Telugu sushupti nunchi meluko - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
వ్వా తవ్రశ్రా న అకా! ఏ... న. / | రాం. సూగ్న శరా 1. . [౧ | ఫ్గ ర ౮ | . జ | న. (స శ సలా | 1 శి స్వా! '. సహజకవి మల్లెమాల “త్త. | తానం 2 మనసుపడి మక్కువతో సేకరించిన (౮ .. న (1 జ్ఞ ఈపుస్తకాన్ని సాహిత్యాభమానులకోసం సా. తం ( సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి వ వ. ల | “శస... ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. . య | నం | - గ - మల్లెమాల కుటుంబం 1.
- నాలా లా న ర. + / ॥ / / మం క్‌ - / గ . సో /౬ య గ 0 " టా, గ ॥ స . య ఉత, నం. త్‌ | క. | న | భే ణ్‌ | తూ
రత మ మ ము 9౧. 61001 పంశీ ఆక్ట్‌ ధియేటర్స్‌ లు 'హైదరాబాదు-500 04ఉఉఓ మా ప్రచురణలు ఉప్పెన ---(తుఫానుపై కవితా సంకలనం) 5-00 కృష్ణమూర్తి మధురగీతాలు 200 కృష్ణశాస్త్రి జ్ఞాపకాలు (శాస్త్రిగారి స్వీయ రచన) 2.00 రాయ్యపోలు వారి సాహృత్య సౌందర్య దఠ్శనం (వ్యాన సంపుటి) 8-00 సుషుప్తినుంచి మేలుకో---శ్రీమతి శారదా ఆళోక్‌ వర్ధన్‌ 6_(00 (కవితానంకలనం) భావ రాగిణి (గేయ సంపుటి) ం 6.00 నంశీలో మీరు సభ్యులుగా చేరి సాహిత్య సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు చేయూత నివ్వండి | ను చ న ఎ స యం యను మమ యే టిమ్‌. (మ టి శ. గద ఉం.
సుషుప్త్పినుంచి వేలుకోః (కవితా సంకలనం 0 నే (శ్రీమతి శారదా అళోకవర్థన్‌ ఫీ శ శాఖలో వంశి ఆర్జుథి యీటర్‌ 'హైదరాబాదు.500044
నుషుప్పే నుంచి మేలుకో : 5౮0960౮౧11 1౮౧౫౦౫1 1౯౬౮గ౦ 1. (3919010౧ 0 (06 ౪0౧595) ప్రథమ ముద౦ణ 2 ల 10 జూన్‌ 1080 పషష్య 4! కో కాపీలు 1000 లా గ హక్కులు; రచయితివి 'కరచురణ; వంశీ ఆర్ట్‌ ధియేటర్స్‌, (ఫోన్‌. నెం. 61001) న్యూ నరల్తికుంట, హైదరాబాదు _ 5900 041 కొపీలు గొరకుచోటు ల వంళీ అర్‌ ని | గగ లేదా / దిశి పబ్లిషర్స్‌, (0/ ఇ రాయణగూడ, హైదరాబాదు 500 020. మమా... ముఖపత9ిం | టు . న్‌ ఇ... కవరు పేజీ ముద్శణ ; స నందిని ఆర్ట్‌ పి౦ంటక్‌, ని నాతాయణగూడ . ముద్రణ ఫ్‌ రఘు మోపహాన్‌ (పింటర్స్‌, రాంకోట్కొ హైదళాబాదు 500 001.
శారదా కవి త్వ 0 లా ళ0 వై ంం 6 0
నంగీత సాపిత్యాధి దేవత “*ళారద?
*కశ్చారడ్రా కారదాం థభోజ వదనా వదనాంబుజే
సర్వదా సర్వదాస్మాకం నన్నిధి నృన్నిధిం క్రియాత్‌** నేడు సోదరీమణులు నవలలు కధలేకొక కవితలు రచిస్తున్నారు. ఆలాటి వారిలో అగశేంణి కవయితి? శారదా అళోకనర్దన్‌.
ఖ
**మ్రానవన సమాజం ఉపయోగించే అద్భుతమైన ఓషధులు శబ్దాలు” అన్నాడు కిన్లింగ్‌.
శబ్దం వీళ్ళబ్దంగా పాఠకుల హృదయాలలో ప్రవేశించి రుగ్మతను పోగొడుతుంటి, ఆరోగ్యాన్ని కలిగిస్తుంది.
శారద కవితలో అర్ధంగావి శద్దాలు బాలా అరుదు. ఆందుకే పాఠకులు, శోరితలు శారద కవితలు చదివి, విని ఆనందీస్తారు. ఈనాడు పూర్వంకన్న అక్షరాన్యత పెరిగింటి. దానికి తోడు ఠవుల్లో పాండితీ వకర్ష కోసం తహాతపా తరిగింటి. తసుక పాఠకులకు, తవులకు మధ్య అంతరం తొలగింది. నేటి కవులకు సగటు మనిషిపై దృష్టి పడిందీ, గజదంళ గోపురాలు వీగిపస్తున్నారు కవులు.
“కత్తి బట్టిన రారాజులు కారాదు నీ గురువులు;
నుత్తిబట్టిన కార్మికులు నీ దేముబ్య*
“భారతం? కర్మవీరుల చలిత
భారతదేశం ఈనాఢు కర్మవీరులకే విలువ వినస్తున్నటి. కన్లుక ...కర్మఖీర్తుల్ని గురించి (వ్రాసిన కవిత్వం మహాభారత భాగమే. అవుతుందీ,
2 కొందరు జోకొటి నిద౦వచ్చే కనితలు వ్రాస్తారు. ప! అజాత శారద వంటివారు గాఢనిదమండి మేల్కొలిపే కవితలు రచిస్తారు అందుకే ఈ కవిశాపంవుటి జాతిని నుమ ప్పినుంచి మేలాలుపుతున్నవి, ళస్తుషుప్పిమంచి మేలుకో 1? ఆంటున్నది. ఈన తరాన్ని గురించి శారద ఒకచోట గొప్పగా చెప్పింది. *నాకరం అంతరాలు లేవిటి అంతర్యాలు తెలిసినటి అన్యాయాలను ఆణచివేన్తుండి నా తరం ఆదర్శాలకు హారతులు పడుతుంటి నా తరం అందుకు నడుం కట్టాలి యువతరం ఇదే నవ్యభారతిగా థావితరానికి నేనిచ్చే వరం” భారత్తీ శారదా ఒకక . కనుక శారద *వవ్యభారతి ఆయింది. నేటి తరాన్ని నుషుప్పినుంచి మేలుకొలిపి భావితరాలకు ఆదర్శాలను వరంగా ఇసు ౦టి కారద, శ అలో వ్యంజనా భరితమైన శారద కవిక, శారద వేళల వళఠె చల్లగా ఉంటూనే గుండెల్లో ీషా4కపాన్ని కురిసించి విద రేవుతుంది, యెండలో యెవడు వితిపోగ లడు. “కొ త్ర ఆశలు? రేశేత్తించే శారద కవిత ఈనాటి కవిళాలోకంలో కొత్తదనాన్ని ఆవిష్కు రిస్తు అదనడంలో నంగదేహం లేదు సో నేను మషు ప్రికి వ్యతిరేకిని జాగ్భతికి అనుయాయిని శారదా కవిశ్వం సగటు మనిపిని జాగృతి వైపుకు నడిపిస్తులలి. మేల్కొలుపు పాడుతుంది. ఆ మేల్కొలుపు ఫొటలే ఈ కవితలు హైదరాథాభ్‌ శా॥ దొశరథి
మీతో ఒక్క తణం....... తినబోతూ రుచెందుకు ? వ్యాఖ్యానం చెయ్యడం నాకిష్టం లేదు ॥ కానీ ఒక్క మాట : అనేక సంఘటనలకు హృదయం స్పందించి కొన్ని సందర్భాలలో మనసు విలవిల్లాడిపోయి, గుండె పగిలి పొంగుకొచ్చిన అవేళానిక్క అక్షర రూవమే ఈ కవితా సుమగుచ్చం. గుండె గుండెలో వసంతం నిండాలని, వంతి గూటిలో చిరుదీవం వెలగాలనీ, విశ్వమానవ కల్యాణం జరగాలనీ కోరుకుంటూ, జాతిని జాగృతం ఇెయ్యడానికి, “సువు ప్రినుంచి మేలుకో? అని (వ్రతిన్యక్రినీ 'హిచ్చరిస్తున్నాను. పతి ఫలం రాకపోతుందా అవి ఆశిస్తున్నాను. “విశ్వమానవ శ్రేయస్సు". అనే యజ్ఞంలో నేనూ ఒక నమిధగా పుంపే చాలు, అదే పదివేలు ! మళ్ళీ కలుడ్ధాం 1 --శారదొ అళోకవర్ధన్‌ యమము!
మ స. ఆంకితం స వ...
సంఘ సేవకురాలిగా
సంఘ సంసరగా
అక్టో బటి
అనేక నంస్థలకు అధిపతిగా
"పేదల పాలిటి పెన్నిధిగా
ఎన్నో పదవులను చేబట్టి
సమర్థవంతంగా నడిపిసూ
న!
ముంచుకు స్లాగ్గిపోయే
స్నేహశీలి, సహృదయురఠాలు
శ్రీమతి రోజామిస్త్రీ క్రి
పేకముతో -ాశారదా అళోకవర్ధన్‌
ఫీర్షిక వనం. పృటి నం,
- నగటు మవిషీ సన్యసించకు 1 |
- దేళమేగతి బాగుపడునోయ్‌ 1 వె తి. పాతికేళ్ల ఫౌరిఢను 7 4 కొత్తపాట కి న ఆకొంత్ష క్ష
- ఫలించిన కల 13 ౧ నవ్యభారతి క? 8 మధ్యతరగతి స్వగతం 18
- స్వీట్‌ సిక్క్‌టీన్‌: 20 19 నవ్వు చెల్లీ; లి 1 కొత్త ఆకలు లకి
- సుషప్నినుంచి మేలుకో | 2 18 నం(క్రాంతి సంతాపం 82 కే బీవలకి శ బీనవదనం వె 1 మళ్ళీ ఓ అవతారం ఏత్తు: క
- ఆశాబ్యోతులణ వెలిగించు చిట్టీ ॥ 30 1౧ వాగోడు 41 క్రి ఆధికారం గు!
- అభ్యర్థన శీక్‌ 20 ఆంకా నాదేనని ఐ9ితుకు 47
- వంకాాంతి శోభ శ8ి 22 మనీషివి నేను 40
- ఏం సాధించాం ఈ పాతికేళ్లలో? క్‌ి 24 పరీధావి వరిచయం క3 £ళ్స్‌ మరో లోకం | క్‌? 2్యి పావనం స్వాతంతథ్యిం శ క్‌
క్ర ఉద్దోష 8 28) నారిగాకు నవ్వాడు 82 28) కాలచక౦ం 1 67 శకి జీర్ణగతం గ్గ 81) హృదయ ఘోష 14 38 మహిళ గా 33 చివికిన జీవితం చిగుఠించాతి 78 వటి రైతుగానం 82 శక చీకట వ౦నవించాతి కిర్‌ శ80 నా చరిక0ి 87 3) నామాట భూమాత నోట 8కే 398) నాతరం చేపిన నినావం । తికి శకి విన్నపం న! 40. విరిదణ న! 1౧ ఎవరనుకున్నారు నన్ను? 88 శ వసంతునితో వైరం 181 యా!
సగటు మనిషి! సన్య సీంచకు!
ఏమిటి వెతుకుతున్నావు మనిషీ ! దేనికోసం అరాటపడుతున్నావు ? | విరిగిన శిథిలాలమథ్య ఏముందని నీ భ్రమ (7 | చెదిరిన స్వప్నాలనడుము ఏముంటుందని నీపిచ్చి ? కాలాన్నెపష్పుడూ నెమలేసుకుంటావు గర్వంగా చరితంచదివి లొట్ట లేసుకుంటావు తృపిగా చివికిన బతుకుల జాలిచూఫవులు చదవలేవా ? చితికినరూపాల నీలినీడలు చూడలేవా ? అశానిరాశలనడుమ కొట్టుమిట్టాడే జీవితాలు అడుగడుగునాఛస్తూ అర్ధం లేకుండ్యాబతి కే అభాగ్యులు నిరుద్యోగులు, నిత్యదరిదు9లూ కోకొల్లలు. రత్న గర్భలో పుట్టిన గర్భదరిదు9లు.. పాలిపోయిన వారి ముఖాలనుచూడు వాడిపోతూన్న వారి జీవికాలనుపాడు; ఎన్నాళ్ళు ఆశలన్నీ చంపుకుని డొకగంమాడుతున్నా రెక్కాడిసావు ? ఎంతసేపు కొవఊపిరితో రేపటి వెలుగుకోసం వేచివుంటావు ? ఎన్ని రేవులు మోవులుమోపులుగా మాసపోలేదు | ఎన్నిసంవత్సరాలు సీకళ్శెదుకు దాటిపోలేదు | ఏడాదిమారినా సీదారి మారడంలేదు నీకోరిక తీరడంలేదు. గడచిన రాతిలోని వెన్నెలకిరణాన్ని తలచుకొని ఊహలలో ఊపిరిపోనముకుంటావు,
శ్రీ
మరచినపాటలోని చరణాన్ని పాడుకునీ తన్మయత్వంలో తబ్బిబై బసోళావు అదికాదు మసషీ నీ కర్తవ్యం! ఎదురుతిరగడమే నీ ధర్మం___ అదేకావాలి నీ ధ్యేయం ! అప్పుడే జరుగుతుంది న్యాయం, పుక్రిటి వురాణాలతో కాలాన్ని వృధా చెయ్యకు పగటికలలతో పండంటి జీవితాన్ని పాడుచేసుకోకు అస్థికలకు వూజచేసి అభయాలడగకు అల్బంగా నిష్టాతుల నీడల్లో నడచి నిలిచిపో నిండుమనిషిగా! కనబడని శక్తీకోసం ముకు మూసుకుని తపస్సు చేయకు మూర్ధంగా కళ్ళైదుటనున్న అనంతసృష్టిని తెలుసుకో క్రుణంగా___ కత్తి బట్టిన రారాజులు కాలాదు నీ గురువులు సుత్తి బట్టిన కార్మికులు నీ దేముళ్ళు, సగటు మనిషీ! సన్య్మసించకు నాకెందుకులే అని “ఫై” అంటూ ముందుకురా సర్వం నాదేననీ. దిశజనాభాలో నీదే “మెజారిటీ”! నువ్వు తలుచుకుంకే గెలుపు నీకే “గ్యారంటీ?! ౪ 2
దేశమే పడునోయ్‌. దెశవుగతి బాగుపడున య్య “ద్రేశమం'కు మట్టికాదోయ్‌ 'దేశమంకే మనుషులోయ్‌” శంఖం ఊదినట్టు మోగుతున్నయ్‌ చెవులో రింగుమంటున్నాయ్‌ గురజాడవారి మాటలు మరపురాని మధురగితికలు ప౦గతిబాటకి కరదీపికలు గట్టిగా ఈ మాటంక్షే, నువ్వు బొత్తిగా అజ్ఞానివని నవ్వుతోంది ఈ లోకం నిలదీసి చూస్తోంది నాకేసి పొాపం।! స్వార్ధం వెయ్యి నాలుకలుసాచి ధర్మాన్ని స్వావోచేస్తున్న ఈ నకుయం కల్తీలకు నిలయం, పాపాలకు ఆలయం, జానెడు చోటుకోసం గుక్లైడు నీళ్ళకోసం బెత్తెడు పొట్టకోనం కుక్తుకలు కోసుకునే ఈ రోజులు పడుతు న్నాయి దౌర్జన్యానికి మంంళహారతులు కొడుతున్నాయి నల్లబజారు ఆసామఘుల డీలింగులకు జోహారులు పాలల్లో నీళ్లుపోసి అమ్మిన్సా వెన్నకి పిండికలిపి వ్మికయించినా, కుంచెడు బియ్యంలో . కంచం రాళ్ళు పోసినా శ్ర
కొనుక్టు వెళ్ళి అమాయక (పజలున్నం౦తకాలం నిరుపేదలకు తెలియనంతకాలం చేస్తుంది అన్యాయం రాజ్యం స్టాపిస్తుంది అధికారాల పీఠం దేశభ క్షి నళించింది దేశాన్నే భు క్వంచేసుకొవాలనే తత్వం ప౦బలింది నకల కష్టాలూ సహించి స్వాతగ్యత్యాన్ని సాధించిన తరం క ౦ముక ౦మంగా కనుమరుగవుతూన్నది నీతీ నిజాయితీ నిదంపోతూన్న వి. కాలేజీల్లో సీట్టులేవు అఫీసుల్లో క్త గ్కుూలూ లేరు విద్యావంతుల కుద్యోగాలు లేవు ఎన్‌.బి.ఓ.లకి ఎదుగూ బొదుగూ లేదు. అత్యాళాపరులకు సీలింగులు లేవు దోపిడీదారులకు వార్నింగులు లేవు అందుకే ఉన్నారు అందరూ రోర్రంబట “పై0కులరిటూ: “*ఘెరావిలంటూ నిరనన [వతాలంటూ నిరాశాపూరితులు, నిత్యదర్శిదులు రత్నగర్భలో పుట్టిన గర్భదరిదులు | చదువెందుకు చట్టుబండలు ఉండాలి ఓకముండతి చల్లని చూపులు | ఉత్తరమ్హో దక్షిణమో తెచ్చుకునే, ఇచ్చుకునే చురుకుదనం ఉంటే చాలు |
లే
చు క్రేస్తారు దేశాన్ని రెండురోజుల్లో మింగేస్తాడు (పపంచాన్ని మూడు నిముషాల్లో ! కుక్కాకాటుకు చెప్పుదెబ్బలు పడనప్పుదు హింసకొకళ ప౦శిపాంన లేనప్పుడు దానవత్వాన్ని ధ్వంసంచేసే * మానవుడే లేనప్పుడు అధర్మం రొమ్మువిరిచి స్వైరవిహారం చేస్తూన్నప్పుడు మట్టిక న్నహీనంగా మనిష్మిపాణం విలువ కడుతూన్నప్పుడు **దేభముంకు మనుషులోయిో అన్నమాటలు చెవిటినాని చెవిలో ఊదిన పొటలు మనిషి కలుషితమైతే ఉంది ఏదో పాంయశ్చిత్తం |! మనసులే కలుషితమైతే లేనేలేదు వైద్యం మనుగడ ఎలా సాధ్యం? సమాజమంతా కుళ్లేవుంకు నమతా మమతా నళశించిపొతే “ద్రేశమేగతి బాగుపడునోయ్‌?? (పగతి ఏగతి సాగుబడునోయ్‌. యువతరాన్ని వెన్నుళటి లేష్షి నవతరాన్ని నృష్టించవోయి అధర్మానికి బలైపోయి అసువులు బాసిన మహాత్ముడు కాదు మనకి కావలసినదిప్పుడు అన్యాయానికి అవూతైఫోయిన ర్ట
ఏస్ముపభువు కాదు మనకి కాపలసినదిప్పుడు చీకటి బజారుని చీల్చి చెండాడే కాలభైరవుడు కావాలి. అక గమాలను ఆణగార్బ్చే వీరభ్యదుడు కావాలీ. లేకపోతే, కళ్తునిండిననమాజం నానాటికి కుళుతూనేవుంటుంది చీడపట్టినదేశం నానాటికి క్షీణిస్తూనే వుంటుంది. యువతరం మేలుకోకపోశే జాతిని జాగ్భతం చెయ్యకపోతే నవతరాన్ని సృష్టించకపోతే 'దేవమేగతి బాగుపడునోయ్‌ ? 'దేశ షేగతి బాగుపడునోయ్‌ |! | క్రి
ఫూ వ్రి "కీ శృ వఢను న్‌
నాకిప్పుడు ఇరవైఅయిదు వత్సరాలు అనుకోగానే కలిగింది అంతరంగంలో, తియ్యని పులకింతల గిలిగింత మదిలోపల మెదిలాయి భహుజ్ఞాపకాల దిపొల తోరణాలు జరిగిపోయిన వసంతాల రంగురంగుల రంగవల్లిలా గడచిపోయిన తొలిరాత్తిరి అనుభూతుల మాలికల్లా కదలాడింది కనుపాపలపై క మ్మగా కదులుతూన్న కాలకన్య వాయ్యారవపు హోయగాలు. నేనెంతో అద్భష్ష వంతురాలిని నేనెంతో గారోలీ పట్టిని, 'పద్ధలెందరో దీవింప ఆవతరించిన దీపొంకురాన్ని తాతముత్తాతల కలల రూపాన్ని నేను పలునోముల వుణ్మఫలాన్ని నేను మహాత్ముని అడుగుజాడల్లో ఉక్కుమనిషి నర్దార్‌ యినపచేతల్రో సకలళాస్త్ర పారంగతుడు సర్వేపల్‌ొ నమక్షంలో చాణుక్యునివంటి చాళుర్యశిలి ల చాచానెహూ) సాంగత్యంలో లాల్‌బహదూర్‌ లాలనలో నడయాడి "పెరిగాను నేను సామర్థ్యం సంతరించుకున్నాను, నా పుట్టుకకోసం తహతహలాడి పలు ఇక్కంట్టుల కోర్చుకున్న
త్యాగముయుల "కెప్పుడూ బుణపడీవుంటాను సర్వావస్థలయందు వారిని న్మరించుకుంటాను. "పేరులోనే భోగంకాసీ భోశాల నావలకు నెట్టి పట్టుదలతో కదంతొక్కిన పట్టాభి సీతారామయ్య "పేరులో ప౦కాశం (వజ్వరిల్లుతూంకు
సింహగర్జన చేసిన టంగుటూరి
ఒకేమాట ఒకేబాటన నడచిన
అల్లూరి సీతారామరాజు
ఎందరో ! మరెందరో |! పితానముహవుల యజ్ఞబలం, త్యాగఫలం, ఏత3ైకలక్ష్యం నేనే. నిరుపమాన నిరంతర కార్యదీక్షావిత చిహ్నాన్ని నేనే. పెద్దల ఆళీర్వచనబలం కొండంత
అసమాన విజ్ఞాన (ప్రతిభాశ క్రి బోలెడంత
కలిగిన నేను మరెవ్వరినోకాదు.. మో
స్వతంతొ భారతిని, మా క ల్చవల్లిని. మారుతూన్న కాలంతోపాటు
"పెరుగుతూన్న వయసుతోపాటు
బాల్యాన్ని వదలి యావ్వనంలో అడుగిడుతూన్న పాతికేళ్ళ పౌంఢను,
సకలళాస్త్ర్యపవీణ, సర్వజన (పియదర్శిని భారతేందిర విజయేందిర ఇలవేల్పుని నేను.
పేదరికాన్ని రూపుమాపి
సమానత్వాన్ని స్థాపించి
శాంతిభ్యదతల రక్షించి
విజ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించుతూన్న
నవ్యభారతికి జోహాఠరులర్చించుటయే నా ధర్మం స్వఠాజ్యలక్ష్మికి హారతిపట్టుటయే నాక _ర్తవ్యం ఇదే నా ఇరవైఅయిదవ జన్మదిన అకాంక్ష నకలజన సంక్షేమ కార్యదీక్ష. జ
థి
షా చె గ్‌. కొతపాట
గాల స్వాతం(త్యంవచ్చి మూడుపదులు దాటింది భారత వీరచరిత౦ కూడా గతంగా మిగిలిపోయింది. *మా తాతలు నేతులు తాగారు మా మూతులు వానన చూడండి". అంటూ ఏటేటా చంకలు కొట్టుకోవడం, కవులూ గాయకులూ నాయకులూ గొంతు చించుకొని వేదికలమిాద ఏడాదికొకసారి గతాన్ని మననం చేసుకోవడంతప్ప ఏం సాధించాం, ఇన్నేళ్ళలో? ఏం సాధించాలని యత్నిన్తున్నాం రాబోయే కాలంలో? ఎటు చూనినా అళాంత్సి ఎక్కడి కెళ్ళినా అసంతృప్తి | న్యాయానికి స్థానంలేదు నిజాయితీకి నిలువ నీడలేదు. అధిగమిస్తూన్న ధరల నందుకో లేక అకలిమంటల నోర్చుకో లేక అన్యాయాలూ ఆ[కమాలూ చేసే ప౦జావాపిొని నావలేకపోతున్నాం. ఐకమత్యం పేరిట వ౦సంగాలు చేసూనే అనేక పార్టీలను పెట్టి ఆందంగా పోట్లాడుకుంటున్నాం. ళక్ష్యలు "'పెంచుకుంటున్నాం లక్ష్యాలు తెంచుకుంటున్నాం. ఒకపక్క అల్లరులు, అలజడులు మరోపక [ పండుగలూ, పబ్బాలూ
త్రి
టక చోట మత్తుగా తిన్న మత్తేభాల ఘీంకోరాలు మరోచోట మలమలమాడే పేదల పేగుల దినాలాపాలు. అటుచూస్తే అందాల పందెంలో అర్దనగ్నవు వాంవుసొంపుల (పదర్శన సన్మాహాలూ. ఇటుచూస్రే ఏడ్చేపాపలకు ఎండిన రొమ్ముల నందించే ఎడాఠి గుండెలు.
సభ్యతముసుగులో సగౌరపంగా
దోపిడీలకు దిగే దొరబాబులు._
తమ కీ ర్రివ౦తిష్టలే పరమావధిగా భావిస్తూ (వ్రజలపేరిట జేబులునింపుకునే అఖండ వాయకులు_ ఇవీ నేడు మన కగువడే సత్యాలు
స్వాతంత్యం వచ్చాక సంతరించుకున్న విజయాలు. ఇంతకన్న ఏం సాధించాం ఇన్నేళ్ళలో?
ఇంకేం చెప్పుకుంటాం ఇలాగయితే ముందుముందు రాబోయే కాలంలో?
గతాన్ని వలె వేసుకోవడంకాదు మన కర్తవ్యం వాస్తవాన్ని తెలుసుకుని బంగారు భవిష్యత్తుకు బాట వేనుకోవడమే మన ధర్మం_
యువతరం ముందుకు రండి!
స్వాతం(త్యలక్షని నంతోష పెట్టడానికి
నేడి కంకణం కట్టుకోండి!
నవతరాన్ని నృష్టీంచండి [|
కొత్తపాట పాడుకోండి [1
ఏఈ 10
ఆకొంద్త్‌ ఆచి నీ పిోయతము ఆంధ జనని ! సకల కళా పరిపూర్ణ లావణ్య రూపిణీ ! సర్వజన మనోర౦జనీ! నీకిదే నీ జన్మదినోత్సవ శుభాకాంక్షలు! నివు సంతరించుకున్న రూవురేఖ విలాసాలు నీలో వెలిగించుకున్న విజ్ఞాన దీపాలు చూడ్య చాలకున్నవి రెండుకండ్డు నెడు నిండినవి నీకు ఇరువది ఏంద్డు | నీ పూర్వచరితం తలచుకొంటూ నీ భావి ఘనత ఊహించుకుంటూ ఎలుగెత్తి కీర్షించుచున్నవి. అటు మంజీర్య ఇటు వంశధార ఉప్పొంగి ఉరకలు వేస్తూ కీ రించుచున్నవి. అటు గోదావరి ఇటు కృష్ణ వేణి నీ రాకతో పుట్టి పెరిగి పుష్పించిన కర్మాగారాలూ, కార్ధానాలూూ ఇంతవై అలతవై గగలవీధుల తాకుచూ జేజేలు కొడుతూన్నవి నీకు: సన్యశ్యామలమైన బంజరుభూములు సగర్వంగా మంగళహారతులు పట్టుతూన్నవి నీకు ! బాలారిష్టముల దాటి నవయావ్వనవతివై [పొధత్వాన్ని పొంది నవనవబాడుతూన్న నువ్యు నీయెదలోయెట్టిక ల్మషము, చొరబడకుండాచూసుకుంటూ గ్గ
నీ హృజిలో ఎటువంటి దుమారము రేగకుండో
కాపాడుకుంటూ సంకుచిత్వము, స్వార్ధము, పంకిల రాజకీయములు సిలో తావు చేసుకోకుండా, నిన్ను నీవు రక్షించుకుంటూ థీవ్య శో భాయకరమైన 'పెంయమ సుమవాటిని నాటి అ వరిమళాలు పలుదిక్కుల వెదజల్లు 1 మసమందరం ఒక్క కేనని, యాసవే.రైనభాషజక్క- కేనని ఐకమత్యమే మసధ్యేయనుని నొక్కి వక్యాణించు అందరినీ ఒక్యాతా9టిన నడిపించు ! శ నీ చిన్నచెక్రెళ్లు తెలంగాణనీ, రాయలనీమనీ (పేమించు' లాలించు చేయూతనిచ్చి వారిని పోంత్సహ్‌ంచు విశాల మానవతా సమతా సాధసను వివరించు !! అప్పుడే స్థిరమగును నీకీ ర్తి ఉజ్వలమగును అం(భాభ్యుదయ దీప్తి | అందుకే అంజలి ఘటించి అర్పిస్తున్నాను నీకు నా హృదయపూర్వక జస్మదిన శుభాకాంక్షలు; కాంక్షిస్తు న్నానునీనుంచి సమతా, మమతా, మానవతా
వుష్పాలు ! [్ర) 12
ఫలించినకల
కలగన్నాను నేను కలవరిస్తున్నాను. కమ్మని తలవుల అలలపై తేలిపోతూన్నట్లు రివ్వున గాలిలో కెగిరి నక్షతా9లని పట్టుకున్నట్లు అకాశాన్న్ని అంబరంగా చుట్టుకుని మబ్బుల గిలిగింతలతో ఉక్కిరిబిక్కి రవుతూన్నట్టు కలగన్నానునేను, కలవరిస్తు న్నాను. అందమైన ఉద్యానవనంతో విహరిస్తూ అంతులేని ఆనందానన్నభవిస్తూ తన్మయత్వంలో మునిగిపోతున్నాను తజ్బిబైపోతున్నాను: అహా! ముద్రబంతులు ॥ ముదితలు మెచ్చే చేమంతులు : మనసుకు నచ్చిన మందారాలు మైమరపించే బొండుమళ్లైలు. గుండెలోతులు పసిక క్లే పేంమగురుతులు గులాబీలు ఎన్నెన్నో పూగుత్తులు పరిమళాల గుబాళింపులు: మత్తేభంలా మత్తులో తేలిపోతున్నాను ఊహల ఊయలలో ఊగిపోతున్నాను. అ పారవశ్యంలో. అ నిశ్శబ్దతరంగా లనడుము ఎక్కడినుంచో వినిపించింది కిలకిలారావం కోటిగొంతులు కలబోని నవ్వినట్టు, అనిపించింది చక్కని సంగితంలా
13
నీ వృాజిలో ఎటువంటి దుమారము రేగకుండో కాపాడుకుంటూ సంకుచిత్వము, స్వార్ధము, పంకిల రాజకీయములు సిలో తావు చేసుకోకుండా, నిన్ను నీవు రక్షించుకుంటూ ఉప్య శో భాయకరమైన "పింమ సుమవాటిని నాటి అ వరిమళాలు పలుదిక్కుుల వెదజల్లు | మసమందరం ఒక్క కనని, యాసవే రైనభాషఒక్క కనని వికమత్యమే మనధ్యేయనుని నొక్కి వక్కాణించు అందరినీ ఒక్కతా౦టిన నడిపించు ! శ నీ చిన్న చెల్లెళ్లు తెలంగాణన్రీ రాయలసీమనీ (పేమించు' లాలించు చేయూతనిచ్చి వారిని పోర్పత్సపించు / విశాల మానవతా సమతా సాధసను వివరించు !! అప్పుడే స్థిరమగును నీకీ ర్త ఉజ్వలమగున్స అం[భాభ్యుదయః దీప్తి / అందుకే అంజలి ఘటించి అర్చిస్తున్నాను నీకు నా హృదయపూర్వక జస్మదిన శుభాకాంక్షలు, కౌంక్షిస్తు న్నానుసీనుంచి సమతా, మమతా, మానవతా వుష్పాలు ! క్ష 12
ఫపలించినకల
కలగన్నాను నేను కలవరిస్తున్నాను, కమ్మని తలవుల అలలపై తేలిపోతూన్నట్లు రివ్వున గాలిలో కెగిరి నక్షతా౦లని పట్టుకున్నట్లు అకాళాన్ని అంబరంగా చుట్టుకుని మబ్బుల గిలిగింతలతో ఉక్కి-రిబిక్కి రవుతూన్నట్టు కలగన్నానునేను, కలవరిస్తున్నాను. అందమైన ఉద్యానవనంతో విహరిస్తూ అంతులేని ఆనందానన్నభవిస్తూ తన్మయత్వంలో మునిగిపోతున్నాను తజ్బిబ్ల్బైపోతున్నాను: అహో। ముద్రబంతులు ; ముదితలు మెచ్చే చేమంతులు ః మనసుకు నచ్చిన మందారాలు మైమరపించే బొండుమల్లెలు. గుండెలోతులు పసిక ట్రే పేంమగురుతులు గులాబీలు ఎన్నెన్నో పూగుత్తులు పరిమళాల గుబాళింపులు! మత్తేభంలా మత్తులో తేలిపోతున్నాను ఊహల ఊయలలో ఊగిపోతున్నాను. ఆ పారవశ్యంలో. ఆ నిశ్శబ్దతరంగా లనడుము ఎక్క-డినుంచో వినిపించింది కిలకిలారావం కోటిగొంతులు కలబోనీ నవ్వినట్టు, అనిపించింది చకగ్ణాని సంగితంలా
13
కోటికోట్ల వీణలు ఒక్కసారి మోటినట్టు ॥ నన్నుచూసి నవ్వుతున్నారు వారు. నాచుట్టూ మూగినవారు చిలకలదండులాంటి చిన్నారులు పాలబుగ్గల పసిడికూనలు_ ““మా బోసినవ్వుల అందానికన్న బాగున్నాయా ఆట పూనిన పూగుత్తులు" అన్నట్టున్నాయి చిన్నారుల చిలిపిచూవులు. గివ్వుకున్న వారి నోళ్ళల్లో పదునాలుగు భువనాలు కనిపించాయి మెరిసే ఆ కళ్ళల్లో ఆశలు జ్యోతుల్లా వెలిగాయి పిల్చల్లోకలిసి పిల్రనగో౦వి వూదుతూనే ఆగరుల్యాణలో నం చ్చ స్తులున్నారువాళ్ళల్లో గురువువెంట విద్య నేర్చుకోబోయి, “'గారడీలాగా మహోపకారాలు చేసిన మహానుభావులు రామ లక్ష్మణులూ క నిపించఛచారు. తల్లిపేరు నిలపటానిక్తి తండి౦తోనే యుద్ధంచేసిన బాలవీరులు లవకుశులూ అగుపించారు. భ క్రిబోధనతో జనకునుద్ధరించిన ప౦హ్లాదులూ బాలరాజులూూ బాలయోగులూ ఎందరెందరో! కళముందు కదలాడారు నాకళ్ళు శెగ్రిపించారు. ఈ పిల్లలగుంపుముందు ఆ ఫువ్వులగత్తులు వెలవెల పోయాయి. గడీ
నన్ను తన్మయత్వంలో ముంచేసిన ఆ వనం సూర్యునిముందు దివిటిలా అనిపించింది అ క్షణం, అ వనాన్నొదిలి ఈ జనంతో పోతున్నాను, అంతా నిళ్శ్దిం ! చిక్తనినిశీధి కళ్ళుతెరచి చూశాను పసివారులేర్కు పూదోటాలేదు 1! కల అనితెలుసుకున్నా ! కళ్ళకి కట్టినట్టున్న ఆ రూపాలని మగువలేకున్నా | ఆశ్చర్యం ! నొకల నిజమయింది బాలల వత్సరం వచ్చింది బాలల భవిష్యత్తుకోసం, బహుపథకాలు పుట్టాయి. వారిని తీర్చదిద్దడానికి బంగోరుబాటలు నిర్మించబడ్డాయి... ద్ద ఉ ఈ సంవత్సరంతో ఇవి ఇక్షడే అగిపోకూడను ఈ ఉత్సాహం ఎన్నటికీ అడుగంటి పోకూడదు దళిత జాతులు బడుగుబాలలు అంటూ వేర్పాటు భావాలు పెళకగకూడదు ఒకే తోటలో పెరిగే పుష్పాల్లా ఓకేజాతిగా ఒబకేనీతిగా పిల్లలూ పెరగాలి పెద్దలు తోటమాలుళ్తె పిల్లలకు మార్గదర్శకులు ఇవాలి! ఉత్తమ పౌరులుగా తీర్చిదిద్ధే బోధకులు కావాలి | ణో ది 1క్ట
శేవఅం పండుగలు జరుఫుకున్నంత మాతా౦స ఫలితాలు శూన్యం కి
ఫలితాలులేని (వణాళికలు వ్యర్థం___
అందుకే అంటున్నాను ఒక వత్సరం ఒక దశాద్దిం సరిపోదు బాఆఅలకోనం___
ఒకయుగం చాలదు వారికోసం_
ది, న
ఈ నృష్టి జరిగినంతసేపూ
బాలలున్నంతవరకూ వుండాలి వారి. ప౦త్యేకస్థానం. ప౦తివత్సరం ఒళ వరంగా వారిపరంగా !1
ము! 18
నవ్యభారతి నా గతం సుఖదుఃఖాల మిశర్సిమం వర్తమానం అయోమయం భవిష్యత్తులో బంగారం పండించాలని కమ్మని కలలు కంటున్నా. నా తరాన్ని తీర్చి దిద్ధటానికి శాయశక్తులా పియత్నం చేస్తున్నా. అలనాటి కాయల స్వర్ణయుగ వైభవం తెల్లవారి దొరతనంలో గడచిన దాన్యం విము క్షికె సలిపిన పోరాటం. స్వాతంత్య విజయోజక్సాహం_ నా గతం తాలూకు తీపిగురుతులు. రేపటి భవితవ్యానికి పునాదులు |! అనుభవాలు నాకు నేర్చిన పాఠాలు! మార్చుసుకోరే (పగతిమార్లాలు | అందుకే నేను మారాను. ఆచార వ్యవవారాదులలో _నాటి నమ్మకాలను నెట్టిపారేశాను నవ్యత్వానికి అనువుగా నేను మారాను నా తరాన్ని మారమంటున్నాను ఉ[దేకాల ఉద్వేగాల ఉచ్చులో చిక్కుకుని కొట్టుమిట్టాడేతరం నాకొద్దు దుఠాభారం అడుగుజాడల్లో
గే?
దుర్మార్డుల నీడల్లో నడిచెతరం నాకొద్దు. గతించిన క్షణాలను క లవరిస్తూ గడవవలసిన కాలాన్ని విన్మరించే అజ్ఞాన లతరం నాకొద్దు కూటికోసంనీటికోసం పాొణాలుపోయినా లెక శ్రా చెయ్యక మౌనవత్వంగురించి మహరాజులా ఉపన్యాసాలిచ్చే "ఫెద్దమనుషులతరం నాకొద్దు. బతికున్నప్పుడు పలుకరించక తిట్టిపోసి చచ్చాక సమాధులు కట్టి ఊరూరా ఉత్సచాలు జరిపే తరం నాకొద్దు. పదవికోన౦ [పాశాలు తియ్యటానికి మానభంగాలు చెయ్యడాసికి వెనుకాడని దుండగులతరం నాకొద్దు. పోషించేశ కి లేకపోయినా పిల్లల్ని కనిపారేని “ఖర్మ” అని తప్పించుకుతిరిగే పిర్రికితరం నాకొద్దు. నా తరం ఆంతరాలు లేనిది అంతర్మాలు తెలిసినది, వెజ్ఞానం దీపికగా నవ్యత్వం గమ్యంగా కా9ంతిపథంలో పయనిస్తుంది నా తరం ఆ వేశకావేషాలకు దూరంగా జరిగి అన్యాయాలను అణచి వేస్తుంది నాతరం।! ఆదర్శాలకు హారతులు పడుతుంది నా తరం! అందుకు నడుంకట్టాలి యువతఠం ఇదే నవ్యభారతిగా భావితరానికి వేనిచ్చే వరం | ప్రై 18
వధ్యతరగతి స్వగతం తొలినంధృ్మకూడా నిట్టూర్పులు విడుస్తోంది కాక తగిలి కాబోలు కాకులు *ద్రావు క్రావుల మంటున్నాయి కడువులోని (పేగులూ కరుంమంటున్నాయి. కడుపునిండా తిండిలేదు కంటినిండా నిద్ధురలేదు జానెడంత చీకటిగదిలో వెలుగురాదు చిన్నఉద్యోగుల చిక్కు.జీవితాలకు మార్చు రానళ్రు దినకరుని కిరణాల వేడితాకిడికి ర్ఫుడిసి కాబోలు ఎక్కడా గలి లేనేలేదు తెల్దారిందంకే భయం ఉదయభానుడి రాకళన్న ఈ ఉక్కే నయం సూర్యుడు నడనెత్తికొచ్చె లేళ అఫిసులో అర్ధాకలితో కాఫి తాగి పెండింగు ఫైళ్ళతో 'పెనుగులాడడంకన్న ఈ చీకటిగదిలోనే ఈఉక్కలో వూపిరితోకేవిసురుకుంటూ అప్పులవారి సాధింపులు చుక్కలతో చెప్పుకుంటూ రాని నిద్ధరకోసం కలవరిస్తూ పొర్లుతూ, దొర్లుతూ నిశీధిలో గడిపే రాతు9ళ్లే నయం మళ్ళీ తెల్లారిందంకే భయం. ఈహీ 139
డా జా స్విట్‌ సిక్స్‌టీన్‌
మా అక్కకు పాతికేళ్ళు మొన్ననే ఘనలగా జరుపుకుంది పుట్టినరోజు పండుగ ఆశల దివ్వెలలో వయన్సనే చమురుపోసి వెలుగుకోసం ఎదురుచూసే నమరయోధులందరికీ
అందించింది ఎర9ని తామ౦ప్మతాలు జ్యోతుల్లా మెరుస్తుంకే
తియ్యని 'కేకుముర్కల్లా
మరి నేనో?
“స్వీట్‌ సిక్స్‌టీన్‌”
పదహారేళ్ళ పడుచుని
ఇంకా మైనరునే
మేజరు కాలేదు *లా ప%కారం పల్లెత్తుమాటాడని నా చెల్లెమ్మ రతవాలు పొదుగుకున్న ముద్దులగుమ్ము ఎవ్వరినీ ఏమి ఆడగదు
ముందు ఎప్పుడూ దెబ్బలాడదు కానీ ?
అందరినీ ఓ కంట
కని పెడుతూనే ఉంటుంది
20
అప్‌సరం అనిపిస్తే తనవాటా తన కిమ్మంటుంది అంతకన్నా చిన్నది మరో చెల్రైలున్నది ముత్యాల మునుగులో ముద్దులొలుకుతున్నది అక్క లేదో తనకన్యాయం చేశారని అదిరదిరి ఫడుతుంది మూతి నుడుచుకుంటుంది గంగ సహవానంగా అక్కకబ్బింది హింది తుంగభదం స్నేహంలో చెల్లెలికా చ్చింది తెలుగులోనే కన్నడయాస మూసీ ముంగిట్లో ముద్దుముద్దుగా ముచ్చ కైన భాష మాట్లాడుతుంది చిట్టి చెల్లి కృష్టా గోదావరీ నేర్చిన నాభాష తనది కాదంటుంది నిన్నో పరాయిదానిలా చూస్తుంది భాష ఏదైతే ఏం? రక్తనంబంధం ఎక్కడికి పోతుంది ? బక లల్లి పిల్లలం కల్లోలం ఎందుకంటుంది అక్కయ్య ! [భాతృత్వం చంపుకో వద్దంటుంది శతృత్వం తెంచుకోమంటుంది “క్టూఖావా చెల్లీ . జ
ఎందుశే మనకి దెబ్బలోట చలుగురిలో నవ్వులాట” అన్నాను “అవుమల్ల ఎందుకంట?” ఆంది చిట్టితల్లి గొద్దలిక ళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి సరస్పఠాలింగనంలో ళ్ళు పులకరించింది మనస్సుమైలని క డిగేసింది తపస్సు నేటికి ఫలించింది నాకూ పాతి కేష్ల రావాలి సుట్టినరోజు పండుగ 'ాగ్యనగరంలో జకువుకుని శా పుట్టుకకోనం తహూతహలాడిన . శహనీయులక్షు, “ఎవర్షపతారిలందించేభాగ్యం కలగాలి ౪ సుదినం రావారి | ౪ శుభఘడియలు కావాలి |.
22
నవ్వు చెల్లీ నవ్వు చెల్లీ! సవ్వు !! పువ్వులాంటి నీ జీవితంపై రాళ్లు రువ్విన రాక్షసుల చూసి ఇంకా నవ్వు చెల్లీ ! నవ్వు !! ఒక్ష్హ చెట్టుకే పూసిన పూలు రివ్వున విసిరిన గాలికి ఎగిరెగిరి ఎక్టడో నడి రోడ్డున పడీ పాదరక్షల కింద సైకిల్‌ రిక్షాల కింద నలిగిపోయి నళించి పోయినకే పరిస్థితుల ఛాటిక” చెదిరి పోయి విధి చేతుల్లో వోడిపోయి కసిగా హాసిస్తూన్న కాలరాక్షసిని చూచి బెదిరి పోయి జీవితంలో ఓడిపోయినా నవ్వుతూనే వున్నావా చెల్లీ!
23
అవును | నువ్వు నవ్వగలవు__ హాయిగా నవ్వగలవు__ నీ నీడలో తలదాచుకొని నీ ఎదపై నిదురించి దమ్ము తీసుకున్న మహరాజులే నిన్ను పాపిగా నృష్టించి తాను గొప్పగా తిరుగుతుంటే నవ్వురాక ఏమవుతుంది ? నిన్నుచూచి నీచంగా భావించి ఈనడించి అసప్యాంచుకున్న నీ వాళ్తె
లు అంతస్తుల బంగళాలలో నాగరికత పరదాలలో “హె సొసైటీ - అండదండల్లో అందంగా ఎంగిలిపడుతూవుంకు నవ్వురాక ఏమవుతుంది ? పచ్చని పంట చేలల్లో పరువంతో బిగిసిపోతూ, మొగుడుకోసం కూడుతెచ్చే కోమలి పాదలచాటున పి యుడుతో నఠసాలాడుతూ వుంకే నవ్వుకాక ఏమవుతుంది ? పర్మిటు పొందితే
డత
పాపాలన్నీ రంగుల కోలలు
పట్టుబడితే
బం౦తుకుపాలిటి
ఘోర శాపాలు |
నరక కూపాలూ
మరి నవ్వురాక ఏమవుతుంది ?
నవ్వు చెల్లీ నవ్వు |
పువ్వులాంటి నీ
జీవితంపై రాళ్ళు
రువ్విన రాక్షసులను జూసి
హృదయం బ౦ద్ధలయ్యేలా నవ్వు-
సి బతుకు బజారుపాలు చేసిన
బడా సాబుల చూసి
నీశ _కికొద్దీ నవ్వు-
నువ్వూ ఒక్‌ మనిషివే,
మట్టిబొమ్మవి కావని,
కామాంధుడి కౌగిట్లో నలిగిపోయి
వాడిపోయిన పూబోడివన్సీ త్యాగళీలివని
లోకం తెలునుకునేదాకా నవ్వు
కసితీరా నవ్వు : [్ర "పాడ!
ఖ్‌
5ొతఆశలు
అతి నా గుండెల్ని పిండేన్తున్నాయి ఆమె విడిచే వేడి సెగల నిట్టూర్పులు 'నన్ను నిలువునా కాల్చేస్తున్నాయి ఇంటినిండా గుడ్డలీదు, ఒంటిలో కండ అసలు లేనేలేదు. చంకలో వుంది పిల్లా చక్కని కుక శాపిల్లకాదు బక్కచిక్కిన పసిపిల్ల. ఎందుకు పుట్టిందో ఏమో, ఎవరి పాపమో | ఏ శాపమో।! కసితీరా ఏడుస్తోంది కన్నీరు తనసొత్తే అనుకుంది. “ఒక్కపైసా వెయ్యండి బాబూ గుక్క పెట్టి ఏడుస్తోంది గుంటది' అంటూ, షిచ్చికుక ఖాలా వెంటబడింది ఆమె ఒచ్చేపోయే జనం చుట్టూ పాండాలు బిగబట్టుకుంటూ. పెద్దకారులోంచి అలసటగా దిగుతూన్న వొయ్యారిని చివరిసారి గట్టిగా ముద్దుపెట్టుకుని
2కి
వందరూపాయలీచ్చీన ఆసామీనీ
చూసి అశగా పరుగెత్తింది ఆమె.
ఒక్క క సురుతో బిక్క చచ్చిపోయింది కళ్ళు బైర్లుగమ్మి, ఒళ్ళు తిరుగుతూంకేు పక్యనున్న పంపు కెళ్ళి
నిళ్ళు తాగుతున్న బిచ్చగత్తెని తనివితీరా చూసి వులకరించిన రిక్షావాడు “నాలుగణాలిస్తాను నాతో వస్తావా” అన్నాడు అకలికి గుక్కపట్టిన పాపను పక్కనున్న కుక్కతో అడుకోమనిచేప్పి చెట్టుచాటుకు వెళ్ళింది గుట్టుకోసం “ఫలితం మరోబిడ్డ కాబోలు" అను కున్న నేను ఉలిక్కి పడ్డాను.
“బాపూ ! నువ్వు కలలుకన్న రామఠాజ్యం రాకపోగా
కామరాజ్యం విలయతాండవం చేస్తోంది ఎక్కడున్నావో కాని అబలలను కామచక౦వర్తుల కబంధ హసాలనుంచి కాపాడు బావూ!
వెక్కీ వెక్కి. ఏడుస్తున్నాను
చేతులెత్నీ మొక్కు తున్నాను, “అనీ, ఏమిటీ పండగపూటా పాడుకలో అని లేచికూర్చున్న నేను వికలమైన మనసుతో
సకలం మర్చిపోయాను
ఖై?
(ప్రపంచంలో శాంతి అేదు కరువుతో ఏ యింటా కాంతి తేదు కాన్సి ఈ సంకా%ంతి తప్పడంలేదు ఉన్నవాడు ఊరుకుంటాడు వాడికి నిత్యం పండుగే లేనివాడు అడుక్కుతింటాడు అలవాటుగానే ఎటూకాని మధ్యతరగతి కుటుంబీకుడు పండగలకోసం పాకులాడతాడు పున్టైడు బాధల్ని పొట్టలో పెట్టుకుని పండగపేరిట సంబరాలు చేసుకుంటూ నవ్వడానికి (పయత్నిస్తాడు ఎప్పటిళప్పుడి వచ్చే ఏటికి జాగుపడతానని కొత్త ఆశలు పెంచుకుంటాడు జీవితాన్ని సాగిస్తూ పుంటాడు, ను న్‌ £6
అద అద త్తి శే సుషుపినుంచి వేలుకో అాణాతి
కవిత్వం రాదామనుకున్నాను.
ళు కలం చేతబుచ్చుకున్నాను కాకమ్మ కబుర్లతో కాలక్షేపం చెయ్యనా ? కాలే. కడువులగూర్చి కన్నీరు కార్చనా? నేల విడిచి సాము చేనినట్టు వాస్తవాన్ని విస్మరించి కలలో విహరించమని చెప్పనా? అకలి మంటలు ఆకాళాన్నందు కుంటూ వుంకేు బ౦తుకుబాట వెతుకులాడే మానవుడికి, కలబొలి మాటలతో
ఛం న్న! నీతిబోధలు చేయనా? కళు తెరిపించి ళా క్‌ న్నీ తుడిచి కడుపునిం'పే పనిడి పలుకులు పలకనా? కమ్టాలను చూచి కరిగిపోయి కవిత్వం రాద్దామంకేు కలం భయవడుతొంది వెన్నెలను చూసి వన్నెలను చూసి విరహగేయం అలపిద్దామం'కే 29
మససు వెనుకడుగు "వేస్తొంది కలానికి కాలానికీ ఘర్షణ వాస్తవానికీ ఊహలకీ సంఘర్షణ ఎందుకింకా ఆత్మవంచన ? మనిషీ [ మభ్య పెళ కలలనుంచి మేలుకో |! పరినరాలు, పరిస్థితులు పగలబడి నవ్వుతున్నాయి. నిన్ను చూది, నీ వెనుక నిలచి వెక్కిరిస్తున్నాయి. ప్రజాస్వామ్యం ముసుగులో 1పజలనుదోచే బడాసాబుల కాలం గతించింది. కష్టపడే పతి జీవికీ సుఖపడే హక్కుందని తెలియచెప్పే కాలం దగ్గిరలోనే వుంది ఎంతకాలం ఇలా ఎదుగూ బొదుగూ లేకుండా వుంటావు మనిషీ | ఎవరికోనం, కడుపు కాలుతున్నా చిరునవ్వుతో సహనాన్ని వహిస్తావు? నీ సహనాన్ని. చాతగానితనంగా భావిస్తూంకే మనసులోనే మధనపడుతూ మరింత [కుంగిపోతావెందుకు ? కర్తవ్యాన్ని విస్మరిస్తావెందుకు ? ౭0
మాట్టాడనంతవరకే నీవు సామాన్యుడవు "పెదవి విప్పావో నీవు అసాధ్యుడవు! నీవు చేయలేనిదంటూ లేదు. నీకు చేతకానిదంటూ లేదు_ నివు తలుచుకుంకేు నీ కండరాల బలంతో కొండల్ని పిండగలవు నింగికీ నేలకీ నిచ్చెనలు వేయగలవు లే మనిషీ : ఎంతకాలం నీకీ నుషుప్పి! మేలొంని తెలుసుకో నీశ క్రి మ
సంకాంతి సంతాపం!
మంచుకెరఅ ముసుగులోంచి
మబ్బుల రగ్గుళ్లోంచి
మెల్లగా తొంగి చూసింది హేమంతం శిరమెత్తి నుంచున్నాయి
లేగడ్డి చివుక్ల
తొలిసంధ్యని ముళత్యాలరాసుల్లా
తఘ భుజస్కంంభాలపై మోస్తూ ఉదయభానుడి జూడలేక
జడిపట్టిన చలి కోర్వలేక
సంకాం౦ింతి, చలిమంటలు 'వేయిస్తోంది కన్నెపిల్లలు కష్టపడిచేసిన
చండలు వేయించుకుంటోంది నసంకాంంతిని సంబరంగా పిలుస్తూ ఫుష్యం మంఠనాలాడుతోంది,
రవ్వలు పొదిగిన బంగారు తీగలతో అందంగా చేసిన నగల్లా
చుక్కు.ల ముగ్గులు, తెల్లని సున్నపు గితలమధ్య ధగధగా మెరుస్తున్నాయి గొబ్బిళ్ళును చుక్షులమిద నిలుపు కుంటున్నాయి రంగవల్లులు. సీముంతపు భామినిలా బరువుగా వంగిపోయాయి
విరగబూసీన చామంతులు
వ
హేమంతానికి కట్ట కుట్టించాయి చెలుకు తోటల్లోంచి, శెనగ చేలల్లోంచి, రేగుపొదల్లోంచి అడుతూూ పాడుతూ తుళ్ళుతూ నవ్వుతూ వరిపొలాలలో వాయ్యారంగా నాట్యంచేస్తూ గంగిరెద్దుతో గమ్మత్తుగా గంతులు వనుకుంటూ కసువు కుంకుముల పేరంటానికి "పేర్చిన బొమ్మల కొలువుకి, వడివడిగా వొచ్చే నంకా9ంతి సంబరాలు తెచ్చే సంకా9ంత్కి ఇలా వుందేమిటి ? చిన్న బోయింది. కాటుకక ళ్శల్లో కన్నీళ్లు నింవుకుంది. కరువు రాక్షసిచేతుల్లో కరిగిపోయిన పంటచేలచూని పరితపించింది విలవిల్లాడింది, విలపింబింది (తాగునీగులేక వాగులెండిపోతే తలంటి స్నానంకోనం బావిచుట్టూచేరి బాదుకుంటూవ్న ఛామలచూసి” బావురుముంది, జకగ్రా తల్లిపిల్లలు కలిసీ వుండమంటూ కలపొస్తూ ఉంకేు సంబరాలుమౌని సమరానికి దూకుతూవుంకే కలత జెందింది, ర న్నీరు కార్చింది,
38
కలకలలాడే సంక్రాతిలక్షి తి ఇదేమి నం(క్రాంతి ? ఇలా వుఠదేమిటి ? గుండె బాదుకుంది పుష్యం, సిగ్గుతో శిరము వంచింది హేమంతం విషాదం గూడుకట్టుకుంటూంకేు వినుగ్గా మళ్ళీ మబ్బుల రగ్గులోకి దూరిపోయింది. ౧ణ హేమంతానికి తమ సౌరభాలతో శ్రీమంతం చెయ్యాలని ఉబలాటపడ్డ చామంతులు వెరింగా' చూశాయి వెలవెలబోయాయి. నం్మక్రాంతిలక్షిి క ళ్ళల్లోని కన్నీళ్ళు చూసి! జ ్త ష్రాలు కలకాలం నిలవవు కలిసిమెలిసి అందరం హోయిగా పండుగ చేసుకొవచ్చునులే పై నంవత్సరం” ఊరడించాయి చామంతులు. చేరదిశాయి పూబంతులు, ఛతీ.
దిపలక్సి దీ పలక్ష్రి నవదనం
దీపలక్ష్మి ఒచ్చింది తలుపుతట్టి పిలిచింది లోపలికి రావడానికి నందేహిస్తోంది సంకోచిస్తోంది 1 ఎందుకూ ? ఎందుకిలా వుంది ? శోళఠమూర్తిలా వుంది. విరపొణిలా వుంది విరాగిలా వుంది, రంగురంగుల వెలుగుజిలుగుల్లో రంగవల్లిలా మెరినిపోయే దీపలక్షి ్మ దివ్వెల సవ్వడిలో, చిందే ఎజ్జిని దీపపుకాంతుల్లో కిలకిలా నవ్వుతూ తుళ్ళుతూ ఉండే అనందలక్షి ఇలా వుందెందుకు ? చిన్నబోయించెందుకు ఓం ఆదా సంగతి [| దివ్వెలు వెలిగించడానికి సమురెకగటడుంది ? రష్టాలలో కరిగి కాగిన కన్నీళ్ళు తప్ప! పిండివంటల సంగతి భగవంతుని కెరుక తిండి గింజలుకూడా దొరకడం లేదు! పండుగ సరదాలు తీర్చుకోవడానికి
తెక్ట్‌
“పైసా* అసలు లేనే అేది |
ఎవరు పలుకుతారు స్యాగతం దీపలక్ష్మికి 0 తలుపుఠట్టి పిలిచినా,
ఎదురొచ్చి స్‌ నిలిచినా,
ఎవరు పలుకుతారు స్వాగతం దీపలక్ష్మికి? బతుకే భారమైపోయినప్పుడ)
పూట గడవడమే గండమైపోయినప్పుడు, దీవలక్ష్మి వదనం దీనంకాక మరేమువుతుంది ?
36
వలీ ఓ అవతారం ఎతు రణ వాతి ఏమయ్యా దేవుడూ |! వినవయ్యా మా గోడు 1 ఎకం్రాడున్నావయ్యాా నేడు? దినరక్షక అంటారే, కోట్లాది దినుల అర్హ నాదం వినిపించుకో వెందుకు? అవాల్య పొపాన్ని మన్నించి శాపాన్ని తొలగించి అదుకున్న నువ్వు శే డెందరో అహల్యలు పాషాణులై పడివుంకు పలుక వెందుకు? ఒకగ్రా దౌంపతి "కేక కే వడివడిగావచ్చి, వలువలిచ్చి కాపాడిన నువ్వు నే డెందరో దుశ్శాసనుల చేతుల్లో మానాన్ని కోల్పోతూన్న మానినులచూసి మాట్లాడక ఉరుకున్నావెందుకు ? ఏమయ్యా దేముడూ | వినవయ్యా మా గోడు, పలు ఇక తాట్టులకు లోనై. పసివాడు పం్తిహ్హాదుడు బిలున పరుగు పఠుగున వచ్చీ అవకారమే ఎత్తిన నువ్వు శ డెందరో పసివాడు 37
గుక్కేడు పాలకోసం; గుండెలలిసిపోయేలా గు ఠా పెట్టి ఏడుస్తూం'కే ఏం చేస్తున్నావయ్యా దేముడూ | వినపడలేదా మా గోడు? అరాచకం ప్ఫబలిపోయినా అన్యాయం తలెత్తి నా సహించలేని నువ్వు నేడు సజీవదహనాతే జరుగుతూన్నా పీడిత ప౦జలకన్నీరు కాల్వలై పారుకూన్నా ఆమౌయకుల రక్తంతో, అభిషేకాలు జరుగుళూన్నా స్లో చలనం రాదెందుకు ? సీవింకా పలకవెందుకు ? మారణహోమం జరుగుతూన్నా మడిగట్టుకు గుడిలో కూర్చుని మహానైవేద్యం పుచ్చుకోవడం మానవన్నమాట._ ఓ దేముడూ | నీ శక్తిని పంచుకుని సీలోంచి పుట్టిన మానవాళి నీశేదురుతిరిగితే ఎక్కడిది నీకు నివాళి? లే! ఇప్పటికయినా మేలుకో | ప్రజల్ని కలున్సుకో 1 ఓంటరిగా గుడిలో కూర్చోటం మానేసి ఓపిగ్గా అందరిలోకి రా | క లుషితమౌతున్న మౌ హృదయాలను కడిగి పావనం చెయ్యి అవసరమనిపిస్తే మళ్ళీ ఓ అవతారం ఎత్తు 11 అన్యాయాలని అరిక ట్టు॥| స!
ఆశావ్యోతులు వెలిగించు చిట్టి: ఎందుకమ్మా ఈ హడావిడంతా చిట్టీ దీపావళి పండుగ కోనమేనా ? విమిటమ్మా ఇంకా నీకీ పిచ్చి? ఉత్తదండుగ కాకపోతే ? అకలి మంటలు కడుపులో జ్యోతుల్లా వెలుగుతుంకు కనబడనీయక దాచుకుంటూ కడుపులోని నధాలు కరకరమని ఆకలిరాగం అలాపిస్తూవుంకే సిగ్గుతో తప్పించుకుంటూ లేని నవ్వు తెచ్చుకుని అత్మవంచన చేసుకుని అవస్తపడి అవ్వుతెచ్చిన డబ్బుతో అర్ధరోజు క్యూలో నుంచుని ౪ నరంజూామా అంతా కొనకపొోతేనేం? అందరూ ఏమనుకుంటారనేనా నీ బాధ? నాకు తెలుసు చిట్టి 1" నువ్వొట్టి అమాయకుఠాలివి. మలమల మాడిపోతూన్నా పె పె మందహాసాలుచేసే మధ్యతరగతి కుటుంబివి. కొల్లలున్నారు మనదేశంలో నీ లాంటివాన్ళ అంథరూ ఇలా అనగుకునేవారే. కళ్ళు మూసుకుని గట్టిగా అలోచించు చిటీ
ళు
39
ఎందుకీ నాటకం ? ఎపరికోసమి బూటకం ? మన మధ్యనే తిరుగుతూ సున రక్తాన్ని పీల్చే చీకటి బజారుల నరకానురులను చీల్చి చెండాడడానికి నత్యభామవై విల్లుపట్టు దుష్టత్వాన్ని సంహరించు ఆరోజు వెలిగించు చిట్టి సమతా మమతల మధ్య దీప శిఖలను అరోజు కౌల్చు దీపావళి సరంజామా ఆంతా సంతోషానికి సమానత్వానికి చిహ్నంగా అంశవరకూ నీ కళ్ళల్లో వెలగనీ అశాజ్యోతులు నీ హృదయంలో, "పేలసీ .మౌనవళా టపాశాయలు, జి
నాగోడు నాకోనం రావడం మానేళావు నన్ను చూడడం మరచిపోయినావు నా విషయం విస్మరించి నాకే కనుమరు గైపోయావు నీ కోనం ఎదమరుచూసి నీ రాకకు పరితపించి అవేదన అలుముకోగో అశాంతి చెలరేగగా ధూళిమూగిన నా (బతుకునీ చీకటిలో గడుపుతున్నాను. నీరాక క ఎదురుచూస్తు న్నాను: నువ్వు పూర్విగా మారిపోయావు_౬ సన్ను బొత్తిగా మరచిపోయావు__ నాతో ఏకాంతంగా గడపాలనీ నన్ను అర్ధం చేనుకోవాలనీ నీలో ఏకోశానా లేదిప్పుడు నే చెప్పేవి నచ్చవు నీకెప్పుడు నీ గమ్యం మారిపోయింది నీ భ్యేయం మోసిపోయిండీ నువ్వు కులాసోల విలాసాలతో తేలిపోయే నుఖజీవివి ఆబ్రాగ్ర్రకి ల్లోనో సరదాల దారుల్లోనో విహరిస్తూ, మత్తుగా, గమ్మత్తుగా రంగురంగుల జీవితం గుఠించి కలలుకనే మదాంధుడిది..
జీ
సా అవేదనసీ కర్పంకాదు నీకు విజ్ఞాన పిపొనలేదు సికొౌక లక్ష్యం అంటూలేదు గాలిక బుర్లుచెప్పి బుకాయిస్తున్నావు అదే జ్ఞానమని విజ్ఞవీగుతున్నావు అందరినీ వఅచిస్తున్నావు అత్మవంచన చేసుకుంటున్నావు | ఎందుకు నిన్ను నువ్వే దగా చేసుకుంటావు ? ఇలారా నాకేసిఠా నేనెవరినో తెలుసుకో శాతో కలినిపో అ కాలంలో నేనొక దేవతను నా నిలయం ఒక పవిత౦ ఆలయం కవులు వైజ్ఞానికులు, పండితులు, సామాన్యులు సయితం నా వెంటపడి నన్ను అరాధించేవారు శ ఆలయంలో ఆమితానందాని స పాందేవారు నేనార్జించిన విజ్ఞాననారం అపారం నేనందంచేది జీవామృతం ఇప్పుడైనా తెబుసుకున్నావా నేశెవరినో ? హయ్యా! ఆంత్రుచిక్కలేదా ఇంకా నా మనసు అయితే రాస్సక్తో అడ్‌ర్పిసు నొ పేరు పుస్తకం సో నిలయం [గంథాలయం. షు జడ
అధికారం
అధికారం అదొక వికారం లేదు దానికి ఒళఠ అకారం నృష్టైలో అడుగడుగునా ఏదో జక అవతారంలో అగుపించేదే ఈ అధికారం దీనికి ఇంగిషువారు పెట్టుకున్న ముద్దుపేరు *పవరూే
అ ల ద్‌ ఇది ఒద్దనగు ఎవరూ చేబట్టగానే ఒస్తుంది పొగరు చేయిజూరితే అవుతుంది బతుకే స్లో షా ద్రశి అనురాగాలు దీనిముందు హారతి కర్పూళఠంలా హరించిపోతాయి అంతస్థులు దీన్నీ లొంగదినుకుని జేజేలు కొడతాయి. “పవరు లేనివాడు, పా౦ణం లేని వాడు పనికిరానివాడు పిచ్చివాడు “పవరు అంక “కరెంటుూకూడా. ముటుకుంకే మూడ) సెకండలో
క! న! పా9ణాలు తీసేస్తుంది. అధికారపు పవరు''ఆలా చంపదు తాను దగ్గరున్నప్పుడు అంధ కారంలో ముంచి అజ్ఞానంలో తేల్చీ పొగరుగా బెలగాటాలాడుతుంది. మెల్లగా చెయ్యిమారి పిచ్చివాళ్ణీ చేస్తుంది. తనకోసం గడ్డీతినే పశుపులుగా చేస్తుంది. "పెల్లాం పరాయివాడితో పక్కి.౦ట్లో క్రులుకుతున్నా నహించిన పెట్టమనిషి శని
అధికారం అదృశ్యమెతే హతాశుడొకాడు అవసరాల చీకటను భేధించడానికి అధికారం కరదీపిక చలువ మేజలు నిర్మించడానికి అధికారం ఒక ఆయుధం ఇది పులివేషం, దసరానాటి పగటి వేషం ఈ పులుల నాశరథయించుకున్న పిల్లులు కో కొల్ల లు పులి పుక్కి.లించి పారేసిన పాలుతాగి మూతులు వాసన చూపించి మురిసిపోయే మృతజీవులు, మూగజీవులను చూసి గాండి౦ంచి అరుస్తూ మజాచేసే మూర్జులు “*పపరు'కోనం పాకులాడే గంపకింది పందికొక్టులు మర్రికొందరు అధికారం అందర్నీ అకరించే ఆయుధం సాంబళివుని సుతులు సమితం పవరుకోనం పడ వలసొచ్చింది ప్‌లు ఇకగ్టాట్లు భూతలాన్ని మూడుమారు చుట్టివచ్చే ముష్పుతిస్పలు అప్పుడో వున్నాయి చిటాలు అడి వాడుకునే అయ్యాడు నొయకుడు వినాయకుడు ఆదన్‌ంగా వాడుకోక్షపో శ్రే 'తథధికారం క్ష అలంకోరం అతీగా వాడితే అది వికోరం; ఏపాధళ న!
అభ్యర్రన థు లలితరాగ రమ్యమై (పకృతి పులకించే వేళలో మౌవి చివురులు తిని మత్తుగా కోక్‌లమ్మ గళమెత్తి గానం చేసే ఈ సమయంలో బొండుమ ల్రెల్ల సౌరభాల నాస్వాదిస్తూ నిండుగా నా [పాంగణంలో అడుగు పెట్టిన ఓ భామినీ | ఎవ్వరవు నీకు ? ఏమికావాలి నీకు? ఏమేమి? నీవు పింగళవా? పింగళవో, మంగళవో, నాకనవనరం కలుగదు నాలో ఎట్టి వ్యత్యాసం రాక్షస నల్ఫ పింగళ్ళ, ఏపేరుచెప్పినా నాకుగుర్తుండదునుమీ నాకు నచ్చి నినుమెచ్చి నేపెట్టుకున్న ముద్దుపేరు వసంతలక్షి. రు టె ఆంటి నీరాకతో కోకిలము ఉషారుగా నవరాగాలు పలుకుతుంది అఆకుమౌాటున పొంచివున్న మళల్రెమొగ్గలు మంచిగంధంగా సువాననలు వెదజల్లుతాయి నామనస్సు సెలయేటి తరంగాల్లా వరవళ్ళు (తొక్టుతుంది కానీ వసంతా |! సువ్వంకే భయం నాకు రవ్వంత లోకాన్నే కంటోంలు చేసే నీశక్ని తలుచుకుంకే జలదరిస్తుంది ఒళ్ళంత ఏ సంవత్సరం ఎవరిని ఏంవేస్తావో తెలియదు నీ ఉద్ధేశం ఊహించలేను నీ సామర్థ్యం | నువ్వు తలుచుకుం'కేు దరిద్యుణ్థి ధనవంతుజ్ఞి చేసావు పవికిమాలిన వాళి పదవి'కెక్కించి పట్టాభిషేకం చేస్తావు నీతిలేని వాణ్ణి న్యాయస్థానాని కే అధిపతినిచేస్తావు బుద్ధిమతిని మందమతిగా దయామయి ఏ ని దౌర్భాగ్యునిగా నృష్టిస్తావు జర్‌
తిమ్మిని బొమ్మిచేసి, బొమ్మిని బొరుసుచేసి ఊసరవిల్లిలా రంగులు మార్చేస్తావు మా జీవితాలతో ఆడుకుని అనందిస్తావు అందుకే వనంతా! నువ్వంకేు భయం నాకు రవ్వంత ఎవ్వుడెవరికి పన్నీరు చిలికిస్తావో ఏ సంవత్సరం ఎవరిని ఏంచేస్తావో తలియదునీ ఉధ్ధేకం ఊహించలేను నీ సామర్ధ్యం! కనుక చేతులు జోడించి (ప్రార్ధిస్తున్నాను నిన్ను అందలమెక్కించమని ౪దు నన్ను నీ చదరంగవు టాటలో పావుగా నన్ను వాడుకోవద్ధని నీ ఇందజాలం నాపై [పయోగించవద్దని చేతులు జోడించి (ప్రార్ధిస్తున్నాను నిన్ను.
స.
రే!
తీర్‌
న! అంతా నాదబనని (బతుకు బతికినంత సేపూ అంతా నాదేనని బతుకు పోయే రోజువస్తే ఏది నీది కాదనుకొనిపో బతికినన్నాళ్ళూ బాధల్నీ బాధ్యతల్ని తలుచుచుకుని కుంగిపోక నంసార సాగరాన్ని మధించి అమృతాన్ని పొందడానికి పయత్నించు ఆనందాన్ని పెంచు అందరికి పంచు అంతేకాని ఈసురోమని బతుకుతూ అడుగడుగునా చస్తూ బతుకే భారంగా మోయకు బతుకులోని తీయదనాన్ని వెతల చాటున వెతుక్తుంకేు కలిగే అనందానుభూతి మళరందానికన్న మరెన్నోరెట్లు తీపి నిన్ను నీవు పేంమించుకుంకేు అందరినీ [పేమించగలుగుతావు [(పేమలోని మాధుర్యాన్ని చవిచూడగల్గుతావు అందాన్ని ఆరాధించడం అరాధనలో అనందాన్ననుభవించడం' అలవరచుకుంకే బతుకే బంగారం అవుతుంది ఈలోకం మరో స్వర్గం అనిపిస్తుంది అందుకే బతికినంతసేపూ అంతా నాదేనని బతుకు పోయే రోజువస్తే ఏదీ సీది కాదనుకొనిపో, కాన మూ! శ?
సంకాంతి శోభ చితుంగా “హేమంతం చిత్తంలో గిలిగింతలు పెట్టింది . బృందావనశోభ ప౦శిముంగిట నిలబెట్టింది. బంతులు, చామంతులు సౌరభాల వెదజల్లుతూ వుంకే, మురుస్తూ మురిపిస్తూ, ముద్దుముద్దుగ 'వేంచేసింది హేమంతం. ముగ్ధలా మనసులను దోచేసింది శాంతం కోకిలమ్మ సభలోని కొత్త రాగాలు విని కవుల కవితల్లోని కొత్తభావాలు కని రసమయ జగతిశే రాణిని నేనంటుం వాయ్యారిలా వచ్చింది 'పామంతం వేయి ఊహలు తెచ్చింది మునకోనం. చలి నరాలు కొరికేస్తున్నా మంచు గుండెల్ని పిండేన్తున్నా అతివృష్టి, అనావృష్టి అడుగడుగునా రుడిపిస్తున్నా అకాశాన్నందుకునే ధరలు అశల్ని అధఃపాకఠాళానికి అణచి వేసినా అన్ని భరించి మమత తెంపుకోక మళ్ళీ ఒచ్చింది హేమంతం | సంక్రాంతిలక్ష్మి క్రి చెయ్యాలని సీముంతం. అందరూ పలకండి స్యాగతం అందరికి పంచండి అనందం. ఈ శీలి
మనిషిని నేను నిప్పంకు భయంలేదు నాకు నీరంకేునూ భయంలేదు నాకు నీచత్వపు నీడలన్నా డొంకతిరుగుడు దారులన్నా నీళ్ళు కారిపోతాను నిలువునా కంపించిపోతాను పామంకు భయంలేదు నాకు విషముంకునూ భయంలేదు నాకు పాములా పాలుతాగి కాకుసే మనిషంకేు కప్పలా తప్పుకుంటాను తప్పక వారికి రుడుస్తాను బాధంటే భయంలేదు నాకు చావంకేునూ భయంలేదు నాకు అసూయతో ఉడికి పోతూ అడుగడుగునా ఛస్తూ అందంగా అభాండాలు వేసి చంపే అల్పులంకేు భయపడతాను వారికి అమడధూరంలో వుంటాను కుళ్ళు నమాజాన్నిచూసి కుమిలిపోతుంటాను. కళ్ళులేని ఈలోకంచూసి కన్నీరు కారుస్తుంటాను.
తీరి
కాన్సీ మమత లెరిగిన మనసుకి మనసు తెలిసిన మనిషికీ బానిననై పోతాను నర్వంమరచి సంతోషంతో న్వర్ధానికి నిచ్చెనలు వేస్తాను ఎందుకొ తెలుసా? మనిషిని నేను, మనసున్న మనిషిని నేను కాస్సీ అకలి కడుపులోని నరాలను కాల్చేస్తున్నప్పుడు అ బాధకి పసివాడు రోదించి రోడ్డుమిది కన్నతల్లి కడుపు తరుక్కుపోయి అఏ చూడలేక "వేరు గత్యంతరం లేక కాసుకోనం కామాంధుడి పాడి కౌగిట్లో నలిగి గా బలై పోయినప్పుడు అది చూసి నా హృదయం బద్ధలై పోయినప్పుడు నింగి నేలా నీరూ. నిష్పు ఒక్కటై నన్ను ఎదిరించినా అవినీ [కకుం సమాజం, కుళ్ళూ ర్‌0
అసూయా అన్నీ కలిసి నన్ను బెధిరించినా
లక్క చెయ్యక, లక్ష్య పెట్టక
నిదాంణమైవున్న మానవత్వాన్ని కొరడాతో
కొట్టి మేల్కొల్పుతాను
ఉదేంకంగా ప౦జ్వలిల్లుతూన్న మారణ
హోమాల మంటను
“ఇఫ్‌ "మని ఊపిరితో ఊది చల్లారుస్తాను.
నడుంకట్టి, [పజల భుజంళట్టి లేపి
సమతా మమతలను స్థాపిస్తాను
ఎందుకో తెలుసా ?
మనిషిని నేను
మనసున్న మనిషిని నేను___
య.
తనయాం కం.
ఏం సాధీంచాం పాతి కేళ్ళలో 7 స్వాతంత౦్యం వచ్చి పాతికేళ్ళు నిండింది భారతవీర చరితంకూడా అక్కడే ఆగిపోయింది “మా తాతలు నేతులు తాగారు మా మూతులు వాసన చూడండి” ఆంటూ ఏపేటా చంకలు కొట్టుకోవడం కవులూ గాయకులూ గొంతు చించుకుని వేదికలమిద ఏడాదికొకసారి గతాన్ని మననం చేసుకోవడం తప్ప. మనం సాధించింది ఏముంది ఈ పాతి కేళ్ళలో 7 చెప్పుకోవడానికి ఏం మిగిలింది ఇంకా మనలో ? ఎటుచూసినా అశాంతి ఏంచేసినా అనంతృప్పి న్యాయానికి స్దానం లేదు. నిజాయితీకి నిలువ నీడలేదు. అఆధిగమిస్తూన్న ధరల నందుకోలేశ్ర అకలి మంటల కోర్చుకో లేక అన్యాయాలు, అక౦మాలుచేసే ప్కజావాహిని నాపలేళ పోతున్నాం. ఐక మత్యం "పేరిట అనేక ప౦నంగాలుచేస్తూ పార్టీలను పెట్టి అందం/;* పోట్టాడుకుంటున్నాం కక్ష్యలు "పెంచుకుంటూ లక్ష్యాలు మరచిపోతూ వున్న మానవాళిని మార్చలేక పోతున్నాం. ఇదేనా మనం సాధించింది ఈ పాతికేళ్ళలో ? ఇంకేం చెప్పుకుంటాం ముందు ముందు రాబోయే ఏళలో ?
ఎళ్ళ
-ల్‌2
పరిధావి పరిచయం ఎటో పోతున్నాను ఎక్కడికో పోతున్నాను ఏదో వెతుక్కు-ంటూ మార్గ అన్వేషించుకుంటూ ఏదో తెలియని ఏకాగంత మైమరషించే ప్రశాంతత కొండలూ _ కోనలూ వాగులూ _ వనాలూ దాటుకుంటూ పక్షుల కిలకిలలూ పడతుల కలకలలూ తుమ్మెదల యంరుంల్రూ కన్నియల సరిగములూ కన్నుల పండువుగా నుది ఉప్పాంగగా కాళ్ళు ఎటో. లాక్కు పోతున్నాయి మనస్సు ఎటొతేలిపోతోంది గాలిపటంలా గంతులు వేస్తూ ఊగిపోతోంది ఏ ఊరు ఈ ఊరు? ఎక్క డున్నాను నేను? రామరాజ్యం శాదుకదో “నా తెలివి తెల్ల వారో కాక మరేమిటి ? రోనులక్ష్మ్యణులేరీ ?
వడీవడీగా వెళ్ళి చూతునుకదా కోదండంలేదు కొల్తాయిగుడ్డ చుట్టినాడు బాణాలులేవు కటాక్ష వీక్షణాలు మాతవ్వే సింహాసనంలేదు దరహాసం తాండవిస్తోంది పీతాంబరికాదు, చిన్న ధోవతీ కట్టిన నిరాడంబరి అశ్చర్యం 11
శ్రీరాముడు కాడు
ప౦క్కన లక్ష్మణుడు కాడు
(పాఎసఖుడు పండిట్‌ న్మెహూ
పడతుల కలకలలు
విలాసినుల నృత్యగానాలు కావు
విధుషిమణుల చేతిలోని
ఠాట్నాల రవరవలు.
మౌటరాక్ష మైమరచి
మనస్సులోనే జొహారులర్చిస్తూ
నిలుచుండి పోయాను,
నన్ను నేనే మరుస్తూ |
ఎంత తియ్యనీ దిలోకం [1
“పచ్చడి తెచ్చాను తినముంటూ*
చెదరగొటింది చెలాయి నన్ను
న! ళా అలోచనల అలలలోంచి, అలో కాశ్నుంచి బయటికి లాగేన్తూ, 54
“తేలియదా అక్కా నేడు ఉగాదీ తెల్లబోయి అలా చూస్తావేం? ఎన్నో ఉగాదులు వచ్చాయి, వెళ్ళాయి కొత్తసంవత్సరంలొ కొత్తదనం కనిపించటంలేదు బూజుపట్టిన పాతావాలే (వేలాడుతున్నాయి కరుడు గట్టిన స్వార్ధం పెరిగిపోతోంది కసాయివాడిలా సత్యాన్ని సంహలిన్తోంది. అంటున్నావు కదక్హా కాదనను, కానీ పరిధావికో (పత్యేక బాధ్యత వుంధి స్వార్ధాన్ని కాస్సేవు మరచిపోయి సాటి మానవుల రక్షణకోనం శత శిక్షణకోసం యావఐద్‌ భారతం ఏకమై ఇందర అజ్జ కు బద్ధులె విరొధికృత్‌ వత్సరంలో విరోధుల కుతుకలు కతి రించారు విజయఖేరీలు (మోగించారు ఒక (ప్రత్మేకత నంతరించుకున్నారు, ఇల్ల లకగానే పండగయిందా, ఇలాగే ఉండిపోవాలి సకలజాతులు కలిసిపోవాలి ఐక్యమత్యం పర్టిల్లాలి ఇఖాషాభేదం నమనీపోవాలి స్వార్ధం చచ్చిపోవాలి
ర్‌ర్‌
సత్యం జయించాలీ రానురాజ్యం స్థాపించాలి. మహాత్ముని కలలు నిజం కావాలి అందుకు మనందరం గతాన్ని వళ్ల వేస్తూ కూర్చోకుండా ఊక దంపుడు మాటలతో కాలాన్ని వృధాపుచ్చకుండా ముందంజ వేయాత్రి నవభారతం నిర్మించాలి ఇష్పుడు చెప్పళ్లా పరీధావి కో (పత్యేక బాధ్యత ఉందంటావా ? అప్పుడు' రామరాజ్యం రాదంటావా 1౯ భుజంకఠట్టి లేపింది వాస్తవాన్ని గుర్తు చేసింది 50
వరోతోకం అది ఒక లోకం___ అందులోవుంది ఒక అందాల ఉద్యానవనం వూస్తాయి అక్క-డ చామంతులూ పూబంతులూ, నుల్లెల్తూ మాలతులూూ కావు... చిన్నారుల చిరునవ్వుల పువ్వులు మతెకి్యిాంచు మందాఠాలవంటి బోసినవ్వుల గుత్తులు మరికొంతదూరంలో వుంది జక ఆలయం అందులో వున్నవి తెల్లని పొలరాతితో చెక్కిన పలుక లేని విగిహాలు కావు___ పా౦ణం పోసుకుని కదలాడే పసికందుల రూపాలు అలోకంలో అసూయలూ, అన్యాయాలూ, అకరమౌాలూ, కుళ్ళు కుతం్యతాలూ, కులమత తత్వాలూ, అసలు లేనేలేవు అక్కడి వనంలోని పుష్పాలు, సుగంధాలు వెదజల్లి శృంగారాల నిషా నందించవు ముడుతా, మౌనవతా గుచ్భాలళో
(7
ేరేమానురాగాల తీయ్యదనాన్నీ పంచిపెడతయ్‌. అక్కడి అలయంలో జరిగేవి అర్బ్చనలూ, హారతులూ కావు___ క౦మళిక్షణలూ,' విధినిర్యహణలూ, అరాధించేది, రాతిబొమ్మలనికాదు___ రాళ్ళనూ కరిగించే శక్షిగల పసిడిగుమ్మలని, అ అలయం__ఆ వనం__ఆ లోకం__ ఊహాతీతం .... నప్పస్వతాలు పలికించే ఒక నూతన నసృందనం . అఆ అలయం _ విద్యాలయం అ లోకం _ పిల్లలలోక ౦ అందుకే నేనప్పుడప్పుడు అనుకుంటూ వుంటాను, మళ్ళి ఓసారి పుట్టాలని అ ఆలయంలో ఇక్ష బాలనైై అ ధనంలో ఒక రాళినైె, అ లోకంలో ఒక పాపనె, బంగారుతల్లిలా లై మళ్ళీ ఓసారి పృట్టాలన.... అప్పుడైనా *ఈ లోకాన్నికూజా అ లోళంలా మౌర్చాలనీ" ,,., 58
పాపం ! స్వాతంత్వుం ! స్వాతంత్యం ఒచ్చింది ఒచ్చింది అం టూ ఏచాదికెకగ్రసారి చంకలు కొట్టుకుంటున్నాం సరదాగా ఉండాలని కాపత్యయపడుతున్నాం ఎక్కడికొచ్చింది స్వాతం్య్యత్యం 7 ప౦జాసేవ మేకతోలు కప్పుకొని ప్రజల రక్త మాంసాలను పీల్చే వ్యాఘాంలలోనా 7 నల్లబజారు చిమ్మని చీకటిలో కిక్కురుమనకుండా తినుబండారాలన్నిటిలో కల్తిలుచేసి అమాయకప౦జ పాంజాలను బలితీసుకొంటూన్న “బడాశేఠళ్‌” పర్సుఅలోనా ? నైతిక విలువలను నాశనంచేస్కి నగ్నంగా, *సాసైటీ ముసుగులో వ్యవహారాలు నడిపించే “జీనియస్‌” బుబ్దలలోనా 7 ఎక్క డొచ్చింది స్వాతర్యత్యం 7 ఎందుకో పేదప౦జలలోకి రావడానికి జంకుతోంది స్వాతంథత్యం |! అన్యాయాన్ని అరిక ట్టడావికి ఇెదురుతోంది స్వాతం[త్యం ! ఎప్పుడో? పాపం! స్వాతం(త్యానికీ నీజంగా స్వతంతంం వచ్చేది 1! ఏ టళ ర్‌కి
ఉవోష యు ; ఉద్దాముడు ఉరిమి చూస్తున్నాడు ఉషర్చుధుడు మంటలు 'రేవుతున్నాడు కడుపులోని పేగులు కరకరమని అకలిపాట పాొడుతూంకేే కోకిలమ్మపాట కొంచెమైన నచ్చుతుందా ? మండుతూన్న ధరలు గుండె పిండుతువుంటే నుక్రెపూల సౌరభం మనస్సుకెలా ఎక్కుతుంది ? అతివృష్టి అనావృష్టి . అడుగడుగునా రుడ్షిపిస్తే నుధుమాసవ్య మధురస్మ ఛ్రకులు మచ్చుకైనా ఆగుపడతాయా ? కూటికోసం, నీటికోసం చివరకి జానెడు చోటుకోస్తు కొట్టొోడుకుంటుంపి అనందం వికమత్యం అసలుండని అనిపిస్తుందా ? కూడులేక కునుకుపట్టని కటికపేద దౌర్భాగ్యుడికి వెన్నెలలో చల్లదనం, రవ్వంతైన తెలుస్తుందా | 60
చేదుతప్ప తీపితెలియని మధ్యతరగతి కుటుంబికి వేపపువ్వు పచ్చడి వేరే ఇంకెందుకు ? అన్నీ సరిగ అమరినష్పుడు మనిషి మనిషిగ (బతికినప్పుడు పతిరోజూ మధుమాసం (పతిక్షణం మధురగీతం అదే అసలెన ఉగాది దేశ సుభిక్షునికి నాంది. క! 61
నారిగాడు నవాఇడు ; అజ
చితమే మరి | నారిగాడు నవ్వుతున్నాడు చిన్నతనంనుంచి కూడా చిరుంబురేం చూళానుకాని నారిగ్గాడి నవ్వు చూడలేదు అనలు వాడు నవ్వగలడని అనుకో లేదు నేనేకాదు ఆతని బంధుమి[తులెవ్వరూ వాడి నవ్వు చూడలేదు అ వూరివారెవరూ చూడలేదన్నా అతిశయో కి కాదు. ఇది అక్షరాలా సజం కొందరంటారు ఆది వాడీ నైజం అని కాదంటాను నేను వాడు నవ్వక పోవడానికి కారణాలేమిటో తరచి చూశాను వాడి జీవిత పుటల్ని చదవ యత్నించాను. చేతిలో ములుక ఆ
జ చెప్పులైనా 'ల్య ఎండిపోయిన గుండెకాయను ఎండవానలనుండి దాచడానికి జూనెడు గుడ్డయినా అేదు చినుగుబొన్సుగృల్ర చింపిరిగుడ్డ గోచీకిమాత౦ం సరిపోతుంది తైలనంసా[్టరంలేని జుట్టు తలపాగాలా అమిరిపోయింది
62
మనిషి నల్లదనానికి జుట్టు తెల్లదనం తోడై కొట్టాచ్చినట్టగుపిస్తుంది వయసుకు మించిన పెద్దరికాన్ని తెచ్చి పెట్టినట్టుంటుంది ఎవరేనా వింకు నారిగాడు సోమరిపో ననుకుంటారు తాగుబోతనుకుంటారు జూదగాడనుకుంటారు జులాయిగాడనుకుంటారు కాని పాపం నారిగాడు సుఖమెరుగని క ష్టజీవి ఎవరేపని చెప్పినా చిటికెలో చేసి పెడతాడు అందరికీ నారిగాడు కావాలి నారిగాడి బాధలెవ్వరికీ అక్కరలేదు పగలంతా గాడిదచాకిరీచేసి రాద్తిరి కన్నుపొడుచుకున్నా నిద్దరట్టక అటూ ఇటూ సహీర్లాడి కోడికూతకన్నా ముందుగానే ేచి తాను కాఫీనీళ్ళన్నా కాగకుండా నాగలి చేతబట్టి నారాయణున్ని తలుచుకుంటూ పొలం౭డతాడు ఫలంకోనం ఎదురు చూస్తుంటాడు డొక్క మాడుతున్నాా రెక్క లాడుతూనే వుంటాయి సూర్యుడు నడినెత్తిమాదికొచ్చి-నా తానక్కడే వుంటాడు గంజో గటకో తాగి పని చేస్తూనే వుంటాడు ఎంతచేసిన ఏమి లాభం? వరుణదేవుడు 5 క్లుమూసుకు కూర్చుంకేు నారిగాడిక ళ్ళు చెరువు లైపోత్తాయి గుండె తరుక్కు- పోతుంది
63
బెంగతో మంచంపట్టిన కన్నతల్లికి మందెనా తేలేడు చింకిబీరతో ఒప్హ దాచుకోలేని పెళ్ళానికి ఒక చీరెనా కొనలేడు ఊపు మిరపకాయకోసం అప్పు పుట్టించలేడు కలిమిలేకున్న బలిమికేమి లోటులేదన్నట్టు గంపెడు పిల్లలకు గంకుడు గంజినీళ్ళుకూడా పొయ్య లేడు అడపిల్హ పెళ్ళిమాట అసలు ఎత్తనేలేడు అఏడీ మళ్లీ గింజలకోసం అడ్డమైన చోట్ల తిరిగి, ఎలానో అప్పుతెచ్చుకొగలు గుతాడు కానీ జారెడు ఖర్చు జానెడు సంపాదన (బతుకు తెల్లారేదేట్లా 7 ఆలోచిస్తూనే వుంటాడు నారిగాడు అరనిముషం వృధాపోనీయకుండా చుక్కలతో చెప్పుకింటాడు శూన్యంలోకి చూస్తుంటాడు. ఇతనిపాలిటి సంజీవినిలా ఒచ్చింది ఇరువది తోరణాలు కట్టుకున్న పచ్చటి పథకం అందులో అమర్చబడి వుంది ఒక్‌ తోరణంగా “మారిటోరియాం% అంకే ఏమిటని అడిగాడు అర్ధంకాని నారిగాడు ₹ వరించి చెప్పకుని పెదల టి క్‌
విన్నవించుకున్నాడు
“భ్యాంకునుంచికానీ
కో_అపరేటిప్‌ నంస్థనుంచికాని
అప్పుతీసుకున్న చిన్నకారురై తులు
అప్పు తీర్చనక్కర లేదుటొ___
ఆంతే! అ మాట విన్న నారిగాడు
పగలపడి నవ్వాడు
వ్యెరివాడిలా నవ్వాడు
భూమి దద్ధరిల్లేలా నవ్వాడు
పొట్టచెక్కలయేలా నవ్వాడు
అబ్షల్రాట్రి తియ్యటి అబద్ధాలు చెప్పి
మమల్ని కించపరచకపొోతే
నిజం చెప్పకూడదూ” అని నిలదీసి
అడిగాడు ఓ పెద్దమనిషిని
“*అత్రను చెప్పింది నిజమేనయ్యా
చిన్నకారురై తులు తీసుకున్న అప్పులు
తిరిగి ఆ సంస్థలకి తీర్చనక్కర లేదు.
ఇరవై సూ[తాలలోని “'మారిటొరియం
"'పదలపాలిటి కల్పవృక్షం”
అని వివరించి చెప్పాడా ఆసామి.
అంకా విన్న నారిగాడు ఈసారి
చిన్నగా నవ్వుకున్నాడు
అనవ్వులో హొయివుంది
అనవ్వులో తృప్పివుంది
అనవ్వులో అనందం ఉంది
ఇప్పుడు నారిగ'డు, కాదు కాదు.
నారాయణరైతు నవ్వుతూనే వున్నాడు! 65
తోటివారిని సరసాలాడి సఠరధాగా నవ్విస్తూ వుంటాడు కూడా “సంత్రోషమే సగం బలం” నారాయజకతల్లి కి మంచు లేకుండానే వ్యాధి కుదిరిపోయింది చితం || ఈనకి ఇలాలికీ ఇబ్బంది లేకుండా న! బట్టలు కోన్నాడు యట ఖ్‌ పిల్లలంకా బళ్ళో కెళ్ళి చదువుకుంటున్నారు అప్పుల బాధలు అంతమెైపోయాయి. కడుపునిండా తిండి దొరుకుతోంది నారాయణ అంటాడు “మారిటోరియం” అంక “మ్సద్రో-ప్టిగ్స దైళానికి” అని, ల్‌ సీసము. రర
కాలచ [56 0: అది చలని సాయం కాలం మది మేలన కోరింది విరామం నరే పదకుని సకుటుంబంగా బయలు దేరాము సరదాగా టాంకు బండ్‌పె షికారు 'కెల్లాము కొంతదూరంలో కుర్చీలపె కూర్చున్న కొందరు సుందరీముణుల నవ్వుల జల్లులు గని తిరిగిచూశాను ఒక్క డ్షణం సిగ్గుతో తలవంచుకున్నాను. అడోీ మగో తెలియని ఆరూపం అర్జనగ్నమయిన అవేషం గగుర్పొడిచింది శరీరం గొంగళీల కంబళి కప్పుకున్నట్టు వాంగుతూన్న యావ్వనానికి బంభాలెందుకని కాబోలు బరువులేని పరువు నిలపని ఉల్లి పొరలాంటి దేవతా వస్తాంలు ధరియించారు వారు నాగఠలికత పేరిట నగ్నంగా నవ్వగలుగుతున్నారు. గాలి కెగురుతూన్న ఉల్లిపార వస్తా9లు వెక్కిరిస్తున్నట్టు చూశాయి ఆ క్షణం బాకుల్లా గుండెల్లో దూసుకుపోయాయి మగుక్షణం అదికవి నుంచి ఆటవీ జాతి పాటల వరకు
రీ
భారత నారీ సౌందర్య వర్ణనలో కట్టూ 1 బొట్టూ 1 జుట్టూ 1 కావ్య వస్తువులయ్యాయి అనాడు కవుల హృదయాలను కదిలించి కవ్వించి కమ్మని భావ గితికల నందించాయి జగ్యఛ్ళృక్రో క్ర కట్టుకో వె సుక్కల చీరె సుట్టుకోవె* అన్న పాటలు చెవులో రింగుమన్నాయి మన జాతి సంసారం కళ్ళముందు నింపాయి నాటి వస్తాంాలంకరణ తీరు తెలిపాయి కాలచ[కం మనోవీధుల్లో వెనక్కి తిరిగినట్టయింది మనస్సు గళాన్ని వెతికింది. పాడవే రాట్న్నమా అంటూ పడతులందరు నాడు కిలకిలా రావాలతో కిర కిరా నాదాలతో వడికారు నూలు అందించారు అతి చక థాని చిక్క ని చేనేత వస్తా౦న్ని అగ్గి పెన్ళైలో ఇమిడి పోయెంత అత్రి సున్నితమైన నూలు వస్తాన్ని ఉంగరంలోంచి నయితం దూరిపోయే ఉన్నతవస్తాగల నేసిన 68
సిద్ధహస్తుడికి పడింది ఛీక్ష
కసాయి వారిలా వేళ్ళు కత్తిరించి
తెల్లవారు పెట్టారు భిక్ష
కాలచకం తిరుగుతోంది
కన్నుల పండువుగా
కలబోసిన వన్నెలతో
తీర్చిదిద్దిన మేలు రంగు నూలు వస్తుం
కబళించే గ 9ద్ధలా విరుచుకు పడిన
“శ్పర్లీను” ధాటికి తాళలేక మూలబడింది
కదిలే రాట్నఠల మూగవోయింది.
కాలచ్యకం తిరుగుతోంది
కదుళ్ళు తిరిగిన యిళ్ళు
కన్నీళ్ళకు నిలయాలయ్యాయి,
చియూత లేక
జిసేందుకు పనిలేక
చైతన్య ముడిగియున్నారు
చేనేతవాళు్సుు
నాడు నడిపిన విదేశీ వస్త్ర బహిష్కర జోద్యముం
నేడు పొందిన పరసాంప్రదాయ నాగరికతలో అయింది
. హోమం
“జెరిగింది దారిదం
మిగిలింది శోకం
కాలచక 0ం తిరుగుతోంది.
కాలమే కబ్ళు తెరచి వెనక్కి చూసిందా అన్నట్లు లు
69
కలలో ఎవరో చర్రున వేన్నుళట్టి లేపినట్టు మేలుకుంది ప్రజానీక 0 సహకార సంఘాల సాంగత్యంలో సరికొత్త మెరుగులు దిద్దుకున్నాయి మగ్గాలు ముకులళించిన పద్మం సీటికాకిగికి వికసించినట్టు తృప్తి చెందారు పద్మశాలీలు రక్తిగట్టాయి రంగు రంగుల చేనేత వస్తాంలు పతి యింటా ఒక కవ్వం ఆడాలి. యింటింటా ఒక రాట్నం పాడాలి కూడు గుడ్డకు కొదువలేక హాయిగా వుంచాలి అన్న గాంధీజీ కలలు నిజం కావాళఠి, క్‌ షప కాగి
జీరగతం ౪౯9
నిన్నటివరకు వర్న్మమానంలో నివసించావు ఓ రాక్షన నామవత్సరం నేడప్పుడే చేరపోయావు భూతకాలంలో పన్నెండు నెలలుచేసి కాపురం నీవు అడుగు పెట్టిన కొత్తలో హడలిపోయాను నీ 'పేరువిని గజ గజ వణకి పోయాను నీ చేతుల్లోవున్న నా భవిష్యత్తునుగని కాని నీ దుంపతెగ ఏం గమ్మత్తుచేశావ్‌ | ఊహకందని విధంగా ఊళ్ళన్నీ మార్చేశాప్‌ ఊరి కేతిని కూర్చుని దురంతాలు లేవదిసే పొగరుబోతుల వగరుబోతుల సోమురిపోతుల వెన్నెముకలు విరగగొట్టావ్‌ లంచాలు లాంఛనాలుగా పుచ్చుకునే "పెద్దమునుషుల గధైనుండి తొలగించావు అ[కమాల జాబితా తయారుచేసి అరనిమిషంలో అరికట్టావు [క్రమశిక్షణ బోధించొవు కషాలతో కఠశుడుగటిన కరకుడి గుండెలో
లు యె చు ళు
ళ్గ్యా
ఆనందపు అమృత వర్దాన్నీ కురిపీంచీ బంజరులో బంగారావ్ని పండించావు నిరాశతో నిట్టూరుస్తూన్న కార్మికుళ్ణి భుజంఠట్టి లేపి పసిడిబాట చూపించావు అంతేనా? అసలు విషయం మరిచా | అంతర్జాతీయ శ్రీలవత్సరాన్ని నీతోకు తెచ్చి అబలలుగా మరుగుపడ్డ అడవాళ్ళందరికీ అవకాశాలు క ల్పించావు అందలం ఎక్కించావు అనేక అర్థిక పథకాలను నిర్మించావు సమానహక్కు-లను సంపాదించి పెట్టావు సబలలుగా నిరూపించావు కులమతాల అడ్డుగోడల్ని తునాతునక్షలుగ కూలగొట్టావు మల్లెలు పండ్రే, కన్నెపిల్లల గుండెల్లో కట్నాల కాణాదిరగిర్బ్చిన రుధిరజ్వాలల్ని చల్లార్చ యత్నించావు, నిన్ను రాక్షసి అని అడిపోసుకున్న నరరూపరాక్షసుల పీకలనులిపి పారేళావు, మేకతోలు కప్పుకొన్న ఫపులులలా వంచన నేర్చి నీతులు చెబుతూనే గోతులుతీసే మి మానవజాతికన్న ళా
బహిరంగంగా రాక్షసి ననిపించుకున్న నేనే నయం అని ఎలుగెత్తి చాటావు
నిజంగా నువ్వు రాక్షసివి కనుకనే ఇన్ని చెయ్యగలిగావు. చర్మితలో నీ'పేరు చిరస్థాయిగా నిలుపుకోగలిగావు నిన్ను తలచుకుంకే కలుగుతుంది నాకు కాళిదాసు కావ్యాలలోని కవితా మాధుర్యాన్ని రంగరించి తాగేసినంత తృప్తి,
యుద్ధంలో శతుంవుల నోడించ్చి విజయంతో తిరిగివొచ్చే వీఠ పైనికుడిలో ఉన్న6త''శీక్రి
సీ సాహసం కావాలి ఆడుగుజాడ నల ఉగాదికి నీ సామర్థ్యం కావాలి ప్రతి ఉగాదికి పునాది,
ఇవాసు కె హృదయ ఘోష ఈ రోజున నా మనసున చెలరేగిన 'పెనుతుఫాను నన్ను ఉక్కిరి బిక్కిరి చేస్తోంది గర్దిస్తూన్న మేఘాల్లా గజిబిజి ఊహలు నో హృదయాన్ని ముక్కాలు చేస్తున్నాయి. ఏమిటి ఈ ఘోర (ప్రళయం హృదిలో కలిగే ఆరాటం ? ఎటు చూసినా రాగద్వేషాల పోరాటం | అంతసుల అర్భాటం | జి అళశా నిరాశా చెలగాటం | అంతటా కనిపించేవి కలిమిలేముల ఒడుదుడుకులు కార్చణ్యంతో బుసలుకొట్టే కోడెనాగులు ఎక్కడుంది మానవత్వం ? ఎవరిక్రుంద్రి వెతికే సపూనం 7 ఎరువు తెచ్చుకున్న నాగరికత ముదిరి వరితలలు వేస్తూ క్షా జీవితాన్ని రెచ్చగొడుతూ వుంపే అ నిషాల్రో మత్తెక్కిన మనిషి అందంగా జరిపే డు అన్యాయలు చ్తూన్తూ న్లోర్స మెదపలేక పోతున్నాడు సామాన్యు మనిషి మనిషిగా ఇత్రిశే రోజుకోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు. కులమతాల వ్యవస కూలదోంయాలన్న ఎందరో థి యకుడు మహానుభావ మాటలు విని కౌబోలనుకున్న అమా హు ఎన్నికల సీట్లు “ఫారమ్‌ మొదలు శాళేజ్ల సీటు కాగితం వర ఖత
కులమత వివరణ పట్టిక చూసి ఆశళ్చర్యబోతున్నాడు అసలు సూళం అర్హంకాక గుడ్డు తేలేస్తున్నాడు
ది లం జాని గుటకలు మింగుతున్నాడు.. ముందుగా కాగితం పెనైనా కుల నిర్మూలనకై నిరీక్షిస్తున్నాడు- కుంటీ, గుడ్డీ, బీదా బిక్కీలవంటి అభాగ్యుల చూసి కన్నీరు కాక్చే మనిషి, ఏ నంస్థ ద్వారానో కాస్త చేయూత నిద్దామని ముందుకొచ్చినా, (పతిచోటా వున్న చీలికలను చూసి ఎటుపోవాలో తెరీక్‌ బెంబేలు పడుతున్నాడు అయోమయంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాడు |
రలు లు ఇంటి దగ్గర ఇరుగు పొరుగునుంలి అరంభమై వృత్తి ఉద్యోగాలలో నయతం అందంగా చొటు చేనుకున్న రాజకీయాలు ఈనాడు సంతలో దుకాణాలనుంచి సాంస్కృతిక సమితులవరకూ లోతుగా పాతుకుపోయి ఠాజ్యం చేస్తున్నాయి స్వార్థానికి, సంకుచితత్వానికి మంగళహారతులు పడుతున్నాయి. “రాజకీయాలు” అనతం కన్న పరభాషైనా ఫరవాలేదు “పాలి కొక్స్‌” అనడమే మేలేమో? రాజకీయాలని అర్ధంచేసుకో వచ్చు అదొక శాస్త్రం పాలిటిక్స్‌" అర్ధంకాని అస్త్రం భయంకర భూతం! వరనాతీతం |! లిం వులినిచూసి వులి జడవడం అేదు శునిపషిని చూసి మనిషి బెదిరిపోతున్నాడు 7
సమాజానికి దూరంగా ప్యారిపోతున్నాడు. అందుకేనా హృదయం ఘొషిస్తోంది 'పెనుతుఫాను నా మనసున చెలరేగింది ఉప్పెనలా పొంగుతూ గజిబివ్లి ఊహలు నన్ను గల్లంతు చేస్తున్నాయి కానీ పిరికిది కాదు నా హృదయం ఊరుకోదు మూగఫో:ఒక్క క్షణం అనుక్షణం అలమటిస్తోంది మార్పుకోనం, వీణ మిటి పాడుతోంది (పగతిగితం పకృతి పూచే పూల సొరభాలకన్న పేదవారి బరతుకులు విరిసినప్పటి గుబాళింవు మిన్న పున్నమి జాబిల్లి వెదజల్లే వెన్నెల జల్లులు ఏనాటికీ నర కాలేవు శాం్తమికుడి కళ్ళల్లో వెలిగే కాంతిరేఖలకు నీలి గగనంలో ' మెరుస్తున్న తారామణి హరం చూసి పులకించడం కాదు ధ్యేయం గుండె గుండెలో సమతా మమతల హోరాలను వేలాడించడమే న్యాయం. అందుకే వీణ మిటి పాడుతోంది (వగతిగితం మౌర్చుకోన్వం అలమటిస్తూన్నది నా హృదయం 76
వముహిళ “మహిళ*లో వుంది “మహి” యావత్తూ, అమెలో, అమెతో యిమిడివుంది ఈ జగత్తు. వన్యమృగము కూడ స్తన్య మిచ్చి "పెంచుతుంది తనపాపని కంటికి రెప్పలా కాపాడుతుంది పసిబిడ్డని. తన బలాన్ని నసగమిచ్చి కోరుతుంది తనంతటిది కావాలని మనసిచ్చిన మగువ మురిపిస్తుంది మగని వలపిస్తుంది చెలికాజణ్ణీ అందిస్తుంది కోటిస్వర్లాల సుఖాన్ని, నడిపిస్తుంది సుఖవంతంగా సంసారాన్ని. రాగరంజిత౨చేసి అనురాగాలు పండించే 'భామిని మార్చివేయగలదు జీవితాన్ని నృష్టించగలదు ఇలలోనే స్వర్గాన్ని, రగిలించగలదు రుధిరజ్వాలల్ని. ఆబలగా అజిగి మణిగి, అందాల అనందాల డోలలో తేలిపోయే కోమలి, ఉం
కాగిలింత జోరుకే కందిపోయే ఉగ్మిలి అ్మగహిస్తే అవేశమొస్తే అవనరమని తోస్తే అపర కాళిలా అవతారమెత్తి కదనుతొక్కుూతుంది, కత్తిదూస్తుంది. . దికగా లక్షున్నిి సాధిస్తుంది. అందుకునాటి చరితం లే కాదు. నేటి నారీలోకం వేసే కొత్తబాటలూ సాక్ష్యాలు రేపటి భవితవ్యానికి పునాదులు అందుకే అంటున్నాను, మరి మరీ మహిళలోనే వుంది మహి యావతూ అమెలో, అమెతో యిముడివుంది ఈ పూరి జగతు.
ఖ్‌
చివికిన జీవితం చిగురించాలి।
అది నవంబరు నెల గడచినవి పందొమ్మిది రోజులు! నవ్యాంధ౦ జరుపుకుంటూన్నది ముచ్చటగ ఇరువది ఒకటవ జన్మదినపు పండగరోజులు |! అరుణవర్ణంలో నిత్యం అందం" మెరిసిపోయే అకాశం అనాడు దుఖిఃత మదియైన నవజవ్వని ముఖాన్ని ముడువక విదిలిన కురులు గాలికెగురుతూ క ప్పేసినట్టు నల్లగొంగళీలాంటి కారుమబ్బులు తనని క ప్పేస్తూంకు స్తంభించిపోయింది భయంతో కంపించిపొయింది అకాశం ఉగ౦మూర్తిలా ఉరిమింది వేఘం ఉదేంక ౦లో శరకలు వేసింది సముుదం జడలుకట్టి కురిసింది వాన కడలి వాటి ఒచ్చింది ఉప్పెన అదొక భయంకరంగా వీచిన మహా[ప్రభంజనం ! | ఉవ్వెత్తున లేచిన శ్లప్రాకందని సము[దునివిలయతరంగం గంగ కోపించిందో ? గగనం శపీంచిందో ? మృత్యువు పగ బట్టిందో ఇ జరిగింది జలప౦ిళయం | పగిలింది తెను గుతల్లి హృదయం |! కంచే చేనుమేసినట్టు ప౦కృతే ఎదురుతిరిగింద్రి__ ప౦జల [పాణాలతో హోమాన్ని 'శేసింది మూడవకన్ను తెరచిన ముక్కంటిలా సాగరుడు ప్రళయతాండవం చేశాడు
78
పగలని పడవలను పగిలిన (బతుకులను పొట్టన బెట్లుకున్నాడు ఠు ఈ ఇ సన్యశ్యామలమైన పంటపొలాలను న్వరూపం లేకుండా కడిగేశాడు కర్శాగారాలనూ, కార్థానాలను నామరూపాలు మిగలకుండా పడగొట్టాడు గొడ్డపాక నుంచి, గోడౌన్ల వరకూ వల్రకాడుగా మార్చేశాడు మృత్యుదేవత (బహ్మరాక్షసిలా సైషరవిహారంచేసింది సాగరుడితో హస్తాలు కలిపింది నంతుష్టిగా శవభోజనం చేసింది పశువులు పక్తులు, సమస్త పా౦ణకొటిని పిండివంటల్లా నంచుకున్నాడు సాగరుడు కసాయివాడి కత్తే విలపించినట్టు శోక దేవత సయితం, నిస్సహాయంగా, నిళ్శబ్దింగా నిశీధిలో రోదించింది మృతజీవుల మూగబాధలతో మృతశేషుల అర్హ నాదాలతో తల్ల డిలిపోయింది డస్సిపోయింది న
బాధిత పంజల కడగండ్లు చూడలేక శోంతించమని సాగరుడికి కన్నీళతో శాథ కడీగింది.
క్రొ ఛా ఈ సాగరమధనంతో ఎక్కడి దూరాన విసిరి వేయబడ్డ మానవత్వం మూర్భనుంచి మేల్తొన్నట్టు
పా క్రై ఒళ్ళు విరచి లేచింది, 'కవ్లజెరచి చూసింది 79
కుష్పలు కుష్ఫలుగా పడీవున్న పీనుగు గుట్టలగాంచి కుమిలి కుమిలి ఏడ్చింది తల్లిలేని పిల్లలూ పిల్ణలను పోగొట్టుకున్న తల్లులూ తోడులేని మోడులూ, దిక్కూ దివాజంలేని ఆ అనాధల అక౦ం౦దన విని అదిరిపోయింది అలమటించి పోయింది గుండి దిటవు చేసుకుంది బండబారిన (బతుకులకేసి నడిచింది కులమతాల విభేదాల విడచి ఏకకంఠంతో విలపించే విషజ్ఞ వదనాల తిలకించింది అంతస్థుల అహాన్ని మరచి (పక్ళతితో పోరాడే తన మనుష్యులను చూసి గర్వించింది, క్షణం ఆలసించళ ఈక్షణం నడుంకట్టి జనంలోకి దూకింది అన్నారుల నాదరించింది బద్దలయిన జీవిళలను ఉద్దరించటానికి (పంచన నలుమూలలకి చెయ్యిచాపింది మానవత్వపు విలువలు తెలియని మూర్చులు కొందరు అత్యాళాపరులు మలఠికొందరూ, మానవత్వాన్ని ఎజిగా పెటి ళు
పిండాకూటికి ఎగబడే కాకుల్లా ఎగబాకుతున్నారు, లభించిన నహాయాలలో సగం స్వావో చేస్తున్నారు,
8
లెండీ ముందుకు రండి !! సుషుషినుంచి నుంచి మేల్గోండి .. జాతిని జాగృతం చేసి అన్యాయాల నరిక ట్టి? కన్నతల్లి కన్నీశు తుడవండి స్వార్షం తలెతకుండా
థధ లా | పంకిలమైన రాజకీయములు తావు చేసుకోకుండా, మానవత్వాన్ని ముందుకు సె+గనివ్వండి అందుకు మొరందరూ చేయూత నివ్వండి చివికి పోయిన జీవితాలను మళ్లీ చిగురింపజేయండి ! !
ర
౮తుగానం। యానా ఉక్కుకే ఉండే కన్నీరు కాలువళ్తె పారేవి ఈపాటికి ఈ మాటలు రాయడానికి “శగమించి చమటోడ్చి జీవధారలందిస్తూ. జాతికి అన్నం పెక్టే అమాయకపురై తుగా రూవు దిద్దుకోవలసిన నా సోదరులు నెత్తుకేకులు పారించే మారణాయుధాలుగా మార్చబడినారు బలవంతాన, పారపాటున్నో వారి (గహపాటునో ఎవరైనా ఎదిరించి తలెతచూచెనా 'వేలాడ్రే ఖడ్గంవార శరీరాన్ని చండాడి తీరుతుంది నిస్సృహాయులైన బానిసలపైకి శర వేగంతో దూసుకువచ్చే ఈ కుల్కు మరతుపాకులబారులు అహా! ఎంత్రటి క సాయివాళ్ళం మనం ఈ పాష్ట పంకిలంనుంచి ఎన్నడు మనకు విముక్తి? ఇడి చదివేందుకు ఎవరున్నారు పుడమి తల్లితప్ప ! 'పేరు ఊరులేని సేదరై తులళో నిండిన గాఢథాంధకారమైన ఈ భూమితప్ప వీరోచిత కృత్యాలత్రో మారణాస్త్ర ధూమాలతో తమ పేర్స లెక్కించుకునే వీరులుకారు వారు, ఇతరుల తలలపై నడిచి పెకి పెపెకి ఉన్నత శిఖరాలధిరోహించడం దోపిడిలాగా అనిపిస్తుంది వారికి అన్యాయం అంకేునే పరమ అసహ్యమైనవారికి 82
ఇతర నగాలను అణచివేసి అధిగమించీ సమున్నతస్థానం అలకరించాడా హిమవంతుడు ? ఇకరుల జాన్నత్యాన్ని మన్నిస్తూ చల్లని చిరునవ్వులతో నిరంతరం మన కే[క్రాల్లో జీవాన్నిపోన్తూ ఆశీర్వదించడం లేదూ !! వరదలూ, ఉప్పెనల తాకిడికి తట్టుకుని లాన్యం చేయాలి మననస్యాలు కానీ సా్యభాతృత్వమే మనలో కనుమరుగైపోతే ఈ పంట సాలాలు మనకంటికి మరుభూములుగా కనిపిస్తాయి ఓమనస్తా పేడకళ్ళు తీయడానికి ముందుకువంగు కాన్సీ అన్యాయానికి తఅవంచకు: జివడి బరువున్తూ నాగలి బరువునూ నీ భుజస్క-౦భాలపైన మొయ్యికాని, మొయ్యకు స్వార్ధపు విషబీజాలను గుడిసెలలో కదలాడే కదురు కయ్యానికి కాలుదువ్వదు ఏనాడూ మధుర న్వరాలతో,' బానినత్వంలో మగ్గిన బతుకులను ఊరడిస్తుంది అహీంసే ఊపిరిగా ఉన్న దేశం ఇతరుల నమాధులపై వునాదులు వేసి మనుగడ సాగించడానికి ఎన్నడూ పూనుకోదు ఇతరుల వెన్నెముకలతో తోరణాలు క ట్టదు శవాలప్తె నడిచీ న్వర్లాన్ని చిరుకోవాలనీ తలపోయటు ప౦పంచాన్ని పీల్చి పిప్పిచేయాలని చూడదు బజానీసత్వపు బంధనాలను ఛేదించి ఆపదలో ఆదుకుని, ఊరట కలిగిస్తుంది ఊపిరిపోన్తుంది
83
ఈ భారతదేశ ఐరావతం, పీచ్చివానీలాగో శుపంచాన్ని నుక్కు నుక్కు చేయడానికి కాక, చేయూతనిచ్చి క్షూళన చేయడానికి తన బంధాలను తృంచి వేస్తుంది ఈ భారతదేశ నదీమతల్లి అవనిని ముంచెత్తి వరదలు ,పవహింప చెయ్యడావకికాక, బీడు భూములసు సస్యశ్యామలం చెయ్యడానికి నవజీవనం చిగురింపజె మ్యడానికి త్వ అనకట్టలను బద్ధల గొడుతుంది దయామయుడైన భగవంతుడు సృష్టించిన మానవ పంటలోని మానవత్వానికి చీడపడితే మళ్ళీ మళ్ళి వూదైనా ఊపిరి పాయ్యగలమా | ఉన్నతిని సాధించగలమా | [విఖ్యాత కేరళతవి శి వల్ల థొల్‌ (ది పోయ్మెట్‌ ఆఫ్‌ 50306, [66402 & ౦064110) శతవీనోత్సవ సందర్భంగా ఆల్‌ ఇండియా పీస్‌, సోలిమదిటీ, అర్రనై జేషన్‌ వారు శ్రీ శ్రిధర మీనన్‌ పంపిన ఇంగ్లీషు కవితకు అనువాదమే ఈ గేయం] సగ) రశ
జి ఇస అద చీకటి (పసవించాలి చీకటి రాతి! న్‌ అది అగ్ధరా(తి అమావాన్యరాతి9. నిశ్శబ్దం రాక్షసిలా నాళట్యుం చేస్తోంది ఆకాళం నల్ల గొంగళీ కప్పుకొని పడుకుంది రాతిండ్యూటీ “కానిస్టేబుల్‌” కునికిపాట్లు పడుతూవుంకేే తేపడానకే నేమో వుండుండి మొరుగుతున్నయ్‌ ఊరకుక్క. కనుగూడులు నల్లబడి, కండరాలు ఎండిపోయినా ఇంకా పాతజ్ఞాపకాలలో కొత్తరుచులు వెతుకుతూన్నడేమో పండుముసలి న్మిద్రపట్టక బాధగా మూలుగుతున్నాడు “ప్లిమతు” కారు పక్కగా పార్కు చేసి తిన్నదంతా భళ్ళున వాంతిచేసుకున్నాడు ఒకఅసామి మతుకాస మసి పాని కెక్కిందో ? అటి న న క! అర్ధరాత్రి తిన్నది అరగలేదేమో ! పగలంతా కూడు లేక, పడుకోడానికి గూడులేక పంపులోని నీళ్ళుతాగి ఫుట్‌పాత్‌ మిద పడకేసిన ఫకీరూ న్మిదపోలేదు మర్నాడు పంపుకూడా రాదనివిని దిగులుతోపడుకున్నాడు నాలికతో పెదవులను తడి చేసుకుంటున్నాడు. తాగుబోతు ముగుడితో రోడ్డుమోదే కాపురంచేస్తూ పశ్షైడు మెతుకులు పొట్టలొ లేకపోయినా అతని ప౦తిరూపాన్ని కడుపులో మోస్తున్న అబఆ 85
అటూఇటూ దొర్హుతోంది, నిదంకి గూడా నోచుకొని నిర్భాగ్యపు జీవితాన్ని నిందిస్తూ, అభ యౌవ్వనంలో తప్పటడుగులు వేసే యువతీయువకులు దాచుకోలేని ఆకలికి బలైపోయి దొంగతనాలుచేసే అన్నార్తులు ఉన్నది చాలక ఇంకా ఇంకా సంపాదించాలనే అత్యాశతో చీకటిబజారు వ్యాపారస్తులూ, అందఠూ నిదలేక చీకటిలో చిందులాడుతున్నారు విధివంచితులు కొందరు || విధిగా వంచకులు కొందరు || చీకటి త్వరగా ఉషన్సును ప౦నవించాలి. వెలుగు అజ్ఞానాన్ని చంపి నలుమూలలా ప9సరించాలి సమతా మమతా నడుంకటి బలహీనుల్ని గెలిపించాలి ము! అందుకు చీక్రట త్వరగా ఉషస నను పనవించాలి, లర్‌
జో
నా పుట్టుకే ఒక చరితం ఈ ధరితింపై సువర్ణ లిఖితమై నిలిచి వెలిగే పవితంగాధ నా పుట్టుకే ఒక చరి[త___ నేను వుట్టాలని తహతహలాడుతూ వేయికళ్లతో ఎదురుచూసే కొందరూ నన్ను అరిక ట్టాలని రుసరుసలాడుతూ కోటి పర్పయత్నాలు చేసిన మరికొందరూ ఆందరూ గిజగిజ లాడుతూన్న నమయంలో నేను పుట్టనే పుక్టుశాను నా చిరునవ్వుల ఊసులాటలతో అందరినీ మైమరపించాను. ఎవరిదారిన వాకునడిచే నా అన్నలిద్దరూ నేను పుట్టిన క్షణంనుంచీ జతగా నడవడం నేర్చుకున్నారు, పండగకీ పబ్బానికీ కలిసి నిండుగా నవ్వడం ఆలవాటుచేనుకున్నారు. కలిమిలో కలలు పెంచుకుని అేమిలో కన్నీళ్ళు పంచుకుని ఏవుగా పెఠిగారు చిరునవ్వులతో ఎదిగారు. ఏ ఖర్భఫలమో |! ఏ నోటిళాపమో !
బ్‌
అ మధ్యనే వారిమధ్య ఏర్పడ్డ పొరపొచ్చాలు నా గుండెను పిండేశాయి నా మనన్స్నును ముక్కలు ముక్కలు చేశాయి. అయితే ఏం? కుళ్ళుబోతుల కుతంతాలు ఫలించలేదు స్వార్ధఫరుల న్వప్నాలు నిజం కాలేదు. నా అన్నదమ్ముల అనుబంఛాన్ని ఎవ్వరూ తెంచలేకపోయాలఠ్రు, వారిమధ్య ఆల్టుకుపోయిన అనురాగ లతలను తుంచలేక పోయాకు, నా కళ్లలో విరిసింది కొత కాంత నరనరాన వఏవహించింది రకానికి బదులు శాంత సలువైవుల నవరాగ వైతన్యర్సురి వీచింది మది మృధుర మృధుగిగ పాడింది. నా తెనుగువాడ్ర అందాల పూలమేడయె నిలిచింది నా ఎడదలో నా వాకిటి ముంగిటో నవ్వినవి విద్ద్యుత్‌ద్దిప మాలికలు నేడు పరితిఊర్సన స్తిరముగా నిలిచినవి దీపావళిలా చీకట్టను పారదో౦లి దీపాల తోరణాలూ పర్తిత్రి పౌరునికి విద్యామృతము (తాపుచూన్నది నరన్వత్తి స్వయముగా, ప్కతి శరిమిక జీవికి జీవితాశలు పండగా లక్ష్మియే దిగివచ్చి పంచుతూన్నది ([పజాస్వామ్య సంపద, శం
ఊరూరా పాఠశాలలూ ఉచిత విద్యా సౌకళ్యాలు అరోగ్యం ఉద్యోగం పొందగలిగే అవకాశాలూ ఎన్నెన్నో వెలిశాయి, ఎల్లరినీ అహ్వానిస్తున్నాయి భుజం భుజం తట్టి, చేయి చేయి కలిపి ప౦జాబలం సాగుతోంది సహకారం, సమానత్వం మంగళగితాలు పాడుతోంది. క అఫ్ట వేణీ నదిజలాల నిర్మించారు నాగార్జునసాగర మహాలయము కన్నులు విందుచేయు నొందర్య నిలయమ్ము. చీకటులు గూక్షకట్టిన గుడిసెలలో ప౦గతికాంతులు ప౦నరించుచున్నవి. లేమి వొడిలో నిదురించిన పేద(బతుకులలో కొత్త అశలు మొగ్గతొడిగినవి. నేడు అడుగడుగున అగుపిన్తున్నది జాతైక్యత, విశ్వ_పేమ కలిసిమెలిసి నవ్య జీవితాభ్యుదయ మహోత్సవము చేయుచూ, గోదావరీ కృష్ణా కూడి నాట్యమాడుతూన్నవి మహాం్యధోదయ సౌభాగ్య మహిమ పాడుతూ, నా పుట్టుక కే ఒక అర్ధమేర్చడింది. నా జీవితాని కొక ధ్యేయమగుపడింది. అందరూ అంటారు ఇప్పుడు, (పపౌడత్వ*తోపాటు సకల అందాలనూ సంతరించుకున్న నన్ను చూసి,
లం
“ఆం(ధలక్షి ్మ ! నువ్వెంతో అదృష్టవంతు రాలవనీ,
సికెంతో ఈమ్మ్యమైన భవిష్యత్తు
వుందనీ 1౫
అందుకేనాక నిపిస్తుంది,
నా పుట్టుక కాను చరిత)
నేనే చరిత౦నై నిలవాలని
ీకు. రిం
అవి నా నోట భూదెివి మూట ఎన్నో అనుభూతులు నా ఎదపై నాట్యుం చేస్తున్నాయి ఎన్నెన్నో ఊహలు నామదిలో దో బూచులాడుతున్నాయి. నాకన్నుల ముందు రామచిలుకల్లా పల్గుక నేర్చిన నా సంతానం నన్ను వెన్నుతట్టి హెచ్చరిస్తూంకేే నాకు కర్తవ్య బోధనశేస్తూ వుంకే నా మనను పొంగిపోతోంది నా తనువు సంతోషంతో ఊగిపోతోంది. నా బిడ్డలు రాతియ.గవు బాల్యదశనుండి ఏనాడో దాటిపోయారు. రాళెట్టు యుగవు పౌ9డళ్వాన్ని నంతరించుకున్నారు. చందమామ నీడలో చలువమేడలు కట్టడానికి పూనుకున్నారు, చుక్క లనుకోసి దండగాగుచ్చి మెడలో వేసుకోవాలని తహతహ లాడుతున్నారు.
నేడు నా జిడ్డలు, చీటికీ మాటికి, నీటికీ కూటికి దెబ్బలాడుకోవడం మానేశారు.
ఎల్లల కలహాలనుంచి ఏది కావాలన్నా ఒకరినొకరు
అర్లం చేసుకుంటున్నారు, ఆదరించుకుంటున్నారు.
ధి
అవిద్య నంతం చేస్తున్నారు,
అంటరాని తనాన్ని తరిమి కొడుతున్నారు.
మూఢ నమ్మకాల పాతబూజులు దులిపి
పగతి బాటకు వెలవేసున్సారు.
తిః
బోలెడు మందిని కని జోలె చేతికిచ్చిన నా మూర్ధీత్వానికి చింతిస్తూ పూట గతవని తోటి సోదరులను చూసి జూలిపడుతూ, ముందు జాగరత్ర్త లు తీసుకుంటున్నారు. చిక్కులు విడిపోవడానికి చిన్నకుటుంబమే సరి అని సంక్షేమానికి నాంది పలుకుతున్నారు. చకగాని చూపునిచ్చే రెండే రెండు కళ్ల లాగా చిక్కని మాటలు చెప్పే రెండే 30డు 'పెదవుల్లాగా కలంపట్టినా, కత్తి పట్టినా, పొలందున్నినా, ఫాక్టరీనడీపినా అర్ధించాలన్నా, అభినందించాలన్నా, శరిరాన్ని కాపాడ అంగరక్రకులాంటి రండే రెండు చేకులాగా రా నడక నేర్చినది మొదలు పరుగులు తీయించడం వరకూ ప్రపంచాన్నే చుట్టిరాగల శక్తిగల రెండే, రెండుకాళ్ల లాగా చాలంటున్నారు సంకానం రెండు మించకుండా, భారాన్ని పెంచుకో వద్ధంటున్నారు ఆలోచించకుండా వట్టల శక్తి సామర్ధ్యాలు నన్ను ముగ్దరాలిని చేస్తున్నాయి వితేటలు నన్ను నంతోష్పులో ముంబెత్తుతున్నాయి అందుకే అనందంతో అర్థిస్తున్నాను అందరికి బోధిన్తున్నాన్స” అందుకొమ్మన్స ఈ సలహా | బంగారుకలల మీ భవిష్యతు నిజం కావాలంకేే “హచ్చరిస్తునాను: వేరే మార్గంలేదు లిస్నికుటుంబం మినహః | య! “ర్రి2
నా తరం చేసీన నినాదం
ఈ ఉదయం
నా ఉత్సాహం
గున్నమావి గుబురులుచూసి కాదు
గండుకొయిల గానం వినీ కాదు
రేపటి నా భవిష్యత్తు ఉజ్వలం
అంటూ నా తరం చేసిన నినాదం
నృష్టించిన నవ చైతన్యం
నన్ను ఉసిగొలిపిన ఈ క్షణం.
చీకటిని కూకటి (వేళ్ళతో పెరికి వేసి
వెలుగు మొక్కలు అడుగడుగున నాటి
రంగుల ఊహలకి ఊపిరిపోసి
కొత్త శకాన్ని స్టాపించాలవి
మూఢనమ్మకాలకు
మూర్ధవు విలువలకు
శిలువలు వేసి స్థిరంగా పారేయాలని
రేపటి నా భవిష్యత్తుకు
నాంది పలికిన ఈ క్షణం
నా తఠల చేసిన నినాదం
నా ఉక్సాహోనికి కారణం
ఈ కాళయుక్సి ఉగాది
కావాలి అనంతశక్తి
తేవాలి తరగనికీర్తి, ఖు 93
విన్నపం
ఏనాడో నిన్నుచూసి మక్కువ పడినా ఎప్పుడూ చెప్పలేక పోయాన్సు | సీదాన్ని కావాలని మనసారా అనుకున్నా మౌనంగా ఉండిపోయాను ,
మది నిండిన ఊహలను మాలకట్టి పెట్టాను. హృదిలోనే పదిలంగా దాచివుంచాను. ఏనాడూ ఆ మౌలను సీ మెడలోనే వేస్తానని కలలోనూ అనుకో లేదు ;
ఇటువంటిరోజు ఒక టొస్తుందని ఊహించనైనా లేదు |
మనసుకి క్ర క్లైంవేస్కి మమతకు పందిళ్ళుక ట్టి అతోచనల గూటిలో విహరిస్తూ వొచ్చాను
కలలుకంటూ వున్నాన్సు
వింతగా దొరికిందొక్ర అవకోశం
మినసువిప్పి మాట్లాడుకునే నిమ్నిం
అ కొకకి కగిగంది హృదయం
కలిగ్‌ంది నంచలనం ;
అబ్బా । ఇన్ని సంవత్సరాలుగా
ఎక్క-డుందో ఈ అనురాగం
వెల్లువలా పొంగుకొన్లుంది ఈ దినం ||
మనసులో పెరిగిన మమతల దొంతరులు
రథ
సీ గోటి తాకిడికేే కూకటివేళ్ళతో కదిలాయి. అభిమానం, అనండం, ఆదర్శం, అన్నీ చిందర వందర కలవర పెడుతున్నాయి. కానీ నిశ్చలంగా నిలిచి వుంది నీరూపం నాహవృదయంలో ఎత్తుగా ఎదిగి మరెంతో మహోన్నతంగా పెరిగి కమ్మని బాటకి పునాదులు వేస్తూ తియ్యని గురుతులు మొలకలుగా నాటాలని చూస్తూ, శాలోనే నిలిచి పోవాలనీ నన్నూ తనలోనే కలుపుకోవాలనీ || నొ నిరీక్షణ వృభఛాపోలేదు నా దీక్ష వ్యర్థం కాలేదు | అందుక్సే అంటిస్తున్నాను అందుకో ! ఈ కృతిని, అంకితం | ఆడుకో : నేను నీకే అర్చితం !! 98
త్రీ నిలకత్‌ ణ ఆ ఎవరివో సీవు ఎవరినో నేను ఎందుకో ఎప్పుడో ఏకమైనాము ఊహకందని లోకాల విహరిస్తూ అవలిగటు చేరుకున్నాము. న! అనందాల సముదొంలో ఆటాడుతూ వెన్నెల స్నానాలుచేసి పచ్చిక బయవ్ల పలకరింపుల పులకరింతల కేలియాడుతూ ఎవరివో సీవ్పు ఎవరినో నేను సీవులేన్సి ఒక్కొక్క నిమిషం భరించలేని దుర్భర నరకం సీతో గడిపె పతి ఒక్క క్షణం నా పాలిటి ఒకొక్క వరం మరప్పధాన్సి భూతల న్వర్గం నొ తలవ్ఫ్య పందిట్లో సి ం వెచ్చని శానా బందీనై నేనుండి (ప్రణయ సామా౦జ్ఞిగా న!
పరకృతీలో కలినీపోయి ఆడుతూ రసమయజగతి కే రాణీగా పరిసరాలతో లీనమై పాడుతూ నేనున్నష్పుడు, నన్నుచూసి అసూయచెందిన తారలు మబ్బుచాటున ధాక్కుని ఉడుక్కుంటూంకే ఎనలేని సంబరంతో ఏకమైనాము అహర్నిశలు కాలాన్న మరచి ఒక్కక్రై నిలిచాము ఎవరివో నీవు ఎవరినో నేను కానీ నా సర్వాన్నీ దోచుకుని నా గర్వాన్నీ అణచివేసి నీవు తిరిగి ఠరాకుంకేు గుండెల్లో దిగులు పండి కన్నుల్లో నీరునిండి అకులు కదిలితే నీ అడుగుజాడలని గాతివీస్తే నీ 'పేంముపిలువులని తడబడుతూ కలియజూసి కనుమేరలో ఎక బాడొ నువ్వు కనిపించక వేళు దిక్కుతోచక
త్ర
షగిలివొతూన్న హృాదయాన్ని పిడికిలిలో జిగించి ఎగిసిపో తూన్న పాఠిణాలను పదిలంగా ఊపిరితిత్తులలో బంధించి నా నశనరములో నీ పిలుపుయొక్క నినాదం స్ట నాటికైనా వినపడక పోతుందా అని “నిరీక్షిస్తున్నాను ఎన్ని జన్మల.కైనా విరీక్షిస్తూనే వుంటాను”. కమమ వ!
ఇదో ఎవరనుకున్నారు నన్ను ? ఒంటినిండా బట్టల్లేవు కడువునిండా తిండిలేదు చలికి ఆకలికి మధ్య ఘర్హణ కన్నిళ్తే మంచినీళ్లుగా తాంగే సూచన |! బూడిద పూతలు లేవు ధూళితో ఒడి నిండుగా వుంది! భక్షి సంగతి తెలీదు విరక్తి నిలువునా నిండిపోయింది |! ఎవరనుకున్నారు నన్ను? దేవతననా ? దేవతనే లొంగదియగల భక్తురాలిననా ? కాదు అవేవీ కాదు. రెక్రాడితేగాని డొక్షాడని కూలీని. కూడులేక గూడులేక నిదాఇహారాలు నా దరిదాపుల్లోకి రాకపోయినా నిర్భయంగా బతికే మనిషిని. రేపటివెలుగుకోనం నేటి చీకటిని నవ్వుతూ భరించే శక్తిమంతురాలిని, గంజితాగి గంభీరంగా వుంటాను గుడ్డలు చిరిగినా సిగ్గులు కవ్వుకుని రి
గుటుగా బతుకుకాను. పారణం పోయినా అన్యాయం 'దెయ్యసు, పదవికోసం (పాణాలు తియ్యను. పస్తులుంటూన్నా పండగను అహ్వానిస్తున్నాను మన సంస్కృతిని నిలబెట్టాలని మధనపడుతూంటాను. మన జాతిని, ఖ్యాతిసీ నిలబెట్టాలని, వెజ్టిదానిలా పాటు పడుతుంటాను పాటగా బతుకుని మార్చుకుని సీట్టగా శ్రాంతికోసం కలలుకంటూ వుంటాను శాంతిబాటను నడుస్తుంటాను. భార్పింతిలోనే బతుకంతా గడిపేస్తుంటాను అర్ధమయిందా ఎవరినో నేను? అట్టడుగున పడివున్న అమాయకురాలిని 1 పమ్రైడు మెత్రుక్సుల్స లేకున్నా, జనాభా లెక్కలలో నాకూ ఒళ వోటున్న దాన్ని. 100
(4 ఆక్‌ నా వసంతునిత ఎరంణ:। యె ఓ వనంతా ! బుతుధర్మరాజా | నేనుకూడా ఇన్నాళ్ల నిన్నుచూసే మురిశాను, సీబారినే నమాను. సవా
ఎండవేడి పుజ్జైనుకాకి బుజ్జలు పాడుచేస్తున్నా మాడిపోతూ వాడిపోతూ మళల్రైలు పూయించే నీ సుగుణం మామిష్ల పండించినీ స్వభావం నాకు ఆదర్శమనీ, నాకు మార్గదర్శక మనీ నేనుకూడా ఇన్నాళ్ళూ నిన్నుచూసే మురిశాను నీ దారినే నమ్మాను. కషాఆకుంపటో మాడి
ఠు ంం దుసైపోతూన్నా ఓర్మితో, తాల్మితో రేపటి వెలుగుకోనం వేచివున్నా మంచిరోజులు వెతుకుతున్నా ముండు 8 ను శీ జ జ్య మామిళు కాసినటు
ణా ఠి 101
భావికాలంలో బ౦తుకు పూసే పూల గురించీ జీవితం కాసే కాయల గురించి (పభోదిస్తున్నా ప౦భావితులను చేస్తున్నా
దారిదర్యింలో కొట్టుమిట్టాడే నా సంతతికి
రేపు నా వారసత్వం అందుకోబోయే అభాగ్యులికి పనంతా ! ఏ ధర్మంమారినా ఏ మార్గం చేరినా నీ అదృష్టం బాగుంది కాబట్టి సరిపోయింది కానీ మేము మా[తం అడుగడుగునా రంగులు మారుతూ రాతలు మొతం మారక అలాగే పడివున్నాం (బతుకుబండి లాగుతున్నాం,
నీ రాకకు స్వాగతం చెబుదాముంకు
కొత్త చింతపండు “*కొనండి చూద్దాం” అని సవాలుచేస్తూ చెళ్టైక్కీ కూర్చుంది.
చిల్లరవర్షం కురిపిస్తేగాని
కొట్టులోని కొబ్బరికాయ కొంపకిచేరదు.
బెల్లం సరేసరి సందు దొరికింది కదా అని చక్కెరతో సమానంగా చుక్కలను తాకుతోంది చివరికి చేదు వేపపువ్వే కాస్త చవక |
అందుకే తీపికొంచెం, చేదు ఎక్కు వళలిపి జీవితం ఇంలేనని తృప్తి పడుతు న్నాం రత్నగర్భలో పుట్టిన గర్భదర్శిదులం.
కానీ వసంతా |!
ఎమువతరం౦ విసిగింది ఈ తరహా చ్రూవ్సి నవతరం విరినింది తడాఖా చూపించడానికి పొత బూజులు దులుపుతుంది
కొత్త రోజులు వెతుకుతుంది
102
నవతతో చేతులు కలిప్కి నవ సమాజాన్ని సృష్టీస్తుందీ' మురికి పట్టిన దేశాన్ని చాకింటీ శేవులో ఉడక బెట్టి ఉతుకుతుంది. చీడబట్టిన దేళానికి పాగబట్టి చెదనొదిలిస్తుంది. మనిషి మనిషికి వసంతాన్ని పంచేందుకు ఏమైనా చేస్తుంది యువతరం అనుకున్నది సాధిస్తుంది నవతరం, వసంతా | ఆర్థిస్తున్నాను చేతులు జోడించి నిన్ను తీవంమైన వేడిని తట్టుకొనే నీ శక్తి తియ్యని ఫలితాలను అందించే నీ యుక్తి మాకూ పంసాదించు నీ అడుగుజాడల్లో నడిచేలా ఆశీర్వదించు లేకపోతే ఊరుకోదు అ తరం, చెతులు ముడుచుకు కూర్చోదు చెతకొనీవానీలొ డికిలి బిగించి విజృంభిస్తుంది "“'పనుతుఫానులా. రాబోయే వసంతాన్ని గురించి వెజ్దీగా కలలుకనదు నేడు అనుభవించే జీవితాన్ని గురించి తరచి తరేచి అడుగుతుంది. ఎదురు తిరిగితే వనంతా ! అపలేము అ ప౦ివాహం మనమంతా అందుకో ఈ గౌరవం అందించు నీ ఫలితం! ఏడాది కొక్కసాఠతి తొంగిచూసికాము 103
నీత్యం మాలో నిలిచి మాతో కలిసి నిలిచితో మేడలో విద్దు దీపాల వెలుగుల్లోకాదు. ౧ దల క్‌ ౧ మురికి వాడల్లో చీకటి గుడిసెల్లో మాతో మాట కలిపి మా యువతతో చేయికలిపి ముందడుగు వేస్తేనే నీకు మోక్షం లేదా తప్పదు ముందు నీతోనే వైరం. అ్రైకక జభట్య గ్రరాంషా వ్వా / వో గ బి న్‌ గ న జ జ్య నిం లి టి స్తు వయస 104
(శ _ మ , ఆ శఇు / . (ట్ర ల్‌ ( | . ॥ ॥ ఇ గా లో (( / 1 ॥ ననా 1; ॥ యా | . |