Telugu sookti ratnavali - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

(1 ల వ లో ఘన త స్ట త? వ్ల న. వస్త సు సు న. గట స. మం. న టట తో త | న క న న | అ వ్ల మై టే న్‌న్‌. స క వ య జ. అనది ల చం ళ్‌ తట య టన...

ఖ్‌ న్‌ | + సిటీల క ఖో స లోక్‌ టో శ నా ౬ న | సా క భట స. న న రై య ర. న ఓ న న. . ల. క య హన న ల. న్‌ ప బు ల! న స గ న! మం. . నా ర ల ా. భట్రా ల్లో 1! నుల మ్య్‌ |

ప 1 న. తైజుల్‌ క సే నీ న. లో న్న స లే య /. సో లా వ. జా ౯! జ్‌ ఫ్‌. | య్‌ టే న తో నె? | " టం... ఇమ బి ర. తట? టా స న న. ఖం టనే తం తల సుం న ( న గ న వ ట్‌ ఖ్లే , 4 _ 1 యల స . గ క. రుల వలం రకా శ న. "ప వం శ క క ఖీ న. వ" గున్మీ

/ న న 1 | . ..

“శి ళ్‌ (= ఇ. న్‌ న. ఉ శ క. గ గం, ఇట భి

క్‌ మం ల్‌ శే = లన య. లా _ ॥ య.

చందా.

ల్‌ [క్ట మ! ఇ గ్‌! వ | . [| ] క న. న్స (1 ఓ / [ లా పాపకు వానారననొపమ =. ల + ( ననా | | . శ టా వభ వచో ఆ వ. న్‌ ం వల న్‌ మే వయం 2 క్క ము.

జు ఇ సూక్తిరత్నావళి, నక వివిధ సంస్కృత [గ్రంథముల నుండి “సేకరించిన ఉత్తమ శ్లోకముల సంపుటి , తెలుగు లర్థములతో . సంకలనము, అర్థవివరణ ఫ్లై. వి. రామానుజ స్వామి, ఎమ్‌. ఎ. గుండిమెడాస్‌ పవరుపేట వీలూరు

కారాల తతళం9 5,000 00916 వీలుటుంలు, 1959 . “వ 00101! ఇరగ 7 శపిల్‌ (€శగగీం/0ఖ్రూ ౧ వంగా? బాటా “౮౧7౮౯4 లూ “వగ వి. 77 గ2గాంగజ్లడ వండ? తేజ్‌ శీ.

జ్‌ తాలం ఇ చణ క2204065బం6 074౫44 నిలంగాడీ తతి
ల క్యైంసంిండే ఇంరేల 06 209010ఆ 01 స
కాలం వంటల వడ0్ర్రైం28ట పెంంకి 0034
₹౯5[ల౮౮ల 39
లా. విదం6 8. 080 9౨.
శీ. ల
రష శ
శల ల 2 లంంసునీలే 87
దొ ననగనో. ఎ ఆ౮గం111ము4క
లుల టన పెంజలల : మటలు
వెగరటడే 2 షర లమ యుల తింలుి కసురుం

పరిచయము లాటా (యజాఫామాన్యానికి ఆకర్ష కంగా విశేపోపయ్లోగకరంగా ఉంజే

ుప్తకౌల. (్రుచురణకు దోనాదం చెయ్యాలనే సంకల్చంతో దమీణభారత పుసో సంస్థ లోగడ కొన్ని ఫుస్తకెలను ((్రచుకింపజేసింది. ఆ (ప్రచురణల వలన కఖిగిన అనుభవంతో ఇప్పుడు మరికొన్ని పు స్తకెలను వివిధ (దావిడ భాషలలోనికి ఆనువాదం చేయించి (ప్రచురింప జేన్తూందిం పాఠకులలో భిన్న భిన్న ఆభిరుచుఅక్‌ తగినట్లు ఫు స్తకౌఅను (శ్రద్ధగా ఎన్నిక చేశారు. అందు చల్ల మానవి లీవితానికి సంబంధించిన వివిధ విషయాలను గురించిన ర్వినలు ఇందులో ఉండటం సవాజం, భారత మవానోయకుల జీవిర్‌, చరి్యక్రలు, శారు చేనీన ఘన "కార్యాలు వివరించే లత్రంథాలు ఈ ద్వితీయ ఆంథ పరంపరలో ఒక శాఖ, మన జళ (యస్సుకోసం, ఆభ్యుదయం శోసం ఆ మహా పురుషులు ఏమిచేనినది, వారికి తౌమెంత బుణపడిళూన్న టి న్‌ ముఖ్యానళ, '్రగచ్నూలెన వాక్కులను సంపాదించడానికి వారె -న్నెన్ని పాట్లు పడినడి ముందు తరాల వారంతా తెలుసుకోని ఉండటం మంచిది,

| క త్వశా్రూం మఠం విజ్ఞాన కాస్రుం సాహిత్యం = ఈ (గంథ .

పళంపరలోని ఇతర శాఖలు. కానికలం, (పాలీన కళా సంపదలను అభి వరి ౦చే (గంథాలు కూడా ఇందులో ఉండటం ముదావనహాం. నాటకకళు

శిల్చకా స్తం పురావస్తు పరిశోధనలు, నిరతాద్భుతావహమ్నులెన చాతీ

లార్య జీవాశళయాలను గురించిన (గంఖధాలు ఈ పరంపరలో ఉన్నవిం

విజ్ఞాన వికౌస జాయకములైన భిన్న భిన్న విషయాలను" గురించిన ఈ టంఛాలు (పజలను విశేషంగా అకర్షి ంపగలవని, ఆ విధంగా ఇట్టి (పచ

ఇలకు ముందుముందు విస్తార (దారం కఅంగగఆడని నా విశ్వాసం "

ళ్‌ నూ క్రిరత్నావళి దశీణ ఇారత భామలలోని ఉత్తమ (గంధాలు కొన్నింటిని మిగిలిన చా&ణాత్య భావమలలోకి అనువదింపజేయటం ఈద్విద్యీయ(గంథపరంపరలోని. మరొక (ప్రళంసనీయమెన విశేసం. ఈ పుస్తకాలన్నీ వూల్తిగా 'టెలువడి వప్వుడు విద్యానంతులలో ఎక్కువమందిని వివిధవిషయాలను గురించిన. జూశాస కి గల పాఠకులంగా ఆకర్షించి, ఆ క్హాన పీపాసను రృ పిపరచు జా నా! తె జా తీ జానికి యోగ్య మైన ట్రాంఛాలనుకూడా వారికి ఆందకేనీనట్లు అవ్పతుంది. ఈ దపీణ భాహెఫు వ్తకసంస్థ అళయాలు శీ(సుగతిని సఫలము కౌగభా జని ఆిస్తున్నానుం | ॥ వ అక్టోబరు, 3059 . ఎ. లతగ్హణస్వామ్‌ ముదలియాశ్‌: " వైస్‌ ఇాన్సెలర్‌ మాసు విశ్వవిద్యాలయం -

తొలిపలుకు వావాయా- ప్రషవిమమాకు కాలా

(వతి మతము ధర్మములను, నీతి సూ్యూతములనూ బోధించును. మారదవ మఠము గూడ ఈ విషయమున అన్య చ్యుతములకు దీసిపోవునది శాదు. కాకపోగా, ఇందీ మత మితర మతము లన్ని౦టి నతిశయించుట ఇందలి లోప మసినను అన వచ్చును. మానవ జీవితమున మత్మపయోజన మెట్టి దనినను? విజయవంతమైన సుఖజీవనమునకు -ధర్మబద్ధత, సీతినియ మములు అత్యంతావశ్యకములు. మానవ జీవన సత్యములను' సం్యగహముగ, సునిశీతముగ, సుబోధకముగ వివరించుచు, మనోహరోపమానములతో వాటికీ మెరుగు వెట్టు చిన్న చిన్న శ్లోక ములు సంస్కృత వాజ 'శ్రయమున బుష్క-లముగ నున్నవి, ఇాబ్టిక అర్థిక సౌందర్య శోభితము, సమర్థము అయిన సంస్కృతథామ ఎంత ఉదా _త్తకవి భావననైన చకటగ వ్య కీకరించుటకు సమర్థము.

ఈ భావముతో, సంస్కృత వాబ్బయములో నైతిక ధర్మములను టెలుపు మనోహర శ్లోకములను సునూరు "రెండు? వందలవరకు వివిధోద్ద్రంథములనుండి వర్చి, కూర్చి, ఆ తోక ములను అనువాద సహితముగ లెలుగు, తెమిళ, కన్నడం మళయాళ భామలలో (బకటించుటకు దథీణ భాషా పుస్తక 'పంస్థ చేయుచున్న _పయలేష్న మంతయు శ్లాఘ్యము.

న! నూ 'కీరత్నావళి సంస్కృత భావలో వివిధ మహాకవుల రచనల నుండి ఎన్నిక చేసి పకటించిన ఉత్తమ శ్లోక సంకలనములు చాల ఉన్నవి. అందు కొన్నిటి యందు విషయ విభజనముగహడ 'జేయబడినది. మహాభారతము నుండి ఉద్ధృతమై, (గ్రాహ, తొ చుతసారమని చెప్పదగిన భగవద్దీత నీతిమంతమైన . నడవడి శను నిన్చేశించు (గంథములలో కెల్ల ఉత్తమోత్తమ మైనది. ఈ (గంథమండలి శ్లోకములు అట్టి బహు _గంథముల. నుండి సంపాదితములు.

. ఇట్టి సుభామీత సంకలన (గంథమ లు పాఠకుల మాన సములలో సముచిత ధర్యానుర_క్రికిని నైతిక జీవనాస్రికిని దోవాదకారులు కాగలవని విశ గసించుచున్నాను. విశాఖపట్టణము, పీ, వి, రామానుజస్వామి, ఈగాద్వి తిరుపతి సంస్కృత కళాశాల 9వ ఏపిలొ 1350, ఇ క్వాధ్యతులం,

"త్యాగ వకళో గుణః ఫ్లాఘ్యః కిమున్యెప్టణ రాశిఖిః 1 "త్యాగాబ్టగతి పూజ్య_న్తే పకు పాషాణ పాదపాః॥

. త్యాగము ఒకళశేు న్లాఘ్యమైనది. మిగిలిన గుణసమూ పాముల వలన (ప్రయోజనము "లేదు. జంతువులు, పొపాణ చులు, వృతములును త్యాగ మువలన జగమునందు పూజిం జడుచున్న వి. ॥

ఓ డానము జాతవ్యమితి యడ్దానం దీయ లే2.నుపకారిగ్నే -బీసే కాలేచ ప్నాతే చ తత్హానం సాత్వికం విదుః ॥ మంచ్చిపేశమున, తగు సమయమునందు, జానము పొందు నర్ద త గలవానికిి అనుపకారికీ చానము వేయ చవలెనను భావముతో చేయబడు దానమును సాత్వికదాన మని చెప్పుదురు, కి లోభము మాతరం వీతరం ప్యుతం (భాతరం వా సువ్చా _ర్తమమ్‌! . లో భావిళ్టో నరోవా సన్తి స్వామినం వా సహోదరమ్‌॥ లోభముచే ఆచేశించబడిన మనుష్యుడు తల్లిదండ్రు లను, పుత్తు?ని, సవోదరున్వి (పాణమ్మితుని యజమానిని '"కగసూడు చంపును,

్షతి నూ క్రరత్నావళొ జీ జౌదార్యము

అయం నిజః పరోవేతి గణనా లఘుచేతసామ్‌।

ఈఉదారచరితానాం తు వసుఢ్రైవ కుటుంబకమ్‌।

ఇతడు మనవాడా లేక పరుడా యను తలంపు సంకుచిత మనస్సు కలవారి3ే కలుగుచుండును. ఉదార స్వా వము గలవారికి లోశ మంతయు తమ కుటుంబమే.

5 పరోపకౌఠరము అత్మాస్థం బీవలో కే౭స్నిన్‌ కో న జీవతి మానవః | వరం జరోపకారార్థం 'యోూ జీవతి స జీవతి॥

ఈ జీవలోకమున సమానుడు తన కొరకు జీవించుట. "లేకు 1 కాని, పరోపకారము కొరకు ఎవడు జీవించునో వాజే నిదముగా జీవించువాడు.

6 పతోపకొరము

శో తంశళుతేనె వన కుండలేన చానేన పాణి రన్న తు కంకణేన! శే టం కా విభాతి కాయః ఖలు సజ్జనానాం పరోపకాలేణ న చందనేన!

సజ్జనులకు ఇెవి విద్యను వినుటచే శోభించును కొని, కుండలముచేతను కాదు. చేయి దానమిచ్ను టాచే(క కించున్య కాని కంకణము చేతను కాదు. శరీరము పరోపకారము చేత (శోభించును కాని చందనము చేత కాదు.

7 సణము

శరీరస్య గుణానాం చ దూర మత్య నమ _నరమ్‌ ॥ కశరీరంం తక్షణ విధ్యంసి కల్పాంత స్థాయినో గుణాః ॥

న్యూ క్రిరత్నా వళి శ్షేషి శరీరమునకును, గుణములకును విశేషభేదను కలదు. శరీరము శుణములో నళించును. గుణములు కల్ప్చాంతము వరకును సిలిచి యుండును. 8 సత్యము అశ్వమేధ సవాసం చ సత్యం చ తులయా ధృతమ్‌ । అశ్వమేధ సవాసాద్ధి సత్య మేవ విశివ్య తే | చేయి ఆశ్వ మేధ యాగములను, సత్యమును (కాసున వెట్టి తూచినవో చేయి అశ్వమేధముల గం సత్యమే అధికమగును. ర సత్సాంగత్యము అనుగన్తుం సతాం వర్ష కృత్స్నం యది న శక్యతే | స్వల్పమప్యనుగ _న్తవ్యం మార్గస్థో నావనీదతిః సత్పురుముల మార్గమును పూర్తిగా ననుసరించుటకు శక్యము కాక పోయినచో కొంచ మేనను అనుసరింపవలెకు. మంచి మార్గమున నున్నవారు నశింపరు. | కే0 (ప్రవ _ర్హృనము [వత్యవాం (పత్యవేశేత నరశ్చరిత మాత్శనః | కింను మే పళుభిస్తుల్యం కింను సత్పురుపైరితి॥

(వతిదినమును నునుమ్యుడు తన (పవ్నర్తనమును పతీ తీ0చుళొను చుండవలెను. “న్మాపవ్నర్తనము పశువుల వవ _త్తనముతో సమానముగా నున్న దా, సత్పురుషుల [పవ్నర్హన ముతో సమానముగా నున్న దాొ-అని

మం నూ క్రిరత్నావళి కై సత్సాంగత్యము శ సద్భిరేవ సహోనీత సద్భిః కుర్వీత సంగతిమ్‌ | సద్భిర్వివాదం మెతీ చ నాసద్భిః కించి దాచ శేత్‌ సత్పురుషుల తోడనే కూర్చుండవలెను. సత్పురుషుల తోడనే సవహావాసము చేయవలెను. వివాదమును కాసి, న్నేహమునుకాని, సత్పురువలతోడనే చేయవలెను. సత్పురు. వులు కానివారితో కలిసి యేమియును చేయరాదు. క2 కర శ్ర ఫలము 'అనభిద్యా పరన్వేషు సర్వస త్వేషు సౌహృదమ్‌ 1 'కరగణాం ఫలమస్తీతి మనసా (తితయం చేత్‌ ॥ ని పరధనమునం దనాస్కక్తి, అన్ని (పాణులయందను వయ, కర్శులకు ఫలము కలదను భావము - ఈ మూడు శమయములను మనస్సునం దుంచుకొనవలెను- 18 మూడు పాపములు *పాణాతి పాతః స్తన్యం చ్‌ పరచారాభిమర్శనమ్‌ 1. ఖా 1శీణి పాపాని శ్రాయీన నిత్యశః పరినర్జయేత్‌ 1 ఆత హత్యః దొంగతనము, పరుని భార్యను స్పృశిం చుట అను సీ మూడు శారీరక పాపములను నిత్యమును శరిత్యజించవ లెను. , కేశ పురు మెన్థములం ఉపకారః పరోధరగః పరార్థం కరస నైఫుణమ్‌ | ప్యాకే దానం పరః కామః పరోమోాటో విరృష్ణతా ॥

మూ క్రీరత్నావళి కే ఉపకారముచేయుట ఉత్తమమైన ధర్మము. నేర్పులో' పనిచేయుట ఉత్తమమైన అర్థము. అస్టునకు దానముచేయుట: ఉత్తమమైన కామను. కోరిక లేకుండుట, ఉత్తమమైన మోాశతుము కర్‌ డయ న హీద్భృశం సంవననం (తిషు లోీము విద్యతే | దయా మైైతీ చ భూలేషమ దానం చ మధురా చ వాక్‌॥ భూతములయందు దయయును, స్నేహమును- జానము, మధుకమైంన వాక్కు. = ఈ మూటి వంటి కశీకరణా సాధనము మూడులోకముల యందును మురి యొకటి లేదు, వేశ్‌ (పవర్హనము యాన్తి న్యాయ (పవృత్తస్య తిర్యంచోఒపి సహాయతామ్‌ | అసంభానం తు గచ్చన్తం సోదరో 2. వీ విముంచతి ॥ న్యాయమైన ఇపవృత్తి గల వానికి జంతువులు గూడ సహాయపడును. అపమార్ల్గమున పోవుచున్న వానిని సోదరుడు కూడ విడుచును. 117 పరిహారము లేని పాపముల మిత దుహః కృతఫ్నుస్య ఊనుషస్య వీశునశ్య చ॥ చతుర్జామవి వై 'కేపాం నిష్కృతినరైషవ విశుతా॥ మిత దోహి, కృతభ్నుడు, ఊశూళకుడు, కొండా ములు "చెప్పువాడు - ఈ నలుగురికి [పాయశ్చిత్తము లేదు.

శః నూక్రిరత్నావళి 18 పరిశుద్ధత -చకుః పూతం న్యసేశత్చాదం వ(స్ర్రపూతం జలం వీబీత్‌ సత్యపూతాం వదేద్వాణీం మనపూతం సమాచీత్‌ ॥ కంటిచే చూడ బడిన చాని యంజే పాదము నుంచ చలెను. వ్యస్తుముటే శుద్ధి చేయ (వడకట్ట) బడీన జలమునే శృతాగవలెను. సత్యముచే ళుద్ధమైన వాక్క-నే చెప్పవలెను. మనస్సునకు ఇన్టమైన దానినే చేయవలెను. నా_స్తియజ్ఞం- స్త్రియః కించి న్న్యవతం' నోపవాసకమ్‌ 1 యాతు భర్తరి ళు ళూపూ తయా స్వర్ణం జయత్యసౌః తో యజ్ఞ ము కాని (వతములు కాని, ఉపవాసము “కాని మయేదియును అవసరములేదు. భ _ర్హుళళశూవ. వలననే జస్త్రీ స్వర్గమును పొందును. . +. ళ్‌ . న! పాళి(నత్యమా భర్తా ేవో గురుర్భన్తా ధర తీర్ట్యవకాని చ| శసాగ్టత్సర్వం పరిత్యజ్య పతిమేకం భజేర్చతీ॥ . భ_ర్షయ్‌ ైవము, భర్తయే గురువును, ధరతమును శీర్థములును, [వతములును కావున అన్నిటిని వదలి పత్మివత భర్తను మ్యూతమే సేవింప వలెను,

జూ క్రిరత్నా వళి కేఫ్‌ య! బుద్ధి పత్యాను సారిణీ లత్నీః కీర్తిస్యాగాను సారిణీ | అభ్యాససారిణీ విద్యా బుద్ధిః కరాగ్తనుసారిణీ॥ లత సత్యమును అనుసరించి యుండును. కీర్త త్యాగ వబసు అనుసరించి యుండును. విద్య అభ్యాసమును అనుస శించి యుండును. బుద్ధి కర్రను అనుసరించి యుండును. శ2 దయ సదయం పృాదయం యస్య భామీతం సర్యభూమితమ్‌ | కాయః పరహితో యస్య కలి_స్తస్య కరోతి కిమ్‌ 1 ఎవనికి హృదయము దయతో కూడి యుండునో, చొక్కు- సత్యముతో కూడి యుండునో, శరీరము పరహితము కఇొరనై యుండునో - అట్టి వానిని కలి యేమి వేయును! లి త్రీోోలక శ0 విద్యయా కిం తపసా కిం మయూగేన (శుతేన చ! కిం విసి స్తేన మానేన జి ర్యస్య మనో వృతమ్‌ ఎవని హృదయము ! పహరించ బడినదో అట్టి వాసికి విద్యచేత నేవి [పయోజనము, తపస్సు చేతను, ఆఊూగముచేతను, వేదమువేతను, ఏకాంతముగా నుండుట ఇవేశను, మూనముచేతను, ఏమి (వయోజనము ॥

శ మా క్రీరత్నావళి $4 పోషింపవలనీినవాయ అతిథి ర్చాలకః పత్నీ జనసీ జనక స్తథా। పంవై తే గృహిణ;ః పోప్యా ఇతనే చ స్వశక్రితః అతిథి, బాలుడు, భార్య, తల్లి, తండి = యీ మైదు గురిని గృహస్థుడు తప్పక పోషీంచ వలెను. శ _క్షీ ననుసరించి యితగలను పోపీ.0ప వలెను. రై విద్యార్థి వ బుఖార్థి సుఖాకీ త్యజతే విద్యాం విద్యార్థీ త్యజతే సుఖమ్‌ | థు థు సుఖార్లి నః కుతో విద్యా కుతో విద్యార్థి నః సుఖమ్‌ | థు సుఖమును కోరు వాడు విద్యను విడుచును; విద్యను "కోరు నాడు సుఖమును విడుచును, సుఖమును కోరు వానికి విద్య యొట్లు వచ్చును; విద్యను కోరు వానికి సుఖ మెట్లు కలుగును 1 ఏ విద్యాడొనము అన్నం డానాత్పరం జానం విద్యాదాన మఠః పరమ్‌! అన్నేన తణికా తప్పి ర్యావజ్జీవం చ విద్యయా। అన్న దానము ఇతర జానములకంకు గొప్పది. విద్యా చానము అంత కంటక గొప్పది. అన్నముచే ఒక్క తణము మూత్రము తృప్తి కలుగును. విద్యచే యావజ్జీవము శ న! శలుగును.

నూ : శిరత్నానళి | క్షా పండిలే చైవ మూస్టే చ బలవత్యవి దుర్దనే | ఈశ్వలే చ దర్శిజేచ మృత్యోః సర్వత తుల్యతాః పండితుని యందు, మూర్జుని యందు, బలవంగుని యందు, దుగ్దనుని యందు, ఐశ్వర్య వంతుని యందు, దరి్యదుసి జశాయందు - అందరి యందు మృత్యువునకు సమానత్వమే. . 29 ఇంద్రియ సుఖములు విమస్య విషమయాణాం చ దృశ్యతే మహద_న్తరమ్‌ | ఉపభుక్తం విషం వానన్తి విషయాః స్టృరణాదవి॥ విషమునకు, ఇంద్రియ 'సుఖములకును విశేమ భేదము కలదు. తిని నప్పుడే విషము చంపును. ఇందియ సుఖములు తలంచుకొనినను చంపును. జు పండిత సహవాసము పండితైః సహ సాంగత్యం పండ్నితెః సహ సంకథాః | పండితః సహ మిత్రత్వం కుర్వాణో నావనీదతిః పండితులతో సాంగత్యము, పండితులతో మాటలా ముట, పండితులతో స్నేహూము - వీనిని చేయువాడు నశింపడుం 80 శీలము శీలం శౌర్య మనాలస్యం పాండిత్యం మ్మితసంగవాః।. ఆచోరహరణీయాని పంవై తాన్యతయో నిధిః!

శీలము, శౌర్యము, సోమరితనము లేకుండుట, పాండి “త్యము, జ్నేహితులను సంపాదించుట = ఈమొదును దొంగలం ' .హరించలేని, తరగని నిధులు. . టె స్యక్చవ రన (మూతృవత్పరదారాంశ్చ పర(దచ్యాణి లోష్టవత్‌ “ఆత్మ వత్సర్వభూతాని యః పశ్యతి స పళ్యతి। పరుని భార్యను తల్లివలెను, పరుని (దవ్యమును మంట్ని "ఇడ్డ్దవలెను? సర్వభూతములను తనవలెను ఎవడు చూచునో "వాడు నిజమైన పండితుడు, ఇ | . లే కీలము 'ర్మార్థకామమోమోణాం యమ్మైకోఒవి నృ విద్యతే 1 'అజా[్‌ ల్‌ సనజ్వేవ తస్వ జన నిరరశమ్‌। " అజాగ ౯౫” గప్ప పం స! - ఎవనియందు ధరాార్ధకామమోతుములలో నొక్క-టి మైనను కనువించదో అతని జన్మము మేశ మెడయం దుండు _స్తనములవలె వ్యర్థము. (| _ శి సణములః "స జీవతి గుణా యస్య ధరోన్హ యస్య స జీవతి | . శుణధరగవిహీనో యో నిమృలం తస్య జీవితమ్‌! ఎవనికి మంచి గుణములు కలవో వాని జీవనము సాగ. శము. ఎవడు ధర్శాత్ముడో వాని జన్మ సార్థకము. గుణ భర్తీ ములు లేనివాని జీవితము నిరర్ధకము, -

యూ క్తీరత్నావళి య యహూ _ర్తమవీ జీవేత నరః శుశ్లేన కర్ణణా 1 న కల్పమవి కృష్ణేన లోకద్వయ 'విరోధినా॥ " శుద్ధకర్య్తలతో మనువ్యు డొక్క- ముహూ_ర్తము జీవిం వినను చాలును. ఇహ పగ విరుద్ధములైైన పాడుకర్గలతో ఒక కోల్చ్పను జీవించినను వ్యర్థము. 8 ఫ్రానన్గూ ఇాస్తి కామసమో వ్యాధి ర్నా ప్తి మోవాసమో రిపు! ॥ నాస్తి (కోధసమో 'వహి్పి శాస్తి క్షానాశ్సరం సుఖమ శకావుము వంటి వ్యాధి లేదు. మోైవాము వంటి శత్రువు "లీదు. (కోధము వంటి. యగ్ని లేదు; - శ్లానము: కంళఇబ నొక సుఖము మరి యొకటి లేదు. . . శీర సర్యవణ స్వేన ఛార్యలే: పృథ్వీ సత్యేన తపతే రవిః ! సత్యేన వాయవో వాన్న్తి సర్వం సత్యే (పతిష్టితమ్‌। పృథివి సత్యముచే నిలచుచున్నది. సూర్యుడు సత్య ముబే (పకాశించూచున్నాడు. వాయువులు సత్యముచే ఏ్‌చు చున్నవి. సర సమును సత్యముమిోాద నాధారపడి యున్నదిం.. బు ౨. ల అలంకారము .- 3 ఇహ సస భూషణం దానం సత్యం కంకస్య భూమణమ్‌ | టో తస్య భూషణం శాస్రం భావరైః క0 (వయోజనమ్‌ః

తం . నూ క్రిరత్నావళి చేతికి అలంకారము దానము, కొంఠమునకు ఆలం

"కారము సత్యము, చెవికి అలంకారము శౌాస్రము. మిగిలిన. అలంకారములు వ్యర్ధములు.

థి

8 కౌలము

నాకాలే [మియతే జన్తు ర్విద్ధః శరశ్నతెరపి |

వానో థు వ్‌ కుళరణకవిగో౭వీ (పాప్తకాలో న జీవతి -

టల ఇ అనాటి ॥

నూరు కాణములవే కొట్టబడి నప్పటికి మరణకాలమూా శానిబే యే జంతువున్ను చావదు. మరణకాలము వచి ్పనచో నొక గడ్డిపరక గాని, ముల్లు గాని గుచ్చిళొనినను చచ్చును... అస్థిరం జీవితం లోశీ అస్థిరే ధనయావనే | అస్థిరాః పుతడారాశ్చ ధర శః శ్రీ _క్షిర్వుయం స్థిరమ్‌।

ఈ లోకమున జీవితము అస్థిరము; ధన యావనములుూ అస్థిరములు; భార్యా ప్యుతులు అస్థిరములు; ధర్మము, శ్‌ యా కెండును మాతను స్థిరములు. *

ల్‌ 40 (కోధమా ోథో మూల మనర్ధానాం (క్రోధః సంసారబన్ధనమ్‌ ॥ ధళ్మతయకరః శోధ _ససాతోక[ధం వివర్దయేత్‌ ॥

కోపము అన్ని యనర్థములకును మూలము. కోపమూ, సంసార బంధనము. కోపము ధర్మమును త&ీణింప జేయును కాబట్టే కోపమును విడున వలెను.

చూ క్రిరత్నావళి న , త్తీకే శర్తవ్యమా - శ్‌ _రృవ్యమేవ కర్తవ్యం (పాతైః కణ్ధగతెరపి శ. - అక_ర్తవ్యం నక _రృవ్యమ్‌ పాటె కజ్ఞాగ్నతెరపి॥ . కంకమునందు. (పాణములు పోవుటకు సిద్ధముగా నున్నను చేయదగిన దానినే చేయ వలయును. కంఠమునందు ఇపాణముల్తు పోవుటకు సిద్ధముగా నున్నను చేయదగని దానిని చేయ రాదు, -

శ విత్తము. ఉత్తమం స్వార్టితం భుక్తం మధ్యమం వీతురార్టితమ్‌ 1 శనిష్థుం (భాతృవి_త్తం చ .ఫ్రీ త్త మధమాధమమ్‌॥ స్వార్టితమును అనుభవించుట ఉత్తమము. వితురార్జి తము ననుభవించుట మధ్యమము. (ఛాత్ళ్యద్రవ్యము అథ ఎనుము. ఊదవ్యము ఆధమాధమము. శతి సోమరితనము * అలసస్య కుతో విద్యా అవిద్యస్య కుతోధనమ్‌ । . అధసస్య కుతో మ్మిత మమి(తస్య కుతః సుఖమ్‌! "

సోమరిపోతునకు విద్యయేక్క-డ! విద్య లేని వానికి ధన “మెక్క-డ! ధనము లేని వానికి మృితు డెక్క.డ! మిత్రులు లేసి: ఇానికి సుఖ మెక్క-డ 1 | శశీ ఐదుగురు తల్లంలుల్‌ వపూజపత్నీ గురోః పత్నీ ాతృపతీన్న “౧ఈళైవ ఎ? ఇష మాతా సంమాతా చ పంచక. భూతరు పృళాఃి ఇ్ష్మీమాతా స్వ మ్యేళ్యాకూాశరు ష్కృతాణి

వ ఘూ ' శ్రీరత్నావళి రాజు భార్య, గురుని భార్య, సోదరుని భార్య, భార్య తల్లి, తన తల్లి-యీా యైదుగురును తల్లులని చెస్పబడుదురు.. . శీ వ్యర్థవస్తువులు

పరాధీనరి వృథా బన్ను పర్యస్తీషు వృథా సుఖమ్‌ | పరగేహే వృథా లశ ర్విద్యా యా ఫుస్తకే వృథా!

_ పరాధీన వైన జన్యము వ్యర్థము. పత్రం యందూ సుఖము వ్యర్థము. పరునియింటనున్న ఐ సర్యము వ్యర్థము్కు ఫు_స్తకమునందున్న విద్య వ్యర్ధము,

సద్భావేన జయేన్మ్మితం సద్భావేన చ ాస్థవాన్‌ 1. ఊళథళళ్యోన్‌ దానమానాభ్యాం చామీణ్యే నేతర౦ జనమ్‌

మంచితనము చేత మిత్రుని జయించ వలెను. మంచి తనముచే బంధువులను జయించ వలెను. ్రీలను దానము వేతను, జీవకులను గారవించుట చేతను జయించ వలెను. మిగిలిన జనులను దయచే జయించ వలెను.

శ? రృష్తి పంతోష్త్రిషు క న్త్యః కల్మతే భోజనే ధనే! , తిషు వైనన కర్తవ్యో డానే తపసి ఫాఠ నే। తన భార్య, భోజనము, ధనము ఈ మూటి యందును,

తృ్తి పొంద వలెను. దానము, తపస్సు, చదువు చెప్పూల్‌ ఈ మూట యందును తృ_వ్లిపొంద కూడదు.

నూ క్రిరత్నావళి' ॥ ఆ ప్యుతొాత్సరో లాభో న భార్యాయాః పరం సుఖమ్‌! నధర్గాత్సరం మితం నాన్ఫలళాళ్చాతకం పరమ్‌!

ప్ముత లాభము కం నొప్ప లాళను లేదు. భార్యా; సుఖము కంశకు గొప్ప సుఖము లేదు. ధర్మము కంటె గొప్ప, (శతములేదు. అన్ఫతము కంకె గొప్ప పాతకము లేదు.

. శ0శీలను .

జ్యాయాంసమవి శీలేన విహీనం నైవ పూజయేల్‌ | - అవి ళూదం చ ధర్థజ్ఞం సద త్త మభిపూబజయీత్‌ |

తన కంబ పెద్దవా ్రైనప్పటికి శీలము లేని వానిని. పూజింప కూడదు. ధర శ్రము నెరిగి సృత్పవర్తన కలిగిన శూదుః నైనను పూజింప వలెను. -

జ , శృతోరపి గుణా వాచ్యా దోషా వాచ్యా గురోరపి | =. పర్వదా సర్వయ త్నేన పతే శిష్యవదాచేత్‌ క

శశ్రువులై నప్పటికి గుణములు ఎంచదగినవే. గురువులై. నప్పటికి దోపుములు ఇెప్ప దగినవే. ఎల్లప్పుడునం అన్ని విధ ముల ప్యుతుని శిమ్యుని వలె చూడ వలెను. . సుకుఖే యోదయేత్క న్యాం ప్యుతం విద్యాసు యోజయేల్‌ ౩ వ్యసనే మోజయేచ (తు మిష్టం ధశ్ళీణ యోూజయేత్‌ 1! ;

న్‌ు మా క్రిరత్నాబళి __శన్యను మంచికులములో చేర్చవలెను. పుత్రుని విద్య, లలో చేర్చవలెను. శ్నతువును దుర్దుణములలో చేర్చవలెను.

ఇష్టుడెనవానిని ధర్థములో చేర్చువలెను.

" 52 మైత్రి చన కళ్లి ్పిత్క-స్యచిన్నితం నశ శ్చిత్క-స్యచ్చిదిపుః! శారణేన హీ జాయ నే మి తాణి రిపవ స్తథా

ఎవ్వడును ఎవ్వనికిని మ్మితుడు కాడు. ఎవ్వడును. ఎవ్వనికిని శ్మతువు కాడు. మ్మితులు, శత్రువులు, కారణము వలన కలుగు చుందురు. .

58 పరనింద

జరదడారాన్‌ పర్మదవ్యం పరీవాదం పరస్య చ। . పరీహాసం గురోః స్థానే ఇాపల్యం చ వివర్జయేత్‌ ॥

పరునిభార్యను, పర్మ్యదవ్యమును, పరునినిందను, పరి జోసమును, . గురువుగారి వద్ద చపలత్వమును.. విడువ వలెను.

శ్‌కీ వయస్సు విమేషమా[తమవీ కే వయో గచ్చ న్నతిష్టతి తస్యా వ్ర హేవ్వని ల్యేషు కీ ర్తిమేకా ముపార్టయ। _ వయస్సు గడచును. ఒక్క నిమిమ మైనను నిలువదు.

శాబట్టి యా యనిత్యమైన బేహములలో (స్థిరమైన) కత్తి సంపాదింపును, -

శూ క్రీరత్నావళి గ! _ క్‌5్‌ విజేశము శర్వాయ త్తం ఫలం పుంసాం బుద్ధిః కరాానుసారిణీ | -తథావిసు సుధియా భావ్యం విచార్య్యైవ కుర్వు ఈ॥ మనువ్యులకు చారి కర శైలు ఫలమును బట్టి వచ్చు నుం బుద్ధి కర శ్రను అనుసరించి పోవుచుండును. అయినను బుద్ధి 'దురతుడు విచారించియే పనులను చేయుచుండవలెను.- 56 విడువదగినవి శఆబేశం చ కువృత్తిం చ కుభార్యాం కునదీం తథా । శ్ముదవ్యం చ కుభోజ్యం చ వర్ణ యేత్తు విచతణః॥ చెడ్డ బేశమును, వెడ్డ వృత్తిని, వెడ్డ భార్యను, చెడ్డ "నదిని, చెడ్డ (దవ్యమును, వెడ్డ భోజనమును తెలివి గలవాడు విడువ వలెను. = శ్‌? అస్థిరమైన వానిని నమ్ముకొనుట యో (భువాణి జంత్యజ్య అృధువం పరిపేవతే | (ధువాణి తస్య స్య _న్తి అ్మధువం నష్ట మేవ చ॥। ఎవడై తే స్థిరమైన వాటిని విడిచి అస్థిరములై న వాటిని 'ఆచరించునో వానికి స్థిర మైనవి నశించును. అస్థిరములును నష్ట్ర . “మగునుం లి సమర్థత కో2తిభారః సమర్థానాం కిం దూరం వ్యవసాయినామ్‌ | శోవి దేశః సవిద్యానాం కః పరః (వియవాదినామ్‌!॥

వ మూ క్రీరత్మావలి- సమర్థలకు అతిభారమైన 'బేదియును "లేదు. పట్టుదలా గలవానికి దూరమైన "బేదియును లేదు. విద్య గలవారికి విబేశ. మేదియును లేదు. మంచి మాట లాడు వారికి శృతువులుండరు.. నచ విద్యాసమో బన్దుః న చ వ్యాధిసమో రిపుః | -ఉు న చాపత్యసమః స్నేహూ న చ దైవాత్సరం బలమ్‌ ॥.

విద్యకు సమమైన బంధువు లేదు. వ్యాధికి సమవైంన. శతువు "లేదు. సంతానమునకు సమమైన [పియము లేదు... టైవము కంక మించిన బలము లేదు.

అధర్మము _ అజరామరవ(క్పాజ్లో విద్యామర్థం చ సాధయేత్‌. 1, గృహీత ఇవ శేశేషు మృత్యునా ధర శ్రమాచశేత్‌. .

(వాళజ్ఞుడు ముసలితనము మరణము "లేని వాని వలె: విద్యను, అర్థ మును సంపాదింప వలెను, మృత్యువు (తన్స జుట్టా. పట్టి లాగుచున్నట్లుగా (థావించి) ధర్మ శ్రమును అచరించ వలెను.

. ఎ 61 ఆరు తప్పులు - పడ్డోషాః పురుపేణేహా హోతవ్యా భూతిమిచ్ళతా 1 నిదా తండా భయం శోధ అలస్యం దీర స్మూతళా గ్ల.

న్నిద, బద్ధకము, భయము, కోపము, అలస్యము?. . అతినెమ్మది తవము - ఈ ఆరుదోవములున్న్ను: ఐశ్వర్య మున్‌ కోరు మనుష్యుడు విడిచిపెట్ట వలెను.

ఈ సుఖ దుఃఖములు సుఖమాపతితం శీవ్యం దుఃఖమాపతితం తథా | చ[కవత్పరివర్త స్తే దుఃఖాని చ సుఖాని చ ॥ “=. సంభవించిన సుఖమును, సంభవించిన దుఃఖమును అనుభవించ వలెను. సుఖదుఃఖములు చ్మకమువలె తిరుగు (6 సణదోవ.ములు .. ఆరోప్య లే శిలానై లే యళక్నేన మహతా యథా | నిపాత్య తే తణే నాధ_స్తథాతాగ్త గుణదోమయోః॥ ౧... ఒకశిల యెక్లైకే అతి కష్టముమిద కొండ 1మిాదికి మొ త్తబడునో, యుక్లైతే సులభముగా నొక్కతణములో' (్రీందికి [తోయబడునో అస్లు అత్మయును గుణదోవనులా యందు (వవ్నర్హించును. (గుణమును సంపాదించుట అతి కష్టము. దోషమునకు లోనగుట అతిసులభము.) . శక కరుణ తమ | -.. భర్మార్ధకామ త_త్వజ్లో నై కాన్త కరుణోభవేల్‌ | వహి వా_స్తస్థమప్యన్నం శీనూవాన్‌ భఛథీతుం తమః॥ ధర్యార్ధకామనుల తత్వముల నెరిగిన వాడు, అన్ని థి ] (టి "వేళలను కరుణయే (పధానముగా పెట్టకొన కూడదు, అతొ ఓ8బు కలవాడు ఆరచేతి “యందున్న అన్నమును గూడ భుజించుటకు, సమర్థుడు. శాళక యుండును, : ..

వ్ర యూ క్తిరక్నావళి 5 భయను శానద్భృయాద్ధి భీతవ్యం యావద్భయ మనాగతమ్‌ | 'అఆగతం తు భయం వీక్య (పహ_ర్తవ్య మభీతవత్‌ దగ్గరకు శానంత వరకు (సమాదమనగా భయపడ . -చలెను. [పమాదము ఎదురొ-నగా నిర్భయముగా (పత్మికియ షపేయవలెను. 66 విశ్వాస ఘభూతకులం ఘుతదోహీ కృఠరఘ్నశ్చ తథా విశ్వాస ఘాతకః | "లే నరా నరకం యాన్తి యావచ్చన్ష్రదివాకరా॥ న్నీహితునికి (దోహను చేసినవాడు, పొందిన ఉప “కారమును మరచినవాడు, నమ్మిన వానిని మోసపుచ్చువాడు- ఈ ముగ్దురును ఇాశ్వత నరకమును పొందుదురు. . € అఆపదలం వ్యసనేప్వేన స్వేషు యస్య బుద్ధిర్న హీయతే | స తేషాం పారమభ్యేతి తృత్చభావా దసంశయమ్‌ 1 అపదలు సంభవించినప్పూడు ఎవనికై తే బుద్ధి నళింపదో చాడు బుద్ధిబలముచే ఆపదలను డాట గలుగును. 6 ఆపరిచితునినో శ్నేవాదు యస్య న జ్ఞాయతే వీర్యం నకులం నవిచేష్టళమ్‌ | చ కేన సంగతిం కుర్యా దిత్యువాచ బృహస్పతిః॥ _ ఎవని వీర్యము, కులము, చేష్టలు "తెలియ రానినో వానితో సహవాసము చేయరాదు. (అని బృహస్పతి చెప్పెన్సు

చూ క్రరత్నావళి ఖం అ చేయళానిపనులు అయశేః (పాష్యే యేన యీన చాపగతిర్భ వేత్‌. | స్వన్తాచ్చ భశ్యతీ యేన తత్కరగ న సమాచశేత్‌ ॥ వ్‌ పని వలన అపయశస్సు సంభవించునో, వీ పని- శేయుట వలన నరకము సంభవించునో, జీనిచే స్వర్ణము నుండి. శూరి పడిపోవలసి యుండునో, అట్టి పనిని వేయరాదు. 14! ఐళ్వర్యమానకు ఫలము అఆగ్నిహో(తఫలా వేజాః శీలవృ _త్తఫలం (శుతమ్‌ ॥ రతిప్కుతఫలొ జారా దత్తభుక్తఫలం ధనమ్‌ ॥ వేదములు అగ్నిహో,తములు ఫలముగా గలనై యున్నవి. విద్య శీలవృత్తములు ఫలముగా గలదై యున్నది... భార్య సుఖము, ప్యుతులు ఫలముగా గలదై యున్నది.. ధనము జాన భోగములు ఫలముగా గలదై యున్నది. . లం ... 1 ఐదుగురు తండ్రులు జనితా చోపనేతా చ యశ్చ విద్యాం (పయచ తి | అన్నదాతా భయతాళా పంచై "లే పితరః స్మృతాః పుట్టుక నిచ్చినవాడు, ఉపనయనము చేసినవాడు. విద్య నేర్పినవాడు, అన్నము నిచ్చినవాడు, భయము నుండి , రథీంచినవాడు, యీ మైదుగురును తండ్రు లనబడుచున్నారు. గ్గ స్వర్గసుఖము పొందువారు సర్యహింసా నివృళ్తా యీ నరాః, సర్వసహాశ్చ యే! సర్వస్యాశయ భూతాశ్చ "కే నరాః స్వర్ణగామినః |

న్‌] నూ క్రిరత్నాకళి అన్ని హింసల నుండియు మరలి నట్టియు, సర సమును “సహించు నట్టియు, అందరికిని అ్మశయభూతు లైనట్టియా జనులు స్వర్గమునకు పోవుదురు, . 73) మొంస భోజనము యోజఒఒత్తి యస్య యదా మాంసముభ యో: పశ్య తాంతరమ। “పకస్య తణికా ప్రీతి రన్యః పారై ర్వియుజ్య తే ॥ ఒకడు మరియిుకనిని చంపీ వాని నూంసమును తిన్నా నస్వూడు ఆ యిరువురికి భేదమును చూడుడు. ఒకనికి ఒళ “తణము ,వీతి కలుగును; శిండ వవానికి _(పాణములు పోవును. ఇడ మౌంస భోజనము "స్వచ్భందవన జూలేన శాశీనావి (్రపూర్య'తీ 1 “అస్య దశ్ఞోదరస్యాన్టే కః కుర్యాత్చాతకం వువత్‌ | మనకడుపు, ననములో సహజముగ పుట్టిన కాయ, గూరలచదేతను కూడ నిండును. అట్టి జాళ్ళాగ్యపు కడుపు “నిమిత్తము గొప్పపాతకమును ఎవడు చేయును! _-విద్యయా వినయావ్నాప్లిః సా చేదవినయానవో |. కిం కుర్గ: కం వతి భూమో గరచాయాం స్వమాతరి।. విద్యవలన వినయము లభించ వలెను. అ విద్యయే _-ఆఅవినయమును''' కఆం జేసినచో నవమి చేయగలము! తన్‌. తల్లియే విమము నిచ్చినచో ఎవరితో ఇెప్పుళొనుట 1, ..

ఆ - జీఛా జ్వేధా (భమం చే కాంళాసు శనశేము చ| "కాసు వేవ్వష్యనావ_క్షః సామౌద్భక్టో నరాకృతిః॥ (బహ ం యందును, బంగారము నందును శెండు విధములుగా _భమను కిల్పించెను. ఈ రెంటి యందును అసక్రి “శీనివాడు సాశొత్తు మనుష్య రూపమున నున్న ళివుడే, ఎ గ? శ్యకువులు ముశేరవీ వనస్థస్య సా ని కర్మాణి కుర్యుత॥ 1 ॥ సంభీేవ్నీ స్థ శ సీన శ తవ శతావి సంభవ న్వ్యేతి మిత దా (శవః। | వనమునందుండి తనపనులను చేసుకొనుచున్న మునికి శూడ మిత్రులు, శ్నతువులు, ఉచానీనులు సంభవించు చుందుకు, |] _సక్యంసహో లు బుజవః (పతిజ్ఞ తార్థపాలకాః .. శరోపకారిణః జేవ్యా నిర్ధనా అవీ తేజనాఃక$.. - సమస్తమును సహించు వారిని, న్యాయమైన (వవ

_ర్తన కలిగినట్టి వారిని (వతిజ్హ ను: పాలించుక్‌ను నట్టి వారిని *... పరోపకారుల్రై నట్టి వారిని = వారు నిర్ధనులై నను - సేవింప వలెను. . ( " . "0 కరణాగత రతుణకూ . శరణాగతర మోర్థం 'ఊగోది జహీిళాయచ | ॥ స్వామ్యష్థం యీష్షశేశ్చాగీగాం స్తస్య లోకాః సనాశతచాఖ

నూ క్రరత్నా క్రి శరణాగతుని రజీంచుటకును, లక నోన్టలకు (టావ్యణులకు హ్‌తము కొరకును, తనయజమాన్వున్సి కొర్ర కును, ' వాణములను త్యజించు వానికి శాళ్వత లోకములు, ఖు కృతఘ్నత కృతఘ్నుస్య శికున్నుస్య 'న్నుస్య విళునస్య చ। చతుర్ఞామవీ చైకేపాం నిమ్మృతిం నైవ శుళుమః ఉపకారమును మరచు వానిక్రి శిశువును చంఫు. వానికి జని చంపు వానిక్తి (తోహిక యానలు౫రికిని, (వాయళ్ని లేము లేదు, తై విద్యాధనమ వరం పలితకార్చ్స్‌ను జ _క్షవ్యః (శొుతసం[౫వాః ॥ - న తత నినో యాని యత య్వా_న్ది బహ్ముశుతాః మిక్కిలి పండిన శరీరము గలవాడు గూడ్త క్షాన సంపా దనము చేయవలసి యున్నది, పండితులు పొందు పుణ్య లోకములను ధనవంతులు పొందలేరు. నే నసవానము త్‌ వ్తవ్యో మందబుకీనా మపళరాధో వ్వసీక్షిల్తా , వాట్‌ నే టూ వహి సురత పాండిత్యం సులళ్ళం పురుచ. కర్పచిత్‌ మిస్ధిమంకులు మందబుద్ధుల యవరాధములను తమింప వరెను. వహకుమునక్రను అన్నిటి యందును పాండిత్యము చంలభకుూకాదు. "

ఈ అలన్యమే శారీ జ్వేపీ చ మానే చ (దోహే పాటీ చ కర్మణి | అవియే నైవ కర్తవ్యే చికకారీ హాస్య తీ భోరిక "జ్వీనము, అభిమానము, [దోవహము, పాప కర్మ అనిష్ట్రమైన పని - ఇవీ చేయ వలసి నప్పుడు, ఆలన్యము శేయువాడు క పశేంసనీయుడు.

ఈ ఛ్యానము అభ _స్తేమూాం జయ స్తేషాం కుత స్తేసూం పళాజయః ॥ యేషాం వృదిస్థో భగవాన్టంగళాయతనో వారిః॥ ఎవరి హృదయమున భగవంతుకై నట్టియు మంగళము చకు స్థానమైనట్టియు హరి యుండునో వారికి లాభము కలం గును. వారికి జయము కలుగును, వారికి పరాజయ మెచ్చటి మండి వచ్చును! 8 కామము 'శానన్నహత్వం పాండిత్యం కలీనత్వం వివేకిళా | యావస్వ్వలతి నాంగేమ స్తతః పంచేము పావళః॥ ఎంతవరకు అవయవములందు మన స్రధాగ్ని స్వయ _ ముగా జ్వలింపదో అంతవరకే గొప్పతనము, పాండిత్యము కులీనర్వము, వివేకమునుండును. ... " జ జైనము నీవో విద్యతే కానే. నపాషాణీ న మృణ శే | శేక్రావేషు విద్య తే చేవ _స్తసాగిద్భావో హి కారణమ్‌ $

ప! నూ క్రరొత్నా వళి టైవము క్యరయందు శణాని శాతియందు గాని మంటి “యందుకాని లేదు; దైవము భావనయం'జే కలదు. కాబట్టి 'భావనయీ అన్నిటికి కారణము. మం “అన్యాయాపార్టి తం (దవ్యం దళవర్హాణి తిష్టతి | 'పాప్తే చఎెశాదకే వచే సమూలం చ వినశ్యతి అన్యాయముగా నార్జించిన [దవ్యము పది సంవత్స 'ళము లుండును. పదునొకండవ సంవత్సరము రాగానే అడి "సమూలముగా నశించును. _ న! విద్యారతుణము :నిత్యం (శోధా.చ్భియం ర శేతపోరతేచ గ్‌ మత్సరాల్‌ . విద్యాం మానాపమానాభ్యా మాళొ శనం తు (పమాదతః। ఎల్లప్పుడును - కోపమువలన ఐశ్వర్యము, అసూయ “వలన తపస్సు, మానావవమూానముల వలన విద్య, పొరపాటు వలన అత్య ఇడకుండ కాపాడుకోవలెను. “ఈ దయ .శమాతుల్యం తపోనా_స్తి ససంతోాత్సరమ్‌ సుఖమ్‌ । చచ తృష్ణా పరోవ్యాధి ర్న ధరోస్త దయాపరః 1 . ఓరిమితో సమానమైన తపస్సులేదు. సంతోవము ల కంజ గొప్ప సుఖము లేదు. అఆశకంకు గొప్ప వ్యాధి "లేదుఖ- చయ కంక గొప్ప ధర్మము లేదు

యా శ్రీరత్నావలి. న. 0 ఆహింస జానే భోగీ భవతి మేధావీ వృద్ధ శీవయా | అహింసాయాచ దీస్టైయు రితి (పాహుర్మసీమిణ॥ చానము వేయుట వలన ఖోగచుల ననుభవించు వాత గును వృద్ధులకు శవ చేయుట వలన బుద్ధిముంతు డగును, ఇఅపాంస వలన దీర్ధాయువు గలవా డగును = అని బుద్ధి కోముంతులు ఇప్పుదురు, , " " 01 వాక్కు 'ఇౌర్జాః శామదుఘా సమ్యుక్రయుక్తా స్థర్య కే బుగైః | చుః (పయుశ్తూ పునర్గోత్వం _సయోక్తుః సైవ శంసతి॥ వాక్కు. నోవువంటిది. చానిని సదుపయోగముచేసి చచనో కాముధేనువువలె అళీష్టముల సీజేర్చును, కొని, దురుక ఆయూోగముచేసినచో, అట్లు ఇచేసినవానికి నోత్వమును (వళుత్వ' అమ్మను) కలిగించును. ॥ 92 శానము . చజాతరు కామః కానూనా ముపభోగ్యోన ఇాన్యుతి | హవిషా కృష్ణున మేన భూయయేవాభివర్థ తే॥ శామము కోరికల సననుభవించుటచే ఎన్నటికీని ఛమింపదు. వెయ్యి పోయుట వలన నిప్పునలె తిరిగి వరు “చునే యుండును. - ఖా పృష్టః కస్య చిద్యూయా వ్వ చానాన్థి న పృచృ్ళతః ॥ -్రాసన్నవి హి మేధావీ జడనవ ల్లోక అచ-ేత్‌ | "

త: నూ క్రిరత్నావళొ ఆడుగనిజే ఎవరికిని చెప్పకూడదు. అన్యాయముగా నడుగు వానికి చెప్పకూడదు. బుద్ధిమంతుడు తెలిసి యుండియు జడునివలె లోకమున సంచరించ వలెను.

94 విద్యాలోథ భర్మార్థా యత న స్యాతాం శ, శూపావావీ తద్విథా | తత బేడ్యా న వక్తవ్యా శుభం వ్‌జబి ఛోవశే! ” ధరాగర్థములు లేని చోట, విన వలెన నని కోరిక లేసి చోట, విద్యను ఇప్పకూడదు. ెప్పినచో, చవిటి భూమిలో మంచి విత్త్సనములు జల్లినళ్లు యగును. యథా ఖనన్‌ ఖని లేణ నరో చార్యధిగచ ్భతి | తథా గురుగళాం విచ్యాం శుుళూమ రధిగచ్చతి మనుష్యుడు గునపముతో।తవ్వి భూమి నుండి నీరూ నెట్లు పొందునో అస్లే గురువువద్దనున్న విద్యను శఈుళూను చలన పొందును. . , 98 తల్లిదం్యడ్రుల బుణము . తుం మాళావితరా శ్షేకం సహేలఠే సంభవే నృణామ్‌ వ తస్య నిష్క్యూతిః శక్యా కర్తుం వర్ష శ్యతెరపి ॥ మనుష్యుడు పుట్టివప్తుడు. తల్లిదర్శడులు సహించూ శ్లేశమునకు నూరు సంవత్సరముల కైనను బుణవిమో చ నమభ్‌ "చేసికొనుటకు శక్యముకాదు.

యా క్రీరత్నొవళి శౌ శతోర్నిల్యం (వీయం కుర్యా చాచార్యస్య చ సర్వదొ 1. శీ హీ (తివు తృడ్తేషు తపసః సర్వం సమాప్యలే॥! తలిదం, ౬ డులకు నిత్యము వ్రీయము 'శీయుచుండవలెనుం “అశ్లు అచార్యునకును ఎల్లపూడు (వీయము శీయుచుండవలెను పారు ముగ్గురును తృప్తి పొందినచో తపసృంతయును పూర్తి 08 విద్య శద్దధానః శుభాం విద్యా మాదదీ ఆొవరాదపీ 1 అన్వ్యాదపీ పరం ధర్మం శేష దుమ్కు-లాదపీ! , అసక్తి కలవాడై మంచి విద్యను తక్కు-వవాని నుండి మైనను (గ్రహించవలెను. శీష్ణమైన థరగ్జమును అంత్యజుని వద్ద నుండిమైనను [గ్రహించ వలెను. శేస్తయెన శ్రీని దుష్ట కులము న్‌ ఆ పా ల ఇకుండి మైనను (గ్రహించవలెను, రర చేయదగిన కర్మ యాళర్యు-ర, శ కర్యతో ౭_స్య సౌత్పరితో పైో౭౬. _నరాత్గనః 4. తళ తయత్నేన కుర్వీత విపరీలం తు వర్థయేత్‌. క . వ్‌ కర్మ చేయునప్పుడు మనస్సునకు త్తి కలుగునో ఉానిని పూనికతో చేయ వలెను. చానికి ఏరుద్ధమైన దానిని కుడువ వలెను.

100 శుచి ఇపన్వేపోమేవ శోదానో మర్ధశచం ఉరి స్మృతి | ్యుా-ఒస్టే కచిః సహి శుచి ర్వ మృద్వారికంచిః శుచిః క

శం నూక్రిరత్నావభి అన్ని ళుచుల లోను ధన విషయమున శుచి గొప్పదని ఇెప్పటడు చున్నది, ఎవడు ధనమున శుచియో వాడు శుచిగలవాడు . కాని మంటి తోను సీటి తోను ళుచి మైన వాదు నిజముగా ళుచిగలవాడు కాడు. ల వేయ శ్యానము , .-వాకీస్తి విద్యాసమం చతు ర్నాస్తి సత్యసమం శపః + - -. ధ్వాస్తి రాగసమం దుఃఖం నాస్తి శ్యాగసమం సుఖమ్‌ ॥ విద్యకు సమమైన కన్ను లేదు. సత్యమునకు సమమైన తపస్సు లేదు. అనురాగమునకు సమమైన దుఃఖములేదు- 'త్యాగమునకు సమమైన సుఖము లేదు. న. స్ట్థాతవ్యం నగ_నవ్యం తుణమప్యధ మైః సవా! . థ్‌ అబాప్‌ 6... పయో2౭వీ కౌండికీ హ స్వే నుదిరాం మన్యతే జనః ॥ అధములతో కూడీ ఒక తుణ మైనను ఉండ గూడదు ఒకే తణమైనను నడువ గూడదు, కల్లును అమ్ముదాని చేత నున్న పాలను గూడ జనులు కల్లు అసీయీ తలంచెదరు. : 'మనపైవ కృతం 'పాపం న శరీరకృతం కృతమ్‌ | చయేనై వాలింగిళా కానా "కేవ వాలింగితా సుతాః "

మనస్సు చేతను చేయబడీనజీే పాపము కాసి, శక్‌ . మువే. చేయబడినది .సాపముకాదు . వశరీరముతో భార్య, ఓ (| ఆ

జూ క్రిరత్నావశి ఖు ఆలింగనము చేసికొనబదునో, అశగీరమాతో నే కుమూ న్తెకూడ- ఆలింగనము చేసికొనబడును, - . 104 కోరికలు మవీకౌ (వణ మిచ్చి ధన మిచృన్తి పార్థివాః [1 సీచాః కలవా మిచృ్తి శాన్తి మిచృ్తి సాధవః॥ ఈగలు (వణమును కోరును. రాజులు" ధనమును భోరుదురు. నీచులు . కలహమును థఫోరుదురు. సాధువులూ _ శాంతిని కోరుదురు. , / , 105 హీరీవర్తనమా . ఇాగ్వాద మర్థసంబంధం పరోతే. చారదర్శనమ్‌ !_- యదీచ్చేద్విపులాం గ్రీతిం (త్రీణి త్యతన శారయేల్‌ 1 వాగ్వాదము, ధనసంబంధము,; భ _ర్తలేనప్పుడు భార్యను భూచుట - విశేషమ్రీతిని వోరనచో యీ మూడింటిని విడువ 106 ఆదాయవ్యయమా - ఆర్షానామార్షనం కార్యం వర్ధనం రతణం తథా 1 థి ల్‌ ర్స భత్యుమాణో నిరాదాయః సుమేరురపి కీయళతే! ధనమును ఆక్టించ వలెను. వృద్ధి పొందించ వలెను= రఖ్నీంచ వలెను. అదాయను శక భథీంచినచో 'మేరుపర్వు తము కూడ తరిగి పోవును - "జ . 10 యోగ్యక - గుణం పృచ, ఛస్వ నూ రూపం శీలం పృచ స్వ మూ కులమ్‌ * అ, జ అ అ కో సై పృచ్ళస్వ మా విద్యాం భోగం పృచ్చస్వ మా-ధనమ్‌శె

శం మూ క్తిరత్నొవళి నుణమును అడుగును, రూపమును అడుగవడదు శీలమును అడుగుము, కులమును అడుగవద్దు. సిద్ధిని అడుగువు విద్యను అడుగవద్దు. భోగనమును అడుగుము, ధనమును అడుగవద్దు. - శుళో భూషయతే రూపం శీలం భూసయశే కుల్‌ | ఫెద్ధిర్భూమయ తే విచ్యాం భోగో భూవయతే ధనమ్‌॥ .. " గుణము రూపమునకు వన్నె బెచ్చును. శీలము కులము నకు వన్నెదెచ్చును, సిద్ధి విద్యను అలంకరించును. భోగము ధనమునకు వన్నెదెచ్చును. ' | " 108 నిజమైన భూమణము . భీరాణాం భూవణర విద్యా మంతిణాం భూవణం నృపః 1 భూషణం చ పతిః స్త్రీణాం శీలం సర్వస్య భూపణమ్‌॥ థీకులకు విద్య యలంకారము నుంతులకు రాజు అలంకారము. క్రీలకు పతి యలంకారము. శీలము అందరికిని అలంకారము 110 విడువదగినవి ॥ చుహానదీ పతరణం మహోాపురుపు వ్మిగహమ్‌ | మహాజన విరోధంచ దూరతః పరివర్టయేత్‌ ! . మహానదిని దాటుట, మవోపురుషులతో జ్వేమము, _ చుహోజన విరోధము - ఈ మూడింటిని దూరముగా విచుత" వలెను. -

క! దుర్జవత్వము చరాపకార నిరతైర్దు ర్దైః సవా సంగతిః ।! - వచాని భవత _స్తత్యం న విధేయా కచాచన। పరులకు అపకారము 'చేయుటయం చాస క్రిగత దుర్దను “లతో సంబంధము ఎష్పూడును ఉంచుకొన గూడదు, , 112 కవితాళకి .నరత్వం దుర్లభం లోశే విజ్యా త్మత సుదుర్లభా 1 శవిత్యం దుర్లభం తతశక్తి న్నత సుదుర్లభా | ఈ లోకమందు నరత్వము దుర్లభము. నరులలో విద్య" “దుర్లభము. విద్యావంతులలో కవిత్వము దుర్ల భమ. కవులలో వాట్‌ మన. ౬ | కం శోభ వారిజేనైవ సరన్‌ శశ్తీనేవ నిశీధిసీ | “యౌావనేనేవ వనితా నయ్‌న శ్రర శ్రనోవారా ఎ సరస్సు కమలములచేత మనోహర మైనట్ట్లును, రాత్రి చందునిచే మునోవార మైనట్లును, ఆ యౌావనముచే నునో ... వార మైనట్లును ఐశ్వర్యము న్యాయముచే మనోహర మగ -చున్నదిం క పరదోపకౌరము. దానం విత్రాదృతం వాచః కీర్తిధర్మ్మా తథాయునః ॥ సరోపకరణం కాయా దసారా 'త్భార మూవాశేత్‌ 4

క - నూ క్రిరత్నావళి"

ధనము నుండి చానమును, .చాక్కుు నుండి సత్యమును, ఆయుస్సు: నుండి; కీర్రిధర్శములను, శరీరము నుండీ పరోప కారమును ఇట్లు అసార మయిన వాని నుండి సారమును. (గ్రహించ వలెను. న్‌

కేర్‌ అనురాగము ,

[(ళుతం కృతధియాం సంగాజ్ఞాయ తే వినయః (శుతాత్‌ | లోకానురానో వినయాన్న కిం లోకానురాగతః।

పండితుల సంగమువలన విద్యలభించును. విద్య వలన. వినయము లభించును. వినయము వలన లోకానురాగము- లభించును. లోశానురాగము వలన యీమి లభింపదు,

. మేరి ధ్యాము ౨.

కమా రాధ్యం సదా పుణ్యం కశ్చ సేవ్యః సదాగమః | ళో భ్యయో భగవాన్విమ్షుః కిం 'కామ్యం పరమం పదమ్‌॥ ..

ఎల్లప్పుడును పుణ్యమును ఆరాధింపవలెను. ఎల్లపూ- డును జ్ఞానమును శేవింపవలెను.. ఎల్ల ప్పూడును విన్హువును. ఛ్యానించవలెను. ఎల్లప్పుడును పరమ పదమును కోరవలెను. య 117 ధ్యానము 'వీశామిషాభిలాసూ హి బీజం వైరమహాతరోః తిలో_త్తమాభిలాపషో హి యథా సుంద్రోపసుందయోో;['

వరమను వృత్తమునకు ఒకే వస్తువును ఇరువురు అఖభి లషిచుటయే బీజము.. సుందోపసుందుల వై రమునకు తిలో త్త

'వ్యసనాన _నరం సౌఖ్యం న్వల్పమప్యథధికం భవేత్‌ 1 శాహాయరస మాస్వాద్య స్వాద్వతీవాంబు వింద తే॥ దుఃఖానంతరము సుల్పమైన సుఖమైనను, అధికముగా శోచును. చేదును తినిన తరువాత నీరుకూడ తీయగా నున్న ట్లుండును. . ( . 110 సాధు దూవణము నించాం యః కురుతే సాధో స్తథా సం దూవయత్యసౌ 1 . ఖే భూతిం యృ_స్మ్య జేదుచ్చై ర్యూర్భిష తమ్యైవ సా పలేత్‌ సాధువును యెవజ్లై కే నిందించునో వాడు తననే చూపి.౦చు కొనును. అకాశములోనికి యెవరై నను బుగ్దిసి ఎగ అతని తలమీాదనే పడును, ; సంలు కే20 కౌలము శుభం వావ్యశుభం కరగ ఫలకాల మజీత లే!

శర బ్యేవ ఫలత్యాళు శాలిర్ను సురభౌ క్వచిత్‌. ॥ శుభమైన కర్ణ మైనను అశుభమైన , కర్ణ మైననూ ఫలకాలమును అజీశ్సీంచుచుండును. వరి శరత్కా-లమునం టే వేగిరను.. ఫలించును కాని వచై.తనూసమున నెప్పుడును ఫలించదు. |. . క! సమిపస్థలు నికటస్థం గరీయాం సమవీ లోకోన మన్యతే | పని_తామపీ యన న్యా న నమస్య స్త్‌ జూహ్నవీమ్‌ శ

త్తి నూ శిరత్నావళి గొప్పవా డై నప్పటికిని సమిపమున నున్నవానిని ' “లోకము మన్నిఠచదు. పవిత్రమైన టైనప్పటికిని గంగానదికి ! (పాంతమున నివసించువారు నసమస్కరించరు కజా,.-- 122 చంతోమము " 'సంతుష్యత్యు _త్తమః స్తుత్యా ధనేన మహళతాధమః | గపసీదన్లి జవై. సేవా బలిభిర్యూతవ్నిగహాః 1 ..... ఉత్తముడు స్మోతముచే సంతోషమును పొందును. . "అధముడు విశేషధనముచే సంచోషమును పొందును. జపము లచే జేవతలు దయ కలవా రగుదుర్గు. భూత వ్మిగహములు ఖబలులవే దయ కల వగును. " కేశి వినాశ హేతువులు అనుచిత కర్శారంభః స్వజనవిరోధో బలీయసా స్పన్ధా | పమచడాజన విశాంసో మృత్వుదాంరాణి చతాంరి ॥ కప శ్వాసో మృత్యుద్వారాణి చత్వా తగనిశర్ణును చేయ నారంభించుట, స్వజనులతో విరో ఛధము, బలవంతులతో స్పర్థ ను సమ్ముట - యీ నాలు 124 అధికౌరి “| 1ఉపాప్యచలానధికారాన్‌ శ్మ్ర్రుషు మి తేషు బంభువన్దేము | నాపకృతం నోపకృతం న సత్క్భృుతం కిం కృతం తేన | అస్థిరములై న అధికారములను పొంది, శ్మతువులకు "అపకారము, మితులకు ఉపకారము, బంధువులకు సత్యా వము చేయనినాడు యేమి చేసినట్లు1 "

నూ .శిరత్సావళి " కస్‌ ం 135 శాళల కరకు అహరితోపాద్విదపాం నసాధు మన్యే _పయోగవిజ్ఞానం | బలవదవీ శివీ, తానా మాత్శన్య_పత్యయం చేతః 1. పండితులు సంతోపి.చు వరకును, తన విజ్ఞానము. పరిపూర్తమని భావింపరాదు. బాగుగా శికణ పొందినవారికి గేహడ తమశ కిలో తమకు సమ్ముక ముండదు, బ్వలతి చలి కేంధనోగ్ని రెర్పి (పక్ఫతః పన్నగః ఫణాం కురుతే ఓ (పాయః స్వం మహినూనం షోభాత్చ్పతిపద్య తే జన్తుఃః * కళ్లైలను ఎగ్మదోసి నప్పుడే అగ్ని జ్వలించును. బాధ: వెట్ట బడి నప్పుడే పాము పడగను విప్వును. సొౌధారణముగా- తమోభకలిగినప్పజే జంతున్న తన శక్తిని (పకటించును. , 3 ట్రునా శ్రటౌాళే ఆలిరనుసరతి పరిమలం లశ్టీరనుసరతి వయగుణసమ్యద్ధిమ్‌ 1 నిమ్నుమనుసరతి సలిలం విధిలిణతం బుద్ధిరనుసరతి॥ య తుమెగ్మైద పరిమళము ననుసరించును. లవ్‌ మంచి- గణ సమృద్ధిని అనునరించును. నీరు పల్లము ననుసరించునుు బుద్ధి గ్రువ్గాటేవుని (వాతననుసరించును. . సౌర్ధథీనేఒవి కలే నీచః పరజారలంపటో భవతి | _పంపూశ్వేఒపి తజాగో కాకః కుంభోదకం పిబతిః

తేరీ నూ క్రిరత్నావళి = భార్య స్వాధీనురాలై నను, న్‌చుడు పరనన్తీ లంపటు డగును చెరువు నీటితో నిండి యున్నవు, కాకి కడవనీళ్ల నే క భార్య అనుకూలాం విమలాంగీం కులజూం కుశలాం సుశీలసంపనా్న౦!' ' ఫంచలకారాం భార్యాం ఫురువః పుణ్యోదయాల్లభ తే! న అనుకూలవతి సుందరాంగి, మంచికులమున ఫుట్టినద్కి . “జేర్పరి; మంచి స్వభావము కలది ఇట్టి మైదు గుణములతో ౫హాడిన భార్యను ఫురువుడు పుణ్యమువల్ల పొందును.. . క0 నిజయెన ఐళ సర్యుము న స ఆరోగ్యం విద్యత్తా. సద్దనమైతీ 'మవోకులే జను! “స్వాధీనతా చ పుంసాం మహాదై శ్వర్యం వినాప్య ర్థైఃః ఆరోగ్యము, పాండిత్యము, సజ్జన న్నీహము మంచి 'శులములో పుట్టుట, పరాధీనత ేకుండుట-థనము 'అేకపోరుఖ “నను ఇవియుండుట గొప్ప మొశ్వర్యము. క బుద్ధి ం | యః పఠతి లిఖతి పశ్యతి పరిషృచ్చతి పండితా నుప్మాశయతి -తస్య దివాకర కిరరై ర్వులినీదలమివ వికాస్య తే బుద్ధిః ॥ ఎవడు చదువునో, (వాయానో, భూచునో. _పళ్నిలి .-చునో, పండితుల న్యాశయించునో, అతనికి సూర్య కిరణ ములచే పద్ధుదళములు వికసించునట్లు బుద్ధి వికసించునుః

ఇహీక్టిరత్నావళి: . త్రో 'వరలా జూనన్తి గుణాన్విరలాః కుర్వంతి నిర్ధనే చ్నీవామ్‌! 'విరలాః పరకార్యరళాః పరదుఃఖేనావీ దుఃఖళతా విరలాః॥. ..... గుణములను [గహించువాపు అరుదు. ధనహీనులతో చ్నీవాము చేయువారు అరుదురు. ఇతరుల కార్యములయం శజాస_క్రికలవారు అరుదు. ఇతరుల దుఃఖమునస దుఃఖంచు “ఇ*ారు అరుదు, శాం ోడ్డివాడు, వెవిటివాడు, మూగవాడు . శోఒన్జో యో౭.కార్యరతః కో బధిరో యః శృణాతి ॥ నహితాని | శోమూ కోయః కాలే పియాణ్‌ వక్తుం న జూనాతి[ అకార్యము చవేయుటయం డొాస క్తి గలవాడు (గుడ్డి జ నొడుం మంచిమూట వినని వాడు వెవిటివాడు. అవసరమై నప్పుడు (వీయమును పలుక నేరని వాడు మూగివాడు,

184 అసక్తి + శత విభేయో యత్న్నో విద్యాధ్యాసే సదావభే జానే । అవధీకణా క్వ కార్యా ఖలపర యోషీత్సరధ నేషు।

విద్యాభ్యాసము కొరకు మంచి యావధము కొరకు జానను కొరకు యత్నము చేయవలయును. దుష్టులయందు వర్శ్త్రీలయందు,' పరధనమునందు . అనాదరణము చూప వలయును. లం

త్త నూ ' శీరత్నాతకా

కేరీర్‌ నపతి కుత విభేయో వాసః సజ్జనకం తే యథా కాశ్యామ్‌ కః పరివార్యో బేశః పీళఘునయుతో లుఖ్ధ భూపళ్చ! =. ఎచ్చట నివసింపవలెను 1! కాశీయందు నివసించు. నట్లుగా సజ్జనుల పొారుగునందు నివసింపవలెను, ఏదేశము విడువవఖెను* లోభియగు రాజుగల జేశమీను విడచు నట్లుగా కొండెములు చెప్పు జనులు గల ేశమును విడువ వలెను. కేం మనన్సుు జధి మధుళలం మధు మధురం (దాకమౌ మధురా. సుధాపి మధురైవ | తస్య తబజేవహి మధురం యస్య మనో యృ్మత సంలగ్నమ్‌ 1 జరుగు తీపి; లేనెతీవి; (దాత్‌తీవ) అమృతము త్తీవిం ఎవని మనస్సు ేనియందు లగ్నమగునో వాని కదియే తీపి. పై పాండిత్యము కోధర్మో భూతదయా కింసౌఖ్య మరోగితా జగతి ॥ కః స్నేహః సద్భావః కిం పాండిత్యం పరిచ్చేదః కి
వీది ధర్మము 1 భూరదయ. వది సౌఖ్యము 1 రోగము "వేకుందుట. వది సన్నేవాను! మంచితనము. వది పాలిడిత్యము నిర్ణయము వేయ గలుగుట.

నూక్రింత్నావళి. ( క్షి చానం వీయవాక్సృహితం '

జ్డాన మగరం తమాన్వితం శార్యమ్‌ శ

విత్తం తక్యాగనియుక్రం

డ్తుక్లభ మేత చ్చు ర్భృద్రమ్‌ ॥

(వీయవాక్కు-తో. కూడిన చానము,' 'గర్యమః- లేని జ్ఞానము, ఓరిమితో కూడిన శౌర్యము, దానమం దుపయు క్త మైన ధనము - ఈనాలుగు అదృష్ట్రములు దుర్గ భములు,.

180 మాత కృతశత మసత్సు నష్టం సుభామితశతం చ నష్ట మబుభేమ? వచన శత మవచనకశే బుద్ధిశత మచేతనే నష్టమ్‌ ॥ _. సత్పురుములు కానివారికి నూరు మంచిపనులు చేసినను వ్యర్థము. బుద్ధి లేనివారికి నూరు సుభాపి.తములు వ్యర్థము, చెప్పినట్లు చేయనివారికి నూరు మాటలు చెప్పినను వ్య్వము. _ జడులకు నూరు బుద్ధులు బోధించినను వ్యర్థ ము. - వే40ళళ్తి అ్మపకటీకృతశ_క్రిః శక్షో౭-వి జన స్తిర (స్కియాం లభతే! నివసన్నంతన్షారుణి లంఘో వహ్న్‌ ర్నతు జ్వలితః క. తన శక్తిని చూపని వాడు సమహ్థడెనను అవమాన ఫ్టును పొందును. క్యరయందు ఇమిడియున్న నిప్పు మండ "ళద్పుడు సులభముగా చాటబడును గదా,

శ్రా నూక్తిర త్నావళి 141 ఓంయిట్రుతుకో :విమమస్థస్వాదుఫల గ హణ వ్యవసాయనిశ ఏఎయో యేషామ్‌ 1 ఉష్ట్రాణామివ 'శేషాం మన్యేహం శంసితం జన్మ॥ . లు (ప్రవేశించుటకు కష్టమైన స్థ్టలమునందున్న ఫలమును 'సంపాదించవలయునను నిశ్చయము కలవారి జన 'శ్రను, ఒంెటల జీవనమువలె (పశంసనీయను. . 148 నటన - అసతీ భవతి సలజ్ఞా కోరం సీరం చ శీశలం భవతి 1 చంభో భవతి వివేకీ (పియవక్తా భవతి ధూర్తజనః | ం వ్యభిచారిణి సిగ్గును భూపును. ఉప్పునీరు చల్లగా చుండును. దంభము కలవాడు వివేకమును భూఫును. దుర్జ నుడు (వీయమును పలుకుచుండును. " య్‌ పా సాహచర్యాద్భవంతి శచీళతాంసి ఛరసదృశాని। మధురావీ హి మూర్చుయళతే విషవిటవిసమాశితా వల్నీ॥ ఎల్లపూడు కలిసి యుండుటచే దక్రీల హృదయములు భర్తల సృదయములతో సద్భృశము లగును. మంచిది మైనను విషపు కొమ్థును చుట్టుకొనిన తీగ మూర్భ్చృను పొందించును. 1144 “నేర్చు సకృదవి దృష్ట్వా పుదిమం విబుధా జాన్తి సారతాం తస్య॥ హ వ్రలయా్‌నిపుణ్యో ఫల్మపమాణం విజానస్తి॥

చూ క్రీరత్నావళి రమే: బుద్ధిమంతులు ఒకళామారేి భూచినను పురుషుని సౌర మును అెలిసీళొందురు. నేర్పు గలవారు చేతితోయొత్తి గూడ తూనికను తెలిసికొందురు. * | కేకీస్‌ న్నీవాము . ఉపచారః కర్తవ్యో యావదనుత్సన్నసూహృదాః పురుషాః ఉత్పన్నసౌహ్చాదానా ముపచారః క్రై నవం భవతి। శ్నపహాము కలుగువరకును నురియాద చేయవలయును. శ్నీపాము కలిగిన తరువాత వేయబడిన మరియాద దొంగ. .మరియాద యనిపించుకొనును. . 146 స్నేహము . శీక్షహో హి వర మఘటితో న వరం సంజాతవిభఘటిత న్నే హః॥ చృాతనయనో హి విపాదీ న విపాదీ భవతి జూల్యరోఫః॥ శ్నపహాము కలుగకుండిన- మంచిది కాని, కలిగి విడుట మంచిదికాదు. కొన్ని దినములు కళ్లను కలిగియుండి (గుడ్డి మైన వాడు విచారించును కొని, పుట్ట్యుగుడ్డి వివారింపడు. క్షత? 'సజ్జనుఅం . నలినీదలగత జలవ_త్తరలం కీం యావనం ధనం చాయుః ఆశీ శశధరకరనికరానుకారిణః సద్దనా వవ। - శామరాకు మీద నీటివిందువుల ( న థ్య వవ? యావనము, ధనము, ఆయుసు నా! గా నుండు వారెవరు! సజ్జను సట. న. ॥ కీల

. నూ శ్రిరత్నావకి , , - 148 ముఖస్తుతి

వితరతి యావద్దాతా తావ తృకలో2.వి భవతి కలభాపీ. | విరలే-పయసి ఘనేభ్యః శామ్య న్తి శిఖండినాం ధ్యనయః॥

జాత యెంతవరకు ధనము నిచ్చుచుండునో ఆంత వరకు నందరును సోతము -చేయుచుందురు. మేఘమ:లలో సీరు చెల్లిపోగా నెమలి “కేకలు నిలిచిపోవును.. .

140 పరీత /

వ్యసనే మిత పరీమో ళూరపరీయో రణాంగణీ భవతి వినయ్‌ భృత్య పరీఖకోూ జానపరీతూ చ దుర్భితే॥

స్నేహితునికి రీతు కష్టము వచ్చినప్పుడు జరుగునూ. చభూరునికి పరీత్స యుద్ధభూామియందు. జరుగును. ీవకునికో పరీత్తు వినయమునందు జరుగును. బానముసకు పరీశ్న దుర్శి తమునందు జరుగును. నిజదోపానృళమనసాం అతిసుందరమేవ భాతి విపరీతమ్‌ 1

పశ్యతి వీతోపవాతః శశిళ్యుభం శంఖమవీ వీతమ్‌ |

తమ దోమము చేత ఆవరించబడిన మనస్సుకలవారికి మిక్కి-లి సుందరమైన వస్తువుకూడ విపరీతముగా కనివీంచును. పీ త్తదోవము కలవానికి శంఖము 'ఆెల్లగానున్నను పసుపుగో కనబడును, " .

వేర1 నిజానము

స్వవశః 3రోతి కర్ణ (ప్రమాదయు_క్తస్తు పరవశో భవతి. కొ స్వవళో రోవాతి వృతం నిపతత్యవళ_స్తతః పురుషః ॥

కూ క్రీరత్నానళి "శకి ౯... స్వవకుడైన వాడు,యేకర్ణనై నను అాగుగా జేయును. 'చరవళశుడు పొరపాటు పడుచుండును, స్వవశుడై న వాడు "చెట్టు నెక్కుంను. పరవళుడైన వాడు ఇట్టునుండి (క్రింద పడును, - కేకల స్వబుద్ధి

సర్వధా స్వహిత నూచరణీయం కిం కరిష్యతిజనో బవబజల్ప్బః1 విద్యతే న హి స కళ్చిదుపాయః సర్వలోక పరితోమకరో యః॥

సర్వవిధముల తన హీతమును చేసికొన వలయునుం అధికముగా మాటలాడు జను లేమి చేయగలరు! సమస్త జనులకు తృప్తి కలిగించు నుపాయ 'మేదియును లేదు కచా!

158 దొంగతనము

కస్యచిత్కిమవీ నో హరణీయం .మర్యవాక్యమవి నోచ ృరణీయమ్‌ | ,కీప తేః పదయుగం స్మరణీయం లీలయా భవజలం తరణీయమ్‌॥ ,

ఎవ్వని వస్తువును ద్థొంగిలింప కూడదు. ఇతరులకు ఇాధకలిగించు వాక్యము వైకి చెప్ప కూడదు. (శ్రీపతి పద ద్య్యయమును స్మరించవలెను. లీలగా ' సంసారజలమును చాట వలయును,

. . 154 చిర్రషద్ధి

ఆసురం కుల మనాదరణీయం చిత్త మేత దమలీకరణీయమ్‌ 1 .. చామభామ శరణీకరణీయం లీలయా భవజలం తరణీయమ్‌ కి

ఫశ నూ క్రిరత్నావళొ -.. శాతస కులమును ఆదరించగూడదు. ' చిత్తమును శఈుద్ధము వేసికొనవలయును. రామాలయమును శరణముగా "జీసిళొనవలెను. లీలగా సంసార జలమును దాటవలయును. కేశ్‌ పరహాని యః పరస్య విమమం విచి_న్తయే ్సాఘుయాత్స కుమతిః స్వయంహితత్‌. ॥ పఫూతనా హరివధార్థమాయయా (పాప మైవ నధమాత్మన _స్తతః। పరునికి వోనిని చింతించు దుర్చుద్ధి తాన చోనిని పొందును. పూతన వారిని చంపుటకు వచె గను. అతని వల్లనే అమె మృతిని పాంబెను. కేనీఠి జూదము శాశీ శౌచం ద్యూతకారే చ సత్యం సర్పేమోస్తిః శ్రీిము కామోసప ఇాన్నిః శ్లీ బేఢైర్యం మద్యే త_త్త్వచిన్తా శాళ్లో మితం "శీన దృష్టం (శొతంవా। . ఖా బ కాకి యందు ళభత, జూదగాని యందు సత్యము,-. పామునకు ఓరి (. శ్రీలంక కామోపశాంతి, నపుంసకునకు = శైగ్యము, (కాగుబోతునకు తత్త్యచింత, రాజునకు స్నేహి తుడు - వీనిని యైవడున్లు కని విని యెరుగడు

నూ క్తి త్నావళి నర్‌

" 15 ఏకదృష్టి

వకో-జీవః శేశవోవా శివోవొ

వకం మితం భూపతిర్వా యతిర్వా !

వకాభార్యా సుందరీవా దరీవా

వళోవాసః పత్తనేవా వనేవా॥

శీళవుడు గాని, శివుడు గాని ఒక్కడే "జీవుడు. రాజూ గాని, సన్యాసి గాని ఒక్క-దే మితుడు. సుందరిమైన భార్య గాని కొండగువా కాని ఒకా ఆదరణీయము. పట్టణ మందు గాని. వనమునందు గాని ఒక్క-చోటనే నివాసము. కర3ి చి ర్తశుద్ధి " చితాయ తం భాతుబద్గం శరీరం న థి

నస్తే. చిత్తే ధాతవో యాన్తి నాశమ్‌ |

తసాచ్చి త్తం సర్వడా రతణీయం

స్వస్థే చిత్తే బుద్ధయః సంభవ్తి ॥

ధాతువులతో కట్టబడిన శరీరము చి_త్తమునకు వశమై యున్నది. చిత్తము నష్ట్యమైనచో ఛాతువులు నాశమును పొందును. కాబట్టి చిత్తమును సర్వదా రథీ,0చవలెనుం చిత్తము స్వస్థముగా నున్నచో బుద్ధి వికసించునుం 159 మూఢుడు .

ఇాక్యేన ధర శి కపకేన మితం

పరోపతాచేన సమృద్ధిభావమ్‌ ,

సుఖేన విద్యాం పరుపేణ నాలీం

వాంఛన్తి యే వ్యక్త మపండిలా స్తే

శ్‌ మూక్షిరత్నావళి మోసమువే ధ5 శ్రమును, కపటముచే న్నేహీనుని, పరులను హింసించుటచే స్వలాభమును, సుఖముచే విద్యను, పారుమ్యముచే స్త్రీని, సంపాదింపనోరు వారు నిశ్చయముగా బుద్గి లేనివారు. థు _ 160 సనుంములు ఉఊజానం దర్శిదస్య (పభోశ్చ శ్వావన్తి .ల్య్యూనాం తపో క్షానవతాం చ మౌానమ్‌ | ఇ్చానివృ _తిశ్చే సుఖాన్వికానాం చయా చ భూతేషు దివం నసయన్తి ॥ దరి దుని చానము, రాజుగారి శాంతము, యావవ ములో నున్న వారి తపస్సు, జ్ఞానవంతుల మానమ్ము సుఖ , ర .- ముగా నున్నవారికి కోరికలు అేకుండుట, భూతముల యందు చయయు - స్వరగ్షమునకు గొనిపోవును. ॥ కేళి! అకుసుఖములు ఆరోగ్య మానృణ్య మవిపవాసః -స్మపత్యయా వృత్తి రభీతివాసః | సద్భిర్దునుపమ్యైః సవాసం ప్రయోగ ॥ . మ డీవలోకస్య సుఖాని రాజన్‌ | . ఆరోగ్యము, బుణము లేకపోవుట, దూరాేశ వాసము "లేకుండుట, నమ్థుకమైన వృష్తి, భయములేని జీవనము, సత్పుకువషులతో సంబంధము - ఈ యారును జీవలోకమునకు. సుఖములు,

యూ కీరత్నావళి నాటీ 162 సజ్జన మై్యతి, దక్టనమైతతి ఆరంభగుక్వీ త్వయిణీ [క మేణ ఖు చ పళాల్‌ 1 లఘ్వీ నా వృద్ధిమతీ వ ఏ! చినప్టు పూర్యాార్థ పరా భిన్న్నా జీ ధా“ ధి ఛాయేవ మె.తీ ఖల సజనానామ్‌! ఇ రులు ట్‌ “.. దినమున పూర్యాహ్నుమునందు నీడవలె దుములతో శ్నేపాము , పారంభమున అధికముగా నుండును; శ్రమ్మకమ ముగా తస్గును. దినమున అపరాహ్నుమునసందు నీడవలె సక్టను లతో స్నేవాము (పారంభమున కొద్దిగా నుండును; (కమ ముగా నధిక మగును. 16 బుణశేపముం భార్యావియోగః స్వదనాపవావో బుణప్య "జేషం కృపషణస్థ సేవా చారి; ద్యకాలే పీియదర్శనం చ “అినాగ్నినా పంచ దహ ని కాయమ్‌। ఛార్యావి యోగము, బంధువులలో నింద, బుణ శేషము, లోభికి సేవ చేయుట, ధార్మిద్యము సంభవించు 'నష్పుడు స్నేహితుల దర్శనము = ఈమొదును అగ్ని అక్కడ. "లేకయే శరీకమును కాల్చి వేయును. " 164 నిరర్ధకత శిం పారుమం రశతుతి యో న వానా వ్కి-ం వా ధనం నాక్టినాయ యత్స్యాల్‌ | సాకిం (శ్రీయా యాన హి తానుబద్ధా .శిం జీవితం సాధువిరోధి యడై స్ప!

ఆర్హులను రశ్నీంచని పౌరుషము వమిపౌరుషము 1 ఆర్థించినవారికి యివ్వని ధనము ఏమి ధనము 1 హిరముతో కూడుకొనని పని యేమి పని! సాధువులతో విరోధించు జీవి- తము ఏమి జీవితము!

పేన్‌ శౌార్యకాకలము శా స్త్రేష నిష్టా సహజశ్చ బోధః (పాగల్భ్య మభస్తగుణా చ వాణీ "కాలానురోధః య పతిభానవత్వ మే నేసణాః కామదుఘాః [కియాసు॥

శౌస్రుముల యందు నమ శకము, సహజమైన జ్ఞానము, వైర్యము, వాగుగానభ్యసింపబడిన వాక్కు, సమయాను. సరణము, (పతిభ - యీగుణములు పనులు చేయుటయందు శామభేనువు వంటివి.

166 మంచితనము న శస్యచి త్కళ్చి దివా స్వభావా దృవత్యుదారో2_.భిమతః ఖలోవా! లోశే గురుత్వం విపరీతతాం వా స్వచేపి.ఆాన్యేవ నరం నయ న్పిః

ఈ లోకమున ఎవ్వడును, ఎవ్వనికిని, స్వభావమువల్ల నే గొప్పవాడుగాన్తి దురా +ప్పడుగాని, "కాడు. మనువ్యునికి. గొప్పతనము గాని, చిన్నతనము గాని ఆతని పనుల వలననే. కలుగును.

కర? రహస్యము చాగేము కించి త్ప్వజనేము కించి బ్రోష్యం వయన్యేము సుతేమ కించిత్‌ | యుక్తంనవాయుక్త మిదం విచి న్య బే ద్విపశ్చి న హతో=నురోధాత్‌ క . కొన్నివిషమయనులు భార్యకు ఇస్పక, కొని బంధువు లకు చెప్పక కొన్ని స్నేహితులకు చెప్పక, కొన్ని కుమూరు లకు చెప్పక, దాచవలసి యుండును. వది యు కృమో, వది ఆయు క్తమో విచారించి, బుద్ధిమంతుడు ద్దల మార్గము వనుసరించి (పవ _రించ వలసి యుండును. 1603 స్నేవాము మృగా మృగైః సంగ మను్మవబజు్తి గావశ్చ నోభి స్తురగా స్తురంగైః | భూర్ధాశ, ఏ మూ-స్థైః సుధియః సుధీఖిః సమాన శీలవ్యసనేషు సఖ్యమ్‌॥ మృగములు మృగములతో కలియును. గోవులు నోవులతో కలియును. గుజ్టములు గుల్జములతో కలియును. మూర్థలు మూర్భులతో కలియుదురు. బుద్ధిమంతులు బుద్ధి మంతులతో కలియుదురు. గుణ దోమములలో సమానత్వము: శ్షలవారిశే సఖ్యము కలుగునుం

న. నూ స్తకుత్నావకే మ్‌ శైరుకూ గస్టుకురా చృడ్తై చర మమజజకిజ్రాతీ వ న హా శారయా పా వారలరతు త శశుతః కష్ట కాలును. పూత. ధి రళియమాయు మకణమరాడూ. న హా ల తోచవమ్యును. సమం నద. పదవ మాలీనచ్చుడు కాడ నమూన వ్యాతార నక్పిందుకోచుం కే పోడు గతా! కేగి సలవోషుకు అలో భోత్త్యు చోనోగ్టైంా కే న. వ్య ఫచ్యార్‌ క్ల | త్పంశోకతుల్టుల ధరకు ఫ్రీ నొనుక్‌ 4 కాకమునో సకారతిక వని దుకతి లేడు. లోకం కరకు పీక ంండి మూరికటి లేరు. ముంచి సద బకత సతర తైల మూసుక్‌. యకలంకౌరమణ లేన. సంతోమముతో సకూవన ధనము నురియొకటి లేకు. కేస అల చఅలి + ఖు ॥ ॥ త్‌ తే; పోరా విపత్‌ క్యుశిక్థిం ధమకయే వరతి జూకరాన్నృతా. అప్సు వై రాణ్‌ సముద్భృవస్త వ్యజేవ్వువద్థా జహాలీభన_న్తిః

నూ కరళ్నావళి 18 వాని ఇాయము మిదశే విశేషముగా బెట్బలు గగులు: చుండును. ధనము తేగస్గగొ అకలి అధికమగును, అపగలం కలుగగా వ్రైరములు (పాగంభిమగును, లోపములు కలిగి నప్పుడే అనర్థములు 'సాద్చుగు చుండును. 174 ధ వాళ అగ్ధాతురాణాం న గురుర్ను బంధుః శామాతురాణాం న భయం న లజ్యా! , విద్యాతురాణాం నసుఖంననిదా తుధాతురాణాం న రుచిర్న “వేలా! | ధనమునందు (హాచ్చు) అశగలవాికి గుకువు లక్ష్యము, బంధువ్లుల లక్ష్యము ఉండవు. శెదుమునండ్‌ం. (వాచ్చు ఆశగలవారికి భయము, లజ్ఞయా నుండవు.. పదు యందు (హెచ్చు) అసక్తి కలవారికి సుఖమా, సా చయ నుండవు. అకలిచే (మెచ్చు) కాధపడు దున్న వారికి, కుచియు. 'వేళయు నుండఫవు. కర సణయాలా అభ్యాగతో యత వే తంత లక | ఉభాచ కతొయ్యతనతం.త వడాా నైక్యర సర్వో గుణసంనిపాతః! .

ఐశ్వర్య మున్నచోట వినయ ముండము.. అణుమనుం అధికముగా నున్నచోట ఐవశస్య్వై మాండనూు. వై చరయ.

శ్రి నూక్తిరత్నావళి నుండు స్థలములలో విద్య యుండదు, గణము లన్ని టి చేకకయు నొక చోట నుండదు. కే74 సవ్యార్గకు శొతిర్విభిన్నా స్హృతయశ్ళ్న ఏ భిన్నా నైకో ముని ర్యస్య వచో2|పమాణమ్‌ | ధర్మస్య త త్తం నిహితం గుహాయాం ** చమహాజనో యేునగతః సవంథాః॥

"వేదములు విభిన్నముగానున్న వి. స్ట్ప్యతులు విభిన్న ముగా నున్నవి. వమునియొక్క_ తాక్యమున్ను అపమాణము కాదు. ధర శ్రిముయొక్క_ త _త్త్వము అతి'ాఢముగా నున్నది. కావున మహాజనులు పోయిన మాన్తమునే అందరును "అశయించ వలెను.

175 జానమహీిమ

సుపాతదానాచ్చ వేద్ధనాథ్యో ధన పభౌవేణ కరోత్రి పుణ్యమ్‌ | పుణ్యపభావా త్సురలోక్రవాశ్సీ పునర్ధనాఢ్యః పున కేవభోన్య

తగినవారిక్షి డానముచేయుటవలన ధనవంతుడగ్వన్ను ధన పభాౌవము వలన పుణ్యమును వేయును, పుణ్యముయొక్క_ (వఫావమువలన స్వర్షనివాసమును పొందును. తిరిగ ధనవంతు చగును, తి8॥ భోగముల ననుభవించును,

చూ క్రీరత్నావళి ౮ 176 ఆపా(తడానము ప్ర పొతచానాచ స్‌ వీద్దర్శిదో ఉార్మి. ద్యదోమేణ శరోతి పాషమ్‌ | పాషపభావా నరకం (పయాతి - పునర్జరి దః పునలేవ పాపీ ॥

".. తగనివారికి దానము చేయుట వలన దర్నిదుడగును. చార్మి ద్యదోమముచే పాపమును చేయును. పాపముయొక్క- ప్రభావము వలన నరకమునకు పోవును. తిరిగి దర్శిదుడగును. అరిగి పావియగును.

" కక్ష! విద్య చిరతశే వీక్యు మహాధనత్వం చిచ్యాసవద్యా విదుపూాన హేయా రత్నావతంసాః కులటాః సమిోత్మ్యు ఆశీమార్యనార్యః కులటాభవన్ని ॥ విద్యలేనివారు ధననంతులుగా నుండుటను బమూచి పండితులు విద్యను త్యజించగూడదు,. రత్నములతో నలంక రించుకొనిన జూర్యస్త్రీలను వభూచి కులకాంతలు జూర్శ్త్రీ అగుదురా 1 178 గుణం్యగహవాణము

న వేత్తియోయస్య గుణ్యపకర్టం

సతం సదా నిందతి న్నాత చ్శితమ్‌ |

యథా కిరాతీ కరకుంభజూతాం ఫముకాం పరిత్యజ్య బిభర్తి గుంజామ్‌ |

స! నూ క్తిరత్నావళి

ఒకరి గుణాధిక్యమును నెకుంగనివాడు అతని సెల్హప్పు. డును నిందించును. అది చి(౪€ తముకాదు. వమనిన కిరాత్మక్తీ 'యేనుగుకుంభస్థలమందు పుట్టిన ముత్యములనువిడిచి రివెంద పూసలను ధకించును!

179 మైటతి

గిళా మయూరా గగనే పయోదా లమౌ_న్తేేఒర్క-క్చ జలేషు పద్ధుమ్‌ ఇందుగ్గి సలత్‌ం కుముదస్య బంధు ర్యోయస్య మితం నహితస్య దూరమ్‌॥

కొండయందు సెమళ్లు, అకాశమునందు మేభుమునకు శ్నీహేీశులు. లక్ష (యోజనముల) దూరమునగల సూర్యుడు. జలమాన గల పద్గాములకు మి, తుడు. రెండు లక్షల (యోజన ములు దూరమున నున్న చం[దుడు* కలువలకు బంధువు. శ్నేహీతులకు దూర మెక్క-డిది ! , కం0 జీలేం్య్యదియత్వమ్ను జి కేర్యదియత్వం వినయస్య ఇకారణం గుణ (పకర్ణో విసయా దవాప్యతే ॥ గుణాధికీ పుంసి జనో2.నురద్య తే . జనానురాగ। (వభవో హీ సంపదః |

జి కేర్యదియత్వము వినయమునకుకారణము. వినయమూ వలన గుణము లధికమగును. గుణాధికుళైన ఫురువునిః యందు జనులు (పేమను కలిగి యుందురు. జనానురాగము సంపదలకు కారణము. -

మూ క్రీరత్నావళి క. . 1191 విద్వాంసుడు సంపూర్ష్మ కుంభో న కరోతి శబ్ద ॥ మరో ఫుటో ఘోవమువైతి నూనమ్‌ | విజ్వాన్కు-లీనో న కరోతి గర్వం గుతైర్విహీనా బహు జల్పయంతి! ..... నిండుకుండ శబ్దము చేయదు. సగము నిండినకుండ _ శబ్దమును జీయును. మంచి కులము నందు పుట్టిన విద్వాంసుడు గర్వమును పొందదు. గుణరహితులై న- వారు విశేషముగా శ్యశీలుదురు. ; న ॥ 192 కార్య సాధన _ (తివ్మికమో౭.భూదపి చవావమనో౭సౌ _. స సూకర క్చేతి సవైనృసింపాః | సీచై రనీవై రతినీచ నీవై: జఒషమ్వైరుపాయైః ఫల మేవసాధ్యమ్‌ః - వామను డయినప్పటికిని (తివికము డయ్యెశు. అతడే పందియయ్యెను. ఆతజే సింహమయ్యెను. నీచ.మై నట్టియా, సీచము "కాసట్టియు, అతి నీచమైనట్టియు అన్ని , యుపాయముల వేతను ఫలమునే సాధించన లెను, న. 188 కోపము 2 ోధో హీ క్యతుః (పథమో నరాణాం , "జేహస్థితో -జీహవినాశనాయ | యథా స్థితః కాష్టగతో పి వహి్యాః . క వవ వహ్నిర్షహ తే శరీరమ్‌! స

న! నూ ' కీర త్నావళి

క"ళ్టైయందు ఇమిడియున్న నిప్పూ కజ్పైనే కాల్పునట్లు "జీహూము నందుండు కోపమే చేహమును నాశము చేయుటళు చునుమవ్యులకు మొదటి శతువు. ,

కేం4 సత్చాంగత్య మహిమ

“లయతీ (వతీ ఇ్రావీ పతి వళాశ్చ శ చీరాళ్చ శూరాశ్చ దయాసపరాశ్చ | స్వసంగమా(లేణ దహ న్తిపాపమ్‌!

సన్యాసి, (వతముల నాచరించు వాడు, పతి(॥ వతలు కులు, ళూరులు దయావంతులు, చదానశీలురు, భోగి పండితులు = పీరు సాంగత్య మాతముననే పాపములను పోనాట్టుదురు.

లు శ్‌ సఠ్యము

చసాసభాయ్యత నసన్తి వృద్ధా చృద్ధా వలే యేన వదంతి ధరసమ్‌ ॥ . ఖర్‌ న వ్రైయ్మ్యతచనాప్తి సత్యం సత్యం న తద్యచ్చల నాను విద్ధమ్‌।

వృద్ధులు లేనిది సభ యనివీంచుళొనదు. ధర్మమును బోధించనివారు వృద్ధు లనిపీంచుకళొనరు. సత్యము లేనిది ధర. శ మనిపించుకొనదు, మోసముతో గూడినది సత్య మనిపించు కొనదు,

చూ క్రిర ర్నొావళి 186 మూర్థత ఇతో న ఖాదామి హసన్నజల్పే - 'గేతం న శోచామి కృతం న మన్యే! చ్యయో .సృతీయో న భవామి రాదె నేంనాసై మూర్థో వద కారణేన॥ నిలువబడి బేనిని తినను. నవుచు మాటలాడను. జరిగి “పోయిన దానిని గురించి విచారింపను. చేసినడానిని తలంపనుం ఇద్దరున్న చోట నేను నిలువను. ఇట్లు చేసినచో మూస్థ్రడ కాట్టగుదును శి కం ెకిలితనము "ాలసఖిత్వ మకారణ పోస్యం హీనో వివాద మసజ్జనసేవా | " గర్షభయాసన మసంస్కృృతవాణీ వమట్సు. నరో లఘుతొా ముపయాతి॥ "

.... శాలురతో స్నేహము, కారణము లేక నవ్వుట, ,క్రీల గపరించి వివాదము, దుర్జనుల 'సీవు గాడిదను స్వారి చేయుట 'సంస్కా-రములేని మాటల నుపయోగించుట = యీ యారింటి వలన నరుడు చులకన యగును. .-

కన! నిరర్ధకం భనేన కిం యో నదడాతి యాచశే బలేన కింయశ్చ రిపుం న బాధతే |

నుతలేన కిం యో నచ ధర్మమాచశే స మాళ్ణనా మోన జిలేం్యదియో భవేత్‌ |

ఈం నూ క్రీరత్నావళి యాచకుల కివ్వని ధనము వలన [(పయోజన మేమి * శ్మతువులను వాధింపని బలము వలన [(పయోజన "మేమిశ ధరగ్హము నాచరింప నప్పుడు విద్య వలన (వయోజన "మేమి జి లేర్యదియుడు కాని వానికి అత్మ వలన (ప్రయోజన వేమ్లి 'పతీమవి జ్వాతి కువైక సర్మశయాం జనోఒన్యథా భ ర్హ్రుమతీం విశంకళలే | అతః సమాజ పరిగేతు రిమ్యతే (వియాజఒీయానా (ప్రమదా స్వబంధుభిః॥ వివాహిత మైన న్రీ పల్మివత మైనను, పుట్టింటా నున్నచో జనులు శంకింతురు. అందుచేతనే ఆక భర్తకు _ (వియురాలైనను శాక పోయినను, భ_ర్తవద్ద నుండవలె చనియే అమె బంధువులు కోరుచుందురు. " 190 మి్యకుడు . మనీసీణః సంతి న తే హితెపిణో హి.లెపి.ణః సంతి. నతలేమసీపీణః ! సుహృచ్చ విజ్వానపి దుర్శభో నృణాం యథావధం స్వాదు హితం చ దుర్గ భమ్‌॥ పండితులు హితమును కోరువారు కారు. హితమునూ భోరువారు పండితులు: కారు. మనువ్యులలో పండితుడునూ సాతమును కోరువాడును నగువాడు అరుదు. ఎట్లనిన తోల్తే మైసదియు తీయనిదియు నగు కొ వధము అరుదు.

చూ క్రిరత్నావళి ళ్‌ ల. 91 మంచికని సుజీక్ష మన్నం సువిచతణ?ః సుతః నుళాసితా జీ నృపతిః సునేవితః | సుచింత్య కం సువిచార్య యత్కృతం సుడీర్ధ శాలో౭ఒ.వీ న యాతి వ్మికియామ్‌ ॥ శాగుగా జీర్చి ౦చిన యన్నుము, పండితుడై న్న కుమూ రుడు, లెస్సగా నిత్షణ పొందిన్యక్ర్రీ, చాగుగా సేవింప బడిన రాజు పొగుగా ఆలోచించి పలికిన వలుకు బాగుగా “ఎష్రచారించి చేసినపని - యివీ యన్నియును చాలా కాల వైనకు మార్పును పొందవు. .

" 192 కోపము సేమిత్తముద్దిశ్య హి యః (పకుష్యతి 1ధువం స తస్యాపగమే (పసీదతి ॥ "అశారణ 'జ్వేపి. వునస్తు యస్య వె శథం జన్నస్తం పరితోమయివ్యతి ॥ కారణము నుద్దేశించి కోపగించిన వాడు, తప్పక అకారణము పోగానే (పసన్నుడగును. అకారణముగా జ్వేషించు మనస్సు కల వానిని జనులెట్లు సంతోవమ వెట్టగలరుశి చ సావామై కా నరసానువ_క్రినా " న ఇాప్యపాయోపహతా_స్త రా తనా క విభూతయః శక్ష్య మవాహ్తు మూర్చితా యే చ కౌల్యే చ వసంతి సంపదః 1"

జా - నూ కిరత్నానళా నానీ

"శీవలము సాహసమునం జాస్తక్తి కలవానికి గాని అపాయములను పొందువానికి గాని గొప్ప మైశ్యర్యము పొందుటకు శక్యముకాదు. న్యాయము నందును శ 'ర్యము నందును సంపదలు వసించును.

104 ఆవ్యాయనా

ముదం విషాదః శరదం హిమాగమ - _ప్తమో వివస్వా న్పుకృతం కృతఘ్నుతా | (వియోపప్తిః శుచమాపదం నయః శేయః సమృద్ధాఅవీ వాన్తి దుర్నయః ॥

విచారము సంతోవమును, హేమంతము శరత్కాలు మును, సూర్యుడు చీకటిని, కృతఘ్నుత్వము పుణ్యమును? (వియసమాగమము. విచారమును, న్యాయను ఆపదను? అవినీతి సమృద్ధమైన యమైశ గర్యమును నశింప జేయును,

కేం బుద్ధి కుళలత

ఉదిరతో ఒర్థః పశునావీ గ ఎవ్యాతే . వాయాశ్చ నాగాశ్చ వహ ని చోదితాః | అనుకృమ ప్యూ్యూవహతి పండితో జనః పరేంగితజ్ఞాన ఫలాహీ బుద్ధయః ॥

పళువు గూడ చెప్పిన విషయమును (గహించును. గుజ్జములును, వనుగులును గూడ తోలినప్పుడు నడచును. పండితుడై నవాడు చెప్పని దానిని గూడ నూహించునో వరుల యింగితములను తెలిసి కొనుటయీ కడా బుద్ధికి ఫలము.

మా క్రీరత్నావళి స అసత్యశతా నిమ్లరళా కృతఘ్నతా భయం |, పమాదో=౭-లసళా విపాదితా 1 వృథాభిమానో హ్యాతిదీర్ధసూ తతా తథాబ్దరాత్యూది వినాశనం శీయః క -.... అసత్యత్వము,. నిష్టురత, కృతజ్ఞత శేక పోవుట భయము; [_పమాదము సోమరితనము, విచారము కలిగి. యుండుట, వ్యర్థమైన అభిమానము, ఆలస్యము, మందకొడి తనము మొదలగు గుణములు ఐశ్వర్యమును నళింప జేయును. 197 నుణపరీకు యథా చతుర్భిః కనకం పరీత్యుతే నిభఘర్ష ణచే ఏదనతాపతాడనై | | తథా చతుర్భిః పురువః పరీత్య తే శునేన శ్లీతేన కులేన కరుణా గీయుట, తెగగొట్టుట కాల్చుట, సాగగొట్టుట అను. నాల్లింటిచే బంగార మెట్లు పరీశ్సీంపబడునో అశ్లు విద్య శీలము, కులము, కరగ అను నాల్లింటిచే భురుషుడు పరీథీ౦ంఇ. టబదును. 103 శరీర రమణము మూళాసనుంనాస్తి శరీరపోపణం చింళతాసమం నాస్తి శరీర శోమణమ్‌ | ఛా ర్యాసమం నాస్తి శరీరతోషణం ద్యాసమం నాస్తి శరీర భూషణమ్‌ ॥

క! నూ క్తీరత్నావళి తల్లితో సమానమైన శరీర పోమణము లేదు. చింతతో . సమానమైన శరీర శోషుణము. (నీరసింప జేయునది) లేదు. భార్యతో సమానమైన శరీర తోవణము (సంతోమీంప జేయు నది) లేదు. విద్యతో సమానవైంన శరీర భూషణము లేదు 199 ధార్మికుడు స దీవీతో యః సకలం సదీతతే . స పండితో యః కరుకై రఖండితః స తాపసో యః సరతాపక న్డ్‌ాః | స ధార్మికో యః పరమర్థి న స్పృశేత్‌॥ సకలమును లెస్సగా జూచువాజే దీతీతుడు. కరుణతో నిండిన వాజే సండితుడు. పరుల తాపమును పోగొట్టువాజే శాపసుడు. పరులను కాధించనివాడే ఛారి 'శ్రకుడు. ల మతిశేవ బలాద్దరీయసీ యదథావే కరిణా మియం దశా |! ఇతి ఘఫఘోషయలీవ డిండిమః - శరిణో హూ_స్తిపకాహతః క స్‌ణన్‌ ॥ బలము కం"కు బుద్గియీ గొప్పది. బుద్గిలేక పోవుట వేతనే యేనుగుల కీదశ సపట్టినది = అని మావటి వానిచే .... యోగించబదుచున్న యేనుగమాది ఢక్క. ఘోమించుచున్న ట్లున్నది. |

చ్యూక్తీరత్నావళి ణ్సా , ఖే అభిమానము శజరారూపం వారగతి హీ ైర్యమాశా ॥ చ్చుత్యుః (ప్రాణా న చర్యా మసూయా | శామా (హీయంవృ త్త మనార్య సేవా భః (శయం సర్వమే వాఖభిమానః॥!

ముసలితనము రూపమును హరించును. ఇక ధైర్య మును హరించును. మృత్యువు (పాణములను వహారించును. “అసూయ ధర శ్రమును వారించును. కామము సిసును హరిం చును. దుర్దన సేవ (ప్రవర్తనను హరించును. పోపము ఐళశ్వ ర్యమును హరించును. అభిమానము అంతటిని హరించును. " 20 విజీకము "సహసా విదధీత న (కియా మవివేకః పరమాపదాం పదమ్‌. నావృణ లే స్స్‌ విమృశ్యకారిణం గుణలుషూః స్వయమేవ సంపదః! వపనిని తొందరగా జేయరాదు. అవివేకము అన్ని “ఆపదలకు స్థానము. గుణముల యందు ఆస_క్రిగల సంపదలు "విమర్శించి పనిని చేయువానిని స్వయముగానే వరించును. 208 నాశాతువులు ఇ _స్తభ్ధస్య నశ్యతి యశో విపమస్య మె,తీ చష్ట్టకియస్య కుల మస్ధ్థపరస్య ధర్మః శ | శాడ్యాఫలం వ్యసనినః కృపణస్య సౌఖ్యం రాజ్యం (పమ _త్తసచివస్య నరాధిపస్య ॥

ణ్క్ర నూ క్రిరత్నావకి

బుద్ధిహీనునికీ యశస్సున్ను, దుర్శార్దునికి స్నేహ మున్ను, కర్ణ భష్టునకు కులమున్ను, ధనాశకలవానికి ధర్మా మున్ను, దురభ్యాసములు కలవానికి విద్యాఫలమున్ను,. లోభికి సౌఖ్యమున్ను, గర్వంచినమం తిగలరాజునకు రాజ్య మున్ను నళించును. | *

ల204 యజ

శప్త్రైర్థతాస్తు రిపవో న హతా భవన్తి (పబ్బహతాశ, ఏ నితరాం సుహుతా భవన్తి! శస్తుం నిహ్తి ఫురువస్య శరీర మేకం ప్‌ కులం చ వభవం చ యశశ్చ హాన్స్‌ ॥

ఆయుధములవే చంపబడిన శతువులు నిజముగా చంపబడినవారు కారు. (పజ వే జయింపబడినవాశే వాాపగా చంపబడిన వాగగుదురు. ఆయుధములు పురువుని శరీకమును మ్యాాతమే చంఫును. (పజ్ఞ కులమును, ఐశ్వర్యమును, కీర్తిని గూడ చంపును.

2 పునర్జన్య

బీహినో2స్టిన్యథా "జీహే కౌమారం యావనం జరా ॥ తథా బేహో _న్తరపాప్రి న్‌ _స్మతన మువ్యాతి ॥

జీవున కీ శరీరమున బాల్యము, యౌవనము, ముది. మియు సెట్లు (కమముగా వచ్చునో, అప్లే మరియొక శరీర మును బొందుటయు గలుగుచున్నది. జ్ఞాని యా విషయమున మోహము నొందడు.

జూ కిరత్నావళి శస 206 మరణము వాసాంసీ జీర్తాని యథా విహాయ నవానిగ ఇప్లి నరోఒపరాణి | తథా శరీరాణి విహాయ జీర్తా న్ధన్యాని సంయాతి నవాని -జీహీ 1 మనుమ్యుడెట్లు జీర్ణములై న వస్తువులను. విడిచి ొ_త్త వస్త్రములను న్వీకరించుచున్నాడో అక్లు జీవుడు _ శిధిలములై న ేహములను విడిచి (కొత్త శరీరములను జూందుచున్నాాడు. 207 మరణము జాతస్య హె (భువో మృత్యుష్థ్రవం జన్న మృతస్య చ | తస్యా దపరిహో ర్యే2_ స్టే న త్వం శోచితు మర్షసి థి హా పుట్టిన వానికి చావు నిశ్చయము. చచ్చిన వానికి పుట్టుకయు నిశ్చయమే. కాబట్టి తప్పింప శక్యముకాని విమయః మున నీవు మఃఖంచుటకు తగవు. 208 ఫలా పేతు కర శ్రణ్యేవాధి కార శ్రే మా ఫలేషు కడాచన | శ ర ఆం చీ, జ్య ఆత మా కర్థఫల హెతు ర్భూరాగ శ్ర సంగో2__స్వకర్యణి ॥ సీకు కర శ్రముచేయుట యంజబే అధికారము కలదు. ఒకప్పుడును కర్మఫలములయందు అపేత పెట్టళొనకును. ఫలము కొరకు కరస్హ్రరు 'జేయువాడవు కాకుము. నీకు కరు "లె 'జేయకుండుట యం దాళ కలుగకుండును గాక.

2 న్యూ క్తిరత్నా వళి 209 మాని

చుఃఖే మ్వనుద్విగ్న మనాః సుఖేషు విగతస్పృహః | ఏేతరాగ భయ కోధః స్టితధీ రు శ్రనిరుచ్య తే ॥ .

దుఃఖముల యందు షోభమును పొందని మనస్సు కలవాడును, సుఖములయం జాశ "లేనివాడును, తి, భయము, 'కోపను లేనివాడును నగు మనఃశీలుడు.- విశ సృలబుద్ధికల జ్ఞాని యని చెప్పబడుచున్నాడు. .

20 నియతకర్య

నియతం కురు కర్ణ త్వం కర్ణ జ్యాయో హ్యక ర్మణ; | శరీరయా[ తాపి చతేన (పసి బ్ధ్యేదకర్శణః ॥

నీవు నీకు నియమింపబడిన కర శ్రను చేయును. కర్గను పజేయకపోవుట కంకి కఠ శ్రము చేయుట ేస్టము కదా. శరము చేయకండి నట్టి సిక్రు దేహస్థితికూడ సిద్ధింపక్ష 'పోవచ్చును,

ర! స్వధర్యుము

(శేయాన్‌ స్వధర్యో విగుణః పరధ ర్థాత్స్వనుష్టికాత్‌- | స్వధక్మే నిధనం కేయః పరధర్యోో భయకాావనాః వ్‌ . చక్కగా నాచరింపబడిన పరుల ధర్మము కంచ విగుణమైన స్వధర్మము శేస్ముమెనది, స్వధర్మము నాచ 'కించుటలో మరణ మైనను (ేయము, పరధర్థాము భయమాణు కలుగ జేయును. "

నళాకరత్నావళి ణ్గ్గా . జుళ! యీయథానూం (పపద్యంతే శాంస్తక్రైవభ జామ్యహమ్‌ ఖ్‌ చమ వర్తానువర్తం తే మనుష్యాః పాస్ధ సరర్ధశః॥ , ఎవ్వ "శీ (పకారముగా న న్నుపాసించు చున్నారో చారోల నశళ్లు నేను అన్ముగహించు చున్నాను. మనుష్యులు సామార్గమును సర్వపకారములచే ననుసరించు చున్నారు. _ ' 8 మనోని(గహము _అసంశయరి మహాహాహో మనో దుక్నిగహం చలమ్‌ | అభ్యాసన తు కౌంతేయ వై రాగ్యోణ చ గృవ్యాలే! మనస్సు నిగ హించుటకు అసాధ్య మైనదియు, చించలా స్వభావము కలదియు ననుటలో సంజేహము లేదు. కొని, అభ్యాసముచేతను, వైరాగ్యము చేతను నరికట్టబడు చున్నది. వసేత సారూప్యము యం యం వాపి స్మరన్‌ భావం త్యజత్యంతే కలేబరమ్‌ |. తం తమేవైతి కౌంలేయ సదా తద్భావభావితః॥ ॥ ఎవడు మరణకాలనుందు నేయీ రూపనును దలంచూ ,చున్నవాడై శరీరమును విడుచుచున్నాడో వాజెల్లప్పుడూ నాయా రూపము యొక్క స శరణచే గలిగన సంస్కారమూ కలవాడై యాయా స్వరూపమునే పొందుచున్నాడు. 2్‌ సారూప్యము . . అంతకాలే చ మామేవ స్టురన్నూక్వా కలేబరమ్‌ 1 . “యః (పయాతి స మద్యానం యాతి నా _స్త్య్యత సంశయఃపి

ఆ చూ క్రిరత్నావశి

ఎవడు మరణకాలమందు నన్నే స్టురించుచు శరీర మును విడిచి వెడలుచున్నాడో వాడు నాస్వరూపమును జశాందుచున్నాడు, ఈ విషయమున సందేహము లేకు, . 216 భక్తి నిద్ధు శస్యాత్స శ్వేషు శాలేమ మామనుస్థుర యుధ్యచ చయయ్యర్పిత మనోబుద్ధి రామే వైమ్య స్యసంశయమ్‌। అందుచే సరరకాలముల యందును నన్ను చింతింపు “చుండుము, నాయందు బుద్దిని కలవాడవై నన్నే పొంద థి వా సలవు, సంబేహము లేదు, . జ ఉపాసనను -అనన్యాశ్చి స్హయన్తో మాం ఆయీ జనాః పర్యుపాసతే | "'కేసూం నిత్యాభియుక్తానాం యోగవ్మేమం వవోమ్యహమ్‌8ి నన్నే భజించువానరై యీజనులు నన్నే చింతించుచు "ధ్యానము చేయుచున్నారో-యెల్ల ప్పూడు నివ్చగల వారియెంక్క 'యూగవేమములను నేను నిర్వహించు చున్నాను. జం భక్తి "వతం పువ్పుం ఫలం తోయం యో మే భక్ష్యా (పయచ్చతిః “తదహం భక్ష్యుపహృత మశ్న్నామి (పయతాత్భనః॥ ఎవడు నాకొగకు ఆకునో, పువ్వునో, పండున్తోో ఉద శమునో భ క్రితో నిచ్చుచున్నాడో అట్టి శుద్ధాంతఃకరణము శల వానిచే భ క్రీపూర్వకముగా సమర్ప్చింపబడిన దానిని "జీను స్వీ రించుచున్న్నాను. -

శూక్తిరత్నావళి ఇ బంభక్తి యత్క-రోవీ యదశ్న్నాసి యజ్ఞుహోషి. దదాసియత్‌ యతత్తపస్యసి ఛాన్తేయ తత్కు-రుష్వు మదర్చణమ్‌ ॥ -జీనిని చేయుచున్నావో, జేనిని భుజించుచున్నావో, -జీనివి హోమము చేయుచున్నావో, బేనిని దానము చేయు లనాషనో, యే తపస్సును జేయుచున్నావో డావిని నా శర్చణము చేయుము. | ఓం ఊఉ త్తములు (శద్ధయా పరయోజపళా స్తే మే యుక్తతమా మఠౌః। ఈశ్వరార్పణముగా _ కర్శలను చేయు వారును ఉత్కృష్టమైన (శద్ధతో గూడినవారై నాయందు మనస్సును శిలివీ నన్నుపాసించువారును, గేహ్టులని నా యభి_పాయము, . 221 ఈశ్వరుడు ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృదద్దే కేఒర్టున తిస్టతి | శైానమయన్‌ సర్వభూతాని యం తారూఢాని మాయయా ॥ యంర్మతము నధివ్ఫీంచి యున్నవాని వలె సర్వ భూతములను తనశ_క్రిచేత [బవ_ర్తింపజేయుచున్న ఈశ్వరుడు సమస్త భూతములయొ క్ట హృదయ (పదేశమందు నున్నాడు. 222 కరణాగతి శతమేచ శరణం గచ్చ సర్వభా వేన భఛాకత | ఇ్యర్పసాదాత్సరాం ఉా్తిం స్థానం _ప్రాష్ఫ్యసి ఇాశ్వతమ్‌

6 శ నూ క్రీరతా సమ_స్తవిధములచేతను అతనినే రతుకునిగా బాంద''

అతని (వసాదమువలన ఉ_త్తమవైంన శాంతిని, నిత్య"

మోశతమును పొందగలవు.

223 థ్యానవిష్థ్ర

మన్ననా భవ మద్భక్షో మడ్యాజీ మూం నమస్కు-రు |

మామేవైష్యుసి సత్యం తే పతిజానే వియో౭ఒసి మే॥

, నాయందు మనస్సు కలవాడవును, నాయందు కలవాడవును నన్నారాధించు వాడవును నగుము, నమస్క-రింపుము. నన్నేపొందగలవు. నాకు ఇష్టుడ వగుష. నీకొరకు యథార్థముగా (పతిజ్ఞ చేయుచున్నాను,

224 శరణానతి .

జర్యధ వా్తన్పరిత్యజ్య మూమేకం శరణం (వజ . అహం త్వా సర్వపా జేభ్యో మోశయిప్యామి మూ ఈది

సమస్త ధరశ్హములను (అనగా కర్గ్ణలను) పిడిచి నన్నే శరణమును పొందుము. నేను నిన్ను సమస్త పాపవ నుండి విడిపించెదను. దుఃఖింపకుము, - . 225 శారీరక తపస్సు "జీవద్విడగురుపాజ్ఞ పూజనం శౌచ మార్టవమ్‌ ! = [బ్రహ్మచర్య మహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే ॥

జీవతలను, (బాహ శ్రైజులను, గురువులను; జ్ఞాను. పూజించుటయు, శరీర పారిశుద్ధ్యము కలిగి యుండుట బుజుత్వమును, (బహ్మాచర్యమును, అహీింసయు శరీరఐ 'జశేయదగిన తపస్సులని చెప్పబడుచున్నవి. .

శూ క్రీరత్చావళి ఖే

226 వాచిక తపస్సు . అనుజ్వేగ కరం వాక్యం సత్యం (వీయహీతం చ యళ్‌ స్వాధ్యాయాభ్యసనం మైవ వాజ్బయం తప ఉచ్య తే!

.. (పాణులకు దుఃఖమును గలుగజేయనిదియు యథా శ్రమ్షనదియు, [వియముకొరకు హితమైనదియు నగు వచన 'మును, 'వేదాధ్యయనమును, వాక్కు-చేత చేయదగిన తపస్సు . లని చెష్పబడుచున్నవి.

జ? మౌననీక తపస్సు వునఃపసాదః సౌమ్యుత్వం మానమాత 'విన్మిగహః | భావసంళుద్ధిరి త్యేత త్తపో మానస ముచ్య లే! మనస్సును స్వచ్భముగా నుంచుటయు, పౌమ్యుమఃగా నుండుటయు, మాట్లాడకుండుటయాు, ఆర ్రనగహమును, వజ్తకలో సందు శఈుద్ధముగా నుండుటయు, మనస్సుబే చేయదగిన తపస్సులని చెప్పబడుచున్ను వి. . 213 జీచాంళ

అ నతంస -

భయం స్త సంళుద్ధి న! ఆూగవ్యవస్థితిః! దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయ _స్తప అఆర్ష్వవమ్‌॥ అహింసా సత్యమకోధస్వ్యాగః శాన్తిర్వవిశునమ్‌ | దయాభూ లేష్వలోలత్వం మార్షవం హీ రబాపలమ్‌ 1 లేజః తమా ధృతిః శౌచ మదోహో నాతిమానితా | న్య సంపదం టైవీ మభిజాతస్య భారత॥

గ్ర

82 నూ క్రిరత్నా?

భయము. లేకుండుటయు, స్వభావళుద్ధియు, జ్ఞ యోగనిష్టయు, దానమును, ఇదియ నిగహమేును, ర నులు చేయుటయా, వేడాధ్యయనమును) తపస్సుచేం . టయాు, బుజుత్వమును, అహింసయు, సత్యము చెప్పుటయ కోపము లేకుండుటయు, అవహాంకారాదలను విడచుటయ చిత్తశాంతి. కలిగి యుండుటయు,. ఇతరుల దోపుము6 (పకటన చేయకుండుటయు, (పాణులయందు కనికరఐ ఇం్యదియ వికారము "లేకుండుటయు, మృదుత్వమున సిస్టను, చాపలము 'లేకుండుటయు;. (పాగల్భ్యమ-' ఓరిమియు,. (ఢ్రైర్యమును; చి త్తశుద్ధియు, పరులను బాధిం కుందుటయు, గర్వము "లేకపోవుటయు = అను నీలకత్షణము! "బీవతలు పొందదగిన వైభవమును పొందదగి ఫుట్టినవా' గలుగుచున్న వి. /

వెం చం

తప్పొప్పుల పట్టిక _వాశముదాటితా జ్సజ్ర వ్లోకము తప్పూ . ఒప్పు కేపి క్ర అనభిద్యా అనభిధ్యా కేడి లం అన్నం ఆన్న య! శ్రీ అధసస్య అధనస్య ల్‌ కర్‌ తథాపీసు ' తథావీ జ తో విచార్న్యైవ సువిచార్య్యైవ లికి 8ఫ్‌ కానన హత్వం తావన 'శ్రహత్వం ల్రిత్తీ 87 పాస్తే వా సే లకీ ౪8 తపోరమే త్తపోరమ్నే లి 90 అహింసా అహింస త్‌ అచశేత్‌ అచశేత్‌ త్తే $18 వారిజేనైన వారి జేనేవ చీ 118 న్వల్ప స్తుల్ప క్తీకీ కే20 వావ్యశుభ 0 వాష్యళశుభ 0 క్తి 188 శృణాతి శృణోతి కరి 165 మభస్త మభ్య స్త క్ర 166 స్వచేమి స్వచేస్టి 60 1609 నము(జే సము బే

న. మా రా. సత సు ఇం కే న్‌ా టం టా మ క. సాయం లీ న ల సలు. ఆతి య బో ళు | న: నన క్కు కు వ యమ ణల షి" ప ల్‌ స! ల్‌ టు... న రాం | లే ము ల మంత న రం. క న న త స మ్‌ న నం న. (రం స కంక న్‌ జల. ఇ కి స సం న నతన ని రన ర సం క న ల! నము. న గ? మాయో గ. = క సం ఖా! శి కే న్య! వసు. . న్నే గ్‌ స. ఉక మో ల్లో న రం. లలో న్‌ సన టంట కు కస్త చాలు స్ట న.

(| | ట్ల మ స బిర్య... ము టా ॥.. ఉ లో జో క ర రు ను న య. రగ క. సభా. నం వం ఆ ఫి.

న స ంపటోప ₹ మ.

అ పసం. స న క న.

సు నలో ర క... టే ళో బ్‌ న ప మ య హ్‌. ల న. వ. . లట న స బ్‌ అంన్త న నా క న్‌. నో న్‌ | | . ల. క. క్‌ వవ వ లల మమ... టా న న " |