Telugu subhashithamulu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

టో " (వచురణ - 8 | రంగు ఒ్‌ ణ' ళా నత శ లి ఆఎఎజెాం౧లఅ లు లు 620 సుభాపీ.తములు, కెనుగువివరణతో - నంక్‌లనము : వమహిధర జగ న్మోహనరావు. 1969 జూలై స స. టి స వ మా సంస్కృత ప్రచారసభ, రాజమండ్రి.

'దొ2సి% 2129110800 214 ₹8. ఓ00 ౮020116461 2061 20002164 ౨ వశీ 22100222 ౮2౯8000029 కడం వలయువారు:. రర్చిన్చ్ర-స్పి | క్ష విశ్వసాహిత్యమాత, రాజమం(డి2. తూర్పుగోదావరి జిల్లాః బై కాలచక్రం ప్రచురణలు, నత్తారామేశ్వరు, (వయా) వెనుమంట, వశ్చీమనో దావ రిజిల్లా, వందు వాయవచూను, వల న! ్ష చ హాడు కా ల్‌ [1 (46 ఇండ క్టగం శ టం పాంం్ణునైవకకు ఇల్లి ఒగ్రదాడి. ౯” వెల: మొదటికూర్చు, రు జై/ 'వేయ్యివ్రతులు.

నత్త లాన్‌. నం. ఆ. స అభినందన

“మన సంస్కృతి నిశ వ్రమైయున్న (గంథములలోని మంచిమాటలు కొన్ని జ్ఞావకం చేసుకోవటం అవసర మనిపి స్తుంది, ఆలోచించగలవారికి. అత్చవిన్నృతి నొందిన మన (వజల్లో వ్‌ కొద్దిమందిలో నై నా వి వేవోదయం కలుగక పోతుందా+ వారివలన (వజలలో పాతుకొనిపోయిన బుస్ధి భీదం తొలగించబడదా? అనే ఆశశళో, ఆశయంతో నేను కొన్ని పున్తకములు మా.

వ గమ్యమూ బోనం వ ర్తృమాన జీవీతషు (వవాహవేగంలో వివశ్శేమె- కొట్టుకుపొరూత్నగ ఎృవసిళ్య క్రీ, (శద్ధగా వినిపించుకోవలసినమ్మ్‌ మేమా కాలు, ఎంధుకత శు- అర్థ శకామ్మవపణమైన నేటి జోకర ఖ్లాణకములీళ్‌ క్‌ దిక్కు నుండిమెనా వై వాశ్యాలవంటివి. వినిపించటమే చాలా దుర్ధటముగా ఉంది. నృష్టి తొలినాళ్ళనుంచీ నేటివరకు మనిషీ పొందిన మనఃవరిణతిక, వికాసానికీ, (గానవాసన్సు లకు మాత మే వరిమితేమైన జీవనవిధానవలయము సంకుచి

ల

తమైం మిక్కీ.లి యిరుక్షైవోయింది. ఇది విస్తృతం కావాలి, దీనిలోకి కావలసినంత వెలుగూ, గాలీ, రావాలి, ఈమాత్రం "జలియటాని కేమి (వొజ్థత అవనరం లేదు, ఎంత సామాన్యు డీక్‌ యీ అసంగుస్ట్ర, వరుకూ, అనుభ వనోచరం౦ అవుతూనే ఉన్న్నాయి. చిర కాలంనుంచీ సర్వజనానుభవంలోనూ జ్ఞుతా షాతిలంగా ఉంటూ వచ్చిన యీ అనంతుష్టి నానాటికీ గాఢ తిరమవుతూ ఉంది. ఈ అనంతుస్ట్యి అంచున ఒక మహాభయం కాల మేఘమై ఆవరించుకొని ఉంది. ఈ జీవితం యీమి కా నుందో! ఈ వడన గట్టికలవతో కట్టిందీ కాదు. విశాత మైనదీ కాదు. కోట్లహొలది మహాజనం దీనిలోనే ఎక్కారు. మన (వయాణత్వర వివేకవిహీన మైనది, ఇందులో ఛాలా మందికి ఎక్కడికి వెళ్లేది, యెందుకు వెళ్లీదీ కూడా. ెలి యదు. ఈ వడ వెత్టిన-వాళ్లంతా డబ్బీయనివాశ్లే, వీళ్లకు నిన్న నేమి సంభవించిందో గుర్తులేమ, ేవేమి నంభవించ నున్నదో తెలియదు. దీనికి తెజచావ లేదు, చుక్కాని లేదు. ఇది కేవలం (వవాహ వేగంమిదనే అధాగవడి పోతూటఉింది, ఈ [వవాహమా ! విద్యు బ్వేగంతో నడుస్తోంది. మహా [వమా డాలమధ్యనుంచి యా వడవ (వతితుణ నంశఛయిత నర్వజీవితమై సాగుతోంది. ఇంత వివత్కరమైన యి (వయాణం ఎక్కడికి + బేనికి ? అన్నవిచారణ ఒక్కరికీ లేదు!

ఆలోచించగల వా శ్లెవ్వుడైనా, ఎక్కడైనా కొద్ది మంచే, మిగిలినజనం అంతా వాళ్లను అనుసరించడమే చేయ

య్‌! వలసింది. అ అలోచించగలవాళ్లు (శాంతదర్ములు, వాళ్ళకు "తెలుసు, ఈ వడనను వడమరకు వట్టించాలో, తూర్పునకు వట్టించాలో, నర్వ పాణి సుఖజీవనానికి కావలసిన పరిస్థి తులూ, గాలీ, వెలుగూ, వీ దిక్కున ఉన్నాయో! ఏది నిరపాయ్మవ చేశ మో ! ఎక్క.డ అభయమో! వా గ్రాంతదర్శులైన ఆ మహామహుల మాట లన్నీ

టే? కాలిక మైన దివ్య వాణిలో అంబరవథంలో యొవ్వుడూ ధ్వనిస్తూనేఉన్నాయి. వన్షాత్సక మైన ఆ ధ్వనియొక్క- విన్నష్ట వరెజ్ఞూనం లేని వాళ్ల కది జశేవలం గాలి హోరుగానే వినివీం చడం నహజం, ఆ ధ్యనియొక్క- విన్చష్ట వరిజ్ఞానం ఉండి, వినిపించిన వాళ్లందరిక్రైనా శబ్దమూతేంగా వినిపించడ మేగాని, ఆ మాటలయొక్క అగర్థవై భవమూ తాత్పర్యమూ మనస్సుకు వట్టవు. ఇది అనాదినుంచీ ఉన్న చే, "

నచ కశ్చి చృృణోతి మామ్‌!

ధర్మా దర్ధశ్చ కామశ్చ 1

న ధర్మః కిం న సేవ్య తే ॥

అచూమీత బుద్ధులెన యీ కొలదిమంది మనీషులకో

అ మాటలమయొక్క- తాత్పర్యం వడుతుంది. అది" వారిని నిర్వ్యాపారంగా ఉండనీయదు. అందట మనస్సులకు దాన్ని విం చెంతవరకూ వాకు స్తిమితంగా ఉండ లేకు. అట్టి దివ్యా వేళానికి పాతభూతులు కానటమేీ గొవ్ప్చ సుకృత విశేషం,

త్తే

మనీషి వతంనమైన (శ్రీ మహీధర జగన్నోపాన రావుగారు వ్యవసాయాల్శిక మైన యిట్లి బుద్ధిలమ్‌ణము కలవారు. బాల్య దళశనుండి నంస్కా- రాభినివిష్ట మైన వారి (వవృత్రి నయం విచార నికహోవల కషీశమె పూర్వ బుషి (వవ రైతే మైన విచారధారకు అభిముఖముగ [వసరించుట గొవ్చ అదృష్టము, (వ్రస్తుత 'బేశ కాల వరిస్థితులలో ఇట్టి మనీవుల అవనరం ఎంతైనా ఉంది, ఆధునికమైన హేతు వాడబుద్ధిని యెలా నంతుష్టివరచాలో వీరికి తెలుసు, తై9కాలికము కైన పూర్వర్దుల వాక్యములలోని అగాధమైన అర్థ గొర వాన్ని ఎలా వ్యాఖ్యానించాలో "తెలును. జీవితానికి యళా నమ న్వయించట మో "తెలుసు, వీ8కి,

నిజంగా ఇది ఒక మహోద్యమం, దీనికి పూర్వరంగ (ప్రాయంగా వీకు వాజ్ఞయ నమ్ముదంలో మునిగి, మానవ జీవితాన్ని సంస్కరించి భూపీంవగల సూక్తి మౌక్రికముల నేర్చి “సూ క్రిముక్రావళొని కూర్చినారు. అంతటితో తినివి ఇందక వ త్యేకముగా భాగవత సుఫాషితీములు, రావూ యణ సుఫామీలములు, నంకలన మొనరించినారు. వై సుభా మీతముల కన్నింటికి [కింద లేటతెనుంగులో ఏీరువేసిన వ్యాఖ్యలు కేవల తాత్సర్య మాతంగా కాక అనుభవ (వమితెము అలెనందువల్ల ఒక విలతుణమైన జీవల క్షణం తోనూ, మైతన్యంతోనూ, మెరుస్తూ ఉంటాయి. వై (గ్రంథాల్లో శ్లోకమంతా ఉదాహృతమై వ్యాఖ్యానింవ బడి తే

ర్‌

(వకృత గంథ మైన యీ *సుభాపితములు” అనేదానిలో సుభాషీతంవరశే తీసి అకారాది[కమంగా కూర్చి వ్యాఖ్యా నించబడింది. ఇది మిక్కిలి ఉవయోగకరంగా ఉంది, వాబ్బు యంలో ఎక్క డెక్కడో ఉన్న గొవ్చ సుభాపీ.తాలన్నీ యా (క్రమంలో ఒకచోట సేకరించినట్లయింది. విడివిడిగా అయా మహవో[గంథాలతో. వరిచయమున్న (పాజ్ఞ నంస్మా-రానికి కూడా ఇది గొవ్ప్చ ఉద్పోధకంగా ఉంది. ఆయా (గ్రంథాల్లోని సోరమంతా ఐక కాలికంగా స్ఫృతివథంలో భాసింవ చేయ డంలో యెంతో సౌలభ్యమరా గొవ్నతనమూ, నోచ రిస్తున్నాయి.

“యళ్సార భూతం తదుపాసితవ్యమ్‌” అనికచా '

ఇట్టి కల్యాణాత్మక మైన వీరి వ్యవసాయము కొంతకు కొంతమయెన లోక చార్ష త్యాన్ని శఫమింవ చేయగలదని ఆళంన! శాజమండి, ఆ భా 1. మల్లంపల్లి శరభయ్య.

తొలిపలుకు

ఆంధ సాహితీ సంచ్క్బృ కుల ల్వవన రాజమహీందవరమున సంస్కృత (పళారపభ ప్టానించి, తత్పకమాన గ్రాథ్యపచురణ మాంంభించి కొద్ది మాూసములే ఐనది. ఇది మా మూడవ [ప్రచురణ సంస్కృత బౌమలాళి నూ కులం సుభాషితములు ళో కొెల్లలం. వీటిని కం? స్థరులం7గ చేయట సులభము. (పసంగములకు. రభకలకు యివి పీప్పి కొసంగును. విద్యార్దులకు వీతిబోధకకు యివి యెంఠకయు ఆనువైనవి తెలంగు ఇాతృర్యముతో సహో ఢచుంంచుటవలన యువ మన తెలుగు విద్యాష్థులకు, పా[షకులకు ఎంతయు నుపయు క్తములుగా" ఉండగలవు

విద్యాస్టల కపయు క్తములగు విషయములం. విద్యావిషయక ములు నగు శ్లోకముల సూర్చిన. కవిద్యాననీపికూ యనునది నాలవ (ప్రచురణా చెచ్చుటకు సంల్పించితిమి. పిద్యవలన వినయగు ఆలవడవలె నని మన వూర్వుల యభ్యిపాయముం శ్రేవలచుూూ వొట్టకూటికి ఐనది శనిద్య” యను "పీకుకు తగరు. జేరు మన లిడ్డలు బడులలాో జేర్చునది ఏదిమొోూ గాని, వీరు వినయదూరులుగ నీ యుంటున్నారు. సంస్కృతే వాజ్మయమునుండి మన విడ్డలు జేర్వదగిన 'దెం్రేన యున్నదని మా యశీ(పాయము.

ఫొఠ శాలల (ఫవేశడ్వారమున అంవరకు కనబడునట్లు యిట్టి సూక్త అను, సుధాషితములను నల్లబల్ల పై పెద్ద అక్షరములతో విద్యార్థుల చేత కే టబాయించు. ఆలవాటునేనిన ఎంతో ఊఉపయు క్తచుగా నుండగలదు. రోజూ యిట్లి చుంచి మాటలను వదువుట్క ఉాయటం చూచుట, మవనముచేయ టఅవల్లి పీళ్లల మరన్సులలో మంది (ప్రభావము +లిగి తీరును. నీతిబోధవకు, (టంథపకనమునణత కొంత కాలమును బడులలో (డు త్యేకిందుట ఆవపసరముం రాజమండ్రి-ల, మహీధర జగన్మోహనరావు, 80-7-1969. సంకలనక్‌ ర్త

అ కు సుభాషితములు “ాళ్చ కాలా అంగీకృతం సుకృతినః వరిపాలయంతి, ే నత్చురువులు తొము గావించిన వాగ్దానములను పాలించురు. అంతస్సార విహీనానాం రనః శేనోవజాయ తే, అనలు లోవలసారం లేని హాళ్ళకు వమి చేసినా, చేని వల్లనూ రనము ఉత్పన్నముకాదు. అక _ర్తవ్య మక_ర్తవ్యం (పాతైః కంఠగ్నతైె రవి, ఉ_త్తములై సవారికి (పాణనంకటస్థితి వచ్చినా చేయ రాని వని చేయరాని జే అవుతుంది, అక్రోభేన జయేత్‌. క్రోధం గర్వంతు వినయేన చ. శాంతముచే కోధమును, వినయముతో గర్వమును జయించవ లెను, అభఘటితఘటనావటీయనీ హి మాయా, అసంభవములను కూడ సుసంభవముగాజేయు శక్తి గలచే గడా “మాయి అంళకే, అబరామరవ (శ్పాఖ్లో విద్యా మర్ధ్థంచ సాధ యేత్‌ , 6 మునలితనమూ, చావూ లేనివానివలె బుద్ధిమంతు టైనచాడు విద్యను ధనాన్ని సాధించాలి, ఖ్తె

10

అజల్బన్‌ న పహానన్‌ తన్ధునా భుంజీత, భోజనము చేయునపుడు మాటాడక, 'వెకనవ్వులు నవ్వక, మౌనంగా, త దేకదృష్టితో భుజించాలి,

అజీస్లే భోజనమ్‌ వివమ్‌, అజీర్తముగా నున్నపుడు ఏమి తినినను విమషపాయమై, స్వాస్థ్యము పొడు చేయును,

అతివరిచయా దవజ్ఞా నంతతగమనా దనాదరో భవతి. నిత్యసాన్నిహిత్యంవల్ల ఆవజ్ఞై కలుగుతుంది; తరచు వస్తూపోతూం జే వారియెడల అనాదరము ఏర్పడుతుంది

అకివినయం ధూ_ర్తలతణమ్‌, 10 అశివినయంగా ఉండడం ధూర్తుల లతణము,

అద్భ శ్యే భావనా న్నాస్తి దృశ్య మేతత్‌ విసళ్యతి, కన్నులకు కనిపించని చేవుని మనము భావించ లేము. వోనీ అంశ యీ కనిపించే దంతా సశించున బే, ఇక చేయగలిగిన జేమున్నది 1

అధికన్య అధికం ఫలమ్‌, ఎవరైనను మంచిచెడ్డలు వీ వని చేసినను వాటికి తగిన ఫలమే కలుగును, “చేసినవాళ్లకి చేసినంత, మహటేవా! అనిసట్లు,

అధ్యయనా న్నచ వండితః ధర్మం చరతి వండితః,

[1 వేదళాస్తాాదులు చదివినవాడు వండితుడు గాడు, వమురవ రనిన ధర్ముమార్లమున నడ చుకొనువాడే వండితుడు, అద్భిః గా్యాశాణి శుద్ధ్యంతి, మన న్స ల్యేన శుద్ధ్యతి, 1క ఉదకముచే ' శరీరము శుభ మగును, నత్యముచే మనస్సు శుద్ధ మగును, అనవ రాద్ధం కీల శైశవమ్‌, శవము అవరాధముల నెరుగదు - అనగా చిన్న పుడు గావించిన తవ్వూలు తవ్వులు గావన్న మాట, అనాగతం యః కురుతే న శోభతే. ఎవడు జరుగనున్న దానికి ముందుగనే (వతీకార మొనర్భ్చునో వాడు సుఖంచును, రాణించును, ( అనాజూాయిా వ్యయం త్యజేత్‌ , నంపాదించ లేనివాడు ఖర్చు చేయనేరాదు, అనాధ పేతినంస్కా_ రాత్‌ కోటియజ్ఞ ఫలం లభేత్‌ , దిక్కు. లేక వడియున్న శవమునకు దహానాది సంస్కా రములు చేసినచో భోటి యభ్ఞములు వేసిన ఫలము లభించును. అనాయశకా విసళ్యంతి, నశ్యంతి శిసునాయ కాః. సరియగు నాయకత్వం లేనివారున్ను, అనుభవం లేని చిజుత (పవాయపువారి నాయక త్వం [కింద నడుచు వారున్ను కార్యసిద్ధి పొంద లేరు,

ఎకైలై

అన్నాశయా నకోభంలే వండితా వనితా లళాః, లిం ఆశయమిచ్చువారు లేనిచో విద్వాంసులు, (స్రీలు లతలు కోభించజాలరు,

అనార్యనంగమా ద్వరం విరోధోఒపి సమం మహాత నామ్‌, దుర్మార్గులతోడి పొత్తుకంబ ఉత్తములతో శ్మతుత్వ మైనను కోరదగినదిగ దా,

అను క్సేక:ః ఖలు విక మాలంకారః అనె "ద్ధత్యము వరా[కమముగలవారికి కోభనిచ్చును.

అన్నచింతాచమక్కార శాత శే కవితా కుతః, జు అన్నానికే అశలాకుతలం అయేవానివద్ద కవిత్వ మేమి పుట్టగలదు 1

అన్యథా చింతితం కార్యం, ట్రైవ నున్యత ' చింత యేజ్‌ , తానొకటి తలచిన, [చైవ మింకొళటి సంకల్పిం చును.

అన్యా యోపాక్టితం విత్తం దళశవక్షాణీ తివ్యతి, అకమంగా సంపాదించిన ధనము వ దేళ్ళపాటుకూడ తనవద్ద నుండదు,

అవంథానంతు గ చృంతం సోదరో2.పీ విముంచతి. తవ్వుతో9వను పోవువానిని సోదరుడై నను వదలి పెట్టును. ఇందుకు విభీమణుడే ఉదాహారణ.

అవయశో యద్య స్తి కిం మృత్యునా, అవకీర్హి కలుగుచో యిక చావు ఎందుకు * మరణము వంయ అవకీ ర్తి దుఃఖభాజన మని భావము,

కర

అపుతన్య గృహం కళూన్యమ్‌, ప్యుతులు లేని యిల్లు జోసిపోయి వుంటుంది, విల్లలే గృహమునకు శోభ,

అప్రావ్యం నామ నేవోస్తి ధీరన్య వ్యవసాయినః, వ్రైర్యముగలిగి, ఎడ తెగని కృషి చేయువానికి అసాధ్య మైన 'జేదిన్నీ యీ లోకంలో ఉండదు,

అపియనస్యచ వథ్యన్య వక్రా (శోతాచ దుర్తభః, $0 అ్మపియమైనను హితవ్రును బోధిం చేవారూ, బోధిస్తే వినేవాడూ, యిరువుకూ దుర్తభు లే,

అభ్యానః కర్శసు కాశల ము త్పాదయతి, అ భ్యానమువల్ల నే వనులయండు నేర్చు అలవడుతూంది

అభ్యాసానుపారిణీ విద్యా, బుద్ధిః కర్మానుసారిణీ, అభ్యానమువలన విద్య లభిస్తుంది; కర్శనుబట్టియే బుద్ధులు పుడ తాయి,

అమృతం శీరభోజనకమ్‌, పొలు, అన్నముతో గూడిన భోజనము అమృత (పాయము,

అమృతీం (వప్రియదర గ్థనమ్‌, (వీయజనులను చూచినచో అమృతపొనము గావించి నంత ఆనందానుభూతి కలుగును,

అమృతం తిన్లి-ల్‌ వహ్నిః, శీతకాలమున్తందు అగ్ని దుఖమును యిచ్చును,

కెట్ట అయం నిజః .వరోవేతి గణనా లఘుచేశ సామ్‌, వీడు నావాడు, ఏడు వరుడు, అను పొటింపు నంకుచిత బుద్ధి గలచారిశే, అయభథాబల మారంభో నిదానం తీయనంవదః* తన శక్రిమించిన వనులకు పూనుటయే ఆత్మవినా శానికి శారణము, అరసి శేషు కవిత్యని వేదనమ్‌. రనజ్ఞతి లేని వారివద్ద కవిత్వని వేదనము వ్యర్థము, అర్థన్య పురుషో చానః ధనమునకు మానవుడు దాసుడు. అర్జాతురాణాం న గురుః నబంధుః, క్త ధనాశా వరులకు పెద్దా విన్నా, తనా వళా అనేది ఉండదు, అనేన బలవాన్‌ సర్వః లోకమున సర్యులును ధనము వలననే బలవంతు లగుదురు, అలసన్య కుతో విద్యా, అవిద్యస్య కుతో ధనం! శద్ధ లేనివానికి చదువురాదు, చదువు లేనివానికి ధనా ర్జ్‌న "లేదు, అల్బబీజం వాతం మేతమ్‌, తక్కువ విత్తనాలు చల్లితే వంటకు ఇరుపు, చేను దండగ యని అర్థము,

కర్‌

అల్పవిద్యో మహోగర్వీ, కరూవీ బహుచేస్టీతః, కొద్దిచదువువానికి గర్వం హెచ్చు; రూవహీనులకు అలంకారములు ఎక్కువ.

అబ్బశ్చ కాలో బహావళశ్చ విఘ్నాః, మానవునికి యీయబడినది అల్ప్బ్పకాలం ఉందే ఇవి తము; అందులోనూ అంతరాయాలు ఎక్కువ, గాన ఉన్న న్వల్చ కాలంలోనే మంచివనులను పూని చేయాలి

అలత్పానా మపి వస్తూనాం నంహాతిః కార్యసాధికా, అల్పవస్తువులు కొన్ని కలిసినచో మహత్కార్యము లను కూడ సులభముగ సాధించగలవు. గడ్తివరకలు వెంటిగ కలిసి వనుగును బంధించవా 1

అల్బారంభః వేవుకరః, వ వనినైనను చిన్నగా ఆరంభముచేయుట శ్నేమము,

అవశ్యం భావినో భావా భవంతి మహతా మపి, విధిగా జరుగవలసిన కార్యములు మహాపురుషుల వట్లు కూడ జరిగియీ్‌ తీరును.

అవశ్య మనుభో_క్తవ్యం కృతం కర్మ శుభోఒశుభం, వేసిన మంచికీ, చెడ్డకూ కూడ అనురూవ ఫలముల ననుభవింవక తీరదు.

అనస్థా వస్తూని వథయతిచ నంకోచయతి చ. క్‌0 వస్తువులు తమ అవస్థావి శేవమువల్ల నే గొప్పవీ అవు తున్నాయి, అల్పములూ అవుతున్నాయి.

కిం

అవిచారకృతో బంనో విచాలేణ నివర్తతే. క్‌] అత్నకు శరీరాదులను పురన్క-రించుకొని ఏర్పడిన బంధము లెల్ల అక్ఞానమువల్లు కలిగిన వే. త_త్త్వవిచా శమువల్ల కలిగిన జ్ఞానము చేత నే యా బంధము తొలగి పోవును.

అవిసీతన్య దుర్షనన్య నంవదః వివదంతా;:, వినయ సౌశీల్యములు లేని దుర్షనుల ధననంవదలు ఆవదలతో అంతమనవుతాయి,

అవినీతా రిపుర్ళార్యా, ప్యుత శతు రవండిత:ః, మాటవినని భార్య, చదువని కొడుకు, వీళ్ళే శతు వులు, అనగా దుఃఖకారకు లని యర్థము,

అవివేకః వరవూవదాం వదమ్‌, మానవునికి వలు ఆపదలు కలుగుటకు ఆవివేకమీ శారణము.,

అసాధుః సాధుర్వా పహారతి మహిమానం జనరవః. లోకావ వాదము నిజమే కానీ, అబద్ధమే కానీ, అది మహిమాఢ్యుని కూడ కొం చెవరచగలదు గదా.

ఆసాకే ఖలు సంసాశే సారం శ్యశురమందిర మ్‌, లోకమున సుఖనంతోవముల కరవు అ _త్తవారిల్లు, మిగిలినదంతా కష్టసుఖములతో కూడినది.

క?

అస్థి లే ధనయావనే, ధనము యావనము, యీ ఆెండును చంచలములు, కొద్దికాలం వుండి పోవునవేే యీ ఆెండదూ, గాన వాటిని చూచి గర్వించ రాదు.

అహం (హ్మో౭-స్ఫి వాక్యాచ్చ జ్ఞునాన్తోటో భ వేన్నృణామ్‌, “అహం (యహ్మఒస్సి' అను వాక్యము యజు ర్వేదాం తర్గత బృవాదారణ్యకము లోనిది. “నేనే (శ్రహ్మమునై యున్నాను” అని దీని యర్థము, ఈ వాక్యవిచారము చవేయుటవన్లను, జ్ఞానోదయము అగుటవల్లను మానవు లకు మోతము కలుగుచున్నది.

అహింన యూచ దీన్హైయు రితి _పాహుః మనీమీణః, మనోవాక్కాయముల నే (పాణికీ హింనను తలంచని వారు చిరజీవు లగుదురని బుద్ధిమంతు ల నెవరు.

అహింసా వరమో ధర్మః, 60 వ్‌ (పాణికిని హ్‌ంన తల వెట్టకుండుట గొవ్చ ధర్మము,

అహో దురంతా బలవద్విరోధి తా, బలవంతులతో విరోధము పూనుటవల్ల ఎన్నో ఠవ దలు కలుగును,

అత రాణీ పరీక్ష్యం తా మంబరా డంబ2ణ కిమ్‌, వేషములో విశీేషమమున్న లాభ మేమి? చదువు సొములు గడా గారవించదగినవి !

తి

8

అమీభ్య తై న మహతాం మహత్వన్య చ లతణమ్‌, మిహాత్కుల గొవృతీనం ఎందులో ఉంది & ఎటువంటి వరిస్థితు లలోనూ. నిశ్చలంగా, మనో(దఢిమతో ఉండ డములోనే వారి మహత్య మున్నది సుమూ,

అకాశేరైవ చతురాః తర్కయంతి వశీంగితిమ్‌. 6కీ నేర్చకులై నవారు యితరుల భావములను ముఖవైఖ రిని చూచియీ పోల్చుకోగ లరు,

అకాశం వ్యావశం యద్వత్‌ ఇదం (బహ ఇ గళాన్య గరమ్‌. ఆశాశము నర్వ_ళా వ్యాపించియున్న శ్లు (బ్రహ్మా ఫడా అత్బవ దార్థమున్ను నర్వ వ్యాపి యని శెవ్చబడినది.

ఆచారః [వథమో ధర్మః. సదాచారము గలిగి యుండువాళే ధర్మాచరణము నందు మొదటిమెట్టున అడుగిడిన వారు,

అజ్ఞ గురూణాం హ్యావిచారణీయా. పూజనీయులైైన పెద్దల అనతి శిరసావహించ దగినది.

అళ్మన_స్త త్వ్వవిజ్ఞానాత్‌ తత్త్వం (బమైన శేవలమ్‌, “నేన” అను దాని న్యభావమును విచారించి తెలుసు కొనుటవల్ల, “నేనే” “ట్రైహ్మ" యని తెలుస్తూంది. ఇచే నిశ్చయజ్ఞానము,

ఆత్మనః (వతికూ+లాని వళేపాం న నమాచశీట్‌, ఒకులు వది చేసిన నీకు కన్టమో, ఆ వని యితరులకు సీవ్రు చేయవద్దు,

కలి

ఆత గవ త్సర్వభూ తాని, వర్మదవ్యాణి లోన్టవత్‌. ॥ 70 అన్ని పొణు ల యెడలను ఆత (4 భౌవమును కలిగ యుండవ లెను; వర దవ్యములను చిల్ల పెంకువ లె వరిగ ణించవ లెను,

అత్భశ_కినమం కోవం కుర్వాణో న వినశ్యతి. తన శక్తికి తగిన కోవమును చూపువానికి ఎగ్గు కలుగమ.

అత్మావై పుతనామాసి, తానే పుతరూవమున జన్మించుచున్నాడు సుమా!

ఆదానం హి వినసర్ధాయ నతాం వారిముచా ఇవ, ఉ త్తములకు ధననంపాదనము యితరుల శిచ్చుచుండు టశే గాని వారికొఆకు గాదు. మేఘములు నీటిని పాణులకు యిచ్చుటశీ వహించుచున్నవి గదాం 6 బ్బ ్న్ఞ

అదొ సగుణ మాళశ్రిత్య నిర్షణంచ తతఃవరమ్‌, మానవుడు ఎప్పుడు ఆరంభమున నగుణోపొననమునే ఆశ్రయించాలి, (శ్రమంగా మనస్సుకు నిల బాటు, దార్థ్యము కలిగిన తరువాత నిర్షుణోపొనన లోనికి దిగ వచ్చును. ఇటే (శ్రమవికానము,

అవత్సు మితం జూనీయాళల్‌ . కష్టకాలములో అదుకొనినవాడే మిత్రుడు,

అవదర్థం ధనం ర మేత్‌., కష్ట శాలమునకైై ధనమును కూడ చ్బుకోవాలి,

ఖతి

ఆవదాం కథతః వంథా ఇందియాణా మనంయమః ఇంద్రియ నిగ్రహము. లేకుండుటయే అన్ని ఆవదల కును రాజహాట యని చెన్సబడినది.

అఆవది స్ఫురతి వజ్ఞా. అవదలు వచ్చినపుడే ఎవ్వని (వజ్ఞాపాభవములై నను (వకాశించుట,

అరభంతే అల్ప మే వాజ్ఞాః శామం వ్య(గాః భవంతిచ,. మూర్థులు ఎవ్వుడూ అల్ప కార్యముల నే తలవెడుతుం టారు; వోనీ వాటినై న పూర్త చే కుక మధ్యలో నే

అరభ్యతే నఖలు విఘ్న భయీన సీనై?. 80 ఇబ్బందులు క లుగుతనని అల్పులు అనలు వ్‌ పనినైన అరంభించుటకు వెను కొడుదురు,

ఆర్జ్వవం పి* కుటి లేము ననీతిః, దుర్శాక్షుల విషయమున బుజువమూర్గమున వ్యవహా రించుట నీతి యనిపించుకొసదు,

అర్హ్రపాదస్తు భుంజీత, నాఒర్ష్ర పాదస్తు నంవి కేల్‌. కాళ్ళు కడుగుకొనియే భోజనమునకు కూర్చుండు ము, తడ్డి కాళ్ళతో చండుకొసకుము,

అలస్మతివా మనుష్యూనాం శరీర స్థాచుహారిపుః, మోనవులకు తమ శరీరంలో శో అనారంభం” అనే శ్యతువు దాగి వుంటుంది?

య! ఆలస్యా దమృతం వివమమ్‌, అలన్యము వలన అమృత మే వివమెైపోగలదు. అలస్యోవహతా విద్యా, ఆలన్యముగా అఆరంభించుచో విద్య అబ్బుట కష్ట మగును, ఆశా యేషాం చాసీ తేషాం చొసాయకే లోకః, ఆశ ఎవరికి చాసియో, వారికి లోశ మం తయు అఇ?ాశా వరమం దుఃఖం నిరాశా వరమం సుఖం, అత్యాశ దుఃఖమూల్తక ము; అ రాహిత్యము వరము సుఖదాయకము. గుల బొడ్మీచదులు అవోరే వ్యవవో లేచ త్య కృలజ్జ స్పుఖీ భవేత్‌. భోదన సమయంలోనూ, అర్థసంబంఛాల్లోనూ మొగ మోటమి విడిచి వ్యవహరిం చేవాడు సుఖవడ తాడు, ఇందోఒపి లఘుతాం యాతి న్వయం (వఖ్యాపితై క్లుణెః, తన్ను తాపొగడుకొన్న ఇందుడు కూడ లాఘవమునే పొందును. ఇదం జగ దహం సోఒయం దృశ్యజాత మవాన్తవమ్‌, 90 వము, ఈ ల్హోకనూ ని ర ౦ త'రా భూోళ్ళు ఏన జే యనిన్నీ, ంట్టదంగ్లా, అ వ్యాన్తవ మనిన్నీ? వటి నుధ్య 1 ప్రత కరా ప 'నొచొదాబ్లాడ్ల. 569 టో

వలి

పే మార్పులేని “నేన అనేదే జగళ్రారణ వస్తువైన ఆళ్ళ యనిన్నీ భావము,

ఈర్ష్యా హి వి వేకవరివంథినీ, 9] అసూయా పిశాచము అవహించినచో వివేకము నశించును.

ఉత్తమం స్వార్టితం విత్తమ్‌. కాను కృషీ గావించి, అన్టించిన ధనము సుఖము నిచ్చును.

ఉ_క్తమే మణకోవః స్యాత్‌. మంచివారికి వచ్చుకోవము శుణికము. దీర్ధ్స కోవము కలిగి యుండరాదని భావము,

ఉత్తావకత్వం ప్‌ సర్వకార్యేషు సిద్ధినాం (వథ మోంతరాయః ఏ కార్యసిద్ధివై నను మొదటి ఆటంకము ఉదేక మే.

ఉత్తిష్టుత జ్యాగత (పావ్య వరాన్‌ నివోధత ! లెమ్ము! మేల్కొ-మ్ము | పూజ్యులను అశయించి నదువజేశముల నగొనుము!

ఉత్ప్సథం (వ్రతివన్నన్య వరిత్యానో వధీయతే. ఆవమార్గమున పోవు వానిని విడిచిపెట్టవ లెను, అట్టి వానిని అనునరించశరోదు.

ఉత్సవ్యవోయా: ఖఆు మనుష్యాః. మనుమ్యలు సాధారణంగా ఉర్స్పవములంళే యిష్టము కలిగి ఉందురు,

న! ఉడారచరితానాం తు వసురై వకుటుంబకమ్‌, ఉదార చరితులై న మానవులకు లోశ మంతయు కుటుం బముగానే ఉంటుంది. ఉదారన్య తృణం విత్తం, నిన్సృహాన్య తృణం జగల్‌ , ఉదాకునకు ధనము తృణస్రాయము; విరాగికి లోక మే తృణ పాయము, ఉద్య మేన హి సిద్ధ్యంతి కార్యాణి న మనోర 100 శీవలమరా కోరికలవల్ల నే వనులు నమకూడవు; (వయత్న పూర్వకముగా కృవి. చేసియే సర్వ కార్యము ఉద్యోగం పురుమలతణమ్‌. కృషీచేయకము పురుముని లక్షణము, ఉద్యోగినం పుకుషసింహ మునైతి లథ్నీః యత్నశీలుడై న మానవుణ్ణి లమ్మీ వరిస్తుంది. ఉన్నతో న సహతే తిర్మస్కి యామ్‌, ఉన్నత స్థితిలో నున్న వారు తిరన్కృరిని సహించరు, ఉవ బేళోహీ మూన్ధాణాం (వకోపాయ న శాంతమే, మూర్థులకు నదువ బేశం గావిశ్వే, వారికి కోవకారణ మగు నేకాని, వారు మంచిచారికి రారు, ఉపస్థితవినాశః వథ్య వాక్యం న శృణోతి, వినాశ కాలము డాపురించినవాడు మంచినూటలను వినడు, జ్‌

ల్రెక్షి

ఉపానవగా చ వానశ్చ ధృత మన్య! న ఛార యేత్‌ . ఒకరు తొడిగిన చెవ్వులను, కట్టిన బట్టలను మరొకరు ధరించరాదు. ఏటివల్ల అనేక వ్యాధులు కలుగును గాన యీ నిపేధము,

ఉపాయేన హీ యల్‌ శక్యం నతతృక్యం వరా[క మైః ఉపాయములచే సాధించదగిన ఎన్నో ఘన శార్యము లున్నాయి. అవేవిన్నీ వర్శాకమ [వదర్శనవల్ల సాధ్య మయేవి కావు,

బుజుం సర్యోఒఒపి వరిభవంతి, బుజునూరన్హానువ ర్తిని ఎల్లరును లాఘవ వరచుదుకు,

వక వవ న భుంజీయాత్‌ యదిచ్చే చ్భుభమాత్త సన! అత్మ _కేయస్సును కోరనవారు తా 'వెప్పుడును అతి థిని పంక్తిలో బెట్టుకొనక యే భుజింవ రాదు,

వ్‌క శ్రియా ద్య్వ్థకరీ, కేే0 ఒక్క- వనిచేసి, శెండు ఫలములను సాధించవ లెను.

వకోఒపి గుణవాన్‌ పుతో నిర్లురః $ం శతైరవి? ఉత్తమ గుణవంతుడైన పుతు డొక్కడే చాలు, గుణహీనులు పెక్కురున్నందున దుఃఖమే గాని వేజు జాదుగ దా.

వకో హి దోషో గుణనన్నిపాతే

నిమజ్జరీండ్షోః కీర ణేమ్వివాంళ కం

లగ అనేక మంచిగుణము లున్న వారివద్ద ఒక్క. దోమగుణ మున్ననూ అంతనా పాటించబడదు, చం చు ని అమృత కీరణములలో కళంకము నెవరూ దోవముగ "లెక్స్‌ంచుట లేదుగ దా, ఏతి జీవంత మానందో నరం వర్షశతా దపి, కటు మానవుడు (బతికియుంకునే నూశీండ్లకైన ఆనంద మును అనుభవించుట గడా, (తికియుండిన సుఖ ములు బడయనచ్చు. కంశే సుధా వవతివై ఖలు నజ్జనానామ్‌ మంచివారల మాటతీరులో నే అమృతం వసిస్తుంది. శః ఈూరః 1 విజి లేంద్రియః, శూరు డెవడు + అంళశు ఇం (దియములను జయించిన వాడే. క ఈప్సిలార్థఫ్టీరనిశ్చయం నునః వయశ్చ నిన్నూ భిముఖం (వతీవయేత్‌ , వల్లమునకు పోవు నీటిని, కోరికను తీర్చుకొన నిశ్చ యించిన మనస్సును ఎవరు మరలిం చగలకరు 1 కర్తృ భో_కృత్వాదికం సర్వం తదవిద్యోత్ధే మేవచ, “ఇది నేను చేశాను” *దీనిని నే ననుభవించాను అనేవి రెండూకూడ అవిద్యనల్ల కలిగిన వే, కర్ణుణి వ్యద్య తే వళ్ఞా స్వస్డే కోవా నవండితః, ణ్‌ ॥

ర! వని వచ్చినపుడే ఎవని శక్సి ఐనా తెలిపేది అంతా చల్లగా ఉన్నపుడు అందరూ మవోవండితులుగానే శనబడ తారు, క ర్మానుగో గచ్చతి జీవ వకః, జీవుడు తాను గావించిన కర్ణుఫలాన్ని మామే 'వెంట నొనివోతాడు, కః వరః (వీియవాదినామ్‌, మాటమంచి గలవారలకు అందరూ బంధుమ్మితు లే, క రాయ త్తం ఫలం పుంసాం, మానవులకు తమ తమ కర్ణలనుబట్టియే ఫలము కలుగుతూంటుంది, కవయః కిం నవశ్యంతి, కవ్వులై నవారు బేనిని (గహింవ లేరు + చరాడకపోయి నను అన్ని విమయములను (గ పీాంచి తమ రచనలలో వర్మించగల రన్నమాట, కవిః కరోతి కావ్యాని రనం జానంతి వండితః, కవియెనవాదే కాన్యములను రచించగలడు, వండితు డటైనవాడే ఆ శావ్యములలోని రనమును తెలుసు కుంటాడు, కష్టః ఖలు వరాశయః, ఇతరుల నాశ్రయించి జీవించుట బహుకష్టము గడా!

ల్సి కష్టాదపి కష్టతరం వరగృపహావానం వరాన్నంచ, ఇతరు లింట ఉండడమూ, వరాన్నం తిని జీవించ డమరూ కష్టా లన్నిటిలోనూ కష్టతేీరము వలైనవిగ దా, శామాతురాణాం నభయం నలజ్ఞా, శానూతుకులకు భయమూ, సిగ్గూ కూడ ఉండవు, - శామార్తాహి (పకృతి కృపాణా క్చేతనాఒ చేత నేమ. శామరగోగ వీడితులై నవారు అతిదీనంగా (పాణులను ఫ్టాణువులనుకూడ (బతిమాలుకుంటారు, శాయః కస్య నవల్లభ 1, శరీరము ఎవనికి (పీయమెనది కాదు 1 శారణం వినా కార్యాఒనువవ తిః. శారణం లేకుండ శార్యము ఉండదుగాన, | శార్యంచా సాధ యేయం శరీరంవా పాత యీయం, కార్యమును సాధించ నై న సాధించాలి; లేదా శరీ శాన్ని వదలనైన వదలాలి. కార్యకాలే దుర్త్రభః పురుమనముదాయః. పని వచ్చినపుడు మనుష్యులు కనబడరు సుమూ! శకార్యనిచానాద్ధి గుణా నధ తే, అలోచించి చూచినచో, “శార్యమందలి గుణము లే కారణము నందును గలవని తెలునుం కాలస్య కుటిలా గతిః. శాలము ఎట్టు నడుస్తుందో ఎవరూ చెప్ప లేరుగదా,

వం శాలాతి కమా న్న ఖ భేడ్య మవీ కార్యం భవతి కుళార ఛేద్యం, నమయము మించినచో గోటిన బోవుదానికి గొడ్డళ్లు శాలోహ్యాయం నిరవధిః విపులాచ వృథ్వీ శాల మందుమవూ అనంతమైనది; భూమండలమా అతివిశాలమైనది. గాన ఎవడో, ఎక్కడో నాకృతికి వరిగణనము లభించవచ్చును లే ! కశావ్యశాన్త్రవినో చేన కాలో గచ్చతి ధీమతాం, బుద్ధిమంతు లై నవారికి కావ్యశాన్త్ర. పరిశీలనమం దే కాలవేవ మగును, శావ్యాలంకరణజ్ఞ మేవ కవితాకన్యా వృణీతే స్వయమ్‌. కవి తాకన్య అలంకార ఇా న్రజ్ఞనే స్తయముగ వరి స్తుంది, కాహోనిః సనమయచ్చ్యులిః సమయభంగము చేయుటయే నిజమైన ఆత్మవోని, కిం కరివ్యంతి వక్రారః తోశా య్య నవిద్య తే, వినేవాళ్ళు లేనవ్వుడు చెప్పేవాళ్ళు ఏమి చేయగలరు! కిం కిం నసాధయతి కల్పలతేవ విచ్యా 1 విద్య కల్చ్పవృషయము వంటిది, అది సాధించజాలని బేదీ ఉండదు, కిం జీవితేన పురుమన్య నిరత లేణ, అతురం ముక్క లేని మానవుని జీవితఘు ఎందుకు 1

లం

శిం దూరం వ్యవసాయినామి, కార్యదీతు. గలవారికి దూరమం శు ఏమిటి 1

కిమివహి మధురాణాం మండనం నాకృతీనామ్‌, నహాజిసౌందర్యం గలవాగు వది ధరించినా మనోపహ రంగానే ఉంటుంది,

కు కర్మాంతం యశో నృణామ్‌, వరిపాలకులయొక్క- కీర్తి అంళా ఒక్క ఇెడ్డపనితో వెల్లు,

కుకృ ల్యే కో నవండితః 1 పొడువనులు చేయడానికి అంతా వండితులే!

కుశేహిసీం (పావ్య గృహే కుత స్పుఖమ్‌ 1 కుచ్చితురాలై న గృహిణే గలవారికి యింట సుఖం ఎక్కడ 1

కుతః శంకా కలంకీనః 1 అపకీ ర్తి భాబనుడై నవానికి మళ్ళీ పాడువనులు చేయ చానికి సంశయం ఉండదు,

కుపు తేణ జాతం కులం, ఇెడ్డవాడైన కొడుకువల్ల వంశమం౦ంశా నాశన మవుతుంది,

కు చేశ మాసాద్య కుతోఒర్థసంచయః 1 జాళ్ళాగ్యపు బీళానికి వెళ్ళినవాదు ధన మేమి సంపా దించుతాడు, వమి కూడబెట్టి కుటుంబాన్ని ఆదుకుం టాడు 1

తిం “కుతో నిద్యార్థినః సుఖమ్‌! సుఖార్థినః కుతో విద్యా శి విద్య కావాలనుకున్న వానికి సుఖం ఎక్కడ *+ నుఖం శావాలనుకొంశకు విద్య ఎట్లు అబ్బుతుంది + పప్పుతో జాయేత క్వచిదపి కుమాతా నభవతి, లోకములో కొడుకు చెడ్డవాడుంటాడు గాని, వ కొడు కుకూ తల్లి చెడ్డది కాజాలదు. ఎటువంటిదైనా తిల్లి చిడ్డనికి మంచినే కోరుతుంది గాన, కుస్యేత్‌. కో నాఒతియాచితః 1 అ_స్తమానమూ= యాచిస్తుంకే ఎల్లాటివాడై నా కోవ గించుకుంటాడు, కుభోజనం చోన్నతయా విరాజి తే. పొడు భోజనముకూడ కాన్న వేడిగావుంళు ఫర్వాలే దనిపిస్తుంది. పభోజ్యేన దినం నష్టమ్‌, పొడుభోజనం వేసిన రోజున దినము వ్యర్థ మైనట్లుం టుంది, దుష్ట పాలకులుగల జీశానికి వినాశం ఉజాపురిస్తుంది, కురు ధర్మ మహోర్మాతం న్ధుర నిత్య మినిత్య తామ్‌. రాత్రింబగళ్ళు ధర ్రమునే అఆచరించుము; జీవితము యొక్క_ అశాశ్యతత్వము నెల్లపుడూ జ్ఞావకముంచు కొనుము, శౌ

వ కురూవతా శకీలతయా విరాజితే. రూవహీనుడై నను సద్గుణములు గలవాడు (పశస్తి గాంచును,. కువన్ర్ర తా శుుభతయా విరాజతే. చినిగిన బట్టలై నను శుళభముగా ఉంకు కాగానే ఉంటాయి. కువాక్యాంతంచ సౌహృదమ్‌, పొడుమాటలు చెవ్చుచుండుటతో స్నేహము నశిస్తుంది కుశిమ్య మథ్యావయతః కుత స్ఫుఖమ్‌ 1 దుష్తవిద్యాళ్థులకు చదువ్రుచెవ్వు గురువునకు సుఖము కృతఘ్నానాం కుత శివమ్‌ 1 చేసిన మేలు మరచువారికి శుభము లెట్లు జరుగును! కృత ఘ్నే నాస్తి నిమృ్భతిః. కృతఘ్నునికి నిమ్మృతి "లేదు, కృ తావరాధః స్వయ మేవ శంకతే. అవ కారము వేసినవాడు తనంతటనే అనుమానము నొందుచుండును, కృృవణన్య ధనం యాతి వహ్నితస్క-ర పార్థివై : లోభియొక్కణ ధనము అగ్నిషాలు, దొంగలపాలు వన్నులపాలు ఐపోతుంది. శృ శే కస్యాఒ_స్తి సౌవ్భృదమ్‌ ॥ జీదవానితో ఎవరు న్నేహూ మొనరింతురు 1

న

ళ్ళమితో నాఒస్తి దుర్భితం జవతో నాస్తి పాతకమ్‌. వనిచేస్తే లేమి ఉండదు; జవంచే శ్లే పావంరామ,

శె వల్యకార్యవత్‌. రాజకార్యం న కాంతిసాధ్యమ్‌.. ముక్షిసాధన వలెనే రాజకార్యము కూడ శాంతి సాధ్యముకాదు.

కో జానాతి జనో జనార్ట్సనమనోవృ త్తిః కడా కీదృశీ ? ఈశ్వరుని నంకల్పము ఎవ్వడు, ఏ రీతిగనుండుసో ఎన్వ శిఠుగుదురు +

కో తిభార:ః సమన్ధానామ్‌ 1 సమధ్ధులకు బరువు వనీ వముంటుంది 1

కోఒన్జాన్‌ (పావ్య నగర్వితః శి ధనార్ధన గావించినవా జెవడు గర్వితుడుగాడు ?

కో లోకమారాధయితుం నమర్థః, లోశమున అందరినీ మెప్పించగలవా జెవ్వడు!

కోరీ గతో గౌరవమ్‌ 1 యాచించినవాడై ఎవడు గౌరవమును పొందుతాడు? ఎంత ఉత్తముదూ, వండితుడూ ఐనను ఒక అల్పుని వద్దకు బోయి కోరుటతోడ నే హీనముగా చూడ బడుట లోశకనపాజము గడా.

కో విచేశః సవిద్యానామ్‌ 1 విద్యావంతులకు నర జేశమనే "జేమున్నది శి న్వ దేశ ములో వలెనే వండిళులు నర్వ(ఆా పూజింవబడ తా రని భావము,

త కాసీననంరతయణార్థ మయం పటాటోవః ఇంత వటాటోవముస్న్నూ యీ గోచీగుడ్డను కాపాడు కొనుటశే అని ఒకనన్యాసి అన్నాడని హీితోవ బేశం లోని ఒక కథ, శ్రీయాణాం ఖలు ధర్భ్మ్యాణాం నత్పత్న్యో మూలకారణమ్‌- ధర్శు కర్శల కన్నిటికీ ఉత్తమగ్భహిణు లే మఠాల మని లోకు లందరూ ఎరిగిన బే. శ్రీియాసిద్ధి న్సల్వే భవతి మహాతాం నోవకరశణే, మహనసీయులై నవారు గొవ్చ వనులు సాధిస్తూన్నా రంశే దానికి కారణము వారికి గల సాధననంవ త్తి గాదు; వారి శక్తియుక్తులే అందుకు కారణములు, (క్రియా హీ వస్తూవహిళా (వసీదతి. మంచిచోట గావించిన వని వైనను సత్ఫలితముల నిచ్చును, శోఛభోమూల మనర్గానామ్‌, అనర్థముల కన్నిటికీ కోవ మే మూలశారణము, (కోధోపా శతుః (వథమో నరాణామ్‌, మానవులకు [వథము శతువు కోవమే, నేోః ఫలేన హీ పునర్నవఠతాం విధ త్తే, ఎంత కష్టవడియైనను జయము సాధించినపుడు యింకా నూళరనో త్సాహమును కలిగించును, త్‌

న క్యభోగ మాప్నోతి న భాగ్య్యభాక్‌ 6 అదృష్ట్యవంతునికి వనాడూ ఎక్కడా సుఖముశే కలుగుతవి, ఖాద న్నగచ్చే దధ్య్యానం నచ హాజేన భామణమ్‌, తింటూ దారిని నడువకుము; నవ్వుతూ మాట్లాడ కుము, ఇవి చెడు అలవాట్లు గాన ని పేధము. గంగాహీనో పతో చేశో విద్యాహీనం హరం కులమ్‌, సీరు లేని జీశ మూ చదువు లేని వంశమూ వృద్ధిబొందవు గళానుగతికో లోళః న లోకః పారమార్థికః, ఒకరుపోయినదారి నే లోకము అంతా వోతూంటుంది, దానిలోని వరమార్థమును అలోచించి పోవువా రుం డరుగ చా. హితోవ చేశ క థాసందర్భ్శము. గహనా కర్ణుణో గతిః, కర్ణుల నడక అతిక్లిష్ట మై? దురవగాహముగ ఉండును గచా, గుణాః పూజాస్థానం గుణిషు నచ లింగం నద వయః ఒకరియందు గల మంచిగుణముల వల్లనే వారు పూజించదగినవారు గాస్సి ఆ వ్య కి వయనస్సునుబట్టి లింగమునుబట్టి కాదుసునూ, అని మహాకవి భవభూతి గుణిని గుణష్జో రమతే. గుణ్మగ హాణపారీణుడై న వాడే గుణవంతుని మెచ్చుకో గలడు,

ర్రిగ్‌ గుణీ గుణం వేత్తి నవేత్తి నిర్ణుణః, గుణవంతుడే యిశరరుల సుగుణములను ల్‌ కజంచగలడు కాని గుణహీనుడు కాదు. “మృత్యు దేవత జుట్టుపట్టి యిీడక్షుకు పోతున్నట్లు భావించుకొని, ధర '్రమును పూనికతో గావించుచుం డుము, మరుతణము నీఏికాదు గాన యిఫుజే చేయ వలసిన మంచి వనిని గావింపుమని భావము, 'ఘాతయితు మేవ నీచ! వర కార్యం వేత్తి న _వసాధయితుమ్‌ నీచుడు ఒరుల వనులను పొడు చేయు కు ఎరుగునుగాని చాగుచేయుట యెరుంగడు, చకాస్తి యోగ్యేన హ్‌ యోగ్య నంగమః, మంచివానితోడి స్నేహము మంచివానిక్తైన శోభి స్తుంది, చ(కవ త్పరివర్తంతే దుఃఖాని చ సుఖానిచ, లోకమున సుఖదుఃఖములు ఒక దాని తరువాత యిం కొకటిగా వచ్చుచునే యుండును, చింతనీయా హి వివదా మాదడావేవ (వతికియా, రానున్న అవదలకు (వత్కికియలను మున్ముందుగ న్‌! ఆలోచించుకోవాలి. మనుష్యులకు వ్యాధి యేదనిన చింత యేక చా, మనో వ్యాకులలేవ న్‌ యొక్నో జబ్బులు అంకురిస్తాయని భావము

తం

చింతా యశసి నవపుమీ (పాయః దృశ్యతే మహాశామ్‌, మహాత్ములు తమ శరీరాన్నిగూర్చి ఎక్కువగా అలో చించరు. వా కెంతపేపూ నత్కొా-ర్యములు వేయుట ఎట్లా? అనే దానిని గూర్చే చింతిస్తూంటారు,

చింతా సమం నాస్తి శరరళశోవణమ్‌. శరీరాన్ని పాడొనరించుటలో మనోవ్యాధికి నమమైన జేపీ లేదు.

చిత్తన్య శుద్ధయే కర్మ నతు వస్తూపలజ్ధయే. కర్ణులు చేయడం చి త్రనై ర్మల్యముకొర కే గాని ఆత్మ. దర్శనార్థ్మమైణాదు. కర్ణులవన్ల చి త్రశుద్ధికలిగి, జ్ఞానం ఉవలస్ధమె వరంవరయా మూత మే మోశుం లభి స్తుంది,

చిత్తే వాచి [కియాయాం చ సాధూనా మేకరూవ తా, మంచివారికి మనోవాక్కా.యకర '్రములలో వకత్వ మే ఉంటుంది,

చిశ్రా గతిః కర్శణామ్‌, కర్ములయొక్క- గతి అతివిచ్నితమైనడి,

వోరాణాం చంద్రమా రిఫుః, చొంత లకు చం్మదుడు చవరమశ(త్రువు,

చోశాణా మన్ఫతం బలమ్‌, దొంగలకు అబద్ధము చెవ్చడం బలము నిస్తుంది,

చోళే గలేవా కము సావధానక్‌, దొంగలు వడి కొల్లగొట్టుళొని పోయేక జాగతగా ఉండడం బేనికి! .

వ్ర? ధ్మిజేవ్వన న్లాః బహుళీ భవంతి. కష్ట శాలములో అనర్థములు మితిమోరుతాయి గదా, జఠరం కో నబిభ రి శేవలమ్‌. శీవలమూ పొట్ట నింపుకోనడమే ఐతే ఆవని వపాణి వేయడం లేదు 1 జననీ జన్నభూమిశ్చ న్వన్తాదపీ గరీయసీ, తీ, పుట్టిన చోటూ, = యివి రెండున్నూ స్వర్గము కం మిన్నలు, + జనాననే శః కర మర్చయిమ్యతి ॥ లోకుల నోరుమూయుట ఎవనికి సాధ్యమగును 1 జనానురాగ వభవా హి నంవదః నంవదలు ఎవ్వుడూ (వజల అభిమానంవలన కలుగు నవే సువూా'! జాతస్య హ్‌ (భువో మృత్యుః (ధువం బన్ఫు మృళన్యచ " పుట్టివాడు గిట్టక మానడు; చచ్చినవాడు తిరిగి పుట్టకనూ తీరదు, జాత" జూతౌ నవాక1.చారాః, ఒక్క-క్కా జాతికి ఒక్క-క్క- అచారము. జిహ్వాయతే- వృద్ధి వినానౌ, ఎవని వృద్ధి వినాశములై నా వాని నోటినుంచేగ చా, అనగా నోరు మంచి ఐతే సుఖ యవుకౌడు, బెడ్డ నోరు ఐతే కన్టవడతా డని భావము. జీవ న్నరో భ (దళ తాని భుంశే- జీవ న్యదాణి వళ్యతి. మానవుడు జీవించియుంక1కు అనేక శుభములు చూడ గలడు. (గులికియుండిన సుఖములు బడయవచ్చు.

తం

జీవో జీవన్య జీవనమ్‌, ఒక జీవి మరొక జీవికి అవోరమవుతుంది.

"్లానలవమర్విదద్ధం (బ్రహస్టీఒవి నరం న రంజయతి, కించి జ్ఞానంవల్ల నే గర్వించినవానిని (బ్రహ్మ దేవుడు కూడ రంజింవ చేయ లేడు.

జ్యేవ్య[ళా పితు నృమః, ఇద్ద అన్నగారు తండితో నముడు,

రుటితి వరాశయవేదినో హి విజ్ఞాః విజ్ఞ,లె నవారు చవూన యితరుల అభి పాయములను (గ్రహించు కారు,

తద్‌ (బమోైన జగ త్సృష్ట్యా (పావ్య జీవాత్మనా జగల్‌, ఆ వర(బహ్మయే జగత్తును సృష్టించి, జీవాత్మయై యా జగ న్నాటకరంగంలో (వ వేశిం చెను,

తన్మ-రన్య కుతో ధర శ! దొంగకు ధర్శు విచారణ ఎక్కడ?

తస్య త'దేవహి మధురం యన్య మనో య్య నంలగతి, ఎవని మనస్సు ేనిలో లగ్న మవుతుందో అజే అతనికి బాగుంటుంది,

కావచ్చ శోభతే మూర్ధః యావత్కి.ంచి న్న భామతే. మూంర్థుడు మాటాడకుండా ఊరే ఉన్నంతవరకు ' జాగానే ఉంటాడు, నోరు తెరిస్తే వాని బండారం బైట వడుతుంది,

లిస్టు న్నకుర్యాత్‌. మూత పురీమవినర్జనమ్‌. నిలబడి మూతము వదలుట, మల విససన చేయుట బహు దోషము. స

తం తృష్ణా న బీర్తా వయ మేవ జీర్లాః ఆశ మతం జీర్ణము శా లేదు గాని మేము మాతం జ్‌ర్గ మైపోయామాు, "లేజసాంహి్‌ న వయః నమిత్యు తే, 'కేజస్విమైన పురుషునికి వయస్సు ఎంత! -అని ఎవ్వరూ విచారించరు, త్యజ దుర్దనసంసర్లం భజ సాధునమాగమమ్‌, దుర్దనులతోడి సంబంధమును వదలుకొనుము; సజ్జను , లతోడి పొందును కోరి వఏర్చ్పర చుకొనుము, త్రైలోక్యదీవకో ధర్మః సుపుత్రః కులదీవక 1. ధర్మము ముల్లోక ముల్లోనూ (వకాశళించి, మార్గదర్శక మగును; నత్పుతుడు వంశమున కంతకూ (వకా శకము 'దెచ్చువాడగును, దధి చండన తాంబూలే మర్షనం గుణవర్థనమ్‌, కుగును, గంధమును, తాంబూలమును ఎంత మధించిన అంత గుణకారి యగును. చయా మాంసాశినః కుతః 1 మాంసాహోరులగు దయ ఎక్క-డుంటుంది +! వారు "కాము తిను జీవివట్ల దయగలవ్నారై న తినుట ఎట్లు “ పొనగును 1 చర్శిదస్య విమం గోష్టీ వృద్ధన్య తరుణీ విషమ్‌. దరిదునికి వదుగురతో మాటలు వెట్టుళొనుట విమ (ప్రాయము; ముదుసలికి వడుచుభార్య విమము,

40 అనగా యిని వారి వారికి దుఃఖదొయ॥ ములని భావము, దర్పలవోఒ-పి సర్వసంస్కాంరా నుచ్చిన త్రి. ఏ కొంచెము గర్వమున్ననూ తన నంస్కారము చంతనసూ వ మ్మొనర్చును. ఉార్మిద్య దోషో గుణరాశినాశీ, చారి.ద్యము అనీ దొక్కశేే అన్ని గుణములను నాశన మొనర్చి వేయును. దినాంతే చ విబేద్దుద్ధమ్‌ నిశాంతే చ వీబేత్పయః, రాతి వండుకొనబోవు నపుడు సాలు (ాగుము; "కెల్లవారగట్ల నిద్ర శేచుటతోనే మంచినీటిని (శాగుము, ఈ అలవాటు అత్యంత అరోగ్య రము, దిశ త్యపాయంహి నతా మతి[కమః. సత్పురువులకు ఏమైన అవమానం జరిగిన దంశు ఏదో అశకుభి ము, ఉళ్చాతము ఆసన్న మెయున్న దనుటను సూచించును, దుఃఖలే నునసి సర్వ మసహ్యమ్‌. మనస్సును వీడో జాధిస్తూన్న పుడు లోకమున అన్నీ అనహ్యములుగా నే తోచును. దుర్దయా హీ విషయా విదుపో౭ఒపీ, ఇంద్రియ సుఖములు వండిరులకు కూడ జయింవ శానివిగ చా,

ట్తీక్షే దుర్చలన్య బలం రాజూ. విలిక్‌ బలం లేనివారికి రాజు అనగా పాలకుడే బలము, దుర్చలులను రమీంచుచాని శే రాజత్వం ఉండాలి, దూరతః పర్వ శా రమ్యాః. దూరాన్నుంచి వ వర్వతములు ఎంతో అంద ముగా ఉంటవి, జీవోఒవి 'దుర్చలఘాతక:. చెవముకూడ బలహీనులనే హింసీంచునుగ చా, మచెన్యా నృరణ ముత్తమమ్‌. దీనత్వము నొందుటకన్న చాన్చ మేలు, మెవీ విచితా గతిః, టై వముయొక్క. చేతలు బహు విచ్శితములున డా, (దవ్యేణ స్వే వశౌాః, ధనమున క₹ెల్లరూ చాసులే, ద్విశ్శరం నా౭భినంధ త్తే రామో ది్యరర్నాఒభీ భావ లే (శ్రీరామ చం[దుడు ండుమూట లాడడు; చెండన బాణమును నంధించడు. అనగా ఆయశ మూటకు, ఇాణమునకు తిరుగు లేదని యర్థము, ధన మూల మిదం జగత్‌. లోకమంతా ధనమువై నిలబడిన జేగడా, -ధచేన కం యో నదదాతి నాలశ్ను తే, కాను అనుభవించక , ఒరుల కొనంగక ఉండిన ధన మువట్ల మానవునికి వయోజన మేమి 1 అది నిధిలోని (ద్రవ్యమువన లె ఉవ యోగము లేనిదని ఫావము, గ

4కి ధర్భుః కీర; ద్వయం స్థిమ్‌, లోకమున ధర్మము, కీర్తి? యివి కండే స్థిరమైనవి, ధర్మః సనోయ్మత న సత్య మస్తి శీర్‌ ఎచ్చట సగ్యము లేదో అచ్చట ధర్భుము ఉండదు. ధర్మ ఏవ హతో హంతి ధర్మో రత్స్‌తి రథీత:. ధర్భమును నాశనమువేసిన, నర్వమూ నశించును, ధర్మమును కాపాడిన, సమస్తమూ సురవీతమగును, ధర్మున్య తత్త్వం నిహితం గుహాయామ్‌. ధర 'శ్రముమొక్క- విజస్వరూవము బహు నిగూఢ మైనదిసుమూా ! ధరజ శ్రేశు మశక్యం శీత్‌ ధర్మం త్య క్య్వూ౭-వ్వరిం జయేత్‌ , శత్రువును ధర మార్గమున జయించుట సాధ్యము గానిచో ధర్మమును విడనాడి మైనను శ తువిజయము గాంచుట లెన్స, ఇది 'రాదనీతి, ఇతిరులకు గాదు, ధర్మా న్న (వమదితవ్యమ్‌. ధర్మమునుంచి వై దొలగకుము, శరీరము పోయినా ధర్శము నత్మికమిం చకుండుట 'ాహ్బాణులకు, నన్యా సలకును మామే విధిం చబడినది. ధే సణహీనాః వశుి స్పమానాః, ధర్మ్మవవ ర్తినము లేనివారు పశుతుల్యులు, ధర్యో మితం మృతస్య చ, చనిపోయినవానికి ధర మే మ్మితమై వెంట నంటి వచ్చునదిసుమూ,

టన శతి

ఛావంతు నకలాం వృథ్వీం నాదతత్త మువతివృ లే, ల్‌9 లోకమంతా తిరిగినను తాను పవెట్టనిది తనకు లభించదు,

న కామనద్భశో రిపుః కామమును బోలిన శత్రువు యింశేదీ లేదు.

న ఖలు ధీమతాం కళ్ళి దవిషయో నామ, బుద్ధిశాలురైన "వారికి సాధించ లేని దంటూ వదీ "లేమగ చా,

న ఖలు బహీరుపాదీన్‌ (వ్రీతయః నంశయంతే,

(వేమ అనేది బాహ్య విషయములపై ఆధార పడదు, అది వృాదయానికి సంబంధించిన అ౦తర౦గిక్ష వివయము,

న గృహం గృహ మిత్యాహుః గృహిణీ గృహ ముచ్యతే. ఇంటిని కాదు *గృవామూ అని పిలవడం, ఇల్లాలినే “గృహము అని చెపుతారు.

న చలతి ఖలు వాక్యం సజ్జనానాం కచాచిత్‌ నజ్జ్ఞనుల మాట ఎన్నడూ తిరిగిపోదు,

నచ విద్యానమో బంధుః, విద్యకు సమమైన బంధువు మరేదీ లేదు,

న జాతు కాముః కామానా మువఖోగేన శామ్యతి. కోరికలు అనుభవమువల్ల ఎన్నడూ ఉవశమించవు,

న 'జానునమం కఠిన మానన మధ్యానీత, మోకాటి ఎత్తైన కఠినమగు అసననమువై కూర్చొన

శ్తీటీ కము. అననమువకును, కూర్చొను వద్ధతికిని, ఆకోన్య మునకును సంబంధము గలదు గాన యీ నిపే.ధము.

న జానే నంసారః కి మమృతమయః కిం విషమయః.

ఈ సంసారము అమృతమయమా, విషమయమా 1 అనేది తెలియజూల కున్నానుగడా |!

న క్షానాత్‌ వరమం చతయ్వుః, లి6లి క్షానమును మించిన చూపు మరి లేదు.

న తితిటోనమ మస్తీ సాధనమ్‌. శార్యసాధనలో ఓరిమిని మించినది లేదు,

న తోషాల్‌ పరమం సుఖమ్‌. తృృప్పిని మించిన గొప్ప సుఖము. లేదు,

న ధర ్రనదృశం మి్‌తమ్‌ ధర్హామువంటి స్నేహితుడు ఇంకొకడు లేడు.

న ధర్మా త్చరమం మతం నా౭ఒన్ఫ ళా త్పాతకం వరమ్‌, ధర్భుముకంకె మ్మితుడును, అన్ఫృతముకంయె పాన మును మరి లేవు,

న నగ్నః స్నాన మాచ ₹ేత్‌ , బట్టలు ఏప్పి స్నానము వేయరాదు. ఇది పురుషుల విషయము.

న నిశ్చి కాన్ధాన్‌ విరమంతి ధీరాః, ధీర్గులైె నవారు తాము పూనుకొన్న వనులనుంచి విరమించరు,

కగ్‌

న బుద్ధి భీదం జనయీ దజ్ఞానాం కర్మ నంగినామ్‌, ౨69 మానవులలో బహుళ సంఖ్యాకులు ఎల్ల పుడున్నూ జ్ఞానదూరు లై వదో విధమున సుఖజీవనము గడుపు టకు తమతిమ వనులలో విమగ్ను ల యే ఉంటారు, వారికి తమ వనులవై అనంతృ కిని కలిగించి, ఆశ్న లను రెచ్చగొట్టుట ఉచితముగాదు. వలనన నియమ పాలన గావించక అందరూ సంఘమును ఆల్లకల్లోల ములకు పాలు జేయుకురు సుమా.

న భయం వా2, స్తీ జ్మాగతః. జాగతగా ఉన్నందువల్ల భయము "లేదు,

న భవతి పునరుక్తం భాషితం నజ్జ్ఞనానామ్‌,

4 నజ్జనులు ఏ వరిస్థితులలోనూ, ఆడినమాట తిరిగిపోరు,

న భా ర్యాయాః' వరం సుఖమ్‌. మానవునికి ఉ త్ర్త్రమసుఖము నిచ్చునది భార్యయీ,.

న మూతం వథి కుర్వీత న గచ్చన్నా౭-వి చ స్థితః, నడుస్తూగాని, నిలుచుండిగాని, దారిలోగాని మూత విసస్టన చేయరాదు.

న మృతో జయతే శ్మతూన్‌ జీవ నృ్యదాణి వశ్యను. చచ్చి శత్రువుల నేమి సాధించగలము 1 (బతికివుంళు శుభములను చూడవచ్చును.

నయేచ శాళ్యేచ వనంతి నంవదః. నీతియున్ను, శౌర్యమున్ను ఉన్న చోటనే నంవదలు ఉంటవి,

! నరకే జయా చ్య్చూరః ఇంద్రియాణాం జయే ళూరః. యుద్ధమునందు జయించినవాదడే. శూరుడు కాడు: ఇందియములను జయించినవాదే సుమూ, శూరుడు న రత్న మన్విమ్యతి మృగ్య లేహి తత్‌, లి? రత్నము ఎవనినీ వెతుకుతూ బోదు. రత్నముకొర శే అందరూ అ న్వేపిస్తూంటారు గాని. నరత్వ్యం దుర్లభం లోకే విద్యా త్మత సుదుర్ల భా, మానవజన్మ లభించుటయే లోకమున దుర్తభము. విద్య లభించుట అంతకంకునూ అత్యంతదుర్తభ ము. "న రూవ మాపోర్య మేత తే గుణమ్‌, నహజ సౌందర్యము బాహ్యమైన అలంకారములను వేటినీ కోరదుగ దా. న వారిణా శుద్ధ్యతి చాఒంత రాత్ళా, స్నానాలనల్ల అంత రాళ్ళ పరిశుద్ధము జాజూలదు. న వేగాన్‌ ధారయీ ద్ధీమాన్‌. మలమూత్రములు, తుమ్ము, దగ్గు మొదలె న వాటిని “వేగము” లంటారు. వాటిని బలవంతముగా ఆపుకో కూడదు, బుద్ధిమంతుడై నవాడు. న వై రాగ్యాత్సరం భాగ్యం న బోధా దవరం సుఖమ్‌, వె రాగంముకం కు %ఇకరషమరా, జ్ఞా స చకుక నా ఐనవి కీ గా నముకన్న సుఖ న శాంలేః వరమం సుఖమ్‌, శాంతికి మించిన సుఖము లేదు,

శ్ర?

నసానభా యత న నంతి వృస్ధాః,

నతే వృథ్ధా యీ న 'వదంతి ధర్మమ్‌. 984 ఎచ్చట జ్ఞానవృద్ధులెనవారు లేకో అది సభ కాదు; ఎవరు ధర ము చవ్చరో వారు వృద్దులూా కారు.

న సాహన మనారుహ్యూ నరో భదాణి వశ్యతి. సాహాసవంతు డైనవాడే శుభ వరంవరల నందొ కుంటాడు,

నహి కల్యాణకృత్కశ్చి ద్దుర్గతిం శాత గచ్చతి. లోక కల్యాణమున క్రై (శమించినవా జెవడూ దుగ్ష తికి బోవడు, నాయనా' ఇటి (శ్రీకృష్ణుని వాక్యము,

నహీ కాలః (వతీమేత కృత చుస్య నవా కృతమ్‌, ఇతని వని పూశ్తైనడా? కాలేదా*+ అని ఎవని కొజ కున్ను కాలము కనిపెట్టుకొని ఉండదు సుమా,

నహి కృత మువకారం సాధవో విన్మ్శరంతి. పొందిన మేలును నత్పుకుషు లై నవారు మరువరుగ దా,

నహ్‌ ధర్మో దయావరః, దయను 'మించిన ధర. ము "వేలు లేదు,

నహి సర్వవిదః స్వే. అందజూ అన్ని విషయములూ 'ెలిసినవాకు గారు.

న వ్యామూలా (వసీద్ధి. ఏమిోలేనిదే లోకమున వ మాటా పుట్టదు,

నాఒత్మిదుత మకవివీలంబిత మళ్నీ యాత్‌ + అతిత్వరగా శాని, మరీ మెల్లగా కాని భుజించరాదు.

శ్రి నాఒన్ఫ కాల్‌ పొారకంి వరమ్‌, ల08 అబద్ధ మాడుటకం కు ఘఫోరపొవ మింకొకటి లేడు. నా౭ఒ.న్న మద్యా 'జేకవాసా ననగ్నః స్నాన మూ శేల్‌ , వై బట్ట లేక భోజనమునకు కూర్చొనకుము; వివస్తు) డవై స్నానము చేయకుము. నాబఒశ్లీలం కీ ర్తయీత్‌ , అకుభ(వశంనలను ఎవ్వుడూ చేయవలదు, నా౭ఒ- స్తీ శామనమో వ్యాధిః, శామము వంటి జబ్బు మశేదిన్నీ కాదు, నాఒ-స్తి శోధనమో వహ్నీః. కోవమువలె దహించునది మశళేదీ కాదు, నా2౭_ స్తి మోహానవెోా రిపుః, మోహామువంటి శతువ్రు యింకొకటి లేదు. నిత్యం సన్నిహితో మృత్యుః క _ర్తవో్యో ధర్హుసం్యగబాః. మృత్యువు నిత్యమకా డగ్గరియే వుంటుంది గాన ధర్మము చేయుట (వథమ (వధాన కర్తవ్యము. నిరంకుశో లోకః, లోకము నిరంకుశ మైనది, నిర_న్తపాదకఓ బేశే వరండో_పి [దుమాయతే. ఇెట్టులేని చేశంలో ఆముదపు చెళ్తు మబోవృతము, నిర్ధనన్య కుతో సుఖమ్‌, ధనహీనునికి సుఖ మెక్కడ 1 నివృ_త్తరాగస్య గృహం తపోవనమ్‌, 808 విఠాగి యగువానికి గృహమే తపోసనము,

49 నిసర్షతో అంతర్భులినా వ్యాసాధవః, దుష్టులు స్వభావసిద్ధముగ నే చెడుబుద్ధి గలవాుగదా, నిస్సారన్య పదార్థన్య (పాయేణాడంబరో మహాన్‌ , సారహీరమైన వస్తువుకు తఆచుగా ఆడంబరము ఎక్కు- వ. నిస్పృృపహాన్య తృణం జగత్‌ . విరాగికి లోకము తృణ, పాయము. నిసైగుణ్యే వథి విచరళతాం ళో విధిః కో నిపేధః + సత్వరజ_స్తమములు_ (తిగుణములు,. లోక మంతటా యీ గుణ్యలత్రయమే ఉంది. ఈ మూడు గుణములకూ అతీతమైన మార్గమున అనగా మోతవథమున సంచ రించువారికి యిక విధి నిపేధము 'లేమున్నవి 1 ఈ గుణములతో గూడిన నంనసారమున వరిభమించు వారికే అన్ని విధి నిపేధములున్నూ వర్పడియున్నవి, వీచాః కలహ మిచృంతి శాంతి మిచృంతి సాధవః, సీచులు వోట్లాటలను కోరుదురు. నత్చురుమవులు శాంతిని వాంధింతురు, నీదా శ యో న క_ర్తవ్యః కర్తవ్యో మహదా[శయః. నీచులను అశయించకుము; మహాత్ముల నే చే యుండుము, క నీవై ర్ష్భ త్యువరిచ దళా చక నేమి[క మేణ. 810 ఏ మానవునికీ కాల మొక్క- రీతిగ నుండదు. చకపు 7

ర్‌ి టంచు (క్రిందు మిదయినటులే మాన వుని దశలున్నూ (క్రీందుమో దగుచుండును, సీచో వదతి న కురుతే న వదతి సుజనః కరో త్యేవ, అల్పుడు మాటలు చెవ్పునే గాని చేయకు; మంచి వాడు మాటలాడక నే కార్యమును గావించును. నృవతిజనవచానాం దుర్లభ: కార్యక రా, పాలకునికీ, పాలకులకూ నమముణగా కార్య నిర్వహ ణమొ గావించగల కార్యక_ర్భ దుగ్త భుడు, చైక్యత సర్వో గుణసన్ని పాతః. మంచి గుణము లన్నియు ఒశేచోట శలిసియుండుట అకుదుగచా, న్యాయాత్‌. వథః (వనిచలంతి వదంన ధీరాః. ధీర్డులై నవారు ధార్మిక మార్గమునుండి ఒక్క- అడుగు వైననూ తప్పి చరించరుగడా, వయఃపానం భుజంగానాం శీవలం విమవర్థనమ్‌, పాముకు పాలు పోసినా శేవలమకా విషవృద్ధి శే గాని మరొకందుకు కాదు, వయసా సించితో నిత్యం ననింళో మధురాయతే. రోజూ పాలుప్లోసి వెంచినా వేవ చెట్టుకి తీపి కలుగదు, వరార్థగవకివన్నాహి జేఖషంతే స్వార్థము_త్తమాః, ప్ర? పరార్థమైయే వనులు గావింఛు దృష్టిగల ఉత్తములు ఎన్నడూ తను నస్వవిషయమాశత్తు మూచుకొనరుగ చా,

ర్‌! వరివ ర్హిని నంసాలే మృతః కోవా నజాయతే, పరివర్తన శీలమైన యీ జగత్తునందు మరణించిన వాడు ఎవడు మరల జస్ఫించుట లేదు 1 వ రేంగితజ్ఞాన ఫలాహి బుద్ధయః, బుద్ధి ఉన్నందుకు ఫల మేమం శే యితరుల అభిప్రాయ ములను [గహించుటయీ సుమా, వకోవ కారః పుణ్యాయ పొపాయ వరవీకనమ్‌, వరోవ కార మువేయుట పుణ్యముకొఅకున్ను, వరనీక నము పాపానికిన్నీ కారణమగుచున్నవి, వరగోవకారాయ నతాం విభాతయః మంచివారల నంవదలు, విద్యా విజ్ఞానాది యోగ్య తలు, అన్నీ యితరులకు ఉవకరించుట*ే వినియోగ వడునుగ దా, వరోవ దేశ వేలాయాం సెక్వే శిష్టా భవంతివై, ఇతరులకు చెవునపుడు అందరూ ద్దలే అవుతారు, వరోవ జే కే పాండిత్యం సర్వేషాం సుకరం నృణామ్‌. మానవులందరకూ యితరులకు నదువ దేశ మొనగు టలో అఖండ పాండిత్యం ఉంట్లార్లది. అనగా తామట్లు నడ చుకొనుటమ్మావ్ణతక “₹ష్ట్రనుని ప! పావీ చిరాయుః సుకృత్తీల శ్రాయుః, వం జా ₹ బెక పాపి ఛిర కాలర్య/జీవిన్తాకశ పుణ్యాత్ముడు. అల్బా[ు ఏం 1 (1. శిఖ ళో క్ష వం... - ఇఎలతో

ర్‌ల్లి విర్ళ దోజపీ.ణ మూస ఆ, ఎవడైనా మూక్టుడుగా ఎందుకుంటున్నాడంశే తండి లోవంవల్ల నే, కేమారువి శిషీంచి, మంచిజారిని వట్ట వలసినది తండి గాన యిట్లు చెవ్చడం. పుణ్యన్య ఫలమిచ్చంతి పుణ్యం 'నేచ్చంతి మానవాః. పుణ్య శార్యములు చేయడంవల్ల కలిగే నద్దతులు, సుఖనంవదలు అంతా కోరుకుంటారు. కాని, ఆ పుణ్య కార్యములు మాతే చేయ యత్నించరు, ప్యుతః శతు రవండితః, చదువని కుమారుడు తండికి కతువు. “చదువు అంచి అన్నివిద్యలూ, వృత్తులూ అని విశాలార్థంలో నే ప్యుతహీనం గృహం ళూన్యమ్‌. ప్యుతులు లేని ఇల్లు బోసిపోయి ఉంటుంది, ప్యుతే గుణవతి కటుంబిన నర 1 ప్యుతుడు గుణవంతుడైన గృహస్థు స్వర్లసుఖములను చూంర నొంటాడు. పురాణ 'మి త్యేవ నసాధు నర్వమ్‌ (పాచీనమైనదంతా ఉత్తమమైన దనడానికి లేదు, పురుపాన్ధానా మారోగ్యం మూల కారణమ్‌ “ధి ర్భార్థ శామమోవయములనే చతుర్విధ పురుషార్థ ముల%ఓన్న్నూ ఆరోగ్యము మూల కారణము, పూజ్యం వాక్యం నమృద్ధస్య. _ 882 భనవంతుని మాటలనే లోకం శిరసావహిస్తుంది.

రతి

పూర్ణా మహీ సుందరసుంద లేణ.

• ఒకదానిని మించిన సుందరమైన వస్తువు మరొకటి, యీ వృథ్వవై. అనేక మంచివ స్తువులతో యా మహీతలము నిండియున్నదని అర్థము.

(వకర్షతంతాహి రణే జయశ్రీ: యుద్ధమునందు ఎత్తు ప్రై ఎత్తు లెవరు వేస్తారో వాళ్లనే జయలవ్మీ వరిస్తుంది,

(వణామాంతః నశతాం కోవః, మంచి వారికి వచ్చిన కోవము నమన్క-రించడంతో ఉపశమిస్తుంది.

(వలికూలతా. ముపగ తే హి విధా విఫలత్వ మేతి బహు

సాధన తా. ఎంత సాధన నంవత్తి ఉన్ననూ చైవము (వతికూల మైన చో వ్యర్థమురైై పోవునుగ డా,

(వతివణం యన్నవఠౌ మువైతి త చేవరూవం రమణీ

యతాయాః, తణ మణానికీ చూచినా (కొత్తగా భాసించునట్టి టే రమణీయమైన రూవమని చెప్పాలి.

(వత్యహం (వత్య వేమేగ నరశ్చరిత మాళ్ళునః, 888 మానవుడు (వతిదినమూూ తన నడవడిని వరిశీలించు కొని, వర్య వేమీం చుకొంటూండాలి. వమానవోచిత మైన (వన ర్తన తనయందున్నదా! అని విమర్శించు కుంటూండాలి.

త్‌!

(వమాదో ధీమతా మపి, ఏ30

ధీమంతులకు గూడ పొర బాట్లు కలుగుతూంటామి,

(వయోజన మనుద్దిశ్య న మందో౭ఒపి పవర్హతే,

బుద్ధిీహీనుడుకూడా వీవో వ యోజనము లేకుండా ఏ వనినీ చేయడు,

(వవృ త్తిలమణో యోగః క్షనం నన్యాశలత్షణమ్‌, శ్రీయూ శీలత లతణంగా గలది యోగ వద్ధతి యనీ, నివృత్తి లతుణముగా గలది జ్ఞాన మనీ విజ్ఞులు

చెపుతారు.

(వనన్నా శా శేషు సర్వేఒపి స్నిహ్యతి. చక్కని రూవముగలవారిని చూడగ*జీ అందకూ

(తాళ నాద్ధి నంకన్య దూరా దన్పర్శనం వరమ్‌. బురదతొక్కి-, కాలు కడుగుకొనుటకం ళు దూరము నుంచి తవ్పుకొనిపోవుట యే ఉత్తమము,

(సాణం వావి వరిత్యజ్య మాన మే వాభిరతతశు, . (పాణ త్యాగ మొనర్చియైనను మానమును రవీంచు కోవాలి.

(పావ్యతే కిం యశః శుభ మనంగీకృత్య సావానమ్‌. సాహానం మూవ లేనివారికి నత్కీ_ ర్హి ఎట్లు లభిస్తుంది *

(ప్రా్షేతు పోడశే వర్రే పుత్రం మితవడాచ శేత్‌ , వదహో రేండ్లు వచ్చాక ప్యుత్రుని మితునివలె తండి వరిగ ణించి, బుద్ధులు గఆపాలి.

ర5్‌ర్‌

(పాయః సమావన్న వివ త్తికాలే థయో౭పి పుంసాం మలినా

భవంతి. కక? అవళొా-లము నమిీవించినపుడు మానవుల బుద్ధులు తరచుగా వెడదారులు వట్టునుగ చా,

పాయేణ సామ్మగ్య విధా గుణానాం వరాబ్బుఖీ విశ్వనృదః

(వవృ తిః, జా వ ఒక్క. వస్తువులోనూ సుగుణముల నన్నిటినీ నిశ వించుటకు నృన్టిక_ర్త ఆంగీకరించడుగదా.. అనగా వదో ఒక లోవములేకుండ ఏ వస్తువూ సృష్టిలో ఉండదని భావము.

(దారభ్ధం భోగతో న క్యేత్‌. త త్వజ్ఞా నేన నంచితమ్‌. (పారబ్ధము అనుభవించుటవల్ల నే నశిస్తుంది. కొని సంచితిము మొతము లే త్వజ్ఞానము కలిగినచో నశించుతుంది,

'పారఖ్ధ ముశ్రమదనా న పరిత్యజంతి, ఉత్తములు లౌము ఆరంభించిన శార్యములను పూర్తిచేయక విడువరు,

ఫలం భాగ్యానుసారిణీ. కమి నమాన మేయెనను ఫలితముమా[తము అదృష్ట మునుబట్టి లభిస్తూంది.

బంధుః కోనామ దుష్టానామ్‌. దురా జప్షలకు బంధువులంటూ ఎవరుంటారు +

ర్‌లి బలవదవి శిఖీ తానాం అత్మ న్య(వత్యయం చేతః. ఎంత వాగుగా విద్యను అభ్యసించినా, నభలో (వవే శించడానికి మనసులో బెరుకుగానే ఉంటుంది. బలవా నిందియగామో విద్యాంన మపి క్షి, ఇం(దియములు అతి బలీయములు, విద్వాంసునికూడ అవి తమదారిని లాగుకొని వోతాయి. బలీయనీ శేవల మ్‌ాళ్య ీచ్చా. ఈక్వరేచ్భయే బలవ_త్తరమైనది గడా, బహ్వాశ్చర్యా హీ మేదిసీ. ఈ భూలోకము ఎన్నో అద్భుతములతో గూడినది గచా, బాలానామ్‌ రోదనం బలమ్‌. చిన్నవిబ్లలు వడిచి, తమ వట్టు నెగ్గించుకుంటాకు, వడ్చు శు వాళ్ళకి బలము, బుద్ధి నాఠఃా (ల్నేణన్యతి, బుద్ధి గనుక నశించినవో మానవుడు వినష్టుదే, బుస్ధేః ఫల మన్నాగపవాః, దురాగహము (వదర్శించకుండు కే బుద్ధి ఉన్నందుకు ఫలము, బుద్ధ్యాతల్దుభావ యో లైక్యం జీవ ఇత్యభిధీయ తే, 860 బుద్ధి, అత్ను; యీ కఆెండిటి భావైక్యమే జీవుడని చెవృబడుతున్నాడు,

ర్‌? బుభువీతః కిం నకరోతి పావమ్‌ తీణా నరా నిమ్మరుణా భవంతి 861 ఆకలిచే వీడితుడైనవాడు వ పావమును చేయడు? శుష్క్‌౦చిపోయిన మానవులు నిమృ-రుణులై వో తారు సుమా, బుభుతీతం నవతి భాతి కించిత్‌ , ఆకలిగొన్న వానికి యితరము లేవీ గు ర్తుపరావు చాని బుద్ధి అంతా ఆహారమువపైనే ఉంటుందన్న కూట. బృహాత్సహాయః కార్యాంతం వోదీయా నవీ గచ్చకతి, సామాన్య మానవుడే గానీ పెద్ద బలగం ఉన్నవాడు కార్యములను జయ వదముగా నర వేర్చుళో గలుగు తాడు. (బహ్ముచ ర్యేణ తవసా రాజా రాష్ట్రం విరతకి, అధర్యః 11-5-17 ఇందియ న్మిగహము, తవస్సు - వీటివల్ల శీ పాలకుడు చేళాన్ని సురవీతముగా ఉంచుకోగలడు, అవమాన్ష ములు వట్టకుండా అత్మనంయమనం గలవాడు అను చరులను అదుపులో ఉంచగలడు. తవన్స్ను అంశ ఆలోచన. వషమయముపై నిశృయదృష్టి గలవాడు సీలిని బాగా (వయోగించగలడు, అట్టివానికి (వదలు, యితరులు వశంవదుల్లై ఉంటారు, ఇది దీని 'ఆాతృర్యము. 8

ర్‌కీ

(హ్మ్‌ సత్యం జిగన్నిధ్యా' జీవో (శుమ్ళైోవ నాశవరః. (బ్రహ్మయే నత్యము; జగత్తు మిథ్య; జీవుడు - (బహ్మ యీగాని వేతు గాదు. మిథ్య యన 'జేశకాల బాధి తము అనియీ,

భ క్యాహి తువ్యంతి మహాను భావాః, 866 మహానుభావులు శేవలననూ. భక్సిచేశననే నంతుష్షు లవుతారు. వెట్టుపోతల చేత గాదుస్తుమూ,

భవతి, వివద్యవి మవాశాం అంగీకృశవస్తుని ర్వాహః. మహనీయులు తా మన్నమాటను. ఎన్ని కష్టములు నచ్చినా జరిపియే తీషుకార్సు

భవితవ్యం: భవ త్యేవ్య భివిచఛే న్నత దన్యధ్యా, జరిగేది జరుగకమానదు, కావలసినది. మురొకలా ఎట్లగును!

భటీతే నావి క లేన తృ ప్తిర్యేన న జాయతే. తృ్తీ కలుగ నట్టి దానిని తినినందువల్ల (వయోజన “మేమి 1

కాగ్యం ఫలతి 'నర్వ్యత న వ్యా నచ పౌరుమమ్‌. " అదృష్టమనేచే నర్వ్యశా ఫలచాయక మవుతుందిగాని విద్యా విశిష్టతేలూ గావు కృషీపొరువాలూ గావు, ఒక్క-క్క_ కాలంలో యిది నిజనూ 1 అనిపిస్తుంది.

భార్యా మూలం స. . గృహాస్థునికీ అన్నింటి (పాతివదీక భార్యయే, భార్య తరువాతే నే పిల్లలూ, నంసారమూ, భంవదలూను,

త్‌

భార్యానమం నాజఒంస్తి శరీరతోషణమ్‌. కి3 శరీరానికి తృప్తి కలిగించుటలో భార్యతో నమమైన దింశేదీ లేదు.

భార్యాహీనం గృహాస్థన్య ళూన్య మేవ గృవాం చుతం౪ - గృవాస్థునికి భార్య. లేని యిల్లు నర్వ ళూన్యముగా "ఉంటుంది,

భిన్న రుచిక్షి లోకః, లోకము భిన్నభిన్నములై న'రుచులుగలది..

భింజూనో న బహు (బూయాత్‌ "న నింబజే దపి కరచన, భోజనము చేయునపుడు ఎక్కువగా మాటలాడవద్దు; ఎవ్వరినీ నిందిస్తూ [వసంగిం చవద్దు,

భుశ్ర్వ్యా శతవదం గవ్భేత్‌. వామపా ల్ళ్వేన నంవి కేత్‌, భోజనానంతరము కొంతసేపు వచారు గేయాలి; ఎడమ్మవక్క-_కి వండుకోవాలి. ఇది జీర్ణక్రియకుమంచిది.

భూహో స్థితన్య పతనా దృయమేన 'నాఒ_ ప్తి భూమిమిదనే ఉన్నవాని కింళనూ (శ్రీందకు వడడ మనే భయం లేదు.

మతి కేవ బలా ద్లరీయనీ, శరీరబలం కం బుద్ధిబలం నొవ్చదె..

మద్యపాః కిం నజల్ప్బంతి. (ఆాగినవాళ్లు ఏమేమి వాగరు 1

మధురవిధుర మి ఈ నృష్ట యో విధాతు;, ఈ (వ్మూ నృష్ట్రీలో అన్నీ సుఖముఃఖములతో గూడిన వే,

60

మన వవ మనుష్యాణాం శారణం బంధ మోత యోూః, మనుష్యులకు బంధమునకు, మోశతుమువకు కూడ మన స్పే కారణము,

మనసిచ వరితున్తే. కో౭ఒర్థ వాన్‌ కో దరిదః 1 889 మనస్సంతుష్టి కలిగివ్రన్నప్పూడు యిక ధనవంతుడా 1 దరిదుడా అనే (వశ్న వీమున్నది! నంతుష్ట్రియే సుఖము,

మనన్యన్యళ్‌. వే చస్యన్యత్‌. కర (్రణ్యాన్యత్‌. దురాత నామ్‌. దుర్శాక్షులలో అలోచన దొక దచార్హి మాటల దింకొక దారి, చేతలు మరొకజారిగా ఉంటాయి,

మన స్యేశం వచ స్వేకం కర్మణ్యేకం మహాత్శనామ్‌. మనోచాక్క_ర ల యేశీభావం మహాపురుషములయం బే భూన్తాము,

మనస్వీ కా ర్యార్థీ న ణఇయతి నదుఃఖం నచ సుఖమ్‌. బుద్ధిమంతు లై వ వారు శా ర్యార్థుల్తెన పుడు కష్టసుఖ ములను నరకునొనరు.

మనోర థానాం అతటాః (వవాహోః. కోకల (వ్రవాహములు ఒడ్డులు లేనివిగడా !

మనోహీ జన్మాంతర సంగతిజ్ఞ మ్‌. మానవులకు మనస్పే జన్మాంతర సాబ్భాదములను కెలువగలది,

మమ శ్వేన భ వేజ్టవో నిరుము త్వేన శేవలః, “నాది” అనే భావం వర్పడుటతో జీవు డవుతున్నాడు; అది ఏీడుటతో శేనల భవు డవ్రుతున్నాడు,

న!

మరణాంతాని వై రాణీ యాచనాంతం హి గౌరవమ్‌, శ్యతుత్వములు మరణముతో అంతనువ తాయి, చని పోయిన సిమ్ముటకూడ వగసాధించు తిలంపు కూడదని భావము. ఒకరియందున్న ”౫ౌరవము వారు యేచేనా సాయం కోరడంతో నాభా5ణంగా కొణవడుతుంది?”

మహా గజాః వలాయం లే మశకానాంతు కా కథా! వీనుగులు పారిపోతూంకు వోమల నంగతి చెప్పే "జేముంది 1.

మహాజనో యేన గత నృ వంథా, 891 మవోత్ములు తొల్లి చనిన మార్గమే మన మనున రించ దగినది సుమా,

మవోన్‌ మహ ల్యేవ కరోతి విక మమ్‌. గొవృవాడు గొవ్పబానియం బే వరా శ్‌ మా న్ని చూపుతాడు.

మహీయాంనః (వక ఖల్యౌ మిల భావీణ?, మహానుభావులు స్వభావసిద్ధముగ నే మిత భావులు.

మా కాపుతవిరోధాయ హీర ణ్యాయ నమో నమః. తల్లికీ కొడుక్కీ మధ్యకూడా తగువులు కల్పించే ఓ బంగారఖూ ! నీశు నమస్కా-రము ! బంగారమంకు ధనానికి (వతీక.

మాతృవత్సిర డా రాంశ్చ వరద వ్యాణి లోన్టవత్‌ . వర'స్ర్రీలను తల్లివ లెను, యితరుల ధనమును చిల్ల ంకవ లెను చూడము.

42

మాతా నమం'నాఒ స్పి శరీరపోమణమ్‌, - 996 శరీరమును పోమించుటలో. తల్లివంటివా కెవరూ శారు.

మానే నూనే కుత స్సుఖమ్‌.

మర్యాద చెడినచవో యిక సుఖ వెంక్క_డ.?

మొర్షస్లో నాఒవనీదళి, సన్నార్గమున పోవువాడు దుఃఖమును చెందడు,

మిశంచ సారంచ వచోహి వాగ్మితా. మితముగాను, అవనరమైపంత వరకున్నూ మాట్లా డుకే వాగి లతమిణము.! కానిచో వాగుడుగాడు అవుతాడు,

మిత మౌాపవది జూనీయాల్‌ భార్యాంచ విభవత యీ. ఆపదలు మిదవడిన పుడు మతులు, చారిద్యమువ్వై కొన్నపుడు భార్య, - వీఠరల నస్వభావగుణములు తెలు స్తాయి, కష్టాల్లో ఆదుకొన్నవాడే నిజమైన స్నేహి తుడు; ధనం లేనపుడు ధ్రైర్యం చెప్పి, సంతోవంగా ఉంచున చే మంచి భార్య యని భావము,

మి తేణ కిం వ్యనన కాలవ రాబ్బు ధేన. కష్టకాలం వచ్చినపుడు మొగం చాటువెసి' మతు జేల!

మూఢ: పక్మవత్యేయ నేయబుద్ధిః, ఇతరులను అనాలోచితముగా అనునరించువాడు మూఢబుద్ధి

643 మరార్థన్య కిం ఇ శ్ర్రక థఛావనంగ్రైః, శీ0కి మూర్థులకు శాస్ర వసంగము లేల! మూర్థన్య నాస్త్యాషఫమ్‌: -దేనితై నా మందున్నది గాని మూర్‌ త్వానికి జామధ మే లేదు, మూన్ధాణాం జోధలకో రిపుః మూలకు మంచిని చెప్పేవాడే శత్రువుకు అవుతాడు, మృశ్యురపి ధర్మివ్యం రతతి, మృగ్యువుకూడా ధర్ధుపరుని శాపాడునుంది కదా, మోన థః జ్జునం అన్య(త విజ్ఞానం శిల్పశా స్త్ర యోః, మోశమునందు బుద్ధి యే, జ్జానం అంటారు; శిల్ప ఇాస్తాాదులయందు నేర్పునే ఏజ్ఞానం అంటారు, "తెలిసిన వారు. మౌనం స్వీశారలమణమ్‌, మౌన మస్థాంగీకారమ్‌. వఏమాటకై.న మొనంగా ఉఊకుకుంశు అంగీకరించిన క్లే, చానేన కలహో నా౭స్తి-. మాటలాడక ఊరభథొనిన కలహమే ఉండదు. ఈరుః 'శ్రీయడూవాన్‌ న వండితః. ఎవడు శారకూరుడో అతడే వండితుడు. రుత సృత్యం తతో ధర్మః యతో ధర్మ స్తతో జయః ఎచ్చట' నత్యమున్నదో అచ్చట ధర్మ ముండును; ఎక్కడ ధర్మమున్నదో ఆక్క-డ నే విజయముండును,

66

యతో౭_భ్యుదయని క్నేయనసిద్ధిః న ధర్మః శ12 ఎర్రానివలన అభ్యుదయము, న్ని కేయనము సిద్ధిం చునో అయ్యదియే ధర్మము. ఇహావరసుఖములు శండూ లభింన జేయున జే ధర్మమని భావము.

యతన్నే కృలే యది నసిద్ధ్యతి కో2(త దోవమః, పురుషు [వయత్నేము చేసినను శార్య కారి కానిచో మన లోవమేమిా ఉండదు. బైవము అనుకూలించ "లేదని సమాధాన వడవచ్చు.

యదా హి కురుతే రాజూ [వజా తెమనువర్హ నే. రాజు అనగా పాలకుడు ఎట్లు నడచుకొనిన (వజ లున్నూ అస్లు నడచుకొందుకు, ఇది రామాయణ వాక్యము. పాలకుడుగా రాముకు ఆదర్శ పురుషుడు.

యే నార్యస్తు పూజ్యంతే రమంతే త్మ జేవ తాః. ఎచ్చట (స్రీలు పూజించబడుదుకో అచ్చట జేన్‌ తలు ఆనందముతో (శ్రీడింతురు, "బీవతలు అనగా శుభవరంవరలు అని భావము,

యత్సారభూతం తదుపాసితివ్యమ్‌- గాడిద గంపెడు ఊక బొక్కి.నట్లు గాక బుద్ధిమంతుడు సారభూశి మైన విద్యా విజ్ఞానాది సత్క-ర్థులనే ఉపా సించవ లెను సుమూా.

యచజేవ రోచతే యవై గ్గ భవే తృ _త్తన్య సుందరమ్‌. 417 ఏది ఎవని కప. వె” అది అతినికి అత్యంత మనోహర మెనదిగా కనిపించును.

ర్‌ యద్ద డాతి యదక్నాలి తబేవ ధనినో ధనమ్‌, శీ18 'జీనిని మంచివనులకు దాన మిత్తుమో, బేనిని మనము భుజంతుమో అటే మన సొమ్ము కౌని, మన దనుకొన్నదంళా శాదుసుమిో ! యద్య చాచరతి షః తత్త బేవేతరో జనః, ల సత్పురుషులు వ యీ కార్యముల నాచరింతుగో యిత రులున్ను ఆయావనులనే చేయునురు. లోకమున కుదా హరణ (పాయమైన నడవడిక గలవాలే మవోత్ములు, య ద్యూతేహిత మత్యంతం తత్సత్య మితి ధారణా, సత్యమం క వది! చేనివలన నర్వభూతములకూ ములు కలుగునో అదియే సత్యము, ఇది వ్యాన మహార్శి వాక్యము, యస్య న్నాస్తి స్వయం (వజ్ఞా శాస్రం తేన్య కరోతి 8మ్‌ 1 నస్వయంపతిభ లేనివాడు ఎన్ని శాస్త్రములు చదివి జే లాభ మేమిటి! ఆ శాస్త్రములు అతని శీేమో ఉపక రించవు. యాంతి న్యాయ్మవవృ త్తస్య తిర్యంచోపి సహాయ రామ్‌, న్యాయమార్షమున_ బోవువానికి వశువ య్యూదులు కూడ సాయము వేయును, రామునికి జటాయువు, స్ముగ్‌ వాదులు సాయము చేయలేదా! యాచ్చ్నా మోఘా వర మధిగుతే నా౭.ధ మే లభబ్ధకామా, ఉత్తముని కోరి విఫలమనోరథుల నుగుమెనను మంచిదిగాని అధముని (పార్థించి లబ్ధ మనోరథుల మగుట వెచ ఎదగినది గాదు, ఏ

66

రూాదృశీ భావనా యత సిద్ధి ర్భవతి ఆాదృశీ, కీలక జేనియందు ఎట్టి భావము నుంతుకో దానివలన అట్టి ఫలసిద్ధి లభిస్తుంది,

యా లోకద్వయనాధనీ తనుభృతాం సా చాతురీ చాతురీ శరీరధారులకు ఏ తెలివివల్ల నిపహావరములు సాధించ బడుతవో అబే తెలివిగాని యితరమంతా చావు తెలివి అనిపవించుకుంటుంది,

యావ ల్రైలం తావ చ్వ్యాఖ్యానమ్‌, తాలం ఉన్నంతవర శ్ర వ్యాఖ్యానము, తెలం ఉంకునే దీవం వెలుగుతుంది, వెలుతుకులోనే వ్యాఖ్యాన రచన సాగుతుంది. మరొళ అర్థం; తెలం అంటే స్వీయ (వతిభా వ్యుర్పత్తులు, ఇవి ఉన్నవర కేగదా య్‌ వ్యాఖ్యాన రచనమైనా,

యావద(దృహ్మ న జానంతి తావత్కిన్లంతి వండి తాః. (గ్రువ్మాను "తెలిసికొనే టంతవరకూ ఎంత వండితు వైననూ [వయోజనము లేదు. నంసారకష్టములు వారుకూడ వడుతూండవలసిం చే, అంతవరకు, యుద్ధములవా_ర్తలు, జగడఢడముల కబుర్లు వినడానికి రమ్యంగా నే ఉంటాయి, గాని అందువల్ల నీతిని నేర్చు శోవాలి, పొరుగింటి జగడం విన వేడుక అన్నట్లుండ రాదు.

47

యేన శేనా ప్యుపాయేన (వసిద్ధః పుకుపోభశజేత. 4209 మంచిగానీ ఇెడ్డగానీ వ ఉపాయంతోనో నలుగురి నోళ్లలో నలగాలని భావించే మూర్థులనుగురించి "వెవ్వునది. ఏమి వనిచేయకండా పేరుకోనం (పాకు లాడు నిళ్ళాగ్య చా మోదకులను గూర్చిన వ్యంగ్య సూక్తి,

యోఒర్థిశుచిః న శుచిః న మ్చ్‌ద్వారి శుచి శ్శుచిః, అర్థశౌచ మే నిడమైన శౌచము గాని స్నానంచేసి, విభూతి ధరించినసంత మ్మాతమున శుచిగా ఉన్నట్లు గాదు. ధర్శమార్షమున, తన (శ మనలన, యితరు లకు కష్టములు కలుగకుండ నంపాొదించిన అల్బవిర్ర మును మంచివనులకు ఖక్చుచేయువాడే “అర్థశుచి” అనిపించుకుంటాడు.

యోహ్యేకన కఃన జనో జఘన్యః. ఎవడు ఒకే ఒక్క. వస్తువునంటే అన కిగలిగి యితక ముల నుపేశే,చునో ఆతడు లోకమున అనాదరింవ లడునుసుమూా !

రతంతి పుణ్యాని పురాకృ తాని, తాము వెనుక గావించిన వుంచివనులు తమ్ము రథీ,స్తాయిం

రాజ్యాంతె నరకం (భువమ్‌. రాజ్యపాఅన గావించినవానికి నరకం తవ్పదని దీని అర్థము, వలనన అనేకులకు వీడ కలిగించడం, ధర 'ఖ్రము

నతి కమించడం తవ్పవు, రాజులకు ఆండుచే పొలనా భారంతో చాటు నరకనివాసమున్ను తవ్పదు.

రాతౌ చ వృత మూలాని దూరతః పరివర్డ్‌ యేత్‌ శ్రీం రాత్రులందు చెట్లకింద వరుండరాదు. ర్మాతులు వెట్లు (పాణవాయవునే స్వీకరించి, బొగ్గుపులుసు గాలిని వదులుతాయి. చెట్లు విరిగి వడవచ్చును, వృతుములమిోద నివసించు వథులు కెట్టలు వేస్తాయి. ఈ శకారణములను పురన్క-రించుకొనియీ్‌ యీ నిసే. ధము గావింవ బడినది.

రక్తః సర్వో భవతి హి లఘుః పూర్త్మళా జారవాయ, సంవదలు పోయిన వారు లాఘవత్వము అనగా శేలిక తనమునే పొందుతారు. సంవదలు పూర్మముగా గల చారు గురుత్వాన్నీ, గారవాన్నే పొందుళారు. నహా జ మేగచా.

లాలనే బహూవో దోషాః ఆాడనీ బపావో గుణాః ముద్దుచేసి లాలించడవల్ల ఎక్నో అనగా లున్నాయి, శిషేంచి, దండించడంలో ఎన్నో మేళ్లా ఉన్నాయి.

లుద్దానాం యాచక శ్శ్ర్రుః చోళాణాం చం(ద్రనూ రిపుః, లోభులకు యాచకులే కత్రువ్రులు; దొంగ లకు చందుడే శ (రువ

లోశే గురుత్వం వివరీత తాంచవా స్వచేష్టి కా న్యేవనరం నయంతి ఎవరై నను తన వనులవల్లనే లోకమున ఎపుడూ గొరవమును గాని, అవమానమును గాని పొందు తున్నాడు,

649 లోభ: పొవన్య శారణమ్‌, శకి9 లోభత్వము పావమునకు కారణము, లాకిశానాం హి సాధూనాం అర్థం వాగనువ_గ్తితే. లోకజ్ఞులు, సాధువులు ఐన మహానీయుల వలుకులం అర్థవంతిములై, జరిచే దానికి అనుగుణంగాఉంటాయి. చచనే కా దరిదతా. వెట్టి పోయ లేక పోవచ్చును కాని మంచిమాట కేమి దర్శిదము 1 మంచిమాటకు "లేమి ఎందుకు 1 వశేఒవి దోపా (వభవంతి రాగిణాం గృ హేపీ వంచేం (దియ న్నిగహ _స్త్వవః, కోరికలు ఉన్న వారు అరణ్యానికి పోయినా పొవవంకి లములో వడీపోతారు; యిందియ న్మగహం గల వారు గృహాస్థులుగా ఉన్నా తపహోమగ్నులు శాగలరు, వరం భితమోశిత్వం నచ వరధ నాన్వాదన సుఖమ్‌, ఒకరిసాత్తు తేరగా తింటూ, కమ్మగా కూర్చోడం కంల తిరిపెమెర్తుకొని కడుపు నింపుకొనుట మేలు, వరమేకో గుణీ పుతో నచ మూర్ధ క శాన్యపి, వదిమంది నిర్భాగ్యపు కొడుకు లుండడంకంకు ఒక్కా గుణవంతుడైన కొడుకు ఉండడమే కోరదగినది. వర్తమానేన కాలేన వ్వర్వయంతి విచత్‌ణాః, తెలివిగలవాళ్లు తత్కా-ల పరిస్థితులను బట్టియే నడుచుకొంటారు గాని ఎవడో జరిగినవీ, ఎప్పుడో జరుగనున్నవీ పరిగణిస్తూ కూర్చోరు.

70 వారాంగనై వ నృవనీతి ర నేకరీతిః. త్తశ్ష6 శాజనీతి వారాంగనవలె అనేకరీశులు, రూపాలు గలిగిఉంటుంది, అవ్పటి శేది తగినదో అ మాగ్ల మునే అనునరిస్తుందని ఫావము, వికారం ఖలు త త్వతో౭జ్ఞాకత్వా ఆ(వతివీధానం (వతీశార స్య. వర్పడిన చిక్కు. ఏమిటో నరిగా తెలిసికొన్న తకు వాళనే చానికి తగిన 'వత్మికీయ నిర్ణయించుకోవాలి సుమా, వికారహేతౌ సరి వికియంతే యేషాం నచేతాంసి త వీవ ధీరాః. మనోవికారం కలిగింబే కారణాలు ఉంటూన్నా ఎవరు మనసు చిక్క-బట్టి ఉంటారో వాళ్లు సుమా ధీరులు ! విశ్రీతే కరిణి క మంకు శే వివాదః. వనుగు నమ్మిన తరువాత అంకుశంగూర్చి తగువేల + విశ్లే-లీతే వితరణమతలిం కర్తు మిచ్చంతి మూఢాః, ఆస్తి హరించిపో యేక మూరులు, అయ్యో' చాన ధర్మములై నా చేయకపోతిమే! అని చింతిన్నాగు. విచ్చితరూపాః ఖలుచి _త్తవృ _తృయః, మానవ్చుల చి _తృవృత్తులు బహు చిత విచి తాలుగా ఉంటాయి,

క! విచ్శితాః ఖలు వాననాః శ్వీఫ్‌ 9 జన్ధువాననలు ఎన్నెన్ని రీతులుగానో ఉంటాయి, విద్యాతురాణాం న సుఖంన నిదా. విద్యా వ్యసనంగ ల వారికి సుఖమకా, నడా కూడ అక్క- నేదు, విద్యా దజాతి వినయమ్‌. . విద్యవలన వినయము అబ్బుతుంది. విద్యాధనం నర్వధన వధానం, అన్ని సంవదలలోనూ ముఖ్యమైనది విద్య అనే నంవదయీ సుమా! విద్యా ధక్మీణ శోభ శే. విద్యకు తోడు ధర '్రముకూడ ఉంశునే కోభ! విద్యా మ్మితం వవాసేచ. బేశాంతరాల్లో ఉన్నపుడు విద్య జే విధాలుగా మి(తునివలె ఉవచరిస్తుంది. విద్యా రూనం కురూపానాం, రూవహీనులకుకూడ చదువు ' చక్క. దనాన్ని యిస్తుంది. విద్యావళాం సకలమేన గిరాం దవీయః. విద్వాంసుల మాట లన్నీ విలతిణసౌంధర్యము గలిగి ఉంటాయి, విద్యాసమం నా౭_స్తి శరీరభూమణమ్‌. శరీరానికి మనం అలంకరించగల నగ లన్నిటిలోనూ “విద్య” అనే చాని వంటి దింగొక శుదీ లేదు,

తాబ విద్యా సర్వన్య భూవణమ్‌, శీ61 అలంకారముల కన్నిటికీ అలంకార మైనది, విద్య. విద్వాన్‌ కులీనో న కరోతి గర్వమ్‌, ఉత్తమ నంస్కారముగల వంశ మునుంచి వచ్చిన వాడు ఎంత వండితుడైై యుండిన్నీ గర్వము నొందడు, విద్యాన్‌ సరత పూద్య తే. విద్వాంసుని ఎల్లయెడలను గౌరవింతురు, విద్వానేవ విజానాతి విద్యద్దనవర్శిశ మమ్‌, వండితుడు గావించిన వర్మిశమమును వండితుడే "ఇెలుసుకోగలడు. విధి రహో బలవా నితి మే మటిః, టైవ మెంత బలీయమైనది.! అని నే ననుళొన్నాను, విధి రుచ్చృుంఖలో నృణామ్‌, మానవులకు అతీతమై, లోబడనిబే దైవము, విభే ర్విచిశాణి విచేష్టి కాని, వైవముయొక్క- చేష్టలు బహుచిశములు గదా, వినయః ఖలు భూవణం విద్యాయాః, విద్య గలిగినవానికి వినయమున్నచో అలంకార మగును, వినయా చ్యాతి ప్మాత తామ్‌, వినయమువలన ప్యాతేత కలుగును, వినాశశాలే వివరీత బుద్ధిః శ్త70 వీనాశ కాలమునకు వివరీతఫు బుద్ధులు పుట్టాను.

గ్ర వినాశ బపహాూవనో దోషాః జీవ నృదాణి పశ్యతి, శ్ర? మరణమునందు ఎన్ని మో నష్టము లున్నవి; "బతికి యుండిన నే శుభములను చూడగలముగ చా. విముఖా బాంధవా యాంతి ధర్మస్త మనుగ చృతి. మృతుని చూచి బంధువు లెల్లరూ పెడ మొగ వైం వీడి... పోతారు. వానిని వీడక కూడనుండునది ఆతని ధర్మ కర (్రములునూ త మే సుమూ! విర_క్రన్య తృణం జగత్‌ . వైరాగ్యము గలవానికి యీ దగర్తు తృణ పాయము, విరలాః కుర్వంతి నిర్ధ నే శ్నవామ్‌, ధవనహీనునితో నెవ్వరును స్నేహము జేయరు, వివాహాశ్చ విచాదశ్చ నమయో శవ శోభతే, వివాహముగాని, వివాదముగాని నమానులలో వై కేసే శోభ. వి వేశభష్టానాం భవతి వినిపాత శృతిముఖః, వివేశహీ*నులై నవారు వేయి ఏథాలుగా (భశ్టశ్వము నొంెదరు. విమ మవ్వమృతం క్వచి దృ వేత్‌ అమృతంవా వ్‌మ మో్‌శ్వే ేచ్చయా,. ఈశ్వ రేచ్చ గనుక ఉంశే వివము ఒకప్పుడు అమృ తమవుతుంది, ఒళక్క-పుడు అమృతము వివనుూూ అవుతుంది- క

స! వీిమమాంహి దశాం పావ్య దైవం గర్హ్యయ తే నరః, మానవులు కష్టదెకల్లో చిక్కకొని, 'ైనమును దూరుతారు. తమ దుమ్మ-ర్జుములను నిందించుకొనక మూర్చులై శై నదూవణ మొన రురని 'భానము. నిషా దవ్యమృశం (్రావ్యాం కాలదవీ సుభావితమ్‌. 479 విమము నుంచియైనను అమృతము న్వీకరించాలి; చిన్న బిడ్డని నుంచియెనను మంచి. మూటలను (గహీంభాలి, విషామృత యోః ఆకరీ జివ్వో? సుఖమునం బే వివషమూ అమృృతమకా కూడ ఉంటాయి. మంచి చెడ్డలకు మన నో లే కారణమని భావము. వృత్తిం యన్నేన సంరశ్షేత్‌ విత్త మాయాతి యాతిచ. ధనం వస్తూంటుంది, పోతూంటుంది; కాని తన శీల నంవదను మాతం (వయత్న పూర్వకముగా నంర తీంచు కొంటూండాలి, వృథా చానం నమర్థన్య, వృథా వాదం దర్శదన్య, ఉన్నవానికి బేని నిచ్చుటమయైనను వ్యర్థ మే, దర్శిదు నికి యితరుతో వాదోవవాదములు గావించుటయు నిరర్ధక మే. ఆ కాలాన్ని మరో మంచివనికి వినియో గించుకోవచ్చును, వృస్ధా నఠే యే వదంతిన ధర్మం, ఎవరై తే ధర్మమును నిర్భయముగా బలవర చరో వారు, పెద్దలు కానేకారు, ఎంత వయోధికులు గానీ,

?65

వృద్ధో జనో దుఃఖశ తాని భుం క. కరక మానవులు వృద్ధావ్యమునందు వలుకష్టములను అను భవీించవలసి వుంటుంది.

వ్యతీతసమయే కింస్యాత్‌ వశ్చాత్తైపెః వయోజనమ్‌, నమయం మించిన తనువాత వశ్చొత్తావ వడినందున లాభ మేమో ఉండదు,

వ్యవ సాయాళ్ళి కా బుద్ధిః మనో వ్యాకర గాత్మకం, (వయత్నపూర్వ్వకముగా కృప నల్పుదానిని బుద్ధి యనిన్నీ, విడమర్చి ఇపెవ్వు. దానిని మనస్సు యనిన్ని అంటాము.

వ్యసనానంతరం సౌఖ్యం స్వల్చ్బ మవ్యధికం భవేత్‌, కష్టము' లనుభవించాక కలిగిన అల్పసుఖముకూడ అధికముగా కనిపిస్తుంది,

వ్యవహో రేణ జాయంతే మి తాణి రిపన స్తథా వ్యవహారములవల్ల నే మానవులలో న్నేహము,శ శు త్వము వర్చడుతున్నాయి. అంతేగాని నహాదముశా మానవులు ఒకరికొకరు మితులూగారు, శ్మతులూ* గారు,

వ్యన నేషుచ మూస్ధాణాం నిదయా కల హేనవా, మూరులకు కాలము దుర్వ్యుననములలోను, పోట్టా టలతోను, నిద్రతోను గడోచివోతుంది.

(వకాభింయా హి సతామలంకియా. శాము అన్నమాటను నిలుపుళకోవడ మే మంచివారికి అలంకారము, -

.॥ీ

వ్యా[ఘోవ వాసన్య పారణం వకుమవూరణమ్‌, న! ఇద్ర్దపులి ఉవవానం ఉండడం, మకునాడు పారణ వేయుటక్రై. వశువ్టలను చంవడానిశీ గదా!

శతాంభథాః కూవం (వవిశ న్తి, సూర్లుకు (గుడ్తివాండు కలిసియే నూత గూలుదుకు, కన్నుగలవా డొకడెన ఉన్న గాని (గుడ్డి వార్మ డెంద రున్నా లాభం లేదని భావము

శ తేషు జాయతే శూరః నహ్మేషుచ వండితః, నూరుగురిలో శూకు డొక్క డుండవచ్చు. కారి, వండితుకు వేయినుందిలో. ఒక్కడు ఉంటాను. ఈూకులకం ధండీతులు ఆగుభని ఇావము.,

శతో రవీ గుణా వాచ్యాః దోషా వాచ్యా గురో రవి. శ్మతువులలో నున్న మంచినికూడ (గహేంచాలి; తన వారిలో, గురువునం దై న చెడ్డ గుణ మున్నచోబైట పెట్టాలి. గుణదోషములకు శత్రు మ్మితే వినకతి కూడదని భావము. "

శరీర మాద్యం ఖలు ధర '్రసాధనమ్‌, ధర ములు నంపాదించవ లెనంకు అందుకు మూల సాధన భూతమెన శరీరమును కాపాడుకోవాలి,

శాంతిఖడ్గ్లః కళే యస్య దుర్దనః కం కరిష్యతి, ం ఎవని చేతిలో కాంతి అజ ఆయుధ మున్నదో వానిని దుర్భార్లులు చీమి చేయగలరు 1

వా శనాశకాయ వా స్యాత్‌. లవణాయ వా స్యాత్‌ ః శ్రి? “కూరకు అవుతుందా! ఉవ్వుకు అనక్చతుందా? వండితులకు, కవులకు ధనికులై యుండిన్ని వ కానో వీనమో యిచ్చి, వారిని వోమిస్తూన్నా మనుకొనే న్యష్థల్ని ధిక్కరిస్తూ జగన్నాథ వండీత రాయలు చెప్పిన థిది, ఇాన్ర్రృళ్లోఒవి అలోకజ్ఞో మూార్థశుల్యః. ఇా న్రుజ్జుడూ. వండితుకూ ఐ యాండిన్నీ లోకజ్ఞ్యత లేనివాడు మూర్థుడేగ టౌ, శీలం వరం భూమణమ్‌ మానవులకు నద్దుణములు గలిియుండుకు అల-కా రిముగచా. శుక 1! వంజరబంధ శ్వే మధురాణాం గిరాం ఫలక్‌. శృ చిలుకా" నీవు తియ్యని వలుకులు వలుకుచుండు టకు ఫలము వఎజరమున బంధించబడుకునాశ!? వండి తులు వనలుశొములు వడుచుండుట లోకమున ఉన్న దేగదా, శుచి భూమయతి (శుతంవపుః [(వశమ _్తశ్య భ వత్యలం[క౫రా, పాండిత్యము మానవులకు అలంకారము; డానికి తోడు అత 1వంయమ నముహాడ ఉన్నచో సర్వాభర ణఅములు ఉన్న శ్లు శోళించగ లదు. శుచీనాం (శ్రీఐుతాం శ్‌హేీ యోగ భష్టోఒభిజాయ తే, య యోగ సా నామార్షంలో ఉండిన్ని ఉత్తీర్ణత నొందని వారు చేడిపోరు. వారు మరుడన్న లో ఉ_త్తమనంస్కా-

కల్లి

రులైన (శ్రీమంతుల యింట పుట్టి కీ ర్రిగాంతొరు, యోగ మనగా ఉత్తమ అశయములక్షై శ్యాగమయ జీవిత మని భావము,

శునఃపుచ్చ మీవానర్థం పాండిత్యం ధర్శానగ్టితిమ్‌, క్‌08 కుక్కతోక యిీాగల్ని తోలడానికి గాని మావం కవ్ప డానికిగాని వనికిరాదు, అల్లాగే ధర్శువ ర్తనకు గాని పాండిత్యము యివహానికీ గాదు, వరానికీ గాదు.

శోకమ్షోభేచ హృదయం (విలావై లేవ ధార్యతే. హృదయ సంటయీభము, దుఃఖము సంభవించిన పుడు నోరార ఏడ్చిననే మనస్సు కొంచెము తేలిక వడు గుంది. లేనిచో గుండె (బద్దలగును.

శ భ్ధానునారిణీ విద్యా బుద్ధిః కర్మానుసారిణీ, (శద్ధ యున్న నే విద్యలభించును; తేన పనులనుబట్టియే బుద్ధులు పుట్టుచుండును.

(శీయః నమృన్ధా అపి హాంతి దుర్షయః. ఎంతటి నంపత్సమృద్ధు లున్న వానిన్తైనను వాని దుమ్మ-ర్ములు వినాశమున €ీ గొంవోయి తీరుతాయి సుమా,

యని శీ తృవ్యశే, ఎంతటి సిరినంవద లున్ననూ ఎవ్వడూ తృప్తి చెందడు గచా.

(ేయాంసి బహువిఘ్నాని భవంతి మహతా అవీ, ఎంతటి మహోత్ములకైనను మంచివనులకు ఎన్నెన్నో అటంకములు కలుగుచునే యుండును,

శ్థార్టి

(ేయాన్‌ స్వధర్నో డ్వ్‌గుణః వరధర్భా త్వ్వనుఫ్రి తాల్‌ - తన గుణన్యభావ జన్నాదులవట్ల వర్పడిన నహజ కర్శ్గ ధర్మములలో దొనగు లున్నను చాటిని ఒకంతట విడున రాదు. మరొకరి కర్శధర్థుము లెంత సుష్టుగా కనబడినను వాటిని స్వీకరించనూ శాడు, ఈ గీత్తా బోధ బహు అర్థివంతి మైసట్టిది, అన్ని ధర్శ్మక ర ములూ ఏవో దొసగులతో గూడీనవే గాన బేని వట్లనూ ఎక్కువ మమతిను వెంచుకొనక్క వీలైనం తలో సహజ గుణ కర్మలను సనమభఖావముతో నిర్వ ర్హించుకేు శేమదాయక మని యోచించిన తెలియ గలదు,

మట్క-ర్లో భిద్య తే మంగతః చతుమ్మ-ర్డ్మః స్థిరీ భవేత్‌. 510 మంగ మనగా రహస్యము. రహాన్యము యిద్దరిలో ఉన్ననే భదంగా ఉంటుంది గాని మూడవవానికి కెలిసిన వీథిని వడినన్లు,

సంగ నస్పతాం కిము న మంగళ నూతనోతి 1 మంచివారలతోడి మతి ఏ కల్యాణములను నంఘ టింవదు 1 సజ్జననంగము నమస్త శుభములనూ కలి గించగలదు.

నంఘే శక్తిః కలా యు, కలియుగమున ఏవని గావీంచుటకును వదిమందియును కలిసిన నే నిర్వాహక మగును,

షీ

నంతతగమనా దనాదరో భవతి. క్‌] 8 తరచుగ వచ్చుచుండు వారి నట్ల ఆదర మంతెగా వరావరు.

నంత నయం వరహీ లేము కృ ళాభి యోగాః, మంచివారు నహాజముగ జే యితరు లందరికిన్న ఉం శారములు గావించుచుందురుగ దా,

నంతోమ ఏవ పురుమన్య వరం నిధానమ్‌. మానవులకు నిత్య సంతోమముగ నుండుట పెన్నిధి వంటిది, అట్టుండుటవలన వేయి ఏన్గుల బలము గల్లి, అన్ని కార్యములున్ను సుసాఫ్యము లే యగు ననిన్ని భావము,

సంత“షతుల్యం ధన మష్తి నాఒన్యత్‌. నిత్యనంతోషి.గా నుండుటను మించిన సంవద వదిన్నీ "లేదు,

నందీ స్తే భవజీ శు కూవఖననం (వత్యుద్యమః కీదృశ:. ఇల్లు తగులబడుతూం కు సీటికొర కై. నూయి (తవ్వు యత్నము ఎట్టి మార్థర్వ మో వేల చెప్పవ లెనా ?

సంధ త్తే భృశ మరతిం హి సద్వియోగః, మంచివారి వియోగము త్వరలోనే వై రాగ్యమును కలిగించును,

సంవత్తొచ వివతెచ మహతా మేకరూవతా, ఫ్‌19 నంవదలు ఉన్ననూ, వోయిననూ మవోత్తు జలు ఒక్క రీడిగ నే (వవ ర్హింతురు,

న సంభావితన్య చా౭ఒఒకీర్హిః మరణా దతిరిచ్య తే, కలీ6. చేరు క్షీర్తు లున్న వారికి చెడ్డ పేరు రావడంకం శి వావ్చ మేలు. నంశయాత్సా వినశ్యతి, మాటిమాటికీ అనుమానిస్తూంకు వీ వనీ కాదు, మానవుడు జిడిపోళాడు, ఎంతో కొంత విశ్వాసము. ఉన్న నే కార్యసాధన సుకరము కాగలదునుమూా, నంనర్షజూ దోమగుణా భవంతి, నంనర్షజూ పుణ్యగుణాన్యపి. నహవానమువల్లనే చెడుగుణములు శాన, మంచి గుణములు కాని మానవులకు నంగకమిస్తుంటవి, నకలగుణభూషపా చ వినయః, అన్ని మంచి గుణములళోనూ వినయగుణము కేటి మొనది. న జాతో యేన జూ తేన యాతి వంళ సృమున్న తెమ్‌, ఎవని పుట్టుక వల్ల వంశమునకు నత్మ్కీ క్తి చస్తూందో అట్టివాని బ్‌న్దుమే సార్థకము. మిగిలిన అందరి పుట్టు క్‌లూ నిరర్ధక ము లే, నబీవం దహాతే చింతా నిర్చీవం దహాతే చితా, “చిత” అనగా శాన్టము, జీవరహీతమెైన శరీరాన్న దహిస్తుంది గాని *చింత' (గుతికియున్న వానినే శాల్చి "వేయ గలదుగబదా, నజ్జనై న్సంగతిం కుర్యాత్‌. ధర్మాయచ సుఖాయచ. ధర ముకొలకు, సుఖముకొజఆకు కోరిక గలబీని నజ్జనులతో నే చెలిమి గావించుము, క్షీకే

ట్టా-

శతాంహి సంజేహపచేము వస్తువు (వమాణ మంతఃకరణ వవృ _త్తయః, మంచివారికి వీ విమయములోనై న క_ర్తవ్యమార్షము విషయమై నందేహము కల్లినచో వార్‌ అంత రాత్మ (వబోధ మే వారికి మార్గనూచకము కాగలదు.

నతు భవతు దర్శిదో యన్య తృష్ణా విశాలా, 528 ఎవని ఆశకు అంతులేదో వాదే సుమా దర్శిదుడు! ఆశలకు క్లిం వేసినవాడు ఎవ్వుడూ సంతృప్తుడూ, సుఖి మెయుంటాడు,

సత్యం కంఠన్య భూవణమ్‌. మానవునికి కంఠభూషణ మైనది సత్య వాక్కే.

సత్యం జాన మనంతం చే ల్యేవం (బుహ్మాన్వలత.ణమ్‌. (బవ్ధుత _త్ర్విమును మూడు మాటలలో వర్శించ నగును: సత్యమైనది, జ్ఞానరూవమైనది, అనాద్యంత మైనది.

నత్యెం యటూయా (శ్చిాయం; యూమయాత్‌. న (టూయా త్య మ్మవియమ్‌. సత్యమునే వలుకవ లెను; (వియముగ నే వలుకవ లను, కాని, నత్య మని చెవ్చీ అ్మపియమును' వలుకకూడదు, ఇది సనాతస భారతీయ ధర్భుము,

నత్య మేవ జయతే నా౭న్ఫతమ్‌, సత్యమే దయించును, అనృతము జయించదు సుమా,

త్తి] నత్యశమాభ్యాం నక లార్థసిద్ధిః షై నత్యవథ వ_ర్తనమువల్లనూ, కష్టించి కృషిగావించుట వల్లనూ నర్య శుభములున్నూ సిద్ధించును.

ర సత్యన్య వచనం యః సత్యా దవీ హితం వబేల్‌. సత్యమునే మాట్లాడుట (శ్రేయన్క-రము; నర్వభూత హితికరముగ మాట్లాడుట అంతకంయెను _శేయ్‌

| న్య్క_రము, న త్యేన ఛార్యతే వృఖ్వీ, సర్యమువల్ల నే యీ లోళము సడుచుచున్నది, సత్యాధీనా హ్‌ సిద్ధయః. మానవులకు కలుగు కార్యసిద్ధు లన్నియు సత్యము నత్పంగతిః కథయ క$0న కరోతి పుంసాం నజ్జనుల సాంగ తము మానవులకు ఏ కలళ్యాణనరంవర లను ఒన/హిర్చదు 1 నదాచారవతాం పుంసాం జతి లోశా వుభావవి. మంచి నడవడి, నదాచారముగల మానవులు యిహ వరములు రెంటినీ సాధించగలరు. సడాభిమానైైక ధనా హి మౌానిసః, మ ర్యాదగలవారు స్వాభీమాన మే ఏకైకధనముగా గలవారిలు గడా, నదో భూపా సూ క్షిః నకలగుణనీమా చ వినయః, సభలలో సూక్తులు శోభను కలిగిస్తాయి వ్వక్తి గుణము లన్నిటికీ వినయమే శోఛిను కలిగిస్తుంది,

శీ

సద్యః ఫలతి గాంధర్వమ్‌, క్‌] నంగీతము తశతణ ఫలము నోనగును, అనగా అపాతి మధుర మై నలుగుర నాకర్షించుశేు గాశ భక్తిముకృల నొనగును,

నద్వ్యృ త్రనన్నికర్టోహి షణార్థమపి శ న్య తే, నిముమ మామే మైనను సజ్దన సహవాసము చేయుట [వశ_న్తమైనది సుమా!

సద్భిస్సు లీలయా ,(వోక్తం శిలాలిఖత మశ్రరమ్‌, మంచివారు యథాలావంగా వలికినా అది శిలాతు రంగా పాటికి వస్తుంది.

నద్భి ర్యివాదం మైత్రీంచ నాఒనద్భిః కించి దాచ ేత్‌ , మంచివారలతో నే న్నేహాము గాని, వివాదముగాని గావించుట త్నేమకరము గాని, దుర్మార్గులతో వరదై నను కూడసనిటే,

న థార్మికో యః వరమర్శ న న్చృశేత్‌, ధార్జికు డెవ్వడు 1 ఎవడు యితరులను నొప్పింవడో వాదే సుమూ, ధార్మికుడు,

నన్నిమి_త్తే వరం త్యానో వినాశే నియతే సతి, పుట్టినవాడు గిట్టకి తవృదుగడా. చావు తవ్పని యవుడు మంచివనులు చేయడంలో నే మృతినొందుట ేష్టము, శ్యాగము, లోశచజీవ గావించుచు శరీర వతనావధి కాలశ్మేవము గాఏంచవలెనని భావము,

తక

నఫలం జీవితం తస్య నా౭౬_క్యాన్లే యోహి జీవతి, తన కొణకై యీ ఎవడు జీవించుటలేదో వాడే జీవిం: చినవాడు, అట్టివాని జీవితచే ధన్యము,

సభారత్నం హి విద్వాన్‌ , ఫ్‌48 విడ్యాంసుడే నభకు అలంకార మైన వాడు.

నమయ వన కరోతి బలాబలమ్‌. శాలము, నమయమునే మానవులను బలవంతులు గను, బలహీనులుగను చేయును,

సమౌానశీలవ్యన నేషు సఖ్యమ్‌. నమానమైన గుణములు, అలవాట్లు, వనులు గల వారియం దే న్నేహము గాఢముగా నేర్చడును,

నర్వం కాలవ కేన న్య తి నరః కోవా వరి్మితాయ లే, ఈ లోకమున సర్వమును, సర్వ(_పాణులున్ను శాల గర్భమున నశించి పోవలసిన వే. మూనవుడు ఎన్వడు మాతం మృత్యువునుంచి రవీంచబడ కొడు 1

నర్వం వరవశం దుఃఖం నర్వ మాత్శనశం సుఖం. వరాధీనమైన జీవితము దుఃఖకరము, జీవిత మే కాదు అన్నియు దుఃఖాపాదకములే. ఇక తన వళమై యున్నవి అన్నియు సుఖమునే కలుగ జేయును, స్వాధీ నజీవిత మే సుఖనిధానము,

సర్వం సత్యే (వతిస్థితమ్‌. ఈ లోకమొన సమన్తమును సత్యమునంటే (వతి స్టించ బడీ యున్నవి.

నిడి సర్వంహి మహతాం మహత్‌ . స్‌ఫ్‌ మహాత్ముల విషయమున చిన్నీ మహత్వ పూర్మము గనీ ఉంటాయి. సరః శాంత మాత్మీయం వశ్యతి. తనకు సంబంధించిన వన్నీ ఎవ్వరివై నను మనోహర ములుగానే కనబడ లౌయిః నర్వః న్న్నహాల్‌ (వవర్తతే. శ్నహమువల్ల నే అందరు మనుజులున్నూూ మంచితన ముతో (వవర్తి ంతురు, సర్వః వయ? ఖలు భవ త్యనుకూవ చేవ్టః. ఎవడు తనకు తీగిన గుణచేస్టలు గలవాడో వాని నందరూ అభిమాసింతురు, అదకింతురు, సర్వత జయమిన్ఫేత్‌ ప్ముళా దిచ్చే త్పరాజయమ్‌. లోకమున ఎల్లరి వట్లను జయమునే అభిలమింతురు. శాని ప్యుత్రుని సందర్భమున మలేము అవజయ మునే వోరుదురుగ దా, సర్వదా సర్యయత్నేన ప్యుతం శిష్య నదాచశేత్‌ ఎల్ల పుడున్నూ, ఎల్ల వీధములనూ ప్యుతునియందు శీస్యభావమునే వుంచి, (వనిర్తి ౦చుచుండవ లెను. సర్వథా దుర్దనం నంవదో విశారయలి. దుర్జనుడు నంవదలను పొందినచో వాడు సమస్త వికారములను (వదర్శిస్తాడు, సర్వ ముత్పాది ఛంగురమ్‌, ఈ లోశ మున పుట్టినవన్నియు గెట్టున వే సుచూ!

శ్ర

నర్వ శూన్యా దరదతా. క్‌ం9ి చార్మద్యము సర్వశూన్యమై ఎట్టి సుఖ నంతోమ ములనూ కలుగసీయకు.

నర్వన్య లోచనం శాం యస్య నా_స్య్యంధ వీవ సః, మానవులందర కూ శాశ్ర్రమే కన్ను వంటిది; ఎవనికి ఇా న్రజ్షానము, ళా నిశ్చయము లేదో చాచే (గుడ్డివాడు,

నర్వస్యాఒ భ్యాగతో గురుః, అభ్యాగతు డన? అవ్పటిక్‌ పుడు యింటికి వచ్చిన పాంథుడు. అట్టివాడు ఎల్లరకూ పూజనీయుడు, మార్గ వరి శాంతులై న వర బేకులవట్ల ఆదరము, బ్రతి కలిగ యుండుమని ననాతన మైన ఉవ దేశము,

నర్వాంగే దుర్చనో వివమ్‌, దుర్జనునికి ఒళ్లంతా విషమే.

నర్వాణి మి ఆణి సమృద్ధికా లే. నంవదలున్న పుడు అందరూ మిత్రు లే, అవి తొలగి నపుడు ఒక్క-డూ చేర రాడుం

నర్వారంభాహి దోపేణ ధూమేనాగ్ని రివావృత!. ఈ లోకమున నివ్వున్నవోట పొగ ఉండీ తీరిన క్షు, మానవుల సర్వ కర్మ '్రలున్ను ఏదో ఒక దోషమును శలిగియే ఉంటున్నవి, ఎంత మంచి వనిలోనై నను వ!ిశీలించినచో ఒళ దోవ ముండి రే తీరును,

స్వేరదియాణాం నయనం వథానమ్‌, ఇంద్రియము లన్నిటిలోనూ కన్ను ముఖ్యమైనది.

88

స్వే గుణాః కాంచన మాశయంతి, 5609 ధనమున్నవానిని నమన్త నద్గుణములున్నూ అశ యించును. అనగా సంవన్నుని ఎల్లలోకమూ గుణ వంతునిగా పొగ డుతుందని భావము,

స్వే భదాణి వశ్యంతు నూ కళ్ళి ద్దుఃఖ భాగ వేత్‌ . లోకమున ఎల్లరును కల్యాణ వరంవరలనే చూతురు గాక! ఎవ్వనికిన్నీ దుఃఖము కలుగకుండును గాక |!

న్వేపా మేవ సొచానాం అర్థశ"చం వరం స్నృతమ్‌, మూనవులు శుచిగలిగి ఉండాలి. శుచి వలువిధములు, మనన్ముచి, వాక్ళుచి, శరీరశుచి. మొదలైన వెన్నో, ఈ యన్నిటిశం లనూ “అర్థకుచి? అనగా ధనవివమ యిక మైన శుచి, వవి్శితత కలిగియుండుట ఉత్కృష్ట మైనది. ధర్శమార్లమున నే ధనము నార్జించన లె, వ్యయము గావించవలె, తను “ఆక్టించని" చానిని మనసులో ఐనను కోరకూడదు, ఒరులనుంచి తీసికొన కూడదు, ఆశించనూరామ. ధన విషయమున యిట్టి అసిధారా వఠరమును శిష్టులకు విధించిన శాస్ర ములు నన్మూన్యములు గజా.

నర్వే శతయాంళతాః నిచయాః వతనాంతా నము చృ యాః, నంవదలు (పోగువడుట తేరిగి పోవ్రటకా + విర వీగుట లెల్ల వినాశనమున కే) యిది (గహించి మాన వుడు నడచుకొనవ లను,

ఖు న సుహృత్‌ వ్యసనే యో స్యాత్‌. + క్‌? కష్టకాలమున ఎవడు ఆదుకొంటావో వాడే స్నేహి తుడు, సహజం కర్ణ కౌంతేయ నదోవమమపి నఠ్య జేత్‌ , శనీ అష్టనా ! పుట్టుకతో నంకవింంచిన వనులుు_ వానిలో దోషము లున్ననూ త్యజించదగినవి శాదు సుమా 1 అన్నారు (శ్రీకృన్ణుడు, గీతలో. సహానే వివతృహ్మసం మానీ నై వావమాన లేశ మవీ, అభిమాని మయొనవాడు ఎన్నెన్ని కష్టములు మాద వడిననూ నహించు నేగాని అవమానము లేశమున్న్నూ, నహించడు, నవాసా విదధీత్‌ నకియాం అవి వేకః వరమావడాం వదమ్‌,. ఏ వనినీ తోందజవడి చేయరాదు; వివేచించియే అన్ని వనులను చేయవలె, వివేక ళూన్యత అన్ని ఆవదకూ మూలము సుమా, నహసేషముచ వండితః, వేయిమందిలో ఒక్క-డు వండితు గుంటాడు, - విద్యా వ్యసనులై, పాండిత్యము గలవారు మానచులలో బహు అరుదు, గాననే వండితులను బహుథా గార వించ వలెననుట, సాధవో నమదర్శినః, సాధు పురువులు ఎల్లరి యెకలను సముదర్శుల్రై యుందురు, కపి

సాధూనాం దర్శనం పుణ్యం తీర్థభూఆాహి సాధవః, సాధువుల దర్శనము పుణ్య్యవదము, సాధువు లే పుణ్య తీర్థముల నంటివారు,

సాధూనాం దుర్ద నా ద్భృయం, 580 సాధువులకు దుర్దనులవల్ల ఏ కాలములోనూ భయము ఉంటుంది. దుర్దనులను అదుపులో నుంచుటశే పాలనావ్యవస్థ శావ లె.

సారంగ ఎక్తాంతి వండీళాః, పండితులు 'బేనిలోనై ననూ సారమునే (గహింతురు,

సాహానే (శ్రీః వతివసరి. సాహనము గలవారినే నంవదలు వరించును,

సుకవితా యద్యస్తి రాజ్యేన కిమ్‌, చక్కని కవితాశ క్తి ఉన్నవానికి యిక వేజ సామా బ్యము లేమి కావాలి 1 సుకవిత్వమే "వేయి రాజ్య ముల పెట్టు =

సుకృతం దుమృృతం చై వ గచ్భంత మనుగచ్చతి, చనిపోయిన వానిని, వొడు గావీంచిన సుకృత దుమ్ము తములు మాతమే అనునరించి పోతాయి. మిగిలిన వన్నీ, శరీరం నవా యిక్కడనే వదలిపోతాడు. ఎంతవాడైనా |

సుఖ మువదిళ్య తే వరన్యం ఇతరులకు నీతులు చెన్పడం సులభమే, తాను అచ రించుట లోకమున బహు అరుదు అని భావము.

షి

సుఖార్థినః కుతో విద్యా, కుతో విద్యార్థినః సుఖమ్‌, సుఖంగా ఉండాలనుకున్న వానికి విద్య లభించదు; విద్య కావాలనుకున్న వాడు సుఖము వదలుకో వలసి నటే.

సుపుతః కులదీవక్‌ 1, ర్‌ంగ యోగ్యుడైన పుతుజే వంశమును [వకాశింవ జేయును. చవటలు వలువురు ఫుట్టుట గిట్టుటశే తవ్చ వంళోన్నతికి కారణము గాదు.

సహృచ్చ విద్వానవి దుగ్తభో నృణాం! యథామధం స్వాదు

శ హీతంచ దుగ్తభమ్‌॥

రోగనివారణ చేయునది, తీయనిదీ ఐన కొవధము దుర్లభ మైన శ్లు వండితుడూ, హితమునే ఉవ దేశించు వాడూ ఐన మిత్రుడు ఎవ్వరికోగాని లభించడు.

కేవాధర్భః వరమగహనో యోగినా మవ్యగమ్యః, ఒకరివద్ద సేవ చేయుచు, గెరవముగ (బతుకుట చాల కష్టము. శేవాధర్శము బహు నేర్పరులైన యోగు లకే అగమ్యమైనదిగ దా,

పోత్సాహాస్య హీ లోశేషు నకించి దపి దుర్తధమ్‌, ఉశ్సాహముగలిగి వనిజేయువాని కీ లోకమున సాధించరాని జేదియు లేదు,

స్తం కన్య నతుష్ట యే, పొగ_డ్త ఎట్టివానివైనను సంతోషింవ జేయును,

ఏలి

ఫ్రానభప్రా నశోధం తే దంతాః శేశాః నఖాః నరాః ఉన్న చోటునుంచి తోలగించబడీన చో దంతములు, టెందదుకలు, గోళ్లు, మనుష్యులు కోభించరు.

స్టూలేషు క (వత్యయః శి క్‌ం$ి ఒకడు _ పొణకంత ఉన్నా డనగానే ఆ 'వెద్దమనిని. మాద అభాగవడీి, నిర్భరులమై ఉండగలవమూ 1

న్నహమూలాని దుఃఖాని, , మమతలు 'పెంచుకుంళశు అందువల్ల దుఃఖములు కలుగు లవి. ఎవరియందూ అతి మమకారమువల్ల మనో వైశల్యము తేస్ప వేలు సుఖం కలుగదు,

స్వగ ఏ హే పూజ్యతే మూర్థ థ్‌ విద్యాన్‌ నర్వ్యత పూజ్యతే. మూర్థుడు తన యింటనే పొటికి రానచ్చు నేమో; శాస, పండితుడైనవాడు లోకమున ఎచ్చటికి బోయి నను గౌరవీంచబడ తాడు,

స్వజనన్య హి దుఃఖ మతో నివృత ద్వార మివోవ జాయతే, కష్టశాలమున అర్మీయులముందు ఎవరిక్రైనను దుఃఖము కట్టలు తెంచుకొని పొంగి పొర్లి మెకి వచ్చేస్తుంది.

స్వ దేశ జాతన్య నరన్య నూనం గుణాధిక స్యాఒ-పి భవే దవజ్ఞూ, ఎంత గొవ్పచవాడుగానీ, తన ేశంలోనిచాడు అన గానే ఎవరికై.నా తక్కువ భానమే కలుగుతుంది.

ల! స్వభావో దురతికమః, శం ఎవరికై ననూ పుట్టుకతో వచ్చిన గుణము పోదు, పురతో పుట్టిన బుద్ధి పుడక లళోనైన పోదు. స్వయం నవ్ట్యః వరాన్‌ నాశయతి. తాను పొడయీవాడు రూశరులు కొందరిని కూడ పాడుచేస్తాడు, చా న్వయం పొవం (వకాశ తే చేసీనసపావము దానంతట జే వై టవడుతుంది. పొవ మును మూయుట సాధ్యముగాదు, న్వస్థే కోవా న వండితః, సమృద్ధి కాలములో, వ్‌ సమన్యలూ "లీేనవ్వుడు అంతా ఖుటికు లే, (చయోజకులే, ఎవరి శకి ఐనా కము లలో కనబడాలి. స్వాధీనతాచ పుంసాం మహదైై శ్వర్యః వినావ్య క్థైః, ధనధాన్య నంవదలు ఏమి లేకున్నను స్వాధీన జీవి తము మనుష్యునికి సార సభ మత్వేను వంటిది. స్వాహ్ధోహి బలవ త్తరః, మానవునికి స్వార్ధమే బలవ_త్తర మైన ఆకర్షణ, పర (వయోజనములను పొడొనర్చియు, తన లాభమును పహూాచుకొంటారు, సాధారణముగా, పాతం ళ్జూనం (క్రియాహీనమ్‌. ఆచరణలో బెట్టని జ్థానము నిరువయోగ మైనది, "లేని జే అవుతుంది,

క! వానద్భిః (క్రియతే కర్య (౩ రుదద్భి రనుభూయతే. 605 నవ్వుతూ చేసిన దుమ్క-ర్ము ఫలితాలను జీవి వడుస్తూ అనుభవించును, తత్త త్క-ర్మఫలానుభ వము తవ్చదు, వానన్నపి నృపో హంతి మానయన్నపీ దుర్షనః, పాలకుడు నవ్వుతూనే కథివశితు విధిస్తాడు మంచి మాటలు ఆడుతూనే దుష్టుడు హోని చేస్తాడు, హాన్త స్య భూవణం దానమ్‌. చేతికి డానమిచ్చుటయే అలంకారముగాని మురు గులూ, కంకణాలూ కాదుసుమూ |! హింసా బల మసాధూనామ్‌, దుర్శార్లులకు వరులను హింసించుకు బలము నిస్తూంది. పాతం మనోవోరి చ దుర్తభం వచః, హితకరమై, అఆభ్లోోద దాయక మైన మూటలు వెవ్చ కలిగియున్న వారు బహు అరుదుగ నే ఉంటారు, పాతం భుంజ్యా న్టితం భుంజ్యా న్నభుంజ్మా-.5మితం హీనమ్‌, తనకు హీతవైన ఆపహోరమును మితముగ తినుట (గ్రయస్కరము. ఇష్టమైన వదార్థమునై నను మితము తప్పి భుజించ రాదు, హీతోవ జేశో మూర్థిన్య కోపాయైవ న శాంతయే, మూర్థునికి హీతము నువ దేశించుటవల్ల వానికి కోవము వచ్చునే గాని వాడు సరియగు మార్గమునకు రావ డము వూతం ఉండదుసుమూ.

కక్‌

నవత యో న్‌ ర్హిన్యః కర్తవ్యో మపాదాశయః. హీ+నుని ఆశయించవలదు, మహాళ్ళునే వ్‌ వరిస్థితు లలోజై నను అ మించవలయును,

ఓ౧కిః కణ శ్ర్చృవ విద్యా మర్థంచ సాధయేత్‌. 618 [వలి &ణమును విద్యోపార్టనయందు విని యోగిం్ద చునుు ధనమును వైన పైన చొవ్వున కూడ పెట్టుము. తణమైనను వ్యర్థము చేయవద్దు, ఒక్క వైనమే గజా యని నిర్హత్యముగా ఖర్చు చేయకు హుప్‌ యర్థము,

శేయయా కింన పిర్ధ్యన! ఓకిమివలన ేనిని సాధించ లేము 1

తమా బల వక వానాం శజూనాం భూవణం తమా, శులహీ+నులకు ఓరిమి గలిగయుండుకశు బలము; బల వంతులు “8మి యే అలంకారము,

శవ మృక్రీయమాసస్య శా? వీబతి నంపదః, అదనున తమ కార్యములను శీఘముగా ముగించు కొననిచో శాలమే అందలి మేలును కీడుగా చేసి వేయును,

శీణా నరా నిషరుణా భవంతి. మానవులు బక్క-చిక్కినా, దర్శిదులై నా చారిలో నున్న దయారినము హరించిపోయి, కఠిను లగుదురు గచా,

శ్నీణీ పుణ్యే ముర్త్యలోకం విశంతి. చేపిన పుణ్యముల ఫలము అనుభవించుటచే నిక్మేమ మైన పిమ్ముల జీవ్రలు మరల మనుష్యులై_ దన్ని గైంతురు. మ్మే గుహ్య వకాశ నం ఆత వాన్‌ న కుర్వీత. సీచునికి తన గుట్టుమట్టను బుద్ధిమంతు ' డైనవాడు తెలువరాదు. తుథాతురాణాం నరుచి ర్నవక్యమ్‌, ఆకలి గొన్న వారికి ఆహారముయొక్క. రుచిగాని, వక్ష్యాఒవక్వ స్థితి గాని లెక్కకు రావు 620 కువ న గ్‌ క 1 కా 1 ళం నా స మ. (| | ఎపి న్‌ు. ీ =. మా వాలుగవ |(వచురణ ; 0 డై. ఈ భారశనీతి - శషుకనీతి నుంచి ₹ ఇేసుందునివరకు వివిధ గ్రంథముల నుంచి మ లై జ ఆ బ్‌ “డు టు లో