Telugu sri aravinda jeevitham - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న. . ల , న్‌ న్‌ క. శ్రీ అరవింద జీవితము (ఈం 1 ( కూ. 1, సహజకవి మల్లెమాల ॥ 3 మనసుపడి మక్కువతో సేకరించిన షష నే జు, స ఈ పుస్తూన్నిసాహిత్యాభిమానుల కోసం |. (జ గ్‌. | సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి

• . . '. ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. (. జూ ఇ - మల్లెమాల కుటుంబం టు. - ఆపుకాశకులు: ల ) నా, శ్రీ జదవిందదాశ[శ్రమము న కాగ ౨ వదచ్చేరి, .

శ్రీ అరవింద జీవితము న్‌ేన శ్రీ జుదవిందా[శ్రమము పుదుచ్చేరి.

వీడవ కూర్చు: 24 ఏప్రిల్‌ 1985 200 4 గి ఉక ప్రతులు: 8000 ఉర లా త్త అక సర్వహక్కులు ; శ్రీఅరవిందాశమ (టస్టు, న. పాండిచ్చేరి. వెల; రు. 12-00 (ప్రాప్తిస్తానములు : 1. శబ్ద, శ్రీ అరవిందాశమము, పుదుచ్చేరి - 606 002. (క 2. 1౧000419 01 ౧4౧4౧ 514600, తన ౮౧౫౭౩10 గెడ, గ౪60680464- 500 768. 9 $. శ్రీ అరవింద సొసైటి, తెనాలి-.;22201 ( శీ. శ్రీ అరవింద కేంద్రము, తాడిపట్రి.515411 ల ్ట శో రృ్మద్యల్ని ుద్రొపకులు ; -భీంతీం | నాం ప్రింటింగ్‌ (పెన్‌, టా తాడిపథతి - 515 411.

విషయ నూచిక

1. ముఖపత్రము- కీ॥శే। శ్రీ కట్టమంచి రామలింగాలెడ్డిగారు
2. నాల్లవ కూర్చు విన్నపము 11, అయిదవ కూర్చు విన్నపము 1/. అణఖవ కూర్చు విన్నపము

బాల్యము లా విద్యాభ్యాసము క్ష జన్మస్థానము 1 2, వంశవిశేషములు త్రి 3, జాతకము, తత్సంబంధ దృష్టాంతములు కొన్ని ... ౦ ర్తి విద్యాభ్యాసము -- విదేశవాసము ల కలై ర్‌, ఒస్కారు - [బౌనింగు కవివర్యుని పాగడ్తలనందుట... 15 6. విదేశములోనే ఏర్పడిన రాజకీయాభినివేశము లం కే6 7... విద్యార్థిగా గడించిన ప్రతిభ 18 8. తండిగారి మరణము అం బైట

బరోడా వాసము - వివాహము ర్ట ఉద్యోగము = బరోడా వానము ంం లైడీ 10. ఉద్యోగిగా చేసిన కాశ్మీర, ఉదకమండల యాత్ర ,.. 20 11. నాటి “కాంగెస్‌” నాయకుల గురించిన నిశితవిమర్శ ఎం లై 12. బరోడాలో నున్నప్పటి కొన్ని విశేషములు ఎం తి6 19. వివాహము కీల 14. గుప్తవాక్యము-లేఖ(ధర్మపత్నికి వ్రాసిన దానినుండి),.. &5 15. (బహ్మానందస్వామివారితోడి పరిచయము ంం ఫ్‌1 16. నాటి రాచకీయ పరిణామ పరిస్థితులు తలే

ఎ ఫ్‌ 17. మూడు వెబ్టులు 5? 18. ఉద్యోగ విసర్జనము " జాతీయోద్యమము 19. జాతీయ విద్యాసంఘము-తత్సంబంధము లుక్‌కి ఓ0. జాతీయ కళాశాలయొక్క ప్రథధానాచార్య పదవిని త్యజించుట లం 63 21. జాతీయ కళాశాల విద్యార్థులకొసంగిన హితోపదేశము... 638 22. “వందేమాతరం” పత్రికా సంబంధము ల 65 23. రాజదోహ దోషారోపణము 69 2% సూరత్‌ కాంగెస్‌ 69 25... జాతీయ మహాసభాధ్యక్షత,సంపూర్షస్వాతంత్ర్య ప్రకటన... 72 26. స్వాధీనతయొక్క అర్ధము జం (3 27. బరోడాలో శ్రీ లేలే గారిని చూచుట 76 28. ఉపదేశమును (గ్రహించుట - పరాశాంతి 77 29. నా యిచ్చ్భాధీనుడనుగ్గాను-లేఖ ఎ తి 80. బొంబాయి, పూనా, నాగపూరు ప్రదేశములలో ఉపన్యసించి కలకత్తా చేరుట తిక తే శ్రీ అరవిందులు - హెన్స్ర, డబ్బు. నెవిన్‌సన్‌ తల ప్రల జాతీయపక్ష నిర్మూలన ప్రయత్నము 839 83. అలీపూరు బాంబు కేసు - కారాగారవాసము ఎం 85 రిక్త జైలు విశేషములు 86 85... జైలులో శ్రీకృష్ణభగవానుని సందర్శనాదేశముల్పు ఎ 211 శర... వాబ్మూలము 117 ఫ్‌, నిర్ధోషియని తేల్రి విడుదల యగుట 1109 రాజకీయముల విడచుట 38. “కర్మయోగి? పతి9కా నిర్వహణము 121

ఏ0. “కర్మయోగి పతింకా లక్ష్యము న 40. ఆధ్యాత్మికశక్తి జయకారణము - వ్యాసము ఎం 128 శ1. నా దేశీయులకొక బహిరంగ లేఖ యం 1932 42. నాడు జాతీయ పక్షమున కొసంగిన కార్యక్రమము ఎం క3/ 43. నాడు దేశము నలుముకొనిన విప్లవ వాతావరణము ,.. 1389 శీత. వంగదేశమును విడిచిపెట్టుట ఎం కేకల శ్తీ్ఫ్‌ం చందదనాగూరు నివాస విశేషములు 143 46. పుదుచ్చేరి ప్రయాణ విశేషములు 145 47. బహిరంగలేఖలో రాజదోహమున్నదని చేసిన కసుగూడ విఫలమగుట ఎం 147 లోక సం[గ్రహార్యమై “ఆర్య” (పప్రచురణము 48. పుదుచ్చేరి మాహాత్మ్యము లు 148 49. “ఆర్య పత్రికా స్ట్థాపనము ల 149 50. పాాచ్య - పాశ్చాత్య దృష్టి శదములు ఎం శేీ5క్‌0 ర్‌. “ఆర్య” పత్రిక అదర్శము ఎ 15కి 52, “ఆర్య'" పతికా వాబ్మయము ఎం 166 క3,. శ్రీ అరవింద లేఖ - తానుచూచి యనుభవించి వాసినదే తత్త్వశౌస్త్ర మయినది ఎం 167 54. కి;శే! సి. ఆర్‌. దాసుగారికి వ్రాసిన లేఖ ఎ 169 విజ్ఞానావరోహణకై చేసిన కృషి ర్‌, వఏకాంతవాసము - 19826 నవంబరు 24వ తేది ం శ?లి 56. శ్రీ తల్లిగారు 'పుదుచ్చేరి' ని దర్శించుట ఎ కే74 57. శ్రీ అరవిందాశ్రృమము ంంం 17/5 58. శ్రీ అరవిందాశుమ విశేషములు ఎం 179 59. శ్రీ అరవిందాశుమ విద్యాలయము జం కేల! 60. శ్రీ అరవిందాశుమ ముదుణాలయము 182

61. గోల్కొండ 183
62. గోశాల న.
63. రవీంద్రుడు దర్శించి స్తుతించుట ఎం కేతి6 64, యుద్ధము -- శ్రీ అరవిందుల సాహాయ్యము ఎం 1087
64. శ్రీ అరవిందులు 1910 లోనే తెలిపిన భవిష్యత్తు ... 191
65. ఇండియా ఆత్మ చిరంజీవియని

త్రీ తల్లిగా రొసంగిన సందేశము ఎం 192 67. శ్రీ అరవిందోపదేశము - సాధన విధానము ఎం 191 68. పుూపంచమును గురించిన భావములు ఎం 195 69. శ్రీ ఆరవిందుని భావము 200 70. ప్రుపంచ సృష్టికుమము ఎం 204 7 బహ్మసత్యమేకాక, జగత్తును సత్యమే ఎం 205 72. శ్రీ అరవింద యోగము అ 206 - 73. శ్రీ అరవింద యోగమందుగల నూతన విశేషములు... 214 74. శ్రీ అరవింద యోగమున గలుగు పరివర్తనము ... 216

అనుబంధము

1. శ్రీ అరవిందుల ఆగష్టు 15, 1947 సందేశము ,... 221
2. శ్రీ అరవిందులు ఆంద విశ్వవిద్యాలయమునకు

ఒసంగిన సందేశము లం 227

౦-౦

ముఖపతుము (శ్రీ అరవింద జీవితము)

శ్రీ అరవిందయోగి జీవితచరిత్రము అం(ధ్రభాషయందలి మహో త్కృష్ట గ్రంథములలో నొకటి. విషయము లోకోద్దారకము. సర్వ జనులకు ఆదరణీయమైనది. అరవిందుడు సామాన్యుడుకాడు, అవ తారపురుషుడను గణ్యతకు అర్హుడు. గొప్ప విద్యావంతుడు. ఆంగ్ల మున కీర్తిని గడించినకవి. ఆంగ్లవచన రచనయందు అద్వితీయుడు. వీరిశైలి అమోఘము. వీరిచే ఉపదేశింపబడిన తత్త్వములు వేద తుల్యములు ఇతడును బుషియే.

దేశసేవయందు ఒకానొకప్పుడు దీక్షతో నవీన పద్ధతులమెయి కృషిసల్చి, భారతీయుల నవయుగమును స్టాపించిన వారిలో కాల రీత్యా (ప్రథముడు, మన నవయుగ (బహ్మ,

దేశము లోకములో ఒక భాగము. ప్రపంచము మేలువడిన దేశము మేలిమి జెందును. అట్లగుట ప్రపంచోద్ధరణము, దేశోద్ధా రణమునకు సాహాయ్యకారి, కావుననే ఈయోగీశ్వరుడు ఆధ్మాత్మి కము, అఖిలాండ బాహుళ్యమును అయిన సాధనను కనిపెట్టి లోక మున వ్యాపింపజేయుచున్నాడు.

తెలుగు వారెల్లరు తప్పక పదేపదే చదివి ఆనందమును అభ్యుదయమును చెందుటకు ఉపయుక్తములైన (గ్రంథరాజములలో ఈ “త్తీ అరవింద జీవితము” ఒకటి, మంచి వచనశైలిన వ్రాయబడియున్నది. అగాధమైనపారమార్థిక జీవితము కాబట్టి, “సము[ద్రమువలె గంభీరమైనది.” అను ధ్వనిని న్ఫురింపజేయునట్లు

[1

ఇందలి (పకరణములకు తరంగములను పేరిడి యుండుట ఎంతయు సమంజసము. విషయ వైశుద్ధ్యమునను, రచనా రామణీ యకమునను (గ్రంధకర్త సిద్ధిని గడించి, ధన్యుడును, మన కృత జ్ణతకు పాత్రుడును అయి ఉన్నాడు. అతడు నాకు ఎన్నో సంవత్సరములుగా మిత్రుడు, త్రీ అరవిందయోగి ఎడల తనకుగల స పూజ్యభావమును ఈ రీతిని వెల్లడించి లోకోపకార మొనర్చిన నా మితునకు నా ధనస్థవాదములు. “ పద్మపుభాస " ఇట్లు,

చిత్తూరు. కట్టమంచి రామలింగా రెడి, 11-8-1948 ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయోపాధ్యక్షుడు.

[11 నాలవ కూర్చు విన్నపము ణ్‌

ఈ (గ్రంథము యొక్క నాల్లవ కూర్చు ముదించి ప్రకటించ గలిగినందులకు శ్రీ ఆరవిందులకును ఆంధ్రలోకమునకును మా కృతజ్ఞతను వినయపూర్వకముగా చూపెట్టుచున్నాము.

ఈ కూర్చునందు (గ్రంథము నామూలా[గ్రము కోధించి పరిష్కరింపబడినది. శ్రీవారి తత్త్వసిద్ధాంతములను సాధన [కమ మును తెలుపు ' ఉపడేశము” లను శీర్షికలో క్రొత్త విషయములను చేర్చి విపులముగ (గ్రంథకర్త రచించినారు. 1950వ సంవత్సర మున తీసిన శ్రీవారి ఫోటోలు కూడ చేర్చబడినవి. శ్రీ అరవిందాశమము, ఇట్లు,

పుదుచ్చేరి, ప్రకాశకులు

కేం ః 11958 చ॥వే॥ కృష్ణయ్య ణ్‌

[౪ అయిదవ కూర్చు విన్నపము

ఈ [గ్రంథము శ్రీ ఆరవింద శతజయంతి సందర్భమున ఆయిదవసారి ముద్రింపబడుచున్నందుకు ఆంధ (ప్రజానీకమునకు మా కృతజ్ఞతలను వెల్లడించుచున్నాము.

నాలగవ కూర్చు 1959లో ముద్రించబడినది. దాదాపు యిరువది సంవత్సరములలో శ్రీ అరవిందాశమము ఎంతో (ప్రగతి గాంచినది. * ఆరోవిల్‌” అను అంతర్జాతీయ నగర నిర్మాణము పిబ్రవరి, 1968లో ప్రారంభమైనది. ఆశ్రమ అభివృద్ధిని గూర్చియు “ఆరోవిల్‌* ను గురించియు ర్లుష్తముగ వివరాలను యిందులో చేర్చ వలెనన్న మా సంకల్పము ఎన్నో అనివార్యకారణాలవల్ల నెరవేర లేదు.

ఈ [గ్రంథమును పునర్ముదించుటకు శ్రీ మాత అనుమతించి నందులకు మా హృదయపూర్వక (వణామములు,

ఈ (గ్రంథ (ప్రచురణలో దయతో సహకరించిన త్రీ మన్షోహన్‌ రెడ్ధికి ముదణలో సహకరించిన శ్రీ జితేందర్‌ రెడ్డికి సకాలములో సర్వాంగసుందరముగా పుస్తకమును ముదించిన శ్రీ సుదర్శన (పింటర్స్‌ వారికి మా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు.

ఇట్లు, 1-8-1972 ప్రకాశకులు, త్రీ అరవింద కేంద్రము, శ్రీ అరవిందపురము (గడ్జిపల్లె)

టీ ఆజవకూర్చు విన్నపము

ఈ (గ్రంథము ఆజవకూర్చు పూర్తిచేసికొన్నందుల కెంతయు సంతోషము. (గ్రంథకర్తకును, 1048 లో ముఖప(త్రమును సమ ర్చించిన ఆంధ విశ్వవిదా్యాలయోపాధ్యక్షులు శ్రీ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారికిని మనమెంతో బుణపడియున్నాము. 1972లో అయిదవ కూర్చును ప్రచురించిన గడ్జిపల్లె శ్రీ అరవింద విద్యా కేంద్రము వారికి మా ధన్యవాదములు.

ఇప్పు డీ యాజఅవకూర్చును శ్రీమాత జన్మదినము, 21 పిబ వరి నాటికి వెలువరించుటకు ముద్రణ కార్యక్రమమున సహక రిచిన తెనాలి శ్రీ అరవిందసాసెటి కార్యదర్శిగారికి, ముదాపకులు బాబా ఆర్హు (పింటర్చు: తెనాలి. వారికిన్ని మా అభినందనలు.

ర! ఇట్లు,

ల21-2-82 ప్రకాశకులు : పుదుచ్చేరి శ్రీ అరవిందాశమము

| కట” ్ట ీ న? శ స షత స. గ ఖల ॥ . టో సై. ్ల 1 ॥ సం లా 1 / | న న “ ఖో ల్‌ లీ ( ట్‌ త్‌ో న టే... ..........-లే ఆ - |

(శ్రీ అరవింద జీవితము మొదటి తరంగము

పరమేశ్వరుని లీలావిలాస మత్యద్భుతము. 'సృష్టి [కమ విధాన మిదియని నిర్ణయించరాదు సరిగదా ఊహించుటకేని మానవ మాతునకు, కేవలము “బాహ్యభుక్టు'నకు సాధ్యముకాదు. శాస్త్రజ్ఞుల నృష్టి పరిణామ స్యూత్రముల ననుసరించి చూచినచో మానవజన్మ ముత్తమోత్తమ మనదగును. నరజన్మమందే శ్రీమన్నారాయణ విలాస మహిమ ప్రస్ఫుటమై నరనారాయణత్వ సిద్ధిలభింప నవకాశమున్నది. భగవానుడు (ప్రసాదించిన గవాశ్వములతో తనివి చెందని దేవతలు మానవమూర్తిని ముందు పెట్టినంతనే సంతృప్తులైరను ఐతరేయోప నిషద్వాక్యము సుప్రసిద్ధము.

నారాయణత్వము గర్భితమై యుండియు అవర(పకృతియే, అనగా ద్వంద్వములకు త్రిగుణములకు బద్ధమైయున్న పరిణామదశలో అహంకారమే (ప్రబలముగా నున్నందున మానవుని జీవితమత్యంత నిగూఢము, క్ల్‌ష్టము; దురవగాహము నగుచున్నది. అతని జీవిత చరిత్రము, కాదు తనలోని యే కోశమేని, భాగమేని, సమ[గ్రముగ ,నాతనికే తెలియదు. ఇట్టు స్వీయ చరితములే యసంపూర్ణములుగా నున్నపుడు, ఇతరుల జీవిత చర్మితము వ్రాయగడంగుట పరిహాసాస్ప దమే, అందు నను అంతర్ముఖులైన యోగీందుల, అవతారమూర్తుల, పురుషోత్తముల పవిత్ర చర్మితమును ఉల్లేఖింపబూనుట నిజముగా సాహసము,

శ్రీ అరవిందుల జీవిత చరిత మందరకు దెలియునట్లు ఉపరి తలమునగాక కేవల మంతఃస్థితమై యున్నది. అందువలన వారి చరిత్రమును సమగ్రముగా వారుతప్ప మరొకరెవరును రచింపజాల

2 రనుట అతిశయోక్తి కాజాలదు. ఈ యాథార్థ్యము నెరింగియు వారిపట్ల గల భక్తి విశ్వాసముల నండగా జేసికొని, ఆంధ్ర లోకమున కూడిగ ముగా, శ్రీ అరవిందుల జీవిత విశేషములను సాధ్యమైనంత వరకు వారి వాక్యముల ననుసరించియే సూక్ష్మముగా వెల్లడింప [బయ త్నించు చున్నాము.

• జన్మస్ప్థానము +

స్ధల మాహాత్మ్యము లాయాస్థలములందుద్భృవించిన మహా పురుషుల నాశ్రయించి యుండుటయు, నెందరో మహానుభావుల యెన్నత్యము వారు జన్మించిన స్థల విశేషములబట్టి యుండుటయు గాననగును., శ్రీ అరవిందుల విషయమున నీ రెండును అన్యో న్యాశయములుగా విరాజిల్లుచున్నట్టు తోచుచున్నది. వేదబుషుల సామగాన మాధురీ వాసనల తనివితీరగోలి, శోభాప్రదయై దోష రహితర్దై పూజనీయ యగు గంగామతల్లిచే పునితమైనది వంగ దేశము. అందుననే గంగాసవంతివలె ఏకథారగా వంగమాత గర్భమునుండి పరమహంసలు, యోగులు, తపోధనులు, భక్తా (గేసరులు, సాధుపుంగవులు, కవిశేషఘ్టలు, శాస్త్రజ్ఞులు: పండితులు, మేధావులు, -దేశోద్దారకులు, త్యాగులు, శ్రీమంతులు నుదృవించు చున్నారు. రామప్రసాద్‌, గౌరాంగ, శ్రీరామకృష్ణ, రామమోహన్‌, వివేకానంద, బంకించంద్ర, దేవేంద్రనాథ్‌ ఠాకూర్‌, కేశవచంద, మధుసూదన్‌, రాజానారాయణ, శిశిర్‌కుమూర, బందోపాధ్యాయ, సురేంద్రనాథ, చిత్తరంజన్‌ మున్నగు పుతరత్నముల గాంచి వంగ మాత ధన్యయైనది. ఇదంతయు మాంధాతకాలపు విస్మృత చరితగా గాక (ప్రత్యక్షముగా నీనాడును సుప్రసిద్ధ విజ్ఞానశాస్త్రవిశార దులను, చరిత పరిశోధకులను, పథతికా సంపాదకులను? కవి చక్రవర్తులను, వక్తలనుః (ప్రతిభాశాలులను, స్వార్ధరహితులను, పరోప కారపారీణులను: మాతకై “ప్రాణంబుల్‌ పువులట్టు చల్లు” వీరులను,

వ త్యాగులను:వేయేల సర్వతోముఖముగ నేవిషయమందేని మేల్చంతిగా నున్న పుత్రుల నెందరినేని సగర్వముగా వంగదేశము పేర్ణానగలదు. ఇట్లనాదిగా పవిత్ర సంతాన భాగ్యమును గాంచి అసమానయోగ్యతా విశేషముల నందిన వంగదేశమందు శ్రీ అరవిందు లుదృవించుట సముచితమనియే తలంప నగును. మరియు బరమేశ్వరుడు (గుడి వానిచేతి రాయిగాగాక యేదో సంకల్పముతోడనే దేశ కాల పాత్రముల బరిశీలించియే మహాపురుషుల జన్మక్షేత్రముల నిర్ణయించుచుండునని యూహించ దగియున్నది.

• వంశ విశేషములు;

వృక్షములందును జంతువులందునువలె వంశ ప్రభావము మానవులందంత బలీయముగానున్నట్టు గనపడదు. కేవల మనాగరిక జాతులందుకంటే బుధ్రిక్సృషిగల నాగరిక వంశములందు వంశ సంప్ర దాయము మరింత దుర్భలమై విభిన్నమై తోచుచున్నది. ఐనను త్రీ అరవింద వంశ మత్యంత సుప్రసిద్ధమై (పపాచ్యపాశ్చాత్య సభ్యతా సమేళనమందు కొంత సంబంధముగలదై వంగదేశము వికాసమునకు యధాశక్తి తోడ్చడి పేరు (మోసినదే.

పందొమ్మిదవ శతాబ్ద ప్రారంభ కాలమున భారత దేశము; ముఖ్య ముగా వంగ దేశము, పపాచీన ప్రతీచుల వికారమునకు మాత్రము లోనై విచిత్ర సంయోగ సంఘటనల కాలవాలమైనది. ఒకవంక వేద కాలపు అధ్యాత్మిక వికాస మంతరించి, తొల్లింటి ధర్మశాస్త్రముల సమన్వయింపగల సర్వంకషమైన దేశభాషాజ్ఞానముగాని, స్వతంత్రా లోచనా పటిమగాని, అనుష్థానమహిమగాని, లేక సనాతన ధర్మ సూ(త్రములకే భిన్నముగాగల మూఢాచారములు, అర్ధశూన్యములైన ఆడంబరపు తం్యత్రకలాపములు, బాహ్యాట్టహాసములు నివియే మత సారమని నిరంకుశులుగా నధికారము చెలాయించు గురువులు,

జీ

మతోద్ధారకులును, మరొకవంక పాశ్చాత్య నాగరకతయన్న, సభ్యత యన్న; జోహారు లొసంగి వెనకముందు లారయక, వేషభాషలందేమి అనుదినాచారములందేమి ఆమూలా[గ్రముగ తెల్లజాతి ననుకరించు టయే గౌరవభాజవమని విశ్వసించి; మన మత భాషావేష సంప్ర ద్రాయములందు నిరసనమేగాక విరోధభావము గలిగి? ప్రచ్చన్న క్రెస్తవు లనదగు నవనాగరికులును దేశమును చీకాకుపరచిన కాలమది. ఈ కాల ప్రవాహమునకు ఆహుతులయియే మధుసూదన్‌, కాళీమోహన్‌, బందోపాధ్యాయ, కాళీచరణబెనర్జీ మున్నగు ప్రతిభాశాలులు స్వమత మును త్యజించి క్రైస్త్ప మతమును స్వికరించిరి.

నాటి వంగదేశమున మూర్తీభవించియుండిన పాశ్చాత్య సభ్యతా వ్యామోహమునకు దాసులైనవారును, తన్నివారణార్థ్హమై ఆర్యావర్తపు జాతీయ జీవనమును, సభ్యతను, భావములను బునరుద్ధరించ దీక్ష వహించిన వారును శ్రీ అరవిందుల వంశమున గలరు. అధునిక వంగదేశ నిర్మాతలలో నొక్టరుగా బూజనీయులైన త్రీ రాజనారాయణ బోను శ్రీ అరవిందుల మాతామహులు. వీరు వంగ, సంస్కృత, పారశీక, ఆంగ్లేయాది భాషలందు నాడు మేటి పండితులు. తన పదునెనిమిదేండ్ల పిన్న వయన్సునందే బ్రహ్మసమాజ పక్షమున నుప నిషత్తులను వంగాగ్గ భాషలందు పరివర్తన మొనర్చుటకు నియోగింప బడిన మేధావి. నాటి కాలప్రవాహమున మొదట (బహ్మమతావ లంబియై కొంతకాలము' (టబ్రహ్మసమాజమున కధ్యక్షత గూడ వహించి యుండినను బ్రహసమాజ సభ్యుల పాశ్చాత్యానుకరణములకు, కేశవ చందుని విపరీతవర్తనమునకు రోసి తత్సమాజ సంబంధమును ద్యజించి “హిందూ మతాధిక్య'” మను కరప్యతమును సషప్రమాణముగ శాస్త్రీయముగ రచించి వంగీయుల మేల్కొల్చి మతభష్తులుగాకుండ నండగా నిలిచిన మతోద్దారకుడు, ఈతని పాండిత్యమును బుద్ధి కుశలతను యోగ్యతను గాంచి, వశీకృతుడై మిత్రుడై మిక్కిలి గాం వించుచు నున్నతాధికార మందుండిన సర్‌ హెనీకాటన్‌ ఎన్ని పర్యా

వ్‌

యములో డిప్యూటి కలెక్టరు ఉద్యోగమును స్వికరించవలసినదని సర్వవిధముల ప్రోత్సహించి (బతిమాలినను ప్రభుత్వోద్యోగము నంగీ కరింపని స్వతం(తమూర్తి, స్వార్దత్యాగి, దేశేయమహాసభా నిర్ణయమున కిరువదియైదు సంవత్సరములకు పూర్వమే విదేశవస్తు బ్రవాహము నరికట్టుటకు జాతీయ వస్తు పప్రదర్శనములను, దుర్చలులగు దేశీయు లను వీర్యవంతులుగా నొనర్చుటకు వ్యాయామ (ప్రదర్శనములను నెలకొల్పిన జాతీయాభిమాని. ఈయన (ప్రత్యక్షముగా రాజకీయ రంగమునంతగా బనిచేయకున్నను మతసాంఘిక విద్యాదివిషయము లందు కృషిచేసి తత్సంబంధముగా నెన్నియో[గ్రంధముల రచియించి జీవచ్చవమైయుండినజాతిలో ప్రాణముపోసి యుత్తేజమును బుట్టించిన దేశోద్ధారకుడు, “జాతీయ గౌరవ సంపాదినీ సభ " అను పేర నొక సంస్థను స్థాపించి; సజాతీయ సంప్రదాయముల బోషించి, మాతృ భాషలోనే సంభాషణముల నుపన్యాసముల నొనర్పవలయుననియు అంగ్లేయ పదము నుపయోగించునపుడెల్ల నొక్కొక్క పదమునకు కశాలణా వంతున నపరాధము చెల్లిపవలయుననియు నియమ మేర్చరచి తదనుసారముగా ననుష్టింప చేసిన కార్యశూరుడు. ఈ మహామహుని ప్రథమ పుతికార తృమగు స్వర్ణలతాదేవియే శ్రీ అరవిందుని గాంచిన పుణ్యవతి.

శ్రీ అరవిందుల పితామహుల చరిత మంతగా దెలియదు. వీరు కలకత్తాకు పదకొండు మైళ్ళ దూరమున, హుగ్లీ మండలమున, హుగ్లీ లేక భాగీరథీ నదీతీరమున నున్న 'కొన్నగర్‌ * [గ్రామవాసులు. ఈ హుగ్లీ మండలమే, పందొమ్మిదవ శతాబ్బమున సంస్కృత - పార శ్సీర్ర _ వంగాంగ్లేయాది భాషాకోవిదులు, *' సహగమన” మను పేర బయల్వెడలి యుండిన ఘోర దురాచారమును, రాక్ట్షసకృత్యమును రూపుమాప నిశ్చయించి వ్యయప్రయాసలకోర్చి (బ్రిటిషు పార్లమెంటు నందు వాదించి విజయుడై చిరస్మరణీయుడైన శ్రీ రాజా రామమోహన్‌ రాయలకు, నానామతముల మార్గముల మూలసత్యమును స్వాను

6

భవమునకు దెచ్చుకొని మతైక్యమును, జాటిన ఆధ్యాత్మిక గురువును భగవానుని నిన్ను చూచినట్లే నేను దర్శించితిని; నీకును చూపిం చెదను, అని స్పష్టముగా శ్రీ వివేకానందులకు నచ్చచెప్పి వారిని శిషు్టునిగా వశపరచుకొని వారిమూలమున పాశ్చాత్య ఖండములకు, ముఖ్యముగా అమెరికాఖండమునకు ఆర్యావర్తప్ప అధ్యాత్మిక సందేశా మృతమును చవిజూపించిన త్రీ రామకృష్ణ పరమహంసకును జన్మ స్థానము 'కొన్సగర్‌” గ్రామముగూడ చరి(త్ర (ప్రాశస్త్యమును బొౌందినదే. పురాతన వంగ వాబ్బ్యయమున ఈ (గ్రామము పేర్కొనబడియున్నది. (బహసమాజోద్యమ నాయకుడును, నెరదాతయునగు శివచందదదేవు, రాజకీయ సాంఘిక విద్యాది విషయములందు నాడు పేరెన్నికగన్న డాక్టరు క్రైలోక్యనాధమి[త్ర, రాజారాజేందలాల్‌మి[త్ర, సంస్కృత భాషయందపార పాండిత్యము గడించిన మహోపాధ్యాయ దీనబంధు న్యాయరత్న మున్నగువారు జన్మించినదిగూడ ని (గ్రామమందే, సుప్రసిద్ధమైన ఘోషు కుటుంబమున, 'ప్రాయశః 1840వ సంవత్సర మందు కైలాసవాసినిదేవి కాళీపసాద దంపతులకు జన్మించిన కృష్ణ ధనుడే శ్రీ అరవిందుల తండిగారు. అప్పుడప్పుడే నెలకొల్చబిడు చుండిన బ్రహ్మసమాజమునక్రు బద్ధవిరోధులైన పూర్వాచార పరాయ ణుల కుటుంబమునకు చెందినవారు. క్రాన్స కృష్ణధనున క్రా వాసన సోకినదిగాదు. విద్యాభ్యాస కాలము నుండియే అనగా బాలము నుండియే (బబ్రహ్మసమాజ వాతాపసరణమున బఇెరిగి పాశ్చాత్య హ్‌ సభ్యతలపై మెరుంగులకు లోనైన వారనియ చెప్పవలయును, (బహ మతమును స్వికరించిన అనుష్టాన సభ్యులలో ముఖ్యుడై తన ర వృద్ధికె ఎంతో యుత్సాహముత్రో పనిచేయుచుండిన మువన్షీల్త అందువలననే ఆయన తన కుటుంబములోని వారినందరను థ్‌ ం రించి బహ్మసమాజమునక్తు సంబంధించిన కన్యనే వరించి వివాక్‌ మాడెను. వారి వయసృష్పుడు పదునెనిమిదేండు. కలక్షత్రా వ కళాశాలలో నాల్లవ సంవత్సరపు విద్యార్థిగా నుండం. _. వైద్య వివాహ పద్ధతిలేని కాలమది. బ్రహ్మసమాజ ధర * ఇప్పటివలె

శ్రముల ననుసరించి

(/

జరిగిన [ప్రథమ వివాహ మిదియేయని చెప్పవచ్చును. ఈ వివాహ మునకు (ప్రపంచ ఖ్యాతి గడించిన కేశవచం[దసేన్‌ రవీం[దకవి వర్యుని తండ్రిగారగు మహర్షి దేవేంద్రనాథకఠాకూర్‌ [పథానాచార్యులై పౌరోహిత్యము వహించిరి. శ్రీ రాజనారాయణ బోసపుడు మేదిని పురమున నుపాధ్యాయులుగా నుండిరి. అచ్చటనే స్వర్ణలతా కృష్ణ ధనుల వివాహ మతివైభవముతో జరిగినది. ఈ వివాహము వలననే కృష్ణధనుడు తన కుటుంబమునకు, సమిప బంధు వర్గమునకు వెలిగావలసి వచ్చినది. తుదకీ బహిష్కార ఫలితముగా తన భాగ మునకు వచ్చిన గృహాది స్థిరాస్తులను బంధు వర్గమువారి కెవరికిని గార, మరెవరికో ముందుమాట యిచ్చితినను కారణమున, మిక్కిలి తక్కువ మొత్తమునకు విక్రయించి అ [గామ సంబంధమునే విస రించినట్లు తెలియుచున్నది.

కృష్ణధనుడత్యంత మేధావి. (ప్రారంభమున వైద్య విద్య నభ్య సించి సబ్‌ అసిఫైెంటు సర్జ్దనుగా చిన్న యుద్యోగముననే జీవితమును (బారంభించినను తన శక్తి సామర్థ్యము వలన ఇంగ్లాండునకు వెళ్ళి యున్నత విద్యాభ్యాస మొనర్చుటకు వలయు ధనమంతయు స్వయ ముగా నార్జించి, 1869లో విదేశమునకేగి ఎం. డి. పరీక్షయందుత్తీర్జు డైన ప్రతిభాశాలి. ఆ కాలములో విదేశ (ప్రయాణముగాని, ఎం.డి. పరీక్షయందుత్తీర్దులగుటగాని భారతీయులలో మిక్సిలి యపురూపము. బాల్యములోనే యలవడిన పాశ్చాత్య సభ్యతానుకరణము విదేశ వాసమువలనను, వైద్యవృత్తి మూలమునను మరింత (ప్రబలి వేష భాషలందు భావములందు నిత్య జీవితమందు మూర్తీభవించినది. కృష్ణధనుడు తన అర్జాంగియగు స్వర్ణలతాదేవియు తనవలెనో తన్ను మించియో నవనాగరిక కర్తగా తద్దూపుదాల్చి (ప్రవర్తించవలయునని ఎంతో [ప్రయత్నించి అమెను దిద్దితీర్చుచుండెడివాడట. అట్లు దిద్ది తీర్చిన విలాసములలో, తనతో ఆమెనుగూడ, గుజ్జపుస్వారిలో కృతార్జు శాలినిగా జేసి బహిరంగముగా పికారులకు తీసికొనిపోవుట యొకటి.

8 స్వర్ణలతాదేవి అతి సౌందర్యవతి, లావణ్యవతి. ఆమె రూపలావణ్య ములకు, కొంగొత్త నేషధారణమునకు రంగపూరువాసులు ముగ్దులె “గులాబి, *'రంగపూరు రోజూయని ముద్దుపేరిడి మెచ్చుకొనుచుండెడి వారట. కాని బాహ్యరూప మెంత విజాతీయముగా గాన్బించినను హృదయము మాత్రము భారతీయమేయని బీదల కొనరించిన వారి నిరుపమాన సేవ, కార్యనిర్వహణ సామర్ధ్యము, దోమలమయమై చలి జ్వర భూతమున కధిష్టాన పీఠమై సర్వవిధముల ననారోగ్యముతో తాండవమాడుచుండిన నాటి ఖుల్నాపట్టణము నత్యంత యారోగ్య (పదేశముగ పరివర్తన మందించి తన్మూలమున బడసిన చిరకీర్తియు వేనోళ్ళ జాటుచున్నవి. వీరట (తవ్వించిన కాలువ విరి పేరుతో నేటికిని స్మరణీయమగుచున్నది. మరియు వీరికి వంగవాబ్మయ మన్న (పేమాభిమానములు తీవ్రముగా నుండెను. సంభాషణలలో పలుమారు బంకించందదుని రచనల నుండి వాక్యముల నుద్దాటించు చుండిరి. ఒక విధముగా విదేశీయులకు ముఖ్యముగా నాంగ్లేయులకు భారతీయులకు నన్యోన్య సంబంధ బాంధవ్యముల సమకూర్చుచు సమ్మేళనోపకరణముగా సంధానకర్తగా వీరుండిరని చెప్పనొప్పును. స్వర్ణలతాదేవి కృష్ణధనఘోపు దంపతులకు నలుగురు పుత రత్నములు, నొక పుతికామణియు జన్మించిరి. కృష్ణధనుడు తన మేధాసంపత్తునకు, నున్నత భావములకు, నూతన ప్రవృత్తులకు, దగి నల్లే తన సంతానమునకు నామకరణ మొనర్చెను- [పథమ పుతుడు వినయభూషణుడు, ద్వితీయుడు మనోమోహనుడు. 1872వ సంవ త్సరమున ఆగష్టునెల15వ తేది సుముహూర్తమున నీలోకమున కవత రించిన మన శ్రీ అరవిందులే వారి తృతీయ పుతరత్నము. జన్మిం చినది కలకత్తాయందు, ధియేటరు రోడ్డులో తన తండ్రియొక్కయు తన తల్లితండ్రియొక్కయు మిటతులు, నాటి దేశనాయకులలో సుప సిద్ధులు నగు ఆనందమోహన్‌ ఘోషుగారి గృహమున.

ఏ జాతకము' స్వస్తిశ్రీ ఆంగీరసనామ సంవత్సర శ్రావణ శు॥ ౧౧ లు 15-44 గురువారం మూలా నక్షతము 20-1 విష్క 18-10 భద్ర 15-44 భుక్తి 0-4 ఈ శుభదినమందు ఉషఃకాలము సుమారు 5 గంటలకు 1872 వ సంవత్సరము ఆగష్టుమాసము 15 వ తేది, సూరో[దయా త్చూర్వము ఒక ఘంటకు కర్క్మట లగ్నమందు శ్రీ అరవిందుల జననము, శ్రీ అరవిందుల జననకాలమును నాటి (గ్రహస్థితులను సూచించు లగ్నకుండలిని మాత్ర మిందు పొందుపజచుచున్నాము, జోతిశ్శాస్త్రమందు సంపూర్ణ పాండిత్యాభిమానములుగల శాస్త్రజ్ఞులే ఫలముల సూచించ నర్హులు, కాని శ్రీ అరవిందులొక జ్యోతిశ్శాస్త్ర గ్రంథమును తమ “ఆర్య” పికలో విమర్శించుచు తమ జాతక విషయమై వెల్లడించిన వాక్యములను మాత మిందుదాహరించు చున్నాము, లగుకు రాశి రబుశు

10

ఈ విషయమున స్వానుభవము కొంతగలదు. నా జనన ముహూర్త మిదియని కచ్చితముగా దెలియని లోప మున్నను కొన్ని ఫలితములు మాత మాశ్చర్యకరములుగా నున్నవి. రాజకీయ రంగ మున నేను బ్రవేశించుటకు మునుపే, పేరు ప్రతిష్టలు ప్రాకుటకు మునుపే, బరోడాలోనున్నప్పుడు, నాపేరుగూడతెలియని యొక జ్యోతి ష్కుడు, బలవంతులగు భారతేతరులతో రాజకీయముగా సంఘర్హ ణఖమున నేను దగుల్కొనుట నిశ్చయమనియు కొంతకాలము తత్సంబంధముగా నాకు ప్రాణాపాయస్థితి కలుగునంతటి విషమ దశ సంభవించు ననియు జెప్పియుండెను. మరొక పర్యాయము “వందేమాతరమ్‌" అభియోగము నాపై నున్నపు డీతడే యొకటివెంట నొకటిగా నిట్లు మూడు పర్యాయములు నాపై దోషారోపణము లొనర్చ బడుననియు ప్రతి అభియోగమునందును (ప్రతిపక్షమే యపజయము గాంచుట నిశ్చయమనియు వెల్లడించి యుండెను. జ్యోతిశ్శాస్త్ర గ్రంథమున నేయే (గ్రహము లేయే స్థానముననున్న, వయే సంబంధ సమ్మేళనములలోనున్న, ఏ ఫలము లొసంగునో నూచించు క్లోకములు గలవు, ఆ (ప్రమాణానుసారముగ నా జాతకము బరీక్షంచి మజి రెండు భవిష్యతృలములు దెలుపబడినవి. నా శరీరమున నేవో నిర్ధారణగా కాలికవ్యాధులు గలవనుట మొదటిది. అపు డట్రి జబ్బులేమియు నాకు లేకుండెను. కాని ఎంతో కాలమున కావల నకస్మాత్తుగా నట్టి జబ్బులు కనబడి బహుకాలము విడువ కుండెను. రెండవది, నాభావికార్యకలాపములలో నొక నూతనాథధ్యా త్మిక తత్త్వమును తత్పాధనను నేను నెలకొల్పుదునని. అప్పటి కాలములో తత్త్వవిషయమునుగాని యోగవిషయముగాని నా కేమియు దెలియకుండెను. మజియు నీ జోస్య మే మా[తత్రము సంభవనీయమని యూహించగల మనః (ప్రవృత్తిగాని అపేక్షగాని

నాకుండెడిటిగాదు. మజియు జోోతిశ్శాస్త్రము భావి ఫలమును నూచించునేగాని

శే స్పష్టముగా నిర్ణయించజాలదనియు మానవ ప్రజ్ఞ నతిక్రమించి దైవ ప్రజ్ఞను గాంక్షంచు యోగసాధకునిపట్ల జ్యోతిశ్శాస్త్రముగాని మజియే భౌతికశాస్త్రముగాని కార్యకారులు కావనియు శ్రీ అరవిందు లొకచో వెల్లడించియున్నారు.

ఈ యరవిందనామ మంతవటజ కెవరును ధరించి యుండని వినియెలుంగని కృష్ణధనుని నూతనసృష్టియే.వీరు తన పుత్ర డపూర్వ మానవమూర్తిమై వేదబుషులును బ్రయత్నించి యెజబుంగని పరమ విజ్ఞానమును--సూపర్‌ మైండు--ఆర్టించి తద్దివ్యశక్తిని తనలో నధి రోహింప జేసికొనుటయేగాక భూతలమున (బ్రతిప్పించి అజ్ఞానము, బాధాయుతము, దుఃఖబాజనము నగు భూలోకమును స్వర్గలోకము గను, దివ్యలోకముగను, మానవులను దేవతలుగను, సర్వము సచ్చిదానందమయముగను బరివర్తన మొనరించి సత్యయుగమును బునరుద్దరించునని యెజుంగకున్నను ఈ శ్రొాంగొొత్త నామముతో తనప్వుతు నలంకరించిరి, నాలవ సంతానమే పుతికామణి యగు సరోజినీదేవి. విప్లవ టబ్రహ్మయని బిరుదము గాంచిన వారీందుడు వారి కనిష్ట పుత్రుడు. కృష్ణధనుడు కాంక్షించి నట్టాయన సంతాన మదోయొకవిధముగ నాయనకు మించిన కిర్తిపతిషఘ్టల జూరగొనిన వారేకాని తల్లికడుపుచేటుగ నుదయించిన వారొక్కరును లేరు. వీ రొకరికి వ్రాసిన ఉత్తరమునుబట్టి చూడగా తన రెండవ కుమారుడు మనోమోహన్‌ ఘోషు అంగ్లమున మహా కవిగాను, త్రీ అరవిందు లుత్తమోత్తమ పరిపాలనాదక్షులుగాను కీర్తిగాంతురని విశ్వసించినట్లు తెలియుచున్నది. వినయభూషణుడు కుచ్‌బిహారు రాజ్యమున రాజకుమారుల కాచార్యులుగాను సంస్థాన వ్యయస్థాపకులుగాను చిరకాల మున్నతపదవియం దుండి కీర్తిపంతిష్టల నార్జించియున్నారు. మనోమోహన్‌ కలకత్తా రాజధానీ కళాశాలలో నాంగ్లపండితులుగ నుండి యాంగ్గమున రసభరితములైన పద్యముల రచియించి పాశ్చాత్యదేశము నందును కవిగ టబసిర్ధిగాంచి, ఇరువదిసంవత్చ

[2 రముల క్రిందటనే కీర్తిశేషులైరి. వారీందుని త్యాగము సాపూస కృత్యములు లోకమెజింగినవె. ఏకైక ప్వుతికయగు సరోజనీదేవియు విద్యావతియై తత్త్వజ్ఞానాభిలాషిడ్రై. ఆజన్మ (బహ్మచారిణియై తనకు నచ్చిన ఆధ్యాత్మిక జీవనమున గాలము గడుపుచు కులభూషణమై పుణ్యక్షేత్రమగు కాశీపట్టణమున నివసించుచున్నది. శ్రీ అరవిందులే యొక సందర్భమున “' నావిషయ మట్టుండనిచ్చినను తక్కిన సంతానము గూడ తండి మనోభీష్టానుగుణముగ సుప్రసిదధ్ధమైనవారే అని సెలవిచ్చియుండిరి. ఇక శ్రీ అరవిందుని గుణించి పేర్కొన వలయునా? మాతామహుల విశాలదృష్టి, అద్భుత మేధాసంపత్తి, విచక్షణత, సత్యాన్వేషణ దీక్ష తండిగారి స్వార్ధత్యాగము, పరోపకార పరాయణత్వము, కార్యనిర్వహణ సామర్ధ్యము, స్పిరసంకల్పము మున్నగు గుణము లుగ్గుపాలతో నలవడి నేటి శ్రీ అరవిందుని యనంతగుణరాజములకు దోహదములైనవి. విద్యాభ్యాసము - విదేశవాసము

లోగడ నూచించినట్లు కేవలము పాశ్చాత్యానుకరణమునకు లోనై పాశ్చాత్యసభ్యత్వలబ్దియే యాదర్శముగా నిడుకొనిన డాక్టరు కృష్ణధనుడు తన బిడ్డలకు తోడిహిందువులవలె సామాన్య పాఠశాల లందు చదువు చెప్పించుట కిష్టపడలే దనిన వింతగాదు. కాన వీరు వ్యయప్రయాసలకు లక్ష్య పెట్టక, చిన్నబిణథయగు అరవిందుని దూరముగా డార్జిలింగునకంపి, “లారెట్టో కాన్వెంటు స్కూ లను అచ్చటి మిషనరీలపాఠశాలలో ఏ, బి. సి. లతో నక్షరాభ్యాసము గావించిరి. అచ్చట ఈ చిన్నబిడ్డ తోడివారందబును ఇంగ్లీషుపిల్లలు. అంగ్లముననే విద్యనేర్పుట,. అంతియగాదు, తోడిపిల్లలతో మాటా డుటగూడ ఆంగ్లమునందే. అంతయు నాంగ్గవాతావరణమే. అదియు తృప్తికరముగాక డాక్టరుగా రరవిందుని కేడేండ్లు వచ్చియు రాక మునుపే తన ముగ్గురుపుతులను, కుమార్తెను, ధర్మపత్నిని వెంటనిడుకొని బిడ్ధల విద్యాభ్యాసమునకై ఇంగ్లాండునకు

13

సకుటుంబముగా కాపుర మెత్తివళ్లెను. అపుడు స్వర్ణలతాదేవి నవమాస ముల నిండు చూలాలు. పాశ్చాత్య వ్యామోహమునకు దాసుడై కృష్ణ ధనుడు తన ఈ సంతానమేని ఇంగ్లాండులో జన్మించి తత్‌ పౌర సత్త్వమును బడయవలయునని కాబోలు అఆ సమయముననే విదేశ యాతకు ముహూర్తము నిశ్చయించెనని కొందరూహించవచ్చును. కాని అపుడామెనుగూడ గొనిపోవుటకు ముఖ్య కారణము ఆమెకుగల ఉన్మాద వ్యాధికి నిపుణులచే చికిత్స చేయింప నెంచుటయే యని తలంచుట సముచితము. స్వర్ణలతాదేవికి పథమ సంతానము కలిగినప్పటి నుండియు కొంచెమున్మాద వ్యాధి [పప్రారంభమాయెను. ఎన్ని చికిత్సలు చేయించినను గుణమిచ్చినది కాదు. పై పెచ్చు సంతానాభివృద్ధియగు కొలదియు ఈ పాడు వ్యాధియు తీవరూపము దాల్చి వేధించినది. తుదకీ వ్యాధితోనే ఎన్నో సంవత్సరముల కావల నా సాధ్వీ లలామ మరణించినది, ఇంగ్గాండులోనే కడగొట్టు కొమా రుడు వారీందుడు జన్మించెను. ఇతడు జన్మించిన తరువాత కృష్ణ ధనుడు, వినయభూషణ్‌, మనోమోహన్‌, అరవిందులను మాంచెష్టరు పట్టణము నందు తన మిత్రుడగు “డూయట్సు”* అను ఇంగ్లీషు రుటుంబమున దిగవిడిచి సరోజినీ వారీందులను, ధర్మపత్నిని తనతో తీసికొని వంగ దేశమునకు మరలి వచ్చెను. ముందు కృష్ణధను డొక్కడే దేశమునకు తిరిగివచ్చెననియు నావల కొన్ని మాసములకు తన మిత్రుల సాయమున తన అర్ధాంగిని, బిడ్డల నిద్ధణను మన దేశమునకు రప్పించుకొనెననియు యొకరు వ్రాసియున్నారు.

రంగపూరులో నున్నతోద్యోగులుగా నుండిన (0110౪6) అ(క్రాయిడ్‌ దొరగారు కృష్ణథనునికి 'ప్రాణమి[త్రము. ఈ దొర కును “డూయట్‌'” కుటుంబమునకును మైత్రి రూపముననేమి, బంధుత్వ రూపముననేమి సన్నిహిత సంబంధము గలదు. అ[క్రాయిడ్‌ దొర మూలముననే (డడూయట్‌ కుటుంబమువారు కృష్ణధనునకు పరిచితు లైరి. *“అనశ్రాయిడ్‌” దొర మిత్రులుగావచ్చిన వారగుటవలన గాబోలు

కేశ

డూయట్‌ కుటుంబమువారును తదితరులును శ్రీ అరవిందుని "అక్రాయిడ్‌ అరవిందఘోషపు' అనియే పిలుచుచుండిరి. ఇండియాకు వచ్చిన తరువాత గూడ చాలాకాలమువరకు ఎ.ఎ.ఘోషు (&ి.&.6105%) అను పేరుతోనే వీరియొద్ర్ధనుండి యుత్తరములు త్రీ అరవిందులకు వచ్చుచుండెనట. అ మాంచెష్టరు పట్టణమందలి యాంగ్లేయ కుటుంబముననే అరవిందులించుమించు ఐదు సంవత్సరములు (1880-1884) విద్యాభ్యాస మొనర్చిరి. ఆ కాలముననే (ఫెంచి భాష నభ్యసించి మెప్పుగాంచిరి. (డూయట్‌ దొర లాటిన్‌ పండితుడు. వారే లాటిన్‌ భాషయందు శ్రీ అరవిందుని (ప్రవిణునిగా నొనర్చిరి. డ్రూయట్‌ దంపతులు మాంచెష్టరు పట్టణమును వదలి ఆస్టైలియాకు వెళ్ళవలసియుండినందున త్రీ అరవిందులును 1885 వ సంవత్చర మున లండన్‌ పట్టణములోని * సెంట్‌పాల్‌ " వాజ్మయ పాఠశాల యందు బవేశించి తమ బుద్ధిొచాతుర్యమువలన నుపాధ్యాయవర్గము నుండి మన్ననల జూరగొనిరి.

ఐదు సంవత్సరము లచ్చట విద్య నభ్యసించి త్రీ అరవిందులు 1890వ సంవతృరమునందు ఐ. సి. యస్‌. పరీక్షకు నిలిచి (గ్రీక్‌, లాటిన్‌ భాషలలో నదివర కెవరును గడించని అత్యధిక (పవిణత సంపాదించి యుత్తమ తరగతిలో నుత్తములుగా నత్తీర్హులెరి. ఐ-సి. ఎస్‌. పరీక్షమైన తరువాత శిక్షణాభ్యాస (ప్రొబేషనరీ) కాలమగు రెండేండ్లలో శ్రీ అరవిందు లెనుబదిపాండ్ల విద్యార్థి వేతనము గడించి కేంబిడ్ధి యందలి “కింగ్స్‌” కళాశాలలో రెండేండ్లు విద్య నభ్యసించి పాశ్చాత్య భాషలయందుత్తములుగా నుత్తీర్ణులయి “ట్రైపాస్‌” పట్టభ(ద మును పొందిరి. ఈ విద్యార్థి వేతనము గడించుటకై త్రీ అరవిందులు ఫోటి పరీక్షకొఠ వ్యాసము రచించి పంపియుండిరి. విషయము మహా +వులగు షేక్‌ స్పియర్‌ -మిల్హనుల తారతమ్యమును గురించి. 1890లో కాక్టరు కృష్ణధనుడు తమ బావమరదియగు జోగీందనాథునకు ౨అనగా రాజనారాయణబోసుగారి కుమారునకు వ్రాసిన లేఖనుండి

క్షే5 కొన్ని విషయములు తెలియుచున్నవి. ఆ యుత్తరములో శ్రీ అరవిందులు తండ్రిగారికి వ్రాసిన వాక్యము లుదాహరింపబడినవి. అ భాగమును మా(త్రమిందుదాహరించుచున్నాము.

నిన్నటిరాత్రి కాలేజి అధ్యాపకులొకరు నన్ను కాఫీకి ఆహ్వానించి యుండిరి. వారి గృహమున సుప్రసిద్ధులగు ఒస్కారు (బౌనింగు కవివర్యుని దర్శించితిని. వీరే చడక్రవర్తిగారికిక నాస్టానకవులుగా వరింపబడువారు. నృత్య విషయమునుండి పాండిత్య విషయమునకు దిగి సంభాషించుచు నన్నెక్కువగా వారు (ప్రశంసించిరి. నాతో నిట్లనిరి. “అసామాన్యమైన ఈ గొప్ప పరీక్షలో నీవు విజయమందిన విషయము నికు తెలియుననియే తలంచెదను. పదమూడు పరీక్ష లలో నెన్నో పత్రములను నేను పరీక్షంచియున్నాను. ఇంత (ప్రశస్త ముగా నీవు రచించినట్టి పష్మతముల వంటివి నే నింతకాలముగా నెన్నడును జూచి యుండలేదు. నీ వ్యాస మత్యద్భుత ము.”

మాటల సందర్భమున టబౌనింగుదొర ని వెచ్చట నివసించు చుంటిపని నన్ను బల్నించిరి, నేనా నివేశస్థానమును పేర్కొనగా ళ్‌ జ్ర దిక్కుమాలిన గొందిలోనా" యని యాశ్చర్యమంది అధ్యాపకు లగు మహఫీలె గారివంక దిరిగి యిట్లనిరి. “మన పండితులపట్ల మన మెంత మోటుగా నమర్యాదగా ప్రవర్తించుచున్నాము! మహా మేధా సంపన్నులను మన మిచ్చటికి రప్పింతుము. ఆవలనా క్షుదస్థావరమను పెట్రైలో వారిని మనము బంధథధింతుము.

ఈ వాక్యములవలన శ్రీ అరవిందు లాంగ్లసాహిత్యమున నెంత పాండిత్యము నార్జించినది,ఆంగ్లకవుల పండిత వర్యుల పొగడ్తల నెట్లు గొనినది తెలియుచున్నది. బ్రౌనింగు వంటి కవిపండితుల సహృదయ ముతోపాటు శ్రీ అరవిందులనుభవించిన దారిద్యముగూడ నందు సూచితము. కేంబ్రిడిలోనున్న ఈ కాలము శ్రీ అరవిందుల జీవిత

16 మును నూతన ఘట్టమునకు దారితీసినదని చెప్పనగును. అప్ప టికే పండైండేండ్లపాటు స్వాతంత్యవాయువుల కొల్లలుగా బీల్చి స్వేచ్చ ననుభవించు వాతావరణముగల ఇంగ్లాండులో శ్రీ అరవిందు లుండుట వలన స్వాతం(త్యబీజము వారి హృదయమందు గట్టిగా నాటుకొని మొలకెత్త నారంభించినది. ఇండియన్లు, ముఖ్యముగా విద్యాఖ్యాసమునకై వచ్చిచేరిన యువక బృంద మచ్చట కేంటిడ్డి మెజిలెస్‌ [0800011606 గ1611191 అను నొక సంస్ధ నపుడపుడే స్థాపించియుండిరి. ప్రారంభమున నెట్టున్నను రాను రాను భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సంపాదనార్థ్ధమే పనిచేయు తీవృురాజకీయ సంస్థగా నది పరిణమించినది. శ్రీ అరవిందులా సంస్థలో సభ్యుడై (ప్రధాన పాతం వహించెను. కార్యదర్శిగా గూడ కొంతకాల ముండెను. నానా విధోపన్యాసములను, ముఖ్యముగా భారతదేశమునుగురించి పలు మారొసంగుచుండిరి. భరతఖండమును పరాధీనతనుండి తప్పించి స్వతం[త్రదేశముగా నొనర్చవులయునను తీవ సంళల్చ మో కాలము ననే ఉడుకురక్త ముబుకుచుండిన శ్రీ అరవింద యువకుని కుదయించిన దనుట నిస్సంశయము, కీర్తిశషులగు దేశబంధు చిత్తరంజన్‌దాసు విద్యాభ్యాసమున కపు డచ్చటికి వచ్చుటయు _ఈ 'మెజిలెన్‌"లో సభ్యుడైన శ్రీ అరవిందుని పరిచయమును సంపా దించుటయును సంభవించినది.

18900.1891 వ సంవత్సరములో భరతఖండపు పితామహు డని మన్ననల నందిన దాదాభాయి నౌరోజీ బింటీష పార్లమెంటు నందు సభ్యత్వమును సంపాదింవ (టయత్నించెను. ఈ ప్రయత్న మున భ్రారతీయ యువకులు, ముఖ్యముగా శ్రీ అరవిందులు చిత్త రంజన్‌దాను, నౌరోజీ పక్షము వహించి యెన్నో సభలలో నాంగ్లేయు లను ముగ్గులగునట్టుపన్యసించి తీవ (పచారమొనర్చి సాయపడ్విరి. కాని వర్ణ విద్వేష కారణముననే కాబోలు దాదాభాయికి జయము చేకూరినది కాదు. ఈఎన్నిక (ప్రచార సందర్భముననే లార్జుసాలిస్‌బర్‌

క్షే “ఇండియా దేశపు ఆ నల్లని మనిషి” (11841 0140% ౧౭౧ ౦ 1౧618) అని దాదాభాయిని నిందించి (బిటీము జాతికగల వర్ణద్వేషమును వెల్లడించెను. మరియు నా కాలమున ఐరీష్‌ దేశీయులు తమ స్వాతం[త్య సంపాదనకై గావించిన మహాత్యాగము, అనుభవించిన ఘోర కష్ట ములు, అర్చించిన ఆత్మబలి, ఐరిష్‌ హోమ్‌రూల్‌ బిల్లు (115100 [10౧6 గొం|6 8110) సందర్భమున వెల్లివిరిసిన నిర్భంధ విధానములు, మహా సంకులములు శ్రీ అరవిందుని మరింత ఆకర్షించినట్టున్నది. అప్పటి ఐరిష్‌ దేశనాయకుడు చార్లెస్‌ న్టూవర్షు పార్షల్‌ (004/163 519౪81 ని౭/౧6||) మృత్యువువాతబడినపుడు శ్రీ అరవిందులు తన హృదయపరితాపమును ఆంగ్ల పద్యరూపమున వెల్లడించియుండిరి. పార్షల్‌ పట్ల వీరికుండిన అసమాన గౌరవాదరముల నా పద్యమే చాటుచున్నది. శః ఐరిష్‌ పద్ధతులనే దేశకాల భేదములకు తగిన మార్చులతో ఇండియా స్వాతంత్ర్య సంపాదనమున కవలంబింప నుద్ధేశించినట్లు 1906-1909 సంవత్సరములలో వీరొనర్చిన రాజ కీయోద్యమమున సూచితమై యున్నది. ఇట్లు తీవ రాజకీయ భావములుగల శ్రీ అరవిందుని ఇండియా.

ఆఫీసువారు రని పెట్రియుండుట వింతగాదు. ఈ సందర్భమున నచ్చటి యున్నతోద్యోగులొనరించిన విపరీత చర్యలకు గూఢచారుల పీడనకు రోసి కాబోలు, ఐ.సి.యస్‌. తర్భ్చీతు-ప్రాబేషనరీ-కాలాంత మున; (బిటిషు (ప్రభుత్వమునందుద్యోగము చేయరాదను నిశ్చయ మున నేమి, అంతర్వాణి (మేరణమున నేమి, విధాయకమైన గుజ్జుపు స్వారి పరీక్షకు హాజరుగాక ఐ.సియస్‌. ను (దోసిపుచ్చిరి. యథార్థ మిట్లుండ శ్రీ అరవిందులు గుజ్జపు స్వారి పరీక్షలో నోడిపోయెననియు, నందువలన ఐ.సి.ఎస్‌. పదవి లభించలేదనియు నెట్టోయొక వదంతి వ్యాపించినది. ఈ వదంతి నాధారము చేసికొనియే కాబోలు కొందరు

18

తమ ప్రాతలయందీ యసత్యమును జొప్పించి యున్నారు. ఏ విషయ మున నేని శ్రీ అరవిందులు నిజముగా సంకల్పించినయెడల కృతా ర్భుడు గాగలడనుటకొక నిదర్శనము నిట నుల్లేఖింపనగును. శ్రీ చారుచంద్రదత్తుగారనువారు శ్రీ అరవిందుల (ప్రాణమిత్రులు. ఐ.సి.ఎస్‌, ఉద్యోగి. బొంబాయి రాష్ట్రమున పెక్టేండ్లు జిల్లా కలెక్టరుగా, న్యాయాధిపతిగానుండిరి. ఒకనాడు శ్రీ అరవిందులు శ్రీ దత్తుగారింటికి వెళ్లుటయు, నపుడు తీవ్రముగా వర్షించుటయు, మాటల సందర్భ ములో రైపిలుతో గురిపెట్టి కాల్చువిషయము (ప్రస్తావనకు వచ్చుటయు నేర్పడినది. శ్రీ దత్తుగారు రైపిల్‌ను చేతికిచ్చి గురిపెట్టి కాల్చ వలసినదిగా శ్రీ అరవిందులను గోరిరి. త్రీ అరవిందులు తానెన్నడు రైపిలు నుపభయోగించలేదని, చేతగాదని ఎంత చెప్పినను శ్రీ దత్తుగారు వదలి పెట్టక దూరముగా నొక అగ్గిపుల్లను (141210౧ 591010] బెట్టి చివర నుండు నల్లని భాగమును గురిపెట్టి కొట్టవలసినదిగా బలవంత మొనర్చిరి. అంత శ్రీ అరవిందులు గురిపెట్టి (ప్రథమ పర్యాయమే సరిగా ఆ నల్లని భాగమునే కాల్చిరి. ఇల్లే పెక్కుమార్లు తప్పిపోకుండ రైపిలును (పేల్చి తమ యసమాన నైపుణ్యమును (టదర్శించిరి. బాల్యము నుండియు దేశారాధనము, ఈశ్వర సేవయు వీరి యాదర్శ ములని వీరుతమ ధర్మపత్నికి 1905లో వ్రాసిన లేఖయందలి*,...... చతుర్దశ వర్షముల పాయమునుండి బీజ మంకురింపదొడంగె. అష్టా దశ వర్ణముల (పపాయమున నాప్రతిష్ట దృథఢమై స్థిరత్వము గాంచెను.” ఆనువాక్యములవలనను, 1897లో కలకత్తా జాతీయ కలాశాలనువదలి వచ్చు సందర్భమున వీడ్కోలు సభయందు విద్యార్థులకుపదేశించిన వాక్యములవలనను స్పష్టము గాగలదు. ఈశ్వరేచ్చ బలీయముగదా! విద్యార్థిగా శ్రీ అరవిందులు (వకటించిన నిరువమాన మేధా విశేష మింతింతనరాదు. ఇంచుమించు పాశ్చాత్యభాష లన్నింటి యందు నపార పాండిత్యమును గడించిరి. దాంతి [02౧46], గేథే [606106] మున్నగు సుప్రసిద్ధ గ్రంధకర్తల భావ విశేషములను తత్త్వ

[0 రీతులను ఆయా భాషలలోని మూల(గ్రంథముల పఠించి క్రుళ్ణుముగా గ్రహించగలిగినంత పాండిత్యమును ఇటాలియన్‌, జర్మనీ భాషల యందు సంపాదించిరి. తండ్రిగారి యాజ్జ్ఞయనియో యభిలాషయనియో వారికి సంపూర్ణసంతృప్తి కలుగునట్లు పూర్వ: మధ్య ఆధునిక కాల ఐరోపియన్‌ సభ్యతను చరిత్ర విజ్ఞాన సాంఘికాది సంప్రదాయములను వీరు సాకల్యముగా బరిశీలించి (గ్రహించిరి. (ప్రత్యక్షముగా జూచి సారాసారముల దేల్చుకొనిన టిటిషుపార్లమెంటరీ విధానము, తత్పరి పాలనా పద్ధతులనేగాక ఫ్రాన్స్‌? రోమ్‌, అమెరికా మున్నగు దేశముల రాజ్యాంగ నిర్మాణ సూతములను, విధానములను ఆ దేశములలో గలిగిన రాజకీయపరిణామములను, పరివర్తనములనుగూడ క్షుజ్ణు ముగా బరిశీలించి యవగాహనమొనర్చుకొనిరి. వేయేల పాశ్చాత్య వాబ్బ్యయమున వారు పరిశీలించని సాహిత్యముగాని, శాస్త్రముగాని, తత్త్వముగాని లేదు. కాని యొకచి[త్రము గానవచ్చుచున్నది. ఫ్రెంచి రాజ్యమునకు (ప్రథాన పట్టణమగు “పారిస్‌ ను ఇన్నేండ్లింగ్లాండులో అంత సమోపముగా నున్నను, ఎన్నడును వెళ్ళి చూచియుండలేదు. అట్టయ్యును ఇంగ్లండుకంటె పారిస్‌ పట్టణమే యెన్నోవిధముల ఫ్రెంచి వారి సాహిత్యము; లలిత కళలు, స్ధానిక పరిపాలనా విధానము, సంస్కృతి సభ్యతలు మున్నగువానితో శ్రీ అరవిందుని మరింత యాకర్షించెననుట నిశ్చయము. జన్మించిన వంగ దేశమునగాని, మరి యే దేశమునగాని గడపనంతటి సుదీర్ష కాలమును-సుమారు నలు బది వత్సరములుగా- ఫ్రెంచి రాజ్యమునకు సంబంధించిన “పుదుచ్చేరి” పట్టణముననే గడపుటలోనే యంతరార్థ మిమిడియున్నదో తెలియగుం ఇంతవరకు స్వపరభేద మెజుగని సర్వభూతహితులు రతులునగు వారికి అన్నిదేశములును స్వదేశములేగదా! ఈ కాలమున నింగ్లాండు నందుండగనే ఆంగ్లమున రసోత్తర పద్యముల రచించిన కవిగా పేరిన్నికగన నారంభించిరి. ఆంగ్లకవితాకన్య త్రీ అరవిందుని పదు నాలుగేండ్ల పసితనముననే వరించినట్టున్నది. అవయస్సులో ప్రకృతి సౌందర్యమును గురించి రచించిన పద్యములు కొన్ని గలవు. పదు

20

నెనిమిదవ సంవత్సరమున 'పార్షెల్‌” వీరునిపై రచించిన పద్యము సుప్రసిద్ధము. శ్రీ అరవిందునివలె నన్యభాషలలో నింతటి ప్రావీణ్యము జూపిన విద్యార్థి లేడని ప్రసిద్ధి గలదు. నాటికి సరిగా పదునారు సంవత్సరముల కావల 1908వ సంవత్సరమున అలిపూరు బాంబు కేసునందు ఘోర దోషములక్రింద శ్రీ అరవిందులు బందీక్కతులై విచారణ జరుగుచుండగా వీరి విషయము ల౦డన్‌ ప(తికలలో (బకటితమైనపుడు,: వృద్ధులెయుండిన “సెంట్‌పాల్‌* పాఠశాలాధ్యక్షు డిట్లు వెల్లడించి యుండెనట. “ నాయొద్ద నిరువదైదు ముప్పది సంవత్సరములుగా విద్యాభ్యాసమొనర్చిన వేనవేలు విద్యార్థులలో అరవిందులంతటి ప్రతిభాశాలిని, మేధాసంపన్నుని, సుగుణభూషణుని గాంచియుండలేదు.” జ్రానార్ణనమే దీక్షగా గైకొని యన్య భాషలయం దనర్గళ పాండిత్యమును గడించియున్నను తండ్రిగారి 'పెంపకప్ప మహాత్మ్యమున గాబోలు మాతృభాషయగు వంగభాషను మాత్రము మాటాడుట యరవిందులకు తెలియకుండెను. ఐ.సి. ఎస్‌. పరీక్ష కాంగ్లేయులెట్లు సంస్కృృతమునో హిందూస్టానినో బలవంతముగా రెండుముక్కలునేర్చి పరీక్షా సమయమున నప్పగించివేయుదురో యట్లు బెంగాలీ యక్షరములను శ్రీ అరవిందులు తన పదునెనిమిదవ సంవత్సరమున నభ్యసించవలసిన అవసరమేర్చడినది. మాతృ భాషాభిమానముగల విరు ఆ యవకాశమును జారవిడువక వంగ భాషాపాండిత్యము చక్కగాగలదని పేరుమోసిన ఒక దొరవద్ద నా భాషను జదువుకొనెను. మాటాడుట సరిగా దెలియకున్నను, సంభా షించుట కవకాశమేలేని విదేశములలో సున్నను, అద్భుతమైన మేధా సంపత్తిగల శ్రీ అరవిందులు బంకించంద్రుని గ్రంథముల సాంతముగా పఠించి వంగవాబ్బయమందలి సారస్యమును గ్రహించగల సామర్థ్య మును గడించిరి.

డాక్టరు కృష్ణధనుడమృతహస్తుడై వేలకొలది ధన మార్చించు చున్నను ఆరువేల మైళ్ళదూరమున ధనమే సర్వస్వముగా నెన్నబడు

2]

లండన్‌ పట్టణమున నున్న తన మువ్వురు పుతులకు వలయు ధన మంపజాలక, వారిని దారిద్ర్యము ననుభవింపజేసిరనిన విచిత్ర ముగా దోపకమానదు. స్వార్ధమెరుంగని కృష్ణధనుడు, దయాస్వరూపి, అమాయకుడగు కృష్ణధనుడు తన కన్నుల యెదుట కట్టబట్టు, తిన తిండి లేక యల్లాడుచున్న దరి[దదనారాయణులకు, “దేహి* యని జేయిజాచిన యాచకులకు, తన యాదాయమును వ్యయపరచు చుండెను. నిత్యజీవనమందు నాహార వేషాదులందు శ్వేతజాతి ననుకరించువాడై యుదారుడైనందున నాయనకు సాంత ఖర్చులు కుటుంబపు ఖర్చులు హెచ్చుగా నుండెను. దీనికితోడు పరులకష్ట్ర ముల గన్నులారజూచి సహింపజాలని ధర్మమూర్తి, పరోపకార మం దానంద మనుభవించు పుణ్యపురుషుడు. అందుననే తన కుమా రులకు [క్రమముగా కావలసిన ధనమును బంపుటకు సాధ్యము గాకపోయినది. ఇందుల కాతనిని, తనకుమాలిన ధర్మమొనర్చు వాడని పాదుపెరుంగని పిచ్చివాడని దూబరియని యనేక విధముల బరిహసించి నిందించిన బంధువులు మిత్రులును గలరు. కాని నిరుపేదలు, దిక్కులేని యనాథలు, ఎందరో తమ్ము గాపాడిన ధర్మాత్ముడని చేయెత్తి నమస్కరించుచు జోహారు లొనర్చ్బుచుండిరి. ఎట్టయినశేమి ధనాభావమువలన విదేశములో కొమారు లత్యంత కష్టముల ననుభవించినది మాత్రము వాస్తవము. శ్రీ అరవిందులు అవసరమైన ఉడుపులు లేనికారణమున నెచ్చటికిని వెళ్ళజాలక తన గదిలోనే కాలము గడపవలసివచ్చిన దినములు గలవు, కడుపు నిండ భుజించుటకును సాధ్యముగాక యే యొకటి రెండు రొట్టె ముక్కలతోనో, పాలు చక్కెరలు లేని తేనీటితోనో ఆకలిబాధ నుపశ మింప జేసికొనిన సమయములు గూడ నుండెను. ఇందులకుతోడు అప్పులవారి పీడనకు గురియై ఆ మనోవేదన గూడ ననుభవించిన సందర్భములు లేకపోలేదు. మన్‌మోహన్‌ విద్యాభ్యాసమునకు కొంత అంతరాయమును గలిగినది,

22

పాపము డాక్టరు కృష్ణధనునికి రానురాను సంసార సౌఖ్యము సన్నగిలజొచ్చెను. ఉన్మాదవ్యాధికి గురియైన భార్య విషయమే ఆయనకు మరింత వ్యసనకారణమైనది. భర్తముఖము గనపడి నంతనే. ఆమె పిచ్చిచేష్టలు విషమించుచుండెను. తుదకు తా నొక చోట ఆమె మరొకచోట వేరుగా నుండవలసిన స్ధితి యేర్చడినది, ఇందుకుదోడు శ్రీ అరవిందులు ఐ.సి.ఎస్‌. డిగీంని కాలదన్నెనను వార్త కృష్ణధనుని మరింత చీకాకు పరచినది. ఈ యాఘాతీముల నెదుర్కొనజాలక దుఃఖోపశమనమునకై (త్రాగుడు నభ్యసించి ఆ వ్యసనమునకు బాలుగావలసివచ్చినది. ఈ స్ధితిలో శ్రీ అరవిందులు మాతృదేశమునకు రాదలంచి ఒకానొక స్టీమరులో ప్రయాణమై వచ్చుచున్నానని తండ్రిగారికి తెలిపియుండిరి. తనప్పుతుని గొనివచ్చు ఆ స్టిమరు ఎపుడు బొంబాయి చేరునది తెలిసికొనగోరి స్టీమర్ల ఏజంటులగు (6౧41) 6 00., ) [గ్రిండ్లే కంపెనీ వారికి కృష్ణధనుడు టెలిగాాము నిచ్చెను. అందు కా కంపెనీవారు ఆస్టీమరు దారిలో లిస్పన్‌ కావల సముద్రమున మునిగిపోయినదని టెలిగ్రాము ద్వారా జవాబొసంగిరి.సరిగా ఆ టెలిగగాము వచ్చినపుడు కృష్ణధనుడు గుజ్జుపుబండి నెక్కనుండెనట. తన కుమారుడున్న స్టీమరు మునిగి పోయిన దను పిడుగువంటి వార్త వినినంతనే ప్ముతశోకమున మనస్సు వ్యాకులత నొంది బండి నెక్కుటలో తొట్రుపడి యాయన (కిందపడిపోయెను. ఆ దుఃఖముతోనే ఆ దెబ్బతోనే రెండు మూడు దినములలో 1898వ సంవత్సరారంభమున శ్రీ అరవిందులు దేశమునకు వచ్చుట కొకటి రెండు నెలలకు ముందే, యాయన మరణించిరి. తన పుతరత్నము లసాధారణ (ప్రజ్ఞావంతులని వారి భవిష్యత్తు మహత్తరమని వారి నిమిత్తమై తానొనర్చిన మహాత్యాగము వ్యర్థముగాలేదని యెంతో యుష్పాంగి పోవుచుండిన డాక్టరు కృష్ణ ధనుడు తన కొమారుల, ముఖ్యముగా శ్రీ అరవిందుల భవిష్యత్‌ జీవనమును కన్నులారజూచు భాగ్యమునకు నోచుకొనలేదు. ఇంతకు శ్రీ అరవిందులు తుదిక్షణమున (ప్రయాణము మానుకొనినందున ఆ

23

స్టిమరులో (ప్రయాణమే చేయలేదు. అంతకుముందు వినయభూషణు డెట్లో స్వదేశముచేరి కుచ్‌బీహారునందుద్యోగము సంపాదించుకొని యెచ్చటనో పెద్దమొత్తమును బుణముగా తీసికొని తమ్ములకు బంపి నట్లును ఆ ధనముతో నింగాండునందలి బుణములదీర్చి మనో మోహనుడు విద్యాభ్యాసము పూర్తిగావించి ఇండియాకు మరలివచ్చి నట్లును దెలియుచున్నది.

మరియొక విషయము: శ్రీ అరవిందులు వారి సోదరులు కలిసి విప్లవ సంఘమును నెలకొల్పియుండిరి. అనగా ఇంగ్లండులోని చివరి దినములలో వీరొక రహస్య సభను, లండనులోని హైందవులతోటి, “ కమలము-ఖథ్గము ”* అను పేరుతో నెలకొల్పియుండిరని తెలియు చున్నది.

జాాప్రాసలజక్రానస్టాపాాాా

శ్రీ అరవింద జీవితము రెండవ తరంగము ఉద్యోగము = బరోడావాసము

శ్రీ అరవిందులు ఐ. సి. యస్‌. ను కాలదన్ని విదేశములో ధనాభావముచేత కష్టములపాలగుచున్న కాలమున, ప్రాయశః 1892వ సంవత్సరాంతమున బరోడా మహారాజు ఇంగ్లాండునకు వెళ్తుటయు నచట భారతీయ విద్యాధికులలో ప్రతిభాశాలియని 'పేరుమ్రైోయుచున్న శ్రీ అరవిందుల గుణగణముల గ్రహించి యభిమానించుటయు నంప్రాప్తమైనది. ఈ సంస్థానాథీశ్వరునితో ఇరువదియొక్ట సంవత్సర ముల చిజబుప్రాయముననే విదేశములో శ్రీ అరవిందునికి పరిచయము గలుగుట నిజముగా నీశ్వర నిర్దేశమే! ఇట్లు పరిచయమొనర్చి తోడ్బ్పడినవారు సర్‌జేమ్భ్సు కాటన్‌ దొరగారు. వీరు భారతీయుల ఆదరాభిమానములకు బాభతుడై “ కాంగైెన్సు " మహాసభ కధ్యక్షులు గూడనైన సర్‌ హెన్‌రీకాటన్‌గారి సోదరులు. బరోడా మహారాజునొన్ట నుద్యోగము సంపాదించుకొని పదునాల్గు సంవత్సరములు విదేశ వాసము చేసిన తరువాత 1898వ సంవత్సరమున ప్రాయశ; పిబ్రవరి మార్చినెలల మధ్యకాలములో మహారాజుగారితోగూడ శ్రీ అరవిందులు భరతఖండమునకు తిరిగివచ్చి బరోడాయందు జేరిరి,

ప్రథమమున మహారాజున కాంతరంగిక కార్యదర్శిగా గొంత కాలమును, రివిన్యూశాఖయందు మజికొంతకాలమును ఆవల విద్యా శాఖయందు కళాశాలలో నధ్యాపకులుగాను, తుదకు కళాశాలోపాధ్య

25

క్షులుగాను శ్రీ అరవిందు లుద్యోగమొనర్చిరి. కాశ్మీరయాత్ర చేసి నపుడు బరోడా మహారాజుగారు తమ యాంతరంగిక కార్యదర్శిగా త్రీ అరవిందుల నెన్నుకొని వెంటతీసికొని వెళ్ళియుండిరి. శ్రీ అరవిందులు '* నైనితాలు” లో గూడ మహారాజుతో కొంతకాల ముండిరి. ఒక పర్యాయము చరిత్ర ప్రసిద్ధిగాంచిన “ బాపట్‌” తగాదా సందర్భమున న్యాయవాదుల అభిప్రాయుముల సేకరించి వ్యవహరించు నిమిత్తమై (ప్రత్యేకముగా శ్రీ అరవిందులను ఉదక మండలమునకు మహారాజావారు పంపియుండిరి. అపుడే మద్రాసు రాష్ట్రమున (ప్రప్రథమమున శ్రీ అరవిందులు కాలుమోపుట. ఇట్లు ద్యోగిగా బరోడాలో నున్నకాలమున--1893 మొదలు 1906వరకు పదమూడు సంవత్సరములు-భారతవర్షపు విజ్ఞానమాహాత్మ్య్యముగాని ఆధ్యాత్మికోన్నతస్థితికిగాని శాస్త్ర సం్రపదాయములుగాని ఏమాత్రము తెలియని లోపమును శ్రీ అరవిందులు పూరించుకొనిరి. సంస్కృత భాషయందుగల వాబ్బయమును మూలమునుండియే చదివి సమగ్ర ముగా నర్ధమెరింగి వ్యాఖ్యానము చేయగల గట్టి పాండిత్యమును దేవభాషయందు గడించిరి. గుజరాతీ, మరాఠీ, హిందీ మొదలగు దేశభాషలయందును గొంత పరిచయమును సంపాదించిరి. శ్రుతి స్మృతి పురాణోతిహాసాది (గ్రంథముల బఠించి భారత విజ్ఞానము నామూలాగ్రముగ గ్రహించిరి. వారి జ్ఞాన పిపాస కంతములేదు. ఆర్యావర్తపు సత్యస్వరూప మిదిగదాయని శ్రీ అరవిందులు తమ హృత్ప్చీఠమున జితించుకొనినది యీ కాలముననే.

ఇట్లార్యావర్తపు విజ్ఞాన సభ్యతా సంప్రదాయముల సాకల్యముగా చాటు (ప్రాచీన భారతీయ వాబ్మయామృతమును [గోలుచుండినను, శ్రీ అరవిందుడు అనుదినము నూతన సిదధ్ధాంతములను, విజ్ఞాన పరిశోధనలను, తత్త్వ విశేషములను, శాస్త్రీయ చర్చలను వెల్లడించు విదేశ వాబ్బయ పరిశీలనమునకు విశ్రాంతి నాసంగలేదు. బొంబాయి పట్టణమందలి నుప్రసిద్ధ విదేశ (గ్రంథవిక్రయ సంస్థాధికారులతో-

26 అందరివలె ఆయా గ్రంథములనేరి యెప్పటికప్పుడు తెప్పించుకొనక-- విదేశములలో సుప్రసిద్ధులగు (గంథకర్తలు రచించు (గ్రంథముల నన్నిటి నెప్పటికప్పుడు తెప్పించి తనకు పంపవలసినదిగా నేర్చా టొకే పర్యాయము చేసికొనినట్లును, అందువలన వారు ముందుగా తెలుప నవసరములేకయే అనుదినము నూతన గ్రంథముల బంపుచు మాసమునకొకసారి లెక్కలనంపి పెద్ద మొత్తముల వనూలుచేసికొను చుండినట్ల్టును దెలియుచున్నది. శ్రీ అరవిందుని సంపాదన మెక్కు వగా [గగంథముల గొనుటకే వినియోగమగుచుండెడిదట. శ్రీ అరవిందులు వస్తుతః కవి, రాజకీయవేత్త. ఇవి వారి స్వభావజన్య విశేషములన్నను యథార్ధమునకు భంగము గలుగదు. విదేశములలో విద్యార్థిగా నుండినపుడే, లేబ్రాయముననే, రాజకీయ పరిజ్ఞాన (ప్రవేశానుభవములు వారికలవడెనను విషయము పూర్వ రంగమున గొంత సూచితము, ఆ రాజకీయాభినివేశమే, ఉద్యోగ నిర్వహణమున బహు[గగ్రంథపఠనమున తీరిక లేకుండినను, మాతృ దేశముయొక్క రాజకీయ పరిస్థితులను సంస్థలను దేశనాయకులను స్వదేశమునకు వచ్చిన రెండు మాసములలోనే చక్కగా నవగాహన మొనర్చుకొనుటకు బేరేపించినది. భరతఖండపు పరాధీనతను నాయకుల భాపదాన్యమును గమనించి తన్నివారణార్థమై దేశీయ మహాసభను దిథ్ధి తీర్చవలయునను ప్రయత్నమే తన మిత్రులు దేశపాండ్యాగారు నిర్వహించుచుండిన “హిందూపకాశ” అను బొంబాయి వారపత్రికలో పకటితమైన తొమ్మిది వ్యాసముల రూప మున వెలసినది, మొదటి వ్యాసము 1893 అగష్టు 7వ తేదీన, కట్టకడపటి వ్యాసము 1894 మార్చి 9వ తేదీన [(బకటింపబడెను. “ప్రాత దీవములకు (క్రొత్తదీపములు ” అను శీర్ణిక క్రింద ఈ వ్యాస ములు *జీరో ”' అను సంతకముతో వెలువడినవి. ఈ వ్యాసముల సం[గ్రహసారము నిట బొందుపరచుచున్నాము.

2/7

“గ్రుడ్డివాడు గ్రుడ్డివానికి (తోవజూపిన నుభయులును గోతిలో పడరా*ి అను గాలిషియన్‌ మహాశయుని సుభాషితము మన దేశీయ మహాసభకు (కాంగెెన్సుకు) చక్కగా నన్వయించును. కాంగెస్సును నేను విమర్శించుట పలువురకు కంటకముగా నుండును. ఇది స్టాపితమై తొమ్మిదేండ్లేని నిండలేదనియు దేశీయుల కైక్యభావమును నెలకొల్చి ఎన్నో అద్భుతములైన ఘనకార్యములను ఒనరించిన దనియు, ఒకవేళ లోపము లున్నను - ఎందులో లోపములులేవు?-విరోధులు విదేశీయులు మజింతహేళనచేయుట కనువుగా, వానిని బహిరంగముగా చాటి విమర్శించుట దేశాభి మానము గలవారు చేయరాని చెడ్డకార్యమనియు నన్ను నిందించు వారు పలువురు బయలుదేరుదురని నాకు తెలియును" కాని ఒక రిద్దరేని దీర్చముగా నాలోచించి సత్యము నెఖుంగ నుపకరించ గలదను విశ్వాసముతో ఈ కార్యమునకు గడంగితిని.

దేశమున కనగా జనసామాన్యమున క్ర్‌ సంస్థవలన గలిగిన లాభములేవి? పూర్ణానుస్వారమే. అసలు జనసామాన్యమున కిందు ప్రవేశమే నిషిద్ధము. విదేశములకువెళ్ళి డిగ్రీలనందివచ్చిన న్యాయ వాదులు, డాక్టర్లు, మాంచెస్టరు వస్త్రములను విదేశ వస్తువులను దేశములో ముంచియెత్తి బీదవారిని మరింత బీదలనుగా జేసిన వ్యాపారస్థులు కంటట్రాక్టుదారులు, పథ్రికాధిపతులు, శ్రీమంతులు వీరిదే యీ మహాసంస్థ. వీరే దేశీయుల కందరకు (ప్రాతినిధ్యము వహించగలవారట! పైపెచ్చు వారు జనసమూహము నెట్టవమాన పరచి తమ యహంభావమును, అజ్ఞానమును ఎట్లు చాటుకొనినది యీ (కింది భావములు నిరూపించుచున్నవి.

బొంబాయి సింహమని [పఖ్యాతి వహించినట్టియు కాంగెను .మహానాయకులలో ముఖ్యులైనట్టియు పిరోజిషా మెహతాగారి భావమిది: 'జనసమూహ మింకను దమకు గావలసిన నిర్చిష్టమైన

28 రాజకీయపు కోరికలేవైనది చెప్పకొనలేని కారణమున వారి కష్ట ములను, అవసరములను ఇవి యని కనుగొని, సరిగా గ్రహించి ఎట్టు సమన్వయ మొనర్చవలయునో, వీని నెట్లు చక్కగా ఢీ కొని నివారించ వలయునో ఆ కర్తవ్యము, కార్యకలాపము విద్యావంతులు జ్రానవంతులు నగు వారి నాయకులపై బడినది”.

వంగదేశీయులు సుప్రసిద్ధ నాయకులునైన మనోమోహన్‌ ఘోష గా రిట్లనిరి : “ఇచ్చట నేడు సమావేశమైనవారు దేశమునకు ప్రతి నిధులు. ప్రజల పక్షమున మాటాడుట క్రి సంస్థకు హక్కు గలదు, ఇండియా జనసమూహము యొక్క ఆలోచనాశక్తి, చింతనాపటిమ వీరిమూలముననే ప్రతిధ్వనించ గలదు. ఈ అజ్ఞానులను నడపించుట వీరి కర్తవ్యము. అందువలన నీ సంస్థను జాతీయ మహాసభ యని పేర్కొనుట ఎంతయు న్యాయము.?

“అన్ని యుగములలోను అన్ని దేశములలోను యోచనాపరు లగు విద్యావంతుల వర్గమునకు జెందినవారే అలోచనాశక్తి లేని వారిని నడిపించిన విషయమును చరిత్ర మనకు చాటుచున్నది. మన సంఘమున్న యిప్పటి స్థితిలో స్వయముగా మన మాలో చించుట మాత్రమే గాక ఆలోచించలేని అజ్ఞానుల పక్షమున గూడ నాలోచించుట మనపనియే అయియున్నది.*

ఈ కాంగైనునాయకుల పరమాదర్శము బిటిషువారి పార్ల మెంటరీ సభ, వీరు బిటిషుదేశ చరిత్రమును మాతమే పఠించినారు. వంగదేశమునకు కిరీటములేని రాజుగా పాగడ్తగనిన, మహావక్త, సురేంద్రనాథ బెనర్జీ యిట్లు వాకొనియున్నారు. “థైర్యమునకు” స్వాతం(త్యమునకు నాలవాలమై ప్రపంచములో మహోన్నతి గాంచిన బిటిషువారి హౌస్‌ ఆఫ్‌ కామన్సే మన కాదర్శము.* ఈ వాక్యమూ దొర్లినంతనే సభ్యులందరు కరతాళధ్వనులు మిన్ను ముట్టునట్లొనర్చి

20

తమ సంపూర్షామోదమును వెల్లడించిరి. అంగ్లాండు దేశీయుడు, కవి, స్టైర్య భైర్యములుగల మాచ్యుఆర్‌నాల్డు ఈ కామన్సు సభను గురించి యే భావమును వెల్లడించెనో గమనించుడు : “అది (ఆసభ) మేధాసంపత్తి లేని” భూస్వాముల జమీందారుల గూడుపుఠాణి. అనాగరికులకు; మధ్యతరగతి వారికి వివేకశూన్యులగు కొందరకు కేంద్రముః” మన మిపు డెవరిని విశ్వసించవలయును లి

యూరోపునందలి యాధిక్యము రాజకీయోద్యమములతో పాటు సంఘసేవా సామాజి కాభివృన్దులకై కావించిన పలువిధములైన (ప్రయత్నములు వీనిపై నాధారపడి యున్నది. కాని ఇంగ్లీషువారి కీ ఉన్నతాదర్శములందు, సంఘ సేవయందు, సన్నిహితమైన సాంఘిక సంబంధమందు అభిరుచి కుంటువడియున్నది. బిటీషువారి పరి వాలనా యంత్రము నిర్దుష్టమే కావచ్చును, కాని యంత్రమే. సాంఘిక జీవనమునకు పరస్పరసంబంధమునకు నిది యుపకరించదు.

మన నాయకులు (ప్రక్కనేయున్న ్రాన్సుదేశ చరి(తను గాని, రోము, ఈజిపు: అమెరికా మున్నగు దేశచరిత్రలను గాని చదివిన పాపమున బోలేదు. ఫ్రాన్సులో పరిపాలనాయంథత మంత నిర్దుష్టము గాకపోయినను సాంఘికవిధానము సజీవమై పరస్పర సంబంధ బాంధవ్యములను బెంపొందించు చున్నది. వారి మునిసిపల్‌ నిర్హాణ విధానము, తత్పరిపాలనాయం[డత్రము ఆ దేశ జీవనము నుత్తేజిత మొనర్చి జీవకళ నొలికించు చున్నది.

ఇంగ్లీషువారికి వ్యాపారమందు వ్యాపారవ్యాప్తికి వలయు యంత్ర తం్యతములందు (పీతి మెండు. వారు నందే యొక్టువగా కాలము వినియోగింతురు. ఫెంచి వా రట్లు కాదు. వారికి సూక్ష్మ దృష్టి గలదు. సంఘాభివృద్ధికే యెక్కువగా (బ్రయత్నింతురు. కళలు, వినోదములు; స్థానికసంస్థలు ఏని పరిపాలనము, ఇవియే వారి నెక్కువగా నాకర్షించును.

30

మన నాయకు లూహించినట్లు [క్రమ [క్రమముగా శతాబ్బముల తరబడి యెప్పటికో ్రాంసుకు స్వాతంత్ర్యము సిద్దించినదా? పదమూడు శతాబ్దములు నానావిధములైన బాధల ననుభవించి తుదకు అయిదు సంవత్సరములలోనే రక్తపాతము ద్వారా ఆ దేశీ యులు విముక్తిని బడసిన విషయ మంద జెజింగినదేకదా ?

ఇంతకు దేశీయ మహాసభలో ఈ మహానాయకులు గావించు తీర్మానము లెట్టివి? [ప్రజాసమూహమునకు కార్మకవర్గమునకు నుపకరించు ప్రయత్నము కించిత్తయిన గనపడదు. ఉభయత ఏకకాలమున సివిలు సర్వీసు పరీక్షలు, శాసనసభల విస్తృతి మున్నగునవి యన్నియు నున్నతోద్యోగములను ధనార్దనమును గాంక్షంచు నాయకుల స్వార్ధపరత్వమును దృప్పిపరచుటకే. ప్రభు వులను భట్రాజులవలఠె పాగడుట, యాచించుట, క్షు[దాశయముల వెలిబుచ్చుట, ఇందులోనే వీరి బుద్ధి వైభవము, తర్క నైపుణ్యము, పిరికితనము వెళ్లివిరిసినది. ఇట్టి నాయకుల యథార్థతత్త్వ మెజింగిన (బ్రిటీషు (ప్రభుత్వము కొన్ని యుద్యోగముల నెరగా నిచ్చి కాం[గెసను నాయకులను దాసులుగా చేసికొనుట మనము గాంచు చునే యున్నాము.

ఈ నాయకులు స్వార్ధపరులు. ఏ్‌రికి బుజువర్తనము లేదు, శక్తిసామర్థ్యములును గొరవడిన వనవచ్చును. (పజాపతినిధులుగాని యిట్టివారి కూటమిని దేశీయ మహాసభయనుట, విరు దేశీయులకు (పతినిధులనుట బూటకము; (బిటీషువారి హౌసన్ల్‌ ఆఫ్‌ కామన్స్‌ సభను దృష్టాంతముగాజూపి సమర్థించ (బయత్నించెదరేమో, ఆ ప్రైవమానమిట ఎన్వయించదు. ఆ సభ ధనవంతులు జమిందా

లు సల సం ల బలి అధికారయుే వగ సీం వ్వా మేట్లైనను సానుగుఖముగా కేవలము కలి,తము. పజల పాతినిథ గం(గైన్సు అట్టిదికాదు. గాని లేక విశ్వే దిమంద వకున . “లీముగాని ప్రభుత్వాధికారము థక్తీల హస్తగతమో అయియున్నది,

క.

అంగ్లాండునుండి మనల బాలింపవచ్చెడు యుద్యోగులతీతులని, స్వర్గము నుండి వచ్చిన దివ్యపురుషులని మననాయకులలో కొందరు తలంచెదరు. మనకు వారిపట్లగల ఈ పిచ్చి యభిప్రాయమే వారి గర్వమును మరింత హెచ్చించినది. ఎవరో మిక్కిలి కొద్దిమంది మా[తతమే గొప్ప కుటుంబములకుచేరి కళాశాలలో నున్నత విద్యా సంపద బడసి చక్కని సంస్కృతి గలవారు. అధిక సంఖ్యాకులు మంచి శిక్షణగాని ఉన్నత విద్యగాని లేనివారు. వారి కుటుంబ సం[పప్రదాయమును ఊనమైనదే. పాఠశాలలో కంఠపాఠ మొనర్చి యొట్లో పరీక్ష అయినట్లు పరిగణింపబడిన ఈ క్తుదాశయులైన యువకుల కున్నతోద్యోగములిచ్చి లక్షలాది జనసంఖ్యగల మండల ములపై నధికారము చేయనిచ్చిన ఏమనవచ్చు? ఎట్టుండును?

స్వార్ధపరత్వముతో నావంతమయైన హుకుములకు ఉత్తరువులకు నెన్నడేని లొంగక ఉదారమైన విశుద్ధమైన దేశాభిమాన (పవృత్తి గలిగి, ఇంగ్లండు తన విస్తరి నుండి విసిరివేయు ఎంగిలి మెతుకుల కెగ(బాకకుండ నున్నపుడే మన పురుషత్వము మాన వత్వము సార్ధకమగును. అదియే నిజమైన సోదరాభిమానము, దేశాఖిమానము. తత్పిద్ధిని బడయుటకే తీవ్రముగా మే మొనర్చు కడపటి విజ్ఞప్తి

కాంగెస్సు ఉద్యమమొక గొప్ప వ్యాజ్యమువంటిదని విరి యుద్ధేశ్యము. ఇండియా- ఆంగ్లో ఇండియా ఏ రిరువురి మధ్యనే ఈ వ్యాజ్యము. ఈ వార్రజ్యమును కట్టకడపట పరిష్కరించగల న్యాయ స్థానము (బిటీషువారి న్యాయబుధథ్ధి. మెహతా, ఉమేశచం(ద బెనర్జి ఇతర ప్రముఖులు వాది పక్షమున న్యాయవాదులు. ఇంతటి వపతిభా వంతులు, అనుభవపరులు, ఇంతమంది వాదిపక్షమున వాదించుటకు సిద్రపడియుండగా తమ వ్యాజ్యమును తామే నిర్వహించుకొందుమని భావించి భారత సంతానమని విరవీగు పామర జనము మొండిపట్టు పట్టుట యెంత తెలివితక్కువ! ఎంత అ(పప్రశస్తము!

32

కాంగైసును స్టాపించినవారిలో హూ్య్యూము దొరగా రొకరనుట తప్పుగాదు. వారు గౌరవ కుటుంబమునకు చెందిన బుద్ధిమంతులు, మంచివక్త. సామర్థ్యముతో మనవారిని నడపించెను. మన దేశ దారిద్ర్యము: పాట్టనిండ తిండిలేని కుద్బాధ తన్మూలమున (కగ్రమ్ము కొను ఆందోళన వారికి తెలియనిది కాదు. అయినను వారీ దుస్థితి నివారింప [బయత్నించి యుండనేలేదు. వారి సంకల్పానుసారము ఈ మహాసంస్థ పెడదారిని బోకుండ నేర్చుతో నెట్టు వర్ణవహరించ వలయునో అట్లు దిద్ధి తీర్చినారు. ఈ [క్రింది విధముగా (బ్రభుత్వము వారితో మొరబెట్టుకొనుటను నేర్చిన విరి బుద్ధిచాతుర్యము మెచ్చు కొనదగినది. “ఇండియన్‌ మధ్య తరగతికి జెందినవారికి విద్యా బుద్ధులను గరప మోరేర్చాటు చేసియున్నారు. వారి సిరిసంపదలను మోరు వశపరచుకొనియున్నారు. ఆ వర్గమునకు చెందిన మా ధన సంపత్తిని మిరత్యంతము దుర్వినియోగ మొనర్చుచున్నారు. మే మిపుడు 'పెద్దవారమై విచక్షణజ్ఞానముకలిగి లెక్క చెప్పుడని మిమ్మ డుగుచున్నాము. ఇక మా ఆస్తిపై మేమే పెత్తనము జేసికొన గోరు చున్నాము. మమ్ము కొంతకుగొంత తృప్తిపరుప మిరు సహృదయులై రాజీకి వచ్చిన మేము సిద్ధముగా లేకపోలేదు, కాదేని తత్‌క్షణమే బ్రిటీషు పార్లమెంటుయొక్క న్యాయస్థానమునకు మేము దావా దాఖలుచేయక .తప్పదు. మాయీ ప్రక్రియ సంపూర్ణముగా శాసన బద్ధమైనదనియే మోరు గమనించగలరు.” వృశ్చికమునకు విషము కొండిలో నున్నట్లు చివర వాక్యములోనే దొరగారి చాకచక్యము గలదు.

ఇంతకు శ్రీ అరవిందులు “కాం[గెస్సును” తీవముగా విమ ర్శించుచు (వాయదలంచిన వ్యాస పరంపరలు పూర్తిగాక మధ్యలో నిలిచిపోయినవి, ఈ తొమ్మిది వ్యాసములకే దేశీయులలో ముఖ్య ముగా యువక బృందంలో కలకల మేర్చడినది. కాంగైెస్సుమోద నాయకులమోద భక్తివిశ్వాసములు సన్నగిల్లుటయేగాక ఒక వీధమైన

33

విద్వేషము రేకెత్త నారంభించెను. నాయకుల నీ వ్యాసములు ములుకులై చికాకుపరచెను. (ప్రభుత్వోద్యోగులు, భారతీయ (ప్రము ఖులుగూడ కేసు పెట్టెాదమని (ప్రకాశకులను బెదిరించిరి. ఎవరు వ్రాసినది తెలియక మరింత విస్మయ విషాదోదేకము లుదయించెను. తుదకు (బహ్మాండ [పప్రయత్ష్నములొనర్చి న్యాయాధిపతి శ్రీ గోవింద మహదేవరానడేగారెట్లో శ్రీ అరవిందు లీవ్యాసముల రచించెనని (గ్రహించ గలిగిరి. అంత నుభయులకు మితులైనవారి ద్వారా శ్రీ అరవిందుల పిలిపించుకొని కాం[గైెనుమోద నీ దండయా[తను విరమించవలసినదని వారు సకల విధముల శ్రీవారికి బోధించిరి. ఇట్టి విధ్వంసక కార్యమును విడిచిపెట్టి చక్టని నిర్మాణ కార్యమును గురించి తన యద్భుత శక్తిసామర్థ్యములను వినియోగించుడని, జెయిలు పరిపాలనలో ఎన్నో ఘోరములున్నవని, తద్విషయమై పరిశీలించి సంస్థార విధానమును సూచించుడని, అందుకు వలయు నేర్చాట్లనన్నింటిని తానుజేసి సాయపడెదనని త్రీ రానడే గారు విరిని గోరిరట. మిటత్రులు దేశపాండ్యగారు గూడ విమర్శన తీవ్రతను గొంచెము తగ్గించి వ్యాసముల (వ్రాయుచుండ వలయునని శ్రీ అరవిందులను ప్రార్థించినను శ్రీవారే మరల వ్రాయ విరమించి నట్లును తెలియుచున్నది.

1909లో శ్రీ అరవిందులు జెయిలు నుండి వచ్చిన తరువాత జెయిలు చరిత్రను గురించి అచ్చటగల ఘోరములను గురించి వ్రాయుచు, శ్రీ రానడేగారు నాడు చెప్పిన విషయము ని విధముగా బేర్కొానియున్నాడు.

నాడు రానడేగారు కోరిన కారాగృహ సంస్కరణ విధానము నేడిట్లముభవ పూర్వకముగా (గ్రహించవలసి వచ్చునని యనుకొని యుండలేదు. నేను కాంగ్రెస్‌ను గురించి చేసిన విమర్శనలకు వారిచ్చిన సమాధానములు నన్ను తృప్తిపరచలేదు.- నా వాదధోరణ

ఏడీ దుర్చలమైనదనిగాని సహేతుకముకాదనిగాని వారు నిరూపించలేరైరి. అయినను వారు వృద్ధులు గొప్పవారునై అంతగా (బతిమాలినందున తిరిగి వ్యాసములు వ్రాసి నొప్పించుట పాడిగాదని అంతటితో విరమించితిని,. శ్రీ అరవిందులిట్లు ఇరువది రెండు సంవత్సరములేని నిండని], పిన్నవయస్సులో దేశీయ మహాసభను, నాటి నాయకా(గేసరులైన మెహతా, బెనర్జీ మున్నగు మహామహుల నిట్లు తూర్చారబెట్టి విమ ర్థించుట సాహసమనుట అత్య్యుక్తి గాదు. ఏరి దేశాభిమానమును, అత్మ విశ్వాసమును వెల్లడించు ఈ వ్యాసము లెపుడేని [ప్రకటితములు కాకపోవని మాయాశయము. ఈ వ్యాసములు త్రీ అరవిందుల కానాడు 'సోషలిజము పట్ల కొంత నభిమానముండెనని సూచించు చున్నవి. ఇతరోన్నతోద్యోగుల నెట్లు చూచినను త్రీ అరవిందులపట్ల

మాత్రము మహారాజెంతో (శేమాదరణముల, భ క్తి విశ్వాసముల ) వెల్లడించి మిక్కిలి గారవించుచుండెడివారు. రాజ్య పరిపాలనకు తిన్నగా నంత సంబంధములేని విద్యాశాఖయందు,స్వల్పోద్యోగ మందే యున్నను వీరి నిరుపమాన ప్రతిభా సామర్ధ్యముల నెరింగిన వారగుట వలన మహారాజు తన రాజ్యపరిపాలనా సంబంధమున తరచు శ్రీ అరవిందునితో సంప్రతించుచుండెననియు, ప్రభుత్వ నివేదికలను, తయారుచేయు సందర్భములందు శ్రీ అరవిందుల సాయమపేక్షించు చుండెననియు, నత్యవసర కార్యముల నాలోచించుటకు మహారాజ భవనమునకు తరచు వి రాహ్వానింపబడు చుండిరనియు తెలుప వచ్చును. అట్లాలోచించుటకు మహారాజే శ్రీ అరవిందులుండు గృహమునకు వచ్చిన దినములెన్నియోగలవు. మహారాజు వీరింటికి వచ్చి గుజ్జపు బండిలో నున్నపు డుద్యోగ లాంఛనముగా డాంబిక

ఏ5

వేషమును ధరించక ఒకటే కట్టు ధోవతితోడనే వారినిజూచి మాటాడు చుండెడివారు. ఒకటి రెండు పర్యాయము లుదయమున పెందల కడనే వాహ్యాళి వెళ్ళుచు నేదో యాలోచించుటకు గుజ్జపు బండిలో మహారాజుగొరు దయచేయగా శ్రీ అరవిందులు నిద్రించుచుండిరట. ఆ విషయమెట్లో మహారాజు గుర్తించి “వారిని లేపి నిద్రాభంగము గావించరా”" దని యచ్చటివారికి గట్టి యుత్తరువానంగి ఆవల నొకటి రెండు గంటలకు నిదురలేచిన తర్వాత తిరిగివచ్చి మాటాడివెళ్ళిరట, ఇట్టంతటి యభిమాన గౌరవము లే యితరోన్నతోద్యోగులును బడయ లేదనుట అతిశయోక్తి కాదు. మహారాజుగారు రాజ మందిరమున నొసంగు విందులకు-డిన్నర్లు: టిపార్టీలకు-శ్రీ అరవిందుల నెల్లప్పుడు నాహ్వానించుచుండెడివారు, కాని శ్రీ అరవిందులే యేదోయొక మిష మోద సాధారణముగా నట్టి యాహ్వానములకు టోక, తప్పించుకొస (బ్రయత్నించు చుండెడివారు. ఒక్టాక్కప్పుడు మహారాజుగారి యాంత రంగిక కార్యదర్శి '* తమరీ యాహ్వానము నంగీకరించి విందుకు దయచేయగలిగిన [ప్రభువు లెంతో సంతసింతురు.*' అని యాహ్వాన పత్రముతోపాటు ప్రత్యేకముగా నుత్తరమువ్రాసి పంపుచుండెడివారు. బరోడా మహారాజుపట్ల శ్రీ అరవిందులకుగూఢ నెంతటి గౌరవ ముండెనో యీ [కింది వాక్యములు సూచించు చున్నవి. *' మహా రాజుగారి యంతటి శక్తి సామర్ధ్యములు, రాజకీయ పరిజ్ఞానము, పరి పాలనా దక్షతగల మహారాజు మరొకరు దేశములో గనపడరు. వీరు ఒక్క బరోడా రాజ్యమునేగాక భరతఖండమునంతను బరిపాలించ గల సమర్థులు"

బాల్యమాది చిరకాల విదేశ వాసమువలన శ్రీ అరవిందుల కాలస్యముగా నిద్ర మేల్కొనుట అభ్యాస మయినది. కాని, రాత్రి పూట నందరు నిద్రించిన తర్వాత [ప్రశాంత సమయమున నేకాంత నా

• • అరవింద ప్రసంగ” మను బెంగాలీ గ్రంథము నుండి.

36 ముగ (గ్రంథ పఠనమందో, వ్రాతయందో నిమగ్నులై యించుమించు రాత్రి యంతయు పనిచేయుచుండెడివారు. ఆ సుముహూర్తమునందు వారి హృదయము నుండి వెల్లివిరిసిన కవిత్వమెంతయో గలదు.

ఈ సమయముననే వంగ భాషా పాండిత్యము నభివృథ్రి నొందించుకొనుటకు కలకత్తా నుండి శ్రీ దినేం్యదకుమారరాయియను వారిని శ్రీ అరవిందులు బరోడాకు బిలిపించుకొనిరి, కాని వంగ భాష నంతపట్రింపుగా వీరియొద్ధ బఠించినట్లును గనపడదు. ఎపుడో వారమున కొకటి రెండు పర్యాయములు పఠించిన మరల రెండు మూడు వారముల వరకును జదువకుండనే యుండెననియు తనకే (ఫ్రెంచి జర్మనీ భాషలు నేర్చుటకు శ్రీ అరవిందు లెంతో శ్రద్దాదర ముల వహించు చుండిరనియు రాయి గారు వెల్లడించి యున్నారు, అవల కొన్ని సంవత్సరములకు * అరవింద (ప్రసంగ ” మను (గ్రంథ మును వంగ భాషలో శ్రీ రాయి గారు (పకటించిరి. త్రీ అరవింద జీవిత విశేషములను, ముఖ్యముగా బరోడాలోనున్న సమయమునకు సంబంధించినవి చక్కగా వర్ణించి శ్రీ రాయి గారు కృతార్జులయిరి. శ్రీ అరవిందుల (గ్రంథ పఠనానురాగము, సుఖదుఃఖములు, శీత్రోష్ట ములు, దూషణ భూషణములు లోనగు ద్వంద్వములపట్ల వారికిగల సమత మున్నగు విషయములెన్నో యిందుల్లేఖింపబడినవి. పాఠకుల కుపకరించునవి శ్రీ రాయి గారి (గ్రంథము నుండి కొన్ని విశేషముల సంగ్రహముగా ననువదించి ఈ [క్రింద బొందుపరచు చున్నాము.

దివారాత్రము లొకే స్థలమున కలసిమెలసి రెండేంజ్లపాటు శ్రీ అరవిందులతో నివసించు మహాభాగ్య మబ్బినందున వారి హృదయమును గొంత ఎరుంగ గలిగితిని.

థి ఈ ఛి

3

త్రీ అరవిందులు చిరకాలముగా ధనమును తుచ్చముగా భావించెడివారు. ధనమును గూడబెట్టుకొనుట వారికి గిట్టదు. ఆయన అపుడేకాకి. ఏ షోకులు, భోగవిలాసములు లేవు. ఆ దృష్టియే వారికి లేదు. విలువైన బూట్లు, కాలర్‌, కోటు, హ్యాటు, ఉన్ని బట్టలు, మున్నగునవి వారికి లేవు. ఒక దినమేని హ్యాటు వారు ధరించినదిలేదు. దేశవాళి మామూలు చెప్పులు అహమ్మదాబాదు మిల్తుధోవతులు, బరోడాలో వాడుచుండెడి నాటు టోపీలు, తలపాగా, సామాన్యమైన చొక్కా, కోట్లు ఇవియే వా రుపయోగించెదరు. తుదకు రాచదర్చారులకు విందులకు వెళ్ళవలసినపుడు గూడ ఈ మామూలు వేషమే. ఒక కాసైన దుర్వినియోగము చేయరు. ఇట్లుండియు నెలాఖరున నొక్క దమ్మిడియు చేతిలో నుండదు. ఎన్నో పర్యాయములు మి(తతుల యొద్దనుండి చేబదుళ్ళు దీసికొను చుండుట నే నెఖుంగుదును.

[గంథములకే వారి ధన మెక్కువగా వ్యయమగుచుండెను. పోస్టుద్వారా వారి కెన్నడు (గంథములు వచ్చినదిలేదు. పెద్ద పెద్ధ జాజికాయ పెటైలతో రైల్వేపార్శ్గలుద్వారా వచ్చుచుండెను. అదియు మాసమునకు రెండు మూడు పర్యాయములు, పది దినములలో వచ్చిన (గ్రంథముల సాంతముగా పఠించివైచి (కొత్తగ్రంథముల కెదురు చూచుచుండెడివారు. వీరివఠె (గ్రంథపఠనానురక్తి గలవారిని నేను చూచి యుండలేదు. వీరు తల్లిగారికి మాత్రము వేతన మందగనే మొదట పైక మంపుచుండెడివారు. తల్లిగారిపట్ల వీరికి గల భక్తి (ప్రేమలు నిరుపమానము. *మా తల్లి పిచ్చిది. పిచ్చితల్లి కొమారుడును పిచ్చివాడేగదా' యని యపుడపుడు నుడువుచుందురు.

న! షి గ!

శ్రీ అరవిందు లుదయముననే *టి'” (తాగి కవిత్వమల్ల

నారంభింతురు. కలమెత్తి వాయ నారంభించుటకు పూర్వ మొకింత

38

యాలోచించుచు కూర్చుందురు. అతి త్వరగా పద్యముల న్రాయుదు రని తోచదు కాని, [వాయ నారంభించెనా లేఖినికి విరామ మొసంగరు. మొదట చిన్న చిన్న కాగితములపై చిత్తు వ్రాయుదురు. ఈ సమయముననే మహాభారతమునుండి యెన్నో యుపాఖ్యానముల నాంగ్లమున పద్యరూపమున ననువదించిరి. ఆంగ్లమున నానా ఛంద స్సులలో నవ్య వైఖరులలో కవనమల్లిరి. ఆంగ్లభాషలో వారికి గల అసాధారణ సారస్వతసంపత్తు అద్భుతము. ఏకాంతముగా తజ్రక దృష్టితో తన్మయులై కావ్యము రచించునపు డెవరును వారితో సంభాషించి భంగపరచుట వారి కిష్టములేదు. ఎంతో కష్టముగా నుండును. కాని ఆ వైఖరి నన్యు లెబుంగజాలనట్లే సరసముగా వ్యవహరింతురు. ఈ శమనగుణము వారికి ఉగ్గుపాలతో నలవడి

ఇట్లు పదిగంటల వజకు వాాయుచునే యుందురు. వ్రాసిన దానిని తిరిగి చదివి, ఎచ్చటనేని ఒకటి రెండు పంక్తులలో నొకటి రెండుపదముల మార్చి వన్నె పెట్టుదురు. సాధారణముగా కొట్టివేత లుంఢవు. అంత స్నానమునకు వెళ్ళి తిరిగి పదునొకండు గంటలకు వ్రాతబల్లయొద్ద కూర్చుండి కొంత వ్రాయుదురు. ఇంతలో భోజనము సిద్ధమై యుండును. భుజించుచునే వార్తాపతికల బరింతురు. శ్రీ అరవిందులు రాత్రులు ఒంటిగంట వజకు చదువుచునో వ్రాయు చునో ఉండెడివారు. టేబిలు మొద మూడు నాలుగు రూపాయల వెలగల ఒక చిన్న “బెంపీస్‌' గడియార ముండెడిది. వారివద్ధ గూడ నాలుగు రూపాయల వెలగల చిన్న గడియార మెపుడు నుండెడిది.

శ్రీ అరవిందుల కాహారవిషయమై ఏ కాతర లేదు. వంట వాడెట్టు చేసినను సరిపొవును' బరోడా భోజన పాకరీతి వంగ దేశీయులకు రుచించదు. ఆ వంటకము నొక్కాక్కనాడు విస్తరిలో చూచినంతనే నాకు డోకు వచ్చుచుండును. కాని శ్రీ అరవింద.లు

౩9 మాత్రమకుంఠిత భావముతో వడ్డించిన దంతయు, నది యెట్టున్నను, ఏ సంకోచము లేక భుజింతురు. తుదకు వంగదేశము నుండి యెంతో కష్టముమోద నొక వంటవానిని రప్పించితిమి. వంట చక్టగా దెలిసినవారింతదూరము రారు. ఎవడో దాపరించెను. ఎచ్చట నెవరును వంటపనికి పిలువనందుననే మాకు లభించె నను విషయము వెంటనే అనుభవమయినది. వంటయే వానికి తెలియదు. ఏది చేసినను పాడుగా నుండెడిది. ఒక పర్యాయము సుప్రసిద్ధ చిత్రకారుడు శిశరకుమార బాబుగా రింగ్లాండునుండి బరోడాకు మహారాజుగారి యాహ్వానమున వచ్చియుండగా, శ్రీ అరవిందులు వారిని భోజనమునకు బిలిచిరి. వంటవానికి తెలియునట్లు నా ద్వారా ఏయే పదార్థములు చవేయవలసినదియు చెప్పించిరి. “వీనిని చక్కగా చేయుటకు నికు తెలియునా యని యడుగగా వాడే జంకుగొంకు లేకుండ నిట్లనియెను. *ఓ, నాకు బాగుగా తెలియును. కావలసిన సామి నిప్పించిన ఎందుకు చేయలేను?” అంత వాడు కోరిన వస్తువుల నెల్ల తెప్పించి యిచ్చితిమి. ఇంతకు భోజనమునకు కూర్చుందుముగదా వంట అంతయు పాడుగా నుండెను. ఒక పదార్థమేని తినుట కిష్టము గా దాయెను. డబ్బాలోని నెయ్యి మాత్రము ఖాళి అయినది. అంత జాగ్రత్తగా చేయవలసినదని ముందుగా చెప్పియు నిట్లు రసాభాస మొనర్చినందులకు నాకు వానిపై. గలిగిన కోప మింతింతనరాదు. ఏమిబేయను ? శ్రీ అరవిందులు పల్లెత్తి వాని నేమియు ననక వడ్డించిన పదార్ధము లను యథా ప్రకారమే భుజించిరి. చ చా ఖు

వా రుండిన బంగళా మిక్కిలి పాతది. మరమ్మత్తు ఏనాడును చేయించలేదు. సున్నమైన కొట్టించిన పాపమున బోలేదు. వేయేల సామాన్య సంపన్నుల గోశాలలు గూడ నిట్టుండవు. ఇంటిపై

త్ర 'పంకులు గూడ పగిలి వర్షకాలములో గురియుచుండును. ఎండ కాలములో మండుటెండలు, వీనితో దుస్సహముగా నుండును. వర్షకాలములో వర్షము లచ్చట విపరీతము. ఇక శీతకాలములో చలి యింతింతనరాదు. పగలు ఈగలబాధ, రాత్రులు దోమలబాధ ఏ మానవుడును సహించలేడు. ఇట్లున్నను శ్రీ అరవిందులు బాహ్య జ్ఞానశూన్యులై యోగమగ్బ్నుడైన మహా తపస్వివలె తదేక దృష్టితో గంటల కొలది యిటు నటు గదలక (గంథావలోకన మొనర్చు చుండుటనా కాశ్చర్యముగా నుండెడిది. ఆ సమయమున నిప్పంటు కొని గది మండిపోవుచున్నను వారికి తెలియదనియే చెప్పవల యబను. చలికి మనవలఠె వేజేకంబళ్ళు వారుపయోగించెడివారు కారు, తుదకు దోమతెరయు వారికి లేదు. నా న! చ

వ్యాసునికంటె వాల్మీకియే వారికెక్కువ గౌరవపాత్రుడని చెప్ప నొప్పును. భూలోకమున వాల్మీకి కవివలె మతొక కవి లేడని వారి భావము. ఈ విషయమై ఆంగ్లమున నొక వ్యాసమును రచించినారు. నాతో నొక పర్యాయ మిట్లనిరి; *' మహా కవి దాంతే కవిత్వముతో ముగ్గుల మగుదుము. హోమరుని * ఇలియడ్‌ ” పఠనమున బరి తృప్తలమగుదుము. యూరోపియన్‌ సాహిత్యమున వారతుల్యులే కావచ్చు. కాని కవిత్వమున వాల్మీకియే సర్వ(శేఘ్రులు. రామా యణమును బోలిన మహాకావ్యము పృథ్విలో మళొకటి లేదు.”

ఖీ | శ ళీ

మహాభారతము నంతను, వరుసగా గాకపోయినను, యించు మించు అన్ని ఉపాఖ్యానములను శ్రీ అరవిందు లాంగ్ల్గమున పద్య రూసమున ననువదించి యుండిరి. ఈ రచన అంతయు బరోడాలో

“| నుండినపుడే జరిగినది. అపు డపుడు మూలానుసారముగా నున్నదో లేదో చూడుడని సంస్కృత భారతమునుండి ఆయా భాగములను ముందు చదివి ఆవల వారి యాంగ్లానువాదమును నాకు వినిపించు చుండెడివారు. ల థీ ళీ శీ థీ

-శి99వ సంవత్సరాంతమున మహారాజుగారి యాహ్వానమున కీర్తిేశేసులగు రమేశచందదదత్తు గారు బరోడా వచ్చియుండిరి. శ్రీ అరవిందునితో వారికంతగా పరిచయము లేకున్నను వీరి ఆంగ్ల పాండిత్యము కవిత్వ మాధుర్యము కొంత తెలియుననియే చెప్ప నగును. దత్తుగారంతకు పూర్వమే శ్రీమద్రామాయణ మహాభారత ముల నాంగ్లమున పద్య రూపమున ననువదించి ఇ౦గ్లాం డులో (వకటించి యుండిరి. వీరి యాంగ్ల రచనలు ఆంగ్లేయ పండితుల, పథతికల ఆదరాభిమానములను గడించెను. గద్య పద్యములందు, ఉపన్యాసములందు, వా్యాసములందు, వా రసమాన ప్రతిభావంతులని 'పేరు.

బరోడాలో నున్నపుడు శ్రీ అరవిందుల గృహమునకు దత్తుగా రొకనాడతిథులుగా వచ్చియుండిరి. అపుడు శ్రీ అరవిందుని ఆంగ్ల పద్యములను వినిపించుడని ఎంతో యుత్సాహాభిమానములతో గోరిరి. తప్పించుకొనవలయునని చేసిన త్రీ అరవిందుని ప్రయత్న ములు విఫలమగునట్లు దత్తుగారు పట్టుబట్టి బీరువాలోని చిత్తు వాత (ప్రతులను బయటకు దెప్పించిరి. మహాభారతోపాఖ్యానముల ఆంగ్ల పద్యానువాదములుగల ఆ కాగితముల సాంతముగా బఠించి ముగ్గుడై దత్తుగారిట్లనిరి: 'మియీ సకల కవిత్వమును చూచిన తరువాత రామాయణ మహాభారతముల నాంగ్లమున పద్యకావ్యము లుగా నే ననువదించి యెంత ధ్వంస మొనర్చితినో నా కిపుడు బోధ

యో పడినది. మో యీ దివ్యమైన యనువాదము ముందుగా నేను జూచి యుండినయెడల నేనా గ్రంథములను ఎన్నడును (ప్రకటించి యుండను. నే నెంత వ్యర్థ (ప్రయాస గాంచినది నా కిపుడు న్ఫురించి దుఃఖము గలుగుచున్నది. నాయావాత పసిపిల్లవాని పనియేయని యిపుడు స్పష్టమయినది.” కాని దత్తు మహాశయునంతటి వారట్లు (ప్రశంసించుచున్నను శ్రీ అరవిందునిలో లవమేని హర్షోత్స్భుల్లతాది సూచనలు వైఖరులు గోచరించ లేదు. - శీ శీ శీ ఛీ

(బ్రహ్మచర్యనిరతి, పరదుఃఖకాతరత, అత్మత్యాగము ఇవితప్ప మరొకభావమే శ్రీ అరవిందులకు లేదు. జ్ఞాన సంచయమే వారి జీపన వ్రతము. ఈ [వతోద్యాపన నిమిత్తమే కర్మకోలాహల ప్రతిధ్వని పూరిత సంసారమున నివసించి యుండియు వారు కఠోర తపస్సున నిమగ్నులైరి. వేయేల, ఏరు భూలోక మానవులుగారు. ఏదో శాప (భష్టుడైన దేవతయే.

శీ 4 4 4

1901వ సంవత్సరమున ఏపిల్‌ మాసమున కాబోలు, బరోడాలో నుద్యోగమున (బ్రవేశించిన ఏడెనిమిదేండ్లకు తన ఇరువదితొమ్మిదవ సంవత్సరమున, శ్రీ అరవిందులు మృణాళినిదేవిని బరిణయమాడి గృహస్థాశమమున (బవేశించిరి. అప్పటికే యాధ్యాత్మిక దృష్టియు నిశ్చిత కార్యసంకల్పమును గల వీరు వివాహ మాడుటయా మాను టయా యని యెంతో కాలము తర్కించుకొనుచుండినందుననే ఇంత యాలస్యముగా వివాహమైనట్లు తెలియుచున్నది. శ్రీ అరవిందుల బావమరది డాక్టర్‌ శిశిర్‌బోనుగారు. ' ఉద్పోధన్‌ ” అను బెంగాలీ పత్రికలో శ్రీ అరవిందుల వివాహమును గురించి రెండు మూడు

లై

సంవత్సరముల క్రిందటనే ఇట్లు వెల్లడించియున్నారు.

వివాహ మాడుటకు వధువు కావలయునని శ్రీ అరవిందులు పత్రికలో ప్రకటన చేసియుండిరి. మా తండ్రిగారి యావజ్జీవ మిత్రులు కీర్తిశేషులు వంగవాసి కళాశాలాధ్యక్షులునగు గిరీష్‌చంద్రబోసుగారు వివాహ కార్యసంధానము నొనర్చిరి. శ్రీ అరవిందులు స్వయముగా గిరీష్‌గారింటికి వచ్చి నా సోదరిని చూచి తన పత్నిగా వరించి యుండిరి. వివాహ మహోత్సవము కచ్చితముగా హిందూ సంప్ర దాయపు పద్ధతుల ననుసరించియే జరిగినది. త్రీ అరవిందులు (బ్రహ్మసమాజ కుటుంబమువారై యున్నందున, నా సోదరి ఇంగ్లాండు వెళ్ళివచ్చిన హిందువుని పుతికయైనందున, వివాహమునకుముందు ఉభీయులును ప్రాయశ్చిత్త పూర్వకముగా పునితులొనరింపబడవలసి వచ్చెను. (శ్రీ అరవిందుల ప్రాయశ్చిత్తము కేవల లాంఛనమాత్రమే; పేరునకే.) మా పెత్తండిగారే కన్యాదాన మొనర్చిరి. వివాహమునకు వచ్చిన అతిథులలో ముఖ్యులు కిర్రిశేషులగు సిన్హా (ప్రభువు, వ్యోమ కేశ చక్రవర్తి, ప్రధానాచార్యులు గిరీష్‌ చంద్రబోసు, సర్‌ జగదీశ చంద్రబోసు మున్నగువారుః కలకత్తాలో వైతాక్‌ఖానా రోడ్డునందొక బాడుగింట వివాహము జరిగినది. వివాహము 1901లో ఏపిల్‌ నెలయందు. వివాహ మప్పటికి నా సోదరికి పదునాథేండ్లప్పుడే నిండి పదునైదవ సంవత్సరము వచ్చియుండెను. నా సోదరి జన్మదినము 1887 మార్చి 6వ తేది. వివాహమైన వెంటనే భార్యాసహితుడై దియోఘర్‌ నైనితాలు మీదుగా శ్రీ అరవిందులు బరోడాకు తిరిగి పోయిరి.

శ్రీ అరవిందుల మామగారి కుటుంబమును మిక్కిలి (ప్రసిద్ధ మైనది, మామగారగు భూపాలబోసు ఆఅ కాలముననే విదేశములకేగి విద్య నభ్యసించి మాసమునకు పదునారువందల వేతనముతో ప్రభు త్వము నందున్నతోద్యోగిగా నుండి తన ప్రజ్ఞా విశేషముల వెల్లడించి,

న! రాయబహదూర్‌ బిరుదమును బడీసినవారు. ఆవల నుపకార వేతనము నందుకొనుచు అధ్యాత్మజిజ్ఞాసువులై శ్రీ అరవిందుని పూర్ణయోగమునందు దృథవిశ్వాసముగలవారై సాధన చేయుచుండిరి. వారొక పరార్థయము ప్రస్తావనలో '“మున్నాకనాడు తండ్రితో సమాన మగు మామగారను బాంధవ్యరీత్యా గౌరవము బొందినమాట యొట్లు న్నను నేడు వారిని-శ్రీ అరవిందుని-తండ్రిగా, గురువర్యునిగా, భగవానునిగా గొలుచు భాగ్యము గలిగినది *' యని తెలిపి తమ శిష్యత్వసంబంధమునకు సంతోషించిరి. శ్రీ అరవిందుల శిష్యుడై బోసుగారు * పలుమారొంటరిగాను, ఒకటి రెండు పర్యాయములు భార్యాసహితులుగాను పుదుచ్చేరికివచ్చి మాసముల పర్యంత ముండి సాధన చేయుచుండిరి. శ్రీ అరవిందులు వివాహానంతరము అర్ధాంగి మృణాలళినిదేవిని, పియసోదరి సరోజినీదేవిని బరోడాకు బిలిపించుకొని కాపురము సాగించిరి. మృణాళినిదేవి (బ్రహ్మసమాజపు కుటుంబమున జన్మించి యా వాతావరణమునందు బెరిగినదయ్యు నవనాగరపు నిగారింపులు, భేషజములుతెలియని యమాయకురాలని, ధరాత్తురాలని వినయవతి యని యామెతో పరిచయము గలవారందరు నామిను గొనియాడు చుండిరి. కాపురమొనర్చిన కాలమత్యల్పమయ్యు భారార్ర్రభర్త లిరు వురు నన్యోన్య ప్రీతిమెయి గార్హస్థ్య ధర్మము నుత్తమరితి నిర్వహించి యాదర్శకులుగా నుండిరని చెప్పనగును. శ్రీ అరవిందులర్దాంగి యగు మృణాలళినిదేవిగారికి వాసిన లేఖలను బరించితిమేని ర పత్ని పట్ల వీరు ప్రకటించిన పవిత్ర (పేమ, భర్తగా వహించనెంచిడీ మహాభారము, అమె నున్నతపథమునకు గొంపోనెంచిచేసిన మహా ప్రయత్నము, ఒసంగిన దివ్యోపదేశములేగాక, ఎంత సరళముగా నన్యోన్యముగా వారు మెలంగుచుండినదియు తెలియగలదు. ఆ

• వీరు 1037లో గతించి.

త్‌

అనేక దినములుగా ఉత్తరము వ్రాయనైతిని, అది నా చిరంత నాపరాధము. అందులకు నీ మంచిచేత క్షమించకపోతివేని నా కిక నుపాయమేమి కలదు?.,.........

ఖీ థీ భీ థి

....నిన్ను పేక్షజేసి నా పనులమోిద నే నుంటినని నీవనుకొన

గలవు, అట్లనుకొనకుము. ళీ ళీ ళీ ళీ

_..నామ్లి వైపుల నుండియు...ఒత్తిడి. ఈ సమయమున నీవు అస్టిరురాలవగుదువేని నా చింతా వ్యాకులత్వములుగూడ హెచ్చ గును. నీవు ఉత్పాహముతోడను సొంత్వనము తోడను నింపి ఉత్తరము (వాయుదువేని నాకు మిక్కిలి శక్తి లభించును. ప్రఫుల్ల చిత్తముతో అఖిల విపత్తులను భయనులను అతి(క్రమింప సమర్హుడ నగుదును. దేవఘరులో ఒంటరిగా నుండుట నికు కష్టమని ఎరుగుదును. అయినను మనసును గట్టి చేసికొని విశ్వాసముపై ఆధార పడితివేని దుఃఖము మసస్సుపై అంతఅధికారము చెలాయించనేరదు. ఎపుడు నాతోని వివాహమయ్యెనో అప్పుడుని భాగ్యమునందీ దుఃఖ మనివార్యము. మధ్య మధ్య ఎడబాటు తప్పదు. ఏలన, నేను సాధారణ బంగాళీలవలె కుటుంబము యొక్కయు స్వజనము యొక్కయు సుఖమే ముఖో[్టద్దేశముగ [గగ్రహింపజాలను. ఈ స్ధితి యందు నా ధర్మమే నీధర్మము. నాకు నిర్దేశింపబడిన కార్యము యొక్క సఫలతయే నీ సుఖముగా భావింపవేని నీకు వేరు మార్గము లేదు... ఎవరితో నీ విపుడున్నావో అనేకులగువారు నీకును నాకును గురుజనులు. వారు పరుషవాక్యములు పలికినను, అన్యాయపు మాటలాడినను వారలపై కోపగింపకుము. మరియు వారల నోట

4 వచ్చినదంతయ వారి హృదయములోని మాటయే యని కాని, నిన్ను కష్టపెట్టుటకై పలుకబడినదని కాని తలపబోకుము. పెక్టుమారులు కోపముయొక్క వేగమునందు అనాలోచితముగానే మాటలు వెలు వడు చుండును. వానిని గట్టిగా బట్టుకొనియుండుట మంచిదికాదు. వ శ చ

హిందూ ధర్మశాస్త్ర ప్రణేతలు...అసామాన్యములగు చరిత్రలను యత్నములను, ఆశలను కడు (శ్రేమించిరి. వెరికానీ, మహాపురు షుడు కానీ, అసాధారణ జనులను మిగుల మన్నించిరి. కాని ఈ సకలమునందును స్త్రీలకు భయంకరమైన దుర్దశ తటస్టించునే, దానికై ఏమి యుపాయము? బుషు లీయుపాయమును జక్కుగా నిర్ణయించిరి, వారు స్త్రీ జాతికిట్లు జెప్పిరి,- “పత్రి, పరమోగురుః.” ఈ మంత్రమే స్త్రీ జాతికి ఏకమా[తమగు మంత్రమని తఆలియుము. భార్య భర్తయొక్క సహధర్మిణి, అతడే కార్యమును స్వధర్మముగా (గ్రహించునో దాని కామెసాహాయ్య మిడును, మం[తత్రణ మిడును, ఉత్సాహమిడును. అతనిని దేవతవలి మన్నించును. అతని సుఖము నందు సుఖము, దుఃఖము నందు దుఃఖము ననుభవించును. కార్యము నిర్ణయించుట పురుషుని యధికారము. సాహాయ్యమును ఉత్సాహమును ఇచ్చుట స్త్రీయొక్క అధికారము.

ఖీ థీ ఖీ (|

“.4.--.....వె[రివారిని వివాహమాడితివి...........వెర్రివానికి అనురూపమైన వెరిదానవగుటకు యత్నము చేయుదువా ? ఎటుల అంధరాజుయొక్డ మహిషి కందోయిపయి బట్టబిగిం చుకొని అంధతను యలవరచ్చుకొనెన్లో అటుల వేయి (ట్రహ్మసమాజప్పు బడులలో జదివి యుందువుగాక, నీ శరీరమందున్నది హిందూ పూర్వ పురుషుల

ణీ రక్తము; నాకు సందేహము లేదు. కడపట జెప్పిన బాటపైననే నివు నడతువు. గా! గా! గా!

భార్య భర్తయొక్క శక్తి. నీవు ఉషయొక్ట శిష్యురాలవై దొరల పూజా మంత్రములను జపము చేయుదువా? ఉదాసీనురాలవై భర్త యొక్త శక్తిని కొలది పరతువా? లేక స్వానుభూతితోడను ఉత్సాహము తోడను ద్విగుణము చేయుదువా? నివనవచ్చును. “ఈ గొప్ప పను లన్నింటిలో నావంటి సామాన్యు రాలేమి చేయగలదు; నాకు మనో బలములేదు. ఈ విషయముల నన్నింటిని తలచుటకే భయమగును” అని. దీనికి సులువైన ఉపాయము కలదు. భగవంతుని ఆశయము కైకొనుము. ఈశ్వర ప్రాప్తి పథము నందొకేసారిగా (బవేశింపుము. ని కేయేలేములు కలవో అతడు శీ ఘముగా వానిని బూరించును. ఎవరు భగవంతునికడ అ(శ్రయము జెందుదురో భయము వారిని క్రమక్రమముగా వదలిపోవును. మరియు నాపై విశ్వాసముంచ గలిగితివేని, పదిమంది మాటలను వినక నామాటనే విందువేని నేను నీకు నాబలమునే ఈయగలను: దానిపలన నా బలమునకు హాని కలుగక వృద్ధియే కలుగును. భార్య భర్తయొక్క శక్తియని మనమందుము; అనగా భర్త భార్యయందు తన (ప్రతిమూర్తిని జూచి ఆపెకడ తన మహాకాంక్షయొక్క (ప్రతిధ్వనిని విని ద్విగుణమైన శక్తిని బడయును.

• నేను మంచి బట్టలను గట్టుదును. మంచి ఆహారమును భుజింతును, నవ్వుదును, ఆడుదును, తీరుతీరు సుఖముల నను భవింతును.” అని ఎల్లప్పుడు ఈ భావమునందే నిలుతువా? ఇట్టి మనఃస్థితిని ఉన్నతి యనరు. నేటికాలపు మన దేశమునందలి స్త్రీల జీవనము అతిసంకుచితమును అతిహేయమును ఐన ఈ యాకార మును ధరించినది. నీ వదంతయు వదలివేయుము. నాతో రమ్ము:

డీ

జగమున భగవంతుని పనిచేయుటకు వచ్చితిని, ఆ పని నారంభింతును.

బరోడాలో నున్నపుడు శ్రీ అరవిందులకు నవసారీ ప్రధాన మండలాధికారిగా నుండిన ఖాసిరావు జాడ్వీగారితో గాఢస్ప్నేహ మేర్చడినది, ఖాశీరావు కుటుంబము బరోడాలో నుద్యోగరీత్యా ఏమిః సాంఘికాన్నత్య సంబంధముననేమి, విద్యాబుద్ధులందేమి మిక్కిలి (ప్రసెద్ధమైనది. ఇచ్చటికి పురపప్రముఖులు పలువురు తరచుగా విచ్చేయుచు శ్రీ అరవిందులతో సంభాషించుట గౌరవ(ప్రదముగా భాగ్యముగా భావించుచుండిరి. బారిష్టరు దేశపాండ్యాగారు లండన్‌ పట్టణమున విద్యార్థిదశలో నుండగానే శ్రీ అరవిందునికి పరిచితులు. వీరు శ్రీ అరవిందునికడ కరుదెంచి యెన్నో విషయముల గురించి సంభాషించు చుండెడివారు. స్వామి వివేకానందుని పాశ్చాత్య శిష్యవర్గమున నుత్తమస్టాన మధిష్టించిన పుణ్యచరిత సోదరి నివేదిత వీరికడకు వచ్చుచుండెడివారు. శ్రీ అరవిందులు వ్యర్థ సంభాష ఇముల నేవగించువారని, అతి మితభాషియని అనవసరపు సంభా షణల నొనర్చరని 'పేరున్నను, ఈ చర్చాసమయములందు వారుప యోగించు సూటిమాటకు,వెల్లడించు సర్వతోము ఖజ్ఞానాతిశయమునకు నిరాడంబరముగా నిర్మాణశక్తిని బ్రకటించువారి వశీకరణవ్యక్తిత్వ విశేషమునకు, [పాఢతాచమత్కారముల నీను వారి హాస్యరసమున నందరు ముగ్గులగు చుండెడివారట. అచ్చటనున్న పదమూడు సంవత్సరములందును, ఈ* మహారాజు మెచ్చుకోలును గౌరవాదరణ లను జూరగొనిన ఉద్యోగిగా, తమ యనసమాన మేథా సంపన్నతకు దగిన బోధనాకౌశలము వలన, అపార పాండిత్యగరిమవలన “గురవేనమః* యని విద్యార్థి బృందము భక్తిమెయి చేయెత్తి యొనర్చిన నమస్కారముల స్వికరించిన అచార్యులుగా, పుర మందలి నాయకులు, విద్యాధికులు పెద్దలు పిన్నలు అందరచే

4

ప్రేమాభిమానములు గొనిన పౌరులుగా శ్రీ అరవిందులు కిర్తిగాంచిరి.

ఈ కాలమున బరోడా యం దుండగానే బల్లపీట మూలమున చనిపోయినవారితో సంభాషించు - బేబిల్‌టాక్‌ - అభ్యాసమును శ్రీ అరవిందులు విరివిగా సాగించిరట. వీరి యందంతర్గతమైన వీరి యాధ్యాత్మిక తృష్ణ, దేశ స్వాతంత్ర్యాభిలాష వీరి నిందుకు (ధేరేపించినట్టు వీరు గావించిన మృతజీవులతోడి సంభాషణా విషయములు సూచించగలవు. రామమోహన్‌, వివేకానంద, రామతీర్థ; నెపోలియన్‌, మాజిని, గారిబాళి మున్నగు ప్రసిద్ధ పురుషుల నా బల్లపీటసంభాషణముల కాహ్వానించి యెన్నియో (ప్రశ్నలడిగి వారిభావముల స్వీకరించ (బ్రయత్నించుచుండెడివారట. నెపోలియన్‌, మాజినీ, గారిబాళ్టీ, గాంఛారీ దృతరాష్టులు మున్నగు వారి సంభాషనములు 'ెక్టులు పథతికలలో (ప్రకటిత ములైయున్నవి.

శ్రీ అరవిందులకు హైందవసంబంధమైన తాత్త్వికపరిచయము ప్రథమమున శ్రీ రామకృష్ణపరమహంస యొక్క వాక్యామృతములు, వివేకానందస్వామి రచనలు, ఉపన్యాసములు, -_ వీనిమూలమున కొంత ఏవర్చ్పడినదనవచ్చును. ఆ కాలమున పరమహంస పట్ల వీరికి ఆదరాభిమానములు తీవ్రముగానుండెను. వివేకానందుని ఎక్టువగా మెచ్చుకొను చుండెడివాడు. కాని స్వామి వివేకానందుల లక్ష్యము గాని, తత్వము గాని, ఆదర్శముగా గైకొన వారి కంతగా నచ్చలేదు. స్వతస్పిద్ధముగా తన్ను గురించి యపుడపుడు తనలో నిగూఢముగ న్ఫురించుచు వచ్చిన అసాధారణ జ్ఞానవిశేషములు శ్రీ అరవిందుల కింగాండులోనే లీనముగ పొడసూప దొడంగినవి. కొంత యోగ సాధన చేయుచుండిన తమ మిత్రులు దేశపాండ్యాగారు ఇంగ్లాండులో నుండగనే వీరిని గూడ సాధన చేయగోరిరి. కాని యప్పుడు తన యనుభూతికిని యోగమునకును సంబంధమున్నదని గుర్తింపక వారిమాట కియ్యకొనలేదు. మరియు యోగము నిత్యజీవనమునుండి

50 విడదీసి ఏకాంతుని ఏకాకిని గావించి నివృత్తికి గొంపోవునని తలంచెడి వారనదగును. ఇంగ్లాండులో ప్రారంభమైన అఆ విశిష్టాను భూతులు ఇండియాలో కాలు మోపినంతనే మరింత ప్రబలముగా నావిర్భవింప మొదలిడెను. కాని ఇంతవర కంతర్గత మైయున్న ఆధ్యాత్మిక, రాజకీయ తృష్ణ రూపు దాల్చి వారియందు నూతన పరివర్తనము గలిగింప నారంభించినది, బరోడా యందే యని చెప్ప నగును. స్వాతం(త్యతృష్ణతో పరితపించు దేశారాధకుల, పెనవేసి కొని జడలుగట్టిన శిరోజములతో ఏ నదీతీరమునందో, పర్వత కాంకారములందో, యోగాభ్యాస మొనర్చు సాధువుల, యోగుల పరిచయ మిచ్చటనే ఎక్కువగా నేర్చడినది. నిజమైన సాధు పుంగవులను, తపోధనులను, యోగీశ్వరులను దర్శించి యోగ రహస్యములను, యోగ మహాత్మ్యములను నెరుంగవలయు నను పిపాస ఇచ్చటనే ప్రబలమైనది. తదర్హమై పరిసర్మపాంతములందున్న యోగుల విషయమై అన్వేషించుచుండెడివారు. పలుమారు నర్మదా తీరమున నుండిన యోగి (బ్రహ్మానందస్వామిని దర్శించుటకు దేశపాండ్యాగారితో వెళ్ళుచుండిరట. ఈ యోగిమహత్త్వ మసాధార ణము నపారము. వారి జన్మకాలమేదియో వారి వయస్సెంతో తెలియదుగాని అప్పటికి రెండువందల సంవత*రములకు పైగా నర్మదానదీ తీరముననే తపన్సు చేసుకొనుచుండిస్‌టు శ్రీ అరవిందు లొక సందర్భమున వెల్లడించి యున్నారు. ఈ మహాయోగి నివసించు ప్రదేశమును *“చందోట్‌” ఆశ్రమమని పిలుచుచుండిరి. ఒక సాయం సమయమున శ్రీ అరవిందు లచ్చటికి వెళ్ళియుండగా దురంధరు లను వారొకరు తీవ జ్వరముతో బాధపడుచుండినట్లును, ఆ విషయ మెరింగి బ్రహానందస్వామి తన శిష్యుడగు కేశవానీందుని మందీయ, వలసినదిగా నాదేశించినట్లును, అతడు వెంటనే (ప్రవహించు నర్మదా" నదినుండి నిర్మలోదకమును గిన్నెడుతెచ్చి రోగికీయగా పావు గ్యషియలొ జ్వరము పలాయణమైన- అతడు' స్వస్థత గాంచినట్లును (మున్నది. . బ్రహ్మానందస్వామి నిరంతర మంతర్ముఖులై

వ్‌ యుందురు. అరుదుగా సంభాషించునపుడైన శిరము వంచియే యుంచెదరు గాని తల యొత్తి చూచుట మిక్కిలి యపురూపము. అట్టి యోగిపుంగవు డొక పర్యాయము శిరమెత్తి శ్రీ అరవిందుని తేరిపార త దేకదృష్టి నిగిడించి చూచిరనియు ఆ దృష్టి [ప్రసార మహత్త్వమే శ్రీ అరవిందుని యం దంతర్గతమై యుండిన అధ్యాత్మిక శక్తి కుజ్వలనము గలిగించి పరివర్తన మందించెననియు తెలిసిన వారొకరు (వ్రాసియున్నారు, ఈ యుజ్వ్వలనమే 1908వ సంవత్స రారంభమున విష్ణుభాస్కరలేలే యను నొక మహారాష్ట్ర యోగి మూలమున మరింత (ప్రకాశించినది.

శ్రీ అరవిందులకు రాజకీయసంబంధము విద్యార్థి దశనుండియే యున్నను బరోడాలో 1902 వ సంవత్సరమునుండియే యది మరింత (ప్రవర్హమానమైనదని యూహించవచ్చును. ఉద్యోగమునం దున్నందున ప్రత్యక్షముగా రాజకీయ సభావేదికలపై నెక్కి పాల్లొనకున్నను పెక్కు దేశీయ మహాసభలకు (ఢేక్షకులుగా వెళ్ళు చుండెడివారనియు, కొన్ని సందర్భములలో తెరచాటున సలహా లొనంగి సాయపడుచుండెడి వారనియు సెలవులలో, వంగదవేశము వెళ్ళుచు నచ్చటి రాజకీయవ్యవహారముల బరిశీలించుచుండెడి వారనియు దెలియుచున్నది. రాజకీయదృష్టియే మొట్టమొదట యోగాభ్యాసమునకు (ేరేపించిన దేమో యని యనుమానించుట నిరాధారముకాజాలదు. శ్రీ రామకృష్ణపరమహంస సెలవిచ్చినట్లు యోగస్వికారమునకు నానామార్గములను భగవంతుడు సూచించు చుండును. కొందరు రాజమార్గమున ముఖద్వారమున (బవేశించు టయు, మరికొందరు (పక్రవాటుగా పార్వద్వారమున జొరబడుటయు గలదు. ఎట్లయిననేమి దేవాలయ గర్భగృహమునందు జేరుకొను టయే గదా పథానము. త్రీ అరవిందులు తొలుదొల్ల కొంతవర కర్చార్టి యయియే--యోగమందు తపస్సునందు మానవాతీతమైన మహత్తమశక్తి గలదనియు అ దివ్యశక్తిని, ఆధ్యాత్మికశక్తిని గడించి భః (గ్రంధాలయ గ్‌

జ స్రహం్నా స

యా //

క్‌గె తత్ప్సాహాయ్యమున మాతృదాస్యబంధముల (దెంచివేయనగునను ఉద్దేశ్యము తోడనే యోగాభ్యాసమున (బక్కదారిని (బవేశించినట్లు ఒకసూచన గలదు. మహాపురుషులపట్ల మహాసంఘటనముల యందు భగవానుడిట్లు నిమిత్త మాత్రములగు కారణముల సంఘటిల జేయుట మనము పలుమారు గాంచుచున్నాము. ళా నాడు దేశమును, ముఖ్యముగా వంగదేశము, నావరించి యుండిన రాజకీయ వాతావరణము నిట స్టాలీపులాక న్యాయముగా గొంత న్మరించుట యటప్రస్తుతము కాజాలదు. కాలపరివర్తనమున నేమి, దేశీయ మహాసభా సమావేశములందు బ్రకటించబడుచుండిన విషయపరిజ్ఞానమున నేమి, అంగ్లభాషా.ప్రచారము కొంతవిస్తరించి పాశ్చాత్యదేశీయులు తమదేశ స్వాతంత్యమునకు గ క. కముల వర్ణించిన స్టూవర్దుమిల్లు, మాజినీ గారిబా త నా స్వాతంత్రాభిలాపుల [గ్రంథపఠనముననేమి, వరం జా నౌ స్వాతం(త్యవాసనలు చల్లగా దేశమున నల్లుకొన నారంభించెను, శమకుకంకుంజే రహోర్భేశమును సంగ్రామ మం దవలీలగా నోడించిన ఉజకాసూవాలి కజయదంలదుభులు శ్వేతపర్డు లజేయులు, నతీతులు ససు భ్రాంతిని విధ్వంసమొనర్చు చుండెను. బుషి బంకించందుని “అనందమఠము,” *దున్దేశనందిని' మున్నగు (గ్రంథములలోని స్వాతంత్ర్య వీరావేశ భావములు కొంత కదలిక పుట్టించుచుండెను. వీని యన్నింటికన్న (పభుత్వ పరిపాలనా విధానమే, నాటి నిరంకు శాధికారులేే *నా విష్ణుః పృథివీ పతిః” యను విశ్వాసముతో రాజ భక్తికి పేరుమోసిన భారతీయులను పలువిధముల పీడించి రెచ్చ గొట్టిరను భావము వంగదేశము నం దంతటను వ్యాపించెను. నాటి రాజప్రతినిథి యగు కర్టన్‌ ప్రభువు తన యసమాన శేముషీ శక్ర సామర్థ్యములన్నింటిని దేశీయ పీడనమునకు _ వినియోగింప నారంభించెను; రిప్పన్‌ (ప్రభువు నాడు నెలకొల్పిన స్థానిక [మునిసిపల్‌] పరిపాలనాపద్ధతికి వ్యతిరేకముగా కలకత్తా మునిసిపల్‌

క్‌

పరిపాలనమును విధ్వంస మొనర్చెను. విక్టోరియా మహారాళ్ఞి వాత్సల్యముతో ప్రసాదించిన ఉదార పప్రకటనమున కపార్ధమి గావించి భారతీయుల కాశాభంగము గావించెను. * సత్యంవద ” యను కశ్రుతివాక్య ప్రమాణమునకు కీర్తితెచ్చిన భారతపుతులను, ఈ రాజనితి తంత్రజ్ఞుడు, ఒకానొక సందర్భమున నుద్యోగవాంఛ వల ననో పదవీవ్యామోహముననో తన వయన్సును మరుగుపరచి ఎక్టువ వయస్స్పని బొంకిన ఈ స్వార్ధపరుడు, అసత్యవాదులని జంకు గొంకు లేక పరిహసించి యవమానించెను. “విభజించి పరిపాలించుము”, “చీలతీసి చెండాడుము” అను రాజనీతిని సంపూర్ణముగా (గ్రహించి వంగదేశీయులందరు. నేక కంఠముతో *వలదు వలదని (బ్రతిమాలి మొరబెట్టుకొనినను నిర్ణక్ష్యముగా నిరంకుశముగా వంగచేశమును రెండుభాగములుగా విభాగింప కృతనిశ్చయు డాయెను. దీనికి (ప్రతీకారముగ 1905 ఆగష్టు నెల 7 వ తేదీన వంగీయు లందరును మహాసభలొనర్చి విదేశ వస్తు బహిష్టారవ్రతమును బూన నిశ్చయించిరి.

ఈ సమయముననే, అనగా 19805 ఆగష్టు 30వ తేదీన శ్రీ అరవిందులు బరోడా నుండి తమ ధర్మపత్ని మృణాళినిదేవి గారికి వాసిన అద్భుతలేఖలోని కొన్ని విషయముల నీ [కింద పాందుపరచుచున్నాము. భారతమాత దాస్వస్థితికి వీ రనుభవించిన హృదయ పరివేదన, కేవల మాత్మశక్తితోడనే పశుబలము నెదుర్దొని జయము గాంచనగు నను వీరి నమ్మకము, సర్వము మాత కర్పించ వలయునను విరి త్యాగదీక్ష, ఈశ్వర సాక్షాత్రారము నందితీరవలెనని వీ రొనరించిన ప్రయత్నము, దేశోద్దరణమను మహావత సాథన మునకయియే తమ్మాలోకమునకు భగవానుడంపెనని వీరియాత్మ విశ్వాసము. ఇవన్నియు శ్రీ అరవిందులు వ్రాసిన ఈ యుత్తరము వలన ధ్వనించు ననుట స్పష్టమగుచున్నది.

నాకు మూడు వెజ్టులు గలవు. మొదటివెళ్టి అది; భగవంతుడు

వ్‌డీ ఏ గుణము, ఏ ప్రతిభ ఏ ఉచ్చ శిక్షణము, విద్య, ఏ ధనము ఇచ్చెనో అదంతయును భగవంతునిదే. ఎంత భార్యా పుత్రాదుల భరణ పోషణమునకై వలయునో మరియు నెంత అత్యంత ఆవశ్యకమో అది మాత్రము వ్యయము చేయుటే తన 'యధికారమని, ఏది మిగులునో అది భగవంతునికే తిరిగి యాయవలయునని నా ధృఢ విశ్వాసము, నేను గనుక సర్వమును నాకై, సుఖముకొరకై విలాసము కొరకై వ్యయము చేయుదునేని చోరుడను. హిందూశాస్త్రము చెప్పు చున్నది-ఎవ్వడు భగవంతునికడనుండి ధనముగైకొని భగవంతుని కీయడో అతడు చోరుడు, ఈవరకు భగవంతునికై రెండణాలిచ్చి పదునాలుగణాలు స్వసుఖమునకై వ్యయముచేసి లెక్కలు సరిపెట్టి సాంసారిక సుఖమునందు మత్తుడనై యుంటిని, జీవితములో సగ పాలు వృథాయైపోయినది. పశువుకూడ తనయొక్క, తన కుటుం బముయొక్క ఉదరమును పూరించి కృతార్ణమగుచున్నది. ఇన్నాళ్ళనుండియు నేను పశువృత్తియు చౌర్యవృత్తియు జేయు చుంటినని తెలిసికోగఖితిని. తెలిసికొనినమోద మిక్కిలి యను తాపము, నాపై నాకు 'హేయభావమును కలిగినవి. ఇక వలదు, ఆ పాపమును ఈ జన్మమునకెల్ల వదలివేసితిని. భగవంతుని కిచ్చుట యనగా నర్థము ధర్మకార్యములందు వ్యయము చేయుట. సరోజినికి గాని, ఉషకుగాని యిచ్చిన 'పెకము విషయమై నాకే యనుతాప మును లేదు. పరోపకారము ధర్మము, అశ్రితుల రక్షించుట మహా ధర్మము; కాని కేవలము అన్నదమ్ములకును, అక్క చెల్లెం[డకును ఇచ్చినంతనే లెక్ట సరిపోదు. ఈ దుర్దినములందు సమస్త దేశమును నా ద్వారముకడ వేచియున్నది. నాకు ముప్పదికోట్లు సోదరీసోదరు లీ దేశమందున్నారు; వారిలో ననేకులు తిండి లేక చచ్చిపోవు చున్నారు. పెక్కుమంది కష్టములచేతను దుఃఖములచేతను జర్హ రితులై ఏ రీతిగానో ప్రాణములతో మిగిలియున్నారు. వారికి హితము చేయవలయును, ఛి న! న!

వ్‌5్‌

నా రెండవ వెజ్టి యిప్పుడే తలకెక్కి నది, వెరితనమిది. ఏదో రీతిగా భగవంతుని సాక్షాధ్ర్ధర్శ్ధనమును లభింపజేనికొనవలయును, నేటికాలపు ధర్మము భగవంతుని నామము మాటమాటకును నోటితో నందుకొనుట, అందరి యెదుటను (పార్థనము చేయుట, నే నెంత మతనిష్ట కలవాడనో చూడుమని లోకులకు పదర్శించుట ! అది నాకు వలదు. ఈశ్వరు డుండెనేని ఆతని అస్తిత్వము ననుభవము చేసికొనుటకును, అతనిని సాక్షాత్కారము గావించుకొనుటకును, ఏదో యొక బాట యుండును; అబాట యెంత దురత్యముకానీ, దుర్గమముకానీ, దానినంటిపోవుటకు నేను దృఢథసంకల్పము చేసి కొని యుంటిని, హిందూధర్మము చెప్పుచున్నది, నిజశరీరమునందు నిజమనమునందు ఆ బాటకలదు. బాటపై నడచుటకు నియమ ములుకూడ జూపించినది; అవన్నియును బరిపాలించుటకు మొద లిడితిని; ఒక మాసములో ననుభవనునకు దెచ్చుకోగలిగితిని. హిందూధర్మము చెప్పుమాట మిథ్యకాదు. ఏయే చిహ్న్హముల సంగతి చెప్పినదో ఆయన్నిటియొక్క ఉపలబ్ధియు గఖినది.

వ గ! గ

నా మూడవ వెర్రి యిది: ఇతర జనులు స్వదేశమునొక జడ పదార్థముగా, గొన్ని బయళ్ళు, క్ష్యత్రములు, వనములు, పర్వతములు, నదులుగా ఎరుగుదురు; నేను స్వదేశమును తల్లియని యొరుగుదును, భజింతును, పూజింతును. తల్లియెదపై గూర్చుండి ఒకరక్కసి రక్త పానము చేయగడగినచో గుమారుడేమిచేయును? నిశ్చింతభావముతో భుజింప గూర్చుండునా, భార్యాపుత్రాదులతో ననురక్తి జెందుచుండునా, లేక తల్లిని నిష్పిడితజేయుటకై పరుగిడునా?...నే నెరుగుదును, ఈ పతితబాతి నుద్ధరించుటకు బలము నాయందు గలదు. శారీరకబలము కాదు.--- కత్తిగాని, తుపాకిగాని చేకొని నేను యుద్ధము చేయబోవుట లేదు--జ్ఞానబలము, కాత తేజమొకటి మాత్రమే తేజముకాదు;

క్‌6

టబ్రహ్మతేజముగూడ గలదు, ఈ తేజము జ్ఞానమున (బతిప్టితము. ఈ భావము నూతనముకాదు, ఈనాటిది కాదు. ఈ భావముతోడనే జన్మించితిని. ఈ భావము నాకు మజ్ఞాగతము. భగవంతుడు ఈ మహావ్రతము సాధించుటకు నన్ను పృథ్విపై బంపినాడు.*

తుదకు 1905 అక్టోబరు 16వ తేదీన వంగదేశ విభజనము శాసనమై యమలులోనికి వచ్చెను. ఈ విభజనమును రద్దుగావించి తీరవలయునని * రక్షా" బంధసముధరించి దీక్షవహించని వంగీయుడే లేనంతటి తీ వో(దేక ముదయించెను. ఈ యుదేకమే నూతనోద్యమ ముగా రూపుదాల్చి ఆర్యావర్తనమున కంతకు నెగటాకినది. ప్రజలు తమ వ్యతిరేకాభిప్రాయములను నానారూపముల వెల్లడించుకొలదియు (వ్రభుత్వమువారు నిర్చంధశాసనములను (బయోగింప నారంభించిరి. శ్రీ అరవిందులీ సమయమున నాటి స్థితిగతుల యథార్ధరూపమును స్వయముగా నెరుంగుటకు వంగదేశమునకు వచ్చియుండిరి. ప్రభు త్వమువా రే సంకల్చముతో వంగదేశమును రెండుగావిభజించి విడ గొట్టినను ప్రజలలో మాత్రము తీవ(పతి[క్రియ లొనర్చుటకు రని విని యెరుంగని యేకీభావమేర్చడినది. అందుననే మితవాదనాయకు డగు గోపాలకృష్ణ గోఖలే యాధిపత్యమున కాశీపట్టణమున 1905వ సంవత్సరము డిశంబరు మాసమున, సమావేశమైన దేశీయ మహా సభయందు ప్రభుత్వమువారి నిర్భంధచర్యలను ఖండించుచు వంగ దేశమును విభజించిన విపరీత చర్యకాస్థితిలో ప్రతీకారముగా వంగీయు లవలంభించిన బహిష్కారోద్యమము న్యాయము సమర్ధనీయమునను తీర్మానమేకగ్రీవముగా నంగీకృతమైనది. దేశమంతయు (పతిదిన మును సభలతో తీర్మానములతో నిండిపోయెను. వందేమాతరమను ధ్వనులు మిన్నుముట్టుచుండెను. బహిష్కారాయుధ ప్రయోగము ముఖ్యముగా బారిసాల్‌ మండలమునందు విషమసితిని దెచ్చిపెట్రై నది. ఆ సమయమున, 1006వ మార్చిలో నచ్చట సమావేశమైసీ

వ్‌

వంగరాస్ట్రీయ మహాసభ అధికారుల ఆ[గ్రహమునకు బలియైైనది. (ప్రతినిధులను 'సివాదళమును పలువుర నధికారులులాకఠీలతో [పహ రించిరి. మండలాధికారియగు ఎమర్చన్‌ దొర సురేందనాథునంతటి మితవాదిని *'వంగదేశమునకు కిరీటములేని చక్రవర్తి” యని బిరుద మందిన నాయకుని అవమానపరచి, పైపెచ్చు కోర్టుధిక్కారమను దోషారోపణమొనర్చి రెండువందల రూప్యముల యపరాధమును విధించెను. ఆ సభకు బారిసాలు వెళ్ళియుండి యీ భీభత్స (ప్రదర్శ నము స్వయముగాజూచి వచ్చిన శ్రీ అరవిందులు బరోడాలో నొక బహిరంగోపన్యాసమందు నాటి విషమస్థితిని వివరముగా వెల్లడించి యుండిరి, దేశీయులు కన్నతల్లిని “వందేమాతర' మని ఎలుగెత్తి స్మరించుటయే నమస్కరించుటయే నేరముగా పరిగణింపబడెను, విద్యార్థులు సభలకు వెళ్ళరాదని నిషేధపుటుత్తరువులు సృష్టింప బడెను. ఈ విషాదదృశ్యమును గన్నులారజూచిన త్రీ అరవిందులకు, వంగదేశమున కొదవిన యుత్పాతము, అపు డుద్భృవించిన నూతనో ద్యమము కేవలము పాలిత పాలకజన సంఘర్షణోదృవము గాక ఈశ్వరనిర్దేశమనియే స్ఫురించినది. అధ్యాత్మిక దృష్టితో (ప్రభోధితు డైన శ్రీ అరవిందులకు వంగమాత యా[క్రందనము తన కాహ్వానమయి హృదయవిదారణము గావించినది. హృదయ మందుదృవించిన “తల్లి యాహ్వానము నందుకొని సేవ చేయుము” అను అంతర్వాణి యాదేశము నాలకించికాబోలు 19806 జూలై నెలలో శ్రీ అరవిందులు బరోడా కళాశాలలోని తొమ్మిదివందల రూప్యముల మాసవేతనముతో నున్న ఉపాధ్యక్ష పదవిని తృణప్రాయముగా ద్యజించి వంగదేశ మునకు వచ్చి చేరిరి.

ఎప్పటి నుండియో, భరతఖండమును మాతగా, దేవతగా, శక్తి స్వరూపిణిగా బూజించి సేవించెడి శ్రీ అరవిందుల కీ త్యాగము నిజముగా తృణ(ప్రాయమే. తమ్ములు బరీందకుమారులు,; 1049లో కాబోలు, “ఉద్భోధిని” ప్యతికయందు ప్రకటించిన వ్యాసములనుబట్టి

58

ఈ [క్రింది విషయములు తెలియుచున్నవి. త్రీ అరవిందులకు బరోడా యందుండినపుడే శక్త్ష్యుపాసనయందు భక్తి విశ్వాసము లుదయించి యుండెను. బంగారుతో చేయబడిన *బగలామూర్తి విగ్రహము నొక దానిని తమ యింట నుంచుకొనినట్లు, ఒడలంతయు విభూతి నలముకొని జడధారియైన యొక తపస్వి, యోగి తమ గృహమునకు వచ్చియా మూర్తిని బూజించుచు, సంస్కృత శ్లోకముల బఠరించుచు థ్యానమొనర్చు చుండినట్లు వివరింపబడినది. ఆ మూర్తి యాకార మతిభీకరము, స్టూలము; అది పీతవర్హ, పితాంబరధారిణి, ఒక హస్తమున ముదరము, పాశము, మరొక హస్తమున శత్రువును గదాఘాతమున బరిపీడితుని జేయుచు వాని జిహ్వాగ్రమును ధరించియుండెను.

బరోడా రాజ్యమునుండి వంగదేశమునకు రానున్న సమయము నందే శ్రీ అరవిందులు * భవానీ మందిరము” నొకదానిని కొండల మధ్య నందరకు నందరాని రహస్య (ప్రదేశమున నెలకొల్పదలంచి యుండినట్లు, ఆ విషయమును గురించి వివరముగా 'భవానీమందిర?” మను పేరుతో చిన్న కరప(త్రమును రచించినట్లు, దానిని తాను ము[దించినట్లుకూడ వరీంద్రుడు వ్రాసియున్నాడు. “ఆనంద మఠము ననుసరించినను, కేవలము రాజకీయ దృష్టితో గాక అధ్యాత్మిక దృష్టితోడనే దేశమునకై సర్వము నర్చించి, సంసిద్రులై వచ్చిన యువక బృందమున కచ్చట శ్రీ అరవిందులు శిక్ష[ మొసంగ నుద్దేశించియుండిరట.

అాావప్రానప్రాల్థావూా--ల

(శ్రీ అరవింద జీవితము మూడవ తరంగము జాతీయ విద్యాసంఘము - తత్సంబంధము

వంగదేశము నావరించుచుండిన నూతనోద్యమము, అందు నెలకొన్న నిరంకుశ పరిపాలనము వీని సంఘర్షణ సంజనితములగు స్వదేశీ బహిష్కారములను సమగ్రముగా సాగించుటకు, ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు (బ్రత్యామ్నాయముగా జాతీయ విద్యాలయములను నెలకొల్చ్పవలయునను సంకల్పము జాతీయవాదుల కుదయించి తత్ప్పయత్నము లారంభమాయెను, ప్రభుత్వ విద్యావిధాన మిహపర సాధనముగాక కేవలము విదేశప్రభుత్వమున కూడిగము చేయుటకు వలయు నుపకరణములను తయారుచేయు ఖాన్దానాలుగా విద్యాలయ ములను పరిణమింప జేయుచున్నదను భావము వ్యాపింపజొచ్చెను. విద్యావంతుల కుద్యోగము లిచ్చి తృప్తిపరుపజాలకయో, జీవ నాధారములేక యాశాభంగముతో, తన్మూలమున గలుగు ద్వేష భావముతో, ప్రభుత్వము వారిపై దేశీయుల నుసికొల్చుచున్నారని, విద్యావంతులను శాంతపరచి యూరడించి సొనుభూతి నందుటకో, మరేకారణముచేతనో, నాటి (ప్రభుత్వ విద్యావిధానము లోపభూయిష్ట మనియు పరివర్తనమవసరమనియు ప్రభుత్వోద్యోగులు గూడ విమ ర్మించుట పరిపాటియైనది. కాని, జాతీయవాదులు మాత్రమే విజాతీయవిద్యావిధానమువలని యనర్థములను గుర్తించి తన్నివారణో పాయముల నరయనారంభించియుండిరి.

చరిత్రము, శాస్త్రము, సర్వము ఆంగ్లభాషయందు బోధించుట కాలహరణ మని, చిరుత వయస్కులగు విద్యార్థుల మనోబుద్ధులు శారీరక పాటవములునశించి యెందుకును గొణగాకపోవుచున్న వని,

60 మాతృభాషలలోనే విద్యాబోధన మొనర్చవలెనని, పక్షభేదములు లేక దేశీయులందరు నంగీకరించసాగిరి. ఇందులకు తోడు విద్యార్థులు రాజకీయ సభలకు బోరాదను నిషేధపు టుత్తరువులు తీవరూపము దాల్చినవి. ఈ విషయమై వంగ (ప్రభుత్వ కార్యదర్శియగు కార్‌లై దొరగారు రహస్యపు తాభఖీదులను మండలాధికారులకు బంపుటయు, రంగపూరు మండలాధికారి యా మండలములోని యున్నత పాఠశాల విద్యార్థులు రాజకీయసభలకు హాజరైరని ఎనుబదుయారుగురు విద్యార్థులకు ఐదేసి రూప్యముల వంతున నపరాధము విధించు టయు, నంత నా పాఠశాలలోని బాలు రందరును సుమారు మూడు వందలమంది సమ్మెకట్టుటయు, దతృలితముగా నాలుగైదు దిన ములలోనే మొట్టమొదటి జాతీయ పాఠశాల స్థాపితమైనదను అసమాన గౌరవ మా మండలమునకు దక్కుటయు, నాటిరాజకీయ చరిత్రను దిలకించిన తెలియగలదు. ఉడుకురక్తముతో నుత్సాహో ద్వేగములతో సభలకు హాజరైన బాలురను విద్యార్థులను నానా విధముల శిక్షించి తుదకు వారి భావిజీవితమునకే భంగము గలుగు నట్లు ప్రభుత్వ పాఠశాలలలో (ప్రవేశించి విద్యాభ్యాసము చేయరాదను కఠినశాసనము గావించి పాఠశాలలనుండి వెడలగాటుట ఆరంభ మాయెను, ఇబ్లెందరో వందలకొలది వెడలగొట్టబడిన విద్యార్ధులూరక తిరుగాడుట దేశానర్ధదాయక మగునేమోయని పెద్దలందరును గుర్తించిన ఫలమే జాతీయ విద్యాసంఘ స్థాపనము. సర్‌ గురుదాస బెనర్జి, రసవిహారి ఘోపు, భూ పేంద్రనాథబోను,డాక్టరు నీలరత్నసర్హార్‌ మున్నగు [ప్రముఖులు సుమారు ముప్పదిమంది “పరిపాలనా "సంఘ సభ్యులై సంఘోద్దేశ విధానములను బెలుపుచు ప్రణాళికను బక టించిరి. కలకత్తాలో జాతీయ కళాశాలను 1906 నవంబరు 17వ నాహ్వానించిరి. భరతమాత సేవచేయుటకే సర్వము త్యాగ మొనర్చి సిద్ధముగా నుండిన శ్రీ అరవిందులు, నేటిబాలురే విద్యార్థులే

61

నిజమైన జాతీయ విద్య నభ్యసించి తన్మూలమున విజ్ఞానవంతులై శక్తిమంతులై దేశభక్తులై మాతృదేశము నుద్దరించు భావిపౌరులు గా గలరని విశ్వసించు చుండిన శ్రీ అరవిందు లీ యాహ్వానమును వంగమాత యాదేశముగా నంగీకరించి యత్యల్బ గౌరవభృతితో __ డెబ్బదైదు రూపాయలని పేరు, అదియు సాంతముగా స్వికరించినట్లు

లేదు--ఆచార్య పదవిని స్వీకరించిరి. నుబోధచం[ద్రమల్లిక్‌ [ప్మపథమమున, తానంత శ్రీమంతుడు గాకున్నను, లక్షరూపాయ లా విద్యాసంఘమున కిచ్చి మార్గదర్శి యాయెను. మరొక శ్రీమంతు డిరువదివేల వార్షికాదాయము లభించు స్టిరచరాన్టులను సమర్పించెను. వేరొక శ్రీమంతుడు రెండు లక్షల రొక్కమును కలకత్తాలో నొక దివ్యభవనమును దానమొనర్చెను. ఇట్లు శ్రీమంతులుదారులై భూరివిరాళము లొసంగుటవలన సంవత్సర మునకు ఏబదివేల రూపాయలాదాయము వచ్చు మూలధన మేర్చడి విద్యాసంఘమున కార్థికబలము చేకూరినది. కాని శ్రీ అరవిందుల సేవాభాగ్యముమా[త మా కళాశాల కెక్టువకాలము లఅభించినదికాదు. విద్యాసంఘమును బాలించు నధికారము కైవశము చేసికొనిన మిత వాదులకును - విజాతీయవిద్య నభ్యసించి (ప్రభుత్యోద్యోగమునందు పాశ్చాత్య వ్యామోహమునందు బుట్టి పెరిగిన పెద్దలకును -- త్రీ అరవిందులకును ఆదర్శవిధానములందు భిన్నభావము లేర్చడి పాత్తుకుదిరినదికాదు. ఆధ్యాత్గికముగా నేమి భౌతికముగానేమి ప్రపంచ మునకు నాయకమణిగా నుండిన భరతమాతయొక్క తొల్లింటి వైభవ స్వరూపమును హృత్చిఠమున జిత్రించుకొని యూహాగానేము చేసినది జాతీయవాదులు. విజాతీయ సంపర్కమువలన నానా విధముల చెడి, దాననేర్చడిన దేశ దారిదమునకు దురపిల్లి, దేశ మును పునరుద్ధరించుటకు దీక్షవహించి సర్వము త్యాగమొనర్చి బలిగా నిశ్చయించినది జాతీయవాదులు. వీరి మనోభావము లందుండియే యుదృ్శవించి, విరి నిరంతర ప్రయత్నము వలననే

62

రూపుదాల్చిన జాతీయ విద్యాసంఘమునందు తమ' యాదర్శాను గుణంగా వ్యవహారముల నిర్వహించుటకు స్వాతంత్ర్యము లేకపోవు టయు, ధనవంతులను కారణముచే జాతీయవిద్యాస్వరూపమునే యెరుంగని ఇతరులు సర్వాధికారము చలాయింపపూనుటయు సంభవించినది. స్వాతం[తత్యమును గోల్పోయిన దేశమందిట్టి విషమ దశ పరిపాటి యగుటలో నే వింతయు లేదు.

శ్రీ అరవిందుల జాతీయవిద్యాదర్శనము మహత్తరమైనది. వేద కాలపునాటి “విద్యా'పద నిర్వచనమున కనుగుణమై, అధునిక భౌతిక (ప్రపంచ విజ్ఞానసమ్మిళితమై, భుక్తి ముక్తిదాయకమై, యమోఘమైనది. అంతస్థితమైయున్న ఈశ్వరత్వమును బాహ్య జీవితమందు పప్రస్ఫుటమొనర్చి భగవల్లీలావిలాసమును బరిపూర్ణ మొనర్చుటయే విద్యవలన మహోత్తమ ప్రయోజనమనిశ్రీ అరవిందులు వెల్లిడించియున్నారు. జాతీయవిద్య, జాతీయవిద్యాపద్ధతులను గురించి శ్రీ అరవిందు లాకాలమున రచించినవ్యాసములను బఠించినవారికి వారి యాదర్శవిధానములు తెలియగలవు. అ వ్యాసము లిపుడు గ్రంథరూపమున వెలువడియున్నవి. జాతీయ వాదులు ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు (ప్రత్యామ్నాయముగా జాతీయ పాఠశాలలుండవలయు నని సంకల్పించగా విద్యాసంఘములోని గురియగుదుమేమో యను భయ సందేహములతో ప్రభుత్వ విద్యా విధానములోని లోపములను కొంతవరకు తొలగించి, (ప్రభుత్వ విద్యాలయముల కుపాంగములుగా దోహదములుగా నివి యుండ వలయునని వీరు నిశ్చయించిరి. వేయేల, తమ యాదర్శవిధాన ములనన్నింటిని ప్రభుత్వమువారి కోపాలనమునకు బలికాకుండు నట్టును, నాటి యొడుదుడుకు లుపశమించిన తరువాత నెప్పటి కైనను ప్రభుత్వసంబంధ మేదో యొకవిధముగా సాధించి వారిడి[గ్రీల

63

నందుటకు వీలుగానుండునట్లును కుదించి తగురీతిగమార్చి జాతీయ విద్యను నేతిబీరకాయగా నామావశిష్టము గావించ నెంచిరి- ఈస్టితిలో శ్రీ అరవిందులకు బరోడా కళాశాలలో నాంగము, చరితముబోధించు చుండినట్లే యిచ్చటను బోధించుటతప్ప తన యున్నతభావములకు విధానములకు ననురూపముగా వ్యవహారములను తీర్చిదిద్ధుటకు వీలయినదికాదు. అందువలన వారచిరకాలములోనే ఆచార్య పదవి నుండి విరమించి కళాశాలా సంబంధమును విసర్జించుకొనిరి.

కళాశాలవిద్యార్ధులకు నచ్చటి అధ్యాపకవర్గమునకు ప్‌రి యాచార్యత్వమును నాయకత్వమును గోల్బోవుట సంతాపకర మైనది. అపుడు విద్యార్థులు సమావేశమై శ్రీ అరవిందులను తమకు హితోపదేశమొసంగుడని వేడుకొనిరి,. అదియే విడుకోలుసభ. అపుడు శ్రీ అరవిందులొసంగిన ఉపన్యాసమునుండి కొంతభాగము సంగ్రహ ముగా నిట నుల్లేఖంచుచున్నాము.

నా యుద్యోగమును వదలుకొనిన విషయము మి కందరకు దెలియును. ఈ సందిగ్థసమయమున నాకేమో కష్టములు రానున్న వని భయపడుచు నిన్నటి మి సభలో నా పట్ల సహాన్తుభూతిని వెల్లడించుచు తీర్మానించియున్నారు. రానున్నకష్టములను కష్ట నులుగా నేను పరిగణింపను. ఏలయన, నా బాల్యమునుండి నాపై వేసికొనిన నా కర్తవ్య నిర్వహణములో నాకిపుడు రానున్న కష్టాను భవము తప్పనిసరి యని పూర్వమెన్నడో గుర్తించినదే. అందున నేనే విచారమును నందక దాని నందుకొనుచున్నాను.

నా కష్టములలో మో సహానుభూతి నాపట్ల గలదనిగాదు మిరు రూఢిగా బల్కవలసినది, ఏ కార్యమును సేవించుటలో మో రనుకొను కష్టముల నే ననుభవింపబోవుచున్నానో అకార్యముపట్ల అ ఉద్యమముపట్ల మోకు సహానుభూతియున్నదని నమ్మకముగా

64 మిరు పల్కుటయే నేను గాంక్షంచునది. ఈ యుద్యమము నిపు డిపుడే మేల్కౌను మో తరమువారు గైకొని నిర్వహించుదురని నాకు తెలియునేని, నే నెచ్చటికేగినను, నా కార్యనిర్వహణమును మోరు స్వికరింతురని ఎరుంగుదునేని నే నేమాత్రము పరితాపము జెంద కుండ ఆ కష్టముల ననుభవింప దొరంగెదను. న! క! న! వీ కార్యమునకు, ఏ యుద్యమనునకు ఈ కళాశాల స్థాపిత మైనదో దానిని నిర్వహించుడను హితపును మాత్రమే మో కివుడు నే నియ్యగలది. ఈసరికి ఈ యిద్యమమేమైనది మోరందరును (గ్రహించినారనుటలో నా కే సందేహము లేదు. న! న! న! ఏదో మికు కొంత విషయ జ్ఞానమును మాత మొసంగుట, కేవలము జీవనోపాధికి మి కవకాశము కలిగించుటగాదు మేమిచ్చట అపేక్షించునది. అమెకై పనిచేసి కష్టము లనుభవించగల కొమరు లను దేశమాతకొరకు సృష్టించుట, ఇదియే మే మిచ్చట గాంక్షించు నది. అందుకొరకే ఈ కళాశాలను మేము నెలకొల్పితిమి. మిమ్ము గోరునది ఇకమిద మోరాకార్యమునకే గడంగుడని. ' గా గా ఛ్‌ ఒక జాతి చరిత్రలో ఒక కార్యమును, ఒక లక్ష్యమును దైవము నిర్దేశంచు ఘట్టములు: సమయములు గలవు. తక్కినవి యెంత మహత్తరములైనను, ఘనకార్యములైనను పరిత్యజించి అఆ యొక్క దానికే సర్వస్వము ధారపోయవలయును, అట్టి సమయమే మన

65 దేశమాత కిపుడాసన్నమైనది, ఆమె సేవకంటె [పియతరమైనది యేదియు' లేదు. ప్రతిదియు తత్పిద్ధికే వినియోగించవలెను. మోరు చదువునట్లయిన ఆమెకొరకే విద్యను గడించుడు, మో ఆత్మను మనః(ప్రాణశరీరములను ఆమె సేవనిమిత్తమే సాధనచేసి పెంపాం దించుడు. ఆమెకొరకై మను నిమిత్తమే మిరు జీవనోపాధి నార్జించ్చుడు. జ్ఞానార్ణనముతో దేశమునకు తిరిగివచ్చి ఆమె సేవ చేయుటకయియే మోరు దేశము విడిచి విదేశములకు వెళ్లుడు. ఆమె సంపదభివృద్ధికె పనిచేయుడు. అమె సంతృప్తికయియే కష్టముల ననుభవించుడు. ఈ హితోపదేశ మొక్కటియందే సర్వ మిమిడియున్నది. “వందేమాతరం”' పటత్రికాసంబంధము

ఆనాడు జాతీయపక్షమున దినపతిక లంతగా లేవు. తిలక్‌ లోకమాన్యుని “కేసరి యను మరాఠీ వారపతిక యొక్కటియే జాతీయ వాద పక్షమును సంపూర్ణముగా నామోదించి ప్రచార మొనర్చుచుండినట్లు కనబడుచున్నది. నూతనోద్యమ సిద్ధాంతవిధా నములను వెల్లడించుటకు, జాతీయపక్షమున దేశమం దంతటను (బ్రచారము గావించుటకు ఆంగ్లమున దినపత్రికను స్థాపించవలసిన అవసర మేర్చడినది. అంతకు ముందు కొలది దినముల క్రిందటనే (బబహ్మబాంధోపాధ్యాయ స్వాములను ప్రతిభాశాలి, త్యాగమూర్తి, జాతీయవాదియగు విపినచందుని సాయముతో “వందేమాతరం అను వారప(్రికను స్థాపించియుండిరి. జాతీయపక్ష నాయకులగు తిలక్‌ లోకమాన్యుడు, శ్రీ అరవిందులు, అశ్వనీ కుమారదత్తు, సుబోధచం [దమల్లిక్‌ మున్నగువారు సుబోధచం.దమల్లిక్‌ గారి గృహ మందు సమావేశమై, నూతనముగా స్టాపితమైన ఆ వందేమాతరం పథత్రికనే జాతీయపక్షపరమున, జాయింటుస్టాక్‌ కంపెనీని స్థాపించి, ఆ సంఘమువారు దినపథతికగా నిర్వహించవలయుననియు, ఆఅ కం పెనీ మ్యానేజింగు డైరెక్టరుగా తత్పత్రికా ప్రధానసంపాదకులుగా

656

శ్రీ అరవిందులే యుండవలయుననియు తీర్మానించిరి. శ్రీఅరవిందుల సంపాదకత్వమున వెలువడ నారంభించినదిమొదలు “వందేమాతరం పిక పత్రికాపపంచమున కని విని యెరుంగని నూతన వాతావ రణమును కలిగించ నారంభించెను. ఆ సేతు హిమాచల అర్యావర్త దేశమందేకాక పాశ్చాత్యదేశమందును తన దివ్యసందేశములను ముక్తకంఠముతో ననుదినము గాన మొనర్చుచు నది వ్యాప్తిగాంచు చుండెను. శ్రీ అరవిందులు జాతీయ కళాశాలలో _ నే యేబది యరువదిమంది విద్యార్థిబ్బందమునకో జాతీయ ధర్మసూ(త్రముల నేర్చుటకు బదులు అఖిలభారతీయులకు జాతీయతా స్వరూపమును విప్పిచెప్పు నాచార్యుడాయెను.

పప్రథమమున తన 'యానందమఠి మను నవలలో “వందేమాతరం” మంత్రోపదేశ మొనర్చి గానము చేయించినది బుషి బంకించందులే అయినను ఆ మంత్రార్హమును వెల్లడించి భారతమాత కేవలము నదీ పర్వతారణ్య మయమైన వట్టి జడ పదార్థముగాక సర్వశక్తి ప్రదీపితయగు శక్తిస్వరూపిణి యని, ధర్మ పత్నికి వ్రాసిన లేఖలో వివరించినట్టు, యధార్థ స్వరూపమును (బన్ఫుట మొనర్చి, వందేమాతర మను గానమును సజీవ మొనర్చి, భారతపుతులు పులకాంకితులగునట్లు పచారమునకు తెచ్చినది శ్రీ అరవిందులే. స్వరాజ్య సాామాజ్యసంబంధముల నాధ్యాత్మిక దృష్టితో విమర్శించి “సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యమే” మన యాదర్శమని నిర్భయముగా లోకమునకు చాటినది శ్రీ అరవిందులే, ఐర్లాం డనుసరించుచున్న సిన్‌పిస్‌ విధానముబోలిన స్వాతంత్ర్య సంపాదనా విధానమును భారతదేశమునకు జూపించి “పరిపాలనాధికారము లేనంతవరకు (ప్రభుత్వముతో సహాయ నిరాకరణ మవలంబించ వలయునని “స్వసహాయ్యముననే ఆధారపడ్కి కార్యసిద్ధిగాంచవలయు'” నని మున్ముందు హెచ్చరించినది శ్రీ అరవిందులే. ఈ సత్యము “నా దేశీయుల కొక బహిరంగలేఖ యను శీర్షిక కింద 1909 లో

67

వారు, (ప్రకటించిన లేఖను బఠించిన తెలియగలదు. వారుచాటిన వతి ఆదర్శవిధానమును ఆధ్యాత్మజ్ఞాన సంజనితమై, ధర్మశాస్త్ర సమ్మతమైన, సద్ధర్థ పరిపాలనా సూత్రముల కనుగుణమై ప్రతిపక్షులు ఖండింపజాలనంత హేతుబద్ధమై యుండెను. అందుననే త్రీ అరవిందుల సంపాదకత్వమున వెలువడుచుండిన “వందేమాతరం” పత్రిక ఆంగ్లభాషా పరిచయముగలవారి కనుదినము పఠించు పారాయణ [గ్రంథమై యుండెను. ఆ పత్రికలోని సంపాదకీయ వ్యాసము లిండియాలో ఎన్నో ప(తికలందేకాక, లండన్‌ పట్టణములో ప్రభుత్వములనే తారుమారు గావించగల 'టైమ్స్‌' పటత్రికారాజము నందును పునర్ముదణము లగుచుండెను.

అంతవరకు “*భిక్షాందేహి” యని తమ కష్టములనే ఏకరువు పెట్టుకొనుచు; మరికొన్ని యుద్యోగము లిప్పించుడని, విద్య చెప్పించుడని ఈ యా సాయముల చేయుడని, ప్రార్ధనలతో తృప్తి చెందుచుండిన దేశీయ మహాసభలో నూతనశక మారంభింపగల అద్భుతపరివర్తనము దేశమందిీ పత్రికామతల్లివలన నేర్చడినది. అందుననే 1906వ సంవత్సరమున కలకత్తాలో సమావేశమైన దేశీయమహాసభయందు భారత పితామహుడుగా బూజనీయుడై యుండిన స్వర్గీయ దాదాభాయి నౌరోజి యధ్యక్షత [కింద స్వరాజ్య- న్వదేశీ-బహిష్కార-జాతీయ విద్యలను గురించిన తీర్మానము లామోదితములై తన్మూలమున మితవాదనాయకులకు కన్నె(రనై భిన్న పక్షములు విజృంభింప నారంభించెను. జాతీయపక్షమునకు నిజముగా శ్రీ అరవిందులే జీవగ(రయైనను పేరు ప్రతిష్టలను (పకటనాడంబరములను గాంక్షించని నిరాడంబరతా ప్రియుడగుటచే తానే లోకమాన్యుని తిలక్‌ జాతీయపక్ష నాయకునిగా (ప్రతిష్టించి వారి కగ్రస్థానమొసంగి తా నండయై యుండెను.

శ్రీ అరవిందుల లేఖిని మహాత్మ్యము వలన “వందేమాతరం”

68 పత్రికామతల్లి యనుదినము జాతీయతత్త్యమును బోధించి స్వయం సాహాయ్యమున చేయగల కార్యవిధానమును స్పష్టముగా నాదేశించి దేశీయులను ముఖ్యముగా వంగీయుల, నుత్తేజితుల గావించి వీరా వేశమున ముంచివైచినది. విద్యలయందు, పరిశృమల యందు, భావములందు, నిత్యవ్యవహారములందు స్వదేశీతత్త్వము వెల్లడిగా నారంభించెను. విదేశవస్తు బహిష్కార మంత సంపూర్ణవిజయము గాంచదొడంగెను. ప్రభుత్వ విద్యాలయములు బహిష్కృరింపబడి దేశమందెల్లడల జాతీయ పాఠశాలలు స్టాపింపబడెను. ప్రభుత్వ న్యాయస్టానములు బహిష్కురింపబడి పంచాయితీ పద్ధతులవలన నాయా మండలములలోని పెద్దమనుష్యులు లక్షలకొలది విలువగల వ్యవహారముల నుభయకక్షలవారును శిరసావహించునట్లు ధర్మముగా న్యాయముగా తీర్మానింప నారంభించిరి. ప్రభుత్వమువారి సాయము నపేక్షించరాదను భావముతో ప్రతి ప్రదేశమునను స్వచ్చంద సేవక బృందమును నెలకొల్ప్చిరి. వారే ప్రజాహిత కార్యములందు రక్షక భటులై సేవచేసి పౌరుల ప్రీతి విశ్వాసములను బడయుచుండిరి. ఇంతటి ఫలప్రదమగు కార్యవిధానమును నిరయించి దేశమునందు స్వాతంత్ర్య పిపాసతో ధైర్యోత్సాహములతో “నూతన వికాసమును గలిగించుచున్న “వందేమాతరంి పత్రిక 'ప్రభుత్వాధికారుల యాగహ మునకు బ్యాతమైనదనుటలో విచిత్రమేమియులేదు. అప్పటికీని నిజసంపాదకీయ వ్యాసములకంటె *'యుగాంతర్‌” "సంధ్య” మున్నగు అతివాదదేశభాషా పథత్రికలనుండి యెవరో యనువదించి ప్రకటించిన వ్యాసములు రాజ[దోహకరములుగా నున్నవని శ్రీ అరవిందుల పెని పత్రికాసంబంధముగల మరికొందరి పైని వ్రభుత్వమువారు. దోషారో పణము గావించిరి. ఈ సందర్భముననే విపినచం[దపాలు డంతకు మున్ను కని విని యెరుంగని నూతన మార్గమునుద్రొక్టి (బిటిషువారి న్యాయస్టానములందు, ముఖ్యముగా రాపద్రోహపు కేసుల విషయ మున, సాక్ష్యమిచ్చుట మనస్సాక్షికి విరోధమని సాక్ష్యమియ్య నిరా కరించి తన్మూలమున కోరుధిక్కారదోషమునరకుగా సారుమోసముం

69 కారాగారవాస మనుభవించిరి. శ్రీ అరవిందులకై నారోపితమైన నేరము రుజువుగాని కారణమున నిరర్ధకమై విక్ష విధించుటకు ఏలులేక పోయినది. ప్రభుత్వాధికారులు శ్రీ అరవిందులపై నెత్తిన (ప్రథమ దండయా[త ఇట్లు భగ్నమైనది. కాని యీ అభియోగ సందర్భ మున, కీర్తిశేషులగు బారిష్టరు వ్యోమకేశ చక్రవర్తి, ఎనిమిదితొమ్మిది మాసములుగా శ్రీ అరవిందులు “వందేమాతరం” పతికకు వ్రాసిన వ్యాసరాజములకు గౌరవభృతిగా బొందినది ఏబది రూపాయలు మాతమేయని రుజువు చేయుటవలన శ్రీవారి త్యాగమే మరింత వెల్లడియైనది. సూరత్‌ కాంగ్రెస్‌

1007 డిసెంబరు మాసాంతమున దేశీయమహాసభా సమా వేశమునకు జాతీయపక్ష నాయకులుగా శ్రీ అరవిందులు సూరతు పట్టణమున కనేక ప్రతినిధులతో వెళ్ళియుండిరి. సూరత్‌ కాంగెస్‌ విచ్చిన్నమునకు తిలక్‌-శ్రీ అరవిందులఎ(మెహతా-గోఖలేల వ్యక్తిగత విరోధములు, అన్యోన్యద్వేషాసూయాదులు, జాతీయవాదుల దుం దుడుకులు కారణములని పెద్దలు కొందరానాడారోపించి యుండి నను కొంచెము సూక్ష్మముగా పరిశీలించి జాతీయ తత్త్వమును (గ్రహించగల వారికి ఇరుపక్షములందలి దృష్టిభఖేదములే సిద్ధాంత వీధానములందలి భిన్నభావములే ముఖ్య కారణములని స్పష్టము కాగలదు. అఖిలభారత దేశమునకు (ప్రజాప్రతినిధి సంస్యయై దేశీయు లందర భావముల (గ్రహించి తదనుగుణముగా తీర్మానము లొన రించి దేశాభివృద్ధికి తోడ్పడవలసిన దేశీయ మహాసభ నాటివపరకు మితవాదనాయకులగు ఏ మెహతా, గోఖలే, వాచా, కృష్ణస్వామి అయ్యర్‌ ఆదిగాగల ఐదారుగురి నిరంకుశ పాలనమునకు లోనై కేవ లము మితవాదుల కేంద్రమైయుండెను. ఈ నిరంకుశచర్యల నంత మొందించి నిజమైన ప్రజాప్రతినిధి సంఘముగా పరివర్తన మొందించ జాతీయవాదులు నిశ్చయించిరి, కలకత్తాలో నంతకు

70

ముందటి సంవత్సరమే దేశీయ మహాసభలో పితామహ దాదాభాయి యథధ్యక్షత [క్రింద తీర్మానింపబడిన స్వరాజ్య - బహిష్కార - తీర్మాన ములకు మితవాదులడ్డుదగిలి “స్వరాజ్య” మను పదమునే తోసివైచి బ్రిటీషు ప్రభుత్వాధికారమునకు లోబడిన 'అధినివేశ పరిపాలనమే భారతీయుల ఆదర్శమని తీర్మానించుటకు దీక్ష వహించి కుట్రల నెన్నింటినో పన్నసాగిరి. బహిష్కార తీర్మానమునే రద్దుగావించిరి. తుదకీ రెండు తీర్మానములు దేశీయ మహాసభలో చర్చించుటకేని యవకాశమియ్యరాదని దృథ సంకల్పులైరి. ఈ తిరోగమనము, ఈ నిరంకుశత్వము జాతీయవాదులకు హృదయశల్యమై నాటినది. స్వరాజ్య-బహిష్కార -స్వదేశ-జాతీయవిద్యలను గురించిన ప్రధాన తీర్మానము లీ నాలుగును మహాసభలో చర్చించబడవలయు నని, ఆమోద నిరాకరణము లచ్చటనే నిశ్చయింపబడవలయునని వ్‌రు పట్టుపట్టి ప్రాణమొడ్డిరి. ఇట్టి ప్రధాన విషయములందేకాక ఇతర విషయములలోను తీవ్రభేదము లేర్చడినవి. మొట్టమొదట నాగపూరులో దేశీయ మహాసభ జరుగునట్లు నిశ్చితమైనను అచ్చట జాతీయవాదులకు పలుకుబడి ప్రబలముగా నున్నదని, తమనాయ కత్వము చెల్లదని, కొన్ని తంత్రముల గల్చించి మితవాదులు దేశీయ మహాసభా సమావేశము అచ్చటనుండి తమ యానుకూల్య మునకుగా సూరత్‌నకు మార్చిరి. అపుడే దేశాంతరవాస శిక్షనుండి విడుదలయైవచ్చిన, పంజాబు కేసరి యను పేరుమోసిన, కర్మ వీరుడని కొనియాడబడిన, లాలా లజపతిరాయ్‌ సభాధ్యక్షులుగా నుండవలయునని జాతీయవాదులు .పతిపాదించగా దానిని నిరాక రించి మితవాదియగు రసవిహారిఘోషును సభాధ్యక్తునిగా మీత వాదులు నిర్ణయించిరి. ఇట్టు మితవాద జాతీయవాద పక్తియు లుభయులు తమతమ యభిమతముల నెరవేర్చుటకు సన్నద్ధులై సూరత్‌ పట్టణమున సమావేశమైరి. ల 7

మహాసభకు పూర్వము రెండు మూడు దినములుగా నేదో

క! యొకవిధమున సమాధానపడుటకు శ్రీ అరవిందుల సాయమున లోకమాన్యుడు విశ్వ ప్రయత్నమొనర్చెను. తుదకు రసవిహారిఘోషు 'సభాధ్యక్షులుగా నుండుటకును సమ్మతింతు మనియు అహ్వాన సంఘాధ్యక్షిపన్యాసము ముగిసిన తరువాత, సభాధ్యక్షుని ఎన్ను కొను ప్రతిపాదన మొనర్చిన తరువాత, సభాకార్య[క్రమ ముప[క మింపబడుటకు ముందు, మహసభలో తన జాతీయపక్షమువారి భావములను దెలుపుకొనుటకు తమ కవకాశ మిప్పించుడని లోకమాన్యులు ఒకటి రెండు పరా్థయములు లిఖిత పూర్వకముగా నాహ్వాన సంఘము వారికిని, తదధికారులకును తెలుపుకొనిరి. కాని మితవాదులు, రాయబారుల సమాధాన [ప్రయత్నములకు నవకాశ మోయక, నిర్లక్ష్యముగా లోకమాన్యునికి ప్రత్యుత్తర మేని ఇయ్య లేదు. అందువలన సభాసమయమున తాను ముందుగా తెలిపిన విధమున సభాధ్యక్ష ఎన్నిక (పప్రతిపాదనమైన తరువాత లోకమాన్యుడు సభావేదికపై నిలిచి మాటాడ నారంభించెను. మాటాడ నీయ గూడదని కూర్చుండియున్న మితవాద నాయకులు తదనుచరులు భల్లూకపుపట్టుపట్టి నిరోధించుటయు, నంత కల్లోలము ప్రారంభమై ఇరుపక్షములవారును చేతికజ్టలు, గొడుగులు, కుర్చీలు తుదకు పాదరక్షలు మున్నగువానితో గొట్టుకొనుటయు, పతినిధు లనేకులు “బ్రతికియుండిన శుభముల బడయవచ్చు' నను నితిని స్మరించుచు పలాయన మగుటతో కాంగ్రెస్సు విధ్వంసమగుటయు నందరెరింగినదే. ఈ (ప్రాణోపదవ సమయమున నేమాత్రము చలించక ఆత్మరక్ష జోపాయము నిసుమంతయేని గమనించక, (ప్రశాంత వదనముతో తనస్టానమునుండి రదలక కూర్చుండియుండిన వారొక్కు త్రీ అరవిందులే యని యపుడు గన్నులార జూచిన వారొకరు వాసి యున్నారు. పక్షాభిమానము వలననే అదివరకెన్నడు కనివిని యరుగనంత మిక్టుటముగా ఇరుపక్షప్రతినిధుల సంఖ్య యుండెను. జాతీయవాదులు మాత్రమే యన్ని రాష్ట్రములనుండి దాదాపు ఎనిమిది వందల ప్రతినిధులు వచ్చియుండిరి. సభావిధ్వంసమైన మరునాడు

72

మితవాదులు సభాప్రవేశమునకే కొన్ని నియమముల నిర్ణయించి, వానిని శిరసావహించిన వారే సభా (పవేశమున కర్దులని శాసించి, సభాసమావేశమొనర్చి జాతీయవాదులను నిందించుచు తమ కను కూలమైన తీర్మానముల గావించి తృప్తిపడిరి. ఆ మితవాదుల నభను విధ్వంసమొనర్చి, వారి తీర్మానముల నోడించి, తన జాతీయ పక్షమువారి తీర్మానములే నెగ్గునట్లు చేయవలె నను సంకల్పముతో, కేవలము సభా ప్రవేశము దొరకుటకు, పేరుకు మితవాదులు నిర్ణ యించిన నియమముల నంగీకరించినట్లు సంతకములుచేసి సభలో బాళొనవలయునని లోకమాన్యుడు సూచించెనుగాని శ్రీ అరవిందు లందుల కంగీకరించలేదు. అందున జాతీయవాదులు (ప్రత్యేకముగా సభను జరిపి ఆమహాసభకు శ్రీఅరవిందులను అధ్యక్షులుగా నెన్నుకొని విధ్వంస కారణములను విస్పష్టమొనరించి, జాతీయ పక్షాశయము లను వెల్లడించి, తదనుగుణముగ తీర్మానముల గావించి దేశీయుల కర్తవ్య మిది యని చాటించిరి. జాతీయ పక్ష సమావేశమున కధ్య ములుగా నెన్నుకొనబడిన శ్రీ అరవిందులు జాతీయవాదుల యాదర్శ విధానములను, నాటి దేశ పరిస్థితులను, దేశీయుల కర్తవ్యమును ప్రబోధించుటకు ఉత్తరదేశ సంచారమును సాగించిరి. ఎన్నో విధ ముల నిట్టు చరిత్ర ప్రసిద్ధమైన సూరత్‌ కాంగెస్స్పును గురించి, కాం[గెస్‌ పక్షమున సత్యాన్వేషిగా, మహాత్మాగాంధీగారి ప్రియాను చరుడుగా, భాష్యకారుడుగా, 'పేరుపాందిన డాక్టరు భోగరాజు పట్టాభి సతారామయ్యగారే అధికార పూర్వకముగా రచించిన “కాంగ్రెస్‌ చరిత్ర మను [గ్రంథ మం దేదియు గానరాదు! ఎందరిపేర్లనో ధారాళముగాొ వా రుల్లేఖించియున్నను త్రీ అరవిందనామము మాత్రము పేర్కొని యుండలేదు ! సూరత్‌ సభ క్రావల దేశీయమహాసభాదర్శము “బిటిసు సామాజ్యాంతర్గత స్వపరిపాలనము* అని మితవాదులు తీర్మానించిన తరువాత శ్రీ అరవిందు లట్టి తీర్మాన మే విధముగ నావత్కరమో చూపెట్టి ఖండించుచు “స్వాథినతయొక్క అర్హము*ను గురించి వాసిన వ్యాసము ని [కింద నుదాహరించుచున్నాము.

73 స్వాధీనతయొక్క అర్హము

స్వాధీనత మన రాజకీయోద్యమము యొక్క ఉద్దేశ్యము. కాని స్వాధీనత అనగా నేమి? ఈ విషయమున అభిపాయభేదము లనేక ములు గలవు. ఇది స్వాయత్త శాసనమని కొందరు; కొందరు ఉపనివేశముల స్వరాజ్యమని; మరికొందరు సంపూర్ణ స్వరాజ్యమే “స్వాథధీనత”* అనుచున్నారు. లౌకికమును అధ్యాత్మికమును అగు సంపూర్ణ స్వాధీనత మరియు తతృ్భలితమైన అఖండానందము, దీనినే ఆర్యబుషులు స్వరాజ్యమనిరి. రాజకీయ స్వాతంత్యము స్వరాజ్యము యొక్క ఒకానొక అంగము: దానికి బాహ్య స్వాతం (త్యము అంతర స్వాతంత్యమని రెండువైపులు, విదేశీయ శాసన మునుండి సంపూర్ణముగా విమోచనమందుట బాహ్యస్వాతంత్ర్యము. ప్రజా తంతమైన (ప్రభుత్వము ఆంతరస్వాతంత్యముయొక్క ఉత్తమ వికాసము. పరుల శాసనముకాని,రాజత్వము కాని ఎన్నాళ్ళు నిలిచియుండునో అన్నాళ్ళే జాతియును స్వరాజ్యమును బడసిన జాతియని గాని, స్వాధీనయుతమైన జాతియని గాని పలుకుటకు వీలు లేదు. ఎంతవరకు ప్రజాతంత్రము స్టాపింపబడదో, అంతవరకు జాతియం దంతర్గతమైన ప్రజను స్వతంత్రులనుటకు వీలులేదు. మనకు సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యము కావలయును. విదేశీయుల అజ్ఞా నిబంధనములనుండి సంపూర్ణ్షమైన విముక్తి, స్వగృహమందు (ప్రజ లకు సంపూర్ణమైన ఆధిపత్యము. ఇదియే మా రాజకీయాశయము.

ఈ వాంఛకు గారణము సంక్షేపముగా చెప్పుదుము. పరా ధీనత ఏ జాతికైనను మృత్యువు యొక్ట దూత, మృత్యువు యొక్ట ఆజ్ఞా ప్రదాత. స్వాధీనత యందే జీవితమునకు రక్షణము, స్వాధీ నతయందే ఉన్నతి కవకాశములు గలవు. స్వధర్మము, అనగా స్వభావనియతమైన జాతీయ కర్మమును, జాతీయ చేష్ణయును జాతీయోన్నతి కేకమార్గము. విదేశీయులు దేశము మై అధికారమును

4 బడసి, వారు చాల దయాళువుఠలే హితేచ్భగలవారే కానిండు, మన తలపై పరధర్మముయొక్క భారమును మోపక వదలరు. వారి యుథ్ధేశ్యము మంచిదే ఐనను చెడ్డదే ఐనను వారి ఈ చేతచే అహి తముతప్ప హితము మనకు కలుగదు. పరస్వభావ నియతమైన మార్గమందు నడచిపోవుటకు శక్తిగాని (గేరణగాని మనకు లేదు. ఆ బాటయందు నడచినచో, మనము మిక్కిలి అందమైన తీరున పరానుకరణము చేయవచ్చును. పరుల ఉన్నతి యొక్క చిహ్నముల తోడను వేష భాషలతోడను కడునేర్చుతో మన అవనతిని కప్పుకొన వచ్చును. కాని పరీక్షాకాలము రాగా, పరధర్మ సేవచేకళిన మన దుర్చలతయు నిస్పారతయు బయల్పడును. అఆ అసారత యొక్క ఫలముగా మనము వినాశమును చేరుదుము. “రోము యొక్క ఆధిపత్యము (క్రింద చేరినట్టియు “రోము యొక్క నాగరికతను స్వికరించినట్టియు ష్పాచీన “ఐరోపీయను” జాతులన్నియు సుఖముగా స్వచ్చందముగా చాల కాలము గడపె ననుమాట నిజము. కాని వారి కడపటిదశ మిక్కిలి భీభత్సమైనదయ్యెను. మనుష్య త్వమే నశింపగా వారికి ఘోరమైన దుర్దశ వాటిల్లైను; పరాధీనత యందు నిమగ్నమైన ప్రతిజాతికి అట్రి మనుష్యత్వ వినాశమును ఘోరదశయు అనివార్యములు. పరాధీనతకు మూలకారణము జాతియొక్కు స్వధర్మనాశనము, పరధర్మసేవ. పరాధీనదశయందు స్వధర్మమును రక్షించుటకు లేక పునర్జీవిత మొనర్చుటకు సమర్థులమైతిమేని, పరాధీనతయొక్క బంధనము తనంతట తాను జారి వీడిపోవును. ఇది అలంఘనీయమైన ప్రకృతి నియమము. కావుననే వజాతియైనను స్వదోషముచే పరాధీనతయందు పడినచో, అవికలమైనట్టియు సర్వాంగపూర్ణమైనట్టియు స్వరాజ్యము దాని (పప్రథమోద్ధేశ్యమును రాజకీయాదర్శమును అగుట యుక్తము. ఉప నివేశముల స్వాయత్తశాసనము స్వరాజ్యము కాదు; కాని మినహా యింపులు వినా దాని పూర్ణాధికార మోయబడునేని, అంతేగాక, జాతి తన ఆదర్శము నుండియు స్వధర్మము నుండియు భష్టము

75

కాదేని, అయ్యది స్వరాజ్యమున కనుకూలమె ఫూర్వదశ కావచ్చును. (బిటీషము స్మామాజ్యమునకు వెలుపల స్వాతంత్యమును బడయు ఆశను పోషించుట ధార్‌ష్ట్రమును తెలుపుననియు, రాజదోహ మును సూచించుననియు, మరియు ఉపనివేశములకున్న స్వాయత్త శాసనముతో సంతుమ్టులు కాని వారు నిశ్చయముగా రాజ(దోహు లనియు, రాష్ట్ర విప్ణవకారులనియు, అన్ని విధములైన రాజకీయ కార్యములనుండియు వెలివేయదగినవారనియు కొందరు పలుకు చున్నారు. కాని ఈ విధమైన ఆశతో లేక ఆదర్శముతో రాజదోహ మున కెట్టి సంబంధములేదు. ఆంగ్లేయుల (ప్రభుత్వము యొక్క ఆరంభము నుండియు గొప్ప గొప్ప అఆంగ్లరాజనీతివేత్తలు ఇట్టి స్వాధీనత ఆంగ్ల (ప్రభుత్వము యొక్క లక్ష్యమని చెప్పుచువచ్చిరి, ఇప్పుడును, స్వాతం(త్ర్యాదర్శమును (పచారముచేయుటయు స్వాతంత్ర్య టప్రాప్తికె సక్రమమైన ప్రయత్నము చేయుటయు శాసన సమ్మతమనియు దోషరహితమనియు అంగ్ల న్యాయాధికారులు గూడ విస్పష్టముగ వా[కుచ్చున్నారు. కాని మన స్వాతం[తత్యము బ్రిటిషు స్మామాజ్యము యొక్క వ్యషపస్థను మార్చి దానియందు నిలిచిన భారతీయులకు పెనిర్దేశించిన స్వరాజ్యమును సాధ్యపడ జేయునేని, అపద ఏమున్నది? మే మాంగ్లజాతియెడ ద్వేషముచే స్వరాజ్యమునకై ప్రయత్నించుటలేదు. దేశరక్షణకై చేయుచున్నాము; కాని మేము సర్వాంగ పూర్ణమైన స్వరాజ్యము వినా అన్యాదర్శము లను స్వీకరించి, దేశవానులకు బూటకపు రాజనీతియు, దేశరక్షణ కపమార్గమును చూపుటకు సంసిద్ధులము కాము. కావుననే కాంగ్రెన్సు “క్రీడ్‌” విషయమున జాతీయవాదుల కాపత్తి.*

శ్రీ అరవిందుల తమ్ములు వారీందద్రుని స్వీయ చరిత్రమును జదివినవారికి అతడు రాజసగుణ (పథానుడనియు, అనుకొనినది అనుకొనినయట్లు వెనుకముందు లారయక యనుష్టించు ఉద్వేగి . 4 “క్రీ అరవింద వ్యాసావళి” నుండి

76

యనియును తెలియగలదు. కాని. దేశస్వాతంత్యమునకు "ఆనంద మఠము" లోని విధానమును సన్న్యాసి వేషముల నమకరించుటయు మంచిదనియు, సన్న్యాసులయొద్ద యోగులయొద్ధ మహత్తరశక్తులు గలవనియు వాని నెట్టయిన సంపాదించవలయునను సంకల్పముతో సన్నా్య్థనులకై యోగులకై వీరు పలుప్రదేశములు తిరిగి యన్వేషించి రనియు తెలియుచున్నది. ఈ యన్వేషణ సందర్భమున గుజరాతు లోని యొక యోగపురుషుని-సన్న్యాసి కాదు, సంసారినే -కనుగొని కొంత యుపదేశము నందినట్లును వారీందదుని ఆత్మచరిత్రము తెలుపు చున్నది. త్రీ అరవిందుల కాధ్యాత్మికతృష్ట తీవముగా గలదని చక్కగా నెరింగిన వారీందుడు, సూరత్‌ మహాసభకు ప్రతినిథిగా వచ్చియుండిన వారీంద్రుడు “విష్టుభాస్కరలేలే' యను ఆ యోగిని, సమిోపమున బరోడాలో నున్నవానిని, ఒక పర్యాయము చూచి మాటాడి యధార్థమును కనుగొనవలసినదిగా జెప్పి త్రీ వారిని (ప్రోత్స హించెను. అందువలన సూరత్‌ పట్టణమున నుపన్యసించిన పిదప శ్రీ అరవిందులు 1908 జనవరి ప్రారంభమున బరోడా పట్టణమునకు వెళ్ళియుండిరి. బరోడా మహారాజునుగూడ దర్శించి మాటాడియుండిరి అచ్చటి కళాశాలోపాధ్యక్తు లేకారణముననో, విద్యార్థు లెవరును త్రీ అరవిందుని దర్శించి సన్మానించరాదని కఠినముగా నుత్తరు వొసంగియుండిరట. కాని శ్రీ అరవిందు లామార్గమున కళాశాల సమిపముగా వెళ్ళుట నెట్లో విద్యార్థులు కనిపెట్టి గుంపుగా, కళాశా లను ఉపాధ్యాయ వర్గమును ఆ అధ్యక్షునికే విడిచిపెట్టి, పరువెత్తి వచ్చి శ్రీ అరవిందుని దర్శించి నమస్కరించి, బండికి గట్టియున్న గుజ్జములను విప్పివైచి తమ కోమల హస్తములతో బండిని లాగి యూరేగించి, యుత్సవ మొనర్చి గురువర్యులపట్ల తమకుగల (పేమ భక్తులను వెల్లడించి యుండిరి.

శ్రీ అరవిందులు లేలేగారిని దర్శించి య్యోగతత్త్వ విషయముల గురించి మాటాడిరి. లేలేగారు యోగాభ్యాసమున శ్రీ అరవిందులకు

(7/7 సాయుపడ నుత్స్పహించి మునుమున్ను ళ్‌ యోగళ్ళ్చిత్తవృత్తిర్నిరోధః 9 యన్నట్టు చిత్తమునందు ఏ భావపరంపరలుకాని యుదయించి కలత _ కలుగనీియకుండునట్లు [ప్రశాంతినందుట కేకాంత ముగా ధ్యానము - మెడిటేషన్‌ - చేయుడని సాధన మార్గమును సూచించుచు నిట్లు తెలిపియుండిరట. “ధ్యానమున గూర్చుండుము కాని యే యాలోచనయు జేయకుము. మో మనస్ఫ్సునందుమాత్రమే దృష్టినుంచుడు. అపుడు మనస్సులోనికి తలంపులు వచ్చుచుండు టను మిరు గుర్తింతురు. అవి మనస్సులో (బవేశించుటకుముందే మో మనస్సు సంపూర్ణముగా నిశ్చల నీరవస్థితి నందగలుగునంత వరకు, వానిని అనగా ఆ భావములను దూరముగా (తోసివేయుడు”. బాహ్య[ప్రపంచము నుండి భావములిట్లు రూపుదాల్చి మనస్సులో (బవేశించునని తా మంతకుముందెన్నడు వినియుండనట్ల్టు ఈ విషయ మును దెలిపినందులకే లేలేపట్ల తాము కృతజ్ఞలె యుండవలసినట్లు శ్రీ అరవిందులు వెల్లడించియుండిరట. మరియు లేలేగారిట్లు చెప్పి నపుడు దాని సత్యాసత్యముల గురించిగాని, సాధ్యాసాధ్యతలగురించి గాని శ్రీ అరవిందు లేమాత్రము నాలోచించక వెంటనే వారు చెప్పిన (ప్రకారమనుప్యించినట్టును, ఒక క్షణములోనే ఉన్నత పర్వత విల్లు రాగ్రమున నివాతముబోలె నిశ్చల నిరవమైనట్లును, బాహ్యప్రపంచము నుండి యొకటివెనుక నొకటిగా రెండు తలంపులు రూపెత్తివచ్చు చుండుట తమకు గోచరమైనట్ల్టును, వెంటనే యవి మనస్సులో (బవేశించి నిలదొక్కుకొనుటకు ముందే వానిని దూరముగా [తోసి వేసినట్లును త్రీ అరవిందు లొకానొక సందర్భమున సెలవిచ్చి యున్నారు. ఈ సాధన మూలముననే మూడు దినములలో శ్రీ అర విందులకు, మామూలుగా యోగపరిభాషలో బేర్కొనబడు మౌన సాక్షిత్కారము, పరాశాంతి, నిర్వాణము సిద్ధించినవట. ఈ సమ యము నుండియే వారిలోని మనోమయ పురుషుడు, ఈ దృశ్యసామ్రా జ్యమున, భావసామాజ్యమున తన యిచ్చవచ్చినట్లు దేనినేని స్విక రించుటకుగాని, నిరాకరించుటకుగాని, స్వతంటత్రుడాయెనట, ఇట

78 ముక్తి, నిర్వాణము, భగవద్దర్శ్గనము, ఈపదముల భావమును గురించి సూక్ష్మముగా 530డు మాటలలో వివరించుట సమంజసము. శ్రీ శంకరులు సగుణమును అనగా భగవానుని త్రోసిపుచ్చి, నిర్ధుణము కేవలను నగు (బహ్మమునే విశ్వసించి రూఢమొనర్చిరి. ఇక శ్రీ బుద్ధుడన్ననో మరొకమెట్టు ముందుకురికి సర్వము క్షణికమేగాని శాశ్వతముగా నున్నదేమియు లేదని భగవానునేగొక (బ్రహ్మమును గూడ (తోసిపుచ్చి రెంటిని నిరాకరించెను. ఖండానుభవజన్యము లైన ఈ అస్తి నాస్తిపదముల ననుసరించియే ముక్తి, నిర్వాణ పదముల విభేదము, ఇపుడు శ్రీ అరవిందులకు సాక్షాత్కారమైనది తద్పహ్మమే గాని భగవద్ధర్శనము గాదేమోయని యూహించ నవకాశముగలదు. వారికి లభించిన శ్రీకృష్ణభగవానుని దర్శనముగురించి ముందు ముందు మనమెరుంగ గలము, కాని శ్రీ అరవిందుల కిపు డీ దశలో అనుభవమైన నూతన విషయమొండుగలదు. కర్మాకర్మల స్టితి- అనగా నేకకాలముననే నిశ్చల నీరవస్థితియు, కర్మకలాపము లొన రించు తీవ(కియాస్థితియు, మూడు దినములలో మనస్పట్లు అద్భుత ముగా శూన్యమైపోయినపుడు శ్రీ అరవిందులు “జాంబాయిలో నే నుపన్యసించవలసియున్నదే నే నెట్లుపన్యసించగలి నని యడుగగా “మోరేమియుచేయ నవసరములేదు. మోయందున్న హృత్పురుషు డగు భగవానుడే ఉపన్యసించు"” నని లేలే చెప్పియుండిరట. అదే (ప్రకారము బొంబాయిలో నేర్ప్చాటుచేయబడిన మహాసభలో తమ స్వపపయత్నమున స్వబుద్ధితోగాక తమ వాక్కుమూలమున నెవరో ధారాళముగా నుపన్యసించినట్లు శ్రీ అరవిందుల కనుభవమయ్యె నని తెలియుచున్నది. అనాడు భావముగాని, శైలిగాని నవీన పథ మున దొర్లినవట. ఇంతకు శ్రీ అరవిందులకు, నిమిత్తమా(త్రమే గానిండు, గురువుగా బేర్కొనబడిన లేలే విద్యాబుద్ధులలో, శక్తి సామర్హ్యములలో నంతగా గణింపదగినవారు గారు. ఆధ్యాత్మికాను భవ సంపత్తులలోగూడ పూర్ణత్వమునుగాని, కౌన్నత్యమునుగాని గడించనివారేయని చెప్పవలసియున్నది. వేయేల నాటికే ఏరికిని

70 శ్రీ అరవిందులకును అండ (బహ్మాండమున కున్నంత తారతమ్యము గలదు. ఇట్టుండియు శ్రీ అరవిందు లేమాతము సంకోచింపక వట్టి యం[త్రముగా లేలే చెప్పినట్లెల్ల ననుష్టించి, వారిపట్ల (బకటించిన అత్మసమర్పణము నిరుపమానము. గురువుల యోగ్యతాయోగ్యతల కంటె, శిష్యుడు గురువును భగవానుని (పపతినిధిగా, గురురూపమున నున్న భగవానునిగా (తికరణశుద్ధైిమెయి విశ్వసించి అత్మసమర్చణ మును సంపూర్ణముగా నొనర్చుటలోనే ధన్యుడుగాగలడను సత్య మును శ్రీ అరవిందులు మరొకమారు లోకమునకు చాటినవారైరి. లేలే వెనుక పరోక్షమున నొక శక్తి తమకు గోచరించినదనియు, తత్పాహాయ్యము నపేక్షించి తమంతట తామే ఆ శక్తి కాత్మార్చ్పణ మొనర్చ నిశ్చయించితి మనియు ఈ సంపూర్ణ సమర్చణమును, ఆ మహాశక్తి దర్శనము లేలే మూలమున నవైనందున, వారికే సమర్చణ మొనర్చి *“తు,చి తప్పకుండ యం(తమువలఠలె వారి యుపదేశాను సారముగా ననుష్యించితిమనియు శ్రీ అరవిందులే, యోగవిధాన మందుగల సమర్పణమును-(ప్రపత్తిని-తన్మాహాత్మ్యమును (బశంసిం చుచు తెలిపియున్నారు. శ్రీవారి నిరుపమాన సమర్చణ సామర్థ్య మునకు లేలే అత్యంతాశ్చర్యపడి * ఇంత సంపూర్ణముగా నేయను మానము తర్కభావము లేకుండ సమర్పణ మొనర్చగలవారి నింత వరకు నేనెన్నడు చూడలే'” దని పలువురతో చెప్పి (పశంసించి యుండిరట. మరియు శ్రీ అరవిందుల సాధనలో ఇంతటి (ప్రపత్తి మూలమున లభ్యమైన, ఎంతో తీవ్రప్రవృత్తిగల పరివర్తనానుభవముల తీరు లేలే గుర్తింపజాలక 'మానవ మాత్రుడనైన నా కొనర్చినల్లే మో యందుగల హృత్పుదుషుని కిక అత్మసమర్చణ మొనర్చి శరణు చొచ్చు” డని శ్రీ అరవిందులకు తెలిపిరట., నాటినుండియే హృ త్పురుషుడగు భగవానుడే శ్రీ అరవిందుల గురువు. ఇట్లు భగ వంతుడగు నంతఃస్థితి పురుషుని వలన నుపదేశమందు భాగ్యము మహాపురుషులకుగాని సామాన్యులకు లభింపదు. ఆవల కొంత కాలమునకు [ప్రాయః 1908 మార్చితో విష్టుభాస్కర లేలేవారీందదుని

80

యాహ్వానము ననుసరించి కలకత్తాకు వచ్చినట్లును, అపుడు వారు త్రీ అరవిందులనుజూచి * సాధన చేయుచున్నావా? నీ సాధనఎట్లు న్నది! అని ప్రన్నించినట్టును అందులకు *నే నే సాధన జేయుట లేదు. భగవానుడే సర్వము చేయించుచున్నాడు. అతని యాదేశాను సారముగానే నా జీవిత వ్యవహారము నడుచుచున్నది”. అని త్రీ అరవిందులు ప్రత్యుత్తర మిచ్చినట్లును తెలియు చున్నది. అంత లేలేగారొకటి రెండు పర్యాయము లేదో యుపదేశమొనర్చ బ్రయత్నించినను శ్రీ అరవిందులు స్వికరించక తప్పించుకొనినట్లు చెప్పనగును ఆనాటినుండియు అనగా మామూలుగా బేర్థానబడు జ్ఞానసిద్ధి లేక నిర్వాణము బొందినప్పటి నుండియు సర్వకాలములు, ఉపన్యాసములు, వాతలు తన ప్రయత్నమున గాక భగవత్‌ ధేరితములై స్వతః(పేరణ (ఇంట్యూషన్‌) మూలమున నిర్వహింప బడుచున్నవనియు నా స్థితిలో వెల్లివిరిసినదే తమ వాజ్బయమనియు త్రీ అరవిందులొకా నొక సందర్భమున వెల్లడించినట్టును తెలియు చున్నది. నూరత్‌ కాం[ెస్‌ నుండి కలకత్తాకు వచ్చి చేరిన తర్వాత శ్రీ అరవిందులు తమ ధర్మపత్నికి వ్రాసిన యొక లేఖవలన పై విషయము మరింత స్పష్టముగాగలదు. అందుండి కొన్ని వాక్యము లను మాత్రమిందుదాహరించుచున్నాము.

• జనవరి 8న నేను వచ్చెదనంటిని. కాని రాలేకపోతిని. అది నా యిచృవలన ఘటించలేదు. ఎటకు భగవంతుడు తోడ్కొని పోయెనో అటకే నేను పోవలసివచ్చెను. ఈసారి నేను నా పనిమోద బోలేదు. అతని పనిమాదనే పోయితిని. ప్రస్తుతము నా మనస్సు యొక్క. అవస్థ క్రొత్తరూపును దాల్చినది. ఆ విషయ మి యుత్తీ రములో వెల్లడించను................ఇప్పుడు ఈ విషయము మాత్రమే చెప్పనగును. ఈ పైని నేను నిజేచ్చ కథీనుడనుగాను, ఎచ్చటికి నను

81 భగవంతుడు గైకొనిపోవునో అచటికి కీలుబొమ్మవలె పోవలయును, ఏది చేయించునో అది కీలుబొమ్మవలె చేయవలయును. న! చ న!

కాని ఇపుడు నా కింక స్వాధీనతలేదు; దీనిని నీవు (గ్రహింప వలయును. నా సర్వకార్యములును నా యిచ్చపై నాధార పడక భగవంతుని ఆదేశమువలననే జరుగును. నీవు వచ్చినప్పుడు నొ తాత్పర్యమును తెలిసికొందువు.

చ | న!

ఈ ఉత్తరము నెవ్వరిని జూడనీయకుము. కారణ మేమన ఈ చెప్పిన విషయ మెంతయు గోపనీయము, నీకు దక్క ఇంకెవరికిని చెప్పలేదు, చెప్పుట నిషిద్ధము.

బరోడా నుండి, పూనా, బొంబాయి పట్టణములందు అమరా వతి, నాగపూర్‌ మున్నగు (పదేశములందును శ్రీ అరవిందులుపన్య సించుచు, జాతీయవాదదుందుభుల [మోగించుచు, నూతనోత్సాహ మును బుట్రించి, తన సంభాషణముల వినగలిగినవారినెల్ల దేశా రాధన తత్పరులనుగావించి, దిగ్విజయముగా యాత్ర సాగించి 1908 జనవరి మాసాంతమునకు కలకత్తావచ్చి చేరిరి. శ్రీ అరవిందులు, బెనరి, పాల్‌ మున్నగువారివలె వక్తృత్వపటిమలో టబ్రసిద్ధి బడయ కున్సను వారి వాక్యములు హృదయము నుండి వెడలి తిన్నగా కోతల హృదయమున నాటి పరివర్తన మందించునట్టి పవిత్రతా (ప్రతిభగల అపూర్వభావగర్భిత పదజాలములు, ఆ దివ్యవాక్కునందు సూదంటు రాయివలె శ్రోతల నాకర్షించు శక్తిగలదు. ఇట్టి తమ యుపన్యాసముల

82 మూలమున శ్రీ అరవిందులు దేశమును ముఖ్యముగా వంగదేశము నుజబూత లూగించిరి. ఈ సమయముననే త్రీ అరవిందుల ప్రతిభా విశేషములకు, కార్యదీక్షకు, అపూర్వ జాతీయ భావములకు, త్యాగ మునకు ముగ్గులై ఆసియాఖండ కవిచ(క్రవర్తియని ఖండాంతరము లంటును కీర్తిసీగాంచి దివంగతుడైన రప్‌ంద్రుడు 'నమస్కార"మను* శీర్షిక [కింద వంగభాషయందు రసవత్తరమైన గీతమును రచియించి కా అరవిందా! రవీందదుని వందనముల నందికొమ్ము ?* అని గానమొనర్చి యుండెను. ఇపుడే అనగా 1907వ సంవత్పరాంతముననో 1908వ నంవత్చరారంభముననో సుప్రసిద్ధ రచయిత, అనేక విదేశ పత్రికల పత్యేక విలేఖరిగా నుండి యిటివలనే గతించిన హెనీ డబ్ల్యు. నెవిన్‌సన్‌గారు శ్రీ అరవిందులను దర్శించి యుండిరి. వారు (7౧9 ౧6౪/ 901711 1౧ 1౧618) ' ఇండియాలోని నూతనశక్తి* యను పేర నొక ఉదంథమునుగూడ రచించియున్నారు. అందు నాటి శ్రీ అర విందుల రాజకీయ విధానము, జాతీయపక్షము, ఆంగ్లో ఇండియన్‌- పత్రికల దురాగతములు మున్నగు విషయముల గుటించి వివరించి యున్నారు. త్రీ అరవిందులను దర్శించుటకు ముందుగా ఏనా డెపుడు తాను వచ్చునది తెలుపుచు ఉత్తరమును వ్రాసియుండిరట. ఆ యుత్తరము గూఢచారుల చేతిలో బడినందున శ్రీ అరవిందుల కందకుండుటయు నెవిన్‌సన్‌ గారిని అకస్మాత్తుగా కలియవలసి వచ్చుటయు సంభవించినది. ఇంచుమించు తమ యుత్తరము లన్నింటికి ఈ దుర్గతియే పట్టుట పరిపాటియైనదని త్రీ అరవిందులు చెప్పగా నెవిన్‌సన్‌గారిట్లనిరి. “ఇటీవలనే ఇంగ్లాండునుండి యత్యంత (ప్రముఖులు, మహనీయులు, నాయకులునైన వారిలో నొకరు రాజ ప్రతినిధి కార్యనిర్వాహక సభ్యులైనవారి కొకరికి వాసిన యుత్తరమే బొంబాయిలో గూఢచారుల పరిశోధనకు పాలయినది. ఇంటినుండి

83

కలకత్తాలో ఇండియనులకు మిత్రులుగానున్న ఇంగ్లీషువారును నాకు చెప్పియున్నారు.” శ్రీ అరవిందులకు విప్లవ పక్షప(తికయగు “యుగాంతర్‌ "త నేమాత్రము సంబంధము లేదనియు వందే మాతరం పట్రికవారిదే యనియు తెలుపుచు వారివాణి, (వాత, మతము ఆధ్యాత్మిక భావములనే వెల్లడించుచుండుననియు వారి జాతీయత, రాజకీయాదర్శమునకు భౌతికాభివృద్ధికి అతీతమైన పవిత్రథర్మసంజాతమనియు కీర్తించియున్నారు, మజియు నప్పటి ఆంగ్లో ఇండియన్‌ పత్రికలు కులద్వేషమును వర్ష ద్వేషమును బెంచు చుండిన విషయమును గుజించి, “సంధ్య”, “యుగాంతరొ్‌ లోనగు హైందవ పథతికలు దుందుడుకుగా ద్వేష పూరితముగా రాజద్రోహ కరముగా (పకటించిన వాళలకు, తత్పతికాధిపతులను, కారా గారములందుంచియు, అపరాధములు విధించియు ముద్రణ శాసనము ననుసరించి అసలు ముదణాలయములనే స్వాధీనపరచుకొనియు ప్రభుత్వము శిక్షించెననియు, ఆంగ్లో ఇండియన్‌ పత్రికలు ప్రకటించిన దుష్టము, ద్వేషజనకము, హింసాకరము నగు వాతలతో బోల్చి చూచిన పై పత్రికలెంతో నయమనియు, నట్టుండియు ఈ పత్రికలను ప్రభుత్వమేమియు ననక ఆదరించుట ఆశ్చర్యదాయక మనియు (వ్రాసియున్నారు. అప్పటి ఏషియన్‌ (4&512%) అను ఆంగ్లోఇండియన్‌ హరప(త్రిక 9-5-1908 ప్రకటించిన విషపూరితము హింసాప్రేరకము నగు వ్యాసమునుండి కొంతభాగమునుగూడ నెవిన్‌సన్‌గారు తన (గ్రంథమున నుదాహరణార్థము (ప్రకటించియున్నారు.

సూరత్‌ కాంగ్రెస్‌ విధ్వంసమై మితవాద నాయకత్వము పతన మెన నాటినుండియు జాతీయపక్షమును నిర్మూలింప మితవాదులు నానా విధముల బ్రయత్నింపసాగిరి. ప్రభుత్వాధికారులు మితవాదు లను జేరదీసి జాతీయవాదులు తలెత్తకుండజేయుటకు వలయు కరకుశాసనముల బ్రయోగించుట. గృహముల కోధించి ముదణా లయముల కోధించి ధరావత్తుల విధించి జాతీయవాదులను నానా

84

విధముల శిక్షించుట, వందేమాతర మని కేకలు వేసిన పసిబాలుర కొరడా [వ్రేటులకు బాల్బ్పరచుట, నిర్బంధ విధానములవలన దేశ మందు మహత్తర భయమేర్చడి దిక్కుదోచకుండుట మున్నగు నాటి రాజకీయ పరిస్థితుల వివరముగా వెల్లడించు కార్యము భావిచరిత్ర కారునిదిగాని మాదిగాదు. ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచమున నూతన పథము (త్రొక్కి మానవ వ్రకృతినే పరివర్తనమొనర్చి దేవజాతిని భాగవత జీవనము నెలకొల్పుటయే (పప్రధానాశయముగాగల శ్రీ అరవింద జీవితము నందీవిషయములకంత ప్రాముఖ్యమిచ్చుట ధర్మముగా తోపక పోవచ్చును. కాని శ్రీ అరవిందుల యోగము కృతము. ఆ కృత్సృదృష్టితో జూచునపుడు రాజకీయ, సాంఘిక, ఆర్థిక, కలా భాషాది విషయక వికాసములు సర్వస్వము భగవానుని ఆవిష్టారమే కాగలవు, (ప్రేమ, సౌందర్యము, జ్ఞానము, శక్తి, శాంత్యానందములు మున్నగు ననంత వికాసములు ఆత్మసా[మాజ్యమున టబ్రకిష్టితమైన పిదప బాహ్యసా్మామాజ్యమున నావిష్కరింపబడవలయును. ఈ వికాసమునకు పరిమితులేర్పరుపబూనుట, పృథగ్‌ దృష్టితో రాజ కీయములు, మతములు, తత్త్వము, అధ్యాత్మికానుభవములు వేర్వేరని పరస్పర సంబంధము లేనివని భావించుట మన యవి వేళకము. ఈ కృత్చదృష్టి గలవారగుటచే (ప్రపంచ కళ్యాణమునకై భాగవతజీవితస్థాపనకు భారతదేశమే కేంద్రమగుననియు, భారత దేశాన్నత్యము, తద్ధేశముయొక్ట యథార్థ స్వాతంత్ర్యము తప్పనిసరి యనియు శ్రీ అరవిందులు వెల్లడించియున్నారు. ఈసితిలో నీ విషయముల సూక్ష్మముగా నూచించుట క్షమారము గౌకపోదని తలంచెదము, వా

ఇట్లు శాసనబద్ధమైన ఆందోళమున కంతరాయమనులు దొరి, రాజమార్గమున నోరెత్తి హృదయవేదనను వెలడించుటకును పై కార్యము చేయుటకును వీలులేని విషమస్థితి యేర్చడినకొలది రాజస గుణ (ధేరితులగు కొందరు యువకులు చిత్తశాంతి గోల్పోయి

ర్రి5్‌

పాశ్చాత్య పద్ధతులనే శరణ్యముగా గొని పశుబలముతో (ప్రభుత్వము నెదుర్కొనవలయునని నిశ్చయించ నారంభించిరి. రష్యా చక్రవర్తి జార్‌ నిరంకుశ చర్యలకు పీడనమునకు ప్రతీకారముగా రష్యా దేశీయు లవలంభించిన విష్ణవమార్గములే ఈ యువక వర్గమున కాదర్శప్రాయములైనవి. తదాదర్శానుగుణముగా విధానముల నాలో చించి విప్లవ సంఘముల నతిరహస్యముగా నెలకొల్పుటకును, విదేశ ములకు గొందర నంపి * బాంబు '-,పేలుడుగుండు-లను మారణ సాధనములను తయారుచేయ నభ్యసించుటకును వలయు నన్ని పన్నాగముల పన్నిరట, కొరడా దెబ్బలతో ఏకాంతవాస నిర్భంధ ములతో శిక్షతులైన యువకులు వ్రభుత్వోద్యోగులను దొరలను రహస్యముగా హతమొనర్చవలయునని ప్రమాణపత్రముల నెత్తురుతో వాసికొని దీక్ష బూనిరట. గవర్నరులు ఉన్నత (ప్రభుత్వోద్యోగులు (ప్రయాణమొనర్చు రైలుబండ్లను (పేలుడుగుండ్లతో ధ్వంసమొనర్చి వారి [ప్రాణముల నిలువున తీయుటకు కుట్రలు పన్నసాగిరట. ఉద్యోగులను రహస్యముగా నేమరుపాటున నొంటరిగా జిక్కించు కొని హతమొనర్చుటకు-యువకు లన్వేషింప దొడంగిరట. భయానక మగునీ విప్లవకారుల కార్యము లన్నియు కుట్రలన్నియు ప్రభుత్వము వారు (ప్రకటించిన “రౌలట్‌” నివేదికయందు వివరముగా బేర్కొన బడి యున్నవి.

అన్నెము పున్నె మెరుంగని “కెన్నడి దంపతులను తమ్ము శిక్షించిన “కింగ్పుఫొర్టు” దంపతులుగా భమించి కొందరు యువ కులు హత్యగావించిరి, ఈదారుణహత్యాపాపమే అలీపూరు బాంబు కుృుటకేసుగా పరిణమించినది. ఈ విష్ణవమునకు నాయకుడుగా నెన్నబడిన వారీంద్రుడు శ్రీ అరవిందులకు తమ్ముడను కారణము ననో, జాతీయవాదము నూరిపోసి స్వాతంత్రాదర్శమును వెల్లడించి దేశీయులకు శివమెత్తించిన నాయకుడను కారణముననో, మరే కారణముననో ఈ కుటటకంతకు సూతతధారి శ్రీ అరవిందులే యని

86

యభి[ప్రాయపడి 1908వ సంవత్పరమున మేనెల 2వ తేది ఉషఃకాలమున నైదుగంటలకు పోలిసు కమిషనరు, మరి యిత రోన్నతోద్యోగుల యాజమాన్యమున, శ్రీ అరవిందులు నివసించు చుండిన గృహమును ముట్టడించిరి. అపుడు పోలీసువారు శ్రీ అర విందులను బంధించి ఏవరింటిలోని ప్రతిగదియు, ప్రతి పెట్టోయు, పతి వస్తువును శోధించిరి. అట్లు పరిశీలించి కొనిపోబడిన పెక్కు కాగి తముల నుండియే, శ్రీ అరవిందులు ధర్మపత్ని మృణాళినీదేవికి (వ్రాసిన దివ్యలేఖలు కోర్టువారి మూలమున మనకు లభించినవి. మూడుదినము లొకటి రెండు పోలీసు ప్టేషనులందును ఆవలమేనెల 5వ తేది అలిపూరు జైలు నందును వీరిని బంధించియుండిరి.

7వ తేది మేజిస్టైటు కోర్టులో విచారణ (ప్రారంభమైనది. ఇట్లకస్మాత్తుగా ఘోరమైన హత్యారోపణ[కింద బంధింపబడు టను గురించి, కారాగారవాసములో తనకు గలిగిన సకలానుభవ ములను గురించి, నరకతుల్యమైన జైలు తత్పరిపాలనా విధాన ములను గురించి, యేకాంతవాసమున తా ననుభవించిన భగవద్దర్శ నము గురించి, జైలు పరిపాలనా విధానమే నిందనీయము గాని ఉద్యోగధర్మమును నెరవేర్చు వ్యక్తుల లోపమంతగా గాదను విషయ మున కుదాహరణముగా జూపిన జైలు యుద్యోగుల ధార్మికబుద్ధి, దయాసానుభూతులు వీనిని గురించి, భగవాను డెందునిమిత్తము ఈ యభియోగ వ్యాజమున తన్నేకాంత కారాగారమున నుంచినది, తనకందు లభించిన శ్రీకృష్ణసందర్శ నాదేశముల గురించి అతి విపులముగా శ్రీ అరవిందులు 1909 లో జైలునుండి విడుదలయైై వచ్చిన తరువాత “ఉత్తరపార” లో నొసంగిన మహోపన్యాసము నందును * వంగభాషలో రచించిన “కారాకాహిని”-జైలు కథ- అను (గ్రంథము నందును బేర్కొనియున్నారు. ఈ మహత్తర విశేష

• శఈత్తరపారోపన్యాసము మాత్రము *శ్రీ అరవిందోపన్యాస”మను

పేర (గ్రంథరూపమున తెలుగులో [బకటితమైనది.

87

ములను ప్రత్యక్షముగా శ్రీ అరవిందుల వాగ్గాల మూలముననే యెరుంగుట మేలని యా రెండు (గంథములనుండి కొన్ని భాగము

లను సంగ్రహముగా నిందు బొందుపరచుచున్నాము. మే నెల 1వ తేది శుక్రవారం రాతి నిశ్చింతతో నిదించి తిని. ఉషఃకాలమున (ప్రాయశః 5 గంటలపుడు నా సోదరి భఖీతహృదయయై నా గదియొద్ధకు వచ్చి నన్ను పేరుపెట్టి పిలిచెను. నేను మేల్కొంటిని. మరుక్షణముననే నా చిన్నగది సశస్తులైన పోలీసులతో నిండిపోయెను. .......................మరి కొంతమంది ఇన్‌స్పెక్టర్లు, ఎ(రతలపాగావారు, గూఢచారులు, కోధన చేయ వలసి నపుడుండవలసిన సాక్షులను వెంటనిడుకొని చేత పిస్తోళ్లు పట్టుకొని వీరదర్చముతో పరుగెత్తి వచ్చుచుండిరి.._తుపాకులతో పిరంగులతో సురక్షతము నభేద్యమునగు నొక కోటను స్వాధీన పరచుకొనుటకో యనునట్లు - ఒక శ్వేతాంగ వీరపురుషుడు నా సోదరి వక్షస్థలము కేసి పిస్తోలును గురిపెట్టి బెదిరించి

నట్లును వింటిని.

అపుడును అర్ధనిద్రావస్థలో పడకమిద గూర్చుంటిని, (శేగన్‌ ఇట్లు (ప్రశ్నించెను. “అరవింద ఘోషు ఎవరు?” నేనే అరవింద ఘోషు నంటిని. తత్‌ క్షణమే నన్ను పట్టుకొనుడని యొక పోలీసునకు వా రుత్తరువు చేసిరి. అపుడు [కేగన్‌దొర (పేలిన క్షుద్రవాక్కులపై నొక క్షణము మాకు. వాగ్వాదము జరిగెను. కోధనచేయు. వారు పడసిన అధికారప(తమును -- శోధనవు టుత్తరువును (56870[ ౪౭౯౭౧౮ జూపించ గోరితిని. దానిని చదివి చే (వ్రాలు చేసితిని. వారంటులో బేర్కొనబడిన బాంబు విషయమును దిలకించి ఈ పోలీసుసైన్య మిట్లావిర్భవించుట ముజఫర్‌పూర్‌ హత్యా సంబంధ మని (గ్రహించితిని. కాని నా యింట బాంబులను గాని మరి ఇత రోపదవకరమైన స్ఫోటక పదార్థములు గాని కని పెట్టుటకు ముందే

88 బాడీ వారంటు (శరీరమును బంధించుటకు వలయు నుత్తరువు) లేకుండగనే నన్నెందులకు పట్టుకొనిరో వీ మాత్రము తెలిసినదిగాదు. అయినను తత్సంబంధముగా నేనే వ్యర్థాటంక మొనర్చలేదు. ఆ వెనువెంటనే (కేగన్‌దొరగారి యాజ్ఞపై పోలీసులు నా చేతికి సంకెళ్లు తగిలించిరి. మొలకు (తాడు చుట్టిరి. ఆ (తాటిని హిందూ స్టానీ పోలీసాకడు పట్టుకొని నా వెనుక నిలుచుండెను. గా! వ గ

పోలీను ఉన్నతోద్యోగులలో నొకరగు నినోదకుమార గుప్త నన్ను గురించి (శేగన్‌ దొరకేమో తెలుప బ్రయత్నించినట్టున్నది. తదనంతరము (క్రేగన్‌ నన్నిట్టు ప్రశ్నించెను.

“నీవు బి. ఎ. ప్యాసయితివా? ఇటువంటి బాడుగింటిలో నెట్టి పామానులు(గృహాలం కారమునకు వలయు రకరకముల సామానులు) పరుండ పడకగూడ లేకుండ నున్నావే. ఇట్లు వివసించుట నీబోటి విద్యా సంస్కృృతిగలవారి వట లజాజనకము కదా?

ణు జ

న నిట్లని (ప్రత్యుత్తర మిచ్చితిని. *నేను బీదవాడను; బీదవారి వలెనే యుందును,

ఆ దొర వెంటనే తీవ్రముగా నిట్లు వా కొనెను. “అట్లయిన నీవు ధనవంతుడగుటకే ఈ సకల కర్మకాండను గావించితివా?”

దేశహితేచ్చ, స్వార్ధత్యాగము, దారిద్యవ్రతము వీని మహత్మ ముల గురించి స్థ్టూలబద్భులగు ఇంగ్లీషువారికి తెలయజెప్పుట దుస్సా ధ్యమని తలంచి నే నందులకు గడంగలేదు.

చ గా గ!

89

పరిశోధనా సందర్భమున నుదాహరించగల విశేషము లేవియు లేవు. కాని చిన్న అట్ట పెట్టాలో దక్షకేశ్వరము నుండి తెచ్చి పెట్టిన మట్టిముద్ధ పదిలపరచబడి యుండెను. క్లార్కుదొరగారు దాని నత్యంత సందిగ్ధభావముతో వీక్షించి పరీక్షంచెను. అతని కది యేదో యొక నూతనము, భయంకరము, తేజోశిష్టము నైన స్ఫోటక పదార్థమని సందేహ మేర్చడెను.....................తుట్టతుద కది వట్టి మట్టి తప్ప మరేదియు కాదనీ రసాయనిక పరిశోధనాధికారి యొద్దకు బంపుట యనావశ్యకమనీ శిద్ధాంత మాయెను. సోదా సందర్భమున పెట్టె తెరచుట తప్ప మరే జోక్యము నే కలిగించుకొనలేదు. నాకే కాగితమునుగాని, లేఖనుగాని చూపించ లేదు, వినిపించను లేదు.... అప్పుడపుడు ఏదో కాగితములను బరీక్షించి “అతిముఖ్యమైనది, “అత్యావశ్యకమైనది” యని వినోదబాబు గొంతెత్తి బిగ్గరగా చెప్పుచు (శేగన్‌ దొరకు సమర్చించుచుండెను. ఈ యవసరమైన కాగితము లేవో నే నెరుంగజాలను. నాకా విషయమై యభిలాష గూడ లేకుండెను. కారణము, నాయింట (ఢేలుడు పదార్ధముల సిద్ధ మొనర్చు వపణాళికా పత్రము గాని, కుట సంబంధమైన ఏ కాగి తము గాని యుండుట యెన్నడు సంభవము గాదని నే నెరుంగుటయే.

గ! గ గ!

1906వ సంవత్సరము మేనెల 1వతేది శుక్రవారమునాడు “వందేమాతరం” కార్యాలయమున కూర్చుండియుంటిని. 6 శ్రీయుత శ్యామసుందర చక్రవర్తిగా రపుడు ముజఫరపురము నుండి వచ్చిన యొక టెలిగ్రామును నా చేతికిచ్చెను. దానిని జదువగా ముజఫర్‌ పూర్‌నందు బాంబుగుండ్లు పేలినవని యూరోపియన్‌ స్త్రీ లిద్దరు మరణించిరని తెలిసినది. నాటి 'ఎంఫైర్‌” పత్రికలో పోలీను కమిోషనరు తనకా హత్యాకాండలో నెవరెవరికి సంబంధమున్నది

• వీ రిపుడు మరణించినారు.

90 తాలియునని వారు త్వరలో బంధింపబడుదురని చెప్పినట్టు ప్రకటిత మైనది. కాని ఇట్టనుమానింపబడినవారిలో నా పేరే ముఖ్యస్థానము వహించినదని, పోలీనువారి దృష్టిలో నేనే ప్రధాన హత్యాకారకుడను యని, రాష్ట్ర విష్ణవకారులగు యువకమండలికి నేనే మంటత్రదాత నని, గుప్తనేతనని నా .కపుడు తెలియదు. ఈ దినమే నా జీవిత మందొక యంకములో తుదిరంగమని, నా ముందొక సంవత్సర కారాగారవాస మున్నదని, అంతకాలము మానవజీవితముతో నాకున్న సంబంధమంతయు శిథిలమగునని, మానవ సంఘమున కావల నేడాదిపాటు బోనులో పశువువలె నుండవలసియుండునని నాకు తెలియదు. మోదు మిక్కిలి మరల నేను కర్మక్షేత్రమున బవే శించునపు డీ పూర్వ పరిచితుడైన అరవింద ఘోషుగా గాక నూతనపురుషుడనై నూతన ప్రవర్తనము, నూతన బుద్ధి, నూతన మనః[ప్రాణముల గైకొని నూతన కర్మభారమును వహించి అలిపూరు ఆశ్రమము నుండి బయల్పడుదుననియు నాకు తెలియదు. ఈ ఒక సంవత్సర కారావాసము సొక వత్సర మా[శశ్రమవాసమని చెప్ప వలసియున్నది. చ గ. జ

అనేక దినములుగా హృదయస్టుడైన నారాయణుని దర్శించు నిమిత్తము తీవ్ర ప్రయత్న మొనర్చితిని. జగద్ధాతయగు పురుషోత్త ముని సఖ్యభాపమును, దాస్య భావమును బొందుటకు మహత్తరమైన అకాంక్షతో నుంటిని. కాని వేలకొలది ప్రాపంచిక వాసనల యాకర ణలవలన నానావిధకర్మానురక్తివలన, అజ్ఞాన జన్యమైన ప్రగాఢాంధ కారమువలన నది సాధ్యమైనది కాదు. తుదకు పరమ దయాళువు సర్వమంగళమయుడు నగు శ్రీహరి ఆ సకల" శత్రువుల నొక్క దెబ్బతో సంహరించి, నా యాకాంక్షను సుసాధ్య మొనర్చెను. యోగాశ్రమమును జూపించెను; షురియు గురురూపమున, సఖి

ఏ రూపమున ఈ క్షుదసాధనా కుటిరమున నాతో నివసించెను. ఆ యా(శ్రమ మింగ్లీషువారి కారాగారము. నా జీవితమందీ యాశ్చర్య వైపరీత్యమును, అనగా నా హితాభిలాషులగు మిత్రు లేమాత్రము నా కుపకార మొనర్చలేరని, అనిష్టకారులగు శతువులే నా కధికో పకార మొనర్చిరని పలుమారు గుర్తించితిని, ఎవరిని శత్రువులని పిలుతును? -- నా కెవరును శత్రువులు లేరు. వారు నా కరిష్ట మొనరింపగోరగా నా కది హితమే అయినది. (టబిటిపు గవర్నమెంటు వారి కోపదృష్టి యొక్క ఏకమాత్ర ఫలము నేను భగవానుని బొందుటయే. గా. 4 ౯

విచారణ [ప్రారంభ మగుటకు ముందీ యారు దినములలో పోలీసు శాఖలోని ఉన్నతాధికారులు, గూఢచారులు, ఇతరులతోపాటు త్రీ అరవిందులవద్ధ నుండియు, కేసుజాడల దీసి, ఒప్పుదల వాబ్మూల మును [గ్రహించవలయునని చేసిన (ప్రయత్నము లనేకములు, చిత్రములు. గూఢచార కృత్యములో నతి నిపుణులైన మౌల్విశా అసులే అల్‌మె గారు ధర్మమును గురించి మహోపన్యాస మిచ్చితన ఖావమును మార్చి తన దోషము నొప్పింపగోరి చేసిన మహా ప్రయ తృమును గురించి శ్రీ అరవిందులే యిట్లు రచించియున్నారు.

మౌల్వీసాహెబు ధర్మసంబంధమైన యొక మహోపన్యాసమును నాకు వినిపించెను. 'హిందూ ధర్మమునకు ఇస్లాం ధర్మమునకు నొకటే మూలమంత్రము హిందువుల ఓంకార త్రివరములు అ.ఉ.మ;కొరాను యొక మొదటి మూడక్షరములు అ.ల,మ. భాషాతత్వ నియమాను గుణముగా 'లికు బదులు 'ఉ” వ్యవహృ్మతమైనది. అయినను స్వధర్మముయొక్క విశిష్టతను అక్షతముగా నుంచవలెను. ముసల్మా నులతో హిందువులు భుజించుట నిందనీయమే. సత్యవాదియై

౮2 యుండుటగూడ ధర్మముయొక్త (వధానాంగము. అరవిందఘోషు హత్వాాకారి వర్గమునకు 'నేతి అని దొరలందురు. భారతదేశముపట్ల నిది మిక్కిలి దుఃఖకరము, లజ్ఞాకరమైన విషయము. ఇపుడు సత్య వాదితను బోషింపగలిగినయెడల ముపష్పుతప్పును.విపిన చంద్రపాలు, శ్రీ అరవిందఘోషువంటి ఉచ్చ చరిత్ర విశిష్టులైన మానవు లేవి చేసినను దానిని ముక్తకంఠముతో నొప్పుకొనెదరని మౌల్వి గారి గ! గ! గ చ

ధర్మభావము నందున్మత్తుడై యున్నను, పాపము మౌల్వి సాహెబు తన గూఢచారితనమును విడిచి పెట్టలేదు! వా రొకమారు నన్నిట్లడిగిరి; “మి తమ్మునికి బాంబులు చేయు నిమిత్తము తోట నిచ్చుటలో గొప్ప తప్పానర్చితివి; ఇది బుద్రిమంతుల పని గాదు.” అతని సంభాషణోద్ధేశ్యమును గ్రహించి చిరునవ్వు నవ్వి నే నిట్లంటిని; “మహాశయా! తోట నాకెంతో నా తమ్మునికిని అంతే; నే నతని కిచ్చితినని, అథవా ఇచ్చినను, బాంబులు తయారుచేయుట కిచ్చితి నని తమరెచ్చటినుండి సంగ్రహించితిరి?” మౌల్విసాహెబు తత్తరపడి యిట్లు సర్దుకొనెను. “లేదు, లేదు, నివట్లు బేసితివా యనియ నే నడిగితిని.”

శైలేందుని, నన్ను లాల్‌బజారు పోలీను స్టేషను రెండవ అంతస్తులో, నొక గదియందుంచిరి, మా యాహారము కొద్ది తిను బండారములే. కొంచెము సేపటికి ఇంగ్లీషు వారిద్దరు మా గదిలొ (బవేశించిరి. అందొకరు సాక్షాత్‌ పోలీసు కమిోషనరగు హ్యాలిడే దొరయని అవల తెలిసినది. మే మిద్దర మొకటిగా నుండుటచూచి హాలిడే దొర సార్దెంటుపై మండిపడెను. నన్ను నిర్ధేశించి “జాగ్రత్త! ఈతనితో నెవరును కలిసియుండుటగాని మాటాడుటగాని కూడదు”

ర అని సార్లెంటుతో చెప్పెను. తక్షణమే శైలేంద్రుని మరొక గదిలోనికి గొంపోయి బంధించిరి. తక్కిన వారందరు వెళ్ళిపోయిన తరువాత హ్యాలిడే నన్నిట్లు (పల్నించిరి. 'ఈ కాపురుషోచితమైన దుష్కర్మలో సంబంధ మున్నందులకు నీ కేమియు సిగ్ధులేదా?

“నే నిందు లిప్తడనని మా రూహించుటకు మోికేమి యధికార మున్నది? అని నే నడిగితిని. ఇందుకు ప్రత్యుత్తరముగా వారిట్లనిరి. “నే నట్లూహించుట గాదు. నా కంతయు దెలియును.” నేనిట్లంటిని “ఏమి కిలియునో ఏమి తెలియదో మోకు మాత్రమే యవగతము. ఈహత్యాకాండతో సకల సంపర్థమును సుతరాము నే నంగీకరించను.” హ్యాలిడే మరేమాటయు ననలేదు.

నన్ను బంధించుటకు ఒకటిన్నర నెలకుముందు అపరిచితుడైన యొక పెద్దమనిషి నా కగపడెను. ఆయన ఇట్లనెను “మహాశయా! నేను తమకు తెలియదు. కాని తమపట్ల భక్తియున్నందున తమకు జాగత్తగా నుండుడని తెలుపుటకు వచ్చినాను. తమరు కొన్నగర్‌లో నెవరివరితో నేమేమి మాటాడినదియు, నచ్చటికి తమ రెపుడెందులకు వళ్ళినదియు, నచ్చట మికేమేని యిల్లున్నదియు తెలియగోరు చున్నాను. “ఇల్లు లేదు. ఒక పర్యాయము కొన్నగర్‌ వెళ్ళియుంటిని కొందరితో మాటాడుటగూడ జరిగినది” అని నే నంటిని., అంతనత డిట్లు విన్నవించి యుండెను. “ఇక నేమియు చెప్ప నవసరములేదు. ఇపు డికమిద కొన్నగర్‌వాసుల నెవరినిగూడ చూడవలదయ్యా తమరు. తమకు తమ సోదరులు వారీందునకు విరుద్ధముగా దుర్మార్గులు కుట్రపన్నుచున్నారు, త్వరలో వారు మిమ్ముభయులను విపత్తులో ద్రోయుదురు. దయచేసి యింకేమియు నన్నడుగవలదు బాబూ నేనపుడిట్లడిగితిని. “మహాశయా! ఈ యసంపూర్ష సంభా షణమువలన నా కే యుపకారము కలుగునో నే నెరుంగలేకున్నాను. కాని నాకు సాయమొనర్చ వచ్చితిరి. అందులకు ధన్యవాధములు.

టా!

నే నికనేమియు నెరుంగ గోరుటలేదు. భగవానునిపై నాకు సంపూర్ణ విశ్వాసము గలదు. ఆయనయే నన్నెల్లప్పుడును రక్షించును. ఈ విషయమున స్వయముగా (ప్రయత్నించుటగాని జాగ్రత్తపడుటగాని నిష్ప్పృయోజనము.”

ఏమియు భయపడవలదని, నా నిర్జాషత్వము సంపూర్ణముగా రుజువగునని మా యింటిలో చెప్పవలసినదిగా ఆనాడు కోర్టుకు వచ్చియుండిన బంధువులతో నే నంటిని. ఇట్టగుననియే నా మనస్సు నందు దృఢవిశ్వాసముదయించెను. మొదట నిర్ణనకారావాసమున మనను చలితమైనదిగాని మూడుదినములు స్రార్ధనలో ధ్యానముతో గడిపినదానికి ఫలితముగా నిశ్చలశాంతి, అచంచల విశ్వాసము హృదయమున నావిర్భూతమైనవి.

గా ఛి గ! చ

నా నిర్ణనకారాగారపు గది తొమ్మిదడుగుల పొడవు, ఐదా రడుగుల వెడల్పు. దానికి కిటికీయే లేదు. ముందుభాగమున పెద్ద ఇనుప కమ్ముల తలుపు. నాకు నిర్దిష్టమైన వాసస్టాన మో పంజర మందే. గదికి ముందు కొద్దిపాటి ఖాళీస్టలము. నేల రాళ్ళతో పజచబడినది. చుట్టును పెద్దఇటుకరాతిగోడ, దీనికొకకొయ్యతలుపు, సె భాగమున మనుష్యుడు నిలబడగా వానికన్నులంత యెత్తున దీనికి గుండ్రముగా చిన్నరం(ధ్రములున్నవి. తలుపు మూసినప్పుడు .“సెంటి-జైలు కాపరి-ఈ రంధములందు నేతములుంచి ఖైదీ యేమి చేయుచున్నదియు నపుడపుడు చూచుచుండును. కాని ఆ ఖాళీస్థలముననున్న గోడగది తలుపు సాధారణముగా తెబువబడియే యుండును. ఈ విధమైన గదులు ఆబు వరుసగా నుండును. ఆ గదుల నారింటిని డి(క్రీలందురు. డి(కీల యర్ధ మధికముగా శిక్షతులైన వారి గదులనియే....ఇందునను ఎక్కువ తక్కువలు గలవు. అధిక

ఫి శిక్షకు. పాలైనవారి విషయములో గదికి ముందు ఖాళీస్టలములోనున్న (ప్రహరీ గోడతలుపు బంధింపబడి యుండును. మానవ సంఘము నుండి సంపూర్ణముగా వేణు చేయబడి “సెంటీలి కన్నులు, రెండు పర్యాయములాహారము పెట్టిపోయెడి ఇతర ఖమిదీల ఆగమనము, అవియే ప్రపంచముతో విరికిగల ఏకసంబంధము,. ళ్‌ న! న! టి

ఇక మాకుకావలసిన నిత్యోపకరణముల విషయములోగూడ సహృదయులగు మాపరిపాలకోద్యోగు లతిథిసత్కార లోపమొనర్చ లేదు. ఒక పళ్లెరము భుజించుటకు; తాగుటకు గిన్నె; రెండును పింగాణివి. రెండు జైలు కంబళ్ళు. అవియే మా సర్వస్వము. పళ్ళెమును గిన్నెను చక్కగా తోమిన తళతళ మెజయుచు గది కలంకారముగా నుండును. ఈ దృశ్యముతో హృదయ మానంద మగ్నమై పోవును. నాయీ యానందమును[గ్రహంచి, నేల చదర ముగాలేక మిట్టపల్లముతో పాడుగానున్నందున, భోజన సమయమున నా పళ్ళెరముగూడ గుండ్రముగా దిరుగుచు నృత్యము చేయును. ఒక చేతితో భుజించుచు రెండవ చేతితో గట్టిగా పళ్ళెమును బట్టు కొని యుండుటకన్న గత్యంతరము లేదు. లేకున్న పళ్ళెము తిరుగుచు అందుండు పిడికెడన్నమును అంతర్జానమగును, పళ్లెము కంటె మణింత నుపయుక్తము (పియకరమునైనది గిన్నె. బిటిషు సివిలియన్‌ ఎట్లో యళల్లే జడపదార్థ్హములో నీ గిన్నెయు, అతడెట్లు మండలకర(గ్రాహి, న్యాయాధిపతి, స్థానిక పరిపాలనాధ్యక్షుడు, రక్షక భటాధికారి ఇఆవియవి యననేల? సకల పదపుల నలంకరించి సర్వాంతర్యామిగా పరివర్తన మందగలడో అట్లే నా గిన్నెయు నానా వస్థలలో నానా రూపములెత్తి నా కుపకరించగలదు. గిన్నెకు జాతి లేదు, విచక్షణలేదు. ఈ గిన్నెలోనే నీళ్ళు తీసుకొని శాచ[కియ నొనర్తును. ముఖము గడుగుకొనుటకు స్నానము చేయుటకు ఆ

96 గిన్నెయే యాధారము. భోజన సమయమున ఆ గిన్నెలోనే పప్పు, లేదా కూర వడ్ధించబడును. దానితోనే జలపొన మొనర్చవలెను. ఇట్లు సర్వకార్య సమర్థతగల అపూర్వము నమూల్యమునగు వస్తువు ఇంగ్లీషువారి జైళ్ళలో మాత్రమే లభింప సంభవము. ఈ గిన్నెయే సాంసారికోపాయకరముగాను -యోగ సాధన స్వరూపముగా గూడను అయినది. ఘృణమును బరిత్యజించుట కిటువంటి సాహాయ్యకారి యుపదేష్ట నా కెచ్చట లభించును? శ వి ఛ్‌

గది లోపలనే కోల్తారు పూసిన రెండు డబ్బాలు శాచ[క్రియకు, ఉదయము మధ్యాహ్నము రెండువేళలందు *తటి” వచ్చి పినిని శుభము చేయును. కాని ఇతరసమయములందు ఉత్పర్జన మవశ్య మాయెనో (పపాయశ్చిత్తముగా ఘంటలకొలది యీ దుర్గంధము నను భవింపవలసినదే. ఇట్టి చిన్న గదిలో ఈ దుర్గంధములో ఆహారము భుజించుట, రాత్రి నిద్రించుట, ఈ యనుభవమును వర్ణించ నవ సరము లేదు.

ఛి గ! గ!

అది గ్రీష్మకాలము, నా చిన్నగదిలోనికి ఇంచుమించే మాత్రము గాలి రాకుండ నిషేధింపబడినధి. ఆ మే నెలయందు తీవమై మాడ్చివేసెడు సూర్యకిరణములు మాత్రము నిరభ్యంతరముగా బ్రవేశించును. గదిలో నుండు వేడిమికి అవిరు లీనుచుండును. అపుడు నోరెండికొనుపోవు తీవ పిపాసను శమింప జేసికొనుటకు తగరపు డబ్బాలోని వేడి వేడి నిళ్ళే యాధారము. ఎన్ని మార్లో (తాగుదును గాని నో రెండిపోవుట మాత్రము తగ్గదు. పె పెచ్చు ఒడలెల్ల చెమటలో నిండి మరుక్షణమే దాహ మినుమడించెడిది.

07 కొందరి గదులముందు మట్టికుండలతో జల ముండును. అట్టివారు తమ పూర్వజన్మకృత తపస్సును స్మరించి చరితార్జులైనట్లు తలం తురు. ఇందువలన తీవపురుషకార వాదులుగూడ నదృష్టమనుటను విశ్వసించక తప్పదు.

ఈ యదృచ్చాలాభమున నేను సంతుష్టిగాంచినను, నాయా జలకష్టము సుహృదయుడగు జైలు డాక్టరునకు దుర్భరమైనది. ఆయన నాకై మట్టిప్మాతను సంపాదింప (బయత్నించెను. ఆ వ్యవ హారములో కృతార్జుడు కాలేదు. చివర కాతని మాట మీదనే ప్రధాన జమేదారు డెచ్చటనుండియో మట్టిపాత నొకటి సంపా దించి తెచ్చియిచ్చెను.

ళీ ఛీ ళీ

రాత్రులందు ఒక కంబళిని నేలపై పరచి మరొక కంబళిని దిండుగా మడిచి తలక్రింద, పెట్టుకొని నిదద్రింతును. వేడితాపము దుస్సహమైనపుడు కంబళ్ళ నుపయోగించుట కేమాత్రము సాధ్యము గాదు. అపుడు వట్టి నేలమోద పొర్లాడుదును. శరీరమునకు చల్ల దనము గలుగగా నూరటజెందుదును. మాతయగు వసుంధర యొక్ట శీతలోత్సంగస్పర్శ మెంత సుఖమో అపుడు (గగహించితిని. కాని జైలులో నీ స్పర్శ్గసుఖ మంత రసవంతము గాదు. దీనివలన నిద్రాభంగమగును. తిరిగి కంబళినే ఆ[శశయించవలయును, వర్షము కురిసిననాడు మా కానందము. అపుడుగూడ నొక బాధయున్నది. గాలివాన వచ్చినపుడు వాయుదేవుడు ధూళి ధూసరములతో, ఆకులల ములతో తాండవ మొనర్చిన తరువాత నా గది యొక చిన్న జల (ప్రళయమై పోవును. అపుడు రాత్రిపూట తడికంబళిని తీసుకొని గదిమూల కురుకుట తప్ప గత్యంతరములేదు. (ప్రకృతియొక్కు లీలావిశేష మంతరించినను గూడ జలప్లావితమైన నేల ఆరునంత

ఏ

వరకు నిద్రాశను వదలుకొని చింతనాశ్రయము నందవలసియుండును. శాచ(క్రియాపరికర ముండుచోట మాత్రమే కొంత పొడిగానుండును. కాని ఆప్రదేశమున కంబళి పరచుటకు నాకు మనస్కరించలేదు. ఇట్లిబ్బందిగా నున్నను గాలివాననాడు మాత్రము కావలసినంత గాలి లోపలికి వచ్చి, మండుటెండలకు కుంపటిలోనుండి యావిరి వచ్చునట్లుండు గది చల్లబడు చున్నందున, గాలివానకు మే మెల్లపుడు నాదరపూర్వకముగా స్వాగత మిచ్చుచుందుము.

ఉదయము నాలుగుగంటల పదునైదు నిముసములకు గంట కొట్టెదరు. నైదీలను లేపట కిది మొదటి గంట. కొన్ని నిముసము లైన తరువాత తిరిగి ఘంటవాయింతురు. అటుపిమ్మట క్లొదీలు “ఫెలు”లో బయటికి వచ్చెదరు. కాలు సేతులు ముఖము కడుగుకొని “లఫ్‌స్‌” తిని పనుల భ్రారంభింతురు. అన్ని ఘంటలు కొట్టు చున్నప్పుడు నిద్రించుట అసంభవముగాన నేనుగూడ లేచెదను. నేను కాలుసేతులు ముఖము శుభముబేసుకొని మరల గదిలో వసింతును. అల్బకాలములోనే “లఫ్‌సి” నా తలుపుముందు (ప్రత్యక్ష మగును. కాని దానిని మొదటిదినమున నేను భుజించలేదు. కేవ లము కన్నుల పరిచయము మాత్రము దానితోనైనది. కొన్నిదినము లైన తరువాత మొదటి పర్యాయము ఆ పరమాన్నమును భుజించితిని. “*లఫ్‌సీ” అనగా గంజితో కలిపిన అన్నము. ఇదియే నిరుపేదల ఛోటాహజారీ. “*లఫ్‌సి” (తిమూర్తిగా లేదా త్రివిధావ స్టాన్వితగా నుండును. మొదటిదినము *లఫ్‌సీ” యొక్క ప్రాజ్ఞ భావము అమి(శ్రిత మూల పదార్థము. శుద్ధ-శివ-శు[భమూర్తి. రెండవ దినము “*లఫ్‌సీ” హిరణ్యగర్భము, పప్పుతో కలగలుప్పు, “కిచ్చిడి” పేరుతో నభిహితము, పీతవర్ణము, నానాధర్మసంకులము. మూడవ నాడు, “లఫ్‌సీ” విరాట్‌మూర్తి. కొంచెముగా గుడమిశ్రితము, ధూసర వర్ణము. కొంతరుకొంత మానవులుపయోగించ యోగ్యమైనది. ప్రాజ్ఞహిరణ్యగర్భ సేవనము సాధారణ మర్త్యలోకపుమానవున కతీత

ంం

మైనందున నేను బరిత్యజించితిని. ఒన్టాక్ష పర్యాయము “విరాట్టు” నుండి రెండు ముద్ధల నుదరస్థ మొనర్చుకొని టబిటిమ రాజ్యము యొక్క నానాసద్ధుణములను, పాశ్చాత్య సభ్యతయొక్క మహత్తర మైన మానవహితానురక్తిని ఆలోచించుచు నానందమగ్నుడ నగు దును. ఈ “లఫ్‌సీ”యే బంగాళీవైదీలకు పుష్టికరమైన ఏక మాత్రపు ఆఅఆహారమనియు తక్కినదంతయు సారశూన్యమనియు తెలుపుట యుచితము. అట్టయ్యును ఏమి చేయనగును? ఇట్టి యాహారమును వారు కడుపుకాలి యాకలిమంట అెగయునపుడే తిననగును. అపుడైనను బలవంతముగా తీసికొని మనస్సు నెట్లో సమాధానపరచిన తరువాతనే దానిని తినవలయును. దానిరుచి. యటువంటిది !

నిర్ణన కారాగారవాసమందు విచారణదశలో నున్న ఆసామి లను శికారూపమైన కష్టములపాల్సేయుట శాసనవిరుద్ధమే. కాని “స్వదేశి, “వందేమాతరం” ఆసామోల కీ నియమ మన్వయించదు.

నా నిర్జన కారావాస సమయమున డాక్టరు డెలే సహాయ సూపరింటెండెంటు, ఉభయులు సాధారణముగా ప్రతిదినము నా గదికి వచ్చి నాతో కొంత సంభాషించిపోవుచుండిరి. మొదటినుండి వారి విశేషానుగ్రహమును సహానుభూతిని బొందగలుగుచుంటిని. ఎందు లకో తెలియదు. వరితో గూడ విశేష మేమియు మాటాడెడివాడను గాను. వారే దడిగిన దానికిప్రత్యుత్తర మిచ్చు చుంటిని. వారే విషయమును గురించి ప్రసంగించినను దానిని నెమ్మదిగా వినుటయో లేదా యొకటి రెండు మాటలు సామాన్యముగా వచించి యూరకుండు టయో నాపని, నే నట్టుండినను వారు నాయొద్దకు రాకుండ మానలేదు. ఒకనాడు డెలేదొర నాతో నిట్టనెను. *నేను సహాయ సూపరింటెం డెంటుతో చెప్పి నీవు ప్రతిదిన ముదయము సాయంకాలము రెండు పూటలు “డిక్రీల” ముందు, అనగా గదుల (శేణిముందు, నడుచు

100 టకు పెద్దదొరనుండి యనుమతి బడసితిని. దినమంతయు నొక చిన్నగదిలో నీవు బంధింపబడి యుండుట నా కిష్టముగాలేదు. అందువలన మనన్సుచెడును. దేహముగూడ పాడగును. అనాటి నుండియు నుదయము సాయంకాలము గదుల కెదురుగా నున్న ఖాళీస్టలమున నడచుచుంటిని. సాయంకాలము పదినిమిషములు ఇట్లు నడచుచుంటిని. కాని యుదయమున మూత్ర మొక ఘంట, ఒక్కొక్కప్పుడు రెండు ఘంటల వరకు బయటనే నడచుచుంటిని. ఇంత సేపను కాల నిర్ణయమేమియు లేకుండెను. నా కిది మిక్కిలి యనుకూలముగా నుండెను ఒక పక్క జైలు కర్మాగారము, మరొక ప్రక్క గో శాల, నాయీ స్వాధీన రాజ్యమున కీ రెండును ఎల్లలుగా నుండెను. కర్మాగారము నుండి గో శాలకు గో శాలనుండి కర్మాగారమునకు నిటు నటు నడచుచు ఉపనిషత్తులలోని గభీరము, భావోద్ధీపకము; నక్షయశక్తి దాయకము నగు మంత్రముల నన్నిం టిని అవృత్తిగావింతును. లేదా కైదీల కార్యకలాపములను, రాక పోకలను గమనించుచు సర్వ ఘటనములందును నారాయణుడే యను మూల సత్యము నుపలబ్ధి నందుటకు (బయత్నించితిని. వృక్షమందు, గృహమందు, (ప్రహరీగోడయందు, మనుష్యునందు, పశువునందు, పక్షయందు, లోహమందు, మృత్తికయందు, “సర్వం ఖల్విదం (బ్రహ్మి మును భావించి భావించి, ఈ మంత్రోచ్చారణ పూర్వకముగా సర్వభూతములందును ఆ భావమునే యారోపించితిని. ఈ విధముగా నొనర్బుటవలన కారాగారమిక కారాగారముగానే కెలియని భావ మేర్చడినది. ఆ యున్నతకుడ్యము ఇనుపకమ్ముల కలుపు, ఆ సాదాగోడలు, ఆ సూర్యరళశ్శిదీప్త నీలప(త శోభిత వృక్షము క సామాన్య వస్తువులు, అవి ఏవియు నిక నచేతనములు కావని, అవి సర్వవ్యాపి చైతన్యపూర్ణములై సజీవములైనవని, అవి నన్ను పేమించుచు నన్నాలింగన మొనర్చుకొన నభిలషించుచున్న వని సూ విధముగా నాకు బోధపడినది. మానవుడు మాటాడుచుండును. వు తిరుగుచుండును, పిపీలికలు పారాడుచుండును. విహంగ

101 మెగురుచుండును. అయినను ఇదంతయు (పకృతియొక్క లీల; లోన మహత్తరము, నిర్మలము, నిర్లిప్తమునగు నాత్మశాంతిమయా నందములో నిమగ్నమై యుండెను. ఒక్కొక్క పర్యాయము భగ వాను డీ వృక్తతలమందు ఆనంద వేణుగానము జేయుచు నిలు చున్నట్లు నాకు తోచెడిది. మరియు నా మాధుర్యమున హృదయ మాకర్షితమై పెకుబుకుచుండును. న న్నైెవరో యాలింగనమొనర్చు కొనుచున్నట్లు, తనయంకమందుంచు కొనినట్లు నా కెల్లపుడు తోచుచుండెడిది. ఈ భావ వికాసమున నా సమస్త మనః ప్రాణము లధికారము చెలాయించుచున్నవా యన్నట్లు ఒక నిర్మలమైన మహా శాంతి విరాజిల్ల నారంభించెను. దానిని వర్దించ నలవిగాదు. హృద యముయొక్కు కఠినావరణ మపావృతముగా నారంభించెను. మరియు సర్వజీవులపట్ల (డేమప్రవాహము బాహిరముగా సాగెను. (శేమతోపాటు దయ, కరుణ, అహింస మున్నగు సాత్త్వికభావములు నా రజః(పపధానస్వభావము నభిభూతమొనరించి విశేషవికాసము నంద సాగెను. ఎక్కువ వికాసమునందుకొలదియు నానంద మధిక మాయెను. మరియు నిర్మలశాంతిభావము గభీర మయ్యెను. అభియోగమును (కేసును) గురించిన దుశ్చింత మొదటనుండియు దూరమయిపోయెను. ఇపుడా విషయమై విపరీతభావము మనస్సు నావరించెను. భగవానుడు మంగళమయుడు, నా మంగళము నిమిత్తమే కారాగ్భృహమందు నన్నుగొనివచ్చెను. కారాగృహవిముక్తి అభియోగఖండనము నిశ్చయముగానగును. ఈ విశ్వాసము దృఢ ము గానారంభించెను. దీని కావల ననేక దినము లే కష్టములను జైలులో నే ననుభవించినది లేదు. చ గా! శు

నా కొకసారి కొద్దిగా జ్వరమువచ్చెను. అది వర్షాకాలము, పెక్టు

కిటికిలతో నున్న ఆ పెద్దహాలులో చెమ్మ మిక్కుటమై గాలి వీచు

102 చుండెను. అయినను ఆసుపతికి వెళ్ళుట గాని జొషధమును బుచ్చుకొనుట గాని నా కిష్టము లేకుండెను. రోగముల గుజించి, తచ్చికిత్సృలను గుణించి, నా భావములలో పరివర్తన మేర్చడి యుండెను. మందు తిసికొనుటలో నా కే మా[తమును విశ్వాసము లేదు. రోగము కఠోరము గానపుడు, (పకృతియొక్కు సాధారణ (క్రియాకలాపముననే నివారణమగును. వర్హాకాలపు గాలి తాకుట వలన నిట్ణనారోగ్యము సంభవించెనని, దానిని యోగబలమున రూపుమాప సాధ్యమని, స్వయముగా సహేతుకముగ వారియెదుట నా యోగసాధనయొక్క సకల[క్రియల యాథార్థ్యమును తత్పాఫల్య మును ప్రతిపాదింపవలెనని యిష్టముండెను, కాని డాక్టర్‌ ఎమర్‌సన్‌ దొరగారు నానిమిత్తమై మిక్టిలివిచారపడి గట్టిపట్టుదలతో ఆసుపతికి పోవలసిన ఆవశ్యకతను నాకువివరించి చెప్పిరి.అచ్చటికి వెళ్ళినపుడు స్వగృహములోవలె, నెంతవజకు సాధ్యమో అంతవరకు, నివసించు టకు, భుజించుటకు, నేర్చాట్లొనరించి యాదరముతో నన్నుంచెను. వర్షాకాల మగుడు, నా*వార్డు” రు వెళ్ళిన, నా యారోగ్యము భంగ మగునని, పెక్కుదినములచ్చటనే నన్ను సుఖముగా నుంచవలయు నని వారింపేష్టము. కాని నేనే కావలెనని నా" వార్డు” కు మరల వెళ్ళిపోతిని. గ గా గ గా

యూరోపునందును జైలు పరిపాలనావిధానము లోపభూయిష్ట మని, అచ్చటి కైదీలు, మరింతదుర్మార్గములు, దొంగతనములు, నానావిధములైన పాడు నేరములొనర్చగల చాకచక్యమునందు, చక్కగా శిక్షణలనంది గడతేరుటకు వలయుశిక్షణాలయములుగా జైళ్ళను పరివర్తన మొనరింతురని, ఇండియాలోనిఖైదీలు, తుదకు చదువను [వ్రాయను తెలియని, క్తుద్బాధ నపనయించుటకే గత్యంతరములేక దొంగతనముచేయు నిరుపేదలు, పామరులు

103 అయినను పాశ్చాత్య దేశములలో సంస్కృతి విద్యాబుద్ధులుగల పెక్కుమందికంటె నెంతో ఉత్తములు, ఆదర్శ[పప్రాయులు నని త్రీ అరవిందులు తెలుపుచు జైలు అధికారులుగూడ తన భావమునే బలపజచిన విషయము నిట్టుదాహరించియున్నారు. అలీపూరు జైలులో నుండిన డాక్టరు డెలేదొర నాతో నిట్లనిరి. “భరతఖండమునందలి సంస్కృతిగల పెద్దమనుష్యుని, పామరుని, సంఘమందు గౌరవముగల వ్యక్తిని జైలులోని ఖైదీని ఏరి వెవరిని గుజించిగాని విని స్వయముగా జూచి యనుభవమును గడించిన కొలదియు, [పవర్తనలోనేమి గుణమందేమి మాకంటె మిరెంతో ఉత్కృృష్టులను నా భావము దృథమైనది. ఈ దేశపు ఫైదీకిని యూరపుదేశపు ఫైదీకిని మిన్నుకు మన్నుకు, స్వర్గమునకు పాతాళమునకు గలంత అంతరము గలదు. ఈ యువకులనుజూచి నాయీభావము మజింత దృఢపడినది. వీరిచరిత్ర, (పవర్తనలను, నానా సభుణములను జూచినయెడల వీరు హత్యాకారులనిగాని అరాజకులనిగాని. ఎవ రూహించగలరు ? వారిలో శ్రార్యము, ఊఉదేకము, అధైర్యము, లేదా తిరుగుబాటు, ఇవి అవమేని లేవు. ఈ అలీపూరు బాంబుకేసులో నొక ముద్దాయి అయిన గోస్వామి యను యువకుడు “అ(పూవ' *రాయెను. ఆయన విషయమిట అటపస్తుతము. ఖైదీలందణ నొక్కచోట నుంచిన తాను కేసు విషయమున నెక్కువగా సాయపడుటకు వీలగునని, ఇతరులవద్ధ నుండి విషయముల గ్రహింతునని, మజికొందబును ప్రభుత్వపక్ష మున సాక్షులుగా వచ్చునట్లు బ్రయత్నింతునని అధికారుల కితడు చ్‌త్రోడ్రి ముద్ధాయిల నేరమును, సత్యాసత్యముల లెక్క పెట్టక, రుజువు చేయుటకు (వభుత్వము పక్షమున సాక్షిగా తిరిగి తాను తప్పించుకొన (బయత్నించువాడు.

104 చెప్పినందుననే, ఏకాంతవాసములో నుండిన ఖైదీలను, ఈ కేసుకు సంబంధించిన ఇతర ఖైదీలను నొక్కచో నొకటిగా చేర్చుట తట స్టించినది. గోస్వామి ప్రార్థనమిదనే యీ మార్చు జరిగెనని, అంద అతో నుండుట తన సాధనకు భంగమని శ్రీ అరవిందులు భావించిన విషయ మో [కింది వ్యాసమువలన తెలియనగును. గోస్వామి ఎమర్చన్‌ దొరను (బతిమాలి యీమార్చును గలి గించినాడని డాక్టరు డెలే మాకు తెలిపియుండెను. డెలే మటయే సత్యము కావచ్చును. ఎట్లయినను ఈ మార్చువలన నేనుతప్ప తక్కిన వారందరును బరమానందభరితులయిరి. అపుడితరులతో కలిసియుండుట నా కిషము లేకుండెను. ఈ సమయమున నాసాధన మిక్కిలి తీవ్రముగా సాగుచుండినది. సమత, నిష్కామత, శాంతి కొద్దికొద్దిగా ననుభవించుచుంటిని. కాని యపుడును ఆ భావములు దృథపడలేదు. లోకులతో కలిసినపు డితరుల చింతా ప్రవాహాఘాత ములునా యపక్వము నవీినమునైన చింతనలమై బడినచో ఈ క్రొత్త భావములు క్షిణించిపోగలవు, అసలే కొట్టుకొనిపోగలవు. వాస్తవమున/. కల్లేయైనది. సాధన పరిపూర్తికొరకు విపరీత భావోదేక మావశ్యకమై యుండెనని, అందుకొణకే అంతర్యామి నన్ను హఠాత్తుగా నాప్రియ మైన నిజస్టితినుండి విడదీసి ఉద్దామ రజోగుణ ప్రవాహమున బడ వేసెనని నా కపుడు తెలియదు.......ఇంచు మించు ముద్ధాయీలు అందరము నొక్కచో గుమిగూడి యుంటిమి. రాత్రి రెండుమూడు గంటలవరకు నెవరును నిద్రింపజాలరు. ఇంతకాలము విరుద్ధమైన సంఖాషణములు, నవ్వులాటలు, పాటలు వర్షాకాలపు (పవాహమువలె నిరంతరము ప్రవహించుచుండును. నిశ్శబ్ధముగానున్న కారాగారము కోలాహలధ్వనులతో ప్రతిధ్వనించును.* అలీపూరు బాంబుకేసు సందర్భమున శ్రీ అరవిందులతోగూడ ఇోక్రారాకాహిని” అను బెంగాలీ [గ్రంథమునుండి

105 నుండిన పెక్కుమంది యువకులలో ఉ పేందనాథ' బందోపాధ్యాయ గారొకరు. 'విప్ణవకారుని స్మృతికథనములు” అను ఆంగ్ల (గ్రంథమును వీరు రచించిరి. అందు జైలులోగూడ, ఫైదీలగు తోడియువకులు, బాలురు, గావించు నాగడములు, అన్యోన్యఘర్షణములు వీనిని గురించి వర్షించుచు శ్రీ ' అరవిందుల విషయమిట్లు పేర్కొని యున్నారు.

ఈ క్షుదఘర్షణలకు కేవల మతితుడై యుండిన మానవుడు మాలో నొక్కరుమాతమే. వారే శ్రీ అరవిందులు, వారిని గురించి యెన్నెన్నో వింత కథనముల జైలు కాపరులనుండి వింటిమి. వారాహారమే పుచ్చుకొనరని యొకటప్రతీతి యుండెను. వారికి మతి పోయినదనిగూడ పలువురు తలంచిరి. గండుచీమలను, బరిణ పురుగులను తన పళ్ళిరమున భోజనమును దిననిచ్చుచుండెనట! మతిస్వాస్థ్యముగల వా రెవరికిని తోచనట్టి వింతవిషయముల వా రొనర్చ్బుచుండిరట. యథార్ధమేమో కనుగొనుటకు పలుమారు నేను (బయత్నించితిని కాని యీ విషయమై వారి నడుగుటకు నాకెన్నడు ధైర్యము లేకుండెను. వారి తల వెండుకలు నూనెతో మెరయు చుండుట నే నొకనాడు చూచితిని. "జైలులో మాకు తలనూనె నిషేధింపబడినందున నిది విపరీతమై కలవరపరచెను. అందువలన సాహసించి నే నిట్లంటిని. “మోరు తలకు నూనె రాచెదరా?ి *“నేను స్నానమే చేయను” అని వారిచ్చిన జవాబు నన్ను మ్రాన్సడజేసెను “అట్లయిన మోవెండ్రుకలు నిగనిగలాడుచు కనపడుచున్నవే” “క్హాన్సు, నే నాధ్యాత్మికముగా నభివృద్ధి యగుకొలది కొన్ని భౌతికపరివర్తన ములు నాయందు జరుగుచున్నవి. నా వెండ్రుకలు శరీరము నుండియే కొవ్వును సంగ్రహించుచున్నవి+

ఇంతకు ముందిటువంటి సందర్భములు కొన్ని శేను గమనించి యుంటిని. కాని నాకవి యెన్నడు నర్థము కాలేదు. అటుతర్వాతను

104

చెప్పినందుననే, ఏకాంతవాసములో నుండిన వైదీలను, ఈ కేనుకు సంబంధించిన ఇతర ఫైదీలను నొక్కచో నొకటిగా చేర్చుట తట స్రించినది. గోస్వామి ప్రార్ధనమిదనే యా మార్చు జరిగెనని, అంద అతో నుండుట తన సాధనకు భంగమని త్రీ అరవిందులు భావించిన విషయ మి (కింది వ్యాసమువలన తెలియనగును.

గోస్వామి ఎమర్చన్‌ దొరను (బతిమాలి యీమార్చును గలి గించినాడని డాక్టరు డెలే మాకు తెలిపియుండెను. డెలే మటయే సత్యము కావచ్చును. ఎట్ల్టయినను ఈ మార్చువలన నేనుతప్ప తక్కిన వారందరును బరమానందభరితులయిరి. అపుడితరులతో కలిసియుండుట నా కిష్టము లేకుండెను. ఈ సమయమున నాసాధన మిక్కిలి తీవముగా సాగుచుండినది. సమత, నిష్కామత, శాంతి కొద్దికొద్దిగా ననుభవించుచుంటిని. కాని యప్పడును అ భావములు దృఢపడలేదు. లోకులతో కలిసినప్పు డితరుల చింతా [ప్రవాహాఘాత ములునా యపక్వము నవీనమునైన చింతనలపై బడినచో ఈ క్రొత్త భావములు క్షణించిపోగలవు, అసఠే కొట్టుకొనిపోగలవు. వాస్తవమున కట్లేయెనది. సాధన పరిపూర్తికొరకు విపరీత భావోదేక మావశ్యకమై యుండెనని, అందుకొజకే అంతర్యామి నన్ను హఠాత్తుగా నాప్రియ మైన నిజస్థితినుండి విడదీసి ఉద్దామ రజోగుణ [ప్రవాహమున బడ వేసెనని నా కపుడు తెలియదు.......ఇంచు మించు ముద్దాయీలు అందరము నొక్కచో గుమిగూడి యుంటిమి. రాథ్రి రెండు మూడు గంటలవరకు నెవరును నిదింపజాలరు. ఇంతకాలము విరుద్ధమైన సంభాషణములు, నవ్వులాటలు, పాటలు వర్షాకాలపు (పవాహమువళతె నిరంతరము (ప్రవహించుచుండును. నిశ్శబ్ధముగానున్న కారాగారము కోలాహలధ్వనులతో (ప్రతిధ్వనించును.*

అలీపూరు బాంబుకేను సందర్భమున శ్రీ అరవిందులతోగూడ

చోక్రారాకాహిని' అను బెంగాలీ (టగ్రంథమునుండి

105 నుండిన పెక్కుమంది యువకులలో ఉ పేందదనాథ' బందోపాధ్యాయ గారొకరు. “విప్లవకారుని స్మృతికథనములు అను ఆంగ్ల (గ్రంథమును వీరు రచించిరి. అందు జైలులోగూడ, ఖైదీలగు తోడియువకులు, బాలురు, గావించు నాగడములు, అన్యోన్యఘర్హ్షణములు వీనిని గురించి వర్చించుచు శ్రీ. అరవిందుల విషయమిట్లు పేర్కొని యున్నారు.

ఈ క్షు[దఘర్హ్షణలకు కేవల మతీతుడై యుండిన మానవుడు మాలో నొక్కరుమా[తమే. వారే శ్రీ అరవిందులు, వారిని గురించి యెన్నెన్నో వింత కథనముల జైలు కాపరులనుండి వింటిమి. వారాహారమే పుచ్చుకొనరని యొకటప్రతీతి యుండెను. వారికి మతి పోయినదనిగూడ పలువురు తలంచిరి. గండుచీమలను, బరిణ పురుగులను తన పళ్ళెరమున భోజనమును దిననిచ్చుచుండెనట! మతిస్వాస్థ్యముగల వా రెవరికిని తోచనట్టి వింతవిషయముల వా రొనర్చ్బుచుండిరట. యథార్థమేమో కనుగొనుటకు పలుమారు నేను (బయత్నించితిని కాని యీ విషయమై వారి నడుగుటకు నాకెన్నడు ధైర్యము లేకుండెను. వారి తల వెండుకలు నూనెతో మెరయు చుండుట నే నొకనాడు చూచితిని, జైలులో మాకు తలనూనె నిషేధింపబడినందున నిది విపరీతమై కలవరపరచెను. అందువలన " సాహసించి నే నిట్లంటిని. “మోరు తలకు నూనె రాచెదరా?” 'నేను స్నానమే చేయను అని వారిచ్చిన జవాబు నన్ను మ్రాన్సడజేసెను “అట్లయిన మోవెండ్రుకలు నిగనిగలాడుచు కనపడుచున్నవే” “క్తాన్సు, శే నాధ్యాత్మికముగా నభివృదథ్ధి యగుకొలది కొన్ని భౌతికపరివర్తన ములు నాయందు జరుగుచున్నవి. నా వెండుకలు శరీరము నుండియే శొవ్వును సం[గ్రహించుచున్నవిం

ఇంతకు ముందిటువంటి సందర్భములు కొన్ని నేను గమనించి యుంటిని. కాని నాకవి యెన్నడు నర్జము కాలేదు. అటుతర్వాతను

106

ఈవిధములయిన అద్భుతములను త్రీఅరవిందులలో నెక్కువగా జూచితిని. క్రైదీల బోనులో నేను గూర్చుండియుండగా వారికేసి చూచుట తటస్థించినది. వారికన్నులు రెండును గాజుగుండ్రవలె నుండ గాంచితిని, మనస్స్పుయొక్క నానావిధ వ్యాపారములను సంపూర్ణముగా నిలిపివేయుటః ఒకే విషయమున మననస్సునుకేంద్రీ కరించుట, ఏీనివలన నొకవిధమగు భౌతికఫలమువచ్చునని నేను వినియుంటిని. వంటనే యువకులకు కొందరకు ఈ దృశ్యమును జూపితిని. ఎవరును వారిదాపునకు బోవ సాహసింపరైరి. తుదకు “సచీన్‌* అను చిన్నవాడు మెల్ల మెల్లగా వారిని సమీపించి

“మో యాధ్యాత్మికసాధనలవలన మోకేమిలభించినది ?” త్రీ అరవిందులు తన హస్తము నాతని భుజముపె నుంచి యిట్లు జవాబు చెప్పెను. 7 ౯

“ఎందులకు నాయనా! దేనికొరకు నే నన్వేషణ మొనర్చితినో అది (లభించినది.)”

అంత మాపిరికితనమును దులిపివేసికొని శ్రీ అరవిందుల అద్భుతానుభవముల నెరుంగుటకై వారిచుట్టును మేముగుమిగూడి తిమి. అంతర్జీవనమందలి యద్భుతరహస్యములను గురించి వారు సంభాషించిన దానినంతను నేను బోధపరచుకొనలేకపోతిని,. కాని యీ యతీతపురుషుడు తనజీవితమున నొక నూతనపథమున టబ్రవేశించెనని నేనుస్పష్టముగా గనిపెట్టితిని. సంస్కృతి యొక్క వేదాంత పద్ధతిని తా నెట్లు పూర్ణముగా [గ్రహించినది, తాంధతిక పద్ధతిని ఆమూలా[గముగ వశపరచుకొనుస్థితిలో తా నున్న విషయ మును, ఈ చివరపద్ధతి అత్యంతకప్టమైన ప్రక్రియ యని వారు మాకు తెలిపియుండిరి. ఈ కడపటి పద్ధతిని, అనగా తాంథత్రిక

107 పద్దతిని ఎచ్చట నభ్యసించితిరని మే మడుగగా వా రిట్టనిరి 'మనః కక్ష్యలో నాకొక మహాయోగి (ప్రత్యక్షమై నన్నందు (బ్రవేశపెట్టెను” ఆవల మనము చిక్కుకొనియున్న వ్యవహారము, వ్యాజ్యముయొక్క ఫలితమును గురించి భవిష్యత్తును మిరు చెప్పగలరా యని మే మడిగితిమి. *నేను విడుదల గాంతును' అని వారు సెలవిచ్చిరి, ళ్‌ న న

ఈ కేసును (ప్రభుత్వపక్షమునవాదించి నిర్వహించుటకు శ్రొత్త మార్గమును (దొక్కి వంగ (ప్రభుత్వమువారు మదాసునుండి సుప్ర సిద్ధులు కీర్తిశేషులునగు నార్టన్‌ బారిష్టరును (ప్రత్యేకముగా బిలిపించు కొనియుండిరి. ప్రతిదినము వేయి రూపాయలవంతున ఒక సంవత్చరముపాటు ప్రభుత్వమువారు వారికి రుసుమిచ్చి బహూక రించియుండిరి. శ్రీ అరవిందుల పక్షమున తగిన న్యాయవాదిని నియమించి వారి నిర్ణోషత్వమును రుజువుబేయుట కనువుగా ధన సాయమొనర్చవలసినదని శ్రీ అరవిందుల (ప్రియసోదరి సరోజినీదేవి గారు దేశీయులకు విజ్జైప్తి చేసికొనగా సుమా రిరువది ముప్పదివేల మొత్తము (పోగైనది. దీనివలన శ్రీ అరవిందులపట్ల దేశీయులకు గల (పేమాదరణములే గాక వారినిర్జోషత్వమందుగల విశ్వాసమును వెల్లడి యగుచున్నది. ఇంత మొత్తమేని యానాటిదినములలో నొన గూడుట యాశ్చర్యము. శ్రీమంతులు, ప్రభుత్వసంబంధ మే విధముగానేని గలవారు చందానొసంగ సాహసింపజాలరు. సామాన్య జనులే, నిరుపేదలే తమశక్తికి మించిన త్యాగమొనర్చి ఈ ధనమును సమర్చించుకొనిరి. కన్నులు లేని కబోది బిచ్చగాడొకడు-ఎన్నాళ్ళు కష్టపడి కూడబెట్టెనోగాని-ఒక రూపాయ తెచ్చి సరోజినీదేవికి సమ ర్చించుకొనెను. చదువుకొనుచుండెడి బీదపిల్లవాడొకడు తన తిండినే తగ్గించుకొనుచు దాచిపెట్టి కొన్నిరూోపాయల నిచ్చియుండెను. వారే ధన్యులు! శ్రీమతి సరోజినీదేవి మరల ముప్పదివేలు కావలయునని

106

విజపి చేసియుండిరి. శ్రీ అరవిందుల పక్షమున (పప్రథమున ను్రసిద్ధులై యుండిన వ్యోమకేశ చక్రవర్తిగారిని నియమించుకొన వలయునని ప్రయత్నములు జరిగినను తుదకకస్తాత్తుగా చిత్తరంజన దాసు శ్రీ అరవిందుని న్యాయవాదిగా కోర్టులో పనిచేయుట సంభ వించినది. చిత్తరంజనుని కీర్తి (ప్రతిభాసామర్థ్యములు నాటినుండియే దేశమున వ్యాపింప దొడగినవి.

శ్రీ అరవిందుల కీ దోషవిచారణ సమయమున నలవడిన ఏకాంత కారాగారవాసమున మహోపకారమే యయ్యెను. ఆ విషయ మో [కింద నుదాహరించిన, “శ్రీ అరవిందోపన్యాసము” లోని భాగ ములను బఠించిన మనకు స్పష్టము గాగలదు.

నన్ను పోలీసువారు పట్టుకొని లాల్‌బజారు పోలీసుస్టేషన్‌కు త్వరితముగా తరలించుతరి నొక్కక్షణము పరమేశ్వరునిపట్ల నా విశ్వాసము చలించినది. ఏలయన వాని సంకల్పము నవలోకింప జూలకపోతిని. కావుననే క్షణకాలను సంకోచించితిని, “సర్వేశ్వరా! నాకు సంభవించిన దిది యేమి? నా దేశీయులకై నే నొనర్చవలసిన కార్యమొకటి యున్నదని అది పరిపూర్తి యొనర్చబడువరకు తమచే పరిరక్షకుడనై యుందునని, విశ్వసించితినే? అట్టిచో నిట్టి దోషా రోపణపె నే నిచట నెందులకున్నాను? ” అని భగవంతునిగూర్చి నా హృదయమందు మొరలిడితిని. అవల నొకటి, రెండు, మూడు దినములుగూడ గడచెను. అపుడు నా హృదయమునుండి “వేచి యుండుము, వీక్షింపుము అని యొక వాణి వినవచ్చినది. నే నంత ప్రశాంతుడనై పతీక్షంచితిని. లాల్‌బజారు నుండి అలిపూరుకు గొంపోబడితిని. మనుజుల నుండి దూరీకృతుడినై యొకమాస మేకాంత కారాగారబంధముననుంచబడితిని. అచ్చట నాయం దంతస్టితమైన ఆ భగవానుని దివ్యవాణి నాకర్షించుటకై ఆ భగ వాను డాజ్ఞాపించునదేదియో అవగాహన మొనర్చుకొనుటకై నే

109 నొనర్చవలసిన దేదియో నేర్చుకొనుటకై అహర్ష్నిశము నిరీక్షంచితిని. ఆ యేకాంతవాసమునందే ప్రప్రథమ సాక్షాత్కారము, (ప్రథమ పాఠము నా కనుగ్రహింపబడినది. అప్పుడు నన్ను బట్టుకొనుట కించు మించు నెల దినములకు ముందుగా నే నెరిగిన యొక విషయము నాకు జ్జప్తికి వచ్చినది. ఆ విషయ మేమన, భగ వంతునితోడి యధికాధిక సంబంధ భాగ్యము నాకు గలుగుట కనువుగా నేకాంతవాసమునకు నే నేగుటకు, ఆత్మయందంతర్హ్భృష్టిచే సమిోక్షంచుకొనుటకు, నా కర్మకలాపము నంతను గట్టిపెట్టుటకు అంత ర్వాణిరూపమున నాకొక యాదేశము వచ్చియుండెను. కానిబల హీనుడగా నుండి యా యాదేశమును శిరసావహింపజాలక పోతిని. నాకృషినా కపుడత్యంత పియమై యుండెను. నే నచ్చట లేకున్న ఆ కార్యము హానిబొంది తుదకు నష్టమై నిలిచిపోవునని, నా హృద యాంతరమునగల అహంకారకారణమున నే నట్టుభావించితిని. అందువలన నేనా కార్యమును విడిచిపెట్టకుంటిని. భగవానుడు మరల నాతో నిట్లు సంభాషించినట్లు నా కనుభూతమాయెను. “నివే (తెంపి వేసికొనజాలని బంధనముల నికుగా నేనే (తెంపి వైచితిని. ఏలయన, ఆ కార్యమట్లు కొనసాగవలయునను ఇచ్చ నాకులేదు. ఎన్నడు నాకట్టి సంకల్పముగూడ లేదు. నీవు చేయ వలసినది మరొక కార్యము కలదు. ఆ కార్యార్థము-నీయంతట నీవు నేర్చుకొనజాలకుండిన దానిని నీకు బోధించుటకు, నా కార్యమునకు నిన్ను తయారుచేయుటకు-నిన్ను నే నిచ్చటికి తీసికొనివచ్చితిని. అంత భగవానుడు గీతా[గంథమును నా హస్తములందుంచెను. అతని శక్తి నాలో (బవేశించెను. నేను గీతాపోక్త సాధనను చేయ గలిగితిని. శ్రీకృమ్ణు డర్జునునకేమి యాచరింపుమని యాజ్ఞాపించెనో, తన కార్యమొనర్చ గాంక్షించు వారికందరకు నేమి శాసించునో-- అనగా రాగద్వేషములనుండి విముక్తినందుటకు, (ప్రతిఫలాపేక్ష లేక భగవత్‌ ప్రీతికై కార్య మొనర్చుటకు; పరమేశ్వరుని హస్తమున స్వీయ చేష్టారహితమైనట్రియు విశ్వాసవంతమైనట్టియు నొాకయుపకరణముగా

110

నగుటకు, అల్బుడు-అధికుడు, మి(తుడు-శతుడు, జయము-అప జయము. వీనిపట్ట సమ హృదయము గలిగి యుండుటకు, ఇట్లుండియు నీశ్వర కార్యముల నజా(గ్రత్తగా జేయకుండుటకును- దానిని నేను బుద్ధిబలముతో (గ్రహించుటకు మాతమేగాక అనుభవ మునకు తెచ్చుకొనవలసియుండెను. హిందూ మతమనగా నేమో నా కవగాహనమైనది. మనము హిందూ మతమునుగురించి సనాతన ధర్మమునుగురించి పలుమారుప్రసంగింతుమే గాని మనలో నిజముగా కొలదిమందియే దానిని గురించి యెరుంగుదురు. ఇతర మతములు మత విశ్వాస సంప్రదాయములే (ప్రధానముగా గలిగియున్నవి. కాని సనాతనధర్మము జీవిత సర్వస్వమై యున్నది; అది నిత్యానుష్టాన మందుండవలసినదే గాని అంతగా విశ్వాసముపై నాధారపడి యుండునదికాదు. విశ్వమానవ విమోచనముకై ఈ ద్వీపకల్చము నందేకాంతముగా బహుకాలమునుండి వర్పిలజేయబడుచున్న ధర్మ మది. ఈ సనాతనమతమునందరకు "బ్రసాదించుటకే భారత దేశము వర్శిల్లుచున్నది. ఇతరదేశములవలె స్వార్ధమునకుగాని లేదా తాను శక్తిమంతమైనపుడు దుర్చలులనణగ(వ్రొక్కుటకుగాని ఇండియా వర్ధిల్లుట లేదు. ఆమె తన కప్పగింపబడిన ఆ నిత్య జ్యోతిని (పపంచమునందంతట (బసరించుటకే వర్చిల్లుచున్నది. తనకొరకుగాక మానవకోటికొరకే ఇండియా ఎల్లప్పుడు నిలిచి యున్నది. తన కొరకుగాక మానవకోటికొరకే ఆమె మహత్త్వమును బడసియుండవలయును.

కావున, తదుపరి భగవానుడు నాకుజూపించిన దిది! హిందూ మతము యొక్క మూలసత్యమును నేను గుర్తించు న ట్లానర్చెను. నాపైని జైలర్ల్ణ హృదయమునుమార్చి వారిని నా పట్ల సుముఖులుగా జేసెను. “ఇత డేకాంత నిర్చ్వంధమున బాధపడుచున్నాడు. ఉదయ మున సాయంకాలమున అర్హఘంట సేపాతని గది కావలతిరుగుటకై సెలవిండు” అని జైలర్లు ఆంగ్లేయుడగు కారాగృహాధికారితో

క్ష మాటాడిరి. అ (పకారమేర్చాటయినది. అపుడు నే నట్టు నడచు చున్న సమయములందే తిరిగి అతని--భగవానుని--శక్తి నాలో (వవేశించినది. నన్నుమనుజులనుండి మాటుపజిచిన ఆ కారా గృహము నొాకపర్యాయమవలోకించితిని. నేను బంధింపబడియున్నది ఆ యున్నతకుడ్యముల కారాగారముగాగనపడలేదు. అంతేకాదు! నన్ను వానుదేవుడే పరివేష్పించియుండెను. నాగది ముందజ వృక్ష శాఖల[కింద నడచితిని. కాని యది వృక్షము కాదు! అటనిలచి తన యాచ్చాదనము న్నాపైబజపి రక్షించినది శ్రీకృష్ణుడే, వాసుదేవుడే! నా కారాగారపు గదియొక్కకమ్ములను--తలుపునకు (ప్రత్యామ్నాయ ముగానున్న ఇనుపకమ్ములను--వీక్షించితిని. తిరిగి ఆ వాసుదేవుడే కంటి కగపడెను. పహరాఇచ్చుచు నా పైగావలి గాయుచుండినది నారాయణుడే! పరుండుటకు నా కియ్యబడిన మోటుకంబళ్ళ పై మేను వాల్చితిని. అపుడును శ్రీకృష్ణుని -- నా పాణమిత్రుని --. (వియుని, దివ్య కరస్పర్శము ననుభవించితిని. నా కాతడు [పసా దించిన నిగూఢ సందర్శన (ప్రథమ (ప్రయోజన మిదియే. న! న! చి

క్రింది కోర్టులో కేసువిచారణ[ప్రారంభమై మేజస్ట్రీటు నెదుట మేముగొని రా బడినపుడు నన్నా యంతర్హ్చృష్టియే వెంబడించెను. భగవానుడి ట్లనెను. “నీవు జైలులో త్రాయబడినపుడు భగ్నహృద యుడవై “తమ ప్రా పేడ' యని నాపై నీ వాక్రందించ లేదా? అదిగో! ఇపుడు మేజస్ట్రీటును చూడుము. దోషారోహన మొనర్చు పభుత్వ న్యాయవాదిని జూడుము నేను కన్నెత్తిచూచితిని నా కగపడినది మేజస్ట్రీటుకాదు, వాసుదేవుడే. ఆ న్యాయస్థానము నలంకరించినది నారాయణుడే. అంత [పభుత్వపక్షన్యాయవాది దెస చూచితిని. నా కగపడినది పప్రభుత్వపక్షన్యాయవాది గాదు. అట గూర్చుండినది శ్రీకృష్ణుడే! ఆ నాప్రియుడు-మి(తుడే-అచ్చట

కశ2 గూర్చుండి మందహాస మొనర్చి యిట్లనెను. “ఇపుడింకను భయ మొందుదువా? నే నెల్లమానవులయందు అంర్యామిని, పరివర్తన ములను నేను శాసించెదను. ఎప్పుడును నారక్షణ నికుగలదు. నీవు భయపడరాదు. ని పైకొనిరాబడిన ఈ అభియోగమును నా చేతి కప్పగింపుము. దానితోని కవసరములేదు. విచారణనిమిత్తము గాదు నిన్నిచ్చటికి గొనివచ్చినది! మరొక పనికి. ఈ యభియోగము నొ కార్యమున కొక సాధనమేకాని, అంతకంటె మరేమియు గాదు"”. అవల సెషన్ను కోర్టులో విచారణ ప్రారంభమైనపుడు, నాన్యాయ వాదికి, నా (ప్రతిపక్ష సాక్ష్యమున నేదియసత్యమో సాక్షులనేయే విషయములపైసవాలుచేయవలెనో ఆ విషయమై, నా సలహాల నన్నింటిని వ్రాయనారంభించితిని. అపుడు నే నూహించని దొకటి సంటప్రాప్తమైనది. నా పక్షమున వాదించుట కేర్చరుపబడిన (ప్రయత్న ములన్నియు నకస్మాత్తుగామారిపోయినవి. నా పక్షమున వాదించు టకై మరి యొకన్యాయవాది న్యాయస్థానమున నిలువబడెను. అను కొననిదే వారు వచ్చిరి. వారు నా స్నేహితులు: కాని ఆయన వచ్చుచున్నాడను విషయమే నాకు తెలియదు. నన్నురక్షంచుటకై ఎవరు తనతక్కిన ఆలోచనల నన్నింటినిత్రోసిపుచ్చి, తన న్యాయ వాది యాదాయమునంతను పరిత్యజించి, మాసములపర్యంతము దినదిన మర్టరాత్రమువరకు మేలుకొనియుండి దేహారోగ్యమును గోల్పోయెనో ఆ పురుషుని నామము--శ్రీయుత చిత్తరంజన్‌దాసుగారిని- మోరందరు వినియున్నారు. వారిని నేను చూడగనే తృప్తిపడితిని. అట్లయ్యును సంజాయిషివ్రాసియిచ్చుట అవసరమని అపుడుగూడ భావించితిని..అంత నదియంతయు మారిపోయినది. అంతస్థితముగా నాకీ సందేశము అఖభించినది. *ని కాళ్ళచుట్టు నొడ్ధిన ఉరులనుండి నిన్ను రక్షించునదీయనయే. ఆ కాగితముల నావల బెట్టుము. అతనికి సలహా చెప్పునది నీవుకాదు. నే నాయనకు బోధించెదను. అప్పటి నుండి కేసునుగురించి యొక్కమాటనేని నాయంతట నేను నా న్యాయవాదితో నని యుండలేదు. అధవా నే నెపుడేని పన్నింపబడు

13

నపుడు ఆప్రశ్న కొసంగు నా సమాధానము కేసున కేమాతమ సహాయకారి గానట్లు నా కెల్లప్పుడు కనబడుచుండెను. అంత సర్వమ నాతనికేవదలివేసితిని. అఇతడేసంపూర్ణముగా నా వ్యవహారమునంతన దన చేతిలోనికి తీసికొనెను. ఎట్టి పర్యవసానము గాంచెనో మోక తెలియును. నా కొరకు దైవమేమి యుద్దేశించెనో మొదటనుండియ. నాకు తెలియును. కారణము పపదింబది నా కది వినబడినది అంతర్వాణికెల్లప్పుడు వీనులొగ్గి నేనిట్లు వినుచుంటిని. “నేను నడిపించుచున్నాను, కాన భయపడవలదు. కారాగారమున కెందు లకు నిన్ను తీసికొని వచ్చితినో ఆ కార్యముపట్లనే నీ దృష్టిని మరల్పుము. నీవు బయటికివచ్చినపు డెన్నడును భయపడరాదని, సంశయింపరాదని జ్ఞాపకముంచుకొనుము. కావుననెట్టి మబ్బులేని, ఎట్టియపాయము లేని, ఎట్టిబాధలేని, ఎట్టికష్టములేని రానిమ్ము, ఎంత అసాధ్యమేని గానిమ్ము; ఏదియు నసాధ్యముగాదు. ఏదియును కష్టముగాదు. జాతియందు, జాతీయాభ్యుదయమందు నేనున్నాను. నేను వానుదేవుడను, నారాయణుడను, నేనేమి యిచ్చగింతునో అదియే అయితీరును; గాని ఇతరులు గోరునది కానేరదు. దేనిని నేనుసంఘటింప జేయ నభిలషించితినో దానిని ఏ మానవశక్తియు నివారింపజాలదు.”

పిమ్మట నకస్మాత్తుగా నొకటి సంభవిల్లైను. నేనొక (ుటిలో శేకాంతకారాగారమందే కాంతముగా నుండుటకు గొంపోబడితిని. అ కాలమందు నాకేమిసం[ప్రాప్తమైనదియు వెల్లడించుటకు సం(ఫ్రేరితు డను గాను. కాని, యనుదినము భగవానుడుతన యద్భుతముల జూపింబెననియు, హిందూమతము యొక్క పరిపూర్ణసత్యము నా కాత్మానుభవమగునట్లు వేసెననియు మా[త్రముచెప్పగలను. నా కంతకు పూర్వమెన్నియో సంశయములుండెను. నే నింగ్లాండునందు విజాతీయ భావములలో కేవలము విదేశవాతావరణమున బెరిగితిని. హిందూమత మంతయు

శ్షేసేడ

భావనాకల్పితమనియు నందు స్వాప్నిక సంబంధ మెక్కువగా నున్న దనియు భాంతి, మాయ, వీని సంబంధమే మిక్కుటమనియు నిట్లు హిందూమతమందలి యనేక విషయముల గురించి: పూర్వమొకప్పుడు భావించు చిత్తవృత్తి నందియుంటిని. కానియిప్పుడన్ననో హిందూమత సత్యముల ననుదినము మానసమున గ్రహించితిని, హృదయమున సాక్షాత్మరించుకొంటిని, శరీరమందనుభవించితిని, అవి నాజీవనము నందు సిద్ధానుభవము లయినవి. ఏభౌతిక శాస్త్రమును విప్పిచెప్పలేని విషయములు నాకు దృగ్గోచరము లయినవి. భగవానుని నేను ప (పథమమున సమిపించినపుడు పూర్తిగాభక్తున కుండవలసిన భావమున గానిజ్ఞాని కుండవలసినలక్షణమునగాని నేనుండలేదు. నేనుప్రజాహిత కార్యరంగమున కీడ్వబడుటకుమున్ను, స్వదేశోద్యమమునకు ముందు, కొన్ని సంవత్సరముల (క్రిందట బరోడాలోనే నాతని సమిపించితిని. నేను దైవముచెంతజేరిన యప్పటి యా కాలమున ఆచరణనిరత మగుశ్రద్ధ నాకాయనయందు లేకుండెను. దైవము మన కందరానిదను భావము, నాస్తికభావము, సంశయభావము నాకుండెను. అసలు దైవ మొకడున్నాడనునదియే నేను గట్టిగా నమ్మకుంటిని. అతని సాన్నిధ్య మును నే నెరుంగకుంటిని. ఇట్టుండియు నదేదో యొకటి వేద సత్యమునకు, గీతాప్రోక్త సత్యమునకు, హిందూమత సత్యమునకు నన్నాకర్ణించివైచినది. ఈయోగ మందెచ్చటనో యొక ప్రబలసత్యము, వేదాంతము పై నాధారపడిన ఈహిందూమతము నందొక గట్టిసత్యము ఉండితీరవలయునని యనిపించినది. కావున నేనుయోగాభిముఖుడనై దానినభ్యసించుటకు, నాయాభావము సరియేనా యని కనుగొనుటకు తీర్మానించుకొని నపుడు నేనీభావముతో భగవానుని ఇట్లుప్రార్థించితిని. “సర్వేశ్వరా! నీవు ఉన్నయెడల నిక నాహృదయము నెరుంగుదువు, ముక్తికొరకు తమ్ము నేనర్ధించుట లేదని ఇతరులందరు నడుగునట్రై దానిని దేనినీ నేనుగోరుట లేదని, తమకు తెలియును. ఈజాతి .నుద్ధరించుటకు శక్తిని మాత్రమే నేను వేడుచున్నాను. ఎవరికొరకు

శేే5్‌

నాజీవితము ధారపోయుటకై ప్రార్ధించెదనో, ఎవరిని నేనుపపేమించెదనో అట్టి యీమానవులకు సేవజేయుటకు నన్నను (గహించుడని మాత్రమే తమ్మభ్యర్థింతును”” యోగసిద్లిక్తె బహుకాలము గమపడితిని. తుదకు కొంత వరకుపలబ్ధిగాంచితిని; కాని ఎందుల కత్యంతముగా కాంక్షంచితినో ఆవిషయమున తృప్త్పినందలేదు. ఆవల కారాగారము యొక్క యేకాంత వాసమున నాయేకాంతపు గదియందు మరల దానికైప్రార్ధించి యిట్లంటిని.'' ఈశా! మోయాదేశమును బసాదింపుము ఏమి చేయవలయునో నాకుతెలియదు. సందేశము ననుగ్రహింపుము. అవల యోగసంధానమున రెండుసందేశములను[గహింపబడినవి. మొదటి సందేశమిది; “నేనొక కార్యమును నీకిచ్చియున్నాను, అది యా జాత్యుద్ధరణమునకు సాయపడుటయే. త్వరలోనే నీవీ కారాగారము నుండి స్వేచ్చగాంచు కాలమురాగలదు. విలయన నీవి పర్యాయము శిక్షంపబడుటగాని లేక దేశమునకుగా నితరులవలఠె బాధపడుచు కాలమునివు కడ(తోయ వలయునని గాని నాసంకల్పము గాదు. పనిచేయుటకు నిన్ను నేనియమించితిని, నీవు ప్రాధేయపడిన అదేశమునదియే. ఇక బయటికివెళ్ళి నాకార్యమొనర్చుటకు నీ కాదేశము నిచ్చుచున్నానుం” రెండవ సందేశము నందుకొంటిని. అది యిది; “*ఏకాంతవాస మగునీ సంవత్సరమునందు నికే విషయమున సందియములుండెనో ఆ విషయమునుగురించి నీకు ప్రత్యక్షము గావింపబడియున్నది, హిందూమతసత్యమదియే. (ప్రపంచమునెదుట నేనులేవదీయుచున్నది యీమతమునే; బుషులు, సాధుసత్తములు, అవతారమూర్తులు వీరిమూలమున నే నభివృద్దిజేసి పరిపూర్ణస్థితి నందించిన దీమతమునే; ఆమతమే నానాజాతులలో నాకార్య మొన ర్చుటకు ప్రస్తుతము ప్రారంభించుచున్నది, నాసందేశమును వ్యాపింప జేయుటకే నేనీ జాతిని సముద్ధరించుచున్నాను. ఇదియే సనాతన ధర్మము, సనాతనమతము. నిజముగా నీవింతకు ముందు దీని నెరుంగకుంటివి; కాని దానిని నీకిపుడు నేనువ్యక్తమొనర్చియున్నాను. నిన్నంటియుండిన అవిశ్వాసమునకు,' సంశయమునకు సమాధాన

116 మియ్యబడినది. బహిరంతరము లందు స్టూలసూక్ష్మరూపమున నీకు తార్కాణముల నిచ్చియున్నాను. నిన్నవి సంతృప్తుని గావించినవి. నీవిక బయటికి వెళ్ళునపుడీ సందేశమును నీజాతికి చాటింపుము. సనాతనధర్మమునకై వారభ్యుదయము గాంచవలెను, వారియభ్యు దయము కేవలము వారికొరకు గాక ప్రపంచమునకే. సర్వ(ప్రపంచ సం సేవమునకై వారికి స్వాతంత్యప్రదాన మొనర్చుచున్నాను. అందు వలన భారతదేశ మభ్యున్నతి నందినదని సనాతన ధర్మమే సమృద్ధ మగునని భావము. భారతదేశము ప్రశస్తమై విస్తరించుననిన సనాతన్‌ ధర్మమే[ప్రపంచము నందంతటను (బశస్తమై వ్యాప్తిగాంచునని భావము ఈధర్మముకొర కే, ఈధర్మాధారముననే భారతదేశము జీవించియున్నది. మతమును మహిమాన్విత మొనర్చుటయనిన దేశమును మహిమాన్విత మొనర్చుటయే. సర్వప్రదేశములందు, సర్వమానవులందు, సర్వ వస్తువులయందు నేనున్నాననియు, నేని యుద్యమము నందు న్నాననియు, దేశమునకుగా కష్టపడు వారియందు మాత్రమేగాక అ దేశసేవకుల నెదిరించి వారిమార్గము నిరోధించు వారియందును నేను పనిచేయుచున్నాననియు నీకు నిరూపించుచున్నాను. (ప్రతిదేహ మందును నేను పనిచేయుచున్నాను మానవులు వారిఇష్టము వచ్చి నట్టువారేమి యాలోచించినను ఏమిచేసినను మదీయ సంకల్చ్పమునకు సాయపడుట క న్న నన్యమేమియు చేయజాలరు. వారుగూడ నాకార్యమునే చేయుచున్నారు; వారు నాయుపకరణములే గాని నాశతువులుగారు. మొసర్వవ్యాపారము లందును ఏమార్గమున మిరు నడచుచున్నదియు తెలియకే మిరుముందుకేగు చున్నారు. మోరొక కార్యమొనర్చనూహించి మరియొకటి చేయుదురు. మోరొక ఫలమును కాంక్షించ మోప్రయత్నములుమాత్రము తదితరమునకో తద్విరుద్ధ మగుదానికో ఉపయోగపడుచున్నవి. ఒకశక్తిబయలుదేరి [ప్రజలలో (ప్రవేశించినది. బహుకాలముగా నేని యభ్యుదయమును సంసిద్ద మొనర్చుచున్నాను. ఇపుడు కాలమాసన్నమైనది. ఇక నేనే దానినిద్ధిని ప్రాపించెదను”,

క్ష ే/

మేజస్టీటు కోర్టునందు దోషారోపణముల నిర్ణయించి సెషను- జిల్లా-కోర్టు కంపబడిన తరువాత న్యాయాధిపతియగు బీచ్‌ క్రాఫ్‌ట్‌ సమక్షమున నెన్నో మాసములు విచారణ జరిగినది. నార్టన్‌ ప్రభుత్వ పక్షమున పదునారుదినములును శ్రీ అరవిందుల పక్షమున చిత్త రంజను డెనిమిదిదినములును తమతమ శక్తిసామర్ధ్యముల (బక టించి వాదించిరి. శ్రీ అరవిందు లీిసమయమున నార్థయాధిపతి సముఖమున తమ నిర్దాషత్వమును వెల్లడించుచు పలికిన వాక్య ములను గొన్నింటిని నీ [కింద నుదాహరించెదము.

వాజబ్మూల ము

నా వాబ్మూలములో తెలిపినట్లు బరోడానుండి కలకత్తాకు వచ్చినప్పటినుండియు ఆ-80 ఆగష్టు 1905-యుత్తరమున నుదాహ రించిన సిదధ్ధాంతములనుండి యొక క్షణమేని యతి[క్రమించలేదని చెప్పుచున్నాను. నా వాతమూలకమైన వాజ్మూలమునందు, నాకార్య కలాపముల స్వభావ మేదియైనను--అవి రాజకీయములు గాని, సాంఘికములుగాని, మతవిషయములు గాని--నా కార్యకలాపముల సాగించిన కాలమందంతటను, ఆగష్టు 80వ తేది యుత్తరములో నుద్దాటించిన సిద్దాంతములనుండి యొకక్షణమేని మజలినవాడను గానని చెప్పియున్నాను. తమ సముఖముననున్న నాయభియోగ మంతయు నిదియే. నా దేశమునకు స్వాతంత్రాదర్శమును నేను బోధించుట చట్టమునకు వ్యతిరేక మని యూహింపబడునెడల నే నా నేరము నొప్పుకొనెదను. అదియే (బోధించుట చట్టమునకు వ్యతి రేకమనుట) యిటధర్మమగునెడల నేనా నేరమును చేసితినని నన్ను శిక్షించు డని తమ్మడుగుచున్నాను. కాని నేను చేయని నేరములను, నా సమస్త (పకృతికి సంపూర్ణముగా విరుద్ధమై వెగటు బుట్టించు నట్టి కర్మలను, నా మనఃశక్తిని పాటించి, నావలన నెన్న డును గావింప బడ జాలనట్టి కార్యములను మాత్రము నా కంట

118

గట్టవలదు. స్వాతంత్ర్యాదర్శమును బోధించుట దోషమైన యెడల నే నట్లు చేసితినని ఒప్పుకొనుచున్నాను, నే నెన్నడును కాదనలేదు. నే నిందు నిమిత్తమే నా జీవిత సర్వస్వము బరిత్యజించితిని. తదర్థమే, దాని ననుష్టించుటకు, దానికై కృషిచేయుటకు నేను కలకత్తాకు వచ్చితిని. అదియే నా జాగ్రదావస్థలో తదేక స్మరణముగా నా నిద్రావస్థలో తదేక స్వప్ప్నముగా నున్నది. అదియే నా దోషమైన యెడల దానికి సంబంధించిన నానా విషయములను రుజువు చేయుటకుగా సాక్షులను బిలుచుకొని రావలసిన యవసరమే లేదు. ఇదిగో, నే నిచ్చట నా నేరము నొప్పుకొనుచున్నాను. కోర్టువారి మ్రోల నే విన్నవించునదంతయు నిదియే, “వందేమాతరం” రాజ(ద్రోహ దోషవిచారణ సమయమున నాడించబడిన రంగమును మలజల. నాడించకుందురుగాక.

ఈ విచారణ [క్రియాకలాపమున నన్యభావముల నారోపింప కుందురుగాక. అదియే-స్వాతం(త్ర్యాదడర్శపప్రబోధమే - నా దోషమైన యెడల ఆ మాట స్పష్టముగా 'సెలవిండు. నేనే శిక్షనైన సంతోష ముగా భరించెదను. నే నెన్నడు నూహించజాలనట్టి నా కసహ్య కరమైనట్టి నా సమస్త (ప్రకృతికి విరోధమైనట్టి నేరముల నా కారో పించుట, లవమేని విశ్వసింపజాలని సాక్ష్యాధారమున మాత్రమేగాక, నేనే బోధయొనర్చుట కాదేశింపబడినట్టు భావించితినో అటువంటి యున్నతాదర్శమును మాతమే వెల్లడించు నా వాతలనే యందుల కాధారముగా తీసికొనుట నాకు కష్టముగానున్నది. నే నా నేరమును చేసితిని. నే నెన్నడు లేదన్న (పశ్నయలేదు. పాశ్చాత్య దేశమందలి రాజకీయతత్త్వ సిన్థాంతములను నే నవలంబించితిని, వానిని సనాతనమైన వేదాంతోపదేశమునకు సమన్వయించితిని. నా దేశీ యులకు “సర్వజాతుల సమావేశమందు భారతదేశ మొనర్చవలసిన ధర్మము-కర్తవ్యము-జఒండుగల'* దని వారు గ్రహించునట్టు బోధించు కార్యుభారము నాపై మోపబడినదని తెలిసికొంటిని. అదియే నా

110

తప్పిదమైనయెడల మిరు నాకు సంకెళ్లు వేయవచ్చును. నన్ను బంధింపవచ్చును; కాని నే నా నేరమును జేయలేదనిమాాతము నాచే చెప్పింపజాలరు. స్వాతంత్ర్యాదర్శమును బోధించినందులకు చట్టములోని యే సూ(తములకును నేను గుజిగానని విన్నవించ సాహసించెదను; ఇక నామై నారోపింపబడిన కృత్యముల గుజించి, లిఖితపూర్వకమైన సాక్ష్యమేమియు. లేదనియు నేను బోధించు నట్టియు రచించునట్టియు (ప్రతిదానికిని సాక్ష్యములో కనిపెట్టబడిన నా ప్రతి మనోభావమునకును సంపూర్ణముగా పరస్పర విరోధ మున్న దనియు విన్నవించుచున్నాను.

ఇట్లు శ్రీ అరవిందుల వాక్యములను, ఉభయపక్ష న్యాయ వాదుల సుదీర్ష వాదములను జ్యూరరులందణు డశ్రద్ధగా విని శ్రీ అర విందులు నిర్దోషి యని యేక[గీవముగా తమ ధృడాభిప్రాయమును వెల్లడించిరి. న్యాయాధిపతియు నావల నెలదినము లాలోచించి విషయముల నన్నింటిని ఎన్ని పుటలపర్యంతమో చర్చించి తుదకు జూస్రరరులతో నేకిభవించుచు శ్రీ అరవిందులపై నేర మేమియు లేదనియు నిర్దోషిగాన వారిని విడుదల చేయవలెననియు తీర్చుచెప్పి న్యాయపరిపాలనా ధర్మమును నెజవేర్చి కృతకృత్యు డాయెను. శ్రీ అరవిందులను నిర్చంధించినపుడు వారింట కోధించి సంగ హించిన వ్రాతప్రతులలో “బహిష్కారమునందలిధర్మము” (మొకరాలిటి ఆఫ్‌ బాయ్‌కాట్‌) అను వ్యాసమును దోషారోపణమును రుజువు చేయుట కాధారముగా పోలీసువారు కోర్టులో దాఖలు చేసియుండిరి. న్యాయాధిపతి ఆ వ్యాసమును పఠించి యందు రాజద్రోహము లేదని నిర్ణయించుట మాత్రమే గాక నిరుపమానమగు శ్రీ అరవిందుల యాంగ్ల రచనా వైవుణ్యము నెంతో (పశంసించియుండిరి. విచారణకాలమున నొక సంవత్పరమంతయు కారాగారవాసము ననుభవించిన శ్రీ అర విందులు తిరిగి 1909 మే 5వ తేదీన విడుదలగాంచిరి.

120

ఈ సందర్భమున నొక విషయమును బేర్జొనవలసి యున్నది. అది న్యాయాధిపతియగు బీచ్‌ క్రాఫ్‌ట్‌ దొరుకు సంబంధించినది. ఐ.సి.ఎస్‌. పరీక్షకు శ్రీ అరవిందులతో పాటు వీరును సహాధ్యాయిగా కేంటిడ్డి విశ్వవిద్యాలయములో చదివినవారు. సాహిత్యమున వీరి కన్న శ్రీ అరవిందులే ఎన్నో మడుంగుల మిన్నగా నుత్తీర్హులెరి. సహాధ్యాయియు నందువలన మిటత్రుడును అయినందువలన సహాను భూతితో శ్రీ అరవిందులు నిర్రోషియని తేల్చి తీర్చు చెప్పిరాయని కొందజపోహనందవచ్చునేమో కాని యది కేవలం నిరాధారము. కళాశాలలో గాని, పరీక్షాస్షమయమున గాని శ్రీ అరవిందులు వీరిని దూరమునుండియే చూచినట్టును, వీరితో నేనాడును రెండు మాట లేని మాటాడనట్లును, అన్యోన్య పరిచయమేమియు లేనట్లును దెలియుచున్నది.

ఆసా ప్రదా

శ్రీ అరవింద జీవితము నాలగవ తరంగము “కర్మయోగి” పతికా నిర్వహణము

త్రీ అరవిందులు జైలు నుండి వచ్చిననాటికి వంగదేశము జీవచ్చవమై యుండెను. ఇంచుమించు దేశ సేవాపరాయణు లంద రును చెజసాలలో నుండిరి. వంగదేశ నాయకులగు అశ్వినీకుమార దత్తు, కృష్ణకుమారమి(త, నుబోధచం(దమల్లిక్‌, ఇార్టమసుందర చక్రవర్తి మున్నగు సుప్రసిద్ధులు ఉపోర్టేషన్‌ చట్టము (కింద దోమా రోపణము విచారణయు లేకుండగనే బంధింపబడియుండిరి. జాతీయపక్ష నాయకుడగు తిలక్‌ లోకమాన్యుడు తన కేసరి” ప[తికయందు (బకటితమైన వ్యాసములు కొన్ని రాజ[దోహపూరితము లైనవను కారణమున నారు సంవత్పరముల శిక్షకుపా(తుడై మాండలే యం దుండెను. తలయొత్తి జాతీయవాదమును ధైర్యముగా వెల్లడించు నాయకుడేలేకుండెను. ఈ విషాద దుస్థితి కన్నులార జూచిన శ్రీ అరవిందులు, ఇంతవరకు పరోక్షముగా బనిసేయు చుండిన శ్రీ అరవిందులు బహిరంగముగా నాయకత్వము వహించి జాతీయ పక్షము, జాతీయవాదము మొదలంట నంతరింపకుండ కాపాడ వలసిన బాధ్యతను స్వికరించుట తప్పనిసరి యాయెను. 1908వ సంవత్సరముననే “వందేమాతరం”” పిక అంతరించినందున, బెల్లాచెదరై బీభత్స స్ధితిలో మునిగియున్న దేశీయుల కాథ్యాత్మిక దృష్టితో కారాగారమున గాంచిన యోగానుభవముతో కర్తవ్య మిది యని వెల్లడించి ప్రబోధించుట కనువుగా “కర్మయోగి” యని యాంగ్లమునః “ధర్మ యని వంగభాషయందు రెండు వారపటతిక లను కారాగారమునుండి బయల్పడిన మాసము దినములలోనే

1122 స్థాపించి నిర్వహించసాగిరి. ఆ పత్రికా ముఖపత్రమున శ్రీకృష్ణుడు సారధిగా అర్జునుని రథము తోలుచున్నట్లు చక్కని పటము ము[దదితము. దీనిని గురించి శ్రీ అరవిందులే సూక్ష్మముగా నిట్లు వ్యాఖ్యాన మొనర్చియున్నారు; ఆ సంహారక్ష్యతము మిదుగా కురు క్ష్యత్రసారధి అర్జునుని రథమును నడపించుట కర్మయోగము యొక్క ప్రతిబింబమని వివరణమని; ఏలయన, శరీరము రథము: పరుగి డెడిగుజ్జము లింద్రియములు. ఇక రక్తమాలిన్యమయములై బురదతో సంకలితమైన (పప్రపంచమార్ధ్గముల వెంబడి మానవాత్మను శ్రీకృష్ణుడు వైకుంఠమునకు నడపించుచున్నాడు. -- కర్మయోగి పత్రిక యే సంకల్పముతో నే యాదర్శ విధానములతో స్థాపించబడినదియు నీ (కింద సంక్షేపముగా నుదాహరించిన వ్యాస రాజములలోని వాక్యముల వలన గొంత తెలియగలదు. పాశ్చాత్యసంపర్హమువలన జాతీయ స్వధర్మములు నశించినవి, చాతుర్వర్ష్యము జీరించి వర్ణసంకరమేర్చడినది. టం! మ! ము చ వ గా! (బ్రహ్మతేజస్సు విధ్వంశమగుటవలననే క్రాతధర్మము, వైశ్య ధర్మము, శూదధర్మము సర్వములుస్తమైనది. భి గ! గ వీదో హైందవత్వమను (గుడ్రియభిమానమే కొంత గలదుగాని దాని లక్ష్యలక్షణములు బూర్తిగా దెలియవు. మనపూర్వ స్థితిని దలపోసి ప్రన్తుతస్థితిని గుర్తించి భావిస్థితి నూహించవలసియున్నది. వ్ల వ ఖై

123

మన జాతీయత మత విజ్ఞానెశ్వర్యము నానారూపముల విలసిల్లినది. అన్ని మతముల, మతోద్ధారకుల, ధర్మానుష్టానముల సమన్వయమొనర్చి యందలి జీవరహస్యమును గుర్తించి యుత్తేజము నందవలసియున్నది.

న! వ్‌ ఛి

సత్యయుగమునకు బునాది (బహ్మతేజసన్సు, (బహ్మతేజస్సే అన్నిటికంటె ముఖ్యము నావశ్యకమును. మరొక విధమున మార్చి చెప్పవలయునన్న మతమే (పధానమనవచ్చును. కాని యూరోపియ నులు భావించు మతముమా[త్రము బహ్మతేజస్సు కాజాలదు. (బహ్మతేజన్సు ఆధ్యాత్మికము, శక్తిస్వరూపము, సారవంతము. ఈశ్వరేచ్భానుగుణముగా నే. కార్యమునకేని దానిని వినియోగించ నగును. అది వ్యక్తి విమోచనమునకు జాతీయ నిర్మాణమునకు నుపయోగపడును. అది అంతఃస్థితముగా నీశ్వరశక్తిగా నతీత మానవటప్రజ్ఞగా బనిచేయగలదు. చిరకాలసంచితమై మనకు హస్త గతమైన విధానముల మూలముననే ముప్పదిమూడుకోట్ల మానవు లలో ఆ శక్తిని ప్రబోధించుటయే మా సంకల్చ్పము.

శ న! ఛి

పాశ్చాత్యులు మతమును నిత్యజీవితమునుండి విడదీసి విజయ వంతుల మైతిమని మురియుచున్నారు. “మతము దాని స్థానము లోనే యున్నంతవరకు మంచిదే. కాని రాజకీయములలో శాస్త్రపరి శోధనలలో వ్యాపారవిషయములలో మతసంబంధ ముండరాదు. దాని సంబంధము నష్టదాయకము, ఇది వారి తర్కము,

[124 మతమును పాశ్చాత్యులు (గ్రహించిన విధము మాత్రము వర్దనీయమే. కాని యధార్థమతము, పారమార్థికము, అధ్యాత్మిక లక్ష్యము, పరోపకారము, సత్యసాధనము, అత్మార్చణము, ఆత్మశుద్ధికె పరితాపము వీనినన్నింటి మానవసంఘము విధ్యుక్తముగా గాంక్షంచ వలసినదే. ఏమైనను భగవంతు డుండుట నిజము. అట్లున్న్సయెడల నాతని మన మొక మూలకుదోసి ““అదియేని స్థానము. ఇక (ప్రపంచము, జీవనము, ఇదంతయు మాకు సంబంధించినది” అని నుడువకూడదు. అతడు సర్వవ్యాపి, అంతటను అతనికి (టవేశము గలదు. ఒక్కొక్క నాస్తికయుగము, విస్తారము మిక్కిలి విపులము నగు ఆస్తిక్యయుగమును సంసిద్ధపరచునది మాత్రమే యగుచున్నది. ళం శ శ్ష

మేము ముందిడుకొనిన కార్యము నిర్జీవమైన యం(త్ర వ్యాపా రము వంటి భౌతిక వ్యాపారము గాదు, అది నైతికము, నాధ్యాత్మి కము. జాతి నిర్మాణము మా సంకల్పముగాని ప్రభుత్వ రూపమును మార్చుటగాదు. ఆ మహాకార్యమందు రాజకీయ మొకభాగము, ఒక స్వల్పాంశమే. కేవలము రాజకీయములకు, సాంఘిక సమస్య లకు, వేదాంతమునకు, సారస్వతమునకు, విజ్ఞాన శాస్త్రములకు వీనికి మాత్రమే మేము పూనుకొనముగాని వీనినన్నింటిని మే మత్యంత [ప్రధానముగా దలంచు నేకైక సత్యమునకు సమన్వయించి యుపయోగించెదము, అదియే ధర్మము, జాతీయ ధర్మము, విశ్వ

మానవ్న ధర్మమనియు మేము విశ్వసించెదము.

న! గా! ళ్‌ నిత్యానుష్టానమందు లేని ధర్మము నిరుపయోగము. ధర్మ మార్గమును (గ్రహించుట, దాని సత్యమును (గ్రహించుట, దాని

క్షే25 మహోన్నత భావము నుపలభ్య మొనర్చుకొని నిత్య జీవనమున బహిర్గతము గావించుట. ఇదియే కర్మయోగము. యోగమునే మానవ జీవితాదర్శముగ జేయుటకు భారతదేశము వర్ధిల్లుచున్నదని మా విశ్వాసము. యోగము వలననే భారతదేశము తన స్వాతంత్ర్య మును, అన్యోన్యైకమత్యమును, జౌన్నత్యమును బొందుటకు వలయు శక్తిని సముపార్టింపగలదు. మేము కాంక్షంచునది యాధ్యాత్మిక పరివర్తనము, భౌతికము దాని చ్చాయ, ప్రతిఫలము మాతమే. థి ఖీ థీ

పందొమ్మిదవ శతాబ్బమున భారతదేశము కాంక్షంచిన రాజకీయ స్వాతం[త్యము,మతసాంఘికాది సంస్కారప్రయత్నము భగ్నమగుటకు మనతత్త్వము, లక్ష్యము, చారిత్ర సం[పదాయముల విస్మరించి యంధ (ప్ర్రాయముగా పాశ్చాత్య పద్ధతుల ననుకరించుటయే కారణము. అది యొక గుణపాఠమైనది.

థీ థీ ('

శాసనసభలను మరింత విస్తరించుటవలన, ఎన్నిక సిద్ధాంతము లను గాని అధినివేశ స్వపరిపాలనమును గాని మరియ పాశ్చాత్య రాజకీయ సిద్ధాంత సంప్రదాయములను గాని యళ్లే ఇట ప్రవేశ పెట్టుట వలన మాత్రము మనకు రాజకీయ విమోచనము సిద్ధించు నని మేము విశ్వసించజూలము.

పాశ్చాత్య సభ్యతనే ప్రమాణముగా గైకొని (బిటిషు సామ్రాజ్య మును శరణుచొచ్చి యుండుటయే మన విధియై యుండిన యెడల ఆ మార్గములు తగియుండవచ్చును. అట్టి భావసిధ్ధి కెట్టి త్యాగము నవసరము లేదు. మా యాదర్శ మది కాదు. భారతదేశము (ప్రత్యేక

126 స్వతంత్ర జీవనమును, సభ్యతను నిర్మించుకొని, (ప్రపంచ మం దగ్రస్టానము వహించి యూరోపు దేశము పరిష్కరింపజాలక భంగపాటు గాంచి నటువంటి రాజకీయ, సాంఘిక, ఆర్థిక, నైతికాది సమస్యలను చక్కగా పరిష్కరించి సమన్వయ మొనర్చవలసి యున్నదని మా విశ్వాసము. మన లక్ష్య మెంత మహత్తరమో మన సాధనము సహిత మంత గొప్పదిగా నుండవలయును.

చ శ ఛ్‌ మానవకోటి కొజణ కే హిందూదేశము పునర్నిర్మాణమునకు గడంగవలయునని మాసంకల్చ్పము. మేమామోదించి యనుష్టించు జాతీయవాద తత్త్వ్వమేయది, బోగలాలస కూడిగముచేయునట్టు భౌతిక శక్తులను లొంగదీసి వశపఅచు కొనుటవలన గాక మనలో నాత్మ సామాజ్యమును స్థాపించి మనమేథధాశక్తులను ఆత్మశక్తులను వశపరచుకొని + బాహ్యాంతరము లందు మానవ స్వాతం[త్యమును నిరూపించుట వలననే, బాహ్య(ప్రకృతిని మనలోజయించుట వలననే, నేడుమానవుని పీడించు విషమసమస్యలు పరిష్క్టృతములు కాగలవు, ఆకార్యమున కాశియాఖండ పునరుద్ధరణ మవసరము. అందులకు స్వాతంత్ర్యము నౌన్నత్యము ననివార్యమై యున్నవి. ఇంగ్లాడుతోసహా అభిలమానవకోటి కళ్యాణము గాంచుటకు ఆశియాఖండము తన

పరిపూర్ణవికాసమును నెలకొల్పవలసి యున్నది.

థీ థీ థీ భరతఖండ మొనర్చవలసిన కార్యము ఘనకార్యము, అది (పపపంచకార్యము, భగవానుని కార్యము. భారతీయులగు బాలికా బాలకులారా! మోరీ సత్యమును (గ్రహించి మోధర్మమును నిర్వహించ వలసియున్నది. పాశ్చాత్యానుకరణము వలన ఈసద్ధర్మ నిర్వహణము

క్ష2/ నకు వలయుశక్తిని మొరు సముపార్షింప జాలరు. భౌతికశక్తి మోకు శూన్యము. మోకున్నదంతయు నాధ్యాత్మిక శక్తియే; కావున వ (ప్రథమమున భారతీయులు గండు. మోపూర్వీకుల శక్తిసామర్థ్యముల సంపాదింపుడు. ఆర్యభావమును, ఆర్యశిక్షణమును, ఆర్యవర్తనమును, ఆర్యజీవనమును సముపార్టింపుడు. వేదాంతరహస్యమును, గీతా రహస్యమును, యోగరహస్యమును వీనిని మనసా సిదధ్ధాంతరూపమున గాక అంతఃస్థితముగా (గ్రహించి నిత్యానుష్టానమునకు గొనితెండు. చ్‌ చ్‌ ఛి

ఆత్మబలమును మించగల బలము మరొక్కటిలేదు. అబలము సనాతనము.మిోయందంతఃస్థితమై నిత్యమైయున్నది. దానిమూలమున, భౌతికసామాజ్యమును స్థాపించుటకు ముందు మిరాత్మసామాజ్య మును స్ట్థాపించవలయును.

న! న! |!

“కర్మయోగి” పిక వెలువడ నారంభించిన మొదటి రెండు వారములలోనేోవందేమాతరం” ప(త్రికవలె: ప్రజామోదమును బడసి నలుదిక్కులటబాకి వ్యాప్తిగాంచినది. ఆవల ఆలస్యముగా జేరిన చందా దారుల కోరిక ననుసరించి మొదటి మాసములోని నాలుగుసంచికలను పునర్ముద్రణ మొనర్చిరి. పాఠకుల ప్రార్థన నంగీకరించి బీదలకు అందుబాటులోనుండు నట్టు తక్కువవెలగల కాగితముల పై ముద్రించి మిక్కిలి తక్టువచందా నిర్ణయించి యొకరకముగాను మేలుకాగితముల నుపయోగించి మరొళఠక రకముగాను రెండువిధముల పథతికనుబకటించ నారంభించిరి. ఈప(తికయందే శ్రీఅరవిందులు బుషిబంకించం[దుని “ఆనందమఠి మను నవల నాంగ్రమున కనువదించి కొన్ని అధార్థయముల బ్రకటించిరి. ఈశ, కేన, మాండూక్య, కఠోపనిషత్తుల

126

కాంగ్లాను వాదములను గూడ నిందు పపకటించిరి. ఈప్రతికలో వీరు రచించిన పలు వ్యాసరాజములే “బభారతీయమేధ, కాళిదాసు, కర్మయోగి యాదర్శము, జాతీయ కళా ప్రాశస్త్యము, జాతీయ విద్యావిధానము, జాతీయవిద్య” మున్నగు నామములతో గ్రంథ రూపమున కొన్ని (పకటితములై యున్నవి. నాడు రాజకీయ రంగ మున శ్రీవారు పనిచేయుచున్నను ఆధ్యాత్మికశక్తి తోడనే, ఆత్మశక్తి తోడనే పశుబలము నెదుర్జొని విజయము గాంచనగునని లోగడ 1905లో తమ ధర్మపత్నికి (వ్రాసిన లేఖయందు సూచించిన భావ ములనే మరింత వివరముగా మరొకవ్యాసమున వెల్లడించియున్నారు. వంగభాష నుండి యనువదింపబడి ప్రకటితమైన “శ్రీ అరవింద వ్యాసావళి” అను గ్రంథము నుండి యా భాగము నీ [క్రింద నుదాహ రించు చున్నాము,

విజయమునకు కారణము శక్తి. ఏ శక్తివలన దుర్చల పక్షము నకు జయము కల్గుచున్నది? మరియు ప్రబలపక్షము యొక్క శక్తి పరాజితమై నశించి పోవుచున్నది? ఐతిహాసిక దృష్టాంతముల నన్నింటిని మనము పరీక్షించినచో “ ఆధ్యాత్మిక న్‌ర్తి యొక్క బల ముచే ఈ అఘటనా ఘటనము జరుగుచున్నది. ఆధ్యాత్మిక శక్తియే బాహుబలమును తుచ్చముచేసివైచి ఈ జగము భగవంతుని రాజ్య మనియు అందమైన మఘ్రైాలప్రకృతియొక్క లీలాక్షేత్రము కాదనియు మానవజాతికి తెలుపుచున్నది” అని మనము గ్రహింప గలము. విశుష్టమైన ఆత్మయే శక్తియొక్క ఉత్పుకము. వ్‌ ఆద్య(ప్రకృతి గగనమందు కోటాను కోట్ల సూర్యులను గిరగిర (తిప్పుచున్నదో, అంగుళిస్పర్శ మాత్రముచే పృథివిని నల్లల్లాడించి మానవసృష్టమైన సౌభాగ్యమును సకలమును చిహ్నంలేకుండ ధ్వంస మొనర్చగలదో,ః ఆఅ ఆద్య (ప్రకృతి విశుద్రమైన అత్మ కధీనము, ఆ (ప్రకృతి అసాధ్య మును సాధ్య మొనరించును, మూగను మాటాడజేయును. కుంటికి కొండలుదాటగల సామర్థ్యము నిచ్చును. జగమంతయు ఆ శక్తియొక్ట

126

సృష్టి. ఎవరియం దాధ్యాత్మిక బలము వికసించునో, వారికి జయ సామా[గి సకలమును తనంతట తానే ఉత్పన్నమగును. అభ్యంత రములును, ఆటంకములును తమంతట తొలగి అనుకూలదశ చేకూరును; కార్యమును సాధించు దక్షత తనంతట ఉత్పతిలి తేజోవేగముల నలవరించుకొనును. యూరోపు నే డ& *504! 10/66 ను లేక ఆధ్యాత్మికశక్తిని తెలిసికొన తడమాడుచున్నది; ఇంకను దానియందు సంపూర్షవిశ్వాసము కుదురలేదు; దాని నాధారము చేసికొని కార్యము నాచరించు (ప్రవృత్తి ఉద్భవించలేదు. కాని భారత శిక్ష సభ్యత, గౌరవము, బలము, మహత్త్వ్వము, ఈ అన్ని టికిని మూలము ఆధ్యాత్మికశక్తి. ఎన్నిమారులు భారతజాతియొక్క వినాశకాల మాసన్నమైనదని ఎల్లరికిని తోచుస్థితి ఏర్చ్పడెనో, అన్ని మారులును ఆధ్యాత్మిక బలము తను దాగియున్న న్వస్థానము నుండి తీవసవంతిగ (వహించి, ముమూర్తువెన భారతమును పునరుజ్జీవిత మొనర్చెను, ఆవశ్యకమైన సకలశక్తులను సృష్టించి యిచ్చెను. ఇప్పుడును ఆ ఉత్తమస్థానము వట్టిపోలేదు. నేడును మృత్యుంజయమైన ఆ శక్తి యొక్క అద్భుత(కీడ విలసిల్లుచున్నది.

కాని స్థూలజగతి యందలి ఏశక్తి యొక్క వికాసమైనను కాల ముపై నాధారపడియుండును. ఉన్న పరిస్థితుల కుపయుక్తమైన చందము ననుసరించును. సముద్రము యొక్క పాటుపోటు సర అగా క్రిణించుచు వృద్ధిపొందుచు, కడకు సంపూర్ణముగా కార్యకారి యగును. మన విషయమునను అదియే జరుగుచున్నది. ఇపుడు సంపూర్ణముగా పాటు; పోటు సమయమునకై నిరీక్షించుచు నిలువ బడియున్నాము,

మహాపురుషుల తపస్య, స్వార్ధత్యాగుల కష్టస్వికారము, సాహస వంతుల ఆత్మవిసర్జ్దనము, యోగుల యోగశక్తి, జ్ఞానుల జ్ఞాన సంచారము, సాధువుల విశుద్ధి ఇవన్నియు ఆధ్యాత్మిక బలమునకు

130 జన్మస్థానములు. ఒకమారీ సకల విధమైన పుణ్యబలము భారత మును సంజీవిని సుభయందు ముంచెత్తి మృత జాతిని సజీవమును బలిష్టమును తేజోవంతమును జేసి ఉద్ధరించెను. తనయందు తా నింతదనుక విరుద్ధమయియున్న ఆ తపోబలము మరల అదమ్యము నజేయమునై బయల్బడుట కుప[క్రమించుచున్నది. కొన్ని సంవత్సర ముల పీడనము, దౌర్చల్యము, పరాజయము వీని ఫలితముగా భారతీయులు తమ అంతరమందే శక్తియొక్క ఉత్సము నన్వే షించుటకు నేర్చుకొనుచున్నారు. ఈ శక్తి ఉపన్యాసముల వలన కలుగు ఉత్తేజము కాదు. మేచ్చులిచ్చిన విద్య కాదు. సభాసమితుల యందు ఆవేశమును సంచలింపజేయు శక్తి కాదు. వార్తా పత్రికల క్షణిక (ప్రేరణ కాదు. తమ ఆంతరమున, అత్మ యొక్క విశాల నీరవత యందు, భగవంతుని యొక్కయు జీవుని యొక్కయు సంయోగముచే ఏ శర్తి గంభీరము, అవిచాల్యము, అ(భాంతము, విశుద్రము, సుఖ దుఃఖముల జయించినటిది, పాప పుణ్యముల నతిక్రమించి నట్టిది అవిర్భూతమగునో; 'ఏీది మహాసృష్టికారిణి, మహాప్రళయంకరి, మహాస్థితిశాలినియో; మరి ఏది జ్ఞోనదాయిని యగు మహా సరస్వతియో, ఐశ్వర్యదాయిని యగు మహాలక్ష్మయో, శక్తిదాయిని యగు మహాకాళియో; తేజః సహ(సముల ఏకరాశియైన అఆ చండి తా నావిర్భవించి, భారతావని యొక్కయు, భూమి యొక్కయు కళ్యాణమునకై పూనగలదు. భారత దేశముయొక్కు స్వాతంత్యము గౌణోద్దేశ్యము మాత్రమే; ముఖ్యోద్దేశ్యము భారతీయ సభ్యతయొక్ట శక్తిని ప్రదర్శించుట, జగమందంతటను ఆ సభ్యతను విస్తరింపజేసి ఉచ్చ పదవియందు నెలకొల్పుట, మనము పాశ్చాత్య సభ్యతయొక్క బలముచే గాని సభాసమితులయొక్ట బలముచేగాని, ప న్యాసముల తీవతచే లేక బాహుబలముచేగాని స్వాతం[త్యమునో క స్వాయత్తశాసనమునో అఆర్జింపగలి యుంటిమేని" ఆ ముఖ్యోద్దే శ్యము సాధింపబడజాలదు. ఫారతీయ విజానముయొక బలముజే ఆధ్యాత్మిక శక్తివలన సృజింపబడిన నూక్ష్మ స్థూలోపాయములచే

క్షే స్వాతం(త్యము నార్జించవలసియున్నది. కావుననే భగవంతుడు పాళశ్చాత్యభావముచే (శేరితమైన మన అందోళనమును ధ్వంసము చేసి, బహిర్ముఖమైన శక్తిని అంతర్ముఖము కావించినాడు,. బ్రహ్మ బాంధవోపాధ్యాయుడు దివ్యచక్తువుతో దేనిని చూచెనో, చూచి “శక్తి నంతర్ముఖము చేయుడు" అని మాటిమాటికిని ఏ ఆదేశమును పల్కెనో, పల్కినప్పటికిని దేనిని కాల దుష్పృ్రభావముచే ఎవరును శిరసావహింప లేకపోయిరో, మరియు తానే చేయలేకపోయెనో, దానినే భగవంతుడు నేడు ఘటింపజేయనున్నాడు. భారతముయొక్క శక్తి అంతర్ముఖమగుచున్నది. మరల నెప్పుడు బహిర్ముఖమగునో ఇక నా ప్రవాహము వెనుకకు మరలదు,

• ఎవరును దాని నడ్డగింపజాలరు. త్రిలోకపావని యగు ఆ గంగ భారతమును ముంచివైచి, పృథివిని ముంచివైచిి తన అమృత స్పర్శచే జగతికి నూతన యౌవన వికాసమును గైకొని రాగలదు. ఏకాంత కారాగారవాసమున తీవ్రముగా నొనర్చిన యోగాను భవముతో ఆధ్యాత్మిక దృష్టితో అనాటి పరిస్థితుల కనుగుణముగా శ్రీ అరవిందులు సమన్వయించి ప్రబోధ మొనర్చుచుండిరి. ఈ నూతన ప్రబోధముతో జీవచ్చవమై యుండిన జాతీయ పక్షమున గొంత చైతన్యము కలుగసాగెను. భగవానునిపై విశ్వాసముంచి ధైర్యమూని పజ లన్నిమండలములందును సభలు చేసి పూర్ణ హృదయములతో, జాతీయ భావములను వెల్లడింప మొదలిడిరి. ఈ నూతన వికాసము వలన, నవ్యోజ్వలనము వలన ఆంగ్లో యిండియన్‌ పత్రికలకు పోలీసధికారులకు కన్నుగుట్టినది. ఏడాది ఏకాంత కారాగారవాసానుభవ ఫలితముగా శ్రీ అరవిందులు రాజకీయములను త్యజించి, యోగిగానో సన్యాసిగానో ఏహిమాలయ కాంతార గుహాంత రము లందో ఏకాంతముగా నిరుపషదవముగా జీవిత శేషమును గడ(ద్రోయునని యాశించిన పోలీసువారికి ద్విగుణీకృతో త్సాహముతో

కే32

కర్మయోగియై యను దినము బహిరంగోపన్యాసము లొసంగుచు (ప్రభుత్వ విధానముల ఖండించుచు ప(తికలలో విమర్శించుచు రాజకీయరంగమున నాయకుడై జాతీయపక్షమును బునరుద్ధరించుట నిజముగ హృదయశల్యమైనది. కాన వేగులపోరు తీవ్రమై యెట్లయిన శ్రీవారిని మరల కారాగారమున బంధించుటకు విశ్వప్రయత్నము లారంభమైనట్లు గట్టిపుకారులు బయలుదేరెను. అప్పటికి కారాగారము. నుండి విడుదలమయై వచ్చి మూడుమాసములు గూడకాలేదు. “కర్మ యోగి” పటతిక ఐదవసంచిక మాత్రమే వెలువడిన సమిపకాలమది. ఆఅపుడేయుత్తరక్షణమున తనకేమిసంభవించునో యని యనుమానించి త్రీ అరవిందులు తమ కట్టకడపటి రాజకీయ సందేశము---విల్‌ -_ గా “నాదేశీయుల కొక బహిరంగలేఖ” అను శీరిక శ్రిందనొక యపూర్వ పత్రమును 1909 జూలై 19వ తేది బ్రకటించిరి. ఈలేఖ యందలి ప్రధాన విషయములను __ సూరత్‌ కాంగగెస్‌ విధ్వంసము; దాని పునరుద్రరణమును గురించిన భాగమును మా(తము విడిచిపెట్టి-- మూలమునకు భంగముకలుగకుండ సంగ్రహముగా ననువదించియీ (కింద బొందుపరచుచున్నాము.

“నన్ను (ప్రవాసశిక్ష పాల్సేయవలయునని కలకత్తా పోలీసువారు ప్రభుత్వమునకు వ్రాసియున్నారను వదంతి గట్టిగానున్నది. అందు వలన నాదేశీయులకు, ముఖ్యముగా జాతీయపక్ష సిదాంతముల నంగీకరించువారికి, ప్రస్తుతావసరముల గురించి భావిప్‌ద్రతులను గురించి కొంతతెలుపుచు ఈయుత్తరమును ప్రకటించుట మంచిదని తోచినది. నేను ప్రవాసశిక్ష కంపబడిన యెడల తమ భావికర్తవ్య మార్గము నెరుంగజాలని వారికిది కొంత సాయపడగలదు. నేనిక ఆశిక్ష నుండి బయటపడి రాలేకపోయిన యెడల నాతుది రాజకీయ సందేశము-_విల్‌_గా నాదేశీయులకి యుత్తరముపకరించగలదు.

కే

జాతీయవాదుల స్టితికష్టముగా నున్నను వారు ఆశాభంగము నందరాదు. ఆ పక్షనాయకులు శిక్షింపబడినందున జాతీయపక్షము నశించినదని కొందరు తలంచుట పారపాటు. నేడును జాతీయపక్షము బలవత్తరముగా విస్తరించియ యున్నది. కాని మార్గము తెలియకను నాయకుడు లేకను మరుగుపడియున్నది. మార్గమునెట్లో మనము .కనుగొనవచ్చును. కాని నాయకుని మాత్రము భగవానుడే (ప్రసాదించ వలయును. మహోద్యమము లన్నియు భగవచ్చక్తితో భగవానుడను (గ్రహించు నాయకునికై వేచియుండెను.

మనబలము కేవలము నైతికము. భౌతికబలము సర్వము నేడు (పభుత్వనిధానము న్మాశయించియున్నది. మనమా ప్రభుత్వవిధాన మును గుర్తింపలేనట్లు పరివర్తన మొనర్చ బూనినపుడా భౌతికబలము నంతను మనపై నుపయోగింప బూనుట స్వభావమే. దేశముయొక్కు సమస్త నైతికబలము, న్యాయబలము మనది. మనవాంఛసహజమైనది. భఖావిపౌరులు గాగల యువకులు మనపక్షమున నున్నారు. దైవబలము మనకున్నది. మన పవిత్రాదర్శము నేశాసనమును మంచిది కాదనదు. నాగరిక ('ప్రభుత్వమను కీర్తిని బోగొట్టుకొన నిష్టపడని ఏప్రభుత్వమును మనమవలంబించు మార్గములు న్యాయవిరుద్ధములని బాహాటముగా వెల్లడించజాలదు. ఆయాదర్శ విధానములను మనమచంచలబుద్ధితో నాశ్రయించవలయును. తుదకు మనజయము వానిపైనే ఆధారపడి యున్నది. జాతికిసహనశక్తి మిక్రిలి యవసరము, ఆసహనమునకు లక్షణము శాసనముల నాదరించుట;భారతీయులకీ గుణముగ్గుపాలతో నలవడియున్నది. కావున నేటిశాసనముల మనమతి జాగరూకతతో ననుసరించవలయును, ఆశాసనముల వలన మనకు లభించగల రక్షణమును, మన యుద్ధేశ్యములను మనప్రచారమును ముందుకు సాగించుట కాశాసనముల మూలమున లభించు నవకాశమును మన ముపయోగించుకొన వలయును. ఇటివలదేశము నల్లకల్లోలము గావిం చిన దారుణహత్యలలో మన కేమాతమును సంబంధములేదు. అవి

శే34

విషవృక్షముల యొక్క విషఫలములు, అసలువిషవృక్షమే యంకు రించ నట్టు అధికారులు తమ లోపములను సవరించుకొని యావిధాన ములను మార్చనంతవరకు మానవమాతుడీ విషఫలము లుద్భ వించకుండ చేయజాలడేమో.

మన యాదర్శము స్వరాజ్యము, విదేశీయాధికారము లేని సంపూర్ణ స్వాతంథత్యము. తన స్వభావాదర్శముల ననుసరించి తన స్వశక్తుల వలన తనస్వజీవనమును సృష్టించుటకు (పతిజాతికిని హక్టు గలదని మేము వాదించెదము. విదేశీయులు మనకంటె మహత్తరమైన యోగ్యతాతిశయము గలవారనుట నిరూపించవలసిన మాటకాదు. ఆకారణమున వారు మనజన్మహక్కుుల నుండి మనలను దూరీకృతు € నొనర్చుటకు గాని మనకంటె నికృష్ణమైనవారిసభ్యతను మనపై బలవంతముగా జొప్పించుటకు గాని వారికి హక్కుగలదని మేమంగీక రించము. చిరకాల దాస్యమువలన లోపములు కళంకములు మన కెన్ని యలవడినను పూర్వప్రభ, శక్తి సామర్ధ్యములు మనయందు తిరిగి మొలకెత్తుచున్నవని మేమెరుంగుదుము.మనతండి తాతలకంఠి మన మేమాత్రమును దీసిపోము. మేధాశక్తి కావలసినంత యున్నది. ఎంతో భైర్యసాహసము లున్నవి. మనకెంతో అనంతమైన నానా విధమైన జాతీయ పటిమగలదు, మనకు కావలసిన దంతయు, కార్యరంగము, నవకాశము. ఈరెండును జాతీయ ప్రభుత్వము వలన, స్వతంత్ర సంఘమువలన, మహత్తమమైన హైందవ సభ్యతవలన మాత్రమే లభించగలవు. వానిని మనకు లభింపజేయనంత కాలము వానిని సంపాదించుట కే మనమేధాశక్తిని, ధైర్యమును, సామర్థ్యమును వినియోగించవలయును. గాని మరొక (ప్రయోజనమునకు నుపయో గించరాదు.

మన స్వరాజ్యాదర్శమందు మరేజాతిని గాని లేక ఈదేశమున శాసనసమ్మతముగా స్థాపితమైన పరిపాలనమును గాని ద్వేషించు

క్షే35 సూచన ఏమాత్రములేదు. నిరంకుశ పరిపాలనముగా నున్న దానిని (పజాపరిపాలనముగా, విదేశీయ (పభుత్వముగా నున్నదానిని దేశీయ ప్రభుత్వముగా, విదేశాధికారము పాలైన దానిని స్వదేశాధికారమునకు లోబడునట్టుగా చజేయగోరుదుము.

ఈ యాకాంక్షయందు హింసాద్వేషము లనివార్యములని చెప్పువా రసత్యమును చెప్పుచున్న వారనవలయును. మా దేశాభిమాన లక్షము ప్రేమభాతృత్వముల పై నాధారపడియున్నది. జాతియైక్యమున కావల పరమావధి మానవైక్యమనియే కాంక్షించుచున్నది. కానిమే మాశించునది సోదరుల, సరిసమానుల, స్వతంత్రుల అన్యోన్యైక్యమే గాని స్వామి-భృత్యుల, భక్షక-భోక్తల యైక్యము మాత్రముకాదు. విలక్షణమైన జాతిగా, దేశముగా, మామనుగడను సాక్షాత్క్మరించుకొన వలయునని ఆశించెదము. ఏల యన, పరమలక్ష్యమైన మానవ సోదరత్వమున కదియే మార్గము, అయ్యది వ్యక్తిత్వమును రూపుమాపి బాహ్యభేదముల కప్పిపుచ్చుటవలన గాక ఐకమత్యమున కంతర్గత ముగా నున్న విరోధములను ద్వేషానూయాది దురభ్మిప్రాయములకు గలకారణములను నిర్మూలించుట వలననే లభించును. మనహక్టుల కొరకై మనము (ప్రయత్నించుట, యజ్ఞానమున వానిని నిరోధించు వారిని ద్వేషించుటయని భావించరాదు. స్వభావసిద్ధమైన పరిణామ ధర్మమున్ను నిరోధించువారిని తప్పదదోసికొని మన యభివృద్ధిని పాదుకొల్పుటలో మనమెంతేని కష్టపడుటకు (పయత్నించుటకు, అధికార భయములేక సత్యమును ధైర్యముగా వెల్లడించుటకు, న్యాయమైన స్వమార్గములను, సమస్త నైతిక బలము నుపయోగించి యొత్తిడి గలిగించుటకు మనము దృథనిశ్చయులమై యున్నా

మనియే మన ప్రయత్నము సూచించును. స్వయంసాహాయ్యము, స్వాత్త్వికనిరోధము మన విధానములు, నిరంకుశాధికారము యొక్క శాసనముల నుల్లంఘించకుండుట,

136

వారి యధికారమున కెదురు తిరుగకుండుట వీలగునంతవరకు మన పరిశ్రమల నభివృద్ధి చేసికొనుట, మనలోని వివాదముల మనమే పరిష్కరించుకొనుట, రోగులకు, బాధపడువారికి, క్షామముల పాలైన వారికి సాయపడుట, మానసిక, సాంకేతిక పారిశ్రామిక విద్యలను బెంపాందించుకొనుట, వీని మూలమున మన అంతర్వ్యవహారము లను మనమే పరిపాలించుకొనునట్టి యొక విధమైన స్వియప్రభుత్వ మును బయలుదేరదీయుటయ జాతీయవాదులు స్పష్టముగా వెల్ల డించినది. వంగదేశమున నించుమించు అన్ని విషయములందు నభివృథ్ధిగాంచి మన శక్తిసామర్ధ్థ్యములను నిరూపించ గలిగితిమి. ఇంతలో సూరత్‌నందు సంభవించిన మన యన్యోన్యాంతఃకలహ ములు, ఆ వెంటనే ప్రారంభమైన నిర్బంధ విధానము వీని మూల మున నంతరాయము గలిగినది. కాని ఈ నిరోధము తాళ్టాలికమే. మన కిపుడు కావలసినదంతయు మన నాయకులలో కొంత ధైర్యము రాజకీయధురీణత. ఇవియున్న తిరిగి (ప్రజలలో ధైర్యము, విశ్వాసము బుట్టించి ఈ నిర్బంధ శాసనములతోడను సంఘర్షణము గలుగకుండునట్లు నూతన మార్గములను కార్యక్రమమును నెలకొల్బ

వచ్చును. సాత్త్విక నిరోధపద్ధతి రెండువిధముల నుపయోగించవచ్చును. స్వయంసాహయ్యమున కవసరమైన ఉపబలముగా గొంతయు, ద్రభు త్వము నొత్తిడిచేయుట కుపయోగించు సాధనముగా గొంతయు నిది యుపకరించును. శాసననిర్మాణమందు, ఆదాయవ్యయములందు, పరిపాలనమందు చెలుబడియగు నధికారము, నిజమైన భాగ స్వామ్యము మన కంగీకరింపబడనంతకాలము (ప్రభుత్వమునకు సాహాయ్యము చేయ నిరాకరించుటయే మన నీతియొక్క సారము. పదునెనిమిదవ శతాబభ్ధమునందమెరిక్రాలో “ప్రాతినిధ్యము లేదా? వదలా పప రన్పనమయమున ఇప్పనల్‌ ల బ్దె నిన విరుద్ధముగచేయు మృని యాందోళనమున

క్షే

“అధికారములేదా? సాహాయ్యములేదు” అనుటయే మనము జ్లాపక ముంచుకొన వలసిన ముఖ్యవాచకము, సూూతము. ఈ సహాయ నిరాకరణమునకే సౌకర్యార్ధము ““బహిష్కార” మని మరొక 'పేరుపయోగించుచున్నాము. విదేశవస్తువులను బహిష్కరించుట యనగా స్వదేశవస్తువులకు (పపోత్సాహమిచ్చుట; ప్రభుత్వ విద్యాల యముల బహిష్కురించుట యన జాతీయ విద్యాలయముల నెల కొల్చుట; (పభుత్వమువారి కోర్టులను బహిస్టరించుట యన మనలో మనము పంచాయితీకోర్టుల మూలమున మన వివాదముల బరిష్క రించుకొనుట; 'ప్రభుత్వోద్యోగములను బహిష్టరించుట యన మనలో నవైకమత్యము నభివృథ్ధి జేసికొనుట, ఆయా యవసరములకు

పరిస్టితులను బట్టి బహిష్కారపద్ధతుల తీవత మారుచుండును. ఈ బహిష్కారమును గుడ్డిగా కోతిపిడికిలిగా ననుకూల పరి స్టితు లుదయించినపుడును జాతీయవాదులు సాగింతురనుట సత్య ముగాదు. అది కార్యశూరుల, రాజతం(తజ్ఞ్జుల లక్షణముగాదు. “అధికారము లేకున్నచో సహాయములేదు” అను సిద్ధాంతమే జూాతీయవాదుల సిద్ధాంతము. పరిస్థితు లనుకూల మైనచో, ననగా నుదాహరణార్ధము, (ప్రజామోదమును బడసిన (ప్రజాప్రతినిధి సంఘ మునకు స్వదేశవస్తువుల (పోత్సహించు నిమిత్తము దిగుమతి వస్తువు లపై పన్ను విధించు నధికారము లభించినమెడల వస్తు బహిష్టార మిట్టుండదు. అల్లే రియో ప్రభువు మునుపాకసారి యూహించినట్లు విద్యాశాఖను (పభుత్వాధికారము నుండి తొలగించి (ప్రజా వ్రతినిథి సంఘమున కప్పగించిన ప్రభుత్వ విద్యాలయములను బహిష్క రించుడని ఏ రాజకీయ ధురంధరుడును (వ్రబోధించడు. న్యాయ స్థానములు భారతీయ న్యాయాధికారుల వశమై ప్రభుత్వోద్యోగులకు గాక [ప్రజా ప్రతినిథి సంఘము ఎన్నుకొను మంధ్రులకే న్యాయ శాఖపై నాధిపత్యము కలిగినపుడు నా్యాయస్థానములు బహిష్టరింప బడవు. పంచాయితీకోర్టు లపుడు న్యాయస్థానముల కుపాంగములుగా

138

వాని యాజమాన్యమున నుండగలవు. పరిపాలనలో ప్రజల క్ర మాత్రము నిజమైన హక్కులేని ప్రన్తుత స్థితి యంతరించి ప్రజల భావములను గమనించి నిరంకుశోద్యోగుల దయాదాక్షణ్యములవలన లభించిన దానముగా గాక ప్రజల హక్కులుగా పరిగణింపబడి నపుడు ప్రభుత్వోద్యోగములను బహిష్కరింప వలయునని ఎవరును దెలుపరు. కాని దేశీయుల కీ న్యాయమైన హక్కుల నిచ్చుట కంగీకరించినంత మాత్రమున సంపూర్ణ స్వాతంత్రాదర్శమును బరిత్యజించుట యనిగాని భావికాలమున ప్రజల హక్కులను నిరంకుశముగా భంగపరచినపుడు సాత్త్విక నిరోధవిధానము ఉప యోగించకుండుట యని గాని భావించరాదు.

జాతీయ పక్షమునకు నేను సూచించు పద్ధతి నీ క్రింది విధ మున సంక్షపముగా తెలుపవచ్చును.

1. శాసనమున కేమాత్రము నతిక్రమించకుండ స్వయం సాహాయ్య సాత్త్వికనిరోధ పద్ధతి యందు పట్టుదలతో నుండుట.

2, “అధికారములేనిచో సాహాయ్యములేదు” అను సూత్రాను సారముగా ప్రభుత్వము పట్ట మన దృష్టిని నియమించుట.

8. సాధ్యమైనపుడెల్ల మితవాదులతో పొత్తు గలిగి యుభయ పక్షములు గలిసి సంయుక్త దేశీయ మహాసభను పునర్నిర్మాణ మొనర్చుట. ౬

శీ. రాజకీయముగా నార్ధికముగా రెండువిధములను బహిష్టా రము ఫల(ప్రదమగునట్టు బహిష్టారోద్యమమును నిర్వహించుట,

139

5. సమస్త భారతదేశమందు గాకపోయినను రాష్ట్రముల యందైనను, మన మొదటి కార్యక్రమము ననుసరించి నిర్మాణ మొనర్చుట.

6. మునుపటివలె అంత సంపూర్ణ ఫలప్రదము గాకున్నను లాభదాయకముగా శక్తిమంతముగా దేశసేవకులు స్వయం సాహాయ్య మును జాతీయ సామర్థ్యమును బోషించుచు పనిచేయుటకు వీలుగా నుండు నటువంటి, శాసనముల నతి[కమించకుండు నటువంటి యన్యోన్య సహకార విధానము నవలంబించుట.

త్రీ అరవిందులు 19090 (ప్రారంభములో నింత స్పష్టముగా సూచించిన ఈ విధానము నొక విధముగా నావల పది సంవత్సర ములకు గాంధీమహాత్రుడు దేశీయ మహాసభలో నుపపాదించుటయు, ముప్పది రెండు సంవత్సరములు దాటినను ఇంచు మించీ విధా నమే దేశీయు లవలంభించి యుండుటయు గమనించిన శ్రీ అర విందుల రాజకీయ దూరదృష్టి విశదము కాగలదు. నేటికిని “లిబరల్స్‌' అను నామాంతరమున జీవచ్చవముగానున్న మితవాద పక్షమువారు, తాము దేశీయ మహాసభలో (బవేశించుటకు (ప్రబల మైన విరోధము “సంపూర్ణ స్వాతం (త్యాదర్శము”, “ సాత్త్విక నిరోధ విధానము అని ప్రాతపాటనే పాడుటయు, దేశీయ మహాసభా పక్షమున నాయకమణులానాడు శ్రీ అరవిందులు వెల్లడించిన భావ మునే ఈ విషయమున ప్రత్యుత్తరముగా నిచ్చుటయు గమనించదగి యున్నది. కర్మయోగి పథత్రిక 1910 ఏ(్రిలు వరకు నిరాటంకముగా (బకటింప బడుచునే యుండెను.

కాని వంగదేశముననే గాక భారతదేశమందంతటను నానాటికి స్థితిగతులు విషమించి భయావహము కాసాగినవి. తీవనిర్చంధ ములు దారుణశిక్షలు, కఠినశాసనములు నిత్య కృత్యములగు

140

కొాలదియు విప్లవోద్యమమును భీకరరూపమున విజ్బంభింప సాగినది. ఇంచుమించన్ని రాష్ట్రముల కీ విషవాయువు వ్యాపింప సాగెను. ఆంగ్లేయాధికారి హత్యారూపమున నాసికలో కుట సంఘము బయ ల్పడినది. అలిపూరు బాంబుకేను సందర్భమున అప్పీలు సమయ మందు కోర్టులోనే పట్టపగలు పోలీసు సూపరింటెండెంటుగా నుండిన ఖాన్‌ బహుదూర్‌ ఆలంసాహేబు విప్ణవకారునిచే నిలువున హత్య గావింపబడిరి. ఇట్లు విప్లవకారులు చెలరేగి విప్లవ సంఘములు చిరస్థాయిగా (బబలిన కొలది ప్రభుత్వమువారు వానిని నిర్మూలించు టకు తమకు తోచిన సాధనముల నన్నింటిని యధేచ్చముగా ప్రయోగింప నారంభించిరి. ఉభయు లవలంబించిన ఈ స్థితిలో రాజ మార్గమున బహిరంగముగా శాసనసమ్మతముగ బనిచేయు జాతీయ పక్షము నిలుచుటకే యవకాశములేని దుస్థితి సం్రాప్త మైనది. నాటి కర్మయోగి పటతికలోని వ్యాసములను దిలకించిన శ్రీ అరవిందుల రాజకీయ తత్త్వమెట్లు పరివర్తనమందినదియు, ఆధ్యాత్మికదృష్టితో జాతీయవాదమును బెంపుచేయు విషయమున (పభుత్వాధికారులును విప్ణవక్రారులును యెట్లు ప్రతిఘటించినదియు, నిరంతర యోగాభ్యాసమునకై ఏకాంతవాసము కొరకు శ్రీవారి హృదయ మెట్లాతురత పడుచుండినదియు తెలియగలదు.

ఆ కాలమున తదేకనిష్టతో శ్రీ అరవిందులు యోగాభ్యాస మొనర్చుచుండినందున ఇతరుల సంపర్థమునకంతగా నవకాశమోయ కుండిరి. ఇట్లేకాంతముగా నున్న సమయముననే శ్రీ అరవిందులు కలకత్తా నుండి మాయమై టిబెట్టు పర్వత [పప్రాంతములందో హిమా లయ గుహలయందో మహాత్ములతో సంప్రదించు చున్నారనియు “కుటూమి” మున్నగు బుషలతో దివ్యజ్ఞాన జిజ్ఞాసను సాగించు చున్నారనియు నద్భుత కల్చనలతో వార్తలను “ ఇంగ్లీషుమెన్‌ ” మున్నగు ఆంగ్లో ఇండియన్‌ పత్రికలు పకటించినవి, నాటి వీరి చిత్తవృత్తిని గమనించిన మిత్రులు ముఖ్యముగా నివేదితాసోదరి

క! వరి నెచ్చటికైన నిరపాయ స్థలమునకు జోవలసినదిగా నెంతయో ప్రాథధేయపడినట్లు తెలియుచున్నది. రాని బాహ్య పరిస్థితులను 'ప్రోదృలములను లక్ష్య పెట్టని శ్రీ అరవిందు లంతర్వాణి రూపమున ఈశ్వరాదేశము వచ్చువరకును కార్యరంగము నుండి కాలు కదల్బిన వారు గారు. 1908వ సంవత్చ్సరారంభమున శ్రీ అరవిందులకు లభ్యమైన అసాధారణానుభూతిని గురించి, యోగసాధన కాశ్రమ ముగా బరిణమించిన (బిటిషు ప్రభుత్వ కారాగార మందు బడసిన శ్రీకృష్ణదర్శనాదేశముల గురించి ఇంతవరకు చదువరులకు కొంత పరిచయమై యున్నది. ఇపుడు 1909వ సంవత్సరాంతముననో 1910వ సంవత్సర (పారంభముననో కర్మయోగి, ధర్మ పత్రికలను నిర్వహించుచుండినపుడును, వంగదేశమును విడిచి రానున్న సమయమందునను, శ్రీ అరవిందుల యోగసిథ్ధి యే యున్న్నతతర శిఖరముల నందుకొని యుండినది ఈ కింది విషయమును బట్టి మనము కొంత సూక్ష్మముగా [గ్రహింప (బబయత్నించ వచ్చును. వంగదేశమున నాటకరంగ నిర్మాతయని, నటన చ(క్రవర్తియని, నాటకకర్తయని కీర్తి వహించియుండిన గిరీశ్‌ ఘోషుగారు పరమ హంస శ్రీ రామకృష్ణుని (ప్రియ శిష్యులలో నొకరు. వీరు పాత వహించి నటించిన నాటకములకు శ్రీ రామకృష్ణులు" వెళ్ళి చూచుచు శాఘించుచుండెడివారు. గిరీశబాబుగారొక దినమున శ్రీ అరవిందు లను దర్శించినపుడు మో యోగసిద్ధి, అనుభూతి ఎట్లున్నదియు స్పష్టముగా తెలుపవలయునని బలవంతపరచిరట. శ్రీ అరవిందు లంత 'సర్వ(త, సర్వములో సర్వ సంఘటనములందు (బ్రహ్మమునే గాంచుచున్నాను.”* అని నుడివియుండిరట. గిరీక్‌ బాబు గారందుల కాశ్చర్యమును సంశయమును బొంది “భగవాన్‌ శ్రీ రామకృష్ణ్ట్రపరమ హంసయే యట్టి యనుభూతిని గాంచలేదే! మోకా దశ సాధ్యమా? అని ప్రన్నించి పత్రికలలో గూడ నపు డీ విషయమును గురించి ప్రకటించి యుండిరట. మరియు శ్రీ అరవిందులు *నా యిచ్చా ధీనుడను గాను అని ధర్మపత్నికి 1908లోనే వ్రాసిన విషయమును

142

మరొక విధముగా మరల నొక లేఖలో నిట్లు పేర్కొని యున్నారు. “ఆ దినములలో గూడ నే నెన్నడును హేతువాదముల ననుసరించి అలోచించి విమర్శించి పనిచేయలేదు. మరొకరి హస్తమందు యంత్ర ముగా కీలుబొమ్మగా నున్నాను. ఒక్టొక్స్రప్పుడాయన (భగవానుడు) నా కార్యమును గురించిన కారణ సంబంధములను నాకు తెలియ జేయుచున్నాడు. మరొకప్పుడు తెలియపరచడు. కాని ఏమైనను ఆయన యిచ్భానుసారముగానే నేను పనిచేయుటగాని మానుట గాని."

శ్రీ అరవిందుల యోగసాధన నానాటికి తీవమై తదేక ధ్యానము నేకాంతవాసమును గాంక్షించు చుండెను. దేశీయులు తమ జాతీయ తత్త్వమును యథారూపమున (గ్రహించు శక్తి సమ యములింకను రాలేదనియు. తుద కీ విధమైన రాజకీయోద్యమ మునకు తాను నాయకుడుగా నిర్ణీతము కాలేదనియు అంతర్ముఖుడై తాను నిశ్చయించుకొనెను. ఇట్టు బాహ్య పరిస్థితులకంటె శ్రీ అర విందుల యందుదయించిన అంతస్ట్సితి పరివర్తనమే వీరిని రాజ కీయ రంగము నుండి దూరీకృత 'మొనర్చినదనుట వాస్తవము. స్వప్రయత్నమున యోగాభ్యాసము నారంభించుటకు ముందే చిన్న తనమునుండియే ప్రధానమైన తన జీవితఘట్టములందు నంతర్వాణి రూపమున ఈశ్వరాదేశముల (గ్రహించుటయు తదనుగుణముగ (ప్రవర్తించుటయు వారియందు గాననగును. ఇంగ్లాండులో నున్నపు డీ యాదేశానుగుణముగనే గుజ్జపుస్వారి పరీక్షకు హాజరుగాక ఐ.సి.ఎస్‌. ను శ్రోసిపుచ్చిరి. ఆవల్‌ బరోడాలోని యున్నతోద్యోగమును ద్యజించిరి, ఇప్పుడును తదాదేశానుసారముగనే అనగా “చంద నాగూరునకు పొమ్ము” ఆవల “పుదుచ్చేరికి పొమ్ము” అను దివ్య వాణి నాలకించి వంగదేశమును విడిచి మొదట నొకటి రెండు మాసములు చందనాగూరు పట్టణము నందుండి యావల 1910వ సంవత్సరము ఏపిల్‌ నెల 4వ తేది (ఫెంచి ఇండియాకు ముఖ్య

కే43

పట్టణ మగు పుదుచ్చేరి ప్రవేశించిరి. ఈ విధమున 1910 మార్చి 26వ తేది సంచికతో కర్మయోగి పథతిక యంతమొందినది.

చం(దనాగూరు పుదుచ్చేరి పట్టణములకు శ్రీ అరవిందు లొనర్చిన (పప్రయాణవిశేషము లంతగా తెలియవు. మొదట నిద్దరు శిష్యులు చందనాగూరువరకు వెంట వచ్చి వారి నచ్చట దొిగవిడిచి మరలిపోయిరనియు ఒంటరిగానే త్రీ అరవిందు లచ్చట నివసించు చుండిరనియు తెలియుచున్నది. శ్రీ అరవిందుల యోగసాధన యచ్చటనే ఆధ్యాత్మికోచ్చ్చయముల నందుకొనినట్లున్నది. ఆ కాలములో వీరికి వలయు వసతుల నేర్చాటుచేసి వెంటనుండి శుశూష గావించి కొంత యుపదేశమును బొందిన చందనాగూరు వాస్తవ్యు లొకరు వెల్లడించినదే మన కిపు డాధారమైనది. *వారి వాతలనుండి సంగ్రహముగా గొంత నిట నుదాహరించుచున్నాము.

“శ్రీ అరవిందులు గంగాతీరమున పడవలో నుండగానే వారిని దర్శించు ఖాగర్థము నాకు లభించినది. దర్శించి నంతనే నా మనఃప్రాణ శరీరములలో పరివర్తన మేర్చడి నాకు శాంతి లభించినది. సంపూర్ణముగా వారి వశమై పోతిని. వారి దృష్టి మాహాత్మ్యము, కదరుణాకటాక్షము నట్టిది.

న! న! న!

మా యింటికి గొంపోయి యొక నిర్జన (ప్రదేశమున వారికి బస నేర్పాటుచేసితిని. యోగమును గురించి, వాసుదేవ-(పద్యుమ్న-- సంకర్షణం--అనిరుద్ధులను గురించి, విజ్ఞానియగు వ్యాసుని గురించి,

చ “పవర్తక్‌* అను బెంగాళీ మాసపషతిక నుండి

క్షేత4 అవతారమూర్తి విరాట్పురుషుడు నగు శ్రీకృష్ణుని గురించి, ఉపని షత్తులను గురించి నాకు కొంత వివరించి తెలిపియుండి రప్పుడు. గ! గ గ

భగవానుని కొనర్చవలసిన టప్రపత్తిని గురించి మాటాడుచు సర్వతోముఖమైన సమర్పణమన నేమో, మన మనీః(ప్రాణశరీరముల సకలమును భగవదర్చితముగా నెట్టు చేయవలయునో తెలుపుచు దృష్టాంతముగా వారి చేయిని పైకెత్తి చూపి నాతో నిట్లనిరి. *“ఇదుగో చూడుము. ఈ హస్తము నిట్లు పైకి నే నెత్తలేదు, ఏదో మరియొక శక్తి పైెకట్లు నెటివేసినది.

గా ఛి గ

పై సంభాషణము జరిగినప్పటినుండియు నే నెంతో యాత ముతో (శ్రద్ధతో వారిపోకడలను గని పెట్టి పరీక్షించుచుంటిని. ఇతరులు దీనిని నమ్మలేక పోవచ్చును. నా కన్నులారా జూచిన విషయ మిది. నేలమిద వారు నడచుచుండగా వారి పాదములు నేలను స్పృశించి నట్లే కనపడలేదు. ఏదోయొక స్థలమునుండి మరియొక స్థలమునకు గంతులేసి నెమ్మదిగా వ్రాలినట్టుండెను. వారి అడుగుల చప్పుడు గమనించుటకు నా చెవుల నిక్కబెట్టి వింటిని. నడకలో శబ్దమే లేకుండెను,

శి ళ్‌ న!

వారిని గురించిన మరియొక విషయ మిది: వారి కన్నుల

చూప్పు మానవుని చూపుగా నా కగపడ లేదు. వారి కన్నులద్వారా

కేతీ5్‌ నన్నెవరో స్పృశించినట్లు తోచినది. ఇవన్నియు స్వయముగాచూచి అనుభవించిన విషయములు. చ శ న!

శ్రీ అరవిందు అంతో సెపు, ఇంచుమించు వారి కాలమంతయు ఊర్హ్వముకేసి చూచుచుండెడివారు. వారు సంభాషణములోనికి దిగినపుడు నే నిట్లడిగితిని. “మోరట్లు తదేకదృష్టితో దేనిని జూచె దరు?ి వారిట్లని 'సెలవిచ్చిరి. నా కన్నులలోని ఇగురుచు ఎన్నో రూపములు వచ్చుచుండును. వాని భావమును [గగహించుట కందు జొచ్చుకొనిపో (బయత్నింతును. అదృశ్య ప్రపంచములో నివసించు దేవతా రూపములు నాకు కనబడుచుండును. ఈ మూర్తులు భావ పూరితములు, అర్థవంతములు, అవి నాకేదో తెలుపగోరును. దానిని (గ్రహించుటకు నేను (ట్రయత్నింతును.” వారి యీ (పత్యుత్తరము నా హృదయమున నిప్పటికిని స్పష్టముగా నంకితమై యున్నది.

పుదుచ్చేరికి స్టీమరులో నొక శిష్యుని మాత్రము వెంటనిడికొని వచ్చిరట. సరిగా సాయంకాలము మూడు గంటలకు స్టీమరునుండి దిగిరి. ఆ కాలమున మాసు నుండి తవ జాతీయవాదులని బేర్కొనబడిన ఇద్దరు మువ్వురు (దవిడదేశ యువకులు (బిటిషు ప్రభుత్వోద్యోగుల కోపానలమునకు బలికాకుండ పుదుచ్చేరికి తప్పించుకొని వచ్చియుండిరి. విరికి త్రీ అరవిందులకు పరిచయ మేవిధముగానైనదో దెలియదుగాని, ఒక శిష్యుని ద్వారా శ్రీ అర విందులు వీరికి తమ రాక విషయమై సందేశ మంపిరనియు, ఆ సందేశవాహుడు ముందుగా 1910వ సంవత్సరము మార్చి 31వ తేదీన పుదుచ్చేరి వచ్చియుండి వీరిని గలిసికొనిరనియు వీ రానాళ్లు దినములలోనే క్రీ అరవిందులు నివసించుటకు వలయు వసతుల నేర్పాటు చేసిరనియు దెలియుచున్నది. [పప్రథమమున త్రీ కల్వేశెట్టి

146

గారను శ్రీమంతులు ధార్మికులునగు నొకరి యింట కొంతకాల ముండిరనియు, 1921వ సంవత్సరమున కాబోలు, స్వగృహమేర్చడు నంతవరకు, ఒకచోట నుండి మరొకచోటికి మారుచు అయిదారు బాడుగిండ్లలో నివసించు చుండిరనియు తెలియుచున్నది.

త్రీ అరవిందులు వంగదేశమును విడిచి పుదుచ్చేరి (ప్రవేశించిన విషయమును శ్రీవారే అవల (ప్రకటించు వరకు (ప్రభుత్వము వా రెరుంగకుండిరనియు దెలియవచ్చుచున్నది. త్రీ అరవిందుల గృహ మును చుట్టుముట్టి నిరంతర మహోరాత్రము లతి జాగరూకతతో కాపలా కాయుచుండిన సి.ఐ.డి. వారును, రక్షక భటులును, శ్రీవారు గృహమునుండి బయలుదేరి వచ్చుట; స్టీమరు పయాణమున కవ సరమగు డాక్టరు సర్టిపికేటును బడయుట, స్టీమరెక్కుట వీని నన్నిటిని గమనించజాలకుండుట నిజముగా విచిత్రమే! యథార్థ మెంతో తెలియదు గాని ఆరోగ్యమును గురించిన సర్టిపికేటునకు వఐరోపీయుడగు డాక్టరు గృహమున కకాలముగా రాత్రిపూట శ్రీ అర విందులు వెళ్ళి యడిగినట్లును, విరి యాంగ్లభాషా సంభాషణ శైలికి శబ్టోచ్భారణమునకు డాక్టరు ముగ్జుడై, భారతీయు లిట్టాంగమున మాటాడుట కాశ్చర్యపడి విదేశమందు శ్రీవారు విద్య నభ్యసించిన విషయమును కనుగొని కొంతసేపు మాటాడి వెంటనే యే యభ్యంతరమును జెప్పక సర్టిపికేటు వ్రాసియిచ్చినట్లును తెలియు చున్నది,

రాజకీయరంగము నుండి శ్రీ అరవిందులు విడివడి పుదు చ్చేరిలో యోగసాధన మొనర్చుచుండినను ప్రభుత్వమువారు మా (తము వారిని విడిచి పెట్టినట్లు కనపడదు. 1909 జూలై మాసమున (బ్రకటించిన *నా దేశీయుల కొక బహిరంగలేఖి, అను వ్యాసము నందు రాజ(ద్రోహ మున్నదని, ప్రకటితమైన ఎన్నో మాసముల కావల, శ్రీ అరవిందులు పుదుచ్చేరి చేరిన కొంతకాలమునకు, రాజ

క్షేత7 ద్రోహమొనర్చి పారిపోయిరను న్యూనత నారోపించునట్లు “కర్మయోగి” ముదాపకునిపై దోషారోపణ మొనర్చి ఆతని బంధించిరి. ఆ లేఖ (ప్రకటించిన తరువాతను శ్రీ అరవిందుల సంపాదకత్వముననే “కర్మయోగి” తొమ్మిది మాసముల పర్యంతము తన సందేశమును వినిపించుచుండెను. అంత పర్యంతము ప్రభుత్వము వారా లేఖపై నేమియు చర్య తీసికొనలేదు. శ్రీ అరవిందులు పుదుచ్చేరి చేరిన తరువాతనే (వ్రభుత్వమువా రభియోగమును దెచ్చిరి. కాని [కింది కోర్టులో ముద్రాపకుడు శిక్షింపబడినను ఉన్నత న్యాయస్ట్థానమున ఆ లేఖయందేమియు రాజ(దోహము లేదని నిర్ణయించబడి ముద్రా పకుని విడుదల గావించిరి. ఇట్లు ఒకటి రెండు మూడు పర్యాయ ములు రాజదోహాది తీవ్రాభియోగములకు గురికావింపబడినను త్రీ అరవిందులు నిర్దాషులని నిర్ధారణయగుట ఈశ్వర విలాసముగాక మరేమి కాగలదు? ాఫూహాాప్రజాకివాా

(శ్రీ అరవింద జీవితము ఐదవ తరంగము

శ్రీ అరవిందులు తమ యోగసిద్ధికై దక్షిణదేశమును కేంద్ర స్టానముగ నిర్ణయించుకొనుట నీశ్వర నిర్దేశముగా గనబడుచున్నది. అనాది నుండియు దక్షిణదేశము వేదాధ్యయమునకు కిర్తి గాంచి యున్నది. శ్రీ అరవిందు లొకచో వెల్లడించినట్లు ఉత్తర దేశము రాజసిక తామసిక గుణములపాలై అంతఃకల్లోలములకు యుద్ధము లకు నాకరమైనప్పుడు ఆధ్యాత్మికజానము దక్షిణదేశము నాశ యించెను. (త్రిమతస్థాపనాచార్యులై (ప్రపంచము నందంతటను నేటి కిని పూజనియులైన , శ్రీ శంకర, రామానుజ, మధ్వాచార్యులకు జన్మస్టానమైన, తన్మూలమున పునీతము నగు దక్షణదేశము నేడును శ్రీ - అరవిందుల యోగసిద్ధికి నిలయమగుట మన భాగ్యము, మరియు నేడు మనకు “ పుదుచ్చేరి” పట్టణ మెట్టగుపడుచున్నను పూర్వమొకప్పుడు ఆధ్యాత్మికముగా గూడ మంచి పేరుమోసి పెక్టు సాధుపుంగవులకు, ముక్త పురుషులకు నిలయమై యుండినట్లు, శ్రీ సిద్ధానందస్వామి, శ్రీ అక్కాస్వాములు అను బ్రహ్మవేత్త లిద్ద రిచ్చటనే వెలసియుండినట్లు తఆలియుచున్నది. వారి సమాధు లిప్ప టికిని రెండు పరిసర [గామములందు గలవు. భక్తులెందరో అ సమాధులను దర్శించి యారాధించి వచ్చుచుందురు. ఒక ద్రావిడ కవిశేఖరుడిట్లు వర్ణించియున్నాడు; “నీ వే పుణ్యక్షత్రములనేని దర్శించి యుండవచ్చును; ఏ పవిత్రతోయము లందేని స్నాన మొనర్చియుండవచ్చును. కాని మహాసిదపురుషులకు నిలయమైన “పుదుచ్చేరి” వంటి మహాక్షత్రము మరెచ్చటను లేదు. ఈ పట్టణము నీకు ముక్తి నిచ్చును. పరటబ్రహ్మజ్ఞానము నొసంగును. వీలియన, ఎందరో సిద్ధులిచ్చటికి తరలివచ్చి శివగతిని మోక్షమును బడసిరి.”

140

దేశకాల పరిస్థితు లనుకూలింపగనే వంగ దేశమునకు తిరిగి వెళ్ళి యాధ్యాత్తిక దృష్టితో రాజకీయరంగమున బ్రవేశించు నుద్దేశ్యము (ప్రారంభ మందుండినను, యోగసాధన యభివృద్ది యగు కొలది మహోన్నతమైన యాధ్యాత్మిక పరిణామముయొక్క పరమార్థము వారికి గోచరమై తమ సర్వశక్తుల నిటు నటు వెచ్చింపక వకాగ్రము చేయుటయే యావశ్యకమని (గ్రహించగా, రాజకీయ సంబంధమును సంపూర్ణముగా వారు ద్వజించిరి. అందువలననే దేశీయులు దేశీయ మహాసభాధ్యక్షునిగా వరించి యాహ్వానించినను మిత్రులు ప్రార్ధించి నను త్రీ అరవిందు లంగీకరింపరైరి.

పుదుచ్చేరి చేరిన తరువాత నాలుగు సంవత్సరము లేకాంత ముగా తదేకథధ్యానముతో యోగసాధన యొనరించి తమకు సాక్షా త్కారమైన దివ్యానుభవములను జిజ్ఞాస లోకమునకు వెల్లడించు టకు 1914వ సంవత్సరము ఆగష్టు 15వ తేది “ అర్య” యను తత్త్వ విజ్ఞాన విషయక మాసపథిక నాంగ్లమున శ్రీ అరవిందులు ప్రకటింప నారంభించిరి. ఇట్లు భారతదేశమందు ప్రపంచ కల్యాణ మును భాగవతజీవనము నర్ధించి తత్పిద్ధికై మహాప్రయత్నము “ఆర్య ప(్రికామూలమున [ప్రారంభింప సమకట్టిన సుముహూర్తము నందే పాశ్చాత్యులు కామ, క్రోధ, ద్వేష లోభాది దుర్గుణ (పేరితులై స్వార్థపరులై అర్ధకాములై మానవత్వమునే గోల్పోయి. లక్షలకొలది తోడి మానవులను ఘోరసంహారముల భయంకర క్లిభముల పాలు జేసిన మహాయుద్ధమునకు సన్నద్దులైరి. భౌతికశాస్త్రము నందపార పాండిత్యమును సంపాదించి [పప్రపంచభఖ్యాతిగాంచిన జగదీశ్వరచంద బోసు తన బరిశోధన శక్తిని సర్వము వినియోగించి “సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మి అను ఉపనిషత్తు (ప్రతిపాదిత సత్యానుసారముగా వృక్షము లందును, శిలల యందును (బాణ మున్నదనియు, నవియు సుఖ దుఃఖముల ననుభవించగలవనియు శాస్త్రీయముగా రుజువు చేయు చుండిన సమయముననే పాశ్చాత్య భౌతిక శాస్త్రజ్ఞులు తమ 'ప్రావీ

150

ణర్టము నంతను తోడిమానవుల క్షణములో హతమొనర్చుటకు వలయు విషవాయువులను మారణయం(త్రములను సృష్టించుటలో ధారపోయుచుండిరి. పూర్వ పశ్చిమ దేశములయొక్క దృష్టిభేద మాహాత్మ్యమే యిది. ఈ సందర్భమున “శ్రీ అరవింద వ్యాసావళి” అను (గ్రంథము నుండి “ప్రాచ్య పాశ్చాత్యములు” అను వ్యాసము లోని కొంత భాగము నీ [కింద నుదాహరించుచున్నాము,

మన దేశమునకును యూరోపునకును ముఖ్యభేద మిది: మన జీవన మంతర్ముఖము, యూరోపు యొక్క జీవనము బహిర్ముఖము. మనము భావము నాశయించి పాప పుణ్యముల విచారింతుము. యూరోపు కర్మ నాశ్రయించి పాప పుణ్యముల విచారించును. మనము భగవంతుని అంతర్యామిగా ఆత్మస్థితునిగా (గ్రహించి అంతరము నం దాతని వెదకుదుము. యూరోపు భగవంతుని జగ (త్పభువుగా (గ్రహించి బాహ్యమందు నాతని వీక్షంచి పూజించును. యూరోపుయొక్క స్వర్గము స్థూలజగమందు. పృథివియొక్క ఐశ్వ ర్యము, సౌందర్యము, భోగము, విలాసము ఇవన్నియు వారి కాదర ణీయములు, అన్వేషణీయములు. వేరొక స్వర్గమును వారు కల్పించి నను ఈ నేలపైని ఐశ్వర్య సౌందర్యముల యొక్కయు భోగ విలా సముల యొక్కయు ప్రతిబింబమే అది. వారి భగవంతుడు పౌరా ణిక యింద్రునకు సాటి; లౌకిక ప్రభువు చందమున రత్నమయ సింహాసనముపై గూర్చుండి వేనవేల వందిమాగధుల కైవారములచే ఉప్పాంగుచు విశ్వసామ్రాజ్యమును పరిపాలించును. మనశివుడు పరమేశ్వరుడు ; 'అయ్యును భిక్తుడు, ఉన్మాది, “భోలానాధుడు”, నో మనకృష్ణుడు బాలుడు, హస్య (ప్రియుడు, విలాసి, (పేమమయుడు (కీడించుట అతని ధర్మము. యూరోపు యొక్క భగవంతుడు 3 ““మైమజపుస్వామి”'--అంతర్నివిష్ట చైతన్యుడైన జడమూర్తి -ాస్టానుడు. -- అనువాదకుడు

క్షే51 ఎప్పుడును నవ్వడు, [కీడింపడు. అట్లు చేసినచో అతని గౌరవము నకు భంగము కలుగును, ఆతని ఈశ్వరత్వ మిక నిలువదు. పైని చెప్పిన బహిర్ముఖ భావమే దీనికి కారణము -- ఐశ్వర్యమున కేవి చిహ్మములో అవియే వారల దృష్టి యందు ఐశ్వర్యమున కాధారము. చిహ్మములు కనపడవేని వారు వస్తువును కనుగొనలేరు, వారలకు దివ్యచక్షువు లేదు. సూక్ష్మదృష్టి లేదు, సర్వమును మూలము, మన శివుడు భిక్షువు; కాని (తిలోకమందలి సకల ధనమును ఐశ్వర్యమును ఇంచుకలో సాధకునకు దానమిచ్చును. అతడు “భోలానాధుడు”; కాని జ్ఞానులకు అందరాని జ్ఞానము అతని సహజసంపత్తి. (పేమ మయుడును, విలాసియును అగు మన శ్యామసుందరుడు కురు క్షే(తమునకు నాయకుడు, జగమునకు పాలకుడు, (బహ్మాండమున కంతకు నెచ్చెలి, [పియుడు. భారతదేశముయొక్క మహాజ్ఞానము, తీక్టమైన సూక్ష్మదృష్టి మరియు అప్రతిహతమైన దివ్యచక్షువు స్థూల ములైన ఆవరణములను భేదించుకొనిపోయి ఆత్మయందలి ఖావ మును, అసలైన సత్యమును, లో నిలిచిన గూఢత్వమును బయల్బ్పడజేయును. గ! చ చి

పాప పుణఖ్యముల సంబంధమునను ఈ చందమే గోచరించును. మన మంతరమందలి భావమును గమనింతుము, నింద పాలైన కర్మ యందు పవిత్ర భావమును, వెలుపలికి పుణ్యరూపమున గాన్సించు కర్మయందు పాపిష్టమైక స్వార్ధమును దాగియుండ వచ్చును. పాప పుణ్యములను సుఖదుఃఖములును మనోధర్మములు కర్మ అవరణము మాత్రము. సామాజిక నియతికొరకై మనము బాహ్య పాప పుణ్యములను కర్మకు (ప్రమాణముగా మన్నింతుము; కాని, “అంతరంగము నందలి భావమునే ఆదరింపవలయును” అని మన మెరుగుదుము. ఎవ్వ డాచార విచారములను, కర్తవ్యా

కే52 కర్తవ్యములను, పాపపుణ్యములను దాటి, “బాలోన్మత్త పిశాచముల” విధమున విహరించునో, ఆ సన్యాసిని, సర్వధర్మత్యాగి యగు నా పురుషుని [శ్రేఘ్రడని మనమందుము. ఈ తత్త్వమును [గ్రహించుటకు పాశ్చాత్యబుద్ధి చాలదు. ఎవడు జడునివలె [ప్రవర్తించునో అతడు జడుడనియే 'తలపోయును. ఉన్మత్తుని విధమున ఎవడు (ప్రవ ర్తించునో అతడు హేయభావాస్పదమైన అనాచారి పిశాచమనియు (గ్రహించును. ఏలయన దానికి సూక్ష్మదృష్టిలేదు. వారంతరంగ మందలి భావమును చూడజాలరు. చి చ గ

“ఆర్య” పతిక నే సంకల్పముతో ప్రారంభించి నడపినదియు తెలియుటకు శ్రీ అరవిందులు *మా యాదర్శము", “ఆర్య నానివ వర్షము అను శీర్షికల క్రింద (బకిటించిన విషయముల ని (కింద సంగ్రహముగా బొందుపరచుచున్నాము. వీని మూలమున మానవా భ్యుదయమున ఆశియా ఖండము నైరోపాఖండము నే దృక్పథము లనుండి (బ్రయత్నించినదియు వాని పరిణామ మెట్లు సంకరమై ఫలప్రదము గాకపోయినదియు ఆత్మానుభవము వలన సత్యదర్శ నము వలన శ్రీ అరవిందులు గుహ్యతరమైన సమన్వయమార్గము నెట్టు కనుగొని తదధికారియైనదియు, నే ధర్మసూతముల వలన లోక కల్యాణము భాగవతజీవనము ప్రతిష్టంప 'ప్రయత్నించినదియు కొంత తెలియగలదు.

క్షణభంగురములును అనతి గూఢములు నగు తాత్కాలిక విషయ మిమర్శననేని ఇప్పటికి వాడుకలో నున్న మతశాఖా, సిద్ధాంత ప్రచారమేని మా పత్రికకు లక్ష్యముగా గైకొనలేదు. భవి ష్యత్తును గూర్చి యాలోచించుటయు, దాని పునాది నిరూపణ యందు దోడ్పడుటయు, దానిని గతమునందలి (శ్రేష్టథఓమము

153

వీర్యవంతము నగు చింతనతో సంధాన మొనర్చుటయు దీని యుద్దేశ్యము.

మానవాభ్యుదయము నిరంతర మనియు మరియు నయ్యది కొంతకాలము బహిర్గతమును మరికొంతకాల మంతర్విలీనమునునై బాహ్య బల ప్రయోజనముల వెనుకనుండి వర్తించు (పాణరురి యందలి యొకానొక భావవిశేష మనియు మా నమ్మకము. ఇది లినమై యంతర్లత మైనపుడే అతి గోప్యమగు రహస్యార్హమును గుర్తించక ఆర్థిక రాజకీయ స్వార్ధచింతనల బలముచే, వెనుకనుండి, తన యంశంబొండు ప్రకటించునట్టి మానవకోటి యొక్క వక్ర చలనములు, మందగతులు, దీర్హారాతులు, సంధ్యలుగల యుగము లగుచున్నవి. అది పునఃబహిర్గత మగుకాలము మానవకోటికి, తేజో వంతము శ్మీఘవికాసము నగు వేకువలు, ఫలప్రదములగు వసంత కాలములు నగుచున్నవి. బహిర్ధతమగు చింతనారూపము యొక్క గంభీరత, వీర్యము, సత్యము, ఫలదాయకమగు శక్తి, వీనినిపట్టి దివ్యకాలాసన్నతయు, ధాత్రియందు పురోభివృద్ధియు నాధారవడి యుండును.

చింతనమనునది జీవనవికాసమందలి కుసుమము లేక జీవనా లంకారమగు నాభరణము మా[తత్రమనియు,; మానవుడు చేయు కర్మ లకు రాజకీయ అర్జిక స్వియలాభములే మూలాధారములనియు నేటి లోకానుభవజ్ఞు డనుకొనుట కన్న గొప్ప పొరపాటు వేరొండులేదు. ఈ (ప్రపంచము (పపాణభరితము, కర్మభూయిష్టము, (ప్రవర్ధమానమగు జీవగణయుతము అని మే మెరుంగుదుము ; కాని ప్రాణిక భౌతిక బలముచే మాత మునబమింపజూచు జీవయాత్ర ఆలస్యాంధకార (ప్రమాదకలుషితమైన వృద్ధినే చెందును. మరియు నయ్యది మాన వుని జంతు వృక్షజాతి విధానముతో సరిపెట్టినదియే యగు భూమి (పప్రాణభౌతికమయమగు ప్రపంచము, మానవుడు చెట్టును జంతు

54 వునుగాడు; అత డిచ్చట దేహథధారియై మహత్తర కర్మలకు ఉన్నత తర (పేరణలచే నా జంతురూపమును దివ్యోపకరణముగ నొనర్చ నున్న నాధ్యాత్మిక చైత్యపురుషుడగుచున్నాడు. కావున నతడు తన బాహ్యజీవితమందు గుర్తించలేక పోయి నమ తనలోనున్న యొక సంకల్చ విశేషమునే సదా సమకూర్చు చుండు, గంభీర జీవనాభిప్రాయముల ధిక్కరించు లేక నేవగించు వ్యవహారిక పురుషుడు గూడ తా దిక్కరించి యేవగించు భావ మునే సేవించుచున్నాడు. భావము బహిర్గతమై జీవయాతత్రకు దోవ జూపిననే మానవుడు సంపూర్ణతను గాంచగళ్లును........ దానంజేసి మానవాభ్యుదయము పర్యాయముగా తమఃప్రకాశ ములతో గూడిన ద్వంద్వ సంకులంబయిన నిరంతర విష్పపరూపమై యున్నది. అట్టయ్యును ఈ అహర్నిశలు రెండును అభివ్యక్తముగా నున్నదానిని పోషించుచున్నవి. భూమియందన్నిచోట్లను ఇవి యొకటే సమయమున తటస్టించుటలేదు. నీ యుగమునందు మొత్త ముపై నాశియా ఐరోపా ఖండములలో నిట్రియుద్యమము కేంద్రీక రించి యున్నది, ఆశియాఖండము మేల్కొన్న కాలము ఐరోపా నిద్రించుకాలమైయుండెను. అటులనే అశియా జడత్వము - గాంచి సుషుప్తిజెందిన ర్యాతులు ఐరోపా మేల్కొని మనోదీప్తిని ప్రాణవీర్య మును గాంచిన పగుళ్ళగుచుండెను. అయినను ఇందొక ముఖ్యవ్యత్యాసము గలదు. కేవలముగా గాకపోయినను ప్రబలముగా నాశియాఖండము మనుజుని యొక్క అధ్యాత్మి కానుభవాభ్యుదయమునకు ముఖ్యక్ష(త్రమయ్యెను. ఐరోపా యన్ననో మనః [ప్రాణ (త్రియాకలాపమునకు కర్మాగారమయ్యెను. యుగములు జరుగుకొలది పూర్వఖండము, కొంతకాలము వేగ వంతమై నూత్నాభ్యుదయముల గాంచి మరికొంతకాల మచంచల

శే5్‌5 మగు నిల్నుకడం గాంచుచు నధికాధికముగ నాధ్యాత్మిక శక్తికి నిలయ ముగ మారినది. ఈ శక్తివాహిని ఐరోపాపై నీ యుగమున మూడు నాలుగు పర్యాయములు (ప్రవహించినది. ఒక్కొక్కసారి నీ [ప్రవాహ మందలి ఆధ్యాత్మిక సారమును ఐరోపాఖండము సంపూర్ణముగనో పాక్షకముగనో త్యజించి దానిని మానసిక భౌతిక నూత్నాభ్యుదయ ములకు (పేరణోత్సాహముగ గైకొనినది.

మొదట ఈజిప్టియన్‌ చాల్దియన్‌ ఇండియన్‌ జ్ఞానము పితా గరస్ఫు మొదలు శ్లేటోనియన్‌ పిదప నవీన క్లేటోనియన్లు లోను గాగల (గీకు తత్త్యవేత్తల భావముల ద్వారా ప్రవేశించినది; దీని ఫలితమే మహత్తర ప్రతిభాపూరితమును, నాధ్యాత్మికమును అగు గ్రీకురోమన్‌ నాగరికత. కాని అది బౌద్ధ, వైష్ణవమతములకు, పెమి తీయుల భావమూలమున [్రీన్తుమతరూపమున రెండవ పరాయ మైరోపా యందు (బవేశింప నెడమిచ్చినది. [క్రీస్తుమత మైరోపా తత్త్వమును చాలవరకాధ్యాత్మికముగను విరాగ పూరితముగను జేయజూచినను గొధ్ధిలో తప్పిపోయినది. మత గురువులగు (గీకు ఫాదరీల మనస్స్ఫ్సునందలి తత్త్వజ్ఞానవికారమును, క్రెస్తవ సంప్రదాయ మునకును, గ్రీకురోమన్‌ మేధకును గుణముల యందేమి, లోపము లందేమి ప్రత్యక్ష విరోధభావముగల జర్మానియా కరూళల యాకస్షిక దాడియును దానిని దిగ్భ్రమ జెందించినది.

'స్పెయిన్‌పై మరియు మధ్యధరా సముదతీరపు దక్షిణ దేశము లపై నొనర్చిన మహమ్మదీయ దండయాత్రయే మూడవది. భావము లను శాంతముగ పసరింపజేయుటయే నైజముగా గల ఆశియా ఖండము తన స్వీయ మార్గమును వదలి తద్విరుద్ధమైన ఐరోపా వారి మాన్ధానుసారముగా భౌతిక రాజకీయ విప్ణ్లవముల నుపయో గించిన దిందు; ఆశియాఖండము తన వ్యుతృన్నత నిట్లు ప్రయో గించినందులకు యుదాహరణ మిదొక్కటియే. దీని ఫలితమే ఐరో

క్షే56 పియనులందు నూత్నభావములకు వస్తు శాస్త్రపరిజ్ఞానమునకు అంకురార్చణ మైనది.

కడపటిది యగు నాల్గవ ప్రయత్న మింకను తిన్నని ప్రారంభ దశయం దున్నది. ఇందు ప్రార్టేశజ్ఞానము ముఖ్యముగ ఇండియను తత్త్వవిచారము, ప్రథమమున బర్మానియాతత్త్వజ్ఞానవ్యాజమునను, పదంపడి కెల్టుల, స్కాండినేనియనులు, స్పావులయొక్క భావనల, గుప్తవిద్యల, మతముల పునఃప్రబోధము గావించుటకును మెల్లగ దోడ్చడియును, తరువాత ఐరోపా- అమెరికాలలో బౌద్ధమత -దివ్య జ్ఞాన (థియసాపికల్‌)- వేదాంత-బాహాయిజం లోనగు ప్రాగ్పోధనల రూపమునను ప్రత్యక్షముగా నేమి బహిరంగముగ నేమి (ప్రవేశించు టగుచున్నది.

ఆశియాపై పాశ్చాత్యదాడి రెండుసార్లు జరిగినది: కొంతకాలము పశ్చిమాశియా యందు నాటుకొని యుండి, ఇండియాలో కలవరము గలిగించి, తుదకు మహమ్మదీయ వ్యుతృన్నత మూలమున, మధ్య కాలపు ఐరోపాయందు (బవేశించినట్టిదియు నుదేక గ్రీకు సంప్ర దాయముతో గూడినట్టిదియు నగు అలెగ్జాండరు దండయాత్ర యొకటి. ప్రాగ్దేశపునీతి, కళ, ఆధ్యాత్మిక వ్యుత్పన్నతల పై నిప్పటి ఐరోపా దేశపు వాణిజ్య, రాజ్యతంత్ర, వస్తుపరిజ్ఞాన శాస్త్రముల నవీన దాడి రెండవది.

ఈ యన్యోన్యసంఘట్టనలనుండి (క్రొత్తవిశేషములు రెండు చూపట్టినవి. ఇవి యేకకాలమందు సంభవించుట యొకటి. తమ లోని వైపరీత్యముల విశేషించి నొక్కి చూపుట రెండవది. అనా ధ్యాత్మిక మేధయే ప్రథానముగ గల ఐరోపాఖండము (ప్రపంచము నందెల్ల నాధ్యాత్మజీవనమునకు హృదయస్టానమై యున్న అండి యాను గాంచినపుడు, ఇండియా తన జాతియొక్క లౌకిక మానసిక

క్షే5/

సిక జీవనాభ్యుదయమును నిరసించుచు కేవల మధ్యాత్మ జీవన మందే అనేక యుగములుగా నేకాగ్రత వహించుచు. నెట్టి మహా పరీక్ష యందును ఉత్తీర్ణతగాంచుటకై వేదన జెందుచున్నట్లు (గహించినది. ప్రాగ్వాహిని ఐరోపాలో (బవేసించునపుడు ప్రాగ్జేశము, మతమును భావవికల్పముగను, శుద్ద్రమనస్సారమగు తత్త్వవిచార మును నిస్బ్సారమగు వాగ్గుంభనగను, ఆత్మ విచారమును మిథ్యగను నిరసించి, మానవ మేధనంతయును భౌతిక శాస్త్రవిచారమునందును మానవ-శారీరక-సాంఘిక-(పజాపాలక-జీవనాభ్యుదయము లందును ధారపోయ సమకట్టి నటుల ఐరోపాను గాంచినది.

ఆ మహాప్రయత్న మిపుడు పూర్తియైపోయినది; తన యసమ ర్ధతను విపులముగ జాటించకున్నను అసమర్ధతే అయినది. ఈ రీతినే ఇండియను ఆధ్యాత్మికోద్యమము గూడ తన యసమర్థతను జూ పెట్టినది; దానివలన నొకానొక డెట్ల్టు మహోన్నత పదవి గాంచు నదియు, జాతియంతయు భగవానునే కోరి యా యాతురతలో మానవకోటి యందలి భగవానుని యుధ్ధేశ్యమును మజచి యెట్లు పతిత మగునదియు జూచియున్నాము. ఐరోపా మహెోందవోద్య మములు రెండును ఆశ్చర్యదాయకములు; అత్యద్భుత కార్యముల నొనర్చినవి: చివరకు భగవానుడును (బకృతియు మానవుని ఆత్మా న్నత్యమునకును మేధోన్నతికిని అందజాలని యగాధము లయ్యెను.

వ్యష్టియందును సమప్టియందును సాధింపతగిన సమంజస సంపూర్ణ మానవాభ్యుదయము నందే మానవజాతియొక్క విముక్తి యాధారపడియున్నది. మానవజన్మయొక్ట ఆధ్యాత్మికతను గుర్తించి ననే ఐరోపావారు బాగుపడగలరు, లేనిచో తమదైన జ్ఞానశూన్య మగు మేధవలనను జీవరహితమగు కట్టుదిట్టములవలనను చితుక గొట్టబడెదరు. ఆశియాగూడ తన లక్ష్యసిద్ధికి అనివార్యమగు భౌతిక మానసిక స్లితి నిబంధనలను గుర్తించిననే తాను రక్షంపబడగలదని

క్షే586 తెలియవలెను. లేనిచో శరీర మనోబలంబు లుడిగి మజికొంత హీన స్థితిని జెందును. కేవల మన్యోన్యరూపానుకరణం బించుకేని సహ కారి కానేరదు. పునర్జీవహేతుకములగు నన్యోన్యాకర్ష్ణణములు అవ సరము లగుచున్నవి.

ఈ రెండు గొప్ప మానవోద్యమములయొక్ట ఏకకాల సమావేశ సంయోగములు భవిష్యన్మానవాభ్యుదయముల కాశాపూర్హములేగాక, అపాయకరములును గాగలవు................భాతికశాస్త్రాభ్యున్నతులు మానవజాతిని దగ్గరకు జేర్చినవి, మంచికైనను చెడ్డకైనను వాని భవిష్యత్తు ఒక్కటబైయున్నది; స్వతంత్రించి యొక్కొక్కటి వేర్వేణు అభ్యుదయముల నికమిోద గాంచనేరవు. భౌతికశాస్తాాభి వృద్ధి యాచరణముల చేతను ఆతృజీవనచేతను అంతర్చా హ్యైక్యము మానవకోటియందు పతిష్టించ నవకాశము గలుగుచున్నది.

(ప్రపంచముయొక్క స్థితిగతుల విధానమును సత్యమును ధర్మమును తెలిసికొని, వానిచే మానవ జీవన కర్మలు భావనలు నడవడులు కట్టడులు లోనగువానిని శాసించి, ఇదియే మానవాభ్యు దయ సిద్ధులకు త్రోవయని నవుకముగళఖించు ఇచ్చయే ఐరోపియన్‌ జ్ఞానమునకు బీజము.

ఈ భావము పూర్ణముగ సరియే యని మేమంగీకరించు చున్నాము; కాని దానిని ఆచరణలో నుంచుటయందు పొరబాటు జరిగినది. మనము తెలిసికొనవలసిన సత్యము, ధర్మము, భౌతిక (ప్రపంచమును గూర్చియు కాదు; మనశ్శరీరముల గూర్చియుగాదు; ఇవన్నియు గావలసినవైయున్నను, విడువరానివైనను, ఏని కన్నింటికి నాధారమగు నాత్మసత్యమును, అత్మ ధర్మమును దెలిసికొనవలెను. ఏలన, పదార్థములందలి యాత్మబలమే వాని రూపముల యందును విధానముల యందును వ్యక్తమగుచున్నది.

క్షే50

తన్నుదా తెలిసికొనిననే మానవుడు ముక్తుడగును. “ప్రపం చము నంతయు జయించి యాత్మను బోగొట్టుకొనినచో--తన్నుదా గోల్పోయినచో--లాభమేమి?” అను సత్య సందేశమే ్రార్టేశము వపతీచికొసగు సందేశము. (ప్రతీచి దీనిని విని ఆఅత్మతత్త్వ ధర్మము లను గనుగొన యత్సించుచున్నది. యాంత్రికోప పతిభానిలయము లగు నింగ్లాండు ఆఅమెరికాలలోను, విమర్శనా కౌశలము _ తత్త్వ సంకిర్ణమైన జర్మనీ యందును తలయొత్తినట్లు మనకు గోచరించు బాహ్యవిద్యాచైత్యతయు, కేవలమును గురించి బౌద్ధిక అనాధ్యా త్మిక 'పెడవాదములును ముంచివేయగలవను అపాయముగలదు. “ఆత్మ సత్యమే నిశ్చయము యథార్థ్ధము నగు సత్య'* మను దృఢ ప్రతిజయు, “ఆత్మసత్యమును బడయుట కథధ్యాత్మజీవనమే మార్గ” మను నమ్మకమును, “ఉత్తమ దృష్టితో దానిధర్మముల [గ్రహించి యాచరింపవలయు” నను స్థిరబుద్ధియు, విశ్వాసమున్తు, *ఈ మహోద్యమమునకు దగిన సాధనములుగ మానవ బాహ్యజీవన మును, సంఘ నడవడులను. నిర్మింప యత్నించవలయు" నను తీర్థానమును ఆఅశియాను (ప్రకాశవంతము చేసినట్టి భావము.

ఈ భావమును యథార్ధమగు సత్యమే. దీని నాసాంతము మేమంగీకరించుచున్నాము. కాని ఆచరణయందు ముఖ్యముగా నిండియాలో నాత్మకును తదుపకరణములకును, భేదము గల్పించి దూరీకృతము గావించుటచేత జాతియొక్క మనోబాహ్యజీవనలు సంకుచితములయినవి. ఏలన, సంపూర్ణ జీవనోపకరణ వికాసము వెననే ఈ నుస్థిరాఖండాత్మస్థితి యాధారపడి యున్నది. (ప్రాగ్దేశీయ పూర్వు లీ జ్ఞానమును బడసి యనుభవములో నుంచిరి. వారి సంతతుల యందీ జ్ఞానము సన్నగిలి ఆచరణలో క్షిణించినది.

ప్రాగ్దేశమునకు ప్రతీచి యొసంగు సందేశము నిజమైనదియే. మానవుడును భగవంతుడే. మానవత్వమున వృద్ధిజెందుకొలది

160

బేవత్వమును సమిపింపనగు; జీవితమును ధైవికమే. (ప్రవర మానమగు దాని వికాసమే బహ్మముయొక్క అత్మవికాసము; జీవ నను నిరసించుట అంతర్వర్తియగు భగవానుని నిరసించినట్లగును, ప్రాచీన జ్ఞానమిది. ప్రతీచి నుండి (పాక్కునకు పునరాగామి యగు చున్నది. ప్రాగ్దేశ మో సందేశముచే [ప్రబోధము నొందుచున్నది. ఆశియా కొంత కాలము తన స్వభావమును ధర్మమును మజచిపోయి ఐరోపా విధానమున దానిని (గ్రహించి, (గుడ్డిగ పాశ్చాత్యానుకరణము చేయుటయో లేక దూష్యము విక్కృతమునగు మి[శమముగ నొ్‌న ర్చుటయో యను ప్రమాదమునకు యెడమియ్యగలదు.

కావున ప్రస్తుత మాలోచింపవలసిన దేమన, సరియైన భావ మును సరియైన సమన్వయ మార్గమును గనుగొనుట; మనశ్శరీర జీవనల నాక్రమించి పూరించి యధిష్టించునటుల పురాతనము సనాతనము నగు ఆధ్యాత్మ తత్త్వమును పునర్నిర్వచనము చేయుట; అత్యుచ్భ్చబలైశ్వర్యములతో, మానవ మనోచైత్యజీవనను, ఆధ్యాత్మ జీవనను వ్యక్తముజేయనోపునట్టి యమోఘము వీర్యవంతము నగు నాధ్యాత్మిక శిక్షణలను యోగవిధానమును వృద్ధి పఅచుట; బాహ్య

• జీవనము, సంఘము, నడవడులు ఇవి ఆత్మసత్యముపై నాధారపడి (గ్రమముగ పునర్నిర్మితములై మానవుని స్వేచ్చకును సంఘైక్యత కును సంపూర్ణ సమరసత్వమును సమకూర్చజాలు సాధన సంపత్తు లని గనుగొనుట.

ఇదియే మా లక్ష్యము, “ఆర్య' యందలి మా యన్వేషణము. ఈ భావముచే (ప్రరితములైన యుద్యమములు ప్రపంచమం దనేక ములు గలవు. కాని ప్రకృతము వాడుకలోనున్న మత, శాఖ, తత న్‌ సిద్ధాంతములందుగల ఆసక్తిచేత నేర్చడు దృష్టి లోపము లేకుండ్త నీ సమస్యను సర్వభావములతో సంపూర్ణముగ “విక్షించు చింతనా న్వేషణమునకు యెడమెంతేని కలదు. *

161

సృష్టికి మూలమగు సత్యమును, అది జగత్తునందు వ్యక్త మగునట్రి ధర్మమును అన్వేషించు తత్త్వవిచారమును మత నిర్వ చనమును; మానవుడు శుద్ధి సిద్ధులంగాంచు నాధ్యాత్మిక శిక్షలుల, సమరసముజేయు యోగమార్గముల (ప్రవచనమును; మానవ సంఘ జీవన సమస్యల కీ భావముల సమన్వయ మొనర్చుటయు నివి యన్నియు ని యుద్యమాంశములై యున్నవి.

ఇట్టి యుద్య్యమమునకు మూలము తత్త్వవిచారము, మత విషయక పర్యాలోచనము; కావున వీని ప్రాముఖ్యతను [తోసివేయ జూచుట తగదు. గోచరమగు దాని వెనుకనుండు భావమును ఆలోచించి దాని సాధారణ ధర్మమును నిరూపించుటయే మానవుని ప్రబోధ చైతన్యముయొక్క లక్షణము, ధర్మమును; ఈ ధర్మ నిర్వచనమునే మానవుడు మతముగా మార్చుకొనును. పదార్థముల మూలమును గురించి బుద్ధితో నొనర్చు విచారమే తత్త్వవిచారము, మానవునియం దీ సత్యమును జీవయుతముగ జేయుటయే మత మనబడును. ఈ రెండు అన్యోన్యాశయములు; తత్త్వనిరూపణము లేని మతము అంధకారబంధురమైన మూఢనమ్మక మగును. జీవ యుతముగాని తత్త్వవిచారము ఆచరణకు రా జాలనిదైన నిష్ఫల ప్రకాశమగును.

కావున “ఆర్య” లో [పప్రథమమున ఈ సమస్యను గూర్చిన తత్త్వ విచారమును కడు దీర్ణముగ నిర్వచనము చేయవలసి వచ్చినది; ఇట్లు చేయనియెడల మేము వచించునది యథార్థము, మనము, శాశ్వతము నగు విలువగాంచ నేరదని మా నమ్మకము, కావున మా భావపకటనమందేమి టప్రాగ్దేశపు ప్రాచీన జ్ఞానపరిశీలనా పునర్నిర్వచనము నందేమి విశేషించి వ్రాయవలసి వచ్చినది.

మా రెండవ తలంపు ఆధ్యాత్మ యోగశిక్షణముల గూర్చినది.

162

ఇందును యోగమార్గములను సాధారణ విపుల నిర్వచనము గావించుటయందే తృప్తిజెందక వాని మూలమును సాంతముగ విచా రింప దొడగితిమి. ఇట్లు చేయనియెడల కేవల మార్గనిర్వచనము నిరర్జకము నిరుపయోగము మాత్రము అయినదగును. పూర్ణసిద్ధికి సుళువగు ననుష్టాన మార్గములు గన్చించవు.

గా! గా గ!

మానవజాతియొక్క ఐక్యము ఆంతరంగిక - ఏకత్వము చేతనే

గాని కేవలము బాహ్యసంసర్గముల వలన గానేరదనియు మానవుడు మనః[ప్రాణశరీరములను మించి యాత్మపథంబు చెందవలయు ననియు ఆధ్యాత్మ బలము దేహమనంబుల (బవేశించి మానవునకు అమానుషత్వంబు నొసంగుననియు సామాన్యముగ మేము భావింతుము.

గ ణా. శు

మరియు మానవజాతి ఒక నూత్న జీవమును గూడ సమ

కూర్చ గలిగిన పరివర్తనమునుగూర్చి నడచుచున్నదను భావముతో మేము ప్రారంభించితిమి. ఈ పరిణామమున-ఈ యుద్యమమున-- జాతికి సహకారులై దారి చూపగలిగిన ఆధ్యాత్మిక, మత తదితర సత్యాన్వేషణమే మేము లక్ష్యముగా గైకొంటిమి. ఈ యుద్యమమున కాధార భూతములగు నాత్మానుభవము, సత్యదర్శనము మాకు లభ్యమైయున్నది. లేనిచో ఈ కార్యమును బూనుటకు మా కధికారమే లేదు. అయినను దానిని సమగ్రముగ తెలియపరచుటకు ఉత్కృష్టము, గూఢము, కఠినమునగు దీర్షచింతనము పలు తెరంగుల జేయవలసివచ్చినది. ఈ భారమును మా మోదను చదువరులమోదను విధించవలసివచ్చినది.

గ! ఛి న!

163

మాచే ప్రాధాన్యము గాంచిన తత్త్వవిచారమును “దివ్య జీవనము (1౧9 1౬1/6 0౧/1౧6) నందు విస్తరించి నిర్వచనము గావించితిమి. ఇందు వేదాంతమారన్దానుసారముగ జీవుడు-మనస్స్నుం ప్రాణము, సచ్చిదానందము = జగత్తు, జ్ఞానము న అజ్ఞానము, పునర్దన్మ-ఆధ్యాత్మలను గురించిన వేదాంతభావములతొో (ప్రారం భించితిమి. కాని వేదాంతము సామాన్యముగ జీవన నిరసన విధానమని యూహించుట గలదు. ఇదియే యందు కొంత నొక్కి చెప్పబడియున్నది. వేదాంతము తొలుత “సర్వము బ్రహ్మ" మను మూలసత్యముతో ప్రారంభించినను తుద కి 'జగమంతయు బ్రహ్మము గాదని అనాత్మయే యని గట్టిగా నుడివి విరుద్ధ సిర్ధాంతమున పర్యవసించినది. కాని మేముమాత మి వేదాంత సిద్ధాంతము నుండి విపులమగు నద్వైతమును స్టాపింప సమకట్టితిమి. మనస్సు, పాణము, జడపదార్థ్హము అను నివి విజ్ఞాన మనబడెడు విశ్వా ధారమగు ఆధ్యాత్మ మనస్స్ఫుద్వారా ఆత్మనుండియే నిష్పన్నము లయె్యననియు మనస్సును ఆ స్థితి జెందినదగు నట్లభివృద్ధి పఠచి నచో జగత్తునందున్న చేతనయొక్క యథార్థసత్యమును జీవితము యొక్క యథార్ధసత్యమును బరమ ధర్మమును మానవుడు పొంద గలడనియు మేము నిరూపించుచున్నాము.

అత్మయే సచ్చిదానందము. దానికిని (పపంచమునకును మాన రాని విరోధము కనుపించదు, [ప్రపంచమును అజ్జానదృష్టితో జూచు చున్నాము. జ్ఞానదృష్టితో చూడవలెను. భౌతికజడతయందు లీనమై పూర్ణచైతన్యమునుగాంచ వృద్ధిజెందుచున్న జ్ఞానమే మనయజ్ఞానము. ఆ పరివర్తనమును బూర్తిచేసి మానవలోకమున నధ్యాత్మ జీవనమును వికసింప జేయుటకే పునర్జన్మ పరంపరలు అవకాశములుగ నేర్చ డినవి. పరిణామమందలి సత్యమును మేమామోదించు చున్నాము. పాశ్చాత్యులచే దాని కొసంగబడిన స్థూలరూపమున గ్రహించుటలేదు. ప్రాణము, మనన్సు, ఆత్మ, ఇచ్చట భౌతికములో విలినమైయుండి

164 క్రమముగ వ్యక్తమగుచున్నవను తత్త్వనిరూపణమునే _ గైకొను చున్నాము. ఈ పరిణామముయొక్క శిఖరమున నధ్యాత్మజీవన మును దివ్యజీవనమును గలవు.

ఈ సత్యములు పూర్వ వేదాంతమునకు భిన్నములు కావని నిరూపించవలసివచ్చినది. కావున వేదమును రెండుపనిషత్తులను గీతను ఈ దృష్టితో బరిశీలించితిమి. వేదరహస్యము కర్మఠుల వేతను పండితులచేతను మబుగుపరుపబడినది. కావున వేద బుషుల రచనాశైలియు వారి సాంకేతికములను అవి తెలియజేయు సత్యములను కొన్నివ్యాసములలో సూచనగా మాత్రమే నిర్దేశించితిమి. ఉపనిషత్తులలో ఈశ కేనలను గ్లైకొంటిమి. పూర్తి చేయవలయు నన్న తైత్తరీయముగూడ చేర్చవలసియుండెను. కాని అది పెద్దదై నందున గ్రంథ విస్తరఖితిచే వదలితిమి. జీవనతత్త్వము యొక్క అతివిశాలము కాఠిన్యాంశమునగు కర్మాచరణమున అత్మసత్యము నే శీతి ననుసంధించవలసినది, కర్మ ఏ తీరున నధ్యాత్మజన్మను బడయునది, అధ్యాత్మజీవనముతోడి దానినెట్లు సమరసము జేయ వలసినది గీత నుండి (ప్రతిపాదించుచున్నాము. తత్త్వవిచార మాచరణములో నుంచినగాని _ సార్థఠము గారుండుటచే ' యోగ సమన్వయముని పలుతెరంగులగు నధ్యాత్మ శిక్షణల మూలతత్త్వ ములను మార్గములను పరిశోధించి దివ్యజీవనమునకు అవి ఎట్లు సహకారు లగునదియు జూపించితిమి.

అయిన నియ్యది యొక వ్యష్టియొక్క యాత్మాభ్యుదయము నకు మార్గమే గావున" అది మానవజాతియొక్డ సంఘజీవనమందెట్లు వర్తించునదియు. నిరూపించుట కావశ్యక మేర్చడినది. అందుచే “సాంఘిక పరిణామతత్త్వము” న ఈ సత్యములెట్లు మానవ సంఘ పరిణామమునకు తోడ్చడునదియు సూచించితిమి. 'మానవైక్యాదర్శ ముని మానవజాతియొక్ట ప్రస్తుత పరిస్థితు లే యే తీరున ఇంకను

కేర5

సన్నిహితమగు నైక్యమును గాంచగూడినదియు, అందలి శుభ నూచనలను, విశదపరచి, యథార్హమగు మాన వైక్యమును గాంచు టకు దానిలో నెయ్యది లోపించినదియు గనపరచితిమి.

ఈ పథకమున ముఖ్యముగ మూలసూ[తములను మాత్రము నిర్ణయించి వానిని సంపూర్ణముగ చర్చింపగలిగితిమి.

పెని పేర్కొనిన నంకల్పాను గుణముగా “భాగవత జీవనము, యోగసమన్వయము, గీతావ్యాసములు, వేద రహస్యము, ఈశకేనోప నిషత్తులు, మానవైక్యాదర్శము, సాంఘిక పరిణామతత్త్వము” అను వీనికే ప్రాధాన్యమిచ్చి రచించినను, ఇతర విషయముల నెన్నింటినో వీరు విమర్శించి ఇందు నిగ్ధుతేల్చియున్నారు. “భారతదేశ పునరుద్ధ రణము, హైందవ సభ్యతాసమర్థనము, భావికవిత్వము"'అను విషయ ములను గురించి విపులముగా విమర్శించియున్నారు. ఇవిగాక “యుద్ధము-స్వయం నిర్ణయము, “సభ్యత, “పునర్ణన్మ-కర్మ” మున్నగు విషయములను గురించియు సూక్ష్మముగ తమ సిద్దాంత ముల వెల్లడించి యున్నారు. సంస్కృతమునుండి “భర్చృహరి” నీతిశతకము నాంగ్గమున కనువదించిరి. *' ఆర్య" సంచికలలోని ముఖ్యరచనలు గీతా వ్యాసములు, భారతదేశ పునరుద్ధరణము, యుద్ధము-స్వయంనిర్ణయము, దివ్యజీవనము, ఈశోపనిషత్తు మున్న గునవి (ప్రత్యేక (గగ్రంథములరూపమున నిపుడు (పకటితములై యున్నవి. మరల నా ఈశ్వరాదేశమున గాబోలు నిరంతరముగా నారున్నర సంవత్సరములు సాగనిచ్చిన 'ఆర్య'ను గూడ నక స్మాత్తుగా నిలిపివైచి యోగానుభవములందే శ్రీ అరవిందులు నిమ గ్నులైరి. పాఠకులు మానసికముగా (గ్రహించ గలిగినదంతయు, భాషారూపమున వెల్లడించ గలిగినదంతయు, సారాంశరూపమున ప్రకటితమైనదనియు, నిక కేవల మాత్మానుభవమువలన యోగ సాధనవలన మాత్రమే ఆత్మసత్యమును భౌతికమందు స్టాపించ

166

వలిననియు, “ఆర్య” పత్రికా నిర్వహణకన్న తదేక నిష్టతో నంత స్థితముగా నాధ్యాత్మికముగా సృష్టించవలసిన, మహత్తరకార్యము లున్నవనియు దలంచియుండవచ్చును. ఏ కారణమునవైతేనేమి తత్త్వజ్ఞాన ప్రపంచమున “ఆర్య” పత్రికారూపమున దేదీష్యమాన ముగా వెలిగించిన దివ్యజ్యోతి తన ఏడవ సంవత్సరముననే కొడి గట్టినది.

ఇక శ్రీ అరవిందుల రచనా మహత్త్వమును గురించి, ముఖ్య ముగా “ఆరి లోని వాజ్కయమును గురించి ప్రస్తావింపబూనుట మాకు మించిన (ప్రయత్నము. శ్రీ అరవిందుల [గ్రంథములను చక్కగా బఠించి జీర్ణించుకొనిన విజ్ఞులు, (ప్రతిభావంతులు తత్త్వో పాసకు లీ మహాకార్యమునకు బూని, అపూర్వదర్శన యోగముల వెల్లడించిన యోగీశ్వరులు గా, “ఆఅహనా, (శేమ-మృత్యువు, భాజీ ప్రభువు” మున్నగు రసాత్మక కావ్యములను ““భావికవిత్వము” అను (గ్రంథమును రచించిన కవిచ[క్రవర్తులుగా, “భర్తృహరి”, “* విక మోర్వశీయ నాటకము”” మున్నగు సంస్కృత (గ్రంథముల ననువ దించిన ఉత్తమానువాదకులుగా, వేద వేదాంత గీతా గ్రంథములకు సర్వంకషవ్యాఖ్యాన మొనర్చిన భాష్యకారులుగా, కజిన్సు, ఆర్బర్‌ మున్నగువారి (గ్రంథముల సాకల్యముగా విమర్శించిన విమర్శక విచక్షణులుగా, విద్యావిశారదులుగా నిట్లు వేర్వేరు వారి యనంత గుణముల సూక్ష్మముగానేని వెల్లడించి ఆఅంధలోకమునకు మహో పకారమొనరింతురు గాక యని టబార్జితులు. కాని శ్రీ అరవిందుని రచన కేవలము బుద్ధిబలముతో, ఆలోచనసామర్థ్ధ్యముతో చర్చించి, తర్కించి, పపాకులాడి, ప్రయత్నించి వాయబడినది గాక వారు వేదకాలపు బుషిపుంగవునివలె (దష్టై అంతస్థిత (ఢేరణమున వెల్లివిరియించిన వాజ్యయమని మాత్రము చెప్పనగును. “ఆర్య” పటత్రికాపాఠకులకు శ్రీ అరవిందులు బుక్కుల గానమొనరించిన బుషి కవి యని, సర్వతోముఖపాండితీ విభాసి యని, సర్వజ్ఞ్జుడని

167 కొంత తెలియగలదు. శ్రీవారు శిష్యుని కొకలేఖలో (వాసిన విషయము లి సందర్భమున అప్రస్తుతములు కావని సంగ్రహముగా నిట నుదాహరించుచున్నాము.........

-....... నే నెన్నడును సుతరాం తత్త్వవేత్తగా నుండలేదు. యోగాభ్యాసమునకు పూర్వము పుదుచ్చేరి చేరకముందు నాకు తత్త్వశాస్త్రమును గురించి తెలిసియుండినది స్వల్పమే. వస్తుతః కవిగా రాజతం(తజ్ఞ్జుడనుగా మాత్రమే యుంటిని. తత్త్వశాస్త్రజ్ఞు

నే నెట్లు తత్త్వవేత్త నైతిని? వీని కొక గాథ కలదు. తాత్త్విక మాసపథతిక కొకదానికి వ్యాసముల వాసిపెట్టి సాయపడుడని నన్నాక రడిగియుండిరి. యోగి దేనినేని నిర్వహించుటకు సిద్ధముగా నుండ వలయునను సిద్ధాంతము నాది; అందువలన నాతని కోరికను నిరాకరించలేక పోతిని. ఇంతలో (1914) యుద్ధము స్తారంభమై ఆ మిటతుడు దేశము వదలిపోవలసి వచ్చినది. అపుడు (పతిమాసము నొంటరిగా నొక్కడనే తత్త్వశాస్త్రములతో అరువదినాలు పుటల నింపవలసినభారము నాపై బడినది... అనుదినము యోగాభ్యాసము చేయునపుడు గుర్తించి తెలిసికొనిన దాని నంతను బుధ్ధిగ్రాహ్యముగా వాయుట సంభవించినది. అది తనంత తానే తత్త్వశాస్త్రమైనది.

త్రీ అరవిందుల మత, రాజకీయ, పాంఘిక, సారస్వతాది కళా విశేషముల నన్నింటిని ఆధ్యాత్మిక దృష్టితో సమన్వయ మొన రించి వాని యన్యోన్య సంబంధమును పరమార్దమును వెల్లడించి యున్నారు. నుప్రసిద్ధ పాశ్చాత్య కవిశేఖరులగు షేక్స్పియర్‌, మిల్టన్‌, వర్షువర్తు, షెల్లి, కీట్పు మున్నగు ప్రాచీనుల యొక్కయు బెర్నార్డుషా, వెల్చు రస్సెల్‌ (ఎ. ఇం మున్నగు యాధునికుల యొక్కయు కావ్యముల నన్నింటిని, ఆమూలాగ్రముగ విమర్శించి

1686

అంతర్ముఖదృష్టితో కావ్యప్రపంచమున వారివారి యథాస్థాన మిది యని సోదాహరణముగ శ్రీ అరవిందులు నిర్ణయించిన విషయము వారు రచించిన '*భావి కవిత్వమును, దిలిపకుమార రాయకృత “అనామి” అను బెంగాలీ గ్రంథములో (బ్రకటితములైన వారి లేఖ లను బరించీనవారికి స్పష్టము కాగలదు. వారి యాంగ్గరచనా నైపుణ్య మసామాన్యము. అందు మహత్తరమైన ఆధ్యాత్మిక భావ ' ముల పరిమళము గుభాలించుచుండును. శక్రాంగ్రాత్త శయ్యాపాక ములు విశిష్టము, నసాధారణము నగు భావార్థముల నీను నూతన పదజాలములు, పోకడలు గలవు. ఇట్టతీత విజ్ఞాన విభూషణము లతో శ్రీ అరవిందు లాంగ్లభాషా కన్యను సర్వ శోభాలంకృతం గావించి భాషా ప్రపంచమునం ద(గ్రపీఠమున నెక్కించిరి. అత్మాను భవము లేక కేవలము హేతువాదమునకు తర్మమునకు బుద్ధి నూక్ష్మతకు ప్రత్యక్ష భౌతికశాస్త్ర పరిశోధనా పరీక్షలకును (బాముఖ్య మొసందుటయే కాక ఆద్యంతము లివియే యను పాశ్చాత్య లోక మునకు యోగాభ్యాస పూర్వకానుభవములను, వేదకాలపు సిద్ధాంత ములను తత్త్వసూ(తములను, పరమధర్మములను, సత్యములను, పరమార్థమగు భాగవత జీవనరహస్యమును సహేతుకముగ సపప్రమా ణముగ శాస్త్రీయముగ సర్వతోముఖముగ వెల్లడించి ప్రాచ్య పాశ్యాత్య సభ్యతా సంకలనము. గావించి ప్రపంచరీళ్యాణ “మొనర్చుటయే భగవానుని సంకల్పమే యని శ్రీ అరవిందుల నిరుపమానాంగిరచనా వైభవము స్ఫురింప జేయుచున్నది. గా

ముం దీ తరంగముననే “అర్య” పతికనుండి యనువదించి యుదాహరించిన “అర్య నాల్గవ వర్షము”” అను భాగమును పాఠ రులు పఠించియే యున్నారు. అందు మానవజాతి యిక నూత్న చ్రేవనమును గూడ సమకూర్చగలిగిన పరివర్తనకేసి నడచుచున్నదని

4 వాంచితిమనియు, దానిని సాధించుటకు వలయు ఆతాను

169

సూచించియున్నారు. ఈ విషయమును గురించియే- మరికొంచెము వివరముగా 1922వ సంవత్సరము నవంబరు 18 వ తేదీన క॥శే॥ దేశబంధథు చిత్తరంజన్‌ దాసుగారికి (వాసిన లేఖలో బేర్జానియున్నారు. శ్రీ అరవిందులు దేనిని సాధించి తన్మూలమున మన బుద్ధి మనః (ప్రాణముల నెట్టు పరిశుద్ధమొనర్చి నూతన జీవనమును దివ్య జీవనమును స్టాపించదలచినదియు, వారు బహిరంగముగా కర్మ క్షత్రమున (బవేశించుటకుగల అభ్యంతరమేమైనదియు కొంత్న యరుంగనగును. ఆ లేఖలోని ఈ భాగమునుమాత మనువదించి యీ [కింద పాందుపరచుచున్నాము, (ప్రియమైన చిత్తా!

జీవితము, కర్మానుష్థానము వీనిపట్లగల నా యిప్పటి భావ ' వైఖరులు, అవియే, నన్నిచ్చటకి గొనివచ్చిన వను విషయము మోకు తెలియుననియే తలంచెదను. ఒక నూతనమైన పునాదికి ఉద్గమించినగాని నిరంతరము నిష్ఫలమై పరిభమించెడు చ[కము నుండి మానవుడు వెలువడి రాలేడను విషయము నాకు మరింత యెక్కువగా విస్పష్టమైనది. ఈ నిజమైన సాధనము, యాధారము= జీవితమునకు కర్మానుష్టానమునకు ముఖ్యమైనది - అధ్యాత్మిక మని, అనగా యోగమువలన మాతమే 'పెంపొాందగల యొకనూతన చేతనయని నా కవగతమైన భావము రూఢియైనది. మరియు ప్రపంచ మున కీ గొప్పవిజయమును జేకూర్చుట ఇండియాయొక్క కర్తవ్య " కర్మ (మిషన్‌) యని నేను విశ్వసించుచున్నాను, ఈ భావమునా శెప్పుడుయుండెను. మునుపంతస్పష్టముగా తీవముగా లేకుండెను. ఇప్పుడన్ననో అది యధికాధికముగా దృథఢమైనది. కాని ఈమహత్తర చేతనయొక్క (క్రియాస్వభావమేమి? దాని ఫలప్రదమైన యథార్థ

1/0

స్థితి ఏమి? దానినెట్లు కిందికి గొనివచ్చి, సన్నాహమొనర్చి, వ్యవస్థ పరచి జీవితమున కుపయోగించుట? మన ఇప్పటి యుపకరణము లను, అనగా, బుద్ధి మనఃప్రాణశరీరములను, ఈ మహాపరివర్తనము నకు యథార్థము, శుద్రమునగు సాధనములుగా-వాహినులుగా-- నెట్టుచేయగలము? ఈ సమస్యనే నా స్వానుభవమున'* బరిష్టరింప (ట్రయత్నించుచుంటిని. నాకిపుడు దృఢమైన సాధనము, విస్తృత జఖానము ఈ రహస్య సమస్యవిషయమున _ నధికారవిశేషము లభించియున్నది. ఇంకను దాని పరిపూర్ణత్వము, దానిని పూర్తిగా చెలాయించగలస్థితి నాకు లభించలేదు. అందువలననే నేనింకను ఏకాంతముగా నుండవలసియున్నది. ఏలయన, నాకీ నవీనశక్తియొక్ట స్వామ్యము స్పష్టముగా సంపూర్ణముగా లభించినగాని, బహిఃక్షేత్ర మున కర్మ నారంభించరాదని, చక్కని పునాదిమోదతప్ప నన్యత్ర

నిర్మాణ మొనర్చరాదని నేను నిశ్చయించితిని. -- అరవిందఘోషు. ఇట్లు రాజకీయరంగమును సంపూరముగా బరిత్యజించి శ్రీ అరవిందులు కేవల మాధ్యాత్మిక ప్రపంబేముననే సమస్తశక్తుల వినియోగించి వర్తించుచున్నను “ బొంబాయిలోని + టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా” పత్రిక వీరిపై స్వాక్తన్స రాజద్రోహ దోషమొకటి యున్న ట్లును, పుదుచ్చేరినుండి కాలుకదల్బగనే నిర్చంధింపబడగలరనియు 1908లో మానిక్‌ తులా కుట్రసంబంధమున _ అదియే అలీపూరు బాంబు కేసు-వీరు పరారియ్రై వచ్చినట్టును సూచించుచు సంపాద కీయ వ్యాసమును 1925 వ్ర సంవత్సరమున వింతగా (బ్రకటించి దేశారాధకులపట్ట తనకుగల ద్వేషబుద్ధినే గాక తన యజానమును కూడ ప్రదర్శించుకొనినది. ఈ వ్యాసమున కపుడే యది యసత్యపు వాతయనియు దురుద్దేశముతో టపాయబడినదనియు ఖండించుచు

కేశా ఏనేరమును శ్రీ అరవిందులపై లేదని యథార్హమెరింగిన యొకానొక నారయవాది (ప్రత్యుత్తరమిచ్చి యుండెను. మరియు ని విషయము మద్రాసు శాసనసభలో (ప్రశ్నింపబడుటయు త్రీ అరవిందులపై"నే దోషారోపణముగాని తత్సంబంధమైన వారంటు గాని లేదని (పభుత్వమువారి పక్షమున ప్రకటింపబడుటయు నందరెరింగిన విషయమే, వావూపాంజప్రాాసాతాోా

శ్రీ అరవింద జీవితము ఆజవ తరంగము వీశాంతవాసము

“ ఆర్య” మాస పత్రికా (ప్రకటన మాగిపోయినది మొదలు సుమారైదు సంవత్సరములవరకు త్రీ అరవిందులు యోగసాధన యందే మరింత నిమగ్నులై యుండిరను విషయముతప్ప మరేమియు బాహ్యపప్రపంచ మెరుంగుట కవకాశము కనబడదు. ఆ కాలమున శిష్యుల నంతగా నెవరిని శ్రీ అరవిందులు స్వీకరించకుండిరనియు, నప్పటికే తమ్మాశయించి యుండిన కొద్దిమంది శిష్యుల కనుదిన మొకటి రెండు పర్యాయములు దర్శనమిచ్చుచు వారితో సంభా షించు చుండిరనియు, (ప్రత్యక్షముగా శ్రీవారి సాన్నిధ్యమున గొంత కాల మా శిష్యులు ధ్యానమొనర్చుచు సాధనచేయు భాగ్యము

నందియు౦ండిరనియు దెలియుచున్నది, శ్రీ అరవిందుల జీవితచరిత్రముననే- కాదు అధ్యాత్మిక (ప్రపంచముననే-1926 నవంబరు 24వ తేది అత్యంత ముఖ్యమైన పుణ్యదినము. నాడు శ్రీ అరవిందుల సాధనయందొక మహత్తరమైన అంతర్హటనము సంఘటిల్లెననియు, నాటినుండియే తమ్ము శరణు చొచ్చిన శిష్యులకుగూడ దూరస్థులై ఏకాంతవాసము నారంభించి రనియు వినుచున్నాము. నాటి యంతర్హటన మాహాత్మ్యమేమో దాని యంత రార్థ పరిమితులేవో మనకు తెలియవు. యోగానుభవము లేనివారు లోపభూయిష్టమైన పృథక్‌ దృషప్టిగల మానవ(ప్రజ్ఞతో నా విషయముల నూహించుట కష్టము. ఐనను పరిణామ(ప్ర[క్రియ

క్షే73

ననుసరించియో తన్ను మరింత భూలోకమున భగవానుడు నావి ష్కరించుకొనబూనుట వలననో ప్రాణిక కక్ష్య మాత్రమే నెలకొల్బ బడియుండిన భూలోకమందున్నత తరమైన మనఃకక్ష్య శ్రీ రామా వతారనున స్టాపితమైనట్లే ద్వంద్వములకు త్రిగుణములకు నతీత మైన మరియొక అధికాధికోన్నత తరమైన కక్ష్య శ్రీకృష్ణావతారమున నెలకొల్పబడినది. దానినే అధిమహస్పని, అతిమనస్పని, అతి మనఃకక్ష్యయని(0౪8/౧6౧14! ౧12౧6) పేర్టానెదరు. అదే దేవధామము దేవలోకము. శ్రీ అరవిందులానాడు ఆ కక్ష్య నందుకొని ద్వంద్వా తీతుడు (తిగుణాతీతుడయ్యెనని చూచాయగా తెలియుచున్నది. కాని నాటినుండియే శ్రీ అరవిందుల యోగశక్తి కొంత బహిర్గత మగుట కుప(కమించినదనియు ఆ యుపక్రమణము యొక్క (పపారంభఫలమే త్రీ అరవిందాశమరూపము దాల్చినదనియు విశ్వ సింప బడుచున్నది. శ్రీ అరవిందులు గడించిన ఆ యోగశక్తియొక్ట-- ఆ పరాశక్త్రియొక్క --దివ్యరూపలక్షణములును, ఆ శరక్తిశ్వరూపిణి యగు లోకేశ్వరి వాత్సల్యానుగ్రహమువలన లఅలభింపగల మహా భాగ్యములును, సాధకు డా మహాదేవి కరుణాకటాక్షమునకు బాత్రుడు గాగల సాధన విధానములును కొంతకుగొంత సూతతప్రాయముగా “జనని” (1101౧60 అను దివ్య గంథమున బేర్కొనబడియున్నవి. 1926వ సంవత్సరమున కావల శ్రీ అరవిందు లేకాంతవాసము నారంభించిన తరువాత వాసిన (గ్రంథరాజమే యియ్యధది.

ఈ కాలమందే తమ శిష్యుల నెదుర్ధొనుచున్న పలు సమస్యల పరిష్కరించుచు శ్రీవారొసంగిన సందేశరూపక లేఖలు అనేకములు. ఇప్పటికి వానిలో కొన్ని నాలు సంపుటములుగా (పచురించబడినవి. సావిత్రియను మహాకావ్య రచనయు నాంగ్లమున సాగుచుండెను. 1050 డిశంబరు కింకను నిది చాలాభాగము సంస్కృరింపబడినను సంపూర్తి గాకుండెను. అసంపూర్ణమగు ని మహాకావ్య మిప్పుడు రెండు సంపుటములుగా (పచురింపబడినది. బుగ్వేదమందలి అగ్ని

కే74 సూక్తములకన్నిటికి ఆంగ్లానువాద మాకాలముననే పూర్తిచేయబడినది. ఇప్పుడే అదియు ప్రచురింపబడినది. ఇంకను “కడపటి కవితలు లోనగు పద్యరచనలును సాగినవి. ఈ రచనలు పఠించినవారు త్రీవారియొక్క యోగానుభవమును లఘువుగానైన గ్రహించగలరని నమ్ముచున్నాము. త్రీ తల్లిగారు “పుదుచ్చేరి దర్శించుట

పది పండైండేండ్ల పసితనము నుండియే యోగానుభవముల గాంచిన ఫెంచి దేశపు విదుషీమణి, శ్రీ అరవిందులవలె, దివ్య జీవనమును పూర్ణయోగము మూలమున భూలోకమందు స్థాపించ వలయునను స్టిరసంకల్పముగల మహాయోగిని, 1914వ సంవత్స రారంభమున శ్రీ అరవిందులను పుదుచ్చేరిలో భౌతికముగా ప్రత్య క్షముగా దర్శించుట సంభవించినది. భారత దేశమే తన నిజమైన మాతృ దేశముగా భావించి విశ్వసించిన ఆ స్త్రీ రత్నము, అనాళ్ని యుద్ధ పరిస్థితులవలన నేర్చడిన ప్రభుత్వమువారి నిర్భంధ విధాన మూలమున నిచ్చట నుండజాలక, ఇండయానుండి మరలిపోవలసి వచ్చినను యుద్ధానంతరమున 1920వ సంవత్సరము ఏప్రిల్‌ 24వ తేదీన తన నిజ మాతృదేశమునకు వచ్చి స్టిరనివాస మిచ్చట నేర్చాటు చేసికొనినది. ఆమెగారి (పేరశోత్సాహముల శక్తిసామర్థ్య ముల వలననే శ్రీ అరవిందుల లక్ష్యలక్షణములకు దగిన యోగ సాధన నిలయము, ఆశ్రమము క్రమ (6్రమముగా రూపముదాల్బ నారంభించెను, శ్రీఅరవిందులు 1926 నవంబరు 24వ తేదీన ఏకాంతముగా నివసించ నారంభించినది మొదలు ఈ మహాదేవియే సాధనార్ధమై తమ్మాశ్రయించి వచ్చిన సాధికా సాధకుల కుపదేశా దేశముల సమ[గ్రహించుచు ఆశ్రమ వ్యవహారాది కార్యముల విజయ వంతముగా నిర్వహించుచున్నారు.

ర గ వ. ॥ + మ ( షి (టే _ .. సక " క... న! గ్‌ | | . గి ష్‌ ౯ (శవా. ॥ వ్‌ | క త్‌ కీ ం జ | శ క శీ ఈ మ ఒ

క్షే/5 శీ అరవిందాశ్రమము

భరతఖండమున నాశ్రమయుగము పునః [ప్రారంభమగు చున్నదచా యనునట్లు సర్వత్ర ఆశ్రమములు వెల్లివిరియుచున్నవి. ఆధ్యాత్మిక, మత, విద్యావిషయక సంబంధమే గాక కేవలము రాజకీయ సాంఘిక సంబంధమును, తుదకు వడకుట నేయుట మున్నగు పరిశ్రమ సంబంధమును గల సంస్థలును కర్మాగారము లును నేడాశమనామముతో వ్యవహరింపబడు చున్నవి. (ప్రాచిన సంప్రదాయముల నీ విధముగ బునరుద్ధరించ వలయునను ఉత్హ్రంఠకు దోడు, పాశ్చాత్యసంపర్మమున గాబోలు, వ్యక్తి స్వాతం(తత్యమని, సమిష్టి పరిపాలనమని, యెల్లరకును స్వామ్యాధికారము లుండవలయు నను భావాందోళన మాయాశ్రమముల నిరర్వహణమందును జెలరేగు చున్నది. ఈ సమయమున శ్రీ అరవిందులాశ్రమముల గురించి వాని నిర్వహణము గురించి, తమ ఆశ్రమ మే విధముగా నుత్పత్తి మయెనదియు దాని సంకల్బ మేమైనది యను విషయముల గురించి 1934వ సంవత్సరమున (ప్రకటించిన వ్యాసము మిక్కిలి యుప యోగకరమై ఆ(శమ ధర్మసూత్రముల నెరుంగుట కనువుగా నుండునని దాని యాం(ధ్రానువాదభాగము నీ (క్రింద బొందుపణచు చున్నాము.

ఆశ్రమ మనగా నధ్యాత్మతత్త్వ్యాపదేశకుని లేక యాచార్య పురుషుని గృహము లేక గృహములు. తత్త్వోపదేశమునకు, తద భార్టిసమునకు తమ్మా(శ్రయించి వచ్చువారిని అనుమతించి తా వాసంగినచోటు, అఆ(శమ మొక సమాజము గాదు; మతసంస్థ గాదు, మఠమును గాదు, -- కేవలము పైని పేర్కొనినదే తప్ప తదితర మేమియు గాదు.

176

ఆశ్రమములోని సర్వస్వము గురువుగారిదే, సాధకుల కే విషయమునను, ఏవిధముగను హక్కుగాని, స్వాతంత్యముగాని, పెత్తనముగాని లేదు. వా రచ్చట నుండుట గాని, వెళ్ళిపోవుటగాని గురువుగారి యభీష్టానుసారముగానే యుండును. గురువున కర్చించు (దవ్య మంతయు వారి సొంత ఆస్తియేగాని (ప్రజాసంస్థకు సంబం ధించినది కాదు. (ప్రజాసంస్థయే కానందున నా (ద్రవ్యము సమిష్టి మూలధనము గాని, నమ్మకముగా ధర్మకర్తపర మొనర్చిన నిధిగాని కా జాలదు. [కీస్తున కనేక శతాబ్బములకు పూర్వము నుండియే భరత ఖండమున నిట్టి యాశమము లుండి యుండెను; విశేష సంఖ్యాకములుగా నిప్పటికిని గలవు. ఆ గురువును బట్టియే అంతయు నాధారపడియుండును. ఆ గురుస్టాన మా[కమించగల మరొక గురువు వున్ననే తప్ప నది యా గురువు జీవితాంతముతోనే యంతమొందుచుండును.

పుదుచ్చేరిలోని యాశమ మి విధముగా నుత్పన్న మైనది. (పపారంభమున పుదుచ్చేరిలో శ్రీ అదవిందులు కొద్దిమంది సహచరు లతో తనయింట నివసించుచుండెను. తదుపరి మరికొందరు వారిని ఆ(శశయించిరి. కొంతకాలమున కావల 1020వ సంవత్సరమున శ్రీ తల్లిగారు వారితో జేరిన తరువాత శిష్యుల సంఖ్య మిక్కిలి పెరిగినందున వచ్చినవారిక్రి నివాస సౌకర్యముల నేర్పాటు చేయుట అవసరమాయెను. తన్నిమిత్తమ్సు, గృహములు క్రయమునకును మే టవ ద్రము "ననీ ఫ్లర్నాల మొనర్చుటకు, సలక్షణ చేయవలసి వచ్చెను. ఇవనీ యుస రాగమైన వనతుల నేర్చాట్లు తులే. వీనిని సవం చం నై మ్మొ శ్రీ తల్లిగారానర్చిన పద్ధ శ్రీతల్లిగారే స్యతం,తు కఠ ఎకగొని, పెంచుటకుగాన్‌ తలల పొం(త్రులు. ఇందితర అజా సంబంధమేమియు లేదు.

క్షే77

ఆశ్రమ గృహముల _ కన్నింటికిని త్రీ అరవిందులు లేక శ్రీ తల్లిగారు హక్కుదారులు. వ్యయ మొనర్చు (దవ్యమంతయు శ్రీ అరవిందులది లేక శ్రీ తల్లిగారిది. శ్రీ అరవిందుల కృషికి సాయపడునట్లు పెక్కుమంది [దవ్య మొసంగెదరు. ఇచ్చట నున్న వారిలోను గొందరు తమ యాదాయము సమర్ప్చించుచుందురు. కాని యిది కేవలము శ్రీ అరవిందులకు లేక శ్రీ తల్లిగారికి నియ్య బడుచున్నదేగాని ప్రజాసంస్థగా నాశ్రమమునకు గాదు, అట్టి సంస్థయే లేదు.

ఈ యా(శ్రమ మొక సమాజము గాదు; నియమితసంమ మేదియు లేదు; అధికారులు, ఉద్యోగులు లేరు. సంఘమునకు జెందిన సమిష్టియాస్తి యేదియు లేదు. ఎటువంటి పరిపాలకవర్గము, సంఘమును లేదు. (పజాబాహుళ్య్ళమునకు సంబంధించి చేయు కార్యకలాప మేమియు లేదు.

ఈ యాశమ మొక రాజకీయ సంస్త కాదు; ఆ(శమవాసు లందరును రాజకీియోద్యమముతో నెల్ల సంబంధములను విసర్జించిన వారే. మత విషయక రాజకీయ సాంఘిక (పచారముల నన్నింటిని ఆ(శ్రమవాసులు సంపూర్ణముగా వదులుకొనవలసియున్నది.

ఈ యాశ్రమ మొక మతసంస్థ కాదు. అన్ని మతములవారును నిచ్చట గలరు. ఏ మతమునకు జెందనివారును గొందరు గలరు. ఇచ్చట నెట్టి మతసిద్ధాంతభావముగాని నిర్ణీతమత సంప్రదాయ విశ్వాసము గాని పరిపాలనాసంఘముగాని లేదు. (పకృతియొక్క యున్నత పరిణామదశను (ప్రజ్ఞను వ్యాప్తి గావించుటకు, సత్యమును (గ్రహించుటకు, కోరికలకు లోబడక వానిపై నాధిపత్యము వహించు టకు, ప్రతి మానవవ్యక్తి యందును నిగూఢమైయున్న చైతన్యమును దివ్యాత్ళను గనుంగొనుటకు, చిత్తెకా గ్రతాధ్యానములకు సంబంధించిన

176 కొన్ని అంతఃకరణికసాధనలును శ్రీ అరవిందుల యుపదేశములును మాత్రమే యున్నవి.

ఈ యా(శ్రమ మితరాశ్రమముల బోలినది గాదని, ఈ యా(శ్రమ వానులు గృహస్టులుగాని సన్న్యాసులుగాని కారని చెప్పవచ్చును. పృథివిపై నింతవరకు నావిష్కరింపని యొక నూతనశక్తిని అవరో హింపజేసి తన్మూలమున మానవజాతిని దివ్యజాతిగా పరివర్తన మొనర్చు మహత్తర కార్యమునకు సన్నద్ధులుగా నగుటయే ఈ యాశ్రమ సాధకుల (ప్రధాన లక్ష్యమనియు తెలియుచున్నది.

ఈ యాశ్రమ (ప్రవేశమునకు తదితర సంస్థలకు వలె బాహ్య నియమములేవియు నంతగా గన్చించవు. ధనము గాని, పాండిత్య ముగాని, మామూలు కీర్తిపతిభ (పతిష్టలుగాని, కులగౌరవములు గాని ప్రవేశార్హతను గలిగింపవు. స్త్రీ పురుషభఖేదము గాని యువకులు వృద్ధులు నను వయోనిర్ణయముగాని లేదు. ఎవరైనను శ్రీ అరవిందుల అనుగ్రహభాగ్యముననే ఆశ్రమ (ప్రవేశమును గాంచవలసియున్నది. శ్రీవా రే లక్షణములను బట్టి నిర్ణయింతురో ఎట్టివారిని స్వికరింతురో ఎట్టివారిని నిరాకరింతురో మన మూహించజాలము. కేవలము బాహ్యస్థితులను బట్టి గాక అంతస్థితముగానే యోగాభిలాషుల యోగ్యతాయోగ్యతలను శ్రీ అరవిందులు నిర్ణయింతురని భావింప వచ్చును.

ఆ[శమ ప్రవేశమున కింతటి సూక్ష్మధర్మముల ననుసరించి పరీక్షలు జరుగుచున్నను, ఎందరనో నిరాకరించుచున్నను, దారా పుత్రాది కుటుంబసంబంధమే గాక దేశసంబంధము సర్వము త్యజించి కేవలము “భగవానుని కొరకే, భగవత్‌ (ప్రీత్యర్థమె” అను మహత్తర లక్ష్యముతో యోగసాధన చేయు వారీ యాశ్రమమునందు నుమా రేడువందల మంది గలరు. ఇందు స్త్రీలు మాత్రము రెండువందల

[70

మంది. ఇంచుమించన్ని రాష్ట్రములవారును గలరు. ఆశ్రమ వాను లలో వంగీయులే యెక్కువమంది యని చెప్పవచ్చును. బరోడాలో త్రీ అరవిందులు పదుమూడు సంవత్సరములు నివసించియుండి నందుననో తొల్లింటి ద్వారకానగర సామోప్య భాగ్య సంబంధముననో భక్తి (ప్రేరితులగు గుజరాతీయుల సంఖ్య ద్వితీయస్టాన మాక మించుచున్నది. ఆశ్రమము దక్షిణదేశమందు నెలకొనయున్నను సమిోపమందున్న ద్రావిడాంధ కర్ణాట కేరళుల సంఖ్య మాత్రము 6్రమ[క్రమముగా స్వల్పమైయున్నది. ఇట్లు భారతీయులేగాక యూరోపు అమెరికా దేశీయులును -_ స్తీ పురుషులు-గొందరుగలరు. హిందువులు, బౌద్భులు, జైనులు, పారశీకులు, మహమ్మదీయులు, క్రైస్తవులు నిట్లన్ని మతములవారును గలరు. కాని అ[శ్రమము (బవేశించిన తరువాత నే మత సంప్రదాయములను పాటించబడ వనియు శ్రీ అరవిందుల శిష్యవర్గముగా మా(తమే వారు పరిగణింప బడుదురనియు తలియుచున్నది. ై

ఈ యాశమమందలి సాధకులలో విద్యాధురీణులు?; మేధా వంతులు పలువురుగలరనియు, అసాధారణ (వతిభగల కవులు, గాయకులు, చిత్రలేఖకులు, కళానిపుణులు కొందఠు గలరనియు, యోగోపాసననయందు భగవదారాధనయందు మా[తత్రమే అత్మార్చ ణముగా వినియోగించు వారి శక్తిసామర్ధ్యములు దివ్యపరిణామమును గాంచుచున్నవనియు స్వానుభవముగలవారు పలువురు వెల్లడించి యున్నారు. సాధకులందరకును గురువు, ప్రభువు శ్రీ అరవిందులే గాని మధ్య పెత్తనము పౌరోహిత్యము నెవరికినిలేదు. భక్తిజ్లానము లుపాంగములుగా నున్నను కర్మయే శ్రీ అరవిందుల యోగమందు (ప్రాధాన్యము వహించియున్నందున సాధకులు సాధనగా తమగురు వర్యు లాదేశించిన కర్మల నొనరించుటయందే యెక్కువ కాలము గడుపుచుందురు. శిష్యులలో సమాన (పతిపత్తియే యెల్లరకును గలదుగాని ఎక్టువ తక్టువ లేమాత్రమును లేవు. బాహ్య నియమము

160

లంతగా నీ యాశ్రమమందు గనుపించకున్నను (బహ్మచర్యమందు పట్టింపు తీవ్రముగా గలదు. దంపతులు కూడా గొందరు కలరు కాని యొకానొకని కళత్రసంతానమని, బంధుమిత్రులని మాత్రము గాక ఆయా వ్యక్తుల కీ సాధనయందు యోగమునందుగల అభీష్టము ననుసరించియే యోగ్యత నుబట్టియే ఈ యాశ్రమ ప్రవేశమున కవ కాశము గలదు. స్త్రీలకు సాధారణముగా ప్రత్యేక గృహములందు బస లొసంగబడుచున్నవి.

ఇక అశ్రమమం దొసంగు నాహార విషయమును గురించి: అన్నింటిని ద్యజించి యోగము కొరకే యాశ్రమమున శరణుచొచ్చిన వారి విషయమున రుచుల కంత (ప్రాముఖ్య ముండజాలదు. అయినను ఇట సొసంగు నాహారము బలకరము నారోగ్యప్రదమునై శుచిగా నుండును. యోగసాధనకు కేవలము సాత్త్వికాహారమే యుండితీరవలయునను నియమముకంటె భిన్న భిన్న రుచుల కల వడిన పాళ్చాత్య దేశీయులకు, భరతఖండములోని నానా రాష్ట్ర వాసులకు అందరకు నింపితముగా, ననుకూలముగా నుండవలయు నను సమన్వయసిద్ధాంత మనుష్టింపబడుచున్నది. కాని మాంసా ద్యాహారములు నిషిదధ్ధములు, మిరపకాయలు, ఉల్లిపాయలు, ఇంగువ, అవాలు మున్నగు ఘాటు పదార్థముల నుపయోగింపరు. చింతపండుకు బదులుగా నిమ్మకాయల నుపయోగింతురు. పండ్లు, పాలు, పెరుగు, రొట్టె, వరియన్నము, పప్పులు, కూరలు ఇవియే ముఖ్యములు. ఆహార వస్తువుల పరిశీలించి శుభపరచుట, గోధుమ పిండి తయారుచేసి రొట్టెలు చేయుట, వంట చేయుట, వడ్డించుట తుదకు బియ్యమును తయారుచేయుట, భుజించిన పాత్రలను శుద్ధి చేయుట, అశ్రమవాసుల వస్త్రముల నుతుకుట సర్వము నాశ్రమ సాధికా సాధకులే చేయుచుందురు. కార్యకలాప మంతబాహుళ్య ముగా నున్నను ఈ యాశ్రమమందుగల (ప్రశాంత వాతావరణము నిరుపమానము, వంటశాలయందుగాని భోజనశాలయందుగాని మరే

181 కార్యరంగమందుగాని శాంతి సౌారభములే వెల్లివిరియుచుండును. మామూలు హడావుడి, అట్టహాసము, నుద్వేగవిశేషము లేవియు గనబడవు. కార్యనిమగ్నులగు సాధకులు కర్తృత్వమును తాము వహించక ఏ మహాశక్తియో, దివ్య(ప్రజయో తమచేత చేయించు చున్నదని తాము నిమిత్తమాత్రులమని భావించి శాంత్యానందముల ననుభవించుచుందురు. ఆశ్రమ గృహముల ప్రత్యేకత వాని శు్యభతయే. ఆ శుభ్రతను బట్టియే ఆశ్రమగృహములివి గదా యని (పేక్షకులు గుర్తించగలరు. పూదోటలేని ఆ[శమగ్భహమే లేదని చెప్పవచ్చును. ప్రతి గృహ మందు నానా విధములైన సజాతీయ విజాతీయములగు పూమొక్రలు కనుల పండువుగా కమ్మనివాసనల నీనుచు చూపరుల కానందము గొల్ప్పుచుండును. ఆశ్రమ పూ దోటలందుగల నానావిధ పుష్ప జాతులు మరెచ్చటను గానరావనియు నిట నుమారు మూడు వందల భిన్నభిన్న జాతుల పుష్పములు గలవనియు (ప్రతి పుష్పమునకు నొక్కొకళ. చిహ్నము, గుణము గలదనియు-'తులసి” భక్తి చిహ్న ముగా, “గులాబ్‌ సమర్పణ చిహ్నముగా నెన్నబడినట్టును-పుష్పు ముల కెక్కువ ప్రాముఖ్యము గలదనియు తెలియుచున్నది. ఆశ్రమ విద్యాలయము ఆరు ఏడేండ్లకు పూర్వము పండైండేండ్లకు మించని చిన్నవారిని సాధారణముగా నాశమములో జేర్చుకొను నవకాశమే లేకుండెను, ఆశ్రమము నాశ్రయించి సాధన చేయువారి సంఖ్య పెరుగు కొలదియు కొందరు కుటుంబముతో వచ్చిచేరుట సంభవించినది. తమబిడ్డలకు ఇతరాశ్రయము, మరొక మార్గములేని తల్లిదండ్రులు తమ బిడ్డలను

182

వెంటదీసికొనివచ్చుట అనివార్యమాయెను. కాని చిన్నపిల్లలకు మున్ముందు శరీరాభివృద్ధి తదనుగుణముగా మానసికాభివృద్ధి ప్రాధా న్యముగాని యోగము కానేరదు. అందువలన నట్రివారి నిమిత్తమై విద్యాలయమును నాలుగైదేండ్ర కిందటనే స్టాపించిరి. నూరుమందికి పెగా, విద్యాలయమనున, బాలికాబాలకులు గలరు. (ఫెంచి, ఇంగ్లీషు, సంస్కృతము, దేశభాషలలో హిందీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, అరవము మున్నగు భాషలు, గణితము, చర్విత, భూగోళశాస్త్రము, పదార్థ- విజ్ఞాన-రసాయన-అరోగ్యాది శాస్త్రములు, లలితకళలు మున్నగునవి బోధింపబడుచున్నవి. నానావిధములైన బంతి యాటలు, కసరత్తులు, సాములు మున్నగునవి నిపుణుల యాజమాన్యమున నేర్చబడు చున్నవి. విద్యార్థుల నిమిత్తమే పెద్ధమొత్తమును వెచ్చించి ఈదుట కొక కొలను నవీనపద్ధతులమిద సము[క్రతీరమున నిర్మితమగు చున్నది. వివిధములైన చేతిపనులుగూడ నేర్పబడుచున్నవి. కాని యిది యింకను ప్రథమదశలోనే యున్నదని సంపూర్ణ రూపమును గైకొనలేదని చెప్పవలయును. ఈ విద్యాలయమున కే విధమగు ప్రభుత్వ సంబంధమును లేదు. అఆ(శ్రమమే (ప్రజా సంస్థగానపుడు

తత్సంబంధమైన ఈ విద్యాలయమును గాదుగదా!%

శ్రీ అరవిందాశమ ము[దణాలయము శ్రీ అరవింద వాబ్మయ మింకను ముద్రితము గావలసియున్న దెంతో గలదు. నానాభాషలలో శ్రీవారి (గ్రంథము లనువదింప బడుచున్నవి. ఆశ్రమ సాధకులుగూడ నాయా భాషలలో గ్రంథ ముల రచించుచున్నారు. ఆంగ్లమున, బెంగాలీ, హిందీ, గుజరాతీ, ఇద్రీనినే యిప్పుడు శ్రీ అరవిందుల అంతర్జాతీయ విశ్వవిద్యాలయ కేంద్రముగ మార్చి వృద్ధిజేయు ప్రయత్నము జరుగుచున్నది,

183 అరవభాషలలో వార్షిక సంచికలుగా త్రైమాసిక సంచికలుగా ప(ికలు వెలువడుచున్నవి. ఇట్లు త్రీ అరవింద వాజ్మయ మభివృథ్ధి యగు కొలది మేలురకము ము[దణాలయ మవసరమాయెను. మరియు విదేశముల కేగి మ[(దణ సంబంధమైన కళావిశేషముల చక్కగా (గహించివచ్చి, ఒక గొప్ప ము[దణాలయాధికారిగా ఇరువదైదేండ్లుగా ననుభవపరులైన విద్యాధికులొకరు అశ్రమ సేవచేయ 'సంసిద్ధులై వచ్చియుండిరి. అందువలన శ్రీ ఆరవింద ము(దణాలయమనుపేర కొన్నిలక్షలు వెచ్చించి ము[దణాలయ మిటివలనే స్టాపితమై యున్నది. అందు (ఫెంచి, ఇంగ్లీషు, బెంగాలి, గుజరాతి, హింద్‌, సంస్కృతము, అరవము, ఆంధము ఈభాషలలో (గ్రంథములు ముదితము లగు చున్నవి. మరియొక విశేషమేమన, అధికతమ సంఖ్యగా అక్షరములు గల తెలుగుభాషయందును తప్ప తక్కినభాష లన్నింటియందు “మోనోబైపు'”” అనునూతన యం(తమువలన నెప్పటికప్పుడక్షరములు తరయారగుట, కూర్చు (కంపోజింగు) జరుగుట, వేతనములమోిద పనిచేయు వారితోపాటు సాధికాసాధకులు నన్నిశాఖలలో పనిచేయు -ఎమందురు. శీఘకాలమున ఈము[దణాలయ మింకను కొంగొత్త యం[త్రములతో ఇండియాలోగల యుత్తమోత్తమ ము[దణాలయము లలో నొాకటిగా రూపాందగలదని ఆశించగలము. గోల్కొండ అనుదినము పాఠకుల సంఖ్య పెరుగుకొలదియు విదేశములకు వెళ్ళి అచ్చట నివసించుచుండిన “పుదుచ్చేరి” వాసులు మరలివచ్చి స్వపట్టణముననే స్టిరనివాను లగుచున్నందునను, అన్నిపట్టణము ఇకందు వలె, పుదుచ్చేరియం దిచ్చటను ఇండ్లకజణవు తీవతర మగు 'షన్నది. ఆశ్రమసమిపమున ఖాళీస్టలములు గూడ కానరావు. ఎట్లో కొద్దిపాటి స్టలము లభింపగా నచ్చటనే బదిగదులతో--[కింద పునాదిపె నున్న (శేణిలోని గదులు గాక-ఆగంతకులైన భక్తులు ఆశ్రమవాసులు

184 నివసించుట కాధునిక సౌకర్యవిలాసములతో క్రాంగొత్త ఫక్కిలో నొక మూడంతస్తుల గృహము నిర్మింపబడినది. ఆ(శమమున ఇండ్ల ఇబ్బందిని గమనించిన యొకానొక ప్రముఖుని (పేరణోత్చాహము వలన లక్షరూపాయల నొకసంస్థానము గృహనిర్మాణమున కని విరాళ మిచ్చియుండెను. కాని ఈకట్టడమునకు దాదాపు మూడులక్షలు వ్యయమైనట్లు తెలియుచున్నది. దీనినే “గోల్కొండ” యని 'పేర్కొందురు. ఇటుకరాయిగాని, కొయ్యగాని అంతగా ఈగృ్భృహమున కుపయోగించలేదు. అంతయు సిమెంటు కాంకీట్‌ మయము. కిటికీలు పెక్కుతలుపులుగాని లేవు. అట్లనిగాలి వెలుతురు కొరవడక వలయు నంత పుష్కలముగా వచ్చునట్లు, అనగా ఎక్కువగా గాని తక్టువగా గాని గాక మన కిష్టమైనంత వచ్చునట్లు చేయగల ఏర్పాట్లు గలవు. స్నానమునకు వేడినిళ్ళు వచ్చు కొళాయీలు గలవు. బట్టలు స్వయముగా నుతికి ఆరవేసికొనుటకు, నౌకరుద్వారా ఉతికించి అర వేయించుకొనుటకు చక్కని యేర్చాట్లు వేరువేరుగా గలవు. శౌచ (క్రియలకు జపానుపద్ధతి ననుసరించి (కొంగొత్త పద్ధతు లమర్చబడి యున్నవి. ఈ కట్టడమునకు వలయు బల్లలు, కుర్చీలు, మంచ ములు, బీరువాలు, దోమతెరలు మున్నగునవన్నియు న్మాశమమందే ఎంతో నాణ్యముగా నవీనరీతి తయారుచేయబడినవి. ఈగృ్భహనిర్మాణ విధానము విదేశమునుండి యిందు నిమిత్తమే ఆశ్రమమునకు వచ్చిన అటోనియన్‌ రెమాండ్‌ అను సుప్రసిద్ధులగు వాస్తువిజ్ఞాన నిప్పణులు, గృహనిర్మాతలు తయారుచేసిన. ఠా గోశాల

ఆశమమున కిపుడిపుడే గోశాల యేర్పడినది. ఓంగోలు, సింధు జాతి అవులు మొత్తముమోద పశుసంతతి అరువది డెబ్బది వరకు గలదు. ఇంకను నూర్లకొలది ఆవులసంఖ్య పెరిగినగాని ఆశ్రమమున కవసరమైన పాలు, పెరుగులభ్యముగావు. అంతవరకు పాలమ్ము

185 కొనువారి మొాదనే ఆధారపడవలసి యున్నది. ధారాళముగాపశువులు మేయుటకు బీళ్లు ఇతరవసతులు త్వరలో లభించి గోశాల అభివృద్ధి గాగలదని తలంతుము. వ్యవసాయము ఆశ్రమమునకు కొన్ని మెట్ట మాగాణిభూములు తోటలు గలవు. కొధ్ధిగాధాన్యమును, పలరకముల కూరగాయల నిందు పండించెదరు. కూలీలతోపాటు అవసర మేర్చడినపుడా యాసమయములలో సాధికా సాధకు లన్నిపనులను జేయుచు తోడ్పడుచుందురు. దర్శనములు ఇక శ్రీ అరవిందులను దర్శించు విషయమున నొక్కమాట.

శ్రీ అరవిందులు 1926 నవంబరు24ీ వ తేదిన ఏకాంతవాసము(ప్రారం ఇంచి నప్పటినుండియు నెవరికిని గనబడుటలేదు. వారి నాశ్రయించి ఎన్నేండ్లో ఆ(శ్రమమందున్న శిష్యులకేని సంవత్సరమునకు మూడు పర్యాయములు మా[తతమే శ్రీఅరవిందుల దర్శించు భాగ్యముండెడిది, అపుడైనను నిమిషకాలము శిష్యు లొక్కొక్కరు భక్తితో శ్రీఅరవిందు లను సమోపించి వారి పాదారవిందములకు నమస్కరించుటయు శ్రీఅరవిందులు తమ దివ్యహస్తముతో స్పృశించి శిష్యుల నాశీర్వదించు టయు మాతమే. సంభాషించుట గాని సన్నిధానమున నొక్కింత 'సిపుండుటగాని సంభవింపదు. కాని 1928వ సంవత్సరము మేనెలలో శ్రీ అరవిందు లేకాంతవాసము స్వికరించియుండిన స్వల్చ్బకాలమునకే రవీందకవి శ్రీవారిని సందర్శించ నభిలషించి యనుమతికి వ్రాసికొని నట్లును, అపుడెవరిని చూడరాదని యెవరితోడను మాటాడరాదని తా సమేర్చరచుకొనిన నియమమునకు శ్రీఅరవిందులు అరుదుగా మినహా యింపు గావించుచుండినందున, కీ॥ శే॥ రవీందదుని కవకాశమిచ్చి నట్లును దెలియుచున్నది.

186

ఆవల ఈదర్శనవిషయమై రవీందుడొక రసవత్తరమైన వ్యాసము రచించి శ్రీ అరవిందుని స్తుతించియుండెను. అందు చిరకాలముగా శ్రీ అరవిందుని జూడవలయునను అభిలాష తీవముగా తమకుండె ననియు, నాడది సిధ్ధించెననియు, శ్రీ అరవిందుని దర్శించినంతనే అంతర్జ్యోతి వారి ముఖకమలమున (ప్రకాశించుచుండినట్లును, వారా త్మోపలబ్టికై చేసిన ప్రయత్నము పరిపూర్ణముగా ఫలప్రదమైనట్లును, వారియోగలక్ష్య మోలోకమందీ శరీరముననే, అహంకార వర్జితము పరమవిజ్ఞాన విలసితము నగు పరిపూర్ణ విలాసమును సమగ్రముగా నిత్యజీవితమందు (పతిష్టించుటయే గాని ఏదో పరమునకు పలాయన మగు సన్న్యాసము గానట్లును, ఆత్మను క్షోభపెట్టు త్యాగము బాధాను భవము లివియే పరమార్ధములుగా భావించు ఐరోపియన్‌ మతాచార్యుల యొద్దనుండి రష్యా క్రైస్తవ సన్యాసులనుండి- శ్రీఅరవిందు లేనాడును పాఠముల నేర్చుకొననట్ల్టును, వారి సాన్నిధ్యమందు తమకు (ప్రత్యక్ష మై నిండు విశ్వాసమేర్చడిన దనియు రచియించియుండిరి. మరియు నత్యంత గాఢమగు పరమ(ప్రశాంతి నుండియే శబ్దము, వాక్కు వెలు వడుచున్నదనియు, ఆవాక్కు నుండియే నూతన(ప్రపంచ సృష్టి యుత్పన్నమగు చున్నదనియు, అట్టిదివ్యవాక్కు శ్రీ అరవిందుని యందున్నదనియు రవీందుడిట్లు వెల్లడించెను. “అవాక్కు మి యందున్నది. దానిని (గ్రహించి శిరసావహించుటకు మేము (ప్రతీక్షించు చున్నాము. “నన్నాలకింపు” డని భరతఖండము మి కంఠద్వార మున (ప్రపంచమున కుపదేశించుచున్నది. లోగడ పేర్కొనినట్లు కస్ట అరవిందా! రవీందుని వందనములనందికొమ్ము”” అని రవీం(దుడు తనలో తాను భక్తిమెయి పునశ్చరణ మొనర్చి కీర్తించితిమని కూడ

(వాసియుండిరి. శ్రీవారిని దర్శించగల యవకాశము మొదట మూడుపర్యాయ ములే. అవి పిబ్రవరి 21వ తేది, అఆగహ్హు 15వ తేది, నవంబరు 24వ తేది అయియుండెను. 1989వ సంవత్సరము నుండి ఏిలు21వ తేది

[7 నందు మరొక దర్శనము లభించుచున్నది. అందువలన సంవత్సర మున కిపుడు నాలుగుదర్శనములు. ఆసమయము లందాశమ మందున్న శ్రీవారి శిష్యులకే గాక దూరప్రదేశములందున్న శిష్య కోటిలో పలువురు దర్శనభాగ్యము నందుచుందురు. ఈదర్శనములు యోగసాధనచేయు శ్రీఅరవింద శిష్యుల నిమిత్తమే యుద్రేశింపబడినను, ఆఅ(శమముతో నేదో యొక సంబంధము గలవారు, ఆ(శ్రమాభిమానము గలవారు పలువురు ముందుగా ననుమతి బడసి ఆసమయమున వచ్చుచుందురు. యుద్ధము =-త్రీ అరవింద సాహాయ్యము

గతద్వితీయ పప్రపంచయుద్ధమున శ్రీఅరవిందులు శ్రీతల్లిగారు, ఉభయులును, మిత్రమండలి-అనగా (ఫెంచి, అమెరికా, (ిటనుల- విజయమునే కాంక్షించి తమ సహానుభూతి చిహ్నముగా కొంత (ద్రవ్యమును రాజ(ప్రతినిధి నెలకొల్పిన యుధ్ధనిధి కొసంగుచు తత్చ్సం బంధమున మదాసు గవర్షరున కొకలేఖ (వాసియుండిరి. త్రీ అరవిం దులు త్రీతల్లిగారు ఆయుద్ధవిషయమై (వాసిన కొన్నిలేఖలు (ప్రకటితమై యున్నవి. వానిని బఠించిన వివరములు తెలియగలవు. యుద్ధమన నేమి? అందులకు కారణములెవ్వి? ఈయథార్థమును జాగ్రదావస్థలో కేవలము బాహ్యభుక్కుుల మగు మానవమాత్రులము (గ్రహింపజాలము వీనిని శ్రీ అరవిందుల దృష్టినుండి యతి సూక్షముగా వెల్లడింప (బయత్నింతుము.

అనంతుడగు భగవానుని ఆవిష్కార పరంపరలు గూడననంత ములు. అందలి (పథధానావిష్టారములనే తొల్లింటి వేదబుషులు స్వాను ,భవముతో సప్తలోకములు, భూమికలు, కక్ష్యలుగా బేర్కొనియున్నారు. పరాశక్తి మూలమున పురుషోత్తముని యావిష్కారము పరమునుండి, పైనుండి [కిందికి అవరమున కవరోహించునపుడెల్లను క్రిందనుండి,

188 అవర (ప్రకృతినుండి, నిరోధములు నానారూపములుగా వెలువడు చుండును. ఆపరమావిష్కారము భూలోకముననిటనెంత తీవ్రముగా నవరోహించ బయత్నించునో అంతతీ్మీవముగానే అవరశక్తులను (బ్రటిఘటించయత్సించును. ఈ ప్రతి ఘటనములే ఇట్టి మహాయుద్ధ ములు. అనగా నంధకారము--అజ్ఞానము, వెలుగు- జ్యోతి వీనిమధ్యః సత్యాసత్యములమధ్య,దైవము దైవేతరములమధ్య, సురాసురులమథ్య జరుగు నీయుద్ధము. ఈశ్వర రాజ్యమును దేవరాజ్యమును స్థాపించు సంకల్చముననే, పరిణామప[కియ ననుసరించి, అవతారములును, ఈశ్వరశక్తి యావిష్కరింప జేయనున్న మహర్షోకము, విజ్ఞానభూమిక (సూ[ప్రామెంటల్‌ ప్లేన్‌) అవరోహణమై భూ- భువర్‌ -_ స్వర్లోకముల యందిచ్చట పృథ్వియందు గట్టిగా పాదుకొనెనేని రాక్షసుల అసురుల (ప్రాబల్య మంతరించును. తమ యునికికే స్వోత్కర్హతో వీరు దైవ మును దైవశక్తులను నిరోధించు ప్రయత్నమే గతయుద్ధము. అందువలననే శ్రీ అరవిందు లాయుదము శ్రీ తలిగారిది, జగ న్మాతదియని, అసురోపకరణ మగు నొక అవరశక్తియే హిట్లరు రూపము దాల్చినదని, హిట్లరుకు అతని పక్షమునకు పరోక్షముగానే విజయమును దలపోయువారు తమకు తెలియకయే మహాపచారము (దోహమును జేయుచున్నారని తెలిపియుండిరి. బాహ్యదృష్టితో ఆ యుద్ధము కొన్ని జాతు లితరజాతులపై లేవదీసినదిగా " భావింప రాదనియు, భూలోకమున నెలకొనవలసిన యొక పరమాదర్శముః పరమలక్ష్యము, సంపూర్ణముగా ననుభూతి గాంచవలసిన సత్యము, స్వాతంత్రాధ్యాత్మికోన్నతులు, వీని నసురులు తీవ్రముగా. నెదు- ర్కొని మానవ స్వాతం(త్యమును అత్మాభివృద్రిని భంగపరచి తమ ప్రాబల్యమునే స్థిరముగా నెలకాల్పజేయు “ప్రయత్నమే అయుద్ద మనియు సెలవిచ్చి యున్నారు. అట్టని మిత్రమండలి వారందరు పవితరూపము దాల్చిన

1809 పుణ్యపురుషులని యెవరును జాటుటలేదు. మానవుల నందటజను తర తమ భేదములతో స్వార్థము ద్వేషానూయాదు లావేశించి యున్నవనుట మరువరాదు. కొందరదృష్టమున కాబోలు తమకు తెలియకయే దైవోపకరణములుగా దైవపక్షమున కీడ్వబడు చుందురు. పరదేశాక్రమణకు పరపీడన మొనర్చుటకు నలవడి, వానిని త్యజించ జాలక నీకారములకు లోనగుచున్నను, వవోకొన్ని యున్నతాదర్శ ములకేసి యాకర్షింపబడుచు, నానా జాతుల సమ్మేళన మని, లోకుల కందరకు సమానమైన సర్వస్వాతం[త్యమని, మానవైక్య మని, శాంతి సాఖ్యములని (పసంగించువారు మి[తమడంలివారు. భీషణ సం[గామమందు చావుబతుకులలో నున్నపుడుగూడ, తమ దేశమందేని వాక్‌ స్వాతం[త్యమును (యథేచ్చగా నాసంగినవారు (బిటిషువారు. ఇక హిట్టరన్ననో సకలజాతులలో తన జర్మను జాతియే సర్వవిధముల శేష్టమని, తన జాతియ సర్వ ప్రపంచ మును బాలించవలయునని, తదితరజాతులు తమ్మా(శయించి (బతుకవలయునని (ప్రబోధించి, జర్మనుల వీరావేశమున ముంచెత్తి యుండెను. మరియు రంగుజాతులు, నల్లవారు, భారతీయులు వీరందరు అజ్ఞానులని, స్వపరిపాలన కయోగ్యులని, యూడిగము చేయుచు (బ్రతుకవలసినవారే యని తుదకు వారిని చదివించరాదని తన 'మిన్‌ కాంఫ్‌ బైబిల్‌” నందుద్దాటించుట కాతడు వెనుదీయలేదు. యూదులను కుతం[త్రములను పన్ని ఆధునిక మారణ యంత్ర ములతో చిత్రవధ గావించి యా జాతినే నిర్మూలింప నాజ్ఞాపించి నాడు. తన సిద్ధాంతముల, విధానముల, ఆవేశములకెల్ల తాళము వేయుట కెవరు తన దేశమందు --- ఉన్నతోద్యోగులు గాని, రణ వీరులుగాని, తన ప్రాబల్యమునకు దోడ్చడిన మిత్రులుగాని--మాన సికముగానేని సంశయింతురని తన కేహూత మనుమాన ముద యించినను వెంటనే వారినెల్ల హత మొనరించిన ఆకతాయి. పాఠక లోకమున కీ ఘోరములు తెలియనివి కావు. ఇతర దేశముల మాట ఎట్లున్నను, భారతదేశము తన స్వాతంత్ర్యమును బఇడయుటకు

100

తన నిరుపమానమగు సంస్కృతి సభ్యతలను ఆఅత్మజ్ఞానమును బోషించి పెంపాందించుటకు నవకాశమే శూన్యమై యుండును. హిట్లరే వినాశముగాకుండ నుండిన యెడల, ఆర్యావర్తము తన యపూర్వ విజ్ఞానముతో తన్నుద్ధరించుకొనుటయే గాక తన అధ్యా త్మిక శక్తి సభ్యతాదులను సకల ప్రపంచమున వ్యాపింపజేసి దివ్య జీవనమును స్థాపించ శాంతి సౌఖ్యములతో లోక కళ్యాణ మొనర్చ వలసియున్నది.

రాజ్యాంగ పరివర్తనకై 1942 వ సంవత్సరారంభమున శిప్పు రాయబారమిండియాకు వచ్చుటయు బేరములు సాగి విఫల మగు టయు లోక మెరింగినదే. నా డట్లు విఫలమగుటవలన దేశ మను భవించిన నానా యాతనలగురించి, ఎందుల కే విధముగా విఫల మైనదో అఆ విషయముల గురించి భావిచరిత్రకారుడు వివరముగా చర్చించి వ్రాయగలడని విశ్వసించుచున్నాము. కాని శ్రీ అరవిందులు 1910వ సంవత్సర (ప్రారంభమున మనదేశ భవిష్యత్తునే కాక ప్రపంచ భవిష్యత్తును గురించియు సూచించి యుండినట్లు ఆశ్రమ కార్యదర్శి వ్రాసిన లేఖ నిట నుళ్లేఖించు చున్నాము.

1947 లో మన దేశమునకు వచ్చిన టబిటిషు క్యాబినెట్‌ మిషన్‌ విషయమై శ్రీ అరవిందుల అభిప్రాయమును (బసాదించ గోరుచు కలకత్తాలోని “అమృత బజారు పథి” కాధిపతులు పాధేయపడగా శ్రీ అరవిందాశమ కార్యదర్శిగా రీలేఖ (ప్రత్యుత్తర ముగా నిచ్చియుండిరి.

ఏదో అధికారరీత్యా వారిని సమిపించి కోరినపుడు తప్ప తనంతటతానే తన అభిప్రాయముల దెలుపుట అనవసరమని శ్రీ అరవిందులు తలంచు చున్నారు. వారి భావమేమో తెలిసినదే. దేనిని అత్మగౌరవముగల జాతికి యోగ్యమైన ఏకాదర్శముగా,

కేం] ఏ రాజీకిని లొంగక, బహిరంగముగా (ప(ప్రథమమున వారు చాటినారో అట్టి ఇండియా సంపూర్ణ స్వాతం[త్యమునే వారెప్పుడును గోరు చున్నారు. 1910వ సంవత్సరమున భవిష్యత్తును గురించి తతృలమును గురించి చెప్పిన విషయ మధికారపూర్వకముగా*ప్రకటితమైయున్నది- అందు నాలుగేండ్ల కావల దీర్ణకాలపు యుద్ధములు, (ప్రవంచవ్యాప్తము లైన సంక్షొాభములు, విప్లవములు (ప్రారంభమై తరువాత ఇండియా స్వాతం(త్యమును బొందగలదనియు, ఆ స్వాతంత్ర్యము శీమముగా వచ్చుచున్న దనియు, ఏదియు దానిని నిరోధించ జాలదనియు త్రీ అరవిందులు తెలిపియున్నారు, మనదేశస్వాతం[త్యమును అంగీక రించుచు అన్యోన్యముగా నొడంబడిక చేసికొనుటకు (బిటిషువారు ఇండియాకు వచ్చెదరనియు నెప్పటినుండియో గుర్తించియున్నారు. వారట్లు ముందుగా చూచినదే ఇపుడు ప్రత్యక్షమగుచున్నది. బిటీషు వారి క్యాబినెట్‌ మిషన్‌ దాని చిహ్నమే. ఇక నీయవకాశమును సరిగా '“సంపూర్ణముగా నుపయోగించుట జాతీయనాయకుల పనియైై యున్నది, ఏమైనను సరియే, ఉత్తరక్షణమున ఫలిత మెట్లుగా పరిణమించినను, ఈ సంఘటనమునకై కృషిచేయుచున్న మహాశక్తియొక్క తుదిఫలము నిరోధింపబడజాలదు. ఇండియా యొక్క స్వాతంత్రము, విముక్తి నిశ్చయము. యోగలబ్ధమెన పరమసత్య మెరుంగని, దివ్యదృష్టిలేని, మానవా (గేసరులు నాయకోత్తములుగూడ పరిక్షాసమయము వచ్చినపుడు కర్తవ్యమెరుంగలేక దిగ్భృమజెంది నిర్వీర్యులగుదురు. 1947 జూన్‌ ఉగధర్మ"?” అను అరవ ప[తికయందు (ప్రకటితము. దీనిని స్వర్దీయులు, చిరస్మరణీయులు, అరవకవి యగు సుబ్రహ్మణ్య భారతిగారి సాయముతో శ్రీనివాసాచార్యులుగారు స్టాపించియుండిరి,

192 'ప్రారంభమున సంభవించిన దిదే. “భారతఖండము ఫకము నవి భాజ్యము. ప్రాణములనైన ఎదురొడ్డి దేశవిభజన కం ౦ దని తుదిక్షణమువరకు గర్జించి ఎలుగెత్తి చాటిన నాయకాగ్రేసరులు,; వివశులై కాబోలు, అతృప్తులు, అసంతుస్టులునైగూడ దేశ విభజన మును శిరసావహించిరి.

1917 జూస్‌ 2వ తేదీన కట్టకడపటి బ్రిటిషు ప్రతిపాదనను గురించి చేసిన బాడ్‌ కాస్టు వినుచుండగా శ్రీ తల్లిగారికి అంత ర్వాణి మూలమున లభించిన సందేశ మప్పడే పథత్రికాముఖమున (బకటితమైనది. దాని సంగ్రహసారము నిట నుదాహరించెదము:

“బఇండ్రియా స్వాతంత్ర్య (ప్రధాననిర్మాణము లందుగల క్లిష్ట సమస్యలను, గట్టిచిక్కులను, బరిష్కరించు నిమిత్త మొక (పతి పాదన మొనర్పబడినది. ఎవరికిని తృప్తి నియ్యనప్పటికిని, విచా రము అయోగ్యము అయినదను విషయ్‌ము నెరింగియు ఇండియా నాయకులు దాని నంగీకరించినారు.

“ కాని అసలీ ప్రతిపాదన మెందు కొనర్చబడినదో మికు తెలియునా? మన చిలిపి జగడము లెంత నిరర్ధకములో హాస్యాస్బ్ప దములో మనకు రుజువు చేయుటకే. ఈ పప్రతిపాదనమును మన మెందులకు శిరసావహించవలయునో మోకు తెలియునా? మన పిచ్చి తగాదా లెంత నిరుపయోగములో నప్వులపాలో మనంతట మనకు ప్రత్యక్షముగా రుజువగుటకే,

“అది పరిష్కారము గాదు. మహాపరీక్ష, అగ్ని పరీక్షయేయనుట స్పష్టము. దీనిని యథాతథముగా ననుష్టించినయెడల దేశ్రైక్యమును, బొన్నత్యమును పాధించుట కా దేశమిను ముక్కలు ముక్కలుగా చీల్చి ఖండించుటవలన గాదని మనకు రుజువగును. అన్యోన్య

కేం

విరోధములవలనగాని, నొండొరుల ప్రయోజనములను అవసరములను నిరోధించుకొనుటవలనగాని దేశ సౌభాగ్యమును గడించలేము. ఒక పక్షము గావించు పిచ్చి సిద్ధాంతములకు మొండి పట్టులకు అన్య పక్షమట్లే యడ్థు తగులుటవలనగాదు మనము నిజాత్మను సేవించ గలుగుట, వీమైన గానిండు, ఇండియా కొకేయాత్మ గలదు. ఏకము నవిభాజ్యమునగు ఇండియాను గురించి ముచ్చటించగల యంత వరకు నిరీక్షించు చుండవలసిన కాలములో * ఇండియా అత్మ చిరంజీవి యగుగాక”ి అని మన యుద్దోష”.

శ్రీ తల్లిగారి యీ సందేశమును దేశ మెట్టు (గ్రహించునో తెలియదు, కాని శ్రీ అరవిందులు 1905 లోనే స్పష్టపరచినట్లు ఇఅండియాదేశమొక జడపదార్థము గాదు. దానిని కొన్ని బయళ్ళు, క్ష్యత్రములు, వనములు, పర్వతములు, నదులుగా నెరుంగరాదు! తల్లియనే యెరుంగవలె, మానవునివలె జాతికి దేశమునకును ఆత్మ గలదు. సజీవమైన వ్యక్తిత్వము గలదు. జాతి కేవలము వ్యక్తుల యొక్క కూటమి, సమూహముగాదు. జాతియందు మానవునకువలె చైత్యాత్మ (చైక్యపురుషుడు) గలదు. అందు ప్రజ్ఞాశక్తి యున్నది. తదనుగుణముగా ఆ దేశముయొక్క సంకల్పము, వికాసము, ఆంతరిక జీవనముతోపాటు, బాహ్యజీవనమునకు వలయు రాజ కయ, ఆర్థిక, సాహితీ సభ్యతాది ఉపపత్తులను నిర్ణయించుకొని రక్షించుకొనగలదు.

జాతియొక్ట జీవితచర్మితమందును ఎన్నో విషమ పరిస్థితులు, ఘటనలు, దినగండములు సంభవించుచు దాని యునికికే భంగము రావచ్చును. బ్రిటన్‌, (ఫెంచి దేశములు లేక జాతులను ఈ యాతనల ననుభవించి తమయందంతర్గతమైన అత్మశక్తివలన 'పునరుట్ధితమైన విషయము చరిత్ర చాటుచున్నది. కొన్ని జాతులు తొల్లింటి గీక్‌, రోము, ఈజిప్టు, చాల్జియా, బాబులిన్‌ జాతులు అసతే

న! అంతరించినవి. ఇండియాదేశ మట్లుగాదు; తనలోని యవయవము లన్యోన్యముగా శత్రుత్వము వహించి వినాశమునకు దారితీసినను, ఈ మహావ్యాధివలన [ప్రాణోపద్రవ మేర్చడినను పునరుద్ధరణము నొందగల జవసత్వములు ఆత్మశక్తి ఈ జాతియందు గలవు. మానవ జాతి నుద్ధరించవలసిన కర్తవ్యకర్మము “మిషన్‌” ఇండియాకుగలదు. అది నెరవేరినగాని దాని మనుగడ సార్థకము గాజాలదు. శ్రీ తల్లి గారు ప్రకటించినట్లు మనల నావేశించిన దివ్యేతరశక్తు లంతరించి మన మొరలీడేరి అఖండమైన భరతమాత మన కచిరకాలముననే (ప్రసన్నమగుగాత మని ఆ వరాశక్తిని ప్రార్ధింతము. శ్రీ అరవిందోపదేశము _ సాధన విధానము అనగ గ ుధొనము

శ్రీ అరవిందులు స్వప్రయత్నమున యోగ మారంభించి సుమారు నలువది సంవత్సరములు మాత్రమే దాటినటాక కాల నిర్ణయము (పత్యక్షముగా 'గనబడుచున్నసు ఆజన్మముగా వారి యందు యోగబీజము అలంకురించి యభివృద్సి గా నారంభించినటును పదునాల్టు పదునెనిమిది సంవత్సరముల్‌ చిరుప్రాయముననే, అనగా నేటికి సుమా రరువది సంవత్సరముల శ్రిందటనే, వారి కంతస్టితముగా నొక యాదేశము, ఒక కర్తవ్యము సువ్వకమెనట్లును శ్రీవారి లేఖలు సూచించుచున్నవి. కలాల _. మన కంటికగపడు జగదూపముల కావల అత్మచైతన్యముల సత్యము వకము నిత్యము నగు సర్వభూతాత్మ కలదను ఆర్యా వర్తపు బుషుల సిద్ధాంతము నుండియే శ్ర ఆరవిందుల యుప దేశము స్రారంభమగుచున్నను లక్ష్యలక్షణములయ్వు శేష ములు అెకపోలేదు. 01 లం వైలక్షణ్య విశష

క్షేం5

శ్రీ అరవిందుల తత్త్వ సిద్ధాంతములును వారుద్పోధించిన సాధనవిధానమును కొంతకుకొంత సాధకులకు పరిచయమయ్యే యుండునని నమ్ముచున్నాము. ఈ జీవిత (గంథమందివి సందర్భాను సారముగ నక్కడక్కడ నూచింపబడి యుండుటచే నొాక్కచోట సూక్ష్మముగ వివరించినయెడ పాఠకులకు సుబోధకముగ నుండు ననియు దివ్యజీవనను కాంక్షించువారలకు సహకారి కాగలదనియు యెంచి శ్రీవారి ఉపదేశములు సాధనవిధానమను శీర్షికతో గ్రంథ మును ముగించి శ్రీ అరవిందుల పాదారవిందములకు (ప్రణమిల్లి విరమించుచున్నాము.

మహద్విశ్వమందు-సూర్య మండలముకన్న యనేకరెట్లు పెద్ధ వైన వేలాది నక్షత్రమండలములతో నొకటికొకటికి శతసహసస్రకోటి యోజనములకు పైబడిన అంతరాళముతో విస్తరించి విరాజిల్లై డ& మహద్విశ్వమందు-మన యీ పృథ్వి యొక అణువనియే చెప్ప నగును. అందుండు మానవుడు అణువులో నతి స్వల్పాంశమే యగుచున్నాడు. ఇట్లయ్యును తాను మన్‌ోశక్తి సంపన్నుడగుకొలది ని మహద్విశ్వార్థమును దాని నిజ స్వరూపమును, యుతృత్తి [కమ విధానమును తెలిసికొన ప్రయత్నించుచున్నాడు.

సాధారణముగ నెల్లి పదార్థములయొక్క, జీవరాసులయొక్ట, సృష్టి సర్వస్వముయొక్డ పరిశీలనము బాహ్యాభ్యంతరములను ద్వివిధ దృక్పథము నవలంబించ నగును. బాహ్యపరిశీలనము మహద్విశ్వ మందలి యత్కించదాంశమైన పృథివి కేవల జడపదార్ధజాల సందోహమనియు అందు కొన్ని నిజరూపములను అనేకములు పర స్ప సంకీర్ణ సమ్మేళనాజనితములగు క్షారాది రూపములను దాల్చి యున్నవనియు పదార్థాణువులు తుది పృథక్కరణమునందు వివి ధాంతర బృహద్వేగముతో నిరంతరము స్పందించు విద్యుచ్చక్తి నూక్ష్మకణ సముదాయంబనియు నీ కణంబులు (త్రివిధములై

196

నొక్కకచో నొక్కొక సంఖ్యాపరిమితము జెంది నొక్కొక వేగముతో స్పందించుటచే నాకాక పదాన్ధాణువుగ పరిణమించుచున్నదనియు తేల్చుచున్నది. ఈ శక్తివాహిని నిశ్చేతనము జడము (ప్రజ్ఞా విహీన మనియు. గుర్తించుచున్నది. అందుచే నీ విపుల విశ్వమునకు మూలము నిశ్చేతన శక్తియేయనియు వేరొండేదియు లేదనియు బాహ్య పరిశీలనము నిర్ణయించుచున్నది. కాని విద్యుచ్చక్తి కణ ములు వేర్వేరు సంఖ్యాపరిమితిలో వివిధ స్పందనా వేగముతో చరించుటకు కారణ మేమి? అని ప్రశ్నించినచో అది మాకు తెలియదు. ప్రకృతి లక్షణమే యది యని నుడివెదరు. ఈ జడ (పపంచమునందు ప్రాణచేష్టగల తరుగుల్మలతాది ఉద్చిజ్ఞములును, అతి ప్రాథమిక ఇంద్రియ మనోచేష్టగల క్రిమికీిటకాది జీవరాశియు బుద్ధివికాసముతోగూడిన మనోచేష్టగల మానవుడును యావిర్భవించు టకు హేతువును నూహింపనలవిగా దనుచున్నారు. అంతయు ప్రకృతిచర్యయే.

సృష్టి బాహ్యపరిశీలనమిట్లు నిశ్చేతనశక్తియే. జడపదార్థమే మహద్విశ్వమునకు కారణమను నిర్ణయమునకు వచ్చుటవలన నది పదార్ధవాదము, ధాతువాద మనబడుచున్నది. సర్వాంతర్యామి యగు నాత్మను గుర్తించక పోవుటచే అనాధ్యాత్మికవాదమనియు, సర్వజ్ఞత సర్వశక్తి సంపన్నతగల ఈశ్వరుని సృష్టికి హేతువుగ పరిగణింప రుండుటచే నిరీశ్వర వాదమనియు పేర్కొనబడుచున్నది. పరమా వధియే లేక సదా చరించు నిశ్చేతన శక్తి వాహినియే నీ జగమగు టబే నాస్తికవాద మనియు (గ్రహింపబడుచున్నది. పాశ్చాత్యదేశము లీ యుగమందు ఈ వాదమునకు కేంద్ర క్షత్రములై యున్నవి. అక్కడ జీవనవిధానంబంతయు ఈ సూత్రముపై నాధారపడి నడుచుచున్నది.

197

(ప్రాథమికస్థితియం దీ వాదము స్వభావానుసారముగ స్వధ ర్మాను గుణముగ జీవనను పెంపుజేసి వికసింపజేయు నవకాశము లను జాతికి చెందిన వ్యక్తులకు సంఘములకు తొలగదోసి నిరో ధించి జాతి నంతయు నిశ్చేతనమగు యం[త్రముగ మార్చి కేవల జడతయందుముంచి క్రమముగ జీవరహితమైన కర్మాగారముగ పరిణమింపజేయజూచు;, ఈ పంథయే స్టాలిన్‌ నియంత యవలం బించు సోవియట్‌ కమ్యూనిష్టు విధానము. పారిశ్రామికాభి వృద్దినే అందును యుద్దోపకరణములను, నానావిధములగు మారణయం[త సమేతముగ, నిర్మించు పారిశ్రామికాభివృద్ధాయే యేకలక్ష్యముగ గళఖి మరి యే పరమావధిని గుర్తించక తల్లక్ష్యసిద్ధికే జాతినంతయు కృషిచేయ శాసించు నియంతాధికారమునకు లోబడుటచే జాతి జీవనము సంకుచితమై [కమముగ శుష్కించి యంతరించు (ప్రమాదమును గభ్లియున్నది. జాతిజీవనము జడవాదాను సారముగ నాస్తికవాదానుగుణముగ మాత్రము తీర్చి దిద్ధినమెడల జాతి మను గడకే ముప్పు వాటిల్లగలదు.

ద్వితీయావస్టయం దీవాదము వ్యక్తులను, సంఘములను జాతు లను జడ యంత్రము లనుభావమందే దృష్టిని కేంద్రీకరించ నియ్యక నేను నా సంఘము నా జాతియే మనదగినది, తదితరు లందరు జీవించ నర్హులుగారు. అథవా జీవించినను మాకు లోబడి మా జాతికి బానిసలుగా నుండవలెను. అను నీ యసురభావ పేరి తులై జాతినంతను నుదేకపూరితము గావించి యం[త్రసాధన సంపత్తి పెంపుజేసి యితర జాతులను క్రమముగ నంత మొందించ జూచెదరు; లేదా లోబరచుకొనజూచెదరు. ఈ పంథయే హిట్లరు ముస్పోలిని మున్నగు నియంత లవలంభించు నాజీ-ఫాసిస్టు విధా నము, ఇదియే గత (ప్రపంచ మహాసం[గామములకు కారణము. ఇప్పుడును మరొక (ప్రపంచ మహాయుధద్ధమునకు దారితీయనున్నది. అసురీభావ(పేరితులైన జాతులన్నియు భీషణసంగాామములపాలై

106

సమసిపోవు (పమాదమును తప్పించుకొనజాలవు. జాతి జీవనము కేవల అహంకార ప్రాధాన్యమైన నాస్తిక వాదానుసారముగ తీర్చి దిద్దినచో జాతి మనుగడకే ముప్పుతప్పదు.

తృతీయావస్థయం దీ వాదము వ్యక్తిని, సంఘమును, జాతిని పదార్ధజనితములైన జీవరాశిగ గణించినను తమతమ స్వభావాను సారముగ స్వధర్మాను గుణముగ పెంచి వికసింపజేయు నవకాశ ములను సమకూర్చి జాత్యాది అహంకార భావముల కంతగా నెడ మిచ్చి కోధోద్భృతిపాల బడనీయక జాతిని వికసింపజేయజూచు, (గుడ్డి, మూకాది వికలాంగులకు విద్యగరపు శిక్షణాలయములను వ్యాధిగ్రస్తులకు సేవయొనర్చు చికిత్సాలయములను ఏర్చరచి ఆఅర్హులయెడ అనుకంపను ప్రకటించుచు జాతిని యం(త్రస్రాయముగా చూడక సుఖ సంతోషములతో నోలలాడించజూచు ఈ పథమునే రూజువెల్టు, ట్రూమన్‌ లోనగు ప్రజాస్వామ్యాధినేతలు అవలంభించు డెమోన్రాటిక్‌ విధానము, సంఘమందలి వ్యక్తులందరకు సమానా వకాశములను కల్పించియు హక్కు బాధ్యతల యందలి అంతరమును నిర్మూలింపజూచునదియే సోషలిస్టు విధానము. జాతిజీవననుయే పరమావధిలేక కేవల (ప్రాణి కేచ్చలచే పాలితమగు మనోభావములనే 'ప్రాధాన్యముగ బైకొనుచు ధాతువాదానుసారముగ తీర్చిదిద్దునెడ జాతియ స్థిరసౌఖ్యమును సంతోషమును బడయ జాలక కల్లోలములపాలు విప్లవములపాలు కాగలదు. సృష్టిబాహ్యపరి శీలనా ఫలితమగు ధాతువాదానువర్తియెన పాశ్చాత్య సభ్యత జీవన సంస్కరణను ముఖ్యమగు నీ రాజ్యతంతవిధానములచే మాత్రము నెరవేర్చు బూనుటవలన శాశ్వత శాంత్యానందములను కనలేక యున్నది.

ఇట్లనిన పాశ్చాత్యజాతులయందు భగవచ్చింతనయే లేదని కాదు. ప్రాచీనకాలమం దిచ్చటను భగవచ్చింతనా తత్చరు లుండి

109 యుండిరను సూచనలు లేకపోలేదు. కాని ఈ యుగమందు పాగే శీయ తత్త్వవిచారము (గ్రీకుతత్త్వవేత్తల నాకర్షించి ఉజ్వల మేధా యుతము అనాధ్యాత్మికమగు (గగీకు-రోము సంస్కృతిగ పరిణ మించినది. మరియు నది సెమితీయులద్వారా వైష్ణవ బౌద్ధ క్రీస్తు మతరూపమున పశ్చిమమున (ప్రవేశించ నెడమిచ్చినది. గీకు ఫాదరీల తత్త్వజిజ్ఞాసయందలి వికారత వల్లను క్రైస్తవమత తత్త్వ మునకును (గీక్‌-రోమను మధకును గుణవిశేషము నందేని గుణు విలుప్తత యందేని ప్రత్యక్ష (ప్రతిపక్షమైన జర్మానియా యనాగరికతా (ప్రవాహము పాంగిపొారలుటవల్లను (ప్రదీచిని ఆధ్యాత్మికము జేయ కొద్ధిలో తప్పిపోయినది. క్రైస్తవమతము శుష్క సాంప్రదాయ పర మయ్యే నిల్చినది. ఆవల ఇస్లాము స్పెయిను లోనగు రాష్ట్రములపై ప్రాగ్జేశేయ సాంప్రదాయానుసారముగ భావములను శాంతియుతముగ ప్రవేశ పెట్టక పాశ్చాత్యపర్ధతిని రాజ్యాధికార వ్యాప్తిగావింప పూనినది. గ్రెసుదేశీయమైన క్రైస్తవమతమును ఢీకొని ఐరోపాయందు. నవీన వింతనమునకు వస్తుపరిజ్ఞానశాస్త్ర పఠనమునకు అంకురార్పణ మొనర్చినది కాని ఆధాత్మికతను (పతిపాదింపజాలదాయె. ఇప్పు డిలా పాశ్చాత్యజాతులు తమ మేధాసంపన్నతను ప్రాధాన్యముగ ప్రపంచ బాహ్యపరిశీలన మందే వినియోగించి, జీవనను వివిధ యం[త్రోపకరణముల సాహాయ్యముతో సుఖ సంతోషభరితము జేయ నాశించుచున్నవి. దేవు డొకడున్న అతనిని యొకమూలకు [తోసి '“న్సీ పానమదే మిగత జీవనమంతయు మాది, నీవు ఈ రంగముల పవేశీించరాదు” అని నిర్ణయించుకొనినవి. వివిధములగు రాజ్య వందత్రవిధానములను. కల్పించి జీవనను సంస్కరించ జూచు చున్నవి. విపత్క్మరములగు నంతరాయములను శాంతియుతముగ పరిష్కరింప తలంచి జాతుల నన్నిటిని ఐక్యమొనర్చు రూటమి కొకటిని సాపించినవి. ఈ సంస్థాస్టాపనకును మూలము వీ పర మావధిలేని జడవాదమే యని చెప్పిన దోషమేమియు లేదు. దీర్ష ముగా నాలోచించిన యెడ తన్నాదుర్ధొను విపత్తుల తొలగ దోసికొని

200

పెంపాొంద ఇందేమి ముఖ్యముగ లోపించినది (టగ్రహించగలము.

జాతి జీవనను చక్కని నిర్ణష్టమారమున నడిపించ నిప్పుడు ప్రదీచి అవలంభించుచున్న ప్రపంచ బాహ్యపరిశీలనా విధానము సరియైన దనియే ఒప్పుకోవలెను. కాని ఆ పరిశీలనము ప్రపంచము యొక్క బాహ్యధర్మమును సత్యమునే కాక ఐవి ఎంత్‌ అవసర మైనవైనను సరే, దేనిపై నీ సర్వముసు ఆధారపడియున్నదో ఆ ఆత్మ ధర్మమును సత్యమును కనుగొన యత్నించవలెను. ఏలయన ఆత్మ శక్తియే జగ్య(దూప విధానములను వ్యక్తముజేసి ప్రకాశింపజేయు చున్నది. బాహ్య పరిశీలనకుతోడు అంత$ఃపరిశీలనము తప్పనిసరియై ఒకటి నొకటి పూర్ణముజేయునదియే కాగలదు. (పగాథాంత:ఃపరి శీలనా ఫలమగు అంతరానుభూతి చాటునది యిదియే.

అంత:ఃపరిశీలనకు కేంద్రము అనాదిగా నాశియా ఖండ మయ్యును, అందీయుగమున నిండియా ముఖ్యస్థానము వహించి నది. మన ఈ పృథ్విని ముంచి తేల్చిన గత చివరి జల్మపళయ మునుండి వేదములు భగవంతునిచే రక్షింపబడినవను సాంవప్రదా యానుసారముగ వేదకాలము అనేక వేల సంవత్సరములనాటి దనవచ్చును. మరొక్ష యుగమునకు జేరిన దన్నను తప్పులేదు. వేదబుషులు అంతఃపరిశీలనము గావించి సృష్టియొక్క మూలము ఆత్మశక్తి యనియు అత్మధర్మసత్యములబే శ్రీవనన్లు సంస్కరించి అమృతానందములను బడయుటయే జీవన లక్ష్యమనియు (ప్రతిపా దించియున్నారు. కాని యా వ్రతిపాదనలు బహుకాలమునాటివె పూర్వయుగమునకు చేరిన వగుటవలన అందలి నిజారము మరుగు పడి వినష్టి జెందినది. జీవనకు సహక్రార నుండగోఅదను భావ. ముతో నిర్జీతములైన [క్రియావిధానములు సూత్రము ఎట్పులనో శేషించియున్నవి, జీవయుతము అగు అంతరార్థానుభూతులు మనకు అందుబాటులో లేవు, బాహ్యాభ్యంతర పరిశీలినమే ఆధార

201

ముగ గొని జీవన పూర్ణత కే కృషిసల్పిన కాలము కృతయుగము

సత్యయుగ మనబడుచున్నది. అంతరానుభూతులను గోల్పోయి, జీవన వికాసమునకు తోడు నీడగా నుండ నిశ్థతములైన (కియాకలాపములు జీవరహితమైన శుష్కకర్మగా నిలిచియుండ వేదములందలి నిజార్హమును పునరుద్ధ రింపజేసిన కృషిఫలితమే వేదార్థ ప్రతిపాదమునకు మారు వేదాంత మును వ్రతిపాదించిన ఉపనిషత్తులనాటికాలము. వేదకాలమునకన్న నిది మనకు సమిోపమందుండి వేదసంప్రదాయమునకు సన్నిహి తత్త్వము కల్గిన ప్రాచీనవేదాంతమనియు. రానురాను వేదసాంప్ర ధదాయమునకు దూరమైన నవీన వేదాంతమనియు రెండురూపముల దాల్చినది. పపాచీనవేదాంతము “ఏతానశ్య మహిమి అను వేదభావ ముపై నాధారపడి జీవన సర్వస్వమును ఆత్మసత్యము ధర్మములచే వికసింపజేయ జూచుచున్నది. నవీన వేదాంతము ఆత్మవాదమునే నొక్కి చెప్పుచు, [క్రమముగ జగత్తు మిథ్యయను భావమును రూఢి పరచి బాహ్యజీవన శుష్కించి నశింప దారితీసినది. అంతరార్ధాను భూతులను గోల్పోయి కాలవాహినియందు వేదాంతము మేధావంతుల వాదోపవాదములకు గురియై జీవనవికాసమున కంత సహకారి కాకుండెను. వేదములును ప్రాచీన వేదాంతమును బాహ్యాభ్యంతర పరిశీలనాఫలితములగుటచే నీ మహద్విశ్వమునకు మూలము జడ శర్తియేగాక జ్ఞానయుతమగు చిచ్చక్తియే సచ్చిదానందుని ఇచ్చాశక్తి యేయని గుర్తించి సర్వతోముఖాభ్యుదయమునకు జీవనను తీర్చి దిడ్ద యత్నించినవి, కాని బహుకాలము జరుగుటవలన ఈ యోగము క్షయించి ఈ మహోద్యమములు కర్మకాండగను శుష్క _ వాదములుగను మిగిలిపోయినవి. ఈ దశాకాలమును యుగచక్ర నుందు కలియుగకాల మనుచున్నారు. శరీరము ప్రాణము మనస్సు విజ్ఞానము అను నాల్గు చరణములతో చరించుటకు బదులు

202

శరీరమను నొక్క చరణముతో శారీరకమగు మనఃప్రాణముల నూతగొని కుంట నారంభించుచున్నది.

జాతిని పునరుద్ధరించుటకు ఈ సమయమున ఇండియాలో బుద్ధు డవతరించెను. అంతఃపరిశీలన మొనర్చి ఏతతృలితముగ జీవనను చక్కని మార్గమున నడిపించుటకు ధర్మసూ(తతముల కొన్నింటిని పతిపాదించెను. జగత్తును అందుండు మానపుడును నిలుకడలేక సదా చలించు నస్థిరపదార్హ మగుటచే శూన్యమును జెందుటయే మానవుని లక్ష్యమనియు జీవితకాలములో భూత దయయు, అహింసయు అనారతము జూపెట్టుచు జీవయాథతను సాగించవలె నని బోధించెను. కాని అంతర్యామి యగు నాత్మను గాని నిత్యమగు జీవుని గాని గుక్తింపకుండుటచే బౌద్ధమతము పుట్టినదేశమును విడిచిపోవలసివచ్చినది. నైతికమార్గమునకే ప్రాధా న్యమిచ్చి సర్వము క్షణిరమనియు శూన్యమే పరమావధి యనియు విశ్వసించుటచే అన్నిటివెనుక జ్ఞానశక్త్యానందమయము నిత్యమగు ఆత్మకలదని గుర్తించక పోవుటచే కర్మసంచయమే జీవుడుగాని వేరొండు ఏదియు లేదనుటచే జీవనపూర్ణవికాసమున కిది అంతగా నుపకారికాదయ్యె. ఇట్టగుటచే నది పాక్షక అంతరానుభూతియే అయి పూర్ణానుభూతికి దూరమైన దగుటవలన దానివ్యాప్తి జాతి జీవనకు అంతరాయమే కాగలదిగా పరిణమించినది. ఈ సందర్భ ములో శంకరు లవతరించిరి. వీరు ఆత్మయే సత్యమనియు జగత్తు మిథ్య యనియు ఆందుచే జీవన లక్ష్యము ఆత్మసిద్ధియే యనియు (ప్రతిపాదించి నిరీశ్వరవాదమగు బౌద్ద్రమతమును దేశమునుండి పారదోలు ప్రయత్నమును సాగించిరి, ఇట్టయ్యును వీరి తర్వాత వచ్చిన ఆచార్యులు వీరిని (ప్రచ్భన్నబౌద్ధుడని వెక్కిరింప గల్టుటకు కారణము ఇదంతయు (బ్రహమను ప్రాచీన వేదాంతసిద్ధాంతమును, శూన్యవాద ఖండనమునకై, తనదగు అప్పటి పాక్షికానుభూతి కను

203

గుణముగా కాబోలు, ఉన్నదున్నట్లు సమర్ధింపక, జగత్తుమిథ్య, ఆత్మయే సత్యమని మార్చి స్థిరపరుపజూచుటయే అగుచున్నది.

ఇట్టు ప్రాచీన వేదాంతకాలమున కావల జరిగిన కృషి అంతయు జీవననంత పటుత్వమైనదిగ జేయలేనివే గాక కృశింప జేయువాని వైపునకే తరలించినవియు పాక్షకానుభూతికి చేరినవియు అయియున్నవి. (ప్రాగ్లేశము లీ రీతి ఆధ్యాత్మికజీవనకే ప్రాధాన్య మిచ్చియు బాహ్యజీవనను క్షుప్తపరచి ([(ద్రమముగ క్షీణింపజేసినవి,. ప్రాక్పశ్చిమములు రెండును ఈ విధమున సంస్కృతిని రెండుగా చీల్చి సంపూర్ణ జీవనను నెలకొల్బలేక పోయినవి. ప్రాగ్దేశము లిపుడు బాహ్యజీవనోన్నతి గాంచుటకును పాశ్చాత్యదేశము ఆధ్యాత్మికజీవ నను పెంపాందించుకొనుటకును ఉన్ముఖమైయున్నవి. అన్యోన్య సమావేశ సంఘటనల మూలమున పూర్ణజీవన లక్ష్యసిద్ధి నాకాంక్షంచు సమయ మాసన్నమైనది* ఇట్టితరి (ప్రాగ్జేశమున జన్మించియు చిన్న వయనస్సుననే పాశ్చాత్యదేశములందు మిన్నమైయున్న ఇంగ్లాండు నకు విద్యాభ్యాసమునకై పంపబడి పాశ్చాత్య సంస్కృతి నామూలా (గము కూలంకషముగ పరిగ్రహించి ఇండియాకు మరలివచ్చి బరోడా రాష్ట్రమందు ఉద్యోగపదవి నలంకరించి అందు సంస్కృత బాష యందపారపాండిత్యమును బడసి జాతిని పరాధీనతనుండి తొలగించ నన్నియును త్యజించి జాతీయోద్యమము సాగించుటకై కలకత్తాకుచేరి కృషియొనర్చు కాలములో ఆ పనినుండి విరమించ మని ఆదేశించబడినను జాతీయోద్యమ మందలి వామోహముచే నట్లు చేయలేకపోవుటవలన ఘోర నేరారోపణా వ్యాజమున సంవత్స రకాలము ఏకాంత కారాగారవాస మనుభవించి అంతకు పూర్వము విశ్వసింపజాలని హిందూమత రహస్యముల (వ్రత్యక్షానుభవమును ఈశ్వరాను[గహముచే బడసి విచారణానంతరము నిర్దోషియని విడు దలనుగాంచి చేయవలసిన కార్యమును నిర్దేశించి (ప్రత్యక్షాంతరాను భూతినొసంగిన భగవదాజ్ఞనే శిరసావహించి కృషి సల్బబూనిన

204 శ్రీ అరవిందులు బోధించిన పూర్ణజీవన వికాసోపలబ్ది సాధన మార్ల మును సూక్ష్మముగ వివరింప బబ్రయత్నింతము. ఇది ముఖ్యముగ వేద ్రాచీనవేదాంత దృక్పథమునుండియే అగాధాంతర్చరిశీల నానుభూతి ఫలితముగ రూపొందించబడినది. ఈకాలపు నవీన మనన్ఫుకు నుబోదకముగ నుడువబడినది.

“అప్పుడు ఇప్పుడు ఎప్పుడో ఆనక ఎల్లప్పుడు ఉండునది, జడముకాక జ్ఞానతేజోపూరిత శర్తిమంతమైనది, రసవిహినము కాక నిత్యానంద భరిత మైనది సచ్చిదానందము. ఇదియే సర్వాంతర్యామి యగు నాత్మ; సర్వాతీతమగు (బ్రహ్మము. ఈ ఆత్మ సృష్టి కంతయు మూలాధారమగు కారణమేకాక సృష్టి ఫలితమును అగుచున్నది. నామరూపాత్మకమగు సృష్టి అంతయు, అందేయొక్కటియు కూడ ఆత్మాభివ్యక్తమునకై ఏర్చడినదై, ఆఅఆదియందవి సర్వజ్ఞతాది ఆత్మ విశేషతలను (పకటించలేని అజ్ఞానాంధకారబంధురములు జరా మరణ క్లేశములకు లోనైన మునసుగులే వేషములే యగుచున్నవి. కాని యవి పూర్ణవికాసమును గాంచి సత్యం శాంతం శివం సుంద రంబను ఆత్మ విశిష్ణగుణములను (ప్రకటింపగనువరకు దైవీసంపత్తి యందు వృద్ధినొందవలెను. దైవత్వమందు మానవుడు వర్థిల్లుటే వాని నిజధర్మము పరిణామముయొక్క ఉద్దేశ్యము నగుచున్నది. ఇది శ్రీ అరవిందుల తత్త్వసిద్ధాంతముయొక్క నిజరూపమూ సృష్టికి పూర్వమి అత్మవ్యక్తము కానిదగుటచే శూన్యమనియు అసత్తనియు, మనోవాగతీత మైనదగుటచే అచింత్యము అవిజ్ఞేయమనియు, పరా తృరమగుటచే కేవలము ఆధ్యమనియు (గహింపనగును. అంతరాను భూతి పాక్షకమగు కొలది ఆయా భిన్నభావము లుదయించుచున్నవి. పూర్ణానుభూతి కల్టినచో "ఒక్కొక్క భావమును తనతన సానము నాక్రమించి అనంద రసానుభూతిని సర్వత్ర నోలలాథించుచు జీవనకు పూర్ణవికాసమును చేకూర్చ కనును.

205 కాన, సచ్చిదానంద మెట్లు అజ్ఞానాంధకార బంధురంబయి జరామరణ క్లేశములకు లోనైన జగత్తును సృజించె? తననుండియే ని సర్వస్వము నెట్లు వెలువరింబె? తననుండి లేదా తానే ఈ జగ త్తుగ నెట్టు పరిణమించె? తుదకీ జగమెట్లు స్వస్టానమగు ఆత్మ పదవిని " ప్రకటించగల్లు? అను విషయములను తెలిసికొన యత్నింతము, "అప్పుడు సచ్చిదానందము సృష్టికిమూలమే గాక అతడే జగ(దూూపమును దాల్చినాడనియు తన మహత్త్వమును వానిద్వారా ప్రకటితము జేయుచున్నాడనియు మనము గుర్తింప గలుగుదుము. జీవనను తదనుగుణముగా తీర్చిదిద్ధగలుగ సాధ్యము కాగలదు. సచ్చిదానందము--ఏకమగు (బహ్మము--ఒక్కటైన అత్మ-ా “సోకామయత బహుస్యాంప్రజాయేయేతి” అనేకముగ (ప్రభవించెదను గాకయని కోరెను. అనగా ఆనందము వ్యక్తమయ్యెదనని ఇచ్చగించి నది. నత్‌-చిత్‌-ఆనందము అను శ్రైకమునందు-సత్య-తపః-జన:ః _ అనుని పదార్థమునందు-సదా ఏకమైయుండు ఆనందమయము నందు చలనము కలిగి చిత్‌-తపన్సు ప్రాధాన్యత గాంచి మహాసృష్టి సాధనమగు 'మహఃి విజ్ఞానము బయల్బడినది. సత్యం, తపః, జనః అను పరార్ధమును సృజింపబడనున్న అ పరార్థముతో సంధాన మొనర్చునదియే మహః, ఇది [క్రమముగ సువః అను మనస్సును, భువః అను ప్రాణమును, భూః అను పృథ్విని బహిర్గతము చేసి నది; భూః భువః సువః అను నీమూడును అపరార్హ్మ్యత్రయ మగు చున్నవి. క్రిందివగు ఈ మూడును, పైవగు నా మూడును, సంధాన లోకముతో కలసి, యేడు లోకములు భూమికలు ఏర్పడినవి. ఇవియే వేదమందు సప్తవ్యాహృతు లనబడుచున్నవి. పరార్హమును ఒక్కటిగా (గ్రహించి వేదాంతము వీనినే ఐదుగా అన్నము ప్రాణము మనస్సు విజ్ఞానము ఆనందము అని పరిగణించుచున్నది.

206

విజ్ఞానమునందు చిచ్చక్తి (ప్రాధాన్యతవహించినను మిగత ఆ0డింటి సంబంధమును విడువక నంటియే యున్నది. శావున ఈ భూమికనుండి సృజింపబడునదంతయు సత్యజాతము అఫప్రతి హతము ఆనందభరితమైయుండు. సృష్టి హేతుకమగు నీ విజ్ఞాన మును శ్రీ అరవిందులు (54౧67౧0106) పరమనన్స్ను అతీతమనస్సు అని నుడివినారు. ఇది యింకను సృష్టియందు' పరోక్షముగనే వ్యవహరించుచున్నది. ప్రత్యక్షముగ వర్తించుటలేదు. విజ్ఞానమునకు పపతినిధిగ ఉపరిబుధ్న (0౪౪0౫1౧6) అనుమనోభూమిక సృష్టి నిర్మాణ కార్యనిర్వహణమునకై ఏకమగు దైవము నుండి ప్రభవించి భిన్నరూపముల_ దాల్చినను _ఏకోద్ధేశముతో కృషి యొనర్చు విశ్వదేవతల కునికిపట్టయి యేర్పడినది. దీనినే శ్రీ అరవిందులు తేజోమయ మనోభూమికయని నుడివినారు. ఇందు అనృతమునకు అజ్ఞానమునకు తావులేదు. సృష్టివిధానమున బ్రహ్మము [క్రమావరోహ ఇము గాంచుచు అంతర్చిహితమగు కొలది స్వతఃస్ఫురణమనస్సు- (1౧16౧1౧6) ప్రకాశాన్వితమనన్సు (1116౯1౧664 గా1౧థ ఉన్నత తర మనన్సు (1119[61 ౧1౫6), మొదమ్రీగాగల భూమికలు (ప్రభవిం చినవి. వీనియందు సత్యతేజానందములు అంతర్నిహితములై మరుగు న! కంది అన్ఫతమునకు అజ్ఞానమునకు ఆస్టారమేర్చడి తరువాతది దుఃఖముల కెడవిచి స్ట్యస్వములకు విభజనలకు నిలయమై వ్యథా మా[తము పాధానట్లీ ఇం ఆనందము అంతర్నిహితమై శక్తి శం టాధాన్యము గాంచగా [ప్రాణమయభూమిక ఏర్పడినది. క్తియు నంతర్నిహితమై శేషించగా ఆకాశము, వాయువు, తేజము, (వేడి, వెలుగు) అపన్సు (ద్రవపదార్థము-జలము) పృథ్వి (ఘన ఉహ్రమాఘామి) అను పంచభూతములు ఏర్పడినవి, దీనితో అవ “-9గ్రమము ముగిసినది. బ్రహ్హము అనేకముకావలెనని సంకల్పించి తపశ్శక్తిని జ్వలింపజేసి క్రమావరోహణ మొనర్చి నిశ్చేతన జడపదార్ధ ముగ రూపాందెను. ఈఅవరోహణ శ్రియయందు బహుత్వ వికాసము నకు పునాదిగ పదార్ధము సత్తుయొక్ట వికృతిగ పరిణామము జెందినది.

208 ప్రాణము మనన్స్ను బయల్బడి స్టిరపడుటకు పరిణామ (ప్రక్రియ బహు యుగకాలము సాగవలసివచ్చినది. చేతోవికాస మభివృద్ధియగుచుండ పరిణామము మందగతిని వదలి శీఘ్రగతిని బూనుచున్నది. యోగ సాధన కెడ మేర్చడుచున్నది. మనఃప్రాణ శరీరములు చైత్యపురు షాధీనత పప్రభావములకులోనై వ్యవహరించ గలిగిన చైత్యపరివర్తనము (ప్రారంభమగుచున్నది. ఇదిపూర్తియెన పిదప ఆధ్యాత్మిక పరివర్తనము ఊర్థ్వమనోష్టాయిని- ఉపరిబుధ్న స్థాయిని చెందగలుదుము. అపై పరమన్‌ోస్టాయి కుధమించవలెను- ఈ పరివర్తనము మహత్తరఫలముల చేకూర్చి దివ్యజన్మావతరణమునకు పునాది యగుచున్నది. అంత “బహుస్యాం ప్రజాయే యేతి” సంకల్చము సిద్ధించినదగు, పూర్ణజ్ఞాన (పేరితమైన శక్తి అనందమయు నిజేచ్చయై 'ప్రత్యక్షముగ వ్యవహరిం చుటచే జీవనము అజ్ఞానాంధకార బంధురము జరామరణ దుఃఖ భాజనము గాక నిత్యనుఖ శాంత్యానందభరితమై విలసిల్లు, వీకమగు (బహ్మమిరీతి తనయందుండీ సర్వమును వెలువ రించి తానే ఈ మహద్విశ్వముగ పరిణమించినది. (పస్తుతము పరిణామమింకను తుదిఘట్టమునకు చేరలేదు. చేతనాభివృద్ధితో పరిణామము త్వరితగతి గాంచుచున్నది. పరమనోపరివర్తనము తప్పనిసరియై యున్నది. నృష్టివిధాన క్రమమిట్టిది. బాహ్యపరిశీలనకే అత్యంత (ప్రాధాన్య మొసంగిన పాశ్చాత్య (పాజ్ఞతనిశ్చేతన జడశక్తి మొదలుకొని మనుజుని యావిర్భావము వరకుగల పరిణామ(ప్రకియనే విశ్వసించుచున్నది. అంతకు పూర్వోత్తరములను,అవి అంత;ఃపరిశీలనా ఫలితములేఅగుట వలన, గమనింపలేక పోయినవగుటచే జడవాదమునకు కేందమై జీవనను చక్కగా సంస్కరింపలేక తికమకలాడు చున్నది. (ప్రాగ్టేశీయ ప్రాజ్ఞత, ప్రాచీన వేదాంత కాలమునాటిది గాక ఈవలి కారిమునకు చేరినదైన ప్రాజ్ఞత, అటు ప్రగాఢథాంతః పరిశీలనాను భూతిగాని ఇటు

209

తీవ బాహ్యపరిశీలనా పాటవముగాని లేనిదై కేవల పాక్షికాంతరాను భూతిపై నాధారపడి జగత్తును మిథ్యయని క్షణికమగు కర్మనిచయ మని భావించుచున్నది. జీవనను బాహ్యంతరములని రెండుగవిడదీసి ఇందున అందున చేరలేని స్థితియందుపడి (తోవగానకున్నది. (ప్రదీచి ఆధ్యాత్మికము వైపునకు, [పాక్కు భౌతిక సంసిద్ధివెపునకు మరలు చున్నవి. కాన జీవనసంస్థరణము బాహ్యంతర పరిశీలనాజనిత సూత్ర ములపై నాధారపడవలెను. పూర్ణసిద్ధిని బడయుటకు ద్వివిధన్న తులను సాధించవలెను. శ్రీఅరవిందులు ఈసందర్భమున సూచించిన మార్గమిది. “అన్నిటికి మూలము ఆత్మయగుటవలన భగవంతుని యొకమూలకు (తోసి నీస్టానమదియే, మిగత జీవనఅంతయు మాది అని పొారబడక సర్వమును ఈమనఃప్రాణశరీరముల నన్నిటిని అతని కర్చ్పితముజేసి ఆతృజధీనతకు వైత్యపురుషాధీనతకుతెచ్చి ప్రప్రథమున చైత్యపరివర్తన మొనర్చవలెను. ఆపైమనఃప్రాణ శరీరములందు వివిధ దివ్యశక్తులు తమతమ సంపత్తిపభావముల నెలకొల్పి విస్తృతము జేయ కృషి యొనర్చవలెను. ఇదియే అధ్యాత్మిక పరివర్తనము, ఆధ్యాత్మికపరివర్తనము పూర్ణమగుకొలది జ్లానతేజానందశక్తి యొక్క (పత్యక్షప్రవర్తనము మనఃష్పాణ శరీరములందు ప్రతిష్టితమగును. ఇదే విజ్ఞాన, పరమనఃపరివర్తనము. ఈపరివర్తనము పూర్తిఅగుకొలది మనల నెదుర్కొనుచున్న గడ్డుసమస్యల పరిష్కరింపగల మార్గము సుబోధితమై జాతిజీవనను సంస్కరించుట సులభసాధ్యమగును.”

మార్గమును నూచించినదే గాక తుదివరకు ఆపంథనంటియే బహుదూరము సాగియుండిరి. బాల్యమందీ యోగసాధనయందు నమ్మికగాని (ప్రయత్నించు*సంకల్పముగాని లేకున్నను కవిత్వాఖి మాని యగుటవలన అంతర్‌ దృష్టి అంతర్వాణి వీరియందు వికసింప దొడగినవి. పరాధీనత నుండి జాతిని ముక్తినొందించుటయే తీవా కాంక్షగ గలియుండుటవలన అంతర్వాణి నంతగా పాటింపకపోవుట తటస్థించినది. తనంతటతాను (తెంచుకోలేని బంధములను సర్వజ్ఞ

210

డగు నీశ్వరుడు తొలగించి ఏడాదిపాట్లు ఏకాంత కారాగారవాస(ప్రాప్తి గావించి అధ్యాత్మిక ధర్మసూత్రములను తత్త్వతః నిరూపించి చేయ వలసిన కర్తవ్వమిదియనిచూపి విముక్తునిజేసెను. ఈసంఘటన 1909 మే నెలతో సమాప్తిఆయెను. కాని ఆధ్యాత్మిక శర్తిని తదేకనిష్టతో జీవన సంస్కరణ కుపయోగించు సాధనముగా జేయగల మార్గాన్వేషణము 1910 లోనే ప్రారంభించి రనవచ్చును. ఈకృషి ఫలితములను 1914 ఆగష్షులో లోకసం[గ్రహర్ధమై (ప్రకటింప [ప్రారంభించి 1921 వరకు (పకటించుచునే యుండి తిరిగి ఐదు సంవత్సరములు యోగసాధన యందు నిమగ్నులై ఆధ్యాత్మిక పరివర్తనముగాంచి పరమనః పరివర్త నార్థమై కృషిజేయుచు 1926లో నాశ్రమము స్టాపించి దాని నిర్వహణ శ్పీతల్లిగారి కొాసంగి ఏకాంతవాసము పూనిరి. ఈకాలమందు సావిత్రి మహాకావ్య రచనయు బుగ్వేదమందలి అగ్నిసూక్తములకు అంగ్లాను వాదమును సాధకుల సంశయ నివారణార్ధమై సందేశముల యుల్లేఖన మును సాగించుచుండిరి. ఏకాంతవాసము (ప్రారంభించిన పన్నెండు సంవత్సరములకు అనగా 1988లో నాక విపత్కర సంపుటన జరిగి నది. నవంబరు 24వ తేది ఉదయం కాలుజారి పడగా తొడఎముక విరిగినది. 1039 ఏటపిలు నాటికి కాలుకట్టుకొని యథా(ప్రకారము నడువసాధ్యమైనది. అప్పుడే రెండవ ప్రపంచసంగ్రామము ఆరంభము కాగా ఇండియా పరాధీనత నుండి విముక్తముగాగల సమయ మాసన్న మైనదని యెొరింగి ఆధ్యాత్మికశక్తి నుపయోగించి దానికై కృషి యొనర్చుచుండిరి. ఎటులనో 1947తో నిండియా స్వా(త్రంత్యమును గొంచినది. ఆనాడు శ్రీవారొసంగిన సందేశములో నీమైదు విషయ ములను బాల్యమునుండి తానాశించిన పనియు ఇప్పుడు ఫలోన్ముఖ మెనవనియు వివరించియున్నారు. “జీకటి పరాధీనతనుండి ఇండి మాను తొలగించు విష్ణవ[క్రియాకలాపము; ఇండియామనుగడ భగ $ంతుని కొరకు లోకళల్యాణమునకు ఆవశ్యకము గనుక దాని స్వాతంత్ర్యము అవసరమైనది. ఇది సిదించినను ఐక్యత సమకూర నేదు. ఏయుపాయము చేతనైనా విభజసే అంతరించవలెను, అంత

211

రించును; రెండు; ఆశియా స్వాతంత్ర్యము పునరుద్ధరణము, ఇది యును కొంతకు కొంత సిద్ధించినది. మిగత త్వరలో సిద్ధింపనున్నది; మూడు: మానవకోటి కైక్యత సమకూర్చు వ్వవస్థా స్టాపసనము, ఇదియు రూపాందినది కాని, స్థిరస్టాయిని గాంచుటకు మానవుని బు ద్ధి మాంద్యము స్వార్ధపరత అడ్డుతగిలి భగవదేచ్చను వ్యతిరేకించకుండు గాక; నాలుగు; పాశ్చాత్యజాతులకు ఆధ్యాత్మికసిద్ధాంతములనే గాక విక్షణలకూడ అండియాఅందజేయుట, ఇదియు నిప్పుడు (ప్రారంభింప సాగినది; అయిదు, అనాదిగా మానవుని నెదుర్కొను క్షష్టసమస్యలను పరిష్కరించు నేకైక సాధనమగు పరమనోశక్ర్యావతరణము, ఇదినా వ్యక్తిగత అదర్శమే యింకా, దూరదృష్టిగల మేధావులు కొందరు మాత్రము దీనిచే నాకర్షింపబడు చున్నారు. ఇదిసర్వత్ర వ్యాప్తిని గాంచుటకు ఇండియాయే కేంద్రము కాగలదు. ఈకార్యమెంతవరకు, ఎంత త్వరితముగ నెరవేరునదిస్వత౦ త ఇండియాపై నాధారపడి యున్నది.”

ఈసందేశమునుండి శ్రీ అరవిందులు భగవదాదేశము. నెట్లు సాధింపయత్నించినది తెలియగలదు. స్వధర్మానుసారముగ స్వభావా నుగుణముగ జాతిని సంస్కరించుటకు స్వాతంత్ర్య మవసరముగాన అండియా స్వాతంత్ర్యమును ఆశియా పునరుద్ధరణ స్వాతంత్ర్యములను తప్పనిసరియైనవి. అన్నిజాతులు సమరభావముతో విపత్రరసంఘటన పాలుగాక ఉవితాశయములను శాంతముగ సాధింపగనుటకు ఐక్య జాతికూటమి స్ట్థాపనము అవశ్యకమాయెను. ఈసంస్థ వర్ధిల్లి నిర్ధిష్ట కార్యమును చక్కగా నెరవేర్చు శక్తిసంపద మానవ పరివర్తనము పై నాధారపడియున్నది. అది ఆధ్యాత్మిక శిక్షణా భ్యాసమువలన మా[తత్రము సాధింపనగు, కావున సిద్ధాంతములే కాక శిక్షణ[క్రమములను కూడ పాశ్చాత్యజాతులందు ప్రవేశ పెట్ట వలసిన విధి ఏర్పడినది. ఇది సాకల్యముగా కొనసాగుటకు ఆ(ప్రతిహతముగ నెరవేరుటకు జ్ఞాన తేజానంద శక్తిపథమగు పరమనస్ఫ్సుయొక్క అవరోహణము (ప్రాధా

212

న్యతను వహించినది. దీనినంతయు అధ్యాత్మికబలముచే సాధింప బూనినారు. 1947 ఆగస్టునాటికిని పరమనోపరివర్తనము తమ వ్యక్తి గత ఆదర్శమనియే యన్నారు. అవల 1949-50 సంవత్సరములలో అశ్రమ వ్యాయామశిక్షణ వార్తాపత్రికలో పృథ్వియందు పరమనశక్షా వతరణమువలన గలుగు మహత్తర పరిణామములను సుదీర్హముగ _వివరించియున్నారు. తాము తలపెట్టిన కార్యమింకను పూర్తికాలేదు. జాతినేకాక ఈమహద్విశ్వమునే పరివర్తన మొనర్చబూనిన శ్రీ అరవిందులు తాముపన్నిన కార్యవిధానమును మార్చి వేరొక వ్యూహమును పన్నవలసిన యవసరమును గుర్తించుటచే కాబోలు 1950 డిశంబరు 5వ తేదీన శరీరో త్క్మమణమును గావించిరి. కార్య భార మిపుడు శ్రీ అరవిందాశమ నిర్వాహకురాలగు శ్రీతల్లిగారిపైబడి నది. శ్రీ అరవిందులు సదా సంపూర్ణముగ తోడ్పడుచున్నారు. దైవ చోదిత మైనదిగాన ఈకార్యము అన్ని అంతరాయములను తొలగ దోచుకొని తుదివజకు సాగగలదు. పరమానస అవరోహణము తథ్యము. భూమియందీ యవతరణము తప్పనిసరి. ధైర్యోత్సాహము లతో మాత నండగొని ముందుకు జనుడని హెచ్చరించుచున్నారు శ్రీవారు.

శ్రీవారి యోగముయొక్క యుత్కృృష్టతను అందలి యపూర్వ విశేషములను, మా వట్టిమాటలతో వరించుటకన్న శ్రీవారి వాక్య ములనట్లే యుళ్లేఖించుట ముఖ్యమని పది పండైంజేండ్లనాడు (ప్రకటితమైన శ్రీవారి యొక యుత్తరములోని కొంతభాగము నిట నసువదించి యుదాహరించుచున్నాము.

అన్ని యంశములందును నా యోగము కేవలము కొంగొత్త యని నే నెన్నడు నుడువలేదు. దానికి పూర్ణయోగమని నామకరణ మొనర్చితిని. అ ట్లానర్చుటవలననే పురాతన యోగములసారమును, వానినుండి యనేక పద్ధతులను అది (గ్రహించినట్లు తెలయగలదు;

213

దాని నవీనత్వము, దాని లక్ష్యమందును, దానిని గురించిన దృక్ప మందును, అ పద్ధతియొక్కు సమ[గ్రతయందును గలదు. *రిడిల్‌” “లైట్సు" లోనగు (గ్రంథములందుగాని (ప్రకటింప నున్న నూతన (గ్రంథము నందుగాని యోగము యొక్క [పారంభదశలను మాత్రమే నేను వివరించియున్నాను. అందాయోగము యొక్క విస్తృతిని సూచించు నాదర్శము, ఆ యోగవృత్తులందలి భావము, ఆ యోగము లక్షంచు నంతిమవిశేషము, మరియు నాత్మవిచారణ విధానము, దాని నిర్వహణము ఇవి తప్ప పూర్వయోగముల నుండి (ప్రత్యేక భేదమును జూపించున దేదియును లేదు. ఆ నవీనత్వవిషయ మో యుత్తరములందు క్రమరీతిగా గాని వఏదోయొక పద్ధతి నను సరించి గాని విపులీకరింపబడలేదు, సాధ్యముసుగాదు. అందువలన నింతకుముందే బుద్ధి పరిచయమునగాని కొంత అనుష్టానమున గాని అలవాటు పడని వారా విషయమును (గ్రహించలేరు. అంతవర కవిదితము ననా(క్రాంతము నగు సీమను (బవేశించెడి యీ యోగము యొక్క యుత్తరోత్తర దశల విధానముంగాని వివరముంగాని నేను బహిరంగపరచలేదు, (ప్రస్తుత మట్లొనర్చ నే నుద్ధేశించను లేదు.

ఇదే మాదిరి పెకి కనబడు లక్ష్యములు, భావినూచనలు-- కొన్ని యోగమతముల ననుసరించి (మానవ) జాతియొక్క పూర్ణ త్వము, కొన్ని తాంథత్రిక సాధనములు, సంఫూర్ణకామసిద్ధి నందుటకు ప్రయత్నము మున్నగునవి ఆ ఉన్నవని నాకుగూడ చక్కగా దెలియును. వీనిని గురించి నేనే పేర్కొనియున్నాను. కేవలము ప్రపంచమున కావల దైవత్వసిద్ధి గాంచుటకు మాత్రమేగాక భూ, (మి) చైతన్యము పరిణామ ధర్మానుసారముగా నింకను నిర్వహించ వలసి యున్న ఆ యుత్తర పథము నందుటకుగూడ జాతియొక్క ఆధ్యాత్మిక పూర్వదశ ప్రకృతి ప్రయత్నముగానుండి యున్నదను ఖభావమునుగూడ నేను వెల్లడించి యున్నాను. అందువలన ఆ యాదర్శములు నా దానితో సమాంతరములయ్యు నయ్యదియే

214

గాకపోయినప్పటికిని నాయోగము, దాని లక్ష్యము, దాని విధానము, నూతనమని యంగీకరించినను అంగీకరించకున్నను నే నేమా(త మును సరుకుగొనను; అదియొక యల్బ విషయము. కాని దాని నంగీకరించగలవారు గాని దాని ననుష్టించగలవారు కాని ఆ విష యము సత్యమని గుర్తించుట, అదియే కార్యసిద్ధి వలన సత్యముగా స్పష్టపడుట, ఇది యొక్కటియే ముఖ్యవిషయము; నవీన మనిగాని విస్తృతమైన పురాతనయోగమునే తిరిగి వల్లించుట యని లేక పునరుద్ధరించుట యని గాని ఎట్లు పేర్కొనినను [ప్రమాద మేమియు లేదు. నా దృష్టి యందు పూర్వయోగముల లక్ష్యమును భావమును తిరిగి యజళ్లే చర్విత చర్వణ మొనర్చుట తృప్తికరముగా నుండ లేదనియు స్వభావసిద్ధమై గతకాలపు సమస్తాధ్యాత్మిక ప్రయత్నము యొక్క నిగూఢ ఫలితమైయున్నప్పటికిని ఇంతవరకు సిద్ధింపని దానిని ఇంతవరకు ధృగ్గోచరము కాని దానిని సాధించుట కొక విషయము నుపపాదించు చున్నాననియు తెలియజెప్పుటకు కొందరు సాధకుల కొక యుత్తరమునందు అది నవీనమని నొక్కి చెప్పి యుంటిని.

క్రింద బేర్జాను ఈ కారణము వలన పురాతన యోగములతో బోల్చి చూచినపు డిది కొత్రదిగా నున్నది:-

1. ఈ యోగము ప్రపంచమునుండి జీవితమునుండి స్వర్గ మునకో నిర్వాణమునకో పలాయనమగుట గాక జీవితము యొక్క ఉనికి యొక్క మార్చునే కాంక్షంచుచున్నది. ఆ మార్చు ఏదో యప్రధానము (్రాసంగికముగాక విలక్షణము ముఖ్యోద్దేశ్యమునై యున్నది. ఇతర యోగములం దవరోహణ మున్నను అది మార్గమం దొక ప్రాసంగికముగా ముందుగా ననుకొనిన యొక సంభవముగా నారోహణము యొక్క ఫలముగా మాత్రమయి యున్నది. నిజముగా నారోహణమే ముఖ్యము. ఇచ్చట ఈ యోగమందు ఆరోహణము

215 (వథమ సోపానమే. అది యవరోహణమునకు మార్లమే. ఆరోహణ మున లభించు నవ్య (పజ్ఞయొక్క యవరోహణమే ఈ సాధన యొక్క (పత్యేకధదర్మము, విశిష్టలక్షణము. తాంధత్రికవైష్టవ సాధనలు గూడ జీవితమునుండి విమోచనము గాంచుటయందే యంతమగు చున్నవి.

2. వ్యక్తికొర కీశ్వరసాక్షాత్కారము నొక వ్యక్తి సాధించు టగాదీ యోగమున గాంక్షంచు లక్ష్యము. ఏదో విశ్వాతీతమైన సిద్ధికిగాక ఇచ్చట, ఈ విశ్వమందు, భౌతికచైతన్యమునకు నద్దాని లభింపజేయుటకే. సాధించవలసిన విషయముగూడ నింతవర కాధ్యాత్మిక జీవితమందు సహితము నిర్మాణము కానట్టియు భూలో కమున - పృథ్వీ స్వభావమందు -- ప్రత్యక్షముగా (క్రియారూపము దాల్బనట్రియు నొక చైతన్యశక్తిని - విజ్ఞానశక్తని = తీసుకొనివచ్చు టయే. దాని నింకను నిర్మాణ మొనర్చి ప్రత్యక్షముగా బనిచేయు నట్లు చేయవలసియున్నవి.

3. తన ముందిడుకొనిన లక్ష్యమువలె సమ[గ్రము సర్వతో ముఖమునైన ఈ కార్యసిధ్ధికి నొకవిధానము స్పష్టీకరింపబడినది; అనగా (పజ్జ్ఞయొక్క, స్వభావముయొక్క సంపూర్ణమైన సమగ్రమైన మార్చు. పురాతన పద్ధతులను (గహించినను, అవి (ప్రత్యేకమైన వేరుమార్గములకు కొంతపాక్షిక [పప్రయోజనముగా తాత్కాలిక సాహా య్యముగా మా[తముండును,. పురాతనయోగములలో నీ మార్గము నల్లే పూర్ణముగా గాని దానితోబాటుగా గాని వ్యవహరించినట్లు లేక స్వానుభవమునకు దెచ్చినట్లు నేను జూచియుండలేదు. నాకది లభించియుండి యున్నచో ముందుగా నంధకారము నుండి కాంతి మంతము గావించి, సిద్ధపరచి, దిద్ధితీర్చి:; ప్రతిష్టించి, నిరపాయముగా (ప్రకాశము - బహిరంగముగా గావింపబడినటువంటి ఆ మార్గముల ననుసరించి నే నతిత్వరగతి సుఖముగా నా గమ్యస్థానమునకు

216 పరుగిడ గలిగియుండినపుడు తిరిగి నేను బాటల నిర్మించుట యందు* ముప్పది సంవత్సరములుగా తదన్వేషణమందు, అంత సృష్టియందు నా కాలమును వ్యర్థపుచ్చియుండరాదు. పై నుదాహృతమైన లేఖనుండి, శ్రీ అరవిందులెంత మృదు వుగా సున్నితముగ సూచించినను, శ్రీవారి యోగ మన్నివిధముల నవీనమనియే నూత్నపరిణామ దశయనియే స్పష్టమగుచున్నది. “అర్య” లోని “*యోగసంయోజని మను వ్యాసపరంపరలను, ముఖ్యముగా “అత్మసిద్ధియోగ” మను భాగములోని అధ్యాయము లను బఠించినయెడల శ్రీ అరవింద యోగమందలి నవీనత్వము, కనివినియెరుంగని పరివర్తన ప్రక్రియలు బుజువగును. ఆ విషయ మును మాత్రము అతి సంక్షేపముగా సూచింప బ్రయత్నింతుము. దివ్యజీవనము దేవజాతి భూలోకమందిచ్చట స్థిరముగా నెలకొన వలయునన్న మున్ముందు మానవునియందుగల సకలాంశములు, కేంద్రములు విశుద్ర్ధములై దివ్యోపకరణములుగా, ఈశ్వరావిష్కార మునకు వాహినులుగా నుండవలయును. అందువలన మానవునియందు పథానమైన ఉపకరణచతుషయ మగు శరీరము, ప్రాణము, చిత్తము, బుది, విశదములు సమర ములునునై పరాప్రకృతికి శరణుజొచ్చి తదనుగ్రహమునకు బాత్రమై యుండవలయును. యంత్రప్రాయముగా, ఆసన ప్రాణాయామాదుల వలన గొంతప్పరోభివృద్ధిని శక్తిని గడించినను పరారమునకు వలయు నర్హతలభించదు. ఉచృయము నందుకొనగల ' కృత్సయోగము వలననే సిద్ధించును. అపుడే శరీరము తన నైజమైన అవరస్వభావము నుండి శుద్ధిముక్తులను బడసి మహత్త్వమును, బలమును, లఘు త్వమును, ధారణా సామర్థ్యమును గడించగలదు. ప్రాణముగూడ, పూర్ణతను, ప్రసన్నతను, సమతను, భోగసామర్ధ్యమును బొంద

217

గలదు. అట్లే చిత్తము సాౌమ్యత్వమును, తేజస్సును, కల్యాణ శద్ధను, (పేమసామర్హ్ధ్యమునుః ఇక కడపటిది, మానవుని యందధికాధికముగా వికాసము నందినదియు నగు బుద్ధియు విశుద్ర్ధతను. (ప్రకాశతను, విచిత్రబోధను, సర్వజ్ఞాన సామర్ధ్యమును, సంపాదించుకొనగలదు.

ఈ పరిణతిని బడసినపుడే విజ్ఞానశక్తి, పరాశక్తి, జగన్మాత ఈ యుపకరణముల నను[గ్రహించి, వానిభారము వహించి, పరిశుద్ధ మొనరించి, యున్నత శిఖరముల నందించి పరివర్తన మొనరించ గలదు. అపుడే ద్వంద్వములు నశించి సమత్వము స్థిరపడి సర్వత్ర (బహ్మమయానుభూతి గాగలదు. (త్రిగుణములు నశ్వరములు నగు మనఃప్రాణ శరీరము లందును బరివర్తన మేర్చడును. తమోగుణ ప్రధానమైన శరీరము పైని పేర్కొనిన నాలుగు శక్తులతోపాటు శాంతి మయమగును. అట్లే రజోగుణ (పధానమగు ప్రాణము శక్తిగా, సత్త్వ గుణ(ప్రథానమగు మనన్సు తేజస్సు, జ్యోతిర్మయముగా నేర్చడును. అనగా శివచిహ్నముగా పరాశాంతిమయమైన శరీరము, రుదుని చిహ్నముగా గక్తిగానైన (ప్రాణము, విష్ణుచిహ్నముగా తేజోమయమైన మనస్సు పరిణతములగును. అపుడే దివ్యమైన భాగవతజీవనము, దివ్యజాతి భూలోకమం దావిష్కరించగలదు.

ఇంకను శ్రీ అరవిందయోగమును, ఆయోగసాధన విధానమును సమగ్రముగా గ్రహించుటకు వారురచించిన యోగసంయోజనము (706 5౧106515 01 ₹00రఇ) “తల్లి” గ౧౪ 104160, యోగదీపికలు (11806 0౧ *08ఖ), యోగ పునాదులు (58569 01 *0028) మున్నగు (గ్రంథముల బరించనగును. కానియోగము నందరు, ఎవ రంతట వారు వారిస్టము ననుసరించి యభ్యసింపగలిగినంత సులభ విషయముగాదు. అఆపూర్వము మహత్తరమునగు శ్రీవారి పూర్ణ యోగము మరింత కష్టతమము.

218 ప్రథమమున దైవమేకావలయునను తీవ్రాకాంక్ష, తదితరముల నన్నింటిని బూర్తిగా పరిత్యజించుట ఉండవలయును. (శద్ధాభక్తులు తీవోజ్బాలనముగా నుండెడి ఇచ్చావిశ్వాసములు నిరంతరముండ వలయును. “సమత్వం యోగఉచ్యతే” అను గీతోక్తిననుసరించి సమత్వము నభ్యసించి సాధించవలయును. “సర్వధర్మాన్‌ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ” అను శ్రీకృష్ణ్టభగవానుని ఆదేశము నను ఘష్టానమునకు దెచ్చుకొనవలయును., మరియు సన్ధురుసాన్నిధ్యమును వారి యను[గ్రహమును లభించవలయును. * గురువనగా నొక యున్నతతర ఆత్మస్థితికి చైతన్యమునకు నారోహించినవారు. సాధా రణముగా వారిని సాక్షాదీశ్వరావి ర్భావముగా లేక ఈశ్వర (పతినిధిగా ఖావించెదరు. వారు తమ యుపదేశముల వలన, నంతకంటె నెక్కువగా తమ (ప్రభావాదర్శములవలన మాత్రమేగాక స్వానుభ వము నితరులకు సంక్రమింప జేయునట్టి యొక శక్తిమూలమునను సాయపడుచుందురు.” కాని శ్రీ అరవిందులు స్టాపించనున్న దివ్యజీవనమును గాంక్షించు వారు కల్యాణ శ్రద్ధతో, అనగా గురువర్యులు చాటుచున్న ఆదర్శము, విజయవంతము కల్యాణప్రదము తప్పక యగునను విశ్వాసోత్సాహ ములతో స్రిరసంకల్పముతో తదేకనిష్టతో గొంతమంది యేని (ప్రపంచ మందెల్లెడల, ముఖ్యముగా భారతభూమి యందుండనవసర మెంతేని కలదు. అట్టిఆకాంక్ష, సంకల్చములు తీవమగుకొలది ఈశ్వరాను (గ్రహము లభించి దివ్వజీవన మేర్చడగలదు. ఇది ముఖ్యవిషయము. అందువలన శ్రీ అరవింద వాబ్మయమును బఠించి ఆయాకాంక్షను బడసి, అభావములను తోడి సోదరుల హృదయములందు నాటి ఈశ్వరోపాసకులగువారు యథాశక్తి ప్రయత్నించి ధన్యులగురు గాక యని ఆశించుచున్నాము, సంపూర్ణము ాాపాహాఫుజ ఖా

అనుబ౦ధము

221

ఆగష్టు పదునైదవ తేది, 1947

అగష్టు 15వ తేది స్వతంత్ర భారత జన్మదినము. అది ఇండియాకు పురాతన శకాంతమున నూతన యుగారంభమును సూచించుచున్నది. అది మనకు మాత్రమే గాక ఆశియాకు, సమస్త (ప్రపంచమునకు నొక సంకేతము. ఏలనన, చెప్పనలవిగాని సాధ్య తలతో నొక నూతన (ప్రభుత్వము సకలజాతుల కూటమి యందు ప్రవేశించుటను సూచించుచున్నది, ఆ ప్రభుత్వము మానవకోటి యొక్క రాజకీయ, సాంఘిక, వైజ్ఞానిక, ఆధ్యాత్మిక భవిష్యత్తును నిర్ణయించుటలో విశేషపాతను వహించగలదు. ఈ దినమునా జన్మదినమై నేను ప్రతిపాదించిన జీవిత సిద్ధాంతమును స్వీకరించు వారు (ప్రతి సంవత్సర ముత్సవమొనర్చు చుండుటచే నాకు వ్యక్తి గతముగా నది ఈ మహత్తర సంకేతమును బడయుట సహజముగ సంతోషదాయకము కాగలదు. గుప్తవేత్తనైన నేనది. కాకతాళ న్యాయమని గాని ఆకస్మిక సంఘటనమని గాని గాక దైవశక్తి యొక్క యనుమతియు తదంగీకారము[ద యనియు గ్రహించు చున్నాను. వీ కార్యములో నా జీవిత మారంభమైనదో ఆ కార్యమం దడుగడుగున నన్నా దివ్యశక్తియే నడిపించుచున్నది. నిజస్థితిలో నించుమించు (ప్రపంచోద్యమము లన్నియు, న్గా జీవితకాలములో సిదించునటు చూడవలయునని ఆశించిన ఆఅ కాలములో, నవి యసాధ్యమలగు స్వవ్పములుగా గనపడినను, ఫలసిద్ధికి సమీప ములో నున్నట్లో, లేదా ప్రారంభమైనట్లో, నెరవేరుమార్గమున నున్నట్లో, ఈ దినమున నేను గుర్తించగలుగుచున్నాను.

ఈ యుత్కష్ట సమయమున సందేశ మొసగుమని యడిగి నారు. కాని అట్లొసంగు స్టితిలో లేను. ఏ ఆదర్శముల, ఉద్ధేశ్యముల నా బాల్య యెవనములలో నేనూహించి, ఇపుడవి ఫలప్రదములగుట

222 కారంభించుటను చూచుచున్నానో వానిని గురించి స్వకీయము, వ్యక్తిగతము నగు ప్రకటనమొనర్చుట మా[తమే నేను చేయ గలిగినదంతయును. ఏలయన, నవి ఇండియా స్వాతంత్య్యమునకు సంబంధించినవి; ఇండియా భావికార్య మని నేను విశ్వసించెడి దానిలోని భాగములు; అది ప్రధాన స్థానమును గైకొనక తప్పని సరియైయున్నది గనుకను. ఎందువలననగా తన భౌతిక స్వప్ర యోజనములను, తన విస్తృతిని, జొత్నత్యమును, శక్తి సంపత్తులను మాత్రమే నెరవేర్చుకొనుటకుగాని _ వానినిగూడ ఇండియా విస్మ రించగూడనప్పటికిని _ నిశ్చయముగా నితరులవలఠె అన్య దేశీయు లపై నేలుబడిని సంపాదించుటకుగాక, సమస్త మానవజాతికి మార్గదర్శిగా సాహాయ్యకారిగా, భగవానుని కొరకు (పపంచముకొరకు గూడ ఇండియా జీవించుచున్నదని, ఉద్బోధ మగుచున్నదని చెప్పి యున్నాను; నన్నెపుడును ఆ భావమే అంటియున్నది. ఆ యుదధ్దేశా దర్శముల సహజ[క్రమము లివి ; ం ఇండియా స్వాతంతైైక్యముల సాధించు విపషపము; మానవ సభ్యతాభివృద్ధిలో తాను పహించియుండిన ఉచ్చహేత్రను మరల లైకొనుట, పునరుక్రానము, సాంతం,త మును, మానవకోటి అశియా యొక నవీనము, .మహతరమవ టా! $ త్త + (ప్రకాశమానము, నౌదార్యము నగు జీవనమున కధిగమించుట. ఆ జీవన సంపూర్ల సంసిది జాతీయ జీవనమును సమకూర్చి కాపాడుచు, బాహ్యమిన [పజల పత్వేక మైన యునికియొక్క సర్యస వ్‌ | న్‌ వ్‌ పస్వము నధిగమించి, ఐక్యమును బొందు పరచుచు, అంత ర్ధాత్యైక్యముమిద నాధారపడునుఃీ సమసజాతికి అధ్యాత్మిక జీవనమునకా వలయు శిక్షణ విధానములను, తన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానములను ఇండియా (ప్రసాదించుట; కడపటిది, ఉన్నతతర భూమికకు బేత్రన యధిగమించుట వలన మానవు డుద్చుద్ధుడై, వ్యష్టి సమష్టి సెర్ధులనుగూర్చి కలలగాంచ నారంభించి నప్పటినుండి వానిని కలవరపరచినట్టియు, విసిగించినట్టియు జీవిత

223

సమస్యలనేకముల పరిష్కరింపగల నూత్న పరిణామపథము,.

ఇండియా స్వతంత్రము గాంచినది, కాని యమైక్యమును బడయ లేదు, చిట్లిన భిన్నమైన స్వాతంత్ర్యమే లభించినది. (బిటిషువారు జయించుటకు పూర్వము విభిన్న సంస్థానములుగా నుండిన అయో మయస్థితిలో మరల పడిపోవునాయను నట్టొకప్పుడు కనుపించెను. అదృష్టమువలన అట్టి (ప్రమాదమైన పతనస్థితినుండి తప్పించుకొన గల దృఢమైన సంభవత ఇపుడు వర్టిల్లినది. శాసననిర్మాణ సభవారు తెలివితేటలతో నవలంభించిన తీవ్రపద్ధతి, ఛ్నిదము, చిలికలేకుండ నిమ్నజాతులా సమస్యాపరిష్కారమును సాధ్యమొనర్చినది. కాని హిందూ ముస్లిముల (ప్రాచిన కులవిభజనము దేశముయొక్క రాజ కయ స్థిరవిభజనగా గడుసుబారినట్లు కన్చించుచున్నది. ఈనిర్ధీత విషయమెప్పటికి, స్టిరపడినదని గాని, ఏదోతాత్కాలిక పరిష్కారము కన్న మించినదని గాని దేశీయ మహాసభయు జాతియు నంగీకరించ దని అశించెదము. విభజన శాశ్వతమైనయెడల ఇండియా తీవముగా .'దుర్భలమై పోవచ్చును; కుంటుపడికూడ పోవచ్చును; అంతర్యుద్ధ "మునకు చిరావకాశ మేర్చడ గలదు, విదేశీయుల పునర్ధండయాత్ర, విజిగషలుగూడ సంభవములు. దేశవిభజన మంతరించవలసినదే-. అది నేటి తీవో,దేకము సడలిపోవుటవలన, శాంత్యన్యోన్యతల అవశ్య కమును (గ్రమక్రమముగా (గ్రహించుటవలన, అందరకు సంబంధించి కలిసి మెలిసి చేయగల నిరంతర కార్యావసరము వలన, అందు నిమిత్తమై ఏర్పడగల ఐక్యోపకరణముల వలన సిద్ధించగలదని అశించెదను. ఈవిధముగా నైక్యమే రూపమున నేని లభించ వచ్చును. సరియైన రూపము మూల సిద్ధాంతముగా గాక వ్యావహా రికముగా (ప్రాధాన్యము గావచ్చును. కాని యే యుపాయమున నేని 'విభజన మంతరించవలెను, అంతరించును. ఐక్యము లేకున్న ఇండియా భవితవ్యము తీవముగా క్షీణించును. విఫలము గూడ కావచ్చును. కాని యట్టుకాకూడ దు.

224 అసియా మేల్కొనినది: అందలి బహుభాగములు విముక్తము లైనవి; లేదా ఈక్షణమందే విముక్తము లగుచున్నవి. దాస్యమందున్న ఇతరభాగములు స్వాతంత్రమునకై పోరాడుచున్నవి, ఏస్వల్పమో చేయవలసియున్నది, అది నేడో రోపో చేయబడును. ఆవిషయమున ఇండియా తనపా(త నిర్వహించవలసియున్నది; అపుడే తన సాధ్య తల పరిణామమును నూచించగలిగి నట్టియు సకలజాతుల సంఘము నందు తన కుండగల స్థానమును జూ పెట్టగలిగినట్టియు శక్తిసా మర్హ్య ములతో తన పాత్ర నిర్వహణము నారంభించినదగును. మానవై కర్థిము మార్గమునబడినది. స్వియశక్తి యసంపూర్ణముగా యున్నను, వ్యవస్థితమైయున్నది; కాని ప్రబలకష్టముల నెదుర్శొని పోరాడు చున్నది. బలమునుగలదు; చరిత్రాను భవమును మార్గదర్శిగా గైకొంటిమేని అది జయించువణకు తప్పనిసరిగా నభివృద్ధి నంద వలసినదే; ఇందుగూడ ఇండియా తన ప్రధానపాత్రను నిర్వహింప నారంభించినది; తాత్కాలిక విషయములకు సమిపములోనే సంభవ మగువానికి బద్ధముగాక భవిష్యత్తును వీక్షంచి దానిని మరింత సామోష్యమునకు తీసికొని రాగల రాజనితిచతురతను బెంపాందించ గలదేని, తనయునికి మందము _ భయాన్వితము, థైర్యము - వేగ వంతయు వీని తారతమ్యమువలె పురోభివృద్ధి నానర్చనగును. ఏదో మహావిపత్తు మధ్యలో దాపురించి నిరోధించవచ్చును.” జరుగుదానిని ల! నాశనము గావించ వచ్చునుకూడ; అప్పటికిని ఫలము నిర్చిషము. ఏలయన ఏరీతిగానేని ఐక్యము ప్రకృతివిధానమం దావశ్యకమైనది; స్వతస్సిద్ధమైనది; దానిసంసిద్ధిని దృఢముగా ముందే చెప్పవచ్చును. జాతులకుగూడ దానియావశ్యకత విస్పష్టమెనది; అదిలేకున్న స్వల్చ జనసంభఖ్యాకులగు జాతులస్వాతంత్రమిక నెన్నడు సురక్షితము కాజాలదు; మహత్తరము శక్తిమంతమునగు జాతుముగూడ నిరపాయ ముగా నుండజాలవనుట, నిశ్చయము. ఇండియా విభాజ్యమై యొండునెడల తన రక్షణముగూడ కల్ల్ణయగును. అందువలననే అందర క్షేమార్ధమే ఐక్యమేర్చడవలెను. మానవుని బుద్ధిమాంద్యము

225

విమూఢమైన స్వార్ధపరత్వముమాత్రమే దానిని నిరోధించగలవు. వానికి వ్యతిరేకముగా దేవతలు [పప్రయత్నించినను గూడ నిష్పయోజనమని వచింపబడియున్నది; కాని (పకృతియొక్క యావశ్యకతకు భగవ దిచ్చకు వ్యతిరేకముగా కలకాలమది నిలువజాలదు. అపుడు జాతీ యత సార్దకమగును; అంతర్జాతీయభావము, దృష్టి బెంపాంద వల యును. అంతర్జాతీయ రూపములు సంస్థలు నెలకొనవలయును; ద్వంద్వము బహుళమునగు పొరసత్వాభివృద్ధి గూడ నుండవచ్చును; ఈ ప్రక్రియలో సభ్యతల స్వేచ్చ్సాంయోగముగూడ గలుగవచ్చును. జాతీయభావము దృక్పథము తన తీవ్రతను విడనాడి తన స్వియ దృష్టియొక్క సంపూర్ణతకు సమగ్రముగా సమన్వయించునట్లు కను గొనవచ్చును. నవీనమైన ఏకత్వభావము మానవజాతి నావరించును.

(ప్రపంచమున కిండియాయొక్క ఆధ్యాత్మికప్రసాదానుగ్రహ మపుడే [పప్రారంభమైనది. ఇండియాయొక్క యాధ్యాత్మికత యూరోపు అమెరికాలయందు నిరంతర మధికాధిక పరిణామమున (ప్రవేశించు చున్నది. ఆయుద్యమ మభివృద్ధియగును; కాలానుగుణమగు విపత్తు లమధ్య గూడ నధికాధిక దృక్కులాశతో ఇండియావంక తిరుగు చున్నవి. కేవలోపదేశములకే గాక దాని చైత్యాధ్యాత్మిక సాధనకు నధికాధికముగా నాశయించుచున్నారు.

మిగత దంతయు నావ్యక్తిగతమైన ఆశ, భావము, ఆదర్శము, అఇవిగూడ ఇండియాలోను పాశ్చాత్య దేశములలోను, రెండింటి యందును; దూరదృష్టిగల మేధావులను వశీకృతము గావింప నారం భించినవి. ఇతరోద్యమము లందుకంటే ఈపథమునందు కష్టములు మరింత దుర్దటము; కష్టములు, వానిని జయించుటకే, ఏర్చరుప బడినవి; మరియు పరమపురుషుని ఇచ్చయున్నయెడల నవి నిశ్చయ ముగా నతిక్రమింపబడును. ఇందును, ఈపరిణామ మేర్చడవలయు నేని, -ఆత్మోన్నతి, అంత శ్చేత నాభివృద్ధి వీనిమూలముననే రావల

226

యును గాన, -[ప్రారంభ మిండియా నుండియేజరుగలదు. ఆ యవ కాశము విశ్వమున కంతకు నున్నను కేందోద్యమ మిండియాదే గావచ్చును.

ఇండియా స్వాతంత్ర్య దినమును గురించి నాభావమిది. ఎంత వరకు సంభవ మగునది, ఎంతవరకు, ఎంత త్వరగా నెరవేరగలది అనునవి ఈనూత్నము స్వతంత్రమునగు ఇండియాపై నాధార పడును. 15 ఆగష్టు, 1047.

(శ్రీఅరవిందులు

ఆం[ధరాష్ట్ర. విభజన నందేశము

కీ॥ శే కట్టమంచి రామలింగారెడ్డిగారు శ్రీ అరవిందులకు

బహుమతిని యొసంగినపుడు కోరగా శ్రీవారు

ఆంధ విశ్వవిద్యాలయమున కొసంగిన సందేశము.

మోరు సందేశమును కోరినారు. నేను వ్రాయునది, సందేశమని అనిపించుకోదగినదైనచోః నది, ఆం(ధ్రవిశ్వవిద్యాలయమునకు, దాని నిర్వహణవిధులకు, స్వభావ స్వధర్శములకు, అది చేయవలసిన కృషికలాపములకే సంబంధించినదికాగలదు. కాని,మనదేశరాజ్యాం గవిధానమును, పరిపాలనాక్రమమును రూపొందించుటయందేకాక దాని నిర్దిష్ట ప్‌శిష్ష వైఖరిని, స్వభావ స్వధర్మములను, ఇతరజాతుల మధ్యతా నాక్రమించుకొనవలసిన భవిష్యత్హానమును నిర్ణయింప నిమగ్నమైయున్న ఈ మహాక్సిషస్టమయమున నాదృష్టిని ఆఅవైపు మర ల్పకుండజాలను. మనల నందర చీకాకుపరచుచు దేశమంతటి నెదుర్కొనుచున్న సమస్య యొకటి కలదు. దానిని సాధ్యమైనంత విపులముగ వివరించెదను. (టటైటిషువారు తాత్కాలికముగ నేర్చ రచిన రాష్ట్రములను రాజథధానులను, స్వతస్పిద్ధమగు క్రొత్తవిధాన మున, (క్రొత్తదైనను ప్రాచీన ఇండియా చిరకాలముగా సన్నాహపరచి యున్న ఏకత్త్వములోని బహుత్త్వమను సూత్రముపై నాధారపడిన, పునర్విభజనను గూర్చిన తీవాకాంక్షయేయది. హిమాలయపర్వత పంక్తివలన, హిందూమహాసము[ద్రముచేతను ఇండియా. (ప్రత్యేక జీవనకు బద్ధమై నప్పటికిని యితరులనుండి భిన్నమై స్వియగుణ గణములు గల జాతికి నిలయమై, భిన్ననాగరికత, జీవనవిధానము, అత్మ(ప్రవర్తనము, (పప్రత్యేకకళ, సంస్కృతి: సాంఘిక కట్టుదిట్టము లకు ఆలవాలమైయున్నది. దానిలో వ్రవేశించిన దానినంతయు జీర్ణీంచుకొని, వాని నంతటిపై ఇండియను ముదనిడి, అతి విభిన్న వ్యక్తిత్వముల నన్నింటిని తన (పధానైక్యతయందు సమ్మేళన మొనర్చినది. కాని, కలకాలముగా నది భిన్నజాతులు,; దేశములు,

226 రాజ్యముల కాటపట్టయినది. స్వియనాగరికతా సంస్కృతులను నెల కొల్చ్బగళఖి, ఇండియను సంస్కృతి నాగరికతలతో వివిధ కళాశిల్ప ములను పొంది పాసగునట్లు జేయనోపిన (ప్రజాస్వామ్య రాజ్యములు, వివిధజాతులు, స్వియ విశిష్టస్వ్రభావములతో గూడిన అంతర్జాతు లతో నిండియున్నది. ఇండియను చరిత్ర చాలావరకు ఇండియానొక కేంద్రసామాజ్యపాలన [కింద, రాజకీయముగ, సాంస్కృృృతికముగ, వివిధభాగములను ఒకే నవిభాజ్య రాజ్యాంగముగ జేయజూచిన నిరంతర కృషిని సూచించుచున్నది. (పత్యేక మతవిధానము సంపు సంస్కరణలు గల మహమ్మదీయుల దాడివలన చీలిక యేర్చడి నప్పటికిని, రాజకీయ ఐక్యతకు నిర్విరామకృషి జరుగుచునే యుం డెను. సంస్కృతుల సమ్మేళమునకును, ఒండొంటిపై నన్యోన్య ప్రభావ ప్రసరణకు ఎడమిచ్చినదే ఆయెను; ప్రత్యక్ష విరుద్రములగు ని మతద్వయమునుండి, సయన్వయ మత మొకటి వప్రతిపాదింప తీవ్రకృషియు జరిగినది. ఇందును అన్యోన్యప్రభావ (వసరణము కన్చించుచునేయున్నది. రాని ఇండియనుచరి(త అంతటిలో రాజ కీయ ఐక్యత పూర్ణముగా సిద్ధించనేలేదు. దీనికీ కారణము లనేక ములు. మొదలు, దేశముయొక్క అతివిశాలత, వివిధ జనములను దగ్గరకు జేర్చనోపిన రాకపోకల లేమిడి; రెండవది, సుసిరములుకాని పలుసామాజ్యముల స్థాపనకు దారితీసిన సామ్రాజ్య సెనికా ర్రమణము; చివరకు, ఈభిన్నరాజ్యముల నణగ(ద్రాక్థా జకేరూపు రేఖలతో ఐక్యమొనర్చవలెనను; ఇచ్చలేకపోవుటయు. ఇంతలో (బిటిషు సామాజ్యము అవతరించినది. దేశమును తన అనుకూలా వసరముల (ప్రకారము రాజధానులుగ విభజించినది. (ప్రాంతీయజన విభజనసూ(తమును విస్మరించినదే కాని ఆవిభజనను అంత మొందిపలేక పోయినది. ఇలా అద్యపరిసితులనుండి పాంభావికమగు (పాంతీయభాషాప్రయుక్తజాతులు తమతమ విభిన ఛలో సం స్కృతులతో నాను ద్రవిడజాతులుగ బెంగాలి, మహహిప్ర, గుజరాతీ, పంజాబి, సింధు, అస్సామి, ఒరిస్సా, నేపాళము, పాందీభాషను

229

మాట్లాడు ఉత్తరాదివారు, రసపుతులు, బీహారీలుగ నెలకొన్నవి. రాజధానుల పరిపాలనతో కూడిన (బిటిము సామాజ్యపాలనము ఈ జాతులను ఐక్యమొనర్చలేదు.కాని, వారిపె సమిష్టిపరిపాలనా విధాన మొకటి విధించి తానొసంగిన విద్య-అఆంగ్లభాష-వలన సన్నిహితత్త్వ మును కల్పించి, స్వతం(తమునకైన ఆకౌ౦క్ష, తత్పిద్ది సాధనకై ఐక్యతను, నర్వవ్యాప్తమగు జాతీయాభిమానమును బలపరచినది. స్వతంత్రమును సాధించదగినంత విజగీ పైక్యతను సమకూర్చినది. కాని న్వతం(త్రముతోపాటు ఐక్యత సిదించలేదు. పాకిస్ట్థానము, హిందుస్ట్థానము అని ద్విజాతినూ(తముపై ఇండియా కావలెనని చీల్చబడినది. దానివలన కలిగిన విషాధ పరిస్థితులు అందరకు తెలిసినవే.

(బిటిషువారి వద్ధనుండి పరిపాలనను తీసుకొనునవ్వుడు తాళత్చా లికముగ నైన (బిటిమువారు నిర్మించిన రాజధానుల ననుసరించ వలసినది విధాయకమాయెను; ఈ తాత్కాలిక విధానము స్థిరపడే సూచనలు కనుపించుచున్నవి. ఈ నుస్టిర్ణతయందు అనుకూల మున్నదని కొందరు భావించుచున్నారు. ఏలయన, దేశెక్యత రది సహకారిలై దేశము పూర్ణ ఐక్యతనుగాంచ పూర్వమడక్థుతగిలిన (ప్రాంతీయ అంతర్జాతుల యావశ్యకత తొలగిపోగలదనుటయే. ఖచ్చితమైన ఐక్యతయందే వాస్తవిక ఐక్ణతను వారు చూచెదరు. ఒకేజాతి ఒకే పరిపాలనా విధానము, భాష, సాహితి, సంస్కృతి, కళ, విద్య ఇవన్నియు జాతీయభాషతో సమకూర్చు. జూచెదరు. భవిష్యత్తులో నిది ఎంతవరకు సాధింపకూడినది మన మూహించ లేము, కాని ఇంతలో అది అసాధ్యము. ఇండియాకిది తగునా అనే విషయముకూడ సందేహాస్పదమే. దేశములోని విఖిన్నతలు మేలు కీడులను గభియున్నవి. ఈ విభిన్నతలతో దేశము జీవయుతమగు అనేక జీవకళాసంస్క్టృతి కేంద్రములుగ రసవత్తరమగు ఏకత్వము లోని బహుత్వమునకు నిలయమైనది; అంతయు యేకొన్ని రాజధాని

230

పట్టణములలోగాని, స్మామాజ్యకేంద్రమందుగాని, యితర నగరము లను ప్రాంతీయదేశముల నణగదొక్కి, సాంస్కృతికముగ మాంద్య స్థితికి పోదోలి, కేందీకరించలేదు. జాతి యంతయు వివిధ భాగ ములలో పూర్ణజీవనను ప్రకటించుచు అన్నిటియందు [క్రియాశక్తిని అపారముగ వృద్ధిపరచినది. విభిన్నత్వము ఇండియాయొక్క ఐక్య తను సంకుచితపరచును లేదా అంతరింపజేయునను ప్రశ్న యెప్ప టికిని లేదు. వస్తుపరిజ్ఞాన శాస్త్రాభివృద్ధిచేతను వేగవంతమగు రాకపోకలు అలవడుటవలనను జాతులను దూరీకృతముజేయు దేశవిశాలత తొలగింపబడినది. సంయుక్తభావమును దాని నాచర ణలో నుంచుట కనువైన సాధనోపకరణములు కనుగొనబడి స్టాపించబడినవి, పూర్ణముగ వ్యవహరింపగలవు. అన్నిటికంటె ఆతి శయముగ జాతీయ ఐక్యతాభావము జనులయందు సుస్థిరమైనది, సుళువుగా (తోసిపుచ్చ బడజాలదు; లేక తగ్గించబడలేదు. అంతర్జా తీయభావములు పూర్తిగా వికసిల్లి తమ సహజాభివృద్ధిని పొంద కుండ నిరోధించుటయే విపళ్రర విషయము కాగలదు. స్వాతంత్ర్యా గమనమునకు పూర్వము కాంగగెను భాషాప్రయుక్త రాష్ట్ర విభజనను ఆమోదించినది. వెంటనే కాకున్నను దానిని కూడినంత శీఘక్రాల ములో అమలుపరచుట చాలా విజ్ఞతతో కూడిన విషయ మన వచ్చును. ఇండియను జాతీయజీవనము నైసరిక బలములపె నాధారపడి స్వాభావికమైన బహుత్వములోని నేరీత్త్వసూత్రమును పూర్తిగా తన జీవితమందు వర్తింపజేయుచు తన స్వభావ స్వథర్మ ములకు రీక్ష యొనర్చగలదు.

ఈలాంటి అభివృద్ధినే భవిష్యత్తు సూచించు చున్నదన వచ్చును. స్వీయ పరిపాలనాహక్కునే (దావిడజనములు కోరు చున్నారు. మహారాస్టు లిట్టిహక్కునే ఆశించుచున్నారు; గుజరాతు లో నిదే స్థితి వర్ప్వడగలదు. అంత (బిటిషు నిర్మిత బొంబాయి, మదదాను రాజధానులు అంతరించగలవు, పూర్వపు బంగాళా

231

రాజధాని, ఒరిస్సా, బీహారు, అస్సాములను స్వియపరిపాలనాయుత పలుప్రాంతీయ జాతులుగ మారినవి. మధ్యపరగణాలలోని సంయుక్త రాస్ట్రములలోని హిందీమాట్లాడు (ప్రాంతముల కూటమి విభజన విధానమును పూర్తిజేయగలదు. ఇండియాదేశ విభజనను రద్ధుచేయు టచే యేకొథ్ధి మార్చులో గలుగవచ్చునే గాని ఈసహజ పరివర్తన మును మార్చజాలదు. రాషస్ట్రముల ప్రాంతీయజనుల ఐక్యతయే ఐక్య ఇండియా స్వరూపము కాగలదు.

ఈ|క్రొత్తపరిపాలనా విధానములో మివిశ్వవిద్యాలయము తన విధ్యుక్తధర్మమును పరిపూర్ణతను కాంచగలదు. ఇండియాలోని యితర విశ్వవిద్యాలయములకన్న దీనిపుట్టుక భిన్న మార్గమునకు చేరినది. అవి రాజధాని కేంద్రములలో విదేశీయ అధికార వర్గముచే ఇండియాలో తమ నాగరికతను స్టాపించుటకై కేవల విద్యుత్పరిషత్‌ కేందములుగా యేర్చడినవి. ఆంధ విశ్వవిద్యాలయ మన్ననో దేశా భిమానముగల ఆంధ ప్రయత్నముచే రాజధాని కేందమందు గాక అంధ్రనగరమందు (ప్రాంతీయ జనులకు తోడ్పడవలెనను ఉదేశ్య ముతో ఏర్చ్పడినది* వీర్యవంతము బలాథ్యమగు జాతికి నిలయమై రాజకీయముగ గతమందు ఇండియాలో ముఖ్యపాత్రను వహించి కళ, శిల్చ్పము, వాస్తు, సంగీతములలో సాధించిన పేరు ప్రతిష్టలను పూర్వసామాజ్య వాసనలను అంధులు విస్మరించలేరు. దేశమందు చాలాభాగమును స్వీయ సామాజ్య వంశపరంపరలచే పాలించి నదియు మరువజాలరు. చివరిదియగు విజయనగర హిందూ స్మామాజ్య మహిమ వఏజాతికైనను ప్రశస్తమైన వృత్తాంతమని జ్ఞప్తి యుంచుకొనక తప్పదు. మోవిశ్వవిద్యాలయము తేజోజ్జాన సంస్కృ తుల కేంద్రముగ ఉన్నతస్టానము నాక్రమించి ఆం(ధధయువకుల తమ పితృలతో సరితూగ శిక్షణ యొనర్చగలదు. మహత్తరమైన గతము అంతకు గొప్పలేక అంతకంటె గొప్ప భవిష్యత్తును కల్పించ గలదు, వస్తుపరిజ్ఞాన శాస్త్రమునే గాక కళలున్ను, గంథ్రపరిచయ

232

జ్ఞానమునే గాక సంస్కృతి గుణాభివృద్ధియును విద్యకు నిజధర్మ ములు, వ్యక్తి తన శక్తిసామర్ధ్యములను పెంచుకొనుటకు తోడ్పడి, భవిషత్తులో చింతనాపరుల, సృష్టికర్తల, (దష్టల, కార్యవీరులను సిద్ధపరుప సాయపడుటయ దాని ముఖ్య కార్యభాగము, కాని (ప్రాంతీయజన జీవన కూపస్టమండూకము కాకూడదు; ఇండియా లోని ఇతర (ప్రాంతీయ జనములతో ఆం[ధయువకులు సంబంధ బాంధవ్యములు కలిగియుండవలెను. పరిశ్రమలు వ్యాపారములు లోనగు వారి ఇతర అనుభవ వేద్య జీవితములోనే గాక మనోఆత్మ విషయములలో కూడ సన్నిహితత్త్వము గళియుండవలెను. ఆంధ దేశ పారులుగానే గాక హిందూదేశీయ పారులుగా కూడ నుండ వలెను. ఇండియా జాతిజీవననయే వారి జీవన విధానము కావలెను. మహత్తర జాతీయవ్యవహారములు సమస్యలు సమగ్రముగ గ్రహించు కొని జాతీయసంస్థలలోను సర్వప్రవర్తనలలోను ఆంధ్రప్రాతినిధ్యము చక్కగా వహించగల (శేష్ట సంఘడ్రేణి ఏర్పడవలెను. దేశమందలి అన్నిభాగములలో నుండి అంతర్జాతీయ రంగమందు సమర్థులు గుణ(ప్రవృద్దులయిన జనసహకార మెంతేని కావలసియున్నది. వల. యవ ఇప్పటికే అంతర్జాతీయ రంగమునందు ఇండియా ఉన్నత స్థానమును వహించియున్నది. ఇంకను కాలము జరుగుకొలది అపార మహిమను గాంచగలదు; కాలవాహిని యందు ఉత్కృష్ట్రరాజ్యముగ జగద్భవిష్యత్తునే నిర్ణయించగల బలాఢ్య నాయకత్వమును వహించ నున్నది. దీనికంతకు (పప్రతిభావంతులును, శిక్షణాన్వితులును, మేలురకమునకు చెందినవారును కావలెను. ఈరంగము లన్నింటిలో మోవిశ్వవిద్యాలయము ఉత్తమ సేవయొనర్చునదియు అపారము అమూల్యమగు కృషి యొనర్చగలదియు కాగలదు.

ఈ క్షణములో, స్వాతం(త్యసిద్ధిని గాంచిన రెండవ సంవత్సర మందు, జాతి యనేక [పధానసమస్యల నెదుర్గొనవలసియున్నది. ప్రజతో పరిస్టరింపలేనియెడల విషాదపరిస్థితులకు దారితీయగల

233 సమస్యలివి. యుర్ధానంతరమున మరొక సం[గ్రామమునకు దారి తీయగల కలవరపాటుతో లోటుపాటులలో మిళితమైన జగస్థితి శాన్‌ఫ్రాన్సిస్‌కోలో నిసర్టేశింపబడి యింకను పూర్తి అనుచరణ సాధ్యము కాని జగదైక్య సంస్థవలననే సాధింపబడగలదు. కాని ఈ ఉద్యమ మును కొనసాగించవలెను. సమరముతో గూడిన జగన్నిర్మాణము నకు గల విరోధములను (తోసిపుచ్చగల క్రొత్తసూ(త విధానముసు కనుగొనవలెను. లేనిచో విపత్తును పతనమును తప్పించుకొన జాలము. ఇండియాకే కొన్ని తీవసమస్యలు గలవు. పుష్కలమగు పరిిశమలు, వ్యాపారము, సాంఘిక రాజకీయ జీవనయు, బలాఢ్య మైన సాయుధబలసంపత్తియు, యితర జాతులమధ్య రాజనీతి చతురతతో (ప్రవర్తించుటయు, తాను సాధించినవానినెల్ల పోషించి రక్షించుకొనుటయు, (ప్రపంచమునం దధికభఖాగము సయిత మాక మించుటయు అను నీ మహావిజయ (ప్రాప్తియందు తన స్వధర్మ మును ఆత్మను పోగొట్టుకొను (ప్రమాదము గలదు. అంత (ప్రాచీన ఇండియా ఆత్మతో సహా తుదిముట్ట అంతరించగలదు. అన్నిటితో పాటు మరొకజాతియే ఏర్పడినదగును. మనకుగాని [ప్రపంచమునకు గాని గడించినదేమి యుండదు. బాహ్యజీవనలో నిరపాయముగ వృద్ధిజందుచు విచిత్రఘనతతో పూర్వము దృథఢముగ సాధించి స్వికరించిన ఆధ్యాత్మికా నుభూతిజ్ఞానముల గోల్పోవునా అనేదే (ప్రశ్న? మిగత ప్రపంచమంతా ఆధ్యాత్మిక సాహాయ్యమునకు, రక్షణ యొనర్చు తేజముకొరకు తనవైపు మరలుచున్నపుడు ఇండియా తన ఆధ్యాత్మికశక్తిని త్యజించినచో అత్యంత విషాదస్థితియే యేర్చడ గలదు. ఇది జరుగకూడదు, నిజముగ జరుగనేరదు. కాని చాలా బహుళము క్షిష్టము అగు సమస్యలను జాతి యెదుర్కొనగలదు, నెదుర్కొనవలసి యున్నది. మనము తప్పక వీని నన్నింటిని దాట ]గల్గుదుము. కానిచిరకాల పరాధీనతవలన (క్రుంగుటియు. విషాద ఫ్టితిలో చిక్కియున్నందువలన బాహ్యాభ్యంతర మహద్విమోచనము

234 పరివర్తనము విశాల బాహ్యాభ్యంత రాభివృద్ధియును ఇండియా తన నిజధర్మము నిర్వహించవలెనంటే అవసరములు,.

-థ్రీ అరవిందులు స్టవుముమునమంముకుకుపుకుము ము ముముష్ణో శస. చూననికొ కృమికిన్న కోరీరముతో కష్టించి వనిబేయుల క్లో సే ఎన్నటికిని తక్కువైనది కాదు. మేదయొక్ట దురహంకారమే ్డే క్య ఈ అపోహకు కారణము. భగవానునికిగాను బేయు కృవి గ్లో యంతయు. దైనికమైనదియే: తన న్వీయాభివృద్ధికి గాను, బ్లో గ వ్యాతికగాను, లేక మూననిక తృవ్లీకిగాను బేయు మానసిక బే మ్‌ కృవికన్న భగనానునికిగాను జేయు కరరకద్టయు ఎక్కువ క్షో్ట

దైఎికమ్రైనబి. న ఇక టో ో ళా కరీరయు తాత్కాలికయుగ బడలియున్నయెడ శారీరక బే న బలమును మురల సాధించుఖకు మభ్యూతమయు ఎవి(శ్రాంతి బ్లో స యవనరమగుచున్నది. చూననిక ఆత్యాభివ్యద్ధికై కారీరకో స క మైన వనిని కృనిని నదిలివేయవలొనను భావము మూన న హో నికాహంకార జనితమ న గ . న్‌ స న స్‌ “థ్రీ అరవిందులు, ట్ల భళతకుక క్యా ంంాంతలలాల

1. జి సు. ఇ | 'షర్షైలి వైదూబార్‌ నగ

ఏ3 మయముంలకం 16411యు 106: 1200. | | (శ్రీ అరవీందుల. గూర్చి శ్రీవూత ॥ ప్రవచనములు ల్‌ శ్రీ అరవిందుల శతజయంతి మహోత్సవానికి మన. ' 1." మందరమూ యోగ్యులగుటకొరకు ప్రయత్నించవలెను. . /, | | ” ౯ | కొ య (| 1) ప్రపంచ చరితతలో శ్రీ అరవిందులు ఒక (కొత్త సిద్ధాంత మే | మును బోధించుటకుగాని, లేక ఒక దివ్యబోధ (పకాశనమును _* గో ం చాటుటకు కాని. అవతరించలేదు. వారి జన్మ; పరిణామ జ [1 (క్రమములో దివ్య మానవావిష్కారమునకై పరమాత్మ చేపట్టి ్‌ీ . నటువంటి ఒక నిశ్చితమైన [క్రియారూపమే.. : [| న శ్రీ అరవిందులు పృథ్విపై నవతరించినది పూర్వతెగ. ౫ స. లకును ఉపదేశములకును పోటిగా నూతన్నతెగను, నూతన శే $.. ౪ ఉపదేశమును సృష్టించుటకుగాదు. గతకును దాటగల పద్ధ _ 4 న్‌ తిని, తప్పనిసరియైన సమిప ఉజ్వ్వలణ భవిష్యత్తుకు; మార్గ ' జ ( మును- స్పష్టముగ చూప్పటకు వారు అవతరించిరి _.. ల + . బల క య. . స పృథ్విచరిత్ర ప్రారంభమైన నాటినుండి"పృథ్వి రూపాం స్మ య. తర కార్యములపై ఏదేని యొక రూపమున, ఏదేని యొక న. న నామమున శ్రీ అరవిందులు. అధిష్టించియున్నారు. ను త | ఆరో పింటింగ్‌(పెస్‌, తాడిపథతి.. ఇ టీ. . పీ /