Telugu tallapaka china tiruvengalanathudu rachanalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

మవ నన క న నిక సనన న. జ. ము. న్న. ॥ త టి ఎఎ. లాళ్రపాక . " శిన అరుపంగతహీభుదురచనట . .... . (చిన్నన్న), ౧౨ శ “ " ! న శబ న న ॥ న చీళా . ; చెలవుచెర్ల గోపాలకృష్ణమాూచార్యులు . గ టే న ణి ॥ లే అశ. . | ఎంఏ వం. ఓ, ఎల్‌ ఎ6.ఫిల్‌; ఎం, ఏ, (వం) ంక్వే ౮ / “లెక్చరర్‌. తెలుగుశాఖ, ఎన్‌,ప్‌.ఇ,ఎన్‌, తెలుగు కళాశాల (సాయం) చలానా నల గు = విద్యానగర్‌, హైదరాబాదు.[00 011... ం

కతుట్యుడు న్‌ా? సమత కాచు క ం ల నబ ఇగ 1 గల షయ. శ, శ్రీనివాస విలాన (గ్రంఠావి కన్నను ట్టి (కా టల వషక సె నం బల న్స తాళ్ళవాక గా చిన తిరు వేంగళనాథుడు = రచనలు (చిన్నన్న) కలే! తి జ్‌పోాలి త్‌ ౦భో క |. (౧ ఎం. ఫిల్‌. పట్టపు సిద్ధాంతవ్యాసము చెలమవెర్ణ గోపాలకృష్ణమాచార్యులు ఎం. ఏ; ఎం. ఓ ఎల్‌, ఎం, ఫిల్‌; ఎం, ఏ, (సం) లెక్సరర్‌,* తెలుగుళాఖ, ఎన్‌, ఇ వి, ఎన్‌, తెలుగు కశాశాల (సాయం) విద్యానగర్‌, పహైదరాబాదు-500 041, ఆ

2122864 61108 ₹04/60031809604. 406 ౧159 ౪౦౫9 (06010౧20౧1) 9 6. 600112 గగ:5గ౧2002002 5౮|| సర్వస్వామ్యములు 1ప్రచరణక_ర్రవి. [ప్రథమ ముద్రణ : దుర్మతి- 981. (ప్రతులు : 1000. ఇ్క క. (7 వం వెల: రు. 80-00. _పళిచాలయ శ, ఆలా న్‌ పని జ ట్ట. టం సర కేం లే పన్లీషర్స్‌ షైదవాచత 4. శ్రీనివాస పబ్లి కేషన్స్‌ స 1-9-625/8, విద్యానగర్‌ హైదరావాదుంక00 0... ల్పృల్గట్మన జ్ఞా! 3 గోపాల- ఆలా ఇుపొక్ట వంట ర్స్‌ః శ్రీ మాదవీ ఆర్ట్‌ (ప్రింటర్స్‌ గటా8ికపి కుత్చిగూడ,

కం ౮. ంింంలి, ౫ ఉం కంచు. 0. జర 0 6ం.చలు*లుంం686 0 ౫61080 ఏ06169-

న్‌ 16101:218377202 అమి17ల010/, శ1౯౪రక్లైష (ఊఉ వాల 517 512)

“ తెలుగూ వాజ్యయ చరిత్రలో -తాళ్ళపాక వంళానిక్కి తాళ్లపాక వంళక్తవుల సాహిత్యానికి గల స్థానం చాల విశిష్టమైంది. తాళ్ళపాక కవుల వంకాన్సికి మూల పురుషుడైన అన్నమయ్య “పదకవితా పితామహుడు"; స్కక్షీ _ర్రనాదార్యుడు. అన్నమయ్యి వంశకానికి ఐదుతరాలవరకు “వండితపు(త' దోషం పట్టకపోవడం ఒక విశషం అతని పృుతప్కౌతాదుళు కూడా సాహిత్య"సేవయే స్వామి సేవగా భావించి పునీతులై నారు. రాశిలో వొసిలో తాళ్లపాక కవుల సాహిత్యం నిరుప మాన మనడం .అ క్రిళయో క్రకాదు

అన్ననుయ్య తెలుగులో ముప్పదిరెండువేల సంకీర్సనల్ని రచించినట్టి కారణజన్కుడు* సంస్కృతంలో ఒక అనుష్టవ్‌ శ్లోకానికి 82 ఆక్షరాలుగదా. ఆ లెక్కనచూ "స్తే అన్నమయ్య రచించిని ఒక్కొక్క సంకీర్తనం కనీసం ఆరు శ్లోకాలకు సమానం. ఆంటే 82 బేల సంకీర్తనలు రాశిలో లవా తొంభై రెండువేల శ్లోకాలకు సమానం. వ్యాసభారతం బచళ్టోక సమ న్వికమైన మహేతివోనం, వాల్మీకి రామాయణం ఇరనై నాలుగువేల శ్లైకాలున్న మహాకావ్యం. సంస్కృత థాగవత పురాణం ఏబ్టే వేల శ్లోకాలకు మించి వుండదు. ఈ దృష్టితో చూసినపుడు అన్నమయ్య సాహిత్యసృన్టి పరిమమాణంలో సంస్కృత భారత్య భాగవత రామాయణాలు మూడింటికి తుల్యమైనదని చెప్పడం అచ్యుక్తికాదు. సంక్రీర్తనథే గార్‌ అన్నమయ్య పన్నెండు శతకాల్ని, నవముగా రామాయణాన్నికూడా రచించి నట్లు మనముడు చిన్నన్న చాటివున్నాడు. ఆయితే ఆంధుల దురదృష్టం కొద్దీ అన్నమయ్య రచనల్లో మనకు లభించినది పండెండువేల సంక్రీర్తనలే, అయినా పరిమాణంలో ఆవి వాల్మీకి రామయణానికి మూడురెట్లు ఎక్కువ

ఇతర రరచనలతోపాటు తాతగారైన ఆన్నమయ్య జీవితాన్నికూడా [గంథ రూసంగా వెలయించిన రచయిత చిన్నన్న. తెలుగు వాఖయంలో ఒక కవి జీవితాన్ని టంథస్థంచేసిన తొలికవి చిన్నన్నే, సాహిత్యరంగంలో నే కాకుండా

1/

ఆనాటి సామాజిక జీవిళంలోకూడా ఛముఖ పాతను వహించిన మవానుఖా వుడు, చిన్నన్న జీవికాన్ని. రచనల్ని గురించి పరిశోధన చేసినవారిలో మొదటివారు శ్రీ గోపాలకృష్ణమాచార్యులు. తన ,పరళోధన్యగంథాన్ని అసూర్యంపశ్యగా దోచకుండ మ్యూదించీ | పకటిస్తున్నందుకు వారు ఆభినందసియులు. చిన్నన్నను గురించిన ఈ (గ్‌ంథం పెద్దది కాదసి చిన్నదే అని పాఠకులకు తోచవచ్చు, పుస్తకం చిన్నదైనా విషయవిశ్చేషణకో, కృతుల సమీషలో ఇది మిన్న, సరళమైన శ్లైలిగల ఈ రచన ,సాహత్యవియుల మన్నన పొందగలదన్సి, ఫ్రీ గోపాలకృష్ణమాచార్యులు ల్షాళ్ళపాక సాహిత్య పరంగా తమ పరిశోధనన్స ఇంకా కొనస్తాగిస్తారని ఆశిస్తున్నాను

తిరుపతి

9.8..1981 జీ. యన్‌, రెడ్డి

౨ ) 092౫౫4 200 14, ఎమి లి.

న

533, ౨౭141 00109, [04026 - 517 502

శ్రీయుతులు చెఐమదెర్ల గోపాలకృష్ణమాచార్యులు 24. 2% పట్టమునకై, ఉస్మానియా “విశ్వవిద్వాలయకు.నకు" సమర్పంచిన సిద్ధాంతవ్యాసము ముదిత (పతిని వారే స్వయముగా నా కిన్చినవానిని శద్ధగా చదివితిని, పరిమాణమున [గంథము_చిన్నదేయైనను _ ట్రీ తాళ్ళపాక చిస్నన్న రచించిన నాలుగు ద్విపడ (వఐంధములపై అందు కూలంకషవిమర్శ చేయబడినది చిన్నన్న ఉషాకల్యాణ' రచసలో వారివంళాము నందలి ఉషానిరుద్ధ గాథతో సంవదించు నంశములచర్చ (ప్రళంననీయము, ఆందు చిన్నన్న చేసిన మార్పులు, చేర్చుల్లు ఆతని క్షొచితీ నిర్వహణకు మిచ్చుతునుకలుగా రచయిత పేర్కొనుట జరిగినది చిన్నన్న ద్విపద పరమయోగివిలాసమును తిమ్మకచి పద్య పరమయోగి విలాసముతో పోల్చిచేసినా- వాని యందలి ఖేదసాదృళ్యాముల వివరణము మిక్కిల్‌ విపులమై వృదయావర్దకముగా నున్నది నందర్భానుసారముగా థ్రీ ఆచార్యులవారు (పపంచించిన పరమయోగు (ఆళ్వారు)ల, నవవిధ భక్తుల స్వరూపమ్ము చిన్నన్న బహజ్ఞత, రసజ్ఞత కొనియాడ దగియున్నవి, చిన్నన్న (టగంథములందలి-= సామెతలు, జాతీయములు, పలుకుబడులు పిర్చికూర్చుట ఈ (గ్రంథము నందలి యొక (ప్రత్యేకతగా భావింపవచ్చును అట్టీ కూర్చు సమ కాలమునాటి భాషాన్వర్గ్దూపమునకు.అద్ధమవంటిదని చెప్పవచ్చును. థ్రీ ఇార్యుల వారికి శ్రీ వేంక టేళ్వర స్వామి చిరాయుకారో గ్ర్యైశ్వర్యముఐ నిచ్చి ఇతోధిక సాహిత్య సేవ చేయ ననుగ్రహించు గాత మని (పార్ధింతును. ఇట్టు

తిరుపతి సుధీవిధేయ 7.6-1091 జె. చెన్నా రెడ్డి

ఈ గగ 6414; 121-170 కటుక వనెలుజయిలం! 6౯50282, వేకీ2ాడ0122్ర్ర8ూ 5 7 7బా5 ట్స మంంర్లై | శక లకిత్రం! 517 502

ప్వ్రపద కినజవులల్లో షాల్కుడికి సోమ్సనాదున కెట్టీ స్థానముందో శై వేతర ద్విపద కవుల్లో తాళ్లపాక ఛేన్నన్న కట్టి స్థానముంది, ఇతర ఛంవస్సుల జోలికి పోకుండా కేవలం ధ్విషథలోనే తన గంధ్రాలన్నిబినీ రచించిన థ్విపద. పథ్సన్హాతి శిన్నన్నం ద్విపద కవిళ్వంలోని సారణ్యాన్ని, ఉదా_త్తతన్ను కైలీవై నిద్యాన్ని చిన్నన్న తన ద్విషద రచ ల్లో చక్కగా నిరూవించినాడు, చిన్నన్న ద్విపద రళ్తనల్లు వై ్పవమశద్భృష్ట చేతనే కాకుండా క్షావ్యత్యదృష్టితో కూడ విర్తిష్టమైనవి*

కీత్రాల్ల పాక చిన రుకేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) ఎ రచనలు! అనే ఈ (గ్రంథం ఇంతకుముందు ఈ రంగంలో జరిగిన కృష్నిని సర్వమూ పుక్కిలించిన చకజ్రైన రచన ిన్నన్న ద్విపద రచనలమీద బహురీతుల దృష్టిని [ససరింప ల్సేసి చెబవృతెడ్డ గోపాలకృష్ణ మాచార్యులుగారు ఈ పరిశోధక (గ్రంథాన్ని రచించి. నారు గోపాలకృష్ణ మాచార్యుల శైలిలోని సంక్లి వత్మా సరళత్తా (ప్రశంసనీయ; మైనమి

గోపొల్తకృష్ణమాజార్యులు శమ ఈ పగిశోధనకు ఆధారములై న ఆకర్లా లను (గ్రంథంలో ఉటంకించి ఉంటే క్ష విషయం మై మడింతడా. పరిశమించే ఆస క్తేగతవారికి ఉపకార్థం జడనీ ఉండేది,

గోపాలికృష్ణమోచార్యులుగారి సోహాత్యకృషిని ఆం[థలోక మభినందించీ అదరిస్త్‌ందని'నా తళ - గి తిదవతి 14ఎ68ఎ*81 వ్‌ జి టీం నా గ య్ర్‌

డా॥ వి. వి. కుటుంబరావు, ఎం వ, వి ఇడి, విహెచ్‌. డి, రిటైర్డ్‌ రీడర్‌ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు = ఆం. వ అవతరణి

బ్ర చిరంజీవి చెలమళెర్ట _గోపాలికృష్ణమాబార్యులుు ఎం. వ్‌ (ద్ర; ఏం, ఓ ఎల్‌; తన ఎం ఫిల్‌ పట్టమునకీ సీద్ధాం తవ్యాసమును సిద్ధముచేయుట నా పర్యవేషణలో జరిగెను ఇందలి భుజముల కాతనిని, దోషములకు నన్నును బాధ్యులుగా. జేయుట లోకసామాన్యవిధిగా నున్నడి దాని కకవాదమును శేనును బఠింప్‌లేను*

ణి చిన్నన్న నామాంతరుడైన తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనొాథుడు ఎ ఆతని రచనణు అనుసీ సిద్ధాంత వ్యాసమునకు ఉస్మానియా విశ్వువిడ్యాలయము 1976 లో చిః కృష్టమాచోక్యునకు ఎం. ఫిల్మ్‌ పట్ట్యపదానము చేసినది.

1). ఈ సిద్ధాంతహ్యాసములో (బథమ (పకరణమునందు "ద్విపద" శట్టోత్సత్తియును ' పాల్కురికి - విన్నకోట'ిల కంచెను సప్పకవ్యునంశామాత్క (పళ్కతుల కంచెను చిన్నన్న ద్విపద లషణమునందు కుదర్శించిన వ్పైలమ్‌ అ్యాదులు నుగ్గడింపబడీనవి,

౪) ద్వితీయ (సకీరణములో చిన తిరువేంగళనాళునీ (పతిఫా వ్యుశ్చ చ్యభ్యాసములను గురించి చెప్పటడెను ఆతనీ భ క్తిభావమ లును, బిరుదులును; రచనలును, దానాచికమును, వంశవృసములును నాతడు గావించిన దేవోలయ శిర్మాణాదియ తచ్చాన్‌సొధారములును గూడ నిందు నిరూపితములు. చిన్నన్న తుటు శేనిన సౌహాత్మ సేపేయు, నిటు చేసిన మత సేవయుగూడ సీ[పకరణముల్‌ చృష్టాంకీకరింస బడెను

౪111

ల తృతీయ (ప్రకరణమునందు “అష్టమహివ్మీ కల్యాణ”. సమీకతో వాటుగ నష్టమపొమలయం దష్ట విధ శృంగార నాయికా లకణ సమన్వయమును జరిగినది, చిన్నన్న రచనాపాటవమును భక్షి పారవళ్యమును వైష్ణవ మతాభి మానమును లాషిజేకతయు గూడ నిందు నువ్యక్తము. “అఆష్ట్రమహిషీ కల్యాణ” మష్టాదళ వర్ణనాదకముగల ద్విపద కావ్య 'మసీ యీ సిద్ధాంతవ్యాసము నిరూ పించిన దని యుక్కమాటలో జెప్పిన జాలును. తన పూర్వుల (పతిభా వ్యుత్పత్తు లను గూడ చిన్నన్న వ్య క్రపజచుట యిం దుదాహృతము,.

ఖ్రి ఈ వ్యాసము తన చతుర్థ [పకరణములో “ఉషాకల్యాణ”మును సమీక్షింది దానికి గల మాతృకలనుండి చిన్నన్నచేసిస విపర్యాసాదులను గూడ గూలింకషమఃగ జర్చించినది. 'ఉషాకల్యాఖము'ను గూడ చిన్నన్న యష్టాదళ వర్ణనాశోవితమగు కావ్యముగా తీర్చిదిద్దట యీ వ్యోసములో నుపలక్ష్మితము ఈ కృతివలన చిన్నన్న వైన్టవ భ_క్షీపపత్తులును నాట్య సంగిత చ్మితరచనా నై పుణ్యమ.లును విచితములు రచనా విధానము నందును మాతృకోనుసరణము నందును చిన్నన్న శన పూర్వకవుల నె ట్లనుకరించెనో యీ (సకరణములో దిడ్మాతముగ (బదర్శితముం

ళా). ఇందు బంచను (వకరణములో జరిగిన “పరమయోగి విలాసి సమీమయందు జెప్పబడిన పన్నిద్దరాళ్వారుల చర్మిక నం్యగ్రహమెంత మవోముస్ద కోరియో యంత విజ్దాన్నపదమును. “ఆళ్వారుల భక్తీమార్గమును గూర్చియు 'సాచార్యులీ జ్ఞానమార్గమును గూర్చియు విందు విళదీకరింసబడినది. “శరమ యోగి విలాసము"లో చిన్నన్న దృష్టి 1సముఖముగ. వైష్ణవ సం్యపదాయమును టోధించుటయే ఆందలి స్వామి వర్షనలును స్తుతులును భక్రీభాఎములును సర్వము వైష్టన మకాఖిమాన (పేరితములే ! ఈ కృతిగతో_త్తమ భావసంప త్రియు వర్ణనా సౌందర్య వ్లైవిధ్యములును గావ్యగౌరవాదిని ద్విగుణీకృత మొనర్చుచు, చిన్నన్నళు గణ, ద్విపద సంధాన సామర్థ్యము. నుగ్గడించు చున్నవి. పద్య - ద్విపథ “ఎరమయోగి విలానము'ల భేద సాదృళ్యములతో బాటుగ నీ (ప్రకర ఇములో బరమయోగులమ గూర్చియు నవవిధ భక్తిని గూర్చియు జర్చింప ఐడీనది.

ఫం

ల షష్టః (వకఠరజములో *“అన్నమాచార్య చరితము" సమీక్షింప ఐడుటయే గాక పెక్కు బార్మిశక కావ్యములలో దానికి గల యర్హస్థానమును నిర్ధరించటయు జరిగెను,

0 పద్మసాలెవారు తాము గమ వంళపతిష్టా సంరచకుడును వరళ గురువును నగు చిన్నన్నక్తు పాదకానికగా బదివేల నరవిలు సమర్పించిన సంగితియ, చిన్నన్ననిర్థిత మృగు మంగాపుర శ్రీ కల్యాణ వేంక బేశ్యరస్వామి దేవాలయమునకు దా మొసంగిన వార్షికపు కట్టడి సంగతియు కాననస్థము చేయంచి చిన్వన్న్‌ చేతనే య్లాకాననమును నిల్పించుకొన్న విషయము న్నన్తమ (ప్రకరణమున సోదాహరణము నిరూవితము చిన్నన్నక్కత పాదకానిక కాన నము. వలన "దెలియ వచ్చు పెక్కు విశేషాంళములు గూడ నీ _పకరణముశనందు బొందుపజప బడినవి, న్‌ు. అప్టమ ప్రకరణము చిన్నన్న వైష్ణవ ద్వివదరచనల (పళ స్తిని నెజపుచు (బస క్రాన్నువవ_క్రముగ నాళ్వారులు థక్తిసాహత్యమునకును నాచార్యులు వేదాంత విజ్ఞాన సాహిత్యమ లకును (బాతినిధ్యము వహించుటయు, భ_క్రివాబ్మయ. కథో (సవ్నర్తక కుటుంబములలో దాళ్ళపాకవారు (పసిద్ధు లగుటయ్య వారి మధురథ_కి సర్మవదాయము న్యుపసిద్ధ మగుటయు నిరూవించుచున్నది. అట్లే వచన సంకీర్తన [వ్యకయలకు వైష్ణవీలగు కృష్ణమాచార్యులును దాళ్ళషాక కవు లును గారజభూతూలగుట శూడ- నింద్లు జెప్పబడినది. చిన్నన్న పెదనాయనమ్మ తిమ్మక్క 'సుభ[ద్రాకల్యాణము'ను నిర్మించి యాం[ధ శాహిత్యములో |1బథమ కవియ్యితి శుగుటయు నిందు నిరూవితము.. చిన్నన్న తండ్రియగు బెదతిరుమలా చార్యుని పదకచితను "గుజించియు నిందు (బైళంస్‌ంప బడినది, దిర్పపద శివకవు లలో బాల్కురికి పొందిన స్థానమును శై వేతర ద్విపద కవులలో చిన్నన్న తాను ద్విపదకు గూర్చిన రక్షణ వైలవణ్యమును బట్టి పొందుటయు కూడ నీ ప్రకరణ ములో బ్రళంసింప బడినది

౫2) చిన్నన్నద్విపదలో కల్యాణకావ్యములను జెప్పుటచే త(త్ప్మకియను గూర్చియు వివిధ కల్యాణకృతుల (పళ స్యమును గూర్చియు (ానంగికముగా నవమ (ప్రకరణమునందు జెన్పనయ్యెను. ఇందు కిల్యాణ కావ్యస్మకియలలో సైతము చిన్నన్న య్యగేసరత్వము. దృష్టాంతీకరింప బడినదిం ఇందలి చర్చ యీ వ్యాసకర్తకు గల ఐహు శగ్రంథపరన నిష్టాగరిస్టతకు 1బఐల నిదర్శనము.

న్‌ ఇందు చిన్నన్న ళ్ళంగారరస జై విధ్య సదర్శన నిరూఫణముతో బాటు మధుర భక్తి పరమార్థ, నిగూపణమును జరిగెన్సు,

12). చిన్నన్న కృతులిలోని శృంగార వీరాది రనపున్లి దళమ (ప్రకర ణమునందలి: ఛర్చలో బపంచితము,

కణ్గా. ఈ వ్యాసమున 'నేకాదళ్ల (ప్రకరణము చిన్నన్న కృతులలో ట్రైకివింటించు తాక్కా లిక నాంఘక జీవితాదికమున కద్దము పట్టుచున్నది.

౫౯] దానదళ (పకరణములో చిన్నన్న సమకాలీన కవి...కావ్యము లను చూర్చియ చిన్నన్నికృత పూర్వకవి కావ్యానునసరణములను గూర్చియు చిన్నన్న కృతులకు భిన్నఖీన్ని రూప పరివర్రనములను గూర్చియు సమ్యగ్రముగ చర్చింప బడెను

ఇళ) చిన్నన్న మధుర భక్రియు శృంగా రస వై విధ్యమును మా్యతమే రాక గానమాదురియు నర్జసోలభ్యమును 'రసోదంచిత పద ॥పయోగమును సహజ గోరఫేర్యమును కబ్దిమార్దవాదులును సెరూపింపబడి " చళుర్డు షపకరణముల్లో “చీన్నన్న' ద్విపద కెజుగును” అనెడి చాటూ క్తి సార్ధకత్వము కూడ స్థిరికరింప బఐడిను;

జిలని. చిన్నన్న సక్వుతోముఖ పాండిత్య (పగల్భు డయ్యును వేజొక ఛళదముమ జేపట్టక దేశి ఛందనుగ్యు డిన్సపదనే వరించి -దాని కొక విశిష్టత నాపాధించి వ్వైష్టవ మత(్రతిపాదక కృతులనే కల్పించి తానొక సాహిత్య (ప్రకియ్‌ యందు చిశిష్టస్టైనము న్యాక్రమించుటయేగాక, నమకాలిక మార్గదర్శకు డగుటయ గూడ నీ నిద్దాంతవ్యానమ్లు చక్కగ"నిదర్శించువారిక్కి నిరూపించు చున్నది

ఇను. పెక్కు విషయములు 'పెక్కు[గంథముల నుండియు కానన ముల నుండియు నుదాహరింప బడవలసి వచ్చుటచే సే నిద్దాంతవ్యాసములోని వ్రాలి సర్వత సుషమాపమన్విత మగటకు- వీలు లేకపోయెకు. నీద్ధాయతవ్యాన ముల్లు చాల జూచితినీ. కనుక రూపమున నిద చిన్న యయ్యును విషయగౌరవ గుణమున మిన్నయనక ల్మీరదు, ఈ వ్యానక_ర్తను స్తుతించుట నా కాత్మస్తుతి (పాయను కావచ్చున్ను. ఐనను నీరచనలో నతడు కావించిన పర్మిశమ మసదృ్భళ్ళ మని మైనను జొప్పనిటో నాకు సంళుష్టి నమకూరదుం _

౫ ఎం ముద్రజీ ప్యత కోధన మెంత శద్ధధానళతో సల్పినను ముుదణ స్థాలిత్యములు తస్పనందుకు బాఠకులు తమింతురుగాతమని తువిలో విన్నపము, కొన్ని పధానదోవములు విపద్ధప్యతములో సవరించి చూవయిడినవి. దుర్యతి - ఆషాఢ - డా॥ బొడపాటి వేంకట కుటుంబరావు శుద్ద (తయోదళిః ర 3/42 మైగ?వాసరము 1-9-295/18/4/2, విద్యానగరము,

వము'ం౫యచు వూట

ఉస్మానియా విశ్వావిద్యాలయమునకు యం. ఫిల్‌, వపట్టమ్ను ఐడయుటరై నేను నఘుశ్పించిన నీద్దాంత వ్యాసమే యీ (గంథముం

్రీమద్వేదమార్శ (ప్రతిష్టాపనాబార్యుడైన తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యుని మనుమడగు చిన'తీరువేంగళనాథుని గూర్పాయ. ఆతనీ రచనలను గూర్చియ పరికోరనమునేకు నన్ను (పేరిపీంచి, డా॥ దివాకర్ల వేంకటానధానిగారు నన్ను పరిశోధక విద్యార్థిగా వియమించుకొన నంగీకరించుట నా యదృష్టముగా భావింతును. నా పర్మిశమయడ ఆదరాథిమూనములుచూవి అమూల్యములగు సూచనలనురిటేని నావరికోధనము' దర్విష్లుముగా కానసాగటకు క్రారణభూతు జైన డా॥ బివి కుట్తుంబరా యశళర్శ గ రికిని, ంవన్నెడనెడ హెచ్చరించుచు పరిశోధనమునందలి సాధకజాధకములను గూర్చి నచ్చజెప్పుచు నా కనేకవిర ములుగ సహకరించిన తెలుగు కాకాధ్యషమలు డా॥ వి రామరాజుగారికిని నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు,

నాయీ కృషి స్మకమముగా కొనసాగుటకు కారణభూతులైన మాగురు దేవులును (పస్తుతము మా ఎన్‌. వి ఇ, ఎన్‌, తెలుగు కళాశాల పాలకవర్గ కార్యదర్శియును అయిన శ్రీ ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజన మవోదయులకును నా కృతజ్రాఠాపూర్వక వినయాంబలి.

నాయీ సరిశోధక వ్యాసమును ఆచ్చొత్తించుటకు నాయందలి ఆదర థావముతో ముందుకువచ్చిన శ్రీనివాస పబ్లిషర్స్‌ వారికి నా కృతజ్ఞతలుం హైదరాబాదు, ఇట్ట, కేశా 7- 1951 చెలమచెర్స గోపాలకృష్ణమాచార్యులు

మ!

త్రీ గోపాలకృష్ణ మాచార్యులుగారు తమ యం..విల్‌, సిద్ధాంత వ్యాసమును ము[దింప దలచిన విషయము తెలిసి దానినీ మా థ్రీనివాస |1పచరణల అష్టమ కనుమముగో మ్ముదించుటకై మేముకోరగ్రా దయతో వా రంగీకరెంచిరి. ఈ విధ ముగా కృష్ణమాళార్యులుగారి “తాళ్ళమైక చిన తిర్షవేంగళనాథుడు (చిన్న నృ) అతన్ని రచనలు" మేము ముగ్రింపగలిగిత్తిమి. ఇట్లు మేము. ముద్రించ్షుకొనుట కంగీకదిదవినందులకు.. వారికిని, క్షోరినవెంటనే మాకీ (గ్రణథము నన్చువేసి యిచ్చిన శ్రీ మాదవీ' జ్ట్హ్‌ (ధింటక్సు_యాజమాన్యమునకును, టివీతికను (వాసి పెట్టినడాః ది, వి. కుట్తూబరాయ. శర్మగ్గారికిని కృతజ్ఞతలు,

[ప్రకాశకులు

విషయసూచిక విషయము పుట చ్వెపద -ఛందస్సు--లకణము క చిన్నన్న జీవితము--రచనలు 10 అష్టమహిషీకల్యాణము--సమీక క్ష అష్టవిధ శృంగార నాయికలు--అప్టమహిషులు న ఉషాకల్యాణము--సమీమ్‌ 26 ఉషాకల్యాణము-- మార్చులు--కూర్చ్పులు న! పరమయోగి విలసముూనసమీక లర్‌ చ్వివద వద్య పరమయోగి విలాసముల భేదసాదృశ్యములు త్తి పరమయోగులు-నవవిధభ క్తి శః అన్నమాచార్య చరితము--నమీక్ష శతి చార్మితక కావ్యములు-- అన్న మాచార్య చర్మిత శకి చిన్నన్నకృత పొదకానిక కాననము--సమీక ళ్గ శాసనమువలన దెలియవచ్చు పద్మసాలెవారి నంళచరి[త న! చిన్నన్న--వై ష్టవ ద్విపద రచనలు ర్‌ చిన్నన్నాకల్యాణ కావ్యములు 8 చిన్నన్న-ర సజ్ఞత్వము వ్ర చిన్నన్న కృతులు-సంఘ జీవనము శ109 చిన్నన్న -నమకాలిక కవులు--పూర్వకవుల కావ్యముల కనుకరణములు--సంవాది రచనలు శే చిన్నన్న కృతులు-సామెతలు జాతీయములు-- పలుకుబడులు 180 చిన్నన్న ద్విపద కెజబుగును శేళి5్‌ సింహావలోకనము శేకర్‌ ఆనుబంధచము ఆష్టమహివీ కల్యాణము నందలి 108 దివ్యతిరుపతులు కథ? అళ్వారాదులు నిర్దేశించిన 108 దివ్యతిరువళులు శర1 ఉపయుక్త గంథములు [లర్‌ వళజద్ధ పతనము 157

మొదటి ఉపకరణము ద్విపద - ఛందస్సు - లక౯ణము

ఒకనాడు నాగరకలోకము నర్జించినను నాటినుండి నేటిదనుక తెనుగు.[ప్రజల నాలుకలపై నాట్యమాడుచున్న పొటలు, పదాలు నూటికి తొంబదివంతులు ద్విపదలును, తద్వికారములై న 'దేళ రచనలున్తై యున్నవి. తోలుటొమ్మ లాటలలోను, శ్రీల పాటలలోను, బవనీం(డ యొక్కయు, పంబవారియొక్క యు సుద్దులలోను, యక్షగానములతలోను బహుళముగా ద్విపదయు, మంజరీ ద్విపదయు గోచరించును. కాని వారి వారి పాటలతీరులు భిన్నముగానే యుండును.

ఆంధ్ర వాజ్బియమున ద్విపద కావ్యోత్ప త్రికి కారణభూతుడై న పాల్కూలరికి సోమన ఆతి (ప్రాచీనమును, వైదిక బుకృందో విశేష ముగా కౌననగు 'ద్విపదిని వైదికానంతర కాలికమును లౌకిక మా (శ్రాచ్చందోవిశేషమునునగు ద్విపదను మేళవించి, లక్షణ సమన్వ యము చేసి, “ద్విపది పదమునే సాహిత్య (ప్రపంచమున చిరస్థాయి కావించినాడు. ద్విపదను మార్చరాని యతిస్థానమున (బ్రయోగించి, ఆ పదమునందలి అర్జ సారస్యమునుకూడ అందు నిరూపించినాడు.

“ద్విపది యనగా రెండు పదములుగల ఛందము, ఆర్బమును (గ్రహించి “ద్విపదాంబురుహములు' అని శేషించుటయేగాక “పదము” నకుగల “స్థానము” *పదేశము” అను అర్థములను పురస్కరించు కొని “ఐహికొముష్మిక ద్విపద హేతువగుట ద్విపదనాబరగు” అను నిర్వచనమును సహితము చేసి “ద్విపద” కొక బొన్నత్యమును సోమ నాధుడు కల్పించినాడు

లి తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) _ రచనలు ఆం[ధ లక్షణ (గంథములలో కౌవ్యాలంకార చూడామణి యందు '*ద్విపదికు బదులుగా “ద్విపది' యను (ప్రయోగము కను పించును. నిఘంటువులయందీ యర్ధ మగుపించదు. వైదిక వాజ్క్యయ మున “బుక్కు.-"న కర్ణమైనపుడు “ద్విపద” యనియు, మా(త్రాచ్చందో విశేషమున కర్థమైనపుడు “ద్విపది” యనియు అర్ధము వివరింపబడినది. ద్విసదా = స్తీ. ద్వౌపాదావస్యాః_ పాదస్యా న్యలోపః టాప్‌-- భవత్వాదేశః బుగ్విశేషే ఛందోభేదే జీవ్‌_ద్విపదీం --(శబ్దిసోమ మవానిధి) ద్విపదా ౯ శ్రీ-బుగ్వి శే షే..ద్వాపాదావస్యాః_.నం ఖా్యానుపూర్వ 'న్యేకి..పాదస్యా న్యలోపః_టాబ్బచీతి టాస్‌-- పొదఃపత్‌, ద్విపదీ= స్త్రీ.మా (క్రావృత్తాంత రే_ ఆదౌషట్క లసంగత మేత తశ్రదను పంచ చతుష్కలమ్‌, గుర్వంతమ్‌-_ద్విపదీ-- భవకీహ వింశత్యష్ట కలండలమ్‌, కంకను సంగితములో “ద్విపదగము”;. “ద్విపద అను పేర్లు కనుపించుచున్నవి. దీనినీబట్ట్‌ చూడగా “ద్విపద” గేయ విశష్ట్ర మగు బచే సంగీత కాస్త్రమునకూడ లక్షణము చెప్పబడినదసియు, సంస్కృ శమున “ద్విపదో = 'ద్విపదిగ" _ “ద్విపదా' - “ద్విపద” అను "పేర్లతో వ్యవహరింపబడినవనియు, ఏది సంస్కృతమున “ద్విపదీగ అని చేప్ప ఐడుచున్నద్రో అదియే (ప్రాక్యతమున 'దోహా' అని పిలువబడుచున్న దనియు శేటపడుచున్నది, సంస్కృతమున ద్వివద్‌ ఛందస్వు వాడుకలోలేదు కోవ్యముల యందును. ('ప్రయుక్తము కాలేదు. "పేళ్ళ విషయమునను, గుణ నియ మముల విషయమునను సంస్కృతము నీనుసరించినను, కొన్నీ ఛంద స్ఫులు తెలుగున (ప్రత్యేకమగు విశిస్టరూపమును దాల్ఫి, దేశీయ

ద్విపద = ఛందస్సు = లక్షణము ఖత ఛందన్సులుగానే వరిగణింపబడుచున్నవి. అంతేగాక తెనుగుభాషలో గల యతి (ప్రాసలు సంక్కృతమున లేవు. కౌవున వృత్తము సంస్కృత మైనను యతి (ప్రాస లక్షణము కల్గియుండుటచే. దావిని తెలుంగు పద్య ముగా భావించుచునే యున్నాము. అక్షర గణ (వ్రధానములగు సీసము, తరువోజ, ద్విపద మొదలగు జాతులను దేశీయములనియు, దేశీయ. భందన్సు లనియు పూర్వులు వ్యవహశగించుట సమంజసమే కాక శాస్త్రీయముకూడ నై యున్నది,

పై కారణముచేతనే. పేరు సంస్కృృతమైనను, ఆంధ్ర ఛందో లక్షణములగు యతి (ప్రొసలను కలిగియుండుటచే. “ద్విపద” దేశీయ ఛందముగానే పరిగణింపదిడినది. తెలుగు (ప్రత్యయముల మూలము నను, యతి (ప్రాసల మూలమునను, సంస్కృత ఛందము లేవిధముగా వ్యవహృతములై నవో ఆ పద్ధతినే శేవలము సంస్కృృతీయములగు ఛందములు కూడ తెలుగు ఛందోలకణ లక్షితముతై.. దేశీయములగు భందములుగా వ్యవహరింపబడినవి.

ఇక ఆంధ ఛందమునకు “ద్విపది (ప్రాతిపదిక రెండు పొద ములు గల ద్విపద నొకదానితో నొకటి కలిపినచో నది తరువోజ పాదమగును, తరువోజయందు నాల్గుపాదములుండును. ఆ తరువోజయే సీసరూపమును దాల్చినది. నాల్లు పాదములుగల ఛందమునుండి. నాల్లు పాదములుగల చంపకోత్పలమాలికాది రచన 'లేర్చడినవి, ఈ విధ ముగా ద్విపద నిళ్చిత మైనది.

“ద్విపద' వైదిక ఛందస్సు. వైదిక వాజ్బయమున ద్విపదా గాయత్రీ _ ద్విపదా జగతీ _ ద్విపదా శతబృహతీ-__ద్వీపదా త్రిష్టుప్‌ -- ద్యిపదా విరాట్‌ అను ఛందన్సులు కానవచ్చుచున్నవి, ఇందు “ద్విపద శబ్దము దీర్జాంతము. ఈ ద్విపద కేవలము వైదిక ఛందస్సు కావుననే తత్స్వరూపమగు తెలుగు ద్వివదను సోమనాథుడు “వేదముల కొలవియ

శ్ర తాళ్ళపాక తిరువేంగళ నాథుడు (చిన్నన్న) ._ రచనలు శాజూడు' డని హెచ్చరించుటతోపాటు “వేదములు గానయోగ్యములు. ముషులు వొనిని గానము చేసిరి, అశ్లు తెలుంగు ద్విపదలును గాన యాగ్యములు,. తెలుగు కవులు బుషుటే గావున వారు గాన మొన 3ంచినవి తేలుగు వేదములు, కావుననే ద్విపద యిందున్న”దను భావ మును స్ఫురింపజేసినాడు.

'మోశ్రా గణములచే జాతు లేర్పడుచున్నవి. ఆ గణములు అవియతములు. 'యతులైనను, (ప్రాసర్హైనను వానియందుండవలెను. ఇది సామాన్య '“జొతి ఛందో లక్షణము.

ద్విపద డౌతులిలో చేరినది ఇందు మాతా గణముబైైన ఇం్మద్ర=సూర్యు గజములు (ప్రయు _కములగును మూ డింగ్యద్రగణము లును, ఒక సూర్యగణమును, చేర్చినచో ఒక పాదమగును. (పతి పాడమునకును రెండవ గణముమీద యతి యుండును. ఒక్కొక పాదమునకు ఒక్కొక్క యతియ్‌ యుండును అట్టి పాదము వేతొకట్‌ దానికింద (వ్రాసిన ఆవి రెండు పాదములగును అఆ రెండింటిని అను నంధీంచునది “పాని, అట్లు ఒక (ప్రాసచే అనుసంధింపబడిన "రెండు పాధములుగల ఛందో విశేషమునకు 'ద్విసద” యని పేరు.

నున ప్రాచీన ఛండో (గంథకర్తయగు ఖీమనయు సోమన చెప్పినళ్లే ద్విపద లక్షణమును చెప్పెను.

“ఇం(ద్రగణములు, మూ డినగణంబొక్కాటి

చర్యద్రాస్య ద్విపదకు జనుజెప్పరేచ 1”

__-కవిజన్మాశయము = జాత్యధికారము. అబ్బకోట "పేద్దన తన “కావ్యాలంకార చూడామణి”లో

“కక త్రయంబును సవితృండు బొద

వి[్రీడితులు మృదు ద్విపదికి నెపుడు

వళియ [బాసంబును వలయు దీనికిని_”

చ్విపద - ఛందన్సు - లక్షణము క్‌ అని చెప్పినాడు. ఇట ద్వపదకు “ద్విపది" వాడినారు 'ెద్దనగారు. దీని వెంటనే 'మంజరి" యను ద్విపద ఛందో విశేషమునకుకూడ లక్షణము నిట్లు చెప్పినారు ఫి

“వలదు (ప్రాసంబరిడ్రు చరుస మంజరిక”

ప్రాసము లేకుండ రెండు పాదములయందును యతియే పాటిం చినచో ఆది'మంజరకి యగునుం

(ప్రాచీనకాలమున ద్విపదలు మా(త్రమే (ప్రబంధ వాజ్కయమున కెక్కి యుండుటచే కాజోలును “కావ్యాలంకార చూడామణి” కర్త చెప్పి యున్నను అనవసరమని భావించి, థీమన “మంజరి లక్షణమును చెప్ప విడచెను. కాని సోమన వై లకణములో

“*ప్రానమైనను యతిపై వడియైన

'దేసిగానిలిపి యాది(ప్రాస నియకి(

దప్పకుండగ ద్విపదలు రచయింతు” నని చెప్పి ద్విపదలందు 4ప్రాస యతిని పాటించు నిర్ణయము గావించి నాడు,

యతి యనగా కేవలము వి(శ్రమస్థానము మా(త్రమే. సంస్క్యూ తమున 'యతి' గలదు. కాని అది కేవలము విచ్చేదక సంజ్ఞయగు విిశమస్థానమే, ఆనగా పద్యపాదమంతయు నేకముఖముగా జదువు నప్పుడు కొంత (శ్రమను కలిగించును కావున శట్టోచ్చారణను నిలుపు స్థలము యతి యని యర్థము కాని తెలుంగు భాషతో నట్లుగాదు తెలుగు పద్యము చదువునపుడు ఆ విశ్రమస్థానమున మొదట నే యక్షరముతో (ప్రారంభింతురో ఆ స్వరముగాని, ఆ యక్షరముగాని సజాతీయ స్వర వర్ణాడరములు నియతముగా వచ్చితీరును. దీనికి “వడి' యని పేరు. సోమనాథు డీ సందర్భమున తాను కేవలము

6 తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు సంస్కబృతభాషా నంపదాయానుసారముగా యతి మా్యాాశమే పాటించుట లేదనియు అంధ్ర భాషానుసారముగా తుల్యాకర, తుల్యస్వర విశేషము లను పాటింతుననియు తెలిపియున్నాగు.

మైన చర్చించినట్లు కవిజనా్యాశయ కావ్యాలంకొర చూడానుణి కదర్ష్శలు “రంగనాధ రామాయణము మొదలగు ద్విపద (ప్రబంధముఇను నిశితముగ పరిశీలీంచియే ద్విపద లక్షణమును చెప్పినారు. “కవిజనా (శ్రయము"నకు తరువాతిదగు అనంతుని “ఛందో దర్చణమున ద్విప దయా, మంజరియు, (ప్రాబీన పద్ధతినే చెప్పదిడి, వమంజరిలో కొన్ని లక్షణము లథికముగా బెప్పబడినవి, దీనినిబట్టి ఆలోచించి చూడగా యీ మంజరులు “కవిజన్మాశయము”నాటికి (స్రబంధముల కెక్క-క చాటు రూపమున నుండి తరువాత కాన్య (స్రబంధాలలో చోటు కల్పించు కొనినవని తోచును. అట్టి మంజరీ లక్షణ మిట్లున్నది--

“*ఇం(ద్రులు మువ్వురు నిను డొక్కారుండు

సాం మై యొక్కొక్క చరణంబు గొలువ

నలరు పద్మోదరుడంచు గీరోత్త

ములు విస్తరింతురు ముదముతో ద్విపద.”

“*శ్రీమందిరాకారు జిత దై త్యవీరుం

గి ర్తించుచోం బుజ్యవర్పనుం డనుచు

యతిమౌాజు 1ప్రాన మి 'ఫైచ్చోట నిడక

సరసిజనాభాయ సముదగసాహ-

సాయ నమో యంచు శబ్ద మొక్కటియు

'రెండుపాదముల నీ్యక్రియం బంచి యిడక

వెలయు (ప్రాసములేని ద్విపదయైై పరగం

బూజింపవలయు వాక్చుష్ప మంజరుల_”

-శాభందో దర్పణము (8వ, ఆక్వా వ, 4%, 40)

ద్విపద _ ఛందస్సు = లక్షణము లా “రంగనాథ రామాయణా'ది ద్వివద కావ్యములలో పైని చెప్ప

బడిన విశిష్ట నియమములతో నొప్పు మంజరీద్విపద లేనందున (ప్రాచీన లాక్షణికులు తమ ద్వివద లకణములలో నిట్టి విశేషములను చెప్పి యుండలేదు = ఆర్వాచీన లాక్షణికులు “రంగనాథ రామాయణా'ది ద్విపద కావ్యములందును, పై మంజరీ నియమ విశేషములు స్థూల దృష్టిని కలవని భావించియు, (ప్రాచీన లాక్షణికులు ద్విపదళును మంజరికిని [ప్రాసయు తదభావములును మాశ్రమే భేదములని చెప్పి యున్నందున కాటోలు పై మంజలీ లకణములోని (పాస _హైన్యమాత్ర విశేషము పోగా తక్కిన లకణములన్నియు ద్విపదయందును ఉండ వలయునని కావించి కదనుగుణముగా ద్విపద అకణమును చెప్పి యున్నారు. కాని అప్పకవి మాళము ఆనంతామాత్యునివలెనే ద్విపద అతణములోగాక మంజరీ లకణములో మాత్రమే ఆ నియమ విశేషము లను చెప్పియున్నాడు. ఆస్పకవీకి పూర్వుడును, అనంకామాత్యునకు తరువాతివాడును ఆగు తాళ్ళపాక చిన్నన్న ద్విపద లక్షణము నిట్లు వచించినాడు.--

“*వాసవుల్‌ మువ్వురు ననజొప్తు( డొక్కడు

భాసిల్లు నది యొక్క పదము శ్రీకాంత

(శ్రమమున నవి నాల్గు గణముల నడచు!

(గ్రమదూరముగ6 (బయోగము నేయరాదు

ఆ పాదమునకు మూడవ గణంబాది

దిపించు యతి యంబుధి (సియతనయ

యుళమింస నవి (ప్రాసయుతములై రెండు

ద్విపద నా విలసిల్లె వికచాబ్టపాణీ

ద్వివదకు ద్విపదకు( టెగంజిస్పవలయు

నెపుడు సంస్కృతమున నితరభాషలను

యళలలోప్లల (ట్రొాసయతిదక్క ' సకల

శ్ర శాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు యకళుల చెల్లును (ప్రయోగానుసారమున ద్విపదతో ద్విపద సంధిల నేకశద్ద మ్రవుడు ప్రయోగింస నదియ యుక్తంబు మజియు సంస్కృతపు సమాస రూపమున నెజియ నెన్నిటినైన నిర్మింపందగును” --అష్టమహిషీ కల్యాణము. ద్విపచ్‌ కవులలో (ప్రాచీనతముడగు సోమనాధుడు తన'ద్విపద 'ప్రబంధములలో పదమధ్య, పాదావసాన (ప్రమోగములను మిక్కిలిగా చేసియుంచణా 'ప్రాశీన లాక్షణిక (గ్రంథములలో యీ విషయమున యేమియును చెప్పబడలేదు. ఈ పదమధ్య పాదావసానము దోషమని చిన్నన్నయు చెప్పియండలేదు. మంజరులలో మృాతమే పదమధ్య పాదావసానము దోషమని ఆనంకామాత్య, అప్పకవులు చెప్పియున్నారు. ఇక పదసుధ్య పాదావసానమును, (పాసయతిని సోమన ధారాళముగా (్రయోగించుటయేగాక__ “దొతులు మా(క్రానుసంధాన గుణఏి సీతులుగాన “'యనియతగణై ర నియును “'వ్రాసోవా యనియు 'యతిర్వా' య నియం జెప్ప ఛందోవిని హితో క్రిగాక్ర 'ప్రాసమైనను యాదివై వడిద్సైన దేసిగా నిలిపి యతి(ప్రాస నియతి తప్పకుండంగ ద్విపదలు రచియింతు నొప్పదు ద్విపద కావ్యో క్రి నావలదు_* , ాపండికారాధ్య చర్మితి, అనియతగై;”; “పాసోవా”, “యశిర్వా” అను మ్రూడ్తు సంస్కల్బుత సూత్రముల నుదాహరించి మా(శ్రాఘటితన్సు లందు (బాసయకి చెలననియు ఆది [1వ రగు జాతు అ ౧ టపయోగార్హ మగునవియకూడ

ద్విపద = ఛందస్సు - లక్షణము 9 నొక్కి చెప్పినాడు. ఇంతేగాక ద్విపదమున (ప్రాసయతిని జేర్చుట, శేఫద్వయ సాంకర్యము నంగికరించుట మొదలగు చోట్లకూడ సోమన చిన్నన్న చూపిన లక్షణమును పాటింపక (ప్రకటించిన ఛంద స్ప్వాతం (త్యమును శివకవు లంగికరించిరేగాసి యితరులు గర్హించిరి (కొకతి (ప్రతాపరుద్రుని కొలముననే యిట్టి గర్హత యేర్పడినట్లు వద్య “బసవ పురాణము వలన తేటపడుచున్నది )

వరుల చిన సీతారామళాన్త్రిగారు “వీరసింహుడు ఆనే ద్విపద

కావ్యానికి పీరిక (నవ్రాయచు సోమనయొక్క యీ (ప్రవర్తన యుక్తి యుక్రమేననియు, దోషము కొదనియు, సం్యప్రదాయబద్ధము కాదనుట దోషమనియు చెప్పుచు.

“*టపడాతులలో (సీసాదులు) మాథత్రమే (ప్రాసయతులు చెల్లు చుండుటయు. జాతులలో (కందాదులు) నవి చెల్లుండుటయు సం(ప్రదాయమై యుండుటండేసి జాతులనదగు ద్విపదలలో [ప్రాసయతి (ప్రయోగము సం్యవ్రదాయబద్ధము కానేరదని తల్తపం రాదు. జాతులలో ద్విపదలకు కొన్ని విలకణ ధర్మములు తేకపోలేదు.”

“జవీరసింహుడ్డు. ప్రీరిక అని చెప్పి సోమన (ప్రకటించిన ఛంద స్వ్వాత౦(త్యమును తప్పుగాగాక చ్విపదలకుగల కొన్ని విలక్షణ ధర్మఘులుగానే పేర్కొ న్నార్పు,

ఆలం ల

"రెండవ [పకరణము చిన్నన్న జీవితము- రచనలు

ఆశ్వలాయనసూషత్రుడై న భారద్వాజ బుషి (బుగ్వేది) గోత్ర మున బుట్టిన తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యుని కుమారుడగు "పెదతిరుమలా చార్యుని ఐదుగురు ప్యకులతో తిరువేంగళనాధుడు నాల్గవవాడు. “చిన్నన్న యనున దీతని నామాంతరము, “చిన్నన్న ద్విపద కైజ గును" అన్న అభాణకముద్వారా ద్విపద కవిత్వమునం (బ్రిసిద్ధి నొందిన వాడు. రసవ్మక్చబంధముల ననేక మృలను ద్విపద ఛందమున నిబద్ధించిన వాడు, పండితలోకమున పూర్వము ద్విపదకున్న యనాదరణమును ఉత్కృష్ణమును, లాక్షణికమునునగు తన ద్విపద రచనములమూలమున తొలగించి. వానికి కావ్యత్వసిద్ధిని కల్ళించినవాడు. తన పిళామహని జీవిత చరిత్రమును సమ్యగ్రముగను, (ప్రామాణికముగను, విరతిశయము గను రచించినవాడు “జలకాసనవాసిని చనుబాల పృష్టొచే కవితారచన సాగించినవాడు “రత్నళుంభదనుపమ థ్రీవేంకటా ద్రి॥ దత మకర కండల యుగ్మమండిత కర్ణములు గలవాడు ళ్‌కల వై షవ పాద , సం నేవకొబ్ది సదనా వధూలబ్ద సరసకవిత్వ విదితమానసు" జై నవాడు “దినములోననె వేయి ద్విపద లింపొంద వినుత వర్ష నలతో 'విరచించు వాడు. “కస్తురి వీజె గోసిన కరణి తెలిగప్పురొపురగోవి 'దెజచిన సరణి విరివాది పొట్లంబు విడిచినవూడ్కి పరిమళించుచు క్రన్శల్రా బళిబళీ యనగ” కవితః జెప్పినవాడు, కవిత్రా విషయముతోప్రాా మతట్రచార విషయమునగూడ మిక్కిలి (శమించినవాడు, అతని శాసనములును, కృతులును యిందులకు నిదర్శనములు,

చిన్నన్న జీవితము - రచనలు 1 రాగిలేకుల యాధారము లేనప్పటికిని వంశ పారంపర్యముగా వచ్చిన గాయకత్వము ఆతని వాగ్గేయకారునిగ నొనర్చినట్లు అతని (గంథములందలి వర్ణ నలు తెల్లము జేయుచున్నవి. ఇతని సంగీత పరి జ్ఞానమునకు “ఉషా కల్యాణము” నిదర్శనము. (ప్రబంధోచితములగు అష్టాదళ వర్జనములను తన ద్విపద రచనలలో కావించిన విజ్ఞుడు. రచనలు: న అన్నమాచార్య చరి[క్రము - జీవిత చరిత్రము. (ద్విపద) (ప్రకటితము. పరమయోగి విలాసము -_ పన్నిద్దరాక్వారులయు రామానుజాది నుత(ప్రన్నర్తకులయు చరి(త్రముం (ద్విపద) (ప్రకటితము, అష్టమహిషీ కల్యాణము - (శ్రీకృష్ణ జననాదిక మహిమా వర్ణ నము; అష్టమహిషుల వివాహములు. (ద్విపద) (ప్రకటితము - ఉషా కల్యాణము నా ఉషానిరుద్దుల వివాహ రూపకమయిన కథ. (ద్విపద (ప్రకటితము, ఇవి చిన్నన్న (ప్రసిద్ధ రచనలు, ఇవికాక "'పెదతీరుమాలాచార్యుని జీవిత చరిిత్రమును, తన స్వీయ చరి(త్రమునుకూడ రచించినట్లు తేట పడుచున్నది, (అన్నమాచార్య చరి్యత్ర. పీరిక, పుట. 1. పెద తిరు మలాచార్యుని జీవిత చర్మిక్ర మలభ్యమనియు, చిన్నన్న జీవిత చరి [తము కార్వేటి నగర సంస్థానమున నున్నదనియు డా. వేటూరి ఆనంద మూర్తిగారి “తాళ్ళపాక కవుల కృతులు అను పరిళోధక వ్యాసము ము(ద్రిత (ప్రతి పుటలు $8, 281 లలో (వ్రాసిరి. చిన్నన్న జీవిత చరి త్రము లభించునేమోయని కార్వేటి నగరమునకు వెళి అచ్చట కవి కృష్ణయ్య (అస్టాన్సి గారివద్ద నొక (ప్రతియు, ఉన్నత పారళాల (ప్రధా

॥/ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) _ రచనలు నోహోధ్యాయునికడ వేతొక (ప్రతియ నున్నవని శలిసి (వ్రయత్నీంచగా కవీ కృష్ణే య్యగారు మరణీంచీనట్లును, వారి అల్లుడు (లాయరు గారు కొన్ని కాశప(త్రములను శిరుపతి (శ్రీ వేంక'కేళ్వర తాళప త పరిళోధ హాళయమున కిచ్చినట్లును, ప్రస్తుత మవీ పసుపు పూయబడి పెద్ద గోనె సంచులలో చుట్టబడి విరిగియన్నట్లును అవి పరిశోధింపబడుట కింకను కొంతకాలము పట్టవచ్చుననియు, అచ్చటి [గంథాలయోద్యోగియగు కె. ఇ. జె. రాజశేఖర్‌ ఆను నా మిత్రుడు చెప్పినాడు. అట్టి పరిశోధనము జఏగిసేచో చీన్నన్న జీవిత రహస్యము లింకెన్నియో తెలము కాగలవు. శాసస క రృత్వము ; చిన్నన్న .వజ్మపాలె వారికి ఆచార్య పురుషుడు వారి వంశ మళోస్టికళి కేతడు సంరత్‌కుడు, సాలెవారీతనికి పదివేల వరహాలు హౌదకాని (మ్య కను సమర్చించిరి, చిన్నన్న వంశపారంపర శ్రముగాను పడ్మసాతై వరిశపారంపర్యముగాను “గురు శిష్యతా సంబంధమును పర్టిన్తింగోరిరి, ఇందుల కొక శామ్రళాసనమును 1041లో వెలయించిరి. శః శాసనక ర్త చిన్నన్నర్చే, (వెం% జర్నల్‌, 1 వాల్యూం. 1 పార్టు) (పటి 80-110) ఇది స్వచ్చమైన తెలుగులో వెలసిన శాసనము, అగ్రహారములు ; పీజయన (1 1548 ఈశ గరాధిటకై న సదోశిపరాళ్సులు మొదటి పక్యాయము ఆగన్హునెలతో తిరుపత్రీక్తి వచ్చిసప్ప న క్షా చగు. తాళ్ళపాక చిన 86 ఫడు (ప్రఖ్యాత వై స్పహహర్యు డగు ఆ వి చి తికువేంస్యానాథ్ట్వళ్చ గుంటూకు మండలముతోని గౌరిజవోలుి' (గామమును స్వోమి సన్నిధిని వ నిచిినటు 4 ధారాపూర్వకముగ గ ట్ల షం 419 జూ = బ్యా 1915ను ల్ల కె వ హోండపీడు రా క్ర లోకి నొడు జ్యమునకు చెందిన. బ్రద్రక్ష సీమళోనీ “కలవర మును ధారాద్తము చేసినట్లున్వు గ్ర శరస గ్‌ గాల గా “అ కస లైల *906-365 ॥ కగకయైుటం0ం 1 ళ 2 1031 శీ ౨9 శేలియచున్నదె.

చిన్నన్న జీవితము - రచనలు కేరి తాను కానుకగా పొందిన యీ ఆ(గ్రహారములను చిన్నన్న థ్రీ వేంక "పేశ్వర స్వామి క్రై ౧కర్యము నిమిత్తమై సమర్చించెను. ధర కైంకర్యములు :

చిన్నన్న (శ్రీనివానున కనేక శై ౦కర్యము లొనర్చ్బెను. అందు ముఖ్యమైనదీ క్రీ. ఈ. 1516 చెందలూరు, మల్లవరము (గ్రామములను స్వామి(శ్రీ భాండాగారమున కర్చించుట. దీనివలని రాబడి సంవత్స రమునకు శ28 గట్టి వరహాలు. ఈ సొమ్ముతో జరుగు ముఖ్యమైన ధర్మ కై ౦కర్యములివి___

1. వైశాఖ మాసమున కాత అన్నమయ్యగారి జన్మ నక్ష (తోత్చవ కైంకర్యము.

2. చై [(ఠ్రమాసము మృగళిరా నక్షత్రమున -పెదతిరుమలయ్య గోరి జన్మ సకతోత్సవ కై ౦కర్యము.

3. మాఘ శుద్ద చతుర్దశి - పెకతండ్షి నరసింగన్న (సంకు పోల నృసింహకవి నామాంతరుడై న తాళ్ళపాక నర సింగన్న) గారి (్రాద్ధదిన క్రైంకర్యుము.

4. _ జ్యేష్టమాస పూర్వపక్ష చతుర్చి _ అన్న తిరువేంగళప్ప (శాదదిన కై 0కర్యముం

గో ఘా

65. ఆశ్వయుజ మాస బహుళ (క్రయోదళి - ళల్లి తిరుమ లమ్మగారి ాద్దదిన వైంకర్యము.

ఈ ధర్మ కై ౦కర్యములకు “థీవైష్ణవుల రక్ష కలదు.

చిన్నన్న వంశము; “అష్టమహిషీ కల్యాణమున చిన్నన్న తన వంశ వృక్షమును యీ క్రిందివిధముగా చేప్పీయున్నాడు (ప్పట 4).

16 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు క్‌ *కి శతక 2 వీ ఇ - ల్సి ఆ గ్లో ఖీ ర, 8% $[ ఇకక వానలా! తడ త్రళోట్టో ళ్‌ కీర్‌ తశతతిడి తీ కిా లో వ్‌ చ: 2 శ్రే హ్‌ప్టై ల్లి క్‌ ర్‌ ల్‌ లయ స్తో కరో గ | క ఇ శ్‌ నైన ్సస. శల రజీ ప్‌ హా వ స్‌ో లి లో స్తతో - ౦౦౬ ల థ్‌ ప లాటా ఖల్‌ ళ్‌ ర్‌ బ్రో ల నా ఫ్ర శిఖ స చవ స జ్జ ఆ జ్జ ఫ్‌ శ్‌ శ ళ్‌ వ భి నాల భో ళు లని ల ఇహ 5 స్‌ గా ఫ్‌ స్టా క లబ్ద రన్‌ 4 ళో జక రి లో క్‌ ల్‌ క్రో బి ణ్బి అలీ లొ ౪ లో య యాలో ల్సి ల బ్లు ల్‌ 8% ము. యై ో ళ్‌ త్త మ్‌ ర్ట ఉర్‌ " 6 పశ స ఇ సీతా | గ్లో న రర బం ఆ ఖు న్న ల్‌ ర్త

చిన్నన్న జీవితము = రచనలు శక్‌ ఇది యిట్లుండ శ్రీ మూనపల్లి రామకృష్ణ కవిగారు చిన్నన్న తరువాతి వంశవృకము నిట్లు పేర్కొనియున్నారు (తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యుని మనుమడు చిన్నన్న (శ్రాళ్ళుపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు)

'వేంక'కేళయ్య అప్పయ్య సోమయ్య

] బుచ్చన్న "పెరుమాళ్ళయ్య

| రామయ్య

| | "పెరుమాళ్ళయ్య అప్పలాచార్య వేంకటరమణయ్య సూర్యనారాయణయ్య దేవాలయ నిర్మాణము :

చం(ద్రగిరికి తూర్పున తిరునములకుపోపు డారిలోగల మంగా

పుుమున (్రీనివాస మంగాపురము) ్రీ వేంక పేళ్వరుని (కళ్యాణం 'వేంక'పేళ్వర) దేవాలయమును పద్మసాలీల కోరికపై చిన్నన్న (తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాధుడు) కట్టించెను. ఈ ఆలయ ప్రాకా

కేం తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు రఘు శిథిలముకాగా పృనర్నిర్మాణన్తు కావించిరి. ఈ దేవా లయము చిన్నన్న (చిన తిరువేంగళ నాథుడు కట్టించినదేననుట కాధా రముగా గల శాసనము ముఖమండపముదాటి గర్భగుడిలోసికేగు ముఖ ద్వారమున కిర్గువై పులనుగల్ల పెద్ద పెద్ద శిలాఫల్లకముల మై చెక్కబడి నేటికిని నిలిచియున్నద్గి, ఈ విషయమై టి.ట్‌ డి. వారి కాసన సంవుటి సంఖ్య 4లో 129వ శాసనముగా గగంథస్థమె యున్నది. అలయ +ఉపొకారము. శథిలము శాకున్నచో దానియందలి శిలా ఫలకమృలపై ఈ దేవాలయ నిర్మాణమునకు కొరకులై న పద్మసాలె నెట్ల "షేర్లు తదితర వివపరములును లభించియుం డెడివి.

ఈ విధముగా చిన్నన్న అటు సాహిత్యమునకును, ఇటు మతము నకును ఎనలేని సేవచేసి (క్రీ శ. 1558 లో పరమపదము నలంక ించెను,

ఒద్రం

మూడవ (పకరణము న త్రి ( అష్టవుహిష కల్యాణము - సమీత ఇది చిన్నన్న తొలి (ప్రబంధము ఆయిదాజాశ్వాసములతో సుమారు 8668 ద్విపదలతో నొప్పు నీ యష్టమహిషీ కల్యాణము (శ్రీకృష్ణనిగూర్చి విపులముగా రచింపబడిన “కృష్ణ చరిత' మనవచ్చును, చిన్నన్న తనకుతానే (గంథాంత ఫలళ్ళతిలో "ఈ కృష్ణ వరితంబు నెవ్వరు విన్న వా(కుచ్చి తలచిన వారి కెల్లపుడు చిరతలాయువులు చింతితార్జములు"

(ఆ క పుట. 288) నని (వాసియున్నాడు. ఇందు మొదటి నాల్గాశ్వాసములలో శ్రీకృష్ణుని జననము, 1బాల్యచేష్టలు, దుష్ట సంహారము మున్నగు లీలావినోదములు కడు విశదముగా వర్ణింపదిడినవి. ఇవి భాగవత దళశమస్కంధము ననుసరించియే రచింపబడినట్లు అగపడును. నాల్లవ ఆశ్వాసాంత మందును, ఐదవ యాళ్వాసమునను శ్రీకృష్ణుని అష్టమహిషల కథలును కడు శీ(ఘ్రగతిని కొనసాగింపబడినవి ఈ యెనిమిది వివాహములలో రుక్మిణి, జాంబవత్సి సత్యభామల వివాహములు మాత్రమే కొంచెము విస్స్రతముగా వర్డింసబడినవి, తక్కినవి నామమ్మాతములు, ఈ [గ్రంథము ఆలమేలు మంగ కంకితము.

కావ్యారంభమున _ శ్రీ ఆలమేలు మంగను, ఇష్ట 'దేవతాదులను స్తుతించి, పుణ్యపురుషులను స్మరించి, వంశ వృక్షములను, ద్విపద ఇక్ష వ

18 + రాళ్ళపాక చిన త్రిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) . రచనలు ఇమును చెప్పి, కుకవితను నిరసించి, స్వీయకవితను (ప్రశంసించి, షష్ట్యంతములను చెప్పి, కథారంభము చేనెను. క 666400 -కావ్యంబుజేస్పి యెనలేని (శ్రీవేంకకేష మెప్పించి సకలంబునెణుగ నసాధారణాంక నుకరకుండలము లిమ్మహి గొన్నవాడు” క్ట (ఆ, క, పుట ర) “కవి శిరఃకరప యోగ్య (ప్రతి ద్విపద నవ బిరుదాంకుడు” (అకపు 6 “చమత్కృతి సంఘటీంప చతురశ్ళంగార వాచా(ప్రాఢి మెజసి” (అకపు?) ఆ ,౨.౨ంనోరె కొలదుల బలుకు నుంకుటోతు లకు (గోమ్యంబు సొమ్యంబు అరీకి నుడువక ఆ౭ఘు శబ్దార్ధ సొరసరీతి రన(్రథావముగ గులికి కస్తుకివీజెగోనిన కరణి చెలి కప్పుఠపు(గోవి దెరచిన సరణి విరివాది పొట్లంబు ఖిడిచినమాడ్కి- పరీమళీంచుచు గవుల్‌ ఇళిభశీయనగ” (ఆక పు డ్రి “దినములోననె కేయి ద్విపథ తింపొంద వినుళ్ల వర్ణ నలతోడ విరచించుపాడ”

(అక పురు మున్నగు క్షవి (ప్రతిభో క్రవాక్యములదలన చిన్నన్న రచనాపాటవము, భృక్తిపారవళ్యమ్ము వైష్ణవ మకాభిమానముు లొక్షణికతల్లు వ్యక్తము అగును

అష్టమహిషీ కల్యాణము - సమీక్ష [9

“అష్టమహిషీ కల్యాజముూన (గ్రంథస్థ విషయము (శ్రీకృ క చరి[త్రము, బుధ కంటకులైన రాక్షసుల బోధ భరింపరానిదిగ నుండుట జూచి భూదేవి (ప్రార్థింపగా (శ్రీమహావిష్ణుడు ఆది శేమన్నితోగూడి చేవకీ నసుదేవులకు బలరామ కృష్ణులను పేర పు(తువై జన్మించి నందవజ

ణు స.

మున 'పెరుగుచుండుటయు, అశరీరవాణి మాటలువిని కంస్తుడు బలరామ కృష్ణుల జంపుటకు బంపిన పూతన, శకటాసుర, తృణావరృ, యమ. కార్డున, వత్సానుర్ల, బకాసుర, ధేనుకాసుర, (ప్రలంబానురాది. ర్లాక్షసు లను మర్టించుటయు, ఆ నడుమనే కాళీయమర్షనము, గొల్ల లతో చళ్లు లారగించుట, గోవర్టనోద్దరణము, రాసక్రీడలు మున్నగు జనుల ద్వారా వినోదించుచుండుటయు, తుదకు జరాసంధ వధయు, తదనంత రము రేవతీ బలరాముల పరిణయమును, (శ్రీకృష్ణున కష్టమహిషుల తోడి కల్యాణములును కడురమ్యములుగా తీర్చిదిద్ది చిన్నన్న తన (్రతీభను చాటుకొనెను.

బాల్యము మొదలుకొని యివ్వనారంభపము వరకుగల బలరామ కృష్ణుల వర్షనమున చిన్నన్నకుగల లోకజ్ఞానము వ్యక్తమగును ఈ వర్షనలు సహజాతిసహజములై యొబజ్దన హరివంశ రచనమును తలపించును,

గోపి కావస్త్రాపహరణము, గోవర్టనోద్దరణమునను కథలయందును రాస(క్రీడావర నమునందునను కవికి గల శాస్త, చాట్య, సంగీత పరి జ్ఞానములు స్ఫురించును. ఈ సందర్భముననే శ్రీకుష్టనిచే రాధతో గలిపి యుగళ గీతమును (0490) పాడించినాడు చిన్నన్న.

(శ్రీషృన్ణుడొ నర్చిన అనేక యుద్ధముల నాయా సందర్భములకు తగినట్లుగా వర్షించి చిన్నన్న పీరరసమును చిస్పిలచేనెను,

లభి కాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు చాణూరముష్టికులతో కృష్ణుడు కలియబడిన ఘట్టమున కవి ముష్టి యుదమున తనకుగల పరిజ్ఞానమును చక్కగా వ్యక్తపరచెను. ఈ న్‌! మల్లయుద్ద వర్షనలయందు చిన్నన్న సోమన, పోతనల ననుకరించెను. శ్రీకృష్ణుడు జరాసంధునితో పోరు సందర్భమున నభథోవని నాల్లు దిక్కులు జుట్టి "పెటులు(కోపులు, జబురుజంగులు, ఫిరంగులును, దిస (ఫపోవలు, కసాబులు, తుపాఠకులును (ప్రయోగించినట్టు వర్షించుటలో చిన్నన్న సమకోలీన యుద్ధపయోగములను చి(త్రించెను, అష్టమహిషీ వివాహ విషయమునగూడ నిప్లే సమకాలిక సొంఘకాచారములను, సం్యప్రదాయములను చి్యత్రించుచు లలితశ్ళంగార శీతిని రచించను. రుక్మిణీదేవి వివహసందర్భమున చిన్నన్న వధూవరుల నడును కెరపట్టుటి (వివాహాత్సూర్వము), ముహూర్తము సమాసన్నము కౌగా వథూవరు, లొకరి శిరముపై నొకరు బెల్లము కలిపిన జీలకజ్ఞముద్ద నుంచుట, మంగళసూత్రధారణ, తలబ్రాలు పోసికొనుట, లాజహోమము మున్నగు విశేషములను వర్ణించి ఆంధ్ర సాం్రదాయమును వివ శించెను, సంఛ్యావర్ష్యన గావించుచు నొక సందర్భమున చిన్నన్న నక్షత్ర నర్షన మొన ర్బెను, ణి “*కడిది మున్నమృతంబు గరుడుండు గొనుచు గడునడి జనగ దత్కలళంబు తొలకి చెదిరి .యాకసమున జిందీ చూపట్టు ళుదలేని యమృకంపు తుంపరలనంగ వికసించు చేమంతి విరుల చందమున (ద్రికటంబుల్లై కనుపశ్లై దారకలు (పుట ౨10) ఈనర్జన 'మెంతయు రమ్యుమై మనోహరముగ నున్నది.

ఆష్టమప్‌ష్షి కల్యాణము - నమీక ప! వైవిషయములను బట్టి “అష్టమహిషీ కల్యాణము” (ప్రబంధో చిత రీతులలో అష్టాదళవర్టనలతో నొప్పు మహత్తర ద్వివదకావ్యమని కెల్లమగుచున్నది. ఇందలి వంళవర్డృనమును దిట్టి చిన్నన్న పూర్వుల (ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులును, వారి వారి _రచనలును, వారి మహత్వమును వ్యక్తము వైనవి. ఇందు చిన్నన్న చెప్పిన ద్విపద కవితా లక్షణము అలాక్షణీకుల కొక మార్గమును సూచించి ద్విపద మర్యాదలను, తల్లక్షణ మును అనుసంధింప జేసికొనుట కనును గల్లించినది. ఒద్రా యడ | గవ (| (లే పటం గీ న లీ అఖిల మారా

జవి' జో _ (1) అష్టవిథ శృఠగారనాయికలు = అష్ట మహిషులు

చిన్నన్న 'అన్టమహిషీ కల్యాజమున ఆష్టాదళ వర్ణనలను ఆ యాపట్లుల గావించిన విషయమును ఇంతకుముందే తెలిసికొంటిమి. అందు స్రీవర్జన విషయమున పలువిధములై న పోకడలనుపోయి ద్విపద రచన కొక వె లక్షణ్యమును చేకూర్చినవాడు చిన్నన్న-

అష్టమహిషీకల్యాణములోని రుక్మిణ్యాద్యష్టమహిషుల సౌందర్య వర్ణనము సాటిలేనిది. పలువురు పూర్వకవ్వల సలుకుబడులతోను, బావసంపదతోను పరిపుష్షి నొందిన దీ వర్ణనము. సంప్రదాయముననుస | క చు వ! ను రించీ ఆరోహణావరోహణములనెడి చిిత్రగతులలో శ్రీసొందర్యము వర్ణించి. తన ద్విపదకవితకు వై విధ్యమును కూర్చెను.

ఆన్యగనమొ భృంగ సంఘమొ కలాపం౦టొ

మొగమొ యీలలితాంగి మురువైన తురుము

అనటులో యుగములో హప్పిహస్తృములో

ఘనశరభములో యీ కాంత యూరువులు,**”

(పుట 20%

ఇది రుక్మిణీ సౌందర్యనర్ష్మనము. ఇందవరోహణ|(క్రమము పాటింపబడినది, ఇట్టి ఆనరోహణ్యక్రమమే

“తమ్ములై మేఠు(గు ముత్యమ్ములై

శొధిరమ్ములై బె?క3డు తళుకు కన్నులును

ఆవ్షవిధ శృంగారనాయికలు _ ఆన్టమహిమలు వతి దామర కళలకా దానురై శీత దూ క్‌ క్‌ి ధామరై శాంతి నెంతయు నొప్పుమోము... (పుట 228) అను జాంబవతీ వర్షనమునను._-

“నీలంపు రంగులో నికరంవు కప్పు

బా బేందులోవల పనపట్టు నొనలు

వలరాజువిండ్ల జీవాళముల్‌ బౌమలు

కలువలలోని చొక్కములు నే్యత్రములు

(వుట ౨25) అను సత్యభామా వర్ణనమిునను కనుపించును. కాని (మై దుక్కిణీ వర్ష నమున ఏ పాదమున కాపాదము ఒక్షాక్క ఆవయనమునకు చొప్పున విడివిడిగా వర్జ్మింపబడుట విలకణము. ఇక్షు మిథత్రవింద, సత్యకీ ర్తి, కాళింది, భద్ర, లక్షణల వర్ణనములలోను వారి వివాహ వర్ష నలలోను కవి చెప్పినఠీతిని చెప్పక చి్య(త్రగతులను (ప్రదర్శించెను.

ఈ వర్ణనలలో కని శృంగారరస పరిప్పష్టి కావించెను, “స్తీ”- “శ్చుంగారము” అను ని రెండుపదములు కనుపించగనే ఆలంకార శాస్త్రము-అందు నాయిక-అందు అష్టవిధ శృంగార నాయికలును దృష్టికి వత్తురు.

[ల లజ్ఞాసామా(గ్రియు, బుజుళీలమును, కోమలత్వమును, కమనీయత్వమునుగలి గి. ఆగ్నిపామిగా వివాహమాడిన యుత్రమురాలగు భార్య - స్వీయ,

ల సంకేశ్రస్థలమున తనశ్నపియుడు బేకుండుటనుగాంచి యార్తి వహించునది జూ వ్ర్యస్తలద్ధి:

న్‌ 8. భర్త కన యళ్నీనుడై యున్న స్త్రీ _ స్వాఢ్రీనవతిక.

శ్రీ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు

1. తన ॥ప్రియడు పరదేశగతుడై నపుడు కృశించునది -- (బ్రోసిత పతిక శ్‌, (ప్రియుడు పరకాంతతో రేయి గడపి యుదయమున కింటికి రాగా కుందునది -- ఖండితం శ, పతి చెప్పినవేళకు రాక యాలసించగా మిగుల తహతహ లొడునది _ విరహోత్క-,
2. కోపగించి భర్తను దూషించి, వెగలగొట్టి ఆతడు వెళ్ళిన మీదట పళ్చాత్తాసపడునది _. కలహాంతరిత. శ. భర్త వచ్చుసమయమునకు తనను, గృహమును అలంక రించుకొని సిద్ధముగ నుండునది -- వాసకసప్టక, ఇది లాక్షణికభానపరంపర. కావున లాక్షణికదృష్టితో చిన్నన్న కోవీంచిన అష్టమహిషీ శృంగారవర్డ నమును చూచినచో స్వీయౌాది అష్ట విధ శృంగార నాయికలును ఆయా నాయికలలో గోచరింతురు. దానిని బట్టి అష్టమహిమల శృంగార నాయికా నామము లివి---
3. రుక్మిణి _- స్వీయ. £. జాంబవతి - వి(ఫ్రలద్ధ్రి శ. కాళింది ఒ. 'పోషిత పతిక
4. మి్యశ్రవింద - ఖండిత
5. సత్యకీర్తి -- విరహోత్క, 7 భద్ర... ఎ కలంహాంతరిత, క. లకణ న వ్రాసకససబ్టికం

అష్టవిధ శళృంగారనాయికలు = అష్టమహిమలు త్‌ కవులు కావ్యములయందు శృంగారవర్షన విషయమున భావ (ప్రధానముగా విరహాదులను లేక మనోగతాఖిప్రాయములను 'వాహాట ముగా వర్ష్మించుచుందురు. కౌని చిన్నన్న అట్లుగాక ఆతి సున్నితమైన విధముగా లలితకములై న భావములతో ఈ కళను పోషించి పాఠకులకు విసుగు పుట్టించని రమ్యమైనరీతిలో కథాగమనమునందలి వేగముతో గోమూ్యకికాబంధము, పాద(భమకము మున్నగు చిత కవిత్వరితులను గూడ ఎడనెడ చొప్పించుచుు యీ వర్షనలవలన కథాగమనమునక భంగము వాటిల్లనట్లు ఆలంకారికముగ రచించి అద్వితీయ (ప్రతిభు డె నాగు. చ్‌ లా త్త

నాల్లన [పకరణము 0 () ఉషా కల్యాణము - సమోక్ష చిన్నన్న కృతులలో ఇది రెండవది, ఈ ఉషా కల్యాణము రెండు భాగములలో దాదాపు 080 ద్విపదలతోనున్న చిన్న ద్విపద (ప్రబంధము. ఇది అలమేలు మంగాంబ కంకితము, కృళ్యాదియందు చిన్నన్న ఆలమేలు మంగను స్తుతించి, అటుమీదట గురుస్తుతిగావించి, శారదాదేవిని భజించి, గౌరిబూజించి, శంకరునకు (ప్రణమిల్లి “శ్రీ వధూ వరలబద్ది సిద్దవా(క్రౌఢిమా విర్శవన్మతి స్వాంతు”డగుచు “హరినంళ మాల్లోర్తమగు నుషాఃన్యకరమొప్ప పరిణయ(క్రమ"”మును వర్షించెను, | అపి వా! బాణాసురుని ప్యుతికయగు ఉషాకన్యను శ్రీకృష్ణుని మనుమడగు అనిరుద్ధుడు: వివాహమాడుట యిందలి కథావస్తువు, కథాగమనము కడు శీఘ్రగతిని కొనసాగినది.

(శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకానగర ములోనుండగా ఐలిచ్యకవ_ర్ధి కుమారు కె న వాణాసురుడు ళోణీతపురము నేలుచుండెను,. ఒకనాడు బాణుడు తనవాకిట కొపున్న శివునిజూచి యుద్ధవిషయకమైన తన కోర్కెను వెల్లడించగా “నీ నీలకింరకేతనము తనంత తానే ఖభూమిపె నొజగిన నాడు నిన్నును నన్నును గెలవగల మహావీరునితో నీ కోర్కె నెర వేర గలదు" అని యీళ్వరుడు ఐదులుచెప్పెను,

తగిన నే బాణుడు తన మ్యికుడును, నం[తియునునై న కుంభాండునితో ఆ విషయమునుగురించి మాట్లాడుచుండగనే నీలకంర ధ్వజము నేల గూలుటయును, తోడనే ఆపళకునములు కలుగుటయును

ఉషా కల్యాణము - సమీక్ష 27 కాగా కుంభాండు డాశ్ళర్యపడి యింటికిపోయెను. అట్టితరి బాణుడు మరుపొన మళ్తుడై యుండెను.

ఒకనాడు బాణుని కూతురు “ఉష” వన జలకేళీ విహారములు సలుపుచుండిన గౌరిశంకరులనుజూచి పార్వతి సౌభాగ్యమునకు అబ్బుర పడుచు మాటలాడెను అంతనా దాణాత్మజ భావంబుతెలిసి పరమేశ్వరి

“ఆల కంతునకు నెక్కుడగు చక్కదనము గలవాడు

సీకు గాంతుడ్లై నీతలంపు నీడేర్చు* నని యాశీర్వదించెను. ఆ సమయమెప్పుడని ఉష తొందరపడగా

“*సిత్రపక్షగమున భాసిల్లు వైశాఖ సితపక్షమున

ద్వాదశీ దినాంతమ్ము నిషద్రపోయెడువేళ నికలలోన

రతికేళి నినుగూడి రమియించువాడు” పతి యగునని వినరించెను.

మజియొకనాటి రాతి ఉషాకన్య నిదురించు వేళ

“కలలోన మన్మథాశారు డొక్కరుడు” కలసినాడు. ఉష అదరిపడి ఒక్క గావుకేక పెట్టగా చిత లేఖయను బెలిమికత్తె సమీపించి విషయము తెలిసికొని

“అజుడైననేమి కాయజుడై ననేమి

(తిజగముల్‌ వెదకి సాధింతు నెందేని" అని ఆమెనోదార్చి తన చి(త్రరచనానై పుణ్యమును (ప్రదర్శించి సకల 'దేవ గంధర్వ మనుష్యాదివర్గములకు చెందిన యువక సుందరులను చిత్రించి, అందు ఉషామానసచోరు డెవరోచూచి చెప్పుమనగా శ్రీకృష్ణ పౌ(క్రుడగు అనిరుద్ధునిచూపి ఇతడేనని పరవళముతో పలికెను. అప్పుడు సాహసియగు చిత్రలేఖ “తాపస” విద్యాప్రభావమున నిదురించు

జ తాళ్ళపాక చివ తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు చుండ్రిన అనిరుద్దుని నిదురించుచున్నట్టుగానే ఆతిరహస్యముగా కొని ్లి ద్ద స్ట

పోయి ఉహ్టాకన్య అంతఃపురముననుంచి వెడలిపోగా పరవశించిన ఉష

ప్రవ ఆతనిని కౌగలించుకొనగా అతడును ఉలికిపడి, మేల్కొని

“కలగన్న చందమో కాక నిజంటొ” యెలణంగజాలకుండియు. నానందించెను.. ఉష అస్పుడు విషయమును వివరించెను అంతల్గ్లో ఆ వృత్తాంతమును తెలిసికొని బాణుడు కోపించి నై న్యమును పంపి అనిరుద్దునితోగూడ నుషాకన్యను చెరబెటించెను

అచ్చట ద్వారకలో అనిరుద్ధుని కానక ఆన్వేషించుచుండగా , శ్రీకృష్ణు డొమాటలు విని

“వనితలు చాఫపల్యవ _ర్తనుల్‌ వారి

పిలువెల్ల కపటంబు నిజమింతలేదు

పలుకులు మృదువులు భావముల్శిలలు

ఇట్‌ భొమలలో నెటి రటడియొ”

ట్‌ చ "టి (ఉషా పు, 59)

తన 'సునుమని దక్కించుకొనీయుండునని యూహించెను. తదనుగుణ ముణవే నారదునివలస్సీ

“*దాణసంభవ యుషాకన్య

యనిరుద్దు మదిగోరి యటకు 'దెప్పించి

యనుర క్రిమైయుండు టసురేజుడెటీగి

యినినేసి యతసి శౌర్యమునకు విసిగి

ఘనతరాభుగములగట్టి బంధించి

కనలుచు వేయించె కౌారాగృహమునన్‌ం అని తెలిసికొని కోప్తించి వాణాసురునిపై కి దండు వెడలెను. అచ్చట శ్రవనైైన్యము, బాణొసురనై న్యము కృష్ణు నెదుర్కొనెను, కృష్ణ -

ఉషా కల్యాణము - సమీక్ష వం శంకర ఉపేషక విష్ణు-శివజ్వరములు (ప్రజ్వరిల్లి వీరవిహారము చేనెను. అప్పుడు శంకరుడు కింకరుడయ్యెను. బాణుడు దీనుడయ్యెను. అని రుద్దుడు విడుదలయ్యెను. అటుమీదట శోణితపురమున నమిత వైభవ ముతో ఉషానిరుద్ధుల వివాహము జరిగెను. ఇదియే ఉషా కల్యాణ కావ్య కధ.

ఇందు (ప్రబంధోచితములగు అహ్హాదళవర్శనలును కలవు, జొచి త్యము పొటింపబడినది. రసపోషణము కౌవింపదిడినది. కథా కథన మును నిర్వహించుటలో అనేక వర్షనములను మూలమునందున్నవానిని వరిహరించియి, కొన్నింటిని సంథ్యగ్రహించియు, మరికొన్నింటిని చూలమున లేనివానిని చేర్చియు, సెంచియు నేర్చు చూపెను.

ఉషా కల్యాణమున చిన్నన్న పలుతావులలో మూలమునందలి విష్ణుస్తుతుల నశ్లే సంగ్రహించి శక్యమైన శావులలో తన విష్ణుభ కక్రిని (ప్రదర్శించినాడు. శివజ్వరకృత (శ్రీకృష్ణ స్తోత్రము, శంకర కృతకృష్ణస్తో'త మును (ఉషా. పుటలు €6, 8) మూలమునుండి (గ్రహింపబడినవియేం ఈ స్తోత్రములు (శ్రీమహావిష్ణుని అవకారములను, కల్యాణగుణములను (ప్రత్యషీకరించుచున్నవి. ఇది చిన్నన్న వై ష్టవ(ప్రపద్తి. సంగీత, నాట్యం చిిక్రరచనా వై పుణ్యములను కవి ఈ కావ్యమున [ప్రదర్శించెను.

చిన్నన్న పూర్వకవులను, రచనావిధానమునను, మూలవిషయ (గహణమునందును పలుతావలయందు అనుకరించి ఆ భూ కవుల

ఉషా కల్యాణ (ప్రబంధనులో చిన్నన్న వాక్చృమక్కారమును, నర్జనానై పుణ్యమున వైవిధ్యమును పలువిధముల పోషించెను.

80 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగోళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు

చిన్నన్న శివకేశవుల యుద్దమును వీరోచితముగా వర్షించి, కడపట విష్ణుళ క్రియొక్క. ఆధిక్యమును నిరూపించి, శంకరుని కింక రునీగా మార్చి శరణు వేడించి, తన వై స్టవమతాభిమానమును (ప్రకట మొనర్చి, శరికరునిచే "కృష్ణ సోోతరూవక నారాయణ స్తవమును చేయిం చుటలో - తాను స్వయముగాచేసి, తన (ఫ్రప్తిని చాటుకొని ధన్యు డె నాడుం నా!

ఒద్రా-

(స) ఉషా కల్యాణము- వూర్పులు - కూర్పులు

ఉషాకల్యాణ గాధను చిన్నన్న “హరివంశ మాకోక్త మగు రీతిని రచించినట్లు (గ్రంథాదిని పేర్కొనెను మూలకథ సంస్కృత “హరివంశము"న విష్ణువర్వమున పదునైదు ఆధ్యాయములలో దాదాపు 1857 శ్లోకములలో విపులాతివిపులముగా నున్నది. కాని చిన్నన్న రచన హరివంశ మూలకథ యందలి (ప్రణాళికను గాని వై పుల్యమును గాని జ్రనుసరించినట్లు కానరాదు.

హరినంళోక్తమగు నీ యుషాపరిణయ కథను తెనిగించిన పలువురు కపులలో నెత్హాప్రగడయు, నాచనసోమనయు _ముఖ్యులుం ఎజ్జన యనువాదము సంస్కృకమూలమునకు సుందరము, విపులము, వ్యాఖభ్యారూపము, నగునట్టిది = కాని నాచనసోముని తెనిగింపు దానికి భిన్నముగ స్వతం(శము, సంగ్రహము సరసమునై యున్నది. వీనిలో సోముని రవనము ననుసరించి చిన్నన్న రచనయు సాగినది.

చిన్నన్న సంస్కృత హరివంళము నందలి యీ గాథకు భాగవత, పద్మపురాణములయందల్సి యుషా పరిణయ కథాంశమును గూడ జోడించియే మనోజ్ఞమగు నీ ద్విపద రచన గావించెను.

చిన్నన్న రచించిన ఉషాపరిణయ కథకు మూల మేది మైనప్పటికిని దానినీతడు తెనుగున ద్విపదలలో నిర్వహించిన తీరు మాత్రము (స్రశంసనీయము _ బొచికీ సమంచితము. కథాశథనమున చిన్నన్న తెచ్చిన మార్పులు సుందరములు, (1) పార్వతీపర మేశ్వరులు

$2 తాళ్ళపాక చిన త్రిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) రచనలు వనకేశీ సందర్భమున చిత్రలేభాహ్వయమైన యచ్చర నగపుత్రి యాకృతిని ధరియింపగా పార్వతి యనుచు కామించిన పరమశివుని జూచి గొరియు, చెలులును వేమూరు నవ్విరిం

మూలమున పరమశివుడు ఆచ్చరకన్యను జూచి పార్వతి యని 'వైబడుటయు, (ప్రమథ దంపళు రెల్లరు నాదీ దంపతులతో ,క్రీడించుటయు నుషాకన్య కుల్లాసమును గల్ప్చించిన యంశములు,

2. మూలమున చిత్రలేఖ ఉషా మనోహరుని గు ర్తించుటకై చత్రరచనచేసి చూపిన సందర్భమున యదువులలో ననిరుద్దుని జూచిన యుష విస్మయోత్కుల్లలోచన యయినట్లు సం్యగ్రహముగ వర్ష్మిత మైనదిం ఈ ఘట్ట మీ, ద్విపద రచనమున పరిణామ(క్రమమున పోపితమైనది. దేవన, దానవ, గంధర్వుల చి(త్రముల తిలకించినపిదప ఉషాకన్య నర పాలకుల చి(శ్రముల జూచినది. పరిణామ[కమమున వర్షితమైన యీ త్రీరు రచన ఉషాకన్యలోని బొత్సుక్యమును రెట్టించు విధమున పరితల మనములనుగ్గూడ నాకట్టి పరవశి ౦సజేయుచున్నది,

కి చిత్రలేబ ద్వారక కేగి యనిరుద్ధకుమారుని దెచ్చినవిధమెల్ల న్వతం[క్రము, సుందరము, బొచిత్రీ సమంచితము,

మూలిమున నట్టుగాక్ర “శ్ర యోగ(ప్రభావేన శక్యం తత త్రవేళనమ్‌ అని ఉషాకన్య పలుకగా చిత్రలేఖ కడచి చనుటయ ద్వారపతిలో భవనాంతికమున త(క్చ్రవేశమునతై చింతించుచుండగా నారదు డగపడుటయు పర్ణితము, గా

చిన్నన్న యీ భాగమును పొరాణికముగగాక సహజ సుంద రముగా చిత్రించినాడు ఉషా సరి క్‌ వః మే గాథలో చిక్రలేఖ అనిరుద్ధువి గొనివచ్చు భట ది. దానిని స్త లది చిన్నన్న నిర్వషించినతీరు మిక్కిలి

ఉషా కల్యాణము - మాప్పలు - కూర్చులు య! మనోజ్ఞ ము. ఈ కథాభాగము “హరినంశి మూలమునకన్న భిన్న

4. మూలకథయందు. అనిరుద్ధుడు స్త్రీలోతుడై, పానమత్తుడై నుఖభోపథోగముల ననుభవించుచున్నట్టు వర్ణితమై వాచ్యమైయున్నది. ఇక అనిరుద్ధుడు పురుముడయ్యు కలగని.కలంగుచున్నట్లును, తనను గొంపోయిన వత్తునని దూతగావచ్చిన పడతిని వేడుకొనుటయు, నాతని నాయకలక్షణమునకు మచ్చ తెచ్చునవిగానున్నవి, ఈ న్యూనత చిన్నన్న యనువాదమున కానరాదు. దానినే బౌచిత్యదృష్షితో సోమనయు, చిన్నన్నయు పర్మిగహించి యుందురు,

5, వినుకలిచేతనే నాయికా నాయకులు విరహళాపము నొంది నట్లు మూలమునందుండగా అనిరుద్ధుడు స్వప్నమున పాకొత్క్మరించిన మీదటనే ఉష విరహకాసము నొందినట్టును, సఖీజనులు శిశిరోపచార ములు గావించినట్లును చిన్నన్న మార్చు గావించెను.

6. విరహతాపమును సహింపలేక ఉషాకన్య చం(దోపాలంభ నము గావించెనని చిన్నన్న మూలమున్‌ లేనిదానిని చెప్పి బొచిత్యమును పాటించాను.

కె ఉషానిరుద్ధుల కలయికనుగూడ చిన్నన్న చాల చమత్కార ముగా వ్యంగ్య మర్యాదతో వరి ంచెను,

ణి

8. మూలమున శ్రీకృష్ణుడు బాణుని చంపుటకు చక్రమును ధరించగా బాణుని రక్షింపుమని పార్వతి శివునీ పంపినట్టుండగా చిన్నన్న పార్వతి (పేరణను తొలగించెను.

రి శ్రీకృష్ణ (ధేరిళుడై. బాణుడు శివనిముందు నాట్యము చేయగా శివు డను.గహించి బాణునకు కరద్వయము నొసగును ఈ సందర్భమున బాణుడు సుదీర్ధ్యముగా శివుని స్తుతించును. శివ డాతని

థ్‌)

లక తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) -రచనలు కనేకవరను. లిచ్చునని మూలముననుండగా చిన్నన్న బాణునకు శివుడు కరద్వయమును మా తమే (పసాదించినట్లు చెప్పి తక్కిన విష యమనులను విడిఛిప్పుచ్చెను 10. ఉషానిరుర్టుని సురతకేళీ వర్మనము మూలమున విస్తారముగా గలదానిని చిన్నన్న ఫంప్రూర్ణముగా ఏడచివేనెను. తెనుగు హరివంశ మున వారు దివ్నాక్రాల యక్రేచ్భాభోగముల ననుభంచినట్లు చెప్పబడినది. ఏ మాలమునగల అనిరుద్ధుడు గావించిన కోటవతీదేవి స్త్రోత్రము. (2 ఉష అనిరుద్ధుఫి గాంచకపూర్వమే విరహతాపము నొందుట = శై త్యోపచారములు _ రాజబేవి వైద్యుసి రప్పించుటలు, (శ్రీ ఉషాకన్యకడకు రాకపూర న్‌మే అనిరుద్దునకు భార్యలున్నారను విషయము. (4 కృష్ణుడు సుపరుని సాహసవీర్యములను స్తుతించుట, .). గరుత్మంతుడు (శ్రీకృష్ణుని స్తుతించుటలు సంపూర్ణముగా త్యజించి మూలమునందుదలె శృంగాకష్లున్న వాచ్యమునేయక, విషయ సంయ మ ము గావించి కఠాసం[గహణమొనరి ॥ చిన్నన్న జొచిత్యమును హోపషెంచెను. ఎ చిన్నన్న థ్‌ ఈ కథారచనలో చిన్నన్న శక్యమైన శావులను తన విష్తుభ క్రిని ఆయా పాశ్రలను చాటుచేసికొన్సి వ్య క్రీకరించెను, న్‌ శివజ్వర కృత (శ్సీక్రుప్ల ప 4 మును మీము న గొ తమను, శంకరకృత కృష్ణ స్తోత సోముని ఉతర వగల గి[గహరచనలు, ఈ రచనినచన త్తర హరివంశమునందలి సుతులను జో విధమున "ఉషా క్ర ఓ రను లో బ్‌ లియున్నది, ఈ ల్యాణము' రచించుటతో చన్సాన నకు మార్చు చేర్పుల శొనరించ్చి నేద ఎన్న మూఅము మూలానువాదముగాక్ర శ ఎచౌఫి, జౌచిత్యమును పాటించి, సచ్భానువాదమున్న గావించి రస ఇ 0దు గలపృ, వర్ణనలు సుందరమ్సల్పు సెల దొ శము, అంగిరసము శ్ళంగారము, పీరాదు అంగరనప్తు ధారావాహి ౧ములు, గా

ఐదవ _(పకరణము (0 పరవముయోగి విలానము = సమీత్ష

పరమయోగి విలాసము 12/55 ద్విపదలుగల 8 ఆశ్వాసముల (గ్రంథము, ఇది అలమేలు మంగా - శ్రీ 'వేంక పేళ్వరుల కంకితము,

ఖది విష్ణభక్తులై న ఆశ్వారుల చరిత్రము, ఆశ్వారులను దివ్య నూరులనియు, నిత్యసూరులనియుకూడ నందురు. ఇందు విష్ణ్రభక్తులగు పన్నిద్దరాళ్వారుల చరి(త్రములును, చెప్ణనమతవ్యా స్తిగాపించిన యితర ఆచార్యులయు చరి్యత్రములును వర్ణింపబడినవి, ఆళ్వారుల చరి్య(త్రము అను తెలిసిన. “తొలి తెలుగు ప్రబంధము" అను (ప్రసిద్ధి'యీ ద్విపద “సరనముమయోగి' విలాసమునకే కలిగినది.

(0 సరోయోగి (ఇ భూతయోగి (శ) మహాయోగి (0 భక్త సారుడు (గ్ర ళరగోపుడు (0) మధురకవి (కుముదుడు) (7) కుల శేఖరుడు (8) విష్ణుచిత్తుడు (9) గోదాదేవి (1%) భక్తాం్యఘ్రిరేటుడు (విప్రనారాయణుడు) ([1) మునివాహనుడు (శ్రీపొాణయోగి) (12) పఠ కాలుడు ననువారు ఆళ్వారులు, వీరే దిన్యసూరులు -_ నిత్యసూరులు, వీరి సంఖ్య పంథడెండగుటచే పన్నిద్దరాళ్వారులును వీనే. పరమ యోగులును వీరే,

వీరికే (1) పొయిగయ్‌ ఆశ్వారు (2). పూద శ్తాక్వారు (ఈ) పేయాళ్వార.. (4) నమ్మాళ్వారు (5) తిరమణిశెయ్‌ ఆళ్వారు (శ్ర) మధురకవి ఆళ్వారు () పలశేఖరాళ్వారు. (1) “పెరియాళ్వారు (0) ఆండాళ్‌ (10) తోొండరడిప్పొడి ఆక్వారు (10 తిరుస్పాణాళ్వారు (12 తిరుముంగయ్‌ ఆక్వారు.లనునవి (ద్రావిడ నామములు,

కథ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంశళ నాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు

ఈ: అక్వారు లను వై ష్టవభక్తుల చరి[త్రములు '“దివ్యసూరి శరీత్ర (11 వ శతాబ్ది, “ప్రపన్నామృతము” (1554-1814) మొద శ్రగు సంక్కృృత (గంథములందును, “ఉపదేశ రత్నమాలి (11 వ 'త్రాబ్లి, ఆను తమీళ శగంథములోను, “గురుపరంపరా (ప్రభావము 11వ శశాల్ది ఆను సంస్కృత (ద్రావిడ మిశ్రమ (గంథమందును గలపు.

“వనుపడ, (ద్రవిడ ప్రబంధంబుజూచి

తెనుగున రచియింపు ద్విపదరూపమున” అని శ్రీ చేంక పేశ్వరుడు కలలో కనబడి తన కౌనతిచ్చినట్లు చిన్నన్న ('ప్రకటించియుండుటచే వీ ద్విసద (ప్రబంధమునకు (ద్రావిడ (గ్రంథమే యాధారమని తెల్లమగుచున్నది.

పరమయోగులి చరిత్ర కడు ప్రాచీనమైనది. నారదుడు చెప్పిన 'యాదవశైల మాహాత్మ్యము నందును, “భాగవతము నందును, “పద్మ పురాణము నందును యీ పరమయోగుల (ప్రశంస కలదు. శలియుగాదియందు. 118 అశ్వారులు ఆవిర్భవించిరని వెష్టవ సంప్ర దాయము తేటపసలచు చుండగా, ఆధునిక చరిత్రకారులు వీరిని 2=8 +తాబ్దిముల నడుమ నున్నవారినిగ దేల్చిరి,

విష్ణ్రమూర్హి వస్తు వాహనాదులకు (ప్రతిరూపములే ఆళ్వారులని వైష్ణవుల విశ్వాసము.

సరోయోగి = పాొంచజన్వ్యాంశ

భూతయోగి ఎ... గదాంళ

మహాయోగి = నందకొంళ

కక్తిసారుడ = సుదర్శనాంళ

శరగోపుడు = విష్వక్సేనాంశ

మధురకవి జ... రుముదాంళ

వరమయోగి విలాసము _ సమీకీ ॥= కుల శేఖరుడు ఎ. కొన్తుభాంళ

విష్ణుచిత్తుడు ఒ గరుడాంళ

గోదాదేవి _ భూదేన్యంళ

విప్రనారాయణుడు -- వనమౌాలాంళ

మునివాహనుడు ఎ. అీవళాంశ

పరకాలయోగి _. కౌర్ముకాంళ

పన్నిద్దరాశ్వారులనబడు వీరు వైష్ణవ ల ' క్రీవాదము వలనను ఆత్యద్భుత మహిమాదులను (ప్రదర్శించుటనలనను (పజాభిమానమును చూరగొనిరి. వీరి భక్రిభావమునుగూర్చి డొ॥ కృష్ణ స్వామయ్యంగారు-

నలం 26 ౬6 కణ 980018 ఇమం క76 2 96౫ 88206 (0

౧12141 900001 2౫౫8 5190016, రేజ!క064 206 [05 36/128 ళం ౧౬౫౧౦56 ౦£ ఇంణమిం 9 కం 6108 080 92056౯73 (116 50001121 అగరే$9 106 116 60106 0౯641080 101 99 15600” 0% గాలం! ౪01. 1 22. 73, 74. అని ఆళ్వారుల భ క్రివ్రభను కొనియాడినారు.

“ఆళ్వారులు భగవదర్పావి(గ్రహ పానమత్తులు, ధ్యానసిద్దులు, (బ్రహ్మానుభవమునం దారితేరినవారు ” అంత!కుద్దిం శీలము భగవ దను(గ్రహశప్రా పికి మూలములిని వీరి నిశ్చయము. కావుననే పీరు జైన బొద్దాది మతములందుండు వర్ణ వ్యవస్థారాహిత్యము నంగీక రించిరి. పీరు భగవడ్‌జౌనము నన్నిజొతులవారికినిః అన్నికులముల వారికిని. స్త్రీ వురుష విశేదము. లేకుండ విచృలవిడిగ నందజేసిరి, ఆశ్వారులతో శరగోపుడు, పరకాలయోగి, మునివాహనుడు (హరి జనుడుు ననువారు శూ్యద్రులు = గోదాదేవి శ్రీః

ఆళ్వారులలో మొదటి మువ్వురు నగు 1. కాసారయోగి, (సరో యోగి 2, భూతయోగి, 8. మహాయోగి యనువారు పురాణపురుషులు. వీరు ఫమిళచేశమునందు సంచరించుచు. విష్ణ(ప్రళంసాపూర్వక పాశుర శతములను రచియించిరి,

లి తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలూ ఉ్తాల్టిడ గగ 0766 శ. 26 4800010210 10070 99 16 వితమం8, 0 002 కెంర40 (మ(2) 286 కల గ౧౦36 206 760 విజల 1౬610206 6 ౪646800016 05౯66౯ 16 ర96 2౯6 ౮21166 కంటి శిర 9026 040839, సేంం086 19 చల? 5610 0861000104 53 పరే రల26 *1310%, 06 1202006, ఇం రేజ%1066ే 286 54208 16 ?౦౦216 ఇం 86 105 లూ $40064, 604 2030700664 206 ౮64 అ౦2మ0%1766 కులు ఇజురేటలాంళే మమ 21106 10 91206 ౩66109- 5108 918003 €0 ఓం మజమకఆ(800039 (4027402103). 0౯ ₹1903%04 ఇ 16 తలిలం0 1జి 0 జుల9266 ౧౦ లల 0 0780- రేడరే!6 (౬6 ౧226161 3 2 ఓ06 0" ౧20012 *లంలి “లాం 6 104 బం110% 0 2 శై0ల9 1106 13 116 609006000౧ ల010 05 (06 విలన్‌ 6 004672064461 0 ఏం 1151 1766 త17263 18 006 01 116 రుల ౪08 10 013 3/16 2064 81763 2 00610 1061 0080801038) సలా 80989 270 05 119 962002 16బ్రజారేంతే 29 (16 6211636 560౮ 1008, 0 శం 112002 20206౨49), 9 ౪10% 6 93005 0 కం తజ 62906 1846 09 10 06 6011600791 021166 ” =ా(00ుం1! 40686 0% 106412, ₹0] 1. వలి 166) అను: (శ్రీ రంగాచార్య ఎం, పీ; ఎం. లిట్‌, గారి మాటలవలన వీ ళృున్మత్తులవల్నె తమనుతాము మజచిపోయి, ఆధ్యాత్మికచింతన జేయుచు నవ్వుట్ల, వడ్చుట, చిందులువేయుట, పాటలు-పాడుటలు చేయుచు, అర్భావళోక(ప్రళ ప్రీఫి చాటుచు షద్రావిడదేశమునందంతటను వైైష్టవమత ప్రచారము గావించిరనియు, వీరి పాళురళతములు “తిరువంగాదు”- లనఇడుతు కట్టకడకూ “న్తాలాయిరొమను (ద్రావిడ వేదమునందలి దుక్కులుగా (ప్రసిద్ధి, నొందినవనియు (ఫ్రకటమగుచున్నది.

శ. భ్రిసారుడు : ఇత్తడు భార్గవమ్నునిఃకనకాంగుల. సుకుడు. అప్తార మహ్గమాన్వితుడు. తన_తేజము నొరు లెరుగకుండవలెనని మేథరిపలె బుట్టలమ్ముచు గడిపెను,. ఈళ్వరు డితని విస్ణుభక్రిక్రివి,. తేజమ్లునకును, అబ్బురపడి వై ష్ష్రవభక్తుల మహిమాతిశయము, నిట్లు: కీర్తిందెను..-

పరమయోగి విలాసము - నమీష శం

“శ్రీనాథు భక్తు లజయ్యు లెవ్వరికిని

నారయ హరిదొను లధికులు గాన

హరిదాసు అఖిల లోక్రైక పావనులు

హరిదాసు లపగకాహంకార మతులు

హరిదాసులగు వార అభికుల కధికి

లరయ వారలకంటొ నధికులు లేర”

(ద్వ ఆం 67)

భ క్రిసారుని పాదరజము సోకిన మా(శముననే శిలలు, యును కయు సునర్జ్మ రూపమును దాల్చుటను కొంకణసిద్దుడు చూచి యాళ్చర్య పడి,

“హరికన్న హరిభక్తు లధివలే”

పుట 76)

శ అని కీర్షించినాడు. భక్లిసౌరుని కథలో చిన్నన్న విష్ణుభక్తుల ఆధిక్య మును సిరూపించినాడు.

"నాన్ముఖమ్‌ి, *తిరువందాది', “తిరుచ్చాంద విరుత్తమ్‌' అను నారాయణ పారమ్యమును బోధించు (గ్రంథములను భక్తిసారుడు రచియించెను.

క. శఠగోపుడు : ఇతడు పన్నిద్దరాశ్వారులలో చాల విశిష్టుడని ఇప్పుదురు. ఇతనికి పురిటిలోనే (శ్రీమహావిష్ణువు జ్ఞానోపదేశము చేనెను. ఫలితముగా. నా బాలుడు ఏడ్చును మాని జగమును మజచి (నిర్జీవావస్థలో) సరుండియుండగా (యోగస్థితితోనుండగా) తల్లి యాతని గొనిపోయి చింతచెట్టుక్రింద సరుండబెట్టీ వెళ్ళిపోయెను, మరుక్షణమే

యా వాలుడు తరుణభావమును (యువదశన్సు పొంది ఆ చింతచెట్టు

కీ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) _ రచనలు లోచెలో వసతి యేర్చజచుకొని యోగాసనన్హుడై పదునాజేండ్రుండెను. భోగమునుండి మేల్కొనినది మొదలు విమమూ ఇర్తినిగూర్చి వేదములు (పకటించిన భొవములనే (ద్రావిడ ('ప్రబంధవమిలరూపమున (ప్రవచించెను. తృతడు రసజ్ఞాడు. ఇతనియందు భక్తి పరాకాష్ట నందుక్తొనివద. “తిరు విరు శ్రమ, “తిరువదాశిరియష్‌” “పెరియ తిరువందాది, “తిరువాయ్‌ 'మోళి' _. అను నీతని నాల్గు (గంథములును. నాల్లు వేదములుగా (శ్రీవైష్ణవులు పరిగణింతురన్న ఈక డెంతటి నహనీయుడో విదిత మగుచున్నది.

6. మధురకవి యోగి : ఇశడు శరగోపుని శిషమ్యుండు. ఇతండు తనకు ఫైష్టవ మంతోపజేశమిచ్చిన గురువగు శరగోపుని చనికను (వ్రొనెనుం ఇది వైష్ణవులలోని గురుభక్తి [ప్రాముఖ్యమును సూచించును. /క్రతడు (శ్రీమహోవిస్ణ్రవును మధురస్తుతులతో నేవించుటచే మధురకవి నాముడయ్యెను,

7. కులశేఖరయోగి ? కులశేఖరుడు కేరళ దేశాధిపతి. ఇతడు శాను భక్తుడై భాగవతులను నేవించెను ఐహికభోగములను కడకు రాజ్యమును త్యజించి యోగియయ్యెను. ఇతని విస్ణ్రభకక్తి అపార మైనది. ఇతదుం--

“శార్రిసాక్షిగను వై ష్ణ్వులు చోరకులుకొరు

మున్మూటికిం గారు కారు” అని వైష్ణవులను లోకపావనులుగ నమిినాడు. ఇతడు వాత్సల్యభక్తి (భగవంతుని పృ్రత్రభావముతో (పేమించుట) నవలంవించెను “తిరు మాళి, “ముకుందమాల అనున వీతని రచనలు.

శి. విష్ణుచిత్తయోగి : భ్రీవిల్లిపుత్తూరునందుండు (శ్రీమహోవిష్ణు వును నేనించుచుండు (బ్రాహ్మణుడు. ఇతడు భక్తి జాత్సర్యములతో విష్ణువమ' వేవించి, తనకు సహజశాస్త్రజ్ఞానము లేకున్నను ఆ దేవని

పరమయోగి ఏలాసము -_ సమీక్ష త్త కటాతరూపమైన ధథ్రభావముతో పాండ్యరాజును థీవె ప్టవవిగ మార్చెను. నాలాయిర (చవబంధమునందలి “తిరుప్పల్లాండు” కాతన్‌ కృత మే. విష్ణుభక్రుడై న విజయనగరాధినేత శ్రీకృష్ణ దేవరాయడు తన “ఆముక్త మాల్యది యంది విష్ణుచిత్తుని చరితమును వర్షించినాడు.

$ గోదాదేవి: విష్ణు వర(్యప్రసాదముగా లభించిన విష్ణుచిత్తుని పు్యతికయే. ఈమె భూదేవ్యంశమున ఆయోనిజగ జన్మించెను. ఈమె ఆళ్వారులలో స్థానము సంపాదించుకొన్న ఏకైక త్రీ, ఈమెను మధుర భ క్రికి దృష్టాంతముగ జెప్పవచ్చును. భక్తిసం(ప్రదాయ మార్గములలో సీ మధురభక్తి సర్వోత్క్బృష్టమెనది. గోదాదేవి గోపికలవలె శ్రీమహా విష్ణువునే (ప్రియునిగా వలచి వలపించుకొన్న భక్తురాలు. ఈమె రచించిన “తిరుప్పావై”, “నాచ్చియార్‌ తిరుమోళి'. అను (గ్రంథములు (్రీవైష్టవులలో బహుళ్నప్రచారము నొందినవి. (శ్రీకృష్ణ దేవరాయ డీమె చరిిత్రమునే “ఆముక్తమాల్యద” (ప్రబంధముగా తీర్చిదిద్దైను.

10. వి(్రనారాయణునకు '“భ క్తాం్యఘి రేణుివని నామాంత రము. ఇతడు తంజావూరునందలి [(దాహ్మణదంపతుల సంతానము. కావేరీనదీతీరమున పుష్పోద్యానమును నిర్మించి. ఫల పుష్పములను స్వామి వ్రైంకర్యమునకు వినియోగించెను. (శ్రీమహావిష్ణు పీతని భక్తిని పరీక్షింపదలచి దేవదేవియను వేశ్య వలయం దితని తగుల్కొానజేనెను. చిపణఅకు ము క్తినాసగెను. ఇతడు ఆదర్శ దాస్యభకికి (ప్రతీక. భక్తుడు తాను భగవక్సేవకుడనని సంభావించుటయే దాస్యథభ క్రిం తద్ధా సక్షుడై న 'సేవకునకు తన (ప్రభువునందుండు అనురాగమే దాస్య భక్తుని కాదర్శము. భగవతక్సేవకుడై నవాడు దుష్కృత్యము లాచరించి నను, పాపియైనను భగవత్కటాక్షమున దుర్త భమగు మోక్షమును నుల భముగా పొందగలడు. ఈతని చరిత్ర యీ భావనకు నిదర్శనము. ఇతడు “వనమాలిక”, “పాబజోధకి” యను కృతులను రచియించెను,

క్తీలి రాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు ఇపిక్తు నాలాయిర (ప్రబంధమునందలి “తిఠకుమాూలై”, “తిరుప్పళ్ళీ తెపచ్చ” యనునవి,

11. మునివాహనుడు : ఇతడు కవియోగి నామాంతరుడు. ఉద్పైయూరు (నేటి తిరుచిరాపల్లి) కు చెందిన పంచమ కులజుడు. ఇతడు తన వీణాగానముద్వారా (శ్రీమహావిష్ణువును 'నేవించెను భగ వంతుని దిన్యసొందర్య సాగిళ్ళారము ననుభవించెను. ఇట్టి సాకొత్కా రానుభవమునట ఈ మునివాహనుడు (ప్రతీక, నాలాయిర (ప్రబంధము నందలి “అమలన్‌ అడిప్పదాన్‌” అను భాగము నీతడు రచయించెను,

12. పరకాలయోగి ; ఇతడు చోళమండలమువాడు. చోళరాజ మర్యత్రి, ఇతడు భాగవత నేవకు రాజుగారి ధనాగారమునుండి ధనమును వెచ్చింవగా రాజాతని హింసించి తరిమివేయగా, చేయునదిలేక వైష్ణవ “నేవ కొఅకు చౌర్యము వృత్తిగా (గ్రపాంచి దారిదోపిడుల వలన (ద్రవ్యము నార్జించి జాగవతులను 'నేవించెను. ఇతని కొకనాడు చౌర్య మున ధనము లభింపకపోగా శ్రీమహావిష్ణువే యాతని భాగవత సేవకు వలసిన ధినమునొసగి అటుపిమ్మట సాకొత్కరించెను, ఈ సొవొత్కార మీళని జీవితవిధానమును మార్చి సరమభక్తునిగను, సాధుశీలిగను మార్చివేనెను. ఇతడు (శ్రీరంగమునందలి (శ్రీరంగనాథాలయమును కట్టించి (శ్రీమహావిష్ణువును నేవించెను.. ఇతడు మతాఖభినివేళము గల వాడు, ఇతడు నాలాయిర (గంధమునందలి “పెరియ తిరుమోళి” “తిరుక్కురాండక మ్‌”, “తిరునేదుండాండకమ్‌”, “*తిరుపేలు కూరిరుకైో “డిరుమాడల్‌”, “పెరియ తిరుమాడల్‌ొ” ఆను ఆణు రచనలను (ద్రావిడ వేదమునకు షడంగములుగా (ప్రసిద్ధి నొందినవానిని రచయించెను.

అక్వార్లు చేసిన భగపళ్‌ స్తోతములును, శరగోపుడు పరకాల యోగి రచయించిన కృతులును కలిపి “నాలాయిర (ప్రబంధొమను పేర సం(్రహింపఐడి “(ద్రావిడ వేదొమనియు “పంచమాగమ”మనియు న్యవహరింపబడుచున్నది, ఇందు నాలుగువేల సంకీ ర్తనలుండును,

సరమయోగి విలాసము _ సమీక్ష శ్రి

ఇక్క-డికి ఆళ్వారుల భక్రిమార్గము ముగిసి ఆచార్యుల జ్ఞాన మార్గ మారంభమైనది. ఆక్వారుల జోధలకును ఆచార్యుల జోధలక్షును కొంత భేదమున్నది. ఆభ్యారులు తమ బోధలను కేవలము (ద్రావిడ 1ప్రబంధములనుండియే (గ్రహించుచుండగా ఆచార్యులు మతపరములై.న ఇతర సంప్కృత[(గంథములఅనుండికూడ (గ్రహించుచుండిరి. అచార్యులు భక్తితోపాటు కర్మ-జ్ఞానములు కూడ భగవంతుని తెలిసికొను సాధ నములుగా నెజుంగ జెప్పిరి, వీరు వేదములను, ఉపనిష కత్తులను, భగవర్గీతలకును (ద్రావిడ (ప్రబంధములకును సమన్వయము గావించి పరతత్త్వమును టోధించి ఉభయ వేదాంత ॥1ప్రవర్హకుళై, వేదాంత విజ్ఞాన (ప్రతినిధులైరి. ద్విపదపరమయోగివిలాసమున అష్టమాశ్వాసము నందీ వై స్టవాచార్యుల చరిత్రము నర్జ్మింపబడీనది. - ఈ ఆచార్య షరం పర “నాథమునితో (ప్రారంభమైనది.

1. నాథముని (828) : ఇతడు శరగోపుని శిష్య పరంపరలోని వాడు. (ప్రధమ మైష్టవాచార్యుడు. ఈతనితోడనే శ్రీవైప్పవమునకు నవవై తన్యము, స్పూర్తి, వ్యాప్తి గలిగినవి. ఇతడు నాలాయిర 'ప్రబంధమును “(వ్రస్థాన్యత్రయమూోతో సహమన్వయించి, తన న్వ(గ్రామను నందలి వీరనారాయణస్వామి దేవస్థానమున నిత్యపారాయణమున "కేర్పాటు గావించెను. ఇతడు *యోగ రహస్యముూనుగూడ రచయిం చెను గాని నే డధి అలభ్యము, ఈతని “న్యాయత త్రము” విళిషా దైవత మత సిద్ధాంతమును తెల్పు (గ్రంథన్హులలో మొదటీదిం

£. యామునాచార్యుడు(018-10879: ఇతడు నాథమునిపౌథక్రుడు, ఈశ్వరముని ప్యుతుడు. మహాభాష్యసూరి శిష్యుడు. ఇతడు శొస్ర, చర్చలో చోళరాజ పురోహ్‌తు నోడీంచి రాజుగారిచే అర్షరాజ్యమును, రాజణిగారిచే *ఆళవందా"*ళను నానూంతరమును (వరుదనామము) పొందెను. ఇతడు “సిద్ధిత్రయము” (జ్ఞానసిద్ధి, ఆక్మసిద్ధి, ఈశ్వర

క్ష్‌ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళ నాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు సిద్ధి, కన్రీహరిస్తోత్రము, “గ తార సంగ్రహము”, “మహాపురుష నిర్ణయము"నను (గ్రంథములను రచయించెను.

శ రామానుజుడు (1017-1187) : ఇతడు యామునాచార్య పొ_శుడుు మహాపూర్ణడు, తిరుమలనంబి, గోష్టీపూర్హుడు ననువారిచే పరమరహన్యముల నెటిగినవాడు. రామానుజుడు తనకు గోష్టిపూర్హుడు జోధించిన గీతా పరమార్ధమును గురుధిక్కారము తనకు నరకమును కలిగించునదైనను పలువురకు పరమార్థమును కల్పించు నుద్దేశముతో 'చేవాలయ గోపురాగ్రముననుండి యెల్లరకును బోధించి గురుని (ప్రళంస+ 'లకు ప్య్మాకుడయ్యెను. ఇతడు (శ్రీరంగమునుండి బయలుదేరి భారత 'దేశమునందలి' పుణ్యక్షేత్రముల నన్నింటిని దర్శించి, వైష్ణవమత (ప్రచారము, గావించి, యాదవాచలమునందు యదుగిరీశుని (శ్రీకృష్ణుని) (ప్రతిష్టించి, భక్తుల కోరికపై తన ఆర్బారూపమునుసహిత మచట నిళినెను, ఇతడు (ప్రతిపాదించిన వై స్ణవమే విశిష్టాద్వైతము.

నాథముని,, యామునాజార్య, రామానుజాఛాగ్యులచే శస్రవర్షిత మెనడి “విశిష్టాద్వైత దర్శనము”. ఈ మువ్వురిలో రామానుజాచార్యు నికి య్య్రస్టానము, ఈ రామానుజుని చరి్య[మును తెలుపు తొలి 'కెలుగు. (గ్రంథమే యూ “పరమయోగి విలాసము",

ఇట్లు పన్నిద్దఠాశ్వారులయు, ఆచార్యులయు జీవిత చరి(త్రము అను చిన్నన్న ' ద్విపద పరమయోగి విలాస '(ప్రబంధముగా ద్విపదలో రచయించెను. శీ

ఈ రచనలో చిన్నన్న దృష్టి (ప్రధానముగ వైష్ణవ సం(్ర దాయమును ఫ్రోషించుటయే. ఇందలి స్వామి వర్ణనలు, స్తుతులు, భాగ వతుల భక్తిధావములు ఆన్నియును వెషవ మతాఖిమానమును శేకెత్తిచునవియే.. ఇందలి ఉత్తమ భావనంపదయును, వర్ష నముల యందలి సొంపులును, వె వీధ్యమును కాన్య గౌరవమును ఇనుమ

వరవమయోగి విలాసము - నమిుక్‌ శ్‌ డింపజేయుచు. చిన్నన్న ద్విపద రచనా సామర్థ్యమును వ్య క్రీకరించు చున్నవి. కావుననే సిద్ధిరాజు తిమ్మరాజు (584 ఈ ద్విసద కొన్య మును 8 ఆశ్వాసములు గలదానిని $ ఆక్వానముల చంపూ (ప్రబంధ ముగ 188? గద్య పద్యములతోను; చదలువాడ మల్లన్న (158) “విప్రనారాయణ చర్మిత్రము'ను 5 ఆశ్వాసముల పద్య (ప్రఐంధముగాను, సారంగు తమ్మయ్య “వైజయంతీ వలాసము అనుపేర పై వి నారాయణ చరి(త్రమునే నాల్గా శ్వాసముల (ప్రబంధముగాను; పిడుగు వేంకటకవి యీ ఏ(్రనారాయణ చర్వ్శితనే మూడొాళ్వాసముల సద్య చవ్రబంధముగాను రచించెను,

(9 చ్విపద-పద్య పరమయోగి విలాసముల

భేద - సాదృుశ్యనులు :

చీన్నన్నే-తిమ్మరాజుల (గ్రంథములలోని కథావస్తువు ఒక్క'ే $ శెండు (గ్రంభములందును కథా (ప్రణాళికయు అభేదముగానే యున్నది. కథోన్మీలన విషయమున మా(శ్రమే కొంత మార్చు కనుపించును. పద్యకావ్యము నందలి కథ మూలకథకు కుదింపుగా గోచరించును. పద్య కావ్యమునందు భక్తి ప్రధానము. వర్షనలు తక్కువ... ద్విపద శోవ్యమునందు. వైష్ణవాచార విధేయత గోచరించును, ముఖ్యముగా ఈ ఆచార, వస్తు, భావ వర్ణనములలో ద్విపద కాస్యము ఘనత నొందినది. ద్విపద (గంథమునందలి ఆశ్వాస నిభజనము కథాగతిని చక్కగా వ్య క్తీకరించును. పద్య కావ్యమున ఆక్వాన విభజనమున తిమ్మరాజు చిన్నన్న ననుసరించినట్టు కానరాదు. ద్విపద పరమయోగి విలాసమున భక్తిసారయోగి శేషశాయిని

మేల్కొల్పిన తీరులో విన్నపము గోచరించును. ఇట్టి విన్నపము వైష్ణవ సొహిత్యమున సర్వసామాన్యమే.

“ఘనతరంబై న చక్రము కేల బూని

చెనటి రక్కసులం (ద్రుంచిన ఐడలికయొ

జలరాశ( జొచ్చి రాక్షసుల గీిటజంచి

ఇెలంగి వేదములు దెచ్చిన బడలికయొ

కీరసింధువు( మథించియు( (గుంకఠుండో

జేరి మందరము మోచిన బడలికయొ

ముఖదంత కోరకమున జగ(త్రయము

జ్వెపద-పద్య్మ పరమయోగి విలాసముల ఖీద-సాదృశ్య ములు: క్రీ? నిఖల భారంబు నానిన బడలికయొ పెకొన్న యుక్కుకంబము. గొనగోళ్ళు జేకొని (వక్కలించిన బడలికయొ లీల వయ్యాళి. దోలిన ఐడలికయొ నాయెట నాళోడ నింతయు! దెలియ (ద్వి ప యోంవి, 8 ఆక్వా పు, 108-168 ద్వి. నం, 26లీలితికకరి.] వై ద్విపదల కుదింపు తిమ్మభూపతి రచనలో “*నిగను చోరకుని ఖండించిన యలంతయో అబ్టిలో గిరి మోచినట్టి యలంతొ తెగి హ్‌ిర ణ్యాతు మర్చించిన యలంథతయో యతని సోదరు€ జంపినట్టి యలంతొ గుజ్జురూపునకు మేన్లొలిపిన యలంతయో యడవి రాజులంజెండినటి యల(తొ శొడరి రావణు తల[ద్రుంచిన యలంతయో యమున నాగట్యగ్రుచ్చినట్టి యలలతొ గోపకాంచల రతిపెనంకువల యలంతొ యల ఖల ధ్వంస చింతంటొదలిన యలంతొ యలఘు కృపతో నిమిత్తంబు దెలుపుమయ్య నేవు సవళించుటకను నో దేవదేవ ౫ (ఫద్య, ప, యో. వి. ద్వితీయ అక్వా, 10%)

శ్ర తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు పై రచనలు రెండును విష్ణులీలావతార విశేషములను వర్జించి నవియే మైనను వాని నిర్వహణమునందు కవుల దృక్పథములలోని భిన్నత్వము గోచరించుచున్నది. చిన్నన్న ద్విపద రచన వెష్ణవాచార విధేయముగాన భక్ర్యావేశము (ప్రస్ఫుటముగాదు. తిమ్మభూపతి పద్యము నందు భక్ర్యావేళశము తీకముగను, ధారాళముగను వర్డి ంపబడినది ద్విపదలోని “బడలికయో' కన్న పద్యములోని “ఆలంతయో' అన్నపదము తట్టి లేపుచున్నట్లు ఆరోహణ స్వరములతో పొడిచి మెలకువ కలిగించు నదిగా నున్నది. ద్విపద పాదములందలి గమనమునకన్న పద్య రచ నము హృద్యమై శృతిపేయముగ నున్నది. తిమ్మభూపతి రచనము సం్యగ్రహమైనది. చిన్నన్న వైష్ణవాచార్య విధేయముకొగా తిన్ముభూపతి భ్తిప్రధానముగనే పర్డించియున్నాడు. గోదా దేవి కోరికపై విష్ణుచిత్తుడు చెప్పిన శ్రీ వేంక'కేశ్వరుని మొదలు సూటయెనిమిది తిరుపతుల యందు వెలసిన శ్రీరంగనాధుని అర్భామూర్తులను, వాహనాదులను, విహారాదులను, ఆయా మాహాతశ్ర్యి ముల వైభవములను చక్కగా, వైష్ణవాచార విధేయముగా వివరణాతశ్రి కముగా, స్వానుభవముతో (ఫ్రత్యషికరించి సుమారు 200 ద్విపదలలో చిన్నన్న వర్షించగా (5వ ఆళ్వా, పు, 822-840) ఈ ద్విపదలలోని విషయములు సంస్కృత వృత్తముల కొదగవవి తలంచిన తిన్ముభూపతి ద్విపద భేదమగు ద్విరదగతిరగడలో సుమారు 106 పంక్తులలో మాత్రమే వర్జించి మూలములోని సొగసును కాపొడినాడు తిమ్మరాజు. (పర్య, ప.యో వి & ఆళ్వా, పు, 140-156 పః 71) చేళ్యలు తొలుత చూచినప్పటి వి(షప్రనారాయణుని దేహళశోభ “కమలాప్త విందింబు గతి నొప్పువాని బాబేందు చాయల బదిరెండు వగల దాలించు నూర్థ్వ్య పుండ్రంబుల వాని గాటశ్రంబు మైనొప్పు గలుగు వైడూర్య

ద్విపద-పద్య పరమయోగి విలాసముల భేద-సాదృశ్యములుః శం సూ(్యక్రంబు గతి (బ్రహ్మసూ[(వ్రంబువాని నొప్పు చందురుని రాహువు డాసినట్లు కప్పారు నిడువాలు గడ్డంబువాని మొలకొత్తు ముత్తెంపు మోసులకరణి, దళుకొత్తు శుభ దంతముల వానిం ఆరామకృత్యంబు లాచరింపుచును జీరి కిందము లెక్క నేయనివాని శౌర్రిక్తైంకర్య సంపక్తు శ్రీవిప నారాయణుని గాంచి.” (ద్వి, ప. యో. వి. 4 ఆశ్వా, పు, 28=ఏిలీ ద్వి, పెం. 5854-68) “కాయము చేష్ట వనకార్యవిధానము నంద పల్కు నా రాయణ నామకీ_ర్హనము నంద తలంపుల వర్తనంబు అ క్ష్మీయత వాసుదేవ పదచింతన లీల యందకాని తా నేయెడ నెందునుం బరగనీక (ప్రవర్తిలు యోగిపుంగవున్‌.” (పద్య, ప, యో. వి, 8వ ఆక్వాాప, 159) వై రెండు వర్ణనములను పరిశీలించి చూచినచో ద్విపదలో వి్రనారాయణుని యోగివేషము కేటతెనుంగు పలుకుబడులతోను, వై వాచార విధేయముగను, విపలముగను వర్ష్మింపబడినది. ఇది పద్య మున విస్మరింపబడినది. వి(ప్రనారాయణుని కాయక(వతమునుగూర్చి ద్విపదలో విళదముగా చెప్పబడినది. పనిలో నుండుటవలని వేళ్యల రాకను విప్రనారాయణుడు గుర్తింపలేదని చెప్పుట కవి ప్రతిభ ఈ గ

ళ0 తాళ్ళపాక చీన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు సందర్భమున తిమ్మభూపతిరచనమున సంగ్రహముగా వి(ప్రనారా యణుని భక్రిమాతమే వెల్లడియగుచున్నది. చేష్టలు పుష్పవన కార్యమునందే వినియోగింపబడినవట ; భ_క్తిపారవళ్యుడగు యోగి పుంగవువి వేళ్యలు చూచినట్లు కవి వర్ణించినాడు, చిన్నన్న రచనము వైష్ణవాచార విధేయముగ నుండగ తిమ్మభూపుని రచనము సంగ్రహము గను, కథాక థనపద్ధతిని కలిగియును, భ_క్రిప్రధానమైనదిగను మాత్రమే గోచరించుచున్నది.

(షు పరమయోగులు = నవవిధ భక్తి

“కామోత్క్మంరత గోపికల్‌,

భయమునన్‌ గంసుండు వై ర్యక్రియా సామళగిన్‌ శిశుపాలముఖ్య నృపతుల్‌ సంబంధులై వృష్పులునొ రి “ట్రా (పేమన్‌మీరలు భ క్రినేము నిదె చ(క్రింగంటి, మెశ్లెన ను జూ ద్దామధ్యాన గరిష్టుళై న హరిం జెందన్‌ వచ్చు ధా్యత్రీళ్వరా” అను భాగవత పద్యమును బట్టి “భగవత్కామవాంఛోతో గోపికలును, “భయముతో కంసుడును, “వైరముతో. శిశుపాలాదులును, “బంధువు"”లై. వృష్టి వంశీయులును, “*పేమొతో పాండవులును, “భక్రతో నారదాదిమహాను.నులును భగవంతుని దర్శింపగలిగినట్టును, తన ధ్యాననిస్టులు మాత్రమే భగవంతుని దర్శింపగలరనియు విదిత మగుచున్నది.

ఏ విధముగా భజించినను జీవుడు భగవంతుని చేరును. కాని భగవంతుని చేరవలెనను పరితాపముతో జీవుడు తీవ్రముగ (శ్రమించ వలెను. అట్టి పరితాపము తీ(న్రము కానినాగు భగవంతుడు జీవునకు పట్టుబడడు. ఆతని జేరుటకు 1. (త్రికరణశుద్ధిగా భగవంతునితో భక్తి నెజపుట, 2. తత్కల్యాణ గుణవర్షనము నాకర్రించుట ౨. దాస్యము 'నెజప్పుట. 4 నమస్కరించుట, $, పూజించుట. 8. చేతులతో అర్భించుట, ?. న్మేత్రములతో నేవించుట(దర్శించుట). 8. మనస్సుతో

యువ చ వా ఖందర్‌ యే (9 ధాన న. 1 ఖా [ (4 ఈ ంళ్ల 1 లీ /ండ్ల్లో |. ప క న. ||

ర్‌వీ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు తెలిసికొనుట. 8. వాక్కుతో దివ్యనామ సంకీ రృనము చేయుట (చింత నము-జపము) యను నవవిధమగు భ క్రిమార్గము కలదు. అదియే

*శవణం కీర్తనం విష్ణోః స్మరణం పాద నేవనమ్‌

అర్చనం వందనం దాస్యం సఖ్య మాత్మని వేదనమ్‌

ఇతి పుంసార్చికా విష్టి భక్రిశ్చే న్నవలక్షణా

(క్రియతే భగవ త్యద్వా త న్మయేధీత ముళ్లమమ్‌.”

(శ్రీమద్భాగవతము 7-5-25, జట అను భాగవత ల్లోకమున విదితము చేయబడినది. ఈ తొమ్మిది విధ ముల భదక్తిద్వారా పురుషుడు తనను కాను విష్ణున కంకితము చేసికొన వచ్చును.

1. యమము, 2) నియమము, 8) ఆసనము, 4) (ప్రాణా యామము, ఈ) (ప్రత్యాహారము, 6) ధ్యానము, 7) ధారణము, ఓ) సమాధి యను అష్టాంగయోగము వలెనె, 1) స్వస్వరూపము, బి పరస్వరూపము, శి పురుషార్థస్వరూపము, 4) ఉపాయ స్వరూ పము, కి విరోధిస్వరూపము నను ఆర్థపంచకమువలెనే ఈ భక్తి విధానముకూడ కడకు తన్మయస్టితిని కలిగించును. తన్మయమనగా (తత్‌+మయము) ఆ భగవంతుడగు విషునియందు చేరిపోవుట (శీనమగుట): యని యర్జము. ణి

ఈ భకిమాగ్గమునందలి యౌాంతర్యములను పరిపూర్ణ ముగా (గ్రహించియే వారాస్టితికి రాగలిగినట్లు పరమయోగుల (ఆళ్వార్ల) చరి్యత్రముల వలనను, వారి కృతులగు దివ్య (ప్రబంధముల(పాళురాది కము) నలనను విదితమగుచున్నది.

1. [శ్రవణ భక్తి ;

భగవన్నామము, యశము, మహిమ, గుణము, లిలలుననువానిని శదగా వినుట లేక వినిపించుట యను విధానమే (కవణభ కి. భగవ నేన న చే

పరమయోగులు _ నవవిధ వక్తి ళ్‌క్రి చ్లుణములను, చరిత్రలను విని భక్తుడు వ్యాకులత నొందుటయే ఈ (శ్రవణభక్తికి చరమావస్థ. పరమయోగులు సృష్టించినవాజ్బ్యయమంతయు భఛగవన్నామమున్సులీలలను వినుట-విన్పించుట ఆను (క్రియలతోనే సిండి యున్నది. వారు భగవంతుని లీలలను వర్తించునపుడును, వర్జనాంతమా నందును వినుటవలన-- విన్నించుటవలన గలుగు ఫలితములను పలు విధముల పివరెంచినారు.

“భగవంతుని కల్యాణ గుణములను వర్ణించు గీతములను గానముచేయుటియం దే ఆనందమున్నది. అనగా భగవదను(గహము గలుగును. భగవల్లీలలతో గూడిన పాళురములను వినువారికి వైకుంఠము 1ప్రాప్తించును అని విష్ణుచిత్తుడు తన “పెరియాళ్యార్‌ తిరు మోళి” యందు (2-1-10, 2-9-1! లలో నొక్కి వక్కాణించెను,

“ఈ 'ద్రావిడపాశురములను (శనణ మార్గమున సాధించినవారికి కష్టములు దూరిములు కాగలవు” అని కులశేఖరుడు “పెరుమాళ్‌ తిరు 'మోళి ఆా(8ి-క్సీ” యందు తేటపజదెను.

“భగవంతుని పవిత్ర నామ[శవణ మొనర్చువారికి నరకము కలుగదు” అని సతో (కాసార) యోగి “ముదల్‌ తిరునద్దాది-87” యందు చెప్పెను.

“క్క పాశురములను గానము చేయువారికిని వినువారికిని పాప ములు పటాసంచలై పోవును” అని పరకాలయోగి “పెరియ తిరుమోళి ఎ(శ-8-100” యందు విశడపజచెను.

“భగవన్నామ 1శవణము గావించినచో పరమానందము గల్లా నని విప్రనారాయణుడు తన “తిరుమాలై _ 2లో (ప్రళంసించెను.

శరగోపయోగి తన “తిరువాయ్‌ మోళి0.8.6 ఈషశవణ భక్తిని పలువిధముల కొనియాడుచు “నా చెప్ప లెల్ల వేళలయందును

రక తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు ఆనందదాయకములై న భగవల్లీ లలను మాత్రమే వినుచుండగలవు” అని వివరించెను. 2. కీర్తన భక్తి:

భగవన్నామమును, గుణమును, మాహాత్మ్యమును, లీలలను వర్మి ంచుట - గానముచేయుట్రలు కీర్తన భక్తి యగును. దీని |ప్రభా వమును సాధారణముగా భక్తులెల్లరును (ప్రళంసించియే యున్నారు. ఇక ఆశ్వారుల పాళురములన్నియు సహజముగా స్తుతిపరములై న కీ ర్రనములే. వైష్ణవాలయములలో నిళ్యానుసంధాన కార్యమున పాళు రములు అనుసంధింపబడుట ఇట్టి ఉద్దేశ్యముతోడనే.

శఠగోపయోగి సామాన్యకవి నుద్దేశించి “ఆనందదాయకుడై న భగవంకుని కీ _ర్హించుటవలననే (ప్రయోజనము చేకూరును-కాని తుచ్చు లగు మాననమాక్రులను పొగడుటవలన కాదు” అని తన “*తిరువాయ్‌ మోళ._8.9-5” యందు (ప్రబోధించెను,

“*ధగవంతుని స్తుతింపని మానవులు (శ్రాగెడి నీరు, ధరించెడి వస్త్రములు కేవలము దౌర్భాగ్యవళములు”._ అనియు “భగవంతుని కల్యాజగుణములను కీ ర్తించు భక్షల పాద సంస్పర్శనము వలననే ఈ భూమి పవిథ[ళ్రతను పొందును”.. అనియు “నా నాలుక భగవంతుని మాత్రమే స్తుతించునుగాని అన్యులను స్తుకింపనొల్లదు"--అనియు తన “పెరియాళ్వార్‌ తిగుమోళి.4-4-!, ౪, $-1.1”యందు స్పష్టీకరించెను.

ట్‌

“బ్రగవ్రానుని గుణ-లీలలను స్తుతించుట తపస్సుతో సమానము” అని భూతయోగి తన “ఇరక్షామ్‌ తిరువన్దాది..??” యందు (ప్రక టించెను.

“అభ్రగవన్నామ సంకీర్తనమునందే ఆనందము కలదు” అని కులశేఖరుఢడు తన “పెరుమాళ్‌ తిరుమోళి..!_.4 యందు ఎలుగెత్తి చాెనుం

పరమయోగులు - నవవిధ భక్తి ర్‌ గానయోగ్యములై న ఆళ్వారుల పాఖరములన్నియు భగవన్నుతి

పరములే కావున ఆ భ_క్రిగితములను భక్తులై నవారు గానము చేయుచు

తన్మయత్వముతో నృత్యము చేయుచుందురు. వివిధ రాగ-తాళములతో

నొప్పు పాశురములు (ప్రజల నెంతగనో (ప్రభావితుల గావించెననుటలో

అతిళయో కి లేదు,

ఠి స్మరణ భి

భగవన్నామంగుణ-మాహాత్మ్యములను,_ లీలలను సర్వవ్యాన కత్యమును సర్వదా స్మ౦ంచుచుండుబయే స్మరణ భ్‌ క్రి. ఈభి పాధనలో నామజపమునకు (ప్రాముఖ్యము హెచ్చు.

*(ప్రకృతితోనున్న జలము, ఆహారము మున్నగునవన్నియు భగవన్మయములుగనే కన్పించుచున్నవి. పదార్థమును పరిశీలించినను

క్రి భగవంతుడే స్ఫురణకు వచ్చును అని తన “త్రిరువాయ్‌ మోళి--6-?-!”లో శళరగోపుడును.

*భగవన్నామమును స్మరింపనివారు మహాపావులు, భగవంతుని యందు మనస్సు లగ్నము చేయనివారు భూమికి భారన్వరూపులు”-- అని తనో పెరియాళ్వార్‌తిరుమోళి_ 4-45.” యందు విష్ణుచిత్తుడును,

“ఉ త్తమభక్తులు నిరంతరము భగవన్నామమునే స్మరించు చుందురు” ఆని తన “*ముదల్‌తిరువన్లాది --86.”లో సరోయో గియు,

“భగవన్నామమును ఒక్కపర్యాయము స్మరించినమా(కముననే భగవంతు డాభక్తువి మనస్సులో నివసించును”.అఆని తన “మ్రూ(న్రామ్‌ తిరువందాది.. 81”తో మహియోగియు,

“భగవన్నామ స్మరణ చేయువారు నరకమును పొందరు” అని తన “తిరుమాలై._.!2,”లో విష్రనారాయణుడును స్మరణ భక్తిని వేనోళ్ళ కొనియాడిరి,

క్‌6 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళ నాథుడు (చిన్నన్న) - రచనల 4. పొదవేవన భద్త్‌:

భగవంతుని చరణ కమలములయందు మనస్సును లగ్నము కావించుటయే “పాద నేవనభ క్రి.” ఇది బాహ్యము-- మానసికమునని 'లెండువిధములు. విష[గహ పూజవలనను, గురుపూజనము వలనమ, భాగవత 'వేవ వపలవను భకునకు “పాదనేవనభ కలో ఏకా(గ్రత లభించును. అట్టి ఏకాగ్రత వలన భక్తుడు మానసికముగను, బాహిర ముగను కూడ దైవచరణ నేవాభాగ్యము నొందును. దీనివలన లోకాశ్రయ భావము తొలగిపోవును, ఫలితముగా లోకవృ త్తమునం దుదాసీనుడ్లై భగవక్సేవ యందే నిమగ్నుడై యుండును,

ఆళ్వారులు వివిధ (ప్రదేశములందు గల వెష్ణవాలయములలోని చైవముల నారాధించిరి, ఆయామూర్తుల చరణార విందములను వేవించిరి. మధుర కవియోగిచే రచయింపబడిన “కణ్ణినుణ్‌ శిరుత్తాంబు” అను (ప్రబింధమునందలి పాశురములు కేవలము *గురుపాదసేవన”ొ భక్తిని (ప్రబోధించును,

“భక్రులై నవారు భాగవతులను నేవించుచుందురు. ఆ భాగవతులు భగవత్తుల్యులే”.... అని"పెరుమాశ్‌ తిరుమోళి_1-5” యందును, “ముకుందమాల..5,20” యందును కులశేఖరుడు తెలిసెను.

“హే భగవాన్‌: నేను నీచరణ నేవనే యభిలషించు చున్నాను. సీ చరణారవిందములను నొశిరమున ధరించి తరింప నిమ్ము”. అని సరోయోగి తన “*ముదల్‌ తిరువన్దాది..88” లో వేడుకొనెను.

“పెరియ తిరువన్లాది.-80”లో

“భగవచ్చరణారవిందముల _ స్వ్తుతింపనివారు జనన మరణ ములకు, రోగ_క్తేశములకు, ఇంకను అనేక కష్టపరంపరలకు గురి కాగలరు” అనియు,

పరమభయోగులు - నవవిధ భక్తి 57

“శిరువాయిమోళి _5-7-10 లో

“ఓ దైవమా: నీ వరణములుగాక మరేవియు నాకు శరణ్య ములు గావు నా (ప్రాణములు నీయవియేో అనియు (ప్రబోధించి శరగోపయోగి పాద నేవనభక్తిని భక్తులకు విధించెను.

భూతయోగి తన ఇరండాష్‌ తిరువందాది.-?28, 7? లలో” “మనసా: నీవు వేంకటాచలనిలయుడగు శ్రీనివాసుని చరణకమలముల యందు లగ్నము కమ్ము” అనియు “పురుషోత్తముని పాదపద్మములే నీకు శరణ్యము గాపున నీవు నిరంతరము ఆ పాద పద్మములనే స్మరిం చుచు, నేవించుచుందుము” అని (ప్రటోధించి పిశోవదేశము చేనెను.

“పరమాత్మా: నిన్ను స్తుతించుచు రచించిన పాళురములను నీ చరణారవిందములం'దే సమర్పించి నిరంతరము నిన్నే స్మరించుచు శరణు పొందుచున్నాను” అని పరకాలయోగి పాదనేవనభ క్రిని పలు విధములుగా ॥స్రశంసించెను. 5. అర్చన భక్తి:

భగవత్స్వరూపమును (శ్రద్ధానక్తులతో పూజించుచుండుటయే ఆర్పన భక్తి మానసిక మైన అర్చనలో భగవంతుని పూజించుట - ఆత్మార్పణ మొనర్భ్చుట అను రెండుపనులును ముఖ్యములు, మానసిక పూజలో బాహోపచారము లనావళ్యకములు. స్టూలరూప పూజలో అర్హ్య్య, పాద్య, ఆచమనీయ, స్నాన, వస్త్ర, ఊర్జ్వపుం(డ్ర, చందన, పుష్ప, ధూప, దీప, నై వేద్య తాంబూలాది షోడ (16 శోపచారములు ఆవశ్యకములు.

“సత్రం పుష్పం ఫలం తోయంయోమే భక్త్యా (పయచ్చతి

త దహం భక్త్యుపహృత మళ్నామి (ప్రయతాత్మనఃొ

(భగవద్గీత 9-96) ఠి

క్‌ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న = రచనలు

ప్యతమునుగాని, పుస్పమునుగాని, ఫఅమునుగాని, జలమును గాని భక్తితో నెవడు నాకు సమర్ప్చించుచున్నాడో వాని యొసగబడిన ఆ పదార్థమును నేను ఆ భక్తికి వళశపడి స్వీకరించుచున్నాను (ప్రీ మనస్కుడై. భుజించుచున్నానని భావము ) అన్న భావమును స్ఫురింపజేయు మైగితాళ్లోకమునందలి (శ్రీకృష్ణ భగవానుడు స్పష్టపజచిన భోవమునే యనుకరించుచు శరగోపయోగి తన “*తిరువాయ్‌ మోళి 1-6-1, 1-5-8 లలో

ళ్‌ భక్తులారా ! కేవలము పుష్ప, ఫల్క జల, ధూపాదుల నర్చించుటయే భగవళ్పూజ, భక్రునిచే హృదయపూర్వకముగా నర్సింప దిడిన జల, చందన, ధూప, దీపాదుల వలననే భగవత్పూజ పూర్తి యగును” అని చెప్పెను,

“చందనము, ఆభరణము, వస్త్రము, పుష్పము మున్నగువానిని సమర్పించి భగవంతుని పాదసద్మములకు నమస్కరింపుడు” ఆని భూత యోగి తన “ఇరండామ్‌ తిరువందాది_?6”లో (ప్రబోధించెను.

ఇప్లే పరమయోగు లెల్లరును అర్చన భక్తిని కీర్తించిరి.

శ. వందన భక్రి;

భగవంతుని మహిమలను మనస్సులో ధారణజేసి, ఆ పర మాత్మను స్తుతించుచు వినముడై (ప్రణమిల్లుటయే వందన భక్తి. నామ న! తా కావట సంకీర్తనము చేయునప్పుడు కిచవాహము పొంగి పొరలును. అప్పుడు భక్తుడు నృత్యముజేయుచు తన్మయత్వము నొందును,

పరమయోగులు(అభ్వారులు) భగవన్నామ సంకీ ర్రనము చేయుచు, నమస్కరించుచు, నృత్యము జేయుచు, ఉన్మత్తులవలె సా పరమాత్ముని గూర్చి విలపించుచుండెడివారనియు, మరొకప్పుడు సపరమానందము నాందుచుండెడి వారనియు వారి దివ్య(ప్రబంధములే చాటుచున్నవి.

పరిమయోగులు - నవవిధ భక్‌ ము విచిత్రములై న పరమయోగుల పరిస్టితులను(స్టితి.గతులను) పరిశీలించిన ఫజలు వారిని వెజ్డివారినివలె తలంచెడివారు.

“శ్రీకంగమునందలి యాలయములో విరాజిల్లుచున్న (శ్రీరంగ నాధుని, నా నాలుక చిల్లులు పడువజకు నృ్నుతించి, ఆ స్వామికి పుష్పారి జలి సమర్పించి, ఆ శ్రీరంగనాథుని చర ణారవిందములకు పాష్టాంగముగ నమస్కరింతును” అని కులశేఖరుడును

“అహర్నిశలును భగవంతుని ధ్యానించి, నతమ స్తకుదై, చేతులు జోడించి, అతనికి నమస్కరించు భక్షులు నివసించు (ప్రాంతముహోగత శ్రజలు మిక్కిలి యదృష్టవంతులు” అని విష్ణుచి త్తుడును

“మనసా । నృసింహావతారమున తన భక్త వాత్సల్యమును (ప్రదర్శించిన విష్ణుమూర్తి పాదపద్మములకు నమస్కరింపుము. ఆ దేవ దేవుని సంస్తుతింపుము” అని మహాయోగియు

“భగవంతుని సహ(సనామములతో స్మరించి, చేతులు జోడించి; ఆకనికి వందన మాచరించు భక్తు లెన్నటికిని నరకమును పొందరు. ఏవిధమైన కష్టములను అనుభవింపరు, అట్టివారు భక్రిమార్గమునదప్ప అన్యమార్గములందు వర్తింపరు అని సరోయోగియు వందన భ కీని గూర్చి వేనోళ్ళ క్షీ ర్రించిరి,

7. దాస్య భక్తి;

భక్తులు భగవదాజ్ఞను, గుర్వానతిని స్యక్రమముగా పాలించు టయే దాస్య భక్తి. దయాసము[ద్రుడగు భగప్‌ంతుని (ప్రభువుగా _ తంగడ్రిగా = గురువుగా భావించిన భక్తులు తను యజ్ఞానమును, దైన్య మును, దుర్గుణములను, దోషములను స్వామికే నివేదించ, తమ్ము రత్మింపవలసినదని పరిపరి విధముల' ్రోర్థింతరు. భగవన్మహీమలను సరిపూర్ణముగా([గ్రపొంచి, ఆ భగవత్సన్నిధొానమున తమ యనన్యా[శ్రయ (ప్రవృత్తిని ప్రకటించి భగవంతుని కల్యాణగుణములను వివిభభంగుల

60 శాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) _ రచనలు వ్రస్తుకించుచు. ఆతని కృపాకటాక్ష వీకణములై యజ్ఞులు చాచి పరితపింతురు, ఆభ్వారులతో కొందరు దాస్య భక్తిని విశేషముగా కీర్తించి యున్నారు. వారి పాకురములలో ఆత్మదోష (ప్రకటనము, వినయము, యాచన దీనత, ఆశ్మార్చణ, భగవదనుభూతి మున్నగు భానములు దాస్యభదక్తికి అంగములు, భక్రిసారుడును, శరగోపుడును, వి(్రనారాయణుడును, గోదా చేవియు అవేదనగల హృదయములతో భగవత్సేవతై ఆ(క్రందించి దాస్య భక్తిలో ఉన్నతులెర, శన "రా క్రీలో ఉన్నతులై 8, గురిలో వి(ప్రనారాయణుని ద(గ్ర స్థానము. లి విప్రనాంాయణం ల ట్‌ లరదరమిథ్రని యందువలె భక్తుడు భగవంతునియందు మె(ిని “అటయ: సభ్య భక్తి, సభ్యభావమువలన నిసాంరభ కికి పరిపుషత కలుగును. వాతల వ ః గంగు ఎల్య భక్తియందువలెనే సఖ్య భ క్తియందును భక్తులు రగ 'ఎన్నిధిలో చెరుకు - భయము లేక సమభావముతో మసలుదురు. బి సఖి భక్తిభావము అత్యంత మనోజముగ ఆళ్వారుల దివ్య 1(ప్రబరధములయందును వ్య క్రీకరింపబడినది. * వ్‌ తమహృద్భాషల సభ్యమున్న్‌ [శ్రవణమున్‌ దాసత్యమున్‌ వ రృనముల్‌ మ గొద్‌నా చి * వేవయు, నాత్మలో నెరుకయున్‌, న సంకీర్రనల్‌ చింతనం” విను వవిధ తలను కలియుగమున నొక్క (పహ్లాదునకే చెరినవిం ద్‌ కడు లేనందున ఆ భ్రక్షతే అవ్య క్రి నాళయించిన నన్నను అతిశయో కి కానేరదు. అటి మహా కు వలెనే విష్తుచిత్తుడుకూడ బాల మునుండ్తి చక్తవరుడగు ప్రన్లుదుని ష్ణ్ణచిత్తు కాల్యమునుండి భగవన్నామమునే భారక

పరమయోగులు - నవవిధ భక్తి 81 పోషక-భోగ్యములుగా భావించెను. మాలాక్రై ౦కర్యము చేనెను. అంతే కాదు “భాగవత తదీయారాధనోలో

“ఆ నీష్టానిధిగేహసీమ నడ.జేయాలించినన్‌ (మోయునెం

తే నాగేంద్రశయాను పుణ్యకథలున్‌, దివ్య(స్రబంధాను సం

ధానధ్వానము, నా స్తిశాకబహుతా, నాస్తుష్ణ్ర కా, నాన్హ్యుపూ

పోదన సౌస్టవంచ కృపయా భో క్రవ్యమన్‌ పల్కులున్‌” అని శ్రీకృష్ణ దేవరాయనిచే న్తుతింపబడిన విధముగా నిష్టాగరిష్టుడై భాగవతుని భగవంతునితో సమానముగా కొలిచెను. (తికరణకుద్దిగా “సఖ్యము” నెజపుటలో దేవనిపై వాత్సల్యమును (ప్రదర్శించి వాత్సల్య భావమునకు రసపరిపుష్టిని కలిగించినవారిలో విష్ణుచిత్తు డ(్యగేసరుడను (ప్రశస్తి వడనెను.

ఇతడు కృష్ణుని బాల్యచేష్టలు - గోపబాలురతోడి సఖ్యము - వివిధ (ప్రసంగములు -__ పం క్రిభోజనములు మున్నగు సన్నివేళశములను వర్మించినప్తుడు సఖ్య్యపేమను బవువిధముల (ఫ్రళంసించెను. ఇచే కృష్ణ- గోపకుమారుల' సఖ్యభావములనుకూడ కడు రమణీయముగ “పెరియాళ్వార్‌ తిరుమోళి._2-9, తీ-4-1.2,8%లలో వర్షించెనుం

ఇతర పరమయోగుల దిన్య(ప్రబంధములయందును సఖ్యభకక్తి భావము అత్యంత మనోజ్ఞముగ వ్య కీకరింపబడినది. $. ఆత్మనివేదన భక్తి:

విశ్వాసపూర్వకముగా భగవంకు నొక్కనిమా్య(తమే ఉపాయ ముగ భావించి (ప్రార్ధించు. నిశ్చయాత్మక బుద్ధియే ఆత్మనివేదనము. ఇదియే ప్రస త్తి”_“శరణాగతి” యను "సీర్ణతోకూడ వ్యవహరింప బడును. ఈ యాత్మని వేదనమునకు సంబంధించిన యంశములు ఆళ్వా రుల దిన్య(ప్రబంధములలో ఆనంతములుగా గన్పట్టును.

42 తాళ్ళపాక చిన తీరువేంగళనాథు కు (చిన్నన్న) - రచనలు

“*మ్రానపుడు ఒక చెరువును |(క్రభ్వగలుగునుగాని, భగవదను[గహ రూపమైన వర్షము వర్డింపనిచో _ ఆ చెరువు సీటితో నిండజాలదుగదా | కావున భగవానుని యను(గ్రహముమై నే మానవ(ఫప్రయత్నమంతయు ఆధారపడియున్న”ొదని భూతయోగియి,

“ర్స భగవంతుడా ? సవు _స్త్‌విశ్వమును నీవే, విశ్వమంతయు నీయందే ఆధ్రారపడియున్నది. దయానిధివగు సీచే భక్తుల హృదయ క్షేత్రములలో భక్తి వీజములను నివి _వ్హము గావించుచున్నావు” అని భ క్రిసారుడును,

“ఓ భగవానుడా : నే నెన్నియో కష్టముల ననుభీవించుచున్నాను. కరత్రాగత రకకుడవైన పీ రక్షచేగాక్ర మరేవిధమునను నా కష్టములు తీరవు. నేను నీ యసు[గహమునేకోం సి చరణారవిందముల సన్నిధిలో శరణు పొందుచున్నాను” అని కుల శేఖరుడును విన్నవించిరి.

భగవంత్తు డొక్కాడుషా త్రమే ఎల్లరకును ఆ(శ్రయభూతుడని శ్రజోధించి అక్వారులు ఈ ఆత్మని వేదన భక్తిని గొప్పగా వ్యాప్తికి 'దెచ్చిరి న

ఈ విధముగా నవవిధ భ్ర క్రీిమార్గము ఆళ్వారులచే ననుష్టింపబడి ఎల్లరును తర్గించుటకు మార్గముగా గోచరించుచున్నది.

ద్ర

ఆజణవ [(పకరణము గ్ర అన్నృవాచార్య చరిత్రము = సమీత న

ఇది సు(ప్రసిద్ధ సంకీర్తనాచార్యుడు శ్రీ తాళ్ళపాక అన్నమా చొర్యుని జీవిత చరి(క్రను "వర్షించు ద్విపద (గంధము* ఇది ముద్ర తము, ఆపూర్వమగు యీ ద్విపద ఆన్నమాచార్య చరి్య(త్రను వెలికితీసి (కనుగొని, సంస్కరించి, విపుల పీరికలను 'వెలయించిి వ్యాప్తిలోనికి తెచ్చిన ఖ్యాతి (శ్రీ వేటూరి (ప్రభాకరశాస్త్రగారికి దక్కినది వారు 47 పుటల అన్నమాచార్యుని చరిత్రమునకు సుమారు 180 పుటల పీరికను వ్రాసి చారి. తకాధారముల నెన్నింటినో (ప్రకటించిరి,

ఈ ద్విపద (గ్రంధము జీవిత చరిత్రమే మైనను చిన్నన్న తన తాతయను నుధ్ధేశ్యముతో అతిళయో క్తులతోడను, ఉత్క-ర్ష తోడను రచన గావించక సత్యములగు ఆన్న మోచార్యలపరి చారిిత్రకాంశములను, దినచర్యలోని (ప్రధాన ఘట్టములను తాళ్ళపొకవాని వంశక్రమమును గుది(గుచ్చి యీ రచనయందు పొందుపజచెను ఇది సుమారు 57 ద్విపదలుగల (గ్రంథము. శ్రీ వేంక'కేశ్యరున కంకితము చేయబడినది.

ఇది కథాపురుషుని మనుమడే రచించినది గావున విలువగల (ప్రామాణిక చరిత్ర (గ్రంధమైనది మత పాండిత్య కవితాఖ్యాతి గన్న మహనీయుల చరి్య(త్ర మగుటచేత నింకను మిక్కిలి గణనీయమైనది,

చిన్నన్న కృతులలో మొదటి రెండును పౌరాణికేతివృ త్తము గలవి, చివరి రెండును దేశీయళాముద్రను గలిగి అతని కించుక పూర్వ కొలపువై యుండి చారిత్రక సాక్యములతో గు రింపదగిన మహాసనీయుల

శశీ కాళ్ళుపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు జీవిత చరిిత్రలే ఇతివృ త్తములుగా కలిగిన (గ్రంథములు. జీవిత చరిత్ర రచనమున సోమనాధుని తరువాత చిన్నన్నదే ఆగ సింహాసనము. ఆన్నమాచార్య చరి్య(తమునందు వారి జన్మ దేశమగు పొ త్తపినాడు, తాళ్ళప్రోక (గ్రామములు మొదట వర్షింపబిడినవి, అటుమీదట అన్నమా చార్యుని జననము, బాల్యము, విద్యాభ్యాసము, తిరుమల భూ(క్ర, దేవి సాకెళ్కారము, స్వామి దర్శనము, సంకీ రన రచనము, రాయల ధిక్కారము, , సంకెల బంధనము _ విము క్ర మహి మో పేతుడగుట, పురందరదాసు నాదరించుట మొదలగు అంళములతో అన్నమాచార్వుని జీవితమును, అతని ఆకృతి విశేషమునుకూడ కడు ముచ్చటగా వర్షిం చెను. తిరుమల దేవాలయములోని సంకీ రన భాండారపు గోడపై గల అన్నమాచార్యులయ్ల్య, "పెద తిరుమలాచార్యులయు శిల్పములను చూచి యీ వర్ష న చేసియుండునని యూహింపనగును.

ఈ [గంథమున చార్విత్రక్త సాంఘ్రక్త పరిస్తితులును, తిరుమల. తిరుపతులును, శత్పరిసరములును (ప్రత్యక్షముగా ప్ప ంపదిడినవి. సాళ్వ నరసింహరాయడు విజయనగర సింహాసనమునకు రౌకపూర్వము టంగు టూరు, పెనుగొండ [ప్రాంతములలో పాలకుడుగను, దండనాధునిగను ఉండిన దినములను గూర్చియు, ఆశ్రన్సిక్తిని తాళ్ళసాకవారికిని గల సన్నిపాతత్వమును గూర్చియు సీ గంథమువలని తేటపడిన విశేషము లపూర్వములు, ఇందలి దిపద లత్‌౪ నా సరళత, స్పష్టతను కోల్చోక వంక కటి వ * కావయను

అన్నమాచార్యుడు శ్రీ వేంకపేశ్వరస్వామి నందక ఖడాంశమున ఆవతరించెనని పతీతి, వీరు నందవరీక (దాొహ్మణులు, "అయినను అన్నమాచార్యుని నాటినుండి వైష్ణవమకమును స్వీకరించిరి, "అన్నమా చార్యుడు శరగోపమునికడ వేదాంత విద్యలన్నింటిని అధ్యయనము

అన్నమాచార్యుల చర్మితము - సమీక్ష 65 కావించెను ఆతడు యోగ 'పెరాగ్య శృంగార మార్గములలో ఆం(ధ్ర "వేదాంత మనుపేర 8211 సంకీ రృనలను రచించెను శృ్యతనికి ఎంకీర్త నాచార్యుడు, “పదకేవితా ఉతామహిడూోః “అంధ్ర 'వేదాంతక ర్తి యను బిరుదములు గలపు. ఈతని దచనలలో అధ్యాత్మ సంకీరృనలు, శృంగార సంకిఠ్తనలు, జ్రీంకశేశ్వర శతకము, శృంగార మంజ ర్యాదులు మాత్రమే లభించినవి కాని సంకీర్తన లక్షణము (సంస్కృ తము, (శ్రీ చేంకటాచఅంమాహోత్మర్టము, రామాయణము (ద్విపద వు వ్రపైగు (గ్రలథములినుళూడంర చించినట్లు చిన్నన్న, పేర్కొనినాడు.

నెడు ఆచ్చయిలభిళచుచున్న సంస్కృత వేంకటాచల చూతో త్మ్యము అన్నమయ్యాదెనని వేటూరివారి వాదము

ఇవి. కాక అన్నమాచార్యుడు సకల భాషలయందును (ప్రతిలేని నానా(ప్రబంధ్వములను కచించెనట. కౌని యివి యలభ్యములు. మరింత పఠిశోధనము. సాగినమీదటిగాని ఈ విషయము ఇదమిద్ధమనుటకు నఅనుసడదు.

ళో

(గ) చారిత్రక కావ్యవులు = అన్నవూచార్య చరిత్ర

భారశీయుల చరిత్ర రచనమున విజ్ఞానము, యశస్సు, విక మము ఆనునపి (ప్రధానాంశములు.. భారతీయుల చారిత్రక దృక్పథ మును (గ్రహింపచాలక పోవుటతో చరి్యత్రలునైతము వేదాంతముతో వండి యుండునను దువభిఘ్రాయసుత్తో పాశ్చాత్యులు భార తీయచర్మిత్రల సేసడ్తించుకొనిరి. ఈ యఖిప్రాయము సర్వజనాంగీకారము కాదు. పాళ్వాళ్యులకు చరిత్ర రచనా విషయమున వ్యక్తుల జనన మరణాది కములకును జీవిత విధానములకును యుదములు, దండయా(క్రలు మున్నగు నై హికొాంశములు మాత్రమే ముభఖ్యములుకాగా భారతీయుల దృష్టి కేవ ల్లైహికములేగాక ఆముష్మికాంశములయందు నైతము వ్య(గమైనది.

(ప్రశి మానపునకును తనపూర్వు లెట్టివారో, వారెట్టి ఘనకార్య ముల గావించిరో, దేశచరిత్ర యెట్టిడో తెలిసికొనగోరుట సహ జము, అట్టి చరిత్రను కొందరు స్తశ్యాన్వేషణ దృష్టితోను మరికొందరు పూర్వుల ఘనతను తెలిసికొను దృష్టితోను చూతురు. కౌని నాగరికతను, విజ్హ్జానమును, రాజకీయపు టౌన్నత్య మును సంపాదించిరో అంతకు మించిన నాగరికతను, విజ్ఞానమును, రాజకీయొన్నత్యమును సంపాదించి దేశఖ్యాతిని సెంపొందింపవేయుటతై. చరిత్రను పరించుట ఉత్తమ పద్ధతి. ఇదియే చరిత్ర పరనముయొక్క ముఖ్యోద్దేళము.

తెనుగులో చారిత్రక (గ్రంథములు ఛాలతక్కువ. అట్టి (గ్రంథము లకు సండితతో కమున ఆదరముకూ డ తక్కువయే 1 చారిత్రక (గ్రంథము

బార్మితక కావ్యములు - అన్నమాచార్య చర్మిత శ లలో ముఖ్యముగా రాజ్యములనుగూర్చి రచింపబడినవియే కొంచె 'మెక్కువ. రాజ చరిత్రలను తేటపజచునవి చానికన్న కొంచెము తక్కువ. (ఫ్రబంధములుగా రచింపబడినవి ఆంతకన్న తక్కువ 'దేళ చరి్శత్రములలో__

1. హిందూదేశ కథాసం(గ్రహము _- మహమ్మదీయ యుగము. -ాకొమథ్ఞాజు లత్మఆరావుగారు ల జీర్ణ కర్ణాటరాజ్య చరిత్రము, చిలుకూరి వీరభ[(దరావుగారు శి. ఆం(ధ్రుల చరిత్రము _ తృతీయ భాగము. చిలుకూరి వీరథభ(దరావుగార
2. హంపీ విజయనగర చరిత్రము. -వారణాసి ్రీనివాసరావ్స్‌గారు
3. జీర్ణ విజయనగక చరిత్రము. -కుందూరె ఈశ్వురీదత్తు
4. విద్యానగర చర్మిత్రము =-సీరివి ఆంజనేయులు 'మొదలగునవియు, రాజ చరి(త్రములలో._
5. కాకతీయ చర్విత్రము | =డా. మారేమండ రామారావుగారు
6. (శ్రీకృష్ణదేవరాయ చరిక్రము “విష్ణుభొట్ల సూర్యనారాయణగారు
7. తిమ్మరును మంత్రి చిలుకూరి వీరభ్మదరావుగారు క. రాయ వాచకము విశ్వనాథ నాయకుని స్థానాపతి శ, (శ్రీ వేంకటపతి మహాదేవరాజు ఎ=టి శివశంకరంగారు 'మొదలగునవియు,

గ్య తాళ్ళపాక చినిరున్ట్రగ్రశనాథుడు (చిన్న న్న - రచనలు 1శ్రజంధములపో = | (శ్రీకృష్ణ రాయ విజయము జ-క్తుమ్తూర దూర్లటే 8, పారిజాళాపహరణము =నంది తిమ్మన శ అముక్త మాల్యద = శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు శీ వసు చరిత్రము ఎ=రానురాజ భూషణుడు ఫ్‌ రాజశేఖర చర్మిక్రము య మాదయ్యగారి మల్లన్న 6 నరపతి విజయమను రామ రొజీియనము ఎఅందుగుల వెంకయ్య 7 జ్పెమినీ భారతము ఎపీలలమళలి పినవీరభ[దుడు మొదలునవియు.. ర్లైలమళ్జి పినఎరభ(4 ఆధునికములటో.._ కేం ఆత్మ కధ మ కన భికతము.(3040% _ ళ్‌ ? గడియారం: వేంకట శేష్టకాన్తి రాణా (పేకావసియ్లూ. భతిశ్ర (1940) దు రాజ కేజర శతావధాని క, సొందర నరంఉినం గ%ట =పిండళి. ఇటూథి-కవ్వల్లు శి అర్వద్ర వురాజమూ (క) మల్లోడీ గూఠ్యునారాయజకా శ్రీ అనునవియును, ఆంధ్ర కవుల చరి్యక్రలును 1ప్రసిద్ధములు

ఇార్మితక కావ్యములు - అన్నమాచార్య చరిత 6ళె ద్విపద రచనలలో చారి[తక (గ్రంథములు మరింత తక్కు అట్టివానిలో 1ప్రసిద్రము లివి-- ణ్‌ ళా

1. కానె సర్వప్ప - నిద్దేళ్వర చరితము.* [5 వంశఖై

ఈ 'సిదేళ్వర చరిశ్రము నకే "సిద్దేశ్వర మాహోళ్య్యుమూ, *పతాప చర్మితము', *కొకతీయ రాజ వంశావళి యస్‌..నామాంతరము లున్నవి. ఇందు తత్పూర్వ శ్వగంథమగు వక్యామనాథుని (100 ఆ) "వచన (ప్రతాప చరొళ్ర ముట్టంకించబడినది,

“సిదేశ్వర చర్మికత్రము"నందు కోశతీయుల కాలమునాటి రాజుల గుణములున్సు వారి పరిపాలనా విధానమును, వోళి వీర విహారమూన్‌, ఆ కాలపు సాంఘిక విశేషములును, మతములును, ఆచాంచులుచు, తటాక _ దేవాలయ నిర్మాణములును, నితి సంపదయును, వెష - భాష లును, అభిరుచులును, సం(్రదాయములు మున్నగు నంళశమళణీను కడు విపుముగాల వర్మి ంపబడినపిగి ఉదియు _'క్రీగాళిరామము'. వలెనే 1పాచూజికి సాంఘికా జీవితమును (ప్రళిబించింపజేయును... వంళ చరి(త్రను వర్షించు ద్విపద రచనలలో నిది య్యగ్రగణ్యము,

ఈ సి ద్ధేశ్వోర చరిత్రచః నాఛాగముగా -చేపికొని కూచిమంచి జళ్ళకవి (172%) సోమదేవ ,రాజీయిమను చంపూ కాన్యమును 2 (శ్రీనాథుడు - వలనాటి మీర జరిక్రకు (14ళ్ట4తఏ

ఇదీ. వీరగీతము ఫ్ర) అను మజ్బయ. ఇళ్లకు చెందిన (గంథములలొ (వ్రధమగణ్యమో ఇడి స్వాతయ్యిక రచససు, ఇందలి కథావస్తువు శ్రీ ౪€* 1101-88 మధ్యకాలమున తెనుగు దేశమున జరి గన పలనోటి యుద్ధమున పొళ్లొనిన "తెలుగు వీరుల బధ సక్యాశ్రమము లకూ రసోజ్ట్విలే వ్యాఖ్యానము.

కొర్టీ శాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు

జనులెల్లరును భక్తితో పొడుకొనుటకు వీలుగా (శ్రీనాధమహాకవి మంజరీ ద్విపదలో సీ “పలనాటి చరిత్రమును గూర్చీ అచ్చమగు (ప్రజాకవి యయొను. పాడుకొనుటకు మ్మాక్రమేకాక పఠించుటకుకూడ తగి యుండుటయే. పలనాటి వీర చరిత్రకు చారిత్రక కధలలో అద్వి తీయ (ప్రశస్తి కలుగుటకు హేతువు, ఆర్యులకు ఛారత మెట్టిదో ఆంధ్రులకు “పలనాటి వీర చరిత్ర మట్టిది.

“బొబ్బిలి యుద్దము”, *దేశింగురాజు కథి, “కుమార రాముని కథ", “సర్వాయి పాపని కథి మున్నగునవి చారిత్రక కాన్యముతే మైనను “పలనాటి పీర చరిక్రముయొక్క- (ప్రళస్తి వానికి కలుగలేదు. చినినిబట్టి చూడగా “దేశి కవితా 'ప్రయోగమును అన్నిట సార్థకము చేసిన కావ్యములలో “పలనాటి వీర చరిక్రము' మేటి” యని ఆచార్య సింగళి లత్మీకాంతముగారు చెప్పినమాట సీజమనిపించును.

ఈ పలనాటి కథనే శ్రీ ముదిగొండ వీరభ్యద్రకవి (18 వ శతాబ్ది ఉత్తరార్జము) “వీర భాగవతము” అనుపేక పద్య కాప్యముగా రచించెను.

శ. గంగుల పీన యెల్లియ్య - కొబమరాజు కథ (1న శతాబ్ది

“కాటమరాజు కథిను శ్రీనాథుండు ద్విపదలో రచించినట్లు గుజ్జముకొండ భక్తవత్సల కవి తన పద్య “కాటమరాజు కథి యొక్క అవతారికలో జేప్పెను కాని ఆది యిస్వు డలభ్యము.

గంగుల పిన యెల్లయ్య శ్రీనాథుని పద్దతిలోనే తన “కాటమరాజు కథి రచింపబడినట్టు చెప్పికొనినాడు. ఇది మంజరీ ద్విపద వికార రచనము. ఇది పొడుకొనుటకు మిక్కిలిగా తగి యుండును. దీనికి 'యాదన భారత' మనియు, “గొల్ల భారతి మనియు నానూంతరములు కలవు. చారిశకుల దృష్టిలో ఇది లోవభూయిస్థ రచనమయ్యును జన సామాన్యమున అమిత (ప్రభారము నొందినది.

చార తక కావ్యములు _ అన్నమాచార్య చరిత ళ్గార్జ

“వల్లురాజు కథి, “పెద్దిరాజు కథి, “పోలురాజు కధి, 'అగు మంచి కధ" మున్నగున వన్నియు నీ కాటమరాజు కథ ననుసరించి శచింసబడినవియే. నందుల కాటమరాజు కూడ “కాటమరాజు కధిను ట్వెపదలో రచించెను.

తఆలంగాణమున నీ “కాటమరాజు కథికు “గొల్ల సుద్ద” లనుపేర బహుళ (ప్రచారము గలదు “శ్ర. తాళ్ళపాక చిన్నన్న _ అన్నమాచార్య చరిితము (16వ శతాబ్ది

దీనిని అన్నమాచార్యుని మనుమడు తాళ్ళపాక తిరువేంగళ నాభుండను చిన్నన్న రచించెను డీనిని (శ్రీ తిరుమల -_ తికుపతి దేవ స్టానమువారు. 1148లో ,ప్రచరించిరి. 47 పుటలు గల యీచిన్న కృతికి కీ రిశేషులు. వేటూరి (ప్రభాకరశాస్త్రిగారు. 188 పుటలు గల విపుల పీరికను సంశరించి అనేక రహస్యములను వెలువరించిరి. ఇది జీవిత చరిత్రమే యైనను తాళ్ళపాకవారి వంశ్యకమము, అన్నమా చార్యుని జీవితచర్యలోని (ప్రధాన ఘట్టములు; మత, పాండిత్య, కవ్‌తా (దక్వాతిగన్న అన్నమాచార్వ్యుని చళి(త్రమును; ఆతని భ తి (ప్రపత్తు లును; వేదాంత విషయములు మున్నగు నంశములను తేటపజచు సమ్ముగ టగంధముగా రూపొండుటయే కాక ఆయన కిలవేల్పైన థ్రీ చేంకటళశ్వరస్వామి కంకితము చేయబడినది.

వేంక పేశాంకితమైన (గ్రంధములలో _ శ్రీకృష్ణ దేవరాయని “అము_క్త మాళల్యది తరువాతిస్టానము యీ “అన్నమాచార్య చరితము” నకే దక్కినది,

అఆంకితమిచ్చు విధానమును కూడ చారి(త్రక (గ్రంధములలో (పవేళ పెట్టిన గొప్పదన మీ తిరువేంగళనాథునకే దక్కినచి, తళ్చూర్వు లలో నీ విధానము కౌనరాదు. ”

౯ తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచానలా “అన్న మాచార్యు చర్జి(త్ర ము” నందు తదితర చారి[తక [గంధము ఒలో వత్సెను ఒక్క-విషయిమో (పధానముగ తీసికొనఐడ్‌ కొక సర్మాగ్‌ హొ ముగ వైష్ణవనమళ విషయములును, మళతాచార్యులును, తాశ్రపాకవారి వంశ్యకవుమును అందు ముఖ్యముగా ఆన్నమాచార్యుని జేవితము నందలి ముఖక్ష ఘట్టములును, ఈనంశీయులు శ్రీ ్జ్చేంకొకుశ్వరుని "నేవించు భక్తి విషయములును, వారొనర్విన దాణ భర్మాదికమును, రచించిన రచనలును తిరుపతి క్షేత్రమునందలి అనేక ముఖ్య స్థలము లునువోటి ప్రామఖ్యయుళలును, వార్యొత్తక ప్రాధాన్య ములుననను- 'పెక్టు విషయములను జోడించి తాళ్ళపాక చిన్నన్న యీ “అన్నమాచార్య చరిత్రము”ను రచించెను. ఈ వంశీయు లందరును వేంక'పేళ్వారస్వామి భచక్తులనుటకు. ఉదాహరణముగా సీ (గ్రంధమును వైతము ఆ స్వామికే అంకిత మొనరించి తన కా స్వామియెడోగల భక్తిప్రపళ్తులను చాటు కొనెను*

ఈ అన్నమాషార్య చరిత్రమును కథాపరుషుని మనుమడే స్వయముగా రచించుటవలనన్ను, ఈ -కృతివలననే. చార్యికకముగా యథార్థృమాను,. పూర్ణ్మమాను అగు అన్ననూచార్యుని జీవితమును, తాళ్ళపాకవారి వంశ 1పఖాష్ధాతియు వెల్లడి యగుటచేతును, నిది [ప్రామా జిక చర్మిత (గంథముగా గుుర్తింపనై నది - కావననే జీవిత చరిత్రలను రచించు పద్ధతిలో. దిక్చిపద్‌ డదనలలో చిన్నన్న దే య్మగళాంబూలము, ఇదియే- అన్నభయాచార్య చరి(త్రకును - తత్పూన్వ చారిితక (గంధము అకును గల భేదము

ఏడవ (పకరణము చిన్నన్న కృత వాదకానిక శాసన్నవు = నమీకత్ష |

మానవల్లి రామకృష్ణ కవిగారు ఈ శాసనమును పరిళోధించి (శ్రీ వేంకపేశ్వర ఓరియంటల్‌ జర్నలు మొదటి సంపుటము మొదటి భాగమున (ప్రకటించియున్నారు.

ఈ శాసనము రెండు రాగిరేకులపైై చెక్కబడినది. మొదటి రేకు ముందువైపు థ్రీ వేంక పేళ్వరుని మూర్తి చితింపబడినది, 'రెండవ రేకు రెండవ వైపున పద్మావతీదేవి చి(త్రింపబడినది= రేకుల కొలతలు:

మొదటి రేకు 11 1/06 9౫ రెండవ రేకు 11 9/౫8 1గ6” మందము 1/16"

(సతి రేకనకును పైభాగమున తలవలె పట్టుకొనుటకు వీలుగా నుండి రంధ్రము చేయబడి రింగు తగిలించి పట్టుకొనుటకు అనువుగా నున్నది. శ |

శాసనమునకు పై భాగమున 'తెంగల్‌వారి జర్త్వ్యషంత్రమ' తీర్చబడినది. దానికి ఎడమ పార్వ్వమున సూర్యుడును, చ్యక్రమును కుడి పార్వమున చంథద్రుడును, శంఖమును చ్నిత్రింపబడినవి. ఇది కవి వంళ మర్యాదను, ఆచార్యస్థానమును (గురుత్వమును) సూచించును. ((శ్రీమద్వేదమార్శ (ప్రతిష్టాపనాచార్యత్వము విశదమగును.)

స! తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు ఇది తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాధునకు పద్మసాఠె సెట్లు సమర్చిం చిన దానమును పురస్కరించుకొని వేయబడిన క్మామళాసనము. శాసనకాలము : ॥క్రీ. ఈశ 1541 శాసనకర్త ; తాళ్ళపాక తిరు వేంగళనాథుడు. ఈ శాసనము పద్మసాలె సెట్ల క్ణ్టు, జాం[డ్రవారికిని నడుమ చెలరేగిన వివాదఫలితముగా పుట్టినది.

“లక్ష్మీదేవి పుట్టింటివారు మేము అనింన్ని, జాం్యడ్రవారు తాము అనింన్ని, జాం్యడ్రవారు మేముంన్ను వివాదపడితొొమని పద్మసాలెవారు తిరువేంగళనాథుని సమీపించగా ఆతడు అలమేలు మంగను ప్రార్టనచేనెను, అప్పుడు అలమేలుమంగాంబి రాయలును తదితరులును వినునట్లుగ “నా పుట్టింటివారు పద్మసాలెవారు, దివ్య స్థ్టలములయందు పద్యసాలెవారి ధర్మముమీద జార్మడ్రవారి ధర్మము నిమి తములేదు” అని పలికినదట ; పద్య్మసాలెవారి కులగౌరవ మా విధముగ నుద్ధరింపబడుటచే తత్కారణభూతుడును, తమ కులగురువును అగు తిరువేంగళనాథునకు భక్తిపురక్పరముగా పాదకాని(నుక రూప మున పదివేల నవరహాలను సంతోషముతో నొసగిరి, ఆ పరమభక్రా (శ్రేసరుడగు తిరువేంగళనాథుడును ఆ పదివేల వరహాలకుతోడు మరి పదివేల వరహాలను చేర్చి చంటద్రగిరికి తూర్పుడిశలో ఆళ్ళగట్టను (ప్రదేశమున శ్రీ వేంక పేళ్వరస్వామి (కల్యాణ వేంక పేశ్వరస్వామి దేవాలయమును కట్టించెను. ఈ అఆళ్ళగట్టు ప్రాంతమే తరువాత ్రీనివాసమంగా పురమను "పేర (వసిద్ధినొందినది. ఈ దేవాలయము

నందలి స్వామికి “*లిరుమాళిఘ కై ౦కర్యధర్మవెచ్చానకు సంవత్సరము ౧కి మొగ్గం ౧ కి అపరంజిరూక లెక్కనున్ను పెండ్రీకి ౧కి రూక

లెక్కనున్ను”

చిన్న న్నకృత పాొదకానిక శాసనము = సమీక్ష కర్ర పద్మసాలీయులు సమర్పించి దానశాసనము నా దేహాలయమునందే (వాయించుకొనిరి. ఈ మర్యాద “శిష్యపాం ౦పర్యం_త్తరంగాను పుుత్రపారంపర్యంతరంగాను ఆచం[ద్రార్మస్థాయిగాను” నడపగలవారిమని బాసకూడ చేసిరి. ఈ దాస తప్పినచో,,. పోగు గ్లాతీరమంద్దు గో[బాంహ్మల వధించిన పాపాన బొందు దురు. తిల్లిదం్యడ్రాదుల వధియించ్చిన పాపాన బొంద్బుదురు. భావనారుషి భ(దావతి కంన్నెకకు తప్పినవారలు దేవరకు 'దేశానకు వెలివేయను దేవరవాలుకా కతకాలు” అని శితిస్మృతినికూడ శాసనస్థ్రము చేయించిరి.

ఈ శాసనమును బట్టి తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాధుడు పద్మసాలె వారి కులగురువని తెలియుటయేగాక తిరువేంగశనాధుని స్వవిషయము కూడ (ప్రసక్తాను[పస_క్ష్రముగ కొంత తెలియవచ్చినది. ఆది యిది :

తాళ్ళపాకవారు భారద్వాజగో[తులు, ఆశ్వలాయనసూ(త్రు లు. బుగ్వేదులు, ఆందు అన్నమాచార్యుడను పుణ్యపురుషు డుదయించెను, అతడు

“శ్రీ వేంకటనాథ నర(ప్రసాదలబ్ధ మంక్రగాన మనోహక కవితా సొ్యమాజ్య ధిరంధర విరచి త నిజసంకీర్తన సకలజన సింహాసన సకలదిగం తర హరిక్తీర్తి (వతాపోభయ వేదా న్తాచార్యుడు”,

ఆతని కుమారుడు తిమ్మయనామాంతరుడై న తిరుమలాచార్యుడు, ఇతని కుమారుడే తిరువేంగళనాధ నామాంతరుడై న చిన్నన్న.

ఈ కశాసనమున చిన్నన్న తనను తానిట్లు వర్ణించెను,

?6 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాఖథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు “ముకరకుండల యుగ్మసుండితకర్ణ్మ సకలవై షవపాద సంనేవ కాబ్ల వ జి సదనా వధూలబ్బ సరసకవిత్వ విదిత మానస తిరువేంగళనా థ”, శాసనమునందలి యీ విశేషణములే చిన్నన్న విరచితమగు “అన్నమాచార్య చరిత” |(గంథాంత గద్యయందును గలవు,

(అ చ, పుట 47) శాసనము వచన[(ప్రాయముగా నున్నను నివి ద్విపద పం క్తులే. పై కాసన్యగ్రంథ సంవాదములను బట్టి చూడగా సీ దాన కాసన

కర్త తిరువేంగళనాథభుడే యని స్పష్టపడుచున్నది. దాన(ప్రత్మిగ్రహీత తిరు వేంగళనాధుడు ( వేంక కేశ్వరుడు) ఇంకను కొన్ని శాసనములందు (ప్రసక్షుడై యున్నాడు. కాని ఆ శాసనము లన్నియు పద్మసాలెవారి యీ “పాదకానిక* శాసనమునకు తరువాతివే. (౧ 1౨.2౩ పుటణ 206 నండి 8939 వజకు) ఈ శాసనము వలన తెలియవచ్చు విశేషాంశములు

1. శాసన కర్త తిరువేంగళనాధుడు (చిన్నన్న నామాంతరుడు) అన్నమాచార్యుని మనుమడు.
2. క్రీ. +. 541 నాటికి సద్మసాలె, జాంథడ్ర అను భిన్న కులములు సాలెవారిలో నున్నవి, అందు పద్మసాలెవారు విశిష్ణులు.
3. _కులాధిక్యమునుగూర్చి కోర్టుకెక్కుట పూర్వము సర్వ సాధారణము, "

చిన్నన్నకృత పాదకానిక కాసనము -_ సమీక్ష ళ్గాళా శ, _ ఈ కులాధిక్యనిర్దయము జరిగినచోటు అలమేలు మంగాపురము నండలి పద్మావతీదేవి గుడిలోని ముఖమంటపముం ₹, పద్మసాలెవారి మూలపురుషుడు భావనాబుషి. జాం(డ్రవారి మూలపురువుడు పసపంచమహోామిుషి, 4. _పద్మసాలెవారు శ్రీహరికి అత్తింటివారును, శ్రీమన్మహోాలక్నికి పుట్టినింటివారును 7. _ఛప్పన్న దేశములు (ఏబదియాజు దేశములు) 1! పాంచాల ల ఆంధ్ర 88 మరాట £ ఐర్బ్చర 2! సింధు 40 లాట 8 మచ్చ వి? చేది శ! భేట ణీ మద 28 చోళ శీలి బాహ్హిక ర్‌ మగధ లశ పుళింద 48 బహు 6 మళయాళ 25 పుండ్ర శశ ధార 7 కళింగ 26 పౌంథగ్ర కన్‌ కిరాత శి కుకురు లి పాండ్య 48 కేకయ 8 కొంకణ ౭8 పాండుర 47 అంళంత 10 ెంకణ 20 సౌరాష్ట్ర 48 కాశ్మీర 11 8కర్ణ 80 సౌవీర 49 కాంభోజ 12 సాళ్వ శ1 విదేహ [0 గాంధార 1% కూరనేన 82 విదర్శ ర్‌[! శేరళ 14 సుధేష్ట శికీ (ద్రవిడ(శ 52 ఘూర్షర 15 సుంహ్వూ శ్రి దాళార్డ ర5లీ కుంతల 10 కురు 85 కర్ణాటక శశ అవంతిక 17 కరూళ 88 గౌడళశు కర్‌ 6 16 కోసల ఠి? అంగ ర్‌రీ 22644066 18 యుగంధర 488 వంగ అనునవి,

క్ర తాళ్ళపాక చేన తీరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలూ శి. షోడశ మహాదానములు (పదునాతు 1 గోదాన 7 కాలప్పరుషదాన 18 విద్యాదాన ః భూదాన 6 తులాదాన 14 ఫలదాన తీ సువర్జదాన కి ఆశ్వదాన 15 తాంబూలదాన శీ కన్యాదాన [ల గజదాన 18 శిల ప 649 26 5 వస్త్రదాన 1! సాల[గామదాన అనునవి. 6 అన్నదాన 12 రజతదాన కి స _ప్రమహాపురములు (ఏడు) ! అయోధ్య కాళి 7 ద్వారవతి ల్లి మధుర ర్‌ కాంచి 8 49 96 అ అత కరా ళ్‌ మాయ 6 అనంతికపురి అనునవి. 10. పద్మసాలెవారు నేసి దేవతలకు బహూకరించిన వస్త్రములు ; (శ్రీహరికి _ పీఠాంబరము లక్ష్మీకి _. పచ్చడము మహా దేవునకు (శివుడు) __ పోలివన్నె పచ్చడము పొర్వతికి _.. రుద్రాకవన్నె చీరె (బ్రహ్మకు లా పొప్పలి పచ్చడ్రము సరస్వతికి _ సన్నవలిపము దేవేం్యద్రునకు - గవాక్షివన్నె పచ్చడము శచికి _ కర్పూరపలుకుల చీరె పురుషులకు (చివ్యులు _ కొషాయవస్తుములు ఇ రవనకు .. బదెల పుటము మూ చి మ! సకల దేవతలకు __ నానావగల సచిత్ర వన్నెల వస్రములు 11. సాధారణముగా శాసనములు పద్యమయముగానో,గద్యమయము గానో, పద్య గద్యోభయములుగానో న్వైయుండును, గదశ్ధ

చిన్నన్నకృత పాదకానిక కాసనము _ సమీష ళా శాసనములలో చక్కని చికళాని వచనరచన గలవి రెండు మూడింటికన్న (కొఅవి శాసనము మొ) లేవు. తిరువేంగళ నాథుని పాదకానిక శాసనము (ప్రళ_స్తమైన సమకాలీన రచన కలది. కావ్యరచనకన్న భిన్నమెనది.

2. శాననభాషలో వలపలగిలక (్రొ ఉపయోగింపబడినది. ఇది రేఫకు మారుగా వాడబడును,.

కరం ద్వి శ్ర్తాక్షరమునకు ముందు పూర్ణ బిందువు వాడబడినది,

14. _ బిందువు వాడబడినచోట తరువాతి అక్షరము ద్విత్వము కాక పోయినను చేయబడినది.

కేం శైలి సులభము.

14. కదళీపాకము.

థఛావనాబుష్ని

స్వాయంభువమనువుకు శతరూప అనే భార్యయందు (ప్రియ (గ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు అని యిద్దరు కొడుకులు - యాకూతి, దేవ హూతి, (ప్రసూతి అని ముగ్గురు కూతుళ్ళు కలిగిరి,

(ప్రియ్యవతుని భార్య విశ్వకర్మ కూతురు బర్జిష్మతి. ఆమెకు పదిమంది కొడుకులు = కూతురు రూర్జస్వతి. మరోభార్యకు ఉత్తమ తామసుడు, రై వతుడు నను కొడుకులు కలిగిరి, _రూర్జన్వతి ఇకా చార్యుని భార్య _- దేవయానికి తల్లి,

యాకూతి భృగుమహర్షి కుమారుడై న రుచీకుని, దేవహూతి కళ్యప(ప్రజాపతి కుమారుడైన కర్టముని, (వ్రసూతి దక(ప్రజొపతిని వివాహమాడిరి,

శిరి తాళ్ళపాక్‌ చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు

దేనహాతీ కర్షములకు వరుసగా కళ, అనసూయ, (ద్ధం హీవిర్భువు, ॥[క్రియ, ఖ్యాతి, అరుంధతి, శాంతి అనే సపేర్లుగల తొమ్మిది మంది కూతుళ్ళు - కపిలుడు అను కొడుకు జన్మించిరి. (ఈ కపిలుడే (శ్రీమన్నారాయణమూర్షి)

వరుణ దేవుని కొడుకు భృగువు. అతని మొదటిభార్య క్యాతిం ఈ దంపతులకు ధాత, విధాత, మేరువు, బాణుడు అనే కొడుకులు - నాయతి, వియతి, శ్రీ అని ముగ్గుకు కూతుళ్ళు కలిగిరి. (ఈ (శ్రీ యే (శ్రీమన్మహాలక్ష్మి)

భృగుమహర్షి రెండవభార్య పులోముని కొమా రె పులోమ ఈమెకు పన్నెండుమంది యాళ్టీకులై న దేవతలు జన్మించిరి. వీరివలన కలిగిన సంతతికి వీరు (స్రవరకర్తలై రి,

భృగుమహర్షి కుమారుడు రుచీకుడు, ఇతని భార్య సత్యవతి- కొడుకు జమదగ్ని, ఈతని థార్య రేణుక, కొడుకు పరశురాముడు.

భృగుమహర్షి మరొక కొమారుడు చ్యవనుడు. ఆతని భారగ్టి సుకన్య,

ఈ భృగువంశంలోనివాడే మృకండుడు. ఆతనిభార్య మనస్విని (మరుద్వతి, వీరి కొమారుడు మార్కండేయుడు. [బ్రహ్మచారి చిరంజీవి ఇతడు వంశవృద్ధికోసం ప్యుతకామేస్టియాగము చేయ నంక ల్పించి, ధూ్యమవతిని ెండ్డాడెను. వారికి వేదశిరుడు జన్మించెను. ఇతడు శ్రీమహావిమ్ణుని మనోభావన వలన పుట్టిన వాడగుట నలన భావనాబుషి యయ్యెను. అనగా (శ్రీమహావిష్ణువే మార్కందేయ ప్యుకుడుగా పుశ్లైను. అతడే భావనాబుషి, యజ్ఞకుండమునందుండి సంచపుటుడను రెండనకుమారు డుదృవించెను. అతడే పంచనహాబుషి.

ఈ భావనామహర్షి శరీరవర్ర మునుబట్టి అసితుడనే పేరుతోకూడ పిలువదడెను,

చిన్నన్నకృత పాదకానిక కాసనము - సమీక్ష త ఇతడు వరుసగా ఏడు ఆవతారముల నెత్తెను, 1! అవళారము __ దేవలుడు ల్లి 99 = కమలాక్షుడు కీ =3 = భేతాళుడు ర్‌ ఇ ఒ వరరుచి (0 *9 ఆ దేవశాలి 7 *ం _ దేవదాసు ఇన్ని అవతారములలోను ఇతనికి “భ(ద్రావతిఅనఐడే “దేవదత్త” మా[తమే ఛార్యగా జన్మించెను. ఈమె సూర్యుని చెల్లెలు, ఈమె భావనాబుషిని (పేమించి 'పెండ్తి యాడెను, ఈ శాసనము వలన 'దెలియవచ్చు పద్మసాలెవారి వంశ చర్మిత ప్యాస, వాల్మీకి, కశ్యప, భరద్వాజ విశ్వామ్మిక్ర, జమదగ్ని, వసిష్ట, మృకండ, మార్కండేయ మునిజనస్తో (త్రపా(తుండును, ఆనవ రత(ప్రళయకొండ వాతంబరుండును, (శ్రీమద్గిరిజామనోహర వందితుం డునునగు (శ్రీమన్నారాయణుని నాభికమలంబున చళుర్ణ్షశభువన నిర్మాణ సకలభూత చరాచర(ప్రపంచోత్నత్సి హేతుభూతుండై న, చతుర్ముఖుం డైన (బ్రహ్మ దేవుడుదృవించెను, ఆశ(బ్రహ్మవంశంబున మృకండ మహా యం మునియు_ అతని వంశమున అఖిలలోక యశః(ప్రభాపూరితుండై న మార్కండేయ మహర్షియు అతనికి అమోని సంభవుతై న, అగ్ని మధ్యంబుననుండి వ్వుత్చన్నులై న పంచమహాబుపి.,, భావనాణబిుషి యను 11)

౭కి తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు పు(క్రులుదృవించిరి. వారిలో పంచమహాబుపి. యంశంబునం 'దేళంవా రుదృపించిరి, భాననాబుషి యంశంబున సకల సురాసుర, మనుష్య, గుహ్యుకాభి సమూహాభిమాన రతకులై న పద్మసాలె నెట్లు పెక్కం (కునూ, భండారువాడ కులాచార (వ్రతిపాలకులునూ, అయ్యావళి పురవరాధిశ్వరులునూ, (శ్రీమన్మహాలక్ష్మీ సహోదరులునూ, నూట యెనిమిది తిరపతులయందు హరిహర కై 0కర్య పరులును, ఆసహాయ శూరవీర విక్రమార్కులును, అడితప్పని వారును, భూతి రుద్రా మాలికాధారులును, తిరుమణీ (శ్రీచూర్జ్మ ధారులును, పురిజంగిలి ఆలవర గండరులును, కాల్వ శేనుని (ద్రంచినవారును, దేసింగరాజును రాజ్యమున స్థా పించిన వారును, పం[డెండుకోటల నడుమగల కోటయందలి యొంటి స్తంభపుమేడను సాధించిన వారును, సాధన శూరులను, పురుషోత్తమ రాయసిచే బిరుదులు గొన్న వారును, కొండవీటి పట్టణ సింహాసనా ధీశ్వురులును, పంచవన్నె దీజిగురువులును, (శ్రీమన్నారాయణుని నాభి కమలమునుండి నూలుబుచ్చుకొని సకలదేవతలకు నానావగల సచ్విత్ర వన్నెల వస్త్రములను సమర్పించ గాృాబహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు మెచ్చి సూర్యుకన్యకా వివాహ సమయమందు ఇచ్చిన బంగారు జంధ్యము, ముత్యాల భాషికము, బంగారు దండముగల అందలము, దివిటీలు, బంగారు బిందెలు, తెల్లని శంఖములు, పులివాహనము, పంచవన్నెల డాలు, ఐదురక ములవాద్యములు, ముత్యాల గొడుగులు, పొతసామలగి, చం[ద్రహాసములు, అక్షయతూణీరాదులుగ్రై కొన్న) ఛ్యతచామర సంపన్ను లును, (ప్రథమ సాలెకుల సట్టభ(ద్రలును, కాంచీక్షేేత్ర వీరప్పంగవులునుః ఛప్పన్న దేళాధీశ్వరు లై నవారును, కంటియందు చింళామణి చేతియందు పరుసవేది గలవారును, శ్రీహరికి ఆ త్తవారును-లక్మీదేనికి పుట్టింటి వారును మాతృనంశంబున నా ర్రాండ కులజులును - పితృవంళంబున (బ్రహ్మకు మనుమలును, అఆ్య్రితజన కల్చ్పకములును, అనవరత దాన ధర్యశీలురును, (్రీవై ప్టవకై ౦కర్యపరులును, నిత్యము 'దేన(బోహ్మాణు అను పూజించువారును, షోడళదానములను చేయువారును, మహాిత్ము

చిన్నన్నకృత పాదకానిక శాసనము -_ సమీక్ష 8కి లును, ఉపనయన సంధ్యా గాయత్రీ మంథత్ర (ప్రవీణులును, ఉత్సమ జన్మావకారులును, అయోని కులసంభవులును, దేవన దానవ మాన రక్ష కులును, పులిమీసంబుల నుయ్యాల లూగువారును, చీని చీనాంబర వస్తు నిర్మిత సమర్దులును, సర్వజన మానరకకులును, సత్య హరి శ్చృంశ్నదులును, భోగ దేవేం్యద్రులును, శౌర గాంగేయులును, సర్వగుణ సంపన్నులును, దేవ (బ్రాహ్మణ హిత - విశ్వాసములు గలవారును (ఫ్రధమ సాలెకుల పట్టభద్రులు ను, 'దేశమునందంతటను వ్యాపించి యున్నవారునునైై (ప్రవర్తిల్లుచుండిరని తెలియుచున్నది. లద

ఎనిమిదవ _పకరణము ఇసు అధ చిన్నన్న చలెష్లవ ద్విపద రచనలు

శివకవులచే 1ప్రారంభింపబడిన ద్విపద వాజ్మయమును, రచనా రీతులను 'వ్యా్తికి దెచ్చిన భవి కవులలో తాళ్ళపాక వారిదే య్యగ్ర లాంబూలము,

శైవ కవుల రచనలలో భక్తిపాలుకన్న మత(ప్రచారణ ధోరణి హెచ్చు. వైైష్ట్పవ్రమక వాజ్యియములో నట్లుగాక భక్తికి విశేష (పాముఖ్యమున్నది.

వై ష్టవమున ఆళ్వారులు భక్తి సాహిత్యమునకును, ఆచార్యులు

రాక న! వేదాంత _ విజ్ఞానములకును ప్రాతినిధ్యమును వహింతురు. భక్తి వాజ్మయ (ప్రవర్తకులయిన కుటుంబములలో తాళ్ళపాకవారు సు(్ర సిద్దులు. వారిది మధురభక్తి సంప్రదాయము,

తాళ్ళపాక కవులలో (ప్రథముడును 'ప్రసిద్దుడును నగు అన్నమా చార్యుడు (14081507) (శ్రీ వేంక'పేశ్వరుని నందకాంశమున బుట్టి యోగ వైరాగ్య శృంగార మార్గములలో $82000 సంకీర్తనలను రచించి, సంకీర్తన శాస్త్రమును కల్పించి *సద కవితామహుడు” “*సంకీ రనా చార్యుడు”, “హరికీ ర్తనాచార్యుడు” నను బిరుదుల నందెను, అన్నమాచార్యుడు (ప్రవిమల ద్విపద (స్రబంధరూసమున రామాయ ణమును; మంజరీ ద్విపదలో “శృంగార మంజరి యనెడి లఘు కృతియును భ_క్రిభావ |ప్రధానముగా రచించెను.

చిన్నన్న = న్లైన్టవ ద్విపద రచనలు 85

భక్సి (సధానములగు సంకీర్తనములను శివకవులు చెప్పియుండ లేదు. కన్నడ కవులగు జసవనాదులు “' వచనములి ను రచించినను తెలుగు శివ కవులు అట్టి "వచన" రచనమును చేపట్టలేదు. అట్టి వచనములను తెలుగు నందు (వ్రాసిన (ప్రథమకవి వెష్పవుడగు కష్ణ మాచార్యుడు (18వ శతాట్షి, “సింహగిరి నరహరి వచనములొను పే నవి (ప్రసిద్ధ్దములు. అవి చూర్జిక లనెడి వచనభేదములని చెప్పుచు అన్న మాచార్యుడు “ప్రాతవగు కృష్ణమాచార్యుని సంక్రీ ర్రనములు తాళ్ళగంధి వచనములేగాని పల్లవి చరణములుగఅ పదకవితా రచనములు కావని నాడు 'వేంకకేళశ్వర వచనములిను పేర వైరాగ్య వచన రచనల నిట్టివానినే పెద తిరుమలాచార్యుడును రచించెను, ఈ విధముగా వచన సంకీర్తన (ప్రక్రియలకు ' వై ప్టవులగు కృష్ణ మాచార్యులును, తాళ్ళపాక కవులును కారణభూతులై రి,

శ్రీ జనోపయు _క్తముగ, శృంగార రసోపేతముగ “సుభద్రా కల్యాణము" అను [గ్రంథమును మంజరీ ద్విపదలో అన్నమాచార్యుని (ప్రథమ పత్ని యగు తిమ్మక్క రచించి ఆంధ వాజయములో తొలి తెలుగు కవయ్యిత్రి యయ్యెను ఈ సుభ(ద్రా కల్యాణము అకారమున చిన్నదై నను దొడ్డగుణము గలది. ఇందలి పలుకుబడులు కొన్నింటిని చేమకూర వేంకటకవి తన “విజయ విలాసమున చేర్చుకొనెను

ఆఅన్నమాదార్యుని కుమారుడు పెద తిరుమలాచార్యుడు (1460 154) పదకవితకు సపేరొందెను. ఇకడు “ఆంధ హరివంశము (ద్విపద), “చ[కవాళ మంజరి (లఘు కృతిని రచించెను. *చ(క్రవాళ మంజరి" లోని (ప్రతి పద్యమును ము _క్రపద(గస్తాలంకారంలో చెప్ప బడినది. “శ్రీమ ద్వేదమార్గ 'పతిష్టాపనా చార్య”, “వేదాంతాచార్య”, “కవితార్కిక కసరొ, “శరణాగత వజ్ర పంజర”, “శ్రీ రామానుజ సిద్ధాంత స్థాపనాచార్య” అనునవి పెద తిరుమలాచార్యుని బిరుదములు.

రి తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు “వన్నుగ ెదతిరుమలయ్య పదముల కెఅగునొ అన్న తెనాలి రామకృష్ణుని చాటూ్రి యీతనిగురించి చెప్పబడినదే.

“పెద చిగుమలాచార్యుని కుమారుడు చిన తిరువేంగళనాథుండు శేక చిన్నన్న (1488-1561) తన రచనల నన్నింటిని ద్విపదయందే సాగించెను. అష్టమహిషీ కల్యాణము (154%), పరమయోగి విలాసము (1540), ఉషా కల్యాణము (158), అన్నమాచార్య చరిత అనున వీశని రచనలు, ఇవి యన్నియును వై ష్టవనమత (వతిపాదకములే.

'అష్టమహిషీ కల్యాణము" శ్రీకృష్ణుడు రుక్మిణ్‌ సత్యభామాది అష్ట భార్యలను వివాహమాడు కథలు గలది.

“పరమయోగి విలాసము పిష్ణుభక్తలై న ద్వాదళ సూరుల చరిత్రము. యామునాచార్య, రామానుజాచార్యాది వైష్ణవ (ప్రవక్తల చరితములు కూడ నిందున్నవి.

“ఉషా కల్యాణము" *“హరినంళశములోని ఉషానిరుద్ధుల వివాహ కథ,

“అన్నమాచార్య చరిత్ర" తన తాతగారగు అన్నమాచార్యుని సమగ జీవితమును తేటపజచు చారిత్రక (గ్రంథము,

వైష్ణవ ద్విపద సాహిత్య చర్విత యందును, ద్విపద పరిణోమ చరి[త్రయందును, ద్విపద లకణ-స్వరూప నిర్ణయమునందును చిన్నన్నది విశష్టస్ట్థానము. పాల్కురికి సోమనాథుని అనంతరము ద్విపదను అథి మానించిన వాడు చిన్నన్న ఒక్కడు తప్ప అన్యుడు లేడనుటనలన చిన్నన్నకు ద్విపద విషయమున ఎంతటి పకపాతమున్నదో వ్యక్త మగును. దీనివలననే “చిన్నన్న ద్విపద కెజంగును” అన్న చాటూ్తీ

చిన్నన్న - వ్వైష్టవ ద్విపద రచనలు 87 కలిగియుండును. ఇతడు తన 'ఆష్టమహిషీ కల్యాణముూన ద్విపదకు విశిష్టమగు లక్షణమున్సు తెలుగు లాక్షణికు లెవ్వరును చెప్పనిదానిని చెప్పి ద్విపద శివకవులలో సోమన స్థానమును శై వేతర ద్విసద కవు లలో చిన్నన్న పొందినాడు.

ఇట్లు వైష్టవమత (వళిపాదకములగు రామాయణ, భాగవత, హరివంశ కధలను బహుళముగా ద్విపద రూపమున తాళ్ళపాక కవ్ప లనువదించుటకు వారి వై ష్టన మతాభిమానమే ముఖ్య కారణము,

ఒద్రూ

తొమ్మిదవ [పకరణమూు

చీన్నన్న - కల్యాణ కావ్యవులు

రామాయణ, భారత, భాగవతాదులలో సీళో కల్యాణము, సుభద్రా కల్యాణము, రుక్మిణీ కల్యాణము మొదలగు కల్యాణ పరంపర కనుపించును. ఈ పరంపర (క్రమముగా తేనుగులోని అన్నీ సాహిత్య (ఫ్య్రియలలోను చోటు చేసేకొనినది. ఆలంకారికులు చెప్పిన 'మంగళాదీని . మంగళ మధ్యాని - మంగళొంతాని చ అన్న కావ్య లక్షజమే యిందుకు కారణము. ఈ దృష్టితోనే వివిధ భారతీయ భాష లలో కూడ కల్యాణ కౌవ్యములు వెలసినవి. నాయికా నాయకుల వివహములతోపాటు తదనుగుణమగు రసపోషణకును, వర్ణనము నకును [ప్రాధాన్యము కలది కల్యాణ కాౌవ్యముగ లాక్షణికులు అంగీక రించినారు. ఇట్టి కల్యోణ కాన్యములు ద్వేపదకాన్య చతశ్రీయలో పండి తాదరము నందినవి కొన్ని గలవు.

1. సుభ(ద్రా కల్యాణము _ తాళ్ళపాక తిమ్ముక్కా (15 శళాట్లి

2, అష్టమహిషీ కల్యాణము _ తాళ్ళపాక చిన్నన్న (1484)

8. ఉషా కల్యోణము = ఇం (1561)

4, జాంబవతీ కల్యాణము = కళాధర కవి

5. అభిమన్యు కల్యాణము - శేషము చెన్నుభట్టు (1600)

6. రుక్మిణీ కల్యాణము - రామదాసు చొదరిం

?. రుక్మిణీ కల్యాణము - చిన్నయ

$ రుక్మిణీ కల్యాణము = ఎన్‌, లింగయ

$. రుక్మిణీ కల్యాణము ౨ ,.. 44 =౯=

చిన్నన్న - కల్యాణ కావ్యములు 89

10, భాను కల్యాణము -_ చంద్ర శేఖరకవి

11, గంగా వివాహము _ చిత్తూరు గంగాధరకవి

12. రొపదీ స్వయంవరము -_ వీరభద్రుడు (ఆలభ్యము)

సుభద్రా కల్యాణము :ః ఇది ము[దితము. (5౯1 6032063022 ౦5౭921 56గజ యం. 20) (పరిష్కర్త: కీ, కే, వేటూరి (ప్రభాకర శాస్ర గారు. రచయి(క్రి తాళ్ళపాక తిమ్ముక్క. ఈమె అన్నమా దార్యుని [ప్రథమ పత్ని. ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్రలో (పఫవథమ కవ య్యిత్రిగా పేరెన్నికగన్న యీమె సర్వ (ప్రథమముగ ఆంధ్ర మహా భాగవతాంతర్గతమగు “సుభద్రా కల్యాణి కథాభాగమును (శ్రక్వేక కొన్యముగ రచయించి కల్యాణ కావ్య పరంపరకు శుభ (ప్రారంభము చేనెను. ఇది స్వతంత రచనము.

సుభ(ద్రా కల్యాణ కథను కావ్యములుగా రచించినవారిలో ముఖ్యులని చెప్పదగిన చేమకూర వేంకటకవి, కూచిమంచి జగ్గకవి, నావిలికొలను సుబ్బారావు, ముదిగొండ నాగవీరయ్యళాశ్త్ర మున్నగు వారందరును కొద్దిగనో గొప్పగనో తిమ్మక్క ననుసరించియే తమ రచనల సాగించినట్లు స్పష్టపడుచున్నది. ఇంద రనుసరించుటచే తిమ్మక్క రచనా [ప్రాముఖ్యము విశదమగుచున్నది.

తిమ్మక్క తన రచనమున సుభ(దార్జనుల సమాగమముతో కథను ముగించి కథాకథన చాతుర్యమును, కావ్య కళా కౌశలమును 'ప్రదర్శించినది. ఈ కావ్యమును సమీక్షించిన జీరెడ్డి చెన్నా రెడ్డిగారు “*నుభ(ద్రా కల్యాణము ఆకారమున చిన్నదై నను గుణమునందు పెద్దది” అనినారు, ఇందు సుమారు [170 మంజరీ ద్విపద పంక్తులు గలవు

9 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న = రచనలు

జాంబవతీ కలాగ్థణము : ఇది (శ్రీకృష్ణువి ఆష్టభార్యలలో నొకతె యగు జాంబవతి నవివాహగాథ. రచయిత *కళాధరు'డను నామాంతరము గల ముడియము వేంకటరమణ కవి. ఇది అలభ్యము.

అభిమన్యు కల్యాణము (లేకు శశిరేఖా పరిణయము: ఇది శృంగార రస (ప్రధానమగు $ ఉల్లాసముల ద్విపద కావ్యము. ముద్ర తము, రచయిత శేషము చెన్నుభట్టు, ఇతడు హరిభక్తుడు. భార తాంతర్గత కథ నాధారముగా రచియించిన స్వతంత్ర (గ్రంథము. ఇందు (ప్రబంధములందువలెనే విరహతాసము, మన్మధ-చం(ద్ర దూషణము లును వర్ణింపబడినవి.

ఈ ద్విపద కౌవ్యము నాధారముగ వీణె లత్మీపతి నాలుగాళ్వా ముల పద్య (ప్రబంధిమును రచియించెను.

రుక్మిణీ కల్యాణము :; ఇదియును శృంగార రస ప్రధానమే. రుక్మిణీ దేవి (శ్రీకృష్ణుని వివాహమాడిన కథ యిది. బహుజనాదరణము నొందిన పోతన భాగవత కథలోని యీ ఘట్టము ననుసరించి “రుక్మిణీ కల్యాణి మనుపేర రామదాసు చౌదరి, పాటూరి చిన్నయ, యున్‌, లీింగయ అనువారు ద్విపదలో (ప్రత్యేక కావ్యములుగా రచించిరి, వీనీలో చిన్నయ్య రచనము (శేష్టము.

భాను కల్యాణము : దీని రచయిత కిన్నెర చంద్రశేఖర కవిం ఇది. అము(ద్రితను. శివునకు కృతి నీయబడినది. (బహ్మ్యాదేవుని కుమార్తెయగు సంజ్ఞాదేవిని సూర్యుడు వివాహమౌడుట యిందలి యితి వృత్తము. “ధీవరుల్‌ మెచ్చునట్లుగ” “తేట ముద్దుమాటిలతో” కవి యీ కాన్యమును గూర్చెనట,

గంగా వివాహము ః గంగాదేవి వివాహ మిందలి యితివృ త్తము. దీని రచయిత జంగమ వంశీయుడైన చిత్తూరు గంగాధరకవి (1820).

వాటి

చిన్నన్న - కల్యాణ కావ్యము ర ఇది కోడూరి రామేశ్వరున కంకితము. స్క్మాందపురాణాంతర్గత గంగా వివాహ కధ దీనికి మూలము, గంగా వివాహానంతరము పార్వతి శివునితో నిష్టరములు ఫల్కుట, శివ పార్వతుల సంభాషణము, గంగా గౌరుల సపత్నీ కలహము దేశీయానుగుణముగ, రమణీయముగా కవి చిత్రించినాడు.

ఈ కధ నాధారముగా చేసికొని కూచిమంచి తిమ్మకవి (1754) 'రెండ్రాశ్వాసముల చంపువును తీర్చిదిద్దగా *“హరిహరీ పదాలిను పేక పసగాడ సన్యాసికవి జానపదులు పాడుకొనుట కనువుగా రచించెను.

[ద్రౌపదీ స్వయంవరము : ఇది మూడాళశ్వాసములుగా వీరభ్యద్ర కవిచే రచింపబడిన ద్విపద కావ్యము, ఇతడు వదనూరుపుర నివాసి. కీ, శే. ఉన్నవ లక్మ్మీనారాయణగారి ఉట్టంకింపే దీనికి జీవము. (18019 సంవత్సరాది-ఆం(ధ్ర పత్రిక

ఆష్టమహిషీ కల్యాణము: ఇది ర్‌ ఆళ్వాసముల ద్విసద కావ్యము. తిరుపతి దేవస్థాన (ప్రచరణము (1887). అలమేలు మంగ కంకితము. కృష్ణ భక్తి, కథాగొరవము అను రెండంళములు హరి వంశము, భాగవతము మున్నగు (గంథములలోని (శ్రీకృష్ణుని అష్ట మహిషుల చర్మితమును చతుర శృంగార రసోపేతమగు రచనకు యేరేపించినది.

(శ్రీకృష్ణావకారము అ (శ్రీకృష్ణుని బాల్య(క్రీడలు అను విషయ ములు (ప్రధమాశ్వాసమునను, (శ్రీకృష్ణుని లీలలు = మాహాక్మ్యములు _ గోపికలతోడి సల్లాపములు అనునవి ద్వితీయా శ్వాసమునను, కంస వధ = జిరాసంధ యుద్ధ(ప్రకారము మున్నగునవి తృతీయాశ్వాసమునను, రుక్మిణీదేవి వివాహము చతుర్దాశ్వాసమునను, జాంబవతి - సత్యభామ -_ కాళింది _ మిత్రవింద = సత్యకీర్తి - భద్ర _ లక్మణ అను ఏడుగురి వివాహములును వర్ష ౦పబడినవి.

ఫై రాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న . రచనలు ఇందు చిన్నన్న శంగారరస వై విధ్యమును (ప్రదర్శించి నాడు. మధురభక్తిని చాటినాడు. సరమ (ప్రాప్యుడైన భగ వంతునే (ప్రియునవిగా వలచి ఉపాసించుటయే మధుకభ '_క్రియందలి పరమార్ధము, గోపికలు కృష్ణునికై పరితపించు ఘట్టమున భక్తి - శృంగారముల భావ బాంధవ్యములను నిరూపించి చాటినాడు. ఇది విసర్గ మధురమును, మనోహరమును అయినది. అవసరమగుచోట్ల చిన్నన్న (ప్రబింధోచిత వర్జనలనుకూడ చేయుచుండును. ఇట్టిచోట్ట సంస్కృత సమాసఘటిత మగు రచనము గోచరించును. ద్వారకొనగర వర్ణన మిడి : “సార కస్తూరికాసహిత నీహార సీర కర్పూరవర్డిత కాంతిజాల హోర కల్పిత గృహానేకౌంళ విజిత కారక వేష్టతోదార సముద్ర హోరక కమలా కరాంచిత హంస కీర కదంబ సంకీర్ణ సౌధా్యాగ చారక గగనాధ్వచారక వ్యూహ దారక నమ్మహాద్వారకం గాంచి” అ.ముక కవ అక్వా పుట 188, చిన్నన్న తన కవిళో గుణములను “*-అలఘు శ బ్లా సారసరీతి రస్మపభావముగ గులికి కస్తురివీజె. గోసినకరణి దెలి కప్పురపుగ్యగోవి దెజచిన సరణి విరివాదిపొట్లంబు విడిచినమాడ్కి= దబరిమళించుచు గవుల్‌ బళిబళి యనగ

చిన్నన్న కల్యాణ కావ్యములు న! గవిత జెప్పిన సులక్షణునిం గవీం్యద్రుం డవునందులే నేర్చినట్లు చెప్పెదను”

(అ. క, అవకతారిక పుట 8) అని తెలిపి “ద్విపద విఖ్యాతి చెలగలి “చమత్కృతి సంఘటింస జతుర శృంగార వాచ్యాపొఢిమెఅసి” ద్విపదలో అష్షమహషీ కల్యా

చు ఇమును రచించెను, ఉషా కల్యాణము : ఇది పూర్వో త్తరభాగములుగ విభజింపబడీ సుమారు 1870 ద్విపద పం క్తులుగల కల్యాణ కావ్యము, ముద్రితము, తిరుపతి దేవస్థాన (ప్రచరణము (1888). ఉషానిరుద్దుల కలయిక పూర్వభాగమునను, వాణానుర కృష్ణుల యుద్ధము, శంకర పరాజయము, ఉషానిరుద్దుల వివాహము ఉత్తర భొగమునను వర్ణింపబడినవి. ఈ ఉషా కల్యాణ ద్విపదకావ్యమునకు సంస్కృత “హరివంశ” మందలి ఉషా పరిణయ గాథ మూలమని ఆహ్తూరివంశ మార్గోక్తమగు నుషాకన్య కర మొప్ప పఠరిణయ్మక్రమ మెట్టిదనినొ అను (గ్రంథభావతారికలోన ద్విపదసం క్పులనుబట్టి తెలియుచున్నది. ఉషా పరిణయ గాధ భాగవతము దళమ స్కంధ ఉత్తర భాగమునందును కలదు. కథాదృష్టితో పరిశీలించినచో ద్విపద ఉషా కల్యాణము భాగ వత కథనే ఎక్కువగా అనుకరించినట్లు తెలియుచున్నది. ళం హారి సంళముతో చి(శ్రలేఖ ఉషానిరుద్ధుల సమా వేళశమునక్రై దూత్యకృత్యము నెరపినట్టున్నది. అనిరుద్దుని సమ్మతిపై ననే చిత్రలేఖ రం భఖ రు తన యోగమాయచే. ఉషాకన్యకడ కతనిం జేర్చును. ఉషానిరుద్దుల ఓ

క్‌ి తాళ్ళపాక బేన తిడవేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) -- రచనణా విహాహము గాంధరళ్ఞువిధిన జరుగును. వారు దంపతుల్లై ఆంతఃప్పరమున సంచరించుచుండ కొవలివారినలన బాణుడు తెలిసికొనీ వారిని చెజయం దుంచును. ఇద్‌ హరివంళ కథాంళముం

భాగవతములోస కథ మరొకవిధము. ఇంధు చిత్ర లేఖయొక్క- దౌత్యము లేదు. నిదద్రించుచుండ అనిరుద్దుని చిత్రలేఖ తన యోగ మాయచే ఉషాకన్య అంతఃపురమునకు చేర్చును, ఉషాకన్య అనిరుద్దుని కోరి అతనిని బలవంతముగా బడసినట్లుమా(త్రమే భాగవతమున గలదు, ఇందు ఉషాొనిరుద్దుల గంధల్వ పరిణయ (ప్రశంస లేదుం ఆస్తరుద్ధుడు కాముకుడుగా మ్మాత్రమే భాగవత మునందు చి్యత్రింపబడి నాడు, ఇందు ఉషా కన్యకు గర్భచిహ్నము లేర్చడిన తర్వాతగాని అక్కడివారు అంతఃపురములోని అనిరుద్ధుని బసిగట్టలేదు. శివుడు తన్‌ భక్షుడగు బాణుని పక్షేమున (శ్రీకృష్ణునితో యుద్ధము చేయును. చీవణకు శివుడు బ్రహ్మకోరికపై కృష్ణునితో యుద్ధము చేయక విర మించుకొనును. అప్పుడు పార్వతీదేవి బాణుని రషింపుమని కృష్ణుని కోరును. ఇది హరినంశమున గలదు. కాని భాగవతమున బాణానికి బాసటగా వచ్చిన శివుడు (శ్రీకృష్ణుని లీలామాహాత్య్యాదులను కిర్తించి నట్లును గలదుం

ఈ ఘట్టము వై ష్ణ్వవ మహిమా వ్రతిపాదకమగుటచే చిన్నన్న శన ద్విపసదధ ఉషా కల్యాణములో (గ్రహించెను. భ్రాగవతములోని కథ్తాంశఘుల్గు విష్ణు మహిమాన్వితములుగొ నుండుటవలన వైష్ణవుడగు చీన్నన్న ఆ క్షభాంశములనే తన ద్విపద కొవ్యమునందు వివరించెను.

సంస్కృత హరి వంశములో అనిరుద్ధుడు కోటవతీ దేవిని సుమారు 40 క్లోకములలో న్తుతించి నాగపాళ బంధవిమోచను డయ్యె ననీ యున్నది. శై వమాహాత్మ్య (ప్రతిపాదకమగు కోటవతీదేవిస్తుకి భాగవతమున విస్మరింపబడగా వైష్టనమాహాత్మ్య్య (ప్రశిపాదకముగా

చిన్నన్న = కల్యాణ కవ్యయులు భ్ధిస్ట శరుత్మంతువి రాకచే సర్బ్పబంధమ.లు తొలగెనను వినూత్న కల్చనము గావించినవాడు చిన్నన్న, ఈ “ఉషా కల్యాణమును చేంపువుగా దామెర్ల ఆంకభూపాలుడు (1408-34 ను క్రైపామాయనకవి (800) యును రచించిరి, కల్యాణ కాన్యము లన్నింటియండును సర్వసాధారణముగ "పెండ్లి చూపులకు పెద్దలను పంపుట, అగ్న నిర్ణయము, కల్యాణ వేది సనమగ్భుట, వధూవరుల నఅంకరించుట, బాసికము గిలించుట, మంగ కాష్టక పరనము, తలబ్రాలు పోసికొనుటు అరుంధతీ దర్శనము, లాజహోమములు కనుపించును. తిమ్మక్క. సుభ్యదా కల్యాణమున పడకటింటి శ్యంగారముకూడ వర్మించబడినది. చిన్నన్న అష్ట మహిషీ కల్యాణమున రుక్మిణీ సత్యభామల వివాహ సందర్భమునను ఉషా కల్యాణమున ఉషానిరుద్దుల వివాహ నందర్భమునను, పరమ యోగి విలాసమున, గోదా దేవి వివాహసందర్భమునన్సు తన కౌలము నాటి దేశీయాచారములను చక్కగా వర్షించెను. పె నచెప్పిన సామాన్య మ! రా విషయములకన్న మిన్నయైన “గడియారము” ఇందు సూచింపబడినడి. “రమణయై దాన ధారాపూర్వకము గల గమలాఖునకు నిచ్చె గర్గ్యు చవ్వేళ ళల నాయితంబు *గడియారంబు జూచి యాయత్తమన గురుడాయత్త మనిన” (అ క 209) "ఫెండ్రి కుమార్తె, సెండ్లి కుమారుల వల్లె వాటు కొంగులందు “జీలకజ్జ- జెలము కట్టి ముడివై చుటొ అను విశిష్టాచారముకూడ సూచింప (ఉం బడినది, ఇందు జీలకజ్ణ్ఞ జీవమును = వెల్లము సుఖమును ఆ దంపతు

రం తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు లకు కలిగించగా వారి దాంపత్యము సుఖనుయ జీవనమును పొందు ననుట సూచితము,

ఇట్టే విశిష్ణలకణములతో నొప్పు కల్యాణగుణములుగల కల్యాణ కావ్యములను లోకకల్యాణగుణుని కల్యాణములను వర్ష ంచుటద్వారా సాటిలేనివానినిగా రచించి చిన్నన్న పరమానందానుభూతి నందె నననగును.

ఒద్రా

పదవ [(సకరణము అద చిన్నన్న - రనజ్ఞత్వము

చిన్నన్న చెప్పిన కృతులన్నియు “అలఘు శద్దార్ధ సారసరీ8 రస్మప్రభావముగ౬ గులికి కన్తురివీణె. గోసిన కరణి, తెలి కప్పురపు6 (గోవి దెజచిన సరణి, విరివాది పొట్లంబు విడిచినమాడ్కి-6 బరిమ ఛించుచుం గవుల్‌ బళి ఐశీ యను మెప్పులు వడసినట్టి వేగాక చమత్ర్రృతి సంఘటింప”" పరహృద్భిదమై తల యూపింపగం జేయంజాలినవై యున్నవి. అందు తొలికృతులు రెండును *చతుర శృంగార వాచా (పౌఢి మెఅసి”ొనవి. మూడవది భక్తి రసభరితము. నాల్లవది చరి(క్రాత్మకము.

చిన్నన్న రసవిషయమును సమ్య(గ్రముగ నెజింగిన మహా కవియు, శిల్పియు నై నవాడు కావుననే ద్విపద ఛందముననే అలఘు శార్‌ సారసరీతి నతి (ప్రొథముగా చి(క్రించి రసవిషయమున పరిపుష్టిని గలిగించెను.

ఉషా పరిణయము చక్కని శృంగార కావ్యము, ఇందు ఉష స్వీయానాయిక. నిండు యవ్వనమును, కామావేళమును కలిగి సిగ్గు విడిచి ఉపాయాంతరమున (పియుసి తనకడకు తెప్పించుకొని (ప్రగల్భ మైనది. మరి అనిరుద్ధుడో ? సనుందరుడును, ఖోగాస క్తుడును, సుకు మారుడును నగు ధీరోదాత్తుడు. ఇట్టి నాయికా నాయకుల ళృంగారేతి నృత్తమునకు చిన్నన్న ఆంగిరసమగు శృంగారమునకు తోడు వీర రసము నంగముగా కూర్చి రససిద్ధిని గలిగించెను. రస సామి

రిం తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు. (చిన్నన్న) _- రచనలు వర్షనమునందు కూడ కని వా(క్రాఢథిమతో సంయమనమును పాటించి రసానుభూతి నినుముడింపజేనెను.

ఉషాకన్యక కేళివనమున సౌభాగ్యమున కబ్బురపడి హర పార్వతుల నసంతలీలలను గాంచి పరవళయై

“జఒకటియు నొకటియు నొరసి లోలోన

తుకతుకలాడ బంధిర కుచద్వయము

+(పియుని వకతముగాఢ బిగియించిపట్టి

'(పియములు 'రెట్టింప వింవాధరంబు

వవిగొను సతులెంత సొభాగ్యవతులొ

చివురు వి ల్తునికేళి చిత్తంబు గరంగి

కళలంటి విభుని చొక్కంగజేయు మగున

తలపోయ. మున్నెంత తపము 'నేసినదో

(పట 18)

అని తలపోసినట్లు వర్జించి కవి నాయికయొక్క “సంఖో గేచ్చా విశేష కు'గు రతిభావమును కడు రవ్యుముగ చ్యిక్రించెను. సునిశితములగు పలుక్రుబడియు, భావసంపదయు. మాభుర్య సొకువూర్యములను గుణము లతో భాసిల్లి చిత్త్యద్రతికి కొరణమగుచున్నది. ఇట్టి రతిభావమున నుత్తేజికయైన ఉషకు స్వస్నమునను, చిత్రపటమునను (ప్రత్యకమెన [ప్రియుని మనోహరాకృతి ఆలంబనమును ఉద్దీపనమును నై్వైనదిం అప్పుడు

“ముచ్చు మన్మథుండు మునిముచ్చు వీండనుచు

నారూపు చనుదోయి నంటనొ త్తుచును

పారవశ్యమునొంది పలికె (పేమమున”

పట 8)

అనీ కవి వర్షించినపట్టున నాయికలోని సాత్రికభానము వ్యక్తమైనడి.

చిన్నన్న = రసజ్ఞత్వము రం ఇట్లు విభావానుభావ సాత్విక వ్యభిచారిభావముల సంయోగమున నాయికా నాయకుల తుల్యానురాగమును రసస్థితికి గొంపోయెను. అంతఃపుర విషయముల నెజీంగి నైనికులు అభ్యంతర పెట్టుట,

అనిరుద్ధుడు పరా(క్రమమును |ప్రకటించుట మున్నగు కథా ఘట్టములను శృంగాటమున కంగమగు వీరమును సృష్టించుటకే కవి చిథతించి ఆఅంగిరసమును పోషించెను.

“ఘనసార కస్తూరికాలి ప్ప బాణ

తనయ మనోహర_స్తనయిగ్య్మఘటిత

ఘనవక్షుడగు యదుకంఠీరపవుండు

తనచేర్వ్య నున్నట్టి దారుణో త్తుంగ

పరిఘంబుగొని (ప్రియభామ హరింప

సరభసవృ త్తి. దత్సొధంబు డిగ్గి

గురు గహ్వరీధర గుహనుండి వెడలి

కరుల ఢీకొను హరి కరణి గర్జించి

పరిఘంబు వడింగద్రిప్పి పరుల గొందఠిని

శిరములు నగులంగ నెలసి మోదినను”.

(శవ పుట) ఈ వర్ష నమున అనిరుద్ధుని సమరోత్సాహము వీరరసస్థాయిగా

వర్జింపబడినది.

“*ద్రొక్కలు చెరబారి డుక్క లుదూరీ

గుక్కుమిక్క-నుచు డగ్జ త్తికల్వడగ

కళవళింపుచును డొక్కారంబు జొచ్చి

తలలు వీడగను ముందర కాన కరుగొ

(పుట $5) “అనిమిషాహితు( డప్పు డంతకాకృతికి సరభ 'ఘోటక సాొహ్మాస్రకేతు

100 తాళ్ళపాక త్రిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు గురు చామర వ్యూహ కోదండ దండ పరళు తోమర ముఖ పరిఘ నారాచ వర శస్త్రములచేత వలనొప్పు తేరు"

(పుట 66) ఇత్యాది వర్ణనలయందలి ద్విత్వ చకారాదులును, సమాసభూయిష్టమగు గాఢ బంధమును, ఓజోగుణ(ప్రధానమై మనోవికాసమును గలిగించు చున్నవి. ఇందు కవి (ప్రతినాయకుడగు బాణుని విజృంభణమునునై తము కొచిత్యానుగుణముగ వర్ణించి నాయక పక్షమువారి సమరోత్సాహ స్టాయిని రసస్థితివరకు పోషించి కడకు దానిని శృంగారమున కంగ ముగా నొనర్భెను. ఉషానిరుద్దుల వివాహముతో నీ ళృ్ళంగార (ప్రబం ధము రసపరిపుష్ణమైనది.

అష్టమహిషీ కల్యాణ కధయందును చిన్నన్న యథోచిత రీతిని పోషించెను. శృంగారమునకు వీరమునలెనే హాస్యమునుకూడ సహ కారిగా చి(త్రించెను. “ఘన హోస్యరసము శృంగార మధ్యమున గొన కొన్నగతి6 దాళి గోణంబుగట్టి వాళితో నునగొట్టి వారిలోజొచ్చి వారికేళి యొనర్చి వారనివేడ్శ. _ తరగలగని యొక్క తరకాక్ష్‌ కౌరి కరములో యని పట్టి కరము నవ్వినను హరి పరులని యొక్క యతిన శై వలము సరగున బట్టి వేసరి శేరి తిట్టి” (పుట 1110) ఇది (శ్రీకృష్ణుడు గోపికలతో రాసక్రీడానంతరము చేసిన జల ట్రీణా వర్ణనము. ఇందు “శాంతీ యను నలంకారమున హాస్యము

చిన్నన్న - రసజ్ఞత్వమా 101 నంగముగాజేపి చిన్నన్న శృంగారమును పోషించినాడు. ఈ ఘట్టము నందంతటను శృంగారమే 'వెల్లివిరిసినదె. రచన చమత్కారముగ మన్నది.

*కలకల నాదకోఠరముల తోకముల"

గలికా్యగ కొంత భృంగముల భంగముభ

సమధిక హేమను కంజముల పుంజముల

కలికి (శీకృష్ణు శృంగార రసాబ్టి

వలె నొప్పు నయనమున వరప్యత్రి గాంచొ

(118)

“నిలువ గోవిందుడూనిని ఉమేమజలున

చవలచు చెంగలువచే వైచెనా చెలున

కరమె త్తి చేగులత్తి కవలచే హత్తి

హరి న్నొత్తి వైచి రా యతినలు యెత్తి

మతులు సమ్మతులుగా మహనీయ వాహూ

అతల గొల్లైతల ఫాలతలము ల్కుంచి”

(వుట 118)

“*త్రెస్స్కు ముత్యమ్ము పుత్తెమ్ము ఫోళతమ్ము

కమ్మ పూంబౌదరిల్లు కలికి నీసొమ్ము

కొమ్ముగంధము పూనికొమ్ము నీవంది

కొమ్ము పూవులు జాతికొమ్మునామము”

(114) మున్నగు వర్షనలతో కాంత్యాదార్య మాధుర్వాది గుణములును, శృంగార రసోచితమగు కై శికీవృత్తియను గోచరించుచున్నవి.

చిన్నన్న శృంగారమునే , ఎన్న శృం కాక నవ్వ హా ల ద్‌ ఏ లలు ల్‌ చ్‌ స | మ స సరన /

172 తాళ్ళపాక చీన తిరువేంగళనాథుడు (బీన్నన్న్ర) రచనలు అష్టమహిషీ కల్యాణమున రుక్మిణీ పరిణయ ఘట్టమునందు

శ్రీకృష్ణుడు కయ్యమునకు కాల్దువ్విన శికుపాలునిమీదికి దిండెతత్తిన ఘట్టము వీర రపోపేతము,

“*వ్రాప్రివీపతినలె వాహినీ సమితి

వాహిని దళదిశల్‌ వడక నేతేర

వాహినీ విభుడు భూవంయొప్పు మిగిలె

లభూతత చైద్య శౌర్య చ్చేద హేతు

కేతుపుగతి తార్జ్య'కేతు లింపొంద

మాగధోళ్సాత భూమహిత గర్జనము

బాగున రథ సముద్భట నాద మడర”

(192)

“విడువక పోరథద్రి విికమా్యగజడు

కడురేసి వైరి చ్మకంబుపైై నుట్‌కీ

పటుతర కరి ఘటాభట నిటలములు

చటులాశుగములచే/. జక్కు నేయుచును

చటుల మౌసలపు6 గౌళలము! జూపుచును

(థన సంభృత విజృంభణ భీషణాంక

రథుల రథాళ "సారథుల౬ జెండుచును

భట కదంబము కదంబములు కంబుపవులు

తొటతొట ధర రాలం దువియనేయుచును”

/ (197 ఓజోగుణ[ ప్రధానమై భారతీవృత్తితో నొప్పిని రచనమిది. ఇందు కృష్ణుడు సాయకుడు, సమతఠోళ్సిహము సాయి, శిళుపాలు డోలంబనము, వీర్య పరాక్రమ ప్రభావాదులు అనుభావములు, అమర్ష్యః బొత్సుక్యాదులు సంచారభానములు.. వీటిచే పరిపృష్టమైన సమరోత్సాహము, వీర రసముసు చిస్పిలజేయుచున్నది.

చిన్నన్న - రసజ్ఞత్వము 20 (శ్రీకృష్ణాదులు అనిరుద్దుని అన్వేషించుచున్న సంద్య్సోమున నారదునివలన బాణాసురుని కారాగారమున అనిరుద్ధు డున్నట్లు తెలిసి కొని ఆ్యగ్రహా వేళపూరితుడై శ్రీకృష్ణుడు బాణాసురునిపై కి దండువెడలిన భట్టము ర్యౌదరసభరితము. “కాంచనాంబరమును కౌన్తుభమణియు చంచత్కరాళ దం్టై చళుష్కంబు శంఖ చ[కాది కార్ణ కృపాణ చర పాళ ఖేటకోద్యద్భుజాష్టకము శ్రీవత్స కాంచన శ్రీయును గలిగి దేవకీ తనయుడెంతే సం్యభమమున అనుపమ నిజ పౌరుషాన్వితుండగుచు ఈన తొంటి రూపంబుదాల్చె రాముడును (ఊఉ క, పుట ళ్‌) ఇందు బాణుడు చేసిన పనివలని (ప్రజ్వరిల్లిన (కోధమునందు “స్తాయి, అసురుడగు బాణుడు వాలుడగు ననిరుద్దునితో యుద్ధము చేసిన విషయము “ఆలంబనము*, అనిరుద్దుని బంధించుట “ఉద్దీపనము', ఛైర్య ౌర్యములు 'ఆనుభావములు”, రోష(క్రోధములు 'సంచారులు' పీటిచే పరిపుష్టమై రౌ(ద్రరసము ళోభించుచున్నది.

“ఉషా పరిణయమున శివకేశవుల యుద్ధ సంరంభమును వర్షించు పట్టున శ్రీకృష్ణుడు మం్యక్రపూర్వక |బ్రహ్మాస్తమును (ప్రయో గింపగా శివుడు భయకంపితురై పారిపోయిన సందర్భమున భయానక రనస్ఫూూర్ధి కలుగును,

“ఆంభోజ భవముఖ్యు అతిఖీతి నొంద జృంభ సముత్చాత జృంభదారంభ

శ్రే0ిత్త తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు

శుంభ దంభో రహీక నినాద

జృంభణ శరమేనె శిఖినేతుమీంద...”

“*ఆనఘ గోవింద దివ్యాస్ర(ప్రభావ

మున రుదుండప్పుడు ముద మెల్లదక్కి-

ఆవలింపుచు మేన నలయిక దోప

భావమంతయు మాటుపడంయ శిల్లుచును

నిడు వెర్మడ్రుక లతోడ నిట్టూర్చులిడుచు.

కడు దాహమున డస్పి కన్నులు మోడ్చి

పారవశ్యమునొంద భయమంది నంది

తేరు మరళఠ్సె నెంతే త్యీవగతిని”

(ఊం కం పుట 8) ఇందు అస్త్ర్యయోగ కారణముగా శివుని చిత్తమున గలిగిన భయము స్థాయి. టహ్మాస్రము ఆలంబనము. స్తంభ రోమాంచ, కంపాదులు సాత్త్విక భావములు, గ్దాని శాసము మున్నగునవి సంచారులు. వీనిచే భయానకరసము పరిపుష్టి నొందినది. శివ కేశవుల యుద్ధానంతరము యుద్ధభూమి బీభత్స రసో

"పేఠముగ వర్షించబడ్‌నది.

*కరి కుంభముల మోక్త్‌కంబులు రాల

వర నఖా్యగంబుల వచ్చు గృ్యధ్రములు

కడుపులు చించి రక్తముగోల్‌ ముక్కు

లెడనెడ నిలదిండి యెగయు కౌకములు

కరముల తళతులు ముద్గరముల తితులు

వృర కదంబములు నూపుర కదంబములు

సిత సాయకములు భాసిత సాయకములు

తత శివారవము సంతత శివారవము

చిన్నన్న - రసజ్ఞ త్వము 105

కట ఖండములును కంకట ఖండములును

ఘటిత ద్విజాళి యఘటిత ద్విజావళి”

“కూలిన యకదములి కొనలెల్లనిడిసి

వాలిన జెక్కౌముల్‌ వరదలై పాజు

నెత్తురు గాలువల్‌ నెరసి యింతటను

మొత్తమ్ములై యున్న మొండెము ల్మిగుల

చెదరిన మెదడు గిజ్జడియైన తొడలు

చిడిసిన కాయముల్‌ చిందునందైన

గుండియల్‌ సేవులు గుదురై న యెదలు

కండలు దుమురైన క్రైదువుల్‌ పోలి...”

(ఉం కం పుట 88-84) ఇందు రక్త్మ్వపవాహములతోడను, భూతగణములతోడను నిండిన

యుద్ధభూమి వర్షనమున గళ్లు జుగుప్స 'స్పాయి పలలము = అస్థి య కోణితము మున్నగునవి 'ఆలంబనములు'. భూతగణము “లుద్దీప నములు". రోత అనుభావము. (శ్రాసము, ఆవేగము 'సంచారులు,. వీటిచే జుగుప్స చక్కగా పోషింపబడినది.

“పరమయోగి విలాసమున భక్తిసారుని కథలో వరమితునని పలికిన ళంకరునితో *“ఈదారంబు సూది యందు సంధానింప నిపుడు నరమిమ్ము” అని యతడు బలికినల బలుకులు హాస్యరస స్పోరకములు

అందే గోదాదేవికథలో పరిణజయానంతరము పౌరులు సంతోషాతి శయమున, వ్యత్య_స్తముగ నలంకలించుకొనిన పడతుల వికృత వేష మును వర్ణించుటడ్వారా హోస్యరసమును పోషించెను,

క్యు

106 తాళ్ళపాక చిన తిడవేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు

“్రిలకంబు( కామినీ తిలకంబు నొసల

'దెలివిమీరంగ. దీర్చితీర్చి యేతెంచి

తివిరి కాటుక కంటం దీర్పంగంజోయి

(శ్రవణావతంస కై రవము నందీర్చి

చనుదెంచె నొక్కా ర్తు, చం(ద్రాస్యయోనర్తు

తనకేలి నులువు మధ్యమున. బొంకించి

యరుదెంచి యొడ్డాణ మయణుత6 గీల్కొలిపి

పరువడి నేతెంచె భామ యొక్క ర్త”

ఎప, యో, వి. పుట 869 ఇందు సం[భమానందములు “అనుభావములు". అఆవేగము

ముదము 'సంచారులు”. వీటిచే హాస్యరస మిచట పష్టినందినది.

• విష్ణుచిత్తుని కథలో శ్రీరంగనాధుడు పల్లకిలోని గోదా దేవిని మాయముచేసిన సందర్భమున విష్ణుచిత్తుడు విలపించిన ఘట్టము కరుణరసోసేతము.

“అకట నీ కిటు తగునయ్య రంగేశ :

యీరీతి దొంగిల సీకొమ్మ గోప

సీరజావుల నవనీత మే తలంప

జగదేక సాడ్నివై సర్వనాయకుండ

వగునట్టి సీవ యన్యాయంబు నేయు

మితిరేని మున్నీరు మేఅమీఅంగ

నితరులు వారింప నెట్టు లోపుదురు 1

“ప, యో, వి, పుట 88, ఇందు దుఃఖము వర్ధక్తమగుచున్నదీ. ప్వత్రీకమీది అనుర క్రీ

“ఆలంబనము*, ఆమె మాయమగుట “ఉద్దీసనము'. నోదనము “ఆను

చిన్నన్న - రనజ్ఞత్వము 10? భావము. నిర్వేద = మౌహ = దై న్యములు “సంచారులు. వీటిచే నిట కరుణరసము పోషింపబడినది. ఉషా పరిణయ కథలో అనిరుద్దుడు అంతఃపురమున చేరినవా ర్త విన్నప్పుడు బాణుడు సమరమున కుత్చహించిన ఘట్టమున అద్బుత రసోదయ మైనది. “పదిలమై యీ యింతి భవన మేమరక కదల 'కెప్పుడు కట్టు గాచియుందెదము యెటువంటి చిత్రమో యిందర మెజంగి యిటకు నేగతి వచ్చె నీ నరు డనిన బొమముడిగదుర నద్భుత దుఃఖుడగుచు” (48) ఇన్లే “ఆష్టమహిషీ కల్యాణమున శ్రీకృష్ణుని బాల్య (క్రీడ లన్నియు (పుట 68.6%) అద్భుత రసోపేతములే £ “పరమయోగి విలాసము" శాంతరస (ప్రధానము. “కనుపట్టు కనక శుల్కంబు. గ్లైకొనుము” అని వటపత్రశాయి చెప్పగా “వేదమో శళాస్త్రమో వివరించిచూడ 'వేదార్థసాధ్యమై వెలయు శుల్కంబు పాయక గుద్దలి పట్టినకేలి కాయల జూపియీ గె కొనుటటు మా ఉం లితర విచారంబు నెవ్వియు నెజుంగ మతి నీదు పాదమ్ము లెటుంగుదును. (ప, యో వి. పుట 2580) అని విన్నముడ్ధై విన్నవించుటలో “శమము పోషింపబడినది. దాని వలన శాంతరసము పృష్టినొందినది,

108 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు ఇస్లే యామునాచార్యుని వృ త్తాంతమునకూడ “నే విష్ణ్రటొందుట కెద్దియపాయ మీవేశ మీ రానతిండు నావుడును బలుమఅు6 బొంగి (ప్రపత్తిమార్షంబుం దెలిపిన యామున దేశికుండపుడు పరమ విరక్తి చొప్పడె..*.2.0” (ప, యో వి, ఉ60) పిళ్ళ పీతామహులిచ్చిన యర్ధనిక్షేపరూపమగు డివ్యత త్త మిం'దాలంబనము. గురూపదేశము “ఉద్దీపనము'. (ప్రవృత్తిమార్గమును పీడి (ప్రపత్తిమార్గమును చేరటోవుట 'అనుభావము. అధ్యయన - హర్ష _ బోధాదులు సంచారులు. వీటిచే శాంతము పోషింపబడినది- పై విధముగా చిన్నన్న ద్విపదకావ్యములలో నవరసస్ఫూ రిని కలిగించుటతోపాటు విసుగు రానివిధముగా వాటిని నడిపి అమిత చమక్కారమును చూపినాడు. శ్రీ వర్షనము అను నొక్కవిషయమును చూచిన చిన్నన్న చి(క్రణ నై పుణ్యము 'ప్రకటమగును. వర్శనములం దారోహణ అనరోహణ (క్రమములను పొటించినాడు. ఓజస్సమాధి మాధుర్యాది గుణములను రసానుగుణముగ పోషించినాడు. మొ _త్తము మీద ద్విపద ఛందమున రసవ(త్ర్రబంధమును రచింపనగునను విషయ మును సోమనాథుని తర్వాత సమర్ధవంతముగ నిరూపించిన కవి వతంసుడు చిన్నన్నయే, లభ్ర్రాా

పదునొకండవ (ప్రకరణము చిన్నన్న కృతులు = సంఘ జీవనవుం క్రీన్తుళకము పదునారవ శతొద్దిపు సాంఘిక చర్విత్రను తెలిసి కొనుటకు తాళ్ళపాక చిన్నన్న విరచితమగు “పరమయోగి విలాసము ముథ్యాధార మగుచున్నది. “మన సాంఘిక చరిత్ర కిది చాలా పనికి వచ్చును. ఈ దృష్టితో వసు, మనుచరి(త్రాది బహు (ప్రబంధములకన్న విది చాలామేలై నది” అని (శ్రీ సురవరము (వ్రతాపరెడ్డిగారు “ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిితి-806వ పుటలో చిన్నన్న “పరమయోగి విలాసమును గూర్చి (వ్రాసిరి, ఇందు సిద్ధిరాజు తిమ్మరాజు పద్య పరమయోగి విలా సము, మ్మిఫనారాయణ చచి[త్రము మున్నగు చంపూ కావ్యములందు వర్షింపని అనేకములగు సాంఘిక _ సాంస్కృతిక చార్యితకాంశములు విపులముగా వర్ష్మింపబడినవి. “పరమయోగి విలాసమున ఆంతకు పూర్వము ఏ ంథమునందును వర్డింపని యీ (క్రింది నృత్తులవారిి ఉాతులనారి వేష భాషాది వర్మనము లున్నవి. రెడ్డివేష వర్షన కద్ధసప్ప చుంగుఅ తలపాగ నెట్టంబు కసివిసి మెసంగు బాగాల వీడియము మిన్న దేరెడు దొడ్డ మొలనూలు మిగుల వన్నియ గల మాధవళిపచ్చడంబు దళసరి యగు దేవదారు గంధంబణు వలకేల॥ గనుపట్టు వంకుటుంగరము

110 తాళ్ళపాక చిన తీరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు డొల్లు బోగులును గాటుక కప్పుదేరు పిల్‌ గడ్డము. వడిబెటు మీసలును క యల్‌ నలనడ నాందోళి కారూఢు6 డగుచు నలనాంటి పూర్వికుండగు పెద్ది రెడ్డి,” -(పంయోం వి. 68వ ఆశ్వా, పుట ఉీతి్రై కొంపువేష వ రన న్యవపాయ దారుడగు నొక శూద్రుని వర్ణన మిది -- “అస్పుడా మడినేయు.* నాయూరికా6పు ముప్పిరిగొను పగ్గముల చుట్టతోడం (గుచ్చిన మునికోల గొంగడి ముసుగూ మచ్చల మట్టి కాళయును ఐలువైన "శీలి యంబటికుండ తనకు నడవల నడగొండ లన నొప్పుచున్న మ్‌ళైన యొద్దుల 'మేడ కాడిమీ6ద గోహేరువై చి నెక్కొాని రొప్పికొనుచుః పూ జనుదెంచి,..” ద్వ ప. యో, వి, ₹వ ఆక్వా, పుట్‌ కకం ది పం= 10508--105 10 కరణము వేషము “"పసమించు తెరవలీ పంపు బింజియలు పొసంగల జుటిన యటి జోడ కులాలు య్‌ ట్‌ టు చీంపి కుష్పసములు చెవి దోరములును సంపుటంబుల తోడ జంపాడు నొడలు

చిన్నన్న కృతులు - సంఘ జీవనము క్ష శెసవుగాం ఇజంపదోపిన బలపముళు తగ నల వడంగ నత్తజెం గరణికులు”" “ద్వి, ప. యూ, వి, 68వ ఆళ్వా, పుట 985 చ్వి. పం 9067-2062, మైన శేర్కానబడిన కొన్ని వదములకు కీ. శే. సురవరం యసకావ లెడ్తిగారు అర్లనిర్లయము చేసినారు, ఉ ధా చోడకుల్లాలు = చెన్న టోపీలు న్‌. కుస్పసములు = అంగిలు సంపుటము = ఒకవిధమెన బట పలక యా ల ఆ కాలమునందు నలనిబటపె రెండువె పులను కాగితమంటించి ళం ఉర్లు ర్తి దానిపై ఆకుపసర్వు దింక (జిగురు, టొగ్గుమసి, పట్టించి పలకవతే చేసికొసి దానిపై కోపు ఐలపములకో (వాయుచుండిరి) ఎఆంధుల సాంఘక చరిిత్క పుఖ 201) ఈ సంపుటమునే “కడిదొ మనికూడ యనవచ్చును. ఈ కరణములకే సంతులని "పేరుండినట్లు డా నేలటూరి 'వేంకట రమణయ్యగారు “హిష్షకి ఆఫ్‌ అరవీడు డె నాసీలో_ య్‌ వ క “రం ఇంక ఏట! స తేయల ఇం లం సీతే 11202 ౧౯ మంసం ఇంం00లమ6 ఇమం 5 ఇ 116 లంకే 0% 06 560+ఆ4! కజంజ05 0౯ ఇంం0ంల01296టు 106 106 54508263 0 “కొకా2- +800802యి” 900164 06 (1100 40 [680 ళం 0196 ౧1 $6దాం కలం ఫం 116 క్రిం 16 20౯6 0₹ లుం 206 ఏ్‌డయ202€63 1 10 ఇ0లం ౧680 ఈ1డ668 ” ఆని వివరించినారు

కైల్‌ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనొథుడు (బీన్నన్న) - రచనలూ వై దుూనీ వేషము జన్టంక్ర మందులసంచీ జగజుంపు వలున పొంకమే నిజవర్జముల నొప్పు దూది కునివడంజుట్టిన. కుజబుమాపు పాగ యనువంద పంచలో హూంపుటుంగర ము నురు తలంబై నట్టి యూర్ధ నిపం[డంబు కరమొప్వు వలకేలి కరక కాయలును పేరయ పచ్వ్చడముతో. బేనుపడ సంది నరగను పట్టు వాహాటపు_స్తకముం ఐనుపడతో గుణపారంబు.( జదిపి కొనుచు మూలికలు దిక్కుల జూచకొనుచూ గమలాక పొదపంకజ భక్తి నిరతు( డమృతహాస్త్‌ యనంగ నలవడు వాండు నెన్న ధన్వంతరి కెనయెన వైద్యుడు...” ద్వి, ప. యో. వి, 6వ ఆక్వా, పుట 877 ద్వా పం. 8907-8919 ఇందు “బాహాటి మనున దొక వై ద్య్యగంధము- కాసెవారి వేషము క్‌ా44 46౯046 టును జస్నదములు' చంకల శిల్చశావ్ర ముల పుస్తకములు పంక వో జుట్టిన వలుద పొగలును గొలది రేఖలు వడిం. గోసిన యట్టి మేలమించ వలకేలి యినుప కమ్ములును. ఎడ్వి స యో. వి, "వ అక్వా, పుట కకటో

చిన్నన్న కృతులు - సంఘ జీవనము శే19ి కాసివారి పనులు “చప్పటి కుముదంబు చదర పానంబు కప్పు చూరులు కంబకాళ్ళు పద్మకము నొగి మహిజగతియు నుప జగతియును దగిన గట్టను గపోతము సంతనయును 'మొదల్లైన తమ పనిం9,*494లో “ద్వి, ప, యో.వి, ?వ ఆక్వా, పుట 458, మేదరవాని వేషము “మలయంగ నెడ దుప్పిమై నోరారగాంగ 'మొల(తాటం జక్కిన మోటకత్తియును గొన సిగతోం గూడి కురుతోక యింత గనుపట్టం జెరవిన గన్నెరా కమ్ము( గొనల వెల్వడు పుట్టగోచియు నెరులు జనం గొన్న నును దబ్బ పీచుడాకేల 'వెడవెడ జివ్వాడు వెదురు సలాక యెడమ చే బొట్యవేలి యనుపయుంగరము 4444424 +ఆవ్వనభూమి కేతెంచె”

“ద్వి. ప, యో. వి, బీవ అక్వా. పుట 64-55, యీ మేదరవారినిగూర్చి కీ శే. సురవరము ఫ్రతాపరెడ్డిగారు తమ “ఆం[(ధ్రిల సాంఘిక చరి(క్రిము నందలి 284 వ పుటతో “*మేదరవారు తెలుగువారు కొరు, వారు అరవలుగా కనుపింతురు. రాయల కాలము నాడే వారి భాష వేరుగా నుండెను. అడవిలో ఒక బాలుని ఆ(కంద నమును మేదరవారు విని

క్‌)

క1కీ కాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు -_ (చిన్నన్న) రచనలు “*ఆలించి మార్జాల మని సంశయించి పొక్క, పాొక్కని తమ భాష జెప్పుచును” అనుటచే వారి భాష 'వేరనుట స్పష్టము. తెలుగుదేశమునందలి మేదర వారు తెలుగు భాషనే మాట్లాడుదురు. కాని బొంగు, ఈత బఐబరిగెలతో బుట్టలల్లు ఎరుకలవారు మాత్రము వడిన అఆరవమును మాట్లాడుడురు” అని చెప్పుచు యీ మేదరవారినిగూర్చి మొట్టమొదట తెల్పిన (గంభము చిన్నన్న ద్విపద పరమయోగి విలాసమే ననియు స్పష్టపజచిరి, పర'దేశముల "సెట్ల వేషము “చర దేశముల సెట్ల పగిది దిండుగను బెల్లుచుట్టిన పెదపెద ముడాసులును డొల్లు బొంగులును నీటుగ( బొందుపటిచి పొదిగల్లు నసిమల భుజములం బూని వదలుగా రించెముల్‌ నలెవాటువై చిం” ద్వి. ప, యో, వి, పుట 08 ఓడ రేవులలోని జేరసారములు క 46464460, పయోరొళి తట సమీపమున నిత్యంబు నోడలును బచ్చ కప్పురమును బట్టు బట్టలును బిచ్చి కన్తురి మేల్మి పసిండి యిట్టి కలు మణులు( జం(ద్రాననా మణులు బటీర కణములు మొదలుగాగల వస్తువులు నిరవొంద నెన్నిక కెక్కు. బేహారులు

చిన్నన్న కృతులు = సంఘ జీవనము కే15్‌ హరుల దంతుల తోరహత్స్తుగాం దెచ్చి యానించి బేహాిర మాడంగ నటకు వానిక్రై చనుదెంచు వారల వాని. బూని బేహారమాడి పోవు వారలును_”

“-ాద్వి.-ప, యో. వి 68వ ఆళ్వా, పుట 601. చం(ద్రాననామణుల (అందగత్తెల వ్యాపారముకూడ ఆ కాలమున జరిగినట్లు పై వాక్యములో విదితమగుచున్నది.

సాని వేషము “*వలిపె చెంగావి పావడరం గొకింత *4+==-వింత మహిమగా జేర్చి”

“వలిపె చెంగావి పావడా, వలిపట్టు చీరగట్టి, జవ్వాది పూసి కొని, చంద్రకాంతపు దువ్వెనతో తల దువ్వకొని జారు కొప్పువెట్టి, అణి ముత్యాల పేర్లు కంరమున ధరించి, పచ్చన జౌట్టానరించి, గుమ్మడి గింజ (వంటి) నామముదీర్చి, శాటంకములు దాల్చి, మొదపుతీగకు (హారముఖ భాగము) చెంత ము _త్తెపుబలుక్షువెట్టి, పుంజాల దండను, నేవళము (మణుల హారము) వేసికొని, బన్నసరములు దాల్చి, చేతు 'లలో మురువృలు, కంకణములు దాల్ని, ముత్యాల చౌకట్లు కట్టుకొని, నంది దండలు, నెలవంక తాయెతులు, ఉంగరాలు, మణులయొడ్డాణము, విల్తల మొలనూలు, బంగారు సరపణీ (గొలుసు, మణినూపురములుి భోగముస్త్రీలు ధరించెడివారు.

“ద్వి. పు యో, వి, కవ జళ్వా పులు గీ£ీ?-288, ద్వి. పం, లిల్లి? 5650)

118 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు సానులవద్దనుండు దాని వేషము “నల్ల పూసలపేరు నలగిన కోక కైకడ సంకుటుంగరమునుం గలిగి"

“నల్ల పూసల "పేరు, బండి గురుగింజ తావడములు(హార ములు, పవడంబు చౌకట్లు, పృ్పత్తడి కడెములు, పికిలి పూదండలు, నల్ల ముదుక గాజులు, లక్క కాయెతులు, తెల్లని తగరంపు ముక్కర, సీసపు ముద్దుటుంగరము, కాక్రిజేగడ బొట్టు, కంచు మట్టియలు, శంఖు- టుంగరము' __ యివి భోగముస్త్రీల వద్దనుండు దాసి యాభరణములు.

ద్వి. ప యోంవి, శవ ఆళ్వా. పుట 268. ద్వి. పం, 6898-6601. వివాహ వర్తనము “అష్టమహిషీ కల్యాణములో రుక్మిణి సత్యభామల వివాహ సందర్భము నందును, “పరమయోగి విలాసమున గోదాదేవి వివాహ సందర్భము నందును “ఉషా కల్యాణమున ఉషానిరుద్దుల వివాహ సందర్భమునను చిన్నన్న తన కాలమునాటి వివాహమునకు సంబం ధించీన దేశీయాచారములను నర్జించినాడు, ద్విసదలో వెలసిన కల్యాణ కావ్యములలో రుక్మిణీ కల్యాణాదులయందు ఈ దేశీయా చారములు యికర పద్యకావ్యము లందలికన్న హెచ్చుగా వర్తింప మ! బడినవి, ఆ 'పెండ్తి చూపులకు పెదలను సంపుటి, లగ్ననిర్హయము, కల్యాణ వేది నమరు న ్ర ఏట, వధూవరులను ళృంగారించుట, బాసికములను గీలిం చుట, నంగళాష్టకములను పృరోహితుడుగాని - ాహ్మణుడుగాని చదువుట, సుముహూర్తమని తెరతీయుట, వధూవరు లొండొరుల

చిన్నన్న కృతులు - సంఘ జివనము కై? వ్యంగారావలో కనసు, ళలం(బాలు పోసికొనుట, ముత్రైదువులు పెండ్లి పాటలు పాడుట్య ఆరుంధతీదర్శ్గనము, లాజహోమము -_- మున్నగు నంళములే గాక రుక్మిణీ వివాహ సందర్భమున “గడియారము” కూడ "పేర్కొనబడినది. మంగళసూ్యక ధారణము, జీలకజ్జ బెల్లములను వల్లైవాటు కొంగున చెరగులం గట్టి ముడివై చుట, వివాహానంతరము విందు భోజనము మున్నగునవన్నియును చిన్నన్న అన్ని [గ్రంథముల లోను, అందునను ముఖ్యముగ “అష్టమహిషీ కల్యాణము నందును నర్మింపబడినవి. ద్రం

పండండవ ప్రకరణము చిన్నన్న = సవుకాలిక కవులు = పూర్వకవుల కావ్యముల కనుకరణములు = సంవాది రచనలు

ద్వపద సోహిత్య పరిణామ చరత యందును, ద్విపద లక్‌ణ స్వరూప నిర్ణయ విషయమునను, వైష్ణవ ద్విపద వాజ్యయమునను చిన్నన్నకు విశిష్టస్థానము గలదు. చిన్నన్నంతటి ద్విపదాభిమాని పాల్కురికి సోమనాధుని తరువాత తెనుగున మటియొకడు లేడు, ఇతిర ఛందములజోలికి పోక కేవలము ద్విపదలోనే తన (గ్రంధము లన్నింటిని రచించిన ద్విపద పక్షపాతి చిన్నన్న. చిన్నన్న తన తొలి ద్విపద కొవ్యమగు “అప్టమహిషీ కల్యాణమూన ద్విపదకు లక్షణమును (ద్విపద పంక్తులు 180 - 160) స్పష్టముగానే పేర్కొనినాడు.

ఈ ద్విపద లక్షణము సోమనాథుండు స్థాపించిన ద్విపద లకీణ మునకు భిన్నమై సమగ్ర నిర్వచనము గలది తెనుగు లాక్షణికు లెవ్వరును యిట్టి నిర్వచనము చేసి యుండలేదు.

1. ద్విపదతో ద్విపద సంధిల్ల కూడదు.

2. ద్విపద యేపాదమున కాపాదము విడివడి యుండ

వలయును,

తీ. ద్విపదలో [ప్రాసయతి నిషేధము. అను మూడు నియమములతో చిన్నన్న “కవి 4రః కంప యోగ్య 1ప్రతి ద్విపద నన వీరుదాంకుండ్లై ద్విపద రచనలు చేసెను, ఈ నియమములు

చిన్నన్న _ సమకాలిక కవులు = నంవాది రచనలు శై తరువాతి లాక్షణికులకును, ద్విపద కాన్య రచయితలకును ఆదరణ పా(తములై నవి. ద్విపద శిన కవులలో సోమన్నాథున శెట్టి స్టానము కలదో శై వేతర చ్విపద కవులలో చిన్నన్న కట్టిస్థానము కలదు. చిన్నన్న పలుపురు పూర్వమహాకవుల రచనల ననుకరించి వారి మేలిమి భావములను సంతరించుకొన్నాడు. ఒక్క పరమయోగి విలాసముళోని అనుకరణములను మూత్రము దిజ్యా్యత్రముగా నిట చూప్పచున్నానుం వన వరనము ;?__ చి “పుట్ట తొ 'ఫ్టైలలోని భుజగ బాలకులళ బట్టి యొయ్యన జోలబాడు నెమణ్ళు నెలమి( జెంతన నాడు నేణపోతములఈ బలచి మచ్చిక యుగ్గుబెట్లు బెబ్బులులు6 ౧ టె బలువెళు(€ గరములం బట్టి రావించి కలభ సంతళి ముద్ద గావించుహరులు నలమి (వ్రక్కలలోన నందంద పొదలి యెలుక పిల్లలకు జన్నిచ్చు. పిల్లులును” (వు. ఉక) ఇది నన్నయగారి ఆది పర్వమునందలీ కణ్య్వో(శ్రమ వర్ద నలోని “శవణ సుఖంబుగా సామగానంబు చది వేడు ళకముల చదువు దగిలి కద్దలక వినుచుండ గరులయు గరికర శీతల చాయ: దచ్చీకరాంబు కణముల చల్లని గాడ్పాసపడి పానిజెంది నుఖంబున్న సింహములయ” అన్ను సీసపద్యమును జోలియున్నది,

క! తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చన్నన్న్య) - రచనలూ “స్తార్రసభ్రవువోలె . శంభునిందోళలె శారదోద్యచ్చివా సంయుతంబగుచు సురనాయకుసిబోలె స్ముగివుటోలె గిరిరాజ వనచర కమనీయమగుచు నాగలోకముబోలే నలినాస్త్రుటోలే భోగీంద్ర రత కుచ భూషితంబగుచు” (పు అ ఇద్‌. నాచన సోముని "ఉత్తర హరివంశము” నందల్‌' సారసంబునలేవ నారసంబున జావ బద్మాసనుఃడు వీరి పాలం గనియ రూప్ప గంట జెలంగ6€ జూపు మంటలడంగ6 ఐంచబాణుడు వీరి పాలం గనియె.” అన్న (ద్వి. ఆ. 1౪0 సీసపద్యమును అనుకరించు చున్నదిం “గాయదు మనఅతోడను జారువలువ మూయదు చనుదోయి మోహనం బొదవ! జేయదు గానంబు చెలువారు మేన! మోయదు కస్తూకి పొలటుపొందు నొసల వీర్శదు తిలకంబు తిన్నంగా వీణ గూర్పదు గేదంగి (క్రొమ్ముడిచెంత 6 జేర్వదు ముద్దు రాచీలుకకు చదువు నేర్చదు,44.-౭ల (పుః 204) ఇదీ పోతన భాగవత దశళమస్క-.ంధము నందలి పూర్వభాగమునందుగల “చెస్పదు తల్లీ కి దలంపు జిక్కు దిశల్‌ దరహాస చంద్రికన్‌ గప్పదు, వృక్రతామరన గంధసమాగత భృంగసంఘమున్‌ో

చిన్నన్న - సమకాలిక కవులు .. నంవాది రచనలు 191 రొప్పదు నిద్ర గ్రైకొన దురోజ పరస్పరసక్త హారముల్‌ విస్పదు కృష్ణ మార్షగత వీక్షణపంక్రులు (తిస్ప దెప్పుడున్‌.”

(శ్రీవిల్లి పుత్తూరు వర్ణనము :

“వినుత తాప్య్తతయ విపులార్తినార్చు ననుపమంబె నటి యప్పట్టణమున” ౬=_ 6 ళు

ఇది “ఆము క్రమాల్యదిలోని కృష్ణ రాయని “మలయపు గాలిరేలు”

అను పద్యమున కనుకరణము. విష్ణుచిత్తుని కధలో

“వేదశాస్త్ర మో వివరించి చూడ 'వేదారసారమె వెలయు కుల్కంబు న! భాం పాయక గుద్దలిం బట్టిన 'కేలి కాయల చూపి యేగై్రై కొను కొట్టు లితర విచారంబు లెవ్వియు నెరుంగ మతి నీదు పాదపద్మము అెజుంగుదును.” (పుట 298) ఇదియును కృష్ణ రాయని “అము క్రమాల్యదిలోని “స్వామీ నన్ను నితఃపురా పరిత,..” “గృహ సమ్మార్దనమో జలాహరణమో,..” (ద్వి, ఆ 80, $1) అన్న పద్యముల (ప్రతిబింబమే. ఇట్టి ఆనుకరణ ములు చిన్నన్న కృతులలో కోకొల్ల లై నను స్వయంప్రతిభను వ్యక్తము చేయుచునే కనుసించును. చిన్నన్న పూర్వకవుల ననుకరించినశ్లే యీతని సమకాలిక లలో పెక్కురు యితడు స్పష్టపజచిన ద్విపద లక్షణమును మార్ష దర్శకముగా నెంచుకొని తమ ద్విపద రచనలను సాగించగా మరింత 16)

192 తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు సన్నిహాత సమకాలికులును, తరువాతి (ప్రబంధ కవులును అగు సారంగు తమ్మయాదులు కొందరు చిన్నన్న రచనల ననుకరించుటయు గోచ రించును. 18వ శళాబ్దిము నందలి కవులు ముఖ్యముగా సీతని ననుస రించి రచనలు సాగించిరి. నాదిండ్హ గోపమంతతి (1520) : ఇతడు తిమ్మరుసు మంత్రికి మేనల్లుడు, కొండవీడు దుర్గ్షపాలన మొనర్చెను, (్రబోధ చం్యదోదయమునకు “చం[దికొ యను సంస్థ్టృత “కృషారున సంవాద” మను ద్విపద కావ్యమును వ్యాఖ్యను (ధానెను “కృష్టార్ల వ్‌ రచించెను. అనుయాయులచే చంపూ (గంథముగ రచింపబడుటవలని యితర కవులకు మార్గదర్శకమగు గుణోత్క-ర్ష మిందు గలదు. దోనూరి కోనేరునాథుండు (1547) ; ఇతడు ఆరవీటి తిరుమలరాజున కొస్టాని, ఇతడు "కవి సార్వ భౌమ” విరుదాంచఛితుడు. విలసిక సాహిత్య విశ్రాంతి మంతుడు, అష్ట భాషా కవిత్వ (ప్రచండుడు. ఇతడు “బాల భాగవతమును తొలుత చంపూ కావ్యముగ రచించి పలువురి (ప్రళంసల నందినమీదట దానినే మరల ద్విపదగా రూపొందించెను, ఈ “ద్విపద బాల భాగవతము హృద్యుమగు రచనము, ముకుందయోగి (1080) : ఇతడు కందాళ ఆప్పలాచార్యుని శిష్యుడు (శ్రీరంగమున వెలసిన (శ్రీరంగనాధుని మాహాత్మ్యములను చిగత్రించు పది అధ్యాయములు గల “శ్రీరంగ మాహాత్మ్యము" నీతడు రచించెను. ఇందలి కథను మహా దేవుడు నారదునకు చెప్పినట్లు కలదు, (బ్రహ్మాండ పురాణగాథ ననుస రించి యీ ద్విపద కావ్యము రచింసబిడినది. ఇందు వైష్ణవ తత్త్వము

చిన్నన్న - సమకాలిక కవులు - సంవాది రచనలు 1298 విపులముగా చర్చింపబడినది. ఇది యముద్రితము. ఇతడు వివేక సింధువను పేర నొక వేదాంత [(గంథమునుకూడ రచింబెను. చదలువాడ మలన (1580) ; లా

ఇతడు “రుక్మాంగద చరి(క్రి యను కావ్యమును ద్విపదలోను, పద్యకావ్యముగనుకూడ తీర్చిదిదైను. ఇతని ద్విపద(గ్రంథ మలభ్యము,. సద్య్య(గంథము ముద్రిత మై (పచారమున నున్నది. ఇది ఏకాదశీ(నత మాహాత్మ్యమును తేటపజచు గాథ. వె షవులకు ఏకాదశి, శె వులకు

లాల న్‌

మహో శివరాత్రి వంటి పర్వదినము. “విప్రనారాయణ చరిత్ర” మను నై దాశ్వాసముల శృంగార కావ్యమును రచించి కార్వేటినగర సంస్తా ర్న ఖ్‌ నాధిషతి యగు తిరుమలఠాజున కంకితము చేనెను. ఇది చిన్నన్న "పరమయోగి విలాసము" నందలి విప్రనారాయణుని కథ కాధాఠముగా ఛాయబడినది. మల్లన తంగడి లింగనార్యుడు, తాత యొజ్జనార్యుడు, ముత్తాత మల్తనామాత్యుడు. మల్లన (శ్రీవత్సగో[కుడు. ఇతడు శ్రైవా చార సంపన్నుడు. ఘట్టు (ప్రభువు (శేషకవి (18వ శతాబ్లి) £

ఇతడు ఎల్లామాత్యుని పు్యతుడు. నియోగి (బాహ్మణుడుం ఇతడు “సురా భాండేశ్వరము", “కు చేలోపాభ్యానము", “యాజ్ఞవల్క్య చరిత్రము అను మూడు పద్యకాన్యములను; 'సత్యభామా విజయి కావ్య మలభ్యము. ఇది వై ష్టవమత (ప్రతిపాదకము. భదకవి లింగన (1580-40 :

ఇతడు దేవరదాస వంశీయుడు. వీర శై వుడు, రామయ (ప్రభుని ప్యుతుడు. సంగమేళ్వరగురుని శిష్యుడు. "సానంద చరిత్రము", "దేవాంగ పురాణము" అనున వీతని రచనములు. "సానంద చరి(త్రము" మూడాళ్వా సములు గల (గ్రంధము, సానందుడను బుషి శివ పంచాక్షరీ శ్రభావ

కలిత కాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు మున యమలోకవాసులకు నరకబాధను తప్పించిన విషయ మిందు గలదు.

“దేవాంగ పురాణము ఏడాశ్వాసముల (గ్రంథము, ఇది వంశ కీర్తనారూపక ద్విపద కాప్యము. ఇందు మనుమహర్షి ఈశ్వరునకు దేవాంగ బుషిగా జన్మించి "పెక్కు అవతారముల నె _త్తిన విషయము గలదు. పదవీటి దేవాంగ (ప్రభువుల కోరికపై ముదునూరి రామేశ్వర స్వామి కంకితము, చల్ల గురవయ్య (18వ శతాని ఉత్తర భాగం) :

ఇతడు “బాల సరస్వతి బిరుదాంచితుడు. “యాజ్ఞవల్క్య విజయ' మను 8 కాండములు గల ద్విపదకావ్య మీతని రచనము యోగానందావధూతస్వామి (18వ శకాబ్టి)

ఇతడు చింతల లింగావధాని శిష్యుడు. ఇతడు అదై్వైతపరమగు *ఆత్మ్మైక జోధము” అను ద్విపద (గ్రంథమును, శై వవేదాంత బోధక మగు “గురుశిష్య సంవాదము" అను మంజకీ ద్విపద (గంభమును రచించెను, ఈ రెండును అము(ద్రితములే. ఈతని రచనలో న్యాకరణ దోషములు మిక్కుటము. అ విషయమును కవియ్‌

“అనుభవార్థంబ౦త యదీ లెస్స తెలిసి అనుదిన మీజోధ నరయుండు మీరు యతి(ప్రాసల గొడవ యేలను మాకు గతి గురుండని తలంచు గతి యది మాకు” అని చెప్పికొనినాడు. రత్నాకరము గోపాలకవి (1551650) :

ఇతడు కృష్ణ మరాజు పుత్రుడు, చెన్నభట్టాదార్యుని శిష్యుడు,

ద్విపదలో భాగవత దశమ స్కంధమును న్రానెను, శ్రీకృష్ణన

చిన్నన్న = సమకాలిక కవులు = సంవాది రచనలు కేల్‌ శంకితము. రచన సంన్కృృతపదభూయిసష్టమునయ్యు కాన్యకళాదృష్టితో 1ప్రబంధోచిత వర్షనలతో నొప్పియున్నదిం ఖస్టేపొటి తిమ్మయ్య (1058..1400 / ఖాలసరస్వతి (1551600) ఆతుకూరి సోమన (1600-1450 )

కవి(త్రయ భారతము ననుసరించి బశసైపాటి తిమ్మయ్య, బాల సరస్వతి, ఆతుకూరి సోమన అను కమ్మితయము భారతమును ద్విపదలో శభచెంచిరి. ఇది ముద్రితము.

ఇందు తిమ్మయ ఆదిపగ్వము నుండి (దోణపర్వము వనజకు గజ ఏడు పర్వములలో ఆజింటిని బాలసరస్వతి సభాపర్వము నొక్కదానిని, సోమన కర్ణ పర్వము నుండి స్వర్గారోహణసర్వము వనజకు మొత్తము పదునొకండు పర్వములను రచించి తిమ్మయ ఉపాఖ్యాన రహితముగా అయిదు ఆశ్వాసములలో రచించిన ఆరణ్య పర్వమును సర్వాంగ నుండ శముగా నేడు ఆశ్వాసములలో తిమాయ పేనే రచించి యిచ్చెను. ఎలకర నరసింహ కవి (15800):

చ

ఇతడు కృష్ణ యామాత్యుని పవ్వ్యృతుడు.. తిరుమల లక్మణా చార్యుని శిష్యుడు. ఇతడు పద్మసాలీల కోరికపై వారి నంళ వృత్తాం శమునకు చెందిన సంస్కృత మార్కండేయ పురాణమును ద్యిపదలోని కనువదించెను. ఇది యము[ద్రితము,

చిన్నన్నకు సమకాలికులై యుండి (ఫ్రబంధములను రచించిన చీన్నన్న బంధుగణము లోనివారు ; సంకుసాల నృనింహ క్‌ి;

ఇతడు అన్నమాచార్యునకు (ప్రథమ పత్ని తీరుమలాంబ (తిమ్మక్క) యందుదృవించిన కుమారుడు, పరాశర భట్టునకు శిష్యుడుం

(

126 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు సంకుపాల [గ్రామ నివాసి. శ్రీంర గేళుని భక్తుడు. ఇతడు ఆతాశ్వాస ముల ఉత్తమ శృంగార (ప్రబంధిమును 'కవి కర్ణరసాయని మను దానిని రచించెను. మాంధాతృ చ(క్రవర్తి విమలాంగిని వివాహమాడిన కథ యిందు వర్షితము. ఇందు శృంగార 'వైరాగ్యములు శెండును దేని కదే పాటిలేనిదిగా వర్షించి చెప్పబడినవి. ఇతని రెండవ రచన ఆళ్వారు చరిత మనెడు పద్యకావ్యము ఇది అలభ్యము.

“మిన్న౦ది మొఅనె నరసింగన్న కవిత్వంబు పద్య గద్య శేణిన్‌” అని తెనాలి రామకృష్ణుని స్తుతికి పా(త్రమైనవాడీ కవి వతం సుడు. చిన్నన్నకు పెదతండ్రి.

'రేవణూరి వేంకటాచార్యుడు ః

ఇతడు అన్నమాచార్యుని దౌహ్నికుడు. తిరుమలాంబా కొండ యార్యుల పుత్రుడు. చిన్నన్నకు మేనల్లుడు. ఇతడు “శకుంతలా పరిజయ” కావ్యమును, “శ్రీ పాదరేణు (ప్రభావము అను కావ్యమును రచించెను. శకుంతలా పరిణయ మనునది మూడాశ్వాసముల శృంగార (ప్రబంధ కావ్యము, దీని రచనాకాలము 1580 (పాంత మనుకొను చున్నారు. ఈ రచనలు రెండును (శ్రీ వేంకటేశ్వరునకు ఆంకితము చేయబడినవి.

ఇక చిన్నన్నకు సమకాలికులయియుండి చిన్నన్న ద్విపద రచనలను చంపూ కావ్యములుగ తీర్చిదిద్ది రచనలు సొగించినవారు :

సిద్ధిరాజు తిమ్మరాజు (1500-1564) : ఇతడు చం(్యద్రవంశవు త్యత్రియుడు,. హరితస గో(్య్రుడు. కౌబలరాజు _- గోనమాంబల పుతుడు. ఇతడు కృష్ణ దేవరాయల ఆల్లు డైన అళియరామరాజునకును, వసు చరిత కృతినందన తిరునుల రాయలకును (అన్నదమ్ముల) మేనలుడు. ఇతడు చిన్నన్న ఎనిమి ళ్‌

శన్నన్న - సనమకాలిక్‌ కవులు - సంవాదె రచనలు క్తి చాక్వాసములలో రచెంచిన ద్విపద పరమయోగి విలాసమును అయి చాళశ్వాసముల పద్య కావ్యముగా రచించి మంగళగిరి నరసింహస్వామి కంకితము చేవెను. లాక్షణికుడగు అప్పకవి యితని కావ్యమునుండి అక్యములను గై కొనెను. ఈ కావ్యరచనము నుమారు 1548 యందు జరిగియుండును. ఇందలి గద్యవద్యముల సంఖ్య సుమారు 1887. ఇతడు చిన్నన్నకు సమకాలికుడు. సారంగు తమ్మయ్య (1800)?

ఇత డాపస్తంబ సూతుడు. భారద్వాజ గోత్రుడు, నృసింహ మంశక్రికిని అక్కామాంబకును తనయుడు. మూలపురుషుడగు సారంగ ఛరుని బట్టి “సారంగ్గువారి అను గృహనామము యేర్చడినట్లు కవి చెప్పికొనినాడు, ఇతడు గోలుకొండకు కరణీకము చేనెను. చిన్నన్న “పరమయోగ విలాసము" లోని మిిప్రనారాయణుని వృత్తాంతమును వైజయంతీ విలాస మనుపేర శ అశ్వాసముల పద్య (ప్రబంధముగా రచించెను, ఇదె (శ్రీరామచర్యద్రున కంకితము. ఇతడు కందాశ అప్ప అూర్యుని శిష్యుడు. కెడుగు వేంకళటు కవి:

ఇతడు చిన్నన్న *సరమటయోగి విలాసము నందలి వి(్రనారా యణుని నృత్ర్తాంతమును మూడాశ్వాసముల పద్య (ప్రబంధముగా శచించెనుం చామర అంకఖూపాలుడు (1800-1680) :

ఇతడు పద్మనాయకరాజు, ఇనగాల గోత్రుడు. చెన్నభూపాలు నకును తిమ్మాంబకును స్యకతుడు.. 'బహుశాళ్వ చర్మికొమను ద్విపద

1286 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) . రచనలూ కావ్యమును రచించిన వెంగళరాయ కవి యీకతని పినతండ్రి. ఇతడు చిన్నన్న 1వ్రాసిన 'ఉషా కల్యాణ ద్విపద కావ్యమును 5 ఆశ్వాసముల శృంగార '(ప్రబంధముగా రచించి శ్రీరామచంథద్రున కంకితమిచ్చెనుం ఇది యము[ద్రితము. వైపా మాయన కవి (1600): ఇతడును చిన్నన్న (వ్రాసిన “ఉషా కల్యాణ” ద్విసద కావ్యమును చంపూ కావ్యముగా రచించెను, ఇతడు వైదిక (వాహ్మణుడు. తండి మహాదేవశాన్త్ర, తల్లి కామాకి, ఈతని రచన ళబ్దాలంకార ళోభితము-_ రసవ్వతరము. పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళ కవి (1500...1550) : ఇతని తండ్రీ తిప్పరాజు, తాత తిమ్మరాజు. ఈ తిమ్మరాజు (ప్రౌఢ దేవరాయలిని మెప్పించి *“పచ్చకప్పురపు రాజు అను బిరుదు వహించినవాడు. 185 లో తిరువేంగళకవి $ ఆశ్వాసములు గల “చొక్కనాధ చరిత్రము" అను ద్విపదకావ్యమును రచించెను. “హోలాస్య మాహాత్మ్యము” దీనికి మూలము. గోళ్ళు పెదరామ భూపాలున కంకితము. ఈ రామభూపొాలుడు అచ్యుత దేవరాయల దండనాయకదు. శంకర కవి, శరఖ కవి, మల్లారెడ్డి మున్నగువారు (1550.1600) : వీరు ఒకే కాలపువారు. వీరు గౌరన ద్విపద 'హరిళ్చంశదో పాఖ్యానమును (ప్రబంధీకరించిరి. వీ రొకరికొకరు తెలియకనే రచించి యుండవచ్చును. లేక “పోటీ'గా నైనను రచించి యుండవచ్చును. ఈ విధముగా [18వ శళాబ్టమున చిన్నన్న చెప్పిన ద్విపద లతణము ననుసరించి ద్విపద రచనలు సాగించినవారునుు ఆతని

చిన్నన్న - సమకాలిక కవులు = సంవాది రచనలు 129 ద్విపదలను పద్య గ్షప్రబంధములుగ తీర్చి దిద్దినవారును ఆయిన సమ కాలిక కవుల రచనలనుబట్టి చూచినచో వై ష్టవమత (ప్రాచుర్యము గోచరించును. కైవ మొకవై పు విజృంభించియున్నను, తిరుపతి (శ్రీరంగము (ప్రాంతములందు. శ్రీవై ష్టవము ఉత్తరో_త్తరాభివృద్ధితో నున్నట్లు విశదమగును. ముఖ్యముగా యీకాలపు రచనలలో భారత, భాగవత హరివంళశముల కథలును, వేదాంతార్థములును (ప్రధాన విష యముఖై్లై కన్పట్టును. మా య్‌ ఒద్రైా 17

పదమూడవ (ప్రకరణము చిన్నన్న కృతులు

• సామెతలు జాతీయములు = పలుకుబడులు

పరమయోగి విలాసము : శ. ఇలకు మింటికి సూ(తమొసగించు తి 1840 డ్‌ ఈనగాచిన విదప కుక్కల కిచ్చినట్టు 27-240 శ ఉట్టలతో తెగ కోసికొను కం 408 4. ఎండ కన్నునీడ కన్నెరుగని 81360 క్‌. ఎండ కన్నును నీడ కన్ను నెరుగని ఉగ24ల 6. ఒకటి సహ్మస్రమగు ఉగా20 ?. కందిగింజను కాపువానికి వేచక చవిగాదు ౮768 8... కడనున్న గొడ్డలి కాలిమీద వై చికొను 4౮1501 9. కడలిలో ఉప్పు అడవిలో ఉసిరికాయ 2--2రల్‌ 10, కడుపులో గాషండగా 8--1804 11. కడుప్తలో చెయివెట్టి కలచినట్లు కగా1020 12, కొండ తల నెత్తికొను 4-56 18. కొండతో దగరు డీకొను చందము 7౮1179 కేక. గాలి.గలనాడె తూర్చెత్తు శీ-708 15. గద్దలి బట్టిన కేలి కాయలుచూవి గై కొను ల్‌- 198 168. చందమామ వెన్న అడిగినట్లు 8--2110 17. చక్కెర రుచిగొన్న అతడు వేప చేదడుగునా 27 1257 18, చుక్కలలో సోము చందమున 8౮1216 19. దెజకు తీసని వేళ్ళతో తెరలింపతగునె 8914

చిన్నన్న కృతులు - సామెతలు జాతీయములు ... పలుకుబడులు 181 ౦. పవులలోన అమృతము చిలికినట్టు శీ 1058 21. తనుకట్టు (త్రాడును తను తానె తెచ్చికొనినట్లు విలా 188! ల£, తల్లీ బిడ్ణలకుపైతము రాదె వాదు శ్రీల ర9శ్వ £8, తామరపాకులో నీరు శీం-810 వశ. తాళ్ళకు తలబంటి ఎంపటి చెట్టకు ఎంత బంటి 5్‌--లిర్‌ ప్‌ 25. తేనియలో బడినట్టి యీగలు ఉ్తజాలిల్లిక 2౨6. [తొక్కిన చోటెల్ల దున్నక పండు తా761 ల. నీరు గవ్చిన నివ్వుక వి-4క్‌ 28. నేయి చల్లిన అశలము 81458 29. పని యధికము కూలి యల్పము 1-59 80. వసీడి విత్తిన పైరు లిా?67 81. పెరుగ్గు వడ్లును గలివిన రీతి శా [85 శ9. మాటొకటి చేతొకటి త్తా70?7 $8. ముదిసిన గొరమౌనె ముంజె లంజయును త్రీ 72 లక. ముదుక 7ఏల్టలోన ముత్తియంబున్న చదురున 71206 85, మూడు మాట లారు తప్పులు _ ౨౨-068 $8. విన విన వీనుల విందు క5--1099 87. హవ్యము కుక్కల కిచ్చినట్లు శాలి5్‌8 88. హ స్తిమళకాంతరము 11806 83, క్షీరోదక న్యాయము ౭2-851 ఆష్టమహేషీ కల్యాణము :

1. ఆడబోయిన తీర్థము యెదుర్లైన జాడ 1841 వ, ఇదగింటి పని ఎయుగక పొరిగింటి పనికి పోవు 8060 క ఏనుగుచేతి చెజకు గ్లైకొను 6118 డీ ఒక్కా కొలికీకి దెచ్చు 2522
2. కడుపులోపలి చల్లి గదలకయుండు 1981 8, కాకతాళ న్యాయము 191 ₹_ నేతి వీరనెడి చందము ల861
3. చేయెల్లదావు దంతిమెనగు వెలగకాయల గతి 886

కేకల తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) .. రచనలు 9. విలువక వచ్చిన పేరంటము 588% 10, ముక్కుమోము ఎరుగక పోవు వ85] ఉషా కల్యాణము ;

వంటలింటి కుందేటి కరణి శబ! అన్నమాచార్య చరి్యశ్రము :

పాలను పెరిగిన పసిడి దెంకాయ పుట పంక్తి 1

పలుకుబడులు అష్టమహిసీ కల్యాణము : అల్లిబిల్లియగు వ£58 తకమాజణుసేయ కి45"7 ఓప్పనచేయ వి£58 తెందేంపగా నాస(గు 8914 కనుదుద వాజనవ్వు వ714 నయగారి మాటలు 1852 కనుమాయ 881 నాలి వెన్నెల శ్రీఫ0 11 కయ్యమునకు కాలుదువ్వు 6888 నెత్తిమాసారు 8085 కరతలామలకంబు 8762 పూడియలు గాదియలు 110 కవ కుందెనలు (0! పూరి గజవంజేయ గా? కాకు పోక్రిక్ళ 1687 బయలు పందిరి పెట్టు తీ018 కొజకొజ మాటలు 6449 విండి చుట్టు శీ94ర్‌ గంటవే(టరి గూండు 8౨526 మీసలు దదుకొను ౫ ప్రిగ్రలి0 చి

గచ్చులాడు 2225 ముక్కు మోమెలు(గు 285 1 గడిదొంగ 787 మోలంచు సేయ తిఠ48ి గద్దెపేంట 5168. దిచుసట్పు 498 చేముళ దాల్చు 8509 _ వెన్నతో బెట్టు 5288 పరమయోగి విలాసము : అదవద చెందు 21149 ఉప్పు నీడను జొచ్చియుండు తీఎటీతి! ఆడుమన్నటు వలెనాడు శీ-877 ఉవ్వాబు తి=!210 అవగింజంత 71806 ఎగ దిగ రవములు 74148

చిన్నన్న కృతులు - సామెతలు జాతీయములు _ పలుకుబడులు 183 ఇంటి కాలనె యాగు 6-256 దివ్వార్దు (బువ్వలకోవి 61-770 ఒరగుదిద్దు 1-52! _ ద్వాపరమునాటి ముసలి 7-298 కక్కాసమగు 1-88 _ [దిమ్మరి దిష్పకాయ లర్‌=1888 కనుమాటి వినిపించు శి.1817 దృష్టించి చూచు కీం 146 కన్నుల కట్టినట్లు శ=291 నిలిచిన నిలుపున 4-1 లల0 కన్నుల పండువు 5-429 విలువుగన్నుల విల్లు 5-1 82% కన్నుల పొరలు గప్పు తఎ18028 నీఠరాళ్ళ గొంది శీర్‌ 70 కయ్యమునకు కాల్ళుదవ్వు 2-1107 నులిపచ్చి వయ్యెడకొంగు శీ-6988 కరతలామలకము 55-762 నెటుకలు విజచు తి-1216 కసి మసం జేయు 9-26(88 పంచ బేరములకు శీ] 169 కాకిబేగడ బొట్టు శక=12క7 పనిలేని పని కీ_5885 కునివడ జుట్టు 4-66 పసలు పుట్టించు త.28 కణువాడి సూది వ-644 పనిడి మొల్లాము కాలికి కూతలార్పులు సేయ 6.824 పొటిమీజు "120908 కూడగట్టేన యడుపు 5.225 పిడుగు. వొలిన మాడ్కి= "108 కొంగు పసిండి $-718 వినుగు దాసరి ర=ఎ919 గుగ్గిల వదునుగానిచ్చి 4.78 పృలివోతు పొందిక కీ చలియెండ గాలివాటు $-275 పువ్వు కంకటి శి1010 చిల్కలేని పంజరము 5-1ఉ71 పూనీటి యెనరు 5-606 చెట్టునడిగిన పిందియ వి=1158 'పెడతల బట్టించు త్రి=1824 చెవులకు వేండియగు 68-689 ప్రామినుచు జిక్క-లు తేజి లి-887 చెవుల బుడకలు విఅచు శీ= 1 ల4? పొద్దు వంగడము $20086 జవ్వనపు మక్కు గాయ్య 21018 పవీరకాయ చిక్కు ల5్‌-255 తంగేటి జున్ను 8-72 _బొమముడి వెట్టుకొను శీ_1260 తల తడియార్చు శీ-658 మట మాయల బండి క తలమీద నిడికొను 5-1708 మీసలు దీటుకొను రఎలి11 తూర్పెతు శ-581 మున్ను విన్నెజుగ వై 158 తెకదెర బుక్కావి దిను _ 6-514 మొల్లపూచిన రీతి 2-1747 తమ్మెర దూది ల-1455 రంభారూళ్ళు సేయ 41011 తెరవాటు గొట్టు 7౯80 రాట్నపు గుణడలు 1ేఎక6ిక్‌

కేళ్‌4 గాళ్ళపాక బిన తిరువేంగళనాథుడు (చన్నన్న) = రచనలు ర్మాతికి _బాణంబు దెచ్చు ల-184ఉ5 శంఠకాయ 5్‌- 946 వాయెత్తి యేడ్చు లి-5068 సమ్మా?గే తొండలు లి. 1068 వెన్నతో నిడు క-1886. సరికి బేసికి 74927 జెల్లవోవు వ-8ీ40 సాళగించు కీ.188 ఉషా కల్యాణము :

ఊటెత్తు 55! తైలు 817 కేక్రిసల్లొట్టు శికక దండివారగూ రక గిజ్జడి యగు 1/47 వడి బొమ్మలెట్టు 282 గుక్కు మిక్కను 689 మలయగొళ్ళు రిజ్‌ చించుబొట్టలు 1808 మీగడ గట్టు తిరి[్‌ చింఛువందగు 17/27 మీస్తాల నివురు 1467 చుక్కల మూకలీప్పు 1007 మీసాలు వడివెట్టు 85 గుక్క లుదూరు 999 అంచుముట్ట లికి5్‌ శీపు విల్లు 491 పచ్చిపోక 20? అన్నమాచార్య చరి[క్రము :

కన్నతల్లి 1. జామెక్కు 881 కరతలామలకంబు గావించు ల జిడ్డుపెట్టు వల8 కాసు వీసము 1018 తెవ్పదేలు 186 గుంజీళ్ళబెట్టి 115. పాలనే పెరుగు తీ చెయ్యూదు 925 బడిపెట్టు 116 జేకానికలు 726 బీడారించు కేం

లద్ధాా

పదునాల్లవ 1పకరణము కక ళ ఖం చిన్నన్న ద్విపద కజుగును

“చిన్నన్న ద్వెపద కెజుంగును' యిదియొక చాటూ క్తి,

“ఉ్వన్నన్న ద్వివద కెజుంగును

బన్నుగ6 బెదతిరుములయ్య పదమున 'కెటుగున్‌

మిన్నంది మొరనె నరసిం

గన్న కవిత్వంబు పద్యగద్య(ేజిన్‌-

ఈ పద్యము కాకునూరి ఆప్పకవి తన లక్షణ 1గ్రంథమున తెనాలి రామకృష్ణ కని చాటుధారలని యిచ్చిన వద్యములలోనిది. ఈ పద్యమున సేర్కొనబడిన చిన్నన్నయే అష్టమహిషీ కల్యాణొది ద్విపద కౌవ్యములను రచియించిన తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు. ఈ తిరువేంగళనాధుండునుు యీతని తండ్రి పెద తిరుమలయ్యయు రామకృష్ణ కవికి సమకాలీనులు, (ఆర్యధ్ర కవి తరంగిణి ౪0] పు, 800) కావున రామకృష్ణకవి అన్న యా మాట ఆంత తేలికగా తీసివేయ ధగిన్‌ది కొదసియు, పరిశోధించి చూచినచో చిన్నన్న (ప్రతిభ వ్యక్తము కాగలదనియు భావించి అందుల కుద్యమించుచున్నాను.

ద్విపద మహాకవులలో కాళ్ళపాక చిన్నన్న యొకడు. “అష్ట చుహిషీ కల్యాణము", “పరమళలోగి విలాసము, “ఉషా కల్యాణము, “అన్నమాచార్య చరిత్రము" అనున వీ మహాకవి ద్విపద రచనలు. ద్విపద కవిత్వమునకు ప్రభమాచార్యుడు సోమనాథుడు. అతడు చెప్పిన ద్యిపద లకణమునకు భిన్నముగాను, సమ్మగముగాను లక్షణము

న! తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు నేర్చజచి ద్విపద శాఖను ఉత్కృష్టమైనదానినిగ తీర్చిదిద్దటయే గాక అ ద్విసదయందే తన (గ్రంథముల నన్నింటిని రచయించిన ద్విపద పక్షపాతి చిన్నన్న,

శివ కవుల ద్విపద రచనలయందుకన్న భవి కవుల ద్విపద రచనల యందు విశిష్టతను గోచరింపజేయుటకే చిన్నన్న 1. ద్విపదతో ద్విపద సంధిల్ల కూడదు. ర ద్విపద ఏ పాదమున కా పాదము విడివడి యుండవలెను. 8. ద్విపదలో 1ప్రాసయతి నిషేధము నను నియమముల నేర్పజచుకొనెను. కాపుననే తరువాతి లాక్షణికులకును, ద్విపద కావ్య రచయితలకును యీ నియమములు ఆదరణపా(తైము లగుటయేగాక దింపద శివ కవులలో పాల్కూరికి సోమనాథు నంతటి యున్నత స్టాన మును శై వేతర ద్విపద కవులలో చిన్నన్నకు కూర్చిపెట్టినది.

చిన్నన్న (శీ వేంక పేశ్వరుని 'మెప్పించునట్టి కవిత్వము నాతని పాద నేవనము వలన బడసినట్ట్లు ఆ. క, ద్వి, పం, 178180 లలో చెప్పికొనెను, అంతియేగాక కవిత్వమునుబట్టి చూచినను “ద్విపద విఖ్యాతి చెలంగు' నట్లును, “చమత్కృతి సంఘటింప( జతుర శృంగార వాచా (ప్రొఢి మెరయు' నట్లును చిన్నన్న '“అష్టమహిషీ కల్యాణ” కావ్యమును ద్విపదలో రచించెను.

మహాకవి తిక్కన వర్ణనలలో నగుపించు లోకజ్ఞతయును, ఆత్మీయతయును, చక్కని భావనాపటిమయు చిన్నన్న వర్ణనలలో గోచరించును.

“దొటంగు రక్తంబులు తోయపూరములు

శిరము లండజము లాస్యములు తామరలు

కనుగవలో తొగలు మీగాళ్ళు తాబేచ్ళ

మినుకారు నెరికురుల్‌ మిండ తుమ్మెదలు

చిన్సన్న ద్విపద తెజుగును 18? కరటి తుండములు నక్రములు కంరములు

దరములు చామరల్‌ తరవైన నాచు

ఘన శతాంగములు వ్యకములు చక్రములు

పునుకలు నరహంసములు గాగ నొప్పు

“ద్వి. పు యోవి 6వ ఆళ్వా పుట 899, ఇందు వీభత్సమగు యుద్ధభూమిని కళాత్మకముగా భావించి, మనోజ్రముగ వర్ణించుట తోచుచున్నది. ఇట్టి వర్తనము అనితరకవి ఇ ణ టఉ”ణ సామాన్యము,

చిన్నన్న కవితలో గమనింపదగ్గ ముఖ్యాంశము లివి.

1. పాాతోచిత పద్యస్రయోగము, 2. కన్నులకు కట్టినట్లు సన్ని 'వేళములను కల్పించుట 8, లలితభావములను హృద్యముగ కూర్చుట. ఈ లక్షణములు చిన్నన్న ఎక్తుగడకును, శైలికిని, గాంభీక్యమునకును ఉదాత్తతకును మెరుగులు దిద్దినవి.

“*న్పి గివు టందియలకు బెగడు పాదములు నిగళ భారములాన నేర్డువే యింతి విదిత సౌధములోన విసుగు, నీవిష్పు డొదుగుచు జెరనుండ నోపుదే లేమ తలిరుల సజ్జకు కాళని మేను యిలమీద బవళింప నెట్లోర్డ వబల లలన ః నీ ముఖ కములమునక్రై వచ్చి ఐలిమిని రాజషట్బద మెట్లు జీక్కె వవిత। సీకర సల్లపములశై. వచ్చ “పెనుబంది నీ రాజపిక మెట్లుజిక్కె మగువ । నీ యధరబవింబమునకై వచ్చి క్రి

180 కాళ్ళపాక చిన త్రిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు సౌగకైన యీరాజ శుకమెట్లు జిక్కె- ఏణలోచన । మిమ్ము నింతగాజేయు వాణునందునొ పంచబాణు దిట్టునొో (ఊఉ. కం 1 పుట క89) మానవ హృదయములను స్పందింపజేయు నీ సన్నివేశము ఉషానిరుద్ధుల కారాగృహ (ప్రవేశఘట్టములోనిది. ఇందు ఉషానిరుద్దుల సుకుమార దేహత్వమును, వారి గాఢానురాగమును అన్యులచే తెలుపబడు చున్నది. “మిమ్ము నింతగాజేయు” నను [ప్రయోగము విశిష్ట భావ స్ఫ్పోరకమై యున్నది. “రాజషట్పదము”, “రాజపికము, 'రాజళుకము అను విశేషములు అనిరుద్ధని విషయమున సాఖ్మిపాయము, “తాళ్ళపాక చిన్నన్న దంబమీటులుగావ” అనియు “అల తాళ్ళపాక చిన్నన్న రోమములై తే తంబురా దండెకు తం(తులగునె” అనియు కొందరు విమర్శళులు చిన్నన్నను గొప్ప గాయకునిగా చెస్పి యున్నారు. తండ్రి తాతల వలె సంక్షీర్తనములును రచింపనందున చిన్నన్న గాయకు డనుటకు నిదర్శనముగా నెట్టి యాధారములును కానరావు. కాని యితని రచనలలో నచ్చటచ్చట మేలుకొలుపుల నంటి ద్విపదలు పల్ల వియుతముగా నుండి, ఆపూర్వ గాన మాభుర్యమును (ప్రకటించునవి గలవు, అది యీ కవివి సంకీ _ర్తనములు లేని కొరత తీర్చుచున్న వనవచ్చును, గాన మాధుర్యము అర్ధ సౌలభ్యము, రసోచిత పద(ప్రయోగము, సహజ గాంభీర్యము, శబ్ద మార్దవము మొదలగు ఉత్తమశై లీ లక్షణములు ఈ ద్విపదలలో గోచరించును. ఇట్టి ద్విపదలలో శ్రీరంగనాధుసి యోగన్మిద్రనుండి మేళ్కొల్చు సందర్భమున చెప్పిన * పాలించి కరుణ చొప్పడ యోగని్యద్ర జాలించి (శ్రీరంగశాయి; మేల్కననె * అను పల్లవితో సుమారు ముప్పది

చిన్నన్న ద్విపద కెజుగును 182 ద్విపదలు గలవు. ఈద్విపదలు మేల్కొలుప్పు క్షీర్తనలనలె నెంతటి గాన మాధుర్యముతో నొప్పుచున్నవో చూడుడు మక్కునకు రెండు.

“సొరిది. (వాటోధకీస్తుతి. బాడం దొడగిం

రమణ బింబం బుదయా(ద్రిమై నిలచె

బలపల వేగి వీడ్వడ మబ్బు లడంగె

నలరుచు. బూదేనియల సోన గురినెల

బాలించి కరుణ చొప్పడ యోగని(ద్ర6

జూలించి (శ్రీరంగశాయి? మేల్కనవె."

“* వేప ల్లైగోవుల వేణు నాదంబు

లేపారె రవళించి వృషభసంతతుల

గాటంపు మేతల గబ్బుల మీజె.

దేంటి దాంటుల (మోత దెసలం బెల్లొదవెం

బాలించి కరుణ చొప్పడ యోగ ని్యద్ర(

ఉాలించి (శ్రీరంగశాయి: మేల్బనవె

-ద్వవ. యో. వి, [వ ఆక్వా. ప, 888.65, కాళ్ళపాక కవులలో విశేషముగా గన్నించు మధుర భక్తియు,

భృంగార రస వై విధ్యమును చిన్నన్న రచనలతోను కొన నగును. కృష్ణ సంబింధమైన భక్తి శృంగారమును 'అష్టమహిషీ కల్యాణమూన గోపికలు కృష్ణున్నికె సరితపించు ఘట్టమున నిదూపించినాడుం

“కాన తొరముం గోపకాంతలా ళౌరి6

గానక చెగడి మేఘముల. బాసి దెసల

నూనిన మెజపుల యొజపు గైకొనుచు

విరహ తొపొంబుధి వెలువడు జొడ

లరసి యాతని నామమును కెప్పంజేరి

పన్నీటి చెమ్ముచేం బదనై న యొక్క

కశ0 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) _. రచనలు తిన్నని కస్తూరి తిన్నె నెన్నడుమ కమలాకుదా[గ్ర సంగతి పొదకముల కమల చిహ్నంబుల గలిగి యేర్పడిన యడుగుల గాంచి కృష్ణాయంచు నతని నుడుపుచు. గదిసి కన్నుల నొ త్రికొనుచుూ *నన్సు ర్రాగ్గ వల్లి కల నగ వొప్పుచును బెనగొన్న గురిగింజ పేరు లల్లాడం బరను యోగీంద్రుల భాతి గోవింద పరచింత నేయుచు. బరచింతలుడిగి సకల శరీరి యీశ్వరు నూహజేసి” -అప్టమహిషే కల్యాణము జీవ ఆక్వా పుట 08.99 ఇందలి భక్తి-శ్చంగారముల మేళవింపు నిసర్గ మధురమునుం మనోహరమును నె నది. స. చిన్నన్న ద్వారకానగర వర్ణన సందర్భమున ప్రదర్శించిన సమాస ఘటిత రచనమును తిలకించినచో నీ కవి సందర్భోచితముగా వర్ణ ంచుటలో నందెవేసిన చేయియని తోపక మానదు. “సారకస్తూరికొ సహిత నీహార నీర కద్పూర వర్మీత కాంతి జోల హోర కల్పిత గృహానేకాంళ విజిత తారకవేష్టతోదార సముద్ర హోరక కమలా కరాంచిత హంస కీర కదంబ సంకీర్ట సౌధ్యాగ చారక గగనాధ్వ చారకప్యూహో దారక నమ్మహా ద్వారక6 గోంచిో ఎ ఆస్టమహిషీ కల్యాణము కవ ఆళ్వా, పుట 168

చిన్నన్న ద్విపద కెటుగును శ] ఇళ్లే అవకాశము లభించిన చోట్ల నెల్ల (ప్రబంధోచితములగు “పెక్కు వర్ణనలను గావించెను. శ్రీ వర్ణన విషయమున నతడు ఆపాదమ_స్పకముగ పెక్కు చోట్ల వర్ణించెను కుక్కుట నగర కామినీ సౌందర్యమును “క్రప్పులై యొప్పుల్లై తళుకుల్లై తేంట చొప్పులై. గొప్పల్లై సొగయు గొప్పులును చళుకులె బెళుకులె కలున పూసోగ రా రా ములుకులై తళుకులైై మొనయు కన్నులును సోగలై. బాగుల్లై సొలపుకై సిరుల (పోగుకై. వాగుల్లై పొలచు మోములును గావలైై తావులైై కండ చక్కెరల (ఫోవుళై ఠీవళై పొలుచు మోనవులును గటులె గుటులె కొముని పసిడి చురూాూ లిమా జటుతె. చెటుతె చెలగు పొలిండు [ ముగా ట్‌ జినుగులై చినుగుక్లై సింహమధ్యముల కనుగులై "నగులై నట్టి కౌనులును గెంపుకై సొంపుల్లై కెందమ్మిదాయ నింపులైై యింపుల్లై నిగుడు హస్తములు నినుపుళ్లై నునుపుల్లై నెజయు దిబ్బలకు ననుపులై, పెనుపులై యనువొందు కటులు ననుకులై. మినుకుల్లై యపరంజి పసల కునుకులైై మనుకులై యొప్పు నూరువులు చొలుపులై. సొలపుల్లై పూవిల్తు వాలు 'మెలుపుల్లై వలపుల్లై మించు పాదములు” ట్వి ప యో, వి, 8ివ ఆక్వా వట 151-158 అక శె € కందు “గప్పలై. యొష్వుల్లై థి చొప్పుల్లై గొప్పలై' మున్నగు జంట సదముల కూర్చు పొదాది యందు (ప్రయోగింపదిడి యొకవిధ

శత్తలి తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళశనాథుడు (చిన్నన్న) - రచ*లు మగు శద్ది చమత్కృతిని గలిగించు చున్నది. పై వర్ణనము నందలి రసొను భూతి కీ బ్బ చమత్కృతి తోడ్పడు చున్నది. ఈ శద్దాటోపము వలన రచనకు వింత చెలువము గలిగి, కళా సొందర్యము నినుమడింప జేయును, ఇట్టి శాబ్దిక చమక్కార వర్ష్శన లీతని రచన యందు కోకొల్లలు, “పరమ యోగి విలాసము లోని కాంచీపుర కొమినినిలాస పౌందర్య వర్ణ నము! వ ఆళ్వా, పుట 28.27. వైకుంఠ నగర వర్షనము 1వ అళ్వా. పుట $[0 కాంచీనగర వర్ష నము ఖం జ వాలికి కుక్కుట నగర వర్ష నము శతీవ ఆళ్వా ,, 148-152 ఉద్యానవన వర్ణనము ం అ 1881089 బుతు వర్ణనము 99 9 198-200 మొదలగునవి ప్రొఢములై (ప్రబంధ రచనములను తలపించు చుండును. వొణుడు కోపాటోపమున యద్ధమునక బయలుదేరుటను ఉషా కల్యాణ కాన్యమున నిట్లు ధ్వన్యనుకరణ పదములతో న త్రంచెను-- “ఘమ ఘమ యని వార్టి ఘూ క్హిలి కలంగ ఢమ ఢమ మని (మోయ డమరువు ద్రిప్పి 'పెట సెట యని శైల బృందముల్‌ పగుల గిట గిట యని పండ్డు గీటుచు గనలి” (ఉ క, జివ పుట 6] ఈ విధముగా సర్వతో ముఖ పాండిత్య (ప్రతిభా సంపన్ను డయ్యును వేజొక ఛందము జోలికి పోక చే ఛందమగు ద్విపదనే హించి, దానికొక విలతీణమగు లక్‌ణము నేర్చజచి, వైష్ణవ మత 'ప్రతిపాదక రచనలను రచించి తానా వాజ్మ్యయశాఖ యందొక విశిష్ట స్థానము నలంక రించుటయేగాక్క, సమకాలికు లగు 'పెష్క్టురు కవులకు మార్గదర్శకుడు కూడనై నవాడు చిన్నన్న,

చిన్నన్న - సమకాలిక కవులు = సంవాది రచనలు కజక్‌ చిన్నన్న తెల్పిన లక్షణము ననుసరించి ద్విపద కావ్యములను రచించిన వారిలో ముఖ్యులు __ వారి రచనలు : వైష్ణవ మత (పతిపాదక రచనలు : నాదిండ్త గోప మంత _ 1520 కృషార్తున సంవాదము గం జజ దోనూరి కోనేరు నాధుండు 1547 బాల భాగవతము ముకుందయోగి 1560 (శ్రీరంగ మాహాత్మ్యము చదలువాడ మల్లన 15080 రుక్మాంగద చరిత ఘట్టు (ప్రభువు [16వ శతాచ్చి సత్యభామా విజయము ఇతర రచనలు ; భ్యద్రకవి లింగన 1580-42 1. సానంద చరి(త్రము (8 ఆ) (శివ పంచాడరి |వభావమ) 2. దేవాంగ పురాణము (7 ఆ) (వంళ కీర్తనము) బాలసరస్వతి చల్ల గురవయ్య 16 శతాబ్ది యాజ్ఞవల్క్య విజయము (6 కాండలు) యోగానంచావధూత 16వ శతాబ్లి ఆతై్యైక్యప్రటోధము (అద్వైతము) గురు శిష్య సంవాదము (మంజరీ ద్విపద) (వైన వేదాంతము) వీరి యీ రచనలు జన సామాన్యమున బహుళ (ప్రచారము ఇంతియేగాక “సిద్దిరాజుతిమ్మభూపతి' యనువాడు (1564) చిన్నన్న రచన యగు 'పరమ యోగి విలాసము అను ద్విపదను 5 ఆశ్వాసముల పద్య కౌవ్యముగా ('ప్రబంధీకరించి, దేశీయ ఛందమని ఆ కాలమున (ప్రజలచే నీసడింప బడు చుండిన ద్విపద కొక జొన్నత్య మును కల్పించి, చిన్నన్న కెనలేని కీర్తి నార్జించి పెట్టినాడు

క్షేక్తీ తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) - రచనలు

ఈ విధముగా చిన్నన్న. ద్విపద కవిత్వము నందలి సారళ్య మును, ఉదాత్తతను, శైలీ వైవిధ్యమును, తన (గ్రంథము లందు చక్కగా నిరూపించి యున్నందుననే “చిన్నన్న ద్విపద కెజుగును అను వాక్యము చిన్నన్న పట్ల సార్థక మయినది.

రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మగారు “చిన్నన్న ద్విపద కెజణుగును” అన్న యీ వాక్యములోని “ఎజుగు” శబ్దమునకు (ఎఅగు=నమస్క- రించు, వినయమును (ప్రకటించు అను) న్లైఘంటు కార్ట్వమును చెప్పి శ్లేషించినారు. ఇట్టి యా అన్వయము కూడ చమత్కారముగ నుండి చిన్నన్న విషయమున అన్వర్థతనే యాపాదించు చున్నది. కాన చిన్యన్న ద్విపద కెజగు ననుటలో కూడ అతిశయో క్రి యేమియును లేదు.

ఒద్రా

(ల! అస కో య సింహావలోకనము

చిన్నన్న నామాంతరుడై న తాళ్ళపాక తిగువేంగళనాథుడు ద్విపద సాహిత్యమున కొనర్చిన 'నేవకు సంబంధించిన ఈ పరిశోధనమునందు (ప్రధానముగా తెలిసికొనిన ముఖ్యవిషము లివి :

'మొదటి (ప్రకరణమున ద్విపద శబ్ద వ్యుత్చ త్తియును-పాల్లు రికి సోమన, విన్నకోట పెద్దన, అనంతుడు మున్నగువారి ద్విపద లక్షణ మును - చిన్నన్న (ప్రదర్శించిన వై లక్షణ్యమును చూసబడినపి.

'రెండవ+ (ప్రకరణమున చిన్నన్న పాండిత్య (ప్రతిభా వ్యుత్పక్తు లును, భ_క్తిభావములును, బిరుదములును, కృతులును, దానములును, వంశవనృక్షమును, కావించిన దేవాలయ నిర్మాణమును, శాననాధారమును (ప్రస్తావించబడినవి. తాతగారగు అన్నమాచార్యుని చరితను రచించుట తోపాటు తన తం[డ్రి పెదతిరుమలాచార్యుని చరిత్రమునుకూడ నితడే రచించియుండునను విషయమును, తన జీవిత చరిత్రనుకూడ రచించి యుండుననుటనుగూర్చి (ప్రస్తావింపబజనది,

మూడవ (ప్రకరణమున అష్టమహిషీ కల్యాణమును సమీక్షించి, అష్టమహిషలను అష్టవిధ శృంగార నాయికలుగా సమన్వయము బేసి చూపబడినది.

నాల్లన (ప్రకణమున ఉషా కల్యాణమును సమీషించి ఆ (గంథ విషయమునందలి మార్చు కూర్చులు చర్చించబడినవి.

అయిదన (ప్రకరణమున పరిముయోగి విలాసమును సమిశ్షించి పద్య ద్విపద పరమయోగి విలాసముల భేదసాదృశ్యములు, పరమ యోగులు - నవవిధ భక్తియును చర్చింపబిడినవి.

కఫ)

కేం కాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) _ రచనలు

ఆజన (ప్రకరణమున అన్నమాచార్యుని చర్మిత్రమును సమీక్షించి చారిత్రక కావ్యములలో దాని స్థానము చర్చింపదిడినది,

ఏడన (సకరణమున పద్మసాలెవారు తమ వంశగురువర్యుడును, (పళిష్టను సంరక్షించినవాడును అగు చిన్నన్నకు పాదకానికగా పదివేల వరహాలనిచ్చిన విషయమును, చిన్నన్నచే మంగాపురమున కట్టించ బడిన (శ్రీ కల్యాణ 'వేంక"పేళశ్వరస్వామి దేవాలయమునకు పద్మసాఠె వారొసగిన వార్షికపు కట్టడివిషయమును శాసనస్థము చేయించి చిన్నన్న చేతినే ఆ శాతనము |(వ్రాయించుకొన్న విషయమును (ప్రస క్రమైనవి.

ఎనిమిదవ (ప్రకరణమున చిన్నన-వై ష్ణ్రవ ద్విపద రచనలు, తొమ్మిదవ (ప్రకరణమున చిన్నన్న కల్యాణ ద్విపద కావ్యములు, పదవ (ప్రకరణమున చిన్నన్న-ర సజ్ఞత్వము వ్‌వరింపబడినవి.

పదునొకండవ (ప్రకరణమున చిన్నన్న తన (గ్రంథములలో (ప్రతిదించింపజేసిన ఆ కాలమునాటి సాంఘిక జీవితము ఉట్టకించబడినది,

పండైండన (ప్రకరణమున చిన్నన్న పూర్వకపుల ననుకరించిన విధమును చిన్నన సమకాలికులై న కప్పులు కావించిన రచనములును, చిన్నన్న కృతుల పరిన్నర్హనములును తెలుపబడినవి.

సదమూడవ (ప్రకరణమున చిన్నన్న కౌన్యములలో ఎడనెడ ఉపయుక్రములై న సామెతలు-జా తీయములు-సలుకుబడులు దిజ్మా(త్ర ముగా సూచింపబడినవి,

ఇక పదుకొల్లవ (సకరణమున “చిన్నన్న ద్విపద కెటి"గిన విధానము చళ్చింపబడినది,

ఈ విధముగా (సముఖములగు విషయములను దృష్టితో నుంచు కొనియీనా సీద్ధాంతవ్యాసమును సిద్ధము చేసితిని.

_త్రా

అనుబంధము అష్ట మహిషి కల్యాణము నందలి 108 దివ తిరుపతులు 1 నిచుకా(పురి నగరము నిచుకాపతి (విష్ణువు) వి త౦వా(చా) పురము నరహరి 8 థశ్రుమణి మౌక్తిక సింధువు వరావాస్వామి శీ _్రమున్నపురము పృథులోగకాయి 5 కదంబపురము శేషళాయి 6 విళద్యాడె విశద్నాదిధీరుడు ౯ భూతప్పురి భూతపురీవతి 8 అప్పాలకుండ శ్రీరామచం[దుడు 9 వనగుహూపురము వనజోదరుండు 10 ఆరునూరు పశ్షివాహనుడు 11 రధమగ్న పట్టణము శేషళకాయ 12 _వార్మఘపురి శాద్రి 18 శ్రీసార భూపురి శిళునాథుండు 14 మసక శంఖపురి నవచం్మదుడు 15 హేమాబ్చిని కృష్ణుడు 16 కుంభకోణము కార్జపాణి 17 ప్రయాగ హరకాపమోచనుడు 18 అండనగరి అచ్యుతుడు 18 అఆంతరితాఖ్యపురి వామనుడు 20 ్రీకృష్ణపురము శబరిరాజు 21 పరిరంభపురము కేదారమూ్తి ౨2 నాగపురము సుందరుండు 28 గంధపట్టణము అ్రీధరుండు వ£4 నందిపురాంబర నగరము కంర్పగురుడు

148 తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు _ (చిన్నన్న) రచనలు ౨5 ఇందుపురం భువనసన్ను తుడు రి చృితకూటము గోవిందుడు

87 శ్రీ రామా! భపురి కృష్ణుడు

28 సంగమప్యరి లోకరమణుడు

29 _కృృష్ణపురి పార్ధసారథి

80 శ్రుపార్థపఖిమహిషి పట్టణము శ్రీపరతంతుడు 81. కవస్థలము శ్రీకృష్ణుడు

లి రాష్యపట్టణము కోదండరాముడు 88 వారణాసి బిందుమాధవుడు త4 శ్రీనాగపురము ్రీనాథుండు

కక్‌ మణిధాను ప్పరము వధువైరి

$68 పసవసాయకపుంఖ పట్టణము (పసవాస్త్రగుర డు 87 పుఠషో త్తమ నగరి నిశమవేద్యుడు

808 హైమధామప్పరం 'హైమాంబరుడు

లి9 శ్రీన్నక్త సభాపురి భ్రీసశ్తసభాపురినాధుండు త0 గగనప్పరము పిషువు

త్తే కల్కి.వై కుంరపురం శ్రయఃపతి

4కి ధవళ పుష్క రజి ధవకాషుడు

త్తీలి వన్నాది కృష్ణుడు

డ్తీశ్మీ సుందరవల్శి నుందరుడు

కర్‌ ్రీగోస్టిపురం శేషాయి

శీరి సత్యపట్టణము సళ్యనాథుడు

త్త దర్భళయనము పులాటవీవిభుడు శీ మోహన కాలమేఘుండు

49 మధుర మధురాపతి

60 ఛ్రీవిల్లి పుత్తూరు వటప్మతకాయి

51 కురుకపొమ్యము అరవిందలోచనుడు రల తిరు త్తులవెళ్లి మంగళప్పర మంగళపురీశుడు 58 దక్షిణపురి ఆక్రాయత కర్టపావండు ర్‌్కీ వైకుంరప్కరి చోరవరుండు

అసుబంధము శత్రశి 55 దక్షిణ కుళిందపురి ఇవళిందపుర నాయకుడు ళ3 వారాంగనాపురి అమరనాయకుడు 5 చించావరి చిందాపురినాధు(డు 58 నూచకపురి విత్తమానిధి

69 కురుకానగరము కరుకాధిపుడు

60 వామనప్పరి వామనుడు

61 అనంతపురం "శేషకాయి

శ9 తిరువాళ్వూరు వద్యనాభు(డు

48 కళారపురం కృష్ణుడు

64 దక్షిణ మరుత్తటపురి అోకధవుడు

45 థ్రీమూశిధామవురి చిమటవ ర్తకుణు ల! కార్డూలపురి రఈమానాథుండు

47 పురస్ధలి నారాయణుండు

48 ఛ్రీవళ్శనాళపురం చామనుడు

898 థీసాల భృంగపురి సారసాక్షుడు

70 పరసష్టేహేళ్వర నగరం కేశవుడు

₹1 _విద్వ,దధనగరము చాతలు*డు

72 థ్రీకపిస్థానపురి అ్రీవిళుడు

ఇ78 సద్వూష్టి మత్సురము అర్హ్పసంవోరుండు కశ్చ నిదాణపట్టణము నెదాణపట్టణేవండు 7౯5 ఇందనగరము ్రీదేవనాయకుండు ఛ₹8 గోపపురము గోపపుర వల్లభుడు 77 మహాస్లిగిరి హస్తిగిరీ వండు

ళార్టి క్రాంబీ చరదరాజు

ఇర. వేగవతి వేగవతీ తటావ్వాయు:డు ౪0 పరమేశ్వర విజ్ఞగరము వాట కేశుడు

81 శిశిరోపవనపురి కృష్ణుడు

8౪2 కామపురి శిపపాలవైరి

+ఈ8 జో్యోత్నేందుఖండపుకి ఛ్రీమంతు(డు

ఈక రఘుపురతి సీరధిశయనుండు

160 రాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాళుడు (చిన్నన్న) _ రచనలు

85. వర్దాకాశము వర్షాకాళ పతి

88 ద్వారక కృష్ణుడు

88 భ్రీరంగము శ్రీరంగనాయకు(డు 88. గయ గదాధరుండు

ల! తిరునన్ని యూరు చ[క్రవ ర్రి

91 థ్రీవషికుండము వారిదవర్జుడు

92 శ్రీమస్థలి థ్రీమస్థలేపండు

కివీ తోయమహీం్యద్రము తోయమహీం[దనాథుండం క్‌. వేంకటాద్రి ' వేంకటేశ్వరుడు

ఏడి లతిక్కాహదము లీలామనోహరుడు న! గండకీఠీరము సాలగ్రామ విభుడు కం. వియత్చురి సేందుడు

09 నైమిశము యోగన్ఫహరి

100 థిండప్పరి ఖండపురికుండు

వీరి]. పురుషో త్తమపురము కాళియఖేది 08 జదరి నారాయణుడు - 108. అహోదిలము యోగనారసింహు(డు 10% శేరళపురము. వీరరామఘవుండు 105 శ్రీపతిపరము నరహరి 106 అయోధ్య అ్రీరాము(డు 07 మధుర మధువైరి 168 | వేవల్భె కృష్ణుడు

ఒద్రా

ఆళ్వారాదులు నిర్దేశించిన 108 దివ్య తిరుపతులు

(చౌళు తిరుపతులు 46

కే శ్రీరంగం

2 ఉరై యూర్‌

3 తంజమామణికోయిట్‌

త్వ అన్నిల్‌

5 _తిరుక్కరంబనూర్‌ (ఊత్తమర్‌ నన్నిఢి)

6 తిరువెళ్ళరై.

(| తిరుప్పుళ్ళం - బూదంగుడి

8 తిరుప్పేక్‌ నగర్‌ (కోవిలడి)

9 తికఆదనూర్‌

10 తిరువణలుందూర్‌ (తేరటుందూర్‌)

1 శి రుపులియూర్‌

22 తిరుచ్చేర్నై (సారశే[(తము) (తణ్‌ కేర్లై).

కలి తిరుత్తలై చ్చజ్ణ్లనాణ్మదియం (తలైైచ్చంగాడ్‌)

జే తిరుక్కుడందై. (కుంభకోణం)

కేర్‌ తరుక్కండియూర్‌ ॥

కేరి తిరువిజ్ఞగద్‌ (ఉవ్పిలియప్పన్‌ సన్నిధి

శీ తిరుక్కజ్ణపురం

8 తిరువాలి _ తిరునగరి 19 _తిరునాగ్హై (నాగపట్టణము) వి0 తిరునర్లై యూర్‌ (నాచ్చియార్‌ కోవిల్‌) వ] తిరునన్దిపురవిజ్ఞగరం (నాధన్‌ కోయిల్‌) వీ2ి తిరువిందళూరు (తిరువకుందూరు) 28 _తిచ్చిత్తిర కూడమ్‌ (చ్విత్రకూటము) (తిల్లై చిదంబరం)

శకలక తాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు ల! (శీలా) ఛ్రీమవిజ్ఞగరం లు (కాంచీరామవిజ్ఞగరం) బీ5్‌ తిరుక గ్రాళ్టం గుడి. బి6 తిరుక్కజ్ఞమంగ్రై 27 _గూడలూరు (ఆడుదురై 'పెరుమూశ్‌కోయల్త్‌] 28 కపిస్థలం బి9 తిరుగువెళియంగుడి 80 తిరుమణిమాడక్కోయిల్‌ [తిరునాంగూరు] | తిరువై కుంణ్ఞవిజ్ణ్ఞగరం లిల్లి అరిమేయవిజ్ఞగరం 88 _తిరుత్తేవనార్‌తొగై (కీతైచ్చాలై ] 84 _ తిరువమృరుషో _త్తమం ల5 తిరుశెంటోనొకోయల్‌ లిం తిరుర్రై _నియంబలం లి? తిరుమణిక్కూడం 88 తిరుక్కా వళంబాడి $ఫ శిరువెళ్ళక్కుళం [అజ్జన్‌ కోయిల్‌] శ్తీ౦ తిరుష్పా ర్తన్‌పళ్ళి పాండ్య దేశ తిరుపతులు (18) కే తిరుమాలిరుంళోలై [భూ తీ తిరుక్కోట్టియార్‌ (గోప్టీషురం] ! తిదరమెయ్యం తీ తిరుప్పుల్లాణి [(దర్భ్శళయనం] ర తిరుత్తజ్‌గాల్‌ 6 తిరుమోగూర్‌ (1 తిరుక్కూడల్‌ [దకీణ మధుర] ర్‌. ్రీవిల్లి పుత్తూరు క తిరక్కురుంగూర్‌ (ఆశ్వార్‌తిరుకగరి) [0 తిరుత్తాలై విల్ణముంగళమ్‌ (ఇర థైతిరుపతి] 11 ్రీవరమంగై [వానమామలై ] 12 తెనొతిరుప్పేరై [86 ప్పేరెయిల్‌]

ఆళ్వారాదులు నిర్దేశించిన 108 దివ్య తిరుపతులు శే5లి 18 శ్రీవైకుంరం

14 తిరుప్పుళింగుడ్‌

15 తిరువరగుణమంగై [నత్తం]

16 తిరుక్కుళందై [ పెరుంగుళం)] 17 తిరుక్కురుంగుడ్‌

18 తిరుక్కోటళూరు

మలయాళ (చేర) డేళ తిరుసతులు (19) 1 తిరువనంతపురము [(అనంతళయనము] వీ తిరువబ్బరికారం

ల్‌ తిరుక్కాట్కర్చై

4 _తిరుమూరిశిక్కళం

ల్‌ తిరుప్పులియూర్‌ (కుట్టనాడు]

6 తిరుచ్చెంగున్టూర్‌ [ శెంగణూరు] 7 _తిరునావాయు

8 తిరువల్లవాళ్‌ (తిరువల్లాయ]

ఠి తిరువణ్‌వణ్జూర్‌

శే తిరువాట్టూరు

11 తిరువిత్తువక్కోడు

12 తిరుక్కడిత్తానం

కలి తిరువారన్‌విశ్హై మధ్యదేళ తిరుపతులు

1 _తిరువహిన్ష్రపురం (తిరువయిందై ) 2 తిరుక్కవలూరు

తొండై మండల తిరుపతులు 28

$1 కాంచీపురం

2 అష్టభుజం (అన్టభుయకరం)

వి తిరుత్తణ్కా (విళక్కోళికోయిల్‌) శ _తిరువేపుక్క్కై

5 పాడగం

20

154 శాళ్ళపాక చిన తిరువేంగళనాథ్రుడు (చిన్నన్న) - రచనలు 6 నీరగం 7, నిలా త్తింగళ్‌ తూడం (ఏకాంబరేళ్యరుని గుడిలో) 8 ఊరగం 9 తిరువెంకా (యధోక్రకారిసన్నిధి) 10 కారగం 11 కార్వానం 18 _తిరుక్కళ్వనూర్‌ 18 పవళవణ్ఞం 14 _పరమేళ్వర విజ్ఞగరం [వైకుంఠ పెరుమాళ్ళు] 15 తిరుప్పుట్కు? 16 తిరునిన్సవూర్‌ [తిన్ననూరు] 17 _తిపవెన్వుళూరు [తిరవచ్ళారు] 18 తిరనీర్మలై + 19 _ తిరువిడవెందె 20 తిరుక్కడల్‌ మల్చయ్‌ 1 తిరువల్లిక్కేణి వీడి తిదఘటికై (చోళ శింగప్పరం] ఉత్తరదేళ తిరుసతులు (1 1 తిరువేంగడము ((తిరువతి] లి శింగవేశ్‌కున్ష0మ్సు (ఆహోవిలము] 8 తిరవయోగరై, శ్‌ శీ నైమిశారణ్యం 5 సాలగ్రామం 6 బడరికాళమం ౯ కబ్లమెన్టుమ్‌ కడినగక్‌ ((దేవ్యపయాగ)] 8 తిరిప్పీరిది [జోషీమర్‌ -నంద్యపయాగ] 8 ద్వారక 10 వడమదురై శ్రే శిడవాయ్‌ప్పాడి (గోకులం) 1జి తిషప్పార్‌కడల్‌ తిరునాడు 1 1 తిపనాడు [పరమపదము]

ఉపయు క్ష గంథములు క సా. క. శేషయ్య, చాగంటి ఆంధ కవితరంగిణ్‌ (సంపుటములు) 2. వీరేశలింగం, కందుకూరి ఆంధ కవుల చరిత లం వెంకటరమణ్య= నే. ఆం్మధ వాజ్మయ చర్శిత త్త. రజనీకాంతరావు, బాం ఆంధ వాగ్గేయకార చర్మిత 5. జోగారావు యస్‌. వి. ఆంధ గుకుగాన వాబ్మయ చరిత 4. లమ్మీరంజనము, ఖం. ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత సంగవాము, 7. సుబ్బారావు, వం. ఆంధ వాజ్మయ చరిత్రం 8. _పకాపరెడ్డి, సురవం ఆం(్యధుల సాంఘిక చర్విత. $. అప్పకవి అప్పకవీయము, 10. ఆనంతుడు ఛందోదర్పణము* 11, వెంకటరావు, ని, తెనుగు కవుల చర్మిత 159. సంపత్కుమారాచార్య. కె తెనుగు భందో వికాసము శకి. డా. రామరాజు, బిం తెలుగు జానపద గేయ సాహిత్యము. శీ. వేంకట సీఠాపతి, గం తెలుగులో ఛందోరీతులు. 15. విద్వాన్‌ దొరసామిశర్మ. రావూరి తెలుగు భాషలో ఛందోరీతులు, 18. వేంకటరమణయ్య, నే. దాకీణాత్యాం్యధ సాహిత్యము, 17. అత్యుతరావు, టేకుమళ్ళ విజయనగర స్నామాజ్య మందల్‌ ఆంధ్ర ఆంధ వాజ్మయ చర్మిళం 18. ఆరు[ద సమ్మగ ఆంధ్ర సౌహిత్యము. (1 = 10) 10. (వభాకర కాన్త్రి. వేటూరి సింహావ లోకనము. వి0ం ఆనందమూర్వి. వేటూరి తాళ్ళపాక కవుల కృతులు - వివిధ సాహితీ పక్రియలు=

156 కాళ్ళుపాక చిన తిరువేంగళనాథుడు (చిన్నన్న) = రచనలు £1. కాళకవి. చెంగల్వ రాజశేఖర విలాసము,

వీల, తమ్మయ్య. సారంగు వైజయంతీ విలాసము,

వ$, తిమశ్చైరాజు. సిద్ధిరాజు పద్య పరమయోగి విలాసము 24, నాగయ్య బి, ద్విపద వొజ్మయము,

2౭5. మల్చనం చదలువాడ వ్మిపనారాయణ చర్మిత.

వీ6. సీతారామస్వామికాస్త్ర వరుల వీరసింహుడుం

వ్‌ సూర్యనారాయణళాస్త్ర, వ్‌ కావ్యాలంకార సంగహము. ౨8, అం్మధ వాబ్మయ చర్మిత సర్వస్వము, సం, 1.

29, అంధ సాహిత్య పరిషత్పథతికలు,

30. కెలంంగ (గ 2.౨) ౧8౪08021 9906), . ఏ1. 70106 * = సంగ26089 01 వ్‌డరేడజటడ120/జి3 మిల

/ ; పతవళః విశు డ్డ పత్ర పట పం్నక్తి. తప్పు ట్రవ్వు న లి 1[షానలు [్రానలు విళష్టార్థమున రి గి యీ మంజరులు ఈ నుంజరులు: 8 రి యీ. విషయమున, ఈ :వీషయమున 10 లి కుమారుడగు రెండవ 'కుమారుడగు నో తిరుచేంగళనాధుడు. చిన, తిరు వేరగకనాథుడ ౭0 యుందులకు ఇందులకు! ఓఓ. ఆళి ఆత్రవిని ల్‌ విజ్ఞుడు వీజ్ఞుడితడు: కేపీ లలి య్యూ్యూకిండి తట్కుకీంది! ్షే/ ౯7 ఛిరతలాయువులు: చికతబయువృలు తం వెత్తు (వకటంబఖులి (ప్రకటంబునై తలి తిం సామ్నా పామి ష్‌ 25 లి సున్నిత నముబిశిత 7 యీ వర్ణన ఈ వర్ణన 28 2 ఉష్పకన్య ఉషాకన్య 7 చెరబెటించెను: చెరబెట్టేంచెను లివి 1 చిలేభావ్వాయమైన చిశ్రలేకావ్వాయయైన శ్రీ ఆచ్యరకన్వను అచ్చర కన్నెను ల్‌కీ శ్ర విస్తారముగా విన్హరముగా లెవ్‌ 12 (40 (6 శ, (4) 88 14 యీ పరమయోగుల ఈ పరమయోగుల 938 2 క కారంకరి రం లి యినుకయు ఇస్తుకయు కీర్‌ 9 రచించెను రచ్చల్లుంచిరి,

158 పట పంకఠ్షి తప్పు ఒప్పు 47 1౯ ఇొగ్‌నట ఇెకినట్టి క్తి 9 శృతి (గళు 20 కాపాడినాడు తిమ్మరాజు, కాపాడినాడు శ్రి 15. (4) శష్యీయత (ల)మ్మీయకత ర్‌ 9... ఉచ్జేళ్యము ఉద్దేశము ర? &... చెవించుచుందుము సేపంచుచుండేము 61 %.. పోపన పోనాస్తోదన 68 ల్లి వండ్లజాలదు నింపవాలదు 608 8 యీ ద్వసద సీ ద్వాపద 68 క్షే సౌందరసందనం హౌందరనందము 61 29 వ్య్యతృన్నులైన యుళ్చన్నులైన 01 17 కచనకు సీ రచనకు ళం ౪ గాఢ గాడ్‌ కలి క్చేస్తినద్రో | 'ేసినదో ! 100 కేటి చిన్నన చిన్నన్న శృంగారమును 101 1 రంలో దంభోద ఈ చచ్చు (చ్చు 108 24 లోదనము రోదనను 107 కి మైెఆ6గ్‌ మొగి శైలి గ్లైకొనుటెట్లు గైభొనుబెట్టు 50 వెన్వియ కెవియు ల పాదమ్ము షాదవద సము 116 $ యివి ఇవి 18 ముత్తని ఇిగోని క186 కీ యట్టి ఇట్టి 12] లిల్లి యుగడు ఇతడు క! 10 యితర నితర

159 క$03 వలి వుట 258 పుట 298 ఓ28 18,19 లైనుల నడుమ... “మను ద్విపద కావ్యమును రచించెను. ఇందు సత్యభామా .... విజయో అను లైను కలుపుకొని చదువుకొనవలెను. శ25 కేక నేడు ఆక్య్వానములలో నేడాశ్వానములలో క్ష29 ర్‌ యూ కాలప్ప ఈ కాలపు 185 11 యీతని ఈతని శీతిరి రి యీ నియమములు ఈ నియమములు 11. కూర్చిపెట్టినది కూర్చిపెట్టినవి 188 8... దిట్టునా దిట్టుదునొ త్రీ పుట 489 పుట 4ర్కి 49 క్లే దంచెమీటు దండెమీటు 18 అది యీ కవిని అవి యా కవికి 189 వ్ర నామమును నామమన్సు (త్తం శ్రీ (పతిష్ట టవతిష్థ ల చిన్నన చిన్నన్న $్ర4/ 1 _అష్టమహిషీ కల్యాణము పరమయోగి విలానము శఠఈ కంర్పగురుడు కందర్పగురుడు లా ఖా సరల ఈఏ) లి. వం

2 రచయిత = పపిచయవనుం , మ , శో . జన్మస్తలం : ఆర్‌, ఆహారం, రం నక ॥| ఠ క్షే. | . కీ చల 0. _ గుంటూరు + , కల. . న! జననీ జనకులు: టం ఓ లేము. అలివేల మంగకాయారమ్మ, ల ల్ల న న అయిన వోలు వేంకృటఫ్పలాచార్నుల్లు. న్స్‌ . ఎంట న సట. దృత్తపితరుటు వ . న టక స తిరుమల ఆంగాళ్ళమ్మ,:.- న “7 ॥ గ్‌ 1. ల సవల నం న. ల శ్‌ ళ్‌ క సం క్‌ చెలమజర రంగాచార్యులు. . క్‌). న " పవద్యాభ్యాపము” " ః పైశిమరీ_గుంటూరు, హైసూూలు... హనుమకొండ , " కాలేజి _ హెదరా బాదు, వ. . | *.... పరిళోధనము ః. ఎం.ఫిల్‌ (పిహెచ్‌, డ్రి 4 న. ల. ల నే | తాళ్ళపాక చివతిరు వేం గళనాథుడ్డురచలళ్లకు ఎం .హిల్‌ ) యు! “ స ంకుసాలనృసింహకవి _కవికళ్ళరసాయనము * _ ౨ ఉద్యోగము. 2. తెలుగు పండికుడు 11601 నుండి 70. " = 5.౪.5౬.5. 80౪5 11100 30%0001, గ౫రెకా రల." తెలుగు ఉపన్యాసకుడు [1170 నుండి 'నేట్టవలపేష్య:! సాం. " | ఖ్‌ త చి టా. ॥ 5.౪.6.5. 7614006 1621392313, గం యే ల రచవఠు ః. ముదతములు : ర స [గు మ... | సఠ హ్యాసముఅం _ఆంధం దేశచరితి 'భూగ్లోశోప్తిరప స సా తెలాగులో ఛంద క్యాస్త్రము సాహితీ 'మంజణ్థీష నే + . కునూర సంభవ పంచమసర్గ లేలుడ్కుట్యా నోట స. . ఆంధ వాజ్మయచరితరిము న! గ్గ న్‌ ల్‌ నే ఆము, దితముళు వ పఠళు విమర్శక వ్యావముటో. (గ... ం " వ్యాసావళి (విద్యార్థుల కొటక్కుు ౨.౨. “ల ॥ తెలుగు భాషా చరితళ్ళి న. ల ౪ అభిమాన విషయముళు: సంగీళ0, సాహిత్యం, చిత౦కళ, ఆయ్యర్వేదం: ( / థం బో | ఇ థి శ | ” " శ. ॥ న. సలి | ౭ . గ | న య 4 ల * య. వ