Telugu sri sri vyasalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

రాలా లాం ( 4 ౯ జ్య జ /| య శ ం 1 ళ్‌ ర

• దినం కా నా వ. వ [ | ణా -౯ జ మ ఎన్‌. జం / న యట ళో “. క! క? ॥ చే న! న. శ న! (| “గ

• / ల లో ల ఎ షి ఇ షం న ఖ్‌ థి స న. వ = స్‌ |. | | | య ॥ నటం ల ల... ౪! న. ల్‌ . లీ తే | యు చనన. , సం లం. ఓ | వసా న హ్‌ స. ఇ. . వా వ్‌ న చ , ॥ రా న! ॥ ఆ నం విల్‌ టల ॥ ॥ | ' వ. క రో (1 ప స ం గాం న. సంత! స. న. గ 1 నస వక | ర్న ః న ర... . ర ఫాను ...? ్‌ | వ. ఇ న స్‌ు స. లీ ; | ఓ శే నం . స్తా... చున చంటి |) ” న. | యం వ. న. మ హీన ల్ల? స్ట _ న. ॥ నం లు న ను ను ల ॥' న యా మం మ షన

• లె వుం. న ఉట్టి రా. స. హో | ఉక త న ఖ్‌ యు చర . ను క గ ల యె లో ల న. | షే యల్‌ లు రం శ ఎ (ఖే.”..1 మం న టపి స . సంచనలం నం ఘా పినిన. స. త్యం పతేష్టై నే నే! గ్‌. , నం. ప లా శ. స | నే ష్‌ నో నన | మ్‌

1. ఎ “కం.. ట్ట న న టు. న యు , టీ ఫీ .. సరం.” తా మ! న న మ క శ. స క్ట ణా న న టు న్యు ల వ. తళ ఆకాలం న్‌. న న సాను ఆతా. ॥ శ లం న ర సక్‌ లాట ప కు ని. య. క న. = న ననా సీ

శ్రీశ్రీ వ్యాసాలు (197/0 - 19839) ఖ్‌ వొద్దు = చలసాని _పసాద్‌ శ విరసం |వచంరణ

(ప్రథమ ముుదణ శ్‌ 1008 _ జూన్‌ (వ్రళులు ; 220లో థి (త్త వెల:రు, 15/_ న ం (/ శృణ. ప. బని -శడు ఉతలత్‌ : $కీ& గా ్రీనివాసనగర్‌ కౌలనీ గుంటూరు . 6200 క, ద గిరాలల్స వరంగల్‌ _ గ000] జో ల లాలా లై (యే ఇద్రీ13 పాద నో రసం” ముద్రణ ఖ్‌ స్వతం[త్ర అర్జు (సింటర్భొ, విజయవాడ ,. 4,

లా

ట్‌. తె “ఫై

నం జం సస్పోటి ఆటా ఆ

య తో / ల్‌ో ల వాతో స ౪

సస సో నీ! న్‌ ము శ మ న ట్ర్‌ వ!

న. టి ప్రయ! ఖే గ్‌

స్ట న. న వ ను శ

న యు ౫ స సరం...

న క ల గన క స ఇ స్ట స్స్‌ ల. స్య న. హ్‌ నే నటే స్‌ న నుం? పి న టు ప న స్‌ నును న సం అ ఆనినసో ను

సు సం త. మట

న పం మం 4 నన న!

న్‌ మ్‌ న గను ల

1970లో ళ ( జర్సీగిన విరసం మొదటి మహాసభలో ఖ్‌ ఛం థ్రీ థ్రీ |

వంన ల్రీల్రీ

థీథీకి యజలే (పాణం పోరాటం (పాణ వాయువు ఉద్యమం ఊపిరి. విష్ణవం అతని జీవితం కవనం అతని ఆయుధం. తెలుగు “వాడి' అతని సొత్తు జలపాతం అతన్ని వేగం. లావా అతని కవితావేశం ఇంత కఏతావేశంగల కవి ఇంతవరకు తెలుగులో లేడు. కొని నేల, నీరు, గాలి లాగా కవిత్వం కూడా అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలనీ, నిత్య జీవిశావసరవస్తువు కావాలనీ కోరు కున్నాడు శ్రీశ్రీ. అందుకు విస్తవం' శరణ్యం అని చెప్పాడు. కమ్యూనిజం నిజం అని నమ్మాడు,

కమ్యూనిస్టుపార్టీ లతో, (వజా ఉద్యమాలతో, సాపొతీ సంఘాలతో పీనాటి నుంచో పెనవేసుకుపోయాడు శ్రీశ్రీ నమ సమాజంకోనం, (ప్రజా విముక్తి కోసం, విష్షవం కోసం, విష్ణవ సాహిత్యం కోనం పాటుబడ్డాడు సాహిత్య. రాజకీయ రంగాల్లో శ్రీశ్రీది ఎప్పుడూ ముందు చూపే

దిగంబర కవితలోని ఉద్యమ న్వభొవాన్ని ఆ నాడే పసిగట్టి ఆహ్య్యాన్షించాడు ఖ్రీశ్రీ నక ఎలైట్‌ రాజకీయాలే సరైన విష్ణవపంథా అని ఆదిలోనే హర్షించాడుు థీథ్రీ. కనకనే అటు సాహిత్యంలోని ఉద్యమ స్వభావాన్ని, ఇటు రాజకీయొల్లోని వి్నవ స్వభావాన్ని మేళవించుకుంటూ ఏర్పడిన విరసానికి అధ్యక్షుడయ్యాడు.

అయితే అడపాదడపా వసివాడిలా తప్పటడుగులు వేశాడు, _ కప్పదాట్లు వేశాడు. కాని మళ్ళీ పెద్దవాడిలా తన్వులు దిన్దుకున్నాడు నలుగురితో కలిని నడిచాడు. “వ్య క్తికి వింజామరలు వినరలేను, నమూహం నా నరదాొ అనగలిగిన మహాకవి శ్రీశ్రీ

ఈ పుస్తకాన్ని వీలయినంత త్వరలో (ప్రచురించాలని ఆరు నెలలనుంచి గట్టిగా అనుకుంటున్నాం. తెలుగులోకి కిర్దుమాలు “స్వయంగా తననే చేయమని భ్రీథ్రీకి ఇంగ్లిషు మూలాలు ఫిబ్రవరిలోనే వెళ్లి యిచ్చి వచ్చాం. చేస్తానన్నాడు. థీథ్రీ- ఏప్రిల్‌లో నల్ల గొండలో కలిసినప్పుడు మళీ గుర్తు చే(ం తస్ఫకుండా

చేసి పంపుతానన్నాడు. మే ఆఖరి వారంలో ఫోనులో మాట్లాడితే ఆరోగ్యం కుదుట పడ్డాక చేస్తానన్నాడు, ఆ భరోసాతోనే జూన్‌ మొదటి వారంలో ప్వస్తకం అచ్చు పని మొదలెట్టాం. రాసి పంప్పతానని జూన్‌ రెండో వారంలో ఆసుపథతి నుంచి మళ్ళీ జొబు కూడా రాయించాడు. ఆసుపత్రి నుంచ్చి తిరిగి వస్తాడని సాంతం కోలుకుంటాడని కొండంత ఆశతో ఎదురు చూళాం. పుస్తకం తీసికెళ్ళి థీథీకి స్వయంగా అందజేద్దా మనుకున్న మా ఆళ అడియాసయింది. చివరకు ఆయన ఒంటిమీద జెండా కప్పి కన్నీటి జడిలో కరిగిపోవలసివచ్చింది. దీని వెనకాల యింత వ్యథ యిమిడివుంది. అందుకని అనువాదాలు 'మేమే చేశాం. లోటుపొట్లుండవచు ఏ ఇంగ్లీ షు మూలాలు ఉన్నవి ఉన్నట్టుగా అనుబంధంలో ఇస్తున్నాం. ఎవరయినా సరే సరిచూసి మంచి స్తూచసలి స్టే సంతోషంగా స్వీకరిస్తాం. ఈ ప్పస్తకంలో యితరశత్రా దొర్లిన తప్పులకు, అచ్చు తప్పులకు కూడా ఈ మాకే వర్షిస్తుంది. థ్రీఫ్రీ స్వదస్తూరితో వున్న ఒకటి, రెండు ఇంగ్లీ మ_తెలుగు లేఖలు చివరలో హొందు పరు స్తున్నాంం అభిమానులు పచిలపరుచుకునేందుకు వీలుగా- థ్రీభ్రీ మొత్తం- సాహిత్యం అంతా 1870 లో ఆరు సంపుటాలుగా. వెలు వడింది. ఆ తరవాత పదేళ్లపాటు ఆయన రాసిన కవిత్వం “మరో(ప్రస్థానం' "పీరుతో 188% లో విరశం (ప్రచురించింది. ఈ పదమూడేళ్తుగా పుంఖానుపుంఖంగా శ్రీశ్రీ కలం నుంచి, గళం నుంచి పెల్లువికిన వచన రచనల సంకలనమే ఇది; సర్వసం, కాదు. *నవరసాల శ్రీశ్రీ", _వజ' వదిలేశాం _ ఆయన కోరికపై. వాటిని ఆయన విడిగా వేద్దామనుకున్నాడు. అలాగే కొన్ని కథలు, 'అనంతం, చె నాయానం కూడా నద్దనుకున్నాం, ఆ మాటకొ స్తే ఇందులో ఉన్నవి కేవలం వ్యాసాలే కౌదు;ః ఉపనా్థాసాలు, ఉపోద్దాకాలు, సమీక్షలు, ఇంటర్వ్యూలు కూడా విరివిగా చోటు చేసుకున్నాయి, కవి చేవకు గీటురాయి వచనమే నంటారు సాం(పదాయికులు. అవనో' కాదో- గాని వచనంలో కవి తేటతెల్లంగా తెలినిపోతాడు. తొడుగులు వేయడానికి వీలుకాదు. తన అభిప్రాయాలను కచ్చితంగా, నిక్కచ్చిగా (పకటించవలసి వుంటుంది. మహాకవి, థ్రీథ్రీని మరింత బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ ప్పస్తకం, తోడ్పడుతుందని. ఆస్తున్నాం. ?

సాహిత్యంలో ఎర్రజెండా ఎగరేళాడు శ్రీశ్రీ. కవిత్వంలో విస్త వళంఖం వినిపించాడు ఠీఖీ కష్టజీవికి 'రెండువై పులా నిలబడ్డవాడే కవి అని ఎలుగెతి చాటాడు అీథీ- మంటలతో మాట్లాడించాడు అీథీ- ర్‌ క్తంతో రాగాలావన చేయించాడు థ్రీశ్రీ. (ప్రభంజనం రేకెత్తించాడు శ్రీశ్రీ. అగాధ నమ్యుద్రం శ్రీశ్రీ ఉత్తుంగ శిఖరం ఠీభీ మహోజ్వల చైతన్యం మన అీథీ. విజయవాడ, 25.4.188. | చలసాని ప నాద్‌

పరంపర

1. నూరేళ్ళ సాహిత్యం క్షే యాభై సంపత్సరాల తెలుగు సాపాత్యం (4800. 1050) తి
2. పాతికేళ్ళు సాహిత్యం జు 17 11! కావ్య విమర్శ
3. ఏది విప్లవ పంథా ? 4 ఖై! 11 పురుటి నొవ్వులు శ. సంవాదన 44 లైత్తీ
4. దిగంబర వెలువ 4 లిర్‌
5. ...విచికిత్స అ లై
6. వేకువ ల శ్రర 17 జననం
7. ....సహజీవన౦ ? జ లి *-సహకోధనం 2
8. ....సంఘీభావ కమిటీ జ శ్రి ౪ నిర్బంధకాండ
9. రచయిత అకెస్టు 4 శ్రీకి
10. గుండెల్లో గునపం ఉం. కిరి
11. చేతిలో గొడ్డలి అ. శ్రి
12. సంజ్రళ్ళు ఎం శ్రి?
13. పార్వతీపురం నక ఎలైట్‌ కటకేసు క్రితి 15, కసాయి కాం[గెసు ఆం. శీ(0
14. (పభుత్వ పతనం ల శ] 17 విరసం అధ్యకోవన్యాసాలు [7 ఇస్వుడు వీస్తున్నగాలి ఆయ శీలి

18. విష్ణవాల యుగం ఎ లత

19. సాంస్కృతిక విష్ణ వం ఎం ర్‌8 ₹౪11 1సవంచ తెలుగు మహానఖలు

20. మా అభిపాయం ఆం 65

21. నా అభ్నిపాయం ల ర5

22. అసత్యనారాయణ ఎం 66

23. అవకతవకలు ఆం ₹1

24. (పజలను సాయుధం చేస్తున్న రివల్యూషనరీ నేటికవి .... 68

25. సాయుధ సందేశం జం శక ౪1 విశ్వనాధ సత్యనారాయణ

26. ఏకవీరడు ఎ 70

27. నివాళి ల 71 12 ఇంటా బయటా

28. వేర్పాటు ఉద్యమాలు 7డీ

29. పునరాలోచన ఎం 0

30. సంజాయిషీ ఎం శ్‌

31. నా కాశ్వత చిరునామా విరసం ఎ 70 ₹₹ గురజాడ అప్పారావు

తిల. ముందడుగు అం. 08

88. కొాామేడ్‌ గురణాడ లం. 78 27 చల౦ ॥

$4. తోకొయతుడు ల లి!

85. అంజలి ఎం లకీ

రి6ిం మహా(పస్థానం ఎం కిర్‌ 1 జలస్యూూతం రుక్కిజీనాథ శాస్త్రి

ఏ క్లాపకొలు అం ₹8

$8. రుక్కాయి కధలు అం లి

.

౫1౦ కృష్ణశాస్త్రి 38. జాపకాలు యు లీక శీ0ం తెస్వ్యాడానికి ఆహ్వానం ల లకీ 41. హంసగానం ఎం లకి ౩ కొడవటిగంటి కుటుంబరావు 42. "కుటుంబి చింత అం తి8 48. కుటుంది స్కృతి ఉం. కిక్‌ 44. మన కొడవటిగంటి ఎం కీల ఎ సంస్మరణ కీర్‌. చెర ల 180! 46. బైరాగి ల 101 క్షీ, వాలాం(తప్ప ఎం. 108 మట! సాహిత్య ఉపన్యాసాలు శకి. కవితా యాత ల. శ04 శీర నేటికాలపు కవిత్వం ఎం. 1005 శ్‌0. కోడిగుడ్డా ? అమ్లైట్రా ? ల. 15 ర్‌! సాహిత్యంలో లెనిన్‌ లం. 107 52. అవార్డులు ల 111 శ8ి. కాగడాలు ల 112 54. లండన్‌లో తెలుగునగారా ల శ19 సర్‌. అష్టాదళ పురాణాల్లో ఆగమ్లు పదిహేను లం 18 27) లేథా సాహిత్యం 68. పచ్చి వెలక్కాయ ఆ. 114 57. పాక్షిక నిరహారడిక్ష ల 115 58. భాషా భేషజం అం 17 58. నుడి=నానుడి ఎం. కే1ేలి 600. గహపాటు అలు. కేకల

చ పుస్తక పవంచం 61. "యుంరు' .... మ [20 62. వివరణ లు 121 88. అపరిచయం (“రాజు లా మహిషి టు 128 84. “లే? మ 154 85. 'లేలే" ల 126 68. "విప్లవం వర్ధిల్లాలి” ఎ 127 7 రక్తం పాడే సమయం (రక్రగానం) అం శీల? 68. “తూర్పుగాలి'.... 22కి 10. మజుం*దారి” ఎ. లర 74. మార్గదర్శి | “బందూక్‌ " ల 181 71. విష్ణవం జయిస్తోంది (్రఎ(రగాలి్సి ల. 182 72. “కొండగాలి .... ఎల. కేలీతీ 78. *మరో మూడు యాభయిలు....” న | "74 కోళ్ళ కప్పలూ.... (రౌత్‌ రాయ్‌ కథలు) ఎ. 18? 75... ... పరాభి ((పన్‌ చాంగమ్‌ అం. లీతీ 78. నా మాట (లండన్‌ “మహా(పస్టానం)) ల. తిల 77. లభియా | (న కం |! ము. 148 బలి రక్కసి 78. “దిక్సూచి "రా లలల. కేజీ 70. ... “జీవన సమరం” .... ల. 1ే4ీర్‌ 80. “రావి శాస్త్రీయం ల. 158 ౫0 సినిమా లోకం 81. అవినీతి లం 1ర్‌లి 82. సెక్సు ల కేర్‌కీ 88, మన సినిమాలు ఎంఐ. కర్‌కీ 84. నాకు నచ్చిన నా సినిమా పాట ఎం 155 85. ఆహోావా ; ఆ రోజుఖు | ల 1057

చరి. ఇంటర్యూలు 88. దిగందిరులతో ముఖాముఖి అం 180 87. ఆధువిక అష్టావధానం లు కీ 80. కళారూపం అల 888 ర. కళా చైతన్యం అల వేలి! 88. వికృత వ్యవస్థ కేకల 81. విప్లవ యుగం అల. 286 82. సాహిత్య సమస్యలు అం లికి 88. విష్ణవతత్వం అం వరి 84. విష్ణవ సాధన లం వక్‌ 85. నాస్తికత్వం ఎం లలి $8. మన వ్యవస్ట ఎం. విలిలె $07. ఎవ్నికలు ఎ లైల 08. (ప్రాంతీయ పార్చీ ఎ. లైల? 00, అగ్నిపర్వతంతో అరగంట అం. బ్లైల్లిర్రి 100. జరుగుదాటు _ తిరుగుబాటు ల. లిరరి 101. సామ్యవాదం నా గమ్యం అల. బైక్తర్టీ

ఎ ఇంగ్లిషు అనుబంధం 102. ౮౦10076539 ఎం బైకర్‌ 108, 179 లం. లకక 104. ౮0_63131ల066. ......? ఆం. లకర

66.641300?65.... ....?

105. 60-0154182640% 60921466 ఎం. లైకధ్రి 108 ₹రంలా3 2రాం81 అం బర్‌! 107 ఈం 6201102608 బరి

20611 స్వదస్తూరి 108. వెంగ(క్రావుకు లేఖ లర్‌ 108. విరసొనికి సంజాయిషీ / ఎల. 2ైగగ్ట్‌

| నూరే శృ నసాహిత్య౦ గ0 సంవత్సరాల తెలుగు సారసత్వం (1800-1950)

1800 వచ్చింది. మరొక శతాబ్దం గడిచి పోయింది, 20వ శతాచ్దిం ఉదయిం చింది. విక్టోరియా మహారాణ్‌ ఇంకొ రాజ్యం ఏలుతోంది. ఆమె కిరీటంలో ఒక మణజీగా భారతదేశం (పకాళిస్తూనే ఉంది. [బిటి స్మామాజ్యంతలో సూర్యుడ స్త మించడని చెప్పుకునేవారు. అంతర్జాతీయ వ్యవహారాలలో నౌకొబలాని'దే పె చెబయ్యిగా వుంది. విమానాలు, ఆటందాంబులు, సోషలిస్టు విష్ణవం పీటిని గురించి ఆలోచించే వారు న్వప్నజగత్తులో ఉన్నట్టు జమ ఇక రేడియో, జెలివిజన్‌ లాంటివి అంటారా అవి సిద్ధులు సారించవలసిన మాయలు.

అప్పుడు భారత దేశం శాంతియుత మైన దేశంగా వుంది. లోపల కొకపోయినా కనీసం పెకనా అలొ కనిపిస్తోంది. అనాగరికం అయితే కావచ్చునేమో, కాని (బిటి వారి అదీనంలో నే వుంది పారళాలల్లోని పార్యపు స్తకాలన్నీ “టిటిమ పరిపాలన వలన లాభములు” అనే పొగడ్తలతో నిండివున్నాయి. పత్రికలలో గాంధిగారి పేరు ఎప్పుడూ పడేదికాను. రాజక్రీయాలు ఒక ఆట, కవిత్వం ఒక విలాస వస్తుపు-

20వ శతాద్దారంభంలో కూడా జమీందారులే భాషాపోషకులుగా వుంటూ

-... వచ్చారు. వారి ఆదరణ పొందే టందుకు అష్టావధానం, శతావధానం చేయడమనేది ఒక పద్దతిగా వుండేది. సంస్కృత భాషలోవున్న త్తమ (గ్రంథాలన్నీ అదివరకే తెలుగులోకి తర్జునూ అయిపోయాము. (ప్రబంధం ఒక రచనాపద్ధతిగా కొనసాగగల అవకొళాలు నశించి పోయాయి. ఇస్వుడు మనం చూస్తోన్న సారస్వత పథతికలు అప్పటికింకా బయలుదేరలేదు. అముద్రిత (గ్రంథ చింతామణి అనే (ప్రచురణ మాతం చాలొమంది సారస్వతాభిలాషులకు మంచ్చి "మేత నిచ్చింది.

ఆ రోజుల్లో మద్రాసు యూనివర్శిటీ ఒక చక్కంని విద్యాపరంగా వుండేది. కొక్కొండ వెంకటరత్నంగారు. దానికి అధిపతి. 18వ శళాద్దింలొ (ప్రవేశ పెట్టబడిన ఇంగ్లీ షువిద్య (వభువులకు కావలసిన పంట పండించింది. చక్కని బానిసలు తయా రయ్యారు. చదువుకున్న వారిలో నిరుడ్యోగం అనేది అప్పటికి లేదు. ఇంగ్లీషుభాష

10 వచ్చినవాడికి ఎందులోనైనా సరే ఉద్యోగం గ్యారంటీ. మధ్యతరగతి కుటుంచాలన్ని టికీ తమ మొగపిల్లలకు ఇంగ్లీ షు నేర్చించడమనేది ఒక ఆదర్శంగా ఉండేదంపే అతళయో క్రి కొదు. (స్త్రీలకు అధునిక విద్య నేర్పించడం ఆరంభంకొలేదు. వారు అప్పటికింకా 8వ. ఏటనే పెళ్ళి చేసుకుని గృహిణులుగా వుండడానికి కావలసిన శిక్షణ మాత్రమే పొందుతూ వుండేవారు.

'ప్రపంచభాషగా అభివృద్ధి చెందిన ఇంగ్లీషు, మేధావుల మనో నేత్రాలను తెర చిండి. దానివల్ల శాత్కాలికంగానే కౌక భవిష్యత్తులో కూడా (బహా్యాండమైన అవ కౌళాలను చూడగల్డారు. వాతి సృజనాత్మక మైన కృషి అంతా సంస్కరణ తత్వం లోనే నడిచింది. కని, విప వాత్మకంగా సాగలేదు. అయినప్పటికీ ఇంగ్లీ షుభాషా (ప్రభావందుట్టుకు మంచికే వచ్చిందని చెప్పవచ్చు. సంఘ సంస్కరణలో కొత్త పద్ధతులు వచ్చాయి. ఆ రోజుల్లో మన తెలుగు దేశంలో అవతరించిన మహావ్య క్తి థ్రీ కందుకూరి. వీరేశలింగంగారు. తెలుగు భాషలో మొట్లమొదటిసొరిగా నవలను రచించినవాడు ఆయనే. అంతేకాక తెలుగు కవుల చరిత్ర సంఘసంస్కరణ ఆశయంగా గల వ్యంగ్యరచనలు, (సహసనాలు (ప్రవేశ పెట్టినది ఆయనే. మూఢ నమ్మకాలను, వ్యతిరేకించిన "మొదటివాడు. మంచి, చెడ్డలను విచారించే వివేకవంత మైన పంధాలో జీవితం నడవాలని (వటోధించిన [పధముడు. నాటక రచయితగా, పథికొ సంపాద కుడుగా, విద్యావే తగా (ప్రధమ '(శేణిలో ఉన్నవాడు. అన్నిటికంటె ఎక్కువగా మన దేళంలో సహగమనం తొలగింసదిడిన తరువాత విధవానివాహం అనే మహోత్కృృష్ణ సంస్కరణను (ప్రవేశపెట్టి దానికోసం పోరాడిన మహావీరుడు.

కౌలచ(క్రం మరికొంత తిరిగింది. 28వ శతాబ్దంలో రెండవ దళాబ్దిం (ప్రవే శించింది. అంతవరకు మన సాంఘిక విర్మాణం ప్యూడల్‌ పద్దతులలోనే వుంది. జీవితం తీరికగానే సాగిపోతోంది. కాని (ప్రజలలోఏర్పడిన ఆత శ్రసంత్క పిని వొదలగొన్లే సంఘటనలు జరగ నారంభించాయి. (ప్రసంచంలో చిచ్చు చెలరేగిందే. అదే (ప్రథమ (ప్రవించయుద్ధం సంభవించిన దళాబ్దం. ఆ దళాబ్దంలోనే (1015లో మహాకఏ గురత్రాడ అప్పారావు గారు మరణించాడు.

గురజాడ నడినయస్సులొనే మరణించారని చెప్పాలి. చనిపోయే నాటికి ఆయనకు [0 సంవత్సరాలు మ్యాతమే. ఆయన మరణం ఒక్క ఆంధధదేశానికే కాదు, యావద్భారతదేశానికే తీరని నష్టం. నిజానికి ఆనాడు.అంటే 1015 నవంబరు నెలలో _ (ప్రపంచం ఒక మహా రచయితను కోల్పోయిందనే చెప్పాలి. గురజాడ (వ్రవంచ (ప్రఖ్యాతిగాంచిన గోధే. ఇబ్బన్‌లొంటి రచయితలతో తులతూగే మేధావి, కూ(ద్రపని “మృచ్భకటికం” తరువాత వేయి సంవత రాలకు అలాంటి సృజనాత్మక

మైన, వాస్తవిక దృష్షితో నాటకొన్ని ఇచ్చినవాడు గురజాడ అదే, “కన్యాశుల్కం”, యి

న!

గురజాడ భారతదేశంలోను, (ప్రపంచంలోను ఉన్న ఊ త్తమ నాటక రచయి తలలో ఒకడేకాదు;ు ఆయన ఒక వి ప్రవకవి కూడా. కాని ఒక దురదృష్టం ఏమిటం'పే కవిగా ఆయన కివ్వవలసిన స్థానాన్ని గురించి భాషావాదులలో తీ_వమైన వివాదం ఏర్పడ్డం. ఆయనకు మహాకవి అనే బిరుదువివ్వడం తగదని కొండ్‌రు ఛాందస విమర్శకులు అనడం విచారకరమైన విషయం. ఆయన రొసిన మహాకావ్యం ఏది * అని వారి ప్రశ్న. నిజమే. గురజాడ మహాకొవ్యమని పిలవదగినంత పెద్ద పద్య రచన ఏదీ చేయలేదు. ఈ విమర్శకుల కొలబద్ధతో చూస్తే వారిని సంతృ _ప్రిపరచేవి గురజాడ రచనలలో దొరకవు. ఈ ఛాందసులను సంతృ .ప్పిపరజేవిగా లేవు కనకనే మరికొందరు గురజాడ రచనలను ఉతమ రచనలుగాను. ఆయనను మహాకవిగాను పొగడుతున్నారు.. ఆయన ఇంతింతలేస్‌ (గ్రంథాలు రాసిపారెయ్యకపోవచ్చు, కాని కవిత్వపు మంచి చెడ్డలను నిర్ణ యించేది _గంధాల లావును, పైమెరుగులను బట్టి కాదుకదా ; గురజాడ తన రచనా విధానంలోను, కవితా విషయంలోను కూడా విప్ప వాన్ని తీసుకొచ్చాడు. కొత్త మార్గాన్నితొక్కాడు. కవిత్వపు గాంభీర్యాన్ని లోతులను చెడగొకే నిబంధనలతో ఆయనకు పనిలేదు. గురజాడ ఇచ్చిన సందేశంలో వుండే “శక్తి, అర్ధం ఇప్పుడిప్పుడు తెలుసుకోగలుగుతున్నాం. కాలం గడిచ్చిన కొద్దీ 4పతిభ అతిశయిల్లే కపవులవర్జానికి చెందినవాడు గురజాడ.

దరిద్ర నారాయణుని చిహ్నామంటూ కొల్లాయి కట్టుకుని నిరాడంబర మూర్తిభై గాంధిగారు అవతరించినప్పుడు (ప్రపంచమంతా ఆయనను ఉగ్గడించింది. కవితారంగంలతో గురజాడ అలాంటి నిరాడంబరతనే అవలంబించాడు. పూర్వ కవిత్వాఐఅలో వుండే వ్యర్థ పదాడంబరపూరిత పద్దతులకు, నియమాలకు స్వస్థిచెప్పి జానపదసాహిత్య పద్దతులను అవలంబించి తాను చెస్పదలచుకొన్న సందేశాన్ని (ప్రజలకందిచ్చాడు. గురజాడ ఒక మహా(ప్రవ క ఆయన సందేశం ఇంకా చాలా విపులీకరించవలసి పుంది. కాని అయినంతవరకు చూస్తే విమర్శకా(గేసరులనుకునే వారికంటె _సనజలకే అవి బాగా అర్హమవుతున్నాయి. అందులోనే గురజాడవారి గొప్పతనం వుంది. ఆయన కవిత్వాన్ని తరచి చూచినకొదీ ఇంతవరకు కనుపించని కొత్త విషయాలెన్నో వై టపడుతూ వుంటాయి. ఇట్టివారు కాకపోతే మహాకవు

శ్చీనబడే వారింకెవరో బోధపడదు

గురజాడవారు రచించిన చిన్నకథలను గురించి, విమర్శల గురించి, లేఖ అను గురించి నేను చెప్పలేదు. వాటిలో కొన్ని అముద్రిత రచనలుగానే వుండి పోయాయి. ఈవుధ్య నే అవి (పచురించబడుతున్నాయి. ఆరచనలన్నీ వాటికవే సాటి- ముఖ్యంగా చిన్నకథలు ఒక (ప్రత్యేకత. ఒక సత్యాన్వేషి మనస్సు ఎలా పనిచేస్తుందో ఆ రచనలు వ్యక్తపరుస్తాయి.

12

కందుకూరి, గురజాడలను గురించి చెప్పాను. తెలుగు సారన్వత చరిత్రలో 20వ శతాద్దిపు మూర్షి్యత్రయం పూర్తి అవాలంపే గిడుగు రామమూర్తి గారి పేరుకూడా చెపాఎలి. లుగు భాషలో ఆయన ఒక మహావిష్ట వాన్ని తెచ్చాడు. అదే గ్రాంధిక భాషకు బడులు (గ్రామ్య భాషను వాడటం. ఈ ఏస్ప వాన్ని తీసుకురావడానికి ఆయన ఎన్ని పోరాటాలు జరిపాడో. చెప్పలేం... ఇప్పుడు అవన్నీ చార్వితక విషయాలె పోయాయి. ఈనాడు చూస్తే అంతా (గామ్యభాషాయుగంగా కనిపిస్తుంది. వార్తా స్యతికలలోను, వేదిక్రలమీద, రేడియో ప్రసారాలరోను, సినిమాలల్లోను, అన్నింటి లోను (గ్రామ్యభాషనే వాడుతున్నారు. కాని గిడుగువారి కాలంలో 'అది (శవాహానికి ఎదురీత.

(్రామ్యభాషకోసం ఆయన ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్తును ఒంటరిగా ఎదిరించి ఫోరాడవలసివచ్చింది. చివరకు దాని అంతు 'తేల్చుకున్నాడు కూడా. ఈనాడు ఆ పరిషత్తులో దానిని గురించి తలపో-సేవారు లేరు. అది. ఒక పాతబడిన చారిత్రక అంశమయి అడుగున పడిపోయింది. గిడుగువారు కాము (ప్రవేశ పెటిన నూతసవాదం _నజల మనస్సులలో సుస్టిరంగా నాటుకుపోయే వరకే గాక, బిడి ఫలించేవరకు కూడా జీవించి చూడగలిగౌరు.

1810 _ 8 మధ్యకాలంలో (పపంచ సంగ్రామం, రష్యను మహావిప వం జరిగాయి. వాట్‌ ఫలితంగానే భారతదేశంలో జాతీయ పోరాటం తలయెరి ౦ది"అదే కాలంలో (ప్రత్యేకాంథధ్రరాష్ట్రం కోసంకూడా ఆందోళన 'ప్రారంభమెంద్‌. ఆం భాషా ఉద్యమం మంచి ఉస్నతస్థాయితో పంది. అంధధ్రనాటక రంగేం మీదనే కార్‌, అఖిల భారతంగా కూడా (పథ్యాశిగాంచిన కళా(ప్రపూరుడు బళ్ళారి రాఘవాచారి ఉదయించాడు. ఆదిభట్ల నారాయణదాసు తన హరీకీథాకాలక్షేపంత్రో (పజలను మం(్యక్రముగ్దులను చేస్తున్నాడు విజ్చానచం(ద్రికా (గంథమండలివారు శాస్త్రీయ గంథా లెన్నిటినో తెలుగులో (ప్రమరించోసాగాదు. మొట్టమొదటి. తెలుగు దినసష్మత్రిక “*ఆంటధప(త్రిక? కాశీనాధుని నాగే నరరాజీగారిచే (పారంభించబడింది. హై(ద్రాబాదురాజ్యంలోని గద్వాల, వనపర్తి సంస్తానాలలో త్రిర్రపత్రి వెంకట కవులు సన్మానాలను పొందుతున్నారు. వీరిలో వెంకటళి స్త్రి గారాక్ష మహావ్యకి . ఆయన ఒక సంస్థలాంటివాడు. వాడుకధాషనే ఛందోబదంగా పెట్టి కవిత్వం అలిన ఉద్దండుగు. (ఆయన (ప్రతిభను గుర్తించియే అవిథ్‌క మదోసురాష్ట్రం అదనటే తెలుగు ఆస్థానకవి పీఠాన్నిచ్చి గౌరవించింది. వెంకటిశాస్తిగారీమధ “నే కాలధర 10 చెందారు. ఆ కాలంలోనే తెలుగులో నవళలు, నాటకాలు ఎక్కువగ మడక దిడసాగాయి. వాటిలో ముఖ్యంగా చెప్పుకోదగినవి వీరేళలింగంగారి శిష్యుడయిన చిలకమర్తి వారివి, పానుగంటివారివి మాత్రమే. ఈనాటికి కూడా అవే నిలిచాయి. వేదం నెంకటరాయళాస్త్రిగారి ఉత్తమ నాటకం “పకాపర్ముద్రీయం” కూడా ఆ రోజు

కేఏ

ల్లోనే వెలువడింది. శాస్తుగారి భాషాసేవ మరువరానిది. ఆంధ, సంస్కృత (వ్రదింధాలపై అయన రొసిన విమర్శలు తెలుగుభాషకు (పత్యేకాలంకారాలు.

గురజాడ మహాకవి (పజొకవిత్వానికి పునాదులు వేస్తున్న రోజులలోనే తెలుగు కవికా కొలనులో మఠొక తామర వికసించింది. శాంతి “సేశేతనంతో కొంత కాలం నివసించివచ్చిన యువకుడొకడు తన గొంతెత్తి నూతన గేయాలను ఆలపించ సాగాడు. ఆయనే రాయప్రోలు సుబ్బారావు. 1. తెలుగులో భావకవిత్వానికి మూల పురుషుడు. కళ కళకోసమే అనే సిద్ధాంతాన్ని లేపదీశాడు. (_పేమతత్వాన్ని థావ వాదంతో మేళవించి ఆలపించాడు. ఆయన గీతాలు భావిపారులై న యువకులందర్నీ 'మెమరపించి ని(ద్రపచ్చుతాయి.. వాటిలో వుండే వ్యూహాసతిభలు వారినాకర్షించ సహిగాయి. ఆ రోజులోనే ఏర్పడిన సాహితీసమితి అనే సారస్వత సమాజానికి కూడా మూలపురుషుడు రాయపోలే.

1820 _ 80 నంవత్సరాల మధ్యకాలంలో సారస్వత సమాజాలు, సారస్వత ప్యతికలు ఎక్కువగా బయలుదేరాయి. వాటిలో మొట్టమొదటిది సాహితీసమితి. ్రీ శవళంకరళాత్తీ (ఇప్పుడు శివళంకరస్యామి) దానికి అధ్యక్షులు. ఈ సమితి తరపున మొదట “సాహితి” అనే పేరుతోను!, ఆ తరువాత “సఖి” అనే పేరు తోను రెండు సారస్వత ప్మత్రికలు నడుసబిడ్డాయి. ఇవి ఎంతో ఖికర్షవంత మైన, *పతిభావంతమెన రచనలతో వెలువడేవి, విశ్వనాధ సత్యనారాయణగారు కూడా కొంతకాలం " సాహితీసమితి సభ్యులుగా వుండేవారు. ఆ రోజులలోనే ఆయన" “నంక్టమారుని (కేమగితాలు” మొదలై న రచనలు చేశారు. “సాహితి పత్రిక అంతరించి “నవి” అనే పిక వెలువడే సమయంలొ ఆయనకీ, శివశంకరళాన్తికి పొసగలేదు. తత్పర్యవసాసంగా సత్యనా్నారాయణగారు సాహితీసమితి నుండి విడిపోయి, “జయంతి” అనే మరొక దై మాసపత్రికను స్వంతంగా నడవసాగారు. ఆరు చక్కని సంచికలు వెలువడిన తరువాత “జయంతి” నిలిచిపోయింది. నూతన కౌవ్యరచనా పండితులలో ఒకరైన విశ్వనాథ _ వారిస్పుడు రామాయశాన్ని రచిస్తున్నారు. కవిత్వంలో ఛాందస పద్ధతులను వ్యతిరేకించి. తెలుగు సారస్వత క్షేత్రంలో నాగలిపట్టి కొత్త సాలు వేసిన మరొక (ప్రతిభాశాలి సండూఠీ సుబ్బారోవు గారు. ఆ రోజులలో ఆధ సారస్వత రంగంలో గాలిదుమారం రేపిన “ఎంకి పాటలు” రచించారు.

సాహితీసమితి సభ్యులలో చాలామంది గేయకపులయినప్పటికీ చిన్న కథలను రచించేవారు కూడా లేకపోలేదు. చింతా దీక్షితులు, మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి ముిమాణిక్యం నరసింహారావు (ప్రభృతులున్నారు, కొని గేయకపులే ఎక్కువ ఉశీదలో వుండేవారు _ వారిలో ముఖ్యంగ్లా ఇం్యద్రచాసంలాంటి మనోహరమూర్తి మన కృష్ణశాస్త్రి ఆయన రచనలు అమితాకర్షణ శక్తి కలపి. నాయని వారి

14

రచనలలోనున్న అ(స్రయక్నకృతమైన (ప్రతిభగాని, వేదులవారి రచనలానున్న ధారాళతగాని కృష్ణళాన్త్రీ రచనలలో కనిపించవు. అయినాకూడ కావలసి ఆ క మిచ్చే పరిపూర్ణ శోభతో నిండి వుంటుంది ఆయన కవిత. కౌని కృష్ణకాత్తి గారి కవిత్వం అసలు [ప్రజాసీకంలోకి వెళుతుందా అనేది సందేహాస్పదం. గీ జా, పట్ల ఆయన ఇంతో గౌరవభిక్తులున్నప్పటిక్రీ కృష్ణశాస్త్రి కవులకు కవేగాని (పజలకు కవికాదు.

సాహితీసమితితో పాటు యువ కవి మండలి. సారస్వతసమాజం, క్రవితా సమితి మొదలైన ఇతర సంఘాలు కూడా వృండేవి. కాని అవి ఏపీ కూడ సాహితీ సమితి సాయిని అందుకోలేకపోయామి, 1080 (పాంకాలప ఈ చిన్న చిన్న సంఘాలనిపటిని మింగివేసి నవ్యసాహిత్య సరిషత్తు ఉద్భవించింది. హొనినాక తెలుగు సారస్యత పీరంగా రూపొందింవాలనే ఆళయంత్తో (ప్రారంభించారు. దాదాపు ఆ స్తాయికి చేరుకొన్న శే కౌని నిలబడలేకపోయింది.

ఈ కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావుగారి “భారతి” వ(త్రిక వచి ఎ ఆ రోజుల్లో నడపదడు: తున్న చిన్న చిన్న సారస్వత సతికలనన్నిటిని మింగి వేసింది “*భారథ్‌ ఈ నాటికి కూడా చక్కని సారస్వత మానప్యత్రికగా నిలిచివుంది. దాని నడక ఇంకా మంద కొడిగా పున్నా సారస్వత స్యతికల కుండవలసిన హుందాతనం, ఉదారత్వం ఉన్నాయి.

(ప్రస్తుతం మద్రాసు పౌకోర్దు (ప్రధాన న్యాయమూ ర్థిగా వుంటున్న పి. వి. రాజమన్నారు అ రోజులలో జౌక్రజ్ఞగ్‌ అనే మరొక సారన్వ్యత ప్యతికను నడిపార్రు. కౌని అది ఎక్కువరోజులు రాలేదు.

వీటన్నిటినీ మించి గుడిపాటి వెంకటచలంగారు స్త్రీ పురుష సందింధాలపె కథారచవను (పారంభించి పెటుబడిదారీ వర్గాన్ని దడదడలాడించసాగాడ, “=

సత్యా .గహోద్యమంతో జై లక 'హౌయివచ్చిన చేశభకుడు ఉన్నవ లక్ష్మి నారాయణగారు రచ్చించిన్ల “మాలపల్లి "అనే సవల (ప్రదా మన స్యనలను పొందసాగందో

మధ్యతరగతి (వజలలో సంచలనం చియలుదేరింది. సత్యా_గహోద్యవృుం తీవ్రరూపం తీనుకుంటోంది. పరిపాలకులు హింసాకాండను అవలంబించారు. అప వడు “మాకొడ్డీ కెల్లడొర తనమ” ఆనే పాటతో ఆంధ్రదేశ మంతా మారుమోగిపోర్వుుద్ర. దానిని రచించినవాడు గరిమెళ్ళ సత్యనారాయణగాదు. (పభుత్వం ఆయనను జె లలో పెట్టింది. ఆ పాటను నిషేధించింది. విషాదకరమైన విషయమేమంచె 23 బ్ల్రవత న రాలకు వెగా ఆంపే. భారతచేశానికి స్వాతం్యత్యాం వచ్చిన తర్షవాక కూడ ఆ పాటవై నిషేధం తొలగించదడలేదు.. ఇక్రా విషాదకరమెన సంగతేమిటం'శ్నే ఆ రచయిత నిత్యదర్శిద్రంతో దాధసడి ఈ మధ్యనే అసువులన్లు క్రోల్రశ యాడు.

దారిద్యము, దురవస్థ ఇవే 188040 మధ్యకాలంలో మనదేశాన్ని మొరగంగా _అరరదేశాన్ని "గూర్చి. ఇె్పవలనిన మాటలు. మధ్యతరగతివ్రాడు. (మంగా 'పేదవారై పోఠున్నారు, నిరుద్యోగం విశ్వరూపం దాల్చి తాండవమాడు

15 తోంది. పెట్లుదిడిదారీ దేశాలన్నీ ఆర్థిక మాంద్య౦లోపడి కొట్టుకులాడుతున్నాయి. ఒక్క సోవియట్‌ యూనియను మాత్రమే ఈ దురవస్థలు లేకుండా వుంది. (పణాళికా బద్ధమైన సోషలిస్టు ఆర్థిక విధానంతో ఆ దేశంలోని (ప్రజలందరి జీవన (ఫ్రమాణం నానాటీకి అభివృద్ధి చెందుతోంది.

ఈ పరిస్థితులలో తెలుగురచయితలు, తమచుట్టూ ఆవరించివున్న దారిద్ర్యాంధ కౌరాన్నుండి బైటపడి రష్యాలోవున్న లాంటి మంచి పరిస్థితులు కావాలని ఆశించడం సహజం కౌదా? అలాంటి కోరికలు జనించుళాయనే భయంతో నే మరోవె పునుంచి సోవియట్‌ యూనియన్‌ పై నిందాపూరికమైన విష్యవ్రచారం సాగింపబడింది" రష్యాను గూర్చిన సత్యం అతి జాగ్మత్తగా మరుగున పెటడానికి (ప్రయత్నాలు జరిగాయి. (ఉదా: అప్పుడు ఆం(ధ్రా యూనివర్శిటీ వై స్‌ఛాన్సలరుగావున్న కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డిగాడ యూనివర్శిటీ లై(బరీలో ఉన్న రష్యాకు సంబంధించిన పు స్తకాలన్నిటిని విద్యార్థులు చదవకుండా దాచివేళారు రష్యాను మనకొక ళ్యతుదేశంగా చ్విత్రింప సాగారు. సరిగ్ధా అప్పుడే యూరప్‌లో పొట్లర్‌ పెనుభూతం విజృంభిసోంది.

ఈ సందర్భంలోనే ్రీశ్రీ “మహా్యప్రస్థానం” అనే గేయసంపుటి వివిధ స్యతికలలో వెలువడసాగింది. “ఆక్రలిమంటచే మలమలలాడే అనాధులందరు లేవం డోయి” అని అంతర్జాతీయ కార్కికగీతంమారు[(మోగింది[!. అదే సమయంలో“ ఘరూ హువాహె జంగ్‌ హమారా అని భారత దేశంలో హరీంటద్రుడు గర్జించాడు. “"నేనొక్ష పెనుజీఫాను” అంటూ నజ్రుల్‌ ఇస్లాంకవి విజృంభించాడు. ఈ యొద్ద నినాదాలన్నీ మన తెలుగు కవుల చెవులలో (ప్రతిధ్వనించాయి

అభినవాం్యధ్ర కవివండిత సమావేశం అను పేరుతో నవ్యసాహిత్య పరిషత్తు (పథమ సమావేశం బరంపురంలో జరిగింది. కొంపెల్ల జనార్ధనరావుగారి సంపాడ కత్వం (క్రింద ఒక సారస్వత తచూసపథతికను నడ పొలని నిర్ణయింపదిడింది, కాని కొంపెల “ఊదయిని” అనే ఒక స్వంత పథత్రికను నడపడం, ఆయన అకాల మృత్యువువాల్‌ బడటంతో ఆ వ్యత్రిక అంతరించిపోవడం జరిగింది. నవ్యసాహిత్య పరిషత్తువారు ఒక సంపాదక నర్షంతొ “ప్రతిభ” అనే వ్యతికను (ప్రచుకచసాగారు

1985.88 (ప్రాంతాలలో అభిలభారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం నెల కొల్చబడింది. తెలుగు రచయితలలో అ్యగగామిదళం ఒకటి అభ్యుదయ రచయితల సంఘంవైపు మొగ్గింది. అప్పటికింకా నవ్యసాహిత్య పరిషత్తు సడుస్తూనేవుంది. కొద్ది సంవత్సరాలు గడిచాక ఆంధ్రదేశంలో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం ఏర్పడింది, నవ్యసాహిత్యపరిషళ్తు కార్యదర్శే వచ్చి అభ్యుదయ రచయితల సంఘ సమావేశానికి అధ్యక్షతవ హించాడు.

16

సవ్య సాహిత్యపరిషత్తు అంతరించింది, రెండవ (ప్రపంచ సంగ్రామం (ప్రారభం

మైంది. ఆంధ్రదేశంలో ఒక అపూర్వమైన సొరస్వత సంచలనం బియలుదేరింది. 102080 మధ్యకాలంలో సాహితీసమ్‌తి ఎంత (ప్రబలంగా. వుందో అలాగే 1840 తరువాత కాలంలో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం అత్యంత (ప్రబలంగా వ్యాప్తి చెందింది. (ప్రజానాట్యమండలి "పేరుతో ఒక నాటక సమాజం బయలుదేరింది, సుంకర, వాసిరెడ్డిగార్లు రచించిన “ముందడుగు,” “వా భూమి” నాటకాలను (ప్రద ర్శించుతూ ఆం్యధ్రదేశమంతటా (ప్రఖ్యాతి గడించసాగింది. (అందులో “మా భూమీ” అనే నాటకాన్ని కౌంగగైను (ప్రభుత్వం నిషేధించింది ఆ్యతేయగారి “గుమాస్తా” (ఎన్‌, బి. వో నాటకం వాస్తవిక రచనలో కొ త్రపంధాలను తొక్కింది. ఆర్వుద, అని సెట్టి, రమణారెడ్డి, సోమసుందర్‌ మొదలె న యువ రచయిత లెందరో బయలుదేరి ఉత్తేజకరమైన రచజేలు సాగించారు. జానషద సాహిత్యపద్దతులలో కొ త్రపోకడలు

వచ్చాయి. (ప్రజాహృదయాలలోకి నడక సాగించాయి.

నిద్రాణమైవున్న తెలంగాణా మేల్కొంది. కాళోజీ, దాళశరథిగార్లు గొంతె త్రి

ఆ నూతన జాగృతిని _పతిధ్వనింపచేశారు. ఈమధ్యనే పరమపదించిన సురవరము (ధ్రఠాపరెడ్డిగారు, తెలంగాణా ఆం్యధసారన్వత పరిషత్తుకు మూలవిరాట్టు. దేవులపల్లి రామానుజరావు వగైరా మరికొందరు దానికి జీవం పోసున్నారు. తెలంగాణాలో రచ

యితల స్థానిక సంఘాలు అనేకం చురుకుగా వనిచేస్తున్నాయి. ఇంతవరకు కరువు కాటకాలకు, అభివృద్ధి నిరోధకులకు నిలయమను పనే రొయలసీమ కూడ 'మేలుకుంటోంది. మహోజ్వలమైన దాని చార్యితక స్కృృళులలో నూతన సంచలనం కనిపిస్తోంది.

ఆధునిక ఆంగధ్రసాహిత్యం, నవలారూపంలో కాకుండా ఎక్కువగా చిన్న

కథలు, గేయాల రూపంలో తన జౌన్నత్యాన్ని నిలబెట్టుకుంటోంది. గురణాడ చూపిన దారిని, ఈ రెండు రచనా పద్ధతులలోను తెలుగుకవిత పరిపూర్ణ తను చేరుకుంటోంది. భారత దేశానికి స్వాతం(త్యం వచ్చినపుడు ఆం(ధ్యప్రజలు జాగ్భకులయ్యే వున్నారు స్వాతంథశ్య దినోత్సవంనాడు మద్రాసు రేడియోలో (ప్రసంగించిన తెలుగు రచయితలందరిలోను తెలుగు (వజల జాగృతి (ప్రతిబింబించింది. కొని మన ఆశయం ఇంకా దూరంగానే వుంది. ఎప్పటికం కే కూడ ఐక్యతను సాధించవలసిన ఆవశ్యకత

ఈనాడు ఎక్కువగా వుంది. (తీ యనా ఇంగ్లీషు వొశ్రిళానిత ీీ చోనిన అశువాదం )

క “లిలొతీ వల్‌

_ ఆం(దదర్తి న్‌

0 ీతీ గౌహిళ్యం నంభ్రటొల్లో ఇది చోటు. చోనుకోరా.నాపాత్యాలి

మూశుల నొతరాంతోనం ఇక్కడో పొందువడన్తున్నాం/

17

౨2, పాతికేళ్ళ సాహిత్యం

1847 ఒక కొండ గుర్తు, ఆ ఏడు మనకి స్వాతం(త్యం వచ్చి దంటారు (చరిత్రకారులు. (భిటిష్‌వాళ్ళు దీన్ని “దానం” చేశామంటారు. కాంట్టగ్రెస్‌ వాళ్ళు దీన్ని అపాంసతో, సత్యా(గ్రహంతో సాధించామంటారు. నేను మాతం మనకింకా “స్వ'రాజ్యం రాలేదంటాను.

మనం తెలుగువాళ్ళం, 1847లో ముక్కోటి ఆంగధులం. ఇప్పుడు నాలుగు కోట్ల దాకా పెరిగాం మనదేశం (ఫ్రాన్సుకన్నా పెద్దది. (మన భాషమా్యక్రం (ఫెంచి కిన్నా గొప్పదికాదు). ఒకప్పుడు తెలుగుభాష దక్షిణాపథం అంతటికి రాజభాషగా వుండేది. (దేశబాషలందు తెలుగులెస్స”). మనం కడచిన వెయ్యేళ్ళలో (ప్రపం చానికి కనీసం ముగ్గురు మహాకవలను (ప్రసాదించాం. (తిక్కన, వేమన, గురజాడ).

ఇప్పుదు మనం 20వ శతాబ్దంలో వున్నాం. ఈ శతాబ్దం నాది 1 (తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంతవరకు[) నేను 1810లో పుష్రైను (తోకచుక్కలాగ).. మూడుమార్లు మృత్యువుతో పోరాడి గెలిచాను. 1918లో మొదటి గీతం రాశాను (గణ యతి పాసలం'పే ఏమిటో తెలియకుండా 1). 1020లో మొదటి నవల (వీరసింహ విజయసింహులు) రాస్‌ పారేశాను. 1825లో మొదటి నవల (పరిణయ రహన్యం) అచ్చయింది. దాని (సతులు యిష్ప్రుడు లేవు విశాఖపట్టణం హిందూ రీడింగురూము లై(బరీలో వుండేది.

1026లో మొదటి ఖండకావ్య సంపుటి ((వభవ) మా నాన్నగారిచ్చిన

డబ్బుతో రాజమండ్రి సరస్వతీ పవర్శ్‌పెస్‌లో అచ్చువేయించాను. చీని మ్యదణ వ్యవహ్యామంతా మిళకుడు ప్పరిపండా చూసుకోనడమే గాక, కృష్ణశాస్త్రి కృష్ణ పక్షాన్ని శివశంకరళొతస్త్రి లోకొనికి పరిచయం చేసినట్లు, నా తొలి కవితను తన ఉపో దాతంతో లోకంమీదికి వదిలేడు. శ 998లో నేను 88 రోజులు 'పెఫాయిడ్‌ జ్వరంతో బాధపడ్డాను. జీవితం మృత్యువుతో ఎలా పోరాడుతుందో స్వయంగా తెలుసుకున్నాను. (ఇక లాభంటే” దని నన్ను మంచంమీదనుంచి కిందకు దించెయ్యడం నాకు బాగా జ్రాపకం), ఇది నా రెండవ మృత్యువు. 1855లో మెంటల్‌ క్తినిక్‌లో ఉండడం మూడవది, మొదటి సారి నేను పుట్టిన తొలినెలల్లోనే చచ్చిపోవలసీంది. మా బంధువొకాయన చుట్ట చురక లతో నొటువై ద్యంచేసి నన్ను బతికించాడట. దీనికి గుర్తుగా నా నుదుటిమీదా, మెడ వెనకొతలా, చేతిమణికట్ట్ల మీదా మచ్చలున్నాయి-

1080 దాకా తెలుగు సాహిత్యం నన్ను నడిపించింది. ఆ తర్వాత నుంచీ చాన్ని నేను సనడిపిసున్నాను. అప్పటినుంచీ తెలుగు సాహిత్యం చర్విత శ్రీ ఫ్రీ స్వీయ చర్విక్ర. ఈ శతాబ్దపు తొలిపాదంలో జమీందారీ కవిత్వంమిద భావకవిత్వం తిరుగుబాటు చేసింది. చిన్నప్పటినుంచీ తిరుగుబాటు మనస్తత్వం గల నేను భావ

క్వ కవిత్వాన్ని మనస్ఫూర్తిగా ఆహ్వానించాను. (నాకు బాగా జ్ఞాపకం, ఆరోజుల్లో మౌ ఇంధువొకొయన నా కవితా శ్రీని తెగ మెచ్చుకుంటూ, నేనొక సలక్షణమైన మహి (ప్రదింధం రాస్తే బాగుంటుందని సిఫార్సుచేశాడు. ఆ సిఫార్సును నేను దుట్టదాఖలా చేశాను.

1825 నుంచి 50 దాకా సాగిన ర.డో పాతికేళ్లలో భావకవిక్యం మీద యువకవుల తిరుగుదాబు సాగింది. ఈ పాతికేళ్ళరోనే రెండో (ప్రపంచ యుద్దం (ప్రారంభం కొవడం, పోవడం, షునకి స్వరాజ్యం రావడం జరిగాయి. స్వరాజ్యం నచ్చిన కొ త్తరోజుల్లో__*భావకవిక్యం ; ఒక శవపరీక్ష” అనే వ్యాసం రాద్దామని నేను బాలా ఉదిలాటిపడ్డాను. వ్యాసం అయితే రాయలేదుకొని భావకవిత్వం మా్యత్రం సాహిత్యరంగం నుంచి నిష్క్ర్రిమించిందన్న యశార్జాన్ని బుజుపుచెయ్య నలసిన ఆవసరం లేకపోయింది.

అలా నిష్క్రమించిన భావకవిత్వం స్థానాన్ని అభ్యుదయకవిక్వం ఆ(క్ర మించింది. అ(కమించి. ఈ కొ త్హకచిత్వం “ఏమిటి సాధించింది ? ఈ (ప్రశ్నకి నాకన్నా, నా కవితా సోదరుడు సోమసుందర్‌ చక్కని, నమ్యగ్రమైన జవావివ్వ గలడు. నేనిక్కడ చెప్పదలిింది ఒక్తే ఒక్క విషయ) మాత్రం. అభ్యుదయో ద్యమం తెలుగు సాహిత థ్‌ంలో ఆూంధికభాషకు శాశ్వతంగా ఉద్వాసన చెప్పింది. నవలల్లో, నాటకౌల్లో, పత్రికా సం వాదకీయార్లో, రేడియో (ప్రసంగాల్లో సర్వ(శ్రా వ్యావహారిక భాష విజయపతాకం ఎగురవేసింది కవిత్వంలో గణబద్ధ ఛందస్సుల వ్యూడలిజం సడ్డి విరగ్గొట్టి మాశక్రాదిద్ధ ఛందస్సుల (_పజాస్వామ్యాన్ని స్రాపించింది.

అ రోజుల్లో నేను.

నేను *సెకం

(స్రపంచొన్నికి

సమిధనొక్కటి...

ఆహుతిచ్చాను” అటూ సింగిల్‌ పన్నా కవిశ్వాలు రాస్తూ వుంచ అబ్బూరి రామకృష్ణారావు గారు హోాస్యావికొక వచనగితం ఉదాహరించేవారు,

అక్రాళ్టీ క్ట

శేజీపె

ల్టలు అ

మ్యదిడును” ఇదో కరల అడికీ వద్ద బల్లమీద స్థం చాలక పోవడంవల్ల నిలువుగా (వాసిన (ఫకటన, దీన్ని

19

“ర్రార్టీ ప్చేక్రేత్ర పెఛ్రైబు అమశ్రబడును “* అని చదువుకోవాలి. తెలుగులో వచన గీతానికి ఈ విధంగా హుషారిచ్చిన వారు శ్రీ అబ్బూరి రామకృష్ణారావు గారు. (నా కవిత్వాన్ని ఎంత వేఠాకోళం చేసేవారో నాకంత (పోత్సాహంకూడా ఇచ్చే వారు) చాలాకాలం కిందట నేను (వాసన “*పొలాలనన్నీ హలాలదున్నీ” అనే గేయాన్ని మెచ్చుకుంటూ అభ్యుదయ రచయితల అండన్‌ మానిఫెస్టో సారాంశం అంతా ఇందులో దించేశావోయ్‌ అన్నారు. ఇది నా మనస్సులో పదిలంగా దాచు కున్న పొగడ్తలలో ఒకటి ;$”

“ఇంకోటి ఇక్కడే చెప్పాలనివుంది. ఈసింగిల్‌ పన్నా గేయాలు రాసే రోజు

ల్లోనే ఒకసారి అడివి బాపిరాజుగారు ఖీమవరంలో ఒక కవి సమ్మేళనం ఏర్పాటు చేళారు. అందులో నేను క్రవితాపరనం చేసూవుంయకు వెనకనుంచి ఒక పది పన్నెం డేండ్ల కుర్రాడు, “ఓస్‌, ఇదే కవిత్వం అంపే ఇలాంటిది నేనూ రాసెయ్యగలను" అనడం వినిపించింది. ఆ వయస్సు క్మురాడ్తిచేత అలా అనిపించగల కవిత్వం (వాసి నందుకు ఇప్పటికీ నేను గర్విస్తున్నాను “ అప్రికాసో చిత్రాన్ని చూసిన ఒక అమెరికన్‌ కోటీశ్వరుడు, “ఓస్‌; ఇలాంటి చిత్రాన్ని నా పదేళ్ళ కొడుకుకూడా గీకెయ్యగలడు.” అన్నాడట. పక్కనే వున్న ఇంకో కోటీశ్వరుడు _ “చిత్రలేఖనం అం'పే ఏమిటో తెలిసినవాడు పికాసో చిితాన్ని మ్యాత్రం లక్షల ఖరీదుకి కొంటాడని మరిచిపోకు (బదర్‌ొ” అన్నాడట ।

మొన్న ఈమధ్యనే, హెదాదాదు పీరళ్హైవ హాస్టల్‌లో విప్తవ రచయితల సంఘం ద్వితీయ వార్షికోత్సవం జరిగినప్పుడు శ్రీ అబ్బూరి రామకృష్ణరావుగాకు: నాకు మరో యోగ్యశాప్యతం (ప్రసాదించారు. “00౪ 26 ₹788198 2 168016 81016” అన్నారు. సాహిత్య అకాడమికో సభ్యత్వంకన్నా మిన్నగా దీన్ని ఎన్ను కుంటాను.

అన్నట్లు వి ర-నం. దాకొ ఇంకా రాలేదు కదూ? అరసం. తొలిరోజుల్లో నే ఉన్నాంకదూ ; ఆరోజుల్లో __ స్వరాజ్యం వచ్చిన కొత్త దినాల్లో నెహూగాడి చమ్మీ- ఉపన్యాసాల మధ్య భారతదేశంలో సామ్యవాద భానూదయం అయిపోతు న్నట్టుగానే అందరమూ (భ్రమపడ్డాం. నెహూ (ప్రభుత్వం నిర్దాక్షిణ్యంగా శెలంగాణా వుద్యమాన్ని అణగ(దొక్కినా కౌం్య్యగెస్‌ మీదా, గాంధీగారిమీదా (ప్రజల్లో పున్న భక్తి ఏమా(తమూ చెక్కుచెదరలేదు. కాంగెస్‌ద్వారా సామ్యవాదం సిద్ధిస్తుందని ఇంకా నమ్ముతున్న అమాయకులు ఇప్పటికీ ఉండడమూ, అందులో అభ్యుదయ రచయితలు అ్యగ్రేసరులుగా నిలబడడమూ ఈనాడు చరిత మనమీద 'ప్లేచేస్తున్న (ప్రాక్సికల్‌ జోక్స్‌లో ముఖ్యమైనది. * 5 సంవత్సరాల కాంగ్రెస్‌ పరి పాలన తర్వాత కూడా సాహిత్యంలో స్యమ్రాట్టులూ, సార్వభౌములూ, చక్రవ ర్తులూ ఉట్టికట్టుకుని ఊరేగుళున్నారంకు భూస్వామ్య వ్యవస్థ పునాదులింకా చెక్కుచెదర

20 కుండా నిలిచే ఉన్నాయన్నమాట. ఈ పునాదులను పెల్ల గించడం కోసమే విర.సం. ఆవిర్భవించింది. నిస్సందేహంగా తన చారిత్రక క_ర్రవ్యం నిర్వహిస్తుంది.

75 శాతం నిరక్షరాస్యులమీదా 25 శాతం అత్షరాస్యులూ, క్ర శాతం దర్శిదులమీద 10 శాతం ధనవంతులూ పరిపాలన సాగిస్తున్న వ్యవస్థ మస్‌ది. ఇదే (ప్రజాస్వామ్యం అనుకోవడమంత సిగ్గుచేటు ఇంకోటీ ఉండదు. ఈ వ్యవస్థను మార్చాలని ఊద్దోషించడంకన్నా ఇంకో "ఉత్కృష్షధర్మం ప్‌ సాహిత్యపరుడికై నా ఎలా వుంటుందో నేనూహించలేను. మరి ఈ వ్య్థవస్తకి రకరకాలుగా కొముుుకాచే రాతగాళ్ళంకా నా దృష్టిలో ప్రజ్యాదోహులే. ”

ఈ వ్యాసంలో ఇకమీదట ఏంటవ్రాసినా విపన సాహిత్యం మీదనే (వ్రాయ వలసి వుంటుంది. వి.రసం. (గ్రంథాలను నిషేధిసు: వి. ర. సం. రచయితలను నిర్భంధిస్తూ విష్ణవ సాహిత్యాన్ని (పదర్శించే వీరయ్యల మీద కూడా దాడ్‌చేస్తూ ఈ [పభుత్వం వెలా సామ్యవాదాన్ని స్టాపించగలడో నా కర్తంగాదు. ఒకటిమా్యకం విశయం, యువతరం బేషరతుగా “ బీస్ల వాన్ని ఆహ్వానిసోంది. ఆ తరానికి మన పాలకవర్గం చూరమై ఆకొళ హర్మ్యాలో నివసిసోంది. యువతరం విజ్బంభించడం, చాని ఫలితంగ, పాలకనర్గం పతనం " సావడం "త్వరలోనే తప్పనిసరి అని చెప్ప డానికి ఏ మీవమేషాలను 'సుణించ సక్కరళేదు.

శ 1870 లోనా షష్టిపూర్తి జరిగింది. అప్పుడే తెలుగు సాహిత్యం ఒక పెద్ద మలుపు తీసుకుంది. 'ఆఏడే విప్లవ రచయితలసంఘం ఏర్పడింది. దానికీ నన్ను అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకున్న వారందరికీ నా ధన్యవాదాలు.

ఇండియాక్ష రాష్ట్రపతి కావడంకన్నా, ఏంరంసం. అధ్యక్షుణి కావడమే నాకు మహడానందకరం. తేలుగు కవితా రంగంలోనూ, కథానికా రంగంలోనూ విప్తవ ఎన్నిక చెయ్యదగ్గ విజయాలు సాధించడానికి ఎంతోకాలం పటదు. గ ((“యివఖౌర అ” వౌరి నల్సీక్షా వాశ్రిన నంత లనం “మవాతి.__2 87 నుండీ)

ర్‌ా వ్య వివం ర్శ 3. విది విప్ణవ వంథా ళు

“ఈ కావ్యం బాగున్నది

“శ కొవ్యం బాగాలేదో అవి మసం ఒక కావ్యాన్ని గురించి చెపిఎనస్పుడు మన మనస్సులో పున్న కొన్ని “కొలబద్ధల “తో డాన్ని కొలచి పై నిర్ణయాలకు వచ్చేమన్నమాట. ఈ కొలబద్దలు ముఖ్యంగా మూడు రకాలుగా వునై ఖా కావ్య విమర్శనలోం జా

1. సాహిత్య వినుర్మ్శ : కలం నిర్ణ యం. సనుకొలికుల నిరూపణ, విషయ విమర్శ ఛందోవివరణలు యీ వర్షంలోనివి.

2. గతిశార్కిక భౌతిక దృక్పథం : దీనిని మార్కిస్టు దృక్సథ మంటారు (2121604621 నెర్‌2061811500 డటం). ఈ కోణంనుంచి చూచినప్పుడు కాన్యవస్తువు..-కవికీ వస్తువులకూ. ఆనాటి ఆర్థిక, రాజకీయ, సామౌజిక వ్యవస్థకూ వున్న సంబంధాలను (గ్రహించి వాటివల్ల కవి వివృతం జేసిన విషయాలు సంఘ ప్పరోగమనాన్లికి ఎంతవరకు తోడ్పడగలవో, ఎంత సజీవమైన శబ్ద చ్యితణద్వ్యారా కొవ్యసీరా్నాణం౦ చేశాడో విలునకట్టడం.

కి మస్తక ప్‌ పరిశీలన ; కావ్యంలో వివిధ సన్నివేశాలలో (0512206) పాకల (00)68016) తేదా కవి యొక్క (ఈ291 అం మనః సరివర్తనలు యెట్లా వున్నాయో సిగ్మండ్‌ (పాయిడ్‌లాగా పరిశీలించటం (గ్రాక్తాంం-తతట్రుగ021 4టంంక).

అయితే యే ఆదర్శమూ లేకుండా వీమర్శించటం శేయస్కరంకాదు. (కొత్త

జ్‌ొత్త కవిశారీతులను చూచి ఇది భారతీయ సంప్రదాయం కౌదసి నిరసించడమూ మంచిదికొదు. శ్రీ అక్కిరాజు ఉమాకొ స్త విద్యాశేఖరులు “నేటి కౌలప్పు కవిత్వం”లో కవులందరినీ తిట్టాడు. ల్య్యంష62210% అనే పుస్తకంలో ]ెళ్‌25 మంకర30 ఇట్లాగే 19 వ శకాబ్దిపు కవ్పలందరినీ తిట్టాడు. దనికి కారణం. పాతి్యశ్రామిక విస్త వాసంతరం శరవేగంతో వచ్చిన పరివరృనలను అర్జంచేసుకోకపోవడమే. అవి అర్థంకాక ఆ మార్పులను 1పన్ఫుటంచే సే కవిశ్వాన్ని మెరి కనిత్వం ఇనా డు,

కలకి బ్రిధాలయ్య జ

లా థఘో. [46 ీ వీ త్త (. ౧న... భు చ ీ ణ్‌

22 కావ్య విమర్శనకు అలంకార శాస్త్రాలు లక్షణ (గంధాలు ఉపకరించవచ్చు. అవి కీవలు 4ల్చాన్ని నిర్జిష్టం చేస్తాయి, కావ్య వస్తువును నిర్జేశించవు. అది, అపార మెస మన జీవిశానుభవాలనుంచి సేకరించుకోవాలి. -ా కావ్యంలోని శిల్చాన్ని, వస్తువును కంక01006ఈ కంబు 2864. 6023066116 ఏడమరచలేము. కావ్యం వివిధ దశలలో అవి ఒకదానితో మరొకటి సమానంగా 'పెంపొందుతూ వుంమై ఈ సమానాథివృద్ది వుంశేనే మంచి కావ్యం తయారవు తుంది. కావ్యంలో చెప్పేది యేదైనా బాగా చెప్పబడిప్పుండటంవల్ల అది మంచిది కాదు. చెప్పినదానికి, చెప్పిన విధానానికి సమానమైన 1పాళాన్యం వుంటుంది. ఇంకా కొవ్యం విశ్వశేయస్సుకా ౩ రసానందం కోసమేనా ? అన్న సశ్న ఉన్నది. గతితార్కిక భౌతికవాదం దృష్ట్యా యా (ప్రశ్నకు సమాధానం పప పకో వచ్చు. ఇంగ్లండులో వచ్చిన పార్మిక్రామీక్ర విషవానంతర అభివృద్దిలోకి వచ్చిన మార్కినస్తు భౌతిక తత్వజ్ఞానం ఒక ముఖ్య వ్‌షయాన్ని స్పష్ణం చేసింది. అది, మానవుడు పరిసరాలకు జానిన అనే విశ్వాసాన్ని విచ్చిన్నం చేసిది. విధినీ,. పరిస రాలనూ మార్చగలిగిన మహత్తర ₹ క్రీ మానప్పడికి వృన్నదని ధృవపరిచింది. ఈ నూతనోత్సాహం దిక్కుదిక్కులా ప్రల పిరిసింది. దీనితో (ప్రపంచంలో అనేక దేశాల్లో అనేకుల. జీవితాల్లో తిరుగువాటు పేప్పేంది. ఈ వప వకారులు సొషితీ జగతు లోనూ వున్నారు. వీరి సచేశం కొద్దిమంది తము చేతులా పెట్తుకొనివున్న విజాచం సిరిసంపదలు, అశేష జననముదాయానీ! అందుదాటులో "వండేచెటుచేసి సాజొజిక జీవితాన్ని సుఖమయమూ, ఉభకరమూ చెయ్యాలని, భూతలాన్నో *స్వరంగా” మౌర్చాలని. ఈ దృక్పధం వ్యక్తి సంఘాభివృద్ధికి సంఘం వ్య క్తి అభీవృద్దికీ దోహదమయ్యేటట్టు, పరస్పరం (ప్రయోజనకారిగా వుండేట్లు చేసుందే “ఆత్మానందం పరమావది” అనే దృష్టి సంకుచితంగా నిరోధకంగా కేసీపించక పోదు. కొసనం కంపే ఇలీయమైందీ, ఉదా త్రమైందీ, ఊల్లంఘించరానిగీ, క్రన్లి వాక్యం : అందుచేత కవి సంఘానికి మార్గదర్శకుడు కొవాలి, అందుకనే వడివడిగా (ప్రజలందరినీ ముందుుక్షు నడ్‌పించే కవిత్వం (వ్రాయాలి. సంఘాన్ని ముందుకు నడిపించడమే వబ వం పంథా అభ్యుదయ రీతి । ఇడి కావ్య విమర్శకు గీటురాయి | ణా " 1044 అక్షోబరు ' అభ్యుదయ [ఈ వ్యాసం ్రీశ్రీ సాహిత్య సంపుటాల్లో (మూడు _ వ్వున్ట విభాగం, "పేజీలు 207 _ 208) వుంది, మార్కిస్టు విమర్శకు ఆనాడే కం సూదచనిచ్చాడు థ్రీభ్రీ అందుకే ఈ చిన్న వ్యాసం ఇందులో కూడా చేర్చుళునా షం]

[11 వురుటి నాప్వులు “శీ. సంవాదన “ది పాంయా” నంపొదవిడితీ : (ీయమైన అయగ్మా “వభాతపు పెంప్పడు పిట్టని ఈ (ప్రభాతంలో చూళాను నేను...” ఎాలగెరాడ్డ మాన్లీ హోప్‌కిన్ను. ఇవాళ పొదుట మీ పేపరో నేను చూసింది పెంపుడుపిట్టని కాదు, తుపాను జేగని. శెలుగు కపలమిద రాసిస్‌లేఖే ఆ తుపాను. లేఖకురాలే జ్రేగ, కుతకుత వుడుకు తున్న వివాదం మధ్యలో నన్ను పడేసిందీమె శ్రీమతి రామలక్షిష ఆర్ముద్ర భార్య, ఆర్ముద నాకు ర క్రబంధుపు. అప్పుడెప్పుడో 1050 ల్లో వాళ్ళ సెళ్ళవడానికినా బాధ్యత చాలావంది. నాకు గుర్తున్నంతవరకు రిజిష్టరు సతాలమీద సాక్షీ సంతకౌలు చేసన వాళ్ళలో నేనొకజ్జి. ళర్టీ కొత్త సక్సలై ట్‌ కోణాన్ని నా మాటలకు ఇవ్వుడీ” మెగారు కని "పెటింది. దిగంబర కవులను “నా ఘనమైన భుజాలమీద ఎత్తుకుని” మోన్తున్నానని కూడా కీ రించింది. ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలోని దిగంబర ఉఊద్యమాన్నీ, ఈనాటి భారత రోజికీయాల్లోని సక్స్ఫలై ట్‌ ఉద్యమాన్ని సమానం చేసేసి తప్పు నిర్ణయాని కొచ్చింది; వైజాగ్‌ మీటింగు “ోథ్రీ్రీని సనా శ్రనించడానికే కాకుండా అతణ్హి సక్సలై ట్‌ పంధాకి కటి పడ వేయడానికని కూడా” నట. ఒకనొక తాట కేశ్వరిని నేనెరుగుదును. (పాలిటిక్సులో పాలి,టిక్సు అనేకొ త్త మాటను చెలామణిలోకి తెచ్చిన తారకేశ్వరి అని పౌరబడతారేమోో. ఈమె కార్య కలాపాలు వాల్మీకి రామాయణంలో నమ్మకంగా చెప్పాడు పౌరాణిక సాలెగూళ్ళు (పోనీ అవి పట్టు వస్త్రాలా?) తొలగించివేస్తే; (ఇవి మహా ఇతిహాసం చుట్లూ చెప్పే మామూలు పా్యత్రికేయడు. మా సొంత మేనల్లుడి సొంతభార్య సొంత మాటిలో. చేను "గతంలో ఎన్నో ఏష్యగా చెబుతున్నదే మళ్ళీ చెబుతున్నా"నట. ఇన్నేబ్లా నా (ప్రవచనాల శాత్సర్యం కొద్దిమాటల్లో ఇలా చెప్పుకోవచ్చు.

24 “నత్యంకోసం జీవించు అసత్యంతో ఆకలితో పోరాడు అన్యాయాన్ని ధ్వంనం చెయ్య” వివరణాత్మకంగా రెండు విశేషణాలు సత్యం అం'ే నా అర్థం “(క్రియాత్మక సత్యం అన్యాయం అంపే సామాజిక అన్యాయం ఇప్పుడు వెనక్కి తిరిగి వై జాగ్‌ వెళ్ళి, అక్ర్యడ ఏం జరిగిందో నన్ను రిపోర్టి న్వవివ్యండి. తనను అహ్మాషించలేదని చెబుళూ ఆర్ముద తన ఊపన్యాసం మొదలెట్టాడు. వెనువెంటనే కొంత కలకలం లేగింది. కేకలు నేను స ఎష్షంగా విన్నా. అబద్ధం, నోరుముయ్‌.” ఆరుద్ర అబద్ధమాడుతున్నాడా? అతను అడుకున్నాడనే నేననుకుంటాను. ఒకటి రెండురోజుల (క్రితమే మేమిదరం _ఆడ ద, నేను హైదరావాదులో హోటలు ద్వారకాలో ఇశచేసివున ఎపుడు శ్రశ్చీ సన్మానసంఘం అధ్య క్షుడు పురిపండా అక్కడున్నాడు. నేన్స, పృరపండా కూడా అరుద్రను ఆహ్వానించరీ అ ఆహ్వానాన్ని ఆరుద్ర అంగికరించడయమే కౌకుండా, తాను వె బ్రాగ్‌కి విమానం టికెట్టు కొ నేసుకున్నానని కూడా నాకు చెపే ఎశాడు. దాసితోపున్న అసలు నిజం అదీ ఇకపోతే కవిత్వం అంకే ఏమిటి . ? అఖిరి విశ్లేషణలో కవిత మాటలు. అటు గౌరవ ఇటు అగౌరవ సమాజం అయస్‌ మన నమష్వ గౌరవ ఇటు అగౌరవ పదాలు కూడా వున్నాయి, దిగ౦ంబరకవ్పలు ఒక తరహా బూత్రు టలు వాడుతున్నారు, ఇని అగౌరవమైనవిగా పరిగణించ బడుళునా?యి కాము పురివిప్పిన ఆవేశస్ప పకాకస్టాయిలో వృన్ల సప్పుడు మళ్ళీ ఆ మరా రబ వాడురా ర్‌ నం అంప ఆవేశం కూడా. అది సంవిధాసం కూడా లి సుల పరిశుభ్రం యడం దాని ప క 0 దిగంబర కవిత్యం ఆరోగ్యక సరో? కవిర్వం అంచ ఆరోగ్యం. న ఆర్‌'గ్యకరమెన (ప్రభావమేనా? అ శ! శ ని కచ్చితంగా "అవును అని జవాబు చేస్పేకుంటాను. ఆ ల్‌ వవనన అంటాను. ఎందుకంటే నేను శ్రీశ్రీని నా "పేరులో తండ రట, ర్లు క కవులను పయనుముళ్శిన నా భూడాలమీద నేను మెయసక శ్రద్‌ ఏ. చిగందిర మీద నిలబడగలీగేటంత గట్టివాశ్ళే వాళు. అది కవిత టిన్‌ - వొళ్లు సంత కాళ్ళ తరంలో భావుకులై న కవులెందరో దాన్న ఇంకా ఇంబే క బ్‌ ఉధ్యమం, యువ 4 న మ౦చ్చుష్ట దీవిస్తాను. శుభం. పదండి ముందుకు లన్లి అంటానుకు ఎ నైన్‌ పూరికే _-శోదులెండి * (అది పభం, భగం హోస్‌కిన్సొవుంచి ఉదహరినూ ఈ వ నూ తరం మొ దించిన దిగంబర కవికతో దీన్ని మేగను. * వలెట్టా ఇటీవల నేను అనువ

25

[(ఖైరవయ్యగారి “చెరచబడ్డ గితాన్ని' అనే గేయం ఛ్రీశ్రీ అనువాదం చేశారు. ఖ్రీభ్రగారి ఇంగ్లీ మ వు త్తరంతోపాటు ఆ అనువాదం కూడా అనుబంధంలో చేర్చు తున్నాం.]

[ఠీఆత్‌ సన్మానసభ 1870 ఫిబ్రవరి 1 న విశాఖపట్నంలో చాలా పెద్ద ఎత్తున జరిగింది. అనాటి సభాధ్యక్షులు శాపే ధర్మారావుగారు, మౌట్లాడవలసిందిగా ఆరుద్ర గారిని వేదికమీదకు పిలిచారు “రెండు మాథలు” మాట్లాడతానని వేదిక ఎక్కారు అరు్యద్రగారు. రెండుమాటలే మాట్లాడతారని అధ్యక్షులు కూడా (సకటించారు. “సభకి నమస్కారం” అని ఆరు(ద్రగారు. వేదిక దిగి పోబోయారు. కొందరి కోరికమీద సంగం పొడిగించారు.

(పేక్షకుల్లో ముందువరుసలో కూర్చున్నారు రామలక్షిగారు. మ్యద్రాను తిరిగి వెళ్ళాక విశాఖలో జరిగిన (శ్రీశ్రీ సన్యాననభ గురించి హిందూ దినపత్రిక (18-2.1870లో లేఖ రాశారు. శ్రీశ్రీ వెంటనే అంపే ఆరోజే జవాబురాసి హిందూకి పంపారు కాని ఆ ప్యత్రిక అది అచ్చువేయలేదు. [శ్రీశ్రీ ఇంగ్లీషులో రాసిన జవాబును అనువాదంచేసి మీకందిస్తున్నాం, ఆనాటి సంగతులు తెలుసుకోవడానికి ఇది వుపకరి స్తుంది,

(శీశ్రీగారి ఇంగ్లీషు మూలంకూడా అనుబంధంలో ఇస్తున్నాం.)

51. దిగంబర వెల్లువ

మన దేశంలో సింహాల సంఖ్య తగ్గి పోతోంది. నక్కల - ముఖ్యంగా తోకతెగిన సక్కల సంఖ్య "పెరిగిపోతోంది. అచిరకొలంలో ఈ దేశంలో ఒక్క సింహం కూడా మిగలకపోతే ఆశ్చర్యపడ నక్క-ర్లేదు. అయినా మానవ జాతిలోని సింహత్వం మాతం నళించిపోదు. ((వకానే నక్కతనాలు కూడా ఉండవచ్చు అది వేరే సంగతి).

ఈనాడు. తెలుగు సొపొత్యాన్ని ఊ్యరూత లూగిస్తున్న కొన్ని దిగంబర సింహాల మీద కుక్కలూ, నక్కలూ కూహనం చేస్తున్నాయి. ఎప్పుడో ఇంకే సందర్భంలోనో లెనిన్‌ అన్న అతివాద వాలారిష్టం అనే ముక్కలు పట్టుకుని వాటిని నేటి సాహిత్యానికి అన్వయించాలని చూస్తున్నాయి.

“అందమెన శరీరాన్నంతా వదలి కురుప్పమీదే వాల్తుంది ఈగ” అని ఏనాడో అన్నాడు కాళిదాసు. దిగంబర కవుల్లోనూ, అంతకుముందు విజయలక్ష్మి కవిత్వం లోనూ పీళ్ళకి బూతులు మాత్రమే కనిపించాయి. నారాయణబాబు వీళ్ళ ఆదికవి. (కనీసం శిష్టా అన్నా సంతోషిద్దును) ఒకమారు కృష్ణశాస్త్రిగారు నారాయణవొబు

క

26 గురించి చెబుతూ “పాపం, మూగవాడు. లోపల ఏదో దాధపుందిం పెకి చెప్పలేడు” అన్నారు. “మృతశరీర యా్య(క్రమణ .... ఘటాకాళశ మరుణారుణ రక సిక మోముతోడ” నిజంగాబూతులంటే ఇవే ? తిలక్‌ సోమనుందరాదులు సొంత కాళ్ల మీద నిలబడారేమోగాని సొంత కలం మీద బకకలేదు. నేటి సామాజిక వ్యవస్థలో కలం. ఎపీరికీ కడుప్పనిండా కూడు పెట్టదు. ముఖ్యంగా ఈ సోమసుందర్‌ అనేవాడు సొట్టక్యర తిప్పితే దిగంబరకవులు జడిసిపోయి' లేఖినీ సన్యాసం చెయ్యరు. పీఠను పేంచినవాడు డాడాయిస్టు కాడు పంథొమ్మిదో శతాబ్దిప్ప (ఫెంచికవి జెరార్డ్‌ జి. నెర్వాల్‌. స్మరియలిజం “ప్రపంచం అంతటా” అపఖ్యాతి పొందలేదు. మనచుడూ 600 మైళ్ళు వ్యాసంలో పున్నదే (ప్రపంచం కాదు. చనిపోయిన ఎల్వార్‌, లోర్కా, దితికన్న ఆరగోంనెరూడా అందరూ స(రియలిస్టులే. యువ రష్యన్‌ కవి లోజ్నె వెన్‌స్కీలో బోలెడంత స్యరియలిజం. వుందో ఇస్పుడు జరుగుతున్న అసలుదాడి దిగంబర కవుల మీదనేకాదు, వాళ్ళని వెసకేసుకొసున్న, వాళ్ళ రచనల్ని ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమా చేస్తున్న నామీద చక్రాన్ని అసందర్భ (పలాపాలు కారుకూతలు, నాలో “సామాజిక మర్యాదలు ఏనాడో ఇగిరిపోఠాయి” శుభం. ఇంకా మీరు పార మెంటరీ మర్యాదలనే పట్లుకు పాకులాడండి. కౌంగగెసు ద్వారా సామ్యవాదం చేస్తుందనే మీకూ కతి ద్వారానే కమ్యూనిజం వస్తుందనే నాకూ రాజీ అనేది కుదరడు స "అభ్యుదయ కవిత్వం ఆంధ్రదేశంలో తనప్యాత నిర్వహించి తెర వెనక్కి తప్పుకుంది, ఇప్పుడు కొత శకులు పెపగుళున్నాయి.. కొత్త మంటలు రగుల్తున్నాయి. అభ్యుదయ కపేత్వం షక వెసెటడ్‌ ఇంటరెస్ట్‌ కాకూడదు. ఇవాళ రాస్తున్నవాళ్ళు దిగంబరకప్పలు, తిరగబడు కవులు. సంఘర్త్లణ కవులు. చేతనై తే వాళ్ళుకి చేయూతనివ్వండి. లేకపోతే నోరముయ్యండి. * ఆఖరిమాట, నాలుగోరకం కవులి ష్‌ ఆరాధన దై వాలుగా చేసుకున్నవారికి దిగంబర కపుల్లోని కవితా చైతన్యం. ఎంత బోధపరిచినా బోధపడదు. (ప్రస్తుతం ఇంకా బకికేవున్న ఒక మసలి గుంటనక్క-చేత కమ్యూనిజం మంచిదే అని ఒప్పించడం సాధ్యం కొావచ్చుగాని, ఈ ఘంటాకరులకి విషునామం. వినిపింప జెయ్యడం అసాధ్యం. ణ ణ

27 ఆఖరిమాటకి కొసరుమాట. కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారు మో డెస్టీకొదీ ఈనకు కవిత్వంతో పొసగదంటారుగాని, రస్యగ్రహణపారీణతలో వా రెవరికీ" తీసీ పోరు. ముఖ్యంగా ఈ ఖండిత వాల శృంగాలాలకన్నా బాగానే కవిత్వాన్నాయన 'మెచ్చుకోగలరు. అటువంటి రచయిత నృష్టిస్తున్నది వితంతు సాహిత్యం అంటే, ఆ అన్నదాన్ని నోరనాలో మరోటీ మరోటీ అనాలో : (ఎిలాలాం్యభ్ర” వారన(ళిళ, తజ. 0897 0)= ౮. మహోద్యమం (పతినిధి కర వ్య విచికిత్స అవ ఆర్యా? జొల్లై 4వ తేదీన హై(ద్రాదాదులో అభ్యుదయ రచయితల సదస్స్ఫూ, ఆ మర్నాడు అదే (గ్రామంలో నా పేరిట సన్యానమూ జరగబోవడాన్ని పురస్కరించు కొని నాకు కస్పలు తెప్పలుగా ఉత్తరాలూ, 'అెలి(గ్రాంలూ. వచ్చి పడుతున్నాయి. కొన్ని వెళ్ళమనీ, మరికొన్ని వెళ్ళవద్దనీ. ఈ సందర్భంలో నేను ఏంచెయ్యడమని తీవ్రంగా ఆలోచించుకున్నాను. నా ఎదుట నాలుగు మార్గాలున్నాయి.

1. ౫7 రు హాజరు కావడం.
2. అభ్యుదయ సదస్సులో పాల్గొని, సనాషనాన్ని నిరాకరించటం.
3. సన్మానాన్ని మాత్రమే స్వీకరించటం.
4. అన్ని సభలకూ హోజరు కొవటం,. ఈనాడు నేనో వ్యక్తి మా్యతుణ్తి కాదు. ఒక మహోద్యుమానికి ప్రతినిధిని; కాబటి నేను గెరు హాజద్‌ కావడమీంఠే ఉద్యమానికి (దోహం చెయ్యడమవు తుంద్‌. అంతేకాక ఉద్యమ విరోధుళంళా నాకు పిరికితనాన్ని అంటగట్టవచ్చు. సన్మానాన్ని మాత్రమే స్వీకరిస్తే అది స్వార్థ పరత్వమౌతుంది. (ప్రధాన అతిధి అయిన (_బ్రహోశ్ట్రినందరెడ్డి గారి కది అవమానం కొదా?"” అని కొందరడగ వచ్చు. దానికి నా ఎదురు (ప్రశ్న “స్వార్థాన్నే ఆరాధించమంటారాః” అని అన్నిటికీ హాజరు కావడం అంటే ఎవరినీ సంతోషపెట్టలేక పోవడం, సంతృప్తి పరచలేక పోవడం. కబట్టి నాకు మిగిలింది రండో మార్గం. అభ్యుదయ సదస్సులోనూ. ఆ సందర్భంలో జరిగే కవి సమ్మేళనంలోనూ పాల్గొంటాను. నా ఇటీవలి రచనలు కొన్ని చదువుతాను. ఉదాహరణ ___ తెల్ల కమ్యూనిష్టులు ర్త పాఠాని కనిిష్ణులు విప్త వానికి ఇిహిస్టులు ఇందిరారాధనలో (శ్రేషులు నవభారత ధార్త రాష్ట్ర లీరివిజనిష్టులు దీని శీర్షిక : "శ్వేతకుంజరాలు

24 ఇంకోటి ___ ఆరుద్ర చేస్తున్న విమర్శనాలు అసాహిళ్యానికి నిదర్శనాలు అతగాడి ఇటీవల (ప్రరోచనాలు అజీర్షి నసుఖవిరేచనాలు దీనిపేరు ; మిల్మఅఫ్‌ 'మెగ్నీసియా దిగంబరుల మీద __ దిగంబర కవులు ముళ్ళ గులావీ పువులు ఆగహ భార్గవులు (వభువుల శిరసులపై పరశువులు పగబట్టిన చక్షుశృవులు సాహిత్యంలో (ప్రస్తుతం నేనెక్కడున్నానో చెప్పడానికి పై లిమబుక్కుల సాక్ష్యం చాలు. జీవితం యీనాదొక జూదంగా పరిణమి౦చ్చింది. ఇష్టమున్నా లేకున్నా అందరం ఇందులో పాల్లొనవలసిందే. మా నాన్న గొప్ప గణిత కాస్త్రజ్ఞాడెన జూద గాడు. నా దగ్గిర బోలెడు తురుపు ముక్కలున్నాయి. అన్నిటినీ బై టపెటడం జూదరి లక్షణం కాదు. తెలుగు సాహిత్యం అభ్యుదయ రచనల స్టాయి దాటిపోయింది. ఏ గుజరాత్‌ లోనో, జఒరిస్పాలోనో, మసూరు రాష్ట్రంలోనో యీ సాహిత్యం ఇంకా (ప్రవర్థ మానం అయితే బాగుంటుంది. మనకు కావలసింది అరనం కాదు; విరసం. (విష్ణవ రచయితల సంఘం) అంటారు కొందరు. అవి రెండూ కాదు; కొవాలి లావా రసం -- అంటాన్నేను. అనగా లాక్షణిక వాద రచయితల సంఘం. లక్ష్యం సామ్యవాదం. దానికి దారితీసే లక్షణాలను (ప్రవచించే వాళ్ళే లాక్షణిక వాదులు. ఇది క్షణిక్‌ వాదం కాదుు కారాదు, / ఆంగభ(వభ = టినవ్యలితో త-7.2970_/

ణం

మూడోతేదీ పొద్దుపే హై(ద్రాదాదు వచ్చాను. అభ్యుదయ సదస్సులో పాల్గొందామని, సన్మానం స్వీకరించవద్దని అనుకున్నాను. అరసంకన్నా శక్తివంత మైన సొర్జకమైన విరసం ఇవేళ ర్యాతి ఏర్పడింది. దాని ఆశయాలను హృదయ పూర్వకంగా ఆమోదిస్తున్నాను. అందుకని అరసంతో , లెగతెంపులు చేసుకుంటు

న్నాను. అరసం అంతకంతకు వెనకబడిపోతోంది. ((మయూఅం '- ఇంగ్లీము: శీ_7-0970... 2 డీకేడ్‌ తెల్దారి వింటోగంటి, 'హైదరావాదు)

1 జననం

6. ఎవరితో సహజీవనం ? ఏమిటి సహశోధనం ?

ఆఫో _ ఆసియా రచయితల మహాసభలో పాల్గొందామని చ్యుద్రాను నుంచి ఇంత దూరంవచ్చి, ఇక్కడి చాలా సంగతులు నాకు సరిపడనివి వండడం చూసి ఆశ్చర్య పడ్డాను, నిరుతా ఎహపడ్డాను. నా సం్యభ్రమానికి కారణభూతమైన రోటు పాట్లను ఏకరువు పెట్టడం అనవసరం. విష్త్లవోత్సాహం బదులు (ప్రతిచోటా ఉఊబుసు పోక మర్యాద వ్యవహారాలే ఇక్కడ కనిపించాయని చెబితేచాలు.

అసలు నహజీవనం సహళోధన అనే నినాదమే నాకు కంటగింపుగా వుంది. ఎవరితో సహజీవనం ? ఏమిటి సహశోధనం ౭ సిలన్‌, బరా. పాకిస్తాన్‌, జనదై నా లకు (సాకినిధ్యం ఏలా లేకుండా పోయింది? తెవాన్‌ చెనా లేకపోవడం కూడా ఏమంత మంచి అనిపించలా. మామూలుగా ఆహ్వానాలు పంపామని నా మ్మిళులు చెబుతారు. కాని చేయాల్సిందల్లా అంతేనా? “మేం రమ్యని అడిగాం. వాళ? రాలేదు. మన బాధ్యత అక్కడితో ముగిసింది” మహాసభ నిర్వాహకుల వైఖరి ఇలాగేనా పండాలి నంది 1

పెకింగ్‌తో మామూలు సంబంధాల పునరుద్ధరణ కోసం భారత (పభుత్వం సకల మార్గాలను అన్వ్వేషిసోందని అన్ని సూచనల నుంచి స్పష్వమపుతోంది. రాయ బారుల మార్పిడి త్వరలో జరిగేదే. ఈ సమయంలో జనదై నా నుంచి రచయితలను. ఆకర్షించే వాకావరణాన్ని సృష్టించడం మన కర్తవ్యం కౌదా?

ఉన్న మంచి అవకాశాన్ని మనం పోగొట్టుకున్నామని నాకనిపించింది కనీసం రచయితల మధ్యయినా వాస్ట్రవమైన ఆఫ్రో.ఆసియా ఐక్యత ససేమిరా పీళ్లేదని తేలిపోయింది. మనం రచయితలం ఆ(ఫో.ఆసియా విప్లవానికి అ్యగగామిగా వుండి మార్షదర +కంగా నాయకత్వం వహించే సువర్జావకాళాని ష జొరవిడుచుకున్నాం_

ప్రై దానిబదులు ఒక విహార య్యాక నడిపాం. ఒక తమాషా నిర్వహించాం. ఇక్కడ జరిగినదానికి, జరుగుతున్నదానికి నేను చింతిస్తున్నాను. ఈ సమయంలో నేను చెప్పవలసిందంతే . "అ్రీథీ అధ్యక్తుడు" మూలం ఇంగ్లిషు విప్లవ రచయితల సంఘం ఆం(ధ(వ్రదేశ్‌ అగడ్రను : 46, విద్యానగర్‌ కాలనీ హె(దాబాదు-18 రూం. నెం. 2, హోటల్‌ (పభాల్‌ కన్నాటి సర్కస్‌, న్యూఢిల్సీ 18.11.1870 మూలం ఇంగ్లిషు లం 9. అఖిలభారత విరసానికి సంఫీ:భావ కవింటి

1. భారతదేశంలో వివిధ (ప్రాంకాలకు చెందిన వివిధ భాషా రచయితలం, థీ (అధ్యక్షుడు. విరసంం అధ్యక్షతన సమావేశమయి ఆంధ్రదేశ విరసం ఏర్పాటుకూ, దేశంలో వివిధ భాగాల్లో రూపుదిద్దుకుంటున్న ఇలాంటి సంఘాలకూ స్వాగతం చెబుతున్నాం. _

£. మార్కిన్సజంలో గట్టి నమ్ముకం, ఇవాళ దేశంలో కొనసాగుతున్న _పజా యుద్దానికి పూర్తి నిబద్ధత కలిగిన రచయితలు సంఘంగా ఏర్పడ్డం చారిత్రక అవసరం.

8. 1సపంచమంతటా సొమాజ్యవాదానికి, సోషల్‌ సా(నూజ్యవాదానికి, వలస విధానానికి, నయా వలస విధానానికి వ్యతిరేకంగా సాయుధ విస్త వాలు జరిగే యుగం ఇదని మేం భావిస్తున్నాం.

శ ఇలాంటి పరిస్టితుల్లో బెంగాల్లో, ఆం[ధలో, దేశంలో ఇతర భాగాల్లో ఆ శాంగం, గిరిజనులు సాగిస్తున్న సాయుధ పోరాటాలను పట్టించుకోకుండా (ప్రజా రొచయిత అన్నవాడు ఎవడూ వుండలేడు. అమరయోధుడు, కవి సుబ్బారావు పాణి(గ్రాహి, ఇంకా అలాంటివారు పెన్నుతో, గన్నుతో పోరాడి మనకు దోవ చూపించారు. విష్ణవ రచయితలందరూ దీన్ని అనుసరించి తీరాలి.

వి సు ఇస్సీళొ జుసీ ఆత్రా _ ఆసియా కళయితల నాలుగో మహాసభ నిర్వా హకులకు. దేశంలోని (టజాపోరాటాలతో ఎలాంటి సందింధంలేదు. పైపెచ్చు 'అంతరాతీయ రంగంలో సా్మామాజ్యవాదంతోనూ, సోషల్‌ సా్యమ్రాజ్యవాదంతోనూ; జాతీండీ రంగంలో దశారీ బార్జువావర్గంతోనూ, భూస్వామ్య ₹ క్రులతోనూ షరీకవు శున్నారు. సహజీవనం, సహశోధనం అన్న వారి నినాదం వల్లనే ఇది తేటతెల్ల మవుతుంది. 'ఈ మిలాఖత్‌ వైఖరిని 'మ్‌ం తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాం.

0. అందువల విస్తవ రిచయితల, కళాక్రారుల సదస్సు వచ్చే ఏడాదినాటికి విర్వహించేందుకు వీలుగా ఇప్పుడే అఖిలభారత ఏప్లవ రచయికల సంఘీభావ కమిటీ ఏర్పాటుకు నిశ ఛయించుకునా సం.

థీథీ, హన్సరాజ్‌ రహబర్‌లు కన్వీనర్లుగా ఎన్నికయార్యు

(నం) ్రిథ్రీ (సంఎ హన్సరాజ్‌ రహబర్‌ తదితరులు నపీనొసహ్‌ద్రా, ఢిలీ _82 18.11.1070 మూలం ఇంగి షు ల!

[అఖిలం భారత స్థాయిలో విరసం ఏర్పాటు చేయడానికి ఆనాటినుంచి పయ తాలు జరుగుతూనే పున్నాయి. అవి యూనాటిక్రి ఒక్ర కొలిక్కి. వచా ఇయి.. విపవ సాంస్కృతిక సమాఖ్య మొట్టమొదటి మహాస్తభ అక్టోబరు శకి ఠరోక్రాత్ర ఢిక్ల్హో జరగపోతోంది. విరసం కార్యవర్గ సభ్యుడు ఇృచ్పి రమణారెడ్డిగార్ప. 'క్ల్వేక్ర కన్నీనరు,] డ్‌

నిర్చంధకాం౦ డ శే0. రచయిత అరెస్టు

ప్లవ రచయితలసంఘం అధ్యత్తుడి పోదాలో, ఉర్దూ రచయిత హన్సరాజ్‌ రహజార్‌ 'అరెస్తును నేను ఖండిస్తున్నా. డిశంబరు 18 న “రాజ(దోహ నేరం” కింద కా త్తఢిల్సీ పోలీసు లీయన్ను అరెస్టు చేశారు.

ఆసియా _- ఆఫ్రికా రచయితల నాలుగో మహాసభ ఇటీవల కొ త్సఢిల్లీలో జరిగింది. అప్పుడే విష్తవ రచయితల సదస్సుకోసం అఖిలభారత స్థాయిలో ఒక సమన్వయ కమీటీ పీరఎడింది. అందులో మే మిద్దరం సమావేశ కళ్తలం.. భావ (పకటన హక్కుమీదా, సభాస్వాతం(క్యంమీదా ఈ అరెస్టు ఒక దాడి. రచయితలు, “మేధావులు ఊరుకోగూడదు= ఎందుకంటే లేప వీళ్ళ హక్కులకే. ఇది చేటు తెస్తుంది.

'దేశవ్యా ప్తంగా విపవ రచయితలసంఘం. ఇంకొ సర్సడవలసే వుంది. మార్కిజానికి సేబద్దులయన రచయితల శీదిక అది. సోషలిజంకోనం. తెగించి పోరాడుతున్న (ప్రజలపట్ట విధేయతే ఈ నిబర్దతం పోరాట రూపాన్ని (ప్రజలే ఎంచుకుంటారు. (ప్రజలు 'సాయుధ_ పోరాటం పృొచుకంపే. రచయితలు అందుకు మద్దతిన్వాలి, మార్కిన్సజం పట్ల నిబదతకు ఇది అనుగుణమైంది- మరి రాజ(దోహం

ది గ ఛి న్‌ ఎలా అవుతుంది?

కషసుఖాలో (జలతో కలిసిమెలిసి వుండాలని మా కోరిక.

స! ళం

మూలం ఇంగ్లీషు

(యేధియాట్‌ న్యూస్‌---ఇంగ్లీషులో 81. 12-1078 న అచ్చయింది. 11. గుండెలో గునవం

ఎ

ఆం(ధ్రసదేశాన్ని (ప్రస్తుతం ఒక అధమాధమ (ప్రభుత్వం పరిపాలిస్తోంది.

ఇది మాటవరసకి సామ్య నాదమం(త్రం జపిస్తుందే తస్ప, నిజమైన సామ్యవాదంలో

34

దీనికి నమ్మకంలేదు. ఇందుకు ఒకే ఒక నిదర్శనం ఇది కూలీయిచ్చి పోషిస్తున్న పోలీసుబలగం. ఈ పోలీసు లెందుకున్నట్లు? కేవలం, అత్యల్ప సంఖ్యాకుళై న ఉన్నవాళ్ళ (పయోజనాలను అత ధిక సంఖ్యాకులై న అేనివాళ్ళదారినుండి కాపాడ డానికి మ్యాత్రమే। దీనికే మసం (పజాస్వామ్యం అనే ముద్దుపేరు పెట్టుకుని మురిసి పోతున్నాం. ఈ పోలీసులు ఇటీవల మా విప్తవ కవులు ముగ్గుర్ని అరెస్టుచేశారు దానిమీద మొన్న ఒక పత్రికలో ఒక సుదీర్హ వ్యాఖ్యానం వెలుపడింది, అది చదివేక ఇది రాయవలఅసి వచ్చింది.

“కవిత్వంవల్ల విష్ణవంరాదము” అని సదరు వ్యాఖ్యాత ఒక రూలింగు ఇచ్చే. శాడు. వెనకటికి ఒక కవి అరిస్తే విష్తవం రాదని అన్నట్లు. “ప్రపంచ. కౌర్మికు తారాః ఏకంకండి” అనే అరుపతోనే లెనిన్‌ రష్యన్‌ విప్త వాన్ని విజయవంతిం చేశాడు. శేటి బంగ్లాదేశ్‌ విష్ణవాని కు శ్తేజం ఇస్తున్నది న్యజుల్‌ ఇస్లామ్‌ కవిత్వమే తెలుగుదేశంలో విజృంభిస్తున్న విప్తభ కవిత్వాన్ని చూసి ఆం్య్ర(య్రభుత్వం వబ పోతోంది. అందుకే ఈ సోదాలూ"నిషేదాలు, నిర ఎంధాలూను । కవిత్వం మనస్సుల మీద పనిచేస్తుంది. విష్ణవ కవిత్వం[(ప్రజల్ని"విప్ర నోన్కుఖుల్ని చేస్తుంది. కమ్యూనిజం లోకి దిగిన తర్వాత కవిత్వం రాసినవాళ్ళు గజ్జల మల్లారెడ్డిలాంటివాళ్ళు అయిదులూ పదులూ వృంపే నా మహాప్రస్థానం చదివి “కమ ని ష్లైలెనవాళ్ళు వేలసంఖ్యర్లో ఉన్నారు. ఈనాడు ఆఎ(ధ్ర్యప్రభుత్వం నన్ను జైల్లోవెయ్యవచ్చు. కొని నా మహా (పస్థానాన్ని న్‌షేధించలేదు, ముష్ఫయి నలభయేళ్ళనించీ నేనంటున్నదే నేటి ఏప్పవ కన్సలు కూడా అంటున్నారు. అయితే వేడినెత్తురున్న యువకులు కౌబిట్టి నాకన్న సూటిగా ఘాటుగా అలగాజనావికి కూడా అందువాబయే భాషలో అంటున్నారు. అందుకే. ఆం్యధ(స్రభుళ్వానికింత కడుపుమంట, విస్తవ కవిత్వాన్ని ఎంత గింజుకున్నా ఈ ఆంధ్ర (ప్రభుత్వం నాళనం చేయలేదు. సరికదా 'వీస్తవ కవిత్వమే ఈ (ప్రభుళ్వానికి అచిర కాలంలో సమాధికడుతుంది. గా

విష్టవ కవుల మీద చేసిన ఆరోపణ అన్నింటికి వాశ్ళే సదూధానం చెప్పగల సమర్థులు, అందుకు నేను (ప్రత్యేకించి వకాలా తీసుకోనక్కరలేదు. నా విషయానికి సంబంధించిన ఒక ఆరొపణ ఉంది. దానికి నమౌధానం ఇవ్వవలసిన చొధ్యత నాకుంది. ఏమిటా ఆరోపణ? విష్ణవ కవులు నన్ను అరసంనుంచి వేడు చెయ్యడానికి కారకు అట: ఇంతకన్నా అసత్యమూ, అసందర్భమూ, హాస్యాస్పదమూ అయిన అభాండం మరోటి ఉండటోదు.[నేనేంచిన్నవాణ్నా? చికకవాణ్నా? ఎవరో చెప్పింది విని వెయ్యి నూట పదార్హ సన్మానం వదలుకోవడానికి. డబ్బు రూపేణా మాత్రమేకాదు. నాకు ఎన్నో విధాల, గౌరవాలు జరపడానికి ఏర్పాట్లు చేశాడ. అన్నింటినీ నిరాకరించా నంపే అరనం మీడ నా నమ్మకం పూర్తిగా నరించడమే కారణం. అంతకుముందు.

వై5

పదేళ్ళనుంచి అ. ర సం- మృత (ప్రాయంగా పడిఉంది. దానికి కాయకల్ప చికిత్స చెసి లాభంబేదు. పెగా 'శైలుగు సాహిత్యంలో ఒక కొత్త 'శెరటం లేసింది. అడే విష్ణవ తరంగం! దీని విజృంభణ విశాఖపటణంలో నా షషిపూ రి నాటినుంచి కని పషేళూనే ఉన్నాను. చాలామందికి విశాఖ ఉత్సవమే. తెబెసుగాని ఫిబివరి నెల ప్రారంభం నుంచి మార్చి నెలాఖరులోగా నాకు కర్నూలు నుంచి కటకం దాకా ఎన్నెన్ని చోట్ల ఎన్నెన్ని సనాష్రైనాలు జరిగాయో తెలియదనుకుంటాను. ఇంత కొద్ది కాలంలో ఒకతనికి ఇన్ని సన్మానాలు జరగడం తెలుగుదేశంలో ఇతః పూర్వం ఎన్నడూ జరగనిదే. ఇది గొపఎకు చెప్పుకోవడం కోనంకాదు. నాకు ఎని చోట్ల సన్మానాలు జరిగాయో అన్నిచోట్లా యువతరంలో ఇలరేగుళున్న విప్లవ తరంగాలను నేను స్పషంగా సందర్శించానని ఇప్పడానికే. ఇవీ నేను అరసంనుంచి విడిపోవ డానికి కారణ భూతమెన (పదోధనలు- అంతేకొని, ఒక జ్వాలాముఖి బెదిరించాడనో, ఒక నిఇలేశలర్‌ ఐతమాలాడనో హెథదావాదు సభలి, శేశ్సీ ఎగిబిషన్‌ ్రీథ్రీ, నాటక (ప్రదల్శేనం ఇళ్యాదులు) నేను పయకాట్‌ ల నలి వీళకా హై(ద్రాజాదు సభలకు వెళ్లొద్దని (వ్రాసిన వాళ్ళు. అయినా నేను వెళ్ళాను. ముందు ఆంగధ(్యప్రభకీ. విశాలాం్యధకీ ఉత్తరాలు కోడా రొశాను ముఖ్యమంతి గారివ్వబోయే. డబ్బు తీసుకునే ఉద్దేశం నాకు లేదని.

ఇవన్నీ ఈ సరికే చర్మితలో చేరిపోయిన నంఘటనలు ఈ లోగా నామీద బోలెడంత దుష్ప్రచారం జరిగింది. అరసానికి నేను పెన్నుపోటు పొడిచానట : ఇవన్నీ ఒకఎత్తు, విశాఖ సభలు నక్సలైట్ల ఆధ్వర్యంలో జరిగినవీ అంటూ రామ లక్ష్మిగారు సాగించిన (పచారం ఒకఎత్తు; సభాధ్యక్షత వహించిన తాపీ ధరాశ్రైరావు గారు, (ప్రారంభించిన తెన్నేటి విశ్వనాధంగారూ (గంథావిష్కరణం చజీసిన పురిపండా అప్పల స్వామిగారూ వీళ్ళంతా నక్సల్లై టనే శ్రీమతి ఆరుదగారి ఉద్దేశమా?

విస్తవ రచయితలను విడుదలచెయ్యండని ఆంగధదేశమే ముక్త కంఠంతో 'ఘోషిస్తుంది. ఆనాడు తప్పుకుండా ఈ '(వభుత్వం దిగివస్తుంది. ఈలోగా నేను చెప్ప దళిచిం దొక్క ప, మొన్న ముగ్గురు రష్యన్‌ రోదసీ య్యతికులు చనిపోయిన వార్త విని కంటనీరు జపేను. ముగురు విపవ కవులను ఆంగధ్యవభుత్వం. పీడన చట్రం కింద నిర్బంధించిన్‌ప్పుడు గర్వించేను.

(88.8.1871 “ఎరుపు” విరసం మొదటి మహాసభల (పత్యేక సంచిక---)

(విరసం కార్యవర్ష సభ్యులు జ్వాలాముఖీ, నిఖిలేశ్వర్‌, చెరబిండిరాజులను 28.1071 వ పోలీసులు అరెను చేశారు. ఆవ్వార్త తెలిశాక భ్రీభీ బాధతో రాళారిది.]

36 12, చెతిలో గొద్దలి షక్‌ ఉ౧245 5.8.7! మం గరం కంయయం సశ10315167%, ౮౦6 01 తికరేమ?2, 70824340 . 646288 5గా, వేడ్‌ క ౯600656 ౦౪ 10 ౯67156 ౫౦౮1 13001 1658025, 6506-_ 61210 16 ౯60686 11860097 0£ ష116016 ఆ౪1839? 6286 0006, త0125 9206 2 69 6205 686169 116 162 పెం 6079ముం16 మేంంం అజుంలత. ₹713ఇ2920028 ఈర4%02 కొంతంషిడకు. 902 2116866 శషం[06మ600 10 ₹1010006 31419%ట3 ఇర 91115664 610681 201 10 227050 6 9066 ఇ0 ఇలర608004 టం 6011020 ₹ఆ౮36. ౫021 01106 5686ల 10 1276 &క0%26 0%6 0661 హి 1 86500064 116 తేామయు!ం3 0 19600 218 స 681 61602000 రంం[ైషల. 6 60666 ఇలటంకై 02 చం ఇ211, 00 ఇన10% ౫౦౫ 5660 10 1876 0004 & వం190%5 లాం. ౨68194 01౯0669. ఠేం3156 0601069, 060౯6 106 19128 110064 07జాషం1ముంతి 300. ఇక మిగిలిన వు తరం తెలుగులో రాసి కూరి చేసాను. మీ అనుమతి లేనిదే మీ పోలీసులు కవులమీడ జబర్దస్తీ చేసి ఉంటారని చేసు. సమ్యను. అరెష్టయిన ముగ్గురు కవులూ క్షమాపణ చెష్పుకాని ఇక మీద నుంచి ఏ దేవుడి మీదనో భజన కీర్తనలు రాసుకుంటూ. కూచుంటామంటె తక్షణం విడుదలవుతారుగాని వాళ్ళాపని చెయ్యరు (ప్రజల్లో మాకు గల పబుకుబడీని తక్కువ అంచనా వెయ్యొద్దని మనవి. పోలీసులు చేసింది తప్పు పనికాదు. పిచ్చిపని। దాని ఎ సరిదిద్దవలసిన బాధ్యత మీది అనీ సవినయంగా హెచ ఎరిస్తున్నాను. ఇట్లు మీ అవిధేయడు థీఖీ వౌగె0)4 : న్‌ర నః! (వ90228208 5౯101182 ష80) వె౯ంక1రేట - 0016400025 కలకలం, ఉకం0012408 ళా = ౮0మ౫11196 [05 6 ౧60006 01 01711 128046

వా కన - 520102 ఉండరయం120 &ీ లై! 10 116 01107108 2664653 ౪111 06 300 4000601446 ౮/0 జ్వ80మ09 18980 2జి, ౨ శ, తసి (గ616ల షం 19) హోం మంత్రికి, మ్మదాను అఆం(ధ్ర (వభుత్వం హైదాబాదు. 58.71 అ్యపియమైన అయ్యా, చర్మత పాఠాలు మళ్ళీ చదువుకోమని మిమ్మల్ని నేను కోరవచ్చా? ముఖ్యంగా హిట్లరు జర్మనీ గురించి చదపండి మన మాసే చెప్పుకుందాం. కొన్నేళ్ళు వెనక్కి. వెళదాం. ఆనాటి ఇంగీ మ (ప్రభుత్వం విశ్వనాధ వారి “ఆంధ పొరుషం' నిషేధించింది. హింసను ఆెచ్చగొట్టాడని ఆరోపించింది ఇంగ్లీ షువాళ్ళు చాలా నాగరికులు. అందుకే (ప్రమాదకరమైన పద్యాలు రాసిన కవిని కైదు చెయలేదు. చారి్యత్రకశ కుల (ప్రథావం నేను సవ్యంగా అర్థం చేసుకున్నట్లయితే నిగూఢంగా వున్నదాన్ని విడమర్శి చూడగలను. అది మీ కళ్ళకు ఆనదు. ఊరికి వచ్చే వరద మిమ్మళ్ని ముంచె _త్తకముందే యీ వ్యర్థ (ప్రయత్నాలు మీరు మానుకోండి. థీఖీ (భ్రీరంగం థ్రీనివాసరావు) అధ్యక్షుడు. విప్లవ రచయితల సంఘం అధ్యక్షుడు, పొరహక్కు-ల రక్షణ కమిటీ మాజీ నభ్యుడు - సాహిత్య అకాడమీ ఈ దిగువ చిరునామాకి సమాధానం వస్తే చాలా సంతోషిస్తా. కేరాఫ్‌ (నాగభూషణం పట్నాలకే బి. ఏ, బి. యల్‌. (అతనెక్కడుంటే అక్కూడు [విరసం కవులు ముగ్గురి అరెస్టుపట్ర ఆగ్రహంతో. రాసింది. శ్రీ ్రీ పరళు రాముడిలా అనిపిస్తాడిక్క-డ. జలగం వెంగ శావుగారు. అనాటి హోంమంత్రి. ఉ త్తరంలోని ఇంగ్లీషు భాగానికిది అనువాదం. శపో మాపో ఉరికంబం ఎక్కటోతూ. నాగభూషణం పట్నాయక్‌ గారు :.... అప్పుడు విశాఖపట్నం జైలులో వున్నారు. ఆ పరిస్థితిలో వట్నాయక్‌ గారి. కేరాఫ్‌ అడసుకి జవాబు రాయమన్నాడు భ్రీథ్రీ విష్ణవోద్యమాలు, వి పవ కారులతో శ్రీశ్రీ ఎంత మమేకం అయ్యాడో చూపిస్తుందీ బాబు- ఏడాది తరువాత ఉరిశిక్ష రద్దు చేళారు-] 19. సంకెళ్ళు “రా(ంకరేకు మంమ289, ౧020300 లు, 1636 మ6 300 6255. 10096 10 9800 626321 201 10 12196 ము”

36 “స్నేహితులారా, సోదరులారా, నాజాతి జనులారా చెవి యొగ్గి వినండి నేనిక్కడికి వచ్చింది సీజర్ని పొగడ్డానిక్కాదు, పాతి పెట్టడానికి.” మనది (ప్రభుత్వంకాదు, పోలీసు రాజ్యం. అదే కాం్యగెసు పాలన. ఆనాడు 1బైటిమవాళ్ళు కాం(గెసువాళ్ళని హింసించారు. వాళ్ళనోళ్ళలో మూ్యతం పోశారు. ఇప్పుడు కాంగగెను వాళ్ళు రాజ్యానికొచ్చి కమ్యూనిస్తుల్ని అలాగే హింసిస్తున్నారు. ఇవాళ పోలీసులు ఒకటి కెళితే పటుుకుంటారు. రెంటికళితే రాసుకుంటారు. ఇలాంటి పోలీసుల వత్తాసుతో (ప్రభుత్వం ఎషరిపాలన సాగిస్తోంది. ఈ ప్రభుత్వం జపించేది సామ్యవాదం. (పయోగించేది పోలీను యం(కం. ఇందిరమశ్రకు సామ్యువాదమా లేడ, పాడూ ేదు. అదొక పెద పొడ్ప. నేను కలివి. రచణుతను. కలంతో కదులు తున్నవాజ్ఞ. నేను ఏమి రాళానో చూడు, ఏ సిరాతో రాస్తే నీకేం? ఏది _పజా వ్యతి "రేకమెందో రుజువుచెయ్యి. పొరహకు్కు-ల్ని కాలరాయొద్దు. కావాలంటే కటకటార్లోకి “తొయ్యి. పుస్తకాల్ని నిషేధించినంత మాత్రాన ధావాల్ని నిషేధించలేవు. "'మార్చా? కవితాసంకలన కర్తను సక్పలై ట్‌ అని "షేరు పెట్టి నిర్బంధించారు. బెయిలు కూడా నిరాకరించారు. మేమేడో గొడవచేస్తే విడిచిపెట్టారు. మా విరసం మొదటి కవితా సంకలనం “రుంయు' (సింటయిన కొదిరోజులోనే మొ తం కౌపీలయిపోయాయి. "రెండో మ్ముదణ వేశాం, అదీ అయిపోయుంది” మూడో ముద్రణ తయారవుతోంది. గవర్నమెంటు అప్పుడు కళ్ళు తెరిచి నిషేధించింది. ఈ సంకలనంలో "సై న్యంలో చేరకు అనే గేయానికి (ప్రభుత్వం అభ్యంతరం చెప్పింది. ఈ గేయంలో. గొప్ప మానవతా విలువలున్నాయని ఆం(ధ్రప్యతికలో ఒక విమర్శకుడు రాశాడు. అతడు “గవర్నమెంటు. అభిమాని. ఏది సత్యం, ఏదసత్యం? (ప్రభుత్వం నిర్ణయిస్తుందా? ఏది వలువ? ఏది కాదు? పోలీసులు కొటా వేస్తారా ? ఆలోచనల మీద నిఘఖూ వేస్తున్న లఫంగులు పోలీసుల కొ త్తపేరు ప్ప్తష్టకాల దొంగలు ఆలోచింపచేసే పుస్తకాలంశే పీళ్ళకు భయం. అందుకే మా జ్వాలా, నిఖిల్‌, ఇెరల ఇళ్ళమీద దాడిచేసి ప్తున్తకాలన్నీ ఎత్తుకు పోయారు. ఈ పరిస్టితి పోవాలనీ, మారాలనీ రచయితలుగా కోరుకుంటున్నాం. మేం కొన్ని వందల 'సందిమి సంత 'కాలతో సె ఏషయంమీద హోంమం డ్రికి నిరసన తెలిపాం. రచయితనంటున్న సినిమా యాక్టరు జగ్గయ్య దగ్గరకెళ్ళి సంతకం పెటమంకే ఆయన (ప్రభుత్వంతో సం్యపథించి పెడతాసన్నాడు. వేళ జ్‌ దగ్గరకు వెళ్ళి రమ్మని అడిగితే ఉంచుకున్నాడి పర్మిషన్‌ తీసుకొస్తానన్నట్లుండి వ్యవపరం.

39

ఇవేళ (ప్రభుత్వం మీద కసి, అసహ్యం పెరుగుతున్నాయి. (ప్రాథమిక హక్కులు మృగ్యమవుతుంటే వాటిని తిరిగి మసం పొందాలి. పౌర హక్కుల పోరాటం యివేళిదికాదు. చైనాతో సరిహద్దు తగాదా చెలరేగినస్పటినుంచి పౌతి హక్కుల సమస్య చాలా తీ(వంగా పరిణమించింది. ఆనాడు చైనా సానుభూర పరులను నిర్దాక్షిణ్యంగా, కసాయితనంగా నెహ్రూ నాయకత్వం జై ళ్ళలోక నెట్టింది. కొంతమందిని కొల్చి చంపింది. ఆనాడు నేనూ, నంబూ(దిపారగ్‌ పౌరహక్కుల కోసం వుద్యమం సడిపాం. ఇవేళ అలాంటి అవసరం మళ్ళీ ఏర్పడింది. దేశంలో పోలీసులు పౌరహక్కులు నాశనం చేస్తూంటే. వాటిని రక్షించుకోడానికి మనం జాగ్రత్తపడాలి. స్వాతంత్ర్యాన్ని కంటికి రెస్పలా కొపాడుకోవాలి. మనకు ముఖ్య మయింది వాక్స్య్యాతం(త్ర్య్యం- దాన్ని విలబెట్టుకోడానికి నేను నిలబడశాను. నీవు నిర్వ చించి చెప్పిన హక్కుల్ని నువ్వే నాశనం. చేస్తుంటే వాటిని రక్షించుకోవడానికి నేను పోరాడకాను.

/ చంగోలు జిల్లా. వొర వావ్యుల నభ ఢాం? 2 రాయలనీమ

వై లీళ్లీ తిడిండొం7 2 లో (వచురణు/ 14. పార్వతీవురం నక్స్‌లై ట్‌ క్కుటకేసు “మా కొద్దీ తెల్ల దొర తనము” అన్నాడు ఆనాడు థ్రీ గరిమెళ్ళ, “తెల్ల "

తీసివేసి నల అని చేసే సరిపోయేట్లుగా నాటికి నేటికీ పరిస్టితులలో మౌలికమయిన మార్చులేమీలేవు. ఎన్నెనో న కు(ట్రకేసులు బనాయించి ఆనాటి (బ్రిటిష్‌ (ప్రభుత్వం మనలను నిలువు దోపిడి. చేసింది. దాని వారసత్వం తీసుకున్న నేటి కౌంగెస్‌ (సభుత్వం కూడా బ్రిటిష్‌వాడి అడుగుజాడలనే అనుసరిస్తుంది. అంతేకొదు _ వాడు కూడా చేయ సాహసించని అత్యాచారాలను చేస్తోంది. అక్రమంగా నేరారోపణచేసి అమానుషంగా దేశభక్తులను హింసిస్తోంది. ఏ నేరమూ చేయకపోవడమే. వారు చేసిన నేరం."

ఈ పెశాచిక (ప్రభుత్వాన్ని ధ్వంసంచేసి, ఒక మనిషిని మరొక మనిషి దోచుకునే విధానానికీ స్వస్తి చెప్పి సమనసమాణాన్ని నిర్కించటమే వారి ధ్యేయం. అనేక రూపాల్లో పోరాటం సాగి స్తేగాని ఇది సాధ్యంకాదు. ఈ పోరాటాలలో ఒక భాగంగానే పాలకవర్గం చేసుకున్న చట్టాలను వాశ్ళేవిధంగా ఉల్లంఘిస్తున్నారో వాళ్ళ కోర్టులలోనే నిరూపించటానికి డి'ఫెన్సునిధి అవసరముంది. కనుక కా(యమేడ్‌

ఉ్త౦ తశిమెల నాగిరెడ్డి అధ్యక్షతన ఏర్పడిన కమిటీకి విరివిగా విరాకాలిచ్చి తోడ్పడాలని యజలందరికి ఏజ్ఞప్పి చేస్తునా ఎను. విజయవాడ, థ్రీ రంగం థ్రీనివానరావు (ఠీ అ) వివరాలు పంపవలసింది తరిమెల నాగిరెడ్డి శాయినగర్‌ అనంతప్పరం. తెలుగువెలుగు 711.78 (ఈ పేరుతో ఈ కేసు చాలా వాసికెక్కింది. చరిత్రలో ఇంత పెద్దకేను లేదని ఏివికిడి. చనిపోయిన చారుమజుందార్‌ దగరనుంచి, ఊరిశిక్ష పడ నాగభూిషణ్‌ పట్నాయక్‌ దాకా జై లుపాలయిన కొండపలి సీతారామయ్య గారితో నూ ఇందులో వందలమంది ముద్దాయిలున్నారు. వేల కొల్‌దై సాక్షులున్నారు. ఏళ్ళ తరబడి నడి చిందికేసు. మంచీసేళ్ళప్రాయంగా డబ్బు ఖర్చయింది. దీనికోసం విశాఖపట్నంలో (చత్యేకంగా ఒకకోర్జు ఏర్పాటుజేళారు. లి0.8.1870..ఎమర్జనస్సీ అమలులో వృండగా _ ఈ శేస్తులో తీర్పుచెప్పారు.] 15. కసాయయి కాం గెన్‌ గళ 25 ఏళ్ళుగా మనం స్వాతంగత్యదిన పండుగలు చేసుకుంటున్నాం. అయితే మనకింకా స్వాతర్యత్యం రాలేదు. తెల దొరలు దేశంలో నల దొరలకు అధికొరాన్ని బదలీ చేశారు, జరిగిందింతే. ఎందుక్‌ంచే 1040లో కారుఢప ఎంత ? ఇవాళంళ? అనాడు మూడోతరగతి రై లుటికెట్లు ఎంత? ఇవాళ ఎన్నిరెటు పెరి గింది? సామాన్య మానవుని (బ్రతుక నానాటీ దుర బ్రరం అవుతోంది. " మనకు స్వరాజ్యం నిజంగా వచ్చివుంపే యిలా జరిగివుండేదికాదు. ధరలు పెంచుకున్నదీ (వభుత నిమే. ధరలను అదుపుచేయాలని గరీవీ హఠావో నినాదాలిస్తున్నదీ యీ (ప్రభుత్వమే. ఇంతకన్నా దగుల్బాజీతనం మరెక్క- డుంది? ఉత్పత్తి సాధనాలన్ని (ప్రభుత వ్‌ స్వాధీనంతో వున్నాయి. ఈ తభుత వం (పజల (స్రభుత్వంకాదు. ఉత్పత్సి సాధనాలను (ఫజాపరం చేయడానికి విపవం అవసరం. ఇది మనకు చర్మిత చెబుతున్న సగ్నసత్యం. (పభుత్వం (ప్రజల హక్కుల్ని హారించివేయడానికి తుపాకులమీద ఆధారపడుతున్నది. (ప్రజలమీద హింస (పయోగిస్తున్నది. ఈ (ప్రభుత్వ హింస నెదుర్కోవడానికి (ప్రజలు (ప్రతి

య! పొంసకు పూనుకోవడం తప్పుకాదు. పభుత్వం తుపాకి పట్టుకొని (ప్రజల్ని వేటాడు తూంది. అటువంటి (ప్రభుత్వాన్ని (ప్రతిఘటించడానికి తుపాకీ పట్టు కోవడానిక్‌ థజలకు హక్కుంది. పొరహక్కుల పరిరక్షణకు (సజలంతా కదిలిరావాలి-

భారత దేళంలో ప్రస్తుతం పౌరహక్కులకు ఘోరమైన (సమాదం సంభ వించింది. (ప్రజాస్వామ్య ముసుగులోవున్న ఈ (ప్రభుత్వపు పోలీసులు విప్లవ కమ్యూనిస్తులను, మార్క్సిస్టు లెనినిస్టులనే కాకుండా సామాన్య ప్రజలను సైతం చిత్రహింసలకు గురిచేస్తున్నారు. రాజ్యాంగంలో అన్ని హక్యూలు ని రెరించి వున్నాయి. అముతే అవి కోందరుకే అందుబాటులో వున్నాయి. పాలక వర్ణానికి వూడిగం చేసేవారికి అవి వుసయోగపడుతున్నాయి.

(చల్సీము గోదావరిజొల్లా వొౌలవావల మవోనల, భీతువల్‌ం శధ0-తి-7తొ గ భజానమున్యలుో అక్షోనిడు నంబిత

16. (వభుత్వ వతనం

ఏరనం పట్ల (ప్రజల ఆదరణ పెరగడమే ఈ ముగ్గురు రచయితల అరెస్టులకు కౌరణం. దాడులు, అరెస్టులు, ఇళ్ళ సోదాలు, పుస్తకాల నిషేధాలు వీటిద్వారా విప్త వాన్ని ఆపడం సాధ్యంకాదు. 28 ఏళ్ళుగా కాంగగెస్‌ దుషృరిపాలన కొనసాగి స్తోంది. (ప్రజలు దుర్భరస్థితిలో వున్నారు, జీవితంలో (సతిరంగంలో కొలుష్యం వ్యాపించింది, బ్రిటిష్‌ పరిపాలన తొలగినా వాళ్లు నెలకొల్పిన _ పరిపాలన, న్యాయ పోలీనుశాఖల యం(శ్రాంగం యథాతథంగా కొనసాగుతోంది. దేశంలో వివిధ (పాంతాల్లో సాయుధపోరాటాలు సాగుతున్నాయి. గాంధీజీ బోధలు ఆచరణ సాధ్యం కాని ఆదర్శాలు మాత్రమే, అవి దోపిడీ పర్గాలకే రక్ష- (ఫవంచంలో మరేదేశ నాయకుడు చేయనన్ని వాగ్దానాలు నెహ్రూ చేశాడు. కాని ఒక్కటీ అమలుజ రపలేదు-

ఈ దేశప్రజలు సమైక్యమై అ్యసమత్తంగా ఉండాలి. ఈ (య భుకత్వానికి అవసానకాలం సమీపించింది. ఇది కూలిపోవడానికి ఎంతోకాలం పట్టదు-

(విరసం సభ్యులు వరవరరావు, చెరబండరాజు, ఎం, టి. కొన్‌లను అంత రంగిక భ్యద్రతాచ ట్టం(కింద అరెస్టుచేశారు. అందుకు నిరసనగా విరసం ఆధ్వర్యాన ఆం(ధ్రసారన్వత 'పరిషళ్తు పాంగణంలో జరిగిన బహిరంగ సభలో మాట్లాడింది.

(భబురణు = "వీలువు' వకవ్యతిత క.

8

త్స తరిమెల నాగిరెడ్డి అధ్యక్షతన ఏర్పడిన క్రమిటీకి ఏరివిగా విరాకాలిచి ఎ తోడ్పడాలని థజలందరికి పిజ్జప్పి చేస్తున్నాను విజయవాడ, శ్రీ రంగం శ్రీనివాసరావు. (థీథతీ) వివరాలు పంపవలసింది తరిమెల నాగిరెడ్డి శాయినగర్‌ అనంతప్పరం. తెలుగువెలుగు ?.11.78 [ఈ పేరుతో ఈ కేసు చాలా వాసికెక్కి0ది. చరిత్రలో ఇంత పెద్దకేసు లేదని వినికిడి. చనిపోయిన చారుమజుందార్‌ దగ్షరనుంచి, ఉరిశిక్ష పడ నాగభూషణ్‌ పట్నాయక్‌ దాకా జై లుపాలయిన కొండపలి పీశారామయ్యగారితో సీహా ఇందులో వందలమంది ముద్దాయిలున్నారు. వేల కార్ట్‌ సాక్షులున్నారు. ఏళ్ళ తరబడి నడి చిందికేసు. మంచినీళ్ళ ప్రాయంగా డబ్బు ఖర్చయింది. డీనికోనం విళాఖపట్నంలో (ప్రత్యేకంగా ఒకకోర్చు ఏర్పాటుచేశారు. 80.8.1078.ఎమర్దన్సీ అమలులో వుండగా _ ఈ శేసులో తీర్పుచెప్పారు.] గత 25 ఏనృగా మనం స్వాతంత్యదిన పండుగలు బేసుకుంటున్నాం. అయితే మనకింకా స్వాతం్యత్యం రాలేదు. 'తెలదొరలు దేశంతో నల దొరలకు అధికారాన్ని ఇదలీ చేశారు, జరిగిందింతే. ఎందీకంశే 1940లో కారుధీర ఎంత ? ఉట ఇవాళింత? ఆనాడు మూడోతరగతి రైలుటికెట్టు ఎంత? ఇవాళ ఎన్ని రెట్లు పెరి గింది? సామాన్య మానవ్పని (బ్రతుకు నానాటికి దుర్భరం అవుతోంది. మనకు స్వరాజ్యం నిజంగా వచ్చివుంపే యిలా జిరిగిపుండేదికాదు. ధరలు పెంచుకున్నదీ చభుత్వమే.. ధరలను అదుపృచేయాలని గశీవీ హరావో నినాదాలిస్తున్నదీ యా (ప్రభుత సమే. ఇంతకన్నా దగుల్భాజీతనం మరెక్క డుంది? ఉత్పత్తి సాధనాలన్నీ (ప్రభుత్వ స్వాధీనంలో వున్నాయి. ఈ (ప్రభుత్వం (పజల (ప్రభుత వంకాదు. ఉత్పతి సాధనాలను 'శజాపరం చేయడానికి విష్ల వం అవసరం. ఇది మనకు చరిత చెబుతున్న నగ్నసత్యం. (పభుత్వం పజల హక్కుల్ని హరించి వేయడానికి తుపాకులమీద ఆధారపడుతున ఎదీ. ప్రజలమీద హింస (ప్రయోగిస్తున్నది. ఈ (ప్రభుత్వ హింస నెదుర్కోవడానికి (ప్రజలు (ప్రతి

ప! హింసకు పూనుకోనడం తప్పుకాదు. (పభుత్వం తుపాకి పట్టుకొని పజల్ని వేటాడు తూంది. అటువంటి (ప్రభుత్వాన్ని 'పతిఘటించడానికి తుపాకీ పట్టు కోవడానికి శజలకు హక్కుంది. పౌరహక్కుల పరిరక్షణకు (ప్రజలంతా కదిలిరావాలి. భారత దేళశంతో ప్రస్తుతం పారపహాక్కు.లకు "ఘోరమైన (సమాదం సంభ వించింది. (ప్రజాస్వామ్య ముసుగులోవున్న ఈ (ప్రభుక్వపు పోలీసులు విప్రవ కమ్యూూనిస్తులను, మార్క్సిస్టు అెశినిన్టులనే కాకుండా సామాన్య [పజలను సైతం చి్యితపింసలకు గురిచేస్తున్నారు. రాజ్యాంగంలో అన్ని హక్కులు నిర్దేశించి వున్నాయి. అముకే అఏ కోందరుకే అందుబాటుళొ వున్నాయి. పాలక వర్ణానికి వూడిగం చేసేవారికి అవి వుపయోగపడుతున్నాయి. (వల్సిదు గోదావరిజిల్లా వొలవావ్యల మవొనభం, భీమవరం లిరి-తి-7తొ (ోటశానమన్యలుో అక్షోనిడు నంబిత 10. (వ్రభుత్వ వతనం "విరసం పట్ల (ప్రజల ఆదరణ పెరగడమే ఈ ముగ్గురు రచయితల అరెస్టులకు కారణం. దాడులు, అరెస్టులు, ఇళ్ళ సోదాలు, పుస్తకాల నిషేధాలు వీటిద్వారా విప్తవాన్ని ఆపడం సాధ్యంకాదు. 26 ఏళ్ళుగా కాంటగెస్‌ దుష్పరిపాలన కొనసాగి స్తోంది. శ్రజలు దుర్భరస్థితిలో వున్నారు, జీవితంలో (పతిరంగంలో కొలుష్యం వ్యాపించింది. బి9టిష్‌ పరిపాలన తొలగినా వాళ్లు నెలకొల్పిన _ పరిపాలన, న్యాయ పోలీసుశాఖల యంత్రాంగం యథాతథంగా కొనసాగుతోంది. దేశంలో వివిధ (పాంశాలో సాయుధపోరాటాలు సాగుతున్నాయి. గాంధీజీ బోధలు ఆచరణ సాధ్యం కాని ఆదర్శాలు మాత్రమే, అవి దోపిడీ వర్గాలకే రక్ష. (ప్రపంచంలో మరేదేశ నాయకుడు చేయనన్ని వాగ్దానాలు న్యెహూ చేశాడు. కాని ఒక్కటీ అమలుజ రపలేదు.

ఈ దేశ్నపజలు సమైక్యమై అ(ప్రమత్తంగా ఉండాలి. ఈ (ప భుత్వానికి అవసానకాలం సమీపించింది. ఇది కూలిపోవడానికి ఎంతోకాలం పట్టదు.

[విరసం సభుక్థలు వరవరరావు, చెరబండరాజు, ఎం-టి. థాన్‌లను అంత రంగిక భ్యదతాచ ట్రం(కింద అరెసుచేళారు. అందుకు నిరసనగా విరసం ఆధ్వర్యాన ఆం(ధ్రసారస్వత పరిషత్తు ప్రాంగణంలో జరిగిన బహిరంగ సభలో మాట్లాడింది.

గదచురణు = "విలువ" వక్షవ్యతిత 2. ₹2-7త్చ

98

శ విరసం అధ్యక్షోపన్యాసాలం వ. మేం ఇస్వుడు వీస్తున్న గాలి

ఏవిటీ విష్ణ వం + ఎందుకీ విష్ణవం ఇ

విష్ణ వం ఇవాళ పీస్తున్నగాలి. లేస్తున్న శెరటంం

ఇదం కే భయఫడేవాళ్ళున్నారు. అసహ్యించుకునే వాళ్ళున్నారు. దీన్ని అజి చెయ్యాలని తమ అధీనంలో ఉన్న అన్ని ఆయుధాలనూ సమాయత్తం చేస్తున్న వాళ్ళున్నారు.

వీళ్ళంతా ముసిలివాళ్లు. వయస్సులోకాదు, మనస్సులో. వీళ్ళంతా నిన ఉటీవాళ్లు. అయికే అన్ని ఆయుధాలూ. వీళ్ళచేతిలోనే ఉన్నాయి. అన్నింటినీ నిర్దాక్షణ్యంగా (పయోగిస్తారు. నిన్నటి వత్తాసుగా నిలిచేవాళ్ళంతా మన శత్రువులే.

ఆయుధాన్ని ఆయుధంతోనే ఎదిరించాలి. హింసని (ప్రతిపాంసతో (ప్రతిఘటిం చాలి. అస్వుడే సామ్యవాద విప్ప వం సార్ధకమవుతుంది.

ఈ విస్ణవం అనేమాట మనందరికీ ఎంతో ఉత్సాహం ఇస్తుంది. కొని మన శ్యతుపులకి మాత్రం ఉలికిపాటు తెస్తుంది. ఆ ఉలికిపాటులో. వాళ్ళకి వివేచనళక్షి నశిస్తుంది. ఏవో కొన్ని పు స్తకాలను ని షేధిస్తారు. ఎవరో ఎకొందర్ని నిరం ధిస్తారు. తమ కనుకూలమైన రచనలుచే సే వాళ్ళకి సత్హారాలూ, సన్మానాలూ సాగిస్తూ ఉంటారు. మనుష్యులలో వీరి దృష్టిలో అంటిరానీవాళ్లున్నశ్లే, మాటల్లో కూడా అనరాని మాటలుంటాయి. తమ మధ్యతరగతి సంస్కారాన్ని మించి మరిముందుకు చూడలేని ఈ (ప్రబుద్ధులు అనభ్యం అనీ, అశ్షీలం అసీ, ఇంకా పచ్చిగా చెప్పాలంపే బూతు కూతలవీ కొన్నిరకం రాతలని అభివ ర్రిస్తారు. మీరంటున్న అశ్నీలాలూ అసభ్యతలూ అన్నీమీ పురాణాల్లోనే, మీ (ప్రబంభోలలోనే సమృద్దిగా దొరుకుతున్నాయి చూను కొండ్యరా అంకే, ఊంహు పృరాణాలన్నీ దేవుళ్ళకి సంబంధించినవిన్నీ, 1సబంధా అన్నీ (ప్రభువులకి సంబంధించినవినీ ఎ-కౌబట్టి అక్కడ అశ్లీలం (ప్రస క్రితెచ్చేవాళ్లంతా వచ్చేజన్మలో ఏ కుక్కలుగానో నక్కంలుగానో పృడతాకొని శాపనారోలు పెడకాడు. ఇది నేటిదికాదు -కొన్ని వేల, పోనీ కొన్ని వందల సంవత్పరాలుగా మ్‌నలో జీర్చించి పోయిన దురాచారం |

తీ

మనం ఏవేవన్నీ దురాచారాలంటున్నామో అవన్నీ వాళ్లకి నదాచారాలు। బొను మరి, అవస్నీ తమకు సదుపాయంగా ఉంటూవస్తున్న యథాతథస్థితిని కాపాడుతున్న కంచుకోటలు. వీటిమీద విష్ణవం ఎడతెగనిదాడి, అనుక్షణ దండయా(త జరుపుతూనే ఉంటుంది. తాత్కాలిక పరాజయాలు ఎన్ని తటస్టించినా అంతిమ విజయం కమ్యూనిస్తు విష్ణ వానిదే 1 (ప్రపంచ చరితను ఒక్కసారి పర్యాలోకనంచేస్తే మనకు కనిపించు తూన్న సుసష్ట సత్యమే ఇది £ థాస్క-రుణ్ణి మేఘాలు కబళించాయనుకుంటాము. కౌని భానూదయం మాతం తథ్యం.

1917 వ సంవత్సరందాకా కమ్యూనిస్టు విష్ణవం అనేమాట కౌగితంమీవ మాత మే కనిపించేది. మార్కు, ఎంగెల్స్‌ల కమ్యూనిస్టు మానిఫెస్టో ఒక సైద్ధాం తిక (పాతిపదికను లోకానికిచ్చింది. అప్పుడు లోకంలోని అసంకథ్యాకుల కిది (పపం చాన్ని కబళించే పెనుభూతంలా కనిపించింది. ఏ లెిన్‌వంటి కొద్దిమందికో ఇది కొత్త వ్యవస్థను కడుపుతో ఉన్నమాటగా సాత్షిత్కరించ్చింది,

ఈనాడు పరిస్టితి తారుమారయింది. కమ్యూనిజాన్ని భూతంలాగ భావించేవాళ్ల 1వవంచం మొత్తంమీద మైనారిటీ అయిపోయారు. తమ భవిష్యదాశల భూతఅ స్వర్గంగా భావించేవాశ్ళే ఈనాడు అధిక సంఖ్యాకులు, అభివృద్దినిరోధకులు. ఓడీ పోతున్నారు. సామ్యవాదశక్తు లకు పైచేయి లభించింది. ఇది ఈనాటి (ప్రపంచ యాకార్థ క్ట్‌ంం

ఇవన్నీ నేను చెబుతూఉంకే కొందరికి విరసం రామాయణంలో రాజకీయాల పిడకలవేటాలా కనబడవచ్చు. నిజమే | మనం ఇక్కడ రచయితలుగా సమావేశ 'మెనాము. సాహిత్యపరంగా మనం చర్చించుకోవలసినవీ, పరిష్కారమార్జాలు వ్ట్‌క్రక్కోవలసినవీ సవాలక్ష సమస్యలున్నాయి. “రచయిత అనే వాడు రాజకీయాలకి ఎంతదూరంగా ఉంటే అంతమంచిది. దై నందిన రాజకీయాల్లో కొట్టుమిట్టాడే పార్టీ లున్నాయి, రాజకీయ నాయకులున్నారు. వారిని తమతమ అవసరాలను బట్టి, అవగా పహసబిట్టి అనుసరించే రకరకాల జనాలూ ఉన్నారు, ఇదేమీ సుగందభరిత మైన చాళావరణం కూడాకొదు. రచయిత అనేవాడు ఈ కంపుకీ, రొంపికీ వీలయినంత = దూరంగా నెళిపోవా”లనేవాళ్శున్నారు.

అక్కడే మానూలు రచయికకీ విష్ణ వ రచయితకీ (ప్రధానమైన భేదం ఉంది ॥ విస్తన రచయిత జీవితాన్ని అన్ని దృక్కొణాలనుంచీ పరిశీలిస్తాడు. సాహిత్యాన్నీ, నక్‌ల కళలనీ, అన్నితరహాల రాజకీయాల్నీ జీవితంలో ఒక భాగంగానే పరిగణిస్తాడు, ఇలా పరిగణించడంలో తాను ఇదినరకు అలవాటుపడిస ఎన్నోఅవనమ్మ కాలను బుద్ధి పూర్వకంగా సరిత్యజిస్తాడు. అన్ని సమస్యలను నళాస్త్రీయమైన సహేతుకమైన పద్ధతు లతో పరిశీలిస్తాడు. ఇలా పతిశీలించి, సరియైన అవగాహనకి వచ్చి, సుసాధ్యమైన-

త్వీల్మీ పరిష్కారమార్థాలను (స్రవచించడానికి ఇతనికి కొన్ని మె(కొస్కో-పులూ, పెలెపోగ పులూ, వైతసో[.ప్పలూ లభించాయి. పీటన్నిటికీ పర్యాయపద మైనమాట ఒకేఒకటుందిం “ఆజే మర్యం. అడే విష వనౌకను విజయగమ్మ్యానికి నడిపించే (ధ్రువతార ! మార్ష్సిజం అనే ఈ సిద్ధాంత దర్శనానికి విస్త వ రచయితలు నిబద్దులెదన్నారు పీరు కవితలో కట్టినా, కధలు చెప్పేనా, నాటకాలు రొసగా, సినీమాలుతీసిసో, ప్యతికలు వెలువరించినా తే మార్కిస్టు ఏివిద్దత ఒకే వీళ్ళని (పభావితంచేసి వచో దిస్తుంది, మార్కిస్టు అవగాహన వీప్ల జీవిశాన్ని మరింత సమ్మూగంగా అర్థం చేసుకోవడాని' తోడ్పడుతోంది. అందుకే వీళ్ళ రచనలు అందర్నీ, ముఖ్యంగా భవిష్యత్తుకీ వారీసు లైన యువతరాన్నిఅంత త్యవంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. విసష్ణవ రచనావ్యాసంగం య సంగా యవకుల ఉద్యమం. ఈ ఉద్యమకారులు వయస్సులోకన్నా మనస్సు యువకులు, ఈ యువమనస్పులను స్పందింపజేస్తూ విష్ణ నవరచన సాగిపోతోంది. “ఎర (ైటెయిన్‌ కదిలింది ఇక దీన్నెవరూ ఆపలేరు” అవి (ఫెంచికవి లూయీ ఆరగా స్యరియలిష్తు 'టెటరరిస్టుగా. ఉన్నప్పుడే రాశాడు అందులోనే అతనింకోచోట.__ “లియాన్‌ న్లీ మీద తుపాకి పేలళ్ళండి సోషల్‌ డెమాఢ్రసీకి చెందిన నర్కస్‌ ఎలుగ్గొడ్డ మీద తుపాకి 'పేల్చండి" అనీ రాశాడు. అందుకతళణ్డి అరెస్టుచెయ్యడం జరిగింది. (పజొభి(ప్రాయో భయపడే అతజ్ఞి వెంటనే విడుదలచెయ్యడం కూడా జరిగింది. మనల్నందరినీ సాహిత్యం ఇక్కడకు తీసుకొచ్చింది. ఆ సాహిత్యానికి ము వదార్దమైన తెలుగుభాష మనల్నిక్కడకు తీసుకొచ్చింది. తెలుగుభాష అనా అన్నా! కాదు భాషలు! తెలుగుదేశంలో రెండు తెలుగుభాష లునా గాయి. ఈ విషయాన్ని వి విద్యాలయాలు ఒన్నకోక పోవచ్చును. సాహిత | అకాడమీలు ఒప్పుకోకపోవచ్చు? అన్నిరకాల చాదస్పప్పు సంస్థలూ ఒప్పుకోకపోవచ్చును. కాని రెండు తెలుగుఖి లున్నాయనేది కాదనడానికి వీలులేని సత్యం. పీటిలో ఒకటి ఉన్నవారి తెలుగుభాష కెండోది లేనివారి తెలుగుభాష 1 మొదటిది అల్పసంథ్యాకుల థాష । రెండోది అః సంఖ్యాకుల థొష | ఈ రెండు భాషలూ తెలుగుకే రెండు రూపాలని ఒప్పుకోవచ్చు. కాని కలవ భాష ఆత్మవంచనకీ, పరవంచనకీ ఉపయోగపడుతుంది. లేనివారి భాష అకల్మష చి _త్తపద్ధీభరితం |

జీ5 ఇందుకో చిన్న ఉదాహరణ ఇస్తాను. నేనో సినీమాపాట రొకాను. అప్పుడు నాపక్యని మఠోకవి ఉన్నాడు.నాపాటని చెడపొగడేస్తున్నాడు. అద్ముతం:ఃఅద్వితీయం। ఆహాః ఓహో: అంటూ! ఇదంతా ఉత్త ముఖస్తుతి అని అతనిక్‌తెలుసు నాకూ తెలుసు; నా పాటలో అంత ఆకొళాని కెత్తవలసిందేదీలేదని ఇద్దరికీ తెలుసు & “వ్‌ ౮0, ౦౪ 1ం01:” అని గద్దించి అతణ్ణి నేనూరుకో బెట్టవలసిందేః కాని అందుకు నామధ్య తరగళి సంస్కారం అడ్డుతగిలింది. అలాగే ఒక అలగాజనుడు పావలా టికంట్లు కొనుక్కాని తన అభిమాన నటుడి చితం చూస్తాడు “తల్కుండమొయ్య:ః దొంగనాకొడుకు ఎంత దాగా యాక్టు జీసిండురాః?” అంటాడు.ఈభాష మన సున్నితమెన చెవులకు మోటుగా పవినదిడుతుందిః కొని దాని వెనుక దాగిఉన్న చిత్తశుద్ధిని శంకించనవసరంలేదు. ఈ భాష నిష్కల్మష మెనదని నేనంచళే అది వ్యాకరణరీత్యాకాదు. హృదయానికీ, ఊహలకీ సంబంధించిన ఒకానొక అకళంకత ఈ భాషలో ఉంది. ఇలాంటి భాషలో సుమారు నలఖై యేళ్ళ్శకిందట నండూరి సుబ్బారావుగారు యెంకి పాటలు రాశారుం అప్పుడో పెద్ద గాలిదుమారం చెలరేగింది. అసభ్యశృంగారం అన్నారు. అప్యభంశభాష అన్నారు. ఒకగొప్ప *కాంటగైెస్‌ నాయకుడు "పేరెందుకు చెప్పడంలెండి....ఆనాటి స్కుపసిద్ధ్దులలతో ఒకడు .__ *ద్భొంకి పాటల్లోన సంకనాకడముంది సాపసిరగడముంది సాడుకొరడముంది నాజూకులేదురా, సండూరి సుబ్బెగా ?” అని ఓచిన్న కౌం్యగెసు మార్కు తిట్లు కవిత్వం చెప్సేడు.ఇంతగొాపఎ సాహిత్య విమర్శతో కూడుకున్న గేయంకూడా యొంకిపాటల మహోన్నత్వాన్ని ఒక అరంగుళం కూడా కిందికి దించలేకపోయింది. నా దృష్టిలో సభ్యమైన మాటలనీ, అసభ్యమైన మాటలనీ ఇన్నిరకాలు లేవు మానవులంతా సమానులే అని స్నూత్యప్రాయంగా అంగీ5రి స్తే మాటలన్నీ సమానమే అని ఒస్పుకోవాలి. కాని మనుషుల్లో ఈనాడు ఎన్నెనో్నో హెచ్చుతగ్గులు కనబడు తున్న కారణంనల్ల నే భాషలోకూడా మడికట్టుషన్న భాష ఒకటి, మైలపడ్డథాష వేరా కటి కనబడుతున్నాయి. మస మధ్యతరగతి మిర్యాదస్తుడు పెళ్ళాం మీదనో, కొడుకు మీదనో కోపంవస్తే, కాను ఏది అసభ్యం అంటాడో ఆ ధాషతోనే తిట్లకు లంకించు కుంటాడు, నాయింట్లో నాలుగ్గోడల మధ్యా ఉసయోగించాను కాని సభలో కాదు కదా అని సమర్థించుకుంటాడు,

• ఆంధ్రరత్న దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యగారు

జీర గిడుగు పండితుడు శష్ణవ్యావహారికం కోనం జీవితకాలమంతా పోరు సాగం చాడు. (గాంధికభాష కృతక మైనర్‌, పరిమిత (ప్రయోజనం కలదీ అని 'హెచ్చరిం చాడు. వ్యావహారిక భాష సబీవమైనదీ. అపరిమిత (పయోజనమైనదీ అని ఉద్దోషిం చాడు, కొమ్ములు తిరిగిన గొప్ప పండితులకు కూడా (గ్రాంధికభాష కొరకరాని కొయ్య అని వాళ్ళ (గంథాలలోనుంచే ఉదాహరణలు తీసుకొని నిరూపించాడు. సుప సిద్ధమైన పీఠ “ప్రాతెనుగుగమ్మ “పాతతెలుగు ఎలావుంటుందో అందులోని తిరుగుళ్ళు ఎలిత్‌ క్పిష్ణమైనవో చూపిస్తుంది. “ఈ కమ్యులో కావాలనే నేను కొన్నితప్పు (ప్రయో గాలు చేశాను. అవేమిటో చూపించగలిగితే చూపించండి” అని ఛాలెంజి జేశాడు. గిడుగు పిడుగు (ప్రారంభించిన పోరాటం ఇంకా ముగిసిపోలేదు. నిజమే* ప్యతికలలో, రేడియోలలో, చలన చిత్రాలలో గిడుగువాదం జయించింది. కొని పార శాలల్లో, విశ్వవిద్యాలయాలలో, అకాడమీలలో ఈఖాష (ప్రగతి విరోధభావాలకు పట్టు గొమ్మగా నిలిచేవుంది.. ఒకప్పుడు విశ్వనాధ సత్యనారాయణగారు. తాము (పాఠ భించిన “జయంతి” పత్రిక మొదటి సంచికలో వ్యానహోరీక భాషమా్య్రమే పరగాహ్య మని సంపాదకీయం రాశారు. “కోకిలమ్మ పెళ్ళి” అనీ, “కిన్నెరసాని*లనీ పాటరాసీ అదే “జయంతి” లో (ప్రచురించారు. ఇవాళ కరడుగట్టిన అభివృద్ది నిరోధకుల మొదటి పం కిలో ఈయనగారు మనకి కనిపిస్తారు. బౌను మరీ | తన 'లేయోమయ భావాంక్రీ, అపభంళ భాషకీ లక్షలమీద బహుమానాలు. వస్తున్నప్పుడు. విరసాన్ని ఈయన నిరసీంచడంలో అళ్చర్యం ఏముంది ? గిడుగు (ప్రారంభించిన ఉద్యమానికి విశ్వనాధ చేసింది (ద్రోహం 1 ఆ ఉద్యమాన్నింకా ముందుకు తీసుకువెళ్లడం విష్తవ రచయితల బాధ్యత । ఉండండి. ఉండండి. తెలుగు దేశంలో క్రూడా ఒక మహో ధృతమైన సాంస్కృతిక విష్ణవం (పజ నిరిల్లక తప్పదు మరోసారి మనం భూగోళపటాన్ని చూదాం. ఇందులో మనకి మూడు రకాల దేశాలు కనబడతాయి. విపవం విజయం సొధించీన దేశాల. (రష్యా, చీనా, తూర్పు యార్‌ దేశాలు, క్యూబా) విప్లవం తాత్కాలిక పరాజయం. పొందిన ' చేళాలి (మలేసియా, ఇండోనీసియా, ఫిలిప్పీన్‌ ఎ ఘనా, సూడాన్‌, ఫ్రాన్సొ,గ్టగిస్‌, స్పెయిన్‌ కొన్నిదక్షిణ అమెరికా దేశాలు) మూడోతెగ దేశాలలో విష్ణవం ఇంకా సాగుతూనే ఉంది. ఉదాహరణకి విప్లవానికి చిద్ధళ్యతువైన యినై సెడ్‌. సేట్స్‌లోనే విష్టవ రుంరు తీ్యవ్రాతి తీవ్రంగా వీస్తోంది. మనదేశమే మరో ఉదాహరం, అన్ని అరబ్‌ రాజ్యాలలో అశాంతి జ్వాలలు చెలరేగుతున్నాయి. ఈనాడు విష్ణవళక్తులు దెబ్బతీసే దశకు నచ్చాయి. విష్ణన నిరోధకళ క్తులు దెబ్బకొచుకునే స్థితిలో పడ్డాయి. అందుకే చేగువేరా ఇంచుమించు ఇలా అన్నాడు; “ఈ (సపంచమంతా ఒక చిన్న కుగ్రామం: ఇకర్ణాడ కలవాబ్ళు చాలాకొద్ధి మందే ఉన్నారు. లేనివాళ్లు కోట్ల సంఖ్యలో ఉన్నారు.

టీ విప్లవానికింకా పరిస్థితులెస్పుడో పరిపక్వమవుతాయని _ వేచుకు కూచోనక్కరలేదు. 006 రం ౦2 2 ₹670123ట0045” 18 10 016206 7670136108.” అందుకోసమే చేగువేరా తన మంత్రిపదవికి రాజీనామా ఇచ్చేసితుపాకీ భుజాన వేసుకొని విశాలవిశ్వంలోకి వెళ్ళిపోయాడు. ఏప్తవం ఎక్కడ చెలరేగుతూ వుం కే అక్కడ తన అవసరం ఉందన్నాడు. రెండు సంవత్చరాలదాకొ చేగువేరా ఏమయాడో ఎక్కడున్నాడో ఎవరికీ తెలియదు. కాంగోలా చూ శామన్నాడు. వియత్నాంకు వెశే? డన్నారు. ఈలోగా క్యూబాలో జరిగిన మూడు మహాఖండాల సభకి తన శుభాకాంక్ష లను “(సపంచంలోని కొండొక చోటినుంచి” పంపించాడు. ఇక్కడ నా ఉద్దేశం గువేరా జీవిత చరితను చ్చితించడం కాదు. మన బుద్ది జీవులకు అందుబాటులో లేకున్నా, అకనిమీద చాలా _పు సకాలు వచ్చాయి. అతడు రాసినవీ కొన్ని ఉన్నాయి. ఇరవై ఒకటో శతాబ్దపు మానవుజ్డి గురించి అతడురాశాడు అతడే అటువంటి మానవుడా అనిపించేటిట్టు బతికేడు. ఆరెంటీనాలో జన్మించాడు. క్య్యూదాలో విజయం సాధించాడు. బొలీవియా అడవుల్లో గెరిల్లై యుద్ధం సాగిస్తూ కాలికి గుండు దెబ్బతగిలి శ్యకువుకి దొరికిటోయాడు. అతని జేబులో ఉన్న కాగిశాలనుబట్టి అతడు “*దళనాయకుడు మేజర్‌ రామన్‌” అని మ్మాతం శ్నతువులకితెలిసింది. గెరిల్లాల మీద కేసులు పెట్టడం, విచారణ సాగించడం ఇలాంటివనీ వ బూర్జువా పద్దతికి విరుద్ధం. అందుచేత బూర్జువా న్యాయం (సకారం అతని గుండెలొ గుండుపేల్చి చంపేశారు. "ర్వాత ఇతడే గువేరా అని తెలిసింది ఆదరాబాదరగా అఠని ఫాటో(గ్రాపులు తీసుకుని (అంతర్జాతీయ స్యత్రికలకి పంపించి శవాన్ని స్యకమంగా సమాధిచేశారు. (ప్రపంచం ణి

అంతటికీ చనిపోయింది చేగువేరా అని తెలిసింది. క్యూదా నాయకుడు కాస్టో9కూడా !ఎవేరా మరణించాడని హూవానా నగరంలో తన పజలముందు (ప్రకటించాడు.

“ఒక పేరులేని సమాధిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నా, లేదా ఇంకోసారి “పంచుకుని ఇంకోచోట (స్రత్యక్షమైనా ఈ మహాధ్రైర్యశాలి మన (పశంసలకీ, గౌర నిక్రీ ఆఅర్హ్మడు” అని న్యూయార్కు మైమ్సు” పత్రిక సంపాదకీయంలో రొసింది.

అక్కడ బొలీవియాలో అధికారులు హడలిపోతున్నారు. బతికిఉన్న గువేరా

కంచె, సమాధిలోని గువేరాశవమే వాళ్ళని భయపెడుతోంది. అంచేత శవాన్ని తవ్వి తీసి, చేతి బొటనవేద్యమా(తం కోసేసి శరీరాన్ని దహనంచే సేసి, బూడిదను గాలిలో కలిపివేశారు. అంతటితో గువేరా కధ ముగిసిందని వాళ్ళనుకున్నారు. కొని ఆ క్షణం నుంచే అతని కథ (పారంభమయింది.

అమెరికన్‌ సీ్యగో నాయకుడు స్లోక్సికారెబేల్‌ ఇలా అన్నాడు; “చేగు వేరాను

శీనెప్పుడూ వ్య క్తిగతంగా కలుసుకోలేదు. కాని నేనతణ్ణి ఎరుగుదును. ఇప్పుడు

తరి ఇంకా బాగా ఎరుగుదును. ముఖ్యమైన విషయం స్‌మిటంపే అతని భావాలన్నీ మనతో నే ఉన్నాయి. అందుచేతనే మనం నిర్విరామంగా పోరొటం సాగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాం” అని. అందుకే చేగువేరా చనిపోయాడని కానంగ్షీకరించలేనన్నాడు. చేగువేరా ఆవలంబించిన పోరాట పద్దతులను గర్హి స్తున్నవారు సవో అత డాశించిన సమాజాన్ని ఆహ్వానిస్తూనే ఉన్నారు. అతడు సమాజంలో సమూలమైన మార్పులు కోరాడు. అందుకు మానవ స్వభావంలో సంపూర్ణ మెన పరివర్తన జరగా అన్నాడు. గువేరా రచించిన “క్యూబాలో మాసపుడూ, సామ్యవాదమూ” అనే (గ్రంధం నుంచి ఈ దిగువ నాలుగు ముక్కలూ ఉదహరించి, ఇంతటితో గువేరా (పసకి ముగిస్తాను. లో “మనం సృష్టించవలసింది 21 వ కతాబ్దిపు మానవుణ్ని. అయితే ఇంకొ ఇది ఊహిస్తున్న చిితమేగాని సాధించిన ఆశయంకాదు. ఒకొక్కడూ ఎన్ని కిలోగ్రాముల మాంసం తింటున్నాడు. ఏడాది 'కెన్నిమార్లు సమ్ముదతీరాల్లో విలాసయా(తలు చేసు న్చాడు, లేదా ఇప్పుడున్న జీతంతో ఎన్నిరకాల దిగుమతి సరుకులు కొనుక్కోగలున్లో చున్నాడు అన్నదికాదు ఫ్‌ళ్నం వ్యక్తికి మరింత ఎక్కువ సంత ప్తి కలిగిందా లేదా? తనలోని అంతస్సంపద ఇంకా అధీకేమయినట్లు భావిస్తున్నాడా లేదా? ఇంకా ఇంకా ఎన్నెన్నో వాధ్యతలు ఎక్కువవుతున్నటు (గ్రైటొసున్నాడా లేదా?” అని ఆ (గంథంలో అడుగుతున్నాడు. చేగువేరా, న అటువంటి మనిషినీ, అటువంటి సమాజాన్నీ నిర్మించడానికి తమ కలాని] ఒక పదునైన ఆయుధంగా ఉపయోగించడంకన్నా విప్రవ రచయితలకు వేరే క ర్త్య ఏముంటుంది ? ఇందుకోసం మసం జీవిత వ్యాసంగాలన ఇంటిలోనూ, ముఖ్యంగా స న నాత్మక కౌర్య(క్రమా అన్నింటిలోనూ అధికాధికంగా పాల్గొనాలి. పాల్తొనడ మా్యకమేకాదు. సాంస్కృతిక, వైజ్రానిక, సాహిళ్యాదులై ని అన్ని వ్యాపరొలలి ముందు పీటీని నిలిచి నాయకత్వం పపేంచ్సి నడిపించాలి. "= ఇంతవరకు కవిత్వంలోనూ, కథానికల్లోనూ వి. ర సం, సభ్యులదే నాయ్స కత్వం. బూర్జువా ప్యతికలకు రాసే యువకులుకూడా వి ర సం. భావాలతో (ప్రభా విళులపుతున్నారు. వీళ్ళకి మనం అన్నివిధాల _సోత్సాహం ఇవ్వాలి. పాపం, వీళ్ళ కింకా వాస్తవికతను గురించిన అవగాహన చాలదు. కలంపటిన మర్నాడే వీశొక్ర మాయకోవస్కీ అయిపోవాలనిగాసీ మాకి సంగోర్కీ అయిహావాలనిగానీ నునం త్‌ చడంలేదు, ఆలాగ వాళ్ళని తయారుచేసే మాజిక్‌ చిట్కాలేవీ మనదగరలేపు కాన్షి మనం (సచురిసున్న వ్యత్రికలన్నీ (ఇవి (స్రస్తుతం అత్యల్పసంఖ్యలో చీ ఉన్నాయను కోండి దేశం నలుమూలలా వ్యాపీంచే విధంగా చూడాలి. అడ్డుపడే 'సైంధవులు అడ

వ్ర

గడుగునా ఉంటూనే ఉంటారు. నాకు పోస్టులో రావలసిన ఎన్నో ఊ తరాలూ, ప(తికలూ మాయమైపోతున్నాయి. దీవికి కారణం ఏమని చెప్పుకోవాలి. ఆ భగవంతుడి అనేక లీలలలో ఇద్‌ ఒక చీపురుకట్ట సరసం అని సర్దిపెట్టుకోవాలి.

ఇంకోరకం దాడి ఉంది. కిందటి సంవత్సరం మనం *యుంయ"” అనే కవికా సంకలనాన్ని (పచురించాం. రెండు నెలలు తిరక్కుండానే (శీమదాం్యధమహా గవర్న "'మెంటువారు మన గంథాన్ని ఏవో కుంటిసాకులు చూపించి నిషేధించారు. కాని ఈలోగా మన “రుంయ” రెండు ము్యద్రణలయి, దెండువేల కాపీలు అమ్ముడు పోయింది. మ[దాసులో మరో 'వెయ్యికాపీలు ముదిస్తే అవి ఒకటి రెండు వారాల్లోనే చెల్లుబడి అయిపోతాయి.

మన వి. ర. సం. సభ్యులకి కపతాగానం గురించీ, కథారచన గురించీ ఇక్కడ నేను ఎక్కువగా చెప్పవలసిందిలేదు. నవలారచన మాతం చాలా బలహీనంగా ఉందని చెప్పాలి. అందుకు తగినంత తీరుబాటు లేకపోవడం ఒక కౌరణం కావచ్చు. కథానిక ఒక నొగ&ర-5షం€ లాంటిదనీ, నవల ఒక కుడ్యచింతం లాంటిదనీ ఒకసారి నేను నిర్వచించాను. మన ఇరుగుపొరుగు భాషలతో పోల్చి చూసుకుంకే నవలల విషయంలో మనం వెనుకబడి ఉన్నామనే చెప్పక తప్పదు. కవితల, రచనలో కథా నికల అంతర్జాతీయ స్ట్థాయినందుకున్న తెలుగువాళ్ళు నవలల దగ్గరికి వచ్చేసరికి దేశీయస్థాయిని కూడా చేరుకోలేకపోవడమనేది అళ్ళర్యకరమే.

నాటకాలలో కూడా కన్యాళుల్కం తర్వాత అంత గొప్ప నాటకం మళీ రాలేదు. అభ్యుదయ రచయితల సంఘంతో సన్నిహితంగా సహకరిస్తూ (సజా నాట్య మండలి అనే సంస్థ పనిచెయ్యడంవల్ల మాభూమి, ముందడుగులాంటి మంచి నాటకాలు వచ్చాయి. అవి మంచి నాటకౌలనడంకన్నా, వాటివెనుక న్వర్గీ య గరికపాటి రాజారావు (ప్రతిభ వాటికి రంగస్టలంమీద (_ప్రాణ్యప్రతిష చేసిందని నేను భావిస్తున్నాను. ఏది ఎలావున్నా, ఈనాడు మన విష్షవ రచయితల సంఘంతోకలిసి పనిచేసే (ప్రజానాట్య సంఘం ఒకటి చాలాఅవసరం. దేళంలో బొత్సాహిక నాటకసంఘాలు అనేకం ఉన్నాయి. ఏపేటా ఎన్నెన్నో నాటకపోటీ _పదర్శనలు కూడా జరుగుతున్నాయి. కాని ఇవన్నీ ఇప్పటి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు మాత్రమే పరిమికమై పనిచేస్తున్నాయి. ఇష్టమున్నా లేకున్నా ఈ వ్యవస్థ పీధించే షరతులను శిరసావహించి మా్యతమే _పదర్శనలు జరుపుకుంటున్నాయి. అలాకొకుండా మనమొక విఫ్రవ నాటకరంగ వేదికను నిర్మిం చాలి. ధసస్వామ్య వ్యవస్థకంక సామ్యవాద వ్యవస్థ ఎన్నోరెట్లు మెరుగని ఆచర అలో నిరూపించాలి.

అలాగే మనం ఒక సినీమా తియ్యాలనుకున్నా మనుకోండి, మనల్ని మొట్ల మొదట ఎదుర్కొనే (ప్రశ్న--అమ్మయ్యో, అంతడబ్బు మనశెక్కడనుంచి వస్తుం

క్‌0

దని. ఒక నాటకం అచ్చువెయ్య డానికి నూరురూపాయలయితే. దాన్ని (ప్రదర్శించడానికి 'వెయ్యిరూపాయలై తే, దాన్ని ఫిలిం తియ్యడానికి లక్షరూపాయలవుతుంది. విషైవ చి(త్రంమీద లక్షరూపాయలు మదుపు పెట్టడానికి ఎంత 'వ్యెరివాడయినా ముందుకురాడు- సత్యజిత్‌రాయ్‌ తన మొదటిచ్వితం “పథీర్‌ పాంచాలి” లక్షరూపాయలు ముందుగా వ్యాంకులో వేసి తర్వాత (ప్రారంభించలేదు. అంతర్జాతీయ విఖ్యాతి నార్జించిన ఆ చిం మొట్టమొదట అతని మనస్సులో ఒం ఊహగా మాత్రమే (ప్రారంభ పుయింది. ఆ ఊహకి కూడా రెండో (పపంచ యుద్ధకొలంలోనూ ఆ తర్వాతనూ నిర్మితమైన ఇటాలియన్‌ ఫిలింలు 096 0080 0% 3100016 ౧0160765, మొదలైనవి ఉద్దీపన కలిగించాయి.

మొదటి (ప్రపంచయుద్ధం ముగిసిన తర్వాత పుడోవ్‌కన్‌, బఐ సెన్‌ సైన్‌ మొద లైన రష్యన్‌ డైరెక్టర్ల చలన చక్రాలు (ప్రపంచమంతటా పెద్ద సంచలనం కలిగిం చాయి. అప్పుడు మనది బావిసదేశం కాబట్టి వాటిని నేను చూడడం సాధ్యపడలేదు. అయినా వాటిని గురించి చదువుతూ ఉంటేనే నా ఒకు జలదరించేది. అలాగే మెని పేర్కొన్న ఇటాలియన్‌ చిశ్రాలను అవి తయారయన కొదికొలంలో మ(ద్రానులో జరిగిన ఫిలిం ఫెస్టివల్‌లో చూడగలిగాను చూడడమేకాక 'హొటిని గురించి ఇంకా ఎక్కువ తెలుసుకోడానికి 0211202 011606 అనే పృ సకం కొని చదివాను. నాటి నుండి నేటిదాకా ఫిలిం తియ్యడానికి డబ్బుకొదు 'శ్రధానం అనే దృఢనిశ్చయం నాలో కలిగింది. మద్రాసులో కొందరు ఆరవ ఆఫీసుకు[ర్రాకూ, (ప్రొడక్షన్‌ మానేజర్లూ ఈ పెట్టుబడిదారీ పరిధిలోనే చిల్లి గవ్వయినా.. చేతిలో. లేకుండా (ప్రారంభించి (పొడూూసర్ల యారు. రచయితలు "ఈమ కలంబలంతో (పొడ్యూసర్హూ, డై రెక్షర్లూ మ్మాతమేకాక స్టూడియో అధిపతులు కూడా అయారు. గా

మం 006% 6 అనే చ్వికం మరియామివీ అనే అమ్మాయి. ఇంట్లో (పారంభమయింది. జర్మన్‌ ఆక్రమణలో ఉన్న రోమ్‌ నగరంలో ఈ అమా శాయి ఇల్లు అజ్ఞాత జీవితంలో ఉన్న (ప్రతిఘటన వీరులకు పోస్టాపిసుగానూ, తాత్కాలికంగా తరి దాచుకునే చోటుగానూ ఉపయోగపడేది. ఇక్కడ కొందరు సినిమా టెక్నీషియన్ల చర్చల ఫలితంగా ఈ చిత్రం రూపుదాల్చింది. డెరెకర్‌ రోసోలినీ కెమెరామన్‌ ఉదొలో అరాటా. చ్రితంలో (ప్రతిఘటన వీరుడి (ప్రయుకొలుగ నటించిన మరియా మిలీ వీళ్ళంతా చర్చలు సాగించి “ఇప్పుడు మనం రోమ్‌ నగరంలో గడుపుకున్న జీవితాన్నే చి(కంగా తీదాంో అనే నిరయానికి వచ్చారు. (ఇటీవల సత్యజిత్‌ రాయ్‌ తీసిన “పతిద్వంది” లొనే చిత్రానికి "ఈనాటి కలకత్తా నగరమే కథావస్తువు 1) పంమి6 0062 (01 లో ఆనాడు వాశ్శెదుర్కొన్న ప్రమాదాలున్నాయి. వీరోచిత మైన సాహసం ఉంది. వీభత నం ఉంది. హాస్యం ఉంది. అని వంటికన్నాః క ష్పకాలంలో మవిషిని' మనిషి ఎలాగ అదుకునేదీ చూపించే మానవత్వం ఉంది.

వ్‌1

చిత్రం ఏమిటంటే ఇటాలియన్‌. ఫిలింలు ఇటాలియన్‌ జీవితాన్నీ రవ్యన్‌ ఫిలింలు రష్యన్‌ జీవితాన్నీ, బెంగాలీ, మళయాళీ, తమిళ ఫిలింలు బెంగాలీ, కేరళ, చఈమిళ జీవితాల్నీ (పతిఫలిస్తూం పే తెలుగు ఫిలింలు తెలుగు జీవితం జోలికిపోవు. లాభసాటి దృష్టితో అంథానుకరణండే సే పెట్టుబడిదారీ మన స్తక్వమే దీనికి కారణం. ఈ మన సత్వాన్ని ఎదిరించి నిలబడగలననీ, ఈనాటి తెలుగు జీవితాన్ని ఎటువంటి పుక్కిటి పురాణాలూ, ఎటువంటి అభూత కల్పనలూ జోడించకుండా, (పతిబింబించ గల ఫిళిం తీయించగలననీ నాకు గట్టి ధైర్యం ఉంది.

అయికే తెలుగు జీవితపు బహుముఖ ఫలకాలను చి(తించే నవల ఏదీ కనిపిం చదే ।; అమ్మాయి అబ్బాయిని చూశొడు. ఇదరూ (పేమించుకున్నారు. కాని కులం లోనో ధనంలోనో తేడాలువచ్చి పెళి మత్రం జరగలేదు. నిజమైన (పేమికులు కొబిట్టి ఆత్యహత్య చేసుకున్నారు. నిజమైన సినీమా కధ విషాదాంతం కాకూడదు కాబట్టి స్వర్గంలో కలుసుకున్నారు.

ఈ కథ ఏవూశ్న్ళో జరిగిందో తెలియమ-. ఏ సంవత్సరంలో ఎన్ని నెలల్లో జరిగిందో తెలియదు. ఏ ప్యాతకీ పేరేతప్ప ఇంటిపేర్ణుండవు. వ్వాస్త వికత గురించి మసరచయితల అవగాహన ఇంత వె భవంగా ఉంటుంది. జేమ్సుణాయిస్‌ అనే నవలా రచయిత లియోసోల్డ్‌బ్లూమ్‌ అనే. ఒక సామాన్య మానవుడు ఒక సామాన్య నగరంలో 24 గంటల సామాన్య జీవితాన్ని గడపిన కధని వెయ్యి పేజీల నవలగా రాశాడు. మన మహాభారతంలో 18 పర్వాలలాగ అందులో 18 ఘట్లాలుంటాయి. హోమర్‌ రచించిన 00552 లోలాగ ? సవలకు జాయిస్‌ పెట్టిన "పేరు 135365. కాని ఈ యూలిసిస్‌ అనే పేరు మొత్తం వెయ్యి పేజీల్లోనూ ఎక్కడా కనబడదు. (పతీ మానవుడి జీవితమూ ఒక మహాభార తమే అని నిరూపించడమే జేమ్స్‌జాయిస్‌ ఉద్దేశం. ఇందులో ఎంత సూక్ష్మాతిసూక్ష్మ వివరాన్ని అతను వదిలిపెట్టలేదు. దీన్ని పూర్తి చెయ్యడాకి నితనికి ఏడేళ్ళుపట్టింది, ఇందులో అన్లీలాలూ బూకులూ ఉన్నాయని అమెరికన్‌ (ప్రభుత్వం దీన్ని నిషేధిం చింది. పథమ మ్యుదణ (ప్రతులన్నింటినీ తిగలబెట్టించింది. ఆ బూతులను మాత్రం తొలగించి కొందరు అమెరికన్‌ (సచురణ క రలు ఆ (గ్రంథాన్ని ముుదించి అమ్ము కొని సొమ్ముచేనుకున్నారు. రచయితకు సెంటు. కూడా ముట్టజెష్పలేదు. ఈ దుర న్యాయాన్ని ఖండిస్తా యూరప్‌లోని వందమంది మేధావులు సంతకంచేసిన నిరసన ప్యతం ఈనాడు చర్విత (వ్రసిద్ధమయింది. అమెరికన్‌ సు(పీంకోర్జువారు ఈ (గ్రంధంలో అశ్లీలం అనేదిలేదన్మితీర్పుఇచ్చారు., ఆనాడు నిషేధించబడిన 133863 నవల ఈనాడు అమెరికన్‌ యూనివర్శిటీలలో పాఠ్య్యగ్రంథమయింది.

తెలుగుతనం ఉట్టిపడే నవలను తీసుకుని తెలుగు జీవితానికి (ప్రతినింబిమయిన సినీమా తియ్యడం అలా ఉండనిద్దాం. “వి. ర. స్తో ర్ర పత్రికను

నె తక టం రొాలయ లీ హం యముని... సూ క క్షడట.పా న్‌ు సంచ? " లో ణు

52 విర్వహించగల స్టితిలో మనం ఉన్నామా ? ఇక్కడ కూడా మనల్ని ఎదుర్కొనేది డబ్బు సమస్యే. మన గొంతుకలు వినబడనివ్వకుండా మనచుట్టూ ఎన్ని బూర్జువా ప్యతికలు రణగొణధ్వనులు చేస్తున్నాయో అదీ మనకు తెలిసిన సంగతే. పెద్దపెద్ద రోటరీ యంత్రాలనే ఉత్పత్తి సాధనాలను తమ ధనజలంతో కొనుక్కొనివచ్చి, 'వజల హృదయాలనీ, అఖిరుచుల్ని ఈ పెద్ద పత్రికలు కలుషితం చెయ్యగలుగు తున్నాయం కే మరి పీటి దుుష్పాభవాన్ని ఎదుర్కోవడం ఎలాగ ఏ దినపత్రిక నైనా చూడండి. అందులో వ్యాపార (ప్రకటన లెక్కువా, రీడింగొమేటరు తక్కువాః ఒక పౌర హక్కుల రక్షణ సభలో మాట్లాడుతూ, ఒక్క వ్యాపార (సకటన కూడా స్వీకరించకుండా నాలుగు పేజీల దినపత్రికను నడిపించే స్కీముని వివరించాను. ఇదేమి అసాధ్యమైన పనికాదు. మన దృష్టిని (గామాలమీదకీ (గ్రామీణ (ప్రజలమీదకీ (సజల మేదకీ మరలించాలి. వాళ్ళ కళారూపాలలో మన విస్లన వస్తువుని దట్రించి వాళ్ళకి అందజెయ్యాలి. ఇది. వాళ్ళ భాషలోనే అందజెయ్యాలి. నిరక్షరాస్యత పూర్తిగా నిర్మూలించబడ్డ తర్వాత గిడుగువారు ఆశించిన శిష్ట వ్యావహారికం దాసంతట అదే పేర్పుడుతుంది. అయితే కాబేలునడక నడుస్తున్న మన విద్యావిధానంలో ఇదెన్నాళ్ళకు సాధ్యమవుతుందో యేమో ; ఈలోగా మనం జానపద రూపాలను ఇతోధికంగా అధ్యయనం చెయ్యాలి. సొం టిపిక్క పెట్టి గుంట ఓనమాలు దిద్దించే విద్యాబోధన పద్దతులు సమూలంగా మార్చించడానికి మనం అలజడి చెయ్యాలి ఈ (ప్రసంగం 'పారంభంలో చేగువేరా అనే విపవకారుణి సంస్మరించాను. ఇక దీన్ని ముగించేముందు విష్లవకారులని కేసు బనాయిరని అనాన్టియంగా మరణశిక్ష విధించబడిన ఇద్దరు ఇటాలియన్‌ అమెరికన్లను గురించి కొదిగా ముచ్చటిసాను. వీళ్ళ పేర్లు సక్కో, వంజెట్టీ, స్వదేశంలో బొట్ట గడవ౩ అమెనీకాకు వలస పచ్చేన వాన. పీరిలో ఒకడు చెప్పులు కుట్టుకునేవాడు. ఇంకొకడు చేపలమ్ముకునేవాడు. వేళ్ళని అమెరికన్‌ ధర్మశాస్త్రం అ(శ్రమంగా హత్యచేసింది. మరణదండన అనే “పేరుతో. ల్లో ఎలెక్ట్రిక్‌ కుర్చీమీద కూడ్చునేముందు వంజెట్టీ తన వచ్చిరాని ఇంగ్లీమలో ఇలా అన్నాడు : 1 1 64 06 0069 202 1650 ఫ్ర. 1 91204 1276 $16016 10) 1షం 216008 20 30660. 0ల3. 10 300౧118 000. ముష్రిం 026 ర, అంయరేంంయే. 28100౪1. ఈ క21143౯6, వం 76 2౯6 మింట 2 210006. ౧౬18 18 08 00026౯ 2864. 0 భాయి. లలు 1 0౫౯ 1011 126 60014 ఇం 096 10 శం 5ళ0ష ఇంకేం [0౯ 10012206, ₹08 073066, 20౯ మ20“9 2946320698 05 221 113 10 ౪6 ఈం 0 0016ల. 011 ఇడం6ం.08? 10065001 28129.30్ట 1 గొమీం (య్య

ప్‌3 0£ 001 1168-1169 01 & ౦04 3%06-0021002 224 2 002 1101 ఇ66ేఢే. 18-211. 840 1856 మంయలకక 90610985 10 ౪5-126 760%)” 18 03౯ క వంజెట్టీ చనిపోయాడు. అకని మాటలకి మరణంలేదు. ఇంక్విలాబ్‌ జిందాదాద్‌. ౮౦4ో మవానథఖో హైదోరావాద్‌' ₹=ఎ 20-297 .0 రెండు కౌగలు. రెండు కెలుణులు అనో 'వేడతో నృవన-మానవ్యతిత నవంవడు ₹9తఈ2 లో అచ్చుయింద్నా) / లర్భెన్టు చేగువేరా అర్జెంటోనాలో “తితితలి జూన్‌ 22వ తోటీనొ తలాడు. డౌక్టడు కోర్సు పొనయాశ్రాడు. కాని వైద్‌ శ్రిచృత్తి చయితా. లాథన్‌ అవెఠికా ఎన్లబోద భ్రిమంలో దూకాడు, జఊూలుభ్రావెర్నా, అలెగ్జాండార్‌ డ్యూమా అనేఫేంబి రచయిత అంబే అభిమానం, వొల్లానెాదాడా నదాశ్రాలంబే (పాణం “గౌరిల్లాయుద్ద తం్యతం” అనో భన్దకం రాాఢు. అది ₹89థి[₹లో అచ్చయింది. జొలీఎయాడ్డై రీ /2తరిడి నవంబడ 7 శుంబి = 289687 అన్టోవడు 7దాత్హా) అనో వ్రన్తతిం రెంణు ము్యదోజిలు వొంటదింది. ₹89లిలి జూలైలో విఠల ₹8ఠొతి జబవరిలో మరొటో ఈ వ్వున్తకానికి వాశ్రివా నాయవడు కాన్టా 9 ఉనొద్దాతం రాగాఢు. వభత్నా పైలిళ వటాలం 1లిఢొ/ అక్టోవడు లొ న గవేరాతు. తీరాత కొంగా చలినీంటిం అను అంగ్లెంటోనాలో తట్జా, వాళ్రవాలో నోరాడా, గ్యాథోయాఆలో ఎద్దవకాడుడదయా్రా” తొళి దువోరా తానో న్యాయంగా చెవ్వువళ్చా శు._/ 10. విప్త వాల యుగం “కలాన్ని ఆయుధంగా ధరించిన సహయోధులకు నా విసన జోహార్లు. కా(యమేడ్స్‌ ! మూడవసారి మన విరసం, వార్షికనభ జరుపుకుంటోంది. ఇది మూడో అక్షోబరు, ఇది విష్తవాల మాసం. కొత్త శ్రేలెంరు (_సకారం ఒకనెల తప్పించి నచంబరు 7 వ తారీఖున రష్యా జాతీయదినం జరుపుకొంటున్న అక్టోబరు విష్ణవమనే ఇప్పటికీ దానిపేరు. చైనా విష్ణనం కూడా అక్టోబరు నెలలోనే జయించింది. అటు వంటి నెలలో మొదటిసారి 107% తో మనం ఖమ్మంలో సమావేశమైనాము. నాటి

ర్‌శీ

నుంచి నేటివరకు మనది ౪01111 8 కొండమీదికెక్కే. బ్రయక షం. అణుతే పర్వశారోహణ చేస్తామని బయళ్టేరిన కొందరిలాగ మనం దిగజారి పోలేదు. ౪6 26 0 106 28660662 ౧0ఇ- (పపంచం మొ శ్రంమీర అన్ని విప్తవ శ క్త ల్లాగే మనంకూడా ఉన్నజశభరాల నధిరోహించే ఉద్యమం నడిసిస్తున్నాము ఎంత మైకపో తుగాంఛీర్యం చూపిస్తున్నా, మన శ్య్యతువులు ఓడిపోతున్నారు. మనం గెలు స్తున్నాము. ఇది వాళ్ళకీ తెలుసు, మనకీ తెలుసు. సిద్ధాంతరీత్యా మనల్ని ఓడించడం మౌట అటుంచి మనతో పోరాడడానికైనా శ కిలేనివాజ్శ ఏరసం చీలిపోయిందన్న విష్యప్రకారానికి పాల్పడుతున్నారు. 1870 నాటికం'పె విరసం ఈనాడు మరింత పటి షంగా వనిజేస్తున్నదనేది కళ్ళుమూసుకుపోయిన వాళ్ళుకుకూడా కచిపించే సత్యం.

ఢళ+ికాొని జోకొట్టాలనీ, అలల్ని అకికట్టాలనీ, గాలిని ఉరితియ్యాలనీ ఇదివర ఇవో పయత్నాలు జరిగేయి. ఇకముందుకూడా జరుగుతాయి. కొని అవి ఎన డూ ఫలించలేదు. ఇకముందుకూడా ఫలించటోవు. విరస్రానిది నచ్చేకాలం, విరసం వీరో ధులది పోయ్‌కాలం. విరనం చేవటి సంగతులను ఇలాశ్లే ఆలోచ్చించే సంస, ఇడి భవి ప్యత్తుని తీర్చిదిద్ధేబాట (గహచారంమిద ఆధారపడేది కొదు. ఇది మార్కిల్సాస్తు దర్శ నానికి విబద్ధమైం గతికార్కిక భౌతికవాదపు వెలుతురులో సామ్రాతిక్ర పరిణోమా న్ని సందర్శిస్తుంది. అందుకే రెండురెళ్లు నాలుగనేడి ఎక్క డెనా ఎప్పుడె నా ఎయ్‌ సత్యమో, యావ(త్ర్పసంచమూ సామ్యవాద మానవుడి శాసనంకిందకి పసుందనేది కూడా అంతేనత్యం, న్వ్‌

అయితే సూర్యుడులాంటి ఈ సత్యానికి మబ్బులాంటిది మతం. అందుకనే మశాన్ని మనుష్ములపాలిటి , సల్తమందుగా అభినగ్రి ంచాడు మాడ్కు. ఆనాదినుంచీ ఈ ముఠాలు మన్తిషికి మనిషికీ మధ్య మాయగోజ్స్‌ విర్మించాయేకప్ప వృన్తుష అందర్నీ ఏమత మూ ఒక్కటిగా చెయ్యలేక పోయింది. అలా చేసే? క్రివ మళానిీ శేదు. పైగా మనీషిమీద మనీషీకుండవ లసిన విశ్వాసాన్ని లేకుండా క్ష

క్త. ౧దిమతం. దేవర రన దూరమైన భావాన్ని అరాస్తు శ్రీయ [ననీ పోటీ మూఢవిశ్వాసాలను ని౭బెడుతుంది. ఏప్లవ రచయితల మొటమొదక్‌ పోరాడనల! గా ఈ మూఢ విళ్వాపాలతోనే. నన్నడిగితే (ప్రత్త (గామంళోన్తూ జా రసింది శాఖకన్నా ఒక్కొక్క. నిరీశ్వరాాశమం వుంచే చాలన్సకుంటాను్న కా విరసం ఒక్కొక్క విష్ణ వసొపాత్యవృ వీరయ్య కూడా ఊం'శ్సే మరి మంచిదంట దానికితోడ్రు వ మిం రగ్మకోపోయి బూజుపట్టిన లూర్తవా భావ చ్‌ జేసున్నా వీరయ్యలు సంచిపేపే వెయి కరపషత్ను బాట్‌ [గ తయ్యనిక. క అర్య (వాలు చాలు ప్లీటక విరుగుడుగా స్లన్సి

ఎక్కడో చదివాన్నేను పెట్టులడిదారీ విధానానికి న్న తసాపాత

ర్‌క్‌

ఓనమాలు నేర్చుకుంటున్న మన దేశంలోని భాషా వ(తికల్ని చూడండి. వీటిలో రాసేవాళ్ళంతా స్యతికొ స్వాతం (త్యావికీ, వ్యక్తి స్వాతంథశ్యావికీ నివాకులె శ్రేవాశే. విష్తవ రచయితలంతా “సంఘవి(ద్రోహు” లనో, చై నాఏజం ట్రనో “సత్త త్రర్తీంగా” బప్‌జువుచేసేవాశ్ళే. పస్యతిక యజమాని విడిలించే ఎంగిలిమెతుకులకు బతుకునే తాకట్టు పెట్టి దిస్తాలకొద్దీ చె త్తసాహిత్యాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తున్నవాశ్ళే. రాశఫలితాలతో, సినిమా “పీజీలతో, కథలతో, కార్దూన్‌లతో, సీరియల్‌ నవలలతో కుళ్ళుకంపుకొతేు ఈ చెత సాహిత్యంమధ్య కనిపించే వ్యాపార (ప్రకటనలు ప్యతికాధిపతిపాలిటి పాడిబ(3లు- ఇక దినప్యతికల సంగతి చెప్పనవసరమే లేదు. సంపాదకీయాలతో సహా కలుపుకొని రీడింగుమేటరంతా ఒక ఎత్తయితే ఈ సత్రికా పకటనలు అందుకు రెండింతలు. ఈ (భకటనలే పతికలను (బతికించే (ప్రాణజవొయుపవులు, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్తలో ఇది తప్పనిసరి. “'ప్రావదా” లో (ప్రకటనలు లేకపోవడానికి విశాలార్యధలో 'అవితప్ప మరేవీ (వముఖంగా కనిపించకపోవడానికీ మనం జీవిస్తున్న ధనస్వామ్య విధానమే కారణం. ఒక్క వాణీజ్య (సకట నకూడా లేకుండా విశాలాంధ పత్రిక వెలువడిన నాడు నిజంగా ఆ పిక కమ్యూనిజంకోనం పోరాడుతున్నదని అంగీకరిస్తాను. కాని ఈనాట్‌ వాస్తవం ఏమిటం'కే బూర్జువా సాహిత్యమూ పత్రికలూ ఒక మహాసము(ద్రం. అందులో చేదురు కుదురు ద్వీపాల్లాంటివి విప్లవ వ్యత్రికలూ, విష్ణ వ సాహిత్యమూ. కావి ఈ ద్వీపాలను చుట్టూవున్న సముద్రం ముంచెత్తలేదు. ఒకప్పుడు సోవియట్‌ యూనియన్‌కూడా ధనస్వామ్య విధాననము(ద్రం చుట్టుముట్టిన ఒకేఒక సామ్యవాడ ద్వీపంగా ఉండేది స్టాలిన్‌ కీ, (టాట్సీగ్రాకీ పెద్దపేచ్‌ ఇక్కడే వచ్చింది. (ప్రపంచం ఆంతటా విపష్తవం రగుల్తూ ఉం'ేనేతప్ప మన సామ్యవాదద్వీపం వర్డిల్ల లేదన్నాడు (ట్రాట్సీ[. ” ఒక దేశంలో సామ్యవాదం నిర్మిస్తే అది (ప్రపంచమంతటికీ ఆదర్శ పాయమవుతుందన్నాడు స్టాలిన్‌. అలాగే తన దేశంలో సామ్యవాద నిర్మాణానికి అడువచ్చే * కులని ష్నంటినీ నిర్దాక్షిణ్యంగా నిర్తూలించాడు, ఈ మహోద్యమంలో కొన్నీ పొరపాటు జరిగి ఉండవచ్చుగాక, అయినా మౌర్కిిన్టు మహో పాధ్యాయు డుగా స్టాలిన్‌ లజరానురుడయ్యాడు.

(ప్రపంచం అంతటా సామ్యవాద విప్తవం ఒక పరిపక్వ దశకు చేరుకుం టోంది. అందుకే మన దేశంలో నహి ఆచరణమాట ఎలాపున్నా అరుపుల్లో సామ్య వాదం ఆకాళానికే. చిల్లులు పెడుతోంది. ఈనాడు విస్తవం (ప్రపంచ వాస్తవికత విపవ (సతీఘాత శక్తులు వాటికి కంచుకోటగా వర్జించదగ్గ అమెరికాలోకూడా దెబ్బ కాసేకునే సితిలో పడ్డాము. ఒక ఎత్తుగడ మ్యాత్రంగానే కావచ్చుగాక నిక్సనొలాంటి అఖండ శకి సంపన్న్‌డు దూతను పంపి ఆహ్వానం సంపాదించుకొని చైనాను సంద ర్మించవలసి వచ్చింది. ఈనాడు (ప్రపంచం అంతటికీ విష్ణప కేంద్రం, పీడిత్మపజల ఆశాజ్యోతి పీకింగ్‌ నగరమే. మానవుడు సమనమాజం అనే గమ్యం చేరడానికింకా చాలా కాలం పట్టవచ్చును. కొని అందుకు సరిఅయిన మార్షం చూపిస్తున్నది. చైనా

క్‌6 చేశమే అనడానికి సందేహంలేదు. ఎన్నో అపవాదులకు పాల్పడి, అభాండాలకు లోనయిన చీనా సాంస్కృతిక విప్లవం తన (ప్రజలకే కాక (పపంచ మానవులందరికీ (శత్రయాణ దిక్చూచి కాగలుగుతోంది. పనికట్టుకొని దుష్ప్రచారం సాగించేవాళ్ళు ఎప్పుడూ ఉంటారు. కాని నిషృక్షపాత పరిశీలకుల వాజ్యూలం ఒక్కకే మనకు పరి గణనీయం. పనికిమాలిన ఇ తనంతా పరమ పవిత్రంగా భావించేవాళ్ళకి చైనా సాంస్కృతిక విష్ణవం అర్థంకావడం కష్టమే. అయినా మనం దాన్ని అధ్యయనం చెయ్యక తప్పదు. ఆర్థం చేసుకోక తప్పదు.

ఈ సమస చరాచర సృష్టిలోనూ అత్యంత సౌందర్యవంతమయిసదీ, అత్యంత నిస్సృహాయమైనదీ ఏదం'పే అప్పుడు పుట్టిన మనుష్య శిశువంటాను నేను. ఈ శిశువు బాధ్యత ఒక్క తల్లిదం(డ్రులది మాత్రమే కాదు, సమాజం యావత్తూ దీని బాధ్యత వహించవలసి ఉంటుంది. అలా జరగనప్పుడు ఎన్నో వైపరీత్యాలు సంభవిస్తాయి. శునశేపుణ్ణి వాళ్ళ తంథడ్రి యబ్రపళువుగా లక్షగోవుల ఖరీదుకి అమ్మే శాడట. బిచ్చావికి పనికొస్తుందని పుట్టిన శిఫచ్‌కి కళ్ళు పొడిచెయ్యడమో, కాళ్ళు విరిెచెయ్యడమో ఈనాటికీ జరుగుతున్నపనే ; గురజాడ అప్పారావుగారు తన కన్యా శుల్కం పీఠికలో, పుట్టబోయే ఆడపిల్ల లకు పెళ్ళి సంబంధం జేరమాడి శుల్యధనం నిర్ణ యించుకునే అమానుషత్వం విజయనగరం మహారాజుగారు తీయించిన లెక్క లలో బైట పడిందని రాశారు. ఇవాళకూడా మన పిలలలు మన సమాజానికి యజ్ఞ పళుప్పలుగా అమ్ముడు పోతున్నారు. వాళ్ళ కళ పొడిచెయ్యక పోయినా కాస్త జ్లాొనానికి అంధుల్ని చేపే విద్యావిధానానే ఎ మనం అనుసరిస్తున్నాం- గర్భస్ట 8కు వులకు కాకపోతే నేంగాక ఇప్పుడు జరుగుతున్నవి చాలామట్టుకే వర్చాటు పెళ్ళే తపు వధూవరులు ఒండొరులను (పేమించి ఇషపడి చేసుకునే వివాహాలుకావు. ఇన్ని అనాచారాలన్నింటినీ మనం సంస్కృతి జ్పిభ్సా సంప్రదాయం 'పేరిటా నె్తిని వేసుకుని ఊరేగుతున్నాం. వీటన్నింటినీ దూదిపింజలుగ ఎగరకొశే సాంస్కృతిక విప్లవ యుంఠు అవగాహన చేస్తూ కలం పట్టడమే మన అవళ్య కర్తవ్యం.

పోనీ మన సాహిత్య అనాధమీలలో, కాద అగాధమీలలో, కాదు అకాడమీ లలో చూదామా అంఘే అక్కడ కరడు కటిన మతవాదులూ, మితవాదులూ, కాకుంయే "కేవల అవకాశవాదులూ బై తాయించారు, పీపీ నాచన సోముని నయగారాన్ని,. మను చర్విత మాధుర్యాలనీ నెమరువేసుకుంటూ” తన్మయులవుతూ ఉంటారు. ఇంతకీ పశువుల రాజ్యం కదా మనది. జోడెద్దుల నుంచి ఆవూ 'పేడా, కాదు ఆపూ లేగా దాకొమనం అభ్యుదయం సాధించాం. ఇది మనుష్యుల రాజ్యంగా మారడానికి ఇంకా ఎన్ని మన్వంతరాలు కావాలో నా ఆలోచన కందలేదు.

మితులారాః కిందటి విరసంసభలతర్వాత మనదేశంలో 'రెండుముఖ్య సంఘట టనలు జరిగాయి. (ఇస్సటికీ 'దేళమంతటా తాండవిస్తున్న కరువురాక్షసి కరాళనృత్యం ఇస్పటిమట్టుకు అలా ఉండనిద్దాం) ఏంవిటీ రెండు సంఘటనలూ? ఒకటి స్వాతం

వ్‌7

త్యప 'వండి పండుగ. రెండోది తెలంగాణా సాయుధ పోరాటపు రజతోత్సవం 'రెండింటిమీదా విషవ రచయితల సంఘం ఒక్కటే స్మకమమైన అవగాహనకువచ్చి సరియైన అంచనా తేల్చింది. మనకు వచ్చిందంటున్న స్వాతం(త్యం తెల్ల దోపిడి దారు నల్లదోపిడిదారుకి బదలాయించిన అధికారమే తస్ప పాటుబడే (వనజా సామా న్యానికి ఒరగబెట్టిం దేమీలేదు. మన ఆర్థిక వ్యవస్థ 75 గుత్త పెట్టుబడిదారుల గుపిఎ టలో చిక్కుపడింది. ఆనాటి అమెరికన్‌ డాలర్‌గాని, ఈనాటి రష్యన్‌ రూబుల్‌గాని మన పీడిత (ప్రజల పరిస్థితిని మెరుగు పరచలేదు. మనకేవో కొన్ని భారీ పర్మిశమ లున్నాయని సందిర పడుతున్నామే తప్ప అన్నింటికన్నా భారీయెత్తున సాగుతున్నది అవినీతి మాత్రమే. అవినీతీ, లాభాపేక్ష అన్నదమ్ములనడానికి సందేహం లేదు. మన అర్థిక వ్యవస్థలో లాభాపేక్ష నంగీకరించినంతకాలం అవినీతి భారాన్ని కూడా మొయ్యవలిసిందే మనది స్వాతర్యత్యంకాదు, స్వాహాతం్యతం అంటున్న విష్తవ కవితో నేను పూర్తిగా ఏకీభవిస్తున్నాను

రెండోది తెలంగాణా -యుధసమరం. దీన్నిమన ఘనతవహించిన (పభుత్వం గుర్తించనేలేదు. పైగా రెండు వేలమంది కమ్య్యూనిస్టుల్ని ఊచకోత కోయించిన (ప్రకాశం పంతులుగారి శతజయంతిని వె భవంగా జరుపుసంది. (బిటిష్‌వారి గుండు దెబ్బలకు గుండెచూపించిన పీరుడంటూ కాంగెస్‌ వారాయన్ని మెచ్చుకుంటే నా అభ్యంతరం లేదు. వికాలాం్ర వాళ్ళిందుకీ భజనలో పాల్గొనాలని నేనడుగు తున్నాను. మాసు నగరం కోసం మొండిపట్టుపట్టి పొట్టి శ్రీరాములుగారి (ప్రాణాన్ని బలి పెట్టిన కిరాతకుడుగా (ప్రకాశంగారిని నేనుగరసున్నాను. తెలంగాణా రై తాంగ పోరాటమే న్యెహూపండితుడిచేత అవడిలో సోమ్యవాద మం(తోచ్చారణ చేయిం చింది. అసంపూర్తిగా ఉండిపోయిన ఆనాటి సమరం ఇంకా సాగుతోనే ఉన్నదనేది విప్తవ రచయితల అవగాహన- అలా చేశమంతటా సొగిస్తున్నవారే ఆనాటి పోరాట సంప్రదాయాలకు ఈనాటి వారసులు. ఈ వారసత్వం మాదం'టే మూదంటూ చిందులు తొక్కడానికి అన్నదమ్ములు పంచుకునే ఆస్థి హక్కు కాదు. (ప్రాణాలనే ఆహాతిగా సనుర్పించి సంపాదించుకునే జన్మహక్కు ఈ విష్లవపోరాటానికి సంబంధించిన నమళ(గ చరి[త ఇంకొ రాయవల'సేడంది. ఆనాటి సాహిత్యమంతా సమీకరించవల'సే ఉంది. | నాగిరెడ్డి, నాగభూషణపట్నాయక్‌, చారుమజుందార్‌. చండ్ర పుల్లారెడ్డి (క్రూరులూ, కరోరులూకారు, అనలేరు. వీరిలో కనీసం నాగిరెడ్డి గారిని నేను స్వయంగా ఎరుగుదును. అతనిది వెన్నలాంటిహృదయం. హింసం పే విపరీతమైన ద్వేషం. కాని కుళ్ళిపోతున్న కురుపుమీద వైద్యుడు జరిపే క స్త్ర(సయోగాన్ని హింసని ఎవ్వరూ అనలేరు. అదే హింసయితే దాన్నే ఈనాటి నికార్సయిన విప్లవ కారులు ఆకాధిస్తున్నారు. ఆరాధించి అంకితమవుతున్నారు. అంకితమై ఆహుతిఅవు

త్త

ర్‌ కి

తున్నారు. అలాంటి హింసనే విస్తవ రచయితలు తమ సమ స్తరచనల్లో విశ్లేషించి చూ పెడుతున్నారు. విశేషించి గ్లోరిఫై చేస్తున్నారు. చేస్తున్నందుకు గర్విస్తున్నారు.

అంచేతనే అరసం మి్యతులు చాస్తున్నామంటున్న స్నేహహస్తాన్ని అందు కొనడానికి మన కొకేఒక అభ్యంతరం ఉంది. అభ్యుదయ రచయితలారా ; మిరు చాస్తున్నచెయ్యి. కౌంగైెస్‌తో కరచాలనం చేసిచేసి రక్తసిక్త మయింది. అది సూ విష్తవవీరుల వేడినెత్తురు. షేక్‌హాంద్‌. చెయ్యడమే కాదు కౌంథగెసువాళ్ళతో మీరు పీటెముడివేసుకొని కూచున్నారు. గాందీగారు అస్పృశ్యతకూడదని. గగ్గోలు పెట్టినా కాంగగెస్‌పాలకులంచా మాకు అస్పృషప్యళతే. వాళ్ళని అంటుకున్నంతకాలం మీరూ అంటరానివాళ్లే , కాబట్టి మీతో కరచాలనంచెయ్యలేం ఏమయినా మనదారులు చీలిప్రో యాయి. మీదారి నాదికాదు మాదారికిమీరురారు. సరే అంతా స్మకమంగా జరిగితే వచ్చేయేడు విరసం సభల్లో కలుద్దాం. అందాకా గుడ్‌బై. విప్టవం వర్డిల్లాలి, వరస్త వర్షిల్లాలి, అమరవీరులకు జోహార్‌”. మూడోమహాసభ గుంటూరు 151072 19. సాంస్కృతిక వివవం

ణల

విరసం [వ్రతినిధులందరికే మరోసారి నా అరుణా రుణాభివందనములు, ఖమ్మంలో మొదటిసోరి మనం కలుసుకున్న కర్వాత కర్నూలులో ఇవాళ నాలుగో సారి క్రలుసుకుంటున్నాం- యధా్యసకారం ఒకవైపు నుంచి మనం ఏప్లవ సాహిత న్ర్‌ం సృష్టిస్తూ విప్లవానికి దోహదం కల్పిస్తూ ఉంటే, మరోవైపు నుంచి మన విరోధులు కూడా యధా(ప్రకారంగానే అరెస్టులూ, నిషేధాలూ, సోదాలూ. ఇలాంటి చిలిప్పిపనులు సొగిస్తూనే వున్నారు. ఇవన్నీ శ్రలిపి పనులని ఎందుకంటున్నానం కే వీటివల్ల మన శ(ళువులు ఆశించిన ఫలితోలు సమకూడడంలేదు. సరికదా, సరిగ్గా వాటికి వ్యతిరేకమైన విప్ణవ (ప్రభంజనాల విజృంభణలే ఈనాడు సర్వ(శ్రా ద్యోతకమవుతున్నాయి. కాబట్టి మనం సాధించిన విజయాలకు వృబ్చి తబ్బిబ్బులు కాకుండానే, మన - శథకువుల అవి వేకానికి చిరునవ్వులు నవ్వుకుంటూ, బూజుపట్టిన్న వాళ్ళ కొయ్యతుపాకుల చేతగాని తనాన్ని అషహోస్యాలపాలుచేసి, అనతి దూరంలోనే కనిపించుతూన్న మన గమ్యం వైపు కదలిపోదాం 1

ఈ నందర్శంలో ఎవరు నన శ్యతువులనే విషయంలో మనం ఒక స ఎప్పమైన అవగాహనకు రావాలి. (ప్రస్తుతం అధికారంలో తిష్టవేసుకు హర్చున్న పాలకులే

క్‌

మన శ్యతువులనడం ఒక పాక్షిక సత్యం మాత్రమే ॥ ఈ అధికార పదవుల్లో వీళ్ళింత కాలం వుంటారనేది వీళ్ళకే తెలియదు, ఏ చిలక జోస్యాలూ, ఏ మొక్కు ఐడులూ వీళ్ళ అధికారాన్ని గ్యారంటీ చెయ్యలేవు. వీళ్ళంతా ఒక పెద్ద సంక్షోభంలో పడి కొట్టుమిట్టాడు కున్నారు. వీళ్ళు రచించే వణాళికలుకాని, వాటివి అమలుచేసే పద్దతులుగాని మన సమాజాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న జబ్బును కుదర్చులేవనేది మనందరికీ స్పష్టంగా కనదిముతున్న సత్యం ఇరవై ఐదేళ్ళ స్వాతం్యక్యం తర్వాత మనం అనుభవిస్తూన్న యధార్థ్యం ; అందుకే మనల్ని పరిపాలిస్తున్న వర్ష ౦లోనేకాక, వారు (ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న వర్షంలోనే మన కడగండ్లన్నింటికీ మూలకారణాలు గర్భికమై ఉన్నాయని (గ్రహించవలసిన అవసరం ఎంతయినా ఉంది. అస్పుడే, మన సాహిత్యం, మన కళలు, మన సంస్ట్యాతి ఇప్పుడున్న విధంగా ఎందుకుండాలి, ఇంకో విధంగా ఎందుకు అేకసపోవాలి అనే (_సళ్నలకు సుసష్టమైన జవాబులు లభిస్తాయి. చై

ఇది బూర్జువా సమాజం. బూర్జువా సంస్క్బ్బాతి । అందుకే మన పాఠశాలల్లో లభించే చదువుగాని, న్యాయస్థానాలల్లో దొరికే న్యాయంగాని సాహిత్యం పేర వెలునడు

• తున్న (గంధాలుగాని రంగస్పలంమీద చూసే నాటకాలూ, తెరమీద చూసే సినిమాలూ గాని ఒక్క మాటలో చెప్పాలంపే మన దై నందిన జీవితం యావత్తూ బూజుపట్టిన విలువలకే అంకితమయిపోయి, ఈ యిరవయ్యో శతాబ్దపు ద్వితీయార్హంతో వెలుగులు జల్లుతున్న మహత్తరమైన మానవ విజ్ఞాసం మన కందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న నూతనో_శ్రేజాన్ని అందుకోలేని నిస్సహాయ స్థితికి దిగజారి పోయిందీ"*

విరసం సభ్యులమైన మనం సెంటు పూసుకున్న ఈ శవ సంస్య్య్బాతిని న్‌ర్ణ్వం ద్వంగా నిరసిస్తున్నాం. దీని ఫలితంగానే ఈనాటి చదువులు నిరుద్యోగానికి దారి తీస్తున్నాయనీ, ఈనాటి న్యాయం అన్యాయానికి కొమ్ముకాస్తున్నదనీ, ఈనాటి కళలు మన సొంఘిక చైతన్యాన్ని పెంపొందించడానికి బదులు సీచాభిరుచులనే అడుగడుగునా అందిసున్నాయనీ (గ్రహించ గలుగుతున్నాం. ఈ (గహింపును ఆధారంగా చేనుకొని ఇంతకంచొ మంచి సమాజాన్నీ, ,ఇంతకన్న కేజోవంత మెన సంఘాన్నీ, ఇంతకన్న శేజోవంతమైన కళా ఖండాన్నీ సృష్టించడానికి మనం “శాయళ క్తులా కృషి చేస్తాం. ఈ మన వ్యాసంగా లన్నింటినీ ద్వేషించే ఒక పర్ణ్గం ఉంది । ధారాళంగా దమునకాండ సాగించడానికి కావలసినంత సాధన సంపత్తి దాని దగ్గర ఉంది. నిస్సందేహంగా, నిర్ణయగా మనమీద 'విరుచుకు పడడానికి అది ఎల్లప్పుడూ సిద్దమే ; ఎదురుదాడి ఎలా చెయ్యాలో మనకీ తెలుసు. విరసం ఆవిర్భవించిన ఈ మూడు నాలుగేళ్ళతలో మనం వందు భోజనాలతో గడపలేదు, మన కలాలనే ఆయుధాలుగా చేనుకొని దీర్హ కాల సాయుధ సొమాత్య పోరాటాన్ని సొగిస్తున్నాం. మన రచయికలు ఈనాడు. రాజీ ఎరగని సిద్ధాంత వేత్తలుగా, కవులుగా, వక్ష్తలుగా రూపౌందుళున్నారం'కే, ఎందరో

60

కళాకారులూ పృటం పెట్టిన బంగారం లాంటి శిల్చ సంపదను సృృష్టిస్తున్నారం పే ఇదంతా మన విపప రచయితల సంఘానికి గర్వకారణమే అని చెప్పాలి. అయితే ఇంతతోనే మసర్‌ ఆగిపోకూడదు, అలిసిపోకూడదు. మనం అందరమూ ఆశిస్తున్న నవ సమాజం సమ సమాజం ఏర్పడేదాకొ మనం ఎంచుకున్న ఆయుభాలను క్రిందికి దించకూడదు.

భారతదేశ చిత్రపటంలో ఆంధ్ర విష్ణవ రచయితల సంఘం ఇప్పటికే ఒక (ఫ్రముఖ స్టానం సంపొదించుకో గలిగింది. ఈ విజయాన్ని ఇంకా ముందుకు తీసుకు వెళ్ళాలంటే అఖిలభారత దేళ స్థాయిలో విష్ణవ రచయితల సంఘాన్ని విస్తరింప జెయ్యాలి, అప్పుడే, పాలక వర్గానికి సాధ్యం కాకపోయిన జాతీయ సమైక్యం మన సాహిత్య, సాంస్క్యుతిక కృషి ద్వారా సిద్దిస్తుంది. పాలకవర్షం జాతీయై కమత్యం అని కబుర్లు చెబుళుందే తప్ప ఆచరణలో అది అన్ని విధాలా అసమానతల్నీ, అనై క్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ ఉంటుంది. కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర సరిహద్దు సమస్య రక్తపాతానికి దారితియ్యవలసిన అవసరం ఏం వచ్చింది ? కేరళతో తమిళనాడు కు ప్తి పట్లు దేనికి ? దేశం మొ _త్తంమీద హిందూ ముస్లిం మతకలహాలు ఏ వర్షపు పయోజ నాలను ఎగసన దాయ్యడం కోసం ? కాబట్టి ఈ పాలక వర్గానికి చేళలనయినదంతా విభజించి పాలించడం. అందుకు వ్యతిరేకంగా విపవ రచయితల సంఘం దేశంలో ఏ (సాంతఠంలోనె నానరే కరక కార్మిక వర్గాల (వయాజనాలు ఒకగపే అనీ ముక కంఠంతో 'ఘోషించాలి. హారి బకనళ్యాస్నే పెంపొందించే కళారూపాలతో వారిలో వర్గ చైతన్యం ఉద్దీపించేటట్లు చెయ్యాలి. మద్రాసు వంటి నగరాలలో తైలుగ్సు, తమిళ , కన్నడ, మళయాళ సమష్టి సాంస్కృతిక (పదర్శనలు జరిపించాలి. అలాగే బొంబాయి, కలకళా, ఢిలీ మొదలగు మహా నగరాలలో వివిధ భాషల జానపద రూపాలు, చిత్రకళేలు, 'సృేత్య నాటికలు (ప్రదర్శితం కావాలి అప్పుడే జాతి సమె క్యానికేమైనా అర్థం వుంటుంది. అంతేకాని మా భాష గొవృదంటపే మా భాష గొన్సి దంటూనూ కొట్లాడుకోవడంవల్ల ఎవరికీ ఏడీ ఒరిగేదిలేదు.

మి(తులారా ఇటీవలి కాలంలో జరిగిన రెండు చరిత్రాత్మక సంఘటనలు మీకిన్సుకు జ్ఞాపకం చేస్తున్నాను. ఈ రెండిటికీ మన విరసం సభ్యులు (తికరణ శుద్దిగా స్వాగత మివ్వడమేకాక మహోత్సాహంతో పాల్గొని తాము కూడా చరిత్ర సర్మాతలయ్యారు. ఈ సంఘటనలలో మొదటిది గుంటూరులో జరిగిన పౌర హతక్టల మహానభ, రెండవది ఒంగోలులో జరిగిన భారత_చె నా మి(త్రమండలి సమావేశ. రెండూ (బహ్మాండమయిన రాష్ట్ర స్టాయబలో జరిగాయి. వందల సంఖ్యలో ప్రతి నిధులు చేల సంఖ్యలో (పేక్షకులూ నచ్చారు. అయినా ఇంత ముఖ్యమయిన వా 'రృలకు మన బూర్డువా వ్యతికలలో స్టానంలేకపోయింది. స్టలాభావమనీ, న్యూస్‌ (ప్రింట్‌ కొరత అనీ ఏవో పాఠకులు చెప్పుకుంటారనుకోండి. కానీ, డబ్బు తీసుకొని పూర్తి "పేజ్‌

61

+(సకటనలు అచ్చు వెయ్యడానికి వీళ్ళ కెటువంటి కాగితపు కరువూలేదు।; ఇవి వ్యాపార వ్యత్రికలా, వార్తా ప్యత్రికలా అ అడుగుకున్నాను. “అనన్య (పచారంగల అద్వితీయ వారా ప్యత్రికొలని ఇవి ఒకదానితో ఒకట్‌ పోటీ పడుతూ తమను కాము అభివరి ౦చు కుంటూ, అభినందించుకుంటూ ఉంటాయి. ఈ పత్రికలలో పడకపోయినంత మితం చేత పైన నేను పేర్కొన్న సంఘటనల (పాముఖ్యం ఏ మాత్రమూ తగ్గిపోదు. వాటిలో పౌరహక్కుల సభ గురించి ముందుగా కొంచెం ముచ్చటిస్తాను.

మన రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచినన్ని పొర హక్కుల్ని ఇంకే దేశమూ [సజలు తనకియ్యలేదనడం అతిశయో కక్తికాదు. అయితే యేం లాభం ? ఈ హక్కు అన్నీ కాగితంమీదనే ఉండిపోయాయి. ఆచరణలో అడుగడుగునా ఈ హక్కులను కాలరాయడమే జరుగుతోంది. లేకుంపే విరసం యేర్పడింది మొదలుకొని ఈనాటి దాకా ఈ అరెస్తులేమిటి ? నిషేధాలేమిటి ? సోదా లేమిటి? ఒక మనిషిని అమాం తంగా తీసుకుపోయి. కాల్చి చంపెయ్యడమేమిటి ? పైగా సంఘర్షణలో మరణించా డని ప్మత్రికలకు (ఫకటనలివ్వడ మేమిటి ? వాటినే ఈ పత్రికలు నిజమా, అదిద్ధమా అని అయినా ఆలోచ్చించకుండా (_ప్రచుకంచడమేమిటి ? ఇదో విష చక్రం. అయిన వాళ్ళకి మాత్రమే అన్ని హక్కులు. కాని వాళ్ళకూ, లేనివాళ్ళకూ అన్నిటితో పాటు ఈ హష్టలుకూడా లేనేలేవు ఇది ఈనాడు మనల్ని పరిపాలిస్తున్న పావలావాటా (ప్రజా స్వామిక్యపభువుల (సయోజనాలను కాపాడడంకోసం మాత్రమే సొగుకున్న బూటకపు నాటకం, సీతిలేని ఘభూళుకం. నూటికి నూరుపాళ్శ (ప్రజాస్వామ్యం వర్షరహిత సమా జంలోనే సాధ్యమపుతుంది. ఈనాటి అర్ధవలస దలారీ, భూస్వామ్య, పెట్టుబడిదారీ (ప్రజాస్వామ్యంలో సొమాన్యునికి లభించేవి లాఠీ దెబ్బలు, దాషఏవాయు (ప్రయోగాలు ఇంకా ఎదురు తిరిగితే తుపాకులూ, మరఫిరంగులూ ఈ తుపాకులను శ్యతువుల చేతు ల్లోంచి ప్రజలే గుంజుకుంటారు. (ప్రజా సై న్యంగా యేరుడళారు. _సజాకంటకుల్ని నిరూ్యలిస్తారు, అస్ప్సుడే యావ(క్రజానీకానికీ నిజమయిన _పొరహక్కులు సిద్ధిస్తాయి.

ఇక రెండో సంఘటన, వరసలో ఇది రెండోది కాని (ప్రాముఖ్యంలో దీనిదే (వథమ స్టానం. ఇదే ఒంగోలులో జరిగిన భారత-_చైనా మిత్ర మండలి సమావేశం: రాష్ట్ర వ్యాపితంగా నేగాక దేశం నలుమూలల నుండీ యీ సళకు సౌహార్థ వతి నిధులు రావడం ఒక విశేషం. సాయం(త్రం బహిరంగసభలో ఒంగోలు సట్టణ (పజ లంతా హాజరయినట్లూ నాకు అనిపించింది. ఆ సభలో నేను చెప్పిందే యిస్వుడూ చెబు శున్నాను. భారత చైనా దేశాల మధ్య ఎన్నడూ విరోధమనేది లేనేలేదు. ఉంకే ఒక వేళ శాతా బిర్ణాల వంటి పెట్టుబడిదార్హ కూ,1వాళ్ళ కొమ్ముకాసే దలారీ లకూ చైనాతో క్య్యతుత్వం ఉండవచ్చు, భారతభూ కర్షకుడు చైనా రైళుకి విరోధికొాడు, భారతీయ కార్మికుడు చైనా కార్మికుడికి విరోధికడుః డెబ్బయి కోట్ల చ్చేనా (ప్రజలు

62 తూర్పు దిక్కుగానూ, యాఖ్రై కోట్ల భారతీయులు పడమటి దిక్కుగానూ చూస్తూ ఎడమొగం పెడమొగనుయి కూర్చుంటే లాభంలేదు, మన ఉభయదేశాల మధ్య సామరస్యపూర్వుకమయిన సత్సంబంధాలు నెలకొనడం మనకేకాదు [పపంచ మంత టికీ క్షేమదాయకం. రెండు వందల నలభై కోట్ల నేత్రాలు తూర్చుదిక్కు వైప్ప చూస్తూ రాబోయే అరుణోదయాన్ని ఆహ్వానించాలి, ఇది బహుశా మన పరిపాలకులకు యిష్తం బేకపోవచ్చును. కానీ యావద్బారత స్థాయిలో (పజలంతా సంఘటితులై (ప్రభుత్వం యీ పని చేసేటట్లు చూడాలి. ఇందుకుగాను మన విరసం సభ్యులు అ(గ్థశ్రేణిలో నిలబడి పోరాడుకొరనడానికి నా కెట్టి సందేహము లేదు ఈ నందర్భంలో మసం చై నాతో జరిగిన సాంస్కబ్బాతిక విష్ణవం గురించి ఒకటి ర0డు మాటలు చెప్పుకోవాలి. ఎందుచేత సంక రచయితలమైన మనకు విజయ వంతమైన చైనా సాంస్కృతిక _విష్ణవం ఎంతో ఉ_శ్రేజదాయకం కాగలదు ఈ విస్నవం విఫలమై పోయిందని ఏనాడో మన బూర్జువా ప్యతికలు తీర్చు చెప్పేశాయి. ఈ విళ్లవ ఫలితంగా ఎంతో రక్తపాతం జరిగిపోయిందని ఇవే పృతికలు గుండెలు బాదుకున్నాయి. రెండూ వచ్చి అబద్దాలే. లీ.షా.చీ నాయకత్వం [క్రింద తలఎత్తు తున్న రివిజనిస్టు ధోరణులను అణచివెయ్యడానికి తఈన అధీనంలో వున్న ఎర వైన్యాన్ని మావో వృపయోగించకుండా యువతరానికి చెందిన లెడ్‌ గార్జులను ఎందుక ఉసికొల్పె నట్లు? రక్తపాతం జరగకుండా చూడడంకేోసమే, ఈనాడు చైనాలో ఒక సూతస నృష్టి, ఇది వరకెవ్వరూ కనీవినీ యెరుగనిది సాధ్యమయింది. స్వార్జచింతనా, వ్య క్రిగత లాభాపేక్ష లేని నూతన మానప్పుడిస్పుడు చై సాలో రూపొందుకున్నాడు. అసలై న సిసలైన సామ్యవాదం దిక్కుగా యీనాడు చైనా ఉరకలూ, పరుగులూ చేసంది. ఇరిదువల్స పవిత్రమైన (ప్రాచీన సంస్కృతి నాశనమైపోశోందని వాధపడే వోచే తప్పకుండా ఉంటారు వాళ్ళని తలచుకొని తప్పకుండా మనం బాధపడాలి. కా్యమేడ్స్‌, మనం ఇప్పుడు మహో శ్తేజకరమెన చారిత్రక దళలో (ప్రవేశ చాము, అందువల్ల మనమీద మహత్తరమైన చారిత్రక బాధ్యతలు కూడా పడు తున్నాయి. వీటిసీ నిర్వహించగల సొమర్ధ్యం మనకున్నదనే నేననుకుంటున్నాను. (వస్తుతం రాష్ట్ర స్థాయిలో జరుపుతున్న జీరసం సభలు, పౌరహక్కుల సమావేశాలు, భారత- చైనా మైత్రీ విన్యాసాలూ దేశవ్యాప్తంగా జరగాలి. ఈ మూడూ దేశంలోని నగరాలలొనూ, ముఖ్య పట్టణాలలోనూ జరిపిస్తే ఇక నాలుగోది ప్రధానంగా (గామా లలో జరగాలి. అదే నిరీశష్టర్మాశమ నిద్యానం. భగవంతుడనే భావం ఒక్క కే మన ఈతిబాధలన్నిటికి కౌరణం. ఆ భావాన్ని తొలగించిన మరుక్షణం మన బాధలన్నీ తొలగిపోఠాయి. అయితే అయిదువేల సంవత్సరాలకు పెగా మనుష్యుల మనస్సు అలో పాతుకువటోయిన యీ భావాన్నీ కూకటి వేళ్ళతో "పెకలించాలంకే అది అంత సులువై న పనికాదు. ఏ దేశంలోనైనా కమ్యూనిజం రావచ్చునేమోగాని ఇండియాలో

63 మ్యాతం అది అసంభవం అని ఇక్కడ కొందరు సంబరనడుతూండడానికి ఒక్క యే వరణం. అదే యీ దేశంలో ఊందనుకుంటూన్న ఆధ్యాత్మిక శ్క్త ఉప్పొంగి అన మనన. భగవంతుడా, శం దేశాన్ని కమ్యూనిజం వారినుండి కాపాడు” వట ల ర్హనలకి ఫలితాలే మన మహాకత్ములూ, కసాయి బావాలూ క్‌ గ్యాలూ, బళ్ళ ఆసరా చూసుకొని గుండెమీద చెయ్యి వేసుకొని నిశ్చింతగా నిద పోతుంది కువు సమాజం. కాని తప్పనిసరిగా విపనం విజ్బంభించిన సమ యంలో యీ కోట్రగోడలన్నీ కుస్పలుకుస్సలుగా కూలిపోక్‌ తప్పదు. రవిఅస మించని (బిటిష్‌ సాామాజ్యానికి వెయ్యేళ్ల దాకా విచ్చి త్తి లేదరి (భ్రమపడ్డ వాళ్ళనే మనం ఎరుగుదుము. ఆ సామ్రాజ్యానికి పటేనగతే అచిరకొలంలో ఒక్క దిమెరికన్‌ సాామాజ్యవాదానికే కాక అన్ని రకొల సొ్యమాజ్య వాదాలకూ పడుకుంది. క్మామేడ్‌ (ప్రతినిధులారా, సానుభూతి పరులారా । ! మన నమాజంలో పాలక వర్గానికి అనుకూలమయిన అనేకానేక (3౪11 - 12) అంతర్నిర్మిత నదుపాయా అన్నవి. వాటిలో ముఖ్యమయినది దేవుడనే భావం. దానితో వాటు కుల మత తళ్వాల విషవీజాలు అశాస్త్రీయమయిన, 'హేతువాదవిరుదాలయిన మూఢ విశ్వాసాలు, కర సిద్దాంతపు ఇనుపపట్లు, “మనకెందుకు పోనీలే”. తినీ, మనదాకా వచ్చినప్పుడు చూసు కోవచ్చనీ అలోచొుచే మన స్పత్వాలు, అన్నిటికన్నా ముఖ్యం ఆ స్తిహక్కు. పరమ పవి్య(్రమయినదనే తమ. ఉక్ప్‌ త. సాధనాలను కొదిమంది అల్బనంఖ్యాకులు తమ గుప్పెట్లో పెట్టుకొని కోటకొలదే జానీకాన్ని కో థిగొతై హక్కుకి గుర్తింపు. ఇవే సామ్యవాద నిరా శ్రణానీకే త్మీవమయిన (వతి బరధకాలు. యథాతథ వాదులకు, అభివృద్ధినిరోధకులకు వట్టుకొమ్మలు- వీటిని నిలబెట్టుకోవడానికి వాళ్ళు తమవద్దనున్న అన్ని వుపాయాలను పపయోగిసారు. వాటిని ఎక్కడకక్యడ ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగిపోవడమే వివ్ల్షవ రచయితల ముఖ్య కర్షవ్యం. విరసం (ప్రధానంగా సాపాత్యానికీ, సంస్కృతికీ కట్టుదిడ్డ సంస్త అని సృష్టం చేస్తూనే వచ్చాము. ఇలాగని మనం రాజకీయాలకు అతీతులమేమి కాము. (శ్రామిక వర్గ రాజకీయాలే మన _ రాజకీయాలు, బూర్జువా రాజకీయాలను దుయ్యబిట్టడమే, వాటి బండారాన్ని చై ట పెట్టడమే మన వని. విరనం సభ్యులలో కొన్ని, రాజకీయ పక్షాలకు చెందిన మురాలు తమలోతాము కీచులాడుకుంటున్నాయని ఒక గునగునల (ప్రచారం సాగుతూనేవుంది. ఇది కేవలం నిరాధారం,అసలు నిజమేమిటో నేను కిందటి తెనాలి నభల్లోనే విశదీకరించాను. విరసంలో యెంతమంది నభ్యులున్నారో అన్ని (ూపులున్నాయన్నదే యూ వాస్సవం. ఎందుకం'పే మనలో (ప్రతి ఒక్కడికీ వ్యక్తి త్వం వుంది. స్వతంత్రంగా ఆలోచించగల శక్తి వుంది. అయినా (వధాన నూ(క్రాల విషయంలోమా్యతం ఆందరమూ ఒక తాటి మీదనే నడుస్తాము. వర్గరహిత సమాజ

64 నిర్మాణానికి జరిగే పోరొటింలో సొంన్కబ్బతిక వై న్యంగా (క్రమశిక్షణతో కదుల్తుంది విరసం. యిక్కడ నానా గ్యోత్రీకులను (సాొనుభూతిపరులనే పేరుతో) కూడగట్టు కోవడమనే (ప్రశ్న లేదు. అలా చెయ్యడమంటే కావాలనీ మన సంస్థలోకి పంచ మాంగ దళాన్ని అఆహ్వూనించడ మే అవుతుంది. ఆదినుంచి నేటిదాకా అభ్యుదయ రచ యితల సంఘంచేస్తూ వచ్చిన పొరపాటే యిది, విసృత 'పొశిపదిక అంటూ సచ్చి అ భివృద్ధివిరోధకులసు చేరరీసింది. సలాయన వాదానికి పరాకొష్ష అయిన నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు కౌర్యదర్శి ఒక యేడాది అరసం సభకి అధ్యక్షుడు. మరో ఏడు ఒక భావ కవితా చ్మక్రవ ర్తి అధ్యక్షుడు. ఈ విధానంవల్లనే యిప్పటికీ అరసం ఒక రోటరీ క్లబ్బు లాగానో, అయన్సు క్లబ్బు లాగానో పనిచేస్తోంది. మనం కూడా యిటువంటి డిబేట్‌ ౦గ్‌ సౌసైైటీగా మారడానికి వీల్లేదు, మావో ఆలోచనా వధానంతో వెలిగించదిడిన మార్క్సిజం లెనినిజంను కరదీపికగా ధరించి చీకట్లు ఛేదించుకుంటూ సాగిపోతూ కార్యసాధన దీక్షను మనం అవలంబించాలి. నాలుగో మహాసభ _ కర్నూలు, 18-1-1874.

(వవంచ తెలంగం వంహాసభలం 2౮. మా అభ్మిపాయం కవి స్యమాట్‌ మారుతీనగర్‌ కళా (వపూర్ణ 2 పద్మభూషణ విజయవాడ _- 4 విశ్వనాథ సత్యనారాయణ తేది. 98-75 (ప్రపంచ తెలుగు మహానభల విషయంలో నేనూ ్రీశ్రీ ఏకాఖ్నిపాయం (సకటిస్తున్నాం. నేను అయిన విశ్వనాథ నత్యనారాయణను ఇది (వాస్తున్నాను. ఈ సభలు ని్యష్ప్రయోజనములు. సాహిత్యానికి దోహదములు కొవు. సాహిత్య యథార్థ వేత్తలు జరుపుటలేదని నాయభి(ప్రాయము. (స్రపంచములోని అందరు తెలుగువొళ్ళని సమా వేశవరచుట (సయోజనమన్నచో (ప్రతినిధుల సమావేశము కాని నిజముకొదు. ఇది యొక (ప్రచారము. ఇందులో నిస్వార్ధముగా సనివేయు వారున్నారా? ఉన్నచో చేయవచ్చును. ఆత్మ ఉన్నది. ఆక్మ పరిశీలన చేసుకోగలవారు నిశ్చయము చేసికోవలయును. ఇది కప్పల త'క్కైడ కొరాదు. ఇది నా నిశ్చయము, జా (సం) విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, థీలఠీ చ1. వా అభిపాయం విజయవాడ తలి 5 కవిసాామాట్‌, కళా(ప్రవూర్ణ , పద్మభూషణ, ఆంధ్ర(వ్రభుత్వ మాజీ ఆస్థాన కవివరేణ్యుడు శ్రశీ9 $9 $9 9 శ శ0 విశ్వనాథ నత్యనారాయణగారు నాతో సైతం

66 (ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్ని బహిష్కరిసున్నారు. వారి కారణాలు వారికున్నాయి. నా కారణాలు నాకున్నాయి. వారు ఆత్ర చెపి నట్టు నడుచుకుంటారు. నేను నా ప్రజలు చెప్పినట్టు నడుచుకుంటాను.. నా (ప్రజల జీవన్మరణ పోరాటాన్నీ, వారి విజయానీ న్న గానం చేస్తున్న విష్ణవ రచయితల సంఘం తీర్మానించినట్టుగా ఈ (ప్రపంచ. తెలుగు గతమైనవి. అవి నిన్నను నిలబెశ్టువి “భూతాన్ని పూజించేవి నావి పజాపర మైనవి. అవి రేపట్ని చూసేవి. భవిష్యత్తును ఆహ్వానించేవి సత్యాన్ని హత్య చేసిన, నా (సజాకవి పాణి(గ్రాహిని చంపేసిన, నా చెల్లెలు. నిర్మలను నిలువునా (ప్రాణంతీసిన యీ (ప్రభుత్వపు కసాయి రక్తపు చేళులో నా చేయి కలపలేను నా జనం అవతల సాయుధపోరాటం సొగిస్తునా వరు విద్యార్దులు విద్యాలయాల పునాదుల్న్ని పె5లిస్తున్నారు. యువతరం రాజీలేని ఆలోచనల అగ్ని పర్వతాన్ని విరజిముుతోంది. అందుకే నేను బూర్జువా భూస్వామ్య సంస్కృతికి శై వారాలు పలుకుతున్న ఈ సభల్ని బహీష్కారిస్తున్నాను. సం, భ్రీల్రీ

22, అసత్యవారాయణ

థ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ తన (ప్రళటనలో పేర్కొన్న 'ఒకాయన'ను నేనే. మార్చి మూడవ శేదీన విశ్వనాధను బెజవాడలో కలుసుకున్నాను “(ప్రపంచ తెలుగు మహినభలను బహిష్క-రిస్తున్నాను, నీతో ఏకీభవిస్తున్నాను” అని విశ్వనాథ. అన్నప్పుడు *ఆ మాట రాసిన్వండి” అన్నాను. ఆయన లెటర్‌పాడ్‌ తీసుకుని పూలరిగా ఒక పేజీ రాసి పొడి అక్షరాలతో సంతకం చేశారు. ఆయన ఎదే నేను దాని కింద సంతకం చేశాను. ఈ ప్యక్రం నా దగ్గరున్నది. ఎవరడిగినా చూపించ గలను. ౧

నభల _ సందర్భంగా సన్మానం జరుపుటకు అంగీకరించవళలసిందిగా శి వెంగ్యకావు నాకో. లేఖ రాశారు. అంగీకరించనవి, అందుకు కొన్ని కారణా లున్నాయని సమాధానంగా సుదీర మెన గేయరూపంలో ముఖ్యమంత్రికి లేఖ రాశాను. సనాక్తినం జరిపించదలచుకుం'ే వేదో ఒక మిషమీద అరెస్తుచేసి ఏదో ఒక జై లులో పడచేయండి. అదే నాకు చాలు. అయీతే(ప్రపంచ తెలుగు వేోహానభలకు అడ్డంరాము, మీ ధారిన మీరు ఫొండి. మా దారిన మేం పోతాం. తెలుగు వాడి తెలుగువేడీ దీ ప్తి చెండాలి. తెలుగునాట తెలుగు పాట వ్యా ప్పిచెందాలి. తమ గమ్యం తెలుగువాళ్ళు. చేరాలంతే, ఈ ఉగాదిశ్సేళ నేను కోరిందం లే

[(ఆంధధ్రజ్యోతి వారపత్రిక, తీ.4-7 5%

67 2ఏ. అవత తవకలు "

శీరి విశ్వనాథ వారి 54.75 (పకటన ఆం(ధ(పభలోొ చదువుతున్నంత సేపూ విరగబడి నవ్వుకున్నాను. ఈయనలో ఎంత హోన్యం వుందిః ఈ సంగతి తొలినుంచీ నాకు తెలుసు. ఇంతేకొదు.... అసత్యాన్ని అందంగా చిత్రించే కవిత్వం వీరి సొళ్ళు. వీరు ఆత్మని నమ్ముతారు. దేవుడిని నమ్ముతారు. రెండూ అబద్ధాలే. ఇటువంటి ఇసుక సృనాదులమీద కట్టిన వీరి కట్టడాలు కూలిపోక తప్పదు. అవును, నేను నా_స్టికుణ్ణి _ కాబన్లు హోయిగా బతుకుతున్నాను.

“విదూషకు డెవరని' వేరే (ప్రశ్నించడం ఎందుకండీ విశ్వనాథగారూ?. మీకు తెరయదా? సాహిత్య విషయంలో మీతో సంప్రదించక పోవడమనేది (పభుత్వం మీకు చేసిన సన్యానమా? అవమానమా? మీ ఆస్టానకవి పదవికి రాజీనామా ఇచ్చారా? లేడా? అయినా మీరు యవజ్జీవితమూ ఆస్హానకవినే అనుకోండి. నా అభ్యంతరం లేదు మీకేకాదు, మీ ప్య్యీలూ, ప్యళులూ, అకని ప్యుతులూ కూడా ఆస్టాన కవులే ___ ఇది రాచరికపు మర్యాద. మీరు నమ్మే కర్మ, పునర్జన్మ ఇళ్యాచులన్ని దీన్నే సమర్థిస్తాయి. చెప్పులుకుశ్తైవాడి కొడుకు చెవ్సులే కుట్టాలి కుండలు చే సేవాడి కొడుకు కుండలే చేయాలి. ఈ వ్యవస్థకు మీవోంట్లు అంగరక్షకులు. మాలాంటి వాళ్ళం దీక్న కూకటి వేళ్ళతో -పెకలించడానికి పోరాడుతున్నాం.. ఇవాళ కాకపో తే 'శేపయినా మీరు ఓడిపోవడమూ, మేము గెలవడమూ తప్పదు.

98.75 నాడు మనిదరం కలిని (పపంచ తెలుగు సభలను బహిష్కరించ డానికి మి సమ్మతి పొందడానీకని మి ఇంటికి నచ్చాను. ఇందుకు మీ ఇంటిల్ల పాదీ సొక్షులు పైవాశ్ళెనరూలేరు. నిజమే. నా అభిప్రాయంతో మీరు ఏకీభవించారు. ఈ సభలు శుద్ధదండుగ అన్నారు. శే నెతో సంతోషించాను. కనీసం ఈ ఒక్కా విషయంతో నయినా మన ఇద్దరి మధ్య ఏకాఖిపాయం కుదిరినందుకు. ఆ తర్వాత (పభుత్వ కుట(టలో పడిపోయారు. వాళ్ళ వశీకరణ విద్యకు దానులయ్యారు. మనసు మార్చుకున్నారు. దేనికయినా మనస్సే కదాండి ప్రమాణం, (వధానం? మీరు రాసిచ్చిన. దానిలో ఐహిష్కరణమాట బేకపోయినమాట నిజమే : కౌని విరసం తీర్మానం మేరకు నేను బఐహిష్కంరిస్తున్నానం కే మీరు నాతో మనస్ఫూర్తిగా గొంతు కరిపేరు నాతో కలిసొచ్చారని నే నెంతో పొంగిపోయాను

ఇదంతా అబిదం అని ఇవాళ మీరు అనవచ్చును, అంటున్నారు కూడా, మీ ఊత్తరాన్ని నేనేదో మసిపూసి మారేడుకొయ చేస్తానన్న భయఎకూడా (పెకటించారు.

ఆ భయం మీకు అనవసరం. ఆ ఉత్తరం నిమిత్తమాత్రం. నాకు కొవలసిండి నిష్కల్మషమైన మీ మనస్సు. ఐదు చేల సంవత్సరాల దేవుడి బూజుతో నిండిన మ్‌ మనస్సునుంచి నిజాన్ని బైటికి లాగడం కష్టమే. మీకు గతం అం జే చాలా ఇష్టం

68 కాబట్టి నా గతాన్నంకా తవ్విపోళారు. అకాడమీల సన్యానాన్ని నేను స్వీకరించాను. కాని వారిచ్చిన పతకాన్నీ, శాలువనీ దాచుకోలేదు. పతకాన్ని నా మనుమడు బుగ్గిలో పారేశాడు. శాలువని రె లుబండిలో ఎవరో వెధవ దొంగిలించాడు. 'కేం్యద్రంచారి అయిదు వేలూ నేను చశ్రవరడ్డికి తిప్పలేదు. ఆడబ్బు మా ఆవిడ వై ద్యానికే సరిపో లేదు. అయినా ఆవిడ బఇకకలేదు పాపపృసొమ్ము కౌబోలు....? మీ చిట్టి మనుమరాల్ని నేను ఆప్యాయంగా ముద్దు పెట్టుకున్నాను. చిన్నపిల్ల అంకే నా కిషం కాబటి. కాని నేను నక్సలై టుననీ, చంపేసాననీ అనలేదు. ఇందుకు నాకే సాక్ష్యమూలేదు. అయినా మి తరపున బోలెడు (ప్రాసిక్యూషన్‌ సాక్షుల్ని తెస్తారు. నా నిజం అవద్ధం అవుతుంది. మి అబిద్ధం నిజమవుతుంది. నక్సలై -పైన్వరూ చిన్నపిల్లల్ని చంపరండీ 1 ___ వాళ్ళు చావుకి అర్హత సంపొదించ్రిన వాళ్ళనే చంప్పతారు. నిద్రపోతున్నాసరే, ఏడు సముద్రాల అవీకల దాగున్నాసరే.... ఇంతకీ నేను నక్సలై టునికాదు. నక ఎల్లెటు కవిని మ్మాతమే. ఆ కవిత్వం మీకు నచ్చదు. ఏంచేస్తాం ? మనిద్దరి మధ్యా ఊత్తర దక్షణ ధృవాల అంతరం వుందన్నారు. అక్కడికి వెళ్ళినవారు రండూ ఒకలాగే వుంటాయని అంటారు. మీ అంత పెంకిఘటాన్నే నేను కూడా __ ఇద్దరం కలిసి ప్రభుత్వాన్ని ఒక వూప్త పూప్పదాం రండి. [0.475 ఆంధ్రప్రభ దినపత్రిక] 2+. _వజలను సాయుధం చేస్తున్న రివల్యూషనరీ నేటి కవి దోపిడీ దొంగల (ప్రభుత్వం జరుపుతున్న తెలుగు మహానభల్ని ఐహిష్క రించండని బాహాటంగా చాటినందుకు నన్ను అరెస్తు చేశారు. నా విరనం జెండాను దొంగిలించారు. నాతోపాటు నా సహచరులను, రోడికల్‌ విద్యార్దులను ఈ రోజు ఉదయం €-80 గంటలకు కసడీలోకి తీసుకున్నారు. చెరబండరాబో, రంగనాథంలను కొట్టారు. అప్పుడు నా కాలిచెస్సు జారిపోయింది. చేతిలో తుపాకీ లేదే అని విచా రించాను. కలం వుంది కాబట్లీ రాస్తున్నాను. రచయికలను కొట్టి జైల్లోకి నెట్టిన ఈ (ప్రపంచ తెలుగు మహాశభల్ని (ప్రజా వ్యతిరేక పండుగను శ పోలీసు "స్రేషను నుండి ఖండిస్తున్నాను. ఇవాళ కాకుంటే రేవయినా విపవం జయిసుందని పేప్తవ సాహిత్యం: విలసిల్లుకుందని విశ్వసిస్తున్నాను. న 7 శి స్ట్‌ భాగ్యనగరం పోలీసు స్టేషను క2.4.1075

69 25. సాయుధ సందేశం ఈ (ప్రభుత్వం పిరికిది. అధికారులు నిరంకుళులు. మంగకులు హిపొ(క్రాట్స్‌. వీటిని వేలెత్రిచూపుతూ యీ (ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు ఐహిష్కరించమవి యువతను కోరాను. ప్యతిక్యాపకటన ఇచ్చాను. ఈ నిర్వాహకుల అవక తవకలు కోకొల్లలు (పళిపళ్లిల గొంతునులిమారు. పెస్‌ను చీకట్లోకి తోసేశారు. మం్యతు లకు, సెకటరీలకు జంథానాలు, తివాచీలు పరిచారు. సామాన్య తెలుగు వాడిని నేల. మీద కూర్చోబెట్లారు. కనక యివి బూర్డవాల మహాసభలు. అవక తవకలను, అవి నీతినీ ఎదుర్కోవడం నా బాధ్యత. (ప్రజాస్వామ్యంలో అందరి హక్కులను గౌర వించాలి ఇది _పజాస్వామ్యంకాదు. కేవలం నియంతృత్వం. ఈ ఏధమైన రాజకీయ- సొమాజిక, ఆర్థిక నియంతృత్వాన్ని ఎదిరించడానికే నక్సలై ట్లు వుదృవిస్తూంటారు. సంపూర్ణ విష్తవం సాయుధంగానే వస్తూందని (వజ 'ఘోషిస్తోంది. 2! అా=వె అనాటి ఒక న్య క్తిని మరొక్కవ్య క్రీ ఒక జాతిని వేరొక జాతీ పీడించే సాంఘిక ధర్యం ఇంకౌనా । ఇక పైసాగదు పోరాట ఘట్లాళోనే _పజలు పునర్జన్మ పొందుతారు, (పజలను శ క్రివంతుల్ని అగా చేసేది యువత. ఈ యువతను అణగ దొక్కాలని (ప్రభుత అడుగడుగునా (సయ త్నిన్తుంది. (ప్రభువుల జీవితాలు వడ్డించిన విస్తళ్ళు. వీళ్ళు రాజకీయాలను ఎదుర్జాని. మట్టు 'పెష్టేందుకు మనమంతా కలసికట్టుగా పోరాడాలి, 16475

శృ/[్య విశ్వనాథ పత్యనారాంఠుణ 46. ఏక వీరడు

ఇది హాన్యరచనకాదు. విశ్వనాధని వేళాకోళం చేయడం కాదు. నాకు నచ్చిన ఒకే ఒక్క. రచయిత విశ్వనాథ; (గ్రంధాలు నదరు సత్యనారాయణగారి సమస (గంథమూనూ : అన్నీనేను చదవలేదనుకోండి, చదివిన ఆకాస్తా మరచిపోయాననే అనుకోండి. అయినా విశ్వనాధ సాహిత్యం అజరం, అమరం.

ఇన్నాహ్ళూ నేను ఎందుకు ఎందుకూ పనికిమాలిన పుస్తకాలు చదివి కాలం వృధా చేశాను ? శివుడుండగా చిల్లరరాళ్ళని సేవించాను * సమస్త ఆర్ష విజ్ణానసర్వస్వ "మైన సత్యపాహిత్యాన్ని తృణీకరించాను?ః అయ్యో! ఎంత అ్యప్రాచ్యమైన పనిచేశాను?

ఒకమనిషి మనిషిగా పుట్టడానికి ముందు ఎన్నోకోబ్ల జస్కలెత్తి వుండాలి. ఇది రుజువు లేకపోయినా తిరుగులేని సత్యం. ఆ మనిషి (బ్రాహ శ్రణుడుగా, అందు లోకీ ఆంధ్ర (ద్రాహ్మాణుడుగా విశేషించి విశ్వనాథ భక్తుడిగా పుట్టడానికి ఎంతపుణ్యం చేసుకుని వుండాలి? ఆలస్యంగానైనా నాకీ జ్ఞానోదయం కలిగినందుకు నన్నునేనే 'తెగ అభినందించుకుంటున్నాను.

ఈ పాఠ సత్యనారాయణ (వ్రాతలన్నీ రోతలనీ, తప్పుల తడకలనీ లోగడ ఒక క్రొత్త సత్యనారాయణ “భారతి” మాసప(త్రికలో నెలల తరబడీ రాస్తూ వచ్చాడు. అతగాడి పిచ్చిగానీ, నన్నయ్య, తిక్కసల కొల బిద్దలతోనా విశ్వనాథవారి నివిమర్శిం చడం ? నన్నయ్య తిక్కన లెక్కడ ? విశ్వనాధాయణం బెక్కడ ? దివి జాధ్యవ్షాల యంబేడ? నిశ్వనాథవారిని సరిగా అర్హంచేసుకోవడానికి ఒక కొత్ర వ్యాకరణం కావాలి వీలయితే ఒక కొ త్తజన్మ ఎత్టడంకోొడా ను-చఛిది. ఇదివరలో శేను విశ్వనాథ వారిని వ్మక్షోక్తి అని (భమించాను. ఈనాడు నేనది అష్టావ(కో క్తి అని (గ్రహించాను.

ఈ మధ్యనే వీరికి జ్ఞానపీఠం బహుమతి రావడం కొందరికి కన్నూ, కొంద రికి తేలూ కుట్టినట్టయింది. లాటరీలనూ, జాక్‌ పొటరీలనూ వృదహరించారు. ఓర్వ లేని తన్గానికిది పరాకాష్ట కౌకపోతే మరేమిటి? తెలుక్కి అంతర్భారతీయ విఖ్యాతి 'తెన్నిన కవినింఠ తేలిగ్గా కొట్టిపారేయడమా * అయినా అప్పుడు మన కవిగారు (పద శ్మించిన విన్ననుత ఎంత ఘనిష్తమో చూడండి. “ఇందులో నాగొవ ఏముంది

ర. అంతా జాతక మహిమ” అ9ి కదా ఆయన అన్నారు । విశ్వనాథ పరపు పొగరు టోతు కవి అనే వాళ్ళకింతక్రం కే చెంప పెట్టు 'వేరే ఏమిటుంటుంది ? ఖురానులో సమ స విజానమూ వుండగా, తదితర (గంధాలతో నిమితం దేనికని వెనకటికో షాహిన్‌షా గ్తోంథ దహనకొండ సాగింపించి చరితలో (ప్రసిద్ధు డయాడు, ఇది చాలా సహేతుక చర్య అని హేశువాదాన్ని హేళనచేసే వాళ్ళంతా అంగీకరించక తప్పదు, ఇవాళ ఇటువంటిదే ఏదోజకపనీ మన లై (బరీలకి జరగాలి. నేనో షాహిన్‌షాని కొకపోయిళా కనీసం ఆరోగ్య ఏద్యాశాఖల సంయుక్త మంత్రి నై తే. విశ్వనాథ సాహిత్యం మినహా యావద్గ్యంథాలనీ (తగలబెట్ట మనను గాని) బేషరతుగా నిషేధించి ఉందును ఇది _పజారోగ్యానికికూడా సంబంధించిన సనన్య. అయితేనేనో మం్యతిని కాకహోవడంవల్లా, పోనీ ఒకపెద్ద పురపారిశద్ధ్య సంఘం గాని, ఒక చిన్నపంచాయితీ సమితిగాని, నా అధికొరం క్రింద లేకపోవడంవల్లా, నా ఆజ్జకి ఆచరణ రూసం సిద్ధించదశి తెలుసుకుని చాలా బాధపడుతున్నాను. ఆరుద్ర దగ్గరకొన్ని వేలరూపాయల విలువవేసే లై(ఐరీ వుందని నాకు తెలుసు. అందులో నము్యుద్రంతో కాకి రెట్టలాగా (సీచోపమానానికి తృమించండిి విశ్వనాధ సాహిత్యం వుందనే గుర్తు- కొబిట్టి ఇందుమూలంగా ఆర్ముదకి నా అమూల్య మైన సలహా ఏమిటంటే. విశ్వనాథ (గ్రంధాలను మా్యతమే మిగుల్చుకుని తతిమ్మా పు స్తకాలన్నిటినీ, కిలో లెక్కని ఏదైన కిరాణా కొట్టుకి అమ్మెయ్యమని £ , అయితే కొంతమంది నా(శ్రేయోభిలాషులు నన్నడగవచ్చు, *“ఆరుద్రదాకా ఎందుకు ౩ నీదగర వేలుకాకపోయినా వందలు ఖరీదుదేసే తగుమ్యూకం లై (జరీ వుందికదా, నీ నీలహోవి నీ విషయంలోనే పాటించకూడదా 1” అని. దానికి నా జవాబు: “నా దగ్గర వున్న స్పన్గకొలలో విశ్వనాథ విరచిత మైనది ఒక్కంట్‌ కూడా లేదు” అని ః వప్పవం నశించాలి £ విశ్వనాథ వర్టిల్లాలి $ తరుణ - మాసవ్యతిక అక్షోబరు 19071. 2/7. నివాళి “నీదు మార్గాన నీయంత నేత లేడూ అన్నాడు విశ్వనాథ గురించి జల సూ(్రం. అంత పోస్య(ప్రియుడు కూడా విశ్వనాథను సేరడీచేసూ భ ' క్రి పపత్తులే (దర్శించాడు. “కవ్యుద్ధ * ళబ్దం రుక్మిణీనాథశాన్రి వాడినదే. (కవి(శేషుడు అని దాని అర్హంఎ) “కించి త్రి క్త కషాయ షాడబిరస క్షేపాతిరేకొతి వా కృంచార(్రచయావకొళశములలో

72

కవ్యుద్దః” అంటూ విశ్వనాధ ధోరణిలోనే రాశాడు.

చాలాకాలం (కిందట “వీణ” ప్యతిక కవితా విభాగానికి గౌరన సంపాదకుడుగా పనిచేస్తూ నేను “విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి. పద్యాలు మహోబిలిపురపు రాతి గోపురాలు” అని ఉగ్గడించాను. నేను చిన్నతనంలో క లంపట్టిన కొ త్తరోజుల్లో నన్ను బాగా ఆకర్షించిన ఇద్దరు కవులలో విశ్వనాథవారొకరు (ఇ౨డవ కవి కృష్ణశాస్త్రి గారు ఆ రోజుల్లో నేను సాహితీ సమితి సభ్యుజ్జయి ఉం'శే బాగుండునని ఎంతో ఉబ లాట పడేవాణ్ని, కాని విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు సమితి నుంచి తప్పుకున్నారని తెలుసుకున్నాక నా ఉద్దేశాన్ని విరమించుకున్నాను. విశ్వనాథతోదాటు నాయని సుబ్బారావుగారు కూడా తస్పుకున్నారు.సభాపతి శివశంకరళాస్త్రిగారి. నిరంకుశత్వా నికీ, వేదుల చిలిపితనానికీ వ్యతిరేకంగా ఇద్దరూ ఈపని చేశారు. విశ్వనాధ వేదుల మీద “ముషికబుద్ధి” అనే శీర్షికతో ఘాటయిన పద్యాలు రాశారు.

నిన్న మొన్న (పపంచ మహాసభల సందర్భములో నాకూ విశ్వనాధ వారికీ మధ్య కొంత వాదోపవాదం సాగినా మే మొకరి నొకరం నిందించుకోలేదన్న విషయం గమనార్హం. నేసం'పే సత్యనారాయణ గారికి వాత్సల్యం. వారం కే నాకు గౌరవభావం, అటువంటప్పుడు పరస్పరం దూషించుకోవడం అనే (వన _కేలేదు.

ఎన్నో విషయాలలో వారికీ నాకూ చుక్కెదురు. అయినా భారతీయ భాష అన్నిటిలోనూ ఒక్క_ తెలుగులోనే గొప్ప కఏత్వం ఉందనడంలో ఇద్దరమూ ఏకీభ విస్తాం.

విశ్వనాథ మృతిపట్ల నేనెక్కడా జహిరంగంగా సంకాస (పకటన చెయ్యలేదు కొని అంతర్గతంగా ఒక ఆత్మయుణ్ని కోలోయినట్లు దాధపడుతున్నాను. “(_పజా తంత” ప్యతికలో ధారావాహికంగా (ప్రచురిస్తున్న నా *అనంతం”లో ఈ విషయం కొద్దిగా "పేర్కొన్నాను. అంతకుమించి. నేనేమీ చెయ్యలేదు. నా దుఃఖం నాలోనే దిగమింగుకున్నాను. కొని ఒకటిమా(క్రం నిజం, నాకు కులం అనీ, మతం అసీ పట్టింపు లేపీ లేకపోయినా ఈనాడు మరో కవి కులగురువు మాయమయినాడని వాపోతున్నాను.

గతాన్ని స్మరించి నిశ్వసిస్తాడు విశ్వనాథ :

ఆగతాన్ని వరించి విశ్వసిస్తాడు శ్రీ. శ్రీ.

“గతకాలమె మేలు వచ్చుకాలము కంకెన్‌” అనుకుంటాడు విశ్వనాథ.

“మంచి గతమున కొంచెమేనోయ్‌” అనమంటాడు? థ్రీ. థ్రీ.

ఇవాళకాదు. $87868 లో విశ్వనాథ మీద ఇలా రాశాను. అప్పటికీ ఇప్పటికి ఇదే నా నివాళి!

73 ఉడుగర మాటలాడే వెన్నెముక పాటపాడే సుషుమ్న నిన్నటి నన్నయ్యభట్టు ఈనాటి కోవిస్యమ్రాట్లుం గోదావరి పలుకరింత కృష్ణానది పులకరింత కొండవీటి పొగమబ్బు తెలుగువాళ్ళ గోల్టునిబ్బు. అకౌరాది క్షకారాంతం ఆసేతు మిహీకావంతం అతగాడు తెలుగువాడి ఆసి అనవరళం తెలుగునాటి (ప్రకా సి, ఛందస్సులేని ఈద్విపద వ సత్యానికి నా ఉపద 27.10.76 స్వాతి మాస ప్మ్యతిక 1876 డిశెంబరు /బక్యూ లాభ నత శ్రినారాయఃు (208లో _ ₹త7ఠత గాడు కొత్తియి వ్ర లున్న తన్వి వండీతుడు, ఎమర్యతడుం నవలొతారడుడు, వెఎతచూత్ర వ్రాన్నా లచయిలోల్లో ముందువరనలో శిలవడతాడుం7 ఢ్‌

ఇంటాబయటా 20. వేర్పూటు ఉద్యమాలు

విశాలాంధ్ర సంపాదకులకు,

“*వి. రసం”? అధ్యక్షుడికి (అనగా నాక్తే నా రాజీనామా అందజేశాను. కార్యవర్త ౧తో సం[ప్రదించాలన్నాడు అధ్యుక్షుకు. త్వరగా రాజీనామా అంగీకరించ వలసిందీగా తొందర చేస్తున్నాను, కార్యదర్శి నిఖిలేశ్వర్‌కి కూడా రాశాను

చాలామంది అనుకుంటున్నట్లు యీ రాజీనామాకు సాహిత థ్‌ అకౌడమి విహుమతి కారణంకొదు. అయిదువేల రూపాయలు తక్కూన మొ త్తం కాదు. కాని అందుకోసం నేను కక్కు కి పడలేదు. (ప్రస్తుతపు నా కాబూలీ, మార్వాడీ అప్పుల్లో యిది కడుపు నిండే కక్కు _కికూడా కాదు. అందుచేత ఈ బహుమతిని నిరాకరించా లనే అనుకున్నాను. (ఇందుకింకా ఫి_బవరి 17 వ తేదిదాకా చెముంది)

వూ.

, అడవుల్లో, కొండల్లో 'పాణాలనే త్యాగం చేయడానికి సిద్దపడి పోరాడుతున్న నా వీప్ణవ యోధులకి మా్రైమే. న సంజాయషే. చెప్పుకోవాల్‌, వాళ్ళ ధ్యేయమే నా ధ్యేయం, విశాలాం్యధలో (ప్రజా రాజ్యం

క్రస్వుడు. ,అసలు విషయానికి వస్తున్నాను *ఏ. గ్రసం * విభజన కోరుతూ తీర్మానించింది నేను (తికరణ ఇద్దిగా సమైక్యం కోరుతున్నాము. నేను ఎన షడూ. ఏ రాజకీయ పార్టీలోనూ సభ్యుణ్జికాన్న, కా, నాకు జ్ఞానం వచ్చిన నాటినుంచీ కమ్మూనవిస్టుని. కమ్యూవిస్టు ల్‌కేవ్వా ఎన్నడూ వేర్చోటుకి అంగికరించకూడదు. (మనది ఒకే ఒక మాను జాతిగ)

విష్ణవం వర్డిల్లాలి. విప్లవ రచయితల సంఘం వర్జిల్లాలి, కాని, వేర్చాటువ ని విప్లవం వర్థిల్లదు. లచ్భ్చన్నల్‌, యజ్ఞనారాయణల ఉద్యమం పేఫలంకాక తప్పదు.

ఈనాడు లక్షల సంఖ్యలో వేర్చాటు ఉద్యమం రగులోంది. కాని కోట్ల సంఖ్యలో కర్షక కార్మికులు తమ గొంతుకను (ప్రతిధ్వనించే పత్రిక లేక మూణ పోయారు. వీశ్ళ నా కళు ఫా వీరికోసం నా కంఠం;

11, కనాల్‌ జాంక్‌ రోడ్లా. మీ మ(ద్రాను.28. 1811078 ఠీథీ

75 [(వత్యేకాంథధ్ర రాష్ట్ర సమన్యపై వి. ర. సం. చేసిన తీర్మానంతో విభేదిస్తూ ఆంధ్రపదేశ్‌ సమైక్యత కోరుతూ థీ థభీఆ సంస్థ అధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా యిస్తూ మాకు (నానిన లేఖ పోస్టల్‌ యిబ్బంది మూలంగా ఆలస్యంగా జేరింది. ఈ విషయంలోనే వచ్చిన "'జెలిగాం అధారంగా పై వార్త టూకీగా యిష్వడమైంది. ఇప్పుడు శ్రీ శ్రీ లేఖ పూ ర్రిపాఠాన్ని యిస్తున్నాం. అయికే ఆయన తర్వాత రాజీనామా ఉపసంహరించుకున్నట్లు, రాష్ట్ర సమైక్యతపై ఆయనకు వి. ర. సం. తో గల విఖే దాన్ని కార్యవర్గ ౦ గమనించిందని (ప్రధాన కార్యదర్శి శ్రీ నిఖిలేశ్వర్‌ హై(ధ్రాబాదు నుండి (ప్రకటించారు. పైగా శ్రీ శ్రీ గారే రాజీనామా ఊపసంహరించుకొని పి. ర, నం, సర్వసభ్య సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించబోతున ఎట్లు, (తికరణశుద్ధిగా తాను సమైక్యవాదీనే అయినస్పటికీ ఆ సమావేశంలో మెజా 5 తీసుకొనే నిర్ణయాలకు బిద్దుడుగా వుంటానని మరో పత్రికకు (వ్రాసిన లేఖలో "పేర్కొన్నారు. దీనికి సంబం ధించి యీ పూర్వాపరాలను పాఠకులు గమనించగోర్తాం..__సంపాదకుడు] విశాలాం(ధ్ర=దినపత్రిక తఈ.డొం7ల్‌ొ 29. వునరాలోచన అయ్యా, రాష్ట్ర విభజన కోరుతూ “విరసం” కార్యవర్గ ౦ చేసిన తీర్మానానికి అసమ్మతి తెలుపుతూ నేను అధ్యక్షతకు రాజీనామా ఇచ్చిన మాట వా 'స్పవమే. కాని ఇస్పుడు వేర్పాటు వాదాన్ని పునరాలోచించే నిమితం విస్టవ రచయితల సర్వసభ్య సమావేశం జరగబోతున్న కారణంచేత నేను నా రౌజీనామాను ఉపసంహరించుకొని అధ్యక్షుడుగా ఆ సమావేశంలో పాల్గొన బోతున్నాను. నేను (త్రికరణశుద్ధిగా సమైక్య వాది నైనస్పటికీ మెజారిటీ సభ్యత్వం విభజన కోరుతూ తీర్మాని'స్తే అందుకు కట్టు చిడళాను. ఠీ ఆంధప్యత్రిక దినపత్రిక లంబ ₹తి7ల్‌ 30. సంజాయిషీ అత్యవసర పరిస్థితి కాలంలొ విరసం సభ్యులు చూపిన ధైర్యసాహసాలను మనసారా అభినందిస్తూ, అదేసమయంలో నా రాజకీయావగాహనలో పంవల్లి నేను చేసిన పొరపాట్లకు విచారిస్తున్నాను.

76 నేను ఆరోజుల్లో ఇందిరాపాలనను వామపక్ష నియంతుత ఇ0గా [| భమించాను. ల్లో క్ష్‌ తనంగా టై ఇదో గొవు పొరపాటని ఇప్పుడు ఏ మినహాయింపులూ లేకుండా ఒప్పుకుంటున్నాను. అర్జిక కారణాలవల్స 20 పాయింట్లమీద ఆకాళవాణికి సినిమా పాట రాసినజ్లై రాశాను. 20 పాయింట్లవల్ధ పీడిత వర్ణానికి మేలు జరుగుతుందని కూడా మించాను. నాలో కొంత విదూషకుడి మనస్త త్వం వుంది. జలగం వెంగక్రావు గురించి వేనేమన్నా అది వేశాకోళానికే. కాని జైళ్ళలో నా మ్యితులు తీద్ర నిర్బంధానికి గురి అయిన కాలంలో, హాస్యానికయినా (అందుకు _పధాన కారకుడయిన్య వెంగ్యళావు గురించి రాయడం ఒక పౌరపాపే అనీ గుం సున్నాను. ఆనాటి (ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా పౌరహక్కుల్ని కాలరాస్తున్నా. పౌర హక్కుల సంఘం అధ్యక్షుడిగా నేనేమీ చేయలేకపోయినందుకు చింతిస్తున్నాను. నా హృదయం ఇంకా ఉండవలసిన చోటనేవుంది. అది ఎప్పుడూ విరసం తోనే ముడివడి ఉంటుంది. నేను చేసినవేపీ చిన్న పౌరపాట్లుకావని తెలుసుకోవడమే సన్ను విరసం లా అధ్యక్ష పదవి నుంచి తొలగించవలసిర్‌దిగా కోరడానికి (పేరేపిసోంది. అయితే సామాన్య సభ్యుడిగా ఇకముందు. విరసం ఆశయాలను సరా అవగాహన చేసుకుంటూ మన ఉద్యమాన్ని అభివృద్ధి చేసే కార్యక్రమంతో నన్నూ ఒక భాగ ఇ స్వామిగా సాగిపోనివ గ్రైండని ఈ సర వ్రసభ్యసమావేశాన్ని కోరుతున్నాను. విజయవోడ | 186.77 | తశ, వా శాశ్వత చిరువొమా వీరసం విరసం సభ్యత్వానికి నేన్స ఇచ్చిన రాజీనామాను బేషరతుగా ఉపనంహరించు కుంటున్నట్లు సంస్ద కార్యదర్శికి రాశాను. అకోబరులో జరగజోయీ సర్వసభ్య నమావేళంలో సాధారణ సభ్యుడిగా పాల్గానగల్లుహొనని ఆశసున్నాను. విరసం పుట్టి ప్పటేనుంచి అప్పుడు ఇప్పుడు ఎప్పుత్తా స్య రను ౩ ,. నా శాశ్వత చిరునామా విరసం, వో విరసం నభ్యుడినే నా వ్‌ ఆప నిసాన్‌ొ, అస్సాం, వామప న! న! 9 పక్ష సమైక్యం మొదలయిన రాజకీయ విషయాల నాఅభిపాయాలన్నీ చురృమలేనని1హించాను. అందువల్ల ఇప్పటి ంచి సం రాజకీయాలే నా రాజకీయాల్సు. సాహిత్యంలో ఎవ్పుడూ అతివాదిగా ఉంటున్న నేను రాజకీయాలలో మితవాదానికి, ఊగిసలాటకు లోనవుతూవచ్చాను.

77 ఇది పొరపాపేనని ఒప్పుకుంటున్నాను. లెనిన్‌ మాక్సింగోర్కీ-కి రాసిన ఉత్తరంలో “నువ్వు సాహిత్యంలో గొప్ప రచయితవేకాని రాజకీయాలలో ఉత్త ఇడియట్‌ వి” అన్నారు. ఇది నూటికి నూరుపాళ్ళు నాకూ వర్తిస్తుంది. ఏమైనా వ్యక్షికం కే సంస్ధ ఎస్పుడూ గొప్పదే. విరసం సభ్యులకేకాదు- వ్యక్నిగా నన్ను అభిమానించే జనానికంతటికీ నా విజ్ఞప్తి ఒకళే _ నా వ్యక్తిగత బ౪హీనతలను క్షమించండి అని. అలా అని ఎప్పుడూ అలా బలహీనుడిగానే ఉండిపోవాలనిలేను. _సలోభాలనుంచి బయటపడి బలాన్ని పుంజుకోవడానికే సర్వ విధాలా యత్నిస్తున్నాను. ఈ యత్నం ఫలిస్తుందని ఆశిస్తున్నాను. ఈనాణు జితి-7- [96 0=

గంరజాడ అపా ఎరౌవు 32, ముందడుగు ఒక గౌరవనీయమైన కౌ(యమేడ్‌గారి సుడి ర్రవ్యాసాన్ని విష్లవ రచయితలందరూ విధిగా అధ్యయనం చెయ్యాలి. మన “యుగపుటిషు లా బంగి మళ్ళీ ఆలోచించ వలసిన ఆవసరాన్ని ఈ వ్యాసం ముందుకు తెచ్చింది నిజమే ।; ఈనాడు మనం మార్క్సిజం . లెనినిజం _ మావా ఆలోచనా విధానం అనే వెలుగులో ఈ జ తాద్ధారంభంనాటి సంస్కృతిని పరిశీలిస్తున్నాం, నిన్నమొన్నటిదాకా కన్ఫూషియస్‌ ను చైనాలో గొప్ప వేదాంతిగా, దార్శనికుడిగా పరిగణించడం జరిగింది. కాని అతని భావాలు సామ్యవాద నూనవుని నె తిక పురోభివృద్దికి ఆటంకమే కొదు, పహోనికరం అనికూడా యిప్పుడు స్పష్టమైంది, ఏభె పళ్ళ కిం్‌ల మన ఎవరివద్దా ఇటువంటి కొల దిద్ధలులేవు. మనం బూర్జువా సంస్కృతి ఆవరణలోనే ఆలోచిస్తూవచ్చాం. కందుకూరి, గిడుగు, గురజ్త యా ముగ్గురిగ్సీ సాహిత్య దృక్పథమే. దాన్ని ఆ విధంగా తీర్చిదిద్దిన అర్థిక కారణాలవెపు హా ఊహలు (పసరించనేలేదు. సామాజిక పరిస్థితులే సాహిత్య స్వరూపాన్ని “'కౌడా నిర్దారస్తాయనే చిన్న విషయాన్ని కూడా శేలునుకోలేని పెద్ద విమర్శకులే పీరాధిపతుల్తాా నిలిచి పెత్తనం సాగిస్తున్నారు. మొన్న (ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలో సన్మానాలు పొందిన ఘనాపాఠీలంతా యీ కోపక చెందినవారే. మనది బూరుబ్లో సంస్కృతి. మనఏ బూరువాకళలు. ఇవి నశించి తీరవలసిందే అన్నంతవర్‌ వృఫక్ష విస్పష్ట అభి(ప్రాయాతీ వున్నాయి. కాని ఏది (పడాసంస్కృృతి, విస్తవ సంస్కృతి అనే అరళాలమీద యింకా వితీవిగా పరి శీలన జరగాలి. (ప్రపంచం అంతటా కమ్యూనిజాన్ని సాపించే అఖరు పోరాటం ఇండియాలోనే జరుగుతుందనేది నా దృఢనిశ్చయం. ఇందుకుగాను మనం యిప్పటి నుంచే సన్నద్ధులం కొవాలి. శ్రీజాతి సముద్ధరణకు ఖీవకృషి చేసిన కందుకూరినిగానీ,. భాషా పరిణామ మాన్ని సశాస్త్రీయంగా పరిశోధించి సవరజాతికి అక్షరాఖ్యాసం నేర్పిన గిడుగువారివి గానీ, *'మంచి గతమున కొంచెమేనోయి! అన్న గురజాడనుగానీ అంత తేలికగా

త్తని

కొట్టి పారేయలేము. "ఆనాడు వారు చేసిన కృషి వల్ల (జాస్వామిక .విపవం, _ ఒక అడుగు ముందుకు వేసిందనే చెప్పాలి. ఈనాటికీ కోకొలలుగా చేరువడుతున్న మఠసాహత్యానికి, మాతృశ్రీ సాహిత్యానికీ, సెక్సు, కై 9ము, సినిమా సాహిత్యానికీ, శాళ్వత నమాధులు కట్టాలంబె అది 'యుగప్పరుషులి వల్ల సాధ్యమయే పని మాతం కొదు. - లా

పీడించదిడే వర్షం, పోరాడేవర్గం, కర్షక కార్మిక వర్షం విప్త్పవ చై తన్యంతో విజ్బంభించిననాడే మధ్యతరగతి వాళ్ళమైన మనకు కూడా విముక్తి. ఈ లోగా మనం పిడికెడు మందికన్నా ఎక్కువలేని పేడకుల (ప్రలోభాలకు లొంగిపోకుండా కొర్మిక వర్ష (సయోజనాలతోనే మనవి కూడా ముడివడి వున్నాయని (గ్రహించి ఆ వర్గంతో భుజం కలిపే థైర్యంలేకపోయినా, [ద్రోహం తలపెటే సీచబుద్ధిని వదు ల్బుకోవాలి-

యా “184వ.

33. క్మామేడ్‌ గురజాడ

ఒకప్వ్పుడిదో వేళాకోళపు మాట, కమ్యూనిస్తులు గురజాడను క్మామేడుగా మార్చి అందలమెక్కించారట. అంతేకాని గురజాడ కవి కానేకాడట.

ఇప్పటికీ గురజాడను కవిగా గుర్తించని గాడిదలున్నాయి. ఈ రెండుకాళ్ళు గాడిదలకి ఇప్పటికీ ఘనసన్మానా రు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. స్వచ్చుమెన సత్యాన్ని చంపి చచ్చుపుచ్చు అబద్ధాలనే కవిత్వంగా చలామణి చేసేవాళ్ళకి గురజాడలోని మహ త్తర మానవత్వం అర్ధం కాదు. వీళ్ళకి ఎదుటివాడు ఒక దేవతగానో, రాక్షసి గానో కనబడతాడేతప్ప తనలాంటి మనిషిగా కనిపించడు.

ఎవళ్డీ సీస త్రిమీద కత్తిసాము చేసే నిరంకుశ (ప్రభువుగా గాని నీ కాలికింద పడి అఘోరించే బానిస ప్పరుగుగా గాని భావించకపోవడమే కమ్యూనిజం. _

ఇవాళ నీ ఇంటికి రెండువేల రూపాయలతో వచ్చినవాడే నీ పాలిటి దేవత. వాడి ఇష్టార (ప్రత్యర్థం నువ్వెన్ని అబద్ధాలు ఆడటానితై నా జ౦ంకవు.

సీ ఇంటిముందు నిలబడ్డ రిక్షావొడొక రాక్షసుడు. వాడి రదక్తంవేరు. సీరక్తం వేరు. అలా నీ మతం చెబుళుంది. నీ సంస్కారం చెబుతుంది. “సవి,తం అంక మ్‌దీ నాదీ 1.... నేను వెధవ ముండనీ, మీరు సరసులూ” అం మినాక్షి రామప్పం తులతో అంటుంది. ఇలాంటివి కన్యాశుల్కం నుండి కోకొలలు. ఇవి ముసుగు కస్పని నిజాలు. ఒరేయ్‌ అపవి్యుడా । కళ్ళు తెరు.

గురజాడ గురించి ఇవాళ కొత్తగా ఏం రాయగలననుకున్నాను. కాని “కన్యా శుల్కం” నాటకం తలచుకుంక్షేనే చాలు ఈ మానవ జీవితం మీద ఎన్నో కొత్త వెలుగులు (పనరిస్తాయి.

80

మానవత్య సమానక్వానికి “కన్యాపల్క౦” ఒక నివా, అందులో మను ష్యులే ఉన్నారు కాని దేవతలూ, దాసవులూ లేరు. అందరూ సజీవపా(త్రలే. ఎవరూ కవిగారి సొంత పైత్యంలోంచి పుట్టుకొచ్చిన నిర్జీవ కల్పనలు కాదు.

“కన్యాళుల్క-ం” (గ్రంథాన్ని ఫీభత్సరస (ప్రధానమైన విషాదాంత నాటకంగా ఇప్పటికీ అభివర్శించడం మానలేను. ఇందులోని భీభత్సం మనజీవితాలలోనిదే. ఇందు లోని విషాదం మన జీవితాలదే- అయితే (గ్షికు (టాజెడీల్లోలాగా. "షేక్స్పియర్‌ (ట్రాజడీల్లోలాగా తెర ఆఖరిపారి పడిపోయేసరికి సేవ్రినిండా శవాలునిండే(ట్రాజడీ కాదు

మ “కన్యాశుల్కం”. స్టేజి ముందుండి నాటకం చూసున్న వాళ్ళని ఒక క్షణకౌలం శవా లుగా మార్చి మరుక్షణం (ప్రాణ్యప్రతిష్ష చేసే అపూర్వ సృప్పి.

“కన్యాశుల్కం” సంగతి సరే. దాన్ని గురించి ఎంతయినా రాసుకుపోవచ్చు. అదో మహా సము(దం. జీవితమంత విశాలమెనదీ. అగాథమెనదీ.

కథకుడుగా కూడా గురజాడ జీవితాన్ని మసిపూసి మారేడుకొాయ చెయ్యలేదు. “మీ "పేరేమిటి ౯ అన్న కథ దేవుడిసీద గురజాడ చేసిన ఛాలేంజి

రామాయణం చదిఏ సీతమ్మ కష్టాలకు కన్నీరు కొర్చేవారూ, హరిశ్చంద్ర నాటకం చూసి చంద్రమతి కోసం బెంగ పెట్టుకునేవారూ, పుత్తడి బొమ్మ పూర ము కథను చదవడం మంచ్చిది. ఇ న్‌ ణ

గురజాడను కవిగా గుర్తించలేని “వెధవాయను” మనిషిగా నేను గుర్తించ లేను. “మనవాళ్ళు ఉ _కీ వెధవాయలోయ్‌” అని గిరీశం చేత ఊరికే అనిపించలేదు గురజాడ ।

కనిపించవి వంద కల్పవనృవ్లాల కన్న “*దేశభ క” గితం మిన్న సనా్యినాలు పొందే లక్ష సా్యమాట్టులకన ఎ ఒక కౌ(యేడ్‌ గురజూడ మేలు.

[గురజాడ సంస్మరణ సంచిక, దక్షిణ ఢిలీ ఆంధసంఘం, 1876]

న.

94! చలఅం౦

34. లోకాయతుడు

చాలామంది అనుకుంటారు. చలంగారు లోకాన్ని నిరాకరించారని. వారి ఆలో చనలు ఎప్పుడు ఐహ్‌ికానికి గాక, ఆముష్మికొని కంకిత 'మైనాయనీ। మొదటి సంగతి ఆయస లోకాన్ని నిరాకరించలేదు. ఈ లోకంలో నే.ఈ లోకంతోనే వున్నారు. రమణాస్థాన్‌ ఎక్కడో చంటద్రగోళంలో లేదు. రెండోది చలంగారి దృష్టిలో ఆము ష్కికం ఐపహికెౌనికి వ్యతిరేకం కాదు. యాభై యేళ్ళ శ్రీంవట వారి మనస్సు ఎంత వాడిగా వేడిగా ఆలోచినూ ఉుడేదో ఇప్పటికీ అలాగే ఆలోచిస్తోంది. ఇప్పుడుకూడా ఈ లోకం గురించే, త్‌లోకప (్రజలగురించే ఆలోచిస్తోంది. అయితే ఒకప్పుడా మనసులోంచి కధలూ, నాటకాలూ, మ్యూజింగ్సూ (కనీసం నా ఒక్కడి విషయంలో సాహిత్య విమర్శా వచ్చాయి ఇస్పుడా మనసే లోకాన్ని ఆవరించింది. అదే చలంగారి లోకం. చలం కలం వెలిగించిస లోకం.

ఎందువల్ల నో చలంగారిని ఇరవై యో శతాజ్ధిపు వేమనయోగిగా అభివర్షి ంచడం మాసలేకపో తున్నాను. ఇద్దరికీ ఈ (ప్రపంచపు చెడు పోకడల మీద ఒకేరకం ఒళ్ళు మంట ఉంది. అయితే ఎవరికంకి ఎవరు ఎక్కువ త్వీనంగా విరుచుకుపడ్డార నేడి శేల్చుకోలేకుండ ఉన్నాను ఒక ముఖ్యమైన భేదం మాత్రం స్పష్టమే వేమన ఏమర్శలు ఇంట్యూయిటివ్‌ గా ఉం'పే చలం విమర్శలు ఇంటలెక్పునల్‌ గా ఉంటాయి ఇదరిలోనూ ఆవేదన సమృదడ్దంగా ఉంటుంది. ఎటువంటి డొంక తిరుగుళ్ళూ శేఫిండా, చెపందంకతా సూటిగో గుండెకు గుచ్చుకుపోయే విధంగా చెప్పడం ఇద్దరి తోనూ ఊన్న విశిష్షగుణ౦. ఇందువల నే అనుకుంటాను పండితలోకం ఈ ఇద్దరికీ సాహిత్యంలో సాన్‌ం నిరాకరించింది "అయితే (వజలుమాత్రం వీరిని తమ సాంతం “చేసుకున్నారు. "ఈ మూడు నాలుగువందల సంవత్సరాలుగా వేమన పద్యాలకు “బ్రోక్షల్ర ర్రసనలే తాటాకు” లయినాయి* చలంగారు కొత్తగా కథలు రాస్తున్న తొలి రోజుల్లో మర్యాదసుల వృతికలేవీ పొటీని ప్రచురించలేదు. ఆ రోజుల్లో వేళ్ళమీద లెక్క 'పెట్టిగలిగిన పాటి స్యత్రికలు మాత్రమేజండేవి అనేది వేరే విషయం. క్కురకారు మాత్రం" ఏ మారుమూల ప(త్రికలోనో చలంగారి కథఉంటే ఆ పత్రికను ఏదో

82

విధంగా సంపాదించి ఆ కథను చదివేది. ఈ రోజుల్లో విస్టవ కధలూ, కవిత్వాలూ ఒకటీ ఆరా ప్రచురించిన పత్రికలను మూడురూహేయలూ, నాలుగురూపాయలూ అయినా కొని చదువుతున్న క్యురకారులాగ,

సోోక్రటీనును ఆనాటి ఛాందస్తవరం ఏ కారణం చెప్పి విషం (తాగించి చంపిందో మనకు తెలుసును. “యువతరోన్నీ పాడుచేసున్నా*డనేదే ఈ కారణం. ఇదే ఫిర్యాదు. ఈ నాడు చలంగారిమీద ఉంది. విషడ్రియోగం చెయ్యకపోయినా చలం సాహిత్యాన్ని విషంగా పరిగణించే ప్రబుద్దులు ఈ నాటికి ఉన్నారన్న సంగతి మనం మరల్పిపోకూడదు. దేన్నయితే ఈ చాదసులంకా కాలకూట వీషం అనుకుంటు న్నారో దాన్నే నేటి అభ్యుదయ యవలోకం "అరోగ్య్యస్రదాయకమైన అమృతంగా ప్వేకంస్తోంది. సా

చలంగారితో వ్యక్తిగతంగా నాకు ఎక్కువ పరిచయం లేదంక చాలా మందికి విచ్నికమనిపించవచ్చు. కౌని యదారం. వ్య క్రి పరిచయానికి మించింది మా అను దింధం. నా మహా(ప్రస్థానానికి చలరిగాద ప్రీబ్లే రాస్తే జుగుంటుందని నేననుకున్న మాట నిజమేగాని దాన్ని దగ్గిరుండి రాయించినవాడు “ఉభయమి[ుదు జలస్తూతం రుక్కిణీనాథళాన్రి.. ఒక పదీ సంవళ్సరాలు అమ్ముదితంగానే అది ఉండిపోవడానికి శౌరణం నా మహా(వస్థాన గీతాలు అచ్చువేయడానికి ఏ పవి షరూ ముందుకు రాక పోవడమే. “ప్రక సనిగాని, “ఉపోద్దాతం” అనిగానీ మశేవిధమెన. శీర్తికగానీ వలసిన తొందరలో నేనే ఇచ్చాను. కౌని అప్పటికి ఇప్పటికీకూదా. ఇదో తొందర పొటు పనిగా నాకనిపించదు. ఆధునిక సాహిత్య విమర్శకొక మేగ్నాకొర్థాలాంటి అ వ్యాసం నిజంగా నాకో యోగ్యకాప్యత్రమనే భొవిసున్నానే /

చలంగారు సృష్టించిన సాహిత్య (ప్రపంచంలో స్రీప్వాత్రలే ఎక్కువ కనిపిస్తా రనీ, నెక్సు సమస్య మందు. తదితర సమస్యలన్నీ తుడిిపెటుకు పోయాయని కొందళనుకుంటాదు. చలంగారి కథలలోంచి, నవలలలోంచి, నాటకొలలోంచి మరున రొని పురుష పాత్రలను సంఖ్యాతీతంగా నేను' జాబిళా ఇవ్వగలను పోతే, (పదా నంగా చలంగారు చర్చించింది సెక్సు సమస్య కాదు, స్వాతర్యత్య నమన్య - యావ ద్యారత దేశమూ రొజకీయ స్వాతం(త్యంకోసం పోరాడుతున్న రోజుల్లో భావస్వాతం' (క్య్యంకోనం మానసిక స్వాతం(త్య్యంకోసం తన కలంతో పోరాడినవాడుచలం- మవతక్నే స్వాతంత్ర్యం సాధించి, ఇంకా ఆర్థిక స్వాతం్యతంకోసం సతమత న సై మనం, చలం మహర్షి ఇదివరకే సాధించిన మానసిక స్వాతం(ట్య “9గస్టం చేరుకోడానికి చాలాకాలం పటపచ్చు. కాని ఆ గొముం వె పుగానే మానవ జౌతి షపయ్లాణం చేప చె త్‌ ల ఈ కంటూ ఉంటాను. భవిష్యత్తు వక్కీడో నుదూరంలో. లేదసీ+ మనమధ్య

683 మన అందుబాటులోనే ఉందనీ చెప్పడానికి రమజణస్థాన్‌లో చలంగారు ఉండడమే కారణం. చలంగారికి నేనెప్పుడు ఉత్తరం రాసినా *ోచఅం మహర్షీ” అనే సంబో ధెస్తూ ఉంటాను. ఈ బుషిత్వం ఒకప్పుడు నేను కొంపెల్ల జనార్జనరావులో చూశాను ఇస్వుదు దాన్ని చలం గారిలో చూస్తున్నాను.

“రాజ్యపాలన మొనరింప రాజుకాడు. రాజ యాకడు నిజమనోరాజ్యమునతు” అది చలంగారి తోక్రం.

[చలం 78 వ జన్మ దినోత్సవ సందర్భంగా ఆకాశవాణి విజయవాడక్రేం్యద్రం 18.5.1072 న ఒక (పత్యేక కార్యక్రమం (ప్రసారం చేసింది. ఎంతో చెంవతో ఈ ఏర్పాట్లు చేసింది ఛాలాంతపు రజనీకాంతరావుగారు. చలాన్ని ఇంటర్వ్యూ కూడా చేశారు థ్రీభ్రీ తోపాటు చలం మీద ఆ రోజు మాట్లాడిన వారిలో విశ్వనాథ, రంగనాయకమ్మ, వేగుంట వగయిరాలున్నారు. ఇవన్నీ కలిపి “చలం కలంవెలుగులు" అనేపేరుతో ప్పస్టకంగా వచ్చాయి. చలం రేడియోలో మాట్లాడిన మొదటిసారి, ఆఖరి సారి కూడా అదేనేమో ;

థ్రీశ్రీ వ్యాసం “వాణి' (ఆకాశవాణి (ప్రసార విశేషాల సంచిక) ?.10-1872 న అచ్చుయింది.] 5న, అంజలి

(ప్రశ్న : చలంగారిని మీరెంత కాలంగా ఎరుగుదురు?

్రీభ్రీ : దాదాపు 80 ఏళ్ళుగా నేను ఆయన్ని ఎరుగుదును. మేమిద్దరం మొట్ల మొదట కలుసుకున్నది విశాఖసట్నంలొ. ఆయన అప్పుడు డ్యూటీ మీద వచ్చార క్కడికి.. అప్పట్లో ఆయన స్కూళ్ళ ఇన్‌ స్ఫెక్టర్‌గా ఉండే. వారనుకుంటా.. తేడీ సరిగ్గాగు ర్తులేదు.

(ప్రశ్న : చలంగారిని మీరెన్నిసార్లు కలుసుకున్నారు ? ఆ అనుభవాల నుంచి ఆస కక్తికరమైని విశేషాలు ఏమైన చెప్పగలరా ?

్రీభ్రీ : దాదాపు అరడజనుసార్లు ఆయన్ని కలుసుకొని ఉంటాను, నలుగురి తోనూ కూర్చొని మాట్లాడాలని చలంగారు మహా ఉబలాట పడేవారు, ఎవరన్నా కధలు చెబితే ఆయన (శద్దగా వినేవారు.

వోసారి ఆయన కొంతమంది కుర్రాళ్లని దగ్గర కూర్చో పెట్టుకుని?" 'సెక్సుకథల మీద మీ అభ్యప్రాయమేమిటని సూటిగా అడిగేళారు. నోరు విప్పడానికి ఒక్కరికి కూడా దైర్యం లేకపోయింది. అంత పెద్ద మనిషి ఎదుట మరీ అంతచొరవ తీసుకోకూడ దనుకున్నారేమో |

684

యశ్చ :; మీకో సహా చలంపు స్తకొలు చదివిన వారు లెఫ్టిస్టులుగా మారారని ఒక అభిప్రాయముంది, ఏకీభవిస్తారా ?

్రీభ్రీ : కావచ్చు కాని నేనొక్కజ్హే కాదు. కొందరు రచయ్యిత్రులు కూదా ఉన్నారు. ఉదాహరణకు రంగనాయకమ్మగారు.

(యశ్చ : చలంగారి రచనలు సామాజిక సమస్యలపై మార్క్సిస్టు సిద్దాంతా అకు దగ్గరగా ఉంటాయని మీరు భావిస్తున్నారా ?

శ్రీశ్రీ : నేనలా అనుకోవడంతేదు. చలం తన రచనల్లో వ్యక్తిగత సమ స్యల్ని సామాజిక సమస్యల్ని వూ్యూకమే (సతిపాదిందాడు తన రచసల ద్వారా సామాజిక దురాచారాన్ని ఎ త్రిచూపడం వరకే చేశాడు. అంకే తప్ప తన రచనల చ్వారా ఏ సమస్యకీ పరిష్కారం చూపించలేదు. కొంతవరకు గురజాడ కలం మార్క్స్సిస్తు ఆలోచనా విధానానికి దగరగా (ప్రయాణించింది ఇెస్పవచ్చు.

(పసశ్ను వచలం నవలల్లో కథీనాయికలు సుఖమయ జీవితం కోసం ఇళ్లు వదిలి పెట్టి వచ్చేస్తారు. ఆలానచ్చిన వారి కథలన్నీ విషాదాంతాలయ్యాయి. “మైదానం”లో రాజేశ్వరిపాాత యిటువంటిదే. చలంగారు తన కథా నాయికలకు అంతకం'కు మంచ్చిదారి చూపించబేకపోయారని మీరెందుకు అనుకోరు ?

భీభ్రీ : మన సామాజిక వ్యవస్థ (పజల జీవితాలతో ఎలా చెలగాటమాడు తుందో (ప్రజలకు తెలియజెష్పటానిక అదొక్క పే మార్గం.

(యశ్చ చలంగారు వివాద్యగ స్తమెన వ్య క్తిగా మీరు పరిగణిసారా +

థీీ వి సాహిత్య వ్యాసంగంలో పేవ్రమెని కఠినమెన (ప్రయోగాలు చేసిన చచయిత చలం. ఆయస ఒకచోటు నుంచి బయత్రేరాడు, "కొంతదూరం పయాణం చేశాడు. ఆ తర్వాత తాను ఎటుపోతున్నది అంటీపటక చివరికి రమణ మహరి అ్యశమంలో తేలాడు. అది కూడా అసాధారణమే మఠ్‌ శ్‌

నేను ఆయన ఆశ్రమం చిరునామాకు ఉ త్తరాలు రా సేవాశ్ర, 'చలం మహర్షి "కి అని నంటోధిస్తూ. “ఈశ్వర ఆశీస్సు'లతో అని'ఆయన సమాధాసేం. రాసేవారు

(వశ్న : చలంగారి నవలల ధోరణి ఎటువంటిదో మీరు ఖచ్చితంగా చెపు గలరా ?

థీథీ: చలం తవ రచనల్లో "స్వేచ్చా జీవిక సిద్దాంతాన్ని (పతిపాదించాడు. క(8ిను నాగరికత పొరల్ని ఛేదించుకాని అతి స్వాధావికేంగా అత్యంత సహజంగా సళు పక్ష్యాదుల్లా విహరించాలని ఆయన సిద్దాంతం, స్య "స్వేచ్చ విషయంలోనూ. స్రీల విషయంలోనూ, ఆఖరికి వీడ్డల పెంపకంలో కూడా ఆయన ఇదే చెప్పాడు. గాంధీ కూడా ఇంచుమించు అలాగే చెప్పారు. మీ బటలు మీకే రాట్నం వడికి నేను కోమని ఆయన (వజలకు ఉపదేశించారు. యం

14446 లోతన మహా(సస్ట్థానానికి చలం యోగ్యకాపస్టతం యిచ్చారని శ్రీశ్రీ చెప్పారు. చలం దగ్గరికి వెళి ఆ యోగ్యతాస్యతం రాయించుకు వచ్చింది. మా

85 జరుక్‌ శాస్త్రి ఆయన నాకు జీతం ఐ తెం లేని పబ్పిసిటీ మేనేజర్‌ లెండి” అన్నారు ఫ్రీభ్రీ నవ్వుతూ. ఖ్‌

ఆ రోజుల్లో సమాజానికి ఇవ్వవలసిన “షాక్కొటీట్‌ మెంట్‌” చలం రచనలు ఇచ్చాయని శ్రీశ్రీ అన్నారు,

కొంతమంది చలం రచనల్ని ఇష్టం వచ్చినట్టు విమర్శించడం పట్ల థీథీ విజారం వ్య్థక్తం చేశారు. “ముఖ్యంగా చలం రచనల్లో శ్రీ పా్యకల్ని విమర్శిస్తుం టారు; అర్థం పర్ణ ౦ లేకుండా”

“ఇస్పుడు ఎన్నో దేశాల్లో (ప్రారంభమైన మహిళా విమోచనోద్యమం 'వా'పేమిటి ? ఆనాడు చలం కోరుకున్నదే ఇన్వుడు జరుగుతోందో అన్నారు. థ్రత్రః

చలం ఒక గొప్ప పాపొతీవేత్త అనీ, ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయ నకు తప్పకుండా స్థానం ఉందని శ్రీశ్రీ కొనియాడారు. “తెలుగు సాహిత్యానికి ఆయన జేసిని దానికి మా అందరి ఆరాధనలు పొందిన రచయిత చలం. అందుకే నాకు ఆయన ఆంధ్యుడు” అన్నారు శ్రీ (శ.

[ఆంధ(్యవభ = దినవ్మతిక 76.1970) 56. మహా పన్హానం థి మొన్న రాళ _పల్డి * నిన్న అబ్బూరి, ఇవాళ చలం.

నిన్నా ఇవాళగా కాకపోయినా, వారం పది రోజుల వ్యవధిలో తెలుగునాడు మూడ్కుఅమూల్యా భరణాలను కోల్పోయింది. కొ త్తనగలెన్నయినా చేయించుకోవచ్చు కాని, సానదేరిన జాతి రత్నాలతో తయారయిన యీ పాతనగలు మనకి శాశ్వతంగా దక్యకపోయాయి.

ముగ్గురూ 80 ఏళ్ళకి పైగా బతికినవారే. ధన్య జీవులుగా మరణ్‌ంచినవారే | తెలుగు సాహిత్యానికి అఖండ సేవ జేసినవారే :

ఇవాళ చలంలేడు. కొని ఆయన రచన లెప్వుడూ ఉంటాయి. ఆ రచనలలో ఆ మహావ్య క్త విశ్వరూసం కోరినప్పుడల్లా మనకు కనబడుతూ నే ఉంటుంది,

సమాజంలో ఎంత కవటత్వం ఉందో, చలంలో అంత నిజాయితీ ఉంది. ఈ రెండూ ఘర్షణ సడకుండా సహజీవనం నెరపడమనేది అనంభవం. అందుకే చలం కలం సంఘం మీద కత్తికట్టి జీవితం పొడుగునా వీరవిహారం చేసింది

86

అభ్యుదయ భావాలున్న బూర్జువా మేధావిగా సాంఘిక రుగ్య్యాతను చలం సరి గానే నిదాసం చేశాడు. ఆయనకు మూర్క్స్సిసు దృక్పధం ఉండి ఉంపే ఈ రోగాన్ని కుదర్భగల జౌషధం కూడా సూచించగలిగేవాడు.

చలానిది శ్మశాన సాహిత్యం అనడం అర్థంలేని మాట.

చలంగారిని నేను తొలిసారిగా విశాఖపట్టణంలోకలుసుకున్నాను. ఉద్యోగ రీత్యా అప్పుడే కొత్తగా బదిలీ అయి ఆయన విశాఖ పట్టణం వచ్చారు. నే నారోజుల్లో త్మవమైన నిరుద్యోగం చేస్తూఉండే వాడిని. మహాప్రస్థానం గీతాలు రాస్తుండేవాడిని. మేం తరుచూ మాట్లాడుకుంటూ ఉండేవాళ్ళం. కాని చిిత్రమేమిటం'పే నాముఖత చలం ఎవ్వుడూ నా గీతాలు వినలేదు.

ఆ పని చేసినవాడు జలసూక్రం రుక్కిజీనాథశాస్త్రీ, దరిమిలాను చలం చేత “యోగ్యతాన్యతం' రాయించినవాడు కూడా రుక్కాయే. 1040 లోనే ప్యక్రం పూర్తి అయింది కాని 1850 దాకా నా గీతాలు [గంధ రూపానికి రాలేదు.

చలం రనుణా_శమానికి వెళ్ళిపోయి, సొంతంగా రమణాసాన్‌ ఏర్పరచుకున్న తర్వాత, అప్పుడప్పుడు నే నాయసకు ఉత్తరాలు రాసూండే వాజ్నె, శ్రతీ ఉత్త రంలో “చలం మహ క్రీ' అని సంబోధించేవాణ. “డియర్‌ ఆీశ్రీ అని (ప్రారంభించి ఆయన" ఈళ సరాశీర్వాదాలతో” చలం అని సమ్నృంళేవాడు.

ఒకే ఒకసారి రమణాస్తానాలో ఆయన్ని కలుసుకున్నాను. ఉదయం మద్రాసు నుంచి బయజ్జేరి పగలంతా ఆస్తాన్‌లో నే ఉండి సాయుతం మరలి పోయాను.

చలం ముఖం మీద ముక్కూ కళ్లూ చెవుల్లాగే పెదవులమీద చిరునవ్వు కూడా శాశ్వతంగా వెలుగుకుండేది. ఆయన మనుస్సులోని అవ్యాజ సొనుుకోళా౨కి దిహిరంగ చిహ్నమే ఆ మందసాసం.

అష్ట్రగహ కూటం రోజున పెద్ద ఉప్పెన వచ్చి మద్రాసు నగరం మునిగి పోతుంది కాబట్టి నన్ను తన దగ్గరికి రమ్మంటూ నాకో ఉఊ త్తరం రాశారాయన. నా ఒక్కడ (పాణం రక్షంచుకునే ఉద్దేశ శం నాకు ఖేదనీ, ఇరవె లక్షలమంది మ్మదాసి యులతో బాకే నేనూ అని జవాబీ రాకాను. తర్వాత రమణుడే ఉప్పెన రాకుండా చేసి అందర్నీ కొపాడేరని అన్నాడు చలం. ఇక వారితో వాదించేదేముంది ?

“మహా్యసస్థానం" అనే మాటకి మరణం అనే అశీ లారం ఉఊఉందనేవాడు కొంపెల్ల జనార్ధనరావు నాతో. అయితే భారతంలో షాండవులు మజోస్యపస్టాన పర్వం తర్వాత నే స్వర్ణారోహణ చేశారు. “గొప్ప కదలిక*గా ఈ మాటకి నేనర్జం. చెన్ను కుంటాను. ఇంగ్రీ మలోని ఈ గేయాన్నినేననువదించినప పోడు (₹ంగ7206 మ29యఏ) అనే శీర్షిక పెట్టాను.

87 చలు మహా(ప్రస్థానం మరణంకాదు అది మరో మావో "లాంగ్‌ మార్చ్‌" లాంటిది. స్వాతి ___ మాసపత్రిక జూన్‌ 1870 గ భజిపొటో. వాంతటబలం (2694-2978) తెలుగు తథా వీధి లోడ ఉప్పెన. రనవివొన, నొందరా గ్రారాథవడు. నంకాళ్ళును. ద్వోవీంచాడుం తవానా ఎఆ వలను, త్యతిము నంింధాలను బీల్చి చెండాడిన రచణుత. 7

ల్ని జల సూతం రుక్షిణీనాధ శాస్తి) వ్‌, జ్ఞావకాలు “సవ్య పాలాన్త్రి రుక్కిణీనాథశాస్త్రి” అని అతజ్జి చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటకాన్రిగారు అభివర్షించారు. అతడి నోటంటనే (అనగా జలసుగితం చెప్పగా. నేనీ పద్య పాదాన్న విన్నాను. పూర్తి పద్యం ఉందేమో తెలియదు ఉంటే అది గిత పద్య మయినా, సేసపద్యమయినా అయి ఉండాలి. అలాంటి. రాయడం చెళ్ళపిళ్ళ శతావ ధానికి “నళ్లేరుపె బండి నడక” కదా । సిలీసీరిమువ్వు శతకంలో “ఇష్టదేవతా (ప్రార్థన శీర్షిక కింద రుక్కాయి గురించి నేనిలా రాశాను. “చుకుకీకృత కాఫీ ట్రీ జలనిధి యనిపించుకున్న జల సూతంళా స్త్రుల పాలాస్తుంలు కడు విల సిలుత తెలుగు కురుపృమీద....” అసలీ “చుకుకీకృత ...” పద్యం చెప్పింది కాటూరి మాస్టారు. చుకుకీకృత కాఫీ ట్ర్‌ " జలనిధి ౩ ఫిల్లీ సహ్యన చర్వణచణ | ని రగ్టిలఆ ధూమోజ్వాల పరివే షలసనూూ క్రీ; సిజర్చు సారజ్ఞమణీ రుక్కు'కేశ్వర శతకం నేనిలా రాశాను. ద్విగుణీకృత క ర్రరికా సిగరెట్‌ పొగరేకుతుండు జిహ్వా(గ్రనట ద్భుగ భుగ భుగాయితోజ్వల రిగసా నగరీ గరీనరీ సాధుండున్‌” అందులోనే షష్యంకాలు ; రుక్కునకు, ఆ(గ్రహముగల ముక్కునకు, వినూత్న భావముఖరిత వాణీ భాక్కు-నకున్‌, తెగవాగెడు డొక్కునకున్‌, సాటిలేని డుబుడుక్కునకున్‌.

89 రుక్కు'టేశ్వర శతకం నే నొక్కణీ రాయలేదు. దానికి ఆరు(ద తోడ్పాబు కూడా చాలా వుంది. అయితే ఆ శతకం నొటికీ నేటికీ అసంపూర్తంగానే వుంది ; “పేరడీశాస్తు్రలు"గా రుక్కాయి సార్ధక నామదేయనీడు.. తెలుగులో మొదటి సారిగా పేరడీ అనే రచనా (ప(క్రియను ప్రవేశ పెట్టిన క్యాతి అతనిదే! పాషాణ పాక (ప్రభూ $” అని విశ్వనాథ వారిని సంబోధించగలిగినవాడు అతనొక్కడే £ శాస్తి ఒక్క కవిళ్వానికే కాదు వచనానికి కూడా. పేరడీలు. రాశాడు. (ఈ సంకలనంలో ఇవి వున్నాయో లేవో తెలియదు) మల్లవరప్త విశ్వేశ్వరరావు “మధుకీలోకు కృష్ణశాస్త్రి (వ్రాసిన పీరికను రుక్కాయి. తమాషాగా. పేరడీ చేశాడు. “విశ్వీశ్వర్‌రావూ 1 నీ గితాల నొక సంప్పటంగా వెయ్యాలయ్యా 1 అన్నాను. కలం పట్టిన ప్రతీవాడితోనూ నేనీ మాట అనను. విశ్వేశ్వరరావు నిజంగా కవి.” న కృష్ణళౌత్రి దీనికి రుక్కాయి పేరడీ | “*వశ్వేశ్వరరావూ ః నువ్వు సెలూన్‌కివెళ్ళి క్షవరం చేయించుకోవాలయ్యాః” అన్నాను. జుళ్తు పెరిగిన వాళ్ళందరితోనూ నేసేమాట అనను. విశ్వేశ్వరరావు నిజంగా తలమాసినవాడు.” శివశంకరళానస్త్రికి “*ఏరికాపరమేశ్వరుడు” అనే బిరుదు ఇచ్చాడు రుక్కాయి. కూరలవొడికి విశ్వనాథ యోగ్యతా ప్యత్రం ఇస్తే ఎలా వుంటుండో ఇలా చపప్పాడు. “వ్రెల్పగు కూరలుతే । పుచ్చులుండవులే ” అని. నా “దేశ చరితలు" గీతానికి రుక్కాయి చేసిన పేరడీ ఎక్కడా అచ్చయినట్టు కనబడదు. “స్ట్‌ క్రాకి చరిత చూసినా ఏమున్నది గర్వకారణం ౪” అని అది (ప్రారంభమవుతుంది. “ఈ కాకికి పెటోల్‌ ఐంక్‌లో అరువెంతో తేలాలిప్పుడు 1 అన్న పాదాలు జ్డాపకం వస్తున్నాయి. “కొకుల్లో స్సీకరు జర్నీ” అన్నది మరో పాదం. (అప్పుడు బులుసు సాంబమూ ర్తిగారు మ్శద్రాను అసెంబ్లీ స్పేకరు. ఆయన లండన్‌ (ప్రయాణాన్ని రాజు గోపాలాచారి నీరు కార్పించేశాడు) ఇలాంటివే ఎన్నో జ్ఞాపకాలు ఎన్నటికీ మరచిపోలేని వ్యక్తి జలసూ(త్రం. మ్య దాను (12. 78 (జలసూత్రం రుక్కిజీనాధ శాస్త్రిగారు 7-941014 న బందరులో పుట్టారు 2.710088 న చనిపోయారు. (ప్రసిద్ధ కవుల సుప్రసిద్ధ గేయాలకు. పేరడీలు లి. 6

90 జగ శాస్తి్ఫగా "పేరు పొందారు. సాహితీవే త్రలందరికీ తలలో నాలుకలా వుండే వారు. ఆయనను అందరూ ఆప్యాయంగా “రుక్కొాయి' అనేవారు) 88, రుక్కాయి కథలు ఆతనికి చాలా సన్నిహిశు అయిసవాళ్ళు “రుక్కొయి” అని పిలిచే జలసూ(త్రం శుక్కిణీనాథశాస్త్రీ ఈ కతాబ్ద మధ్యంలో తెలుగు సాపాత్యాన్ని ఒక ఊప్పు ఊపిన వాడు. “పాషాణ పాక (ప్రభూ' అని విశ్వనాథని సంబోధించడం అతనికే చెల్పంది. చెళ్ళపిళ్ళవారి. “లలాటాన కుంకుమాగ్ని”ని మళ్ళీ తన ముఖంమీద భాసింప్‌జేసు కున్నవాడు జలస్తూూతం. అటువంటి రుక్కిణీనాధకాస్తి రచించిన కథలలో కొన్నిం టిని “ళరత్‌ పూర్ణిమ” అనే పేరుతో నవోదయ పద్ది షర్స్‌ 282 పృటల (గంథంగా వెలువరించారు. ల వెనుక అట్టమిద జలస్యూక్రం జీవిత విశేషాలను పేర్కొన్న (ప్రకాశకులు మద్రాసులోనూ, వజయవాడలోనూ అతని ఆకాళవాణి ఉద్యోగం గురించ్చిన సంగతి చెప్పలేదు. ఆకొశవాణిలో అతని రచనలెనో ఏ అజాతంగా మిగిలిపోయాయి. వాటితో చాలా కథలుకూడా వుండీ వుండాలి. కధలూ, “సాటికలూ, కబురూ కాలక్షేపాలూ అతవివి ఆకాశవాణిలో అసంఖ్యాకంగా వున్నాయి. అయితే వాటిని వేలికి తీయటంలో ఒక్‌ యిబ్బంది వృండి. జలసూ(త్రం తన రచనలను ఎన్నో మారుపేర వెనక దాచి వేశాడు. ప్యతికలలో కూడా అతడెన్నో కలం పేర్లు పెటుకున్నాడు. పదాహర ణకు “తెలుగు స్వతం్యక్ర*లో అతడు “చలికాలం మార్తోరిడరాపు.” ఆంధ్ర పద్రిక'లో అతడు పని చేస్తున్న రోజుల్లో ఒకనాడు నేను (ప్రసంగ వశాత్తూ “కన్యాశుల్మం”లో పూటకూళ్ళమ పెళ్ళికర,గిలీళం స్వరారోహణ పర్వం, వైరాగి గంగావిహారం లాంటి చిన్న కధ లెన్నో వున్నా” యన్నాను. అనడమే తడవుగా రుక్కాయి (ప్రతివారం “న్యాకుల్కంలో చిన్న కధలు” అనే శీర్షిక కింద ఒక్కొక్క కథ (ప్రకటించాడు (ఏదో కలం పేరుతోనే అనుకుంటాను). యై య వ్‌స్తుతం నమీక్షిస్తున్న కధల సంప్పటిలో యిరప కథలున్నాయి. కెటిల్‌ స్టోరీ “కరత్‌ పూర్ణిమ” ఒక్కటి మ్యాతమే ' ఆకాశవాణి (వసరం (18ల్రొ మిగిలినవన్నీ వేర్వేరు పతికలలో (1984 నుంచి 68 దాకా (వ్రచురీతమైనవి: వీటిలో. ఒక్కొక్క కథనీ తీసుకుని సమీక్షించ సక్కరలేదనుకుంటాను ఇది మ్యత్రం చెప్పాలి. ఏ కథచదివినా రుక్కాయి నున యెదుట నిలదిడి మనతో మాటాడు తున్నశ్లే వుంటుంది. అన్ని కథల్లోనూ వృన్న సమాన గుణం ఆసాంతం మనచేత చదివించగలగడం. ఇదే మంచి కథకు వృండి ముఖ్యలక్షణం- అనుకుం'కే రుక్ష్మిణీనాథ' శాస్త్రీ మంచి కథకుడు.

ర్త

ఏ ఒక్క కథనీ _పత్యేకంగా పేర్కొనకపోయినా నేనే ఒక కథానికా సంక అనం తీసుకువసే అందులో ఈ సంపుటిలోని “సూట్‌కేస్‌” గాని "పోమగుండం” గాని, రెండూగాసే తప్పకుండా యెంపిక చేస్తాను.

రుక్కాయి కథలు రాస్తూ వుండిన రోజులో అతని పూర్వ తరానికి చెందిన చింతా దీక్షితులు, చలం, శ్రేపాద సుుబహ్ట్రహ్యాశాస్త్రి మొదలైన హేమాహేమీ లుండేవారు. అతని తరానికి చెందిన కొడవటిగంటి, చాసో, పద్మరాజు, మల్లాది లామకృష్షశాన్తీ, అతని తర్వాత తరానికి చెందిన రావిళాన్త్ర- గోపీచంద్‌, బుచ్చి బాబు, కోశీపట్నం రామారావు మొదలైన వారు వున్నారు. వీరెవరితోనూ పోటీపడే వుద్దేశంతో రుక్కిణీనాథశాత్రి కధలు రాయలేదు. కవిత్వం రాసినట్టు, కవిత్వానికి “ష్పీరడీలు రాసినట్లు, నాటికలూ, విమర్శలూ రాసినట్లు కథలుకూడా సునాయాసంగా శాశారు. (క్రికెట్‌ ఆటలో ఆల్‌ రౌండర్‌ లాంటివాడతడు.

ఈ సంప్పటిలో “నాలో నేను” అనే రచన ఒకటి వుంది. దీన్ని కథ అన డానికి వీలులేదు. చలంగారి “మ్యూజింగ్స్‌” లాంటిదిది. టాగూరు మరణవార్త విన్న తర్వాత రచయిత మనస్సులో రేగిన అనేకానేక భావాల సంపుటీకరణ మే ఈ రచన. ఒకే విషయంమీద సాగింది కౌదిట్‌ దీర్ని స్కెచ్‌ (ఆలేఖ్యం) అనవచ్చు. ఇటువంటి ఆలేఖ్యాలు, రుక్మిణీ నాథ ళాస్త్రివి'చాలొవునా నయి. వాటన్నిటినీ సేకరించి (ప్రకటిస్తే అదో మంచి (గంథమవుతుంది.

“శరత్‌ పూర్ణిమ” లోని ఎన్నో కథలకు మద్రాసు రంగస్థలం. ఓ. హెటనీ కథల్లో చాలా వాటికి న్యూయార్కు. నగరంలాగా, రుక్కాయి మ(దాసును త్లుజ్జంగా చదివేశాడు. ఇందుకో ఉదాహరణ : ఒకసారి అతను నాకో పద్య పాదం చదివి పనిపించాడు “గువాషింకు వాహింకు నాషాపు అందున్‌” అని. నా కర్ణం కాలేదు. “*ఇవిచై నా ఇజారులోని చైనీస్‌ దంత వై ద్యులషాపు' లని అతడు చెసిన తర్వాత “బ్పాన్నస్తుమా” అనుకున్నాను.

" ఒకస్పుడు నేను “అశాంతి” అనే పేరుతో “అప్పుడప్పుడు వెలువడే అమాసప్యతిక”ను తీసుకువద్దామనుకున్నాను. రుక్కిణీనాధశాస్తి. నారాయణదాబు, ఆరుద్ర, గోరాళాస్తీ యిలా యెందరో వుండగా ప్యత్రికను (పకటించలేకపోతానా అనుకున్నాను కౌని అది అప్పుడప్పుడు కాదుకదా యెష్పుడూ వెలువడలేదు. వెలువడి వుంపేఅందులో యెక్కువభాగం రుక్కాయి రచనలే వుండేవి “మన ప్మతికకి సహ కారంఅందజే'సే రచయితలంటూ” రుక్కాయి ఒక పెద్ద జాబితా తయారు చేశాడు, ఇహళా, పిగశా, పామాశ యిత్యాది పేర్లతో. (ఇహళో అం'పే ఇస్ట్రకన్చి హనుమ చ్చాత్తీ- పిగళా అంపే పిలకొ గణపతికాన్తి, పామాశ అంపే పాటిబండ మాధవ శర)

ఫై స్వయంగా నృజనళ క్త్‌ మిక్కుటంగావున్న రుక్కాయి, మనం ఏదైనా ఒక అయిడియా యిస్తే దాన్ని ఆకొళాని శెగురవేసుకు పోగలడు. అబ్బూరి రామకృష్ణ రావుగారు ఒక మారు నాతో తన జీవిక కొలమంతా కృషిచేసి రోమన్‌ సామ్రాజ్యం గురించి రాసిన గిబ్బన్‌ ఆ రచన పూరి చేసిన మరునాడు ఎలా ఫీలయి పవుండేవాడో అన్నారు, ఈ విషయం రుక్కాయికి చెప్పి నేను “మహాభారతం పూ ర్తి చేసిన తర్వాత తిక్కూనగారు ఏం భావించి వుంటారో” అన్నాను. ఫలితం రుక్కాయి కలం నుంచి "సంపాత సమా ప” అనే రచన ఇవికూడా ఆకాశవాణి (పసారితమే. శాస్త్రీ దీన్ని కథగా రాళాడో నాటేకగా రాళాడో తెలియదుగాని తప్పకుండా వెలుగు చూడ వలసిన రుక్కాయి రచనర్లో అదొకటి ; (ఆం్యధజ్యోతి, వారస్యతిక . 10_ఒ 1482)

అడ వ కృష్ణళా స్త అల్ల” ఏ9. జ్ఞావకాలు

నా చిన్నతనంలో పద్యరచనా వ్యాసంగం (ప్రారంభించినప్పుడు నా మీద "రెండు (పభావాలు బలవ తరంగా పనిచేసేవి. ఒకటి కృష్ణశాస్తిది, రెండోది విశ్వ నాథది. ఈ ఇనస పిడికిళినుండి బయట పడడానికి నాకుసుమారు పదిసంవత్సరాలు పట్టింది. సరే 1 అది అలా వంచుదాం.

ఆ రోజుల్లో కలంపట్టిన (పతికవీ కృష్షశాస్త్ర ఆక్రర్షణకి లోనయినవాడే : అణుబాంబు రేంజి 588 మైళ్ళంటారు. ఆంధ్రదేశం అంతటా రేడియో ధారిక్టైక శక్తి ప్రసరించింది. ఈ నాటి యువతరంమీద సినిమా తారల (ప్రభావం ఎంతవుంటు న్నదో ఆ రోజులలో మాలాంటివాళ +మీద కృష్ణశాత్తి సమ్మోహనళ క్రి అంతగానో,

(కే వాన మరింతగానో వుండేది. నేను కృ.ళా. కఏతా ైలినే అనుకరించేవాజ్డ్‌. కొనీ,మూ నారా యణబాబు కృష్ణశాస్త్రి జూలును కూడా అనుసరించి, దాన్ని రోజూ నంపెంగ నూనెతో సంరక్షంచుకునేవాడు. నా కెప్పుడూ పద్యంమీద ఉన్న (శ్రద్ధ జుత్తుమీద ఉండేదికాదు. “మా అక్కే- జుత్తుకి చవుర్రాసుకోదు” అని నా గురించికూడా కన్యా శుల్క-ంలోని వెంక పేశం అని వుండవచ్చును.

దాదాపు 50 సంవత్సరాలు కృష్ణశాన్త్ర జ్ఞాసకొలను ఈ చిన్న వ్యాసంలో

వ్ర రాయడం అసాధ్యం. నా ఆత్మ చరిితాత శ్రి నవలలో అవి ధమనుల్లాగ స్పందించ గలవు. ఒకొనొక పత్రికలో ఆ నవలను ధారావాహికంగా వెయ్యడానికి ఏర్పాట్లు జరిగాయి.

ఇక్కడ ఒకే ఒక విశేషాన్ని రాసి ఊరుకుంటానుం

“అసలు (శ్రావణ మాన మధ్యమ్మునందు కురిసి తీరాలి వర్షాలు, కొంచె కొంచె మేని రావాలి, తుంసరలేని, కాని ఉక్క మాత మేమా(త్రమూ ఉండరాదు” (జైలులో శ్రావణం)

న!

ఇలా (ప్రారంభమైన ఒక ఖఇండకావ్యాన్ని మారు పేరుతో భారతిలో (పక టించడానికి ముందు దీనికో ఉపోద్ధాతం నాచేత రాయించడానికి మల్త వరపు విశ్వేశ్వ ొవు చేత రాయబారం పంపేరు శ్రీ శాస్త్రీ. స్వయంగా అడిగితే నేను రాయనూ ? అబ్బే : అది కృ. కా. పద్ధతికాదు. “(జైలులో శ్రావణం” నా ముందు మాటతో సహా “భారతిలో పడింది. తేదీ క్ఞాసకంలేదు)

ఈ అభినందన సంచికలో నా రచన ఉండిశీరాలని కృ. శా- పట్టుదల. ఆ రాయని భాస్కరుడు నన్ను రాయమని అడగలేదు. థ్రీ యం. యస్‌ రెడ్డిచేత ఫోన్‌ చేయించారు. ఇదీ ఫలితం ।

(కృష్ణళాత్తి కవితా స్వర్జోత్సవ సంచిక, 797ల్రొ 40. అస్వాదానికి ఆహ్వానం

ఇక్షుసముుదం ఎక్కడుందో నాకు తెలియదు. కొని, ఆపాత మధురమయిన. కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం సమ సమూ ఇక్షురసార వమే. కృషళాశ్తి పలుకుల్లోని చెరుకు తీపి సాపొత్యరన సిపానువులకు ఎక్కడో టిరిదనుకొనే చీక్షుసము (దాన్ని వెదుక్కో నలసిన అగత్యాన్ని తొలగిస్తుంది.

అందుకే పురాణాల్లో పేర్కొన్న ఇక్లుసము[ద్రం ఎక్యడుంటుందో దాని జ్యాగఫీ జోలికి వెళ్ళదలచుకోసు నేను. మన యెదుట నిజంగా కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్య సమి సమూ ఉరకలూ పరుగులుగా ఉప్పొంగుతుంది. ఇదే అసలు సినలయిన చెరుకు రసాల కూడలి, ఆస్వాదించుదాం రండ్శరా అని అందర్నీ ఆహ్వానిస్తున్నాను. ఒకప్పుడు కృష్ణశాస్త్రి కవిత్వం మామే మాధుర్య *మా” ధుర్య మనుకున్నాము, ఇస్పుడు మీ చేతిలొ ఉన్న పుస్తకాన్ని చూడండి. ఇంకొ అచ్చవుతున్న లేదా అయీ సిద్ధంగా వున్న సంపుటాల్ని చూడండి. అప్పుడు మాధుర్యం అంహే ఏమిటో మీకే అర్థం అవుకుంది. అప్పుడు వా సవంగానే ఒక ఇత్తుసము్య(ద్రంలో మీరు ఓల లాడుతారు. హా

కౌవి, ఇక్కడో చిన్న విశేషంవుంది. తినగ తిసగవేము తియ్యనుండు నేమో కొని అంశా చెరుకు రసమే అయితే మొగం మొ తేసుంది. అందుశే కృష్ణశాస్త్రి చెరకు నముద్రంలో అక్కడక్కడ మిరియాల పదతంది. కరక్కాయల “కసటు తనం ఉంది. ఇంకొ మీర కోధుకునే ఎన్నెన్నో మసాలా లున్నాయి.

ఇప్పుడు నా మనస్సు 658 సంవత ఎరాల వెనక్కి. పోతోంది. 1820ల (ప్రారంభ దినాలవీ. ఆ రోజుల్లోనే జమీందారీ కవిత్వాన్ని తోసిరాజని థావకవిత న్‌0 రంగ్యప్రవేశం చేసింది. 19102200 మధ్య ఈ ఉద్యమాన్ని (ప్రారంభించినవారు రాయప్రోలు, అబ్బూరి, అయితే గీన్నిక 80 లలో అభిలాంధ (ప్రాచుర్యం ఇచ్చిన

ఫ్‌5 వాడు కృష్ణశాస్త్ర. బరంపురం నుంచి బళ్ళారిదాకా ఈయన తనవీ, ఇతరులవీ భావ గితాల కవికాగానం చేస్తూ యువతరాన్ని ఆకట్టుకున్నాడు.

అయితే కృష్ణశాస్తిది ప్రతిఘటన లేని విజయమయ్యాత కాదు. మహా పండికు డైన అక్కి=రాజు ఉమాకా న్తమ్‌ “నే ట్రిక్రాలప్ప కవిత్వం” అనే పుస్తకంసి, అందులో ఎక్కువభాగం కృష్ణశాస్త్రి నే వెక్కరించాడు. ఉమాకా సమ్‌ (సంస్క్యుతపు సన్పెల్లింగు చూడండి: గారికి సంస్కృతంలో తప్ప మఠెక్కడా కవీత్వం కనబడదు. నన్నయ భట్టును కూడా ఆయన కఎగా థాతరు చెయ్యలేదు. నేటికాలం కవిత్వానికి కాలం కాదనేశాడాయన

కాని, (పపంచం మాతం వేరువిధంగా భావించింది. భావకవిత్వాన్ని ఆనాటి ధానకాఖగా గుర్తించింది. ఈ శాఖ ఎన్నోకోకిలలకు ఆ(శయం ఇచ్చింది. (గౌతమీ కోకిలగా పేరు పొందిన వేదముల సత్యనారాయణశళాస్తింి ఇక్కడో చిన్న ఉదాహరణగా ఉటంకించవచ్చును ) ఈ అన్ని కోయిలల్లో అగగస్టానం సాహిత్య విమర్శకులంతా కృష్ణశాస్త్రి దే అని అంగీకరించారు.

“నేటికాలపు కివిత్వం” ఇప్పుడు లై (బరీలలో బూజుపట్టి పోతోంది. కృష్ణశాస్త్రి కవిత్వం భావకనితకు పరాకాష్షగా నిలబడింది.

అనంత సంతుల రామలింగస్వామి అనే ఆయన “ళు క్షపత్తం'' అనే రాతరి వెబువరించాడు.. దాన్ని కూడా ఇస్పడు చదివేవాశ్ళెవరూ లేరు, ఆ రోజుల్లోనే దాన్ని వేదుల “ఈ కుక్ల పక్షం సారస్వతారిష్టం అనే శుళ్లనష్టం” అని చెప్పి సహృృదయుల హృదయ ఫలకాల నుంచి తుడిచిపెటి పారేళాడు.

1880 లలో భావకవిత్వం మీద తికుగుపొటుగా అభ్యుదయ కవిత్వం వచ్చింది. కాలంతోపాటు ఎదుగుకున్న కృషళాత్త్రి అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని ఆహ్వా నించి ఆశీర్వదించాడు. అంతేకాదు, అభ్యుదయ రచయితల సంఘం వార్షి కోత్సవాలలో ఒకదానెకి అధ్యక్షత వహించాడు.

సినిమారంగంలో (స్రవేశించి. మళ్ళీ ఇలాంటిది రావటానికి వీల్లేదన్నటుగా మల్లీ శ్వరి రాశాడు.

ఈ మధ్య కాలంలో ఆయన యెన్నో రేడియో నాటకాలు రాశాడు. రేడియో: పసంగాలు చేశాడు.

ఆ తర్వాత ఆయన గొంతుక పోయింది. కాగితాలమీద (చిన్న చిన్న నోటు బుక్కులమీద అక్షరాలు రాస్తూనే, తన దగ్గరకు వచ్చిన అందరికోనూ (_ప్రసంగిం చాడు. ఎన్నో (ట్రంకు పెళైలనిండా ఈ నోటు బుక్కూలున్నాయని బుజ్జాయి (కృష్ణ శాస్రిగారబ్బాయిి నాతో చెప్పాడు.

ఒకదానిలో కృష్ణశాస్త్రిగారు నామీద ఇలా రాశారట. “శీ (శీ గొప్ప కవి. అతనిమీద ఈగ వాలినా నేను సహించలేను” అనిః

96

నా మీద వారికెస్పుడూ సదథి,ప్రాయమే ఉంది, మరి వారిమీద నాకు వల్ల మాలి సంత అభిమానం. నా మనన్సుమీద చెరగ౦ ముద్రలు వేసిన ము్యాతి ముఖ్యులలో కృష్ణశాస్త్రిని (నముఖ౨గా 'పేర్కొంటాను.

వారిమీద నాకున్న అభిమానం, ఆపేక్ష వారియీ గంథ నంపుటాలకు గాను ఈ రాక రాయడానికి (పేరేపించాయి.. మరోమారు చెబుతున్నాను. ఇది ఇక్షు సముద్రం, అందరం ఆస్వాదించుడాం, రండ'*ని ఆహ్వానిస్తున్నాను.

మ(దాసు, తలి 2₹20ల.0 అద్దం బర్థలైంది రోదసి రోదించ్చింది షెల్లీ మళ్ళీ మరణించాడు వసంతం వాడిపోయింది

కృష్ణశాస్త్రిగారు. చనిపోయిన రోజున జిన్నూరులో ఉన్నాను, అచ్చటి నిరీశ్వరాాశమం వారిక సభలో పాల్రొన్షడ్రాన్సీక్తి శాస్త్రిగారు చనిపోయిన సమయంలో రైలుబండిలో ఉనాపైను, ఇంకా ఆశ్రమంలో యిలా కాలు పెట్టానో లేదో నిన్ను చూడడానికి వచ్చిన ఒక కురాడు "ఉదయం ప్రాంతీయ వార్తలు విన్నారా?” అని అడిగేడు. లో

ఏదో విపరీతం జ8ిగి ఉంటుందని అనుమానిసూ నే, “ఏం సంగతి?” అన్నాను. “కృష్ణశాస్రిగారు హైదరాబాదులో చనిపోయా' "రన్నాడు. కృష్ణశాన్రిగారేమిటి, హై(దావాదులో మరణించడ మేమిటి? “ఆయన ఉంటున్నది మ్యద్రానులోనే కదా?” అన్నాను. *ఆలో. అదే, అదే, హై(దాబాదు వారలో విన్నాను” అన్నాడతను తొటట్టుపాటుతో. అయిదు నిముషాలదాక్రా నేనేమి మాటాడలేదు. “వెళ్ళొసా”నని ఆ క్నురాడు వెళ్ళిపోయాడు. నేనేదో చెబుతాననుకున్నాడు. కాని నేను మౌనంగా ఉండి పోయేనరికి నిరుత్సాహంగా వెళ్ళిపోయాడు.

ఈ మధ్యనే మాట్లాడుతూ. శాస్త్రిగారు కాను నూరేచ బకకటో తున్నా నన్నారు. (మాట్లాడడమం'పే ఆయన రాసింది మరొకరు చదవడమన్న మాట. ఆయన చ్రివరి సంవకత్సరాలన్నీ మూగతనంతోనే గడచి పోయాయి. ఇరవయ్యో శతాబ్దానికి అంవకం పెట్టిన తర్వాతనే ఆయన మరణిస్తాడని నేనూ గట్టిగా నమ్మేను. కాని నా నమ్ముశం వమ్మీయిపోయింది. వ

నాచిన్నతనంలో తృష్ణ కాస్త్రి గారు కవిగా నన్ను ఆకరి ౦చారు.తర్వాత, తర్వాత

వ! వ్య కక్రిగా ఆకట్టుకొన్నారు, నేను పద్యాలు రాస్తూ వచ్చిన తొలి సంవత్సరాలలో

వి? నామీద ఇద్దరి (ప్రభావం తీవ్రంగా పని చేసేది. ఇద్దరిలో ఒకరు కృష్ణశాస్త్రి, ఇంకొకరు విశ్వనాథ. ఈ (భావాల నుండి ఇయట పడడానికి పదేళ్ళు పట్టినట్టు ఒకచోట రాశాను. ఎంతగా సొంత గొంతుకను నేను వెదుక్కోవడానికి (ప్రయత్నించినా ఈ యిద్దరిలో యెవరిదో. ఒకరి ముద్ర నుంచి తప్పించుకోవడానికి వీలుపడేది కాదు. (గ్రాంధిక భాషలో గణవిద్ధ చృందస్సులలో పద్యాలు రాసే (ప్రతీ యువకవీ వీరి (ప్రభావానికి లోబడ్డవాడే. వ్యావహారికంలో, మాత్రా చృందస్సులలో రచన సాగించడంతో నాదీ అంటూ ఇక సొంత గొంతుకను స్పష్టంగా వినిపించగలిగాను. అన్వ్పుడే భావ కవిత్వ దోరణిని కూడా వదలి పెట్టి వేశాను. భావకవిశ్వానికి రాయప్రోలు. వారిని ఆద్యులుగా అంగీకరిస్తూనే ఆ కవితా భవనస్య మూల _స్తంభాలలో ముఖ్యునిగా కృషళాస్తిగా రిని “పీర్కొానక తప్పదుం ఈ వ్రపంచాన్ని మరబపోవాలనుకునే వాళ్ళంకా "కృష్ణశాస్త్రి కవితలను చదిని తీరనల సిందే! * నా నివానమ్కు తొలుత గంధర్వలోక మధుర సుషమా సుధాగాన మంజు వాటి'” అని ఎప్పుడో ఆయన తన చిరునామాను మన కందజేశారు- ఊర్వశని ఆయన సృష్టించలేదు. కౌని ఆయనంతగా ఆ దేవతను పురూ రవుడు కూడా (యేమించి ఉండడనుకుంటాను. సినిమా పాటలకు సాహిత్య గౌరవం సాధించిన కొద్దిమంది కవులలో కృష్ట శాన్రిగారొకరు.. శబ్ద మాధుర్యం అంపే యేమిటో ఆయన కవితలు చదివితేనే తెలుస్తుంది. ఆయని మంచి గాయకుడు కూడా అన్న సంగతి ఈ తరాలవారిలో చాలామందికి తెలియదనుకుంటాను. తనవీ, ఇతర కవులవీ రచనల్ని శాన్త్రగారు చదువుతుండగా విన్న భాగ్యవంతులలో నేనూ ఒకణ్ణి. ఒక బ్రామఫోను రికార్డుగా నైనా ఆయన కంఠస్వరాన్ని దాచుకోలేక పోవడం నిజంగానే మన దురదృష్టం- మద్రాసు ౨తిజితొ( (జ్యోతి-మానవ(త్రిక 1880 ఏపిల్‌ [దేవులపల్ని వెంకట కృష్ణశాస్త్రి (1098-1080) భావకవిత్వాన్ని దొగా (ప్రచారం చేసినవాడు. సుకుమార కవిగా పేరుమోసినవాడు. పదలాలత్వానికి, పద్యగమనానికి 'పెటిందిపేరు.] ల్‌

4 | కొడవటిగంటి కుటంంబరావు 42. “కుటుంబొ చింత మార్క్సిస్టు అవగాహనలో నేను ఓనమాలై నా నేర్చుకున్నానంయలు అది కుటుంబరావు వద్దనే. అంజ అతనో అధ్యాపకుడూ నేనో శిమ్యుణ్న్‌ అనికాదు. కొ.కు తో మాట్లాడడమే ఒక కెగ్‌ఇ121 6630261021. కొ.కు “విరసం” మూల స్తంభాలలో ఒకడు. ఆ మాటకొ "సీ ఆధునికాంధ్ర సౌహిత్య భవనానికే అతడో పృసాదిరాయి. గుత్తధనానికీ, గుప్త ధనానికీ (ప్రబల విరోధి అయిన కుటుందిరావుకి తెలుగు వచనమే గొప్ప గుత్తధనం। అయితే అది గుప్తధసం మాతం కాదు. విరసం వరంగల్‌ యూనిట్‌ ఆయన సంస్మరణ నభ జరుపుతూ, “విరసానికి ఒక పెద్ద దిక్కు. పోయింద”నీ విచారం వెలిబుచ్చింది. అదే నా విచారం కూడాః ఎంచేతనం"ె కుటుందిరావు నాకన్నా పెద్ద. కుటుందిరావుల తర్వాత ్రీశ్రీ అ తర్వాత కూడా విరసానికి దారి చూపించే దిక్కు మ్యూళం అచంచలుగా న్‌లిచే ఉంటుంది. అతి స్పష్టంగా ఆహ్వానిస్తూనే ఉంటుంది, శా మద్రాసు, 12.860 సృజన. మాసపత్రిక నవంబర్‌ _ 19080 43. కుటుంబ స్మృతి | పెద్ద పెద్ద చెట్లన్నీ ఒక దాని తర్వాత ఒకటిగా కూలిపోతున్నాయి. తెలుగు కథానికా వనంరో మహః వ వృక్షం కొడవటిగంటి కుటుంబరావు ఆ చెటు కూడా ఇవ్వుడు నేంవాలింది. న చలం సత్ర కృషళార్హ్రి వలె, అబ్బూరి వలె, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ వలె కుటుంబరావు కూటి 80 పళ్ళ వయసు పరిమితిని దాటుకొడనుకున్నానే. కాని ఆయన 72 ఏళ్ళకే మరణించాడు.

ఫ్రం ఆర్నెల్ల కిందట నేనూ, కుటుంబరావు తెనాలి వెళ్ళాము అక్కడ డాకర్‌ దక్షణామూర్డి మా ఇద్దరి హృదయాలను పరీక్షించాడు. నా గుండెపోటు మిలిన్‌ కవిత్వం లాగుండింది, ఎగుడు దిగుడులు బేకుండా। కుటుంబరావు 616000 0296 401 నేను చూశాను. అప్పుడే అనుకున్నాను. కుటుంబరావు తన మెదడుని ఎంత జాగ్రత్తగా చక్కందిద్దుకొన్నాడో, అంత అటశద్ధగా తన హృదయాన్ని నిర్లక్ష్యం చేశాడని కుటుంబరావు కథలు చదవండి. (ఏ కధనయినా సరే, తస గుండెల్ని బాదు కొని, ఎదురు గుండెల్ని బద్దలు చేసే పెక్నిక్‌ అందులో మీకు దొరకదు. (పతి కథా మీ మెదడుకి మేత పెడుళుంది. మీ చేత ఆలోచించేటట్లు చేస్తుంది. ఆలోచన ఆచ రణకి ఆరంభం | కుటుంబరావు రచనలు వాస్తవానికి నివాళుఖు. విప వానికి స్వాగతాలు; రమారమి 50 ఏళ్ళుగా నాకు అకనితో పరిచయం ఉంది. ఈ యాభై యేళ్ళి పరిచయం ఒక్క క్షణంలో ' అంతమయిపోయింది. కుటుంబరావుని తెలుగువారి ఛకోవ్‌ అని ఏనాదో అభివర్డించాను నేను. అతను ఛకోవ్‌ మ్మాతమె కాదు. అంతరాంతరాల్లో థీలీ కూడా. నాది వినిపించే కవిత్వం కొకు ది వినిపించని కవిత్వం | (అక్షోబడు 1880, జ్యోతి మాసపత్రిక] 44. మన కొడవటిగంటి కొందరికిది అతిశయో కి అనిపించవచ్చునుగాని నేను మాతం నిష్కర్షగా చెబుతున్నాను, కుటుంబరావు లాంటి రచయితలు ఏ సాహిత్యంలో అయినా, ఏ దేశంలో అయినా వెయ్యేళ్ళ కొకసారి మాతమే ఆవిర్భవిస్తారు. అతణ్తి మించిన శిబ్చులుండవచ్చును. అతను (వ్రాసిన వాటికన్నా మంచి కథలు (వ్రాసిన వారుండవచ్చును. కౌని తన తరానికి ఏవ్రైక (ప్రతినిధిగా, తర్వాతి తరాలవారికి మార్గదర్శిగా నిలబడ్డవాడు కుటుంబరౌవు. (ఇది కొందరికి అతిశయో కి భి డె అనిపిసుందేమో! కాని నామటుకు మాత్రం ఇది ఏ రుజువూ, సాక్ష్యం అక్కరలేని అతి ళు నగ్నసత్యం) కుటుంబరావు వచనాన్ని నేను 'క్లోరినే కెడ్‌ వాటర్‌” అన్నాను. ఆరోగ్యాని కిది ఆస్కారం. అది కోకా కోలా కాదు. స్కాచ్‌ విస్కీ అంతకన్నా కాదు. మనం దరి (ప్రాణాలనూ కాపాడే మంచినీరు.

100

కుటుందిరావు మరణానంతరం ఒక సంతాప నభలో మాట్లాడుకూ ఇటీవలి కాలంలో దిగ్దంతుల లాంటి చలం, కృష్ణశాస్త్రి, అబ్బూరి, రాళ్ళపల్లి వంటివారు మనల్ని వదిలి పెట్టి పోయారనీ, అయితే వాళ్ళంతా ఎసభె ఏళ్ళకు పెగా జీవించారనీ, కటుంచిరావు కూడా ఎనభై దాటిన తర్వాతనే మరణిస్తాడని ఆళించాననీ అన్నాను

అది అడియాసే అయింది.

మన కుటుంబరాపు మరి లేడు. కాని మన స్కృతి వీధులలో నిరంతరం మసలు ఈూనే పుంటాడు,

[మ్రాను 27.98.80]

(కొడవటిగంటి కుటుంబరావు (10081880) గారు ఉ తమ. తెలుగు రచ యితల్లో ఒకరు. పేరుపొందిన కథకుగు, చెయ్యి తిరిగిన వ్యాస రచయిత, గొప్ప మేధావి, భావ విప్లవకారుడు. నూరు నక్సల్‌బరీలు రావాలని 1870 లోనే తెగేసి చెప్పిన (క్రాంతిదర్శి. విరసం ఏర్పడి నప ఎటినుంచి దాని ఉపాధ్యత్తుల్లో ఒకరు. 1077 తో ఆ పదవి రద్దయింది. చనిపోయే వరకు విరసం సభ్యుడే. సాంస్కృతిక యోధుడిగానే మరణించారాయన)

ఎ య్‌ (గశిథాలం్య సం స్స ర్‌ డ్రం లా టా (ఆ గ్‌ ల [| న్‌ 6౬ ండ్ర 406! 4 టై డో గి పొద బాట్‌ 600 రీ

చెరబండరాజు (ప్రకతి సహజంగా కాలధర్య రానమొక్షక్తేద్తుయళ గ్రరోష్ట్ర ,నభుత్వం అనే పిచ్చికుక్క. కరచి చచ్చిపోయాడు, కాని అతని సాహిత్య నిష్ట మాతం అజరామరం. అతని స్మృతికి ఇదే నా విప వాంజలి. య

[(ఎక్సురే” చెరబండరాజు సంస్కరణ సంచేక సెప్టెంబరు, అకోదిరు 82),

(చెరబండరాజు. దిగంబర కవితా ఉద్యమంలో ీ85 నుంచి 1070 దాకా చురుగ్గా పొల్గ్లొన్నాడు. 1876 లో ఏర్పడ్డ విరసం వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకడు. అనాటి నుంచి, చనిపోయేదాకా 27.1882 విరసం. కార్యవర్గ బేళ్యుడు. ఒక ఏడాదిపాటు (1871-1872) (ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అసహజంగా చనిపోయిన సహజ కవి) 46, బైరాగి

బై రాగిని నేను బాగా ఎరుగుదును. కాని అదే అతని అసలు సేరనీ, ఆలూరి బైరాగి అనేది అతని పూర్తి పేరనీ ఇటీవలదాకా తెలియదు. తెలియవలసిన అవసరం హ్‌డా లేదు.

బై రాగిని తలుచుకుంటే నూతిలో గొంతుకలు వినిపిసాయి. చుటపు చూపుగా వచ్చి అళ్టే సేపుండని ధూమకేతువు కనిపిస్తుంది న

(నారాయణ బాబుని కూడా తెలుగు సాహిత్యంలో ఒకప్పుడు (ప్రవేశించి నిష్కమించిన తోకచుక్కగా అభివర్షి ంచాను)

రాయప్రోలు, విశ్వనాథ వంటి (ధువతారలే కాదు. శిష్టా, నారాయణచాది జైరాగి వంటి నక్షత్రాలు కూడా సాహిత్య రోదసికి ఆలంకౌరాలే 1

ఈ స్మారక సంచికలో బైరాగి కవిత్వం మీద విమర్శలూ, సమీక్షలూ చెయ్యను. ఒక్క. మాట మాథ్రం చెబుకాను. ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఫాన్సిన్‌ ధామ్బునొకెంత (ప్రత్యేక (ప్రాముఖ్యం వుందో బై రాగికి మన సాహిత్యంలో అంత

102 +పాముఖ్యమూ పుంది. “న్నర భైరవం” (0396 01 మండ+లు చాలా గొప్ప గితం అంటారు ఆ స్వర్గ జరవాన్నే నేను బై రాగిలో చూస్తాను. ఒకసారి బైరాగి నా దగ్గరకు వచ్చి నా “జగన్నాధుని రథచ([క్రా”లకు తాను ఉర్దూలో (హిందీలో కాదు) చేసిన అనువాదాన్ని చదివి వినిపించాడు. కన డంలో “సంపర్కుమార” చేసిన అనువాదం కన్నా అది గొప్పగా ఉన్నట్లనిపించింది. బైరాగి ఉర్దూ అనువాదం ఒక స్వతం్యత రచనలా సాగిపోయింది. హిలేదీరోకూడా కొందరనువదించారుగాని అవేపీ దీని ముందు ఆగేవి కావు. “నాకు కొంచెం నమ్మకమివ్వు” అన్న బైరాగి గీతాన్ని ఇంగ్రీ మలోకి నేననువదించాను. “ఆఈ1%16 16 1 8౯2. 01 211) అంటూ. టైరాగి తెలుగు గితాల పొందీ సంకలనం (ప్రకటించినటు, గురజాడ నుంచి నేటిదాకా సాగిన తెలుగు కవితను ఎంపికచేసి, ఇంగీషులోకీ అనువదించి, ఒక 20010108) [ప్రైకటించాలనేది నా అనేక సంకల్పాలలో ఒకటి. అది నెరవేరితే అందులో జైరాగి కవితలు రెండు మూడెనా ఉంటాయి. చూ రు ఆలూరి బైరాగి సంస్మరణ సంచిక మద్రాసు, 1870 (ఆలూరి బైరాగి (1025-1870) సొంత గొంతుక వున్న కవి. తెలుగు, హిందీ, బెంగాలీ ఇెంగ్సిషు “భాషలు భాగా వచు చం 14వ ఏశే పొందిలో కవిత రా॥ దిహుమానం పౌందాడు. ఆ తరవాతే తెలుగు కవితవె పు మొగ్గాడు. 1855 ఎన్నికల్లో కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక రచయితల ముసాయిదామీద “సంతకం కాడు. దేవులపల్లి కృష్ణశాస్తి, పాలగుమ్మి పద్మరాజు, నార వెంక'పేశ్యరరావుగోర (ప్రభావంతో. రాజకీయంగా 1885 చాక్షా రాయిసు అవి "చెప ఎవచ్చు. 1865 "కరవాత విస్త వ కమ్యూనిస్టు రాజకీయంవైపు మొగ్గొడు. అచ్చయిన కవితా సంపుటాలు చీకటి నీడలు . 1866 ముందు నూతిలో గొంతుకలు _ 1855 అఆగమగితి _ 1061 అచ్చు కానున ఎప్పు _స్టకాలు కాంచన మ్మ్మగం _ నాటకం పాప పోయింది _- సవల దివ్య భవనం _ కథలు వొలల గేయ కథలు హిందీ ఇంగ్లీమ రచనలు

103

త్తం బాలాంతవు

వేంకట పార్వతీశ్వర కవులుగా నా చిన్ననాటినుంచీ తెలుగు కవితా గగనాన్ని వెలిగించిన సూర్యచం[దు లిద్దరిలో శ్రిం వాలాం్యతపు వేంకటరావుగారు మరణించారని విన్నప్పుడు నే ననుకున్న దొక్కకే, “ఓవో, ఇక వృద్దమానవుడు _ బహుశా సహ్య(స్రమాసజీవి - మరణించాడు ఒక యువకవి ఇంకా (బతికే వున్నాడు :' అవి, కవిత్వం ఎక్కడో ఆకాళంనుంచి ఊడిపడదసీ, అందుకోగల ఉకత్సాహంగల వాళ్ళందరికీ అది అందుబాటులోనే ఉంటుందనీ వేంకట పార్వతీశ్వరుల వల్లనే నేను తెలుసుకున్నాను. నాలాగే చాలామందికి కూడా యిది తెలుసునని నాకు దాగా తెలుసు, శీ9ి వేంకటరావుగారి కవిత్వానికి రజసి, నళినీకాంతరావులు నజీవ స్వరూపాలు. వీరు నా చిరకాల మి్యిితులు. వ్యక్తిగతంగా వీరికి నంభవించిన విషాదంలో నేనుకూడా పాలుపంచుకొంటూ, పీ8 కుటుంబాలకు నా సానుకాపు తెలియజేస్తూ, మరణించీ జీవించివున్న మహనీయ కవికి నా (తద్దాంజలి ఘటి సున్నాను, వా (వాజ్‌ 7..11-107%]

(బాలాం(క్రపు "వేంక్రటరావు (181 _ 1872) వేంకట పార్వతీశ్వర కవుల్లో ఒకరు. ఓలేటి పార్వతీశం (1882 _ 1855) గారు మరాకరు. వీరికి బాగా పేరు తెచ్చిన కావ్యం “ఏకాంత "సేవ". “ఆంధ్ర (పచారిణీ (గంథమాలకు సంపాదకులుగా వుంటూ 150 నవలలదాకా (ప్రచురించారు. అందులో బెంగాలీ అనువాదాలెక్కువ, పాంచొకడీదేవు రాసిన “వాడే వీడు" పీరే అశువాదం చేశారు)

సాహిత్య ఉపవ్యాసాలం

శీర. కవితా యాత

కవిత్వంలో స్వరూవ భేదాలనుబట్టి కొందరు తత్వభేదాలను కూడా ఆపాదించి కవిత్వాన్ని వివాదాస్పద వస్తుపుగా చేస్తున్నారు. కవిత్వం పద్యరూసంలొ_ ఆవిర్బ వించగా నేను ఆ పద్యరూపాన్ని మార్చివేశానని నాపై ఒక అపవాదు కూడా వుంది పద్యం స్వరూపం మారింది. పద్యం నన్నయనాడు జ మాదిరిగా వుంకే యీనాడు మరో రూపంలో భాసిల్లుకున్నది. ఈ స్వరూప భేదాలు దాహ్య భేదాలు మ్యాఢత్రమే- నాటికీ నేటికీ కవిత్వ (ప్రయోజనంగానీ కవిత్వాంతస్సుగానీ ఒక్కటే,

తెలుగు జా*. సిసలైన రసిక జాతి. తెల్పగ్వవాడ్రు పద్యం చదివే తీరును (ప్రపంచం నేన్నకోవలసి వృంది.

కవిత్వానికి స్వరూపం, భావం రెండు (ప్రధాన అంశాలు. కవిత్వాన్ని ప్యూర్‌ పొయ్థటీ అనీ, అప్టయిడ్‌ పొయ్యట్రీ అనీ శెండుగా విభజిసున్నాను. కవి కావ్య నిర్మాణానికి ముందుపొండే అనుభూతులు, చ్రేశ్చ పరిశోధనలు, ఆర్జించే విజ్ఞానం మొదలై న పూర్వరంగమంకా ప్యూర్‌ పొయ్రీ, కవిత్వం (వ్రాసిన పిమ్మట దాన్ని (ప్రజలకు అందించడమే అస్హయిడ్‌ పొయ,్రీ,

జనవరి 11, 1068 _ ఆం(ధ్ర సారన్వత పరిషత్తు సప్తమ మహాసభలు, ఆలంపురం, (దాశరధి "యా(క్రాస్కృతి' నుండి 81.1282, ఆంధ్రజ్యోతి వీక్లీ )

[| శ్రి సాహిత్య సంపుటాల నాటికి ఇది దొరకలేదు. తవ్వితీసిన దాశరధి

గారికి అచ్చువేసి అందించిన ఆంధధజ్యోతి వార పత్రిక వారి కృతజ్ఞత.)

కే05 40. నేటి కాలపు కవిత్వం ఈ చర్చలో నేను ఇ930%10641664 గా (కార్య(క్రమంలో లేకుండా) (పవే శించాను. చర్చలు విని నేనే విషయం కోరుకున్నాను. 1989వ శతాబ్దం చాకౌ నిన్నటి కవిత్వం, ఆ తర్వాత నేటి కాలపు కవిత్వం అనీ నేనంటాను. ముందు చూపు వుందే కవులు _ వృద్ధ కవులు కూడా .. ముందు కాలప్ప కవిత్వం రాస్తున్నారు. 18 వ శతాబ్ధం వరకూ “"హోర్సు పవర్‌' స్పీడుతో రాయలేదు. 20 న శతాబ్దం కవిత్వంలో రాకెట్‌ స్పీడుంది. ఆకాశంలో పోతూంటే = మెల్లగా పోతున్నట్రనిపి స్తుంది, కాని స్పిడుంది. స్పీడుకు సంబంధించి రథాలూ గు(రబ్బుళ్ళూ లాంటివి మన సేసం, ఊఉక్పల, చంపకమాల పద్యాలు. ఆది కాలంలో మహాకవిత్వం సంస్కృత భాషలో వచ్చిందంటారు. నేట్‌ యుగంలో స్పానిష్‌ భాషలో మంచి కవిత్వం వస్తూంది. ఈ భాషలో అది విప్పారుతూ (10100%్ర) వుందని నేననుకుంటున్నాను. కాళిదాసు తరవాత మంచి కవులు లేరన్నారు. నేటి కవిత్వంలో యువకులు "రేపటి దృష్టితో రాస్తూ డాన్నే కవిత్వంగా నిర్వచిసున్నారు. వెనకటి రోజులలో రక రకాల సంస్టానాలుండేవి. ఇప్పుడీ గాలీ, నీరూ, నేలా ఎలాగో కవిత్వమూ అలాగే వుపయోగకరంగా వుండాలని అంటున్నారు. సమాజం మారాలంటున్నారు- అందువల్ల 18 వ శతాబ్దం (కితంవరకు వున్న సాహిత్యం భూస్వామిక బూర్హువా సంస్కృతికి చెందింది. తర్వాతది (శ్రామిక సంస్కృతికి చెందింది. విరసం వచ్చాక బూర్జువా సంస్క్య్బాతిస్టానే (శామిక సంస్కృతిని (పతిబింబించే రచనలు వచ్చాయి. జానపద గేయ ఛందస్సులో గద్దర్‌, వంగపండు, చెరబండరాజు మంచి కవిత్వం రాస్తున్నారు. 'శీషేం్యద్రశర్యంటే నాకు సాన్ట్‌ కార్నర్‌ వుందని కె.వి.ఆర్‌. అన్నారు. కొని అలాంటి దేమీకాదు. గోడమీదపిల్లి లాంటివాడని గోడమీద కోకిల అన్నాను. అతని నా భు కవిత్వాన్ని పూర్తిగా పట్టించుకో లేదు. విరసం ? వన మహానభ - తిరుపతి (1879 'సెపెంబరు 29, 80, అక్షోదిరు ము మి 50. కో డిగుడ్డా? ఆ మైటా? కోడిగుడ్డు కావాలా? ఆమ్రెటు కౌవాలా? తేల్చుకోండి. ఆమ్బైటు కావాలం కే కోడిగుడును పగీలగొట్లక తపుదు. ఆ సి అన్నది (ప్రాథమిక హక్కుగా వున్నంత జీ లబ నవా కాలం సామ్యువాదం రాజాలదుం 7

06 “అభ్యుదయ రచయితల సంఘం మృత్యప్రాయం. అందుకనే విపవ రచ యితల సంఘం ఆవిర్భవించింది. ఖమ్మంలో ఇటీవల _ విరసం సమావేశాలు అతి ఉత్సాహవంతంగా జరిగాయి, కాని మన స్మతికలు కాయశ క్రులా ఈ “రహస్యాన్ని” కాపాడుతున్నాయి. “విరకం'* పుబ్బలో పట్టి మఖలో మాడేదికొదు. ఇది నాలుగు కాలాలపాటు నిలిచేది. ఇదే నూటికి నూరుపాళ్ళు మార్క్స్సిస్తు సామ్యవాదం ఆశ యంగా కలది” అన్నారు అీశ్రీ- దిగంబర కవులు బూతులు. వాడారని, తిట్లు (ప్రయోగించారని విమర్శిస్తు న్నారు. బూతు అన్నది _ గిరీశం “వితంతువు” గురించి చెపినట్లు ఉన్నాదన్నవాడి మనసులొనే వుంది. ఎంకిపాటలు ఎంకిపాటల భాషలోనే బాగుంటొయి. అన్ని మాట లకూ నిఘంటువులో చోటుంది. దిగందిర కపులు తిడుతున్నారు. నిజమేకానీ ఎవరిని, తిడుతున్నారు? తిట్టవలసిసవారినే తిడుతున్నారు. నవరసాల్లో భీభత్సం ఒకటి. ఖీభక్సానిక్‌ స్థాయీ భావం జుగుపష్ప. జుగుప్పే దిగంబర కపుల ఆశయం. మీకు జాగుష్స కలిగింది అంపే వారి ఆశయం నెరవేరనపే. ఖీభత్సం నవరసాలో ఒకటి అని అంగికరింంచినసంత కౌలం దిగంబర కవులమీ కవులుగా అంగి; వలసిందే. అయితే నేడు దిగంబరక్రవులు, “తిరగబడు”' కపవులు_వీరంతా కలిసి విపవ రచయితల సంఘంగా అయారు. 'దేశం అన్ని మూఐలా అళాంతి అలుముకుని వుందెం అన్ని (పాంతాలలోను ఇలాట్టివే ఉద్యమాలు బయలుదేరుళున్నాయి. వీటినన్నిటినీ ఒక్క- వేదికమీదకు చేర్చగలగాలి. ఆ 'శ్రేద్దిక్త విప్లవ రచయితల సంఘం." యట్‌ మ్యూవిస్టుపార్టీ ఇంతవరళూ '“వూనోకోటి లీడన్‌ (వకదళబీజం) . ఇప్పుడది డై కోటిలీడన్‌? (ద్విదళ వీజం) అయింది. ఆ చీలిక నుండి మొక్క పుడుతుంది. ఎన్నో క కుల ఫలితంగానే ఒళ ఉద్యమం ఆవిర్భవిస్తుంది,

“దేశంతో అశాంతి తాండవమాడుతూంది. మా కలాన్ని ఆయుధంగా చేయా అని ఆశయం. ఆకలంతో, ఆ ఆయుధంతో పోరాడాలని ఆశయం. కాని ఎనరి తరపున పోరాడాలి ? కలవారి తరపునా? లేనివారి తరఫునా * అందుకనే కమిట్‌ (దిద్ధలుు కౌవాలి. లేనివారి భవిష్యత్తు కోసం కమిట్‌ కావాలి. ”

“నేను కూడా పాతక్తీ _ర్తితో (దితుకుళున్నానా అనిపిసుంటుంది. “మవ (పస్టానం తర్వా్టిత ఏమి రాశానా అన్నిస్తూంటుంది. “విశాఖపట్నం” అనే కౌవ్యం రాయాలని, దానిని విశాఖ (పాంతపు మాండలిక భాషలో రాయాలని గత 28 సంవత న రాలుగా ఉదిలాట౦ వంది, ఆ వృద్దేశం ఫలించే అవకాశం ఇప్పడిపుడే కన్చిసూంది” అన్న శ్రీశ్రీ "గుండు" అన్న విప్లవ రచయితల సంఘం వారి కనికా సంకలవేలోన్లి ఈమ కవిత “నిన్నటి జట్కావాలా' చదివారు.

107

నేను మాతం సావను

సచ్చేదాక బతికే తీరతాను

సావ్విలసినోళ్ళని సం'పే_తీరతాను అంటాడు తన ఏకైక జీవనోపాధి అయిన గుర్రం చనిపోయినాక ఆ జటాగ(వాలాం

(ఢిల్లి "తెలుగు సాహితి" సమావేశంలో (ప్రసంగం) ఆంగ్యధ్రజ్యోోతి _ వారప్యత్రిక 11.12.1870 “యమూనాతీరే శీర్షిక నుంచి

ర్‌ 1. సాహిత్యంలో లెనిన్‌

ఒకప్పుడు, అనగా మొదటి (_సపంచ యుద్ద కాలంలోనూ, ఆ తర్వాత సంవత్సరాలలోనూ ఈ యిరవయ్యో శతాచ్దాన్ని అమెరికన్‌ శతాబ్దం అని అఖివర్డించే వారు. పిడుక్కీ= అమెరికా, వబియ్యానికీ అమెరికా, అన్నిటికీ అమెరికా : సాక్షాత్తూ అమెరికా అమరలోకమే అని నా చిన్నతనంతో ఎక్కడో చదివినట్లు జ్జాపకం | జర్యనీ పొంగు చల్లారింది. డాయిష్టాండ్‌ (జర్మనీ) ఊశబర్‌ ఆల్‌ (అన్నింటికీ పైది కాలేకపోయింది. (బిటిష్‌ సాామాజ్యం మీద సూర్యుడ స్త్వమించడం (ప్రారంభిం చాడు. జపాన్‌ ఉదయసూర్యుడుదయిస్తూనే ఉన్నాడు. కాని రష్యన్‌ విస్తవపు నిజమైన వ్యార సూర్యుడు అస్పుడే లేచాడు. యూరప్‌ను హడలకొథ్లు భూతం లాగ కొక. మానవజాతి సమస్తాన్నీ వెలిగించే కాంతి గోళం లాగః అందుకే నే నంటున్నాను ఇది లెనిన్‌ శతాద్దిం అసి: (ఇంకా ఈ శతాబ్దం ముగియడానికి 84 ఏళ్ళున్నా, ముందు కౌలపు చరిత్రకారుల తీర్పును ఇప్పుడే పసికడుతూ 1 పిడుగులాగ విరుచుకు పడ్డ లెనిన్‌ ధాటి (పపంచ “పర్యా ప్తమైసది. ఎన్నెన్ని సంవత్సరాలకైనా ఇంకా ఇంకా లెనిన్‌ భావాలు మానవజాతిని (పభావితం చేస్తూనే ఉంటాయి

ఈ లెనిన్‌ భావాలే ఈనాటి తెలుగు కవిత్వాన్నీ, నాటకౌన్నీ (ప్రభావితం చేస్తున్నాయని నేనంకే ఆర్భాటం అనిపించవచ్చు. నాది పాక్షిక దృక్పథం అనవచ్చు. ఇతర (ప్రోద్సలా లన్నింటినీ (అమెరికన్‌ _సభావంతో సహా) నిరాకరించానని నన్ను నిందించవచ్చు. సెక్సు, నేరం, హింస మొదలె న మనోవికారాలతో కూడిన అమెరి కన్‌ విషవాయువుల విషయం త్వరలోనే ఎత్తుకుంటాను. ఇప్పటిమట్టుకు నేను విస్ప ష్టంగా చెవ్వవలసిన దొక్క-కే జొను నాది పాక్షిక దృష్టి, నేను సామ్య వాదోద్య మానికి విబద్ధుణ్ధి 1 అనిఐద్ధ రచనలన్నీ బాధ్యకారహిత రచనలనే నా ఉద్దేశం. ఆఖరికి తరోగమన కవులు సహా భూతకాల వై భవానికి నిదిద్ధులే । ఒకాయన నిద్రలో గ్యురు 'పెడుకున్నట్టుండే నిర్జిద ధారావేగంతో రామాయణాన్ని చంపూకాన్యంగా తిరగరాస్త్రాడు. వర్ణా్యశమ ధర్మాలని గుండెకు హత్తుకుంటాడు. ఏడో ఒక క్షుద్ర

108 దేవతను పట్టుకొవి భక్తిపారవళ్యంతో పద్యాలు రాస్తాడు. పైగా తనకి జ్ఞానపీర బహుమతి “ఇొన్వకుండో. చేస్తున్నవారిని పడ్‌ తిడతాడు. (ఈ బహుమతి కేవలం ఐహికమే కొని ఆముష్మికం కాదస్న విషయంతో ఆయనకి నిమి _తంలేదు). ఇలాంటి కవులు నమకొలికులే కాని ఆధునికులు కౌరు. ఈ నూతన పౌరాణిక కప్పలని ఖండిస్తూ కూర్చోడానికి నాకిక్కడ వ్యవధిలేదు. హీనపక్షం. ఒక వెయ్యే శృయినా వీళ్ళ వెనక పడ్డారని నా అంచనా 1 విశ్వవిద్యాలయాలలో వీరి రచనలు అవళ్య పఠనీయాలవుతున్నాయం పే అందుకు విశ్వవిద్యాలయాలసట వివారం (సక టిస్తున్నాను. అయినా నేను ఆశళావాదిని. అనతికాలంలోనే మన విద్యావిధానంలో మౌలికమైన మార్పులు రాగలవని అతిదృఢంగా విశ్వసించే ఆశాభావం నాది. “సశ ఇస్సుడు, ఏది కవిత్వం? ఏది నాటకం? ఈ రెండింటిలో ఏ ఒక దానితో, లేదా రెండింటితో లెనిన్‌ శేవింటి సంబంధం ? చెప్పుకోదగ్గ కవిత్వమే దైనా అతగాడు (వాశాడా ? కనీసం ఒక ఏకాంకనాటితే నా ౌశాడా ? సాం దాయక సాహిత్య విమర్శకుడు సదుపాయంగా ఇలాంటి (ప్రశ్నలు వేసి, సాహిత్యాన్ని కపరిరక్షించా”నని భావించుకుంటాడు. లెనిన్‌ ఎవడు ? కేవలం ఒక రాజకీయవాది | కావ్యాలూ, నాటకాలూ “అమూల్య ”మెన కళా విశేషాలు (ధనస్వామ్యం వాటి మూల్యాన్ని నిర్ణయిస్తూ ఉంటుంది లెండి). కళలు రాజకీయాలకి మీదుగా (లేక కిందుగా, నిమర్శకుడిక్ర షాలకవర్షానికీ ఉన్న సంబింధాన్నిబట్టి)ి ఉంటాయి. ఆహా | పాలకవర్గం. పీడికవర్షం. వర్ణాల సంఘర్షణ. సరిగ్గా ఈ గతితర్కం మీదనే కార్ల్‌ మార్క్సా ఈన భావీకాలపు స్వర్గభవనానికి స్పష్టమైన రేఖాచిత్రం గీశాడు. అయితే మార్కొ్‌్సొ స్వస్నశీలి ఏవో పిచ్చి ఆలోచనలు చేసేవాడు । ఆ న్వప్నాన్నే వాస్తవం చేశాడు లెనిన్‌. (ఈనాటికీ కొంతమండికి కమ్యూనిస్టు మానిఫెస్టో కరాళ దున్న్వస్నమే ఏ) మయకోవస్కీ చెప్పినట్లు మార్క్సా _ “అదనపు విలువను దొంగిలిస్తున్న కన్నపు దొంగల్ని కన్నంలోనే పట్టుకున్నాడు.” లెనిన్‌ అదనప్ప విలువ సృష్టిస్తున్న వారికి అధికొరం హస్తగతం చేశాడు. ఆ సుముహూ ర్రంలోనే ఒక నూతన (ప్రపంచం ఆవిర్భవించింది. “మరో (వ్రపంచం మరో (ప్రపంచం మరో (ప్రపంచం పిలిచింది” అని పొడేడొక తెలుగు కవి. ఎవడోకాదు, ఇప్పుడు మీ యెదుట నిలు చున్నవాడే. ఈ మరో (పపంచం పిలిచిన క్షణంలోనే ఆధునికొంటధ కవిత్వం జనించింది. ఎలాంటి సందేహమూ లేకుండా ఈ గీతానికి కర్తృత్వం వ్లీడిమిర్‌ ఇల్యిచ్‌. లెనిన్‌కు ఆందజేసున్నాడు. (అపషుటికింకా నేను అమెరికన్‌ జర్నలిస్తు జాన్‌రీడ్‌ రాసిన “వపంచాన్ని. కుదిపి వేసిన పదిరోజులు” అనే (గంథాన్ని చద వక పోయినా).

109

(శామికజన విస్త వానికి మం్యతసానితనం వహించి లెవిన్‌ సామ్యవాదమనే “నగ్నమైన ఎర్ర నెత్తుటి కందు జన్మించడానికి తోడ్పడ్డ సమయంలో పుట్టిన బెడ్డను పురిటిలోనే గొంతునులుమి చంపడానికి పపంచంలోని అభివృద్ధి నిరోధకు అంతా శ్రీమాన్‌ విన్‌స్టన్‌ చర్చిల్‌ అండ్‌ కంపెనీ నాయకత్వంకింద గూడుపురానీ చేళారు. కొని ఆ ఆటలేవీ సాగలేదు. ఎంచేత? “రష్యా జోలికి పోవద్దు” అని గర్జించింది యావత్స9ిపంచ కార్మిక వర్షం. “అన్ని అధికారాలూ సోవియట్లకే” అని ఆజ్ఞాపించాడు లెనిన్‌. బైబిల్‌ అంటుంది; “ప్రపంచమా । జన్మించు అన్నాడు భగవంతుడు. (ప్రసంచం జస్యించింది” అని । బైబిల్‌ను భగవద్గీతకగా నమ్మేవాళ్లు ఇదే సువార్తగా అంగికరించుకోవచ్చు । కాని, నిరీశ్వరవాదినై న నేనుమా(ం వాస వానికి దగ్గరలో ఉన్నానని భావిస్తూ, “సామ్యువాదమా జన్మించు 1 అని లెవిన్‌ అన గానే సామ్యవాదం జన్మించింది" అని నమ్ముళున్నాను.

ఈ లెగినిస్ట్‌ సింక్రో(టాన్‌ (ఎలెక్ట్రానాల వేగం హెచ్చించే యం్యతం)నా భాషలోనే అక్యు త్తమ నృజనాత్మక రచనలకి ఉ శ్తేజం ఇస్తోంది. మన దేశంలొని తతిమ్మా జాతీయభాష అన్నింటిలో ఏంజరుగుతోందో చెప్పగల అర్హత నాకు లేదు గాని అన్ని భాషల్లోనూ కొంచం అటూఇటూగా కవిత్వం నూరు డిగ్రీల కొలతకు చేరుకుంటున ఎట్లు నా చర్మంతో (గహిస్తున్నాను. చారిత్రకంగా తెలుగులో. అభ్యు దయ సాహిత్యోద్యమం 108040 మధ్యని (సారంభనుయింది. ఈ శతాబ్ధింలోనే నా “మహా(ప్రస్టానం” గీకాలలో అనేకం రూపొందాయి. సావాత్యరంగంలో లండన్‌ లోని ఇండియన్‌ అభ్యుదయ రచయితల (ప్రణాళికా, రాజకీయరంగంలో ఆర్థిక మాంద్యమూ, తతృలిశమైన సామాజిక అళాంతీ సూటిగా నా రచనలెన్నిటికో (ఫోద్సులం ఇచ్చాయి ఆ తర్వాత తెలంగాణా అగ్నిపర్వతం ఐద్దలయింది. అప్పుడు “త్వమేవాహం” అంటూ గొంతు చించుకున్నాడు ఆరు్యద్ర. (మొదట్లో ఆ కొవ్యాని కతడు పెట్టిన పేరు “తెలంగాణా” అంతస్సుకీ, ఆకృతికి సమన్వయం కుదిరిన కావ్యం “త్వ మేవాహం ” అంతస్సు ఆనాటి అళాంతి, ఆకృతి ఆరుుదకి మాత్రమే సాధ్యమైన ఛందస్పర్క-స్‌ |

జానపద కళారూపాలు విప్లవాత్మను సంతరించుకొని రంగంలోనికిదిగేయి . (వ త్యేకాం్యధరాష్ట్ర మహోద్యమానికి అనాటి కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వం వహిం చింది. (వజాబాహుళ్యం అందుకు బాసటగా నిలిచింది. అదే నమయంలో అఆం(ధ

జా నాట్యమండలి అభ్యుదయ రచయితల సంపూర్ణ సహకొరంతో “ముందడుగు”, “మా భూమి” వంటి రకానికి ఏద్యుచ్చ క్రినిచ్చే నాటకొలు (సదర్శించడం (ప్రారం భించింది. ఆంధ్రా, తెలంగాణా ఉద్యమాలనుంచి ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, వాటికే ఊపిరి పోసిన ఈ నాటకాలు నాటక (ప్రదర్శన (ప్రకియను సమూలంగా మార్చివేశాయి. నిజంగా అదో (వజానాట్య వేదిక ; కల్పిళ సన్ని వేశాలులేవు, కృథతిమ నటనా పద్ధతి

10 లేదు. అది పసరుపచ్చిక (బ్రదుకు, ఇక్కడది, ఇవాళీది, (ఇక్కడో చిన్న తమాషా చెప్పనా? ఈ నాటక (ప్రదర్శనాలని ఉమ్ముడి మ్శదాసు మర్కతి చూసి కశ్లెంట పీజు పెట్టుకున్నాడు. మర్నాటే కమ్యూనిద్రే పార్ట సీషేదిందాడు. కీ. శే. డాక్టరు రాజారావు (ప్రజా నాట్యమండలికి _పచండ (ప్రచాలకుడు" అతనో మనిషికాదు యం[తం, మహానటుడు. (పాచ్య పాళ్చాత్య నాటక పద్ధతు లన్న తుజ్జింగా ఆకళించుకున్నవాడు సాధికారంగా నాటకరంగాన్ని శాసించ గలిగిన వాడుం తాను చేదిట్టిన అన్నింటికీ తనహృదయమూ మనస్సూ అంకితం చేసినవాడు. అతని మరణంతో మరణించింది (ప్రజానాట్యమండలి. కాని నేనింకా ఆశావాదినే.. టాపు లేపేస్తూ చిందులు వేసిన నటునికన్నా రంగస్టలం గొప్పది. మళ్ళీ త్వరలోనే పుంజుకుంటుంది నాటకరంగం. ఇందుకీనాడు కనిపంద్రే సూచనలు కోకొల్లలు.

(కమ(క మంగా, నిమ్ముళంగా, కనిపించకుండా శిథిలమెపోయిలది అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమం. అదే సమయంలో అమెరికన్‌ విషధూమాలు సర్వత్రా పెచేయి సంపాదించాయి. "సెక్సు, నేరం, హింస 'మొదలెన సంగతుల కంకితమెనే చవక పుస్తకాలు బైలుదేరి (గంథ మికయశాలలమీద' దురాక్రమణ చేశాయి. "హాలీవుడ్‌ నుంచి వచ్చే ఫిలింలకి మన పవిత్ర సెన్సారులు “ఏ” సరిఫికేట్లిచ్చారు. జాతీయ పనిమా (శిల్చచి(శ్రాలనితిసే నేరం ఎప్పుడూ చెయ్య నిది) వంగిలిమెతుకులమీద బతు కుతూ అవిసీతిమీద బలిసింది. "నెక్పు, డిశెకివ్‌ నవలలకి గిరాకీ హెచ్చింది. అంత రాతీయ అభివృద్ధి నిరోధకత్వానికి అది లడ్షులేని రహదారి, అమెరికొవాడి వివ ఎన్టితిరేక ఎగుమతి గెలుస్తున్నన్తు ఉంది. సీం ? ఘనాలో ఎన్‌(క్రుమా (ఆఫికన్‌ లెనిన్‌ అనిపించుకున్నవాడు) సేద్య భషుడయాడు. ఇందోసీపియా డాలర్‌ డెమా (కసీకి సురక్షితమయింది. దక్షిణ అమెరికా స (క్యూదా మినహా ఓ యే యస్‌. గాళ్ళ, సి ఐం ఏ. గాళ్ళ గుప్పిట్లో ఇమిడింది. బొనండీ అయా $1 భూగోళపు పోలీసోడు అంకుల్‌ శామ్‌ గొప్పగా వ్యాపారం చేస్తున్నాడు. యధాసితిని కాపాడుతున్నాడు. అందుకవసరమైన వెధవ అందర్నీ పోగచేస్తన్నాడు.. "

క లెనిన్‌, గొంతుచించుకొని అరిచిన పెట్టుబడిదారీ పధానప్పు ఆ_స్టవ్యస్తా కడ ? మార్క్పిజానికి కాలదోషం పటిందా మన మధ్య తరగతి మేధావులు చెప్పట? , ప్రపంచ కాల్మికులారా. ఏకంకండి అన్న నినాదం ఏమయింది ? ఎన్నానగానో మనం వింటూస్న వర్గరహిత సమాజం ఇప్పు డెక్కండుంది ? ఇది మా(క్రం విస్పష్టం. లెనిన్‌ దేపుడి "సాయంలేకుండా అన్నారు. ఇదాళ కాకపోతే 'రేమైనా నామాట నిజం అని. పెట్తుబడిదాకీ విధానపు అ స్త్రవ్యసాలు పైపెకి పొక్కు కానే ఉన్నాయి. భూగోళం సరన్హ్మోతా ధనవంతులు ధనవంరులపుతున్నా త్‌: దరిద్రం పెరిగిపోతోంది. ఫలితంగా అమెరికా మామయ్య భయంతో వజికిపో తున్నాడు. కార్ల్‌ మార్క్సా భగవంళుజ్జి సంహరించాడు కాబట్టి రత్నాలొకవేపూ నత్తగు

|

లొకవేపూ. చేరుకుంటున్నాయి, కొలదోషం పట్టింది మార్కి్సిజానిక్‌కాదు, మధ్య తరగతి మేధావులకే భగవంతుడూ, మధ్య తరగతులూ ఒకసారే అంతరించిపోతారు.

మఠం సందేహంలేదు. లెనిన్‌ ఎప్పుడూ భగవంతుడిమీవ ఆధారపడలేదు. మనిషిని నమ్మేడతను. మనిషితో అంతర్గతమైన మంచితనాన్ని నమ్మేడతను. సామాజిక మానవుని సృజనాత్మక శక్తిని నమ్మేడతను. పాఠరాతియగపు మాన వుడు తలకాయె త్తి నక్షథశ్రాలని చూ స్త, (యెంచి ॥ల్చి రోడిన్‌ తనలోకి చూస్తూ పృణ్యపాపాలను సమిక్ష స్తే, మానవుణ్నీ తలపోళాడు లెనిన్‌ । సంవన్న సమాజం లెవిన్‌ ధ్యేయంకాదు. ఎవడిష్టం వాడిదనే సమాజం కూడా కౌదు. లెనిన్‌ తన యావ జ్జతం మనిషి శరీరవాంఛలకీ, మానసిక స్వాతం ,క్ర్యానికీ కావలసిన కారుణిక సంఘం కోసం కృషిచేశాడు. దీన్ని సాధించడానికి ఏ దేవుడి ఆశీర్వాదాలూ అతడు కోర లేదు. ఈ వ్యవహారాల్లోకి నువ్వు రావొద్ధురా అని ఆ దేవుణ్ణి బహిష్కరించాడు.

అందుకే ఈనాటి అతి నవీన కవులంతా ఈ నిరీశ్వరవాదాన్ని తనదిగా స్వేకరించారు. లెనిన్‌ జెండా పట్టుకున్నారు. మార్కు్సుసందేశం అందుకున్నారు. “మనిషిని మనిషి పీడించడం పనికిరాదు 1” అన్నదే వాళ్ళ పాటలకి పల్లవి. నిన్న వాళ్ళలో కొందరు దిగంబరకవులు, తిరుగబడు కవులు, సంఘర్షణకవులు. ఇవాశ ఈ 1870 నించి ఈ అందరూ ముక్తకంఠంతో ఇలా "ఘోషిస్తున్నారు ॥

“జ్జేస్తవ్‌ వా మర్గయా । జిందాబాద్‌ లెనిన్‌”, (1871 పిటబవరి సృజన)

52. అవార్డులు

ఇది నాకు ఊహించనిగౌరవ౦. కవిత్వం రాజాశయంనుంచి పజాశయం లోకి వచ్చింది. శవసంస్కృృతిని విడనాడి సజీవసంస్కృృతిలోకి జాతి అడుగు పెట్టడానికి _సజాకవిత్వం విశేషంగా దోహదం చేసింది. రాజకీయానికి ముందర సాహిత్య విస్త వనం రొవాలి.

నాకు ఎన్ని అవార్దలొచ్చినా నోలోని విస్త వచ్చైతన్యపు వేడి చల్లారదు. కవిత్వానికి సొమాజిక (ప్రయోజనం వుందని భావిస్తూ అదే ధ్యేయంగా కవితాయాత్ర సారిస్తా. శ,

[10-11-1878 రాజ్యలక్ష్మి ఫౌండేషన్‌ అవార్డు సనాశ్రైనంలో ప్రసంగం]

కే12 53. కాగడాలు

పాలకవర్గ థాష నుంచి పాటికవర్ష దాటిన్టై పు ఫయాణించాలి. సాంకేతిక విజ్ఞానశాస్తరంగాలలో జరుగుకున్న అభివృద్ధికి అనుగుణంగా అదే వేగంతో కవిత పెరగడం అవసరం.

2 వ శతాద్దింలో 18 వ శతాబ్ధపు ఆలోచనాధోరణి, (ప్రసృత్తి కొన సాగించడం (ప్రమాదకరం. నేను 20వ శతాల్దానికి చెందినానా దృష్టి 21వ శతాద్దిం మీదేవుంది. నేను (పజాకవినని ఎన్నడూ చెప్పుకోలేదు. 5 శాతం నిరళ్షరాస్యులుగా వున్న దేశంలో నా విస్త వసందేశం సామాన్య (పజానీకానికంతటికీ అందిందని నేను భావించకేదు. నిరక్షరాస్యత, నిరుద్యోగం, అనారోగ్యం మొదలెన సమస్యల్ని రూపుమాపేందుకు బదులు మద్యపాన నిషేధ కార్యక్రమాన్ని అమలు పరిచేందుకు (ప్రభుత్వాలు (ప్రాధాన్యత యివ్వాలనుకోవడం హాస్యాస్పదం. విస్తవ కవులు భావ విస్ల వానికి దోహదం చేస్తున్నారు. ఇది వాస్తవం. గీన్ని ఎవరూ మర్చిపోకూడదు,

[రెనాలి రోటరీక్లబ్బు పత్యేక సమావేశం 20.11.72)

54. లండన్‌లో తెలుగు నగారా

(బిటిష్‌ కౌమన్వెల్తులో ఒక సభ్యుడిగా వున్నందుకు గర్విసున్నాను. ఈ “ఉమ్మడి సొత్తు" లో నాకూ వొటావుంది, లండన్‌లో నేను పర'దేశనం భావించటం లేదు. నా చుట్టూ నా కుటుంది సభ్యుల్నే చూస్తున్నాను ఇంగాండులో వుండడం మా ఇంట్లో పున్నశ్హే వుంది. ్‌ ౯

మీ ఎదుట నేను తెలుగు కవిగా నిల్చున్నాను. మధురాతి మధురమైన ఈ తెలుగులోనే గత 56( సంవత్సరాలుగా కవిక్వం రాస్తున్నాను. దోపిడీకి. పేడ నకూ గురి అయిన వాళ్ళ తరపున నా కవితా(ప్రస్థానం సానెస్తుస్నాను.

1880 లో ఇలారాళాను. చీనారో రికావాలా చెక్‌ చేశపోగని పని మనిషీ ఐరొండున ఓడ కళాసీ అజెగారిన ఆరు లందరూ ___ హాపెన్‌టాట్‌ "జూలూ, స్నగ్లో ఖండాంతర నానాజాతులు చారి్యత్రక యధార్థసత్యం చాటిస్తారొక గొంతుకతో

113

ఇప్పుడు నా ?0 వ ఏట కూడా ఈనాటి దీనమానవుడే నా కొవ్యవస్తు వు. ఈ భూ(గ్రహం ఐశ్వర్య మూ, ఇందలి (పజల దార్యిద్యమూ నా కవిత్వానికి ప్రధాన ఆపేరణలు.

కవికి సామాజిక చైతన్యం కావాలంటాను. అసమానతనూ, అన్యా యాలనూ తూర్పారబడుతూ నే ఇంతకన్నా సుందరతర భవిష్యత్తుకు చూప్పుడువేలుగా కవిత్వం సాగాలంటాను,

మళ్ళీ మన కామన్వెల్లు సంగతి. ఇదొక చారిత్రిక వాస్తవం. చరిత్ర శక్తులు దేన్నయితే ఒకచోటచేర్చాయో దాన్ని రాజకీయ సృగాలాలు చీల్చకుండునుగాక. ఈ కామన్వెల్లు భావాన్ని ఆహ్వినిస్తూనే మానవజాతి యావత్తు ఒకే కామన్వెల్తు కొవాలని ఆశిస్తున్నాను అస్పృుడే కవులు అంగీకృత శాసనక్నర్హలు కాగలరు,

[0-12.80న లండన్‌ లో కామన్వెల్సు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఏర్పాటు చేసిన సాహిత్యసభలో (_పసంగం] 55. అషాదశ వురాణాలో ఆగసు 15

కం ఏ. ళు

(పజల నమ్మకొాలే జానపదగాధలౌతాయి. అటువంటి కథ ఒకటి చెబు తాను. అనగా అనగా ఇండియా అనే దేశంలో గాంది అనే ఒక మహాత్ముడు వుండేవాడు. తన దేశంలో ఎవరికీ మూడు పూటలా తిండీ. ఒంటినిండా గుడ్డలేనందున తానుకూడా వేరుశనగపప్పు తింటూ మొలచుట్టూ ఒక గుడ్డవి, కాను సౌంతంగా నేసుకున్నదాన్ని చుట్టుకుని జీవించేవాడు. ఆ రోజుల్లో ఇండియాను ఇంగ్లాండురాజు పరిపాలించేవాడు. మహాత్మాజీ మం్యత్రశ కక్రివల్ల లభించిన రెక్కలతో సప్త సమ్యుదాలూదాటి ఇంగ్లండు రాజును కలుసుకున్నాడు. గాందీగారిని చూడగానే రాజుగారికి ఏడుపొచ్చింది - వెంటనే ఇండియాకు స్వరాజ్య్యపదానం చేశాడు. ఇంగ్లాండురాజు వాడని గులావీపూవు రూపంలోనున్న _ రాజ్యాన్ని గాంధీగారు. తనకు వారసుడుగా నిర్ణయించిన నె్య్యహూగారికిచ్చారు. ఇదీ ఇండియాకు స్వాతం్యత్యం ఎలా వచ్చిందో వివరించే పూర్వకధ. బహుళా కష్టపడి మన పద్ధెనిమిది పురాణాల్లోనూ వెదికితే ఎక్కడో ఒక చోట తప్పపండా ఈ కథ దొరుకుతుంది.

[్రఆం్యధ్రజ్యోతి' వారపత్రిక నుంచి 'ప్రమద' 18.882]

ఎదే [1

56. వచ్చి వెలక్కాయ

“ఆవు పాలు ఇచ్చును” అంశే అమ్ముయ్యో ఎంత ఘాటయిన సత్యం అని గుండెలు దాదుకునే వాళ్ళున్నారని మీకు తెలుసు. వాళ్ళకోసం ఘాటుపాలు తగ్షించ కండి. ఎంతటి ఘాటుకైనా తట్టుకునేవాళ్ళు చాలామంది ఉన్నారని నమ్మండి. వాళ్ళల్లో నన్ను కూడా జమకట్టుకోండి.

ఇందుతో ఒక వచనగీతం పంపుళున్నాను. ఇది “విశాలాంధ్ర” వారప్మత్రిక తిరగ్గొట్టింది. మీరలా చెయ్యరన్న నమ్మకంకొద్దీ స్టాంపులు పంపించడంటేదు.

నా రచనలో అమెరికా వాళ్ళందర్నీ చచ్చువెధవలనడం లేదని వేరే చెప్ప నక్కూరలేదు.. ఇతర (ప్రపంచంలో వున్నళ్సే అమెరికాలో కూడా మానవజాతికే మకుటాయమానులై న మణిపూసల్లాంటి మనుమలెందరో ఉన్నారు. నేను తిడుతున్నది, శాపనార్జాలు పెడుతున్నదీ అమెరికన్‌ మదోనా శ్రిదాన్ని మాత్రమే.

మూడో (ప్రపంచయుద్ధం వస్తుందనీ, అవ పుడు (ప్రపంచంలోని కమ్యూనిస్టు అందరితోబాటు యావన క్రింది (పగతివాదులూ ఏకమై సా(మాజ్యవాదాన్ని భూస్థాపితం జేసి సామ్యవాద జగత్తును నిర్మిస్తారనీ అన్పుడే శాశ్వత విశ్వశాంతి అభిస్తుం దనీ మావో చెప్పిందానితో నేనేకీభవిస్తున్నాను. జహుంశా మొదటి (ప్రపంచ యుద్ధంలో ఉపయోగించిన విషవాయువుల్ని రెండో (ప్రపంచ యుద్ధంలో ఉపయోగించనట్లు రెండో యుద్ధపు అణ్వస్తాలను మూడో యుద్దంలో వాడకపోవచ్చు. వాడినా పర్వా లేదు. ఏ కొన్నివందల మందిమో మిగుల కాం. చచ్చిన ప్రాత నాగరికతకు సానుభూతి బాష్పాలు రాల్చి క్రా త్త (ప్రపంచాన్ని సనర్నిరిిస్తాం. ఆా(ప్రభంజనం పదత్రికనుండి

జయభేరి (నూజివీడు) 14.68.1870

కేకై5్‌

57. పాక్షిక నిరాహార దీక్ష సంపాదక మహాశయాః

ఈ ఉత్తరం మీరు తప్పకుండా (ప్రకటించాలి. లేకపోతే నా మీద ఒట్లు. ఒట మీద కాకుంటే నా మీదయినా మీకు కాస్త నమ్మకం ఉందని నమ్ముతున్నాను తదుకి నచ్చని విషయాలను అచ్చు వెయ్యకుండా తొక్కి పెకే బూర్జువా ప్యతికల సం(స్రదాయానిక్రి మీరు బద్ధ విరోధులని నాకు తెలును కొబట్టి దీన్ని మిరు _పచురిసా రనే ఆశిస్తున్నాను. ల

ఇక అసలు విషయాని కొస్తున్నాను. యిన్నాళ్ళూ నేను సమగ్రాంధ్ర వాదిని. కమ్యూనిజమే నిజమని నమ్మినవాణ్ని. ఇవి రెండూ థమఠలే అని ఇప్వుడనిపించడం వల్లనూ, ఇవ్వాశో రేపో (ప్రత్యేకాం్యరాష్ట్రం వచ్చేనున్నట్లు స్పష్టంగా కనిపించ డం వల్లనూ ఎల్లుండో, ఆ మరునాడో రాయలసేమ వాళ్ళు తమ రాష్ట్రం సాధించే లోగా, నా విశాఖ రాష్ట్రం నేను వసూలు చేసుకోవాఐనే దృఢ నిశ్చయానికి వచ్చాను. హాలిమీద గిరిపడా. గిరిమీద హరిపడా ఈ నిరయం మారదు.

అయితే” ఇది నా ఒక్కడి డ్య్యామం క్త, కొన్ని లక్షల (ఎన్ని లక్షలో ఆనక్ర అెక్కచూసి చెబుతాను) విశాఫీయుల ఉద్యమం. ఇవాొశే నేను విశాఖ సము(ద తీరంలో ఏరాడకొండ దగ్గర (పాక్షిక) నిరాహారదీక్ష (పారంభించే నిమిత్తం హౌరా మెయిల్‌ మీద బయలుడేరోలనుకున్నానుగాని దారి పొడుగునా సోదర వేర్పాటువాదులు సానుభూతి సహకారాలతోనూ, పూలదండలతోనూ ముంచెత్తి నన్ను త్వరగా (బహుళా అసలే విశాఖ చేరనివ్వరేమో అని ఇక్కణ్నుంచే రీక్షకు ఉప్యకమించ దలిచాను. నేనై తే పది రోజులబాటు నిమ్యురనంమీదడ బళికెయ్యగలను- గాని, ఎందకైనా మంచిదని అభిజ్ఞాల సలహా మీద అరటిపళ్ళూ, కోడిగుడ్లూ, వేరు శనగలూ లాంటి సాత్వికోహారాన్ని అప్పుడస్వుడు మాత్రం తీనుకోదలిచాను- అందుకే దీన్ని పాక్షిక నిరాహారదీక్ష అంటున్న్నాను- (చూ- పతాక శీర్షికః) దయచేసి ఈ ఉత్తరాన్ని ఏదో మూల సంపాదక లేఖల కింద పారెయ్య వద్దనీ, ఇందలి విషయాని కివ్వదగ్గ (సాముఖ్యం ఇచ్చి, మొదటి పుటలోనే పతాక శీర్షికతో (వకటించ వలసిందనీ తమ "ఘనతను మిక్కి-లిగా వేడుకుంటాను. అది మీ కనీస ధరశ్రైమని హెచ్చరించడం నా గరిష్ట ధర్మం. అలా చఉయ్యకపోతే మీరు రౌరవాది నరకాలకు పోలారు. శేపట్‌ చరిత్‌ ఇవాశే స్వాగతమిచ్చే అవకాళాన్ని మీరే చేజారవిడుస్తే అది మీ కర్మం

బౌను. ఇప్పుడు కర్మ సిద్ధాంతాన్ని కూడా నేను పూర్తిగా బలపరుస్తున్న్నాను. ఒకప్పుడు నేను భగవంతుడి వితంతువు ననుకున్నారు. ఇస్పుడు మా ఆయన బతికి వచ్చి, నన్ను పూని నా చేత ఈ ఉద్యమం నడిపిస్తున్నాడు. కాబట్టి నాకు లచ్చన్నల. విశ్వనాథాల సాయంకూడా అక్కంశ్షేదు. నాకు మా అనకాపల్లి నూకాలమ్మ ఉంది.

కసేర

సింహా(డి అప్పన్న ఉన్నాడు. ఏశేషించ్చి విశాఖపట్టణం ఎల్ల మ్మతళ్లి ఉండనే ఉంది, (ప్రస్తుతం మట్టుకు వీళ్ళ ఆశీర్వాదం చాలు, అవసరమైతే ఆ తర్వాత మన ముక్కోటి దేవతల్ని ఆవాహస చేస్తాను.

భగవంతుడే రగుల్కొల్పిన యీ విశాఖ జ్వాలని గిరిగారు గానీ, ఇందిరమ డ్రి గాని, సియ్యార్చీగాని, పొయ్యాక్సీగాని ఎవరూ ఆర్పెయ్యలేరని సవినయంగా మనవి చేస్తున్నాను, ఈ మంటని వఎగసనదొయ్యడానికి ఎన్నో మహ తత్తర శక్త లు పని చేస్తున్నాయని నగర గంగా చాటిస్తున్నాను.

ఇందుకుగాను ఎటువంటి త్యాగాలు చెయ్యడానికైనా నా (ప్రజల్ని సిద్ధం చేస్తు న్నాను. మరి నువ్వేం త్యాగం చేస్తావని ఎవరైనా నన్నడగవచ్చు. ఎలాగూ ఎల్లుండి పొద్దుట రాబోయే రాష్ట్రానికి కాబోయే ముఖ్యమంత్రిని నేనే. ఆ పదవిని ఈ క్షణమే వదులుకుంటున్నాను. (పాణ త్యాగంకన్నా గొప్పది పదవీ త్యాగం అని రాజకీయా అతో ఓనమాలు రాని వాళ్ళకు కూడా బాగా తెలుసును.

అవసరమైతే ఢిల్లీకి వెళ్తాను. (ఆహ్వానం లేకండాన్సే; అమ్మా ఇందెరమ్మా, నా కఠోర దీక్షను గు కించి రాష్ట్ర భిక్ష పెట్టండని అడిగేసాను, కడిగేసాను. ఆ తల్లికి మాసం తెలియదా పీమీటి? ఒర్‌ మహాత్మునే నిరళన దీక్షరిక్స హడలిపోయి ిట్‌ష్‌ వాళ్ళు మనకి న్వరాజ్యం ఇచ్చేశారనీ, ఒక అమరజీవి _ప్రాయోపవేశానికి కరిగిపోయి వొళ్ళు నాన్నగారు. ఒక పొట్టి (మద్రాసు మినహా రాష్ట్రార్ని దానం చేశారనీ; అప్పుడేమయిందో ఇప్పుడూ అడే అవుకుంది. చరి తను “ చేను సరిగా అర్థం చేసుకుం'పే. ”

ఎందుకండి. “విశాబాంధధ్రలో (పజారాజ్యం” అంటూ మీ పొలికేకలు? నిక్షే పంలాగ (ప్రత్యేక విశాలాంద్ర పోరాటంలో మీర ధు కలవండి. నాకూ ఓ మంచి హోర్చరుంది, ” క్వ సిలవ్రాణ తయిపోయాను. ప్రోగాడలేను నాలుగు యుద నౌకల్ని వంపండ(రా” అని ఓ అగ్రష్య అరిదానంచే అమెరికా వాశ్ళే నా ఆ రనాదం బేంటారు.

అన్నట్టు నేను విభజన సంఘీయుణి ఇ కానండోయ్‌ నేను కోరేదంతా విశాఖ, (శ్రీకొకుళం జిల్లాల సమెక థం, వీటితో విశాలాంధ్ర ఏర ఎడితే అప నడు సోం'పేటిజిల్లా, గరివిడిజిల్లా. అలమండ్‌ కిలా. అలి పరం జిలా ఇల్లా ఒక'పేమిటి కోసీసం 24 జిల్లాలమి రూపొంగించవచ్చు. అప్పుడు రేరడేసి డజనే కలక క్ర, పోలీసు సూపరెంట్లు, బోర్డు అధ్యశ్షులు. అడగని వాళ్ళే పాపం. అందీశక ఉద్యోగాలు పంచేసాను. పెన్‌. డి. నో, ల సందర్నీ గెజెజక్స్‌ ఆఫ్రీసరను చేసేస్తాను. పారళాలల్నీ, స్యాయళాలల్నీ మూ సేస్తాన్సు. దరిద్రాన్ని దర్నిద్రులమీదికే. తరిమేన్తాను.. బాగులేదు ఈ స్వప్నం? క్రై విశాఖ, పై ఇటు

విధేయుడు మద్రాసు 18కి ళ్య భీథీ (విశాలాం(ధ__దినవ్యతిక 25.98.1878)

కేకే? 53. భామా భేషజం మిత్రుడు (శీ యామిజాల పద్మనాభస్వామి ఉత్తరమే ఒక (ప్రహేళికలా వుంది. దాన్ని సాల్వు చెయ్యడానికి శాయశ క్రులా (ప్రయత్నిస్తాను. ముందుగా ఆఖరి సందేపహానికి సమాధానం ఇస్తాను. తెలుగు _పహేళికలో అన్య దేశ్యాలు, ముఖ్యంగా ఏకాశ్తర సదాలుండడానికి పీరు అభ్యంతరం. తెలుపు తునావ్హరు. అయితే నాది పదబంధ (ప్రహేళిక మ్యాత మే కాని తెలుగుకి మాత్రమే అది పరిమతంకాదు. అన్య దేళ్యాలను సొంతం చేసుకోవ డంలోనే ఆదినుండీ తెలుగు" భాష గొషపృుతనం ఉందని నేను నముుళాను. యామిజాల వారు తెలుగు గీర్యాణాలలో గొప్ప పండితులు. తెలుగుమాటకేం గాని సంస్కృతం గురించి నాది ఒక్తే ఒక్క- నిశ్చితాభ్యిపాయం, ఆ భాషలో ఏమాట కైనాఏ అర్హమెనా చెప్పవచ్చును. అదే ఆ భాష గొప్పతనం అని చాలామంది అను కుంటారు. ఆ చాలామందిలో నేనూ ఒకణ్స్న్‌, సంస్కృతంలో రాకకు పూర్ణిమ అనే అర్ధం ఉందని నేనంటాను. అలాగే రజ౦9 అంశ వెన్నెలర్యాత్రి. కాదు, పోదు అంటీ నోరు మూసుకుని ఊరుకుంటాను. (ఇంతవరకు నేనెప్పుడూ నిఘంటువుల సహాయంతో పజిల్పు తయారు చెయ్యలేదు. రాఘవయ్యగారు జీఏంచివున్న రోజుల్లో నా పజిల్సుకి చాలా తక్కువ ఆల్క_రెకులు వచ్చేఏ. ఇస్పుడంతా తెలుగు మీరి పోయారు ఇకమీద నేను నిఘంటువుల సేయం తీసుకోవలసి ఉంది. ఎవరికీ నిఘంటు బహుమతి దక్కని విధంగా _సహేళికలు పన్నాలని వుంది. ఇటీవల ఒకాయన “*లవలి” శద్దానిక “తమలపాకు అనే అర్ధం లేదని రాళాడు. కాని మనుచరిత్రలో. “పుల్ల లవలీ నలైలా తల్లి మత ల్లికలతోడ వాసంతికలు ద్యల్లీల నల్లి బిల్లిగ....” అని చదివినట్టు జ్ఞాపకం. అక్కడ *లవలి”కి తాంబూలీదళం అని అపరమల్లి నాథనసూరిగారు అర్హం చెపిఎనట్లు మరో జ్ఞాపకం, శిఖకి సిక, సిగ రెండూ వికృతులే, నాక్కావలసిందే నేనెన్నుకున్నాను. “రిప్ప” శద్దానికి పర్యాయపదాలు అనేకంలో “ఇ తువు” ఒకటి. “రిపులు” అనే మాటకి ఏకవచనంలో శ్యతువు అని నిరాక్షేపణీయంగా అనవచ్చును. ఇంతకూ నా _పహేళికలకు ఇంగ్లీషులో అసంఖ్యాకంగా వస్తున్న (కొస్‌వర్త్‌ పజిల్స్‌ మాతృకలు. సం(పదాయం ఎజాతీయమని సద్వస్తువును స్వీకరించడం తప్పుంటారా? మ్మదాసులో “హిందూ” పత్రికను మించిన సంప్రదాయ బంధుపు లేక పోవడం అందరికీ తెలిసిందే. రోజూ అందుతో నచ్చే (శాస్వర్ధ వజిల్యు చూ సే,

1138 ఎన్నో అన్య దేశ్యాలు కనబడతాయి. (సంస్కబృుకం, గెంచి, స్పానిష్‌, జర్మన్‌ ఇత్యాదులు) వాటితో (సతి ఉదయం కు స్తీసట్టడం నాకో సరదా. తరచుగా వాటిన్నేను పూరిగా సాలున్షచేస్తూ ఉంటాను. సాయంత్రం “మెయిల్‌” పత్రికలో వచ్చే పజిల్పు శూడా మెదడుకి మేతగా ఉంటాయి. యామిజాల హరిని సంతృప్తి పరచడానికి ఏకాక్షర వదాలను ఇకమీద పూర్తిగా త గ్గించెయ్యాలనుకుంటునా నుం పాఠకలోకం కోరితే అసలే విరమించుకోవాలని నాకుంది. కొని, అంత ఘోర "మైన కోరక నా పారకవర్గం కోరదని నా ధైర్యం, (మాసపత్రిక “జ్యోతి,” డిసెంబరు 1870) 58. నుడి = వానుడి వీని బానవేరు అని తెలుగులో మొదటిసారి కన్నయ్య భట్టుగారు పేర్కొ న్నారు, (బకాసురుణ్ఞ గురించి, ఆహవంబున అయిదు పదిసేయుడు అనేది తెలుగు నానుడి. అయిదు పది చేయడమం'సే రెండు చేతులూ జోడించి నమస్కరించడం. ఈ రెండూ. కూడా దూరంనుంచి తెన్చినవి కాపు, మన పెరటి పంటలే. పోతే, “పీరు! అనడానికి బదులు "తీరు" అని అచ్చు తప్పు దొర్షింది. ఈ చిన్న అన్యాయా నికి మాత్రం నేను పెద్దగానే చింతిస్తున్నాను. ౯ మాసపత్రిక 'జ్యోతి', మార్చి 1086 60. [గహపాటు ఐన్‌ సైయిన్‌ సాపేక్ష సిద్దాంతం (స్రకారం నీడకు ముందూ లేదు, వెనకాలేదు "ఆది శంకరుల మిధ్యావాదం అయితే అసలు నీడా లేదు, మీరూ లేరు, నేనూ లేను. “మొదల చూచిన కడు గొప్ప పిదప కరుదో అన్న ఏనుగు లక్ష్మణకవి పద్యం (భర్తృహరి క్లోకానికి అనువాదం) జ్ఞాపకం “తెచ్చుకోండి. పై లు ఆరుద్ర దూడకోతి కాదు, దస్తగిరి. అంద స్తగిరి. (అందుం[- అస్తగిక్సిలోని సంధిని విస్కైరించి “ద సగర” ఒక వ్య క్తిపేరగా ఆరుద్రి పొరబడ్డాడు. పొరపాట్లు ఎవరికై నా వస్తాయి. ఆరు[ద్రను కించసరచడం నా ఉదేశం కాదు. ఈ పొరపాటు లోని తమాషాను మ్యాకమే నేను స్వీకరించాను. మీరు పేర్కొన్న రెండు ఆధారాల్లోనూ నిఘంటువులతో కు స్తీలేదు. కొత్తగా ఇదో అభాండం. నామీద వేశారు. నిఘంటువులో తేని మాటల్ని బుద్ధి బలంతో క్‌ టం పాధించవలసిన వ్వాటిని తరచు నా ప్రహేణల్లో (ఇప్పటికీ వాడుకున్నాను. ఐనా మీరు

19 “గత కాలమె మేలు వచ్చు కాలము కంజఇన్‌” అనుకునే వారికోవకు చెంది వుండవచ్చు. ఆలాగే వుండండి. నా అభ్యం తరం లేదు. మాసపత్రిక జ్యోతి, జూన్‌ 1080.

0... పుప్తక్య(వపం౦ంచం

61. ర్సుంర్నుకు కొసమాట

విషవ రచయితల సంఘం ఒక యంధూ (ప్రభంజనాన్ని విడుదల చేసింది. కలవొట్ళూ, వాళ్ళ పతికలూ తలుపులు బిడాయించుకుని కూర్చున్నా, సమాజపు పునాదులే మూలమట్టంగా కదిలిపోవడం (ప్రారంభమయింది. తెలుగునాట (ప్రారంభ మైన యీ ఉద్యమం త్వరలోనే అఖిల భారత స్టాయిని చేరుకోటోతుంది.

రష్యాలొ ఒక కవితా సంపుటి వెలువడితే దాని (పతుఠలన్నీ కొన్ని పూటల లోనే చెల్లుబడి అయిపోతాయని అందరికీ తెలుసు “*రుంయ” మొదటి మ్ముదణ (ప్రళులు కొన్ని.రోజుల్లోనే అమ్మకం అయిపోవడం అనేది మనం అందరం గర్వించ దగ విషయం.

"యువతరం “రుండు"కి హృదయ. పూర్వకంగా స్వాగతం. చెబుతోంది. పెట్టుబడిదారీ విధానానికి యీ దేశంలో యిక భఎష్యత్తులేదు. ఎముకలు. కుళ్ళిన ఎందరు ముసిలి ముండాకొడుకు లేకమయినా చరి(తగతిని నిరోధించలేరు. ఎరు పెక్కాంది తూర్పు ఇనోదయం అనివార్యం

వి ర.నం మీద ఒక పెద్ద బాధ్యత ఉంది. ఇంకా, నూటికి ?5 శాతం నిరక్ష రాస్యులుగా ఉన్నవారికి ఎటువంటి సాహిత్యం అందజెయ్యాలనేదే వి.ర,సం పరిష్క రించుకోవలనిన సమస్య. నా మట్టుకు నేను రెండే ₹ండు సూ(్రాలను (వళిపాదిస్తు న్నాను, ఒకటి భగవంతుడనే ఐడియా మీద విడుప్పలేని యుద్ధం. (మతం (ప్రజల పాలిటి నల్లమందు) రెండు సొంత స్తీ అనే మమకారాన్ని అందరి హృదయాల్లోంచీ తొలగించడం. ఈ రెండూ జరిగిననాడే యీ (పసంచం బాగుపడుతుందిం

ఈ భూగ్రహం ఇతరగోళాలను చేరడం కోనం మానపడికి లభించిన పేజంగ09ఘుక్రై ఇ8ఢే. దీన్ని రకరకాల కం11301028 తో మనం 40౪86 చేస్తున్నాం. అన్నింటికన్నా కంపు కంపు మాససీక మాలిన్యం, ఈ మనస్సుని మరమ్మత్తు చెయ్య డానికి మూర్క్హ్చ్‌ ఒకదారి చూపించాడు. దానికి భౌతిక వాదాన్ని, పరిస్థితుల (ప్రభా వాన్నీ పునాది చేశాడు. ఊహా(ప్రాయంగా ఉన్న ఆ దారిని ఆచరణరీళ్యా అనుభవం లోనికి తీసుకువచ్చాడు లెనినొ. ఈ మార్కిస్టు. లెనినిస్టు మార్గం ఒకటే మానవ

21 జాతికి (ధువతార. ఈ మార్గంలో నూనవుణ్ణీి మరింత ముందుకు తీసుకువెళ్ళుతున్న మార్కిబ్సన్లు సిద్ధాంతానికి మహత్తర భాష్యకారుడైన 'రెజ్‌ డెబేను విడుదల చెయ్యవలసిందిగా ఖమశ్చైం సభతో వి.ర-సం తీర్మానించింది. ఇటీనల డె(బే విడుదల కావడం మన అందరికీ ఒక విజయం. (ఒక కొత్త మాట)

ఈ నాడు అన్ని భాషా నిఘంటువులలోనికి ఒక కొ త్తమాట (ప్రవేశించింది... నక్సలైట్‌. పది మంది, వంద మంది, వది వందలమంది, వెయ్యి నుంది, అక్ష మందిని యీ పేరు పెట్టి చంపినా యూ మాటని మాత్రం ఎవరూ తుడిచి "పెట్టలేరు.

(3జిడెటే (1841-18 ఇ (యెంచి రచయిత, మార్క్సిసు తత్వవేత్త, విష్లవ కారుడు. హవానా (క్యూబా విశ్వవిద్యాలయంలో 1866 లో తత్త్వశాస్త్ర ఆచార్యు డిగా పనిచేశాడు గువేరా సహచరుడు. 1867 ఏ(పిల్‌లో "మెక్సికన్‌ వీక్తి" విలేఖరిగా బొలీవియా వెళ్ళాడు. గెరిల్లా. తిరుగుదాటులో గువేరాకు పైదోడుగా వున్నాడని అరస్తుచేసి 80 ఏళ్లు జైలుంక్ష విధించారు. 1070 అక్త్షోదిరు తరవాత విడుదల చేశారు. చాలా పుస్తకాలు రాశాడు. రివల్యూషన్‌ ఇన్‌ రివల్యూషన్‌ అనే పుస్తకం రాసినసందుకే డెటబేని జ్లెర్లో పెట్టారని జీనొపాల్‌సా ర్త్రే వ్యాఖ్యానించాడు)

మ్యద్రాను. 12.78 (యందు షలికూర్పుు. .

(వి..ర-సం (శ్రచురించిన కవితా సంకలనం “రయుంయ' ___ సంపాదకుడు కె. వి. రమణారెడ్డిగారు. 176 అక్షోబరులో ఖచుుంలో విరసం మొదటి మహాసభల నాటికి అచ్చయింది. కొన్ని నెలల్లోనే రెండో ముద్రణ కూడా వెలువడింది. ఆనాటి కాం్యగెస్‌ (పభుత్వం నిషేధించింది. తెలుగుదేశం (స్రభుత్వుం వచ్చినా యింకా నిషేధం తొలగించలేదు.)

62. వివరణ

“రుంయు” మీద విమర్శతో నేను ఏకీభవించలేను.

1. కె. వి. రమణారెడ్డిగారు తమ విధిని స్యక్రమంగానే నిర్వహించారు పూర్వాపరాలు తెలుసుకోనడం విమర్శకుడి విధి,

జి ఆ నాడు నేను వెరిగా వేసిన కేక యువతరాన్ని నేటికీ వెరె_త్తిస్తోంది. కాని, యందు. వాళ్ళని కార్యళూరుల్ని చేస్తుంది. పౌరాణిక సంకేతాల్ని వాడడం కొన్ని శ్రత్యేక పరిస్థితులలో తపస్పనినరి కాని,

రి

122 =. పురాణాలని పుక్కిలించిన కిరాణా పండితులు నక్సలైట్‌ సరకాసురు న్నెదిరించి సినిమాతార సక శ్రఖామ ధనస్వామ్య దామోదరుణ్ని రక్షించింొదని అమాయకంగా కవిత్వాలు రాస్తారు. ఇగుజక 18 1ంంతేంకే 19 2 వెశ్‌జూ151 ౮౦%0౯టల0810%. చరి(త్రని పఠి_పై చాలదు. దాన్ని సృజించాలి. రక్తంతో లిభించాలి. శి అహింసా వాదం ఎవరికి మాతం ఇష్టం కాదు? చేగువేరా మిద రాస్తూ కటిం మెండ6ే తనకి కావలిసింది అహింసావదీత విపవం అన్నాడు. శీరైాం66 £ ఈ, నాటి అన్యాయాలన్నీ అంతరించిన తర్వాత 91వ శతౌబ్దిపు నవమానవుడు అపాం సనే ఆలింగనం చేస్తాడు. హింసని ఏవగించుకుంటాడు.” ఈ లోగా ఏమయింది? క్యూబాలో విష్ణ వానికి విజయం సిద్ధించిన తర్వాత, (హింసని (పతిహింసతో ఎదుర్కొ నడం చ్వార్భా చే ఏం చేశాడు? మంత్రిత్వం నిర్వహించాడు. చెరుకు తోటల పంట పెంపొందించడానికి సాయసడ్డాడు. కాని అతనికి శేలును. (ప్రపంచంలో విస్ణవ (ప్రతీ ఘాత క కులింకా బలంగానే ఉన్నాయని: వాటికి వ్యతిరేకంగా పపంచ వ్యా _ప్టంగా పోరాటం సాగుళూనేే ఉందని; ఆ పోరాటంలో అ్యగశేణిని నిలబడడంకోసం మళ్ళీ తుపాకి ధరించి మహా(ప్రస్టానం చేశాడు. బొలీవియాలో గెరిలా వీరులకు నాయకత్వం వహించి పోరాడాడు. (తరువాయి కథ తెరపై చూడుడు "” మానవ చరి్యతలో అహింనను (ప్రకటెచ్రిన మహనీయులో బుద్దుడు, జీనస్‌, గాంధీ ముఖ్యులు. వీరికో జీసస్‌ని శిలువ వేశారు. గాంధీని కాల్చు చంపారు. బుద్ధుడు "పకృతి సిద్ధంగా కాలధర్మం చెందినా, అతని శిష్యులతని నుపాసికలకోసం కొట్లా డుకు చచ్చారు; ముగ్గురూ గొప్పవాశ్ళే. అహింసను “౨ త్తశుద్దితో రెరాధించినవాశే కౌని, [ప్రపంచంలో హింన ఉన్నంతకాలం దాన్ని వతి పాంసితోనే (పతిఘటించాలి. ఇంతకీ హింసించే ఆయుధాలు ఎవరి చేతులో ఉన్నాయి? 'పేదల్ని పీడించే ప్రభుత్వం చేతిలో. తుపాకీ లైసెన్సు లె కున్నాయి? ఆ (ప్రభుత్వం కొమ్ము కాసే భూస్వ్వాములకి. ఈ పరిస్థితిలో విప్రవరచయిత భజనగిశాలెలా రాయగలడు? అహింస 'కెలాగ హారతి పట్టగలడు లి ఈనాడు కావలసింది దేశభ _కి కాదు (శ్రామిక అంతర్జాతీయత, శి జెక్నిక్‌ గురించీ, "బెర్లీ బ్‌ గురించీ చర్చించ వలసిందే. కాని అదే ముఖ్యం కాదు. బూర్జువా సంస్కృతికి. అంత $్రటకియలు జరిపించి ₹011 - 1016 08లో ఏ ,ఫ్రవ వై తాళికులుగా ముందుకొస్తున్న రచయితలకు మనం స్వాగతం

123 ఇవ్వాలి. ఇప్పటికీ 70 శాతం నిరక్షరాస్యులున్న మన దేశంలో, కొత్త సాహిత్యం ఏ రూపంలొ రావాలి? (మొదట యీ ?0 శాకాన్ని 8 శాతంగా చెయ్యాలి. అందుకు మన విద్యావిధానంలో సమూలమైన మార్పులు రావాలి) రయుంరులో శివుడు రాసిన “నరుడో భాస్యరుడా' అన్న గేయంలోని గొప్పతనాన్నీ, ఓం112695 నీ ఇంకా గు 8 ంచలేని వాళ్ళున్నారు.

2 క్ర నేను తిటుకవి నని ఇంకో అభాండం! నిజానికి దాశరథిని నేను తిట్టలేదు. చీవాట్లు పెట్టాను. నేను నా శ్యతువులను నిజంగా తిడుతూ రాస్తే వాటిని (ప్రకటించే దముగ్తలున్న పత్రిక ఇంకా పుట్టలేదు. కాని, ఈనాడు. విజయవాడ లాంటి అన్ని ఊళ్జల్లో నిడివీధుల్లో నే సెక్సు సాహిత్యం ధారాళంగా అమ్ముడుపోతోంది. మనది కుషుసమాజమని తిడుతూవుం'పే భుజాలు తడుము కోవడ మెందుకు ?

... విష్తవ రచనా తరంగం విజృంభిస్తోంది. పాతకి న్వ స్త్రీ, కొత్తకి స్వాగతమూ చెబుతూ మన మనుమల, మునిమనుమల భవిష్యత్తుకోసం రచనలు సాగించడమే మన తక్షణ క _రవ్యం శి

(వసుధ మాసవ్యతిక, ఫిదివరి, 1874) 693. ఆవరిచయం

ఇది రా. వి. కాస్త్రిని పరిచయం చెయ్య డానికికాదు. నిజానికి రావి కాస్త్రిని ఇవాళ యెవ్వరూ కొత్తగా పరిచయం చెయ్య నక్కరలేదు. “రాజు _ మహిషిని పరిచయం చెయ్యడానికి కూడా. ఇది నేను రాయడం లేదు. పరిచయం అక్కరలేకుండానే ఈ (గ్రంధాన్ని విడుదల చెయ్యండని (ప్రకాళకులకు 'అెలిగాం కూడా ఇద్దామను కున్నాను. అయితే మరి ఇది నేనెందుకు రాస్తున్నట్టు?

తెలుగులో సంతృ పికరమైన కవిత్వం వచ్చినట్లు, కథలు వచ్చినట్లు నవల లింకా రాలేదని నాదో చిరకాలపు ఫీర్యాదు ఉంది. కనీసం ఈ “రొజు . మహిషి” అయినా ఒక సమగ్రమైన మంచి నవలగా రూపొందుతున్న విశ్వాసం నాకు కలిగింది. ఇది ఎప్పటికి పూర్తవుతుందో కూడా నాకు తెలియదు. పూరర్తికొక ఫోయినా ఇది గొప్ప నవలల కోవలోకి చేరిపోయింది. పూరీ జగన్నాధంలో విశ్వకర్మ తయారు చేసిన అసంపూర్తి విగ్రహాలలాగః అయితే రా.వి. కాస్త దీన్ని పూ ల్రిచెయ్యగలడనే నా సమ్ముకం,

“రాజు = మహిష ఇక ఇరవయ్యో శతాబ్దపు క్లాసిక్‌ గా నిలుస్తుంది. “ఎప్పుడో భవిష్యత్తు ఇవ్వవలసిన తీర్పును ఇస్పుడే ఇవ్వడానికి నువ్వెవరివి” అని కొందరు నన్నడగఎచ్చును. వభయ్యేళ్ల తరువాత ఇది నిలుస్తుందని యేమిటి గ్యారంటీ అని అడగ వచ్చును. రా. వి. శాస్తి మీద ఉన్న అభిమానమే నన్నిలా రాయిస్తుందనీ, సాహిత్యంనుంచి విడిపోయి వ్య క్రిగత సదభిమానంతో ఇలా

కేప్డైత

తాస్తున్నాననీ అనవచ్చును. కాని ఇవేవీ సరికాదు. సాహిత్య సూథత్రాలకు కట్టుబడి నను భవిష్యత్తులోకి తొంగిచూడ సాహసిస్తున్నాను,

నూరేళ్ళ కిందటి పరిస్థితులు నేడు లేకపోయినా గురజాడవారి కన్యాళుల్క-ం గొప్ప (గంథమే. యేభయ్యేళ్ళ తర్వాత సమాజంలో వచ్చే ఏమార్చుకూడా “*రాజు- మహిషి” గొప్పతనాన్ని తగ్గించలేదు.

కొన్ని కుహనా క్షాసిక్సుంటాయి. అనగా అసలు క్లాసిక్కులకు కార్బన్‌ కాపీలు. ఇందుకో మంచి ఉదాహరణ విశ ననాధ రామాయణము. ఏభయ్యేళ + తరువాత మొలరామాయణం నిలుస్తుందిగాని విశ్వనాథవారిది నిలవదు. ఇవాళ చ్రూడండి. కవి(హ్రయం భారతం నిలిచేవుంది. దాని కార్నన్‌ కాపీలన్నీ కొలగర్భంలో కొటుకు పోయేయి. (కృష్ణ భారతింతో నహ

ఉన్నవవారి మాలపల్లి, గోపీచంద్‌, కుటుంబరావుల రచనలు కొని షరా. వి. శౌర్తి రాజు - మహిషి ఈనాటి క్లాసిక్స్‌, ఇవి యెందుకు నిలబదతాయో, కొవ్వల్కి జంపనలవీ, విశ్వనాథ పురాణ (గంథాలూ ఎందుకు బూజుపడతాయో సాహిత్యాధారా "అతో వివరిస్తూ ఎన్ని కేజీలయినా రాయగలను. కాని రాయనక్కరలేదు.

కొన్ని _గంధాలకు దిహునుతు లివ వడంవల్ల అవి గొపుయిపోవు. మరి కొన్నిటిని నిషేధిచడంవల్ల అవి మరుగుపడిపోవు. గవర్న మెంట్లు వస్తాయి, పోఠాయి, కొని, కాలంమా తరపున ఊందని విష్టవ రచయితలమైన మాకు తెలుసు,

మ్యదాసు, ల1.1872

4. లే సమయమిదే

ఈనాటి తిరపతి కవులు వెలవఠించిన కవితా సంకలనం, 'లే' ఇందులో ఎన్నోరకాల గిఠాలున్నాయి. (అన్నీ ఒకటే రకం అనే వాళ్ళున్నారు. కాని వాళ్ళది చవకబారు విమర్శ;)

స్థూలదృషికి అన్నీ ఒకలాగే కనబడతాయి, చీనావాళ్ళంతా ఒకలాగే కనవిడ్డటు: అలాగే నీగోలు. అలాగే తెల్లవాళ్ళు, కౌని ఏ ఇద్దరు కవులూ ఒకలాగ ఉండరనేదీ తిరుగుబేని సత్యం. ఏ యిద్దరు మనుష్యులూ (వాళ్ళు కవలలే అయినా సర్వే ఒకలాగుండరు. అలాగే ఏ శ్రీడ్రు గీతాలూ (ఒకే కవి (వ్రాసినవే అయినా ఒకలాగుండవు.

సంకలనమంకా చదివిన తర్వాత మన చవకవారు విమర్శకు డేమంటాడో నేనూ పాొంచుకోగలను; “ఆఫ్టరాల్‌ ॥ ప్‌ట్లో ఏముంది? ఏ పృటతిపి ఎనా, కొట్టూ, నరుకూ, చంపూ అనేగాః వీళ్ళ కవితా సామగ్రి అంతా రకం. మంటలూ, బొకులూ, తుపాకులూ, ఆకలీ. దర్శిదమూ ఇవేగా?ో న్‌

కైఫ్‌

భావకపుల కవితా సామగగ్రిమీద కూడా ఇదివరలో ఇలాంటి విమర్శలే వినవచ్చాయి. వెన్నెల, చక్కర, పువ్వులు, _పేయసి, (ప్రణయం, విరహం ఇంతేగా అంటూః పతనావస్టలో ఊన్న జమీందారీ కవిత్వంమీద వచ్చిన తిరుగువాకే భావ కవిత్వం అని ఇవాళ నునం సులువుగా గుర్హించగిలంః సాహత్య వరిణామాలను సామాజిక పరిస్థితులతో సనున్వయించి చారిత్తక దృక్పథంతో సమీక్షించ గలిగిన వాడే సద్విమర్శకుడు, అతడే మార్క్సిస్టు విమర్శకుడుః సందేహంలేదు. తతిమ్మా వాళ్ళంతా అగాధమీ పండితులు, శ్యవిద్యాలయ కళా పూర్ణులుం

రచనా స్వాతంత్ర్యం అంటారు. నిరంకుళాః కవయః అంటారు. నేనెలా శాయాలో నువ్వెవడివి శాసించడాని కంటారు. 'స్వేచ్చః స్వాతం(త్యం। వ్యక్తిత్వం: ఆహా; అందమైన మాటలుః కాని వీటివెనక ఎంత మోనం దాగిఉందో చూపించాలంటే పెట్తుబడిదారీ విధానాన్నే వోను ఎక్కించాలి. “పలికించెడువాడు రామభ్యద్రుండట. ” అవి ఇదివరకెప్పుడో పోతన్నగారన్నారు. ఇవాళ పెసాపలికిస్తోంది. తెలిసి కొందరు, తెలియక కొందరు. తెలిసీ తెలియక కౌందరు ఈ విధానానికి విదేయులై. రాస్తున్నారు. చానిసతనం అంటే అదే ।; దాన్నే స్వాతంత్ర్యం అని నమ్మమంశే నిజమైన స్వాతం(త్యం ఏదో నిశ్చయంగా అవగాహన చేసుకున్న మార్క్స్సిన్తు విమర్శకుడెలా నమ్మగలడు?

• దిగంబర కవులు పెర్లీ న్‌ దుస్తులు ధరిస్తారనీ, శి శి విమానాల్లో (నయాణం చేశాడనీ, అంచేత వీళ్ళకి పేద్యపజలమీద రాసే అర్వ్తతలేవనీ ఎవరో రాసింది ఎక్యాదో చదివాను. వేషాన్నిచూసి మోసపోవడం అంప ఇదే; గాంధీగారు ఈమ పిదపకాలపు జీవితమంతా కొలాయి గుడతోనే సాగించారు. అందుచేత గాంధీవాదం దర్శిద నారాయబుడికి తడిణోపాయ్‌ం చూపిసుందని ఇప్పటికీ అమాయకంగా నమ్ముతున్న వాళ్ళన్నారు. ఈ కట్టుకథకి కాం్యగేసు దొరలు వివరీతమైన (ప్రచారం ఇచ్చారు. వీణ జపించేది అహింసా మంత్రం. _పయోగించేది పోలీను యంత్రం,

దేశమంతటా పోలీసు మంగళులు విపవ సాహిత్యాన్ని నిషేధించడానికి పథకొలు వేస్తున్నారు. కాని విన్లవాన్ని నిషేధించపషోవడం భేరీని జోకొబ్దడం లాంటిదేః మిగిలిన దేశం మాట ఎలా ఉన్నా తెలుగు నాటికి సంబంధించినంత మట్టుకు ఈ సరికే విన్తవరచన విజయవంతమయిందని నేను ఢంకా బజాయించి చెప్పగలను. వేలకొద్దీ (గ్రంధాలను నిషేధించినా వందలకొగ్గీ రచయితల నోళు నొక్కినా, ఇదివరకై విజృంభించిన విస్తవ తరంగం ఇకమీద 'విశ్రమించదు. (దొన్ని ఎదిరిక్నున ఛాళ్ళని ముంచే సేదాకొ. ఇది ప్రధానంగా యువకుల ఉద్యమం. _ప్రాణశ క్తితో తిస్పం దిస్తున్న ఉద్యమం. (ప్రపంచ పర్యా _పమైన ఉద్యమం. అప్పుడే ఇది అనేక విజ యాలను సాధించింది. అచ్రిరకాలంలోనే అంతిమ ధ్యేయాన్ని అందుకుంటుంది. (ఎసాళా, నా జీవితకాలంలో నే)

126

ఈలోగా ఇంకో వాస్తవాన్ని మనం మరిచిపోకూడదు. ధనస్వామ్య వ్యవస్థ మరణ వేదన పడుతున్నదే కోని ఇంకా చచ్చిపోలేదు. ఇదో గాయపడ్డ అడివిమృగం కల్పు[త్రాగిన పిచ్చికోతి, మారణాయుధాలతో ఇది చండపచండంగా పిశాచ తాండవం చేసూనే ఉంది. సాహిత్యంలో కూడా దీనికి చచ్చుపుచ్చు ఆయుధాలు చాలా ఉన్నాయి. అందుకే మన 1 ప్రభుత నం బస్తాలకొద్దీ చాదస్తాలను పంచి పెట్టడాని కనుమతిస్తోంది. భజన సంఘాలను (ప్రోత్సహిస్తోంది. లేని భగవంతుణ్ని అడ్డు పెట్టుకొని ఉన్న అధి కారొన్ని నిలుపుకోజూస్తున్నది. ౯

కొను. మన దరిదాలన్నింటికీ ఈ భగవంతుడుమీది విశ్వాసమే కారణం. గుళ్ళముందు, మసేదులముందు, చర్చీలముందు కనిపించే కోటానుకోట్ల దర్శిద్రులే 'దేపుడులేడని చెప్పడానికి తిరుగులేని సాక్ష్యం. ఎప్పుడైతే మనం ఈ దేవుడి గూళ్ళవి మ్యూజియంలుగా మార్చుకుంటామో, అప్పడు దారిద్యం ఈ భూమినుంచి అంతరిస్తుంది. చీనాలో దోమలకీ, దేవుళ్ళకీ ఉద్వాసన జరిగింది. ఈనాడు చీనా అఖిల మానవ (ప్రపంచానికీ ఆళాజ్యోోతిగా వెలుగుతోంది.

ఒకప్పుడు రష్యాను ద్వేషించినవాకు కూడా ఇవాళ “లెనిన్‌. దేనో సమస్తుభఖ్యం” అంటూ శ్లోకాలు దంచేస్తున్నారు. ఇంకొన్నాజృ వెంపటాప్ప సత్యం దితికుంే ఇంకో లెనిన్‌, మనకు దళ్యే-వాడని నా మి్యలుడొక డన్న దానితో చ్లేను ఏకీభవిస్తున్నాను.

ఆ సత్యంవైప్తగా పసయనించడావికే ఒరేయ్‌ తెలుగోడా, లే అని తిరుపతి కవి సింహకిళశోరాలు ఎలుగె త్తి ఉద్దోషిస్తున్నారు. వాళ్ళతో నేనూ గొంతుకలిపి “భే, సమయమిదే లేశ అంటున్నానీ. ప్రమయం అం'పే (వతిజ్రు సత్యమేవ జయతే 3

122.71

[విరసం తిరపతి యూనిట్‌వారి కవితా సంకలనం “లే' మొదటి మ్యుదణకు ముందుమాట.)

65. 'లే' 30డో పీఠిక

గహణం నుంచి వైటపడ్డ సూర్యుడి లాగ “లే” రెండో మ్యుదణ వెలువడు తోంది. సాహిత్య భాస్క ణ్‌ హీలీను రాహువులు తాత్కాలికంగా నిరోధించగల రేమో కాని శాత్వతంగా నిరన్ఫంధించలేరనడాన్ని ఇటీవలి వాజాయచరి్యతలో అనేక సంఘటనలు తార్కాణిస్తున్నాయి. వాటిలో "“దిగందిర” కవుల నిర్భంధమూ, దరి మిలాను విడుదల లాంటివీ, “లే” కవితా సంకలనం మీద నిషేధమూ, తర్వాత దాని రద్దూ లాంటివీ ముఖ్యమైనవి.

గ్యురపు పందాల పరిభాషలో చెప్పాలం'పే, ఈనాటి సాపాత్యం ఆఖరి మలుపు తిరిగి, స్టెయిట్‌లో (ప్రవేశించింది. అధికార “గుర్రాలు”. వెనుకబడి

127 పోయాయి. వీటినిక ఎంత బాదినా మలుపు " తిరగలేవుం “అభ్యుదయ” గృ్యురాలు ష|50 _ ౩2% గా రావచ్చు. విజయం విష్తవ తురంగానిదే ; మ(ద్రాను, 24__1___78 66. వివవం వరిలాలి నం న. మబ్బులు తొలగినప్పుడే మహాబాగా (ప్రకాశిస్తాడు మార్తాండుడు. “లే?” మీద పోలిసు రిపోర్తులను పురస్కరించుకుని సర్కారు వారు విధించిన నిషేధం మబ్బులు, కోర్డు ఉత్తరువతో పటాసంచలయిపోయాక ఇనుమిక్కిలి వేడిమితో ఈ “విస్తవం వర్టిల్లాలి” అనే కాన్య సంకలనం వెలువడుతోంది. పోలీసువాబృ కూడా 'సావాత్య విమర్శకులుగా తయారపుతున్నారా అనే సందేహం కొందరికి కలగడం సహజమే. కాని ఈ సందేహానికి ఆస్కారంలేదు. పోలీసువాళ్ళు సాహిత్యాన్ని చదవనక్క_ర లేదు. ఈగ వెళ్ళి రాబందుకి శవం ఆచూకీ ఇస్తుందంటారు- అలాగే సాహిత్యంలో కూడా పోలీసు వాళ్ళకి కొందరు ఇన్ఫార్ముర్లు ఉంటాము. వాళ్ళని పోలీనువాజ్ళ నమ్మితే పోలీసువాళ్ళని (పభుత్వం సమ్ముతుంది. విసన్సన్న చెప్పిందే వేదం అన్నట్లు ; ఏదీ, పోలీసు బలంలేకండా ఒక్కపూట పరిపాలించమనండీ ఈ (ప్రభు త్వాన్ని 1 ఈనాడు దేశంలో ఎన్నో కవితా సంకలనాబ వెలువడుతున్నాయి. న్యకక్తి గతంగా క్రూడా కవులు తమ కావ్య సంపుటాఐను వెలువరిస్తున్నారు. ఇదివరకు మాట ఎలావున్నా ఇవాళ కవిత్వం రాయాలంపే ఉత్సాహం మా(తమే చాలదు. విష్ణవ చైతన్యం కూడా కావాలి ఈ చైతన్య మార్కి్చిన్తు సిద్ధాతంలో వెలిగించ బడినప్వుడే కవిత్వం ఉన్నతోన్నత శిఖరాల నందుకోగలదు. అటువంటి శిఖరాలను తిరుపతి యువకవులు వెలువరించిన ఈ కవితా సంకల నంలో నందర్శించండి- (మాసు, 8-2_72, విప్తవ సొపాతి, తిరుపతి) 677. ర్తం పాడే సమయం ....6444644= 2 93100108 9లుసుక్రి 9300008 10 ₹2116 €0156 1 20 9011008 3013108 9ంష108 €0 ఇగాసం 15, క ఇమ 01606108 9106608 0160064008 10 *రలం 113, కే 200 20246 16869 76460 శం ళల! 14 ౦౪౩౬ ర్క్రం పారే సమ-ఘుం వచ్చినప్వుడది ఎలా (ప్రవహిస్తుందో (్రీకొకుళంలో చూశాం. సింహళంలో చూళాం. తూర్పు పడమర బంగాలలకో చూశాం. ఇంకా చాలాచోట్ల చూస్తాం. లా

126 రక్తం పాడే సమయం వస్తే అది ఎలా నినదిసుందో ఈ “ర క్టృగానం'లో వింటాం. మున్ముందు ఇంకా. ఇంకా చాలా చాలా చోట్లనుంచీ, నోళ్ళ నుంచీ వింటాం. ఈ,.పాడుతున్నది యువరక్తం. ఉడుకు రక్తం. ఆగహాగ్ని జ్యాలల్లో కళ పెళ మండుతున్న ఈ రక్తాన్ని కొన్ని గొంతుకలు వాంతి చేసుకుంటున్నాయి, కొంతరక్తం సున్నిత మైన సిరంజితో మొద్దబ్భాయిల నాళాల్లోకి ఇంటట్రావీనస్‌ ఇంజెక్షన్‌ ఇస్తోంది. ఇప్పుడు తెలిసిందా ఈ కవిత్వాన్ని ఏళా అరం చేసుకోవాలో ? గణ, యతి (పాసల సర్కస్‌ మొగ్గలా, రసాలంకారాల విస్కిపెగ్సిలా ఇక్కడ వెదికేవాళ్లు దిన, వార, మాన పత్రికల్లో రివ్యూలు రాసుళోవచ్చును. 'పిక గితం పెళుసుగా పీరిగిపోతే విష్ణవమే విఫలమయిందన్ని పోలీసులకు రిపోర్సు దాఖలు చేసుకోవచ్చును. అసల్లు విషయమేమం'పే, పోలీసు మృగానికి గోళ్ళా, పళ్ళూ ఉన్నాయేతపు మెదడూ, గుండెలూ లేవు, మరి మెదడుకీ, గుండెలకీ సంబంధించిన సాహిత్య వ్యాస్తంగం. మీద ఈ మృగం ఎలా అజమాయిషీ చెయ్యాలనుకుంటోంది ? ఇక్కడే ఆత్రోకీ లందించే పురుగుల ఆవళ్యకత ఏర్పడుతోంది. సాహిత్యంలో. ఇలాంటి విష క్రీములు చాలా ఉన్నాయి. పేర్లు చెప్పాలం-బ ఓటర్ల లిస్టంత అవుతుందీ ఉపో ద్దాఠం. అంచేత "పేర్లు చెప్పను. అయినా అది అనవసర్తంటాడా. ఈనాటి ఆంధ సాహిత్యంలో విప్తన రచయితల సంఘం ఒక్కశే ఆరోగ్యకర మైన సంస్ధ అందుకే దానిమీద రోగ క్రిముల దాడి అంత ముమ్మరంగా జరగడమూ, ఈ ఉద్యమం. దాన్ని అంత నిర్ణయాత్మకంగానూ (త్రిప్పకొటడమూ మనం చూసు న్నాం. విష్ణ వ కవిత్వం నెల కోక్కువ విడ అయితే అది పృరటిలోనే సంధి కొళున వృండేదిం ఉ శా విస్తన సాహిత్యమనే కృష్ణుడు కంస వధా ఘటంలో (ప్రవేశించాడు. ఇంకా ముందుంది మహా భారత యుద్ధం. అయితే అది ఎంతో దూరంలో లేదనిమా్యక్రం యూనాడు (ఆంధ్ర) దేశ వ్యాప్తంగా వెలువడుకున్న విపవ కవితా సంకలనాలే నిదర శనం ఇస్తున్నాయి. ఆ (మాసు, &_2__72, “ర క్తగానం' కవితా సంకలనానికి ముందునూట) చైతన్యసాహితి, అనంతప్పరం) 66. *చూర్చుగాలి”కి స్వాగతం నిస్పందేహంగా ఇది విస్ణవ సౌషిత్య యుగం. విప్లవ రచయితల సంఘం ఆవిర్భావంతోనే ఇది _ప్రారంభ౮కౌలేదు. వ. ర. సం. ఏర్నొడడానికి ముందునించీ

ఫై2ై9 శటుంబరాపూ, రా= ఏ. ళాస్త్రీ కధలు రాస్తున్నారు. పాణిగ్రాహి కత్తి దూస్తున్నాడు- అరణ్యాలలో అజ్ఞాతయోధులు అగ్నిగాసం చేస్తున్నారు. ఈ వేడి మన '“అనాథమీ” లకూ, "“శ్వవిద్యాలయా'”లకూ ఇంకా తాకకపోవచ్చును, ఆస్థానకవి, నియామక్షమే నాగరికతకు పరాకాష్ట్రంగా భావించేవాళ్ళ పరిపాలనలోనే మనం ఇంకా ఉంతవచ్చును. అభ్యుదయ కవిత్వమే అన్ని సమస్యలనూ పరిష్కరించి పారేసిందన్న గుంట నక్కల కూతలకు స్యతికలలో (ప్రాచుర్యం లభించవచ్చు. విష్తవ సాహిత్యం తమ సాహిత్యానికే ఎసరు "పెడుకతోందన్నకారణంగా (ప్రజాస్వామ్య (్రభుశత్వాన్నని చెప్పుకునే సర్కారువారు ఫాసిస్టు పద్ధతు అవలంబించి సిగ్గుఎగ్జూ లేకుండా కౌవ్యాలను నిషేధించవచ్చు. కవులను నిర్భంధించవచ్చు. అయినా ఆగకుండా (ప్రనరిస్తుంది శత్తూర్చు గాలం వచిన కవిత్వానికి ఆది పురుషునిగా నారాయణబాబును "సెటప్‌ చెయ్యడానికి ఇటీవల కొన్ని యత్నాలు జరుగుతున్నాయి. వీళ్ళు శిష్టా ఉమామహేశ పేరు మరిచపోయారనుకుంటాను. సఠాభి “ఫిడేల్‌ రాగాల డజన్‌" తనను చాలా చాలొ 'ప్రభాఏతం చేసిందని ఆర్యద్ర స్వయంగా ఒప్పుకున్నాడు. ఛందస్సుల మ్‌ద పఠాభి కున్నంత అధికారం శిష్తాకు గాని, నారాయణబాబుకుగాని లేనే లేదు. బహూశా ఆ కారణంవల్లనే వాళ్లిద్దరూ వచన గీతాలు రాశారని అనుకోవడంలో తవస్పులేదు శిష్టా, పఠాభి...-వీళ్ళిద్దరిలాగా, కొన్ని విషయాలలో ఇద్దరికన్నా మిన్నగా వచన గితంమీద పరిపూర మెక అధారిటీతో కవిత్వం చెప్పినవాడు అజంళా ॥ అజంతా శాసించే చాలాకొది. అట్లీనా పు సక రూపం ధరించలేదు. శవాల ఎముకలను తవ్వి తీయడం ఒక వెజోనిక ప్యాసంగం కాదనను కాని సజీవుడై న అజంతాను తెలుగు దేశం మరిచిపోవడం "నేన్‌ క్షమించలేను. ఎందుకేనా మంచది నగ్నముని కేశవరావుగా ఉన్న ఇప్పుడు రచించిన ““ఉదయించని ఉదయాలు” మరోమారు చదివి చూడండి- అందులో అజంతా మ్యుద మీకు స్పష్టంగా కనబడుతుంది. ఈనాడు ఆర్యుద న్యుద అంటారే అది (ఫోర్జరీ అనబోనుగాని) నిస్సందేహంగా సరాఖి ముద్ర. అది దాటి ఇప్పటికీ ఇంకా ఆరుద్ర బె టపడలేదు- కవిత్వమనేది 'శ్రేవలం భావాలు మ్యూతమేకాక వాటిని అందంగా అమరి పెట్టగలిగే పన్నివాడిత నం కూడాను. ఒకప్పుడీ కవితా శిల్పాన్ని ఉత్పల చంపకొది వృళ్తాలలో మన (ప్రాచీన కవులు మహోన్నత శిఖరాలకు తీసుకువెళ్ళారు... వాటికి మాత్రమే అలవాటుపడిన విమర్శకులు వచనగితంలోని సౌందర్యాలను ఛష్పున గ్రపాంచలేరు. వృత్తాలు ఛందస్సుల పట్టాల మీద నడిచే రైలు బబ్లీ. వచన గితాలు వ్యోమయాసం కేసే విమానాలు, వచనం బరువై న దిండలాగా ఒకంతటగా ఆకాశం మీదకు లేవదు. వచనాన్ని కవనం చేయడం అనెది ఒక్క- కళాకారునికి మాత్రమే సాధ్యం. ఈ కళానై పుణ్యమే నగ్నముని గీతాలను నినాదాల దశ దాటించి కవితా

శే30 విహాయసంలో విహరించేట్లు చేస్తుంది. ఇందుకు ఉదాహరణలంటూ ఇక్కడో షాదం, అక్షృదో పాదం ఉద్ధరించి చూపనక్కరలేదు. నగ్నదుని 13 016 0£ ౦2 పటం3ంళ 291609 0 6 ౨096 ఇంయి. విజయివాడ, 17.__56__72 (నగ్నముని కవితా సంకలనం) 69. మజుం 'దారి ఈనాటి చైతన్య సాహిత్యానిది ఎర్రరంగు. ఇది యువకవుల హృదయాల్లో రగుల్తున్న అగ్నిజ్వాల. బందూకులోంచి పొగ మాత్రమే వస్తుంది కాని అధికారం పృట్టుకొస్తుందా అంటూ ఒకాయన అనుమానం (ప్రకటించాడు లోగడ. నిష్పు లేనిదే పొగ కూడా లేదన్న నిజాన్ని మరోమారు ఈయనకి గుడ్పు చెయ్యక తప్పదు. అధికారాన్ని నిలబెన్టేది ఆయుధం. ఆ అధికారాన్ని పడగొ'ఫ్టేది కూడా ఆయుధమే. పీడించే (ప్రత నని పడగొపే హక్కు పీడించబిడే (పజలటీ ఎస వుడూ ఉండనే ఉంది. పార్త 'మెంటరీ 'పజాస్వామేకం (పసాదిసున్న ఓటుహకు-లోని బూటకావ్ని ఇప్పుడిప్పుడే మన (ప్రజలు పసిగడుతున్నాడు పాలకవర్గం తియ్యగా మాట్లాడుతుంది. ఎన్నికల సమయంలో వాగానాల వర్ష౦ కురిపిస్తుంది. అరచేతిలో స్వరం చూపిసుంది. (ఫజఅ అజ్రానమే దీని అస్తి. పాత(భమలతోపాట్సు సరా త్త (భ్రమలను సరరాబేసూ ఈ అజానాన్ని యథా ఈథంగా నిలబెట్టడానికే పాలకవర్గం పరిపరివిధాల ""త్రయతిక్షిసుంది. దున పాఠశాలల్లో దొరికే చఛదువుకిగాని, న్యాయశాలలో దొరికే న్యాయానికీ గాని ఈ అజ్ఞానమే మూలాధార్రం. లా ఇది అంధకొరం. దీని మీదకి “చై కన్య సాహిత్యం” తన కౌంతిరేఖలు (ఫసరిస్తుంది. అప్పుడు “నిషేధం” అస్‌ అరుస్తుంది పభుత్వం, నిర్బంధం” అంటూ క రుస్తుంది. సో ఆ సమయంలోనే అశేష (వజాసీకం తన అనేక కోటిహసాలతో బందూకులు (పయోగిస్తుంది. ఎర్రజెండా ఎగరేస్తుంది. పాత (ప్రభుత్వం పతనమేయేదీ అప్పుడే, నూతన సూర్యుడు ఉదయించేది అప్పుడే. ఈ దారి మన “మజుందారి', మార్కిసు దర్శనాన్ని లెనినిసు ఆచరణతో జోడించి, మావో ఆలోబనా విధానంతో సమన్వయించిన మజుండారి. * (బందూక్‌... సాహితీ సంక్రలనానికి ముందుమాట. (పచురణ = చ్లైతన్యసాహితి, అనంతప్పరం 1978 మే

కే పప (చారుమజుందార్‌ సక్సల్‌ బరీనిర్మాత . భారతకమ్యూనిస్తు.మార్కి-న్లు. లెనినిస్టు పార్టీస్టాపకు (22 ఏటపెల్‌ 1869)ల్లో ఒకరు, పార్గ మెంటరీ పంథాలో పడిపోయిన భారత రాజకీయాలను సాయుధ పోరాటం దారి పట్టించిన _ విన్నవనాయకుడు. జులై 16, 1872న అరెస్టయి 28 జైల్లో చనిపోయాడు. చారువజుందార్‌ మీన అంచనా గురించి ఈనాటి. విప్తవ కమ్యూనిస్తుపార్రీల్లో త్యీవమైన భేదాిపాయా లున్నాయి. అయినా అతనిదంటూ ఒకమార్శ ౦వుందన్‌ మజుంోదారి” అన్నాడు తీథ్రీ] న్‌ 770. మార్గదర్శి ఇదివరలో అనంతప్పరం నుంచి చై తన్య సాహితీపరులు “ర క్రగానం” అనే కావ్య సంకలనాన్ని ఛచురించారు. వెయ్యి కళ్లున్న దేవేంద్రుడి "లాంటో"“మనో (ప్రభుత్యం వెంటనే దాన్ని నిషేధించింది. ఈసారి వెలువడింది "బందూక్‌ొ”ొ, అడే చైతన్య సాహితి ఆధ్వర్యంలో: ఇందులో కవిత్వం మాతమేకాక ఒక కార్మికుని “తొలి పలుకు”, ఒక దార్శనికుని సిద్ధాంతవివేచన, అయిదుగురు నిబడ్డ రచయితల ఆవేదనతో కూడుకొన్న ఆలోచన, అస్పష్టత _ కెక్కడా ఆస్కారం లేని వచన రచనలూ వున్నాయి... బహుళా ఈ సంపుటిని కూడా _పజలకు అందనియ్యకుండా (ప్రభుత్వం వారు నిషేధించవచ్చు. ఓ 1 ఇందుకు తగ్గంత పుష్కలమైన యంత్రాంగం ఉంచుకొన్నదే కదా ఈ (పభుత్వం: మరి ఈ యం్శక్రాంగాన్ని అవినీతి మీదకి, అజ్హానం మీదకి, సల్ల డబ్బు మీదకి, అనారోగ్యం మీదకి నిరుద్యోగం మీదకి పోళ్ళించదెందుచేత” ఇదే (పభుత్వం ? కారణం స్పష్టమే ఇది (వజలకి (పాకినిధ్యం వహించే (ప్రభుత్వం కాదు. (పిజా పీడకులకు పరమాత్ముడు (ప్రసాదించిన హక్కుల్ని చెక్కుచెదర నియ్యకుండా కౌపలాకాచే (ప్రభుత్వం ఇది సరిగ్గా యీ హకు్కుల్నే సవాల్‌ చేస్తోంది ఈ నాటి యువతరం 1 దేశంలో తొంభై శాతం నిరాధారుల మీద పదిశాతం పీడకవరం శాసిసున్న అధికారం (ఛజొస్వామ్యం ఎలా అవుతుంది ? పాతికేళ్ళ “*రాటికీయ స్వాఠం(క్యం” వ్‌ సామాన్యానికి ఒరగ బెట్టిందేమిటి ? ఈ ఇరవయ్యయిదేశ్శలో అక్కడా ఇక్కడా అనకుండా దేశం అంతటా దైవభక్తి, దారిిద్యం ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడుతూ "పెరిగి పోతూండడానికి కారణమేమి టి? మనకన్నా ఆలస్యంగా స్వాతంత్ర్యాన్ని సారించుకున్న జన చై నాలో ఎలుకలూ, ఈగలూ, దోమలూ, సుఖరోగాలూ అన్ని రకాల దేవుళ్ళూ కలికొనికై నా కనదిడక పోవడ'మేమిటి ? పైగా చైనాను మన శతృవుగా చింతిస్తూ. జాజ్వలమానమయిన అచ్చటి సాంఘిక యధార్జాన్ని మన జనానీకానికి అందనియ్యకుండా అడ్డుపడుతున్న శక్తులేవి ? ఆ శక్కుల్ని హత

రం! మార్చడానికి, మంచి దారిలో మనుగడను ములచుకోడానికి మనం అనుసరించవలసిన మారం ఏమిటి ? భా ఈ (ప్రశ్నలన్నింటికీ “బందూక్‌ “లో త్త భద్ధితో కూడిన తిరుగులేని సమాధానాలు మనకి లభిస్తాయి. చైనా మార్గమే మన మార్గం | (దిందూక్‌” పృస్థకపరిచయం “పిలుపు! పక్షపత్రిక [18.9 1870) “ఓ. వివవం జయి సోంవి ళన అణి ఇవి జైరామ్‌ ర్చంచిన కవితా ఖండికలు, విప వ రచయితల సంఘం ఏర్పడ డానికి రెండేళ్ళ్‌ ముందునుంచి, ఆకర్వాత మూడేళ్ళదాకా అప్పుడపుడు రాస్తూ నచ్చినవి వచనగీతం మొదలు, జానపదగేయందాకా రకరకాల రచనారీతులున్నాయి. వీటిలో చేపట్టినరూవం ఏదయినా అని స్న౦ంట్‌లోనూ ఒక సెదాతిక స్ఫూ లర్డిని నిలుపు = అడ చకా కోవడమే వీటిలోన్సి (ప్రత్యేకత. ఇడి కట్టుకధల సిద్దాంతంకాదు. పుక్కిటి సరాశాల ధం జ. రాద్ధాంతం కాదు. మార్కు ప్రవచించీస్‌ నాటిన మావో. పరిపక్వం చేస్తున్న చాకౌ ఎన్నో అగ్నిపరీక్షలకాగి రాటుదేలిన గతితార్కిక భౌతికవాద సిద్ధాంతం. ఇది. మార్కిల్సజానికి కౌలదోషం పట్లిపోయిందని అంచేవాళ అరుస్తూనే ఉండగా, (ప్రపం చంలో ఏదో ఒకమూల విష్తవం వజయవంతమవృతుంనే వంది తాత్కాలికంగా పై చేయి సాధించిన (ప్రతీపళక్తలు భూస్థాపితం కౌవడంకూడా జరుగుటూనే వుంది" ఇప్పుడు ఈ ఇరవయ్యో ళతాబ్దప్పు ద్వితీియారంలో (ప్రవంచవ్యాప్తంగా విస్త వానిదే ౨ రా. వీరవిహారం, ఒక్క మనదేశంలోనే వళ వాన్సిక్ర పరిస్పితులింకా పరిపక్వం కాలేదని ళం తాము (భమపడుళూ, ఆ (భమలనే 'సచారం చేస్తున్న వాణ్శన్నారు. యునతరం లోని బలహీనులు కొందరు అడే నీజమని నమ్ముషన్నాడు. మరికొందరు యువకులు పాలకవర్గం పవికట్టుక్రు పోషించే, (పోళ్చాపాంచే (ప్రలోభాల కన్నింటికీ వానిసలవు తున్నారు. అందుకే విరసం “బూర్జువా సంస్కృతి నశించాలి”, *బూరువా. కళలు జ నంచాలి” అన్ని పదేపదే నినాదాలిస్రోంది. బూజు పటిపోయి (పజలను పెడదారులను జాని లట పట్టించే బూర్జువా సంస్కృతి స్థానే శ్రామిక సంస్కబ్బృతిన్ని స్థాపించడానికి. దీక్షతో "కృషి చేసంది.

కేం ఈ కృషిలో ఒక ముఖ్యథాగంగా ఈనాటి విష్ణవసాహిత్యం రూపొందుతోంది. ఎక్కువగా కవితలు వెలువడడం కూడా తెలుగుజాతి విష్ణవచై తన్యానికాక నిదర్శనం. అయితే సాంస్కృతిక రంగం అంచున మ్యాతమే కవిత్వం నిలబడుతుంది. ఇంకా ఎన్నెనోో సాహిత్యరూపాలకు ఈ కృషి విస్టరించవలసి ఉంది. నూటికి డెబ్బై అయిదుగురు నిరక్షరాస్యులున్న మన దేశంలో పుస్తకొలు సాధించగలిగింది చాలా తక్కు-నం (అయినా నేటి పాలకవర్గం పుస్తకాలను నిషేధిస్తూనే ఉంది. ఈ నిషేధాలు విష్ణవసాహిత్య విజృంభణాన్ని ఎన్నటికీ అరికట్టలేవు) ఈనాడు, ఏనాచుగాని రెందేరెండు వర్షాలున్నాయి. పీడించే వర్షమూ, పీడ నకు గురయ్యే వర్గమూ, వీటిమధ్య సంఘర్షణ అనివార్యం. సామరస్యం అనూ హ్యాం. తరతరాలుగా, పలువిధాలుగా తమకు జరుగుకున్న అన్యాయాన్ని పీడితవర్షం అర్థం జేసుకోవడమ్హూూ ఆయుధాలు ధరించడమూ, పీడకులను పహతమార్చుడమూ' జరిగే తీరుతుంది. ఇదే చరిిత చాటుతున్న తిరుగులేని సత్యం- విస్త వరచయితలు ఈ నత్యంపట్లనే తమ అకుంఠిత విశ్వాసాన్ని బహుముఖా' లుగా (ప్రదర్శిస్తున్నారు. ఈ విశ్వాసాన్నే జైరామ్‌ కవితలు విన్సష్తంగా (పతిబింబి స్తున్న దర్పణాలు. మ$దాసు, క_11_78 (“ఎటయగాలికి ముందుమాట). "2. *“కొండగాలికి ముందుమాట కా(మేడ్‌ భూషణం కవిగా, కథానికా రచయితగా ఇదివరకే లబ్ధిప్రతిష్టుడు. ఇస్పుడు సవలాకారుడుగా పాఠకులకు పరిచయం అవుతున్నాడు. బహుళా దీనికి నా ముందుమాట అనవసరం అనుకుంటాను. ఎవరో కొత్త రచయితని సిఫార్సు చేయడం కాదిది. శ్రీకాకుళం జిల్లాలో జని్రంచిన అతని క్తి ఇప్పుడు ఆంధ్రదేశం అంతటా వ్యాపించింది. ఈ నవలతో అది ఇనుమడిస్తుందనడానికి నాకెట్టి సందేహమూ లేదు

1 పడ్త భూషణంమీద కాళీపట్నం రామారాన్స మేషారి (చభానం ఉందని కొంద ము రంటారు. ఇది కొంతవరకు మాాతమే నిజం. కనీసం ఈ "కొండగాలి నవలలో భూషణం నూటికి నూరుపాళ్ళు కనిపిస్తాడు. ఏమాటకామా'పే చెప్పుకోవాలి ఈ నవలని నేను పూ రిగా చదవలేదు. స్టా ప్పలాక న్యాయంగా అక్యడక్కడ తడివేను. అదే చాలు, భ్రీకాకుళం మాండలీకం మీద భూషణానికి గల అధికొరాన్ని నిరూపించడానికి. ఆ భాష అతని చెప్పుచేతల్లో ఉంది, ఇంఠకీ భాషంకే ఏమిటి? అడో పనిముటు. దానితో భూషణం చూపించిన న! పనివాడికనమే ఈ సవఐ।ః నవల అనా అన్నాను. కాదు. ఇది జీవితచిత్రణ, థ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ఒకా నొక (గ్రామం తాలూకు సజీవచి(త్రం. పాబకజనాల జీవితాలలో ఒక్కొక్క. మహా భారతగాథ ఇమిడి ఉంటుంది. ఆఅ మహాభారతానికి వ్యాసులవారు మస కాామేడ్‌ భూషణం. పుస్తకం అచ్చయిన తర్వాత అందరితోపాటు నేనూ చదువుశాను. అందాకా "సెలవ్‌. పార్వతీపురం, శీ 8-74 “73. మరో మూడు యాభయిలు గురించి ఒకటి రండు మాటలు విష్ణవ సాహిత్యం విజృంభిస్తున్న ఈ రోజుల్లో, ఎప్పుడో రాసిన ఈ విదూ షక సాహిత్యాన్ని స్రికల్లోనే నిద్ర పోనియ్యకుండా పు సకరూపంలో. తీసుకు రానడం అనేది ఎంతవరకు జౌచిత్యంతో కూడిన చర్య అని జిజానుపులై న పార ణో చూ కుల్లో చికిత్‌ ఎ జనించవచ్చును. అందుకు సమాధానముగా ఈ ఒకటిరెండు ముక్కలు ఇక్కడ చెబుతున్నాను.

కే3ె5్‌ మొదటి సంగతి ఎప్పుడో రాసిన రచనలతోబాటు ఈ సంపుటిలో కొని న్‌ కొత్తవి కూడా (అవి చాలా కొద్దిపాట్‌వే అయినా ఉన్నాయి. సిరిసిరిమువ్వ, (పాస +కీడలు, లిమబుక్కు-లు... వీటన్నిటిలోనూ, ఒక్కొక్కదానిలో యాఖై కచ్చా ఎక్కువ గానీ రచనలు ఉండటం గమనార్హ్మ మనుకుంటాను. 48 పుటల నోటుబుక్కు.. అని "పేరుబెప్పి అట్టల సంఖ్య కూడా కలిపి కిట్టింపు లెక్కలతో వ్యాపారులు ఒక విధంగా విద్యార్థులను మోసం చేసే ఈ కాలంలో 50 గేయాలని చెపి) అంతకంటే ఎక్కువ సంఖ్యను ఇవ్వడం పాఠకులకు హర్ష దాయకం కాగలదనుకుంటాను. ఇంగ్లీషులో వ2ఓల'9 రం2ల2 అంపే 18 అనే అర్ధం ఉంది. అలాగే నా చిన్నతనంలో_బహుశా ఇప్పుడు కూడా 25 మామిడికాయలు అంకే 28 అని అర్థం, పెట్టుబడిదారీ విధానపు చివతిదశలో జీవిస్తున్న మనం, కనీసం ఈ అవసానదశలోనె నా ఆ విధానపు మంచి గుణాన్ని (కొనుగోలుదారుకు సంతృ పి, సంతోషం కలిగించడాని ఎ అందిపుచ్చు కోటం బాగుంటుందనుకొంటున్నాను. 50 కన్నా ఎక్కువగా ఇవ్వాలన్న ఉద్దేశంతోనే కొన్ని కొత్త రచనలను చేర్చడ మైనది. త్వరలోనే వీటన్నిటినీ కలిపి ఒకే సంపు టంగా “మూడు శతకాలు అనే పేరుతో శ్రోకటించాలనీ, అందుకు ముందు చర్యగా ఈ “మరో మూడు యాభయిలు” (గ్రంధస్థం చెయ్యడం జరిగిందనీ పాఠకులకు మనివి చేస్తున్నాను. ఇది “విదూషక సాహిత్యం” అని మొదశకే ఉగ్గడించాను. అయితే కేవలం

నవ్వించడానికి మాాకమే వీటిని రాయలేదు నేను. స్యత్రికా (సపంచంలో కార్దూనులు “నిర్వహించేవిధిని ఈ కఏత్వంద్వారా నేను సాధించదలచుకున్నాను. అందుకే కొందరు దీన్ని “కార్టూను కవిత్వం” అని పేర్కొనడం జరిగింది, *బూతాడక దొరకు నవుకా పుటదు” అని నవ్వించడముతోనే తన పని తీరిపోయిందనుకున్నాడు ఆనాడు కఏ చౌడప్ప. కొని నా ఆదర్శం వేమనః ఆతని కవిత్వంలో కూడా హాస్యం ఉంది. దానితో పాటు 'సెమైర్‌ + నీతి, ఉపదేశం ఇవన్నీ ఉనా వయ. మెడరిం1219, 00556 20, 17014264 మొదలగువారి నిశిత హాన్యరచనతే (ఫెంచి విస్తవానికి టపేరక్ర శక్తులుగా పని చేశాయన్న నిజాన్ని నుసం మరిచిపోకూడదు. “కన్యాకుల్కా” నాట

&నసి కాన్ని ఒక ఫార్సుగా (భమపడేవారు ఈనాటికీ ఉన్నారు. కానీ అందులో పెకి కవి పింజే హాస్యరసం వెనుక తన సమకాలీన సమాజాన్ని దుయ్యబిట్టిన భీభత్సరసాన్నే గురజాడ కటి గ్రోదర్శించాడు. నా గుర్ముపషముఖులలో గురజాడ కూడా ఒకడని అంద రికీ తెలుసుం విష్ణవాలు విజయవంతమొతున వె నేటి యుగంలో ఒకప్పుడు కవితలా సామా జ్యాన్ని పరిపాలించిన కరుణా శృంగార రసాలు అడుగున పడిపోవడమూ, అడుగున పడిపోయినవారి ఆశలకూ, ఆవేశాలకూ సంకేత్మప్రాయంగా వీర, భీభత్స రసాలు విజృంభించడమూ ఇద్‌ నేటి సాహిత్య వా సవికత. ఒక “న్‌0286 0£ షయిుంళరొ అనే తల్లి వేరు జీవిత మృ త్తికనుంచి చైతన్య పోషకమైన పదార్థాలను అనుక్షణమూ ఈ కవిత్వానికి అందిస్తూ ఉంటూంది. ఈ విషయం తెలిసికోకుండా ఊరికే సవేసి ఊరుకునేవాళు + ఆఖరికి తామే నవ్వుల పాలయిహోళారు. (మరో మాడు యాభయిలు మొదటి ముద్రణ అకోబరు 1974 యం. శేషాచలం అంగ్‌ కంపెనీ) (1పాంకోయ్‌ రెల్లే (149౬ (ఈ) గొప్ప మానపతావాదినృవ్యంగ్య రచయిత టో రఎ పాసయ్యాడు. ఫెంచి వికాస ఉద్యమానికి మార్గదర్శి. జీన్‌ జాక్విస్‌ రూసో (171 1 ఓ క (121208). జెసీవాలొ పృట్టాడు. అతన్‌ తండి గడియారాలు తయారు చేసేవాడు రూనైళ్వి బ్య క్షణమెన వ న క రచనల ద్వారా అనాటి వ్యవసను తూర్చారబటాడ్డు మ్‌ నెక్ట్‌ క్రేత్వం. తన తాత్త్వి అ బ్రాలు సెంచి మహావి పవం (178) మీద రూసో (వభావం (వ్రబలంగా ఉంది. * ల వాల్రేరు (1491178) ప్రాంప్‌తో ప తతణాన ( 1 0 పారిస్‌ ,_ “కొడు. పేరెన్నిక గన్న తత్వవేత్త వ్రైశౌస్తు నిఘంటువు రోక్రాడ్చుు కొన్నీ నవలలు కూడా + న నో (శెంచి మహావిపపోనికి మూర గౌ రాశాడు. తన రచనలద్వారా గ ర్గం సుగమం చేశాడు

కేపి?

"7డీ. కోళ్లూ, తవ్పలూ : ఒక (ప్రశంస

అమెరెకాలోనో, ఆస్ట్రేలియాలోనో ఒక కోడి కూస్తుంది. దాన్ని మనం తెలుగులోకి “కొక్కొరోకో” అని అనువదించుకొంటాము. ఏమిటి దీని అర్ధం?” తెల్లారింది. అంతా 'మేలుకోండీ” అని అర్థం. ఇలా మనల్ని మేలుకొలిపే సాహాత్యం అన్ని భాషలలోనూ వుంది. దాన్ని మనం అసువదించుకుంటున్నాం కూడా. (రష్యన్‌ నుంచి నవలలు, స్పొనిష్‌ నుంచి కవిత్వం, ఇంగీమ నుంచి నాటకాలూ, నాటికలూ ఇత్యాదులు, ౯

ఇంతవరకు ఇలా మనం విదేశాల సాహిత్యం దిగుమతి చేసుకుంటున్నామే తప్ప, స్వదేశంలోని ఇరుగు పొరుగు సాహిత్యాలను అంతగా పట్టించుకోవడంలేదు. కుమారితులసి లాంటివారి కృషి యీ లోపాన్ని సరిదిద్దుకోనడానికి చాలా సహాయకారి అవుతోంది.

సచ్చిరౌత్‌ రాయ్‌ని న్యుపసిద్ధ ఒరియా కవిగా మాత్రమే నే నెరుగుదును. ఆయన కథలు కూడా రాశాడన్న సంగతి చాసోగారి అమ్మాయి అనువాదాలు చదివే బాకొ నాకు తెలియనేబేదు. అందులోకీ ఎలాంటి కథలు: అంతర్తాతియ స్పాయిని అందు కోగలిగిన కథలు. జ 9

మొత్రం కథలన్నింటినీ ఒక్క ఊప్పన చదివి ముగించాను. స్టలాలు, మను మ్యుల పేర్లు మినహా కథలన్నీ అచ్చ తెలుగు జీవితానికి సంబంధించినట్టుగానే ఉన్నాయి. ఇందులో ఆశ్చర్యం ఏముంటుంది గనక? ( ఒరిస్పాలోనైనా, తెలుగు నాటనైనా మనుష్యులంకా ఒకలాగే ఉంటారు)

శైలుగు అనువాదం సాఫీగా జరిగిందని నేను వేరే చెవృనక్కరలేదు. కథ అస్నీ చదివిన తర్వాత పాఠకులే ఆ సంగతి (గ్రహించుకోగలరు. కుమారి తులసి స్యయంగా. చెయ్యి తిరిగిన రచయిశతి. స్వతంగతంగా తెలుగులో ఎన్నో కథలు రాసింది. అ్యగ(శ్రేణ్‌ కథానికా రచయిత అయిన చాగంటి సోమయాజులుగారికి అన్ని విధాలా తగిన ప్యతిక.

రౌత్‌రాయ్‌ కథలను ఒక్కొక్కటీ (పత్యేకంగా తీసుకొని చర్చించుదామను కున్నాను. కొని ఆవనిని సమర్డులైన మన జర్నలిస్హు సోదరులకు వదిలి పెడుతున్నాను. సామాన్య పారకుడు కూడా యీ కధలను ఉత్కంఠతో చదువుతాడనడానికి నాకెటి సందేహం లేదు. ఆ చదివించే శ్రి ఈ కథలలో సమృద్దిగా వుంది. చా

ఏవిటా శక్తిః కథా రచయితకి ముఖ్యంగా మూడు లక్షణా లుండాలని మొపాసా కాబోలు అన్నాడనుకుంటాను. అవి “నృ్పష్టత- స్పషత. మళ్ళీ స్ప్పష్ణత” (మళ్ళీ కాదు. “0121166. 012149, అ 10)0%5 0122146” అని కాదూ (ఫెంచిలో ఉందిః ఎనన డూ స్వచ్చత డి1ళజక 140000

136

రౌత్‌రాయ ఉన్నత వంశంలో జన్మించినవాడు. అటువంటివాడు కలవారి కుటుంబాల కష్టసుఖాల గురించి మాత్రమే రాస్తాడనుకుంటాము. కాని, అతడు “అధోజగతస్థపహోదరులో మీదకే తన నిశిత దృష్పిన్‌ సారించాడు. ఫలితం పాఠకుల యెదుట (ప్రత్యక్షంగా కనదిడుతూనే ఉంది. ఆధునిక ఒరియా సాహిత్యంలో రౌత్‌ రాయ్‌ అభ్యుదయ మార్గావికి ఆవిష్క _ర్త- (అతని కవిత్వాన్ని హరీంద్రనాథ చటో పాధ్యాయ ఆంగ్లంలోకి అనువదించాడు ) ఈ అభ్యుదయ దృక్పథమే అతని కధల్లో కూడా మనకు అడుగడుగునా గోచరిస్తుంది.

నవలలు కుడ్యచిత్రాలు (మం:11 226989) అనీ, కధానికలు కా ఎప్‌ షాట్స్‌ అనీ నేను అభివర్షిసూ ఉంటాను. వీటిని సృష్టించడానికి ఈనాటి రచయిత రెండు కెమెరాల సాయం స్వీకరించవలసి ఉటుంది. మార్క్సిజం అనే సినీ. కెమెరా ఒకటీ, 'సెకోఎనాలసీస్‌ అనే 2౬12౪ శెమెరా ఇంకొకటీ, నేటి రచయితలకు యీ రెండూ 'లెండు కళ్శ్ళలాంటివి గొప్ప రచయితలు జీవితాన్ని యీ నేక్రద్వయంతోనే చూస్తారు. అలా చూసినట్టు నిదర్శనంగానే ఒక చిన్నక్రథ అయినా, ఒక పెద్దనవల అయినా ఉండాలి. అస్పుడే అది గొప్ప రచన.

(పతి దేశంతోనూ బోలెడు నూతులూ,. వాటిలో ఎన్నెన్నో కప్పలూ ఉంటాయి... వాటి "బెక బెకలి హడావుడి గూడా మనం అనువదించుకుందూనే ఉన్నాము. ఇక స్వదేశీ కప్పల సంగతి చెప్పనక్కరబేదు. అందుకే ఉత్తమ సాహి త్యం బిహు కొద్దిగానూ, చెత్త సాహిత్యం కోకొల్ల లుగాను మనకు లభ్యమవుతుంది

సచ్చిరౌత్‌ రాయ్‌ ఉత్తమ సాహిత్య్యస్రప్ట

తిరుపతి, 148.78

[సచ్చిరౌత్‌ రాయ కధలు (ఒరియా) తెలుగుసేత చాగంటి తులసి, (ప్రచురణ జులై 1078. అరుణా పబ్లి షింగ్‌ హౌసు, విజయవాడ.)

“75. వసిడివన్నుల వఠాభి

జనవరి 1 నుంచి డిసెంబరు $! దాకా రోజుకో యాపిల్‌ పండు తింపే

డాక్షరును దూరంగా ఉంచవచ్చునంటుంది ఇంగీ షు సూ కిం

“ వఠాలి పంచాంగంలోని పసిడి పలుకులేటమిన్‌_పే గుళికలను రోబ్లు క్రాక్ర చొప్పున సేవిస్తే తెలుగువాడి మసస్సుక్సి ఆరోగ్యము, ఉల్లాసము. సిద్ధిస్తాయని నేను గ్యారంటీగా చెప్పగలను. *. ఏ సిద్దమకరధ్వడానికీ, ననంత కుసుమాకరానికీ లేని పునరుజ్జీవనళ క్రి యీ మాత్రలకుంది. ఆలసించకండి. నేడే (ప్రారంభించండి.

పఠాభి (తిక్కవరప్ప రామిరెడ్డి) ని నేను తెలుగుదేశానికి అతని “ఫిడేలు

శాగాల డజన్‌” ద్వారా పరిచయం చేశాను, తర్వాత “సంస్కార” చిత్రంతో పరాభి

క39

యావద్భారత కిరి ఆర్టించాడు. (అన్నట్టు ఆ చి(క్రానికి అంతర్జాతీయ బహుమతులు కూడా అభించాయి.) /

పఠాభిని ఆరు(ద్ర “వన్నులలో సంవన్నుొడని అభివర్షించాడు. పన్నులం'కే ఇంగ్లీషులో రెండర్జాల మాటలు. ఇలా ఆర్యుద చేత అనిపించింది పఠాభి (ప్రభావమే. ఈ పంచాంగంలో ఒక చోట *వేసినా తీసినా బాధించేవి పన్నులు అని ఉంది. ఇందులోని చమత్కారాన్ని నేను విశదికరించనక్క_రలేదుం

పఠాభి _ప్రభావంనుంచి ఆరుద్ర బయటపడలేదని ఒకప్పుడు నేను రాకాను. ఆ మాట నేనన్నంవమకు కాబోలు “అబ్బూరి వారి (ప్రభావంనుంచి శ్రీ శ్రీ ఇప్పటికీ బయట పడలే”దని ఆర్యుద ఎక్కడో రాయగా చదివాను. (ఎక్కడో కాదు, ఇటీవల - వెలువడ్డ పఠాభి కావ్య సంపుటి “కయిత నాదయిత”క్‌ ఆరుద్ర పట్టిన నివాశిలో.

ఆర్వుదది పొరపాటు. అబ్బూరి వారి, కృష్షళాశ్తి గారి భావ కవిత్వపు (వభా చాన్ని నేనెప్పుడో వదిలించుకున్నాను. గురజాడ్‌ (ఫథధావం ఇప్పటికీ నా మీద ఊందంళే నేను కాదనను.

వాసన్‌, ఊపవాసన్‌ జోకు నాదిగా చలామణీ అవుతూ వచ్చింది. ఇందుకు నేను బాధపడుతున్నాను. ఇది నాది కౌదని తెలుసు.

పఠాఖిదే అని ఇప్పుడు తెలుసుకున్నాను. అమ్మయ్య। అని ఇక నిట్టూర్పు పెడవటానికి ఈ అవకౌళాన్నిి వినియోగించుకుంటాను.

'పారంభించండిక పంచాంగ _(శవణం. మ(దాసు, 16.8.78.

[పఠాభి పన్‌ ఛాంగానికి ముందుమాట] "76. వా మాట

లండన్‌ నగరంలో వెలువడుతున్న “విదేాం్యధ (నచురణలో నిమిత్తం నా “మహా (ప్రస్థానం "గీతాలను కేప్‌ రికార్డ్‌ చేసి, నా కంఠధ్వని ఊన్న 02556468 బాటు నా సొంత దస్తూరీలో అన్ని గితాలను 20926 రూపంలో విడుదలచేసే సందర్భంలో ముందుమాటగా ఏదైనా చెనృమని (ప్రచురణకర్త పోదాలో మృిికుడు డా జిం కృష్ణమూర్తి నన్నడిగారు. అవ్పుడు చలంగారి యోగ్యతాప(త్రాన్నే చది 'వేద్దామనుకున్నాను. “మీ అభిప్రాయాలే వినిసించా”లన్నారు మి్యతులు. “సరే” అన్నాన్నేను.

ఈ (సచురణలో చలంగారి రచన లేకపోవడం ఒక లోపమని నేను భావించ శీదు. ఎక్కడైనా దాని విశిష్టమైన విలువ దానికుండనే ఉంది. అయితే అదే ముఖ్య

140

'మెసదవి అనుకునే వాష్థుకూడా ఉన్నారు. “(ప్రగతి వారస్యత్రికలో నేను నిర్వహి = చిన “వజ ((పళ్నేలు: జవాబులు) అనే శీర్షికలో పిచ్చిరెడ్డి అనే ఎం ఏ. విద్యార్థి “=య్రోగ్యశావ(క్రం చదివితే మహాప్రస్థానం గీతాలు మరి చదువనక్కరలేదని నేసం టాను. దీనికి మీరేమంటారు?” అని (ఫశ్నించాడు. అందుకు నా జవాబు, “మీరు సారక నామధేయులంటాను” అనిః

న చలంగారిచేత పని కట్టుకుని (పశంసావాక్యాలు (వాయించినవాడు జలసూ(త ౨ రుక్మిణీనాధళాన్తు. ఆ రోజుల్లో రుక్కాయి నాకు, అతని మాటల్లోనే “అనధికార పవీ సిటీ ఆఫీసరు*గా పనిచేసేవాడు. నా గీతాలన్నీ ఎక్కడెక్కడ అచ్చయినదీ ఒక నోటు బుక్కులో రాసుకునేవాడు. చాలామట్టుకు అతనికవి కంరస్థం. బక మారతను మా యింటికి వచ్చి, అప్పటికి అసం పూర ౦గా ఉన్న “జగన్నాథుని రథ చ(ొలు” చూశాడు. మహాప్రస్థానం గితాలన్నిటిలోనూ. ఏకటిగిని రాయనిది ఇదొక్కళే- “*జవితా?ా ఓ కవిళాః'" వంటి సుదీర్హ గితాన్ని కూడా ఒకే ఊపులో రాశాను, “వస్తున్నా యొష్తున్నాయ్‌"కి పేరడీగా “వెళిపోయాయ్‌ వెళపోయాయ్‌"” అంటూ జరుక్కు. ఆళ్వా సాంతం రాసి “భారతి”లో అచ్చు వేయించాడు. దానితో నాకు తొందరపుట్టి “రథ చక్రాలు” పూర్తి చేశాను. మరునటి నెల “భారతిలో అది వెలువడింది.

1040 ల లోనే “మహా(ప్రస్థానంు” (సెస్‌ కాపీ సిద్దం చేశాను. జనార్లనరొవు మరణవార్ధ వినగానే ఈ పృస్తకరీ అతనికే అంకితం పీనుకున్నాను. లీ రోజే (1888 లో ఒకరోజు “తలవంచుకు వెళపోయావా నే సంొ అంటూ అంకితగితం సిద్ధం చేశాను. తర్వాత 1850 నాటికిగాని ఈ (గంథం ము(దణ కాలేదు. “నళినీ పమార్‌” అనే మి్య్యకుడు చేసిన ధనసహాయంతో ముదటి ముద్రణ వెలుగు చూసింది. అది నా నలభయ్యోఏట నా మ్వ్మికుడి కిచ్చిన కానుక. జేమ్స్‌జాయిస్‌ ఆాః368 కూడా అతని సలభయ్యోపట పారిస్‌లో అచ్చయింది.

ఆ తర్వాత “మహా(ప్రస్థానం” ముద్రణలు విశాలాం్యధ (ప్రచురణల ద్వారా రమారమి ఇరవై సార్ల జరిగాయి. అందుచేత ఇప్పుడు కొత్తగా ఈ లండన్‌ ముుదణ యెందుకవి నేననుకున్నాన్తు. దీనికి శ్రీ పురివండావారు. చెప్పిన కారణం ఇది : మహాప్రస్థానం ఈ శతాద్దింలో తెలుగులో వచ్చిన ఏకైక మహాకావ్యం.” ఆయ నింకా ఇలా అన్నారు : “నాకు తెలిసినంతమటుకు మరే భారతీయ భాషలోనూ “కవితా : ఓ కవితా అంత గొప్ప గీతం రాలేడోని. ఈ (ప్రచురణకు మరో ముఖ్య కారణం ఉంది. ఇది నా సొంత దసూరీ. సౌంత గొంతుక. కవికా (పకాశసంలో ఏ భాషలోనూ, ఎప్పుడూ, ఎక్కడా కసేవిసీ ఎరగవి కొ త్తపద్ధతి ఇది 1

ఒకమారు గోరాశాస్త్రి నాతో, “అీఖ్రీ: నువ్వేమిటన్నా అనుకో, నా ఉద్దేశం నూ్య్రం ఇది । ఈనాడు ఇండియాలోని రచయిత అందరికన్నా నేనే గొప్పవాణ్నీ" అన్నాడు. "నా ఉద్దేశం కాడా అదే” అన్నాన్నేను.

కశ!

“మహా(వస్థానం” గీతోలన్నీ 80 లలో రాశానుం (నిజంగానే. గర్జించు రష్యా ఖో 41 లో, “నీడల 47లో రాశాను 80 నుంచి 40 దాకా సాగిన దళాజ్షాన్ని చరిత్రకారులు 0885 చటాట169. అంటారు. అష్వుడే అమెరికాలో (పారంభమైన ఆర్థిక మాంద్యం (ప్రపంచమంతటా వ్యాపించింది. (ఒక్క సామ్యవాద రష్యాలో తప్ప ఆ దళాబ్దింలోనే రెండవ (ప్రపంచ యుద్ధానికి రిహార్సల్చుగా "స్పెయిన్‌ అంత ర్యుద్దం సాగింది. ఆడెన్‌, స్పెండర్‌, డేలూయిస్‌ డిలాన్‌ థామస్‌, చార్జి బార్భర్‌ మొదలై నవారు గొప్ప రచనలు చేసింది ఆ కాలంలోనే. ఇండియన్‌ (ో(ెసివ్‌ శ్రైటర్స్‌ మానిఫెస్టా అప్పుడే ఇంగ్లాండు నుంచి వెలువడింది. ఇన్నిన్ని (ప్రవాహాల మధ్య నా మహా(వస్టాన గీతాలు కూడా (స్రవహించాయి.

ఈ వాస్తవాలని టికీ నేను స్పందించినా, ఇలాంటి రచనలను “న్పెామాజ్తిక హాస్టవికత” అంటారనీ, దీనికి వెనుకదన్నుగా “మార్క్సిజం” అనే దార్శనికత ఒకటి ఉందనీ అప్పటికి నాకు తెలియదు. ఇప్పుడొక్కసారి వెనక్కి. తిరిగి చూసుకుంటే, మహాప్రస్థాన గితాలలోని మార్కిస్టు స్ఫూర్తి, సామాజిక స్పృహా యాదృచ్చికొలు కావని తెలుస్తోంది.

ఒకటి మాత్రం నిశ్చయం, 1888 లో “నేను సైతం (పపంచాగ్నికిో ఇత్యాది గీకంతో (ప్రారంభించి కడసారిగా (గాంథిక శైలికీ, “గణబద్ధ చృందస్సులకీ గుడ్‌బై కొళ్తేశాను. ఇదే గురజాడ అడుగుజాడ. అంతవరకు సుమారు వెయ్యేచ్ళ అవ్యాహతంగా సాగుతూ. నలిగిన క్లాసి"ల్‌ బండి దారినుంచి గురజాడ తెలుగు కవిత్వానికి ఒక కొత్తమలుపు ఇచ్చాడు. రథాలూ, వల్లకీలూ, గుషరద్చిళ్ళూ వెళ్ళే దారిని తప్పించి, మౌటార్లూ, రై లుబళ్యూ. తిరిగే “ధనిక యుగానికి. తెలుగు కవిత్వాన్ని మళ్ళించాడు. గురజాడ చూపించిన మలుపును నేను మహా్యప్రసాన గీతా అతో మరింత వెశలు్రు చేళాను.

ఇది టెక్నిక్‌ కు సంబంధించింది. (గ్రాంథికంలో రాసే వృత్తాలు రథాల్లాంటేవి- పల్తకీల్లాంటివి. గురజాడ వాడుక భాషలో రాయమన్నాడు. మా(త్రా చృందస్సులను వాడమన్నాడు. నేసందుకే ఉత్సాహంతో ఊదేకంతో ఉద్యమించాను. ఇక విషయంలోకి వస్తే అందమైన అబద్ధాలలోకన్నా, నిషురమైన నిజంలోనే మంచి కవిత్వం దర్శనీయ మవుతుందని విశ్వసించాను. దీనితో మహా(ప్రస్టాన గీతాలలో సామాజిక వా స్తవి కతకు దర్పణం పట్టడం జరిగింది.

దీని తర్వాతిమెట్టు సామ్యవాద వాస్రవికత దీన్నింకా మనం అందుకోలేదు. అందుకోకుండా పెట్టుబడీదారీ గుంటనక్కలు. పెద్దపెద్ద కుట్రలే చేస్తున్నాయి అందుకు మద్దతుగా సాహిత్యంలో క్లాసిజం నిలబడీంది.

0119510189 గురించి కలనా! 2618. ఇలా అన్నాడు :. “012881 కమి 166 16 06 3816 ఇ[ింళ మిం వ2ంక200, 1091690213. 00 ౪?

1క2ై పే౦ళ్ళా 296 మ83 2192378 ₹0086056%1106, 16 శం?003 0 000503310% 01259149 3 ఓం మంటలు! 00౪1%80ల0బ20 0 1011010641 చా28 10 ౯988 30 12 ఈ6 2801086 ఇంత 294 1 ళం 9061678] యుంహింకం 1 25 ౯60668 10 2౯6898 16. 61002063ష1్ట09 0 6 కం921552906 26. పడక అలా 069 కం 0010121 01664 0£ 16 6211411980” క్లౌసిసిజంతో బాటు జాతీయ "దురహంకారం కూడా అభ్యుదయ నిరోధక మైనదే. దీనికి అంతరాతీయ దృక్పథమే. విరుగుడు. “లీనాలో రిక్షావాలా, చెక్‌ దేశపు గనిసనిమనిష్‌ అంటూ నేసే అంతరాతీయ తత్వాన్నే ఆహ్వానించాను. బడుగుదేశాలవారు నా యిల్లు, నా దేశం అనుపీంపే అందులో అసమంజనం ఏమీ లేదు. కాని ఈ భావాలు మరీ (పకోపించి వెరితలలు వే సేనే (ప్రమాదం. అప్పుడు నాయిల్లు, నా దేశం అంపే సొడుగింటిని కొల గొటడమూ, ఇతర దేశాలను దోచుకొవడనూ జరుగుతాయి. నునిశతమెన అంతరము దృష్టితో ఈ దోపిడీని దుయ్యబట్టి తిస్పికొ బ్రడం కంశే మరో మ్‌హ తర కర్తవ్యం మంచి కవిత్వానికుండ 'బోదని నేనంటాను జా మాత్రపష క లో నేను చేసిందంతా సామాజిక రుగ్మతను నిదానించడం ఇది ప్‌ ఇదీ మన (పపంచం. ఇలా ఉన్నారు ఇచ్చటి (వజలు $” అన్నాన్నేను, రైన రోగ నిదాసమే కాన్సి ఇంతటితో ఆగిపోకూడదు. జబ్బులకు తగమందు వెదకాలి. పైపై పూతలతో ఈ జబ్బులు కుదరపు. కావలసింది శస్త్రచికిత్స" దాన్నే విషవం” అంటున్నాను. విసవ నావ లంలో అభ్యుదయ కవిత్వమూ, విస్లవ బీజాలూ ఉన్నాయి. స | - “విప్లవ సాహిత్యం” అం'పే ఏమిటి ? సామాన్య (పజానీ కాన్ని విష్లవాచరణ కుద్యుక్తుల్ని చేశ్సే విధృగ్గా సాగేదే 1 ఇదీ నామాట. ఇక ష కృత కు. నా లండన్‌ (ప్రచురణకర్త అయిన కృష్ణమూర్రిగారికి ఉంటాను లండన్‌, 15-12. "80 వ (ప్ర స్టుమోంగా ఒకమాట చెప్పుకోవచ్చు. (పాచీనతత్వం ఇప్పుడూ, ఆ పాక్‌ చో సడకళ క్తులకే (ప్రాతినిధ్యం వపొంచ్రింది రొజకీయ నిరంకు -శత్యానికి నై సాహిత్య (సాచీనతత్వం, ఆదీను (పపంచంలోనూ, మధ్యయుగ ,స్నామౌజ్యాల్లోనూ అంతే జరిగింది, రినై జాను నిరంకుళశత్వాన్ని వెల్లడించడానికి

కేత3 ఇది మళ్ళీ ప్రాణం పోసుకుంది. ఇది ఎప్పుడూ కూడా పెట్టుబడిదారీ విధానపు అధికార తత్వమే

హెర్చర్దురీడ్‌ ఇంగ్రీషులో రాసిన దానికి తెలుగు అనువాదం.

77. లుఖియా ! ౧౧౦౦౯ ౩522 1)

ఈ కావ్య ఖండికల సంపుటికి రచయిక ఉద్దేశించిన "పేరు “కిరణాలు”. 085 21601109 216296 అనే శీర్షిక కింద రాస్తూ ఒక చిరుదివ్వెగా తాను (పనరిస్తున్న కిరణాలే ఈ గితికలని సవినయంగా చెప్పుకున్నాడితడు. అంతవరకు బాగానే వుంది. కాని ఈ రచనలన్నింటిలోనూ స్పందించే కవి హృదయపు సొమాజిక స్పృహకు “కిరణాలు” అనే పేరు సరియైన న్యాయం చేకూర్చదేమో అని నే నను కున్నాను. అందుచేత ఈ సంపుటికి “బిలిరక్క-సి” అనే పేరు సూచించాను.

బలిరక్కసి పొదలం'కే యేమిటో తెలియని వాళ్ళుండరు. అలాగే, వాటిని సరుకుతున్నకొద్దీ పెరుగుతూనే ఉంటాయన్న సంగతి కూడా తెలియని వాళ్శండరు. “బలిరక్కసి” మనం జీవిస్తున్న వ్యవస్థకి (ప్రతీక. ఇక్కడో ఆకు కోసి, అక్కడో కొమ్టై నరికి ఈ రాక్షసిని రూపుమావలేము. మొత్తం వ్యవస్థనే నిర్మూలించాలి.

అదే పనిగా అహింసా మంథశ్రాన్ని జపించడం వల్ల గా౫, అయిదేశ్శకొక సారి ఎన్నికల తంథశ్రాన్ని జరిపించడంవల గాం ఈ వ్యవస్థ కడతేరదు. అయితే ధనస్వామ్యమే (వజాస్వామ్యమని (భమించేవాళ్ళు మూ(తమే అసలీ వ్యవస్థంకా చోపభూయిష్టమే అంటే సుతరామూ అంగికరించరు సమాజంలో సొమాన్య మానపు డనుభవిస్తున్న ఈతిబాధలేవీ వీళ్ళకు కనిపించపు. (ఆ బాధలకు కారణమే వీళ్ళన్న సంగతి మనం మరిచిపోకూడదు 1)

బలిరక్కసి వికృతరూపం ఎలావుంటుందో తెలుసుకోవాలంచే. 10౯ 3216 అనే ఖండిక చదవండి. దీర్నె ఎలా నిరూూలించాలో తెలుసుకోవాలంటే “హింసా హింసలు” చదవండి.

“కరణాలు” అనే పేరును అంగీకరి స్టే ఇందులోని ఒక్కొకగ గీతం ఒక్కొక్క ఎక్స్‌-రే. ఐలిరక్కసి అనుకుంకే ఒక్కొక్కటీ దిలిరక్క-సి మీదనే తిరుగుబాటు. +

8. 10. 1082 -(వఐ. యస్‌. గిరి, (రాల) గారి పు స్గం మీద అభిప్రాయం. వెనక అట్ట మీద అచ్చయింది. “వంజా” నాటకం రాసింది కూడా గిరిగారే.]

144 "76. దిక్సూచిఎరా ఒకప్పుడు నేను ఆరుద్ర (వ్రాసిన “త్యమేవాఒహమ్‌” చదివి, ఉప్పొంగిపోయి చిందులు వేస్తూ, ఇకమీద నేను కవిత్వం (వ్రాయకపోయినా ఫర్వాలేదనుకొని సినిమా రంగంలోకి నిష్క్రిమించాను.. నాకో వారసుడొచ్చాడనుకొని సందిరపడ్డాను. కాని ఆ వారసుడు కూడా నాతోబాపే సినీమాలోకి వచ్చేశాడు. విష్ణ వోత్సాహంతో విజ్బం థించిన అభ్యుదయ కవిత్వం విగహారాధసల స్థాయికి దిగజారింది ఈ లోగా మా చుట్టూ కొన్ని నిక్ష ప (ప్రయోజనాలు ఏర్పడ్డాయి. వెస్పెడ్‌ ఇంటరెస్ట్‌ మాత్రమే మనిషి చేత మాట్లాడిసాయి. ఒక్కొక్కప్పుడు, హొటిని కోప్రాడుకోవడరకోసం, ఉద్య మానికే 'దోహం చేసేదాకొ మనిషిని తీసుకవెళ్తాయి. కౌని ఇటువంటి వాళ్ళని ఒడ్డుకు కొళ్తేన్తూ ప వవ (వవాహం నిరంతరాయంగా సాగిపోతూనే ఉంటుంది. ఇడో “జీవనది ఒకప్పుడు ఇసుకల్లో ఇంకిపోయినట్లు కవిపించినా ఇంకోసారి వరద గోదావరిలాగ ముంచుకొస్తుంది. విసైవ సాహిత్యం కూడ ఇలాంటిదే! జమీందారీ కవిత్వంమీద భావకవి వం ఒక తిరుగువొటు. భావ కవిత్వంమీద అభ్యుదయ సాహిత్యం ఒక విరగబాటు. అభ్యుదయ సాహిత్యంమీద విష్ణ వరచన ఈనాటి సరికొ త్త మెరుగుదాటు. ఇదే ఈ శళతాబ్రిప్ప సాహిత్య చరిత; ఇవాళ యవతరంలోంచి ఒక కొత్త తరంగం లేచ్చింది, ఇది హౌందరి (ప్రయోజనాలకి ఎనరు పెడుకున్నమాట నిజమే; అందుకనే డీనిమీద అంత వ్యతిరేరతా (ప్రచారం , ఒక్కటి చూడండి; తన పదివేల పాతికవేల ఆ స్పికోసమే ఒక మధ్య తరగతి ఆసామీ పోరాహోకీ పోరాడితే ఇక లక్షలూ, కోట్లూ ఉన్న మహోారాజులూ, మరాధిపతులూ, పీఠాధిపతులూ, మరెంత తీవ్రంగా సోరొడాలి। సం_సదాయభ క్తీ దేశభక్తి దైవభక్తి అన్నీ వీళ్ళకి అండదండలు చేకూర్చుతాయి. ఇతరులకి వీచు) అహింనని బోధిస్తారు. తమ (ప్రయోజనాల్ని ఎదిరించే వాళ్ళమీద హింసని పృరికొల్పు తారు. హింసంచే ఆయుధాలన్నీ వీళ్ళ అజమాయిషీలోనే వున్నాయి. విస్తవకారుడు హింసని (పతిహింసతో (పకిఘటిస్తాడు.. ఈ (ప్రఠిఘటన నేడు (ప్రపంచవ్యా ప్రంగా సాగుతోంది. డీవి ఫలితంగా అప పడే మూడోవంతు భూమి విము కమయింది. ఈ విమోచన పోరాటాల విజయుగా ఎవ్పుడె కే హొంసం (ప్రతిహింస నిర్మూలిస్తుందో అప్పుడే అహింస సిద్ధిస్తుంది. ఆది (ప్రపంచమంతా దో పిడీనుండి వము కి పొంది నస్పుడే, అనగా నా అంచనాలో, ఈ శతాదిం ముగియకముండే వచ్చేస్తుంది. ఇరవయొ్యొకటో భకా్ధిపు మానవుడికి పొంనడీ్‌. అగత్యం ఉండదు, (ప్రమేయం ఉండదు.

[45

ఆ నవ మానపుల్డి ఆవాహన చెయ్యడమే నేటి విష్త్వవకవుల కర్తవ్యం. అతని రాకకు అడు పడుకున్న అన్ని శ క్తుల్నీ, అన్ని సిదాంకాల్ని చీల్చి చెండాడ డమే విప్లవ రచయిత కలం చెయ్యవలసిన పనిః క

మగవాళ్ళంతా చేగువేరాలూ, వెంపటాపు సత్యాలూ, ఆడవాళ్ళంతా పంచాదీ నిర్మలలూ కాలేకపోవచ్చును. కొని వాళ్ళ త్యాగాలనుంచి గుణపాఠాలను నేర్చుకో లీని తెలివితక్కువతనాన్ని గురించి ఏమనుకోవాలి ?

మానవుడు ఇరవె ఒకటో శతాబం వెపుచేసే (పయోణానికి దిక్సూచి చెర బండరాజు “దిక్సూచి. అటువై పుకే ఖై ర్‌వయ్య “రా' అని పిలుస్తున్నాడు.

విప్షవ రచయితలే నిజమైన భక్తా్యగేనరులు.. వీళ్ళ సర్యపదాయం విన్గవ సంప్రదాయం 1 వీళ్ళ దేశం సమస్త విశ్వం । వీళ్ళ దైవం మానవుడు.

(సృజన-__మాననటతిక, ఫి(బవరి 18710 "79. అణువణువున స్పందించే ఈ *జీవన సమరంి అధోజగత్పహోదరుల కథా సరిత్సాగరం

1950 నాటి మాట: చలంగారి యోగ్యతాప్యతంతో సా “మహా(పస్టానం' తొలిసొరిగా అచ్చయింది ఆ సంవత్సరమే |

చలం అడుగు జాడల్లో నడుస్తూ, సెక్సు కథా రచయితగా. రూపు దిద్దు కొంటున్న భరద్వాజ తొలికిథా సంపుటం, చలంగారి వరిచయంతో అచ్చయింది కూడా ఆ సంవత్సరమే ॥

అప్పటిదాకా బెజవాడలో (అప్పటికింకా “బెజవాడ, విజయవాడగా పేరు మాద్చుకోలేదు ఉన్న చలంగారు ఇెలుగుదేశాన్ని శ్వాశళతంగా వదిలేసి రమణాశమం వెళ్ళిపోయే _పయత్నాలారంభించిందీ ఆ సంవత్సరమే ;

నా "“మహోా(సస్టానంి కావ్యానికి, చలంగారిచ్చిన యోగ్యతా పష్యతం గురించి నే నిన్చుడు చెప్పడంలేదు. భరద్వాజగారి “రాగిణి"ని చలంగారు. పరిచయం చేసిన తీరును పరిశీలిస్తున్నాను.

చలంగారు అన్న 'దేమిటం మే.

“చలం ప్పస్తకాలు, సారన్వతం కావనేదే కాకుండా, ఏ భాషకన్నా తల వంప్పలు అంటారు (ప్రాజ్జులు. అల్లాంటి దుష్ట సంప్రదాయం చలంతోనే ఆఖరు కాక, అది భరద్వాజ వంటి కొ త్త రచయితల ద్వారా పెర్‌ పట్యుయేట్‌ కాదోతోందం కే, చాలా నిరాశ పుడుతుంది, ఈ తెలుగుదేళపు భావినిర్హయ సారస్వత (వభువులకు.”

చలంగారు ఆశించినట్లుగా. ఆయన సంప్రదాయం, భరద్వాజవంటి రచయితల ద్వారా పెర్‌ పెట్యుయేట్‌ కాలేదు సరిగదా ___. చలంగారి మార్గాన్ని వగ్గేసి, తనదైన

146 స్వంఠ గొండుకకోనం, అన్వేషణ సాగించారు భరద్వాజ, ఇలా అన్వేషించడానిక్‌ చాలా కరణాలు కసదిడళాయి. వాటినన్నింటీనీ ఇప్పుడు ఇక్కడ గుత్తళంకింద. గుదిగుచ్చడం, నా అభి (ప్రాయం ఎంతమా(క్రం కాదు. ఈ అన్వేషణ =_ భరద్వాజగారిలోనూ, ఆయన రచనలల్లోనూ మంచి మార్పులనే తీసుకాచ ఎంది. 1008 నాటి మాటి | తెలుగు సాహిత్య క్షేత్రంలో 'కథానిక” విస్తారంగా పండుకున్న కాలమది. ఎందరో యస రచయితలు ఈ (్రక్రియవేపుగా 'మేగ్స చూపుతునా నరు. ఈ రచ యితరకు మార్గదర్శక _స్యూక్రాలను. తెలివిడిజేపే “గంథాలేపీ లేవు... అంతకు ముందెప్పుడో మహమ్మద్‌. కాసింభాన్‌గారు “కథానికా రచన అన స చిన్నప్ప్తుష్త కొన్ని (ప్రచురించిన నూట నిజమే గాన __ దాని (ప్రతులు దొరకడం దుర్శ భంగొ ఉంది, సరిగా అపుడు వెలువడింది. “కధలు రాయకం ఎలా? అన్న ప్పస్టకం 2 అ ప్పస్టకంలో చాలామంది వ్యాసాలతో పాట్సుగా భరద్వాజగారి వ్యాసమూ ఊంది. ఆ వ్యానకర్పలను పరిచయం చేయవలసిన వాధ్యతను ఉిరమల రామచం(ద్రగారు స్వీకరించారు. భరద్వాజను పరచయం చేస్తూ వారన్న డిసి “థ్రీ రావూ8ి భరద్వాజగారు పూ గిగా (ప్రజల మనిషి. రాజశేఖరుడు రచ యితకు ఉండవలసినవిగా చెప్పిన లోకవస్థత వినం ప్రతిభా వారి సొళ్తు 1 చిన్న ఒక సంఘటనా, కన్న ఒక దృశ్యం, వేన్న ఒక వార, వారి చేతులో క్ట కళలై పోళాయి. వారి పాత్రలలో రిక్రకాలి వృత్తుల వారున్నారు. 'రకరకాల (పవనృత్తుల వారున్నారు. సచ్చీలురు__దుశ్మిలురు, భకేలు_ర కులు, థోగులు- త్యాగులు, తౌగుటోతులు._వాగవోత్సల్స, వ్యభిదాశణుకు__అధిచారులు, కూలీలు. మాలీలు, సోమరులు ఎ పామరులు, అలిబ్లాలక్షోక్ష __ దిడుదాయిలు, అనుమాన (పాణులు.__.పరధనాపహరణ తాణులు, న లే విదరో ఉన్నారు. ఈ ప్యాత్రల చిన్న చిన్న అలవాట్లు క్షూడ్లా భరద్వాజగారి చూవృ దాటిపోలేదు... వారు (వ్రాసిన మూడువందల పెచిలుష్‌ కథ్రల్స (ఇప్పుడు ఆ సంఖ్య ఇంకా "పెరిగి ఉండాలీ మరి ఒకదాన్ని మ కోణంలోనూ పోలవు, సృష్టించిన రెండువేల చిలర పాత్రలూ, ఒకదాని నొకటి ఎప్పుడూ అనుస రించ్వ్య' ఇంతటి వై వధ్యం "హిధించడంలో గను. 1050 లో చలంగారు ఆశించినటుగా చ€ం ధోరణి పెర్‌ పెట్యుయేటొ కాశీషో కౌకనిశిగా __ 1088 నాటికి రకరకాల వృత్తలవారి. (ప్రవృత్తులవాని లోకవృ త్ర పరశలన చప “ప్రతిభ ఈన సొమ్ము"

క్షై47 చేసుకోగల స్థితికి ఎదిగారు. వైవిధ్యం సాధించడంలో '“తనకు కానే సాటి" అనిపించు కున్నారు.

“జీపససమరం” పు సకం నాకందగానే చదివేను. ఇటువంటి (గంథం తెలుగులో నాకు తెలిసినంతవరకూ రాలేదు. కానీ ఏనుగుల వీరాస్వామయ్యగారు. “కాశీయా(్ర చరిక'లో తను చూసినవి చూసినట్టుగా రాశారు. అయితే ఒక్కవిషయం స్పష్టంగా. నిక్కచ్చిగా చెన్పుకోవాలి. మనం అధికంగా (పాచుర్యంలోకి వచ్చిందిన్నీ, అలజడి కలిగించిందిన్నీ పాలకులచేత ఆలోచింప చేయగలిగిందిన్నీ ఈ “జీవన సమరం” అని ఖచ్చితంగా ఆనుకుంటున్నాను, అంటున్నాను కూడా ॥

అయితే ఒక్క సంగతి 1

ఈనాడు పుంథాను పుంథాలుగా వెలువడుతున్న పుస్తకొలకూ, ఈ పు స్తకావిక్‌ ఉన్న తేడా ఏమిటి ? వాటిలోలేని ఏ (ప్రత్యేకత ఈ “జీవన సమరం"”లో ఉంది *

శ్రియేటివ్‌ రై'టింగ్‌ అంటామే__సృజనాత్మక సాహిత్యం___ఈ సొపాత్య ఫ్టాయి కవుల, కథకుల, నవలాకారుల, మానసిక వికానం మీద ఆధారపడి, ఉంటుంది. ఉదాహరణకు చూద్దాం, డి3్రైన్స్‌ నవలలున్నాయనుకోండిః అవి ఫిక్షన్‌___ అంటే కల్పనా సాహిత్యపు కోవలోకివస్తాయి. కొని 'కల్పన'కు ఒక (బ్రాడ్‌ బేసో ఉంది. వాస్రవికమైన విశాలమైన పునాది ఉంది ఈ కారణంగానే, డికన్స నవలల్ని ఒక రకమైన 'డాక్యు మెంటరీ' అని అనవచ్చు. ఎవరూ స్పృశించని వ్యక్తుల జీవితాల్లోకి అఆనాటీ అధో జగత్సహోాదరుల జీవితాల్లోకి చార్జెస్‌ డికైన్సా (వవేశించాడు. పరిశీలిం చాడు. గొపు నవలల్ని సృషించాడు

అలాగే ఈ “జీవన సమరం” రచయిత కూడా ___

మనం రోజూ చూస్తున్నవి, చూస్తూకూడా ఏమ్యాతం పట్టించుకోకుండా కళ్ళు మూసుకుని వెళ్ళిపోతున్నవీ__ఎన్న్నో జీవిత దృళ్యాలున్నామి. వాటి నన్నిం- టినీ మనకు చూపిస్తున్నాడు రచయిత .

“ఇదిగో మన చుట్టూఉన్న జీవితాలు. ఇవి ఇలా దగ్ధమపుతున్నాయి. దిసీజ్‌ ది. రియాలిటీ 1 ఈనాటి వా సవికత ఇదీ 1 కొంచెం కళ్ళు తెరవండి । ఆలోచించండి : దీన్ని బాగు జేయడానికి మీలేమి చేశారు ? ఏంచేస్తారు 1” అని మనల్ని నిలదీసి అడుగుతున్నాడు రచయిత.

'సట్స్‌ అఫ్‌ లేఫ్‌' అంటామే । అలాంటి జీవిత శకలాల సంపుటీకరణమే. ఈపు సకం ॥ న

సా చిన్నతనంలో శిఅరాాగ్రాలమీద కూచున్న కథారవయితలు ఇద్దరుండేవారు. ఒకరు రష్యన్‌ రచయిత ఇఖోవ్‌. రెండవవారు ( ఫెంచి రచయిత మొవాసా వ్‌ రోజుల్లో మొపాసా కథలంటే చాలా ఇష్టం. ఎందుక్‌ చెప్పడానికి ముందుగా కథ్రల్ని గురించి నా అభిప్రాయం చెవృడం అవసరం |

కథ8ి చెభోవ్‌ కథలకు ఒక (ప్రారంభం ఉండదు. ముగింపు ఉండదు. ఏమీఉండదు. అందులో ఉండేదల్లా ఒక జీవితాన్ని యధాతథంగా (ప్రదర్శించడం మాత్రమే. ఒక అద్భుతమైన జీవిత చిత్రణ చెఖోవ్‌ కథనిండా వి ' స్పరించి ఊంటు?ది. సయ్స్‌ ఆప్‌ లైఫ్‌ అంపే-అదీ | ఇక మొపాసో కథల ముచ్చట | ఈ కథల్లో వో ప్రారంభం ఉంటుంది, నిర్వహణ ఉంటుంది. వో విచిత్ర మైన, అనూహ్యమైన కొసమెరుపుతో జ్రాడ్రిన ముగింపు ఉంటుంది. ఈ కొన 'మెరుపునే మనం “ట్విస్త్‌' అంటునా '్రమిస్పుడు. ఈ కొన మెరుపు విధానాన్ని ఆ దరిమిలా *ఒ. హెసనీీ' చాలా డెవలప్‌ చేశారు... రచయిత సామర్థ్యానికి, ఈ కొస మెరుపు వో గీటురాయి వంటిది. చి(తం। చెఖోవ్‌లో ఇలాంటి మెరుపు లేపీ మ్రనక్త కనబడవు. ఆయన కథలు నిరా ఉచందిరంగా, దిగందిరంగా, న్వచ్భంగా ఉంటాయి. కథ్రలు చదువుతుం కే జీవితాన్ని చదువుతున్న ప్లే ఉంటు౦ది. ఈ “జీవనసమరం”లోన్సి గాథల్ని బొాఖభోవ్‌ రచనలతో నేను పోలుస్తున్నాను. దేరార్‌ సోమెసీ పెయిసెస్‌ అవ్‌లై ఫ్‌; ఎన్న్నోజీవిత శకలాలు, జీవిత యాధార్జ్యాలు మనకీ ప సకంలో కనబడతాయి. సినిమాలో డాక్యుమెంటరీకి ఎలాంటో సానమున ఏదో ఈ మొత్తంప్పన్త కానికీ అలాంటి స్థానమే ఉంది. ఒక విషయం ఆధారంగా కధ చెప్పడం, కథ రాయడం సులువు. అదే విషయాన్ని డాక్యు మెంటరీగా తయారుచేయడం కష్టం. డాక్యు మెంటరీని చూసి మనమనుకుంటాం __"ప్లిమ్సిట్రిది? ఇందులో కధాలేదు, పాడూబేదు అని, కానీ డాక్యు మెంపేషనొ చాలా కషం। ఆ కషం ఏపాటిదో అనుభ వించినవారికి గాసితెలీదు. బి న ఫోవ్యోగఫీ విధానం అమల్లోకివచ్చాక మనకైెనో ' వివరాలు అందుదాటులోక్తి వచ్చాయి. కెమెరా, ఒక్కక్షణం చూసి తనుచూసిన వా సవాన్ని యథాతథంగా గట్టిగా తీవ్రంగా, ను ఎటంగా, మనకు చూప్పతుంది. నిజానీకి క్షణం కూడా అవసరంలేదు __క్షణంలో సగంతో సగం చాలును ; డాక్యుమెంటేషన్‌ అంజకే అదీః అతి న్వల్పృకాలంలో సు ఎటంగా తీ్యవంగా, యథాతథంగా చిత్రించడం | ఫోటోగ్రఫీ రాకముందే నిశిత దృోష్టిగల వికకారులు ఫోటో(గఫీని యాంటిసి కేట్‌ చేశారు. న సినిమాల్లోని డాక్యు మెంట్సొను కళ్ళతో చూస్తాం | ఈ 'జీవన సమరంలోని శాక్యు మెంట్సొను అనుకంపతో చదువుకుంటాం

కేకల ఇది పొగడ్ర కాదు ఇది సర్టిఫికెట్‌. కూడా కౌదు,

“జీవనసమరం' (గంథంలో కల్పనలేదు. కథలేదు. కేవలం జీవిత దృక్యాలే ఉన్నాయి. ఈ దృశ్యాలు జీవిత యాథార్జ్యాలు. ఆంటన్‌ చెళోవ్‌ కథల్లాగా నిరాడంబ రంగా, దిగంబరంగా, స్వచ్చంగా ఉన్న జీవిత శకలాలు £ లా

రాచకొండ విశ్వనాథ శాత్తి-- నా కవితలోని “కుక్క-పిల్ల, అగ్గిపుల్ల = సబ్బు బిళ్ళ' అన్న వాక్యాలను తిసుకుని కథలు రాశారన్న సంగతి మీకు తెలుసు,

మాటలు ఏ ఒక్కరి న్వంతమూకాదు. అందరివీనూ ; కానీ ఆ30ండుమాటల కలయికతో వో భావం ఉదయిస్తుంది. ఈ భావం ఆ రెండు మాటల్ని కలిపిన వాడిదే అవుతుంది. కొంచెం వివరిస్తాను.

“ఖడ్గం” అన్న పదం ఉంది, "సృృషి” అన్నపదం ఉఊంది. ఈ ర0డు పదా అనూ కలికేనరికి ఒక ఏచికమైన భావం స్ఫురిస్తుంది. ఈక “ఖడ్గసృష్టి” అన్న ఫేజును _శెండు పదాలను కలిపే పనిని _ నేను చేయలేదు. నాకన్నా అనేక వందల సంవత్సరాలకు ముందుగా నే మైలమ భీముడు చేశాడు.

గరళపు ముద్ద తోహమ

వగాఢ మహాశని కోట్లు సమ్మెటల్‌ ఉరగాధివు కోరలు పట్టుగార్లు, దిక్కారటి శిరంబు దాయ,

లఅయకొాలుడు కమ్మరి,

వైరి వీర నసంహరణ గుణాఖిరాముడగు శ్వైలమ ఖీమన “ఖడసృష్షి” కిన్‌ నూ న్‌! ఛు

అని ఆ ఖడ్గ సృష్టికి అటూ ఇటూ కొపేసషన్‌ మార్కులు పెట్టాను. ఆ పదం 'నాదికాదు* అని చెప్పడానికి 1

ఎక్కఎజణ్ణించై నా. ఏదైనా తీసుకోవడం తప్వుకాదు - ఆ తీసుకున్నదాన్ని సద్వినియోగం చశేయకపోవడంతప్పు. నామహా(ప్రస్టాన కాన్యం నుండి ఒక్ష పం క్తినో ఒక చరణాన్న్నో తీసుకుని 'జీవనసమరం' (గ్రంథంలోని కొన్ని జీవిత శకలాలకు శీర్షికలుగా ఉంచారు భరద్వాజ- అలాఉంచడం ద్వారా వాటిని సద్వినియోగం చేళారు.

చలంగారి. (ప్రస్తావనతో ఉపారంభించిన ఈ పరిశీలనను వారినాక్యాలతో నే ముగించడం నా ధర్మంగా థావిస్తున్నాను. రొగిణీ పుస్తకానికి రాసినపరిచయంలో చలంగారంటారు..

శేక50 “*క్యుయ్ర్రన చలం.తోవళొక్కడం, అరిఓక వీలు కింద ఏర్పరచుకొన నది కౌద నిన్ని, చలం అనేవాడు లేకపోయినా, స్వతహాగా ఈ విధమైన్టీక్‌ ఎటొజిషన్‌కోసం ఈయన వెతుక్కునే వాడేనని అనిపిస్తుంది 1” అవును. మిికుడు భరద్వాజ కొ త్తఎక్స్‌పొజిషనొను వెదుక్కున్నారు. అది.ంచలంగారు “అనుకున్నది కౌదు . [పగతివాదులు, అభ్యుదయవాదులు, ఆకొంక్షంచేది, ఆకొక్షించ వలసిందీ. అంధపభ _ దినపత్రిక 28.5. 1882 30. రావికాస్త్ర్రీయం “రావి శాస్త్రీయం” ఆవ్యూ రాద్దాం రాద్దాం అని అనుకుంటూనే ఉన్నాను. ఈలోగా మొదటి ముద్రణ (ప్రతులన్నీ అమ శ్రికం అయిపోయినటు శెలిసింది. ద్‌నిని చిట్టి పాఠకలోకంమీద రావిశాస్తికున్న అకర్షణళ క్రి ఎంత బలీయమేనడ్లో తెలుసుంది. వ్యక్తిగతంగా _ రావిశాస్త్రికన్న అకర్షణకోజాటి ఈ (గ్రంథం "విపవ రచదెతల సంఘంవారు (ప్రచురించడం కూడా ఇదీప్రారక్రలోకంలో ఇంత త్వరగా (ప్రాాపోజ డానీకొక కారణమని చెప్పుకోవచ్చు. ఇంతకూ డీనిలో రావిశాస్త్రి చారిస్మాను ఎగసనతోశ్స విశేషాలేవీ లేవ, ఇదో సవలా కౌదు. కొన్ని కథల సంపటమూ కొదు. సాహిత్యంమీద, దాని కాధారమెన జీవితంమీదా అస్నడపస్పుడు రొవిశాస్త్రి చేసిన వ్యాఖ్యాసాలుగా గీన్నినధ్వ్య ంచవచ్చు కాని అక్కండితో ఇది ఆగిపోదు. (గంఖాంతంలో ఏన్‌ ఎప్ప సకాళరాని క జ ళ రా పరితపిస్తూ ఒక విషాదగీతం వుంది. అది రావిశాన్హి కవిశా హ దది స స్వైసరకానికి న్‌! ఏలి. ఇంకా అనేక విషయాలమీద ఈ సంపృతీకరణ జరిగింది. పన్నెండు విభాగాలలో సంకలనక ర్త చలసాన్ని (సాగ్‌ శ్రోత పీటన్నిటిస చలసాని (ప్రసాద్‌ అన్న (శెడిట్ల్‌ 'టైటిల్‌నుబటి ఒక ఫిలిం ఎడిటర్‌ ఇష (ప్రసాద్‌ నిర్వహించినట్లు మనం (గ్రహొంచగలన్స్‌ళం. గ్‌ా వెలిని “రావిశాస్త్రీయం'లో ఎంతో విషయ వె విధం నక న్వయంగా, సహజంగా కథకుడు కౌబట్టి ఇందులో ఏల. నీ ప్ప రభయిత (ప్రతి చిన్న విషయమూ షాఠకునిలో టక్కైంర శ _శించి,ఉళ్సాహ సో వ యునా “నేసు కోళ్ళ సెంపకంమీద అథారిటీని, ఈ విషయ౦మీద నాక తెలిసిన స్తుంది, మరెవ్వరికీ తెలియవు" అంటూ ఒక (పామాణీక (గంథం రాఖాన్న న్ని సంగత్రుల్పు ఇంకొకడు “నేను సమ(గ్రాం్యధ సాహిత్యంమీద అథారిటీని శే నుకుంటా డొకడ్రు, లమ చూసిసన్ని (చదివి

కక్‌ 1 సన్నికాదు పుస్తకాలెవరూ చూసి వుండరు” అంటూ ఒక పెద్ద కేటలాగు గుచ్చెత్తి అడే గొప్ప సొవొత్య విమర్శ అనుకోమంటాడు.

“రావిళాస్త్రీయం*లో ఇలాంటి భేషజాలేవీ లేవు. శతాబ్దాల కిందట ఒక రావి గొతముణ్ని (ప్రభావితంచేసి అతణ్ఞీ బుద్దుణి చేసింది. ఈ శతాబ్ధంలో ఇంకొక రావి “తెలుగువొళ్ళను (పభావితంచేసి ప్రబుద్దుల్ని చేస్తోంది. అదే రావిళాస్త్రీయం.

ఈ రావి క్షణత్షణమూ శాస్త్రీయంగా ఆలోచిస్తుంది. మనచేత కూడా అలా ఆలోచించేటట్లు చేస్తుంది. ఈ శాస్త్రీయం మూఢవిశ్వాసాలమీద బిగించిన పిడికీలెత్తు తుంది, మనజేత హ్‌డా ఎత్హిస్తుంది.

( ఆం(ద్రజ్యోతి_వారప(త్రిక 14.1088)

21% సినవినూలోకం'

1. అవినీతి సినిమాలో మా(తమే అవినీతి ఉందని నేను చెప్పడంలేదు. ఏనాదు కాం్యగెసు వాష్ళ స్వరాజ్యావి 2 హక్కు భుక్తం చేసుకుని ఏకచ్చ్యక్రా ధిపత్యం చెలాయించడం మొదలుపెట్టాలో అపుడే మన సతనం అరంభనుయింది. (అంతకుముందు లేదని కదు. కురుప్పగా ఉండేదే నేటికి కుషుగా తయారయిందిం) ఏ ఆఫీసుకి వెళ్ళినా చాలు లఅవినీకి,. లంచగొండితకసం, ఆశ్రితసక్షపౌతం, కులాభిష్‌వేశం వేయిపడగలు విప్పి వికటనాట్యం జీయడం మనకు రోజూ అనుభవమే మద్యనిషేధం చాటున ఎందరెందరు ఎన్నెన్ని విధాలుగా మోసపోయారో, మోసపోతున్నారో రాయాలంపే ఒక చేటథారతమే. అప్పతుంది. సరే, ఇక వ్యభిచారం సంగతి చెప ఎనక్కరలేదు. ఇందులో స్త్రీ . పురుషు లిద్దరిడీ తిప్పే అయినా మస సమాజం అడడాన్నే శిక్షిసుంది. నిజంగా ఇవాళ. వాల్మీకి ఉంటే ఇప్పటి యథాశక్తి పత్యవతలను గ8ంచిమరో రామాయణం రాసేవాడు వాల్మీకి కన్నా గొస్పవాణ్నని చెప్పుకునే విళర్షనాధ వారు మళ్ళీ ఆ పాఠ _ అదిద్ధాలనే రాస్తారుగాని, మసకళ్ళఎదుట - కనబడుతున్న కఠోర సత్యాల జోలికి పోరు... నేటి అన్యాయాలను దుయ్యదడుతూ. త్తూ ర్పార్‌బడుతూ ఎవశ్ళేనా రాస్తే వాళ్ళది ఈయనగారి దృష్టిలో నక్సలైట్‌ సాహిత్యం. నేటి ధనస్వామ్యన్యవస్థలో నీతిగా చిళుకుదామనుకున్నా పీశ్చన్సి పరిసిక్రులు అనుక్షణం, అడుగున పడిపోయిన వాళ్ళనే కాదు పై తరగక్రులహ్యబోళ్తూడా సడసు న్నాయి. సినిమా ఒక వ్యాపారం అని తెగేసి చెబుళన్న వాళ్ళన్నారు. ఇక వా! సాం అన్న తరువాత ముక్కుకు సూటిగా వెళ్ళడానికి పీతేదుు గో సస వీ అలా వెళ్ళితే, ఎదుటనున్న గోడను ఢీ కొని మక్కంట "ర కం కాటు ఈవి కాబట్టి. అదునుబట్టి అవ్పుడవ్సృడు వంకర టింకర మాగానస్న్‌ అన చక్ర తప్పదు. ళు ల్న లఅంవించవలసిందేః తప్పేకొవచ్చు....పాపమే కావచ్చు.... దేవుడికి నాలుగ్ది కొబ్బరికాయలు. కొశిలే చాలు. వాడే చూసుకుంటాడు. అంళా వాడి లీల 1... మసలో ఏముంది కనక ప్‌ో దేవుని మహిమళలని సినిమా (టిక్కులకో ప్వాలా 'యేక్షకులకు చూప 1 (ఇలా వోగుజేసుకున్న ఒక (ప్రొడ్యూసరు రచయితగారిని ఇన్‌కమ్‌ పించి లక్షలు విలువుడోపిడీ చేసినట్లు యిటీవలనే మనం పత్రికలో బంక ఎ నకులెట్లా ౮ ర దివేంం ఖ్రి ఆలా

కే5్‌3

ఒక పెద్ద డాక్సరు గవర్నమెంటు ఉద్యోగం చేస్తూ, వేల లెక్కని జీతం తీసుకుంటూ చాటుమాటుగా _ప్రైవేట్యుప్రాక్సీ సు సాగిస్తాడు. ఒక చిన్న టీచరు, చిన్న జీతం తెచ్చుకుంటూ తీరిక వేళల్లో ట్యూషన్లు చెప్పుకుంటాడు. ఎలా చావడం? ఇద్దరి వేన్నీళ్శకీ చన్నీవ్స అవసరమే । నాకు తెలిసిన ఒక చిట్టిపొట్టి సినిమాకవి ఉన్నాడు. నిక్షేపంలాంటి గవర్నమెంటు ఉద్యోగం, ఐనా రాబడి చాలదు. సినిమా హీరోలనీ. మ్యూజిక్‌ డై రెక్టర్లనీ కాకొపట్లడం ఒక లఅలితకళగా డెవలప్‌ చేశాడు. ఆమధ్య యితగాణి మద్రాసు నుంచి మరో చోటుకి బదిలీచే స్తే, కాలుకాలిన పిలిలాగా ఢిల్లీ దాకో వెళ్ళి ఆ ఉత్తరువు మార్చించుకున్నాడు (తగుమ్మాత్రం లంచం చద్‌వించు కుస్నడని నా అనుమానం, ఢిల్మీలో డబ్బుపారేస్తే మిలిటరీ రహస్యాలను కూడా కొనుక్కోవచ్చునట గదా 1) ఈ కవిగారు కూడా సామ్యవాదం గురించి కబుర్లు చెప్పేవారే ॥

బౌను, ఒక్కా సినిమాల్లోనే కాదు, అంతటా అవినీతి అంతరించాలంపే సామ్యవాదం ఒకగాయే శరణ్యం : కౌని ఈ ధనస్వామ్యవ్యవస్థ ఎలా పోతుంది? దాని స్టానే సామ్యవాద సమాజం ఎలా ఏర్పడుతుంది? తరతరాలుగా గడ్డకట్టిన పెట్టు దిడ్‌దారీ విధానం ఎలా దిద్దలవుతుంది? దానికి కార్‌ మార్క్‌ ఒకే ఒక్క పరిష్కార మార్గం చూపించాడు. పీడకులకు వ్యతిరేకంగా పీడితులు సంఘటితం కావడమే ।

పైకి ఏంత దృఢంగా కనబడుతున్నా ధసస్వామ్యవ్యవస్థను నాశనం చేసే పీటలు

దానిలోంచే బయలుదేరుతాయన్నాడు మార్క్స్‌. బిటిష్‌ సా్యామాజ్యం నామరూపాలు లేకండా నొాశనమవుళుందని యాభై ఏళ్ళ్యక్రింద ఎవరైనా అనివుంపే వాళ్ళని పిచ్చి వాళ్ళకింద జమక్హైవారు 1 మరి నేడు....?

ఇక్కడ మ,దానులో, మన దంత (ప్రొకొరాల్లో ముసుగు తన్నుకుని నిద్ర పోతున్న మనకి దేశంలో, యువతరంలో ఎంత అశాంతి యుంయూా (ప్రభంజనం లాగ విజ్బంభిస్తోందో ఏం తెలుసు ? వాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఎన్నెని ష్‌ రకాల సిచాతినీచమైన కుట్రలు సాగుతున్నాయో మనకేం తెలుసు ? కాన, మేలుకున్న యువళ కిని ఏ ముసలి పీనుగులూ ఎదుర్కోలేవు. ఇంకా ఏకా సయినా సీతీ, నిజాయిత్‌ మిగిలి ఉంపే అవి యువతీ యువకుల్లోనే ఉన్నాయి, వాటిని పెంపొం దించేలాగ తన కలాన్ని పదును పెట్టడంకన్నా ఈనాటి రచయితకు యింకో మహత్తర కర్తవ్యం పముంటుంది ?

కాబట్టి ఈ వ్యాసాన్ని ముగిస్తూ సొటి రచయితలకు (కసీసం సినిమారచయిత లకు) శేనాక విజ్ఞప్తి చేస్తున్నాను, ఇంకా ఎందుకు వెంకపేశ్వరునిమీదా, తులిశమ | మీదా భజనపాటలు ? ఇంకా ఎంతకాలం అమాయక (పజల్లోని అజ్లానాన్ని మూఢ భ కిని మీ రచనలతో రెచ్చగొడకారు ? పొట్టకూటికోసం అంటోకూ ? శజలకి హానిబేసీ మీ పొట్టలు నింపుకోవడం ఏం న్యాయం” (వజలకు మేలుచేసే

10

5డీ రచనలుచేసి కడుపునిండా కావలసినంళ తినండి. సామాజిక వా స్తవికతను శాస్ట్ర్రియ దృష్టితో చూడగలిగిన శ క్తిపంతులు మిరు 1... “మనుషులుమారాలి” లాంట,. “దేశమంటే మనుషులోయ్‌” లాంటి మరో పాతక చి(్రాలేనా వచ్చే సంవత్సరాంతానికి వెలువడేటట్టు చూడ్డం మిరు తల్బుకుంపే ఏమా[(తనూ కష్టమైన పనికాదు. పాపం మిత్రుడు నెల్లూరు కాంతారావు పదిహేసుకోజుల్లో చచ్చిపోతాడనగా నాకో ఆఫర్‌ యిచ్చాడు. ఎంత తీ్యవ్రభావాబన్న కధ అయినానరే__రాసియ్యండి. నేను చలసచ్చిిత్రంగా రూపొందిస్తాను! ....అని. అలాంటి నెల్లూరు కాంతారావులు ఒక అరడజనుమందయినా లేరా మన తెలుగు సినీపరిశ్రమలో ?...(కాదు వ్యాపారంతో 1) (కౌరడా'. 107 జనవరి ౮్తె. సెక్పు "పక్చు అష్నేప ఇన కాదు; పాపమూ కోము! పిష్త స్ట్‌ న్నానే ౦డీ స డితీరాలి. సెక్సు ఉండడం నెరం ఉందంటూవుంటావ, నా ఉదేశ్యల్రో ్సేకూలో ణు మా సాహిత్యంలోనూ బూతు హృదయాల్లో ఉంది, పచ్చ నో సందర్యంపళై మత్త . లేదు; అది చూసేవాళ్ళ పాటల్లోనూ. మాటిల్లోనూ సృ ఫౌతంగా ఉఎపేనే బూతు. అలాగే సినిమ దో ఖి గనక ఊంశ్చి ఏదీ బూకు కాదు, (విజయచిత్ర మాసపత్రిక మే 1872) 59, మన సినిమాలు కోసిలిం పపంచం ఫి వ్రీ కొందరు సినీ జర్నల పో వ్య నేనొక పత్రికలో (వ్రాసినందుకు ఎస్సుడూ ఇంధువిరోధి క్రాక్ర తప్పదు, ఫ్య చ్రందట, ఏం చెయ్యడం? యధార్థ వాది పోతోందో ఈ మికులకుషూ శ్ర శెళియదా 'స్రిచంలో ఎంత కుళ్ళు ్రేరుకు మీద అఖభిషేకా దౌ? తెలుగునాట [పతి ఊశ్ళోను పోసర ఇకౌలు ఇందుకో చిన్న ఉఊదాహర్రజ మా న్‌ న నం వళ్ళమాతామే ఇసుంంపే వీ పరం వాత న క్‌ పార్ల, నిజాయితీ 5 పాదా వృంచే, ఈనాడు సిసీ ఫీలులో మోసం నూటికి 25 పాహ్శా ఉన్నట్లు తోస్తుంది, జౌయితీ 25 పాట్ళా మోసం 5 మరి, ఇలాంటి ఫీలును 0 నన్నడగవచ్చును. అది సూ న పశ దుకు టి పెట్టుకున్నానని కొందరు నన్ముకం ఏ కొంచెమో ఇంక్‌ నాలా ల్‌ (పళ్షెశనం చెయ్యగలనన్న (అల్పసంఖథ్యాకులే కావచ్చు చ) అనేకులీ ఫి లలో | *. నొలాగ ఆలోచిస్తున్నవాళ్లు లలో, డై రెక్టర్హలో, ఆరిస్తులలో, త్రద్షిత్రరో చ్బ న్నారని నాకు తెలుసు. ోరప్‌యికే తొషయన్ల ల్లో ఎంతోమంది. నాలాగే

కేక్‌ 5 అవేదన పడుళున్న వాళ్లన్నారు. ఈ కుళ్ళు వ్యవస్థ ఇలాగే ఉుడిపోదనీ, ఇది చూర్చుడం సంఘటిత్యపయత్నం ద్వారా సాధ్యమన్‌ నేనూ వీళ్ళూ నమ్ముళూండడం వల్ల నే ఇంకొ యీ ఫీల్లుతలో నేనున్నాను. సమాజంలో ఎలాగయితే సమూలమెన మార్పులు రాక్రతప్పదో అలాగే ఫిలిం (పపంచంలోకూడా ఆశ్చర్యకరమైన పరి న్నర్తనం అచిరకాలంలోనే వచ్చి తీరుతుంది. అందుకు మొదటిమెట్లు ఫిలిం పరిశ్రమ జాతీయం చెయ్యడం: అలా చెయ్యడం వ్యక్తి స్వాతం(త్యానికీ భంగకరం అని గోల పెపేవా జృన్నారు. ఎవరువాళ్ళు? ధనస్వామ్య వ్యవస్థకు మూలస్థంభాలుగా నిలిచి, "స్వేచ్చా వ్యాపారం "పేరిట కష్టజీవులను కొల్ల గొట్టి అక్రమలాభా లను ఆర్డి౦చేవాళ్ళు, పన్ను లెగగొ పేవాళ్ళు, నల్లడబ్బు 'వెదజల్లేవాళ్ళు. పరిశ్రమలో అట్టడుగున పడివున్న వాళ్ళని పెకి రాసిస్వకుండా అదిమిపెటి, వాళ్ళ రక్తాన్ని జలగల్లాగ పీల్చేవాళు. సమాజ సేమానికి హానికరమైన వ్యు క్రిప్వాతం్శత్రావికి అర్షెం లేదు. ఆవసర మైతే రాజ్యాంగాన్నే నవరించి సమాజ క్షేమాన్ని సంరక్షించవలసిందే. సినిమా శేవలం ఒక వినోదసాధనం కాదు. ధనస్వామికి లాభాలు కూర్చిపెసే జానపద మర్మకం కౌదు. (శ్రజాజీవితాన్ని కలుషితం చేసే విషగుళికలను భారీఎత్తున తయారుచేసే ఒకప్యాక్షరీ కానేకాదు అది ఒక మహత్తరమైన ఆయుధం. అరోగ్యం చేకూర్చోగల జౌషధం. దీన్ని సంఘవిిద్రోహంల చేతిలోంచి. లాక్కొని (ప్రజా య త్తం చేసినప్పుడే మనదేశం బాగువడుళుంది. అప్పుడు (సినిమా కథల్లోతప్ప నుళక్కేడా కనిపంచని) నకల సుగుజాభిరాములై న హీరోలు వెండితెరనుంచి అంత రానమౌతారు. వాళ్ళతోబా కే వాళ్ళనారాధించే దురభిమాన సంఘాలుకూడా రంగం న్‌ంచి నిష్క్ర9మిస్తాయి. అప్పుడే చలనచిత్రం నిత్యజీవిత వాస్తవాలను నిజంగా (ప్రతిబింబించే అమోఘ మెన, అపూర్వమైన దృళ్యకావ్యమవుతుంది. లా (శెబగు సినిమా వార్షిక సంచిక, అక్షోబర్‌' 70 సాజన్యంతో) (సృజన = మాసవ్యత్రిక 1871 డిసెంబర్‌) 84. నొకు నచ్చిన వా సినిమాపాట నాకు నచ్చిన పాట గురించి రాయాలి. మరెవరివో కాదు; నేను రాసిన పాట అన్నింటిలో నాకు నచ్చినపాట గురించి రాయాలి. ఇంతవరకు నేను వందలాది పాటిలు రాశాను కొన్ని ఇస్పుడు జ్లాపకం కూడా లేపు, అకస్మాత్తుగా ఏదో ఒకో పాటలప్ప న్తకం తెంచినప్పుడు అందులో నా పాట ఒకటి కనదిడితే “అరే; ఇది నేను రాసిన పాటేనాళొ అని నాకే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. 1850తళో విడుదల అయిన

కే56 "ఆహుతి" చక్రం మొదలుకొని, నిన్నా, ఇవాళా విడుదలవుతున్న చి(త్రాలదాకా నేను రాసిన పాటలు వెయ్యింటికి పైగా ఉరటాయి.. (అయిదువేల “పాటకూ, పదివేల పాటలూ రాశానని ఎవరై నా చెన్వుకుంపే అది ఉత్త అశిశయో క్రి మాతమే? ఐహుశా తెలుగు సినిమొపాటలు అత్యధిక సంఖ్యలో రాసింది నేనే అనుకొంటాను. అన్నిటినీ ఒక్కచోట పోగుచేస్తే అవి రెండువేల సంఖ్యను కూడా చేరవు. ఈ పాటల్లో ఏదో ఒకపాటను గురించి ఇప్పుడు నేను రాయాలి. అది నాకు నచ్చినదని వేరే చెప్పడం అనవసరం. (నేనురాసిన పాటలసీ ఎ నాకు నచ్చినవే.. (ప్రొడ్యూ సరుగారు డబ్బిస్తున్నారు గదా అని ఏదో ఒకటి రాసి అతనిమొగాన కొట్టిపారేసే అల వాటు నాకెప్పుడూ లేదుఏ) అయితే నేను రాసన సినిమా పాటలనీ ఎ ఆచంద్ర ఛారా ర్కంంగా నిలిచిపోతాయన్న (భమ నాకులేదు. వెయ్యికి పైగా నేను రాసిన పాటలలో కనీసం ఒక వంద అయినా నాలుగు కొలాలపాటు నిలుస్తాయన్న నమ్మకం మాతం నాకుందిం ఒక్ర మి(ళుడు నా సినిమా పాటలన్నిటిలో నాక్రు నచ్చినవి సుమారు నూరు పాటలు ఎంపిక చేసి ఒక చిన్న నంప్పటిగా వెయ్యాలనే (పయత షృంలో ఉన్నాడు. ముందుగా నా పాటలన్నీ ఒకచోట చేరిస్తే గదా, తర్వాత వాటిలోంచి మంచివను కున్నవి ఎన్నుకోవడం సాధ్యం! చాలా పాటల పుస్తకాలు దొరకనేలేదు. దొరికిన వొటిలో కొన్నిపేజీలు చిరిగిపోయాయి. అయినా పాపల పృస్తకాలకోసం నా మి్యతుడు గాలిస్తూనే ఉన్నాడు ఇంతకూ నాకునచ్చిన పాట గురంచి ఇంతవరకూ. ఏమీ రోయనే లేదు, అన్నివందల పాటలలో వ ఒక్క పాట గురించి రాయడం? ఏదో ఒక పాట గురించి రాశానంపే మిగిలినవేవీ నాకు నచ్చలేదని మాతం ఎవరూ పొరపడ నక్కర లేదు “పంతాలు పట్టింపులు! అనే చికంలో నేను చాలా పాటలు. రాళాను. (మ్యూజిక్‌ డ్రై రెక్టరు పెండ్యాలకు జాతీయ బిహుమతి. గ్రావడం ఆ చిక్రంలోవి పాటఅవల్ల నే గల్లా పెట్టివద్ద ఆ చిత్రం అపజయం పొందడంవల్ల ఇపుడా పాటలన్నీ మరుగున పడిపోయాడు. కౌనీనాస్త శ్రేతిపథంతో. ఇప్పుడోక పొట మాత్రం నుస్పష్షంగా మెదులుతోంది. ఆ పాట పు జ్జ పూరి పారం (నాకు జొపకం ఉన్నంతవరకు ఇది, ళో “ఇనుకోరా।; ఇనుకోరా, ఈ మల్లన్న మాకే ఇనుకోరా, ఇనుకుంటే అది మంల్నకిరా ఇనకుంపే కళ క్రంచికిరా। ఈ బతుకుందే, మా 'వెడ దిపపు మోసం ఒకటే కానా తేల్‌ నిజముందే అది ఎంతో కరువ్చ

కే5్‌7 దానిని దాచు, పొదుపుగ వాడు: 'తైలుస్తరంగు సత్యానిది పసుపురంగు పైత్యానిది నలుపురంగు సీకటిది ఎరుపురంగు ఆకటిదిః కాలే అకలి కార్చిచ్చు: దాన్ని కల్లు నీళ్ళతో సల్హార్చు!”

ఈ పాట నాకు నచ్చిందనడానికి సాహిత్య సంబంధమైన కారణాలన్నీ అలా ఉండగా, ఓ ముఖ్యమైన “సెంటిమెంటల్‌ కారణ౦ ఉంది. ఏమంజే _ ఈ పాటను తలమకొన్నప్పుడల్లా నాకు నా మృతమి్యతుడు చదలవాడ కుటుందిరావు జాపకం వస్తాడు. కంభూపిక్చర్‌. కార్యాలయంలో నేనూ, సంగీతదర్శకుడు పెండ్యాల, గోర్శకుడు తలక్‌ కూర్చున్నాము. పక్కనే చదలవాడ కుటుంబరాపుకూడా ఉన్నాడు. అతడా మరునాడు రాాత్రంఠా ఒక కంపెనీకి పనిచేసి ఇంటికి వచ్చి నిిదలోనే మరణి స్తాడని అస్వుడు శాకు తెలియదు. పాట రాస్తున్న నేను పల్లవి ముగించి మొదటి చరణాన్ని. “ ఈ బకుకుందే ఎంతో బరువ” అని (ప్రారంభించాను. అది వింటున్న కుటుంబరావు “గురూగారూ: ఎంతో ఐరువు అనడానికి బదులు నూ "సెడబరువు అన వచ్చునేమో చూడండి” అని నాకు సలహా యిచ్చాడు, ట్యూన్‌ జేయడానీకి పెండ్యాల కేమీ ఇబ్బంది ఉండదని నాకు తెలుసు కాబట్టి కుటుంబరావు సలహాను తక్షణమే అంగీకరించాను. మరునాటి మరునాటికిగాని ఈ మా ' సెడ్డబరువు' ఎంత భారమైన హృదయంలో గూడు కట్టుకొని ఉందొ నాకు తెలిసిరాలేదుం

(సిశార వారస్మత్రిక 681878) 35. ఆహాహా ! అ రోజులు !

తెలుగు సినిమా (ప్రసక్తి వచ్చినప్పుడల్లా తరచు మనం “ఆహాహా, ఆ రోజులో ఎంతో మంచి చి(త్రాలు నస్తూండేవి; ఇప్పుడు సినిమా స్తాయి టౌ త్రిగా దిగ జోరిపోయింది” అనే మాటలు వింటూ పుంటాము. ఇది నిజమేనో? హో

కాదని చెపుడమే ఈ రచన వుద్దేశం.

మంచి చి(శ్రాలూ? చెడ్డ చిత్రాలూ యెస్వ్పుడూ వస్తూనే వుంటాయి. “గత కాలమే మేలు- వచ్చుకౌలము కంచన్‌” అనే మనస్తత్వం కలవారు మ్మాతమే పూర్వం మంచి చక్రాలు వచ్చేవనీ, ఇప్పుడంతా నాశనమే అని అంటూ వృంటారు. నేను మాతం గురజాడ చెపిఎనట్లు “మంచి గతమువ కొంచెమేనోయ్‌' అవి తస్ప కుండా అంటాను.

156 గతంలోనే కాదు. మంచి అనేది అప్పుడూ యిప్పుడూ కూడా కొంచెమే : అయితే, చెడ్డ చిలాలు కౌలగర్భంలో కలిసిపోతాయి. వాటిని మనం మరచిపోతాం. మంచి చిత్రాలు కలకాలం మన స్కైతి పథంలో నిలిచిపోతాయి. అందుచేత గతకొలం లోనేమంచి చ్యిత్రాలువచ్చాయనీ, ఇప్పుడలాంటివి రాలేదనీ (భమపడడానికి అవకాశం ఏర్పడుతోంది. నక్క-పుట్టి నాలుగాదివారాలు కాలేదన్నటు. అసలు తెలుగు సినిమా వయసే యాభయ్యేళ్ళ పై చిలుకు; ఈ స్వల్ప కాలంలోనే మంచి చిత్రాలను గతానికీ, చెర్ణ చిత్రాలను వ ర్రమానానికీ కేటామించేస్తున్నాం. ఇది పొరపాటు అవగాహాన అని వేరే చెప్పనక్కరలేదు. మొదటనే నేను చెప్పినట్లు మంచి చక్రాలు అప్పుడూ వచ్చాయి. ఇప్పుడూ వస్తున్నాయి. అప్పుడూ కొద్దిగానే వచ్చాయి. ఇప్పుడూ కొద్దిగానే వస్తున్నాయి వెనకటి మంచివి తలచుకోవడం మంచిదేకాని యిప్పటి మండీ మరచేపోవడం మాతం మంచిది కాదు. తెలుగు సినిమా వయస్సుకంక్స నా వయస్పే ఎక్కువ. (ఇప్పుడు నా వయస్సు ?2 ఏ మొట్టమొదట తెలుగు సినిమా హెచ్‌.యం. రెడిగారోపహిదొ గ రా 1081లో నిర్మితమైంది. దీన్ని గొప్ప చిత్రంగా మనం అభివరించలేకపోవచ్చు గాని, మొదటి చిికంగా దీని చార్మితక్ర (పాముథ్యాన్ని గు రించక్తస్పదు. మనకు ఛారి.తక దృష్టిలేదు. ఉండే (ప్రతి మునిసిపాలిటీ ౧౪ ఫిలిం లె (బరీని (పతిషించి పోషించేది. అప్పుడు మంచి చిక్రాలే అన ఎ మాటేమిటి, తయారయిన అన్ని చికాలూ కాలగర్భంలో కలిసిపోకుండా వుండేవి. ఇప్పుడిప్పుడే కొన్ని ఫిలిం సొసైటీలు మన పెద పటణాలతలో బయలుదేరు తున్నాయి. సటీనటుల అభిమాన సంభూర్‌ కంచే వీటి విటివ వ్‌న్నటికై నా ఎక్కువే. వీటి వల్ల చారిత్రక దృష్టి ఏర్పడుతుంది. విచక్షణా జానం పెంపొందుతుంది మంచి చిత్రాలేవో, చెడ్డ చిళత్రాలీవో తెలుసుకోవడానిక్తి ఫలం సంఘాలు తోడ్పడతాయి- అప్పుడు తెలుస్తుంది గఈ కాలంలో మాత్రమేకాదు, ఈనాడు కూడా మంచి చి్యతాలు వెలువడుళున్నాయని । ఏది కొత్త? ఏది పాక*? ఇవాళ్‌ తయాశిన చిత్రం వచ్చేయేటిక పాఠదయి పోతుంది. అందుచేత ఏదో ఒక కొండ గు ట్‌ లాంటిది పెటుకొని స్వరాజ్యానికి పూర్వం వచ్చినవి పాత చిశ్రాలసీ. ఆ తర్వాత వచ్చినవి క్‌ చిశ్రాలనీ అను కొందాం. అలాగనుకుంచే. పూర్వం కంచె ఇప్పటి చీత్రాలసాయ్‌ తగ్గపోయిందా ? లేదనే నేననుకుంటున్నాను. ఉదాహరణకు. సినిమా పంచ ” పాణాలలో ఒకమైన ఫొటో(గఫీనే తీసుకుందాం, నాటిక్ర, నేటికి ఫొటోగ్రఫీ ఎంక అభివృుడ్డి చెందిందో వేరే చెప్పనక్కరళేదు కదా *

159

వెనకటి కాలంలో 0 వేలు ఖర్చుపెట్టి సినిమా తీసిన (సపొడ్యూసర్ని గొప్ప వాడన్నాము. ఈ రోజుల్లో ఒక్కరోజు 58 వేలు ఖర్చు పెడుతున్న (ప్రొడ్యూసర్లు న్నారు-

నటీనటుల, డై రెక్షర్హ ఆదాయం, ఇదివరకు వేల సంఖ్యలో అయిక్తే ఇప్పుడు లక్షల సంఖ్యకు పెరిగింది.

ఇదంచా చూ స్తే, సినిమా పర్యిశమ మూడు పువ్వులూ ఆరుకాయలుగా అలరారుతోందని ఎవరయినా అనుకోవచ్చును. అదీ ఒక పొరపాటు అభిప్రాయమే. పెటుబడిదారీ విధానంలోని అన్ని రంగాలలో వలెనే సినీరంగంలో కూడా దాగున్న వాళ్ళు కొద్దిమంది మాత్రమే అయితే, బాధపడుతున్నవాశే అధిక సంఖ్యాకులు. ఈ విదానంలో ఉన్న అవలక్షణమే అది,

ఈ విధానంలో పోటీలూ, స్పరలూ జా స్తిగా ఉంటాము. ఒకే కధను ఇద్దరు తియ్యడం, ఒకే పా(త్రను ఇదరు భీరించడం .ఉదాహరణకు “లక్ష్మ మ్మకథ "ను ఇడ్జ్‌రు పొడ్యూసర్లు తీశారు. ఒకదోనిలో అంజలీదేవి. ఇంకొకదానిలో కృష్ణ వేణ్‌ నటించారు. అలాగే 'ద్రౌపనీ వస్త్రాపహరణం, (ద్రౌపదీ మాన సంరక్షణం పోటా పోటీగా వచ్చాయి. బళ్లారి రాఘవాచార్యులంకటి గొవ్వ నటుడు ఉండి కూడా మాన సంరక్షణం రాణించలేకపోయింది.

ఇంతకూ ఏదీ మంచి చ్యత్రమో ఎలా నిర్వచించడం : దేఠికి ఎక్కుూన డబ్బు వస్తే అదే నుంచి చిికం ఆనుకోమంటారు కొందరు. ఇది కొంతవరకే నిజం.

డబ్బు తేచ్చిపెట్టిడంకాక, వేరే కొలబద్దలకు నిలబడే చిత్రాలున్నాయి అలాంటివాటిలో ముఖ్యమైనవి సామాజిక (సయోజనాని కంకితమైన చిత్రాలు.

ని(ద్రపుచ్చే చిత్రాలకు కూడా డబ్బు రావచ్చు; కౌని మేలుకొలిపే. చిద్రాలే 'మేలురకం చిత్రాలు. (ఆం్యధజ్యోతి వారష్మతిక 24.8.18082)

ఇంటి ర్వూఫ్ర లం

66. దిగంబర కవులతో ముఖాముఖి

(ప్రశ్న : కవిగా మీరు ఏనాడో చనిపోయారని సాపాత్యాభిమానులు అను కంటున్నారు. నిజమేనా ?

థీథీ 2 జవాది చెప్పడం కష్టం. చెళ్ళపిళ్ళ జీవితాంతం రాశాడు. “కవిగా చనిపోవడమ'౦కే మనమిచ్చే అర్జాన్నిబట్టి వుంటుంది. మొన్న (81 అక్షోబర్‌. 1869) కవి సమ్మేళనంలో ఒక గేయ్‌ం విని చాలామంది చప్పట్లు కొట్టారు. దీన్ని బట్టి కవిగా బతికున్నానని చెప్పలేను. స్వెన్‌ బర్న్‌ గురించి మీకు తెలుసు. అతని గొప్ప కవిత్వమంతా 25 సం॥ లోప్పగాన్సే వచ్చింది. తర్వాత స్వెన్‌ఐర్న్‌ చచ్చి పోయినశ్తే లెక్క.

యు

(ఫ్ర: మహాకవిగా సిసీ (ప్రపంచానికి అమ్ముడుపోకుండా (పజల మధ్య జీవించ్చి విష్తవ చైతన్యాన్ని కలిగించలేరా ఇ

భీథీ: సినీ (ప్రపంచానికి అమ్ముడుపోవడమన్నమాట నే నొప్పుకోను- ఎనరూ ఏ వుద్యోగానికీ అమ్ముడుపోలేదు. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలో వున్నదే అది.

అమ్ముడుపోవడం, కొనుక్కోవడం అన్నది సినిమాలకే పరిమితంకొదు-+ సినీ (పపంచంలో కవిగాడు చేస్పేది ఏంలేదు. జక కథని దొంగలించమంకే. దొంగి లిస్తాం. కన్యాశుల్కంలో పాపం గిరీశం అమాయకంగా అంటాడు, వకా లీలో ఇంత మోసం పుందని నాకు తెలీదని. శ వృ తి వదిలేయాలని సౌజన్యారావు "డా అను కుంటాడు. .కొని సొజన్యారావు తర్వాత ఆ పని వదిలి వుండడు. సినిమాను తిట్టి (వయోజనంలేదు. దాన్ని ఆయుధంగా వాడుకోవాలి, వాడుకున్నవాళ్ళున్నారు. ఈనాడు సత్యజిత్‌ రాయ్‌ సాధిసున్నాడన్న రియలిజం రెండవ (పపంచ యుద్దం తర్వాత వచ్చింది. “మొదటి పపంచ యుద్ధం తర్వాత సినిమా ఒక ఆరొఫామ్‌గా డెనలప్‌ అయింది. రష్యాలో సినిమాలో ఒక కలోలం వంటిది వచ్చిందీ సినిమాను ఒక ఆయుధంగా వాళ్ళ గుర్రించారు. ఇతర్‌ కళలన్నిటికం సినిమా విలక్షణమెనది- పుడోవ్‌కిన్‌కి ఆచార్య పీఠం వుంది. రచయితల్లో (కేడ్‌ యూనియనిజం వుండాలి.

కే61 ఇంకోవిషయం ఒక్క- కవిగా (సయోజనం వుండదు-డై రెక్టరుగానూ, (ప్రొడ్యూసర్‌ గా కూడా ఉంపే మంచిది.

సదాశివరావు, సము(ద్రాల డై రెక్టర్తుగా "ఫెయిలయారు.. నిర్మాతలు కాలేదు" రచయిత తెలుగు సినిమాలో టరమ్స్‌ డిశ్హేట్‌చేసే స్థితిలో లేడు. స్టార్‌ సిస్టం ఈజ్‌ ఏన్‌ ఈవిల్‌. పెట్టుదిడిదారీ విధానం తోకలాంటిది. (పొడ్యూసర్లు లోకోద్ధరణ కొసం ఏం చెయ్యడంలేదు. లాభార్డనే వాళ్ళ వుద్దేశం. పెద్ద డిస్రిబ్యూటరుని పట్టు కోవాలంటే పెద్ద స్టార్‌ కొవాలి. ఇటాలియనొచో ఎవరిదో ఐడియా తీసుకుంపే అది గు ర్షిస్తారు. తెలుగులో కథలకి కథలే మారిపోతాయి. సొజన్యారొవు చెప్పినక్తు ఈ ఊబిలోంచి బియటపడాలనే అనుకుంటున్నాను. లేకపోతే. కెరటాలు ఆగిన తర్వాతే స్నానం చేస్తానన్నట్టుగా వుంటుంది.

(వ్ర: గురజాడ పాఠకొత్తల మేలుకలయికను. మీరు అంగీకరించి పాఠతతో రాజీపడి నవీన అభ్యుదయ తత్వాన్ని బలహీన పరిచారని దిగంబర కవులు ఆరోపిస్తు న్నారు ? మీరేమంటారు ?

భ్రీల్రీ : పాత కొత్తల 'మేలు కలయిక కాన్సెప్ట్‌ నాకిష్టంలేదు. ఐయామ్‌ ఆల్వేస్‌ ఫర్‌ న్యూ. అయితే పాతవన్నీ నాశనం చేయమనను. మ్యూజియంలో 'పెట్టదుంటాను.

మహాభారతం, మనుచరిత__ ఎలా రాయగూడదో తెలుసుకోవడానికి పాతవి చదవాలి. ఆ పునాది వుండాలి. పాతతో రాజీలేదు. దిగంబర కవుల ఆరోపణ ఆరార రహితం. నేను అంగికరించను. కొత్త రచనలు చేసున్నాను___మిరు ముందే అను కుని ఆరోపిస్తున్నారు. నేను సబంభాల్లోంచి వచ్చిన వాడిని కనుక ఆ అవశేషాలు వుండవచ్చు. కొని తిరుగుబాటు తత్వాన్ని నెమ్మిసనవాజ్తి సాంప్రదాయక ఉపమానాల వలన పాఠతదనం. యముని మసిషపు, శనిదేవత రథ్‌ చక్రపు టిరుసులో, హరోం హర మాటల్లో సాం్యప్రదాయకపు వ్యామోహం వున్నది. వీటి గురించి ” కిటిసీజం వున్నది. ఆరుద ఇమేజరీస్‌ మోడరనొగా వుంటాయి. పాత _ వాసనలు మిగిలి పోయాయి. దీనివలన (శ్రీ శ్రీ ఆధ్యాత్మిక కవి అని నన్ను శ్హైయిం చెయ్యడానికి ఏీలిన్నది. అయితే నేను__కొ త్తలోనికి తలుప్పు తెరిచాను. దాటోంచి. చొచు ఎకో రానలసినవాన్శ మీరు__మీరా పని చేయాలి. ౮

అభ్యుదయ కవిత్వం సొంసదాయ స్వభావంతో రాలేదు. దాంట్లో సాంప్ర దాయకపు అవశేషాలు వుండవచ్చు. దిగంబర కవులు తిరుగుబాటు చీసున్నారు. వాబ్ళ కనదిడిన (పతిదానిమీద తిరగబిడుతున్నారు, వాళ్ళు అనార్కిస్టులసుకోవాలో, మాళ్కి్సిస్ణు లనుకోవాలో తెలియదు. ఎక్కువ అనార్కిస్తులుగానే కనిపిస్తున్నారు. ఆ లెక్కన చూస్తే 'షెలీ అనార్కిసు. క్రొపోట్కిన్‌ శిష్యుణయిన. నాలో కూడా

రె ల ణి

162 కొంత అనార్కిజం వుంది. అందుకే వాళ్ళవి (దిగంబర కవృలవిి అనువాదం చేస్తు న్నాను. యాక్చువల్‌గా (క్రాపొట్కిన్‌, డాస్టావిస్కలని వాళ్ళు ఒప్పుకోలేరు.

(ప : సాహిత్యంలో అనీ లమసబడే పదజాలాన్ని ఆయుధంగా వుపయోగిస్తు న్నామని దిగంబర కవులు చెప్తున్నారు. మీరు సమర్డిస్తారా ?

థీ : అశ్నీలం అంపే ఏమిటి ? లేడీ చాటర్లీస్‌ అవర్‌ యూశివర్శిటీలలో చదువుతున్నారు. జేమ్ప్‌జాయిస్‌ని, ఖజురహో, సింహాచలం మొదలై న దేవాలయాల మీద నగ్నదృళ్యాలను అవ్సీనిటీగా తీసుకోవడంలేదు,

(ప్ర : జనసామాన్యాన్ని కవిత్వంతో మార్చవచ్చునంటారా ?

ఆ! : ఇది కొంచెం గడ్డయిన (ప్రశ్నే, జన సామాన్యానికి ఇది ఎంత చేరు వలో వుంటుంది అన్నదానిమీద ఆధారపడివుంటుంది. మనకి ముప్పూటలుకాదు, రెండు. పూటలు కూడ తిండి దొరకడంలేదు. జనసామాన్యం కవిత్వాన్ని లోగ +దవ్యంగానే చూస్తున్నారు. మినిమమ్‌ అవసరాలు తీరాకనే కఏళ్వం. మయకోవస్కి కవిత్వాన్ని ఇరవై యేళ్ళ కిందటికన్నా ఇప్పుడు (ప్రజలు ఎక్కువ ఆస్వాదిస్తున్నారు. (పజలలో కవిత్వాభిరుచిని పోషించుకుంటూరావాలి.

(ప్ర : కవిశ్వాన్ని సమాజపరంచేసి, కవిత్వపు విలువల్ని విమర్శిస్తే ౩విఠ అవిపించుకుంటుందా ? లేక అది కేవలం (పచారసాధనం అనిపించుకుంటుందా ?

ీశ్రీ : కఏత్వాన్ని సమాజపరం చేయడమన ఇది పెద్ద కాంటావర్శి, గవర్నమెంటు కవిత, యాంటి గవర్నమెంటు కవిక అని వృన్నవీ. అభ్యుదయం అనేమాట వస్తే పాపగాండా అని అరుస్తారు, “రచయిత స్వేచ్చని ఎందుకు సపెస్‌ చేస్తున్నారు రిష్యాలో 1? అంటారు. సామాన్యమైన కారణం ఏమం'సపే పెటుఐడి చారీ విధానానికి పునరుజ్జీవనం పోసే (ప్రమాదం వింది. ఉదా ; ఐజెన్‌ సీన్‌ తీసిశ సినిమాలో, విస్తవం విజయవంతం౦కాగానే క్రార్‌ చ[కవరి శిల్పం పడిపోయి ముక్త్తలు ముక్కలయిపోతుంది. కెరన్‌స్కై (పభుత్వం రాగా తముక్కలన్నీ మళ్ళీ అతు క్కుని బొమ్మగా తయారపుళుంది కన్సర్వేటివ్‌ ప్యతికలన్నీ 'పాపగాండా పిక్చ ర్‌గా తీసిపారేశారు_ కళాత్మకంగా గొప్పదని మెచు ఎకుంటూనే.

(ప : ఈ దేశంలో తిదగుబాటును (పోత్చ్సహించి ఈమంగా సాయుధ విప్త వాన్ని పరిపుస్తం చేయాలనే భావం దిగంబర కవుల్తో మీకు కనిపిసున్నదా ౩ _ "

ఆత : దిగందిర కవులు నక్సలెటు అయ్యే అవకొశం 'వుందనుకుంటారా, లేదా అనికాదు. దిగంబర కపులు సాంప్రదార్వేపు విబవల పరువు తీసేసున్నారు. వీళ్ళ సాయుధ పోరాటాన్ని (ప్రోత్సహిస్తారా అన్నది. నేను చెప్పలేను. * మీ దిగంజర కవిత్వం (శ్రీకొకుళం వెళ్ళదు. అసలు విసవం శ్రీకాకుళంలో వుంది. ఒరిస్సాలో రియాక్ష నరీ (ప్రభుత్వం వుంది, కేరళలో రీవల్యూషనరీ (ప్రభుత్యం వుంది. మధ్య

ఆంధ్యసదేశ్‌లో.... ....

కేం3

(ప : కేరళలో వున్నది రివల్యూషనరీ (పభుత్వం అంటారా ?

శీ ః: మాటవరసకి కేరళలో వున్న (సొగగెసివ్‌ గవర్నమెంటు _ పరిస్థితి ఏమిటం పే అందరు మంతుల మీదా నేరారోపణ వచ్చిన మంత్రివర్గం అదే. దిగంబర కవుల్లో రాజకీయ చైతన్యం కం కవిశా చై తన్యమే ఎక్కువ,

న: ఈ దేశంలో విష్తవం వస్తే రష్యా, చై నాలతో వచ్చిన విధంగా వస్తుందంటారా ణి

తీత : *0ళ 2౯6 2910118 216 €0 90000906 29 25౦10866. ఈ దేశంలో విష్తవం వస్తుంది. ఇవాళ వస్తుందా రేసా అన్నదే నమస్య. చేగువేరా పేపో మావో షేపో, కృశ్చేవ్‌ వలె (టాస్సిషనల్‌ షేపో తీసుకోవచ్చు, అటువంటిది రావడం మిగిలిన (పపంచంతో ముడిపడి వుంది. ఇండియా మిగిలిన (శ్రసంచంతో విడివడిలేదు. _(సపంచ యుద్దకాలాల్లో వచ్చినవే రష్యా, చైనా విస్ణవాలు.

తొమ్మిది నెలలు నిండకము౨దు కాన్సురాదు. చరిత ధర్మం విష్తవం.

రివల్యూషన్‌లో రియాక్ష నరీస్‌ మీద (పోోగెసివ్స్‌ గెలుస్తాడు. పాంస లేకుండా విప్లవం లేమండా (పో(గేసిన్‌ శక్తులు గెలనవు డయెలక్షికల్‌, అబ్జెక్సి వ్‌ కండిషన్సు విప్త వానికి అవసరం. కాని అవే సరిపోవు. ఆయుధాలు కావాలి. చిపురు పుల్లలతో స్వరాజ్యం రాలేదు. నూరు డిగ్రీల వేడి వచ్చినపుడు బాయిలింగ్‌ను ఎవరూ ఆపలేరు.

(పశ్న : (ప్రాచీన కవిత్వం మేలు కంళ కీడు ఎక్కువ చేసిందని, యువకు 'అను కొజ్డాలుగా మార్చిందని ఒక విమర్శ. దీన్ని మీరు ఒప్పుకుంటారా ?

జ 2 కవిత్వం యువకుల పీర్యశ క్రిని ఎలా పెంపొందింపజేస్తుందో. నేను చెపఎలేను, (ప్రాచీన కొవ్యాల్లో రీడౌట్‌ చేయాల్సింది చాలావుంది నన్నయ, (్రీనాథుడు వాళ్ల కవిత్వాన్ని అనాటి. పరిస్థితులలో చూడాలి. కవిత్వం చదివేటప్పుడు ఈూడా చరిత్రాత్మక దృక్పథం వృండాలి. అంతేకాని ప్రాచీన కావ్యాల వలన ఈనాటి యువకులు కొజ్లాలుగా మారారం పే ఒవ్వుకోను, పాఠ్య (ప్రణాళికల్లో సమూల మైన మార్పు రోవాలి. ఆ మాటకొస్తే నేటి విద్యావిధానమే మారిపోవాలి.

(ప్రశ్న : దిగంబర కవిత్వాన్ని ౩. వి. రమణా రెడ్డిగారు కసిత్వదుని, బూతు అని అపోహపడుతున్నారు. నిజమే నంటారా ?

జ : దిగంబర కవిత్వం కసిత్వం అన్నది అపోహకాదు. అందులో నాకు పొయెట్రీ కనిపించింది. ఆయనకు కసిమాత్రమే కనిపించింది, కసిత్వం మీలో ఉంది. అది అతన్ని ఎక్కువ ఆకర్షించింది. ఆయనకు (ప్రాఫెసర్‌ దృకృథం వుంది. అది ఆయన స్వంత యిబ్బంది. కసిత్వం లేదని మీరూ అనలేరు. 6 28 7116460 ప 2 8౯021821 ౪167 0101.

ప!

(ప్రశ్న: దిగంబర కవులు పెట్టి బూర్జువాలని అన్న ఆర్ముద వ్యాథ్యానంపై మీ అభిప్రాయం ?

జ వ పెటీ బూర్దువా అన్నమాట తిట్టుగా తీసుకోకూడదు. దిగంబర కవ్పలు 'సజీ బూర్తువాలన్నది నిజమే. మనం అరిస్టోకొట్సొమీ కాదు, వర్క-ర్స్‌మీ కాదు మన వరచేంతా పెటీ బూర్డువావర్గం.

"ప్రశ్న : “సమాజరీ అంటగా సతనమయిందా ౪ అని వాపోయిన రీయాక్ష నకి [కిటిక్‌ రాచమల్లు రామచం్యదారెడ్డిలో (పెజుడిసెస్‌ ఉన్నాయని అంటున్నారు. మేరే మంటారు ?

జ : సమాజం నిజంగానే పతనమైపోయింది. ఆయన అఆస్టిమిస్త్‌ కొనడంవల్ల సమాజం ఇంకా. పూర్తిగా కుళ్ళిపోదే దనుకుంటున్నాడు. దిగంపిర “కప్పలు టొ అయితే రొ రా. శియాక్ష నరీ కాదు. ఆయన మార్క్‌సు విమర్శకుడు. తూచగల తూకపు రావ ఆయన దగ్గర ఉన్నాయి. జ |

(ప్రశ్న : ఎలాంటి వ్యవస్థలొ అయినా వ్యక్తికి నంపూరమెన మానసిక 'స్వేచ ఎ ఉండాలనే అంశాన్ని మీరు అంగికరిసారా ? మలా

జవ థయరెటికల్‌గా అంగీకరించపచ్చు. కౌని [పాక కలొగా సిచ్చీవానికి కతి యిచ్చి మానసిక "స్వచ్భ యిస్తే ఏమవుతుంది? య త

ప్రశ్న: సమకాలీన వ్యవస్థలో రచయిత, క్ర, కళాకారుడు వీళ్ళ పా(తేమిటి?

జ : రచయితయినా, కళాకారుడయినా ఎవడి కౌళ్ల వీట వ్వా్స నీలదిడగల గాలి, ఆర్థిక యిబ్బిందులు లేకుండా (బ్రకక్రగల్రిన ఉండాలి” నా సగంధాల మీద నేను దిఠకడంలేదు. మొద్టి మొదట రచయితలు తన్స రచనలమీద బతికే పరిసితి రావాలి,

(ప్రశ్న : మిష్ముల్నొక్కర్నీ అన్నీ సమకూర్చి ఒంటరిగా సవా ఎడారిలో వదిలేస్తే ఏ రచయితల ప్ప _స్తకాలు చదవాలనుకుంటారు ల్‌

జక వహోరా ఎడారిలో ఉన్నా న్యూ స్టేట్బొన్సన్లొ అండ్‌ నేషన్‌ బాంటి రెండు మూడు సత్రికల వాళ్ళు రికమెండొజీస్స పు సకాలు కొవాలి. ప్ల ఏ మంచ్పిప్పస్తకం రాసిపడేస్తాడో తెల్పన్సక్రన్షన నాలి ఏ తృణంలో ఏ క్యర్రాడు

స ల ఉసుకోవళ్చు. “పరిక అం రాచకొండ ఏశ నాథశాన్త్రి (బ్రహ్మాండమైన కధ రాశాడు. అచ్చయిన నాలుగె దన ండ ఏశ్వ సింది. ఆ ఎడారిలో కూడా క౦లన్యుట్రీ కొనాలి. అారిల తర్వాత తెలి

వశ్న శ మార్క్సిజానికి మౌవోయబం అతివా, న (౧1 నో ర కాుడులు ఏమర్శిస్తున్నారు. మీరేమంటారు ఇ చొలారిష్టం అని రవ్యన్‌

జ 2 రొజకీయాల గురించి అప్టే ఆరోల్రి్య్విజై

దు, న్‌ నిన్గులను ఊచకోత క్రోయ్వడ్లాలిక్ర “నినోయిజమే* కౌర్ర ఇండో సీషియ్రాలో కమ్యూ చెప్పనదంళా ఆమోదయోగ్యం కౌకప్రోన్వ్య్య. అటా అవ చెప్పలేన్ను. మావో రిషాలన్నీ మూవోకు న త్తించవు. ఘనాలో న్లో వ్ల ఎఎ లెనిన్‌ చెపి షన బొలా మా!

65 పడిపోయారు. వీటన్నిటికీ మావోయిజమే కారణమని చెస్పదేను. మొత్తం (ప్రపం చంలో వున్న పరిస్టితులలో ఆ రోజుల్లో రియాక్ష నరీస్‌ది పైచేయి.

(ప్రశ్న : ్రీకొకుళం తదితర (ప్రాంకాలలో జరుగుతున్న సాయుధ పోరాటం సతెన మారంలో నడుసున్నదంటారా 1

జల శ్రీకాకుళం పోరాటం గురించి నా అభిప్రాయం ముఖ్యంకాదు. నేను ఇప్పడం మంచిదికాదు. నేను పాలిటిక్స్‌ ద్వారా సాహిత్యంలోకి రాలేదు.

(ప్రశ్న : “తుపాకి గొట్టింలోంచి రాజ్యాధికారం వస్తుంది" అనే మావో సూ కి మన దేశంలోని పోరాటానికి వర్తిస్తుందా శా

చ జ ; అధికారాన్ని పడగొట్టడానిక్‌ ఎక్కడైనా నరే ఫోర్సు కావాలి. ఫోర్సు, కౌంటల్‌ ఫోర్సు అనేవి ఎన్సుడూ తప్పనిసరి. ఉం. యశ్చ 2 ఈనాడు దేశంలో క్రమ్యూవిస్తుపార్డీ చీలి ముక్కలై అవకాశవాదు లతో నిండి విష్ణ వానికి (దోహం చేస్తోందని విమర్శ. మీరేమంటారు?

జ ; చీలిపోయిన మాట నిజమే. కొని విప్లవానికి (దోహం చేస్తున్నారంటే నేనొప్పుకోను. వాళ్ళి వాళ్ళ దృక్సథాల ద్వారా దోహదమే చేస్తున్నారు.

వ్ర : “దిగందిర' కవిత్వానికి “వచన కవిత్వానికి తేడా వుందని మీరనుకుం టారొ ?

జ : తేడా వుంది. “వచన కవిత్వం" అన్నది కాంటట్రడిక్షన్‌ ఇన్‌టర్‌ ష్టై+ నచనమెతే కవిత్వంకాదు. కవిత సమైతే వచనంకాదు. 1 1 906 (6 కంల. ఈ21 19 ఏకంంక22ఓ దిగంబర కవులకు -కన్వెన్షనల్‌ ఛందస్సులేదు. అయినా కవిత్వం వుంది. దిగంబర కవిత్వం (ఫ్రీనర్స్‌ ఫారంలో వుంది.

వ: “వ్షచ్చనక్రవిత్వం ఒక పుద్యమంగా మేం చేపట్టబళ్లు ఈనాడు ఈ స్టితిలో వుండగలిగింది” అని ్రీవర్స్‌ఫంట్‌ నాయకులంటున్నారు. ఎప ఎటికై నా ఊత్త 'ఫక్రియ వుద్యమం కొగలుగుతుందా ?

జ : ్రీవర్స్‌(ప్రంట్‌ నాయకులు చెస్పేది కేవలం (ప్ర్యకియకాదు. కుందు రి సోకీ పొయమ్‌్‌, నాటకీయత వంటివి కావాలంటున్నాడు. అట్లా రాస్తున్న వాళ్ళు న్నారు. ఉదా = శీలా వీస్రాజూ, తక ఫెంంటంూ శల 19 2 67001016.

య్‌: స్వభావరీత్యా: శిల్పరీత్యా దిగంబర కవిత్వం ఒక ఉద్యమం అనీ, స్వతంత్ర అసిత్వంగల సాహిత్య యుగానికి నాంది సలుకుతోందనీ, సమూలమైన మారు ఎకోటీతోందనీ కొందరి అభిప్రాయం. మీరేమంటారు ?

జ సమాలమెన మార్చును కోరుతున్న కొ త్త ఉద్యమకారులుగా దిగంబర

కుంటాను* కపంన్య్నష్ట వ్యవస్థలో రచయితకు కానల్సినంత "స్వేచ్చ వుండదు” అంటారు. మీరేమంటారు ?

16566

జ: ఇది పొలిటికల్‌ (పాల్లిం, కమ్యూనిస్తు దేశాల్లో రచయితలకి. స్వేచ్చ వుండదం'పే నేనొప్పుకోను.

(ప; రచయిత తానున్న వ్యవస్థలో భాగంగా నే అందులో జరిగే లోపాలను మూడో వ్యక్తిగా నిర్భయంగా ఎత్తి చూ పెట్టినప్పుడే సమాజానికి న్యాయం చేయ గల్గుతాడు. ఇది నిజమేనంటారా ? "

జ ఏ రచయిత శతానుండే వ్యవస్థలో భాగస్వామి. అన్యా-రుం సహించ కూడదు. ఉదా, ఎమిలీజోలాక్‌ అన్యాయం కనబడింది. *ఐ ఎభ్యూజ్‌' అని (ప్రారం భించి పోరొడి జయించాడు. అందరికీ ఆ ధె ర్యం వుండదు. గ ఇగ16 0289 కం 07 కేం మ్య, ౧1టాం 26 ఇంరాం ఇసం 16211 276 9253101466 రేలంటం3 00 08606, అం34110/ ఒంఠే 069 మేతండ9 08110168.

(= గాంధీని, లెనిన్‌ని ఒకే చృషితో చూస్తూ ఇద్దర్నీ ఏప్ప వ నాయకులుగా చిత్రిస్తున్నారు. అది సరైన అవగాహనని మీరు నమ్ముళున్నారా 2

జ £ గాంధీ అనే ఫాక్స్‌ మిళ్‌గా మారిపోతోంది ' గాంధియన్‌ మెథాలజి ఏర్పడుతోంది. లెనిన్‌ అన్నమిథ్‌ ఏచ్చిపోయి. ఫాక్ష్‌ బయటపడుతోంది శెనినిజం ఏర్పడుతోంది. లెనిన్‌ అం'పే (ఫ్రీడం చ

గాంధీని అతని పరిస్థితుల్లో చూడాలి. షా చెప్పినటు మరీ అమాయకత్వం కూడా ప్రాణాంతకమే. గాంధని విష్ణవవాది అనే చెప్పాలి గబిటిష్‌ పాలనకు వ్యతి 'రేకంగా నిరాయుధుల్ని పోగుచేసులిని పోరాడాడు. అ మేరకు గాంధీ విప్ణవవాదే

(ప్ర : థ్రీకాకుళ గిరిజన పోరాటాని స సమర్థించే మీరు, పచ్చి సామరస్య వాది అయిన గాంధీని పొగుడుతూ. కవిత రాశారు. ప్రజల్ని బ్రాక్‌ మెయిల్‌ చేసున్నారని మా ఆరోపణ. ఒప పోకుంటారా ? గ న

జ : గాంధీని సామరస్యవాది అని కొకేయడానికి వీల్లేదు. పులిని మేకని ఒకే చోట (దికకమన్న మాట నిజమే. నేను గాంధ్‌ని పొగిడేది అందుక్కాదు. రౌంద్‌ "పేదీల్‌ కొన్ఫరెన్స్‌కీ ఎందరో 8(పజెంపేటివ్‌లు వెళ్ళారు. భారత దేశంలోని దర్శిద నారాయణులను కాను రిప్రజెంట్‌ చేస్తున్నానని గాంధి ఒక్కడే అన్నాడు. గాంధి (ప్రజల మనిషి. దేశాన్ని ఏకం చేశాడు.

ఫ్‌: ఈనాడు సాపాత్యానికి రాజకీయాలకి వున్న దూరమెంత ?

జ : ఇదివరకు మెళ్ళ్‌ లెక్కన వుండేది. ఇప ఎడు సెంటీమీటర్లలో కొచ్చింది. రాజకీయ దృక్పథం సరిగా లేనివాడు సాహిత్యంలో రాణించలేని స్టితి వచ్చింది.

(న : “మహా (పస్థానా'నికి యోగ్యతా ప్రానిచ్చిన చలంగొరిమీదా, ఈనాటి చలంగారి మీదా మీ అబ్నిప్రాయమేమిటి ?

జ : కిర్కీంగార్డ్‌ ఏం రాశాడంయే___ ఐరిస్‌ డీన్‌ స్విస్ట్‌ ఒకప్పుడు మేయర్‌గా ఉన్నాట్ట. డబ్లిన్‌ కు అనుకుంటా. పిచ్చివాళ్ళమిద జాలికొద్దీ అతనో పిచ్చాసుపత్రి కట్టించాడు. ముసలివార్రైన పిదవ అందులో తానే (ప్రవేశించోడట.

67

(ప: శ్రీషష్షి పూర్తి. మీ అభిప్రాయం ?

జ: నాకరవై ఏశ్శొచ్చాయం పే నమ్మలేకుండా వున్నాను నేను 19860._44 అతో దిగంబర కవులతో పాకే పుటాను. నేను అటాగే ఫీలవుతా. మొదటి _పపంచ యుద్ధం ముగిసేనాటికి నేను ఎనిమిదేళ్ళు క్యురాజ్డి. నాకు బాగా గుర్తు. అప్పుడు మిశాయి పంచారు.

కొన్నికొన్ని సంప్రదాయాలు మనకున్నాయి. షష్షిపూ రి ఒక ఆనవాయితీం వాళ్ళు చేస్తామన్నారు. నేను సరేనన్నాను. కాని నేనెప్పుడో అన్నా యాఖై ఏళ్ళ తర్వాత బతకడం అనవసరమని. నూరేళ్ళు ఆయురాయం అవసరంలేదు. యాభె ఏళ్ళు చాలనుకుంకే పదేళ్ళ (గ్రాట్యుటీ వచ్చింది. ం

త : దిగంబర కవులపైన మీకేమైనా ఆశలున్నాయా ?

జ ఏ దిగంబర కవులపెన ఆళలుండబక్షే ఇం గిషులోకి [టాన్స్‌లేట్‌ చేస్తు న్నాను జా అ రా న్‌

ఎవ :ః 'చరమరా(తి, *ఎదూషకుడి ఆత్మహత్య 'ల్లో, మీరు చేసిన “ఆత్మ హత్య"లు మీతో వున్న సపెసిమిజంకి ఎక్పె[పెషన్‌గా వాడుకున్నారా శౌ

జ : కాఫా్కాా గురించి ఇదివరకు చెప్పాను. “కొవ్వొత్తులారి పోయాయి" మొదలైన వాక్యాలు. “విదూషకుడి ఆత్మహత్య "లో. ఆత్మహత్య అంపే మళ్ళీ (చకకడం అని నా అర్థం కొవ్వొత్తి మళ్ళీ 'వెళిగని మరణశాసనమే కాలిపోయింది కాఫ్కా. అన్నటు బొనంపే కాదు, కాదంటపే జౌొను నూయిసెడ్‌ ఈజ్‌ నో సొల్యూషన్‌ సూయినైడ్‌ చేసుకుంయపే దానికి కారణం సమాజం ఆలోచించాలి. దేరార్‌ సోమెనీ అన్‌ టు వర్డ్‌ యాక్షన్స్‌, కిర్కాగార్డ్‌, కాఫ్కా. సార్త్ర ఎగ్జి వైన్టియ లిజం (ప్రభావం ఆ రోజుల్లో నా మీద వుంది. (విదూషకుని ఆత్మహత్య).

(వ ; నియోకొాల్పనిక వాదులుగా, అవకాశవాదులుగా, అభివృద్ధి నిరోధకులుగా బతుకుతూ కవిత్వాన్ని కాష్‌ చేసుకుంటున్న ఆరు.(ద, దాశరధి, నారాయణ రెడ్డి, సోమసుందర్‌ లాంటి వాళ్ళను నిజాయితిగల కవులుగా మీరు గుర్తిసారా 2

జ ; ఆ అవకాశం వచ్చినందుకు వాళ్ళను ఎన్వీ చేస్తామా ? మంచిది కాదను కుంటూనే చేస్తున్నారు. ఈ ఊబిలోంచి బయటపడాలనే ఆవేదన వుంది. అట్టివాళ్ళ లిస్టులో నన్ను కలుపుకోవచ్చు.

ప వ్‌ మహాకావ్యం ఎప్పుడొస్తుంది 7

జ ; అసాధ్యాన్ని సాధించడానికి మార్గాలు అన్వేషిస్తున్నప్పుడు కళాశీలి అనుభవించే అళశాంతిలోనే మహాకావ్యం ఆవిర్భవిస్తుంది.

(స. మీ షష్టిపూర్తి కానుకగా పాఠకలోకానికి విప్తన కన్యను అందిస్తారా ? లేక ఆధ్యాత్మిక కన్యను అందిస్తారా శి

జం విప్లవం, ఆధ్యాతిశకిం కన్యలు కావు. మొదటిది కత్తి. రెండోది మిత్తి (మృత్యువు. కత్తినే పాఠకలోకానికి కొనుకగా బహూకరించడం నా అభిమతం.

168

ఛం ఇష్పుడొస్తున్న ఈ అభ్యుదయ నూతన కవిత్వానికి, మోతరన్‌ చిక కళకీ దగర సందింధాలున్నాయా ?

క

జం ఉన్నాయి. మోటారు. కారుకీ, శారురోడ్డుక్ర ఉన్నష్టే. విమానానికీ* వరో(దోంకీ ఉన్న ఫే.

శ, ఒకటీ ష్‌ ఒకటి ఒకటి ఎలా అపవుకుందండి ?

జ పపేయసీ ప్లస్‌ (ప్రియుడు ఇద్దరూ ఒకే. చేప్పడూ పస్‌ మానవుడూ ఇద్దరూ ఒక పే. ౯

(వ. నన్నయ్య కాలంనుండి నేటివరకు తెలుగు కవితలో ఎంత నరకు పగళి సాధించారు మన తెలుగువారు?

జ. అరసున్నాలు, బండిరాలు వదిలి పెచేంతవరకు।

న!

(ప. మహాకవి గురజాడవారి దేశమంటె మట్టికాగోయ్‌ గేయంలో 2 తన్యా నికి (ప్రథమస్థాసం- పదార్డానికి ద్వితీయస్థానం అభించింది. పె గేయాన్ని "భౌతిక వాదులు ఆరాధిస్తున్నారు. సమంజసమా? మీ అభ్నిపాయం,

జ. వై తన్యం కూడా పదార ఏకారమే భౌతిక పదా పదార్థపు ఉన్నత రూపమే చైతన్యం. ర్‌ విశారమే.. భౌతిక

ప (పళి ఒక్కరూ కవిత వం (వాయగలరా?

జ, (వాయలేక పోవచ్చును, కాని అందరిలోన్లు కవిత

(పహ మీడ దేవుడ్ని నమ్ముతారా? న్‌ వుంది.

జ- మానవుడ్ని నమ్ముతాను.

శ. కవికి, కష్టజీవికీ గల సంబంధం ఎలాంటిది?

జు న్‌ 'రెండువై పులా నిలిబేవాడు కవి.

శు తెలుగు హిత్యంలో వచ్చిన పరిజాొమూలన్సా

జ. ఇది వినరించాలం'పె ఒక సై మీఅభిప్రాయ మేమిటి?

ఒక (గంధమే వ్రాయాలి. సాహితం క సంఘానికి పరస్పర సందింధం వృందనేదే నా అభిప్రాయం శ్ర పరిణామానికి

(వ. దానినత్వంలో మగ్గుతున్న సన్ల్వే 1 మార్చాలి ౩ గమ సట్‌ స్త్రీని విముక్తి చేయాలంట. చేనిని

జా వొనిసత్వంలో మగ్గుతున్నది ఒక

ట్‌ థా స్ర్తీలు మా(త్రచ్వేనా ॥ స షులకె నా సమాజంలోని ఎగుట్సీ దిగ్పడ్తుర్రి స మేనా? స్రీలకైనా పురు

మ షై చదునుగా మార్చివస్పుడ్తే విక్ష్‌ క్ర

[దిగందిరకవుల ఇంటర్వ్యూ ననుసరిం చి] ఆ

ఇంటర్వ్యూ చేసింది , 1068 ఇ నవ జ!

(ప్రచురణ ; 1060 డిసెంబరు "బగు ప్రైదరాబాద్‌ [07 ఫిన్‌ లుగు వారపత్రిక (వివరి నృజన మాసస్మతిక]

169 87. ఆధునిక అహ్టైవధానం వోన రెడ్లి నరొనింవా రెడీ ణి గ

వ మీడ నిర్దేశించిన మరో (వ్రపంచం న్వరూపం ఏమిటి? వివరంగా ఇెస్పండీి? *

జ, నిర్దేశంచలేదు ఇమాజ్లిన్‌ చేశాను అక్పటికింకా నాకు రష్యా విఫ్టవం కూడా తెలీదు. సాహిత్యకారుల్లోంచి = ఫర్‌ ఇన్‌ సైన్స్‌ గురజాడ గేయాలు (అవి సినిమాలు లేని రోజుల్లో వచ్చాయి) ;ఫెంచి సింబలిష్ట్‌లు; సిసిల్‌ డెలిస్‌ (వీళ్ళ

ఇ కొంచెం ముందుకు పోయి చూశారు; అలాగే కవిత్వం ద్వారా నేను మరో (ప్రవంచం చూశాను. అదే సామ్యవాద (సపంచమని అప్పటికి తెలీదు. ఒక విధమెన సొంఘికన్యాయం లఅభించాలనీ, అన్యాయం, అధరం పోవాలనీ కోరుకున్నాను. ఈనాడు అదే మరింత స్పష్టంగా రష్యా, చైనా, క్య్యూబాదేశాల్లో కనిపిస్తోంది. నేను భావించిన మరో [ప్రపంచం ఇదే.

తః 'రేప ఎలా వండాలో చాలామందిమి ఆలోచిస్తున్నాం. మార్పు కోనం (టపయత్నిస్తున్నాం మీ ప్లాన్స్‌ చెప్పండి.

జ రేప నాకు కావల్సింది అశే ఏమీలేదు. స్తాన్స్‌ 'వేయడం రాజకీయ

వేత్తల పని.రచయిత సమస్యని సిన్సియర్‌ గా (సజంట్‌ చేస్తేచాలు. పరిష్కారం _ గర్భితంగా వుండొచ్చు. ఏ కళాకారుడయినా. చిత్త శుద్ధితో వాస్తవికతని చూపించ ౪ గలిగితే చాలు. రచయిత మాధమెటికల్‌ ఈకే్వ్యేషన్‌లాగా చేయలేడు వా సవికతకి

దర్వణం సడతాడు. సమస్యలకి పరిష్కారం రాజకీయవేత్తలు చూపాలి “*

(ప నేటి మనిషినీ చుట్టూ (సపంచాన్ని ఎన్‌లై జ్‌ చెయ్యండి?

జ. మానవు9 కలలు నిజమవుతున్న కాలమిది. ఒకవైపు చంద్రుని కవతలకి (వయాణం చేయడానికి (ప్రయత్నాలు కనిపిస్తు న్నాయి. మరోవైపు మనదేశంలోనే కాకుండా మొత్తం (_ససంచంలో మరీ ముఖ్యంగా ఆఫికాలో, ఆసియాలో, లాటిన్‌ అమెరికాలో దర్విదం, ఆకలి, బాధ, చీకటి చుట్టు ముట్టి వున్నాయి. సంసన్నదేశాలు ఈ వాస వికత మీదికి వెలుగు (ప్రసరింపజేయాలి.

“ఫ్ర. మీలోని “నేను” గురించి (కవిత్వంలో) సాధ్యమైనంత వివరంగా

ఏ. చెప్పండి.

/ జ, చాలావరకు నా దృక్పథం నుంచే కవిత్వం రాశాను. సభెకివ్‌ పొయ్యటీయే ఎక్కువ _ అబ్జెక్ట్‌ వ్‌గా రొసిన “వెరివాడా క్కురవాడా”. “విళ్తువర్షియేసి" లాంటివి తప్ప. “నేను వైతరో "కూడా సట్టెక్సి వగా రాసినదే.

*“ఐ' చిన్నతనపు (పగల్భం, అంతకంటె ఏంలేదు: అయితే ఇవాళ అది చదువుకుని చిన్నటోవడంలేదు.

|

170 ఉవ్యవళ్ళు గవరవరరావ్వు)

త: యజ్ఞోపవీతం దేనికి సింబల్‌ ?

జ ; పవిక్రీతకి.

5 : భూతం?

ఎ. స్పిరిట్‌

(స : కేదారగేళ ?

జ” మ్యూజికల్‌ .

(ప్రతిపదార్థం తీసుకోగూడదు ఆ 10121 680606 తీసుకోవాలి ఒక విధమైన 93౫1146018

ఆ రోజుల్లో ఒక కొత్త "ఇక్నక్‌ కనిపెట్తామన్న ఉత్సాహంలో వచ్చిన 862108 0! ర౦లముక (క్రియేటివ్‌ ఆర్షిస్తు అందరకీ ఒక కొత్త ఉత్సాహం ఏర్పడు తుంది.

యురేకా అని బట్లిలిప్పుకుని పరిగెట్టాడట కొత్త బాణీలో రాశానన్న ఉత్సాహం అది కుబుసం నదలడం వంటిది. "నేను సెతం.' ఆ శిల్పంలోకి నస్తుంది. ఆ రోజుల్లో నేషనల్‌ హెరాల్ల్‌ ఎడిటర్‌ యం "చలపతిరావు (త్రివేజిలో మోడర్నా(పెండ్‌ 'మేద రాసిన వ్యాసం నన్ను మ8ి3ల006 చేసింది. లండన్‌ పోగెసివ్‌ రైటర్స్‌ మేనిఫెస్టో _ అప్పటి వర్ణమాన రచయితల సంఘం అబ్బూరి రామకృష్టారావుగారు చూపారు" అది చూసిన తర్వాత పొలాలనన్నీ గాలాలదున్ని గేయం రాశాను ఆ మేనిఫెస్టో అలా దించేశావే అని అబ్బూరి రామకృషారావుగా రన్నారు. ఉదయిని లాస్టు ఇష్యూలో కొంపెల జనారనరావు దాని గురించి “రాశాడు (ప్రగతిశీల సాహిత్య సంఘం అన్న "పేరుతో హిందీకో వసున్న ఉద్యమ (ప్రభా వంతో అభ్యుదయ రచయితలుగా మారారు న్‌

అవతి

నం పృడమళతల్లికి ప్పరిటినొప్పులు ఇంకొ పున్నాయా?

జం పుడమితల్లి క ఇంకా ఫామిలీసాింగ్‌ (ప్రారంభం కాలేదు. ఎప్పుడూ నొప్పులు పడుతూనే వుంటుంది. కొ త్హస్యోష్షి వసూనే వుంటుంది. మనం యుగ సంధిలో ఉన్నాం చారిక్రాత్మకమైన దశలో ది జరుగుతుంది. స్పాానిషిన్‌ యుద్దంలో బిటిష్‌వాట సదే పదే చెప్పేవావ్స యుగసంధిలో మనం ఉన్నామని, గొను గొపు మార్పులు రాబోతున్నాయని 1016 ఘు 00210003 పేలని రష్యన్‌ విప్ణవం తేదీ, _ఫెంచి విష్ణవం తేదీ వంటివి పుట్టినరోజులు. చర్విత (్రవాహంలాంటివి సూర్యోదయం అవుళుంపే భూమి మీదున్న చీకటి తొలగి పోయి చెట్లూ దృశ్యాలూ వెలుతురులో వస్తుంటాయే అలాగే మార్పులు జరుగు తుంటాయి.

1271

(సు తెలుగుసాపిత్యంలో విమర్శ ఎట్లావ్వండి? మీ సజెషన్స్‌ ఏమిటి?

జ విమర్శ మూడు పువ్వులు ఆరుకాయలుగానే ఉంది. సాహిత్యం కొరకే (సత్యేకించబడిన ప్యతిక లొస్తున్నాయి. ఈ సాహిత్య ప్యతికలన్నీ ఏదో దృక్పధంతో విమర్శ సొగిస్తూనే ఉన్నాయి. ఇది ఆరోగ్యకరమైనదే. విమర్శ (గ్రంధాలు వెలు వడుతున్నాయి. విమర్శమీద విమర్శ వస్తున్నది. అయితే ఆ ఇ16ఇ/ 20121 ని మనం ఒప్పుకుంటున్నామా కాదా అన్నదికాదు యువకుల్లో సాహిత్య జిజ్ఞాసని కల్లి స్తున్నది అది సంతోషించ దగ్గదే

సవ పార్ల మెంటరీ డెమొ్యకసీ సక్స్రైస్‌ఫుల్‌ కాదా?

జ : అన్ని పార్ల మెంటరీలకీ తల్లి అనదగ్గది (బిటిష్‌ వెస్ట్‌మినిస్టర్‌ అమెరికన్‌ పార్లమెంబడీ డెమొకస్‌ వేరు (ఫెంచి పార్ల మెంటరీ డెమొ.కసీ వేరు మన పార్ల మె5్‌టరీ డెమొడగ్రసే సక్సెస్‌ అయిందని చేప్పటానికి వీల్లేదు ఈ పార్షీలు, ఈ చీలికలు, పార్త మెంటరీ డెమొక్రసీ ఇబ్బందుల్లో పడిపోతున్నది (బిటన్‌లో కన్సర్వేటివ్‌, లేబర్‌ రండే పార్తిలున్నాయి. అమెరికాలో రిపబ్లికన్‌, డెమొగకొటిక్‌ పార్తీలు రండే ఉన్నాయి. మనదేశంలో కూడా రైట్‌ రియాక్షనరీస్‌ అంతా ఒక పార్తీగా. 100 [6౪0120103265 ఒక పార్తీ గా పరిణామం రావచ్చు. ఆ పరిణామం వచ్చేలోగా సామ్యవాద విష్తవం వస్తే సంతోషిస్తాను, పార్ల మెంటరీ డెమొ్మొకసీ [211 అయినందుకు ఒక కన్నీటిబొట్టు కూడా వదలను.

చ: “చరమర్శాత్రి' కధల్లో శిల్చాని కిచ్చిన (సాధాన్యత వస్తువుకు ఇవ్వ బేదు. అందుచేత అవి "ఫెయిలయ్యాయి. శిలుం శిల్పంగా ఏమీ సాధించలేదు. ౮౦యిుం1ఓం

జ ఏ నిజమే చరమర్శ్యాతి కథలు సింగిలపన్నా కవిత్వం. ెక్నిక్‌ కు (పాధాన్యత ఇచ్చిన రోజుల్లోనే రాశాను 1 ఇమ 638608612119 100 & వశం? ఇగ116౯+. అందులో కూడా కవిత్వం ఉండొచ్చు కధల్లోనూ నేరేషన్‌_ కెఇ0606 చేసే వాళ్ళకి డిసప్పాయింట్‌ మెంట్‌ - చరమరా్యతి కధ చాలా ఖు91110039 గా 'మొనలుచేసి అఖరాఖరున తొందరపడి ముగించేశాను కాఫ్కా నవలలు చదివి ఈ [(పియత్నం చేళాను గ౫6 ౧0౯7211 అన్న నవలుంది అందులో కే అన్న ఒక క్యురవాడున్నాడు. ఆ కు్యురవాడిని అరెస్ట్‌ చేస్తారు. ఏమిటి తవ్వుచేశాడో తెలియదు, ఎప్పుడు విచారణ చేస్తారో తెలియదు. కోర్టులో విచారణ తర్వాత వాయిదా వేస్తారు. వెళ్ళిపొమ్ముంటారు. ఈ నవల నరకానికి ప్రతీక.

గారం 088616 అని చెప్పి మరొక నవల రాశాడు అదికూడా అసమ(గ్రమే,

శే అన్నవాడికి రాజుగారి దివాణంలో ఉద్యోగం దొరుకుతుంది. అబద్ధంతో కోటలో పాగావేస్తాడు, కోట స్వర్గానికి సింబల్‌. కాఫ్కా. మరణ శాసనంలో ఇవి బయటికి రావటానికి వీళ్లేదని రాశాడు. ఇవి తగలేయనన్నాడు. అందులోనే వేయా

1

కై72

లన్న భావన వుంది. ౫గ్‌ఇన 308 ఇవన్నీ కాఫ్కా. చచ్చిపోయాక అచ్చువేశాడు. వేళాకోళంగా ఉంటూనే చాలా సీరియస్‌గా ఉంటాయి. అమెరికాని భూతోకంగా 3310001156 చేశాడు. కే అన్న క్యురాడు ఒక అమ్మాయికి కడుపుజేసి అమెరికా పారిపోతాడు. అక్కడ 51:200 08 1106 చూస్తాడు. మూడూ అసంపూర్తి నవలలు, మూడింట్లో కే అనే క్మురాడు ఉన్నాడు వీటి? మనస్సులో పెట్టుకుని

ళ్ళి రాసింది చర మరాత్రి

నరకం, స్వర్ణం, భూమి అను మూడు కాలాల్లో అఆలాపించిన కధ అది. అచ్చుతప్పృు వేశారు నేను దగ్గరలేక అనంతరయాశ్ర, గవేషణ, (గ్రామఫోన్‌ రికార్తుల తిరగుబాటువంటి రేడియో ఇ148ఆ రోజుల్లోనే రాళాను.అవి అభ్యుదయలో

న! వచ్చాయి. ని.యయన్‌ రాఫ్ట

చ. (వ్‌స్తుత తెలుగు నాటకం స్థాయి ఏ స్థితిలో వుందని మీ భావం?

జ* చాలా మంచ స్థాయిలో ఉందనవచ్చు గయోపాఖ్యానం స్థాయిలోనూ ఉన్నాం. చాలామంది అతములట చేస్తున్న సితిలోనూ ఉన్నాం. కొంత

వాద ఖ రియాక్షనరీ 'వతిఘటన ఉన్నదనుకోండి కీరాయి నటులు ఉన్నారు మొ తంమీద మంచ్చి తావి అభ్యుదయ స్థాయిలోనే వుంది నాటకం రాయటానికి పది హేనేళ్ళనుంచి ఆలోచిస్తు న్నాను. బెండయ్యగారి గది మొదటి రెండు అంళాలు స్పషంగా ఉన్నాయి. వరు 362౯ రాయగలననుకుంటా ఆ

క్ర : కవితా రంగంలో ఏప్ప వాన్ని తీసుకొచ్చారు. అలాగే. తెలుగు నాటక రంగంతో విస్త వం తీసుకు రావడం గురించి మీరు ఆలోచ్చిసువా రా?

జ ః నాటకరంగంలో విప్లవం తేవాలనే ఆలోచిస్తున్నాను.

ఊ. ప్ర: ఏ రకంగా ఉంటుంది?

జ £ ఆరకంగా ఉండదు. నా రకంగా ఉటుంది దీనికి రెండు రకాలు ఉన్నాయి. బెర్నార్డ్‌ షా లాగా నాటకం రాయడం, (పిఫేస్‌లు పెదగా ఉంటాయి. సమస్యను దాంట్లో చర్చించడం. బెండయ్యగారి గది రండో పట్లితి అ (ప్రయో గించడంలో కొ త్రపద్ధతి అది జన్మానికో 4వర్యాతి.. బెర్నారొషో హాట్‌హాట్‌గా (ప్రాబమ్స్‌ తీసుకుని రాశాడు. నాది ఆడో పద్దతి. క

ల!

(స: నేడు కూడా జ్యోతిశ్ళాస్తాన్ని మిరు ళా _స్త్రంగా నమ్ముతారా, మూధ నమ్మకంగా భావిస్తారా?

జ వి తీంళిం00మ9 13 వం10%106

తీంట౦1087 13 900 8016006. నమ్మకంలేదు

173 ఎలొవరోరొల్లో

(య: మీకు మళం, దేవుడు. జోోతిషంవంటి విషయార్లో విశ్వాసం వున్నదా ?

జ : జవాబుకోసం ఇంకా వెతుక్కుంటున్నాను. నసదసత్సంశయరూపంలోనే వున్నది. విశ్వాసం అవిశ్వాసంవేపే మొగ్గుచూపుతున్నది.. లేదు అని నైంటిఫిక్‌గా పూవ్‌ చేయలేకపోతున్నాను. -

సదసత్పంశయం ముగింపు “సామ్యవాద మానవుడే. శాస్త్రనకల విశ్వానికి."

దానికి మధ్య ఎన్నో ఎగుడు దిగుడులు, సందేహాలు వస్తాయి. కొని పెమాట ఫెనల్‌.

(స ; అవతారం గేయంలో సొం్యసదాయ బద్ధమైన సంకేతాలు ఎందుకు ఉపయోగింనారుః |

జ ; అవతారం ౬౬910021 342896 లో 06010 4166102 అలా ఒచ్చింది. ఉద్దేశపూర్వకంగానే వచ్చింది.

య:సి. విజయలక్ష్మి కావ్యాలు చదివారా? మీ అభిప్రాయం?

జ : సి- విజయలక్షిది చాలా మంచికవిత్వం.

త: కేరళలో నంబూద్రిపాద్‌ (వభుత్వపళనం తర్వాత కూడా మీకు పార్ణ మెంటిరీ డెమొొకసీపై విశ్వాసం వుందా?

జ : ౨౭౯118మ60620/” నం0940 శంక 0% రేం16 బం063. కెం/01401018 వచ్చి తీరాలి

(ప : పొలాలనన్నీ హలాలదున్నీ .... .

సహ్మస్రవృత్తులు సమస్త చిహ్నాలు .......

కమ్మరి కొలిమి, కుమ్మరి చటం ....... 600.

చరణాలతో ఉ త్తేజంపొంది సాహిత్య పారకుడు, సామ్యానుడు కూడా మార్క్సాను చదువుతున్నాడు. ఇట్లా ఒక రాజకీయ ఆర్థిక సామాజిక చైతన్యాన్ని కలిగించటమే మీ కవిత్వ ద్యేయమా?

జ: కొన్ని గేయాల్లో ఇదికూడా ఉంది రాంరా, 140421 గా నా పంచపదుల్ని ₹ర0ం0€ చేశాడు. పత్రికలకి ఎడిటోరియల్‌ ఎంత అవసరమో కార్టూన్‌ అంత అవసరం.

ఉవ్యవళ్నో (చేరా

(థ్‌ : వీణ ప్యత్రికలో మీరేం రాసేవారు?

జ : వీణ సంపాదకీయం. కవులమీద కామెంట్స్‌ రాసింది నేను. దాని పొయ్కట్రీ సెక్షన్‌కు నేను ఎడిటరొను

174

(వ్ర : సమాజ సంబంధమైన భావాలై నా సాహిత్యం మూసలోకి వస్తే స్వీకరణ యోగ్యమపవుకాయా? అలాంటి సాహిత్య (ప్రభావం ఏమిటి?

జ : సాహిత్యపరులకు స్వీకరణ యోగ్యమవుతుంది కొంతమందిని 60376౯1 కూడా చేయగలుతుంది. ఒకవ్పటి తీవ అభిప్రాయం కూడా తర్వాల ]డ్‌0రేం266 అవుతుంది.

(ప్ర: ఎంత తీవ్రమైన భావం చెప్పినా వస్తుపును వదిలి శైలిమీద దృష్టి శ్రేర్యదికలించటంవల్ల సాపొత్యం సామాజిక చై తస్యేం తెచ్చే ఆయుధం. కాలే! పోతున్నదా?

జ: నిజమే ఈ పద్ధతి ఒక్కసారే కొలిగిపోక పోవచ్చు. సాహిత్యం సామాజిక చై తన్యానికి ఆయుధం కావల్సిందే

(వ : కన్యాకుల్మాంలో వున్నదంతా శద్ద్యాశయ హాస్యమే ఇంగ్షీషువ స్తే తస్ప హర్ష ంచలేమన్న విమర్శతో మీరు ఏకీభవిస్తారా?

ఒదిన బద్దళప్పు.. ఎంచేతనంపే ఒక్క గిరీశంలో తప్ప ఇతర పాత్రల్లో ఇంగ్షిమవస్తే తప్ప హ్యూమర్‌ ల్ముం? చేయలేకపోవడంలేదు రామస్పపంతులు హ్యూమరు, అగ్నిహో(త్రావధానుల, రుభావధానుల హ్యూమర్‌లో ఇంగ్లిషు. బేదుకదా. 0 న శబ్ద శయ హాస్యమన్నదాన్ని అపహాన్యం చేయాలి. అట్లా అన్నవాళ్ళపట్ల జాలిచూపాలి శబ్దింలేనిహాస్యం ఎక్కడ్నించి వసుంది? మాట్‌లేకుండా కవిత్ష౦ ఎట్టావస్తుంది? ఈ రోజు ఆమా్యతం ఇంగిష (ప్రతివాడికీ వచ్చేసున్నది. ఇంగ్లిషు “కావడం ' దేనికీ అర్హ తోకాన్‌క్కటర్లేదు. వా, న న్‌

చ: కొడవటిగంటి, రావిశాశ్తి కమి'పెడ్‌ మార్క్స్సిస్స్‌గా వాళ్ళ రచనల్లో / కనిపిసారు. వారికి ఆంధప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ దిహుమళులిచ్చింది సాహిత్య అకొడమ్‌కి మార్క్సిస్ట్‌ దృక్పధం వట్ల సానుభూతి ఉన్నకేనా ?

జ : ఇది కూడా (పచృన్నమైన్‌ రాజకీయ (పశ్న "మీరు అకాడమీని అడగ వల్పిందే. నోబుల్‌ బహుమతిని షా' సార్తే రిజెక్తు చేశారు. నేను “సాహిత్యాచార్య అనే బిరుదును స్వీకరించాను గిరిగిసుకుప్‌ (బ్రతకోల్సిన అవసరంలేదు అవి మనేకు కావలసిన రూపంలో లేవనే అసంతృ ప్తి యిలా వ్య క్రం చేయొచ్చును ఇతర వర్గం దగ్గర డబ్బు తీసుకొని వేశే వర్గానికి వోటు. వేయొచ్చుకదా. ఎన్నో ఖట్చి లుంటాయి... . తీసుకోవల్సిన అవసరం వస్తుంది

చః మీరు “సామ్యవాద భారతం" ఒకటి రాయబోతున్నటు వరంగళ్‌లో చెప్పారు. ఎంతవరకు వచ్చింది ? ౯

జ : సాహిత్యము. సొమ్యవాదము. దాన్నిసా ..సా.. అన్నాను అది నేను రాయదల్నుకున్న లేక రాయలేకపో తున్న విమర్శ (గంధం

75 త: కెంై18 6086 రాసిన మెం0సేటం% ప 6 మెం?014010% "చదిపారో ? జ 2 చదవలేదు. చదవాలనుంది. పొలిటికల్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ - 'నంపాదించాలి. ఇటువంటివి కొన్ని చదివితేనే గానియీ తుక్కు కరిగిపోదు.

(వ మీరు ్రీకొకుళ గిరిజనే సాయుద పోరాటాన్ని నమర్థిస్తునాన్హరా ?

జ : సమర్డిస్తాను- మత్స కృయిండము” 13 21026 ఇటు. చలు నేను అ[ాయి186 0 లంమ16.

(వ: మిరు గిరిజన పోరాటంలో :బేరిపోతారని. జ్వాల ప్యతికలో రాసింది అబద్ధమా ళ్గి

జ : అదద్ధం రాశారని చెప్పను. 1 ఇ220 10 "క్రిం 6౯6 216 0050176 చులయు. 1 80 10+ 2 01110120.

: మీకు యీ దేశంలోని అన్ని కమ్యూనిస్టు పార్షీ అపటై సానుభూతి వున్నది. ఇది సెంటిమెంటల్‌ కొదా ? _

జ కలటయమంల 910064 ఇ2రుముయం8్రై. 5092010000 రం౦9 గా థింక్‌ చేసే కొందరిని హర్‌ చేయక తప్పదు.

అవని ల ./ రొంఖోట్లి కృష్ణమూర్తి

(వ; తెలుగు కవితలో ఈనాడు కనిపిస్తున్న ఇజాలేమిటి? వాటి లక్షణాలను వివరించి, తారతమ్యాలను నిరూపించి ఆయా )క్షజ్లాలకూ.-తెలుగు కవితలోరిచి లక్షా అను చూపిసారా ?

తెలుగు కవితలో నవయుగం అవతరించిన - నాటి నుంచీ నేటి వరకూ పుట్టిన ఇజాలలో మర్తుగువడినవి ఏవైనా వున్నాయా ఇ"వ్రంపు-అవేవిటి ? తెలుగు కవిత భవిష్యత్తు ఎలా వుంటుంది .?

జ : నవమగాం్యభ సాహిత్యం రాస్తే ఒక వేళ... ఈ విషయం వివరంగా చర్చించటానికి: వీలుంటుంది. చోలా ఇజాలు “కనిజీస్తున్నాయి కదా. 'బాగా శ1146 చేసే 180694 మం. వండండంతితినం పంళ0134102020/-

ఆ వివరించినపుడు లక్ష్యాలు కావలసినన్ని దొరుకుతాయి. విశ్వనాథ నవలల్లో తమళ ఆయమిలుు6క వుంటాయి.

(అమెరికా వాట్‌ వియత్నాంలో కూరుకుపోయినట్లుగా ఆర్యుద సమ్శగాం్యధ్ర సాహిత్య రచనలో కూరుకుపోయాడు. )

మరుగునవడినవన్నీ మరిచిపోవఅసిన ఇజాలే. పెనుమ్పర్తి వెంకటరత్నం కవిత్వం ఒకప్పుడు నన్ను 15910 చేసింది. కాళూరి వెంకట నరసింగరావు చాలా

6 మంచి పొయటట్రీ రాశాడు. కాళూరిలో ెంగజుటం180 ఉంది. [18 పైెం6€8 ఈేం561763 10 06 71630566.

మాధవ పెది బుచ్చి సుందర రామశాస్త్రి. ఇవన్నీ దబియటకు తీసుకురా వాలి. భవిష్యత్తులో సం 2%6ే ేజ్‌ంఏ68 మాండలికాలు వస్తాయి తెలుగు సాహిత్యం యొక్క భవిష్యత్తు మిగిలిన (ప్రపంచ సాహిత్య ఉద్యమాలతో ముడి పెట్లు కుని ఊంటుంది. యార్నగీ యంగ్‌మన్‌ ఇనొప్పయన్సొతో దిగంబరకవులు వచ్చినట్టు.

కంస సగంంయం6కి అవసరమే.

0408 12880286 1219126019 ఎక్కువవుకాయి. కాని మాండలికాల వుపయోగంవల్ల టాన్స్‌లేషన్‌ కష్టమవుతుంది.

“దయచేసి ఇక దయచేయండి. “దయచేసి ఉన్నాను.”

“దయ చేయను' లాంటి (నుడికారాన్ని) వాటిని అనువాదం చేయడం పడదు

చౌఖాలి రామారావు

(ప : ఇతరేతర అనేమాట ఇతర అనే అరంలో వాడారా ?

పరస్పర అనే అరంలో వాడారా ళి

జ: ఇతరేతర అంచే= వేరే వేరే. సరస్పర అన్నది కాదు.

(వ: మీరు పబ్లిష్‌ చేసే ప్ర పద్యాల 1223126085 ఇంగ్లీషు. వాళ్ళకీ చూపించారా ?

52617 16 మంం1 1281

ఏ8రేరే168 16 న...

వక్‌ం0 22008360

6౮1% ౫6 2 కై

అనేది అమెరికాలో చదివితే ఎ(ప్రీషియేట్‌ చేయలేకపోయారు. ఇంగ్లీషు మాటలు ఇంగ్లీ షు వాళ్ళకి ఎట్లాఎటీ 288001460% ఇ _స్తయ్యో చూడొద్దా ?

జః ఒకసారి మటదాను 53 లో క్రవితా ఓ కప (అనువాదం్భ చదివాను. మెచ్చుకుని చాలా గబగబా చదువృతానని విమర్శించారు ఇంగ్లీషు. వాడుక. భాషకి మనం దూరంగానే ఉంటాం. _

(ఫ్‌ : “వారం వారం", *వీల' మ్రైదటి సంచిక నుఐచి 'సంవేదనలో కుటుంది రొవు వ్యాసం వరకు చూస్తున్నాను. “వొస్తాను' అని రాప్రారు గాని “రాస్తాను” అని రాయరేం? అంపే మాట్లాడే రూపం ఒకటుండగా (ప్రాలీన దూపం ఎందుకు వాడ తారు?

జ; “రాస్తాను అలి ఎందుకు రాయను? చాలా దగ్గర్హ "రాస్తాను అని కూడా ఉంది.

క్షి?

(వ : ్రీశ్రీ కవిత్వాన్ని మార్క్స్సిజంతో నిమితం కేకుండా విమర్శి సే భ్రీభ్రీ కవిత్వంలో గొప్పదనం కనిపిస్తుందా ? అం'పే “సాంవ్రదాయక పద్ధతిలో (అీథ్రీని విమర్శించవచ్చా ౩

జ £ అలాగ విమర్శించేనాన్న కూడా ఉన్నారుగా. ెశ్వీ 2907071098 0౫ శేశ5205807109 అన్నది అవసరం లేదు

హస: ఒక "టెక్నికల్‌ కొశ్చన్‌ : ముత్యాలసరం మీద మీరు రాసిన వ్యాసంలో చెడగొట్టిన వాళ్ళ ముక్యాలనరాలే వాగున్నాయన్నారు. ముత్యాలనరంల్‌ “లగం' గాని జగణం గాని వేస్తే నడక ఎదురు తిరగదా ?

జ ఏ కందంలో నాల్గింట జగణం- ఎదురు తిరగడం కూడా సొగసే.

ఆ దొరలకు కూళుళ్ళిదరు

ది

మోదుగులు పూశాయి._. అని ఉండొచ్చును. 'అక్నికల్‌ ఇన్నొవేషన్‌. చమక్‌. 1 ం9 చటక 14 18 2 100ము3021 రేంల600

(ప్ర ః దిగంబరకవుల్లో మొదట రెండు సంపుటాల్లో చాలా పద్యాల్లో వ212% కనబడదు. వొటిల్లోంచి మీరు తీసుకున్నవి _టాన్స్‌లేషన్‌కి లొంగాయా ?

జ : సింటాక్స్‌ బేకపోయినా ఫరవాలేదు. లొంగాయి. కవితా ఓ కవితాలో ఒకచోట సింటాక్స్‌ తప్పింది. దిగంబర నృత్యంలో సింటాక్స్‌ లేదు. ఐడియా (టాన్స్‌లేషన్‌లో లొంగుతుంది. కొంత లిబర్తీ తీసుకున్నాను.

అమ్మాలి గోపొలక్కప్ల

వ :ః సాహిత్యం ద్వారా సాయుఫవిప్తవం గు50చిన భావ. (సారం జరుగు తుంది. సాయుధ విస్తవంలో హింస అనివార్యం. అయినప్పుడు బౌద్ధికమైన -(1+611600241) శారీరకమైన (1/91021) 'ఈమళిక్షణలేని (ప్రజలు సాయుధుల్తై తిరుగుబాటు జరిపినపుడు మంచ్పికంకు చెరుపే కలుగుతుంది. నైన్యరలో అనుసరించే హింసాత్మక చర్యలకు ఒక (సయోజసం ఉన్నది. మంచైనా చెడు అయినా అల్లి రి మూకగా (ప్రవర్షించే (వజలకు హింసాత్మక ధోరణులు దోధించడం _పమాదకరం కాదా ?

జ ఏ మెంళం14010% లో అల్ల రిమూకలు ఎక్క-డుంటారు? ₹8 0282101 ళం ఇంటల 'సు88', విపవం అపాంసతో రాదు. అలరచిల రగా రాదు. విష్టవ (గ్రతీఘాతకులకు కూడా చోరా బలం వుంది. కీరాయియోొకలు (సెస్‌ యిట్లాంటివి ఒకటేమిటి చాలా ఉన్నాయి.

వ్‌ం ౪121 క 32164 18 మంచి 168264603010 80౪16460 చేసినప్పుడు 'పొంస సార్ధకమవుతుంది.

178

ఫ్ర; నేటి పరిస్థితుల దృష్ట్యా (క్రమశిక్షణ ఒక మువ్యావసరం, (క్రమశిక్షణ: లేకుండా ఏ విష్ణవమూ విజయవంతమైన ఉదాహరణ చరితలోన్నే లేను కదా? ఈ విషయంలో మీరేమంటారు ?

జం 1018 ఏంశి ంరేమడం165 09 10010818 61501011 6. కం20. 181000 ₹212164 (పజా నాయకులు అదులు చేయగలిగిన (కముశిక్షణ కావాలి

= త: ధ్రజలలో క్రమకిక్షణ, ఊత్తము లక్ష్యశర్థి ఉన్నప్పుడు హింస అుత అనవసరమైన ఆయుధంగా ఉండవలసిన అవసరం లేదు దా?

జ: నేను ఒప్పుకోను 11 19 0 846 6 ౦ 125000" 186010 ఒకరు తయారుచేసినదికాదు. విష్ణవాలు చరిత పరిణామ ([కమంఠో వస్తాయి. ఇంతి వరకు అట్లాగే వచ్చాయి ఇకమీదట కూడా అటాగే వసాయి

హింస అనవసరంకాదు. అవసరమే. న న్‌

విస్టవం హీంసొత్మకంగానే వసుంది.

రొంగవాథ్‌ం

త: రచయితలకు (ప్రత్యక్ష రాజకీయాలతో సంబంధం అవసరం లేదంటారా? లేదనటం ఒక్ష విధంగా రచయిత తన వాధ్యతనుండి తపించుకోవటానికి (పయత్నిం చటమే అనుకుంటాను... [ప్రసుతం రాజకీయోద్యమాలలో పాల్గొనదలిస్తే మీరు ఏ మార్గాన్ని ఎన్నుకుంటారు ? సషమెన స ౮

ర్గా [| ఇ (స్పష్టమైన సమాధానం కావాలి).

జ వ తస్పకుండా. రచయితలకు రాజకీయాలతో సంబంధం ఉండాలి. పెట్టుకో కూడదనడం 680801న1 ఇప పొడిస్పుడే రచయికకు రాజకీయ దె తన్యం కలుగు చున్నది సాంఘిక (ప్రయోజనాలతో రాస్తున్న నవలలు తక్కువ డి టెక్షిన్‌లు, సెక్‌, సవలలు చాలా వస్తున్నాయి, రచయితకు రాజకీయ చైతన్యం ఉండాలి 'రాజకీయాతో పాల్గొనాలి శ మెడ... ఇంకొ ఎలకను దాఫే పరిసీతిి రాలేదు నేను “ఎన్నికలో నుంచుంటాను.... 2] శ్ర సత్త రి ర

లలా గటు ం 000001 0౯6 10.21 1య6ం 01 1లఓ = రాజకీయాల్లో నాది వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య పారీ , ణి ఇ

సః "వేనిక రాయసవసరంలేదు. అన్నంతగా *యోగ్యళా స్యతం ఇచ్చిన రచయితలు అవకాళశవాదులయ్యారు. వచన కవితలో భావకచిశ-- యుగావశేషాలె. న్య కొంతమంది కవుల్ని .మీరు ఆకొళానిశ్రెకారు. ఇలా నానా గోత్రీకులకు యోగ్యోకా. ప్యక్రాలివ్వటంవల్ల మీ దృక్పథ స్టెర్యం విషయంలో అభిమానులలో కన్బ్యూషన్లా కలుగుతోంది. దీనికి మీ సమాభానర్‌ పేమిటి ?

179

జ, క ౯02110 2200001210 ంహి ఇ01- వాచ జీవితరంగంలో అవ కాళవాదులుగా మారిపోయారు. ఇప్పుడు వాళ్ళను డౌన్స్‌ రై ట్‌గా, ఖండించాలా? వాళ్ళు (తిలక్‌. ఆరు(ద్ర్య్భస్తోమసుండర్‌ , దాశరథి 29610౯0 క్ర56క్ష5176 అనుకోగూడదు - మల్లాది. బుచ్చిబాబు 221 ౯670106102) అనుకోను. |

నేనింక:రాయనక్క రలతేదన్నది ఆర్యుద గురించి.

(వ్ర: బెంగాల్‌లో రచయికలు, కళాకారులు ఆయా సుదర్భాలలో ఊరే గింపుల ద్వారా, ప్యతికాదుల ద్వారా కమ అభి_పాయాలను నిర్భయంగా వ్యక్తం చేస్తూండడం చూస్తున్నాం. కాని తెలుగుదేశం ఇంత అధ్వాన్నంగా, నిరంకశంగా, (వజా న్యతిరేక విధానాలతో పాలించబడుతున్నా రచయితలు నోరు విపిన పాపాన పోవడంలేదు. దానికి తెలుగు రచయికలలతో చె తన్యం లేకపోవడమే కారణమా ?

జ : ఒక ముఖ్య కౌరణమేమంశే తెలుగువాళ్ళకి ఒక సగరంలేదు. బెంగాల్‌క కలకత్తా వుంది. 50 11607 ౮22 అయైం౯100626. బెంగాలీ సినిమా ఒక్క కలకత్తాలో ఆడినా సక్సెస్‌ అయిపోతుంది. చక్య_గా ఏఖై వేలతో పశ్చర్‌ తీయొచ్చు. అయినా పిక్చర్‌ అకగడ ఫెయిల్‌ కాదు. నగర జీవితం వాళ్ళకుంది.

వునకు పల్లెటూరి మన్నస్టత్వం వుంది. విజయవాడ, విశాఖవట్నుం అవి గ్లోరిఫైద్‌, వలేజస్‌. హెదరాబాడ్‌ మనకు వున్నా ప్యూడలొతత్వం. ఇంకా పోలేదు. అందువల్ల రచయికల్లొ' ఒక్తసంఘటిత శ క్తిరాలేదు. గిరిశం అంటాకు.ఇదే బెంగాల్‌ కు[రాడె తే ఏం చేసేవాడో తెలుసా అని.

ఇ౯14605 00-0096౯211౪6 ఏర్పడాలి.

వేన రడి ణె

(వ : రొజకీయాల్లో గాంధీ ₹611810%. %110309%్ర- [105 610 (ప్రవేళ పెటినకే కవిత్వంలో మీరూ ఒట్టి కధా కమామీషూ మాషతమేకాా రాజకీయ

ఎ ఆఅ చైతన్యం కలిగించే రాజకీయ తత్వాన్ని మొదట (ప్రవేశ పెటినారనుకుంటాను ?

జ : ఇది గురజాడ (ప్రవేశపెట్టారు. నేను ఫాలో అయాను. “మీపేరేమిటి" అన్న కథలో చాలా న్‌ాంటేం 0011105 వున్నాయి విలేజ్‌ పాలిటిక్స్‌ కన్యాశుల్కం నాటకంలో కూడా పాలిటిక్స్‌ కనబడతాయి. రాజకీయాలని మనం తప్పించుకోలేం. గురజాడకి పొలిటికల్‌ కాన్సష్‌నెస్‌ ఎక్కువ. దేశమును (ప్రేమించుమన్నా మొద లైన గేయాల్లో ఇది మనకు స్పష్టం.

(వ్ర : మిమ్ముల్ని ఇన్‌స్పైర్‌ చేసిన కవులు తెలుగులోగాని ఇతర భాషల్లో గానీ ఎవరు

180

జ : మడ?11694 1మళం[106 అయిన కృషశాస్త్రీ, విశ్వనాధ నుంచి బయట పడాలని చాలా 908816 చేశాను. ఆ తర్వాత తం కణమ9ళం0 లు (ప్రభా వితం చేశారు.

ఇండియన్‌ లాంగ్వేజెస్‌లో కవృలళెవరూ నన్ను 1111406206 చేళారనుకోను. న్యజుల్‌ ఇస్లాం కంచె ఎక్కువ హరీం్యదనాద్‌ 1201426000 చేశాడు

(ప్ర: వచన కవితా ఉద్యమం అభ్యుదయ కనితకు తర్వాత పరిణామం అంటారి. వచన కవిత పరిది అభ్యుదయ కవితా పరిధి కంపే విస్పృతమైనదనుకుం టాను. మీరేమంటారు ?

జ; నేను ఇదివరకొకటి చెపా ఎను-కవిత్వం యొక్క. ఫారం డెవలప్‌ అవుతూ మారుతూ వచ్చింది. పూర్వం రథం ఉపయోగించారు. నాలుగు చ(కౌాంు ఉండేవి. గుర్రాలు వుండేవి. తర్వాత గురబ్బండి. అప్పుడు ఐళ్ళకు అనుకూలంగా రోడ్లు ఏర్పడ్డాయి. ఇప్పుడు మోటారు ఉంది. దీనికి నాలుగు చశక్రొలేకాని దీని వేగం "హెచ్చు. దీనికి ఉండాల్సిన రోడ్డు వేరు. మన చేశంలో కవిత్వం మోటారు దశలో పుంది.

అమెరికాలో, రష్యాలో కవిత్వం రాకెట్‌ యుగంలో వుంది వచన శవిత్వంలో *62061028168 వుండొచ్చు. మనం మనకు నచ్చింది తీసుకోవాలి.

(ఫ్ర: వచన కవితా ఉద్యములో కుందు రికి ఉన్న (పత్యేక స్టానం గురించి మీ ఉద్ధేశ్యం ఏమిటి ౩? ఆయనకు దాశరథి, సినారె వల ్కాక ఓక విశిష్త స్థానం వుందన్న భావంతో మీరేకీభవిస్తారా ?

జ: కుందురికి దాశరధి, సినారెల కంచె అంట 31206 ఇస్తాను- వాళ్ళిద్దరూ నాకు (ప్రాచీన కవుల్లానే కనిిసారు కుందు రవి వచన గితాలు వాటితో (ఫీవర్సొ (ఫ్రంట్‌ లీడర్‌ నలో స్థిరపడ్డాడు. 6 25 వమటాని8866 3901600198 10 వచన కవితా ఉద్యమం. దాశరధి, సినారె ఓట 26 20౯6 01 1655 14391021 పం6ట. ,

(ఫ్ర: వచన కవిత యొక్క టం 24590 ఏమిటి? మళ్ళీ మ్యాతా ఛందస్సు లోకి వెడుళకుందా ? వచనమో మరో రూపమో ఆరూపాన్ని గూర్చు మీరేమైనా చెప్ప చలరా ?

జ: వచన కవిత వుంటుంది. జానపద బాణీలో ఎక్కువ కృష చేయడం జరుగుతుంది. మాండలికప్పు నుడికారం వసుంది. 602/1 8 సంబింధించ్చినంత వరకు సొమాజిక జీవితం ఇంకా విస్పష్టంగా. (పకతిబింవినుంది.

వ:ఃమీపు ఒక పత్రిక కిచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో పజల దగ్గరగా వచ్చి (ప్రత్యక్ష పోరొటంలో పాల్గొంటామన్నారు. మీరనుకుంటున్న పోరాట స్వరూప మేమిటి ? మీరిప్పుడు అంతకన్న ఎక్కువగానే (ప్రజల్ని ఉ శ్తేజితుల్ని. చేస్తున్నా

181 రనుకుంటాను. రచయిత తాను చెప్పేది ఆచరించి చూపసించాలనేది మాత్రమే మీ. అఖి(ప్రాయమా ? అలాంటివారు చలం.కాశోజిలవఠె యింకెందరున్నారు ?

జ: (ప్రత్యక్ష పోరాటం విల్లంబులు ధరించికాదు నా ఆయుధమైన కలం ఎప్పుడూ కూడా అభ్యుదయ శక్తులకు అంకితమయిందే. 120 2 £8ష4లు ₹10 బల చలం విచితమైన 2626110207. చలం, కాళోజిలతో నన్ను పోల్చటం సరికాదు చలం, కాళోజిలది ఇద్దరిదీకూడా రియాక్ష్మ నరిజమ్‌. ] 29 901 26 211 & ౯020410. వడిన 1 200 & మజలయంఓ

(వ: మన పూర్వ సాహిత్యంలో స్త్రీని శృంగార వస్తువుగానే చూశారు మీరు స్త్రీకి సమాజంలో ఎలాంటి స్థానం ఉండాలంటారు ౭ మీ రచనల్లో శ్రీని గూర్చిన (ప్రసక్రి లేదెందుచేత ?

జ 2 పూర్వ సాహిత్యం స్త్రీని కేవలం శృంగార వసువు చేయజేదు. ఎకువగా భోగవస్తువుగా చూశారు. 76౫ [036 షఇఇ6 ౧ంయ్రు] ళం. అడం సళ 2682- ఏమన్నా నావెల్‌, ఎరాస్తే అట్లాంటి ౮|112016[5 ను సృృష్షిసాను. ఇంత వరకు స్తీ సమస్య (ప్రత్యేక సమన్థగా భావించలేదు. లా

టప : కేవలం ఖండకౌవ్యాలకన్న_(_కోత మనస్సు పై-కధాకావ్యం ఎక్కువ ముద్ర వేయగలుగుకుందసుకుంటాను మీ భిక్షువరీయసి, వచసార ఖండ కావ్యాలలో కఢాకావ్య లక్షణం ఉందనుకుంటాను ? యె

జ: కుందుర్తి పుల్‌ లెన్స్‌ నావెల్‌ లాంటి కావ్యం రావాలంటాడు. అదొక దృ౩ృధం. ఇ౦6110 9076 5105169 ఒక ఫారమ్‌ మాత్రమే కొంచెం కధంటూ

" వుంపే (శోతలకు డె రెక్ట్‌గా పడుతుందని కావచు ఏ

(ఫ్ర : సినిమా కవిత్వం రాసేటప్పుడు మిరెట్లా ఫీలవుతారు ?

జ వ ఈ పాట ఎంత వేగిరం పూర్తి అయిపోతుందా. వాళ్ళిచ్చే డబ్బులు

ఎప్పుడు చేతుల్లో పడతాయా. అనుకుంటాను.

త" “"సదసతృంశయం”లో మీరు మానవళ క్రీని బలహీనపరిచే దేవుత్ర తిరస్క. రించారు. అంతేకాని మానవళ క్తికి మరింత చైతన్యం కలిగించే చేవ్వై కాడు అలాగే సామాజిక సామూపాక సద్వర్తనమే పరమార్తమన్నారు. అలార్‌టి పర మార్దంలో వుంపే ఆ స్పికత్వంతో మ్‌కు వైరుధ్యం లేదనీకుంటాను శి

జ: ఆస్తికత్వంలో అలాంటి పరమార్థం సాధ్యమా అట్లాంటి ఆ స్తికత్వం ఉంటుందా అన్నది సందేహమే నాకెక్కడా కనిపించలేదు. నీ ౪ కే పనికిరాడు అన్న ఇంంకరే110321 5600064088 ఆ _స్తికత క్రిం సామాజిక సామూహిక సద్వర్రన గల ఆ_స్టికత్వం లేదు. న

యస: మహాప్రస్టానానికి యోగ్యకాసష్యతం ఇచ్చిన చలం ఇప్పుడు రమణా (గ్రమంలో తన పూర్వ థావాలకు వై రుధ్యం లేకుండానే ఆధ్యాత్మిక చింతనలో

శ82 గడుపుతున్నారు. చలం నిజాయితీని ఎవరూ శంకించరనుకుంటాను కౌబిట్లి సామా జిక (ప్రగతికి, అధ్యాత్మిక చింతనకూ వై పధ్యమేమీ లేదనుకుంటాను" (గనుక చలాన్ని గూర్చి మీ అభ్యిపాయమేమిటి ?

జ వ గాందీజీంి మిత్‌ (ముష్రు గా చేపినట్టు. శ్రీశ్రీలో ఆధ్యాత్మిక అభి నివేశాలు చూపించి (శశీ బాదా అని కొంతమిది ఒక కల్ట్‌గా తయారుచేసినా చేయొచ్చు. సమర్థుడు (చలం) కౌదిట్టి 6 023 ౦0%7600 6 1000 వెజ02 క అట్లాంటి భావాలకు కొన్ని వీణాలున్నాయని మహాప్రస్థానం గేయూలు చదివి దువ్వూరి రామిరెడ్డి అంతకుముందు. నేను రాసి అచ్చు వేసిన పద్యాలే తనకు దాగున్నాయని రాశాదు అట్లాగే చలం గారికి ఆధ్యాత్కిక భావాలు కనిపించాయి అవి ౪2%27016412016 గొ ్పడినాయి

చలంగారు ఆధ్యాత్మిక చింతనలోకి వెళ్ళిపోయారు స్వంతమోక్షం కోసం (సజల మోక్షం అనలేదు. గౌం ఓ అకలి 6 మళ80 06 60%820312066 హిడొనిస్ట్‌. మొదట్లో విచ్చలవిడి ఖయాం ౭౯ రచనల్లో 10౬ 20౪ ఎవరినీ అంక6౯0 చేయడానికి (పయత్నించలేదు ష్యా మయ 18 రం[ష6 సాదూజిక (ప్రగతి వేరు, అది సమిష్టి అధ్యాత్మిక చింతన వేరు ఇది వ్య కిగతమెనది అందుచేత సామాజిక (పగతికీ, ఆధ్యాత్మిక చింతనకూ చె డధ్యం లేదు అన్నది నేను ఒస్పుకోలేను. సమాజమేమో అందరికీ, ఆఢ్యాతిగైకం ఒక్కరికీ. ఇది వై దధ్యం

ఆయన (చలం) మంచికిగాని, చెడ్డకిగాని ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో పడ్డాడు నన్నే నమ్మండి, నేనే దేముజ్ఞ అనలేదు. తనలో తను వునా డు.

(అప్ప్ష[హకూటమి రిఫరెన్సు వచ్చింది

దానిక ఆయనకి. నేను వుత్తరం కూడా రాళాను ఉప్పెనవస్తే చెన్న పట్టణంలోని 20 లక్షల (ప్రజలతో నేనూ క్రృనిగి పోవటానికి సిద్ధమే అని."

థ్‌: మిమ్మల్ని ఒక (ప్రత్యేక రాజకీయవరానిక్‌ చెందినవానిగా మాత్రమే ముద్ర వేయడానికి (స్రయక్నిసున్నారు. *వూన్వొడే నా నంగితం” “మానవుడే నా సందేశం? అన్నమీరు మాసవ్చేలందరికీ కావలసినవారే కాని ఒ (ప్రత్యేకవర్షానికి మాత్రమే కాదు. మీరు కాదనరనుకుంటాను

జవ ఇది విస్తృతమైన (సశ్నం

ఏ (ప్రత్యేక వర్గానికీ చెందిన కవిని కాదు అనటానికి వీశ్రేదు, ఇది. 10616 ₹6%0 “20808. మానవుడే నా సందేశం అన్నది (వ్రపంచరో అంతా సుభిక్షంగా ఉన్నప్పుడే అది సాధ్యమవుతుంది. ఇప్పుడు కవిని వరాలు ఆదరించడం తపుదుం శల మ09ఓ 12106 316468. జాతీయతా భావం వుంటుంది. "*

కర్‌3

మానవులందరికీ కొనల్సెన కవిత్వం అన్నది ఏ రెండు వందలేళ్ళకోగాని

సాధ్యం కాదు. తొండ నువాఖ్ధరావు

(వ : అభ్యుదయ కవిత అంతగా ఆదరణ పొందని ఆ రోజుల్లో (వచురించిన “దుహో (సస్టానం” విపరీతమైన ఆదరణ పొందగా కవితకు నీరాజనం పడ్డున్న ఈ దళాబ్దింలో 'పచురించిన “ఖడ్గసృష్టి” అంతగా ఆదరణ పొందలేదు. దీని అర్జం- ఆనాటి కంఇఐ ఈనొటి మీ కవితా రచన పటిష్టత తగ్గిందనా శి

జ 2 కవితకి ఆనాడు ఆదరణ లేకపోలేదు ఈనాడు ఉందనీ అనుకోగూడదు. “ఖడ్గసృష్టి” 72260: '060]1160110% 0 ఇ0అ౫58. *మపా (వస్తానం' అలాకాదు. తీ ణజ[ం౪32౯ భావం కోసం ఎడ్‌ట్‌ చేసింది. క౭౮6౧౪ం% లో ఎటాగూ ఖేదం వుంటుంది. ఆనాటికం'కే ఈనాడు విస్ఫుతమైన ఆదరణే ఉంది. లేక పోను.

థః సాయుధ పోరాటం ద్వారానే తప్పు మరో మారం ద్వారా అర్దిక సమానత్వం సమకూరదంహో రా? ఆర్థిక సమానతా వ్యవస్తకు మీరో'సూచించే సత్వర పరిష్కార మార్గాలేమిటి అ

జ &: మనం ఇంతవరకు రాజకీయ స్వాతంత్యాన్ని మాత్రమే పొందాం- ఆర్థిక స్వాతం్యత్యం విప్లవం ద్వారా తప్పించి రిఫార్క్‌ ద్వారా రాదు. సాయుధ విష్ణవం- మనదేశంలోనే కాకుండా పపంచ పరిస్థితి కూడా. పరిపక్వం అయితేనే వస్తుంది అరముగ్గిన పండు ఎలా నేల మీద పడీళుందో అలా వసుంది విపవం. దీనిక్రేం 8%014 003 లేవు. న శ

వరనరోరావ్రు ధ్ర: రాయితో కొట్టి రాల్బవచ్చు గదా ? ల వ్నాలాముభి

(వః పండు ముగ్లేవరకు ఆగితే మధ్యలో చిలకలెకుకుపోతున్నాయి కదా ః

జ 2 ఆయుధం అలీనం కాదు_ కృష్ణుడు చెపింది?

్ర ః అభ్యుదయ కవిత్వం అంఘే ఏమిటి ? కేవలం (ప్రజా సమస్యల మీద కవిత్వం రాయటమాః కవిత్వపరంగా రచనా రీతిలో అభ్యుదయం కౌంక్షించడమా?

జ : ఒకగామాటలో చెప్పేయటానికి వీలేదు. వజల యొక్క అభ్యు దయాన్ని కోరేదే అభ్యుదయ కవిత్వం. (ప్రజల సమస్యలకు సంబంధించి వుండాలి. వజల సమస్యల మీద రాయాలి. కొత్త పంధాలో చెప్పితే _(వజల మససులో ఇంకడానికి అవకాశం వుంది. ”

(స : శిష్టా ఉమామ హేశ్వరరావుగారు మిమ్మల్ని 11016206 చేసినట్లుగా విన్నాను. నిజమా ? ఎంతవరకు ? వచన కవితలో మీరు ముందా? ఆయనా 1

కే 84 జ : నా మీద గురజాడ ఇనొప్టయన్స్‌ వుంది. చ్చింకా దీక్షితులు, బిసవరాజు_ వీళ్ళ నన్ను గురజాడ దగ్గరకు చేర్చారు. ముద్దుకృష్ణ, నేనూ అదే దారిలో వెళ్తూండే వాళ్ళం. శ్టాని చూసినపుడు. 1 ₹28 ౯6211 198066. నాకంజే ముందు శిష్టాయే 94250 చేశాడు. ఇద్దరమూ ఒక్కదారంట వచ్చిన వాళ్ళమే. నారాయణబాబు చాలా తర్వాతవాడు. ముద్దుకృష్ణ చాలా మంచి వచన గీతాలు రాశాడు. కొంపెల జనారసరావువి పిరమిడు. లు న! లాం నీల్‌ ॥ (ఫ్ర : (ఫాయిడ్‌ వైకోఎనాలిసిస్‌ సాహిత్యాన్ని చాలా 11046206 చేసింది. దిన్ని కొందరు 14ేం3122016 1మరేళ6ష06 అంటారు. మీ అభ్మిపాయం ఏమిటి ? జవ 15 900. 3066302016 5రాంజు 05 00%5010292693 66౪70109 కావటానికి (ఫాయిడియన్‌ ధింకర్‌్స్‌ కారణం (ద్ర: క్రిష్తాఫర్‌ కాడ్‌వెల్‌ రాసిన 11103108 ఖత 262110” అన్నపుస కాన్ని గూర్చి మీ అభిపాయం ? న జ : ఒక్కమారే చదివాను. అది సూత్యప్రాయమెన (గంథం. లిటరరీ కేసు ఉన్న (ప్రతివాళ్ళ చదవదగ్గ (గంధం. లా ల వంగ ౭2 రంగారావు (ప : సినిమా ఒక బలమైన సాహిత్య (ప్రచార సాధనమనే అందులో (వే శించారా ? జవ నేనెప్పటివై నా మంచి సినిమా తీయగలననే తలచాను. (పచార సాధన మన ఎది కాదనలేము. మ 2 ఇంజరై౦2 0౯ 110 ౬004 0 భం 560019, సిని అను కూడా జాతీయం సినప్పుడే అది సాధ్యమవుకుంది. మంచి జరుగుతుంది, అయితే అది ౫620601821) (ప్రభుత్వం చే-స్తేకాదు. కంల1685176 ఆ౦౪6లమ6%16 చే్టేనే అది సాధ్యమవుతుంది. నేను తీయాలనుకున్నది __ రుక్మిణీ కల్యాణం సక్సెస్‌ కాలేదు. అసలు పునాదే ఎగిరిపోయింది. పురిటిలోనే సంధి కొటుకపోయింది. [వ : సెక్స్‌ చి(కాలు (ప్రజాదరణ పొందుతున్నాయనే తీస్తున్నారా ౩? సమా జాన్ని సలిబింబించే చి(కాలు తీసే సాహసం నిర్మాతలకు లేదా ₹కధకులు బేరా ౯ జ: డబ్బు లొస్తాయం కే వాళ్ళేపనైనా జేయగలరు. సమాజాన్ని (పతిబిం దించే చిత్రాలు తీయాలం'కే సమాజ (శ్రేయసు ఎను కోరే _సభుత్వం ఉండాలీ. కథకులు లేరనే సమస్యలేదు. ప : ఇటీవల ఏర సి (వ: ఇటీవల ఏర్పడ్డ సినిమా రైటర్స్‌ వర్కొషాక్స్‌ వల (ప్రయోజనం ఉందంటారా ? ౯

185

జ : నిజంగా సరైన పద్ధతిలో ఏర్పాటుచేస్తే ఈ రైటర్స్‌ వర్క్కాషాాప్‌ (పొడ్యూసర్లని ఇన్‌ప్తయన్స్‌ చేయగలుగుతుంది. ఆ వర్క్‌షాప్‌లోని ₹0౯296ే 1001108 ౧60016 మీద ఆధారపడి వుంటుంది.

త: సినిమా వొళ్ళకు వాస్తవిక ద్శృష్టి లేకపోవడంవల్ల కొ. కు, లాంటి వాళ్ళకు (ప్రవేశం లేకపోయిందనడంతో మీరు ఏకీభవిస్తారా ?

జ :ః సినివూ రంగంతో లాభదృష్పి ___కమర్షి యల్‌ దృష్తి దాగావుంది. కుటుంబరావు కొన్ని సినిమాలకు రాళాడు.

(స : సాహిత్యంలో రతికే? వర్షించినపుకు కనీఫం సిని మాల్లో తెరపై ముద్దు ఉంపేనేం, తప్పా? న

జ : (పజల పరిణతి మీద ఆధారపడి వుంటుంది సమర్థిస్తాను. అవసరమయితే సగ్నదృుశ్యాలను కూడా సమర్థిస్తాను.

(థీఠీ హైందాబాదు. వచ్చినపుడు లోగడ చేసుకున్న ఏర్పాటు (పకారం చలసాని _సపాదరావు ్రీశ్రీకీ, ఇరవై మంది రచయితలకూ 1868 నవంబరు 2 న ఒక గోషి ఏర్పాటుచేశాడు. కనుక ఆయనను యీ గోషి (ప్రయో కగా చెప్పవచ్చు. భీథభీ ని ఎలాంటి _వశ్నలు వేయాలి అన్న పశ్న వచ్చోనపుడు ఆయనకు జీవితమూ సాహిత్యమూ రాజకీయాలూ వేరు వేరు అరలు కావు కొట్టి యీనాటి దేశ పరిస్టి తుల్లో యువకులు రచయితలుగా మాత్రమే వుండిపోవడంకాక నిర్మాణంలో భాగ సాాములుగా కూడా, కావాలి కనుక విధి, నిషేధాలు ఉండకూడదనుకున్నాం, అందుకే ఇరవై మంది నుంచి ఆహ్వానించిన (_సశ్నలకు సంపాదక వాధ్యత వహించిన రాంభట్ల కృష్ణమూలి, నవీన్‌, వరవరరావుల పనీ, సంచారక బాధ్యత వహించిన శ్రీపతి పనీ చాలా కేలికయిపోయింది. సెన్సారింగ్‌ అవసరం లేనిచోట సెన్సార్‌ బోర్డ్‌ అంత అలంకార్యపాయంగా వారుండిపోయారు తమకు కావల్సింది ఏదో, కూడనిదేదో (ప్రజలే నిర్ణయించుకున్నట్లుగా శ్రీశ్రీయే (ప్రశ్నలు చదువుకున్నాడు. జవాబులు చెప్పాడు. శ్రీశ్రీ లోని సమ్యగత్వానికీ, వై విధ్యానికీ యీ గోషి నిదర్శనం. ఇదంతా ఒకచోట రాని మళ్ళీ భ్రీశ్రీ కి చూపాం. ఆయన ఓ. కె. అన్న గోషి రూపమే యిసష్పుడు మన ముందున్నది. ఈ గోషి ఏర్పాటు చేసినందుకేకాక తొలిసారిగా (ప్రచురించుకునే అవకాశం సృజనకు యిచ్చినందుకు చలసాని (పసాదరావుకూ, ఇందులో పాల్గొన్న కవులందరికీ, ఇరవైమంది ఒక పెట్లూ తానొక పెటూ అన్నట్టు పొద్దుటి నుంచి సాయంగతం దాకా దాదాపు ఆరు గంటలు సాగిన గోషిలో యవకోత్సాహం (పదర్శించిన థ్రీశ్రీ కి ధన్యవాదాలు. ] “

['5వి వయసు ఎప్పుడూ ముప్పై ఏశ్ళేోఅనే శీర్షికతో ఈ ఇంటరూ్య్యూ సృజన మానవ్యత్రిక 1870 ఫిబ్రవరి సంచికలో అచ్చయింది. దాని అనుసరణ]

12

కే86

ఏ8. కళారూవం౦

సీరుకొండ ; మీమరో (ప్రస్థానం' కోసం ఎదురు చూ సేవారికి దాన్ని ఎప్పుడు అందిస్తారు * 1888 లో అందిస్తారని ఆశంచవచ్చా ?

తత : అప్పుడే తేడీ గూడా నిర్మయించుకున్నానే. 1888 జనవరి, ఫిబ్రవరి,

మహోఅయితే మార్చ్‌ ఫస్స్‌ క్వార్డర్‌ లోప్ప్‌న

హరీష్‌ : మిమ్ముల్ని (ప్రభావితం చేసిన కవులెవరు ?

తే్థ్‌ : ఒకరేమిటి + అనేకులు. ఒక విధంగా చూస్తే తొలిరోజుల్లో కొదు గానీ చివరిరోజుల్లో 1850 నుంచి మాయకోవస్కీ, అతను సరాస౦ ఉద్యమం నుంచి వచ్చినవాడు. అంతకుముందు ఇంగృండ్‌ లో డబ్ల్యు. హెచ్‌. అడెన్‌, సీఫెన్‌ "స్ఫెండర్‌ మొదలై నవారు రాసిన నవ్య కవిత్వం. ఈ నూతనత్వం, ఈపారి(శ్రామిక నాగరిక తకు చెందిన షతీకలు, ఇమేజస్‌... రై లుబండి ఒక పెద సేట్‌మంటుకేసి బయలు దేరింది, టి ఎస్‌. ఇలియట్‌. “అకాశం సాయంకాలం చట్‌ మతిపోయిన రోగిలొ పడివున్నది' అంటాడు. ఇవస్నీ మోతర్‌ ఎ ఇమేజస్‌. నా కవిజ్వాన్ని (వభావితం చేసిన అనేకులలో ఇటువంట్‌ వారి కవిత్వాలు కొన్ని.

రాం : కవిగా మీ అవతరణ అభ్యుదయ కవిత్వంలో ఆక్సిడెంట్‌ అంటు న్నాడు వేగుంట. మీరేం చెబుతారు ?

డ్రే్రీ 2 అది వేగు అభ్మిపాయం. ఆక ఎడెంట్‌ అనుకుంచే ఒక విధంగా సూర్యుడు ఉదయించడం గూడా ఆక్సిడెంశ్సే, రేప్పొద్దున ఉదయించకపోవచ్చు.

హరీష్‌ ; మీరోసాం ధ్వని కవిత్వం కమ్యూనిజంలోనే స్థాధ్యం అన్నారు ధ్వని కవిత్వం అంకే ఏమిటి ౪

ఆీత్రే : అహం ధ్వని క మ్యూనిజాన్ని ధ్వని స్టేనే ధ్వవి కవిత్వం అన్నాను. ఆనంద పర్దనాచార్యు లేమన్నారం చే _ప్యంగ్యార్థం ఓటివుంటుందనీ, కవిచెప్పిన దొని కంచే గూడా అందులోంచి మనకి అవగాహన అయేదటువంటిచే ధ్వని అంటారు.

తి ఆత్మన్య కొవ్యం” అని ఒకడనా ఇదు. *రసాఠ క్రైం వాక్యం కావ్యం" అని ఒక డన్నాడు. ఇట్టాగ _ బౌచిత్యం ముఖ్య్థమని క్షేమేందుడు _ రసచర్చ్‌ చేయడంలో ఎండతో సంస్కృత అలంకారికులు చెప్పారు. పేటన్నిటితోకి ధ్వఏమతం గొవుది అంటారు. ధ్వని అంే కవచెప్పిన దానికంళ్చే గూల పౌఠకుడు పేల్చుకునేదే స త్యం. క

ర్‌ రవళి స్రదర్గనూ వుండదు. ధ్వని (ప్రధానమైైందే కావ్యం అన్నారు. అలా _. నీమ్యూనిజం ధ్వనిస్తే నే అడి ధ్వని అని నేనన్నాను.

రొం : తెలుగు కవిత్వంలో ఈమధ్య వచ్చిన మిసీక్రవిత మీద మీ అకి (పాయం ?

దేరి: యవకవల ఉళ్చాహానికి నిదర్శనంగా తీసుకుంటాను. ఆంధ జ్యోతిలో చూస్తుంటాను కదా కొత్త కలాలు అవీ, ఇంకా సామాజికస్పృహ లేదనే

137 అనిపిస్తుంది. కవిత్వం రాయాలన్నంతగా సామాజిక వా 'స్తవ (గ్రహణం రాలేదని అని పిసుంది. నా “సిరిసిరిమువ్వ' అంకే అది జర్నలిజం. జర్నలిసిక్‌ సాయిలోనే వుంది తన్ప సమాజానికి లీడ్‌ ఇవ్వగలిగే కవిత్వం ఇంకా రావడంలేష్‌. కనీ వారి ఉత్స్చా వనికి నిదర్శనంగా అవి మనకు కనబడుతూపుంటాయి. చాలా చురుకైన రచనలు గూడా వున్నాయి. వారికి సామాజిక అవగాహన వుంటే ఇంకా ఎంతబాగా రాయ తలుగుదురొో. రాం; అంపే కందు రి, సోమసుందర్‌ ల దీర వచనాలకన్నా ఈ (ప్రక్రియ మేల ౦దేనంటారా ? =” గ్ర : కనీసం అది చదువుశారు.... .... దీర్చరచనలకం కే అంక ఓపికలేదు. నాలుగు పేజీలుందనుకోండి. దాన్ని స్కిప్‌చేసి దీన్ని చదువుతారు. ఆ మేరకి ఇది మేలు, రాం : కవిసేన మానిఫెస్టో మీద మీ అభిప్రాయం ? శే/్రీ : ఏదీ మన గుంటూరు శేషేంద్ర కదా । అది ఒక విధంగా చూస్తే మోరల్‌ రీఆర్మమెంట్‌ లాగా, సాల్వేషన్‌ ఆర్వీలాగా వీళ్లంతా మిలిటరీ పద్ద తులే అవలంబిసారు. మేజర్‌ బార్బరాలో బార్బరా తండి మారణాయుధాల వ్యాపారం జీసే కోటీశ్వథడు. వార్బరా తండడ్రి దగ్గరకు సాల్వేషన్‌ ఆర్మీ చందా కోసం వెడు

• తుంది. తండి అంటాడు, నేను మారణాయుధాలు అమ్మేవాణ్ని కదాః నను న్న చందా
• ఇన్వమంటావేమిటి ? అని పక్కన ఒకడుంటాడు. వాడు వ్యవస్థ మార్చడానికి ఆయుధాలే అవసరం అంటాడు. బాలెట్లు కొదు బులెట్లు అనీకూడా అంటాడు. ఇలాగ రామదండులాగ్క సాల్వేషన్‌ ఆర్మీలాగ ఇదీ కవి'సేనే. చలం హరీష్‌ : చలం చచ్చిపోయాడాః అీథీః అం'పే భౌతికంగా చచ్చిపోయినప్లే గదా: సీడకొండ; చలం సాపొత్యంమీద నిమ్మగడ్డ వెంక పేశ్వరరావు విమర్శ గూర్చి మీ అభిప్రాయం ? భ్రీథ్రీ: అది కొంచెం అన్‌శై ండ్‌- మరీ అంత కొట్టి పారయ్యాల్సిన రచయిత

• కాదు గదా చలం ? చలాన్ని శ్మశాన సాహిత్యం ఆంపే మరి సజీవ సాపాత్యం ఎక్కడుంది ? ఐనౌ నేను చలంగారు. చచ్చిపోయిం తర్వాత రాస్తూ _మౌర్మ్కిల్బస్టు దృక్పధం లేకజటోవడంచేత (అసలు మార్క్సిస్టు దృక్పధం ఒకటుందని ఆయనకి శెలియదు)- ఆయన సంఘరోగాన్ని నిదానం చెయ్యగలిగాడు గాసీ రోగాన్ని తగ్గించే మందును దానికి ఇవ్వలేకపోయాడని అన్నాను. హరీస్‌ : తేలుగు సినిమాల్లో ఈ మధ్య నచ్చిన మాప్పులు ఏమైనా వ్పంపే ఇస్పండి. అట్లాగే మ్నణాల్‌ సేన్‌ గూర్చి గూడా మీ అభిప్రాయం,

188 ీఫ్రీ: మనం ఒక పొరపాటు చేస్తున్నాం* గౌతమ్‌ ఘోస్‌ సినిమాభాష అంద కీ అరమయేభాష, దానికి భాష రావాల్సిన అవసరంలేదు అన్నాడు. రామూ కరియత్‌ ఏమో 'సేనిమాకి కధ అవసరం లేదన్నాడు. ఉత్తమమైన సినిమాకి _ ఛార్లీ చాప్లీన్‌నే తీసుకోండి. అతని సినిమాలు చూసి (ప్రపంచం అంతా పెద్ద అర్తిస్తుగా గుర్తించింది. అవి మూకీలు- ఈనాడు భాషకు సంబంధించిన పాటలు, డైలాగులన్నీ తెలుగు లోనే ఉండాలిగదాః; అందుచేత మృణాల్‌ సేన్‌ రావడం నాకు ఇష్టంలేదు నా కష్టా ఇషాలతో ఇవన్నీ జరిగేవి కొవనుకోండిం శ్యాంబెనెగల్‌ రావడంగూడా నాకు ఇష్టం లేదు. మొన్న రామూకరియత్‌ని తీసుకొచ్చారు. ఆయనది డాక్యుమెంటరీ దృష్ట - సినిమాకీ కర అవసరం లేదంటాడు. హరీష్‌ : “బై సికిల్‌ ధీఫ్‌" చూస్తే మనకి భాష అవసరం అనిపిస్తుందా? భీథ్రీ : పిక్చర్‌ ఎలావున్నా అందులో ఎన్ని ఇటాలియన్‌ చమక్యూలు ఉన్నాయో ఆవన్న్నీ మనం మిస్‌ అయిపోయాం గదా ? పుత్త వడసారం మిగిలింది. ఆ మేరకి సత్యజిత్‌ రేని ఒప్పుకుంటాను అకనిది ఒకే ఒక పిక్చర్‌ చూశాను. అ'దేమిటీ....ఒక నిరుద్యోగి కుర్రవాడుంటాడు. .... “(ప్రతి ద్వంది”ం అదినాకు చాలా నచ్చింది. మనం మన భాషలోనే పిక్చర్‌తీసి ఇతర భాషలకి పంపాల్సి వచ్చినప్పుడు ఏవైనా మంచి డైలాగులు రిజిష్టర్‌ కొవాల్సినవి ఇంగ షులో సబ్‌హబైటిల్స్‌ వేస్తాం- అంతేగానీ తెలుగు పిక్చర్‌ని మరోభాష డె రెకరొతో డె రెక్‌ చేయించడం వాడెంత గొప్పవాడై నా ఆ రెండూ కలియవేమోనసీపేసుది. " హరీష్‌ : సినిమాకి పాటి అవసరమా ఖా లీథీ : పాళ్ళ్చాత్య దేశాల్లో మ్యూజికల్స్‌ అని వేరేవుంటాయి. “మై ఫేర్‌ లేడీ ఒపెరా లాంటివి. మన సికమాలో క తిసామూ దానోనే వుండాలి. రేప్‌లు దాన్లో నే వుండాలి. పాటలు కావాలి. ఉస్పుడున్న పరిసితులలో కమర్షియల్‌ సిని మాలో పాటలు చాలా అవసరం. క నె హరీష్‌ : ఇన్వుడున్న పరిస్థితుల్లో అంశే ? థ్రీ్రీ : కమర్షియల్‌ సినిమాలో. “హరీష్‌ : అంటే ఈ దేశంలో ఇంకో సినిమా గూడా వుందిగదా పారలల్‌ గా 1 శీతల్‌ : ఆల అల ధసస్వామ్య విధానంలో లక్షలు. పెటి" తీస్తున్నపాడికి వేరు. ఎక్సిపెరిమెంట్‌ సినిమా, న్యూవేవ్‌ సినిమా అనివున్నదే వాటికున్న ధ్యేయం వేరు వీటిల్లో పాటలు అనవసరం. కానీ ఒకప్పుడు సిట్యుయేషన్‌లో పాటను సహ జంగా తీసుకురావచ్చు. పాటలు కేవలం అనవసరం అని అనను. హలీష్‌ : కళల్లో సిఎమా అనేది ఉంటుందా ? వుంటే ఎలా ఉండాలని మీరనుకుంటున్నారు?

1589

ీతశ్రీ : సినిమా అనేది కళశలయొక్క సముచాయం. ఫౌొటో(గఫీకూడా ఒక కశ. సొండ్‌ రికార్డింగ్‌, (ప్రీన్‌ ప్లే డై రెక్షన్‌ కూడా కళలే. ఐతే ఈ కళలకి సైన్సు (ప్రాతివదిక. సైంటిఫిక్‌ దృక్పథం పెరిగినకొద్దీ (ప్రజా సినిమా అనేది వస్తుంది. మనం ఒక కెమెరా పేట్టుకుని పోం సినిమాలాగా 16 ఎం.ఎం.లో ప్రొజెక్టర్‌ ఒకటి పెట్టుకొని ఫిల్కులు తీయవచ్చు. 2 రీళ్ళు తీయవచ్చు.

నీరుకొండ : ప్రచా సమస్యల్ని వివరించడంలో జానపద కళారూపానికి 'పాధాన్యత ఇవ్వాలంటున్నారు. మన కవులు దాన్ని ఎక్కువగా చేపట్టకపోవడానికి కారణ మేమిటి?

శీథ్రీ : వచనానికీ, కవిత్వానికీ మధ్య ఛందస్సున్నదే ఆ భేదంపోయి-_ ఇంగ్లిషులో డికెన్సు, రష్యన్‌లో టర్జిసీవ్‌ వాళ్ళంతా వచనానికి కొవ్యత్వం యిచ్చారు. జేమ్స్‌ జాయిస్‌ 'యులిపెస్‌'ను నవలనే అంటాం. కాని మహాకావ్యం అనాలి. వచనం కవిత్వం ఈ రెంటికీ మధ్య వుండే సన్నని తీగెని (ప్రతిభావంతులైన ఈ రచయితలు తుడిచేళారు. కాబట్ట్‌ మనం (ప్రజల్లోకి వచనంలోనైనా వెళ్ళివచ్చుం కవిత్వంలోనై నా వెళ్ళవచ్చు.కవిత్వంలో ఛందస్సు, సీసపద్యాలు, మళ్తే భాలు, ఇవన్నీ సంవత్సరాలుగా వస్తున్నవి, అవి కూడా భోగవస్తుపులుగా. విలాస వస్తువులుగా తయారై నఏ. దాన్లో (పాచీన కవులు మహా(గంథాలు రాశారు. ఈ జానపద కవిత్వం గూడా మొదటి నుంచి వస్తూవున్నది. పడవ నడుపుతూ ఓ పాట పాడేవాడు. పెద్దపెద్ద కొండల్లో రాజబ్ళ కొడుతూ ఓ పాట పాడేవాడు. అరక దున్నుతూ ఓ పాట పొడేవాదు. అఆ విధంగా మనకి జానపద సాహిత్యం అవ్యాహితంగా వస్తున్నది. ఈ జానపద రూపాలఏ ఇమికేట్‌ చెయ్యడమే ఈనాడు సినిమా పాటలు యింత పాపులర్‌ గానడానిక కారణమని నేను నిస్సందేహంగా చెప్పగలను.

రాఎ : సినిమా పాటలు (ప్రచారం కావడానికి జానపద బాణీలు కౌరణం అన్నారుగదా విష్తవి రచయితలు ఇంకా చాలామంది వచన కవితలోనే ఉండడానికి కారణమేమిటి?

శ్రీశ్‌ : అది చాలామంది లోపమేగాసీ గద్దర్‌ విషయంలో, వంగపండు (సాదరావు విషయంలో అనలేం. జనసేన మంచిపాటలు రాళాడు. రెంజిం గూడా. వచన కవిత్వం రాయడం ఈబీకాదు. ఛందోబద్ద కవిత్వం కంఠే గూడా కష్టం. ఛందన్సుతో దారిచూపే మార్గమైనా ఉంటుంది. వచనంలో అదేంలేదు. మంచి వచన కవిత్వం ఛందోబద్ధ గీతం కంశు గొప్పదని నేననుకుంటాను

సీరుకొండ : వేమన కవితలాగా నేటి కవిత (సజల నాలుకలమీద ఆడకుండా పోవడానికి కారణమేమిటి ?

శ్రీశ్రీ : వేమన కవిక ఈనాడం పే (ప్రజల నాలుకల మీదికి వచ్చింది గానీ ఆయన బతికున్న రోజుల్లో ఆయన్ని అనుసరించిన వారెవరు? అసలు నిన్నమొన్నటి

190 దాకా ఆయన్ని కవిగానై నా ఎవరైనా అంగీకరిం చారాః వేమన చితికున్న రోజుల్లో అతనో పిచ్చివాడనీ, ఛందస్సు అదీ ఏం లేదు అని కొస్తేళారు గదా; అం'శే వేమన కవిత్వం కాలాన్ని జయించి నిలిచింది. మనం గు లత్తిస్తున్నామే తస్ప ఇంకా కొంత మండీ, విశ్వవిద్యాలయాలూ గు _క్రించడం లేదు. వారి దృష్టిలో వేమన కవే కాదు. దానికేమంటారు? రాం : మాండలికంలో రచనలు చేయడం రచన (ప్రచారానికి అవరోధం: కలిగించే అవకాశం వుందనుకుంటాను. దానివల (ప్రయోజనం పొందగలమని కొంద రంటున్నారు. మీ అభిప్రాయం ఏమిటి? న థ్రీభ్రీ : దానికి గిడుగు రామమూరి. పంతులుగాలే ఏనాడో జవాబు చెప్పారు. అతను వ్యవహారిక భాషను (ప్రవేశ పెటనేప పొడు సరిగా మీలాగే గోదావరి భాష లు హై(దాబాదులో తెలియదు, అక్కడి భాష శ్రీకాకుళంలో తెలియదు, అది కడపలో తెలియదు. దానికి ఎైమూ, రీజనూ వుందా? అలాగ రాసే అక్కడి వాడికి టో ధపడ్డం ఎలాగ అని; మాండలికాలు యాసవల తప్ప కర, కరి, 'కీియలు మారవుగా తెలుగు కౌరకము-(గామర్‌ అంటామే అది ఎక దెనా ఒక్కయే.. పదాల అర్దాలు భేదంకావచ్చును. బౌబాయి అంపేమా వైడు(విశాఖరో చిన్నోడు అని అర్జం. ఇంకో చోట చిన్నాన్న అని అర్ధం. ఇందుకోన్‌ అనిచెప్పి మాండలికాన్ని తిర స్రరించాల్సిన అవసరం లేదు. స్త్రీ అనే పదానికి ఎన్నో వందల వేల పర్యాయ పదాలు ఉన్నాయి కుంటాం. మాండలిక్షాలక్ర యూనివర్శిటీలు డికనరీలి తయారుచేసే తమ ఉనికిన్సి సార్ధకం చేసుకున్నట్టు అవుతుంది. ఇటువంటి *పనులేమో మానేసాటే. నన్నయభట్టు గారిలో ఎంత భాష ఉన్నాది అని దానికేమో అమరకోశం తయారుచెయ్యడ౦. హరీష్‌ : మీకు జాకకాల మీద విశ్వాసం వుందా? థీథీ శ లేదు. హరీష్‌ : ఒక ఐదు సంవత్సరాలు మందుకి చూసి కౌలానికి అర్థం చెప్పండి (శరీ : నాకు జాతకాల్లో నమ్మకం లేదన్నాను గదా 1 మళ్ళీ జాతకం చెప్న మంటున్నారేమిటి? [శశ ఇటీవల ఇమ్మం వచ్చినప్పడు ఆయనతో సీరుకొండ హనుమంతరావు డాక్టర్‌ హరీష్‌, 3. రాంమోహనొరాజు కొంతసేపు ఇషాగోషి జరిపారు, ఆ సంద స! ప! ర్భృంలో వేసిన కొన్ని (శ్నలూ, తీత జవాబులు]

191 89. కళా చెతన్యం డూ

(ప్రశ్న : మీకు కవిత్వం రాయాలనే కోర్కె ఎస్పుడు పుట్టింది? ఎందుకు పుట్టింది? న

(శ : నాకు అక్షరాభ్యాసం జరుగకముందే మూడు నాలుగేళ్ళ వయసులో చ్విక కారుడుగా నా ఆర్టిస్టిక్‌ జీవితం (ప్రారంభమైంది. ఒక కుడ్య చి్యతకౌరుడిగా (టాజ! 92100020) రంగు సుద్దలతో మామేడమీద గోడలనిండా బొమ్మలు గీసేవాజ్డి. నాలో కళపై అభిరుచి ఆ విధంగా (పారంభమెంది.

వశ్న:మీ ఇంట్లో చిత్రకారులెవరె నా ఉందేవారాః

శ్రీశ్రీ : అదేమీ లేదు. మా నాన్న గణితళాన్తజుడు. ఏదెనా కళాకౌరుడు కొవాలనే వుబలాటం నాలోనే [ప్రారంభమెంది. డో లా

(శశ్న్చ : మీరు కవిత్వం రాయడం ఎప్పుడు (పారంభించేరు?

తీఆీ 2 నా అయిదవ ఏట నాకు అక్షరాభ్యాసం అయింది. ఆ తరువాత ఒకటి రెండేళ్ళకే కవిని కావాలని బుద్ధి పుటింది. కందం రాసినవాడే క2 అనుకొనే రోజులు కౌబిట్టి నేనూ కందపద్యంతో నే నా కవిత్వం (పారంభించేను.

(శ్చ : మీకు అప్పటికే ఛందోలక్షణాలు తెలసన్నమాట,

తీ : లేదు. నేను అప్పట్లో రాసిన కంద పద్యాలకు గణ, యతి, (పాసాదులేవీ లేవు. ఒక పొట్టిపాదం _ దాని [కింద ఒక పొడుగుపాదం- మళ్ళీ అదే కొలతలో ఒక పొట్రిపాదం, ఒక పొడుగుపాదం రాసేసి అదే కందం అన్నాను.

(పశ్ను వ మీరు. రాసిన మొదటి పద్యంలో భావమేమిటో జ్రాపకముంళై చెప్తారా? ౯ "

థత్రీ : జ్ఞాపకం లేదు. 2030201 2120188 లాగే కందం కూడా. నా మొదటి '“కంద' పద్యం చూసేక మా నాన్న వెంకటరమణయ్యగారు నాకు సులక్షణసారం కొని పెట్టి ఛందోనుర్మాలన్నీ స్వయంగా విడమరిచి చెపారు. అసలు మా యింటిపేరు పూడి పెద్ది. (శీరంగం నారాయణబాబు తాతగారి అన్న (శ్రీరంగం సూర్యనారాయణగారు. మా నాన్నగారిని ఆయన దతత చేసుకున్నారు. అందువల్ల నేను [శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు నయ్యాను. నాలోనే కళాచె తన్యం నన్ను కవితా మార్గంలో పెట్టింది. వా

(వశ్న : మీలో వసిదళలోనే ఏర్పడిన ఈ కళాత్మక చైతన్యానికి జ్‌జశీం1211860 02819 (భౌతిక (పాతిపదికు ఏడెనా వుందా?

మ్‌ శీతీ : (దీర్హంగా ఆలొచించి అందరిలాగే నడవడం కాకుండా లేని 'రెకంాలు తెచ్చుకాొ సర్షంతంగా ఎగరానే ఆఎతరుగికమెశ ఏనో ఉపలాటం

192 నన్నలా లాక్కెళ్ళింది. ఇతరులెవరూ చేయని ఏవో (ప్రయోగాలకొసం తహతహ నాకు పస్మిపాయంలోనే వుండి. ..... శ్రళ్న : మీ తొలి రచనలేవి? శీత : స్వకీయ పరాణమనే గితమాలిక, ఏవో డిటెక్టివ్‌. నవలలు, సావిత్రి - సత్యవంతుడనే నాటకం _- ఇలాంటి వెన్నో నా అయిదు - 18 ఏళ్ళు మధ్య రాశాను. అవెక్కడున్నాయో యిష్పుడు తెలీదు. (ప్రశ్న : ఆ రోజుల్లో మీపైనున్న సామాజిక (పభావం ఎటువంటిది? శ్రీ : ఆ రోజుల్లో సామాజికపరంగా అవగాహన కోసం నేనేం కృషి చేయలేదు _ మహాప్రస్థాన గీకాలు రాసేవరకూ. ఆ రోజుల్లో నేను 0౪౬ 296 0౭ ఖంళక్రైర015 ను. అయితే చదవడం నేర్చుకొన్నాక దొరికిన పుస్తకం అల్లా చదివే వాడిని. నాటకాలు చూసేవాడిని. తారాబాయి, కోడి రామమూర్తి సర్కస్‌లు చూసే వాడిని. ఇవన్నీ నాలో కకాత్యక వై తన్యాన్ని పెంచడానికి తోడ ఎడ్డాయి- (ప్రశ్న : 1828లో *“భవ' రాసేనాటి మీ మానసిక, కళాత్మక పరిస్థితి పిమిటి? శ్రీశ్రీ: నా 18 వయేట నేను "ప్రభవ రాళాను, ఆ రోజుల్లో నాకు నా చుట్లూ 'ఒక సమాజముందన్న స్పృహ కూడా లేదు. నేను, నా బూరువా 507008. శే1188 మాథతమే నాకు కనిపించాయి. అయినా మానసికంగా &౯1 రెం 205 528106 (కళ కోనమే కళ్ళ వ్యక్తిని. అప్పటికి మాకు ఆ స్తిపాస్తులుండేవి బాధ్యతలేవీ ఉండేవికావు. అందుకే సమాజాన్ని పట్టించుకునే అవసరం" లేకపోయింది. ప్రశ్న: “మహా(వస్టానం' మొదలైన అప్పటి మీ గీతాలకు నేపధ్యం గురించి, అంపే ఈ రకమైన స్పృహ మిలో కలగడానికి కారణమెన పరిసితుల గురించి వివరిస్తారా ? లా 4 తే: నేను 1028ల కాలేజీ చదువుల కోసం విశాఖపట్నం నుండి మ(ద్రాను వెళ్ళాను మా అర్థిక పరిస్థితులు దిగజారడం కూడా అప్పటి నుండినే ప్రారంభమైంది. (ప్రపంచమంతటా ఆకలిదప్పుల హాహాకారాలు వినిపిసున్నాయి. 1980 దళాద్దాన్ని ఆక్రటీ దళాబ్దిం (ముకం 110169) అంటారు. ఈ అన్నిటి శభాన ఫలికరగానే “మహా(సస్థాన' గేయాలు వచ్చాయి. అం'పే కుటుంబ ఆరిక పరిసితి, హంగగీథర్లీస్‌, నాకు అప్పుడు చదువుకోవడానికి లభ్యమైన సాహిత్యం” నిరుద్యోగ పబ్దభ(దడిగా వున్నచోట ఉండకుండా తిరిగిన తిరుగుడు నాలో సామాజిక సృహ కలిగిరిచాయి. (ప్రశ్న : సుఖమైన జీవితం నుండి కషాల (ప్రాంగణంలోకి అడుగుపెటి నప్పుడు మీరెలా ఫీలయ్యారు? ల = ఆటీ : నేనెప్పుడూ 09112151 నే (ఆశావాది. అందుకే. బూడ్డవా శ్రీశ్రీ నుండి రెబెల్‌ శ్రీశ్రీ తయారయ్యాడు. న్‌

193

పశ్న;ః ఈ దశలో మిమ్మల్ని అత్యంత (ప్రభావితం వేసిన ప సకం, రచ యిత ఎవరో చెప్పగలరా? పా

ఆ: (పిన్‌ ొపోట్క్‌న్‌ (రష్యన్‌ అనార్కి-స్తు రచయిత) రాసిన “ఉమ 209021 ఓం ౫౦౪ (యువకులకు విజ ప్తి అనే వ్యాసం నా దృక్పథాన్ని వూ్రిగా మార్చివేసింది. క్‌

[పశ్న : అప్పటికి మీపై మార్క్సిజం (వ్రభావంగానీ, అక్టోబర్‌ విప్లవ (శ ధావంగానీ ఏమైనా వుందా?

ఆశీ : ప్రత్యక్షంగా వాటిిప్రభావం లేదుగానీ, నేను అప్పుడు చదివిన సాహిత్యం, నా కుటుంబ పరిస్థితి .. (ముఖ్యంగా "స్పెయిన్‌లో అంతర్యుద్ధ) ఇవి నన్ను వామపక్ష దృక్పథం వేపు లాక్కుపోయాయి.

(వశ్న : మీ “'(పతిజ్ఞ' గేయానికి _పేరణేమిటి?

తీతీ: ఇంగ్లండులో మన భారతీయ విద్యార్దులు స్థాపించిన అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (0085038176 ఛ1ం85 తీ58001210%). వారి అరఠావు మే9'ఫెసో ఇండియాలోకి న్మగుల్‌ అయ్యింది. దాని కౌపీ ((ప్రతి)ి ఒకటి నాకు అబ్బూరి రామకృష్ణారావుగారు యిచ్చారు. అది చదవగానే “పతిజ్జ' (పొలాలనన్నీ క హలాలదున్నీ....) అనే గేయం రాశాను. ఆ తరువాత ఆ గేయం చదివి అబ్బూరి రామకృషారావుగారికి వినిపించాను. గేయం విని మొతం మేని ఫెస్లో సొరాంశమంతా నీ గేయోలో దించావని ఆయన నన్ను అభినందించారు. అదే రోజుల్లో ముద్దుకృష్ణ “జ్వాల” వ్యతిక వచ్చేది. “జ్వాల' ప్మతికలో ముద్దుకృష్ణ రాసిన ఒక ఎడిటోరియల్‌ ఆపేరణతో “దేశ చరితలు గేయం రాసాను.

ఫశ్న మీ '“మహా(పస్థాని రచనాకాలంలో వున్న సాపాత్యోద్యమం గురించి మీ అభిప్రాయమేమిటి ?

భ్రీథ్రీ : నవ్యసావాత్య పరిషత్తుదే ఆ రోజుల్లో. పైచేయి సొపాతీసమితి సభ్యులే అందులోనూ (_ప్రముఖులు- అక్షోబరు విష్ణవం జరిగినా, (ప్రవంచంలో ఫాసిస్టు పిశాచి వపిలయళాండనం చేస్తున్నా పీడితజనం (వ్రవంచవ్యా ప్తంగా ఆక్రలితో అలమట్‌ స్తున్నా, ఆంధ్రదేశంలో మ్యాక్రం భావకనిత్వానిదే. పెచేయిగా వుండేది. ఆంధ చేళంలో రచయితలకు (వధానంగా స్వాతిశయభానం, అసమ్యగ్రమైన జాతీయ దృక్పథమే తప్ప అంతర్జాతీయ దృక్పథంలేదు. కాం్యగెస్‌ ఉద్యమాలే స్వరాజ్యం తెస్తాయని రచయితలు భావించేవారు. చాలామంది రచయితలకు, ఏ ఉన్నవ లక్ష్మ నారాయణ లాంటి వారికో తప్ప అక్టోబర్‌ విష్ణవం జరిగిందనే విషయమే తెలీదు. పనికి ఫధాన కారణం (బిటిష్‌ సెన్సార్‌ షిప్‌,

క్షై94

(పళ : మీ కవిత్వంలో శైలి, భాష, వస్తువులో ఒక నూతనత్వం వుంది. ఆ రోజుల్లో నవ్యపాహితి పరిషళ్‌, సాహితీసమితీ మీ కవిత్వంపై ఎట్లా [620 (రిదూక్ట్‌ 1] అయ్యేవి?

ర్లల్రీ వాటిల్లోనూ రై టిస్స్‌ _ లెస్టిన్స్‌ పుందేవారు తల్దావడుల $వళంకర శాస్తి. నోరి నరసింపెళాన్తి “లాంటివారు మితవాదులై తే చింకాదీక్షి తుల వంటివారు అతివాదులు. గురజాడ అప్పారావుగారు కవిత్వర్‌ కూడ వ్యవహారిక భాషలోనే రాయాలనీ, అదే ఈనాటి సరియైన మార్గమనీ సూచించిన మలుప్పని నేడు వెడల్పు చేశాను. నవ్యసాహిత్య పరిషళ్త వేదికల్వపై నా గేయాలు చదువుతూ వుండేవాడిని. (వజలనుండి మంచి రెస్పాన్‌ ఎ. (౭9000560) వచ్చేది, పండికులు కూడా తల లూపేవారు.

నన్యసాహిత్య పరిషత్‌ వడలిపోయి అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, భారత దేశంలో ఆ రోజుల్లోనే ఏర్పడింది. నా “మహ్మాపస్తాన' గేయాలవంటి శ్రి వంతమైన కవితలు భారర్‌దేళంలో 108041 మధ్య మకీ కపీ రాయలేదు. అభ్యు దయ రచయితల సంఘం నిర్మాణంలో తొలుత న్గా (పత్యత్షపార్ర లేకపోయినా అంతకుముందే. నేను రాసిన గేయాలద్వారా అభ్యుదయ సాహిత్యోద్య మానికి శ్రీకారం చుట్టింది నేనే. అడే సమయంలో వల్లఖోల్‌ గాని, సుబ్రహ్మణ్య ఛారతి గానీ, రవీయ్యదనాథ్‌ టాగూర్‌గాని సోషలిన్తు వీష్ణవం గురించికాక జాతీయ దృక్ప థంతోనే కేవలం (బ్రిటిష్‌ సా్మామాజ్యవాద వ్యతిరేక సాహిత్యాన్నే సృృషించారు. దీన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసికెళ్ళింది నా “మహాప్రస్థాన గిశాల,

(శ్చ = (బ్రిటిష్‌ (తభుక్వం మీ రచనలపై, మీపె దాగి చేయశేదా =

న.

ఫ్రీభ్రీ = (బిటిష్‌ (ప్రభుత్వం “మాకొద్ద తెల్లదొరతనం' లాంటి గేయాలను నిషేధించింది కౌన్సి నా “మహా(వ్రసాన! గేయారిపై ” మాత్రం అది దాడి జరపటేదు కారణం ఆ రోజుల్లో నా *మ్సపి ససాని గిత్హా కావచ్చు. సాహిత్యర్‌మీద దాడి బేకర్‌ రా శల వృష నరంగ్గా వెబవడకపోవడం

• యిది దా న టి మన కాం[గెస్‌ [ప (బిటిష్‌వాడే నయం, ౧౮న ప్రభుత్వం కంటే

(అది 19079 'నెషప్టెంబరు 80. విరసం ఏడవ మహాసభల్పు తిరుపతిలో జరుగు తున్నాయి. విరసం సభ్యుడుగా శ్రీశ్రీ పాల్గొన్నారు న్లేన్తూక్లా

రగ్గవర

పాల్లోన్నా. ౧ శ్ర్‌వర్ష సభ్యుడుగా

అ సాయం(్రం ఒక హోటబల్‌గదిలో వున్న ల్రీశ్రీని “ఏమండీ ఒంటిరిగా కూర్చున్నారు? అని పలకరించాను. డెబ్బయ్యో పడిలో పడటోత్రన్స శీ శీ పిడికిలి

సిగరెట్‌ బిగించి దముశలాగుతూ ఎటరిపి మధ్య సీ శిభాగుత లోపలికి రమ్మన్నారు. “నిద్రకు వెళియె, నేనొంటరినై ....నా గదిలోపల చీకటిలో, చీకటిలోపల నా గగ్షత్రో, చీకటితో”

కేఫి5 అంటూ ఆయన 1888లో రాసిన _ "కేక గేయంలోని మొదటి పాదాలను చెప్పారు. “నాలుగేళ్ళనాడు. మీకు ఇస్తానన్న ఇంటర్వ్యూ ఇప్పుడు తీసుకోండి” అన్నారు ఠీఠీ మరో పెద్ద దము్శులాగుతూ, ఇంటర్వ్యూ నిర్వహణ వై. కాశీపతిం) సంఘర్లణ వారపత్రిక యె 15.12.1879, అనంతపురం 90 వికృత వ్యవస్త సత వ్యవస్థ శ్రశ్న: విరసంలోవున్న యువతరంకవులు, రచయితలు సాగిస్తున్న కృషిపట్ల మీ అభిప్రాయం ఏమిట్‌ ? శీత : అన్నీచదవడం ఎలాగూ అసాధ్యం. కానీ తటస్థమైనంత వరకూ చూసూ నేవున్నాను. విరసం కవులు ఎక్కడెక్కడో చెదురుగా. (ప్రచురించ. కునేకంపే సృజనలోకానీ, అరుణతారలోకానీ ఎక్కువ కేర్నడ్రీకరి'స్తే బాగుంటుందని అనుకుంటున్నాను. భశళ్ను: ఇప్పుడు వీన్‌ రొస్తున్నరచనలు విరసం ఆశయాలకు అనుగు, ఇంగా వున్నాయనుకుంటున్నారా ? ఏమైనా 'పెడధోరణులు కన్సిస్తున్నాయా ? తీశ్రీఐ విరసం ఆశయాల్ని నూటికినూరుపాళ్లూ (వతిబింబిస్తున్నవాళ్ళు గదరు, వంగపండు (ప్రసాద్‌ = మరి (పోజ్‌ పోయెంలోగానీ, మినీ కవిత్వంలోగానీ ఈ విధ్ధింగారాసూ కొంత అవగాహనాలోపంనల్లి విరసం ఐడియాలజీకి కొంచెం తప్పి, పోతున్న రచనలు కూడా వస్తూనేవున్నవి, హైస్‌మొ త్తంమీద చూ స్టే నేటి యువ కవులో. చెప్పుకోదగ్గశొౌతం విరసం ఐడియారిజీతో (వభావితులై నడుస్తుండటం ళం కనబీడుతోంది. ఫశ్నః ఇరబండ రాజుగారి సాహిత్యకృషిపట్ల మి అభ్నిపాయం ఏమిటి? తే/ీ : ఈరకం రచనలకంతటికీకూడా ఆద్యుడు చెరజండరాజనే నావుధ్ధేశం. ఎన్నో విరసం నభలో అతను న్వయంగా పాడుతుంటే (ప్రజలు ఊ్యరూతలూగడం నేను స్వయంగా “హోసినవాజే. ఫార్మాఫోక్‌ అనీ, కంపెంట్‌ రెవల్యూషనరీ అని దేన్నయితే అనుకంటున్నామో.. దానిని మొట్టమొదట దారి చూపించినవాడు. చెరబండరాజే అని నేననుకుంటున్నాను- ప్న ః మీరు విరసం రచయితల నుంచి అప్పుడప్పుడు సంస్థ ఆళశయాలకి భిన్నమెన రచనలు వసున్నట్టు అన్నారు. అటువంటివి తారసపడినస్పుడు ఒక సభ్యు నిగా మీరు వాటిని సంస్ద దృష్తికీ తీసుకువచ్చే (సయత్నం ఏమైనాచేశారా ?

196

(శ్రీ : అవి విరసం ష్మ్యత్రికలో అంపే అరుణకారలోగానీ, సృజనలోగాని

ఎక్కువగా కనపడవుగాని ఇతర్మతా ఓ మంవిపోయెం ఆం[ధజ్యోోతి .... ఆంధ్రప్రభ పేక్సీలో పడిందనుకోండి. మరికొన్ని విరసం అభ్యిప్రాయాలకీ వ్యతిరేకంగా ఉంటా యనుకోండి. ఎన్నిటినని మనం ఖండించగలం ? ఈ ఉద్యమానికి సంబంధించి శాస్తున్నటునంటివారిలో ఏమైనా కొన్ని "ెడధోరణులు లాంటివి ఉన్నవీ అంపే మీరు చెపిఎనట్టుగా వాటిని ఖండించొచ్చును. అంత ఖండించవలసినవి ఏమీ నాకు కనబడలేదు.

(పశ్న : ఈ మధ్య తీ్యవవివాదం రేక త్తించిన జ్యోతి ఆత్మహత్య, వీరేంద్రనాధ్‌ వ్యవహారంమీద మీ అభి_పాయం చెప్పండి.

భ్రీఫ్రీ : ఈ వీరేంద్రనాధ్‌ వంటి రచయితలు 'పెట్లుబడిదారీ విధానం నుంచి

వచ్చినటువంటి _ వెర్రితలలు వేసినటువంటి _ విషరూపాలు, ఈ వీలేందనార్‌ కాకపోతే నురోడు రాస్తాడు. జ్యోతి ఆక్మహత్య చేసుకోవడంవల్ల ఇతను బజార్న చిర్జాడుం అం కేతప్ప ఈ రచనలు అం-పే ఏమిటీ. మనం. ఒక వ్య కిని 0016ల చేయడంకం'కే ఆ ధోరణుల్ని ౦0462. చేయడం అవసరవీపకుందని నేనను కుంటున్నాను. ఆ ధోరణ్‌ ఎలాగూ తప్పదు. మన- ఈ పెటుదిడిదారీ పత్రికలు పని పెట్టుకుని దాన్ని పోషిస్తూనే వుంటాయి. చదివేవాళ్ళు చదుచ్చేతూనే వుంటారు. ఐనా ఇవిమా్యతం చెదల్లాగా పెరుగుతూనే వృంటాయి. “పెగా ఏదో కాస 'సెంటిఫిక్‌ ఫెక్షనని పేరుపెట్టి ఇంత చేస్తూండేసరికి.... అ... వ్రమీత.." షగరోకొజుడ్‌ పిల్స్‌ అంటామే అలాగా ఈ విషానికేమోను పైపూత మాత్రం,.... ఆ ... చాలా మధురంగా వుంటుంది. ఇది సూడో నెంటిఫిక్‌ ఫికనవెప్పి నేనంటాను. అది నిజమెనటువంటి వైన్సుకొదు. సెన్సు తొడుగుతో మోసేంచీస్తున్నటువంటి రచనలు. చొటిని ఎన్ని విధాల ఖండించాలో అన్నివిధాల ఖండిసూనే ఉరిటాం. కానీ అది అలా రాకూడదూ అం'పే అసలు ఈ వ్యవస్థ మారితేతప్వ అలా వసూనే వుంటాయి. అంటే మళ్ళీ మొదటికే వస్తాం. కాబట్టి ఈ వ్యవస్థని నిర్మూల6 చెయ్యవలసిన అవసరం మన కంది. అప్పుడు ఈ వ్యవస్థతోపాటు ఇటువంటి రచనలు కూడా సోతాయి.

(వశ : ఇప్పుడు ఈ "చేతబడి సాహిత్యం? తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక శయిరే సృష్టించిందనే అభిప్రాయానికి మీరు రాగలుగుతునా షరా ?

'్రీశ్రీ : ఏమీబేదు. కొన్ని మాసప్యతికలుగాని, వారష్యత్రికలుగానీ సీరియల్స్‌ "వేస్తుంపే ఒక (ప్రత్యేక సంవిధానం. ఇదిచేస్తి జక సాహిత్య(ప్యక్రియగా. దాన్ని చూడనక్కరలేదు. మనకి కొ తగానీ పాళ్చాత్య సాహిత్యంలో "సెక్సెతేనేమిటి, ఊిచెక్సిన్‌ సాపొత్య మైతేనేమిటి, మళ్ళీ లేపెస్తుగా ఎక్సార్సిసనీ ఇటువంటివి ఎన్నో వస్తూ నేవున్నాయి. పైగా అవి బెస్ట్‌సెల్ల ర్స్‌ లక్షల సంఖ్యలో అమ్మకం కావడం చూస్తున్నాము... దాన్ని దిగుమతి చేయడానికి ఇప్పుడు (యత్నం జరుగుతున్నది.

197 (ప్రశ్న : ఈ మధ్య జ్వాలాముఖి ఓ చోట (ప్రసంగిస్తూ “విప్లవ సాహిత్యాన్ని గద్దర్‌, శ్రీశ్రీ, రాఎళాస్రి బూతుమయం చేస్తున్నారు” అన్నాడు. దానిమీద మీ అభి యాయం చెప్పండి. థ్రిభ్రీ : భాషదృష్ట్యా బూతుమయం చేళానూ ? 'సెక్సుదృష్యా బూతుమయం జీశామా ? రావిశాస్త్రి బూకతుమయంచేసి నేనూ బూకుమయంచేసి.... ఇంతచే స్తే జ్వాలాముఖి విమర్శను నేను 1౭210266. విమర్శగా తీసుకోను. గా (పశ్న : వ్యవస్థలో మార్పుకోసం మీరు "మహాప్రస్థానం" రాశారుగదా : ఆ ఏస్టవం తేగలిగిన (శ్రజలకి అందుబాటులో లేకుండా మన రాష్ట్రంలొనై తే ఏడున్నర రూపాయలు ఉంది దాని ధర+ విదేశాల్లోనెతే ఏడొందలయాఖైకి కా సెట్టూ ఆదీ ఇస్తున్నారు. మరి (గ్రంథక్నర్హగా మీరు దీనికి ఎలా అనుమతించారని సందే వాం. శ్రీశ్రీ : అంయటే దాన్ని వైవిలు ప్రచారసమితివాళ్ళు ఉచితంగా పంపిణీ చేసి నట్టు చేయాలం మి వుద్దేశ మేమో నాకు తెలియదు. యశ మా ఉద్దేశం అదికాదు. విప్రవ సాహిత్య(గ్రంథాన్ని బూర్జువా సమాజంతో ఒక కమాడిట్‌గా చేశారుగదా .... శ్రీభ్రీ : వచ్చిన చిక్కంల్లా ఏమిటీ అంజే పుస్తకం అచ్చువేసి అమ్మడం వ్యవ స్టేకానీ ఇది సామ్యవాద వ్యవస్థకాదు. చార్జీ చాప్తిన్‌ పిక్చరుకి పదిరూపా యలు టిక్కాశందుకు పెటారు అనడిగితే _పయోజనంలేదు. ఇవన్నీ కూడాను ఇప్పుడు నేను "పైపిఎనట్లు ఈ వ్యవస్థలో మామూలుగా జరిగే పనులే. ఫళ్న :మీ పుస్తకాలు మీరే సొంతంగా పన్లిష్‌ చేసుకోదలచారని తెలిసింది. దానికి కారణం ఏదై నావుందా ళా శ్రీఖ్రీ : కారణం మరేమీలేదు. చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటళాస్తిగారున్నారు, విశన్ననాథ సత్యనారాయణగారున్నారు.. ఒక రచయిత తన రచనలమీద బతికే అవకాశం ఇపుడు వచ్చింది. పారకులకీ, రచయితకీ మధ్య పబ్లి షర్ప్‌ _ దళారీతనాన్ని పోగొట్రడావికి వీలవుతుంది. ఐతే ఒకటి. మళ్ళీ నేనచ్చువేసి మళ్ళీ ఎవరికో కమీష నివ్వార్‌. ఇది కొంచెం నేను ఆలోచిస్తున్నాను. ఏమిటీ.... ఇదొక్క పేకొదు, (గంఠత రచన _ (గంథక ర్తకీ, పాఠకుడికి మధ్యన దళారీ, అలాగే ఒక సినిమాగానీ తిస్తే- ఎ్చారిమెంట్‌ గా తీసేవన్నీ మనవాళ్ళు తీస్తున్నారు తీస్తున్నా డిస్టిిబూ్యూషన్‌ కొచ్చేసరికి మళ్ళీ వీశ్ళే, కమీషన్లు కొజ్లే సేవాళ్లూవీశ్లే _ ఇట్లాగాకుండా నేనొక స్కీం అనుకుంటున్నాను. (పతి జిల్లా కేంద్రంలోనూ, శ్రీకాకుళం, విశాఖపట్నం, విజయనగరం, రాజమండ్రి ఇవన్నిట్లో కూడానూ అభిమాననంఘాలు ఉన్నట్టుగా ఫిలిం అభిమాననంఘాలు బయల్దేరి వాశ్శేమోనూ, ఈ ఎక్స్‌ పెరిమెంటల్‌ సినిమాలు చూడగలిగివుండాలి. మరి వీటిని చూడాలీ అంపే ఎగ్జిబిషన్‌ కొళ్చన్‌ వస్తుంది పెద్ద థియేటర్లు ఎవట్లా ఇవ్వరుం ఇచ్చినా. కూడాను వాక్‌ రెంట్‌ తగ్గించుకోరు. చాలా

క98 శ్యవ్రమైసటువంటి సమస్య. ఎట్లా దీన్ని స్మాష్‌ చెయ్యాలీ అంపే. దాన్నిగురింబే నేను ఆలోచిసున్నాను, స్మాష్‌ చెయ్యడానికి ఈ ఆర్థికవ్యవస్థ మీద ఎటాక్స్‌ చెయ్యాలి. ప్రళ్న : మనదేశంలో, ముఖ్యంగా తెలుగు దేశంలో (విప్లవ) రచయిత

అన్నవాడు రచసను వృ ్దిగా చేపట్టి జీవించేస్టితి వచ్చిందంటారా

థీ : ఇప్పటికిగూడా డాక్రర్‌పవి చేస్తూనో, బ్యాంకుఉడ్యోగ్ని పనిచేస్తూనో, షే డర్‌గా ఉంటూనో రాయడమే తప్ప రచయితకి రచయితగా తన కాళ్ళమీద తను సీలబడగలిగే పరిస్థితులు. లేవు. కాస, ఈ విధానం పరిమితుల్లోనే ఒక రచయిత రచయితగా జీవించడానికి అవకాశం వుంది అనుకుంటున్నాను. ఇస్పుడు జర 'లిసు జీవించడంలేదూ ? వాడూ రచయితే కదా. అందుతో మళ్ళి బూర్జువా జర్నలిస్తూ ఉన్నాడు. విష్తవ ప్యాతికేయడూ వున్నాడు. ఈ విప్తవ ప్యాతికేయడేమో విధగా వాధలు పడక తప్పదు. ఈ వ్యత్యాసం ఉంది. ప్యత్యాసం లేనటువంటి సమాజంకోసం మనం పాటుపడాలి

పళ్న వ మీరీమధ్య విదేశాలకి వెళ్ళినప్పుడు మన తెలుగుదేశంలో జరుగు తున్న విస్ణవ సాహిత్యోద్యమాన్ని గూర్చి చెప్పడానికి అక్కడి 'వేదికల్ని ఏమెనా ఉపయోగించుకున్నారా ? కాం

తీశ్రీ : అమెరికాలో నేనున్న ఏడువారాల్లో ముఖ్యంగా చేసిందే ఇది. అమెరి కాలో కొన్ని డజన్ల విశ వవిద్యాలయాలున్నాయి. అన్నిట్రోనూ మాట్రాడం అసం భవం, నేను కనీనేం ఒక అరడజను విశ్వవిద్యాలయాల్లో నెన్‌ మాటాడివుం పాను మన పాపిత్యం ఈనాడు ఏరూపం ధరిస్తున్నదో ఇప్ట్వామై అవన్నీ శ్వేవ్‌ కూడా బేసి వున్నాయి. ఎప్పుడన్నా పబ్లిష్‌ చేస్తాను కూడాను.

చంద గారూ. మీరూ మద్రానులోనే వ్యృన్నార్ప ఆయన సినిమా రంగంలోకి వెళ్ళలేదు. కాసీ ప్రర్ర ఎట్లా చిక్కుకున్నారు షి

ఠీథీ ; కుటుంబరావుగారు కూడా సినిమా రచనలు చేశారు, కధలూ రాళారు. రైలాగులు రాళారు. ఐనా ఆయనకి సుస్థిరమైన చందమామ. ఉద్లో శ్రగం దొరికింది. ఆ కారణంగా ఈ సినిమా “గబ్బు'లోంచి ఆయన బైటపడిపోయాడు. నేనేమో ఒక విధమైన జీవితావసరంవల్ల అక్కడే వుండిపోయాన్న. సినిమా 28 119 దాని గర్భించనక్కారలేదు.. పెట్టుబడిదారీ చేతుల్లో వండటంవల వాకు దాని స్వ్యపయోజనాలకి ఉపయోగిస్తుండటంవల్ల (యజలకు జ్లెద్స సరఫరా అవుతంది కీ అదే సినిమాతో (పజల జీవీ విధానాన్ని దాగుచేయవచ్చున్న, కౌ తరకం పిక ఇరు తీయొచ్చును. ఈనాడు కొన్న (పయశ్నాలు జరుగుకున్నాల్న, శో తొలినే గమనించాను. ఆరోజుల్లో కొన్ని బాగా "ఫేలయ్యాయి. ఈరోజు క్ధాన్సి సీ ౮ తున్నాయి. ఇకమీద ఇంకొ మంచి పిక్చర్ణాసాయని చెపి ఎ చేనుకు. లీ

కే99

(శ్రశ్న : అటువంటి చిత్రాల సేర్లేమయినా చెప్పగలరా ?

థ్రీథ్సీ : 'మాభూమి” ఒకటుంది. ఊరుమ్మడి దిళుకులు, తర్వాత చలిచీమలు. కొన్ని సక్సీడ్‌ అయ్యాయి. కొన్ని కాలేదు కొనీ గాం16ే ఒకటి వచ్చిందికదా।

(పళశ్న 2 మీరు గట్టిగా (ప్రయత్నిస్తే స్టి మైన వుద్యోగం ఏదైనా దొరికి వుండేది గదా. అలాంటప్పుడు ఆ _(సయత్నం 'శ్రయకుండా సినిమాలోనే ఎందు కున్నారు అని కొందరడుగుతున్నారు- మీరేం చెబుతారు ? ౯

థ్రీథీ : నాకప్పుడు ఉక్కిరి విక్కిరయేంత పనివుండేది. ముఖ్యంగా డబ్బింగ్‌ చి(శ్రాలు. అది ఇంకోళ్ళకి సాధ్యంకౌదు- ఇంక వనివస్తూ వుండగా నాకు ఉద్యోగం కోసం చూసుకోవలసిన అవనరం ఏమిటి ? ఏం లేదు.... ఇప్పుడు నేను బిజినెస్సే పెట్టుకున్నాను. బంగాశాదుంపలవృ త్రి పెట్టుకున్నాను. దానిమీద వేలకొద్దీ ఆదాయం వస్తున్నది నువ్వేమో ఎందుకీ బంగాళాదుంపల వ్యాపారం పెట్టుకున్నావు ? నువ్వు గనక తల్చుకుంటే ఆం(ధ్రష్యతిక్కో, (ప్రభకో ఎడిటర్‌ అయ్యేవాడివిగాదా?ః అవన్నీ 126 2276 06605. ఈ సినిమా నేను కోరుకున్నది కొదు. అదే విధంగా నేను కోరుకోకుండా బంగాళదుంపల వ్యాపారం చేసే వాజ్ణనుకోండ్‌. ఈనాడు మీరునన్ను ఆ(ప్రశ్న అడగడానికి వీల్లేదు సీ అంతవాడు బంగాళాదుంపల వ్యాపారం చేయకుండా ఇంకోపేదో చేయవచ్చును గదా అన్నది ఇరెలవెంట్‌ చశ్నం

థశ్ను 2 ఇప్పుడు సినిమాల్లో విష్ణవం ఫాషన్‌గా కూడా కొన్ని వస్తూ వున్నాయి. వాటిమీద మీ అభిప్రాయం ఏమిటి ?

థీల్రీ : ఇప్పుడు సినిమాయే కౌదు... మన (పభుత్వం కూడా అంతే. పేల్చి పిపిఎచేసే ఎక్స్‌ప్తాయిటింగ్‌ ఏజెన్సీ మన (వభుత్వం. అటువంటి (సభుక్యం పడగ కిందవుంటూ మనమేమో విస్తవచిత్రాలు తీస్తాం అం'పే మొదటి సంగతి ఎవడూ డబ్బు పెటడానికీ ముందుకురొడు* డబ్బు 'పెట్టినాకూడా ఆడబ్బు 3రిగి వస్తుందనే నమ్మక మూలేదు. అందుకోసం కొంచెం యీ ఫోకొలోర్‌ "బండ్‌ మొదలు పెట్టాలి. విప వం ఫాషనె దని మీరిందాకొ అన్నారే. దానికో చిన్న ఉదాహరణ చెప్తాను... అప్పటో తమిళనాడులో అన్నాదురై? కరుణానిధి ఎం జి.ఆర్‌-లు చాలా సటిల్‌ మెథడ్యోలో సినిమాని ఆధారంగా శేసుకుని డి.ఎం-కె.. ఐడియాలజీని (ప్రచారం చేశారు" కేవలం సినిమావల్లనే ఒక 10 సంవత్సరాల్లో కాంగగెస్‌ని నిర్మూలన చెయ్యగలిగారు- ఈనాడు తమిళనాడులో కాంగగెస్‌ అధికొరంలోకి వస్తుందని మీరు అనుక్షోగలరాః అది అట్లా కొవడొనికీ కారణమేమిటి? డీ ఎం.3. ఐడియాలజీవల్ల వచ్చిందా 7 ఏమీ లేదు. నినిమౌ గ్లామర్‌. ఎం జీ.ఆర్‌ ఇమేజ్‌. సూడోసోషలిజం భావాలు. సోషలిజంగా కనదిడతౌయి కానీ అది సోషలిజం కౌదు- వాళ్ళన్నీ ఫోక్‌ లోర్‌ చిశ్రాలే తరు. ఒకీ రాజుగారు, ఆ రాజుగారి దగ్గర పురోహితుడు. పురో పాతుడు అంటే యీనొటీ (బ్రాహ్మజ్యే వాట) దృష్టిలో పెట్టుకున్నారు. ఆ పురో

200 హిళుణ్ని తిడతారు. సెన్సార్‌ వాశ్ళేమీ చేయలేరు. ఈ విధంగా వొళ్ళు తమ ఐడి యాలజీని (వచారం. జేశారు. సెన్సార్‌షిప్‌ లిమి'పేషన్స్‌ని అధిగమించి వాన్ళ చేయగలిగారు. ఈనాడు మనం అంతక్రంయే చే'సేదేంలేదు. ఇప్పుడు ఫర్వాబేదుకానీ ఇంతకుముందు నేనేదన్నా పాటలో విష్ణవం అన్న మాటవాడితే నిర్యాత భయపడే వాడు. ఇప్పుడు అంజయ్యగారూ విష్ణవం అంటారు. సస్యవి వ్లవం అంటారు, ఏదో అంటారు. విప్రవం అనేది అర్థంలేని మాటగా తమూరైంది (వశ్న : ఆకలిరాజ్యం సినిమాలో శ్రీశ్రీ కఏిళ్వాన్ని (భమపటించారనీ, నందర్భం నుంచి వేరుచేసి వాడారనీ విమర్శ. దీంతో మీరెంళవరకు ఏకీభవిస్తారు? థ్రీభ్రీ ; ఆ పిక్చరు నేను చూడలేదనుకోండి చూడకపోయినస్పటికీ బొగా హిటయిందని ఏన్నాను- అది హిట్టయిందం పే అర్ధం ఏమన్నమాట? దానికి ఒక విధేమెన అనుకూలమైన రిసెప్షన్‌ వచ్చింది. 0౭౦916 1276 0661764 1 కష/002017. ఐక్‌ ఐడియలాజికల్‌గా ఎందుకని తీయలేదు అంపే మన ఐడియా అజీ ఉన్నవాళ్ళు దేశం మొ _త్తంమీద 10% కంయె ఎక్కువ ఉండరు. ఈ ఐడియాల జీని (ప్రచారం చేసుకోవడానికి ఇతరసాధనాలు వాడుకోవాలి సినిమా ఎవరి చేపరో వుండకూడదో వారిచేళుల్లో వన్నె. కాబట్టి యీనాటికీ వాష్ళు చేవత్రా కల్యాణమస్‌, అయ్యప్ప మహిమనీ తీస్తూనే వున్నారు, చూస్తూనేవృన్నారు.' వీటిని మనం అడతేం. కాబట్టి మనకి కావాల్సిందేమిటంచే యీ వ్యవస్థని మార్చడం, శ్రేరళతో డెల్టా 02652116 పుస్తక సంస్థలున్నాయి. అలాగే అందరూ చందాలు వేసుకొని సినిమాలు తీయడం - ఇవన్నీ జరిగే పనులుకావు. అన్నిటికంపే చాలా గుదిబండలాగ యీ న! మననె త్త్‌మీద కూచునిపుంది. ఎప్పటికప వాడు కౌం్యపమైక్‌ చేసుకోక తప్పదు, ఈ ఎ(రమల్లేలు- ఇవన్నీ ఫోకొలోరొసినిమూ రేహొద్దుట మహా(ప్రస్తానం అసి ఓ సిన్మా తీస్తానన్నాడు. నేను అంగీకరించాను. అందులో రిక్లైవాగ్రేన్వై హం టిఅ నమ్ము యిసి.... పాతాళభైరవి సినిమాలో తోట రాముడు రాజుగారమా శ్రయిని వళ్ళి చేసీ కున్నాడు. ఇది ఫోక్‌లోర్‌ ఐడియా. అక్కడ తోట్రరామ్సుడ్తేమై ఇక్కడ రిల వాడయ్యాడు. అంతకంటె ఏం లేదు, యె వళ్న్‌ : పోతన [000 వ జయంతిని 'పళుత్వం. చాలా అటహానంగా జరుపుతోంది. ఆయన ఆశయా౨కు విరుద్ధంగా (పభుక్వం జంప యీ శేత్సవాని మీరు ఎలా భావిస్తున్నారు ? వ థ్రీ : ఇది కూడా ఒక విధమైన (పపంచ తెలుగ్వ మహాసభలాంటిచే వాళ పద్చిం గడుపుకోడానికి మేం "పేదవాళ్ళక (ప్రాతినిధ్యం వహిస్పనా “వ్‌ క పాఠకఏన్‌ తీసుకొచ్చి బ్ర౦1% చేయడంవల్ల వాళ్ళ పబ్బం గద్ద అంటూ వ్ల అంక నుండే తప్ప అసలు "పేదవాళ్ళ కొరిగే దేమీ లేదు. ఏదో పెద్దవాళ్ళింట్లో పెళ్ళి జరుగు | ఏ సల

201 తున్నారు. దాన్ని మనం 60%6ేలు8 చేస్తాం. ఇదిగో ఇది పద్దతికాదు. శేప వాళ్ళు వేమనగుగించి ఏదైనా ఆర్భాటం చేస్తారు వద్దని అనలేం కదా.

(ప్రశ్న : చెయ్యొద్దని అనడంకొదుగానీ పోతన అశయాఐ. వేరుగా ఉన్నాయి. తాను రాసిన కావ్యాల్ని వారికి అంకితం ఇన్వనన్నాడు. వీబ్శ మదాంధులు అన్నాడు. అటువంటి పోతన ఠ08 వ జయంతిని ఇవాళ ఇన్ని లక్షల ఖర్చుతో జరుపుతూ వుంటే ఒక రచయికగా మీరు డౌనివట్ల ఏవిధంగా రియాక్షవుతున్నారు ఇ

భ్రీఖ్రీ : దానికేదైనా 2688 9424ల020 ఇచ్చి 00ష6ేలు2. చేశాను కోండి నాకు ఇష్టంలేదు నిజంగా. ఇష్టంలేదని చెప్పానునేను. నేను చెప్పినంత మ్మాశాన వాళ్ళు మానేస్తారా ?

య... మీరీమధ్య కామన్‌ వెల్త్‌లో ఉండటం భారతదేశానికి గర్వ కారణం అన్నట్టు ప్యత్రిక్కాపకటన పచ్చిందిం ఇదివరకోసారి కౌమన్‌వెల్డ్‌లో ఉండ టమే భారత దేశానికి స్వాతం్యత్యం రాలేదనడానికి నిదర్శనం అన్నారు. దీన్నిబట్టి మొహమాటానికి మిరామాట అన్నట్టా లేక....

భీథీ: షిదో కొమన్‌వెల్త్‌ సభ జరిగినప్పుడు ఇందులో మేం కూడా నభ్యుల మేను అన్నానుగానీ, అక్కడ ఈ కామన్‌వెల్త్‌ నాశనంకొవాలి, విస్తవం వర్షిల్లాలి అని నన్ను అనమన్నారా 7? కామన్‌వెల్త్‌ సభకి నన్ను పిలిచారండీ గి అసలు స కూడదు న్యాయంగా. కాని వెళ్ళింతర్వాత వాళ్ళనెందుకు అక్కడ 00610 జేయడం ?

శ్చ : అఖిలభారక స్థాయిలో విప్తవ రచయితల సంఘాన్ని ఏర్పాటు జీయడానికి మీలాంటినారు కృషిచేయవచ్చుగదా ? మీరెందుకు ఆ చొరవతీసుకోరు *

థభీథీ ఏ శారీరకంగా కదిలేస్టితిలోలేను ల స్టిరంగా కూచుని చెయ్యవలసిందే నేను. ఆల్‌ ఇండియౌొ 'స్కేల్లో విప్తవరచయితల సంఘం ఏర్పడ్డం అభిలషణీయం.

వు: విస్త వసాహిత్యం ఏ భాషలో ఎక్కువగా వస్తోందని 'మిరు భావిస్తునా రు ?

థ్రీభీ : ఈ విషయంలో అ(గేసరంగాఉన్నది తెలుగు సాహిత్యమే. మిగళా భాషలో కూడా ఇది ముదలవుళున్నది. ఇతర భాషల్లోంచి సూటిగా తెలుగులోకి తరుష్‌లు రావాలి. ఇందాక మీరు చెప్పినట్టుగా మరొరీలోనై తేనేమి, బెంగాలీలో నె తే నేమి, పంజావీలోనై తే నేమి విష్ణ వశవిత క్షం వస్తోంది య వీటన్నిటినీ ఒక జైదికమీదికి తెచ్చే (ప్రయత్నం జరిగితే దాగుంటుంది.

్రళ్న : ఒక డీలానోథామస్‌, ఒక మెల్లినామ్యనో ఆత్మహత్య చేసు కునే స్వేచ్చ అమెరికన్‌ (ప్రజాస్వామ్యంలో వుందని మీర అన్నారు _ ఇపుడు మీరు వెళ్ళివచ్చారుగదా. ఇంకొ అలాటి స్వేచ్భ వుందా ? సధాలతు

13 సంచ లరానాలోాతోన్న స ఖ్‌ ము

202 (శ్రీశ్రీ : డీలాన్‌ధామస్‌ ఆత్మహత్య చేసుకోలేదే _ అలానేను అనివుండనేం ఇప్పటికీ అమెరికొలో తంగడి కొడుకునీ, కొడుకు తంగడినీ చంపే 'స్వేచ్చవుంది ఎ ఆయుధాలేమోను పకోడీల పొట్లం కొనుక్కున్నట్లు కొనుక్కోవచ్చు. (ప్రశ్న : దాన్ని స్వేచ్భ అంటారా ? ీశీ : స్వేచ్చని వాళ్ళ అలా నిర్వచించారు. అలా వాళ్ళ తయారయ్యారు. అమెరికా (పజల్లోకూడా అసంతృ ప్రివుంది. డబ్బుతో పలిసిపోయిన సమాజంకాబిట్టి వాళ్ళచేతుల్లోంచి సామాన్య (ప్రజలు దియటపడలేక పోతున్నారుగానీ విష్ణవం అనేది అమెరికాలోగూడా వస్తుందని నా నమ్మకం! (ప్రశ్న ఏ మలేషియా. తెలుగుసభలకి వెళ్ళడానికి నిరాకరించిన మీరు చికాగో తెలుగుసభలకి ఎలావెళ్ళారు ? ఆతేత్రీ: మన చళుత్వం పంపలేదే. వాళ్ళు ఇన్‌వె ట్‌ చేశారు. మన ప్రభు త్వానికీ దానికీ ఏం సంబంధంలేదు. రా (ప్రశ్న : తెలుగుదేశంలో ఎన్నో పోరాటాలు జరుగుతున్నాయి. కవిగా మీరు వీటికి ఎందుకు స్పందించడంలేదు ? 1శీట్రీ : ఒకటి - తెలుగుదేశానికి కొంచెం దూరంగా పవుండటంవల. అందు కోసమే _పీలై నంతత్వరలో నేను పట్టిన స్వస్థలానికి _ విశాఖపట్నానికి _ వచ్చి 561416 తే౮2 ఐపోవాలనుకుంటున్నాను. ఇంకా కొన్ని 92001022 61000162 శ639 ఉన్నాయి. ఇప్పుడు మ(దాసులోవుండి తెలుగు'పేపరు చూడంకూడా కుదరడం లేదు. విశాలాం్యధమా(త్రం 166 గా వస్తుంది. అందువల్ల ఇటీ పుడు ఏమిటి జరుగు తున్నదో కూడా నాకు తెలీదు. ఒకవిధంగా నేను 862106 0. కాబటి రియాక్‌ కావల్చెనంతగా నేను రియాక్త్‌ కాల్రేకపోతునా ఎ్వను, 310ఇ13 1 ఖు నా వీకె నంతవరకు (స్రళాంతమైన జీవితంకోనమనెప్పి _ మొటమొదటినంగతి ] మెక సం యుటల! 20030 ఇ గేల!రు. ఇదివరటీ 10 మెచ్ళ్‌ నడిచేవాణి. ఇప సైడు మెట్టు చిగితేనే ఆయాసం వస్తోంది. ఆ భేదం వుంటున్నదిగదా ఒక్కొక దళాబ్దిం గడు స్తున్నకొద్దీ. ఏవో కొన్ని సాహిత్యపరమైన రచనలుచెయ్యాలని నా మనసులోవున్నది. దానికి కొన్ని పరిస్థితులుకూడా నేను క్సీయర్‌. చేసుకోవాలిగదా । ఇదివరకు పరిగెత్తు తూనో, గెంతుతూనో ఏదోరాళాను ... ఇస్పుడలాంటి సితిలోత్రేను _ ఒక సిమితం ఏర్పడాలి _ అదేర్చడితే సాహిత్యానికే ఎక్కువ నా జీవీతాన్ని వినియోగిరీచాలని వుంది. 1711 06 28 20676 0062016 ఇంటల అది వదలి పెట్టను. (పళ్న : మద్రాసులో ఈ మధ్య జన నాట్యమండలి కార్య(క్రమాలు జరి గౌయి . వాటిమీద మీ అభిప్రాయం ఏమిటి ? జనం రియాక్షన్‌ ఎలావుంది ?

203

4 ( : జనంలో వాబ్శ మంచి సంచలనం కల్షించారు _ కల్సి ంచారుగానీ మ(ద్రాసువంటి మహానగరాల్లో ముందుగా కావల్సిందేమిటం కే పబ్లిసిటీ _ అది బేక పోవడంవల్ల అక్కడికి వచ్చినవాళ్శు మన ఐడియాలజీకి దగ్గరివాళ్ళే _ వాశ్శేతస్ప బం20581 ౩290116 చాలా [తక్కువ నుంది వచ్చారు . దానికి మనపద్ధతులు ఏమన్నా మార్చాల్చెవుంటుందో ఏమిటో _ ఎక్కువ మందిని ఆకర్షించి టిక్కెట్లు కూడా పెట్టాలి లేకపోతే (ఫీపెర్‌ ఫార్మెన్స్‌ ఇస్తే వచ్చేవాళ్ళందరూ వీశ్శేవస్తారు .. కమర్షియలై జ్‌ చెయ్యడమన్నా అనండి నాకేం అభ్యంతరంలేదు _- మొన్న నాతో అన్నారు - తమిళనాడు ఇంటీరియర్‌ కి కూడా వెళాం అని .. కానీ కనీసం ఖర్చు అన్నా గిట్టుబాటు కావాలికదా | దానికేమో నునం కమర్షియల్‌ పద్ధతులు అవలంబిం చాలిగదా - ఈ పబ్లిసిటీ విధానాల్ని అనుసరించి టికెట్లు పెడితే....ఒక కు్యరాడంటాడు ....ఏమిటిరా ఇదీ ఈ జననాట్యమండలి కూడాను 'కమర్షి యలైజ్‌ అయిపోయిందన్దై "స్పేసి . ఈనాడు మసం ఏ వ్యవస్థలోవున్నాం ఇ ఆ వ్యవస్థలోవుండి దాన్ని డిస్‌ "క్రడిట్‌. చెయ్యాలి.

శ్చ వమనం కమర్షి యలై జ్‌ జేసింతర్వాత ఈ వ్యవస్థలోవున్న చెడుని ఎలా డిస్‌ క్రడిట్‌ చేస్తాం ఇ

తీత : ఈ వ్యవస్థలోవున్న చెడుని అంతా తూర్వారపడతాం. ఆ తూర్పొర పట్తిందాన్నేమో మళ్ళీ వాళ్ళకే అమ్ముతాం _ అయ్యయ్యో ఇది పాపపుసామ్ము దిన్ని తీసుకోకూడదు అనుకోకూడదంటాను.

(శ్చ : ఇటీవల మీరు గ్య్వాటిమాలా విష్తవకవి ఒతో _ రెని _- కస్తియ్యో కవితను అనువదించారు _ అది రాజకీయాలకు దోరంగా మడిగట్లుక్కూచున్న మేధా వులకి హెచ్చరిక, మరి దీన్ని అనువదించిన మీకు ఆ కవిత "ఆత్మవిమర్శకు అవ కాశం కల్పించలేదా ?

భ్రీత్రీ : అటువంటి మేధావివరానికి చెందినవాడుగా నన్ను నేను భావించడం లేదు. ఎందుకం'కే అలాభావిస్తే మపో(్రస్తానం, మరో (పస్టానంలాంటివి రాయ వల్సిన పన్లేదుగదా। చా క క

(పశ్ను : లి0 ఏట్ళుగా మీ కఎత్వంలో మీరుచెప్పన్న విషయాలు తెలుగు (ప్రజలు సీరియస్‌గా పటించుకుంటున్నారు. మరి మీరు వాటినెప్పుడు పట్టించు కుంటారు? ల

ఫ్రీశ్రీ : నేను చెప్పినవాటికి నేనెప్పుడూ కట్టుబడే వుంటానుగదాః సాహి శ్యానికి సంబంధించినంతవరకు నన్నెవరై నా రియాక్షనీరీ అంటారా? అంటే ఏమిటి? నేను చెప్పొదొకటీ చేపేదొకటీ కావాలి.

(ప్రశ్న ః ఇతరులు మీలో విభిన్న వ్య క్రిత్వాలు చూస్తున్నారు. మహా(పస్టానం థ్రీభ్రీ వేరుఅనీ, గుంటూరు. శేషేందశర్మకి కితాబులిచ్చే శ్రశీ్స్‌ వేరనీ, వ్యక్తి

204 గతంగా శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు వేరనీ అంటున్నారు. ఇటీవల ఒక వ(తికలో ఇలాంటి ఇంటర్వ్యూ కూడా వచ్చింది. దీనికి మీరేమంటారు? అతీత: అదికూడా ఒకవిధమైన జర్నలిస్టిక్‌ స్టంటే సర్క్యులేషన్‌ పెంచు కోడానికి. ఇదికూడా ఫోక్‌లోర్‌ ఐడియా కన్యాశుల్కంలో వై రాగిగూర్చి (ప్రచారం జరుగుతుంది. ఈయనే్యన్రా ఉప్పాడలోనూ, సింహాచలంలోనూ ఒకేరోజు కన్పించా డని... అదెలాసాధ్యం అనేంలేదు. అతనిభ కులు అలా(ప్రదారం చేస్తారు. (పశ్న : మీగూర్చి అలాఅంటున్నవాళు + ఎవరిభ కులంటారు? థభీథీ ః నాభ కులే. చా (ప్రశ్న 2 థ్రీగ్రీ కాగగాలేనిది నేనుకాగితే తప్పేమిటిఅనే యువక్షవికి మీరుఇచ్చే సంజాయిష్‌ ఏమిటి? థీశ్రీ : శ్రీశ్రీ రాయగాలేనిది నేనురాస్తే తప్పేమిటి అనిగూడా (పశ్నించుకో మంటాను. (ప్రశ్న : (ప్రశ్నకి (పశ్న జవాబుకాదు దానికేమంటారు? థీథీ ? రచనలమీద (శడచూపించమంటాను. నేనిస్పుడు సోోకింగూ, (డింకింగూ మానేళాను మీకుతెల్చా? అమెరికా వెళ్ళివచ్చిందగ్గర్నించీ ఇక్కడ (గొంతులో వీదో నొప్పిగావుండేది. సరే నెగెక చేశాను, కిందటిపారి “దిస్‌ "ఇన్స్‌ మైమ్స్‌' ప్పస్తకం ఆవిష్కరణకు ఇక్కడికి. బేస్టివెళ్ళిం తర్వాత డాక్టర్‌కి చూపైం చాను. ఆయన పెద్ద ఎక్స్‌పర్డ్‌. ఆయన ఒక్కరోజు ఆలస్యంగావ స్తే కృష్ణశాస్త్రిగారి లాగా ఆయిపోయివుండేవాడివి అన్నాడు. ఐతే (ట్రీట్‌మెంట్‌కిముందు ఆ రెండూ మానేన్వేనే (టీట్‌ మెంట్‌ ఇస్తానన్నాడు. అప్పణ్నించీ మానేశాను. వశ్న : వేగుంట మోహన(ప్రసాడ్‌. *దిస్‌ "న్స్‌ టెమ్స్‌' (వచురించ డంలో ఆయన ఎన్నుకున్నకాలం, అదంతా సబబేనంటారా? " థీఠీ + మనం మన (శ్రమాజాలతో అతన్నెలా కొలుస్తాం ? మొ తంమీద ఏమున్నాలేకున్నా అందర్నీ ఒకచోటికి తీసుకువచ్చే (పయత్నంచేశాడు... అన్నీ 101బ80]16 2951261018. బాగులేవని అనడానికి వీలేదు. ఇంకా దాగుండే అవకొశంవుండొచ్చు, అదివేరేసంగతి. ఒక ఉ&0(0105 గొ 6090056 చేయడం చాలా గొపు సంగతి కదా : -౦ 21 లల: 164 ౪9 00%802011206 సేటు. అడి నేననేది. (ప్రశ్న : అంజయ్యగారిదే అసలైన తెలుగు అని ఆస్థానకవి దాశరథి అన్నాడు. దానిమీద మీ అభ్నిపాయం ఏమిటి? ్రీల్రీ : అంజయ్యగారి తెలుగు నేనెప్పుడూ వినలేదు. దాశరథిగారి తెల్వగు విన్నాను. అంజయ్యగారిది అసలు తెలుగైై తే దాశరధిగారిది కొదేమో అని అన్సమా నించవలసి వస్తుంది.

205 భళ్న : అంజయ్యగారు భువన విజయం లాంటిది ఏర్పాటుచేసి చిగ్గజాల్ని పెడుతున్నాడు. దాన్లోమీకేమైనా అఫరాస్తే ఏం చేస్తారు? (వశ్న : ఇటీవలి కాలంలో మీరు చదివిన ఒక మంచిరచన-_ దానిమీద మీ అభిప్రాయం చెసుండి. థీఖ్రీ : ఈమధ్య ఏం చదవడంలేదు.. ఎంచేతంకే ఐసైట్‌ కూడా తగ్గి పోతోంది. ఇంకో పనిచేయాలి. ఐసైట్‌క్‌ కాటరాక్ట్‌ ఆపరేషన్‌ చేయించుకోవాలి. తర్వాత గ్లాసెస్‌ వాడాలి. మీ మొహాలు కూడా నాకు సరిగా కన్పడడం లేదుం (పశ్న : మి జీవితంలో ఏ సంవత్సరాన్ని గొపు సంవత్సరంగా థావిస్తారు? అలాంటి సంవత్సరం ఏదన్నావుందా? శ్రీశ్రీ : నాషష్టిపూ ర్తి సంవత్సరం 18701 ఆ సంనక్సరం విరసం పుట్టింది అ సంవత్సరాన్ని నాజీవితం అంతట్లోకీ ముఖ్యమైన సంవత్సరంగా భావిస్తాను. (పశ్న : కుంగతుర్ణి లాంటి (్రామాల్లో మీరు మెళ్లకు మైళ్ళ నడిచి పౌరహక్కుల సంఘంవారి సభల్లో పాల్గొన్నారు. ఆత సంఘటన అక్యడి. (పజలు ఇప్పటికీ చాలా గొప్పగా చెన్ప్సు3ంటారు. దాన్ని మీరెలా ఫీలవుళునా్న్నారు? శీభతీ : అందువల్ల నే నాకొకవిధమైన ఇన్సిరేషన్‌ వచ్చిందికదా $ నేను వెనకపడిపోతున్నాననే ఫీలింగ్‌ పోయి. 1669108 206 ఇరు. లుం యం5 అనే ధైర్యం కలిగించింది ఆ పర్యటన. త్రశ్ను వ కం60102 0206 ఇ ఈం ముంక. అన్నారుగదా మ్‌ షష్టి పూర్తి సంవత్సరంలో పట్టిన విరసంతో అంత ఆక్షివ్‌గా మీరు వస్తున్నారా? థీథీ : తంఠంగా రావడానికి 0%6 910810. రేంజగ0801ఐ 15 మ? 28్రం. మానసికంగా చలించటమనేది ఉండదు. కారీరకంగా రాగలనాలేదా అనేదె నా (ప్రస్తుత ఆరోగ్యానికి సంబందించినది. శ్చ : ఇంతసేపూ మిమ్మల్ని మేం్యప్రళ్నలడిగాం- చివరిగా మీరు డ్రం శే మమ్యల్నేమయినా ఒక (పళ్న అడగండి. థ్రీభ్రీ : (యశ్నగా అడగను గానీ సలహోచెప్పేదేమిటంశే మీరు ఏ ౪21 01 116 లో ఉన్నాగూడా ఏరసం ఉద్యమానికి తోడ్పడేవిధంగామా(శ్రం సంచరిస్తూ వుండండి. [ఏరసం సాహిత్య పాఠశాలలో పాల్గొనడానికి అక్తోబరు 11న థీథీ గుడివాడ వచ్చారు.“సృజన'కోసం “సాహితీ మి్యతులు బెజవాడలో చేసిన. ఇంటర్వ్యూూ-] (సృజన, నవందిరు 1881]

206 81. వివ వయుగం (ప్రశ్న : భ్రీశ్రీ మహాకవి అయితే కావచ్చు కానీ (ప్రజాకవి కాడని కొందరు విస్త వకారుల అభ్మిపాయం. మ్‌ వ్యాఖ్య? తీ : పక్రీభవిస్తునా ను. నేను అక్షరాస్యుల కవిని. చదువురాని వారి కవిని కౌను. (ప్రజాకవి కానివాడు మహాకవి కూడా కాలేడు. కవిత్వంవల విపవం వస్తుందని నేననుకోను. రాజకీయ విప వానికి ముందు ఆలోచనా విప వం రాహాలి. సైనిక నాకవిత కొంత మెట్లు వేసిందని అనుకొంటున్నాను. విప్లవానికి తహ్రనమిచ్చే కవిత నాది. ఉం (ప్రశ్న : విరసం గత దళాద్ది కాలంలో సాధించిన (పయోజనాలేమిటి? భ్రీభ్రీ : 1070 నా షష్షిపూరి, విరసం ఆవిర్భావం జరిగాయి. ఇది కలోలిత దళాబ్దం. అందుకే నేన్స తెళాచేలైకేంండ8ం (దందహ్యమాన దళాబం) అంటు వ్యాను. విస్తవం అనుకున్నప్పుడల్లారాదు. వస్తే'ఎవరూ ఆపలేరు. ఏవీనర. ఏర్పడ టమే ఒక సాధింప. సాధించవలసీంది చాలావుంది. విరసం నిర్మాణంలో సాహిత్య స్వరూపమే మారింది. సంస్కృతులు రెండు బూర్డువా సంస్కృతి. శవ నంస్కృృతి, కష్టజీవుల సంస్కృతి. సజీవ సంస్కృతి. ఇదె ఈమిటిదికాదు. పెదన, (శ్రీనాథుడు వాళ్ళుకౌాలంలో వారి కవిత్వం వారు రాసుకొంటున్నా పొలంలో కరకులు, పనిచేసే శ్రీలు వారిపాటలు వాస పాడుకొంటూనే ఉన్నారు : అదే జానపీద సాహిత్యం, బూర్దవా సంస్కృతిని నిరాకరించి సజీవ సంస్కృతికి పట్రాభి'షేకం చేయడమే. ఒక ఘనవిజయం. ఆ (వళ్న : అభ్యుదయ కవిత్వానికి, విప్లన కవిత్వానికి తేడాఏమిటి? శ్రీశ్రీ : అభ్యుదయ. కవిత్వం. భారత కమ్యూనిస్తుపార్తీ కవిత్వం. విష్ణవ కవిత్వం భారత కమ్యూనిసుపారీ (మార్కి్బస్తు - లెకినిస్త్ర) కవీత్వం. (ప్రపల్లో ఛావనిప్ల పం రావాలి. విష్ణ వకచ్చేలు 'దానికి (గొండో (పిపేర్‌ 'సౌసున్నారు గా (పశ్న : సమాజంలోని అబడుగు వరాలను దృషిలో పెటుకొని వచ్చిన విష నసాహిత్యం వారి దగ్గరకు వెటందా? వో ఆ థీభ్రీ ః నేను (వజాకవిని కోను. నా కవిత్వం 70 శాతం (పజల దగరకు వెళ్ళడం లేదు. విష్ణవ కవిత్వం వారి దగరకు వెళ్ళింంా అంటే అనుమానమే” వాం దగ్గరకు వెళ్ళాలంచె జానపద కళారూపాలలో గదర్‌, వంగపండు (ప్రసొదరావు లాగా రాయాలి. (శ్రామిక సంన్క్భృతే సజీవ సంస్కృతి. యశ్చ నిబిద్ధత, నిమగ్నతల గురించి చెప్పండి ? లీ: నిమగ్నత చాలా గొప్పది. అందుకే సుద్చారావు పాణి[గాహ్‌ మాక అద్యుడు. నక్చల్‌బరీ పోరాటం ఇరవై సంవత్సరాల (కితం వచ్చివుంటే నేను

207 నిమగ్నుడినె వుండే వాడినేమో 1 కానీ యిస్పుడు మునలివాడినై! శత్రోవడం వల్లి తుపాకీ పముకోలేక కలంతో నే కోరాడుతున్నాను. వా శ్న :ఐ సినిమాల ద్వారా ఈ సమాజాన్ని బాగుచేసే అవకొళమేమయినా వుందా ? త్రీ : (శ్రజల్ని నమ్యుకోవాలన్నాడు మావో. సినిమాల ద్వారా కూడా (సజల్లో మంచి మార్పు తీసుకురావచ్చు. కానీ ఈ "సెన్సార్‌షిప్‌ పోవాలి- లాభోల కొసం హింస, "సెక్‌ చూపిస్తే పాలకవర్గ్షాలకు అభ్యంతరం లేదు. పాలకవర్గాలను కూల(దోయాలం పే మ్యాతం పూరుకోవు. సినిమా కొన్ని లక్షల ఖర్చుతో తయార యేది. లక్షలు ఖర్చు పెట్టినవాడు మరిన్ని లక్షలు సంపాదించాలనుకొంటాడు. ఇదొక ౪161023 017016. ఈ సర్కిల్‌లో ఏప్తవ చిత్రాలు రావాలంశు ఫిలిం సావైటీలు పూనుకోవాలి. ౯ (వశ్న : (యేమ, నేటి వివాహ వ్యవస్థలపై మీ అభ్యిప్రాయం ? థీథీ: పేమ 1133 0253210. పెళ్ళి గురించి ఒక జోక్‌ జ్ఞాపకం వస్తుంది. “విళళంయి ఇంటర... కొత్తగా పెళ్ళాడదల్పుకొన్నవారికి “యిళ్‌ అని సలహా యిచ్చింది. నేనలా చెప్పదలచుకోలేదు. నేటి మన పేమ, వివాహం -ఛనస్వామ్య వ్యవస్థ మీద ఆధారపడి వున్నాయి. (యేమ నిజమైనదై తే మృత్యువు కూడా దడుస్తుంది. (ఫశ్న : ఎంతోమంది కవులుండగా తిక్కన, వేమన, గురజాడలే కవి్యితయ మని మీరు చెప్పడానికి కారణమేమిటి ? థభ్రీథీ : నా దృష్పిలో తిక్కన. వేమన. గురజాడలే కవ్యితయం. _ ఎందు కంపే వీళ్ళు (ప్రజల్ని ఉద్దేశించి థజల కోనం కవిత్వం (వాసినవాళ్ళు, పీరుకాక నాలో భావ చైతన్యాన్ని ఉద్దేషంపజేసినవాళ్ళు మార్క్‌, లెనిన్‌, మావో-. భారత పజలు ఇంకా 16, 17 శతాద్దాలలోనే వుంటున్నారు. వాళ్ళను £0వ శతాబ్దంలోకి నెట్రడానికే. ఈ శళాద్దాన్ని నాది అంటున్నాను. 1880 దాకా వచ్చిన కవితవ్చం చతుష్పాదం. కానీ 4880 నుండి వాడుకభాషలో (వ్రాయడం మొదలై ౦ది- కొని యిప్పుడు (వాయవలసింది పాటకజనం యొక్క- భాషలో, రచయితలు పాటకజనం యొక్క భాషను స్వీకరించాలి *విప వం యాడుందిరా ఆడోనే నీ కూడుందిరాొ (పశ్న :చలానికీ మీకూ భావైక్యత వున్నదా ? థ్రీథ్రీ : విష్తవవాదిగా ఆ కాలంలో చలం రచనల వల్ల (ప్రభావితులై షనాను- నాకు ఉపకరించాయి. పూర్తిగా భావైక శత లేక పోయినా ఆయన రచనలు సొహిత లో మార్పు తీసుకురానడానికి” ఉపయోగపడ్డాయి. అదేమా భావై క్యత.

206 (ప్రశ్న: చలం సాహిత్యం ఏ నూతమూ పనికిరాదని కొందరు మార్కి్సిస్తుల వాదం- సరై నదా ? ఫ్రీశ్రీ : ఏ మాత్రమూ సనికిరాదన్న _మాట మార్క్సిస్టులు అన్నా అది తప్పే అవుతుంది. చలం మార్క్సిజం చరువుకోలేదు. గురజాడ కూడా మార్కి్సిజం చదువుకోలేదు. “కన్యాకుల్కం”. సమాజ రుగ్మతలకు మందు. ఏ మాతమూ ఉపయోగపడలేదవి అనతేము. అలాగే చలం ఆలోచనలు మార్చు తెచ్చాయి (సళ్ను : ఆలోచనల రీళ్యా చలం, (సవర్హన రీత్యా శ్రీశ్రీ వివాదాస్పదమైన వ్య క్తులని ఒక అభి(ప్రాయం. మీ సమాధానం ? థ్రీల్రీ : ఏకీభవించడానికి అభ్యంతరం లేదు. నేను అందరికీ నచ్చకపోవచ్చు. (ప్రశ్న : శేషేంద్రశర్మ. “కవిసేన్‌.. అభ్యుదయ శకులకు ఉపయోగ సడేదేనా ? న్‌ తీత: విశాఖపట్టణంలో కవిసేన శాఖ 00516౯ కవితలు, శేషేంద్రశర్మ కవిసేన కవితలు చూశాను. భావకవిత్వం మళ్ళీ మొలకెళ్తుతుందేమో ననిపిస్తుంది= ఎందుకనో వారిలో భావకవికాచ్భాయలు యింకా పోలేదు. సమాజాన్ని వేసక్కి నడుప్పతుంది. కవిసేన. అభివృద్ధి నిరోధక మైనదే. (పళ్న : (సయోగవాదం పేర నగ్నముని సొగిసున్న “విలోమ” రచనల మీద మీ అభిిపాయం ? న థ్రీ(శీ : ఆ రచనలేవీ నేను చదవలేదు. కనుక సమాధానం దాటవేసున్నాను. పళ్న:ః మీడ రష్యా, చైనా దేశాల రేండిటా పర్యటించారు కదా : రెండు వ్యవస్థల వని తీరులో మీకు తేడా తోచిందా ? ఆ తేడా ఏమిటి ? థ్రీఖ్రీ : కడుప్త నిండిన బేరం రష్యా. కడుపు మండిన బేరం చెనా- 1054 లో ఒకసారి. 1067 లో ఒకసారి రష్యా వెళ్ళాను. 1054 లో. వెళ్ళినప్పుడు లెనిన్‌ సమాధి పక్కనే స్టాలిన్‌ సమాధి వుంది మిలటరీ దుసులో నిద్రపోతున్నపే వుండటం నేను చూశాను. రివిజనిసు కృశ్చెవ్‌ ఆ తరువాత దోస్టీని అక్కడ నుండి తీసివేళాడు. రెండు శశాబ్దాలలో అమరికా సాధించింది రష్యా 58 ఏళ్ళలో సాధిం చింది. రోదసీ విజయం, మాస్కో అండళ్‌్యగౌండ్‌ ప్లానింగ్‌ ఇదంతా అభివృద్లే. ఇవాళ రష్యా తన పొరుగున వున్న దేశాలన్నిటి? త్‌నకు సామంత రాజ్యాలుగా చేనుకొంటూంది. అందుకే మావో దాన్ని సోషల్‌ ఇంపీరియలిజం అన్నాడు. నేను చైనాలో 21 రోజులు వున్నాను. డెలిగేటుగా వెళ్ళడంవల్ల వాణ్శ్గ చూపించింది చూశాను. వైనాలో మంచి డిసిప్లిన్‌ కనిపించింది. ఒర్‌ విద్యార్రిని నీ జీవితం ఎందుకు అని ఆడ్‌గితే “నా పోడేగువాడికి తోడ్చడడం కోన, నా దేశాన్ని రక్షించడం కోనం, కమ్యూనిజాన్ని (పవంచవ్యా ప్తం చేయడం కోనం అని చెప్పాడు. “నేను విశాఖపట్టణంలో పుట్తాను.” అనగానే మ్యాప్‌లో విశాఖసట్టణాన్ని

209

గుర్తు పట్టాడు అది విశాల దృక్పథం. చిన్నప్సట్నించీ అలవర్చాలి. అగ్గిపుల్ల దగ్గర నుంచి అణుబాంబులు దాకొ ఏ దేశం మీద ఆధారపడకుండా వాన చేసు కొంటున్నారు. పరన్సర ఆరోపణల జోలికి పోదల్చుకోలేదు.

శ్చ : ఈ యుగకవిగా మీరు యువతరం రచయితలకు యిచ్చే సందేశం ?

శ్రీథీ : సందేశాలనిచ్చే అలవాటు లేదు. మీ నుండి నేర్చుకోవడమే నా సందేశం. యువతరాల విస్తవాల వేడి చల్తారకుండా జాగ తపడమంి (ప్రార్షిసున్నాను.

ళం ళం అవాతొ భువ (12879, నవంబర్‌ 25 న 'నృజని కోసం చేసిన ఇంటర్వ్యూ)

92. సాహిత్య సమస్యలు

(శ్వ; కళ కళకోసమ్హా కౌసుకోసమా? ఏది మెరుగు?

థభీలథ్రీ. గుడ్డిలో మెల్లగా మొదటిదే మేలు. అయినా ఇది మళ్ళీమునుగు కస్పు కుని రంగ్యప వేశం చేస్తోంది. దానిని రానివ్వకూడదు.

(శః కళ (పజలకోసమా? విప్లవం కోనవమూా?

్రీభీః:ఈ రెంటికీ వైరుధ్యం లేదు. విప్లవ సాధనకు కళ ఒక ఆయుధంగా ఉపయోగపడాలి. అప్పుడే అది (పజాకళ అవుతుంది. కళాకారుడు వి ప్లవసాధన కోసం జరిగే మహోద్యమానికి తన కళను అంకితం చెయ్యాలి అందుకోనమే దానిని వినియోగిచాలి. అప్పుడే అది నిజమైన కళ అవుతుంది.

(పః ఈ విషయాన్ని మీరు ఒక సిద్ధాంతానికి కట్టుబడిన వ్యక్తిగా చెబు ఈున్నారా? మహాకవిగా ముచ్చటిస్తున్నారా?ః

థభ్రీథ్రీ: కళాకారుడు, విప్లవకారుడు. వేరువేరు. కాదు. ఇద్దరూ ఒక్క-టే- కల్లోలం "పెరిగిన కొద్దీ దూరం తరిగిపోతోంది. ఇది ఈనాటి వాస్తవికత.

(పః వఫ్రవం గురించి రాసనంత మాత్రాన అది కవిత్వం అవుతుందా?

్రీశ్రీః నేను మహాప్రస్థానం రాస్తున్న రోజుల్లో “ఇది. కవిత్వం కాదు, నినాదాలు మామే” అన్నారు. ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత దానిని కవిత్వంగా అంగీకరించారు. ఇప్పుడు వి (ప్రవ రచయితలు రాస్తున్నది కవిత్వ మేసని పదినంవత్స రాల తరువాతయినా అంగీకరించక తప్పుదు.

(పః రాజకీయ. విఫ్రవం జోలికి పోకుండా కవితారంగంలోవి ప్లవం సాధించ వచ్చా గుంటూరు శీషేం్యద్రశర్యగారి కవిసేన మాపేమిటి?

210 అీథీ: అది అసంభవం. రాజకీయ విప్లవంతో సంబంధం లేకుండా కవితా విప్ణవం వుండదు. కళ కళకోసమే అన్న సనాతనవాది శేషేంద్రశర్మ, ఎంత నిప్పులు కురుస్తున్నట్లు రాసినా ఈ ఛాందస ధోరణి కనబడకుండా పోదు. (య: మంచి కవిత్వం రాయాలంటే మార్చ్కిజం చదవాలా? శ్రీభ్రీ: గురజాడ అప్పారావుగారు. మార్క్సిజం చదువుకోలేదు. కాని ఆయన “కన్యాశుల్కం”లో కనబడే సొమాజిక పరిశీలన చాలాగొప్పది మార్క్సిజం చదివినవాడికే అది సాధ్యమవుతుంది. గురజాడ శిక్షణద్వారాా అధ్యయనందడ్వారా మార్క్సిస్టు కాకపోవచ్చు. కౌని ఆయనలో అలాంటి భావాలు వ్య క్రమయినాయి. అలాగే నేను “మహా(పస్థానం” రాసేనాటికి మార్క్సిజం చదవలేదు. అయితే మయకోవస్కీలాంటి మాప్క్సస్టు రచయితల రచనలు, కవిత్వం చదివాను, వారి (ప్రభానం నామీద వుంది. అలాగే అప్పుడు చాలామంది యువరచయికల మీద అప్పుడు ప్‌స్తున్న గాలి (ప్రభావం వుంది. మార్క్సిజం (-పేరణ వుంది. ఏ 'వేదంబు పరించె లూత ? భుజగంబేశాస్త్రము ల్ఫ్సూచె ?తా నే విద్యాభ్యసనం జొౌనర్బెకరి * చెంచే మం[త్రమూహించె ? జో ధావిర్భావ నిదానములొ చదువులయ్యా ? కావు నీ పాదసం "సేవాస ' క్రియెకాక జంతుతతికిన్‌ (శ్రీకాళహ స్తిశ నరా 1 (ధూర్జటి కాళహ స్తీశ్వర శతకంలో రాసిన పద్యమిది. సాలీడు వేదం చద వలా, పాము శాస్త్రాలు చూడలా. ఏనుగుకు ఏ విద్యా రాదు. చెంచుకు ఓనమాలు రావు. వీశ్లైవరూ ఏమీ చదువృకోకపోయినా. కాళహ సిళ్వరుడి పాదసేవ చేయడం వలన భక్తితత్వం ఏర్పడిందిఅని ఈ పద్యం శాత్సర్యం.) అలాగే ఏ వేదాలు చదవకపోయినా, ఏ జానసంపద అంటకపోయినా భకి తత్వం ఏర్పడింది. మార్క్సిస్టు సిద్ధాత్యగంథాడు చదవకపోయినా మార్క్సిజం (పభావం ఆనాడు (ప్రపంచవ్యా ప్రంగా పలురచయిత లమీద (క్రబలంగా పనిచేసింది. (న : మీరు విరసంతో సభ్యులా ? దాని ఆశయాలు, కృషి ఏమిటి? శీశీ : నేను విరసంలో సాధారణ సభ్యుడిని. ఎవరి బలవంతం కారణంగా కాకుండా న్వచ్చుందం గానే నేనందులో కొనసాగుతున్నా. సాహిత్య సొంస్కృతిక సామాజిక (వయోజనాలకు దోహదం చేయగల్లిన సొహిత్య సంస్థ ఏదయినా వుంపే అది విరసం ఒక్కటే. బూర్జువా సంస్కృతికి వ్యతిరేకంగా (శ్రామిక సంస్కృతిని నిలబెట్టడమే. ఏ సాహిత్య సంస్థయినా చేయగల సత్కార్యం. విరసం దీనికి దోహదం చేస్తోంది. (వ్ర: పాటల రూపంలో వచ్చే కవిత్వమే (ప్రజలకు త్వరగా అందుళుం: దంటున్నారు నిజమేనా?

శై తీశీ : అవును. కరెక్టు, (ప్ర : అయికే వచన కవిత్వం ఒదిలేసి మీరు పాటలు రాసారా ? అవాడపే తీత్రీ : నేను పల్లేవాతావరణం తెలిసినవాణి కాను. పటణాలతో పెరిగినవాజ్ఞ్‌" (| ఖలు క క్‌

అందువల జానపద పదతిలో కవిత్వం రాయజేను. వంగపండు, గదర్‌ ఉత్తమ

ఉరి చి గ్‌ న్య కవిత్వం రాస్తున్నారు

స ,; మరి కవిగామీ స్టానం ఏమిటి?

ీథఖీః నేను కవిగా కంయే కవితా విమర్శకుడిగా ఎక్కువ పనివేస్తాను.

(ఫ్ర : భారతదేశంలో విష్ణవం ఎలా వసుంది?

అవి ఆీశ్రీ : చీపురుపుల్లలతో విప్రవం రాదు. ముందు పీపుల్చు రెడారీశ్రై ఏర్పడాలి" “విస్తవానికి రక్తపాతం అక్కరలేదు, ఓట్ల ద్వారానే ఏస్తవం వస్తుంద”న్న పార్టీ యేదీ వావ్‌ ఉం నా. వ్‌ రివల్యూషనరీ పార్టీ కాబోదు. అయితే విపవశ్రేణుల ఐక్యత అవసవం. పరిస్థితులు . ళం పరిపకనమెనపుడే మంచి నాయకత్వం వస్తుంది. (న : 2001 సంవత్సరానికి ముందే విసషవం వసుందా ? టి! న!

భ్రీళీ : నేను ఆశావాదిని. ఇంకా ముందే వసుందని అనుకొంటున్నాను నా జీవీతకాలంలో విష్ణ వాన్ని చూడాలని నా కోరిక.

యప: చైనాతో ఏం చూశారో చెబుతారా?

(థీ : చైనాలో మొత్తం (గామాలన్నిటికి వద్యుదీకరణ జరిగింది. ఆామీణ అభివృద్దికి అక్క-డ జరుగుతున్న కృషి నుంచి మనం నేర్చుకోవలసింది ఎంతయినా వుంది దున్నేవాడికి భూమి అభించినపుడే ఎక్కడయినా నిజమైన అభివృద్ధి సాధ్య మవృతుంది.

(భారత-చై నా మి్య(త్రచుండలి వారి మహాసభలో పాల్గ్లొంచామని విజయవాడ వచ్చారు (శ్రీశ్రీ. అది 1878 డిశెందిరు 80. పొద్దుకుంకుతోంది. ఒంటో బాగోక, చలికి వణుకుతూ దుష్పటి_కప్పుకుని గదిలో పడుకున్నారు. సంధ్యాసమన్యల్లా సాహిత్య సమన్య లు, సమాధానాలు రాబడదామని వెళ్ళాం

ఈనాడు శీ 1-1879 (ఇంటరూ వ్‌ =వనుసరించి

212 ఫం వి వ్ల తత్వం ఈనాజేకొదు, ఏనాడూ అయా కాలాలలో యథాతథస్థితిని మార్చి ముందుకు “మార్చ్‌” అవడానికి బహుభంగుల (ప్రయత్నాలు జరిగాయి. తెలుగు సాహిత్యం లోనేకాదు. అన్ని సాహిశ్యాలతోను ఈ సర్మపదాయం, విస్తవ సం్యపదాయం అనూచానంగా వస్తున్న అత్షయకోళం అంటాడు, మహాకవి అలీ, ఇందుకు ఆయన ఉదాహరణగా జానుతెనుగు రచన బసవ ప్పరాణం కేర్కొ న్నారు. నేటికీ దానిని కాపాదుకొంటూనే వృన్నామని, అలాగే తిక్కన రచనావిధా నంలో తెచ్చిన మార్చున్నూ అని ఆయన అన్నారు. ఈరోజు సాహితీ రంగంలో సాగుకున్న పోరాటం కూడా గతిని నిరో ధించే తప్పు ధోరణులకు వ్యతిరేకంగా చర్యికలో (ప్రారంభమైన పోరాటానికి కొన సాగింపు మాత్రమే. కొంచం వెనుకకు తిరిగి చూ స్తే ఈ సంప్రదాయానికి. ఆది కోలములో తిక్క-న, మధ్యకాలములో వేమన అధునిక యుగంలో గురజొడలు నాయ కత్వం వహించారని, పేరందరిని ఈసడించుకోడానికి ఆయా కాలాలలో ప్రయత్నాలు జరిగాయి శ్రీశ్రీ అన్నారు. (శ్రస్తుతాన్ని 'ప్రస్తాఏంచుతూ ఆయన ఇలా అనా ఎరు. నేనిస్సుడు నక్సలై ట్‌ కవిని. “నక్సలిజం” అనేది నూతన జీవన మారం. దీనినే జర్‌ శ్రైన్హ పరిభాషలో కొత్త (ప్రాపంచిక దృక్పథం అంటారు. గం ఈ నా దేశంలో యధాతథస్థితికి కంచుకోటలుగా యింకా నిలబడి పోవాలని మాజీ రొజులు, పొత కాంగైసు, జనసంఘ్‌ తదితర అభివృద్ది నిరోధక శ కులు శతధా (ప్రయత్నిస్తున్నారు. వీళ్ళు భూకకాలం కోసం. పోర్వోతునా షరు. "నేను భపిష్యత్తు కోసం పోరాడుతున్నాను. సిజానికి సమాజంలో సమూలమెన మార్పుల ఎవ్వడు వస్తాయో చెప్పడానికి, “మేజర్‌. బార్బరా. (నిటకర్యల్‌ అండర్‌ షాప్‌ ష్మాత్ర ద్యారా బెర్నార్డ్‌షా చెప్పిన మాటలు చూడండి 2 క “హంతి 303 ఇ0169, 04 081% 011కు 6 2516 01 షం ం0సంట ₹గలు పం%. కం0ట 90%. ఇళ ఉంళయ జ్రం6ణములు19, హాడరజ్రైంవిడ6 36౫ లంంం0క, 200118. 0] [ంవతిలుజ్టటుకి. 368 కై ఇల టట్లు ద్వారా మీరు సాధించేది మంత్రి వర్గంలో మనుషుల శ్వేర మార్చిడి మాత్రమే, కొని తుపాకి పటుకున్నారం చే పభుత్య్నంసేదించివేస, నూతనే ఇకారనే ఆఏిష్క-కింన చేయొచ్చు, పాత వ్యవస్థల్ని రద్ద చేయను; నూతన వ6వసలను ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. ద * థ్‌ల్టలి ఇది దారితక సత్యం. సుందుకు సాగ్పక్షున్న చరిత గతిని నూర్చుడం ఎవడికరమూ కాదు. అలా అడ్డుకోవాలని (ప్రయత్నించిన చర్చిర్‌ దెబ్బతినిపోయెడు.

2[3 అలాగే హిట్లరూ దెబ్బతిన్నాడు కొని మాద్చుకోనం కంకణం కట్టుకొన్న లెనిన్‌ జయం పొందాడు. నిజానికి రవి అ'స్తమించని సా్యయ్రాజ్యం అనుకోన్న బ్రిటిష్‌ సా_మాజ్యం అ స్తమించిందికదా రాజాజీ రాదినీలి

రాజాజీని గురించి మాట్లాడుతూ ఠీఠీ ఇలా అన్నాడు :

భారత దేశ విభజనను కశరినవాడు రొజొజీ. కొని అదే రాజాజీ మ(ద్రాను రాష్ట్ర విభజనను (పత్యేక ఆంధధ రాష్త్రం ఏర్పాటును వ్యతిరేకిస్తూ రహస్య ల్‌ు ఛాళశాడు; కుటపన్నాడు- అయినా ఇలాంటివాళ్ళకు “స్వేచ్చ” ఎస్సుడూ వుంటూనే వంది, కాని నాదోక్క సూచన : ఏదో ఒక కౌరణం, ఏదో ఒక మిషచూపి (అనేక మందిఇతరులను చేస్తున్నట్లు) ఎన్నోరోజులు అక్కంశ్లేదు, ఒక్క అరుగంటలపాటు రాజాజీని అరెన్లు చేయమనండి చూద్దాం 1 దేశ విషయాలు చాల చక్కబడకాయి, కాని ఇది నేడు సాధ్యమా ? కొదు.”

“నక్సలిజం ఓక జీవన మార్గమా” అన్న (ప్రశ్నకు ్రీథ్రీ యులా సమాధానం చెప్పాడు.

“అవును. ఎందుచేతనంటే అది యువర క్రంతో వున్న సజీవళ కి. దానికి భవిష్యత్తులో నమ్మకం వుంది. ఈనాటి రొడ్డకొట్టుడు విద్యాపద్ధతులలో దానికి విశ్వాసం లేదు”

ఎథలనైనో బిద్ణ వాలు

శ్రీకాకుళం పోరాటం గురించి (ప్రస్తావించి, “ఆ పోరాటం. విఫలమైనదిగా మీరు భావించడం లేదా” అంటే భ్రీశ్రీ సమాధానం-

“విపవాలు విఫలం కౌనట౦, జయం పొందడం ఎప్పుడూ పుంటుంది. కాని యథాతథ స్ట్‌తని కొపాడే వ్రభుత నవ్యవస్థ దారుణ దమసకాండను ఎప్పుడూ వినియోగిసంనే వుంటుంది. అన్ని సొధనొలూ (ప్రభుత్యం చేతులలో వుంటాయి. కౌని (ప్రజలకు సాధారణ ఆయుధాలే భ్రేరామరక్ష ఒకో గ సందర్భంలో, ఇండొనీషియాలో లాగా తాత్కాలికంగా (ప్రభుత్వాలు జయం పొందినట్టు, లక్షలాది మందిని హత్య చేసి నట్టు కనిపించవచ్చు కొని భవిష్యత్తుపై విళననం. నిఘా వున్న యువతరానిదే, జనత దే అంతిమ విజయం-

ఇదే రేయి గడిచి పగలు రావడం లాంటిది. ఇందుకు ఎక్కడో ఒకచోట (ప్రారంభం జరగాలికదా- రవ్వతోనే దొనానలం వ్యాపించేది; చీకటి తొలిగేదిం

కన్యూనిజం రాక తపష్పదు- అది మొనవాళికీ స్ముపభాత౦. వుంటుంది అని (పశ్నించగా శ్రీ అలా సమాధానం యిచ్చారు.

214 వంత మూల్యం చెల్లించకుండా మనం స్యాతం(త్యం సాధించాం? ఎంత మూల్యం చెల్లించకుండా చైనా, తదితర ఆసియా దేశాలు, అల్తీరియా, క్య్యూబాలు స్వాతంత్ర్యం, "స్వేచ్చ పొందామి? మన ప్రజలు రక్తం చిందించకుండానే దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిందా? ర్త తర్పణ లేపండా "స్వేచ్చ రాదు. నిలవదు. ఇందుకు మారం తేదు.

” బహుశా ఇందుకు సరైన పద్దతి.బూజుపట్టిన వృద్ధ రాజకీయ నాయకులనే క్యాగం చేయడం మంచిదేమో । 70 ఏండ్ల పెదిడ్డవాళ్ళను అరెస్తుచేసి, నోళ్ళమూను కోమని చెప్పాలి. యధాస్థితికి కంచుకోటలుగా, ్రజలపాలిట మత్తుమందుగా నిలబడి వున్న గుళ్ళను, మసీదులను చర్చిలను కట్టిపెట్టాలి. వాట్‌ వ్యాపారాలు నిలచెపోవాలి

సమాజాభివృద్ధికి అవసరమైన ఉత్ప త్తి పెరగాలి సృజనాత్మక శక్తులను ఉగీపింపచే'సె కళాశాలలూ, కర్యాగారాలు, క్షతాలు సమాజపరం కావాలి గ విస్త వొలకు, తిరుగువాట్లకు ఇది అననుకూలం, అనుకూలం అంటూ గరిగిసిన కాలం వుండదు. ఒక వాతను తీసుకుపోయి పెగపెన వుంచండి. అందులో నీప బాగా మరిగి మరిగి బాయిలింగ్‌ పాయింట్‌కు చేరుఖ్‌నేముందు.. బుడగలు మూలను తోసుకొని, నెట్టుకుంటూ పైకి రావడానికి (వయత్నిస్తాయి. అలాగే చరిత్ర కూడా. చరిత్ర సలసల మరిగే భాండం- “సమ్మరింగ్‌ పాట్‌” విష్ణవం చాతిత్రక సూతం. ఒక్కొక్కప్పుడు ఒక్కో సం్యపదాయం మంచిదిగా కనిపించవచ్చు. కాని అదే పవ్యతం మాత్రం కాజాలదు. దాని ష్‌ అవసరం వచ్చి నపుడు తగు విధంగా మార్చివేయవలసి వుంటుంది. శాళ్వత స్యూక్రాలంటూ లేవు. ఏంతో ఉత్తమమైనదని అనుకొనే రాజ్యాంగ చట్టాన్ని కూడా మెరుగుపరచుకో వచ్చు. గాంధీకి దై వమే సత్యం, కాని నా దృష్టిలో సత్యమే దైవం. దైవాన్ని అడ్డు పెట్టుకొని అనత్యాన్ని సత్యంగా చూపకూడదు. నాకు బూర్జువా సంస్కృతి గిట్టదు. అలాగే షా చెప్పిన మధ్య తరగతి మొరాల్టీ నాకు నచ్చదు. తేనెపూత నాటికల కాపట్యమూ కిట్లదు. దేశంలో జానపద సంస్కృతి ఎంతో. వుంది. అనూయకప్త జనాల అనుభప్తాల నుంచి ఉట్టిపడిన సంన్క్బృతి అది. దానిలో వన్న అపార / క్తీని (తవ్వి తలకెత్తుకోవలసిన అవసరం ఎంతైనా వృంది. అందుకే అంటాను__హతికి జీవన నాళకో జానపద గీతిక” అనిం నిజమైన సంస్క్యుతి అది. భవిష్యత్తు కష్టజీవులది. ఈ భువికి వారసులూ, అధినేతలూ వాలే, వాళ్ళే "రేపటి శాస్త్రవే _త్తల్హూ కవులుగా అవతరిస్తారు. విశ్వరహస్యాలను మరింత భేచించి విస్పిచెస్పడంలో వీరికి ఈ నేలతళ్లే (తయోగ కేంద్రం. (శమజీవులంతా ఏకంకావాలి. మానవుడే ఈన భువికి నిర్హేత,

215 మన మహర్తులు కూడా అన్నారు కదా ; "గడిచి 99 పాలకోసం ఏడవకు అని. క గడిచినదానికి వగవకు”. చిందిన సమానత్వం. మనసులు సమానమైనపుడు వస్తుంది. మనసులకు ట్‌ధాన సాధనం భాష. అందులో అనేక రకాల మాటలు వాడుతాం. హరిజనులను ఎలా తయారై నారు. ౯ “సరసిజాననముడ్డి నైకతందిగున్‌” అని వెనకటి కవి అంకే ఆనందించగల వాశ్ళే ఈ సరికొత్త “అస్పృస్యతా” వాదులు. ఆమాటకొ స్తే *ఇెవిని కూడా రచనలో వాడొద్దన్నాడు అప్పటి కవి- ఆధునిక కవులు వాడే అన్ని మాటలను నేను ఆమోదించాను. ముఖ్యంగా దిగంబర కవుల భాషను నిజానికి రచన నుంచి మాటలను వేరుచేసి చూపే అవి నిర్జీవమైనవి. సృజన శక్తిగల రచయిత మ్యాతమే మాటలకు తగిన (ప్రయోగ స్టానాన్ని, సంగతి సందర్భాన్ని చూసుకుంటాడు. “నరైన పద్ధతిలో అమర్చిన సరైన మాటలే కవిత్వం” అన్నాడు కోగలిడ్డ (భంంట్యా?. 15 90036 ఇంక65క షు 16 0654 ౦౪64ట”) కొన్ని మాటలు మంచి, కొన్ని చెడు అని విభజించుకుంటూ పోకే చివరకు నీకు మంచి మాట అనేది దోరక్కుండా పోతుంది. ఏది మంచి? ఓక్క నృజనళ కి గలవాడే అది నిర యించుకోగల్లుకాడు. కవి అన్నవాడు రాజకీయ వే త్తమీద ఆర్బి క్రైం? చేసేది కూడా 'షేక్కడే.. కవులు (ప్రపంచానికి పేరు. పెట్టని కాననకరలు అన్నదందుకేం న చివరికి కొళిదానుని కూడా అక్సీలతల పేరుతో ఆ కాలంలో విమర్శించిన వాళ్ళున్నారు. నేడా విమర్శను మనం అంగికరించగలమా ? నవరసొలలో జుగుప్స కూడా ఒకటి. ఇతర వాటికి మాదిరే దీనికి ఒక సాయీ భానం వుంది దోపిడి వ్యవస్థలపై ఏహ్యుతను, భయానక దృశ్యాన్ని కల్పేంచి, చూపించడం నేటి కవికి అవనరం. దిగంబరులు జేసిన పని కూడా యిదే. నిష్పాక్షిక విమర్శ అంటూ ఏదీ (ప్రత్యే కించి వుండదు. నీకు తెలియకుండా కూడా నీవు ఎటో ఒక పక్షంవైపు మాట్లాడు తూనే వుంటావన్న నంగతి మరచిపోకూడదు. లా నేటి యువతరాన్ని, రచయితలను (ప్రయోజనాత్యాక సాహిత్య సృష్టికి మళ్ళిం చాలి. కాల్సనికత, కట్టుకథలపై మోజు తగ్గిపోవాలి. హేతువాదం, వాస్తవికత కవిత్వంలో, కథలలో చోటుచేసుకోవాలి. నిర్దిష్ట అత్ష్యం, అది సమాజాన్ని ముందుకు నడిపించగల, సమూలమైన మార్పులు తీసుకురాగలి ధోరణి, భావం, తత్వం రచ

2116 యితకు అవసరం. అందుకే నేడు మనకు “కమి'పెడ్‌ రై టర్చొ” కావాలి. క270176- మిం 80001606 లం 07646 01 ళం రజ. అలొంటివా్యక్ర అండగా నేనెల్ల స్వుడూ వుంటాను. కిందది నకల ట్‌” అంటున్నారు. నేను ఆ శేడకు తగను. అయితే నేను నక్సలై ట్‌ కవిని' నక్సలైట్‌ అనేవాడు, తాన్సు గౌఢంగా విశ్వసించిన ఒక లభ్ష్యానికి సాయుధుదై తన జీవితాన్నే అర్చించగల మహావ్య క్రి, కాగా నక్సలై ట్‌ కవి తాను విశ్వసించిన వాటిని ఎకుగె _త్తిచౌటి,. గానం చేయగలవాడు. కవి'షాడా అన్యాయం పెన, అమాయకత్వం పైన, అసమానతల పైన పోరాడేవాడే. (జ్వాల, 27.1871 పన సాధన 84. విప్లవ “ల్రీశ వాళీగా ఉన్నారు. వచ్చి మాట్లాడతారా?” ఆని సోమవారంనాడు తీ మి్మికుడొకాయన ఫోన్‌ చేశారు. మహాకవిత్తో పిచ్చాపాటి మాటాడే అవకాశంవ శీ ఎవరు వదులుకుంటారు ? “ఈనాడు. స్ప ఇద్దరు జర్నలేస్పైల్ప శీత్రీ దగర శ్రీ(శ్రీ తప్ప ఎవరూతేథు. గదిని స్ట ౧ కెళ్ళారు ...గదిలో ల ఎ ౦డ్షా నిశ్శబ్దం, మధ్యాహ్నం ఒకటిన్నర, లోపలికెళాం, కూర్చోగానే “న్యా యేవిటీ.... అన్స కళ్ళజోడ్తుతోంది క్రూ కళ్ళలోకి చూస్తూ (పళ్షల పర్షానికి సద్ధమయ్యారాయన్న. వినొబ్ర గురించి మొదలెడు దామని ఆయనే అని “వినోదా భాజ్డే పొట్టి శ్రీరామలంత క్రీ శీశేషుడు కావాలని అశిన్తున్నాడని నిర్దాక్షిణ్యంగా అన్నాపు, హై మార్క్సిస్టు కమిట్‌మెంట్‌ వుండడంవల్ల కొంతమంద్రి ప్రముఖ రచయితలు రచనలు సాగించ లేకపోతున్నారని ఒక ఫిర్యాదు" పంది. దౌని నృర్రించి ప్వమం టారు ? అనడిగితే “యేదో వొకరకమైైన్త కమిటొమెంట్లా లేకప్రోశ్చ రచయిత ఎలా రాసాడు ? తెలిసిగానీ, తెలియకుండాగ్గాన్‌ ఫ్‌తి రచయితకి యెప్పుడ్రూ కమిట్‌మెంట్‌ వుంటుంది. మార్కిస్టు కమిట్‌మెంట్‌ వున్న రచ్వర్సతంక్ర దౌనికి క్రాక్షు క్రట్పబడ్షి వున్నామని తెలుసు” అని శ్రీశ్రీ చెప్పార్వ, షన సాపొత్యసంయా, గురించి మీ అభిప్రాయం ఏమిటి ? అస్త (పశ్నించినప్పడ్తు, మంచంక్షి పడ్షుక్ష్రన్సి మాటాడు తున్న ఆయన కస్త సక్కకు నొ త్తి “సినిమా త్రార్రల అభిమాన సంఘ్టాం క యూ లాంటివి అన్నారు. మరి ఏహన రచయితల స్య మాపేమిటి ? అనడిగితే అది నేటి సాపాత్యానికి మార్గ దర్శి అని సిగర్రెక్రా పొగలోకి చూస్తూ చెప్తా '

217

శవ సంస్కృతిని నిరాకరించి, సజీవ సంస్కృతిని (పవేశ పెట్టింది. ఈ సజీవ సంస్కృతికి వంగపండు (నసాదరావు, చెరబండ రాజు (చతినిధులని ఆయన చెప్పారు. “ఇప్పుడు విరసం చురుగ్గా పని చేయడంలేదేం” అంపే "ఆటుపోటు లుంటాయి గదా” అని సరిపుచ్చారు. విరసంవల్ల ఛ్రయోజనం అలావుంచి విరసంలో ఆంతరం గిక విఖభేదాలూ మొదలైన వాటివల్ల హాని జరిగిందికదా అని అడిగినపుడు ఆయన కొంత యిబ్బంది పడ్డారు. “కొంతమంది సాహిత్య వేత్తలకు హోని కలిగి.దిొ అంటూ సగం వొప్పుకున్నారు విరసం సాధించిన (సయోజనాలతో పోలి స్టే హాని లెక్కలో రాదన్నారు. నాస్టికత్వాన్ని సమాజాలద్వారా (పచారం చేయడం ఒకరకంగా సంస్కరణ వాదమేకదా, కమ్మూనిస్తు అబన మీకు ఆ సమాజంలో శాశ్వత సభ్యత్వం యేమిటి ? అనడిగినపుడు “నా స్టికత్వమూ విష్ణ వమేకదా. రాజకీయాలు కనదిడకుండా వుండడానికి కొందకు నాస్పికత్వాన్ని (పచారం చేస్తారు. కమ్యూనిజం వస్తేనే న్నాస్టికత్వం వస్తుంది.” అని చెప్పారు. కాసేపు మౌనం. “*అంతరాళ.... భయంకర (ప్రాంతరాలనా నీ విహారం”.... మంచినీళ్ళు కాగి యిటు చూశారు.

(వశ్న : కారల్‌మార్క్‌ాగానీ, లెనిన్‌గానీ నాస్టికళ్వాన్ని విసృతంగా (చారం చేయాలని యెక్కడన్నా చెప్పారా ? “కెరలించకు శాంతి తరంగాలను” అన్నట్లు చుట్టూ అల్మరాల్లో మౌనంగా వున్న పు స్తకాలవంక చూస్తూ “మార్క్‌ లెనిన్‌లు మానవత్వాన్ని (పచారం చేశారు. అంపే దైవత్వాన్ని నిరసించారనేగా” థీీ జవాబు.

మనదేశంలో కమ్యూనిజం వస్తుందంటారా?ః అన్నప్పుడు, ఆయన “హవక్షలా నవ్వేరు." పెదవులమీద అ సన్నని చిరునవ్వు చటుక్కున మాయమైంది. సిగరెట్టు వెలిగించి గట్టిగా దమ్ములాగారు. యేదో “నక్ష[త్రాంత ర్నిబిడ నిఖిలగానాన్ని” విన్నట్టు ఆలోచనల్లోంచి తేరుకుని, “కమ్యూనిజం (సపంచమంతటా వస్తుంది" అని (వకట్‌ంచారు. “అయిక్తే మనక కొంచెం ఆలస్యంగా రావచ్చు. దీనికి ఆ స్తికులూ, అఆ సిగలవాట్లా యెన్నో ఆట౨కాలు కల్పిస్తారు. అయినా నేను ఆళావాదిని. నా జీవిత కాలంలోనే కమ్యూనిజాన్ని చూస్తానని అనుకుంటున్నా" అన్నారు. యెవడు బతికాడు మూడు యాభయిలు అంటే, "నేను రెండు యాభయిలు బతికినా చాలు అని గుండె నిండిన విశ్వాసంతో చెప్పాడు. అంతలో నక్సలైట్లు “రంగ్యప్రవేశం” చేశారు. “నక్స లెట్లు నిదపోలేదు. వాళ్ళు అండర్‌ (గౌండ్‌లో రెడార్మీ (ఎ(ర సేన్సని తయారు. జ్లామడానికి (పయత్నిస్తున్నారు. మనకీ సజా ఎ్యరసేన వుండి తీరాలి. దీవికి మధ్య తరగతి జనం చేసేదేం లేదు. రైతులూ, కూలీలూ వున్న ఎ(రసేన వుండాలి. వాళ్ళే, తెలుగుదేశానికి నిజమైన స్వాతం(త్యాన్ని సంపాదిస్తారు” అంటూ * శ్రామిక సంస్క్యుతిని నెలకొల్పాలని అన్నారు. బ్యాలెట్‌తో క్యాబినెట్‌ మంథతులపేరూ, చిడనామాలూ మాత్రమే మారుతాయని బెర్నార్డ్‌ షా చెప్పినదాన్ని భ్రీశ్రీ గుర్తు

కేడీ

218 చేశారు. దేశంలోని వివధ నక్సలైట్‌ (గూపుఖు కలిసే అవకాశం వుందా, అంచ “దేశంలో అఎతర్వ్యుద్దం రొవాలి, అప్పుడే ఈ (గ్రూపులు కలుస్తాయి. పోరాటమే వీళ్ళని కలుపుళుంది.” అన్నారు. “బెఇగాల్‌ ఈరోజు ఏం ఆలోచిస్తుందో ఇండియా రేపు అదే ఆలోచిస్తుంది అనేవారు వొకస్సుకు. అలాగే నేడు చైనా యేం ఆలో చిన్తుందో రేపు (పవంచం అదే ఆలోచిస్తుంది” అవ భీథీ దుఢంగా చెపాఎరు. మావో భావోలకు కట్టుబడి వున్నంతకాలం చైసా తస్పుచేయనేరదు అన్నారు. చైనా మావో భావాలకు ఉఊలోదకాలిచ్చి పెడమాగ్గం పట్రినప్పుడు మ్‌రు వ్యతిరేకిస్తారా? కొన్ని 'వెకన్లు ఎటో చూస్తూ వుండిపోయారు. ఆయనకు ఏయే ఘోషలు భాషలు, దృశ్యా లుత్రోచాయో....ఏయే చిక విచిత్ర శ్యమంత రోచిర్నివహం చూళారో.... “వ్యతి శేకిసాను” అని నిక్కచ్చిగా చెప్పారు యెప్పుడూ “చైనా”లు వుంటూ నే వుంటాయి. రేషఆ(ఫ్రీకాలోనో మరో చోటనో చైనామి వుదృవించవచ్చు అన్నారు. “డాతీయర” వళ్లే వియత్నాం చైనాల మధ్య యుద్ధం జరిగింది. ఆ రెండు దేశాల కమ్యూనిస్టు పార్షీ లకు విభేదాలు లేవు, అసల్లు కమ్యూనిస్తు దేశాలమధ్య సరిహద్దులు వుండ కూడదు. అది ఇరవై రెండో శతాద్ధంలో సొధ్యమౌతుందేమో . ,. అంటూ కళ్ళజోడు సవరించుకుని అలా చూస్తూ వుండిపోయారు. స్వాతం(త్యం, సమభావం, మొ భా తత్వం సౌహార్దం ప్రునామల్స్నైె ఇ్ళులేవి జనావళికి కుభం ప్రూవేరోజు ఆ చూప్పల్లో ఘనీభవించి పోయింది.

పాతఠపదాలు, డిక్షన్‌, వరనలు అలంకొరాము, ఛందస్సు, ఉపమానాలు, పద్ధతులు, ఆచారాలు కవిత్వంలో వీ “జీవితంలో వీ యింక మళ్ళీ లేనకుండా వాటి నడ్డి విరక్కొలట్రి ద్వంసంచేసి రోడ్డువేసి పదండి ముందుకు అన్న శ్రీశ్రీ. నేడు వ్యావహారిక థాషా వుద్యమం _కుంటుపడడానికి నేటి విద్యావిధానమే కారణం అని చెప్పారు. వ్యావహారికొన్ని" మరింళ ముందుకు తీసుకెళ్ళడానికి చిన్నప్పటినుంచి మాతృభాషలోనే చదువు చెప్పాలి. పిల్ల లకి వ్యావహారిక మే సులభంగా బోధపడుతుంది. అనేక (ప్రయోజ నాలున్నందువల్లి మన లిపిని సంస్కరించాలి. ఇది తక్షణం చేయాల్సినపని. (ప్రతి న్య క్రీ మాతృభాష కౌక ఇంగ్లీషు నేర్చుకోవాలి చెప్పారు. “సోవియట్‌, చై నా మధ్య విఖేదాలు వున్నంతకాలం రెండు కమ్యూవిస్టుపార్సీలూ సమైక్యంకాలేన్లు. మార్కిల్సన్తుపార్తీ ఎ(ర్రరంగు. పూసుకున్న కమ్యూనిస్తుపార్షీ. భారత కమ్యూనిస్తుపా క్ర తెల్ల కమ్యూనిసుపార్తీ. వ్యాపారదక్షత గల పార్టీ కూడా అని ్రీథ్రీ అన్నారు. రెండు కమ్యూనిస్తుపార్జీ లూ సమైక్యంగా పోరాటాలు జరిపితే హర్షిస్తారా అవి

అడిగి తే “తప్పకుండా” అన్నారు. కొత్తగా యేర్పృడనున్న విజయనగరం జిల్లాకి "గురజాడజిల్లా' అని పేరు పెట్టాలని చాలామ్రంది అంటున్నారు. మీరేమంటారు? అనడిగితే "యస్‌ అంటాను

219 అవి కక్కుున చెప్పారు. 'నిజమెస విజయసగరం హంపీ విజయనగరం_కర్నాటకలో మరో విజయనగరంపంది. తందువల్ల కొత్త జిల్లాకి *“గురజాడజిల్లా' అని పేరు పెట్రడమే బాగుంటుంది. అని భ్రిశ్రీ అన్నారు. గురజాడ అత్యంత తేలికైన మాటలతో సాధారణ మైన పదాలతో రాస్తే, భ్రీశ్రీ క్లీషస్టమానభూయిష్టమైన కవిత్వం రాశారు. అందువల ్రీశ్రీ గురజాడకు నిజమైన వారసుడు కౌడంటున్నారు. మీరేం చైబుకారు అనడిగితే “నిజంగా జానపద సాపాత ఖం యిచ్చిన పు శ్తేజంతో గురజూడ రచనలు చేళారు. నాది యెక్కువగా పట్టణపు జీవితం అవడం మూలాన ఆ జాటలో సూటిగా నడవలేకపోయాను” అని చెప్పారు.

గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ క్లాసికల్‌ మైనింగ్‌ ఎక్కువ వున్నవాడు. విశ్వ నాధక్రంచే ఆయనే సంస్కృతం యెక్కువ చదువుకున్నాడని నేననుకుంటాను. "శిషిన్‌ “మండేసూర్యుడు” విప్లవ భావాలకి సుముఖంగా వుంది. ఈ వ్యవస్థ మారా లనీ, కమ్యూనిజం దిశగా పయనించాలనీ, కోరేవ్య క్రి 'శేషేన్‌. అయితే ఆయన నిజమైన విస్ణవకారుడుకాదు అన్నారు శ్రీశ్రీ. శేషేన్‌ గురించి మీరేమనుకుంట్లు స్నారో కచ్చితంగా చెప్పండని అడిగికే “గోడమీద కోకిల” అన్నారు.

“ఇంకా యేమిటి “హంనతో ఆర్నెల్లు” అనే నవల రాద్ధామనుకుంటు న్నాను. దానిక్‌ యితిన్న త్తం యేమిటి?” “ఆ -టెటిల్‌ ఆధారంగా రాస్తాను యేమిటి రాస్తానో నాకే తెలీదు. .” అన్నారాయన. మళ్ళీ గదితో నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. ఇక లేద్దాం నాకు (బయినుకి 'టైమైంది అన్నారు. మొయిల్దారిన బయళ్జేరిన జగన్నాధుని రధచ్మకాలి ఆయన్ని పిలిచాయి. స్ట

"సెలవంటూ మమ్మల్ని వదలి

తలవంచుకు వెళ్ళిపోయారు శ్రీ శ్రీ

చిరునవ్వులనే వరిషేచన చేస్తూ..

(ఈనాడు 1.5. 1878) 95. వాస్త కత్వం సూర్యనారాయణగారు : భారత దేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం (ప్రారంభించి

• ఏళ్ళ కావస్తున్నాయి. మార్కు. చెప్పినదాని ్యవకారం ఏ దేశంలోనైనా వర్ష ప్రోరాటం విజయాన్సికి 58 ఏచ్చు లత్‌డిస్తే చాలు. కొని మన దేశంలో ఇంతకాలం గడిచినా ఉద్యమం ఇంకా బలహీన పడిపోయిన దెందుకు ? అీథ్రీ : మన దేశంలో విప్లవం కొంచెం ఆలస్యంగా రావచ్చు. ఎందువల్ల నంపే నునం ఇండియానంకా ఒక దేశం అంటున్నాం, కొని నిజానికది 56 దేళాలు

220 (చవృన్న దేశాలు గల ఊపఖండ౦. అలా అనటమే మంచిది. చిన్న చిన్న దేశాల్లో వ్‌ష్లవం వచ్చినట్లుగా యీఉపఖంలోడం రాకపోవచ్చు. ఇండియాలో విష్ణవం ఎట్లా వస్తుందనేది ఆయా (ప్రాంతాల వేడిని బెట్టి పుంటుంది. అంతేగాని మొత్తం 'దేశమతాం విప్లవం వస్తుందంటే ఎట్లా? బంగ్లాదేశ్‌ ఎలా వేరై పోయిందో అలాగే మన దేశం కూడా ముక్కచెక్కలపుకుంది. చక్కగా ఏ భాష వాళ్ళు ఆ భాషా రాష్ట్రాన్ని స్టాపించుకొన్నప్పుడు విష్తవం వస్తుంది. ఆ రాష్ట్రాలే 'దేశాలవుతాయి. సూర్య : ఐక్యం కాకపోవటానికి కారణమేమంటారు ? భ్రీఖ్సీ : ఐక్యమని మనమనుకుంటాంతప్ప ఎలా ఐక్యమవుకుంది? ఎవరైనా విలవంతంగా ఐక్యాన్ని రుద్దలేరు గదా ? సూరి : ఏ పాక్టీ అయినా అందుకు పాటుపడుతోందా మీ చృష్పిలో 1? థీఫ్రీ : 1వ్రపంచమంతటా సామ్యవాదం వచ్చినపుడు (ప్రపంచమే ఐక్యమవ్వు తుంది. ఈలోగా మనం ఏ (ప్రాంతం వాళ ఆ (ప్రాంతంలో పోరాటం సాగిస్తూ సపృండాలి. సూర్య : భావ విస్తవం రాకుండా వర్షపోరాటాలు ఎజయనంతమవుతాయౌ? శ్రీశ్రీ ; ఎంత మ్యాతమూ కొన. సామాజిక విపవం రావటానికి ముందు సమాజం కాలూకు మనసు మారాలి. ఆ మనసులో ఇప్పడు బూజు వటిన భావాలెనో్నో పున్నాయి. పోరాడుతూ, ఆ బూజుని తొలగించి నూతన భావాలు (ీపోపెట్లాలి.అది భావ విప్లవం. బి సూర్య ; గత వెయ్యేండ్తలో అటువంటి ఉద్యమాలు రొకపోవటానికి కారణ 'మేమిటి ? ౯ా థఖీఖీ ; ఎందుకు రావటం లేదు. వస్తున్నాయి, వెయ్మేండ్త క్రిందట శంకరా చార్యులుగాని మరొకరుగాని కొద్దిగా మార్పులు తెచ్చిన వారున్నారు. సూర్య : మనం వెనుకదిడి ఉంటానికి కారణం ఏమిటి ? థీథ్రీ : ఎందరో శాస్త్రజ్ఞుల కృషివల్ల కొంతగానె నా నాగరికత అలవడి కొన్ని పాఠ భావాలు సశించాయి. ఈ ళాస్త్ర వెజ్దానికాభివ్య్‌దిని ఏవో కొన్ని పట్టణా లలో, నగరాలతోనూ వుపయోగిస్తున్నారు తప్పేజన సామౌన్యానికి అందటంతేదు. ఎన్నో (గ్రామాలకు విద్యుచ్చక్తి లేదు; నీటిపారుదల, రోడు సౌకర్యాలు లేవు ఇవన్నీ లేకపోవటం వల్ల కూడా మనం కొంత వెనకదడిపోయాం- సూర్య ః కులం కార్మిక కర్షక వర్గాల్ని చీలుసుందన్నది నగ్న సత్యంం మరి కుల నిర్యూలనోద్యమాల్ని సంఘసంస్కరణ అంటూ అంత శేలికగా కొటి పారేస్తున్నారు గదా కొందరు క మ్యూనిస్టులు ణి ద థీఠీ న ఎందుకు కొట్టి పారవేయాలి? కులాంతర వివాహాలు జరగాలి. కుల నిర్యూలన జరగాలి అని కమ్యూనిస్టులు ఒప్పుకొంటున్నారు గదా :

టా. సూర్య : ఒప్పుకొంటున్నారు. కొని కుల నిర్మూలనోద్యమం ఊత్త సంస్కర అోద్యమమని తేలిగ్గా కొట్టిపారవేస్తున్నారు గదా ;

అీథీ ఏ కందుకూరి వీరేశలింగం విప్తవం తీనుకురాలేవ. ఆయన తెచ్చినది

సంఘ సంస్కరణే. దాని వలన సమాజం బాగుపడిందని ఒప్పుకోవాలి కదా కుల నిర్మూలన అనేది ఒక సంన్కరణే అనుకోవచ్చు. కౌని అది అత్యంతావళ్యక మైనడీ దేశంలో,

సూర్య : కుల నిర్మూలనకు మీ సలహా ఏమిటి ?

శీ : కులాంతర వివాహాలు జరగాలి, పేర్ల చివర రెడ్డి, చౌదరి,నాయడు, పంతులు వంటి కుల సూచకాొలు తీసివేయాలి.

సూర్యు : నాస్తికత్వం గురించి మీ అభిప్రాయం _ నిర్వచనం ఏమిటి ?

శీ : నాస్రికక్వమన్నది బానిస మన _స్తత్వాన్ని నిర్యూలించేది. ఏ విధంగా నైనా సరే బానిసలుగా వుండటం బానిస మన స్తత్వం అవుతుంది. న్నాస్తికత్వమం కే మనిషిలో న్వతం(త భావాల్ని పెంపొందించటం. తర్వాత అదే ఇతరుల మీద ఆధార సడటమన్నది పోయి స్వళ కిమిద ఆధారపడే విధంగా తోడ్పడుతుంది

సూర్య : నాస్తికోద్యమం ఎలా సాగాలని మీ అభిప్రాయం ?

శీర్రీ : నాస్తికత్వం కూడా సౌహిత్యంతో, (ప్రచారం ద్యారా, ఉపన్యాసాల చ్వారా మిగతా అన్ని ఉద్యమాలలాగానే సాగాలి,

సూర్య : మార్కిస్తులకు నా స్పికత్వమన్నా నా_ప్పికోద్యమం అన్నా చిన్న చూపు ఉండటం తస్వు కొదంటారా ?

(శీ ౩ యజ్ఞాలవల్ల కమ్యూనిజం వస్తుందని వీరనుకుంటున్నారా ? వాన్ళ ఛా స్తికులో . ఆస్పికులో అడగండి. మీకు నా స్టికత్వం అక్కరలేదంటే, ఏ బావానో, ఏన్యుకీస్తునో. మహమ్మదునో, వెంకటేశ్వర స్వామినో అంాధిస్తుంపే. మీరు మార్కిస్సస్తులు ఎలా అయ్యారు ? అని (ప్రశ్నించండి. నాస్తికోద్యమమం'ే చిన్న చూపు చూనుున్నారు. నిజమే. మీరు ఎలా మార్కెిబ్బస్టులు అయ్యారు ? అని అడగండి.

సూర్‌ ; ఈ దోపిడి పోతే మతం పోతుందంటారు కమ్యూనిస్టులు? దోపిడీ పోకే మతం పోతుందా ?

తీశీ వ నాస్తికులుమతంపో తే దోపితీ పోతుందంటారు. ఏది ముందు ఏది శర్వాత అన్నది కాలమే నిర్ణయిస్తుంది.

సూర్య : మన అనుభవం వుంది కదాః రష్యా, పోలెండు, చైనా లాంటి దేశాల్లో కూడా మళఈం రానురాను బలవడుతోంది. కౌర్కికులు సమ్మెబేస్తే పోవ్‌ జోక్యం లేకుండా ఆ నమ్మె విరయణ జరగలేదు కదా పోలెండ్‌లో ?

ఢై2

శ్రీశ్రీ : కౌటట్టీ మొదట మశాన్ష నిరూశ్చలించాల్‌. నాస్తికుల దృక్పధము కూడా ర పే. మతవ్లిభిదాలవల్ల నే బాధలెనోన్నో వస్తున్నాయి. మతం అేకుంళు దోపీడీ కూడా వుండదు.

సూర్య : మీరు వీలునామా ఏదో (వ్రాసావని తెలిసింది.

14: = విశాఖపట్నంలో నా శరీరాన్ని దహనం చేయగూడదు. విశాఖపట్నం: మెక్‌ (ల వాలేజి వారికే నా శరీరంపై హక్కు వుంది. ఏ కర్మకాండ జరుపరాదసి నా జోద్దకం.

[భారత నా స్తికసమాజం విశాఖజిల్లా కోర్యదర్శి (శ్రీ టి. సూర్యనారాయణ గారు (శ్రీశ్రీని మద్రాసులో ఇంటర్వ్యూ చేశారు.]

[న్నాస్తికయుగం మాసస్మతిక డిశెంబరు 1882] 96. మన. వ్యవస్త (థి

శ ఇరనయ్యవ ళితాబ్దిరి సాది. 1020వ సంవత్సరం వరకూ తెలుగు కవితన్నం నన్ను నడిపింది. 188% వ సంవత్సరం తీర్వాతనుంచి నేను తెలుగు కవిత్వాన్ని సడీపీస్తుప్వాను. ల _*.(పాచీన కాలంలో సంస్కృత సాహిత్యం, మధ్యయుగంలో పెర్షియన్‌ స్తాహ్‌త్యం మూడు పుష్వులూ, ఆరు కాయలుగా వృద్ధిచెందగా _ ఆధువిక వర్ర మాన యుగంలో స్పొవిష్‌ సాహిత్యం అన్ని భాషణ సాహిళ్యానీకీ తలమానికంగా వుంది.

• లండన్‌ నుంచి (ప్రచురింపబడుతున్న "న్యూ స్టేట్సొమెన్‌,? మరో పత్రిక “ఫాంటియర్‌*లను అందరూ చదవవలసి వుంది. ల

• (బైెజిల్‌, కూస్టదా, చిలీ, గ్వాటిమాలా దేశాల్లో మహా కవులున్నారు.

= న్లిలెన్‌, సిజార్‌వయాయో, పొట్టా నెరూడా, ఫిడెల్‌ కాస్తో __. వీరీలో కొందరు.

• “మృచ్చకటిం) తర్వాత మన సాహిత్యంలో గొప్ప నాటకం.._మహోకవి గురజాడ రోసిన “కన్యాకుల్కమే. ' కన్యాశుల్కం ఫార్చుకాదు - విషాదాంతం-

శ సాహైత్యంలో _ పద్య, గేయరచన - పరిశమవంటిదయితే, వచన రచన వ్యవసోయం వరిటీదీ

223

• వచన రచనగా గానీ. గేయ పద్యరచనగా గానీ విభజొంచలేని రచన జేమ్స్‌ జాయిస్‌ రచ్చించిన 'యులిసెన్‌. *

• కన్యాశుల్క౦లో _బెరాగిప్యొక నాకెంతో యిష్షమైనది.

• రోన్సున్‌, (గీక్‌ ఈజిప్త, ఫెెంచి, (బిట్‌ సా_మాజ్యోలు అంతరించి పోయినా ___ ఈ సాామాజ్యాల సంస్కృతి, ఆచార, వ్యవహారాలు అంతరించి కనుమరుగై పోతూ వున్నప్పటికీ భారత-చై నాల పరిమిత సాామాజ్యాలు. ఆచార వ్యవహారాలు, నియమ నిబంధనలు, కట్టుబాట్రూ, సంస్కృృతి_కళలు, సాహిత్యం చెక్కుచెదరలేదు. కొ త్స పుంతలు తొక్కుళున్నయ్‌.

• మాస్కోళూడ అమెరికా వలెనే ఒక వీధమైన సాామాజ్యవాద తత్వాన్ని అనునరినున్న ఈనాడు తత్యరత ళక్రీవంతమైన భారత వైసా దేళోలు కలసి 'మెల్‌సీ మనుగడ సాగించినట్రయితే ఈ మహా? కిని (వపంచదేశాలన్ని కలిసిసప్ప టికీకూడ ఎదిరించలేవు. ” లా

• మంచిది కొంచషయనా మనం తీసుకోవాలి. ఇచే చెనావాడి నుండీ నేను నేర్చుకున్నాను. శా

*వై నాలో సహజ నంపదను సద్వీనియోగిం చేసుకుంటున్నారు. అటవీ సంపదను, మూలికలను, నీటివనరులను, పర్వతాలను, ఒక'పేమిటీ అన్నిటినీ (్రజోపయోగానీకి వినియోగంచుకుంటున్నారు.

• నా చిన్నతనంలో నాకో స్నేహిళుడు వుండేవాడు. వాడు ఆశువుగా వచనం లోను, పద్యంలోను కవిత చెప్పేవాడు. వాడు ఒకసారి నన్నోోసళ్న అడిగి, తానే సమాధానం చెప్పాడు “ఒరేయ్‌ పోలీసోళ్ళంటపే ఏటా అని' నమాధానం చెబుతూ పోలీసోళ్ళు ఒకటికెళకే వటుకుంటారు. రెంటికెడితే రాసుకుంటారు. అని ఇది అరవయ్యేళ్థళకిందటి మాట" నిజానికి అస్ప్సటికీ యిప్పటికీ కూడా ఇది పోలీసుల విధుల్లో ఒకటికదా. ఇదే విషయాన్ని నేను ఎంతోమంది పెద్దపెద్ద పోరీను అధికారులతో యిష్టాగోషిగా మౌట్లాడుకున్నప్తడు చెప్పాను. వాన్‌ నిజమని ఒప్పుకుంటూ నిండుగా నవృక్టకున్నారు.

య పెట్టుబడిదారీ ఏధొనప్ప వికృత రూపం గురించీ చెబుతూ శ్రీశ్రీ ఓ చిన్న పిట్టకథ చెప్పారు. పెద్ద డాక్తరుగా 'పేరు తేచ్చుకున్న ఒకరు__ఒక రోగికి ఇరవ య్యేళ్ళుగా చికిత్స చేస్తుస్నారట.__.. ఐతే ఆరోగి వ్యాధి సయం కాలేదట. పేరు పొందిన ఈ డాక్షరుగారు తమ పుతరత్నాన్ని కూడ విదేళోలు పంపి అతి పెద్ద డాక్షరీ చదివించాడు. విదేశపటాబు పుచ్చుకున్న చిన్న డాక్టకర తన్‌ తండ్రి గత 20 సంవత్సరాలుగా నయంచేయలేని రోగిని పరీక్షించి వ్యాధి తెలుసుకుని సరైన మందు వాడీ వారంరోజుల్లో నయం చేశాడట. ఆ రోగ | పరమానంద భరితుడై అనుభవజ్ఞుడయిన తంటడీ నయం చేయలేని భయంకర వ్యాధిని కేవలం ఒక్క హరం

224 రోజుల్లో జాగుచేసినందుకు అతి ఘనమైన డాక్టరుగా క్లాఘించి, ఓ పాతికవేల రూపా యల చెక్కును ఆ ప్యతరత్నం డాక్షరుకు కృతజతతో సమరించుకున్నాడట. తాను సాధించిన ఈ ఘనవిజయాన్ని తర్యడ్రికి చెబుతో పాతికవేల చెక్కును తండ్రికీ ఇచ్చాడా ప్వత్రరత్నం

తంగడ్రి డాక్టరు ఆ చెక్కును ఎగాదిగా చూచి కొడుకు డాక్టరు ముఖం చూచి పెదవి విరిచాడు తంగడి ధోరణి అర్తంకాని కొడుకు ఏమిటి నీ భావం అన్నాడట. న

తండ్రి చెప్పిన మాటలివి:___

“*అబ్బాయీ._.__ఎంత తెలివితక్కువపని చేశావురాః ఇరవై. సంవత్ప్చరాలుగా మన ఖర్చులకు, సి చదువుకు పరోక్షంగా సాయపడుళూ ఎన్నోోవేల రూపాయలను ఫిజుగా ఇస్తూన్న ఒక భాళ్వత థాతాదారుడినుంచి యికపై ఒక్క పైసాకూడా శాకుండా చేశావ్‌. ఆ వ్యాధి నేను నయం చేయలేననుకున్నావా ? ఈ కిటుకే నీకు తెలియలేదు పోతేపోనీ.పొరబడ్డాపు. సరే ఈ ప్రాతికవేలూ నగదు తీసుకోలేక పోయావా ? చెక్కుఎందుకు తీసుకున్నట్లు ; ఇప్పుడు ఈ మొ త్తంమీద ఆదాయపు పన్ను నువ్వే కట్టాలికదా 1 ద లా

కొడుకు తండ్రిని సమర్డించాడో, వ్యతిరేకించాడో గానీ ఇదే పెట్టుబడిదారీ విధానపు కధ అన్నారు శ్రీశ్రీ.

• (ప్రజలకూ, కవికీ పున్న సంబంధం గురించి చెబుతూ శ్రీశ్రీ యిలా అన్నారు

ఒక కవిగారికి ఓసారి ఏమీ తోచక తన మానాన తాను ఏదో పాడుకుంటు న్నారట. ఈ పాట విన్న ప్రజలు అక్కడికి వచ్చి “బావుంది బావుంది” అన్నారట.

దొంతో ఆయన (ప్రజలను తప్పించుకుందామని__ఓ మూలనున్న కంచు గంగాళంలో కూచుని పాట పాడుకున్నాడట. ఒకడు వచ్చి దాని మూత వేశాడట కవిగారు పాడుతూనే వున్నారట. (సజలు “చాలా బావుంది చాలా బావుంది” అన్నా రట. పజా సమూహంలో మరింత తెలివయినవాడు మరొకడు వచ్చి, గింగాళం అడుగున ఇంత గడ్డివేసి మంట పెస్టేడట ఈ వేడికి, వుక్కకూ కవిగారు ఆ్యకంద నలు జేస్తూ పెడబొబ్బలు పెడుకూ అరస్తూంపే ఆ ఏడుపు (ప్రజలకు మధురాతి మధురమెన కవిత్వంగా వినిపించి “ళభాష్‌.__ఎంత బావుంది” అన్నారట.

భ్రళ్న : అత్యవసర పరిస్టితి సమయంలో విప్లవ రచయితల సంఘం కార్య కలాపాలు స్తంభించిన తర్వాత ఇటీవల తెలుగు సాహిత్య ధోరణుల్లో చెప్పుకోదగిన

అ భ్‌ సాహిత్య నృష్టి జరిగిందా ?

225

తీత వీ గుంటూడ 'శేషేయద్రశర్మ మంచి కవిత్వం రాస్తున్నారు, శర్మ కవిత్వంలో కొత్త దృక్పధం వెలువడింది ఆయన రాస్తున్న కవిత్వాన్న౦కా నాకు పంపుతున్నారు ఆయన కవితా రీతులు కొత్తపుంతలు తొక్కుతున్నాయి.

'వశ్న : ఇదివరలో. మిరు రాసిన మాటలు గుర్తుజే స్తున్నాను. “ఎముకలు కుళ్ళిన వయస్సు మళ్ళిన సోమరులారా చావండి" అని రాశారు.

(ప్రస్తుతం _మీయా అరవై ఎనిమిది సంవత్సరాల వయసులో __

మీరు రాసిన పం క్తులకే కవిఠాపరమైన అభిప్రాయం చేబుతారా ? మీ ఇప్పటి వయసుకు కూడ ఈ మీ మాటలు వ ర్షిస్తాయా 7

శీత : ఒక అంగ్ల రచయిత జోనాతన్‌ స్విప్త డబ్లిన్‌ మేయర్‌గా ఎన్ని కయినపుడు యువకుడు. తన, జీవితకాలంలో ఒక గొవు వని చేయాలనుకున్నాడు పిచ్చివాళ్ళకు ఒక ఆస్ప|తి కట్టించాలనుకున్నాడు. కట్టించాడు. అతడు మునలివ్మాడె నపుడు కానే ఆ అస్వ్యత్రిలో _సవేశించాడు.

్రశ్న : “యముని మహిషప్ప లోహఘంటలుల “నేను సైతం (వ్రవంచాగి వక్‌ సమిధ నొక్క-టి ఆహాతిచ్చాను" అన్న పాఠ, సంప్రదాయ సిద్దమైన పదజాలాన్ని మీ కవిత్వంలో ఎన్నో ఉపయోగించాడు. కన్నడ సాహిత్య పరిషత్తు వమ్మేళ నంలో మాట్లాడుతూ. "చతుర్ముఖ (ద్రిహ్మై' అన్న వదాన్ని వాడారు. ఇటుపంటి పతీకఠలను ఉపయోగించినందునల _ ఆధునిక కవితా శ్రమయోజనం సిద్ధిన్తుం దని భావిస్తున్నారా ? ౯

శేశ్రీ : మంచి గతముస కొంచెమేనోయ్‌ అని మహాకవి గురజాడ అన్నారు. మంచిది కొంచెమైనా తీసుకోవడంలో తప్పేముంది. ఇదే వైనావాడినుంచి నేను నేద్చకున్నానుం

ప్రశ్న : (శ, వేంకటేశ్వర విశ వైవిద్యాలయం వారు మీ 'మహా (ప్రస్థానాన్ని సంప్కృతంలో అనువదింపచేస్తున్నట్లు విన్నాను

శ్రీ: అవును _ సంస్కృత పండితులతో అనువాదం చేయిస్తామన్నారు. వద్దన్నాన్నేను - నా మహా(ప్రస్థారాన్ని సంన్క్య్బుతంలోకి చక్కగా అనువదించగల వారు ఒక్కలే= గుంటోరు శేషేంద్రశర్మ = ఆయన సంస్కృతంలో కూడ పండితుడు _ ఆయన పేరును సూచించాను,

• సినిమాల గురించి (ప్రస్తావన వచ్చినపుడు శ్రీశ్రీ యలాఅన్నారు " రుకి థ్రీ కల్యాణం” -సినిమా తీద్దామనుకున్నాను కొంతవని జరిగినా చిం మొదటిలోనే ఆగిపోయింది. పొరాణికీనుని యీ అంశం తీసుకోలేదు. “రుకి సైజీ కల్యాణం'లో నన్ను ఆకర్షించినడి ఒక రాజు కూతురు గొల్లవాడిని పెళ చేనుకోవడ౦- ద్వాపర యుగంలో “ ఏనాడో. ధనవంతుల పిల్ల బీదవాడివీ ఫరకులంవొడైై న యాదవుణ్నీ

కేై6 జేసుకోవడం నోకు నచ్చిందీ. ఈనాడు కూడా కేలాంతర వివాహాలకూ, ధనవంతు లకూ, పీదవాంక్‌ మధు జరిగే వివాహాలకూ వెందరి అండదండలుంటున్నయ్‌ః? ముగింపు :_ ఒక విస్తవ వీరుడి3 ఉఊరొతిసిన ఘబ్లాన్నె వర్ణిస్తూ __ “తుది పయసం తొలి విజయంి అంటూ ఊగరా ఊగరా ఉయ్యాలలాగ బాగ ఊగరా ఊరికొయ్య నందుకొని ఊగరా సోదరా సోదరా చావన్నరది నీకు లేదురా ధీరుడా విస్తవం యాడుందిరా సీ గుండెలోనే కూట్‌ందరా స్‌ కళ్ళలోనే దోగుందిరా? అని రాసిన (శ్రీశ్రీ, “ఎముకలు కుళ్ళిన వయస్సు మళ్ళీన సోవుటిలారా చావండి" అని గరించిన తత జ శుళ్లాంిరధరంవిష్ణుం శశివర్దం పౌడిజదేవుళ్ళను అవహాన్యం చేసిన గ్రీ్ర_ అఖిఐభారత కన్నడ సాహిత్య పరిషత్తు వారు సగముతోపాటు (ప్రదొనంచేసిన బహుమతి పొట్లం విస్పామని నన్ను అడిగ ఆ పొట్లం విప్పిన తర్వాత _ అందులో వున్న చందనపు మురశీకృషుడి బొమ్మును కళ్ళనద్దుకున్న (క్ర ణ ఇప్పటికీ నాకు ఒక (పళ్నగానే మిగిలీపోయారు [మహాకవి (శ్రీశ్రీని ఢిల్లీలో జరిగిన కన్నడ సాహిత్య పరిషత్తువారి 80 వ సమే్మేళనంలొ స౮ాష్రవించారు. ఆ సందర్భంగా ఆయనతో నాలుగు గంటలు గడిపి= అడిగ్‌ తెలుసుకున్న విషయాలనూ, (పశ్నలకు సమాధానాలనూ, వ్య క్తపరచిన. అభిిపాయాలనూ జనహర్‌ లాల్‌ నెహూ)) వి నీవిచ్యాలయం (ప్రగతి సాహితీ కమా వేశంతో చెప్పిన విషయాళను పొందుపరుస్తున్నాను.] ఏడిద గోపాలరావు ఏ(ప్రల్‌ 1870జ్యోతి మానప్యతిక

ప్త?

$7. ఎస్నోకలు

“మేము పెళ్లి జేసుకుంటాం. మీ సకీహా ఏమిటి ?"”అని కొటోయే దంపతులు అడిగిన (వళ్నకి లండన్‌ “*వంచ్‌” విక ఇచి ఎన్‌ జవాబు “వద్ద” అని. ఓట్లు వేయదల్పుకున్న వారికి కోడా నా సళహా “వద్దు” అనే

సంచాయతి, మునిసిపల్‌ ఎన్నికలను వోయిదా వేస్తూ నచ్చిన _ (ప్రబుద్దులు దేశాన్ని పాలించవఠ్‌సిన పొర్లి మెంటు సభ్యుల కోనం ఎన్నికలు పేడ్తున్నారు. నిక్‌ నికాయతీ అనే సదుడాయే వీరెవరిలోనూ యే కోళానొ లేవన్న సంగతి కళ్ళు లేనివారికి గూడా న్పష్దంగా కినవడుతూనే ఉంటుంది వాగ్జానాలయితే చేస్తూనే ఉనాష్టేరు కానీ తీవి నెలవేశేవి కౌవని వోళ్ళకి తెలుసు మనకీ తేలును. మన అరణ్య రాజ్యంలో సింహాలక్రి, పెద్దప్పభులకే కొక గుంట నక్కంలకు కూడా వారక్యరి వచ్చే సింది ఇృభువంటే పరిస్థితులలో ఏల్టైఏళ్ళలోపు వ్యక్త [ఏ పార్టీకి చెందినాసరే] మా్యతమే ఎన్నికలకు అర్హుడని నా ఉద్దేశం. వయస్సుకు వచ్చే వార్థ క్యం కన్నా బూజు పట్టిన పాతదీనమే ఎంతో (ప్రమాదకరమని అందువలన అభ్యర్థుల దృక్పరాన్ని సరిగ్గా అంచనా వేసుకొని ఓక నిర్ణయానికి రొనడం మంచిది. |

మన దేశం పరోగమిరచాలంకే' అందుకు సొమ్యపాదమోర్హ మొక్క కే శరణ్యం. డెబ్టైయ్‌ అయిదు శాత్‌ం నిరత్త్యరోస్యులుగౌ ఉన్న మన దేశంలో బల వంకులదీ ధనేవంతులడి ఆడించే ఆట, పోడిందే పాట అందువల్ల ఈ దేళంలో సోషలిజం ఐదులు' ఫాసిషం వచే్శ్యవ్రమాదాన్ని గ్‌ క్రీ ంచాలనీ, ఎదీరించాలనీ మాత్రమే నేను హెచ్చరించగలను-

(ఈసాడు 10....12-[8గ) 98. [పోంతీయ పొరీ ళు

“పొంతియ పార్సీ జాతీయ సమైక్యతకు (దోహం చేస్తుందనే ధోరణిలో అధికార వక్షం చేస్తున్న (ప్రచారం ససలేనీదని, గుళ్తోధిపత్యం చేజారి పోతుందేమో: నని భయవడే వారి కువిమర్శ అని మహాకవి శీత జనత (పత్యేక (వ్రతినిధికిచ్చిన- ఇంటర్‌ ర్వ్యూలో అన్నారు.

శీలీ కోటలో తిషవేసుక్యూచున్న వాళ్ల్‌ (ప్రాంతీయ పార్రీల పుట్తుకకు కారణం అవుతున్నారని, తెలున్‌ నాయకులకు ఢల్లీలో చప్రాసేకున్న గౌరవం విలువకూడా లేడని తెలుగువారి ఆత్మ గోరవ పరిరక్షణకు (ప్రాంతీయ పొళ్తీ తవసరం వచ్చిం చనీ (శ్రీ వివరించారు.

2238 ఈ సందర్భంలో ఇప్పుడు కేళమంతటా సుబ్రహ్మణ్య. భారతి శతవార్డి శోత్సవాలు అన్ని (_పాంతాలలో జరగడానిక్కారణం తమిళనాడులో (సాంతీయ పారి అధికారంలో వుండి కనువిస్పు క్రలిగించడమేనని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.

2 “కంట గెలిచి రచ్చగెలువు”అనే రీతిగా ప్రాంతీయ పా శ్రీ ద్వారా _పాంశాన్ని సమగ్రంగా, అభివృద్ధి చేసుకుంచే జాతీయ సమ(్రతకూ, అభివృద్దికి (వోద్పలమే గాని హానికరం కాజాలదని ్రీశ్రీ ఉర్దాటించారు.

మహాకవి (శ్రీశ్రీ జాతీయావేశాన్నీ, వ్యంగ్య హాన్య స్ఫూరర్థినీ, తమదైన (స్రత్యేకతమా (్రివేజ్‌ సంగమంలా చేసీ ముచ్చటిస్తూ _ దేశ మంతటా రవీంథదనాగా 'టాగూల్‌ మందిరాలు నెలకొల్పారేగాని మన గురజాడ శ్చేర ఏం చేశారని (పళ్నిం చారు అంతర్జాతీయ వ్యాతి గడించిస కోడి రామ్మూర్లిగారి “పేర ఒక 'ప్రేడియం శట్టించలేని మనం లాలొదిహడూర్‌ శ్ర నెహ్రు పేర గాంధీల "పేర అనేకానేకం నిర్మించడం తెలుగువాడి అ స్తీగౌవన్ని గట్టిగా చాటి చెస్పకపోవడ మేనని తీత "అన్నారు. తాను అంతర్జాతీయంగా కమ్యూనిస్టు, జాతీయంగా నమైక్యతావాది. (ప్రాంతీ యంగా అల్లూరి సీతారామరాజు పంభావాదినని, మౌలికంగా ఈ _కపాతఠత రహితంగా చివ్లవం సాధ్యంకాదని విళ వసిస్తానని శ్రీశ్రీ అన్నారు ఈమకిస్టంలేని (క్రభుత్వాన ఎ నష్టాన్ని కలిగించే పాలకుల్ని మార్చడం (ప్రజల (సాళమిక హక్కులన్సీ, దాన్ని ఎవరూకాదనతాలరని ఠీథీ అన్నారు. ఓటు ద్వారా విన్లవం రాదని నమ్ముళున్నా (ప్రసుతానికి గుడ్డికన్ను కరే మెల్కను షై మేలన్న ఖ్లుగా ఎన్నికలు జరగవివ్యండని ఆయన నవ్వేరు గ ౯ తెలుగువారి ఆత్మగౌరవ కృషిని ద్వేషించే వాన జాతీయ (దోహులేనని అీఠీ ఆవేశంగా అంటూ =. ఆయన అవతార పురుషుడనే (ప్రచారానికి దూరంగా వుంటూ థీ ఎన్‌, టి, రామారాపు సాప్రించిన “తెలుగు దేశం” పారీ మౌళిక లక్ష్యాన్ని సమర్థిస్తున్నామన్నారు, అరిదుకే ఎన్నికల (ప్రచారంకోనం వార్‌కి ఓ పాట ళూడా (వాస యిచ్చామనా 'షరు, సాలకపక్షమూ, ఇతర జాతీయ పక్షాలనేవి కూడా తెలుగువారి పొడిని తీసుకు వెళ్ళి ఢిల్లీ కి సమర్సించుకుంటున్నాయి. ఢిల్లీ పాలకులు మనకో జను ఎఇ ముక్క విసి లేసి “కోతుల తగవులో పిల్లి మధ్యవర్తిత్వం లాగా కథలు నడుపుతున్నారని థీఠీ అభివర్షీంచారు.. తెలొప్పచేళం కృషిని భంగపరజేవాడు.. తెలిసో తెలియకో "తెలుగువారికే గాక్ర జొతికికూడా (దోహూం చేస్తున ఎప్లేనని ఖీశ్రీ వక్కాణించారు. జౌతీయంగా టాగూర్‌ కంచే ను(ిహ్మాణ్య భారతిని గౌరవిస్తామని, గురజాడ వలె “దేశమును 6పేమించుమన్నా” అనే ధ్యేయంతో వ్యవహరిస్తామని శ్రీశ్రీ పున లుద్దాటించారు

226 రాజకీయంగా గాంధీ కంచ భగత్‌ సింగ్‌కు; “అల్లూరికి గౌరవం ఇస్తానని తే అన్నారు. మహాకవి తమ ఇంటర్వ్యూను ముగిస్తూ అరికార గుత్తాదిపత్యంగల కాంగా సుకు తమిళనాడు డిపాజిట్లు కూడా దక్కకుండా చేసిన ప్లే తెలుగునాడు కూడా ఈ ఎన్నికలలో గుణపాఠం గరపాలని తెలుగువారికి నందేశం యిచ్చారు. ((జనత' దినపష్మతిక, విజయవాడ, 17-12-1882) 99. అగ్ని వర్వతంతో అరగంట ఆప కవికె నా సరే అతని చుట్లూ ఒక సమాజం, ఆ సమాజానికో చర్విత = ఆ చర్విత్రకో పరిణామం ఉంటాయి. సొమోజిక చారి(క్రక పరిణామగమనంలో నే కవి యొక్కం సాహిత్య స్టానం విర్ణీతమవుతుంది. కవి (వగతికలి ,వతిలాళాలీ అయితే ఈ గమనాన్ని అతడు మరింత వేగవంతం చేస్తాడ. -- థీ

1980 తరువాత తెలుగు కవిత్వాన్ని శాసించిన యుగ కవి ్రీశ్రీ. మహ స్థాన గితాలతో పాత (ప్రపంచానికి భరతవాక్యం మరో (పపంచానిక్‌ నాందెవాక్యం

పలికి కవిత్వరంగంలో, సొమాజిక రంగంలో అనితర సాధ్య మైనమార్గాన్ని (దష్టవ్యం' చేసిన మహోకవి ్రీశ్రీ. అభ్యుదయ సాహిత్యయుగావంతరం దిగందిర కవితోద్యనుం పట్టిం తరువాత అది విస్లవ రచయితల సంఘంగా మారుఎబెందిన పిమ్మట తెలుగు కచ్చేలో అభి(ప్రాయభేదాకు పొడచూపాయి, అభి(ప్రాయభేదం ఉండటంలో దోషంలేదు. కాన్‌అది పరస్పర దూషణస్టాయికి దిగణారటంలోనే కవుల బలహీనకలు. వెల్ళి డవుతాయి.

ఈ అభ్మిపాయభేదాల దృష్ట్యాను, ఈనారు సాహిత్య విషయకంగా చెలరేగిన అనేక సంఘర్షణల దృష్ట్యాను థీథీగారిని కొన్ని (వశ్నులు చేనడగటం జరిగింది. వాటికి. (్రీ శ్రీ గారిచ్చినీ సమాధానోలు యథాతధంగా ఇక్కడ పొందుపరచటం జరిగింది.

(వ్ర = 1888 దాకా తెలుగు కవిత్వం నన్ను నడిపింది: 18880 తరువాత తెలుగు కవిత్వాన్ని నేను నడుపుతున్నాను అన్నారు మీరు. దీన్ని గురించి ఈ తరానికి వివరణ ఏమైనా ఇస్తారా కి

బ 2 1080 నొట్‌ నా వయన్సు ఇరవయి ఏన. అపుటికే కొంత సాహిత్య వ్యాసంగం (ప్రారంభించాను అనేకమైన దారుల్లో ఎటువైపు వెళ్ళటం: నాది అంటూ ఏదెనా ఒక దారి ఉంటుందా ? అని ఇలా వెక్కుంటున్న కౌలం అది; అంశ 1886 వరమా, కాబట్టి 1080 దాకా తెలుగు కవిత్వం నన్ను నడిపింది అన్నాను. అ తరు వాత సరిగ్గా 1080 కాదనుకోండి 20 వ శతాబ్దిపు శన దశాబ్దంలో నాది అంటూ ఒక

శైవం ఇాఖి నాకు కన్సదిడింద్సి. అంత్రతుమ్తుంద్రు. ఫది ప్రంవ్రత్చరాల్తుగా. నేను విశ్వనాథ, కృష్ణ శాస్త్రుల శవభానంలో ఉండి, ఇంకా అనేకమంది (ప్రాబల్యంలో ఉండి ఎంతోమందిని (టాస్సులేట్‌ చేస్తూ. అనేక విధ్ధమైనటుపంటి (ప్రయోగాలుచేస్తూ సాగించిన కృషి ఒక దారికి వచ్చింది “టానికి అనేకమైన కారణాలు. నేను ముఖ్ధరగా చెప్పేదేమిటంశే మం పంగ రక్టిన్‌ కావటం ఆ కకార్దింలోనే స్పానిష్‌ అంతద్యుద్థం రావటం మొ కంమీద అనేక కారణాలవల్న తెలుగు కవిత్వాన్ని ఒక పెద్దమలుప్ప తిప్పటం ఫాధ్యమైంది ఈ తరంవారికి ఆనాటి ఛ్రార్యికక పరిస్టితులు అర్థంకాకపో వచ్చును కొని ఈనాడు. కూడాను ఆ మార్గం అనేటువంటిది అ్యగగాములై న యువ కవులకు చాలా అవసరమని నేను భావిస్తున్నాను. అందువల్ల ఆనాటి (ప్రభావం ఇంకా (ఫస శిస్తూనే ఉందని చెప్పి నేను అనుకుంటున్నాను ీశీ + నారొయణవొదు ఇటీనల కాలంలో నారాయణబాబు అీథీల కవిత్వ పద్ధతులమీద చర్చ కొంత్త సాగింది సోమసుందర్‌గారు రుధిర జ్యోతిర్దర్శనం పుస్తకం అచ్చువేశారు. దానికి ఆర్హ్యుదగ్గారు చిప్పలమైన అంతర్యంతో. పీరీక రాశాథ దానిలో ్రీశ్రీ [పస్తావన చాలానే ఉన్నది ఈ విషయా2పై (శ్రీశీ ముఖతః కొన్ని సందేహాలు శీర్చుకుంల్తే అవి నాకూ ఇతర సాహితీ (సియులకుకూడా ఉపకరిసాయనే ఉదేశంతో కొన్ని సందేహాలు వేల్లడించట్టం జర్ధిగెంధి. ై ౦ వః శ్రీ శ్రీ కచిత్వం వాద్య పధానమెనది: నారాయణవబాది కవిత్వం ధ్వని (వ్రధానమైనగ్గి అవే విమర్శకై మీ అభిప్రాయం ఏమిటి ? | జః అసలి ఈ విమర్శకు పునాది ఎంత వరకూ ఉన్నది అన్నది ఆలోచిం చాలి. (శ్రీశ్రీ (పక్కను వారాయణదొబును జేర్చి మా ఇదరినీ కంపేర్‌ చేసూ ఆందులో ఏదో ధ్యవి ఉన్నదని అనటం అర్థంలేని వ్రీమర్శ- * ఎంజేశనం'పే సిసలీ ధ్వని సమ్య్కూజల్‌ .. ....గారాయణవాబు కవిత్వం చాలా (హస్వలిపిలో ఉంటుందనీ... అసలీ (హాస్వలిసిని దీర్జలిపి చేసిన వారెవ్వరూ శేరు. ఈ (హస్వలిసిని ధ్వని (ప్రధానం అనుకోవటం ఏమిటంపే అమావాస్య చీకట్లో అక్కడ లేని సల్ల పిల్లిని ఉంధనుకోవటం ఇటునంఖివి కనొప్యూజ్‌ చేయటానికి ప్రభ్గకివసాయేకపు,ఏ కోపీత్పం కేవలం ధ్యని కవిత్వంకాదు; శ్రేవలం వాచ్య కవిత్యంకాదు. యాబ్బల్యూట్‌ పొయ్యాటీ లేనల్లుగానే__టి ఎస్‌. ఇలియుటొ అన్నాడు యాన్‌ యాబ్బల్యూట్తీ ఒరిజి నల్‌ ఫ్రోయిహ్‌ శశజ్‌యాన్గ్‌ యాబ్బిల్యూట్లీ యూస్‌లెస్‌ పోయెమ్‌ అని. అలాగ్‌ కొంత న్గుంది భక్తులు. ..ఒక్కం సోమసుందర్‌ ను గురించేకాదు, ఆరుదను గురించి కూడా షిదో అడిగటిట్లుగా ఉంది. వ్లీళ్ళకి సాధారణంగా ఏమిటంపే ఆభ క్రి అనేది చాలా ఛ్నిక మైనటువంటిద్రి. మధురవాణి ఏమోను ఒకచోట రామస్ర్రంతులతో అంటుది - కొన్నాళ్ళు నన్ను ఉంచుక్తున్నారు గిరీశంగారు, అయన తప్పులు నాకు కనబడవు

21

అని అలాణే నారాయణడద్గాబు. క్రన్సులు నారాయ్గుణబాబ్లు భక్తులక్త శ్రనదిఢన్లు. అది సహజమే. ఇహన్తు ఆర్యుద్ర గురించి చెప్పాలంటే ఎందువల్ల నో ఆర్యుద్రక్తు నారాయణబాబు మీధ భక్తి క్షున్లిరింది. “కుక్కకు మనిషే దేవుడు" ఎందువల్ల నం క్షే మనమేం చెప్పలేం. అందువల్ల నన్నూ నారాయణ బాబుని కలిపి లదేదో పెద్ద విమర్శ చేస్తున్నాం అనుకోవటం .... ....ఇంకొ ఇ కొలంలో నారాయణదాబు ఓక మెనీ జౌయట్‌, కవికొండల వెంకటరాన్లు, ఐనవరాజు ఇప్పారావు ఇలా... ఏరిదరో వున్నారు. వాళ్ళు నాకంచు ముందుతరంవాస్త్ర. మరి నా స్గనుకాలీనులై న శిష్టా ఉమామహేశ్వరరావు వున్నాడు, ముద్దు కృష్ణ వున్నాడు; ముద్దు కృష్ణ ఎంతమంచి కవిత్వం రాశాడో ఎవరికీ తెలియదు. గ

కాయండి యువకులు

కొర్తుండీ భుజములు ముద్దు కృష్ణ తన పొయ్య్రీని (త్రింశతి అని ముఫై ఎ పోయెమ్సు వ్గ్తస్తకంగా వేస్తా నని అంటూవుండేవాడు. ఆది కాని దొరికితే వీళ్ళు బండ్లారం బయటపడేది. నిజ్జంగా నేను శిష్టా ఉమామహేశ్వరరావు పోయెమ్సు. కన్నా ఆమాట కొస్తే ముద్దుకృష్ణ పోయెమ్సు కన్నా కూడా, ముద్దుకృష్ణ జ్వాల ఎఠీటోరియల్‌ వళ్ల ఇన్‌ వై ఎర్‌ అయి “దేశ చర్విక్రలు' గేయం రాశాను ఈ నంగతి ఎక్కడో. నేన్లు చెప్పాను కూడ్రాం అప్పటికి నాకు బైక్‌ అనే కవి వున్నాడని కూడా తెలియు. ఇవేన్లి పట్టించుకోక్తుండ్లా కొంత దురుద్ధేశంతోనూ, కొంత అజ్షానంతోనూ జేసే విమర్శ ఇది.

(వః నారాయణవాబు పె ఏనాడో రావలసిన విమర్శ 188 తరువాత మా్యక్రమే రావడం మరువకూడని విషమం. నారాయణబాబు గొప్ప కవి శ్రీశ్రీ అంత గొవ్వ కవి కాదన్నది కూడా వాన్తవం. అయితే తద్విరుద్ధంగా వ్యక్తిగత రాగద్వేషాలతో శూడిన విమర్శ ఈ మధ్య రావటం అధునిక కవీకాభిమానులకు తెలియని విషయ్రం' కాదు. అందుగురించి మరో రెండు (వ్రశ్నలు ్రీథ్రీని అడగటం ఆయన వాటికి గల చారిత్రక కారణాలు వివరించటం జరిగింది.

నారాయణవాబు బతికుండగా లేని (పేమ విర. సం ఏర్పడకపూర్వం లేని వేమ. ఇన్వుడు ఏర్పడడానికి మీమిద ్యేషమా? జరు(దకయినా మరెవరికయినా కానీయండి!

జ : ఎంగీఠకంకేు ఇన్‌ ది ఫెనల్‌ ఎనాలిసిస్‌ నారాయణదాబు రిమెయిన్సు యాన్‌ ఆర్‌. ఎస్‌. ఎస్‌ పొయెట్‌. " వారారోణవాబు గాని పొరాణిక సింబిల్స్‌ వేస్తే అది జాతీయత, నేను యనుని మవిపఫపు లోహమఘంటలు అంపే.... ఇటువంటిది కువికుర్శ. మీరు చెప్పినట్లుగా నారాయణాద్గాబు చితికుంఢగా గు రించిన వాళ్ళు ఎవర్రూ లేరు, అర్యుదతో నహా. అర్యుద ఆ రోజొల్లో .... 84 గంటలూ నా క్రుట్టా

22 తిరుగుతుండేనాడు. ఎప్పుడై నా వెళితే నారాయణదాబు దగ్గరకు వెళ్ళేవాడు ఇంకా తన మీద నారాయణబాబు కంచే పరాభి [పభావం ఉందని ఆర్ముద ఒస్పుకుంటాడు. ఆ రోజుల్లో అంత పొడుచుకొచ్చిన (ప్రేమేంలేదు. రుధిర జోోతిర్జర్భనంలో చాలా విచారంగాన్తూ నారాయణబాబు పు _స్తశకం కంపే ముందే తన త్వమేవ కాం అచ్చయిం చని కొంచెం మక్షరాన్యం =. అందుతో మొసలి కన్నీరులా అనిపిస్తుంది నిజంగా త్వమేవాహం అచ్చవుతున్న ఆ రోజుల్లో నారాయణవాబు ప్పస్తకం అచ్చుకాలే దన్న దుఃఖం కొని ఆవేదన కాని ఆరు(ద్రకు ఉండి ఉన్నట్లయితే .... ఆ రోజుల్లో రాజ కపూర్‌ పిక్చృరుకోసం ఏరో 'పేనొమీద బొంబాయి వెళుతూ ఉండేవాడు చాలా డబ్బు ఉంటూ ఉండేది ఆ డబ్బు ఏం చేశాడో నాకు తెలియద అందులోనూ లి రోజుల్లో ప్ప్ర్రష్టకం అచ్చు వెయ్యడం చాలా చవక ఈనాటికంళకే పెదిరెట్లయినా తక్కువ. అటువంటప్పుడు అంత అభిమానం ఉన్నపుడు.... తను అవన్నీ (నారా యణవాబు పొయెమ్సు) కలెక్టు చేస్తానని అంటూ ఉండేవాడు ఏమీలేదు నిజంగా 'నారా యణవాబు పోయెను అన్నీ ప్రజర్‌ చేసింది నేను ఆంధధ(వభలో సట్‌ఎడిటర్‌గా ఉంటూ న్యూస్‌ (పవింటు కాగితాలు 'తెచ్చిచ్చాను అవి పసుపుపచ్చని కాగితాలని నాకు దాగాడ్డాపకం.నారాయణవాబుకు ఎప్పుడూ తన కవిత్వంమీద తద్ధ ఉం డేదికాదు-అవన్నీ కూడా కలెక్టుచేసి రుధిరజ్యోతి కలెక్షన్‌ అని ఇచ్చాను. అదో పటుకొని నారాయణ వాదు పాపర దేశం "అంతటా తిరిగాడీ. మహా(ప్రసానినికో వ విషరును రుధిరజ్యోతిక్రో పల్లి షరును (ప్రయత్నించాడు ఒకప వడు కిశాయ్‌ రంగాచోర్యులుగారు ఈ రెండు పుస్తకాలూ వేస్తానని కూడా అన్నారు ఈ లోసల తన పు సకమేమో తను పారే కాడు. ఇవన్నీ కూడాను, ఆరు(ద్రకు తెలిసిన సంగతులే. అయినో కూడాను నారాయణ బాబుని పట్తించుకున్న వాళ్ళెవరూలేరు.. ఇప్పుడం కే మీరు చెప్పినట్లుగా విరసాన్న్ని వెన్నుపోటు *-వీ ర. స్షం ఎప్పుడూ కూడా ఆరు్యద్రని ఒక ప పబఅ శక్తిగా గు ' ర్తించలేదు. వివాదగ సం అలాటి

(ఫ్‌ : నారాయణవాబు అనువాదంచేసిన “నం పెంగతోట'ను మీరు తస్కంరించా రనే వాదంకూడా రుధిర జ్యోతిరర్శనం పీరికలో వ్వ చంది. దానికి క్షారిఫికేషన్‌ ఏమైనా. ఇస్తారా ఖి ఐం ౯

జ: ఇది కాంటటోవర్సీం అబ్బూరి రామకృషారావుగారు బతిపండగానే జరి గింది. దీన్ని (శశి సంపుటాలో కె వి రమణాశడగాథి వేశారు. “సం పెంగతోటిను తస్కరించడం అన్న వశే లేదు. అనలు “దాసినవాడు ఒకడుకాదు ఎవడికి పుట్టావురా కొడకా అని అడివిలో ఏడ్చినళ్లే అబ్బూరి రామకృషారావుగారు నారాయణ బాబును, నన్ను పిలిపించి నారాయణబాటుకు చెకోవ్‌ చెర్రీ అర్బ్‌డ్డ, నాకు మరో

233

పుస్తకం (పేరు మరిచిపోయాట్ట యిచ్చి రాయమంజె నేనునా పుస్తకాన్ని రాయలేకపోయానట. నారాయణబాది రాశాడట. ఇది నారాయణదాబుగారి వర్షన్‌.

గురజాడ అప్పారావుగారు *మీ పేకెమిటి' అన్న కధలో *ఒకనాడు తెల్ల వారగట్ల కలెక్షరుగారు గు్యరమెక్కి- నస్తూవుండగా (గామ పొలిమేరను మనవాళ్ళయ్య యెొదురై,. పెళపెళమవి శ్లోకం ఎత్తుబడిచేసేసరిక, ఇతని స్థూలకాయం, బ్యరె నామాలు, రాగధ్వజం. కోలాహలమూ చూసి గ్యురం బెదిరింది. కోపం వచ్చి కలెక్టరు ఐదు రూపాయలు జూల్యానా వేశారట. ఈ కధ శుద్ధాబద్ధం అని, తనచేత శ్లోకాలు చదివించి దొరగారు ఐదు రూపాయలు (పెజెంటిచ్వారని- అవిపెట్టి వ్యాయ పార పాత కొన్నానొని మన వాళ్ళయ్య అన్నట్లుగా ఉంది ఈ వ్యనహారం-

అసలు నంగతేమిటంపే కొంతకాలం జరిగిన తరువాత నేను నటాలీలో (వవేశంచాను. నేను (వవేశించేసరికే నారాయణబాబు ఒక వరన్‌ తయారు చేశాడు. అది (శ్రాద్ధయోగ్యంగా ఉందని చెప్పి శ్రీరంగం నారాయణబాబుకి అబ్బూరి రామకృష్ణా రావుగారు ఇబ్బేళారు. అది మళ్ళీ ఏదో పత్రికలో అచ్చువేయించి.... తెనాలి పష్యతిక ఏదో....మళ్ళీ పి.వి. రాజమన్న్నారుగారికి అంకికమిచ్చి వో రెండువందల రూపాయలు ౨6 ౨౨ ఈ8 విధంగా పాపం నారాయణబాబు ఉద్యోగం సద్యోగం లేకుండా ఎలా బతికాడు అంయహే ఏదో విధంగా బతకాలి గదా? ఆ విధంగా కొంతకాలం ఇది పట్టుకొని వూరేగాడు. ఏదో అయిపోయింది. ఈ లోపున ఈ నాటకం వెయ్యవలసిన అవసరం వచ్చి.... చాలా వరకూ నాటకాన్ని వరదరాజేశ్వరరావే ఆటూన్సులేట్‌ జేశాడు. అంతే కాకుండా ఇంతకు ముందు వాళ్ళందరూ కూడబలుకుూని కొన్ని కొన్ని "పేర్లు కూడాను బహుళా విరించి అని మరేదో అని ఆ "పేర్లు కూడాను రెండింటిలో సమానంగానే ఉంటాయి. ఆ పేర్లు ఏవీ నారాయణబాబు. పెట్టినవి కావు. కొన్ని "పేర్లు వరదరాజేళ్వరరావు మార్చోడు. నేను జేసిన సహాయం చాలా తక్కువ. కౌని నటారీలో నేను కూడా ఉండటంవల ఏదో నా పేరు కూడా 'వేళారు తప్ప నిజంగా నా (టాన్సులేషన్‌ "సెకండ్‌ (టాన్సులేషన్‌. అది వరదదే అని చెప్పాలి. అందులో నా పేరుతో పాటు నారాయణబాబు "పేరు కూడా వేస్తే నారాయణవాబు ఈ గొడవ చేసేవాడు కాదు. కాని తన్ను తొలగించడం వల్ల కోపం వచ్చి ఏదో తనకు అన్యాయం జరిగి పోయినట్లు, (గంధ చౌర్యం చేసినట్లు నన్ను జైలుకి పంపాలవి.... ఇన్ని (భమలు కల్పించుకొన్నాడు. ఈ (_భ్రమలన్నీ కూడా నిజమనుకొవి ఆనాడు ఆరు.ద నమ్మాడు. ఈనాడూ (ప్రచారం చేస్తున్నాడు---. ఇది అబద్ధం అని తెలిసి ఉండి కూడాను.

ఆరు.ద్రగారు రుధిరజ్యోతిర్జర్శనం పీరికలో శ్రీశ్రీగారి వ్య క్రిగతమైన విష యము ఒకటి (పస్థావనకు తెచ్చారు. ఆ విషయమై నాకు కొన్ని అనుమానాలు

కే

234 ఉండటంవలన ఈ (ప్రశ్నలు వేయవలసివచ్చింది ్రీశ్రీ చిత్తచాంచల్యాన్ని గురించి, కవిత్వ విషయంగా శ్రీశ్రీ యుగాన్ని గురించి (ప్రళ్నలు వేయటం జరిగింది. ॥ శః ఆరుుద్రగారు సంస్కృతంలో పంచర్యాతం నాటకం ఒకటుందని, తన జీవి తంలో శ్రీశ్రీతో గడిపిన ఐదుర్యాతులు ఛయంకరమైన పంచర్యాతులని రుధిరజ్యోతి ర్థర్శనంపీరికలో చెప్పారు. దాంట్లో మీరేదో ఉన్మాదస్థితిలో ఏవోకొగికాలు పాడుచేళా రిని: అవిగనుక ఈనాడు ఉన్నట్లయితే శ్రీశ్రీ అసలురూపం ఏమిటో తెలి'సేదవి, అవి లిటరరీ డాక్యుమెంట్సుగా ఉండేవని అన్నారు. స్థణందుతో యథార్థం, ఏమైనా ఉందా ? జః పంచర్యాతం సంగతి ఏమిటో నాకు తెలియదుగాని చిత్తచాంచల్యం అన్నది నాకు ఏర్పడింది ఏర్పడినపుడు ఇదే విజయవాడలో నాకు జాగా జ్ఞాపకం. కమ్యూ నిసు పాఠరీ ఆఫీసులో నాకు ఓ విధమైనటువంటి అపస్మారకస్థితి రావటం _ మళ్ళీ నేన్‌ మేర్కానేసరికి ఒక లారీలో ఉన్నాను. మద్రాసు. తీసుకు వళ్శారన్న మాట. ఆ లారీలోనే అని పెట్టి, ఆడ్యుద ఇద్దరూ ఉన్నారు. అవి పెట్టి సంగతి ఆరుద్ర చెప్పలేదు. పాపం ఆ మొదట్‌ అయిదురోజులు కూడాను ఆర్ముద ఎంత తాప్యతయ పడ్డాడో అని సెట్టి కూడాను అంత తాపష్యతయపడ్డాడు. అప్పుడు చాలా చర్చలు జరి గాయి. నాకు అవేవీ తెలియపు. అయితే తనే ఇనీషయేటివ్‌ తీసుకుని, తనే అంతా చేసి నన్ను రక్షించినట్లుగాను ....ఆర్ముద అని నెట్టి కీర్తిని ఆపహరించాడు అవి సెట్టి ఎప్పుడూ కూడా నేను అంతచేళాను, ఇంతచేకాను తనీ చెప్పుకోలేదు. కాని ఆరు్యుద మాతం నన్ను బతికించినవాడే కానన్నట్లు ఒక విధమైన పోజు ఇవ్వడం ఆ అయిదు ర్మాతులు తానెంతో బాధపడినట్లు .... నేను ఏవేవో రాసేవాడిని, ఏవేవో అరుపులు కూడా అరుస్తూ ఉండేవాడిని అప్పటి నాలగేళ్ళ మా అమ్మాయి ఇప్పటికీ అంటుంది _ నేను నెెహూని చంపేస్తానన్నానని. ఆ రోజుల్లో ఎన్నికల స్లోగన్లు అవి అన్నీ, పిటినిఐట్టి నా సాహిత్య చర్విత, నా కాతము శాతల్‌ చరిత్ర. సెకాలజే ఇవస్నీకూడా ఎనలై జు చేసి తనవంటి (ఫప్రాయిడియన్‌ శిష్యులు ఏమెనా చెయ్యడానికి ఆ కాగితాలు ఇస్వుడు లేవని ఆరు.ద వాపోవటం అర్థంలేని ఏడుపు. యుగాల నతని (సః శ్రీఫ్రీ యుగం అవి ఒక యాంథాలజీ వచ్చింది 1962లో అని నాకుగు ర్త అందులో ఆరుద్రగారే ఇది (శ్రీశ్రీ యుగమని స్వయంగా చెప్పారు. ఈనాడు నాకొక అనుమానం కలుగుతోంది. ఎవరై తే ఆనాడు (శ్రీశ్రీయగం అని నామకరణం చేశారో వారే ఈనాడు నారాయణప్రాబును మీ ముందుకు నెట్టడానికి (సయత్నం చేస్తున్నారని. దీనిమీద మీరేదైనా స్పష్టం చేస్తే బాగుంటుంది. జవ ఇది శేషేంద్ర యుగమని కుందు రి యుగమని ఎవరిక్‌ కావలసిన విధంగా వారు అంటున్నారు. అయినప్పటికి కూడాను అల్లపొవి 'పెద్దనగారి రోజుల్లో. (వ్రబం థాలు రాసిన వాశ్ళెవరూ లేరా? మరి ఆ (ప్రబంధయుగానికి ఆదిపురుషుడుగా ఆల్ల

235

సొవి పెదనగాఠే ఎందుకు కొవాలి? ఒకవిధంగా చూసుకుంపే మనుచరి(క కంచె కూడ వసుచరి(ప్ర గొన్వకావ్యం అనేవాజ్యున్నారు. పెద్దన అనంతరం ఎన్నో పిల్ల వనుచరి తలు పుట్టాయి. కాని పిల్ల మనుచరి్యతలు పుట్టలేదు. అయినా కూడానూ ఆంథధకవితా పితామహుడెవరంయటే అల్లనాని "పెద్దన అనీను, దానికి కొన్ని విధాలై నటువంటి విమ ర్శక (_పామాణ్యాలు వాటినిబట్టి ఆలోచి సే. ఈ ఇరవయ్యో శతాద్దిం ఆనాడు (శ్రి యుగమై ఈనాడు కాకపోయిందా? ఆదేమీలేదు. వొపీవియన్సు అప సడప్వ్పుడు భేంజి చెయ్యకపోతే పొలిటీషియన్‌ కొడని గిరీశం చెప్పినట్టుగా ఆనాడు నేను అట్లా అను

కున్నాను, ఈనాడు అభిప్రాయాన్ని మార్చుకున్నాను అని ఆరుద్ర అనాచు చం తన

యొక్క దుర్వాదాన్ని సమర్థించుకోడానికి నారాయణదాబుని అడ్డు పెట్టుకుని నారాయణ

చాబువి ఉవయోగించుకున్నాడే తప్ప నారాయణబాబుమీద అభిమానం ఉండికాదు

ఆరుదకి.

లతురొజొాడి్‌ అప్మాారాళ్ర

(వః ఆధునిక కవిత్వానికి పికామహుడుగాని (పపితామహాడుగాని మీ దృష్టిలో ఎవరు?

ఈ (పశ్న (శీ(శీగారిని అడగటంలో ఒక చార్వికక అవసరం ఉంది. ఒకా నొక తెలుగు కవుల ఆంగ్లకవితా పంకలనంలో సంకలనక ర (శ్రీని ఫాదర్‌ ఆఫ్‌ ది మోడరన్‌ పొయె[టీ అని అం'పే దానికి ఆచార్య రోణంకి అనలస్వామిగారు చెప్పిన అభ్యంతరం అన్ని ప్మత్రికల్లోనూ రావడం, ఆ పిమ్మట ఆం(ధజ్యోతి వారప్యతీకలో

౮ సమాధానాల్లో ఈ చర్చ సాగటం జరిగింది. దానికి విపులమైన సమాధానాన్ని ఊశించి ఈ (సశ్న అడిగాను. రా

జ; ఆధునిక కవిత్వానికి పితామహుడని ఒక విధంగా చెప్పాలం'పే గురజాడ అప్పారావుగారినే చెప్పాలి. కాని గురజాడ అప్పారావుగారు 1815 లో చచ్చిపోవ డంతో ఆయన చూపించిన ఎనో తృమౌర్షాల్ని ఆయన డెనలవ్‌ చెయ్యడానికీబదులు ఇతరులు డెవలప్‌ చెయ్యడం జరిగినది. కౌబిట్టి పితామహుడన్నా (పపితామహు డన్నా ఆ తరువాత వాళ్ళనే ఎవరినో అనాలి. "ఎంచేతంజేను ఇవ్వుడే అల్ల సాని పెద్దనగారిని గురించిచె ప్పాను అల్లసాని పెద్దనను కవితా పితామహుడన్నారు గాని నిజంగా చూసుకుంపే నన్నయగారేకదా। నవ్నయభటుగారిని పికామహుడన కుండా అల్ల సొని పెద్దనను అన్నట్లుగానే అది న్యాయంగా, 'శ్రోనలాజికగల్‌ గా, చారి (తకంగా గురజాడవారివి అనవలని వచ్చిసప్పటికీ ఈనాటి పరిస్తితులను ఐట్టి ఈనాటి సాహిత్య చరి్యత్రను బట్టి, గురజాడ వారిని _ 1815లోనే ఆయ్‌న శకం, “జీవితమే ముగిసిపోబిట్టి ఇతరులను 'పేర్కొనవలసి వచ్చింది.

ఈమనుధ్య శ్రీశ్రీ కవిత్వానికి వింత విమర్శలు, వింత వ్యాఖ్యానాలు వచ్చాయి. వినుర్శకుడుగాని, వ్యాఖ్యాతగాని కవిత్వశళ్వాన్ని విస్మరించి సొంత అభిప్రాయాలు

236

చొప్పి జే ఆ విమర్శ, ఆ వ్యాఖ్యానం ఎట్లా ఉంటుందో వేరే చెవ్ననద్ధనరంలేదు. (వ్రజాకవిత్వాన్ని గురించి చెబుతూ అరుద్రగొరు. ఒక పర్యాయం _ ్రీశ్రీ (ప్రజా కాడు అని తీర్మానం. చేశారు కవిత్వం మీద ఎప్పుడూ వ్యతిలేకొభిప్రాయా. లుంటాయి. సమంజనమెనవా కావా అనే చోట పేచీ, అంచేక కవిత నవ్యాఖ్యా నాన్ని గురించి, కీవిత్వాన్ని గురించి, ఊ తృమ కవిత్వ లక్షణాన్ని గురించి (్రీథ్రీని మరికొన్ని (సశ్నలు వేయవలసి వచ్చింది. చేను వ్య క్రిగతంగా ఫీల్‌ అయిన (వశ్నను ఆఖరి (ప్రశ్నగా నిర్ణయించుకున్నాను చలంగారు యోగ్యతాస్యతం చెప్పుకోతగ్గ ఓక్క కవి కృష్ణశాస్త్రి అని మొదలు పెట్టి ఎవరినుంచి దొంగి లించామో వాళ్ళని క్షమించటం కష్టం అంటాడు. నేను విదేశాంధ్ర (ప్రచురణల మహా।(పస్సానాన్ని ఆంధప్యత్రికలో రివ్యూ చేస్తూ చలం కృష్ణళాస్త్రిగారిని గురించి అన్నకు 'శ్రీశ్రీ చలం యోగ్యశా ప్యకాన్ని విస్మరించినందుకు మనం కూడా అన వచ్చుసా అని రాళాను సాహితీ మి(తులు కొంతమంది నా అభ్మిపాయంతో ఏకీభ వించలేదు. ఒకవేళ అట్లా ఆలోచించటం నాదే దొషమేమో అమి ఆ (పశ్న అడిగి అనుమాన నివృ త్తి చేసుకొన్నాను.

భఈ*ళ 8 2, అముక్ర మాల్యద ఆటవెలది ద్విపద కత్తిగారు,” అన్న దానికి ఆము క్రమాల్యద దాకా వచ్చేసరికి తెలుగు కవిత్వం పాషాణ పాక మైందవి ఆ పతనాన్ని ళ€, 8, 2, అనే అంకెల్లో ీథీ నూచించాడనే వ్యాఖ్య ఒకటి వచ్చింది. ఇది సరైన వ్యాఖ్యా ? దీంతో మిరు ఏకీభవిస్తారా ?

2; దీన్ని క్యూబిస్టు పొయి(టీఅవిచెప్పి అనాలి. అది మాటల జక్స్‌టా- పొజిషన్‌ రెండు మాటలు కలిపితే ఒక అర్జం వస్తుంది. కొంత మందికి మనసు లోని అవగాహసనుదిట్టి ఒక్కొక్క అర్థం వస్తూఉంటుంది. నేను ఏ అర్థాన్ని ఉద్దే శించి ఈ ,పదాలు రాయలేదు. కేవలం ీది ఛందస్సు. ఆటవెలది. ఛందసు నకోసం, క్యూబిస్తు జెక్చిటా పొజిషన్‌కోనం రాశాను .కొని ఆముక్త మాల్యద కాకుండా మరోమాట వ్‌దైనా అని ఉండే దానిలో మరో అర్థం తీసీ ఉందురు అక్కడ ఆము _క్రమాల్యద రెండు భాగాలు,

య; నారాయణ రెడ్డిగారు ఆధునికాంధ్ర కవిత వం సం్యపదాయములు (ప్రయోగ ములలో "పలికి పిలకలేదనడం, చలికి తెలుగు రాదనడం, శ్రీవివాసరావు రాస్తున్నది. మొ నిషాద్రగితంల్లో వున్నది. అన్నపుడు దానికి వ్యాఖ్యానిస్తూ పులికి పిలక చలికి తెలుగు కబ్చిపోమ్యంత్రప్ప మరొక అర్థంలేదు. అట్లానే చివరి రెండు పాదాలకూ. అర్ధం వైతక్‌టం ఆవవనరం అన్నారు. నేననుకున్నదేమం'యే చివరి రెండు పాదాల: వర్టి *కరుణరసంో' 'శ్రీఫ్రీ కవిత్వ లక్ష్యం ఆని ధ్వవించారేమోనని. మీ ఉద్దేశం ?

జ న మదట, రెండ్సు పాదాల సరకూ అర్థంలేదనుకోవచ్చును. కాని మానిషాద చీకంలో ఉన్నదేమో. కరుణరసమేక్తాదు. వ్య శ్రకిఎలాగై తే కదిళ్వానికి ఆదిప్పరుషుడో

డ్రై?

అలాగే ఈ అధునిక కవిత్వానికి జనరేటింగ్‌ ఫోర్పుగా శ్రీనివాసరావు రాసున్నది అనే ఉద్దేశంతో అదొక కేజ్యపాయమైనటువంటిది.. జెనరేటింగ్‌ ఫోర్సు అన్నామే అని ఆ విధంగా ఉంటుందన్న ఉద్దేశంతో అన్నాను

(వ : ఆర్ముదగారు (సజాకవిక్వాన్ని గురించి రాస్తూ శ్రీశ్రీ (వజాకవికాడు (వ్రజాకవి అయికే కోగంటి గోపాలకృష్ణయ్య కావాలి. అకాడమీలు అతనికి బహు మతుళివ్వాలని అన్నారు అసలు (ప్రజాకవిత్వమం కే ఏమిటి ? దాని లక్షణాలెట్లా ఉంటాయి ? గా

జ : ఇదికూడా ఏమిటం పే ఒకపుడు తమ కవిత్వాన్ని మోసుకొని తిరిగే (ట్రుది డోర్చు కవులు (ఫాన్సులో ఉండేవారు _ఫాన్స్‌ఆఫ్‌ చియాన్‌అత నేమో తన పాటల్ని (సహరం చేసుకుంటూ తిరిగేవాడు, వేమన ఉన్నాడు. వేమన నిజంగాను తాటాకు గంటం పట్టుకొని రాసినట్లు దాఖలాల్లేవు- అతనుకూడా ఏదో తిరుగుతూ చెప్పంపే అతని శిష్యులేమోను వాటిని (వచారంచేసేవారు ఈ దృష్టితో ప్రతి కవీ తనయొక్క రచనల్ని (ప్రజల్లోకి తీసుకువెళ్ళి స్వయంగా పాడి వినిపించాలి అన్నదొక దు(రృమం ఆ రోజులో ఇంకో దారిలేక వాళ్ళలా తిరిగేరు ఈ నాడు ఒక 'కేసెట్లుతో (వనపంచం అంతా (ప్రచారం చెయ్యొచ్చును. లేకపోతే. ఒక రేడియో టాక్‌తో “చెయ్యొచ్చును. (వజాకవి అంటే (ప్రజల్లోకి వెళ్ళి వాళ్ళక్‌ చెప్పినవాడే అని ఆరుద్ర దు్యుర్భమ. అనాడు కోగంటి గోపాలకృష్ణయ్య కమ్యూనిజాన్ని వచారం చెయ్యడానికని చెప్పి అస్నటి కప్పుడు. కవిత్వంరాసి వాటీని ప్రచారం చేస్తుండేవాడు అదే (ప్రజాకవిత్వం కాని మరొకటికాదనుకోవటం చాలా తెలివితక్కువతనం. (_పజలది కౌనిదేదీ కవిత్వం కాదు. అదే దాని నిర్వచనం

(వ్ర : ఉత్తమ సాపాత్యం అంటే ఏమిటి ? ఇది అందరికీ అర్హం అయ్యే టటు చెన్పడం సాధ్యమా ?

స్ట జ న ఐన్‌సీన్‌ ెలిటివిటీ సిదాంతం ఉన్నది. అది ఛ్రవపంచంలోని ఏ ఐదు

రికో బోధపడుతుంది అన్నదొకవాటీం ఉంది. అదేవిధంగా (ఫ్రాయిడియన్‌ధియరీ ఉన్నది. (ఫ్రాయిడ్‌ తన ధియరీ ఆఫ్‌సై కో ఎనాఐసిస్‌ మీద ఉపన్యాసాలు చేస్తుండే టప్పుడు ఆ సభలకి 18. 16 మందికంచ ఎక్కువ రాలేదు, కొబట్టి ఇటీజ్‌ ఎ వేవ్‌. ఎడ్వెంచర్‌ ఆఫ్‌ డిస్క-వరీ. కవిక్వం కూడా ఒక ధారావాహికం. జేముుజాయిస్‌ రచనలను, అతను రాస్తున్నప్పుడు అబ్బే ఇదేమీమా తల కక్కడం లేదు, తల వగలగొటుకున్నా తేలియడంలేదు అని అన్నవాళ్సు ఉన్నారు. కాని అనాడు అతని (వథావం రచనావ్యాసంగం _ చేస్తున్న (ప్రతివాడిమీద కూడా తెలిసినా, తెలియక పోయినా ఉన్నది. కొంతకొలం అయిన తరువాతగాని మనకు టోధపడదు. ఆ రచన ఇణవడిన కాలంలో (ప్రజలయొక్కం స్టాయినిబట్టి, వాళ్ళయొక్కం కల్చర్‌ ని దట్టి కొల వడం తస్పు అందువల్ణ ఉత్తమకవిత్వం అన్నది ఈరోజు మనకు కొంచెం

16 "

డ్రి దు(ర్గాహ్యంగా ఉండొద్చు లేదా (ప్రజలకి అందుబాటులోకి వెళ్ళకపోవచ్చు ఇవాళ వెళ్ళకపోతే కొంతకాలం 'అయిన తర్వాత అది వాళ్ళ దగ్గరకు వెళుతుంది. ఉత్తమ కవిత్వం అయితే ఉత్తమ కవిళ్యానికి ఉత్తమ లక్షణం కూడా అదే. అది సర్వ్యైవ్‌ అవుతుంది

చ: మహ్వాపస్టానానికి యోగ్యతాప్యతం రాస్తూ చలం “చెప్పుకోతగిన ఒక్క- కవీ కృష్ణశాన్తి ఉన్నత హిమాలయశిఖరాల్లో కురిసిన కవితావర్ష ౦ పాయలై, 'దేశాలవెంట (సవహించి, చివరకు సైడు కౌలనల్లో సలుకుతున్న సమ యాన, తన భీషణాతప జ్వాలలో ఆవిరిపొగలు లేపి అకాళశ్పారాన విహరింపజేసి, రక్షించాడు (శ. ఎవరినుంచి దొంగిలించామో వాళ్ళని క్షమించడం కష్టం” అని అన్నాడు. ఈ చివరిమాట ఎవరిని ఉద్దేశించి అన్నట్లు ?

జ 2 విహుశా నేను అనుకోవడం కృషళాస్తిమీద కొంత విసురేమో ? ఎంచేతను'కే కృష్ణశాస్త్రి కూడా తన పద్దతి మానేసీ ఆకలి కవిత్వం. రాశాడు ఆకలి కవిత్వం రాస్తూ అది తన సొంతంగానే చెలామణి చేశాడు. ఒక్క కృషశాస్తిని గురించే అన్నాడని అనటం కష్టం. కౌని నిజంగా ఎవరినుంచి దొంగిలించామో వారివి కృమించడం కష్టం అన్నది ఒక నిత్యసత్యంగా ఉండిపోతుంది. ఎంచేతనంటే అది సహజం. ఎవరినైనా కృమిస్తాంగాని మనం బుణపడి ఉన్నవాళ్ళను క్షమించటం కష్టం

(ప్ర: పైన మీ పేద పేర్కొని వెంటనే ఈ మాట అన్నాడు

జ : డైరెక్టుగా తీసుకున్నామంపే అది కృష్ణశాస్త్రి గురించే అనుకోవలసి ఉంటుంది. ఐ ణ

(వ : అట్లా అనుకోవడంలో దోషంబేదుకదా 1

జ : లేదు. ఎంచేతంపె ఆ రోజుల్లో కృష్ణశాస్త్రిగారు ఎస్పుడూ రాయంది తఆక్షలి కవిత్వం రాశారు. ౯

(మహాకవి (4 (శ్రీ తో (శ్రీ టి. యల్‌ కాంతారావు (పత్యేక సంభాషణం ఆంగ్యధ్రప్యతిక దినపత్రిక 1888 ఫిబ్రవరి 6. 18, 20, 47 తేదీల సంచికలు] 100. జఠుగుబాటు _ తిరుగుబాటు

(వశ్న : ్రీభ్రీగారూ ; నేడు సమాజంలో రచయితకు గల గుర్తింపు ఏమిటి ?

జ ఏ రచయిత తన కౌళ్ళీ మీద తాను నిలబడే ఆస్కారం ఈనాటి వరకు లేదు అలాగే. రచయిత తన రచనల మీద జీవించే అవకౌశం ఈనాటికి లేదు- రచయితకి గుర్తింపు వద్దన్నా వస్తుంది, సామర్ద్యాన్ని, శక్తిని బట్టి, వైద్యునికి వచ్చినట్లు రచయితకు గుర్మింపు వస్తుంది, అయితే వైద్యుడు (బతకగలుగు తున్నాడు రచయితకు ఇంకా ఈస రచనల మీద తాను (బతకగలిగే అవకాశం లేదు.

239

ఇప్పుడున్న (పభుత్వం మార్వాడీ (ప్రభుత్వం (ప్రతిదాని మీద వన్నులు, అభివృద్ధి పేరుతో పన్నులు వేసి (పజలను డోసున్నదీ (నీభుత్వం ఈ (ప్రభుత్వం గొడుగు, రచయితలకు అక్కరలేదు. మన (రచయిత లక్కు వేరే వ్యవస్థ కావాలి

• వ్యవస్థ ఏర్పుడేదాకా ఈ అవస్థలు తప్పవు.

(వ : వ్యసనాలకు అలవాటుపడి థ్రీభ్రీ శీలం కోల్పోయారని మీ మీద విమర్శ ఉంది. దాని గురించి మీ వ్యాఖ్య ఏమిటి ₹

జః (పతి మనిషికీ, ఒక దౌర్భల్యం ఉంటుంది. (పసంచంలో ఏవ్యక్తి కూడ పరిపూర్ణుడు (శ్రలవంతుడు) కాదు. (ప్రపంచంలోని (వవక్తలందరూ ఇదే విషయం పప్పారు. ఆఖరికి జీసస్‌ (కీసు కూడా ఒక పాపిమీద రాళ్ళు విసిరేటప్పుడు మీలో ఏ లోపం లేనివాడు మొదటిరాయి విసరండి అని అన్నాడు అలాగే (పతి వానికి ఏదో ఒక లోపం ఉంటుంది.

(థ : గొవ్పకవి అయిన మీరు పరిసితులకు రాజీపడుతున్నారని మీ మీద విమర్శ ఉంది. రామారావు (ప్రభుత్వాన్ని నేమర్రించడంలోను, ఎమ రెన్సీలో ఇందిరా గాంధీని సమర్థించారనీ విమర్శ ఉందీ. దీనికి పో సమాధానం?

జ : రామారావుగారు గెలుస్తున్నాడని నేను ఆయనను వెనకేసుకుని రాలేదు. ఎన్‌- టి. ఆర్‌, మీద అభిమానంతో కాదు నేను మదతు యిచ్చింది (వజలలో ఈ వ్యవస్థ మీద ద్వేషం వుంది. ఈ ద్వేషాన్ని వెళ్ళగమ్కీకోవడానికి (వస్తుతం ఎన్ని కలు ఒక్కటే మార్గం. ఇందిరా కాంగ్రెస్‌ ప్రభుక్వంపె ద్వేషాన్ని ఈ ఎన్నికల్లో (ప్రజలు ఎన్‌ టి ఆర్‌ పార్టీని గెలిపించి కసి తీర్చుకున్నారు. ఎన్‌. టి ఆర్‌. అధికొరంలోకి వస్తాడని ఊపాంచి నేను అతనికి మదతు యివ్వలేదు

న!

ఇందిరాగాంధీ అం'పే నాడూ నేడూ ఎప్పుడూ ద్వేషమే. ఎమర్జెనీ న నమ యంలో ఆలిండియా రేడియావారు నన్ను ఇందిరాగాంధీ 20 సూ(తాల పథకంపై ఒక పాట (వాసి యిమ్మన్నారు నేను (వ్రాసి యిచ్చానే తప్ప ఎమర్తెన్సీని గాని ఇందిరాగాంధీని గాని సమర్థించలేదు ఈ పాట రాయడం ఆసరాగా తీఘుకుని కొంత మంది నన్ను ఇందిరాగాంధికి అత్యవనర పరిస్టితి కాలంలో మద్దతు యిచ్చానని అభాండాలు వేశారు. అ ౧

(వళ్న : నమాజంతలో మీకున ఎ అనుభపంతో రానున్నకాలంలో అధికౌరం కోసం ఎటువంటి మార్పులు జరుగుతాయో చెప్పండి

జ : దీని గురించి చెప్పడానికి జ్యోతిష్కుడిని కాను.

పీడింసబడే వర్గం యధార్తసితిని తెలుసుకుని సంఘటిత మె తిరుగుబాటు జరిపితే ఖీ! న! వ్‌ అప్పుడు ఈ సమాజానికి విముక్రి లభిస్తుంది. పెట్టుబడిదారీ విధానం చాలాచోట్ల

240 పడిపోతున్నది. పెట్టుబడిదారీ విధానం గాయపడ్డదే కాని చచ్చిపోలేదు. అందువల్ల ల్‌ అది (శూరంగా (ప్రవ్రిస్తుంది థఛ:మ్‌ భవిష్యత్‌ ఈజాళిక ఏమిటి ? | జ: నేను గతంలో (వాసిన పు సకాలను నేనే అచ్చువేసుకునే సయక్నంలో ఉంటాను (క: యజాపోరాటం ష్మతికకు మీ నందేశం ? జ : (పజా పోరాటాన్ని ఉన్నతస్థాయిలో సొగించాలని, హేతుబద్ధంగా, 'హేతువునే ఆయుధంగా ధరించి పోరాటం సాగించాలని ఆళసున్నాను. (నల్లగొండజిల్లా రరయికల మహాసభ (పిప్రల్‌ 8, 9, 10] నందర్భంగా థీథీ గారితో ఇంటర్వ్యూ) ((చురణ ; “జా పోరాటం” వారప్యతిక, 28.488) 101. సామ్యవాదం నా గమ్మ్యుం మహాకవి శ్రీశ్రీని “ఆంధ్రజ్యోతి” (ప్రతినిధి శ్రీ భగిరర గడచిన. మార్చిలో ఇంటర్యూ చేయగోరగా “మీరు (ప్రశ్నలు (వ్రాసి యివ్వండి సమాధానాలు పంపి సను" అని శ్రీభ్రీ చెప్పారు. థ్రీ భగీరధ వేసిన పళ్నలకు ఇటీవల థ్రీభ్రీ అుచ్చిన లిఖిత సమాధానాలు ఈ సిగువ హొందుపరుస్తున్నాము య్ర్‌: తెలుగు సాహిత్య చర్వికలో శ్రీశ్రీ ఎంతకాలం నిలపాడని మీ అంచనా ? సూ జ: తెలుగు భాష నిలిచినంతకాలం (ప: నూర్క్సిజం అంపే హింసను (ఫపోత్సహించేదని నమ్మేవారి మీద మీ అభిప్రాయం ? జ £ మార్క్చిజం హింసను (పోత్సహించదు. కొన్ని పరిసితులలో అది కఈస్పనిసరి అవుతుంది చరి్యితకు వ్‌స్తవం శస్త్రవై ద్యుడు. అ (2 గ్రతివారు. మార్క్సిస్తు దృక్పథంతో ఆలోచించాలి అంటారు. అరా అనేవారు. నిజంగా మార్క ఎకొన్ని పూ ర్తిగా అధ్యయనం చేసే వృంటారా? మీ వరకు మీరు మార్క్సిజాన్ని ఎంతవరకు అర్థం చేసుకున్నారు ఇ | జ £ మార్కీబ్పస్టు దృక్చధంతొ ఆలోచి సే మనల్ని తికమక పెళ్తు ఎనోన సమన్యలకు పరిష్కారం దొరుకుతుందని న్స సమ్ముళున్నాను అయిశే మార్క్ట్పిజం నకలరోగ నివారిణి కాదు. రెడీమేగ్గా సౌల్యూషన్లు ఇన్యదు. అదో ళా

2ైడ1 శాస్త్రీయ జిక్లాస. సమాజంలోని వర్గ సంబంధాలకు ఆరీకమెన పునాది వున్నదని మంటి గన్‌ శేను తెలుసుకున్న వాస్తవం మోర్కి్సజాన్ని లెనినిజం విస్త మార్క్‌ సూ(కాలను ఆచరణలో పెట్టి లెనిన్‌ కమ్యూనిస్తు రాజ్యాన్ని స్థాపించారు ఈ దారళలో మరింత ముందుకు పోయినవాడు మ్‌వోం అందుకే ఈనాటి జిజ్ఞాసుపులు మార్కి్సిజం-లేనినిజం. మావో ఆలోచనా ధోరణులకు శిఖరా్యగ స్టాయినిస్తారు

వ్ర: మార్క్‌) (ప్రభావం మీపై ఎలా, ఎస్నుడు, ఎందుకు పడిందో వివరిస్తారా ?

జ : సొహిత్యం ద్వారొ నేను మార్క్స్సా (చ్రభావంలో పడ్డాను. తేదీలు సరిగా జాపకం లేవు కొని 1880-40 మధ్య లండన్‌ అభ్యుదయ రచయితల మౌని ఫెస్తో, "అడెన్‌. “స్పెన్‌డర్‌ మొదలగు. కవుల రచనలు, స్పెయిన్‌ అంతర్యుద్ధం నన్ను చాలొ (వభొవికం, చేశాయి.

థః కృష్ణళాత్రి (ప్రభావం నుంచి థ్రీభ్రీ బయటవడడానికి ఎంకకొలం పట్టింది 7 వ్య క్తిగొ కవిగా కృష్ణశాశ్రీ పట్ల మీ అభిప్రాయం ?

జ = నా కవిశా (ప్రారంభం విశ్వనాథ, కృషళార్తి తదితర భావకవుల (ఫభో వంతో సుమారు వది సంవశ్సరొలు సాగింది (కబ్‌ నుంచ !5 వరకు వ్య క్షీగా కృష్ణళాస్రిగొరికీ నేనెన్వుడూొ సన్నిహాతుడ్డే. కవిగా వారిని నేనెప్పుడూ గౌర విసోను

లా గ్ర ః మనిషికి అరవె. దొటాక శరీర దారుడ్యంతో పాటు. భావాల్లో, ఆలోచనా విధానంలో చాలొ కూర్పు వస్తుందని అంటారు మీపై కొల్మపభావం వుందా ? కవిత్వం (భావంతో కొలొన్న జయిస్తున్నారా 1

జ: అరవె అని డెట్లై అని వయస్సుకు పళిమితులు పెట్టడం అనవసరం. కొందరు ముప్పై పేండేకే వవసలివాళ్ళయి పోశారు జెర్ద్రొండ్‌ రవ్సెల్‌ 8! ఏండ్లు దాటిన తర్వార్‌ బడే చైతన్య స్ఫూర్తిని కీ బ్ర్బోలేదు.. ఇక కౌల (ప్రభావం అండానూ అది అందరి ఫైనా వుంటుంది అలాగే నాపై కూడా కొలాన్నీ ఎవరూ జయించలేరు. నేను నణల్పబలంతో కౌలొని గ అదుపులో వుంచుకోవడానికి

వపయతిషసునా నుం 6 ల ణి ఇన్‌. సినిమారంగంలో మారు తప్పుదు అనే అభిప్రాయంతో మీట ఏకీభవిస్తారా *

జ: నూర్పుదేనికైనో శస్పదు- శెలుగు. సీనినూ ఇందుకు మినహాయింపు

కాదు.

242 (వః సంప్రదాయపు కౌగిలి నుంచి తెలుగు సీనిమా బయటపడే కాలం వస్తుందని మీరు భావిస్తున్నారా ? ము జ : సం్య్రదాయాలన్నీ చెడ్డవికొవు. వాటిలో వున్న మంచిని వదులుకో కుండానే కొత్త కొత్త (ప్రయోగాలు చేయవచ్చు, (న: మన దర్శకుల కళాసృష్టి గురించి మీ అభిప్రాయం ఏమిటి ౩ జ : వ్యాపారపు ఊబిలో కూరుకుపోయి వుండకపోతే, (పతి దర్శకుడు కళ్ళా త్య్మక సృషికే (వ్రయత్నిసాడు మనకు లభిస్తున్న కళాత్మక చిత్రాలు మాతం అంతంత మతమే ఇందుకు కేవలం దర్శకులదే బాధ్యత అనలేము. (న : భారతదేశంలో విష్తవం వస్తుందని మీర ఇంకా భావిస్తున్నారా ? ప్యూడల్‌ వ్యవస్త వేప్ల ఇంకా పాఠుకుపోతున్న ఈ రోజుల్లో మీరు విస్తవం, ,విష్ణవం అంపే తి వ్యవస్థ దరిదాప్పనై నా ఏప్లవం అన్న పదం చేరుకుందని మేరు భావిస్తున్నారా లే జ : విప్లవం ఒకరి అనుమతితో వచ్చేదికాము ఒకరు వద్దంపే మానేదికొదు, ల ఇప్పుడున్న ప్యూడల్‌ వ్యవస్థ అనే చీకటి ఎప్పుడూ ఇలాగే వుండదు చరిత్ర గమ నంలో భారతదేశానికి కూడా విప్లవాత్మక పరిణామాలు తప్పవు. (ఫస మూడు గంటల సినిమా (ప్రభావం ఎక్కువా? మూడు నిమిషాల పాట (వభానం ఎక్కువుంటుందా? జి : దేని (ప్రభావం దానిదే ఏ సినిమా, ఏ పాట_అని ఆలోల్చించాలి కొన్ని పాటలు మరచిపోతాం. కొన్ని మనస్సులో హత్తుకుపోతాయి. అలాగే సినిమాలు కూడా యప: సక్సలై ట్లు అంపే నాకు గౌరవం అని ముఖ్యమంత్రి శ్రీ రామారావు గారు (ప్రకటించారు. మీకు ఆస్థానకవి పదవి ఆఫర్‌ చే స్తే. అంగీక8ిసారా ఇ జ : అంగీకరించను పైగా ఆసదవిని రద్దుచేయవలసిందని సలహాయిస్తాను. (త్ర సామాన్యుల దగ్గరకు కవిక్వం వెళ్ళాలని మీరు అంటారు కదా ? మ్‌; కవిత్త్వం పండితులకే అర్జం కాదనే విమర్శవుంది దీవికి మీ సమాధానం ఏమిటి? జ; సామాన్యునికి కవిత్వం కూడా ఒక అనుఖోగ్య వసువు కావాలి. ఇతర జీవిళోవసరాల్త లాగానే కవిత్వం కూడా ఒక అవసరవస్తువు కావాలి, కవిత్వం దిశగా పౌమాన్యుడు పైరగాలి, (ఫ్ర: భావకవిత్వం, అభ్యుదయ కవిత్వం, విప్ణవకవిత్వం తర్వాత ఏరక మైన కవిత్వం వస్తుందని మీ ఊహ

243

జ: ఎటువంటి కవిత్వం వస్తుందో చెప్పలేను. కాని ఇంతటితో ఆగిపోదని మాథ్రం చెప్పగలను.

థ్‌ : ఇంతవరకు ఏమి సాధించానని మీరు అనుకుంటున్నారు ? ఇంకా ఏమి సాధించాలని మీ జీవితాశయం ?

జ : వాడుక థాష కావ్యభాష కావడానికి నేను చేసిన కృషి ఫలించిందని అనుకుంటాను.

అయితే నేను సాధించింది తక్కువ. సాధించనలసిండి ఎక్కువ. రచనా వ్యాసంగాన్ని ఆపకుండా సొగించడమే నా జీవితాశయం.

తః ్రీభీకి కూడా కొన్ని ఐలపినతలు వున్నాయి_అనే మాటలు విన్న స్పుడు మీరెలా ఫీలపుతారు ?

జ ? బలహీనతలు లేనివారెవరు? నా బలహీనతలను అధిగమించడానికి బలాన్ని “పంపొందించుకోవడానికి నేనెప్పుడూ (ఛ్రయత్నిస్తూనే వుంటాను.

శ్ర : జీవితానికి మిరు చెప్పే నిర్వచనం నిమిట్‌ ? మరణానంతరం జీవితం వుందని మీరు భావిస్తున్నారా ?

జ * జీవితం అన్ని నిర్వచనాలకు అతీత మైనది. మరణానంతర జీవితంలో నాకు నమ్మకం లేదు. ఒక వ్య క్తికొక జీవితం చాలు. దానిని సార్థకం చేసుకుంటే అదేగొషు సంగతి.

య: మహా (వస్థానంనాటి థీథీ గమ్యం ఏమిటి ?

జ : సామ్యవాదం నా గమ్యం.__కవిత్యంలోను, జీవితంతోను.

థః యువకులకు మీరు ఇచ్చే సందేశం ?

జ ? ఎవరి సందేశాలకూ ఎదురు చూడవద్దని.

(ఆంధజ్యోతి దినప్యతిక 186-889)

ర. ఇంగ్రీషు అనుబంధం

రక 102. ౧౦౫౫౩౦8131 వ స! వశఉలికి4క 10-2-70 కం కాటం 261602 శగ్గొర్టిరై 11066 లైంగి వగ

• 1 080285 1818 5020108 ఇం00108ి8 మిశ18108 6౯౭/౯ నటంగ/60 075100 010 00ల108 క 026951 19 7081 ఫైడిగలక, 301 & మ100, 044 & 460203 బం1101. గారల 34000 18 2 16162 01 శికిరేకి?&ి కెంం 266 116 661 18 + *ర4ల సం[801% ఇలీం ఏ8 018064 6 26 (090 660016 ౦18 శమమర6:198 6001007623. ఇశడరేడ06 2002183001 13 190 ఇ₹10 0 99 01004 16121100 ఉాలరేం॥. 8) 080% 10 (౦ [౧109 1 ౪83 182801 19860- మం98] 19 02991088 20001 టం మిడ2ర8ం 1మంథం9/ 36068 &ర3్ర్ట4 క ఇడ8 06 0 6 9180460163 0% భం ౯0813853 రేం0ట0మర063+ కం మి2రేడ06 188 6130076166, “& 06% కనడ 16 808816 €0 0) 4211 907 ఇ06. 0౯66411066 90 ఛ10% 0813138 106 1018800212 0613 *ల్వ1ర్రట్‌ 08 2] 6346600066 9103166282 11261113 6002608 ౦ 184809- 081% బ౦?60901 0 మింరం[0 గాలేలటక4 పంం4)/ ౪10 ఈం మడగ810106 1076- మల18 6 265601 ఢేజ3 [064120 90118109, 580 458 0099 10 +00 20200౪5 0020109108 1020 భం మం66338 26 ౪71249, “౪29 206 0213 న [00021 5:1 501 026 2150 10 609014 1108 €0 బళ 2౫21106 02486 1 106% & 0026210 గాషడ621వ08% 7821, (201 10 08 ఎంఏ [09664 ౪10 గ ఆవ 0 ౯811 ఇ%10 888 001066 8 1601081392 “2011001019” &క6 & 406 ళా గ. 100201111639) ఛసింక6 2011711166 200 2216960810 మ0% కం శ ౪219132118 106 గడ03202 50100008 05 100 93౬01021 6202 స (0:29 యల 00 911002 £09008) ఇ౯0ఏ4ే 189 8౯62 6010, ౪8 అంథ క 12101 23 & ఏ100]106 $0౪౯921130 1600216 0[ [06 లట”, శ్రమకు టు ౧౯9 & 90000773 05 క శే ? లో 1 1270 0092 581585 [02 1062881 228207 ౮68980” గీ 0882002860

చద్రి 0203 981088 రేం 116 కషిక్పససంకు8.11 డగంళి ఇంవరే9 08% 9889 010% : న ర “టా... బ్‌72ిగ్‌! 54౧542 ఉ 4786 అటాలిర? గంల0ల

ఉ& 008916 0 2ర60౯168 0+ ఇడ ౦0 61001681100

3 లు | 90645 “రా14మ10 "లట.

తీ9ిరే సుం8ట06 18 800181 8006.

వేం 80108 980% 40 1712489, 1606 క60051 ఇసీడ0 02000066 లర... తిరథ?& 5110166 918 506662 583108 186 16 ఇ&8 ౩01 1071166. 1930661201 టి ఇ2ం 5056 160132. 1 ౧02౯6 1106 880666 ౪6 యంగ. 12 006 తర. 788 ఉ4624 1108? 1 6101 86 ₹725. ౧౫ ఇ రజ 0౯1౪0 280, 062 0011 త౯ంర2 & 3610 ఇం:6 9460 198 షి 24 ౨066] 042 శి 962046, విత2868, (00 9269160621 01 “51 5 52000201 ఏడ2302యి ఇర8 కలం. 0066! & 2601080642 19571464 1 204 తీర! ౧06 09% 2006 వం 02%

01606 6 1871200

శళ621664 60 ౧6 108606 84 81686 60064 8 & 2552820 10 71248 50 కల 001 116 గ 3 2100 ఇంక లీ టం కంటు? [2 106 1250 2321/618 [0000౫ 6 800160 1676 డం 59960 “ర0601201ల &షరే యం 18600822 90615 8౯6 ౧౪18 61 గ కవి 015260412010 (| 1 6 పరి22?666 28 ర1%టు1(2016 01 ఇట 00౯-1011666 ఇంకరేః ₹ష10 &016 ౧50016 06ల?ల ఇండ 100 2౯6 1864 ర 106 2630600 &] 109508. 111 8130 4 న్‌ డత 1210 01 లుం 0 5108 0110 మ్‌10రం 06 క న! శ (05ంటంకి క యిటని:క18 - 2 ఏ8

12 వసరు 881 00669 15 16814. 60685100 1 208961 (| ఖో గి కీట 10906906 ? ఉం[టి8 4 రం032%6 ₹ 20 31 హ్‌ 1 66 5 6౦2౪0 ౪68, & రేంట0]6 28108 300016. 0 జ6 842 ౨01 ౧గ్ల్రా 0128209008: 00603 002 2 013 61146 30207లలీ! న 08 60011 10 86184 08 012 0778 105% +06 3000861 8000711100 86 టా కరే షర 1088102676 00665 9 తలరే 583 “5006 126, 10 కకం 9కి 1 ౯900, [ 8150010 01688 126లో

జై 0 ॥ (11 1260 00116 66 ఇంకక !)

• జ్ర 6220 స న 106 శ తర జ ₹606%6 11 ఛట్న & 02011100 0% 00105 8120021 01 1240900408 వ06మి.

247 [ ఉనన్‌ ఉ మత +15580 పె0201 తొగింగ204ూల 10 8 98710066 7060 25 2 ౨66 8036 ౪00 1066 (సం మ164 9016 120 & 5032 81866 00176060 న! 60201616 01908 01 80183655 120 0 026256 08900266 20464 18006164 0 9811-0010 ఇ96 0010 01463 16౯7180 0 820252౮ 2292118866 ఇ టం 86% 0% [2000 120 2 2౦౦0 జ వ్‌ వ 61088108 23కే ౯07128 గారింం98 10617 918812 219105 120 10 0130201280 206 00680 20026109 0౯110164033 ఆఅక£800-6౯240 [0291209 0141860 01 016 ఇం001ట6 వ060 ఇ పా శః 800 09 00003 201166 0, 2828166 0) వ11166 296 9211666 09 106 3006061613 ఇకన!023 10 6206806 అార్మేరై11 18508111 10 ఈ636018166 18460606 99121 120 [06 1010 0684166 206 తట 6౯2656 41561659, $21(061658, 1161633 శజ2మిడి పంల. గ! జ! క! శ 10 2 002 ?27 [3స6రే ఆ0 06858513 ఓఏరే 1502020091 వైజం11610, ర6వ్‌ ఇం1001881౫7 206 08 50 ౪68) 6019 2713866 ఇ92302096 ళష/)110081 4009164060 ₹1ం31 2011107 2క0802]111031 896 902202641000281/ ఇజ70906 0000 శ210166 800%. ర్‌! పః

248

103 శమ

1 0206 10 కరం'2086 00 3:6 [000108 ౪168 ఈం 10160600 0౯ ర8౯081138 18 068 ౯౦9౯689176 38628 286 10 ?ట్రంం6 06 ౧6౯80881 0110136000 ౬16 91254 2 076౯31 296 [640108౧1 607010- (10825 ₹౯116%6) &88006121100 15 0000 206 [ ₹0016 108౯0641 69640136 శ19 160215. 4&5 800% 1 28 060609 86760188 &11 9097 0009601003 ₹10 ఉ0600& వ£0810683176 ఇ14686 5300146400 *ఇ0110% 13 286 06000108 & 980% 2200061.

న వ వ! త-7-70 1-00 4. సక్‌. 104. 0౦-బకం66006 ఇ ఛాషంకి ? (౧౦-618007ఆ? ఆ£ శాషేజ 9

డ?198 ౦00006 111 110 ₹89 00 కెశ్‌డిరే!8ంు 10 260964 ల తీగొం-గి3120 ఇగ11076ి 00818౯6806, 1 ₹89 8022001364 8౧6 ఈ13800013- (66 €0 106 మజ? 1888 9100 ఇం?6 801 10 మ 10108. స 18 10౬ పెం0659213/ 1086 1 980416 08421086 811 10 206 0% 608%9159108 264 0౫188108 86 270 060 02236 01 9% 613089. 52800 1 10 929 క 036686 0౯ 2 వ0౪7013+10020/ [00౪708౯ ప [0804 6761)/9/060౯6 ఓ పైం1146 6084986 ౦1 212 ౨౦601085.

06 ౪67 610880 0 6 0081626006 “00-5౯0378[068 &౫0 ౦౦-౦౨1౩0607%3గగ” 189 0003 85 669076. ౧౦-౭౫15 72౫032. 118 ఇండ? 0౦-9150078%0 0౯౪8802 486 శల, 0% 0006 10016 18 80 ౯60౯660214108 ౯00 ౧63100, 340008. ౨8118120 &29ఆ వెంంం1ల 01198? 18 18 90 1౦06 క&6 గౌడ191%6 ౧6182 18 2180 90% శ096, & 200౯ 20846176 0088014108. మేట్స్‌ [16068 ₹111 1011 20 26500081 10786038 12౪06 0606 9046 24 18 626 211 146 18 వంం6ం6 ? “₹/6 201066 ౦0 10 00016. 00” 618 1010006. 00 అరక 041 2680003101.” 50014 చ 00 10 201066 0 6 82015028 0% 106 0080280006 ?

249

205 211 61084006 4 18 0168౯ 24 భం ౩076000001 0 0618 19 6201021068 &11 2760668 10 1684086 01081 ౯6186089 ఇ10 ఇలి008ై.. తలి ల౦ం౦2090 0 0028946068 16 &0 68913 ౧౦99101110. తళ చ15 (0000300 15 18 800 06౯ రేంట/ 60 0960806 &0 20050616 01 0016-= 128120 6210000164 200806 భం ఇం068 [009 (90 2600163 ం030110 0108132 06౯10 26811098 (056 [ంయు 08౯ 962౯688 1618000228 60౮౧168 29 ౪611 ?

1౧01 ఇ6 1870 1030 & ౪61 క్రం04 0౧0౦౧౧9810 ఇ₹8100. ₹/23 అలల. 2621 [౦ తం&0 31ట, 2016836 8088 *21165, 18 ౪611 9180 298టూ66ీ. ₹6 210605, 166910 2 8౦1668 008006 0 86206128. 29 0ల ౪2084228 206 8214108 206 1646108 196 శ౯౬0-43[4గ 257010010౫. 105164 *6 9276 2౧26866 2 0106410 2066 0188011866 2 43145రతు.. 802 5000 [05 ఇ026 129 06609, 296 15 8020060108 0౪29౨6 1610. 208611 811 1 పేడళ6 €0 88) 26 19 03000056.

ఏ%ష1 31౬ క₹768516060ఓ 6౪01240045 ₹71(655) ఉ&క800126100 తీ9ిరేలీకడ ప౯డరే660 తీలేరే?688 ఏ 46 ₹|60/608288 60100) కరేంి8026-13. 000 స. 2 కం161 920902 60%. ౮౪౮౫౩, 16ఇ 06181 ౨4466 ౩ 18-11-1970 105. 00-0161021100 ౧౮౦9916866 0: &11 106412 ం?01364004107 శషం5ి 3390014600 1 ఇల టం ౪1608 09 శ[0606 1208028809, 6501008168 10 ఈ102606 ౧4౯6 0 1064112 2336000166 1% 0:181 ౧౦46౯ భం విఃంంం1రేండట 8810 ౦1 వష! 881 (0౯691620 ం౪70116100820 214009 3300181105, ఉంరకింత) 10 ౪0100090 1168 [0ము8608 00 ౭701161008 1465” 4930014100 10 ఉరిరికి8 86658 &06 8101148 00061 0£88016&161003 +1క138 888006 10 ర1ం:684 గ8516 001086 0030800/.

250

2 ₹76 0011676 40 (16 0526402 05401 20 0౯88818210 అల్‌ ఇ190 ఇ148 కయి 00116౯20 నెడల. 204 211 0080110684 10 ౨౭౦౧165 72౯ అం108 ₹8క66 10683 10 10 60206 19 2 13001081 విం౦6క81%/.

తె ₹/6 90164 ఓడ 186 0౯65624 60005 19 1920 0" 2౯౧066 వం70120100%5 8881034 190618]11500, 800121- 1000612115, 6010918]11800 &06 ౨౦౦-౦౦0100121180 811 076 (6 ₹0016.

4 ₹064ల 10666 01000081800658 80 ౨600168 ౪౯10ల ౧21 ₹600210 20౦౦86ల౧64 10 116 &ల066 50౯2281639 ౦౯ (౨6 ౯౫౩౬18 286 €02816 998 ఇ8866 19 వెంత్ర&1 తంర898 206 06001 92216 ౦£ €౮౦ 90200). 2౯0/7 ౧౦6౪ 548002 80 వ2918౯2%1 2064 0606153 1416 110 పేడ?6 5%80%0 ౪9 116 ఇ₹8 ౪100 ఉం ల8లం16 01 ప88ట88 ౪10 888 *వరే ౧6౦. ౧015 802164 0 6040126064 0 211 (16 6701210087 ప

॥ రొ [0 80028015 0౯ (16 468 &గ౦-48188 ₹706౯0 ౧౦౧[8౯6- ఖంఠ 10 06191 0876 ౨౦6108 60 40 ౪14 (16 వం౦౧|6ఈ౩ 510౯028816 18 ఓం పన ౦003080 166). 2106 00114200126(08 ఇ1% ముంరేఖంంి 806 500121 [00ల)8150 18 06[6702609&1 50501౯69 286 *1 16 ౧౦౫0264016 భం! 61608604 1౧) 46 ౦9 లూ. గర 18 +₹65/ ౭8౯ 0 61౯ 5108402 0% 00-6౫(566006 286 60-61800760/. ₹76 8002921 60266006 0118 601)420054010816€ 3206. | ర 9 ీడ?0, 1టం[026, 96801764 10 '0లు 20 గ11-20612 60- అ౨6122600 00మ%8411466 0 వంళ011010020/ 1౯116, 10 0౯88591306 +ఓ6 అం9?680100 01 20701360080/ ఇల 206 2౯01368 50006 (1006 961 ౫687౯.

5%! 35 204 413 మట [28025 276 0660 6160166 28 ౧0876068.

(54) 521 821

(వ్‌6ీ.) 4203 8 220021 &96 ౦౬8600,

17668 5206424, 6181-32 866 వ 18-11-1970

251 106 ₹రాకకుక మలం

19 మ 020&010/ 29 వె68164604 0 స1472 20211212 5282400 (తుంరేకాిడి, 1 0006602 010 25664 0 అరల శాల షడ09 టి 8౬082 08 18 060, 99 (16 01006 0౯2003 2 నం ౨6181 03 “082౯868 అ 5661100.

4 [80080 2264 [ &౯6)0106 00076969 0096 1 10612 ం-0౯6102600%2 ౧౦౫1166 ౦౯ టం మం7018010820/ ₹7011615) 602760-, ౪09 గం & గం ౨ల|1 0% ఆ 00688108 0596 [0018 ఉక£0- తీ51802 106 ౧090610066. 9 2651 19 20 2205 08 96 1881 0% 802200 206 2380061209. ₹7౯11ల3 286 1066116000218 [౪84 901 16 16 80 2000811608066, [0౯ 1 0౯8 8805 ౪/21 006 102 )600816)/ 400109౯007.

06 6012600820 060? ౯820132108 18 ఈ 16 00 [000166 ౧3 2 ౮౦౪800” 166 50216. 14౪211 66 28 ౦0౭8 కంల 0 ₹/114603 అంగుమ!టంతి 10 [200900 06 09మ[మల01 18 $0 021 60910 ₹%10 26 788108 ౯016001688 81008810 [09 30612158. 1౬18 [01 €6 00016 40 0[0056 106 [0022 05 5816. 1 06 60016 001102 22 2మ6కే వ108816 ₹7214ట5 ₹111 270 10 $40008 1 1 ౦౦౨10ల1ట *101

సీం? 00[మ1196అ01 10 శ8ంం80ు. 0% 048 ల18 06 “పంగ! [08 ?

₹76 ₹/16% 10 06 ౪1 082 06౦016 038 కీట 206 810.

వ్‌ 321

గర జరేనడ3

(డట01 మం 31-12-1970)

252 107 ఉమా స్‌ శసెత010గ 778116 008826116158 06 &68 016066 8%0ఇ8 049 (16 మెంమి0008 0 కం లం14360080 ౧66౯5 &కం00126€02 61038 +1ం పైల108ి 0% 6016786000, [67016893 5 769౯01 ౧09 606 1605965, రే31108. చల 98006 0/0డే, 120963 ₹0102 [ *681156 2౯0 రేం 10 0 6౯౦06008 2202181581 0౯106 011601] 31002408 86 జ 106,

రర08 కుజ ౫168, 1 ₹?008137 85580066 1084 +66 1068 రకర ₹785 2 16-108 రే101100ఆ0సు.. 307 264010 30౯68 6౯7641 డం ఈ 3 2 8686 001816 09౬ మ 0870.

జె6198 9216 10% ₹ ఇ2016 [0౯ 06 తీ[1[ & 8098 0% 616 20 9018౬ ఫ20252మరో6, 6౪60 28 [ ౪0014 *7146 2 012091 8098 [0౯ 10800121 ₹628005.. 1 ₹8 60 3066౯ €16 12156 1007659100 + ౪96 20 01043 256 6201 10 5010 €66 ఠం +౯0రీరే6ర 0౮0016.

'మం?0 13 & 10201 0 €ం 019770 18 09 9060181 చ మె కలమజనం 02 6 0416 1401314 "650 0866 001 11 )6౬ పంట శ ఏ0 ₹081160 1080 118 & 186606900౯ 10 1064186 10 )0668 24 2. భర ఇంక మె? 00001663 ఇల6 18 1810, 40168 ౧౦66 26 ఓం +₹65/ పైం08 00 18 16 [216 02096 0 / 0009186465 టా168.

1 ఉమ 2180 605% 0008056 1 728 002016 €0 4 |

శి శీ గ 0200188 ౪062 ఇన 40 ₹00016 01711 520%, *౯2 606 ఇ160 616 ఇ డి చి ఇ1౮6 ౯601639100, 760 ం88 [20 (06 0౯681 01711 ౫౭0148 28300141109, 9568186234 0 (16 తషరే [2

గీలిరే 36% మ [06% 3 11 106 ౯ /'

• 801 01806 అ ఇంఇ. 1613 217803 096 ౪10 ఈం కళకు వ ౪6 68113409 0 16 22౧16666 0 16 120868, ౪1268 6 10 7662631 118 మంయర066 02 [1/ జీ 10 ౯611676 మం గంట ఓం వ26814603%10 06 ౪06 స | 166009 0014006 60 66 20 07౯61220 9టు06౯ 06 టం 0220124608. 1 ౯6 అం ౧15. &28221 00%) €0 2110౯ 100 10 08 2 ౧౬౯౯౧9౯ 10 6 శ66 ంగీ 0490710 పం 25తే 0₹ 04౯ 9107600684 ఇ 2 06046 6616120643 స్తో సలి వ128 100813 0 (16 కిల01424002బ 14608 తీక061140% క్‌ 6 టల 591 321 సడ 297862 10-6-77

2కు ౩001. స్వదస్తూరి 108. వెంగ(ణావుకు లేఖ గంగి వి గగ వ్‌ాకం?1 టల లా మళ్లు గల్లా / రల గరా గ తోలును? టు స త కుట కీయ గాలు జల రెలా బోలులర అల అట్టు

254 మంచ నా టా లా ఆడా! య ౧ లి పటటా న = జరీ = సం ఉల ఓ జటలు దయ్‌ ఏ టట్టు బృ. ర్రంలంర్సా శం టు నలా ద దం, భేలణంం చెల త/ఖీంన స ( ఎలో బాకి నొపా 4 తా అహరు క్రొకా శా సార్‌ ప స అజాళ్ళన్తిచ్‌ 4 ట్‌ లాటా న్యా దగా ల? వ కా. టా కయాంత్‌ అభితాల చల తాడ్‌ నంట ర. అంకెల కన తోట్‌ లల తో నింరాం బా తాం లా 60 ఆచం ఎటిారలలు చలి కాన షాల్‌ ర్లత్ర వల్లో ల. చల్లు వ్యరు భా వ బటు ళు తవ లంతా తెపెటాత్య న చాన. ప్రగల్యా సేం ॥ టా హా శోల్త్ర వల/ కళ్ళ దభ భీర్య తల నీల్‌ పేమ స ర ప2 ఈం తంత్త్రుతి డ్యూ గాగ. “ల్ల తలని వన తా ఫ్ర,

255 109. విరసానికి సంజాయిషి ఫశ్వ్గతనళ్లరంన్చ్త పా వ ంలతినొ బై రా షాజరాపాలల రా చన సారా లిపషిచందిన్తూూం అకనవాాడాాం అల నా చా రూంల గా లాం అంతం ల గెల చడం తంల పా గ. యదా 9 టటగగై న. దనం అతాయ ట్య గాథల ఈట్‌ నాం టూ మిల స లదగణ తృ? ఇం (్ర్ర లం2 24 లాంతరు నాక లాటి కలలా ష్‌ ర నరం

256

భర్చినపాలగా లతల షి చాటీంపి తంత ఈం అంతా జేసయం పాత భా 2న ర్‌వాగు చఉహిడో 20 రొట్ట లట్ల తోలి త్రతళ్లాంం్ర న 4 ణా కం తు బా స

చచ సలం రల ౬+ టై (౮ దక్ష/? కాం భా యు వ్‌ వ గ.

257 మ చేశ న షన) పండ ఇం నటం న. ప క్‌ సొస్తక్క* శా సన స ఠాస్యచ్చా, శాతారం లా-" తాతా ఈ బాల్‌ లాలా వ ల గ. హ్‌ న లక్‌ దురం య టల ంన్టాప క ఉఅలఖు దని ఆంాా శళరోం ల ర

25 "క దళ స్టా స ఆ న అనీ లి 5 నేర గా టో ల గల్‌ రీ సర్ధి లీ లర శా గ్రోలి న్లో సన ఖే సై వ్‌ న? లు ళ్‌ నా స్స్‌ సు క గాకాన్నాననా స న్యు కం గ పా వ్‌ 106 27, ( లా అ" గ బ్ధయలః (గంధాలం్య (ఈ. ? ఈ తోటి పాయ వాద్‌-600 సా

| ల ః. సం న న నా. ర ను సళ్ళ న్‌ స ము నా న స తనా చ .. న. [ యట టై ఎ ॥ /1 ఖు ఇ / హోం _ | ; ఇ ౮ ॥ 1 స [గా రేగ సట! గ / స త్తశ్ను - [ / ' శ్‌ . జూన్‌, 19083 వ క ఈనాడు అన్ని భాషా నిధుంటువుల లోనికి ఒక కొ త మాట (సమేంచింది-- మే

• నక్సలైట్‌. పది మంది, వంద మంది, పదివందల మంది, వెయ్యి మందిలక్ష క, |) క ళా” . మందిని ఈ పేరు పెటి చంపినా ఈ మాటని మాత్రం ఎవరూ తుడిచిపెటలేరు. శ! న్‌ న. స 1 ఇ టం 4 స కు 12.1070 |