జగతిః ప పిత నిరతాభవంతు భూతగణాః 11... దోషాః (పయాంత్తునా ళంనవ్వక(్ర సుఖీభవకు లోకః 1 మంగళ మహా శ్రీ శ్ర అధవా

ఎ ల ల | స ల సలల వస్‌ ల ల న. సు గ్‌ బ్య ము - ॥ (| ఎమి తి

॥ య న ॥ ం ః: ల త ము “హాని కా ము. మ , ఖత 0 ౫1... ( లు త్‌ ణి

నంట స... య. న న న. ల్‌ బి న న క. యం న టన్‌ సళ స సు న క ల వ శ శ న.

టన. న, న టి క... ను సల వే 3 టు | క. | న. నటు న న. 1. న. న! బీ ముం స వం టా

వ నను న. . న ఖు! గ తో క. య నటు - _ వ ౨. ప్ల, జ వ్‌ మ మ , . న.

చోడెబోయుని పత్ని జాయసాని శాసనష్తు శ్‌ / న? ఫాశచు దదసనె తమ నతుస కా. మ య న నళ లం టీ సడ నీర ” గ్‌? క 1 మ న. గమ్‌ లు 1 31 మయ దట యం వన న. | క్ష్‌ | శక స చా గోట్‌. మధ ఉత్త భ్‌ జ న్‌ సి వ కాటారం! నాగ ననగ యు. స్తో కశష మి లం టు భన రం ద పలుభచటనక అ సరసు దరళోవుందంంళంత సన సట (మొదటి(ప్రక్క పుట "8

ఏ7 'తిపుకాంతకము కోని చీగటిగది వళ్చిమ కుడ్యము మొదటి వరుస రాతిపై ఐ మ వంక్రులలో చెక్క బడిన శాసనమిది, కొననము శక నంవత్సరము 1177 రాక్షన (_శావణ' బహుళ చతుర్షళి సోమవారమునాడ ఛీ (కిపురాంతక థీ మహాదేవఠరకు ఆరవంక కొమర ఆరువంకి 'పెండార్పు చాంగదేవ నాయని. కూంతుయి నాగు........దేవి తమ తంటడ్రీ చాంగదేవనాయనికి తమ తమ్ముడు లక్ష్మీ దేవనికి ధర్మువుగా అఖండ నీసమునకు 80 ఆలు దానము చేనిన నందర్భమున వేయించినట్టిది. శానన కాలము (కీ. ఈ. 12566 శాసనము -- మూలము

1. న్వసస్తిశ్రీ కభళక వరుషంబుణ 1177 అగునేంటి రాడ్‌న సంఎత్సర (శావణ ఐ 14 సోమ వారము నాడు థ్రీ ళిపురాంతకా థీ మహాదేవరకు ఆరునంక కొమరం £. ఆరు వంక పెండార్చు చాంగదేవనాయ౦ి కూంతులు నాగు (చ్రేవి తమ తండి చాంగదే ౪. వనాయనికిం దమ త మ్ముండు లక్షీదేవంికి ధర్ముకావుగాను అఖండ దీవమునకుం
2. _బెట్టీన మోధాటు 80 వీనిం జేకొని నిత్య మానెండు నెయి ఆచం(ద్రాక్కకజాము నడపం గలవాడు లా!

వ (త్రిపురాంతకములోని చీకటిగది పశ్చిమ కుడ్య పాద శిలపై ఆరు పుక్తులలో చెక్కబడిన శాసన మిది. శాసనము శక నంవత్స్‌రము 1177 రాకన మాఘ బహుళ చతుర్శశి శివరాత్రి పర్వ దినమును పురస్క_ రించుకొని ఠీ మన్మహా (ప్రధాని సర్వాధికారి ఆనంత (దేవండు థీ (తిపురాంతక మహోాడేవరకు రెండు అఖండ దీపాలకు నూరు ఆవులను దానమిచ్చు సందర్భమున వేయించెను. ఈ దానమును పరి గహిలచి మెలక చన్నటోయుండు గంజిబోయుండు. (ప్రతి దినము మానెడు నేయు ఆచం(ద్రార్శము నడపగలవారని శాసనము నందున్నది. కాసనకొలము (క్రీ. శ, 1255. శాసనము -- మూలము

1. న్వ్టిశ్రీ శక వపషషంబులు 1177 అగు నేంటి రాక్షస సంవత్సర మాఘబి 14 గునాం

2. టి శివర్మాతి పవ్వ౯ నిమిత్యమున థ్రీ తిపురాంతం (శ్రీమన్మహా దేవరకు స్వస్తి సమస్త (ప

3. శస్తి సహితం సకల లక్ష్మీపతియును ఆశయ జనకల్ప (ద్రుముండును బంధుజన రక్షకు

4. ండునుం బరమ మాహేశ్వరుండు నఇన శ్రీ మన్మహా (పధాని సవ్వాకాధికారి ఆనంత

ర్‌. ౨. ౨౨-డు అఖండ దీపములు రెంటికిం బెట్టన మోదాలు 100 వీనిం జేకొని మెఅక

8... ........4 = చన్నబోండుం గంజిబోండు నిత్యమానెండు నేయి ఆంచ(దాకకాముం నడపం

గలవారు॥

99 (శిపురాంతకము గోని వంటగది పశ్చిమ కుడ్య ద్వారముతై నున్న శిలాఫలకముపై 28 పంక్తులలో చెక్కబడిన శాననమిది. శాననము శక్ర సంవత్సరము 1178 పింగళ ఆషాఢ ళుద్ద పంచమి బువవారము కర్కాటక న౦(కమణ నిమిత్తమున శ్రీ త్రిపురాంతక శ్రీ మహాదేవర ఆంగరంగ భోగాలకు (శ్రీ మన్మహో మండలేళ్వర చాళుక్య నారాయణ భీమరాజు సిద్ధయ దేవ మహారాజులు పూంగినాంటిలోని మూసీ తీంస్ట కిము రెపల్లి (గామమును దానమిమృ నందర్భమున వేయించినట్టిది. శాస ౮౨౦తమున వ్యాసగీతా శ్లోకమున్నది. శాసనాాంంభమున మొదట్‌ రెండు పంకులు చెదిరిపోయినవి. కొసనారంభము నుండి 17 వంక్తులలో శాననము వేయించిన సిద్ధయదేవ మహారాజుల (సశంనయున్నది. కాననకొలము క్రీ. ఈ. 1260. శాసనము ౨ మూలము 8. _సుళేశ్వర (త్రివిక్రమ చ్యకవత్తికా కుల .. .... (న) 4. హన నవలక్షీ (గామ వేంగీ పురవరాధీశ్వర. ర్‌ం విష్ణుఎద్ధణన ఆవురారామపంచ... ........ 8. _దాష్షెరామ భీమేశ్వర దేవ పాద (వవిళన 7. కింక్కర బిరుదరాజ భయంకర ఆరిరాయ న రిం నికీ పల్లవ గజేంద్ర మంధ........ ....నొ $. భక (ద్రవిళ భయజ్వర కన్నా౯లు మండళక వైరి 10. గోధూమ ఘటన ధురట బలాడరాయ గిశాపట ళ్‌ లు ల! న! 11. ఏకొంగ వీరావతార అసహాయళూర 18. య'సొను నవచోడ మల్ల నారాయణ విద్వి

100

18. ప్ప హృదయ శల్య అరిబల తిమిర.... .. ....
19. నాధ మీ సరగం౦ండ ఐవరగండ కదన(పచ
20. 0డ సత్య హరిశళ్చం[ద కౌచ గాంగేయ పరనారీదూర (పకాప లంకేశ్వర ప:బల నాళకర నా
21. దూర (సశతాప లంకేశ్వర సరబల నాశకరనా
22. మాది సమస్త (స్రళస్తి సహితం శ్రీ మన్మహా మ
23. ండలేశ్వర చాశుక్య నారాయణ నీమరా 10, జూ సిద్ధయడదేవ మహారాజులు న్వస్తి శక వ
24. షజ౯ంబులు 1178 అగునేంటి పింగళ సంవ
25. త్సర ఆషాఢ శుద్ద గ బుధవారము నాం లి. టి కక్కొకాటక సం్యకమణ నీమిత్తమున బ్ర, థీ (ిపురాంతక శ్రీ మహాదేవర ఆఆగర ల4. అగ భోగాలకు పూంగినాంటిలోని ముఇిక
26. ితి కెదుజెపల్లి చతుస్సీమమును ధా
27. రా పూవ్యక౯కము శేసియిచ్చె॥ స్వదత్తాం పరద
28. త్రాంవాయోహరేత వసుంధరా సష్టివ
29. రష నహ్యస్రాణి విషస్టాయాం జాయతే కి
30. మిః॥

0-6

101 (తిపురాంతకములోని చీకట్‌మిద్దె పశ్చిమ కుడ్య పాదళిల పై రండు పంక్తులలో చెక్క-దితీయున్న శాసనమిది. శాసనము శకవరుషము 1180. కొళయుక్తి నిజకార్రీక శుద్ధ పౌర్ణమి మంగళ వారమునాొడు చం(ద్ర్యగహణ నిమిత్తమున_. (శ్రీ (తిపురాంతక థ్రీ మహాదేవర అఖండ దీవమునకు మొనల అన్నపరెడ్డి తమ తల్లి కే(తసానికి తమ తండ్రి (పోలి రెడ్డికి బుణ్యముగ 25 ఆవులను ఒక అశ్వమును దానమిచ్చిన సందర్భమున వేయించెను. శాననకాలమః (క్రీ ఈ 1208 శాసనము -- మూలము 1... న్వ స్తిధ్రీ పభళక వదషంబులు 1180 అగునేంటి కొయ్య క్తి నంవత్సర నిజకాల్తికర శు 15 మం నాంట్టీ సోమ(గహణ నిమిత్తమున థ్రీ సతిపురాంత్తక థ్రీ మన్మహా 2. _ దేవర అఖండ నీపానకు మొల్లిల అన్నపరెడ్డి తను తల్లి శ్రే(త) సొనికిం తమ తంగడి పోలి రెడ్డికిం బుణ్యముగా విచ్చిన మోదాలు 25 గుజ్లము 1. టీనే పనే! సాయ సహ ఎన త, క్‌ గార

102 (తిపురాంతకమున గల చీకటిగడి పశ్చిమ 8 డ్య పాదలపై ఆర ప కులరో వెక్టాబడిస కానన మిది. శాసనము శకవరుషము 1181 సిద్దార్ధి సంవత్సర చై_త శుద్ద పొర్టిమి మ.గళవారము నాడు దవిన పర్వ నిమిత్తము (శ్రీ (్నతిపురాంతక మహాదేవర అఖండ గీపమునకు పల్లవ వంశో ృపడైన ఇమ్మడి బసవ సంకర జగద గోపాల ఆల్లాడ పెంమయ దేవ మహావాజులు ఏ3 ఆపులను దానమివృన విషయము తెలుపును శాసనా రంభము నుండి నాలుగవ పు కక్తి ఎరకు పెమ్ముయ దేవ మహారాజుల వరన మున్నది. శాసనకాలము (కీ, శ. వ! 1259 - శాసనము -- మూలము క్షే స్వస్తిశ్రీ అనేక మహీమండల రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర పల్లవ కులతిలక భారద్వాజ గోళ లలితాత్హ౯ చంథద్ర-ఖట్వాంగ థ్వజుండు 2. వాయపటజి ఘోషణ వృషభలాంచన వెంగళనాధ కాంచీపురవరాధీశ్వర కామకోట్యంది కాలబ్ధి వరపసాద। నిజసేఐకొ భావ 8. _దింధు జనా శయ రూప క్రందపకా భూలోక చొతువకాణ౯ా ధామర్థిపతిస్టితా భకణ దిగ్వి జయాత్ధి౯ు ఫ్రీవవకాత వూవకా దిశాన స్తృశత్న్మాగహార శీ (పకిష్టికా ముక్కంటి కొడువెటి వంళశావతారలిన ఖీ మహామండబేశ్వర ఇంమడీ బసవ సంకర ళు యొ జగద గోపాలం అల్లాడి పెంమయ 5. దేవ మహారాజులు స్వస్తి శక వషకాంబులు 1181 అగుశేంటి సిద్ధాత్టిక సంవత్సర చై శు 16 మంః నాటి దవన వవకా నిమిత్తమున శ్రీ (తిపు 6. రాంత్తక శ్రీ మహాదేవర అఖండ చీపొనకిచ్చిన మోదాలు 26. అరల

కే03 (తివురాంత కేశ్వరాలయము ముందుగల పంటపను దోక్షీ* ౯ డ్యమువై 18 వంక్తులలో చెక్కా బడిన శాఫనవిది. శాసనము శక సంపత్సరము [1181 సిద్ధార్థి కాలిక శుద్ద పౌర్ణమి శు_కవారము చంద ్వ్వగహణ సనిమిత్తమున మహామండలేశ్వరుకగు నతవాడి కుచోర గణపతిదేవ మవోరాజు థ్రీ కాకతి గణపతి దేవ మహారాజు దివ్య రాజ్య వర్షములు [1న శ్రీ (తిపుంంతక మహాదేవుని అఖండ దీపమునకు 50 ఆపులను దానమిచ్చు నందరృమున వేయిల చినట్టిది. ఆఖండ దీపము కంబము నొకదాంని దానమిచ్చిన విషయము కాననాంతముననున్నిది. శాననారంభము నుండి పదియవ పం క్తి వరకు కుమార గణపతిదేవ మహారాజు (యళంసయున్నది, శాసనకాలము కీ. శం 1269 శాననమున 1-9 పంక్తుల చివరి అతరములు చెదిరి పోయినవి. దాన (గహీత అభినవ గణ పావురము పోతన బోయుని కొడుకు దేవన బోయుండు నిత్య మానెడు నేయి తన ప్యుకాను పొ్యత్రిక మాచం(ద్రార్కము నడపగలడని కట్టడి చేయబడినది. శాసనము __ మూలము

1. న్వన్తి నమదిగత వంచ మహోళబ్ది ..... ౨౨౦ 0 వ. రాజ్య మూలన్తంథాయ మాన శిష్టేస్ట నిధాన భూలోక చింతామణి ..... -. తిం సమధ్రై య్యజ౯ా జగదుబార పర నారీదూర. కోరక్షలిత కరాళ కరవాళ 44. శీ ధి౯పాద్ధి౯ణవ స్వయావరణ నత్యరసుర సుందరీ బృంద పరీక్య మాణ రణధర........
2. వమ మహో భాగదనుజ విదారణ విజ్బృంభమాణ కపట కంఠీరవ-భై రవ భేరీ 68... వ చితారార తిహర వినితా నయన యుగళ విగళ దనూని బాప్ప దుది౯న సతత 7, హిమాయమాన...._.త రూప సౌభాగ్య ద్వితీయ రతికాంత విజయ యాతా నన్నద్ధసి
3. ధు దేశీయ తురగ ఖరఖుర ఖవిత కీతి తల రజళ్ళ్చ (తా (కౌళత మాత్త౯ాండ వితరణ వినిజ౯ా తను
4. రతు షండ (ళిభువనాథీశ్వర థీ (తిపురాంతక జేవ దివ్యశ్రీ పాదసద్మారాధక వరబల సాధక నా 10... మాది నమస్త (వళ్నస్తి సపాతం శ్రీమన్మహా మండలేశ్వర నతవాడి కువూర గణవతిడేవ మహా

101

11. రాజులు స్వ స్హిశ్రీ మన్మహా మండలేశ్వర కాకతీయ గణవందేవ మహారాజుల దివ్య రాజ్య

సంవత్ప 12, రములు (1 (సాహి శకవషకాంబులు 1181 అగు నేంటి సిద్దాత్ధి౯ణ సంవక్సర కాతి౯క

శు 15 శు నాంటి సోమ 18. _గహణ నిమితృ్పమున శ్రీ (తిపురాంతక శ్రీ మహాదేవరకు అఖండ వీపాన కిచ్చిన మోదాలు

50 ఏంభయి 14. _ వీనిం జేకొని అభినవ గణ పావురము పోతన బోయుని కొడుకు దేవన బోయు౦ 15. డు నిత్య మానెండు నేయి తన ప్వుతాను పొతము ఆచం[దాకళలము నడపం గలవాతి 168. డు అఖండ దీపొనకు ఇచ్చిన దీపకంబను 11.

“ఉ. జ శ వ్‌ ఠి శ ల లలి తా తలు ాా ల టా వ్‌ (/ డాం (టీ. జ జరయా కి గంధాలు ట్‌ ల జి లారా లా జ ం గ ర [64101 న ( 0. 4 ఇసఖి ళల ఆ ణీ యో

105 (తవు రాంతకములొని చీకటి మిద్దె ఉత్తంపు గోడపై ఐదు వంక్షులలో నున్న శాసన మిది. శాననము శక వర్షము 1181 సిద్దారి సంవత్సర కా రిక శుడ్ల పొర్తమి శు కవారము నొటి చంద్ర (గహణ నిమిత్తమున న్ద్‌ ణి ధిధి న అటి నా లి ( అమ (9) [తిపురాంతక (శ్రీ మన్మహాదేవర అఖండ దీవమునకు నర్వాధికారి కుజపాటి సూర రెడ్డి ఆతని భార్య ఎలిక సావి కాకతి గణపతిదేవ మహారాజు దివ్యరాజ్య వర్షములు (1న 25 ఆవులను దానమిచ్చు నందర్భమున వేయింపబడినది. దాన (సతి స్నగహీత గుజ్జిము తిపుర (సతిదినము తవ్వెడు వేయి తన బిడ్డ బిడ్ణతరము ఆచం( దార్క్భము పో యవలెనను నిర్ణయము గావింవబడినది. శాననకొలము (కీ, ఈ. 1260. శాసనము -. మూలము కం న్వ్‌ సమస్త (వళన్తి సహితం శ్రమకు నవాజాధికొరి కుజపొటి సూరవ రెడ్డి వీరి పెండ్రము ఎజికసాని న్వస్టిశ్రీ మన్మ ౨. హా మండలేశ్వర కాకతీయ గణవతిదేన మహారాజుల దివ్యరాజ్య నంనత్సరములు 81 (_సావా శక వష౯కాంబులు 1181 త... అగు నేంటి సిద్దశ్లిణ సంవత్సర కొళ్తి౯క కు 16 శు నాంటి సోమ్యుగహణ నిమిత్తమున ధిథ | 'ీ 6కిపురాంత్తక (శ్రీ మహాదేవరకు ఆ 4. ఖండ్‌ దీపాన కిచ్చిన మోదాలు 25 వీనిం జేకొని గుజ్జిము తిప్పుర నిత్య తవెండు నేయి తన బిడ్డ బిడ్డ తరము ఆచఆ(దా 5. కజాము నడపం గలవాండు॥ య!

106 (తిపురాంతకముతోని చీకటిమిద్దె పశ్చిమ కుడ్య పాదశిలపై నాలుగు పం కలలో చెక్కదిడియున్న శాసనమిది. శక సంవత్సరము 118 . సిద్దార్ధి కార్తిక శుద్ధ పౌర్ణమి శవివావయు చం[దగహణ నిమిత్తము ఫ్రీ _తిపురాంతక శ్రీ మహాదేవ అఖండ దీవహానకు శ్రీ మ్ముహ్యపధాని జటాత్తరి నియోగావిపవి అలి ఇందులూరి గణ య కుమారుడు గన్నయ కాకతి గణఎతిదేవ మహారాజు (1వ రాజ్లు సంవత్సరమున 25 ఆమలను దానమిష్చు సందర్భమున ఈ కశాసనమును వేయించెను. ఆవుంను తీసికొని (శిపుర అను నతడు (పతి డిసము తవ్వెడు నేయి ఆచం(దార్క్మము తన పుటశ్రాను పౌొలతికము నడప గలడని కట్టడి గావింప బడెను. శాసనకాఐసు (కీ. శ 260. శాసనము _ మూలము

1. స్వ్త్రి సమస్త (హాస్తి సహితం శ్రీ మన్మహా (ప్రధాని బాహత్తరి నియోగాధి పతియైన ఈంద లూరి గణపయ కొడుకు శ్రీ మతు గన్నయ స్వపప్తి దం థీ మన్మహా మండళలేశ్వర కాకతీయ గణపతి దేవరాజుల దివ్యరాజ్య సంవత్సరములు 61 (నాహిశక వష౯కాంబులు 1181 అగు నేంటి సిద్ధాక్టి౯ నం 8, వత్సర కొత్తిిక భగ శ నాంటి సోమ్మగహణ నిమిత్తమున థీ €౬ళశిపురాంతక శ్రీ మహదేవరకు అఖండ వీపాన కిచ్చిన మోదాలు 25 వీవిం జేకొని........ శీ. ౨ (కిపుర నిత్య తవ్వెండు నేతి లెక్కను తన ప్యుక్రాను ప్మౌాతము ఆచం్క్నదాక్కూకాము నడపం గలవాంిడు అజ ట్రిలాా

107 ళ్‌ (తిపురాంశక్రమువోని చీకటిగది పళ్చిమ కుడ్యయిపై [6 వంక్తులలో గున్న కౌాననమిది. కాననము వక్త ఎగము | 181 సారారణ కొర్షిక బహుళ ఆమార౮ాస్య గురువారము పుణ్యకాలమున శ్రీ కాకతి గణ వ దివ్యెస్ర్రై పాదపవ్మోవ జీఏయైన - శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వరి గండ పెండారు జన్నిగదేవ మహారాజు తమకు పుణ్యమగునిట్లు శ్రీ (తివురాంతక దేవర అంగరంగ భోగములకు పలనాట్‌లోవి గం్యడ్రకోట అనుంగు రాజుపల్లి చతుస్సీమలను సకలాయ సవాతముగా బానమిచ్చు నందర్భమున వేయించినట్టేగి. శాననము 8వ పంక్తి నుండి వ్యానగీతా శ్లోతములు, (ఇతిపురాంత కేళ్వరునికి, అమ్మవారికి నందింధించిన శ్లోకములున్నవి, శాసనకాలము (కీ. ఈ. 1239 కాని శక సంవత్సరములు, చాంద్రమాన సంవత్సరము జిన్నగడేవుని కాలము నకు సరిపో ం వుచున్నట్లు శత్రోచదు. శాసనము _ కొలము

1. న్వస్తిశ్రీ చభళక వరుషంబులు 1181 ఆగునేంటి సాధారణ ౨. సంత్సరి కాతిజక బ [5 గు నాంటి వుణ్యకాలమందు న్న తీ. స్తిశ్రీ మన్మహా మండలేశక్టర మూరురాయ జగదళ కౌకతీ
2. య గణపతిదేవ దివ్య శ్రీ పాదపద్యోప జీవియైన థీ మన్మ
3. హః చండలేశ్వర గండ పెండారు జన్నిగదేవ మహారాజులు త
4. మకుం బుణ్మముగాను న్వ స్తిశ్రీ (త్రిపురాంతక దేవర అంగ రం 7... గ థోగాలకు పలినాంటిలోను గండకోట అనుంగురాజు పల్లి చ 8, _ తుస్సీమ మూను నకలాయ సపాతముగాను ధారాపూవ౯కో $.. ము సేసి ఇశ్షిని। న్వదత్తంపర దత్తాం వాయోహలరేత వసు
5. ధరాం సష్టి వరుష నహ్యసాణి విష్టాయాం జాయతే (_కీమి॥ శకం న్వదత్తాద్వి గుణం వుణ్యం పరదతశ్ర్రాను పాలనం పరదళత్తా పహారేణ స్వదతృ్సం నిస్ఫలంభవేత్‌॥
6. _సామాన్యోయంధమ౯ 'సేతుః నృపాణాం కాలీ కాలే పాలనీ యోఛవద్భిః। నవా౯ా నేతాం భావి

108 8. సః పాత్టిణ 'వేం్యదా౯ా భూయో భూయో చూచతే రామచం[దః। హీరకకాః కలయత ।్నతిపు రాంత కస్య 14. _తీళ్టజస్య కోకిల బలాధిప భ్రైంవేళ। దేఏ (తిరోక విదితే (తిపురే కరాళి కాళిక్క పాగవల వాసిని భ్యద 15. కాళి సాధారణం సుకృకయే తదశేష రాజ్ఞిం రిక్షంతియే శిరసితచ్చరణ ద్వయీమే। తాన్యాచ 18. యా మస్యవతయే కిల నాళయంతో భకం భవంతు భువితేనియతం తృణొద్యః ॥ 0౦--౦ జు చేల హో గేరు ' ర గథ! జ జా 96 ఇస ఇ సేద లీ | వ న.

109 సతిపురాంతకముకోని వంట మిథధ్ధి తూర్పు కుడ్యముపై పది వంక్తులతో చెక్కబడిన శక సంవత్సరము 1182 నాటి కాసనమిది, శాననము శక 1182 రౌవర్షములు ఆషాడ బహుళ కర్కాటక సం్యకౌంతి నిమిత్తము శ్రీ పర్వత పూవ్వద్వార (శ్రీ తివురాంతక జేవర మద్యాహ్న సంధ్య అంగరంగ భోగాలకు కమ్మ నాట్‌లోని గుండేటి ఉతృరపు దిక్కు నున్న (గామమును పూంగినాటిలోని ముశికజుతి శేడుమడపల్లి (గామ ముల చతుస్పిమములూను స లాయ సహితముగా ధారాపూర్వకము చేసి ఆచం(దార్క స్థాయిగా కాకతి గణపతి దేవ మహారాజు తమ [2వ రాజ్య నంపత్సరమున దానమిచ్చిన విషయము తెణపును. శౌసనారంభము నుండీ 6వ పంక్తి వరకు కాకతి గణపతిదేవ మహారాజు వర్షింపదడినాడు- శాసనాంళతమున వ్యానగీతా శ్లోకమున్నది. శాసన కొలము (కీ. శ. 1960. శాననమం దేడెంిమిది పంక్తులలోని కొన్ని ఆతవములు చెదిరిపోయినవి. శాసనము - నూలము

1. స్వస్తిశ్రీ నమన్త విద్యా విలానినీ లానళరనిక నకల జలనిధి వేలా మేఖలా వలయిత పసుమతి వలయ విజయమాలా కలిత భుజశిఖరోత్తంగ వవా్యాసాంళు వంళావతంస సమరిస
2. మనమయ సమాహన్య మాన విస్పాణ ఘోష సమాకజకాన నవజత్‌ బాప్ప ధారాధౌత [వత ఛట భటీగండ చలమత్తుళా గండ విణత సకల నరపతి మణి మకుట కోటి మకరి కొచు
3. ంబ్యమాన చరణ కుదళ మూరుకాయ జగదళ కరకళిత కరనాళక్షపిత విపక్‌ విలాసినీ విశంబ మానాళక వల్లరీ వినిస్బారి-తలలాటతట కస్తూరికొ తిలిక కొకతి
4. కులతిలక ఆరి బల జిలనిది మధన శొర భుజ స్తంభ వరా కనూనహసితమందర జగదేక సుందర అనుమకొాండ పు5వ రాధీశ్వరి పతొాప లంకేశ్వర పరమ మొ 5, హేశ్వర శ్రీ స్వయంళూదేవ దివ్య(శ్రీ పాద పద్మారాధక పరబల సాధక విభవ వినిజి౯త విధబు రాజులునైన న్వ స్తిశ్రీ మిళో గణపతిదేవ మహారాజులు ఓరుంగ
5. లుపురవరమునందు ఆచం[ద తారాక్క ౯ము ఉత్త్పరోత్తరాఖి వద్ధణా మాన సుఖసంకధా నినోదంబులం పృద్విరాజ్యము శయుచుండం గాను తమ దివ్య రాజ్య నం
6. విత్సరములు [2 ఆగు సాహి శకవషజణాంబులు 1182 ఆగునేంటి రది సంవత్సర ఆషాఢ బ . .-...నాంటి కక్కకాటక సంక్రమణ నిమిత్తమున థీ పన౯తపూవ్వ౯ ద్వారా శ్ర 'తిపు

110 8... రాంతక దేవర మధ్యాస్త సంధ్య అంగరంగ భోగాఆకు కంమనాంటిలొని గుండేటి ఉత్తరపు దిక్కున............పాడు అనేట్‌ యూరూను పూంగినాంటిలోని ముశికజుతి రౌడుము 8. డవల్లి అనెడి యూరూను చతుస్సీమములూసు సకలాయ సహితముగా ధారాపూవజకకము శేశి ఆచం [దాక్క౯ స్థాయి గానిచ్చిరి న్వదత్తాం పరదత్తాం వాయోహ'రేత వసు 10. అధరాం। షష్టిం వష౯ నహ్మూసాణి విష్టాయాం జాయతే కృమిః శివమస్తు మంగళ మహా సస | గ; లి స్‌ దడా యు భీ

! క్‌ చెంకగల నీ రః (తిపురాంత కేశ్వరాలయమున్న పర్వత పాద సమీపమున సోపానముల వ ధి _స్తంభముపై మూడు వైపుల చెక్కబడిన కాననమిది. శాననము మొదటి (పక్క- అజిరములు 7౩ చెదిరిపోయినవి. రెండవ (వక్క 86 వంక్తులు, మూడవి (పక్క- 18 వంక్తులున్నవి. రెండవ్యనక్క 88 8, 10 మండి 20, 88, 82 వం క్తులలలేని అక్షరములు, మూడవ (ప్రక 1= 2= ? నుండి 28, ౩ 409 46 పంక్తులలో ని అక్షుములు చెదిరిపోయినవి, శాసన మనంపూర్ణముగ నున్నది= శాననమున శక నంవత్సరము మరుగ్లె నది. వి్నపులకు, మఠములకు, న్మతమునళు నద్ధ శపల ఉపయోగార్థము. భూమి దాన మిచ్చిన విషయము నీశాసనము తెలుపును. శాసనము -- మూలము మొదటి (పక్య్రా శాసనాతరములు చెదిరిపోయినపి. "'శెండవ (పకా

1. థీ (తిపురాంతక దేవర గు “19. మతము... ..- ౨, డి సమీవము నందు కట్టీ 20. ంద్దిలికి.......-కౌలుడి 8... ంచిన మఠమునందు కుద్ధ అ బ1... ....కొవడివారు... ని కిన్ని శ. శైవ (కమమున వ త్తికంచి అ 22. పోశెడి (వాహ్యానికిని వృ౭ి
2. తిథి అభ్యాగతుల నుపచరిం 28. మఠము భికెనక వుకీ
3. పనని నిలిపిన............ 24. ఇవృత్తులు 48 ను నవ౯ణమా
4. టం ఆం.+ంవికుద్ద కె వులకు,.... వ5. న్యముగాం బెట్టి నిలిపిన ఠం ఎ. ఈ.....యూరిలో ౭6 తే్యతాల్లోను ఇయ్యారంగ
5. ను........... ములు 27. ల సకలాయమున వ
6. నడవెడి కరణము. వృ............ ౨8. చచ్చిన ధనము ధాన్యము ప క1. -....-..మఠము స్నతము వంట 29. ంచింపక ఈ విశుద్ధ శివుల 42 _ $8 మఠము న్యత్రము వంట $0. ఈ తమ శిష్య పళిష్య
7. ల వొడ్డణకు వృ 2 కా వడివా 81. ఈమౌనను ఆూహ్మణ
8. రికి దృ 1... .. మఠము తోంట కల... ....--పతాధిక శాంత....లకు భ 15 _ చేసేవారిద్దరికి * మఠము 88 క్తితోను నిత్తము వెట్టి ం న్‌ ౦ందు ఇధ శేతీం ఎఎ. వారు ఇద్దణకు క్ట మఠము

క్షే12 మూడవ (పక్క

క లకీ సోమపెద్దికి వృ]

8. అీ (6శతిపురాంతక దేవర పూ 85. యప్పనం గారికిం బురు

9. జారులు కుమారిగిరి శివు 88. హషోత్తమం భష్టుకువృ 1 అన

10. లకు వృత్తి |! రుద శిపులకు 1 త్రం 0త్త పెద్దికి వృ 1 సభాప

ం తిష ్ప ం క్రి

6. (తిపువాంతక శిపులకును వృత్తి 88. తి పెద్దికి యల్లియ

7 త్తి]... . 808. కుం పెరుఎ౦డికివృ 1

8 నుండి 27 పంక్తులు చెదిరిపోయినవి శ0. వామ దేవనికి.. పెది

౧ 28. ....నానాగోోత ప * డి (త ఓబాహ్మలు శీ] కి వృ! కేశవపెద్దికి వృ || 28. నారాయణభట్టుకు వృ శవ... క్ష్మేత వాసులు భాస్కర + 80. 1 వరదరాజ భట్టుకు వృ 48. వులకువృ 1 అనంద శివు 81. 1 దక్షిణా మూత్తి౯ భట్టు 44. లకు అంనయ దేవ:కు 82. కువృ 1 పద్మనాభ భట్టున 45. వృ 1 అమరేశ్వర జోయికి 88. కువృ 1... ౨... శీ... 9 మయారిక వృ 1 శ్రీ (అసంపూల్తి శాసనము

కేం (శ్రిపురాంతకములోని చీరటీమిద్దె వశ్చిమ కుడ్య పాదశిలపై 7? పంక్తులలో చెక్కీియున్న శాననమిడి. శాసనము శకవర్షము 1088 దుష్మథి చై్యత బహుళ షష్టి శనివారము విష్ణు నం_కాంతి పుణ్యకాలమందు శ్రీ (త్రిపురాంతక దీవర ఆఖండ దీపమునకు ఇందులూరి గణపయ కుమారుడు గన్నయ లర్‌ ఆవులను ఒకాని (త్రిపుర నిత్య తవ్వెడు నేయి పోయగలవాడను నియమము శాననాంతమున నున్నది. శాసనము _. మూలము కేం స్వస్తిశ్రీ శక వరుషంబులు 1188 గు £. _నేంటి దుము౯ఖ సంవత్సర దై్యతబ(6ళ 8. నాంటి విషవు సంక్రాంతి నిమిత్తము 4 న శ్రీ తిపురాంతక దేవఎకు ఇందులూ 5. రి గణపయ కొడుకు గన్నయ అఖండ దీపా |... 00000 ఎం|కిపుర నిత్య తవ్వెడు నేయి నడపం గలవాండు॥ ౦-౭-౦

శత పం్శడెండు పంక్తులకో చెక్కబడియిన్న శాసనమిడి. శాసనము కాకతి రుదమదేవి రెండవ విజయ రాజ్య సంవత్సరము సరియగు శక సంవత్సరము 1188 దుర్మళి కార్తిక ళుద్ధ పౌరమి మంగళవారము మహాక్సార్తిక చో ణ పర్వదినమున కాకతి గణపతిదేవ మహారాజుల, రుదదేవ మహారాజుల సకల సేనాధిపతి పదసాపిజి (తిపురాంతక్ర శ్రీ మహాదేవరకు అఖండ దీప నిమిత్తము ఏబఏీ పళువులను దానమివ్పన విషయము తెలుపు చున్నది. శాసనమివ్చిన సకల సే ౮ధిపతి చాళుక్య వంశోదృపుడనియు పేర్కొానదిడినాడు. గణపతిదేవ చ్యక వర్తి తనయ ర ద్రాంబ-ఆయమ శాసశరములందు రు[దదేవ మహారాజని పేర్కానబడినది. శాసనమున గణ పతిదేవ మహారాజు పేర్కొనబడి”ాడు, కాసనకాలము ఆీ- శ. 1261. శాసనము -- మూలము

1. వ్వ స్త్రిశ్రీ సమస్త భువన (పశస్త విభవ చాళుక్య వంశోద్భవ (ప్రతాప పరిమృష్ట రిపు యువతీ ముఖతి
2. లక చొళుక్య కులతిలక వివిధ నీతి పారాయణ చాళుక్య నారాయజ. సాంపరాయ సందశికత రిపు
3. క వంద తాండవ గోదావరీతీర సమరగాండివ భండనభీమ భువనాథిరామ మండలిక భయ
4. ద _ప్రయాణభేరీ:వ (ప్రతిభట భైరవ ఆసహాయశూర మన్యె బెంటకార గొండ .... .... నాధ దేవతల
5. గొండుగండ రిపుతిమిర మాత్తకాండ నిరంతర రక్షికాత్టిణ సాత్త్రజణాకలింగ మండలిక్ర దాడీ పే... లా ల్‌ 6 తాయికువరుతొండ పొండిరాయకు వరుపట్టి షోణమల్లి కాకతీయ గణపతిదేప మహారాజ ది 7... వ్యథ్రీ పాద పద్మారాధక పరబల సాధక పరమమాహేశ్వర్ర (వకాప లంశేశ్వర సమరముఖ ..-
6. నామాది సమస్త పళస్తి సహితం (శ్రీమతు సకల సేనాధిపతి పద సాహిణీ పడిరిము .... ... జావ న్‌ా! ప ఏ +

శే15 9. శ్రమకు రు_దదేవన మహారాజుల దినగ్థరాజ్య నంవత్పరములు 2 అగు (సాహీ శకవష౯౦ 11. బులు 1188 అగునేంటి దుమ్ము=తి సంవత్సర కొత్తిజర కు 15 మ 1... 466 === 12. వో కొత్తి౯ణకనవకా నిమిత్తమున్ల శ్రీ వవకాత భూషణ థీ ౬శిపురాంతక దేవరకు అఖండ ద్‌పా 12. నకున ఇచ్చిన వసులు 50 ఇవి మహాదేవర .... .... *4-- అల తాయ టైలానా. స | (| | | ॥ // || రా

116 (తిపురాంత కేశ్వరాలయ (పాకారములో గల రామదేవాలయ దక్షీణ కుడ్యములో నిర్మింపబడిన గోడపై 17 పంక్తులకో నున్న శాసనమిది. శాసనము శక్రవగుషము 1185 రుధిరోడ్డారి వైళాఖ కుద్ధ తదియ గురువారము ఆక్షతదియనాడు సకలఛవ్మ (_పతిపాలకుడైన శ్రీమతు కరుమాణిక్క- పెరుమాడి నాయకుడు, (ఇతిపురాంతక మహాదేవుని దీపమునకు, శ్రీమతు శాంతిపూర్వ శ్రివదేశికులు అభినవ గణపవరమునందు కట్టించిన గణప సము(దము వెనుక ఐదు మలుతుర్హ భూమియు, వాసుదేవరకు ఎత్యము తూము వియ్యము, ఓగిరము నడుపునట్లు ధారావూ కము చేసి యిచ్చిన దానమును, వేంకట వాసుదేవరకు అఖండ దీపానకు ఇచ్చిన ఆవులు ఏబదిఎటి దానమును తెలుపుచున్నది. శాసనకాలము (క్రీ. శ. 12(8. శాసనకర్త విజయగండ శాసనము __. మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ సమస్త భువన (పళ స్తి విభవ సకల సంపత్‌ (ప్రభవ (పతి సమర .... సమరోత్తుం గతురంగమ సహస
2. త చారుచామర (_పకర వికాసితాశాకాశావకాశ భరతభగీరధ సంకాశ అనితర పొరుషాతి శయిత శ్రీవత్స లాంఛన .... 4. ...* ॥ న కాంచీప్ప ప
3. భలాంఛ చి పురవరాధీశ్వర ప్రతాప లంశేశళ్యర కామ కోట్యంవికాలబ్ద వర్మ ప సాద సరస సంవాద భూలోజక చాతువ్వ౯ా
4. ఇణ౯ దమ్మ౯ (ప్రతిష్టా చాయ్య౯ నిరుపమ ధ్రైయ్యః౯ శ్రీ పవత పూవ౯ దిగ్భాగసు (ప్రతిష్టిత స్త శతాగహార (వతికకాల లోక సం గ. హార్నపశమిత విభుధజన విపద పాయ రాహుత్తరాయ పళాపొను రాగా్యకాంత సకల భూపాల విజయగండ గోపా
5. • పాద పవ్మోపజీవి సమధిగత పంచమహాళబ్ద్బ మహా సామంతాధిపతి వాళివంతనాయక వర నందన విభవస 7... ఇ[్నకందని యధావసర విని యుజ్యమాన షాడ్గుణ్య వళంవదా శేష శీతిపతి బాహతత్తరి నియోగాధి పతి సతతానుద

క్షే?

8. ద్ధ బుధ్యుత్సాహాతి 'రేకొత్మసుర సచివ మతి పరిణతి అనేక దేశాధివతి తురంగను కలా చాతుయ్య౯ యధిరత జయంత్సపే

9. సణ హనూమంత వివిధ రాజనీతి విద్యాపారాయణ నాయక నారాయణ నిస్పాధారణ అంగు

10. నిలయ తిరువెంగళనాధ చరణాలయ నం(శితజన నంకాపనివారణ ద్విహస్త మదహరణ ఆతిళ

11. యిత కల్పద్రుమ వితరణ నత్యాభరణ వైరినాయకరగండ స్వామి(దోహరగండ ఆత జన సంకానస

12... కలధమ్మకా (వతి పాలకులు వైన ్రీమతు కరుమాణిక్క వెడుమాడి నాయకుండు న్వ_స్తిర్రీ శక్ర వషజణాంబులు 1185 .

18. _ అగునేంటి రుధిరోద్గారి సంవత్సర వైశాఖ శు 8 గు కూడిత అక్షతృతియనా నాండు న్వ స్త్‌ శ్రీ (తిభువనై క

కీల ౨ ౨౨౨. లకు (తిలక [గామ గోళగిం) మహామఠ శైవ పా(మౌాజ్య పట్టుబిద్ధ శ్రీమ౬చాజ గురు చంణ సరసీ రహ భూపిత ॥

15. మస్తక శ్రీ (తిపురాంత్తక దేన దివ్యశ్రీ పాదపద్మారాధకుల్లై న (శ్రీమతు శాంతి పూా౯ రి తిపురాంతక

16. నవగణపావురమునందు. కట్టించిన గణపసము(ద్రము వెనుకను దీపమున్కు. (తిపురాంక దేవరని

17. _ విద్యానకు ఇచ్చిన మజుతులు తూప్పుకాన ఐదు మతణుతులు తీత్తజములాడి వాసుదేవరకు (_తిపు రాంతకము తూము

18. న నిత్యము తూము బియ్యము ఓగిరము నడచేది దానికి ఆచం[(ద తారాక౯ స్టాయిగాను ధూ పూవకాకము శేశి ఇచి

19 వెంక్కట వాసుచేవిరికు అఖండ వీపానకు ఇచ్చిన మోదాలు 50 న్వపస్తి మంగళ మనో అీథీశ్రీ

అ= ఎ

కే8 (తిపురాంతకమున సున్న చీకటిమిద్దె పశ్చిమ కుడ్యముపై తొమ్మిది పం కులలో చెక్కబడియున్న శాసనమిది, శాసనము శక సంవత్సరిము 1118 క్షయ వైై(్నత బహుళ తదియ మేష సంకాంతి కాలమున కాకతీయ గణపతిదేవ మహారాజుల పాదపద్మోపజీఏి మహా ।_పధాని పెద్ద మల్లయ్య (_పేగ్గడ యొక్క- సకల రాజ్య ధురంవర మంతి తంమిశాజు తమ (సియ ప్కుతుడైన శ్రీ _తిపురారికి సర్వార్థ సాధక పుణ్య సంట_ప్పాప్తికి (శ్రీ స్నృతిపురాంతక దేవు అఖండ చీపాన కిచ్చిన ఆవులు 25. శాసనకాలము (కీ, ఈ. 1260. శాసనము _. మూలము

1. వ్వ స్తిశ్రీ శకవషకాంబులు 1188 అగు నేంట్‌ తీయ సంవత్సర చై(తబ 8
2. గు 1 నాంటి మేష సంకమణి కాలమున న్వ స్తిశ్రీ మన్మహా రాజాధి రా
3. జ చల యెత్తుగండ మూరురాయ జగదళ కాకతీయ గణపతిదేవ వు
4. హోారాజు పాదపద్మోప జీవి సమప్త పళస్తి సహితం శ్రీ మన్మహా (_పధాని
5. పెద్ద మల్లయ్య (పెగడ వారి సకల రాజ్య ధుకంధర మం[_తి మాణిక్య సీతి చాణ
6. క్య ఆశ్రిత జనకల్చ (దుమ పరము మాహేశ్వర సకల ధమ్మః౯ స్టాపకుందై న (శ్రీమ 7... తుత_మిరాజు తన (ప్రియ ప్యుతుండు శ్రీ (క్రిపురారికి సవాకాత్ధణ సాధఠమై
7. న పుణ్యముగాను న్వ స్తిశ్రీ పవ౯లత ద్వారి శ్రీ (తిపురాంతృక దేవరకు
8. అకిండ దీపొనకు నిచ్చిన మోదాలు 25 శుభ పదం పరాస్తు శ్రీ ... అ=(౦లా

లై న. . . / | గ. టం ను. ను స మ మ టో! ము న టై ను తు సక కో ర్యుదదేవ మహారాజు సేనావతి? వదసాపాణీ కాననము (శా. నెం. 58 పుట 115) టా తరిమిరాజు శాననము (శా. నెం. 58 పుట 118)

లేం ్ట బ్‌ వ జిన గ 1... 4 లం (1 గ గ [స మ స సమంత టి. * నయ మ!

1. నం నత టా. , హం ఏ సా, ము ప య కంటూ క 1 ల లా లీ శ | . సం న్‌ త ్‌ హం? ( న! గ = 1 ( (| ల న్‌ లీ ఇ గ స భి ॥ ల ౪ లం ” నే లం ర ” ళీ టం న ప... ౮ " ప గ్‌ క న న శ్‌ ల + ఈల క్‌ హే 1! ఓ మ = . న్‌ .. " వా "0
2. . స చ నత... న నం న. వారెప శాసనము

శ్రిం 5్‌9 (తిపురాంతకములోని చీకటి గది ద్వారము ఎడమ (వక్క- ఉత్తరపు గోడమై 17 వంక్తులతో నున్న శాననమిది. శాననము 169 17 వంక్తులలోని అక్షరములు ఛెదిరిపోయినవి. కాననము శకళర్షము 1188 (వభవ జ్యేష్ట బహుళ అమావాన్య బుధవారము సూర్య్యగహణ నిమిత్తము శ్రీ సోమాచార్యుల శిమ్యుడు సిద్ధ మహారాజు కొడుకు నారన శ్రీ (తిపురాంతక దేవర వీనమునకు 18 ఆవులను ఒక పోతుమ. దానమిచ్చు సందర్భమున వేయింవబడినది. దానము (గహాంచి బంతము వింజాడకుడు దినము సోలేడ్రు నేయి ఆచం (ద్రార్క- ముగ పోయవలెనని నియమ మేర్చరువబడినది- కాసనకొలము (క్రీ. శ. 1207. శాసనము _. మూలము

1. వ్వప్తి(్రీ పభ శ. శకవషణబులు 1188
2. అగునేంటి (ప్రభవ నంవ శ. తృ్పరమున జ్యేష్ట బఐ 15బు
3. ధవారమున సూయ్య౯ా
4. (గహజణము నాండు
5. థీ ళిపురాంత్పక దేవర
6. కు సోమాచాయ్యు౯ణల +
7. మష్యుండు సిధమరాజు కొ
8. డు నాలెవ దీపానకు ఇచ్చి
9. న మోదాలు 18 పోతూ
10. నుసోల 1 ది... ౨-౨ అచం శతి. (దాక్కాజముగా దేవరికు బుం
11. తము వింజాడకుండు
12. నడపెడు వాండు . +. ---- క

120 60

(తిపురాంతక్రమున (త్రిపురాంత కేశ్వరాలయ దక్షిణ కుడ్యముపై 18 పంక్తులలో చెక్కబడిన శాననమిది. శాసనము శకవర్ష ము 1189 పభవ శ్రావణ శుద్ద ఏకాదశి మంగళవారమునాడు, మహామండలేశ్వరుడగు సిద్ధియ దెవచోడ మహారాజు తమ తండి పెర్యాడి దేవచోడ మహారాజునకు తమి తల్లి దామలదేవికిని పుణ్యముగా, (త్రిపురాంతక శ్రీ మహాదేవర అఖండ దీపముసకు గ4 ఆవులను దానమిచ్చిన విషయమును తెలుపును, సిద్ధయ దేవచోడ మహారాజుకు చోడ వంశీయుల (ప్రశస్తి చేర్చబడినది. కానన కాలము శీ. శ. 1267.

శాసనము ... మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ కుభ ₹క వషజాంబులు 1189 ఆగునేంటి (సభవ సంవత్సర శావణ

£. శు 11 మంగళవారమునాండు స్వ స్తి చరణ సరోరుహ విహిత

శ... విలోచన శ్నతికోచన (_పముఖాఖిల ((ప్రిధ్వీశన్సర కారి కావేరీ తీర కరికాలకుల

4... రత్న్యపదీప అపరిమిత పతాస వితతపమచ్చకచ్చికాత లక్ష్మీశ్వర యొజయూరి

క్‌... పువవరాధీశ్వర కాంచీప్పు: (తిపుర (8ినే్య్యళ కాళశ్యస గోత పవ్విత అడిచతు

8... ర కామినీజన జయంత తురగ రేవంత వితరణ వినోద విక్రమాదిత్య కేంక

7... నాదిత్య రిపుఐబల తిమివ మౌర్తండ జగదొద్భి గండ గవ్వికాతారాతి (నిపౌల కులధరక కులి

8. శధర శరణాగత వ్యజపంజం దాయాదీ మ౭ండలిక దిశాపట్టఘరట్ట కీ త్తిజనా

9. రాయణ రాజనీతి పారాయణ పరనారీదార ఫ్యొ్రాహసోత్తుంగ ఆయ్య్మ

10. న సింగనాహాది సమస్త (పళ స్త్రి సహితం శ్రీ మన్మహా మండలేళశ్వవ సి

11... ద్ధయ దేవచోడ మహారాజులు తడు తండి (శ్రీ మున్మహా మండలేశ్వర "పెరు

12. మాడి ద(క్రేవచోడ మహారాజుకుం తమతల్లి దామలదేవికిం బుణ్యము”ాను

13. థ్రీ (త్రిపురాంత్రక శ్రీ మన్మహా డేవరకు అఖండ చీపాన కిచ్చిన మోదాఎు 50+

శో

క్షం ్నే ఇమ కుడ్యము పె (తిపురాంతకేశ్వురాలయ (ప్రవేశ ద్వారమునకు ఎదమవైవు గల మండపము పశ్చిమ డవు 11 ప 1189 ్యవళవ క్నార్డిక పర్వదిన నిమిత్త 1 పంక్రులకో చెక్కబడిన శాననమిది. శాననము శక వర్షము 6 ప మండలేశక్షర ఏయువ థీ (తిపురాంతక శీ మహాదేవర అఖండ దీవమునకు 25 ఆవులను దానమిచ్చుచుం మ నకు వళ మనుమిలి దేవరాజు వేయించినది. మహా మ.డలేశ్వరుడగు ఏజుప మమేమిలి పరాణా సృపశ స్త్రి చేళ్చదిడినవి, అతని విరదములు పేర్యొచనబడినవి. శాననకాలము (_కీ- శాసనము __ మూలము పకవరాధీిశర కొాళ్ఫుప 1... స్వ స్తథ్రీ సమదిగత పంచమహాళబి మహామండలేశ్వర ఒఅయూరి పు రాధిశ్వ ట్‌ గోత్ర కరి భలమ తి౯గండ దాడీ 29. కాలకుల పవిత నక్యహరిశ్చంధద్ర పిభవావమ రేం(ద మానమట్టు గండ చలమ్షి పమత్త౯ా రణరంగ నారాయ నీతిపారాయ ౫ తిం పాజ్ధకా వె రికుంజలరేంజవ శవంణొగత వ్యజవంజివ కాయ్యకానారా రంల పరనారీ దూర బుధ జనాదా రగాఖీల వె రివీవమురహర వివేక 4. ర5 ఆహవభఖీమ కామినీజనకామ అశ్వ వేదండ బిఎదజీత ... ౨. ఈ” మా విద్యాధర గంఖీరసాగర కలి ం తురగదానస క. యుగరాలేయ శౌచగాంగేయ వితరణ వి_కమాదిత్య అనవరత వరహిరాథకా మధ్య (చత్యక ధమ్మ౯నందన | య గజి శి "సొదంగరా 8... నుజనహరిచందన ఉత్తమగండ గండభేరుండ కలీయగ మొగడ క మదభంగ నా మహాదేవర 7 ఎం... జంగపలవ భయంకర (తిభువని 'పెండారు థీ ౬ళిపురాంతక థీ ళం దివ్య వ సవ ఇన ీమన్మహా 8... శ్రీపాద పద్మారావక నకదిలసాధక నామాది నమ్త (వన్తి నహితందిల్వ ౮ క మండ ద గునేంటి (పభ 8. లేశ్వర ఏజువ మనుమిలి దేఐరాజులు స్వస్తిశ్రీ శుభశక వరుషంబులు ల ల! ప 10. వ సంవత్సర కాత్తికక కు | గు నాంటి మహాకాత్రి౯క వవ్వక నిమి లా నాంచతక శ్రీ మన్మ 11. _హాదేవరకు అఖండ వీపాని కిచ్చిన మోదాలు 25 .. *-- అలా టై లలా

122 (క్రిపురాంత కేళ్వరాలయ (_సవేళశద్వారమునకు ఎడమ వై పుగల మండపము పశ్చిమ కుడ్యము పై 11 పంక్తులలో చెక్కబడిన శాసనమిది. శాసనము 4, 8, 7, 8, $ నుండి 11 పంక్తులలోని అక్షరములు చెదకపోయినవి. శాసనకాలము శ సం 1189 కావచ్చును. ఈ శాననమిచ్చిన రాజుపేరు చెక్కిన పం కిలోని ఆకదములు, శక సంవత్సరమాను చెక్కిన అక్షరములు చెదరిపోయినవి. చోడవంశీయుల (పళశస్తి ఈ కానన మందున్నది. కావున ఏటువ వంశీయలకు సంబంధించిన ఈ శాససము (1వ నెంబరు శాసనము వేయించిన వంశీయులలో నెవ్వరో ఒకరీ శాసనమును వేయించియుందురు. శాసన కాలము కీ. శ. 1267 (పాంతము. శాసనము -- మూలము 1... స్వస్తి సమధిగత పంచ మహాళబ్ద మహా మండలేళశ్వర ఒఅయూరి పురవరాధీశ్వర కాన్యప గోళ కరికొల 2. _పవి_త సత్యహరిశ్చంద్ర విభవామరేం్యిద మానమట్టుగండ చలమతత్తికగండ దాడి సమత్ధకా రణరంగ పొత్దలా రిపు $. కుంజరేంజర శరశడాగత వ(జపంజర కొయ్యజునారాయణ నీతిపారాయణ పరనారీి దూర బుధజనాధార ఆహ 4, వి భీమ కొమిసీ జనకొామ అళ్వవేదండ బిరుదజిత ....... ధనాథీల వై లివీరమురహర వివేక విద్యాధర గంభీర సాగర కలియుగ 5. రాదేయ శౌచ గాంగేయ వితరణ విక్రమాదిత్య కే౦కణా దిత్య ఆనవరత పరహితాత్తళణ తురగదాన సమత్థణ- (పత్యక ధ 0. మ్యజనందన సుజన హరిచందన ఉత్తమగండ గండభేరుండ కలియుగ మొగద కై సాడంగరాయ జమదభం౦ంగ ౨.౨.౨. ౨౨౨౨ ౨ 7 ౨ = పల్లివ భయంకర (త్రిభువన పెండారు శ్రీ (తిపురాంతక శ్రీ మహాదేవర దివ్యశ్రీ పాదపద్మా ఠరాధక పరబల సాధక నామా రి. 2 ల 4 తంబువై శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వుర .... .... ౨... 8. నంవత్సు మాగ్గణ శర శుద్ధ 8 ఆదివారము 9244 4 000 10. _ధమ్ము౯వుగాను శ్రీ తిపురాంతక ఫ్రీ మహాదేవరకు అఖండ దీపా... ౨... ౨. 11 జేకొని నిత్య మానెండు నేతి లెక నడపె ౨... త్తి ంళ్హొకి

క్ష23 ౮63 (శిపురాంతకములో నున్న చీకటిగది ఉత్తరపు కుడ్యముపై 11 వం క్తులలో చెక్కబడిన శానన మిది. కాననము శక సంవత్సరము 1192 _వమోదూత ఆషాఢ దిహుళ అమావావ్య మంగళవారమునొడు మహో మండలేశ్వరుడగు పరిచేద పడమానికోట దేవరాజు థ్రీ (త్రిపురాంతక దేవర వీపమునకు 17 ఆవులను దాన మిచ్చు సందర్భమున వేయింపబడినది. దానరకకుడు కవల కొమయ. శానన కాలము (క్రీ. ళ. 1270. శాసనము __ మూలము

1. న్వస్తి సమస్త పళస్తి
2. నహితం శ్రీ మన్మహామ
3. డలేశ్వర రణరంగ బై రవ 4, పరిఛేద వపడమాని కోట
4. దేవరాజు న్వ స్త్రీ శకవ
5. రఈషంబులు 1182 అగునేం 7 టి (వమోదూత సంవత్సర ఆ
6. షాఢ బహుళ 15 మ శ్రీ (తిపురాం $ తృక దేవర దీపానకు ఇచ్చి
7. నమోదాలు 17 వీని రకీంచి
8. న వాండు కనల కొమయ. )-౮౦-(

క్షే24 (ఉతిపురాంతకముని గల చీకటిమిథై ఉఊత్సరపు కుడ్య పాదళిల పై 8పంక్ర్తుల ఈ ళాసనము చెక్కు బడినది. శాసనములోని 5, (, 7 వందక్తులలోని ఆక్షరములు చెదిరిపోయినవి. శాసనము కక సంవత్సరము 1192 (పమోదూత కార్తిక శుద్ధ పౌర్చమి గురువారము మహా కార్తికపర్వ నిమిత్తము కాకతి ర్యుదదేవ మహి రాజుల లెంక మాడప విలక, శ్రీకంఠ శివగురు దేశికుల హస్తానం దగినంత వట్టు అర్ధము ఇచ్చి అఖండ దీపమును ఆచం(దార్క-నుగ ధారాపూర్వకముచేసి యిచ్చిన దానమును తెలుపుచున్నది. శాసనకాలము శీ. వ 1270. శాసనము __ మూలము

1. నవ్యశ్రీ శకవష౯ాంబులు 1102 గు నేంటి పమోద సంవత్సర కాత్తి౯బక
2. ళు 15 నాంటి మహాకాత్తిణక పవి౯ నిమిత్యమున స్వ స్తిశ్రీ తిపురాంతక శ్రీమ
3. న్మజో దేవరకు స్వస్తి శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వర మూరురాయ జగద్దళ చలమ
4. _త్వు౯గండ కాకతియ్య రుద్రదేవ మహారాజుల టెంక్క.మాడప విలక ర్‌... == (క్రీ తిపురాంత్తక దేవ దివ్యశ్రీ పాపదపద్మా రాధికులైన (శ్రీమతు్రీ
5. కంఠ శ్టేశివగురుదేశి కుల హస్తానం దగిన అంత్తృ్పవటు అత్తజమిచ్చి .... .... *.-. జాని వి ర్తి అతి గా లం ఎం ఆ అర్‌ 4, .... .... మునూ అఖండ దీపమును ఆచందద్రా_
6. (కము) గాను ధారాపూవకాకము సేసి ఇచ్చెను.

క్షే25 (ఓ (65 (తిపురాంతకేశ్వరాలయమున మూసేన ద్వారమునకు చేరువగల మండపము తూర్చుగోడ రాతిపై తొమ్మిది వంక్తులలో చెక్కబడియున్న కాసనమిది. శాననము శక సంవత్సరము 1182 (పమోదూత కా_క్తి శు పౌర్షమి గురువారమునాటి మహా కొరిక శుద్ద పుణ్యకొలమందు (తిపురాంత కేళ్వరుని అంగరంగ భోగాలకు (శ్రీ నగరేశ్వరారాధకులె స నానాదేశ నగరం వర్తకులు పొత్తపినాట (తిపురాంతికం పేంట అమ్మిన నరుకునకు మాడకు. రెండేసి నకరివీసాల చొవ్చున మగమ ఇచ్చు కట్టడి విషయమును తెలుపుచున్నది. కాననకాలము [కీ ₹. 1270. శాననాంతమున వ్యాసగీతా శ్లోకమును శాసన ధర్మమును పొటింవని వారికి కలుగు పాపఫలము తెలుపబడినది. శాసనము _. మూలము 1... స్వస్తిశ్రీ శక వరుషంబులు 1102 అగునేంటి సమోదూత సంవత్సర £. కాత్తి౯క ళు 15 గు నాంటి మహా కొ్తికణక పుణ్యసనమయమందు అీ్‌టకిపు 8. రాంత్తక (శ్రీ మన్మహాదేవర అంగరంగ థోగాలకు శ్రీ నగరేశ్వర =... ==. 4. _పాదపద్మారాధకులైన నానాదేశి నగరం నంఘానను పొత్తపినా ఎ 22 = - 5. ము అంతవట్టూను (తిపురాంత్తకం “పంట నమ్మిన నరుకునకు మౌడకు -... ..-. 8. భెండేసి నకరి వీసాల లెక్కను మగమ ఇచ్చిరి॥ స్యదత్తాం పళదత్తాం నా 7. యోహళేత వసుంధరాం షష్టి వరుష నహ(ప్రాణి విష్టాయాం జాయతే -4కీమిః 1 8. _ఇధమ్ముకావునకు ఎవరేని లంభఘనము తలంచినవారు గంగళిరిమందు కపిలి గో 9. ను-వధించిన మహాపాతకొనంబడువారు మంగళ నుహో శ్రీశ్రీఫ్రీ- +" అనదాు 0 ఎజా

126 66 (తిపురాంత కేశ్వరాలయమున మూసిన ద్వారమునకు చేరునగల మండపము తూర్ప్చుగోడ రాతిపై 14 పంక్తులలో చెక్కబడిన శాననమిది. శాసనము (ప్రమాది సంవత్సర పుష్య బహుళ 7 గురువారము ఉత్త రాయణ సం(_కొంతి నిమిత్తమున శ్రీ్యతిపుహాంతక మహాదేవర అఖండ వీపమునకు శ్రీమన్యహా మండ బేశ్వర పరిచ్చేద అల్లాడవాధ దేవరాజు తమ్ముడు భీమరాజు తమ తంగడి గోకరాజులకు ధర్మముగా 25 అవులను దానమిచ్చిన విషయము తెలుపుచున్నది. శాసన దాన (ప్రతి్యిగహీత ఎవ్విరము తిపిలడ్చై టోయుడు తన పుతాను పౌషతికము నిత్యము తవ్వెడు నేయి ఆచంటదాక్కము నడపగలడను నియమ మేఏృరుపబడినది. శాసనాంతమున వ్యాసగీతా శ్లోకమున్నది. శాననారంభము నుండి ఏడు పంక్తుల వరకు శాసన మిచ్చిన దాత పశంస బిరుదావళి పేరొాానబడినవి. శాసన కొలము శీ. ₹. 1270. శాసనము . మూలము

1. న్వ్తి నమధిగత పంచమహాళబ్ద మహా మండకేశ్వర వీర మాహేశ్వర విజయవాటి కొపుర వ ల... రాధీశ్వర కొల్లిపాకపుర వరాధీళ్వర రిప్పపుర (తిపువ మహేళ్వర దుజ్జజాయ కుల కులాచల (మిగేం్య_ద సత్యహరిళృ్న శ. (ద శ్రీ ృష్టవేణ్యానదీ దక్షిణ షట్సహ్య్నస (_గామాపనీ వల్లభ .... .... ఎలదాయ రక్కన పరది శ. లకకజడాక ... .... (వచండ మౌాత్త్సకాడ 6ణరంగ ఖై 5వ సహకార దాం
2. ధవ చలమట్లు పాత౯ కామోద వీవముఖ దప్ప౯ణ విబుధ సంతస్పజ౯ణ (1. వీరమురారి .... .... .... విలాస విద్యాథర। భోగపురందర। వతి మెచ్చు గండ! చోడ కటక వ[జి పాకోర
3. రట్టు కటకరక పాలక। చాళుక్య రాజ్యమందిర మూల స్తంభ। విజయ పరిరంభ ణోత్పుకులైననా
4. మాది సమస్త పళ సపాతం శ్రి వన్మహా మ౭డలేశ్వర పరిచ్చేద అల్లాడనాధ దేవరాజుల వారి "”_ $. తమ్ములు భీమరాజులుం దమ చండీ గోకరాజులకుం ధమ్ముజవు గాను యమౌది సంవత్సర పుష్య
5. బహుళ 7 గురువారమున ఉత్తరాయణ సంగ_కొంతి సిమిత్తమున శ్రీ మత్తిిపురాంతక థ్రీ మన్మహాదే
6. వరకు అఖండ దీపమునళకు పెట్టిన మోదాలు 25 వీనిం జేకొని ఎవ్వరము తిపిరెడిటో యుండు పు
7. (తాను పౌటతిక్రము నిత్య తవ్వెండు నేయి ఆచం. దాక్క౯క౯ము నడపంగలవాండు మంగళ మ
8. హా శ్రీశ్రీశ్రీ స్వదత్తాం పరదత్తాంవా యోహరేత వసుంధరాం షష్టిన్వజరుష సహ్య సాణ్తి వి కేశ. ష్టాయాం జాయతే క్రిమి! ల

క్షే27 67 (ళిపురాంతకములొని చీకటి మిద్ధై ద్వారము దారుచాకపై 29 వంక్తులతో చెక్కదడిన కానినమిది. శాసనము శక వర్షము 1184 ఆంగీ స ఆషాఢ కద్ధ చకుర్దశ్‌ తిధియందు థభ్రీమకు గండపెంవాడ ,తిపురారి దేవ మహారాజులు అీ (శివపురాంతక దేవుకు 8 పట్టాలు గంగావతాఎము, ఒక పెద్ద పువ్వు, ఒక ఒయారము, ఒక మినుంగు తోడినూలు, ఒక మాల్య పూవు రెండు పపొండి ఆకులు, రెండు గుంటకొలు ఇచ్చు నందర్భమున వేయించిసచి. శాననారంభిమన నంస్కృృళ ల్లోకమున్నది. శాననాంతమున మంగళ మహ్మాశ్చీ యున్నది శాసన కాలము (కీ. శ. 1272. శాసనము __ మూలము =... శాకాద్దేం బుధి 10. క దేవుకు థ్రీ శ. రంట్టధ భూశళిమి [7. మళఠు గండ పెండా శి. తేవ షేకాంగిరన్సం 18. 6 (ళిపురారి దీవమ ళీ భవే శుద్ధాషా 419. హారాజులు మూ శ్‌. ఢ చతుద్ద౯ు సేవ 20... పట్టాలూను ౧ రతిఠే థ్రీమ 1. గంగొవతారమున్నుు 7. త్పురాతయే 2 పెద్దపువు!విఒ తి, ఓతీన్పట్టాన్‌కు ను శిత. యామ 1 నిమి 8. మానిత్నప్టకన త4. నుంగు తోడినూలు 10... ... --- గజాంగావతార ఇగ ఓ వి మాల్యపువు 11. వరం సం్యపాదా త్తి 28, వి పపొండీ ఆకులు 12. పురారిడేవ నృప 97... విను గుంటగాలు 2 18. తిద్ధేజ వ్యాస్తధాభూ శ8. ను ఇచ్చిరి మంగళ 14. షణః న్వ్థి 298. మహో శ్రీశ్రీశ్రీ శత శ్రీ (తిప్పరాంత న్నే

128 68 (తిపురాంతకేళశ్వరాలయ దక్షిణ కుడ్యముపై 12 పంక్తులలో చెక్కబడియున్న కాసనమిది. శాససనము శక సంవత్సరము 11984 (_శీముఖ జ్యేష్ట బహుళ అమావాస్య సోమవారమునాడు గండ పెండారు అంబ 'డేవ మహారాజులు (_శీ్యతిపురాంతక దేవరకు మం(తపుష్పము పెచ్హెడి పూజారులై న నందళివులు ,కొమారశివులు రుద్రశివులు, సూదెరాశి (తిపురాంతక శివులు, కొమారగిరి దేవండు, మల్నాధుండు, (బహ్మశివులు, బైరవ దేవండు, వీరశివులు, మైలశివులు, గంగసాని, (తివురాంతక శివులకు, మొట్టవాడలోని పిన్నపులిచెటువుల నడియూరు-భూమియు, పెద్దిగారికి వృత్తి 14 సేను దానమిచ్చు సందర్భమున వేయించెను. శాసనాంతమున వ్యాసగీతా శ్లోకమున్నది. శాసన కాలము కీళ. 1272. శాసనము -- మూలము

1. స్వ స్తిశీ శుభళక వరషంబులు 11084 అగునేంటి ల్దె శ్రీముఖ నంవత్ప్సర జ్యేష్ట బ15 సో న్వస్తి్యళీ మన్మహా
2. సహస మల్లి మండలేశ్వర మండళిక (బహ్మరాకన గండ పె శ. డారు అంబదేవ మహారాజులు స్వ స్తి్నశీ (తిపురాంత్త్పక 6* _దేవరకు మం(తప్పష్ప వెళ్లడి పూజారులు నందశి (6. పులు కొమారళశివులు రు దశివులు సూదెరాళి (తిపురాంత్తక
3. శివులు కొమారగిరి దేవండు మల్నాధుండు _బహ్మ శివులు భైరవ డే
4. వండు వీరశివులు మైళ శివులు గంగాసాని (త్రిపురాంతక
5. శివున కూను మొట్టవాడలోని పిన్నపులి చెలువుల నడయూరు .... .... =...
6. .--. మా శశి ఆచం(దాక౯ా స్దాయి గానిచ్చిరి వీడుళలోవన ,*. , _....
7. మి పెద్దింగారికి (విత్తిన [10 "'సేను స్వదళత్తాం పరదత్తావాం
8. యోహకరేత వసుంధరాం సష్టివ్వళలారుషు సహ్మస్రాణ్‌ విష్ణాయాం జాయతే (కిమిః న్‌ తటి

129 69!

తిపురాంతకను ౫ోని చీకటి మిధ - పశ్చిమ "కుడ్యము పై 12 పం.క్తులుడో శ్వ శాననము చెశగ్రాబిడి యున్నది. శాననముశకంనంవక్సరము 1205 చి్యతలాను ఆకౌఢ కద్ధాచతుద్దశి . సోమనా రమువాతు ట్రీ? (తిపురాంతక దేవర అంగరంగ భోగములకు మంతైెఎలభుని రామయ తమః +కలిదం (డ్రులతూ - ధర్మముగా. గుడూరి దక్షిణమున ఒక-ఐండినేల చేనును-మరియు: ఆవులను దానమిచ్చు..: సండర్భమును (తెలుపుచుంవేయించి. నట్టిది. దానమిచ్చిన భూమి నరిహద్దులు, దానమును 'పాటింవకున్న కలుగు పాపఫలమును... తెల వబడి శ్రద్‌, శాసనకాలము [క్రీ ళ. 1288

శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ ళకవరుషంబులు 1203 ఆగు

2... చితభామ నంవత్సర ఆషాఢ శు 14సోః శ్రీథి

8. పురాంతక దేవర అంగరంగ భోగాలకు మం

జీ తె వఐలభుని రామయ తమ తల్లిదం(యలకిం ధ

5. ము౯గాను గుడూరి దక్షిణాన ఖ1 సేనూను ది--

6. లకు మోదాలు -- ధారాపూపకాకముశేళి ఆచం

7... దాకళస్థాయిగాని_స్టీమ్‌ ! ఇచెవి గవి మయు-ం -

8. ...వ బోనుల బూనుతూప్పున గూది గిటూను

9. .......ఇధమౌకానరు ఎవ ....

10. ....లేదవి అడపెటినవారు గంగాతీంమ దు కవి

11. అ గోవులాను (బాహ్మలాను వధించిన మహాపాత

శల (కా నం పడం గలవారు .

130 [తిపురాంతకములోని చీకటిమిధై తూర్పుగోడపై ఐదు పంక్తులలో చెక్కబడిన కాననమిది. శాసనము శక పంవత్సరము 1210 సర్వధారి పుష్య శుద్ధ పాడ్యమి ఆదివారముసాటి మకర నం(_కొంతి పుణ్యకాలమున థీ మహా మండబేశ్వర గండ పెండారు అంబదేవ మహారాజుల సవదర అంబయ రెడ్డి శ్రీ (శిపురాంతక దేవరకు తమ తం్మడి తమ తల్లి మారాసావికి పుణ్యముగా అఖండదీవమునకు ఆవులు ఏఐది, ఒక నలగ ఎద్దు ఒక ఆటోతును దానమిచ్చు సందర్భమున వేయింపబడినది, శాసన కొలము కీ. ఈ. 1288. శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు 1210 అగునేటి సవ్వకాధారి సంవత్సర పుష్య శు! ఆ నాటి మకరనం
2. (ధొంట్తీ పుణ్యకాలమందు స్వ స్త్రి శ్రీమన్మహామలిడలేశ్వర గండ'పెండార అంబదేప మహారాజులు ఎజ్విచె
3. లించ్చి కొననాండు స్వ స్తిశ్రీమతు మనుమకుల వాధికవధకాన సుధాకరులు నలంపజఖువ_ 1ఓ1పభుముఖ్యులు నైన
4. సవదర అందియరడి వారు న్వ స్తి శ్ర్యీతిపురాంత్తక దేవరకు తమ తండితో --వ రెడి తమ తల్లి నూరాసావికిం బుణ్యము
5. గాను ఆఖండ దీపౌనకు ఇచ్చిన మొదపులు 60యేంభది సలగయెద్దు 1 ఆబోతు 1 =౦-

మ! గట!

(తిపురాంతకేశ్వరాలయ దక్షిణ కుడర్థిముపై చెక్కబడిన శాననమిది. శాసనెములో 18వ పంక్తి పిదపనున్న భాగయి చెదిరిపోయివది. కాననము శకనం వత్సరము 1212 వికృతి నంవత్సర భాద్రపద బహుళ అమావాస్య మంగశవారమునాటి సూర్య్యగహణ పుణ్యకాలమున (శ్రీ గండ పెండారు ఆందబయదేవ మహారాజులు ఠీ ఆప రాంతక శ్రీ మహాదేవరకు (పాతఃనం ధ్యా మద్యాహ్ననంధ్య నడుమ తమ'పే:ట ఒక అవెనరము కల్పించు సందర్భమున దాన మొనంగుచువేయించినటిది. కాయస (వళువైన అంబఐదేవ మహారాజు పళకక్తి శాసనా రంభమునుండి 8వ పఎక్టి వరకున్నది. రక్కిన శాననీ భాగము బెం )పోరునది. కౌననకొలము కీ. శ. 129.

శాసనపు -_- మూలము

1. న్వస్తిశ్రీ మన్మహా మండలేశ్వ్యక బాహత్తరి నియోగాధిపతి

2. అనేక దేళాదీళ చాతవ౯ాణ్మ్య౯ సముద్ధరణ పశ్చిమ రాయదామో

3. దర సై న్యాదిశాపట్ల ఏకాంగవీవ వీరావతార అతి విషమ హయారొఢ

4. (పొఢరేఖారేనంత విజయలక్ష్మీ కాంత కాయస్ట్థకుల కమల మాతఃండ కదన క... (పచండ దో[స్తంభన్తంభిత నకల కతి పాల శాయ్యజయళ సోమ తిలకి

5. తది గంగనాముఖవితరణ గుణ వివిజిజత కొనురేను కలఎ(దోమ (తిళకున

7... నాధీశ్వర (శ్రీ(తివువాంశక దేవదివ్య (శ్రీపాద పద్మారాధ

8- క పరబలఫాధక మండలికఐబహ్మారాజన నొమౌది నమస్త (పళ్ళస్తి నహి

9. _ తం శ్రీమతు గండ పెండార అంబయదేవ మహారాజులు స్వస్తి శకవష౯ా౦
10. ' బులు 1212 అగు నేంటి వికృతి నంవత్సర థాదవద ఐహళ్‌ 1 ను నాంటి
11. సూయ్య౯ (గ్రహణ పుణ్యక్రాలమున థీ (తిపురాళిత్తక శ్రీమన్మహో తేవరకు (పా
12. ఈ సంధ్య మధ్యాన్హ నంధ్య నడుమను తవు పే00టను ఒక అఆనసరము కల్పి9

132 72"

(శిపురాంతకము గోవి చీకటిమిదై ఉత్తరముసనున్న శిలొస్త్రంభముపై మూడువై పుల చెక్కబడిన శాసనమిడి- మొదటి_వక్క. ల పం క్తులున్నపి. ఈ శాసన భాగమంతయు సంస్క్బృక. భాషలోనున్నది. శెండన(్నపక్క- 58 పలక్ష్తుల శాననభాగము సెంస్కృృూతాం్న ధములలొను మూడవ(పక్క 21 పంక్తుల శాసన భాగము, రెండవ్మప్రక్క- 68 పంక్తుఇ .తరువాతి భాగము. మొత్తము శాసనపం కులు 128. ఈ శాసనము మొదటి(ప్రక్క- దాని వెనుకభాగము, దాని 1పక్క్యభాగముల సపైమాతమే అక్షరపం క్తులు చెక్కబడినవి. ఒక(పక్క- విడిచిపెట్టబడినవ. శాసనము శక్రవిళ్షము 1212 వికృత సంపత్సర భా్యాదపద బహుళ అమా వాన్య మంగళవారము సూ ్య_గసగాణ కాలముఎదు గండపెండారు అంబదేవ మహారాజు (తిపురాంత కేశ్వరునికి ఇంతకు పూర్వము రాజులచే నివ్వబడిన ఆఅ(గహారములను, కానుకలను, పునరుద్ధరించు సందర్శమును పురస్కరించుకొని వేయించినట్టిది. ఈ (గ్రామములన్నింటికి సుంకములు, కరములు మినహాయింపబడినవి. అంబదేవ మహారాజు బిరుదములు, విజయములు, ఘనకార్యములిందు వర్షంపబిడినవి. ఆంబదేవ మహారాజు గంగయ సాహిణి మేనల్లుడు. వీరు మువ్వురు అన్నదమ్ములు, పెద్దవాడు జన్నిగ దేపుడు. రెండవవాడు (తిపురాంతకుడు. చివరి వాడంబదేవుడు. వీరు ఒకరి తరువాత ఒకరు రాజ్యమునకు వచ్చిరి. అంబదేవ నుహారాజా కాకతి రుద్రమ రాజ్యాధికారమును ధిక్కరించి స్వతం(_తుడయ్యెను ఈతడు 7$ మంది రాజు లను జయించెను. అందు గణపతిదేవుడు ఏజువమల్లి దేవుడు, కేశవుడు, మల్లి కార్డునుక్రు ముఖ్యులు. ఇతడు నెల్లూరులో మనును గండగోపాబుని పువఃపతిష్టించెను. (తిపురాంతక ్రుమన్మహో దేవరకు అగ హోరములను పునర్జత్త ము భీయుటరో నుద శివార్యుడు అ౦బదేవ మహారాజునకు నచ్చచెవ్వుటలో సహక్ర రించెను. అందుకు (పతిఫలముగా దేవాలయ పొలకముండలివారు నందశివార్యునకు గంగొపుర (గామము న్యగహానముగ నిచ్చినట్లు శాసనమందున్నది. శాననకొలము కీ. ఈ. 1280.

శాసనము -- -మూలము

మొదటి! పఠక్య

ఖే " వారోహీళను 'రవ్యాద్యోమ హీ ముద్ధరతోహలే::' 'స్వేదవీం 2. ద్య్నుపభాభాంతి యస్యాం సప్త చిసాగరాః॥ చందళశ్చం (దిక్ర 8. _యౌలోక్రం పుష్టాత్వ మృతభాజనం। ఆకార సరసీ పుల్ల పుం 4. డరికోతి పాండురః॥ అంతరాయ మహాధ్వాంత నిరాసనదివా 5... కరః ఆకల్పం లోక్రమయ్యాకదాం కరోతుద్విరదాననః॥ దేవస్య 6. పద్మజనుషో్యదు హిణస్యకౌయాత్‌ కాయస్ట్‌.ఇత్యజని కోపి నరేం 7. (ద వంశః! తస్మాద భూత్‌ జలనిధేరిన పారిజాత ్రీగంగయ స్తురగ 8- సాధవి కోమహీళః; ఉదభవనత్త దను ర్విభుజోనృపస్వసుర పత్యమ

లా రం నన స. న ల త్‌. జర్రు ల న్‌ లా చీ ల. పీసు సై _ | హు ల లో షె అత నం... . నబీ _ అల నవదర అంబయరెడ్డి శాసనము (శాం నెం 70) గండ పెండారు అంబదేవుని కాననము (శ నెం. (౮ ల ంో ల్‌ |. ల ళీ ళు లి వ్‌ ఖై + స్థ రేజ స త కలన ర గ ల ఖు గ శే నో! కనన. + + సలి టో న క సన్‌ క నశ? గల్‌ ఫీ ధ్ర ళో బన స య న. వ ణల! ం్‌ లగిర్వీ క్ట 1 ర. న న కక్ష శ్‌ ఖ్‌ సీ ల స్వ ఖీ జఫ (| త గటా. గ ఫక్‌ స్స అర మం లనే స = భు ళన నం = ఖీ శీ . గటు (మ ల! కళ ం మొదటిప౦క కరా రెండవవ9క్క-

లం తం వలా [మ స్యాళ్టిన నో న | నవస) న లా న శ భాం. లం న న లో టో షా న ల లతల తూలే బట నో వ ఆ షై పతం చ ల్‌ మత అ లి పం! ర; నం. జ కంటుల్తూరి అన్నలదేవుని శాసనము ఈ న న రాం న /, . శప త్‌ ర ॥ గ్‌ 2 శ షక సట జీ ట్రీ సర శ ను టం న సట క ళ్‌ ళ్వ న్‌ నా భత కట ఎ సట ౫ మ; సం సు, | న. ( సట నా ॥ ల . న?! శ్‌ నో | / / | (| న పేక. ॥ " | . క కాసనము నెం, 81

క3ం 9. మిష్య జనాద౯నః బహుళ కీ త్తిసముద్గమ చామీ5 (వకటితొ 10. ఖిలదిక్కంమండనః ఈశ్యాను జన్మా(తిపురారిదేవః పమోశికో కేం ౦చీమశేషవ 'త్రీం। సుమేకు సారాదదికన$ దోష్టాః ఇపఠౌవతొ 12... పేన నివత్తికాతాకళాః శ్రీమానుపేం్యద ఇవతన్య సురేశ్వ-న్య కల్ప 18. దుమాహరిణదాన విధిః కనీయాన్‌; అక్టాన శీకృత దీశంభు 14. వ మంబదేవో ధమ్మేకాణరకతి కృపాణ ధరీణ బాహా! ఛ్రీ 15. వతి గణపకి నృపతిం జిత్వాళక్తిం (వకాశయన్‌' రౌ్యదీం? తస్మా 10. దా హృతనాన్యోయుధిరాయ నహ్మూస మల్లి బిరుద పదం। ఘూ శే ణ౯ా త్కుంతనికొయకుంరితది నాధీళ వభానంపదాం ఘో 18. టీ ధట్ట ఖురాగ పాంసుపటలీవయ్యాజ య మీలద్ది శా0 18. యః పంచాధిక సప్తతి డీతిళ్ళతాం మో లీన్విలూయాంబుజౌ 20. న్యాజా! పూజిత వాన్నిజేకణ సముద్భూతా౦ రుషం దేవతాం! 21. _ దోషహ్టారేరవమల్లి దేవ ధరణీ భత్తుకా వజాలద్వాజినోద పే ణాపత ₹2. తోన్వపకు నృపతి (వాతేన సాక్రంరణే భిత్వాశీష౯ ముద స్త హేతి 28. రవ కౌవతిభ్యాం కీతివన్నుత్‌ &ీపన్‌ (కీడాకంతుక శొాడనవ్యతికరో 24. యశ్చవ్యధాద న్యధః। ఆదిరణ ముత్తనుణండం గండర గండం చ 25. గండభేరుండం!: ఉభయర గండ*చ హఠాత్‌ బిరదంయః అండీ 260. తారినా హృతవాన్‌ బాహోవి(క్రమ అద్ది పీర కటక పాలంబిత 27. ద్వాదళ క్షోణీ మండలికోప సేవిత పదం దృవ్యంతమాయోధ ౨. నేః ఏనం ల్రేరవ 'వేషధారిణ మర్చికష్యైళృచ్చిరో మాలయ స్తో 20, తుం భూపతి మంబదేవి మవనౌజిహ్వానిజి_హెతి కంగ 80. విలదావ్య కేశవ నృపం సోమిదేవ నపహిత మల్లి గంగయుత౦ 81. యస్తు పరా_కమ మూల్యానళ్వా నఖిలాస్ప మాహృతవాన్‌ 82. _ సెంతత్పీమని మల్లికొజు౯ నపతేః పాపన్యధమజా(దుహో డే లికి వ శబాహ్యాణః పరిహరన్య శృ(వపూతంవధం! సప్తాంగం 84. పరిగృహ్యతన్యవిలస్తడ్డో శృలండమా (దానయన్‌ పౌనః 85. _పున్యమనన్య దుర్లభ యశాలో కే పథాం 6పాప్తవాన్‌॥ ఉ 88... స్మీలత్సు కృతస్య లోలయపతే రక్షీణ నద్దకీణా నాహత్తు౯ 87. సృవవాన్‌ సుతాయసుధియే రాజల్ణనా మ్మే నిజాం! ప్యుతింయ | 88. ః (పతిపాథ్యనందన పురన్పశ్రష్టాంచ రాజ్య(శ్రయం నవాజనంస్నధ 89. మహిపతీన్‌ రణముఖే జేతా యళోలబ్ధవాన్‌ ॥ నిజపరి 410. రవి లోపిత రాజ్యవదం మనుమగండగోపాళం! విశ్శిక 41. వ సింహపురేయ స్టాపితవాన్‌ పునరముం స్వళాయ్యే౯ణ 42. ఏకంవే తండమళ్వం విటపిన మమ్భృతం పంకజా మస్య

134

శీతం నే కేలబ్బుం సంకోభయ తో జలనిధి మమరాః కౌళకూ శీకీం టాద్ది౯తా స్తే। ఆద్వంద్వ స్త్యంబదేవో విషనిధిమసుహృ 45. త్సింధు మున్మద్య గృహ్హత్యశ్యియం హోస్త్రికం (శ్రీరమృళ 46. గురుయళః పాండ్య కల్ప(దుకూ౦శ్చ!॥ దోస్తలంభనం 47. భృత జగ్యతయ గు ప్తిమేనుధమ్మ౯స్యహమ్మ క్యామివ 48. జంగమమంబదేవం। ఆ చం(దడమాచర విరక్షితు మే శ$9. రు ధన్వాగారీ విమి్మిశిత తనుస్రిపుర్యపమాధీ।

"రెండవ (పకంగా కేం న్వ స్ర్తిసమధిగత పంచనుహా శబ్ద నికవధక 2. వితవణ విశేష నిస్సమయనీలాబ్ధ।; ఫణధరాధిరాజ 8. భోగ పరిణాహళాలిభుజపరా.కమ పరాజిత్మపతిభట 4. నగర హఠా కృష్టా షహ్టౌ పద కుసుమోపహారసనమారాథిత మ ర్‌ం 'హేశ్వర। ఖండికోట మనోంధ పురవరాధీళ్వ: | విలసదలం 68. కార సమలంకృత సకలకలా కామినీకొంత। తుంగారోహణ 7. ఆొఢ రేఖా శేవంత। రిపురాయ గోధూమ ఘట్టనఘరట్ట। గా 8. మోదర "సై వ్యాది శాపట్టః జగదవశాన విజృఎభమౌణ పవమాన 9. జవన వాజీఖుర ధూళిపాళీ కబళిత చతురణ౬౯ా వితల।ః రాయస 10. హన మలి! విమతరాజ “రాళ మండలి వి,దావణ జలదాయ 11. మాన సమర సంన్నాహ మిద్దళ। మూరురాయ జగద్దళ। త్యాజి 12. తరుణి కనకభూషణరిపు కౌమినీ గండ। ఏటువ మల్లి దేవని 18 తలగొండు గండ; _పత్యనీక (ప్రాసాదాయ మానకుల శేఖరి గం 14. డ। చలమత్తుజగండ। కర కంప్యమాన కరవాళదీయమాన వైరి 15. రాజన్యమాససాందోళన। సూయ్యక౯ా వంశరాయ నిమూ౯లన।ః 16. మనోరథాతిశాయి వి్నిశ్రాణన। భుజ విజయ గాధాశవ 17. ణ చమత్‌కృళత దేవగిరిరాయ.- పస్టాపిత (పాభృత మణి కనక భూ 18. షణ। సమ్మాశిత జనపోషణ।; యోగ్యావ స్ట్థానముదితనిఖిల 19. గుణసంఘాత। గిరిదుగకా వజ విపాత। చతువి౯ధసేనా సంభా 20. రవహన వినత శేషఫణా ఫలక మండల। వన దుగ౯ా దావానల। జలదు 21. గ౯ా బాడదిజ్వలన। స్థలదుగకా సంచూణకాన। (పతిభ వీర లక్ష్మీ విరామ 22. శృపతిజ్ఞా పరభురామ। ,_పతిదిన విజాయ్యజ- మాణ సీని కొయ్య౯1రా వతి. యస్థాపనా చాయ్యజ। (తిళభువనాధీశ్వర ఫ్రే (తిపురాంతృక దేవ 24 దివ్య (శ్రీ పాద పద్మారాధక। సకల విసు సంతోషితవనీ ఏకజన

శే35్‌ 28. చాటు కోలాహల నకల -- రిదావణ। సోమ వంశరాయ విద్రావణ। 28. రణ విఖండిత చండ విద్విషి రుధిః వసామేదః కబళన సం్య్య పేషి 27. త్యవపహరణ। మల్లి కాజుకన నప్తాంగసంహరణ! విజయ కాహళీ 28. కళ కళ కల్చ్యమాన పరాక్రమ (వశంననః కాడవరాయ విధ్వంన 89. నః అతి పాండవ పరాాకమ పొండ్యరాజన్య (పియ (సేషిత చండ 80. _వేతండ వైనకేయ జంఘా౨ తురంగ సొద్ధకా విరాజమాన నంపో 81. _ షిత పౌహాద౯ా (పతాపోపనత భూపాల విదిత గోష్టీ సంమధ౯! నిర 89. తిశయ నమక సాహన। మండలిక _బహ్యూరాక్షన! (దిత్యనీక వక 88. స్తృళః। పరిణత సేనా శుండాగ। గండపెండార థ్రీమత్‌ అంబచదేవ మ త. _హారాజః శాకాబ్టేషు రవినేేత చం్యదగుణితేషు వికృతి నంవత్స 85. ర భా(ద్రవద దిహుళ పంచదళి భౌమవారయుతే సూయ్య౯ (గహ 88. ఇ పుణ్యకాలే శ్రీవవకాతపూనకాద్వార (శ్రీ కుమారగిరి నివాసాయ 87. మందస్మిత మా్యతోన్మీలిత (తిప్పరాసుర విలాసినీ తాటంకశృంగా' తిరి. రాయ శ్రీ (తిపురాంతక్రడే వాయ ఆంగరంగభో * ధూపనీవ నై 88. _ వేద్య తాంబూల శశ్రీగంధి కుంకువు కస్తూరి కపూజణరాగరు స 48. గంధ (దవ్యాద్యుపభోగాద్ధణా చీ) మవాచీ౨) హంనమాళాల౦ం 41. కృత సిత క్షేమ ఏంక్షక్షేమ దివ్యసిచయ నియ నమ శల, ప౯ాణాద్ధజం ఖ౦డస్సుటితజీణ్నో ఇద్ధార మాటకూట పాసా 48. ద మండవనృత్త గీత వాద్యాది భత వీద్యా విశాాద నటజనోప శీకీం సంగహాద్ధకాం కుమారగిరి క్షేతానక్త మానసానాం నియతా శీర్‌, నుష్టాన 5తానాం కృత పకిజ్ఞానాం తపోధన ఛలాహ్మణ క్షత 40. సన్యాసి వీర్యవత మాహేళశ్వర శైవ పాశుపత మహా్యవత కా 47. ళాముఖ యామిళ బై రవాతీ నామన్యశ నాచ్చాద నాత్టజామని వా 48. రిత స్యత _పదానాత్ట౯ం చ శ్రీ (తిపురాంతక దేవ సొత్‌కృళా న్నిఖి 49. ల (గామాన్‌ పరిహృత సకలోపద్రవం (పతిపాదయతిన్మ। ఆందదే ౧0౦. వ మహారాజు శ్రీ తిపుూంతకదేవర ఊళ్యును కొనిక మొదలు 51. గా సకలమూ మంవించి ఈ స్టొనము వారిం గొలుపుకొనకుండానుం రతి. (పతిపాలించెను. నందశివులు ఈధమ్ము౯లింతవట్టూ రాజు నకుం జెప్పి 58. వడశెంగాన ఈతనిచేసిన పౌరుషానకు స్టానమువారందలూ నియ్య 54. కొవి శ్రీ (తిపురాంతక దేపరానతితోడ న్వ్త్రి శ్రీమ్ముతియందక + 55. వా చాయ్యు౯లూను దేవర బాహత్తరి నియోగాల వారూను విన 58. కొండ తూఫు౯కా గంగాపురము ఈయనకు ఆచం (దాకణము 'ఇెల్ల 67. వలెనని_విత్తిగానిచిరిః ఈ ధముకావులు (_పతిపాలించన రాజులకు కరి. శ్రీ పవకాతమునా వారణాసిని కురుకేతమునాను అనంళకోటీ

136 మూజవ _పక్య్థా

1... వాహ్మలక్షు అన్నదాన 12. సులానుం జంపి త 2. ము గోదానముం 18. న పెద్ద కొడుకు కపా 8. జేసిన పుణ్య ఫల 14. లానం గుడిచిన మ 4. మవును ఈధము౯ా 15. హా పొతకాన బడు 5. వుల సెటుపం దలం 10. వాండు స్వదత్తా 8. చిన పొపకము౯ాం 17. ద్విగుణం పుణ్యం 7. డు శ్రీపవ౯తము 18. పరదత్తానుపా 8. నాను వారణాసిని 1989. అనం పుదత్తా $. కురుక్షేత్రము నా 20. పహారేణ స్వదత్త 10. ను అనంతకోటి [బా 21. 0 నిష్ఫలంభివేత్‌ 11. హ్మాలాను గంగ్షిప

00౦

క (తిపురాంతకములోని (తీపురాంత కేళ్వరాలయ దక్షిణ కుడ్యము పై 21 పరిక్తులలో చెక్కబడి యున్న శాసనమిది. శాసనము ళక నంవత్సరము 1218 అర నిజ ఆషాఢ శుద్ధ పొర్హమీ బుధవ రయి నాంటి పవితారోపణ పుణ్యకాలమున._ థ్రీ (త్రిపురాంతక దేవరకు నవరత్నముల ఆభరణములు. (శ్రీ గండ పెండారు ఆంబిదేవ మహారాజ మాండలికుదె న కోయనినాయువి సుష్ముతుడైన ఇదేవండు చానమిచ్చు నందర్భమున వేయించినట్టిది. ళశాసనమున ఆం౦బదేవని (వశంసయున్నది- శాసనకొలమన కీ. శ 1281న శాసనము 10 నుండి 14, 18, 80, 21 పంక్తుల అక్షరములు చెదిరిపోయినవి. శాసన మనంపూర్ణము. శాసనము ._. మూలము శే స్వస్తి నమధిగత పంచమహా శబ్ద మహా మండలేశన్టర 2. ఖిడికోట మనోంధ పుంవరాధీశ్వర రాయనహ్యప మ తీ ల్ల ఏరువమల్లి దేవని తలగొండు గండ చలమత్తుకగ 4. 0డ సూయ్య౯ా సోమవంళ రాయనిమూ౯లన మల్లికొ 5. జుజన సప్తాంగ సంహరణ కొటనరాయ విధ్వంననె పొ (1 ండ్యరాయ్య్మ పియ,్న పేషితకరితురగరత్న దేవగిరి రా 7. య సం్యపేషిత మణి కనకభూషణ (సళిళ్లా వంళురా 8. మరాయ స్థాపనాచాయ్య౯ మండలిక (బహ్మా రాక $. స గండపెండార థ్రీమతు అంబదేవ మహారా 10. జ పాదపద్యోప జీవి కవల .... ...- ౭ 11. డు సంభవి మళుక నరక 44 18. పువవరాధీశ్వుర షో ౨. ౩ 14. సహితులైన థశ్రీకుతు ౨... ౨. శ్రీఠపు 15. రాంతక దేవవ.్య థీ పాదపద్మారాధకు లై శ్రీమతు కో 10, యం నాయుంి సుపుటతుండు .... ణ సంపంనుండై 17. న శ్రీమకు ఖదేవండు న్వ స్త్రి శకవరుషంబులు 1218 18, అగు నేటి ఖర సంవత్చ్సర నిజాషాఢ శు 15 బు నాంటీ ప శ వింర్గారావణ పుణ్యకాలమున శ్రీ (త్రిపు -0ఈతక బేవర ౧) కు (శ్రీరామ .... .... నమౌానముగాను నవరత్న ---= . కక్క. ల రంచెటేవ మహారాజుకు పుణ్య - -= ల అలటత 020 అనంపూంర్తి శాననము ణో

138 (శిసరాంతకములోని చీకటిమిద్దై 'ప్రాగ్భాగ కుడ్యముపై పది పంక్తులలో చెక్కబడిన శాసనమిది. శాసనము ళకవరుషము 1218 ఖర శ్రావణ శుద్ద పౌర్ణమి మంగళవారమునాటి చంథద్రలగహణ పుణ్యకాలము నందు శ్రీ (తిపురాంతక దేనర అఖండ దీపమునకుగాను మహా(పధాని కంట్టులూరి గన్నయ,% పెగడ కుమారుడు అఆన్నలదేవండు 57 అవులవిచ్చు సందర్భమున వేయించినట్టిది. శాసన కాలము కీ. శ. [491. వాసనము __ మూలము

1. స్వస్తి నిజగుణ నామాంక మాలికా దె (పశ స్తి సహితం ్రీమన్మహా్నపధాని ర్‌ం కంట్టులూరి గన్నయ్న పెగడ వారి కొ
2. _డుకు అన్నల దేవండు స్వస్తిక వ
3. ష౯ాంబులు 1218 ఆగు ఖర సం
4. వత్సర (శ్రావణ శు [16[మ; నాం 7 టి సోమ్ను గహణపుణ్యకాలము
5. న్‌ థ్రీ తిపురాంత్తక ల్రీమన్మహా $. దేవర అఖండదీపానకు ఇచ్చిన
6. మోదొలు గ (7) ౪ క

క్షే (కిపురాంచకేశ్వరాలయ దకీణ కడ్యముపై 7 పంక్తులలో చెక్కదిడిన అనంప్పూర్తి శాననమిది. శాసనము శకవర్షము 1218 నాటిది. ఆంబదేన మహారాజు (వళస్తిమా్యాతమేవున్న శాననమిది. కశాసనకాలము కీ. శ. 1201 శాసనము ... మూలము

1. న్వస్తి శ్రీమన్మహామండలేశ్వర బాహత్త్వర నియోగాధివతి అనేక దేశాధి న ౨. తి బాతువ౯ాణ్యకానముద్ధరణ పళ్చిమరాయ దామోదరనైన్యదిశావట్ట ఏకాం
2. _ గవీర వీరావతార అతివిషమహయారూఢ (పొఢ రేఖా రేవంత విజయల 4... క్ష్మీకాంత! కాయస్టకుల కమలన్యాత్తకాండ కదన్యవచండ (తిభుననాధీశ్వర్‌ థీ
3. ((8పురాంతకదేవర)ు పాదపద్మారాధక వనరబల సాధక మండలిక
4. .... .... నామాది సనమద్హ .... .... అంది =... 70 టు టు 1లి1క్‌ అ యయ ఆల ఎం. (ఆసంపూర్ణము క

ఉం (తిపురాంత కేశ్వరాలయమునండు న్నట్టి మండపము దకీణ కుడ్యముపై 18పంక్తులరో చెక్కబడినళాసన మిది. శాసనము శకవర్షము 1218 ఖర పుష్య శుద్ద పంచమినాటి మకరసం(_కాంతి పుణ్యకాలమున తీ (శిపురాంతక శీ మహాదేవరకు అఖండ చీపమునకు శ్రీమన్మహామం డలేశ్వర సకల సేనాధిప రేచర్ల కు రో తృములైన కొంకాల నాగి" యు3 కుచూరుడు ముంమడి నాయుడు తమ తండ్రి పుణ్యకోక (పా ప్తికగాను 60 ఆవులు 8 ఆటోతులు, ఒక నీపకంబము (బీనియెత్తు 16 వీశల 146 పలములు ) దానమిచ్చు సందర్భమున వేబించెను. దాన్యప్రళిగ్రహీత నెట్యము అన్ని శెట్టి నిత్య మానెడు నేయి తనపు(త్రాను పొ్యతికము నడప గల వాడను నియిమ మేర్చరుప బడీనది. అప్రే కోటభూమి కోని మాందలను ఇచ్చిన వెలిపొలము అండి. వీ రిది వరలో ఇచ్చిన రాజేంద్ర గొశుగులు 2 వెండి మరలు 2. శాసనాంతమున మంగళమహా శ్రీశ్రీశ్రీ యున్నది. శాసన కాలము ।కీ. శ. 1201, శాసనము __. మూలము

1. స్వస్తి సకల గుఇగనవాలంకార పరనారీదూర ఆమనకంటి పురవరాధీశ్వుర బెం వరలక్ష్మీ నిజేశ్వక =... అభీమ రణకవంగరాయ వితరణకం*౯ వి(కమ సౌపణ౯ా పతిహా
2. తాంజకేయ కౌచగాంగే యమ స్వామి్మి_దోహ-గండ చేతన భుజాదండ సత్యరత్నాకర దుష్ట
3. జన వీకర సుభటసంస్తుత్య మనుమకులాదిత్య వివేక విద్యాధర గంవీరసాగర అన గ వరత పరహితాచరణ రంగపాళ్టజ (ప్రత్యక ధమ్మ౯ నందన సుజన హరిచందన నామౌది సమ
4. స్త (పళ స్తి సహికులైన శ్రీమన్మహామండలేశ్వర సకల సేశాధిప రేచల్ల కులోత్తములైన కోంతా ళా
5. అ నాగినాయుని కొడుకు థ్రీమళు ముంమడి నాయు౨ఎడు తమతంటడి నాగినాయునికిం బు
6. ణ్యలోక (పా ప్రిగాను స్వ స్‌ శకవషకాబులు 1218 ఆగు నేంటి ఖర నంవత్సర పుష్య శుద్ధ 5 నాంటి
7. మకర సంక్రమణ పుజ్యకాలమున స్వస్తి ఛీ (త్రిపురాంతక శ్రీమహాదేవరకు ఆఖండ దీపానకు ఇచ్చిన మో
8. దాలు 50) ఆంటోతులు 8 రోహ దీపకంబము |! నీని ఎత్తు విశ్యల 1[పల 161 । (౧౬ 111) ఈ పసులంజేకొని నె 11... ట్యము అన్నిశెట్టి నిత్య మానెండు నేయి తన పు_తానుపొ్యత్రము నడపంగలవాండు ఈ దివ్య కా
9. పునకు కోటభూమిలోని మాందలను ఇచ్చిన వెలిశేను ఖ] వీరిదివరకు ఇచ్చిన వీరరాజేండ్ర
10. గొడుగుట 9 వెండిమంలు 2? మంగళమహో (శ్రీశ్రీ - 000

వశ /7 ః్న బ్ర ాంశమురోని (వపురాంత కేశ్వరాలయ ఉత్తరకుడ్యము పై చెక్కబడిన శాననమిది. శాసనము ప రృర్తంగ కన్నడాం_ధభాషలనో జెక్కబడినది. శాననము శక సంవత్సరము | 214 నందన భాదవద వళి టి శు(కవారమునాడు వారివారి తల్లిదం(డ్రులకు బుణ్యముగాను, పెక్క౦(డు వ్నర్తములు నంఘ్‌ (తిపురాంతకేశ్వరుని అంగరంగ భోగములకు మాడకు -- దూనెడు అన్ని (గామములందును (తిపురాంతకము సంతలో ధాన్యము, బియ్యము పెనలు నూవులు మున్నగువాటి ఆఅమ్మకముపై ధాన్యము వసూలుచేసి యిచ్చుసట్లు కట్టడిచేసికొని వేయించినట్లిది. శాననము మన్నించినవారికి కలుగు పుణ్యఫలము విఘష్నమొనరించినవారకి కలుగు పావఫలము ఆపిమ్మట, వ్యాసగీతాళ్లోకమును ఉన్నవి- శాసనిమున అచ్చటచ్చట అక్షరములు చెదిరిపోయి-వి. శాసనకాలము (కీ శ 1208 న శాసనము _ మూలము

1. స్వస్తి సమస్త ద్విజగురు చేఎతాభక్తి మా (గక) తత్సరులుం (బాహ్యణ క్యతియ మ చాకువకాణాకా( శమ ఫమ్మ౯ (పతిపాలితా ఃెు (నేకు హయ గజాంబక న్వణ౯ా ధనధాన్య నమృద్ధులుం. అనడ్వాహోర ఛారూఢులుం దండా యుశ హస్తులుం = నిజాభరణులుం విజయ త్తి = . ముని విశ్వకమ౯ా తోట కాచాయ్యజ- (వవీణులుం ఆజాత శకులుం సంజాత మిృిితులుం వితరణ గుణ మాంధా కులం ని
2. (థిల జన) మి్యతులుం (జఐణమళ ఫల (పారంభనూ(తులుం శ్రీ మనుమకుల వవి(తులుం స్వస్తి సమస్త భువనజన విథ్యాత్మవంచా శత ధనుః (పతి న. గుణగణాలంఖృత నత్యళౌ(చ్రాం చారిత్ర నయ౧నయ విపుల విజ్ఞొన వీలబలంజధను౯ (| పాలన విశుద్ధ గరుడధ్వజ విరాజిత | సమాల్ధి పలవుక్షి వమాలింగిత వక్షసల _తిభువన పరా[కమోన్నత వానుదేవ ఖండల మూల భద పంళలోబ్చువ అహిచ్చ్యత నిమాకతిరు 7 పంజమల్లి లి"తైకమాన్యయం కలహనంవ్నరుం కదన(వచండరుం... త్రై లాభరణ భూషితరుం ఇద్దమాంగే బన్టనిక్కు జా వరుం బాంద ఎ తి *.. అదే గుంపెనల సముద్ర నెంబఎరుం ... .-చ గం నెంబవరుం కులదొళు ఆదిత్య నెంబ వరుం చలవదుయోశైిక౯ాధన నెంబవరుం ళెచదళి
3. ఈం సత్యధలి వమకావ్యత నెంబవరుం త్యాగదలికణ౯ నెంబవియం భోగదలి దేవేంద్ర నెంబివరుం సాహనంఎలి అజుకాన నెంబవఏం కాంతిదలి నకుల నెఎబివరుం ల ఓరీ... 0 ఎ దలి సహదేవ నెంబవదం ఉపాయదలి నారాయణ నెంబవపం అయ్యావళియఐనత్తై ఐనూవకారు మిగళుం శ్రీ (బిహ్మా విను మహేశ్వరు . రాధటులైన శ్రీవతు వందరాజును క పురడిి చింతాట ముప్పిఏడ్డిని దోంణాల అమరరిడ్డివి ఇదుమకంటి దొంత ఎజయాను ఆజ ౦

142

12. ఆ దేశమ డిని ఆకంమనాంటి కేళమరడ్డిని... కేశమండ్రీని లింపత్తి౯ కేశమండి (బంమయాను సనెక్రలవిది సీలపరడి.

13. _పొలయాను .... ముడువు అన్నయాను .... మిండ బ్లైరవరడిని శెట్టిచెలట్వు జక్కమరడిని రాచెటువు మారపరడి (పోలమయాను గగ కలల తం ఉంంం

14. ల్లి బొచినాయుండూ నీలపనాయిండూను వెల---రడిని పోతిరడిని _.- కొంమిరడి దేవయాను పాలకానిటి ముతుమూగ్రినాయుని నారయాను గల్లలపల్లి

15. .-...నగరంపొటి గుండిశెటిని మారకొనపాటి .... ఆ మారిశెటిని వీరు ముఖ్యమైన

16. ఫతిపురారిశెటిని ఎఅనారెశెట్‌ని .... గాలపల్లి .... శెటివి మాగముశెటిని అచ్చనూంక శెటిని ఆబా .... శెట్‌ని ఆ .... పెమిశెటిని అనిజప

17. తలబ్ల .... (త్రిపురారిశెటిని .... శెటిని ... శెటిని కుమ్మఅమారిశెటిని ... .... గుడిపాటి కామనబోయుండూను

18. సనూరటోని పళయాను దాసరి పెరుమాడిని ఆ . శెటిని కొమర(పోలి అంిశెటిని పినకాల ... రామిశెటిని పెదకోలంకుల పోలిశె

19... ౨... అన్నయాను .. నానాదేశ పెక్కుంథడ్రుగూడి సమయ కాయ్యా౯నికై శ్రీ .......

20. తిపురాంతక మహాదేవర సంనిధికివచ్చి స్వస్టిశ్రీ శకవరషంబులు 1214 ఆగునేటి నందన సంవత్సర భాద్రపద బి శు నాంటి వ్యతీపాత యోగయుక్ర

*1. తమ తల్లిదం(డ్రులకుం బుణ్యముగాను శ్రీతిపురాంతకదేవర అంగకం౦ంగటోగాలకుగానూ అఖండ వీపాలహను ఎజ్జమొటునాడ వెలిగండ్ల దోరణా

22. _నల్లాను ఉరూరను ఏంటనాొక్కాక్యా కొనిక .. భూములలో నడచిడి నడవిడ్ర --- కారకానిక్ష మౌాడాను ఆ చం ...

23. ---గా ధారాపూవ౯కముశ్రేం ఇచ్చిరి (తిపురాంతకము అంగడీ _-- బియ్యము పెసలు నువ్వులు మొదలైన నానాధాన్యాలూను అష్బ్మువచ్చిన బెహా,

ని4. --- సంకులకు మాడకు మానెండేశి కొలుచులెక్కను ఎల్లకాలమూనుంబెట్టు వారు గానిచిరి ఈ మేరలింత స్ట నంద శివులు పెక్క ౧డచేతం

25. --- 1తిపురాంతకదేవర ఆనతిని బాహత్తర నియోగాలవారూను ఈ మేరలందు వడువర ___ నందశివుల విడతరము చెల్లినిచి;ి ఈధము౯

26. _ (నడిప్రి వ వారు అనంతకాలము దేవేంద్రభోగము అనుభవింతురు ఈధము=౯లకు ఎవ్వరేని విఘ్నముశేశినారు గలిగిరేని గంగాతీరముని అనం.

27, ...తపోవసులను (శాహ్మణులనుం జంపి తము పెద్దకొడుకు కపాలమునం గుడీచి మహాపాత కానం బడం%లవారు,

బి8. సామాస్యోయంధమ్మ౯ా సేతున్సళలపాణాంకాలేకాలే పాలనీ్బాభవద్భి సవా౯ నేతొన్‌ భావినః పాశత్టి౯ వేందద్రాన్‌ భూయోభూయో

28. యాచతే రామచంద్రః

000

కేశవ ఆపురాంత కేశ్వరాలయ దకీణ కుడ్యముపై ఐదు పంక్తుల వో చెక్కబడిన్న గాననమిది. కాసనము కళళ సంనత్పవము 12 4 నందన పుష్య శుద్ధ వంచమి సోమవారమునాడు వి([కమో క్రుంగ నే ర్మ చ్యకవ్నర్థి శ్రీ (త్రిపురాంతక మహాదేవరకు, వహిండి చతుర్ముఖ కోహళి దానమిచ్చు నందర్పమున పెయించి వట్టిగి. ళాననకొాలము (కీ, శ. 1202. శాననము తెలుగు నం స్క్టత భాసలరోనున్నది. శాసనము -- మూలము ఇషం కుక సో 12. స్వస్తిశ్రీ కళ శక వకుషంబులు 1814 అగునే-టి నందన సం వత్సరంబు విష నాండు గ జం! దడ 0 2. స్వస్తి సమస్త (వళస్తి సహిత ్రీమన్మహా మండలేశ్వర థ్రీ వికమోత్తుంగ రాజం్య చిల్నక త్తిాన్వ స్థిశ్రీ గాలి పి . కోప దోద౯ణండద తం. (్రపురాంతక . శ్రిమస్యహాదీ_రకుం బుత్తైంచిన వహిండి. చతుముకఖి హళిః ద్‌ ద్దకండెద్వ యని న్స్‌ విక న పహూవమూ 4. మ౯౭దకృత చతు ట్వీకాపాధిపస్ట్థాపనా చాయ్య౯ సూయ్య౯ నమ (_పకాప మహిమా (9) ౨౦ 'మోతుంగ దో హానమయం ప ఆక ష ల ఠం. రాట్‌ పాయచ్చ (తిపురాంతకాయ. వసుధా భ శ్రాజ్య్రహత్తళద్విషాం షం చతుదజళ ఫరో నాభ్యాంతు లాభ్యాంమితం. ల చీకి టను

కష 1 తి పుఠాంత కేశ్వరాలయ దకీణకుడ్యము పై వదిహేడు పంక్తులలో చెక్కబడిన శాననమిది. శాసనము శక్రవర్షము 1815 విజయ మాఘ బహుళ చతుర్దశి గురువారము మహాశివరా(తి వషణ్యకాలముని (_తిపురాంతక ఆలయ ఆగహారమగు "'పెదపులచెజులో రెండు తటాక్రములను నిర్మించిన నిషయము మరికొన్ని దానములనసు థీ (తిపురాంత కేళ్వరుని ఆంగరంగ భౌగములుకిన్చిన విషయమును తెలుపుచున్నది. శాసన కలము న 1208. శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు 1215 అగు నేంటి విజయ సంవత్సర మా
2. ఘబ 14గు నేంటి శివరాలతి పుణ్యకాలమందు థ్రీ (తిపురా
3. తక దేవర యూరు పెదపుల చెబుయూరి ఉత్ప్సరము కోమార స
4. ముదము అనెడి చెజువు వెలుపల మలిరెడి నిమాబెడి శతమతం 5, |డి శేతిరెడిక్‌ తల్లి ఎఅసానికిం పుణ్యముగాను కటించిన పహిండీ / గ 24 మాకాను ఆయూరి పడుమటను పురా సము(దను 7, కటించిన పహిండి గ 7 --- 1 ఇంతవటు పహిండిని (శ (తి
5. రాంతక దేపఏ అంగంంగదో గాలకభారాపూవజబాకము సేసి ఆ ర. చందా స్టాయిగాని్రిమి రేవిరెడి వె"డ్లము పోతసావి షళిపు
6. ర సము[డము కటించిన పహిండి గ 156 - 8 లు రేవిరడికి
7. మామ --- పురెడికిని అత్ర మౌ౩సానికిం బుణగ్యముగాను తీ 12... 8వుకాఎతక దేవర ఆంళరంగటోాలకు దధారాపూవకాకము టి ఆ బా లా లా లాలా మి ---ాాాాంా శీ _ = = మొదలే = బాహదర్తరినియో - ---
8. ఈ సము(దము వెనకను వెలుచల మలిరడి ----- - 1౧ ఉం |దిషరా సము(దం వెనంక మల్లు రేవిలెడికి - - 7... ఇత ---. నిస్తిదు। పీరు చెబువులు ఆరసికొని యుండువారు. (శానన విషయ దుసృష్టః ఎగసున్నడి)

క్షే15 80 (పపురాంతకేళశ్వరాలయ పశ్చిమ కుడ్యమపై 27 పంక్తులలోనున్న ఈ శాననము. (శ్రీమకు అడిదం మల్లుగారు శక సంవత్సరము 1218 జయ ఫాల్లుణ జుద్ధ పౌర్ణమి గురువారనునాడు లై లోక సుందరి యనుపేర సువర్డ (ప్రతిమగా గౌరీదేవిని చేయించి (శ్రీ ్యతిపురాంతక దేవరకు వివాహ మహోత్సవ తిరునాళ్ళు చేయించి, ఉత్సవమునకు గావలపిన ఉపకరిణాలు నమర్చించి, అనంభ్యాకులై న మహేశ్వరులు, గురుదేపులు దేవర బాహత్తర నియోగాధిపతులు సంతోషించి ఈ తిరునాళ్ళు ఆచం (ద్రావ్యము నడుపు నష్లేర్చాట్లు గావించు సందర్భమున వేయింపబడినది. శాశనాంతమున పుజ్య పొపఫలముల (ప్రశంస యున్నది. శానన కాలము (క్రీశ. 1291. శాననమున కాఠతి (పతావ ర్యుదదేవ మహారాజు (పళంస యున్నది. శాసనము _. మూలము

1. స్వస్తి సవున్త నరపకి మణీ మకుట కిరణ చుందిత చరణ కమల కౌకతి కుల

2... రిలక శ్రీ మత్పతాపరుుదదేన మహారాజ సొంటబ్రాజ్య ధురంధర అభంగ రాహొత్తే

$. రాయ సొభవ గజ విభావ జగదొరు .... .... మ్యులా మనుమగ౦డ గోపాళ శిరః

4... ఇండన మీసరగలడ జవనిక నారాయణ నామౌది (పళస్తి సహితం శ్రీ మన్మహారా -

5. య సకల సేాదిప3 ర్యుదదేవ దక్నీణ భుజాదండ శ్రీరామ దేవ దివ్యథ్రీ పౌ

6. ద భక్తులైన ్రీమళు అడిదం మళల్లాగార స్వ స్తి(శ్రీ శక వరుషంబులు

7... 1210 ఆగునేంటి జయ సంవత్సర ఫొబ్లుణ శు 15గు ! నాండు కై 0లోక్య

8... నుంద* యనియెడి పేను నుఐణ౯ా ప3మగాను గౌరీదేవిని చేయించి (శ్రీ

80. (తిపురాంతక శ్రీ మన్మహా దేవుకు వివాహ మహోత్సవ తిరునాళ్ళు 'సేయిం

81. చి ఈ యుక్సవానకు వలసిన ఉపకరణాలు అంకవట్టూను నమపికాంచిన

82. ను అసంభ్యాత మాహేశ్వరులూను గురుదేశరాను థీ త్రిపురాంతక దేదర బా

83. హత్తర నియోగాల వారూను సంతోషించి ఈ వివాహ మహోత్సవ తిరునా

84. డ్లు సూయ్య౯ చం్యదులు కలంతగాలమూను ఏంటాను చేయించువారుగా

85. నూను ఈ దే దేవరలకు ఉపహారాలాకు నిత్యమూను దేవికిని ఏందుము

13... వడ్లూను చేవంకు వందుము విర్లూను నడుపువారు గొనూను శ్రీ (తిపు

18... రాంతక దేవు సునిధిని ఇయ్య కొనిరి ఈ ధమ్మ౯ము దేవర విభన మ

17. పోత్సవముగాన ఈ ధము౯ పుదపకు౦డా నడపినవారు శ్రీ పవ౯తము

18. నామ వారణాసిని కురుక్షేతయి నందూను అనేక కోటి గోవులు దానము

కేడీ6 19. సేసిన ఫలమున్నుు ఈ యీళావుల ఆందు అనేక శత (కతుులు సేసిన 20. ఫలమున్ను బొందుదురు .... .... =... శ1. దలంచిన .... .... అనేక తోటి గో(బాహ్మణ వధ సేసిన పా 22. పానం ....ది గొట్టునం * 4 ౨ లాంబడుదురు .... 1 స్వ .... లేల ఎ 606 త్తాను పాలనం పరదత్రాపహారేణ స్వ వశీ. దత్తం .... ... .... భవతా దేవసు బర. ౧... ౨4 ౨౨. శృల ధ్వజా పటి స్తంభస్సము న . .... ధమజన్య కొలేకలా ... .... ల్లో

147 81 (తిపురాంతకమున (తిపురాంది దేవాలయ పాంగణము నంటియున్న చెజువు వార నున్న స్తంభము పై చెక్కబడియున్న శాశలమిది. శాననము ఇరువది ఎనిమిచి పంక్రులరో నున్నది. శాసనారంభము నుండి 10వ పంక్తి వఐకు నఎస్కృళత శ్లోకములును, అటుపిమ్మట 24వ పంక్తి వరకు తెలుగు నచన భాగ మును శాననాంతమున రెండు వ్యానగీతా క్లోశముణను ఉన్నని. శాననము శక వర్షము 1218 దుర్యుఖి భా్యదపద శుద్ధ పాడ్యమి బుధవారమున కొకతి (పకాసప్యదదేవ మహారాజులకు నకల సేనాపతి ర్యూద దేవనికిని మహా (ప్రధాని సర్వాధికారి పోచిరాజు పెద్దిరాజుకు పుణ్యముగాను లోక హితముగాను ఉభయ నానా దే పెక్కం(్నడు, ఉప్పు ను౨కాధి కారులు, కరణాలు, తీస్పరుము కొలకొం౧(డు (త్రిపురాదేవి అంగరంగ బ్‌గాల కిచ్చిప ఆయము సుంకములను ఐదు శేశి పెలుకలు, ఎడ్లు మాన్యముః మాడవడీ చిన్నము ఇచ్చు సంద ఏ చేసెడి కట్టడిని తెలుపుచు వేయింపబడినది. శాననాంశమున దాన రక్షణ ఫలము విమ్నము ఛేసిన కన్లా పా తెలుపబడినవి. శాసనకాలము (క్రీ. ఈ 280 కాననము - మూలము

1. థ్రీ శారీ పధమాన రత్నమకుట స్ఫూజ్జకాత్‌
2. నుధాదీధితి స్స్ఫూయ్యా౯ తీత పున _పభొ 8, విలసిళతొ తై9లోక్య రిక్షకరీ బంధూక (ప
3. సవారుణా భగవతీ సౌభాగ్య సంపత్‌ (పదా
4. పాయాద్వశస్తి పురాఫురారి దయితాదారి ౧... ద విదావణీ పాయాద్విన్త్రిపురా పుర
5. దర ముఖాశేషామ రోద్యలత్‌ (పభావ్యాప్తా శాంత కీ
6. రీట కోటి విలనన్మాణీక్య భాస్వద్యుతా అత్యంత (పవి కొసితౌం్యిఘ్‌ $ _ కమలా నిత్యం నిళాటీ వృతా చిత్తే యోగి జనస్య కల్పిత నిజానొ
7. సావిలా శాలయా స్వస్తిశ్రీ శకవషకాంబులు 1218 అగు
8. నేంటి దుము౯ఖ సంవత్సర భాద్రపదకు [బి ॥ న్వ స్తిభ్రీ మన్కహో
9. మండలేశ్వర కాకతియ్య పకాపద్యూదదేవ మహారాజు 18 _ లకూనూ స్వ స్తిశ్రీ మన్మహా రాయ నకల సీనాధిపతి రు
10. (దదేవనింగారికిని స్వస్తిశ్రీ మన్మహా (వరాని సవా౯ధి
11. కారి పోచిరాజు పెద్దిరాజుంగారికిం బుణ్యముగా నొ
12. ను లోకహితముగానూ ఉభయ నానాదేశి పెక్కం(డూ

కే4ం 17. ను ఉప్పు సుంకము - శెడి కంణాలూం దీపజంలూను కొ 18. అ కాండూను శ్రీ _తిపురాదేవికి అంగరంగ భోగాలకై ఇచ్చి 18. న ఆయము సుంకమువల్లను ఐదు శేశి పెళుకలు 20. శ ఎడ్డుశ ఏటవిటను దరణము శేశి మాన్యగాం(డు మాన్యము మా 21. న.... న మాడబడీ చిన్నము ఈ (_కమాన ఇచ్చువారు। ఇంతవట్టు 22. ధమ్మ౯ము ఆచం దాక్క౯ స్థాయిగాను ఉభయ నానాదేశి పె 28. క్య్థం(డూనుం జెల్లింపువారు ఈధమ్ముకణనకు ఎవ్వరేని లోనుగా శశ. నివారు ఘోర నరకాలం బడువారుః స్వదత్తాద్విగుణం పుణ్య 25. 0 పరదత్తాను పాలనం పరదళత్తా పహారేణ స్వదత్త్సం విష్ఫలంభ వే 28, త్‌ సామాన్యో యంధమ్మ౯ సేతున్న్ఫృ౯ పాణాం కాలే కాలే పాలసీ యో 27. భవద్శ్భిః। సవ్వా౯ నేతాన్‌ భావినః పాత్ధి౯ వేంళదాన్‌ భూయో భూ 28. యో యాచతే రామచంలదః॥

పేలి 82 (త్రిపురాంతకములోని. చీకటిమిద్దె తూర్పు భాగమున నున్న కంబముపై 21 పంక్తులలో చెక్క బడిన కాననమిది. శాసనము శక సంవత్సరము 1230 కీలక పుష్య బహళ అమావాన్య ఆదివారము నాటి అర్హోధయ పుణ్యకాలమున శ్రీ మన్మహా .మండలేశ్వర కాకతి వకాపరుుదదేవ నమహారాజులకు పుణ్యముగా అ సర్వాధికారులైన (న) లకము ఎల్లయ రెడ్డిగారి ఆన్న వొర్లియెడ్డి థీ సతిపురాంత కేళశ్వరువి సని్నిధి చంగమరెడ్డి నూంకన కుమారులు పెదమూచన ఛిన్నమాచనలు పెరిగే వెణుకలు నూలును, వారు ఏ సతు వెరిగి తెచ్చినను. శ్రీ (తిపుకాంతళ దేవ్‌ అంగరంగ భోగార్జము భారాపూర్వకముగ దానమిచ్చు విషయమును తెలుపుచున్నది. శానన కాలము [క్రీ ఈ 1806. శాసనము - మూలము 1... స్వస్తిశ్రీ శక చషకాందిలు 1 క దేవని సంనిదిని చంగమరె 9. 1230 అగునేంటి కీలక సంవిత్స 18. డి నూంకన కొడుకులు పెద్ద 8. రపుష్యబ 15 ఆ | నాంటి అధో 14 మాచన పిన మౌచనళొ పెట్‌ 4. దయ పుణ్యకాలమందు 15. గే వెలుకలా నూలును వారు క... స్వస్తిశ్రీ మన్మహా మండలే 1౧ ఏనవకు వెజీగి శెచ్చినాను (శ్రీ (౧ శ్వర కాకతియ్య (ప్రతాపయ_ద 17. బ్రిపరాంక్షక దేవుని అంగరరి 7. దేవ మహారాజుల్లుకుంబు ఠి గ భొగాద్ధణముగాను ధారా లౌ 8 జ్యముగాను స్వస్తిశ్రీ మతు // న్వళకము జ? ఆచం(దొాక౯ స్టా 8. సవ్వాకాధీ కారులైన (సృలకము ౩0 యిగాను నవ్వ మాన్యముగాని 10 _ఎల్లయడ్డిగారి అన్నవాొల్లి ౨1. క్రిమి |... య ెడ్డెగారు థీ తిపురాంత్త 00౦

150 83 (తిపురాంతకములో నున్న చీకటిమిధై తూర్భు గోడపై ఆరు పంక్తులలో చెక్కబడియిన్న శానన మిది. (శ్రీ మన్మహా మండలేశ్వురుడై న కాకతి (పతాపరుదదేవ మహారాజు పాలించు కాలమున శక సంవత్సరము 1284కు నరియగు పరీధావి భాద్రపద బహుళ పాడ్యమి శుకవాాయున (త్రిపురాంతక క్షేత వాసుల్లై న ఆనంక్యాక మహా మాహేశ్వరులకును, దేవర పూజారులు మొదలైన 72 నియోగాల వారూసూ తమలో తాము స్థానాపతి ఆజ్ఞాబద్ధులె యుండుటకును తమలో తాము ఏర్పంచుున్న కల్టడికి కట్టుబడి యుండుటకును జేసికొవిన యొపష్పందమును తెలుపుచు వేయించిన శాసనమిది. శాసవ కాలము (క్రీశ. 1812. శాసనము -- మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ మన్మహా మండలేశ్వర కాకతియ్య (పతావక్ముదడేవ మహారాజులు సుఖ సంకథా వినోదంబున (నీకి
2. వి రాజ్యము "సేయుచుండంగాను పరీదావి సంవత్సర భాదపద బ |! శు । శ్రీ _శిపురాంతక్ర థీ మన్మహాదే $. వరనంనిదిని న్వ స్త్ర శ్రీ ్యతిపుహాంతక దేవ దివ్యశ్రీ పాదపద్మా రాధకులైన (_తిపురాంతక్ర క్ష్యేతవాసి ఆసంఖ్యాత మహా మాహేశ్వరులకును స్వస్తిశ్రీ (తిపురాంతక దేవ దివ్య
3. థ్రీ పావపద్మా రాధకుల్తైన శ్రి (తిపురాంతకదేవర పూజారులు మొదలై న డెబ్బయిరెండు వనియోగాల వారూను తమలోన స $. మయముగా పెట్టిన శాసన పద్ధతి వెట్టినను .... (ఫీ ఓళిపురాంతక డేవర నగరానం మాకుం గల ,... =... ఠావులు చేశ్రాలు తేజ్యమ ,.... అనుభవించి శ్రీ _తిప్పురాం (. తక దేవర నగరులో తమశేని పట్టుల పని స్టానాపతి పంచిన _కమాన నడచి ... .... నుండం గలవారము 0

క్షే51 (తిపురాంత కేశ్వరాలయ పశ్చిమ కుడ్యముపై చెక్కబడియున్న ఈ శాననము ఏడు పంక్తులలో నున్నది. శాననము శక వర్షము 1242 రౌల్టది కొ్తిక శుద్ద పౌర్షమి పుణస్థికాలమున శ్రీ కాకతి (వతావర్ముద దేవ మహారాజునకు పుణక్రిముగా నర్వాధి కొరులైన నేమాని తన్మయ ,(పెగ్గడ వనుపున ఆతని కుమారుడు పిన విచయ పెగ్గడ శ్రీ తిపురాంతక మహాదేవునికి జల్లివల్లిని వాజువు స్రాందోంట సుంకము సర్వ మాన్య ముగ ధా౨వోసి యిచ్చు నందర్భమును తెళాపుచున్నది. శాననాంతిమున వ్యాసగీతా క్లోకమున్నది. శా-న కాలము శ్రీః శా 1890. ఆసనము _-- మూలము 1... న్వ స్తి్రీ కుభళక వషకాంబులు 12 (49) నేటి ర్వాది సంవత్సర కాత్తి౯క శు 15 ళు నటీ పుణ్యకాల మప్పుడు న్వపస్తి 2. థ్రీమన్మహా మండలేళ్వం కాకతియ్య (పతాపర్యుదదేవ మహారాజులకుం బుణ్యముగాను స్వస్తి శ, థ్రీమళు సవ్వాకధి కొరులై న నేమానితంమయ (పెగడంగారి పంపునను ఆ కొడుకు పినవిచ 4. య (పెగడంగారు న్వ స్తిశ్రీ (త్రిపురంతక శ్రీ దున్మహా దేఎరకు ౦ జల్లపల్లివి వాణవు వొ 5. ంతో-ట సుంకము నం*౯ మాన్యముగాను ధారాపూవ్వజాకముగాను ఆచం(దాక్క౯ముగాను అచ (6. ఇస్తిమి। స్వదత్తాద్వి గుణం పుణ్యంప దత్తాను పొంనం పరిదత్తాప హారేఐ స్వం నిష్ఫల 7. 0 భవేత్‌ ॥

క్షే2 85 (ళిపురాంతకములోని చీకటిమిధ్ధి (10౭116 ఇ005) ముందుగల నంది స్తంభముపై 8౧ప ౦క్రులలో చెక్కబడిన శాససమిది. శాసనము శక సంవిత్సరము 12867 యువ ఆషాఢ శుద్ధ 'వకురశి గురువావము నూలి సర్వ మహోత్సవ పుణ్యకాలమున రే.నూరి పురవరాధీశ్వరుడును, చెలినాయుసే కొమ్మినాయుని కొడుకలగు పోతిరడి తల్లయ రెడ్జె (శ్రీ ఆంబదేవ మహారాజునకు, లోకి నాయకునికి పుణ్యముగా థీ ఆిపురాంతకదేవర అఖండ దీపములకు ఒక ఆటోతును, నూళజటు గంగు ఆవులను ధారాపూర్వకముగ దానమిచ్చు సందకృముస వేబింపబడినది. శాసనారంభము నుండి 8వ పంక్తి వరకు కాసనమిచ్చిన వారి ఆఎశసి విరుదావళి 'పేర్కాఐడినవి. శాసన కాలము [కీ. ఈ. 10౮0 శాసనము .. మూలము

1. స్వస్తి శక వషకణములు 12057 శ. ఆగునేటి యువ సంవత్సర
2. ఆషాఢ ళు 14 గు వాడునూలిప
3. ప్వక మహోత్సవ పుణ్యకాల మప్పు 5... డు (శ్రీశ్రీపవ్వజత శిరోమణి (శ్రీ కుమా
4. రిగిరి శ్రీ (తిపురాంత్తక శ్రీ మన్మహాదే
5. వరకు స్వస్తి సమస్త గుణగజణాలంకార 8 అయ్యనాజు౯న హైహయు $. వంళోద్భవ (పసాదాసాదిత బేత* (ర) సిహ్య
6. జికాతి భటశూర నీతి విచా సత్య హరిళ్చం(ద శౌచ
7. గాంగేయ లక్షణ లక్షి సంపూణణ సరసిజ బంధు
8. _ తేజరూప మనోజ హరుపాద భక్త గుుుపద సేవ
9. క నకంలోక శూ్యదక బిరుదంక రుద రుుదన క్కుకా 14 ర పతి మెచ్చుగండ సాంపృరాయలబ్ధి జయాంగ
10. నానిజేశ్వర (పతాపలం కేశ్వఎ (శ్రీ కాత్య౯ా వీ
11. య్యాకాన్వయ రాజ్య సముద్ధరణ గండ్డరా భ
12. ౦86 సమర్నకీడ కియా సమదత్రః రిపుకులనా
13. రీ మోరాక్రందన వినోద (మిగదామో దగష్పి౯

4 శూ న క్ష 4 యో | . వ నన ప! ఓ , స్య | శ వ్‌ /. ఓ ఖీ . శ ఇ . . . [7 ప ఓ 1 జు | త్‌ టో శ “గ. ॥| ౫ 1 నళ క 1 ఖ్‌ జై న శే యు ,/ శ లే న టి ఎవ్రయరెడ్డిగారి అన్న ఒల్లయరెడ్డి శాసనము ణో డ్‌ గే ఉ “శాసనము నెం. రల్సి

వీ స ఆ | త టతాల్ల టు సప శె తళ న్‌ న జ గ జ టో షల శ చ్‌ అగేఖ్స 4 క శ శ క 1 . భీ. న. న షై. అతా ప ప క న య న న పడ .. లీ " ళ్లు: సత్త 2 క కా ః (య క య క ( ( చ 2 నంత్షైై సో” స జర కు | న (. ః భం స కు “| న. ఎటు చంపా టా న స. ణః ళో వ ౪ న స క ॥ ౨. శ్‌ జ. | న. ః ॥ ర స క. ఏ న వమ యా వం. ర సు /- న శ. సన్‌ప్లో! శ న స న క ల! స మత్‌ “న టా. క. ర భగ | న క హం శ ర 1 ల క శ టమ ల్‌ నైట టా వత న న న న ల్‌ భా మ నన స న. స న క స [| లీల టు ర వలే క ( కం యస ఉ షల ? లర ల ఖచ ర న సట? చ క. ల న్న! బం ల ల క. ళు తస స లలల య క్త సల . " న శి ॥= . వో న. సే ల పట్టీ అద పోర్రిరెడి తలయరెడి శాసనము ఉం యల యె (శా. నెం. 85)

క్షే5్‌ 1 19. తారాతి నసప్ప౯ పళయ వైనతెయ గుణక్షౌం 20. తేయ వైరి సొమంత్త సంద్రోహగజ 21. ఘట విఘట విఘటనైక వంచానన సమ 22. రిశడానన థ్రీమ_శ్రై నుంగు భూపాల రక్షిణ భు 28. జా దుడ్డ విరోధు గండ్డ కదన (వచండ్డ శెన సునా 24. యంకంర గండ్డ ఏక్రాంగవీర వీరావతార థ్రీరేవ 25. నూరి పురవరాధీశ్వర పరమ మాహేశ్వర శుభ 210. టి సే+వతి తవర విప క్యాతదింద్ధు జనపారి 27. జాత శ్రీ కొశేశ్వర ధేవ దివథ్రీ పొద పద్మారాధక ప 28. రబల సాధక నా ?ది వళి నహితులైన 29, చెలినాయుని కొమ్మ నాయుని ఖొ $0. డుకులు అంబదేవ రాజుగారికి 81 విలోకి నాయునింగారికిం బుణ్యముగా 2. ను వారి ఒంటు పోతిరడి తల్లియుడి థ్రీ 88. (త్రిపురాంతక దేవర అఖండ దీపాలకు 84. ఆబోతును నూలు 100 గంగు $$. ఆవులను ధారాపూవ్వకాకిము చేసి ఇచ్చి 88. తిమి మంగళ మహా శ్రీఛ్రీఆ్రీ

శే

శ్రే5డ (తిపురాంతకములొ ని చీక్రటిమిద్దె తూద్పు గోడపై 15 పంక్షలలో చెక్కబడియున్న శా -నమిది. కక సంవత్సరము 12(4 చి్నితభాను కార్తిక ళుద్ధ పొర్టమినాడు చెక్కి-ంచబడిన ఇాసనమిది, ఆసంపూ రము. ఆత్రేయ గో(తిజఐడు చం (ద్ర వంశీయుడైన సోమభూపాలుని భార్య పోతాంది. కాస్యప గో(తో:. ఇవుడైన 'పెదరామ భూపాలని కుమారుడు రామ భూపాఅుడు. ఈ రామ భూపాలుని తనయి పోతాంబ. పోతాంట లీ (ఆిపురాంత కేళ్వ రాలయమున బంగారు ధ్వజ మేర్నిరళినది. రామ భూపాలుడు చాళుక్య కులొ ద్వహాుడు. ఒరయూరు పురాధీశ్వరుడని శాసనమందు పేర్కొనబడినాడు. శాసన కాలము (క్రీ. శ 1842 శాసనారంభ మున సీసపద్యమున్నది. శాసనము -. మూలము 1 తీ శక రాజా9్రభిషేక వత్సరములు జలనిధిత క్కా౯క౯ సంఖ్యంబరిగం[ప విమల తర చిత ౯. భాను వత్సరమన వినుత కొత్తి౯క మాస విమల పక కలిత పంచాంద శింగమనియని తరపో $. మవారంబున బుధవశజకా నీయుల- సముల్లాసంబు దీపింప్ప రత్న జాంబూన దరచిత శం మైన వై జయం త్తి కమార్యాది వాసునకును ఆంవికా నాధునకుం [దిపురాంతకునకు భ 5. క్రిం బణుతించ్చి యెతత్తించ్చెం బరమ పుణ్య సోమభూవరు పోతాంబ సుస్థింముగ స్వస్తి 6. స్నశీ (తిపురాంతక దేవ దివ్య[్నశీ పాదపద్మా రాధకుండును ,... .... (ేకకుల కమల 7. మాక్తాకాండుండును ఒజెయూరి పువవరాధీశ్వరుండును ...- చాళుక్య కులోద్వహుండు 8. నుత్తమగండ విరుదాభి రాముండును కాస్యప గో[్నత పవితుండును నైన। గోంకణ్న దేవత నయుండయిన ళా $ . పెదరామ వసుమతీ పాల పుతుండు మనుమ గోంకనుునకుం (బభివించ్చిన మళ్టేవ నృపుం డయిన రామభూపా 10. లునకు కూమమి= పృ్వతియైన పోతమ .. .- === కొడుకు స్వ స్తిశీ సోమవంళ రత్నాకర ముుధాకరుం

1వ్‌5 11... డును వేంగిరాడయ విరుదాంకుండును _వధన నిళ్ళ్శంకుండ్లును అవధూత మండలీక గోరతు 12. డును నిఖిల జనరకొ దతుండును నా్యత్రేయ గోగ్యతుండును శుభా చరిితు 18. డును సోమభూపాల .... జుండును నైన గోంకో రాజునకుం బుణ్యంగా | స్వస్తి శక వషక౯ం౦ంబులు 1264 అగు చిత్రభాను కాత్తి౯క కుం సలం 24% 15. నాండు (శీ (తిపురాంతక దేవర .... -... కనక ధ్విజందు 2. =*-- (ఆనంపూర్తి శాననము

156 సతింపురాంతకేశ్వరాలయమున మూయబడిన ద్వారమునకు చేదవగల మండపము తూర్పు గోడవై పం్యడెండు వంక్తులతో చెక్కబడియున్న శాననమిది. శాసనమునం దచ్చటచ్చట అకేములు చెదరిపోయినవి. శక సంవత్సరము 1268 వ్యయ వైళాఖ బహుళ పంచమి గురువారగున తపోజు కూతురు నాగలదేవి పుట్టి మల్తులు (వి త్తి, వెలిపొలము _శీ (త్రిపురాంక మహాదేవర కాచం(దార్కముగని చ్చు సందర్భ మున ఈ శాససమును వేయించెను. శాసనమున వేమయరెడ్డి అనవోతయరెడ్డి పేర్కొనబడినారు. శాసన కాలము లకీ. శం 1846. శాసనము -- మూలము

1. స్వ స్త్‌శీ శక వషకాంబులు 12608 అగునే
2. టి వ్యయ సంవత్సం వైశాలబర్‌గు తేఆతి శ. పురాంత్తక చేవరకు _శీమతు వే
3. మయశెడ్డింగారు మధ్యల పోతోజు ... ... జుకు వో గ. =... మధ్యకు౦ంన్ను మహా కొలత్తి౯కము నాండు ఆన
4. వోతయ ఒస్రంగారిన్ను నకల దేశాల భక్తులుం
5. ను దేవర కాయ్యా౯న సుండంగామ తిపోజు కూంతురు
6. నాగలదేవి ... .. సేవ అన్న ... పెట్నది పుట్టే
7. మట్తురు ... ... కున్ను 1_వితత్తి పెచ్బి నీరు వెలిపడి చే
8. ను .... కాను వెలి పొలము ఏనుగంధ వత్తిల పడదే 11, ౨ ==, నామనియ గలవారుంన్ను ఆచం(దాక్క౯ము 12... ... బెల్లుసట్టుగాను మానిరి ... ... మంగళ మహా (శ్రీశీశీ శ్‌ [| .

157 88 తిపురాంతకములోని. చీకటి మిద్దె (080 1009) (పవేశద్వారముకడ నున్న _న్తంభముపై 12 పంక్తులలో చెళ్ళదిడియున్న శాననమిది. శాననము శక నంవత్సరిము 1208 నర్వజిత్‌ నామ సంవత్సర పుష్య బహుళ దళమి గురువారము నాటి మకర సంక్రాంతి పుణ్యకాలమున (ఫీ (త్రిపురాంతక దేవర అఖండ దీపాల చమురుకు ఒక పోతు, విందగోవులు, (శ్రీ (తిపురా పరమేళ్వరికి ఒక పోతు, ఏబది ఆవులు ర్ర్‌ఆగ నొబ్బగండ కేళాదిరాయ అన్నమశడిగారికీ వుణ్యముగాొ యియువ్యిపతి పడాలు ఇమ్మడి ధారాపూర్వకము దానమిచ్చిన విషయమును తెబుపుచున్నది. శాసన కాలము శ్రీశ 1047. శాసనము _- మూలము

1. స్వ స్తిత్రీ శక నషజాంబులు 1269
2. ఆగునేంటి సవ్వకాజిత్‌ సంవత్సర పుష్య
3. బ 10 గు నాండు మకర నంకాంతిపు
4. ణ్య కాలాన తీ (తిపురాంత్తక దేవర గ. అఖండ దీపాల చమరుకు పోతుతో (1. డను [04 గోవులుంన్ను శ్రీ ్యతిపురాప 7... 6 మేశ్వరికి పోతుతోడను 60 గోవులున్ను
5. న్వస్తిశ్రీ జగనొద్బగండ కేఠాదిరాయ
6. నవ్వకాగుణ నంపన్నుపైన అన్నమడ్డెంగారి
7. కీ పుణ్యముగాను యియిని వతి పడాలు 1]! ఇమ్మడి ధారాపూవ్వక౯కము శే? ఇచ్చెను
8. మంగళ మహి శ్రీశ్రీ శీ = 0ఫా

క్షే58ి శిపురాంత కేశ్వరాల యీభిముఖముగ నున్న ముడపము దక్షిణ కుడ్యవుపై పదనాకఎడు పంక్తులలో చెక్కబడియున్న _ళాసనమివి, శాసనము శక సంవత్సి-ము 1275 విజయ కార్తిక శుద్ధ పామి వారము కృ తౌ నిక్క తమోగ వుణ్యకాలమున (శ్రీమతు కామినాయకతునికి పుణ్మముగా (శ్రి,_తెవ రాంతక (శ్రీమహాడేవర ఆంగరంగ భోగములకు దన్నాల కోట స్థ్టలములోన సమిలికల్లు (గ్రామమును చతుస్సీమ సకలాయములున్ను అస్త్ర భోగ్లైశ్వర్యముగ ఆచం(ద్రా్యాముగ శ్రీ కపూరయ నాయుడు దాన మిచ్చు సందవ్భమున వేబయించిసు. శాసనా*ంభము నుండి 7వ పంక్తి వరకు మావయ నాయకుని బిరుదదు లున్నవి. కానన కొాలయు క్రీ శ 1138. శాసౌక్షరము లచ్చటచ్చట చెదిరిపోయినవి. శాసనము __ మూలము 1 స్వస్తి సమస సురాసుర నికర మౌళిమణి గణ రంజిత పాడపీఠ (శ్రీ (తిపురాంత్ర్తకదేవ దివ్యశ్రీ న వాటి పొదపద్మారాధక పరబల సొధక కలవాల చోడ నరాధిప వర 9. సాధక సకళ సా_మౌజ్య లక్ష్మీ విలాస లాంఛన మహాడంబరాతప్యత ధవళ చామర ఆల =... వట్ల ఆసన మౌక్తిక మండప .... .... మహి మాన్విత ... .... .... న్వయ జలధి ల సుధాకర $. మనుమకుల మాంగాత వసంత్త చోడకువలయాధి నాధ కటక వజ (ప్రాకార । ఆలకుంట్టల పురవరాధీశ్వుర రాజేంద చోడ .... ల. షేక కాంణ (ప్రచాయ్యః౯ సుగుణ 4. మణి గణాలంకార | సత్య హరిశ్ళంటద్ర । మినుము మల్లదేవ శిరచ్చేదక ; నొడవని సామంత విజయ భుజబల సంపాదిత .... ... .... ధ్వజ మండలి మకర ధ్వజ కదన (_పచతడ క. భంఢన పాళ్టళల తొండన గజి కేసరి సమధికాత .... ... ... ౦ఛభ శంఖ కాహళ పంచ మహో శబ .. -.. పంచలక్ష ... .... ఎటలితల .... ... 44046 64 240 ౧ గం ల ఎ ఎం విభొక్‌ 0 0౩ సాహసోత్తుంగ ౨... 4 4౩ 7. 4 సోమ హోమ సమయ సమాహిత .... అ ... య్య మంగ్గళకాల సం .... .... త విజయలక్ష్మీ నిజ వాస భుశాశిఖర మండ్డలి విభవాఖండలాది సమస్త (పశస్తి సహితు ఇళఈ4 శ్రీమతుమ

క్షై59 మారయ నాయంకులు స్వ స్తిశ్రీ శకవషకాంబులు 1275 అగునేంటి విజయ నం వత్సర కొలత్తి౯ణక శు 15 సో నాంటి కృత్తికా .... యోగ పుణ్యకాలము నవృుడు 90, నస్‌ శ్రీమతు కామినాయంకులకు౦ బుణ్యముగాను స్వస్తిశ్రీ ్రీవన౯కత శిరోమణీ ఛ్రీ కుమారిగితె (శ్రీ ఒళిపురాంత్ర్తక శ్రీ మహాదేవర అంగరంగ భోగములు దంనాల 10. కో స న వ్‌ _త్రములోన నమిలికల్లు అనియెడి గామము చళుస్పీను సకళాయములున్ను అష్ట గై స్వయ్యకా శ్వామ్యుములున్ను ఆచం(ద్రాకజు స్టాయి గాని సిమి మంగళ మహా శ్రీ .. స(దతాంప క గ *.. న్యదిత్తాంవర దత్తాంనా యోహలేతి వసుంధరాం | షషివషళలాసహ్యసాణ్‌ విష్టాయాం జాయతే 'కీమిః ॥ ల న

160

తిపురాంతకమున గల చీకటిమిదై ౧0౭౬ [009) దక్షిణ కుడ్యముపై నాలుగు పంప్తలవో చెక్క బడియున్న శాససమిది. శాసనము సంస్కృత భాషలో వేయింసఒకీనది. అసంప్పూర్తి శాసనము శాసనమున శక సంవత్సర (పళలసలేదు. రెడిరాజ వంశియుల వర్షినమున్నది. మాచ, వేమ, దొడ్డు అన్న+ మల్ల వీరు ఐదుగురు అన్నదమ్ములు, క్ట్‌కోమటి (పోలుని సుతులు. ఈ రెడ్డి వంశమునకు మూల ప్పరుషుడు ఉపోలమ నెడ్డి, శాపనము వేయిఎచిన ఆనయమాంబి (అవ్యమా.ద) డొనా రడి కొమరిత.

యె ౧ ౧

శాసనము __ మూలము

1. శ్రీ మద్బాలతమాల కోమల రుచిలీ౯లావరాహశ్చిరల పాయాద్వస్స్పన వేందు కందళరు జాయస్సాదరం దంష్ట్రయా 1 ఆధత్తాధృత భూభు౯బవః సహర యోదంచతృణీం[(దా. చితో గండాఖోగ గళత్పయోధి సలిల న్యందః కరీం(ద్ర

ల ఆశియః॥తన్న్నాలీపా పంక్రజన్మసా ధువసాస్వాద (స్రభింన్మవోన్మిష ద్వేదః షట్పద సామగాన సుఖినో దేవస్య దైత్య ద్విషః పొదాద్దా డజని .... వస్సు చరితో వణో౯ సమం గంగ యా గాంభీియ్యా౯ది మహత్వ వృత్తిజన కైస్తత్ప

8. మః! తస్మాద్వన్న౯ పయోనిదే సుమనసాం సంకల్ప కల్పిదుమే వీరః కోమటి (పోల. యస్సముద భూద్వంసస్య కత్తాకా (కమాత్‌ ; నిశఖ్వం రంజ యతిత్వి షామిన విదేయ్య౯ స్య (పశాపాతపవ్యద్యోతిష్టనదృష్టవై రి వనితా కంఠే హరి్యద్రాద్యుతిః ॥

క. సింద్దా థ్రీరివ బొడ్డయా దుణనిధే జాతస్య మాంబం విభో_స్తస్యా సీక్‌ పురుషోత్తమన్య దైశాసా చ్యకమే జాత్మజాన్‌ | సాథ్వీరత్న మసూం మాచ నృపతిం శ్రీ వేమ పృధ్వీపతిం దొడ్డ క్మాభుజ మంన్న భూమి రమణం (శ్రీ మల్లిభూ వల్లభం ॥

(అసంపూర్తి శాసనము ౦00

| కళ శాసనము నెం. 88

లాట లం న. త్త అత లలత రా (శిభువనమల్ల ఆరవ విికమాదిత్యుని శాసనము (వెం. 91)

161 (అనుబంధము,

(త్రిపురాంతకమున చీకటిమిద్దె ముందు భాగమున నున్న రాతి నంభముపె లలి పంక్తులలో చెక్క బడిశ కన్నద కాసనమిది. కాసనారంభమున సూర్యచంద్రులు, నంది, పానవట్టముతోకూడిన శివలింగ [పతిమలు చెక్కబడినవి. కాసనమున్న 8లా _స్తంభము నాపరాతిది. అతరములు కొన్ని చెదిరిపోయినవి.. 28-82 పంక్తులలోని యక్ష్షరములు చదువుటకు వీలులేనంతగా ఇదిరిపొయినవి.

మ యారులో కాసళయును కల్యాణీ చ్మకవ్నక్తియగు ఆరవ విికమాదిత్యుడు వికమ శకము చిక్‌ స సల (తిపురాంతక . (శీమన్మవాదేవర అంగ్గరంగ భోగములకు అ(గవారమును రారా నౌ సందర్భమున వేయించెను. చి సొాఇమివారి కల్యాణీ చ కవ్నర్తియగు ఆరవ విికమాదిత్యుడు (తిపురాంత క క్షేతమను లం చూడా తర్భా అంగరంగ భోగములకు దానమిచ్చుటకుచూడ త్రిపురాంతక (ప్రాంత మాకాలమున మ్‌! ండి న్‌ డవచ్చును" గమై యుండెనని భావింప వచ్చును. కల్యాణీ చకవర్తి సామంతుల ప్రాంత పౌలకులుగొ సమానము. కొసనము తభ శాసనము చాపక్య విక్రమ వర్షములు 48. (కీ. ఈ- 1122 కు సమాన వర్‌ రిక పర్వదిన కృత్సంవత్సర కార్తీక శుద్ధ వంచమి బృహస్పతి వాఠమునాడు సోమ (గ్రహణ కొ లమం క్‌ మం దీయబడినది. వి, ఇ అంతేగాకి బాకుక్య చ్యకవ్నర్తి ఆరవ విికమూదిత్యునికి బాపక్యవంళో పళ్‌ చేది బడ ““నరపాల భయంకర, రాజగజకేసరి, సామంత హరిణళార్డూల, కుంతల నినా కృతాంలె, బానలొ వంటి బిరుదములు చేర్చబడినవి. శాననము - మూలము

1. స్వస్తి సమస్త భువన్మాశళయ (శీ పృద్వీ వ
2. _ ల్లభ మహారాజాధిరాజ రీజపరమే 8... శ్వర పరమ భట్టారక సత్యాాశయకులతి
3. లక శరపాల భయంకర రాజ గజ 5... కేసరి _ సామంత్త్రహరిణ ళాద్దూ౯ల ౮
4. ____ వాతూల చండమారుత --- --
5. కాం (కియ గోపాల కుంతలసేనా కృ
6. తాంత్త యాదవ బలజలధి వడ కొల

62

9, నల కొంకణ రణాంక్క భయంక్కర 'సీవా 10. ధురీణ స్తమాళవ సపాద లక్ష 11. దువన కండ్డ కుండ్డాల -_- పల్లి ఎ కొదొ - ఎ 12. తన --- భదదా --- వ్మిదావణ -- చచ్చగపాం --- డిన శత. లయ్య నయ్యబి న్మిదశాద సో _. __ 14. -- రాష్ట్ర కాలద ఉదాచాల --- -- 15. --- --- రిణ పంచానన విడభవని తా 16. ఎఎ లా ఆూాా ధురంధర చా 17. _ శక్యాభరణ శ్రీ మృతిభువన మల్ల దే 18. వర విజయ రాజ్యముత్తరో త్తరాభి వృ 19. ధ్ధి (పవద్ధ౯ మానం జయని పురదనేల 20. వీడి నోళ్‌ సుఖ సంకథా వినోద దిం వ. రాజ్యం గెయుత్త నిజ వ్మికమ వష౯ద నలువ ఏ2. త్తు ఆరు జభకృత్సంవత్సర కా త్రి౯ణక ఏ8. శుద్ధ వంచమి బృహస్పతి వార దం ౨4. దు సోమ (గహణకూడిద మ ౨5. హి కాత్తికక షవ్వ౯ నిమిత్త ది శ్రీ పవ్వక౯ త £6. పూవ్వకా ద్వారద ఫ్రీ (తిపురాంత ఏ7. క దేవర అంగ్గరంగ్గ భో గక్కం 28. --- 82 అస్పష్టము.

వుషు

163 9న (తిపురాంతకమున చీకటిమిద్దె ఉ_త్తరకుడ్యముపై 15 పంక్తులలో చెక్కబడిన తెలుగు కాసనమిది. శాసనము గద్య పద్యాత్మకము* వచన భాగమున నున్న శాసన విషయము 8వ పంక్తినుండ. తెలుగు పద్యము లలో చెప్పబడినది. శాసనము శక సంవత్సరము 1118 రుధికోర్గారి సంవత్సర మాఘబహుళ చతుర్దశి మవి శివర్శాతి పర్వుదినమునం దీయబడినది. ధాన్యకటక పురవరాధీశుడైన మహామండలేళ్వురుడును గండభేరుండ దిరుదాంచితుడై న కోట గణపతి దేవ మహారాజు పాదపద్మోప జీవియైన కుమరమాంబికా ప్యుతుడైన థ్రీమతు భండారి మాబనాయుడు ్రీ (తిపురాంతక మహాదేవర అఖండ దీపానకు 25 ఆవుల దానము నిచ్చుటను తెలుపు శాసనమిది. శాసనాంతమున నూర్యచం[దుల [పతిమలు, నంది, పానవట్టముతో కూడిన శివలిలగము చెక్క్థబడినవి. శాసన కాలము (క్రీళం 1106, శాననము ౨ మూలము

1. థీస్వస్తి సమస్త ప్రశ్నస్థి సహితం శ్రీ ధాన్యకటక పురవరాధీశ్వర గండరగండ చలమతు౯ా

2. గండ గండభేరుండ శ్రీ మన్మపహా మండలేశ్వర కోట గణపతిదేవ మహీ

లి. రాజ పాదపద్మోపజీవి పతిహితాంజనేయ కుమరమాందికా నరోరు ---

4. పరమ మాహేళశ్వోర థ్రీమతు భండారి మాబనాయండు న్వస్తిశ

5. క వషక౯కాంబులు 1118 అగు నేంటి రుధిరోద్గారి సంవత్సర మాఘ బవుళ 14

6. మంగళవారము నాంటి శివర్శాతి నిమిత్తమున ఫీ పవ్వకాత పూవ్వ౯

7. ద్వార థ్రీత్రిపురాంతక మహాదేవరకు అఖండ దిపానకు ఇచ్చిన మోదాలు 25

8... థ్రీ నుత ధాన్య వాట నగరీ విభుండో అమరరేశ దేవ పాదానత తమో కిరణ- చేత-యశోధికుండు

9. జగమెచ్చు గండరథఢ భానుజదానుణ్ఞన గణప క్షితిపొలుండు బయ్యమాంబికొ కుమా
10. రుండు నహోత్నత స్థితి వచోనిధి సన్నుతి - . . __ దేవని యనురాగమున
11. కం బ్యాతులైన విచిత్ర లశ్ష్మీ మహిమం బవ్వ౯ా తాత్మజా
12. _ _ _ కుమర మ్యదాదికి నైన తాక్కకా తసిత చరిత నుతికిల వోముండులకిత క్లోకుండు 18, _ _ = థ్రీ కంఠ పదార వింద సేవారతుం డది పుణ్యుండు భండరు మాబెన
13. ప నఖండ దీప కోడవమగు తద్విపుల ఫలం బధికంబని (తిపురాం
14. తక -- కఖండ్డంబుగన్‌ 1 మంగళమహవి ్రీ థ్రీ థ్రీ.

శు

164 (లిపురాంత కేళ్వరాలయ ఆవరణముతో చీకటి మిచె ఉత్తర కుడూసమీపమున పన్న కాసన శిలా శోకలముమై 11" పంక్తుండో చెక్కబడిన శాస వమిది. ఈ శాసనము శక సందత్సరము 1125 విశ్వావసు, పుద్య మాసమున సంక్రాంతి పర్వనిమి_త్తము (తిపురాంతక దుహిదేవుని అంగరంగ భోగాంకు (గాదు చావమొసంగు సందర్భమున వేయింప బడినది* కాసనమున మహా దముండలేశ్వురుడ “స కాకతిరు దదేవ మహారాజు పర్ణింపబడి నాడు. శాసనాక్షములు శానశ ?ల రెండు ఆంచులు పగిలిపోవుటపలన చెదికిపోయినవి. కుంశలీకరబములలో (వాయబడిన ఆష్షరములు శాసన శిలపై మృగ్యమైనవి. శాసన కాంము క్రీ జ 1208. శాసనము _, మూలము . (న్వు స్తిఖీ మన్మహామండ) 2. (లే శ్వర అనుము (కొండపుర) వరా లి. (ధీశ్వర క్రొ కతీయ ర్ముద దేవమహారా - _-. తీ -- - రాజ్యము శేయచుండ - 5. శక వషకాంబులు 1125 __- __- ---. 6. (వి శ్వావసు సంవత్సర పుష్య __ _ __ గా (నే టి సంకక్రాంత్‌ పవ్వ౯ నిమి(త్తము) 8 న థ్రీ (తిపురాంతక శ్రీ (మన్మవా) రి (దే వర ఆంగరంగ భఖోగాలకు --- -. 10. ---నిళెంవనూనూ ధారాపూర్వ౯ా (కముగ్య 11. నా చందాకజముగా నిచ్చిరి -ట్లళ్ట

|| . _ ! | 1 . ఆ్య శాసనము నెం. 88

1 + తో స్త జస! త . ఈ అ ల ఆ న్న ల్‌ / ల న్‌ కాగిన 1, క టో షు గారా శట ... గ; మం! న ల యా. న. /. కం. ల! ఉళటి + ప. రాష తా ల్యా ళ్‌ శే లం న | శాత టు . (త్రిభువనమల్ల ఆరవ వ్మికమాదిత్యుని శాసనము (నెం. 91)

కరక [తివురాంతక మున చికటిమిద్దె తూర్చుకుడ్యము నానుకొనియన్న శిలా _న్తంభముపై కాకతి గణపతిదీవ మహారాజును పేర్కొను శకసంవత్సరము 1147 నాటి శాసనము నాగదేవ సెట్టి భార్య తన కుమారు డగు రుుదదేవసెట్టికి ధర్మువుగా (తిపురాంతక థ్రీ మన్మహాదేవర అఖండ దీపమున కిచ్చిన 15 ఆవుల దానమును . తెలుపుచు వేయించినట్టేది. శాసనమ. 118 పంక్తులలో నున్నది. శాసనారంభమున సూర్యచం[దుల (పతిమలు పానవట్టముతోగూడిన శివలింగము, (తికూలము, నంది, ఢమరుకము చెక్కబడినవి. కాననాంతమున 'స్వదత్తం పరదత్తంవా” క్లోకమున్నది. శాసన కాలము కీ. ళ. 1225. శాసనము = మూలము

1. స్వస్తి సమస్త _పళస్తి సహితం ల్రీ

2. మన్మహా మండలశ్వర కాకతియ గ

$. ణపతిదేవ మహారాజుల మ, --

శీ. _ నాగదేవశెట్టి పెండ్దము మా బావి

5. తన కొడ్కు ర్ముదదేవశెట్టికి ధమ్ము౯వుగొ

6. స్వ స్తిభ్రీ శకవవకాంబులు 1147

7. _అగునేంటి కాత్తి౯క శద్ధ 15 శ[క వా

8. రాన శ్రీ (తివురాంత్తక శ్రీ మవి దే

9, వరకు అఖండ దీపమున కిఖ్పైఫ్‌న

10. మోదాలు 15 స్వదత్తం పరదత్తం వా

11. _యోహరేతి వసున్ఞరా షష్టి వ్వ౯ రుష

12. సహ్మసాణి విషస్టాయాం జాయతే (కిమి 1

వశ

166 [తిపురాంతక దేవాలయ ఆవరణములోగల చీకటిమిద్దె వళ్చిషు కుడ్యముపై 5 పంక్తులలో చెక్క బడిన కాసనమిది. [బహ్మడేవండు, రామదేవండు అనువారలు కలిసి 11 ఆవులు. ఒక కోడెను (తిపురాంత 'కేశ్సురుని ఆఖండ దీపమునకిచ్చిన దాన విషయముకు తెలుపు ఈ శాసనమున దీప నిర్వహణకు నిత్యము సోలెడు నేయి నడపునట్టు కట్టడి గావంప బడినది. శాననము . మూలము

1. స్వస్తిశ్రీ శకవరుషంబులు థ్రీ (తిపు
2. రాంతక దేవర అఖండ దీపదానకు [బహ్మ గే
3. వండూ రామదేవండూ నిచ్చినమో దా క్సీ లు 11 కోడె 1 వీనిం జేకొని నిత్యసోలెం
4. డు నెయి నడపంగలవారుః న (తిపురాంతక దేవాలయమున చీకటిమిద్దె పశ్చిమ కుడ్యముపై మూడు పంక్తులలో చెక్కబడిన సంపూర్రి శాసనమిది. శాసనము శక సంవత్సరము 1271 _పభప భ్యాదపద బహుళ అష్టమి గురువారము ది శకసంవత్సరము 1271 = కీ. శ. 18490
5. అీస్వస్తిభఫ్రీ సక వరుషంబులు
6. 1271 అగునేటి ప్రభవ నంవచ్చర భా నుస్తా

167 97! [తివురాంతకములోని చీకటిమిద్దె పశ్చిమ కుడ్యముపై ఏడు పంక్తులలో చెక్కబడిన శాసనమిది. స జ శాసనము శక సంవత్సరము 118% దుందుభి బై(తసద్ధ పంచమి శ[కవారము నొటి మేష సం[కాంతి పుణ్య కాలమున మహా (ప్రధాని భాస్కరదేవుడు అఖండ దీపమునకు 25 ఆవులను దానమిచ్చు సందర్భమున వేయింప బడినది. శాసనమున కాకతి (పతాప ర్యుదదేవ మహారాజు (ప్రశంస యున్నదిం శాసనమున పేర్కొనబడిన ప్రతాప రు దదేవ మహారాజు దివ్యరాజ్య సంవత్సరములు 8 గణప తిదేవ చశ్రవశి కుమ్హూర్తేయగు గర్రవదేవి దివ్యరాజ్య సంవత్సరములుగా భావింపవలెను. శాసన కాలము (కీ!ళ! 1265- శాసనాక్షరములు జి,లి,ఉ;5రీః పంక్ష్తులతో చెదిరిపోయినవి. శాననము = మూలము " ఆ 1... స్వస్తి థ్రీ మర్మహామండలేశ్వర అనుమకొండ పురవేశ్వర కాకతీయ (ప్ర న ర్‌ 2. తాప రదదేవ మహారాజుల దివ్య సంవత్సరములు. $ ఆగునేటి ₹క వరుషములు 118 ల తి తకంబున న్వ ని శ్రీ మన్మవో(పరాని

• _ దుందుభి సంవత్సర వై(త్ర జద్ధ ల్‌ శు నాంటి మేషసం(క్రాంతి నిమిత్యంబున గన తక స్రీ ఓ. __ _ _- భాస్కరదేవని -- -- లా థ్రీ పవ్వకత మహేశ్వర అీ [వరాం అ అంజు

5. _మన్మహా దేవరకు అఖండ దీపాన కిచ్చిన మోదాలు 85 ---” దీపకంబాలుఐదు -- అం 8.. _ ___ _ - నెయి తన ప్యతాను పవ్మతికము ఆ చం్యదాకగాక్‌ 7, జారము నడపం గలవాందు మంగళమవాో థ్రీ థ్రీ అ్రీ* శ్హుళ్లు

168 ఏ 08

(తిపురాంతకమున గల చీకటిమిద్దె తూర్పుకుడ్యము నాకుకొనియున్న శిలాఫలకముపై 22 పంక్తు అతో చెక్కబడిన తెలుగు పద్యశాసన మిది. కాసనముశం దచ్చటచ్చట అక్షరములు చెదిరిపోయినవి. 18-20 పం క్తులలోని మొదటి అకరములు కనపడకుంద రాతి స్తంభ మడ్డముగా నిలిచియున్నది.

[తిపురాంతకములోని పార్వతీదేవి ఆలయము ముందు ధ్వజ_పతిష్టచేయు సందర్భమును పురస్క- రించుకొని, శాయవనేని వంశీయుడును, మహోగుణవంతుడును, కమ్మకులాభరణుడును, విద్యా కుకలుడును, నుబ్బ భూవరానేక తపఃఫలంబును, సుబ్బమాంబ గర్భ సంజాతుండును, భాగ్యలక్ష్మీకరుడును నైన నృవశేఖరుడు ఈ ళాసనమును వేయించెను. శాసనారంభమున “థ్రీ గణేశ" అనుపదమున్నది.

శ్రీగణే?

1. థ్రీ గిరి పండితారాధ్య మల్లికార్జున సద్గురవేనమః
2. అ కరవైభవస్థితి బసిద్ధి వహించిన శాలివాహ
3. నాఖ్యాక శకంబు లోపల గరతాబ్ధములబ్ది రస్నాభ __ శ. _ములం, (బాకట మరిదుచుండగను పట్టువికారి ళర్మదు క్‌... త క్నార్తీక ద్వితీయ్యకును (శ్రీ (తిపురాంతక సె -- _ __ 6, _ పార్వతీ కోకిల భాషిణీ లలిత గోపురమంత వట్టు 77, ల్‌ -- (పజ్ఞి"రేథాకృత చ్మితరూప హృదయా ల్ప
4. న లుప్పుతిలంగజేసి స్వర్ణోక నుతోంనతంబగు __
5. _నారూఢత నొప్పు ధ్వజ్యపతిస్ట భథై9క మహోత్స
6. వంబు ------ సమంచిత వైఖరి మించచేసి నస్తో క 11... ళ దిగంత పూరిత యశుండగు కశాయపనేని
7. వంశరత్నాకర పూర్వచం్యదుడు మహీ గుణ
8. వంతుడు సుబ్బ భూవరానేక తపఃఫలం 14, బు విమలామలయై తగు సుబ్బమాఐబ
9. జా ---- కమనీయ గర్భఖని సంజనికాంచి
10. తరత్నమ్యప్ర --- విద్యాకుశలుండు కంమడొర 1 దాన వినోది యఖండ భాగ్యలక్మీక రు
11. -- -ా షన్ఫృప శేఖరు డెతయు సంత్తసం.
12. -- -- ఎ నాుమల్నాప్త తారక సుధాకరు. 20, -- _- _- యుండుగాక నా శుఖభాకరమైయు. వీ[,. -- -- - వహిమై పరమై --- --
13. __ _- -- మంగళ మాథ్రీథీలఠీఠీలీ

న ఇ య. వ. క సం ల టు ఈగో త్‌ [బహ్మదేవుండు; లామదేవుండు వేయించిన శాసనము (౯ నెం, 5) వాఖాకు శ ం ఇ స ట్‌ కో పర ళన కాం / న్‌ నో ల. లట తనపు + యయ ప్రాపు శే, రన డోసు వ న తతో , గ ట్ర. (( గ్‌ శ. | వ. అతనో గతో ,ళే శః న. నే శ, సం 1271 నొటి శాసనము (కా, నెం 96) నటల. కాలా సన్‌ (|. ము నా ౧. పుల ( రం. గ న ు సస ॥ ॥ హ్‌ యళ ళో టే ఎ స న. ళో జ న |] త్‌. , ము / ॥ న్న న గా మహాపధాని భాస్క-రదేవుని శాసనము (శం నెం 7)

జ న. టం! ్టా ల! ళా గ స్య ఖీ స్‌ అన్యా ల న్‌! "( చ్‌ శ సల. హ్‌ క్రై ఖః చఖ రసల ఇ ఫ్‌ టి గ గ సై సస సే ళా స ఖం వ్య గ నస ట్ట ప! ' లీ కశాయపనేనివంశ నృపుని శాసనము న్య , టే న. (శాం నెం 98) కె తయయికటాిట్ళ. ఖీ రాక్స్‌ ఖర నే నం న ర ప ళ్‌ | ఖ్‌ గ స్తు సైనీ సత్త నరక. దులో జీ | ప చుం; నవా శశీ 1 ॥ శ ఖై, చ నం న 7 = ( స క్ట్ట నం? లేలే శ నే. ర్త స లు య 1 ణ్‌ స వ్‌... అ. జీళర్లో్టా రుని న. శే ణ్‌ ప్న ల జ్జ మ నూ స ము శ్‌ ళో | సో యం తే ( మ! సీఫు న యస నుం టీ నం జ్జ చి... + న “చన! న ళ లి! సవ గళ? న టే 1 ముట్ట స ల. వో గ్‌ ఆ ల యం టా త తలా. 1 క్‌. పైలా ల! యయ లన్‌... శః స ర్త యుత మా సు చం యస టో శ 4. న నో గ ప న. కర . జే టి కం న (దు. వ జా. 1 ఏ1. ల మసం కంల వరు తంల ర్‌ బట్ట గ 3 న న! న టం దం. 7” వో ట్‌ (| క ఖీ | గ ఇ సి అ | న్‌ న చనన గస ళ్లు ఇక లై 1 | న. జ్‌. శ శ అమే ద ంయతత ల... సే క్‌ . నం ట్‌ ఆన సం లంట శ యం వ నట గ | 1 కస హం ఫో ం గ స చ అ లట | న. గీ న 44 ఖీ సకష చో ర ళీ ॥ ప్పి ఆత ల. తట య స ఇ. వ మహా[పధాని భవరార ఒడయలు కాసనము (శా+ నెం, 89)

169 99 (లిపురాంతకమున చీకటిమిద్దె పశ్చిమ కుడ్య సమీపమున వెడల్పయిన శిలపై విజయనగరాదీప డైన వీర హరిహరరాయల మవో[పధాని శ్రీమతు భవదూర ఒడయలు (తిపురాంతక శ్రీ మన్మహాదేవరకు సాయం కాలమందొక అవసరము, ఆ దేవుని పూజ, దీపహారాలకు భూమిని దానమిచ్చు సందర్భమున వేయించినట్టి కాసనమిది. శాసనారంభమున సూర్య చంద్రుల (పతిమలు, శివలింగము, నంది చెక్క-బడి యున్నవి. శాసవము. 18 పంక్తులలో యున్నది. కాననిల మొదట వెడల్పుగాను _ రానురాను ఛన్నగాకు ఉన్నది. కాసనము లెలుగు వచనముతో నున్నది. శాననాంతమున “స్వదత్తా ద్విగుణం పుణ్యం" అశు ఫ్రోకముళ్నది,.. కాసరము ళళ సందత్సరము 1808 క్షయ కార్తీక వద్ధ పొర్టమి క్లార్తిక పుణ్య కాలమం దీయజనది. వీరహరివార రాయల మహా[ప్రధొనియగు ఒడయలు, (త్రిపురాంతక క్మే్యతమున లితావృతి. సిద్ధయ దేవయ్య గారి శంగాయ మాడలకు [యముగా గొన్న క్షేతము కేనరిపుట్టిని, పూదోంటను, వరి పొలము ఆర చేనును త్రిపురాంతక మహాదేవుని సాయంకాల అవసరమునకు పూజ,దీపహారాలకు ధారాపూర్వకముగా అచం(ద్రా ర్కముగ సమర్పించెను. నశాశకాలము [క్రీ శ 1886. శాసనము = మూలము 1... స్వస్తేథ్రీ శక వరుషంబులు 1808 అగు కయ నంవత్సర కొత్తి౯కో శ 15 సోమవార 2. కాత్తి౯క పుణ్యకాలమందు స్వస్తి శ్రీపవ్వకాత శిరోమణి ్రీకమారగి 9. రి శ్రీ (తిపురాంతక థ్రీ మన్మవాదేవరకు సాయంకాలమందు ఒక 4. అవసరము పూజ,దీపహారాలకు స్వస్తి ఫ్రీ భ్రీమన్మవో మండలేశ్వుర రౌ 5. జాధిరాజ రొజపరమేశ్వర శ్రీవీరహరిహరరాయని మహీ (వ 8. _ ధానులయిన స్వస్తి శ్రీమతు భవదూర ఒడయలు ఖీ [తిపురా 7, “ంతక శే[తమందు భిఇావృత్తి శిద్ధయ్య దేవయ్యంగారి చేతను ర. _ -నూజు శింగాయ మాడలకు క్రయముగాం గొన్న 9. మషేతము కేసరిపుటిని పుష్పాలతోంటకును న౨ సె వరిపొల 10. మునకు న 2 సె వెరసి నరచేను ధారాపూవ్వ౯ కముగా నొ శే చందాక్క-=౯ముగా సమప్పిజాంచిరి మంగళ మపి థ్రీ 18. అీఅీ స్వదత్తా ద్విగుణం పుణ్యం పర దత్తాను 18. పాలనం పరదత్తాప హారేణ స్వదత్తం నిషృలం భవేత్‌

17/0 100 [తిపురాంతకమున చీకటిమిద్దె ఉత్తర కుడ్యము నాసుకొని యశ్న _స్తంభధమువై 87 పంక్తులలో చెక్కబడి యన్న కన్నడ కాసనమిది. శాసనారంభమున సూర్యచం[ద్రుల (ప్రతిమలు, నంది, పానవట్లుముతో రూడిన శివలింగము చెక్క బడినవి. కాననమున మొదటి” నమస్తుంగ శిరస్పంచి చం[దచామర బారవే” అను శ్లోకమున్నది. శాసనాక్షరములు చక్క-ని వరుసలలో లేవు. శాసనళిల నుకుపుగా చెక్కబడి యున్నను, అక్షర ములు లోతుగా చెక్కబడలేదు. శాసనమున కల్యాణీ చాషక్య చృకవర్తి (తిభువనమన్ల ఆరవ విక్రమాదిత్యుని [ప్రశంస యున్నది. ఆతని పాదపద్మోపజీవి, మహాసామందాధిపతి, మవ్మాపచండ దండనాయక సాదాసోత్తుంగ, అయ్యనసింగనామాది సమస్త (పశస్తి సహితుడై న మహా (పథాం బాణశ పెగ్గడ, మన్య పెగ్గడ దండనాయక, అనంత పాలుని వర్ణనము శాసనమందున్నది. శాసనము చివరి పంక్తులలోం. అక్షరములు స్పష్ల ముగ లేవు. ష్‌ శాసనము = మూలము 1... నమన్తుంగ శిరచ్బంచి చం[దచామర చారవే 2 తై ౨లోక్యనక రారంభ మూల స్తంభాయ శంభవే. 8. స్వస్తినమృస్త భువన్మాశయ థ్రీ పృధ్వివబ్లభ మహారా 4. జాధిరాజ రాజ పరమేశ్వర పరమ భట్టారక సతాజ్లశయకుల తి 5. లక చాకక్యాభరణ (శ్రీ మ(త్రిభువనమన్ల దేవర వి 6. జయ రాజ్యముత్తరో త్తరాభివృద్ధి పవద్ధజమాన మాచందా 7. క్యూ తారం జయన్ని పురదనేల విడినోళు సుఖ సంకథా 8. వినోదదిం రాజ్యం గెయుత్తమిరె తల్పాద పద్మోపజీవి సమధి 9. గత పంచ మహాశబ్ద మహాసామంతాధిపతి మహా వ 10. చండ దండనాయక ననన్న వరదాయకం నుజన [వనన్నం మధి దూ 11. మత్తేభం కొత పవ్విిత మ్యతం తరయ రేవన్త వెరి 12. [క్రితాన్త సాహసోత్తుంగ ఆయ్యనసింగ నామాది సమస్త (ప 18. శస్తి సహితం థ్రీమన్మహా (పధాని బాణన వెగ్గణాడ మనవెగ్గణా 14. డనె దండనాయక ననన్న పొలరగళు బెంగి పన్ని బాసిరము వె 15. మె దలయలు ననిసి - మ నొాగరను నెయ్యుత్తమిరె 168. దేవర డియం మహా[(పధానం దండనాయకం గామ నరస వ్వ 17 టా ఎఆాా ఆ... దీశనాధ దండతాడితం 18. సవ్వకా సమనడి మోడి పీడితం --- 198. క్షపదే దేవ నిమిత్తద బాగోలి శనందతం నోమీ -- -

కరరరంంలటు యయ ను గ నన్ను న ను య . స ల, వ. ః' ! / ॥ 1 ॥ పు రాం సనము అక, ఆ ర్యా చి ళొను మహ్మాపధాని, దండనాయక అనంతపొలుని (శా* నెం 100)

ఎ * జ ఇ కో ఇ ణి బా క నా తర ల లి ళం ల + | ఆ కన స్య కు పతంతమల ఛై ట్‌ స శ రు నస స కర. భనం. |. సాం ల మ క ల వస ప. స్తీ | మ స. గమన నళ! షం! న ప. జో 1. 4 జో జా ళ సై య న సళ్లు ఆతా , ల . తి శ్‌ శ్‌ వ ॥ నేల ట్ర నే ర గాం. న | శు టు కకులం లు ల ళో పలి ద ఉల ఇస్ట, (| ఎన న్‌ ఇస్సి సు ! ' కంల కే ఈం ఎలి లం “జాగా గ ఇఒ వేత న హా క య స శాసనము నెం, 101

శ్షే71 20. _యెద్ది బెంగీషిరమం గోవిన్హ దండాధిప అన్రేసిద దండ 21. నాయకం గోవింద రసనయ మెంతేనే ధరణీ కొాంతయ ౨2. _మధ్యదేళ మనిసిద్ధా మధ్య దేశం మనోహర మాలో- వ8. మాధీజన గల [కితం మున్మిల్పచం దల్సి మత్య రజ -- వ కా 25. నోగడం. గణేశరభ ము[సవం వోత్తమ రమనో 28. మనోరమణీన్న (గకనిష్ట విశేష లోక కస్తూరి కన 27. బర సంళ్లుమ యెంచు వయోది యెంతె గణిరను గ శంల 606 ౨8. చరితం గుణభూషణ నెందు ఐన్నుసలుదురిలీ == నది +. 29. సవ దాతయ ముందదం ధర్శితి యోప -** 80, భం గణంన తనెయల విరవ్విష్ట శృేవా (బగం - ౯ 81. రవనమడమధ - సేసొను -బీతద లా .-. 99. య -- యభామంద. --- లికి -- య ై 8క4. వ్మికమ లా న ల. -- ా వ 96, _లోకధ్యతుకయా లి - ఎ వ

క్షే72 శకే01 [త్రివురాంతకమున ,ప్రాగ్ట్వార గోవుర సమీపమున నున్న శివలింగము - శివపాదముల చెంతనున శిలపై 17 పంక్తులలో చెక్కబడిన రెండు శాసనము లున్నవి. మొదటి శాసనము పంక్తులలోను రెండవ శాస నము 10 పంక్తులలోను చెక్కబడినవి. లోతుగా చెక్కబడని శాసనాక్షరములు చెదిరి సోయినవి. అక్షరములు స్పష్టాస్పష్టముగ నున్నవి. శాసనారంభమున శివలింగము , నంది, సూర్యచం[ దుల (పతిమలు చెక్క బడినవి శాసనమున ఎనిమిదవ పంక్తినుండి అక్షరములు చదువుటకనువుగా లేవు. శాసనము = మూలము 1 స్వస్తి థీ మన్మహామండలేశ్వుర ౨.౨. 6, 2౨. పుజండయ శకాబ్దములు 10 .,, (తిపురాం 8. తక మహాదేవరకు సోమ[గహణ నిమిత్తమున నాచం ఉ [దాక మఖండ దీపమున కిచ్చిన మోదాలు 25 వీనించే 5. కొని యాస్టానాధిపతి యైన ... త్మడియలు నిత్య మానె 6. డు నెయి వోయంగల వాండుః 7. పతుల్‌ ఎ_- = * - = = నడపం గలవాండు. 8 అ వంశ. 9. -_-- 17 పంక్తులు అస్పష్టముగా నున్నవి.

క్షై73 102 [తిపురాంతకములోని చీకటి మిద్దె ఉత్తరకుడ్యము నానుకొని యున్న శిలా స్తంభముపై 81 పంక్కలలో చెక్కబడిన తెలుగు శాసనమిది. శాసనారంభమున సూర్యచం[ద (పతిమలు, పానవట్టముతో కూడిన శివలింగము, అస్పష్టముగా కనిపించు నంది వ్మిగహము చెక్కబడినవి. శాసనమున 8వ పంక్తి నుండి ఆక్షరము లన్నియు చెదిరిపోయినవి. నాపరాతి స్తంభముపై చెక్కబడిన ఈ కాసనము (తివురాంతక ్రీమన్మవోదేవున కిచ్చిన దానమును తెలుపుచున్నది. దానమిచ్చిన విషయము చెక్కబడిన శాసన థాగము శిథిలమైనది. కాసనము [కోధన సంవత్సర కార్తిక శద్ర పాడ్యమి ఆదివారమునా డీయబడినది. శాసనము జ మూలను 1 [కోధన సంవత్సరకా 2. త్తి౯కశు1 ఆ స్వస్తి అ్రీథ్రీ 8; పవ్వక౯త శిరోమణిథ్రీ శ. కుమారగిరి థ్రీ (తిపు ళ్‌. రాంతక థ్రీ మన్మహి 6. దేవ దివృథ్రీ పాదప 6. ద్మారాధకులైన. 8. -- ఆ న లి న్‌ ా 10. - అలా న 11... -- = య్యాందారు న్వస్తిశక 12. పరుషంబులు 1లం 16... -- 81 (అక్షరములు మరుగైైనవి)

కై/డ 1038 (త్రివురాంతకమున చీకటి మిద్దె తూర్పు గోడ నానుకొనియున్న శిలా ఫలకములపై 17 పంక్తులలో చెక్కబడిన శాననమిది. శాసనము నంస్కృత భాషలో వేయింప బడినది. కశాననారంభమున * నడపంగలవార్ను అను పదమున్నది. శాసనమును వెలనాటి రాజేం్యద చోడ మహారాజు (తిపురాంతక బ్రీిమన్మహాదేవునికి అఖండ దీపమును దానమిచ్చు సందర్భమున వేయించెను. కశాననాంతమున “స్వదత్తాంపరదత్తాంవా” అను శ్లోకమున్నది శాసన కాలమును తెలువు అక్షరములు స్పష్టముగ లేవు. శాసనమం దచ్చటచ్చట అక్షరములు శిథిలమైనవి. శాసనము * మూలము శ. నడపంగలవారు। (భ్రీమత్భాత = ౨. _త్వవంళ జలధి ఫోద్దూత రత్నాకరా ఖీల 8. --- (వమదారితారి నిక రోజన్వ - -- -త్య శ. పర్యాకమోన్నతి నిధిస్త --- దిదీ నిధి సేవ్యంభ్వూద్వల - - - నాండి- - ఎడ ల్‌, (దిపతి శీ. _ ఫ్రభి - -- ణీ- _ తభ్యత్మా సకలదీ - _ 6. కిత్తికా వ్వి౯రోధి మాతకలికాల కలంక్క- పంక కీత్తి౯ 7. _లరాడి దరది _- - దతుల్యః (పవ నహితో మహనియ్య - - 8. _- = వ్యిపజలదోబ౯లం (ద్నిష్షవెరి రాజన్య సంకుల భయం 9. కర - - రాజేందచోడ యేతి వ్మిశత నామధేయః 10. (తైలోక్య సంస్తుత పరాకమ పాండవేయః: శాకాలవ 11. ఫ్రే శర చావ - _ గణితే థ్రీసేల పూవ్వకా - ద్వార 12. థ్రీ ్యతిపురాంత కాఖ్వ్యాయ మహోదయా కాయం 8. _ [దిపః [ప్రాదాద్టీ పమఖండ దత్తమతుఖ్యాం (గధరా 4. _ - ముదారళశ్చిర్మామిత దీత కీత్తి౯జిత చందా కతా" ౧ 15. స్వదత్ర్తాంపరదత్తాంవా యోహరేతి వసుంధరాం 8. వ ష్టింవష౯ా నహ్మసాణివి 77. మాయాం జాయతే (క్రిమిః ॥

ఆ వాక వన శస 1 క (| (. కం? పట || శాసవము నెం, 102 న వమా య. స్‌ / క్ష | ( న న ౯. స ః | న. | శాసనము నెం. 108

జ్‌ (౯ న్‌ ర ఖ న వ. వా షో శాసనము నెం. 104 గి ప అజ ర్థక్ట్య స్ట “రోమను ఓ గన్న టు... టం గ. వం, ల! ॥్‌ ఉం స టో రస? ళు ట్రా. న. గ్‌ నక స. క (0 గా భే | న. క నే ళ్‌. | లహ ట్ట టీ మ లనే ల అ ఇళ తపా ౧” సం య స. ఇ. ఎ న ఆ న. 1 ఆ ( వీత న ఈ న. ల శక ॥ న. భి షస పు య స లీ ॥ /

క్షేగ5్‌ 104 [త్రిపురాంతకమున. చీకటి మిద్దె. నంటియన్న _స్త్రంభముపై అన్నదేవ నృపునిే వేయింప బడిన ౨0 పంక్తుల కాసనమిది. శాసనాక్షరములచ్చటచ్చ చెదిరిపోయినవి. శరివ పంక్తి! నుండి శాసనాంతము వరకు శాసన ౨ల కుడివైపు శిథిలమైనది. శాసనము నంస్క్బత భాషలో నున్నది. _(తిపురాంతక గ్రీమన్మవో ని అంగరంగ బోగములకు , దూపదీప నైవేద్యాదులకు సోమవారోత్సవమును వురస్క రించు కొని వు నవు కంచన పల్లి [గ్రామము నాచం[ద్రార్మముగ దాన మిచ్చు సందర్భమున ఈ శాసనమును వెయించేను.. కాసనారం భముశ పాశవద్ధిముతో కూడిన శివలింగము, నంది, మానవ చిత్రము చెక్కాబడినవి. శాననము = మూలమి 1... థ్రీ శాకదళ విశ్వభాజవిది వ. తే మాన్లే౯ శళాంకగహి దేవాయ 8. తిపురాంతకాయ మహతే థ్రీ నో 4. మ వారోత్సవాన్‌। ఆకల్పంభువి క్ర 5. త్తి౯ మున్నత ముదాతి -- భక్తేళ సూను 6. ముదాచంచత ఇెంచ్చనపల్లి మం 7. చితి యశాథశ్రీ యన్న దేవెశ్వుర 8, = = = సేవ్యజీవనమ 9. యే భంగాంకితే చాడదాతం క 10. రుం కమయే జదేజడ నిధేజ - 11. లేతిజాతతయ - - దుథూ- 12, సుఖీన సదధ్దుణ గణందొ 19. -- ముదామో దతియన 14. సంతత మన్నదేవసృపతే రాజు 15... న్య చూడాదుణి గ్గ కంచనపల్లి 16. శాసన నూ = = జనంనా 17 రచిరంజ మా న. 18, రద్రమహి ఎ 19, మాసము ఎ ౨0, మహి అలలు న

కే/65 105 [తిపురాంతకమున చీకటి మిద్ధె తూర్పు గోడవార నిలిఫి యన్న శిలాఫలకముమై 99 వంక్తులలో వెక్కూబడిన శాసన మిది. 17 పంక్తుల నుండి శాసనాంతమువరకు గల ఆరు పంక్తులు చదువుటకు వీలు లేకుండా నొక శిలా ఫలకము అడ్డముగ పాతబడినది. శాసన భావ సంస్కృతము. శాసనాక్షరములస్పష్టమ గ నున్నవి. కొన్ని గుర్తించనంతగా చెదిరిపోయినవి. విజయనగరాధీకడగు శ్రీ వీర బుక్కరాయల అమాత్యుడగు నాగయ మంతి ఈ శాసనమును వేయించెను. శాసనారంభమున సూర్యచం._ దుల (పతిమలు, నండి పానవట్టముతో గూడిన శివలింగము చబెక్కబడినవి. శాననము = మూలము

1. _ దేవథ్రీ [త్రిపురాంతకాయ --- అ ఎం వం ఎ ఆజా ఎ రాయో మహి వ్‌ న జా విజయ ఆం కులకేఖరః రాజా
2. ధిరాజ పరమేశ్వర వీరబుక్క ఉం న కాసతి = - మహనిమ ర. - న తమి మనోగుణాభిరామ న ్‌ న్యమూల
3. నగరిం విజయాభిధానాం ! తస్య మంతి శిరోరత్నం గుణరత్న 7 గోోత రాజ సమర ధ్రైయ్య౯ హరితముని గోోతజ
4. -- ఎ నందనః ! నాగయామాత్య
5. ఎ
6. -- ఆ శ్తేకీం అనా ఆ కేవ. ఆ బలాల కేశ ఆ నాగయ మంతి ఎ దాతయే శేరు. ఆ క = $17. ఆ వివి (శిలాఫలకము మరుగున నున్నవి)

ముఖ్య పదాను[కమణీిక అ అల్లావుద్దీన్‌ 29, ఆక్క.న బయ్యనలు 28. అల్జుగంగ 28, 27 1లిలి. ఆథఖిండ దీపదానములు 118. అవసారికుడు 18 అగహారములు-భూములు 9= అశ్వవై ద్య 18. అచ్చంపేట 1, 7. అశ్వాధికారి 18 అత్రిరాల 27, 26. ఆహోబలము అద్దంకి 28. అక్షతృతీయ 117 అనంతపెద్ది 112 అనంత (దేవుండు) 98. ఆ క. ఆంగీరస 58, 81: 127 అనితల్లి 80. ఆగ్నేయ ద్వారము 1" అనుంగుదేవ మహారాజు 68. ఆడిదంమల్డు 28: 88, 14+ అనుగురాజు 19. ఆంధధజాతి తక. అనుమకొండ 21, 1684. ఆంధదేళము 1, 19, ల్రి1 అన్యమాంబ 160. ఆదిదమ్మ తడ అన్నువెంక 84. ఆదెళమరెడ్డి 14లీ' అభినవ గణపవరము 10, 104, 116, 117. ఆనంద 98,94, 95" అమరావతి 9. ఆనంద +శివులు శ]వీ అమరేళ్యరాలయను _. ఆరవ విక్రమాదిత్యుడు 21 89, 1681. అమరేశ్వరుడు 14, కిల్‌, 69, ఆమరేశ్వర వోయ 11ల2. ఆరాధ్య కై వము శి8ి* అమావాస్య 119= అరువంక కొమర 15: 9 ఆలంపురము 7 ఆరువంకనాగు 8797 అల్లాడ పెమ్మయ 15= అదవంక పెండాం్పచాంగ దేవనాయడు క” ఆల్లాడ రెడ్డి 80. ఆలంపురము 31, లి

| జ్ర లు “ఇందుమకంటి బొంతఎజయాను 141. ఎక్కడి మల్దరుుద ల5ల్‌ 58, ఇందులూరి అన్నయ వ్ర ఎంజలి చోడబోయుడు 78. ఇందులూరి గణపయ 15, 106. ఎంజలి చోయుడు 79. ఇందులూరి గణపయ కుమారుడు గన్నయ 15, 118 ఎద్ధన పల్లి 52, ఇందులూరి రు దయ సేనాని లి, ఎలమంచిలి 19. ఇందులూరి సోమన ౨28, ఎల్సయరెడ్డి 25, 149. ఇనిమడ్డపాడు 59, 81, ఎవరము తిపి రెడ్డి బోయుడు 1ేలిడ్రి ఇమ్మడీం్టదుడు 29. ఎవురము ఎఅవోయుడు రిక, 86 ఇమ్మడి బనవశంకర జగదగోపాల అల్దాడ 'పెయయ ఎజ గంనయ నాయడు 189,3ిక్న దేవమహారాజు 109, ఎజసాని 144. -ఇరువ[పతిసడాఎయ ఇమ్మడి 116, 157. ఎల్లి గొండ వాలెము 2౨, 17. ఎల్జి దాచా నాయక వికీ, ఈః ఎట నూకి సెటి 85. న! ట్‌

• ఈశాన్య ద్వారము శే ఎజ్జిమొటువాడ శ శేల్లి ఎఆకసాని 15, 105. థి ఎయమిగంన నాయుండు తి*, రిలిం నా వర. ఉక్కమె పల్లి 9, 59,61. ఎఖజె వోయుడు 89 ఉ్మగణాధికార 18, ఉ_త్తరద్వారము శే ఏ ఉఊ_త్తరేశంర 98, 90. చర ప్ర వలేశ్వురము 1. ఉదయగిరి 29. ఉదయనచోడ లి. వలువ మనుమలి దేవరాజు 16, 1921, ఉమాదముహేశంరము ?. ఏజువ మనుమలళ్రిదేవ 27 192, 187, ఉమామ హేళ్యర క్ష్మేతము 1, వఏజువ మల్ల ౨8. ఉలిపెళ $2, ఏయివ రాజు 15.

ఖ్‌ ణు కంట్టులూరి అన్నలదేవుడు 16. ఒంగోలు ౨8. కంగ్టులూరి గన్నయ్య పెగ్గడ 1988. కచెదనపల్లి 9, 24, 55. ఒలయరెడి 25, 149. టబ ణ అ 2 కడప 1, £ తికి ఒజఅయూరు 60, 121, 122, 154. కంయమనాటి శేళమరడ్డి 142 కమ్మనాడు 9, 10 20, 8, 87, 48, 109, 110. ళీ కదంబ చృకములు ర్‌ 7. ఓరుగలు ౨9, ౨8, ౨4, 109. కందుకూరు 28. గా కన్నడ కి! 85 "'కనారదెవుడు 54+ ఆం కన్యాసిద్ధేశ్వర 89 90. కంపణము 9 59" 61+ ఆంగరంగ భోగములు, 88, 107, 125. 159 శ 185, 147, 148, 149, 164. "కపిలేశ్వర 89, 90. ఆంగరక్షక 18, కర్కాటక సంకాంతి 109. అంగారేశ్వర 89, 90. కర్ణాట వరం ఆఅంతరాశ మండపము రి,17. కరదీపికొకొర 16= అంనయదేవర 115. కరసారిక 18 ఆంనలదేవ $క. కరికాల చోడుడు 9. అంబదేవ మహారాజు 8, 10, 188, 180, 189 కరికాల చోడమవోరాజు ల౨0, 87, 4లిం 197, 189, 152, 158. కర్నూలు వీ" అంబదేవుడు 11, ౨8, లిఉ,-ల5, 26, 27 8, కలసిక 18. ౨9, 188, 185= కల్యాణీ చకవర్తి 161 ఆంబయదేవ మహారాజు 181, కల్యాణీ చాకుక్య 989. ఆంబయ రెడ్డి 24 180. కచల కొమయ 158. ఆంబమ్మాపతి ల6. కాకతి గణపతి 10, 17. కాకతి గణపతిదేవ చ(కవర్తి క0, 95, 87. ం కాకతి ర్యుదదేవ మహారాజు 16, 51, త£, 184, క్‌ 1604. కలకణము చెలువు 9, 24, 52. కారతిపురము 21. కంచుక 18 కాకతి ర[దమదేవి లిక, 11ఉ, 188+

శ కాకతి (ఫోలుడు 21, కొలరి పిన్నమారినాయుడు 14. కాకతీ ర్యుదదేవుడు 9. కారుమశిక్క పెరుమాడి నాయకుడు 10, 116, కాకతి సృామాజ్యము 21, లికి, శేష. కాకతి మొదటి బేతరాజు 21. కాలచుర్యులు 19. కాకతి మేలాంబిక 9, 18, 85, ర5ఠ5- కాలాముఖ శైనము తికి. తాకతి మైలమవాదేవి 65, కావ్యజ్ఞుడు 18. కాకతి (పతాపరు[దదేవ మహారాజు 25, 88, 145, కావేరి 120. 147, 149, 150. కాళ్యపగోోత 120, 121. కాకతీయులు 19, 20. కాస్యకారక 18. కాకతీయ గఅపతిదెవ మహారాజు బి, 25, రీల్‌, 668 _ కాళయుక్తి 10]. 80, 87, 89, 90, 108, 106, 109, 118, (కిష్టవేజ్హానది 70. 165. కృష్ణవేణి 52. "శాంచి 24, 102. కృష్ణానది 1, ౨, ౨4, ౨8, క. కాంచీపురము శి1. కృతికల పున్నమి 78. కాంబీనగరము వికి, కీలక 78 74, 75, 76, 77. "కాచెద్‌ యుడు 77. కుందాంబిక ౨బి కాజీపేట 21. కుమరమాంబిక 168. కాటయ వేమా రెడ్డి 80. కుంభాకారక 186. -కాటవరాయ 187. కుమార గణపతిదేవ మహారాజు 108. కాముకెట్యందిక 103, కుమారగిరి శివులు 11. కామన పెగ్గడ "8. కుమారగిరి రెడ్డి 80. కామదేవచోడ మహారాజు 18. కుమారగిరి 185, 159. కామసావి 21. కుమారాది లి 8, 5, 6, 74 కామినాయకులు 1598. కుమార లింగము ర. కామి రెడ్డికుంట ల్‌ఖిం కుమారస్వామి "7, కాయస్థ వంశము 89, కురుష్నేత్రము 1854 186 కాయస్థ దంశీయులు 20, 95 కుజపాటి సూరారెడ్డి 105 కార్తీక పర్వదినము 0. కుళోత్తుంగ చోపడు 18, 19, 20% క1, కళ, కళ్ళ కారెంపూడి 26. శరం వకాలది చిన్న మాంనాయడు "త్త కూచిపూడి లలి,

శ

ఆెంకులకుంట 10, 15, 99, 96. కోట గణతిదేవ మహారాజు ]16ల8. కెదురెపల్లి 10, 99. కోటముమ్మడి పోతరాజు ?0. కేతసాని 101. క్రోదాడు 51, కేతిరెడ్డి 144 కోమటి (పోలుడు 160 కేతయ మల్హయ వేముడు ని9- కొస్తాతీరము 17 కేదారేశ్వర 89, 90. కేయూరబాహు చరి[తము 19. కేరళవర్మ వి, త కేశవదెవ 2౨8, 2౫ 2౨8, 189. ఖండికోట 187" కేశవ పెద్ది 119. ఖద్గేశ్వర 883 90. కొట్యదొాన 10. ఖదేవుడు 27, 187- కొండపల్లి 29. ఖర ౨0, 187 288 140. కొండపడుమటి మురారి గణపతిదేవ మహారోజు 14,

81, గ్‌ కొండపల్లి నాడు 7, 24, 8/౧ 51, 5౨, గంగయసాపొబీ 10, 158 5 రితి ర4,39 కొంకణము £1= కొండవీడు 29= 96, 28డ

గంగసాని 120.

కొడవ ర్తి దుగ్గరాజు దే, గంగాపురము 11 1929, 185 కొణిదెన ౨8. గంగాతీరము 84, 189. కొనకండవాడి 87. సాహిబ్‌ 22 కౌప్పెరుం జింగడు శితి, గజవై ద్య 18 కొలనుపాక 81, తిలీ. గజాధికారి 18 కౌమార శివులు 158. గంజివోండు 98. కౌమారగిరి దేవండు 1ిరి, గండపెండారు 88 125 198, 180, 18! గౌలని రు్కుదుడు బలిం 199, 187 గౌలని సోమన తి. గండపేండారు జన్నిగచేవ మహారాజు 10 గొల్టిపాక 126, గండభేరుండ పక్కి ?0. గోచైవోండు లీ గండకోట అయంగురాజుపల్లి 10, 107 గీచెచోయడు 6 గండికోట లీక శిట్ట లిల్లి, గణపతిదేవ మహారావా 8, 28, రికి ర4ం

న!

గణపతి దేవుడు ౨2, 29, 98, 96, 114, 199. ఆడ

గణప నము్యుదవు 116, 117 ఖం

గణకుడు 18. ఘటికా నిర్చారికుడు 185.

గణపాంబ ౨8.

గద్యుసూరప నాయుడు 71 చ గన్నయ్య 106. చ[కకూటము 1, గర్భగుడి ఉ, 6, 17: చంగమరెడ్డి 149,

గాయక 19. చండీళశుర 20, త 41, 49, గాయ్యతీగ్యోత 87 చందవోల 19,

గుడూరు 129- చందలదేవి 26,

గుంటూరు ౨, 17, లికి చర్మకార 15,

గుజ్ణియ 24, 84, 46ిం చలమ త్తి౯ గండ 88, 124 గుంతకబ్బు 17. జాంగదేవ నాయుడు 86, గురజాల విరి. చాగి ముప్పులదెవి 158, 65, 67,

• జాగి గణపియరాజు 18, 68, గురువు 18. నహ

చాగి దోరయరాజు 69,

గుజ్జము తిపుర 105 చామంక 19

గొంక నరేం్యదుడు 59, 614 చాథక్య చ్యకవర్తి 21. గొంక రాజు 155, చాళుక్య నారాయణ భీమరాజు సిద్ధయదేవ మవోరాజు - గొంటూరు నాగభూపాలుడు లికి 10, 99, 100, గొన్నరాజు 21. చాళుక్య భక్తిరాజు లిం, గోకరాజు 126. చాళుక్య వీరభ(దేశ్వరుడు 8, గోడూరు 116 చికరాజులు 80,

గోదావరి 114- చింతన (పెగ్గడ ౨0, 41, ఉల గోవిందరాజు 21. చింతల పూడి 68

గోహ్టాధికారి 18. చ్మితభాను 129, 154, 1565. గౌరీదేవి ౨8, 145. చిదగ్ని గుండము 5. గౌరీళశ్వర 89, 90, చిన్నమాచన 149.

గుండేరు విశ, 61, 1097 110. చింతాట ముప్పి రెడ్డి 141.

న! “చీకటి మిద్దె 8, ఉ, ల, ఈక, ఉర్‌ కఠ, 4% 50, _ జుమిసెట్టి 89 85. టట ౦9 గ వం 75, 76, 77 78, 80, 81, జాయపసేనాని 28. , 85, 86, 88, 89, 91, 98, 101, 105 9 2 యసాని 14,85, 89 78, 79. 106, 118, 118, 124, 127 129 180, జా లిక్‌ 89, 78 7 192, 188, 149, 150, 159, 154, 157. కి కక 160, 161, 168, 165 166, 667. 1680, జ్యోతినాధ 17 169. జ్యోతిమ్యడు 18.

• వీకటివాగు 52. జ్యోతీశ్వారాలయము 17 చెన్నపసెట్టి వన్ని సెట్టి 67 చెన్నప సెట్టి పిన్ని సెట్టి 74 డ చెలినాయని కొమ్మినాయుడు 152, 1538. లి! చోడరాజు 89%,85,70. డొమ్మెరాజు 21 చోడ వంశీయులు 120, 129, చోడదోయడు 78, 70. త చౌడాజు లిల్‌. 'తపోజు 86, 156. తమ్మిరాజు 15, 118. చ్‌ (త్రయంబక శివాచార్యులు 186.

ఛ్మతిక 18, తాంబూలిక తాళావర్గటక 18. తిక్క్యయ 19. జ తిపిరదోయడు 8. జగద్దాలు క్మొమన 88. తిరువెంగళశనాధ 117 జగద్దేవుడు 28. [తిపుర 806. జటావర్మ సుందర పాండ్యుడు విర్ర (తివురాంతకము 1,5 79, 11, 1% 19 ౩0, జన్నిగదేవుడు 10, 25, ల8 199. వ 81, 82, తిశలి ఉ౦, ఉ1. 4ఉ, 46, 47, 50, జయ 145. 51, 55, 58, 62, 68 64, 65 86, 67, పుఠరమ 1 88, 69 70, 9, 4, గ, 80, 88, 89, జయన్తిపురము 161 88, 86, 88, 89, 99, 98 97, 98, 99, జసమినాయకుడు 9, ర్రిలి, 108, 102. 105 10% 107 109, 111, కాకరాజు త6, 68. 118, 118, 119, 120, 12 124, 127,

౪111

129, 180 182, 187, 188, 141, 14, తెలంగాణము 19.

147, 149, 150, 152, 154, 157, 160, తెలుంగు రాయచెజువు 17

161, 169, 165, 18౧ 160, 169. త్రై లోక్యసుందరి 8, 145. [తిపురాంతక దేవర 45,48, 50, 184, 189. తిపురాంతకుడు ౨8, 25, 9౨9, 182. _తిపురాంతక క్షేతము ర 1. ద (తిపురాంతకేశ్వరి 5 దండెనపెగడ 14, 79. (తిపురాంతకేశ్వరాలయము ౨, క, క, కలి, కళ్‌ 469, _ దడిణ ద్వారము 1,8,8.

71 శి 75, 85, 86, 89, 91, 95, 96 దతిణాపథము 1.

108, 111, 114, 1216, 120, ౭౨, 125, దశ్షిణామూ త్తికభట్టు 119.

126, 125, 181, 187,189, 140, 141, ద్వావళ జ్యోతిర్రింగ క్షే తము 1,

145 151, 154, 156. 1568, 164, దాంరపాలకుడు 18. (తిపురాంతకేళ 3రాలయ పరిసరములు 6. దామలడేవి 120. (తిపురాంతక శాసనములు ". దామనవోయుడు 85. (శీపురాంతక దేవర 145, 352, 155, 15", 162 దామాదరప్పయ్య ర. (తిపురాంతక దేవాలయ సిర్హహణాధికారులు నేం దామోదరుడు లికి తపు రాంతక శాసనముల. సాంఘికపరిస్థితులు త, దాకురామ భీమేశ్వర 99. (తిపురసుందరి దేవి 9, 147 148. దిత్తాలు 9, 58. (తిపురాదేవి 8, 25, 89. దీప దానము- 12 [తిపురాంబ 149, దుగసాని 86. (తిపురాసుర 185. దువలి కంపణము 10, 87, 88, 84. (తిపురారిదేవ మహారాజు 388. 12,189. దువ్వు కంపణము 10, 87, 98, 94. [తిపురాంతక దేవాలయ శాసనములు 89, శీ1 దుర్మతి ఓక్‌, 114, 115, (లిపురాంతక శివులు 118, 128. దుర్ముఖి 118, 147. (తిపురాంతక క్షేత్రము 169. దేవగిరి 187. (శిభువన చ[కవర్తి తీ1, ఉ4త్క 45, 46. దేవరకొండ 1. (తిళువన పెండారు 12. దేపనవోయుడు 108. 104. (తిలోచన పల్పవుడు 89. దేవగిరి యాదవరాజులు 2ల్రి 2కి, 946. తుంగభ_ద 4, 28. దైైవసాహిణి 89, 69. తురిమెళ్ళు ౨8. దరొచ్మురాజు లది,

భః దోరణాల అమర రెడ్డి 4] నల్లగొండ 1, 26. 28, 29, 81. దోర్నాల 17, £8. నరవావాక 105. నరవై ద్య 18. ద నర్తక 18= నరసింహదేవుడు 29+ ధనదు[ పోలు 19, ౨9. రసింహదేవు నాగలడేవి 86. భన్నాలకోట కేం నాగదేవశెట్టి 165+ ధర్మశివాచార్యులు [2 బి 7 గ నంథము 464, ధాన్యకటక పురవరాథిశ్వరులు వీ9ి 70. నా స్తంళ నాగసానిపల్లి 9, 59, 61+ ధాన్యవాటి వ౨9 ణ ఛాన్యాధికారి 18 నాగసాొని 74. నార్జున సాగరము 8 నాదెండ్ద గోపయామాత్యుడు 19, న నామచేవ పండితులు 80, 98, 94- నడువలి కంపణము 9, 87, 59, 61. నాగి నాయుడు 140. వడియూరు 10- నారాయణ కుంట 89 90. నండూరు కొమ్మన 19, నారాయణభట్టు 1 లిం నతవాడి కుమార గణపతిదేవ మహారాజు 15. నారెప ]5, 1198- నతవాడి నుహాదేవరాజు 14. నీఠరునేల 10. నతవాడి ముమ్మడి గణంపట్టువాండు కట. నీల గంగవరము ల/* నతవాడి రుదదేవుడు 14, 65, 77. నూంకబోయడు 15, 82 నతవాడి ౨, 80, 87, 55, ల8, 75, 78. 77, నెట్టము అన్నిసెట్టి 140. 108. న. నందన 141, 142, 149. సె న య! నేమాని తంమయ్య పెగ్గడ లర్‌. ంద శివులు 11, 128 185, నేల కొండపల్లి 91. నంద శివార్యుడు 198ిలం ఆతి జి నంది స్తంభము శీ ఉ1, 44, ఉర్‌, ఉ6 47. - నన్నెబోయుండు 19, దల ఆ నన్నిదీక్షితులు 45, రం నమిలెకల్లు 11, 156, 150, పంచకరణాధిపతి 54. నలగాముడు 19, 22. పటపు రామదేవ రాజు 59, 60. న!

న్‌!

ఎపచ్మనాభభట్టు 112. పార్వతి వి లి ఈ, 168 పద్మనాయకరాజులు ల9, పాజపత శై వులు 17. -పద్మాబాయి అమ్మ లి6ి. పానగల్లు లర, 26. పద్మావతి ౨ల. [ప్రాగ్జ్వారము 1, 7, 40. పలనాడు £0, లల, 87. (పాపెడ్డ 59.

పల్కూరు 9, 80, 41. పాసెము బహ్మన 68, 64. ప్లవంగ "72, పాదుకదార )8.

పశ్చిమ చావక్య ౨1, పినాకిని 17.

పశ్చిమ ద్వారము 7. పినవిచయ ]15!1

పసాయితిం రాయ సాహిణి నారాయణ కీ, పిన్నిపులి ఒజువుల 10. [పమాధి ఏ9, 90, 92, 99, 126. పింగళ 99, 100.

1పకాశం జిల్లా 1, 2. పిల్పలమజ్జి 21, లది,

[పతాప లంకేళ్వుర 70, 100, 114. పుణ్యమూర్తి 95, 68+ (పథవ 119, 120, 166. పురపాలక 18. [పతాపరుదుడు లి4ఉ, 25. పురుఖ దేవరాయడు 8లి. [పవాళములు ?- పురుషోత్తమం భట్టు 119. [ప్రమోదూత 128, 124, 195. పురూకదేశము ౨1. పృధ్విళశ్వరుడు 19. పురోహితుడు 18. -పరిచ్చేద వడమాని కోట దేవరాజు 16. పుష్పగిరి ల, 17+

పరిచ్చేద అఆల్హాడనాధ దేవరాజు 16, 156 పుష్పశైల శిఖరము 7 పరాభవ 67, 68, 68, 70, 71. పులచెలువు 10, 98. పరిమళకారుడు 18, పూంగినాడు 10, 24, 87, 99, 100, 109, 110. పరిహాసిక 18. "పెదరామ భూపాలుడు ]5శీ. పరాంతకదేవుడు 18. ఊెపెదలూరి సోమరాజు 1*4, 86, 689. పరీధావి 8, 88, 89, 90, 150. "పిదకోమటి వేమారెడ్డి 80, పవ్శితారోహణ పుణ్యకాలము 178. ెద్దదమూచన 1490, పాకనాడు 19. పెన్నానది 1, 2 .హికనాటి చోవుడు 19. 'పెర్మాడిదేవ చోడమహారాజు 120. “పాండ్యరాజులు విగ్ర. "'పెరువాండికి 11బి, హాలంపేట 21. 'పెలుకఎడ్డు 66,

ల్‌ )61 పెదపుల చెజువు 144. బ పొత్తపి రామచం[ద నరేందుడు రి పొత్తపి 98, 87, 88. బంటు 16. హెదిలి 28, ౨8, ౨9. బంతము వింజాడకుడు 119. పొదకమూరి అంనలగేవని పడాల కలీ. బద్వేలు 28 పొలవాన లీ! [(బహ్మళివులు 1బెరిం పొలకే? 19. బమ్ముకూరు 9, 59, 61. పోలిస ఎ పొత్తవినాడు 19, 88, ౨9, 1జిర్‌, బమ్మల (పాలిసెట్టి 91 బయ్యన బోయుడు 95. సానుంగొది గణపయ మంతి 7లి. తపి కామదేవచో బప్పదేవుడు బలి వ, కా జు పప డ మహారాజు 118, తి0,ఓ44 శత. (బపహ్మదేవండు 166. చి శి కి ల నా ఆ జూ బాలాతిపుర సుందరి 5, 6. పోచెన (పెగ్గడ ౨4. ౧ బాల్యాతిపుర సుందరి ఆలయము ర్‌, పోచెన (పెగ్గడ గణపయ 66- దాలిసెట్టి బాల 98, 94, చో య పోతన బోయుడు 108, 104, వాహ త్తర నియోగాధిపతి 17, 96 181, 186 పోతాంబ 86, 154. 1989, 145. పోలి 27 బిమళ శివాచార్యులు గాలి పోతిరెడ్డి తల్రయరెడ్డి 16, 152, 158 బుద్ధ భూపాల 55. పోలిరెడ్డి 101. బూరుగుగడ్డ లై9ొ గ! ఉం (ఫోలాసాని 14, లిఠ, 710 బెల్లంకొండ లిం. [ప్రోలరాజు లలి, వేతలపాడు 9, 20, 48. (పోలయరెడ్డి 160. బోధిసిరి 17. [ప్రోలయ వేమారెడ్డి క9, 86. బచోయలపల్లి 88, రిం [పోలి బోయడు 74. బోల్దేపల్లి 81, శిజి, (ప్రోలయ వేముడు 1, పైరాజికుడు 18 భ ల థండారి మాబనాయుడు 1659. న భ్యచకా? 108, వణివోరక (పదివోరి) 18. థదాచలము లివి

3601] ఖభవదూర ఒడయలు 81, 169. మవో[పధాని పెద్దమల్లయ [పెగ్గడ 118. భాండాధికారి 18 మహాదేవరాజు 8,5. ఖారతదేశము 1 మహోనంది 7, 99. _-ఖారతావని ౨5. మహ్మాపధాని దామోదరప్పయ్య 14. -భారద్వాజ గోత 1059, మల్ల 16. భాస్కరదేవుడు 187, మలిరెడ్డి 144 -ఖాస్క.రళివులు 112. మల్దపరాజు 68- భీమదేవచోడ 2. మల్లవర్మ 19. భీమయ 20, 45. మల్దారెడ్డి 29- భీమరాజు 16,126. మల్నాంధుడు 128. భువనగిరి 89. మళల్లెబోయుడు 68. భూమిసెట్టి 86. మర్త్యగణ 7. భూలోకచుల్ల 21. మసంగెరౌతు 18, 64. భేతాళ 18. మల్లికార్జున 1, 88, 89, 90, 28, 182, 187. ఖే రవదేవండు 188. మారెడ్డి 144. -భోజనిచెల్వు 9, 2౨0, 14, మాగథ 165. మాచా నాయకుడు 4 మాడపవిలక 124. మ మాల్యకారుడు 18. మకర సం(కాతి 5ళ్తి 68, 71, 88, 84, 99 మొమిళ్ళపల్లి 82.

180, 140, 257. మార్కా-పురము 28, 40. మం'బెవల్లభుని రామయ 11, 29. మారయ నాయకుడు 158. మంతకూటాధిపతి 21. మారసాని 89, 85, 144, 92, 180= -మన్మధ 68. మారెవోయుడు 76. మన్నరామచండ నరేందుడు 59, 61= మార్కోపోలో వతి. మనుము గన్నయ 18, 50. మాళసాని 64 “మనుమసిద్ధి 28. మాచర్ల బం -మనుమగండ గోపాలుడు ౨8 182 188. మార్దవాడి 19, 25, 87 ఉక మవోశివరా(తి 88 144. మానాచార్యులు త్న "చహా్యాపధాని అనంత 15. మాణిక్యశిఖరము 7.

611

మారనాయకుడు 11. మేడపికిల్ల ఎట్జనూకి సెట్టి 84-.

మాధవదేవండు 18, 54. మేలాంబిక 92, 50. మామిడి సింగన 80. మేడరాజు లి!

మానవుల రామదేవ్మ పెగ్గడ 80. మేవసం[కాంతి 118. మిరియము వల్లి 9, 49. మేడెయభట్టు 81. ముక్క-ంటికాడ్వెట్టు 102. మేయిదేవుడు 76 ముఖమండపము 4, 17, మైలశివులు 128 ముచ్చెసూ 9. మైలారదేనర లి. ముమ్మడమ్మ లిఓ. మొలగర ల1.

ముమ్మడి నాయడు 140. మొజకచన్నబోండు 98= ముమ్మడి గణంపట్టువండు లిక్‌, 8, మొల్టల అన్నపరెడ్డి 15 ముమ్మడి పోతరాడు 14. మొదటి [ప్రోలరాజు 81; ము(దాధికార 18. మొదటి గొంకరాజు 18,20. ముమ్మడి రాజేం్యదచోడుడు 19, 20, మోటుపల్లి 8.

ముశికజితి కెదుతెపల్లి 100.

ముళికణతి రేడునుడపల్లి 10, 109, 16. యు. మురజవాదక 18, యప్పన 112.

మురారిదేవ లికి

మూడవ గొంకరాజు 19. చవ లలి, మూడవ కుళోత్తుంగ చోళుడు ఏకి యాదవులు లికి మూలస్వానేళ్వర 89, 90. యాదవరాజు లకి" మూలస్థాన దేవర రిక, 84, యనుమడ్డపాడు 0, మూలస్థాన దేవాలయము రకం యువ 1552 మూలస్థానేశ్వరాలయము $. యూప స్థంభము గ మూసీ 99. యోగానంద నరసింవా 67, 66; మెట్టవాడి 10, 87 మెట్టపల్లి భాస్క-రదేవుడు. 91, ర మెలుంగు మాందోయుడు "7. మెట్టగుడి 96. రఘుపతిపేట శిబి, మేడపికిల్ల నూకిసెట్టి 14, 89, 85 86= రజక 15.

౪ "రాజన్న ౨56. రెండవ బేవరాజు బి1. శాచవేమారెడ్తి 80. రెండవ వికమచోడుడు 18. తాచూరు 88. రెడ్డిరాజులు 80, 29, రాజయ్య 70. రెడ్రపల్లి 88, 84. -శాజమహేం[ద్ర వరము 80. లెడ్డపల్లి పాలెము 10. రాజరాజ చోడగంగు 16. రేడుమడ బి4. రాజమ శాయకుడు 28. రేచర్ల ర్యుదుడు 22. రాజాధిరాజు 18 రేచర్త ముమ్మడి నాయకుడు 16. రాజేందచోడుడు 19, 289, 47. రేనాడు బి5. తామదేవండు 166. లేవూరు 9, 24, 51,5లి. రామ సముదము 9,598, 61. రేవి రెడ్డి 144, రామదేవాలయము 116. శ్నాది 109, 151. రామాలయము 5]. రౌష్య శృంగము "గ రాయరాయసెట్టి. ఉక్‌. రౌమక 18. రాయబారక 16. రాక్షస 86, 97, 98. ల రాష్ట్రకూట వంశ సంజూతులు ఖ£ి0. ర్యుదమదేవి 29,24, 82, 167. ల వాయి | తళ రి. ర్యుగదేవుడు వక, 24. లంపరి౯ా శేళమరడి [4 రుదదేన మహారాజు సేనాపతి పేర, లేఖకుడు 16. రుదదేవమహారాజు 115. లోకినాయకుడు 152. 15. రుదదేవసెట్టి 185. శోయలపల్లి 10. ర దశివులు 1129, 1928. రుదాంబ 17. వ శుధిరోద్దారి 116, 117, 1698. రుయ్యమ తీ, వజ శృంగము ళా రెండవకుళోత్తుంగుడు 18+ వడమాని కోట దేవరాజు 128. రెండవ గొంకరాజు 19, 22. వరదరాజభట్టు 118. రెండవ జగదేక మల్లుడు తి 1* వరదరాజు 141. రెండవ్మ్నపోలరాజు 21, 29, లకీ. వ్యయ 688, 1568.

30/

" వ్యవహారిక 18. వీర చోడుడు 18-

వ్యాసగీతా శ్లోకము క1, క9, 125, 196, వీర పెర్యాజిదేవుడు 18,

వాడపల్లి 29 వీర రాజేం్యదుడు. 19.

వారణాసి 185, 186. విర శివులు 128.

వాసుదేవర 116, 117. వీల శైవము 86.

వాసుదేవనికి 1159. వెంకట వాసుదేవర 116, 117

వ్యాసరాశ పండితుడు ౪, 49. వెంజలి గొంకవోయ్యుడు 71-

వ్మికమచ, కి 21. వెలనాటి చోడులు 18, 19.

వి[కమోత్తుంగ రాజేం్య్యద చ్మకవర్తి $8, 148.

వికమ సింహవురను 16. వెలనాటి గౌంకరాజు రి ఉప ఉ.

వికృతి 17, 181, 181, 185. వెలనాడు ౨8, లికి, తి.

విజయ 144, 158, 159. వేంగి 19, 2౨౨9, ౨8, 87, 99.

వింజమదేవులు 70. వేంగి చాళుక్యులు 19.

విజయగండ గోపాలుడు లిరి, 116. వేదములు 86

విజయపురి 1* వేళ్యాజన 18+

విజయ నగరాథీశులు 20, 169. వైజన దండనాయకుడు £!, 2£ి.

విడెము రు్యుదుడు శి, వై డూర్య శిఖరము +

విద్ధసాని 86, 80. వైణిక 16

వినుకొండ 2, 11, 89, 40, 1865= వైతాళిక 18.

విభవ 54

విభూతి గౌంయ తివి గ

విరియాల ఎజ్జభూపతి 21.

నిరోధికృతు 85, 86- శకునిక 18

విశ్వావసు 24, 51, ఠి, 66, 164. శరణాగత వ(జపంజర నేతి!

విశ్వేశ్వర శివదేశికులు 6, 89. శాంతకంభు 83, 65+

విశ్వేశ్వర శ్‌వాచార్యులు 10, 88, 95. శిద్ధయ్య దేవయ్య 139.

విషవెలి మసకె సాహిణి 18, 89. శ్రిలాఛేదక 10-

విషవలి కుంటెసాహిణి 89, 68, శివరాతి లీల, 97.

విష్ణమ్హూర్తి 7 శివలింగము 6. --విష్ణునం[కాంతి. ౨0, 88, 47, 87, 68, 69, 70, శివునిగుడి 49-

81, 118 పభకృతు 68, 181, 162,

మ. బ్దీ సర్వధారి 180. (మ) సవదర 180. ్రీకంఠ శివగురు దేశికులు 1లికీం సవదిర అంబయరెడ్డి 16. ఉట థ్రీకూర్మము 19. సవరము ఎల్లయ్య లీ్‌0. శకృష్ణవేణ్యా నది 126. సర్వాధికారి కూరపాటి సూరారెడ్డి 15+ థఅీగిం 168. సాధాకణ 81, 89, 88, 107. అ్రీగెరి మల్లికార్జున పండితుడు ఫ్ర్‌ల్హ్‌ స్టానాపతి 150. శ్రీధరభట్టు 20, = సామంతుడు 18. శ్రీనగరేశ్వరా రాధకులు 125 సిదవఓము 1, 17, 26 ఛి అీ(తిపురారి 118. సిద్ధమరాజు 110. శ్రీనాధ మహాకవి 80. సిద్ధశివులు 111. శ్రీపతి గణపతి 27, 28, సిద్ధయదేవ చోడమహారాజు 16, లికి 120.. ్రీపతినాయుని కుమారుడు 14, 88 సిలపరెడ్డి 80, 89. శ్రీపర్వుత పురాణము ?+ సిద్ధారి 102, 108, 104, 106. ్రీపర్వతము 185, 186. సిరికొండ 92. మతు కాంతిపూర్యదే య థశ్రీమతు శాంతిపూర్వదేశికులు 116, 117 నింహవురి 1188. భ్రీశైలము 1, 5, 7, 17, బిల్లా జా సుబ్బమాంబ 168. ఫ్రీక్లైల ష్యేతము 12, 170 సూఢ 18. థ్రీవభకృతు 85. సోమాచార్యులు కే1రిం సూతుడు !8- సూదారాశి 125, సూరవరము 29= అద వ సూర్య[గహణము 119, 18], 1లిల, 186 సభాపతిపెద్ది 112. సోమయ లిఉం స్కంద సోమేశ్యరము "= సోమపల్లి 8, 59, 61+ స్వర్దకార 18= సోమభూపాలుడు 154. స్వయంభు లింగము క. సోమశిల 1. సర్వజిత్‌ 157= సోమవంశరాయ 187

౪! " “స్రోమిదేవ 27, 28 హేమళంవి 6ికీ. సోమేశ్వర 89, 10. హేమా(డి రెడ్డి లితిం సొచిక 18. హైహయ వంశీయుడు 19. సౌమ్య 78, 79, 80. హోమళ్ళంగము 7 నవేయసాలులు జి. హా . హరిహరదేవ విల. త్న హరిహర శాయలు 81, 169. తయ 8], 118, 1609.

• హాస్తినాపురము వికీ, తారక 18. గంధాల ద్ధంళ న క న ల. రా | (1 గ జై స్మ (| ఫ్న ఆ ఖమైకకూ

ఉపయ3౩క్త [గంథములు 1 ఉలవ వ౯2రేటక్‌ 6071. ఉ?౦ప8601081021 5జ1ఆ ౪09. వ కం! కైాజంని!2 06102 701. ఎట 8 నంరలరి2రే ఉగం4601081021 వలలు ₹015 4 ౮౦02021 0౯ 106120 130007 ₹015. క్‌ 3ంటరి21! ౦౯ 4౮:2 మ131011021 1662001 వంం16ట/ ₹013, 6 జరుంం1 ౨13౬106 ౮1264601 7 వంంటు 06120 0000101003 ₹013. 17 ఉస 8 ఆంగధదేశచరిిత భౌగోళక సర్వస్వములు 9 _ఆంగధుల సాంఘిక చర్విత (కీ. పూ. & శతాద్దినుండి 11 శతాబ్దివరకు. 10 తెలంగాణ శకానన'సంపుఓములు 11 (పాచీనాం్యధ చార్మితక భూగోళము 1కి మన సంస్కృతి - చర్విత 198 కాసన శబ్దకోశము 14 కాసన సంపుటి 15 ్రీపర్వత పురాణము