సా స్‌ు శ నవే రత ర న. తు మ ల ము /|

కలల న ర నట డర న క స న న ప కు ర ల మీ శ్గో [తన్మే ర సార ననరిచ న సర. కర న కర న న న క న 1 +] గ ల | | క /| | | 1

| అ ॥ న ,| ఆతలగుత్ర = " ః అతనునా క ఆగ కకం? రానొదుల అయ మడి [ | క. /

ర౮ానూనుజు రామాయణము నుందర్‌ కాండను క వక 430౮6౮ £15 వామలూరు జన్ము వాగమృత మ్మిది తేనె లొలుకు తేట తెలుగు లోన (శ్రీ మభ్ర్రీరంగం నల్లాన్‌ ఛక్రన్ధి రామానుజాచార్యుల అయ్యనవ్నార్ధగారు

5గ| గడగడ సిలంగి ఇసి త సిగ ఆ వ తి వే వ కి. 8/5.1.0. గస లింగ గాలంట౬ట ౯191౬6110౧ ౭౫ 1996 రగ 1,000 000165 లర త్‌ అ గల[0! ల గ 0 గీ ప ౧గ౦6 ౧౩ 75/- న. నిజిరి//5060 5)/ ఏగ€ త౫౭/2 ౧౧28౯272 గగ౪ 51-8-40/45, గణగి! 6౦010౧౫, 568002021026[౧2౧2. /15250202602గ - 530 013 ౧19 000% 19 ౧౪౦1190౧66 ౪1 ౧6 గగిజగం14! 2551512౧06 0 మ కక ప క క ల. ం౬6/ం510414స1తగి'9 ౪౧౮౭ ఆ? 90౧6౧౧౪ "|16 10 ౧౮91150 గ6|1910౪9 0015" [0 ౦౦౧189: [1/6 ంణిగగరంిగాగ1 ౧గగషంగ లగి. 26, 14౧౧౬12 6౯౧౦12౪6, 16౧2201౧, 58064౧66/2026 - 500 015 ౧1౧186 26 లో గరిక ప. ళ్‌ ఇ ణా న ల క _ 40, 4౧౧౭ 6౧౦ టే € కళలను. సో | జంగం స ఆ వ? 5604౧66/౧2026 - షి తబ టో టా. దిగ౦గ౧9: 7747873. స ట్‌ కకక న్‌

నిన్హుపం ఈ సుందరకాండ ప్రచురించే భాగ్యం నాకు కలిగింది. రామాయణంలో తక్కిన కాండల కన్న యెక్కువ ప్రాశస్త్యం ఉన్నది సుందరకాండ అటువంటి సుందరకాండ తెలుగు, వారికి తొందరగా అందించాలని ఆరాటంతో పూనుకున్నా, అనివార్యకారణాలవల్ల (ప్రచురణ అనుకున్న దాని కన్నా ఆలస్యమైంది. ఆకాశాన్ని అంటుతున్న కాగితం వెల, అనుకున్న దానికన్న పెరి శృయభారం, పనిరో ప్రయాస, ఎన్ని ఇబ్బందులు పెట్టినా, సత్కార్యానికి చేయూత నిచ్చేవారు ఇంకా ఉన్నందువల్ల, ప్రచురణ సక్రమంగా జరిగింది. ఈ గ్రంధ ముద్రణకి ఆర్దిక సహాయం 5౬ లా

అందించిన తి తి దేవస్థానాల వారికి ధన్యవాదాలు, సరసమైన వెలకి కాగితం సరఫరా చేసిన వారికీ, శ్రద్దగా అక్షరాలు కూర్చిన వారికీ, సత్వరంగా ముద్రించిన ముద్రాపకులకీ ధన్యవాదాలు.

జయ చక్రవర్తి

మనవి

రామాయణం అచ్చు వేంయంచటానికి కన్నా అనువదించటం చాలా సులభం. రావూయణం ఆరు కాండాలలో ఐదవ కాండం ఇది. కౌదార్యంగల సంస్తల

సహాయంతో, వదాన్యులైన వ్యక్తుల చేయూతతో ఇంతవరకు (ప్రచురణ జరిగింది ఇంక మిగిలిన ఒక్క కాండము- యుద్రకాండము- అచిరకాలంలోనే ప్రచురణ జరుగుతుందనే నమ్మకం.

““వరాలం యొక్క స్వరూపం అవికలంగా భాషాంతరంలో తెలపడవేం అనువాదానికి పరమ ప్రయోజనం?” అనీ, ''మూలభాషతెలియనివారికి మూలంలోని అంశాలు ఉన్నవి ఉన్నట్టుగా అవికృతంగా తెలపడమే అనువాదానికి పరమ ప్రయోజనం? అనీ, శ్రీ ఉమౌకాన్త విద్యాశేఖరులు "పల్నాటి వీర చరిత్ర" పీరికలో వెల్లడించిన అభిప్రాయం నాకు సమ్మతం, తెలుగు మేప్పర్లకి అనువాదం మీద వున్న యేవగింపుని తెలుగు పాఠకులకి అంటించారు. అనువాదాన్ని మెచ్చుకొనేటప్పుడు తెలుగు సమిాత్షకులు “స్వతంత్ర కావ్యమా అన్నట్టు ఉంది?! అని మెచ్చుకుంటారు. అనువాదం ఎంత కష్టమో తెలుసుకోవాలి అంటే రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారి “సుందరకాండ' అనువాదం, ఆసక్తిగలవారు, చూడవచ్చు. “ఇది వాల్మీకి రచనకి అనువాదం లాగ ఉంది” అన్న మెప్పే నాకు గొప్పు.

సీత హనువుకి చూడావుణిని ఇచ్చిన సందర్భంలో మూలంలో “ ప్రతిగృహ్యతతోవీరో మణిరత్నమనుత్తమం అంగుళ్యా యోజయామాస నహ్యస్య (ప్రాభవద్భుజ'”' (సర్గ38ి-శ్లో 70 ) అని ఉంది గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యలో హనుమ చూడామణీలో వేలు దోపాడని ఉంటే, చాలామంది వేలుదోపాడని రాశారు. ఈ రామాయణంలో 1653వ పద్యం ఈ శ్లోకానికి అనువాదం.

(ప్రచురించిన నాలుగు కాందాల లాగే ఈ కాండం కూడా 'శ్రైచూన్‌ కందాడ వెంకటాచార్యుల వారికి, ఉషశ్రీకిి ప్రా। కోవెల సుప్రసన్నాచార్యుల వారికి వినిపించాను వారికి నా ధన్యవాదాలు. తీరుబా-ఎ లెకపోయినా, నా కోరికను మన్దించి పరిచయం రాసి ఇచ్చిన చిరకాల మిత్రులు ౬ బూదరాజూ రాధాకృష్ణ గారికి కృతజ్ఞుణ్లి.

ఈ (గ్రంథ ప్రచురణకి తోర్పద్దవా రందరికి నా నమళ్ళతాలు.

1996 మార్పి6 రామానుజాచార్యులు

నరిచయం రామానుజాచార్యుల వారిని 1959 ద్వితీయార్హంలో అబ్బూరి రామకృష్ణరావు గారింట్టో మొదటిసారి చూశాను. విశాఖ రచయితల సంఘంవారు అబ్బూరి వారి పర్యవేక్షణలో సిద్దంచేస్తున్న నన్నయ్య పద (ప్రయోగకోళంలో ఆచార్యుల వారు నిర్విరామ సేవ చేయటం చూశాను అనేకులు చేసేపని ఒక్క చేత్తో చేయటం, తెలుగు అభిమాన విద్యగా చదువుతున్న వారికన్నా శ్రద్దాసక్తులతో సమర్ధంగా పనిచేయటం నన్నాకర్షించాయి. అందులోనూ (ప్రతిఫలాపేక్ష లేకపోవటం గణనీయం అందులో వేలయినా పెట్టుని పెద్దలు సంపాదకులని ప్రచురణ కర్త లన్నప్పుడు నిర్భయంగా ఆక్షేపించిన ఆచార్యులవారు మనస్తత్వంలో నాకు సన్నిహితులైనారు. బహుకాలం తరవాత మేమిద్దరం హైదరాబాదులో కలిశాం, అబ్బూరి వారి దగ్గరనే ఇద్దరం అబ్బూరిని గురుస్థానంలో ఉంచి కవితావ్యాసంగం మానటమే సాహిత్య సేవ అని గుర్తించిన వాళ్ళమైనా ప్రవృత్తి దోషం వల్ల అప్పుడప్పుడు ఏవో రెండు పద్యాలు రాయకపోతే ఏదో హ్తాపం చేసినట్టు బాధపడుతుండేవాళ్ళం. అదో సమౌనశీలవ్యసన ఫలిత మనుకుంచాను మా స్నేహం (ప్రవద్రమాన మయింది కొన్నేళ్ళ కిందట ఆచార్యులవారు వాల్మీకి రామాయణానువాదం మొదలు పెట్టి బాలకాండను విడుదల చేసినప్పుడు వారి ఆనందాన్ని నేను పంచుకున్నాను - ఉష్నశ్రీతో బాటు. అప్పుడే యుద్ద కాండను పరిచయం చేయాలన్నవారు, నేడు సుందరకాండ కాపని చేయమంటే విస్తు పోయాను మరల నిదేల రామాయణ మనే ్రశ్న వేసుకోటం లేదు. “ఏకం సద్‌; విప్రా బహుధా వదన్తి'" అన్నట్టు భారతీయ సంస్కృతికి ఆయువుపట్టుయిన ఆదికావ్యం ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో కారణంగా అభిమాన కావ్యం. వారివారికి అర్హమైన పద్దతిలో చేతనైన విధానంలో రామాయణ కధను వెలువరించని భారతీయ భాషా సాహత్యం నాటినుండి నేటిదాక లేక పోవటమే అందుకు తార్కాణ. జైనులు కూడ రావమూాయణ నాటకాలు రాసీ ఆ కధ మతాతీతమైన మానవోత్తమ గాథగా మలచాలని (ప్రయత్నించారు. కాల(క్రమాన అనేకమైన అవాల్మీక విశేషాలు జానపదసాహత్యంలో గిరిజన భాషలక్కూడ వ్యాపించాయి. వాటిని తాలగించి వాళ్ళీకి హృదయావిష్కరణ చేయాలనే సంకల్పం తరతరాలుగా భిన్న భాషా కవులకు కలుగుతూనే ఉంది. ఆచార్యులవారిక్కూడావాల్మీకి రామాయణాన్ని గీత కావ్యంగా అనువదించాలని, యధాశక్తి మూల భావాలనేగాక పదబంధాలను కూడా ప్రయోగించాలని మనసయింది రామాయణంలో రాముడి (ప్రసిద్రికన్నా సీతా (ప్రశస్తి మహత్తరమనీ, ఆమె సంకల్పించి ఉంటే రావణ వధ తానే చేయ గలిగి కూడ ఆ (ప్రతిష్టను భర్తకే కల్సించిందనీ నమ్మేవారున్నారు. మా గురువులు పళ్ళె ప్యూర్ణ ప్రజ్ఞాచార్యులవారు అసలీ (గ్రంధానికి సీతాయనమని ఎందుకు పేరు పెట్టలేదో తెలియదని బాధపడుతుండేవారు. సీత విరాట్‌ స్వరూపం సుందరకాండలో (ప్రతీయమానమైనంత స్పష్టంగా మరెక్కడా గోచరించదు. సీతాంజనేయ సంవాద ఘట్టంలోని కొన్ని ప్రసంగాలు ఆమె విశుద్దవర్తనకు అపచారం కలిగించే వనేదుర్భావంతో అనేక కవులు వాటిని తము అనువాదాల్లో నుంచి తొలగించారు. యథా వాల్మీకమైన రామానుజాచార్యుల కావ్యంలో ఆ అపచారం కనిపించక పోవటుం

ముదావహం “ భర్సుభక్తిం పురస్కృత్య రామా దన్యస్య వానర! నస్పుశామి శరీరం తు పుంసో వానర పుంగవ! యదహంగా(దత్ర సంస్పుర్గం రావణస్య బలాద్గలా అనీశా కింకరిష్యామి వినాధా వివా సతీ!” ( సర్గ 37- శోకాలు 60,61) పై శ్లోకాలకు ఆచార్యుల వారి అనువాద మిది “వానరేంద్ర! భర్సు భక్తిని తలదాల్చి దాశరధిని గాక తక్కు నొక్క పురుషు మేను నేను ముట్టుంగ జాలను సకల వానర గణ సత్తమ! విను! మునుపు బలిమి రావణుని గా[త్ర సంస్పర్శ మేను పొంది యున్న దాన నన్న నేమి చేయు దాననే ననీశను సతిన్‌ దిక్కు లేక తెలివి దక్కి యుండి?'* (పద్యాలు 1580, 1581) మూల రచనలోని పదాలను కూడా తెలుగు అనువాదంలో ప్రయోగించిన వైనం గమనించాలి. రావణ వధకు శ్రీరాముణి ప్రోత్సహించే కింది మాటలు సీతా స్వభావానికి పరమ నిదర్శనలు ““మత్క్యాతే కాకమౌత్రేతు బ్రహ్మాస్త్రం సముదీరితమ్‌ కస్మా ద్యో మా హరత్త్వత్త: తమ్‌ తం మహీపతే? సకురుష్వ మహోత్సాహ+ కృపాం మయి నరర్షభ! త్వయా నాధవతీ నాథ! హ్యనాధా ఇవ దృశ్యతే (సర్గ3$ి - శ్ఞొకాలు 39,40) 'పై వాటికి ఆచార్యుల వారి అనువాదం * “కాక మౌత్రు పైన నాకువై బ్రహ్మాస్త్ర మున్‌ జపింప నయ్యె పూర్వ మందు ఏటికో తమింతు వీవు నీనుండిన న్నపహారించి తెచ్చినతని రాజ! అందు వలన నెరపుమూ మహోత్సాహమ్ము నరవలేణ్య! కృపయు నాయెడలను నాధ! నిన్ను బట్టి నాథవతి అనాధ పగిది గాగ కానవచ్చు గాదె?” (పద్యాలు[625, 1626) దర్భను తీసి జపించి (బబ్రహ్మాస్త్రంగా వాలిచిన విషయాన్ని కూడా అనువాదం (ప్రస్తావిస్తుంది. మూలంలోని 'నాధవతి' అనే అపూర్వ ప్రయోగాన్ని తెలుగు సేత యధా మూలంగా అందిస్తున్నది. అనువాద విశేషాలను వివులంగా చర్చించే కన్నాకావ్య పారకులకే ఆ అవకాళం కల్పించటం మంచి దనుకుందాను. ఈ రామానుజ రామాయణం జనరంజకం కావాలనీ, త్వరలోయుద్దకాండకూడావెలుగుచూడాలని అపేజ్షిస్తున్నాను. ఆచార్యుల వారి పరి(శ్రమ విద్వదాదరణపొందుతుందని ఆశిస్తాను. "్పాదరాబాదు బూదరాజు రాధాక్షుస్ట 18-2-96

కీశే! బ్రహ్మశ్రీ చెరుకూరి అచ్భుత రామయ్య గారి ఆత్మకు శాంతి చేకూర్చాలని కీశే (ూర్‌ ఇళయనవ్యల్లీ కొనూండూరి రామానుజాచార్యుల వారి ఆత్మకు శాంతి చేకూర్చాలని హనుమ ల్లక్మణ సమేతులైన సీత్రా రాముంకి (ప్రార్ధన. చక్రనర్తి ప్రురణలు

కథా నూచి పుట సంఖ్య 1 హనుమంతుడు మహేంద్ర పర్వతమునుండి పైకకయుట | 2 హనుమంతుని సాగర లంఘనము 6 3. హనుమంతునికి మైనాకుని సమ్మానము 9 4 హనుమంతుడు సురస నోటు పరచుట [3 5. హనుమంతుడు సింహికను కూలనేయుట [3 6. హనుమంతుడు త్రికూట శిఖరమునుండి లంకను గాంచుట 13 7, హనుమంతుడు లంకను గాంచుట 22 8 హనుమంతుడు లంక నోటువరచుట 2ైతీ 9 హనుమంతుడు లంకలో ప్రవేశించుట 27 10. చంద్రకాంతి వర్షన 30 12... సీతాన్వేషణము 31 12. _ పుష్పక విమానమున వెదకుట వ్‌ 13 _ రావణాలయమున వెదకులాడుట 38 14. హనుమ రావణాంత; పురమును గాతచుట 40 క్షే5్‌ హనుమ ని(ద్రైంచుచున్న రావణుని గాంచుట తీత 16 రావణుని వరాంగనలను గాంచులు తర 17. హనుమ మండోదరిని గాంచుట 438 18. హనుమ పానభూమిని పరిశీలించుట క్‌0 19. హనుమ సీతను గాంచలేమికి చింతించుట క్‌ 20. హనుమ సీత కానరామికి కారణము లూహించుట క్‌ 21... హనుమ సీతకనరామివలని కీడు తలంచుట క్‌గ్ట? 22. హనుమ తన కర్తవ్యము నూహించుట క్‌ర్లి

23 హనుమ అశోకవనమునకు పోవుట 61 24. అశోకవనమున సీతను వెదకుట 62 20. హనుమంతుడు సీతను గాంచుట 66 26 హనుమంతుడు సీతను గుర్తించుట 68 27. సీతను గాంచి హనుమంతుడు దు;ఖించుట 69 28 హనుమ సీత దురవప్పనుగాంచుట 72 29. రావణుడు సీతను చూడవచ్చుట 75 30 రావణునిచూచిన సీత దురవప్ట 78 ౩1 రావణుడు సీత నాస గొల్పుట 80 32... రావణునకు సీత బదులు పల్కుట 93 33 రావణుడు సీతను నిందించుట 86 34 పీత రావణుని తూల నాడుట 86 35. రావణుని కోపావేశము 87 36 రాక్షసాంగనలు సీతను బెదరించుట 11 37 లొదరింపులకు సీత యేడ్చుట 95 38... త్రిజటా స్వప్నము 101 39... సీత తన్నుతాను తిట్టుకొనుట 106 40. సీతకు శుభనిమిత్తములు తోచుట 107 41. హనుమసీత నూరడింపదలచుట 108 42. హనునుంతుని రామకీర్తనము 112 43. సీత వానరుని గాంచి చింతకు లోనగుట 113 44... హనుమ సీత నొమె వృత్తాంత మడుగుట 114 45. సీతతన వృత్తాంతమువెప్పుట 115 46 సీత హనుమంతుని రావణుడని భ్రమించుట 117 47 హనుమ సీత నూరడించుట 119

43... హనుమ రాముని గుభరూపములను వర్ణించుట 121 49. హనుమ రాముని శోకమును తెలుపుట 124 50... హనుమ సంపాతి యుపకారము నెరిగించుట 126 $1.... హనుమ తన్నెదింగించుకొనుట 126" క2.... హనుమ యుంగరము నిచ్చుట 128 క... సీత రాముని కుశలమడుగుట 129 కశ. హనుమ సీతకు బదులు పల్కుట 130 క్ష... హనుమ రాముని విరహము నెరిగించుట 131 56 సీత తన దుర్లశనెరిగించుట 132 57... సీతను తనమూవున గొంపోదునని హనుమ (ప్రాత్రించుట 133 58... సీత హనుమతో తాను రాజాలనని చెప్పుట [135 59... సీత ప్రత్యుత్తరమునకు హనుమ సంతోషించుట 138 60. సీత అభిజ్తాన వృత్తాంతము చెప్పుట 138 61... సీత రామునికి సందేశము చెప్పుట [41 థ62.... సీత చూడామణి నిచ్చుట [143 63... హనుమ బయలు దేరుటకు సీత అనుమతించుట 144 64. హనుమ సీత నూరార్చుట 146 గ5.... సీత హనుమంతుని సాగనంపుట 150 గర... రాక్షసాంగనలు రావణునకు హనుమంతుని పని విన్న వించుట 153 67. హనుమ రావణ కింకరుల గూల్చుట 154 68... హనుమ చైత్య ప్రసాదమును గూల్చుట 156 69 హనుమ చైత్యపాలుర గూల్చుట 156 70. జంబుమాలి హనువచే గూలుట 15కి 71 సప్తమంత్రిసుత్తులు చచ్చుట 159 72. _ దుర్దర విరూపాక్షాదులు కూలుట 162

73 అక్షకుమార వధ ని 74 రావణు డింద్రజిత్తును పంపుట 167 75. హనుమ దింధద్రజిద్యుద్దము 169 76 (బ్రహ్మాస్త్రమున హనుమను బంధించుట 170 77. హనుమంతుని రావణుని చెంతకు గొనిపోవుట 171 78 హనుమ రావణుని దర్శనము చేయుట 172 79 ప్రహస్తుడు హనుమంతుని ప్రల్నించుట 174 80 _ హనుమ సు(గ్రీవ సందేశము పలుకుట 176 81. _ రావణునకు హనుమ హితబోధ 177 82. _ దూత యవధ్యుడని విబీషణుడు పలుకుట 179 83. రావణుడు హనుమంతుని తోక కాల్చుటు కాజ్ఞయిచ్చుట 182 84 కాలుచున్న తోకతో హనుమను లంకలో నూరేగించుట 183 85. _ సీత అగ్నిని చల్లబడుమని ప్రార్దించుట 184 86. లంకా దహనము [85 87. హనుమ తనపనిని నిందించుకొనుట 190 88 హనుమ సీతను చూచి మరలిపోవుట 192 89 హనుమ యరిష్ట పర్వతా రోహణము 194 90 _ అరిష్టపర్వతము నుండి హనుమ సాగర లంఘనము 195 91. _ మరలివచ్చు హనుమను గాంచిన వానరుల యుత్సాహము _ 19? 92 హనుమ సీతను చూచితినని తెలుపుట 19 93. హనుమ తాను చేసినది చెప్పుట 200 94. హనుమ సీతా వృత్తాంతము వివరించుట 204 95, _ హనుమ యభిజ్ఞానము నిచ్చుట చెప్పుట 207 96. _ హనుమ లంక నాశమొనర్చుట చెప్పుట 208 97. _ రాక్షస నాశనము గూర్చి చెప్పుట 209

98 రావణునితో సంభాషణము నెరిగించు 210 99. _ లంకా దహనము గూర్చి చెప్పుట 212 "100 హనుమ వానర బలమును (ప్రశంసించుట 214 101 వానరులు మధువనము కలచుట 217 102 _ దధిముఖుడు సు(గ్రీవు వద్దకు పోవుట 221 103. దధిముఖుని వార్త సు(గీవుడు లత్మణునకు చెప్పులు 223 104. వానరులు సుగ్రీవుని చెంతకు పోవుట 225 105. సీతా దర్శన వృత్తాంతమును హనుమ విన్నవించుట 228 106. సీత చెప్పిన యభిజ్ఞాన కధ తెలుపుట 231 107. సీత చూడామణి నిచ్చుట హనుమ చెప్పుట 234 108 హనుమ సీత నూరార్చిన విధము తెలుపుట 236

రామానుజ రావాయణము సుందర కాండము అంత నపుడు రావణాసుర నీతయౌ - సీత యున్నయెడ విచితి యొనర్చ శత్రుకర్ము నుండు చననెంచె చారణా - చరితమైన యట్టి సరణి బట్టి 1 అట్టు దుష్కరమ్ము నప్రతి ద్వంద్వమౌ - పని యొనర్చ బూని వానరుండు , మెడయు మోరయు గడు మిదికి నెత్తినా - బోతు రీతిగాగ బొలుచుచుండె చై

పచ్చవన్నెమోరు పచ్చిక పట్టుల - సలిల సన్నిభముగ బొలుచు నెడల

మహిత బలుడు ధీరమానసు డటు నిటు - సంచరించుచుండె సౌఖ్యమార క్ర ద్విజ గణమ్ము బిట్టు బెదరించి ధీశాలి - యురముతో హరించి యుర్విజముల కాలుప్రోలు జేర్చి కడుపెక్కు మృగముల - చెలగి పెంపు మీరు సింహ మట్టు తీ నీల లోహిత మాంజిష్ట నిబిడ పత్ర - వర్షములతో సితాసిత వరములను

సహజ విహితములౌ చిదత్రచారు వర్ధ - ధాతువులతోడ సమలంకృతమ్మునగుచు 5 అన్నియెడల యక్ష కిన్సరగంధర్వు - లెన్నియో సవరణ లున్నవారు

కామరూపు లలమి [క్రమ్మియుండగ దేవ - కల్పులైన యురగగణము లొప్పు 6

హనుమంతుడు మహేంద్ర పర్వతమునుండి పైజ2గయుట

ఆ గిరీంద్ర తలమునందు నాగవరా - తమ్మునైన యెడ నతండు ఫ్లవగ

వరుడు నిలిచియుండీ పరగి నవ్చోటను - (హ్రదము లోని నాగ మట్టు గాగ 7 వాడు భాస్కరునకు పాకశాసనునకు - ననిల దేవునకు స్తయంభువునకు

నఖిల భూతములకు నంజలి యొనరించి - బుద్ది నూని యుండె పోవుటకయి *

లై సుందర కాండము అపుడు ప్రాబ్ముఖుడయి యంజరి యొనరించి - యాత్మయోని యైన యనిలునకును పిదప నాతడు నభివృద్దు డయ్యెను చన - దక్షిణంపు దిఃకు దక్షిణుండు ప్రి కపి వరేణ్యు లెల్ల కాంచుచు నుండంగ - నెగసి పోవ నిశ్చియింఎ నతడు వృద్ది నొందె రామవృద్ద్యర్హమై తాను - పర్వముల మవ్యార్షవమ్ము సగెది 10 ఒడలు కొలది మీరి యుండునట్టుగ పెంచి - కడలి నెగసి దూక గడగి నాత డొత్తి పట్టి యుండె నుర్విధరమ్మును - బాహు యుగ్మకమున పాదములను 11 అచలమైన గాని విచలించె నయ్యది - కపి నిపీడితమయి గడియసేపు పుష్టి తాగ్రములగు భూమీరుహమ్ముల - సర్వపుష్పములును జారిపడియె 12 రాలి చెట్టునుండి నేలపై దొరగిన - వంపు లీను పూలవానజల్టు అలమ నెల్లకడల నవనీధరమ్మది - పుష్పమయము వోలె పాలుచుచుండె [13 ఒత్తి పట్టియుండ నుత్తమ వీర్యు డా - తండు నట్టు ధరణిధర మదియును వెలికి జాలువార్చె సలిల ధారల పెల్టు - మత్తగజ మురల్పు మదము నట్టు [4 బలియు డాత డొత్తి పట్టుచు నుండ మ - హేంద్ర భూమిధర వరేణ్య మదియు నార బోసె కాంచనాంజన రాజతీ - రీతు లెల్లకడ (ప్రతీతముగను 15 జారవిడిచె కడు విశాలమౌ శిలల మ - నళ్ళి లాన్వితముల నగవరమ్ము నడిమి చక్కి మంట యడరెడి పాగగుంపు - జిమ్ముచున్న యింగలమ్ము నట్టు 16 ఒత్తి పట్టియున్న యుర్వీధరమ్ముచే - నొత్తిడి కడునొందుచున్న వెల్ల కడల గుహలలోన గల జీవులెల్లను - వెలిచె నార్పులు పెను వెడ యెలుగుల 17 శైల పీడనమున సంభవించిన యట్టి - మహితసత్త్వ నినదమదియు నప్పు డలమి నింపివైచె నవనీ తలమ్మును - నాల్ల్గుదిశలు నుపవనమ్ము లెల్ల 18 ఫణులు ప్రకటమైైన స్వస్తిక లక్షణ - ముల జాలంగు పృథుల మూర్రములను వెడల గ్రక్కుచుండి విషమాగ్ని కోరల - కాటు వేయుచుండె కరినశిలల 9 విషమళిలలు నపుడు విషసహితమ్ములై - కనలు గొన్నవాని కాటు దిన్న వవియు నగ్నికీల లంటు కోగా మండె - వేయి (వ్రక్కలుగను ్రీలి పోయె 20

(శీ/ రామానుజ రామాయణము శ్ర ఆ ధరిత్రి ధరమునం దుద్భవించిన - యౌషధమ్ములు విష మణచు నవియె య్లైనగాని యా మహాహి విషమ్మును - శమము నొందజేయ జాలకుండె 21 పగిలి పోవు చుండె ప్రాణి గణమ్ముతో - పర్వతమిది యని తపస్వులెంచి బెదరి దాని నుండి విధ్యాధరుల్‌ స్త్రీస - మూహములను గూడి పోయి రెగసి 22 పాన భూమి నున్న దాని హైమాసవ - భాజనమ్ము విడచి వైచి యచట పెక్కు పాత్రములను వెలగలవానిని - కాంచన మయమైన కరకములను 23 పలుతెరంగులైన భక్యలేహ్యమ్ముల - పెక్కుతెరగు మాంస విసరములను వృషభచర్మములను విపుల చామీకర - త్సరు సమేత ఖడ్గసముదయముల 24 అరుత సూత్రచయము నలవరించినవారు - రక్తదృశులు పుష్కరాక్షులు కడు మత్తులైన రక్తమాల్యాను లేపనుల్‌ - చేరుకొనిరి గగన సీమ కపుడు 25 హారనూపురమ్ము అంగదపారిహా - ర్యముల దాల్చి యున్నయట్టి స్త్రీలు విస్మితలగుచుండి సస్మితలై యుండి - రనుపు కాండ్రగూడి యాకసమున 26 వెలయ జేయుచుండి విధ్యాధర మహర్షి - వృషభులు తమ యలఘు విద్యయదియు నిలిచి యుండి రపుడు నింగిని గుమిగూడి - యరయి చుండినార లవనిధరము2? ఆలకించు చుండి రల్కు డయ్యెడలను - భావితాత్ములైన పరమమునులు చారణులును సిద్రజనులును నిళ్ఫియుం - డంగ విమలమైన నింగిమీద 28 అనిల నందనుండు హనుమంతు డీతండు - క్మాధ రాధినాథ సన్ని భుండు గడవ గోరువాడు కడువేగమున సము - (ద్రమును దీనిని మకరాలయమును 29 కర్మ దుష్కరమ్ము గావింప గోరి రా - మార్రముగను వానరార్హముగను పడయ నిచ్చగించువాడు దుష పమౌ - వారి రాశి యపర పార మితడు 30 అంచు నామహాత్ము లాడు పల్కులను వి - ద్యాధరవరు లెల్ల రాలకించి అ్రమేయు వానరర్షభు నాతని - పారజూచినారు పర్వతమున వ వెండ్రుకల నతండు విదలించి యచలోప - మానుడున్‌ విదల్సె మేను నంత నార్చి చెలగి కడుమహానాద మయ్యెడ - నుబ్బుమీరి యున్న మబ్బువోలె ఏ2

తీ సుందర కాండము ఆను పూర్వ్య వృత్తమైన లాంగూలము - సాంద్రరోమజాల సంచితమ్ము నెగయనేసి మీది కిట్టుటు విసరెను - ఫణిని పక్షిరాజు పగిది గాగ 33 ఆత్తవేగుడైన యతని లాంగూలము - వెనుక తట్టునకును విసరినయది గరుడు డెత్తుకొనుచు నరుగుచున్న మహోర - గమ్మువోలె నపుడు కానవచ్చే 34 పెను పరిఘలవోలె గనవచ్చు బాహువుల్‌- రెంటి బిగియ బట్టె రొంటి మీద నాన్ఫియుంచె వానరాగ్రేసరుండు తా - ముడిచి పెట్టియుంచె నడుగుదోయి.. 35 ముడుగబట్టి యుంచి భుజముల రెండింటి - నట్లె ,శ్రీసమేతు డ(ర్రుగూడ వీర్యవంతు డతడు వీర్యమ్ముతేజమ్ము - మహిత సత్త్వ మొడల మైకొలిపెను.. 36 కన్నుదోయి బరపి కడుదూరముననుండి - పైకి పోవు దారి పారజూచి యాకసమ్ము వంక నవలోకన మొనర్చి - గుండెలోన నుసురు లుండబట్లై 37 పా దొనర్చికొనియు పాదమ్ములకు దృఢ - మైనయది సప్టవంగమా (గ్రణియును చెవులు (వ్రేలవైచి పనమానతనయుండు - పైకి నగయనుండి ప్రబలబలుడు వానరాగ్రసరుడు వానరవరులతో - పలుకు లిట్టు లంచు పలికె నపుడు 38 రాఘవాన్వయుండు రాముండు విడిచిన - శ్వసన విక్రమమగు శరమదెట్టు లేగు నట్టి రీతి నేగుదు రావణు - డేలు చున్న అంక కిఠక నేను 39 ఏను కాంచనైత్‌నేని లంకాపురి - నా యనిందిత జనకాత్మజాత నింక నచటినుండి యీ వేగముననె నే - నరుగుదు త్రిదశాలయమ్మునకును 40 కానకున్న వాడనేని సీతను త్రిది - వముననేనియు ్రమపడక యుండ తాట గట్టివైచి రాక్షస రాజును - రావణు గొని వళ్తు లాగికొంచు శే ఎల్లవెంటను కృతకృత్యుడనై వచ్చు - వాడ మగుడి సీతతోడ నేను నట్టు గాక రావణాన్వితమౌ లంక - వెంట గొంచువత్తు పెల్లగించి తై అని వచించి యపుడు హనుమంతు డాతండు - వాన రోత్తముండు వానరులకు చింతయ్యింతలేక యంతట నెగసెను - వేగవంతుడు కడు వేగముగను తార్‌ష్యీ నట్టివాడ తాను నటం చెంచు - కొనియె నాతడు కపి కుంజరుండు. 43

శీ? రామానుజ రామాయణము క్‌ పైకి నెగసి పోవ వాడు వేగమ్ముగా - నా ధరిత్రి ధరరుహమ్ము అవియు వెంట గొంచు నెల్ల విటపమ్ములన్‌ చుట్టు - ముట్టి పైకి నెగసీ పోయెనపుడు _ 44 (కొవ్వు మారి యున్న కోయష్టికములతో - నున్న పుష్పయుతము లుర్విజముల నుద్వహించి కొంచు నూరు వేగమ్మున - నరగె నాతడు విమలాంబరమున తీన్‌ వృకసమితి యూరు వేగోద్రతము ముహూ - ర్తమ్ము పాటు కపిని తరిమి యరెగె దూరమేగ బయలు దేరిన వానిని - ఆత్మబంధు బంధు లనుచునట్టు డగ వెంబడించి యూరు వేగోన్మథితములౌ - సాలములును తక్కు త్మారుహములు నర్‌గె పవనతనయుడౌ హనుమంతుతో - క్మాతలపతి వెంట సైన్య మట్టు త? కొసరి పూచియున్న కొమ్మలతో నున్న - పెక్కు చెట్టు రాగ వెంట కపియు పర్వతాకృతియగు పవనజు డద్భుత - దర్శనుండు గాగ దనరుచుండె త్రి అంత నుప్పు నీటి యందు మునింగెను - సారవంతములగు క్మారుహములు పాకశాసనునకు భయమందుటన్‌ వరు - ణాలయమున గిరులణంయగునట్టు 49 ఆ కపిప్రవరుడు నంకుర కోరకా - న్విత బహువిధ పుష్పు వేష్టితుడయి వెలుగు లొలయుచుండె జలదసంకాళుడు - మిణుగురుల్‌ బెరసిన పెనుగిరి వలె 50 విడివడినవి వాని వేగమ్మునుండి వృ - క్షములు పుష్పములను జారవిడిచి చెదరి పోవు చుండె నుదకపూరమ్ముల - మరలి పోవు చెలుల మాద్రెిగాగ క్‌ అవనిరుహ సమూహ వివిధ పుష్పుములు క - పీంద్ర వాయురయసమీరితమ్ము లవి అఘుత్వమొందినవి యైన చిత్రమ్ము - వారి రాశిలోనె పడియె నవియు తారకా శతాన్వితమ్మైన యాకాళశ - మట్టు పరిఢవిలె మహ్మార్ణవమ్ము ర్‌ం వెంట నంటి వచ్చు వివిధ వర్ధమ్ముల - సూనరాజితోడ వానరుండు వెలుగు చుండె వింట విద్యుద్గణ విభూషి - తమ్మగు ఘన తోయదమ్మువోలె 53 అతని వేగమున సమాధూతమైన పు - ప్పములతోడ కానవచ్చె జలము (ప్రభవ మందియున్న యభిరామ తారకా - సముదయా న్వితాంబరమును బోలె 54 అంబరగతములగు నాతని బాహువుల్‌ - సాచియున్న యవియు దోచుచుండె నుర్విధర శిఖరమునుండి వెల్వడిన పం -చాస్య పన్నగమ్ము లట్టి రీతి క్‌

6 సుందర కాండము తనరు చుండె నతడు త్రావుచునున్నట్రె - ఊర్మి జాలయుత మహోదకనిధి నాన గోరుచున్న యట్టు లాకసమును - కానవచ్చుచుండె కపివరుండు క్‌క్‌ గంధవహ పథాను గంతయౌ నతని వి - ద్యుత్ర భాకృతులుగ దోచుచున్న లోచనములు కడు వెలుంగుచు నుండెను - పర్వతమున నున్నవహ్మ్నులట్టు 57 పింగళమ్ములైన పింగాక్షముఖ్యుని - నేత్రముల్‌ తతమహనీయ మండ లాకృతుల్‌ వెలుంగు లారె మిక్కుటముగా - నుదిత చంద్ర సూర్యు లున్నయట్లు 58 వాని కెంవు వన్నె లీను నాసికతోడి - కెంపు మోము వెల్గునింపు చుండె చేరి సంధ్య సంస్పృశించిన యా సూర్య - మండలమ్ము తోచుమూద్రి గాగ క్‌ి ప్రవనమాచరించు పవమానతనయుని - పైనికెత్తియున్న వాల మదియు 'శ్రాలుచుండె నంబరమున ను(న్చితమైన - శక్ర కేతనమ్ము చాడ్సు గాగ 60 మహితవాల చక్ర సహితుండు శుక్షదం - ్టాన్వితుండు మారు తాత్మజుండు 'ప్రాజ్జి సత్తముండు పరివేషియైన భా - స్కరుని పగిదిగాగ గ్రాలుచుందె 61 తొగరు వన్నె మిగులు తోకమట్టు నెసంగు - చుండె నతడు వానరోత్తముండు మట్టుగించి నట్టి మహనీయ్టైరిక - ధాతు వొప్పు పర్వతమ్ము నట్టు 62 హనుమంతుని సాగర లంఘనము సాగరమ్ము దూక సమకట్టి యున్నట్టి - ప్తవగసింహుడైన పవనతనయు కత్షలందు చిక్కి గాలి జీమూతము - కరణిగా నొనర్చు గర్హనమ్ము 63 ఉల్క లాకసమున నుత్తరాంతము నుండి - వెడలి జారిపోయి పడుచునుండి కానవచ్చు నెట్టు సానుబంధ మ్మట్టు - లుండెను కపి కుంజరుం డతండు 64 సంపత త్పతంగ సంకాళుడౌ కపి - పొడుగు దేరి యుండి పాలుచుచుండె నడిమి కట్టు కట్టినందున కడునిడు - పారియున్న హస్తిపగిది గాగ 65 పైన నున్న యట్టి మేని తోడను క్రింద - నీట మున్లియున్న నీడతోడ వారి రాశి లోన మారుతావి ప్షమౌ - నోడవోలె నప్పు డుండెను కపీ 66

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 7 ఏగుచుండె నప్పు డేయే యెడకునా మ - హా కపీంద్రు డాత డంబునిధిని వాని యూరువేగవశత నాయా యెడ - సోన్మదమ్ము వోలె చూపు వట్టు 67 శైల సన్నిభములు సాగరు నూర్మిజా - లమ్ము లెల్ల తనయురమ్ము తోడ పగుల నడవచివైచి ప్లవనమ్మొనర్చె న - త్యలఘు వేగుడౌ మహాకపియును 68 కడు బలీయమైన కపి వాతమును మేఘ - వాత మదియు వీచి పరచు చుండి విపుల సాగరమ్ము భీమ నిర్హుషము - నుద్దవిడిగ గంపమొందజేసె 69 మివుల దొడ్డదైన లవణాంబు రాశిలో - కరటములను మీది కగయ జేసి ప్లవన మాచరించె ప్లవగశార్జూలుడు - మిన్ను మన్ను చీల్చుచున్న యట్లు 70 వారి రాశిలోన మేరుముందరముల - యుద్దవిడి జలంగు నూర్మికముల లెక్కవెట్టు చున్న చక్కిగాగ నతిక్ర - మించి మహితవేగు డేగె నతడు 71 అప్పు డాంజనేయు నత్యంతరయ సము - ద్యూతతోయ మది సతోయదమ్ము అంబరస్ట్రమగుచు నత్యంత మలరారె - నాతతమ్ము శారదాభ్ర మట్టు 72 తెరపి యేరుపడుట తిమి నక్ర రుషములు - కమరగణము అపుడు కానవచ్చి బట్టు తొలగ ద్రోయ బయలు పడియెడు శ - రీరి సంఘముల శరీరము లటు 73 ప్లవనమాచరించు ప్లవగ శార్టూలుని - వాని నంబరమున పారజూచి నంత సాగరాలయములౌ భుజంగముల్‌ - తలచుచుండె నతని తార్‌క్యు డంచు , 74 పరగుచున్‌ వెడల్పు పదియోజనమ్ములై - ముప్పు దామడ పొడ వొప్పు చుండ వార్షి జలములోన వానరసింహుని - ఛాయ యలరు చుండె చారుతరము 75 వాయు పుత్రు వెంట వచ్చుచు నున్నటి - వాని ఛాయ వితతమైన యదియు వెలుగు లీను చుండె శ్వేతాభ్రఘనరాజి - పగిది గాగ లవణ వార్రిలోన 76 వెలుగు లీనుచుండె విపుల కాయుండును - విపుల తేజుదైన కపివరుండు పట్టు లేక యున్న వాయు మార్గమ్మున - రెక్కలున్న కొండచక్కి గాగ 77 కడు బఠీయుడైన కపీకుంజరుడు వాడు - వేగ మతిశయింప నేగుచున్న పథము ననుసరించి పాథోధి దోనెతో - తోడుచున్నయట్టు తోచుచుండె 78

8 సుందర కాండము విహగ సముదయములు వెడలెడు దారిని - విహగ నాధు వోలె వెడలు చుండి యంబుదముల గముల హనుమంతుడు (ప్రకర్ష - ఇమ్ము వాయువ ట్జానర్చు చుండె పాండు రారుణ వరమై పరగు నవియు - నీల మాంజిష్ట కమ్ములై నెగడు నవియు హరివ రాకృష్యమా అణమ్ములైన యా మ - హాంబుదమ్ములు కడు నలరారుచుండె80 అ(భ్ర సముదయమ్ము అందు చొచ్చుచునుండి - పాట పాట వెలికి వచ్చు చుండి తోచుచుండె నపుడు దోబూచులాడు జా - బిల్లి డాగి వెళ్ళి వెలయునట్లు 8! వాని త్వరిత గతిని ప్రవమానుడె వాని - ప్తవగవర్యు నపుడు పారజూచి కుసుమ వర్షములను కురిసిరి దేవగం - ధర్వగణము లెల్ల దానవులును 82 మౌాడ్భుకుండ నుండె మార్తాండు డాతని - ప్రవన మాచరించు వానరవరు కడగి యపుడు రామకార్యార్ష సిద్దికై - వాయువైన సేవ సేయుచుండె 83 ఆకసమున ప్రవనమాచరించెడి వాని - 'ప్రస్తుతించినారు వాని బుషులు ఆ మహౌజసు నపు డమర గంధర్వులు - మెచ్చుచుండి పాడి రిచ్చకొలది న! పాగడినార లపుడు భుజగులు యత్షరా - క్షసులు విబుధజనులు గరుడు లెల్ల వారు గాంచి నంత వానర వర్యుని - క్షమ విదూరు డగుచు గడచు వాని 85 అంత నాతడు హనుమంతుడు ప్లవగశా - ర్జూలు డప్పు డట్టు దూకుచుండ నెడద సాగరుండు నివ్వాకు వంశమా - నార్హి తలచె నిట్టు అంచు దాను 86 ఏ నొనర్చుకుందునేని సాహాయ్యము - వానరేంద్రుడైన వాయు సుతున కగుదు నేను మాట లాడగా నేర్చిన - వారి మాట లెల్ర పడదగునటు 8? ఏనునైనగాని ఇవ్వాకునాథుడౌ - సగరువలన పెంపెసంగినాడ నీతడైనగాని ఇక్షాకు సచివుండు - నగడు వడగ నిపుడు తగ దితండు 88 ఏ నొనర్చగ నగు నేర్చాటు వానరు - డితడు విశ్రమించు నెట్టు లట్టు గడచి చనెడు వాడు పడసి నాయెడను వి - శాంతి తక్కు దారిసాఖ్యమార 89 సాగరుండు నిట్టు గాగ సాధుమతి నా - నర్చి నీటిలోన నక్కి యున్న వాని స్వర్ణనాభు మైనాకు నచలేంద్రు - గాంచి యనియె నిట్టులంచతనికి 90

(శీ/ రామానుజ రామాయణము ్ర హనుమంతునికి మైనాకుని సమ్మానము

ఈవు గిరివరేణ్య యిచ్చట పాతాళ - తల నివాసులైన దానవనివ హముల కమరనాధు నానతి గడియవై - నిలిచి నాడవు గద నిబ్బరముగ లం! వీరికిన్‌ ప్రభూత వీర్యులౌ వారికి - మిడిసి పడగ మరల దొడగు వారి కావరించి నిళ్చినా వప్రమేయ పా - తాళ లోకమునకు ద్వారమదియు 92 అడ్డముగను మీది కడుగునకు న్నీకు - పెరుగ శక్తి కలదు గిరివరేణ్య దాననిన్ను నేను పూనుచుచున్నాడ - లేచి రమ్ము గిరివరేణ్య నీవు వ్ర సత్త్వవంతుడు కపి శార్టూలు డీ హను - మానుడు నిను జేరి పైన నిలుచు భీమ కర్ము డితడు రామకార్యార్టమై - యుప్పురమున కెగసి యున్నవాడు వ్రత ఏను నెరపగనగు నివ్వాకు కులనర్తి - యైన యీతనికి సహాయ మిపుడు నాకు పూజనీయులేకదా ఇచ్చాకు - లెక్కుడుగను పూజ్యు లింక నీకు ర్‌ సలుపు మీవు మాకు సాచివ్య మియ్యెడ - మనపని యిది గడచి చనగ రాదు చేయవలసినపని చేయక యున్నచో - కనలు సజ్జనులకు గదురజేయు 9ిగ్ర నీటి మీద పైకి నిలుచుండుమా నీవు - నీపయి కపి యితడు నిలుచుగాక పవన మాచరించు వారలలో మేటి - యతిథియేను పూజ్యడౌను మాకు 97 అలఘు కనకమయ మహానాభ దేవగం - ధర్వసేవిత మరుదాత్మజుండు విశ్రమించి హనుమ వీరుండు నీ యెడ - గడచి పోవు వాడు కడమ పిదప 9$ ఆ రఘు కుల జాతు నానృశంస్యమ్మును - మైథిలీ వివాస మదియునైన ప్లవగ వల్లభుండు పడుచున్న యీశ్రమ - యరసి నీవు లేచు టృర్లమగును వం స్నర్థనాభుడైనవాడు మైనాకుడు - నాలకించియు లవణాబ్లి పల్కు 'పైకి నెగసి వచ్చె వడి జలమ్ముల నుండి - మహిత తరులతా సమన్వితముగ 100 పగుల గొట్టు కొంచు వా డబ్లీ జలముల - పైకి వచ్చియుండి పరగెనపుడు దిప్తరశ్శియ్రైన దినకరు డంబుధ - ర మ్మగల్పు నా విధమ్ముగాగ 101 సలిల సమభివృతుడు శైల సత్తము డా మ - హాత్ము డొక ముహూర్తమందె తనదు శృంగములను కానుపింపంగ జేసెను - ఉదకనిధి నియోగ మూనియుండి 102

10 సుందర కాండము కిన్నరోర గాభి క్షీర్గమై యుండి సూ - ర్యోదయమ్ము సాటి నొప్పుచుండి మిన్ను లెరయు నట్టులున్న జాంబూనద - మయములైన శ్వాంగచయముతోడ 103 పైకి వచ్చియున్న పర్వత సత్తము - తప్తకనకశ్చంగ తతుల వలన శస్త్ర సదృశముగ నెసంగు నాకాశము - కాంచన 'ప్రభముగ గ్రాలుదుండె 104 (భాజమానమ్ములున్‌ స్వయం 'ప్రభములైన - స్వర్ణమయ తుంగ శృంగ సంచయముతోడ కాలె నాదిత్యశతక సంకాశు డగుచు - నగకు లోత్తంసుదైన మైనాకు డతడు 105 ఆకలేకయుండ పైకిలేచినవాని - నెట్టు యెదుట నిలిచి నట్టివాని మధ్య అవణ తోయమందు విఘ్నమ్మది - యంచు హనుమ నిశ్చియించుకొనియె పైకి కొలది మీరి వచ్చి నాతని వాడు - నతుల వేగు డౌ మహాకపియును (కుమ్మి రొమ్ముతోడ కూలంగ నేసెను - మబ్బు గూలనేయు మారుతునటు 107 వాన రోత్తముండు పడద్రోయ గూలిన - పర్వతోత్తముండు వాడు నప్పు డెరిగి కొనియు నా కపీంద్రుని వేగమ్ము - నందితుడయి హర్ష మందియుండె. 108 అతని వీరవర్యు నాకాళ గతుడైన - యతని జేరజనియు నాకసమున హృష్రచిత్తుడు కడు ్రీతుడై కపితోడ - పర్వతోత్తముండు పల్కెనిట్టు పూనియుండి తాను మానుష రూపమ్ము - నాత్మశిఖరవీధియందు నిల్ఫి 109 తొడగి నెరపినావు దుష్కరకర్మమ్ము - వాన రాగ్రగణ్య దీని నీవు (క్రిందకు దిగి నాదు శ్చంగమ్ములందు వి - శ్రమము నొందు మీవు సౌఖ్యమార 110 రఘువు కులములోన (ప్రభవమందినవారి - వలన నుదధి పెంపు వడసి నాడు ఇట్టీవాడు రామ హితయుక్తుడౌ నీకు - సలుపును ప్రతిపూజ సాగరుండు 111 నెరపినెడల బదులు నెరపంగనౌ సనా - తనముగాచదె పరమధర్మ మిదియు దాన నిట్టివాడు త్వత్ర్రృతికారార్ది - త్వ దృహుమతి నంద దగినవాడు 112 త్వన్ని మిత్త మితడు బహుమాన మూనిన - వాడు పనుప వచ్చినాడ నేను ఈవు నిలిచియుండు మిట కపిశార్ట్జూల - విడిసి నాయెడలను వెడలిపామ్ము. 113 నూరు యోజనముల మేర యైనను గాని - ఈ కపియును చక్క నెగసి నాడు విశ్రమించి సాను వీధుల నీమీద - గడచి పోవువాడు కడమ యంచు [14

(శీ, రామానుజ రామాయణము 11 కావున నిదె పెక్కు గంధవంతమ్ములు - స్వాదు కందమూల ఫలము లెల్ల హరి వరేణ్య యవియు నాస్వాదన మొనర్చి - విశ్రమించి కడమ వెడలు దీవు 115 మాకునైన గాని యో కపిముఖ్య సం - బంధమున్నది నినుబట్టియు గద మూడు లోకములను గూడ (బ్రఖ్యాతుడ - వలఘు గుణ పరిగ్రహార్డుడవును 116 ఫ్లవగు లెవరు వేగవంతులై ప్రవనము - నాచరించువారా అనిలతనయ తలచు వాడ ముఖ్యతముడవు వారిలో - నీ వటంచు వానరేంద్ర నేను 117 అతిథి పూజ కర్టుడౌ గదా ప్రాక్సతు - డైన గాని యెరిగి నాతనికిని ధర్మమెరిగి కొనగ దలచు వానికి నిన్ను - బోలు గొప్ప వాని నేల చెప్ప 118 నీవు దేవగణములో వరిష్టునకును - మహిత చిత్తుడైన మారుతునకు కొడుకు వౌదువు కపికుంజరా వానికే - పోలియుందు వేగమునను నీవు 119 నీకు పూజనమ్ము నెరషగా ధర్మజ్ఞ - పూజ మారుతుండు పొందువాడు అందువలన పూజ్యడౌదువు నా కీవు - దాన కారణమ్మునైన వినుము 120 మునుపు కృతయుగమున భూమీ ధరమ్ములు - పక్ష సహితములుగ బరగె తండ్రి వైనతేయ వేగ వాయు వేగమ్ముల - నెల్లదిశల కవియు నేగుచుండె 121 అవియు బయలుదేరి యరుగుచునుండగా - నమర సంఘముల్‌ సహర్షిగణణము భూతములును భయము పొందుచునుండె న - య్యవియు పడగ వచ్చు ననెడి శంక అందువలన క్రుద్దుడౌ సహ(్రాకుడు - శతమఖుం డతండు శ్రైలములకు పలుసహ(స్రములకు పక్షమ్ములం (ద్రుంచి - వైచె నచట నచట వ(జ్రమునను _ 123 కనలు గొన్నవాడు నను సమీపించెను - వజ్రమెత్తి పట్టి వాసవుండు అంతటన్‌ మహాత్ము డనిల దేవుండును - విసరివైచె నన్ను వేగముగను [24 పారవేయ నన్ను పడియున్నవాడ నీ - లవణతోయమందు ప్లవగవర్య రెక్కదోయి నాకు చక్క (ప్రోపొందగా - కాచి ప్రోవ నీదు కన్నతండ్రి [2వ నిన్ను నందువలన మన్నించువాడను - మౌన్యుడుగద నాకు మారుతుండు పొదలు నీకు నాకు నిదియె సంబంధము - హరివరాగ్రసర మహాగుణాఢ్య 126

క్షే సుందర కాండము ఇట్టు గాగ జనెడి యీ కార్యమునను సా - గరునకైన నాకు గాని యింక (్రీతి నెరప నీవు ప్రీత మనస్కుడ - వగుచు వానరేంద్ర తగును గాదె [27 విడచి పుచ్చు మీవు బడలిక కపివరా - పూజ స్వీకరింపుమోయి నీవు పరపు ప్రీతి యిదియు బహుమానమున గొను - నేను ప్రీతుడైతి నిన్ను గాంచి 128 ఇట్టు లనగ నాలకించి కపే ్రేష్టు - డా నగోత్తమునకు ననియె నిట్లు నేను ప్రీతుడైతి నెరపి తాతిథ్యము - కడకు (త్రోసిపుచ్చు కనలిదియును 129 నన్ను త్వరయొనర్చు చున్నది పనివేళ - ప్రాొద్దుకూడ గడచి పోవు చుండె (ప్రతిన బూని యున్నవాడను నేను నీ - నడుమ నిలుచుట సరిపడకయుండు. 130 అని వచించి కేల నవనీధరమ్మును - ముట్టుకొని ప్రవంగపుంగవుండు నాకసమున జొచ్చి యర్‌గెను వీర్యవం - తుండు నగినయట్టు తోచుచుండ 131 వాని గాంచినారు పర్వత (శ్రేష్టండు - నుదధియు బహుమాన ముట్టి పడగ బరపి పూజయు నుపపన్నమ్ము లాశీస్సు - లతని కా ప్రభంజ నాత్మజునకు 132 అంతపైకి దూరమౌనట్టు లగసి ప్ప - థ్వీధ ర్యార్థవముల వీడు కొల్పి తనదు తండ్రి యేగుదారిని నెలకొని - యరగె నపుడు నిర్మలాంబరమున 133 పడసి యుండి యతడు కడు నూర్త్యమౌ గతి - గిరిని దానిని తిలకించుచుండి అనిల సంభవుడు నిరాలంబమౌ విమ - లాంబరమ్మునందు రయమున జనె 134 అరసి రెండవయది యతి దుష్కరమ్చైన - పని సమీరతనయు డొనరిచినది ప్రస్తుతించి రెల్లవారు సుపర్వులు - సిద్దులున్‌ మహర్షి శేఖరులును 135 అచట నున్నవార అమరులు నా సహ - స్రాక్షుడైన పాకశాసనుండు పరమ హృష్టులైరి స్వర్ధసునాభుడౌ - పర్వతాధినాధు పనివలనను 136 ధీయుతుడు శవీపతియు పరితోషమ్ము - చే సగద్గదముగ చెలగు పల్కు లాడె నిట్టులంచు నపుడు సునాభుడౌ పర్వతోత్తమునకు స్వయముగాగ 137 నగవరా హిరణ్యనాభ నీయెడ పరి - తుష్టుడైనవాడ తోరముగను నిచ్చుచున్నవాడ నిపుడు నీ కభయమ్ము - సౌమ్య నిలువుమింక సౌఖ్యమార 138

(శీ రామానుజ రామాయణము 13 సలిపి తీవు దొడ్డ సాయమ్ము విశ్రాంతు - డైన వానికి పవనాత్మజునకు భయము లున్న భయము పడ నతనికి శత - యోజనములు గడచుచున్నతనికి 139 దశరథసుతు రాము దౌత్యమ్ము మైకొని - యరుగు చున్నవాడు హరివరుండు సత్రియ యతనికిని సలుపుచునున్న నీ - యెడల మిగుల తుష్పిపడసి నాడ 140 దాని వలన భూమిధర వరేణ్యుండు తా - నందె విపులమౌ 'ప్రహర్ష మపుడు అరసి చూచి మిగుల పరితుష్టుడౌ శత - మన్యు దేవతావరేణ్యు నతని 141 వరము బడసి యున్నవాడు శైలేంద్రుడు - పాదుకొనియు నపుడు పరగుచుండె చనె నతి(క్రమించి హనుమంతు డొక్క ము - హూర్తకాల మందె యుదకనిధిని 142

హనునుంతుడు సురస నోటు పరచుట

అంత నపుడు దేవతాళి గంధర్వులు - సిద్దులున్‌ మహర్షి శేఖరులును సురస నాగమాత సూర్య సంకాళశను - గాంచి పల్కిరిట్టు లంచు నపుడు 143 అనిల సుతుడు (శ్రీీసమన్వితు డీతండు - హనుమ యనెడువాడు నబ్రి మీద ప్లవన మాచరించు వా డీతనికి విఘ్న - మొనరుపు మిట నొక ముహూర్తమీవు 144 పర్వతమ్ము సాటి వచ్చు సుఘోరమౌ - దైత్యరూప మీవు తాల్చియుండి మోరకెంపుకనుల పొడుగాటి కోరల - నాకసమును బోలున ట్టూనర్చి కేశ ఎరుగ నిచ్చగింతు మాతని బలమును - మరి యితని పరాక్రమమ్ము పేర్మి నిన్ను గెల్టువాడు నేరుపు మీరగా - లేదయేన్‌ విషాద మేదువాడు 146 అని వచింప విన్న యాదేవి దేవత - ల్వలన సత్కృతులను బడసినయది సాగరమ్ము నడిమి చక్కి రాక్షస వపు - వఖిల జన భయావహమ్ము వికృత మును విరూప మూని యనె నిట్టు ప్రవమాను - డైన వాని హనుమ నలమి సురస భక్షముగను నాకు వానరపుంగవా - ప్రభువు లొసగి యున్నవారు నిన్ను వదల కిపుడు నేను భక్షించెద న్నిన్ను - నిదియె చారుము నాదు వదనగుహను 148 అని వచింప సురస యాలించి ప్రాంజలి - యైన వాడు వానరర్షభుండు (శ్రీసమన్వితుడు ప్రహృష్టవదనుడు ప - ల్కాడె నామె కిట్టులంచు నపుడు 149

కే సుందర కాండము రాము డనజను దశరథ తనూజాతుడు - వాడు దండకాఖ్య వనము జొచ్చా

తనకు గూర్చు ననుగు దమ్ము లక్మణు గూడి - సతి విదేహరాజ సుతను గూడి 150 అన్యకార్య విషక్తుడైనట్టి వాని - రాక్షసులతోడి బద్దవైరమ్ము వాని

అతని భార్యను రావణు డపహరించె - సీతను యశస్వినిన్‌ మిధిలా తనూజ _ 151 ఆమె సన్నిధికిని రాము శాసనమున - నేను దూతగాగ నేగువాడ

సలుపదగును చూవె సాయము రామున - కీవు దేశమున వసించుచుంటు 152 కాకయున్న నేను గాంచి వైదేహి న - క్షిష్షకారి రాము కెలనికి జని

వచ్చువాడ నీదు వాతికి సత్యమ - టంచు నీకు శపధ మాచరింతు కే53 పల్కు నిట్టులంచు పావని యదివిని - కామరూపిణియగు నామె సురస

అనియె నిట్టు లెవ్వడైనను నను మీరి - ఏగ రాదు నాకు నిదియె వరము 154 అరసి తెరచి యున్న యా నోరు కడుబుద్ది - శాలియైన వాయు సంభవుండు

చక్క తనదు మేను సంక్షిప్త మొనరించి - వ్రేలెడంత యగుచు వెలయుచుండె.. 155 వాడు నురికి దాని వక్రమ్మునన్‌ వేగ - వెడలి వచ్చి మహిత వేగు డాత

డంతరిత్ష దేశమందుండి (క్హీయుతుం - డీ పలుకుల నాడె నిట్టు లంచు 156 చూడు మిదియె చొచ్చినాడ నీనోట దా - క్షాయణీ నమస్సు లాయొ నీకు

చనెడు వాడ జనకతనయ యున్నెడకును - నెరసె సత్యమగుచు నీవరమ్ము 157 రాహు ముఖమునుండి రాకేందు నట్టులు - వాయి విడి వెడలిన వాని గాంచి

పలికె నిట్టు లంచు వానరుతో దేవి - తనదు రూపు నూని తనరు సురస [58 అర్హ సిద్రి నొంద నరుగుమూ వానర - సత్తమా సుఖముగ సౌమ్య నీవు పొందొనర్సు జనక భూపాత్మజకు రాఘ - వాన్వవాయుతో మహాత్ము తోడ $ేఫ9 అదియు మూడవయది అతి దుష్కరమైన - కర్మ పవనజునిది కనుల గాంచి బాగు బాగటంచు ప్రస్తుతించెను భూత - గణము లెల్ల నపుడు కపివరేణ్యు 160 ఆతడు వరుణాల యమ్ము సాగర మవ - మతి యొనర్చుక కడు మన్న నమున నాకసమ్ము జొచ్చి యరొ వేగమ్మున - వైనతేయు సాటి వచ్చువాడు 161

(శీ రామానుజ రామాయణము ్షే5్‌ అంబుధా రాభిషేవితమైన దాని - పతగ గణ నిషేవితమయి పరగు దాని కైశికా చార్య చరితమై క్రాలుదాని - దైవతైరావతనిషేవితమగు డాని 162 సింహకుంజరవ్యాఘ్ర ద్విజిహ్వ పక్షి - వాహనమ్ములతో గూడి వరలు చుండి పై నెగురు విమలములౌ విమాన నికర - ములను సమలంకృతమ్మయి పాలుచుదాని వజ్ర భిదుర సమాఘాతవార సంభ - వాగ్షి కీలలతో నలరారుదాని నలఘు భాగ్యులు కృతపుణ్యులైన స్వర్గ - జిత్తులనలంకృతమ్మయి చెలగుదాని 164 హవ్య మత్యర్హము వహించునట్చే చిత్ర - భాను సేవితమై పెనుపారుదాని (గ్రహ దివాకర చంద్ర నక్షత్ర తార -కా విభూషితమయి వెలుగారు దాని నా తాప సేంద్ర సమాజ గంధర్వ నాగ - యక్షసంఘ సమాకులమైన దాని విమలమును వివిక్తమ్మును విశ్వమైన - దాని విశ్వావసు నిషేవితమగు దాని 166 అమరరాజ గజాక్రాంత మైన దాని - మంగళ మ్మిందు రవిపథమైన దాని 'ప్రాణిలోక వితానమై పరగు దాని - ధాతృ నిర్మితమై వితతమగు దాని 167 వీరవర్యులు వరవిద్యాధరగణమ్ము - లొందియుండి కొలుచుచున్నయట్టి వాయు పథము బట్టి పోయె నెగసి గరు - త్మంతు నట్టు మారుతాత్మజుండు. 168 కాన వచ్చు చుండి తానెల్ల కడలను - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు నంబరమ్మున న్నిరాలంబముగ నుండె - లంబ పక్షు డ(ద్రిరాజు వోలె 169 హనుమంతుడు సింహికను కూలనేయుటు ప్రవన మాచరించు వానిని గన్గాని - సింహికయను రాకసియు నొకరు కడు (పవృద్దయైన కామరూపిణి తన - మనములోన నిట్టులని తలంచె 170 పెద్ద కాలమైన పిదప నీ నాటికి - నేను మేత గొన్న దాన నగుదు చక్కె నిదియె నాకు నొక్క మహా సత్వ - మిప్పుడు చిరకాల మిట్టుగడవ 171 ల తలంచి యపుడు తన మనమ్మున నది - వాని నీడ చక్క బట్టు కొనియె అట్టు వడగ వాడు నా వానరు - డందె చింత యిట్టు లంచు నపుడు 172

16 సుందర కాండము పట్టు వడిన వాడ చట్టున నా పరా - (క్రమము కుంటు వడిన కరణి నుంటి వారి రాశిలోన (ప్రతిలోమ వాతమ్ము - వలన నోడ కుంటు వడిన యట్లు 173 వాడు ్రక్కలకును పైనికి క్రిందికి - కాంచుచున్నవాడు కపియు నంత కన్నులార గాంచె కడు మహత్సత్త్వమ్ము - నుపష్పునీట లేచియున్న దాని 174 దాని గాంచియు వికృతానన మౌ దాని - ననిల సూను డిట్టులని తలంచె ప్రవగ వల్లభుండు పల్కిన యద్చుత - దర్శన మగు ప్రాణి తప్పు కిదియె యగును మహిత వీర్య మైన ఛాయాగ్రాహి - ఇందు లేదొకింత సందియంబు. 175 అతడు దాని నెరిగి యర్రతత్త్వమ్మున - సింహిక యని శేముషీయుతుండు విపుల కాయు డగుచు పెంపాందె నాకపి - (ప్రావృషేణ్య జలద పంక్తి వోలె 176 అట్టు పెంపుమీరు నా మహావానర - వర్యుమేని నామె పారజూచి తనదు వెడదయౌ వదనగుహ పాతాళ - భువన నిభము విప్పి పుచ్చి యుంచి ఘన సమూహ మట్టు గర్రించుచున్‌ దరి - యంగ నురొకె వాన రాగ్రగణణ్యు _ 177 అతడు నామె వివృతమౌ సుమహన్ముఖ - మదియు నంత తాను నరసి చూచి మేని మేరడ్టైన దాని మర్మమ్ములున్‌ - మహిత వానరుండు మతియుతుండు. 178 వానరాగ్ర సరుడు వజ్రసంహననుడు - ముడుచుకొనుచు తనదు నొడలు మాటి కురికి పడియె తెరచియున్న యద్దాని యా - స్యమ్ములోన నా మహా బలుండు [179 దాని వెడద నోటి లోన మున్లుచు నున్న - యతని సిద్దదారణాళి కనిరి పర్వకాలమందు స్వర్భాను సంగ్రస్య - మాన ప్యూర్ణ చంద్రు మాడ్కిగాగ 180 అంత వానరుండు నామె మర్మమ్ముల - వాడి గోళ్ళబట్టి పైకిలాగి వెలికి నురికివచ్చె వేగమ్మునన్‌ మనో - వేగ సన్నిభ లఘు వి'క్రముండు 181 దాని దృష్టి తోడ ధైర్యమ్ము తోడ దా - క్షిణ్యమునను గూల్చి క్రిందు పరచి ఆత్మవంతుడైన యా కపే ప్రవరుండు - వేగమునను మరల వృద్ది నొందె పవనజునకు గోలుపడి యామె గుండియ - పడియె నీట డిల్లవడుచునుండి 182 కాంచి దాని సింహికను వానరుని చేత - నుంవడిమెయి గూలియున్నదాని పలికె నిట్టులంచు ప్రవగోత్తముని తోడ - వ్యోమ చారులైన భూతములును 183

(శీ రామానుజ రామాయణము 17 భీమ కర్మము నెరవేర్చినాడవు నేడు - నీవు గూల్చితి మహనీయ సత్త్వ మాసపడినయట్టి యద్ర మ్మరిష్టము - పడయు వాడ వీవు ప్లవగవర్య 184 నీకు నున్నయట్టుగా కపీసత్తమా - యెవని కెసగుచుండు నివియు నాల్గు ధృతియు దృష్టి యట్లై మతియును దాత్యమ్ము - వాడు లోగడు తనపనుల యెడల వాడు పూజ్యుడు 'ప్రతిపన్న ప్రయోజను - డట్టు వారి మెప్పు లందినాడు

వెడలి పోయె గగన వీథి బ్రవేశించి - హరి వరుండు పన్న గాశను వలె 186 అవలి దరికి చేర్వ కరిగిన యాతండు - కలయ జాచి యెల్ల కడల నతడు

నూరు యోజనముల మేరకు కడపట - గాంచె నాత డెదుట కాననాళి 187 ఎదుట గాంచె నాత డెగయుచు నుండియే - పలుతరువుల తోడ బొలుచుచున్న

యట్టి ద్వీపమొండు హరివరాగ్రేసరు - డొప్పు మీరెడి మలయోపవనులు _ 188 సాగరమ్ము గాంచి సాగరానూపమ్ము - నబ్యనూపజమ్ములౌ (ద్రుమముల

సాగరాధినాధు సతుల ముఖమ్ము ల - య్యవియు నతడు కన్నులారగాంచి. 189 ఆత్మవంతు డాత డరసి తన్‌ మహనీయ - తోయదమ్ము వోలె దోచువాని

నాకసమ్ము మూయునట్టున్నవానిని - మతి సమేతు డీట్టు మతి దలంచె 190 ఒడలి పెంపును కడు నురవడియు న్నాది - యరసి నంత రాక్షసాళి యెబ

కాతుకమ్ము బరగ జేతురు నాయెడ - నని తలంచె నా మహాకపియును 191 అంత నాత డా మహా మహీధరముతో - సాటి వచ్చు మేను సంక్షీపించి

పడసె తాను మరల ప్రకృతిని వీతమో - హుడగు నాత్మవంతు డొందినట్టు 192 ఆ స్వరూప మదియు నతి సంక్షిపించియు - (ప్రకృతి నున్నవాడు పవనసుతుడు కడచి తాను మూడు నడ్రుగులు బలివీర్య - హారియైన కైటభారి వోలె 193 చారుతర బహువిధ.ళూప ధారి యతడు - వారిరాశి యవ్వలి దరి జేరనరిగి అరసి తన్నును తనపవి నరసి యొరుల - కలవి గాని యాతడు రూప మందె తనది అలఘు గిరికూట నిభుడు మహాత్ము డతడు - వ్రాలె నంతట లంబ పర్వతము పై స మృద్రము విచిత్రకూటమౌ శృంగమందు - కేత కోద్దాల కోన్నాళికేరమందు 195

16 సుందర కాండము పట్టు వడిన వాడ చట్టున నా పరా - క్రమము కుంటు వడిన కరణి నుంటి వారి రాశిలోన ప్రతిలోమ వాతమ్ము - వలన నోడ కుంటు వడిన యట్లు 173 వాడు ప్రక్కలకును పైనికి క్రిందికి - కాంచుచున్నవాడు కపియు నంత కన్నులార గాంచె కడు మహత్సత్త్యమ్ము - నుప్పునీట లేచియున్న దాని 174 దాని గాంచియు వికృతానన మౌ దాని - ననిల సూను డిట్టులని తలంచె ప్రవగ వల్లభుండు పల్కిన యద్బుత - దర్శన మగు ప్రాణి తప్ప కిదియి యగును మహిత వీర్య మైన ఛాయాగ్రాహి - ఇందు లేదొకింత సందియంబు 175 అతడు దాని నెరిగి యర్రతత్త్వమ్మున - సింహిక యని శేముషీయుతుండు విపుల కాయు డగుచు పెంపొందె నాకపి - (ప్రావృషేణ్య జలద పంక్తి వోలె 176 అట్టు పెంపుమీరు నా మహావానర - వర్యుమేని నామ పారజూచి తనదు వెడదయౌ వదనగుహ పాతాళ - భువన నిభము విప్పి పుచ్చి యుంచి ఘన సమూహ మట్టు గర్రించుచున్‌ దరి - యంగ నురొకె వాన రాగ్ర గణ్యు 77 అతడు నామె వివృతమౌ సుమహన్ముఖ - మదియు నంత తాను నరసి చూచి మేని మేరయైన దాని మర్మమ్ములున్‌ - మహిత వానరుండు మతియుతుండు. 178 వానరాగ్ర సరుడు వజ్రసంహననుడు - ముడుచుకొనుచు తనదు నాడలు మాటి కురికి పడియె తెరచియున్న యద్దాని యా - స్యమ్ములోన నా మహా బలుండు 179 దాని వెడద నోటి లోన మున్గుచు నున్న - యతని సిద్రచారణాళి కనిరి పర్వకాలమందు స్వర్భాను సం(గ్రస్య - మాన ప్యూర్ణ చంద్రు మాడ్కిగాగ 180 అంత వానరుండు నామె మర్మమ్ముల - వాడి గోళ్ళబట్టి పైకిలాగి వెలికి నురికివచ్చె వేగమ్మునన్‌ మనో - వేగ సన్నిభ లఘు వి(క్రముండు 181 దాని దృష్టి తోడ ధైర్యమ్ము తోడ దా - క్షిణ్యమునను గూల్చి క్రిందు పరచి ఆత్మవంతుడైన యా కసి ప్రవరుండు - వేగమునను మరల వృద్రి నొాందె పవనజునకు గోలుపడి యామె గుండియ - పడియె నీట డిల్లవడుచునుండి. 182 కొంచి దాని సింహికను వానరుని చేత - నుంవడిమెయి గూలియున్నదాని పలికె నిట్టులంచు ప్లవగోత్తముని తోడ - వ్యోమ చారులైన భూతములును 183

శ్రీ రామానుజ రామాయణము 17 డాని రొబాయిలము 17 భీమ కర్మము నెరవేర్చినాడవు నేడు - నీవు గూల్చితి మహనీయ సత్త్వ మాసపడినయట్టి యర్ష మ్మరిష్టము - పడయు వాడ వీవు ప్లవగవర్య 184 నీకు నున్నయట్టుగా కపిసత్తమా - యెవని కెసగుచుండు నివియు నాల్లు ధృతియు దృష్టి యట్లై మతియును దాక్య్యమ్ము - వాడు రోగడు తనపనుల యెడల వాడు పూజ్యుడు 'ప్రతిపన్న ప్రయోజను - డట్టు వారి మెప్పు లందినాడు వెడలి పోయె గగన వీధి (బ్రవేశించి - హరి వరుండు పన్న గాశను వలె 186 అవలి దరికి చేర్వ కరిగిన యాతండు - కలయ జాచి యెల్ల కడల నతడు నూరు యోజనముల మేరకు కడపట - గాంచె నాత డెదుట క్షాననాళి 187 ఎదుట గాంచె నాత డెగయుచు నుండియే - పలుతరువుల తోడ బెలుచుచున్న యట్టి ద్వీపమొండు హరివరాగ్రేసరు - డొప్పు మీరెడి మలయోపవనులు _ 188 సాగరమ్ము గాంచి సాగరానూపమ్ము - నబ్యనూపజమ్ములౌ ద్రుమముల సాగరాధినాధు సతుల ముఖమ్ము ల - య్యవియు నతడు కన్నులార గాంచి 189 అత్మవంతు డాత డరసి తన్‌ మహనీయ - తోయదమ్ము వోలె దోచువాని నాకసమ్ము మూయునట్టున్నవానిని - మతి సమేతు డిట్టు మతి దలంచె 190 ఒడలి పెంపును కడు నురవడియు న్నాది - యరసి నంత రాక్షసాళి యెల్ల కౌచుకమ్ము బరగ జేతురు నాయెడ - నని తలంచె నా మవాకపియును [91 అంత నాత డా మహా మహీధరముతో - సాటి వచ్చు మేను సంక్షిపించి పడసె తాను మరల ప్రకృతిని వీతమో - హుడగు నాత్మవంతు డొందినట్టు _ 192 ఆ స్వరూప మదియు నతి సంక్షిపించియు - ప్రకృతి నున్నవాడు పవనసుతుడు కడచి తాను మూడు నడుగులు బలివీర్య - హారియైన కైటభారి వోలె 193 చారుతర బహువిధ.రూఫ ధారి యతడు - వారిరాశి యవ్వలి దరి జేరనరిగి అరసి తన్నును తనపని నరసి యొరుల - కలవి గాని యాతడు రూప మందె తనది అలఘు గిరికూట నిభుడు మహాత్ము డతడు - గ్రాలె నంతట లంబ పర్వతము పై స మృద్ధము విచిత్రకూటమౌ శృంగమందు - కేత కోద్దాల కోన్నాళేరమందు 195

18 సుందర కాండము అంతట సముద్ర తీరమ్ము నతడు జేరి - యరసి గిరివర్య మూర్రమ్ము నందు అంక (వ్రాలె నాపర్వతమున ప్తవగుడు వీడి - తనదు రూపము మృగ పక్షితతుల గలచి 196 ఆత డబి దానవ పన్న గాయుతమ్ము - పటు తరంగాన్వితము దాటి బల్మిమీర్గ నప్పుడా మహోదధి తీరమందు వ్రాలి - కాంచె నమరావతిని బోలి క్రాలు లంక 197 (2వ సర్గ) ఆ మహాబలుం డనాధృష్యమైన సా - గరము నా విధమున గడచియేగి స్వస్టుడై (త్రికూట శైల శృంగమ్మున - నున్న లంకగాంచె కన్ను లార 198 అంత వీర్యవంతు డాతడు పాదప - ప్రతతి జార్చు పుష్పు వర్షమదియు కలయ నలమికురియ నిలిచె నచ్ఫోటను - పుష్పమయునని వోలె పాలుచు చుండె 199 యోజనమ్ములు శత ముత్తమ వి(క్రము - డైన (శీ(యుతుండు పూని దాటి అట్టి యెడ విడువక నిట్టూర్పు కపియును - బడలి కింతయ్రైన పడయ డయ్యె 200 కడవనగును నేను కడుపెక్కు నూరుల - యోజనముల మేరయుం గడిమిని నూరు యోజనముల మేర గల్గిన సాగ - రాంత మింకనెంత యని తలంచె. 201 వాడునైన వీర్యవంతులలో మేటి - యురుకు వారి లోన నుత్తముండు వేగవంతు డాత డేగెను లంకకు - తోయరాశి దాటి దూకి పోయి 202 అచ్చ నీలివన్నె పచ్చిక పట్టుల -గంధవంతములగు కాననముల గండశిలల మరియు కొండల పట్టుల - నడిమి చక్కిగాగ గడచి చనియె 203 శైలములను వృకసంఛన్నమౌ వాని - నలరు లొప్పు చున్న యడవుల గమి గడచి చనియె తీవ్ర కాంతి వంతుడు హను - మంతు డా ప్లవంగమర్షభుండు. 264 హనుమంతుడు త్రికూట శిఖరమునుండి లంకను గాంచుటు అతడు నిలిచియుండి యా యచలమ్మున - వనము లుపవనమ్ములును నగా[గ్ర తలము నందు నిల్చి తనరెడి లంకయు - పవన నందనుండు పారజాచె 205 కర్ధికార సరళ ఖర్జూరముల సుపు - ప్పితములైన వాని పెను ప్రియాళు తరువుల ముచుళింద తరువుల కేతక - కుటజములను గుబురుకొన్నవాని 206

శ రామానుజ రామాయణము శం సురభిపూర్ణమై యలరు ప్రియంగువులు స - ప్తచ్చదములు నీపతరువు లట్లె భూమిరుహము లసనములు కోవిదారముల్‌ - విరగబూచిన కరవీరములను 207 పుష్పు భారనిబద్రమై పాలుచువాని - నట్లె ముకుళితములుగ నొప్పారువాని విహగవిసర సమాక్షీర్ణ వృక్షములను - మారు తాధూత బంధుర మస్తకముల 208 హంస కారండ వాక్షీర్గమ్రైనవాని - పద్మనళినాన్వితమ్ములౌ వాపికలను చారు బహువి ధాక్రీడ నాస్ట్రానములను - విపుల సలిలాశయమ్ముల వివిధములను 209 సంతతమ్ములగుచు సర్వర్తు ఫలపుప్పి - తమ్ములైన వివిధ తరువు లొప్పు చున్న రమ్యమైన యుద్యాన వనముల - కపి వరేణ్యు డచట గాంచెనపుడు 210 సరసిజాత నళిన సహితమై పెంపారు - పరిఘ లొప్పు చుండ పరిఢవిల్టు రావణ పరిపాలనావృత లంక ల - శ్ష్మీ సమన్వితుండు చేరనరిగి 211 సీత నపహరించుచే తన పని యైన - రావణుండు చక్క రక్షసేయ నుగ్రకార్ముకమ్ము లూని రాక్షసు లెల్ల - కడల దిరుగు చుండీ కాచుదాని 212 కుందనంపు కోటగోడ చుట్టారగా - నొప్పు రమ్యమైన గొప్ప పురిని శారదాంబుదమ్ము సాటియై గ్రహముల - వోలె నున్న గృహము లొప్పు దాని 213 తెరువు లొప్పుచుండ తెలివన్నె మీరగా - నెత్తుగాగ నుండి యెల్లకడల ముసరి యుండ నూర్ల బురుజులు ధ్వజపతా - కముల మాలికలును గ్రాలు చుండ

చారు వల్లికా విసర విచిత్రిత తప - నీయ దివ్య తోర ణేశితమ్ము

దివిని దేవనగరి తీరైన లంకను - పవన నంద నుండు పారజూచె 2ై్షే్‌ పాండురమ్ములు శుభభవనమ్ము లొప్పార - భూ ధర శిఖరస్త్ర పురిని లంక

కపే వరేణ్యు డతడు కాంచె నాకాశగ - మైన పురవమ్ము నరసినట్టు 216 దాన వేంద్ర పాలి తమ్మెన దానిని - నిర్మితమ్ము విశ్వకర్మచేత

వింటు నెగయుచున్న విధమున నున్నట్టి - పురిని గాంచె పవనపుత్రు డచట 217 వప్ర వరణ రూప జఘన భాగమొప్ప - విపుల సలిల నవాంబ రావేల్రితయయి

శతశత ఘ్నికా శూల కేశాంత యగుచు - నున్న తాట్దాలక వతంస యుక్తి బొలిచి

20 సుందర కాండము చా మానసముతో నొనర్చిన మాడ్కి నుండి - విశ్వకర్మ నిర్మాణమై వెలయు ల౦క యుత్తరపు చక్కి ద్వారమ్ము నొద్ద బేర్థి పూనె చింతింప వానరపుంగవుండు. 219 అడ్‌ థి

రజత పర్వత శిఖరమ్ము బోలిన దాని*ీకీమీన్ను లొరయునచ్రు బున్ను దాని

నున్న తమ్మురౌ గృహోత్తముమ్ముల తోడ - వింటి కగయు చున్ననిధముడాని 220 నాగగణముతోడ భోగవతిం బోలె - ఘోర రాక్షస పరిపూరిచమ్ము

చక్క గూర్చినయది స్పష్ట మ్మచింత్యము - మున్ను కిన్నరేశు దున్న డాని 221 వికృత దంస్ట్రలు గలవారు పెక్కు మంది - శూల పట్టసపాణుతౌ శూరవరులు

'క్రూర దైత్యజనుల్‌ కాచి ప్రోచుదాని - భుజగ రక్షితమౌ గుహ బోలు దాని 222 తద్ద దొడ్డదైన దాని కాపు దలయు - నరసి సాగరమ్మునైన నతడు

ఘోరమైన శత్రు వౌర రావణు డంచు - తలచె నెడద మారు తాత్మజుండు 223 వచ్చియున్నగాని వానరు లిచటికి - వమ్ము కాగలారు వారలెల్ల

లంక నింక సంగరమ్మున గెలువంగ - నలవికాదు సురళ్రానగాని 224 దీని విషమమైైన దాని దుర్గమమును - రావణుండు నేలు లంక నింక

చేరిడ్డున నేమి సేయ గల్గును మహా - బాహు డతడు రాఘవాన్వ్నయుండు 225 పనుపడు టవకొశమును సాంత్వమునకు నై - రాకసులెడ కాన రాక యుండె

లేదు దానమునకు భేదమునకు నైన - కనబడ దిక యుద్దమునకు నైన 226 పోవ నయ్యెడు నలువురకును మాత్రమే - హరి గణములలో మవాత్ములందు _ వాలి పుత్రునకును నీలునకును నాకు - నధిపునకును ధీ సమన్వితునకు 227 ఒకట (బ్రదికి యున్నదో లేదొ వైదేహి - యెరిగి కొనిన యంత నేను నపుడు

జనక తనయ నోమె కనులార గన్గాని - సలుపు దచటనే విచార మిదియు 228 అంత నొక ముహూర్త మాత డా కపికుంజ - రుండు చింత సేయు చుండె నచట నా మహీ(ధ్ర శృంగమందుండి రామాభ్యు - దయము నందు తద్ద తగులు గల్లి 229 'కూరులున్‌ బలముల గూడినవారలు - రాక్షసుల్‌గడంగి రక్షసేయు రాక్షస్త పురము చారరాక యుండును నాకు - నేను నిట్టి రూప మూని యుండ 230

శీ రామానుజ రామాయణము 21

ఉదుటు మీరు వారి నుగ్రౌజసుఐ బల - వంతులైన దానవాళి నెల్ల

వంచనమ్ము సేయ నలయును జనకరా - ట్ఫుతను కలయ వెదకుచున్న నేను. 231 కానవచ్చి కానరాని రూసము నూని - రాత్రి వేళ నేను లంకలోన

చొరగనైన వేళ యరుదెంచె నచె నాకు - పెద్ద కార్యము నెరవేర్చుటకయి 232 రాక్షసులకు నమరులకు దురాధర్షమౌ - నట్టు లున్నదాని నా పురి గని

చింత సేసెను హనుమంతుండు సారెసా - రెకు నినిశ్చయించి కృత్యమెడద 233

ఏను కాంచనౌ నికే యుపాయమ్మున - మైథిలిన్‌ జనక ధరాధిపసుత

కానరాక యుండగా రాక్షసేంద్రుడౌ - రావణునకు నా దురాత్మకునకు 234 పాదవు చెట్టులు చెడిపోకుండ విది తాత్ము - డైన రాముని పని యదియు నింక

నొంటి నున్నడాని నొంటిగా గాంచనౌ - జనులు లేని చోట జనకతనయ 35 అయిన పనులు గూడ నణగి పోవును దేశ - కాలములకు నెదురుగ్గాగ తిరిగి

దొరకి నట్టివాడు దూత విక్షబు డైన - ప్రొద్దు పాడువ నిరులుపోవునట్టు 236

నెరపి యున్న బుద్రి నిశ్చయ మర్చమ్ము - లెడ ననర్రము లెడ నెసగ దదియు

పాడు చేయువారు పండిత మానులౌ - దూత లర్హములను చేతులార 237

కార్య మేవిధమ్ము గా వెడిపోకుండు - విక్షబత్వ మెట్టు వెలయకుండు

తోయ రాశి దాటి దూకి వచ్చుట యిది - వృధయు కాకయుండు చెట్టు లెక చూచిరేని రాతసులు విదితాత్మకు - డైన రాము కార్య మదియు రావ

ణునకు కీడుసేయ మొనసి నాతని పని - యదియు నెల్ల వ్యర్ధమగును గాదె. 23

అలవి కాకయుండు నిలువ నిచ్చోీటను - రాక్షసులకు నెరుగ రాక యుండ

దాల్చియున్నగాని దానవరూపమ్ము - తడవనేల నింక తక్కువాన్సి 240 మారుతునకునేని మలయ రా దిచ్చట - తెలియరాక్రటర్యళయయకు సగం కాల తక (స్త్ర బలియులైన రాక్షసులకు నిచ్చోటను - లేదు తెతిీ కథో్టీజేదిగన్‌ యాయ స్వాయరూపమూని యిచట దాగొని నేను - నాశ్నివ్యఓసిలిచి యుందునని “టి ళ్‌ చేటు పాటునకును చేరువ యౌవాడ - సామి కారీఫ ఆల గ్‌

22 సుందర కాండము అందువలన నేను నాత్మరూపమ్మున - 'హ్రస్వతన్‌ భజించి రాత్రివేళ పడెడు వాడ నూరిపైన లంకాపురి - చెలగి రాఘవార్ద సిద్ది కొరకు 243 రాత్రి వేళ లోన రావణాసురు పురి - చొరగరాని దాని జొచ్చి నేను కలయ వెదకి యెల్ల కడల నిల్లిల్లును - కాంచు వాడను జనకాత్మజాత 244 అని మదిం దలంచి హనుమంతు డా వాన - రాగ్రసరుడు సూర్యు నస్త్రమయము గోరుచుండె నపుడు వీరుండు వైదేహి - దర్శనమ్ము నెడల తగులు గల్లి 245 అస్తమయము నొంద నంశుమంతుడు రేయి - నొడలు పవన సుతుడు ముడుగజేసి పిల్లి యంతపాటి పెనుపూని యద్భుత - దర్శనుండు గాగ దనరు చుండె 246 హనుమంతుడు లంకను గాంచుటు త్నూర్థ మెగసియున్‌ ప్రదోష కాలమ్మున - వాయు సుతుడు వీర్యవంతు డతడు చొచ్చి పురము లోన సువిభక్త మహితప - థమ్ము లొప్పు రమ్యతాస్త్సదమున 247 హైమ రాజతమ్ము లైన స్తంభమ్ముల - స్వర్ణమయము లైన జాలకముల గ్రాలుచున్న హర్మ్యమాలిక లొప్పు గం - ధర్వనగరివోలె దనరుదాని 248 స్వర్ధ భూషితములు స్ఫటిక సంక్షీర్మమ్ము - లైన తలము లొప్పు నలరు చున్న సప్త భౌమములును సౌధమ్ము లప్త భౌ - మములు పాలుచు పురవరము గనుగ్‌నె దివ్య వైడూర్య మణి విచిత్రితము లగుచు - రమ్య మౌక్తిక సముదయా లంకృతమ్ము లైన తలముల శోఖిల్లి యలరు చుండె - నచట నా రాక్షసుల భవనాళి యెల్ల 250 దాన వాంగణముల ద్వార తోరణములు - కనక చి(త్రితములు 'క్రాలుచుండి లంక నెల్లకడ నలంకృతమై యల - రారు దాని వెల్లులార బె 25] తలపరాని యద్భుతాకారయౌ లంక - నరసి చూచి యా మహాకపియు నె సంగుచుండె కడు విషళ్లుడై హృష్టుడై - జనకతనయ గాంచజనెడు కోర్కి. 252 పాండు రోన్నత ప్రాసాద పంక్తియున్‌ మ - హార కాంచనమయ తోరణాళి యొప్పు భీమ బల రాత్రిచర సమావృతయునౌ య - శస్వినిన్‌ లంక రావణ శాసిత గని 253

శీ రామానుజ రామాయణము 23 చంద్రు డతని సాచివ్యము సల్పునట్టు - చుక్కగములకు నడుచక్కి సాగయుచుండి యలమి నెల మేలి కట్టుతో నవని యెల్ల వేవెలుంగులతో పైకి వెడలి వచ్చె 254 శంఖ బిసతంతు దుగ్ర సచ్చాయు డగుచు - నుద్గమించుచు వెల్లాందుచున్న వాని చంద్రు గన్గానె నా వానరేంద్రు డపుడు - సరసునన్‌ దేలియాడు హంసమ్ము వోలె

(3వ సర్గ) లంబమానమైన లంబశ్చంగమ్మున - లంబ తోయదంబు డంబుమీరు నెడల నిళ్ళి సత్వ్వమెనసీ యా మేధావి - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు 256 రమ్యకానన సలిలాఢ్యయై రావణ - పాలితయయి నట్టి ప్రోలు లంక నలఘు సత్తుడైన యా హరిసింహుడు - చాచ్చె రాత్రివేళ నచ్చలమున 257 శారదాంబుదముల సరివచ్చు ననవచ్చు - నాలయమ్ముల వెలుగారు దాని సాగరోపమాన సంరావమౌదాని - కడలి గాడ్పుకొలువ గ్రాలు దాని 258 అతి సుపుష్తమౌ బలఘోష నలరు దాని - పురిని విటపావతిం బోలె పాలుచు దాని నర్హతోరణ నిర్యూహమైన దాని - పాండుర ద్వార తోరణావాప్తి దాని 259 భుజగములు మెలంగుచు కాచి ప్రోచుచున్న - పుణ్యభోగవతీపురి బోలుదాని చంచలాన్విత జలధర సమితి వోలె - తారకా మార్గ సంసేవితమగు దాని 260 మందమారుత సంచారమైన దాని - నింద్రు నమరావతీ నగరేంద్ర మట్టు ప్రబల తరమైన శాతకుంభమయ వరణ - సంవృతమ్మయి మిగుల నెసంగుదాని 261 మువ్వగములు చెలగి (మైోగుచునున్న ప - తాకముల నలంకృతమగుదాని ఫురిని చేరనరిగి పరమహృష్టుడు వేగ - (ప్రావరణము మీది వైపు నుండి అరసి చూచి విస్మయావిష్ట హృదయుడై - యెల్ల కడల పురవరేణ్య మదియు. 262 స్వర్ణమయములైన ద్వారమ్ము లొప్పగా - విపుల వజక్సత సువేదికలను స్పటిక వజ్రములను స్వచ్చ మౌక్తికముల - మణుల తోడి కుట్టిమముల బొల్చి 263 నిభృత తప్త్పకనక నిర్యూహముల తోడ - రజత విమల పాండురములతోడ నమల వజ నిర్మితారోహణములతో - స్పాటికాంతరముల పాంసువులను 264

24 సుందర కాండము క న ననననననిననననననననబు తోరమైన శుభవతుశ్శాల లొప్పారి - యాకసమున కెగయునట్టు లుండ క్రౌంచ బర్లి నచయరవము తోడను రాజ - హంససేవ్యమానమై చెలంగి 26 తూర్యవాదిత్ర నిర్జోష తోడ నెల్ల _ కడలును ప్రతి ధ్వనుల నీనగా నెసంగు చుండి వన్వెకసార యట్టున్న దాని - నింగి కగయ గోరిడు నట్టు నెగడు దాని కాంచి హర్షమ్ము నొందెను కపేవరుండు 266 అరసి చూచి రాక్షసాధిపు నగరమ్ము - పాలుపు మీరి యున్న పుణ్యపురము నుత్త మోత్తమమ్ము కడుబుద్ది యుతమును - చింత సేసె వీర్యవంతు డిట్లు 262 కేల నాయుధములు తాలిచి యున్నట్టి - రావణుని బలమ్ము రక్షసేయు పురము దీని దొడరి యరుమంగ బల్మిమై - నలవి కాకయుండు నన్యులకును 261 గొప్పు పేరు గలది కుముదాంగదుల కైన - నా స్తుషేణునకు మహా కపికిని మరియు వీరుగాక మైంద ద్వివిదులకు - నైన తాకుదేర నలవి యగును 269 హరిగణాగ్రగణ్యు డౌ వివస్వత్తనూ - జునకును కుశపర్వుడను నతనికి కేతుమాల బుకకేసరి కైనను - నాకనైన పోయి తాకనగును 270 అరసి మహిత బాహు డౌ రాఘ వాన్వయు - నద్వితీయమౌ పరా'క్రమమ్ము ననుపమమ్ము లక్మ్మణుని విక్రమమ్మును - హరియు ప్రీతి మంచు డయ్యె నపుడు దాని రత్నాంబ రోపేతయ్రైన దాని - కోష్ట వేశ్మావతంసయై కొరలు దాని తనరుచుండి యంత్రాలయస్తనియు గాగ - భూషణాంచిత ప్రమదను బోలు దాని భాస్వరములు దీప్తి వంతమ్ములౌ మహా - ధామములను నష్టతమముగాగ బరగు రాకసేంద్రు పురము నద్దానిని - కాంచె నెదుట నతడు కపివరుండు. 273 హనుమంతుడు లంక నోటువరచుట క్‌ ఇళ అంత స్వయ రూప మంది యా నగరియు - మారు తాత్మజాతు మహిత బలుని హరిగణా గ్రసరుని హనుమంతు లోనికి - జొచ్చుచున్నవాని చూచె నెదుట 274 హరి వరేణ్యు నతని నరసి యాయమ రావ - ణ పరిపాలితయగు నగరిలంక స్వయముగాగ లేచి వచ్చె నచ్చోటికి - వికృత ముఖము కాను పించుచుండ 275

శీ/ రామానుజ రామాయణము 25 వాయు సూనుడైన వానరవర్యుని - ముందు కడను నిల్చి పాలతి యంత వెలువరించు చుండి విపులమౌ నాదమ్ము - పవనతనయు తోడ పల్కె నిట్టు 276 ఎవడ వీవు ఇచటి కేమి కార్యమ్మున - వచ్చి నాడ వీవు వననివాస తెలియ బలుకు మీవు కలరూఫు నింక నీ - యసువు లొడల నుండు నంతలోన 277 ఎట్టులైన గాని ఈ లంకలో ప్రవే - శమ్మొనర్చ నీకు సాధ్యపడదు రావణుని బలములు రక్షించుచున్నవి - కాపులున్న వెల్లకడల గూడ 278 అంత వీరుడు హనుమంతుండు నెదుట ని - ల్బున్న దాని నామె జూచి పల్కె తెలియ బల్కువాడ కలరూపు నీవు న - న్నడుగుచున్నవాని కన్నిటికిని 279 ఎవతె వీవు వికృత వీక్షణా నగరి వా - కింట నిట్టు నిల్చియుంటి వీవు ఎందులకయి నన్ను నిట్టుడ్డగించి నిం - దించుచున్న దాన వీవు క్రూర 280 ఆలకించి యవియు హనుమంతు సల్కులు - కామ రూపిణి యగు నామె లంక కనలు గొన్న యామె యనిలాత్మజుని తోడ - పరుషమైన పల్కు పల్కె నిట్లు 281 ఏను సకల రాక్షసేశ్వరుడైన మ - హాత్మకునకు రావణాసురునకు నాజ్ఞ నెరపుచుండు నట్టి దుద్రర్షను - ఏను కాచుచుందు నీ పురమ్ము 282 న న్నవజ్ఞసేసి నగరి (బ్రవేశింప - నీకు సాధ్యపడదు గాక యింక నేడు వీడి పోవ నీదు ప్రాణమ్ములు - పండియుందు నేను పడనడవగ 283

ఏను నగరి లంకనేకదా వానరా - ఏనె స్వయముగాగ నెల్లకడల

పూని దీని కాచి ప్రోచుచు నున్నాను - ఇదియె చెప్పియుంటి నేను నీకు 284 పల్కు లవియు లంకపల్కిన వాలించి - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు వానరుండు యత్నవంతుడై నిలుచుండె - మరియు నొక్క కొండ మాద్రి గాగ 285 అతడు గాంచి దాని నాడు రూపున నున్న - వికృతరూప ప్లవగ వృషభు డంత

నాత డిట్టులంచు ననియె నా మేధావి -సత్త్వవంతుడు హరిసత్తముండు 286 ఏను చూచువాడ నీనగరిని లంక - నట్టు వరణ తోర ణాన్విత నని

ఏగు దెంచి తిటకు నేత దర్రమ్ము కౌ - తూహలమ్ము నాకు తోరముగద 287

26 సుందర కాండము వనము లుపవనమ్ములును లంకలోన ని - య్యెడల కాననమ్ము లెల్లవాని నెల్లకడల నున్న గృహముఖ్యముల గన్న = నంగ గాదె యిటకు నాదు రాక 288 ఆలకించి యతని యావచనమ్ముల - కామరూపిణి యగునామె లంక మరల నొక్కమారు పరుషాకరములైన - పల్కు లతని తోడ పల్కె నిట్టు 289 దాన వేశ పాలితను నన్ను దుర్చుద్ది - యోటు వడగ జేయకుండ మున్నె వలను పడదు నీకు వానరాధమ నేడు - కనుగొనంగ నీ నగరము నింక 290 అదియు నాలకించి యా కపి శార్ట్జూలు - డా నిశాచరి కిటు లని వచించె పురిని దీని నేను నరసికన్లాని భద్ర - మరలి వచ్చినట్లై యరుగువాడ 291 అంత వెరపు గొల్పు నట్టులు బెట్టిద - మైన యార్వు వెల్సి యామె లంక ప్రబల వేగ మొప్పు వానర (శ్రేష్యని - కరతలమ్ము తోడ గాడనడచె 292 అట్టు లంక గాడ నడవగా నా కపి - వ్యాఘ్రుడు హనుమంతు డంతటు కడు బెట్టిదంపు టులివు వెలువరించెను వీర్య - వంతుడౌ నతండు వాయు సుతుడు 293 అంత మిక్కుటంపు టల్కగదుర నొడల్‌- మరచి నాతడు హనుమంతుడు తన యెడమ చేతి (వ్రేళ్ళు ముడిచి పట్టి యతండు - పిడికిట గడువేగ నడచె నామె ఆడుది గద పాప మని తలంచిన వాడు - కనలు మిగుల తాను గాంచకుండె 294 ఆమె యైన నాప్రహారమ్మునన్‌ విహ్వ - లాంగియై నిశాచరాంగనయును పడియె నేలమీద కడువడి మీరగా - వికృతముఖము కానుపించు నామె 295 అంత (ప్రాజ్ఞుడైన హనుమంతుడున్‌ పడ - వైచి యున్నదాని పడతి గాంచి కరుణ దాని యెడల నెరపె నా తేజస్వి - దాని నాడుదియని తలచుచుండి 296 అంతట కడు భయమందిన యాలంక - గద్గ దాక్షరమ్ము గాగ నిట్లు పల్కె పాగరులేని పల్కు ప్లవంగుని - మారు తాత్మజు హనుమంతు గాంచి 297 ఊనుమా ప్రసాద మో సుమహాబాహు - కావు మీవు నన్ను కపి వరేణ్య నిల్చు వారు సౌమ్య నియమమ్ము తప్పుక - సత్వవంతులు బలశాలు రెపుడు 2986 నేను నగరి లంకనేను స్వయమ్ముగా - వానరాగ్రణ్య వాయుపు(త్ర వీరనేను నీకు విక్రమమున నోటు - వడిన దాన నలఘు బల సమేత 299

శీ/ రామానుజ రామాయణము 27 ఇదియు సత్య మాలకింపుమియ్యది నీవు - పల్కుచుండ నేను వానరేంద్ర మున్ను వర మొసంగి యున్నాడు నాకు స్వ - యంభు విట్టు లంచు నప్తు డెపుడ్‌ొ ఎప్పుడు విక్రమమున నే వానరుండైన - నిన్ను వశమొనర్చు కొన్న వాడొ అపు డెరింగి కొనగ నగును సూ నీ వింక - భయము రాక్షసులకు వచ్చి పడుట 301 సమయ మదియు నాకు సం'ప్రాప్తముయ్యెను - నీదు దర్శనమున నేడు సౌమ్య (బ్రహ్మదేవు నేరు పాటది సత్యమ్ము - దాని కింక హెచ్చు తగ్గు లేదు 302 సీత కారణముగ భూత లేశ్వరునకు - రావణునకు నా దురాత్మకునకు రాక్షసులకు నెల్లరకును సైతమ్మును - వచ్చి పడియె చేటు పాటు నేడు 303 దాన పోయి చొచ్చి వానరాగ్రణి పుర - వరము రావణ పరి పాలితమ్ము నేరు పరుపు మింక నెల్ల కార్యమ్ములు - నేవి యేవి కోరు దీవు నిచట 304 చొచ్చి శాపోపహతమైన శుభపురమ్ము - దానవేశ పాలితమును వానరేందద్ర పోయి సుఖముమై నీ వలవోక జనక - పుత్రి సతి నెల్ల యెడ వేగ బోయి వెదకు. 305 (4వ సర్గ) ఆత డోటు వరచి యా ్రేష్టనగరిని - కావురూపిణి యగు నొమె లంక విక్రమమ్ము మీర విపుల తేజుడు హను - మంతుడున్‌ ప్లవంగ మా సరుడు గ వాకిళులను గాక ప్రాకారమును మహా - బాహు డాత డెగసి ప్రాకి పోయె వె హనునుంతుడు లంకలో ్రవేశించుట అట్టు నగరి అంకయందు ప్రవేశించి - కపిగణాధిప హితకారి యంత (7 మోపె నెడమ పాదము నతండు శత్రుల - మూర్తముల నడుంగు మోపునట్లు 3 లోన రాత్రివేళలో జొచ్చి సత్త్వసం - పన్నుడైన వాడు వాయుసుతుడు ముత్తియముల పూల పొలుపారునట్టి మ - వో పథమ్ము బట్టి యా కపివరు డంత రమ్యమైన యా లంక నగరస - త్తమము దిక్కుగాగ దరియ నర 308 విహసి తోత్మృష్ట నినదముల్‌ విపుల తూర్య - ఘోషణ పురస్సరమ్ములు కులిశసృణే ని భమ్ములును వజజాలక భాసితములు - నైన గృహమేఘములతోడ నాపురమ్ము జలదముల తోడి దివమట్టు వెలుగు చుండె 309

గై సుందర కాండము మెరయుచుండె లంక మిగుల నప్పుడు రాక్ష - సీగణ శుభివేశ్మసీమ లొప్పు సిత జలద నికాశ చిత్ర రూపమ్ముల - స్వస్తి కాంబుజూఖ్య సంస్రితముల 310 వర్హమాన గేహ షంక్తిచే నెల్తెడ - కడు నలంకృతముగ గ్రాలు దాని వింతసరుల దాల్చి వెల్లు దానిని కపి - రాజ హితకరుండు రాఘవార్ట మై చరించుచుండి యా (శ్రీసమన్వితు - డరసి చూచె మోదమందె నపుడు 311 పవన నందనుండు భవనమ్ము నందుండి - యన్యభవనమునకు నరిగి చూచె నంత నంతట వివిధా కృతి రూపమ్ము - లైన భవనముల పురమ్ము లోన 312 ఆలకించె మధురమైన గీతముల త్రి - స్టాన సుస్వరాభి సంయుతముల మద సమృద్దలైన మహిళలు దివమున - నప్పురసల వోలె నాలపింప 313 ఆలకించెను మొలనూలుల సవ్వడి - రమ్యమైన నూపురముల రవళి సొంపు లొలయుచున్న సోపాన నినదముల్‌ - మహితమతుల దివ్యగృహములందు అచట నచట వినియె నాస్ఫోటిత ధ్వనుల్‌- వ్వేళితముల నాలకించె నచట నాలకించె రాక్షసాలయముల మంత్ర - జపమొనర్చ్భువారి సవ్వడులును 315 అతడు కాంచె నచట స్వాధ్యాయ నిరతులౌ - వారి యాతుధానవారములను రావణ స్తవాభి రావ సంయుక్తుల - గర్హసీయు దైత్యగణమునైన 316 'క్రమ్మి నిళ్చియుండె రాజమార్గమ్మున - రాత్రిచరుల గొప్ప రాణువయును మధ్య గుల్మదేశమందు 'పక్కుర రావ - ణానుచరుల నప్పు డరసెనతడు 317 జనుల దీక్షితులను జటిల ముండుల గోబి - నాంబరముల దాల్చి నట్టి వారి దర్భముప్రి శస్త్ర, ధారుల నగ్నికుం - డాయుధులగువారి నట్లె చూచె 318 కూట ముద్గరపాణుల ఘోర దండ - శస్త్ర, ధారుల నేకలోచనుల నేక కర్షులన్‌ లంబకుచకుక్షి కలిత జనుల - భీకరుల భుగ్నవకక్రుల వికట వామ నులను ధన్వుల ఖడ్గధారుల శతఘ్ని - కాయుధుల ముసలాయుధులైన వారి 319 మేలి పరిఘములను కేల దాల్చిన వారి - వింత మైమరువుల వెల్లువారి నంత లావు కాక యంతసన్నము కాక - యంత పాడవు పొట్టి యైన కాక 320

శీ/ రామానుజ రామాయణము 29 అంత తెల్పుకాక యంత నల్పునుకాక - యంత గూను గుజ్జ్ఞులైన కాక పెక్కు రూపులైన వికృతరూపుల సురూ - పముల వారలన్‌ సువర్చసులను ధ్వజ పతాకములను దాల్సిన వారల - నరసె వివిధ శ్నస్త్ర ధరుల నచట 321 శక్తి వృక్క శస్త్ర, సన్నడ్డుతౌ వారి - పట్టు సాశని ధృతి బరగువారి కేపణీయ పాశ కీలిత హస్తుల - గాంచె నచట నపుడు కపివరుండు 322 (్రగ్నులైనవారి స్వనులిప్తులౌ వారి - మేలి నగలు దాల్ళి మెలగు వారి పలు తెరంగు వేషములను దాళ్ళిన వారి - విచ్చల విడి దిరుగు పెక్కు మంది వాడి శూలములను పట్హిన వారిని - వజ్రధరుల మహిత బలయుతులను శ్రె2్ర శతసహ(స్ర బలసహితము నవ్యగ్ర మా - రక్షణమ్ము నడుమర యగు దాని రాక్షసాధినాథ శిక్షితమౌ దాని - నంతిపురము నెదుట నరసె కపియు 324 శిఖరి మూర్చమ్మునన్‌ ప్రతిష్టించి యున్న - యసుర రాజేంద్రు విఖ్యాతమౌ నిలయము మహిత హాటకతోరణ సహితమైన - యాగృహమ్ము నతం డప్పు డరసిచూచి. 325 పుండరీకావతంస సంపూర్షమైన - పరిఘ లొప్పారుచుండగా బరగు దాని పూర్ణ వరణావృతమ్ముగా బొలుచు దాని - కాంచె నచ్చటు నా మహా కపివరుండు 326 (త్రిదశ నిలయ నిభము దివ్యమ్ము దివ్యసం - రావ నాదితమయి క్రాలుదాని వాజి హేషి తారవాభి సంఘుష్టము - భూషణమ్ము లులియ బొలుచు దాని 327 స్యందనముల యానసంఘమ్ములన్‌ విమా - నముల శుభతురంగమముల కరుల శ్వేత జలద సమితి చెలువొప్పు నాలుగు - కోరలున్న మత్తవారణముల 328 చెలువు మీరు ద్వారసీమ మత్తమృగవి - హంగసంఘ భూషణాన్వితమ్ము సుమహనీయ వీర్య సముపేత రక్షస్స - హ(స్ర నిచయ రక్షణాన్వితమ్ము రాక్షసాధినాథు రక్షిత ద్వారమ్ము - లోన జొచ్చె వాన రోత్తముండు 329 వాడు హేమజాంబూనద ప్రావరణము - నృళ్హముక్తామణి విభూషితాంతమున్‌ ప రార్ట్య కాలాగురు సుచందనాక్తమైన - రావణాసురు నంతః పురమ్ము జొచ్చి 330

30 సుందర కాండము చంద్రకాంతి వర్ణన (5వ సర్లు అంత నడునెత్తి కెక్కిన యంశుమంతు - గొప్పు నెల చందువా వెలిగుప్పు చుండ వాడు ధీశాలి దివి గాంచె భానుముంతు - మంద మద గోవృషమువోలె చిందులేయ శోకము జగమ్మున కణంచుచున్న వాని - నుదధినైనను కెరలించుచున్న వాని నన్ని ప్రాణుల నలరార్చ్భుచున్న వాని - చూచె శీతాంశు నేతెంచుచున్న వాని 332 పుడమి మందరమున నుండి పాల్పు సిరియు - సంజవేళల కడలి నెసంగు సిరియు నీళులన్‌ పద్మములలోన నెగడు సిరియు - నదియు చారు నిశాకరు నందు వెల్లె 333 వెండి పంజరమున హంస వెలయు నట్టు - మందరదరిని సింహమ్ము మలయు నట్టు పొగరు టేన్లుపై వీరుండు పొాలయు నట్టు - విధుడు వెల్లాందు చుండె విన్‌ వీధి నుండి పోటు కొమ్ముల వెల్ల యాబోతు వోలె- గొప్ప కొమ్ముల తెలిపెను గొండ వోలె కనకపుంగట్టు కొమ్ముల గౌరు వోలె - నిండు కొమ్ముల జాబిల్లి నెగడు చుండె 335 సం్రణష్ట శీతాంబు తుషార పంకు - డా మహాగ్రహ గ్రహ ప్రశాంత పంకు డనులఅకాంతి లక్షుశ్రయ విమలి తాంకు - డలరె చంద్రుండు స్వామి శశాంకు డపుడు ఎట్టులు శిలా తలమున మృగేంద్రు డొప్పు - నెట్టులు మహారణమున గజేంద్రు డొప్పు నెట్టు లొంది రాజ్యమ్ము నరేంద్రు డొప్పు - నట్టులు ప్రకాశమున చంద్రు డలరుచుండె "ద్యుతి సహిత విధూదయ నష్ట దోషమగుచు - దొడరు పిశితాశనాసుర దోషమగుచు యోషిద భిరాము గత చిత్త దోషముగుచు - స్వర్ణ కాంతివు (మ్రీ ప్రదోషవ్ము పరగి శ్రవణ సుఖములై తంత్రుల రవళులెసగె - పతులతో పవ్వళించిరి సతు లతివలు రా(త్రిచరులు నత్యద్భుత రౌద్రవృత్తు - లట్టులు విహరింపగ సమకట్టిరపుడు 339 మత్త సం(ప్రమత్తములు సమాకులములు - స్యందనాశ్వ భోద్రాసన సంకులములు మహితతర వీరలక్ష్మీ సమాకులములు - కాంచెధీశాలి కపియు రాక్షసకులములు 340 ఒండొరు గడునాజేపించు చున్నవారి - వట్రువభుజమ్ము లౌరులపై వైచువారి (ప్రేలడమ్ముల నొరులపై విసరువారి - పాగరుకొని యొండొరుల తిట్టి పోయు వారి

(శీ/ రామానుజ రామాయణము క!

రక్కసుల నిక్కి బోర విరచెడి వారి - పడతుకలపైన తమ యొడల్‌ వైచువారి చిత్ర రూపమ్ములన్‌ డాల్చి చెలగు వారి - గట్టి పెను విండ్లు బట్టి మోపెట్టు వారి అరసె కాంతల పైపూత లలదు వారి - తక్కువారి మరల గూర్కి తలరు వారి నొప్పు రూపు మోముల నవ్వులొఐయువారి - నొరుల కోపముతో నూర్చు లొెలయువారి అట్టు ఘీంకృతుల్‌ సేయు మహాగజముల - స్వర్పనములందుచున్న సజ్జనుల తోడ నూర్చు వీరులతో పుర మొప్పుచుండె - నూర్చు భుజగమ్ములన్‌ మడు వొప్పునట్టు అరసె ధీ('్రధానుల రుచి రాభిధాను - ల జగతః 'ప్రధానులను సంశ్రద్ద ధాను

అను సురుచిరాభిధానుల ఘన వివిధ వి - ధానుల నతండు పురి యాతుధానుల నట మోద మతడొందె గని సురూపులను వారి - స్వీయ గుణ సదృ గ్రూపుల వివిధగుణుల నప్పు డనురూపులై యలరారు వారి - మరి విరూపుల గనె కొంతమంది నతడు అంత నట వారి చెలుల నత్యంత శుద్ద - భావల వర్షాల మహానుభావల ప్రియ వరుల యెడ పానముల సక్త భావలైన - వారి తారల వలె సుప్రభావల గనె 347 (వీడ నుపగూఢలై (శ్రీల వెల్లు చుండు - ప్రియ సముషగూఢలన్‌ రాత్రి వేళ లోన కొందరన్‌ గాంచె ప్రమదోపగూఢల విహ - గము లటు సుమోపగూఢలై క్రాలు వారి మౌళిగలపైన గూర్చుండి మరియు కొంద - రట ననుపు కాండ్ర యొడిజేర ననువు మీర ధవులకుంగూర్చు నాండ్రను ధర్మపరల - మన్మథావిష్టలం గాంచె మతియుతుండు వలువలుడిగిన హురుమంజి వన్నెవారి - కుందనపు వన్నె వారిని కొంతమది మరియు కొందర జాబిల్లి యొరపువారి - పతి వియుక్తల సొగసు మ్రైవన్నెవారి 350 పిమ్మట మనోభిరాములౌ ప్రియుల బడసి - ప్రీతియుతలైన రామల వెలయ గాంచి రామలన్‌ హృష్టపరమాభిరామల దమ - వీండ్లలో గాంచె వానరవీరు డతడు 351 వదన పంక్త లిందు ద్యుతివంతములు సు - లోచనావళి వక్రాక్షి లోల పక్మ మాభరణ మాలికలు శతహ్రద సురుచిర - మాలికల బోలినవి కాంచె మలసి యతడు

సీతాన్వేషణము అరయ లేడయ్యె నా మాన సాభిజాత - సతిని తన్విని పరమాభిజాత సీత సత్పథ స్టిత రాజవంశ 'ప్రజాత - సం ప్రఫుల్ల అతన్‌ బోలె సాధుజాత 353

ఏ2 సుందర కాండము సంతతము సనాతన మార్గ సన్ని విష్ట - నిక్షు చాపాభివిష్ణ రామేక్ష ణాంత (శ్రీను దీశ్వర చిత్త నీవృ త్ర్రవిష్ట - ననవరత ముత్తమాంగనా జన విశిష్ట 354 ఆత పొర్ట్షిత సానుసృతా(స్ర కంఠి - నిన్నటికి వరార్షోత్తమ నిష్కకంరి రమ్యతర పక్మనా యభిరామ కంరి - నడవి లో నీలకంరియ ట్లాడు దాని 355 రేఖ లవ్యక్తమౌ చంద్రరేఖ వోలె - రేణు రూషిత కాంచనరేఖ వోలె (వేట నాటుకొనిన బాణ రేఖ వోలె - ప్రిదిలి గాడ్పున బడు మేఘ రేఖ వోలె 356 వాగ్వి దగ్రణియౌ మాన వాధి నాధు - రాము సళ్ని సీతను గాంచ రామిని చిర కాలమునకైైన నా ప్లవంగమ వరుండు - నా యదనున వివర్డుని యట్లు లుండె. 357 (6వ సర్గ

ఆతడున్‌ విషల్లుడై సొధ సీమల - కామరూపియై నికామముగను

మరల లంకలోన తిరుగాడె కలయంగ - ననిల సుతుడు లాఘవాన్వితుండు 358 చేరనర్‌గె నంత శ్రీ, సము పేతుండు - దాన వాధినాధు ధామమునకు

భాస్వరమ్ము నర్కవర్థమ్మునైన ప్రా - కార మలమియుండ గ్రాలు నెడకు 359 'పేరడవిని సింహవార మట్టులు ఘోర - రాక్షసనిచయాభి రక్షితమ్ము

పారజూచి దివ్య భవనమ్ము నద్దాని - నుల్లసిళ్లై వానరోత్తముండు 360 రూప్యకోపహితములును చిత్రహీమ భూ - షితములైన తోరణ తతియును వి

చిత్ర కక్యములును (శ్రీ, సమేత ద్వార - వితతి యొప్పు చుండ వెల్లు దాని _ 361 హస్తి పృష్ట సంస్టు లౌ మహామాత్రులు - విగత విక్షములగు వీరవరులు

అదుపు చేయరాని హయముల రథముల - నరుగువార లలమి నట్టిదాని 362 వ్యా[ఘ్ర సింహచర్మ వర్మమ్ము లొప్పార - దాంత హేమ రాజతమ్ములైన

యరదముల్‌ విచిత్రమైనవి సడి యడ - రించి యెపుడు సంచరించు దాని 363 అగణనీయ మణి సమౌక్షీర్ణమౌ దాని - నుత్తమాసనముల నొప్పుదాని

నలఘు బల మహార థావాసమౌదాని - రథవరేణ్య విపుల రవము దాని 364 వివిధములును పెక్కు వేల కొలందిగ - కడు నుదారములుగ కానవచ్చు

నవియు నవియు మృగవిహంగము లెల్లెడ - నిండియుండ నొప్పుచుండు దాని 365

జ్ర రామానుజ రామాయణము శ్ర అణకువ గలవార లంత పాలకులు ౮ . కసవచేణ్యు అరసి కాచుదాని 'ప్రముఖలైన వారు వర వరవర్షిను - లన్నిక్వైడం వండియున్న దాన 366 ముదిత చిత్త నిఖిల మదవతీ రత్నవమౌ . నసుర రోక్షనాధు నాలయమ్ము వర విభూషణారవమ్ముల పెల్టున - వార్చి నిస్వవారవమ్ము దాని 367 మిగులమేలివైన యగురు చందనముల - నట్టి రాజగుణ సమాధ్యమున్‌ మ హాజన సముదయ సమాక్షీర్ణమౌ దాన్సి _ సింహయుతవనమ్ము చెలువు దాని. 368 భేరికా మృదంగ విరుతు రొలయు దాని _ శంఖఘోష యులివెసంగు దాని ప్రతిది నార్చితమ్ము పర్వహుతము సవా _ పుణ్యజనగ ణాభిపూజితమ్ము ఏర9 కడలి కరణిగాగ గంభీరమౌ దాని - కడలి కరణి రవళి యడరు దాని నా మహాత్ము నామహావేశ్శవర్యమ్ము - 'శ్రేష్టరత్న సంపరి చృదమ్ము నలఘు రత్నగణ సమాక్షీర్ణమౌ దాని - కాంచె నతడు మహిత కపివరుండు. 370 మెరుగు లీనుచున్న మేను గల్గిన దాని - మదకరి హయరథ సమాకుల మగు నా నిలయము అంక కాభరణ మ్మని - యే తలంచె కపి వరేణ్యు డతడు 371 అచట నంత రావణాసురు చెంగట - మసలు చుండెను హనుమంతు డతడు వానరుండు దాన వానీక గృహమున - నుండి గృహమున కట నుపవనముల వెరపు లేక యుండ వీక్షించుచుండి 'ప్రా- సాదముల నతండు సంచరించె 372 చహికి డిగ్గ నురికి మహితవేగుండు ప్ర - హస్తుడున్న యాలయమ్మునకును పిదప నురికి పోయె వీర్యవంతుడు మహా - పార్య్వుడున్న యొండు భవనమునకు అంత సాంద్రమేఘ మట్టులు వెలుగొందు - నట్టి కుంభకర్జ్డు నాలయమున కట్టి యెడ విభీషణావాసమునకును - దూకి పోయె నా మహాకపియును 374 ఉరిక్రిచనె మహా కపియు మహోదరు నిల - యమునకును విరూపాక్ష గృహమ్మునకును చనియె నట్టె విద్యు జి హ్వు సౌధమునకు - వజై దంష్ట్ర విద్యున్మాలి వాసములకు మహిత తేజు శుకుని మందిరమ్మునకును - సారణు మతిమంతు సద్మమునకు నట్టె ఇంద్ర జిత్తు నాలయమునకు తా - నురికి చనియె స్తవగ యూధపుండు.. 376

34 సుందర కాండము న అరి జంబుమాలి యావాసమునకు సు - మాలి వీటికి హనుమంతు డచట రశ్మికేతు సౌధ రాజమ్మునకు నట్లె - 5౫ సూర్య శత్రు నిమ్ము నకును ౩77 అట్టె వజ్రకాయు నావాసమున కా మ - హా కపివరు డురక నాకలేక దూకి పోయె నచట ధూ(మ్రాక్ష సంపాతు - లిండ్రలోని కాంజనేయు డఫుడు 3% భీము ఘనుని వద్యు[ద్రూపు విఘను శరుని - వక్రు శుకనాసు వికటుని (బ్రహ్మకర్డు దం'స్ణు రోమళ రాశ్షసు ధామములును - మళ్తు గృహము యుద్దోన్మత్తు మందిరమ్ము నాది గృహము ధ్వజ గ్రీవు నగరు హస్తి - ముఖు గృహమ్ము విద్యు జ్ఞహ్వూ(ప్రోలు శోణి తొత్తు నిం'ద్రజిహ్వుకరాళు ధామములును- వరుస గడచుచు హనువు యా వాయుసుతుడు ఆ మహా యశుడు మహార్షమ్ములైన యా - యాయి భవన సముదయమ్ము అందు ఆ సమృద్ది మంతు లౌ వారల సమృద్ది - గాంచె నాత డలఘు కపివరుండు 38] భవనము అట చుట్టు పట్టుల నున్నవి - యెల్లరవి యతిక్రమించి పోయి యంత చేరనరొ నతడు లక్ష్మీవంతు - డసుర రాజచంద్రు నాలయమ్ము 382 ప్తవగ సత్తముండు వానర వ్యాఘ్రుండు - సంచరించుచుండి కాంచె నచట రాక్షసాంగనలను రావణున్‌ వంతుల - మేలు కాంచి కాయు మెలతుకలను హాల ముద్గరముల కేల నూనిన వారి - శక్తి తోమరముల చరచువారి 383 వివిధ గుల్మములను వీక్షించె నా రాత్ష- సాధినాధు సౌధ సత్తమమున నసురవీరులన్‌ మహాకాయులన్‌ వివి - ధాయుధముల నూని నట్టివారి 384 ఎరుపు తెలుపు వెల్లనివియునౌ వన్నెల - హయవరేణ్యముల మహాజవముల జాతివాని రూప సంపన్నమౌ వాని - పరగజారుజముల వరగజముల 385 హస్తే శికణముల నారి తేరిన వాని - ననిని సురగజమ్ము నంతవాని శత్రు సైన్యములను సంహరించెడి వాని - నతడు కాంచెనా గృహమ్మునందు. 386 తొరగుచున్నవాని తోయదమ్ముల వోలె - నుర్విధరము లట్టు లొలయువాని నీరదస్తనితవినిర్దోషముల వాని -కఠన నొడ్డు తాక గాని వాని 387 అచట సైన్యముల సహ(్రముల్‌జాంబూన - దమయ సంపరిష్కృతమ్ము లగుచు కనక కలిత జాలక్రా పరిచ్చన్న ముల్‌ - బాలభాను సన్ని భముల గాంచె రాక్షసేంద్రుడైన రావణాసురు నివే - శనమునందు ప్తవగసత్తముండు 388

(శీ రామానుజ రామాయణము పైక పెక్కు రూపులొంది వెలుగొందు శిబి కల - గాంచె వాయు సుతుడు కపివరుండు వింతలౌ లతా నివేశనములు చిత్ర - శాలలున్న రమ్య సౌధములును ఈడు లేని తక్కు క్రీడాగృహమ్ములు - దారు పర్వతక వితానములును 389 కాము సుందరగ్భహకమ్ము నారీతి ది - వాగృహకము గూడ వానరుండు రాక్షసేంద్రుడైన రావణాసురు నివే - శనమునందు కాంచె సంచరించి 390 అతడు మందరాచలాభమౌ దాని మ - యూర నిలయ యుక్తి నొప్పు మీరి అన్ని యెడలను ధ్వజయపష్లి సమా క్షీర్ణ - మైన భవనసత్తమమ్ము గాంచె 391 బహుళ రత్నజాల పరిపూర్ణమై యొప్పు - చుండ నిథి గణమ్ము చుట్టు పట్లు ధీరులైన వారు తీర్చిన పని తోడి - భూతపతి గృహమ్ము బోలు దాని ఏ92 రత్నజాలములు వెలార్చువెల్లులతోడ - రావణ ద్యుతి (ప్రభావ యుక్తి వెల్లు లీనుచుండె వేళ్ళ మయ్యది యంత - కిరణములను చండకిరణు నట్టు 393 సదన సత్తమమున జాంబూనదమయమ్ము - లైన వానిని శయ నాసనముల నుత్తమమ్ములగుచు నొప్పు భాజనముల - కపీ గణాధిపుండు కాంచె నచట ఏ94 అతడు మధ్వాసవక్షిన్న మర్షరత్న - భాజన సమాకులమ్మువై పరగు దాని గాంచె ధనపతి గృహమట్టు కడు మనోహ - ర మ్మసంబాధమై యలరు దాని 395 నూపురములఘాష యేపు మీరు చునుండ - కాంచికానినదము (క్రమ్మియుండ తాళవ న్చృృదంగ తల ఘోషములతోడ - ధ్వనులతో నినాదితమగు దాని 396 చారు విపుల సౌధ సంఘాత సహితమై - యంగనామణీ శతాకులమయి కడుదృఢప్ర కోష్ట కత్యమౌ నా మహా - వాసమందు చొచ్చె వాయు సుతుడు 397 పుష్పుక విమానమున వెదకుటు (7వ సర్గ వ(జ్రఘటిత కాంచన జాల వంతమైన - వేశ్ళజాలమ్ము కాంచె నా వీర్యయుతుడు చంచలా పినద్ధ విహంగజాల సహిత - ('ప్రావృషేణ్యాబ్ల జాలమ్ము పగిది దాని 398 సద్మముల నున్న బహువిధ శాలలున్‌ ప్ర - శస్త్ర శంఖాయు ధేష్వాస శాలలున్‌ మ నోహర విశాలములును వినూత్నములును - చంద్రశాలలు కాంచె వేశ్మాద్రులందు

తళ సుందర కాండము వివిధ వసు రాజితమ్ములౌ వేశ్ళములను - అమర దైత్య సుపూజితమైన వాని నఖిల దోష వివర్షితమైన వాని - గాంచె స్వబలార్హితమ్ముల కపివరుండు 400 వాని పనిపూని చక్క నేర్పరచి కూర్చి - స్వయముగ మయుండు కట్టిన పగిదివాని నవని నన్నింటి మించిన యట్టి వాని - గాంచె లంకాధిపతి వీండ్ర కపివరుండు అంత నుగ్చి తాంబుద రూపమై చెలంగి - హృద్య కాంచన రూపమై యొసగుచుండి అసురపతి బలోచిత రూపమై వెలుంగు - భవన మ్రతిరూపరూపమ్ము గాంచె నేఠీ నురలిన స్వర్గమ్ము బోలు దాని - పెక్కు మణులొప్పు సిరులతో వెల్లు దాని వివిధ తరు సుమాక్షీర్ణమై వెలయు దాని - దుమ్ము కక్రమ్మిన కొండకొ మ్మిమ్ముదాని వెలది మిన్నలతో జగావెల్లు చుండి - మెరుపు లలమిన మొయిలట్టు మెప్పు లంది అంచ మిన్నలు మోయుచున్నట్టు సిరుల - మెరయు సుకృతవిమానమ్ము మింట నట్టు 8: అరసె బహుధాతు చిత్ర నగాగ్రమట్టు - ప్రభల గ్రహచంద్రచిత్ర నభమ్ము నట్టు మేఘమండల చిత్రమై మెరయు వివిధ - రత్న చిత్రమ్మును విమానరత్నము నట నేల కొండలచదాలుతో నిండియుండె - కొండలున్‌ వృకవితతితో నిండియుండె వృతములు నిండియుండెను విరులగముల - పాలిచె రేకుల కేసరమ్ములను విరులు వేళ్ళములు పాండురమ్ములై వెలయుచుండె - పుష్ప్రములతోడ నాొప్పారె పుష్కరిణులు పద్మములు కేసరములతో బరగుచుండె - నట్టు చిత్రవనములు ధన్యమ్ము అయ్యె పుష్పుకమ్మని పేరొంది పాలుచుదాని - పెక్కు మణిగణద్యుతుల పెంపెక్కుదాని మేలి వేళ్ళిమ్ములందెల్ల మిన్నయౌ మ - హా విమానమ్ము నట గాంచె హరివరుండు వ(జ్రమయ విహంగమ్ములు వరలు చుండె -వెండి పగడమ్ముల నెసంగు విహగములును ఉరగములు వింతమణులతో నొనరిచినవి - జాతి వెలయించు మేలి యశ్వములు నట్జె విద్రుమ కనక సుమపక్షవితతి బాల్సి _ వక్ర పక్షము లలవోక పరచువాని కాముపతమ్ము నట్టు సాతాత్తువెల్లు - విహగములు పాల్ఫె సుముఖ సుపక్షములుగ స్వయము పూనినవై సుహస్తములు కరులు - కేసరాన్వి తోత్పల దళకీలి తోరు హస్తముల నట్టి లక్ష్మీ సుహస్తదేవి - పద్మ హస్తయు నెలకొనె పద్మినినట 411

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 37 సురభివేళల చారుకందర నగమ్ము - కరణి పరమ సుగంధి సుందరము చారు శోభన నగమ్ము బోలు నా శోభనాల - యమ్ము దరిజేరి కడు విసయమ్మునాందె 412 అంత కపి సుపూజితమైన యాపురమున - దశవదన బాహు పరిపాలితమున దిరిగి కాన కా సుపూజిత జనకాత్మజాత - భర్తృ గుణవేగనిర్హిత వందె మిగుల 413 అప్పుడట బహువిధ భావితాత్మునకు మ - హాత్మునకు సువర్మునకు కృతాత్మునకు సు చక్షునకు విచరించినన్‌ జనకతనయ - గనమి నతిదు ఖిత మ్మయ్యె మానసమ్ము414

(8 వసర్గ

ఆత డాభవనమ్ము మధ్యమున నున్న - ఘన విమానమ్ము మణి వజ్ర ఇచితమున్‌ ప్ర తప్త కాంచనజాల కృతకము గాంచె - పవన తనయుండు వీరుండు వానరుండు 415 అప్రమేయ మ(ప్రతికార మైన దదియు - మంచి దని విశ్వకర్మ నిర్మించినయది దివికి చన్నది గాడుపు తెరువు బట్టి - భానుపధ లత్మ మట్టులు పరగు చుండె. 416 లేదు పూన్కి జేయని దం దికేది గాని - లే దనర్ర రత్నము కాని దేది గాని వింతలవి పనుపడకుండు విబుధులకును - లేదు కడు వింత కాని దం దేదిగాని 417 తపము పేర్మి విక్రమమున దండినయది - మనము నిల్చిన యెడకెల్ల మలసెడునది వివిధ సంస్టానములు కల్మి వెలసినయది - అంతకంతకు తగుపేర్మి నగుపడునది 418 మనము నిల్పిన జవమున చనియెడునది - దుర్నివారమ్ము మారుత తుల్యగామి మహీతమతులకు పుణ్యకర్మరతులకు య -శస్వులకు మహర్చులకు వాసవముఖులకు " న(గ్రముదులకు నాలయ మట్టి దదియు 419 పేర్మి గైకొని పేర్మిమై వెలయునదియు - వింతయౌ కూటములు పెక్కు వెల్లనదియు నెమ్మదికి నించు శరదిందు నిర్మలమ్ము - కొండ కొమ్మట్టులు విచిత్రకూటయుతము గగనచారులు కుండలకలిత ముఖులు - విపుల కాయుల్‌ నిశాచరుల్‌ వృత్తవిశద భుగ్ననేత్రుల్‌ మహాజవుల్‌ భూతతతులు - వేలకొలదిగ వహియింప పేర్చినయది 421

3శి సుందర కాండము సురభి వేళా సుమోత్కర సుందరమ్ము - నవవసంతాతిరిక్త మానసహరమ్ము నట విమానోత్తమము పుష్టుకాఖ్య మపుడు - కాంచె నా వీరవర్యుండు కపి వృషభుడు (9వ సర) అట్టియెడల నతని యా యాలయ వరిష్ట - మధ్యమందు విపుల మాయతమ్ము భవన సత్తమమ్ము వాడు కనుంగొనె - ననిల నందనుండు హనుమ యపుడు. 423 నిడుపు యోజనమ్ము వెడలుపు నర్ధయో - జనము మేర గల్లి తనరు నదియు రాశ్షసేంద్రు భవన రాజ మయ్యదియు ప్రా - సాద సముద యాభి సంకులమ్ము 42% వాడు వెదకుచున్న వాడు వైదేహిని - హరిణశాబ కాయతాక్షి సీత చుట్టు పట్ట నెల్ల చోటుల తిరుగాడె - నరినిషూదనుండు హనుమ యపుడు.. 425 రావణాలయమున వెదకులాడుట అరసి నంత రాక్షసావాస ముత్తమ - మనిల నందనుండు హనుమ యంత చేర నర్‌గె రాక్షసేంద్ర నివేశన - మదియు నతడు ,శ్రీ, సమన్వితుండు 426 నాల్గుకోరలున్న నాగసత్తమములు - మూడు కోరలయవి గూడ నట్లె (క్రమ్మియున్నదాని క్రందుడిగిన దాని - నుద్యతా(స్తు లరయుచున్నదాని శై? రాక్షసేశుడైన రావణు భవనమ్ము - వాని సతుల దానవాంగనలను విక్రమించి చెరల బెట్టి తెచ్చిన రాజ - కన్యకాళితోడ (క్రమ్మియుండె 428 నక్రమకరగణ సమాక్రాంతమై యది - రుష తిమింగిల చయ సంకులమయి పన్నగములతోడ పవమానరయసమా - ధూతమైన జలధి భాతి చెలి థ29 వైశ్రవణుని యెడల బరగు సిరియు హరి - వాహను డగు నింద్రువలని సిరియు నదియు నెల్ల రావణాసురు గృహమున - నెపుడు కీడులేకయే నెలకొనె 430 నృపుడు విత్తపతికి నెలకొన్న సిరియును - యమవరుణులకైన నలవడినది అట్టిదైన నంతకన్ను మించినదైన - బుధ్రి రాక్షసజనగ్భహముల నిట 431 అట్టి హర్య్య మధ్యమందున్న వేళ్ళమ్ము - చక్క గట్టిన మరియొక్క దాని బహుళ మత్తహస్తి వర్గసంక్షీర్ణము - ననిల నందనుండు కనుల గాంచె 432 దివము నందు బ్రహ్మదేవునికై విశ్వ - కర్మచేసే పుష్పుకమను పేర మహిత దివ్యమౌ విమానమ్ము సర్వర - త్నగణ సమభి భూషితమగు దాని 433

(శీ రామానుజ రామాయణము 39 అదియు నా పితామహాంతికముననుండి - పరమ తపము పేర్మి బడసినాడు ధనదు డతని నోజమున గెల్ఫి రాక్షస - వల్లభుండు దాని బడసినాడు డీ3తీ నక్కబొామ్మగములు చక్క గూరిచియుండ - హేమ రజత యుక్తి నెసగు నట్టి చక్క మలచి యున్న స్తంభమ్ము లొప్పుగా - సెరులవెలుగునట్టు చెలగు దాని తప్‌ మేరు మందరముల మేల మాడుచునుండి - యంబరమ్ము నొరయునట్టు లున్న మంగళాకృతియుత మహిత కూటాగార - యుక్తి నెల్లకడల నొప్పు దాని 436 చక్క విశ్వకర్మ సల్పిన దానిని - జ్వలన చండకిరణ సన్నిభమ్ము సుకృతరమ్యహేమ సోపాన యుక్తమ్ము - విపుల చారుముఖ్య వేదికమ్ము శ్ర? స్పటిక కాంచనమయ జాలవాతాయన - సమభియుక్తమై యెసంగి ఇంద్ర నీలమణీగణ మహనీయ నీలాన్విత - ప్రవరవేదికముగ బరగు దాని 430 వింతవింత లైన విద్రుమములతో న - నర మణులతో మహాధనముల పోల్కిలేక యున్న ముత్తియముల తోడ - నేల కూర్చి యుండనెగడు దాని 439 కెంపునన్నై మీరి చాంపేయ వర్ణ సంకలితమై సుపుణ్య గంధయుక్త మైన నవ్యచంద నాన్వితమౌ దాని - నుదిత తరుణ భాస్కరోపమమ్ము 440 అన్ని విధములౌ వరాకారముల కూట - గృహ వితతి నలంకరించి యున్న పుష్పుకమ్ము దివ్యపూత విమానమ్ము - పైకి నెక్కి ప్లవగ వల్లభుండు తశ] అచట నుండి యాత డపుడు గంధమ్ము భ - జ్యాన్న పాన నిచయ సంభవమ్ము ముసరినదియు దివ్యమును మూరు కొనియె రూ - పమ్ముగల్లు గంధ వాహునట్టు గంధమదియు సత్త్వకలితు డౌ నాతని - బంధువు కడుగూర్చు బంధువు నటు లిట్టు రమ్మని వచియించినయట్ను కొం - పోయె రావణు నెలవున్నయెడకు 443 అట్టు లేగి కాంచె నతడు శుభాస్పద - మైనది మహనీయిమైన శాల రావణుని మనమ్ము రంజింప జేయున - దలర జేయునది వరాంగన వలె ఢీకేడీ విమల మణిమయ సోపాన వికృత మగుచు - హైమజూల విభూపషితమైన దాని స్పాటి కావృత తలమొప్పు వరలు దాని - కాంత దంతాంతరిత రూపిక యగు దాని

శ0 సుందర కాండము ముత్తియముల పవడముల వెండిబంగార - ముల నలంకృతమయి పాలుపు మీరు మణుల కంబముల సమంచితమౌ దాని - పెక్కు స్తంభములను వెలుగు దాని 446 తిన్ననై సమమ్ము నున్నతమై క్రాలి - యెల్రెడలను సాగసులెసగు నట్లే స్తంభముల మ హోన్నతమ్ములౌ రెక్కల - వింటి కగయునట్న్టు వెలుగు దాని 42 ధరణి లక్షణాంకి తమ్మైన మహనీయ - కంబళమ్ము క్రమ్మ క్రాలు దాని రాష్ట్రగేహిమాల రాజిల్లు చున్నట్టి - యవవి వలె విశాలమైన దాని 448 మత్త విహగ వినాదితమైన దాని - నమల గంధాధి వాసితమైన దాని . నుత్తమాస్తరణాన్వితి నొప్పు దాని - దాన వాధీశ్వర నిషేవితమగు దాని 449 అగరు ధూప ధూదమ్రమైన దానిని విమ - అమ్ము హంస పాండురమగు దాని విరుల కాన్కలొప్ప వింతయౌ దాని క - ల్మాషి వోలె ద్యుతి సమన్వితమును _ 56 మదికి వోదనమ్ము నొదవించు దానిని - తెలుపు వన్నైనైన తెలచుదాని దాని శోక మణచుదాని దివ్యమ్మును - కలిమి పుట్టినింటి కరణి దాని (51 ఇంద్రియమ్ములైదు నింద్రియార్ధమ్ముల - నైదిట కడు శ్రేష్టమైన వాన తర్పణ మ్మొనర్చె తల్లి యట్టులు రావ - ణ పరిపాలితమగు నగ రదియును 452 స్వర్గమగు నిదియును స్వారాజ్యమగు నిది - ఇదియు కాగ నోపు నింద్రు పురము కాక పరమసిద్రి కానోపు నియ్యది- యని తలంచె మారు తాత్మజుండు 453 హనుమ రావణాంత: పురమును గాంచుటు దీప్తములగు స్వర్థదోపముల్‌ నిశ్చల - ధ్యాన సక్తులట్టు కానవచ్చె నచట నక్షకేళి యందు మహా ప్రొఢ - ధూర్త విజితులైన ధూర్తులట్టు 45్‌కీ దీపముల వెలుంగు తేకువ చేత రా - వణుని విపులమైన (ప్రభల వలన భూషణముల కాంతిపు ంజమ్మునన్‌ ప్రజ్వ - తించు చున్న దంచు నెంచె నతడు క55 అంత కాంచె నచట వింత వన్నెల వలు - వలును సరులు గల్గువారి వివిధ నేషభూషితలను వేలకొలది కుధా - సీనలక్‌ వరాంగనా నిచయము 45

శీ/ రామానుజ రామాయణము త్త గడచి చనిన యంత నడిరేయి పొనని - ద్రావశమ్ము గాగ తనరిన యది ఆట లాడియాడి యలసి సాలసిన యది - నిదుర గూరె నప్పుడుదుట చక్క. 457 అది ప్రసుష్తమైన దలరారు చుండెను - నీర వాభరణ వినిశ్చలమ్ము (భ్రమర హంస నాద రహితమౌ మహనీయ - పద్మవనము నట్టి పగిదిగాగ _ 458 సంవృత రదనములు సమ్మీలితాక్షముల్‌ - పంకజాత గంధ సంకలితము లైన యా సుయోషి దానన బింబమ్ము - అనిల నందనుండు కనుల గాంచె త్త్‌9 సం్రబుద్దములగు సరసిజముల వోలె - వారి మోములై తపాషయమున తిరిగి రేయి యరుగు దేరగా సంవృత - పత్రము లగునట్టు పరిఢ విల్లె 460 మత్త షట్పదములు మాటికి మాటికి - కోరు నీముఖ సరసీరుహముల నిక్కువమ్ముగాగ చక్కగా వికసించి - నట్టి యంబుజమ్ము లట్టులుగను మ! అని తలంచె నా మహాకపియును క్రీ, స - మన్వితు డుపపత్తి మనములోన సలిలజాతములకు సమములు గుణముల - నంచు వాని నాత డెంచుకొనియె. 462 శాల యతని దదియు సంశోభిత మ్మయ్యె - నా వనితల తోడ నలరు చుండి శారదీ విహాయసమ్ము ప్రసన్నమ్ము - తారకాభి శోభితమ్ము నట్టు 463 అలమి యుండ వారలందరు నా రాక్ష - సేశ్వరుండు శోభ జొలగుచుండె తారకాభి సంవృతాత్ముడౌ నుడుపతి - (శ్రీ, సమన్వితుండు చెలగునట్టు 464 జారి పడిన వాకసమునుండి తారలు - పుణ్య శేషమూని పాలిచెడునవి యెల్టయవియు కూడె నియ్యవి యే యవి - యని తలంచె నపుడు హరివరుండు మంగళార్చులై వెలింగెడి మహనీయ - తారలట్టు స్పష్టమై రహించి కడువెలుంగు చుండె కాంతి వర్ణమ్ము ప్ర - సన్నతయు పడంతి మిన్నల కట 466 లుంగలైన కడు వలుంద సరుల తోడ - శ్ర్ట భూషణములు చెదరియుండ పానకర్షణ సమ యానుకూల్యమ్మున - నిదుర కొల్ల గొన్న యెదల వారు 467 బొట్టుచెరిగియకెన్న పాలతులు కొందరు - కొంద రూడి పడిన యందె వారు 'ప్రక్కలోన జారి,ఎడిన పేరుల వారు - నచట కొందరు పరమాంగనలును 468

శై సుందర కాండము ముత్తియముల సరులు ముసరిన తక్కురు - వలువ లెడలి యున్నవారు కొంద రురలిన మొలనూలి సరులతో పూన్చిన - కొదమ గోడిగవలె పాదలువారు. 469 మేలి కుండలములు దాలిచి కొందరు - చిరిగి నలిగియున్న సరులవారు కాన గౌరు రేడు కడునలి జేసిన - పూచి యున్న తీవ పాలుపు గాగ 470 కొంద రాడువారి గొప్పు హారములు చం - (ద్రాంశు కిరణ నిభములై నెగడుచు నత్తమిల్లి యున్న హంసలవడువున - కడు వెలింె చనుల నడిమి చక్కి 471 పడతు లొరులు దాలు వైడూర్యములవి కా - దంబ పకులట్టు తనరుచుండె నితర వనితలయవి హేమ సూ(త్రమ్ములు - నుండె చ'క్రవాకు లున్నయట్టు 472 క్రాలినారు హంస కారండ వాక్షీర్ధ - ములును చక్రవాక పుంజ శోభి తమ్ములైన యట్రి తటినుల విధమున - పులిన సదృశ జఘనముల వెలదులు 473 కింకిణీ జాల సంకోశ సంకలితలు - హైమ విపులాంబు జాత సమన్వితలును భావనక్రల్‌ య*స్తీరలౌ వనితలు - పొదలు చుండిరి నిదురించు నదుల వోలె 474 నున్ననా నొడళ్ళ చన్నుల మొనలను - నెగడు చున్న మేలి నగల గురుతు అవియు భూషణమ్ము లట్టులుగా కడు - నొప్పుచుండె కొంద రువిదలకును 475 ఊర్చు గాలి చెలగి యూగిసలాడింప - కొంత మంది యంశు కాంతయు లవి వదన బింబములకు పైపైన పైపైన - పాట పాట నదరి పడుచు నుండె 476 అవి పతాక లట్టు లదరుచు రుచిరప్ర - భమ్ములైన సతుల వలువ గములు బహు సువ్యర్థ వర్ధ వతులైన వారల - వక్రమూలములను వరలు చుండె శ? మేలి కాంతు లీను మేలి మెలంతలు - కొంతమంది తాల్ఫు కుండలములు మెల్ల మెల్ల నచట నల్ల లాడుచు నుండె - మోము తెమ్మెర కడుముసరు కొనగ 478 ప్రకృతి చేత శర్మ రాసవ గంధ సం - సక్తి సురభిళమ్ము సౌఖ్యదముగ బరగు చున్న వారి వదన నిశ్వాసమ్ము - అపుడు రావణు కొలు వంది యుండె. 479 రావణాననమ్ము లని యెంచి రావణు - కాంత లందు నింక కొంతమంది సారె సారెకు తమ సవతుల మోముల - చేరి యానుచున్న వార అచట 480

,శీ/ రామానుజ రామాయణము శై

ఆ వరాంగనలును రావణాసురునెడ - మిక్కుటముగ నెడద జిక్కి యుండి పరవశలయి యున్న వార లా వేళను - సవతులకు పప్రియమ్మె సలిపి నారు శప పారి హార్య విభూషిత బాహువులు వ - రాంశుకమ్ములు రమ్యమ్ములైన యవియు తలగడలుగా నొనర్చియు తక్కువారు - పవ్వళించిరి ప్రమద లప్పట్టు నందు. 482 ఒకతె రొమ్ము నింక నాక తెయు నాయమ - భుజము నింక నొక్క పువ్వు బోడి ఇంకనొక్క దాని యంక మింకొక్కతె - యామె భుజము లొక్క యామె యట్లె 483 ఒండొరుల కటీషృష్ట పార్య్వోరువుల స - మాశ్రయించి మద స్నేహ మాక్రమింప లోగి యొండొారుల యొడళ్ళ లోన జొచ్చి - పండి యుండిరి తలగడదండ గాగ 484 పూని యొండొరువుల భుజ సూత్రములతోడ - పడతి దండ గూర్చి ముడిచిన యది దారమునను గూర్చు తనరు మత్త(భ్రమ - రాన్విత (స్రజమ్ము నట్టు గ్రాలె త్ర వాయు సేవనమ్ము వలన మాధవమాస - మందు మిగుల విరిసి నట్టి లతల పెనచికొన్న విరుల పెల్టున నొండొంటి మాల గూర్చి నట్టు మల్లడించె 486 ఒండొకంటి పెనచియున్న స్కంధముల ప - రస్పుర భ్రమర వరాకులముగ

కలగి యున్న రమ్య కానన మట్టుండె - (స్త్రీవన మ్మదియును రావణునిది 48? ఒదిగియున్ననైన నువిద లవ్వారికి - నపుడు స్పష్టమైన యట్లుగాగ

నేర్చరింప నలవియే కాకయుండె భూ - షణము లొడ లుడుపులు సరులు గాని 488 పండియుండ రావణుండు సుఖమ్ముగా - బహువిధ ప్రభలగువారి (స్త్రీల కడువెలుంగుచున్న కాంచనదీపముల్‌ - కాంచుచుండెను తెరగంటు లట్టు 489 కాంతలు పితృదైత్యగంధర్వ రాజర్షి - కులముల (ప్రభవించి వెలయువారు

రాక్షసకుల జాతలైన కన్యకలును - అతని కామమునకు నగ్గమైరి 490

రణము గోరి నతడు రావణు డా కన్య - కాళినెల్ల తాను నపహరించె

మరియు కొంతమంది మదవతుల్‌ వచ్చిరి - మరులు గొన్నయట్టు మరునివలన 491

పడయ లేదందు వీర్యోపపన్న గుణము - వలననే ప్రమదను గాని బల్మిమీర

నన్యకామయు నైన లేద న్యపూర్వ - యా వర్షాళ్డ జనక పుత్రి యామె కాక 492

శశీ సుందర కాండము కులము గలయది రూపమ్ముగలిగి నదియు - దత్షిణయు నుపచారయుక్తయును కడున హీన సత్త్వయు పతి కామనీయ యైన - వనిత య్రైనదియే వాని భార్యయయ్యె. 493 హరిగణాగ్రేసరున కిట్టు లాయె బుద్రి - అసురరాజేంద్రు భార్యలున్నట్టుగాగ నిట్టి రాఘవపత్ని యున్నట్టులైన - సాధు మతి కితనికి జన్మసఫల మనుచు 494 మరల నార్హరూఫపు డతండు మది దలంచె - నిక్కువము సీత గుణముల నెక్కువయగు నిదె మహాత్ము డితడు అంకేశ్వరుండు - నెరపె నీమెకు కష్టమౌ మొరటు సేత 495 (10వ సర్గ) అరసి చూచుచున్న యా హనుమంతుడు - నచట కాంచెను శయనాసనమ్ము ముఖ్యరమ్య రత్న భూషణాన్వితము ది - వ్యోపమమ్ము స్పటిక యుక్త మదియు. 496 దాంత కాంచన రచిత చిత్రాంగ యుతము - లైన వైడూర్య ఖచిత వరాసనముల న్య్హామౌ సమాస్తరణ సమన్వితముల - నతుల ధన సుసంపన్నమ్ములై యెసంగ 497 దాని కొకవైపు తలగడ తట్టునందు - అగ్రమాలా విభూపితమైన దాని తారకాధిప నిభముగా తనరు దాని - పాండుర చ్చృత్రముంగాంచె వాయు సుతుడు జాతరూపపరికజేప సహిత మగుచు - చిత్రభాను సమ(ప్రభ జాలగు దాని రమ్య తరమౌ నశోకమాలా వితతము - హనుమ కనుగొనె నా పరమాసనమ్ము 499 వాల వీజన హస్తలై పరగు వారు - చుట్టు పట్టు నిలిచి వోదు చున్న దాని వివిధ గంధాభి జుష్టమై వెలయు దాని - న్హ్ణధూపమ్ము లార్చిన యత్హ దాని 500 ఉత్తమాస్త రాష్టీర్ధమై యొప్పు దాని - నావికాజిన సంవృతమైన దాని మాల్య సత్తమ రచిత దామములతోడ - నెల్లకడలను శోభతో నెసగు దాని 501 హనుమ నిద్రించుచున్న రావణుని గాంచుటు అందు జీమూత సంకాళుడైన వాని - మేలి కుండలముల కాంతి మెరయువాని లోహితేత్షణు నాజానుబాహు విమల - తప్ప కాంచన వసనుడై తనరువాని 502 చారు తరసుగంధ సంయుక్త లోహిత - చందనాను లిప్త సర్వగాత్రు సాంధ్యరాగయుక్త సతటిద్గణాబ్దము - మింట తోచునట్టు మెరయువాని 503

ాాస్రైరామనుజ రామాయణము 5 దివ్యభూషణవృతి దీపించువాని సు - రూపవంతు కామరూపధరుని

వృతనిపిన గుల్మ విసరాధ్యమైన (ప్ర - సుషప్తమందరమ్ము చొప్పువాని 504 కేళి దేలి రాత్రివేళ విశ్రాంతుని - తాల్చిమేలి నగలు తనరువాని

దానవులకు సౌఖ్యదాయకుడె వాని - నసుర కన్యల ప్రియుడైన వాని 505 (్రావుటైన పిదప తగ్గిన వానిని - నలఘు వీరు రాక్షసాధి పతిని

భాస్వరంపు సెజ్జ పవ్వళించినవాని - కనులగాంచె నతడు కపీవరుండు 506 ఉరగ రాజ మట్టు లూర్చుచు నున్న యా - రావణు కడ వానరర్షభుండు

చేరనరిగి కలత జాంది మిక్కుటముగా - కడుబెదరిన యట్లు కడకు జరగి 507 అట్టు జరిగి యాత డధి రోహణము వెంట - ప్రక్క తిన్నె మీది కెళ్ళి యుండి అత్తమిల్లి యున్న యసుర శార్జూలుని - కాంచుచుండె మహిత కపివరుండు. 508 అత్తమిల్లియుండ నసుర రాజోత్తము - డొప్పుచుండెను శయనోత్తమమ్ము మత్తగంధహస్తి యత్తమిల్లిన మహా - ప్రస్రవణము తనరు పగిది గాగ 509 అతడు కాంచె నా మహాత్ముడౌ దానవ - వరుని చాచియున్న బాహువులను తప్త్పకాంచనాంగ దానద్దమౌ వాని - నింద్ర కేతనమ్ము నెనయు వాని $110 నిర్ణర ద్విపేంద్ర నిష్పుర దంతా'(గ్ర - ఘట్టున వ్రణ కిణ కలితములను

భిదుర హతి విలిఖిత పీనాంసయుతముల - విష్ణు చక్రకోణ విక్ష్రతముల క్‌11 వలుదల సరిపుటక వరలు మూపుల వాని - సంగతమ్ముల బలసంయుతముల

సకల లక్షణ నఖ సహితాంగుళమ్ముల - స్వంగుళీతల విలసన యుతముల క్‌12 అమరియండుచు పరిఘాకారమౌ వాని - వ(ట్రువల్‌ కరికరభాసురముల

నమలమైన శయనమందు వాల్చిన వాని - వైదు తలల పాము లట్టి వాని క్‌ 13 చల్లనై సుగంధ సంయుక్తమై శశ - క్షతజ వర్ణమునకు సాటివచ్చు

మేలి చందనంపు మెలపు బూత లలంద - చక్కనౌ సాగసు లెసంగు వాని క్‌ 14 మేలి (స్త్రీలచే విమృదితమౌ వాని మే - ల్పందనమ్ము లలద మెరయు వాని

యతసిద్ద కిన్న రాసుర గంధర్వ - దేవలోకిజన విరావణముల థ్‌15

తీగ సుందర కాండము వాని బాహువులను పర్యంక సంస్ర్టేత- ముల ప్లవంగ మోత్తముండు కాంచె మందరాంతరమున మణగిన కనలిన - భుజగ యుగ్మకమ్ము బోలు వాని 516 అచల సన్నిభుడగు నాదైత్యజనగణా - ధ్యత్షుడు పరిపూర్ణమైన యట యా భుజములతోడ నలరు చుండెను శిఖ - రముల తోడి మందరమ్ము వోలె 517 పుష్ప బహుళ చూత పున్నాగ సురభియు - వకుళ సత్తమ సుమ వాసితమ్ము మృష్టభక్యరస సమృద్రమ్ము పానసు - రభిళ సంపురస్స్పరమ్ము నైన 518 నిడుద యూర్చు వెలికి నిగుడి వచ్చెను శయ - నించి యున్న యామినీచరేం(ద్ర సింహు మహిత వదన సీమ వెల్వడి యా గృ - హమ్ము నింపుచున్న యట్టి రీతి 519 ముత్తియముల మణుల పొల్పు వింతలు గొల్పు - హేమ మయ కిరీట మించు కంత పాయ దొలగి యుండ ప్రభలీను కుండలో - జ్వలిత వదన మొప్పు బరగువాని 520 కెంపు మీరు చందనంపు బూతల తోడ - నట్లైె సరులతోడ నలరు చున్న పీన మాయతమ్ము విపులమ్మువైన వ - కస్స్హలమ్ముతోడ గ్రాలు వాని 521 తొలగి పోయి యున్న తెలివన్నై పట్టు వ - (స్త్రమ్ము తోడ నున్న రక్తవనయను పసపు వన్నె మేలి వలువ మహ్మార్షమ్ము - నమర గప్పు కొన్న యట్టివాని 522 మాషరాశి తోడ మాద్రి యౌ నాతని - నూర్చు చున్నవాని నురగమట్ల్టు గంగ మ డుగు నీట కడు దొడ్డరేవున - పండు కొన్న యేన్లు పగిదివాని 523 వెల్ల జేయువాని నాల్లు దిక్కులు నాల్లు - కనక దీపశిఖల కాంతివలన మెరుపు గములతోడి మేఘమ్ము నట్టులు - కడు వెలుంగు నెల్లయెముడలి వాని 524 రావణుని వరాంగనలను గాంచుటు అరసె నాత డా మహాత్ము కాళుల చెంత - జేరి పండియున్నవారి గూడ నాతని ప్రియభార్యుడౌవాని పత్నుల - నసురవల్లభుని గృహమ్మునందు క్‌25్‌ ఇందుకిరణ కాంతి సుందరవదనల - రమ్యకుండ లాభ్యలంకృతలను కమలి పోని సరులగముల సొమ్ములవారి - హరిగణాధినాధు డరసి చూచె 526 పడతుకలను నృత్తవా దిత్ర నిపుణల - నసురలోక పతి భుజాంకగమల భూరిభూషణ గణ ధారిణులను గాంచె - పండియున్ను వారి వానరుండు వ్‌27

(శీ రామానుజ రామాయణము శ వాయుసుతుడు వజ్రవైడూర్య గర్భముల్‌ - కుందనంపు మేలి కుండలములు చెలుల చెవుల కొనల చెలువారు నవి గాంచె - నంగ నాజనముల యంగదముల 528 లలిత చారుకుండలముల శుభమైన - వారి చంద్ర సన్ని భాననముల నా విమానము పాలుపారెను తారకా - గణముతోడి నభము కరణి గాగ క్‌29 వారు మదము మిగిలి వ్యాయామ ఖిన్నలై - యత్తమిల్లి యుండి రచట నచట యెడము పడసి నట్టి యెడ తను మధ్యమల్‌ - దానవాధి నాధు తరుణు లెల్ల 530 అట్టె కోమలమ్ము లౌ నంగహారముల్‌ - బరగుచుండ నొక్క వన్నెలాడి యాట కత్తె మంగళాంగ విన్యాసముల్‌ - చెలగ నెల్తయొడల జేరిపండె క్‌ 31 వెలది కౌగిలించి వీణియ నాొక్కతె - గాఢ నిద్రమున్లి క్రాలుచుండె నొడ్డు లొరసి పారుచున్న మహానది - నావ దగిలి యున్న నళిని వోలె క్‌్రె2 ఇంక నొక్కతె యసితేక్షణ భామిని - కక్షనున్న మడ్దుకమ్ము తోడ పవ్వళించియుండి భాసిల్టుచుండెను - వత్సల యగు బాలవళ్సు వోలె 533 పటహ మొత్తి పట్టి పవళించె చారుస - ర్వాంగి కైన యొక శుభస్తనియును పెద్దకాలమునకు (ప్రియుడు లభింపగా - పొదివి కొంచునున్నపాలతివోలె. 534 ఒకతె కౌగిలించి యుండి పిల్లన (గ్రోవి - నత్తమిల్లియుండె నంబుజాక్షి చాటుగా ప్రియతము వాటు వైచికొనిన - కామసక్తయ్రైన కామినివలె ర్‌3ఏ్‌ పట్టి పాదివికొని విపంచి నింకొక్కతె - నియతచిత్తయైన నృత్తనిపుణ నెమ్మనెమ్మదిగను నిద్రావశత నొందె - కాంతుగూడియున్న కాంతవోలె క్‌్రెగ మరియు నొక్కతె హురుమంజికి నెనవచ్చు - నునుపువలుదలై మనోరమమ్ము లైన యంగముల మృదంగమ్ము నొత్తుచు - నత్తమిల్లియుండె మత్తనయన 537 బాహు దండమునకు పార్చ్యమ్మునకు మధ్య - నుండి చంకనిరికియున్న పణవ మెనసియుండి యత్తమిళ్లై ననిందిత - మదకృత 'శ్రమమ్ము పొదలి నామె ఫ్‌ 3కి మగువ యొకతె డిండిమము పరిగ్రహియించి - డిండిమమ్ము తగిలియుండ నట్టె పండియుండె కోడెవయసు కొడుకు బట్టి - పొదివి కొన్నయట్టి ముదిత వోలె 539

త్రి సుందర కాండము అంగనయు నొకత్తె యాడంబరమ్మూని- భుజయుగమ్ముతోడ పొదివి యొత్తి పట్టియుంచి కమల ప(త్రాక్షి పవళించి - నచట మదవిమోహితాత్మయగుచు. 540 ఒలకబోసికాన్న దొక్కతె కలశమ్ము - భా మపండియుండి పరగుచుండె సురభి సమయమందు పరిమార్చితమ్మైన - పుష్పుశబళమాల పోడిమిగను కశ] పడతి యొకతె స్వర్థకలశోపమమ్ములౌ - గబ్బి చన్నుదోయి కరయుగమున నదిమి పొదివి పట్టి యబల నిద్రాబల - విజిత పండియుండె వెల్లకిల్ల 542 పడతి యొకతె కమల పథ్రాక్షి సంపూర్ణ - చం(ద్రబింబ సదృశ చారువదన ఇంక నొకతె గౌగిలించి సుశ్రోణిని - పవ్వళించె చెలగి క్రొవ్వుమోరి క్‌43 అతి విచిత్రమైన యాతోద్యములను ప - రిష్వుజించి వరజలేజ నయన లొత్తి పట్టి చనుల నత్తమిల్లిన వారు - కాము కాళి నొత్తు కామిను లటు క్‌శీతీ హనువు మండోదరిని గాంచుట ఇట్టి వారిలోన నేకాంత విన్యస్త - భద్రశయన మందు పండియున్న వనిత నింక నొకతె వరరూప సంపన్న- కనుల గాంచె నతడు కపి వరుండు కశక ముత్తియముల మణుల మొత్తముల్‌ బెరసిన - భూషణముల దాళ్ళి పొల్ఫు దాని తనదు సిరుల తోడ తన్మహా భవనోత్త - మ మ్మలంకరించు మాడ్కిదాని 546 కనక వర్ణనిభను గౌరిని కడుగూర్చు - దేవి నంతిపురి కధీశ్వరిన్‌ సు రమ్యరూపిణియగు రమణి మందోదరి - నచట పండియుండ నరసెను కపి 547 కాంచి యామె భూషణాంచితయౌ దాని - మారు తాత్మజుండు మహిత బాహు డతుల రూప సంపదాఢ్యత సీత య - టంచు మనములోన నెంచె నపుడు యెంచి మహితహర్ష మెనసిన వాడయి - ప్తవగయూధపుండు పడసె ముదము 548 ఇట్టుటున్‌ విదలించె ముద్దిడియె తోక - పరమ ముదమొందె నాడెను పాడె నేగె స్తంభముల నెక్కి పడియెను ధరణిమీద - స్వీయ వానర ప్రకృతి దర్శింపజేసి 549 (11వ సర్లు పూని యుండి యట్టి బుద్దిని మనమున - నప్పుడు స్వస్ట్రచిళ్తు డయ్యెనాత డొదవె మరియు నింకనాక్క యాలోచన - సీత గూరిచి కపిశేఖరునకు వ్‌క0

(శీ రామానుజ రామాయణము తం రాము నెడసియున్న భామిని యా యమ - కూర్యుజొెందియుంట కూడడదియ్య్కె కూడదు భుజియింప గూడదలంకృతు - లానగూడ దయ్యె పానమ్రైన క్‌5్‌ 11 కూడ దితర నరుని గూడి యుండుటయైన - నమరలోక నాధునైనగాని లేడు గాడె రాము నీడువా డెవ్వడు - నమర లోకవాసులందునైన సీమె యింక నాొకతెయే యని రూపించి - వాడు సంచరించె పాన భూమి క్‌5్‌2 ఆటలాడి కొంద రలసి పోయిన వారు - కొంద రచ్లె పాడినందువలన నాట్యమాడి యుంట నారులు కొందరు - నట్లె పానమాని యలసి పడిరి వ్‌5్‌3 మురవముల మృదంగములను పీరికలను - దిండుల టూనర్చి పండినారు అట్లె ముఖ్యమైన యాస్తరణమ్ముల - పండినారు తక్కువనితలెల్ల క్‌ 5డీ వేల కొలది గాగ వెలదుల మిన్నల - భూషణముల దాల్చి పాల్చువారి స్వస్వరూప విషయ సల్టాపశీలల - ననువు పాట యర్హమాడు వారి వ్‌5్‌ర్‌ దేశ కాలములను తెలిసి వర్తిలు వారి - యుక్త వాక్యమాడుచుండు వారి తమకమున బెరసి రతాభిరతాసుప్తు - కపిగణాధిపుండు కాంచె నచట ర్‌5్‌ర వారిమధ్య మహిత బాహుండు రాక్షస - వల్లభుండు పరిఢవిల్టుచుండె గొప్పదొడ్డి మేలి గోవుల నడుమ నా - బోతు పెంపెసంగు రీతి గాగ 55

అలమియుండ వార లాతడా రాక్షస - వల్లభుండు పరిఢవిల్టుచుండె

కానలో కరేణుకలు మూగి యున్నట్టి - మత్తవారణేంద్రు మా(ద్రిగాగ వ్‌58ి సర్వకామ్యవస్తు సముపేతమై యొప్పు - నా మహాత్ము పాన భూమి నప్పు

డరసి చూచె నాత డా హరి శార్టూలు - డా నిశాచరేంద్రు నాలయమున క్‌ 9 హరిణ మాంసములును కిరిమాంసములు మహా - మహిష సత్తమముల మాంసములును పంచి పెట్టి యచట నుంచిన వానిని - పాన భూమి యందు వాడు కాంచె క్‌60 కడు విశాలమైన కనక భాజనముల - నద్ర భక్షితమ్ములైన వాని

కేకులన్‌ మరి కృకవాకులన్‌ వానర - వ్యా[ఘ్రు డాత డచటు నరసి చూచె క్‌గ్ర1 వర వరాహములను వార్రాణసకముల - మృగమయూర శల్యక గణములను

సాంద్ర దధి సమేత సౌవర్చలా యుత - ములను ప్లవగసత్తముండు కాంచె క్‌62

క్‌0 సుందర కాండము

(క్రకరముల్‌ చకోరకముల వండిన వాని - బహు విధముల నర్హభక్షితముల

నేక శల్యములను కృతనిష్టితమ్ముల - ఛాగములను మహిషసత్తమముల క్ర] పలు విధమ్ములైన వాని లేహ్యమ్ముల్న - వివిధ భోజ్యములను పేయములను

ఆమ్ల లవణ యుక్తమౌ రాగషాడబ - ములను బహువిధముల నలరువాని

హార నూపురముల నపవిద్ర కేయూర - తతుల నతుల మహిత ధనచయముల 564, పాన భాజనముల పచరించి యున్నట్టి - పలు విధమ్ములైన ఫలవితతుల

నొనర జేసిన కుసుమోపహారమ్ముల - నవని మిగుల సిరుల నలరుచుండె క్‌(్‌

'హనుమ పానభూమిని పరిశీలించుటు

అచట నచట వైచి నట్టి సుశ్షిష్టమౌ - భాసు రాయతశయనాసనముల

పాన భూమి యదియు వహ్నిలేకుండనే - ప్రజ్వలించుచున్న పగిది దోచు. 566 పెక్కు తెరగులౌ వివిధవర సంస్కార - సంస్కృతమ్ములై యెసంగుచున్న

నిపుణ యుక్తములుగ నెగడు మాంసమ్ములు -వేర పానభూమి చేరి యుండ 56] పలువిధములు దివ్యములు 'ప్రసన్నమ్ములు - నైన సురలు కృతకమైన సురలు

నమల శర్కరాసవములు మాధ్వీకపు - ష్పాసవమ్ములున్‌ ఫలాసవములు 568 వివిధ వాసచ్యూర్ణ విహితమై వెవ్వేర - వాని వానితోడ కానవచ్చి

(ప్రథిత మాల్యములను బహుసంస్రితమ్ముల - నిండియలరు చుండె నేల యెల్ల 569 పలు విధమ్ములైన స్వర్ధమయమ్ముల - భాజనముల నట్టె స్పాటికముల కనకమయములైన కరకాచయమ్ముల - నన్యములను గూడ నలమి యుండ 570 రాజతమ్ములైన రమ్యకుంభమ్ముల - శాతకుంభ కుంభజాతములను

పాన సత్తమమ్ము బిహుళముగా నప్పు - డచట గాంచె నతడు హరి వరుండు. 571 వానరోగ్రసరుడ్లు వా డచ్చటం గాంచె - స్వరమయములైన భాజనముల

రాజతముల నట్టి రత్నమయమ్ముల - శీధు ప్యూర్ధమగుచు చెలగు వాని క్‌2 ఒకట సగము మిగిలి యున్నవి యంతయు - త్రావి యున్న యవియు తక్కు నొకట తక్కు నొక్క చోట్ల త్రావనే 'ఆ్రావని - పానములను గాంచె వాడు నపుడు క్‌?3

(శీ రామానుజ రామాయణము క్‌ పలు విధమ్ములైన భవ్యమ్ము లొక్కెడ - పానములు నొకయెడ పంచిన యవి అట్టె యింక నొకట నన్నావ శేషముల్‌ - చూచుచుండి తిరుగు చుండె నళడు 574 విరిగి ముక్కలైన కరక లొెక్కెడలను - దొర్లి పోవుచున్న దుత్తలొకట నాకట కలగలుపుగ నున్న మాల్యమ్ములు - సలిలములును పక్వఫలచయములు 575 ఇచట నున్న యట్టి యింతుల శయనము - లన్నను పరిశుభ్రమైన యవియె ఒకరి నొకరు పొదివి యుండి వరాంగనల్‌ - కూర్కు చున్నవారు కొంత మంది 576 కొంత మంది నిదుర కోడిన యబలలు - నిదుర గూరి యున్న నెలత మరియు నొక్కరితె ధరించి యున్న వస్త్రము గొని - పైన గప్పు కొనియు పండు కొనిరి 577 వారి యూర్చు గాలి వలన మేనుల నున్న - మాల్యమైన వస్త్రమైన గాని యల్లలాడకుండె నంత మిక్కుట ముగా - మంద మారుతమ్ము నొంది నట్టు 578 చల్లనైన యట్టి చందనములయవి - మధురసమ్ములైన మద్యములవి పెక్కుతెరగులైన విరుల దండలయవి - పలు తెరంగు ధూపములవిగూడ 579 పలు విధమ్ములైన వలపుల వహియించి - బహు విధములుగాగ పవను డచట చెలగి మూర్చి తుడయి యొలయుచు నుండెను - చందనముల మధురసముల ధూప ములయు సురభిగంధముల పుష్పుక విమాన - మందు రాక్షసేశ్వరాలయమున 580 అట వరాంగనలును శ్యామావ దాతలు - నింక కొంతమంది కృష్ణ వర్ణ లింక కొంతమంది హేమ వర్ణాంగులు - ('ప్రమదలందు దాన వాలయమున వ్‌ర్రీ1 నిదుర వడికి లో గి నెగడుచు నుంటిను - మరుని వలన మేను మరచి యున్న వారి రూపు లొప్పె ప్రతి సుప్తమ్రైన ప - ద్మినుల రూపమున్నతీరుగాగ = 582 ఈ విధమ్ముగాగ రావణాంత. పుర - మదియు కడమ లేక యంత వట్టు నరసె మహిత తేజు డైన యా వానరు - డరయ డయ్యెను జనఖమతలాలన 0) కపీ వరేణ్యు డతడు కాంచుచునుండి యా - నా రా పడసె చింత తాను కడు మిక్కుటమ్ముగా - స్ట 1 ఫ్రకారమని తలకు గలిగి శీ ల ల ( గ| ఛి. జటింలలం. బాద నం న పవ్వళించి యున్న పరకళత్రావరో - ధమ్ము! వష వైధ్రమ్ముగాగ య గ్‌ నదియు బెట్టిదముగ నొదవించు గద నాకు - థిఖ ఇవ. న [హైటు వగ నర్తత

ఫ్‌2 సుందర కాండము ాాాాాాటోందరకాండము పరకళత్ర విషయ వర్తిని యే కాదు - గాదె యెపుడుగీని నాదు చూపు ఇదియె కాంచుచుంటి నిట పరదార ప - రిగ్రహమ్మునాదు దృష్టి బపపి _ 5 నిశ్చయమ్ము నెడల నియతైక చిత్తుడౌ - నామనస్వివరున కాతని కిత ॥ రమ్ము తలపు మరల ప్రాదుర్భవించెను - కార్య నిశ్చయమ్ము కాన్పు తలపు _ కడమ లేక నేను కాంచిత్తి విశ్వస్త - లైన యెల్ల రావణాంగనలను ః నించుకంత యైన నెదియు నామనమున - వైకృతమ్ము వచ్చిపడనె లేదు ల్‌ కారణమ్ము మనమెగద యొల్లవారికి - నింద్రియముల బరపు నెడల చూడ న్‌ా నయ్యదియు శుభాళ్ళుభావస్ట్రలందైన - నిలకడ మెయి నాకు నెగడు చుండే వలను పడద్రు గాదె వైదేహీ నింకొక - యెడల వెదకు చుండు టిందు నాకు 0 (స్త్రీల నడుమనె కద (స్త్రీలు కాన్పింతురు - చక్కవెదకెడునెడ సంతతమ్ము ఎందు జన్మమొందు నేసత్త మద్దాని - యందె దాని వెదకులాడు వారు క! కొనబడక యున్న కాంతను మృగముల - నడుమ వెదక వలను పడదు గాదె దాన నిట్టు వెదుక్షవైనది యంతగా - కడు విశుద్దమైన యెడద తోడ ల నంత వట్టు రావణాంత్ర పురమ్మును - కానరాకయుండె జానకియును నెమకుచున్నవాడు నిర్ణర గంధర్వ - కన్యలందు నాగకన్యలందు ॥ అలఘు వీర్యశాలి హన్సమంతు డెట్టును - జానకి నట గాంచజాల డయ్యె కొంచ లేక యామె కసర్యు డద్సోట - నరసి తక్కువారి వరవనితల ః నచటు వీడ్తి తొలగి యపుడు వీరుండు ('ప్ర- ధ్యాన మాచరింప బూనుకొనియె పవన నందనుండు వాడు (శ్రీమంతుడు - నంత కంత గాగ యత్నమూ ని జ న క్‌ మొదలు పెట్టె నచట వెదకంగ నాపాన - భూమి యదియు విడచి పుచ్చి తాను 59 (12 వ సర్లు మౌరుతియ్సు నా భ్వన మధ్యమందు వల్లి - కా గృహముల చిత్రగ్భృహ నిశాగృహముల కి సత గనుగొన్గా గోరి చేర నర - గాని యా చారు దర్శన గాంచ డయ్యె వర

శీ రామానుజ రామాయణము క్రై , హనుమ సీతను గాంచలేమికి చింతించుట అంత చింళించె నపుడా ముహాకసపివరు - డరయకా రఘు వరు ప్రియురాలి నామె నిక్కువము జానకియు మరణించి యుండు - నెంత వెదకిన నాకు గాన్సింపకుంట స్వీయ శీల సంరక్షణ శీల యైన - సీత సరమార్య సత్పథధ ప్టితను సతిని ఈత డతి దుష్టకర్నుడౌ న్‌ దనుజవ - రేల్యుడు నిజమ్ము హతమొనరించియుండు వికృతం విరూపరూసల౬ నిద్యుతుఐము - చతవదనల దీర్ష విరూప దర్శనలను డనుజ రాజాంగనల నామె కనుల గాంఏఎ - యడలి యణగారె జనకేశ్వ రాత్మజాత సీత గాంచక పౌరుష, సిద్ది గనక - పెడ్డ కాలమ్ము కపుల లో బెరసి తిరిగి లేదు సు(గీవు జేరు దారియును నాకు - బలియుడున్‌ తీక్షదండుండు వానరుండు అరసి యున్నవాడ నంత పురమ్మెల్ల - నరసి నాడ రావణాంగనలను కానరాక యుండె జానకి యా సాధ్వి - వ్యర్రమయ్యె నాదు పాటి దెబ్ల 601 ఏగి నతని నన్ను నెల్లరు వానరుల్‌ - గూడి యే మటుంచ్ను నాడు వారు ఏగి వీర యచట కీ వేమి చేసితి - వదియి మాకు జెప్పు మయ్య యన్న - 602 ఏ మటంచు నింక నేను వచింతును - కనుల గాంచకుండ జనక తనయ వ్యవధి గడచి నంత 'ప్రాయోపవేశమ్ము - తాము పూనువారు తప్పుకుండ 603 ఏమి యనెడు వాడా వృద్దుండు జాంబవం - తుండు నైన నంగదుం డతడును వాద్రిదరికి తిరిగి వచ్చి చేరిన యంత - నచట గూడియున్న హరివరులును 604 శ్రీకీ మూల మగుచు జెలగు నని ర్వేద - మదియె యగును పరమమైన సుఖము నెగడు సంతత మ్మని ర్వేదమెకద స - ర్వార్హములకు సంప్ర వర్తకమ్ము 605 'ప్రాణిచేయునట్టి పని యేది యై నను - సఫల మౌ నటులుగ సలుపు నదియు నేను నందుచే నని ర్వేద కృతమైన - యత్న ముత్తమమ్ము నాచరింతు 606 మరియు నంతవట్టు మార్గణమొనరింతు - రావణ పరిపాలి తావని యిది అరసి వెదకినాడ నా పానశాలయు - నట్లై పుష్పుగ్పహములైన గాని 607

క్‌4 సుందర కాండము చేరి వెదకినాడ చిత్రశాలలును క్రీ - డా గృహమ్ము లెల్లెడలను మిగుల నిష్కుటమ్ము లందు నెగడు వీధుల చిమా - నమ్ములందు గూడ నలుగడలను 608 అంచు చక్క మది దలంచి యింకొక తూరి - వెదకుటకును హనుమ మొదలు పెట్టె భూగ్చహముల వైత్యపుణ్యగృహమ్ముల - యతి గృహమ్ములందు నందు నందు 60 పైకి నెగసి క్రింద పడుచుండి సారెకు - సారెకు నిలుచుండి చనుచు నుండి తలగ ద్రోయుచుండి ద్వారముల్‌ తలుపుల - గడియ లూడిపోవ నడచు చుండి 610 లోని కేగుచుండి పైనికి వచ్చుచు - నుండి యెగయు చుండి యురుకు చుండి యన్ని యెడల నున్న యవకాశముల గూడ - తిరుగు లాడె నచట హరివరుండు కపేవరుం డతండు కాలువెట్టుకయున్న - దచట నొక్క నాలు గంగుళమ్ము లైన గాని రావణాంత: పురమ్మున - నెడము లేక యుండె నెచట గాని 612 వాడు నరసి చూచె ప్రాకారముల లోని - సరణు లెల్ల యవియు చైత్య సంణశ్రో యమ్ములైన వేది కావళుల్‌ దీర్రికల్‌ - పుష్కరిణులు నెల్ల పురములోన 613 అసుర వనితల వివిధాకారముల వారి - నతి విరూపల వికృతాంగుల నపు డచట కనుల గాంచె హనుమంతు డాతండు - కాని జనక తనయ గాంచ డయ్యె 614 జగతి రూపమందు సాటి యే లేని వి - ద్యాధర వనితా మతల్టుల కను లారగాంచె నచట రాఘవనందిని - గాంచ డయ్యె హనుమ కపి వరుండు 615 ప్యూర్ణ చంద్ర సదృశముఖుల వరారోహ - లను భుజంగకన్యలను పలువుర నచట కనులగాంచె హనుమంతళుడున్‌ గాని - జానకిన్‌ సుమధ్య గాన డయ్యె 616 దనుజ వళ్లభుండు నని యొనరిచి బల్మి - నపహరించి తెచ్చి నట్టి వారి గాంచె నచట నాగకన్యల మారుతి - జనక నందిని గను గొననె లేదు 617 ఆమ్‌ గాంచలేక యామహా బాహుండు - కాంచి తక్కిన వర కాంతల నట మాటికిన్‌ విషాదమందె ధీమంతుడు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు 618 ఎంచి మదిని వానరేంద్రుల పూనిక - వారినిధిని దూకి వచ్చుటయును వ్యర్థమగుట గాంచి పవన తనూజుడు - మరల చింత నంది మరుగుచుండె. 619

శీ/ రామానుజ రామాయణము వ్‌5్‌ అవతరించి వచ్చి యా విమానము నుండి - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు పడసియుండె చింత పదపడి శోకోప - హత మనస్కు డగుచు నలమటించి. 620 (13వ సల్లు మలసి చక్క నా విమానమ్ము నుండి ప్రా - కారమునకు నపుడు కపివరుండు వాయు సుతుడు వేగవంతుడై వెలుగుచు - బరగె మబ్బులోని మెరపువోలె 621 రావణుడు వసించు నావాసమున నుండి - మలసి యరిగిన హనుమంతు డచట కానలేక యుండి జానకి సీతను - పలుకు లిట్టు లంచు పలికె నతడు 622 హనుమ సీత కానరామికి కారణము లూహించుట వెమకినాడ లంక నిశ్ళేషముగ నింక - ప్రియము రామున కొనరింప గోరి కాంచకున్న వాడ గాదె వైదేహిని - చెలువ మెల్తయొడల జొలగు సీత 623 వెలమలున్‌ తటాకములు సరస్సులు నట్లె - యాషగల్‌ నదులు ననూపవనులు గిరులు దుర్గములును ధరణీతల మెల్ల - కడల వెదకి సీత గాంచనైతి 624 చెప్పేయున్నవాడు సీత యిచ్చట రావ - ణాలయమున నున్న దంచు మున్ను విహగవరుడు గృ(ధ్ర విభుడు సంపాతియు - నామె నెందు గాంచనైతి నేను 625 జనక సుత విదేహ జాతయౌ మైధిలి - సీత యెట్టృలాక్కా చేరియుండ నగును దుష్టచారియైన రావణునితో - నాడల తెల్వి యుడిగి యున్ననైన 626 రాషసేశ్వరుండు రామ బాణమ్ముల - కులుకుచున్నవాడు నురవడించి సీత్రనెత్తు కొంచు చెచ్చెర నెగయుచు - నుండ నడుము గూలి యుండవచ్చు. 62? 'కాకయున్న సిద్రగణ నిషేవితమైన - దారి నెత్తుకొంచు పారుచుండ విపుల సాగరమ్ము వీక్షింప పడిపోయె - నార్యురాలి హృదయ మని తలంతు * 628 వింట రావణోరు వేగమ్ము వలనను - (ప్రబల బాహు పీడవలన గూడ నా విశాల నయన యార్య ప్రాణమ్ముల - తాను విడిచివైచె దారిలోన 629 అపుడు పైనపైన నంబురాశిని దాటి - గడచి చనుచునుండగా విదల్ఫు కొనుచు నిక్కువముగ గూలియుండగ నోపు - సాగరమ్ము నందు జనకతనయ 630

వ్‌6 సుందర కాండము అయ్యొ కాకయున్న నాత్మ శీలమ్ము ర - క్షించు కొనుచు నున్న సీత నామె బంధు హీనయౌ తపస్వినిన్‌ క్షుద్ర రా - వణుడు మెసవి యుండ వచ్చు నితడు 631 అట్టు కాక రావణాసురు భార్యలు - దుష్ట భావ లీ యదుష్ష నసిత . విశద నయన జనక పృథ్వీశ సుతమ భ- క్షించి యుండువారు కొంచకుండ 631 పూర్ణచంద్ర బింబమున కెనయౌ దాని - వికచ పద్మదళని భేక్షణమ్ము రాము నమ్మొగము దలంచుచునుండి ది - క్కరిన యా యమ మృతి గాంచి యుండు అడవి వో రామ లత్మణా యంచు సీత -హ యయోధ్యా యటంచు మహారవమున పెల్టు వైదేహేయును దురపిల్టుచుండి - యొడలు నేలను బడవైచి యుండవచ్చు 634 తలతు నట్టు కాక దాచి యుంచంగ రా - వణు నివాసమందు పంజరస్ట యైన శారిక వలె నల్దాడుచున్‌ సీత - వలవలమని నిక్కువముగ నేడ్చు 63 జనక మొనవేశు తనయ సుమధ్యమ - రాము పత్నియైన రమణి సీత రావణునకు నుత్పలదళాయ తేక్షణ - యగ్గ పడుట యనగ నదియునెట్టు 63 జనక భూమి నాథ సంభవయు వినష్ప - యైననున్‌ ప్రణష్టయ్రైనను మృతి జొందియున్ననైన చెప్పుట యొప్పుదు - రామునకును (ప్రియ కళత్రునకును 637 చెప్పబూను కొన్న తప్పుగు నయ్యది - చెప్పుకున్నయెడల తప్పె యదియు ఎట్టులో గద మరి యిది యొనరింపనా - బెట్టిదమ్ముగ గనుపట్టు నాకు 638 ఇట్టు లైన యంత నీ కార్యమియ్యది - యదను నకును తగిన యట్టి పద్ద తేది యగు నటంచు నెడద మిక్కుటముగా - చింత చేసెను హనుమంతు డపుడు హనుమ సీతకనరామివలని కీడు తలంచుట ఏను నిచటినుండి జానకి గాంచకే - వానరాధి నాధుపట్టుణమున కరుగువాడనేని యద్దానివలన నా - కలవడు పురుషార్ధ మదియు నేమొ 640 చనును వ్యర్ణమగుచు సాగరమును నేను - నిట్టు దూకి వచ్చు టిదియు నెల్ల పూని నేను లంకలోన జొచ్చుటయును - దనుజ జనులనెల్ల గనుగొనుటయు 6॥1 ఏమటంచు పల్కు నింక సు[గీవుడు - కూడి వచ్చిన కపి కుంజరులును దశరధావనీశు తనయు లవ్వారు కి - ష్కింధ కిట్టు లేగి చేరి నంత 642

శీ) రామానుజ రామాయణము 57 పలుకు వాడనేని పరమ(్రియమ్ము కా - కుత్సుు వద్ద కేగి కొంచకుండ జనకతనయ నాకు కనబడ లేదని - తత్‌క్ష్షణమ్మ జీవితమ్ము విడుచు 643 దారుణము పరుషము (క్రూర మింద్రియతాప - నమ్ము త్మీక్షము నయి నట్టి పల్కు సీత గూర్చినయది చెవుల సోకిన యంత - నతడు లేకయుండ నగునుగాదె. 644 వాని మానసమ్ము పంచత్వమందిన - వాని బెడద నున్నవాని గాంచి రామునెడ కడు నను రక్తుడౌ మేధావి - యుండ కుండు లక్మణుండునైన 645 అన్నదమ్ము లిర్వు రణగుటు విన్నంత - భరతుడైనగాని మరణమొందు మరణ మొందియున్న భరతుని గాంచి శ - త్రుఘ్ను డుండకుండు తోడు తోడ 646 మడిసి నట్టి వారి కొడుకుల గన్నంత - లేక యుం(్రు తల్టు లేని గాని కోసలాత్మజాత యా సుమిత్రయు కేక - యాత్మజయును సందియంబు లేదు 64? కృతమెరుంగువాడు బుతసంధుడైన సు - (గ్రీవు డాతడు ప్రవగేశ్వరుండు నట్టు పోయి నతని నారసి రాముని - దాన విడుచు జీవితమ్ము తాను 648 వికల చిత్త దీన వేదన కగ్గమై - దిక్కు లేని దగుచు దీనురాలు భర్శశోక బాధవలన నిరానంద - రుమయు విడుచు నుసురు లున్నయట్లై 649 వాలి మరణ సంభవమై్మైన దు ఖమ్ము - వలన బాధపడుచు వనట గ్రుంగి నామె తారయైన నధిపుండు మృతి నొంద - నాక్క నిముసమైన నుండకుండు 650 అమ్మ యయ్య యిట్టు లణగారి పోవ సు - [గివు వలని చింత కెరలు కొనగ అంగదుడు కుమారుడైన నేమిటి కింక - తాల్చియుండు జీవితమ్మునతడు 651 భర్చజనితమైన పరమ దు ఖమ్మున - వనట గుడుచుచున్న వానరులును మొత్తు కొనెడు వారు నెత్తి బెట్టిదముగా - కరతలముల ముష్టి ఘాతములను 652 కుస్తరింపులన్‌ ప్రశస్త దానమ్ముల - మన్ననల ప్రవంగమాధిపు ప్రధి తాత్ము లాలనమ్ము నందిన వానరుల్‌ - (ప్రాణములను విడచి వైచువారు 653 వనములందు గాని సర్వతమ్ముల గాని - ఏ నిరోధములను నేని గాని కదిసి గుంపులుగను కపికుంజరులు పాలు - పడక యుందు రాట పాటలకును 654

క్‌్రి సుందర కాండము భర్పృమరణ శోకపరి పీడితు లమాత్య - సుత కళత్ర జన సహితము గాగ గుములు గూడి కొండ కొమ్ములపైనుండి - యొడి దుడుకులలోన నురుకువారు విసము త్రావుటొ యురి బిగియించు కొనుటయో - చిచ్చులోననైన జొచ్చుటయునా వాలు వాళిపైన వ్రాలుట యో యుప - వాసమో తలకొనువారు కపులు 656 ఏను మగుడి వెనుక కేగిన బెట్టిద - మైన యేడ్చు చెలగు నని తలంతు నింక సంభవించు నిత్వాకు కులనాశ - మట్టులే కపికుల మణగుటయును 657 హనుమ తన కర్తవ్యము నూహించుట పోకయుందు దాత పురికి కిష్కింధకు - నేను నిచటి నుండి యేమి యైన నాకు నింక నలవి కాకుండు సు(గీవు - గను గొనంగ జనక తనయ లేక 658 ఏను నరుగ కిచటనే యున్నచో మహా-రధులు ధర్మమతులు రాజసుతులు (బ్రదికి యుందు రాసపడుచు మనస్వులౌ - వానర జనులెల్ల వారలైన 659 జనకతయ నేను కనుగొనకున్నచో - వన నివాస మూనువాడ నింక (వ్రతము నూని చేతవాతను జారిన - వేరి తినుచు చెట్టు జేరి యుండి 660 బహుళ మూలఫల జల సంపన్నమైన - సాగ రానూపజ మగు దేశమ్మునందు చితి యొనర్చి యందుల (ప్రవేశింప జేతు - నరణి భవము సమిద్ధమౌ నగ్ని శిఖను నెరపుచుండి లింగినీ సాధనమ్మును - కుదురు గాగ నేను కూరుచుండ మెసవగలవు నాదుమేను చుట్టును జోరి - వాయసములు నట్లె శ్వాపదములు 662 ఇది మహర్షి వర్యు లెరిగిన నిర్వాణ - మనుచు నామనంబునందు తోచు చక్క జొచ్చువాడ సలిలమ్ములందైన --జానకిన్‌ గనుగొన జాలకున్న 663 ఇది సుజాతమూల ఇది సుభగయు కీర్తి- మాలయౌ యశస్వి నీలలామ ఇక ప్రభగ్నయగుత మీ చిరరాత్రియు - జానకిన్‌ గనుగొనలేని నాకు 664 పూని వ్రతము వృతమూలమ్మునందుండి - తపసివృత్తమేను తాల్చువాడ నిచట నుండి మగుడీ యేగక యుండెద - నసిత నయన నామె నరయకున్న 665 జాడ పడయకుండ జానకి గూరిచి - ఇచట నుండి మగుడి యేను చనిన ఆఅంగదుం డతండు నఖిల వానరులతో - (బ్రదికి యుండకుండు వాడుకాదె.. 666

(శీ రామానుజ రామాయణము 5కి 'ప్రాణహానివలన బహు దోషములు సుమ్ము - బ్రదికియున్న మేళ్ళు పడయగాంచు నందువలన నేను (ప్రాణమ్ములన్‌ దాల్తు - బ్రదుకు కూడి వచ్చు టొదవు ధ్రువము అంచు బహువిధమ్ములైన దు ఖమ్ముల - మాటి కూనియుండి మనములోన పడయకుండె నపుడు పారమ్ము వనటకు - నాంజనేయుడు కపి కుంజరుండు. 668 పంక్తి కంరు మహితబలుని రావణు నేను - పట్టి కూలనేయువాడ నింక నపహృతయగుసీత యట్టుండు గావుత - యరిమి బదు లొనర్చి నట్టు లగును 669 కాకయున్న నితని కడలి నీళులకు పై - పైన నీద్చిక్షాంచు పట్టితెచ్చి కాన్సయొసగువాడ కాకుత్సునకు వీని - పశుపతికి నొసంగు పశువువోలె. 670 ఇట్టు లంచు చింతనెనసి యున్నాతండు - జనక తనయ గూర్చి జాడపడయ శేకయుండి ధ్యానశోకపరీతాత్ము - డాంజనేయు డిట్టులని తలంచె 671 ఎంత దనుక నేను గాంతును సీతను - రాము పత్ని నామె ప్రధిత కీర్తి నంత దనుక నీ మహాపురి లంకలో - తిరిగి వెదకువాడ మరల మరల 672 ఏను రాము గొంచు నేతెంతునేని సం - పాతి యాడి నట్టి పల్కు బట్టి కానరాక పోవగా భార్య రాముండు - కపుల నెల్లవారి కాళ్ళివేయ) 673 నియత భోజనుండ నియతేంద్రి యుండనై - ఇచటనే వసింతు నేను నింక నన్ను బట్టియున్‌ వినాశమొందక యుండు - వార లెల్లరు నరవానరుతును _ 674 ఈ యశోకవనము నిదె కానవచ్చెడి - పెంపు మీరిన పెను వృక్షములను చేర జనెడు వాడ చెచ్చెర నిద్దాని - నిందు వెదికియుండ నింతవరకు 675 నసుగణమ్ము రుద్రవర్గ మాదిత్యగ - ణమ్ములున్‌ మరుద్గణమ్ము నాశ్వి నేయులన్‌ నమస్కరించి యేగెడువాడ - దనుజ శోక వృద్ది దాయకుండ 676 గెలిచి యెల్ల రాక్షసులను నే నివ్వాకు - వంశనందిని గొనివచ్చి రాఘ వాన్వ్నయునకు నిచ్చువాడను తాహసేం - 'ద్రునకు సిద్దినాసగు ననువు గాగ ప! అత డొకముహూర్త మట్టు లాలోచించి - తలపు నింద్రియములు తలగ జేసి అలఘు తేజు డతడు నిలుచుండి నిలువున - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు

60. సుందర కాండము నతులు రామునకును లవ్మణాన్వితునకు - దేవికి జనకాత్మజకు విదేహసుతకు నతులు రుద్రేంద్ర యమసదాగతుల కట్టె - నతులు చంద్ర సూర్యమరుద్గణమ్ములకును అతడు వారలకును నతు లొనరించి సు - (గీవునకు నమస్కరించి మారు తాత్మజుండు దిక్కులన్నింటి పరికించి- యా యశోకవనము నరసి చూచి. 680 మునుఫు చని యతండు మనసుతోడ నశోక - వనపదమ్మునకు శుభాస్పదమున కాపయి నిటులంచు నాలోచన మొనర్చె - వాయునందనుండు వానరుండు 681 నిక్కువమ్ము గాగ రక్కసుల్‌ పెక్కుర - కాకరమ్మునై వనాకులమయి పరగు నీయశోకవని సర్వ సంస్కార - సంస్కృతమ్ము వెదకజన దగినది 682 నిక్కువముగ నిచట నిలిపిన రక్షకుల్‌ - రక్షసీయువారు వృక్షములకు స్వామి యాతడైన సర్వాత్ము డత్యంత - వేగమార చెలగి వీవకుండు 683 సంక్షిపించినాడ స్వశరీర మిదె రాము - కొరకు పంక్తిముఖుని కొరకు గూడ సిద్ది నాకు నింక చేకూర్చువారు మ - హర్షిగణముగూడి యమరు లెల్ల 684 (బ్రహ్మ యాత్మభవుడు భగవాను డఖిల దే - వతలు నా కొసంగువారు గాక హవ్యవాహనుండు ననిలుండు సంసిద్ది - వజధారియైన వాసవుడును 685 పాళశహస్తుడైన వరుణుండు నట్లె ని - శాకరుండు నా దివాకరుండు నాశ్వినేయులౌ మహాత్ముల్‌ మరుత్తులు - శర్వుడైన నా కొసంగువారు 686 సర్వభూతములును సర్వభూతములకు - (ప్రభువు గూడ నిచ్చువారు సిద్రి కడమవారు నాకు గానుపించని వారు - తెరువునందు నాకు దొరయు వారు. 687 ఉన్నసము శు(భదంతమై యొప్పు నవ్ర- ణము శుచిస్మిత మంబుజనయనమైన యార్య మోమేను నిక నెప్పు డరయనగునా - నిర్మలిన తారకాధిప నిభ దృశమ్ము పాపియును తకుద్రుడు నృశంసవర్తనుడు సు - దారుణాలంక్రియా వేషధారి యసుర బల్మి చెరూన్న యబల తపస్విని యిక - నెట్టాకో నాకు కన్పట్టు నిప్పు డామె 689 (14వ సర్గ ఆత డొకముహుర్త మట్టు లాలోచించి - దాని మనసు తోడ దరియ నరిగి అలఘు తేజు డాత డాయింటి ప్రాకార - మెక్కి చక్క దాటి యేగె నపుడు 690

శ రామానుజ రామాయణము 61 హనుమ అశోకవనమునకు పోవుట ముడుగ జేసీ చక్క నొడలెల్ల కాంచె ప్రా - కారసంస్టుడైన కపీవరుండు పలు విధమ్ములైన పాదపముల వసం - తాదియందు పుష్టి తాగ్రములను 691 సాలముల నశోకచంపకములను భ - వ్యముల చక్క పూచి నట్టి వాని చూత నాగవృక్షజాత ముద్దాలకా - నీకముల కపీముఖ నిచయములను 692 అంత నామ్రవణము అలమిన దానిని - వల్రికా శతాభివేల్లితమ్ము వృథవాటి దాన వేవేగ నురికెను - జ్యావిముక్తమైన శరము వోలె 693 అతడు చొచ్చి యట్లు లా విచిత్రవనమ్ము - పులుగు గముల రవళి చెలగు దాని రజత కాంచనమయ రమ్యపాదపము లె - ల్రైడల (గ్రమ్మియుండ నెసగుదాని 694 ఖగ నిచయము తోడ మృగ సంఘములతోడ - చిత్రమై యెసంగు చి(త్రవనిని పొడిచి యున్న (ప్రొద్దు బోలిన దానిని - కాంచె నచటు హనుమ కపివరుండు 695 వివిధ వృక్షజాల వేష్టితమౌ దాని - పూలు పండ్టు వెలయబోవు దాని మత్త పిక గణమ్ము మద భృంగ రాజముల్‌- నిచ్చలు నెలకొనగ నెగడుదాని 696 సం్రహృష్ట,. మనుజసంఘమౌ కాలమ్ము - నందు విహగమృగ సమౌకులమున సం(ప్రమత్త బర్హిసంఘ సంఘుష్టమౌ - వివిధ విహగజాల వేష్టితమున 697 ఆ యనిందితన్‌ వరారోహ ధరణీశ్వ - రాత్మ జాత వెదకులాడు వాడు_ విన్ననువున పండియున్న పులుంగుల - మేల్కొలిపె ప్లవంగ మేశ్వరుండు 698 పైకి నగయుచున్న పక్షిజాలముల ప - క్షముల తాకువలన త్య్మారుహములు పలు తెరంగు పెక్కు వన్నెల పూవుల - జల్టు లెబ్లకడల జారవిడచె 699 పూల జల్లు క్రమ్మ పాలు పారు చుండెను - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు నా యశోకవనము నందు మధ్యమ్మున - విరులు క్రమ్మి యున్న గిరిని బోలె 700 చెట్ల గుబురులోన జేరియు న్నాతని - నెల్ల చిశలకు పరువెత్తువాని హరివరేణ్యు గాంచి యఖిల భూతములు వ - సంతుడంచు మానసముల నెంచె 701 పాదపములనుండి పడిన పల్విధముల - పుష్ప జాల మలమి ముసరు కొన్న వసుధ యట్లి యెడల పరిఢ విల్దుచు నుండె - భూషితాంగి ప్రమద పోడిమి గను

62 కసవరుడు తరస్వి కడ్తువేగమార కం - పింప జేయ నూగు వృక్షములవి ౦త వింళలైన విరుల 'మొత్తమ్ముల = జారవిడిచె నెల్ల చక్కి నపుడు 70 దులిపివైవ చెట్ట తలలు నాక్సులు పూలు - పండ్డు రాలి పోవ బరగు చుండె వలువ లాభరణము లొలివి పెట్టిన యట్టి - యోటు వడిన ధూర్తు సాటి గొగ్‌ 7 అలఫ్ట | ఆలఘు వేసంత్రుడ్తా హనుమంతుడు - పట్టి క్రక్కదల్చినట్టి తరులు [ అష్ట శాలు అవియు పుష్ప పర్ణ ఫలాళి - విడచి పుచ్చు చుండె కడువడిమెయి | బ్‌ విహగసంఘ విరహితమ్రైనవి - (మ్రాను మాత్రమున్న క్మారుహములు చుండె నెల్ల తరున్రుల్‌ ప్రభంజనుం - డరిమి దులిపి వైచి నట్టి రీతి ఉ ఉదచెద్ర పోయి యున్న పెన్నెరులతో - నొడలి పూతలెల్ల నూడిపోవ 1 యానిన శుభదంతోష్టియై నఖ - దంత విక్షతయయి తనరు నట్లు త్‌ో! క్‌ తొడక్షేలు దోయి తోడను పాద - యుగము వలన నలిగి యున్న యా ప్ర 108 భ్శ్గ వరమహీ వర్గమైన యశోక - వనియు నదియునెల్ల బరగుచుండె వైవి యల్జు కొన్న పెనుతీవ జొంపముల్‌- చెల్లచెదరు జేసె చెచ్చెర కపి ధ్యగిరిని మే విసరమ్ము ప్రావృట్స - మయమునందు చండమారుతునటు అవ అళోకవనమున సీతను వెదకుట టు నట్లె ఇ మయమ్ము లైన నేలలు మనో - రమములైన యవియు రాజతముర్శూ్య అచనమయ మైనవి కన్గానె - ఆ ప్లవంగుడు తిరుగాడుచుండి అచ న ట నచట బహృువిధాక్రారముల వాని - పరమ వారిప్యూర్ణ వాపికల న ;11 క్ర రళ్నమయ మహా సోపాన యు - క్తమ్ములైన వాని గాంచెను కపి స్రత్రీయములు పవడములు లోననిసుకగా - నారలు స్పటికశిలల నొప్పు చుండ ణి డ్లువెంట వింత హురుమంజి మ్రూకులొ - ప్పారుచుండ చెలగు బావిగముల ?] పనీ పద్మోత్సల వనమ్ము లుల్లసిల్ల - చక్ర వా కోప కూజితస్వనము మీర అప్రనత్యూహ విరుత సంఘుష్టము లయి - హంస సారసధ్వనితముభైయెసంగి అన్ని యెడల శుభ లమృతోపమమ్ములౌ - జలము లొప్ప 'మ్రూకులలమియుండే నిడ్తుప్పు మీరియున్న నిర్‌ర్లురిణులు కల్మి - పరమ సంస్కృతముగ బరగుదాని ?14

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 63 వల్లికా శతాభి వేల్లి తములను సం - తాన సుమ సమావృతమ్ము లగుచు వివిధ గుల్మజాల వృతఘనములు కర - వీర వృకనిచయ వేష్టితములు 715 అంత నంబుధరము నటు వెలింగెడి - గొప్పుకొమ్ములున్న కొండ నచట నన్ని యెడల నలమియున్న కూటముల వి - చిత్రకూట మగుచు చెలగుదాని 716 రాతి వీండ్లగములు 'క్రమ్మిన దానిని - పెక్కు (మాకు లలమ వెలయుదాని నెల్ల జగమున రమణీయమౌ శైలమ్ము - కపిగణా (గ్ర సరుడు కాంచె నచట 717 కాంచె నా మహానగము నుండి క్రిందకు - పడెడు దాని నదిని వానరుండు (ప్రియుని యంకపాళి విడనాడి లేచిపై - కురికి పడిన ప్రియకు నుద్రిగాగ 718 కొనలు నీటి లోని కొరిగిన పాదప - పంక్తి తోడుత చెలు వారు దాని కనలు గొన్న ప్రమద గడుగూర్చు బందుగుల్‌ - నిలువరించు చుండ నెగడు నట్టు 719 మళ్ళి పారుచున్న నీళ్ళున్న యేళుల - కాంచె నచట నతడు కపీవరుండు తెలసి కాంతునెడల తిరిగి చేరగవచ్చి - యున్న కాంతవోలె నొప్పు వాని 720 దాని కడ నదూర తలమున పద్మినీ - సహితముల్‌ ద్విజగణ సంయుతములు పారజూచె నచట ప్లవగ శార్జూలుడు - హనుమ యతడు మారుతాత్మజుండు 721" 'కెలన గాంచె నచట కృతక దీర్షికలును - శీత వారి పూర్ణమై తనరుచు విపుల మణిగణ సముపేత సోపానమై - మౌక్తిక సికతా సమన్వితమ్ము 722 పలు తెరంగుల మృగ వారమ్ము లొప్ప వి - చిత్రమైన దాని చిత్రవనిని విశ్వకర్మకూర్స వెలసిన మహనీయ - హర్య్య రాజ యుక్తమైన దాని నెల్లకడల గూడ కృత్రిమ కాననా - లంకృతమ్మయి యలరారుదాని 723 అచట నున్న యన్ని యవనీజములు గూడ - పూలు పండ్ల తోడ పొలుచుచుండె నాతపదత్ర యుతములై వితద్రికలతో - నమల హేమ వేదికాళితోడ 724 చుట్టు పెక్కు తీవ జొంపముల్‌ ముసరగా - నలమికొనగ "పెక్కు లాకు గములు స్వ్నర్ణమయము శింశుపాద్రుమ మొక్కండు - బటెరసి చుట్టు హైమ వేదకాళి యొప్పుచున్న దాని నొప్పరికించెను - వాయునందనుండు వానరుండు 725

64 సుందర కాండము వాడు కాంచె భూమి భాగమ్ములున్‌ గోతు - లట్లె ప్రస్రవణము లచట నప్పు డగ్ని సన్నిభమ్ములైన సువర్ణవృ - క్షముల దక్కువాని గాంచె నతడు 726 మేరు కాంతి వలన మిహిరుని యట్టు లా - పాదపమ్ముల ప్రభవలన తాను నైతి సైమ మయుడ నని వానరుడు వీరు - డపుడు తనమనమ్మునందు తలచె 727 స్వర్ణ భూమిజాత సంఘమ్ములందుండి - యొలయు చున్నదాని నాయ్య నొయ్య కింకిణీక శతక సంకుల నిర్చోష - నరసీ విసషయమ్ము నందె నతడు 728 పూచి యున్న కొనలు పాటమరించిన పరు - వంపు చివురు లొప్పు పరిఢవిల్టు నాకు లెల్ల కడల నలమిన యా శింశు - పా తరువును మహిత బాహు డెక్కి. 728 ఇచట గాంచువాడ నేను వైదేహిని - రామ దర్శనమున లాలసయగు నామె దు.ఖ దూన యగుచు నల్దాడుచు - నున్న యాబిడ నలవోక గొగ 730 ఈ యశోక వనిక ఈ దురాత్మకునిది - నిశ్చయమ్ముగ రమణీయ మౌను చంపకముల తోడ చందన తరులతో - పాగడ(మ్రాకులన్‌ విభూషితమయి. ?3! రమ్య మైనది కమలాకర మియ్యదే - చిత్ర విహగగణ నిషేవితమ్ము చేరవచ్చు దీని నా రామమహిషి ని - క్కమ్ము మైధిలి జనకాత్మజాత 732 ఆమె రామమహిషీ యారమణీ మణి - రాఘ వాన్వయు (ప్రియురాలు నాలు నరుగు దెంచు నిశ్చ యమ్ముగా విపిన సం - చారకుశలయైన జనకతనయ 733 ఇంక నొక్క వేళ మృగశాబలోచన - వనిని దిన పక్షపాత మూని చేరవచ్చు రామ చింతాను కర్మిత - యార్యు రా లిచటికి నడవి కింక 734 ఆమె వామ నయన రామ శోకాభి సం - తప్పయైన దేవి తప్పకుండ వచ్చునిటకు నెపుడు వనవాస సంసక్ష - యడవి లోన తిరుగులాడు చుండి 735 మునుపు నిక్కువముగ వనచారులౌ వారి - గూడియుండ నెపుడు గోరు చుండు రాము మదికి గూర్చు నోమెయౌ నిల్లాలు - జనక మానవేశతనయ సాధ్వి _ 736 సంజ వేళయెరిగి సంచరించెడి శ్యామ - సీత నిశ్చయముగ చేరవచ్చు శుభ జలాన్వితయగు (్రోతస్సు నిద్దాని - వార్వ సంజౌెలు వరవర్హిని యిట 737

౪శీ/ రామానుజ రామాయణము 65 రాజ చం(ద్రుడైన రాముని పత్నికి - శుభ చరితకు నొప్పుచున్నదియును మిగుల తగినయదియు నగు నీ యశోక వ - నమ్ము కడు శుభాస్పదమ్ము సుమ్ము దేవి యామె యికను జీవించి యున్న చో - తారకాధిపనిభ తరళవదన యామె తప్పకుండ నరుదెంచు నిచటికి - నీ శుభజలయైన యేటికడకు 739 అని తలంచి హనూమంతు డా మహాత్ము - డెదురు చూచుచు నా రాజ్ణి యేగుదేర నరయు చున్నా తడున్‌ గాంచె నన్నియెడల - చక్క పూచి నాకు గుబుర నక్కియుండి (15వ సర్గ) ఆత డరయుచుండి యచోటనే యుండి - యట్లు మైధిలి వెదకాడువాడు అరసి చూచుచుండి యవనీతలమ్మైల్ల - నామె కొరకు వెదకు లాడు చుండా. 741 త్మారుహముల తోడ సంతానక లతల - తోడ చెలువు మీరి తోచు దాని రమ్య దివ్య గంధ రస సముపేతను - ఎల్ల యెడల సాగసు లెసగు దాని 742 ఆ వనమ్ము నందనారామ సదృశమ్ము - విహగమృగ గణాభి వేష్టితమ్ము నలఘు తుంగ సౌధ హర్మ్య సంబాధము - కోకిలగణ నిస్వనాకులమ్ను 743 కాంచ నోత్చల పద్మ సంకలఠితమైన - వాపికా శోభితమ్మయి పరగుదాని నర్హబహ్వాసనకుధా సమన్వితమ్ము - నలఘుతర బహుభూమి గృహాయుతమ్ము 744 సర్వ బుతువులందు సమకూరు పూవుల - పండ మ్రూకుల చెలువైన దాని సుమ సమేతమౌ నశోక వృకమ్ముల - కల్మి సూర్యు నుదయ కాంతిదాని _ 745 మండు చున్న యట్లు మారుతికిన్‌ గాన - వచ్చె నచటినుండి పార జూడ సారెకున్‌ విహంగ సంఘముల్‌ నిప్పుత్ర - శాఖమౌ నటులుగ సలుపు నట్టు 746 చెట్టు మొదటి నుండి చెలగు పూగుత్తుల - శోక నాశముల నశోకములను జారి పడుచునున్న నూరులకొలదియౌ - వింత పూల గముల పెంపుతోడ 747 విరుల బరువు వీగు బరువౌటచే నేల - దాకు చున్న యట్లు తనరు చున్న కుసుమితమ్ములైన కొండగోగుల తోడ - పూత మీద నున్న మోదుగులను ఆ ప్రదేశమెల్ర నవ్వాని వెల్లుల - నన్ని యెడల మండునట్టు లుండె 748 పూచి యొప్పుచున్న పున్నాగ వృక్షముల్‌ - సప్తషరములును చంపకములు వేరు బలసియున్న పెక్కు లుద్దాలక - వృక్షములును శోభవెలయుచుండె. 149

66 ల సుందర కంచము ్‌నననన నా లాం కొన్ని తప్పశాతకుంభ సన్నిభములు - నగ్ని శవం బోలు నంయు కొన్ని నెగడు నింకకొన్ని నీరాంజ నాభమై- యట నశోకముంం నం ప్రములుగ 5కి ఉపవనములు వివిధమొప్పు నందనమట్లు - వైద్రరధము వలె ఎత మగుచు నది యచింత్య మగుట నతివృత్తమట్లు ర - మ్యమ్ము డిన్వగభ నలరెడునది ఆకసమ్ము మరొక్క టన సుమ జ్యోలిర్ల - ణాయుతమ్యుగ నంరారు నదియు 01 పరుల మణుల నూరు లరిదియ్టై నిండార - నైడవ జంరాశ యనగ నొప్పి అన్న కారుల విరు లలముక్షో నున్నది - మధు సుగంధి వక్ష మండితమ్ము _ 52 మృగ విహంగ గణ సమేతమై వివిధ వి - రావయుక్తమైన రమ్య వనము బహు సుగంధ సంప్రవహము మనోరవు - మర్ష గంధ యుక్తమైన యదియు సరిమళాధ్య మైన గిరివరమ్ము మరొక్క - గంధమాదనమ్ను కరణోగాగ 753 అ యశోకవనము నందు వానరపుంగ - వుం డరండు గాండె నున్నతమ్ము రమ్య చైత్య యుతము ప్రాసాద మొక్కం ద - చల నదూందేశ సంపితమ్ము 15! మధ్యవెర్య్య కాళ్ళ మండపమొప్పు కై - రాస మట్టు పాందురముగ నళ్ళి 5 మేలి పవడప్పు పని మెట్టులతో తప్త - కాంచన మయ వేదికములరోడ కనుల కొల్లగానెడ్ర కరణినొప్పారుచు - కానవచ్చుచున్న కర్మ వలె క్క 'వ్రచ్యషైన దాని ప్రాంశుభావమ్మున - మిన్ను లొరయు నట్టు లున్నదాని _ * హనుమంతుడు సీతను గాంచులు కాంచె సచట మైల గట్టిన దానిని - అసుర వనిత లలవి) నట్టి డాని నుషవసించి చికి యున్న దానిని దీన - నురక సారె సారె కూర్పు దాని 757 మౌచెనాత డచట శుక్షపక్షాదిని - చంద్రరేఖ వోలె స్వచ్చరూప న్న గిల్లీ తోచుచున్న రూపమ్మున - రుచిర సౌమ్యకాంతు లొలుకు దాని ముమ్మరంపు పొగలు ముసరి క్రమ్మిన విభా - వసుని శిఖను బోలె పరగు దాని?58 పసపు వన్నె మేలి వలువ నల్గినయది - యొంటి చీర దాల్ఫి యున్న దాని ఎ౦క దిగ్రమౌ నలంకార హీన వి - పద్మ పద్మిని కెనవచ్చు దాని 759 బిడియ పడిన దాని కడు దు ఇ సంతప్త - వడిలి దిక్కు లేమి నడరు దాని కుజుని నలని పీడకుం గురియ్రైనట్టి - రోహిణి యనునట్టు లున్న దాని 760

శ రామానుజ రామాయణము 67 అశ్రు పూూర్ణవదనయౌ దీనురారి భో - జనము లేను క్తి శల్యమైన దాని శోకమునను ధ్యాన సంసక్షను - దీన సతతం దు ఖ దూన మతిని 761 తనకు గూర్చు వారి గనుగొనలేక ర - క్పుసుల గముల నెదుటు గాంచు దాని స్వగణ హీన యగుచు శ్వగణాభి వరయైన - హరిణ వధువు బోలు నట్లి దాని 762 నల్ల త్రాచు వోలె నుల్ల సిల్టుచు నున్న - యొంచి కేశ పాశ మొడిని జేర్చి వార్డు కాత్యయమున వాడిన నల్లని - ఏపిన రాజి తోడి ప్పధ్వి బోలె వనట నుడుకుదాని పరమ సుఖ్యార్లను - కేబరములనేర్పు లేని దాని 763 అరసి చూచి యచటు నా విశాలక్షివి - కడు కృశంవి మలిన మదరు దాని నూహనేసె నాత డుపపత్తి యుక్రవౌ - హీేతువుంను బల్లి సీతయంచు 764 అపుడు కామరూపియైన రాక్షసు దాత - డెత్తు కొనుచు మింట నేగు చుండ నెట్టి రూపున కనుపట్టుచు నుండెనో - అత్తి రూపు గల్లి నామె యీమె 765 పూర్ణ చం[ద్రవదనను సుభభు వును చారు - వత్రపీన సయోధరన్‌ స్వీయకాంతి నెల్ల దిశలను తిమిరవిహీనముగను - నెరపు దున్నట్టై దేవివి పరమ శుచిని 766 అసిత వేణిని బింబఫలాధరోష్టి - సు(ప్రతిష్టిత తను మధ్య సుందరాంగి కంజ దళ లోచనన్‌ జనకాత్మజాత - మరుని రతి వోలె నింపు పెంపారు దాని 767 పూర్ణచంద్ర కాంతి వోలె జగమ్ముల - కన్నిటికిని గూర్చు నట్టి దాని సుతను దాపసివలె వ్రత నియమము దాల్సి - యుర్వి గూరుచుండియున్నదాని 768 అగ్గలముగ నూర్చు చళుకొందు దానిని - పన్నగేం[ద్ర వధువు పగిది గాగ వితత మహిత శోక విస్తరమున దోగి - శోభ యుడిగి కుందుచున్న దాని 769 ముమ్మరంపు పొగలు ముసరి క్రమ్మిన విభా - వసుని శిఖను బోలె పరగు దాని సంశయాస్పద మగు జ్ఞప్తి బోలినదాని - కూలిపడిన "పెంపు బోలు దాని 770 చదిసి పోయి నట్టి శ్రద్ద బోలిన దాని - నణగినట్టి యాశ యట్టి దాని సోపసర్ల సిద్ది కుద్దియౌ దానిని - కలుషయుక్త బుడి కరణి దాని 771 అరలు లేని పోని యపవాదు వలన పెం - పరిన విశద కీర్తి పగిది దాని రాము నెడసి యుంటలు రాపు నొందినదాని - నసుర చెరను బడులు నడలు దాని 772

68 సుందర కాండము ననన ననన న అబల జనక తనయ హరిణ శాబాక్షిని - ప్రబల వేగ బాష్ప వారి సంప్ర 773 వాహ పూర్ణ కృష్ణ వక్ర పతక్మమ్ముల - నటు నటు పరికించునచ్లి దాని అ(ప్రసన్న మైన యాననమ్మున కడున్‌ - పాటు పాట నూర్వు బరపు దాని దుమ్ము మైల మేన (గ్రమ్మిన దీనను - మండనములు లేని మండనీయ ౫ కాల వారివాహ జాలావృతమైన - తారకేశ కాంతి గేరుదాని జనక రాజతనయ గనుగొని మాటికి - నతని బుద్ది సందియమున దోగె 775 ఛందములక్సు తనక సంయోగ మెడలుట - సురిగి నట్టి విద్యకరణిగాగ అలమటమున నెరిగి హనుమంతు డా యలం - కృతులులేని జనక నృపతనూజ 776 నితరమైన యర్ధ మెన్సస్‌ సంస్కార - హీనమైన వాక్కు నెరిగి నట్టు అరసి చూచి యట నా విశాలాశ్షీని- ఆయనిందిత మనుజాధిపసుత 177 నూహ సేసె డుపపత్తియుక్తమౌ - హేతువులను బట్టి సీత యంచు హనుమంతుడు సీతను గుర్తించుట అపుడు రాము డేవి యా విదేహాత్మజ - యొడళులందు దాల్సి యొప్పుచున్న 778 దంచు పేరు క్రాన్సిక్స్సా యాభరణముల - గాంచె కొమ్మల పయి గ్రాలువాని చెవుల దుద్దు లవియె చెల్పవార్రు చున్నవి - చక్క నున్న వవియె కుక్క పల్టు 779 వెలయు చున్నవి విద్రుమ చిత్రము - లాభరణము లవియె హాస్తములవి చిరము దొల్చి య్యుంటస్ట మాసియున్నవి - యమరి నట్టులున్న వవియునైన వి నవియె యివియ్సు న్ను నటం చెంచువాడ రా - ముండు పేరు కొంచు సొగడినయ ఏవి పారవైచై నిలస్టై నచ్చట - వాని గాంచకున్న వాడ నేను 711 వేని నామె పారవేయకరుండెనో . యవియు నివియె సంశయమ్ములేదు కనక పట్టుమునక్సు నెనవచ్చు పచ్చని - వలువ యదియె జారవైచినది శు ॥ భావ హోత్తరీయ మప్పుడు నగ్గాసక్త_ మైన యది ప్లవంగు లరసిన స్వన సమన్వితమ్ములును మహనీయముల్‌- ముఖ్యమైన యా విభూషణముల్ను మేదినీ తలమ్ము మీద చూచిన యవి - ఈ మె వైచియున్నవేను సూవె =

శ్రీ రామానుజ ౮౯మాయలము 69 న ననన న క న న. ఒడల చిరము దాల్సి యు౨డుటచే కదు -నరిగి పోయివయిది వలవ యిదియు నయినగాని నిక్క మౌవన్నెదే యచ్లై - సిరులు ఎందు చేరు చర వోతి 784 హేమ వర్ల గొతి రాముని మహిషియీా - యమయు నాతని ప్రియిరాలు నగును భార్య నీమె కోలుపడి యున్ననాతన - యెదద లోనకోలుపదక యుండు... 785 ఈమె యామె రాము డెవత్తై నాల్షించె - వంన పఠరిచపంచువాడా మదిని జాలి వలన నొన్నశంస్వ్యమ్ము వలనను - డు ఖభమునను మన్మధుని నలనను 786 అళివ తప్పి చనియె నని జాలి వలనను - ఆ నుశంస్యమూని యా(శ్రైతయని అలి గోలు పోతినని దు ఖమున ప్రియ - యంచు మన్నధునకు నగ్గమగుట 787 దేవియీమె రూపు తీరు నంగములు పై - త్యంగ సౌష్టనమ్ము నమరు రాఘ వునకు నెట్టే రూపమో యతనికి నామె - యమరినట్టు లుండు నసితనయన 788 పాదు కొనియె చిత్త మీ దేవి కతనిపై - నతని చిత్త వ్వమె యందు నిల్సె దాన నీమెయైన ధర్మాత్ము డతడైన - నుండు (బ్రదికి యొక ముహూర్తమైన 789 దుష్కరమ్మొనర్ప దొరకొనె రాముండు - ఈమె లేకయుండ నిటు ప్రభువు దాల్చు చున్నవాడు తనదు దేహమ్మును - శోకమునను గూలి పోకయుండెి. 790 దుష్కర మ్యొనర్ప దొరకొానె రాముండు - నీమె మత్తకాశినీ మళల్లి మైధిలి విడనాడి మహిత బహుం డీత - డుందె (బ్రదికి యొక ముహూర్తమైన 791 ఇట్టి రీతి నప్పు డెదుట సీతను గాంచి - పరమ హర్షమొంది పవన సుతుడు చనియె రాము జేర మనముతో నీశ్వరు - నాతనిన్‌ (ప్రశంస యాచరించె 762 (16వ సర్గు మెచ్చు కొనియు నట్టు మెచ్చుకోదగు దాని - సీత నామెను కపి శేఖరుండు రాము సద్గు ణాభి రాముని మరల తా - నగ్గలంపు చింత కగ్గమయ్యె 793 సీతను గాంచి హనుమంతుడు దుఃఫించుట ఆత డొక ముహూర్త మాలోచనము చేసి - యశ్రు పూర విలులితాకు డగుచు కాంతిమంతుడు హనుమంతుండు విలపించె - జనక మానవేశ తనయ గూర్చి 794

70 సుందర కాందము మ ాాాటంుంంరవాంద పెద్రలెడ వినయము తద్దయు గల లక్ష్మ - ణునకు మొన్వ గురుజనులకు గూర్చు నామె సీతసైత మలమట మందిన - గడగవరానిది గద 5౨ మనగ 79 రాము పూన్మి యెరిగినోమె ధీయుతుడు ల - తృణుని పూనా యెరిగి మనము నంక అంత గాగ కలత నందకున్నది తొలి - కారు నందు గంగకరణో గాగ ఇత తుల్యశీలవృత్త తుల్యాభిజన వయో _ అలక్షణాన్విత మిధిలా తనూజ కర్టు డగును రాఘ వాన్వయు డతనికి - నసిత నయన యామె యైన నట్లె 791 కాంచి యామె నవ్య కొంచన సన్నిభ - సిదిని లోకకాంత దొారయు దాని చనియె రొము జేర మనముతో నాతండు - పలుకు లిట్టులంచు పలికి నపుడు. 791 ఈ విశాల నయన హేతువు గాగనే - మహిత బలుడు వాలి నిహతుడయ్యె బలిమి రావణునకు ప్రతి వచ్చు నాతండు - పడియె నేల నా కబంధుడైన 799 భయద విద్రముడౌ దాన వాధముండు - రణములో నేల గూలె విరాధు డడవి విక్రమించిన రాముని (వ్రేటుల బడి - వాసవుని చేత బడిన శంబరుని వోలె 800 భయద కర్ములైన పదియును నాలుగు - వేలమంది దనుజ వీరులెల్ల నాశమయ్యి రని జనస్ట్రానమం దగ్ని - సన్నిభమ్ములైన సాయకముల 801 ఖరుడు నిహతు డయ్యె కదనమ్మునన్‌ నేల - గూలె (త్రిశిరుడైన గూడ నట్లె ద్యుతి సమన్వితుండు దూషణుడున్‌ విది - తాత్ముడైన రాము నాశుగముల _ 80) వాలి పాఠలితమ్ము వానరైశ్వర్యము - దుర్తబమ్ము సుమ్ము దొరయు టదియు పడయ నయ్య నీమె వలన సు(గీవు డై - శ్వర్య మదియు లోక సత్కృతమ్ము 30) అంబు నిధిని (శ్రీ; సమన్వితు నదనదీ - పతిని నేను దాటి వచ్చినాడ నీ విశాల నయన హేతువు చేతనే - ఈ పురమ్మును పరికించినాడ 80 రాము డొకట సాగరాంతమౌ మేదిని - యంతయు తిరుగాడ నగునయేని ఈమె కొరకు జగతి యెల్రయునైన న - య్యదియు యుక్తమనియె మది దలంతు మూడు లోకములకు గూడ రాజత్వమో - కాక సీతయొ జనకాత్మజాత ఆమెలో నొకపది యారవవంతుకు - రాదుగా (త్రిలోకరాజ్యమెల్ల 806

ఆర మంజు వ మాయనాము 71 మహిత చిత్తుడైన మెధింవ్పవంవవు - జవ మౌననాధివునకు సరమ ధర్మ శీలునకును తనయ ఇర్షుదువ వ ౮ాధృమైనయత్తియామెసీత. 807 హలముఖ మ్మగల్సి నతై పాంముద్య న - వణంచా జించు కొనుడు పైకి నవ్వె నీరజాత రేణు నిభశుభవెదార పౌరమవాం ములయైన గమ్య 808 ఆర్యశీలునకు పరా(క్రవం వంచున = వ రూ వనం వంంనువ కదుగువేయ నట్టి దశరధునకు నవని కనకం పుడ. కొద వన గరు గొన్న యామె 809 ధర్మవేత్తయున్‌ కృతజ్ఞుందువ ౮౬ = చచ్చాకంనికు రాఘ నాన్నయునకు మిగుల గూర్వు నత్తి మగనాంు చ నమ - దావ వాంగనలకు దక్కియుండె 810 పోవ విడిచి యెఐ భేగమ్ముంన ఎ మై యుంటె బల్మి చెట్టుదుండ తలచు కొనక దు ఖములను మనమున - జన వనమున బ్రవేశనుయ్యె. 811 పదసి తుష్టినంది ఫంములు మూంముం. మననయేవల యెద తగులు గల్షి పరమమైన ట్రీతి దొరయువం౨చెదు నమ. డం నైన ఎవనమందు వోలె. 812 అట్టి యామె యీమి హైమ వర్ణాంగి న. చృమ్ను సుస్మెత వచనాభిరామ యాతనయు ననర్షజారమౌ నెయ్యది - సందు నోర్వు కాను నభాగ్యురారు 813 సాధ్వినీమె శీం సంపన్నయౌ నామె -కను. రాఘవ్రుందు కాంవనగును రాపువడిన దాని రావణా సురున చే - ద్రపము గాంచనా పిపాసరునటు 814 మరల పడసి యీమె మరి నిక్కూవమ్ముగా - ట్రఎనొాందు ౮ఘ నేశ్వరుండు రాజ సత్తముండు రాజ్యసరిభ్రష్పు - వవన మరం సదసి నచ్చి ర్‌త 815 కామ భోగములకు కడు దూరమె నామె - బంధుజనుం నెల్ల బాసి నామె తాల్ఫు చున్న దీమె తనదు దేహమ్మును -వాన నెనయు కొర్కి ప్రబ్బినామె. 816 ఈమె కాంచకున్న దీ రాక్షసుల గాని - పుష్పఫఘలసమేత భూరుహముల నేని నిక్క మీమె యేకాగ్రహాదయయై - తగిలి కాంచు రాము తన యెడంద 817 పతి యనంగ పరమ గతి యగు నారికి - భూషణనముల మించి భూపషణమ్ము భూషణార్జురాలు పాలు పారకున్నది - ఈమె యతడు తోడులేమి జేసి 818

12 ___మందరకాందమ లా దుష్కరమ్ము నెరప దొరకొనె రాముండు - పొసి యుండి యీమె ప్రభు డతండు తాల్టు చున్నవాడు తనదు దేహమ్మును - సురిగి పోవకుండ శోకమునను 81 అరయు చుంట నీమె నసితకేశాంతను - శతదళారవిందో సన్నిభాక్ని

సౌఖ్య మంద దగిన సాధ్విని దు ఖిత - తల్లడిల్లు నాదు నుజ్రమైన 820 రతసేయ నుండి రాఘవ లక్మణుల్‌ - పుడమి నోర్మిబో లు పుష్కురాక్షి వృక్షమూలమందు వికృళలోచనలు రా - క్షసులు శడు రతసల్పు నుండె 821 హిమ విహత పద్మినింబోలె రమణ దరిగి - బాధపడుచు వ్యసన పరంపరల వలన కవ యెడసీ పోయి యున్న జక్కవను బోలె - కృపణ దళే నొందె జనక నరేంద్ర పుత్రి సుమ నతాగ్రశాఖికలౌ నశోకము లివి - గాఢ శోకమ్ము నామె గలుగ జేయు

హైమ సమయావ సాన మందాంశుడైన - బహు సహ(స్రాంశు డుదయించి పరపు నట్టు అరసి యీ రీతిగా నర్ధమెరిగి కపియు - సీత యే యీమె యంచు నిశ్చిత మనీష చేరి యా వృతమున డాగి కూరుచుండె - హరివరేణ్యుండూ బలియుండు నా తరస్వి

(17వ సర్గ)

అంత కుముదషండ మట్టున్న చంద్రుండు - నిర్మలుండు స్వయము నిర్మలముగ వెసగు నాకసమున కెగ బ్రాకె నీలమౌ - వారి లోన హంస (ప్రాకు నట్టు 825 సలుపుచున్నయట్టు సొచివ్యమున్‌ స్వీయ - కాంతి తోడ విమల కాంతియుతుడు

శీత లాంశువులను సేవించే నా పవ - మాన నందను హనుమాను నపుడు 826

హనుమ సీత దురవస్ట్రను గొంచుట

అతడు కాంచె నచట నంతట సీతను - పూర్ణచంద్రుబోలు మోాముదాని

స్టైనబడీన శోకభార మూనిన దాని - బరువు తోడ నీట పడవ వోలె 827 చూడగోరు చున్నవాడు వైదేహిని - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు

కాంచె నప్పు డచట కడు నదూరస్టలౌ - చానవులను ఘూర దర్శనలను 828 ఒంటే కంటి దాని నొకచెవి దానిని క్ష చెవులు చుట్టువార చెలగుదాని

వెవియె లేని దాని సెంకు చెవ్వులదాని - నూర్చుముక్కు నెత్తి నున్నదాని 829

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 73 కడు పాడుంగు తలయు నొడలునుగల దాని - సన్న నిడుపు పీకయున్న దాని జుట్టు లేని దాని జుట్టుతెగిన దాని - కేశకంబళధృతి కెరలు దాని 830 (ద్రేలు చెవుల దాని వ్రేలు నుదురు దాని - (వలు బొజ్జ చనులు వెలయుదాని (వ్రేలు పెదవి దాని పెదవి గడ్డము దాని - లంబ జానుకన్‌ ప్రలంబ ముఖిని 831 పొట్టి దాని నట్టె పాడుగుదానిని గూని - దాని వంకకాళ్ళదాని గుజ్జు దాని లోతు మూతి దాని గొగ్గిరి దాని - పింగళాక్ని నట్టె వికృత ముఖిని 832 వంకవారి నెరుపునల్పు వన్నె వారి - కోప కత్తియలను పేచి కోరు వారి నీల లోహకృతమ్ములు శూలములును - కూటముడ్గరములు కేల గొన్నవారి 833 స్తబ్దరోము హరిణ శార్జూల ముఖులను - మహిష ఛాగ భూరిమాయు ముఖుల వారణోస్ట్ర తురగ పాదముల్‌ గలవారి - తక్కు కూరుకొన్న తలలవారి 834 ఒంటి చేతివారి నొంటి పాదమువారి -నెద్దు చెవులవారి నేన్లు చెవుల వారి గొడ్జె చెవుల వారిని గుగ్రంపు - చెవులవారి కోతి చెవులవారి 835 ముక్కు లేనివారి పాడవు ముక్కులవారి - పక్క ముక్కు వంకముక్కు వారి నేన్గు తొండమట్టులెసగు ముక్కులవారి - నాసట నూర్చు ముక్కులెసగువారి. 836 హస్తి పాదలున్‌ మహా పాదలున్‌ వృష - పాద లట్టిరీతి పాదచూళి క లతిమా(త్ర శీర్ణకంరదేశలు నతి - మాత్ర కుచపిచండ మహిత వపులు 837 అట్టి రీతిగానె అతిమాత్ర ముఖనేత్ర - లట్టె ద్వీర్ణ జిహ్వూహస్తరుహల హస్తి ముఖుల ఛగల కాస్యల సూకరీ - ముఖుల నట్టులె వృషముఖులగూడ 838 హయ ఖరోఫ్ట్ర వక్రలౌ రాక్షసాంగనల్‌ - ఘోర దర్శనలగు వారి శూల ముద్గరముల కేల బూనిన వారల - కోపనలను పేచి కోరువారి 839 రాత్షసాంగనల కరాళదేహలను వి - కృతవదనల ధూమ్ర కేశ వతుల మద్య మాంసములకు మక్కువ పడు వారి - పాన మనవరతము నానువారి 840 రుధిర మాంస దిగ్బాంగుల రుధిరమాంస - భోజనల రోమహర్షణ స్ఫురణ వారి కపీ వరేణ్యుండు వారల గాంచె నచట - మ్రాను కట్టిన మొదలున్న (మాకునకును చుట్టు ముట్టి చేరువ కూరుచున్నవారి 841

74 సుందర కాండము దాని క్రిందుగడను ధారుణీశ్వర పు(త్రి - నాయనిందిత జనకా ్హ్మజూత దేవి నామె సీత తిలకించె లక్ష్మీ స - మన్వితుందగు హనుమంతు చపుడు 82 (ప్రభ యుడింగి వనట పరితపించెడి దాని - కసటు వల్లన ర-_కటల్టు దాని పున్నె ముడిగి పోవ పుడమి మీదను జారి - రాలి పడిన ౮ారజోలు దాని 843 సత్ర వర్తనమున శ్లాఘ్యయౌ దానిని - భర్త గాంచరేవి: వనరు డాని మేలి సొమ్ము లొడల గీలు కొల్పని దాని - పతి చెలిమియె సామ్ము పగిది దాని 844 అసురపతి చెరనిడి యాకవెట్టిన దాని - చుట్టములకు నెడసి నట్టి డాని మందబాసి సింగమాకవెట్టిన కట్టు - వడిన యాడు యేన్ను పగెది దాని కీస్‌ జలదవేళగడవ శారదా(భ్రావృత - మైన చంద్రరేఖ యట్టి దాని వలుగు లేమి రూపు నలిగిన దాని మే - ళమ్ము లేని వీబౌ యిమ్ము గాగ 8క6 మగని నెనసి యుండ దగిన దానిని సీత - నెడసి యసురుఐ కగపడిన దాని ప్రధితమౌ నశోక వన మధ్యమున శోక - సాగరమ్మురోన దోగుదాని 847 అచట వారలెల్ల రలమిన దాని రో - హిణీ గ్రహమ్ము (క్రమ్ము ఫణితి గాగ నలరు లేని తీవ యట్టున్న దానిని - హనుమ దేవి నామె కనుగొౌనియెను 848 ఎనసి మకిల మేన నెల్ల గ్రమ్మినయది - యొడలి చాయ సాగసు లెలసెడునది పంక ద్యామైన పద్మిని మాడ్కిగా - వెల్లు రీనకుండె వెల్లు చుండె 849 ముడుత లెల్లకడల పడి కడు మాసిన - పుట్టు మొడల గప్పి నట్టి దాని హరిణ శాబ చంచలాక్షిని భామిని - హనుమ కపివరుండు కనుగొనియెను. 850 దీన వదనయైన దేవి వైదేహి న - దీన నాత్మ భర్పతేజమునను ఆత్మ శీలమె తన కారక్ష యౌ దాని - నాయ తాసితాక్షి దైన సీత 851 అరసి చూచి యపుడు హనుమంతు డా సీత - చకిత హరిణ శాబ సన్ని భాక్మి బెదరి యెల్లకడల వీక్షించుచున్నట్లి - హరిణ వధువు బోలు నట్టి దాని 852 మోసు లెత్తియున్న (మైకల నూరుపు - లొలసి కాల్చునట్టు లున్నుదాని ప్రోవులౌ పాగుళ్ళ బోలినదాని ను - వ్వెత్తు దు ఖపుటల విధము దాని 853

శ రామానుజ రామాయణము 75 ఆమెనోర్మి బోలు నా సువిభక్తాంగి - సామ్ములుడిగి పాలుచుచున్నదాని సాటి లేని యట్టి సంప్రహర్ష మొ్యుంది - మారు లాత్మజుండు మైధిలి గని 854 అరసి చూచి యాత ౬ మదిరేక్షణ - హర్ష జనితములగు నశ్రువులను హనుమ విడచి పుచ్చె నవుట నంతటు - ప్రణత యాచరించె రామునకును . 855 ఆచరించి ప్రణతి యతడు రామునకు ల - క్మణున కలఘు వీర్య కలితునకును జనక రాజ పు(త్రి గనుట సంహుష్టుడై - మాటు నొంది యుండె మారుతియును (18వ సర్గ) అట్లు పుప్పిత పాదసమైన వనము - నరసి కొనుచును నల్లడ తిరుగుచుండి హనుమ వైదేహికై వెదకాడు చుండ - మీరి వనె రేయి యించుక మిగిలియుండ 857 వరషడంగవేద పండితు లౌవారు - ్రేషయజ్రములను సేయువారు (బ్రహ్మరాకసాళి బ్రహ్మఘాషమ్ముల - నపర రాత్రివేళ నతడు వినియె 858 అంత మంగళమ్ములెన వాద్యములన్‌ శ్ర- వో మనోహరముగ నొప్పువాన నపుడు మేలు కాంచె నా మహా బాహుండు - ఘన బలుండు పంక్తి కంధరుండు 859 రావణుడు సీతను చూడవచ్చుట వేళ మించకుండ మేలు కాంచిన యంత - దాన వాధిపుడు ('ప్రతాపవంతు డురలి పోవు సరులు నుడుపు లూనినవాడు - తలచుకొనె విదేహ తనయ నెడద మదను మహిమ వలన మత్తెక్కి నాతండు - తద్ద యామె యెడల తగులు వడిన యాత డసుర కామ మద్దాని నాత్మలో - దాచి యుంచుకొనగ తాళకుండె 861 మేలి సొమ్ములెల్ల మేన దాల్సి యతండు - సాటి లేని సిరుల మాటు కొల్చె భూరుహములు సర్వపుష్పు ఫలోపగ - మైన వలముకొన్న యట్టి వనిని 862 కొలకు లెల్లకడల నలము కొనిన దాని - వివిధ పుష్పు వితతి వెలయు దాని మదము మిగిలి యెపుడు బొదలు పక్షుల విచి - (త్రమ్మును పరమాద్భ్చుతమగు దాని చూపు మనసు దన్చుచున్న పత్తెరగుల - నక్కబొమ్మ లలమినట్టి దాని తొంగి తెరువు గాంచు తోరణముల మణి - కాంచనాన్వితముల గ్రాలుదాని 864

76 సుందర కాండము వివిధ మృగగణాభివేస్టితమై బహు - 'ప్రపతిత ఫలజాల పరివృతమ్ము నౌ నశోకవనము నందు ్రవేశించె - నవిరళి ద్రుమమ్మునైన దాన కిట్‌ అరుగుచున్నవాని నాతని పౌలస్త్యు - ననుసరించి యేగె నంగనా శ తమ్ము మాత్ర దేవతాంగ నల్‌ గంధర్వ - వనిత రింద్రువెంట జనెడు పగిది. &66 పట్టు కొనిరి కేల బంగరు దివ్వెల - నచట కొంతమంది యాడువాండ్రు "కేల బూనినారు వాలవ్యజనముల - తాలవృంతములను తక్కువారు 867 కాంచనమయమైన కడవలతోనీళ్ళు - మోచి కొనుచు చనిరి ముందుకడను చనిరి వెంబడించి చాపలు మండలా - (గ్రములు గైకొనియును కడమవారు 868 మగువ యొకతె రత్నమయ పానపాత్రిక - పానప్వూర్ణమగుచు బరగుదాని కిణయగు భామ దక్షిణ హస్తమ్ము - తోడనే గ్రహించె తోడుతోడ 869 రాజహంసమట్టు రాజిల్టు నిండు జా - బిల్లి వెల్లు లీను వెల్ల గొడుగు ంచనమయ దండ ఘటిత మింకొక్కతె - గైకొనియు పిరుంద గడచుచుండె 870 ని, న మబ్బు క్రమ్మ పాదలు కన్నులవారు - రావణు పరమాంగనా వితతులు మించిరి పతి నలఘువీరుని మబ్బు - పిరుద మెరపు తీవ లరుగు నట్టు 87! విరిసి చి వీడ బాడ్‌ పేర్లు కేయూరముల్‌- చెదరియున్న వన్నె చిన్నెలెసగ యున్న వెడ జుట్టు ముడులతో - చెమ్మటలమి కొన్న నెమ్మొగముల 872 కొసరుని (| చమ నా మసక ముసరినారు - శుభ వదనలు తూలు చున్నవారు శ్రటన గమలిన నెమ్మేని నన లొప్ప - సరులతో చెదరిన కురులవారు 873 బయ గ లి పోవు వాని నైర్భత పతి - ననుసరించి యేగి రంగనలును ( సతులు మది రేక్షణల్‌బహుమాన - మునను కామమునను మునిగి యుండి కామ వ నకు లోగి గడచు నాతడు వారి - పతి మహాబలుండు నతడునైన సత బుద మనసు చిక్కి నాతడు మందు - డై మదాంచితగతి నలరు చుండె.. 875 అంత నాతడు పరమాంగనా జనముల - కాంచికా నినాద కలితమైన యందియల రవళుల నాఠలించె పవమాన - పుత్రకుడు ప్లవంగపుంగవుండు 876

(శ్రీ రామానుజ రామాయణము 77 అతని నా య(ప్రతిమ కర్ముడైన వాని - నంతటి యచింత్య బల పౌరుషాఢ్యు నసురు ద్వార దేశమ్ము జేరంగ వచ్చి నతని - గాంచె నా హనుమంతుండు కపివరుండు 877 ముందు కడను కేల బూని నడచుచున్న - యొప్పు వలపు నూనె యోడుచున్న పెక్కు కాగడాల చిక్కని వెలుగులు - చుట్టు గగ్రమ్మ వెల్లుచున్నవాని 878 మహిత కామ దర్పమదయుక్తు చెంగల్వ - నెనయు వెడద వాలుగనుల వాని పారవైచి కేలబట్టిన విల్లు ప్ర - త్యక్షమైన మరుని యట్టివాని 879 తరవ నొదవిన యమృతంపు నుర్వును బోలు - మైల లేక యున్న మేలి వలువ తలగి యంగదమున తగిలిన నంవోక - వెంట నీడ్ఫ్చు కొనుచు వెడలువాని 880 అణగి దాగియుండి యాకు జొంపమ్ముల - నాకు లలరుల మొయిలందు దోగి పారజూడగా నుపక్రమించెను వాని - గడచి చేరవచ్చు కరణి వాని 881 అట్టు పారజూచు నాతడు నంతట - కనుల యెదుట గాంచె కపీవరుండు అప్రమేయ రూప యౌవనాధ్యల రావ - ణాసురేశ్వరుని వరాంగనలను 882 ఆ సురూప యుక్త లౌవారి గెడగూడి - ధారుణీశ్వరుండు తతయశుండు హరిణ విహగ రవము లలమిన యా ప్రమ - దావనమ్మునందు తాను జొచ్చి 883 మత్తచిత్తు చిత్ర మండనాలంకృతు - శంకుకర్టు మహితసత్త శాలి

విశ్రవసుని పుద్రు వీక్షించె నాతండు - నా నిశాచరనిచయాధినాధు 884 తారకా పరివృతుడౌ రజనీపతి - యట్ట్రులు పరమాంగ నాభి వృతుని

నతని ద్యుతి సమేతుడౌవాని గన్గానె - మహిత తేజుడైన మహిత కపియు 885 వీడు రావణుండు విపుల బాహుం డని - తలచి వానరుండు తన యెడంద

మహికి డిగ్గ నురెకి మహిత తేజుడు పవ - మానతయుడు హనుమంతు డపుడు 886 అట్టి యుగ్రతేజుడైన నాతండును - వాని తేజము తను బాయద్రోయ నాకుగుబురుమోటు నందంటుకొని యుండె - మరుగు వడియెను హనుమంతుడచట ఆత డప్పు డామె నసితకేశాంత సుం - దర నితంబ సంహతసనయుగ

విశద లోచనాంత వీక్షించు తమివీర - దరియ నరుగుదెంచె దశముఖుండు. 888

73 సుందర కాందము నా నా రావణుని చూచిన సీత దురనస్ట (19వ సర్ల) అట్టి యెడల నంత న్నావేళనే రాజ - తనయయా ననంది తరు యామె లై [ భూషణోత్త మాభిభూషితుడౌ రూప - యౌవనాభియుక్తుడెన వాని 889 రాకసాధినాధు రావణు వైదేహి - యంత నెదుట గాంచె నంతలోనె అగ్గలముగ వడకె నా వరారోహయు - బిట్లుగా లి నరటి చెట్టువోలె లం0 కప్పిపుచ్చియుంచి కడుపును తొడల ప - యోధరముం బాహువులను మూసి కూరుచుండె నేడ్చు కొనుచున్‌ విశాలాక్షీ - పార్షివార్వజ వరవర్దినియును... 8] శా రా కాంచె నచట పంక్తి కంధరుడును విదే - వాత్మజాత సీత నలమటమున నడలు దాని రాతసాంగనా రక్షిత - కడలి లోన నోటి పడవ వోలె 892 పరపులేని నేళపైన గూర్చొనియున్న - దాని సంశిత వ్రతయగు దాని నెడసి రాలి పోయి పుడమిపై బడినట్టి - మ్రూని కొమ్మకు నెనయైన దాని _ 893 మైల సొమ్ము గాగ మై కొన్న చిత్రాంగి - మండ న్నాళ్ణయౌ నమండితాంగి పంకదిర్టయైన పద్మిని పగిదిగా - వెలుగకున్నదాని వెలుగు దాని 894 రాజ సింహుడైన రాముని విదితాంత - రంగుడైనవాని చెంగటికిని చనుచునున్న యట్లు సంకల్ప హయయుక్త - మౌ మనోరధమున నలరు దాని కక్‌ వాడ బారుచుండి యేడుచు చొంటిగా - ధ్యాన శోకములకు నగ్గ మగుచు నలమటమున కెట్టి యంతు గానని దాని - రాము ననుసరించు రామ నామె _ 86 పట్టువడుట కొట్టుమిట్టాడు చున్నట్టే - పన్నగేంద్ర వధువు పగిది గాగ ఘాతుక మగు ధూమకేతు గ్రహ మ్మంటి - రొప్పు రోహిణి వలె నొప్పు దాని 897 అలఘు ధార్మికమ్ము నాచారవంతమ్ము - నై చరిత్ర శీలమౌ కులమ్ము నన్‌ జనించియున్‌ పునస్పంస్యరణమొంది - దుష్కులోద్బవ వలె తోచుదాని. 88 అరలు లేని పోని యపవాదు వలన పెం - సరిన విశదకీర్తి పగిది దాని ఛందములకు తనకు సంయోగ మెడలుట - కడు సురిగిన విద్యకరణిదాని 899 కృశత నొంది నట్టి కీర్తి బోలిన దాని - రీఢవడిన (శ్రద్ర రీతి దాని నోజ చెడిన యట్టి పూజ బోలిన దాని - నణగి నట్టి యాశ యట్టి దాని 900

అణగదొక్కి నట్టి యూయతి వతె ప్రతి - హతికి నగ్గమైన యాజవోలె

విలయ వేళ మండివెలుగు దికన్నల జోలి - అపహృతయగు పూజ యత్ర దాని 901

పాడు వారియున్న పద్మిని వత హత - శూరళైన సేన తీరు దాని

నిరుల నణగి యున్న యురుచేజ మట్టుగా - సన్న గిలిన యేచి చక్కి దాని. 902

పెరలు లాకినట్టి వేది బోలిన డాన్‌ - శాంత వహ్ని కీల చాడ్వు దాని

రాహు వలముకొన్న రాకేందు బంబయౌ - పూర్లిమా రజనిని బోలు దాని 903

పీక్సి వైచి నట్టి యొకుల తమ్ముల - బెదరి బెదరి యున్న విహగములను

హస్తియూథ కరపరామృష్పమై సమా - కుఠితమైన కొలను చెలువు దాని 904

కట్టుతెగిన యేటి కరణిగా భర్షృశో - కాతురయయి శుష్టయైన దాని

పట్టి చక్క నలుగు పెట్టుని నెమ్మేన - కృష్ణ పక్ష శర్వరి కెనదాని 905 ఆమెను సుకుమారి నా సుజాల౮ాంగిని - రత్న గర్భగృహ విరామ యోగ్య

బెట్టు నుడుకు చుండి టెగడెడు నచి రోద్ద - తన్‌ మృణాళి బోలి తనరు దాని 906 పాయ జేసి యూథపతి తోడీ సంగతి - పట్టి కంబమునకు కట్టి పెట్టు

నూర్చు చుండి మిగుల నున్ములించుచునున్న - గజగళ్లేశ వధువు కరణిదాని 907 జలధర సమయావ సానమ్యునన్‌ నీల - విపిన రాజితోడి పృథ్విబోలె

నెంతయు నిడుపారు నేకవేణిని దాల్చి - పూని తేకయె కడు పాలుచు దాని. 908 ఉప వసించు చుంట నుమ్మలించుచు నుంట - తలచుకొనుచు నుంటు నళుకు చుంలు సన్నగిల్లి చిక్కి సగమైన దీన త - పో ధనాఢ్య నల్ప భుక్తి దాని 909 దోయిలించి యుండి దు: ఖార్తయైై రాఘ - వాన్వవాయు వలన పంక్తి కంఠు నభిభవమ్ము దీర్చ నాయాచనము భావ - మందు సేయు చున్న యట్టి దాని 910 కుందుచున్‌ గాంచుచున్న యనిందితాత్మ - శుభ్ర పష్మ తామాయత శ్యుక్షనయన రామ సమను(వ్రతన్‌ మిథిలా తనూజ - నాస గొల్పొను రావణు డాత్మవధకు 911

(20వ సర్లు

ఆ పతి(వ్రతకు నిరానందయౌ దీన - కా తపస్వినికి దశాన్యు డాత డపుడు చెప్పి చూపె సాకారమైనట్టి - మధుర తరములైన మాట లొప్పు ప్న 2

80 సుందర కాండము లా క నొంయయము రావణుడు సీత నాస గొల్పుట నన్ను గాంచి నంత నోగేంద్ర నాసోరు - ఊది మౌాటుచున్‌ స్తనోదరముల నీవు నిన్ను గాన నీకుండ గొంపోవ - నిచ్చ గింతువు భయ మెడద [గ్రమ్మ 913 నిన్ను గోరువాడ నేనో విశాలాక్షి - మన్ననమున జూడు నన్ను చెలియ ఎల్లయొడల మేల్మి కొల్లలు గలదాన - అఖిల లోక చితహారి పీత 914 ఇచ్చటన్‌ మనుష్యు లెవ్వరైనను కామ - రూపులైన దనుజ లోకమెన నన్ను బట్టి యొదవి యున్న భయమ్మును - సీత నీకు తొలగ జేయలేరు 915 దానవులకు స్వీయ ధర్మమౌ నో భీరు - సంశయమ్ములేదు సంతతమ్ము నన్య కాంతల గవియగ దివురుట బల్మి - వారి నెత్తు కొనుచు వచ్చుటయును. 816 ఇదియు నిల్టులైన నేని యకామయాౌ - దాని మైధిలి నిను దాకనేను కడ యెరుంగకుండ కాముండు నా మేన - నిచ్చ కొలది సంచరించు గౌత 917 భయము తోడ నిందు పని లేదు గద దేవి - విశ్వసింపు మీవు ప్రేయసి నను నెరపు మీవు ప్రీతి నిక్కువమ్ముగ నిట్టు - శోక లాలసాత్మ గాకు మింక 918 ఏకవేణి దాల్చు టిల బవ్వళించుట - ధ్యాన మూనుట మలినాంబరమ్ము నొప్పకున్నవైన నుపవాస మూనుట - ఇవియు నీకు పాసగునవియె కావు 919 వింత వింళలైన విరుల గూర్చిన సరుల్‌- చందనమ్ము లగరు గందములును పలు తెరంగులైన వలువలు దివ్యమౌ - నాభరణ చయమ్ము లవియు నెటబ్ల 920 అట్టులే మహ్చార్గమైన పానీయముల్‌- శయ్య లాసనమ్ము లయ్యవియు మ హోత్తమములు గీత నృత్త వాద్యమ్ములు - పడయు మైధిలి నను బడసి యుండి అంగ నామణి వవు దనువుగా దిట్టుండ - నెరపు కొనుము సొగసు నీ యొడళ్ళ నన్ను బొందగాంచినను నో సువిగ్రహా - ఈ వన్షవగుట యెట్టు లొక్కా. 022 సరగ బారెడి సెలయేటి జలమునోలె - జరిగి పోయిన వెనుకకు తిరిగి రాని యతి మనోహరమైన నీ యౌవనమ్ము - గడచి పోవుచు నున్నది కడు రయమున లోకముల సృజించు లోకక్తర్తయు నిన్‌ సృ - జించి యూరకుండె నంచు నెంతు నీకు సాటి లేదు గాక రూపమ్మున - తక్కు నొక్కతె శుభదర్శన యిక 024

శ రామానుజ రామాయణము 81 పడయ గాంచి నిన్ను వైదేహి రూపయౌా - వన సమాధ్యయైన పడతిమిన్న పురుషు డెవడు మీరి పోజూలు సాక్షాత్సి - తామహుండెయైన తన్వి నిన్ను 925 ఏను నీ యొడళ్ళ నేదేది కాంతునో - మృదుల శీతకిరణ సదృశవదన దాని దాని యందు తగిలి పృధుశ్రోణి - కట్టు వడును నాదు కన్ను దోయి 926 భార్య వగుము నాకు వైదేహరాట్సుతా - మోహ మిదియు విడచి పుచ్చు మింక నచట నచట నుండి యపహరించికొని తె - చ్చిన పలువురిలోన శశ్రేష్టవనిత లెల్ల వారియందు నిక భద్రమౌ నీకు - నగ్ర పట్టు మహిషివగుమ నాకు 927 పెల్టు కలచివైచి యెల్ల లోకమ్ముల - నుండి యపహరించియున్న సర్వ రత్నము అవి నావి రాజ్యమియ్యది భీరు - నీవి నీదు సామ్మె నేనునైన 928 వివిధ నగనరమాల విలసిల్టుచున్న యీ - పుడమి యిదియు నెల్లకడల గెల్చి జనకునకును నీదు జనకునకు విలాస - వతి యొసంగు దుంకువగను నీకు 929 ఇంక నొకని గాంచ నీళలోకమున నేను - నన్ను నెదురు బలిమి యున్నవాని చూడు నా మగటిమి సుమహనీయ మ్మిది - సవతు లేని దిదియు సంగరమున 930 పిండిసేయ నేను జెండాల పలుమారు - భండనమున విరిగి పారినారు సురలు నసురులు నిలుచుండగా నేరక - నాకు నెదురు ప్రత్యనీకములను 931 నెరపు కొనుము నీకు నే డుత్తమాలంక్ప - తులను నీదు నిచ్చకాలది గాగ వెలుగు భీనుచుండు వెలలేని భూషలు - నీ యొడళ్ళ నమరి నెగడు గాత సొగసు లెల్ల నెసగు చున్న నీ రూపమ్ము - గాంచువాడ చక్క కన్నులార 932 తగులు కొల్సి మేన సొగసుల్‌ వరాననా - దయ యొనర్చు చున్న దాన వగుచు నిచ్చకొలది ననుభవింపు భోగమ్ముల - త్రావు భీరుకేళి దగిలి యుండు 93 తలచు కొన్న యట్లు దాన మ్మొసంగుము - ధరణి నైన గాని ధనములైన నన్ను గూడి చెలగు నమ్మికమెయి నాన - తిమ్ము నాకు కట్టు దిట్టుముగను 9పెక్మ మామక (ప్రసాద మహిమ జెలంగు నీ - బాంధవులును చెలగువారు గాక కాంచు మీవు బుధ్రి కల్లు నట్టుగ నాకు - సిరియు భద్ర మరియు చిరయశమ్ము 935

82 సుందర కాండము

ఏమి చేయుదాన వీవో సుభగ రాము - తోడ చీరవసనుతోడ నింక

రాము డతడు గెల్పు రాలి పోయినవాడు - ఉడిగి సిరుల నడవి నున్నవాడు

(వ్రతియు కటికనేల బండువా డిందాక - బ్రదికియైన యున్న వాడొ లేడొ 93%

నిను విదేహ తనయ కనులార గనుగొన - రామునకును బడయరాకయుండు

నలబ్లమబ్బు లలమి నట్టి వన్నెల బలా - కమ్ము లెదుట గాంచ గాని యట్లు త్ర]

రాఘవునకు పడయరాదుసూ నా చేత - నుండి నిన్ను చిక్కియున్న దాని

యశము డత్రిదశనాధు హస్తగతమ్ము హీ - రణ్య కశిపు డందరానియట్టు 938

సొగసు నగవు దాన సాగసు పల్‌గలదాన - సాగసు కనుల దానసాగసులాడీ

కొల్లగొంటి నాదు నుల్లమ్ము నో భీరు - పన్నగమ్ము గరుడు పగిది గాగ 39

నలిగి యున్న పట్టువలువ దాల్చిన దాని - నాడల సొమ్ములు డిగి యున్న తన్వి

నిన్ను కనులజూచి నే స్వీయ దారల - యెడల నెడద తగులు పడయనైతి లగ

అభిలగుణ సమేత లంత పురమ్మున - వాసమున్న నాదు వరవనిత లి 'కెందరున్నవారా యెల్లర కైశ్వర్య - మమరజేయుము జనకాత్మజాత $్రకి] అంగనా జనమ్ము లసితకేశాంత నా - వారు ముజ్జగముల మీరు వారు

వారలెల్ల నీకు పరిచరించెడు వారు - (శ్రీకి నప్పురసలు సేయు నట్టు రక్ష వైశ్రవణున కున్న వరరత్నుములు సుభభు - అఖిల ధన చయమ్ము లవియు నెల్ల సర్వలోకములును చక్క నో సుశ్రోణి - యను భవింపు సౌఖ్యమార నన్ను 943 ఈడు వచ్చువాడు గాడు రాముడు నాకు - విపుల తపము పేర్మి విక్రమమున బల్మివైన దేవి కల్మినేయ్టైన తే - జముననైన సద్యశముననైన న! అను తిరుగు మాడుము భోగ మనుభవింపు - సంపదయు మేదినియు నీ కొసంగివైతు లలన సుఖముగ బడయు నా లాలనమ్ము - నీదు చుట్టు లాదరమొంద నిన్నుగూడి కుసుమి తోర్వీజ సతతమై కొమరు మిగులు - షట్పు దాన్వితాంబుధి తీర జాతములను వనములన్‌ విహరింపు నన్నైనసి భీరు - తప్త కనక హార విభూష్కితాంగి వగుచు 946

(శీ, రామానుజ రామాయణము 83 (21వ సర్గ) రౌద్రరూపుడైన రాక్షసు పల్కుల - నాంకించి సీత యార్తయగుచు దీనురాలు మెల్ల దీన స్వరమ్మున - పల్కు లొప్ప నిట్టు బదులు పల్కె 947 రావణునకు సీత బదులు పల్కుటు దురపిలుచును మిగుల దు ఖార్తయౌ సీత - యా తపస్విని వణకాడుచున్‌ త లంచు కొనుచునా వరారోహ యా పతి - వ్రతయు నెడద తనదు పతి నతనినె గడ్డి పరక నడుమగా నొనరిచి శుచి - స్మితయు నిట్టు లంచు చెప్పె బదులు 948 మగుడ జేయు మీవు మనము నాపైనుండి - స్వజనము నెడ మనసు బరపు మింక వలను గాదు నన్ను ప్రార్ధన మొనరింప - పాపకృత్‌ సుసిద్రి పగిదిగాగ 949 కానిపని యొనర్ప గాదు విగర్హిత - మైన దేక పత్ని నైన నాకు నుత్తమాన్వయమున నుదయించి పుణ్యమౌ - కులము మెట్టియు నెలకొన్న నాకు అని వచించి రావణాసురునకు విదే - హాత్మజయు యశస్పమాధ్య యామె పెడమరలియు నసుర వెనుక యౌనటుగా - పలుకు లామె మరల పలికె నిట్టు 951 పాడి యెసగు నట్టి భార్య నీకే గాను ఇతరు భార్య నేను సతిని సుమ్ము సాధు ధర్మ మీవు సమవేక్షణము సేయు - సజ్జన (వ్రతమ్ము చక్కనెరపు 952 ఎట్లొనీకు నింక నట్లె తక్కురకైన - నాండ్రు రక్షణీయ లగుదు రసుర నెరపు కొనుము నిన్నె నీ కుపమానము - స్వీయ దారలయెడ సేయుము రతి 953 స్వీయ దారలందు చెందక సంతుష్టి - చంచలేం(ద్రియు డగు చపలమతిని కోరి నికృతి దెచ్చుకొనువాని పరసతుల్‌ - పరిభవమ్ము నొంద బరపువారు. _ 954 ఇచట లేక యుండిరే సజ్జను లెవరు - సజ్జ నానువృత్తి సలుప వొక్కొ అట్టగుటనె గాదె వ్యత్యయ మాచార - వర్ణితము మతి యలవడియె నీకు రక్‌ మేలు గూర్చుపల్కు మిధ్యా ప్రణీతాత్మ - యెరుక గల జనుల్‌వచించిన యది పాటిగ గొనకున్న వాడవు నీవైన - నసురకుల మిదెల్ల నణగి పోవ 956 అకృత చిత్తుడైన యనయ సంసక్తుని - పాద్రైవుడుగ తమకు బడసి యుంట నడగి పోవు సుమ్ము కడు సమృద్రములైన - రా(ష్ట్రముల్‌ నగరము లవియు గూడ 957

84 సుందర కాండము నలత నానా అట్జె నిన్ను పడసి నందున రత్నాఘ - సంకులయగు నట్టి లంకయిదియు నీవు నొక్కరుడవు నెరపిన తప్పున - నచిరకాల మందె యణగి పోవు 958 దురిత కర్ముడైన దూరంపు చూపు తే - నట్టివాని బట్టి యాత్మకృతము హతమొనర్చ్భునెడల నతని నాశమునకు - భూత వితతి మోదమొందు నసుర 35 పాపకర్ముడైన వానిని ని న్నిట్టు - లాడువారు నికృ్పతులైన జనులు ల కోపదారివాని కొదవె నీ వ్యసన మ్మ - దృష్టవశత నంచు హృష్ట లగుచు 9607 అలవి కాదు నన్ను నాశ వెట్టుంగ నై - శ్వర్యమునను సిరుల సంపదలను ఒల్ల రాము దక్క నొక్కరుని న్నేను - భాను దక్క నొరుని ('ప్రభనుబోతె $61 అతడు లోక నాధుడౌ వాని భుజము స - తృతము ము న్నానర్చి దిండు గాగ నె చ్రొనర్చుదాన నెవనిదో యింక నొ - క్కరుని భుజము దిండుగాగనేను. 562 పాడి యెసగు నట్టి భార్య నౌదును నేను - నాతనికి వసుంధరాధిపతికి దైర్యశాలికిన్‌ వ్రతస్నాతుడై నట్టి - విదిత చిత్తునకును విద్యవోలె 963 రాము తోడ నింక రావణా సమకూర్చు - నన్ను నలమటించు చున్నదాని వనము లోన నున్న వాశితన్‌ కరిణిని - కుంజర పతి తోడ గూర్చు నట్లు 964 పాడి మీరు మిత్రు పచరింపుమూ పూరు - షర్షభుడగు రాము నతని నీవు మ "ఘోరమైన చావు కోరని వాడవు - పాదు కోరు కొనెడు వాడవైన 965 ఆత డెరుక గల్లు నతడు ధర్మజ్ఞుడు - శరణు జిచ్చువారి నరసి ప్రోచు ల నతని తోడ చెల్మి యగు గావుత న్నీకు - (బ్రదికి యుండు నిచ్చ బరగునేని 966 కలక పాయద్రోచి తెలపు మీ వాతని - శరణు జొచ్చువారి నరయు వాని నాతనిం దెలంచి యతని చెంతకు నన్ను - వెడల నంపనగు పవిత్రుడవయి. 967 ఇట్టులైన గాదె యెసగు నీకును స్వస్తి - యొసగివైవగా రఘూత్తమునకు నింక నొక్కరీతి నీ వానర్చిన యెడ - రావణా పడయుదు చావు నీవు 968 విడువవచ్చు గాక విసరిన వజ్రమ్ము - విడువ వచ్చు నంతకుడు చిరమ్ము లోక భర్ర రఘుకు లోద్వహు డాతండు - కనలు గొన్న నట్టికరణి గాదు 969

ానుజ రామాయణువ 85 యీరంమహారమమయు రాము విపుల చాప రావమ్ము మహిత = స్పానము నింక వినెడు వాడ ఏవు పాకశాసనుల శు వైచిన దారుణ - వ్రైారవము సచ్నభమ్యు గాగ 970 రామ లక్ష్మణ శుభలకణులౌ సుప - రోఃతము కియిపైన నుద్దఎడిగ జ్వలితముఖములైన సర్పములంబోలు - ప్రబం సాయకముల వైదువారు య.

ఈ పురమ్ములోన నెల్లెడలను దాన - వా? యె వచపడుచునుండ కందు కొనుచు నుండు సందు లేకుండగా - నెగురు మన్న గ్రద్ద లెచటు గాం 972 రాక్షసేంద్రు అనెడి ప్రబల సర్పమ్ముం - కడిది బైన రామ గరుడు దాత డెత్తి కొంచు బోవు నిరవుగా రయమున - డంచశూకమువఐను లార్‌క్ష్యు నట్టు 973 తలగ గొంచు బోవగలడు నినుండి నన్‌ - పతి యరిందముండు త్వరిత గతిని దితి తనయులనుండి దీప్త లక్ష్మీని ఫెష్టు - దొక్రమంచి నటు త్రివిక్రమముల _ 974 దనుజ బలము లా హతస్టానమున జన - స్టానమందు పోర చచ్చిపోవ చేతకాని తనముచే నీవు రాక్షసా - చెడ్డపనిని దీని జేసి నావు స్‌ బయటి కేగి యుండ (భ్రాతలు నరసింహు - లాయిరువురు లేనియట్టి వేళ చొచ్చి యాశ్రమమ్ము శూన్యమ్ము నీవు న - న్నధను తొలగ గాంచు నరిగినావు 976 పొడ యొకింత నీవు మూజూచి రామల - వ్మణులు వాంరు వుం సమ్ముఖమున నిలిచి యుండనైన నేరక పోడువు - పుఎల యెద. కుక్క పోతు వోలె 977 అందువలన విగ్రహమున వారలపై యు - గగ్రహణము నీకు గాకయుండు వృ(త్రు నాంటికేలు నిం(ద్రు కేళ్ళోయిని - నిగ్రహ మొ్మొనర్చ నేరనట్టు 978 రాము డాతడింక సౌమి(త్రి గూడి నా - స్వామి యరుగు దెంచి సత్వరమ్మ అల్పమైన తోయ మాదిత్యునట్టు సిం (ప్రాణములను గొనును బాణములను 979 ధనదు గిరిని నీవు దాటి పోయిన గాని - వరుణ రాజ సభకు పరువిడినను దాశరథిని నిజము తప్పించుకొన లేవు - పడవలసిన బెట్టు పిడుగు వోలె 980 " (22వ సర్ల) పరుషమైన పీత పలుకుల నాలించి - రాక సాధెపుండు రావణుండు అంత బదులు విప్రియము బల్కె ప్రియదర్శ - నకును జనకరాజ నందినికిని 98

86 సుందర కాండము రావణుడు సీతను నిందించుటు ఎంత కెంత కుస్తరించునో వనితల - వారి కంత కంత వశ్యుడగును ఎంత కెంత (ప్రియమునే పల్కు నాతండు - నభిభవమ్ము నొందు నంతకంత 982 నిలిపి యదుపు వెట్టు నీ మీది కోపమ్ము - కాముడు చెలరేగి నా మనమున దారి తప్పి యెగసి పారు గుర్రమ్ముల - చక్క నదుపు వెట్టు సారధి వలె $0) కరకు మొరకువాడు కాముండు మనుజుల - వేరి యెడల కట్టి పెట్టు వాడొ జనులు వారియెడల జాలియు చెలిమియు - పుట్టు చుండు గాదె ముమ్మరముగ98 ఇందు మూఅముననె ఏ నోవరాననా - నిన్ను చంపివేయకున్నవాడ వధ్యురాలి నభిభవ్వా్డను మాయస - న్యాసి యెడల దగిలి నట్టి దాని రిప్‌ పరుషమైన యట్టి పల్కు లేవేవి నీ - విట్టు లాడు చుంటి విపుడు నన్ను వాని వాని బట్టి పరమదారుణముగా - జంపదగును నిన్ను జనకతనయ 9ికిగ్ర పల్కియిట్టులంచు వైదేహి తోడను - రాక్షసాధిపుండు రావణుండు కనలు నడరు నెచ్చి క్రమ్మ ముమ్మరముగా - బదులు సీత తోడ పల్కెనిట్టు 987 రెండు నెలలు కాచి యుండనౌ నేను నీ - కాచరించియున్న గడువు బట్టి అంత నా శయనము నధి రోహణముసేయు - మీవును వరవ్షినీ తడయక _ 988 నీవు నింక రెండు నెలలపై నన్నును - పడయగోర వేని భర్తగాగ బానసమున నాకు (ప్రాతరాశార్థమై - వండ మొదలుపెట్టువారు నిన్ను త్యం ఇట్టులంచు రాక్షసేంద్రుండు జనకరా - జోద్భవ బెదరించుచున్న యంత గాంచి యామె దేవ గంధర్వ కన్యకల్‌ - వికృత నయన లగుచు విన్ననైరి 990 మెదిపి కొంతమంది పెదవులు మూతులు - కనులు మెదిపీ యట్లై కడమ వారు నూర డిల్ల జేయు చుండిరి సీత ద - ర్రించుచుండ రాక్షసేంద్రు డట్టు 991 సీత రావణుని తూల నాడుట అట్టు సీత వారి యాశ్వాసనం బొంది - రాకసాధివునకు రావణునకు నిట్టు లాడె నాత్మ హీతమును వృత్తశాం - జీర్య గర్వితముగ నెగడు పల్కు _ 992

(శీ రామానుజ రామాయణము 87 నిక్కువమ్ముగాగ నీ మేలు దలకొను - వా డెవండు గాని లేడు గాదె నిబవరింప డయ్యె నిన్నీ విగ్మర్లిత - కార్య మాచరింస గడగకుండ 993 నన్ను ధర్మ చిత్తునకు బత్ని బలనిషూ - దనునకు శచివోలె దనరు దాని మూడు లోకములను వేడనౌ నెవ్వండు - నెమ్మునముననైన నీవు దక్క 994 దానవాధమ అమిత ద్యుతి యుతుడైన - రామునకును భార్యయా మహిళను పల్కి నాడ వెట్టి పాపంపు బల్కుల - నెచటు దాగి వాని నెడయు దీవు 995 కూడి యడవి పాగరుకొన్న కుంజరము కుం - దేలు వాసముండునెట్టి రీతి నట్లె వారణమ్ము నట్టు రాముండును - నీచ శశము నట్టు నీవునైన 996 ఈవు నట్టి వాడ విత్వాకు నాధుని - వెడల నడచి యిచట బిడియ పడవు వాని కనుల యెదుటికైన నీవైన నా - క్కింతయైన జేర నేగవైతి 997 వికృతములును కృష్ణ పింగళములు (క్రూర - మై వెలుంగు నీదు నకు లివియు పుడమి నేటి కింక పడకున్నవి యనార్య - నన్ను తేరిచూచు చున్న వివియు. 998 ధర్మ చిత్తుడైనతనికి పత్నిని దశ - రథ నృపునకు కోడలైన దాని నన్ను నిట్టులాడు చున్నవైనను నీదు - నాలు కిదియు నెట్టు చీలి పోదు 999 రాము గూర్చి వార్త రాకుంట చేతను - నేను పూని తపము నెరపుచుంట నిన్ను బుగ్గి సేయకున్నాను దశముఖా - బుగ్గి సేయు తేజ మున్నగాని 1000 ధీమ దగ్రణి యగు రామునిదాన న - న్నపహరింప నీకు నలవి గాదు విధియు నీదు వధకు విహితమై యున్నది - ఇందాొకింత లేదు సందియమ్ము 1001 ధనపతికిని నీవు తమ్ముడై శూరుడై - బలము 'పేర్మి మిగుల చెలగువాడ వేటి కిట్లు రాము నెలయించుకొని పోయి - దార చౌర్యమునకు దగిలినావు 1002 రావణుని కోపావేశము అలకించి సీత యాడిన పల్కుల - రాకసాధిపుండు రావణుండు క్రూరమైన కన్లుల గ్రుడ్డు పెద్దవి చేసి - జనక తనయ దేరి కనుగొనియెను 1003 నీలిమబ్బు డాలు డీలు సేసెడి వాడు - చండ భుజ శిరోధరుం డతండు శ్రీయుతుండు దీప్త జిహ్వాగ్రనయనుండు - నతుల సింహసత్త గతియుతుండు

8కి సుందర కాండము ' లన చంచలాగ్ర మకుట సచ్చవి (ప్రాంశుండు - ధృత విచిత్ర మాల్యలేపనుండు మహిత రుధిర రక్త మాల్యాంబర ధరుండు - తప్తకాంచనాంగ దాన్వితుండు. |" సల వ్యర్ధము మహనీయమౌ శ్రోణిసూ - త్రమ్ము నడుము చుట్టు దాల్చి న్‌ అమృత మధనవేళ నహి పీనద్రమ్మైన - మందరాచలమ్ము మాదద్రివాడు | నిండు తనము జిమ్ముచుండు నాభుజముల - బొెలుచు రాక్షసాధిపుండు నైన అచల సదృశు డాత డలరారుచుండెను - మహిత శ్చంగ సహిత మందరమటు 1 అసురవర్యుడు తరుణాదిత్య వర్ధమౌ - కుండలములు దాల్ళి కొమరు మిగిలె రకపల్లవ సుమ రాజితోడి యశోక - తరుల జోడుతోడి గిరిని బోలె 18 కల్పవృక సన్నికాశుడౌ నాతండు - వపువు గల వసంతు పగిది వాడు దైత్యపతి శ్మశానవైత్య సంకాళశుడు - సొగసు లూనియున్న బెగడుకొల్పు 1బీ అలుక గదురనె(ర్రనైన కన్హోయి వై - దేహి సీత నామె తేరిచూచి రావణుండు నిట్టు లంచు వచించెను - బుసలు కొట్టు చుండి భుజగమబ్టు. [| అనయ సంపదాథ్యుడైనట్టి వానిని - అర్రహీను నతని ననుసరించు దాని నిన్ను నేడు ధ్వంస మ్మొనర్లు నే - సంధ్య నోజమునను సవితృనట్టు 14 అని వచించి మైధిలాత్మజకున్‌ రాజు - రావణుండు శత్రు రావణుండు అంత నెల్లవారి కాన తిచ్చెను ఘోర - దర్శనాకృతులగు దానవులకు 10 ఒంటి కంటి దాని నొకచెవి దానిని - చెవులు చుట్టువార చెలగు దాని గోవు చెవులు నేనుగుంజెవులును (వేలు - వీనులారి చెవులు లేని వారి 10 హస్తి పాది నట్లె హయపాది గోపాది - పాద చూళిక పృధుపాది మరియు నేకనేత్ర యుక్త నేకపాదిని పాద - మైన గాని లేని యట్టి దాని 101! మరి యటె అతి మాత్ర మస్తకగళ నతి - మాత్ర కుచపిచండ నేత్రముఖుల నట్లె దీర్రజిస్వూ నట్లే యజిహ్విక - కోలముఖిని సింహ గోముఖులను 10! పీత యెట్టి రీతి శీఘ్రమ్ముగా నాకు - నణగి నడచునొ జనకాత్మజాత అట్టి రీతి సేయనగును శీఘ్రమ్ముగా - నెల్ల దనుజవనిత లెనసి యుండి 10 |

(శీ రామానుజ రామాయణము 89

ఎదురు పల్కులాడి యించుపల్కులనాడి - సామదాన భేద సంప్రయుక్తి లోగొనంగ నగును వేగ వైదేహిని - ఒకట దండమునకు నుద్యమించి 1017 అంచు చక్క వారి కాదేశముల నిచ్చి - పాట పాట దానవాధిపుండు

తీవ్ర కామమన్యు దిగ్దుండు పరితర్హ - నమ్మొనర్సె జనకనాధ సుతను 1018 చేర నరుగుదెంచి శీఘ్రమ్ముగా నంత - ధాన్యమాలిని యను దానవియును

కౌగిలించి పంక్తి కంధరున్‌ బిగ్గన - పల్కు లెట్టు లంచు పల్కె నపుడు 1019 క్రీడ సల్పు నన్నుగూడి మహారాజ - ఏల నీకు సీత యీమెతోన

ఈ వివర్ణ తోన కృపణాత్మతోడన - మానుషసతితోన దానవేశ 1020 నిక్కువమ్ముగాగ నీ బాహుబల సమో - పాత్త దివ్యభోగ సత్తమముల నమరసత్తముడు మహారాజ సత్తమా - ఏర్పరింప లేద యీమె కొరకు 1021 కోర్కెలేని దాని గూడ గోరెడు వాని - యొడల నెల్లను కడు నుడుకు లెత్తు

కోరి వచ్చుదాని గోరెడు వానికి - ప్రీతి యెసగుచుండు పెంపుమీరి 1022 అసుర వనిత యిట్టు లాడిన నాలించి - బయలు వెడలి యంత బలియు డతడు

వారి దాభుడైన వాడు ఫక్కున నవ్వి - తరలి మరలి చనియె దానవుండు 1023 ఉర్వివడక జేయు చున్నవిధమ్మున - తరలిపోయి నతడు దశగళుండు

జ్వల దహస్కరాభ వర్హమౌ తన నివే - శనము నందు చొచ్చె సత్వరముగ 1024 అసుర లోక కన్యకాళియు గంధర్వ - కన్యకలును నాగకన్యకలును

కలయ బెరసి యెల్లకడల దశ(గీవు - నా గృహోత్తమమ్మునందు చారిరి 1025 మైధిలిన్‌ ధర్మపరతమై మనెడు దాని - వడకు చున్నట్టిదాని రావణుడు తిట్టి

మదన ముగ్దుండు సీతను వదలి పెట్టి - భాస్వర స్వగృహమ్మునే వాడు చొచ్చె 1026

(23వ సర్గ) ఆడియట్టు మైధిలాత్మజతో రాజు - రావణుండు శత్రు రావణుండు ఆనతిచ్చి రాకసాంగనలకు నెల్ల - పిదప నచటి నుండి వెడలి పోయె 1027

90 సుందర కాండము అట్టు నిష్క్రమించి యసురరాజేంద్రుడు - నంతి పురికి మరలి యరిగినంత భయద రూపులైన వార లా రాక్షసుల్‌- చేర పరువులిడిరి సీతకడకు 1028 రాశ్షసాంగనలు సీతను బెదరించుటు అంత సీత జేరనరిగి యారాత్షసు - లలుక నొడలు మరచి నట్టివారు పరమ పరుషమైన పలుకుల నా విదే - హాత్మజాత కిట్టు లనిరి వారు 1029 పరమ సత్తమునకు పౌలస్తునకు మహి - తాత్మునకును రావణాసురునకు పంక్తి కంధరునకు భార్యాత్వ మేటికి - స్వీకరింపవైతి సీత నీవు 1030 ఏక జట యనంగనెసగు రాక్షసి యంత - పలుకు లిట్టు లంచు పలికె నపుడు కన్ను లె[ర్రవార కనలున కరతలో - దరిని సీత దన్ను దరియ బిలిచి 1031 ప్రధితు లౌ నారుగురు ప్రజాపతులలోన - నాల్లవ ప్రజాపతి యనంగ వెల్లువాడు (బ్రహ్మకున్‌ మానసుండైన వాడు సుతుడు - ప్రధితుడు పులస్తుడన పేరు వడినవాడు ఆ పులస్త్యునకును మాన సొత్మజుండు - మౌనివర్యుడు తేజ స్పమన్వితుండు పేరు విశ్రవసు డన పెంపారువాడు - ప్రభ ప్రజాపతులకు నెనవచ్చు వాడు 1033 ఆతనికి సుతుండు నాయతలోచనా - రావణుండు శత్రు రావణుండు వాని కఖిల దాన వాధీశ్వరున కీవు - భార్యవగుట క్టర్లవౌదు గాదె ఏను చెప్పియున్న దిది చారు సర్వాంగి - పల్కు ననుమతింపవైతి వేల 1034 అందు మీద నపుడు హరిజట యనునామె - యసుర కాంత యిట్టులని వచించె కనలు పెచ్చరిిల్ల కనులు పెద్దవి చేసి - పిల్లి బోలు నట్టి కళ్ళ యామె 1035 దేవతలను ముప్పుదియు మువ్వురను దేవ - తాధి నాధు గెల్బి నట్టి వాడు వాని కఖిల దాన వాధీశ్వరున కీవు - భార్య వగుట క్షర్లవౌదు గాదె 1036 అంత 'ప్రఘస యనెడు నామె రాతసకాంత - యలుక నొడలు మరచి నట్టి యామె అపుడు ఘోరమైన యట్లు నిందించుచు - పల్కు లిట్టు లంచు పల్కె తాను 1037

శీ” రామానుజ రామాయణము య! విర్య గర్వితునకు శౌర్య సంపన్నున - కనిని వెనుదిరుగని యట్టి వాని కలఘు వీర్య యుక్తుడౌ బలియునకు భా - ర్యాత్వ మేల పడయవైతి వీవు 1038 మన్ననకును పాత్రమౌ (ప్రియ భార్యను - పాయ విడచి మహిత బలుడు రాజు రావణుండు నెల్లరందు మహాభాగ - నిన్ను దరియజేర నున్నవాడు 1039 (స్రీసహ(స్రమున సమృద్హమౌ దానిని - వివిధ రత్నశోభవెల్లుదాని నంతిపురిని వీడనాడి రావణుడు నీ - దరికి జేర నింక నరుగు దెంచు 1040 వికట యనెడు నామె వేరొక్క రాశ్షసి - పలుకు లిట్టులంచు పలికె నపుడు పెక్కు మారు లెవడు వివిధ గంధర్వదా - నవుల నోటు వరచె బవరమందు సురల కసురులకును జరిగిన పోరుల - వాడు నీదు దరికి వచ్చి నాడు 1041 అతనికిని సర్వ సమృద్దుడైనతనికి - నా మహాత్మునకును రావణాసురునకు రాతసాధివునకును భార్యాత్వ మిప్పు - డిచ్చ గింపకయున్నా విదేలనధమ _ 1042 అంత దుర్ముఖి యనునామె రాక్షస కాంత - పలుకు లిట్టు అంచు పల నపుడు మాడ్చకుండువాడు మార్తాండు డెవ్వని - భయము వలన వాయువైన గాని వీవకుండువాడు నీ వాయతాపాంగ - అతని యెడల నిలువవైతి వేల 1043 విడచి పుచ్చు పుష్పు వృష్టి పాదపము లె - వ్వాని వలన భయము పడుచునుంట శ్రాలములును సుభ్రు జలదముల్‌ పానీయ - మిచ్చగించినప్పు డిచ్చుచుండు.. 1044 ఆతనికిని నైర్భతాధీశ్వరునకును - రాజ రాజునకును రావణునకు భార్య గాగనుండ భామినీ యేటికి - నీవు నీదు బుద్దినెరపవైతి 1045 వాస్తవమ్ము చక్క బల్కితి మో దేవి - భామినీ మృదువుగ బల్కినాము చెప్పి నట్టి పల్కు చేకాను సుస్మితా - లేక పోదు వట్టు కాకయున్న 1046

(24వ సర్గ)

అంత జనకతనయ చెంతకు నరుదెంచి - దనుజ వనితలు వికృతాననలును పరుషమైనవారు పరుషమ్ము నప్రియ - మైన పల్కు నిట్టు లాడి రపుడు _ 1047 అదియు నేమి నీవు నంత పురమ్మున - నఖిల భూత హృద్యమైన యెడను జానకీ మహ్వార్షశయనాన్యితమ్మున - వాసముంట కిష్టపడక యుంటి 1048

92 సుందర కాందమ మనుజ కాంత వీవు మనుజుని భార్యాత్వ - మునె మనమున మెచ్చు కొనెదవు గద మనము రాము నుండి మరలుపు మిక నివు - చక్క_ 'ఒదికి యుండ జాల వింక దాన వాధిపతిని తైలోక్య వసుభోక్త - నఖిల వంద్వు రావణాసురు నిక భర్త నీవు చేరవచ్చి సౌఖ్యము మీర - చక్క ఎహరణమ్ము సల్పుచుండు 1050 మానవీ మనుష్యమా(్రుని శోభనా - రాము గోరు దీవు రాజ్యమునకు బాసి యర్రములను పడయక వైక్షబ్య - మంది నతని నో యనింది తాత్మ _ 101 ఆలకించి రాక్షసాంగనా వచనమున్‌ - జనకతనయ పద్మసన్నిభాక్షి అ శ్రుప్యూర్ధమైన యక్షియుగ్మమ్ముతో - పలుకు లెట్టు అంచు పలికె నపుడు 1052 బెరసి మీరు లోక విద్విష్టమౌ పల్కు - లివియు చెప్పుచుంటి రెల్లవారు పల్కు లివియు నెల్ల పాపభూయిష్టముల్‌- నా మనమ్మునకును నచ్చ వయ్యె 1053 మౌనవాంగన యొక దానవునకు భార్య - యగుట యన్న దదియె అనువు పడదు ఇచ్చమీర మీరలెల్లరు తినుడు నన్‌ - చేయ నేను మీరు చెప్పి నట్టు 1054 దీనుడైన రాజ్యహీనుడైనను గాని - భర్త యెవడొ నాకు వాడె గురుడు అత్రని యెడల నిత్య మనురక్తిమై నుందు - భానుమంతునెడ సువర్చల వలె _ 1055 అమర నాథు శచి మహాభాగవలె శీత - రోచి గూడియున్ను రోహిణివలె మౌనివరు వసిష్టుతో నరుంధతి వలె - చ్యవను తో సుకన్య చక్కిగా న గస్త్య మౌనితోడుగాగ లోపాముద్ర - కపిలు (శ్రీమతి యటు గడచుదాన 1056 సగరు కేశినివలె సొదాసు మదయంతి - యట్లు నైషధు దమయంతి ఖైమి భర్త ననుసరించు పగిదిగా నేను ని - క్వాకు వరుని రాము పతి నెనసితి 105? జనక తనయ పల్కువిని రాక్షసాంగన - లలుక నొాడలు మరచినట్టి వారు తిట్టు చుండి రపుడు బెట్టిదమ్ముగ రావ - ణాసురుండు పనిచినట్టుగాగ 1058 మాట లేకయుండ మాటున దాగుండీ - వాయుసుతుడు శింశుపాద్రుముమున జానకి బెదరించు దానవ వనితల - పల్కు లాలకించె వానరుండు 1059 వణకుచున్నయామె వలగొని నాలుగు - కడల రాత్షసులును కనలు గదుర వెల్లు లారుచున్న (వ్రేలు వాతెరలను - నాకు చుండి రప్పు డాకలేక 1060

• “చం రామాయణము ర పట్టికేల వేగ వరపరశ్వధముల - పరమ కోపమునను పల్కిరిట్టు రాశస్రాధిపు దగు రావణు భర్తగా నంద నీమె తగినయదియె కాదు 1061 అట్టు తిట్టు చుండ నా వరానన భీక - రాకృతులగు రాక్షసాంగనలును పాయ దుడుచుకొనుచు బాష్పుపూరము నామె - శింశుపాద్రుమమ్ము చేరజనియె అంత సీత రాక్ష సాంగనా పరివృత - మైన శింశుపాద్రుమమ్ము దాని నభిగమించి యాయ తాక్షి శోక పరిఫ్లు - తాత్మయగుచు నిలిచె నచట నపుడు 1063 ఆమె జిక్కియున్నయామె దీనానన - నెడల మైల చేల నూని నామె జనక తనయ చుట్టుకొనియుండి రాక్షస - వనితలెల్ల తిట్టు బట్టి రపుడు 1064 అంత వినత యనెడు నామె రాక్షస కాంత - యామె గాంచి యిట్టులని వచించె కనలు రూపు తోడి కడు భీకరాకార - పాడుగు చామె పెద్దపొట్ట యామె. 1065 ఇంత దనుక చాలు నిది యెల్ల నో సీత - మగని మీది చెల్మి యగుపడియెను అలవి మాలిసేయ నన్నింట నోభద్ర - అదియు దారి తీయు వ్యసనమునకు_ 1066 భద్ర మగును నీకు పరితుష్టనైతిని - సలిపి తీవు మానుషంపు విధిని పల్యుచున్ననైన పధ్యమౌ పల్కేను - సీత దాని నీవు సేయు మింక 106? భర్తగాగ నీవు భజియింపు రావణు - భర్త సర్వదానవావళికిని విమల రూసవంతు విక్రాంచుడౌ వాని - నమరపతి మహేంద్రు నట్టివాని త్యాగశీలు నతని దాక్షిణ్యము గలాని - నెల్లజనుల కనుల కించువాని 1068 మనుజు నతని కృపణ జనుని రాముని వీడి - యా(శ్రయింపు రావణాసురున్‌ వి దేహ రాజపు'(త్రి దివ్యాంగ రాగవై - పూని మేన దివ్య భూషణముల 1069 నేడు మొదలుగాగ నీ వేలుచుండుమూ - ఎల్ల లోకములకు నీశ్వరివయి పావకునకు దేవి'స్వాహా కరణి శోభ - నా సురపతికి శచియట్టి రీతి 1070 ఏల నీకు సీత యింక రాముని తోడ - నాయు వుడిగిన కృపణాత్ముతోడ నేను చెప్పియున్న యీ పల్కు నిప్పుడు - నెరపవైతివేని నీవు నింక నీ ముహూర్తమందె యేమెల్హ వారము - నిన్ను మెసవువార మున్నయట్లె 1071

వశ సుందర కాండము వికట యనెడు నామె వేరొక్క రావసీ - వ్రేలుచున్న చనులు గ్రాలు నామె యళలుక మీర నిట్టు లనియె జానకి తోడ - పిడికి లెత్తి పట్టి బిట్టురుముచు. 1072 ఆడి యున్న పల్కు లప్రియరూపముల్‌ - లెక్కమీరి మైధిలేశ పుత్రి ఓర్చియున్నవార మో సుదుర్మతి జాలి - వలన మెత్తదనము వలన మేము నదన నమరియున్నదైన హీితమ్ము మా - పల్కు నీవు నెరవైతివి గద 1073 పట్టి తెచ్చె నిన్ను పాధోధి కీవల - కొరులు చేరరాక యున్నయెడకు దాచినారు నిన్ను దారుణ రావణాం - త పురమ్ము లోన ధరణిప సుత 1074 పంక్తి కంరు వీట పట్టు బడిన దాని - కడగి మేము నెల్ల కాచు దాని నేరకుండువారు నిన్ను కాపాడ సా - కాత్పురందరుండు సైత మింక 1075 చేయు నాదు పల్కు చేకొని హీతమువ - చించు దాని పల్కు సీతయింక చాలు కంటినీరు జాలువార్చుచునుంట - కీడు శోకము విడనాడు మింక 1076 పడయు మీవు ప్రీతి కడ లేని హర్షమ్ము - నిత్యదైన్యమున్‌ పరిత్యజింపు సీత నీవు రాఖసేంద్రునితో కేళి - సలుపు చుండు మింక సౌఖ్యమార 1077 పిరికి దాన నీవు నెరుగవు గద యెట్లు - యౌవనమ్ము (స్త్రీల కధ్రువమ్మొ ఎంత దాక గడచి యేగక యుండునో - అంతదాక సౌఖ్యమందు మీవు 1078 ఒప్పు మీరుచున్న యుద్యానవనముల - పర్వతోత్తమోపవనుల లోన బెరసి రాతసజన విభు మదిరేక్షణా - మలయు చుండు మీవు మనసు దీర 1079 ఏడు వేల మంది యింతులు సుందరీ - నీ వశమ్ము నందు నిలుచువారు భర్త గాగ నీవు భజియింపు రావణు - సర్వలోక రాక్షస జన భర్త 1080 మెసవు దాన నేను మిధిలాధిపాత్మజా - వెలికి నీ హృదయము పెరికివైచి నెరపవైతి వేని నీవు నా పల్కులు - చెప్పినవియు నెల్ల చెప్పినట్టు 1081 అంత రాక్షసి యొక యామె చండోదరి - యలుక నొడలు మరచి నట్టి యామె మలపుచుండి చేత మహనీయ శూలమ్ము - పలుకు లిట్టు అంచు పలికె నపుడు భయము గదుర వడకు పాలిండ్ల దాని నీ - హరిణ శాబ చంచలాక్షి నీమె రావణాభిహృతను రామను గనుగొని - వేవిలి కడు నాకు వెల్లివిరి సె 1083

శీ/ రామానుజ రామాయణము క్‌ ప్రీహము యకృత్తు మరియు నుత్పిడ మదియు - హృదయమును బంధనమ్ముతో నెనసినయది ఆంత్ర సంచయమును శీర్మమదియు నట్లె - భోజన మొనర్హునని నాకు బుద్లిపుట్టు అంత (ప్రఘస యనెడు నామె రాష్షైయును - పలికె నిట్టు అంచు పలుకు లపుడు 'కూరురాలి నీమె కుత్తుక మెలివెట్టి - నలిపి వేయుదుమొకొ నలువురమును_ 1085 పిదప మనము విన్నవింతము రాజుతో - మానవాంగన యది మడిసె నంచు నిం దొకింతయైన సందియమే లేదు - తిను డటంచు నాత డనెడువాడు 1086 అందుపై నజాముఖీ యసు రాంగన యనె - పరియలొనరించి దీనిని పదపడి తుని యలు సమమొనర్చి యన్నియు నందరమును - పంచుకొందము చవిగాదు వాదునాకు పట్టుకొంచురమ్ము పానీయమున్‌ వేగ - పలు విధమ్ములైన పచ్చడులును అంత శూర్పణఖ యటంచు పేర్వడినామె - యసుర వనిత యిట్టు లంచు బల్కె ఏమి చెప్పినద్‌ యజాముఖి యయ్యదే - నాకును రుచియించినట్టి పల్కు నిఖిల శోక నాశిని యయి నట్టి సురను - వేగ మిటకు గొంచు నేగు దెమ్ము కూడి సల్ప్చుదము నికుంభిలా నృత్యమ్ము - చీరి మనుజ మాంస మారగించి 1089 ఈ విధమ్ముగాగ నెల్లవారు సుఘోార - దానవాంగనలును తన్ను తిట్టు చుండ నామె సురసుతోపమయౌ సీత - ధైర్యముజ్జగించి తలకి యేద్చె 1090 (25వ సర్గ) అ ట్టసౌమ్యలైన యా రాక్షసాంగనల్‌ - పరుష దారుణముల బహు విధముల పలుకు లాడుచుండ తలకి వైదేహరా - జాత్మజాత యేడ్చె నలమటమున 1091 బెదరింపులకు సీ్‌త్ర యేడ్చుట అసుర వనిత లిట్టులన మనస్విని జన - కాత్మజాత యప్పుడాలకించి పలికె నిట్టు లంచు పరమ సం(త్రస్తయై - బాష్టుగద్గదమగు స్వరము తోడ 1092 దానవునకు నెపుడు మానవ కామిని - భార్యయగు టది పనుపడకయుండు తనివి దీర నన్ను తిను డెల్లవారును - నేను మీదు పల్కు నెరపబోను 1093 సురసుతోపమాన సుందరి యా సీత - యసుర జనుల మధ్యమందు నుంట పంక్తి ముఖుడు తన్ను భయపెట్టి యుంట దు: - ఖార్తయగుచు శర్మమందకుండె

56 సుందర కాండము వడకుచుండె మిగుల వడవడమని సీత - తనదు మేన జొచ్చి దాగునట్టు అడవి లోన మంద నెడసిన హరిణియు - నక్కలకును జిక్కి స్రుక్కినట్టు. 1095 ఆమె యట నశోక భూమీ రుహమ్మున - విరియ బూచియున్న విపుల శాఖ నూది యుండి తలచె నుమ్మలికమ్మున - భగ్నమనముతోడ భర్తనెడద 1096 దోగ జేయు చుండి వీగు చన్హోయిని - తన్వి నేత్రసలిల ధారలందు చింత సేయు చొండు నంతమ్ము గాంచంగ - లేకయుండె నపుడు శోకమునకు 1097 వడకు చుండి యామె పడిపోయె నేలపై - అరటి హోరుగాలి న్హారిగినట్టు అసురవనితలకు భయత్రస్తయై యామె - విన్ననైనమోమువన్నై నుండె 1098 అపుడు వడకుచున్న యాసీత కంపినీ - వేణి యదియు ద్వీర్షవిపులము కన బడుచునుండె చూచు వారి చూపులకును - (ప్రాకుచున్నయట్టి పాము వోలె. 1099 ఆమె యూర్చుచుండి యత్యంత దుఃఖార్త - విపుల శోక భారవిహత చెత్త యార్తయగుచు విడిచె నశ్రుపూరము మిథి - లాధినాధ తనయ యార్చు బరపె ఆలమటమున గుంది హారామ యంచును - హో సుమిత్రసూతి యంచు మరియు అయ్యొ కోసలాధి పాత్మజా మా యత్త - హా సుమిత్ర యంచు నార్చెనామె 1101 పల్కు చుండెడు నది పండితుల్‌లోకప్ర - వాద మదియు సత్య వాక్యముగద కొని వేళ చావు కడు దుర్లభమ్మాను - నార్‌కైన గాని నరునకైన 1102 ఏను నిట్టి రితి నీ కూర రాక్షసుల్‌- పరచుచున్న బాధ పడుచు నుంట దుఃఖ మొందియుండి తోడు రాముడులేక - యుంటి (బ్రదికి యొక ముహూర్తమైన అల్ప పుణ్య కృపణనైన నేను ననాధ - వోలెనే నశించి పోవు దాన కడలి నడుమ బరువు పడవ కర్వలి వడి - కొట్టువడుట (బ్రుంగి క్రుంగి నట్టు కన్నులార మగని గాంచంగ లేకుండి - దాన వాంగనలకు దక్కి యుండి సురుగుచుంటి గాదె శోకభారమ్మున - నుదకహతిని సురుగు నొడ్డువోలె 1105 దోళరథినిపద్మదళ పద్ర నేత్రుని - సింహ విక్రమగతి జెలగు వాని నా కృతజ్ఞునిన్‌ ప్రీయాలాపునానాథు - కనుల ధన్యులింక గాంచువారు 1106

(శీ రామానుజ రామాయణము ర

రాముని విదితాంత రంగుడౌ వానిని - వాని నెల్లవెంట పాయవిడచి

త్మీక్స విషము నాస్వదించిన రీతిగా - పరమ దుర్రభమ్ము బ్రదుకు నాకు 1107

మున్ను నురొక జన్మమున నెట్టి పాపమ్ము - నేను నెరపియున్న దాన నొక్కొ

దొరసె నాకు నిట్టి దు.ఖ మద్దాననే - ఘోరమైన యది సుదారుణమ్ము 1108

(బదుకు విడిచి పుచ్చ దలచుచునుంటి శో - కమ్ము దొడ్డది నను గ్రమ్మి యుంట

నరసీ కాచుచుండ నసురాంగనల్‌ నను - పడయ నాకు దుర్లభమ్ము రాము 1109

పొడు మనుజ జన్మ పాడరి పోవుత - పరుల వశ మగుటయు పొడు వడుత

ఇచ్చి వచ్చి నట్టు లీ జీవితమ్మును - తొలగ విడుచుటైన నలవికోదు 1110 (26వ సర్గ)

కంటి నీరు నెమ్మొగమ్మున (గగ్రమ్మగ - నిట్టులంచు మైథిలశతనయ

యామె బాల యపు డధోముఖముఖియయి - యేడ్వమొదలు కొనియె నెలుగు చెలగ

పిచ్చి పట్టి నట్టు పెడతల నున్నట్టు - (భ్రాంత చిత్త వోలె పనవుచుండి

జీను విప్పి నట్టి చిరుత గోడిగ వోలె - పుడమి మీద కలయ బొరలుచుండి 1112

ఆదమరిచి రాఘవాన్వయు డుండగా - రాక్షసాధిపుండు రావణుండు

కామరూపి నన్ను కలచికైకొని వచ్చె - పనవు చున్నదాని బలిమి మీర 1113

అసుర జనుల చేతి కగ్గమై పడియుండి - తిట్లు దారుణముగ తినుచు నుండి

దోగి చింత మిగుల దు:ఖార్తనైయుండి - యుత్సహింప (బదికియుండనేను 1114

(బ్రదుకు తోడనాకు పని లేనె లేదుగా - పనుల తోడ నగల వగల తోడ

నసుర జనుల మధ్యమందున్న నాకు మ - హారథుండు రాముడతడు లేక 1115

ఇనుమె నిక్కువముగ నిది కానిచో నజ - రామరమ్మె యగునా యేమొ కాని

హృదయ మిద్ది నాది యది కారణమ్ముగా - (ప్రిదుల దయ్యె దు:ఖ వేదనమున 1116

ఛ త్తనార్య నే నసతినైన దానను - వాని బాసి యున్నదాన నగుట

జీవితమ్ము పాప జీవితనా నే ము - హూర్తమైన కాచియుండ నింక 1117

ద్ర యేమి నాకు బ్రదుకుపై సుఖముపై - నైన ప్రియు డతండు లేని యెడల

భర్తయైన వాడు వారాశిపర్యంత = వసు మతికి 'ప్రియమ్ము పల్కువాడు శ18

9 సుందర కాండము ముక్కలుగ నొనర్చి మెక్కువారలు గాక - యుజ్జ్ఞగించు దాన నొడలి నేను (ప్రియుడు లేక యుండ పెద్దకాలము దుఃఖ - మేను సైచియుండనైన జాల 1119 ళీ అంటు కొనక యుందు నపసవ్యచరణమ్ము - చాచియైన నా నిశాచరు మరి పరమ గర్లితుడగు వానిని రావణు - నేను కోరుటన్న దింక నేడ 1120 త్రిప్పికొట్టి చెప్ప తెలియ లేకున్నాడు - తన కులమ్ముగాని తన్నుగాని వాడు క్రూరమౌ స్వభావమ్ము చేతనే - నన్ను నడుగ గోరుచున్నవాడు 1121 నరికి ముక్కలుగను తురిమి పంచిననైన - పెచ్చరిలిన మంట (వ్రేల్బనైన దరియ నరుగరాదు దశ కంఠు మీరలు - పేల నేటి కింక పెద్రప్రాద్దు 1122 (ప్రాజ్ఞపత్తముడుకృతజ్ఞుం డనుక్రోశ - యుతు డటంచు రాఘవునకు ఖ్యాతి కృషవెరపడు సచ్చరిత్రుడు మద్భాగ్య - సంక్షయమున నంచు శంక నాకు 112] పదియు నాల్లు వేల బలముల నా జన - స్థానమందు దైత్య జనుల నెల్ల నుక్కడంచె నాత డొక్కడే అట్టివా - డేల కావడయ్యె నిపుడు నన్ను 1124 పట్టి తెచ్చి నన్ను బంధించె రావణు - డల్ప వీర్యుడైన యసురజనుడు అలవు గల్లువాడె యగుగాదె నా భర్త - రావణు జదుపంగ రణములోన 1125 ఆహవమున దండకారణ్య సీమలో - రాకసర్హభున్‌ విరాధు జంపి యున్నవాడు రఘుకు లోద్వహు డట్టివా - డేల కావడయ్యె నిపుడు నన్ను. 1126 జొను నిజమె యున్న దబ్లి మధ్యమ్మున - లంక యిదియు తాక రాకయుండ కాని రాఘవాశుగములకు గతిరోధి - లేదు గాదె యిచటు నేది గాని 11270 కాని యిదియు నేమొ కారణమేది యో - రాఘవుండు దృఢ పరా(క్రముండు దాన వాహృతయగు దానిని భార్యను - కూర్చుదాని కావకున్నవాడు 1128 ఇచట నున్నదాని నెరుగ కున్నాడు న - న్నని తలంతు లక్మణా(గ్రజాండు ఎరిగియుండి కూడ పరమ తేజ శ్శాలి - ధర్షణమ్ము సైప దలచె నొక్కా 1129 ఎవడు విన్నవించు నెరిగి నన్నెత్తుక - పోవు టింక రాఘ వోత్తమునకు రావణుండు గృ(ధ్రరాజు నాతనినైన - బవరమంచు కూలవైచినాడు 1130

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 99 వెరపీ యున్నవాడు గురుతర కార్వ్యమ్ము - నట్టు నన్ను బ్రోవ నడ్డు వచ్చి దళవదను నెదిర్భి ద్వంద్వమ్మునన్‌ వృద్దు డైన నిల్చెనా జదాయుషుండు 113] ఇచట నున్న దాన నేనంచు నెరుగంగ - నగునయేని రాఘవాన్వయుండు వేడు-కనలుగొన్నవాడు బాణమ్ముల - జగ మరాక్షసమ్ము సల్పియుండు 1132 పగుల నడచి వైచువాడు లంకాపురి - నిగిరి పోవజేయు నెల్లకడలి నల్పుడైన రావణాసురు కీర్తియు - పేరు గూడ నడచి వేయువాడు 1133 అంత నిహతనాథతౌవారు రక్కసి - వెలదు లున్నయట్టి వీట వీట నేను నిప్పుడెట్టు లేడుచు నుంటినో - అట్టు లగుట సంశయమ్ము లేదు 1134 లత్మణాన్వితుండు రాముండు వెదకి రా - తసుల లంకయెల్ల సలుప వలయు వారిరువురి కంట బడీన శత్రుండు జీ - వింప డొక ముహోార్తమేని గాని _ 1135 దారు లన్నియున్‌ చితాధూమక్షీర్ణమై - గృధ్ర మండలములు కెరలుకొనగ నగును లంక యిదియు నచిరకాలమున శ్శ - శానవాటికకును సాటిగాగ 1136 అచిరమైన కాలమందె పాందగ గల్గు - దాన నా మనోరథమ్ము నింక ఎరుకపరచుచుండె నిదియు దు'స్ప్రస్టాన - మెల్లరకును మాకు హెచ్చు తగ్గు 1137 ఇచట లంకలోన నెటువంటి యశుభముల్‌ - కానవచ్చుచుండె వాననింక నగును సూవెలంక యచిరకాలమ్మున - నే హతప్రభయని యెరుగవచ్చు 1136 రావణుండు పాపి రాకసాధము డిక - నిహతుడైన లంక నిక్కువముగ దొరయు శోషణమ్ము దుద్దర్దమైనది - విధవయైన (ప్రమద విధము గాగ 1139 పోవ పెల్లగిల్లి పుణ్యోత్సవములు దా - నవవనితల తోడి నష్ట భర్రి నగరి లంక యింక నగుపడు చుండును - నష్ట భర్రియైన నారి వోలె 1140 ఇంక నిక్కువముగ నింటింట దుఃఖార్త - లైన వారలెల్ల రసురకన్య లేడ్చుచున్నవారి యెలుగుల నిచ్చోట - నాలకించు దాన నచిరముననె 1141 అంధకార సహిత యపహత ద్యోతయు - నిహత దైత్య వృషభ నిచయ యుక్త యగును సూవె నిశ్చియముగ లంకాపురి - దాశరథి శరముల దర్రమగుట 1142

100 ఒకట నెరిగి స [యుండునో లేదా రాబ్బు _ వీట నున్న దాననౌలు యైన రాఘవుండ తండు రక్రాంత నయనుండు _ పరమశూరు దెన వాసవముగ 1143 ఈతదీ వంసు డీ రావణాసురు - డధముడు మును నాకు నప్పు డెపుడొ “వుచ్చి యిచ్చిన గడు వది - యందుల కిదె కాల మరుగుదెంచె.. 114 ఎరుగకున్నవార లే ఒదవ బ్‌ క యకార్యమో - పాప్రకరులు దానవాన్వయులును మహోత్చాత్ర మియ్యది - యా యధర్మముననె యా యదనున వీ రెరుంగ రాతసు "నున్నా రలు ధర్మమ్ము - రాక్షసులును పిశితభక్షకులును డు నన్ను ప్రాత రాశార్టమై _ ఇంక నిక్కువముగ నేర్చరించు 1146 ఏను నట్టి దాన నెట్లు సేయుదు (ప్రియ - దర్గునుండు పతి యతండు లేక రాము గాంచలేమి రక్తాంత నయనుని -_ మిక్కుటమ్ముగాగ (సుక్కు దాన 1142 ఎవ్వడైన గౌని ఇచ్చోట విషము నా _ క్రాస్పన్ప వ్రాడ్రుగాని యున్నయెడల త్వరిత గతిని నేను వైవస్వతున్‌ దేవు . చ్రూడనగును భర్త తోడు లేక 1148 లక్ష్మణా గ్రజుండు రాముం డతండునే _ బ్రదికి యుండు టెరుగువాడు కాడు వా రిరువు రెరుంగు వారైన నుర్వి నన్‌ - వెదకకుండ నుండు దొదవదుగద _ 1149 నాకుగా నిజముగ శోకమ్మునన్‌ వీరు - డాత డింక లకుణా గగ్రజుండు నిచటి నుండి దివికి నేగి యుండెడివాడు - విడచి పుచ్చి యొడలు పుడమిమీద ధన్యులౌదు రా త్రిదశులు గంధర్వులు - సిద్ద జనులు తాపసేందదు లెల్ల వారు చూడగాంచు వారు నా నాథుని - రాము నంబుజాత రమ్యనేత్రు 1151 కాకయున్న ధర్మ కాముడున్‌ ధీమంతు - డైనవాడును పరమాత్ముడు.నగు నినకులునకు రాజబుషికింక నా తోడ - భార్యతో నొకింత పనియెలేదా 1152 కాంచుచున్న ప్రీతి కలుగును కాంచక - యున్న సౌహృదమ్ము నుండ కుండు అది కృతఘ్నులైన నణచివైచెడు వారు - అణపకుండు రాము డదియు నెపుడు 1153 'ఎవియు నాకు గుణములే లేకయున్నవో - కాక నా యదృష్పగతి తరగెనా ముఖ్యుడౌ రఘూత్తముడు లేక భామిని - నేను కుందుచున్న దాననిట్టు _ 1154

&/ ౯మానుజ రామాయణము 101 కాత ఆ మహాత్ము రాము నిష్ప. చారిత్రు - శళూరవరుని శత్రు సూదను నెడ బాపి యున్న నాకు (బ్రదికి యుండుటకన్ను - మృతిని బొందు టిదియె మేలు గూర్చు అట్టు కాక వార లాయుధముం డెఐచి - వనముతోన మూలఫల భుజులుగ నన్న దమ్ము లిర్వు రా నర ్రేష్టులు - వన నివాసు లట్టు పరగు వారొ [1156 అట్టు కాకయున్ననా దుష్పచిత్తుండు - రాక్షసీంద్రుడైన రావణుండు మాయ బేసినాడొ మాయచే శూరుల - రామ లక్ష్మణులను భ్రాతృవరుల 1157 ఏను నట్టిదాన నిట్లు కాఐమ్మేగ - నచ్చ గింతు దావ నెల్లవెంట ఇట్టి దు:ఖ మందునేని మృత్యువు నాకు - నచ్చి నట్టి రీతి నడచుకొనదు 1158 త్యక్త కిల్పిషులగు తాపసేం(ద్రులు మహి - తాత్ములైన వారు ధన్యులు గద

విపుల భాగ్యయుతులు విజిలాత్ములౌవారు - ప్రియము నప్రియమ్ము లేనివారు 1159 ('ప్రేయము వలన సంభవింపదు దు*ఖమ్ము - నప్రియమ్మువలన నధికభయము వాచి నుండియె విడివడి యున్నవారికి - నా మహాత్మకులకు నంజలింతు 1160 అట్టి దాన విడిచిపెట్టు ప్రియార్డుండు - రాముడు విది తాంతరంగుడు నను పాపి రావణునకు వశమైన దానను - ప్రాణములను విడచి వైచుదాన 1161 (27వ సర్లు అని వచింప సీత యాలించిఘోరాసు - రాంగనల్‌ కనలున నదరిపడుచు నదియు విన్నవింప నరిగిరి కొందరు - ప్రబలవేగి యైన రావణునకు 1162 అంత సీత జేర నరుదెంచి ఘోరద - రృనలు వికృత రాక్షసాంగనలును ఇట్టు లనిరి పరుష మేకార్హమై యన - ర్జార్దమైన పల్కు అపుడు మరల 1163 నేడె యిపుడు పాప నిశ్చయా సీత య - నార్యురాల రాక్షసాంగనాళి భక్షణమ్మొనర్చువారు నీమాంస మి - య్యదియు నెల్ల సౌఖ్యమార నింక 1164 (త్రిజచా స్వప్నము ఆ యనార్య లెల్ల రట్టులు బెదరించు - చున్నదాని సీత జూచి క త్రిజట యనెడు నామె దితిసుతాంగన వద - పండా యానంపు న మం పళ క మిమై మెసవు డింక మీర లనార్యలు - మెసపష్రోపలో్స యాన్‌ మీరు సీత సవ శరత . పంల కూర్చు నట్టి దాని కోడలిన్‌ దశరథ - పృథ్నిళ్తితిక్ర నజీర్‌ పుకోళతాతు ఆంటే 66 | చం ఆం కాంగ్‌,

102 సుందర కాండము కల యొకండు నేడు కాంచిన దాన న - త్యంతఘోార రోమహర్షణమ్ము నసురులకు నభావ మగుటకు నీ యమ - భర్త మిగుల పెంపు బడయుటకును అనగ నిట్టు త్రిజట విని రాత్షసాంగన - అలుక నొడలు మరచి నట్టివార లెల్లవారును భయ ముల్లమ్ములం, (గ్రమ్ము - కొనగ త్రిజటు కిట్టు అనిరి వారు ఈవు కన్నకల యదెట్టిదియో రాత్రి - తెలియ బల్కు మాకు తెల్లముగను 116 ఆలకించి పల్కు లా రాశ్షసాంగనా - వదన విచ్యుత మగు వాని నెల్ల స్వప్న సంశ్రితమగు పల్కుల నావేళ - త్రిజట యిటు అంచు తెలియ బల్కె 116 అంతరిక్షగామి యైనట్టి గజదంత - మయము నొక్క దివ్యమైన శిబిక వేయి హంసములనువెలయ బూన్స్చిన దాని - నెక్కి స్వయము రాఘవేశ్వరుండు శుక మాల్య వసన శోభితుడౌ వాడు - అరుగు దెంచె లత్మణాన్వితుడుగ 117 నేడు స్వప్నమందు నేను గాంచిన దాన - శ్వేత వసన వృతను సీత నీమె నలిమియుండ చుట్టు నచ్చి వెల్లెడి తెలి - గొండ మీదట నెలకొన్న దాని సీత రాముతోడ జేరి విరాజిల్లె- భాను మంతుతోడి ప్రభను బోలె 1171 కాంచి యున్న దాన కాకుత్సు నాలుగు - కొమ్ములున్న గొప్పు కుంజరమ్ము పర్వతోపమమ్ము పైనెక్కి లత్మణు - తోడగూడి తిరుగు లాడు చుండ 1172 వారు నంత మానవవ్యా[ఘ్రు లిర్వురు - స్వీయ తేజ మూని వెల్లువారు శుక్షమాల్య వసన శోభితులౌ వారు - జనక తనయ జేరజనిన వారు 117) అంత నా మహీధరా గ్రమ్మునం దంబ - రమున నున్న కుంజరమ్ము భర్తృ పరిగ్భృహీతమైన కరి మూపుపై నెక్కి - జనక మనుజ నాథ తనయ యుండె. 1174 పైకి లేచి నిల్చి భర్తయంకము నుండి - సరసి జాశ్షీయంత చంద్ర రవుల పాణితలము తోడ పరిమార్షనము సేయు - చుండ నేను గాంచి యున్నదాన 1175 అంత నా కుమారు లాస్ట్రానమై యున్న - హస్తి సత్తమమ్ము నదియు సీత యాయతాక్షియు తన యంసమ్మునం దుండ - నిలిచె లంక యుపరితలము నందు ఎద్దులు తెలివన్నెవెనిమిది పూనిచి యున్న స్యందనమున నుండి తొను నేగు దెంచి యుండె నిటకు కాకుత్సుడు - భార్య సీతయు తనవద్ర నుండ 1177

శ రామానుజ రామాయణము 103 ఎనసి భ్రాత లక్ష్మణుని తోడ సీతతో - బెరసియున్నవాడు పీర్యశాలి తిగ్మకిరణ నిభము దివ్యవిమానమ్ము - పుష్పుకమ్ము నెక్కి పాలుచుచుండి యుత్తర దిశకు పురుషోత్తము డాతండు - వీక్షణమ్ము బరపి వెడలి పోయె 1178 కాంచి నాను నేను కలలోన నిట్టుల - విష్ణు విక్రమమున వెలయు రాము ననుగు దమ్ము లక్మణుని గూడి నాతని - భార్య సీతతోడ బరగువాని 1179 రాము మహిత తేజు రణమున గెలువంగ - నలవి కాదు సురల కసురులకును “దానవులకు గాని తక్కువారికి గాని - పాపులకును స్వర్గపదము నట్లు 1180 నేల మీద నున్న తైల సముత్‌త్షితు - దశముఖు గనుగొన్న దాన నేను రక్తవసన ధరుని (త్రావి మత్తిల్లి గ - న్నేరు విరుల సరుల నెగడువాని 1181 పడెను నేడు నేలపై రావణుండు పు - ప్పుక విమానవరముపైన నుండి కాంత యీడు చుండగా కానుపించెను - బోడియై ముసుంగు మూసీ మరల 1182 స్యందనమున ఖఇరసమాయుక్తమౌ దాన - కావిసరులు దాల్చి కఠప మలది యాని నూనె నాట్యమాడుచు నవ్వుచు - భభ్రాంతచిత్తు డాకు లాత్ముడు నయి తరలి పోయె నతడు దక్షిణ దిశ బట్టి - గర్దభమ్ముపైన కడు రయమున 1183 నాకు కానవచ్చినా డింక నొకమారు - రాక్షసేశ్వరుండు రావణుండు ధరణి బడినవాడు తల॥క్రిందుల్జెగాడ్టైె - పైన నుండి యడలి మేను మరచి [1184 చట్టు నతడు లేచి సం(భ్రాంత చిత్తుండు - వెరపు గదురగ మద విహ్వలు డయి తిక్కవాని వోలె దిగ్వాససుండు గా - వెడ పలుకులు పెక్కు (ప్రేలుచుండి 1185 దుస్పహమ్ము విపుల దుర్గంధ యుక్తమ్ము - తిమిరమయము నరక సమము నగుచు మహిత ఘోరమైన-యమలపంకమున జొచ్చి - యందు మునిగి రావణాసురుండు (త్రాడు మెడకు గట్టి దశకంధరుని బట్టి - కావి పుల్టుములను గట్టియున్న క(ర్రియొడలి పడతి కర్దమ లిప్తాంగి - యడచి లాగుచుండె యామ్యదిశకు 1187 ఇట్టె కాంచి యుంటి నేను నచ్చట నిశా - చరుని కుంభకర్ణుసైత మట్లె దశము ఖాత్మజులను తైల సముత్‌క్షితు - లైన వారి నెల్ల నరసి యుంటి 1188

104 సుందర కాండము పందిమీద నెక్కి పంక్తికంఠుడు శింశు - మారము పయినెక్కి మఘవజిత్తు , కుంభకర్ణు దట్లె కూర్చుండి యొంటెపై - దక్షిణంపు దిశకు తరలి చనిరి 1189 ఏను కాంచియుంటి నెక్కటి నచ్చోట - వెల్ల గొడుగుతో విభిషణు తెలి సరులు పుట్టుములును సవరించి తెలిగంద - పూత లలది మేన పాలుచువాని 1190 శంఖ దుందుభి నిర్దోష సహితముగను - నృత్తగీతాదులౌ నలంకృతులు నొప్పు నీర దారావ సన్నిభ నిస్వనమ్ము - నచల సంకాశ యొప్పు హస్తి నెక్కి 1191 నాల్గు కోరలున్న నాడెమౌ నేన్లుపై - వెల్లుచుండె నట విభీషణుం డ మాత్యవరులు వెంట నంటిరా నల్వురు - నాకసమున చేర నరుగు దెంచె. 1192 కాంచి యుంటినేను కావిసరుల దాల్చి - కావి పుట్టములను గట్టి నట్టి " వారి రమ్యగీత వాదిత్ర నాదుల - నసుర జనుల నచట నట్టి యెడల 1193] అంక యియ్యదియును రమ్యమౌ నగరమ్ము - స్యందనాశ్వ హస్తి సహితముగను వారిరాశి లోన పడుట గన్గాంటిని - ద్వార గోపురములు (వ్రస్సిపడగ 1194 కాంచియుంటి నేను కలలోన లంకను - రావణాసురాభిరక్షిత నాక వానరుండు రాఘవాన్వయు దూత త - రస్వి కాల్చగ తగులంబడంగ [195 (త్రావియున్నవారు తైలమ్ము గెంతుచు - బిట్టు నవ్వుచుండి బిగ్గరగను భస్మరూత్షమగుచు పొడు వారినలంక - జొచ్చి నారు దైత్య సుదతు అపుడు. 1196 “వీర లెల్ల దనుజ వృషభులు కుంభక - ర్లాదులైనవార అసుర జనులు వివసనముగ రక్త వేష్టితులై యుండి - పడిన వారు పేడ మడువు లోన [197 తొలగి పాండు మీరు నలిగి నాళముకండు - పడసె సీత రాఘవుడు నతండు చంపవచ్చు పరమ సం్రోధనుడు వాడు - సర్వరాకస జన సహితముగను 1198 మన్ననలకు పాత్రమౌ ప్రియ భార్యను - వనికి ననుసరించి వచ్చి నామె బెట్టిదమ్ములాడ బెదరింపనైన రా - ఘవుడు సైచువాడు కాడు సుమ్ము 1199 అంతవరకు (క్రూరమైన పల్కులు చాలు - సాంత్వనమ్మె పల్క జనును మీకు . (ప్రార్ధన మ్మొనర్భు వారము వైదేహి - నిదియె నాకును రుచియించుగాదె 1200

శీ, రామానుజ రామాయణము 105 నక నరక | దుఃఖ మొందియుండ తాయ్యలి యెవ్వతె - పైన కలయు కానవచ్చు నిట్టి దామె విడివడి పలునలమటముల నుండి - యొందు (ప్రియము నుత్తమోత్తమమ్ము తిట్టే నాపెనైన తిరియుడు మీరలు - రాక్షసులకు నిక వివక్షయేల రాక్షసులకు భయము రాఘవు వల్లనే - ఘోరమైన దిపుడు చేరువయ్యె 1202 జాగి మైక్కులిడిన జూలు (ప్రసన్నయాౌా - గాదె మైథిలి జనకాత్మజాత చాలియుండు నీమె సంరక్షసేయ రా - క్షసుల దొడ్డ భయము (క్రందునుండి 1203 ఈమె యెడల నైన నీ విశాలాక్షి ప - ట్టున నొకించుకైన కనబడ దిటు చూడ నొడళులన్‌ సుసూవత్మమైన విరూప - లక్షణ మ్మెదైన లవమునైన 1204 వన్నె కగ్గి నట్టు లున్న మా త్రముననే - దు:ఖ మొదవెనంచు తోచు నాకు నాకసమ్ము వెంట నరుగు దెంచిన యదు: - ఖార్ల దేవి కీవెైన గాని 1205 చేరువయ్యె నర్హసిద్రి వైదేహికి - నంచు నేనునైన కాంచుచుంటి రాక్షసీందద్రుడైన రావణు నాశమ్ము - విజయ మగుట రాఘవేశ్వరునకు [1206 ఈమె యింక నాలకించుటకు మహతి - యమ్ము ప్రబల సాక్ష్యమైన దిదియె ॥ అంబు జాత పద్రమ త్హాయతమ్రైన - యదరుచున్న కన్ను నగుపడీయెడు _ 120 ఇంచుకంత పులకరించి యున్నదియు నీ - దక్షిణ కరమిది యదక్షీణమ్ము జః ఈ విదేహ మానవేశ పుత్రిది యక - స్మాత్తుగాగ కంపమందుచుండె ఓ గజవధూ కరమ్ము కరణియౌ నట్టి య - త్యుత్తమమ్ము నెడమతొడయు నదరు చున్న దదియు నిపుడు సూచించుచున్నవి - యెదుట నుంట రాఘవేశ్వరుండు కొమ్మపైనున్న యెలమిమై కొసరు పుల్లు - పాటపాట నుత్తమ సాంత్వవాది యదియు పల్కుచున్‌ మేలి స్వాగతవచనములను - హర్షమున మాటి కెసగొల్పు నట్టు లుండె

(28వ సర్లు ఆమె రాషసేంద్రుని పలు కాలకించి - ఆ దశాస్యు నప్రియవాక్కు నహఫ్రియౌర్త సీత బెదరెను కానన సీమను హరి - బారి బడినట్టి గజరాజు వధువు కరణి 1211 ఉవిద రాక్షసీ మధ్యనుం దున్న భీరు - బిట్టు రావణు పలుకుల బెదిరినయది విజన విపినమ్ము నడు చక్కి విడిచి పుచ్చ - నేడ్చు కన్యక బాల యట్లేద్చె సీత 1212

106 సుందర కాండము సీత తన్గులాను తిట్తుకొానుటు సత్యమే కద సజ్జనుల్‌ జగమునందు - పల్కుదు రకాలమృత్యువు పనుపడ దని తిట్టు లిట్టులు నేనును తినుచు నుండి - బ్రదుకు దొక కణ మైన పాపాత్మురాల పోవ సౌఖ్యమ్ము బహు దు:ఖ ప్యూర్ణమైన - దీ యెడద నాది నిక్కమ్ము ఫ్రీరము సుమ్ము వేయి వ్రక్కలుగను నేడు (వీల కుంట - వజ్ర హత గిరిశ్చంగమ్ము పగిది గాగ 121% ఇందు నా దోషమే నిక్క మేది లేదు - తగుదు చంప నీయ(ప్రియ దర్శనునకు ఏను భావమ్మునొసగుట యీతనికిని - తగదు ద్విజు డద్విజునకు మందత్రమ్మునట్టు నాయొడలి నిక్కు వమ్ముగనరకు నీ య - నార్యు డసురేం(ద్రుడు న్నిశి తాయుధముల లోక నాథుం డతం డీట రాకయున్న - శల్యకృంతుడు గర్చష్టజంతువు వలె 1216 దుఃఖమున నున్న నాకిది దు:ఖమెకద - ఎట్టు కేలకు రెండు నెల్లేగుట యన అధిపు నపరాధమున బద్దుడైన వధ్యు - దైన తస్కరునకును నిశాంత మట్టు 1217 హా రఘువర హాలక్మణా హా సుమిత్ర - అయ్యొ రామునిమాత మాయమ్మ అయ్యొ ఆపదల నుంటినే నిట్టి యల్చ భాగ్య - వారిలో వె(ర్రి గాలిని పడవవోలె 1218 మృగబలము గల్గు రూపు ధరించి యుండి - వేగము గలట్టి యా మానవేం(ద్ర సుతులు నాకు వైవారు నిక్కము నాశమైరి - పిడుగు చేత సింహేంద్రముల్‌ పడినయట్టు 1219 అదె యదను నిక్క మి(ర్రి రూపందినాత - డల్ప భాగ్యను నన్నపు డాసపెట్టై ఆర్య పుత్రుని మూఢనై యనిపి తపుడు - రాము రామానుజాని గూడ (ప్రయ్యి వెట్టి అయ్యొ రామ సత్యవ్రత యలఘు బాహు - అయ్యొ పూర్ణ చంద్ర(ప్రతి మాస్య బింబ 'ప్రాణి లోక హితుడవు ప్రియ తముడవును - ఏ నసురులకు వధ్యనం చెరుగవు గద ఈ యనన్యదైవత్వము నీ క్షమయును - నేలపై బండుటయు ధర్మనియతి యిదియు నీ పతి వ్రతాత్వము ఫల హీన మిదియు - నరులకు కృతఘ్నులకు మే లొనరిచి నట్టు వమ్మునే నొరిచినది ధర్మమ్మిదియును - ఏక పత్నీత్వము నిరర్హ మిదియు నట్టె విన్ననై చిక్కి నిను గాంచకున్నదాన - బాసితి న్నిను గవిసెడి యాసలేదు 1223 నియమమున తండ్రి యానతి నెరపి పుచ్చి - ముగిచి వ్రతమును వనినుండి మగుడి నీవు విపుల నయనల వెలదుల వెరపు దొరగి - సార్హకమ్ముగ రమియింతు వని తలంతు

4 రామానుజ రామాయణము 107 నేనునైన రామా నెన రూని నీకు - చిరము మనసు నిల్పియు చిట్ట చివరి దాక వ్యర్హముగ తపో(వ్రత మిది యాచరించి వీడు దే నల్చ భాగ్యను పాడు (బ్రదుకు 1225 అట్టి నే జీవితము వీడనాడ వలయు - సరగ విషముననో శిత శస్త్రముననొ దానవుని వీట విషమిచ్చు దాత గాని - కత్తి యిచ్చెడువాడు నొక్కరుడులేడు. 1226 దేవి యిట్టు లేడిచి పలు తెరగులుగను - తలచుచుండి సర్వాత్మనా దాశరథిని వడకు చున్నది పరిశుష్క వదన యామె - పూచియున్న నగోత్తము పొంత జేరి పొక్కు చుండి శోకమ్మున పెక్కు తలచి - సీత వేణ్యుద్లథనమును స్వీకరించి త్వరగ వేణ్యుద్లధనమున నురిబిగించి - యేను యమనిలయమ్మున కేగు దాన 1228 సరస కరుదెంచి యా మృదు సర్వగాత్రి- యా యవనిజము శాఖ తా నందు కొనియు రాము రామానుజుని స్వకులమ్ము దలచు - నామెకున్‌ శుభాకారకు నంతలోనె 1229 అట్టు శోకానిమిత్తము లైన పెక్కు - అవని ప్రవరమ్ములైన ధైర్యార్దితములు పాడమెను నిమిత్తములునునెప్పుడు మునుపట - నైన సంసిద్ది నొందుట యగుపడినవి

(29వ సర్లు వ్యధితయౌ నా యనిందిత కట్టులైన - యట్టి పరిదీనచిత్త కపాస్త హర్ష కొదవె శుభనిమిత్తమ్ములు నుదిత శుభకు - సిరిగలాతని దరి కుప జీవులట్టు 1231 సీతకు శుభనిమిత్తములు తోచుట సీతకు నరాళ పత్మరాజీ వృతమ్ము - శుభకరమ్ము కృష్ణ విశాల శుక్ల వామ నయన మొక్కండె కంపించినది సుకచకు - జలచరాహత మభి తామ్రజలజ మట్టు వడకె బెద్రయు (బ్రొద్దామె వామభుజము - నర్య్యకాళాగరు సుచందనార్షమైన దుత్తమోత్తము డౌ ప్రియు డొత్తిగిలిన - పీనవృత్త చార్వంచితమైన భుజము 1233 వార ణేం(ద్ర కరనిభమును వ(ట్రువయును - కూడియున్న రెండింటిలో కొమరయినది ఈమె నునుదొడ సారె కంపించుచుండి - యెదురుగా రాముడుంట తా నెరుకపరచె అమల నయనకు నిలుచున్న యామెకున్‌ సు - రమ్య గాత్రికి నా శిఖి రాగ దతికి హేమ సమవర్ధమీషద్రజో మలినము - వాసము శుభమ్మొకించుక యోసరిలియె ఈ నిమిత్తములన్‌ సుభు యింకకాన్ని - సిద్దులౌ సాధువుల మున్ను చెప్పే నట్టి వరసి గాలికి నెండకు వాడి వత్త - లైన విత్తు వానకు నట్టు హర్షమొందె 1236

108 సుందర కాండము షకబింబాధరోస్టమై స్వక్షీ సుభు -వై సుకేశాంతము నరాళ పత్మము సిత శుక్ష దంస్రమౌ నా మోము శోభమీరె - రాహు వదన ్రముక్త చంద్రముని బోలె వీత శోక యాయమ వ్యపనీత తంది - శాంత తాప హర్ష వివృద్ర సత్త్వ యగుచు పాలిచె నాయార్య నెమ్మోమువలన శ్ళుక్త - పక్షమున నుదితశశి విభావరి వలె 1238 (30వ సర్గ) వినియె నదియు నెల్ల విశ్రాంతుడా హనూ - మంతు డున్న దున్న మూదద్రి గాగ జానకి పలుకులు త్రిజట పల్కులవియును - దనుజ వనిత లాడు తర్టనములు అరయు చుండి నందనారామమున నున్న - దేవత గనునట్న్టు దేవి నామె నంత పలువిధమ్ములైన తలంపుల - దలచుచుండెను కపి తల్లజుండు 1240 కపులు వేలకొలది కడు పెక్కు మందియు - పదియు వేల మంది పైబడియును దిళల నెల్లకడల తేడుచు నున్నట్టి - యామె యీమె నాకు నందనయ్యె 1241 శాత్రవుని బలమ్ము చక్క గాంచుటకునై - చాటు మాటు గాగ సంచరించు వెరవు గల్లునట్టి వేగుల వానియ - ట్లేను గాంచి యుంచి నిదియు నెల్ల 1242 చూచినాడ రాక్షసుల వేేషమ్ములు - నరసి యున్నవాడ పుర మిదియును రాక్షసాధిపుడగు రావణాసురుని ప్ర- భావ మరసి యున్నవాడ నేను 1243 హనుమ సీత నూరడింప దలచుట అ్హు మగును గాదె ఆ య్రమేయున - కఖిల సత్త్ర్వ్రగణ దయాన్వితునకు భార్యయైన యామె పతిదర్గనము గోరు - చున్న యామె నిమె నూరడింప 1244 ఏను నిప్పు డూరడించెద నీమెను - ప్యూర్ణచం[ద్ర బింబముఖి నదృష్త దుఃఖయ్రైన దాని దుఃఖార్త దుఃఖమ్ము - నకును పాౌరమెరుగనట్లి దాని కే245 ఏనునైనగాని ఈదేవి శోకోప - హత మనస్క యైన యట్టి దాని నూరడీంపకుండ - నొకట నేగుదు నేని - యదియు తప్పు నూని యరుగు టగును ఏగి యున్న యంత నేను నచ్చోటికి - నీ యశస్విని మనుజేశ పుత్రి కాచి (ప్రోచు దిక్కు గానక జూనకి - జీవితము పరిత్యజింపవచ్చు 124?

శీ, రామానుజ రామాయణము 109 అతని నేనునవైన నామహాబాహుని - పూ్లూర్ణచంద్రబింబముఖుని జనక తనయ దర్శనమ్ము తమి గోరు నాతని - నూరడించుట కడు నొప్పి యుండు 1248 రాక్షసాంగనల సమక్షమ్మునన్‌ నాకు - పాడి కాకయుండు భాషణమ్ము ఇదియు చేయ వలయు చెట్టులోగద నేను - చిక్కు కొంటిని గద చిక్కులోన 1249 కడమ మిగిలి యుండగానె యీ రేయి నే - నూరడింపకుండ నుందునేని సందియుమ్ము లేదు సర్వవిధమ్ముల - జీవితమోపరిత్యజించు నీమె 1250 సీత్ర నాకు నేమి చెప్పెనటంచు న - న్నడిగె నేని రాముడైన గాని బదు లికేమినేను పలుకనౌ నీ సుమ - ధ్యమను దరిసి మాటలాడకుండ 1251 ఇందు నుండి సీత సందేశమే లేక - త్వరగ వచ్చి యున్న వాని నన్ను కాల్ఫి వేయనైన గలడు కాకుళ్చుడు - (క్రుద్దు డగుచు తీవ్ర లోచనముల 1252 రాము కారణమున రాజును కలవర - మొంద జేయుదేని యొక్కవేళ నతడు సైన్యసహితుడౌ వాడు వచ్చుట - యదియు నెల్ల వ్యర్ధమగును సుమ్ము 1253 ఏను నింక నిచటనే యుండి రాక్షసాం - గనల వలన తెరపి గాంచి నంత నూరడించువాడ నాయ్యనొాయ్యనను సం - తాప బహుళయైన దాని నీమె 1251 మేర మీరియున్న మేని వాడను నేను - పదపడి యటుపైన వానరుండ మౌట లాడు వాడ మానుషీ సంస్కృత - వచనములను నేను నిచట నింక _ 1255 ఏను పల్కు వెలువరించు వాడన యేని - సంస్కృతమ్ముగా ద్విజాతి యట్లు తన మనమ్ము లోన నను నెంచి రావణుం - డంచు సీత భీత యగును సుమ్ము చక్క బలుకు టదియు నెక్కరణిని పను - పడెడు నందుపైన వానరునకు _ 1256 మానుషమ్ములైన మాట లర్టమ్ముతో - గూడియుండ తప్పు కాడవలయు నిట్లు కాని యెడల నీ యనిందితను నే - నూరడింప నాకు నొదవకుండు 1257 ఈమె కాంచి నంత నిట్టి నా రూపమ్ము - నట్లె పలుకును జనకాత్మ జాత భయము పెట్టి యుంట వలన మున్‌ రాక్షసుల్‌- భయము మిక్కుటముగపడయగలదు అంత నొదవ మిగుల నళు కా మనప్విని - చేయ వచ్చు నలుకు డా యదనున లోదలంచి కామరూపి రావణు డని - యాయ తేక్షణ జనకాత్మ జాత కే259

110 సుందర కాండము సీత యలుకు డట్టు చేసిన యంతనే - అంత కోపమాన మసుర గణము పటు తరమ్ములైన ప్రహరణమ్ముల నూని - దరియ నేగుదెంచు తత్‌క్షణమ్మ 1260 అందుమీద నన్ను నన్నివైవుల నుండి - బెరసి చుట్టు ముట్టి వికృతముఖులు మట్టుపెట్టనైన పట్టు కొనుటకైన - బలిమి కొలది పూనువారు వారు 1261 ఉృత్తమమ్ములైన యుర్వీజముల మను - లందు కొమ్మరెమ్మలందుకొంచు పరువు లిడుచు నున్నవాని గనుంగొని - భయము నొంది శంకపడయువారు. 1262 అరసి వనములోన తిరుగాడుచున్న నా - యప్రమేయమైన యాకృతి యిది వికృతముఖులు దానవీజనుల్‌ భయమున - బెదరి పోవు వారు బెట్టిదముగ 1263 అంత లోనె రాశ్షృసాంగనా జనులును - పిలుచువారు రాక్షసులనుగూడ నసుర నాథ నిలయమందున్న వారల - నసురరా జ్లీయుక్తులైన వారి 1264 వారు శూల శక్తి వరఖిడ్గ వివిధాయు - ధమ్ముల దమకేల దాల్ఫి యుండి దొమ్మిలోన దీన దూకువా రుద్వేగ - మొదవ జేయు నట్టు లుదుటు మీర 1265 చుట్టు వారలెల్ల ముట్టి నన్నిలుపంగ - నసుర బలము లెల్ల నణచివైచి యలవి కాకయుండు నా మహోదధి దాటి - యవలి దరికి జేర నరుగుటకును1266 చేరి పెక్కుమంది శీఘ్రకారులు నన్ను - పట్టు కొనగ వచ్చు పైనికురికి ఈమె యయ్యెడు నగ్భహీతార్హ యట్టులు - పట్టుకొనిరయేని వారు నన్ను. 1267 హింస సేయువారు హింసాభిరుచు లీమె - జనక మానవేశ తనయ నింక నందుచే విపన్న మయ్యెడి రామసు - (గ్రీవులకయి చేయు కెలస మిదియు. 1268 ఎట్టి దారి లేని యీ దేశమందు రా - తసులు చుట్టు ముట్టి కాచు నెడను పారి రాశి చుట్టువార నున్నట్టి యీ - మాటు నన్‌ వసించు మైథిలియును 1269 మడియనైన పట్టు బడనైన నేను రా - క్షసుల చేత సంయుగమ్ము నందు కాననైతి రాము కార్య సాధనమున - సాయపడెడు వాని జను నితరుని 1270 అరసి వెదకిడ్దున నరయరాకున్నాడు - వానరుండు నేను పడిన యెడల నూరు యోజనములమేర వెడల్పైన - కడలి దాటి పోవ గల్గువాడు 1271

శీ/ రామానుజ రామాయణము 111 వేను వేలమందినైన రాక్షసులను - జంప నిశ్చయముగ్గ జాలువాడ గాని నేర్చువాడగాను మహోదధి - యవలి తీరమునకు నరిగి చేర 1272 యుద్దము అవియౌ నబద్రములే నాకు - చవి గొలుపకయుండు సంశయమ్ము (ప్రాజ్ఞ డెవడు సేయ వలయు నిస్సంశయ - మైన పనిని సంశయాస్పదముగ 1273 పలుకరింపకున్న వైదేహరాట్వుతత్రి - (ప్రాణములను వీడుటైన నగును ఇదియు మిక్కుటమ్ముగద తప్పు జానకి - తోడ నేను మాట లాడకున్న 1274 అయిన పనులు గూడ నణగారిపోవును - దేశ కాలములును తిరుగ నెదురు దూత విక్తబుండు దొరకినవాడేని - ప్రొద్దు పాడువ నిరులు పోవు నట్టు కే275 అర్ధమునకు మరి యనర్రమ్మునకు మధ్య - ప్రజ నిశ్చితముగ పారకుండు పాడు చేతురు గద సండితమ్మన్యులౌ - వారు దూతలు తమ పనుల నెపుడు 1276 పాడుకాకయుండు పని యే విధమ్మున - విక్షబత్వ మెట్టు వెలయకుండు తోయ రాశి దాటి దూకి వచ్చుట యెట్లు - గా నిరర్టకమ్ముకాకయుండు 1277 ఎట్టులో గద పలుకేను పల్కిన దాల - కింప నగును కళవళింపకుండ నంచు మతియుతుండు హనుమంతు డాలోచ - న మ్మొనర్చి నిశ్చయమ్మొనర్చి ఆత్మబంధు రాము నక్షిష్ణ కర్ముని - నేను కీర్తనమ్ము నెరపనైన కళవళింప జేయకయె యుందు నీమెను - స్వీయ బంధునిష్టచిత్తనేను _ 1270 ఏను విన్నవించి యిక్వాకు సత్తము - డైన రాముడు విదితాత్ము డాడి యున్నవాని ధర్మయుక్తమ్ములున్‌ శుభా - స్పదము లై యెసంగు వాక్యములను. 1280 ఇంపు మీరు పల్కు లెసగ మాటాడి వి - న్పించువాడ నేను నెల్లవాని నెట్టి రీతి శ్రద్ద యామె వహించునో - అట్టి రీతి నెల్ల యాచరింతు " 1281 అని బహువిధములుగ నామహాను భావు - డవని నాధుని భామిని నరసి చూచి మధుర మవితథమునునైన మాట లాడె - హనుమ (ద్రుమవిట పాంతరమందు నిల్చి (31వ సర్గ ఈ విధమ్ము గాగ నెన్నియో విధముల - తలపుల కపివరుడు తలచి తలచి యాలకింప మై థిలాత్మజ మధురమౌ - పల్కు లిట్టు లంచు పల్కె నపుడు 12603

112 సుందర కాండము హనుమంతుని రామక్షీర్తనము ధారుణీశ్వరుండు దశరథుం డనువాడు - వాజికుంజర రథవంతు డతడు పుణ్యశీలుడున్‌ విపుల కీర్తిశాలియు - మహిత యశుడును బుజుమార్గవర్తి 1284 (శ్రేష్కడౌ గుణముల చేత రాజర్జుల - తపము సేర్మి నిడు తాపసులకు చక్రవర్తి వంశ సంజాతు డాతండు - బలరిపునకు సముడు బలమునందు 1285 అత డహింస దగిలి నాత డకుద్రుడు - సత్య విక్రముండు జాలిగలడు ఎంతయున్‌ ప్రధాను డివ్వాకు కులమున - లక్ష్మివర్హనుండు లక్ష్మీయుతుడు_ 1286 పార్టి వర్ణభుండు పార్టివవ్యంజన - యుక్తుడు పృథుభాగ్యయుక్తుడు చతు రంతమౌ వసుంధరన్‌ బేరువడినాడు - సుఖము గూర్చువాడు సుఖి యతండు 1287 ఆతని కగ్రజన్ముడౌ ప్రియ పుత్రుడు - సౌమ్యతుహిన కిరణ సదృశముఖుడు చెలగు రాము డన విశేషజ్జు డాతండు - విల్లు దాల్భువారకెల్ల మేటి 1288 స్వీయ ధర్మరక్షసేయువా డాతండు - స్వీయ జనుల రక్షసేయువాడు జీవలోకరక్షపేయు నాతడు ధర్మ - రక్షసేయు నా పరంతపుండు 1289 వృద్దుడైన తనదు పిత నిత్యసత్యాభి - సంధుడు పలికిన వచనము బట్టి 'ప్రవ్రజన మొనర్చె భార్యతో (భ్రాతతో - వీరవరు డతండు విపినమునకు _ 1290 ఆత డచ్చటన్‌ మహారణ్య సీమలో - నరిమి తరిమి వేటు లాడు వాడు రూపు మాపె కామ రూపులౌ పెక్కుర - శూరవరుల రాక్షసులను బటి _ 1291 విని జనన్హన వధమును వినిహతులగు - ఖరుని దూషణు గూర్చియు కనలున జన కాత్మజను రావణుడు వని నపహరించె - రాము మృగరూపమాయచే నేమరించి తేడు చున్నవాడు దేవి ననిందిత - సీత నామె విపిన సీమలోన కాంచె రాముడు చెలికాని సుగీవుడన్‌ - పేరబరగు ఘను కపీంద్రు నచట 1293 అంత నచట వాలి హతమార్చి యాతండు - రాఘవుండు పరపురంజయుండు (ప్రబలబలు డొసంగివైచె సు(గ్రీవున - కా కపీంద్రు రాజ్యమదియు నెల్ల 1294 ఆనతిచ్చి తమ్ము ననుప సుగ్రీవుడు - కామరూపులైన కపివరులును దేవి నామె నెల్ల దిక్కుల యందును - వెదకు చున్నవారు వేల కొల్లది 1295

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 113 అంప నేనునైన సంపాతి పల్కున - నీ విశాల నయన హేతువుగను సత్వరమ్ము గాగ శతయోజనాయత - తోయ నిధిని దాటి దూకినాడ 1296 అట్టి రూపు దాని నట్టి వన్నియ దాని - నట్టి సిరుల బరుగు నట్టిదాని రాము వలన వినినయామెయి నున్నట్టి - యామె నీమై పడయ నయ్యె నాకు 1297 పల్కు లిట్టు లంచు పల్కి వానరపుంగ - వుం డతండు నూరకుండె నప్పు డాలకించి యదియు నా జనకాత్మజ - పరమ లిస్మయమ్ముపడసె నామె 1298 అంతటన్‌ సుకేశి యా వక్రకేశాంత - సాం(ద్రకేశజాల సంవృతమ్ము వదన మండలమ్ము పైకెత్తి భీరువు - పారజూచె శింశుపాద్రుమమ్ము 1299 ఆలకించి సీత యా కపివచనమ్ము - దిశలు (ప్రదిశలెల్ల తేరి చూచి సం('ప్రహర్షమందె స్వయము సర్వాత్మనా - రాము మనమునన్‌ దలంచు నామె 1300 ఆమె పైకి క్రింది కట్టె యడ్డమ్ముగా - నరయుచుండి కాంచె నాయచింత్య బుద్ది పింగళాధిపుని మంత్రి వర్యుని - హనుమ నుదయ సంస్టు నర్కు నట్టు 1301 (32వ సర్గ ఆంత శాఖాంతరాలీనుడైన వాని - వేష్టితార్డున వస్తుదై వెలయువాని విద్యుదున్మేష సంఘాత పింగళు. డగు - వాని గనుగొని చంచల మానస యయి! 302 సీతవానరుని గాంచి చింతకు లోనగుట ఆమె కాంచె స్తవగు నచ్చోట (ప్రశ్రిత - మైన ప్రియవచనము లాడు వాని ఫుల్లమౌ నశోకమును బోలు వానిని - తప్పకనక నయన దీస్తివాని పరమ విస్మయమ్ము పడసినమైథిలి - చింత తన యెడంద సేయ దొడగి 1303 భీకర మ్మహో కపీంద్రు రూప మ్మిది - ఇది దురాసదమ్ము నెవర్‌క్టైన దుర్నిరీక్ష మనుచు తోచినయంతనే - మరల మూర్చనొందె మైథిలియును 1304 ఏడ్చె మిగుల జాలి యెసగు నట్టుగ సీత - వెరపు గదుర నొడలు మరచియుండి రామ రామ యంచు లక్ష్మణా యంచు దుః - ఖార్తడ్రైనది జనకాత్మజాత పలు విధములు గాగ పలవించె సతి సీత - మందమౌ స్వరమున మందముగను 1305 ఆమె కనులగాంచి యా హరి శ్రేష్టని - పజ్జ కణకువమెయి వచ్చి నతని మనము లోన నపుడు మైధిలి భామిని - తలచుకొనుచునుండె కల యిదంచు 1306

కేసేత సుందర కాండము వనిత యరయుచు పృథుభుగ్నవ[క్రునతని - కపిగణాధీశ్వర యథోక్తకారు గనుల గాంచె పింగాధి పామాత్యు గాడు పట్టి - బుద్రిమంతుల మేటియై పాలుచువాని 1307 తేరికాంచి యాతని గడు దెలివి దప్పి - యామె మైథిలి విగతాసు వట్ట అయ్యె తిరిగి పెద్రయుం(బొద్దున దెలివి నొంది - ఆయతాక్షి చింతించె నిట్టుంచు మదిని నేను కలలోన గనుగొంటి నేడు వికృత - కపిని వీని నఖిల శాస్త, గణ నిషిద్దు స్వస్తియగుగాత రామలక్ష్మణుల కట్టె - జనక నృపతి నా తండ్రికి స్వస్తి యగుత 1309 కాదు కలయిది నిద్రయే లేదు గాదె - శోక దు:ఖమ్ములన్‌ (స్రుక్కుచున్న నాకు సౌఖ్యమే లేదు పూర్ణేందు సదృశవదను - డైన యాతని నెడబాసి నట్టి నాకు 1310 మదిని సతతము రామ రామా యటంచు - తలచి పలుకుల నయ్యదే పలుకుచుండి యతని యనురూపకథలనే యర్ర మదియె - ఇట్టు గాంచుచు నుండుదు నట్టు విందు నేడు మది నొదవిన వానినే తలచుట - తద్గతాఖిల భావ బాధ పడుచుంటి నెపుడు నాతనినే విచింతించుచుండి - యట్లై కాంచుచు నుండుదు నట్టు విందు

• తలచుచున్న దిది మనోరథమ్మె యగును - అయిన బుద్ధి వితర్కింతు నదియునేను ఏదిహేతువా దానికి లేదు రూపు - పల్కు నితడు సువ్వక్త రూపమున నాకు 1313 (ప్రణతి వాచస్పతికిని సవాసవునకు - నా హుతాళనునకును స్వయంభువునకు నీత డీ వనౌకసుడు నాయెదుట నాడి - నదియు నన్యథా కా కట్లె యగును గాత 1314 అతడు డిగ్గి వచ్చి యవనీజమున నుండి - పగడపు జగడంపు మొగమువాడు వినయ భరిత రుచిర వేషుండు కృపణుండు - (ప్రణతి సల్సి చేర వచ్చి యుండి1315 హనుమ సీత నామె వృత్తాంత మడుగుట ఆమె కిట్టులనియె నా మహాతేజుండు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు కేలు దోయిలించి కీలించి శిరమున - మధుర వచనములను మైథిలికిని 1316 నీవు నెవత్తె వొక్కొ నీరేజ దళనే(త్ర - క్షిష్టకోశవాస వేస్టితవయి యుర్విజాత శాఖ నూతగా గైకొని - ఓ యనిందిత నిలుచుంటి వీవు 1317 ఏల నీదు కనుల జాలు వారుచు నుండె - సలిల ధార శోక సంభవమ్ము సలిల బిందు సమితి తెలి దమ్మిరేకుల - వలన చెదరి పడెడు పగిది గాగ 1318

శీ రామానుజ రామాయణము కేష్‌

అమరులందు నసురులందు గంధర్వుల - యందు దైత్యులందు యక్షులందు పన్నగాళి యందు కిన్నరులందునే - నాదు వెవరు శోభనాంగి నీవు 1319 ఎవర వౌదు వొక్కొ ఈవు రుద్రులలో వ - రాననా మరుత్తులందు గాని

కాక వసువులందు గాని వరారోహ - నాకు దేవతాంగన వలె దోతు 1320 పాసియుండి కుముదబాంధవునకు విబు - ధాలయమ్మునుండి రాలిపడిన చుక్కలందు మేలిచుక్క రోహిణి వాక్కా - మేలిగుణములెల్ల మెరయు నామె వెవర వాదు వొక్కౌ ఈవు నోకల్యాణీ - ఓ యనింది తామలాయతాక్షీ 1321 కనలువలన గాని కాక మోహమ్మున - నైన నా వసిష్టమౌనిపైన _

రోసముంగొనిన యరుంధతి కల్యాణి - వైన కావుగాదె యసితనయన 1322 ఏడ్చు దాన వెవ్వ డీలోకమున నుండి - ఇంక నొక్క లోక మేగినతడు

తనకు నెవ్వడొక్కా తనయుడో తండ్రియో - సోదరుండొ పతియొ సూక్మమధ్య అడలి యేడ్భు చుంట కడు నూర్చుచుండుట - నుర్వితలము దాకు చుంట గూడ తలచువాడ దేవతవుకావు నీ వంచు - రాజ లక్షణముల రాజిలుటను 1324 అవియె కానవచ్చు నట్టి వా యొరపులు - నా సులక్షణమ్ము లగుపడు నవె పట్టుమహిషివౌదు పార్టివేంద్రునకును - రాజకన్యవని తలంతు నేను 1325 బలిమి రావణుండు నల జనస్టానమ్ము - నుండి యపహరించి యొకట దెచ్చి

నట్టి సీత వీవు నగుదొ భద్రము నీకు - నదియు జెప్పునాకు నడుగుచుండ 1326 కానవచ్చు నెట్టుగా నీదు దైన్యమ్ము - మరియు రూపము నతిమానుషమ్ము

తపము తోడ గూడి తనరు వేషము దాన - నీవు రాజమహిషివే ధ్రువమ్ము 1327

సీత తన వృత్తాంతము చెప్పుట

అమె యాలకించి యాతని పల్కులు - రామ క్రీర్తనమున నామె హర్ష

మంది పల్కె నిట్టులంచు వైదేహి దు - మాశ్రితుండగు హనుమంతు తోడ 1328 అవని రాజసింహు లందు ముఖ్యుడు విది - తాత్ముడైన దళశరథాధిపునకు

శత్రుసైన్య నిచయ సంప్రతాసికి కోడ - లౌదు నేను వాన రాగ్రగణ్య 1329

116 సుందర కాండము కూతురన్‌ జనకునకును నే విదేహదే - శాధినాథునకు మహాత్మునకును పేరు సీత యనెడు పేరిటి దాన ధీ - యుతుడు రామునకును సతినినేను. 1330 పదియు రెండు నేండ్ల పాటు నే నచ్చట - రాఘవేశు మందిరమున మాను షమ్ములైన భోగ సమితి ననుభవించి - కోర్కులెల్ల తీర్చు కొనుచు నుంటి. 1331 అందు పదియుమూడు నగునేట నిత్వాకు - నందను యువరాజ్యమందు నిల్ప పార్టవోత్తముం డుపాధ్యాయులం గూడి - నెరపగ నభిషిక్తి దొరకొనియెను 1332 జనపతియు నతండు సంభారముల రాఘ - వాభిషిక్తి కేరు పరచుచుండ నధిపు దేవిశైక యను నామె భర్తతో - పలికె నిట్టులంచు పలుకు లివియు. 1333 (త్రావరాదు నాకు నేవియు తినరాదు - భోజనమ్ము నింక పూట పూట ఇదియె యింక నాదు (బ్రదుకునకున్‌ తుది - చెంద రాఘవు డభిషేదనమ్ము 133% నీవు ప్రీతి తోడ నృపతి సత్తమ మును - పాడియున్న పల్కు లవియు నెల్ల వమ్ము కాక యుండ వలయునేని యరణ్య - మునకు రాఘవుండు చనును గాక! 335 సత్య వచనుడైన జననాథు డాతండు - తలచి దేవికి వరదాన మిచ్చు టప్రియమ్ము క్రూరమైన కైకేయి వా - కృ్యమ్ము నాలకించి యందె మూర్చ 1336 అంత స్టవిరుడైన యవనీశ్వరుండును - సత్యధర్మ మార్గ సంస్రితుండు నలఘు తర యశస్వి యౌ జేష్టపుత్రున - కేడి యడిగె రాజ్యమి మ్మటంచు. 1337 (శ్రీయుతుం డత డభిపిక్తి కన్నను ప్రియ - తరమటంచు తనదు తండ్రి పల్కు పూని తన మనమ్ము లోన తొల్లింటనే - స్వీకరించె నతడు వాకు తోడ 1338 ఇచ్చు చొప్పుగాని పుచ్చుకొనగ రాదు - ఆడరా దొకింత యప్రియమ్ము (బదుకు హేతువైన పట్టునైనను రాఘ - వేశ్వరుండు సత్యవిక్రముండు 1339 ఆతడున్‌ మహ్నార్షమౌ నుత్తరీయముల్‌ - విడచి పుచ్చివైచి విపుల యశుడు మనసుతోడ రాజ్యమును వీడనాడియు - నమ్మ కతడు నన్ను నప్పుజుప్పె 1340 అట్టి దాన నేను నతని కన్నను ముందె - బయలు దేరియుంటి వనికి నేగ వాని బాసియున్న దానికి నాకైన - స్వర్గవాసమైన చవి గొలుపదు 1341

(శీ రామానుజ రామాయణము 117 ముందు గానె మిత్ర నందనుడౌ మహా - భాగుడౌ సుమిత్ర పట్టి దైన నగ్రజన్మువెంట యాత్రార్హమై ద్రుమ - చీర భూషితు డయి చేరవచ్చె 1342 ఏము నట్టివార మీశు నాదేశము - తలను దాల్చి కఠినతరము (వ్రతము పూని చొచ్చినాము మున్ను గన్గానని గం - భీర దర్శనమగు విపినమందు _ 1343 అట్టులుండ దండకారణ్యమున నమి - తౌజసుడగు నట్టి యతని భార్య నన్ను నపహరించి నాడు రాక్షసుడు దు - రాత్మకుండు రావణాసురుండు. 1344 అతడు నాకు జీవితాను గ్రహమైన - నెలలు రెండు గడువు నెరపి నాడు ఐన రెండునెలలపైన నా పిమ్మట - జీవితము పరిత్యజించు దాన 1345

(34వ సర్గ) ఆలకించి యామె యాడిన పల్కులు - హరి గణాధిపుండు హనుమ యంతే దుఃఖమునకు మించి దు:ఃఖమొందిన యామె - కిట్టులాడె నూరడించ్చు బదులు ఏను రాముదూత నేగు దెంచితిని సం - దేశము గొని నీకు దేవి యొటికు కుశలి రాముడు రఘు కులపతి వైదేహి - యాడె కౌాశల మ్మటంచు నీకు 1347 ఎవడు (బ్రహ్మమస్త మెల్ల వేదమ్ములు - నెరుగు వేదవిదులకెల్ల మేటి రాము డాతడు దశరథ సూతి యో దేవి - యాడె కౌశల మ్మటంచు నీకు 1348 లక్ముణుం డతం డలఘు తరతేజుండు - నెనరు ననుచరుండు నీదు పతికి శోక తప్పు డతడు నీ కభివాదమ్ము - చేసి యున్న వాడు శిరసువంచి 1349 ఆలకించి దేవి యా నరసింహు లి - ర్వుర కుశలము నంతలోనె యౌోమె ప్రీతి నెల్ల యొడలు వెలయ సంహృష్టయై - యంత నిట్లు పల్కె హనుమ తోడ1350 కానుపించు నాక్కుకల్యాణ గాధయౌ - గాదె యిదియు లౌకిక మ్మటంచు (బ్రదికి యున్న పడయవచ్చు నానందమ్ము - నరునకేండ్లునూరు జరుగనైన _ 1351 సీత హనుమంతుని రావణుడని భ్రమించుట ఆమె చెంత కరిగి నంతనే యాతండు - నద్భుతంపు ప్రీతి యుద్భవించె నమ్మికొదవినంత నెమ్మది నాండారు - తోడ మాటలాడ దొడగి నారు 1352

118 సుందర కాండము ఆలకించి యామె యాడిన పల్కుల - హరిగణాధిపుండు హనుమ శోక దీనయ్రైన యామె జానకి చెంతకు - జీర మెల్ల నేగుదేరుచుండె 1353 ఎంత కెంతగాగ చెంతకు హనుమంతు - డతడు జరుగు చుండె నామె జేర నంత కంతగాగ నాతడు రావణుం - డన్న శంక సీత కధికమయ్యె 1354 అయ్యొ ఛీ యిదెల్ల నయ్యె దుష్కార్యము - చెప్పుకొంట యిదియు నిప్పు డేను మారు రూపు దాల్ఫి చేర వచ్చిన వాడు - వీడు రావణుండు వాడె సూపె. 1355 ఆ యశోక శాఖ నా శోకకర్శిత - యామె విడచి పుచ్చి యంత నటనె అవని తలము మీద నా యనవ ద్యాంగి - చేరి యా యెడలనె కూరుచుండె. 1356 హనుమ యైన గాని యామె దు:ఖార్తను - భయ విమోహితయగు వనిత గాంచి వందనమ్ము మహిత బాహుడు కావించె - నంత నామెకు జనకాత్మజకును వాని నామెత్టైన భయపరిత్రస్తయై - కన్ను లెత్తి మరల గాంచలేద 1357 వందమానుడైన వాని నాతని గాంచి - జనకసుత శశాంక సదృశవదన నిడుపు మీరు నూరు విడిచి యిట్టనియెను - వల్ల్గునిస్తనమున వానరునకు_ 1358 మాయనూనన్సి యున్న మాయావివా నీవు - స్తయము రావణుండ వౌదువేని ఒదవ జేయు చుంటి వుద్దవిడిగ నాకు - నుమ్మలికము నదియు నాొప్తుగాదు 1359 క్‌ స్యయమైన రూపు విడనాడి మును పరి - (వ్రాజు కాకతి కనుపట్టు బేసి నాకు కానుపించినావు జనస్టాన - మందు రావణుండ వతడ వీవె 1360 ఉపవసించి చిక్కి యున్న దానిని దీన - యామినీచరేంద్ర కామరూప ఉడుకుచున్నదాని నుడికించు చున్నావు - నుద్రవిడిగ నదియు నాప్పుగాదు 1361 అట్టు గాక యిదియు నట్టు కానే కాదు - ఏను మదిని సంశయించి నట్టు లుల్లమందు నాకు నుద్భవించెను ప్రీతి - నిను కనుల గాంచు చున్న యంత 1362 ఈవు వచ్చి యుంటి వేని రాముని దూత - వగుచు నీకు భద్రమగును గాక అడుగు చుంటి నిన్ను హరిసత్తమా రామ - కథ యటన్న ప్రియముగాదె నాకు 1363 వానరేంద్ర నీవు వాకొనుమూ నాకకూ-గ్లూర్చు నట్టి రాము గుణము అవియు కొల్లగొనెదు నాదు నుల్వమ్ము నో సౌమ్య -పేట్రై దరి ప్రవాహ మెట్టు లట్టు 1364

శీ రామానుజ రామాయణము 119 ఆహ కలను గనుట నందు సౌఖ్యము గెల్వ - గంటి నేను పెద్దకాలమునకు ననిచిపుచ్చ రాఘ వాన్వవాయుడు వనెౌ - కసుని గంటి నన్న కన్నులార 1365 ఏను స్వప్న మందె యైన వీరుని రాఘ - వాన్వవాయు లక్మణాభియుక్తు గాన నగున యేని నేను గూలకయుందు - నీసు గొనియెస్వప్పమేని నాకు 1366 ఏను తలతు స్వప్న మిది కాదటంచును - స్వప్న మందు గాంచ వానరు నిక నలవిగాదు పడయ నభ్యుదయము నాకు - నంద నయ్యెగాదె యభ్యుదయము 1367 చెలగి యుండు నొక్కొ చిత్తమోహ మ్మిది - వాతగతియ్యు కాగవచ్చు నిదియు నొక్కటన్‌ వికార మున్మాదజమ్మైన - నింక నొక్కట మృగత్నష్టికయును. 1368 ఉన్మదమ్ము కాకయున్నచో నింక ను - న్మాద లక్షణమ్మై గాదె మోహ మెరిగియున్న దాన నేను నన్నునునైన - నీ వనౌకునైన నెరిగి యుంటీ 1369 ఇట్టు అంచుసీత యెన్నియో విధముల - మంచి చెడ్డ లెడద నెంచి చూచి కామరూప మహిమ కల్మి రాక్షసులకు - రాక్ష సేశు డని తలంచె నతని 1370 ఇట్టి రీతి నిశ్చియించి యప్పుడు బుద్ది - యా తనుతర మధ్య సీత తాను బదులు పలుకకుండె వానరవరునితో - జనక మానవేశతనయ యంత 1371 హనుమ సీతనూరడించుట సీత తలచుచున్న దాతండు నెరిగియు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు చెవుల కింపు మీర జెలువారు పలుకుల - హర్షమొందజేసె నామె నపుడు 1372 అతుల కాంతిమంతు డాదిత్యునట్టులు - జనుల కనుల కించు చంద్రునట్లు సర్వలోకమునకు చక్రవర్తి యతండు - దేవు వైశ్రవణుని తెరగు వాడు 1373 విక్రమమ్మువలన పెంపు మీరిన వాడు - విపుల కీర్తిశాలి విష్ణు నట్టు సత్యవచనుడు న్నిసర్లమధురభాషి - వరబ్బహస్పతి భగవానునట్టు 1374 శుభద రూపశాలి సుభగుండు ,శ్రీ, శాలి - రూపు గోన్న సుమళరుండు వోలె వలసినెడల కనలువాడు ్రహర్తయు - నవని (్రేష్టుడున్‌ మహా రథుండు 1315

120 సుందర కాండము అఖిల లోక మే మహాత్ము బాహుచ్చాయ - నాశ్రయించియుండు నతని రాఘ వాన్వవాయు రాము హరిణ రూపమ్మున - నాశ్రమమ్మునుండి యవలి కీడ్చి యెవరు లేక యుండ నెత్తుక పోయిన - వాడు తత్పలమ్ము పడయ గాంతు. 1376 అచిరకాలముననె యనిలోన రావణు - పొవకార్చు లట్టు (ప్రజ్వలించు రోష సం(ప్రయుక్త భిషణాశుగముల - చంప నున్న వీర్యశాలి యతడు పంప వచ్చి యున్నవాడ దూతను నేను - వచ్చి నాడ నీదు పజ్జ్ఞ కిటుకు 1377 త్వద్వి యోగ దుఃఖ దళితుడౌ నాతండు - ననియె కౌశల మ్మటుంచు నీకు నట్లె లత్మణుండు నా సుమిత్రానంద - వద్దనుండు నైన ప్రబల తేజు డలఘు బాహు డాత డభివాదమొనరించి - యనియె కౌశలమ్మటంచు నీకు 1378 దేవి రాఘవ వసుధేశు మిత్రుండు సు - (గ్రీవు డనెడు వాడు కీశవర్యు డధిపు డఖిల వాన రాగ్రగణ్యుల కాత - డనియె కౌశల మ్మటంచు నీకు 1379 నిన్ను దలచుచుండు నిత్యమ్ము సు(గీవు - లత్మణు గెడగూడీ రాఘవుండు భాగ్యవళత సీత (బ్రదికి యున్నావు రా - కసుల కొదిగి యున్నగాని నీవు 1380 ఈవు నచిరముననె వీశ్షింతు రాముని - అవ్మణున్‌ మహా బలాఢ్యువైన మహిత వానరగణ మధ్యమ్ము నందు సు - (గీవ్లు నమితతేజు కీశ పతిని 1381 సుదతి నేనునైన సు(గ్రీవ సచివుండ - వానరుండను హనుమాను డనగ నూర్మిమాలియా మహోదధిలంఘించి - నగరి లంక జొచ్చినాడ నేను 1382 అడుగు పెట్టి మూర్తమందు దురాత్మకు - డైన రావణుడను దానవునకు నిన్ను గాంచవచ్చి యున్నవాడను నే ప - రాక్రమమ్మునే సమా(శ్రయించి 1383 కాను నేను దేవి కానట్టి వాడ నీ - వెట్టు లెంచుచుంటి వెడద నన్ను ఈవు విడచిపుచ్చు మీ విశంక యిదెల్ల - అవధరింపు మేను నాడు పల్కు _ 13884 (35వ సర్గ) ఆలకించి సీత యా రామకథయును - వానరర్షభుండు పల్కిన యది మధురములును సొంత్వమయములౌపల్కుల - పల్కె నిట్టులంచు వాని తోడ 1385 ఏడ నీకు రాముతోడి సంసర్గము - నీవు లక్మణునెటు లెరిగియుంటి వానరులకు నరులైన సమాగమ - మదియు నెట్టులాక్కా అలవడియెను. 1386

శీ? రామానుజ రామాయణము 121 ఈవు చెప్పు గురుతులేవా రామునకును - లక్మణునకు వానరా గ్రణ్య అవియు నెల్ల చెప్పుమా వివరమ్ముగా - నుమ్మలికము నాకు (గ్రమ్మకుండ 1387 ఆత డున్నయునికి యది యెట్టిదో రాము - రూపమదియు నింక నేపగిదిదా ఎట్టులుండు నూరు లెట్టుండు బాహువుల్‌ - నుడువు మెట్టు లక్మణునకు నైన హనుమ రాముని గుణరూపములను వర్ణించుట

పల్కి నిట్టు లంచు వైదేహ తనయయు - హనుమ యతడు మౌరు తాత్మజుండు పలుక మొదలు కెనియె కలరూ పదెల్లను - రాఘవాన్వవాయు రాము గూర్చి 1389 ఎరిగి యున్న దానవేగద వైదేహి - నా యదృష్ట, మడిగినావు నన్ను

భర్త యున్న యునికి పద్మపద్రాక్షి ల - క్మణునిగూర్చి యైన గాని యట్లె 1390 గురుతు లేవియో రఘూద్వహునకునైన - లక్మణునకు నేవి లకణములొ

అరసి యున్నవాని నాయత లోచనా - అవియు నేను పల్క నాలకింపు 1391 నలిన దళ విశాల నయనుండు రాముండు - అఖిల సత్త్వచిత్తహారి యతడు | తరుణ రుచిర రూప దాక్షిణ్యకలితుండు - సత్కుల ప్రసూతి జనక తనయ 1392 తేజమున నతండు తిగ్మాంశునకు సాటి - యుర్వితోడ సాటి యోర్మి పేర్మి (త్రిదశగురుని సాటి ధీవిశేషమ్మున - నమర నాధు సాటి యశము నందు. 1393 జీవలోక రక్ష సేయువా డాతండు - స్వీయ జనుల రక్షసీయు వాడు

స్వీయ వృత్త మట్లె స్వీయ ధర్మమ్మును - రక్షసీయు నా పరం తపుండు . 139% రొము డీ జగమున భామినీ నాల్లువ - ర్షముల ధర్మములను రక్షసేయు

మనుజ లోకమందు మర్యాద లొనరించు - వాడు నెరప జేయువా డతండు. 1395 తద్ద యర్చితుండు తాను నర్చిష్మంతు - డెపుడు బ్రహ్మచర్యమే వ్రతముగ

నుండు సాధుజనుల యుపకృతు తెరుగును - కర్మసంప్రచారమర్మ మెరుగు 1396 విశదనయన రాజ విద్యావినీతుండు - బ్రాహ్మణులకు నెపుడు పరిచరించు

(శ్రుతము గల్గువాడు ధృతిశీల వంతుండు - వినయ శాలి రిపుతపను డతండు 1397

నియతిమై యజుర్వేద వినీతు డతడు - వేద విదుల సుపూజల వెలయు వాడు చాపవేదము వేదముల్‌ సాంగముగను - నిష్టమెయి నభ్యసించిన నిపుణు డతడు 1398

122 సుందర కాండము ఆయ తాంసుడున్‌ మహా బాహు డాతండు - కంబు కంధరుండు కమ్ర ముఖుడు గూఢ ఇిదత్రు డతడు గాఢ తామ్రాత్సుడు - జనులు దేవి రాము డనెడువారు. 1399 దుందుభిస్వనమ్ము దొరయు నెలుగువాడు - స్నిగ్రవర్షి శౌర్యశీలి యతడు సమ వపుం డతండు సమ విభక్తాంగుండు - పరగుచుండు శ్యామవర్ణ మూని 1400 (త్రిస్టిరుం డతండు (త్రిప్రలంబుండును - త్రిసము డున్నతుండు (త్రిస్టలముల నాత డగు త్రితామ్రు డట్టె త్రిస్నిస్టండు - వెలయ మూట కడు గభీరు డెపుడు (త్రివలి సంయుతుండు కత్ర్యవనతుండును చతు - ర్వ్యంగుడున్‌ (త్రిశీర్షవంతుడున్‌చ తుష్కలుండు మరి చతుర్లేఖుడున్‌ చతు - పష్కిష్కు. డతడు నాలుగింట సముడు పదియు నాల్గు జతలు పరగుసమమ్ములై - నాల్గు దంస్ర్రలొప్పు నాల్గుగతుల నడవడియు మహోస్టనాసుడు స్నిగ్రపం - చావయవుడు నాయ తాష్ట్ర యుతుడు దళ బృహ దవయనవుడు దళపద్ముడున్‌ మూట - విరివి గలడు రెంట వెల్లనౌ న తడు షడున్న తుండు తనుత తొమ్మిది యొప్పు - మూట పెంపు రాఘవుండు గూర్చు సత్యధర్మపరుడు నైశ్చర్యయుతుడు - సం(గ్రహాను[గ్రహ రతుండు సంతతమ్ము దేశకాల విభాగముల్‌ దెలిసినతడు - నఖిల లోక ప్రియం వదు డైనవాడు 1405 అతని మారు తల్లీ సుతుడు తమ్ముండు సౌ - మిత్రియనగ నోట మెరుగనతడు ఆకృతిన్‌ గుణముల ననురాగముననైన - నన్నరీతి దోచు నట్టి వాడె 1406 వారిరువురు మానవ వ్యా[ఘులు త్వదీయ - దర్శనమ్మునకయి తహతహమెయి వెదకుచున్నవారు పృథ్వీతల మెల్ల - చేర వచ్చి కూడినారు మమ్ము 1407 నిన్నా వెదకు లాడు చున్నవా రిర్వురు - నుర్వి కలయ దిరుగు చున్నవారు కాంచినార లెదురుగా మృగాధీశ్వరు - నన్న తొలగద్రోచి నట్టివాని 1408 బుశ్యమూక భూధరేంద్ర పృష్టమ్మున - బహుళ పాదపచయ బంధురమున (భ్రాతృభీతి నార్తిబడిన సు(గ్రీవు గూ - ర్ఫున్న వాని నించురూపువాని 1409 పూర్వజుండు రాజ్యముననుండి దిగద్రోసి - నట్టివాని వానరాధి నాథు సత్యసంగరు డన జనెడు సు(గ్రీవుని - పరిచరించుచుండు వార మేము 1410

+&ీ/ రామానుజ రామాయణము 123 అంత చీర వసనులౌ వార లిర్వురు - ధనువు లుత్తమములు దాల్చియుండి బుశ్యమూక భూధరేంద్ర రమ్యాటవీ - దేశమునకు నరుగు దెంచి రపుడు 1411 మహిత ధన్వులైన మానవ వ్యా(ఘ్రులు - వారి గాంచి ప్ల్రవగవరు డతండు భయ విమోహితుడయి పాయంగనుర్‌కె నా - పర్వతేంద్ర శిఖర పదమునుండి 1412 అంత నతడు శిఖర మద్దాని మీదనే - పాదు కొన్నవాడు వానరేంద్రు డా యిరువురి చెంత కరుగ బుత్తెంచెను - సత్వరమ్ముగాగ జనగ నన్నె 1413

• వారి ప్రభుల మానవవ్యా[ఘులన్‌ రూప - లక్షణాభియుక్తులైనవారి దరిసి నాడ నే కృతాంజలి నగుచు సు - (గీవ్ను డాడిన నుడు లావటించి 1414 తెలిసి కొన్న పిదప కలరూపఫు వారలు - నా యెడలను నెరపినారు ప్రీతి పురుషపుంగవులను మూపుపై నెక్కించు - కొని యచటకు నేను గొంచుబోతి 1415 వారిరువుర నెరుక పరచితి నున్నట్టు - హరి వరేణ్యునకు మహాత్మునకును వారి కొండొరువుల వలన ముచ్చటలాడ - మిక్కుటమ్ముగాగ మక్కువాయె _ 1416 పిదప వారిరువురు (ప్రీతి సంసన్నులౌ - వానరేశ సర్వమానవేశు తెరుగ జెప్పి కొనుట జరిగినవృత్తమ్ము - లొండారువులు పడసి రూరడింపు 1417 ఆత డూరడించె నంత సుగ్రీవుని - లక్ష్మణాగ్రజుండు రాఘవుండు అన్న ప్రబలతేజుడౌ వాలి పడత్‌కై - పారద్రోలి నట్టి వాని వాని 1416 అందు మీద రాము నక్షిష్టకర్ము శో - కమ్ము నీవు పోవ గల్లినయది లక్మణుండు వానరాధీశ్వరునకు సు - (గ్షీవునకు నపుడెరిగించె తాను 1419 ఆలకించి వానరాధి నాథు డతండు - పల్కు లక్మణుండు పల్కినయది యపుడు ని(స్ప్రభుడుగ నాయె నత్యర్థము - (గ్రహము పట్టి నట్టి గ్రహపతివలె 1420 అంత నీదుమేన నలరారు చుండెడి - యాభరణ నికాయ మదియునెల్ల అసురు డెత్తికొన్నుము నరుగుచుండగ నీవు - వసుధ మీద పారవైచినయది 1421 హరిగణాధిపతులు హర్షమ్ముమీరగా - వాని పట్టుకొంచువచ్చి యటకు కానుపించి రవియు కాకుత్టునకు నీవు - నరిగియున్న దారి నెరుగరైరి 1422

కే2ై4ీ సుందర కాండము ఏను నటకు గొంచునేగుదెంచిన యవి - రామునకు నొసంగి రపుడు వాని నవియు నులివు మీర నవక్షీర్ణ మయ్యెను - ఒడలు మరచి యతడు పడినయంత 1423] హనుమ రాముని శోకమును తెలుపులు దర్గ్శనీయములగు తావకాభరణమ్ము - అవియు నంకపీఠి నమరిచికొని దేవరయగు నతడు దేవప్రకాశుండు - పల్లటిల్టుచుండె పలు విధముల 1424 కాంచుచుండ వాని కడునేడ్చు వానికి - పాటపాటు దిగులు పడు నతనికి దాశరథికి మిగుల దరికొల్పుచుండెను - ఉమ్మలంపు చింగలమ్ము నెడద 1425 చేర్చి యుండె మేను చిరకాల మతడు దు: - ఖార్తుడైన యా మహాత్మకుండు ఏనువైన నెన్నియేని పల్కులను లే - బట్టినాడ మరల బెట్టిదమున 1426 అరసి వానినెల్ల నా మహాబాహుండు - వాని జూపి చూపి పాటు పాట రాఘవుం డతండు లత్మణుతోడ సు - (గ్రీవునకు నవి యెరిగించె చక్క 1427 ఆర్యురాల నిన్ను నతడు కాంచకయుంటు - పరితపించున్నవాడు రాఘ వుండు నెప్పుడున్‌ మహోజ్వ్వలాగ్ని గలట్టి - యగ్ని పర్వతమ్ము నట్టి రీతి 1428 "నీ నిమిత్త మాతనిన్‌ మహాత్ముని రఘు - వరు ననిద్రయు వలవంత చింత యుడుకు లెత్తజేయు చున్నవి యగ్బ్యగా - రమ్ము మాడు నగ్ని క్రమముగాగ 1429 నిన్ను గాంచకున్న నెగులున రాముండు - నుద్దవిడిగ కుదుపు నాందుచుండె ముమ్మరముగ నున్న భూమికంపమ్మున - నలఘుతర శిలోచ్చయమ్ము నట్టు 1430 చారుతరములైన యారణ్యభూములు - పారుచున్ననదులు ప్ర(స్రవణము లెన్ని తిరిగిర్చైన నింపు నొాందకయుండె - నిన్నుగాంచకుండి వృపతనూజ _ 1431 మరి యి కట్టివాడు మనుజ శార్జూలుడు - రాము డొందు సత్వరమ్మ నిన్ను హతమొనర్చి రావణాసురు బంధుమి - (త్రాన్వితమ్ముగ జనకాత్మజాత 1432 అపుడు గూడి యిర్వురా రామ సు(గ్రీవు - లాచరించిరి సమయమ్ము తారు వాలి నతని నేల గూల నేయుటకును - అట్టె నిన్ను వెదకి యరయుటకును. 1433 అంతవీరులైన యా కుమారుల నిరు - వురను గూడి యతడు హరివరుండు దరియ నరుగుదెంచి తాను కిష్కింధకు - నేల గూల్చినారు వాలి ననిని 1434

(శీ/ రామానుజ రామాయణము [25

అట్టు హతమొనర్చి యతి శీఘ్రుముగ వాలి - రాఘవుండు సంగరమ్ములోన సర్వ బుతహరి విసరముల కెల్ల సు - (గీవు నధిఫుగ నానరించినాడు 1435 ఐక్య మదియు నొాదవ నాయెను రామసు - (గీవులకును మున్ను దేవి యిట్లు నను నెరింగి కొనుము హనుమంతు దడనగను - వారి దూత నిటకు వచ్చితి నని1436 స్వీయ రాజ్య మట్టు చేకొని సు[గీవు - డంత బిలువనంపి హరివరులను

నిన్ను గూర్చి పంపి యున్నాడు వారల - పది దిశలకు మహిత బలయుతులను 1437 అట్టుగా మహొజుడైన సు(గీవుని - వానరాధినాథు నానతి గొని పర్వతేంద్ర సన్నిభాకారు లవనిపై - బయలుదేరి రన్ని వైపులకును 1438 అంతమంది వెదకులాడుచు సు(గ్రీవు - నాజ్ఞతలను దాళ్ళి యాతురులయి తిరుగుచున్నవారు ధరణీతల మెల్ల - వానరాళి తక్కువారు నేము 1439 ఆంగదుడను నాత డైశ్వర్యవంతుండు - వాలి సుతుడు మహితబలుడు బయలు వెడలె నంతటన్‌ కపివ్యా[ఘ్రు డతడు ము - ప్పాళ్ళబలము చుట్టిబలసి నడువ 1440 తుంగ వింధ్యపర్వతోత్తమమున మాకు - దారి తప్పినట్టివారలకును

బిట్టు శోక మలమి నట్టివారికి నహో - రాత్ర గణము లరో రాజపుత్రి 1441 కనుక నట్టిమేము కార్యనైరాశ్వమ్ము - కతన గడువు మీరి గడచు కతన వానరాధిపునకు భయమొందు కతనను - పూని నాము ప్రాణములను విడువ 1442 వెదకులాడి యెల్ల విపిన దుర్గమ్ముల - పర్వతముల నేటి పట్టులందు

దేవి యున్న యెడయు తెలియగానేరక - పూనినాము ప్రాణములను విడువ 1443 అరసి ప్రాయోపవిష్ట్రులైనట్టి వారి - సర్వవానర పుంగవ సంఘములను

ముమ్మరంపు శోక్షార్గవమున మునింగి - యంగలార్చె కుమారు డా యంగదుండు నీవు కానరాక పోవుట వైదేహి - యాట్లై వాలి వధమునైనగాని

వానరులము మేము ప్రాయోపవేశమ్ము - పూనుటయు జటాయు బ్రుంగుటయును అధిపు నాజ్ఞయెడ నిరాశులమై చావ - గోరు మాకు నట్టివారలకును

కార్య హేతువైన కరణిని జనుదెంచె - శకుని మహిత వీర్యశాలి యొకడు 1446

126 సుందర కాండము హనుమ సంపాతి యుపకారము నెరిగించుటు (భ్రాత యతడు గృ(ధ్ర రాజేంద్రునకును సం - పాతి యనెడు గృధ్రవల్లభుండు (భ్రాతృవధము విన్నవాడయి కనలుమై - నీ వచనములన్‌ వచించెనపుడు 11447 ఎవని చేత జిక్కి యీల్లె నా తమ్ముండు - నేల నెచట నతడు గూలినాడు ఇదియు నెల్ల మీర లెరిగింప వేడెద - వానరవరులార నేను నింక 1448 అంగదుండు నుడీవె నాతవికిని జన - స్థానమున మహావధమ్ము గూర్చి యసురభర్త భీకరాకారు పాలిట - నిన్ను గూర్చి యున్న దున్న యట్లు 1449 ఆలకించి యా జచాయువధ మరు - ణాత్మజుండు దు:ఖమందె నతడు ఉన్న దాన వీవు నోవరారోహ రా - వణుని యాలయమున ననియు బలికి 1450 (ప్రీతి వర్రనముగ వెలయు నా సంపాతి - యాడు పల్కు లవియు నాలకించి యంగదుండు నాదియౌ మేము నటనుండి - వేగముగను బయలు వెడలినాము వింధ్యనుండి బయలు వెడలి చేరితిమి సా - గరము నుత్తరంపు దరికి మేము కొంచ నిన్ను నుత్సహించినవారము - కాంచి హృష్టి తుప్పి కపులమెల్ల 1452 అంగదుండు నాదియౌ వారలెల్లరు - నొడ్డు దరికి జోరియున్నవారు భయమునొంది మిగుల పడసిరి చింత నిన్‌ - గాంచునందుకు తమకించువారు 1453 పిదప సాగరమ్ము వీక్షించి క్రుంగుచు - నున్న ప్లవగసేన కొదవి నట్టి తీభ్రమౌ భయమ్ము దిగ దోచి నేనును - యోజనములు నూరు నురికినాడ 1454 రాఖసాకులమగు లంకలోనికి (బ్రవే - శించినాడ నే నిశీధమందు కాంచి యున్నవాడ కన్నుల రావణు - నుమ్మలమున మున్లియున్న నిన్ను కేత55్‌ ఎరుగ జెప్పినాడ నిది నీ కనిందితా - జరిగినదియు నెల్ల జరిగి నట్టు లింక మాట లాడు మీవు నాతో దేవి - రాయబారి నేను రామునకును 1456 హనుమను తన్నిరింగించుకొనుట అట్టు రాఘవునకునై పూన్కిమై నిట - నిన్ను గూర్చి వచ్చి యున్న నన్ను నెరిగి కొనుము దేవి ఈవు సు(గ్రీవుని - సచివుడైన పవన సంభవుడను కైతక?

శీ రామానుజ రామాయణము 127 కుశలియౌను నీ కకుత్స్ట కులీనుడు - నఖిల శస్త్రభృద్వరాగ్రణ్యు డమరియుండె గురుని యారాధనమ్మున - లక్ష్మణుండు నా సులక్షణుండు. 1458 అతడు వీర్యవంతుడాౌ నీదుభర్త హి - తమ్మునందు దేవి తగులువడిన నేను నొక్కరుండనే వచ్చి యుంటి సు - (గ్రీవు పల్కు నెడద గీలుకొల్సి. _ 1459 ఏ ననుక్రమించి యీ దక్షిణపు దిశ - కరుగు దెంచితి నసహాయుడనుగ కోరు రూపమూని (క్రుమ్మురువాడనై - నెమకగోరువాడ నీదు దారి 1460 నీవు కానరామి నెగులున పొగిలెడి - ప్లవగ సైన్యములకు భాగ్యవళత దొలగ ద్రోయువాడ దు. ఖమ్ము నేను నీ - చెంత కరిగియుంట చెప్పినంత 1461 భాగ్యవశత నాదు పాథోధిలంఘన - కా దిదియు నిరర్రకమ్ము దేవి పడయువాడ నేను భాగ్యవశమ్మున - నిన్ను గాంచినాడ నన్న కీర్తి 1462 రాఘవాన్వయుం డలఘు వీర్యు డటుపైన - త్వరిత గతిని నిన్ను పడయువాడు రాత్షసాధిపుడగు రావణుని సమి(త్ర - బాంధవమ్ము గూల్చి బవరమందు 1463 మాల్యవంత మనగ మైథిలీ పాలుపారు - గిరియె యుత్తమమ్ము గిరులకెల్లి అరుగు చుండె తాను నటనుండి గోకర్ణ - గిరివరమ్మునకును కేసరి హరి 1464 అతడు నాదు పిత మహాకపి దేవర్షి - వరుల వలన నాజ్జ బడసి యుండి వార్ది చెంత పుణ్య తీర్దమ్మునన్‌ శంబ - సాదను డనువాని జంపివైచె 1465 ఆ హరీంద్రు క్షేత్రమందు నో మైథిలీ - వాయు సంభవుడగువాడ నేను నంది నాడ పేరు హనుమంతు డని లోక - మునను స్వీయ కర్మమున నె మున్ను

1466

గట్టీ నమ్ముకమ్ము పుట్టుగా వైదేహి - భర్త గుణము లేను పలికినాడ నచిరముననె రాఘ వాన్వయు డో దేవి - కొనిచను నిటనుండి యనఘ నిన్ను 1467 ఇట్లు నమ్మకమ్ము హేతువులన్‌ గొల్ప - శోక కర్మితయగు నాకి సీత విన్న గురుతులు నుపపన్నమ్ములౌటచే - నతడు దూతయే యటం చెరి. 1468 ఆ (ప్రహర్షముననె యా జనకాత్మజ - యతులమైన హర్షమంది యుండీ వ[క్రపత్మనేత్ర వారిజమ్ముల హర్ష - జనిత బాష్పములను జారవిడిచె 1469

120 సుందర కాండము ఆాాాాాటాట్‌ుం౨ంరకాండము ఆ విశాల నయన యా మోము తా(మ్రశు - శ్ఞాయతేక్షణమ్ము రమ్యతరము వెలుగు లీను చుండె తులలేని శోభతో - రాహుముక్తుడు నెల రాజు వోలె 1470 హరియె సృష్టముగను హనుమంతు డిక తక్కు - నేది గాదటుంచు నెంచె నామె ఎదప హనుమ యామె ప్రియదర్శనం గాంచి - మరల నిట్టులంచు మాట లాడె గెదియు నెల్ల నీకు నేను చెప్పితి మైధి - లేశ పుత్రి యూరడిల్టు మింక మి చేయువాడ నెటులైన చవిగొల్పు - నీకు మగుడి యింక నేను చనెదు.. 142 తపసివోదన ప్రవగ వతంసు చేత - శంబ సాదను డసురుండు చచ్చిపోవ నంతనే వాయు సంభవుడైతి సీత - వానరుడ వాని కీడు ప్రభావగరిమ 1473 (36వ సర్గ) మరల నింక తానె యురుతరతేజుండు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు పల్కె నిల్టు లంచు ్రశ్రితమౌ పల్కు - ప్రత్యయమ్ము సీత పడయు కొరకు 1474 హనుమ యుంగరము నిచ్చుటు వానరుండ నౌదునే నో మహాభాగ - దూత నేను ధీసమేతుడైన రామునకును రామనామాంకితమైన - దిదియె చూడు మంగుళీయకమ్ము _ 1475 నీకు నమ్మికకయినే గొని వచ్చితి - నా మహాత్ముడిచ్చినట్టే దిదియు నీవు నూరడిల్లు నీకు భద్రము దు ఖ - ఫలము నీకు నింక పలపలనయె 1476 కాంచుచుండి కేల్గొకొని తనభర్త - హస్తభూషణమ్ము నామె భర్త యండ కేగుదెంచి నట్టుగా జానకి - పరమమైన ముదము పడసె నపుడు 1477 ఆ విశాల నయన యా మోము తాద్రు శు క్లాయతేక్షణమ్ము రమ్యతరము వెలుగు లీనుచుండె తులలేని శోభతో - రాహుముక్తుడు నెలరాజు వోలె 1478 అంత బిడియ కత్తె యా బాల భర్షృసం - దేశమున ముదమున దేలు చుండి సుపరితుష్టయగుచు చూపెట్టి ప్రీతియు - కడు ప్రశంస సేసె కపివరేణ్యు 1479 విక్రమించినాడ వీవు సమర్దుండ - వీవు ప్రాజ్ఞుడవును నీవు వాన రాగ్రగణ్య ఇట్టి రాక్షస పద మిది - యొంటరిగనె చెనకియుంటి వీవు 1480 నూరు యోజనములమేర విస్తీరమౌ - నంబురాశిని మకరాలయమును దూకి వచ్చి గోప్పుదీకరించితి విక్ర- మ్ర శంస్యు డీవు మహితశక్తీ 1481

ఆ రామానుజ రామాయణము 129 నన్‌ ననన వానరర్షభ నిను 'ప్రాక్సత వానరు - డంచు నే నెడంద నెంచగాదె తేకయుంట భయము నీకు రావణు డన్న - నింత సంభ్రమమ్మునేని గాని 1482 అర్హుడౌదువును సమభిభాషణము సేయ - కపివరేణ్య నన్ను గదియ వచ్చి యొక్క వేళ రాఘవుడు విదితాత్ముండు - నిన్ను నిటకు ననిచియున్ననైన [1483 అంపబో డతండు నపరీక్షితున్‌ దురా - ధర్జుడైనవాడు దొశరధియు నరపి యెరుగకే పరాక్రమమ్మును తాను - నందుపైన నా సమక్షమునకు 1484

సీత రాముని కుశలమడుగుటు కుళలియేను భాగ్యవశత ధర్మాత్ముడు - సత్యసంగరుడు దశరధసుతు డ మేయ తేజుడౌ సుమిత్రాత్మ జాతుండ - తండు లక్మణుండుతానునైన 1485 కుళలియైనచో కకుత్స్ట సంభవు డింక - నుదధి మేఖల యగు నుర్వియెల్లి కనలు మీరనేల కాల్పకున్నా డాకో - ప్రళయ వేళ చెలగు వహ్నివోలె 1486 కాకయున్న శక్రీగలవారు వారలు - నిర్హరాళినైన నిగ్రహింప వాదు దు'ఇములకె లేదని యెంతును - హెచ్చు తగ్గులగుట యించుకైన 1487 బాధపడక యున్నవాడొకో రాముండు - పరితపింపకున్నవాడె యొకట పదపడి యొనరించు పనులను గావించు - చున్నవాడె పూరుషోత్తముండు 1488 సం(భ్రమమ్మునొంది జాలింబడడు కదా - పనుల తత్తరమ్ము పడడుగొదె పురుష కార్యములను పొనరించుచున్నవా - డొక్కా పార్టివతనయుం డతండు 1489 ద్వివిధమై యెసంగు త్రివిధ సాధనము లు - పాయములును గొల్పు వాడె యతడు గెలుపు గోరువాడు మెలగునే చెల్మితో - శత్రు తపను డతడు మి(త్రులెడల 1490 కూర్చు కొనెడు నొక్కొ కూరిమి చెలికాండ్ర - చేరవళత్తురాక్కొ చెల్మి కాం(డ్రు కడిమి మీరు నొక్కొ కల్యాణ మి(త్రుడై - గారవింతురె చెలికాండ్రు నతని _ 1481 పార్టివాత్మజుండు పడయగోరెడు నాక్కౌ - దేవతాళి వలన దెలపు పేర్మి ఏరు పరచుచుండునే దైవమును మరి - పురుష కారమున్‌ ప్రభూత్తముండు 1492 ఎడసి యుంట వలన నివ్వాకు నృపతి నా - యెడల నున్న కూర్మి విడువడు గద పడయజేయు నొక్కొ విడుదల వానరా - ఈ వ్యసనము నుండి యింక నాకు 1493

130 సుందర కాండము అతడు సుఖము అంద నర్జుండు నిత్య మ్మ - నర్హుడౌ నసుఖము లంద నెపుడు నొంది యుంట రాము డుత్తర దు ఖమ్ము - (క్రుంగి కూలి పోవకుండునుగడ $కివొళి కీసలాత్మజాత గూర్చి యైన సుమిత్ర - గూర్తి యైన గాని కుశల వార్త వినగవచ్చునే యభ్మికమ్ముగా నింక - భరతుగూర్చి కుశలవార్త యైన 143వ మన్నిమిత్త జనితమైన శోకమ్మున - పడయు నొక్కొ గారవమ్ము రాము డొండు తలపు లేక యుండునే రాముండు - నొడ్డు కెక్కజేయు నొక్కొ నన్ను 1495 మంత్రి గుప్తమైన మహనీయ నుక్షౌహి - ణీ ప్రమేయమౌ ననీకము కడు భయదమైన దంపువాడాకో నాకుగా - (భాతృవచ్సలుండు భరతు డతడు 492 “వానరాధి నాధుడైన సు(గ్రీవుడు - (శ్రీ, సమన్వితుండు చేరవచ్చు నొక్కొ నాకుగాగ నుక్కు మీరిన దంత - కరరుహాయుధులగు హరుల గూడీ 1439వ అస్తవిదుడు శూరుడౌ సుమి(త్రానంద - వర్దనుండు నైనవాడు లక్ష్మ తుండు నైన గాని చెండునాక్కో శర - జాలములను రావసాలళి నెల్ల 1499 కలన కతలు మీర కణకణ మండెడు - న(న్త్రృహతిని నిహతుడైన వాని రావణున్‌ సుహృజ్టైనావిష్టు నత్యల్ప - కాలముననె నేను కాంతునాక్కొా 1503 హేమ సమవర్థమౌ వాని మోమదియును - పద్మసంకాశగంధి నన్‌ బాసి నంత శోక దీనమై వసివాడు చుండదు గద - జల మణగ నెండచే సరోజమ్మునట్లు 150] రాజ్యమును విడచునెడ ధర్మాపదేశ - మునను కాల్నడ నను గొంచుపో నడవికి బాధ భయమును శోకమున్‌ బడయనతడు - గుండెలో దిటపూని తా నుందునాకా తల్లి తండ్రి గాని తక్కురున్‌ గూర్మి నన్‌ - మీరు వారు సాటి వారు లేరు వాని కేను ప్రియునివార్త యెందాక విం - దాన బ్రదుక గోరు దంతవరకు 150 అంచు దేవి పల్కు మహార్హము మధు - రార్ర మా వానరేం(ద్రుతో నాడి యిట్టు లతనియభిరామమైన రామార్ధయుక్త - వాక్కు విన నూరకుండె నా భామినియున్సు హనుమ సీతకు బదులు సల్కుట ఆలకించి సీత యన్నది భీమప - రాక్రమాధ్యుడైన యనిల సుతుడు కేలు దోయిలించి కీలించి శిరమున - పల్కె నిట్టు అంచు బదులుపల్కు _ 150;

,కీ/ రామానుజ రామాయణము 131 ఇచట నున్నదాన వీ వని రాముం డె - రుంగకుండె కములలోచన మును దాన ని న్నృతండు త్వరగ గొంపోవడు - శచిని గొంచు జనిన శక్రు నట్టు 1506 ఏను చెప్పు నాలకించిన యంతనే - వేగ రాఘవుండు నేగుదెంచు గూరుచుకొని తోను గొప్పసైన్యమ్ము హ - రృక్ష యూథ సంకుల తమమ్ము 1507 కలచ రొని యట్టి కడలిని సంస్తంభి - త మొనర్చి శర వితతులు బరపీ శాంత సర్వ రాక్షసమ్ము కాకుత్స్కుడు - నెరపువాడు అంక పురవరమ్ము 1508 అచట మృత్యువునకు నడ్డమ్ముగా వచ్చి - యసుర జనుల గూడి యమరులెల్లి పాదు కొన్న రాము పధమున నొక్కట - నతడు వారి నైన హతమొనర్చు _ 1509 నిమ్నుగాంచకుంట నెగడు శోకమ్మున - నతడు మున్షియుండె నార్యురాల ఎనయకుండె శర్మ మిత్వాకు నృపతి సిం - హార్షిత ద్విపమ్ము నట్టి రీతి 1510 దేవి మలయపర్వతేంద్రమ్ముపై వింధ్య - శిఖరిపైన మేరు శిఇరిపైన మందర గిరిపైన మరి దర్దు రాద్రిపై - నాట్టు మూలఫల సమూహముపయి. 1511 సొగసు కన్నులొప్పు సురుచి బింబోష్టమై - కొమరు మీరు కుండలములతోడ గ్రాలు రాము నెమ్మొగమ్ము గాంతువు నీవు - ఉదిత,ప్యూర్ణచంద్రు నొప్తు మీర 1512 వేగ నీవు సీత వీక్షించు దానవు - ప్రస్రవణగిరిపయి రాము నతని నాక పృష్టమునకు నడునెత్తి పైగూరు - చున్న శక్రుగాంచు చున్న యట్లు 1513

హనుమ రాముని విరహము నెరిగించుట

తినక యుండె మాంసమును రాఘవుడు మధు - వైన గాని యాత డానకుండె పంచమమ్ము వన్యభక్తమ్ము సువిహిత - మ్మతడు మెసవు చుండు నను దినమ్ము ఈగలైన దోమలేనియు పురుగులు - నైనగాని జౌర్రులైనగాని యొడలి నుండి రాఘవుడు శొాలంగింపడ - యంతరాత్మ నిన్నె యలమి కొంట తంఫపు లందె యెప్పుడు తగిశియుందును రాము - డెప్పుడు శోకమొంది యుండు నతడు తంపకుందు వ డు తక్కవ దేదియు - కామవశగతుండు రాముడైన 1516 పట్టు దెవుడు నిదుర పవ్వళించిననైన - రాఘవేం(ద్రు నకు నరా(గ్రణికీని ఇంపు నింపు పల్కు లెసగ సీతా యంచు - నాడి మేలుకొనెడువా డతండు 1517

132 సుందర కాండము కాంచి ఫలములైనగాని పుష్పుములైన - కడు మనోహరమగు కడమవైన హా ప్రియా యటంచు నాడుచు పలుమారు - రార్వ్పుచుండి నిన్ను గూర్చి పల్కు ఎప్పు డతడు దేవి పరితపించుచుండి - నిన్నె సీతా యటని పిల్చు నృపసుతుండు మహితమతి ధృతవ్రతు డసమాన బలుడు - నిన్నె పడయంగ యత్నమ్ము నెరపువాడు జానకియు రామశోక సమానశోక - యైన రామసంకీర్తన నడలు విడచి శార దారంభవేళలో సాబ్ద శేష - చంద్రనిశ బోలె వైదేహ జాత పాలిచె 120 (37వ సర్గ) ఆలకించి పల్కు లయ్యవియున్‌ సీత - ప్యూర్ణదచం(ద్ర సదృశముఖియు నంత నాడె నిట్టు లంచు హనుమంతు తోడ ధ - ర్మార్ర సంహితమ్మునైన పల్కు 1521 సీత తన దుర్దశ నెరిగించుటు విషము సోకి యున్న పీయూషనము ట్లిది - వానరవర నీవు పల్కినయది మునిగియుండె శోకమున రాము డనుటను - అన్యచిత్త మూన డనుట వలన 1522 అలవిమీరి నట్టి యైశ్వర్యముననైన - పరమ దారుణమగు వ్యసనమునను కట్టి పెట్టి త్రాడు కరణిని పురుషు కృ - తాంతు డీడ్చువాడు హరివరేణ్య 1523 ప్రాణి కోటికల్ల ప్రవగోత్తమా విధి - పరిహరింపరాక బరగు నిజము లక్షుణు ననునైన రామునైనను గాంచు - వ్యసనమోహితులగువారి మమ్ము 1524 ఎపుడు రాఘవుండు నింక నీ శోకమ్ము - నొడ్డు చేరుకొనగ నున్నవాడా బడలి యున్నవాడు పగిలిన పడవను - వారి గడపు చున్న పగిది గాగ 1525 అఖిల రాతసులను హతమొనరించియు - రావణుని మదమ్ము పోవనడచి పెళ్లగించి వైచి విభుడు లంకాపురి - నెపుడు చూచువాడొ యింక నన్ను 1526 కడు త్వరపడు మంచు నుడువనౌ నతనికి - గడచి చనకయుండగా గడు వది యొక్క యేడు వరకిెయున్నది యయ్యది - బ్రదుకు టేను నంతవరకె గాదె. 1527 ఇపుడు నడచుచున్న దిది పదియవనెల - రెండు నింక మిగిలి యుండె ప్తవగ రావణుండు క్రూరుడౌవాడు నాకునై - మున్ను తాను పెట్టియున్న గడువు _ 1528

శీ రామానుజ రామాయణము 133 వీని తమ్ము డా విభీిషణుడైనను - నన్ను వెడల నంపుటన్న దెంత పట్టు పట్టి చెప్పి బ్రతిమ లాడిన గాని - యా తలంపు నెరప డయ్యె నితడు 1529 నన్ను మగుడ నిచ్చు టన్నదియే రావ - ణునకు చవి గొాలుపద మనమునందు కాలమునకు లోగి గడచు రావణు వెద - కాడుచుండె నాలమందు చావు 1530 అనల యనెడుపేరి యామె విభీషణు - నగ్రజాత పుత్రి హరివరేణ్య ఆమె నాకు నిదియు నంతయు చెప్పెను - స్వయముగ తనళల్లి పంప వచ్చి 1531 లేదు సంశయము హరి్రేష్ట వేగమే - పడయువాడు నన్ను పతి యతండు అంత రాత్మ శుద్రమౌ సుమ్ము నాయది - పలు గుణములు దాన గలవు సుమ్ము 1532 వెలయు నుత్సాహ పౌరుషములును సత్త్వ - మానృశంస్య కృతజ్ఞత లట్టులే ప రాక్రమ ప్రభావమ్ములు హరివరేణ్య - రాఘ వాన్వయ జలధి చంద్రముని యెడల పదియు నాల్లువేల వారి రాక్షసుల నా - హవము నందు చంపి నట్టివాడు తమ్ముతోడులేక తా జనస్టానమం - దతని శత్రు వెవ్వ డదిరిపడడు 1534 అలవి కాకయుండు నెలయింప పురుషపుం - గవుని వాని నెట్టి కలత లైన నే నతని ప్రభావ మెరిగిన దానను - శచి యెరింగి నట్టు శక్రు పేర్మి 1535 తీవ్ర విశిఖజాల దీధితి యుతుడు శూ - రుండు రామదినకరుండు స్తవ శత్రు దానవమయ సలిలమ్ము నిర్రింకు - లింక జేయు తాను నింక మీద 1536 అంచు పలుపలుకుల నాడు నామెను గుంది - రాపు వడిన దాని రాముని కయి అథ్రు పూర్తమైన యక్షియుగ్మము దాని - గాంచి పల్కె నిట్టులంచు కపీయు . 1537 సీతను తనమూవున గౌంపోదునని హనుమ (ప్రార్టించుట వినిన యంత మా(త్రముననె నా పల్కుల - వేగ రాఘవుండు నేగుదెంచు నతి మహద్బలమ్ము హర్యృక్షగణ సంకు - అమ్మును సమకూర్చి.లాగికొంచు. 1538 అట్టు కాక యో వరాననా నిన్ను నీ - నాడె వీడు కొల్పు వాడ నేను నుమ్మలికము దీని నుండి యనిందితా - ఈవు నాదు మూపు నెక్సియుండు. 1539 నిన్ను మూపుపైన నున్న దానిగ జేసి - కడచి చనగలాడ కడలి నేను కలదు సుమ్ము నాకు నలవు మూపునమోయ - రావణాన్వితముగ లంకనైన _ 1540

[134 సుందర కాండము 'ప(సవణ శిఖరము పై నున్న రాఘవు - చెంగటికిని నిన్ను సీత నేను నేడు చేరవేయు వాడ శక్రునకుగా - నభిహుతమ్ము పావ్య మనలు నట్టు 1541 ఈవు నాంచుదాన వీ నాడె వైదేహి - లక్మణాన్వితుడగు రాఘవేంద్రు పూనియున్నవాని పూనిక దానవ - వధము సేయ ఏిష్టుపగిది గాగ 1542 కాంచ నిన్ను నుత్సహించిన వానిని - ఆశ్రమస్టుడైన యలఘు బలుని నాకరాజ శిరమునన్‌ ఫురందరు బోలె - మిన్నగాగ గూరచున్నవాని 1543 ఈవు నాదు మూపు నెక్కుమాూ యో దేవి - చింత శోభనాంగి సేయవలదు కోరు కొనుము రాముచేరికయే శీత - రోచి నెనయ గోరు రోహిణివలె 15ఢీకీ మాట లాడు చున్న మాడ్కి చంద్రునితో మ - హార్చిషుడగు భాస్వదంశుతోడ ఎక్కి కూరుచుండి యీవు నా మూపుపై - కడలి నాకసమును గడచి చనుము 1545 ఇచటి నుండి కొంచు నేగుచో నిను దేవి - బయలుదేరి పోవు వాని నన్ను నమగమించి వచ్చు నలవులే దెల్ల లం - కానివాసులైన దానవులకు 1546 ఎట్టు లిటకు నేను నేతెంచి నాడనో - అట్లై యేను సంశయమ్ము లేక కడచి చనెడు వాడ గాంచు మో వైదేహి - నిన్ను నెత్తి కొంచు నింగిమీద 1547 హరినరేణ్యు డాడినట్టి యద్భుతమైన - మాట లాలకించి మైధిలియును హర్ష విస్మితాఖిలాంగి యై హనుమంతు - తోడ నిట్టులంచు నాడె నంత 1543 హనుమ యొట్టు దూరమౌ దారివెంబడి - నీవు నన్ను మోయ నిచ్చగించు వదియె నీ కపిత్వమౌగదా యని యెంచు - చున్న దానను హరియూధపాల 1549 నన్ను నెట్టు నీవు నన్నువ మేనితో - కొంచునేగ నిచ్చ గించు చుంటి మౌనవాధినాధుడైన నా భర్త స - ముఖమునకు స్పవంగ పుంగవ ముక 550 ఆలకించి సీత యాడిన పల్కుల - హనుమ యతడు మారుతాత్మజుండు చింత పేయుచుండె (శ్రీముంతు డప్పుడు - దొర కొనినటులు నవపరిభవమ్ము నాదు సత్యమైన నా ప్రభావమ్మైన - నసిత నయన యెర్రుగదయ్యె నీమె దాన గాంచు గాక తనివార వైదేహి - నాదు రూప మదియు నేదొ యింక 15క2

శీ/ రానూనుజ రామాయణము [35 అని తలంచి చక్క హనుమంతు డప్పుడు - ప్టవగ సత్తముండు వాడు నంత కానుపింపజేసె తాను వైదేహికి - తన స్వరూప మహిత తాపనుండు శేక53ై ఆత డురికి వచ్చి యా నాదపమునుండి - బుద్రియుతుడు ప్లవగ పుంగవుండు నంత పెంపు నొంద నారంభమొనరించె - ప్రత్యయమ్ము సీత పడయుటకయి 1554 మేరు మందరముల మెలప్పున వెలుగొందె - జ్వలిత పావక ప్రభాన్వితుండు పాదుకొనియె తాను వైదేహి ముంగట - వానరోత్తముండు వాడు నపుడు [555 వానరుండు గిరినిభాకారుడున్‌ తామ్ర - వక్షు డతడు మహితబలుడు శాత వజ్ర దంష్ర్ర నఖుడు భయదరూపుండు వై - దేహి కిట్టులంచు దెలియ బత్కె 1556 పర్వతముల తోడ వనులతో [ప్రాకార - యుక్త మట్ట తోరణోపహితము నీశ్వరాన్వితముగ నీ అంక గౌంపోవ - జాలు నంత కలదు శక్తి నాకు 1557 నిలువు మందు వలన నిలకడ నీ బుద్ది - చాలునింక దేవి సంశయమ్ము చేయుమీ విశోకు సీలా విదేహజా - లక్మణాన్వితుడగు రాఘవేంద్రు 1558

జనకతనయ భీమ సంకాశుడౌ వాని - నతని మారుతునకు నౌరససుతు క్షి

కనుల గాంచి యిట్టులని పల్కె సారస - దళ విశాల నయన తాను నపుడు 1559 ఎరిగియున్న దాన నేను మహాకపీ - నీదు సత్త్వమదియు నీ బలమును కరువలి కెనయైన గతియును తేజమ్ము - నగ్నీ సన్నిభమ్ము నద్భుతమ్ము 1560 అన్యు డింక నెవ్వడైనను ప్రాక్సతు - చెట్టు రాగల్‌గెడు నీ యెడకును

అ్రమేయమైన యంభోధి కపరపా - రమ్మునకును వానరాగ్రగణ్య 1561 నీదు గమనకక్తి నే నెరింగిని దాన - నఐవు నన్ను గొంచు నరుగనైన

తప్పకుండ సంప్రధార్యమౌ నుహనీయ - చిత్తులయది కార్యసిద్ది వేగ 1562

సీత హనుమతో తాను రాజాలనని చెప్పుట

పొసగకుండు ననఘ పోవుట నీతోడ - వానరాగ్ర గణ్య నేనునైన

పవన వేగతుల్య పటు వేగుడైన నీ - వేగము నను తెల్వి వీడజేయు [563

ఏను నాకసమున కెగసిన యంతనే - వారి నిధికి పైనపైన వడిగ

పోవుచున్న నీదు మూపు పైనుండి నే - పడను వచ్చు జారి భయమువలన _ 1564

136 సుందర కాంచదము మకర మత్స్య తిమి సమాకుల జలంధిలో - నొడల తెలివిదప్పి పడిననేను సత్వరమ్మ వారిచరముల యుత్తమా - హోర మగుదు గాదె హరివరేణ్య [5న చాలుదానగాను శత్రువినాశనా - చనగ నిన్ను గూడి సంశయమ్ము వలవ దిక కళత్రవంతుడవైన నీ - యెడల సందియమ్ము పాడము గాదె 13దన ఎత్తుకొనుచు నన్ను నేగుచుండగ గాంచి - భయద వి(క్రములగువా రసురులు వెంబడించువారు పిరుద దురాత్ముడౌ - దనుజ నాధునాజ్ఞ తల ధరించి 1562 శూల ముద్గర పాణులౌ శూరవరులు - వార లెల్లరు నీ చుట్టువార ముట్టు పడయుదువు సంశయము నన్నుబట్లి నీవు - పరమ వీరుండవు కళత్ర వంతుడవుము ఆకసమ్మునందు సాయుధుల్‌ పలువురు - రాక్షసజనులు న్నిరాయుధుడను నీవు నెట్టు లింక నేర్తువు పోవంగ - నైన రక్షసేయనైన నన్ను 1569 'శూరకర్ములైన వారలతో దైత్య - జనులతోడ పోరు సల్పు నీదు మూపునుండి రాలి పోదునుగాదె భ- యార్తనగుట వానరా[గగ్రగణ్య 1570 రాత్షసులును భీకరాకారులౌ వారు - బలము గల్గువారు పలువు రౌట నాహవమున నెట్టులైనను నిను వారు - గెల్వబోవువారు కీశవర్య 1571 కాక సంగరమ్ము కావించుచున్‌ విము - ఖుడవునైన నీవు పడుదు నేను పడిన దాని నన్ను బట్టి కైకొని కొంచు - జనగ వచ్చు పాప దనుజ జనులు 1572 వారు నను హరింపవచ్చు నీచేనుండి - యట కాక చంపనైనవచ్చు రణములోన జయపరాజయములు నిల - కడయె లేకయుండ కనబడుగద 1573 అసురజనుల చేత నభితర్రితను నేను - నొక్కచో విపత్తు నొంద నైన త్వత్ర్రయత్న మిదియు వానరాగ్రేసరా - నిష్పలమ్మో యగును నిక్కువముగ _ 1574 చాలియుందు వీవు సరిపడునంతగా - సర్వరాక్షసులను చంపివేయ తరిగి పోవు దశర థాత్మజు యశము నీ - వణచివేయ దానవాళినెల్ల 1575 అట్టుగాక నన్ను నా రాక్షసులు గొంచు - నేగి మాటు నెడల నిడుదురేని గురుతు తెలియకుండ హరివరేణ్యులకు రా - ఘవుల్జైనగాని కానరాక 1576

శ రామానుజ రామాయణము 137 నన్ను గూర్చి పూనుకొన్నది న్‌ పిది- యంతయు నిక నగు నిరర్ధకమ్ము నిన్నుగూడి వచ్చులున్నచే ౯ఘన - కులునకు సమకూర్చు గొప్పగుణము 1577 (బ్రదికి యంటు నాదు పాలిట నున్నది - మహితమతికి రఘుకుమారునకును వాని సోదరులకుగాన మహాబాహు - త్వత్ర్రభునికులమ్ము వారి వైన కే570 అయిరువురు నుడుగ నాశనా కొరకుగా - శోకమునను గుమిలి ్రుక్కువారు (ప్రాణములను నిలుపు పట్టు వడుదురు స - ర్వర్‌క్ష హరుల తోడ పాటు గాగ 1579 వానరేంద్ర భర్తుభక్షిని రలడాలి - డాశరథిని కాక తక్కునొక్క పురుషు మేను నేము ముల్టుంగ జాలను - సకల వానరగణ సత్తమ విను 1580 మునుపు బలివీ రావణుని గాత్ర సంస్పర్శ - మేను పొంది యున్నదాన నన్న నేమి చేయుదాన నే ననిశను సతిన్‌ - దిక్కు లేక తెలివి దక్కియుండి 1581 దశరథాత్మజుండు దశకంరు నిచ్సోట - చంపి సకలబంధు సహితముగను ననుగొని యిట నుండి చనునేని యాతండు - దాని కదియె మిగుల తగిన దగును వింటి కనుగొంటి నేనును విక్రమమ్ము - లతని వాహవమర్రి మహాత్మకునివి దేవ గంధర్వ పన్నగ దిలిసురుయను - పోర రామునకును సొటి గారు సూవె 1583

విపులబలు వాస వోపమ వక్ర మాఢ్యు - చిత్ర కార్ముకు నతని సౌమిత్రి సహితు

రాము గాంచి యెవ్వడు సైము రణములోన - మారుతేరిత దీప్తాగ్ని మౌద్రి గౌగ

రాఘవుని రణమద్షను లక్మణయుతు - దృప్త దిగ్గజ మటు వ్యవస్రేతుని వాని

'సైచు నెవడు వానరముఖ్యసంయుగమున - సాయ కార్చిషు కాలాంతసవితృతుల్యు

అట్టి నా పతి లక్మణ హరిగణేశ - సహిత మిట వేగ దెమ్ము కీశాగ్రణ్య

చిరము రామునికై కుంది సురిగిన నను - హర్ష మొందంగ జేయుమౌ హరివరేణ్య (38వ సర్గ)

అందు మీద నతడు హరిసత్తముడు పల్కు - అవియు నాలకించి హర్షమొంది

చెప్పె నిట్ట లంచు సీతతో పల్కుల - పల్కునేర్చు గల్గువా డతండు 1587

138 సుందర కాండము సీత్ర ప్రత్యుత్తరమునకు హనుమ సంతోషించులు తగిన యట్టులు శుభదర్శునా పాఠివెడి - నీవు పల్ఫినయది డేఎ యిపుడు చెలగు సదృశముగ (స్త్రీస్వ్తభావమునకు - నట్లె సాధ్వుల ఎనయమ్మునకును. 1588 'అలవు లేక యుండు నాడుతనమ్మది - యంబుధి శతయో జనాయతమ్ము .డొటి పోవుటకును తనరు పయ్యదియెల్ల - నస్మదీయ ప్పుష్టమధివసించి 1589 ఈవు పల్కు చుంటి వింకను రెండవ - కారణమ్ము వినయకరిత నీకు తగదు రాము గాక తక్కొాక్కరుని చక్క - తాకుటంచు జనక తనయ నీవు 1590. ఇదియు దేవి తగినదే జనకాత్మజా - ఆ మహాత్ముపత్నివైన నీకు ఈవు కాక దేవి యెవతె యింకొక్కతె = పలుకవచ్చు నిటి పగిది పల్కు 1591 ఆలకించువా డిదంతయు కాకుత్సు - డించుకంత కదమయేని లేక ఈవు నెరపియున్న దిపుడు నా ముందట - తెలియ బల్కినదియు దేవి నీవు 1592 కారణములు పెక్కు కల్మిచే దేవి రా - మ(ప్రియ మ్మొనర్పు మది దలంచి స్నేహ సుప్రసన్న చిత్తమ్ము తోడుత - నేను పల్కియుంటి నిదియు నెల్ల _ 1593 లంక్షలోన చారగ రాక యుండుట చేత - గడవ రామిని పెను కదలినైన చాభినంత నాదు సామర్ర్యమునగూడ - ఏను పల్కి యుంటి నిదియు నెల్ల 1594 కోరువాడను సమకూర్చగ రఘు బంధు - తోడ నిన్ను నింక నేడె నేను పెట్టు చెల్మికల్మి కొల్లయౌ భక్తిని - మాట లాడలేదు మరొక రీరి 1595 ఉత్సహింపవేని యొకట ననిందితా - ఈవు నన్ను గూడి యేగుదేర నిమ్ము గురుతు నాకు నీ వదియు నెరుంగు - వాడుగాక రాఘవాన్వయుండు _ 1596 సీత అభిజ్ఞాన వృత్తాంతము చెప్పులు అని వీచించినంత హనుమంతుడున్‌ సీత - సురసుతోపమాన సుందరాంగి పల్కు మెల్ల బాష్పవారి సంప్రగ్రధి - తాక్షరమ్ముగాగ నాడె నిట్లు 1597 ఇదియె శ్రేష్టమైన దీ గుర్తు నీవు నా - ప్రియున కెరుగ నిదియు విన్నవింపు మున్ను చిత్రకూట భూధర పాద పూ - ర్యోత్తరమ్మున మన మున్ను యపుడు 1598

శీ, రామానుజ రామాయణము 139 తాపసొశ్రమ వాసినియై పరగెడు - తటిని మందాకిని కదూర తలమునందు (ప్రాజ్యమూలఫలోదకవంతమైన - సిద్రమౌనిజనాశ్రమ సీమ యందు 1599 వివిధ పువ్పసుగంధులై వెలయుచున్న - యా తపోవనోపవన షండాంతరముల లీల విహరించి సలిల సంక్షిన్న నేను - చేరి నీ యంకతలమున కూరుచుంటి 1600 అంత కాకమొక్క డామి షాసక్తము - ముక్కున నను కలయ బొడుచుచుండె నడ్డు కొనుచు నుంటి నా వాయసమ్మును - మట్టి గడ్డ యెత్తి పట్టి నేను 1601 అట్టు పొడిచి నన్ను నా కాక మచటనే - దాగు కొనుచు నుండె తత్‌క్షణమ్మ భకమాసపడెడు బలి భోజన మ్మది - మాంస లోలుపతయు మాన లేద 1602 పక్షిమీద కోప పడుచున్నదాననై - లాగి కొనుచు నుండ రశన పైకి తొలగ జారుచుండ వలువ నా యొడళుల - నపుడు నీవు నన్ను నరసి నావు 1603 ఈవు నన్ను నపహసించినా వప్పుడు - కనలున కడు సిగ్గు గాంచి తేను భకగృద్నమైన వాయసమది నన్ను - జీర నీదుచెంత జేరి తేను 1604 కూరుచున్న నిన్ను జేరి నీ మొడి జేరి - యుంటీ మరల బడలి యున్నదాన కోపపడెడు నన్ను కుస్తరించితి వీవు - పరమ హర్ష యుక్తి బరగుగుండి 1605

కంటి నీరు నిండి 'క్రమ్మమోమున కన్ను - దోయిమైల్లగాగ తుడుచుకొనుచు ( నేను కానవచ్చినాను నీ కో నాథ - కడు గనలినదాన కాకివలన 160 రాఘవాంకమున చిరమ్ము ని(ద్రించితి - నాడలు మరచి నేను బడలి యుంట పదపడి నిదురించె భరతాగ్రజుండు నా - యొడిని జేరియుండి యొద్రికకను అంత మరల నచటి కా వాయసమ్మును - చేర నరుగుదెంచె చెచ్చెర హరి 160 అంత రాము నంకమందుండి లేచిన - కూర్కుచుండి మేలుకొన్న దాని నన్ను కాకి చట్టువన్‌ వచ్చి చన్నుల - నడిమి చక్కి నేచి పొడిచివైచె 1608 పాట పాట నంత పైకి పై కగయుచు - నదియు నన్ను పొడిచె నతిరయమున రాలి పడిన యట్టి రక్తబిందువులచే - తడిసి పోయె రాము నొడలు నపుడు 1609 అంత వాయసమ్ము నద్దానిచే బల్మి - తలర క్లేశమొందు దాన నేను సుఖము మీర గూర్కుచున్న పరంతపు - మేల్కొలిపితి (శ్రీ సమేతు నతని 1610

140 సుందర కాండము అరసి చూచి యప్పుడా మహాబాహుండు - కుచయుగమున గంటు గొన్నదాని నలుక గొన్న యట్టి యాశీవిష మ్మట్లు - పెలుచనూర్చి యిటు పల్‌కె నపుడు 1611 ఎవడు వాడు వారణేంద్ర నాససమోరు - గంటు వరచె చన్ను కట్టు నడిమి (క్రుద్ర పంచవక్ర కుండ లీంద్రుని తోడ - నాట లాడుచున్న యాత డెవరు. 1612 అంత నరయుచున్నయాతండు నప్పుడు - పారజూచె నెదుట వాయసమ్ము వాడి గోళ్ల నెత్తు రోడెడి దానిని - నాకెదురుగ నిలిచి నటి దాని 1613 పాక శాసమనకు వాడు పుత్రుండౌను - పతగవర్యుడైన వాయసమ్ము త్వరితగతిని చనియె మరియొక నేలకు - గమనమునను పవనసము డతండు 1614 అంత మహిత బాహు డా కోపసంవర్తి - తేక్షణుండు కాకమెడల నపుడు 'కూరమైన బుద్ది గూరుచుకొని యుండె - మతిసమేతు లందు మహితు డతడు సంగ్రహించి దర్భ సంస్తరమున నుండి - (బ్రాహ్మమ;స్త్ర/॥ మందు పరపె నాత డదియు దీప్తమౌ యుగాంతాగ్నివలె మండె - నా ద్విజన్మమునకు నభిముఖముగ అతడు మండుచున్న యా దర్భ నద్దాని - వాయసమ్ముమీద వైచె నప్పు డంత నంబరమున నా దర్భయా వాయ - సమ్ము వెంబడించి చనుచు నుండె 1617 అనుసరింప నదియు నప్పుడా కాకమ్ము - వివిధములగు గతుల వెంట జనియె లోక మిదియు నెల్ల లోకకాము డతండు - సంచలించు చుండి సంచరించె _ 1618 విడిచి పెట్టి రతని పితరుండు సురలు మ - హర్షివర్యు లెల్ల లైన గాని యొల్ల యెడల దిరిగి ముల్లోకముల లోన - నతనినే శరణము నందె నతడు 1619 ధరణేబడినవాని శరణు జొచ్చినవాని - నతని నా శరణ్యుడైనగాని వధకు నర్జుడైన వాని కాకుత్స్కుడు - కరుణ యుట్టిపడగ కాచి ప్రోచె 1620 సర్వలోకములను శర్మమ్ము పడయక - యతనినే శరణము నందె నతడు ఆ విషళ్లి చిత్తుడౌ పరిద్యూనున - కేగుదెంచువాని కిట్టు లనియె 1621 మోఘ మాచరింప పొసగక యుండుగా - బ్రాహ్మ మ్యస్త్ర, మందువలన నీవు ననుము దక్షీణాక్షి నణచుగావుత నీదు - న్యస్త మనగ నట్టు లనియె నతడు. 1622

శీ, రామానుజ రామాయణము [41 అణగి పోయి యుండె నంతటి నుండియు - వాని దక్షిణాశ్షీ వాయసమున కతడు దక్షిణాజీ నర్చణ మొనరించి - పడసెను పరిరక్ష ప్రాణములకు 1623 వందన మ్మొనర్చి వాడు రామునకును - ధరణి పాలకునకు దశరథునకు విడచి పుచ్చ నతడు వీరుండు మరలి స్వీ - యాల యమ్ము జేర నరో తాను 1624 కాకమౌ్రుపైన నాకునై బ్రహ్మాస్త్ర, - మున్‌ జపించ నయ్యె పూర్వమందు ఏటికో షమింతు వీవు నీనుండి న - న్నపహరించి తెచ్చి నతని రాజ 1625 సీత రామునికి సందేశము చెప్పుట అందువలన నెరపుమా మహోత్సాహమ్ము - నరవరేణ్య కృపయు నా యెడలను నాథ నిన్నుబట్టి నాధవతి యనాధ - పగిది గాగ కానవచ్చు గాదె అన్ఫశళంస్యము పరమైన ధర్మమ్మని - నేను విన్న దాన నీవలననె 1626 ఎరిగియుంటి నిన్ను నిద్రవీర్యుని మహో - త్సాహవంతు నలఘుతర బలాఢ్యు డౌ నపారపారు నక్షోభ్యు గాంభీర్యల మహిమ సాగరమ్ము మౌద్రి వాని సాంబు రాశియైన సర్వంసహకు భర్త - త్వైనవాని శక్రు నట్టివాని 1627. ఇట్టు లధస్త్రవిదుల కెల్ల శ్రేష్టండును - సత్యవంతుడు బలసహితు డయ్యు నేటి కస్త మసురు లెడ ప్రయోగింపక - యున్నవాడొ రఘుకు లోద్వహుండు కాద్ర వేయు లైన గంధర్వులైనను - రాత్షసులు మరుత్తులైన గొని ్ర యాహవమున రాఘవాన్వయు వేగమ్ము - సైచి యెదురుకొనగ జూలలేరు 162 సం(భ్రమమ్ము వీర్యశాలి కాతనికి నా - పై నెదేని యున్నదే నొకింత ఏల సంక్షయమ్ము నెనయింప కున్నాడు - తీళ్ట సాయకముల దితి సుతులను 1630 అందుకొని సహోద రాదేశమున్‌ లక్మ - ణుండు నా పరంతపుండునైన నన్ను నేమి కారణముననో కావండు - వీరపుంగవుండు విపులబలుడు 1631 వారిరువురు పురుషసంచాస్యు లని లాగ్ని - సదృశతేజు లై యెసంగి రేని అఖిల నిర్ణరులకు నైన దుర్రర్షు లిం - కేటి కిట్లు న న్నుపేక్షసేయ 1632 ఉన్న దేనొనర్చి యున్న దుష్కతమె కా - సంత మెండు సంశయమ్ములేదు చాలియున్ననైన శత్రుంతపులు వార - లరయకున్న వార లన్న నన్ను 1633

142 సుందర కాండము విని విదహతనయ యనిన యా వచనమ్ము - సాశ్రు భాషితమ్ము సకరుణమ్ము అంత నిట్టు లాడె నా మహాతేజుండు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు దాశరథియు దేవి త్వచ్చోక విముఖుండు - శపథ మిదియె నాదు సత్యము పయి. అక్మణుండు నైన రాముండు దుఃఖాభి - పన్నుడెాట వలన పరితపించు 1635 ఎట్టా కానవచ్చి తీ వెల్టుకేలకు - కాదు కాలమిదియు కళవళింప దుఃఖములకు గాంతు తుది యో యనిందితా - ఈ ముహూర్తమందె యింక నీవు వారిరువురు మానవవ్యా[ఘ్రు లా రాజ - సుతులు మహిత సత్త్వ్రయుతులు నైన యుష్మదీయ దర్శనోత్సాహులౌవారు - లంక బూది సేతు రింక మీద 1637 కూల్చి సమరమందు (క్రూరుని రావణు - సకల బంధువర్గసహితముగను ఆయతాళ్ని రాఘవాధీశ్వరుడు నిన్ను - స్వీయ పురికి గొంచునేగు వాడు. 1638 పలుకు లేమి చెప్పవలయు రాఘవునకు - అక్మ్మణునకు ఘన బలాఢ్యునకును ఉగ్రతేజుడైన సు(గీవునకువైన - నచట గూడియున్నహరులకైన 1639 అని వచించినంత నాతండు సీతయు - సురసుతోపమాన సుందరాంగి ఈ కరణి నచించె శోకసంతప్తయై - హనుమకున్‌ ప్రవంగ మాగ్రణికిని 1640 కోసలాధి నాథు కూతు మనస్విని - కన్నవాని జగతి కధిపు భర్త నతని నా కొరకయి యడుగుము సౌఖ్యమ్ము - (మైక్కు మతని కీవు మూర్రమునను (్రజములైనగాని సర్వరత్నములైన - (ప్రియతమలగు మేలి వెలదు లైన నీశ్వరత్వమైన నీ విశాలమ్మైన - వసుధయైన దుర్తభమ్ము సుమ్ము 1642 తల్లీ దం(డ్రులకును తగు మన్ననమొనర్చి - వారి జక్క దెలచి వనమునకును 'ప్రద్రజన మొనర్చె రామువెంట నెవని - గనుట సు(ప్రజయన జను సుమిత్ర 1643 ఉజ్ఞగించి యుత్తమోత్తమ సుఖమును - ఆనుకూల్య మూని యడవిలోన గాచుచుండి యన్న కాకుత్చు ధర్మాత్ము - డనుసరించి వెంట నరుగువాడు. 1644 అలఘు బాహు డుగ్ర హరివర స్కంధుం డ - తడు మనస్వియు ప్రియ దర్శనుండు మెలగు తండ్రి యెడల వలె రామునెడ తల్లి - వోలె నాదరించుచుండి నన్ను నెత్తు కొనుచు నన్ను నేగుచుండగ లవత్మ - ణుండు వీరు డెరుగకుండె నపుడు 1645

టాక రొమానుజ రామాయణము పెంపుగల్లువాడు వృడ్డాప సేవియు - నలవు గలడు పెక్కు లాడకుండు పృథ్వివాథసుతుడు ప్రియుడు ్రేష్టుండును - సదృశు డతడు నాదు శ్వశురునకును నాకు (పప్రియతరుం దనారత మాతండు - రాము సోదరుండు లత్మణుండు పూన నెట్టి ధురను గాని పూన్పంగ న - ద్దాని వీర్యశాలి తాల్చువాడు ేర4? ఎవని గాంచి రాఘవేశుడు కడచన్న - యార్యు నెడద తలపనైన తలప డట్టి వాని కుశల మడుగనా నాకునై - చెప్పు నగును నేను చెప్పినట్టు మృదు డెపుడును శుచియు మిగుల దక్షుండును - రామునకును ప్రియుడు లవ్మణుండు ఎట్టులో వలీముఖేశ్వరా దు ఖమ్ము - నణగి పోవజేయ నగునొగాని సీవె యగుదు కార్య నిఠర్యోగమున దీన - హరివరా ప్రమాణ మన్నిటికిని ఈవు ప్రోత్సహింప నిక రాఘవుండునా - కై ప్రయత్నపరుడు కావలయును 1649 ఇదియు చెప్పవలయు నీవు శూరునకు నా - పతికి రామునకును పాట పాట తాళ్చియుండు దాన దశరథనందనా - ఉసురు లొక్కమాస మొడల నింక (బ్రదికియుండ వలను పడదు మాసముపైన - నేను సత్యముగ వచించుచుంటి 1650 పాపకర్ముడైన వాని రావణు చెర - నికృతి నున్నదాని నీవు వీర . కైకొనంగ దగును కాచి పాతాళలో - కమ్మునుండి మున్ను కౌశికి వలె 1651 సీత చూడామణి నిచ్చుట అంత శుభము దివ్యమైన చూడామణి - కొంగు నున్నది విడగూర్చి తీసి థః ఈయ వలయు రాఘవేశు చేతికి నని - చెప్పి హనువు కదియు సీత యిచ్చి 1 స్వీకరించి యంత వీరుండు మణిరత్న - ముత్తమోత్తమమ్ము నత్తరి దన కేలి గేలి తోడ గీలించి యుంచెను - అలవు చాలకుంజెనతని భుజము 1653 కసివరుండు కేల గైకొని మణిరత్న - మయ్యది యభివాద మౌచరించి తాను సీరకున్‌ (ప్రదక్షిణ మొనరించి - ప్రణతి సేసి నిలిచె (ప్రక్కగొగ 1654 సీత గాంచి యుంట చే జనించిన మహ - నీయ హర్షయుక్తి నెగడు నాత డెడదతోడ రాముకడ జీరగా బోయి - యొడలితోడ గొరుచుండె నిచట 1655 జనకసుత ప్రభావమున దాల్చి నట్టిది - యమ్మహార్లమణి వరమ్మును గొని పవన సమవధూత పరిముక్తగిరివలె - మనసు తనియ బూనె మరలిపోవ 1656

కే44 సుందర కాండము (39వ సర్గ) మణి యొసంగి యంత మైథిలి హనుమంతు - తోడ నెట్టులంమ నాడె నపుడు గురుతు తెలిసియున్న గరుతు సు మ్మియ్యటి - వాప్రవముగ ౮ఘునాన్వయునకు!657 మణిని గాంచినంత మనమున రాముండు - తలచు కొనును మూడు తప్పకుండ జనని నన్ను వీరసత్తము డాతండు - దశరథ నరపాలు ధరణేనాధు 1658 అతడు నిన్ను నమితమైన యుత్సాహమ్ము - పరగ బంపినాడు హరివరేణ్య కార్య మిది యొనర్పగా బూనుకొనువేళ - కడగి తలపు మీవ్లు కడమ పనియు 1659 నీవె యగుదు కార్యనిర్యోగమున దీన - హరివరా ప్రమాణ శున్నిటికిని పూనియుండి యత్న మో హనుమంతుడా - వంత నణచివేయువాడ వగుము చింత సేయువాని చేసెడి యత్నమ్ము - వంత నణచివేయ వలతి యగును 1660 ఆత డట్టెయంచు నంగీకరించి భీ - కర పరాక్రముండు గాడ్పుపట్టి శిరసు తోడ ప్రణతి సేసి వైదేహికి - వాడు గమనమున కుపక్రమించె 1661 దేవి యెరిగి బయలుదేరినాడని చక్క - వాయు నందనుండు వానరుండు బాప్ప్రగడ్గదమగు పల్కుల మైధిలి పల్కె నిట్టులంచు వాని తోడ 1662 హనుమ బయలు దేరుటకు సీత అనుమతించుటు హనుమ కుశలమంచు నాడుమా వారిర్వు - రకును గూడ రామలక్ష్మణులకు క సిన నవాతుడై యెసంగు సు(గ్రీవున - కఖిల వృద్రవాన రావళికిని లుకనగును నీవు వానర కు - శల మటంచు ధర్మసంహితముగ 1663 అతడు రాఘవుడు మహాబాహు డెట్టులు - దరికి చేర్చువాడొ తాను నన్ను చక్క దుఃఖ సలిల సంరోధ మిద్దాని - నుండి యేరుపరుపనొప్పు నీవె 1664 (బ్రదికి యుండగనే నన్ను రాఘవుండు - ప్రథిత కీర్తి సంభావించు పద్దతిగను హనుమ యది యెల్లయును పల్కి నకును నీవు - నిట్టు లని చెప్పి పుణ్యమ్ముగట్టు కొనుము! 665 ఎపుడు నుత్సాహయుక్తమై యెసు నీ వ - చించు పల్కుల నతడాలకించి నంత పౌరుష మ్మింక నస్మదవాప్తి కొరకు - తనరు సరివద్రనమ్మొంది దాశరథికి 1666 నాదు సందేశయుక్తమైనట్టి పల్కు - వినయు నీవలనను రాఘువేశ్వరుండు వీరుడు పరాక్రమమ్ము గావించు టదియు - విధివిధానమ్మున న్నైరవేర్చువాడు 1667

శ ౯మానుజ రామాయణము [45 న టు | ఆ౭కించి సీత యాడిన పల్కు. - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు కేలు దోయిలించి కీలించి శిరమున - బదులు పల్కులిట్టు పల్కెనంత 1668 ఏీగుదెంచువాడు వేగ కాకుత్చుడు - బుషకపివరేణ్య వృతుడు గాగ సంగరమ్మునందు శత్రువులన్‌ గెల్పి - నిదు శోక మణగిపోదొలచును 1669 కానరాడు నాకు మానవులందైన - నమరులందు నసురులందునైన నెవడు నిల్వ నుత్సహించెడివా డింక - బాణములను బరపు వాని యెదుట 1670 భానుమంతునైన పర్దన్యువైన వై - వస్వతుండగు సమవర్తినైన 'పైపజాలు వాడు సమరమ్ములో నాత - డతిశయించి నీకునై యటన్న 1671 ఆత డిచ్చగించు నంభోధి పర్యంత - మైన యట్టి యెల్ల యవని నేల జయము రామునకును జనకనందిని యది - నీ నిమిత్రముగనె నెగడు గాదె 1672 ఆలకించినంత నతని సమ్యక్సృత్య - వచన మదియు చక్క బల్కినయది . వాని మెచ్చుక్‌నియె వైదేహరాట్పుత్రి - పల్కు లివియుగూడ పల్కె నిట్లు 1673 అంత బయలుదేరి నాతని సీతయు - పారజాచుచుండి పాట పొట పరమ సొహృదమున పతియెడగల చెల్మి- యుట్టి పడెడు పల్కు లిట్టు లాడే 1674 ఈవు నొప్పుకొందువేని యరిందమా - జ్రండి పొమ్ము వీర ఒక్క దినము మాటుగాగ నున్నవోట నెచ్చలనైన - విశ్రమించి రేపు వెడల వచ్చు 1673 అల్పభాగ్యవైనయట్టి నాకన్ననో - ఉన్నయెడల నీదు సన్నిధి కపి యగును గాదె యా మహాశోకమునకు మో - క్షణము నొక ముహూర్తకాలమైన అరుగనైన గాని యది హరి శార్టూల - మగుడి వచ్చు కొరకె యగును గాక (ప్రాణములకె నాకు వచ్చు సందేహ మిం _ కిందు లేదు సుమ్ము సందియమ్ము 1677 నిన్ను గొంచకుంట నెగడెడి శోకమ్ము - బిట్టు నన్ను పరితపింపజీయు శ దుఃఖమునకు మించి దుఃఖమ్ము తాకిన - నన్ను కాల్చుచున్న తెన్నున కపి 167 ఇదియె వీర సుమహనీయ సందేహము - నా యెదురుగ నిల్చినట్టు లుండు హరివరేణ్య నీ సహాయులైనట్టి హ - ర్యక్ష వీరవరుల యెడల నాకు 1629

46 సుందర కాండము

ఎట్టు లొక్కౌ దాటి యేతేరగా నగు - గడవరాన దొడ్డకడలి నింక

నవియునైనగాని హర్యుక్షసైన్యముల్‌ - నరవరాచ్మజు లిరువురును గాని 1680 భూతములకునైన మూటికి మాత్రమే - శక్తి యెసగువుండు సాగరమ్ము

దాటి యెగసిరాగ తార్‌క్ష్యునకైనను - నీకునైన మరి యనిలునకైన 1681 దీన నిట్టులు దురతి!క్రమ కార్యని - ర్యోగమునెడ దాన నోయి వీర

ఈవు కాంచువాడ వే సమాధానమ్ము - నింక కార్యవిదుఐకెల్ల మేటి 1682 ఈవు నొక్కరుండవే కార్యమిది తీర్చు - చాలువాడవు గద చాలినంత

పరమ కీర్తిగొనగ పరవీర హననుడా - త్వ(త్ర్రయత్నము ఫలవంత మగుట 1683 ఆహవమ్మునన్‌ సమ గ్రబలమ్ముల - గలసి రావణుపయి గెలుపు నొంది

విజయి స్వపురికి నను వెంట గొంపోవునే - నదియె నాకు గూర్చునది యశమ్ము లంక సాయకముల సంకులమౌ నట్టు - లాచరించి పరబలాద్దనుండు

నన్ను వెంట గొంచు జన్నేని కాకుత్స్కు - డది యచనికి దగిన దౌను సుమ్ము 1685 ఆ మహాత్మకునకు నాహవశూరున - కదియు నెట్టుగా పరాక్రమ మను

రూపమై యెసంగ నోపునో వానరా - అట్టులు సమకూర్పుమయ్య నీవు 1686 సహిత మగుచు హేతు సంహిత మర్జోప - హితముగాగ నొప్పు నీ పలుకుల

నాలకించి యంత హనుమంతుడున్‌ పల్కె - తక్కుపల్కులమెయి తక్కినదియు

హనుమ సీత నూరార్చుటు

అధిపు డతడు దేవి హర్యృక్షసైన్యమ్ము - లన్నిటికి ప్లవంగ మాగ్రసరుడు

నలఘు సత్త్వశాలి యైన సుగ్రీవుడు - నీ విషయమున కృతనిశ్చియుండు. 1688 వేల కొలదిగ కపివీరుల యూధముల్‌- గూడి తన్ను చుట్టుకొని నడువగ నేగుదెంచువాడు వేగమే వైదేహి - వాడు దనుజ జన నిబ్బర్లణుండు 1689 అతని యానతిన్‌ పరాక్రమ సంపన్ను - లైన సత్త్వవవంతులౌ మహాబ

లాఢ్యులు కపులున్‌ గలారు మనమ్మున - తలచి నంత నురుక గలుగు వారు. 1690 పైకి క్రిందకైన ప్రక్కలకైన పో - వంగ నాపు లేనివారు వారు

యెట్టి దొడ్డపనుల యెడనే నమిత తేజు - లుడిగి బడలిపోక యుండువారు. 1691

శ రామానుజ రామాయణము కే4/ అనిల మార్గచారు రౌ వార ల మహో - త్పాహులైన వారు చాలసార్జు పాగరావనీధ్ర సహిత ధా్రికి ప్రద - క్ష్షిణము లెన్నా మున్ను చేసినారు 1692 నన్నుమించువారు నాకు దీటౌ వారు - నున్న వార లట వనౌకసు లికె వాడుగాని నాకు కీడైన వాదు సు - [గీవు సమ్ముఖమున లేడు సుమ్ము 1693 ఏను నట్టివాడ నిచటి కేతెంచిత - నా మహాబలురకు నేమి యింక ననుపరే కద యొపుడైన 'ప్రకృష్ణుల - బంపువారు తక్కువారినె కద 1694 చాలు నింక దీన సంతాప మోదేవి - నీకు తొలగు గాక శోక మిదియు చేరనేగు దెంచువారు ఐంకా పురి - నొక్క దూకున హరియూధపతులు 1695 నాదు మూపుపైన పాదు కొన్నట్చివా - రుదిత చంద్ర రవుల యొప్పువారు నలఘు సత్త్స్వశాలు రౌ నరసింహులు - వచ్చువారు నీదు పాలి కింక 1696 వారిరువురు మాన వాగ్రేసరుల్‌ వీర - వరులు వాన రాగ్రసరుల గూడి అరుగు దెంచి తాము పురిని లంకను సాయ - కముల కుళ్ళగించగలరు సుమ్ము ళూలనేసి వాని గుంపుతో రావణు - రఘుకులోద్వహుండు రాఘవుండు నిన్ను వెంట గొంచునే వరారోహ స్వ - పురము జేర మరలి యరుగు వాడు 1698 ఈవు దాన నూరడిల్లు భద్రము నీకు - నదను గోరు దాన వగుమ నీవు నచిరకాలముననె యరయుదానవు రాము - పప్రజ్వలించువాని వహ్నివోలె 1699 ఈల్లినంత రాకసేుంద్రు డీతడు పుత్ర - సచివ బంధు వర్గ సహితముగను ఈవు రాము తోడ నెనయుదానవు శీత - రోచి తోడ నెనయు రోహిణివలె 1700 త్వరగ శోకమునకు దరిగాంచు దానవు - దేవి మైధిల సుత నీవు నింక రాముచేత బడిన రావణునైనను - గాంచు దాన వచిరకాలముననె 1701 ఇట్టు లంచు నూరడించి వైదేహిని - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు మగుడి యరుగుటకయి మతి యొనర్చి విదేహ - తనయ తోడ నిట్టు లనియె మరల కాంచుదాన వీవు కడువేగ కాకుత్స్కు - నా యరిఘ్నునిన్‌ కృతాత్ము నింక అత్మణున్‌ మహాశరాసహస్తుని లంక - ద్వార సీమ దరియ వచ్చి నతని 1203

[48 సుండర ౯౨వ వు ఘోర నఖ దంస్ర్ర శస్తుల వీర వరుల - సింహ శార్తూం క్రమ శ్రీ మహితుల " వారణోంద్రాభులౌవారి వానరులను - చేరరా గాంవనల వము శఘ్రముగను 1704 శాల జలదపటల సన్నిభుకౌ వారు - ఒ బ్బువెల్టు పవనము హు లార్య గుములుగా పలు తెరగుల గాంచు విక లంక - లోన మబయాైైం సానువులను 170 ఆత డాయమున మహాఘోార మన్మథ - బాల ౮౮౨ నేలా వదినవాడు అంద డయ్యె శర్మ మతడు రాముందు సిం - వోద్దిరమ్ముగు మదహస్తి వోలె 1706 దేవి యేడ్వకుండు మీవు శోకమ్మున - కాదు ని మనమున కదప్రియమ్ము శర్రు పతిని బడసి శచి యున్నయట్టులు - భరకల్మె నాథధవలినై నివు 1707 + ఎన్న రాముకన్న మిన్న యింకెవ్వడు - ఈడు అత్య్ముణునకు నెవ్వడ్‌"క్కా వహ్ని పవనసములు వా రన్నదమ్ములు - నీకు 'వైబైగాగ నెగడునారు 1708 రాక్షస గణాధ్యుషితమును రౌ(డ్రమైన - ఈ యెడన్‌ చేవ చిరము వసింప వీవు అచిరమున నగు నీప్రియు నాగమనము - సైపు మాతని నేచేర జనెడు దాక 1709 (40వ సర్గ ఆలకించి పల్కు లయ్యవి యతడు వా - లాత్మజుడు మహాత్ము డాడిన యవి పల్కె నాత్మహితము వాక్య మిట్టులు సీత - సురసుతోపమాన సుందరాంగి 1710 ప్రియము పల్కువాని వీక్షించి నిను వాన - ౮ గ్రణీ ప్రహర్షమందినాను పంట సగము మొలిచి పరగు వసుంధర - వృష్తై బడసి యున్న విధము గాగ 1711 పురుషసింహు నతని పాగులున (స్రుక్కిన - మేనితోడ కోర్కిమీరు నేను నెట్టు లింక సంస్పృశింపంగ నగునా నీ - వట్టు నా పయి దయ యాచరింపు 1712 ఒసగనౌను రాఘవున కా యభిజ్ఞాన - మదియు నీవు వానరా గ్ర గణ్య అలుక మీర నేసినది యా యిషీకమ్ము - కాకమునకు నొక్క కన్నణంగ 1713 తీర్చినావు నీవు తిలకమ్ము మణిశిలన్‌ - చెక్కిలికిని చేర్వ చెంపమీద చెరిగి పోవ నీదు చెయ్టమునన్‌ బొట్టు - తలప నగును గాదె దాని నిపుడు 1714 వాడు వీర్యశాలి వాసవ వరుణోప - మాను డైన వాడు మైథిలి నప హృతను దనుజ మధ్య గతయైన దానిని - యెట్టు లూహ సేసి యెరుగ గలడు 1715

ఏ రామానుజ రామాయణము 49

దివ్యమైన యతి దిదియి నూచామణే - చక్కనేను రక్షసల్పినయది

అరసి దీని సంస్రహర్ష మొందుడు కచ - గండ్ల ననఘ నిన్ను గాంచినట్ను 1716 వారి సంభవమును పంపిచ _శ్రైయుతా - దీని నిప్పుడింక నేను నీకు

నాకు చేతగాదు శ కలాంసనయి - బ్రదికి యుండగ నిటుపైన నింక 1717 'సైచి యుండ గాని సంంపములును సు - ఘోరమైన దనుజ నారు లాడు

గుండె అవియ జేయి చుంచెడు సల్కులు - నేను సైచు చుంటి నీకుగాను. 1718 ఇంక నొక్క మొసమే శద్రు సూదనా - తాళ్ళి యుందు జీవితమ్ము నేను మౌసమునకు పైన మరి [బడుకను నేను - నీవు లేక యున్నన్సప తనూజ 1719 వీడు ఘోరమైన వాదు రాక్షస రాజు - చూపు నా యెడలను సుఖము కాదు

విన్ను జాగుసేయుచున్నాడవని న్‌వు - బ్రదుకరాదు క్షణముపాటు నాకు 1720 ఆలకించి సీత యాడిన పర్కది - సాశ్రు భాషితమ్ము సకరుణమ్ము

నంత నిట్టులనె మహాతేజుడౌవాడు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు [721 దాశరథియు దేవి త్వన్పోక విముఖుండు - సత్యముపయి నీకు శపథ మిదియె లక్మణుండునైన ముండు శోకాభి - భూతు డగుట వలన పొగులు చుండు 1722 ఎట్ట కానవచ్చి తీ వెల్టుకేలకు కాదు కాలమిదియు కళవళింప

దుఃఖములకు గాంతు తుదియు నోభామినీ - ఈముహూర్తమందె యింక నీవు వారిరువురు మానవ వ్యా(ఘు లా రాజ - పుత్రకులు నరిందములునునైన యుష్మదీయ దర్శనోత్సాహులౌవారు - లంక బూదిసేతు రింక మీద 1724 కూల్చి సమర మందు క్రూరుని రావణు - బంధు జనులతోడ పాటు గొగ

ఆయతాక్షి రాఘవాన్వయుల్‌ వారు నిన్‌ - స్వీయపురికి గొంచునేగువారు 1725 ఇమ్ము గురుతు నాకు నీ వదియు నెరుంగు - వాడు గాక రాఘ వాన్వయుండు

నతనికి కడు ప్రీతి నలవరించెడునది - ఈవునైన నాకు విచ్చు టొప్పు 1726 ఏను నీకు నిచ్చియే యుంచి నుత్తమ - మైన గురు తటంచు నామె పల్కె

కాంచి నంత నాదు కచభూషణ మ్మిది - హనుమ నీవు నాడునట్టి పల్కు రాఘవునకు వీర శ్రద్దగా వినదగు - పల్కు గాగ నదియు పరగు గాదె 1227

150 సుందర వ౨చము

ఆతడున్‌ మణివర మయ్యది (గ్రహియిఐచి - క్రై యుతుండు ప్తవగ శేఖరుండు

చేసి వందనమ్ము శిరముతో దేవికి - నేగూూ నుపక్రవంవె నంత 1223

సీళ్ర హనుమంతుని సాగనంపుటు

ఉత్పతనమొనర్పు నుత్సహించెడి వాని - పెరుగుదున్నవాని హరివరేణ్యు ప్రబలవేగుడైన వానిని గన్గాని - యనియె నట్వులు జనకాత్మజాత అ(శ్రుప్తూర్ణవదనయైైన యా దీనయు - బాష్పగద్గద మగు సలుకులెసగ 1229 హనుమ వారిరువుర హర్వక్షతుల్యుల - రమ ఐత్ముణులను భాతృవరుల

నఖిల సచివ సహితుడైన సు(గీవు గ - న్నాని యనామయమని నుడువు మీవు 1736 అతడు రాఘవుడు మహాబాహు డెట్టులు - దరికి జేర్చువాడొ తాను నన్ను

చక్క దుఃఖ సలిల సంరోధ మిద్దాని - నుండి యేరు పరుప నప్పు నీవె 1731 తీవ్రమౌ శోక వేగ మిద్దియును నాది - పైగ నీ రాక్షసుల పరిభర్తునమ్ము

చెప్పనగు రాఘవుని తోడ చెంత కేగి - నీ పధము మంగళమ్ముగ నెగడు గాత 1732 ఆ నృపసుతచే ప్రతివేది తార్జుడై కృ - తార్జుడున్‌ పరిహృష్ట్రాంతరంగుడు కపి కార్యమల్పావశేషమ్ముగా నెరింగి - మనసుతో నుత్తరంపు దిక్కునకు జనియె 1733

(41వ సర్గ)

ఆమెచే 'హశస్తమౌ పల్కుల నతండు - పూజలంది యంత పోవనెంచి

యచటి నుండి తొలగ నరిగి యా వానర - సత్తముండు చింతసల్సె నిట్లు 1734 అయ్యో కార్య మిదియు నల్పావశేషమ్ము - అసిత నయన నిమె నరసి నాడ

ఇక నుపాయములను ఈ మూడిటిని మించి - నాకు కానవచ్చ్వు నాలుగవది. 1735 సామము గుణమ్ము కాదు రాక్షసుల యెడల - దాన మర్జోపచితు లెడ తగకయుండు భేదమున లొంగరు బల దర్సితులు జనులు - ఇటు పరా(క్రమమే రుచియించు నాకు కార్య మిద్దానిక్రిన్‌ పరాక్రమమె కాక - ఏ వినిశ్చాయమున్‌ తోచ దింక నొకటి రణమున'హతప్రవీరులౌ రాక్షసు లిక - నెనయుదురు మాద్దవమ్ము నే డెట్టులైన కార్యమొనరింప నిర్రిష్పకర్మల యెడ - నెవడు పెక్కింటినైన సాధించువాడా పూర్వకార్య విరోధమ్ము పారయకుండ - నతడు కార్యమ్ము నేరవేర్వ నర్హుడగును

,శ/ రామానుజ రామాయణము 31 స్వల్పమైన పనికి నైన సాధకముగు - హేతు వొకటె కాదు యొట్టి యెడల నెరిగి నతడు పెక్కు తెరగుల నవ్రమ్ము - నర్షసాధనన్‌ సమర్హుడగును 1739 ఇటనె కృతనిశ్చయుందనై యేను నట్టు - లరుగు దేని కపీశాలయమునకున్‌ ప రాత్మసంమదర్దతత్త్వ మెల్లమయు నెరిఐగి - సల్పి నట్టుగు భర శాసనము నపుడు. 1740 ఎట్టులగు నొక్కా సుఖముమై నిపుడు యుద్ద - మసురజనులతో నాకింక నాక లేక అట్టులేకద నన్ను నాయఐనవు కలన - సారమతి మెచ్చు కొనును దశాననుండు 1741 అంత మార్కొనని రావణు నాహవమున - బలము తో మంత్రి గణముతో వచ్చి నతని వాని హృదయమ్ములోనున్న బలము మతము - నెరిగి సుఖముగ మరియేగు దిచటినుండి ఉత్తమమ్ము నందన్‌పమానమువైన - ఈ నృశంసుని వన మియ్యదియును బహువిధావనీజ వళ్లికాభియుతమ్ము - కనుల మానసముల దనిపెడునది _ 1743 ధ్వంస మాచరింతు వనము నిద్దానిని - అనలు డెండియున్న యడవి నట్టు లిదియు భన్నమైన యెడల మహాకోప - మూనువాడు పంక్తిముఖు డతండు 1741 అంత సొశ్వమహా రధ హస్తియౌ మ - హా బలమ్ము బనుచు రాతసాధిపుండు అంత నిదియు మహా యుద్ద మగు (త్రిశూల - లోహ పట్టు సాయుధముల లొల్లి గౌగ చండ వి'క్రములైన రాక్షసుల దొడరి - యని నసహ్యపరా క్రముడైన నేను రావణుండంపియున్న బలమ్ము ద్రుంచి - చనెద సుఖముగ కపినాధు సదనమునకు పిదప నలుక గొన్న భీమ విక్రము డని - లాత్మజుం డతండు ననిలు నట్టు లురుతరమ్మునైన యూరు వేగమ్మున - కూలనేయ మొదలుకొనియె చెట్ల 1247 అంత వీరుడు హనుమంతుడు భగ్నమై - పోవజోసెను ప్రమదావనమ్ము మత్తవిహగగణ సమాఘుష్టమౌ దాని - వివిధ తరులతాభివేష్టితమును 1748 వివిధ విహగ జాలవిరుతమ్ములన్‌ తునా - తునకలైన పెనుకొలనుల గముల వాడి యున్న కెంపువన్నెచిగుళ్ళతో - క్లాంత తరు అతా నికాయమునను 149 ఆ వనమ్ము వెల్లు లారకయుండె దా - వానలమున నిహతమైన యట్టు లడలు చుండె వ్యాకు లావరణమ్ములై - లతలు విహ్వలమ్ములైన యట్ళు శే/50

152 సుందర కాండము ధ్వస్తమైన చిత్ర గృహ లతాగ్బృహముల - నొరిగి యున్న వ్యాళమృగ మహోరగముల కలగియున్లు శిలాగహముల గృహము - నా మహావన మణగారినట్టు లయ్యె 1751 ఆ దశానన సంప్రమదావనముగ - బరగు ప్రమచావనము కపిబలముచే న శోకవర్లీ వితానయ్రై శోభిలు వని - శోకవల్ల్‌ 'ప్రలానయ్డై కాకు జుందె 1752 అర్ధపతియౌ మహాత్మకు నతనియెడద - కా మహాకపి పెనుపీడ యాచరించి పెక్కు రుక్కలులం బోర నొక్కడెదుర - తురగలించుచు నిలుచుండె తోరణమున (42వ సర్గ) అంత పక్షి సముద యారావముల తోడ - ప్రబల వృక్షభంగ రవము తోడ కళవళమ్ము పడిరి కడు భయ మొ్మొందులు - అంక నున్నవార అంత మంది. 1754 భయము నొంది బెదరి పారిపోయిన మృగ - పక్షిగణము లెలుగువార నరదె దైత్యజనుల కపుడు దారుణమైనట్లి - దుర్నిమిత్తములును తోచుచుండె |1755 అంత తొలగి పోయి నంతనే నిద్రయు - నసుర వఎతలు వికృతాననలును ఆ వనమ్ము ద్రమైనది కాంచిరి - వీరు నా మహా కపీందద్రు గనిరి 1756 మహిత బాహు డతడు మహిత సత్తుడు మహా - బలసమేతు డరసి వారి నెల్ల నెరపె రూపు సుమహనీయమ్ముగా రాక్ష - సాంగనలకు నెడద నడలు కొల్చ్బ 1757 అంత నాతనిన్‌ మహా ద్రి సంకాశు న - మేయ కాయుని మహనీయ బలుని వానరేం'ద్రు దాన వాంగనల్‌గనుగొని - జనక తనయ నిబ్టులని యడిగిరి 1758 వీడెవండు యెవరివాడు నెచ్చటి వాడు - ఏటి కీత డిలుకు నేగుదెంచె ఈత డెట్టులొక్కా నీతోడ జేరి మా - టాడి యున్నహడు అంత ప్రొద్దు 1759 తెలియ జొప్పు మాయ తేక్షణా మాకును - నీకు సుభగ భయము లేకయుండు ఈత డేమటంచు నీతోడ మాటల - నసిత లోచనాంత యాడీనాడు 1760 అంత నిట్టు లనియె నపుడు భీకర రూప - తన వారికి దనుజాంగనలకు జనక తనయ సాధ్వి సర్వాంగ సుందరి - యెరుగనాకు దారి యే దటంచు. 1761 ఇ. రోరసి గురు తెరుంగ నగు మీరలే వీ డె - వండొ యేమి చేయువాడొ వీడు పాము నడుగుజాడ పాములే యైనచో - నరసి యెరుగు సందియమ్ము లేదు. 1762

శ/ రామానుజ రామాయణము 153 ఇతని కళుకు చుంచి నేను నైనను గాని - యెరుగ నేను వీని నెవడొ వీడు కామ రూపధారిగా వచ యున్న రా - తక్షసుడె వీడటంచు చక్కదెలియు. 1763 ఆ విదేహ తనయ యన్న పల్మాలించి - దిశల కసురలు పరతెంచినారు కొందరుంది రందు కొందరు పోయిరి - విన్నవింప దానవేంద్రునకును 1764

రాషసాంగనలు రావణునకు హనుమంతుని పని విన్న వించుట

ఏగి రావణుని సమీప మునకు విక - తాననలగు దానవాంగనలును వికృత రూపుడైన భీకర నానరు - గూర్చి చెప్పమొదలుకొనిరి వారు $ే765 పార్షివా అశోకవని మధ్య సీమలో - భయద గాత్రుడైన వానరుండు మైథిలి దరిజేరి మాలు లాడిన మహ - నీయ విక్రముండు నిలిచి యుండె 1766 ఏము నడుగుచున్న నెన్నివిధమ్ముల - జనక తనయ హరిణశాబ నయన సీత మాకు తెలియజొప్పు హరింగూర్వి - ఇచ్చ గింపకుండె నింతయైన 1767 వాసవునకు దూత వాడు కావచ్చును - కాక వైశ్రవణునకైన దూత పంపి యైన యుండవచ్చును రాముండు - వీని ఓత జాడ వెదకగోరి 17/68 వివిధ మృగ గణాభి వేప్పెతమై నీకు - నెది మనోహరమ్మొ యదియును ప్రమ దావనమ్ము నెల్ల ధ్వంసమ్ము గావించె - నద్భుతాకృతియగు హరి యతండు 1769 ఒక్క టైన గాని యుద్రేశమే లేదు - నాశనమ్మొనర్ప నట్టి దతడు అదియె యెచటనుండె నామె జానకి సీత - నాశన మ్మొనర్చనట్టి దతడు 1770 కావగోరియైన గాని యా జానకి - శ్రమముననొ యెరుంగ రొక యుండె నట్టు కాకయున్న నతనికి శ్రమయేమి - వాడె కాచియున్నవాడు దాని 71 చారు పల్లవ సుమసంపన్నమై పెను - పారియున్న శింశుపా ('ద్రుమమ్ము సీత తాను చెంత జేరియున్నట్టిది - పూని కాచినాడు దాని నతడు 1772 ఉ'గ్రరూపు నతని యుగ్రతన్‌ దండింప - నానతీయ నీకు నళ్హమగును మైథిలి కడ కేగి మాట లాడినవాని- నా వనమ్ముగూల్చి నట్టి వాని 1773 ఈవు మనమునూని స్వీకరించిన దాని - నోమె దనుజ జన గణాధి నాధ సీత్ర నెవ్వడింక చేరి మాటాడనా - (బ్రదుకు విడిచి నట్టి వాడు కాక 1774

కేసీ సుందర కాండము ఆలకించి రాక్ష సాంగనా వచనముల్‌ - రాక్షసేశ్వరుందు ౯వణుండు హుత మహోగ్రవహ్ని గతి ప్రజ్వలించెను - క్రోధ ఘూూర్తమాన లోచను డయి 1775 క్రుద్దుడైన వాని లోచనముల నుండి - చింది పడియె నస్రబిందువులును వెలుగుచున్న దీప కళికలలో నుండి - వెల్లులీను స్నేహబిండువు లటు 1776 ఆత్మసదృశులైన యట్రి శూరుల కింక - రాఖ్యులైనవారి నసురజనుల నానతిచ్చి యంపె నలఘు తేజుడు వాడు - హనుమ నిగ్రహమ్ము నాచరింప 1277 వారు కింకరు లెనుబదివేలమంది త - రస్నులైన వారు రాతసులును కూట ముద్గరముల గొని కేల భవన మ - ద్దాని నుండి వెడలి తరలినారు 177 ఉరుతరోదరుల్‌, మహోగ్రదం్ల్రులు మహో - బలురు ఘోరరూపవపుషు లపుడు యుద్రమున మనమ్ము నూనిన వారెల్ల - చనిరి హనుమ బట్టు మనసు పడుచు 1770 ద్వార తోరణమున పాదు కొన్నాతని - నా కపీంద్రు చేరనరిగినారు (ప్రబలవేగు లురికిపడినా రతనిపైన - పావకునకు నురుకు పతగు అట్టు 1780 కడు విచిత్రమైన గదలతో కాంచనాం - గదము లమరిన పరిఘములతోడ వారు మోదినారు వానర శ్రేష్టుని సవితృ సన్నిభముల సాయకముల 1781 పట్టసములతోడ (ప్రాసతోమరశ్తి - ముద్గరముల శూలములను చుట్టు ముట్టినారు వాయుపుత్రుని హనుమంతు - నెదుర నిల్సి నార లెల్లవారు 1782 పర్వతోపముడగు వాడు తేజస్వి (శ్రీ, - మంతు దాతడు హనుమంతు డంత నేల మీద తనదు వాలమ్ము జాడించి - బిట్రైలుంగు చెలగ పెట్టె బొబ్బ 1783 వాయు నందనుడు 'ప్రభావమ్మునన్‌ మహ - నీయ కాయు డగుచు నెగడు చుండి పెంకి తనము మీర పెనుబోబ్బ వెట్టైను - నినదమునను లంక నింపివైచి 1784 హనుమ రానణ కింకరుల గూల్చుటు అనురణన సమేతమై మహనీయమౌ - నాతని పెను బొబ్బ యారవమున నెగిరి పోయె పక్షు లెల్ల నభమునుండి - యొలుగు చెలగ నరచె నిట్హులంచు.. 1785 అందు జయము రాము డతిబలాధ్యుడు మహా - బలుడు లవ్మణుండు పడయు జయము పార్టివుండు రాఘవాభిపాలితుడు సు - (గ్రీవు డందువాడు గెల్పునింక 1786

శీ? రామానుజ రామాయణము [55 కోసలేంద్రు నకును డాసుండ నక్షిప్ప - కారియైన రఘుకుమారునకును శత్రుసైన్యనిచయ సంహారంకుండను - హనుమ నేను మారు తాత్మజుండ 1787 ఆహవమున రావణాసుర సాహస్ర - మైనగాని నాకు మారుకాదు పలు తెరంగులుగను పాదపములతోడ - ప్రస్తరములతోడ బాదుచుండ 1788 నలగ గొట్టి యింక నగరి లంకను మిధి - లాత్మజ కభివాద మాచరించి ఏగువాడ నే సన్వ డ్దార్పుడై యెల్ల - రసురు లుడిగి చేస్త లరయుచుండ 1789 అతని సన్నాదశబ్రమ్ము నాలకించి - వారు భయళంకిత మనస్కులైరి హనుమ గాంచి రెదురుగా సాంధ్యమేఘమ్ము కరణి - నున్నతాకారమున నొప్పుచున్నవాని 1790 వింత వింతలైన భీకరాయుధముల - బూని యురికి చుట్టు ముట్టి నారు స్వామి యానగొనులు శంకవీడినవార - లా నిశాచరులును వానరేంద్రు _ 1291

శూరవరులు వారు చుట్టు ముట్టుగ తన్ను - నన్నివైపులన్‌ మహాబలుండు తోరణమున నున్న దారుణమ్రైనట్టి - ఇనుప గుదియ కేల గొనియె నతడు పరిఘ మదియు కేల బట్లి యాతండును - చదిపివైచె రాత్రి చరుల వారి 1192 మెరుగు లీనుచున్న యురగమ్ము బట్టిన - వైనతేయు నట్టు పరగుచుండి ॥ వీరు డంబరమున వెహరించుచుందెను - పరిఘ చేతబట్టి పవనసుతుడు 179 కీటడంచి యతడు కింకరులను వీర - వరుల రాక్షసులను వాయు సుకుడు ॥ మరల యుద్రమునకు మనసు పడినవాడు - వీరు డొశ్రయించె తోరణమ్ము 170 అంత కొంత మంది యసురు లన్ఫోట నా - భయమువలన వీడు వడినవారు కీటడగిన యెబ్ల కింకరులను గూర్చి - విన్నవించి రసురవిభున కపుడు __ 17% అధిపు డతడు రాక్షసుల మహాబలమ్ము - నిహత మని విని పరివృత్త నేత్రు డగుచు పనిచెను పరాక్రమమున న(ప్రతిము సంగ - రాంగణ సుదుర్ణయుండె ప్రహస్తపుత్రు (43వ సర్గ) కీటడంచి నంత కింకరుల నతండు - ధ్యానమూని మారు తాత్మజుండు వనము గూళల్చియున్నవాడ చైత్యమ్ము నీ - యాలయమ్ము గూలునైతి దీని నందువలన భయదమైన యీ ప్రాసాద - మేను ధ్వంస మాచరించువాడ 170?

156 అంచు మనములోన సీమ పోల్‌ గసాదమును గూల్చుట మేరుం సంచింతన మొనర్సి - వాయునందినుండు బలము మెరయ దాని వీర్‌ తై ట్టు మిగుల నున్నతమైన - చైత్య భవనమునకు చక్క నురికి = క్కి వానర(శ్రేష్పుండు - హనుమ యతడు మారులాత్మజుండు. 1798 హరిగణా వ అష వెలగ (రసండు గిరిసన్నిభమ్ము ప్రా - సాదసత్తమమ్ము మీది కెక్కి నుచుండె విపుల తేజు డతందు - పాడిచియున్న మారు ప్రొద్దు వోలె 1799 సంప్ర స మా. సల్సి దుర్రర్షమౌ - చైత్యరమ్య నిలయ సర్తనుమ్ము 'లగుచున్‌ హనుమంతుడు - పాఠరియా(్ర మట్టు పరిఢవిల్లె 1800 వా న వ్యు ఎ నందనుడు 'ప్రభావమ్మునన్‌ మహ - నీయ కాయు డగుచు నెగడుచుండి ము మీర పెనుబొబ్బ వెట్టైను - నినదమునను అంక నింపి వెచి. 1801 బి ఇని లదరగాొట్టెడి యాతని - పెలుచనైన బొబ్బ యులివు వలన యె పక్షు లెల్ల నచ్చట వైత్య - పాలకులును మూర్చపాల బడిరి 1802 అ(స్త్రృవిదుడు రాము డందు జయము మహా - బలుడు బక్మణుండు పడయు జయము పార్టివుండు రాఘవాభి పాలితుడు సు - (గ్రీవు డందువాడు గెల్పు నింక 1803 కోసలేంద్రునకును దాసుండ నక్షిష్ణ - కారియైన రఘుకుమూరునకును శత్రుసైన్యనిచయ సంహారకుండను - హనుమ నేను మారు తాత్మజుండ _ 18014 ఆహవమున రావణాసుర సాహ(స్ర - మైనగాని నాకు మారు కాదు పలు తెరంగులుగను పాదపములతోడ - ప్రస్టరములతోడ బాదుచుండ 1805 నలగ గొట్టి యింక నగరి లంకను మిధి - లాత్మజ కభివాద మాచరించి ఏగువాడ నే సమృద్దార్దుడై యెల్ల - రసురు లుడిగి చేష్ట లరయుచుండ 1806 హనుమ చైత్యసాలుర గూల్ఫుటు ఈవిధమ్ముగా వచించి నిమానస్టు - డగుచు చైత్యసంస్టులైన వారి కపుడు భయద నినదు డౌ హరియూధపు - డళుకు పుట్టుజేసె నసురులకును 1807 పెలుచనైన యతని యులివున చేరంగ - వచ్చినారు చైత్య పాలశతము కైకొనియును ప్రాసఖడ్గ పరశ్వధ - మాదియైనవి వివిధాస్త్రములును విసరుచున్నవారు విపులకాయులు వాయు - పు(త్రునతని జుట్టు ముట్టినారు. 1808

జ్‌ రామానుజ రామాయణము $57 నచ ప కడు విచిత్రమైన గదలతో కాంచనాం - గదము లమరిన పరిఘముల తోడ వారుమోదినారు వానర శేషుని - సవితృ సన్నిభముల సాయకముల 1809 గాఢ విపులమైన గంగాజలమ్ములో - నుండు బెడిదపు సుడిగుండమట్లు వానరేంద్రు చుట్లు వారంగ గుమిగూడి - కడు వెలింగె నసురగణ మదియును 1810 అంత వాయుసుతుడు నలుక రెట్టింపగా భయద రూపమూని పాదుకొనియు బంగరు నునుపూత బరగు ప్రాసాదంపు - కొట్టుకొనను చెలగు గొప్ప కమ్మి 1811 వెలికి పెరికివైచి వేగమ్ము వీరగా - హనుమ యాతడు పవనాత్మజుండు నంత దాని బట్టి యటు నిటు (ద్రిప్పె నూ - రంచులున్నదాని నలఘు బలుడు అగ్ని సంభవించె నచోట (ప్రాసాద - వర్య మదియు తగుల బడియె నంత 1812 తగుల బడుచు నున్న దాని 'ప్రాసొదమ్ము - నరసి చూచి హరిగణాధిపుం డ తండు కూలసేసె దానవశతకమ్ము - వ(జ్రమున నసురుల వాసవు నటు లంత రిక్షదేశమందుండి (శ్రియుతుం - డతడు పల్కు లిట్టు అంచు బలె. 1813 వేలకొలది నన్ను బోలినవారు మ - హాత్ములు విడివడిన యట్టివారు వానరాధి పతులు బలియురు సుగగీవు - వశము నందు మెలగు వారలెల్ల తిరుగు చుంటి మేము ధరణీ తలమ్మెల్ల - వానరులము తక్కువారు నేము 1814 గజ దళశక బలమ్ముగలవారు కొందరు - నంతకు పదిరెట్టు కొంతమంది వేయి కరుల బలిమి పేర్మిని కొందరు - వెలయువారు తుల్య విక్రములుగ _ 1815 ఓఘ బలురు కొందరున్నారు కొందరు - ననిల బల సమౌానులైనవారు అప్రమేయ బల సమాధఢ్యులు తక్కురు - హరిగణాధి నాధు లచటివారు 1816 దంత నఖిర శ్నస్త్రధరులు వానరకోట్టు - నూరులు పదివేలు నూరువేలు నిట్టి వారి గూడి యేతెంచు సుగగీవు - డెల్లవారి మిమ్ము డొల్లనేయ 1817 ఈ పురమ్ము లంకయే లేదు మీరును - లేరు రావణుండు లేనె లేడు ఈ మహాత్ముడైన యుక్షాకు నాధుతో - వైర మూని యుంట వలన నింక 1818

(44వ సర్గ)

పనుపు నొంది దానవాధీశ్వరుని చేత - నతి బలాఢ్యుడౌ ప్రహస్త సుతుడు _ జంబుమాలి యన నెసగు మహాదం(ష్ల్రుడు - వెడలి వచ్చె కేల విల్టు దాల్చి 1819

158 సుందర కాందము జంబుమాలి హనుమడే గూలుంు మహిత రక్తవర్ధ మాల్యాంబర ధరుండు - (స్రగ్వి రుఎరకుంండ లాన్వితుండు కడు పొడుంగుమీరు వెడద కన్నులవాదు - సమర దుక్షయముండు చండు డతడు శక్రధనువు తోడ సాటి వచ్చు ధనుస్సు - వెలుగులీనుమున్న వెడదదయమ్ము వీచుచున్నవాడు వేగమ్ము మీర వ - (జాశని స్వానమ్ము పమముగాగ 1821 వాడు జంబుమాలి పట్టిన కడు దొడ్త - వింటి నాది['మైోత ఏవ దిశలు 'ప్రదిశలును నభమ్ము పరిపూరిత మ్మయ్యె - రత్స్వనమ్ము తోడ తత్‌క్షణమ్మ 1822 అధివసించి ఖరసమాయుక్త రధమున - నరుగు దెం నతని నరసి చూచి హనుమ వేగ సంపదాఢ్యుడౌ నాతండు - నుబ్బు మరియుండె బి"బ్బ వెలిచె. 1823 కాంచి యతని తోరణ విటంకస్టుడైన - వాని హనుమంతు మహనీయ వానరేంద్రు మహిత బాహుండు నా జంబుమాలి యపుడు - వాడి మీరిన యమ్ముల గాడనేసె అర్హచం(ద్ర శరము నాననమ్మున కర్ణి - శర మొకండు వాని శిరము నందు బాహు యుగ్మమందు పదిశరమ్ములనేసి - గాడనేసె నతని కపివరేణ్యు 1825 అమ్మునేటు వడిన యాతని యెగ్రని - నమ్మొగమ్ము శోభ బిమ్ముచుండె శరదృతువున పుల్ల సరసీరుహమ్ము భా - స్కరుని కిరణములను మెరయు నట్టు వాని రక్తనర్దమైన ముఖమ్ము ర - క్తమ్ము కల్మి రంజితమ్ము పాల్సె ఆకసమ్మునన్‌ మహా పద్మము హరిద్ర - బిందు సిక్తమగుచు వెల్లునట్టు 1827 కనలు గొనియె రాశ్తసునకు మహాకపి - నిశిత సాయకాభినిహతు డతడు అంత చెంతనున్న యతి విపులమ్మైన - కడు పొడుంగు శిలను గాంచెనతడు వేగ దాని వెలికి పెకలించి బలియుండు - బలిమి మీర విసరివైచె దాని 1828 చదియనేసె దాని పది శరమ్ములతోడ - నలుకగొన్నవాడు నసురవరుడు పాడు పడిన తనదు పనిని దానిని గాంచి - హనుమ చండతర పరా(క్రముండు విపుల సాలమొండు పెకలించి యావీర్య - శాలి దాని ద్రిప్పె సరభసముగ _ 1829 సాలవృక్ష మట్టు కేలద్రిప్పెడు మహా - బలుని వానరగణపతిని గాంచి పరపె వాని మీద బాణముల్‌కడు పెక్కు - మహిత బలుడు జంబుమాలి యపుడు

,శ/ రామానుజ రామాయణము [159 నాలుగింట జీల్సె సాలమ్ము నైదింట - వానరేంద్రు భుజముపట్టు నందు నక్కు చక్కి నొక్క యాశుగమున స్తనాం - తరమునందు బాణదళకమునను 1831 గా('త్రమదియు నెల్ల ౯౦డ పూరితముగా - నగ్గలంపు టలుక యలమి నతడు పరిఘ మదియె చేత బతి వేగమ్ముగా - త్రిప్పుచుండె నతడు తీవ్రముగను 1832 అకఘు బలయుతుండు నంవేగు డాతండు - తీవ్రవేగమునను త్రిప్పిత్రిప్పి పరిఘ మదియు విసరివైవె నాతడు జంబు - మాలి మహిత వకమందు వడిగ 1833 లేదు వాని శిరమదేదియు బాహువుల్‌ - లేవు జానువులును లేక పోయె కార్ముకమ్ము రధము గాని యశ్వమ్ములు - గాని యమ్ములు నట గానరావు _ 1834 వదిగ నట్టు లడవ వాడు నాడెబ్బకు - మహిత బలుడు జంబుమాలి యపుడు నేల మీదగూలెనిహతుడై నుగ్గుగా - నొడల దాల్చియున్న యొడమెళెల్ల 1835 ఆలకించి జంబుమారె కూలుటయు నా - యలఘు బలురు కింకరులు పడుటయు రోషరాగరక్త రోచనయుగ్స్ముడై - యలుక గొనియె రావణాసురుండు 1836 మడియగ ్రహస్తపుద్రుండు మహితబలుడు - రోషసంవర్తి తాతా(మ్ర లోచనుండు నతుల వీర్య విక్రములౌ వమాత్యసుతుల - పనిచె వేగ నిశాచరపతి యతండు సప్తమంతత్రిసుతులు చచ్చుట (45వ సర్గ

అంత రాకసేంద్రు దాతడు పనుపగా - బయలు వెడలి వారు వచ్చినారు

సస్తమంత్రి సుతులు సప్పార్పి వర్పసుల్‌- మహిత భవన సత్తమమ్ము వీడి

'ప్రబలసైన్య నిచయ పరివృతు లౌ వారు - మహితబలురు చాప సహితులున్‌ కృ

తాస్తు లస్త్రవిదుల యందు శ్రేష్పలు పర - స్పర జయైైషు లగుచు బరగువారు

స్వర్థ జాలములను సవరణ లొప్పార - ధ్వజ పతాకయుక్తి దనరు చుండి

నీరదస్వనాబి నిర్దేష సహితమై - యశ్వయుక్తమౌ మహారథముల 16840

తప్తకనక చిత్రితములైన చాపముల్‌ - వీచి కొంచు హర్షమేచి చెలగ

నమిత విక్రమక్రమాన్వితు లౌవారు - తటి దుపేత వారిదమ్ము లట్టు [4

అంత వారి తల్టు లందరు కింకరు - లీల్షి యుండుటదియు నెరిగి కొంట

పరగి రపుడు శోక భారసం(భ్రాంతలై - మిత్ర బంధుజన సమేతముగను 1842

160 సుందర కాందము తప్తకనక భూషణాప్తి నాప్పెడువార - లొండొ్‌ రువుు ని రయుమున్నవారు చేరనురికి రెల్లవారు ద్వారముపయి - పాదు కొన్న వాన పవవతనయు 1843 పరగజేయుచుండి బాణవర్షమ్మును - వరశతాంగగన్హిత రవమొప్పు నైర్భృతాంబుదములు నడయాడు చుండెను - వప్తైిము త్వయోద విసరమట్టు 1844 అంత నా శిలీము ఖాసారముల కగ్గ - మైనవాడు హనుమ యనిలసుతుడు తనరు చుండె సంవృతాకారుడై వర్ష - పాఠమునను శైలపలని బోలె 1845 వమ్ముగా నొనర్చి వారి శరమ్ముల - నాశుచరుడు వానరా గ్రసరుడు విమలమైన వింట విచరించి వీరుల - యరదముల యురవడి నణగ ద్రొక్కా. 1846 వారితోడ విలుగలారితో నాడుచు - వీరు డతడు వింట వెబ్లుచుండె విలుగలట్టి మేఘ విసరమ్ముతో వింట - ప్రభుడు మారుతుండు పగిదిగాగ.. 1847 అతడు ఘోరమైన యారవ మొనరించి - పెద్రసేన దాని బెదరగొట్రి వీర్యశాలి హనుమ వేగమ్ము గాన్పించె - నా నిశాచర నిచయమ్ముపైన 1848 హస్తతలము తోడ నడచె కొందర పరం - తపుడు కొందరన్‌ పదద్వయమున నడచె కొంతమంది బిడికిట కొందర - పరెలు గాగ జీల్పె వాడిగోళ్ళి 1849 బోర తోడ గలచె వారి గొందర కపి - తొడం తోడ నింక కడమ వారి నతని యులివుతోడ్త నక్కడి కక్కడే - కూలి పోయినారు కంద రుర్వి 1850 వార అట్టులు కడ తేరిన యంతట - నేల మీద నట్టు కూలి పోవ చేరనుర్‌కె నెల్లసేన యయ్యది భయా - ద్రితము గావుటు దశదిశలదాక 1851 వెడయెలుంగు దోప కడునార్చె నేన్లులు - కూలె నేలవీద గు(ర్రములును పరచు కొనియె నేల భ్ననీడ ధ్వజ - చృత్రములుగనున్ను స్యందనములు 1852 పారుచున్న రుధిర ధారల పేర్మిచే - దారి గానవచ్చె నేరు లచట పలుతెరంగులైన యెలుగులతో లంక - వెలిచె నప్పు డులివు వికృతముగను _ 1853 పెచ్చరిలిన యా దనుజుల పీచమడచి - విపుల సత్తుడౌ కపి చండ విక్రముండు మరల పెర రాక్షసుల బోర నరుమగోరి - వీరు డా తోరణమ్మునే చేరజనియె. 1854

శీ? రామానుజ రామాయణము 161 (46వ సర్గ) ఎరిగి మంత్రిపుడ్రు లెల్లరు మడియుట - యాప్లవంగుచే మహాత్ముచేత నసుర భర్తసంవృతాకారుడై యుండి - నెరపె నుత్తమంపు నిశ్చయమ్ము _ 1855 ఆతడున్‌ విరూపాక్ష యూపాక్ష రాక్ష - సులను దుర్దరునిన్‌ (ప్రఘసుడను వాని భాసకర్ణు నేవుర చమూపతుల నయవి - శారదుల నని మారుతజవ సములను అనిలజ గ్రహణ వ్యగ్రులైన వారి - బిల్వ నంపి వీరుల దానవేశ్వరుండు పూను డీరు సేనానులు సేన తోడ - కరిహయ రధాన్వితమ్ముగ కపి వణంచ 1857 ఎూస్కి గొన్న మీరు పాసగును గాదె వ - నాలయు డగువాని నతని బట్టి కర్మయదియు దేశకాల విరోధియై - నట్టి దాని నింక నడ్డగింప 1858 వాడు వానరుండు కాడని తలతు నే - నెంచి చూడ నాచరించు కర్మ యొళ్లవెంటను మహనీయ భూతమ్మది - యలఅఘుబల పరిగ్రహమ్మటంచు నింద్రుడేనియున్‌ సృజించి యుండగవచ్చు - మహిత తపము పేర్మి మనకు గొను అమరు లసురవరులు యక్షులు గంధర్వు - లురగులున్‌ మహర్షు లొక్కమొగిన యెళ్లవారి మిమ్ము నెనసిన నా చేత - నోటు వడినవారు యుద్రములను - _ 1860 వార లేరుపరుప వచ్చును తప్పక - కీడెదైన గాని నేడు మనకు 61 నదియె యిందు సందియమ్ము లేనేలేదు - బల్మి మీర మీరు పట్టు కొనుడు 5 మీరలైన గాని ధీర పరాక్రము - వానరు నవమాన పరుపగాదు మున్ను నేను కాంచి యున్నవాడను గదా - హరులవిపులతర పరాక్రములను 1862 చూచినాడ వాలి సు[గీవు తోడను - జాంబవంత. మహిత సత్త్వశౌా లి నేను గాంచినాడ నీలు సేనాపతి - ద్వివిదు డాది ౧చున పెరహరులను* 1863 ఇట్టు భీకరముగ నెసగదు వారి వే - గమును వాడిమియును కడిమి రపైన నుండ విట్టు మతి బలోత్సాహములు నైన - కామరూప సుపరి కల్పనమును 1864 వాన రాకృతిగొని పరగెడి మహనీయ - సత్త్వ మంచు నెరుగ జనును వీని పూనియుండి దొడ్డదైన ప్రయత్నమ్ము - నెరపనగును వీని నిగ్రహమ్ము 1865

162 సుందర కాండము

మూడు లోకములును గూడ నింద్రునితోడ - నమర దనుజ మానవాళి గూడి

మీకు నెదురు కట్లు దాకి నిల్భ్చుండగా - జాలకుండు నెపుడు సంగరమున 1866

అట్టులైన నీతి నరసి యెరిగి నాడు - పోరి లోన గెల్పు గోరువాడు

పూనికమెయి తన్ను తాను కావంగనౌ - రణ విజయము చంచలమ్ముగాదె _ 186]

వార లెల్లవారు పరమౌజసుల్‌ స్వామి - చెప్పినట్టిపల్కు స్వీకరించి

పైకి నెగసి పడిరి ప్రబల వేగాన్వితుల్‌ - దీప్త వహ్ని తుల్య తేజసులును 1868

స్యందనముల మత్త హస్తి చయమ్ముల - పరమ జవములైన వారువముల

సర్వవిధములైన శాతశ్నస్త్రృమ్ముల - నఖిలసైన్య సన్నహనము మీర 1869

అంత వార లేగి యరసిరి వీరుని - మహిత కపిని దీష్యమాను నతని

స్వీయ కాంతి రళ్ళి విసరమాలిని రశ్మి - మంతు నట్టు లుదయ మందువాని 1874

శోరణప్టుని మహితోత్సాహుడౌ వాని - మహిత సత్త్వశాలి మహితబలుని

మహిత వేగుడైన మహిత ధీయుక్తుని - మహిత కాయు నతని మహితబలుని 1871

వాని గాంచి నంతలోననే వారెల్ల - వారు నెల్ల దిశల పాదుకొనిరి

ఆరిమి తరిమి నార లటనట భయదమ్ము - లాయుధమ్ము లవియు నవియు బూని

శాత త్మీజ్ట్వములును పీతముఖమ్ములౌ _ నాయసమ్ము లైదు సాయకములు

వైచె దుర్దరుండు వాని శిరోధిపై - నుత్పల దళము లటు లొప్పు వాని 187]

ఆ శిలీముఖమ్ము లైదింట నా కపి - నెత్తిమీద నట్టు మొత్తువడుట

మిట్టి పడియె మింట బిట్టు బొబ్బిడి ప్రతి - ధ్వనులు చెలగు నట్టు దశదిశలను దుర్దర విరూపొక్షాదులు కూలుట

దుర్దరుండు తోడు తోడనే వీరుండు - స్యంద నాన్వితుండు సజ్యధనుడు

పరసి తమైన బాణశతమ్మును - మీది కురిక నపు డమేయబలుడు 1క75

బాణములను కురియువాని నా కసమున - వాని తరిమివైచె వానరుండు

వారి దాంతమందు వర్షాన్వితమ్మైన - వారిదమును (ద్రోలు మారుతునటు _ 1816

అట్టు లేటువడిన యంత నాదుర్దరు - చేత ననిల సుతుడు చెల్లరేగి

కదన మాచరించె కడు మిక్కుటమ్ముగా - వేగవంతు డతడు 'ెంపుమీరతె 187?

+శీ/ రామానుజ రామాయణము 163

దూరమునకు పైకి దూకి చట్టున దుద్ర - రుని రధమున వానరుం డతండు

పడియె మిక్కుటంపు వడి గలయాతండు - పిడుగు కొండమీద పడినయట్టు గుంపి తంపి వడగ గు(రమ్ము లెన్మిది - దండె విరిగిన యరదమ్ము నంత

విడచి దుర్దరుండు పడియెను పుడమిపై - ప్రాణములను వీడనాడి యపుడు 1879 చేల బడిన యాతనిన్‌ విరూపాక్ష యూ - పాక్రులిర్వు రపుడు పారజూచి

యలుక పాడమి నట్టి యరివిమద్దనులు దు - ద్రర్దు లెగసి పడుచు దరిమినారు 1880 పైని కెగసీ విమలమౌ నంబరమున వి - స్పించి నతని వార లిరువు రపుడు ముద్గరముల తోడ మోది రాతని మహా - బాహు వానరవరు వకమందు 1881 వేగవంతుల యది వేగ మవ్వారిది - నిలువరించి మహిత బలు డతండు

మరల నేల మీది కురకె హరాత్తుగా - విష్ణురధ సమాన వి[క్రముండు 1882 వాడు సాల పాదపమ్ము జేరంజని - దాని పెల్లగించి వానరుండు

వారిరువుర దానవాగ్రేసరుల జంపె - నసమ వీరుడు పవనాత్మజుండు 1883

గె

అంతటన్‌ తరస్వియైన వానరు చేత - మువురు వారు కూలి పోవు టెరిగి

చేర జనియె బలిమి మీర మహా-వేగు - జైన (ప్రఘసు డపుడు వానరేంద్రు _ 1884 కనలు గొన్న భాసకర్డుండు వీర్యవం - తుండు శూలము గొని తొడరె నొక్క

వంక కీర్తి శాలి వానర శార్టూలు - పాదు కొన్న వాని ద్వారము పయి 1885 వాడి కొన గలట్టి పట్టు సమును పూని - బవర మాచరించె ప్రఘసు డెదిరి _ భాసకర్టు డసురవరుడు శూలముబూని - యెొదిరె కపి వరేణ్యు కదనమందు 1886 వారి చేత గాయపడిన యొడళ్ళతో - నెత్తుటం దడిసిన నెరులతోడ

వాడు కనలు గొనియె వానర (్రేష్టుండు - బాల సూర్య సన్నిభ ప్రభుండు. 1887

" 0

వ్యాళపాదప మృగ భరితమ్ముగా సెల్ల - గించి వైచి తుంగగిరి శిరము

నుక్కడంచె దానవుల హనుమంతుండు - వీరుడౌ ప్లవంగవారణుండు 1888 అంత నట్టు వారలైదుగురును చమూ - పతులు నేల గూలి పడినయంత తక్కియున్న బలము దానిని సైతమ్ము - నాశన మ్మొనర్చె కీశవరుడు 1889

కే64 సుందర కాండము హయములన్‌ హయముల హస్తుల హస్తుల - భటుల భటుల తేర్త నటులె తేర్ల నాశమాచరించె కీశు డాతడు సహ - (ప్రాకు డసురజనుల జంపు నట్టు 1890 పడిన వారణముల వారువముల తోడ - నిరుసు విరిగి పడిన యరదములను కూలి నట్టి దనుజ కులము చే నెల్తెడ - రుద్రమార్గ మయ్యె యుద్రభూమి 1891 అంత బల వాహ నాన్వితులైన వారి - సైన్య పతుల వీరుల కపి సంహరించి యరసి వీరుండు తోరణ మందియుండె - జనవినాశ కృతక్షణు శమను నట్టు 1892 (47వ సర్గ సానుచర వాహనుల పంచసైన్య పతుల - వాయు సుతువేత గూలినవారి నరసి నృపుడు గాంచె నకకుమారు నెదుట నాహ - వోద్దు తోన్ముఖుడై నిలు చున్నవాని అవకుమార వధ నృపుడు చూపు నిల్చుట హెచ్చరికగ నా ప్ర- తాప వంతుడు స్వర్ణ చిత్రాశు గాసు డెగసి పణె సదస్సున పెంపు మిగిలి యంత - (ప్రముఖ విప్రుల హవిసున వహ్ని వోలె బాల దినకర ప్రభమ్రైన ప్రబలరధము - తప్ప చాంపేయ జాల సంతతము నెక్కి యంత నా వీర్య వంతుండు నరిగె నైర్భ - తర్షభుడు వాడు నా మహిత హరి గూర్చి అంతట చిరతపస్సృంగ్ర హార్షి తమ్ము - సుప్రతప్త కాంచనజాల శోభితమ్ము తత పతాక మణి విభూషిత ధ్వజము మ - నోజ వాష్ట హయవర సుయోజితమ్ము తమ సురాసు రాధృష్య మసంగచారి - ద్యుచరము సమాహితము రవిద్యుతి యుతముస తూణ మస్టైసి బద్ద బంధురము క్రమ స - మానివేశిత శక్తి తోమర నిచయము అన్ని సవరణ లొప్పు పెంపారు నదియు - నర్మ శశికాంతి హేమదా మాన్వితమ్ము దినక రాభమ్ముగా నొప్పు తేర నెక్కి - వెడలె నాతం డమరతుల్య విక్రముండు 1898 నభము సొచలమౌ వసుంధర తురంగ - వారణ మహా రధ ధ్వని వాడు నింపి తోటి బలములతో వాని తోరణస్టు - కపి సమాసీనుని సమర్దు గదియ వచ్చె. 1899 హరి నతని జేర వచ్చి హర్యక్షు డాత - డణచ జనుల యుగాంత కాలాగ్ని వోలె సంస్రితున్‌ విస్మయోద్భూత సంభముడయి - అక్షు డీక్షించె బహుమాన చక్షువులను ఆ మహాత్ముడౌ కపివేగ మహితునెడ ప - రాక్రమమ్మును మదినెంచి యాత్మబలము నా మహీశ్వర సుతుడు మహాబలుండు - పెనుపు గనె హిమక్షయమున నినుని బోలె

(శీ రామానుజ రామాయణము 165 లలల వనన కవ లొదవి నొత దారసి కదన దుర్ని - వారు విక్రమమును తిరమార నిల్చి యవహి తొత్కుండు హనుమంతు నాహవమున - 'హెచ్చరించె శితశరమ్ము లేసి మూటి కాంచి కపీ జితళముడైన గర్వితమతి - నరి పరాజ యోర్టితుడైన యతని నంత కాండ పాణియు ్రగృహీత కార్ముకుండు - నరసి సముద్నీర్ణమానసు డత్లు డతడు చారు కుండల టౌమ ని ష్కాంగ దుండు - నాళు విక్రము డళతడేచి యర్‌మె కపిని వారల సమౌగమమ్ము నప్రతిమ మయ్యె - ననిమిషాసురులకు సం(భ్రమాస్పదముగ మహియు కుయ్యిడె సూర్యుండు మాడ్చ కుండె - వీవకుండెను గాలి కంపించె నద్రి వానర కుమొర సమరమ్ము పారజూచి - వెలిచె నులి వాకసమ్మును కలగె కడలి 1905

అంత నావీరుడున్‌ కొనలమరియున్న - కనకపుంఖిముల్‌ సవిషోరగ సమములు స మాధి సంయోగమోక్ష తత్త్వాభివేత్త - మూడు శరములేసెను కపిమోర్తమందు అతడు తల గొడనేసిన యా శరముల - నెత్తుటన్‌ దోగి విప్పారు నేత్రముల న వోదిత రవి సన్నిభు డాశుగోత్కరాంశు - డంళు మాలియౌ నాదిత్యు నట్టు తనరె అంత నతడు పీంేశ మంటత్ర్యగ్రణియు ను - దగ్ర చిత్రాయుధ చిత్రధనుషు రాజ వరతమొజుని గని యాహవమున హర్ష - మొందె నుప్పాంగె కడు నాహవోన్ముఖుడయి మందరాగ్రస్తు డౌ నంశుమాలి యటు వి - వృద్ద క్షోపుడు నా బల వీర్యశాలి వయని కుమారు సబల వాహనముగాగ - నపుడు దహియించె నాత్మనే త్రాగ్నిశిఖల కడగి యతడు ధనుశ్చిత్ర కార్ముకుండు - శరచయాసారు డని రాక్షసొంబుదుండు శరముళలం బుచ్చి వెస హరీశ్వర గిరిపయి - వర్షము వలాహక మ్మద్రి వరమున నటు" పదప కపి వాని రణచండ వి'(క్రమున్‌ వి - వృద్ర్దతేజోన్వితున్‌ బలవీర్యశాలి నతుని కుమారు రణమున నరసి యులివు - వెలిచె హృష్టిమై ఘనతుల్య విక్రముండు కలన కుగ్రతనపు వీర్యగర్వమున ప్ర - వృద్ద్రమన్యుండు కతజోపమేక్షణుం డ తండునప్రతిముని కపి దరిసె పోర - గడ్డి కప్పిన పెనుబావి గజము నట్టు [912 'ప్రనభముగ వాడూవైచిన బాణములను - నెరపె నాదమ్ము ఘననాద నిస్వనుండు మింటనామారుతియు వేగ మిదిసి పడె భు - జోరు వికేపమున రూప ము(గ్రముగను

166 సుందర కాండము పైకగయునవాని చీదికి బారెను బలి - దానవ (ప్రవరుండు ప్రతాపయుతుడు రధి రధి శ్రష్టతముడు శరముల జల్లి - కొండపై మబ్బు రాళ్ళను కురిసి నట్టు 1914 వాడు హరి వాని శరముల వీడు కొల్పి - వీరుడు సమీర సేవిత వీథి దిరోగె పవను నటు శరాంతరమున బయలువడుచు - నని మనోవేగి చండ పరాక్రముండు ఆహ వోన్ముఖు నాత్త బాణాసను విను - విశిఖ శరవరముల గప్పి వేయు వాని నకు గనుగొనె బహుమాన చక్తువులను - కలయ చింతించె రణపరాక్రమము గూర్చి అంత కపి శరభిన్న భుజాంతరుడు కు - మారవీరుని చే మహాత్మకుని చేత మహెతభుజు డార్చి కార్య మర్మజ్ఞుడతడు - కలయ జింతించె రణపరా క్రమము గూర్చి బాల దినకరతేజు డబాలు నట్టు - నెరపు నీ మహాబలి మహనీయకర్మ మఖిల రణకర్మ శోభియౌ నతని నితని - మట్టు వెట్టుంగ మతి నాకు పుట్టు దిచట ఈ మహాత్ముండు నతి మహనీయ వీర్యు - డాహ వాతి సహుండు సమాహితుండు నితడు కర్మగుణోదయ గతి నసంశ - యమ్ము తాపస యక్షోరగార్చి తుండు 1919 వి'క్రమోత్సాహ పరివృద్ధవిపుల మనుడు - యెదురుగా వచ్చి నిల్చి వీక్షించు నన్ను నీతని విక్రమ మెడద కంపింప చేయు - సురయ గాములౌ సురల కసురులైన 1920 ఉరకయున్న నభిభవ మొనరుపకుండ - డితని విక్రమ మనిని పెంపెసగుచుండె చవి యగును నాకు నీతని సదమదమ్మె - పెంపు మీరు పావకు నుపేక్షింప దగదు ఈంచు శత్రు (ప్రవేగమ్మునెంధి వీర్య - యుతుడు నిశ్చయించి స్వకర్మయోగ మదియు నడీ న్తురవడించె నా మహా బలుడు నపుడు - చంప నతని మహాకపి సలిపెబుద్ది 1922 అతని యసప్రహయముల మహా జవముల - మలుపులన్‌ భారమోర్చు సమాహితముల వాయు సేవిత ఫథమున వాడు వీరు - డడచె మారుతి కపియు తలాభిహతుల 1923 అంతట తలాభిహతు డా మహారధుండు - హర్యధిప మంత్రి నిర్రితు డవని బడె ప్ర భూ నీడ విముక్త కూబరుడు నిహత - వాజి నిచయుండు నగుచు నంబరమునుండి రధము నద్డాని నా మహారధుడు విడచి - వింటితో ఖడ్గమున్‌ దాల్చి మింటి కెగసి యుగ్రవీర్య మూని తపోభియోగమున తను - వు డిగనాడి మరుల్లోక మొందు నట్టు

రామానుజ ంమాయలయు 16 పతగరా డ్వాయు సిద్రసేీవితమునైన - యంబరమ్మున తిరుగాడు నాతని కపి

పవన తుల్య వి[క్రము డంత వద్దకేగి - క్రమముగా బట్టె పాదముల్‌గట్టిగాగ 1926 వీచి యాకపి వానిని వేయి మార్గు - నాగముం బట్టి గరుడుం డొనర్చు నట్టు

హరి వరుడు పితృతుల్య పరాక్రముండు - వేగ రణమహీతలమున విడచి పుచ్చె 1927 భ్య్నూబాహూరు కటి కంరభాగు డతడు - రుధిర మోడ్చి నిర్మథితాస్త్రీ లోచనుడయి భ్హుసంధియు పప్రవిక్షీర్ణ బంధనుండు - నా యసురు డుర్విగూలె వాతాత్మజు హతి నతని బుడమిపై ద్రొక్కి మహా కపియును - దానవాధిపునకు మహదృయ మొనర్చి చ(క్ర చరులు మహావ్రతుల్‌ ససయములును - భూతముల యతభుజగ సమేతముగను విబుధు లిందద్రుండు భృశజాత విస్మయులయి - చూచి రా కపి దనుజేశసుతుడు మడియ అడు తత జోపమేక్షణు నా కుమారు - వజ్రి సుత తుల్య తేజుడౌ వాని జంపి

వీరు డా తోరణమ్మునే చేర జనియె - జన వినాశ కృతక్షణు శమను నట్టు 1930

రావణు డింద్రజిత్తును సంపుట (48వ సర్గ)

మడీయ హనుమంతు చేత కుమూరు డత్సు - డంతట మహాత్ముడౌ రాశ్షసాధిపతియు పూని మది దిట వింద్రోపమాను నింద్ర - జిత్తు బుత్తెంచె రోషమ్ము చెలగ నపుడు ఆస్ర/వి చృస్తువి (ధ్రేష్కుడైన నీవు - శోక దాతవు గద సురాసురుల్టైన శుంద్ర సురులకు పని కానుపించినావు - (ద్రుహిణ పూజన సంచితా'స్తుండ వీవు తావ కా(స్త్రుబలము తాకు దెంచిన యెడ - నిలువ సమరమందు నేరరైరి

మరు దనీకములు నసురులు నైనను సురే - శ్వర సమాశ్రితులగు వారలెల్ల

మూడు లోకముల నెవాడైన నగత(శ్ర - ముండు కాకయుండె పోరిలోన 1933 విపుల సుదృఢబాహు వీర్యాభిగుప్పుడై - తపమున నభిరక్ష దనరినావు

జలిసి నాడ వీవె దేశ కాల విభక్తి - సకల మతి సమేత సత్తముడవు 1934 నీకు లే దని నెరపంగ నేరనిదియు - బుద్ది దలప నీ కికలేదు పొసగని పని

వీదు న్నస్త్రబలమ్మును నీ బంమ్ము - మూడు జగముల నెరుగనివాడు లేడు. 1935 సదృశమౌ నాకు నీ తపళ్శిక్తియున్‌ ప - రాక్రమ మ్మ(న్త్మబలము నాహవమునందు నిము రణావమర్దమ్మున నిశ్చితార్డు - బడసి నా యెడంద బడలుపడక యుండు

168 సుందర కాండము కీటడంగి నారు కింకరులెల్లరు - జంబుమాలి రాక్షసాగ్ర ణియున మాత్యసుతులు వీరు లాయేవు రెప్పుడు - మొనకు ముందు కడనె పోవువారు సాళ్వనాగ రధములైన బలమ్ములు - కడు సమృద్రములుగ గ్రాలెడునవి 1937 నీకు నిష్టుడైన నీ సహోదరుడు కు - మారు డక్షుడైన మడిసి నాడు నమ్మకమ్ము లేదు నాకు వారల యెడ - నరి నిఘాదన నిను దొరయు నట్టు 1938 కాంచి యియ్యదియు మతి సమంచిత కపి - యలఘు బలము (ప్రభావ పరాక్రమములు నరసి నీ వాత్మ సారమ్ము నైనను స్వబ - లాను రూపమ్ముగా వేగ మాచరింపు 1939 శాంత శాత్రవుడౌ నీవు సన్నికృష్టు - దైవనయంత సైన్య్షయ మణగునట్టు లాత్మ పరబలముల చక్క నరసిచూచి - పూన్కి న్యస్త్యవిదగ్రణీ మొదలు కొనుము పైన్యమథను నాగగ సేన చాలకుండు - ప్రబల సారమ్ము వజమ్ము బట్టిర్లైన వాయు వితని వేగము సాటివాడు కాడు - కాదు కైబల్మిమై నగ్ని కల్పు జంప 1941 అట్టి యిట్టి కార్యము జక్క నరసి యెరిగి - స్వీయ కార్యసంసిద్రిపై చిత్తముంచి ద్ధివ్యధనుషో(స్త్ర, వీర్యమ్ము ధిషణ దలచి- యరుగు కార్యమ్ము మొదలిడు మక్షతముగ నిన్ను బంపుచుంటినే నన్న దీ మతి - యుత్తమమ్ము కాకయుండునుగద శత్రియులకు రాజ కార్యధర్మములెడ - నిదియె మతి యటంచు నెంచువారు 1943 సంగరముల వివిధ శస్త్రాస్త్ర్యముల నరిం - దమ విశారదత్వ మమరవలయు యుద్ర మాచరించు చొప్పు నవళ్యము - పోరిలో విజయను గోరు టొప్పు. 1944 అంత తండ్రి పల్కు లవియు నాలకించి - దక్షతనయ ్రభావు డాతం డదీన సత్తుడౌ వీరు డెదనిల్సి సంగరమున - నసుర పతికి ప్రదక్షిణ మాచరించె. 1945 అంత స్వగణ మిష్టులౌ వార లెల్లిరు - సేయు పూజ లిందద్ర జిళ్తు పడసి యుత్సహించి వాడు యుద్దోద్రతుండునై + పాలికలనికి చేరబోయె నపుడు 1946 (శ్రీ, సమేతుడు సరసీజ దళాక్షుడు - దానవాధి నాధు తనయు డలఘు తేజు డతడు బయలుదేరి వెల్వడియెను - పర్వవేళలందు వాది వోలె 1947 పక్షిరాజోపమ 'సువేగ వంతములును - స్వచ్చ తీక్షదంధ్ర్రమ్ములౌ వ్యాలములను నాలుగిటి బూనిచిన స్యందనమ్ము పైకి - నెక్కె నింద్ర సమానుడె నింద్ర జిత్తు

శీ/ రామానుజ రామాయణము 169 రధి యతండు ధన్వులందు ్రేష్పండును - అస్త్రవిద్వరుండు శస్త్రవేత్త చేరజనియె రయము మర రధమ్ముతో - నాంజనేయు డున్నయట్రియెడకు 1949 అట్టిదైన యతని యరదింపు సవ్వడి - సాయకాసనంపు జ్యాస్వనమ్ము నాలకించి నంత హరివీరు డదాతండు - తనరె సం(ప్రహృష్టతరుడు గాగ 1950 కైకొనియు నతండు కడుదొద్హ వాపమ్ము - శాత శల్యములగు సాయకముల చనియె నభిముఖముగ హనుమంతునకు దాన - వాధిప సుతుడు రణపండితుండు అంత సంగర సంజాత హర్షు దతడు - బాణపాణియై యనిసియ బయలుదేర సర్వదిశలును కడు కలుషమ్ము లయ్యె - రౌద్ర మృగసంఘములు పల్తెరగుల నరచె అట సమాగతులై నాగయక్షులున్‌ మ - హర్చులున్‌ చక్రచరులు విహంగములును సిద్దులును నభమ్మున గూడి చేరి పేర్చి - యార్చి రెలుగెత్తి పరమ 'ప్రహర్ష మంది అరదమెక్కి వేగ మరుదెంచు వానిని - గాంచి యింధద్ర జిత్తు గపివరుండు విపుల నాదమొప్పు పెల్టుబ్స యార్చెను - వేగవంతుడు కడుపెంపు మీరె 1854 దివ్యమైన దొడ్డతేర నధిష్టించి - చత్రధన్వి యింద్ర జిత్తు నంత మెరపు లట్టురవడి మయి నురుముచునున్న - సాయకాసనమ్ముసాగలాగి 1955 హనుమ దింద్రజిద్యుద్దము అంత మార్కొని రొండొరు నమిత త్మీక్స - వేగ రణ నిర్విశంకులౌ విపుల బలురు వారు కపీయును రక్షోధిపతి సుతుండు - బద్దవైరుల్‌ సురాసురపతులయట్టు 1956 వీరుడున్‌ ధనుష్మతుడు మహారధుండు - నాహవమ్మున సమ్మతుడైన వాని బాణ వేగమ్ము పెంపాంది వా డణంచె - మించి చరియించె పిత్రప్రమేయ సరణి అంత నాయత త్మీక్షశల్యములు కనక - చి(త్రపుంఖమ్ములైన సుప'త్రితముల బాణముల సుసన్నతముల వ(జ్రపాత - వేగముల వైచె నా పరవీర హంత 1958 అంత నాతడు నా స్యందనారవమ్ము - పటహ మర్హల భేరికా పటురవమ్ము దారుణ వికృష్యమాణ కోదండఘోష - మదియు విని మోది కెగసెను మరల వింట ఆ మహా కపియు శరాంతరముల యందు - మెలగుచుండె రయముమీర తాను హరివరుండు వాని యభిలత్యుడౌ వాని - లక్యసం గ్రహము నిరర్రకముగ 1960

170 సుందర కాండము మరల నతడు వాని శరముల ముందటి - చక్కి మెలగు చుండె చక్క నపుడు హస్తములను చాచి హనుమంతు డంతటు - పైకి నెగయుచుండె పవన సుతుడు 1961 ప్రబల వేగవంతులౌ రణకర్షవి - శారదులగువారు వారిరువురు (్ర '్రై సర్వభూత మానసగ్రాహి యౌనట్ట్లు - యుద్ర మాచరించి రుత్తమమ్ము. 1962 ఎడ యెరుగకుండె హనుమంతునెడ నసురుడు - ననిలసుతు డా మహాత్ముని యంతరమ్ము నోర్పు లేకున్నవారలై రొండొరువులు - నరిమి సురసమ వి(క్రములైన వారు. 1963 అంతట నమోఘ శరముల నాత డేయు - చున్న నయ్యవి గురితప్పు చున్ననామ హాత్ముడందెను మహనీయమైన చింత - యట సమాధియోగ సమాహి తాత్ము డయ్యె ఆ కపి యవధ్యతయు తాను నరసి యెరిగి - దించు టెట్టులు వీని బంధిరప నంచు నంత నాలోచనమొనర్చె నసురరాజ - పుత్రు డప్పు డా హరివీరముఖ్యు గూర్చి (బ్రహ్మాస్త్రమున హనుమను బంధించుట అంత నాతడు సుమహత్తేజుడౌ వీరు - డస్త్ర(విద్వరేణ్యు డస్త్ర్యమదియు సాయకాసనమ్లున సంధించె పైతామ - హమ్ము నా ప్రవంగ మాగ్రణిపయి 1966 ఇత డవధ్యుడంచు నెరిగియుండుటజబేసి - య్యస్త్మ తత్త్వవిదుడు నస్త్రమునను నిగ్రహించె నా యనిల తనూజున్టి మహ - నీయ బాహు నతని నింద్రజిత్తు 1967 అట్టు లసురుచేత నస్త్రమ్ము నద్దాన - బద్దుడైనవాడు వానరుండు ఒడల చేస్టలెల్ల నుడిగినవా డయ్యె - పుడమి మీద నారిగి పడియె నపుడు. 1968 అంత నత డ(స్త్రబంధమ్ము నపు డెరింగి - (ప్రభు ('ప్రభావమునన్‌ చిత్తవిభవ ముడిగి తనయెడల పితామహునకు దయకలిమియు - మది దలంచెను హరి హనుమంతు డపుడు వాడు నంతట స్వాయంభువమ్ములైన - మం(త్రముల నభి మంత్రితమౌ పితామ హాస్త్రమున్‌ దలంచెను మారుతాత్మజుండు - (బ్రహ్మావరదానమున్‌ మున్ను బడసి యుంట అ(స్త్రబంధ విమోత్షణ మందు శక్తి - లోక గురుని 'ప్రభావాన నాకు లే ద టంచు మదినెంచి కూర్చినా డ(స్త్రబంధ - మాత్మభవు ననువర్తింప నగును నాకు అతడు చింతించి యఖస్త్రవీర్యమ్మునైన ._తనయెడల పితామహునకు దయ కలిమియు విడుపు పడయంగ దనశక్తి నెడ దలంచి - తా ననుసరించుచుండె పితామహాజ్ఞ

శీ రామానుజ రామాయణము 171 ఇాస్త్రమునను బద్దుడైనను గాని నా - కొక్కయింత భయము నొదవకుండె వనిలుడున్‌ పితామహ మహేంద్రులును నాకు - (ప్రాపు సేయుచున్నవారు గనుక! 973 న న్నసురులు పట్టుకొన్నను దానిలో - దొడ్డగుణమె నాకు దోచునాని ఆాచరేంద్రు తోడ సంవాదమగు గాన - పట్టు కొండ్రు గాక పరులునన్ను 1974 అంచు పరవీరహుడు నిశ్చితార్జుడున్‌ స - మీక్యకారి యయ్యెను వినివృత్తచేష్టు డహితు లవ్వారలున్‌ బల్మి నభిగమించి - పట్టి తిట్టుచు నుండంగ బిట్టెలు గిడె 1975 అంత రాతస జను లరసి యరిందము - నతని నిర్విచేష్టుడైన వాని కట్టినారు గోనె పట్టులతో నార - తడప (త్రాళ్ళతోడ నెడపకుండ 1976 బల్మినభి నిగ్రహము వీరవరుల చేత - శత్రువుల చేత జిక్కుట చవి గొనియెను రాకసేంద్రుండు కౌతూహలమున నన్ను - నొకటు గనుగొను నని తలంపూని యతడు

వళ్కలమున దాన బద్దుడై య(స్త్రృమ్ము - వలన విడుపు వీర్యవంతు డొందె వస్తుబంధ మదియు నన్యమౌ బంధమ్ము - ననుసరించి యుండు టమరదుగద అంత ('ద్రుమచీరబద్దుడౌ నాతని కపీ - సత్తముని వీరు నా యిం(ద్రజిత్తు నరసి యస్ర్రుబంధ విముక్తుడం చందె చింత - యన్యబద్దు ననుసరింప ద్యస్ర్రమంచు అయ్యొ మహనీయ కార్యమ్ము వ్యద్దమయ్యె - మది నరయరైరి రాక్షసుల్‌ మం త్ర గతిని అ(స్త్రవిహతుని యెడ నన్య మ్యస్త్రమెదియు - పార దెల్హరమును శంక పడితి మంచు హనుమంతుని రావణుని చెంతకు గొనిపోవుట అఖస్త్ర'ముక్తుడైన నా హను మంతుడు - తన్నెరుంగకుండ నున్నవాడు రావసాళి పట్టి లాగుచు నుండంగ - బంధనమ్ములవియు పట్టియుంచ 1981 కొట్టుచుండివాని గట్టైలం బిడికిళ్ళ - క్రూర రాక్షసజన కోటి యంత నసుర లోకనాధు నంతికమునకు వే - లాగి కొంచు జనిరి ప్లవగు నతని 1982 అంత న్యస్త్రముక్తుడౌవాని ద్రుమచీర - సూత్రబద్దు నరసీ చూచి వాని నింద్రజిత్తు చూపె నిద్దబలు హరి(ప్ర - వీరు సగణుడైన పృథ్విపతికి 1983 కట్టువడ్డ మత్తగజ మట్టులున్న యా - వాన రోత్తము డగు వాయు సూను వేగ రాశసుల్‌ నివేదించి రప్పుడు - రాక్షసేంద్రునకును రావణునకు 1984

[72 సుందర కాండము వీడెవండా యెవరివాడొ యెచ్చటి వాడొ - ఇచట నేమి పనయొ యెొవడొ దిక్కు లేనివాడటంచు దానవ వీరుల - కచట నొదవె పల్కు అటి వపుడు 1985 కొట్టువలెను తగుల బెట్టంగ వలె కాక - తినగనైనవలయు ననుచు కొంద రలుకగొన్నవార లసురులు తమలోన - నాండొరులకు నాడుచుండి రచట 1986 కడచి దారి మహాత్ముడాతడు రయయమున - నసురపతి పాదమూలమునం దచటను అధిప పరి చారవృద్దుల నతడు గాంచె - గృహము మహిత రత్న సమలంకృతము గాంచె కాంచె రావణుండు ఘనతేజు డాతండు - వాన రాగ్రగణ్యు డైనవాని దనుజ జనులు వికృత తనులి ట్టు లట్టులు - పత్రిరాగుచున్న యట్రివాని 1988 కాంచె నపుడు తాను కపి సత్తముండును - రావణాసురు నసురాధినాధు తేజమును బలమ్ము దీపించు వానిని - మండు చున్న భాస్కరుండు వోలె 1989 రోష సంవర్తి తాతామ్ర లోచనుడు ద - శాస్యు డా కపి నారసి యంతట నుప విష్ణులైనట్టి కులశీలవృద్దులకు న - మాత్యుల కెసంగె నాదేశ మతనిగూర్చి 1990 (క్రమముగా వారు ప్రన్నింప కపినివాని - మొదట కార్యార్ధ మది యక్రమూల మదియు చెప్పె నతడు హరీశ్వరు చెంతనుండి - వచ్చియున్నాడ నే రాయబారి నంచు 1991 (49వ సర్గ) అంత వాని కర్మ నద్దాని గాంచుట - విస్మితుండు భీమ వి(క్రముండు రోష వికచ తామ్ర లోచనుడౌ హను - మాను డరసె నెదుట దానవేశు 1992 హనుమ రావణుని దర్శనము చేయుట మెరుగు లీనుచున్న మేలికుందనమున - వెలుగు లొలయు చుండ వెలయువాని ముత్తియములగముల హత్తిన మకుటమ్ము - కల్మి మించి మిగుల గ్రాలు వాని 1993 వ(జ సంయోగ సంయుక్తి బరిఢవిలు మ - హ్లాళ్ల మణి విగ్రహమ్ముల నలరు చుండి చిత్రహైమాభరణ యుక్తి జెలగువాని - మనసు తో సృష్టిసేసిన మాడ్కి వాని 1994 మేలి పట్టు బట్టు మేన దాల్చిన వాని - రక్త చందనము నలందినతని వింత వింతలు పలు విధములౌ రేఖల - నొడల జక్క దీర్చి యున్నవాని 1995 దర్శనీయ భీమదర్శనములు వివృ - తములు రక్తలోచనములు మెరయ దీప్త త్మీజ్ణ విపుల దీర్రదం తములతో - అంబ మానము అధరముల నొప్పి. _ 1996

శీ/ రామానుజ రామాయణము 173 పది శిరముల తోడ (భ్రాజిల్టు వాని మ - హొజసు డగువాని నలఘు వీరు వివిధ హింస్రజంతు ఏసర సమాక్షీర్ణ - శృంగ మందరళిఖరీంద్రమట్టు _ 1997 పూ్యూర్ణదంద్రుబోలు మోముతో నీలాంజ - నచయమునకు నెనయనంగ నొప్పి యురము నందు హార మూని రాజిలు బలా - కాన్వి తాంబుదమ్ము కరణి వాని 1998 (్రషచందన లిప్తమై చెలగి పెనచి - యున్న కేయూరముల వెలుగొందు దండ కడియ ముల పంచశీర పన్నగముల బోలు - వలుద బాహువు లొప్పార జొలగువాని రత్న సంయోగ సంస్కృతి ప్రబలి యుత్త - మాస్త రాస్ట్రీర్మమై యల రారు చున్న స్పాటిక మహా విచిత్ర వరాసనమున - నొరపు మీరగ చక్క గూర్చున్నవాని 2000 ముమ్మరమ్ము గాగ భూషణమ్ముల దాల్చి - చెంత చుట్టు పట్ల జేరియున్న వాల వీజ నాభికీలిత హస్తలౌ - సుదతు లెల్ల కొలుచుచున్నవాని 2001 మంత్ర తత్త్వవిదులు మం(త్రుల్‌ మహాపార్మ్వు - డనగ దుర్షరుడ్డు ప్రహస్తుడనగ మహిత రాక్షసులను మంత్రి వరేణ్యు ని- కుంభు డనెడు వాని గూడి యుండి 2002 నలుపురన్‌ దనుజుల బలదర్పితుల గూడి - సుఖము మీర గూరుచున్నవాని నాలు గంబునిధులు నలుగడ నలమిన - నిఖిల లోకము వలెనెగడు చుండి 2003 మంత్రి వర్యు లఖిల మంత్ర తత్త్వజ్ఞులు - నమల పుణ్యబుద్దు అన్యులెళ్లి రలమి కొన్నవాని నసుర రాజన్యుని - సురల బెరసియున్న సురపతివలె 200 అసురలోక భర్త నతితేజు నాతని - కనుల గాంచె నపుడు హనుమ యచట విపుల మేరు శిఖర విష్టితమై యున్న - తోయ సహిత తోయ దోపమౌొను 2005 భీమ విక్రములగు వీర రాక్షసులచే - పీడ నాందు చున్న వాడె యైన పరమ విస్మయమ్ము పడసినవాడయి - అరసి చూచె రావసాధినాధు 2006 (భాజ మానుడైన రాక్షస నాధుని - వాని నంత హనుమ పారజూొచి వాని తేజమునకు (భ్రాంత చిత్తుండయి - మనము లోన నిట్టులని తలంచె 2007 ఆహ యేమి రూప మహ యేమి ధైర్యమ్ము - నాహ యేమి సత్వ మాహ కాంతి ఆహ యేమన నగు నసుర రాజేంద్రుని - సర్వలతణగుణ సంయుతి యిది 200;

కేశ సుందర కాందము దానవేశ్వరుం డితండు బలాఢ్యుడు - పరగెనే నధర్మపరుడు కాక శక్ర సహితమైన స్వర్గమ్మునకునైన - నితడు రక్షకుడుగ నెసగ వచ్చు 2009 'కూరములును లోకకుత్సితవములు నృశం - సములునైన వీని సలుపు పనుల వలన గాదె మిగుల భయమందు చున్నవి - సామ రాసురములు జగము లెల్ల 2010 ఇతడు కనలు గొన్న నేక్నార్గవము సేయ - జాలు వాడు గాదె జగము నెల్ల నంచు నిట్లు చింత యన్నివిధమ్ముల - నెరపె మతియుతుండు హరి వరుండు అసురలోక నాధు నమితౌజుని ప్రభావ - మదియు నెల్ల నప్పు డరసి చూచి. 2011 (50వ సల్లు తేరి చూచీ యెదుట చేరువ నిల్ఫిన - పింగనయను నతని విపుల బాహు డలుక'యగ్గలముగ నలము కొనంగను - రావణుండు లోక రావణుండు 2012 సంస్కరించి యతడు శంకాహతాత్ముండు - ద్యుతి సమన్వితు కపియూధపతిని ఇతడు స్వామి నందియే యగునేమొ సా - తాత్తు చేరవచ్చె కడచియిటకు 2013 ఏను మున్ను సంచలింపజేయంగ కై - లాసమును శపించె రోసమూని అతడె యితడు వానరాకృతి కావచ్చు - నాక్కా అసుర బాణు డొక్కా కాక 2014 దానవపతి రోషతామ్రాక్షు డాత డ - మాత్య సత్తమున్‌ (ప్రహస్తు గాంచి యదనునకు నొదవిన దర్ధవంతమ్మును - పల్కు విపుల మిట్టు పల్కె నిదియు 2015 అడుగవలయు నీ దురాత్ము డెచ్చటి వాడొ - ఏమి కారణమ్మొ యితని రాక కితనికి వని గూల్చ నేమి 'ప్రయెజన - మడల గొట్టు రాకసొంగనలను 2016 అ ప్రధృష్యమైన యస్మత్పురమ్మున - కరుగు దేరు టదియునైన నేల కదన మౌచరింప కార్య మ్మదేమియో - అడుగవలయు నీ దురాత్ము నిపుడు 2017 (ప్రహస్తుడు హనుమంతుని ్రశ్నించుట ఆలకించి రావణాసురు పల్కు ప్ర- హస్తు డిట్టులంచు నాడె పల్కు ఊరడిల్లి యుండు మోయి భద్రము నీకు - భయము నొందవలదు ప్తవగ నీవు అంతగాగ నింద్రు డంపిన వాడేని - పామ్ము రావణాలయన్మున కని కలతెరంగు తెలియ బలుకుము వానరా - వెరపు లేదు నీళ్తు ఎడుదల యగు 2019

(శీ/ రామానుజ రామాయణము క్‌ై5 వైళ్రవణుని వాడవా నీవు నొక్కట - వరుణు వాడొ యముని వాడ వొక్కొ చారరూపమిదియు సవరించి నీవు మా - నగరి లోన చొచ్చినాడ వాక్కొా విజయ కాంక్షియైన విష్ణుండు నైనను - తోలి యున్నవాడె దూత నిన్ను 2020 కాదు సుమ్ము నీది కపితేజ మియ్యది - వాలకమ్ము మాత్ర వానరులది కల తెరంగు తెలియ బలుకు మీ విప్పుడు - ఆ పయి కపి విడుదలగును నీకు 2021 పలుకువాడవే నబద్రమ్ము నిక దుర్ల - భమ్ము సుమ్ము జీవితమ్ము నీకు కాక నీకు నేమి కారణమో రావ - ణాసు రాలయమ్మునందు చొర 2022 అని వచింప విన్న యా హరి్రేష్టుండు - నపుడు దనుజ జన గణాధిపునకు నాడె పల్కు లిట్టులని కాను శక్రుని - వాడ యముని వాడవరుణువాడ ' 2023 ధనదు తోడ సఖ్య మెనయదు నాకును - పంపలేదు విష్ణుడైన నన్ను నిదియె నాకు జాతియే యిది నేనును - వానరుండ నిటకు వచ్చినాడ 2024 దానవాధి వాధు దర్భున మిది నాకు - దుర్త భమ్ము గాగ దోచు కతన దనుజ నాధు వనము ధ్వంసమ్మొనర్చితి - నతని దర్శనమ్ము నందు కొరకు 2025 అంత యుద్రకాంతులైన రాక్షస జనుల్‌- బలియు లైనవారు వచ్చినారు కాచు కొనగ నాదు గాత్రమ్ము రణమున - నెదురు పోరి నాడ నేనునైన 2026 అస్త్ర, పాశశక్తి నరికట్టుగా నన్ను - నిర్షరాసురులును నేర కుండ్రు పడయ నయ్యె మున్ను పరమేష్టీ వలన నే - ఈ వరమ్మిదియును నేను నైన 2027 అనుసరించి మెలగినాడ న,స్త్రమ్మును - భూరమణుని జూడగోరి నేను నస్త్రృ్యమునను విడుపు నందినవాడ దా - నవులు మాత్ర బట్టినారు నన్ను 2028 ఏను రాజకార్య మేదే నాకటి పూని - నిన్ను దరియ వచ్చి యున్నవాడ నేను దూతనంచు నెరిగికో నగు నమి - తౌజసునకు రాఘవాన్వయునకు నేను పల్కు పల్కు లియ్యవియును (ప్రభూ - ఆలకింపు పధ్యమైనవాని 2029

(51వ సర్గ సత్యవంతుడు హరిసత్తము డాతండు - (ప్రబల సత్తుడైన పంక్తివదను నరసి యర్రవంతమౌ పల్కు లవ్య(గ్రు - డగుచు నిట్టు అంచు నాడెనపుడు 2030

176 సుందర కాండము ఇటకు వచ్చినాడ నేను సు[గీవు సం - దేశమూని నీ నివేశమునకు రాక్షసాధి నాధ (భ్రాత హరీశుడు - నిన్ను గూర్చి కుశల మన్నవాడు 2031 హనుమ సుగ్రీవ సందేశము పలుకులు ఆలకింపు మా మహాత్ముడు భ్రాత సు - (గ్రీవు డంపియున్న యీ వచనము అర్ధ ధర్మయుక్తమైనట్టి వాక్యమ్ము - నిహ పరక్షమముగ నెసొడు నది 2032 ధారుణీశ్వరుండు దశరధు డనువాడు - వాజికుంజర రధవంతు డతడు బంధు వతడు తండ్రివలె లోకమునకును - దేవతాధిపసమతేజు డతడు 2033 అతని జ్యేష్ట తనయుడౌ మహాబాహుండు - ప్రభుడతండు ప్రియము బరపువాడు నిష్కమించి తండ్రి నిక్లేశమున దండ - కాఖ్య కాననమ్ము నందు చొచ్చె 2034 (భ్రాత లవ్మణుండు భార్యయాౌ సీతయు - తన్ను ననుసరించి తరలి రాగ నతడు రాముడును మహా తేజు డెప్పుడు - ధర్మపధము నూని తనరుచుండు 2035 ఆతని భార్య సీత యనెడు పతివ్రత - మహితమతి విదేహ మానవపతి జనకుడనెడు వాని తనయ యామెను మహా - వనములోన గోలు పడియె నతడు అనుజు తోడ గూడి యా రాజపుత్రుండు - దేవులాడుచుండి దేవినామె బుశళ్య మూక పర్వతేంద్రమ్ము జేరి సు - (గ్రీవు కలసి కొనియె కీశపతిని 203? అతని కతడుప్రతిన యా చరించెను సీత - వెదకి కనుగొనంగ పృధివి యెల్ల రాఘవుండు నైన ప్లవగ రాజ్యమున సు - (గీవు గూర్చు నాచరించె ప్రతిన 2038 శ అంత వాలి యుద్రమందు వినిహతు జేసి - రాజ పుత్రుడైన రాఘవుండు పాదుకొల్చె రాజ్యపదవి సుగగ్రీవు హ - రృత గణములకు నధీశ్వరుడుగ 2039 మున్ను నీ వెరింగి యున్నవాడే కదా - వానరర్హభుండు వాలి యతడు వానరుండు రణములోన రాముని చేత - కోల నొక్కదాన గూలి నాడు 2040 సత్యసంగరుండు జానకీ మార్గణ - వ్య(గ్రుడైనవాడు వానరపతి పంపి యున్నవాడు వానరులెల్లర - నెల్లదిశలకున్‌ కపీశ్వరుండు 2041 అరసి వెదకు వార లామెను వానరుల్‌- వేలు నూరులు పదివేలు గాగ నెల్ల దిక్కు లందు నీ!క్రిందివైపున - నట్లై పైనపైన నాకసమున 2042

(శీ రామానుజ రామాయణము 177 వైనతేయ తుల్యులైన వారలు కొంద - రందు కొంద రనిలు నట్టివారు ఆకలేని పోకయౌ వడి గలవారు - ప్లవగవీరు లతుల బలురు వారు 2043 అందు నేనునైన హనుమాను డనువాడ - నౌరసుండ సుతుడ మారుతునకు పీత వెదకు కొరకు శీ'ఘ్రమ్ముగా నేను - నూరు యోజనములమేరగల్లు 2044 తోయ రాశి దీని దూకి యే వచ్చితి - నిటకు నామె గొంచ నిచ్చగించి తిరుగు లాడుచుండి యరసి నాడను నేను - జనకతనయ నీదు సదనమునను 2045 అట్టి నీవు ధర్మ మర్రమెరింగియు - తపము వలన సంచితము గలాడ వ్వర్హమగునె యో మహా ప్రాజ్ఞ నీకును - పరుల యాండడ్ర నిట్టు పట్టువరుప 2046 తగులు వడరు గాదె ధర్మ విరుద్రమ్ము - లైన పనుల బహ్వపాయములను మూలమునకె కీడు మూడించు పనులను - బుద్రియుతులు నిన్ను బోలువారు 2047 రామ కోపొను వర్తులై క్రాలు చుండు - లక్మణేష్వాస ముక్త శరనిచయమున దురుగా నిల్వజాలువా డెవ్వడాక్కొా - అమరులందైన నసురుల యందునైన 2048 లోకములను మూటిలోన నైనను రాజ - ఇంక నుండకుండు నెవ్వడైన ; నాచరించి యప్రియమ్ము రాఘవునకు - సౌఖ్యము పడయంగ జాలువాడు 2049 అందువలన ధర్మ మర్చాను బంధియు - నౌ (త్రికాల పథ్యమైన పల్కు నీవు తలపుము నరదేవునకున్‌ జన - కాత్మజాత నీయనగును మగుడి 2050 ఏను కాంచినాడ నీమెను దేవిని - దొరకియుండె నిటనె దుర్త భమ్ము కాదవపడినయట్టి పిదపటి పనికి రా - ఘవుడె యట నిమిత్త మవును సుమ్ము 2051 ఏను కాంచియుంటి నీమెను జానకి - నట్టు శోకమగ్నయైన దాని నెరుగ కున్నవాడ వీ వామె బట్టి పం - చాస్యపన్నగి కెనయైన దాని 2052 చేతకా ది కీమె జీర్షింప జేయగా - నసుర సహితులైన యమరులకును విషము మిక్కుటముగ బెరసిన యన్న మో - జస్వియ్రైనవాడు సాపడినటు. 2053 రావణునకు హనుమ హితబోధ పడసి యున్నయది తపః శ్లేశమున నీవు - నట్టి ధర్మ సం(గ్రహ మృదెల్ల నాశమాచరింప న్యాయమ్ముకాదు సూ - ఆత్మ జీవసంగ్రహమ్మునైన 2054

78 సుందర కాండము

తపము బలము కల్మి తన కవధ్యత్వమ్ము - నీవు నీ మనమున నెంచు చుంటి

వసుర జనుల చేత నమరుల చేతను - ఇదియె దొడ్డహేతు విందునైన 2055 కాకయున్నవాడు కాడె సుగ్రీవుడు - నమరుడైన నసురుడైన రాక్ష

సుండునైన దానవుండైన గంధర్వు - డైన యక్షుడైన నహియునైన

అందువలన నింక పప్రాణపరిత్రాణ - మెట్టు రాజ యాచరింతు వీవు 2056 ధర్మము సమకూర్చ దానివెంబడి నధ - ర్మఫల మెపుడు గాని రాదు గాదె

అదియె దాని ఫలము నందుకొనియెడు న - ధర్మ నాశనమ్మె ధర్మ మెపుడు 2057 పడసి నావు ధర్మఫల మీవు నంతయు - నిందు లే దొకింత సందియమ్ము

ఇంక మీదట ఫల మీ యధర్మమునకు - నైన శీఘ్రముగనె యందె దీవు 2058 తలచి నీ మనమున జనస్టాన వధము - నట్టులే వాలి వధము నీ యాత్మదలచి

రామ సు(గ్రీవమైత్రి దలంచి కొనియు - తలచి కొను మాత్మహిత మోవు దనుజనాధ

ఏను నొక్కరుండనే సమూలమ్ముగా - వాజి కుంజర రధ బలసమేత

నగరి అంక నాశనమ్ము సేయ గలాడ - నందు కిదియు నిశ్చియమ్ముకాదు. 2060

ఆచరించి నాడు హర్యృత గణ సన్ని - ధానమందు (ప్రతిన దాశరధియు

సీత కిట్టవముతి సేసిన వారల - నెల్ల శత్రువులను కుళ్ళగింప 2061 చేసి యున్న యెడల చెట్టు రామునకు సా - వాత్పురందరుండు సైతమింక

పడయ సుఖము చొప్పు వడదుగా యితరుని - నిన్ను బోలువాని నెన్ననేల 2062 ఎవతె సీత యనగనెరిగి యున్నాడవో - నిలిచి యుండె నెవతె నీ వశమున

నామె కాళరాత్రి యని యెరింగి కొనుము - ఎల్ల లంక కూలనేయు నామె 2063 జనకతనయ రూఫు గొనినది స్వయముగా - స్కంధమున తగిలి గట్టికొన్న కాలపాళ మింక చాలు నద్దానితో - తనకు తగిన దేదా తలప నగును 2064 జనకతనయ తేజమున దర్రయై రాఘ - వేశ కోప సం్రపీడిత యయి

కాలుచున్నదాని గాంచుమూ పురిటీని - సాట్టుముగ 'ప్రతోళి సహితముగను 2065 ఆత్మ మిత్రముల నమాత్యుల జ్ఞూతుల - సోదరులను హితుల సుతుల సతుల నెల్ల భోగ సమితి నీ లంకనుం గూడ - చేటు పాటు చెంద జేయకుండు 2066

శీ, రామానుజ రామాయణము 179 సత్య మఖిల దనుజ జననాధ మూర్షన్య - ఆలకింపు మేను నాడు పల్కు రాయబారియైన రామ దాసుని పల్కు - అతిశయించి ప్లవగు డాడు పల్కు 2067 సంహరించి వైచి సర్వ లోకముల చ - రాచరమగు భూత రాజితోడ మరల నట్లె సృష్టి నెరప జాలెడు వాడు - (ప్రధిత యశుడు రాఘ వాన్వయుండు విబుధ దైత్య మాన వేంద్రులలో యక్ష - రాత్షసాళిలో నురగుల లోన గరుడ కిన్నరులను గంధర్వసిద్ద వి - ద్యాధ రాళి లోన నన్ని యెడల 2069 అఖిల భూతసమితి నఖిలత్ర యఖిలకా - లముల యందు లేడు రాఘవునక్సు వెదిరి పోరు నాత డెవ్వడైనను గాని - విష్ణు తుల్య భయద వి(క్రమునకు 2070

ఆచరించి విప్రియ మ్ముత్తమ మ్మట్టు - లభిలలోక నాధుడౌ నతనికి రాజసింహుడైన రాఘవాన్వయునకు - (బ్రదికియుంట దుర్లభమ్ము నీకు 2071 (త్రిదశులును దైత్యజనులు రా్రించరేంద్ర - యకగంధర్వ నాగవిద్యాధరులును పోరుల న్నిల్వజాల రెవ్వారును రఘు - నాయకునకు నా (ఖైలోక్యనాయకునకు 2012 (బ్రహ్మ చతురానమం డాత్మభవుడె యైన - రుద్రుడు త్రిపురహరి (త్రినేత్రుండునైన నింద్రు డమరేశ్వరుండు మహేంద్రుడైన - రామవధ్యుని గావజాలండు కలన 2073 అత డదీన వాది ఫ్టవగు నప్రతిమము - నప్రీయము సౌష్టవోపేతమైన పల్కు విని దశాస్యుడు కోపవివృత్త నయను - డా మహాకపీ వధమున కానతి యిడె. 2074 (52వ సర్గ) అలఘు మతి ప్లవంగ మాగ్రేసరుం డాడి - నట్టి పల్కు లవియు నాలకించి వాని వధమొనర్చు బనిచెను క్రోధ మూ - ర్చితుడు రావణు డసురేశ్వరుండు 2075 రావణాసురుడు దురాత్మకు డానతి - యిచ్చి నంతనె వధియింప నతని చెప్పు మన్నపల్కు చెప్పిన దూత న - య్యది విభిషణు మది కమర దయ్యె _ 207 6 అతని నసుర నాధు నలుక గొన్నాతని - దరియ వచ్చిన పని దానినైన నెరిగియుండి యాత డెంతయు జింతించె - కార్య విధిని నిల్చి కార్యమదియు 2077 దూత యవధ్యుడని విబీషణుడు పలుకుట అంత నిశ్చితార్డుడై సామమున నన్న - శత్రు జిత్తు పూజ చక్క జేసి యనియె నిట్టు లంచు నత్యర్హము హితమ్ము - పల్కు పల్క నేర్చు వా డతండు 2078

180 సుందర కాండము 'సైపు రాత్షస నాధ రోషమ్ము విడుము - నెమ్మదిన్‌ విను నాదు వాకృమ్మిదియును దూత వధమొనరింప కుందురు పరావ - రజ్జులౌ సాధులు వసుంధరాధిపతులు నృపతి ధర్మమునకు నిది విరుద్రమ్మౌను - నిఖిల లోకవృత్తి నిందితమ్ము నీకు తగినయదియు గాకుండు నోవీర - వీని కపిని మట్టుపెట్టు టిదియు. 2080 ధర్మ వేత్తయున్‌ కృతజ్ఞుండునై రాజ - ధర్మ నిపుణు డనగ దనరుచుండి ముందు వెనుకలెరిగి భూతమ్ములెడ పర - మార్చ విదుడ వీవె యౌదుగాదె 2081 లోగి పోదు రేని రోషమ్మునకు నిను - వంటి వారు నైన పండితులును చదువు కొన్న ధర్మ శాస్త్ర పాండిత్యమ్ము - శ్రమయె కాదెకేవలమ్ము నింక 2082 అందుచే ప్రసన్ను డగుము శత్రుఘ్న దు - రాసదా అశేష రాక్షసేంద్ర ఇట వినిశ్చయించి యీవు యుక్తాయుక్త - మంత దూతదండ మది విధింపు 2083 విన్న యంత నా విభీషణు వచనమ్ము - రాక్షసేశ్వరుండు రావణుండు మళల్లడింప దన్ను మహానీయ రోషమ్ము - పల్కె నిట్టు లంచు బదులు పల్కు 2084 పాపులైన వారి వధియింప పాపమ్ము - కలుగకుండు శత్రుదళన అందు వలన నేను నింక వధియింతు వీనిని - పాపచారి యైన వాని కపిని 2085 వచనము నధర్మమూలమ్ము బహుళ దోష - యుక్తము ననార్యజ్యష్టమై యున్నది విని పల్కి పరమార్ద తత్త్యమౌ పల్కు ధీము - దగ్రణి విభిషణుం డిట్టులంచు నపుడు తెలియు లంకాధి నాధ రాత్రించరేశ - వినుము ధర్మార్ద్ణయుక్తమై వెలయు పక్కు అధిప దూత యవధ్యుడె నన్ని వేళ - లందు నెల్లెడ నని సాధు లనెడు వారు 208? శ్రు వితడు పెచ్చరిలె సంశయము లేదు - అ(ప్రమే యాప్రియ మ్మిత డాచరించె దూతవధ్యత్వ మూడకుందురు సుజనులు - దండములు దూత కున్నవి మెండు గాను తనువున విరూపణము సేత తరటు దెబ్బ - తల గొరుగుటయు గురుతుల దాపుటయును శిక్ష లివె దూతకు నటంచు జెప్పువారు - మనము దూతకు వధ మన విననె లేదు ఎట్టు ధర్మార్ధ వినయమనీషి యగు ప - రావర ప్రత్యయ వినిశ్చి తార్డుడైన త్వద్విధుడు కోప వశమున బరగువాడు - చక్క నజతురు కోపమ్ము సత్త్వ్యయుళతులు

శ్రీ రామానుజ రామాయణము 181 ధర్మవాదిత లోకవృత్తముననైన - శాస్త్రబుద్ది సంగ్రహణ విషయము నందు నుండునే యెవ్వడైన నీ కుద్ది వీర - ఈచె మేటి సురాసురు లెల్లరకును 2091 కపీని వీని నైన కడ తేర్చి నందున - నాకు కనబడదు గుణ మ్మదెదియు వానరు నితని నిట బంపినవారికి - వారి కిట్టి శికపడవలయును 2092 మంచి వాడె యైన మరి చెడ్డ వాడైన పంపినారు వీని వారలెవరొ పరుల పనులగూర్చి పల్కి నందున పర - వానుడైన దూత వధకు తగడు 2093 ఒకట నీతడు మృతి నొందిన రాజన్య - ఇచరు డింకనెవడు కానరాడు వచ్చువాడు మరల నిచ్చోటికిన్‌ మహో - దధిని దాటి యివలి దరికి జేర 2094 అందు వలన వీని హతమార్చ పరపురం - జయ (ప్రయత్నమీవు సలుపగాదు ఇంద్ర సహితులైన యెల్ల దేవత లెడ - నీవు యత్న మూనుటే పొసగును 2095

ఇతడు నశియింప దూత యింకెవడుగాని - యగుపడడు గద దీర్హ పధా వరుద్దు లైన దుర్వినీతుల నరరాజసుతుల - యుద్ద మునకు యుద్రప్రియ సిద్రపరుప 2096 నిర్ణరాసురులకు నైన దుర్రయుండ - వీవు యుద్దాయతి న్నశియింప జేయ దగదు గాదె పరాక్రమోత్సాహులౌ మ - నస్వులకు నైరృతుల కాత్మనందన యిటు హితులు కడు శూరులునునమాహితులు మహిత- సద్దుణాన్విత వంశసంజాతులౌ మ నస్వులున్‌ శస్త్రభృద్వరేణ్యాగ్రణులును - నీ భటులు కోటి కెక్కుడు నెగడు వారు కాన సమకూడి బలము నీ యానతిబడి - దరియనేగునుగాక కొందరను గూడి నృపసుతుల వారి మూఢుల నిగ్రహించి - ఇతర్ములకు నీప్రభావమ్ము నెరుకపరుప అనుజుడు విభిషణుం డాడినట్టి వాక్య - మిష్ట్ర ముత్తమమును స్వీకరించె బుద్ది స్వర్గలో కాహితుండు నిశాచరపతి - యసుర రాజముఖ్యుండు మహాబలుండు2100 (53వ సర్గ) ఆత డాడినట్టి యా పల్కు లాలించి - యలఘు సత్తు డా దశాననుండు పల్కె నిట్టు లంచు బదులు (భ్రాతకు దేశ - కాలహితముగాగ గ్రాలు పల్కు 2101

182 సుందర కాండము రావణుడు హనుమంతుని తోక కాల్చుట కాజ్ఞయిచ్చుట పల్కి నావు గాదె బాగుగా నీవును - దూత వధము కడు విదూషితమ్ము వధము కాక మరొక విధమైన దితనికి - శిక్ష తప్పుకుండ సేయ వలయు 2102 ప్రవగ జనుల కల్ల లాంగూలమే కదా - ఇప్ప భూషణముగ నెసగుచుండు గాన వీనితోక గాల్పుడు శీషఘ్రమే - మొండితోక తోడ పోవుగాక 2103 సర్వ-బాంధవులును ససుహృజ్జనమ్ముగా - జ్ఞాతి మిత్ర జనులు గలసి కాంచు వారుగాక యంగవైరూప్యకర్శితు - డైన వాని వీని దీను నచట 2104 ఆనతిచ్చె రాతసాధీశ్వరుండును - చత్వరాన్వితమగు సర్వపురము కాలి పోవుచున్న వాలమ్ముతో వీని - నూరివెంట (ద్రిప్పువా రసురులు 2105 ఆలకించి వాని యా వచనముల రా - క్షసులు మిగుల కోప కర్థితులయి చుట్టమొదలుకొనిరి పట్టి తోకకు ప్రత్తి - నూలు బట్టు చిన్లు పీలికలను 2106 చుట్టుచుండ తోకచుట్టు బట్టులు మహా - కపియతండు పెంపు గాంచె మిగుల నెండిపోయి యున్న యింధనమును బట్టి - వనము లందు హవ్యవహను బోలె తడిసి వానితోక తైలమ్ముతో వారు - తగుల బెట్టి రంత దాన నగ్ని కాలుచున్న తనదు నాలమ్ముతో నంత - నేల రాక్షసులను గూలసేసె బాల సూర్య తుల్యవదనుండు రోషకో - పా పరీత చిత్తుడౌ నతండు 2108 రగిలి మండుచున్న లాంగూల మూమారు - తాత్మజునిది కన్నులార గాంచ వెలదుకలను బాలవృద్దుల గూడి ని - శాచర జనులెల్ల జనిరి ప్రీతి 2109 కూడి రాక్షసులను క్రూరుల గడుపెక్కు - మందిని హరియూధపాగ్రసరుడు కట్టు వడినవాడు కడిమిగలాడు త - త్యాలమునకు తగిన తలఫు నెరపె 2110 కట్టువడినవానికైనను నాకు రా - క్షసులు చాలువారు కారు గాదె పాశములను త్రెంచివైచి పైకెగసి నే - నురుము సేయువాడ మరల వీరి 2111 భర హితము గూర్చి భర శాసనమున - పర్యటించుచున్నవాని నన్ను కట్టి వైతు రేని కడు దురాత్ములు వీరు - నిష్కృతి యిక నాకు నెరపగాదు. 2112

1శీ/ రామానుజ రామాయణము 183

ఏ నాకండనైన నెల్లరాక్షసులకు - సంగరమ్ము నందు చాలువాడ

కాని రాముట్రీతక్రై నేను సహియించి - యున్నవాడ నిట్టు లున్నదాని 2113

లంక యెల్ల తిరిగి రావలయును గదా - మరల నింక నొక్క మారు నేను

రాత్రి నాకు కాన రాలేదు చక్కగా - వీటి దుర్గకర్మవిధ మదెల్ల 2114

తప్పకుండ గాంచ దగినదియే నేను - తెల్లవారి లంక తెల్లముగను

కట్టిపెట్టి నిప్పుముట్టించి తోకకు - నిచ్చ వచ్చి నట్టు లెల్ల మిగుల

పీడ సేయనైన వీ రసురులు (శ్రమ - మేదిగాని లేదు నాదు మదికి 2115

కాలుచున్న తోకతో హనుమను అంకలో నూరేగించుట అంతవారు సంవృతాకారుడౌ వాని - సత్త్వవంతుని కపి సత్తము హను మంతు బట్టికొంచు నెంతయు హృష్టులై - క్రూర దనుజులు కపి కుంజరవరు 2116 స్వయము తాముసేయు శంఖ భేరీ సము - చ్వైస్స్వ్రనమ్ము చెలగ చాటువారు

'శూరకర్ములైన యా రాక్షసుల్‌ వాని - నూరివెంట త్రిప్పు చుండి రపుడు. 2117 దనుజ జనులు గూడి తనవెంట రాగ నూ - రేగి సుఖముగా నరిందముండు అంతట కలదిరగె నా హనుమంతుడు - రాక్షసుల మహాపుర మృదెల్ల 2118 అట్టు తిరుగుచుండి యరసె విమానముల్‌- కడు విచిత్రము అట కపివరుండు మూసియున్నవాని భూమిభాగమ్ముల - చక్క నేర్చరచిన చత్వరముల 2110 వేళ్ళనిబిడ మైన వీధుల శృంగాట - కముల నట్టులె గృహ కాననముల రధ్యల నుపరధ్యలందును మేఘాభ - మౌ గృహమ్ము లరసె ననిలసుతుడు 2120 అట్టు చత్వరమ్ము లందు చతుష్కమ్ము - లందు రాజమార్గమందు గూడ చాటు చుండి రపుడు చారీకు డని కపి - ననుసరించు వార అసురులెల్ల 221 అచట నచట బాలు రంగనల్‌ వృద్దులు - కదలి వచ్చి రపుడు కౌతుకమున చుంట తోకకొనకు నంటు కొన్నాతని - హనుమ నతని ప్లవగు నరసి చూడ 2122 అట్టు మండుచుండ నా హనుమంతుని - తోక కొనయు గాంచి తోడు తోడ నసురవనితలు వికృతాక్లు లప్రియ మది - తెలియ బల్కి రపుడు దేవి తోడ 2123

184 సుందర కాండము సీత తామ్ర ముఖుడు నీతోడ మాటాడి - యున్న వానరుండు ము న్నిచటను కాలి పోవు చున్న వాలమ్ముతో వాని - కలయ (ద్రిప్పు వారు కాంచు మదియె 2124 సీత అగ్నిని చల్లబడుమని ప్రార్రించుటు ఆలకించి క్రూరమైన యా వచన మా - త్మాపహరణ తుల్యమైన యదియు నా విదేహ భూమి పాత్మజ శోక సం - తప్తయ్చై హుతవహు దరియనర్‌గె 2125 వాని కా మహాప్టవంగమునకు నప్పు - డాయె నామె మంగళాభి ముఖిగ నా విశాలనయన యత్యంత శుచియునై - హవ్యవహను జోర నర్‌గె నామె 2126 పరగునేని నాకు భర్తృ శుళ్రూషయు - సలిపియున్ను తపము కలదయేని వరలు నేని యేకపత్నీత్వము న్నాకు - హనుమ యొడల శీతుడగుము నీవు 2122 ఆ మహామతికి నాకంత యనుక్రోశ - మైన నాపయి గల దయ్యెనేని యొకట భాగ్యశేష మున్నదేనియు నాకు - హనుమ యొడల శీతు డగుము నీవు2128 నన్ను సత్ర్రవర్త నాన్విత నాతని - నెనయ నెడద నిచ్చగించుదాని తా నెరుంగునేని ధర్మాత్ము డాతండు - హనుమ యొడల శీతు డగుము నీవు 2129 సత్య సంగరుండు సాధు సుగ్రీవుడు - దరికి నన్ను జీర్ప దొరయు నేని ఈ వ్యధాంబు సంగృహీతి లోపలినుండి - హనుమ యొడల శీతు డగుము నీవు అంత తీజ్ఞార్భి యవ్యగ్రుడైన వాడు - హవ్య వహనుండు హరిణ శాబాక్షి కపుడు సప్ర దక్షిణ శిఖలతో సంజ్వలించె - కపికి' మంగళ మని పల్కు కరణిగాగ 2131 వాల పావక సహితుడౌ పవనుడు హను - మజ్ఞనకు డాతడైనను మలయ సాగి స్వాస్ట్రమున్‌ దేవి కొనగూర్చు చక్కిగాగ - చల్లనై మంచుగాలియ టుల్లసిలుచు 2132 కాలి షోవు చుండ వాలమ్ము కీశుండు - తన మనమ్ము లోన తళచె నిట్టు లేర్చి పేర్చి మండు నీ యగ్ని యేటికి - ఎల్ల యెడల నను దహింపదొక్కొా 2133 కానవచ్చుచుండె కడు పెద్దగా మంట - నన్ను బాధపెట్టు కున్న దిదియు ఇంపు నింపు శిశిర సంపాతమటులు - తోక కొనను తగిలి తోచుచుండి 2134 కాక యున్న నేను దూకుచుండగ కాన - వచ్చి నదియు నిదియు స్పష్టమయ్యె నబ్బురమ్ము రాఘవాన్వయుని (ప్రభావ - గరిమ సాగరమున గిరివరమ్ము 2135

(శీ) రామానుజ రామాయణము కే85 అంతగా సము(ద్ర మందు మైనాకుడు - శేముష్షీయుతుండు రాముని కయి అట్టి రీతి సంభమాన్వితు డగునేని - ఏమి చేయకుండు నింక నగ్ని 2136 జనక తనయ యానృ్ఫశంస్యమ్మున దశర - ధేశు నాత్మజాతు తేజమునను నెయ్యముంట నాదు నయ్యతో నన్నును - హుతవహుండు కాల్పకున్నవాడు. 2137 ఆతడు కపికుంజ రాగ్రణియు ముహూర్త - మగ్గలముగ చింత యాచరించె పిదప పైకి నెగసె వేగమ్ముగా మహా - కపియు బొబ్బ వెట్టె గట్టి గాగ 2138 అంత శ్రీ, సమేతు డనిలాత్మజుడు పర్వ - తా(గగ్ర మట్టు లున్నతమ్మునై వి భక్త రాక్షసజన బహుళ సంబాధ పూ - ర్వ్వార తోరణమ్ము పైన జేరి 2139 తణము లోన తాను శైల సంకాశుడై - యాత్మవంతు డాత డపుడు మరల పరమ మైన హ్రస్వ భావమ్ము ప్రాపించి - బంధనముల వీడ బరచు కొనియె 2140 (శ్రీ/ సమన్వితుండు చెంది విమోచన - పర్వతాభు డయ్యె వాడు మరల పారజూచు చుండి పరిఘమ్ము తోరణా - (శ్రితము గాంచె కసివరేణ్యు డతడు 2141 కైకొనియు నంతడు కాలాయస పరిష్కృ - తమ్ము మహిత భుజుడు దాని తోడ రక్షకులను మరల రాక్షసు లెల్లర - మారు తాత్మజుండు మట్టు పెట్టె 2142 అతడు రణచండ వి[క్రము డణచి వారి - మరల అంకాపురమ్ము దా నరసిచూొచి యా ప్రదీప్త లాంగూల కృతార్చి మాలి - అర్చి మాఠియౌ నాదిత్యు నట్లు వెలో

(54వ సర్గ కృతమనోరధుండు కీశగణేశుడు - నపుడు పురిని లంక నరయు చుండి పెంపు మీరు చున్న పెలుచని కడకతో - తక్కి యున్న పనిని తలచు కొనియె 2144 లఅంకా దహనము

ఇంక మిగిలి యున్న దేమి యున్నది యొక్కొ - ఇట నొనర్చనైన దిపుడు నాకు అసురులకును వీరి కత్యంత సంతాప - కారిర్ట్చున యట్టి కార్యమెదియు. 2145 వన మదెల్ల నట్టి పగిది గలంచితి - (ప్రముఖులౌ నసురులు పడినవారు బలము కొంతవరకు పాడరి పోయెను - ఇంక దుర్గనాశమే మిగిలెను 2146 దోరగల్టు వడిన దుర్గమ్ము కార్యమ్ము - సుఖపరిశ్రమముగ చొప్పువడును అల్ప్బయళత్న సాధ్యమౌ కార్యమున దీన - సఫల మౌనుగాదె శ్రమము నాది 2147

186 సుందర కాండము అస్మదీయ వాలమందు సందీప్పుడై - (ప్రజ్వలించు హవ్యవాహనునకు సలుపు టీతనికిని సంతర్పణము న్యాయ్య - మగునుసూ గృహోత్తమముల వీన2148 అంత మండుచున్న యట్టి వాలమ్ముతో - మెరపుతో నెసంగు మేఘ మట్టు లలఘు వానరేంద్రు డతడు లంకాభవ - నాగ్ర సీమల దిరుగాడునపుడు 2149 ఎల్ల దనుజ జనుల యింటికి నింటికి - నుపవనమ్ములకును కపివరుండు వెరపు లేకయుండ వీక్షించువాడు (ప్రా - సాదములకు గూడ జనుచునుండె. 2150 ఉరికి వచ్చి యాత డురుతరవేగుండు - నా ప్రహస్తు నాలయమ్ము నకును శ్వసన తుల్యుడైన వాడు బలాఢ్యుడు - నచట తగుల బెట్టె హవ్యవహను _ 2151 అంత మరియు నింక నా మహాపార్యుని - వేశ్ళమునకు నురికి వీర్యయుతుడు నచట విడచి పుచ్చె హనుమ కాలానల - జ్వాల బోలు దాని వహ్నికీల 2152 అట్లై వజ్ర దంధ్లు నాలయమునకును - కపినరేణ్యు డురిక నపుడు వేగ మహిత తేజుడు శుకు మందిరమునకు ధీ - శాలి సారణు వరసద్మమునకు 2153 అట్లె ఇంద్రజిత్తు నావాస మదియును - కపిగణేశ్ళరుండు కాల్చివైచె జంబుమాలి భవన సత్తమము సుమాలి - భవన మదియు గాల్ఫివైచె నంత 2154 రళ్ళికేతు భవన రాజమ్ము నట్టులే - సూర్య శత్రు భవనవర్య మదియు (హస్వ కర్డు దంష్ట్ర నాలయములు రోమ - శాఖ్య రాక్ష సవరు సద్మ మదియు 2155 మత్తు గృహము యుడ్డోన్మత్తు మందిరమ్ము - నసురవరుడు ధ్వజగ(గ్రీవు నాలయమ్ము భీకరుండు విద్యు జ్ఞీహ్వువేశ్ళ మదియు - నట్టులే హస్తిముఖనాము నాలయమ్ము కుంభ శోణితాక్ష కుంభకృర్ణ కరాళ - యజ శత్రు లాలయ మ్ములన్‌ పి శాచు గృహము బ్రహ్మశ్రు నికుంభన - రాంతక మకరాతక్తు లాలయములు 2157 విపుల తేజుడౌ విభిషణు నాలయ - మొండె యదియు విడచిపుచ్చి యతడు కడచి చనెడువాడు క్రమము తప్పకయుండ - కాల్చివైచె నపుడు కపివరుండు. 2158 ఆ మహా కపీంద్రు డా మహాయశుడు నా - యా మహ్వార్షగ్భహములందు బుద్ది మంతులైన వారి మందిరముల నున్న - సిరుల నెల్ల నగ్గి దరికొలిపెను 2159

క్రీ రామానుఇరామాయణయు 87 మీరి యేగి యెల్లవారి గృహమ్ముల - వీర్యశాలి లత్మీవిలసి తుండు

రాక్షసేంద్రుడైన రావణాసురు నివే - శనము జేరనరగె సత్వరముగ 2160 అంత మేరు మందరాద్రి సంకాశమై - వివిధ రత్నజాల విలసితమయి

సర్వ మంగళాభి సంశోభితమ్మైన - యా యధీశు నుత్తవమాలయమున 2161 వాలమునకు నగ్రభాగము నందున్న - రగులు చున్న యగ్ని తగుల విడచి

బొబ్బవెట్టై వాయు పుత్రుండు వీరుండు - ప్రళయ కాల సాంద్ర జలదమట్లు 2162 శ్వసను తోడ తాను సంయోగ మొందుట - విపుల బలుడు నమిత వేగు డతడు

కాల పావకార్చి కరణి జ్వలించెను - వీతి హోటత్రుడు కడుపెంపుగాంచె. 2163 పెచ్చరిల్లి మండు వీతి హో్రుని పవ - మాను డా గృహముల మలయ జేసె

శ్వసను తోడి తనదు సంయోగమును బట్టి - వీతి హోత్రుడు నతివేగు డయ్యె2164 రత్న వంతములును ప్రస్పీతములును ము - క్తామణి మయములుగ గ్రాలెడునవి కాంచనమయ జాలకాన్వితమ్ములు నైన - భవనములును కాలి పడియె నేల 216 భమౌ విమాన పంక్తుల తో గూడి - నేల మీద నవియు గూలిపోయె

శ్షీణ పుణ్యులైన సిద్దుల భవనముల్‌- నభమునుండి రాలి నట్టి రీతి 2166 పరువులెత్తు దానవానీకములు స్వీయ - నిలయ రక్షణమ్మునెరపు కొనగ భాయత్నులున్‌ ప్రభగ్నోర్దిత (శ్రీకు - లరచు తుముల శబ్ద మదియు పరగి

యేగు దెంచె నిక్క మీ యగ్ని కపిరూప - మాశ్రయించి యుండి వో యటంచు పడిరి మొత్తుకొనుచు వడివడిగా చంటి - బిడ్డనెళ్తుకొన్న వెలదు కలును కొంతమంది ముడుచుకొన్న నెరుల్‌ వీడ - నగ్ని వేస్ట్రతాలయముల నుండి పడుచునున్న వారు పరిఢవిల్లీరి వింట - మింటి నుండి రాలు మెరపు అట్లు. 2168 వజ్ర విద్రుమ మణి వైదూర్య ముక్తార - ఇత సుసంహితముల జాలువార్చు చున్నధాతువులను చూడ విచిత్రమౌ - భవన సత్తమముల వాడుగాంచె. 2169 తృప్తి నందకుండె తృణకాష్టముల తోడ - నగ్ని యట్లె హరిగణాధిపుడును పావకునకు చచ్చిపడిన రాక్షసులతో - వసుధడ్టైన తృప్తి బడయకుండె 2170

188 పా న రుభు న్‌ యెడల మోదుగులం బోలె - పాలుచు నాకట బూరుగులను బోలే ట బొల్పు కుంకుమ మట్టులు - (ప్రజ్వలించు చున్న వహ్ని శిఖలు. 2171 ఆ మహాత్ముడైన హనుమంతుచే వేగ - వంతుడైన ప్లవగవరుని చేత దప్రమయ్యె లంక దానవపుర మది - మునుపు రుద్రుచే (త్రిపురము అట్టు 2172 న! జ వేగి యౌ హనుమంతుడు విడిచి నట్టి - భీమ విక్రముడా నగ్ని పెంపు మీరి తన శిఖా వలయము నేచి రేగి - నంత లంకానగర పర్వతాగ్రమందు_ 2173 విలయ కాలాన లోపమ వేగుడైన - యగ్ని మారుతుతో వృద్రి నందె నాక సమ్మునంటి పాగలు లేక సద్మ సక్తు - డై యసుర శరీ రాజ్య సమర్సి తార్చి. 2174 రా కోటీ సదృశతేజు డౌ సుతేజు - డలమియుండి లంకాపురి నన్ని యెడల రూఢమ్ములౌ ననేకారవముల - గ్రాలెను మహాగ్ని యండ మ్మగల్చినట్టు 2175 అచట మింట నతిప్రవృ ద్దాత్ము డన్ని - పరుష కాంతి పలాశపుమ్పాధ్యమౌళి సల లణగ నాకుల ధూమ జాలములను - మబ్బు అసితోత్పలమ్ముల మాడ్కి దనరె చజసాణి మహేరద్రుండు వాసవుండొ - యముడొ సాక్షాత్తు వరుణుడో అనిలుడొ ధన డొ రుద్రుండా రవియొ చంద్రుండా హవ్య _ వహుడొ కపికాడు కాలుండె వచ్చి నతడు అఖిల లోక్ష పితామహుడైన 'బ్రహ్మ- యఖిల జన ధాతయౌ చతురాననుండు ఆతని ప్రకోప మసుర సంహారకమ్ము - వాన రాకృతి గొని యిట వచ్చెనాక్కా 2178 పరమమౌ సుతేజము వైష్ణవమ్మొకం డ - నంత మవ్యక్తము నచింత్యమైన దెదియొ స్వయ మాయను కపిరూప మెనసి యిపుడు - వచ్చెనో దైత్యనాశమ్ము బరపుట కయి ఇట్టు లని పల్కి రచ్చట నెల్లరున్‌ వి - శిష్టులౌ పెక్కు రసురులు చేరియుండి సర్వ భూతౌఘ గృహవృక్ష సహితముగను - త్వరిత గతి గాలి నా పురి నరసి చూచి అంత రాళ్షసాన్వితముగ నశ్వరధగ - జాన్వితమ్ముగ విహగమృగావనీజ యుతముగా వేగ గాలుచు నున్న లంక - జాలిగా నేడ్చె నులివు గగ్గోలుగాగ 2181 హా పితా పుత్రకా మిత్ర అయ్యొకాంత - హా సుపుణ్యభోగాన్వితమైన(బ్రదుక యంచునెట్టెట్టులో యాడు నసురజనులు - భీకరము ఘోరతరమును వెలిచి రులివు

(శీ రామానుజ రామాయణము 189 వీత హో(త్రశిఖా సమావృతయగునది - పొతిత సువీర పరివృత్త భటయు నగుచు ననిల నందన క్రోధబలాభిభూత - లంక శాపోపహతయైన లాగు నయ్యె 2183 తత్తర ముళ్ళు దిగు లౌందు దైత్య జనుల - మిగిలి చెలగిమండెడు నగి దగులు వడిన లంక మహితమనుం డనిలజుడు గాంచె - నభవ కోపోపహతమైన యవని వోలె వృతరత్న సంకులవనిన్‌ విరిచి వైచి - మహిత దైత్యుల రణమున మట్టు పెట్టి నగరి గృహరత్నమాలిని దగుల బెట్టి - పరగె కపి హనుమానుడు పవనసుతుడు కడువిచి(త్ర (త్రికూలు శ్చంగాగ్రముందు - పాదు కొని యున్న వానరపాల సింహు డేర్చి మండెడు వాలకృతార్చి మాలఠలి- యంశుమూలియౌ నాదిత్యునట్టు వెలిగి 2186 అతడు రొక్షసుల్‌ పెక్కూర హతమొనర్చి - భగ్నమొనరించి బహుపాదపమ్ము వనము దనుజ భవనమ్ములం దగ్ని దగులుకొల్పి - యర్‌గె రామునిజేర మహాత్ము డెడద అంత కపివీరమూర్దన్యుడైన వాని - ననిల సన్నిభ వేగుడౌా నలఘుబలుని మారుతాత్మజు నా మహామతివరిష్టు - ప్రస్తుతించెను దేవతావారమెల్ల 2188 భగ్న మాచరించి వని మహాతేజుండు - నసురజనుల కలన హతమొనర్భి తగుల బెట్టి రమ్యనగరిని లంకను - కపి వరేణ్యు డతడు (క్రాలుచుండె 2189 అచట నున్నవార లమర గంధర్వులు - పరమ బుషులు సిద్ద్రవారములును కనుల గాంచి లంక గాథిపోయిన దాని - పరమ విసయమ్ము పడసిరపుడు 2190 వాని నపుడు గాంచి వానర (్రేష్టుని - మహిత కీశుని హనుమంతు నచట వాని దలచి కాలవహ్ని యటంచును - సర్వభూతములును జడిసి పోయె 2191 అఖిల దేవతలును పరమర్షివరులు - యక్షగంధర్వనాగ విద్యాధరులును అచట గల యెల్లమహనీయ (ప్రాణికోటి - పరమమౌ (ప్రీతి నతుల రూపమ్ము బడసె

(55వ సర్గ లఅంకయొల్లను తగులం బెట్టి వైచియు - వాల వహ్ని మహిత బలు డతండు వాన రోత్తముండు వారిధిలోపల - శపుడు తాను దాని నార్చివైచె 2193 తగుల బడుచునున్న దాని విధ్వస్తమ - త్రస్తరాక్షసగణ తరళపురిని లంకనపుడు కన్నులంగాంచి హనుమ వా - నరుడు నిట్టు చింత నెరప దొడగి 2194

190 సుందర కాండము హనుమ తనపనిని నిందించుకొనులు అతని కప్పు డొదవె నత్యంత భయమును - తనయెడ కడుకుత్సయును జనించె ఇట్టు లంక గాళ్చీ యేను నీపని యెట్టి - దొక్కా యాచరించియున్నవాడ 2195 వారు ధన్యులు గద పూరుష (శ్రేష్ట లె - వ్వా రెడంద నెగసి పడిన కోప మణచి వైతు రట్టి యా మహాత్ములు మండు - చున్న యగ్నిశిఖల నుదకమట్టు అలిగి నతడు పాపమాచరింపం డెవం - డలిగినతడు గురులనైన జంపు నలిగినతడు సాధువుల నధిజేపీంచు - పరుషవచనములను పల్కు చుండి. 2197 (ప్రకుపితు డగువాడు వాచ్యమవాచ్యము - నెరుగకుండునుగద యెవ్వడైన కనలు గొన్నతని కకార్యమే లే దుండ - దెచటునే నవాచ్యమేని గాని 2198 ఎవడు బిట్టు మీది కెగసిన క్రోధమ్ము - తొలగ ద్రోయు నోర్పుతోనె చివికి పోయిన కుబుసమ్ము భుజగమ్ము నట్టులు - వాడె పురుషు డనగ బరగువాడు 2199 పాడు గాను నేను పరమ దుర్చుద్దిని - పరమ పాపి లజ్జ బాసి నాడ సీత నామె గూర్చి చింతింపకే యన్నీ - దాతనైతి స్వామిఘాతు కుండ 2200 శాలిపోయెనేని ఈ లంక తప్పక - సీత యార్యురాలు సైత మామె కాలిపోయె స్వామి కార్యమ్ము నద్దాన - నేను కూల్చినాడ నెరుగకుండ 2201 ఏ ప్రయోజనమ్మునెంచి యీ పూనిక - కార్యమదియు మంట గలసి పోయె నేను లంకను దహీయించిన వాడను - సీతకు పరిరక్ష సేయనైతి 2202 కార్యమిదియు నించుకంత కార్యమ్మును - సంశయమ్ములేదు జరిగిపోయె మొదలు వెరచినాడగద పని క్రోధాభి - భూతుడైనవాడ నీ తెరగున 2203 తప్పుకుండ జనకతనయ నళించెను - కాలిపోని దెదియు కానరా ది కే ప్రదేశమైన నీ లంక లోపల - పురము సర్వ మిదియు బూది యయ్యె 2204 పొడు వడియె నేని పని యది నాదు 'ప్ర- జ్ఞూ విపర్యయమ్ము కతన నిట్టు నాచరించుటె చవియగు నింక 'ప్రాణస - న్యాస మిచట నేడు నాకునైన 2205 ఇప్పుడేమి సేతు నే బడబాముఖ - వహ్నిలోన నైన పడుదు నాక్కా ఒడలి నేమి సేతు నుదధి నివాసులౌ - సత్త్వ్రములకు నిక నాసంగు దొక్కా 2206

శీ, రామానుజ రామాయణము [191

న స స పని యిదెల్తయదియు పాడు జేసినవాడ - నేను బ్రదికియుండి యెట్టులాక్కా

అనువు పడును కాంచ హరిగణాధీశ్వరు - పురుషవర్యుల నిరువురను వారి 2207 కాను పించినాడ గద రోష దోషమ్ము - కతన నేను నదియెగాదె యిదియు

ఆఅస్ట్రీరత్వ మనగనైన కపిత్వము - ముజ్జగముల పేరు మోసిన యది 2208 ఛ త్తిదేమి రాజసంపు భావ మ్మన - వఫ్రిత మ్మనీశవంత మిదియు

విభునిమీద నున్న (ప్రీతి చే నైనను - కావనైతిని జనకాత్మజూత 2209 సీత నాశనమ్ము జౌందిన యంతనే - వారలు నశియించువా రిరువురు

వారు నాళశమౌట వలన సు(గీవుడు - నణగి పోవువాడు గణముతోడ 2210 ఆలకించి నంత నా వార్తయ్రైనను - భ్రాతృవళత్సలుండు భరతుడు కడు

ధర్మ చిత్తు డతడు తాను శత్రుఘ్నుతో - బ్రదికియుండ నెట్టు వలనుపడును 2211 ఇట్టు ధర్మ నిష్ట మిత్వాకు వంశమ్ము - నణగి పోవ సంశయమ్ము లేదు

సర్వజనులు శోక సంతాప పీడితు - లగుచు నుండువార లట్టి యెడల 2212 స్పష్టమౌను దాన భాగ్యవిహీనుడ - నర్ర ధర్మ సంగ్రహమ్ము డిగ్గ

(దోచి నాడ రోష దోష పరీతాత్మ - కుండ లోక నాశకుండ నేను 2213 అంచు చింత నొందు నతని కులమ్మున - కానవచ్చె నపుడు కారణములు

మున్నునైన తోచియున్నవె యవితయైన - మదిని దలచుకొనియె మరల నవియె

అట్టు కాకయున్ను నా చారు సర్వాంగి - స్వీయ తేజముననె చెంది రక్ష

యుండును నశియింపకుండ నా కల్యాణి - అగ్ని యన్నిపైన నడరకుండు. 2215 అమిత తేజుడైన యా ధర్మచిత్తుడౌ - నతని భార్యయైన యజళ్రి యామె

నాత్మ సచ్చరిత్ర మభిగుప్తియౌ నామె - దాక పొవకుండు తగనె తగడు 2216 నిక్కువముగ రాముని (ప్రభావమున విదే - హన్ఫపతనయ సుకృతమునను చూవె దహన కర్ముడౌ హుతాశను డీతండు - నన్ను తా దహింపకున్నవాడు 2217

భరతు డాదియైన వారు మువ్వురు సహో - దరులకైన దేవతయగు నామె

రాము మదికి గూర్చు రమణియౌ నాయము - యొట్టులు నశియించు టెసగు నొక్కొ

192 సుందర కాండము

కాకయున్న దహన కర్ముడౌ నీతండు - (ప్రభువు వమ్ముకానివా డెచటను

నాదు తోక గాల్ప లేదుగా యెట్టుగా - నార్యురాలి గాల్ప నగు నితండు 2219 మరల నప్పుడు హనుమంతుండు విస్మితు - డగుచు దలచుకొనియె నచట మున్ను కానవచ్చుటయును మైనాకు డనువాడు - శెలసత్తముండు జలమునడుము 2220 సత్తపమ్ము పేర్మి సత్యవాక్యమ్మున - భర్తయెడ ననన్య భావమునను

అగ్శినైనగాని యామె దహించును - అగ్ని కాల్చ లేద యామె నెపుడు 2221 తలచు కొంచు దేవి ధర్మ పరిగ్రహ - మట్టులంచు నాత డట యెడల

నాలకించె పల్కు హనుమంతుడున్‌ చార - ణులు మహాత్మ అపుడు నుడివినయది అకట దుష్కరమ్మె యగుగాదె హనుమంతు - డాచరించి యున్న యా పనియును భయదమైన యగ్ని బడవైచినా డన - దాన వాలయముల దరచుగాగ 2223 ఉరికి పరువు వెట్టు చున్న దైత్యాంగనా - బాల వృద్ద కలక లాకుల మయి

గోల చెలగ జనుల కోలాహలమ్మున - నద్రిగుహను పేర్చి యార్చిన 2224

గ్రైన - న(( బి ట్టు

నగర మిదియు నెల్ల తగుల బడియెను ప్రా - కార తోరణాట్లు వార యుతము

జనక రాజ పుత్రియును కాలలేదన్న - నబ్బు రమ్మె మాకు నద్భుతమ్మె 2225

హేతు సహితమైన దృష్టిరముల మహో - దారగుణములైన కారణముల

మునివరేణ్య వాక్యముల హనుమంతుడు - ప్రీత మానసుడుగ వెలయుచుండె

అంత కపీయు ్రాప్తమనోరధార్డు డగుచు - నవనిపతి సుత యక్షత యని యెరింగి కన్నులార నింకొకమారు కాంచ నామె - పూనె నాతడు తిరుగు ప్రయాణముననకు

(56వ సర్గ) అంత నతడు శింశు పావనీరుహమూల - మున వసించి యున్న జనకసుతకు ప్రణతి సల్సి యనియె భాగ్య వళమ్మున - నరయు చుంటి నిన్ను నక్షత నిట 2228 హనుమ సీతను చూచి మరలిసోవుటు బయలుదేరి నతని పాట పాటను కను - గొనుచు నున్నయామె జనక తనయ యాడె నిట్టు లంచు హనుమతో పతి సౌహృ - దాన్వితముగ నెసగు నట్టి పల్కు

౮ మానుజ చాిమాయణము [01 చాలు వాడ వీవు చక్త బెట్టగ నా - కృాదనవువైనగా = కర్యమిదియు కొరవలేక యుండు పరం హి యశ- స్వమ్యుసూ బరోదయమ్ము ఏది 2230 పాయకాళితోడ సంకుం నెచ్యువంంఎ - _ంక యిదియు పరబలార్షనుంచు కొంచు నరుగునేన్‌ కకువ్నాకుంుందు నన్‌ - దానికదటియు తగిన వగును గావె అదియునెట్టు ౯ మబంచ్యుడా నాహవ - శూరునకును తగిన చాస్తు తొద విద్రమ (క్రమమ్ము వెలయింప నాప్పునో - అట్టు లేరు పరుప నగును నీవు 2232 అదియు హేతు సం ౮ార్ష్హ్‌ పసైతనును - 'ప్రశ్రితమ్మునైన వాక్యము విని యామె పల్కులకును హనుముంచు డప్పుడు - పల్కు లిట్టులంచు బదులు పత్మా ఏగుదెందు వేగమే ర ఘుపుందు హ - ర్యుక్షవర గణ పరివృదుడు గాగ కలన శత్రువులను గరి ఎ యాతండు ని - శోక మిదియు కడకు పోకదచెడి. 2234 ఇట్టు లంచు నూడదింం పదని - హనుమ యితడు మారు తాత్మజుండు పోవ నిశ్చియించి బుద్రి _చేహికి - నాడు నొనరిచె నభివాదనమ్ము ఏఏ15 స్వామి దర్శనమ్ము సర్ప నుత్స్ఫుకు దయి = నట్టివాదు కపిగణా(గ్రగణ్యు డరి విమర్దనుండు నారా హణము సేసె - నవని ధర మరిష్తమనడు దాని. 2236 తుంగ పద్మసంజుప్తమై 6 మమన్న - నిలమౌ వనరాజితో నెగడు ముండి శృంగ మధ్య విళంబులె చెంగు మబ్పు - ము త్తరీయమ్ము దాల్సిన చ్హైప్తుచుందె పరమ శుభములె దివాకం కరము - కూర్మివీం మేలు కొల్పు నట్టు ర్‌ లుండ వెలికి వచ్చుచున్న ధాతువులను - కనుం నిమవృచున్న కరణి నుండి 2238 విటి వరద మంద్ర నిస్వనముంను (ప్రై - ధితు నట్టు వర్వతేంద్ర మెచ్పై పలు తెరగుల ప్రస్రవణముం ఎస్పస్ష- తవములన్‌ ప్రగీత వళి బోలి 2239 అతి మహోన్నతమ్ములౌ చేరదారుల - నూర్ష్యబాహునట్టు లొప్పుచుండి భృగునిపాత సలిల ఏపుల నర్జాషనా - క్రోశమొనరుచు నటు లుండె కొంద వడకుచున్న నీల వర్త శరద్దన - ఈతని వడకునట్టు తనరుచుండి గాలి గదలు వెదురుగడల జ్‌ ంపమ్ముల - కూతవెట్టు నట్టు కొండయుండె

194 సుందర కాంవక్తు

న న క ై [న్‌

ఘూర పన్నగవర కోటిత్‌ నల్హమై - నూర్వువు స్నయట్యు లొప్పుచుండె

'క్రమ్ముకొనగ నివము గంభీర నుహంర్‌ ధవ మూ, నలై తనరుచుండె.. 2242

టీ వ పక్ష

అ(్రపాద నిభమురైన పాదమ్ముం - న మై జరిగి పార్టు నల్యు లుండె

నభ్ర మాలికా సమన్విత తుంగశుం - నముం వంటి నగనయు కరణినుండె. 2243

పెక్కు కందరములు పెక్సాడదంను శొంగ - వుంటున ర్రమ్మయుండ పొలుచుచుండ

తరుగణములు సాం తాలాశ్వక్షర్షముల్‌ - వంశముటన్తు ఎక్కు ప్రబ్సి యుండ

పూచి యున్న తీవమొత్తమ్ము లెల్లెద - నం ంయుందగ నంరారు చుండి

వివిధ మృగగణాభి వేస్తితమై ('్రవ - ద్వార సార భూస్వైరమగు దాని 2245

పెక్కు నూట రొప్పు పెంపారుదుండి పా మెద సంవ యాభిసంకటమయి

కాద్రవేయ యతక్షగంధర్వ కిన్నర - ౮పసగణ సేవంమగు డాని 2246

త్యారుహములు ౦తలు క్రమ్మియుందడంగ సిం. ముం వాసమున్నయట్టి గుహల

వ్యాఘ్ర సంఘముంను బలసినడై స్వాదు - మూల సంరనువుఐ బొలుచుదాని హనువ యరిష్త పర్వతా రోహణము

అట్టి పర్వతమ్ము నధి రోహ ణ మొనరై హనుమ యూతచు పవనాత్మజుండు

దళశరధాత్మజాత దర్శన 4ఘ్ర ప్ర - హర్ష మతని (రోసి యనుపు చుండ 2248

రమ్యమైన గిరివరమ్ము సానువులండు = వాన యడుగు డోయి బడిన శిలలు

ప్రేదిలి పోయె నపుడు పెళ్తు రవమ్మురో - నంత పిండి పిండి యయ్యె నవియు

అతడు పర్వతేంద్ర మద్డానిపై నెక్కి - మిగుల పెంపువీరె మేటి కపియు

నురుతర లవణాబ్రీ కుత్తరపుందరి - చక్షిలమున నుండి దరియ గోరి 2250

అంత వీరుడు పవనాత్మ జాతుదు వాదు - పర్వతొత్తమమ్ము పైకి నెక్కి

కొంచె సాగరమ్ము కడుభయంకరమును - మీలు పన్నగములు మెలగు దాని

అతడు మారుతునకు నాత్మసంభూరుడు - మారుతునటు తాను మీరి యాక

సమున జేరె ప్తవగశార్జూలు డుత్తర - దిశకు దక్షిణంపు దిక్కు నుండి 2252

అప్పు డట్టు గాగ నా కపీంద్రుని చేత - నొత్తు వద్ద శ్రైల సత్తమమ్ము

భూతసమితి తోడ బొబ్బలు వెట్టెను - భూమి తలములోన పోయి చొచ్చి |

కంపమొందుచున్న ఘన౭ఖరములతో - నొరిగి పోవు చున్న తరులతోడ 225

జ రామానుజ రామాయణము 95

న నక ప య వాని యూరు వేగ వశమున సెల్లగి - ల్లిన సుమూ న్వితములు పాట్విజములు

పడియె భూను అ౬ముపైన ర్నుగమ్ములై - వాస వాయుధహరి బడిన యళ్ళు

అద్రి కందరా ఐత రాప్రతమ్ముఎల మహొ - జసములైన సింహసంఘము లవి

పీడ నెంది వెంము వీముమౌ అనదమ్ము - విన్ను పగుల నడచి వినగ వచె 2255 'స్రస్తములును వ్యా _వ్రముల్‌ రశనల్‌ప్పు - వ్యాకురీకృత భూషణ వ్రాత మెసగ రయము మీరగ భంణీ ధరమ్మునుండి - యెగసి చనిరి విద్యాధరు లెల్లవారు

దీప్త జిహ్వూలౌ నల (ప్రమాణ వపుష్కూ - బలలఘు సత్తులున్‌ మహావిషులు మ

హాహ లెల్తవారు వ్యథిత శీర్ష (గీవు - లై మెలిదిరుగుచు నలంగి రపుడు 2257 కాద్రవేయ యతగంధర్వ వెద్యాధ - రాళి మరియు కిన్నరాళి యపుడు

పీడితమగు భూ వు భు ద్వరేణ్యమ్మును - విడచి పుచ్చి వింటి వెంట జనిరి

ఆరిష్టపర్వతము నుండి హనుమ సాగర లంఘనము

శ సమన్వితమగు ఈఖరీంద్ర మయ్యది - బలియు డాత డొత్తినైచి నంత

నుర్విజ నిచయ శిఫరోదగ్రమై రసా - తలములోన జొచ్చె తత్‌క్షణమ్మ 2259 పరపు గట్లియుండి పది యామడలును ము - ప్పుదియు నామ డంత పాటి యెత్తు నెగడుచున్న దారుణీధరోత్తంసమ్ము - నిట్టై యదియు నేల మట్లమయ్యె. 2260 ఎగయు నలల(్రేట్టు క్షగపడు నొడ్డుతో - నలరు భేకరలవణ్యార్ణవ మల

వోకగాగ దాటు దూక గోరెడు వాదు - హరి వరేణ్యు డెగసె నాకసమున 2261

(57వ సర్లు

ఇందు కుముద యుక్తి నింపారి సార్కకా - రండవమ్ము శుభకరమ్ము నగుచు

శ్రవణ తిష్యబుత్ష రమ్య కాదంబమై - జలద వల వ్చృుదు శాద్వల మయి 2262 లోహితాంగ మహాగ్రహార్రూఢమై పు - నర్వసు నుహారుషమ్మునై పర్వుచుండి

విబుధ దిక్కుంభినీ మహీ ద్వీప మగుచు - స్వాత్రి హంస విలోళితమై తనరుచు వాతసంఘాత జాతోర్మివార మగుచు - నిందుక్షర శిశిరాంబు సమేత మగుచు

భుజగ యతగంధర్వ ప్రబుద్రవిముల - వారి జాత నీలోత్సుల వారమైన 2264 షార్ర రహిత గగన వారాన్నిధి నపరి - శ్రాంతు డాతడు హనుమంతు డనిల గతి సమన్వితుండు ఘనమైన నౌక సా - గరము నందు గడచు కరణి దాటి 2265

196 సుందర కాండము ఆకసమ్ము (మింగు నట్టుగా తారాధి - పతిని రాయుచున్న పగిదిగాగ సార్భ్శ మండలమ్ము సార్‌క్షమ్మునౌ నాక - సము హరింఎవైదు వాడ్సుగాగ. 2266 మారు తాత్మజుండు మహితప్షవంగుడు - వ్యోమ గోవరుండు శ్రీమహితుడు హనుమ యాత డంబు దానీకముల నెల్ల - లగివైదుచున్న లాగున జనె 2267 పాండ రారుణ వర్ణమై పరగు నవియు - నిల మాంజిష్టకమ్ములై నెగడు నవియు హరిత శోణిత వర్ధమ్ములైన యవియు - వెల్లుదుందె మహా[భ్రముల్‌ వింటి వెంట మబ్బు గములలోన మాటికి జొచ్వుచు - బయలు పడుచునుండి పాట పాట దోగియుండి తోచి దోబూచులాడు చం - దురుని వోలె దోచె సురపధమున శ్వేత వాససుండు వివిధాభ్రవారి దా - పన్న గోచరుడుగ బరగుచుండి కానవచ్చి కానరాని మేనున వీరు - డంబరనమున చం(ద్రు డయ్యె నపుడు 2270 తనరు చుండె నపుడు తార్‌వ్యాయ మాణుడై - నభమునందు వాయు నందనుండు వారి దౌఘములను పరియలుగా జీల్సి - బయటు పడుచునుండి పాట పాట ఉబ్బు మీరి చెలగు నులివున బొబ్బిడి - నీరదస్వ నోరు నిస్వనుండు అసుర సత్తములను హతము గావించియు - స్వీయ నామమదియు వినిచి పుచ్చి ఆకుల మొనర్చి యా నగరమ్మును - రావణాసురు గడు రాయిడి నిడి ఘోరమైన సైన్యవారమ్ము నలయించి - సల్సి వందనమ్ము జనక సుతకు నరుగు దెంచె నాత డురుతర తేజుండు - సాగరంపు నడిమి చక్కి నురల 2273 నగ వరేణ్య మున్‌ సునాభమ్ము నట సము - పస్పుశించి వీర్యవంతు డతడు జ్యా విముక్తమైన సాయకమ్మును బోలె - శీఘ్ర వేగు డతడు చేరవచ్చె 2274 తాను నించుకంత దరిదాపునకు వచ్చి - చక్కనరసి చూచి శైల సత్త మమ్ము మేఘ తుల్యమౌ మహేంద్రాద్రిని - బొబ్బ వెట్టైను హరిపుంగవుండు వానరుండు నింపివైచె నాతడు పది - దిక్కూలందు నెల్లచక్కి నప్పు డుబ్బుమీరి చెలగ్రు నులివున బొబ్బిడి - నీరద స్వనోరు నిస్వునుండు 2276 అరుగు దెంచి నంత నయ్యెడ కా సుహృ - ద్రర్శనాభిలాష, దనరు వాడు వాడు బొబ్బ వెట్టై వానర వ్యాఘ్రుండు - వీగు వాలము ర్సుళిపించె నపుడు 2277

శ రామానుజ రామాయణము 197 ననన నన ఆత డట్లు పేరి యార్వుచు నుండ సు - పర్ధ చరితమైన పధము నందు అతని ఘౌషనలన సార్హమండలమైన - యాకసమ్ము పగులునట్టు లుండె

మరలివదు హనుమను గాంచిన వానరుల యుత్సాహము అలఘు బటురు వార _వృటు నంభోధి - కుత్తరంపు పజ్జ్ఞ నున్నవారు మున్ను చేరి వఎదిసియున్న యా శూరులు - వాయుపుత్రు జూడ వలచువారు వాయునున్నము మహనీయమౌ జలదమ్ము - గర్చితమ్ము వోలె గ్రాలుదాని నాలకించి రపుడు హనుమాను 'ఘోషమ్ము - విపుల మైన యూరు ఘోష మదియు కాన నౌకసులును కడు దీన చిత్తులై - యెల్లవారు నాలకించి రపుడు వానరేంద్రు దపుడు పంపు నిర్ద్హోషప - వ్రన్య నినదమునకు సాటి దాని 2281 ఆర్బుచున్ను వొని యార్చులనాలించి - కపులు వార లెల్లకడల వారు కాంచి యుండి రుచ్చుకత్వమ్యు నెల్లరు - గాంచ నెయ్యు నిచ్చగించువారు 2282 జాంబవంతుడు హరిసత్తముడున్‌ ప్రీతి - హృష్టమానసుడుగనెసగి యపుడు చేరబిలిచి యెబ్లవారల హరులను - పల్కె నిట్టులంచు వారితోడ 2283 ఎల్లవెంటు కార్య మీతడు నెరవేర్సె - హనువు యిందు సందియంబు లేదు ఈత డకృతకార్యుడే కైన నితని - యెలుగు చెలగకుండు నీ విధమున 2284 వాని దాలకించి బాహూరు వేగమ్ము - నా మహాత్ము నినదమదియు గూడ పరమహర్తమొంది పరగిరి హరులెల్ల - రెగసి పడిరి వార లిటుల నటుల 2285 నగము చివరనుండి నగముల చివరకు - శిఖర మొకట నుండి శిఖరమంలకు పరమ హర్ష మొంది వారలు చేరిరి - హనుమ గాంచ గోరు నట్టి వారు 2286 షాద్రపాగ్రములను వారు సంప్రీతులై - కొమ్మ లిరియ బట్టి కూరుచుండి చీరలట్టు చేత చిరుకొమ్మలం బట్టి - వాని వీచుచుండ్రి వానరులును 2287 అద్రి గహ్వురమ్ము నందు దోగినవాడు - వాయు వేచి గర్హసేయు నట్టు గర్జన మొనర్చి కడు బలవంతుండు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు కాంచి వాని నభ ఘనజాల సంకాళు - చేర నురికెడ్లు కపి వీర వరుని పార లెల్లవారు వానరపుంగవు - లుండి రచట దోయి లొగ్గి యపుడు 2289

198 సుందర కాండము న అంత వేగవంతుడౌ వాడు పర్వత - సన్నిభుండగు కి సతముందడు పొద పాకులముగ బరగు మహేంద్ర ప - ర్వతము శఫరమందచు పడియె నురికి రమ్యమైన భూధరంపు నిరషురమున - హర్షపూర్య మాణు డౌ నతండు పడియె నపుడు ఛిన్న పక్షమౌ ధరణీ ధ - రమ్ము వలె నంబరమ్మునుండి 2291 శ్‌ అంత ('లతచిత్తులౌ వానరర్షభు - అంత మంది హనువునా మహాత్ము చుట్టు ముట్టి కూరుచుండిరి వారలు - నట్టు చుట్టు ముజ్ర యంతమంది వారలెల్లవారు పరమమౌ సంప్రీతి - బడసియుండి రప్పుదు హన గాంచి 2292 హృష్టవదను అగుచు నెల్లరు నా యనా - మయుని జీర జనిరి మారుత సులు స్రవగనర్యు మూలఫలములు కాన్కలు - గొంచు నేగి హరులు కొలిచి వాని 2293 ఫ్టవిరులైన గురుల జాంబవత్ర్రముఖుల - నంగదున్‌ కుమూరునైనగాని యపుడు చేరనరిగి యభివందనము సేసె - హనుమ యనిలంజుడు మహాకపియును హనుమ సీతను చూచితినని తెలుపుటు పూజ్యు డతడు వారి పూజల గైకొని - కపుం వలన దెంపు గాంచి యతడు కనుల బడియె సీత యనియె క్లుప్తముగ వి - క్రాంతు డెరుగ జౌప్పె కపుల కెల్ల వాలి తనయుని తన కేల్చైకొనియు నా - సీనుడై మహేంద్ర శఖరి మీద నున్న రమ్యమౌ వనోద్దేశమున హృష్ట - డైన హనుమ యనియె వానరులకు 2296 చూచి నాడనే నశోక వనమ్మున - నున్న జనకతనయ నువిద నామె నా యనిందితన్‌ మహా ఘోరలౌ రాక్ష - సాంగనల్‌ సురక్ష సల్పు దాని 2297 బాల యేకవేణి దాలిచి రాముని - దర్శనమునకు తహ తహ పడుచును ఉపవసించి బడలియుండి జడలు దాల్చి - మైల (గ్రమ్మ జిక్కిసోలు చుండి 2298 అచట కనులబడియె నను పల్కు కడు నద్ర - వంత ముమృతమునకు పాటియైన దాలకించి మారుతాత్మజు డాడననె - న్లొరు కపులును ముదిభులైరి వారు 2299 కొందరార్సి రింక కొందరు బొబ్బిడి - రురిమి రింక కొంద రురుతతబఖలు రట్లులే కిచకిచ లాడిరి కొందరు - తక్కురు ప్రతి గడ్హ నెక్కొ లిపిరి 2300

ఆం మౌానుజ రామాయణము 1909 ననన ననన శల ల చోక్రక్రాంత మంది పైకెం త్రైత. నార్వమొంది యున్న హరివరేణ్యు ఇంచి తాయతములు దము నైవ - ంముంను ఏది వైచి నారు 2301 చమానరులును తకళ్చి-2 దం పార్తవమై - పాంది యది 3ఫరములను వడి ఉయురికి వచ్చి వరణ్‌ పము వావుమంతు - నొచలు చాకి మూచుచుండి రపుడు ఊహు లాడి నట్టైివాణన హాముముంతు.. గాంఎ యంగదుడు వచిందె నిట్లు ఊ2ూవగ వీరయూధవరుం మధ్యమున = నుర్హమోర్రమముగ నొప్పు పల్కు. 2303 జచూత్త్త్యమునను వీర్య సంపద వానరా - నికు సాతి వాడా లేకయుందు మచుల సాగరమ్ము పిరువోవ దూకి 1 - వరుగు డెంచి తకగ మరలి యిటకు ఆశాహా నీకు స్వామి యంచరి ఇక యా - హాహ శర్యగరిను యహహథైర్య కావు గాంచినా వద్యష్తమువనొడేం.. ప్రధిత కీర్తి రాము పర్షి నచట ఉఊజానకీ వియోగజు వ్యధ కాకుర్చు - చెంక దారగు ఎది యద్యష్ప్షగరిమ 2305 ఉద మాత వానరాళి యంగదు హనుమంతు - జాంబవంతు బుక్షజనగలేశు శయా ఈస్టు ముట్టి మోద ముస్చెపడుదునుండ - అడిసియుండి రవటు 3పులశిలల ఆశ ౪కించు నిచునంబు 6౩వ దాటి - యురికి చనుటు వాన రోతనుండు జందాకో గాంచుటయును రావణున్‌ గాంచుటు - జనకతనయ నచట కనుగొనుటయు ఉఊాంజలు లయి మొల్తవారలు వానరు - ఎంటి రనఐంజ వద నోన్ముఖు లయి ఆ౭చాడెననట నంగదుందు (శ్రైమంచుడు - పెక్కుమంది హరుల బెరసి యుండి అాతుచుచుండ వేలుపులు పవరు దిఎ - దేవ నాధు డున్న తీరుగాగ 2308 శరం హౌళ కరి యళస్వాయౌ మారువయిను = అంగ దాజద్ద బాహుదౌ నంగదుండు శ2జఊమినవు డున్ను యూ మహనీయ తుంగ - గిరి శిఖర సత్తమ మృది సిరుల వెలిగి (58వ సర్గ) న్నే జానా జో మహెంద్ర పర్వతా గ్రమ్మునం దుండి - హనుమ యాది దైన యంఘు బలురు శళాచరవరు లైెల్లవాగలునుం గూడి - పరమమైన ప్రీతి బడసి నారు 2310 9౭ టే ప్రీతి మంతా డైన మహి కపి ఆ నవనవ తనయు నతని నడ జాంబ దజచేకుషనిగూర్సి వార్తల్నెల్లను ప్రీతి - హృష్టవిత్తుడగుచు నెసగు చుండి. 231!

200 ముందర వ౨వ ఏ

ఎట్టు చూచినాడ ీవునా దేలిని - ఎట్లు లుంవక కె ట్ర వాట

నందు వాసముండుచాయె వెట్టుంు '(క్రరార - కర్చువౌను ఒంక్తికంధరుండు 2312

తెలియ బలుకు మీవు కలరూపు సర్వమ్ము - నదియు మాకునో మహా కపీంద్ర

ఆఅకించి విషయ మారోచన మొనర్త - వంక చయనైన డెట్టులంంచు 2313

ఏ ఏషయము నేమునేగి యచ్చట నాడ = నగునా _త్మవంతుడా తెలుపుము

అవట దాచియుందచనైనది యెయ్యుట్‌ - అదియు తెకియబలుకుమయ్య మాకు

అట్టు లంచు నాత డతని నియోగింప - సంపూ) వ ముజూలు దగుచు

హనుమ దేవి జనక తనయకు శెరసులో - (ప్రకాయి ఎచ్చు బదులు పల్కె నిట్లు హనుమ తాను చేసెనది చెప్పులు

కాంచి యున్న యదియె గద మీర త్వ్యైరు - నేను నట్యు 5 మేూంద్ర శఖరి

నుండి యురికి కడలి యొద్దు దష౯ ది? - చేరగోరి యుఐలు ధీరతమెయి

అరుగుచున్న నాకు నప్పుడుషపపూరమౌ - విఘ్మ్న రూపములు ఎలయ వచ్చె

కడు మనోహరమ్ము కాంచనశ ఫరమ్ము - దివ్యమైన దొందు తెరియవచ్చె

నలముకొనుచు డారి నడ్డమై నిఎచుండి - లది యదెియు నిఘ్నుమని తలచితి

అరిగి దరియ దివ్యమైన యా కాంచన - భూమి భుద్వరేణ్యమును మనమున

నేను దలచి నిశ్చయించితి నిద్దాని - పరియలుగ నానర్పవంయు నంచు 2318

తోక తోడ నేను వీకమై మోదిలి - నా మహో న్నత మగు వద్రి శఖర

సత్తమమ్ము చండసవిత్చ సంకాశము - వేయి వ్రక్కలుగను (వం నదియు 2319

అరసి యెరిగి కొనయు నా వ్యవసాయము - నా మహా గిరీంద్ర మాడె నపుడు

పుత్ర యంచు మధురపుం బలువపుగా - మదికి సెలమిగూత్చు మాడ్కిగాగ 2320

పిన్న తండ్రి నైన నన్ను నెరుంగు ము - కరువలికిని చెల్మికాడ నంచు

నేను పేరు వడితి మైనాకు ఉనగ మ - హోదధి న్నివాస మున్న వాడ 2321

తొల్లి యెల్ల పర్వతొత్తమమ్ములు పుత్ర - పకవంతములుగ ఎరగు చుండ

తిరుగుచుండె నిచ్చ ధరణీ తలమ్మున - నేవి బాధ పెట్టు వెల్పకడల 2322

౨ రామానుజ రామాయణము 201] ననన న ననన ననా =. నగము లేజవ” వదవడి న మేం - (ద్రుందా పాక శాసనుందు స్వామ్‌ వీని పతముంను ౨వ మొవరఠింవె = వేయి (వ్రక్కలుగను భిదురమునను 2323 వాని వలన అచుల అదపలాచేము మ - హత్ముడైన నిదమునయ్య వాయు దేవు చతర నహ చా _చిము - డైనవాద ఎ మహ్మాళ్లవమున 2324 ఫూనిరామునెట్యాముం నో యరందమా నేనుగూడయొంగనెను గాదె ధర్మబభ్దుచులతా వంద ముంచు రాముందు = ఎయధనాధ తుల్య విక్రముండు 2౩ 25 ఆలకించి వచన ముంటయు మైనాకుడు - నా మహాత్ము చపు దాడిని యది గిరికి కర్యు మదియిు నెరుగంని జప్పి నా - నునము నుద్యతముగ మనుచు నుండె నాకు ననుముం యిపా మైనాకుడా మ - హాత్ము దది యంతక్షిలు డయ్యె మాను షొకృలిన్‌ గొన్నతడు మని శైంవరుడు - శాల రూపమ్ముతో మహాజలధిలళోన ఉతమంపు జవము "ఆాచన శచను - దారి బటి నాద తక్కిన యది

త్తే / లా వేగమార నను పెద్దయి (బొడ్దును - చెరువు బట్లి యటు లరిగి నాడ 2328 ఏను పదపడి యు ఠేగుచు చేఎని - సురస నాగమాత జూచినాడ సాగరమ్ము నదె ఎ చక్షి నాదేనా - తోడ విట్టు ఐంచు నాడె పల్కు 2329 అమరవరుంఎ నాక్తు నారారముగ చక్క - నొసగినారు వానరోత్తమ నిను అందువఐన అన్ము ందును చిరకాల - మునకు నాకు నీవు పనుపడితివి 2330 లని వవంప హంస యారించె ప్రణమిల్లి - స్రాంజలినయి యున్నవాడ నేను మోము =న్నడనంకు బొరసినవాదనె - పలుకు లిట్టు లంచు పల్మా నాడ 2331 రాము దబెడు ౬ శరధి తయుచుడు చాచ్య = నాడు దండకావనమ్ములోన భ్రాత అచ్చు౯ంఎడు ్పతయు చనవెంట - రాగ చెల్మిమై పరంతపుండు 2332 అతని భార్య సీర నప్రహరింఎన నాడు - రావణుం డనెడ్డు ధ్రుర్తాత్తత్షుందా ఆమె కడకు దూత్తూ నేను రామశా - సనము న్య్యిిారంధడాాం త్న = నో అధాలి స యా! ఎప దగును న్స్పు పాహాయషమున్‌ ర్యాక్టం క్‌ స గానయడు ని షయార్షీకదే " క్స్‌ ల క ఆ న్‌ - ఎహాతే బుము వక్రమ్ము జలగా - సత్మా కు శపధ మిడుదకషం చౌంచవను ఆక కాదాట్‌ఐ శకి ల

202 సుందర కాండము ల త ఇట్టు లంచు నోమెకేను వచింపగా - కామ రూపిణియగు నామై సురస యనియె నిట్టు మీరి చనరాదుగాక యె - వ్వాడుగాని యిదియె వకము నాకు 2335 అని వచింప సురస యాలించినే పది - యోజనమ్ముల నిడు పాప్తుచుండ దాని లోన సగము తనరుపునుంబూని - యున్నవాడనైతి నాక తణమున నా కొలందికి తగినట్టిది యౌ నట్టు - లామె చనముఖమ్ము నార దెరచె 2336 ఆరదెరచియున్న యా యాస్యముంగాంచి - యన్నువగను మేని ననువు పరచి మరల నా ముహూర్త మందెనే నంగుష్ట - మంత మేనివాడ వైన వాడ 2337 ఆమె ముఖములోన నతివేగమున జొచ్చి - యచటు వెడరి వచ్చి తా క్షణమున చెప్పె నిట్టు లంచు స్వీయ రూపమ్మున - సురస దేవి నన్నుజూచిమరల 2338 అర్హ సిద్ది నంద హరివ రాగ్రేసరా - సౌఖ్య మార జనుము సౌమ్య నివు జనక తనయ నీవు సమకూర్పుమా రాఘ - వాన్వవాయుతో మహాత్ము తోడ మహితబాహు సుఖముమై నెసంగుము నీకు - హరివరేణ్య ప్రీతినంది యుంటి అంత నన్ను నప్పు డఖిల భూతమ్ములు - బాగు బాగటంచు ప్రస్తుతించె నంత విపులమైన యంతరిక్షమ్మున = నెగసినాడ గరుడు డెట్టు లట్టు నీద నాది యపుడు నిగృహీత మయ్యెను - గాని యేమి గాని కానరాదు 2340 ఏను ఎదితవేగు డౌ నట్టి వాడను - కలయ జూచి దచ్చి కడల నెబ్ల గాంచనైతి నేమి గాని యచ్చోటను - నా గతి హరియించినటి డాని 2341 పొడమె నంత నాకు బుద్ది యిట్టంచును - ఏమి యొక్కొ గగనసీమ నాకు వచ్చి పడియె నిట్టిపాటి విఘ్న మ్మిది - కానరాదు రూపమైన నెచటు 2342 పరపినాడ క్రిందు వైపుగా నా చూపు - నన్ను గూర్చి వనరు చున్నవాడ నంత గాంచి నాడ నసురను భీకర - నుదకములను దోగి యున్న దాని 2343 . భీమరూస్త యామె బెట్టిధమ్మూ! నవ్వి - చెలగ పేరెలుంగు చెప్పె నాకు శష్రద్రుక్తొని యొకింత భయవడ నతనికి - కీడు నశోభనమ్ము నుడు విదియును ఎటకు మహితకాయ యేగుచున్నాడ వా - కొన్న నేను కోరుకొన్నవాడ వతి సుద్దీర్రూల మాహారమే లేని - మేని కెలమి గూర్చా మేత యగుచు 2345

టో ౮మానుజ రామాయణము 203 మంచి దట్టులే యుటఐమునా ంన్చూల " య్య్వయు స్వీకరించి నంత నేను పామెవాయి క ఐది కథికమూా నట్టులు - మించి నా యొడళ్ళు పెంచినాడ 2346 ఆమె వాయియైన నఎభికర ము సొంపు - మరుచుండె నన్ను మెసవుటకయి చెరుగక్సుండె నన్ను నేనయిుు చఇ;ి_గా - నెరపకుండె నాకు నికృతియ్రైన 2347 అంశ నేను విపులమైన రూపము నిమి - సషాంత రమ్ములోన సంశ్షిపించి కుళ్ళగించి యామె గుండియి గైక్‌ న - వెరికి నెగసి నాడ వింటి పైకి 2348 ప్పధ్విధర సమాన ఎఐ౩ప్ర ాచయయై - ప్పధుల బాహువులను దవ్రేలవైచి _భీేమరూపయైన యామె యా రావసి - జూగి పడియె లవణసలిలమందు. 2349 వింటినేను నపుడు ౨౨౮వెందగెడు - వారలెల్లు సిద్రచారణ సహీ చముగ నాడ భయద దానం సింహిక - హతమొనర్సె వేగ హనుమ యంచు 2350 దాని హశత్రమొనర్సి నేనును మరంంగ - కుత్వమాత్యయికము నెడ దలంచి యరిగ నేను నా మహాధ్యమ్ము వెంబడి - నరసినాడ ధరణి ధరవిభూషి తమ్మునంబురా*ి ద్ని రీరమ్యు - పురవరమ్ము లంక పాలుచు నెడలు 2351 ఊంశ్ర దైనక్రరుండు నస్తపుంవినయంత - రాక్షసాలయము పురమ్ములోన చొచ్చినాడ్ర రాతసులకు ఫర పరా - (క్రముల కెవరి కెరుగరాకయుండ 2352 ఆచట జ్ఞాద్బుచున్న యితనకి నెదురుగా - ప్రళయకాల జలదపటల తుల్య యైనవారి యొకతె యల్టు హసమ్మును - వెలువరించుండి వెడలె పైకి 2353 చంప జూద్రుచున్లు జ్వల దగ్ని హో్యర్రశి - రోరుహయగు నా సుభైరవ నట ఏడమ వవ్రేత్రి తోడ పిడికిలి పోటున - నొక్క (వేటు తోడ నోటు వరచి 2354 పురిస్యద్రోష్త కాలమున జొచ్చి నాదను - నుడివె నాక్సు వెరగు పడిన యామె పరమ్టీ నేను పురిని లంకను నిదు - విక్రమమున నేను విజిత నైతి చంద్వ్యు నెల్లరసురుల 'పైనను - కడమ లేక గెలుపు గాంచి తీవు 2355 ఉచటి న్న్వేనైన నా రాత్రి యొల్లను - వెదకి జనక మానవేశతనయ చంతజ్తార్సి రావణాంత పురమ్మున - నచటనేన్‌ సుమధ్య నరయనైతి 2356

204 సుందర కాండము అరయ లేని వాడనై సీత రావణు - నాలయమ్మునండు నంత నేను శోక సొగరమున జొచ్చిన వాడనై - యొడ్లనునది గాంచకున్నవాడ 2357 శోక మొంది కుందు చున్నవాడను నేను - కాంచి నాడ నచలు కాంచనమయ పరివికృష్ణమైన ప్రాకారవృతము గృ - హోపవనము నుత్తమోత్తమమ్ము దూకి దాటి పోయి ప్రాకార మయ్యది - కాంచినాడ పెక్కు ఇ్యరుహముల 2358 హనుమ సీతా వృల్తాంతము వివరించులు ఆ వనమున శింశుపా వృక్షమునకు న - దూరమున కనులకు దోచె నాకు శ్యామ జలజ దళవిశాల లోచన వర - వర్షిని యుపవాస పరికృశముఖి 2359 ఒడల వలువ యదియు నొండె కప్పుక దుమ్ము - సోక మాసియున్న జుట్టు తోడి చాన సీత శోక సంతాప దీనాంగి - భర్చృ హితము నందె పరగు నామె 2360 వికృతరూపలైన భీకర క్రూర రా - క్షసులు చుట్టుముట్టి 'క్రమ్మినామె రక్త మాంస భక్షలౌ నాడు బెబ్బులు - లలమియున్న హరిణియట్టి యామె 2361 బుగులుతోడియామె పారి పారి రాక్షసీ - మధ్య మందు చర్హ్య మాన యైన దీన యేక వేణితో నెసంగెడు నామె - భర చింతనమున బరగు నామె 2362 అవని బండియున్నయామె వివర్ణాంగి - పటు హిమాగమమున పద్మిని వలె రావణునెడ విముఖమౌవృత్తి నున్నామె - చావ నిశ్చయమ్ము సల్పినామె నేణ శాబ నేత్ర నెట్టులో యొక యట్లు - త్వరితగతిని నేను దరిసినాడ 2363 ఆమె నరసి చూచి యటువంటి నారిని - ప్రధితకీర్తియైన రాము పత్ని నా యెడలనె శింశు పావనీజమునందె - కాంచుచుండి నేను పొంచి యుంటి. 2364 అంత నా రావణుని యాలయమ్మునందు - కాంచికా నూపు రారవకలితమైన యధిక గంభీర నిర్హాదమై చెలంగు - హలహలా శబ్రమున్‌ వింటి నచట నేను ఒదిగి యంతట పరమోద్విగ్నుడై నేను - స్వస్వరూపము నుపసంహరించి చేరి నేనునైన శింశుపాతరువున - నుంటి పులుగు పొదల నున్నయట్టు 2366 అంతలోన రావణాసురు పత్నులు - నలఘు బలుడు రావణాసురుండు నా యెడకును జేరనరుగుదెంచిరి విదే - హాత్మజాత యున్నయట్రియెడకు 2367

జ రామానుజ రామాయణము 205 అంత జనకతనయ యా వరారోహయు - నలఘు రాక్షసబల మదియు నరసి ఇరియబట్టి ఊడల వరివియౌ వక్షోయి - బాహువులను పాదివిపట్టి యుంచి పొంది నవ్వెర పరమోద్విన్నయాౌ దాని - నటు నటు పరికించునట్టి దాని రక్షయెదియు గా౨వ రాకుక్తు దానిని - నా తపస్విని వణకాడు దాని 2369 పరమ దు ఖితయగు వనతనా సీతను - గాం౨ి పల్కె పంక్తి కంధరుండు నవనత శిరు డగుచు నవని జాగిలబడి - మన్ననమున జూడు నన్ను నంచు ఫూని నీవు దర్ప మోసి గర్విష్టి నన్‌ - మెచ్చుకుండుదేని యచ్చలమున వ్యవధి రెండు నెలల పర్యంతమే సీత - నేను త్రావు వాడ నీ రుధిరము 2371 ఆలకించి వచన మయ్యది రావణు - డా దురాత్ము డప్పు డాడిన యది వచన ముత్తేమమ్ము పరమ సంక్రుద్రయై - పల్కె నిట్టు సీత వాని తోడ 2372 దాన వాధమ యమిత తేజో నిరూఢి - వాని రాముని భార్య నిత్వాకు నాధు దరధుని కోడలిన్‌ బల్క్బదగనిపల్కు - పల్కు నీ నాలు కెట్లూడిపడక యుండె అల్ప వీర్యమే అనార్యుడా నీ యది - నన్ను భర్త లేకయున్న యప్పు డపహరించి తెచ్చి నాడవు పాపాత్మ - ఆ మహాత్మకునకు నగుపడకయె 2374

ఈవు రాఘువునకు నీడ్లు రా వెప్పుడు - నతని దాస్యమునకు నైన తగవు

అతడు సత్యవాది యజ్లీయుడున్‌ రణ - శ్లాఘి యగును చూవె రాఘనవుండు. 2375 జనక తనయ యిట్టులని పరుషమైన్షైన - పల్కు పల్మ_ విన్న పంక్తిముఖుడు మండ్రిపడియె సదర్రుమంచు కోపమ్మున = చితిని రగులు వహ్నిశిఖను బోలె. 2376 కూర లోచనమ్ము లార విప్పారిచి - వలపిడికీలి బట్టి పైకి నెత్తి

జనక తనయ నడవ సన్నాహమొనరించె - హా రవమ్మొనర్చి రతివ లపుడు 2377 ఆ ద్రురాత్ము మేళ యాలు మండోదరి - యనెడు శేర బరగు నట్టి యౌమె

మానినీ జనముల మధ్యమ్మున్నుండి పై - కేగుదెంచి యడ్డగించె నతని 2378 మర్చృర్రమైన్న ౯ ణో మదనాద్షితుండైన - వాని తోడ నిట్టు పల్కి నామె

| ఎ

బెన్మి కాల మున్న దీ పీళ్రతో నీకు - విబుధ నాధతుల్య విక్రమాథ్య 2379

206 సుందర కాండము కదిసి నీవు దేవ గంధర్వ కన్యల - యక్షకన్యకాజనాళి గూడి తమకమార నింక రమియింపు మో(్రభో - సీత తొడనేము చేయు దీవు 2380 అంత వార లెల్ల వారలు నారులు - బెరసి యుండి వాన విపుల బలుని రాత్రి చరుని దెలచి రయమున దోడ్కొని - చనిరి వాని నతని సద్మమునకు 2381 తరలి చనినయంత దళ కంధరుండును - విక్పత వదనలు ఈలి వేల్సు చాండ్రు తిట్టు చుండి రపుడు దేవి నా సీతను - క్రూర ఘోర వాక్యకోటి బరపీి 2382 వారు పల్కు చున్న పల్కుల జానకి - గడ్డి పరక లట్టుగా గణించె నపుడు వారు బరపు నార్చులు బొబ్బలు - నాయె సీతయెడ నిరవ్దకములు. 2383 ఉరక యార్చి యార్చి యూరక యున్నారు - దనుజవనితలు పిశితాశనలును వారు రావణునకు వాక్రుచ్చి రతిమహ - నీయమైన సీత నిశ్చయమ్ము 2384 అంతట గెడగూడి యందరు వారలు - వినిహ తాశుంగుచు విడిచి పూన్కి ఆమె చుట్టు పట్ల నలమి యున్నారలై - పండి ని(ద్ర కగ్గపడిరి వారు 2385 వారు గాఢనిద్ర బండిన పిమ్మట - భర్తృహితము నందె పరగు సీత దీనురాలు జాలియ్టైన పల్కుల వెక్కి - యేద్చె దు ఖము కడు నినుమడింప 2386 వారి నడుమ నుండి వచ్చి మీదికి లేచి - త్రిజట యిట్టు లంచు తెలియ బల్కె మెసవు డింక వేగ మిమ్ములనే మీరు - సీత నాశనమ్ము జొందకుండు జనకరాజ పుత్రి సాధ్వియౌ దశరధ - మానవేశు కోడలైన యీమె 2387 ఏను కాంచియున్న దాన స్వస్నము దారు - ణమ్ము రోమ హర్షణమ్ము నేడు దనుజ జనవినాశమునకు నీయమ భర్త - విజయ మంది ప్రబలి వెలయుటకును చాలు నిదియు నిక నిశాచరీగణమును - రాము బారి నుండీ రక్షసేయ (ప్రారనమ్ము సేయు వారము వైదేహి - నిదియె నాకును చవి యెసగుచుండు. 2389 దు ఖమొంది యున్న తొయ్యలి యెవ్వతె - వలన గానవచ్చు స్వవ్డు మిట్టు లామె విడుపు నడసి యఖిల దు ఖమ్ముల - నుత్తమంపు సుఖము నాందగలదు సీత యాయమ ప్రణిపాత ప్రసన్నయౌ - గద జనక నృపాల కాత్మజాత 2390

(శీ రామానుజ రామాయణము 207 అంత హ్రీమతి యగు నా బాల తనభర్త - విజయమునకు ముదము వెలయ నిట్టు లనియె నామె యదియు నగునేని తధ్యమ్ము - మీకు శరణ మౌదు గాక నేను డారుణ మగు సీత దళ నట్టి దానిని - కన్నులార నేను గాంచియుండి చేసినాడ నేను చింత విక్రాంతుడ - నెమ్మది గన దయ్యె నెమ్మనమ్ము 2392

మైధిలేశతనయ మాటాడ నాతోడ - తగిన పద్దతి మది దలచి యరసి

ఏను నంత నింక నిత్వాకు వంశమ్ము - ప్రస్తుతించినాడ పరమ నియతి 2393 ఆలకించి పల్కు లయ్యవి రాజర్షి - గణ సమర్చితముగ గ్రాలెడు నవి

ఆడె బదులు పల్కు లాదేవి నా తోడ - విపుల బాప్పుపూర పిహిత నయన 2394 ఎవడ వీ విచటికి నేటికి నెట్టులు - వచ్చినాడ వీవు ప్లవగ వృషభ

రామునెడల నీకు ప్రేముడి యేవియో - అదియు నెరుగజొప్పనగును నాకు 2395 ఆమె పల్కు లవియు నాలించి నేనును - పల్కియున్నవాడ పల్కు లిట్టు

జేవి రామునకు త్వదీయ భర్తకు సహా - యుండు భీమ విక్రముండు విక్ర

మించి నతడు వానరేశుడు సుగ్రీవు - డ'ప్రమేయ బల సమన్వితుండు 2396

హనుమ యభిజ్ఞానను నిచ్చుట

అతని భృత్యుడే నటం చీవెరుంగుము - హనుమ నిటకు వచ్చినతని నన్ను

నంపినొడు రాము డక్షిష్టకర్ముండు - నీదు భర్త యతడు నిన్ను గూర్చి 2397 దీని శ్రీయుతుండు మౌనవ వ్యాఘ్రుండు - ధశర ధాత్మజుండు తాను స్వయము వ్రేలి యుంగర మ్మభిజ్ఞానము యశస్వి - నీ యొసంగినాడు నీకొరకయి. 2398 దేవి దాన గోరు దీ వాన తీయగా - నేమి సేయువాడ నింక నేను

రమ్ము నిన్ను రామలక్మణులున్నెడ - కేను గొంచు బోదు నేమి బదులు 2399 ఇదియు నాలకించి యెరిగి మనమ్మున - జనక మానవేశతనయ సీత

రావణున్‌ వధించి రఘ వేశుడు నన్ను - గొని చనియెడు గాక యని వచించె శిరసుతోడ (ప్రణతి సేసి యార్యకు ననిం - దితకు నాయమకును దేవి కేను వేడినాడ నాక యభిజ్ఞానమున్‌ రాఘ - వాన్వవాయు మదికిహ్టోదనమ్ము 2401

206 సుందర కాందనము అంత నాకు నిట్టులని చెప్పె జానకి - స్వీకరింపు మిదియు (శ్రేష్టమైన మణి రఘూద్వహుండు మహితబాహుడు దీని - గాంచె ఎన్ను మిగుల గారవించు అని వచించి యావరారోహయున్‌ మణి - ప్రవర మద్చుతమ్ము భాస్వరమ్ము నాసా నప్పుడు పరమోద్విగ్నయగుచు సం - దేశ వాక్యములను తెలియ బల్మె. 2403 అంతట ప్రణమిల్లి యా రాజపుత్రికి - నెమ్మదిన్‌ ప్రదశిణమ్ము చుట్టి వచ్చి నేను నిటకు వచ్చెడి తమితోడ - నెగసి పడుచునున్న యెడదనుంటి _ 2404 ఆమె మరల నిట్టులని పల్కె నా తోడ - నెమ్మునమ్ములోన నిశ్చయించి వివరముగను నాదు వృత్తాంతముంజెప్పు - చొప్పు హనువు ౮ఘవునకు నీవు ఎట్టు విన్నయంళనే వారలిర్వురు - రామ లత్మణు లచిరమ్ము నందె శూరవరులు వారు సుగ్రీవుతో గూడి - యరుగు దెంతు రిటకు నత్మానర్పు 2406 ఇదియు నగునయేని యింకొక రీతిగా - (బ్రదుకు రెండు నెలల వరకె నాకు కాంచకుండు వాడు కాకుత్సుుడిక నన్ను - నే ననాధవలె నశింతు నిట్లు 2407 జాలి గొల్పు పల్కు లాలించి యయ్యని - కనలు నా యెడంద గ్రమ్ముకానియె పదపడి యొనరింప వలసిన దాపయి - కార్యశేష మేను గాంచినాడ 2408 హనుమ లంక నాశమొనర్చుఓు చెప్పులు అయిన నాదు మేను నవనీధరమ్మట్టు - లయ్యెడన్‌ ప్రవృద్రమై చెలంగ వనిని దాని నాశమొనరింప నాహవ - కాంక్షినగుచు నేను గడగినాడ 2409 భ్యూమైన యట్టి వనషండ మయ్యది - (భ్రాంత భీత జంతుపజీగణగరము కాంచినారు మేలు కాంచినవారలు - వికృతముఖులు డానవీిజనములు 2410 వనములోన దాన గనుగొని నను వార - లందరు గుమిగూడి యంతనంఆ శీఘ్రముగను వారు జేరంగనేగి రా - వణున కదియు దెలియ బల్కినారు 2411 భగ్నమయ్యె రాజ బహుదుర్గమమ్ము నీ - వన మదియు దురాత్మువలన ఫపవగు వలన నెరుగకుంటు వలన నీ వీర్యమ్ము - నాత డలఘు బల సమాధ్య తాను 2412 నీకు విప్రీయమ్ము నెరపి నాతనిని దు - ర్ఫుద్ది నాతని నసు రోర్వినాధ వధయొనర్ప నీయ వలయు నానతి వేగ - మతడు విలయ మందు నట్టు గాగ 2413

శీ రామానుజ రామాయణము 209 అదియు నాంకించి యసురాధి నాధుండు - థొడర బనిచె మిగుల దుర్రయులను రాక్షసులను కింకరాఖ్యుల రావణు - మనము ననుసరించి చనెడు వారి 2414 ఏను వారి నెల్ల నెను బది వేవుర - శూల ముడ్గరముల కేల దాల్చి యున్నవారి నా వనోద్రైెశమున గూల్సి - వైచినాడ చేతి పరిఘ తోడ 2415 ఆ బలమ్ములోన హతశేషులౌ లఘు - వి[క్రములగువారు వెడలి సోయి విన్నవించినారు వేగ రావణునకు - మహితసైన్య మదియు మడియుటయును 2416

రాక్షస నాశనము గూర్చి చెప్పుట అంత నాకు బుద్రి యడరె చైత్యంపు ప్రా - సాద మాక్రమించి పాదుకొంటి నచట నున్నవారి నసురుల నూర్వుర - స్తంభమునను మరల చంపి వైచి లంక కంతటికి లలామభూతమ్మైన - దదియునేను ధ్వంస మాచరింప _ 2417 అంతటన్‌ ప్రహస్తు నాత్మజాతుని జంబు - మాలి యనెడు వాని నాలమునకు బనిచె ఘోరరూపులను భయానకులను - పెక్కు రసుర జనుల వెంట నంపి 2418 వాని బల సవమాధ్యుడైన నిశాచరు - దురములోన కోవిదుడగు వాని పరమఘోరమైన పరిఘమ్ముతో హత - మార్పినాడ ననుచరాళితోడ 2410 అదియు నాలకించి యసురాధి నాధుండు - మంత్రి నందనులను మహిత బలుర బనిచె నురుపదాతి బలసంప దన్వితు - లైనవారి రావణాసురుండు పరిఘముననె నేను వారల నెల్లర - సాగనంపితి యమ సదనమునకు 2420 ెనకువన్‌ కడు లఘు విక్రములౌ వారు - మంత్రి పుత్రు అట్టు మడియుట విని యనిచి పుచ్చె రావాణాసురు దేవుర - పోటు మగల సేన మొదలియార్ల నేనునైనవారి సేనలతో గూడ - నెల్లవారి గూల నేసినాడ 242 అందు మీద మరల నా దశగీవుండు - నాత్మ జాతు నక్షు నలఘు బలుని పెక్కు లనుసరింప రక్కసిమూకలు - నని ఎుచ్చె రావణా సురుండు 2422 వానివైన కదనపండితు మండోద - ఠీ కుమారుడైన యా కుమూరు మెంచి యాకసమ్ము మీదికి నెగసిన - వాని పాదయుగము బట్టి కేల నూరు సార్గు త్రిప్పి పారవైచిన వాడ - కరినచర్మ శాత ఖడ్గధరుని 242)

210 సుందర కాండము భ్నమయ్యె నెత్తి వచ్చిన యక్షుండ - టంచు విన్న యా దశాననుండు నంతటన్‌ బలీయుడౌ యుద్ద దుర్మదు - నింద్రజిత్తి నంగ సెసగువాని తన ద్వితీయ తనయు ధశకంధరుడు సుసం - క్రుడ్దు దనివి పువ్సై యువ్రమునకు ఏనునైన దానవానీకముల నెల్ల - దాన వర్షభుడగు వానిబ్రవ నోజ ముడుగజేసి యుద్రరంగమ్మున - పరమహర్షమొంది పరగునుంటి 2425 తద్ద నమ్మకమ్ము తన యెడందను బూని - పంసి యున్నవాడు పంక్తిముఖుడు (పప్రబలబలుని మహిత బాహు మదోత్కటు - వీరవరులు వాని వెంబడింప 2426 వాడు సైపరానివాడని నన్నెంచి - నలిగియున్న స్వీయ బలము నెంచి పరమ వేగుడతడు (బ్రహ్మాస్త్రమున నన్ను - కట్టు దిట్టముగను గట్టివైచె 2427 గట్టి త్రాళ్ళతోడ కట్టిపెట్టిరి నన్ను - నంత నచటు నున్న యసుర జనులు లాగికొంచు జనిరి రావణు చెంతకు - జేర నన్ను నెల్లవారు గూడి 2428 రావణునితో సంభాషణము నెరిగించులు కాంచి నన్ను పల్కరించె నప్పుడు తాను - రావణసండు నా దురాత్మకుండు నడిగినొడు లంక కరుదెంచుటను గూర్చి - దానవాళి యీ వధమ్ముగూర్చి. 2429 అదియునెల్ల సీళైయని యచ్చట - నేను పళ్కినాడ వానితోద స్వామి నేను నీమె సందర్శనము గోరి - వచ్చినాడ నీదు భవనమునకు ననిలునకును నేను నౌరస పుత్రుండ - వానరుండను హనుమాను డనగ 2430 ఏను రామదూత నెరుగుమా నీవు సు - (గ్రీవ సచిపుడైన కీశుడనని అట్టి నేను దూతనై రామునకు నిట - త్వత్సకాశమునకు వచ్చినాడ ప్రబల తేజుడైన వాడు సు(గీవుడు - నతడు నీకు కుశల మనియు పల్కె తాను పల్కినాడు ధర్మార్టకామ సం - హితము హితము పధ్యమిట్టు లంచు. 2432 విపుల భూరుహముగ నెలసిన బుశ్యమూ - కా(ద్రి వాసమున్నయతని నన్ను రాఘవాన్వయుండు రణపరాక్రాంతుండు - చెలిమి వూని యుండి చేరవచ్చె. 2433 అధిపు డాత డిట్టులనె నాకు దన భార్య - నపహరించి కొనియె నసురు డంచు సాయ మాచరింప జనును సర్వాత్మనా - ఈవు మాకు నట్టి యెడల నంచు. 2434

శ్రీ రామానుజ రామాయణము 211 పల్కియున్నవాడ వానితో నేనును - వాలి నాదునన్న వధము గూర్చి యజ యెడల సాయమాచరింపగ నాకు - సమయ మీవు సేయ జనునటంచు 2435 వాలి చేత రాజ్య పదవి గోల్పడ్త సు - (గ్రీవుతో మహానరేశ్వరుండు లక్ముణాన్వితుందు రాముండు సఖ్యమ్ము - సల్స్పె నప్పుడగ్ని సాక్షికముగ 2436 ఒక్క యమ్ముతోడ యుద్రమ్మునన్‌ వాలి - పెల్లగించి వైచి విభుడతండు నఖిల వానరుల మహారాజు గావించె - ప్రవన మాచరించు వారి ప్రభుని 2437 సాయమింక మోద సర్వాత్మనా మేము - నాచరింప వలయు నతని కైన వాడు పంపి యున్నవాడు నీ చెంతకు - నిటకు నన్ను ధర్మమెనసీ యుండి 2438 కోత దేర వలయు చె్పెర నిచటికి -నీయ వలయు రాఘవేశ్చరునకు వీర వరులు హరులు విధమింపకయ మున్నె - లంకలోని నీ బలమ్మునెల్ల 2439 వానరోత్తముల ప్రభావమ్మునెవ్వాడు - నెరుగకుండ నుండె నింతమున్ను వారు పోవుచుండు వార లాహూతులై - త్రిదడశజనుల సన్నిధికిని గూడ 2440 వానరేశ్చరుండు వచియించె నీ కిట్టు - లంచు వానిక్తేను నాడినాడ అందుమీద (క్రుద్దుడై నన్ను గన్గానె - కన్నుదోయి గాల్చుచున్నయట్లు 2441 రౌద్ర కర్ముదైన రాకసు డాతండు - రావణాసురుడు దురాత్మకుండు పనిచినాడు నేను నధ్యుడనని నా ప్ర - భావ మెరుగకుంట వలన దాను 2442 అంత నతని తమ్ముడైన విభీషణు - డనగబరగు వాడు నలఘు బుద్ది వాడు దానవాధిపతిని నా కారణ -మునను తాను వేడు కానియెనిట్టు 2443 తగదు గాక యిట్లు దానవ శార్జూల - ఈ వినిశ్చయము త్యజింపనగును చనుచు నుంటి రాజ శాస్త్ర, వ్యపేతమౌ - నట్టి కాపధమ్ము బట్టి నీవు 2444 రాకసాగ్రగణ్య రాజు శ్యాస్త్రమ్ముల - దోచకున్నది గద దూత వధ్య ఎరుగ జొప్పవలయు హితవాదియౌ వాడు - దూతయున్‌ యధార్థమే తలరక 2445 తప్పు సేయనైన తద్రయు పెద్దది - యతుల బల పరాక్రమాధ్య దూత కాననౌ విరూప కరణమ్ము వద మదధి- లేదటండ్రు శాస్త్రరీతి బట్టి 2446

222 సుందర కందము నుడువగా విభీషణుడు నిట్టు ల౯రంఎ - చదూనతచ్చి రా వలాయురుందు నసురులకును వారి కగు నదిచే తగు - ఏన రొకగాల్తు చేయంచందు 2447 అంత వాని పల్కు రారించినంతనా -- మునకు నె వం వదు చుట్టినారు నారపట్టులు చివికిన - 'ప్రలనూ-. చేరజల్తై వ= 2448 అంకా దహనము నూరి సం మ జ! అంత సిదసనుహనులెన రాక్షసువ్‌ - వంద వ'కముంు వశాచరులుము ర నాదు తోకగాల్సినా రదంచుచు ను9డి - కరైం పచికిచ్చు బల్ల నవి బద్దుడైనవాని పాశముల్‌పెక్కీంట నసుకు ఎటిము పెత్తను” = 2449 శూరవరులు రాశసులువారు బడద్దుడ - _ ౬ నవల్లో వగ్నియల ఎ నచన చాటినారు రాజసరణి వెంబడి పుర - ద,౮మంునకు గ్‌ ందు వచారు 2450 అంత నేనును సునుహద్రూప మదినాద్‌. ఎండిపిన వొ వక్క మరం బంధనమ్మునుండి పదసి వై వన నెన్చువ మొయిమురం ౨ -2ఎయుంటే ఇనుప గుదియ గేలగొని దెతృజనంఐను. 2ల నెం నూంటేఎనాడ పదపడి నగరమ్ము ద్వారమద్ద్హనై = మం పాంచ నేము నిస్తూ 2450 కాలుచున్న నాదు వాలమ్ముతో సొట్ట - గ వురవమ్మునాగ నా బరమ తగుల బెట్టినాడ తత్తర పడకుండ - ౯. న్వు ప్రజక గా ంల్రై వమ్ము కం. స్పష్ట మియ్యదియు ఎనపష్టయా జూనకి - 5 నును డెదియు గా రాదు ఏ ప్రదేశమైన నీ లంకలోపల - పురియు నదియు నెల్ల బూది యమ్యు నగరి లంకనేను తగుం బెట్టుచు నుంచ - ఈజం బచయె 3౩ తప్పకుండ 2454 ఇదియు రాముని మహనీయ కార్యమ్మునే - వమ్ముచేస యువ్టనాం ఎప్పు దనెడు శోక మెడద నలము కొనంగనే - చెంత ఎక్కుటముగ జెంది ద... 2455 అంత నేను పల్కు నాలించినాడ చా - రణులు పల్కు మంగాళాక్షరముల కాల లేదు సీత గద యను విస్మయో - దంత భాిరముగ జం౭దునది 2456 బుద్ది యపుడు నాకు పొడ సూపెనప్తు డా -యద్వుతంపు పయ్య వాలక్షింప జానకియును కాలిపోనెలేదని నిమి - త్తముల ౨ ఎెదె తల్‌క్షణమ్మ 2457 అన

౨ రామానుజ రామాయణము 213

కాలుచున్లు గాన వాం పటన క్‌ వుంట - నన్ను వహ్ని కాల్చకున్నవాడు

ప్వ్పాదయ ట్లు వం లెస్తున్తై యొప్పారె - వలపు లొెలయు చుండె వాయువులును

ఈ నిమత్తము. చెర ్రైమౌ వాన = నిద్ద గుణములైన హేతువులను

అద్ద సిద్రిడాయుల ౬ వాక్కుల - హర్షపూరచిత్తుడైతి నేను 2459

మరల సి వారు ఎధిలిగనుగొని - యామె వద్ద సెలవు నంది మరల

నంత జేరశరిగి య వరెస్ట్రమ్మున - నెసగు పర్వతమ్ము నేనునైన

మరలి యురికి గ దావకొని నాడను - మిమ్ముగాంచు కోర్కి మిక్కుటముగ అంత పవన చం మార్చు గంధర్వసి - డ్రాభిషేవితమగు నధ్వమదియు

నా(ర్ర వంంఎ ములు _రుబంచినాదను - మీర లెల్ల జూచి నారు నన్ను 2461 రఘు కుచేకు నురుంద ట్రభావమ్మున - మీదు తేజమునను మించి నేను

వానర ప్రవీం భర్త ౩ ర్చ - వెరవ నిదియు నెల్ల నెరపినాడ 2462

తా. లు ఇదియు స్నై ముకున వన్నుఎంవెతి - నచట నెట్టు లయ్యె నట్టులెల్లి చేయకున్న యదియి మేంఏనది యిందు - నదియు నెల్ల నెరపనగు నటంచు (59వ సర్లు

ఆదియు నెల్ల యల్టైంని యెరింగించియు - హనుమను యతడు మారు తొత్మజుండు మరల మొదలు సెట్టి మూటలాడుటకును - పదపడి పలుకంగవలసినయది _ 2464 ఫలిత మయ్యె రాఘవ వ్యవసాయము - సర్వవానరేశు సంభ్రమమును నెరిగియుంట సీం వరచమ్ము నాకును - మానసమ్ము ప్రవణమై చెలంగె.. 2465 తార్చియుండ జాలు తపమున లోొకముల్‌ -కాల్సివేయ జూలు కనలెనేని యెల్లవెంట సంప్ర వుద్దుడౌ నీత డు - రాక్షసాధిపుండు రావణుండు ఆమె నంటు క్‌ న్ననైన నీశని మేను - ధ్వంసమొందకుండె తపము పేర్మి. 2466 అంటు కొన్న కేల నగ్నికీలయునైన - నాచరింప జాల నట్టి దదియు సలుప జాలియు౨ంచు జనకాత్మజాతయు - కనలుగొంట వలన కలక బారి 2467

214 సుందర కాండము హనుమ వానర బలమును (ప్రశంసించుటు సర్వవానరా గ్రసరులయు జాంబవ - త్ర్రృముఖులైన వారి పనుపు నొంది ఇట్టు లేను నేగినట్టి కార్యమ్మున - నేను మీకు ఎన్నవించిన పని న్యాయ్యమౌ విదేహనా ధాత్మజాతతో - దర్శనమ్ముసేయ దాశరధుల ఏను నాక్కరుండనే చాలియుండుదు - దనుజగణ సమన్వితమగు పురిని లంక వేగగాసిలంగ జేయుటకును - రావణున్‌ మహాబలాధ్యునైన 2469 ఇంకనేమి మీరలెల్లరు వీరులు - నలఘు బలయుతుల్‌ కృతాత్ములున్‌ కృ తాస్తులైనవారు హరులు శూరులు విజ - య్రైషులైనవార అండ నుండ 2470 రణములోన నేను రావణు సైన్యస - మన్వితున్‌ పురస్సరాన్వితు సుత యుతముగా సహోదరోపేతముగ జక్క - డంచి వైవగలను మించి పోర 2471 (బ్రాహ్మవారుణేంద్ర వాయవ్యరౌ(ద్రము - లాదియైన దారుణా,స్త్రములను దుర్నిరీక్షములను దురమున వీరుడౌ - నింద్రజిత్తు పూన్సి యేసెనేని 2472 వాని నేను నెల్లవాని ధ్వంసము సేసి - చంపి వైతు రాకసాళి నెల్ల నభ్యనుజ నొంది యందరు మీవల్ల - పెంపు మీరు నాదు విక్రనముమున 2473 ఏను విడచి పుచ్చి యెడ తెగకుండగా - నతుల శైల వృష్టి నమరవరుల వైన హతమొనర్హు నాహవభూమిలోనా నిశాచరజను అనగ నెంత 2474 జలధి దాటవచ్చు చెలియలి కట్టునే - అదరవచ్చు మందరాద్రి యైన శత్రుసైన్య మెపుడు జాంబవంతుని కంప - మొందజేయ లేదు యుద్రమందు. 2475 అసుర సంఘములకు నన్నింటికిన్‌ ముఖ్యు -లైనవారి నెల్ల రసుర వరుల నుక్కడంప వీరు డొక్కరుడే చాలు - వాలిపుత్రకుండు వానరుండు 2476 పనసు నూరువేగవశమునన్‌ మహితాత్ము - నీలు నూరువేగ నిర్భరతను అగలి పోవు మందరాచలమైనను - రాక్షసు లన నెంత రణములోన 2477 అవమరులందు నసురులందు గంధర్వుల - యందు భుజగవిహగ యక్షులందు పల్కు డెదిరి పోరు వా డెవ్వడో మైందు - నకును గాని ద్వివిదునకును గాని 2478

శ రామానుజ రామాయణము 215 నారాల గాదొరాబ రుల అశ్విపు[దత్రులైన యా మహాభాగులు - వానరప్రవరులు వారిరువురు నెడిరిపోరు నాత డీ యిరువురి తోడ - కానరా డెవండు కదన భూమి 2479 (బహ్మదేవ దిత్త వరగర్యమున వీరు - పరమ దర్చ మూని పరగు వారు ఆరగించినాం లముతమ్ము నీరలు - సర్వవానర గణ సత్తములును 2480 ఆశ్వినేయు లెడం నాదరార్షమ్ముగా - ధాత సకల జనపితామహుండు సాటి రేనిడా నవధ్యత్వ మన్నింటు - మున్నువీరి కాసగి యున్నవాడు 2481 ఒడలెరుంగకే వరోచ్సేక మూనుట - కడిది వేల్పు సేన గలచి వైచి యాని యున్న వార లమృతమ్ము వీరలు - పరమ వీర వరులుప్లవగ వరులు. 2482 చాలువారు గాదె సంక్రుద్దులౌ వారు - వీరలిరువురైన వారణాశ్వ రధసమేతమైన లంక నాశము సేయ - నూరకుం'డ్రు గాక యున్నకపులు 2483 నాశమయ్యె ఐంక నా చేతనే మరి - కాలిపోయి బూదిగా మిగితెను వినిచినాడ రాజవీధుల వెళ్లెడ - పెంపు మీర నాదు పేరు నేను 2484 అతిబలుండు రాము డందును విజయమ్ము - లక్ష్మణుడు మహాబలాఢ్యుడైన పడయు జయము ప్లవగ భర్త సుగ్రీవుడు - రాఘవేశ్వరాభి రక్షితుండు 2485 కోసలోర్వి పాంకునకు నే దాసుండ - నాత్మసంభవుండ ననిలునకును హనుమ యనెడు వాడ ననుచు నెల్లెడలను - పేరు పెంపునేను వినిచినాడ 2486 ఆ దురాత్ము రావణాసురుని యశోక - వనము నడుమ శింశుపా మహీరు హమ్ము క్రింది వైపు నా సాధు శీలయు - నిలిచి యుండె జాలి గొలుపునట్టు 2487 రాక్షసీ పరివృత రాఘవశోకసం - తాప కర్శితాంగి యాపె మేఘ లేఖ యలమిన శశిలేఖ యట్టులు నిష్ట - భత్వమూని యుండి బలవిగర్వి తుడగు రావణు దన యెడద దలంపని - దా విదేహ మానినాధిప సుత 2488 చెరను బడిన యామె సీత సుశ్రోణి ప - తివ్రత యగు నా విదేహ తనయ రాము నెడకడు ననురక్త్ష సర్వాత్మనా - శుభ యనన్యచిత్తసూవె రాము నెడ పులోమజాత యింధద్రాణీ వాసవు - నం దనన్య చిత్త యైన యట్లు 2489

216 సుందర కాండము ఒడల వలువ యదియు నొండె కప్పుక దుమ్ము - సోక మాసియున్న జుట్టు తోడి చాన సీత శోక సంతాపదీ నాంగి - భర్ర్ర హితము నందె పరగు నొమె 2490 బుగులు తోడి యామె పారిపారి రాక్షసీ - మధ్యమందు తక్చ్యమాన యగుచు వికృత రూప దానవీ జనమ్ముల తోడ - తాను కనబడె ప్రమదావనమున 2491 దీన యేక వేణితో నెసంగెడు నామె - భర్చృ చింతనమున బరగు నామె (క్రింద బండి యున్న లేమ వివర్ణాంగి - పటు హీమూగమమున పద్మిని వలె 2492 రావణునెడ విముఖమౌ వృత్తి నున్నామె - చావ నిశ్చయమ్ము సల్సి నామె ఏణశాబనేత్ర ఎట్టులో యొకయట్టు - నమ్మకమ్ము కుదిరె నా యెడలను 2493 ఆమె తోడ మాటలాడితి నా మీద - నెల్ల యర్రము నెరిగించినాడ శ్రోత్ర పధము రామ సుగ్రీవ సఖ్యమ్ము - చేరినంత (్రీతిజొందె నామె 2494 అలఘు నియమ యుక్తమౌ సముదాచార - ముత్తమంపు భక్తియుం బతియెడ హతమొనర్చ కున్న వనగ కృతాగసు - డైన పంక్తి కంరు నా మహాత్మ కుండు రాఘవాన్వయుండు నిమిత్త మా - (త్రుండు కాగలాడు (ద్రుంపవాని 2495 తాను సహజముగనె తన్వంగియౌ నామె - తద్వియోగ కర్శితాంగి యిపుడు పలుచ నయ్యెను ప్రతిప త్పారశీలుడౌ - వాడు నేర్చు విద్య పగిది గాగ 2496 ఆ కరణిని సీత శోక పరాయణ - మహిత భాగధేయ మసలు చుండె దీనికేదియో (ప్రతికృతి యొనర్పనౌ - నదియు నెల్ల చెప్పు నగును సుండు 2497 (60వ సర్గ) అతని పల్కు లవియు నాలకించిన యంత - పలికె నిట్టు లంచు వాలి సుతుడు పాసగ కుండు గాదె పోవ వానరు లార - లేక యుండ దేవి యీ కరణి మ హాత్ముడైన రాఘ వాన్వయు చెంతకు - నరసి చూచివచ్చి నట్టి మనము 2498 కాంచినాము దేవి గాని తోడ్కొని తేర- లేదటంచు నట నివేదనమ్ము కాని పనియు వోలె కానుపించును నాకు - ఖ్యాత విక్రములగు నట్టి మీకు 2499 ప్రవనమందునేన్‌ పరా(క్రమ మందైన - నెవ్వడైనగాని యింక మనకు లేడు సాటి వచ్చువాడు నిర్హర దైత్య - లోకములను హరివరోత్తములను 2500

శీ రామానుజ రామాయణము 217 ఈ గతి హనుమంతుచే గతాసువులైన - వీరు లెడల దైత్య శూరు లెడల నింక చేయనైన దేమున్న దిచ్చట -పోద మింక జనక పుత్రిని గొని 2501 ఇట్టు లంచు నిశ్చయించిన వానికి - జాంబవంతుడు హరి సత్తముండు అద్దవేత్త పల్కు లద్రవంతమ్ముల - నాడె నిట్టు పరమమైన ప్రీతి 2502 అట్టుకా దీమతి తగనియది మనకును - నీవు కాంచిన మతి ధరణీశ పుత్ర ఏమిగతి నిశ్చయించునో రాముని మది - యట్లుగా కార్యసిద్ది నీ వరయ నగును 2503

(61వ సర్గ)

అంత జూంబవంతు డాడిన పల్కుల - గైకొని రపుడా వనౌకసుల్డును అంగదుండు నాదియౌ వారు వీరులు - మహిత కీశుడు హనుమాంతుడైన 2504 అంత ప్రీతిమంతులౌ వారలెల్లరు - గాడ్పుపట్టి మున్నుగా నిడికొని విడిచి యా మహేంద్ర పృద్వీధరమ్మును - ప్లవగవృ షభు లురికి పారి చనిరి 2505 మేరు మందరముల మేల మాడెడు వారు - నిభవరమ్ము లటు మదించినారు కప్పు చున్నయట్నుగా నాకసమ్మును - మహితకాయులైన మహితబలురు 2506 భూతసమితి చేత పూజలు గొనుచున్న - యతని నాత్మవంతు నలఘు బలుని (ప్రబలవేగుడైన వానిని హనుమంతు - చూపుల మెయి మోయు చున్నయట్టు 2507 కార్య నిశ్చయమ్ము గావింప రాముండు - నతడు పరమ యశము నందగోరి ఇయ్య కొనియు నా సమృద్దార్డులున్‌ కార్య - సిద్ది నున్నతి గడు జొందినారు.. 2508 ('ప్రేయము జొప్ప తొందరించువా రెల్లరు - పోరు మెచ్చుకొనెడు వారె యెల్ల రెల్లరున్‌ మనస్వులే రాఘవప్రతీ - కార నిశ్చి తాతళ్ములైరి వారు 2509

వానరులు మధువనము కఠలచుట ఆకసమ్మునందు దూకి యెగయు వార - లంత నెల్ల కాననౌకసులును (ద్రుమలతాయుతమ్ము నమర వనోపమ - మైన వనము జేర నరిగినారు 2510 పేరు మధువన మన పెంపారు సుగ్రీవు - వన మదియును సమభిపాలితమ్ము అఖిల భూతములకు న(ప్రధృష్యమ్మునై -యఖిల భూత చిత్తహారి యదియు 2511 కాచు చుండు దాని కపే దధిముఖు డను - నతడు మహితవీర్యు డనవరతము మాతులుడు ప్లవంగమ పతికి సు[గీవు - నకు కపికి మహాత్మునకు నతండు 2512

218 సుందర కాండము

వానరాధి పతికి మానస కాంతత - మమ్ము నా మహావనమ్ము డాని

జేర నరుగు దెంచి వారు కపుల్‌ పర - మోత్కటత్వ మూని పాలిచినారు 2513 అంత హరులు వార లరసి యా మహనీయ - మధువనమ్ము మోదమంది నారు మధువు (ద్రావు వారమని మధు పింగళు - లంగదున్‌ కుమూరు నడిగివారు 2514 అంతటన్‌ కుమారు డంగదుడును వృద్దు - లైన జాంబవంరు దాది కప్పుల

యనుమతి మెయి వారి కట మధు భక్షణ - సేయ వివృల విడి సెంవెసంగె 2515 అనుమతి అభియించి నంత వనౌకసు - ల్వెల్లవారు సం ప్రహృష్ట లగుచు

మెచ్చుకోలు బడసి రెచినవారలై - యాడి పాడువార అయ్యి రపుడు 2516 పాడు చుండిరి కొందరు (ప్రణతి సేసి - రాడు చుండిరి తెగనవ్వు లాడుచుండి

రొరగు చుండిరి కొందరు తిరుగు చుండి - రురుకు మందడిరి (పిలుచు నుండి రపుడు ఒండొరు నుపాశ్రయించి తా రుం(డ్రి కొంద - రొండొరు నుపౌక్రమించుము నుండి కొంద రొండారుం గుసగుసలాడు చుండ్రి కొంద - రొండొారులతోడ క్రీడించు చుండి వారు ('మాకునుండి (మ్రూకునకును దూకువారు - తరువు నుండి నేలకు కొంద రురుకు వారు నురవడి గలారు కొందరు నుర్వి నుండి - తుంగ పాద పాగ్రములకు దూకు వారు పాడు వాని నొక్కడు బోరు పగల బడుచు - నేడ్చుచుం జేరు నాక డిగిలించు వాని నేడ్చువాని నోదార్చుచు నింకొకండు - నార్భుచుం జేరు నొక్క డోదార్పువాని. 2520 సీధుపాన సముత్కట చిత్త చేస్త - యా ప్లవగసేన యాకుల యయ్యై నెల్ల

లేనె లే డిందు మత్తుండు కాని వాదు - లేనె లే డిందు తృప్తుండు కానివాడు 2521 అట్టు పరిభకృ్యమాణమౌ నా వనమ్ము - క్మ్మాజముల ధ్వస్త పత్ర పుష్పముల నెల్ల

గాంచి దధి వక్రుడనువాడు కపివరుండు * కనలున న్నిల్వరించెను కపులన్నెల్త 2522 బలసి యున్నవారల తిట్టు పడినవాడు - కపివరుడు వృద్దు డా తోటగాచువాడు

వనము రక్షింప గీశుల బారి నుండి - యుగ్రతేజుండు కడు తలపూని యుండె. 2523 పలికె కొందర ధృష్టమౌ పరుషములను - తక్కుర నసస్తకముగ నేసె రల నిహతిని

కూడి కొందర తోడ పోట్లాడు చుండె - మరియు కొందర దరియ సామమున నరొగె

శీ? రామానుజ రామాయణము 219 లలనా బల్మిమై నిల్వరింపంగ వారి నతడు - వారు మదమెత్తి మాటల వాని నలమి భయము వనాడి లొకిరి వారు గొడి - ఈడ్చి రాతని తప్పవేక్షింపకున్న 2525 గోళ్ళ గిచ్చుచు పళ్ళతో కొరుకు చుండి - హస్తములపాదములను బిట్టుడచు చుండి కపులు వారెల్ల మదమెక్కి- కపిని వాని - పార (ద్రోలిరి తన్మహావనము నుండి 2526

(62వ సర్లు వారి కిట్టు లనియె వానర వృషభుండు - వానరాగ్రణి హనుమానుడు మధు వాను డీరు ప్లవగు అవ్య(గ్రమతి నేను - నాగు వాడ మీకు సేగివారి 2527 ఆలకించి నంత హనుమంతు వాక్యమ్ము - హరిగణ ప్రవీరు డంగదుండు నాడె మరల నిట్టులని (ప్రసన్నాత్ముడై - యానువారు గాక హరులు మధువు 2528 పనిని నెరపి పుచ్చి వచ్చిన హనుమంతు - పలుకు తప్పకుండ సలుప నగును కాని పనియె యెన గానీ యే నియ్యెడ - నిట్టి దాని కయ్యొయింకనేమి. 252 ఆలకించి వానరర్హభు అంగద - వదన విచ్యుతమగు పల్కు లవియు బాగు బా గటందు పరమ సంహృష్టులై - దాని మెచ్చు కొనిరి వానరులును 2530 అర్చన మొనర్చి యంగదునకు వాన - రర్షభునకు సప్టవగు లంతమంది చనిరి వారలు మధువన మున్నయెడకును - వేగమె సెలయేటి వేగమట్టు 2531 కడిమి వీర తోటకాపువారి నడంచి - వారు చొచ్చిరి మధువనమునందు కాంచి యుంట నాలకించి యుంటను సీత - పెచ్చరిల్లి పటిమ వెలయు వార లాని రపుడు మధువు నందరు రసవంత - మైన ఫలము లెల్ల నందు కొనిరి. 2532 ఎగసిమీది కురికి యెల్లరు నట వచ్చి - కూడిన మధు పాలకులను మధువ నమ్ములోన జిక్కి నట్టివారిని కొట్టు - చుండి రపుడు నూర్రచొప్పు గాగ శైక33 కుంచముల కొలంది గొనుచుండి రప్పుడు - మధువు వారు పెక్కు మంది కొడి ఆనుచుండి రదియు నందరు సమకూడి - తలగ ద్రోయు చుండి తక్కువారి 2534 'త్రావి కొంత మంది తక్కిన మధువును - విసరి వైచిరి మధు పింగళు లపు డుత్కటులగువార లొండొరులన్‌ మధూ - ఛ్చిష్టమునను గొట్టి రిష్టరీతి 2535

220 సుందర కాండము తరువు మూలమందు తక్కిన వారలు - కమ్ము చేత బబ కుదురు కరి మిక్కుటమ్ముగ మదమెక్కి సాలసినారు - షర్షములను పరచి పండు కొనిరి 2536 ఉన్నవారు ఫ్లవగు లున్మత్తు లట్టులు - మధు నుదమ్మున ముదనుందినల్టు తొెండారువుల నూకు చుండి రప్పుడు జారి - పడుచు నుందై వక్కూవారలట్లై బొబ్బలిడుచు నుండి రుబ్బున కొందరు - కొందరు మువమంది కూతలిడిరి నిద్ర దగిలి రపుడు నేలపై కొందరు- ప్రవగులు మధు మత్తు లైనవారు 2538 ఆ చరించి కొంద రన్యుల నవ్విరి - ఇతర మాచరించి రింక కొంద రాచరించి కొంద రన్యులతో జెప్పి - రితరమెరుగ జిప్సీ రితర కపులు 2539 అచ్చట మధు పాలు రౌ వారు దధిముఖ - ్రేష్యులైనవార లెబ్లవారు పారి చనిరి దిశల బట్టి భీకరులైన - హారివరేణ్యు లెల్ల రడ్డు వెల్లు 2540 పూని యీడు చుండ మోకాళ్ళ దేవమా - ర్లమ్ము వారు తమకు కానుపీంప నురికి యేగియు పరమోద్విగ్నులై వార - లనిరి తాము దధిముఖునకు నిట్లు 254] హనుమ యనుమతి బడసిన వానరులు మధు - వనము గూల్సినారు బల్మి మమ్ము బూని యీడ్చినారు మోకాళ్ళ దేవమా - గ్ల్గమ్ము మాకు నెల్ల కనబరచిరి 2542 అంత దధిముఖుండు నలుక రెట్టింపగా - వనము గాచువాడు వానరుందు మధు వనమ్ము నాళూట యాలించి తా - నూరడించె హరుల వారిన్నెల్ల 2543 ఇట్టు లరుగుదేరు దేగు వారము బల - గర్వితులగు వారి కఫులను మధు భక్షణమ్ము సేయు వారిని బల్మిమై - నడ్డగించు వార మాకవెట్రి 2544 ఆలకించి పల్కు లవియును దధిముఖు - డాడినయవి వానరర్షభులును మరల వానితోడ మధువనమ్మునకును - చనిరి వీరవరులు సరభసగతి 2545 వారి నడీమి చక్కి పటు రయ మారగా - తరువు చేత బట్టి దధిముఖుండు చేర పరువు వెట్టె శీఘ్రమ్ముగా వారు - ప్తవగు లెల్లవారు పరును లిడిరి 2546 పాదపములు శిలలు పర్వతమ్ములు కేల - బట్టి వనము గాచు వానరులును చేర జనిరి కనలు మోరగా నా కపీ - కుంజరు లట నెలవు కొన్నయెడకు 2547

శీ” రామానుజ రామాయణము 221 పాడుకొల్పి స్వామి వచన మయ్యది హృద - యమ్ములందు వీరు లా కపులును చరయెసంగ సాలతాల శిలాయుధు - అగుచు నురికి చేర నరిగినారు 2548 వేలకొలదిగాగ వృక్షమ్ములం దున్న - వారి నేల నున్నవారి నెల్ల లాకు దెంచిరి బలదర్పితు లౌ వారి - వానరులను వీరవరులు నంత 2549 కాంచియంత వారు కనలిన దధిముఖు - త్వర యెసంగ జోర పరువు లిడిరి హరివృషభులు వారు హనుమంతు డాదియౌ - నట్టివార అప్పు డంత మంది 2550 పాదపమ్ము నూని మీది కురుకు వాని - మహితబాహు నతని మహేతబలుని కుపితుడైన యార్వకుని బాహువులతోడ - నడచి పట్టుకొనియె నంగదుండు. 2551 అత డెరుగడయ్యె నీత డార్యకుడు నా - కంచు నాతనిన్‌ మదాంధు డగుట వాని బట్టి యంత వసుధాతంమ్మున - వేగ బారవైచె వేగయుతుడు 2552 _డు నపుడు భగ్గు బాహూరు భుజుడు వి - హ్వలుడు శోణితో త్‌క్షి తాంగుడు నయి దీ ల యాశణమ్మ మూర్చనందె ముహూర్తమ్ము - పాటు వీరుడు హరివారణుండు 2553

య్‌ అతడు తెప్పరిల్లి యంతట వెంటనే - మండిపడెడు రాజమాతులుండు లొ ముద్తుకర్రతోచ నడ్డుక్‌నెన్‌ మధు - మోహితులను స్షవగపుంగవులను 2554 న్‌ దధిముఖుడు సుగగ్రీవు వద్దకు పోవుట వానరర్షభుండు వాడు నా స్తవగుల - వలన నెట్టు విడుపు వడసి యప్పుడు చేర వవ్రుయున్న స్వీయభృత్యులకు నే - కాంతమూని యిట్లుగా వచించె. 2555 ఉండనిండు వీరి రండు పోదము రఘు - వరుని తోడుత మన స్వామివాన రాధినాధుడు విపుల (గీవుడైన సు - (గీవుడు కపి యున్న తావునకును 2556 దోషమెన్లు నంగదుని పైన మో పెట్టి - విన్నవించు వాడ పృథధ్విపతికి కోపదారి యాత డీ పలుకాలించి - బాధపెట్టువాడు వానరులను 2557 వనము దివ్యము పితృపైతామహ మ్మిది - తేరి చూడ రాదు దేవతలకు ఈ మధువనము కడు నిష్టమౌ సుగ్రీవ - హరివరేణ్యునకు మహాత్మకునకు 2558 కాన శిక్షవేసి గాసి బెట్టెడిని సు - (గ్రీవు డెల్లవారి కీశవరుల ఎరి మధు పిసాస వారి గతాయుల - సర్వమిదత్ర బృంద సహితముగను 2559

222 సుందర కాండము విభుని యాజ్ఞ పరిభవించు దురాత్ములు - వధ్యులగుదు లెల్లవారు వీర లలుక వలన ప్రభవమందిన రోషమ్ము - మనకు సఫల మౌట పనుపడు నిక 2560 పల్కి యిట్టులంచు వనపాలకుల తోడ -నధిక బలయుతుండు దధి ముఖుండు వేగమార నెగసి వెడలి పోయెను వన - పాలు రనుసరింప వాని వెంట 2561 వచ్చి చేరె రెప్పపాటు కాలమ్మున - వన నిలయు దతండు వానరుండు ధీయుతుడు సహ'స్రదీధితి సుతుడు సు -(గ్రీవుడు కపియున్న తావునకును 2562 రాఘవాన్వవాయు లత్మణు సుగ్రీవు - పారజూచి వృద్దవానరుండు చక్క చదునుగాగ నెక్కాన్న నేలపై - నాకసమ్ము నుండి యవతరించె 2563 వారలెల్లరు వనపాలురు తన చుట్టు - ముట్టియుండగ దధిముఖుడు వాడు పాలకులకు నెల్ల పరమ పాలకుడగు - మహిత వీర్యశాలి మహికి డిగ్గి 2564 కేలు దోయిలించి కీలించి శిరమున - నతడు దీనవదన మావటించి శుభకరమ్ములైన సు(గ్రీవుచరణము - ల త్తిపెట్టై తనదు నెత్తితోడ 2565 అంతట తల యాన్ని యట్టులు పడియున్న - హరిని వాని వానరర్షభుండు కాంచినంతలోనె కలగిన యెడదతో - పలుకు లిట్టు లంచు పలి నపుడు 2566 లెమ్ము లె మ్మిదేల యిమ్మెయి నీవు నా - పాదములను బడినవాడ వేల అభయ మగుత నీకు నలఘు వీరాగ్రణీ - యెల్రయదియు జెప్పు మీవు నాకు 2567 వాడు నూరడింపు వడసి సు(గ్రీవుని - చేత నా మహాత్ముచేత నట్టు ధరణినుండి లేవి దధిముఖుడు సుమహా - '్రాజ్ఞు డిట్టులంచు బల్కె నపుడు. 2568 బుక్షరజసుడైన నీవైన నోరాజు - వాలిర్జైనగాని వనము దీని విడిచి పెట్టు లేదు విచ్చలవిడి మున్ను - అదియు మేయువారు హరులు నేడు. 2569 వనము రక్షసీయువారలు వీరలు - వలదటంచు దాక వానరులును వీరి సరకు గొనక యూరక మధువుల - నారగించువారు నానువారు 2570 పారవైచు వారు పరిశ్శిష్ట మిచ్సోట - నారగించు వారలట్లై యొరులు వల దటంచు వారి వారింప నెల్లరు - కానుపించు వారు కన్ను బౌమలు 2571

(శీ, రామానుజ రామాయణము 223

వీరు పెచ్చు పెరిగి వారించుచుండగా - వనములోన నుండి వారి నట్టు కనలు గొన్నవారు కపిపుంగవులు వారు - వీరి తాకు దెంచినార లెదిరి 2672 ఆంత పెక్కు మంది హరిపుంగవా మహా - వీరులైన ప్లవగవీరు లెల్ల ౨లుక వలన నె(ర్రనైన కన్నుల వారు - పాఠ (ద్రోలిరి హరిపాలకులను 2573 కొంతమంది కేల గొట్టిరి మోకాళ్ళ - కొంత మంది బట్టి క్రుమ్మినారు ఇచ్చ వచ్చినట్టు లీడ్చిరి దేవమా - ర్లమ్ము గూడవారు కనబరచిరి 2574 కొట్టువడిన వార లిట్టు లీ శూరులు - నీవు ప్రభువుగాగ నిలిచి యుండ , మనసు కెక్కినట్టు మధు వన మంతయు - పజిపడీ తినుచున్నవారు వారు 2575 విన్నపమ్ము నిట్లు వినుచున్ను సు(గీవు - నాతనిన్‌ ప్రవంగమాగ్రసరుని ప్రా సత్తముండు పరవీర హననుండు - లత్మణుండు నిట్టులంచు నడిగి. 2576 ఏటికిట్లు రాజ తోట కాచెడి వాడు - వానరుండు చేర వచ్చినాడు ౧ విషయము గూళ్ళి యాతండు దు ఖమ్ము - నాంది పల్కులాడు చుండె నిట్టు

దధిముఖుని వార్త సుగ్రీవుడు లక్మణునకు చెప్పుట లక్మణుండు నిట్టులనగ సుగగ్రీవుడు - నాలకించి యా మహాత్ము పల్కు లాడె పల్కు లీట్టులంచు లక్ముణునకు - వాక్య కోవిదుండు బదులుగాగ 2576 అనుచునున్నవాడు ఆర్య లక్షణ దధి - ముఖుడు వీరుడు కపి పుంగవుండు అంగద ప్రముఖులు హరివీరు లెల్లరు - నారగించు చున్నవారు మధువు వెదకి దక్షిణ దిశ వెనుక కేతెంచిన - వానరా గ్రసరులు వార లంచు 2579 వార లకృతకృత్యులైరు యీ రీతి - నెసగకుండు వారి యొత్తికోలు మగుడి వచ్చినంత మధువనమ్మును జేరి - యట్టు కలచివైచి రనగ వారు వనము నదియు నెల్లవార లిట్టులు తాకి - యనుభవించి రనగ హరులు గూడి 25860 వనములోన నెపుడు వారలు చేరిరో - కార్యము నెరవేరె కపుల వలన కానవచ్చె దేవి దీన శంకయె లేదు - హనుమకేను మరియొకనికి గాదు హనుమ కాక యింక నన్యు డెవ్వడు గాడు - కార్యమిది యొనర్ప గారణమ్ము 2581 పాదుకొన్నవిగద వానరపుంగపు - డైన వాని యెడల నన్నియు నివి కార్యసిద్రి బుద్ది కడిమియు వీర్యమ్ము - నఖిలశాస్త్ర, విత్తమైన గాని 2ఫ82

224 సుందర కాండము పరగు నెచట జాంబవంతుడు నేతగా - నంగదుడు మహాబలాఢ్యుడైన నధివసించి యున్న హనుమయు నచ్చోట - వాని కింక తిరుగు లేనె లేదు 2583 అంగదుండు నాదియౌవారు వీరులు - మట్టుపెట్టి రంటు మధువనమ్ము నడ్డుకొన్నవారి నందరు గూడి మో కాళ్ళు గ్రుమ్మినారు కడగి యిటు 2584 ఈ విషయము చెప్పనే వచ్చియున్న వా - డిటకు మధురవచను డీత డిపుడు పేరు దధిముఖు డన పేరొంది నతడు ప్ర - ఖ్యాత విక్రముండు హరివరుండు 2585 కానవ్సె సీత ఘన బాహు సౌమిత్రి - యరయు మున్నదున్నయట్లు నీవు చేర నరుగు దెంచి వారెల్ల రట్టుగా - నానువారు మధువు వానరులును 2586 కానరాక యున్న దేవి వైదేహియు - విశ్రుతులగు పురుషవృషభులెల్ల దత్తవరమునైన తద్దివ్యవనమును - తాకియుండ రా వనౌకు లిట్టు 2587 అదియు విని ప్రహృష్టుడాయె ధర్మాళ్ళుడు - లక్మణాన్వీతుండు రాఘవుండు (తి సుఖమ్ములైన సుగ్రీవ వదన వి - చ్యుతములౌ పలుకులు చొరగ చెవుల పరమ హర్షమొంది పరగి రాముండును - ప్రబలబలయుతుండు లక్మణుడును పరమ హర్షయుక్తి బరగి సు(గీవుడు - దధి ముఖువచనమ్ము తాను వింట బదులు పల్కులు వనపాలుతో సు(గ్రీవు - డాడె మరల నిట్టు లంచు నపుడు 2589 దాన ప్రీతుడైతి నేను కార్య మ్మాచ - రించినార లనుభవింప వనము పని యొనర్చియున్నవారల చెయిదమ్ము - సైప దగిన దదియు సైచినాడ 2590 త్వరగ హనుమంతు డాదియౌప్టవగులన్‌ కృ - తార్డులౌవారి మృగరాజ దర్పయుతుల గాంచగోరుదు నేను రాఘవుల తోడ - వినగ సీతాధిగమ యత్నమునుగురించి. 2591 ప్రీతి పుష్టాకులై సం ప్రహృఘ్టులౌ కు - మారులను గాంచి సిదార్జులైరటంచు కపీ వరేణ్యుండు సంహృష్షగాత్రుడగుచు - నంది చాపున నుండుట యర్షసిద్రి యెరిగి యతిమాత్ర మానంద మెనసె నతడు 2592 (64వ సర్గ) ఆలకించి యిట్టులనగ సు(గీవుడు - పడసి దధివుఖుండు పరవుహృష్టి రాఘవాన్వయునకు లక్ష్మణునకును సు - (గ్రీవునకును మైొక్కె కేలు మోడ్చి 2593

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 225 వందన మ్మొనర్సి వాడు సు(గ్రీవున - కలఘు బలురు రాఘవాన్వయులకు తాను వెంటనున్న వానర శూరుల - నెనసి యాకసమున నెగసి పోయె 2594 వాడు పూర్వ మెట్టు వచ్చెనో యట్టులే - త్వరితగతిని మరలి తరలి పోయె నాకసమ్మునుండి యననికి డిగి ప్రవే - శించె నప్పుడు వనసీమ లోన 2595 మరలి వచ్చినాడు నుధువనమ్మున చొచ్చి - కపి గణాధిపతుల గాంచె నెల్ల వారి మత్తుడిగ్గ పైకిలేచి మధూద - కముల నుచ్చపోయ గాంచె నఫుడు 2596 కరపుటములు గూర్చి ఘటియించి యంజలి -వారి జేర నర్‌గె వీరు డతడు పల్ఫే- మధురమైనపల్కు లంగదునితో - నిట్టు లంచు పరమ హృష్టుడతడు 2597 ప మై సొమ్య రోషమొంద జనదు వీరలు మిమ్ము - నడ్డగించి వైచి నారలంచు రుకలేమి నలుక నీ కాపువారు మి - మెల్ల నిట్టు లడ్డగించినారు 2598 నాదువు యువరాజువు నీవు నీ - వనమునకును మహితబల సమాధ్య పు జరిగి పోయె మూర్చత్వమున తప్పు - దానినిన్‌ క్షమింప దగునునీవు 2599 ము ఏను పోయి విన్నవించితి గద నీదు - పిన్నతండ్రి కనఘ వీరలెల్ల వారు విపినచరులు వానరాగ్రేసరు - లేగు దెంవినార లిచ్చటి కని 2600 త డాలకించి యరుగు దెంచుట నీవు - కపిగణాధిపతుల గలసి వీరి న! హర్షమందె నత డమర్షమందనె లేదు - శనమిదెల్ల పాడుపడుట విన్న 2601 నీదు పిన్నతం డ్రి మేదినీశ్వరుడు సు - (గీవు డతడు వానరేశ్వరుండు సంప్రహర్ష మంది సత్వరమ్ముగ వారి - ననుపు మెల్లవారి ననియె నాకు 2602 న్‌ వానరులు సుగ్రీవుని చెంతకు పోవుట అంగదుండు నిదియు నాలించి దధిముఖు - డాడినట్టి మధురమ్చైన పల్కు అడె వారితోడ నా హరి్రేష్టుంద- - వాక్య కోవిదుండు వాక్య మిట్టు 2603 ఎంతు వినియె వవయె వృత్తాంత మియ్యది - ప్పవగ నాధులార రాఘవుండు దాన నిచటు నిలుఎ దగదు పరతంపు - లార కార్యము నెరవేరి పోవ 2604 మనసు దీరు నట్టు మధుపాన మొనరించి - విశ్రమించినారు విపినచరులు ఏమి మిగిలియున్న దేగుద మటకు నా - గురుడు వానరేశు విరవునకును 2605

226 సుందర కాండము

ఎల్లవారు నాకు నెట్టు చెప్పెడి వారా - వానరపతు లెక్టవారు గూడి

అట్టు చేయువాడ నగుదు కర్తవ్యము - ఏను మిమ్ము ననుసరించు వాడ 2606 ఏను నానతీయ నీశ్వరుడను గొను - ఏనును యువరాజునైనగాని

పని యొనర్చియున్న వారల మిమ్ముల - ధర్షణమ్ము సేయ దగదు నాకు 2607 ఆడుచుండ నిట్టులంచు నంగదుడును - వాని యవ్యయంపు సలుకుల విని

వానరుల్‌ ప్రహృషస్తమానసులౌ వారు - పల్కులిట్టు లందు పల్కి రపుడు 2608 ఇట్టులంచు జెప్పు నెవ్వ డో రాజేంద్ర - వానరర్షభ ప్రభువువైన వాడు

అఖిల మేనె యంచు నైశ్వర్య మదమత్తు - డెంచు చుండును గద హృదయమందు అగును నీకు మిగుల దగిన దీ వాకృమ్ము - తగ దెవానివైన తక్కొకనికి

పేరు కొనెడి గద భవిష్యచ్చు భ్లార్లత - సన్నతి యది తాను స్పష్టముగను 2610 ఏము నెల్లరైన నేతెంచి నారము - తరలి పోవ నట కృతక్షణులము

ప్లవగ వీరులకును భర్త సు(గీవుడు - అవ్యయు డత డున్న యట్రి యెడకు 2611 ఈవు చెప్పకున్నయెడ హరివరులకు - ననువు కానె కాదు అడుగు తీసి యడుగు వేయ నేగ హరివర్య యెటకైన - నీకు సత్యమిదియు వాక్‌ొనెదము 2612 ఇట్టిరీతిగా వచించెడి వారికి - నంగదుండు నిట్టు లాడె బదులు

మంచి దరుగు వార మంచును వచియించి - మింట నెగసి చనిరి మేటి మగలు 2613 ఎగయు వారి వెంట నెగసి పోయిరి వార - లెల్లవారు హరిగణేశ్వరులును

ఆకస మ్మదియు నిరాకాశమొనరించి - యంత్ర మెగచి నట్టి యదు అట్టు 2614 వింటి కెగసి పోయి వేగమే వారలు - వేగవంతులు హరి వీరవరులు

విపుల నాదములను వినదించు చుండిరి - మారు తేరి తాభ్ర వారమట్టు 2615 అంగదుండు చేర నరుదేరకున్న సు - (గ్రీవు డతడు వానరేశ్వరుండు

నీ కరణీ వచించె శోకోపహతుడైన - రాఘవునకును కమలాక్తునకును 2616 నీవు నూరడిలుము నీకు భద్రము దేవి - నరసినారు సంశయమ్ము లేదు

చాలువారు కారు చనుదేరగా వారు - గడువు మనదియైన గడచి పోవ 2617

శీ/ రామానుజ రామాయణము 227 పాడువడిన యెదల పని యరుదేరగా - దగదు నాదు సన్నిధానమునకు స్రవగు ఒందు నెల్ల ప్రవరుండు యువరాజు - అలఘు బాహుడైన యంగదుండు అక్సత కృత్యు లొకటు నగుదురేనియు వీర - లిట్టిరీతి నుండ దెత్తికోలు (భాంతు డగుచు దీనవదనుండునై యాత - డణగి యుండు విప్లుతాత్ము డగుచు వాదునైనను పితృపైతామహమ్మును - పూర్వులెల్లవారు ప్రోచినయది నాదు మధువనమ్ము నాశమ్ము సేయడు - అప్రహృష్టుడైన హరి వరుండు కోసలాత్మజాత కూర్మిపట్టీ రామ - ఊరడిలుము సు(వ్రతా రఘుకుల 2620 కానవజ్సో జీవి దీన శంకయు లేదు - అన్యుడెవడు కాడు హనుమ యరసె కాడుసుమ్ము లక్కొకడు హనుమంతు డీ - కార్యము నెరవేర కారణమ్ము 2621 కలవు హనుమ యెడల కార్య సంసిద్దియు - మతి సమేత సత్తమా మతియును అలఘు వఏర్య మట వ్యవసాయమైనను - అర్భునెడల తేజ మట్టు ధ్రువము 2622 పరగు నెచట జాంబవంతుండు నేతయై - అంగదుండునౌ బలాధిపుండు అధివసించి యుండు హనుమంతుడైనను - దాని కింక తిరుగు లేనె లేదు అమిత విక్రమాఢ్య అలోచనా సమా - యుక్తు డగుచు నిప్పు డుండ వలదు 2623 అంత వినవచ్వె కిచ కిచ మనెడి రవళి - యాకసమ్మున చేర్వనే హనుమ కర్మ ర వలన తృప్తులై యౌర్చెడివారు హరులు - చేరి కిష్టింధ తమ సిద్ది చెప్పు నట్టు అంత నాలకించి యారావమయ్యది - కపులొనర్చిడునది కపివరుండు హరచిత్తు డాయ తాంచిత లాంగూలు - డయ్యెనపుడు వాన రాధిపుండు. 2625 ల్‌ లావి అరుగుదెంచినారు హరులు వారైనను - వారు రాము జూడగోరు వార లఅంగదు యువరాజు హనుమంతు వానరు - కడగి తమకు మందుకడ నిడికొని అంగదుండు నాదియౌ వారు వీరులు - సంప్రహర్షమోద సహితు లగుచు నననికి డిగినారు హరి రాజునకు సమీ - పమున రాఘవాన్వవాయునొద్ద 262% మౌారుతాత్మజుండు మహితబాహుం డంత - శిరముతోడ ప్రణతి చేసి తాను చెరను బడిన యామె జేమమ్ము దేవి యం - చెరుగజెప్పై రాఘవేశ్వరునకు 2626

228 సుందర కాండము అంత పవన తనయునైన సు(గీవుడు - నెరిగి కొనియె నెరపె నీత డంచు ప్రీతిమంతు డగుచు వెలయు లక్మణుడును - పప్రీతు మన్ననమ్ము విరియ గాంచె పరమమైన (ప్రీతి బరగెడి పరవీర - హననుడైన రాఘవాన్వయుండు మారుతాత్మజాతు మహనీయ బహుమాన - ముట్టిపడగ జూచు చుండె నపుడు (65వసర్గ) అంత వారలెల్ల రరిగి విచిత్రకా - ననము ప్రస్రవణము నగము జేర శిరము తోడ (ప్రణతి చేసి రామునకును - లక్మణునకు నురు బలాఢ్యునకును 2631 (ప్రణతి సేసి ఫ్టవగ పతికి సు(గ్రీవున - కంగదు యువరాజు ముంగల నిడి పిదప జనక తనయ వృత్తాంత మెరుగ జా - ప్పంగ మొదలు కొనిరి వారలెల్ల 2632 ఆకనుంట రావణాంత పురమ్మున - దానవాంగ నాభితర్తనమ్ము రామునెడల సమనురాగమ్ము కలియు - సల్పియున్నయట్లి సమయ మదియు ఇదియు చెప్పినార లెల్ల రా వానరుల్‌- తాము రాము సన్నిధానమందు పడయకుండె కీడు వైదేహి యని విని - బదులు రాఘవుండు పల్కె నిట్లు 2634 ఎచట నామె మైధిలేశ్వర సుత యున్న - దాయమ యెొటు లుండె నా యెడలను వానరవరులార వైదేహి గూరిచి - యెరుగ జొప్పు డిదియు నెల్ల నాకు 2635 ఆలకించి రాము డన్నుది వానరుల్‌- తాము రాము సన్నిధానమందు హెచ్చరించు చుండి రెల్లరు హనుమంతు - చెప్పనేర్చినతని సీత వార్త 2636 సీతా దర్శన వృత్తాంతమును హనుమ విన్నవించుట ఆలకించి వార లాడిన పల్కులు - హనుమ యతడు మారు తాత్మజుండు శిరముతోడ ప్రణతి చేసి దేవికి సీత - కామె యున్న దిశకు నంజలించి పల్కె నిట్టు ౬౦చు వాక్యజ్ఞు డది యెట్టు - సీత దర్శనమ్ము చేకురియెనా.... 2637 నూరు యోజనముల మేర వెడల్పైన - తోయరాశి దాటి దూకి నేను చనిన వాడ నట్టు జానకి సీతను - గాంచ గోరుచు వెదకాడు చుండి 2638 అచట గలదు లంక యనియెడి నగరి దు - రాత్ముకునిది రావణాసురునిది దక్షిణంపు దిశ నుదధికి దక్షిణమున - నున్న తీర మందె యున్నదదియు 2639

ాానేరమూనుురమాదుయు అచట నేను రావణాంత పురమ్మున - నున్న సీత్ర గాంచి యున్నవాడ

నిలిపి యుంచి రామ సీమీదనే మనో - రధము బ్రతుకు చున్న రామ నామె 2640 అరసి నాడ రాకసాంగనా జన మధ్య - మందు సారె తర్వమాన యగుచు

వికృత రూప దానవీ జన సంరక్షి - తయగు నామెను 'ప్రమదావనమున 2641 దోగుచున్నది సతి దు ఖమ్మునం దదు - ఖోచితయగు నామె కుంది దేవి

ఆకనుండి రావణాంత పురమ్మున - రాక్షపాంగనా సురక్షణమున

నకవేణి దాల్చి యెసెడు నా దీన - నిన్నె మదిని తలచుచున్న యామె 2642 క్రింద బండియున్న లేమ వివర్ణాంగి - పటు హిమాగమమున పద్మిని వలె

రావణు నెడ విముఖమౌ వృత్తి నున్నామె - చావ నిశ్చయమ్ము సల్సి నోమె

దేవి నెట్టా నేను తేడితిన్‌ కాకుత్స్వ - నీపయిన్‌ మనమ్ము నిల్పి నోమె 2643 ఏను పొగడుచుండి యిత్వాకు వంశవి - ఖ్యాతి మెల్ల మెల్లగాగ ననఘ

నమ్మకమ్ము గొల్పినాడ నాపయి నర - వ్యాస్టు అట్టి యెడల నాయమకును 2644 ఆమె తోడ మాటలాడితి నా మీద - నెల్ల యర్హము నెరిగించినాడ

శోతపుటము రామ సు(గ్లీవ సఖ్యమ్ము - చేరి నంత (ప్రీతి జెందె నొమె 2645 ఆమె నియతము సముదాచార మట్లె నీ - పైన మిగుల బక్తి పూని యుండె

నరసినాడ నిట్టు లా మహాభాగను - జనక మౌనవేశ తనయ నేను 2646 ఉగ్ర తపము నూని యున్నది నీ మీది - భక్తి పురుషపు గొ తిరముగో

ఒసహూనామె నాకు నొక యభిజ్ఞానమ్ము - జరిగి నట్టు నీదు సమ్ముఖమున గ్‌? నప్పుడు చిత్రకూట మందు మహాస్రాజ్ఞ - ఓ కకుత్స్వవంశ్వే కాకీ గోరి న మనవి చేయనగును మారుతాత్మజ నర - వ్యాఘ్రుడైన రాఘవాన్వయునకు

కడమ లేక యుండ కనుగొన్నదంతయు - నంచు జనక తనయ యనియె నాకు ఇదియునైన నతని కీయంగనగు నీవు - యత్నమునను కాచి నట్టి దీని 2649 నాడు చుండి యిట్టు లంచును సు'గ్రీవు - డాలికించు చుండో నండ నుండీ

230 సుందర కాండము

ఇదియె (క్రీయుతముగ నెసగు చూడామణి - చక్త నేను రక్షసత్స్పాడునది

నాదు చెక్కిటన్‌ మనశ్శిలా లిలకమ్ము - నిలిపి నాడవుగద నవు మున్ను

నొసట నున్న బొట్టు దుసికిరి పోవగా - తంపనగునుగాచె డాని నివు 2650

అంబు సంభవమ్మె యగు మణి (శ్రియులా - ఇదియు పంపు చుంటి నేను నీకు

నంమలమున నున్నయప్పుడు దీనిని - గాంచె మురియుదు నిను గాంచినల్టు

తాల్టియుందు జీవిత మొక్క మాసమే - దశరధావనీశ తనయ యేను

('బ్రదుకరాదు నెలకు పై బడి నేను న్‌ - యసురజనుల క్ణమైనడాన 2652

అంచు నాకు నిట్టు రాడెను జానకి - ధర్మడారిణి కృశతను తరాంగి

ఆక నుండి రావణాంత పురమ్మున - నాయతాక్షి భీతహరిణి కరణి 2653

ఎరుగ జొప్పినాడ నియ్యది రాఘవా - యేది యెచ్సా నీకు నై నేను

సాగరంపు విపుల జలముల సేతువు - నేర్పరింప వలయు నెలబ్లనెంలు 2654

ఎరిగి యా రాజసుతు లూరడిలిరటంచు -నా యభిజ్ఞానమున్‌ రాఘవాన్వయునకు

నిచ్చి యా దేవి చెప్పినదెల్ల నాను - పూర్విగా జుప్పై సంప్తూర్హముగను హనుమ 2655 (66వ సర్లు

ఆడ నిట్టులంచు హనుమందరు డాలించి - రాము డాండు దశరధసుతుండు

మణిని దాని హృదయమం దుంచికొని చెక్కి - యేద్చె లక్మణుండు నెనసియుండ

అరసిచూచి దాని నా నుణివరము రా - ఘనుడు ఎపులకోక కర్శితుండు

నశ్రుపూర్ణమైన యక్షియుగ్మమున సు - (గీవుతోడ నిట్టిరీలి బల్కె 2657

వత్సలయగు ధేను వదియు వత్సమ్ముుపై - చెల్మి పేర్మి పాలు చేపునట్టు

లట్టె నాదు హృదయమైనను మణిరత్న - దర్శనమ్ము వలన తనరుచుండె 2658

మైధిలికిని మున్ను మామామ మణిరత్న - మియ్యదియును ప్రీతి నిచ్చినాడు

పెంక్షికూతురైన వేశ తలం దాల్ఫి యుండ మిక్కుటముగ నొప్పి నిదియు. 2659

సజనార్చితమ్ము సలిల సంభూతము - నైన రత్నవిదియు నగునుగాదె

సవనమునను పరమ సంతుష్టుడౌ ధీస - మేతుడైన శక్రు డిచ్చిన యది 2660

శీ? రామానుజ రామాయణము 231 న ్ళ్ళహయ్ళహ్ళాలాహతతపపతతతతంాతకతతతతతలతరపతతతతంతవతతవతనలకననాంమాతాయ. ఏను గాంచినంత వీ మణి ్రేష్టమ్ము - తండ్రీ దర్శనమ్ము తనరి నట్టు లా పగిది విదేహభూపు దర్శునమును - నేను పడసినట్టు నెగడు సౌమ్య 2661 శోభమిరి పరగుచుండు నీ మణి నా ప్రి- యాంగనా శిరమ్ము నందు గాదె నేడు దీని నిట్లు నేను గాంచుట జేసి - యామె వచ్చి యున్నయట్లె తలతు 2662 ఏమి యనియె సీత యామె యా వైదేహి - సౌమ్య చెప్పు నాకు సారెసారె దూపగిన్నతనికి తోయమ్ము నట్టులు - పలుకు నీటిజల్టు చిలుకు చుండి 2663 ఇంతకన్న దు ఖ మింకేమి యున్నది - వారి సంభివమగు చారు మణిని కనుల గాంచు చుంటే ననగ నో సౌమిత్రి - రాకయుండ జనక రాజపుడ్రి 2664 ఒక్క మౌసము ప్రాణము లుండబట్టు - నేని వైదేహి జీవించు నెల్లకాల మేను క్షణమైన సౌమ్య జీవింపరాదు - ఆయ తాసితలోచన యౌమెలేక 2665 కొంచుబ్‌"మ్ము నన్నుగూడ నయ్యెడకు న్నా- ప్రియతమ యెట కానుపీంచె నటకు నిలువ రాక యుండె నిముసమైైనను గాని - అందుకొన్నమీద నామె వార్త = 2666 అదియు నెట్టులొక్కా ఆమెనా సుశ్రోణి - సార్వి భీరుభీరు సంతతమ్ము భయము మిగుల గొల్పు వారలా ఘోర రా - తస వనితల నడిమి చక్కి నుండె సాంద్ర తిమిరముక్త శరదిందు భింబమ్ము - నంబుదములు నిక్క మలమి నట్టు లసుర వనితలెల్ల ముసరిన యామె నె -మ్మోము వెలుగకుండె పొలుపు దబ్బు 2668 ఏమి యనియొ సీత యిక హనుమంతుడా - ఇప్పుడు కల రూపు చెప్పు నొకు వీనితోనె గాదె నేను జీవింతును -_ వైద్యముననె రోగి (బ్రదుకు నట్టు 266 మధురమైన యామె మధురత రాలాప - ఏమి యనియె నాదు భామినియును నన్నును నెడబాసి యున్న వరారోహ - యదియు నెల్ల చెప్పు హనుమనాకు 2670 (67వ సర్గ) నుడువ నిట్లు రాఘవుడు మహాత్ముడు హను - మంతు డాలకించి నంత నదియు సీత మునుపు తనకు చెప్పిన దంతయు - విన్నవించె రొఘవేశ్వరునకు 2671 సీత చెప్పిన యభిజ్ఞాన కధ తెలుపుట ఇదియు నాకు జొప్పినది దేవి జూనకి - పూర్వ వృత్త మిదియు పురుషవ్ఫషభ గురుతు నీ వెరింగికొన చిత్రక్రూటముం - ద్రైనయది యధాతధమ్ముగాగ 2672

232 సుందర కందము నెర నిదురను గూరి నీతోడగూడదను - మునుపు లేవె నామె జనకతనయ పైకి నెగసి వచ్చి వాయస మొక్కందు - చన్ను దోయి నడిమి చక్కి జీరె 2673 వంతువారి నివు పవళించితివి భర - తాగ్రజాత దేవి యంకమందు పాటపాట వచ్చ పక్షి యయ్యది దేవి - కొదవ జోసిన దట యుదిల యపుడు సారెసారెకు దరి జేరంగ నరుదెంచి - యుద్దవిడిగ జీరు మండిన దట అంత మేలు కాంచినావటు నీవును - తదిసి యామె శోణితమున నప్పుడు 2675 సంతతమ్ము వాయసమ్ము నడ్డానిచే - నోర్వలేని జాధ నందు నామె తెలిపె నంట నిన్ను దేవి పరంతపా - సుఖిముగ నిదురించుదున్నవాని 2676 అలఘు బాహు స్వస్తనాంతర దారిత - బైనయామె నీవు నరసి చూచి అలుక గొన్నవాడ వాశీవిషము వోలె - నిడుద యూరు లిసగ నుడిఎతివట 2677 భీరు వాడెనండ్తు గోరుల కొన౬తో - రక్కె, నీస్తవాంతరమున నిట్లు ఆడుచుండె నెవ్వ దలుక రెట్టించిన - పంచ విక్ర భుజగవరము తోడ 2678 కలయ జూచుచుండి కడు రయమారగా - కనుం గాంచి అంటు కాక మదియు వాడి గోళ్ళ నెత్తు రోడు చుండగ నామె - కే యెదురుగ నున్న వాయసమ్ము 2679 వాడు పుత్రుడంట పాకశాసనునకు - పతగ వర్యుడైన వాయసమ్ము విష్టపాంతరములు వేగ చరించెడు - వాడు గమన మందు వాయుసముడు 2680 అంత నతని యెడ మహాబాహు కోప సం - వర్షి తేక్షణుండ వగుచు నీవు వాయసమ్ము నెడల బరపితి (క్రూరమౌ - మతిని మతిమదుత్తమా యురవడి 2681 సంస్తరమ్ము నుండి సంగ్రహించిన దర్శ - బ్రాహ్మ మ్యన్త్యముగను బరపి నంత నదియు మండుచున్‌ యుగాం తాగ్జి చాడ్డున - పక్షి కభిముఖముగ ప్రజ్వలించె దారుణముగ మండు దర్భ నద్దానిని - వాయసమ్ము పైన వైచి నావు అంత వాయసమ్ము ననుగమించెను ప్రదీ - ప్తముగ చెలగు చున్న దర్భ యదియు వాని విడిచిపుచ్చె వాని తండ్రియునైన - నమరులున్‌ మహర్షులైన గాని వాడును తెగతిరిగి మూడు లోకమ్ముల - (బ్రోచు వాని నెందు బొందడయ్యె మగుడి యేగుదెంచె బెగడి యరిందమాూ - తాను నీదు సన్నధానమునకె 2684

శీ/ రామానుజ రామాయణము 233

వాని నట్టు పుడవిసె బడి నాతని - శరణు జొచ్చినతని శరణమైన వాడ వో కకుత్తు ౩ :శ్య వధార్డునేన్‌ - కాచినాడ వీవు కరుణ తోడ 2685 అస్త్రృమదియు మో బుమౌనట్టు రాఘవా - అనువు కాదు సేయ నంచు గాదె దక్షిణాక్షి యొండు దానికా కాకికి - నడగు నట్టు సేసినాడ వీవు 2686 వాడు రామ నీకు వందన మొనరించి - ధరణి నాధునకును దశరధునకు కాక మదియు సెలవు గాంచియు నప్పుడు - స్వీయ నిలయమునకు జేర జనియె

ఇట్టు లస్త్ర/విదుల కెల్ల (శ్రష్టుండయ్యు - శీల యుతుడు సత్యశాలి యయ్యు నేటి కిట్టు లసురులెడల న్నస్త్రమ్మును - పూన్చకుండె రాఘవుండునైన 2688 కా(ద్రవేయులైన గంధర్వులైనను - అసురులున్‌ మరుత్తులైన గాని

సర్వజనులు గూడి చాలువారలు కారు - రణముతోన నెదుర రాఘవునకు _ 2689 వీర్యవంతునకును వీస మంతయునైన - నులుకటన్న దతని కున్నదేని

శీ'ఘ్రతరముగ సునిశిత సాయకమ్ముల - ననిని రావణు హతమార్చనగును _ 2690 అన్న వద్ద తాను నాదేశముం గొని - లక్మణుం డతడు పరంతపుండు

రాఘవుండు నరవరాగ్రేసరుండును - నన్నునేల కావకున్నవాడు 2691 చాలువారు పురుషశ్రార్జూలు రవ్వారు - మారు తానలోపమొన తేజు

అమర వీరవరులకైన దుర్రర్షు లు - పేక్షసేయువార లేల నన్ను 2692 ఉన్న దేనానర్చి యున్న దుష్కృతమె కా,- సంత మెండు సంశయమ్ము లేదు చాలియున్ననైన సహితుల్‌ పరంతపు - అరయకున్న వారలన్న నన్ను 2693 విని విదేహతనయ యనిన యా వచనమ్ము - సాశ్రు భాషితమ్ము జాలిపల్కు

ఇంక నొక్క మారునే నార్యురాలితో -పల్కు లిట్టు లంచు పల్కినాడ 2694 దాశరధియు దేవి అ్వచ్సోక విముఖుండు - శపధ మిదియె నీకు సత్యము పయి దొరయు రాఘవుండు దు ఖాభిభూతుడై - యుండ అత్మణుండు నుడుకు చుండె

ఈవు కానబడితి వెళ్లో యొకట్టులు - కాదు చింతసేయ కాలమిదియు

నీ ముహుర్తమందె ఈవు నో భామినీ - తుది కనుంగొనెదవు దుఃఖములకు 2696

234 సుందర కాండము వారిరువురు మానవవ్యా[ఘ్రు లా యనిం - దితులు ధారుణీశ సుతులు నైన యుష్మదీయ దర్శనోత్సాహు లౌవారు - భస్మమాచరించు వారు లంక 2697 ఆహనమున రౌద్రుడైన రావణు సహ - బాంధవమ్ముగాగ వధమొనర్చి రాఘవుండు నిను వరారోహ తోడ్కొని - పోవువాడు స్వీయపురికి ద్రువము 2698 ఎరుగనౌను దాము డే యభిజ్ఞానమ్ము - నీవునైన నో యనింది చాత్మ ప్రీతి యతని మదికి పెంపార జేయున - దిచ్చు చొప్పుగాదె యింక నాకు 2699 సీత చూడావముణి నిచ్చుట హనుమ చెప్పులు ఆమె యొల్ల దిక్కు లరసి కన్గానుచుండి - విచ్చి వలువ నుండి యిచ్చె నాకు విపుల బల సమాధ్య వేణ్యుదద్లధన ముత్త - మమ్ము రత్నుసత్తమ మ్మిదియును 2700 దివ్యమైన మణిని దీని గ్రైకొనియు ని - జ్వాకు వంశధుర్య నీకు గాను శిరసు తోడ ప్రణతి సేసి యా యార్యకు - నేను తొందరించి తేగుదేర 2701 అరుగు నుత్సహనము నెరపు చున్నాతని - పారజూచియు వరవర్ణిని నను విపుల రూపమూని పెంపారు వానిని - జనకతనయ యిట్టులని వచించె 2702 అ'శ్రుప్తూర్ణవదనడ్డై నామె బాప్పుసం-దిర్ర భాషిణి కడు దీనయగుచు నేను నెగసి పోవునెడ తత్తరిలు నామె - శోక వేగమునకు (స్రుక్కు నామె 2703 హనుమ సింహ సద్బశు లౌ రామలక్మణు - లకును వారలిరువురకు నమాత్య నిచయ సహితుడగుచు నెగడు సు[గీవున - కందరకు ననామయ మనిపల్కు 2704 అలఘు బాహుజైన యాతడా రాఘవు - డెట్టు లింక నను తరింప జేయు సాంద్ర దు ఖసలిల సంరోధ మిద్దాన - నీవు నట్టు తేర్పరింప నగును 2705 తీవ్రమౌ శోకవేగ మిద్రియును నాది - ఇట్టు లీ రాకసులచేత తిట్టులు పడు టేగి రాముని చెంతకు నెరుగ జెప్పు - మంగళము హరివీర నీ మార్గమగుత _ 2706 అంచు నృపరాజసింహ నీయార్యురాలు - సీతయు విషాద పూర్వము చెప్పె పల్కు ఏ నెరిగికొని పల్కితి ననియు నీవు - శ్రద్ద బూనుము సీత కుళశలము గూర్చి అంత మరల దేవి యామెయు నా పైన - నాడె సంభ్రమమ్ముతోడ నాకు నెయ్య మూనియుంట నీపై నరవ్యాఘ్ర - చెల్మితోడ నన్ను జేరబిల్చి 2708

(శీ? రామానుజ రామాయణము 23వ ఇల్లు పరుతెరగుల నీ వాడనగు దశ - రధ తనూజునకును రామునకును శీఘ్రముగను నన్ను చేకొనునట్టులు - రావణు హతమార్చి రణములోన 2709 ఓప్పుక్‌ ందువేని యొకట నరిందమా - ఉండుమిచట వీర యొక్కనాడు మాటుగాగ నున్నచోట నెచ్చటనైన - విశ్రమించి రేపు వెడలవచ్చు 2710 ఆల్పభాగ్యనైన యట్టి నాకునునైన - నీవు వీర్యశాలి యెొదుటనుంట నాకముహూర్తమేని యొదవు నీ శోక్షవి - పాకమునకు విడుపు నాకు నింక _ 2711 వెదలి పోవనైన వి'క్రాంతుడా నీవు - తిరిగి యిటకు నరుగు దేరనె కద ('ప్రాణములకునైన నగు నాకు సందేహ - మిందు సంశయ మ్మొకింత లేదు. 2712 నిన్ను కనుల గాంచకున్ననౌ శోకమ్ము - పెల్టు నన్ను పరితపింప జేయు దు ఖమునకు మించి దు ఖ మ్మలంచుట - దు.ఖిభాగిని నగు దుర్గత నను _ 2213 ఇది యొకండె వీర యెదురుగా నిల్ఫున్న - యట్టు లుండు సంశయమ్ము నొకు | తద్ద దొడ్డ దగుచు త్వత్సహాయులగు హ - రృక్షగణము లెడ హరీశ్వర బుక 2 ఎబ్బులోగద యిక నీ వారిరాశిని - దాట రాని దాని దాటి వచ్చు 2715 నవియునైనగాని హర్యృక్షసేనలు - నరవరాత్మజాతు లిరువురైన భూతములకు వీని మూడిటికే కదా -తోయనిధిని దీని దూకుటకును 2716 వెరవు గల్లియుండు వినతాత్మజునకును - నీకు మారుతునకునేని గౌని కాన వీరవర్య కార్యనిర్యోగమ్ము - దీన నిట్టులు దురతి'క్రమమువ 17 నీవు కాంచువాడ వే సమాధానమ్ము - పేరుకొనుము కార్యవిద్వరేణ్య ఈవు నొక్కరుడవె ఈ కార్య పరిసాధ - నమ్మునందు చాలినంళగౌగ జః వలతి వౌదు గాదె పరవీరహా యశ - స్యమ్ము నీ బలోదయమ్ము సుమ్ము ఆహవమ్మునన్‌ సమగ బలమ్ముల - తోడ రావణు దునుమౌడి నన్ను విజయి రాఘవుండు స్వీయపురికి గొంచు - జనునయేని యది యళస్కరమ్ము నన్ను నెట్టు వనము నందుండి దైత్యుండు - వంచనమెయి నపహరించినాడొ ః

గూ జ వీరునకు నతనికి వెరగొంది యుంటనే - అనువుగాదు రాము డట్టు సయ 27

236 సుందర కాండము సైన్య నిచయములను సంకులమ్మొనరించి - అంక నెల్ల పరబలాద్దనుండు నన్ను వెంటగొంచు జన్న కాకుత్సుడు - దాని కదియు తగిన దగును చూవె. 272] ఆ మహాత్మకునకు సాహసశూరున - కదియు నెట్టు తగినదగునా వి॥క్ర మమ్ము నట్టుగాగ మారుతనందనా - ఏరుపరుపవలయు నీవునైన 2722 అట్టి వాక్య మదియు నర్భోపహితమును - ప్రశ్రితమ్ము హేతు భరితమైన దాలకించి నేనునైన తక్కినయది - బదులు పల్కు నిట్లు పల్కెనాడ 2723 హనుమ సీత నూరార్సిన విధము తెలువుటు అఖిల హరి వరుండు హర్చృతసైన్యమ్ము - లెల్లవాని కాత డీశ్వరుండు దృఢబలాన్వితుండు దేవి సుగ్రీవుడు - నీ విషయమున కృతనిశ్చయుండు. 2724 వాని యానతిబడి వర్తించువారలు - విక్రమాఢ్యులైన విపుల బలురు సత్వయుతులు నాత్మసంకల్పు సంపాతు - లైనవార లెల్ల వానరులును 2725 పైకి క్రిందక్రైన ప్రక్కలైనను - వారి పోక కుంటువడక యుండు తాట్రుపడక యుండు దొడ్డ పనులయెడ - నైన నమితతేజులైనవారు 2726 హరివరాగ్టణుల్‌ మవాభాగులౌ బల - దర్పితు లగువారు తరచుగా (ప్ర దక్షిణమ్ము చుట్టి ధరణికి వచ్చిరి - అనిల పధము వార లనుసరించి 2720 నన్ను మీరువారు నా కెనయౌవారు - వానరజను లున్నవార అచట లేరు వాకు లొచ్చువారు సు(గీవుని - సన్నిధానమం దికెన్న నెవరు 2728 ఏను నట్టివాడ నిచటికి వచ్చితి - మహితబలురు వారి మాటికేల అనుపకుందు రెప్పుడైన ప్రకృష్ణుల - పంపువారు తక్కువారి నెపుడు 2729 దాన చాలును పరితాప మింకను దేవి - దిగులు దీని నీవు దిగవిడ్తువుము ఓక్క దూకుతోడ చక్క లంకను జేరు - వారు ప్లవ గయూధపాలు రెల్ల 2730 ఉదిత చంద్ర సూర్యు లొప్పారునట్టు నా - మూపుపైన నుండి పొలుచు వార లా నృసింహు లిర్వు రరుదేర గలవారు - మహితభాగ నీ సమక్షమునకు 2731 వేగగాంచు దాన వీవు నా రాఘవు - శత్రు దళను సింహసద్భశు నతని కార్ముకమ్ము కేల్చైకొన్న లక్మణు - వచ్చినతని లంక వాకిటికిని 2732

(శీ/ రామానుజ రామాయణము 237 'ఘోరనఖదంష్థ్ర శస్తుల వీరవరుల - సింహశార్జూల విక్రమ (శ్రీమహితుల వారణేంటద్రాభు లౌవారి వానరులను - చేరరా గాంచగల వీవు శీఘ్రముగను _ 2733 శైల జలదపటల సన్నిభులౌ వారు - బొబ్బవెట్టు ప్షవగముఖ్యు లార్య అచిర కాలముననె యాలకింతువు అంక -లోన మలయశైైల సానువులను 2734 ఆ యరిందముండు నారణ్యవాసమ్ము - నెరపి పుచ్చివైచి నిన్నుగూడి యరిగి తా నయోధ్య నభిషిక్తుడై యుండ - మేగాంతు రాఘవేళశు నీవు 2735 అంతటు నదీన బాషినే నాడు నుడుల - నిష్టమంగళముల దెలపెనసి నామె యందె శాంతిని మా మైధిలాత్మజాత - యపుడు త్వచ్చోకమున పీడ నందు చున్న సుందర కంధి దాటి చని సుందర రాము లతాంగి జానకీ సుందరి గాంచినట్టి కపే సుందరు గాధ మహర్షి లోక సం (కందను పద్రతిన్‌రఘు వరానుజ నామ కృతానువాదమౌ సుందర కాండ మియ్యది వవో రమణీయము ్రీతిదాయియున్‌ యక గరరొలజ్య త ఉరీ లక్స్‌ త్య శం శ్వ (టీ లో శ

ఎ టో” క... ము లడాంనాన వాతా. . తల! శరం! ల హ్‌ దనన చంపుకు ను నం రానని మం నో నష గస 4. నలపటం నాడ. లన ననా ననన నం యయ య గ్గ ట్ట ల న దనము! మా గదా ననా న టు రర డా దనన ననన రాక లక కయ ర ఈ న వ. మతా రన త నన లస నన్నయ మన చాన వ్‌ టి నర. మరా ననన. ననన నడా పా నననననననననననం నన టు న. హత వనన నానన హన ల, న. ల ళ (ననన నను సన నావ వమన న్‌ రర యనా న రూ. న టన రడ పం వవ యువా. బా ర నర. దనయ ర. ప నతా న. రే య స ర స ర స యయ |. న. మ స |. లల క లా టం క ః ల , " వీ ౯ 1 ” ఉం / " శి శి ఈ ॥ ॥|

4 (| |