Telugu sri krishana devaraaya vaibhavam noLLM analysis - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

Analysis: sri-krishana-devaraaya-vaibhavam

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/saraii-karsanadaeevaraaaya-vaaibhavam
Date: 2026-08-06 10:29
Chunks: 59

Book Overview

Book: sri-krishana-devaraaya-vaibhavam
Source: https://sundarayya.org/saraii-karsanadaeevaraaaya-vaaibhavam
Total OCR chunks analysed: 59

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 94%

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

తెలుగు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
కూడా
మనకు
భాషా
ఆంధ్ర
ఆముక్తమాల్యద
కాదు
చేసిన
రాజ్యాన్ని
పుస్తకాన్ని
సాహితీ
వైభవం
ఫిబ్రవరి
చేస్తున్న
జాతి
పేరు
ఆయనను
తెలుగులో
ప్రజల
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
నుంచి
గురించి
గురించిన
విడిది
అంటారు
తెలుస్తున్నది
మహావిష్ణువు
చేసుకొని
ఆయనే

Per-Chunk Details

Chunk 1 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0001-0010.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 10479

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [26, 37, 93, 118, 130]...
Repeated punctuation clusters: 13 occurrences

Key Terms:

తెలుగు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
కూడా
మనకు
భాషా
ఆంధ్ర
ఆముక్తమాల్యద
కాదు
చేసిన
రాజ్యాన్ని
పుస్తకాన్ని
సాహితీ
వైభవం
ఫిబ్రవరి
చేస్తున్న
జాతి
పేరు
ఆయనను
తెలుగులో
ప్రజల
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
నుంచి
గురించి
గురించిన
విడిది
అంటారు
తెలుస్తున్నది
మహావిష్ణువు
చేసుకొని
ఆయనే

Extractive Summary:

( పట సు టే న శే క నో మం మా షమ లో కళ యళ గళ మనస ఈ - న ల ర స్‌ న చం స య న హస ర న సస ( నే హు 2! "త్య యో లం - ష్‌ న లో చీ ల సే షట గ రో ల్‌ 0 ఈ ప 1 వ్‌ టా స 1 తై ఖ్‌ త ర! ము... (౧148 శి సీ గ | న మ స ల పం య!

Chunk 2 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0011-0020.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 9501

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [101, 138]
Repeated punctuation clusters: 21 occurrences

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
వైభవం
భాషా
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
చేసిన
శాసన
మాలదాసరి
ముందుకు
సంకలనం
వ్యాసాలు
కృతజ్ఞతలు
ప్రచురణ
చక్రవర్తి
వల్ల
రచయితలకు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
యతండు
ఆముక్తమాల్యద
గ్రంథం
పరిమితం
ఇంకా
రచించిన
చోటు
సహకరించిన
గురించి
మేము
తెలుగుసమితి
బాధ్యత
శ్రీ
చంద్రశేఖర

Extractive Summary:

£ వనన కలా క 1 1 1 న ఎని కవ ని | వు మ మ్యాపు మై న 1 చ్‌ మ వ్‌ రా ం 1 ఎక న్‌ (చ ॥ త న | క్‌ పె ల 1/1 ర (ల || ఇక థన వాను: న శన / వ ఇ రా వ్‌ నా హ్‌ ఆ ద + నా ॥ / _్‌ ॥ ః' న... .్‌ లవ | | | స స యా మ్య సం న క ప స స 1 ర్న మట న సర సా ర ప ర. జికేంద్రబాబు......... క హంపిలోని కృష్ణదేవరాయల శాసనాలు " కె మునిరత్నం.......... 1388 మనుచరిత్ర - ప్రీక్రక్ర ఆ అల్లసాని పెద్దన ఎంట 246 "రిజాతాపహరణము - ప్రీర్రిక్ర = నందితిమ్మన .......... 68 రుమల దేవాలయములో శీకృష్ణదేవరాయలు, ఆయన సఠీమణ్లుల కంచువిగ్రహాలు = పి. ఎటూ న అపా టమ న షమ న త ఈ గ నవ 4 మి న యన సం తనా.

Chunk 3 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0021-0030.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 19323

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [42, 61, 83, 130, 138]...

Key Terms:

కాని
గజపతి
పోర్చుగీసు
కృష్ణరాయల
రాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
గూర్చియు
క్రీ
కొన్ని
మజియు
పేరు
కావున
కృష్ణదేవరాయల
ఇందు
యందు
గృష్టరాయల
రాయవాచక
కుమార్తె
నిచట
విజయనగర
కాదు
ప్రస్తావన
గలదు
యున్నవి
కృష్ణ్ణాయల
గానరావు
కలదు
రెండును
బోయి

Extractive Summary:

ఈ భాగ్యనగరమును క్రీ.శ.1581 వ సంవత్సరమున గోల్కొండ రాజ్యమున కభిషిక్తుడైన మహమ్మద కుల్లీకుతుబు శాహు తన రాజ్యారంభదశయందు నిర్మించి యుండుటచేత నా పట్టణమును బేర్కొను రాయవాచక మంతకు పూర్వము రచియింపబడియుండదు. “అతని (వీరభద్రుని) తండ్రి (ప్రతాపరుద్రగజపతి) తన కుమారుని మరణవార్తను విని, యతని మరణానంతరము కృష్ణరాయల చెజయం దింకను బందీకృతురాలైన దన భార్య చెలను వదలించుటకు '“దా నేమి చేయవలయునో తెల్పవలయూనని సొళ్వతిమ్మయ కుత్తరము వ్రాసెను; దాని కతడు “మీ పుత్రికను మా రాజుగారికిచ్చి యుద్వాహము సేయన ట్లేర్పాటు జేసితిరేని, తరువాత మీనతిని విడిచిపెట్టి మీరాషస్త్టమును మీకు మరల నిచ్చివేయుదుము' అని జవాబు వ్రాసెను. ఈ సలహా నతడు (గజపతి) అంగీకరించి, రాయలకు దన కూతురినిచ్చి వివాహము సేయుటకు దగిన యేర్చాటులను గావించుటకు దన రాయబారులను విజయనగరమున కంపెను.

Chunk 4 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0031-0040.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 19288

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [160, 162, 165, 167, 169]...
Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

కాని
కృష్ణరాయలు
కావున
సంవత్సరమున
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
నతడు
న్యూనిజు
యతని
గృష్టరాయలు
రాయల
నతని
కృష్ణరాయల
రాజు
పోర్చుగీసు
అతని
చిన్నాదేవి
కలదు
చెప్పుటకు
రాజ్యాభిషేకము
రాజ్యమున
కుమారునికి
రాజ్యాధికార
న్యూనిసు
వీరనరసింహరాయలు
రాయలు
కృష్ణరాయలకు
తరువాత
పిమ్మట
దెచ్చి

Extractive Summary:

కావలి వెంకట రామస్వామి గారు తమ దక్షిణ హిందూ దేశకవుల చరిత్రలో కృష్ణ్ణూయలు తన నలువదవయేట శాలివాహన శకాబ్దములు1446 వ సంవత్సరమునం, దనగా క్రీస్తుశకము1524 వ సంవత్సరమున మృతి నొందినట్లు వ్రాసియున్నారు. “రాజు (కృష్ణ్ణాయలు) దీనిని (కలుబరిగె దండయాత్రను) ముగించి, తన శత్రులందటిపై భూరినిజయములను బడసిన పిమ్మట, తాను అప్పటికే వృద్ధుడగుట చేత దన వార్ధక్యమునందు విశ్రాంతినందవలయుననియు, దన మరణానంతరము దన పుత్రుడు రాజు గావలయుననియు గోరి, యాతడాజటేంద్లబాలు డగుటవలన దాను గతించిన వెనుక స్థితిగతులెట్లుండునోయని ఈ మాటలను వినగనె కృష్ణరావు హక్కు ప్రకారము దనకు రాజ్యము జెందవలసియుండినను దనకు, రాజు గావలయునని గాని, రాజ్యమున నెట్టి పదవియైన గావలయునని గాని యిచ్చ లేదనియు, లోకమున జోగియె కాలక్షేపము సేయగోరుచున్నాడననియు, దన యన్నయెడ కన్నులు బెకలింపదగినంతటి యపరాధము దాను సేయలేదనియు జెప్పెను.

Chunk 5 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0041-0050.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 18492

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [7, 9, 11, 13, 15]...

Key Terms:

క్రీ
ఉమ్మత్తూరు
కాని
వైభవం
క్రీశ
కావున
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వీరనరసింహరాయలు
వీరనరసింహరాయల
నతని
నరసానాయకుని
రాజ్యము
సాళువ
విజయనగర
లేదు
వీరి
ఇమ్మడి
రాయల
సంవత్సరమున
పట్టాభిషేక
వారి
యుండవలయును
యుమ్మత్తూరు
ఉడయరు
పెనుగొండ
ప్రభువు
దండు
పెనుగొండను
ప్రకారము
వీరనరసింహ

Extractive Summary:

ల దానికిని గల యెడ మాటు మాసములే యగుట వలన హంపి శాసనము నిల్పినది పట్టాభిషేక వర్ధంత్యుత్సవ మృప్ర స మంతకుకొన్ని మాస్త్సులి క పూర్వ కు ఇ రన ప్వుడనుట సంగతముగాదు. కొంగుదేశ రాజాకృళిన్‌ చరిత్ర యందు చెప్పిన రీతిగనే వీరనరసింహరాయలు ఉమ్మత్తూరు దేశమును స్వాధీనపణచుకొని యచట దన యధికారమును మరల నెలకొల్పుటకు బ్రయత్నము సల్పియుండినచో నత డోడిపోయె ననుటకు సంశయపడవలసినది లేదు. ఈ కాచప్ప ఉడయనికి ఉమ్మత్తూరు దొరలతో సంబంధము గల దని కొందజటి యభిప్రాయము.

Chunk 6 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0051-0060.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 19861

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [64, 69, 80, 81, 84]...

Key Terms:

రాయలు
ఆదిల్‌
కాని
కృష్ణరాయలు
కావున
ఉమ్మత్తూరు
దండయాత్ర
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
క్రీ
మొదలగు
వారి
కోటను
వచ్చి
శివనసముద్రము
సుల్తాను
తరువాత
దేశమును
వారు
దండు
నుండి
యుమ్మత్తూరు
ఆదిల్‌షా
దుర్గములను
జేసికొని
కావేరి
ముక్కు
నుమ్మత్తూరు
యందు
పోర్చుగీసు

Extractive Summary:

“అటు తరువాత రాయ కృష్ణరాయలు కర్ణాటక దేశపు పాళిగాండ్రు రాజులతోడ యుద్ధముజేసి జయించి ఆ దేశమును గట్టుకొనవలయునని, ముందు తన యొక్క అన్నగారగు వీరనరసింగరాయలు జయము లేక వచ్చి యుండుటచేతను, వారు కప్పమీయక నుండుటచేతను వారిసై మిక్కిలి కోపమును బొంది, ఏనుగు, గుల్జిము, పదాతి (దళముల తోదను) ఫిరంగి మున్నగు నాయుధములతోడను గొందయు పాళెగాండ్ర తోడను గూడి బయలువెడలి కర్ణాటక దేశమున కావేరీతీరమున పశ్చిమరంగమునకు దూర్చున శివసముద్రకోటను ముట్టడి వేసి వానికి (గంగరాజునకు) శత్రువుగా నుండిన చిక్కరాయని చేర్చుకొని యింకను సన్న పాళెగాండ్ర తో గూడ (ప్రేత పర్వతము, గౌరియనెకొండ యనుస్థలముల యందు దండు దిగి యొక సంవత్సరము గడచిన వెనుక ఒత్తిన కడప కావేరి మార్గమున కోటను లగ్గలు పట్టినంతట ఆ గంగరాయడు గంగనకుచ్చి యనెడు కావేరి మడుగులో బడిపోయెను. “తరువాత కృష్ణరాయలు ఆ కోటను గైవసము జేసికొని దానియందు తమ మనుష్యుల నుంచి శ్రీరంగ పట్టణమునకు వచ్చి యాపట్టణమును గూడ జయము జేసికాని శ్రీరంగ పట్టణములో కంపగవుడు వీరప్పుగవుడుల వశమున గొంత దేశమును విడిచి చిక్కరాయని వశమున మజికొంత దేశమును విడిచి యచట నచటనుండు పాళెపట్టుల నన్నిటి జయించి యచటనచట (పాలించుటకు) దన మనుష్యులను నియమించి కర్దాటక దేశము కోటి ద్రవ్యమని కట్టుబడిచేసి తమ దస్రములో లెక్క దాఖలు చేసికొని కర్ణాటకదేశమునకు ముఖ్యపట్టణముగ శ్రీరంగపట్టణము గట్టిచేసికొని యుండిన శకవర్షము1444 ప్రభవవర్నము..”, 1512 వ సంవత్సరమున పెనుగొండ మరల రాయల యధికారముక్రిందికి వచ్చినట్లు తెలియుచున్నది.

Chunk 7 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0061-0070.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 18001

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [14, 19, 20, 21, 25]...

Key Terms:

రాయలు
కావున
రాయలవారు
కలుబరిగెను
క్రీ
పిమ్మట
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
ఉదయగిరి
తెలియుచున్నది
తిరుపతికి
అనగా
స్వాధీనము
దుర్గమును
నాడు
తరువాత
మజియు
సంధి
బిజాపుర
బీదరు
కలుబరిగె
ఇట్లు
1512లో
వచ్చి
శాసనము
కళింగ
తిరుపతి
అప్పుడు
తురకల
తిరిగి

Extractive Summary:

ఉదయగిరి దుర్గమును చాయలు ఒకటిన్నర సంవత్సరము పర్యంతము ముట్టడిచేసి యుండెననియు, ఆ కాలమున, తన దళము కోట గోడలను సమీపించుట కనుగూలమగునట్లు గండశిలలను వ్రచ్చి మార్గములు చేయుచుండెననియు న్యూనిజ్‌ తెల్పుచున్నాడు** కావున శా.శ. “కొన్ని దినములకు కల్యాణం కలుబరిగెమీద యుద్ధసన్నద్ధులై సమస్తమైన జాగీర్జార్లను పిలిపించగా కడవకొలను (గ్రామంలో వున్న ముసిలి చన్నమనాయుడు తన జమీయ్యతుతో కూడా విజయనగరానకు గృష్టరాయలవారి సముఖానకు పోయినతదనంతరం రాయలవారు "సైన్యముతో కూడా ప్రయాణమై కలుబరిగెమీదికి వెళ్లగా సమస్తమైన నిజాములు ఆ కలుబరిగెదగ్గరికి భారి ఫౌజులు స్తోమంగా కూడివున్నందున రాయలవారు సమస్తమైన వారిని పిలిపించి, యీయుద్ధమందు వెనుకకు తిరుగక లడాయిచేసి శత్రుపలాయనం చేస్తే మీకు సకల బహుమానాలు యిస్తున్నారము, అని వీరకంకణాలు తాంబూలాలు యిచ్చినంతలోగా లడాయికి షురువు అయి యుద్ధముసేయగా అప్పుడు బహుమంది సర్దారులు మోసాముసిలీ చన్నమనాయడు సొంనలాపురం హందేవారు యింకా పాళేలవారుసహా యేకస్తులై యుద్ధానకు నడచినంతలో అగాదయుద్ధప్రసరిణిఅయి రాయలవారి ఫౌజు విరిగినందున రాయలవారు చెయ్యెత్తి ఘల్లున కూశి యీ సమయమందు యవ్వరు యొదురెక్కి శత్రుపలాయణం చేస్తూవున్నారో వారికి సకల బహుమానాలు బిరుదులూ యిప్పిస్తూన్నామని చెప్పినందున ముసిలీ చన్నమనాయుడు యింకా కొంతమంది సర్దార్లతో తురుష్ములవారి లప్మరుమీదికి యెదురెక్కి తరుముకొని వస్తూవుండిన నిజామాది ఫౌజులమీదికి దూరి చిత్త స్వాతి సంధించినట్లుగా యుద్ధముచేసి మొదటికోపు విరుగగొట్టినందున యావత్సౌజు యేకరాసిన దూరగా నిజాముల ఫౌజు విరిగి శానా హతమైపోయినందున కలుబరిగెలో వరాహధ్వజ మెత్తించి జయఖేరి వేయించిరి,”1% ఈ యుద్ధమున బరీదుశాహ తన యావచ్చక్తిని వినీయోగపఅచి శత్రువులతో బోరెను.

Chunk 8 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0071-0080.txt

OCR Score: 81% Telugu coverage
Characters: 15393

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [67, 68, 74, 76, 80]...
Repeated punctuation clusters: 6 occurrences

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
కావున
న్యూనిజు
దక్కను
కలిముల్లా
యున్నది
భారతి
కృష్ణరాయలు
కాని
సోర్సెస్‌
మజియు
దేవగిరి
అదిల్‌షా
రాజ్యమును
ఉమ్మత్తూరు
రాయలు
కలదు
బెడందకోట
పారి
కర్టా
నరసానాయకుడు
ఇతడు
గృష్టరాయల
ఫర్దర్‌
లక్ష్మణరాయవ్యాసావళి
రాయల
బరీదు
సదరు
బిజాపుర

Extractive Summary:

మార్గమున నీరు దొరకుట దుర్లభమనియు, తాము మిత్రులని పరిగణించు తురక దొరలందటును, రాయలవారితరుల రాజ్యముల నాక్రమించినట్లు వారి రాజ్యముల నాక్రమింతురని తలచి, రాయలవారికి భయపడక, వారందరును ఒక్కప్రభువుయొక్క సామంతులగు కారణముచేత అదిల్‌షాతో నేకీభవించి రాయల నెదిరింపవచ్చుననియు; అట్లు బహమనీ రాజపుత్రులలో అదిల్‌షా సోదరిని పెండ్లాడినది రెండవ మహమూదు పుత్రుడైన అహమ దనువాడు. ఆ హర్యము పేరు 'మలయకూటము'" నంది తిమ్మన గూడ ఈ సౌధమును బేర్కొనియున్నాడు.

Chunk 9 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0081-0090.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 15690

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [24, 25, 27, 32, 33]...

Key Terms:

విజయనగర
కావున
శకము
ఇతని
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
సామ్రాజ్య
ద్వాదశి
తరువాత
హిందూ
ఇతడు
రాయలు
కేళది
పుష్య
బహుళ
నందలి
సంవత్సరము
తెలుగు
క్రీ
వికృతి
గాదు
కాలమున
కర్నాటక
కాని
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
అల్లసాని
నృపవిజయము
ముసల్మానుల
ఉంది

Extractive Summary:

వ న ము న న న. వలనన “ద్వి” అను నక్మరమునకు పూర్వమునందు గల “ల” అను నక్కరమునకు గల నకారపొల్లును “ది” అను నక్కరమునందలి “న” కారమును గలసి “ది” అను నక్కరమునకు రేఫ అగును. న సాదాగా కనివీన్తున్నా అతినుందరమైన ఈ గణోశ మందవం విరూపొళ్షాలయానికి వెళ్లే మార్ధంలో ఉంది.

Chunk 10 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0091-0100.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 14083

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [5, 29, 33, 37, 39]...

Key Terms:

తెలుగు
క్రీ
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
ఆతని
గూర్చి
నుండి
ఇతడు
అయితే
మాత్రమే
విజయనగర
శాసనములు
తుళువ
తండ్రి
ఆముక్తమాల్యద
ఈతని
వీరు
భార్య
శ్రీ
కృష్ణరాయ
ఉత్తర
కీర్తి
కావ్యములలో
న్యూనిజ్‌
యన్‌
కాలము
వరకు
అనేక
భాషకు
సమకాలీన

Extractive Summary:

ఇక కృష్ణరాయ విరచితమైన ఆముక్తమాల్యదలోని వంశానుక్రమణిక ఈ క్రిందివిధముగా కలదు. శ 2 7 రయ న య లా. | వ | థ్‌ క్‌ ల కి కా ఫి బో మట | 7 మ్‌ ఉడి మ నన న || "1 కలకల ల (| గ క్ష గు జప మ ్‌ -ీాా ల లి "౯ శన న ; అ సమం కషతతుకే !

Chunk 11 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0101-0110.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 12470

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [157, 189, 191, 195, 223]...
Repeated punctuation clusters: 12 occurrences

Key Terms:

సాళువ
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
తిమ్మరుసు
శ్రీ
గోవిందరాజు
తిమ్మ
ఇతడు
రచించిన
గూర్చి
మంత్రి
కొండవీటి
క్రీ
గుత్తి
నాదిండ్ల
శ్రీకృష్ణదేవ
రాజః
సాళ్వ
సాళ్వతిమ్మ
బాలభారత
కృష్ణరాయ
నితని
యిట్లు
నియమించి
తర్వాత
నితడు
కన్నడ
వారి
రాజశేఖర
కీర్తి

Extractive Summary:

న ర లం మ |॥ఏ త .. 1 న మ ఠి” వప వ క ఎల లట సా చ న మ డా టలు ప. వ మగ వ టా ర నం క య న, [ నా న డం స యు జ్య ల మె క్ల అయ పను చాలు ననీ ష్‌ వ్య న లాసాల్‌ = _ రగా యనం? న ట్ర పంపుల పకన ల ఎం ఆ న డో వ య టి వాతా

Chunk 12 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0111-0120.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13647

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [179, 188, 200, 202, 205]...
Repeated punctuation clusters: 16 occurrences

Key Terms:

శాసనము
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
మంత్రి
నాదెండ్ల
శాసనములలో
సంవత్సరము
గూర్చి
ఇతడు
సాళువ
రాయలు
శాసన
కొండవీటి
యందు
నితడు
మండలములోని
ఉదయగిరి
రాయల
రాజు
కర్ణాట
పేరు
మనకు
యొక్క
నెంబరు
దీనికి
క్రీస్తు
కొన్ని
నున్నది
రచించి
నాదిండ్ల

Extractive Summary:

న న క మక స న తట్‌ టే మా “సత్తార్‌ ప అ థు. టి స న "యం... గా టల శ గో రు యటం ప్‌ | న మలా క్‌ కహా... వల టు ఆ త , ల్‌ భో ణో టో ణో త సస న యో ర టో 2 | నరం పు! హ్‌ వలీ ప వా కే షస ర వా ఆం పా మలై ఐ న్‌ , ల ఈ నం ర. ,శతరారాళ... న న ేం ము లే న.

Chunk 13 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0121-0130.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 21378

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [7, 39, 42, 43, 45]...

Key Terms:

క్రీ
తర్వాత
రాచకొండ
విజయనగర
స్వాధీనం
కొండవీటి
కుమారుడు
బహమనీ
అతని
పెదకోమటి
ఉన్న
ఫిరోజుశాహ్‌
ఇమ్మడి
వైభవం
దేవరాయలు
సైన్యాలు
వరకు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
సమయంలోనే
చేసుకొన్నాడు
నుండి
పాలకుడైన
కాకతీయ
వారి
రేచర్ల
తిరిగి
దండయాత్ర
ఆనాడు
మొదటి
సుల్తాన్‌

Extractive Summary:

దానిలో భాగంగా కొండవీటి పాలకుడైన వేమారెడ్డి తన రాజధానిని మొదట గుండ్లకమ్మ నదీతీరములో ఉన్న అద్దంకిని చేసుకొని ఆ తర్వాత కొండవీటికి మార్చాడు. ఈ సమయంలోనే యుద్ధరంగంలో ఎచ్చటనో కాటయ వేముడు మరణించటంతో ఆ తర్వాత అల్లుడు కాటయవేముని కుమార్తె అనితల్లి పక్షాల నిలిచి శత్రువుల్ని తరిమి ఆమె తరఫున ప్రతినిధిగా రాజైనాడు. ఆ తర్వాత ఫిరోజుశాహ్‌ తెలంగాణాను జయించే ఉద్దేశ్యముతో రాజమహేంద్ర వరం వరకు సైన్యాలను నడిపించుకొని వెళ్ళి ఆ తర్వాత అనేక ప్రాంతాలను దుర్ధాలను ఆక్రమించుకొని పాలించటానికి తన అనుచరులను నియమించాడు.

Chunk 14 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0131-0140.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 20065

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [3, 5, 16, 24, 27]...

Key Terms:

క్రీ
తర్వాత
విజయనగర
ఇమ్మడి
అతని
గజపతి
కొండవీటి
స్వాధీనం
తిరిగి
అయితే
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
మొదలైన
మరణించాడు
జయించి
రాజ్యాన్ని
దేవరాయలు
కపిలేశ్వర
సాళువ
కాని
ఉదయగిరి
కుమారుడు
బహమనీ
ఓడించాడు
వచ్చి
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
లింగమనేడు
బహుమనీ
కళింగ
సంధి

Extractive Summary:

అయితే ఈ యుద్ధంవలన తన రాజ్యము నాశనమగునని భావించి అల్లాడరెడ్డి గజపతులకు విజయనగర రాజులకు సంధిచేసి పంపివేసినాడు. ఆ తర్వాత కొండవీటి కధిపతిగా కపిలేశ్వర గజపతి తన కుమారుడు కుమార హంవీర మహాపాత్రుని నియమించినాడు. అయితే శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఈరోజు ప్రహరేశ్వరుని తల తొక్కక స్నానము చేయనని ప్రతిజ్ఞ చేయగా ఆ విషయము తెలిసి తనకు తానుగా తన తల బదులు తన కిరీటాన్ని ప్రహరేశ్వర పాత్రుడు పంపినాడని దానిని కృష్ణదేవరాయలు తొక్కి స్టానము చేసినాడను కథను పై పద్యములో సూచించాడు.

Chunk 15 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0141-0150.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17354

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [5, 16, 36, 39, 154]...

Key Terms:

క్రీ
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
మరియు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
వైభవం
శ్రీ
తర్వాత
గ్రామ
గజపతి
అనేక
దేవునికి
కొండపల్లి
కృష్ణదేవరాయలు
విరూపాక్ష
జరిగే
కొరకు
జయించాడు
విజయనగర
వారి
కన్నడ
వున్న
సీతాబుఖాన్‌
ప్రతాపరుద్ర
యుద్దానికి
రాయలు
శాసనాలు
హంపిలో
పాటు
దానంగా
బంగారు

Extractive Summary:

గజపతులు యుద్దానికి రాకపోవడంతో పొట్టూరు వద్ద జయస్థంభము నాటి ఈ దండయాతఠ్రా విశేషాలను ఆ శాసనంలో నిల్చి విజయనగరానికి చేరాడు. ఆ జయస్తంభ శాసనమువల్ల నీ క్తీర్రియు, అతని అపకీర్తియు స్పష్టములనే భావంతో ఈ పద్యాన్ని రచించాడు. _ క్షదేవర అమృతపది నైవేద్యక్కి సింగ్గనాయకన హళ్ళి యను స 6 మర్చిసి దేవర సంముఖద మహరంగ మంటపవను ఆముంద 7 ణ గోపురవను కట్టసి ఆ ముందణ హరియగోపురవనూ ఈ జీర్ణోద్దారవనూ మాడిసి శ్రీ విరూపాక్ష దేవరిగ నవ 9.

Chunk 16 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0151-0160.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 10364

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [2, 6, 7, 9, 15]...

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వున్న
వైభవం
శాసనంలో
శాసనం
తేది
క్రీ
శాసనము
శ్రీ
దొరికిన
పద్యాలు
కొరకు
దేవునికి
దానంగా
పద్యం
విరూపాక్ష
నాటిది
కృష్ణదేవరాయలు
ప్రతిష్టించి
పన్నును
రోజువారి
ఇచ్చినాడు
రాయలవారు
వుంది
ఉంది
కృష్ణదేవరాయల
దగ్గరవున్న
కొంతభూమిని
గ్రామములో
కన్నడ

Extractive Summary:

ఈ శాస్త ప 4 రాయంవాద మ నస నూయలసు మూజు రాయరగండ” అని పేర్కొనడం ద్వారొ ను, సంగీతంలో దు అని తెలియణేస్తుంది. య ర క లట [ స న న న య ఒకే న స నం ని నఖ నం. ॥| ॥ నన మ యం న యల న.

Chunk 17 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0161-0170.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 12367

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [160, 215, 220, 223, 226]...

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
క్రీ
శ్రీ
రాయలు
ఉన్నది
కూడా
గురించి
ముత్యాలు
నేండు
పద్యాలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
చిన్నాదేవి
రాయల
తూంకాలు
కృష్ణరాయ
నాండును
పద్యం
తిరుమలదేవి
వరకు
ధరించి
విగ్రహం
రెండు
మనకు
తెలుస్తుంది
కెంపులు
వజ్రాలు
పర్యాయము
సంవత్సరంలో
విజయం

Extractive Summary:

_ కోదండ దోణునకు వేదాధ్వ స్థాపన ప్రవీణునకు సమి న్నేదిష్ట విమత తరసా స్వాదన వశ తుంద పరిమృజ కృపాణునకున్‌, క. ఈ విశేషాన్ని మనసునకెత్తుకొని కార్యోన్ముఖుదై కొండపల్లి.కోటను ముట్టడించి, ధ్వంసం చేసి, ఆ పరగణాను స్వాధీనం చేసికొని రాయసం కొండమరసయ్యను అధికారిగా నియమించాడు. ఆయన ఈ విశేషాలను క్రీ.శ7-2-1516 (యువనామ సంవత్సరం ఫాల్గుణ శుద్ధపంచమి గురువారం)నాడు శిలాశాసనం వేయించినాడు.

Chunk 18 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0171-0180.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 20302

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [48, 125, 188, 226, 268]...

Key Terms:

సాళువ
విజయనగర
తిమ్మరుసు
తుళువ
చంద్రగిరి
కూడా
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
తెలుగు
నరసనాయకుడు
వీరి
వీరు
హంపీ
కుమారుడు
రెండవ
కాబట్టి
రాసిన
కన్నడ
వుంది
వారి
వారు
కొందరు
ఆయనకు
గురించి
తాను
దానిని
తిరుమల
విధంగా
కానీ
రాజు

Extractive Summary:

ఆ కారణం చేతనే ఆయన తెలుగులో “ఆముక్తమాల్యద అనే మహా (ప్రబంధం రాయగలిగాడు. అది చూసిన ఒక నాగుపాము తన పడగవిప్పి ఆయనకు ఆచ్చ్భాదనం కలిగించింది. తుళువ నరసరాజు అంతిమ దినాలలో ఒక మేధావిని మంత్రిగా నియమిస్తే తన కుమారులకు అందగా వుంటాడని భావించాడు.

Chunk 19 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0181-0190.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 19794

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [51, 71, 126, 247, 249]...

Key Terms:

విజయనగర
రాయల
వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
పోర్చుగీసు
అనేక
తిరుమల
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
తరువాత
క్రీ
తాను
చేసినాడు
కొన్ని
గజపతి
కూడా
కళింగ
తిరిగి
కట్టించిన
సామ్రాజ్య
కీర్తి
నాలుగు
దానిని
మధ్య
దర్శించి
ప్రతిమా
వారి
ఓడించి
గోపురం
రచనలు

Extractive Summary:

ఈ ప్రశంసకు ముందు రాసిన వంశావళిలో పూర్వీకులందరిని పేర్కొన్న తరువాత తన తండ్రి నరసనాయకుడు కావేరికి ఆనకట్ట కట్టి దానిని దాటి, యుద్ధములో శత్రురాజును బంధించి, ఆతని రాజ్యం జయించి, శ్రీరంగపట్నం ఆక్రమించి విజయస్తంభం నాటినాడని, చేర, చోళ, (స్వాభిమానియైన) మధుర పాండ్యరాజును, తుర్ములను, గజపతిరాజును, ఇతర శత్రువులను జయించి గంగానది నుంచి లంకవరకు, తూర్పు పశ్చిమ సముద్ర మధ్యభాగమును తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడని రాశారు. శ్రీశైలం, తిరుపతి-తిరుమల (తిరుమలలో తన, తిరుమలదేవి, చిన్నమదేవి లోహవి[గ్రహాలు చేయించి ఆ దేవడేవునికి మొక్షుతున్న రీతిలో ఆలయ ప్రతిమా మండపములో ప్రతిష్టించినాడు), శ్రీకాళహస్తి, కంచి (దారిలో తన తల్లి నాగాంబ పుట్టిన నాగలాపురములో శ్రీ వేదనారాయణ స్వామి ఆలయ నిర్మాణానికి హరిదాసును ఆదేశించినాడు), చిదంబరం, శ్రీరంగం, మధురై, నాగర్‌ కోయిల్‌, శ్రీవిల్లి వుత్తూరు (గోదాదేవి ఆవిర్భవించిన పుణ్యస్థలం - ఇక్కడ పెద్ద కోనేరు, సభా నుండప నిర్మాణాలకు ఆదేశం), కురువనల్లూరు, శంకర నారాయణార్‌ కోయిల్‌, టెంకా&ి కుడైలం, పొడియల్‌హిల్‌ (పళని), గజేంద్ర మోక్షం, తిరునల్వేలి, వేనామలై, తిరుక్కురుంగడి (వోలదాసరి కధలో), తిరుచెందూర్‌, నవ తిరుపతి, కన్యాకుమారి, రామేశ్వరం, ధనుక్మోడి (అన్కడ మూడు సార్డు తులలో తూగి తన యెతు బంగారం మూడుసార్లు దానం చూడు), గోకర్ణం, మహాబలేశ్వరం, యివన్నీ దర్శించి తిరిగి హంపీకి వచ్చి అక్కడి విరూపొక్షున్‌ విఠలేశ్చరుడిని దర్శించి సముచిత దానములు చసిరాడు. ఈ అనుభవాల మూలంగా తాను పట్టాభిషేకం చేసికోగానే తన అన్న కొడుకు తిరుమల దేవరాయలను, తన సవతి లమ్ములు అచ్యుత దేవరాయలను, రంగరాయలను హంవీకి సుదూరంగా వున్న చంద్రగిరికోటకు బందీలుగా పంపించాడు.

Chunk 20 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0191-0200.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 17086

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [18, 19, 20, 22, 23]...

Key Terms:

విజయనగర
బంగారు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
నాణేలను
క్రీ
కూడా
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
రెండో
క్రీఃశ
నాణేలపై
శ్రీ
దేవరాయల
దర్శించి
రాజు
దేవరాయలు
దేవాలయ
వరకూ
రెండు
కాలంలో
కృష్ణదేవరాయలు
బాలకృష్ణ
విడుదల
నాణేలు
రాయలు
జరిగింది
తెలుగు
ముందు
దక్షిణ

Extractive Summary:

శ ర ఈ న ల న న | న మ న ౬. జ/202220200005.06010) న 2 | ఖీ 4 ల శ " "4 క ॥ జ శై త్వా | | " శ జనవరి 527లో శ్రీర్టృస్ణదేవరాయలు తిరుమలను సందర్భించినమ్లుడు తన విశగ్రహంతోపాటు తన దేవేరులు తిరుములదేవి రాయలకు ఎదమన,, చిన్నాజీ దేవుల (కుడి) కాంస్పవిగ్రహోలను శ్రీ వేంకటేశ్వరాలయంలో స్టావించాదు. ఈయన పరిపాలనా కాలంలోనూ కృష్ణదేవరాయల యుగంగా, (ప్రబంధ యుగంగా తెలుగుసాహిత్యంలోనూ ప్రఖ్యాతమైన దశకు ముందరి బీజులు అంతకు ముందరి రాజు అయిన రెండో దేవరాయలు కాలంలోనూ వున్నాయనీ, అలా పరిణమిస్తూ వచ్చిన మేలు సంఘటనల ఫలస్వరూపమే కృష్ణదేవరాయలు కాలంనాటి పరిపక్వదశకు వచ్చిందనీ, ఆయనకు సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముదనే విలక్షణమయిన గుర్తింపును సాధించిపెట్టిందనీ ప్రస్తావించడమే ఈ రెండో దేవరాయలు కాలపునాటి వివరణ లక్ష్యం.

Chunk 21 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0201-0210.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16729

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [7, 9, 16, 18, 19]...
Repeated punctuation clusters: 11 occurrences

Key Terms:

తెలుగు
విజయనగర
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
వారి
రాయలు
కాలంలో
శ్రీ
వైభవం
పోర్చుగీసు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
చేసి
కొంటి
ఇవన్నీ
గురించి
రాయల
పేస్‌
నికొలొ
తరువాత
ఎంతో
ద్వారా
మధ్య
కావ్య
చేసిన
వారికి
తాను
వచ్చిన
రాజు
యూరోపియన్‌
ఆఫ్‌
భాషలో

Extractive Summary:

నికాలొ కొంటి రాసిన ఈ పుస్తకపు విస్తృత అనువాదం 1580 ల నాటి ప్రముఖ యూరోపియన్‌ భాషలలో లభ్యంగా వుందంటే, ఆయన ద్వారా (ప్రాచుర్యంలో కొచ్చిన 'తెలుగు ఇటాలియన్‌ ఆఫ్‌ ద ఈస్ట్‌ అనే పరిచయం తెలుగు భాష గురించి 1590-1600 నాటికే బాగా యూరప్‌ అంతటా వ్యాపించివుందని మనం భావించవచ్చు. అప్పటికి అనేక మంది దేశ విదేశాల ప్రజలను తన ఆస్థానంలో, తన విజయయాత్రల్లో కలిసివున్నాడేమో సునిశిత జీవన పరిశీలన, అధ్యయనాసక్తి, గల మహారాజుగా, తన విఖ్యొ' కావ్యం ఆరంభ పద్యాలలోనే ఆయన 'తెలుగు' గురించి శ్రీకాకుళాంధ్రమహావిష్ణువు ముఖ కావ్యం రాస్తే తెలుగులోనే రాయి అంటూ కళింగ విజయం తరువాత విజయవాటిక ప్రాంతం కొన్నిదినాలు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు బసచేసిన కాలంలో ఒకనాటి రాత్రి నాలుగోజామ్యూ శ్రీకాకుళాంధ్రమహావిష్ణువు ఆయన కలలో కనిపించి ఈ కావ్యరచనకు ఆదేశం ఇచ్చాడ్‌ లో దానిని అనుసరించి త్రానీ కావ్య రచన చేయ మొదలిడగానే రాయలు ఆముక్త మాల్యద తెలుపుతారు. సంపదలు, ఎంపన్నతలకు నిలువెత్తు నిర్వచనమై నిలిచిన హంపీ విజయనగర సిరిన షే *ల్పసంపదలు, ఇవన్నీ తన పరిపాలనా కాలంలో ఎడతెరిపి ని ముదల న జయాలను ఆవిష్కరిస్తూనే తనకంటూ ఒక ఆహ్లాద వేదికగా సాహి ఆ స ॥ ప ర్యా “ంచుకుని తనకు దక్కిన కొద్దిపాటి తీరికలో, మహారాజయివుండి, లన ఉల యుగాన్ని ఎర్వహణా, పరిరక్షణ బాధ్యతల మధ్య, ఒక జాతి సాహిత్యానికి చావు స్‌ ప జభాలు, అమర్చి పెట్టిన అత్యున్నత మానవ సంస్కారాల కలబోత అయినవా ను డో వైరుధ్యాలు, అశాంతి నడుమ ఇంత ఉత్తేజకరమయిన సాహిత్య పరివ్వాప్తి పచన్నడయి ఊహిస్తే కృష్ణదేవరాయలు అత్యంత ప్రతికూల వాతారణంలో సైతం యు ద్ద నా రంగా వుండి సైతం, తన అంతరంగంలో ఎలా ఇందుకు నూటికి నూరు ల న్ని ర్వ డి కావ్యరసామ్లాద పిపాసిగా బతికాడో తెలుసుకుంటే మనకీ సాహితీ సమరాంగణ విలువ, (ప్రత్యేకత, అపూర్వ వ్యక్తిత్వం కాస్తంతయినా అర్ధం అవుతుంది.

Chunk 22 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0211-0220.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17383

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [52, 65]

Key Terms:

కలదు
కళాపూర్ణమహారాజు
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
కలవు
వచ్చి
కృష్ణరాయలు
నందు
తర్వాత
తాను
నుండి
మణికంధరుడు
వేశ్య
రాయల
చేసినది
అంతేకాదు
మణికంధరుని
ఓడిపోయిన
తనకు
పెద్దన
అల్లసాని
నాటి
అయిన
రెండు
కలవాడు
కవిత్వము
ప్రారంభమగును
కళాపూర్జోదయము

Extractive Summary:

ఇంతలో ఆకస్మికముగా అన్న జబ్బుపడి, మరణశయ్యమీదనుండి మంత్రి తిమ్మరుసుతో, తన (కృష్ణూాయల) కండ్లు తీయించి తన కుమారునికే, 8 సం॥ల బాలునికిపట్టము కట్టుమని కోరుట, తాను తనకు రాజ్యకాంక్షలేదు, అన్నకుమారునికే పట్టము కట్టుమనియు, తనకంద్లు తీయవలదనియు, తానెచ్చటికైనను జోగిగొ పోయెదననియు తిమ్మరుసును ప్రార్ధించుట, ఆ మహామంత్రి దేశమును కాపాడుటకు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తప్ప మజియొకడులేడని, అన్నకు మేక కన్నులుచూపి, తనకు పట్టాిషేకము చేయుట - ఇవంతయు, తలవనితలంపు జరిగిపోయినవి. ముక్కుతిమ్మన్న శైవుడు “శివపరాధీనమతి; అఘోర శివగురు శిష్యుండు.” వ్యాసరాయలను ఆదరించి, తనకు రానున్న ఆపద తప్పించుటకు ఆయన సలహామీద, “కుహూ యోగకాలముని ఆయనను ఒక్క దినము తన సింహాసనము మీద కూర్చుండబెట్టెను. న క... "వ .

Chunk 23 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0221-0230.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 18734

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [100, 176]

Key Terms:

రాజు
రాయలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
రాజనీతి
రాయల
నృపుడు
వారి
ప్రజలు
అతని
మున్నగు
కౌటిల్యుని
గావున
వారిని
రాజునకు
కాని
తిక్కన
వాడు
మనము
కొన్ని
అమాత్యులు
రాష్ట్రము
ముందు
చేయవలెను
భటులు
వానిని
చేసిన
తోచును
గూర్చి
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు

Extractive Summary:

ఈ దీర్ణకూలమునందెందరో సమర్థులైన రాజన్యులు ఆ సామ్రాజ్య నీతిని దిద్ది, రాయలకు ఒరవడి పెట్టియుండిరి. కృష్ణ్ణాయలు ఆ కాలపు భావముల కనుగుణముగనే రాజ నరక న వ విశ్వాసము కలవాడు. “పరరాజ్యమందలి శత్రువులను '్రోత్సహించి, ఆత్మ దేశమునందలి దస్యులు దొంగలు మొదలగువారిని కూడగట్టుకొని దుస్సాహసము కలవారై తమ కృత్యములను అలక్ష్యముచేసి, రాజును చిక్కులలో పడవైచి, ఆ యాపదలనుండి యుద్ధరించుటకు తా మేగతి యగునట్లు అల్లుకొని పోవుదురు.

Chunk 24 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0231-0240.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16347

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [98, 216]
Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

రాయలు
రాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
పద్యంలో
వైభవం
గిరిజన
రాజు
వారు
రాజనీతి
లోకవృత్త
వారి
ప్రాంత
ఎంతో
పరిపాలన
మాత్రమే
వైరి
వ్యయము
ఉంది
పరిశీలన
పద్యములు
గూడా
దట్టమైన
సైతం
ఆంధ్ర
విషయమున
వరకు
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
సామ్రాజ్య
ఈనాటి
శ్రీ

Extractive Summary:

తన సామ్రాజ్యములో “సంక్షేమ” సిద్దాంతాన్ని చరిత్రలో మొదటిసారిగా ప్రవేశపెట్టిన అశోక చక్రవర్తి గూడా గిరిజన ప్రాంత పరిపాలన గురించి ఏ శాసనమైనా చేసినట్టుగనపడదు. కౌటిల్యుడు బృహస్పతి నీతికారుడు, శుక్రనీతికారుదు గిరిజనులను రాజులుగాని, చక్రవర్తులుగాని కేవలము తన సామ్రాజ్య విస్తరణకు, సామ్రాజ్య సుస్థిరతకు మాత్రమే ఉపయోగించుకొనవలసినదిగా సలహా నిచ్చారుగాని వారి మనస్తత్వమిటువంటిది, అందువలన ఆ ప్రాంత పరిపాలన యిటులుండ వలెను, ఆ ప్రాంత పరిపాలకులుగా ఎటువంటి శూరులను నియమించవలెనో తెలిపియుండ లేదు. ప తక్తచు (ప్రాంతములు “ఎరవుగ” నిచ్చిన, అటువంటివారు తమ పదవులను మ ద్‌ కోగోరుదురు.

Chunk 25 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0241-0250.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 17766

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [277]
Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

రాయల
రాయలు
కాని
వైభవం
మనము
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
సైతం
పద్యంలో
చేసిన
మనకు
సూక్ష్మ
ఎంతో
మొదలైన
స్వభావాదుల్ని
స్పష్టంగా
కాదు
పెద్దన
పరిశీలనకు
వాటి
కల్పన
అనన్య
మూర్తి
వృద్ధి
వాని
దానిని
లేదు
మనమే
వారి
కాళ్ళు
వారికి

Extractive Summary:

బ్రహ్మరాక్షసుడు దాసరిని చంపడానికి ఉద్యుక్తుడై “అసియు బాత్రి సం ను ౪9 క దౌ బంచడం, 'కహకహ నవ్వడం' "అమృతమైనను జవులజాత్యన్న సమమే?” అనడం, 'మాల వన్నీ రి ల శ తా లె కృష్ణ స్మరణంబు చేయడం, బ్రహ్మరాక్షసుడు దాసరి చెక్కిలి గొట్టడం' - ఈ మొదలై రాయల లోకజ్ఞతకు పరమ నిదర్శనాలు. దకత, ఇలాగా ఆముక్తమాల్యదలో శ్రీ కృష్ణదేవరాయలకు గల ప్రకృతి పరిశీలనా దక్ష క్త కల సూక్ష్మతి సూక్ష్మ విషయ సంగ్రహణ లోకవృత్తాన్ని జోడించిన అనన్య సామాన్యమైన ఖే ఆ న! వారిస్మరణ యనంగా, పూజయనంగా ఉపన్యాసములు గావు; ఊరేగింపులుగావ్వు మజి వారిగొప్పతనమును, వారు సాధించిన సాధనలను తలంచుకొనుట; తన్మూలమున, అంతకన్న ముఖ్యముగా, మననైచ్య మును, అల్పత్వమును ఉన్న దున్నట్లు గ్రహించుట; అందువలన సిగ్గును, కడుపుమంటను అనుభవించి క్రుళ్లుట ఆ సంకటము నున్నదున్నట్లుగా చూపుకోలేని భంగానకు ఈ వినోదముల వేషము వేయవలసి యున్నదింతే.

Chunk 26 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0251-0260.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 19680

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [357]

Key Terms:

కాని
వైభవం
రాయలు
రాయల
పెద్దన
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
తాను
అతండు
వాని
రాజ్యము
కేశిధ్వజుండు
సూర్యుడు
కావుననే
అతని
వానిని
మొదలగు
విని
రాజులలో
వారి
దానిని
యితని
రాజు
రాజులు
వెంటనే
విషయము
గలిగి
తరువాత
కేశిధ్వజుని
తనకు
మనలను

Extractive Summary:

ఉదయగిరి ముట్టి లే ॥ స్ట డంగా ఒకనాండు రాయలు కోపించి 'ఈ దినము పాత్రుండు సామాన్యముగా లోంగకీ యుండం క్‌ శయనూు అని ప్రతిజి చేసినది విని వాండు భయపడి వాని తల నేలంద్రొక్కక స్నానముచేయ ఖే ఇంచి దానిని ద్రొక్కివానితలను ద్రాక్మినట్లేయనుకొని శరణాగతుండు కాంగొ, వాని రుమాలను దెప్పి న ఉళాపాగిని పెద్దన యొక పెద్ద వీసములో వర్ణించినాండు; తృప్తండయ్యెనంట. ప్రజలకు ప్రభువు పరతంత్రుడు కానిపక్షమున, ప్రభుత్వమునందలి లోపములను సవరించు అధికారము, ఆసక్తి ప్రజలకు లేనిపక్షమున, ఆ ప్రభువులు మన పల్లకీలు మోసినను అది మనలను క్రింద పదంెదపుటకే, కాళ్లకు గండ పెండేరములు శేతులతోం దొడగినను అది మనలను కట్టివేయుటకే పనికివచ్చును గాని వేలుకాదు. నీవంటి మహాప్తరుషుల మనసును మరల నొప్తంచుటకు మౌ కిష్టములేదు' అని మర్యాదగా కృతజ్ఞతతోం బదులుచెప్పంగల ధైర్యమును, వివేకమును మన మీ యొక్క పూలియైనను అలవణచు కానం గలమేని, ఈ యుత్సవముచే రాయల యాత్మకు నిజమైన తృప్తియి శం ౬ గలదు.

Chunk 27 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0261-0270.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 12579

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [116]

Key Terms:

వైభవం
రాయలవారి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
కవులు
కూడా
నీరు
మొదలైన
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
అంకితం
పెద్దన
మేఘము
స్వామి
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
ప్రత్యక్షంగా
తిమ్మన
సభలో
బట్టి
విజయాలను
రూపం
తాను
కవితా
వర్షము
భూమిపై
సస్యములకు
స్ఫురించును
సూర్యునిచుట్టు
పంటకు
నష్టము
సముచితము
మేఘాలోకనమున

Extractive Summary:

అతివృష్టి వలన సస్యములకు నష్టము అను నంశమును సదా ధ్యానించువారికే యిట్టివి స్ఫురించు ననుకొనుట సముచితము. ఉపకరణ సామగ్రి గల నాట్వము రాజాంతఃపురములందే సులభము. రాయవాచకంలో రాయలవారి దినచర్య, రాజనీతి, పరిపాలనా చాతుర్యంలో ఒక ఉద్యోగి చూసి నాటి వ్యావహారిక భాషలో (వ్రాసినట్లే కవులు పద్యరూపంలో ఆయన విజయాలను, విశేషాలను వివరించారు.

Chunk 28 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0271-0280.txt

OCR Score: 90% Telugu coverage
Characters: 16236

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [114, 132, 180, 181, 182]...
Repeated punctuation clusters: 15 occurrences

Key Terms:

రాయలు
కూడా
చాలా
వైభవం
వారి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
రెండు
రాజకీయ
చారిత్రిక
మనకు
బహుశా
చరిత్ర
పోర్చుగీసు
వున్న
వారు
నుంచి
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
తెలుగు
సుమారు
దాదాపు
అయితే
కాదు
విజయనగర
నేటి
అతని
రాయల
రాయలనాటి
ఒకటి
భాషలు
కృష్ణదేవరాయలు

Extractive Summary:

మ న తు వా స్రావ ల క హహ య టి [మ కంచి దేవాలయం శ్రీకృష్ణదేవరాయ వైభవం 263 తక మంలో... షా... క కతన గ న చంసనయము స. నభ స్‌ మ .. శే (.. మా నళ టో త మ న సస స ఆ శస న న య సం టం పం ్త/ టం ప స ల సన్‌ జ .

Chunk 29 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0281-0290.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 20041

OCR Issues:

No notable OCR issues detected

Key Terms:

వారి
వారు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
లేదు
ఆనాటి
కూడా
కాని
వారికి
దాని
ప్రవృత్తి
మొదలైన
అప్పటి
అంతే
మూండు
భోగములు
ప్రతి
విజయనగర
వుండేవి
బెట్టుకొనిరి
ముఖ్యంగా
సాధారణంగా
యేమాత్రమున్నూ
వానిని
బయటికి
అన్ని
స్త్రీల
బాగా
వాని
చూచి

Extractive Summary:

కాంతులతో ఆ విగ్రహాల రత్నాభరణాలు ఒక పట్టపగలునే సృష్టించుకునేవి. ఆ నిరంతరసాధనతో వారి మాటల్లో కూడా ఒక (శ్రుతీ, ఒక లయా వుండేవి. ఆ ప్రజకు బ్రదకటం ఒక కళ.

Chunk 30 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0291-0300.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 19192

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [134]

Key Terms:

వారు
కాని
వారి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
కావుననే
గాని
మొదలగు
వారికి
తరువాత
ఆకాలపు
వానిని
గూర్చి
సుగంధ
కాలమున
మగవారికి
వస్త్రములు
చేసి
కాదు
తాంబూలము
ముదిరి
వాని
దీనిని
తుదకు
కాలపు
దానికి
గలవు
యింటి
కోపము
పన్నీరు

Extractive Summary:

ఆ కాలపుట్టిండ్లలో మన యూహాశక్తిని మీటిన రత్నాలగోడలు, వజ్రాల కంబములు మొదలగు వానిని మజచితిమేని యింత తేల్చుకొనవచ్చును. ఏ బుద్ధిమంతుండు దీనిని గల్పించెనో కాని యిది చాలా మంచి పద్ధతి; తక్కినవారు తమ తమ పనులు తకరారు లేకుండం జేసుకోవచ్చును. 2-67) వేసవిలో ఈ తాలింపు సుఖమును తిని చూచినవారు చెప్పవలయును గాని నేనెటుంగను- ఆ చేంపలకూరను తిన్న కనరు పోవుటకు సంధ్యవేళలందు ఇసుకలో పూడ్చి పెట్టియుండిన చల్లని యెడనీళ్ళు త్రాగుచుండిరి; ఇంకను భోగాసక్తులు నారికేళాసవమును బ్రాంగుచుండిరి.

Chunk 31 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0301-0310.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17395

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [265, 267, 279, 280]

Key Terms:

కాని
వారి
వారు
నుండి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
రాశాడు
విజయనగర
వారికి
కావున
గాని
దిగుమతి
పోర్చుగీసు
రసిక
రాయలకాలపు
మాత్రము
పాశ్చాత్య
మేలు
విదేశీ
క్రీ
మధ్య
పోర్చుగల్‌
మగవారి
దాని
రసికత
గలదు
తక్కిన
రెండును
యిప్పటి
మనకు

Extractive Summary:

1578-1588 ల మధ్య వర్యటించిన సాసెట్‌, గోవా, -విజయనగరాల మధ్యజరిగే రవాణావట్ల ఆశ్చర్యంవ్యక్తంచేస్తూ, సామ్రాజ్యంలోని ప్రజలు నాటి ఐరోపావాసులుకంటే ధనవంతులని, ఈ వాణిజ్యం వలన గోవాకు ప్రతిసంవత్సరం షుమారు 120 నుండి 150 వేల “డుకాట్లో ఆదాయం ఉండేదని రాశాడు. స్త్‌ య వా లంక య న మ న ర ల స సభ | | /. లలో 1 ఎ శాలలో న శ వ వి | నాం లు మ న క య వా అ.

Chunk 32 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0311-0320.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 16924

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [3, 16, 59, 102, 125]...
Repeated punctuation clusters: 14 occurrences

Key Terms:

తెలుగు
సుగంధ
కూడా
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
విజయనగర
నుంచి
వరకూ
అన్నం
అంటే
వున్న
తెలుగువారి
జీలకర్ర
పోర్చుగీసులు
మిరియాలు
చాలా
ఆహారపు
మధ్యయుగాలలో
రోజుల్లో
వ్యాపారం
వుంది
మసాలా
దినుసులు
ఓడలు
వుంటుంది
కావచ్చు
ఎగుమతులు
వర్తకులు
వండిన
కలిపి

Extractive Summary:

తెలుగువారిపైన మధ్యయుగాలలోనూ, ఆ తర్వాతి కాలంలో కూడా బలమైన '్రభవాలు కలగడానికి కారణమైన ఈ వైభవోవాల మహాయుగాన్ని "18 ]/4166416 ౯6" అనవచ్చు. విజయనగర రాజ్యం ఆధారంగా మధ్యయుగాలనాటి ప్రజల సాంస్కృతిక చరిత్రని అన్వేషించడం, ఆనాటి పరిస్థితుల కారణంగా రూపొందిన మన ఆహారపు అలవాట్లను విశ్లేషించడం ఈ వ్యాసం పరమోద్దేశం. ఈ కారణాలవలన మిరియాల వ్యాపారులు ఆ రోజుల్లో చాలా సంతోషంగా ఉండేవారు.

Chunk 33 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0321-0330.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 16743

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [132, 176, 209, 224, 228]...
Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

కావచ్చు
అంటే
కూడా
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
కారం
వేసి
కలిపి
శ్రీనాథుడు
గురించి
వంటకం
పోర్చుగీసులు
ఊరగాయ
లేదా
కలిపిన
రాయలు
అన్నం
వీటిని
అక్కల
ఉప్పు
వేయించిన
మిరియాలు
చింతపండు
అయ్యింది
పచ్చళ్ళు
తాలింపు
పెట్టిన
ఉంది
కాలానికి
పిండి

Extractive Summary:

సాంఘిక చరిత్రలు రాసిన మన పెద్దలు ఎవరూ ఈ వంటకాలను విశ్లేషించే ప్రయత్నం చేసినట్లు కన్పించదు. ఇందులో చింతపండు పులుసుకూరలు, అమితంగా కారం, నూనెలు పోసిన ఆవకాయ, మాగాయలు, లేతకూర గాయల్ని సలసలాకాగే నూనెలో వేసి నల్లగా బొగ్గు ముక్కల్లా మాడ్చి ఉప్పుకారం చల్లుకుని తినే వేపుడు కూరలు... ఇలాంటి ఈనాటి మన అనారోగ్యకార వంటకాలేవీ ఈ జాబితాలో మనకు కల్పించలేదు. ఇండియాకు వచ్చిన ఈ కారపు కాయలకు పోర్చుగీసులు తమ భాషలో "పెర్నెంబుకో పెప్పరొ అని పేరు పెట్టారు.

Chunk 34 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0331-0340.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16088

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [3, 112, 115, 122, 129]...
Repeated punctuation clusters: 8 occurrences

Key Terms:

వారి
కూడా
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
అతని
గురించి
రాయలనాటి
వాళ్ళు
వారు
మాత్రమే
తుమ్మి
యాతని
హాలికులు
రెండు
కన్నడం
నెయ్యి
వీటిని
పెట్టి
కూర్చుని
చేసిన
తర్వాత
అంటే
వంటకాలు
భోజనం
ఆహారం
రాశాడు
వత్తితే
నాతండు
పొలములు
దున్న

Extractive Summary:

ఒక పెనంమీద, రుబ్బిన పిండిని వుంచి, దాన్ని పళ్ళెంతో మూసి ఆ పళ్ళెంమీద నిప్పు కణీకలుంచితే, కిందినంచీ, పైనించికూడా సమానంగా వేడి తగిలి చక్కగా కాలిన రొట్టెని కన్నడం వాళ్ళు సాపుడు రోటీ అంటారు. కు యాన నం స్త న క న నమ యంత న మ నడ పన న... నక లు సు వ సం యయ స న. పొలములోనున్న ఆ పాలికాంపు కొన్ని కంకులను కోసికొనివచ్చి దులిపి పిసికిళ్ళు రాల్బును- ఈ పిసికిళ్ళకు ఊంచ బియ్యమని కొన్ని ప్రాంతముల 882 శ్రీకృష్ణదేవరాయ వైభవం

Chunk 35 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0341-0350.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16448

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [151, 244]

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
నీరు
రాయలవారి
ధ్వని
రాయలు
పైరు
కష్టం
చిలుకల
కాలమున
ఉంటాయి
కదనరంగమున
చూద్దాం
ఉన్న
వ్యవసాయ
అలాగే
రొంపి
బాగా
రాయలవారు
దృశ్యాన్ని
ఏతము
దానిని
మున్నగు
బాజులు
గట్టి
కోసి
వరిచేలు
చూచి
వేసవిలో
పాటలు

Extractive Summary:

యామునాచార్యులు తన కుమారునికి రాజనీడి నుపదేశించుచు “శత్రువులతో సంధి చేసికొనియో, తన దుర్గముల బలసంపద మూలముననో రాజ్యమును దండయాత్రల భయములేకుండా జేసికొని క్షుద్రశత్రువులం బరిమార్చవలయునని చెప్పి దానికి “మును దన సీమ చేసికొని”... వెండిచేని మెత్తనకయి వేరు వెల్లకియుం (ద్రవ్వెడు కర్షకునట్లూ అని దృష్టాంతము చూపెను. సామాన్యంగా, ఒక కవికి, ఒక శాఖలోనో, ఒక రంగంలోనో, విశేషాభిమానాధికారాలు ఉంటే, తన కవితలో, ఆ శాఖలోని, ఆ రంగంలోని ప్రత్యేక సన్నివేశాలను, పారిభాషిక పదాలను చొప్పిస్తాడు. “మృను దనసీమ చేసికొని, ముల్లిడి, గుద్దట వెండి, చేని మె త్తనకయి, వేరు వెల్లకియు (ద్రవ్వెడు కర్షకునట్లు, శత్రుతో నెనసియ యైన, దుర్గబలమే కొనియైన, నిజాత్మ చింతలే క నెగడ జేసి, లోనమరి కంటక సోధన- జేయు టొప్పగున్‌” ప (గ్రీవ్మర్తు విజృంభణ ముగిసింది.

Chunk 36 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0351-0360.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 15443

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [87, 234, 235, 236, 237]...
Repeated punctuation clusters: 15 occurrences

Key Terms:

రాయవాచకం
రాజు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
గురించి
వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
సైన్యం
కూడా
వ్యవస్థ
కొలువు
సామాజిక
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
విజయనగర
ఉండేది
విశేషాలను
హైదరాబాదు
చిన్న
వారిని
మనకు
వచ్చిన
కైజీతపు
నీరు
అన్ని
నుండి
వారు
సాంఘిక
వివిధ
పేర్కొంటుంది
తర్వాత
నుంచి

Extractive Summary:

ఈ కొలువుకు దళనాయకులు కూడా అప్పుడప్పుడు హాజరై తమ రాజ్యాల విశేషాలను వివరించేవారు. లాడ్‌ క ్రాతమా అతో నర £ | క లా మ... శా యా పంత గ డక్‌ ళా ఫ్‌ న సామ తమో "!! 1 స్‌ భో ఫషష్ణ టా... ౮ లే లాం కు ర, 1 జ నరస న + కి, ళు న శ నై చరితా అకు క రల డ మసం.

Chunk 37 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0361-0370.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 14581

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [89, 90, 94, 95, 119]...
Repeated punctuation clusters: 6 occurrences

Key Terms:

తెలుగు
రాయల
శ్రీ
కాలమున
రాయలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
ఆముక్తమాల్యద
రాధామాధవ
కన్నడ
రాయలవారి
దక్షిణ
యున్నది
రెండు
చరిత్ర
విషయము
కాని
ద్రవిడ
భాషా
రాయలకాలమున
తాను
శాసనములు
భాషలలో
వేంకటేశ్వర
వారి
నొక్క
తారక
ప్రబంధము
గ్రంథము
మల్లన

Extractive Summary:

క వ న (| న యస స! స న ల్‌ పి సే వ యె షా! న మ వం ప సో సబ్బు చ ర వ స్ట్‌ న వ నం న.

Chunk 38 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0371-0380.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 13400

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [47, 48, 53, 83, 84]...
Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

కృతి
రాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
క్రీ
వారి
కాలమున
కాని
తెలుగున
నున్నది
కవికర్ణ
పద్యము
కృష్ణ్ణాయల
గూర్చి
హరిభట్టు
కృతిని
మూడు
నున్న
పంచతంత్రము
భానుకవి
సంస్కృత
రెండు
రాయలవారి
ప్రబంధము
మొదటిది
పేరితో
కలదు
రసాయనము
పద్య
గలదు

Extractive Summary:

స ము | వ న య గ ము. దుం (2 న్‌ (మన న క వ్‌ వో 1థ్‌ గ (తహాా న ప వగా క్‌ మ ( (] . ] క మా స్టో న || న్గో “| ము |) నం ర్‌ యా స సం !

Chunk 39 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0381-0390.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 16113

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [43, 44, 45, 49, 50]...

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
శ్లో
గూర్చి
రాయల
శ్రీ
కాలమున
నుండి
దండకము
చరిత్ర
కాని
క్రీ
క్రీశ
తెలియుచున్నది
కృతి
సూరన
యున్నది
సాహిత్య
భాగము
దక్షిణ
పరిశోధన
దీనిని
సంవత్సరాది
సంచిక
నున్నది
నేను
నందన
మద్రాసు
కీర్తి
రెండు

Extractive Summary:

ఈ దండకము నేడు లభ్యము కాకున్నను. గయా, ప్రయాగ అను మూడు స్థలములు గల ప్రదేశము.” ఈ నడుమ “భారతొ పత్రికలో, నందితిమ్మన. ఈ విభజనముల వలన పింగళి సూరన, రామరాజ భూషభూషణుడు.

Chunk 40 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0391-0400.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 15154

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [59]

Key Terms:

వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
పెద్దన
రచియించి
కృష్ణదేవరాయల
కావ్యంబులు
నల్లసాని
గ్రంథము
నగరం
మహాకవి
ఇట్లు
కృష్ణదేవరాయలు
శ్రీకాళహస్తి
కసవరాజు
నీవు
బెద్దన
సంధాన
యనేక
శ్లోకములున్నవి
అల్లసాని
శ్లో
పేరు
కావ్య
మునుపెన్నడూ
జరిగి
కాని
గ్రంథంబులును
పురాణ
వారు
కావునం

Extractive Summary:

సీ; కర మర్ధిం గవిరాయగండపెండేరంబు చెల్లించుకొన్నట్టిబల్లిదుండు కవులలోపల నాంధ్రకవితాపితామహబిరుదాంకుందైన గంభీరమూర్తి మనుచరిత్రాదిసమ్యక్క్మావ్యరచనలం జల్పిన వైష్ణవచక్రవర్తి కృష్ణాయలు తన కేల్చమ్మిచే నెత్తం బల్లకి యెక్కినభాగ్యశాలి గీ యలఘుం డలసాని పెద్దన యాఘనుండు మహిమం జేసినయాముక్తమాల్యదాప్ర బంధ మెచటం దదీయధీపటిమ యెచట? మొదటిశ్లోకము గల గ్రంథము పేరు సత్యావధూప్రీణనమయి యుండు నేమో! మజియు-- “రసమంజరీ ముఖ్యమధుర కావ్య, రచన మెప్పించుకౌంటి గీర్వాణభాషూ ఈ సంధాన గ్రంథమున నీపేళ్ళతోం బెద్దనార్యకృతులను బేర్కొనుట వింత గదా!

Chunk 41 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0401-0410.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 18547

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [93, 94, 95, 96, 97]

Key Terms:

తెలుగు
కాని
తెలుంగు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
శ్రీకృష్ణదేవరాయల
వైభవం
ఆస్థానంలో
కాదు
నేను
రాయలు
కూడా
తెలుం
బాసాడి
దేశము
గురించి
రాయల
కలిగిన
దెలుంగు
నృపులు
లెస్స
అయితే
పద్యం
కృష్ణదేవరాయల
మాత్రము
రాష్ట్రభాష
ఆంధ్ర
గొలువ
నీవు
విషయము
రెండు

Extractive Summary:

ఏ ఫలము నిచ్చించి యాంధ్రు లాందోళనమును తీక్ట ముగ చేసిరో ఆ ఫలము దేశభాషాప్రయుక్తం బగు రాష్టనిర్మాణము. అయినను, ఒక పర్యాయ మీ పవిత్రభూమిని త్రొక్కిన పిదప ఈ జాతులవా రందజును దీనినే తమ మాతృభూమిని గావించుకొనిరి. మనుచరిత్రం బందుకొనువేళ పురమేగ పల్లకి తనకేల పట్టియెత్తె బిరుదైన కవిగండ పెందెరమునకీవె తగుదని వామపాదమున దొడిగె గోకట (గ్రామాద్యనే కాగ్రహారమ్ము లడిగిన సీమల యందు నొసగె ఆంధ్ర కవితాపితామహ, అల్లసాని పెద్దన కవీంద్ర యని నన్ను పిలుచునట్టి కృష్ణరాయలతో దివికేగలేక (బ్రతికి యున్నాడ జీవచ్చవంబనగుచు ఈ పద్యంలో ఉందే విషయాలు నిజమో కాదో అని కొందరు అనుమానించవచ్చు గాని శ్రీకృష్ణదేవరాయల సాహిత్యాభిమానాన్ని గురించి చెప్పే కవుల పద్యాలు, శాసనాలు పరిశీలిస్తే ఇందులో ఏ మాత్రం అబద్ధం లేదనిపిస్తుంది.

Chunk 42 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0411-0420.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13857

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [304, 305]
Repeated punctuation clusters: 12 occurrences

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
పద్యమును
మహారాజు
గూర్చి
ఇట్టి
విని
లేచి
మీరు
అప్పుడు
రనంగ
పద్యము
మొల్ల
మృదుమధుర
నీవు
నాశువున
చేసి
పలికెను
కాని
మొల్లయు
పెద్దనకవి
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
కవయిత్రి
శ్రీరామచంద్రుని
పీఠముపై
లెల్లరు
“అహా
యిది
మేలు
మరియు

Extractive Summary:

శ గ 1” నం న | ను లు... గే వ గ్‌ గ్‌ నా నైట య. న స్ట స షే వ | టు ర ణల న నయం తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర దేవాలయం 406 శికష మానాల శ్రీకృష్ణదేవరాయ వైభవం య... + మ స సీ టన న.

Chunk 43 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0421-0430.txt

OCR Score: 92% Telugu coverage
Characters: 17025

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [22, 23, 24, 25, 55]...
Repeated punctuation clusters: 9 occurrences

Key Terms:

తిరుమల
ఆలయాన్ని
దర్శించి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
రాయలు
విజయనగర
వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
నిర్మించాడు
మండపం
ఆలయం
నిర్మించి
రాయల
కృష్ణదేవరాయలు
నాటి
కూడా
ద్వారా
సందర్భంగా
తాను
కృష్ణరాయలు
దానం
కొన్ని
కృష్ణదేవరాయల
నిర్మించబడిన
గోపుర
తరువాత
బంగారు
కాలంలో
వల్ల
సందర్శించి

Extractive Summary:

ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించగా, తన పట్టాభిషేకోత్సవం గుర్తుగా ఆ ఆలయంలో రంగమందపాన్ని నిర్మించాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. 140 అడుగుల ఎత్తుతో కూట కోష్టాలతో సుందరశిల్పాలున్న ఈ గోపుర పశ్చిమ కోష్టంలో ఒక చక్కని కృష్ణదేవరాయల వి[గ్రహముంది. ఎప్పుడో క్రీ;శ। మొదటి శతాబ్దంలోని “'మహారాష్టీ ప్రాకృత భాషులో కనబడిన హాలసాతవాహనుల “గాథాసప్తశతిలో తన ఉనికిని కనబరచిన నర్తనకళ భరతముని ద్వారా బృహచ్చ్భాత్రత్వాన్ని పొంది నందికేశుని (క్రీ;శ 3వ ఈ) 'అభినయదర్పణం' భరతార్జవముల ద్వారా మరింత అందాన్ని సమకూర్చుకొనినది.

Chunk 44 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0431-0440.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 18295

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [3, 7, 11, 14, 25]...
Repeated punctuation clusters: 48 occurrences

Key Terms:

కూచిపూడి
వారి
విజయనగర
మాల్యద
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
ద్వారా
పాలకుల
నుండి
ఆముక్త
నాట్య
కూడా
వారు
లేని
భూపా
మరింత
పిమ్మట
రెండవ
పొందినది
ఆనాటి
వారికి
చెందిన
నాట్యమును
కాదు
శ్రీ
సంబెట
గురవరాయని
సంగీత
నాటకమును
తెలియుచున్నది

Extractive Summary:

స న నా ల , వట కానా వ శ స గలో రన ష్‌ న నంట మహ ఖ్‌ ( నాకా చా గ్‌ గా మ. మల లీ లచ న, న ఖ్‌ న గ లీ క టయ శ ఫర నట ఆ! ర ను న వు మార వి ఇట్లు మి- చ్‌ వం వ స ను సు ఈ అయ సు కా న క నన స సట?

Chunk 45 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0441-0450.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14643

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [254, 259, 265, 266, 269]...

Key Terms:

వైభవం
పేరు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
ఆముక్తమాల్యద
కవిత్వము
కుంభ
కృష్ణరాయ
ల్యద
గొప్ప
కాని
నాశ్వాసము
అనగా
వ్రాసినచో
నుండును
ఒకడు
అన్ని
చెప్పుట
కలదు
రాయల
ఫాల్గుణ
ననంత
గ్రంథము
తెలియుచున్నది
తరువాత
ఆముక్త
యర్థము
వచ్చును
నున్నది
అటువంటి
రెండు

Extractive Summary:

మ. ఈ “ఆ” అన్నదానిని ఉపసర్ధ యందురు. ఈ ఆ:వి:సం- వీటికి ఉపసర్గలని పేరు.

Chunk 46 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0451-0460.txt

OCR Score: 91% Telugu coverage
Characters: 18552

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [8, 9, 10, 42, 43]...
Repeated punctuation clusters: 12 occurrences

Key Terms:

క్రీ
లేదు
కాని
రాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
రాయలు
ఆముక్తమాల్యద
కృష్ణరాయలు
అతని
దానిని
కూడా
గజపతి
కావున
అయిన
దాటి
శ్రీ
సందేహము
ఉన్నది
ఎక్కడ
పెద్దన్న
అతడు
మాల్యమును
గోదాదేవి
వారి
కారణము
ఇట్టి
విజయనగరము
సెప్టెంబరు
కళింగ

Extractive Summary:

981 4, _ వ్యాసావళి, 0౧0 33-85 ఈ మ. 12, ఆముక్తమాల్యద, ఆ 1, ప. “ఏ మును దాల్చిన మాల్యమిచ్చు నప్పిన్నది” అనే దానిని బట్టి ఈ అర్థము స్ఫురిస్తున్నది.

Chunk 47 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0461-0470.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16283

OCR Issues:

No notable OCR issues detected

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
ఆముక్తమాల్యద
విశిష్టాద్వైత
కాదు
అతడు
రచించిన
గోదాదేవి
రాయల
దానిని
వచ్చి
సమర్పించి
వైష్ణవ
ముందు
కలదు
అందు
కృతి
చరిత్రము
శ్రీ
కాని
సేసి
ప్రబంధము
విద్యానగర
సామ్రాజ్యము
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
రాజ్యము
ఆంధ్ర
స్వామి
తెలుగు
సిద్ధాంత

Extractive Summary:

ఆంధ్ర, ద్రవిడ, కర్టాటక, కేరళ ఉత్కళ రాష్ట్రములను తన గొడుగు నీడను పాలించిన ఈ మహామహుడు స్థాపించిన మరియొక సామ్రాజ్యమున్నది. ఈ రాష్ట్రమునకు రాజధాని వంటిది, ఆంధ్రవాబ్బ్యయ ప్రబంధ రచన. ఖైరవ కవి వ్రాసిన శ్రీరంగమాహాత్యమునను, తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాథుడు రచించిన పరమయోగివిలాస మనుద్విపద కావ్యమునను, సిద్ధరాజు తిమ్మరాజు రచించిన పరమయోగి విలాసము అను పద్యకావ్యమునను ఈ కథ కలదు.

Chunk 48 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0471-0480.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 14906

OCR Issues:

No notable OCR issues detected

Key Terms:

రాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
అతని
విష్ణుచిత్తుని
భక్తి
రాయలు
ఖాండిక్య
మాలదాసరి
గోదాదేవి
కాని
వాని
కావ్య
ఆముక్తమాల్యద
పేరు
ప్రబంధ
కేశిధ్వజో
చరిత్రమున
ప్రసక్తి
చక్కని
శృంగార
అయినను
కేశిధ్వజ
సాధనకు
సంబంధించినది
మధుర
చేసిన
ప్రబంధము
నుండి
కథకు

Extractive Summary:

అతని భక్తి తత్త్వాభినివేశమున కా కథ లన్నియు పరమప్రమాణములే అది యొకచో కైంకర్యరూపము (విష్ణు చిత్తుని కథ) మరియొకచో ఒక మహావేత్త కుచితమైన జ్ఞాన ప్రచోదితమైన ప్రౌఢభక్తి. కాని అలనాటి శ్రీరంగము వలె, ఆ మహామహుల అంతరంగము వలె, అండాళు తిరుష్పావు వలె మన కాముక్తమాల్యద మిగిలినది. శయ న ఈ మం అరా స సం సు మా యాను న న న.

Chunk 49 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0481-0490.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 19445

OCR Issues:

No notable OCR issues detected

Key Terms:

శ్రీకృష్ణదేవరాయ
శ్రీ
రాయలవారు
వైభవం
కూడా
ఆళ్వారు
నుండి
రాజు
అప్పుడు
నేను
అంటూ
అంటే
వచ్చి
ఆముక్తమాల్యద
సంస్కృత
చేసి
కలవాడు
కొన్ని
కాదు
తెలుగు
తరువాత
శ్రీవైష్ణవ
భక్తి
చేశాడు
చెప్పి
చేశారు
తత్త్వం
కాని
ముఖ్యంగా
భగవంతుని

Extractive Summary:

ఆ విధంగానే పరలోకానికి కావలసినది ఈ లోకంలో సాధించాలి. అందులో నొకమేటి కభిముఖుండై ఆత డనినవన్నియు మున్ననువదించి తొడగి యన్నిటికన్ని దూషణంబులు వేగ పడక తత్సభయొదబడగ పల్కి ప్రక్కమాటల నెన్నకాక్కొక మాటనె నిగ్రహన్థానమనుగ్రహించి క్రందుగా రేగినం గలగకందరదీర్చి నిలిపషియమ్మొదలి వానికినె మగిడి మరి్రుతిస్కృతి సూత్ర సమాజమునకు నైక కంఠ్యంబు కల్పించి యాత్మమతము జగమెరుంగగ రాడ్ధాంతముగనొనర్చి విజితుగావించి దయవాని విడిచిపెట్టి ఆ వాదులలో ముఖ్యంగా ఒక గొప్పవాదికి ఎదురుగా కూర్చొని అతడు చెప్పిన మాటలను నీవు చెప్పేదిదే గదా అంటూ నిర్ణయించి పిమ్మట ఆ మాటలన్నింటిని ఖండించి సభను మెప్పించి, అందరూ ఒక్కసారిగా ఎగబడితే వారిని లెక్కించక అందరికి సమాధానం చెప్పి మరల ఆ మొదటివానికే వేదశాస్త్ర బ్రహ్మసూత్రాలకు సమన్వయంచేసి తన సిద్ధాంతాన్ని నిరూపించి అందరినీ అలాగే ఓడించి విశిష్టాద్వైతాన్ని చక్కగా ప్రమాణాలతో తెలిసేటట్లుగా చెప్పి ఉపనిషత్తులలో ప్రధానంగా ఛాందోగ్యము నుండి తైత్తికీియము నుండి ఉదాహరణలు చూపించి విష్ణు పరత్వాన్ని స్థాపించాడు. ఈ యోగం ఆ జన్మలో సిద్ధి పొందనిచో మరొకజన్మ కలుగుతుంది.

Chunk 50 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0491-0500.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 18137

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [286]

Key Terms:

వైభవం
నీవు
అంటే
దాసరి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
చేసి
భక్తి
భగవంతుని
అన్ని
తాను
ఆళ్వారు
స్వామిని
కాని
కాదు
అంటూ
ఉన్న
జయజయ
కులం
రాయలవారు
ముందు
రాక్షసుడు
నేను
నిత్యం
ఈరోజు
కూడా
ఎన్ని
బంగారు
అందరూ
వారు
దివ్య

Extractive Summary:

కాని ఈయన మనుచరిత్రలో పెద్దన తన గురువుగా “కొలుతున్‌ మద్దురు.... శఠరకోపయతిన్‌” అంటాడు. స ఈ లక్షణాలు కలవాడు కనుకనే ఈ మాలదాసరి సర్వోత్కృష్టుడయ్యాడు. కలాం భావనలలోనే రార ర్‌గోపని మందిరంగా తన చెలికత్తెలు వటపత్రశాయి కృష్ణుడుగొ ఆయన అల గ దిరోజులు రోజుకొక పాశురం స్వామికి గోపికలుగా తలచి 'తిరుప్పావై వ్రతాన్ని ( ర పపంచమంతా ఆచరిస్తున్నారు.

Chunk 51 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0501-0510.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 19601

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [241]

Key Terms:

భక్తి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
రాయలు
అంటే
వైభవం
వారి
బంగారు
చేశాడు
కూడా
విష్ణుచిత్తులు
చేసి
స్వామి
శ్రీరంగనాథుడు
వచ్చి
చేశారు
విడిది
వారు
ప్రకృతి
తరువాత
చేసే
శ్రీరంగం
స్వామికి
స్నానం
వంటి
ప్రకాశించే
గోదాదేవి
పెళ్ళి
పెండ్లి
తెలుగు
వివిధ

Extractive Summary:

ఈ (ప్రాకారాలను తిరుమంగై ఆళ్వారు నిర్మించారు) ఆరు ప్రాకారాలు దాటగానే ఏడవ ప్రాకార ద్వారంలో ముందుగా గజాననులతో పరివేష్టించి యున్న సూత్రవతీసమేతుడైన శ్రీ విష్వక్సేనుని దర్శించి, పూజించి ఆయన సగౌరవంతో పంపించంగా, బంగారు కొందవలెనున్న గరుత్మంతునికి నమస్మరించి అతడు మరల నమన్మరించి అనుమతించగా, చతుర్భుజములతో, మేవవర్షంతో, పుండరీకలోచనాలతో, బంగారు వస్త్రాలతో, వనమాలలతో ప్రకాశించే విష్ణుమూర్తి ప్రతిబింబాల శ్రీకృష్ణదేవరాయ వైభవం 489 క గంట స స సట ప మ న. కాని ఆ మహాకవుల నందరిని, తన ఆస్థానంలో నిలుపుకొని, మనోజ్ఞమహాప్రబంధ నిర్మాణానికి కారణభూతుడు కావటమే కాక, మదాలస చరిత్రాది, ఎన్నో సంస్కృత (గ్రంథాలతోపాటు, తెలుగులో ఒక మహాప్రొధప్రబంధం, ఆముక్తమాల్యదను రచించిన శ్రీకృష్ణదేవరాయ మహీసార్వభౌముని పేర కూడా ఈ యుగం సంభావింపబడింది.

Chunk 52 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0511-0520.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17756

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [182]

Key Terms:

రాయలు
వైభవం
కూడా
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
ప్రకృతి
అర్ధం
ఇక్కడ
భక్తి
కాని
రాయల
గోదాదేవి
అంటే
దాసరి
పద్యం
తిరిగి
వర్ణన
ఈవిధంగా
ఆముక్తమాల్యదలో
చేసింది
బట్టి
ఆముక్తమాల్యద
జాతి
విధమైన
ఉన్నాయి
క్రింది
చెప్పబడింది
పరిచయం
వారి
స్వామీ
మధురభక్తి

Extractive Summary:

ఆ సమయంలో, ఆమె ఆ దండలన్నీ తానలంకరించుకొని, బావి నీళ్ళలో తన నీడచూచుకొని, వానిని విడిచి, గూడ 500 శ్రీకృష్ణదేవరాయ వైభవం ఈ మాలదాసరికథ వరాహపురాణంనుండి గగ్రహించినా, తన మార్గంలో దానిని ఒక వజఖండంగా తీర్చిదిద్దాడు. ఈ స్వభావము, వివిధ ప్రకృతులు గల మానవుల స్వభావంగాని, పశుషక్ష్యాది ప్రాజి స్పభావంగాని, మౌలికంగా నిత్యము మార్పులు చెందే వసంతాది బుతుస్వభావంగాని, సూర్యోదయాస్తమయాదుల స్వభావంగాని, ఆయా వస్తు స్వభావంగాని కావచ్చును.

Chunk 53 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0521-0530.txt

OCR Score: 97% Telugu coverage
Characters: 15659

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [34, 140, 199]

Key Terms:

రాయలు
కూడా
ప్రకృతి
రాయల
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
మిగిలిన
కాని
పద్యాలు
కేవలం
గోదాదేవి
వర్ణనలో
ఇతడు
అతని
అయితే
ప్రబంధ
ఎక్కువగా
ఉండవచ్చును
అవలంబించిన
విష్ణుచిత్తుడు
వాస్తవిక
అయినా
దీని
రెండు
వర్ణన
ఆముక్త
సామాన్య
పద్యం
సాంప్రదాయిక
విష్ణువు

Extractive Summary:

అలంకార స్మమిభ్రితమైనా ఈ ్రకృతివర్ణనము సహజ మాధుర్యము సౌందర్యము కోలుపాలేదు. రాయ లెక్కడా తన కావ్యంలో ఈపేరు వాడకపోయినా పండితలోకంలోను, లాక్షణికులలోను ఈ పేరు వ్యాపించదంవల్ల ఈ(గ్రంథం విష్ణుచిత్తప్రధానమైనదిగా భావించినట్లు కనబడుతుంది. వాస్తవికమైన వర్ణనాపద్ధతిలోనే పాత్రల స్వభావపోషణ కుపక్రమించినా, సంగ్రహవర్దనతోనే వారిని మన కన్నులకు కట్టగలిగిన మహామహిత శక్తి ఈ కవిచక్రవర్తి లేఖినిలో నాట్యం చేసింది.

Chunk 54 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0531-0540.txt

OCR Score: 88% Telugu coverage
Characters: 19646

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [191, 208, 218, 293, 296]

Key Terms:

కనిపిస్తుంది
వంటి
కనిపిస్తాయి
రూపాలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
కాని
ఆముక్తమాల్యదలో
కనిపిస్తున్నాయి
నామె
తెలుగు
వాడబడ్డాయి
సంధి
శబ్దాలు
గోదాదేవి
వారి
నిందించుట
కృష్ణదేవరాయల
సంస్కృత
అంటే
రాయలు
ఉన్నాయి
మానవు
విష్ణు
యామె
వియోగ
పాటు
వాడిన
పరిశీలించి
ఆముక్తమాల్యద

Extractive Summary:

ఆమె తన తండ్రి కూర్చిన చెంగలువదండలను ధమ్మిల్లమున ధరించి, నూతిలో నీడ చూచికొని, మరల వానిని బుట్టలో నునిచి, వియోగాతిశయమున వెచ్చనూర్చుచు విష్ణు నుపాలంభింప దారకును. ఈ యుపాలంభమున నామెకు విష్ణువుపై గల యపారమైన యనురాగము సర్వతో ముఖముగా గోచరించుచుండును. ఉదా॥ తప్పి + తారి = తప్పిదారి; తరిమి + తరిమి = తరిమిదరిమి (2-24) ట, డ, న, ర, లకు సంధిలో ఉలోపించిన ఉదా॥ చాలా కనిపిస్తాయి.

Chunk 55 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0541-0550.txt

OCR Score: 93% Telugu coverage
Characters: 16135

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [57, 82, 121]

Key Terms:

గోదాదేవి
కనిపిస్తుంది
వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
రాయలు
కనిపిస్తాయి
ఆముక్తమాల్యద
సామాన్యుల
కూడా
ఎంతో
సామాన్య
భోజనం
మహిళా
రాయల
ఆమెకు
వానాకాలంలో
చేసేవారు
రూపాలు
లేదు
భాషలో
ఆముక్తమాల్యదలో
మొనవి
శైలి
శైలికి
స్పష్టంగా
కంటే
వారి
విష్ణుచిత్తుని
రెండు
ఉన్న

Extractive Summary:

ఆ వర్జన సందర్భంలోనే ఇంటి ఇల్లాండ్రను ఎంత జాగ్రత్తగా చూసుకునేవారో, వారికి శ్రమ లేకుండా ఉండడానికి ఎంత కృషి చేసేవారో రాయలు ఈ వర్ణనలో ఎంతో వివరంగా కథాగమనంతో కలిపి నడిపించాడు విషయాన్ని “గగనము నీటిబుగ్గకెనగా' (1-80) పద్యంలో. ఇక వేసవికాలంలో సామాన్యుల ఇంటి వంటకాలను తన కవితాపత్రంలో వడ్డిస్తాడు రాయలు. క చూచి - అవి తెల్లగా, ముద్దలుగా ఉం లు చ 7- అంమంటే ఉదయమే ఆ కాలువలో స్నానం చేసి వెళ్ళిన బాహా”

Chunk 56 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0551-0560.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 17836

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [266]

Key Terms:

రాయలు
ఉంది
కూడా
ఆముక్తమాల్యదలో
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
స్వామి
శ్రీరంగం
అలాగే
దివ్య
శ్రీ
విశేషం
వారి
పసుపు
వైష్ణవులు
ఉన్న
అయితే
రెండవది
వర్ణించినాడు
ఇక్కడ
ఇక్కడి
వర్ణించాడు
శ్రీవిల్లి
వటపత్రశాయి
భంగిమలో
ఉన్నారు
మాలదాసరి
స్నానాలు
పద్యంలో
శనివారం

Extractive Summary:

ఆ కాలంలో (బ్రాహ్మణులు తూర్చురేఖలు ఆరకముందే నదుల్లోగాని, కాలువల్లోగాని స్నానాలు చేసేవారనీ, వారి బట్టలు కొంగ టెక్కల్లా తెల్లగా ఉండేవనీ, ఆరెకులు ఎంతో డ్రద్ధతో బ్రాహ్మణుల సొత్తు (బ్రావ్మాణులకు అందజేయాలనే సత్రవర్తకులుగా ఉండేవారనే సంగతులు ఈ పద్యం చెప్పకచెప్తోంది. ఆ దండలతో ఈ అమ్మాయిలు దుప్పిపిల్లలను తోలేవారట, దేవాలయానికి చెందిన దుప్పిపిల్లల్ని ఎండుగల తినకుండా అదిలించడానికి ఎంత సుకుమారమైన పూలదండలు ఉపయోగించే వారో' గమనించే నేర్చు రాయలది. ఆ కన్నై పిలలనుండే ఈ విద్య నేర్చుకోవాలి.

Chunk 57 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0561-0570.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 18439

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [33]

Key Terms:

రాయలు
ప్రకృతి
రాయలవారి
వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
రాయలవారు
పద్యం
స్వామి
ఉన్న
అంటే
చెరకు
ఇక్కడి
ఉన్నాయి
వర్ణనలు
వ్రాసిన
నుండి
మొదలైన
కావ్యం
కవిత్వం
వర్ణించిన
అలాటి
వర్ణించాడు
ఉన్నాయట
వాటిని
వల్ల
చూడండి
పేరు
దివ్యదేశం
అన్న
పెద్దన

Extractive Summary:

దీన్ని బట్టి పెద్దనే ఈ (గ్రంథాన్ని రచించి రాయలవారి పేరు పెట్టారని కొందరు ఒక వివాదం సృష్టించారు. ఎంత విలక్షణమైన ఊహ!- (1అ 69 ప) విల్లిపుత్తూరులో మామిడి తోటల్లో భూమట్టానికి నీరున్న పాతబావులున్నాయట వాటినిండా తామర పాచితీగలు అల్లుకొని కర్బూరం లాంటి విచిత్రమైన వాసన వస్తున్నదట (కొన్నిపాచి తీగలు విచిత్రమైన వాసనలు వస్తుంటాయి) ఆ తీగలపైన నీటికోళ్లు “కొళ కొళ” అని అరుస్తూ తిరుగుతున్నాయట. ఆయన చేసిన వేసవి వర్జనలు చదువుతుంటే ఆ కవితామృతపు జల్లుల్లో మన హృదయతాపం నిశ్చయంగా తొలగిపోతుంది.

Chunk 58 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0571-0580.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 16547

OCR Issues:

ASCII junk on lines: [17, 202]

Key Terms:

రాయలవారు
అంటే
రాయలు
చూడండి
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
వైభవం
మేఘాలు
నీరు
ఉన్నాయి
వర్ణించిన
ఆకాశం
రాయలవారి
పద్యం
గొప్ప
అంటాడు
మేఘుడు
వచ్చి
అన్నట్లు
ఆకాశానికి
బాగా
ఉన్నది
కాదు
రాలి
మరొక
పద్యంలో
వర్ణన
పెరుగు
సుమా
వాటిని
పురుగులు

Extractive Summary:

(86 ప) రాయలవారు వర్ణించిన ఇంద్ర ధనుస్సు పద్యం పరమాద్భుతం “పుట్టవెడలి నభోభిత్తి బట్ట శక్ర కార్ముకపు బెద్ద పలువన్నె కట్లజెళ్టి దైన నడచెడు కాళ్ల గుంపనగ గాలి గార్మొని దిగంతముల వాన కాళ్లు నడచె” (1 అ. ఆ ఆటకు మేఘాలనే మద్దెల్ని వాయించేవాడు వాయుదేవుడు - వర్షపు జల్లులు మృదంగాలకు వ్రేలాడుతున్న తెల్లటి కుచ్చులు, వాటిమధ్య బ్రేలాదే ఎర్రటి కుచ్చులే ఆరుద్ర పురుగులు (92 ప) “గగన రంగస్థలంబున మిగుల ్రొథి మమున గాళిక నిల్చి కోలమునటింప బొరి మొగంబున రాలు నిప్పుకలనంగ గుంపులై రాలె మహి నింద్ర గోపతతులు(4 అ. కావ్య ప్రయోజనాలలో మోక్షం కూడ ఒకటని గ్రహించిన ప్రతి కవి, ఆ చరమభావాన్ని ఎక్కడో ఒకచోట తన కావ్యంలో జోడిస్తాడు.

Chunk 59 — sri-krishana-devaraaya-vaibhavam_pages0581-0590.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 12180

OCR Issues:

Repeated punctuation clusters: 10 occurrences

Key Terms:

వైభవం
శ్రీకృష్ణదేవరాయ
రాయలవారు
రాయలవారి
కూడా
కాని
గ్రంథము
దాని
రచించిన
తెలుగు
రాయల
ఇప్పుడు
అలానే
ఉమ్మివేస్తే
అంటే
విష్ణువు
రాయలు
ఉన్నాయి
వచ్చింది
పద్యాలు
ఉన్నది
వేటూరి
ఆముక్తమాల్యదలో
నున్నది
శ్రీ
వచ్చి
మధ్య
ముగించాడు
మద్యాన్ని
శివుడు

Extractive Summary:

మ సలం త లయల మున న స్త న్యన్నాన్లూ నది మధ్యంలోని ఈ పెద్ద బందరాతిమీద నంది గణేశ విగ్రవోలు నదీ వ్రవావోన్ని వరిళీలిస్తున్నట్లుగా ఉన్నాయి. కేగోవో సంక ఉదయగిరి క్‌; స షం హోస్పేట్‌ అంొాచిల ( ల ( సే ఆ = గుత్తి ( గోకర్యం -- -మ్రలేహ " ॥ తాడిప(్రి వ్షాు ఉదయగిరిళ్ళి . | టై ల న మిల మ న న టా.