సం ము... న టు. సని స్‌ న హో నన ళ్‌ వ్‌ ట్ల లు. న. టక మ టు నలం వ. స్త నై గ్రే స టు జ లు [ త రట నరో ల్‌ షమ వ్‌ వ జే శాల సనం శ. ఖై తు సయం ట్ల చే టు. లట రం... లో వ లీ - న గో క? వ క్‌ రవం వం ఆ ఉం కల్లో! సళ... ర! లలనా. క డా అట ౭ కన 6 సై ఫల నాకా టా టో టాం. న మాస సం రను! య న న న. న. రల ఫ్య కన నాట మ. జో నేఖ వసన ష్‌ కండ న ఈ చెలిని ఇ కీ. సఖ! ఫశ రకా ర ః గ! ర్‌ కో ల ని శృం మ! టం లళచపపాభాశ సోని సకల. లల నుర నం టకం. రాన కనిన కంబ వ్వ సహ క కయ య న ర లి టం ల న ఉన వప మం సని 4 ము మం క? “ట్‌. చలే టం లా ప ్యి న్‌? సోలల... య న ర ను సన. జనవ డం లే ఇర్తీర్నల్లో న్‌్‌ రన యు మ నం వలో ఎమ లే ఆర్తి ర్స పు స్థ. కష: గ్‌. కా చం న్‌ హలం న. నౌ చా సం క చం... నకల శీల నాం సం న. సంపత టు వం? స్‌ నద క రి టర జ్‌ నవక జ చను బే ల్‌ న సరు భై లి సల ఇకను శ్వ షు భన వేం | న్న ల! సస న. గజ సో! టం పాప పో ను లి ఖీ | స నం? కట్‌ నో, క స మున ము సన. టే నో స వాలు ము ము, న త. 1. క న్య క. ఇ న్‌ శర నో భల సుర. ర. ట్‌ వహ. శ న. ప స్‌ ఇ లట ట య నళ స టీ. య! ః 3 పష చు ఆం (| క న్‌ కు య ; వ ఫై ర. నీ దం నట మే యం. జ పహ హవ ర న... ర ప ట్ట, . కీ న క న న జనత క ర న సన . ళో " కు న ప న మంట హన వ సప లే. హై. నే నే వ. యం భి సట కం. వే గ్‌ ఖర న న. ॥ వ న | టనే = ప న శయం నక ఉనన లన వ్య ॥ ంకస్త టల స ల ఇటూ నం . మ / న. . - ॥] కు క. నా శ. న నేం . | ॥ ః స్‌ లే

౬ అద్‌ సెంహ నఅననాౌపుత్రి (నపల) ళా మహాపండిత రాహుల్‌ సాంకృత్యాయన్‌ . అసువాద ౦: గ దైలింగ య్య శ భామ (రై! విశాలాంధ్ర అబజ్హాషయగ్‌ 35 [్రో తిజ్హాన్‌ భవన్‌, 4-1-455 బంక్‌ న్హీట్‌ హైజీరాటన రు ౦౧౦1

(పచురణ =ం. 16928 (పతులు : 1000 [పథమ మ్ముద్‌ణ : జులై, 1856 ద్వితీయ ముద్రణ ఫ్యిబవరి 1276 తృతీయ మృుదణ అర్జీఐబద 1086 (౦ చతుర్గ మ్యదణ “ నవంబద, 1001 భక త్ర ౭9/- ట్నఖ3 జా ఆ జో వెల రు, 40/ సొంక్స నిపం (వశలకు విగాలాంయ్యధ పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, విశ్ఞానధపన, 4-1-195 బ్యాంక్‌ స్పిరిట్‌ హైదరాబాదు - 00 001 విశాలాంధ) బుక్‌ హౌస్‌, విజయవాడ పాచరాబాడ అనంతపురం, విశాఖపంణం, తిరుపతి, హన్యకొండ గుంటూప కాండ లమ ౮ధాల దీ ర్చ లం రర రార ల ఉ( /2 6కే 4 తలే ఫు ఎ లో పా చా అతో గో కస్‌? : 81-7098-272ఎచ్ప "దొటల్‌ ముుదణ నాగార్జన ఎంటర్‌ పవా, వీ" యవాష

లో ఖా వి త్రి ళ్‌ ళా న్‌ ఇఇ (బతకతంగేసం” తర్వాత యిది చ శండో నవల. అది [కీః ఇరవయూం కరాద్దాన్ని గురించి ది (కి పూ అయిదో ₹లార్దానికి సంబంధించిపది- టా (0౧ శేను మారుప సమౌశారంథ దవ .౦డి అఎపరకు జరిగిన విరాశాాన్న గూర్చి ఇరవై వో కథలు (చ్లా “౦5 ఇంచవరకు)ా [(వాయాల కొన్నా వాలో ఒకటి బ్‌క్ష ౦0 యుగానికి సంఒంవందినిది (వాయ ౫%కి పూ'..కుల్నప్పృన. అన విఎయాలను కథఠరోయి.ఎతాఎ రాగపెగా రేవింది అంచదివల నే*స%ంపఎాో ”ఎతి నవలా లీ న దూపంలో మె ఎ౦దుకు వసోంది గు € ల చ అట య ఆ లి -వి క సింా సేశాపతి వ సపషరారిక సమాశా చ వితిందచంంచరే నెం దార్నితరక ఎ నం ల శ షక. లా కర్ద్వ్భా షె బెచర్యాన్నైు పంగా పాంంచా _ వొలం చంద్‌ సంస్కృత సాహిరారే _ ముభింగా 2న పాహితుంలో ఆ కాలపు [జూన్వామికాలకిం వం. ఆ "వక లి సంబంధించి: విపరాల కొంతపరకు లవిందుతున్నవి శ... వాం ఉపయా%ంచ టాకికి [ప్రయత్నించారు ఆహార - దానీయార్తో, ఆవార - నిహారాలో లున్న లం గొ నహ యా వ వ య జ ణు మ ఏ వ విషయాలు నం. ఫన్నంగా కనిపిచురాయి. కాని ఆ భిస్నత్వము పొచీన హెహి వ త్యంం యవ యజడదివున్న దే. "సెంట్రల్‌ ంచ ఇ ఆగి న హవారిదా, రాహుల్‌ సాంకృతా్ర్రాయస్‌. 2%. 542

అద సాని బ్జీస్ర హా అ వ ల ఖాలి యజాతంతాన్ని హర చాయజడిన విపరాలు వాల కొద్ది నాకు హాం స్‌ చదువుతూం ది మరికొంత ౩రిస్పే దావుందు సెపింఒది శా మ్‌కుల౮ నొాంందు యాత పేవాలపు నవ్మావాదవ్నాడ మఠ_ంంచిన వారి ఆత్మలు ; [ా అ _ వదరి (పేతంళంరే మన చుటూ తిదండూ పం వాయనీ వాంలో బరా షహిస.ధావు ఆఅన్నారనీ వాం విష్చాసం లసల ఆత్మయంద నమ్మకంరని నా కు హెరం ఆ (పేరాత్మలయంది, వాచ లోకంవబ వివ్వాం౦ వెల్లా పుంలుంది? యిా బారసూరామ్‌ ఎస్మా చారాధించే దాబూరాచుదా. గం ఒం పరీనంచడానికి బన్నడని కాక అవరాంా తీసుకున్నాసి. వై9 _పశాశ్వామకా ంర్‌ బంది నాన్ని పెట్ణ ఆచయనకుబప్పి జారరో ఎవరై నా పిక్చి 20 పశాలం్యత చరితను ాచ్చిన ఇంరాలు తలును: మచ్చా - అదా చెస్తే ఇకనుంది శాకలం ఆయన టపతవిద్యసు ₹వార్చి తత (పూరం సాగంచుళుంచ న్నాం కొన్‌, (నాత్య కల్లం మ _మౌటిలు వాఠచొ పద్ద ల ురాయి వున్న వణసంగ*తి శ్రాపకం షం పం మని హెచ్చరించాను అందుకు గౌంజి దఎటమీదో చెప్పుకొచ్చాడు. లున కాయన మోంల సారాంళం స్తత్ర టేత విద్య (పడ్జివాష్య, ధనవంచల లేచు నా బంద బ్లాత చంపు [గేత విద ఎళలాండి భబూఎకాలె చెప్ప 7-౩ యిక్క విషయాన్నే అనౌన,

ఎ రష సంపత్సళ౮ాలకు - గౌడ్‌ ది ఎవ్‌తం వావంచిన తర్వాత - ఒక అసౌ ధారణ విషయం :.€/€0ది దాలః౦ంప.ంచి పద వైలికుంందకువై న శా తలి దండల కది సామర్దంం లకవోయినా ఆన్న సుకుమారంగా పెంచా నికి పయత్నం ఒ౭గంది సుకిమారత్వం స్‌ హాపాతకమ స ఒంగారంలాంటి వరా ల పన్న చెయాంలందే ఆ పాపాన్ని మూం య. వాలనీ అప్పన్న చారు మతం సం తెలుసు? నాకా జ్ఞానం కలుగనప్పలకే ప్స్‌లు డాదాపు చేర ఎంఐలస్న్‌ రురు వొని తినిచేళాయి. అమునా ఇప్పుడ-మంచి పయసు_౨ ఆ కాలు-ఎచ కాంసుర్‌ న్నా మూర్చోవటం వాక్‌ 5ందేదు. నను నిత్శపఎ కఇయపుంా వాళలె లి తిరగవయ ౮రంభించాల ఇది వ్యాయామమేగాక ధూసేప ఎారాన అందువల్ల ఈ పర్యవమ యందు చాకు పరీ యిష్టం

ఆకాతు నన చ్యాప్రా జిల్లారో ఒక మ్మురుని యిం అతిగా వున్నాన్న ఉద న ఆయన్నడిగి పార తప్పించుకొన్నానా అవాః కామి తుద, దున్నన తున్న

ఇళ

చేలో ఒకవోట (తప్వనౌగాసు నేల గద్దిగావుంది (తవ్వు సాగటంలేదు అయినా (పక్కనేవున్న ఎండుతుమ్మ కేసి పారనుకొటి అంటు వదిలించుకుంటూ మి నాపని సొగిందలూసవున్నాను. మ్మితుడు నా అవస్తచూచి ఏదో. నెపంతో నన్నా (కమ నుంచి తప్పించ ఇంచి తిసికొని వెళ్ళవానికి_పయత్నించాదు కాని, నే నెలాగ్రెగా నిత్య-౨యమహాన్ని పూర్తిచేసి తీంాలి. అదేగాక అలవాటుచే నా చేతులు కాయలుకాసి వుండటంవల్ల అప్పుడే వొబ్బ3క్కురాయేమోనన్న భయంకూడ అదు మ్మితుడ వా మొండిపట్లుతో నిరాళచెంది ఒకపక్కన కూచున్నాడు అప్పుడే నేను నేలమీవ పాఠతో వా బలం చూపాం అడు*%న గేల కొంచెం మెత్తగా ఉన్నట్టుంది మరి రంద. సాట్ద విసిరాను. ఆ దెబ్బతో చ పార ₹ండుమూరల లోతు చూచింది. పైనచూశ్తే ఎక్కడా జనావాస చిస్నామే రెడు కాని రోపల కుండ పెంకులు కన్పడిపై నాకు పురాతకాలంచాది సం గతులు తలుసుకొవాలనే ఆస ర-పిచ్చి- వుంది నా కొక ఆలోచన కశిగింది.మూడద. ఒల (వందవున్న లూ చిహ్నాలు ఆదపందల ఏండ్ద శాలివి కొకపోయినా కనీసం చాలు కరాద్దాలనావవి అయివుంయాయి అంచే-ఏటు చూసినా మైలుచూరం వాంపించి వున్న లూ పౌొలంపైన మానవులు కాపురమున్న సుప్తలు యిప్పడేమే కంపించకపోయినా - ఒకప్తుడం జనావాస ఉండి వుండ వన్న నా కుతూహలం అధికమైంది. పారతో యెదుపగా (తవ్వఎం మాని (60దికి _తప్వ నారంధించాల మరి రండడ.సులు [కందికి వగా జనావాస చివ్నాల మాయసైనవి న గా అయివడ “ల లోలుకు చెళ్ళానంటే వెయ్యేప్ల కాకపొయిశా ఎంమిదిపందల సంపత్న రాలకు పూర్వం --మహమ్మదియు లిక్కడికి వచ్చినప్పం నేలటచ నిలబడి వన్నానన్నమాం అప్పుడది జనూన్యమ్రై ఉంది వుంగపచ్చు ఏ వరవరోకో కొకొచ్చిన మటిని చూస్తే ఉన్నాడూం తగ్గాలి కాని, అప్పుడు నా కుతూూంలం౦ యేమ్మాతం అణగాం పెతేదు ఆనాదు అంతంితోనేే పని చాలించాని. కాన్మి మర్నాడు సుష అక్కడనే వ్యాయాహానికి విశానని నా మ్మ నితో చెప్పాను

ఆ ర్యాతి పరిపరి విధాల ఆరోచించాసి. పూర్వపు షహిసది నేవి కండకి ఇక్కడికి కొన్ని టోసుల చూరంగా (వవహించులున్నా, ఈ (ప్రదేమంతా డాని సీజిలా తకిసినదే మహీ (ప్రవాహం ఒకప్పుడు ఇంరా చదచగణంగా (నవపించింది కొబర్తి ఈ భూమి ఇప్పదిలాగా కాక పూర్వం మరొక విధంగా వపమోగపడి వుంటుంది ఇకా రోలుకు తవ్విచూ్యై ఆ పరచమర్ష30చ ఇంకేమైో”ాా ఇనా వాస చిహ్నాలు లభఖించునెమూ : ల సా

నే (తవ్విన ఆ అంటకు ముదశాదు ఆరడుగుల వ్యాసం గల వావి దూర మివ్చాను [కిందికి వోయిసకొద్దీ నేల మెతకగా వంపి ఒకచోట అడు ఎన్నప లోతున నుంటి బతవ్వాను.. అక్కడ షే కుండ పెంకులు, యిటుకముక్కలుు

ళ్‌

యిందికప్పు కుపడూగంచే పెంకులే కాక్క 3ండు ళక్కని మట్టి వొమ్మలు, గాం పళ్శమ్ముక్కలు హూడ కనపడినవి ఇండడు'.ల దిగువన.౦చి పతి ఆరం సళాల లోతున లభించిన జనావాస చిస్నోల్లో ముఖ్యమైన వాటన్నిరనీ వపస్యకషంలో నమోదు వేసుకుంటూ వచ్చానని ఒరి చెప్పనక్కరలేదు. ఎనిమిదడుగుల లోతుల గుప్తకాలపు (శ్రీల 4వ శతాబ్దం) పొఠరయండదు లవించిన వస్తుషులు నమ్న షు_ ఆకవిండాయి. ఆపైన వ్యాయూమంతోవాటు (పానీన చర్మితను దూర్చిన జిజ్ఞాం కూడ నన్ని భూమితో బంఛించిబసినది కొని, అంత ౮ తున (తవ్వటం, (తవ్వి మద్తిని బయటి పారవియ్యటం నా ఒక్కనిలో అయింఎకొం. శౌ ఉనా నా మి్యతుడు మడ (హింవాడు, పెగా నా మాలు "న్‌ వాసుమన్న విష రాలనాఐట్లి పురాతన విషయాలవస్డ ఆయవహ్మూడ వద్ద కరిగెంది అందు- నాకంచే ముందు ఆయనే చెప్పుకొచ్చాడు--ో”ఇంకా రెలు (తవ్వాలంచే ఎక్కుల మెంది అవసరనమువృ5ాత మణబ్బుతియూానికి మౌ తటఒకాదు ఏం కొన్న అటు" _ రోతుకుపోతే ఏ రూరవచ్చు జనానికి రొదవరేదుతరే ౫౦౨ విియంళలే సంచేహించ నక్కరందు ఎంపి రావాలో చెప్పండి ళా

నను “ఇప్పుదు కొంచెం 3౧విగగి ద్యృభరాయప వ వాళు అయిదు సట చాట, కాన వారకి టారి నే ఎచ్చుకొనే షరయషిద అబుత” అన్నా

ఆ మ్మిపనకి నా బలహీనత అప్పడి వా వివవత 3లును అందువల ఆయశ శ” .రఎకు అం"కం0ంచలా మసపనిడు * సెక్క్లడికి వెదమనేటప్పిం న్‌ నా స్నేహిచతము చెట్టబమున అయిదు సప కూరిలత్‌, పాఠరలు పంకలతా హి సిస్టంగా ఉన్నాడు నేను మఫి వా షరతు చెవ్వా_ అందు కాయా “క్కడ మీ షరలు వీ చెల్లవు ఇదిగో చూడండిః టేపు వొవర్ద వుండనే వుంది (పరి ఆరం "'పళాల పొరలోన వస్తువులను _ర్వెస ంబన్లలొ విడివిడిగా 'పెద్ధింయకాని నావా చిహ్నాల కస్పడకుండ వుండంతపరకు (తవ్వు వాగస్తా లు నా ఈం ఇతో యరోపం ఒ౯ొశాఆ పొప -పుణాంల భారసముంవా షిదౌొ న్‌న్నాద,

ఇక చ షరతును పట్టుకొన వా'సలాడటం అవిఎకమ

నేను నూతి” రెండు (ప్రక్కల అంవలపప్త అరజ స లోతున సషతలంగా (తవ్వా* ఆ ము్టినంతా బయం పార పయ్యమని కూరీలరో చెప్పాము ఇకమీద అడేవిధంగా అరడు*స వొవ్ఫన _3ందికి వెళ్ళాలని బోధిపరికాసి

ఆరం అంసళాల లోయకు బళ్ళటిం లంపే ఒవ్మాక్కు పతాబ్దం బ్‌సక్కి పోవటమే గంగా ___ గండకి తీర్మపడేశంలో భూమి మరక ఎసిన దాం వరిణాష మిదే. ఈ విధంగా మేము ట్రీ క నాలుగో కరాద్దాన్నించి మూశో తాబ్దం,. 50డో కతాక్దాలనాటి నెల ౯పుకు సాగిపోతున్నాము ఇక సూతిరో నా వ్యాయా మానికి వీలలకవియింది నుతిరోనుండి బయంకి వచ్చె (పతి ప్గికని. త్యాగ త్తగా పరిరింంచి అందులో మానవ హస్తాలలో నిర్మితమైన పన్తువు లేప2ైనా

! వంది వివకలి వడిలవర ము, మది రకముల. /వరంచిం వీడిన *. వాగతం వ ననా రారతెవదిమకాకు నేం కూరీలము పణణగలు. వావ జాగా నవచాగంచమనదూడ హెకంవంచవలంపంది. వలా. వసువ - వారో అకి వాముభానివివాక హా ముదం భవాంప వారే వెంకాడు. అడె ఇరా వండగా వలన వింత వంత పుూస్త పుంజ ఇకుడ పూరం వ్‌ రా=కో కడగా వాతివర ఎవ వనం అంకకూ వమూంగాగానం ందిలేో మాపని దాని పన 2ైమాడ సంది *ఎండిద్‌ద వర హాం పవదద వ్‌ చివ ంచుముచ్నూ తనం రోజ లలి వావ్‌ వందు ఈ అనవా పూకుది అరా హవి వకు నాంది దది కంల ఈాలెకావముండ లడవడలా. చేరో వా ళా చు జా నా కంచు వదంతి రాం “ంరంంంం పంల ఆపు వంకర వందవ ఆద న ప? ఉదవాచవు లంట కలం = కాలా కడు వై ను కలతవందిపి గాంది వావరు అకా ర దక దేశా ఇకింంచి శ వ

ఇదిద్యాడ్‌ . రాంంవాడ పూవడాటు అవుడ త్తం నరా న 7మ లంతం రే “ంద్దినాండి 26% గే బక *ంచంందంలడేం కావి

“త భకర వ 2 రం తవం ంరంంంచింలరూదింవ వ వాలిన వన

య తు | ఈక వరోేదధా 2 తంగా హారిండి. రెం “ంప వొద్దు పండగా వాాయాషం తం ను పవరరబ ఏ ల. తఅిహమాచిన్తూ వుండేవారు. సా 8 పూం బంతక వల్తడరో పలు దురిపెటిన వన్తపులం. రిజంచలో వర్కించుతూంచే, న 9 మతున బాదింక విజిదడరోం వదం సంభంలగ , సంకేవావరాల"ఎ అంకితం వ శిరటైల 'పెటక ధ్యవరచేజాడ.. ఆపని పూర్తి అయిన తర్వాత శ్‌ హుభిళ్ఞి ఎన ఒరద ఇండ వ్తువులంం గూర్చి గా మిికసిరి వివరించి ౭పుతూందేవాదిసి ం “ _రంగకొాల" (కంద ఒక భవాద్దావకి మండు అన్న సద్దాంతం పెద చ మ్యిితు్నకి సంక తర ౬ఎంది తరత జున్నై హారలలే లకించన గాం పెంకుల పె, ఒ౨ 2 రాతిహుక్కలంద అవరాలు హాడ కన్పించాయి. ఒక (పనశోధకుక) | గారి “౦కి పుంరన రవి మాదిరిరూడ అిప్పింకా-. అడి వచ్చిన పిదప కౌన్ని అవ కాల వాద్యభంందాడ చూపిం, అయా ఆయనకు వ్‌ద్యాసం కుదల్రదు కొని, తవ్వ గాగింద వింయుంం గాకంటి లధికంగానే లదున ఉత్సాహం కనపర్చివాడు. ఇంక 1 వాద్దాలవేకి బొరఒడేతొట్టి మాకు మరి _చాముభమైన వస్తువులు అదరాంగాంల రాణ అవి యతక “*ంభలకు సంబంధించినవి 7 ఈ వత ం వతికి అవి అ్యపసువాల. శ్ర న్‌ వడిదిఒ అడుపల రోతున మలు మరీ తదాపవుంది. బయపపడ్డ వస్తు

వలలో చకి ర్యరల చిక్కులానిగినీ. "క్కబడివుర్ను. ఎప్ప. ఊఎవళ్ని అంతా *ీమయటా|తుంచోచని 7కు భయం కలగగాగింది అప్పుడ నే

వ్యయంగా కిందికి దిగి, రానున్న ఆరం *ఇాల పొరరే” విశేషాలను కన్పెటడాసికి

కక శివం గోవలళా తవ్వెాగానల. కోలా చించి. నప తివం నోవలలో బో వ మ ఆప.గనవ "+ వనువనా లోక వాలంవంకా.. అకున్‌ రావ నవని వుదంలి పు. లా నూ ఖా త్న ల. ఈ 4 - వా ణు వ. ణు ళా గ ఇ జ లెచిఐది. సాతి చౌ ్పున లంమ లెచిన వందకి చెవి” చూచు. లకి ల య యు న్‌ అ |. న ౮ తూ స లు అల జ మాడ రాని అప్వవ్తున్నై- ఒక కాయి పెలింవి్‌ యాూాచకి పమాత్నిరివాని . క్తి ఇ! లా పు ! తానా య్‌ ఇ ఇ వ్‌ అ నా ఆవ నా ఇ చా కావ్‌ అడి వినిన? అంచి ంపమనబలూ అన్న అచేలు ఆతినున్నావె చెనవెం క్ష కలం లంపనిం హంవాని అచాంంనిని బుటుకలా వండి. ఆతి పెవంవింిప్పు న్‌ న ననన న్‌ చ రావాల చట (పూ. వ్‌ 4 వ తార్డాలణ వాంలోచదం చేనూహిఎకాన. వంతవతమి లకించినస యిఓఒవెల దె చ్‌స్నలా పుంది. ఆవాన అంతలా సని కలపెం పెకి పచ్చెపాసెం ఇటుక ముక ల. జా వ ఓ జౌ యు వై జు ఉ జ్‌ అం ఇ వశే ఇ ్చగా పరేించసాాన. వాచిన మాూోల్యయిని అన్నలు కనివింకాయి. ఇ శ్‌ ఇ న శ్‌ య లు చి చుం కాని, 7 నమ్మకం అరవియిండి. అసలా ఇఓవఎవ అకరాలు లేకప యబుూూ ర! వ వ ఆనన య నాదుకా సిత వాంపిడా ఆ ఆషరాలనా దాని.వ లళకితం ఇగేోందని త టెన్‌ జు అ ఇ ళా వ చ 2. ఇఒ మెలి జ భజ 4 ఛాఒ అనివెప్నులి ఇవిన్‌ంచ మె చూ ఇటువంటి ఆషరాలు కన్చితంచు వ్‌ యై మా ని కసరకొావా సె. నా. యొ లల్లవాలసనికి ఇఓటుక.క-లు కొంచం ”చపడిం. మకా యిఒకల- రా ఆ ళల ఈ... వడిలవమగా బయరిి తీయాల? నవా యించుకొన్నాని. అందురేసం కొయ్య చెక్క నో ల లము వాష్యకల కాంబల్లలవం తయాదచళాని. ఆహచు చ ముని కలపూ- చు స్వయంగా పని ₹యా-లనుకొవ్నాఒ. సూతి నై అంచపవున్న మం న! న. టా వ ఫన్‌ బం చ. లు న ప గ తూరంగా బాఠవెయుఎకు కూలిలని పురమవాయించపని మతుెతే వ2పహ-స ల్‌ స్‌ ల్‌, చ జ బి ని, ఇ ల ల ఈ పురమాయింవుతో కూరిల కిదిపర ఒవున్న అసిహౌసిం మం బలపడింది జో వటి -న న ణా లలా ఇగ న లైల టా ఆఅ ఇఓకలు సరయుగంలరే టొరావే పూడాపెంన నచవపంవనా నెలమహా వ్వ ర్‌ జష్నై అక ల న ఎల వాళ. నగిహెరం ల ఈ ణి పె పపస యిఓకల. ఒలఎఎన పెచి ఒలబులా పెక వెరచేయించి క్‌ు ఏం. త బాం దా న. సాగాను. వంది. మూదు యిఎఒకలు చూవిని పిమ్మఎ గా మృత. “వీఎపైన అదరా పై క్‌ = మాచంది” అచృౌాద.విరగా ,30చద “లట తవుచ్వవగావు ల మూడ షా స క =ల్వరి తహ్ముపగా వుంది 70-2౧ పె చెదాపనై వరిం చూదాం ఇంకిలన్నుం ఉస వా మె వం. లా. లా జ కానా భం లం కా మె ఇ అభా కొ వన అం ఈంయిం. కదా” అ-.కాలు- అ= శాతం యిుంంవంం వౌపుల్యు చట యేమ జ్‌ _ వ క లా ఖల ఆటం ఇ టగంథందా పు£లడం “హపిందూూసికి వందర ేపు దరద చా కుతూహలం ం న. = వ్‌ వారలు శా యమెఖైల చ ఇ ని (పబలమైండి 7₹0డె వదసలేన బక నెకదా ల అసి పంచిండాం. దానిటుడ మై చెక్టుఒదివచ్న అవరాల సలా కషంంాయి. అది పెవాంకంచ గదగాకూడా న జ యా ల నలంాం ఈవి, ఇ లా ల వంది “స రరణఒ. దాసా ఆగం ఈం న్‌ చం నూ. న ౯ జ జ ౮ యురీ అడ్చు పుస్తకాన్ని చదివనిలై నను దాహ్మేవివీరోవున్న అళోకు న న్‌! గొ . గానాలు చదవ*లన కాఐం ఆ ఇ. కి ైంట అగజ -కు) బతవన లు చడదివ హైం. ఆం న =లటుం మి వ గా మి నే క్‌, మ్‌ డొ 0 య వసా లా ఆల్రిగ్యల్నా

శ్‌

వంద్య లన్నించి? నేనొక కాగితంమిద వాగరిలిపిరో యెత్తి వారాషు కొన్ని అష కాలు అభోకు? అక్షరాలకు భిన్నంగా వుండి చదవటానికి సందిగ్గంగావున్నా, ముటుక కిరుఏపులసున్న అశకరాలన్నీ స్పష్టంగానే వుప్నై భాషకూడా అళోకుని హాస రాల్లోని వాషకు కొంచెం భిన్నంగానే వుంది. కాని భథాచోత్పత్తికి పూర్వం కొన్ని ళతాబ్దాలతో పరిచితిగల నా కా భాష ఆకళింపు కాకపోదని కొద్దిసేపటిలోనే ఎఎావైంది. ఈ విధంగా లిపియందని సందేహాలను భాష ద్వారాఓ థాషలోని అనుమాశాలను రిపివల్లను చక్కబెట్టుకుంటూ ఎత్తి వాళాను ఇటుక మీద ఒక్కొక్క వైపున పదహావ పంక్సులు -- (పతి పంక్రియందు 6-2 అక్షరాలు చొప్పున

ముత్తం సుమారు పయ్యి అవరాలు క పదిహేను ల్లోకాలు వున్నై. అప్పటి శాయానంద మెంతని చెప్పను £ సంతోషంతో పొంగిహోయాను. ఆనందం చరహు దళకు చేరినప్పుడెట్టుంటుందో నా కప్పుడే వోధవడింది. ఆ అమ రాలనూనా చేష్పల్ని చూచి మ్మిరు డా యిటుకల (వాముఖ్యతసు (గహించాడు, ఎత్తి (వాయటం పూర్తికాగానే నే నా యిటుకలను యెండలో వదరి గువారం రోకి వెళ్ళిపోయాను మ్మ చుని కుళూవాలాన్ని (గహించి నే నాయనతో ఇలా “*బవి మామూలు యిటుకలు కావు ఒక [గంథంలోని పేజీలు రచయిత కాగితము సిరాలకు బదులు పచ్చి యిటుకలను, గంటాన్ని ఉపయోగించి తన కృతిని స్వయముగా (వాాడు, చేక రాయించాడు తరువాత వాటిని కాల్సించి యిక్కడ నిష్షపంచాడు మొత్తం యెన్ని యిటుకలున్నవో మనం శిలిసికోవలసి వుంది. ఈ యిటుక పైన [వాసివున్న దాన్నిబట్టి రచయిత తశ పరి పర వస్తువులను చక్కగా---కృతిమం కాని భాషలో -__ వర్ణించినట్టు తోస్తోంది. ఇందులో వున్న *ఇర్జకా ఘర్‌” “హ్‌ అన్న పేస్టు రెండూ నా కిదివరకు తెలిసి నవే *ఇర్దకా ఘర్‌” అనేది బుద్ధునికాలంలో వైళాలి (ప్రజాస్వామికంలో (పసిద్ధి వెందిన బస్తీ. *ఇక్టకా ఘర్‌” అంటే ఇటుకల గృహమని అర్హం అక్కడే. ళవూకి (సింహుడు) కమత ముండేది వైరారి సర్వ సేనాధిపతి. పేరు సింహుడే కాని మూ సింహ్‌ నామము అతనిడేనని యిప్పుడే చెప్పటానికి వీర్లదు ఈ (గంథకర్త మాడ ఆ సింహుడేనని చెప్పలేము. ఏది ఏమైనా యీ ముఫ్పై రెండు పంక్తుల్లో వర్షింపబడినచ్లే [(గంథమంతా రచింపబడి వున్నట్లయితే యిది (ప్రపంచంలో కను

కానబడిన ముఖ్యమైన వాచిళలో ఒకడి అన వానికి సందేహం లేదు.” పౌరకులారా : పుస్తకాన్ని గూర్చి ఎక్కువగా తెలుసుకోవటానికంటె మీరు అసలు (గంధాన్ని చదవాలని అ్యతపడుళున్నారు కదూ నేను హూడా ఆ పిధంగా

౫1

తొందరపడ్డవాడినే. ఇందువల్ల మూల (గంథం (ప్రకటింపకముందే అసి వాడం- సింహ సేనాపతి-మి చేతి శెక్కులోంచని మీ (గహించగలప, మరి ఒకర ౪0డు టూటిలు వినటానికి ఓపికపట్టండి. (గంథమంతా ఎత్నివాసి, అసువదించటంతో వచయిత మరెవరోకాక, వైశాలి పశవారాజ్య సర్వ సేనాపతి సింహుడన"ా స్పష్ట హపయింది అతడుతన జీవితాన్ని _ కాద్‌ - తన కాలంచాది పపంచాన్ని సజీవమైన థాషలో యూ (గంథ రూపాన చితించాడు ఇంపలో అతని జీవితాంళాలు కూడ రెకపోరేదు సింహుని జీవితాంశాలున్న కొన్ని యిటుకల మీది అమరాలు మాఫిపోయి వుండటం కోచనీయమే, కాని యిప్పుడా పన యెదుట వున్నదాని (పాముఖ్యతకూడ తక్కువదికాడి. పైవరుస యిటుకలపై రాత అసలు చదవ-ానికే వీర్షకణాయింది పుధ్యలోళూడ సరిగా కాలని యిటుకలు చదపళక్యం కారదు. అందువల్ల 1గంరంలో అక్కడక్కడ కథ్యికమం 3ెగిపోయినట్టు చూడగలవ ఇటుకలమీద పరుస సంభ్యలుకూడ వన అయితే అవి అంతెైలరో కాదు- అనర రూపంలో వువ్నై నేద అంకెలు -- మశవియపపంచమంతంా వాడబడుచున్నవి. పదమూడు లెక పదునాల్గు వందల సంపత్సరాల (కితం మా్యతమే మొట్టమొదట మన భరత ఖండంలోనే కన్పెట్టబడినాయి అందువల్ల ఈ (గంధంలో అంకెలు వాడబడియుండక న్లోనటం స్వాభావికమ తుదిమాట ఏమంచే - రండున్నరవేల సంవత్సరాల అనంతరం నేడు నే నీ *'సింా సేనాపతి (యా పేద నేను పెట్టినదే [గంథంలో ఎక్కడా పేడ లభించనేరేదు (పకరణాలక్కూూడ శీర్షికలు నేనే పెట్టాము)ని అప్పటి రైళాలి భాషనుంచి హిందీలోకి అనువదించి మీ ముందు పెడుతున్నాను నేను స్వంతంగా చేర్చినది [ ) (బాకెట్లరో వున్నది మ్యాతమే ఇటుకలు పూర్తగా చదువ శక్యం కానిచోట్ల నం రరర యీ గుర్తులూ, అక్షరాలు మాసిపోయి, బోధపడని కావులందుం..య|ా చుక్కలూ వుంచాను (పొచీన భూగోళ సంబంధ మన పేర్లకు బదులు పారకుల నెకర్వానికి (పస్తుతం వాడుక లోవున్ని పేస్ట వాడాను మూల నామములు మూల (గంథం (పచురించిన తర్వాత 3లియగలవు సింహుని కాలం నాది రీతి-రివాజులు కొన్ని, నేది హించూధర్మానికి విరుద్ధంగా కన్పించుతాయి. ఈ విషయంలో పొందూ పారకులు నన్ను తిట్టవచ్చు కాని అట్టివారి కొక వినతి చేస్తున్నాను. నేను నేడి అనేక మంది హిందూరచయితల్లాగా వాస్తవాన్ని మరుపు పరచి, సత్యానికి (దోహం చేయరను సింహ సేనాపతికి అపచారం చెయ్యజాలను నా యీ నిజాయితీయందు. విశ్వాసంతేనిదాప యీ పదహారవందల యిటుకళ్ళి

౫11 పా న్నా వన్యావయంలో చూశవడ్చును కొంచెం ఓపికపల్లితే ఆ యిటుకల వాయ్‌ చి తాలలాసవో నా"రరిపిల్‌పమంత న గంథమే మీ చేతి కొస్తుంది. *టి న య హా కుత్సిత హించూ మాససికతత్వాన్ని నేని లక్యుపెట్రనుః. నేను గౌరవించేది ఒక్క సత్యాన్ని -కాలో హ్యాయం న్‌రవధి ర్విపుళలా చ ప్యళిమీ. _--నంపొదరిండుం

1. ఆదార బహుకెాను దడ,

ల [మరరాంచప] త్య్వ్యూర శం లాత్తం వదుఎఎడపలసి ఎచ్చెంది ఆవావ్యు బలావావ్వ హె “వి పేద నీనా దం నయా గలం అతా

శవ ంప గోతం పేటి సింగు” అం వె్తూ న్‌ా ంచా. చాలును ఆాహవ్య? ఎందు పె సాన.

ఆదాం. లక్కుడక్కుడ ఇఎపటువులు తాపడం చేయబడ్డ ఆ వాలయసు చేతో పటాని చూస ోోరూ దాలు వాల అంనంాను చృకంగాయాడా వున్న” దన్నాది

తా తం వెండాం తమ్‌ చెదరోనె వంపహాద ఇది డా రయారు చేసింపో

“అయిచే వచ్చాక స్‌ సళయంరి తకఏరా చొాదలకు పియఎ:ంచదో ఐలుసన్న మాం రాజసు అయాం. పలేకరంా క్‌ సంపాదించి పంవాడు”ో

“నాంంిఎరూ పాతం డి “తిం పవమూడ సంపత రాలు ఇనది యాయి. అప దు చ7కు అయచంద పూ తట”

. ల టు

“అము నయగ తంంం ప్త? అవస నెసెంధవిందింద వొ తంది ప్రత టా తరడారు మూ తోరాన్ని విడవిపైప అలయులే చాకు య జి ల ఆల ఇత్వ ఖ్య కి శాల టు జో ముచిన్నాలు వ్‌ జీ నానా క్‌. తి వున్నచికడూ

“అవ. దూ న్ను వాదంా దూదకొస తల్లి ఇపంగానే వృంది నే చాచమురెం వద్దం చ రంచమరకావంతరం అమ్మ టె పి చేమూస్నది ఆము ఇంతే వ హాసం తంతా రాక దాన చూస్తున్నావ్‌ అయ*శ దయవల్లన నంంతపరంం చదువుకొని రాస్త జాతం సందాదిందుం ఏరాసు "

అమిత వర్సా ఒకక పల్మ్టముద్చి చదువవోతదశ్న పాం... అయిా ఫెహ్వాందుిం పాంచ పిచ దిడా-ఫ్టలకు బహుశా పిన్‌ సవనంలో వాచానికి కొఎటపందమర

“ఆనా లవారి కృపకు న కృతవత. పా-లరోళులా తెంపగిలని”"

“వహ్పాన్టైన అవసరం ఎడుకాని నా నక్పదోతు. వదుకు తగిన ఏషడ నంపిందర్కి లంతే వట”

గ. క ల 2 అ చయత్నించరా సక, పైాఎరి లాలు హపహొక హాం పూ. టు టీ కుండ నంపిందవెన్నునై అఎర్కడదాడ తష వాత లాగి ద్యాతుడ పె వా గారి (వయత్నిైని ళా *లయిల ఎ_వ్వ వెం (పశాతం్యత రా? పెరునపన్నమా-. పెడ్ధిలవా న్నాంచి పవ్చెదా ౮ సరాపారి -మిరద్‌ -ఆవారం ఒహగాలికి రం డవా, చాలా శంలో.౦ పక సించిు తషంలటల ౬ వాగగాణ భావించు తూప్పం ధారి తలచు? టం “ర్వపడతా"ఒ సుమా తతిమ్యాపిన్నో లఅ౦ంకుప లయంతంర్వాం లుష్కు పాంచాల వత,వోసల మగధ రాశా లక్నూం ఒరంకున రాజ్యాల పకాధపత ను అక్కడ ఆక+త్వము అంతరంచింయింది ఆ రాజి తిన్నా తంత్తవె తిరగే మగవాడేడి ? ఆ ౧రంకువు చాలకుల ఇవ వానియుల".. ఆప లి పిల్వవఒడుచు న్నారు ఆపులందహ గేోదర శవా రెతాలాం వారం" కొందప ఒవాం3 పంధారుం-ంరంకువాలకిలు కాశాలప జట్‌ ఇచి పల ౫రంకు రాంవడెచా వున్నా" పదా % రొ “ఆర సరూ “ోఅయిపె పర్తామౌా సప్త్వపంధురి మల సద తూష్పు చాంధార వాంల్లో ముక్యందినా వర్పచూదు. అర్నవొన్ల పతాతం తపధిళ్వాలా చూ వచలవ ఒక్కడ ఒరంకువ రా-చేవాడే లద మౌ రాజాంల్లో ఒకంగ ముండు షరొకటి వరల అలవపలసిన అగత-౦ం తదు మా౨ింపఐనే తకంల కా ఖ ల్‌ శయాలరిలి లండు గల (్యవజారంత) రాసనాల అమల్లో వున్నై తాప్పన *రంకువ రాట మహాసషు్యచం గి బశ ఒక చ్వవంలాా (పవాదాలమ లల ఐటుకొంచెంది అం౪ కాకం రాయ షుల్ల చువారం్యత రాజా-ల పతన్వుు “సా వం ఒక్కపై నిష్చెవుంది... కొనలవాజ్న నరంకు పఘవు - అత “పిగమిడి ” క ఆ (పసేసిజిత్తు అతడ, మా సపపవారు- ఆదారా- ఘార్నివపు? పప వదువుతూందేవాడు ఒవి సంర... చేతింండ డయ్యండఎటదూగ రకం తన ఇల “పరుకులంలో విద్యార్షి కాగరిగేవాడే కాదు హూ సపపాప్‌ తూద్చ సంచి వచ్చిన ఎదాట్టరో మహా్క ఒంధులమల్లు లందు అభిమానం కంవుండేవాప. వాచ నన్ని మాడ వాత్సల్యంతో చూసేవావ” లా “బంధులపుల్లు యిప్పుడు కోసల సేచాధిపతిగా వున్నాడు రూ 1 “సిసు సిస్ట్‌ ఇరంకుకరాజుకు కొయవు చేసీకంపే పనుండి చావటం చలు వషం తాగి (హాణం పచలటిం ఉత్తషుం ఏం వత్సా |

న్‌ సంటలాసినాపతి కేర్‌ సా, తీ వా న “లవ. ఒటా వవారాంం లెపల కర్శ వాంభ అద నం ల గ ఆ యి శ “కుమారా స లంహి తాప్పం ఎంవాయతి రావాాంలాంకి పబ్చు విద్యార్డు ఎం పిడా-ం”వి అంయలంది్‌ న పఠతంక శదపహిందయకతాటు ఆందమర్నారణ మట ఎటూ? జాం ఊదా ఆర ధి ధారల ఆరంభర్మాన్ని రావాడు డి ం న శ తా ఖా న ఇంజ లె సో గ్‌ తి చాలిన టు వ ఎ టైలాన్న్యాం ఎఎ స్వాతం త చూసంప్పలపు ఆప్పులపము ఆప్య య శ అనాన్ను తన్నా ఇ ఇ" ల ఇ [నో నల తు జ నో న్‌ ణి = జాలని దం వంగా వం” పి హూ లవింతం పూర్వికుల గోిడటిలు, యె జా ల అల్ల త్‌ ఎవి లల న్న - ల జు ఆంలప్పుం న (వాంతాలకు యి కిషంె ఆపుల ఆచారి -ప్యపహారాలను న = ఇల అ మాటలా మ్యాన్‌ శ గ్‌ వె అత ంతి రురు దాంవాల వపశాాాంమకాల న్‌ రంకు ఒకొధిఎవాంం సాపిం ఆ యు ఖు టొ చాప అవ చెంది టం జారి వతిరతలాె కావించదు్నాసను దాతా ఓ ణా న = ల న. నలో ల లా ల్‌ అనామవంలపుని ఎం కనా ఆఅ త లెచి అరాం పర్తమన్నిద్‌బ ఇక్కడె అ లాం అం ల త ట్ట ఒపంర్నిం అంతిదం వంది లపల లం -రూదవాల ఈ అఆ౯7-పరంరో ౬ జ్‌ ఇ న! జ ణు ఇ లా త వ. కాక్‌ బం యాత కిస్వందుతవి క్యా తూడు చాల విడాత్శా [పేషతో చుడడాని ము ల్‌ ళ్‌ ల హా. ల అబి వే. ల వా 2 చదువు టఎపరం పూఠతంఎ లాచే వృంటుంది మహాీరిరివ-వీ అలాగే ప. ణి ల య న్‌ లచ ంత్నల జ ంా పందిన. అంధులు డ్‌ లంల వేనంఎర్లుం చూచీ చూ-ంతోచె వర లం న జాయే లి ళా ఒంపరువం లొఒంది వ్‌ శి జ ల్‌ ఇ ఇ అకట ఓ శా అహం ఎవ కౌలు కావునంల ఐద రావాంలం ఆర్య, వ్‌ ఎడల అతల అదా దాంంచచ అందువల వాం ఆర టఉధికం అార మం భం లీ లి ల ఇ స జి నొ మ గ్‌ జ వవలలె వరిం _. తతపషుయి యింది వాటి ఎర్చాల్ను మౌ తయ (టవప్రవాసంగా వట” ల య వం! 44 -ా “వమా లా ల అమల చ వా, ఉుధం నెల చక్టవా కంలంళకుండా రాహాడురొెం” వచ్చిన ణు ల ల అ ణా న టైత్వుల వ=ంవత. పల పఎంపతి బూడినదాలు చవక కాలసర్బం కాటు _ గ్లో స్త న ఇ ఇల్‌ ఇ తాన ై ౭1 జ ల] ఎం చుమి ఆం రతరఎం౦ం నంలిచాం లిడవదిు రెక్పు ఆ షజింలోనే యు వ. జట, ళ్‌ ఎం న క క న [ంంవటత్తాడము. అందుపలా షక్టడ ఆాపుటషు బల్లప గౌరపరం రగివుండటిం లతో ౧౧ (౮ న ల =. ల ల అరి తా వాడగిలకున్నావు అండవి ఒం ఓకలు అగ్ని :ంలవం ప'పపెళుపుల సమ్మిశిత నే నం. జా. ఇ ఆని ఇ షె వా జంకు పవఠరాంట, తపుల ఉం లకనంర రాంతి కరిగి దడృంవయి ౬6౦తఎమయుందు య మ ఇ అల జ తా ఇ ఈ ళ్లొ లలి ణ్‌ పెం ఎచుటింంచి చంప ముసద రూన్న యవకుర్నీ దూదావగా వారిలో లూ జల్‌ న కం క అరంంపనద వుక్నుదం వాడా జక లో ళా జో కాం సకూ ఆపర దొాందా-ంకి యితం కారణాలు కూడా బే సు. న. _ ణ్‌ ఆ ల కా తూపసా అచ్హైదం అాచిాల ఆప లకంబపె అధికంగా పున్నార ల న! | టు మై క్ష ల గ చాట ఆసా-లకు రల ్బడె పుషృప చక్తి అాపంల సం౮ంధిక-తచే ఆరా రకం ఆ న అం ఈ టీ లి ఉం ఆ న్‌ చూరందెతిెంది ఆ న! నః విల్‌ బా అయి” ఏ రకం కభంకితం కాచేచే వర్సా న్ను చూ రోపంణి సరసను నో నిలపంత నీవు మి అమ్మాయిక గోదదకవు కావం ఎవరశగలద? సరగా ఈమికు ల

16 సిం౮చ సేచాంలి ఆధపం' టో యద్‌ కల య. గ న వలెనే కేభదుల, అచే పరం ఏ ఆంచుప్పు కళ మహా బంచలపులలట (క ॥ ంర్తూపిం _: అచ్చంగా ఇలాగే వుంచేబాద ” క | న న అరా మె షందరోసం తూస్పన పజాహ్వామికాల్లో ఆం ఎనో కది ను ఏర్పరచవలసి వస్తోంది చెక్హలనికనే తల్పిదంిలై న ఒకరి తరు వై సంబంథఫ, సెటుక్రీకం? ఉ ల ల టల న చల ఫం పె! శాన్టంటు. ఎవం చూ పజాసరాక రాఒంంలేరో ళ్‌ ఖ్‌ ల్‌ గారి లం అ టా నన. క వీ న్‌ ఆవ నతర రాజాం్త స తప్ప అనంత వివాహలు చెనుూిము అయిల షూ ౩శ్లా అక్‌ లి నజ? ల్‌ క్ష సమికంల్‌ ఆం-తపబ లెకపవ లదు నిలనీ దాసివనం మా ఇండలో చిఒగా కన్పిందుతూనే పుంంథ” ” ॥ . “అది వాలా _పపూడం పకా న్‌ నాలకు అదే | (॥ ఆలం ఆల్నా అబ అస్తాలకు అదే బవ వలని ఆరశఠ 5 క లా లా ం ల దంల ల్లణ ఆర్మర కం అర్య ఆతంలిి3 2ంంది అతరాత ల శర

• హనూ అత్తగా నాశనం ఆరంధమవుతుంది మా పంజాయరీ రొణాంంలో దానన విధాల? /న ౧00 అ 1 య క. ను ఆశారి? నౌకపలు, పనిదాసలవావ్య్శా వువాదప వర కంటా మధీ వ్ల ల్‌ పాఛాన పాకు లి. వ్యా వుర్నాప వరల పంజాయలతీ పాలంలా న అ హాక్కుులదు కాం ము వాలని [కయవి కయూల చేపబడే లచ న్‌ న? న బది నె ల్గాగా చూడం సపశ తివతం పరంరో లజాచం ల ద లాగా న పంల లెలంటు చాలతకు _మవా కాపి ాాట సరె వీటినీ? జతి దమిళగాణ - న్‌ న ర జటిల నీ అమ్‌టిగాన్సి శాం పంచాయతి రౌ” 0 సొభిదంా మ వ సో న ౧0 ౧ నో 0౦హవా థి మూగ్రి-మవోం కళల పసల్నచే “ద? నర "అవును ఫదూ 9 పకాం అర్యసషువంగానే క " సస్తా లు జటా మం వ్ర యాద ంగౌణ వుంది ఆ “డ్డ ఆప్‌ నర్వ గునాాలు ఫలంచుతుల్న అకడ ఆవపాలు, పెటు. న్‌ ఏ లం రా వెలు అరి ఎయు, టాంనామలటు బృవులకు పు చటంసిటా7ా రో షల ప్‌ శంల్బింత్నెయి ల కకం షర రానా ఎ వెనిలా లు ల ఆను ఓ గ సల పాదాా కాంత మపిటం చూచి మగధ మూహెలుద వ డమ వాలి క్‌ తళతకాన కం వ్‌ ॥ అం = అం ఎ వాచదిం బవ టాడ తువెని వృండనీకండ చస్రంంం ఒనువెవా లని కుంటునాట బం ాత అంపటా గ్‌ అలంటి “లా ఆచం తది చర 2 ఇ జయించిన వర్చరా అతనిం వనారి అవన చం చలా వాలని కా స వ జు న. లాం ఆ ఆం ఇ కౌంజ _ప్రజఒలపురుంచి రాణ యుంరారిచందిు తచ్లలినల వార న అలు అల దేలి కటల యి లా టూ జరలు హవంంగా వ వత తల ఫక్‌ పొం నీ ఎ రిల అం నం ఆపలందింకాడ. మ తకం 9 ఎతూణ వుంది పదమూడి; ఠం రి దా న వై చవిమా సై అబల వాజాబల పరావమాన అల వాటిన మగధ రాజుకు పా యింత రము _హవొపుకా స్‌ ం నం 500 ఆలె ఉక్రైరంటతి చూప ఛెళలంం రకపియింది ఆ యర్ధంరొనే = తంత్ర చంవబవహాద శ “వం యచ చాత ౬. “అయులే నివ్వ విఠపు పడవ పె ఆ వ ఈ 3ల్రిర్టి గ వ అం. పురి నేత నహ లి ల మ ౮ న క వచ్ద దురు విచుల నప్పకున్నావు ౯౯9 పువియనం నై ౬ జ వి రాం వ్వ చంద్రం అలు కున్నా ప పల్లు ఫదయుడారలో దూడ పాం. ౬ న్‌రాం ను న. చలనాలన ఇగ ( మై స ఇ అలనాలని బది *రపెలి కొ శ్‌ షె 'ఖ“టో డే గ బర్ట్‌ ఆ౭లు వ్ర పాంళా తుడు జబెందె. ల గన్‌

సింహ సేనాపతి 1 చుక" వదారి దళాల ఆకమణ, _పవ్శ్యాకమడణ విధా చార్లోసి, ప్యూ”, దుర్గ రచన ల్లో _ నేము గేచ్చరొన్నది వామమాతప”

“మిడీ పడ్డినిమిదెళ్ళ వయస్సులోనే ఇన్ని విద్యలు నేర్చాప్తూ : ₹ధాష్‌! రాం పన్నా. చదువుకు లంచరడ. అది దినడినాధివృద్ది ఇందుతూన వృంటంది యా పప్పకి తూట్పేనుండేీవార, ఎప్పిమవాల నుంచి మాడ విడ్యాషప్థ్టల వస్తూం౮ారు. ఆయు తక్టడ పవష్పషమాంధఛార కొాంధోం. పాఠీక్క బవేప (దావిలో గయా), వపుదాల విడాంప్షులు మాడ వ్న్నూచ ర చూర్యపాంఠాల విద్యార్థులు వేలం అవాసముం కావ. ఉము వాంద్వారా ఎప్పటికప్పడ నవీ యుక్ద విధా బాం. అకింపు చేకముకంంూాం ఈమథధు వయా రోజు'ప చావుచెబ్బ రొట్టిన యవంపిది. ఆ యుద్ధంరో సరూత్తపన్టతుల అవలందంచారు అయితే అది చ ద్రయిస్టఎనం ము? వంచాయతి రాజాలవారి కది వీద్యావిలాసంగానే పుం._౦ది కాష, వచా ఒన్న బటి యుద్గవివం అ'_డిశావివృద్ధి బఇందుళూన్నట్టు క- ౦ఒటంబదూ?” తషంలాదాసులం నిరంతకం పరంణతిచబందుతూన్న సిర్‌ ది? ంంరో? అతి చిన్ని దూప్పల'ఎకూడ గిపంందుత్తూూ వాది గహించుటిలో ఆత ౦తి పట్ట పహిందువావన బుము ఎల్లప్పుడు బూజుపటైన పాతవిద్యనే నప్పతూ రూచుంపే, తమ౦లక్‌ (ాముఖ్యత ఎన్నాళుంటంది. విదా విష చుంరోత్నంల పేట, (పకాాచల గ “ద్విచెతటు £ హూకు తూప్పన బళాలి మొంత దవ్వ వుందో పడమట అంతదూరానగల పద్మపురం అవతలకూడా తక్షశిల ౨న వాపించదంది యాలు అంతకందె చూరాన వున్నాత అయి” వారు చూమ మమ్మలిని. విరోథవ్నాతువు మ్యియవపటం సహంమే. ((గీకులు పారశీకపు రా టి తంత్తకుండ ఓడిందారన్న వార ఎఎయగాన మా తూప్ప గాంధారంలో ర్‌ లేం ఆళందోత్వవాల బఒరవబడిశాయి పష గాంధారం - సమహాుంధు గ గ (టాంతం యింకా వారీకుల అతీిళంంరోనే వుండిపోయిందన్న జ మాచింత యపసిలక వెబ్బతిం. వుండకపిల ఐవాష్స మా తడల ఏపుహ్కూడ సాగి పచ్చావాళ్ళు కి

లా నే

“రూ ఎడమచిచపు.ండి తడల కెం్చి ధయమున్నదో. అద్రినే ఎళాలికి హు" ఇరా. -ంపిల్ల వుంది. తపవలకు ్మపమాదం మక్కపైపుకుండాన,. పశారికి -౦ ౨ (వవ్మరా-తూప్ప, దచణ దిశలందు ద్యువంచాపన రా..(-ఎవుంది. వించి వామవ ౨ఎంతపరకు బువలకుందాన వున్నాద కా? అతడే షణంలోగా దండెత్తి కా అమ్మి న ంద్భవీ యవకులం దముదిపదువు ”

“రాష మగధకాజు పర్షియా చ్యకవ రిముంచవాచి షహాసింధు - ఎరు ంంవా. ఎకకడికి చాలైడు రోజుల (వదూజంలో వుందె అక్కడి నించి మంనరాం ఎందాక ఆ కాదని రొజర్టిఎ మౌ గాంధావశాతి బాహుఒల పర్వ్యారమంలో

18 సింహ నాపి క్రి అఖశ్లి, ళా మ. ల్‌ ఈ గాని యుద్ద-కళా-కొళలంరోగా? వారికి తీసిహోడ అయిఆ 6౦? పారశేక ధి ల అ అరటి వా సగం వపంచాన్ని ఆ రచముందుకో] వున్నాచు ఇట పడఎయరాన ఎమస్థలు టు ఓ మ గ న మష్మెడర్శొంటొంది.. ఇందకు తపణొపాయట తాచలున్నది స వసీం_ వ న్‌ లా ళు జాలి న =. ఇ. ధక ఆలో ఆ లోని పజాసొంమికోల వి కరిసికటయిల రొతింంది పాద ఎరంల్బు తచదమవక ఓ న! వె లా ల న్‌ కొని అందరూ ఎక మవ.౦ అంచ పతాస్వాష= తా వాలము స్వ సైెంప్పఎట బై క; ర న! అవురుంది “దాన టాడా లూ వనే చపరొరునది వాకా 0 ల పల్ల రావాల ఆ చం య ట్‌ న! ష్‌ లా లు. జ ల కోస లాధపతిచే పరావితమవటా"కిచే కారణం. దారి రంతరంచ “త-ంతరం ల పోయింది. లవి తమ ఆవాాా8ి విపన్దంా ఐర౦ం రాంకవయిది ఉలి శ్‌ న య అ అ లా బు ఇ ప్ర కదే (పలంకంగా రసల సేవా వాహిలకు అరరంనారు త పైాషతంం లు పోయింది” “మరి ఆ నల వాతొాంతె బంఎుల.ఏల్లు చేశాఎడతి అయినా శ లే న. స్‌ుచేట క్‌ ళ్‌ లీ! అవా ఓ ఇ ల ఇరా ఈ అందడా అవహీ-ందయ తొంటన్నాద ఇప శత చాషపూ రపుపం గ వం వా గొ లా. ళా త ఇ ళా గౌ న! క మల్లు వడా అతల స్వవారిదు నా. వరగబిందం రల నెనె కళ, స ఖు ఈ ఇ ఇ ” శ ఇ షి వచా అంతరా బందిలపిల 2; అన అలిం పదము లం వీట / "శ [్‌ా అం ! లా భి చేమిోో ఎవ్పిందా శ్ర జ ఎర్‌ జ మ న. శల తా జో అతడ తషరలంి సెం ఉవాానాం వన్న పంంంపపలదచ ప న. ఎ పన్తు ఖగ ష్‌ 4 ఇ శా ళ్ళ వు 9 నాడు పాతి (వ సంణంలెు జతే అటిట అఅివైెము చై ర" వళ అవ్‌ ఆశ అయిన” శః ల వ్‌ వ ల యై ఈ ఖం బంయలమట్ల విక్కచెద నే పటివావి రార స చెంం్యటు సం ( తు ఇ ల చ్‌ వ్యా జ జ మెన్న థా అయించంఎ పెంంంంచిడాసే వాం పట ఎచట యు.టవట వ మ! స! ర సొండచాయి” జ ఈత ని టా ం మల్లుట ఒసినవరి దీర చితమూ ఆదులదు తె ఎ కాట” _ న! ఇ ఇ లె శా క్స్‌ జ అంచుపెల్ల బంధలమల్లుకు పంకా వం వల్చంది ౩0న అలి ఇ చి లం ఆం క్‌ య మ లా కుకీనరలో తన కేపరూ ర్వ యిక తపా ఎలఐంలె ఎంఎం కంబంటం న చెప్పి, తషులరో తనరు సనపహాధాాయిగావు ఎ టానజితుపదకముఎయి ౬ వ అడ ం యింవాడు నీచుడు - లువ్భాప? చదు ్ర లా తో త లల ను తా అబంెశా ఎలాం తదణంరో।, లంట తమ న లకి ణే న్‌ క్‌ కాం ( ం ఆం లు సాధించుకొఒపి కతని 'సెవా* ర అవస మున్న అలలా” నవ! గా

ణి, అధ్య "జ్‌, ఇళ సింహ సశాపతి 19 ఫం ర, అ వ వ! అవును సంగా ఆలి తపణ౦ంలరెన తకం యః ఎ ల న. ల వరా? బంధలకులు ఆ వివంగా చహడం నేను కలలోటాడ తఆఎ న ౧) లకి న బి జ ఆ న నే న అరి అచటి న. ఇన్స్‌ వుంచలయ "ఏమా బఒకఒవ తషం.ల శస్నవహానంచ్క అపహాసంం సశ” నెం ః ఇ న నం క్ష శ జు ళా లొ - అయి ర్యయదూకలం అలల చమింపపచ్చు వె బంధులా ఎది నినా బడి ౮ విలా ౮ ల బై వె ల వం ఆవారం భారి శవృల పవి తామాాతికథ౦ంక బూహబొాదింవాటు - సం? నా టు బు శ్‌ ఇ అ వ వావ 4 చ జట్‌ బటల తొాల్ను డి లుచౌో* స్త చ "వాల్చి ౧౩౦ 3 దివకరాలా ఊంంంఆఎల అం హరముంటు ఆజల్ర ఆఆ న నే = ల త శశి సంచ వా వట ంపౌా ఎర హింఎబత్తాపు జ (డె వా ఇ వా . ణి న. అం ఇప్పి ఆాహపవ. తళ తయ ంంంంచ ఏపాద- “రొహిణ: యె విం ఇ ద్ని న్‌ ళా బ్య ఆరి టి 2 ంా లజ సింహు= లిరె2 జ ఇత అన్నా చూటం పుం ముంంెం ఉస ఖవేింంం జ్‌ వ 2 -ా తుఇ క పాల, ణక అరె యు అపర టు అయటల్బి ను = ౨ ౨జి న. నా వ న. ఎవ ఇల్ల తా వ. త ఎస్‌ జ తా ఖో ఆ ఎ హాటా తాం ంరాపు రహి. ఆవాటి న వరా దూాబాావుందె య న. జ క అలా ల ఇ శై వ. వు ఆడాపదు చం రెహింలె ఎల ఎంచ దై లతా ఆంఎపె* ఎడింది ల ౬- గ యూ శాల యు ౬ | జాలా ళం తి తా ఆభిలలి, ఆ ల. అప డె 7 అంటే తా పీ రౌవద్వించె పి పంళలది ఆం రెహి? గ ఇ న ల! . చి వక జ క బని ఇ వింణ ముపరర3రం స ఎత వాసవ దాలభంలవాంటు ఇగినని రే టు. వాటి ఇ న బ్‌ = ఎ ల అలెతి.వ 2 వ ఆ ఎప కః లెపి లిపారలా వుం-౦ంది లబిల రహి చవ ౦0. పెవది చె ది న లా గా ల = ల వాతా జ ఇ నం. అం లెరి.0౦డి ఎక ఎమూూంలెి బంగరం మాిదుది ౨లలవం తం౦లకం టె న. ఇ న ల ్‌ లు టా అరులె వా ఆెెె ఎ ల రేమయాుఎం నె లి ౦-౮ పం పా యా టం ల ఆల ప. గలా. జల్‌ ఇ చ త చా ల జో త్‌ లా ణు అచట్టీ లలల జ తదు*ల పల్టుంటి రాాంరళ హి ఏ0పర ఆంం వపయాెచరాు "తియ. యధా య [ క్‌ - ం య. ౮ _ లం టాపం డా” ౦ది చా .ఎంఏయాది రహి వా ర, వరద రెం వో 6 ఆ న ఒర అటి టా ల లౌ ఆ ఒం లు రా చంది రాహెపు ల... ఉం యించి లఅలాదంంగాా అలా ల య _ _ జ ల న ల, తా ఎ టా టై ఇర గందం దెం -నెం రె వ టల | దాందు కె ఆ_ంపత్చిం న అటా 2 ఇల బాం ల న చాం ఆకా. ఎం ఆం ఆంబాంం నుం తల ఎ మనిరంుఎ -ర ఎ అయివండకం. త జా జో వు అజ య మె వ. వ కహ లో ఆ ణం రన్న కాపురం యండతాలక ౨౯౨ తులా మల రెహింపె. ప షం ై ఫలా న ర్‌ నూ. అగ్య లకా య ” పడిసపచవైూ _ *దయాాతి తాం తెఎ.టంచెది అసలది ౮౧) కాలంారా న. ట్‌ త సనా ఇ ఇ టా తంల అరంరాం * రొండం అల” ండదఎవలొె కు బడి వా + గా రా ఖలీ ల లా న. జూ చ్‌ -సటా * ల ల న జ భ్య్యల లా టారు = అల-.౦లె్రరెహిఎం అవపవం ,ందె క క క వ ఈ ఇ అఆ జం అలల ల కం రల ల షె న =. బయంలెంా ఆౌది” ఒప ఎలు. త ల పంవాయలరా .-౦౨ అవ్వు ంంఎ న. ళా శ మ + ౬ న / ఇ వ ౬ లె ఉం "”రపంయ = ఏ ఆ వకారాజా-2ం ర్వ ఎాపతాంాద ఎం వెం ఆమె బ్య నా క న జ అగ అ శ క్‌ ఇ. ఎంచాయలత సం (పశా పంంరు)ుం అయన శనలవాం. సెతంలా. పేంకరింవ షు టా. వల లంట లి లా నది ష్టం పా 4 న బచఐబ ఆపమి-ంం *రుదకాంా వికధాఎతచముడ్చందచి బయలచడాాంరో మోక ఇ ఇబ మెల బ్యా ల 2 ల క్ష లా లు పాలం పమంంరాివంం లని ఎలన గ ్దావ2నపంె వాెకి లరాంణా మ లీ రా గ ౪ ల్‌ జ జ్య ఇ జా ఆవరం”ంుల"..సాంద *హింపగాగా... ఆవాది్తిన అవు .ల ౨ వందు. రుంపా= ష్‌ ణ్‌ హాయ న్‌ హా లో శ న యంబార, ఉతపుశాతిం వ్యద్దింయ.లో ెత ర ఉతర తలతషరతా ల్త

వి నట్స్‌ ల్సి సింహా ఒగాపతి న ఖల జగ ఓ కిలా న ఆట (టం కొ ఇ వానులకువంనే ఆమనరకు వాలాదూరంపరకు వ్యాపించిన భామఎయల్బ్యవి వాఎలో జ ఆ రో రాం లొ నా ఆలుంంకాంళలి్‌ * శే ఓకడాన్న ఆయ"? స్వరాల తు సం మంంంంచివుండొలు ఎర్‌ పు ర పై-యందు ఇ జ అలీ అఆల్‌ ఇ న 4. వాస యా ఇల జ ౬ కూడా దార శరవాటు షెపూర్తి అయా ఆయ* వతి -త-౦ లల్లవాపతాషున తా న్‌ మ. లి జో వల్‌ వెలా వాష్‌ అర ఆల! ఒక గంటసేపు యమం స్వారి ఒస్తుంపాలి ఆను గెస్టు చాంక్‌ పదహప శ నా శ ల జలా వాపి లలో త్‌ జ తా "నాం చుస్వుడూ సెద్దంగా వుంద అవ్యుచాలల వున్న అ టల. అవృవాల్చ జ ల్‌ తళ ల టం ద్‌ యి వన్న కందా చూకున్న నన్నా గాంచి లొహిఐ . ఎ. అచ్చా త పనా వరెనా వలు అ౫౧ అత%ింది శశ ది గొ వె వా ఆ ధాం " ఒదినరదా రహీణ్‌ టూ వాంవాబకం ంధచావ్వాం యిక చే శ న; వా ఆ జ క్‌“ నా లే ఇలా గా న నూ డు కుతి అవ్వు వౌ ఎంగియహాంయం టా 3 సి వణంంనాక ర లి ంపి భం నాన్‌ ళా కన క. లెండి ల ఈ వి త ఎక వ ాి వా టా ం అవళంలే మూ వరూూడ వరాహం ఉల నల్లా యాంజ్బరపిల్ని చి లు టెలి న శ ం ॥ శ న కాసుకు వ లండారు కాని నాన్నాప ఒంచవాతి వల్ల నెకడా్వా లాడ ఓ 5. ల ల కి అనా చు ల ఈ లం లల మిల ఆచం వశం ఆకిలి * స ఆ ఇంతి ఎం చూసుణం ఆఆ 0ణ గళ అ అ న న. ల్ల త ఆట వం అ మటన్‌ న క ల గ. చపారలా ఎక్కువా చూచెను ర్‌ హణ సఒువ్వు సెప్టైా అవ్టారిం బ్నెవా* వ ( ॥ ఈలా దా న నా త ల ఖీ నప్చతొందున్నావా అగ అదగవాఎటరుది ” సు చదజాస "ఏ రాల ౬ య్‌ వాశ షై నె డ్డ ల న. న డన్నాడా ఉక్క ఆ రంవయ%”లన పడరెజా ఉదయాం నెంంగొరలి బాటు వె = ల్‌ లాం లా, జడ్‌ కే నేసూ చాంరీచసుం వ బా. లి ఉక్‌ న న్‌ 7 జ్య ల అల వ వమ్యుమటి టె ల 7 న లయ విష్ప్రాలా సని యుద? దొవాంం మి. అందీపల్ల లడీ క గొలల కంద ఇ న బు న! ఐం అన్నయా ఎకు ఇంిఎమాడ వంటి ఆ రా క్ట టర జం. ఇ అలి ల్‌ అ థి క అవుసమ్మాలూ మౌ అహ్బు అంతాసిఎ అచ్చా వం సరా దవృంజంది లబ ఆకె భె లూ బూ బాద కా ల కషం చెంంకి్‌ టం 06. ఈల 4ం వక జప అది ఇల్‌ అభ చావ ఎవ శ? మా బంగావుంది నాం పటం ఈల వసా € వే జ గి వాన్‌ ఇ రాని లేమ గికంపలు చిళాదివా కు సంది చటం చంప "ఆంకోొంట = ఇ లాం చా ౬ వ వా న నూ ఆ శి ఆం అయిల లూ యుసమిడి ఎలల్లా యింకా కొంచెం ఎదిగ్‌వుందపన్ను. ఎ వాల షతంా సాటహాటితుంది” న. ఈం త న. యా లో గ్‌ వి ౯ ఆ అక ల ఆయం జసు అధకరౌా వాసషున్న్యా నా "అం రొహిణి వప్పుణం కొన్నిల్ల ఎం దించుకుంది సం నయ న కటల. యి ల విజ శే ఈ హిణ అపడ బంాప ఎకపహూగా వడదదిపు ళు ఇంములెం అత్యం బి €ళె వ. ఏ టా. ల ఇల్‌ క గా వ ల టవ్వుతూ లాఎంపుగా అవ్నానింోరామి రొహియ సేపు ౨ ముంది మూాచా!

గింహ సేనాపతి వ్ర చే నే లో లావ్పంవందచని, ఇప్పడోతున్నాను వీ పిల్లా మూగదానపరే వుండ_0 చాకు దాం ఖ్‌ వె వ ఆ లిక శత... సం నేనిళహడ నీరో కలసీ ప్వార్‌ ఒసుంపానిలి స్‌ టై, ళ్‌ నె నం టు “అస్రయితే, అన్న చ్యూ-పః సెద్వా ఎపి స్యరా ఎకూదవు స దాన్ని (౮) ఇ ఆని శ “కాహీక అం౮ాం అది అన్నిటికంటె మంచిది. అవంఒట చాన్నగారండి కాలా యపషం రోహీః! నని చకటా ఆహవా అడుతుంది ఎను దాసి దర "ెడు యా ౪ అం సం చూదు” అ? రొహిణి రోహి సప్తమము ఐఏంది అది ఆయిన చూడ = ఎ ల ఇక వై ఆ ల ఆ మ చై "ఆతిఏంచింది సుందు కె; గొణ రొటాణ్‌ మూర్చాన్ని మూరె్టాననాగింది. _ వ ౭ ఈళ లంబ ల యండి ఎదే ఇ ఆ. ఆఒంవంతే గా ఎంక చూటా ల౦ంది -“*లాహి.కు అసంట (ఎప గాన్న వ లా వ గం ల గాహవ 7 లలాఓం మచ వఎదు ఎటుల వడం చూస్తూంఎంపల్ల యిది హొదా నా యి కి అత్‌ తంకు వంనెలుంది సిం వెమ్నయాం మనిపిశషుం తివి “౧9న యిలాంతి ర మ ల 9 జ ళా రి న రై ఎక్కడైనా చూచాప్వన 2 వా క్షి న టాటా గా న న లా “ఎ “వ్వి అవ్నాసి.రదమ్మా లా ఇలాంచదాగ్న చూడలా ఒస్వప్పు న వా ను అవి ఇల చెడా దితిటా సరీ చొవా? మా ఛం ౪€ వే నా = ం ఉఅవా మిల గం “హ్యారీ చాంటం కాం చూడా బెచుంత్తినా వాకుదాం దిపు అందదు లందు క ఒం లవ ల వశ్యణ ల = వం ఎ మె రెక్కల నాన్నగారి పాయం... కావ్వాపక్తోందో అం రోహిణి వ్‌ సలు చ "హయిన ముంతలో వది కొవ్చింద్‌ న ణం జ. వ ల్‌ లా స్‌ా7బుచుఎక ెెతి ప-కొం లపవసరంచడద రోహిబ్‌ | ఒబ్వస డు జత శి త ఇ ఇంత -.చగాన వృండివప్త పంందు వ ఏందు ఎతుగా ఎడుిపవావుల లందాక వ యకం. శ్‌ జ్‌ ళా పన రంప డెలూ బతి రహి పె కక ందంా నికి జ సింగా ఖు ౯ కహరో త ఇ అల్‌ వ క. నా ళాల ఇ అ లం మ ఆవ్‌ య =. ల దనక. ల వ 2 ల బటల లు అట లాటి టట సా వ న మ ఎవ లమ్నింవినివాళ్య దగ్గరకే రాాయంపి నవ్వంాకన్నయాం రాహిరి బరే నే న స్‌ ఇ న న మ న క. జ అ ల వ వెసి అది అయిల "కు ఒజకెక వువాయం బపుక7ాల చా౫కి పచ్చా గొధుము సాహా యిపుం పచ్చెదు “ఇలు లచ్చి దాా నోంత అందందురూంద న్‌ చూచి ణు జ ల లి, ఖచ 99 అన శ3కిందిందా ఏ కది మావి అంఎంపే టు ఈలి ల్ల లా ఆ న ఏల యిక ఇ, చాంసడ నీకు ఆకలవృ్పరూం-ంది, అమ్మ డగిరకి తీఘు ల ॥ జావ లకి ౩ 5. అపష౦ం పదూరా యు ట-= జ వాస్‌ వ్‌ వ్‌ ల నే వా తా లా చలా” ర హిణ । అకరాణ పవృంది కా ుందు అమ్మ చూవాలని “ఈబా 6ౌా వంది” కళ్ళు జల జహా ఆల్‌ ఖు హూ అమ్ము చాలా మంది మడ చాలాంం యును ని అమ్మ

• థ్‌ ల అ న న ఎం వరివుందం ది ఎడా పవ పం యణ లకాల లై గ! బాత న్‌ ఎ ఇ లస్సీ లా ఖ్రా చు దొారతింది య గళ వా ఖా లై వ ల తా జ ఆచారం బహకామ్వుం ఎరు ఆయ్కల్లీ వక్ష్యాగా లిచెయిండి క లకే ॥ ల 7౧1645 స ఎలో జ స్స ఈ 4

అల్ల శె గురుపల్ని

మటు ఎందూ ఎదవత్ని న వాదపలసెవుంది లందుకన గెడ్డ వావడి, విద్యాప్టల పసతిళ వం దాచ వరాసరి అక్కడికే పళ్య్యాలు ౮ ు నా పర్మారిం చాలాపరరకు మౌ నతౌచె భవంంల్న ఎ ఎవ్లంది అక్కడిలాగే మిడ్‌ (పక్క- వసారంాటన్న కొట్లు, మధ్య మల్లి టపా “దలవుర్న ఆయం పం రండంతస్తులకు తక్కువలు ఆక “కలల చుల్డెల మదే సడ్డింగాదాం౦ఒ గడులా పాల దడిులూ పెకర్లగయియా ప్న్న “తక్కవ రెందాాం, అముడా"ు

[ డాస-వాసీ అనుమ లప అడాపంంన ఆరం క్ష సంపన (రం) అంజ మజా త్రొద్ధ ఆయం చరర్షలే ఒల్లంవావ గాం చామం చాయ షా బలా రసనంచ ఎఫ్బిమ గాంధాసలు కాంగ్‌ జల ఎమ్యుపో వాళు రొట్టెజందిె యిరాసయులు తరూడ వున్నాప ఇక్కద యిన మా వు పెంచ మవగాం పష రసల బేవంరో పూదిరా 'పెకపృలన్ని దం ఉలలా. వంకరంంకర కంకర ముక్కులు కపి మిస వైస్‌ చేదలటంండ రాతి ..క్కులతె పేల్ళిబ పం తుటిరా షంచంగా పూత పెడరాద క్కడ చోడలకటతాందదాం వ రాతి కలల అంలెేసి పెస్ట పట్ట డై అంవంా'". వ్యంఠంా_ ర చ్చ నిను పూవాందవెనా తదు రంకీలు చ్వాంం ౧ంవాప వ్వవి క్వృతంవ అతల య పువ్వులు విహల ఒక్కా షే వె డందెత-.ల వావ దరి కే్య్యాతు తీపి స ఆగవాపం- స్వగుహంకి వం విలయం వాలడం పంది లంద. రకలకాల పూలమొక్కలు శాంబతవ్వన్నె అపవ్వద మందణణ అధినమపడం వల్ల వాచి లకులన్నీ రాపయాయి. ఒక వందిరనండా ఆమన 2 యతాషతీ* అ కొఎ వుంది ోఇచ టామూలు దానరాట పటి మో నరపిూూ చావ టూ నొెన్టి ల టి గార 9వ సటకాయు ఆపిపానౌనం _- ౦౫ ఎంపెంయంాపి టూాహసరాలం పిచ్చింటి కొం అప చెచె పివ్యం ఆమ ౦వ వాడ సుర్తుల. ఎంఎ వై కిసనగయంా [ య క -

కన్చిందం "అం రహిది్‌ ఆ (చామ వెల బప్పెందె

“మరి తప ”ి అం న నడా

“ఆ సంగతి వెవిదే నీకు నమ్మకం రయిదస్నయాం ఏకు దది చూపక”

“*ఏలాగైెగా కుంచె చాషంలె ఆ హమాఘుత్యం వుండదు”

“ఎండ.వి కాష-తాజా పండలాంం వ”

“అముప్‌ అలల కతం రెసినవి కాజా ఎలా వుంటె”

త్‌

వ్‌, ఇ సీంరా శ్‌ శాపతి వ్ర “జబ్బిపం దూపహమవాా పరి ల హాం సలి ౮ షః ఇలా బం ల్సి ఒరి చూధూవుూా పురి వడా కవిస్నాదాడ నారా దవిచూడసలదము ళీ వళి ఏ౯ అన్నయా అ క్‌ బు లాట శీ శ ర్‌ ఇ థం అదమ్మా ఎప్పులీవ-_౦ చ్యూతం విన్నా. అంతే క4 లి ఆ చి ల య ల అల్లయిత అమ్ముల ఐపురా యిువాశే చచి చూపించపుం అది ఆ$ మ్య ఇ ఉల వ ఈం లు లై న ల టా బై సంపంది వచ్చిం శాతవానలు రర" 0చి ఎసం ఆ దశాాకి ఎద లు నె ఆ రాం 4! ఖో జ ల జ చ్చి ర తూంూ-ప (తి సంవత్నతం వాన వంవచాది ముబ్పలలా [చాశనారా మాకు తెవి పెదదాద*” బి హే కళల ప అట ర్‌ ఖ్‌ ణు వు ఇ యు యమా ఖగ అందంట ఎ యిరి. అరల ఎ చనం న నహ అ తు ల న్య 9% క్‌ (౮ ల గా లా 7రారిపహిణి న ౮ మఖ న్‌ -ా క య్చు, రాదు అది వాావాతంం ర్‌ం లం చెల దా వెంట ెడ స న కణ కక కరగ వ తషంల.ం3 పలకొఎ లెల సితంలరో కపాయయ ఎ టిఎటయం ఉం * 1 టె వె లాం. అయ 9 యు ఇచా ౯ క ఆం లా జ మ 5 "పన అదె న. ఫట నాన జ 4 =. జ్‌ జ్‌ ల ల ఇల్చిం అణ లలి ఎముిం అం. -ఎ.--౨౨౨ అం ఎ ౦౬ లా పన్‌ దంతం నర నత్తా యా తాడి న లకి ల ః దా-లే వుండడు తాస్ప శాల్వావర్వ్యా న ఎ అలి శల విఎంయంం న ె లం వమ! అ ప ఠి న తా వాల వెఒపౌ డాచుకుం “=ఎి ల౫ న “0. .ువా ఎంఎత్నె దు టూ న్‌ చ లల అ = చలు ల లా నాం శ లా ఎంందెంది _ంరటా అపహుం= ఆ దడాప శనందిం ఆ చె యవం దెం న్‌ న య నే. _ంమువైెన ఆవార్య “తిం సమనా ఎవం బౌ. దాం ఎవ అ తమ జ లా ఐన ౪ మిం వాంం” పరవదయం -సంచి వక జం 6 న ల అచ్మా ఈఎపరరొత్త్తా వచ్చాం ఈ అనయా పేస సిం శాల్వ ఇని మ అ నంచి ఆాఇతి క్ట ల్ని ల క యు లా ల్ని. ఇ! ళు వ. జ చె గా కం ర క న స నెవీం లఅంల్నలటాౌా వ తనా ర ఎత నె ౦న డె సఎరి రెం ెలితే పదా ల ఆ ఆ ఆ ఎః న్‌ ఆ ీ అజ ఆ చ ల ల! నే పలా “త్రై ఇ క రల జల, న ౮ జో | వ వయ్యా మాదక నా కేతడన్నయం ల౫ వాసన్నగాద లా కంచాము రాదూ” లంది రోహిణి కక బం వగ న ల వ ల ఆ అప్షకట్ము ఎకుల్ను కాం ఉంద. అన్నకు అకిెరి ల మ్న్నా ఒడ్డి “. శ జ్య ఈ ల ఇ న వ్‌ వుందా కంల అన్న ల౫ వృతదూంరాం కంపు ౧ంపేపవా"*రా వ చ (1 తి -ళి వెయనా అక ే వికె నిట య రాహూ అఎటారడతర్న్శా కా తదా బ్యా ా ఆ ట్‌ జౌ త్‌ శ యం తింటూ కంద చెం. పిచ్చు ఈ న్‌. 2. ప. క న లో, “= ఆ ఎమ్నయంకి రపివా దాషపంప్తు పెతతా న్నా మా” న. కా. ళా యాం న్‌ కా లాం జబ మ గ అఃంఎతే పచెక్తుక్ను తే. హా్హైవెందకు బర్శ్థడావ కుమె అ స గ! క న్‌ శ వ.ఒకమకా గి చ బి జా మె ఆ న ప కధల జ మ. = గాళిత్కాం అమ్మా సుం చాయం తం _డాంరసం రాడాబ” అన్నది రోహిజి

పో సింహ సెశాపతి న నం! ఖ్‌ జాం ఆ అంటగేర మరాంద అంచా స ఆస్ట ఆణి ణఅంంయెగం (02 క్కదానవే ఇ క క 6 ఇం శీగి 0 జ ఇ న బటు న కొ ౬ లం". ఇసుకోడా లంకుంట న్నావా లి లమ్మకుమ్మాతం కొడకేడి ? దబ్బున య న జో వం ఆలో లి తా యి కుపె+ డీసుకురా నాయంతం అన్న ---చెలెలు (దావరసంల విందార త్‌ క అగ్ను సాకి టల రా లన జ ఆం లత నలా నినా పారి జాతంం రడ చూపిం ఎగ్‌ దుపానిం షరి నువ్వు లీవాపద్ద అవ్బమున్న ఫెర్పు జృల్వు లే దుదువుగా శ నూ అవటు ఉట లా నల లక న అభ న క ఎ దవాేలోద రం ఇంంఎ అనలా. ఆంటి రొహిం. ఎర తిర ంది అ వంచ | ల ఇ న. లా 2 స. న్‌ జ స ఖం కడుకు గు ంత్ని క = ఎ నళ క శ జ్‌ త ఇ న కా ల ఆరం చి లేక రకాల లిల అ. రరివ వ సల రిం వతు జెచెట్యులలె ఆంత ్లే న వ అం మేనేళటంండ టెం రంటాంంాని పసమవత్ని అల౮ాంళి డె భంచి చ్చుపుది ౧ జ జ ల ఈ, వో ఇ గావ చం బాథన.౦డి తపి ౦ంచు...2 =. లెత త-”లపం న్‌ ఎవార్లం ముఫింం -్‌ ప ఒ ఇల ] న జా అలపహాంచి చ రొచ్నా ఎ సం 3 చ్వాంంంప్ట ఇప అపవవలి హం (పైంంం లా శ్‌ చం ల ల లం అ కా. అందులే 30వ తం'ఎరం"ంల ఎఎ ంబ్బ ఎలిఆ అతిరపుంచయంాక్త న ఆ. జ రినాసే వరదజఒడివంది ెడలవం వంద మూట ఎ లల బబాపిల్టల్నై అంటాం ఒకతి రోహి” అంట లె౯ాది అది ఎపంర్ని్‌ వ్యతింం న చాంలి వ్‌ లాలా ( గ ల ఇ 4 లో నాల ఆడంబరం ఒకందవా అంంవ్యరయి పున్నామి హం రొంవబపితలగా ఎ ఆలం ని ఫీ గా నెట్టి లు శ వంచిలు వృంది. పంచంచ పౌెాగొంంరో-ంచి పెగ అక్తోంది. చాస్పైలు (౧ రి లా జ వక ఆం తొలి జో గ తాండె అనం సిజపువుఎసు ఓటంది మరాంన్నా ౮ బనం సిద్ధ వ న్ని ఎక్‌ సం కా జా ళల, ల ఇ స చేసు తివాసీమిద దతి5ిల బరైము ఎపపత్ని తెల్లం దుచ్చుడి? మాషఎందు ఉం వ ల చ జా వరంంది తర్వాత ఆపు వో? నాహగి” లబ్బందుకు పంచింోడి ఒళ౦ది. స ॥ తలకే అ బం కు టు . సం అయిన లంతరి రోహిణి కొబు: కురితిలాంద దె కుపెతో పచింది కోసిన అయిదు ఒ ళ్‌ ఉ ల -ంల తర్వాత మూడ [(చాషపంద రాజాగాణ వుంచాయన్న నష్ముకం చాకింకొ / న ల న న న. నయ. న ల్పడణంచు ఆ కుపషె. ౨౦ద. కెబజ+*5 చిప్పల్లాంచ మండిపలల తయం బయ జ జ 4 జ్య ల ల నో రొ లె గ్‌ జో ణు 7. ఆ _డ్డది ఇండు డిప్పలూ ఒంకపషంలా అతికంచఎనతాయి ఆఅఖఎనాాంం- (దామ ళు ణు గ్‌ రన క చ అ న గ్‌ _ండ నల్లా? నిల్వచారం రో్‌హిః చెప్పింది అంచులపడ అతిిన షం నూడ ఉట ల ల ణే చి ౬ వి పె దూతం పదవగానే అందురి_ంచి పండేసి అంజఒకాల పొద.పపొచె అ లో గ అ నివి గు ఇల్‌ జా ఇగ ల చాదవందు స్వర్షకాందు లినుతూ కంాందిాై ఎసపత్ని ₹ంచు పెద పెద పుడక బు ల ణి క. మీ మ్మ న గాక పాట ఇ క. ఇ అలు ల వ ఆర్య లం జ అంశ మాం ఏపు ముక్కలు ఒంధపు లవణబ్బైచ రొగ్నై వుండాష్య లచ్చి పెడ్డిం “ఎంది రోహిద్తి సనూ వార్‌ తికాగాము ఈక త లే అవ జ వ ఇక చెప్పు నాయ ఏ చేపాడ” సపంర్ని కన్నతల్దూగ పేదుతో శో "నో అండి య్‌ టం చాల య బో సడల. ఎం సళ మఖ నా. జ ఆ డాటుకు గా పుంపూర్వతరాలు సమ్రరంగా పప్వాం అంవా ఆఅల]ంచి ఠి క జల సా ఇ న ఇ న = న నా అఎ సళ్ళ లన్నది -“మహరుస్పువీని నాచు ఎదు. అప్పుడు సె లేహిణి శ జో

జ = న! భా కి ంహాబనాపతి వరో న. జో, జ ఒ ఉ శీ ప జా ఖాఇ ల న. ఎజి?" కంది చిన్నడాన్ని. సహాం'హా తండి భూరి నవులవార నషం. అతద. నాకి ఈ న టె (| హు లం లజ బని +! ఛాలా చకకని కథలు విన్పింబవాసు, ఫ్‌ శం అ ప న్‌ జ సల ఒకా క్‌! జల ఖీ, పా జీ, వె క. ల చాక అం ర్‌ నజ తాలంర ఎ౦ంపం | అచుసు అన్నయ్యాః నీక్కూడ కళలు వచ్చా? న బ్రాడ్‌ మంచి మంచి కఖైలు థి నా ల లాన్‌ త్త చప్పక్తూనొ అంది రోహిజి సుథ్యలీ అందూౌని జీ కళ అ =. న. బం ఆ ళల మె న న నూ -అయిళ, పిల్లాః నువ్వు మహష్మన్నె మాహ్దాచనిస్తావా ఆడా? ఆ, వక్కాః జ ల ఇర చె క జస లాగానే ఆ జనన న ల అమన నిని గాప్‌ అప అప్పహ్ష తషనిల ముషెకు లందంలోన పుహో బలూలి మహిళ అతనిళలోకాస. ఖగ త్తి ఉ + ం ల ల కురంపడంగా లేటు కాగలవా ఐపవెనా వుంద ఎ ఏదవుగాలం సంగాని చారలే యో 4 గ టు జు ఆటకి వీ యిబ్కందులూ కలుగపతెదుగదచ? మ్‌ ఈం జ లా య ల షా న సారవాహుల పంట (ప్రయాణం ఇళాను... వ్యాపారం సిమితం పణిజు క క మె అ లా న టి మాం వాన్స్‌ వ అ, గి జమ “ట్ల తెరాయన కా రిసుంచి సావెతపుకానికి బయలంవసనత్తూంలు సనసముటాడ వంపి పినాసిల్‌ల జూ. చె జాత అంతపరకు తపు సార్గంపో యదైనా పసి యిప్పించమనీ అయన్నడిగాను. ఆయన వా లం లట ల ఇ అపి ల జ అందు కంగీకరంచి నావలసుండి ససకు దిగుకుతి, ఎసఏపుటులు చేసూ ర్యా్‌ట్ల రతి గ్త్‌ ౯ టం అరల ణ్‌ వ 9 ౮ వా ల ఏకి అ కం! చేతపద పహొరం యిస్వ హానికి నియూగించాదు. బత్తి ఖట్చ అకుంనగా నాలేతస్తరాండె శ వాతి ళా ర సా. తళ టల న వ వ క చేర్చి యాభై “ోకార్దాపణయు నివ్వ వానికి యేర్పాటు చేకాడా ఓ య తం కక న. త వా వేత లి ఇళ నల. అటయిఐ ఏనౌాః నువ్వు ₹క్టల కషంచెినూ యికషడికి ఇపకొన్నాపన్న + ణు గళ లం ల తి లొ | మౌట్‌. పాపం ఎంత యాతస పద్దాహోః శ ఈమ చి వి. న నీలి నం జస ఆ ను " నావతంవాక దు కషం లవమ్మా । అంతపరకు పడవమిదగ (ప్రయాణం. శి ఎకి ఇం న. న వ నా! లు ణి ఆళి ॥ నేము మాళవమోాన్నుంచి గంగానదిలో యగవకు (వయాణంచేసి సరయూాసదిల స నా ఇళ బు త ఆశి ల న జం ం ౮ 1పంగించాము. పౌ ఎవాదరరో యాఫ పడపలళి అయ్యిమందికి మించి ఆనం మా వున్నా. సరంపాలో సగం (పయడూజణం చెసిన పిదవ వర పర్మాయం మాతం ణా క జా | ఇ. అల + ల శ న్‌ అన ఇల, బందిజిటు దెంగలు పచ్చెషమా పెన పడదాస. అయినా ఎపి ఎక్కూప హమందిమ్‌ జ ల. కాపటంపన్షా, మాలా ఆయుధ వొణులు బల-పర్యకమవంచు లపపంపల్లా వాష్య యణ్నా త వ జలం ఆం వందా లా ఇ ౮ పాల టం జ వెంపిస తెకముదుచుకొని వుశాయింజాచ. మా "రపు రౌాతులు ఇంటొషాలను ల ల తా ఛి ఈ శ న్‌ ఈ లం జ నరా కున్నాచ, కా అపంచివారణంంలోే వాపు పరా అవయటం సులువుగావని విరమిం ర టం చి ఆల న బాలి న . చారు. తర్వాత నాషతపవురిం యిషత౦ యూ, తం వుపష్థదవాలు ఈఎక్కుపయ్యాయి. ఒం ల్‌ ల హ్‌ న ఆ న. జ ఖం క అర నై ఇల ళ్‌ క్‌ు టహావసి పవత సహ్టదుంనువత్తున నార్హజాహులు తమలకు (ప్రయాణం కట్లాప. నా న ఉర న మ ( జగ ల = క. బు విదాసవి పరయుంబంచు అందు ఒలక పెగా ఎప్పు, గప; రాలు వ. వయిం లా "మ. ర్‌ం ర సు న. ధ్‌ లజ అంత్‌ ఆం ల ఖచ జలము జన లత ల నర జిసం పున్నాడ. డారలె పెళ పెన నదులు, మటోరణా-లు డాఎపలసివచాంది. ఠా ల య యె స లు ల న జ భ్‌ జ గజ 4 జ షార్షం రుత్వ్పరచుదంపపిము అంతమంది జనానికి భోజనం, పకువులకు (గాసముల బాన్‌ మలక నాలి అ ఇర, వ నభ. న స. అలో ల ఉ. ఇళ ని దానాలరా-టు ఒనసువెపపిము. బగా ఆయింబగక గాయుథ దవం పంతులదాశగా ఈల న. ఇంకా ణు జ ఆ షం లాజ్‌ ఆ ఆ వశష ఆని కాపలా కాయపిచు యిపన్స యుతంబుడ కషంలే రాదుకొన్న ౬ ఒక బండికి న. బున ళు న ఉగ ఇట లి లి వవ జు శ కార్దాపణము : సపద్పుయుత్తు వండి గాజటెం. లు

వం టె, జు త్‌ సింపాణశావమిరి య వం న లా యు లెచ యుల ల ౮ పంక కొం ౦ది త.9లపుచే న యులు ముంపవాతుో ౮ ప క జ బ్‌ ల శ షి ౦౧ యికంండితి చతర నై ర్‌ ంంటిం ఆ ల ంరారిది ౬ శ ఫొ ఎమ ్‌ రాలే ఆ. అజో న్‌ ్రం పంంది యౌ ళా ఎనిమిది “నాలు అపా” “క - “రిన.ం ఆపక ఓ నటం ఆపకు చా ఆ జ ఇ జా నె , సకముగాయా తూడ హూంగళం -డిరతనేఉవానవ్య మదీ ఆ కతి యిలా జ్‌ య్‌ ( మ పా వుం-ండి స్స్‌ యిలా యివ్వు నిం పుఎకళబలు రీనీయోాాుఎ, అవ్వ ల్‌ ఆ అం సిలాాాం ఆ చి ౮ వుండాస్లు ఎడ్‌ (దాష పంద్హై అగుం ౦ ఉవలుడ వాడెకేసమ్‌ కొదవ మల్‌ వ ॥ బ్రాడ్‌ వాదెంటు. కొదిం దుల లిం న ంం హౌ రూప్పు చంంరేో వుం వాట శనకటైదాని లా | చా అ వ రల ల్సి మతం పూకు న వంద మ గ అలో. అ వాలతో అది నీ సో $ లే టి దెం నా తం లఅం౧ంపకు తాజావి మాకు స్వవ్నటలయు క స గ వ్‌ ల యో | చా యాత టై న్‌ అరా చాయా తాంత ఒంంచిద సయూజణం సంతి ముందకు పదింది” ల్‌ -్‌ న ర్ట అ తి న! ళా ఇ అన ఆర శి అ ఆ విళలంగా మౌ ప్రయాంం రోజుకు "ఇంద మా౩కాలకు దుం వాగే కు సట శై వహ ౩ాలకు నుంది 7-గెి నాచు గడ 5 ధం౦రాంజు దుకాలుకిు పగిరంగాన నే వ 0రా -౯ ఎగిరంగాన, లదిను -వుగొ పా గే వాలుగ దాల వి ాం౨ నినుక ఓ హరా ఎ! మా రినుకుంటూ వాషూొ “ఏ ౯౬ వం కడ వార ఒపుకొం (యయాచం వాంందవలసీ వళి ౬ | రా పంపు పళ్ళ్చుదె అం౪ఇకొారి చెంం (తం. హా పాపురం ఇంద స్తం బువంరప ణారో క్‌ క ని మ లో అలీ ణ్‌ ణా. జ ద్యావాతంరూడా చూదురోపలసి వుంది సలం మజిలిన్లు రప టలు చి క్ష ఓ న్‌ తివాసీలతో మా బకు నిండివుా ల ం దలర్టు రప లాల, పట్టుజంలు న్‌ ఛై వున్న అవాక చందాది సుఇంధ|చవా “రంత సువర్శరత్న ఇచిత పస్తు సముదాయయాడ వున చను, స ను యం న్స్‌ మున్‌ 2 హం! వున ది గంగ్య యముని మంన్ని ౪ తరనాన.ఎలందు (పతింది సువతు?ి నో సా చా లండు మ్మికయార్దప) సరకుల డిగవిడచి ం అంట అదం న య అ లతే సం కయంచేవిా వసువ వా చేసుకొనే వాళ ౦” క్రయంచేసిన విన్తువులలు. లుసుపిల్‌ జ గ క్ష అ, అయితే సువతుడు చాల”ెప, = ర త్తు ప* *రవాహుడను ష ॥ ॥ క వా వం సెం తూరు దేశాల మొరూనికే సంవ నతో అండి బి ఏ దళాల యిర్తాణ లి కొాపంవాడు ఇపుడతనితో సదిజుడ అడనాచ్చు అనల ని శ్‌! _ ఇప్పడలనిత్‌ దుస మరక ఎంబూది;పం మెతంలాన లన ౦ మతంర వం స గ షో ళల అదివాడ కవం౦డ షె ఇక్కడ ఎడ అతం పణాగారం వుంది” వ కన్చించతాం శళ్హ చలి నం 9 ౮ వుంది ఇశఖలం శా ఇంత దు అమె క త ఎక క రాన కూడ అతని అంగదా౯”ొ ( పున యిక్కడె నన్నహాపేమిచె రూరూంప? మ వ్‌ జ లా శ్‌పంచయుసపుడ ర్మామ౨పి భపకచ్చములవంటి తీరరా౫వ ఉఖపహ సవ _చరీరాలంద) న క రాణపములందు కూ య ల ఆజ ళన వున్నాయి నఎవాహిణలన్నీ పోయి హేయి సము, ద ద్య ఆయనకు అంగళ్ళ స - సు ప్రవర క వా. చాల లష్ము స వవాప ంగావచి ల సుల కలియునట్టు నాలో హంగావచ్చి ట్రావ స్తిం ౫ సువత్తుం పేషుతో ముద్‌ న్‌ వత్తు; యిందిపపత 0ది

క వి” క్‌ి అగ ఇ ల్‌ ఇ ఎ. ఆ లం ఊఉఆ.౧౧ అయం ఎ టఉఅఎవతలెం6 ౨ -6 9౪ టఒయలి" ఓ ల. లాటి జో యా ౧ ణ్‌ ఇఇ జ అ ఇ “ోనుదత్త (౮2 వివర నర్వాడు విధా ఏర్పాబ్పపస్టతిలపిల్ల అతని బీ ఎ ఆని శా ౯ శి ణి ఇ ౯ పంకా చూరంంతం దెంగలి డారిద _౦డ&ి .దొలొపి చాచే ఒక్క వ్‌ డాంచాల మహంఎణంంలో హతం 4ఇ౧.-తి దెపిప ఇస్తున్న గిందొం” ఒకడు స్త్‌ వో గ్‌ పూకు తాచసి౯ాడ. వాం, అయిషు వందలపుంది ఒంము జాంకీ చాఎకన్ని న్యరా 0 చి లా ఇ న జ ఇ జ జ కే వళి పవ బటి. అమా దాహ మౌంంంద మకు ౧౦ఎసేపు హతం ంల్వ త ౮ జ ఇ టోలక లు ఇ ఇచ వ్‌ జ రళ్తాప్ర అర్భుణ అవాచం ఎహఎ ఎూదిందా అడవిదంపు (పదర్శింఒ అప లు నె వ ఆ -జి ణల వాంం ఎన్యాంది నావం చంపుందింం తకంతో “హా ఇడానికి అధిెే,కం చే7ను ష్‌ ల చా ు టై = | జ “అయిర్‌ 7” యగ గకు ద ౮_త .షకడద ల ఆ ఉం తి ఎ జం అ ఇ ర వెల్ల న ఇ త్‌ దర ఈంది -లల్పుంా శు అతి మణికిటయకు అకా" అ ను వ్‌ ల న పస ఎవరా బంం టాత్‌ వెంౌఎం అం లుపింవాను ఫి శి రహిబిాాంచాకు, డా పండా డి యిసపందం చంకు న నచ్చ =. ౬ లె భి గ న 2 శి 4 ల ళం ద బి లి తఈశబుపమూోీఅలట ఎంత ాడుకు రొాంంయింద్‌ ఎమ్నయ్యా టా శె జు క్‌ స్‌ ఆఅపది ట్‌. అదు రొహిణ్‌ ర తిఒంఎయతొఎండ చాయాం్నంది అంతా రకం కాం వావి ౦0 వత్‌ చ ఇ వాల ఆజ వా ల ఇ గా తా అ తలుందన్న ధియంలడు చలం లగోూలాడ అంచ పూ సదా గిం కటు ళి భి అకా మట నార న లాస్‌ ల్‌ కడితే రక్ష్మసాపం రట్రడహారుంది. ఒల్లంలొకో, అం.-లోనో పడ గాయమైతే ్తా ర తో డో పై ౬ శ్‌ లో ఇ ఇ కహోవదటు ఆ చాయా 0ది రక్తం రారకుండ ఆపటం చాలా కష్టం” య వే హో కక జ న జ వా కాని లసన్నత్యూః ఆ అద్ధాన్నపు అడవి౮ ఏ ాయారికి మండుబసి కటు కి న య. ల కఎందుకు నెదుండు అడగా”” లబ యా ఫి కళ అజ ఆలే వా, ల జ ఈమా తపు ఛాాయానికే మందూ మారూ యండుకప్మా అయిా సుదర్తుని ల య ఎ న బాల్‌ గ్‌ -డవారువా శల) చికితకుడు విషవెడుండూ లూడ వుంవార అక్కడ క్కతోటనే న్‌ ని ను ఈ చెబ్బలాటిదాకా వచ్చింది. తతిమ్మా _పయాణమంవా రహెాయంగా సవంంగానే హా చే మే శామ్‌ లు తాన్‌ ల వాగింది నిన్నశ సుదత్త చడాప యిక్కడకు బెరింది ఆవార్గ మహాలి ఆదేపషం య ఇ ష్‌ వ జి _పికారం నేనా తిన్నగా సపకులానితె వచ్చికాన క న! వ్‌ న ఇది = స్వంతయికి నాయనా” ళు

శ తి తషశిల

తక్షకల మా వైవారిబరనే మైదానందో కిన్చంపబడ్డ మహానగరం. “క చుట్టుపట్ల ఎక్కదా పర్వవాలుంవు రాని త ష్రలకు చూఠంగా. వసరు. చందం? | పర్వవాలు వున్నై పల్టణానర పక్కనేవృన్న చిన్న పదిరో లూ కాలం ఇవాల క మనక యొల్లకాలం ఏతంటంది ఉత్తరా పున్న వొండము పెర్చి కఠి పసి, పెద్ద బలాహకయ మొకటి =ర్మింపఎడింది. అది మ"ఫలోన కుపూాఛప3నే కృంంంది దానిలో బయస్టరిని కాల్వలు నగరంరో బహఎవుడాలుగా వవపహించురాయి. వాటికిర్ట పక్కలా జపాన్ని వ్యడ తలలు చాడూూసి3 అత్యంత ర్‌సణి యంగా వుంచి పద్వా దృధాంత తాత చపుపు వామంత -ఎపవులో త.?ల యందరి స్రా-పుదషుల వా ట్య రం వ వాంంద చాదుకలా. పృుంటంది ఇక్‌ తషగిలా వగరవీధుల్లో ఒక కం సుందం నొధముల ముందు మంద' పంంరె (సపహించుతూండే ఆ కాలువల పృం హరీ అద్భుతప చూడ గెంపిగా వుంటుంది ఆ వాల్వల్లో? ప సారోవమాగాంకే గాక లొటల్కు భూయుల త.వుః మ్కూడ వినమోగపచుచుంది పంణ ఒహిర్భాగాన వాాపించిడిఎన్న పంస్తల ఎల ఉదా. వావకలు నరాగని పురుంత పన చేదద్చకున్న. ఆ ఉదాంపాల (దామ, అ ఓ, అంంార్శ సేపు ప మంత వివివ ఫల-దు వలరా సంధరితములు వావిదుం వపెస్లై తల వాయల నుండి కాలపలరే [వహింం నిర్మల విల లేయవంల ౧ంతేేపు చూచరా కట్చల కలసపే వుండదు మా ఆవాపంనికిటాడా పంత్తంలలు షంమానేవున్నె లాంలంచ వంద్త ఒండనంఎ టకు.) నల్వచేయుంమే ., లగి యింల్ల ేదాములయాడ వ్యవ వర్షదంశ అరంవఎన్లలాయం వర్టచతవు గడచుయి వంక టముటో లకీ పుష్పించి ఎఎందుంంచాయి. డా.వ తెల కతిలంది గు -_స్తగా చాప డాం గక్తులు మువల్లో అతివ౦ంం పవ్చలపల _ పెష్ముల పంంరాల ముల “సకులవంం అతి మనేెపంతతౌో చ్యంమకాయి జ. రల వరా అంటారషండ గ్‌ న్మెరాంంఎ చా-పరతరొ వృం-ంది వరారోన్నతషలై నో అట పో ల్‌ కొమ్యులంత.* వకూ అవులవర్లి అల్ల సంచాయి వండ పంటందు కాలంరో తషిలూ? ౮-_లవాదలన్ని రసపజఒడి వంాయి షైాంళట శ్వేవ్వగా య్‌ లొఎరోనవైవాం యియెయే పండ్లు న్న రనుకొన ఆరగించినా లవ

సిం౫ సే్శ్గా పతి 2౧ తవం ఉండము రె, కమ్ముల ఎడి మూల కటకం. వడం మూ తం త్వ్చుగా భావించబశేది.

రోటలు దాచ తర్వాత సంఎఖటాులు వహ చవ్వుపరకు వా-పించి వున్నై మా ఐపప్తారరి కొండ దుల్కుపాశ చ్తంది చెకాలంల్‌ ఆ మూము లంద కంవా రజా కరోన =. బ్బనా వాతావవిడం రాండవించతూంటఓంది ఖాదము లగ్న బద యం ్దల హపెంార్లా పస్తంచే ౧ఏ౦డ్లలే వెకద్ద హమూతమ మసలు తం స గొడద్డ్దం-- తి ంాడ వృంంంు. పసంవాషమంంలొ. అక్కడి ససబ్దత సాయి నర్తిక్కులా సజి_త్వం నష టుంది కరగ సమంపలొ చె్ముగెల్లిన భూమి వీల్చుకుంటూ పెంలంాది అరకం ఒదుసుం వాయి. ఎడిపది దన్నెవారి మధరాంంలి ఆ _పాంవాలు (టలిశ్వంఎతూ వంటె అ పనిపాఓల రోల్లో విడాశులం ఆఅంవరం అవసంంరెపాటు హౌలాళ్డకి ఇశేంవాఫ ౦ వెత్తపిగులు విర జిమ్మదిం, దుష చుమ్నంంం పెగెకా పల్లో పాయసం చూండే వాష్యం =ఛాలిలో వుండగా నం పొలంపాటరో ఆరండాంగపందురొన్నా.. రక్కుడంందా అ పెప నిల్టుకొన్నా మ మావాంతంలో చం్నుచూ పాడేపాదిలు శాకింక కృప్తిరోవుర్నాయి. కాం ధాముభేద.ఎవాక యిక్కడి వా._.ర్లో _ండ వాల 3ెనా వృుండఎంచల్ల యెగరాళి వేస్తారన్న వరపుకొడ్డి వం గొంపత్తి పొడగరి సాం-సించ వాణ్ని తామ. ఐనా శా (పక్కను బృదాప్తి హాంరూంద. లయుంందుకొని సుంసేవాడిం.. పుషసటి దుష్క ఎచ్చేజర యిక్యత వా. ౦ కొన్ని కంఠన్నం చకా

టుధాం న్నాంటు గాగిక్నాపి చి ఎన వాకుల వ్పనీచ వంతి ర్‌సువొనె వాఫ్యం ఒక్కౌర్క్హూస్త ప పష హ్రైరిబె డాపంచార్వి పంటకాల్వలరో వ్యా సవాడే వాష్టం అది వంచే వవయం కాకన్యోా యవపకవాపల 0లో గిదిళోకి దిగేదావ 0 అలాం-వ్పదు మౌ పరీరావయవాల “సణరోదాలను తెల్పుతూ అవా ప్యట వక్కుం వలదాంచ్చెవాప ఒంలన్న దివితద దిగంబదలమి యుపడ్తీి - యువకుల సుందరిము గంమిద ఒంది డట చలునన్న బిల్రైలోకి వృరికేవాశ్మం మేము అలూవుతూంచి పా సర్వారాఎిల పరీిల గా పదితిందిన ఆశాసులు “*లోహిచల పీ పాం నంలో రావ్వు విచకాంతోంది” “సుమధా * పిక్కల్లో కండరాలున్న ప లవృ” "అ. పదా” పిపడుర్లో లంత మాంసం మోసున్నా చెందు రోయి “౨ంహ అందంలో వె సర్వాఎగ సుువరంగా వుంది కొబ్యక్టడా సుచ్చువనాంయ పరిరయంవా నరాల కండవాలరానే ?ండి వుంది, పనికి దొం% లవ వారిలోనే వొవ్వు పెదంరుంది సరస్వతి బ్యర౮ూగా తయారవుతోంది. ఆమె పొత్తికం.పు చూడండి. ఎప్పదూ కడ పుతటూన్నదా-*వ3 కర్చానుంది నః “సరస్వడిః నవ్వు రా రెపు 'పరపుస్వాకి చేస్తూండు ఇక్కడ సున కాంలో గ ూం వ్తండనే వూ” అ యి౮గే వతిడాంకి కరీర పర్మిళమను గూర్చి సలహ రిచ్చేవాప

2

00 సిందా సేనాపతి మేము గంటలతరబడి టూడూూదురూ,. ుదికలబస్తొ, ఒకరరెోకరం పట్టుకుంటూ నీళ్ళ చిమ్ముకుంటూ ఆ (న్య అపరాహ్షోలన్న గడుపువండే దా ళం తర్వాత పిచ, తేనె, పళ్ళరనాలు కంపం వలయం రా7వాష్యం పస పనాలంలో మధ్యాహ్నాం లేవికైన ఆహారం తీనువీవటిము. మౌావడాటు కాం | గాయంథై ప్పూట శాలా హుషాడగా వుండేది అప్పడు పనికాడ చాల కొద్దిసబ చెయ్యి” వుడేది సూర్యాస్తమయం కావటంలో పే అందరను పశ లాపెఒసి హైలంరోి యింటిముందుకు చేరి ఊడ్చి స్యధం చేయబడ్డ నేలఎద రాచువవాళ్యం వెలి మంటలో 'పేల్చబడ్డ గోమాంనిపు ముక్యం మధుకలాలు రాడుటి (గతల , మయేణి మేము మాంసపు ముక్కులు ములతూ. మధ్య మధ్య కొయం్రానులలొ మద్యపానంచెష్తూ (పక్కన్న వావ్యక్క్యూూడ అందించేవా నం రు. కొంచం యెకుపెక్కగాన భాఇరాగాలూ, పాటలూ, చదువుల ఆరంధమయంవి.. ఆఖప॥ శ్తిలు నృత్యం చేసేవాప గుదుపత్నికి అయిదో వడి ముింపుకొఏన్నా ఆమి” నటనా వైపుణ్వయ అ బృరంగా వుండేది వాలాచి పదుదువావద్దరు. నతపతటై చెమటలో మునిగిముస్షరైనా ఆవిడ అడుగు స్వరం దషప్పు తప్పేవిరాపు. ఇంత చితమేమంపే ఆమె అగిసేది కాదు నాట్ల ముగింపోత్పపంనాడు ఆాష్యులు తమ అడ్బుత శాటర్టి కౌళచా ప్రదర్శించారు (పతి అవయవము, కండరము ఆయన స్వాధీశములో. వున్నట తోచింది నృత్తము సర్వోత్తమమైన వాాయామహషని వారి విశ్వానం అది యాపజ్జివార్హ మైన పర్య[మయని ఆయన వవ్చారు “పసిదిడ్డను ఊయలలో పడుకోపద్దితే సకకందులో పడివుండియే అటు నిటు కొట్టుకొని తన అపయవాలను శదింించుకొనున. ఆ విధంగా కొవ్వును కరగించుకొని కండరాలూ _మార్ళుకొం టోంది జ్జానం కలిగిన ద్మలా + రీర్‌ పటుత్వాన్ని నిల్చగలది నృత్యముక్కటే గొడ్డరితో నరకటంపల్లా పలుసతో (తవ్వటంవల్లా కొన్ని కండరాలకు సతవ చేకాలేమాట నిజమే 'చడక పదగులవల్ల కాష్‌ దృధమ. తిన్నగా వంద మల్ల ముష్టి యద్ధాలచే అనేక అవయపహాలు శ క్తిపంతమాతాయి. కార సక్రప పర్మతినిచేస్తే కరిలీమందలి (ప్రతి కండరాన్ని పుస్టివంతం చేయగలది మ్యాతం నృత్యమే ఎండవేడిరి మంచు కరుునట్లు నాట్యంలో... కొవ్వు కరగవోతుంది తతిస్మూ శారీరక పర్మిశమలన్నటివల్ల మనస్సు విసుగు. చెందులుంది ఏమ చేయలొనికైనా చిత్తాన్ని బలపంతం శేయపలసి వస్తుంది. కాని నృత్యం చెడ టానికి మనిస్పెన్నదు విసుసచెందదు. దీనివల్ల కరీరాషయవా లన్నిచి వా చేహప టతోపాటు మౌనసీక అలసత్వం చాడ ప వాపంచలవురుంది. పశలంతా. కష్టప వచ్చిన తర్వాత సాయం్యతం కాస్త సుకాపొసంతో నృత్యం కూడ బస షర్నాదేకి రొవలసిన క ప్రసంచయం ఇరుగుకుంది. నృత్యశళ మాకవులకపారమైన

ఏ0౮సేనాఎకఆి ప! ౬ -ందాస్నై రసి బంది సంతికి స్బత్వంపప్న ల విషఖత్వవ ఆమి నట్లు ఆ వాతయదూదబచే సింది” ఇది ఆ ఉత+వంనాం న్వతం శందర్శంలో యు ఠి టై యా ౬ ౬ ఫా అనవాషుం ఎల్లడించిన ధావాలు నాలు విత్తుం అయిల అకంతరం ఉర్వవం . లపే రివ మా విశాలి వేసు వృంది లయిచే యిక్హూడిడా రా ఉత్వడాన్ని మరంత ఉత్సాహంలో జడపు ఎం ఆాన రౌం ఆపు గా లిల వందులు యిదఐైన వివిధ జంతు వుం చాంంం పక్వం న్‌ శేరి అరిఒల అప్పమృలు తిపివి, చప్పనివి, చైవం -పు ్డా సం చెల, పాంగంరే 0... టాముల పర౧౦తం మరగ కాస లచరిల జాం యింశెన్నా రరాల హరల వండురాప అరాఎ ఆదాట్వుని ప చచి కపషురావ కహాయల యావన్మంది. కగరానకి. చేపదలో బెం ంరేోని యింట చేచకుంూడు అక్కడి 5ంచదద ఒతశ వసవి ఒనరు ధరించి వపా ెు సంకర పూర్వపు వాహంగాములు పారంధ తా... లసనషమయంలోే అడాపంం మచంఛాంచారంరో నిల్వ ఉన్న యెప్ప ఇల చా ఎలు రాాతనములు అక్కడి రాహ్తాయి ఆచాపుడ, కషం _ ౦దిల పన్‌వార్యడి వరిడాాల్లోని యాపక్కంది నహవం రన భో. ౪0 చేస్తావ ల ర్యాలి లంవా బత సాంములలో గడిరాతుంది ఎంఆిలు లోటింగాక తషరూావాసుల టిదచాధార వథాలలో వాణీఎగ౦ పాడ 1 భమైనటే భాటార్లాల ందా తూద్చ రాజ్యాల్లోంి పన్తు నముడాయాన్ని వారశీక దాఎలన్‌్‌ లీకు దం ములక చెదృుటరా సహాయవపచుఓ తవ?లరోని సల పర్టవాం ల పన టావసి రాయగ్య వాం, రౌగెంచ ఉకయిలకందె త్వరల సర్వ ఎృట్టి = ా వంద.ఓ కా వాావారబు (ధాన వాంవు (్రావసి చెళాంది పట్ర ల ఎబిలంవందు పమహారాజుల. రా+శరుమాదలు, అమాలుంలు, టప యఖ ర జాహుల దివభవనా రన్నేని వున్నాయి ఆ భవనాంతర్భా నము లందరి ఐశ్వ

• ఏంత తిషల సామానాపాపల సీం సంపంలు లులతూ” అవు అయిచే తడ “ఎలో ఒక విచేషం కన్చర్తోంది అది ఆ రావనళప్లో కన్చడడు ఇక్కడ ఆక లతో లంమచెందదాడగాన వద ల బుర్చకొటవాదా? కంఠర్యసవడదు మానవుల వత్త నిక్య్వనితి కల్గుపిన షక్కడి వలు "ఎన్ష కళవంకంా ధాఐంచువారు సమర్థ ల ఏ (వదదారికి వంకో రక ిచేన యితక ఎవివాదర్శమార్డాల్నే 7తికి చూపిం అటి లవ విడు కధర్మంగా యెంచువప తశలు ఇక్కడ దాంశలనవానే లప -కరీలయ. గ్ర-పుదషులవ్నా యఎమాన ల వారిని తమల నమావ మానవృలుగానే ాహెత వారివప్లి య. మాఒల (వవర్వన కూడ అల్లాగే వుంటుంది వీచ నౌకత ౬కు కారిసంత ఆహార-_వచేతచంలను యిహైద ఉఇంచకాదు. ఆమోవ [(పమోచాల్లో ఎడ లపతో సమధాసలము చేస్తాడ తషశిల పొదల్లో ఎవరైనా. దురై వ ఆవముపి నూ.

7 సిం సే7ాపకి లోనె గతఈంతతంలక వృరుుల కావలసిషస్తే, వారిని నాకద అనడాంచి. ఒల్లరాడు అల్లాంచి వాళ సు పవివారంరోని వుక్తులగాని పరిాణింది, వా ఆహవ హో యాల్లో; వస్త్రధారణలో నివాసవి,యంలా సమా రామకాశాలని కర్చొందువాదు తక్క శిల ప్రజారా..౩౦రోర పరాయిదాటనుంది వచ్చి కర్య్మకారుల (గెకిర్హు. వా( పోల సందర్భంరో ఆదాష్యడు చెప్పిన దిది “టా పందాయతీ రాం రక్త సంబంధంలొ ఆఫారవడిద్కంది వాఎటై బయ. ండి ఎచ్చి వారికి వారంర్వ - ఒ రిప్ప్రటవు మా శాం రో లవ అయిత వానపులము ఆప్పలపెం అయి ఉన్న కారణంగా ఎ దారికి పరాయివాళ్ళ్యమన ధాపమైనా. కటొంంం జ్జ (వవక్షింంారి శా

ల ఖు న్‌ లో 4.సహాయాపబాధ్యాయుడు

ణ్‌ తష?లకుపచ్చి నాయిగేండ్త శడచిపేయిా ఈరోగా నే (గహీం వ్‌ శం దలసి సంంది పెన ఇప్పాను* పూర్వంలాగా తషంల నాకిప్పుడు తొతదకా ఈ అద్భుత దిద్యితవగరం లా ఎప్పుడు సుపంచితుంది ఈరిదర్శ ఒం త-_9లపె నా కేర్చడిన (ప్రేమ మరంత హెచ్బై ఇ హృదయంరా సిరపడి హాలుంది.. ఇప్పుడా వవ ంల్లో త £?9ల వొచనివవఐ నెనూ పూ౦ంపియాను. శేహకాలంరీ వాంలాొస నూ చొతాయి. _కొయి ధరిందతున్నాని పొజంగ్గా “వరం ఒలు ముకివసుకొ = చర్మంలా టటబడిన చెవుల టోపీని తగింంచుకోప వాపకి అలవాంపడ్డా- అన్నంచిమింది. ఆదాసంలవారి ?.ంబ్యంచంలో అం-రరంటి కువ "ఎడ్ధిగా పేదపొోంది వాం పేమ - వాత్సలాంలదు ప్యాతు డయాంంు.. నే నప్పుడ [కింది తర*ఎల విడా-ప్రలకు పారంాటలాడ చెపుతున్నాను. లప్బ చెల్లాయి-నోమ అప్పుడప్పుద శాపకం రాకదోపి-ంతడు. కొని ఆచా మం, ఒపపత్ని రోహీఐంల స్నేట - వాత్శలంబంధియడనై తకషరలను వీడి నపలనిపే. దాం యొడజాంకు. ఐవార్చకుండా వుండగల్లడము అసంథపమష అన్నాన, పంపధిరోసూ నాకు వైవాఏముంచి ఎ ర్లమౌనం చేరింది ఒక్కసాం మ్యాతమే. అ్చు వాన్లవాహులసి. బతిమూఎ రాఫవ్యత యికది సువత్తుని మావికిచ్చి పంపింది అెర్నపె శారు చేరినది నేని. యద” తిరగివళ్సే నారవాహులద్వారా వుత్త రాలు పింపులూన వున్నాను. కాగ (ప్రతిదీ అప్కుకి అందిన దనవానికి వీన్లదు అమ్వు హెశేతంరోనో (ావసీయంనో వుండి పున్నప్పయితే జౌా.ఎలు సులభంగా అంఎకాికి అవకాశం వుండేది తాచ్ప చె సమూవారాలు మాతం సుదళ్తు మ. సలద్వారా చాకు చెదపంచేవి

“ఎపరు బూగా పండి ఒరాయి మిసుషు వర్ణపు కంకులతో గోధమ వోతకు పనంగొవుంది. ఆడపుల ఒక పొలంరొని పెకను రోయించి జెలు చెయించే జాఫంతప చాకు అప్పగించాద ఆ చేసేవారి పొలాల్లోకి పెద్దది విశాలంగా వ్యాపించి వున్న షుషులకు సుధకి ఒర యిళ్లుంది కమతగా శ్యేకాక కొందడ విద్యార్థులు రాణ్‌ 7కు సహాకంంచటాసనికి పక్చారు సంభంద చుమందరకు కమత గృహానికి చెపరానేవాళ్యం ఉదయాక గంపెడు చీకటుండగాన నేని చద్దికిని, మట్టిగ పుల్న ౮౦ సద్ది. చంకను తగింంచుకొర స రమిక్కి పొలంలకి వెళ్ళేవాడిని

రికీ సింహ సేనాపతి కోతోసి మప్పదేసిన జేరో వదింసేన పదని కరిలను తింటా నికి నం. విడచి కాడవలి చతజట్టి మునంరొ ఎవాంగేవాళై. అప్పదికి లందరూ వచ్చి మక్క పప్రేదాస. ఎహాయ వా పాయరో ఒకడు పాఠతుంపే అడవావ, మొళళ్ళ అందరూ అందుకొని పారుతూ. రోరరిసేవాప- పుపషలము శ్రీల ఖ్యవాచే స్వరంకంపేవాళ 0 కాల మాధురుం మా స్వరాల తెక్క్టుంవి వస్తు. | ఆవిధంగా వాటరో తన్మయలసై ఉుంతసేపుక్‌సినా వమ లంపింపేది ౯ మా భోజనాల యెర్సాటు రోహిజి చూచుకొనెది ఆమె మధ్యార్నమపంకం గప పాలలొకావన కల్లు ఎక డాడీ రీసురూని ఆహారపచార్దాలట మంచి సా? ఒక చిన్న బండిర్‌ పనుకొా మా వన్దకు రెడ్పేది. అంచతటు జర "ఉట చేం బెర్టెరింతలు - పళావీకాలరో _.లాహాగా గాచు మ ”ంబేవావం లోట వంటివారిని సిక్కిపంపేసి తాని టూరోహెటు ఎనరీి ఒడ ంపంబెది వం0 యెండల్మిపంగా వున్నప్పుడు కాస్పేస ఆగేవాళం అలాంబప్పుత ఎస ెం మలపు పయింయరొని వూచదయుం రిసవావ 0 ఆకుపివ్చని ఆకుస్వై వె బంగాపరం ఎ తేర్టతురంకున్న స ౫ వాంలుల స్వర్ణ లఅలదణ గెరవ. వచా శాన్లో తురదుచాళం వినోదంక0ంచే కథలూ క -ర్హూ చెప్పమంటూ ర, ము ఆ తీ ల సపుయాన్న గిడెపేవావ “ఎ పొద్దవాంనతర్వాత షీ చెరే వెంగేవావ్యం. రోవెశి రతన యంంపో అంలెరన వయం ఆ న్వంం- ఎపంత బుఎమువురాని రలవింక ఏ "వ లాగా-_ఆతి పథురంగా వుండేది చకచకా రోటా పాంతాంచ ఆం ఎ గీతాలాపన - దండకటని వెడిరణాల్యకంద ఏతలవాయా హాయి వుం: సూరందంబపు అచణారవమం పష ఎ ఎ బుర్కార్మ్టుప్పుట చలం ఆ 3 చేసేవా? 0 యుపిప్తి య్‌కుల టె లక్షలా దళ పల్లే లవామా.దొ ఇ క్ష అం. నె గ్‌ చ | న ర క్ష తలపెన సింగారంచురొనేవావ 0 కంకలల వన్న ెధుమపంని కలో వలం ॥ పెట్టె కుదచేత రాడపం.. యొడన చేరో డోధయఎకంసల పరుల దలకార వ కమ్ముకొ 2 అందరం కరిసి పాచవారటి తర్వాత నెందు వాలా క్ష షం - రమవకులపు, స్‌లంల్టవుల్ను కు రు చుటూ తిస పదా 7. 9 గవా 0 గొంపలు తకారాలతే రోహిల లచ్బెన మవంంరే కపట వ కమంగా కె రరబడేవి దివాకడు దటు పడమశి కొండ దాం న బుమట (్యతగృహా?కి చెంకొసవాళం టీష్మబుకువు అభద రొజున్సు గడ్డి-గాదపులు పుటలలంగా వం షంవుల మస్తుగా పసి పుపెగా పుండేవి మ్‌ ర్యాతి రోబనంర" వారస అ్చు జ్‌ తు గొప్‌ 2 చి శె లా న్న్నాసిమాడీ వుతికిళ బలు ఎసుకొవాఫ్యం. వసవికాలంరో తట. రి

సింహ సేాపతి ర్‌

(వాసుల) ప3 మస్తు ధంండుతాసన ఆవడాప్మ ధోవమలు, ఉత్రరీయాలే కాక పొట్టరవివెటహడ ధయ్రాప మా వపు స్రీలపం యిక్కడివారు నగల పెట్టు కోవటం చాల తక్కుపి లెందు-మూదు 'పెఎల వోరాలు, కర్ణభషణాలు - యిబే వారి ఆధరణాలు పంది ఒంగాద నగలకు మాస లకా-వ్యత-పుల్చ భూషణముల యంది వీరికి మోప. గౌంధారిలలు సు చమదవళులు సహాజ సుందరి మణుల జాంాధరణాలవల్ల అందరల్తం కావడంకంటె ఆ సుందరాంగులవల్లనే ఆభరణాలు లేవింపవాయి.. ఎండాకాలంలో... ఎనేళ్ళు థరించేవాజకాదు కా యిక్కడివాలి ఐప్పంపసుకొన అలవాఎ రూస్పకాజాంల (పజలకంచే లధికఒ

పచం సెంతర్వాతర ఒర రోం చసింత యుండ ఇచ్చేవా: ఇం మర్నాడు మోపులకం కర్మాంత సృహగకి వదనం చప కళ 00కి చద్చుతాచు ఎత పహెంత 4 తసవాత మాపు అం ఆక, లోనే పలి యుక్షరో. తొక్కించి హార్చేడా? ఇం ౧తంం వాల్చి వ ళుదెసి. తంకకాం (గోమపుటిని సాయం వెం గోత్రాలనె రి; రక్వ్యాత క ౦0౨సపాాం రంం ఐలేదని అలో ఆ వళకకా? మాడ ారంంత రంబయంగా వుంచెది తు వమంరితపుంగా. మదిర ంకి పుత్చర్రి ఆయి: అ బంాఎపంం వనాల చూఉకొన్నప్పదు పూశవుల కు కాగి ఆంండాన్ని వలించు ఇెపరతవం... ఎంచ్చన్షోకందె పెండి వెరెన పదం సీట్‌ వలల కే అకంచము అద్వితీయ శు రొంట్హ అప్పుడు (మళివారి కంర ఎలంండి ఒమరయటయర టలాననగాాం లుపవడంరోగా., యశస్సు ఎరపష్మ లెక్కుయూ సత్రం ఒకె వహపిపంరక్తఎంలగాం వింతందు

రోతలరోలరె వరమెస డిం పచ్చెవ వరుంరో చప్పి వయం ప్పం-డె

రు బ్న ల ల శ జ ఇక్కడ వాళల కరపంం తకు వా రిరాఎై చేఎమెది రు ౦రెం వన్న వం ౨ఎనేోంచశతకు పచ్చి వపంఎండావె. తంది? వదుద అందువే కుష్వ్పలటవయ బాసికి ఎ(తఎచెదా? పు యాచ్చిచి త లమిువయి ధాన్యము భూ“ారలలె కళ్ళాలు ఛా.రాగాన ము సహాఎం ర్తి భెంనాంి వుండని పొలాల్లో పనిచేసిన బె పుపషషట యాచకృంం అందురో ద్యానవాప ఈ ఏంపత్నరం నా లంమాయిషే (ంచవ్న్న పాలంైసని థా లంత ముంటయౌా లరుంటకి వరంంది అందుకు చమ? వా పఎ౮వచల్ని ఆాచుం బువ్చకువ్నాడ లీ భ్‌

టే సంపత రం (్రారంవమవుళూన నస *౦ విదాంర్థు స“ం శవా ధాాయిి్ని అయాం యిడదిపరశే వహ్వా ఆాపంని వల కు అయిడు పంచల మంది వృండాఠరం జాంక లయిరే ౮ లమిదవందలమంది దూర పదేళాలక౬ండి వచ్చి పె తర" ఎలలె షణవాందుతున్నవాన మాతు (వసుతము తూడ్చు సుంచి పచ్చిన విచా ర్హులు తక్కువ. వారో. ఎతనమిద్బి చదువుకొంటున్న మగధ యుంకుల శాస ఈ లేవా ఎవలషణం రావని ఆదార్యులు అంటూండేవారు ఒక పశ్యాయం ఆయన యిలా చెప్పాడు;

సిం సేశాపత్తి క్రి ళా ౧. ఖో క హవామభాతు ఎ రించీసి ది షమ ఇ సింహా తూచ్చేన యద్దవిచాం ైముభ పతా లట “వత్సా ఆధ౦బోి ఖే = వా .ర, కపిలపసు, జరా ఆసూపీచ్లూ ఉనని విశఠదమొలాంది హార కసీ. కళ ంచిలె వాది ఇట ఒక చ నని విశ జి డగా నిన్న మినహాయించి చెందిన ల అజా యి పజాశ్వామికా లం మహానంది వాపిసా యెంకి ఆదంతె - 4 ( న విం? వవోసింధు త పసు శా లు అల జ అ మరొ విడా-రి రకఎ వఎము వాటే అజడ్డ ఆలపీరోంది వరా నేసి. తం)లక అట ఆ/ ఆవ నా రి దాస్‌ ల -అలుప్పులెం న్‌. లం -ర్టల పుష్టారిడగాన రావించురు బర పాళదఓటం చదం ఏ బదాుదవ ఈ గో వ న య్‌ న్‌ ల వ క. పపివ. కె%ెంబందుకు ప స వనకదకివ క ఉం కమా. పచ ళషైగవాద యట వినా లాస్‌. కారంజ 3 చ్చుంవాపస యస్ద స ం సలల శి తశ[ీల జాగ ఆఎకొ-.] బ్ర టి మలు. విదంతుే ఎ అంణంం.' లట ష్‌ గ రా న్‌ పతిత బంధులమల్లు రు న్‌ స్వ మిట్‌ లొరిచ అల 1 తప్పడు పుహం ్యయర్ధ చిద్రావిారదుడ్తే తిచేళకు పూర్వానివి వాద గా వా హ్‌ న్‌ా ఉఅెతివ? కు షూ వ్‌ 4 శ రడ కాశంవారి విదంలు ఒ య సంచ చునూతా చ చాకు సందే గండు 5 పారశీకులు నా సంజచాలళ మంచ యేనూతు స్‌ ల లో గాత. పోయారో ళల ర ఖికులు వ్‌ మ జ న్‌ టాం ని సగర్వా అతెలల్టై చ వంట లల ఆఉకాత విఛాాం కన్పె ఆర క గ గో వాాహలని ఇదించూని ళ్‌ట్ట క్‌ హారచ సె అటు న! జ్‌ ఆ క న్‌ చూరో దురాలసె రరాయ్టుడ నళ రి వ రం అ త మ్‌ ఎల్గా-అం-ఎల్క శ్రి వృదా మ క కాయిాంద సూత వి్నియాలటూా తినీ (ల టా ఆ శారె యింకొ (వ &ి ఇ ఇ నె వ్‌ జర్‌ జక | న నేప ఆయుధాలను తయు ర "* సలవు పము పారకీకులరాాా లకు ఫ్‌ వు తంయలవు ఒపు ట్ట తెకాలద తకంలం మూతి ధ్‌ వ వాం ఆంతరంగక పఓఎపటలిన 4 న అయి న క లతోగాని దష్గర సంబంధం పెట్టున ము యెదవిపం సింధి నది (ట్రైువాాం ఏలా | గహింయ.రి ఆతేకాము మా యజడ్డవివ్య వ బయటింలా (గహించయ._6 వాహింల సదాపద అందో కలుస్తూనే న్‌ ఎండి. ద సూతన శవాసవాహిం లస న! న రం అన్నడూ ఎండ్‌ందు సూతన చ విషయాన్ని టహిందన. రాలంయవైన రన లూ వయా ము నే వి ౯౭ గో గం ఆల వుం విచారం వదారం తు న సుల విజాచ7ార? అతంత ట్షం నివి త ల ఆ వ ప"ధ టూ, తన్‌ పుగథ యెడ విజా శ రై న! శ వుందే అది మధ బ్యూ! న కకక సరగ వావీ డికి పవన మగథి అదాంచురు 7 న న ంచదకొంటోంది ఒక్కడికి న్‌ రన హం క్‌ ల్‌ లాలు వాం సక తమ స్వగ్భహలనుండే లల్బ యిస్తుచ్నాతసుక సు ॥ న ద. చై భంనువురోంది పె ౯ లాంరా రాంరాం ౦౬ లః రగ గడూ వారక్‌ ఇరంరా రాల వల ాంరీలి తడుపు దంపు మవకుల "| ల గొ.౦౬ఒ తవు ఘభాపాలుడు దిందిసాదకు తెవిగల యిపకులలు గాం థల తున్నాడు షె ఈం ఎదే నంచెహాం వుంది ఎన్నడూ మశథ శ డా ల జం “నాట్కాడ--పిర్నా ఎాసరాయి న 1 [| వి సికె యిక్శాడి కింతమంది చే వాపికాదు 7కు ము మఎసరులు విద్యార్థంగై యుగాల ర క సాంతం రాంసికి ణ్‌ క ఇ వం ల ఇ" జ్య ఆల జా నె అని ఫవాా ఒటి మగధ తుూప్పరాజ్హాల వై! యళ ఏంపత్సరాలు వచ్చిన సి ఖవాన్ని ఒల్ట క్ర వ టా ర్య! ళూప్ప బ్‌. | పఎల ళ్య్ట్రరువుూ తయారవురోందిని శా తలంపు అది న న వ శ జజ చేకాళి క చిసి న పింవాయతీ రాజ్యాలను ష్యాహాచేసి ఎఅనసఎైంది అంతేకాడ ల హారీ? చ మ చ్‌ ణు లా జం లై రొజూ షు ఎకాఖపతం రావాంలన_ాడ ఘుకంచెకకొన పీసకుంది ముత గో మ న ౧ క్ర క క్ష దు మ లా బం నా స్‌ బడే కారదు ఏ వాహానిషావం తూచ్చన యుకచ్చరావపతి అవృవాన్న అచ య ల క్‌ సి అరణి చేండకి ఆకల రా, వాం డ్డాపత్య్ని యిప్పం లా౯ త -విడీరకుందా వుంది పద కే క్త ల (. యాం సంపతరాల అసంతరం 1 చో ఎ

ళ్‌ జి సంహసేాపతి 87 గ్‌ా గ జల = జ ఇట వ! అయితే మూవ | పమౌవి పున్వ్నుపన్నమాల ఫీ ల౬ ఊట అది మో వందా గుంటయిలెలు న చాట్‌ ఇ వ ఉం హే హాం రూ. మాధథ -దిరంచటానికి మా రిచ్చపీ వంకాయం ఒక్కటె ల్‌ నాల్‌ తా ఇ వ్‌ ఒక, వాటనణ మా విప్వాాం. ఈ .౨వత రం పురో ఐడగును రిల చాపకులు జ ఎవి మ ఆ = ఇ మలి శ ఇ యవచ్వకకి రాదోమూూూ డు రిన్నవుల మబ్నంకి మౌ జాంపిడాస చారావ్వము; అ లా. జా గ జా య. అలలా త్చెజ ఒత్మివ లి ల శో కి తిషనలల లగా---తి అవందల్న ఏదరపాయిా వృంతిరిరఎంది జ ం క ల ఇ వ త ఇం ల లుల లాన్లద్‌ నా 1మా అవా-తం వాడ అచె లూాప్పా మిక ఒవారితో. మామ య ' వ ఎ క్ష ఖః ప. న్స్‌ = ం ఎఎ హీర ం-ంధం వుంట పథి వాారణచదా"ం ఎచ్చివు లెకక్రైం కాసిని కన గ యు యవ ఎ ాంసుా తి * _ జ్‌ ల్‌ అ వళి సెం వి్‌న్వా శకంటకఎ చదు అముత సంమానిి మడ అవ్మారం కనా అది అ. ల జా ఇ నవ ఇ లాలు జ డా కామ = ల లంఎనకాశాన్స మిధ వదత” ాం అపఒకొావం సాంప్ర ఎవా-+ప అంపి అం* అ హో ా. జ నా రా ఫక్‌ త ల జ జ ఎళ్‌చె వాకా న. బు ఇ లా టిల్యత్య ర." లం? - ఆవఎలపంకాహిాథ వదిలి బెం యముంచసచ్నవాపి -సల జు గె బు = రావా-రటైచడా పుచా.-ంచాపుంంచి.వైకినువాలంచి అడావి బాధలతో హి లమ జ ల్‌ ్సు స ఇ న ల ఇ యా అ జ కాల రానాంల _ ౬ఒ-*ం చెసె కం మావవాచికాడా-ల -రప+త్యా న న న జల్‌ అ ఈా”ొన్న వె వ్ర రాంన్ని సంకంావుం ఎం-పచాసు మధ అసం కు వూ జు అఆ వ. ॥ = ఇ ఆ న తు ళ్‌ ఎంవా వమప్నడినిు చహ్నా- కాంరాపె.0౦-చు ఏంచ7డచని వరూలా చిహిడా ల ఇకా న్‌ కె క్‌ నన్‌ లాన్‌ లం బికా ఆ బక్‌ ళ్‌ అవ నెదికు మూడా ఈర్మచపంం-చాచ అయిత _-- అఆకపనచి వంక అవ ఎ జా * నై . వాలా వవతలో అ ధొం న న ఇ లజ గా జై అన్‌ పాటి నా రం “ంచసాపన్‌ కుమారం. ఆఅవాతు చిన్‌ అ ంపితా దూ: ఆతడు ళా అలు ా నా న ఇ ఆ అక చితవడ. వావి వనన మావిచూ చేపుఆపం.వడె. అవత కదని అలు ద ఇ క్ష న గ్‌ మాహా వాడాను. అత. ఆదాన" మహావపద యావకపరో చావీడుతి సంపా ఇ చి థి కు (= లు ఇ య రా అర్లీ ణా ట్‌ ళా జ ఆ చం వవాతె. తిషిలివా కావాల=ాడ పన్న హవాచ ; కొం వాని తంాడం్యడు పా. శూ ల నిటైాంంలాెట జ న న న జ న అవమాకు ఆఅంంకరంపండు మకటుడ విడ్యార్షనవప బప్పన్‌ ఇపికుచుం ఆవాత: య్‌వు | న్‌ లల్ల గ్‌ కాల అవెాా-ంా వం న్నా ఆం శి భ్‌. క్‌ు న 1 ఆ న్ను కా ఎపవంచా 9 ఇక్టావ చతమివన్‌ొ- వెళ్ళాడా శి ప్‌ జాలు లా ను చ జా ఇ న అత లజ అవును నిదా. ఆయిల అతడ. దద. ఇవ" డఉతనెి తూప్పు విం య్‌ అ ఇ క క్‌ హె పంచి పేమ వవామలెెాయి మొ ేసలపులంల క ఉంయివి పా. శు అ రా తె చావా అతికికి నాకివ్సంచె... బపవిదు చెప వి2శచజనా న. దూధుడు క వో వాక నలం ఆ జవ వై ల న. ల ల పలు, “వాలు కవెన రాకలాా వయా సాంంచ” లఅవిపకాచు వ న్‌ా. బా ఎత. చ ట్ట. ్‌ హె మ న. వం ాా ఇ ం వ వవ్చాం అుతేమన వస్ర చికిత్పకులు బొయెఐడిన మాత్‌. సైనిపిలని.. తింలంవడఎు ల జ ౨ బెం క నన నం ర లంద ౮ న వట కవల సంానలో వప అతంత నహయవాదలు వావి. ౬కే . కి

$8 సింహా సేనాపతి ఓక ఎదుడు ఒక మహా ఎడ్యాన్నంతవూ మూర్చాగతం గావింపశల .)

చా లా నూ వి తి వింతుడు "

“శీవకుడట్టి విషయార్షో మరీ నెర్ప్చం సరూ ఈ మథంనే అపంఏరాం - వట్లోరు?ికె చికిత్స చేయటాని3 వీవకుదు ఉ్యాయినికి వెళ్ళాడు. ఏ కారణారో ఆ= అత౨పైన రుపితుతయ్యాడ* జీవకుదు పలాయనం చేసి (పాణం దక్కైందమవేవ ర వచ్చింది పషోయని దూత ఒకడు అతన్న మాన్లింలో లంకిందుకున్నాదు లం . జీపముదు వ్వరకాయలు తింఎన్నాడు వాదిలో ₹ందు రాజదూతకు 9.) యిజ్చాడం.. జీదరులు తాను ధభంందుతూన్న వాంం'ే యిప్వుడంపల్ల ౯ అ.హాాంచక లి=జహాదు తతృ "తంగా ఆయటాత మూచ్నాళ డాక స్ప అమర పడివున్నాడట ” "

“రాబర్ధి కమారా-చేవకుద యుద్దంలో అంత వపదవూగకారి రాం నీకు విదెతమే సీమనప్పలకి.మగధ యిప్పృడెంత ఫ్వవంతచు వున్నా 5వముషం నేము చేయజాలరని చాకు వ్‌స్వాసం వుంది కాని ఏగథధ ఘంకొర్ని రాశాం” స్వాధేచం చేసుకోవటంలో కతకృలుం లయిశప ల లూూతం _సమావం హె తుంది అందుకు తగినటుగానె సషవంరా౧ “వలరా-ం0 తడబంతూనే వుంద పెగా తడషొలలో వ్యవ్యడుం పళ్న.న్న ఈ వావి మగధ సేశపయల వం” తూనే పన్నా ౪9 "

“వాని తపప వారరయవ వీదాం రవాహంలన్నుంనీ అంప చిరళ వ -0

“అది యధార్హటగాన.. వాదే నమ్మమని పూలం అలపా*ి _.- మల్టుల సంగతా? వాంలో వాలపులకు నేర టర ఒవాదతవుల గం సిక టం

న జ అ అ అం లలా (గపాంపపల్లురాప మశళథ మతా మంతాదకరయుిాది లది వరయావరనే కూటి. పెనుహాతం.. పఫ్పమాాంధార పుదంల. కిక చూదం ప్‌ తూత వం: గాంధారపసులకు 'కేపల౦ం ఎహె సింది హమ్మా ఎ అటా దృంద్‌ వాచ తంల న్‌ గ వరపరాడహాన గా మా నేమారం రసి ద కాగ డరయను లవాం

ఎచావావా_లపఎందు వార కాకా సంద ఆటునా ఓంకాని దొదిరంంచపలపివ”

తవశిలరో కూడ చరయసు గామం_పె అళకారం వలాయించేవాట ఉత్తరా-0 ౯౫ టువానర్లాక రావాంలన్న డరంయనురు పంతి3కంగా కము *లబడం౦ం అప్బ్మ్య్యాఎ కాం యా బక్కత ఒక్టపసంవదక నా ఊెంం మా ఐక-ంతా అ ఆశా, జ భూత ాధారపడివు సద్‌ మయలీయిల తపస్వ వక్‌ సంరషతార్జు . == న; సలం నం లాబం చయగ/ అరాి ఎరికి సయాతచోటిై యుంచి

కః జనో “లిం వార కవు రాజ-డరయనసు తన చేతి (శైంది ంఅపిదా

సింహ సేనాపతి ప్‌ లన్నించిని రధానికి పూ్చూన ొన్తాగా మూర్యుకాం ముందుకు ఉరకడా-౫ి సంసిద్ధంగా పుచ్నాటా 99

జం బఎదూ: ఈ భయే అప్ప శవ దు గఇన్నరూడ వ్యాకుల వపనూం ఓంది”

“కాగ వత్సా ఈ వమాదాన్నుంచి తప్పించుకొనే ఉపాయం నాతి €కి తొచనతకకు ఒక ఉపాయం వుంది రాన అదివూా కాదరణయూాంం కాది ఉచదరా పళంరో? పంచాయితి రాశవాంంగ్నాచినీ ాకిలక దా ఎంర్వువ వె ఒకీ శాసనం తయాప చేయటం సం ఎవఎినప్ప వ అలపాత -.౧ వరా పై స్వాతం_తంం శాలి ెరపిషు రకృసంబంఛాల చెతిని పెట లం ఇందుకు మో పంచాయతిరేం వసి దాలునుటాడి లం కరింద. ఎవం భూతి సమాన _వమాద పౌమ్వుంవల్ల యిల ఎ నచాస్వా కామ యేల, వున్న ఐక్వత నిలచిపున్నంఠవవ ౬ హాం పౌరవంంంసు బాసి. చారం చూపాయ. ఏ”

చి 5. రోహిణి

నాకు యిక. ఛాటెయువు ప ఎంెంది రొహి.38 పంపాం. ర్‌హితీ లాటి గా బాల్య స్నే నాట మా ఇద్దరిపత్తు యంత యువటల (పేటా వదక యయిన చయుపహూరం లక రిం అంటె లి చప్పం కం అమి ఒంపత్పరం [కితం ణల మివ టం హ్మాతం ౦వా జాపరం వుంది అపు నేప కొయిలాపడి మంద మర్మా ఎ పవంం టట సంచా 9: వ్ర్‌ాం లంచ జపం బొంధయి దం పందయకటపంం ద మూ ఆవాసంని బైచయంళి పంచా మేరుడింది నె _వంం న. ఎల అ .మాకంంర “ఆయ హా, హీచైక వా పద్గలు వన్చి దు ప్పూండేవాద.. సం దనక “దిన దక్కడం ఛా! యింది చప్పవడిం చర్యా హణ పూ రా లంచింలు . తా . అఆలు స్టింలీ ఉన్నా మందు ఎందరు తు ఎల ధారవంలండు ఆంచ్వువు త ఎక్న ఇద్దడూ అతంషటు ఎన్నోనాన్ల పచ్చి నస్నచూచి బడ తూంచవార లో చా “ది విడిచి నశ్ళేదికాడు ఆమె యప్పుడూ చ మందం (పక్కనే ఒక యు పీంమద కచుని పంకా విసుపతూనో " సందు. తాగించుతూనో వక్క సరి పెచానో ఉండేది నే నెప్పడయినా పొయి పడుకోషుని అంచే “ఇప్పుడే నిద రచి వ్యా న్‌సది అప్పం న స్లెతిలో ఆ చెప్పింది నిజమనని న్యూవాడిన్‌ కొం ల హిజ్‌ అభరాపణిము రోఎు రోకు ఎలప ఆల్లబడతూండటిం సము “90 మా ఉన్నాం ఒకచంాయు నే. స్పృహా లకుండా పడి పున్నాసు కొంత సేపచెక అంవి విచ్చి న్వదపంచి మల్కెాన్న వానరం కష తెరచేటప్పచికి రొహిజి కను చెంకుల నుండి అ సచందువులు రాటమున్న నానోఎ మాట పెగలటము కంగా ఉంచ అయిా రని ఓపిక వచ్చురాం “"వీషస్తున్నావా పిస 1. నేను చూవాన్లే అచ్చం ఆఎ కళ్ళు లుడుచరకా? నా పంక చూచింది రోహీజి కష వాచివ్ప్ను | -న్లు ఆజ కనిపొవలమేద కచ్నిఎ వాయలు కనబడతూనె ఉన్నాయి నేను ఎయ్యాడించాలనుకుంటూంకగా ఆటు తలను వకు దాపుగా పెట్టించి ఎన్నాళ్ళ ఒంవో ఆము కేముల సంస్కారంచక చిర్కుపడివు న్నా, మృదువుగానే వున్న న వామి కుంతలాల్గో వళ్చడిందతూ “రహజ వాకు కదవాగా పుంది. 'ఎవ్వు వి-ాంంవకుొ” అన్నాను

“లవునన్నయాం 1 శేరు క్రులాహిగానే వుంది” స్వంాన్న విగఎ్యాకొని ఆఅఎచి

క్ష సింహం సేాపతి ల!

పహరి ".వ్వు దఃఖందుము వ్వా చంపుము లిం

ఆఎ సమాధానం చెబ్బకుంచాన చెతితో చ కెసలు మీద కమురసాంద్‌. లం చెయి చల్లవనం నాము హాయి గొ్క్పౌంది వాటా ౦ద 5లంగానే ఛా “గ్రరి తిరప ఎ౨భిం పద్షంచి (కఎంా పధంంంాడ పెద అప్పుడంపి5 కంచే అట కంగా ఆసందించింది రొహిణ్‌

మ సంపత్సరం ౫” దపా తిః గపద్చింది వా కరిర ముప్పుల పూర్యుంం స సర్గువ కం% ఎరిసంా వుంది దాష -5౦చెదాం ఒక లాటలు శందాపంచే వారాల న్‌. రొహివ పహింవాము పర్షంలది డా ఏలు త్మీవంగాన వున్నై ఇద్దరం తోటరో వెళ్ళాడు పన్చన ఆకులన్న _దానలతల రౌహిబి శిచోవాల ఒలంకరింవా., పచ్చరంి వం చాంసక్తలలు. మాడ వఎద్చటిగా బట్టని పలాడ ది... ఆము వెవుల.౦డి కటూ చా ఒగింజలు పలాం.తూన్‌ ఉన్నాయి అదే (చాషమాల ము అలకాదంంది అప్పుడామె ముఖ చెంద రాంవ్నవశోకిందతూ “అపది *ఎభమండల".) స్వర్తకలని. చిదగుబ్బల ట్‌ యా _చాడాధరణాలు యెంత తపషణీయంా వుష్నంహాం దూడ రోపంి” అన్నాను ”

“ఈ సువ లాగే పొళన తావుల అగ్నచొా.

వెంటనె స్క రోహిణి కఠకమలాల* నా చేతుల్లోకి. తీసుకు? ఆమె దొదవు వగరకి లాచ్కెళ్ళా._. రావూస5 ఆట ఎమా్యతం అభుంతరం చెవ్వు లేదు లఎ ఎస్గలు ఎప ఉక్కాయి చొచడ్చ వెచ్చ ఎ ఆపె సనా పపకి ఒం*ఎతూ *చూం. రొహిచే ఎ_ప్వుంత లందచంా చావే ఈం అప్నా ”

అటి టుందుకు వంగ చూచుకొన్నది గాా పంటన ద్ధని నా తి బిం-ం'పెకి మరల్చి మరి “వె? నివ్వులూ సాక సంత చక్కగా ఉన్నయా చూసువళ” అంది

“కాదు రోహివే. _వ్వు పారఒడురున్నావు న్‌ుంగా సివ్వు చూహీనలా గవ్నావు ”

“వాళ పరంహసం”

లి

“పంహనపూ | ఇటురా ఇద్దరం నీఎరో మం వతివంబాలను చూద్దాం? కా, ౮హిది ఎం వప్వారి టూ” అన్నా.

ఆబ తవ కంకి కహూన్న నా ఎతమ.ం కార్చి వెంగ దూడటాికి వడియ పడలా ఇప్దరం ఆ_కావ చెం చెం *దరింమా _పతిఎంజాల'.. చూచుకుంటు న్నాషు. లోహిజి అర్థంమిరిత న్వలరో ఇల్ల? కంళహావం అతి హృదంమంా

ల =

మ శీర్‌ సింహ ఎనాపతి ణ్‌ ఖ్‌ ల్వ క అ పున్నె అలి అరణాధరవిం పెర రందలు లొక్యూరూన్న చిపావ్వు రొహిణి _౨ంద్‌ర ..ఛారవిందానికి సరంత పన్న పెశతంది శి ౮ లలా యిలా అఫ్‌ “షం రోహిణీ నువ్వు జ వజేసపత పంకో. దేవకన్వలానో తవా ౧; పప్పు” అన్నాను క్‌ జ డే ల ల ఆర్త శేంంకా నీడిరీనే చూను వా ఈ హిణి తన (పతిచిందా ల చూడరా హా వక లా, వళి న జా ఉక ణా తక * ఒ+తిపిందాన్న ₹ెప్పవాల్బకుండా చూశోంది ౯ బూటవిసి. ఐంంన తం తిక వో శ్‌ ళ్‌ శశ, త్వా స 5 చూస్తూ “కాడు సింవా టుఖయే చూశటిచ టగా వుందో అని చ= కటిలు వాక్‌ వా. లు లాట నే లు సి _దవతన 'పెదవులాస్బింది ల ఇ వా అిలషవీపళాంకి అవకాపటయయకుంరా వష జ యం ఆపె టం - శ శి చెలి వంటనే రంగు చేకమలెా. లకాఘాషణాలంకృతసువున్న లరోహిజి 3 వ ా / న తలి ఆ వారాన్ని పట్టుకున్నాను ఆ యచ్వలియా.ంండ ములో అలా యుంతసేపున్నామూ టా. హాశే ఆరియడు ఇంకా షర"..ఎ.ల (దాషవంగు రోయాలన్న సంతి స్ప్యృ- పీ క న్‌ రో రా బు కాగానే నె గామెకు వదంపెరి *రోహిబ్‌ పం చేయార్విన పం అకాగే 403 _ నా న్‌ అ లం యింది" అ లవాన ఆక్‌ (4 న లా ల వా యం ఒప బుట్టలు ఒకపవత ఒది తదహం? (ద్రాచగుత్తు రెకదెకింగా ఉం వ లె ప ౮ న. సవాళ్ళం (పతిదిశం కోసిన | చాక ఫరం- పాయం, తం ఉడాంగా”ాహోవు ళం పలిదినం బోసిన (గావ ఏర్త్యుం సాయం్యతం ఉదాంనగ్భ శాన దచణ్‌ త్తరదిశ లందలి ఎన్తాన చోడలరోవున్న లిదకిలవంఎ పంఎలారి] కింతలలో ఎండటా?కి (వలాడగపేవావ ఖం యి మరొక రోజున సంధంచే; రొజూ శి యట... (లాడ జున సంధ్యజ; జా లాగాన (దామ గురుల లా చెత ఇక అ క -సున్నాము పని ముగింపుకొద్చింది. రోహిణి ఆకందోల్లా-ైలలో. అస్నష్షంే కి న! అల జ శ మ్మం 2 వ ౯ న న్న రాగం తీస్తోంది శా రొంకతో ఒకహెం పాట పాడింది అవ.డు నేనన్నా -- వంశీ తి లల ల నా ళా ల మా | ౨ హిణ దాపపండే రూ దుకువుకు అంతమనేది లేకుండా వుంటే ఉం! దాసంటుందిటో , న ఆరి ఆ వ వా కీ " ఘురప్పుడూ మధ్వాన్న-౮యంశాలు చెకుండా, చీకచ ఉండక, (పధాతట ఉంటేనో " అన్నది రోహిణి ఒక్కున “*ఆపెని నక వం ర న ఆని నవ్వు కాత్వతంగా పదహగభ్య వాలవగానే వుంటే” ఈస్టు టా న స్స్‌ న సి చడువులూడ నాంతం కాకుండా వుంవాలి” కక ఆం శ చదువు పూర్ధి అయితే వీం రోహిణీ” ఊళ ఆ తాత నువు వికారి చధిస రావాణా అం ల శ న్‌ న షౌరం. అల్ళిం రాజమోగా” కంపిత స్వం౦0 అంచి రోహికి “దవ్వు శేకుంచాశా? ల లం 35, = వ ॥ న న రా. అలా ఎవిన్నడూ బిర%”డు రోహిణీ:” లని నామె బగొ వ్యాదయానకి చాత్తుకున్నాసు |

నింప ేే డస థల రాతి నిద్రించు యేంవ్వది. కొడ పైకాంకి. పళ్లివ్‌ తానదూ” నన్న వాపహూలి మాం 7 వక్షో (సరిజ్వఇంాయి ర్‌హిబి అసమాశమైగా అధార ఎడాతం రాద సొ తషంఎవు వచ్చినది రి. నిమిత్తచేగా పళాలి టన ఎవవాన్ని రావాల కనంందుకు.. నేం. చయణాలని తాాగమముంది! శాంల్సి రోహిఎలరో ముంపరోవలసివి స్టే ఒన్ని రెతకుండా పం నన్ని నెను లంబ కున్నాపు... అప్పుడు చా మవన్సురో లోచిక సమాధానంలో చా హృద ను మకటనారా బయి సూదులలో సచ్చినాయింది.. నిజానికి సేన రీపరో ఒలంం వవాాని అమిరమం నెను రోహిచిపట్లి పంచకుడి న్న్న మాటిగా ? శా ఒసప్పల్‌ ఎభా్యంయందచరంర వ (పమ [పేమదూద్దులు దాదన (పేమ అను మచ్నవ్నటెరి నామనసు భాకట కలగయి. మహీ అనుకున్నాను. రోహిణిని _తా “రాక తీసుకొ? వై ఉరియ _పేపటారూడ మార్టకమవువాయి గదా"అని అముతే అది పాభామయేంంల్లా వాకు గా షూరియం దెబ్జి పేమ గలదో రోహిణీ నౌ ఫుడ్‌ తంల తస తవిండం్యది ల త.19ల -తన వచ్చనానంపట్టి అట్టె (గేమడే వండరం సకాజంగడా. లదాక ఆడారి దంపరుల తమ వనైక తశయ రోహి = విడిచి ఎలావండ లది ఒర్మాతి అంకా 7 మనస్సు వికలంగానే వుంది. అగ్నివ్వాలరో ఉన్న టగా ఉంది న్మిదాదేఏ నన్నెప్పుడా శ్వాలలలో'ండి బయటికి తీస్కి తశ చల్లన ఒడిలో న్యదపుచ్చిందో వాకు అంియదు ఉదయాన "పెందలాడే రచి చక్కగా ఒఖం కద క్కున్నాని రోహిణి చుడుదికి బటి ఎందు ర్యాతిపడ్డ అవస్థతో ఎ ఖంలో. వర్పడ్డ బాన చిహ్నాలన్నంఏ తుషివవయ (పయత్నిందాను. కాని నీకా ఇదరం కలుసుకోగానే రోహిణి నా తలమీద చేయివేసి నిమపతూ “రాతి పీడ కలలు కీన్నావా” అని అడిగినప్పుడు శా అసమర్హతను ్యగహించుకున్నాన.. గా గుండె దడదడలాడింది.. నా ముఖంలోని మాప్పను కప్పిపుచ్చగానికీ అము కళ్ళల్లోకి చూస్తూ చపనవ్వు ఇచ్చి పెట్టుకున్నాను అయిశా “అవును [పియ ల్‌హీబి స్వవ్నా ఐప్పుడూ చిత్తాన్ని వ్యాకుల పర్చటా"కి వస్తా”యన్న మాటలు = కోటి్సంచి తూఎవ యినై “*ఇంతరూ కల యషని పచ్చిండేమిపి” “*అంలా జ్రాపకంరదు ఃా పజిపి కున్నంతమద్దాకే చెప్పు (పియా ఆం “వకరాకారుడైన రాక్షకుడెవడో నిన్ను నా వద్దనుంచి గుంజుకో బోతు న్నాడు నేనునా కరవాలాన్ని ఒరలోనుంచి లాగా లనుకొ ర్నానేగాని ఆది ఎంతరూ ఒయటికి రాకపెయించి. అప్పుడు నకు ఒరను విసరి పారషసి ఆ రక్కనున పైకి

జీడీ సించాసేచావలి లంఘించాని. వాడి ండం -క్కల్న విరచి మాల్మదా సి, వింద పడఎఒదు.”ఇఉ న్నాం అంతిలో వాడు చఎలాయించవొని నా పెకి కతివిింా దు నా మె నైతే తప్పించుకున్నాసి గాం, *వ్వు స్ప తప్పి వెతనం విహిల యయ ల ణ్‌ జ పడి వచ్నావు “తదు పిచూ. అలాంఎప్పుడు. నేస మూర్చిల్టంం. అదగడ”ొ అలన ఖేలో | రోహిణి చా ఘజాలు పటకు" వూపుతూ తన బాహుబల౮ాన్ని పదర్శిందించి. | శె 1 క6ంన్‌ అల ట్య ఒం అ అగ ఇ లా? అం్ప లనీ వట్‌ల అల ఇ గ్తి లా అ కల ఏం” ఆ అప చెపుతున్నది స్వప్న ప్యత్తాంతం లోహిబీ రోని ళా జల్‌ ఖల అసలు ఇంగే దా"కి విపద్దంగా వుం హాయి ఈ న. ం లా -కి కాని నీ మోము కూసే ఒవ్వు జ్యాగదాపిపలోన్‌ విృ్శ్నియాం వ. వ ల్‌ న్‌ ఖో టఓుగా వుంది బ్‌ క గ -కి ఆల్‌ వె అం ౫జఉణ చ బ్యాదయం స్వప్న వథాపంబే వికలమెవుంది వయ రోహి్‌జే నీవు తలవనిటు అనిస్టాన్ని పూహించినా ఆయదాయకమ అవుఎంచి " ల! లా డ్‌ వే సంగాని పియతపూ. ఇంతవా ఆ రావసుగని వం చావు” వాడి డెబ్బల తప్పించుకుంటూ వడి వెచ చ బలంొా మవలుతం చేపలు? ఆ చెబ్బలొ వార [కింద పడగానే పెరకి చున్నాను” ఆ జ ౪ న ముం ల ఇల జ యా ముషపొకచార తన?లరెని ముసియుద్ధ (ప్రవీణ అల్లంల సి లియణగు నఖ లా ఎ ఇని ణు బా దత్తుః _ఒవ్వు పడజసి అణచి పెద ఒటేశా అబ్బ ఆ చంధాం ర చూచి నె ఎంతగా ఎ కి ద్ని వు! ఆ ముంసిపొయాన అవిమానంతొా వా తల హిషపెంటని వచ పెకి లేచింది = చెలులు నన్నెంతగా అవిందించాన శారాాంనీ దిబయాన్న చా పంక్తత సో క్‌ విజయంగానె భావించాద ” గోదురి ఏవో రోహిజ” అను చాచాను. అందువలన ఆనందం పబటంకవ యాన” భా శు న! వ్‌ ననగా రావనుడ్ని ఓడింవ సరీ వదిలాన. కాని వం లారం? ౭౧ చూసే కి లే జ మె! ణల లూ ౮ = ఇ నుపష్వక్కడ రవు చాకు (టావం యెపంరిప యినప్లయింది. అయితే అంతైెన నాకు ఎఅలకువప పచ్చెంది %9 కక జ తాబ నవ = ఆల కి (పియు కం కలలంచ వ్‌శ్వాసయినా? క. ఇల న న్‌ అమి చామ స్ళుకంండు రోహిజి” కాళ గారక్సి “ఆ ౪ దు ల జీ, ఆట ి ౮ తోం సంగ బెండ్‌ రేంందు అప్బకుమాతం కర్ణ నమ్మకు. పరి అ “సింగఎయట ఎల కె ఇ షల ఆభ్‌ ఇ వ ర నల ఎల గాపు కి దులగాఒ వుందై అంటుంది” హు పలసివే. అక నే చెద శి ఆం న “లాలి ఆబ అమ్మ అనే ఛెరజరోనష రాని లోహిజేలొ కక కం [ఫ్‌ అసు 9666

6. సపురసన్నాహం౦

పౌరళికవ్యికవర్తి (టేములరిడి రఎప్టంరో చొవు చెబ్బతిన్న కారణంగా చురి తూప్ప శ సరి౮ద్లుల.. విస్వరింపడేసుకేవాలన్న వువ్సాూఎ. లేకఎయిందతనికి అయిలే అతని నామంతరాజు - ఆర్హ దను మాతం మిన్నకుండణాలర వెళ్ళమాత్వానికి తాప్ప సరిహద్దు" కది”ంం కంప్ప చేయ ూానికే. నిశ్చయించు కున్నాచం హ్‌దసు రావ్యాలం* ఎమి బహపచున్నదడి ఎప్పటకప్యడు సనవృగా తెలిసే అవకాా?బండంం తక్షంల అద్య స్థల 1 తడ్కశిల పెర్తకులు పాఠక రాజు ధా= నగరం పరక ఇదురూంచేవాది వారనీక సహ్మావాట్టా తం చర్చాసకు ధు లను, విడ్యా చోథకులనుి తప౦ిల ఒ.ంది సె"పింయకొనేవాడశ. ఈ కారణాలవల్ల తూప్ప గాంధారానికి పతిదాలంా చయబడే క్కుటిలు, యుద్ధ _పయత్నాలు దాగి యుంథేవి కావు

రోతలు అయింియి ఫలనాయం ఉపక చేరింది వాన లారంభమవిునై, యు్గూన్ని హరం పవంరులు వాాపించంప్పం త వేసు తకంలకు వచ్చి ఎనిమిచేళ్ళ గడరిపయినవిం పంవాయరి సటూఎకాలు నిత్యము ఎదససతూండేవి. ఆకాష్య లెల్లప్త్రము దీరారిదనా అదుస్నెడయి వుండటిము నేను కనిప్తోోసి ఒకరోజున ఆయస్న యుద్ధ విపరాలనిగూచ్చి లడనైా ఆయన యిలా ఏవ్పాన

“చక్కా దరూప్పాంధాచం పెం యడ చ్‌ఘాలు కమ్ముకొస్తున్ని పగ్చ్‌మ గాంధారంరోని తస హైమంతరాజును వారశీక చ్మకవల్తి హో పెకి సమరస న్నాహత చేయవలసిందిెా అరించాడు”

“సమర సవ్నాహహూ. తద౦ిల పైక దండయావా[ో

“అవును. మవంస్ను ఓక అప్పయాంం వచ్చాము ఇప్ప ండి [వతి పౌదదు నిక సేవయే తన థాను కర్టట్యంగా.. థావించారి. పాంచాలంలోని పంచాయతి రాశా ల్ని మాకు అండా నిలబడ ంం సెద్దంగా వుండటం మహా శంతన ఆనందాన్ని --ర్చంది. ప్యచ్హాప్పంవల్ల నే సర్వశైశాధపత్వానకి సమ్మ తింప లేక పియా. వాం చేవాశాయకులను శిడణ సన్ని దీశాబద్దుల_ గొవించ టానికి మ్యూతం ఒవా.ఎడార్‌ పహించాను ”

“డూ తష్షంలకు తపించే ముస్త చెం తనదిానే భావిందగలదనే

క్రి

శ6 సింహ సే7ాపతి “అపళంం అంతే వలి తూప్పన తకంలయే. ఇవి శెండూ అక్క ఇళ్లషే” - టం “మరి తమ లూ శిప్యనికి లూ యుద్ధంలో హవ్గాన.. అపరాళమివ్యాకి గురూ “ఎలాంటి అధంంతరం వుండదనే = తలంపు అండు కనడ నీయవల నదిగా నేసి. యుద్ధసమితికి విజ్ఞప్తి చన్తాఒరొ అని ఆహంప్యం గ”ాధజం టీ తర్వాత యద్దనమితి వళ్నాక ంకునా లంకరించుచేగాక మా 2 యవకులైదుశురు కూడ స్రైనశంరో చెరటానికి సమ్మతించింది. తక్ష"లా పొపరే గాక వేలాది నవాగంతకుట జాగిసలు తవభిలా రక్షణకు పరాటంలరో పాలొనేం దుకు అనుమతి యాయబడినదె ౧ ఈ విధంగా తక్షులలో (పతివాచుడు. ఇర్చంధ వడపహెందుం.. అవసర మయింది అపార పారశీక సేచవాహినిల నరికంపలి. యుండుదచే తప్ప గాంధారమండి ఎల్లెడల ైనికరిడణ వూగరచన్న" నిక విన్చానాం 9రః చున్నవి తడుంలా వాను లెల్లరికి సెంధవాస్వము లండన యున్నవి వారకి స్వంత ఆయుథధాలుకూడ వున్నై ఎపంకైనా యేదిని ఉపకరణము రకషిరే వంంచే పంచా యని సరఫరా చేసేది సేవాాయకుల తమ తమ ధటలట తర్పీడు 9స్తున్నాప వారికి (వత్వేక గి్‌షవణ న్‌చ్చే దాధంత యుడ్దవిద్యా విశారదులు - పూ ఆదాష్మలి వారిచే ఆయన తమ కవచాన్నీ అశ్వాన్ని 7కు (పసాదించాప కొమ్ము; ధశస్ను అంబులపొద, పెద్ద ఖడ్గము, ఒక బర్లమ. వాకు నా వద్దనే వున్నవి, ఇవిగాశ్‌ మంచి గదకూడ వుంది సూ కెప్పటి కప్పుడు శ్యువుల [పయళక్నాలు తెలుస్తూనే వున్నై ఈ విష యంలో పశ్చిమ గాంధారగోదరలు మా శెంతగానో. వుపకరించుతున్నారు. వాడే నిర్భంధంగా పారశీక సైనంంలో చేర్చబడుతున్నప్పటికి యథాసమయంలో లేవ కర్త్వవ్యపాలన చేసి తీరురారనే మా విశ్వాసం. తుదకు జరిఇనదియాద అంలే వాన లాగిపోగానే దంగయాత షారంధమవృకుందన్నసంగతి మాకుమం తెలిసింది వర్ష అఎతువు సమాప్త షమవుతూండగానే ౪ తరువు ఆకస్మికంగా చూ పెదాీ చేయవచ్చునం మా గైనిక దళాలు శేవుల. పొలిమేరలు, కనుమలు, మార్గమిి రక్షణకు పంపఎడినవి ఆవాషంట పుష్క్టలావతి నిండివచ్చే మార్దాన్ని కొపౌకే థారాన్నీ నాపై మోపారు అక్కడ రణ సైన్యం సిర్గంగోనే వుంది షక ఆద రాగానే నేనక్కడికి చేదకోవలసివుంది అప్ప-కితష్షన్‌ చుటూ వుక్న ఈ (ప్రాశారం మరమ్మతుచేసి దృరం చేయజఒడింది నగరద్యారమలవద గటి పూకో ష్‌ లఎఎల దే ర్‌

వింహాసేశాపతి శ శ్చాటు చేయబడ్డది ఆ ద్వారములవద్ద కాసేపు కూర్చున్న ద్లయితే లోనికి బయ టకి పఠ"*ంలు తీస్తున్న గ్మురాట కన్పించురాయి ఆ అళశ్వారోహకులు వార్తలను వె్బవాడు ఆజ్ఞాప్యతికలసు గొనిపోవువాల ఒక డాడు ఆదార్యులవారు నాతో యిలా అన్నారా “వర్సా సింవోః ఈ పర్యాయం యుద్ధం చాలా ఘోరంగా వుంటుంది. ఛాతశీక చకవర్హి తక్షులను ధ్వంసంచేయాలని తనకున్న మంది బలాన్ని యావక్తూ సఎకరించి యద్ధస న్నద్దు డౌతున్నాడ. మమైగా ఒంటరిగారేము మల,మృద... (ఎజారాశ్యాలన్నీ అవిరామంగా సమరసన్నాహాల చేస్తూనే వున్నవి ఇప్పటికే షవోసింధి తీర (పాంతంలో ఎవరికి నిస్షళింపబడిన శవులకు వారి సైనిక దళాలు చేలకున్నవి దాడిచేసేవారికే యుద్దంలో అధికలావం, అయిలే యిక్కడ మా విషయంలో హమ్‌తం ఆ సుతం (పతిహాల మవుతుంది. ఆరాపశీ [పాంతీయులం పెఎకనున్న (పదేశములతొ సంబంధం 'పెటురోపడా నకి మహాసింధు ఆటంకంగా వుండటమే ఇందుకు హేతువు ళ్యతువులు ఎక్కడపడితే అక్కడ సింధునది? దాటి రాంరవోవలం దూడ పుల వాస యివత)కి రావాలంటే మా కాపులోవున్న ల్లోనే చాదడరావలసి వుంటుంది. అందువల్లన వాస తమ మంది బలంవల్ల ఎార్ధి పమా౨నం పొందరరు ” రిసారిగా నేను శిరస్త్రాణమును దాల్చి థనుష, తూణీర, ఖడ్గ, గదాధారి న *ప్పుడ రోహిణి శా గదిలోనే వుంది నన్నా వషంలో చూచి రోహిణి నన్ను గాధాలింగ ఇం చేసుకొన్నది “నీకీ కరోర కవచం బాధ కలిగిస్తుంది _పేయసీ ” లఅన్నాన

• కు బాధా! రేదు నా కేసరీ తడ్ష?రావాసినులము మేముకూడ తయారవు తున్నాషు కత్తిమొనకు లేనెరాస్‌ తక్ష౦లలొ దాలురచే నాకంచినట్లే దాలికలనుకూడ అముధ సేవలో తయారుచేస్తారు ” నెను శిరస్త్రాణాన్ని తీ అపతల పెడ్డి రండుచేకుల్లో రోహిణి బుజాలు పట్టు కొం అన్చ్బాను- “| పియరోహిణీ ఈ విషయంరో తమ౦ల స్త్రీలు వైళారి కాంత ల ౨ మించివెియాప సుమౌాఃొ “అలా అంవావేణి లిద్భవీయాణులు రణరంగంతో దూకటానికి నడుం కట చరూ?” “అదికాదు విషయం పూర్వం వైఠారి వీరాంగన 3ందరెందరో సేనర్ని నడిపాళచు దుర రశణలొ పొటపడార* కాన యిపడక,_డ %ఉలకు యుద గో 4 ఎల చో న్‌ విద్య నేర్చటం లెదు” “ఏం, నేర్చక పవ ౯కి కారణం?

శవ సింహసేచ7పలి ఖో ల త జా అందుకు కారణా లనేకఘువ్నై అయితే వైళారిలో దాస--దాసీ విధా వై బై టు జ్‌ ఖో క్షి క్‌! అనాప్వల సంఖ్యాధిక్కతరే (పధాన హేతువులని నా విశ్వాసం, తడకంలలోని "౮ ల 2 శీ డంబర శీవిత సరళి తాలినాడే నన్నాకర్షించింది. ఆచాషస్యలవార వర విపారింగా భూసులు, పవ సంపద వ్యాపారము కలళిియన్న వారివ3 కాంలో దాస రాని జనంతోస్ము నొాకదలతోను కలు సహాపం 39 భోం చయ: చ. నుతం-గానవ 0 నశలే కట! వళి జ షె వా ఇ హు ల క్ల దస కలసి పార్గానప అక్కడ స్వాభావీకున ఇరాడంబరత, ట్ర అవినీతి ల చి ల. లా జ స. 1 ఆం లంచి బోయినై గైనిక్‌ _వితం తప్పనసరి యసుఎవల్ల ష్మూతమే [ప లప (శమ శీవితం తప్పకున్నది కా ఖల (పియతమా।ః నే నప్పుడప్పుడు అచాప్వలు మా యింటికి రావఓం చూవాని వె కరం, పలి అర అజ అ ల శిల ఒకదఫా ఇంద్మపస్థపురాన్నించి తిరిగి వచ్చినమా వివాద పెద్దఠా నలు ఏష *ఒలం న ఇ ౧ వునుషలు కహడ మాయిందె కొచ్చాన "”న్నగాప వాలి నరసన భోంచేళాత జ ఆ రల వల బలా షి గ్‌ తర? అగదూడ మాంసాలలో వారిని సంతృపహ్తులని గావించాస డి ద్ర కి కతం : / గ్ల ౮ ఏప్పదెకి ఏడాది[కితం జరిగింది వారిని హి నేను అడిగిన [పళ్నలటి గాం పూర వా ని థ్‌ గా రార, ష(దాది రాజ్యాలన్నీ పూర్వం అచాద్యలవే ననీ మా పూట్వలు పళ్చిమా ంచి ఘా, వం బం శతి ఆల జ ౯ స ప యారూఢులై వచ సనప్పచికి మహాసింధు పడమతే భూభాగసుంతా వాం ట్‌ లు! ఛ్‌ లా - 0 వున్నదనీ, యుద్దంల్‌ అశ్వారోూకులైన మా పూచ్వతే ఒలుంవి ఆ, టూ భూమి నంతనూ భు క్ర్తంచెసుకున్నారనీ నాన్న గాడ చెప్పా కాం సింహా; ఇంతరూ నే నెన్నడూ దాస-దాసిలల చూఫ్ళేడు వారెలా వృం.-రో ” ఈ శ నూ! వ్‌ న ల నువ్వు చూడకపోరేదు రోహిణి? ఆనాడు నువతుని సుఫిడి2ంట ఒంక నల్లని ప్యర్తిరూడ నాకోసం రాలేమూళో ౮ |! జో, వానా జ ౬ అవునవును ఎఅనతల్ధి చూచాఒ అత౦జుట్లు, ఒచ్య నలా ఒలేహాది వున్నై. అతనికళ్ళు ఎరా చింతంవ లా పూ వడిం+న ము న్‌ లో ఎప్‌ తతయు లు! వో తట ఎల _ డుగాడి గోచ్యులు.. అతడు మాటా టక్ళులా టు చమట ల వుంారాా పారా సన్నాటు. దొనుల అంగే శశ కాదు దాస - దాసీ జఆచానకి (వచి సా ఇ దాస ణంల పఅకంగా. ఒక రంగంటూా పుంగది, అయిఆ వారల ఎమ్మ్లవమందడి కంఠంగే కరిషవం ఎస 1 రం స్టా అ౦౦౧ కరిషవండారు షత్ర చ కాలని పః వన్ని యిషుకవపండు అమ్మి కా" కసషంనా చే లాం, కో య లం ల జ జ ఉ ఎ బాస్రానటవి అమ్మ కోనుక5 గ్రాఒడే వారిని దాన “*లిమి వాల ఇకి గ! శై ౩ నాక్కావటమా? “అవును రోహిప లయ అల బావి షకలడ తమాల, చచ లజ ల వ 6 2 వెయి పయన, ఆ ఆ ౮ “+ ఆలా అరం అతు పెటంప ఆ అయి? ఎయింన్నర సంవతురాలపు షనివపు * న "అశ అనల వ య రా ఆుంలాంలై ఎ వారురూడ పరాబిరతంరపు అాాచి లెంచవంిన బా్‌సంలుూూూ వుంవపకొనెవాత్ర అయిదే శతా! కః ఎ వా ర్‌ న. నున పా

సింవా సేనాపతి శ్ర “వారికి నీతి ఎందుకో లొ న ల. న తామే "ర క్రస్పర్శచే జాతి సంకరమవుదందని యిదటి భయం ఓఒకవెళ వారి య న రకం అచారంర కంతో కలిసిపోయివుంచె - (పియ రోహిజీ; నీటూ సుపర్గ బ్ర [ల్‌ కట నేదు మరొకవర్శంలో కచ్చించేవీ ఒనిక జీవితంలోని కష్టిసహిప్ల తను నే చా అదొ వా 4 గ కోరే యి నుపటూరళరీరాటగా మారం వచ్చునది వాలికి కర్లిన్‌ నురొక ధయం. పొదసంవాంలోడి 2రంతర యుద్దార్లో నిమ'స్నవై వున్న సమయంలో యిండ్లపద్ద అ*=* వీధముల దాసుల (పధావం "పెరి తుందిమూ నని అన్నిలని మించిన ఉఅసె-. రీతి.” వాల “జ్య రేగాన్తి మరి జీని సభావం రిదృవీ మ్యతియ కాంతలపై? యెలా పని చంద” ల 2 లతా హాడ్‌ శి ఇ గా ల = “హయిరో పంచేయూనికి పపపులనఒ మిపేందుకు వాంకడ తగినంత ఉం మంచ జావిసలున్నాన పంట చేయూనికి పద్దు దంచవానిక్కి. పిండి విసరలాని అవటు యనా వె ఇ ల లె య్‌ కే వారన డాసీల కొరతరేదు నువ్వే చెప్పు తక్షంలరో హడ అదే పరిస్థితు మంసం పియిలే టూ రోహిణీ స్టాసంరో లువ్వెలా వుండేదానవు * వాల. తలం చెపు (పియా క టం. ర. న టూ న అటి 2 గ “ని లకులు ఎరరని పద్మములవపచెప్క అతి గోమలంగాను వుండేవి “శములంగానా । అయితే నేను భడ్షజాలనం చేయగలిగే దాననుకాదన్న రి ఇ, గ న న మ. హౌం. మరి పకసంకూడ పబ్బుకోతేనన్నపహాదెగా ఇక వింది నారిని ఎక్కు_ పెట్టీ ఓ ఎని ఎ ల ఒక త లాేఆ ఎహ్ము చాబ్బవక్కటంలో అకుపూనబ వుండడు” “ంంలేగా? సీ చెక్కిళ్ళు మరింత య్మెరగా వుండేవి ఉబ్బరో౭షతే నల్ల ఎ న ట్‌ లౌ గా చం రాడా... ఇం ల ల “రాఎధినే నెల్లప్పుడు కదలకుండ యిందిరోపలనే వుండవిలసి పచ్చేది ళు కాంట తూ బే వామి “రొెంచెం దూరం నడతిసేసె సీకు రొప్పవల్బుది కా కం లి తకంలరో జ శప సంధవించిదే కాదన ఒం శం తపంకంరో టూదుఎం, ఐల(్రాడ లాడుఏి సంధవింఒదె కాదన్న న కకం ఇ ర అలా న ల పె సువ [పతి చిన - పెన వనికి లపెన ల గపెజ్టుస్టి (పతి ఆణ్ను అస్తు పం చౌాగణు జైల ఆధారపడి వుండే కళల ఎ జ నా ప ఇ షం చాకి కాళ్లు - చికులు వను ,పమాఐనం* ఆ గతి ముషా,టికి శ షె ళు చై రెక్టు డదాబూ $ి ఈం అలర 4౮ న టట ఎ అవ్వలు, ముని అవ్వలు అలాగేచెసి వున్నట్టిలుతే బవ యిషపడి వా ళు న! ళు ఉంెదాివ”

సింహ సేనాపరి క్‌ ఎ కాని, (పియా ఆ విషయాలస గూర్చి ఆలోచించినంత మారాన్న చక్షు కు! ప రా ఆ భయం కలుగుతోంది. పనికి దొంగలయిన వారికి 5 వ్యు పెరగతుందన్న న్గా స ణు శి లు! ర వాం జి రాళ గొరిమాం విన్నాపుగా "జానికి దాసీలతో పని చేయించు5 ఎఆవారు బ్య చ్త జి టి లయిపోలాప మీ రిచ్చవీయాజుల అలాగే ఉంటాఠేము ? ళ | న్‌, ళా “దు పిదూ గోము నీలాగనే వుంటుంది రిచ్చవులంతా దా" - శ హైక్ష దాసీలతో పనిచేయించుకో 7 లిగినంత అ్రమంతులు కాసు నెను బప్పించి భా: త గి జ ణి అ వంతులను గూర్చి మ్మాతమే వారని చూచి మొత్తంమిద తతిమ్మా వారి రాడ్ర ఆ వేంతే వుంటుంది పుడషలు సుకుమార జీవితం గడపూగకి ంరవిషణ బాధా ౮ న్యా జ్‌ జం టం కరంగా వుంది ఈ జాడ్యము స్త్రలలో మరీ ఎక్కువగా వ్యాపి ఇందింది “అలుతే పైాంకె వెళ్ళక తవ్వాత నేని కూడ అలాగె తయాప కావ, వసుందా వొ హత ల ై లు ౬ న! వ్య = జనాబు స్నెద్దకఎోలా కి ౮ సుదురాన్ని అపపరం దు "వా (చ రోహిణీ నీ వక్కడి త్రైలకు చాంధారరమజే బేపీత పాఠాన్ని బోఛంద, అమ్మ) వంణ టక్రమవడి పఎ బసుంది " “యురి గోమ ?” “వరంంకా పెళ్ళి కాదలి అదు అందంగా వుంటుంది ధా సంతు యే లిచ్చవీ యువరుణ్నయినా _పేమంచిలే ఆమ టూడా మళరా వా లారి ౬ వతి" తయారు కావలసివసుందెచూ ”" “అల్లా కామాడడు నేఎ 7 చురదర్కి ఆలా కానిప్వ. ఆకఠే లా నాం కూడా సరస్వతికాగా ఒ[6గొడయి హెరంది” ఠి “సరి యిక నీ వివయాన్న వదిలేద్దాం రోహి శా చే కీ రవవం చకళగా లతికించంటావా చెపు లొ ల! “కొంంం ఎనక్కి తిదట”ొ అం ఆమె ఛా వీపుఎపు దాచి ఉవా హం న్‌ ై ల స్‌. అందిం” ఇది అచ్చంగా ౨ కోరు తయటప చయజఒడిశటుూా వృంద (వదె ॥ 1 ణు నవ శ్‌ త్తు నే నిదిిరకు ఏ పక్షమంత దికరాలమెళ దఒకోలెదు నుపూ వొ “లవ్వు కతుచు హసుని జేగా రోజురో వాలగే] రాట బి ఆ టి. జొ క వా ర. ౬ ఎరగటం రది” రోహిణి కమచొమ్మలాడించుతూ అంది... “కాదు రోజూ వమిద పతిం పెడుతోంది ఈ కపరం ఎవంనొ తైెల్స్పసా? మ్రూ లాత రొక్ముతో లోల షి వడం చ చన నంత చెడల్పున ఛాతిగలవారే తట యిది ఆయనదే” ఆస ల వ బు డౌతగాదా "నే నాక్చర్యంగా అడిగాఒ మ!

సింహా సేగశాపతి ర్‌ న. న 4 “*లవును, యిది ఎల్లప్పుడు ఒయత్రినే వరించేది నువ్వుహడా పియసింహవా | ళం వో. జ్యూ ళా థం యా కవచధారై. రణరంగాస్నంచి విాఃయో ఎపడఎ తిరివస్తావు వో చ “రోహిబీ (ఊ& న్‌ సంతో) వికసింనిశ ఏ మోమయుగాంచి శాకు పరమానందఠంోొ లి వుంది” లూ మొ చేల వకపింపదు? గాంధార రాంతలకు తమ ప్రియులు యుద్ద నూ ఇ చ్‌ బల య య మూమి..0చి ౨ “యవర్భంలి, రకఎకటళ కరవాలములతా తింగి వచ్చునప్పట లమ జ. జ 2 చం ఆకె నా క్‌ క౦ంపె ఆవందదాయకచటళ సమయం మంయుంి.ంటెి? గణను నా నిచ్చెలులత వ పి చెలి దడ డాలైూడు "'హళ్చ పళచూంంా. చిపుటూంవాను వీరహసానికి రి యు ల యా కృపాడా-3 మిన్నమ్రున మాషణఎు అదు అంతము మంచిక మహాన్‌ య విషయమూ యన ఇ వుండడు న కా ల రపణాద్పానన ఎల బెలగించె రోహిణి ముంఎపలను వ ణ్‌ శ ఈ ష్‌ క్‌ ఆశి పెకిసర్ష ఆమ రట చెంలరా పకన” పేచయసీ తకులరో మము నేర్వ ఈ యె చై మ దగశ సంగపరింవ ఎ పవని లవా ఉఇవ్వలు అనుకున్నాను ఏనేోది మువతీ ౪ లూపుల తప పిరుులప తప-ల -.త్మాాపరచి జారి కెంతగానా సండెం బలాన్న ఎంచచ్చమున్నారి ఈ “అవ. చాంధార వడరుల.ు వాపు నతిలపము మరణమంది వయ యు నై . అ పా నాం ఇ డై డే జ అఆ టందువం? ఎంట చావు ్టడాంచి ఎతిలఎ ౩3ఎలం పార్థం ఇక చావు సంథ రొ ఇల తా ఎఇ ఇ. నావ వ్‌ ఎకి ఇ వించికం తర్చాతళె, అప్పు. వయవడంాన3 ఆ పం వండెంందు చూకు (వతి | షణం ఎవరారంద మెంథవందూంతే ఉపమా్శశపవా లఒకుంటాము. జీవితం జల న ఎవ జ ౬ ఇ ల అఎతపువుకిందన తలంప్తుకే పూకు రిచేదాఎ ఉండద” ఈకల జ య్‌ న ఆ ం లు వ రాం హపుకు-ప టాూంంపుల చూ ల కఎం”సుంది గదా" అ - యు మ జాత ఈ నె న. | అయిలటులి చావకు అడింవారా ఎ టను (ప్రియలుగా స్వీకరిందురా మూ రాము (పెయా లు ఎ ఒర్భుదంల్యు వసలం (పేమిందమన్నామంచు వల లల నా నా వ జా ఆ వలువ వరంద వారంల తా యు సివి” ర వ్‌ సె ఈ మౌంలు అంఎ౮ాండగా రడిణి మాహు ఊాంఫర్యత ఎ. వాల్చింది అతాయ కేోదిన.ండి బలఎపటది దా (పతి అకరాచ్ను మసడ 3౩ ఆలకించుళునాాను ఆ క్ష 6 అ గ! ఇలాంం _లా--త_ఎ--అక _-చలపళై పూ -రంారి కాావాలనపించింది కి రక్‌ సత శల కనన మస సనం జ్‌ అక్కడ ఇలాంంవారు అనంరన రాదు కాని లంచడూా అరాందివాపద కాదు ఈ శ్‌ శ్‌ సవా ఆ లం లలని చత లలా న. ఆరేచవరేఒంత సనం నపవా సంాోరోహిలి నెం నచెంతరా అపంను వ. యాం తుళ్నానా బూంలరి చెప్పరం. నిజానికి పేపరే జేవిరాల్తలి[ో రలిదాం రా క ల ల తావురిచ హః ఎ ఎంత్‌ 4 ళ్‌ మె తో ౧ త్తిష(5 ష్‌ ॥ న. ఎలో శ యః

[9 సింహ సేాపతి ఈ న శ అస ఇ ణా (పేమ అలారహరం సజీవంగానే వుంటుంది సింహా. గేదుస్మీపియలలో ఏ ఒకరో జీవించి వున్నంతవరళే కామః ఆ పిష్మట మన తాత మర్హైతలన్న వాటి దిష్కరోక ౦లో కూడాని” అమ్మ పిలుపువిం రోహిణి దౌడతీసింది ఆవాష్యలు తమ గదిరో వున్నట్లు న అలికిడివివ నేను వారివద్దకు పెళ్ళాని. ఆయన నా కవచధారణంు గమంంచి శకి లా ఇ సింహా నీకిది చాల పొందికగా అమరింది సుటూ” అన్నాన వం ని ఇ ల ఆం న నను *బ్లొ నన్నట్లు తలారించాసి. కొంతసేపటి పరకు ము ఎయుద్ద స్నా హోన్ని సరించే మాస్లాడ కున్నాము. ఇందాక రోహిద అన్న “ప్యెఈలోకం' శ్రాపకం రాగా నేను ఆవాష్యల నషిగాల” ఏడూ. చూధులు పరిణాళంతరం పి ఏలోకాంికి జి న న శ శ ఇరువారన్న విషయాన్ని తమహ పి ంచుచున్నారా” జ ఇ 4 జ్య నా నమ్మకాన్ని హర్చి అడగవద్దు వన్నా నేవ విృయాక్నాక మధుర కల్పనా మ్యాతంగా భావించుతాని ఈ కల్పన తమ (ప్రజానీకాన్ని అంధకారబంధు రంలో వంచూనికి తూప్పన ఇాకంపక రాజులు కల్పించింది, కా%, కపదిషుసా్య్వా న ్న లు వ న జఇవలి తూప్పన (పహరం బయ గత తీవ కషిలసి లై కల్ప రంపపు. ఒంంజు మ్‌ గ్‌ పి్యతులోకాన్ని హర్చిన కల్పనలో (వియల ఇత్మసమాఇముల ధాపశ పంచేస్తుంది ల ల కొస్‌-ఈ లోకంరోన మరల పరల పుబర్జన్నంచురార న కల్పశచేస తూట్చన లగ ల వని లు (వదారం చేద అందులో జాలి పచక్యూర్హం అఆఅంతరత ఒడృ్కంచి వారా కల్పన నా. ద్వారా లూ ్యపపంచంరీ తము అధికార, వోగిభాాంార తలని. _.ఎజువు చేసు కోవాలనికుంటున్నాడ ఈ దాస-వాసీ విఛాళంం తాము అవ్చిపెళ్లంది కాక్క మాన ” 6 యు ఆ కం మం టు నా నే ఇం న్‌ రళ-న్న కరి తంగా వ సిని వాం ణి -*ు వలపూ 3 -న్క కర్మ ఫతం వచ్చివడ్డబనిని వాలి అధ్య వౌాయం టేకి ర వే లొ 1 “ణే అమ చ్‌ాల క ఏరూ। మానవతీవిత విలవ కల్చంగానె ఎంమతుండేవారక్కి జీదీత నియ ఇ జ ఆలం నల జు, ల ఎర్‌ ఆ ఒ లా జ సల ఇ టా మౌాస్నని సరించకుండా బఎవకురు క్ష! ఆ కల్ప ఏ అవసరపువుఎన్వ్సుదసి నస థావించుడన్నాను ” రా జ్య ఒ టు న్‌! ఎమ్‌ అవుు నాయశా డికడిగము అయించుెవఎంారికే అలవాటు పశడిస పని లం లన ల లట టా ఎ దొంగలు, బుద్ది మందగించి బీవివానంచ షనిభవించూనికే వనివరాకుందా పొడయి గాంనాణన్న్‌ ఆకల స టి నల ఇచి ఆ ఎ హా ల * ౬ ఇ టం ని బల్‌ ఇం య లి కై ము అగ మశ ల ని అందుల వసిం అహార రసాస్వాదనం ఎబన్నాం ఆరశాన్న జరం చేసుకొన మ్మ జట, వ క లను మరొ లా ఆ లు జ లి ౮ న్వు వాాయామ్మ నృతాందులకు శినటుగా “రీరాన్న పంతం చేనుకౌంటు కట్టాలా క ఆ ల జ. వ న్నాము ఆకలీ? కరింయట కవసరకుఎ [(మవయక పనికి దొంలమెబటే మా త తె సైిమెంమ్ళెం ఆల ఆ ఇ జం జ్‌ మెంతకాల ఎ రి౮ాచ్వావన చయగల వాళ ౦గా. వుండతకవావటం యం టి తి జు దాసుల కన్టార్థితంతో పొషితులంు వాపి జీవత రసాఒవభడదాళలత చేషంకా వేను ఠథుండంప అంపనలని అవి రా జ ల ఆ ఉదని మమ ౨ ॥ అయ ్నానో అల వార్‌ ర్‌ ట్రార్టా నాటా ఒవీత పారహెంజచా ఈసడంచు శం ఆ దా

ఇంహ సేనాపతి ర్‌కి తుం ”ంరు మరొకప్పుడు బానిస విధానాన్ని న్యాయ యుకమి సమెర్టించటానికి పునరన్త విషయాన్ని ఎలుగ తి చాటుతాప జీవిత రహాసాంరో చాలపుటుకు అజా ల మ న ల శ క అణ కక కన ఇ తంాసన వుంటై అయితే అసలు జీవితాన్న వదరి జవిత వ్యాధ్యానం అయబూసటం త్‌ పెంచనే అవుతుంది” జ ణా లు జ కలా వా “తకళిలవోసం (వాణ పంత్వాగానతై నా చుడు సంసిద్దులమై వుండుట తక న వై ఎవిత సత్య గురూ: న న (| ణా (1 లంగా ఇళ ఉన _వ్వు చెప్పింది యదార్హమ వక్సా ఎవిత సరాంన్ని తిరస్కరించిన తరు క య జ ఇ ట్‌ లీ జ్‌, జన జ ఇ న్‌ వాలి మంలో మాసపత్వమ సృుగ్యమౌతుంది మనమూ 1కీమి-కిటకాలతో సమాన ళం ల ల వం యం ల బిజి న నజ. పువునాను అవంంచదాని. తం (పశాతంధ్రాా చమ జంధుబ_లకేమి తదమ తస ఖు న్‌ న్‌ స్‌ చిం. స్‌. ఉ, ఉరి న, మాడ ఆపుడ. కావాలడ. ఆం పింకి లెకుల యింద్హ సంపదలను దోపిడీచేసి వత ల ఆ జాటీ క ఇ యన ల లం లని నల ణం షా్టాపల్తిం బేసుకోవాలనుకునె ఆ రట పం ఎ దనికి మ్మాతఎు మ్మితుడు కా” _.సవాదు" “తపంల చిరయెవనంంో

7. రణరంగంలో

“ట్లో అన్న హత ఎమ్మాప్‌ వినబడింది మ మందరనడు మెలపువ 62% మౌ మా విల్లు 3క్కు పెట్టి సింధునది పవాహం పైన వట్టంగా అలమంవొనివు యై “ఢాంధరారాన్ని వీల్చురుంపూ చూడా నడి యపయత్నించచాము లుగా రళ్శబ్దం లాండవించతొంది చుడు పరస్పర ఉజ్బ్వాసంచర్వాసలను స్పృహా ఏనగల్గుతున్నాపు కాని అందరు సింధు వవాామువెపు చెవుల రక చి వంట న్నాము. కొద్ది సేపస్లోనె నీదిరో *తప తపి వన్న సవ్వడి వినవడపా”ంచి ఎక్కడ సింధు పవాహం రొతి నలమీద వడల్బ చాల తక్కువగావుంది రా వూట కాదలీకట్లో పాఠసీక ఒనకు లక్కడే నదినడాది రా _ప్రయత్నిందువాంని పము ముందె అఒుమానించాము. నది లపతుంచేపున అతణ-ంలో దాగయన్న మౌ గాధణాం మమ్మగ్ని పొవద్యరంచండుకు లి అ? త చెడూ మాసూండాన *థవ ధవ” అప్టైా సవిఎఐందహపెగంది. అలాంచ చీకవట వం ఫవ్వంగబటైి హూ్యతము మువఎ దాణాలన రపెలివకల “లునాము అవ.చ మా వాంతవరిచ వంచేసెన్దై లోచింది ఒకనారి పం చక్క మ్పనట్టు నాం. షహించాంఎ ఇక ఆ రాతి వ పూక యిఎంతవం రాఎవారరి [వప్రయల్నిం. మం ఎసిమన్నాం అంతలో మనీ" అన్న ఎత విసపద్చిందచి వపూంఎఅప ప తెల%లదు ఫతువులు షమరంంత కలది ాలరే రావెఎన్నాతం నూవంవు కై ఎ రాత

వారకి నావల కొదపరడం పూకు అలలను మవోసింపధ ఎఏవత౬ సవ ౩ పడపరకాక, రుభా (కాబూలు) నదీ రిరా* పందలాది ావట ్రంచఎం తూ | వార్తలుకూడ పూరు చెరాయి. వ్యతుపషం తన సర్వస్వం ఒడ్డి అయిాసన వదన రా (ప్రయత్నించుంారనం చాకు మఘమటి బహ్మకటఎ ఎ దవత మద్దను ఆరింలం విలుకాం్యడ ఎ సమేకరంచి వుంచాము అయిా వ[లాప లీ ఒపుకుు వరి వచ్చనే అవటుకూడ వృంది అందువల్ల ఖన్దదాపల ఏ యుపవీడదలు ౩ తుం రాకకు సిరీషంచుతూ కాచుకొంవున్నాన అంలతకాడు చిడు*లట, ఆకులలపషు ౬౭౬౩ స్థలాన పోసులుపెట్టి పుంవము. నావలు త్వంతగతిగ యిపతం వపుకు వపూందా మాధనుర్థాపలు బాజవర్షం కురిపించసాాప కాన్మి వరవలాగా వవ్చవదులూ నావలను వా రటకాయించరక పొయారు. వాటిలో జాలావరకు మానఓటల ప్‌ కున్నై అప్పు 4 కపక్కన మా భటులు కొంవకు ఎందాకు ప్‌ప్పలమ నిప్పంగింవి షుంఓచశాప 2౦ వన్‌కులు శావలనుండి డిపతూండగానే ఆయి ల

సింహసేనాపతి ర్‌క్‌ పెకి రేడాయి. ఆ షుంటల పలసలో మేము క్యతువుల ఆకృళులకు స్పష్టంా చూడగలటగు తున్నాము ఒర్జునపవున్న మాథసుర్దారు లప్పుడు ళ్యతుపులకు సరిపెం" కొట్టడానికి దాగా పిలగా వుంది. అయితే పాఠసీకులను వెనక్కి మళ్ళించడా౧కి మావారి శక్తి చాలకుండావుంది క్యతువులరో పెక్కుషుంది కవచధారుతై వున్నా వారు గట్టుపై కెక్కబోలుండగా నేము చా థటులకు వారిని (పతిఘడించుట రాం తిచ్చాను... మిన్నంటుతూన్న మంటల ఎలపరో తతఫలాడే కరదాలముం. భీకర సంఘర్షణ, ఒద్దునించి క్రిందికి చొచ్దఎన్న జాలు - యివే ఆహదావచి.” కస్పిందచున్నవి జయ జయ ధథ్వాాలలె పుం... గంంసమంంన్వ్నా 9 హోరాట (పదకం మాకేవాదిరా వుంది ఎాంం సటఎద పుచ్న్చాప శతువులు ఇదిరోనుంద ౧లువావున్న జద్దుషవ ఎక్టకావె. పాచాలైం వాపఎన్న గాతిబండలు వాలి యిసషలకు న వచం న = [వక్కుండి ఇందోచెపులు. పదసలిహా టా వంంకు. వాస కచ్పెల-- తున్నాను అదుగడక్కే వువుం వలదఎఎంచు దడ. మాజా "హేణంం తూనే పు చ్నాప అప్పట్టుఎ చౌ చస కవచధారియ ఎ నెక ఒలవారిపి_ ఎటిం+ అతాయ వకవ న్న గావపపుకు చల్లా జాపకుంంన్నాద ల అకింం 2 యష్ప్ర స చిగాలఒకున్నానె ఆం బయ అలంంచయగు ఆపంచఎలఐం - నా *దాఘాతంచె విపదదకొ? కుప్పా క అ భర హ్‌” లంతరని వావనీక గానికులం వాచుటూ క్మురాం వాపంత దాం ౦2 మెలకువగ”గ.. అతికషయతో. వా రొడచితించాడ ంవెచేయిలా. తిద్పవా. బూ ఆవాపంలు-బహుకావ్వం వణ జనే ఉంచ? యిద్దరి రిడుగా. బప్పంది వారనక సచూదతింాచె ఎాల్బబడి పంట ఆ ఆం నెాటఎతియం య తఎసించ-కవదధాలిటై వున్నందున నం "డా పతాతంంలానెంాన్పనాను. అయిగా అవంం నాపుద బైంం--డ _క ప ఎంచు

జీ వ క.

క వులడే చుదిమ్వుబడిన యా వింయావలే ను వంక ఎలయ లాలోవింపక సమపిందినవారింి “దరె చాల్చురూ కుడంగా పున్నివరింం శూలాన్ని (ద్రచాగంచుదన్నా చాటు లంహుందత అటైపు.. వా-- (తోవతప్పిశవారిపం వదరండానాాడ రాం వంకదాటుంండి 7 కపవంటిం దెబ్బపెన చిబ్బ పడుతూసెవచ్నై చేశా ప్రహరాల_ అక్కు పిందానగా. చపుదిలి చూచుకునేండుగ్దా = అవకాశంందు ఒకంరకదగా వైందరూ9 దొప్దళూన్న వ్యయగనిరులను మాన్తుంచి చావూ ౯౦ అతి; యించయలాంది మా పషంవాచు సు చేరపన్తు సెట్‌ వేరలు విషున్దువ్నాయి లప శమయంనే బల్లె మొకఠి “వా కుడిరెడరో బఐలంా చాఎయకుంది నేని (టైందవడకుండ తమోయిందుకుంటన్నంత౮ నే కటాహైంమద్‌ కడు నా నత్రిందకు కద

రి సింహ సేనాపతి అ జాక్‌ న్‌ అగ, జక మె విసరదోతూండడయము నా కంఎబడింది నేప తషణమ ఆఖపనాంగా వాపికి ట్‌ శు జ ల! ఖల ఆయుధాన్ని విసిరాను. అంల, అటఓుపెన గా కప బెదు కమ్మాయి. జం క వ, సా అపా, చావలి ఫో నేను స్పృకాతప్పి పడిహొయిన తర్వాత మొదచిసానగా. కప్ల విప్పినప్పుడు సనా ద్సి నో న్‌ ౯ ల ఎ ల్‌ ర జ్‌ ద్దు ) తిమద వుంది అక్కడొక విశాల పృషం, డౌన్‌ పచ్చని ఆపల గాలికి ్‌ న. న సా. లు ఇ యవి ఎ ఎ అపలెపలాడుతూన్వ్నై. పెన అదములు బు జో పచనము కంపించం.ంచయ ఆ క్కు లం గ్‌ కా ల జ్య జా ణు రాట లా దున్న వూహించటలకం యాం (పక్తు జం శా కసపడవారచూ ల జ త్‌ిగిల అలా ఇ లా శల జ లంట సలం మె జా ల ఇం హ్‌ యాసను, కొస అఎ ఉం రె రొటమరెవూం ఆ, ఎం దాభా ప్త క =. గ హ్‌ం జీ న లి టా. ర ప శ్‌ శ గ టా “చాను ఆ పళంగా పప కటి నెరుడా య ఇ-ఒప్‌గ వంపుండొ పంచిద ఎప రు ముకడి నాపెకి పంళూందడడం చూదాం అప+రకింకా చమ జా7ంంచా + చల. న. ణు క జూ 2 లవ్‌ టం బా ఆ జనక్‌ పూరగా రాలదు పంపాదేవంది తంతకాలాటి పీదలంరా చిపంాంంల్‌ కండే పితుళీకంరిా వున్నై ఈంజ న్నాం అంతం" 7 పిల ఎప) విళఎపడింది. ౯ ల ఖా కీ చ చి ౬ జు వఫియా ఒంచ్లో వలాక్వంచ "” ఆ సిరలలో ఎడ రోహిజి కంజన్వ్యకాన్న యువే సరించాను ఆను చాడ పింరోరాాతే పంచం వదువర్తోతా జా న సా _ ఒ య ల చెజంలో నా బాధనే మరచి ఆవషంవవాంప్యంత అడిగా..--- రే గి జ లశ “రోహిణి! నువ్వా? ఎక్కడ జి టి కలై (క్క (పియతమాః తీ బో యట ల మ] వ ఈ ళు “మనిద్దరికి మశి- పిితురోకంరో సపమాగమహా చి ఖీ కల్ల స్స పెయా కం గాం నం ఇ ఒం కాడు (ప్రయాః లకంరాె సి వ్వలకంగా పూటండపదు రు య్‌ ల ఇ, నే జా జ జ యూన్వాళ్ళ్య కిప్ప డొచ్చింది సృ భూ ఏకు. వివరాలన్నీ నేని చపువాని. 'ఎవ్వు రా క నీ క డాడి బు గ్‌ అ ఆను రా ఆ హాసింధురేవుకు డాపురేోనాం-వారబక (పథాన గాక దళాన్ని నివ్వు ఒడించిన ల్‌ టం అఆకంకి స న ల న్‌ సు వళమంచిం-వారి సౌాిపతిా నివ్వు బరపచి: [పౌాంతంల అ ఉన్నా ఓ ళు న ఆతు ౮60 అల ఓ ళ్‌ “ర్చిర్రప్రటదమా। ల |! జ చ్‌ నాన న అవును బందీగా పకన్నావు ౨ గదామాతం అతబ్డ మూర్చాగతుని య క్‌ ల న | ణ గాపించింది. అనంతరక ఒ మతిదచ్న బంఠిగొ తిసుకొచ్చాయు చ రోహిణీ సెవ్విక్కుడ శప డొజా-వుొ ఖ్‌ . ఖు నా వాల ల ౮ ల ల నెనంవా ఇిపుతాని. 'వ్వు హంతలా వినమని రోహిణి శా లలాటం ప లా నన్‌ క రాలి నాల ఉళ్లు న ముత చిరుని చెప్పవారంధిందింది సి శరీరంలో రక్తం వాల తకు_పగొ తింది చవృొద్రా హమొుా మష్యెచాసాని -! జి నో జుం = యరం యిహం జూంజయింది [(ియింహా అవే పహూటూాడదేందుకు అర ఇ క న న ల, జే ల (గ్రచుర్నంచం కు మకసుకు కూడ ఏమా తం వచు కలుగీయరాదం “డ్దుడు ఓ

సింహ సేనాపతి ల్‌?

ఇప్పాదు నీమదిలో గిల సందేహాలను నేసి నివ్యత్తిదన్తై వి. శ్దాపకిం ఇద్పురే. నిన్న గాఠావంగనం చేసికొని నీ పెదవుర్ని, కళ్ళని. నిను మద్దాడెనప్పుడు ీప్‌చూ మదాచనికి శాధ్యత సంత్య ప్రిని'స-సలా న్నె వ్వు" అలాగే చేను సన స్వయంగా నీకు కపదం బోడిగా: ?రహ్తైోపణం అమర్చా" కపదభానైం తర్వాత నిష్న మరొకసారి వగియ కౌగ౦ంందుకున్నాం తదపరి నీ తెంపు (పక్క్శ జవను, కుడివెపున కదని అలంకరంగా. అవ్వ్హ-. వ్వు అహ్మా నాన్నగార్ల లకస్నులుపొంది, ఎయాదారుడూ రణరంగాం8ి పయ -.మయాంవు నే చారోజునే సరస్వవిపన్దకు బళ్థానికి వాన్నాంరి అ*ఒ:పతి కోరాను పొలంలో పంచేస్తూండే సరస్వతి దగ్గరకుకాదు-మన తెదుటేగా పున్న-యా సరస్వతి-పుహా సింఛు పిద్దకు రాపరానికి అదిగో, మళ్ళీ మాస్షాడవోటన్నావు (పియాః ఒవ్వు నన్నభినందించాల'ఎ కుంఉన్నాపెని నాకు తెలుసు కొని, ఇప్పుడ రాదు. (వస్తుతం సీ సందెహాలను స్మూతం తీర్చనివ్వు.”

ధావావేళంతో మౌట్లాడాలనుకున్నా దేహం నీరసంగా వున్నట్టు (హిందు కొని, మదలకుండ లోహ ముఖ్యకాణంలో సింది అక్కుగకూడ కనబడుతూన్న రోహీ4ణ అపణ షుధా న్నపరోకించుళూ వుంగఎయాని అమి మళ్ళి చెపుతోంది.

“నె నీ కపవా న్నెలాగో సంపాదింవాను.. అంతకుముందే ఆయుధాలను సేకరంచునొని వుంవాని. మన తడణ రోహి సరిరహించి నేనా ర్యాతే మహా సింధునది తిరానకి పపకొన్నాను... కొండచరయర్లో చసున్న మే స్యరాలరో నా స్టరాన్న దూడ, విడిచిపెస్టాని. అప్పడే రణ దందుధి హార్మోగింది. ఆ యుస్ధ ఘో_రేోంాడ నీ గంభీర కంంస్వగాన్న పరందూనికి నా తెంతో సేపు వట్టరడ. నేని దాతు తీసుక) పచ్చి శమరస్దం: చరా కాం మరి ఏ స్వరం విన్పంచంఎం లెదు నదిగట్టున ఒక పక్కగా ౫లదడి మంఎల పలుతురురో వీదల (ప్రహంకాలఒ చూస్తున్నా. *దిరో నిఎపెం రరియాదుతూన్న చాపలపైపు నా చు పతెంది గళ్సు[్రింవ వ్యఫకాయులగు పీపంర్దప ఒకర్ని వ నాకద గదలతో లారసిల్హుఎ న కం-బడిందె ననే అప్పయాగకి రాకమఎంగు. శ్యవుల ఎన్ను చుటిఎయఎ దూడ "మంంచాం. ఈషణం 7 హలాన్న్న సంబాళిందకొం తోరా హోం వారా తూన్న వుధయ పథముల ఎంకులదాప _ చల్బముంటూ (కిందికి పప్వర్తామ కాం న *క్కుడిడి చదనప్పటికే. మూర్చాగరతుడైయున్న వారసీక 'సైనాంధివతి పక్కన సీవురూడ ఒరగావు సప ్యవహరం చేయవోతూ వున్న వైరివిదనిపైక్‌ లంఘించి నేఎ ఒన్లైవఎతో పొడివాల.. అంతలో మన చైనికులు జాలపుంది అక్కడికి వచ్చా

058 సింహ సేగశాపతీ

త త్రువులు పూర్షిగా దెబ్బతిన్నాడ ఇక్కడేకాదు యితర రంగాల్లో వాడో. ఒకేటోట ప్యూతం వాస సింధునదిని దాదినచ్చి రొంత [ందుకు పెచ్చురొని రాగలిాప అయి మన మ్యదయోధులు వారిని (పఠిమిదించి ఎనక్కి ఈ౩మికొటద్టాడ ఇప్పటి పరకు. కేరిన సమాచారములను పట్టి పార సెక ట్‌ ఎక్కడి కక్కుడ పూరా పరాజిరుడైనర్ల నేంయవచ్చింది ళు న్రిపలల్‌ వాల తక్కువమంది మాతం 1పాణాలరో రిరిగి పోగలిగాప మా? ధకుడు--మజ్జదాడ్‌ సీ గదే రూల్చబడి ప్తంకు బందీయైనాడు. మన సేన పుడు ందరున.డాటి పుష్క +వతివెపు పలాయనం చెస్తున్న శృతుమూకలన వందాడు పన్నాయి. కుఖా, సుజాప్రనంతర (గౌంరాలవార మనకిప్పుడు దాసటిగా నిల _ఎకోటీ మన (వధాన 'సేశాపతి యివాళ ఉదయాన్నే వచ్చి నన్నుచూచి వారు “రక? ల వైబాలికి హాళ్వ్యతంగా. బంఐవడిపోయిం దన్చారాయన తకశిలఏం ప వ్రమాణం పంపారదిళూదాని. నిన్న కాపాడ తుండగా కటీల్‌ ర్మివంగా గాయండీ ఛాగనిరూడ ఆయన చెప్పారు " వ.

“తక్షశిల వైళారికి ఎపచిపడివుంఓ౦ిదన్న మాటి చాల సపటి పరరూ నౌ కవుల్లో (పతిధ్వ౧౦చుతూనే వుంది అరపచైూజనాల చూరాన వుండిన్నీ నెను నా ఎకాలికి రవంత నా గౌరవం సంపాదించగంగాను కదాయన్న అభహానంళలో చ లోకరోనుము పులకాంకితమైంది. వ గాయములకదే పరమషథంా భావించాను నాసపెక ఒంగిచూస్తున్న ముఖాన్ని ₹ెప్పవాలకుండా చూడ హెగాన్సు ఇంకుతూన్తె “స్స్‌ న్లద్రికంగా మాట్లాడనుల రోహిజీ ఒకనారి *ి ముఖ్యతాణాన్ని తీసివర్దూ అ వాణి తదణ మచే చేసింది నిషమ్మశించుతూన్న నా దేగాస్పీత్తి ఆమెక వఎదాన్ని కల్తించినట్టు ఆవిద ముఖమే చెపుతోంది *అతి సుకుమారయగు రోహిజీల్‌ యెంత సాహసం వుంది ఇలాంటి రమబజీమణులుండగా యే దేశ పజలూ దాస్య శృింఖలాబద్దులు కాజాలోరని నేను యోచించుకుంటున్నాను

రోహిణి కపిశాయనం ((దాషరనంితో నా పెదిమలు తడిపింది అమ సంతో అందించబడ ఆ మధురనం మం౦ంత మధురంగా వుంది ఆవిడ కళ్ళలోకి టూసుంపే నాతో అనేక ఆలోచనలు బయలదేరాయి మెల్ల మెల్లగా నాకను మ్చులు బపవక్కుతునై న (కమంగా కళ్ళ మూతవడిి రూరుకుపర్డీ౦ది

= దేంంలో _ ముఖంగా కంక _కిందుగా బలమైన గాయాలున్నై వాటికి మందువేసి గలైగా కటకటాడ ఎటకదింెనా విపరీతంగా సలపు కల్లుతోంది ల స్థితిలో వెంటనే నన్ని తీక్షరిలకు తీనుకువళ్యటం (పమావకరం అందువల్లి ౧ మపంలో వున్న సరింద్దు రషకు? నివాసిని చేర్చబడ్డాను. అక్కడ బాల రొజులు వుండవలసి వచ్చింది ఎంతో దాధననథవించాను కాని. అదంతా నాకు శాపకంఠరదు. నాకు జ్ఞప్తి ఉన్నడల్టా విచవకుండా ఎల్లప్పడూ నావద్ద కనిపెట్టు

న్‌ సే గావ లి ర్‌0ి

రాన కూత్చన్న రోహిజి ప్రపుల్లవదళంపు. ఆమె చేతుల్లో నా నోట్లో పోసిన అత్రి పం పరంగ్‌ మదురనమూ మ్యాతము. మానవ స్వభావం ఎంత విచ్యితమైనది అదీ హారాగ్ని కీలలకుధ్య కూడ చల్లని చోటు... గాలించుకుంటుంది. లది కాజు చతో బూడ రష్మదాన్ని కల్పించురింటుంది ను మృత్యుగవ్వారాస్న్నండి బ...టపడాసు గాయాలింకసి. పూరా నయంకాలిదు రోజులు గడచేకొద్దీ రోలుకో గలము న నెనింకా అలాగే మంచంమీద పడివుండాలనీ రోహిణి ఆ రీపగానే నా పకన రూవ్వని వుంచాలని శా వాంధ

వొరడిం తిరక్కుమును పే ఆజాపల న్ను చూడం౮ానికి పచ్చా మూడు వాలు "గడచిన తర్వాత నెను దోరీలో తక్షంలకు బయలుదేరాని. రోహిణి కపిల్‌ (ల లలల అగ్వారూధులై 7 బంట వచ్చారు

ఎహ్మెంపద్ద సపపత్ని నాకు న్వాగతమిచ్చింది నా కెసలు చుందించు తాన్నాపవ్పదు ఆంఎ నేతాలు బాచ్చపూరతనుంై వున్నాయి ఆమ ఈ ఒక్కమాట హతం ఆఅఆనగలంకింది = “ఏికపు వా: సీక్తు స్వాగితం శా

89. ఉతరరురుయునం నావ ఖ నా గాయాలు పూర్తిగా మాంూానికె మూడ్నేలు పట్టింది. తక్ష సిరయువ కుడ.- రోహిబితొపాటు తన ,పాణా?కి తెగించి సన్ను కాపా%న కపింలొ చాకు మంచి మి తత్వ మేర్చడింది మా సశారిసుంవి విద్యాస్టటగా పచ్చి యుస్టంరో పాల్పొన్న యషరకు లయిదుగ్సురూ చక్కు వదరకుండా మఠఠరిరాపడమేాౌాక, వాడ తను సే రాయకుల మెప్పపొందారని విని నేను మ౮దానంద మనుధవింకాసి. నేను మంచమెక్కియుండా నిరంతరం గావద్ద కనిపెటకుని యున్న వాంరోరోహిజ్‌ తర్వాత ముఖ్యుడు కపిలుడే అతనిలో హూట్టాడుటంచ ఎం చావూ వుం టుంచి కపి3 "పెక్కు సంతులు విసిడిప లరిసీకొన్న వాడొక స్వయంగా దేశాటనచేసి చూచినవాదు మాచాని. లతిను కపివా ఆప్రవె. ఉత్తర కుద (అమూదరియాతీరం) పరిస ఇరా ఎస మెదలు చెశాలు. పర్వటం చేశాడు విడాపతో కలిసి అనేక చిష్కలతో వడి, మాద భూయిస్దాలిన మాన్లా లలో పయనించాడు ఒకనాడు అతస చూచిన వివిధభేో విశేషాలు 3లిసరిజాల్ను కుతూవూలంతో కపింని అడిగా..--- “మ్మితపా కపిల॥ ఏవు చూచిన. వాదిలో ఎక్కువ స్వయంకమ్నుస్థ్వం సుఖదాయకంగా పున్నా నై ఎది” శ “ఏదైనా సూ తడ?ల తసవాలె ఇక్కడిలా”ా కాంతిడాయక మైన వరిహలనా వీధాసం షుంక్కచొ కస్నాంచందు మౌ పజాతంత రాణంంలో చ్‌ఠలు, పెందలు వెతక చూచ్చామన్నారేచ కాం ఆ టాస్లా ఆ ఒ౦ండు తరహాల మనుషుల అథెకం గానే కన్చించురాడ అయితే ఒక్క్ల_టత్తర కుపదాంరే పాతం అలాాదు అక్కడి త్రా-పుప _ రింతకంఇ డిచాత్తుటా, పీదలూఒ, పారశికులు వాంని వరా ధీ=ల గావించెంచకు చదొంంచా [(ప్రయత్నించాద కాం అక్కడి పర్వరాలలరో వారిపంచి (పణఒలు సవేవులంగా వుర్నంతపరకు వారస్యం్యతుల. కావంం అసంఫవం ” మరి సంవద్భాళాముల విియచమా”" ఈం లం డాం వ వూ న వె కి జ్‌ సంపచ్భా +1లంఎ 3లరావసకాలు సుషవుగా అరఎయి-అయిఆంవ_తమాః ఉత్తర కుపవ మతంంత సంవశన్నము సమృద్దిాంం మాడా. అకజచవాద షముఖ్యంగా వఎ వషపాలనతే ఆధారంా వవను న్‌ ప్యపసాయ కచ అతి

సింహ సేనావతి 61 స్వల్పం ఉత్తర కుషుపర్వత పచూన్లో వాడ గోథుకులు తసుంతటవ పెరిగి పండుతాయి ఆ [దాక కపిషా [దాషంత పెన్టవికావు అంత తియుగానూ వుండనవృ అయితే పుష్కలంగా లఛహ్హైాయి _పంలు చర్మంలో మెస్పబడ్డ వుడుపున్ని ధరించు తాప ఆవు కా స్యరాల మాంసము బారం టు సన ఆహిరం”

“ంతా-హిరంా అవ్వ్పుహాంసటా గొ “అవును, "స్యరపు టూంపట. నోీటాంచంకంటె మిన్నగాన్క వాస రా ల... పెంవడంయూడ ఎమ్మ్బూం పూర్వం పా [గాంూర్లో ఎడ స్యరపు హూం నాన్ని తినవాప పసంతాగపనా త పంచాది _వ్యుతి నవా” న “తినరేంగాన మ్మితపూ ॥ తూప్పక కొర్ని సవత్యేక యజ్ఞ - (కతువుల్లో మ్మాతమే అవ్వుటూంసం నజైద ఆ య్భ్బయాల వోరడంత ప్యాయంతో ఆూడుకాన్న పపడంవిల్ల ఏ రాజురో హతయ వాం చేయగలటగకాడ మా పంచా యవీపంచ (పవాతర్యత రాజ్యాల్లో అస లల్ల యజ్లాల చెయ్యం” ఠా ళి న! ని “ఉత్తర కుదచేొంలో పరో ఎఫ్త వివ్నంకూడా వుంది అక్కడ “ఏనా కాసచేతదు.” “ఆప చెనేరేదా “ఆప లకం పఎంఎకాది ఆంకరిగే. వారువేతరయ. రాజుల ఏలుబడిలోని (పఐలంతా రా.హసశాంకి రొబడి వుందాలరి పారశీక చ్ముకవి ర్తి ఆనతికి (గకు సము టు లగాయనస ంధు నదిరీంం పరకు తిదఎంద [వశాహవ్వామ్యు మని.భవించు తూష్న చ్‌సు ఓరరి రావంకాగ్న అం కరంచేందుకు సిద్దా లేము కాని యిక్కదంాడ ఒకటి ఘూహులథకంోా వుండంఎం చుతొకంకి తమ్కుపగా రండ ఓం మొవపవై న హెచ్చు తఫటవ్నాయి పవసంపద ఒకరి పప్ద అమితంగా వుందే, రాక ౧కి స్వల్చం ఎడు వాజి. ౧0పల్ల హడ డూ పంపద్భా్యాలల పెంపొం దిందకోపచ్చు... రాని ఉత్తర కుదరే మూ అశమాశతనే ఆరోచించరు “దువి ఆం వ౨ందహ? అయివె అక్కడ గృ౮స్తురాకంనిమించి లొ కడ అధకథాగం కరి కృండరాదా”ొ “అకడ ఈ సదునంకే ఆస్కరంతడ అసంవరిగారి న్వంత ఆస్తి వుంచెకడూ పత్తర కస పజల ధాగుపుంరా ఉవ్మడిగాన ఉంటంది. పెంపుడు పపవుల, వ వాద. పష్థైం దారి ప్రధాన సంవద, థాగంమూయు అందులో అందర్మ్యివమ యిమిడి వుంటుంది షరియా శకంవద నసిధవించ టానిర్మూూడ ఎల్లంకి సమాన వాక్కే వృంఓంది క!

692 సింహా సేనాపతి

“అంటే శోమషలకు, కషవడే వారికి రూడ అని భవించదింరో. సమాాకి కారమన్నమాట. అలాంటప్పుడరోకుకులు సమౌంంరో.. దుర్టశాలన. వ్యాపింప ఇెయంరూ?”

"రేడు మి్మితమాః వారి మనస్తత్వ-ఎ వేప ప్వ్పవండుడెవడూ పచేయ వానికి బద్ధరించడు హో (పాంతం 5 భోజడానంతరం చెయికడుక్కొన ఆఅలవా ఎంది మీ వైళాలిలోను అంతకదూ"””

“ఇంకా కొంచెసుక్కుప కూడాను. అక్కడ తలోలుచేతులు లెడుక్కషలి ఇంత చలి యన్నడు వుండదు”

“మం, మ్మితమా సింహా - ఎంత గోమరిఅయినా లన్నం తిన్న తర్వా! ఇెయ్యి కడక్కుంలానికి బన్ధరించదు గద కాని, అన్ని దేరాల్జోను అలాగే వలే వద్దు కాంధో* (కావిరిస్తాన). దేళంరో ఇడ్యు. కదుక్కోరు. ఏంగిం బేటి చౌక్కాకు తుడుచుకుంటారు ”

“అయితే బాలం కుండి అలవాటు చేస్తే వంక దొంగ అల్యుదా. డెవడూ వుండడనే మీ అభ్నిపాయమా

“అవును, పతి ప్ర న్తవల్ల అతం ఓహాళు న బట్టి మా్యాత.ఏ (మి శమ నపేడెంచి, సోమవంపతులను సమావఐం చుల్కంగా చూచ అంర”

“సరె వుత్తర కురు (పజ్న్నై మిద స్వయంగా చూచి వచ్చినప్పుడీ యింకా సంచేహానికి తా వెక్కదిది? కాగ, నాకు మ్యాతమది యుక అడ్భుతడో మనిపించుతోంది ”

“అద్భుతం: మొదస్లో నా కళ్ళని నేనే నమ్మరేకపోయాని. అసలు ఉత్తర కురు భూమిమీద కాలు మోపటమే దుస్తరం ”

“ఎందువలై ఖా

“వారు అనుభగ్ని తమ దేశంలోకి రాగవ్వడ ఇతడరొస్తే తమ భూమి గారిని అపవి్శితం చేసివేస్తారని వారి తలంపు ఇక ఆ దేశంలోకి వెళ్ళే కారిదాీ లన్నీ యిరుకు హాని కారకములయిన కొండలోయలసుండా వున్నాయి. వా మార్గాల మొగల్లో నిరంతరం కాపువేసే పుండు ఎవడైనా చాటమాటగా 6 చేళరఠో చారబిడితే వాడికి చావు మూడిందన్నమాటే

“మర నువ్వెలా వెళ్ళగరిగావు - “అదృషస్టమనుకో, పన్చిమ గాంధార (పజాతంతం విధ్వంసం చేయణీ నప్పదిన.ండి పారశీకులపట్ల మూ తూప్పగాంధార. (పంలంచరి _సదయాల్లోక త్మీవ్‌ ద్వేషాగ్ని రగులులంది.. నేనొక దిడారతో కలసి పక్షసిదీ (ఆమ దరియా (పాంతానికి వెళ్లాను అప్పుడే బాహీక చ్యతవుడు ఉత్తర కుపదె?౦ షై

సింహ సేనాపతి 69 శంటెత్త గోరుతూన్నట్లు నాకు అఎయవచ్చింది నేను ఉత్తర కదదేశాన్ని గూర్చి విన్న సంగతుల నమ్మరేకపోయాకు ఉత్తర కుదదేశం దేవతల కావాసషనీ, యా మూవలయం మీద యిప్పటికీ దేవతలు నిపసించుతూన్న దేళ మదొక్కటేననీ, వాలి “3ళంలే..-అయిదు యోఎనాల విస్తీర్ణంలో చూరవమ్మాతు డడుగు పెటిన తనణం ఎట్టయి. పోతాతనీ.-.యిదివే యింకేక్నో పవంలుల విన్నాను ఆ దేవత లాకా శలిలో ఎఏఫరగలరగి కూడ చెప్పాతు ఈ వింత వదంతులర్నిట నమ్మటానికి నేను పపిడాలుణ్ణ్‌ కాడు కొనినా కప్పట్లో నమ్మబము నమ్మకుండంంతో (పసక్తి వదు గా బ్యుర కెక్కినదల్లా నీచ పాఠరశీపరెాక స్వతంత్ర చాతి" పరాధీసులసిు “వింపవోవుదే ఉత్తర కుష్యపజలకు ఫ్‌్త్‌కొలది తోడ్పడి పారనీకులయందు గాంధార పజలరు గల కషను తీర్చురోవాలం నిళ్ళయించుకుచ్నాను పసునదీ తీరాన వండ్లు, ఫలాలు దండిగా దొరకురాయి,. ఆ (ప్రచేషమింవా ముంజగడ్డి ఎడ విన్నాను వాకి బాణములతో నించివున్న రెండు తూజీకాలు, ఖడ్గ-ళల్య వూదిగా గల ఆయుధాలను చక్కచెట్టుకొని, తగదూడ యుండు మాంసాన్ని సంగ హంచుకొని, కాంలో. దేపంరో ఓక ఉత్త మాళ్వముెక్కి వష నదీకీరాక ఎగుప బేపుకు బయలుదిరాడ”

“బంటరగానా

“* అవును, ఒక్కడినే కరవాలం - మిశహా తరతిష్మూ ఆయధాలన్నిటినీ కర్చించకుంచా దాచాను”

“ఎన్నడూ ఎపగిని కొత్తదేశా? కా తితున ఏకాకిగా (ప్రయాణం చేయటం పాహపచు”

“కత సాహస పికాడు తెంవితక్కువకూడాను. అట్టి అవాలోచిత అవివే కపు పనులు మానవు డప్పడప్పుడు చేస్తూనే వుంచాడు మ్మితమా | నీవు మూత మేమి చేశావు ? ఆకరాదు ఒక్కడివే శ్యరుపుల నట్టనడిమికి దూకి 'సేశాపతి మజదాత్‌ మెద విరవకువడటం చూరాలోచన రనిపం కాదూ?”

“అవునవును నే కొప్పకుంటున్నా సేశాశాయకు డెప్పదూ వృదిక్తుడు కారాదు _పాంత చిత్తుడె మలౌ౨ి అప్పుదు సను గా బలహీనతను _పదర్శిం చిన వూపి నాస్త్వవఎి ఈ

“*అలాగేననుకో. పైగా నేకు సేవానాయకుడిని హడరాప మా బిడారు తోసి మఖం ఆదగుంరో నేను ఒకడి? మాాతమ మేము. వ్యాపారం ఇమిత్తం కలసి ఒయలుదేరా ము (పదేశం అవరిచితమెనదే కాని వకునది. వెంట పడిపతే ఎగువవు మంజవీళ్ళలో కొండచరియల పస్ట ఘుమంపలనబడే. వాడ పపవులను మేపుళూం రం విన్నాను. వానికి ఉత్తర కుపచేవతలు (పత్యషమవుళూంటా

64 సింహ సేశ”ాపతి రని రూడ తెలిసింది నిగనిగలాడే మృదువైన కదళీస్కుగ చర్మాలను బాహ్హీక వ్యాపారులవద్ద చూచాను వాళినీ ముమంతులుండే ముంజబిటి _పడదేశాల సండే తెప్పించామని చెప్పాడ దైవిక ంగా 7” కొక ముషుంచుదు కనిపించాన అతడు కూడ ఆ ఒపతలని. హల్చ పుక్కవ పురాణం చెచ్చకొచ్చాడు లగహాంనదు. దాడ్షరసముల హర”ంచటానికి ఆహ్వాంంచుటలో. కొద్ది సిపటిరోన చా కతడ మ్మితుడైనాడు, అప్పుడతడు ఆ చర్మాలు తమకు ఉత్తర కురుడ్డేశా ట్నెంవి పచైయన తమకు దేవతలు వాటిం లోహానకి బదులూ యిస్తూంారనీ. ఇప్పాడు. గెవతలు చర్మాలకు బదులు లోహం తప్ప అన్యముమీ పర్మిగహించరట ష్‌

“గిన్ని బట్టి ఉతర కుదీచేకజాసులు చేపతలుకారనీీ హూ+ంవుంననీ "ము తసిపోయిందన్నమాట *”

“అవును నిస్సందేహంగా తే౨ిపోయింది కాకపతే మి్యతమా- దేపితల4 మానవ సహాయంతో మితమేమిటి ? నేని షుం.రౌండల్లోన మిమంత సంవుల వప్తుకు సాగిహోయాను. దతపు2 సేనహడ. పరొక తోవని. అటే వస్తూంది. నేనొక కన్ను వారిపెసి.ంచియ (వచూణం చెస్తున్నా ఇక్కడి ఒంచి టూకీగా చపుతాను. పారసీక సనికులు పర్వతంపకి ఇరారు నే నానాదు. ఓక రొందడాతి చంపును చేరి అక్కడే మకాం చకా. పాఠగీక బనికులరో ఆకవాయిటు వెంద రా సంపుషిదికొచ్చి స్రీలా ఏరరబీయావ అలి డండాల. షేథించే. వుత్త ఈవు లున్నా (పాణంపిడి (పీతి విడనాడి యుద్ధానికి బయలుడిలిన సంసల నెట్ట శాసనం కొడ అదుపురో వృందలిదు వార లహాయితంం చూచి సహించితేక నేను తషంల కరదాలపు మదపు. (చరింది దుర్యాట్టలస ఆ బంకుల ఎ తమ్‌ పళాం న. తమ చ్చ్రైల కపమాాం ఒరళవంండ కావాదుటి చూచి ఆ కొండజాతి వాహ గాకు కృతజ్ఞత చూపుతూ ఎసుమిచ్చి పవర్సించహెగాప చు యక్నవాటును వదరి ఆ ర్యాతికి రాత్రే పపసవ్వల'. రోలరె అరణః౦ంరో తొస్న యరూఆంనాల చూరం ఎళ్ళాము పారసీకుులప్క్పు +ము గల చ్వవాన్న పి నేం ఉత్తర కుద (టయ్రజఒలకు సహయపడగోదరున్నదఓ చెప్పా. ముందుగా వాపు బూమూలు. చేపకొ పర్షనే చేయవాయాడ. కాన వారిన'హర్చ వాం రొన్నె వివరాల ౩లుసునన్‌ చెప్పిం నన్నా తాకి చెన్చే వుపాయం ఇప్పమం పటపటా ఒ వాప నా ప్రయర్నాన్ని విరమించుక మి, లకవాతె చు చూడాన వంతం చంపిచస్తారం. స్నేహి తుడ. కాబట్తి శా మెలుకోరి అలా ఐపుఎన్నామన్నాద న నివ్వుమా అలాంది చావు వడ రాదని బగా అయిదాషుడ వారంముల్నె డా హెతమారానిచి. నేసి చావని చైప్పగా పమనది యెడమ తట్టు తాము యిఒముకు కదఃి “వర్యాల బచలరాచేనుకాన రహస్య _వచంందాకా నన్ని చేర్చు ౨కి ఒప్పకున్నారు”

సింహ సేచాపతి 65 అథే, సివ్వు చివతల భూమి పొంషమర వరకు చదఎతో కృతకృత్యుడ వయిచావస్ను మాంక్‌"

“అక్కడికి చేదటతోనే వావ దేపతలన్న కావంకూడ నా మనసులో నిండి మోయపైంది అనే దూరం “*(రాలమిద వష్ళచా”కి వీలులకపోయింది వున్న కొద్దిపాటి హెటూ.. గ్మొరిమీద పసుకొని రారికడకనే వెళ్ళాం ఆ కొండజాలివారు బాశ ష్థూవం గౌరపర్ణం క”గి దృఢంగా వుంంప వాంకిస్నానం చేసే అలవాటు మాం అంతాళచు మెము వారం రోజులపాటు వకునది ముగకేసి అనేక సింఎగౌఖం దాంతూ వళి ఒకబెఎ అగాపఎ అక్కడ నది చాల సన్నంగా వంచ అమబులే అపరమితమం పిడి నది కిరు పక్కల కొండళసలున్న అవి "పం దినోకి పంగి రండూ కలసి వాయినట్వగా పన్ను నా హార్గదర్శకుడు కాంంతపకకే యిదుదుసెనీ కుడ వజ లా రాతి ఒండల పెన తాగాగడి ఎసి యిప తివిరి దాచి పచ్చి తపు చర్మాలకు ఇనుపఎను బదిరీ చేసుకొం వశ్తారనీ ఠా మవతళి పపం పళచే చవుపమూడక తప్పదని చప్పాడు

“ప్పుర్రకికుల వక్షనదికి కుడివెపున చాలా దూరంూనవ్హూప నేనికనా కావి కరవాంన్ని నిశ్ళయించుకోపర్సి వుంది. నిన్నిక్కటడికి చేర్చిన కొండణాతివాడు ఒప రాచెదుపద్దన హైళచూచినంతనే చేఎతలు వన్ని నన్ను ధస్మంచే వేస్తారనీ వాచ్చిరించి వళ్ళహాయాశ. బొక్కిసాలో యెండువాంసం దండిానే వుంది పంకం (దాషగుర్తులు అడవిలో అనంతంగా వందుతున్నై.. అందుచే కుద్చాద మయం అకజియింది

మర్నాడు వకువమూమున నేల కొంచె ఎడంగా పాయి ఒక రారిబండ కాకు ఇర్క్యింరెచున్నాన నది కిద పక్కలవున్న యిత్తయిన రొతిజఒండలవెపు చా ఒల)ెని కరిడ్చి చూస్తున్నాప కొంతసేపడికి యెరో కడులుళూన్నట్టుంది తర్వాత అ రదులువన్నడి మమ “రనన్మీ అందొకద పుపషదు, ఇండోపింస్తై శ్రీయ నీ 1 నాంచాలు వాచ ఆకువచ్చని చర్మ్యదుస్తులు ధరించి వశ్నాడ ఆరంఫల కొండ

_ చె చల్ట-చేమల రంపరో కలి=ప తున్నది వాప తలలకు బవుల టోపీల తగి క5ంపకొం డల పై రోలడదుప్పట్టు కప్పుకుని వుండగా. కుడిలతుల ఒండదెయల పెం కర్చొన్విన్నాయి ఎడమ మజాలకు అదేరం' అం.ఎల పొడులు తగిరించుకొని పతిరో థను+ల కరిావున్నారు.. కావ కున్న చెప్పలహూ అదేంన న పరర ఈం ఆన వాతాకులతొ హరాడాలా అక్కడిలి చారో ఆ కురవాతీవారం ఆ త్రీ సుకష అని _హించాఒ ఆశోడు అతి మలకుపతో అటూ యిటూ పారజూస్తూం వము, మిధ్య మధం ముక్కు గోశాలను. పెద్దవిచేసి వానన చూడటము నేను గమ ఒంవాప. చామ నష్నక్కడ పసికట్టులారానని నింంా 7 సండె వీరు పీచు

66 సింహ సేనాపతి మంగి భయంరో నేను మరింత ముదుచకొం రాతిబండమాటున ఒదిగాను తేద పరి వాచ వీమలపపె (కైంవకి హపెశ౭ిహోలాండటం చూచబానిె.

వారి మెదదె రషణ స్టాపరం యింకా దిఫవనే వున్నట్టు నేను (౧హింబం దుకు ఎంతో సేపు పట్టలేదు సాయం_తం వరకు అక్కడే వుండి రాలి చీక పడిన తరువాత నా ఆయుధాలను, కొంత మాంసాన్ని తీసుకొని దిసపకు డే నారంభించాను. ఒక యోజనం దిసవకురాగా ఖీకర గర్హనతో పుదకుతూన్ను వచి నది ఒడ్నన పందలకొద్దీ “జాల ఎత్తున నింారుగా వున్న పెద్ద చృటాయి కన్నిం చింది, దాని ఎనక పక కుదవాసులు మంటి చేసే మాంనాన్ని (పేల్యునుంఓ న్నా సప్పుమం వహ్తాన్న వాసన నా శాసికాపుటాల్లో (పజళించి చోతూరిందు తొంది ముం. జాతి గుంపును ఎంంపెచ్చిన పిన్ముట 7 కగ్నెదర్శనం యిజే “సట యంద మాంసపు ముక్కుల కదపార ఒుర్కి వాసపైోని సీని తాగాను. తదుపరి మి ఒర మద చూదుకొం సూర్వ్యొోదయానిదై నర ంయళా యను వాల్చా కణచికటుండగానె ౨ అకరిలో ప్శలు జావవడరుండా ఎం౦౬౦ దుకు అప్పడే మవికొంత బూంసౌన్నితి? ర్యాతి బవతలు మంంచెసిన వొటవు" చ్యూతి బండవపు ళూస్తూ ఒక తుప్పరో దామ్మన్నాని. ఒలటతుద _హండా పచ్చని ఉతుపుల చార్చిన ఆక్య్కంల వాన్ని “వావ వు ఆ ౌాలిఐం ౨ కంభాగం ఎగా _ల్లలవం (పాముతూ దాంఎయాపస వాటి చరస్పర ఎటట చెప్పకుం-న్నాన కాస, ఆహౌా.లగాకు సంగా చిన్పెంచండు బవ] ఘా తకుంల వాచకి ల జదా వందడు కొంచెచంచు పందగా "వం లఅం౦ చేసుకివచ్చు స బలం జ్‌ వర్చెన తర్వాత ₹వీ-దెవుల మువాంం తా స్పష్టంగా అ"”వడషపాగాయి వాంపహవధావాలపు బటి వయఖీఎం వం. లల లి షు ను కున్నాను “మ్మిమధ్యాచ్నాం ఇంద రూచులప్పడు పారసీక సేచంవిహి మా న్నుంచె పొడకల్లింది. దారి ఒకనతి ముంచి సిడపవానికి వీ2ంంత యిరకంగావుం. పొరసికిలు రాతిబండను సమేపింద.లా నా సుండె కొటరోసాగింది హువా రాం వచ్చిన సెనంమక్కడ ఎక్కు ఆగి. యింది. ఒకడు ళు వదం అచాగ్ననం

ముకు (పలాడ ఫట్టుకొ? ఆ రాతిబంద ఎన ప్రాకపాగాడు. డేపతలట ఏమిఎల వ

ఛభ్వని నాలకించి కత్తుట, విల్లమ్ములు సవరించుకొని వప రాయత్తసుయూూస రాె

బండ ఒక “దిరోకి కూరుగా వుందుచెగాక అది మంటకు చొచ్చుకొరగోయి ౯ 2

చోఎ రోణంగఛాకూడా వుంది ఒక వెప్తు.0ఏ (పాకివచ్చివారా రోణం దా, లెనగాం

రెండోపపునున్న వారికి కనిపిచప ఆ ఏ'ణంవద్ద అతి మెలకువతొ ఇంపాదా పాకి దాదవలసె వుంది ఆకోఇం దాంతే ఆ పెన పపషీగతీయవచ్చు రూడదా ఛు బీతి నాకున్నంతగా హూడా కుదువాసులకున్నట్ల రదు. వాద శెండపందలము ౨ంచి

సింహ సేనాపతి త లేచు కాం పొరసీకులు ₹ందచెలకు మిగఎనదే కన్నిస్తున్నారు వారా రాతిబండన దాట “లిగకే యిక తమ సంఫహ్యాబలంతో కుతమాధథులసు ఓడించుటలో అనుమానం రేవనుకున్నాను.

“దట్టంా ఊన్న పొవరోచాచున నేబ శా ఫహంస్సు శెక్కు బెట్టె కోణంపద్దకి ప్రాకి వచ్చేవారి కొరకు ఎదుకుమూస్తున్నాన... పారిసీరులా కోణం దాటి రాష! మాలస్యుంగా 'పరితప్పని నా బాణాల చెబ్బలుతిని తల్మకెందుగాప కట్‌ (ప్రవాహంలో పడి కొటుకొం ప రున్నాప. రోజందాది పవ్నినవాన [కిందికి రూలుతుంటే అవతల మన్నవారికేమ కర్పంచేదికొదు ఆ వెం శాలోవాటు చేపతలు మాత్రము చూడర్డురున్నాడు కొన్ని*౦ఎల పంతం ఒకచ తదవాత ఒకడగా పార సీకధటలు విగతఎవు2 దిగర్భింరో కెసిపెదున్నా అపతఎవారకి అహహా మయిగా కలుగతదు ఆ విదిత ద్యాంగ్న ాంచి అసలు సంగతి అలియక కుదపీపల కొంతేేవఎ రకు ఆక్బర-ఎకింఎ లవురున్నాడ తరువాత అసల వివయాన్ని ఎలసకొం నె దాగున్న పొదపపు చృప్తిని సారంచిచూన్తున్నాడ వారి కవ రో విధం కాక మి్యితధావ.ి గరోంతరమవురాంది అప్పుదు శా నెనరని యానంవం కగింది చనతల స్‌ రగిపం తపసవెయుడ బనిఅయినా *ఏ రించాప కదాయస = నా ంంఎరం

“ఏవకు పాఠసీరుం తప *-కులు వందంాదిగా కుప్పటూరి యవాంంరో లొలరానం అన్నలు కంపే లయితే బాద తము [నకుల నాచెగాక చెపతల పల్లే హల్కబడుఎన్నటు ధావింాద లంతం 'సాపతి వణంపెడ్డ మెల్లగారాం అటా (చాశపొమ్మని త-.*ల కాజాపించ-౮ అ విథంగా పకవక దాటతూం3 లిజంఎర్జ కాలుశారి కాందరు పదం అంశా, మరిరొందరి వతం3 రాగల్గురున్నారు బీరచరా వచ్చావారంచరిని వల్బుఎ గ ఒర్ముసికి పాభాఎడలడు ఆ విధంగా తప్పువాం కాశారు రె ఎకు కటపీదలు సంసిన్షంగాన పున్నావప నేహా టభల్నాన్న పవలక చ3 *ంతు.0దిప ఎలపహ్హినే ఉన్నాం పఎనిసూపుద; కు దాచెపచ్చు న వుల సంఖందూచి ఇక ఆ (లేబివద్ట వావ? అయించటం దు షుర షెని ఆప్పయిందడదా వె

“వికదిపడగానే నేశా కావున పీడి వఏఎకు వెళ్ళా... దేవతలుగవూడ పిచ విరమెంచి అటువెపే బయలుదేరాడు. వార్యపథమ రమణ్మ్యశేణి వ్యయవులవా ఎంది, అయిత తమ బనం యింకణ. యిపతెత రావలసి ఉన్నందున పొరసీకుల = టనే ముసపదెపతలను 2ంజఒడందంక. యాద

“నేదు తిరిగి నది కిద్వపక్కల ఎ్తగా రాతిబండలన్న (ప్రదేశాార చేరు కున్నా. ఒక రాతిబండ వాట ండి లడాఒగా ఒక పంక వద్చ నా ఆఎందర నిలబైదా గా నిప్ప ఎల్బుముంది ఆ కుకువడదం (పహారంచా ౫ త్తింద పదులాం

66 సింహ సేనాపతి దనే తరిచాని. కాని, కొద్దిేేపదకే ఆ స్వర “ఐయి మానవువా 1 భయండకు దేవ జాపీయులం నిన్నా మా మ్మనిగా ఆహ్వ?౦ంచుమువ్నాము అం చగాభుబం ద బచ్రుస తట్టటతా యధాస్థితికి పచ్చా ల ,

“* అతని మాంలతో శాకుదై రం౦ వచ్చింది అది చా అద్య మపంకుం వాసు కిరారల'ఏ పొరసీకులు దేవరోకం పెకి దండెత్తిరాపడందూచ చు విరు సహయం చేడూలన్న ౧కయంలో యిక్కడికి చక్కావవ్చా కా, మ కపమూాగపడక ముందే వారిక్‌ చిక్నీచంపివయబడరానేమూంని భయవడ్దాదు అం నేననగా, లతడ “అవునవు., మము మా గడ్డఒిది రితప వవ్వరనీ రాాస్వుము మానవువొవ్చి షూ భూమి? కళ్మలం గావించువారని అడైవూ పెల్టంప్వవం కాజ, నీ చువ ర్తనతొ సువ్వు మాకు ఆప్తుడవని ౨. ౦ది అందుచేత నిల్ను పమ మా గడ్డికి ఆహ్వా౧ందుసన్నా షి అం చెపుడటూంచే చే అక్టడరా సంరోంంలో పొ చోయాం

తర్వాత అతడి తాని చుసే నాయకుడు వద మటపంలుడనీ ఇస్పాడ పారసీకుల సెన్యం యింరా చాతావుంవనీ అక్కడం చ్‌రనది అత్వల్బమ ననీ అతనికి 3ంయడరాసు. అప్పుడప్పుడు నాపై పూ విసమ్మకంలో, “మాయీ మొదచి రనణ్యవేబి అరిహామాళ్యదైంది తర్వాత (]... 2కడానకంపే మరాళ అథధికబలప తరంగా వుంవగాయి బుము పారసీకుగ్ని పకాజిముల... ావింపగొనటే కాదు వారరో (వతి ఒక్కవని ఎెతమార్చి విదా వీ ఒక్కరి సజిపంగా తిరషహోనిన్వకుండుచే మా నిన్నయం పారనీకులఒ గహ్య్బూరాదు.. మానవుంవ౦ విషయంలో'.. మాకే మ్మాతం లఎయదు మా గడ్డపైళ ఆచ గిదినవాడు (పాణంతో ఇయటబడంం వంతపుంకాడు ఈ విషయంరో నె జశాకుంలహిదాప* వుండ గోడమచ్నాము అ్నూడు.

“సేం చాయకు? మూ౭తీపలో అద్భుత ఆకర్షణ పుంది ఆభాం మా థాషనే హిరివున్నది కాస, మాటలు కాలవర్‌లు కొత్తవి ఉబ్బారణరో దూడ. భేద మున్నది ఆయన మాబ్దాదుతూంచే సంగతం పాడ తుస్నుపేవుంది. దేవి ధాషపు అర్హం చసికొ-టలో నాకు చిక్కేమి రకపొయింది ని ననే; ఆరంధాషలని న వుంచుపే అందుకు కారణం కాపడ్చు. వలే లతఅశర. కారొచేదీ రెకవితీ స్యరవులఒ (వతిఘచించే వయ ముంచారోచించుచాపున నౌ శేహాశాయకుంరో న్‌ అతడ అంతకుమించి షముఖంరారి?0 అివశ్యాడు.. వషథాంలో ఎంత నిరాడంఒదుడై చా “సిచ7ాసత నూవ్యగ్రాహియన యిషె గ్రహింవా- వాం ర షన్యశుంలలో కొలది బధంగల (లదట ఒక్క మంవిమూతు. నడదుఎకు బై ప అత్యంత (వవాదకతమురైన యిపము మారంాలన్‌ ఆద దా౭లంఎడ్తి పడ్చు వనరుల పె పెఒ.0చి రాతిఒందల లష్టిందటి కనవా అక్కడక్కడ కొన్న పాముల నేర్చతచకొన్నల్యం. మధదంంద ఇందు... క్యపాణు

ఏ ంవాసేశాపతి 69 ధంప్య, ఒరైమి, గదదాడ వాపపమోగింఎరని తెంసింది అవన్నీ వా రితపల నించి ఒదిరిగా అచ్చుకున్న ఇపుముతో రేపశిల్పుట తయామ. చేసినవేనట అవి చక పనితరంతో చేయబడ్డ ప ఎందల_పుకుం యి ౩(చువుల 'పైనబడి ఎలా చెజుతియాలో ఆ ర్యాతే సిర్ణయించాము ”

“మతమా సింహాః తపసవదాత పారసీక సేవాసంహావం ఎలా ముగి*ంందో 2 ..కంపె అ చిపతల గడ్డ మె విశేవాలు ఇలిసిపోీవాలన్న కంతూహూలము ౨ తవ్వస మిక్కు.టటలా పుంటందసికుంప౮ాని. నం కాడదూలొ

“చకా యుద్ద వృర్తాంతసుంతా విాాలనేవుంది కాాకపిల్‌ ।! ఆసమరంలో స్య వదర్శించిన భారజ్యవవాపాలల. నీ నొచితో పర్ణిందట కిళ్టందక. అలా మం -న్నావుర సర వ్పి యిజ్చాజనాతమ చెప్పు”

వారికున్న యుద్ద పాధ్రశాలరో పారసీకుల అట్లు తుడివిపెలీ వుంంమో శక చులఫంగానే పూహిందగలవు న్వదః -శ్వాతం్యతం రషణకు పుపషలతో వాం ఈణనా యుస్థంరో నహటాశంగానే పార్గాంచాన సీకొక సం"*తి చెస్పటం మెంచానిం ఉత్తర కుద (పంల తమది ఒవశాతియ?” చెప్పకుంచాడ అయితే అూ వవ్వురోపటంరో ఆ చివింద్దాని కేరో నిసాశమహర్తున్నదనే భాంం వారికి కించిత్తయి వందు. పైగా వీఫ- తరఎడి వారషమభం వుండే వాన న్వాతంల్యాన్ని పాడొధికంగా (ప్రేమించువారన. ఆ స్వాతం్యత్వ రదణకు వీరైవిక ఫర్షలోనో కావ, సాయరులై పిరాటందూడ నేసి స్వయంగా చూడాని వావ సాధు న్వశా కుల సతుసంధుల ధయ, వివార్య, దుఃంధావముట. వారి హ్యాడయార్లో నీటిషై _వాకలవం ఎంరో సేపుండవు.”

చదవకా వద్దాన్ని మనం ఎంచుఇర్నే తాము. చిచతలమన్న స్వాభిమానం

చి గొ

వావ కండదా

“రండు మ్యితపూ బారిద్యారో చేమవబ్దం కేల మొక జాతిాషం ఇదే ళ్‌ కొ

“నల యద్ధానంతరం వారి హూవపిక స్వధావ మెళ్టన్నది యితర విశే వాలా బపు కా

“వివజాతీయులు యడ్దంరో. పరాన్న క్యతువులం. నిళ్ళేంంగా. హత లూహ్చారు యరావ పైని నేసిన్ను.. వాలికి తోడ్పడ్డాం. ఆ స్‌రాయంరో దేవీ- చవలందలో అసువులను కోచ్పోయాన -పల నయం గావించిన చాచి మధ్యా ఎమ వాడ వ నడి శీతల తొయాల్లో పడి తమ తమ చహల, చర్మ మసగాలను ఒటపరదకొనచ్నాడ దాని ద్యచ్చాయ చట్‌ వర్ణించగిలఒ శ వారి పర్టం కొంత పం మశ రోహివరం “లతో హిల్చవచ్చు వాహ పసుపువన్నె పం్యటకలు, శబ

70 సింహ సేనాపతి స్మేతాలు కలిగి మనలో ఆజాను బాహులవలె ఉంటారు కృుదకర్మ వారకి లియే తెలియదు క్యత్ముపహారములనుండి కాపాడుకొనేందుకు ఉక్కు నుపయోగించు.. వా శిలీపలనే నెద్బపన్నట్టు లోచింది అస్టికాయధాలను వా విప్పడెకి వాడుతూ ఉన్నాప”

“మరి ఉడుపురో ౯”

"దుస్తులని హర్చి యిదివరకే చెప్పా. వారు చర్మాలను. పననాలూ కప్పరకుంటాంగాని కంచురాలుగా కుర్చీరోరు ఉక్కగా ఉన్నప్పుడు దివజౌా- స్రేంమి పుచషురమి తపము వహములపైన వచ్యూతం. దుస్తులపుంచుకోడ. నగ శరిరవ వున్నప్టడు పుపషల కదులు గడ్డ ములును, త్రీల 9రోజాల అగ్ని గుండపం. ఎండి వెలువడే జ్వాలా ఇభలణు వ రివుంచె మం వారి గెందరంమోశ ఆ పేవకన్యలనే చూడారి వారంతో నోల్టవగ్గ చక్కద*ం దమూనవులలే షమ వై కసిపించచు. బపజాతి శ్రలంతా రొహిఐం -సుకుంపే నం దార చెందచలోధ కొంతమట్వికు పూహించ “ల్లువాము

“విుయో పేసపలయినాది సంధా? శనమయాత్చూర్వము చేపకనుట య కులు మవప-న్నేర ముృగమాంహెదులరో జర పర్వత పృ మన వాల డా లంంది" పసిరిక పెన సమిరూడసాగాద జాగ్రత్తా నిష ంంాడ ంచ్చాద వవాం అగ్ని ఒరిధ్యదంగా వుంచకుంంచ. ఆపితే. శెండ వుల్టల ఒరపిదిరా. నివ పుర్టించవాడ ఆ కెద్చుశ నప్పురో చిడ'వలం. పండించి కొంద పూ౭ంసహెం కాల్చురున్నాప ఒక పక్క - మెత్తని వర్మంపై టాచున ఒకరర్దడు రా ఏ పచ్చని “ంవాయిన* "౮ రరటన్నాన ఆ పర్వత (దాంతంరో చాడ రాలా వున్నా వాస సురావాన ఎపసగనస వారక ఘద్ధపాల హింది వుండడు ఎవి. ఫాచయఎంలు తయారిపళంతో యొుపలింయువకరులు తం గాయుల నాం థించాన అర్నావోర, నోమపానవంలు = .”౦౧ని పెమ్మం-ఆర్యాతి నేను చాం. ౬పీ--చేవుల నిత్యము చిరసృబెయ ఎఎ ంధాదసబవను. ఎయు వ ౯ సంగీత (పియలయి గాగ లందులో వాంచెర్రి ఎది చుక్కే -

“చ్చేడా నాయకుడు అక్కుడచేరు వారందరిలో. వాక్కు వరచయం వేనా న్ను సరంచ విన్న తర్వాత ఎపకనంబంచా వ సిట్టనదుపువుంవి చుటా లిం గూ గాం చేయాసనే నలసివప్ప డెల్హా _రినద్ముంత పానీయాన్ని ఇ” దేవాంచంంంలా (పేహావరపూర్వకంా నాచే టైా%ంచేవాన య.

“అ ఒక్కునాడి నృతుగావఎయిలతో. వారి వ్యాదయాలరైని యకంాాం కడిగఎసుమున్నటు వాకు వొధవడంది మదకాము వాద చేలవిగా తమి శి... నొరీమ౨ల నాహుతాగొన్న మహ యద్దాగ్ని కిలలనండి బయటిపడినస్వాలద

సింహ సేనాపతి క. కాని, వారా ధయంకర సంఘటనను అంత త్వరగా విస్మరించేందుకొక బలమైన కారణం వుందిత.

“అది వారి హృదయ కాంన్యలనా?” అని అతిగాను.

“ఎబ్బే; అదికాదు సింహాిః చేపతలసలు కఠోర హృదయులు కాగల అవ రాశాతే తక్కువ. వారు బీవివాన్ని - కేపలం శీవిరాన్ని మ్మాతమే తపషదిగా భావించాను. వారికి శోమరస మతంంత (ప్రీతిడాయక పరమాం గంప? రార వాస్‌ దాన్ని రాని అమన అలవవారన్నచి మ్యూతం. వొరడామి. నె నందావ సూచింవివట్లు వాచు వంగత సుమరా రడిచపలు కాఇనదం, పంర్త “చంఎంసం శమండుసే చేపతల చిరానంద మయ బవితంలోని వత హా సంం, అవవా పలి పరస కసుషంవాలుండవు.”

“అస్లయితే వారి పరివారాలన్నీ కవేేవుం.౨యా”

“అలా కాదు. వారలో లసలు పరివారవిధాంంి పుందదు. వాతి లంవా సీ: పరివాతంగా వుంటుంది.”

“మరి పెళ్యే ఫొ

“ఆ విషచుంలో సవచాతి. ఆవారాన్న వింప మాంవ్వలు వవ గ్రా మూతీ విస్తార, అయితే చేపభాదుపె వాంజవిరాన్ని స్వయంగా కష్ళరె ఎది. వారకి లంచదులే ఎవాంచె రోపవమూ రాశకాదు అక్కత (ప్రతి త కామా క ఏ ఒకనికి ధాత-గా కల్టిబ శేవుండడు. పతి లలన పద్మశతంరో మిహారిలన దమన సమౌ. వహరము యే పద్మషందఎ హెథమవుంన "స్వచ్బగా ల వసన దేవర ళం వచాడే చుగజారిలె చా (పేహా-బంధర్తూయంద “లదు; అయితే నమ సహా నియమాపసారం ఆ స్వేచ్చకు మాడ ఒర హద్దు వుంది. వన్వవ సప యాల్లో వివిధ _పెయుల అంకళామింటైన వడరిం బగ్బాంచిన ఓడ్డ ఫలానా పుపపి? సంవాస మనా "వి వల్లకాదు... కాఎల్ల వ పుడు ౧౦ స్వసందానముని. పుండదు, ఫలానా వపువు “క చెడ్డ” అన వప్పవానరదు. అయిర అంతప్మూ వం ఎవ పిర్చ (పేదు _౦డి పంచింపబడడు.. పెపెచ్చు ఎన్నో వబ్బధిక (టైమ్‌. పాలి మప్పదుంది.. వేట చదగడ్డదుద ఇంద స్పత సంఎత్నకాలున్నా లు. ఆ పంపధిలో ఒకరకం బె ఎఉమ్ముపమంది చేపకన్సల _పేముము పా్యైడసదుం అజకావాత చాక లభించాయి. ఆ కాలంరే ఐన్మించిం ఎడ్దలలే ఎవరో ఒకప చ” సం౮ళ. ఉందారి. లయితే ఆ = చిడ్డ.. ఫలావా అ* తౌ చెప్పేందుకు పాయల. లేడు. చేప పుదషవెవతు కసిపడన వసవునెళ్తుకార ముద్దొడి లాకించరిచే ఎందుకు

:. అడుగు పెప్టదు. అకాందిప్పుడు తశ కచ్నవిడ్దఎ. ముద్దాము పాంవుిపంనే 7వ

-లి సింహ సేగ7పతి పదషడును ఒవ్మ పులకరించి ఆనందపరవకఒడౌతామ. మొదద్లో నాకి విషయం విచ్మితంగానే వుంది; కాన, కాల్యకమాన అది అతి సప+జంగాన తోచింది” వారి ఉమ్మడి పెళ్ళిళ్ళు పపష్మపాయంగా తోచుటరుపూ” “ఇక్కూడవుండి విందే అది పపత్వంగానే తొచవచ్చును; కాని మృతహాః అక్కడికి వెళ్ళి స్వయంగా చూదింపిమ్ముం అదొక దిపుద్యవ “౦లా ఉంటుండి. యవకుంల్లబ వీరీదపలుగా., యపఎలందద అక్కు ఇల్లివువంలం టలంవ వయస్కుల (ప్రతివారికి వడ్దదరటు. (తి ముదుస, వృద్దుడూ రాతాముతపం పం ఉం౮ంాదు ఇక దేఎశాతి తదణ్‌ -తప:.లు వూమూలుగా. అన్న - పెల్టవ్న నజ. కామో్యచేలుం సప్త టాం (పేయే ఆ పైయలుగాఒ (వ్రప రియ వాది ఇపపషవుల ండి హైప న న్యు దే అం సంచి రెం “తౌకంది. అసతంము, బరార్యారము చపుర'కందో దదించకా నిది “పేపరో బరాహ్కారాంనేగాక* రోధానరిన్న -నంండు. నివానికక్కుడ (పరేధడా సాధయురిడు పవాలన్త వట మధిసంచయటుల హల్ల లవ్వు పడేఎన్నీ సమిి సంపద. ఆ చపదివిత పమాధుక్యాన్న వొఎలరె చ్గంచంం చ కలవికానిపని; కొని ఆ దేపధూమి, చెవదివత చితాన్ని మనోరీథిని చిితించుకొని ద్‌ాంప [పయత్నించినట్టయిలే సీ వా దిపృన్వాన్ని కొంతవరకయిా. పూహించ ఇలనావు.” ళా “*సగైగాని, కపిలః మం నీ పలాంచి చెపభూమిని విడిచి పచ్చాదంకొ “ఆ దెపథూమి దివంజీవిరాన్ని టూంవుల ముందు పెట్టడానికి ఆ్యతపకాను. అనాక మానవులనుండి వార అర్షించే రోహాం (ఇనుము) మీదనే చదరోకం పెంకి అకారపడి ఉంద, అది పుచదిరని గోడయనీ ౮చింది. ఆ గోడ త్వరరో నా ఎవితంరో పడేదిగా కవ యిగా మానవవై- శౌర్యాలకు మాప, కొండలు, సడుల సంంరవణలో బలచియసన్న ఆ బెవితం తర్వాత 7 కంత ఆకర్షబీయంగా రేక నయుంది. దాలంమాదిగా ఆల్మియలకు బంధు-గాన్‌రి అలవాటుపడ్‌ యన్నండున మంత మమత చూడ నన్ని వ్యామలపరచసాగింది. ఇవన్నీ మేళవించి. నాకా ఎవతంమీద విర_ని కంగించాయని ఇప్పాచ్చు; అయితే నే నక్కాడిసుంచి దొం% తంగా పాంపోయిమా తం రా౭ప"

గమరి- మి్యతహాః వాహ నిష్నండదుని బలవంతం చేయంులా?

గ పేషతో బలవంతం చేసెనమూప ౧ఎమే; అసలు బలావాళరం చేయటం దారి స్వధావానికే విపన్థం ముఖంగా మ్చిరులపప్ద అలా అసరే (వ్రవర్షించదు తము మాను మ్మతుడు అన్మథూయకి తిరిగి వాగోచీకున్నాడని విన్న తదువాత చవ

సింహ సేనాపతి ౯7ల్రి కన్యలు పన్నిన _పేమజాలములను గుచ్చ విపరాలు నన్నడగొడ్డు, వాద నన్న పుషస్పపశంతో3 తీసి కెళ్ళే వాన, పనకుసువూలతో తమ శిరోజాల నలంకరించుకొని వాచుట్లూ మూగి ఒకతె నా చెవులో పూలుపెగిత్తే నురొకతే 7 జుట్టుకు మాల తురిమేది. చేరొకత ఎ భుజాగికి తన పంపూ౧ంచి “'పియాఃనిల్ను మౌంంచి రప్పించుకుంటూన్న మీ పడుచు 3౮ ఉం౮దచి” అ? అడిగేది. దాం [పవ్నలమ శాకము సమాధానలి లోచేవికొవు. చాకు వత్యేకంగా ఓక చెపకనం కొవాల౧ గా౩, స్వంతవిడ్డను-స్వ సృళోల పెకాండ ఉన్నవద?గా?, _పర్శకంగాపొయిం అవసరమ? గాం వారిలో ఎరా చెప్పగల ౬? ఇక్కడ ఇలాంం పంకరాన్ని సృృ్షించ [మయ చ్నించటం నిష్ప్రయాఎనమని ఆఇంసికూడ ననా సవపరివారాన్ని చూచి ఈర్షం పడేవాడిని. ఇప్పటికి నాకట్టి భావము ఉంది. ఆ సుంవర-గాంతమూప్తలు, వాం స్నేహ, వాత్సల్యాలు నెలల పర్యంతం పౌతృచెకా రికి తిరగి రావాలన్న నాసంక ల్బాన్ని విరమింపచేశాయి. పుపనులకువూడ _ ముఖ్ధంగా వా మ్మీతుడు మకు పంళునికె నే ఛా చెవభూమిని వవరిాావపిం నుతకాషు ఇస్టంలేదు. “ఎబకేలకు అక బాడీనుంచి పచ్చిపయూ ౧కే నః వయించుకొన్న మీదట దేవ యి భూమి రక్షణ విషయంలో సేవాపతితో., చేవజారి పెద్టలగు తా-పుపసషలలో. వారాల తరబడి సంపదించాని. ఉ తర ముఠరకంరో ఉదువుట, (వాయుట అంచే ఏమినో ఎవంకి తంయటు. నేసునా ఉచ్చేగాలఒ రాసియిచ్చినా జాలికి (వమాజ౭నం హెన్యమే; అయివా కావి చేవ సంకానం కౌరళు నే. చేపపెక్టలలో చెప్పినదంతా భోఎపాలమీద రాసి ఓక సహతరో పదంవచ్చా.. అండురో ముఖంగా. చేవ ఉాతీయు9ిప్పవికీ పరవస్తువుగా ధాఏంచే రో ఎవారిపెకి దండె తిపచ్చిన డరయను నదిరించి పరాశముని గావీంచుటలో మిక్కైెలి ఉపయు క్షచునట్లు రివందొ.. ఆ రోవామే రెకుంచే విప తము ఎముకల, కొయా ఆయుధాలతో పారసీకులఎ [దతిఘచంచశంగేవాచ కాడు. అచే వారిపెకి రుది దొడి కాదు. కదళీ మృుగా వాసమగు ఆ గడ్డమీద మరల మరల మాకుద్య స్‌ (వసరింపక మానదు. కాబద్గి దేవజాతియులు మాశప సిర్చిత ఆయుధాలను సేకరించుకొనక తప్పడు. అయితే ఆయుధాల నమ్‌ త్రం దాహ? (పపంచంరో సంపర్శ మధిక మప ద్వారా చేవ భూమి యంవరి చేసమాఎజ వప రూపు హూం కవంతితమూ కావచ్చు. అల్లా కాకుండా పెసే ఉపాయం చాకు రోచతెదు. ఈ విధంగా నటి వేోజప్రాలమిద సూచించిన ఉపాయము భావిలో చోకపన్న జాడ్యాన్ని. నివారించగల వొవధరు కానన చెప్పా”

గు సించహాసేనాపరి

“అయినానీ శ ్త్‌పంచన లేకుండా వారి (టేయస్సుకు [పయడ్నించావుగా *

“అప్పును, హృదయపూర్వకంగా (ప్రయత్నించాను, ఇప్పుడది స్వప్నలోక ఘ*పెస్తోంచి. రాని మూడేళ్ళకితం గా యూ కళ్ళతో స్వయంగా చూచాను. అప్పు గది స్థూలంగానే కన్నించిళా యిప్వుడేదో దిషాద్భళ్య మనిపిస్తోంది. అక్కడ ఆనం చమగాని, కాముకత్వంలదు. అలాగని అక్కడి స్రీ పుపషలు శేవలం ప్రరస్శ రము కంటిచూపులతోనే ఆనందించే వారన.కొనేవు, వారు ఆకింగనం చెసికొనె వాప, (పేయసీ (పియల (ణదు పారవ; [0లో మైధునమూ వుంటుంది. కాని, మానవుల్లో-అంటే మనలో కన్పించే “శాన అన్న సీచధావం. వారిలో పుచ్చు రైనా లదు. ఈర్ష్యారహిత, కపపిషూన్య నమాజంలో హద్దుభ్లకుంనానే సుర్యాద కట్టుబడివుంది, అది (పత పనిని, (పతివాని మనోభావాన్ని పతసంకొకుండా కాపాడుతూంటుంది. అక్కడున్నప్పుడు నాకీ విషయాలన్నీ స్వానుధవాలే. అయి, నప్పదికీ దేవభూమిని వదలివచ్చే సంకల్చాన్ని మ్మాతం ఎండువల్లనో త్యజించరక పోయానుగొ

“"పారసీకుల పెనున్న (ప్రతీకార భావం నన్నీడ్వుకొచ్చిందేమోో

“బహుళ నీవు చెప్పింది నిపయ్‌ రావచ్చు, పొరసీకుల పేర త్తితేనే నా చెవుల్లో హూలంలా నాటులోంది. హ్యాదయంలో తేలుకొండెలా గుచ్చుకుంటోండి ఆ కదులు మా గొంధార బేళంలా నస గధాగాన్ని పరతంతం గావించారన్న వీషయాన్ని ఎంత [పయత్నించినా మపవరకున్నాను, దేవగడ్డ మీద వుండగాచూడాొ పారసీకులపైన గల (పతీకార వాంధ అప్పుడప్పుడు గా హృాదయాంతరాళంలరో గగ తూనే ఉండేది..--నేను దేవధూమిని విడిచి వచ్చేటప్పుడు ఆబాలగోపాలం- దేవ-దేవాంగనలు తమ ఆర్మీయడు చూరమవుతున్నద్దే కంటనీరు. పెట్టారు. నేప గనుక చచ్చిపోయివుంటే వావ అంతగా విచారంచేవారు కాదు. వారికి జీవితమంచే (పేమ. దేవ వ్యర్ధులు తమ భావతరాలవారికి కపిన్‌ నామభధేయంతో. తమల పేరునుకూడ కఎపి చెపుతారని యిపష్పరకి నాకు సంతోషమే. నా పేరు క్మీఘంగానే మచుడవబడవచ్చును. గాని తషళీరాషరములు జాం స్మృతి చ్మితంలో స్థిరస్టాయిగొ అంకితమవడం మాతం (ధువమే-”

“మ్మితమా కపిత । ఉత్తర కురుభూమి అత్యంత మనోహారంగావుంటుంది కదూ

“దేవకన్యలు కూడాంు కపితఖొ అంది వెనుకనుంచి రోహిణి ఆమె గప్‌ చిపిగా కుపకథని ఆదిచుంచి చీన్నట్టుంది.

శీ

ఏ. తక్షశిల పొరుస్వత్వము, వివాహషు

తమషళలరో చాకు ఘంంా. వీరసశ్మానం చేయనున్నట్టు ముందుగానే విన్నాను. సేద పూర్తిగా కోలుకొనేటంతవరకు వాడు వేచి వుండపలసి వచ్చింది. అస్వస్థగా ఉన్నప్పటికి నేను కొన్ని ఏశేషాలను గమనించుతూన వున్నాసు. మా ఆచారం దంపతు రిద్దదూ నన్ను తమ బిడ్డపతెనే (యేమించుతూ, న్వకుటుంబంలో ఒకని”? ఆదరించుచున్నారు. తష౦ల _పజాతం్శతాధిపతి (రాష్ట్రపతి లగాయతు పామాన్య దొాదలవరకు యెందరిందరో నా దుడల స్నేహ-వాత్సల్యాలు కలిగి పానుమూతీ (పక.స్తూ పచ్చాప.

పారసీకులు మా విజయాన్నంగీకరించి తను 'సేశాపతి-మజ్జ్దదాత్‌-ను, అన్య సెనికులను (ఖైద్‌లుగా చిక్కినవాద) విడిపించుకొని తక్షశిలతో సంధి చేసుకొన గ్యకున్నాడీ. మొదట మము పళ్చిమ గాంధారాన్ని చిముక్తి చేయట కదే సదవ కాళమ* ధావించాము. మా సేనలు పప్పిమ గాంధార రాజధానివగరం - పుష్కలా వతిలో [పషఃంచి కార్యాన్ని కొంతవరకు సాసికూలం చేళాయి; అయినా మేము అక్కడి [పజామోదము, ఇతర విషయాలను గూళ్చి యోచించగా పారశీకులళ క్రిని కుంగదసే వరకు కేవలం తక్ష?ల 'సెనిక బలంవల్లనే పశ్చిమ గాంధార విముక్తి సంభవం కాదని విదితమయింది. తుదకు పారసీకులు తక్షసీలకు రొంత నష్ట పళి హార మిచ్చుటతో ఒడంబడిక కదింంది యుద్ధ బ్రైదంల్లప విముక్తులయా[రని వెరే చెప్పనక్కరలేదు.

కొన్నాళ్ళకు నాకు స్వస్థత చిక్కింది; కండపట్టి తిపగుతున్నాను ళూడాను= అప్పు దొకనాది సాయంకాలం ఆచాద్యలు నన్ను చూచి యిలా అన్నాస.

“వళ్ళా సింహో : రేపు సువ్వు (పజాతం్యత భవగానిడ రావారి సుమౌ. అక్కడ తకష్ష?ల తరపున నీకు సన్మానం జరు తుంది.

“సరూ । నేదివరకు తక్షశిల వొరులు నాపట్లి చూపిన గొరవాదరసులు నన్ను సన్మానించడం కాదూ *” అన్నాసు నెను.

“అదే । సరిపోదని మా బాఫ్యథావం నీ వక్కడికి పీరచేషధారివై రొవా౨. నేను నీ కవచము, ఆయుధాలు రుడిపించి మెపసు పెటించి వుంచాస్త.”

నేను వాం ఆదేశానికి సమ్మతి సూచకంగా తలూపాను

ఆర్మాతి రోహిబితో మదూాది సన్మానాన్ని గూర్చి సుచ్చడించు తున్నాను. అప్పడామ ఏదో విషయాన్ని గాకు తలియనీయకుండా హృదయం

"6 సింహా సేాపతి లోనే అణచి పెట్టుకోటానికి _పయత్నించుకూన్నట్టు తోచింది. కాన్మి అదేమో చెప్పమని నొక్కి నే నామ నడగలేదు. వెంటనే కాకహాయినా సమ్మది మద రోహిణి నాది కాబోయే సంగతే ఆమి బయచికి చెప్పలేకుండా వున్న విషయమని పతం [గహింబాను+ రోహి శ కపచ ఖడ్తాదులను లచ్చి చూపింది. అపన్నీ సరొత్త వాటిపతె తళ తళ లాడుతున్నవి. వాళని చూపించి “ఎవ్వు రేపు పెందలిడే చం సిద్ధం కావాల్సి యిక న్నిదహిె”మ్మని రోహిజె త్యురున పాంహోయింది.

ఘర్నాది పొడ్డుక రోహిజి తలందిపౌసుకొరి తన నిషవైన తడికంత లాలపు పొడి గుడ్డలో ముదుచుకుంటూ స్నా శాల గదిలోనుంచి రాపటం చూకాను. ఆనాచామె (పవర్శన మామూల్తాగా లెదు; అయబునా నేనామను కారణమడగే ఆగత్యం రేకపోయింది. నేను కాలకృత్యాలం ముగించుకొని మంళంమీడ రూచెం కపచం ధం౦చుదాషమును కొంటూండగా రోహిబ 7 "*దిలోకి వచ్చింది. ఆమి సిల్యు లంగా, పట్టు పమిట, రవికని సింగారంచుూని వుంది. ఆమ స్వర్షశిరోజాలు వీవు మీద విడబడిపున్నై; రా అవి తాణా పూలరో అతి తమణీయంగా అలంకృతస్తు వున్నవి. ఘువాాకి పల్చగా రంశు పొడ.మును పల్గించిందా. ఎడలో ఒక ముత్యాల సరము, చెవులకు స్వర్థకిండలాలు మాతం ఆఫరణాఎయిగా వుం ఎంపిన లెచి నేను దగ్గరకొచ్చిన రోహిణి 'ఎభంరోకి లెప్పవాల్బమండా చూస్తున్నా ఒ- ఆబు అపణాధరాల పైశ చిపగవ్వును చిందులు కొక్కిస్తూ, వాల్చూపులతో అడిగింది “వింతగా చూస్తున్నావు. తాత్తేపఎంచి ఖా

“రోహిణీ : నువ్వు నాకు నితంసాతనంగానే కన్చించుకావు. నిన్న 'స్పడూ హైత దనం అంటదు అయిశా యివాళ ్డేదో విశేషమున్న్రే వుంది.” |

“విశేషం రెకేం పుందిగా. తక్ష౦ిల నిన్నివాష సన్మాంంచబోతుందిగా. మలి నాకు మాతం పండగ కాదూ న్‌

“చారి రోహిణీ; నువ్వు యూ దూరాలహారము. కుండలాలు అలంకరించు కోగా చేను చూశ్తేద గ

“ఇవాళ్‌ అమ్మ యిచ్చింది పీన

“సగ7గాన్సి నెను వీ వదకి రావచ్చుడా 9%

“రోజూ సావ్వు నన్నడిగి ఆ పస చేస్తున్నావా లా

“న చాపిర పదత నీ శూరక్కడ ఇెదించోరాచూనని - శా కర్యళ - కలుషితవాస్త స్పవంచ 2 కండవా మరకలవు తుందేచూసా- నా ఫరిరమాని పిఆలంకారం విక్కత పై పొతందచూపం జంకుగా వుంది”

“ప కవితా ఛెరణెక చారించుడూ” తా వంవలు మరంత ఉద 'పెక్కూ తూండగా ర్లోహిజి అన్నది --- “సం. కృంారంచుకోవాలఒరేరదు.. 7 వెష్టం

ఇెంహాసేనాపతి ౯౫7 చేకటలోయిశలా, అమ్ము తన చెమ్లో వౌ తెపన్ని అలంకళలంచించి ఏవవంతా జాఎండ బేదులా ఎంది

"జాగుండ కే౧ బలే చక్కగా వంది, రా, కలం కవ తో చూచింంత మాకా తనివితరరఏంలా ”

"అయితే ఏం బవహ్యల- నీ రిక

పోనా కోరిచేమటో ఏకూ తెలుసు, వఎందొక కమ్ము? పద్దు. ఆపెన గారాంంగనమయు ”

రోహిణ్‌ నా తలమీద బయ్యాసి ల్లగా చా "పవవులపు తన అభథరహాన్ని ముద్దుమీద ముద్దుపెట్త “ముద్దుంన్నె న్నా పెట్టురి? రాని తౌగిం 'ముప్పద వాదు, అమ్మ చేసిన టూ అలంకారమంరా మాసివతుంది సట మహొత్యపంరోకి వళ్ళాంకచూ *”” అంది

నేప మరల పరల ఒుదుపెటుిపటంరోనే సంత, పి చెందా,

నక లీ

తర్వాత నేప కవచం తొడిగి, ఆయుథధాంనై బయలువెపంకు సంషిద్హ మయా-సు. ఆచాదంలు, "పపత్ని రూడ అక్కడకే పచ్చాప. చాపహ్నా

ఎ ౮ లొ శినాదారాన్ననుసంంచి వుత్సవానిత తగన ఉదుపులు ధరంంకాద. ఆజాచండు నా చేతిన, "సదపత్ని రొహీబి కరకషమలాన్ని పట్టువోగా, అందరపవు “చిలోనించి బయటిక్‌ వెళ్ళాము.

గురుకుల వాసులగు విదాప్టలు, వ్యతులు వుత్సవంలో పార్గానందుకు అలంకరంచుకొా పక్చాడ. సము పంకాయతీ భపచానిి బయల పరగాే తా పుసషులెల్లప మమ్మ ..సంంకార. ఆ భనన మల్లంత దూరాన వుండగానే “జ పతి ((పజాతం్యత అభుకది)రాహివాబ్వడు ఒవాాఛపతితోా, యితర మం్యతుల తో ఎదమష పచ్చి చారు వై “తమచ్చాము. అనంతరం చెరి మున్న వాయి దాలు మోనగుతూందగా, వాయుథిీ థయిలు ఐంటకాగా చుము (పజాధపనంరో ద్రచెంంచాము. అక్కడ సమానము వున్న ఎలాది పంవాయతీ సభ్యులు తడల సింహు: ఆయాదములలోే శన్న్చాచరపూర్వ్య కంగా ఆహ్వా సంకా. ఆ కువిశాల ధపనంలో టైంచపరచివున్న తివాసీమద ఎల్లతమఎ ఆసేఒల వాము. ఒకపక్క" యత్తూూవున్న అధంష ప్‌ాన్ని అలంకరంచుతూ గణపతి తనకు ముడ్యిపక్కన నన్న మాచామని ఆదేంజాదు. క పక్కన ఆకాపులాశీనిలయాంద.. కవచ ధార చరాసనంరో మొతము కుకాసీనుడు కాగలడని (పత్యికంగా చెప్పవలసిన అపసరం వుండడు.

గణపతి-రోహివాబ్వడు రేవ నిలబడగానే సధరో నిస్ఫబ్దం రాండవించింది. ఆయన సభికుల “ఎట్జంంచి యిలా చెప్పాడ:

క్‌

గు! సింహ సేనాపతి

“గార్రపనీయులారా ః వినండి. చిరంజీవి సింహుని పరా్యాకమం మీ లప” నడికాదు. తక్షశిల భ్య్యతువులను పరాభూతులను.. గావించిన దీయనే. ఈయన హహనం, చాతుర్యముల వల్లనే పారసీక సేనాపతి సజిపంగా మన చేతికి చిక్కాడు నేడు సింహుని యగోగొన మించింది చయబడుతోంది ఈ వీరగాధ అఖిల గాంధా రంలో వేనోళ్ళ కిర్రించబడురోంది. మన కాప్తుడగు అద్ది యోధ్యాగేసరునిపట్టి కృత పత (దకటించుట మన కర్తవంం. ఈ సమాపవం అందుకే ఏర్పాటు చేయబడిన వని మీ కెల్లరకు విదితమ. మీ ్మపజాతం్యత చాయక పర్షము (పజల మని వావాన్ని గుర్తించి కృతజ్ఞతా (పకటన కొక తీర్మానము. (నన్మాన పతికి. తయారు చేసింది. దానినిప్తుడు మన ఒవాంధిపతింాపియమధుదు గౌరవ సభ్యుల ముందు _పపేశపెట్తుతాడు. సధ్యుంవరైగా ఈ విషయంలో యించేమైనా సూచించ దలచుజో అప్టే చేయవచ్చును”

గణపతి కూచున్న తరువాత సేనాపతి ఆచి *గొరవ సభ్యురారా!. అల కించండి” అని తీర్మాన పాఠము నిలా చదివాడు :

“నిరంజీవి సింహుడు మన (పజాతంత రాజ్యానికి చన సేవకు మం ఎవాయనకు రుణపడి వుచ్నాము. ఆ పణథార విషు పైకి కృతబరా నూచకంగా గాంధార (పజాతం(తము సింహుని తన బొదసనగా స్వీకరంచురొంది. గాంధార పు్కుతులకు సర్వసాధారణంగా వండే సర్వహక్కూలు నేదినుండి సింహునకి లధ: మవుతాయి. దినితోపాటు ఈ [(వజాతంతసవ (వార్లమంటు) చిరంబివి సింహ" పన (వజాతంగత సంఘ శాళ్వత సభ్యునిగాహడ ఎన్నుకుంటోంది.”

తీర్మానాన్ని ఉపహిదించి సేనాపతి హాచున్నాదు. గణపతి మళ్ళీ చెప్ప వారంఖించాడు.

*గాక్రవ సభ్యులారా ॥ వినండి. చిరంజీవి సింహుని తడల పొచుగిగాను, పంచాయతీ సథా సదస్కునిగాను స్వీకరించుతూన్నట్లు మన సేనాపతి సూచించిన సర్మానాన్ని గౌరవ సభ్యువల్లడు విన్నారు. సేనాపతి తీర్మానాన్ని అంగీకరించ వారు మాట్ల్టాడనక్కరలదు. రినితే ఏకిభవించనవాడద తమ అభి వాయములనా చెప్పవచ్చును.”

ఎవరూ మాగ్హాడరదు. గణపతి ₹0చో. పర్యాయం “గౌరవ సభ్యులారా వకండి. చిరంబేవి సింహునికి పారస్వత్వ _పదానం చేయడాన్ని గురించీ పంచా చయతీ ,పతినిధిగా స్వీకరంచుటిను గూర్చి మన సేనాపతి [పతిపాదించిను తిర్మా= షౌరాన్ని మీరంకా విన్నాప, అందుకు అనుకూలుకు మాన్తూడ నగతంగెదు. పవ హలురు తమ అభిపాయాన్ని తెలుపవచ్చును” అని చెవ్చోడు. ఆ

ఈసాం కూడా అందచ మిన్నకుండుటిచే పంచాయతి అధంకుడు మూడవ ష్తార్రి మళ్ళి అడేవిభంగా హెచ్చంంకాడు. |

సీంహ సేనాపతి 70 “గౌరవ సళ్యులారా । చిరంజీవి సింహుికి తక్షశిల పౌరసత్వారిచ్చి మన బూ పంచాయతీ సంఘసభుంనిగా స్వీకరించుతూన్నట్టు శీనాపతి ఉపపాదించిన (ప్రపైవన మీ కెల్లరకు అవగతము. ఈ విషయంలో సేశాపతితో వీకిభవించే వార మార్గాడనక్కరతేడు. అందుకు సమ్మతించని వారిప్పుడు తమ అధ్మిహాయా లఒ౬ విప్పిచప్పవచ్చును.” మూడుసాష్ల అడిగిశా ఎవదూ మాన్దాడశందున గణపతి సభ నుద్దశించి అన్నాడ---ోగారవ సభ్యులందరూ మౌనంగా వున్నావ. అందున చిరంజీవి సీంాని తష౦ంల వాపడుగాను, (పజాతం[త సంస్థ సభ్యుడుగా: స్వీకరించుటకు మీంంతా సమ్మతించినటై నిశృ్వయమయింది.” జం రీర్యానం వక్మగీపంగా అంగీకరించబడినందన సథలరో హర్షభ్వకలు బేల కై. గణపతి నన్నుద్దేశించి “చిరంజీవి సింహాః నీవీ గౌరవాన్ని ని పర్యాకమం తం, ర క్రధారలతోను సముపార్థించుకున్నావు. ఇప్పదిసుండి నీవు మాలో ఒకడివి. ఈ వణం నుంచి తషశిలవానులకుండు పౌరన్వత్వాలు,) మౌ పంచాయతి సభ్యుల కుండు అధివారముల నీకు సంపాప్తమినవి. ఇప్పుడు సీవేమునా గొరవసభ్యుల ఎదీట చెప్పడలచినచో మాస్తాడవచ్చు”నని పప్పాడు. ను. సాహాన్య శెనికుడనయిన గాకీరీతిని సన్మానం జపగుతూందే. అనందాతి కేకంచేనా హృదయంలో వఏవవో భాజాలు తుఫానులా ఇెలకేగాయి.. అంత నిండు సథలో మిగహంతో మాగాడదెనెమోశని బంకు కలిగింది. కానీ, న్నా ఆరగున నవ్మానించినవారక సమాభానమీయకుండ వృండే బెలా?. మెల్లగా లేచి నిలబడ్డాను. సధకు లెల్లరకి ౩ చూడ యలాగో నోదవిపవ్యాను. నక ఈ టి ఎ “గౌరవ నభం౮ారా : నేను తకళిలరో అడ. %పెట్టి ఏ్‌డేండ్లు దాదిపోయి సు తదాడి తక్షిల “ద్వారం వారు ఇదవబడే వుంది... సనిక్కడ వాత్సల్యంతో నూడిన మీ స్నేహా పేమలసు పొందులూన వున్నాను. ఇన్నాళ్ళగా. మీ మధ్య నున్నా నాకొక్క వణక్రునా కదువుగా లోచందు. తవ?లలో గావ్లీ మరు చూపిన శ=ఒమాదరములు నా 2ళారి వియాగవంథన చిన్యరంపడాయి,.. కాలం గడచిన కొద్ద *0వారి తూప్ప తకులియన్న ఆడారా నూవ్రైలోని సత్యాన్ని. విశ్వసిం చామ. నాకు తక్షశిల వైరాంవంనే కన్పించనా”ండి. నేష పృాదయపూర్వ రంగా. తక?లము నా మాతృభూమిగానే తలచచు్నూను.. గా జన్మభూమి వోాలికొవకు _వాణత్యాగం చేయ్‌బ కెట్లు ఉవ్విహ్హపవాలో అప్ష తవ?లకై ఇలియసుఏ నా క రవంంగా భావంచుతు్న్నూ మ. గౌరవనధ్యులాకా !. తూర్పున కుష్క వత కోసల, మగథాదిపోల్లో రాహాలన అవార-వద్దతిని చేయబడు భాన్నట్టు మలో పెక్కుమందికై అవగతమి.. డేవనథను బోలిన ఇలాంది (ప్రజా

8౧ పెంహ నే చాప తీ పరిషత్సధ ఆ దేలలో షచ్చువై 7 కన్పించదు. అక్కడి కాజులు పక్షయాచ్యకవి్ళ పళినే తమ యిచ్భాసుసారంగా -రంమః శాసనం చెలాయించువున్నాప; అయి వాడికి మభ్య మౌ రిచ్చవీ [పవాతంత యిక దెవృంది. అక్కడ క్కలాటి ఆప-౬ సర్వ స్వతం్యళుల్ద రాజు రకుంచా సమ్‌ష్టై శాశనంలో _పజాతంత హైల". సాగించుతున్నార. నేను కోసల చేశంలొ, కుదరాజ్యంలో పరాయిజాలైగాడ వున్నాను; కాని ఇక్కడ-తచశిలలో ప్రవేశించిన తర్వాత నేను వైశాంలో వున్నష్లే వుంది. అందుచే నేనేమి చేయగలిగినప్పడకీ అది పూరి _పేరణవల్లనేనని గౌరవ సభ్యులు (గహింకుకగాక. ఈ క్‌ గౌరవాలు ళా ఏకే బంచాని ఇప్పుడు తపురు. నాకు చూపిన గౌరవం, ఇచ్చిన వారసత్వమును.. వైళాలిక గొరప చిహ్నాలుగా స్వీకలించుతూ, నేను తమకు చిరక్కతజ్టుతం పుంకవాను.. ఇంలి

కాదు, ఇకముందుహూడ తదలకు సేవచేసే వ అవకావయూ చా బెతిండి జాం పోకూడదనే నే రాశించుతున్నాను.”

అ నేను ముగించికూచున్న పిదప మళ్ళీ చార్షధ్వనులు విన్చించినై.. లప డొక ప్రముఖ గౌరవసభదు లేట్‌ “గౌరవ సభ్యులారాః మన కథికార మున్నంత వరకు మన పీరు2 గౌరవించి, సచ్మాాంంచాము. తూప్ప తమళిల చుం పశాం పట్ల మూడ మనం గౌరవాన్ని _పకఎంచపలసివున్నది. అందు నిమిత్తం మనమొక హెహార్డ సంఘాన్ని శెంకి పంపాలని, తవ్వారా పారి యడల మసక ల సుహృద్వావాన్ని (పదర్శించి ఉధయ _పజాతంత రాజా-ల పఘఫం వాశస్టైత సన్న హిత సంబంధ-బాంవవా-న్నె యేర్వరచుకోవాలనీ ముకు విశతిచేసు న్నా” నని మళ 1పస్తావన చేశాడ. న

ఇంణపతీ ఈ తేర్మాాన్ని మూడ సనధముందు పెపగా వకగవంగా ఆవాడిం బడింది.

పంజాయతి సభుూలు తమలో తాము చల్లగా ఊసులాడుతూన్న సమయం ఆచార బహుశాబ్వడు గణపతిని వమెపించి ఆచయన చెవిలో వో వపడా-ప. అంత గణపతి ఎది “చెరపు సధు-లారాకొ అన్నంతనే పధరో పద్దచిగి ని స్ట

తాండవించింది. “నేనిషడు. మకౌక సంతోషపార్ర వనిపించుతున్నాను. 2

ఆకార తనయం--పారసీపలతోత యుద్దంలో స్యయంగా పర్శాకమాల్న ౨వ

రించి వీరాంగన . యనిపించుకొన్న రోహిజి చిరంజీవ సింహుని తన పే హ్నైశునిగా యెంచుకున్నది. ఆజా కిప్పుడు. వారి పేమ కాహెోదము. తెల్పు- విని నాకు సంతోష౦ంగావుంది.” క్ట న 7 క్‌ అప్పుడు కధలే లున్‌ వక్కాలనుండి “రోహిచ్‌ పింహుల వాన్మగహణం పూ యెదుటశ జరగారొ అన్న నేకలు విన్నింజాయి. ఏ

సవా పేవాషమ కై రే అస్పుయొయు వోహిఒ కమన వావదీఐరోపాటు పేదుక పాశరంరో కూచుని స ముమై.ఏహాండటుం.. ముముకాు. చంనాగాంంరోవున్న రందపల మంటి వాదు మనయ ల ఎయమయిడావని లము వందవ ్యిునటుంది పువాలంకృరులిన “యల ! ల ఠు ౬ మవ తాయతతోని ప వవముమగా .. విమముల్నకందికి.. పెలాదురున్న.. ఎంత మలవాపిగా తపంమీవన్తా. వసుప్న ప్పణెవ్‌ అయి వవైలుందలాలు అల్ర్పనల్లన ఊగు మామ్షి కావామముంవి అయి అజ్‌ మములుతూన్నందున. ఆ వచ ఎుగసీ వెచునుతూచ్చును సృయా వన్నివాంది. వెటిన _ప్రవర్ణమాసమవుతూ వచ్చిన న్‌ వాహెబ అమర. యాను నర. కాస్ట్‌ తరఎపె ఒత్యమూ చూసున్నప్ప వ్‌ సం వా మానా హోమం నటం కాక ఉతరరురు దళంతోని అ్నమసెకా షట పర్యమునని ల ౫ శా టిప్టలాహంి లభంమవుళూన్నదం తలచు వెన అవా. త గం మూసు బి వొడి హి లస తనం ఇరకలోకొద్చి “లఒడింది గణపతి, ఆజారుంలు చ మయుుచంతాంయి. నన ంంటున్టై ఆచారుండప్ట.డ. రోహిజ్‌. చైతులను వాహానాల అలావ సనం. పర కదార హార్టధ్వనులు ఆటిలై తడల చశావి వయనాతాలు మై మంకాయి.. గిటిపత్‌ పపసది రొంన. వివిచోతృప పమునా. పవపలు అవ సవం ముగించాద... గణపతి ఐనక నెం, రోహిణి వరణాని అరం. ముత్తు ుచులలు అరరీ రరగా ఒయటికొచ్చాము ఎలుపల మునక. పన్న మె విష?ల _అంలంంతౌ అర్క్భ్లడే వుచష్నలం పంచింది అహెడ్తున నెవుల చాట ఆ వానిన్‌ చేరరొన్నెటం మమ్మక్కడ టయాశాయలలతంచంలంలను లుదతి యుపెకిలు అట్లంట్లుగా వచ్చి మౌ వాంచమిలద. న వయార్తుం పమ్మద్యుడ్దదం మధి" వలుకొని బట్యందిక ఒతుప నాపి ము మురంంక అంప శాంటా ్ససశొవానమిు అయిన తర్వాత పచేదతన్న్వా పు” బాపుంప్తు లుజూల్తు.... ఆర్భాటం వ్‌ యుపితు ల్రకరిరి మించి పాలను నెరదవవదనచులు, ందరలదుయ్యాం ఆర్కైడ్‌ అగ. వప్టిబడ్‌నర్టుంది. తోచి? వ అలాల: దివి చాపం వడలి? హైఖాల్లుడగా నుధ్రాకచునిపల లరిసి

82 " సింహ సేనావతి "పోతోంది. నృత్యంలో వధూవరులము. కూడ పాల్లొనక . తప్పలేదు. -లందునో ఫెనుదీసే వాళ్ళం కాకపోబట్టి చేము సిస్టపడవలసిన పనిలేకపోయింది. తరుణీతవ ణఖులు నాట్యంచేసి అలసిపోయారు. లెప్పలు వాలుళున్నాయి. అవ్పటికి ఇెల్ల్వవాచట

(90 కింకెంతో (పొద్దులేదు. సుతటాడ తన [పతాపాన్ని చూపసాగింది; ఆ స్థితిలో ఆటం పాటలు కట్టిపెట్టబడి మూళూ విశాంతి లభించింది.

ళు |! రోహిణి కనురెప్పలు బరువెక్కాయి. నా కట్ళరూడ దూతసపుతూండగా మేము మా కళయనాగారంలో (పవే?ించాము.

వ త్న 10. తకశిలనుండి | పయాణం రివంబయునికి పద్దెనిమిదో నిలవచ్చింది. పదగులు తిస్తూ తిపగుతున్నాడు. వననీ.ఎనకుల కంపే తాత-ముత్తవలతోన వానిని ఇఏమి ఎక్కుమ. తల్లియెదుపినే మత్తపను “అమ్మా” అని పి5ిచేవాడు. నాయకుడు నా మ్యిళుడు కపిలుడే. ఇదిగో పప్పు యిదుగో. వట్టాండి అంటూనే ఇండేళ్య నాలుగ సలలనుండి నా శోనం. అగిపయాడు. ఇంత. వాయచావ్యే ఒకేచోట ఏఫవుతరబడి వుండే స్వథాపంకాదు కపిలది. ఇక మా “పయాణం సం” ఆవాపంనిరోంముభఖ్యంగా అమ్మ (రోహిజీ తగితో (వసౌవించపం సత్తు సమ హు క్ష క క యర" పు ఆతి హు స్తగా వుంది. న నందుకు సౌదాసింపలకున్నానుం మొదపీ మూ వివయాసైనె సూచించుదామా అనుకుంటూండగానే రోహదినే నిర్వచివన్నోలు కన్నవనైం త్‌వ్వాత లవుణయుదు పసివాడై వుండగా కూడ సందేహిందాన్ని వచ్చిండె. వారన్‌. ఒకె వవాది నిండిన పిపుట నేను చల్లగా మా ర్రదూకాన్ని నాటు ఆఅకామాపిచో ల న చా స జ ముచ్చచించాను. ఆయన దూరచ్య్పు నలవాను చెదుచివావ మచ *నాన నాయాల నలై పూహించగలబామం నేను మొదతసారి (వహ్తావంచినప్పు. వాయన సాత్నా 5 సర తరుణంలో వళాలికి వవమాగ పడరానికేగడా- కాన మద్ముకవనుచిల వీడ్కాలిపేందుకు సమత మమ్మడ్డగించుడాంది. అయితే. వేసిన చనచవునిన్నుకి రణవిముబుని గావించే. పత్నీీప్రేమను. తివస్మాంంిచినెట్లై మా చూ మమతను తృజఉంపక తప్పడు. సువ్వు న్‌ అమ్మకు నచ్చచెప్పి యాతని మున్నా పూర్తి చేసుకమన్నాడు అమ్మను ఒప్పించటిం సులభంకాచు. వాని దివం సుత వలో పన్సె మ ఆ మహి భవంతి అమ్మనెంత ప్రకావచాంగా పుంటుంనో వామాంనాకం షి వన్నువా రోహిబికి హడ తెలసు- మేమిస్థరము. ఎన్నోసాన్లు మూ సయాజా ట్వ వష అమ్మతో చెబుదాషని ర్యాతిష్య అనుకొనేదావతు వాసి. అట ముత షష్టీ టప్పచికి మేమసలు విషయాన్ని (పస్తావించనానిే సాను. మడాను లు ఇకఆ పని మా వల కాదని ముకు కవిని మాతగా చమక చ్చాయు. ల్ల [

రికీ సించాసేశాప॥ి

కపీలు డొకగాడ, మాటల సందర్భంరో అమ్మలో యిలా అళ్నావ “అమ్మా: మన (పజాసంస్థ సింహుని సేపకు తగినట్టు సన్మానించి గౌరవించింకి కాని అది తలపెర్టిన మరొక కార్యం అలాగే వుండివ యింది. వైలారిపప్ల త గల కృతబత, సుహ్బాద్చావాలను మా ద్వారా తటియజయడానికి ఆతురతగా వండి కానుకలుగా పంపేందుకు మంచి మంచి "్మరొలు, రత్నకంలుష్య, కపిషాసుకోభాణ ములు, యింకా యితర వస్తువు చెన్నో సమకూద్చుతోంది. ఈ వివరాలు ఎవి కూగ పడి వుండొచ్చు.”

రెడు నాయనాః నేను వినలా.. రిపుంబయుడు నన్నేపనీ మస్థివ్యష సంకదొా, కాస్సేపు ఎవరైనా చెప్పే కయిర్లయినా; విననిప్తేగా. అయితే _ పన్నా వరికి వఫ్యవలసింది నువ్వేకదూ”ొ |

“అవునమ్మా, నొవార్డ సంఘానికి ముబ్యుడుగా నన్నే ఎంచాడు

“మంచిదే మరెప్పుడు (పయాణానికి సిశ్చయించావు.”

“ఇంకా ఆపనల్లు పయింతర్వాతః పక్షాలు తగ్గాంకదూ అప్పుడైతే హె చెర్పడుతాయి. నదులు రెవులుకూడ సరిగా వుంటాయి. అప్పథినంచ. బిదాషం కొడ (ప్రయాణం చేసుంాయి.”

“సవ్వన్నట్టు (పయాణానరి అప్పడే బాగుంటుంది. ఇంతరూ.. వీర్చాల్లన్ని పూర్తి అరినపైశావో

ఆ లి

“డావోప్‌ పూర్తి అయినన్టే; కాని అనరీ ఇెంచేండ్రనుంచీ చ్‌ మొంటిప్‌ వాక్చారం చహామో అది హతం ఇంకా తలనేరేడు.”

“*విమిచ బాబూ; ఆ అడ్డంకి ఏమిచ” |

“సింహాన ప్రయాణం సంగతి మము. ఆయనలో. కరిని. వళాలనా ఆ”ంది అమ్మా టో

ఈ మాపిలో ఆమ సడ్డకింద నీద కమ్మింది అ్యపదిండువులు వటి (టైందపడినై. ఆదు ఒడిలో రవ పడుకొని వున్నాదు. సగుపపత్ని వానిని ముద్ద పెటి

కొని గవవ స్వరంలో “వత్సా. నాకు ధయంగానే వుంది. రోహీణ్‌ పెళ్ళ అయి సంపత్కరదు " ఓడ వళ్ళకహివటంచల్ల నా కపండే. కారణం. లెలిసేప్‌ యిల ఇచ్చాడ్యూ మిష్కగ్న అప్‌ వుంచక తప్పిందికాడు.. నే నప్పదనుండ్‌. అరోమవ తూన వున్నాను రోహిణి సింహులు వెళ్ళిపొవటం నాకెంత దుస్సహమా నివ్వ ఎరవింంచాను. వారి వాదనతో నా నోచి మూతపచేది. కాని ఎంత (ప్రయత్నిం ఒం పినినొప్పడంవద నాయశాలొ అని మం మావాడరక హోయింది. ళం

॥ “అమ్మా: మప చెప్పింది వాస్తవమే. ఒక్క్లగాని. జక్కురూతుప అ

వారిందికి వ్యవ తే ఆ విచొగ వ్యథ ధరించటం కష్టము”

సింహ సేనాపతి 588

“డాలా కష్టం నాయనా : కాగి తప్పదు; సహించడానిచే శఏండెనిబ్బరం వేసుకున్నాము. ఈ యేవాది రోహిజబ్‌ సింహుల (ప్రయాణా౧కి అనుమతించి పంపా లనీ, టూ లివుం ఇషగా అడిగి వుంచుకొని దుభోపళమనంగా. చూచుకుంటూ వుండాలనీ అసుకుంటు న్నాను.”

పై సంధాషణా హెరాంళాన్ని కపి చెప్పినప్పుడు పెద్ద ఐదవు రి్‌సిపషయ బడినట్లుగా న హృదయం తేఎకయి సంత్య ప్రి చెండాను. “రపు అమ్మకీ చిడ్డేగా వాడి విచ్చ బుత్తి ఉంచువోవాలా” అంది రోహివి.

పుర్నాడు చు మిద్దరము తిన్నగా అమ్మ యుదుచెకి బర్లాం. మా రాకకూ, ) వతం వతి కపి” సంకాషణకి సంబంథ మున్నదని ఆపు (గహించింది. ఒక్క తృదేపాటు ఆవిడ ముఖంమీద వివాద భాయలు అలముకున్నై; కాని ఆబ అత్‌ కష్టంతో తన దుఃవాన్ని దిగ్యమింగి లన నవ్వు ఆచ్చిపెట్టుకొన “దిడ్డ రిద్దరూ చ్‌కో పనికమిద పచ్చినట్టున్నాన గొ అన్నది.

నేను సాహసించి “అమ్మా 1నిస్ను కపిం మరో. మాన్దాడిన సంగతులూ మాతో చెప్పాడు. మ మిద్దరము బు వావ్యం; మీద మమ్మగ్న భష అడగార్చిన పనమింది * మీద 6పున అస 'పెట్టుకోవాలనుకుంచి అభ్యంతర మముంది అసలు మమ్మగ్నె ఎళ్ళకుందా యిక్కడే వుంచపొష్మునదాని ర్‌ణ్యాాడా మెకు హామ్ముంది. షీ అజ్ఞ హా యిర్దదికి శిరోధార్యమ. అయితే. ఇప్పుడ ॥ మశధ రాజు శారిపై కన్నె్యర డేస్తున్నట్టు లఅాస్కినగా క్రవుం నన్ను వంటన బళారికి ప్రయాణం కమ్మని ఐగిర. పెడుతోంది. ఆవాప్యని. అవిమతంకూడా యుద” అన్నానా.

అమ్మ గా మాటలు పూల అభుంవరకు విపిక్‌ వహించి తర్వాత రండు వేకులూ వాచి రోహిఐని ఒహ్యోకి తీసుకొన్నది. రోహిణి ఆమి మాతృదివి రింకా చిన్నప్పుడి పాలువాగే వడ్డలాగా వున్నటుంది. తనయను. ముద్దు పెటుక్‌ం కందితడి పెద్ది “వవ్వాః నా చేలు చూచి గాధరా పడబోకు. నాహు పాతృ హృదయం వన్న, కర్తవాన్ని గుళ్టించగల వివేకం రూడా ఉంది. గా మాతృ హృదయం హెంగి పొరలినపుడు ౫ చెస్తల్లో 7 వివెకం మందగించినట్టు కనపడుతుంది. ఈ ఇర్నెల్లు నే నా వివెక హెనం జీవితాన్ని శడిపేందుకు మంర్దడా ఒప్పుకుంటారనే ఆంంచుతాను. నా కిప్పుడు అరపబమూ? సంపత్సరం గడుస్తోంది. రోహిణి యిక చకుంం” అని ఆమ ఆపైన గాకు చెప్పరక ఒయింది. ఆదు కళ్ళ సుండి బాష్ప వార (పవహించులోంది. ఒక్కింత సేషాగి “ంయనా, నా దగ్గిర కొచ్చి రూచో” అన్నది.

నేసు సమపంరోళకెళ్సి కూచున్నాను. రోహిణి యింకా ఆలి ఒడిలోనే ఉంది. అమ్మ నా లలాటింమ్‌వన ముద్దు పెద్దుకుంటూంటే అ పవిండువులు

8కి సింహ సపేవాపవి నా మొహంమీద రాఏవై. అనంతరం సుంచులాంచె తెల్లని వెర్యటుకలసు మ. మీదనుంచి తొలగించుకొని నా మూర్దముపైన చెయ్యిచేసి అమ్మ అద్నది- స్తూ సీ యిడప్పరకు హాపగా మీ (వతివింబమైన పని చూచుకుంటూంచాసు. గహ వద్దకంటె నా చంకలోనే ఎక్కువగా వుంటూండడంవల్ల అంతగా బెంగ పెట్టుకో నాకు బాగా మాంమి అయ్యాడు. అకలైనప్పుడు చనుడాల 'కెగఐబడదిం తప్ప వా రోహిజిలో చేరే పనేరదు; ఈ మభ్య చేసు మెకపాలు రానించడం మొదట పెద అగాయకు చాడు తన్లివి మరచివోరున్నాడు హవాను మేమెంతో జదలమనుకున్న సమస్యను అమ్మ యుస్టే సువవుగా విదవపిల. ఒకవేపున శద?లకు అక్కడివారి స్నేహపూవిత హ్యవయాలకు చూవము దాన్ని గూచ్చిన కేదధాపంతో మసిస్సు వ్యాటలమౌరుంచె మలో పక్క చైళారియందరి బాల్యస్కృతి ఆకర్షించుతూ హ్యావమయోల్లాసం కగ్గిస్తోయి. వోహిది. వచ్చెలులలోసు, బంధు-మీ తులలో నేగాక, తప-లకాసుల్వములతో ఉదాావపటు లందు పకాంతంగా గదపగోదచున్నది. అందువల నేన్ను ఒక్వావ హైప్టే- వకాంతంగా ఉండపలసి పచ్చేది అయినా రోహాటే కాసితిలో వకాంత మదంరిన? నేస్తూ కావిండాసు. తుది కండు... సలల్గోము సుమిదరము ఎన్నిసాల్లో.. వంవ- మూడేసి రోజులు పొలార్లోనే ఉండదియాపముఅయదు. అమ్మష్పు వల పాలనలో తపు తలచేపాడే కాపు శ రా కా లో ఈ వాద నలు.

(మంగా వానలు తగ్గాయి. తకల పరిసర (హైంతంలోేని పర్వ లప పెరిగిన పసిరక, మొక్కులు ముదున హారతవక్లాన్న వీర్పోయి. పండెత్తెగాం- పౌలాల్లో పెక్టు హొట్దక్యరమిదపుండి. వన్నుకరే హానికి సీర్టంగా వుత్నెం ఎవ యింగ్షను క్యధపపదరోసాగాు వ; క య యితర వస్తువులు సమత ఎలువాతి అభ్వాలు పది, రత్నరంం సంఘ నాయకుని న్‌ తాలు ఇక్కాంచి కాలి పజాసంస్థకు నవుబ్చంగా "

న్‌ ఈోాన్తాం ల జ . వచ్చాము. ఇకను నచ హద్వల దవా గ. స్థాపన చేసినట్లు లక వీనా న్‌! వప న్‌ యమౌరిలో (పజాతంతి ౯ పోలిక అనేక 'సగపడుతున్నవి. ఆవాల అన ఉదయ నగరాలకు, ఎంం7

స అల సింహ సపేవాపతి ర్‌ లా శం గ న = న ం వారె అజ వంని ఎపావపఏ పుటలు. భారి షేపు వద్‌ న. ౬... ఓ జ, ఇ వదల వారట ల. ల తు శ్‌ న అవ్‌ బంహుదు తట ౪ వంంాూహాలల అద త వాచనంలో హాఠరపీక చనల. ఆ కి హల మజ. న జ ల ఆ ౮ న్‌ విధ్య సము గావించిన మన మామ వవచురణీయము మేఘా యో వాలా అ బిళ్ళా” ఉన జనా లా న్‌ అను ఖా జా “, ౧గదిఐ అవ్నెఎకెని సవ్యాచించిలిమి. అది లపుచునికన్న ఒళారి ధనం. అపరం ల ళ్‌ న. వా. మ జు ల వమా రా * బం. ణా చాటి వండి ఇస హా స ఇర లట న్న మా. ౬ వ. ఆ బవ చం విరారుమవం లం ల ఎం వశం అన క్షా జు “హల నార అకం పనికి హై వాలళ 4 జ శా జరం తాల” చనం ఒప అవిస్తైపన్తువీ్య మలా వెలనాల ంంపలిందరి చ. శమిరవాల”. | ఇ అద్య ఖమ యు సెక్‌ టం అ న. జరా రా న. నా శా ఇ జ శా వివాములు -చి+ప్పుదు అట్నులపమ్మువిమం న్‌ క ర న జ జు వ లా ఖల్‌ వై వశ అ లల లో న... తో లా తా బు అాజ్డలి మ్మ వాచోప్టై ఎందాుంంవాను.. పదంెంచ ఎప రాచ, న న. న న వావ్డ్‌ ఛళా, వై న ఖ్‌. న్‌ ఉ ఇటో దిటి వల్య అం -విం ఏంవిదాం' వాదిది" అం చాంంయఎవు అదిల్‌ ఎ ౭ ఆ గ 4 ం అర్య ఇర లా జల్లో ఇగ చు జా ళా న ఇ వాడి ఎమూాణ ఎన్బుపై అమాచు అంవవిం విం మ దుదివంది మదమూ పు వివా చు జూ లశ. తు లా బట లె అజ శీ ల న. ఇ అనా ఇ లా గాల క చంలఐ_ంవి వా సాపువిందావా ఘా మావు. వాల “0వ చనా. న న్‌ గ్‌ న వ వ్‌జ్యతారొ ని” . జ ఇ | ౬ ఐన వావమటిది వీయూలణుల అవదువానిన్‌ లా ముంపంతంద. వావలు, వార. క్‌ యీ లు స గాలా జ వ న. జల 7 జ నా పు మ కా = జస్వై మాపవద్తా దెటుమంం. ఎఆపుంవిద్‌ టమ వ ఆలం వు య క్‌ ట్‌ /. వా న ల ల ఉనా లల స ఎ ఇ 4 లాల జఅట- - రెజచెంం అంటట అంటా వమరిపు లుం ఇ న ఈ (న చా నా. పా ఉస గె తక. . లా న ఇ ఇ వ జ్‌ (0 ఎమాయలలటు ప్రయాణం కం ఆవాల క యా 1 వౌ యు క న న న న ఇ క అవాంంెలు అపు అవా టుడు ౨౨౦ బెం ల ణ్‌ తు ల కలాల న రా బు మలయ భు ల శ 2 ల వాన లల. ఆ పేలి పై దష వన జ చ కాక జు కాయ ఆ ఉం అవా లా బు జు జా ౬ జాం న | లట వలల ల అం లం ల్‌ ము ముతిచ్చుము. బబౌెదు వులవి యి మె చు నం క త ల = క లు ల వే ఎ వాజన్టై ట్‌ బం వెం లా ల వై వాం ప న. వ. ప గక నాం వాం, అందాం ఉపలాుంి ఒకి వట పప రా ములు గ. గా అ ఆ క గ్‌ లాం ల జ క ల వాట అం జ. వనవాేఎఐటిు వీటి అువాెౌంం ల ్యయంట చెంచు సంవ టల ఎ బి ( అలల ల రాడా ఉర న రల న. జ క ల్‌ లలా యం. న క న క శ న అ క చ అయ నా ఇ అ కాట ఉం. న శ ఆం లా ఉల ల లి చెహిలం ఎవ్వాయలు అ ువాదలద” ఆం టూలం పిలవ అడ మటల - ఒం యు న నక. న. న = డా క ఇ టల ల అరల లా 2 న అ అ ఈ యా రా. జ ర క ర ర రా గ రా టు ఉల యట లా లట అని లల సం లు సరల నటల వా | న లలబఐబదాదివ వదె అ ఎవం తంల తూటదా-ప వాం వా, అవ ట్‌ శా న వ్‌ తా లాను డి తా న లు ల శ ఇ ఆ లలా వావ్‌ ఒవదాదరూా ఉఅదుదులి ధిఎనముం-టు “మౌ ఏలు ఆయాద్దావి ౬ ఉఅంపపొం ౬ చం ఎ ణు ల ఇ ఇ లా న న. ల జ ఇ వ. ఆ అప వంపివామంలంయ ముల మొచుంవిం వాం అటు ఎంయిపా అరిం ఒం - వ్‌ ల ఇ చనల అమల నం కా న. క న వుల * షై వ ”వా బువదలు, టాంయము అలయ కం ర న ఈ న అ గ. వ దై నా ౬ ఇ గా గా జ లల టల గలా వత న నన 1 న న =. చరి పంబు బవిచాడి ఒపీఎమువనా మం అల అంటి ఉం వువాముఐలకావిల ఇ 5 టాంగా దాం అనలుల ై వాం ప టో ంలె | క క న్‌ బాంచదాటన వెట్కు ఎంత రౌడు "”పవా- ఎట అటామి ఆలగౌ యా - ల లు జ య. ఎ ల మా్యకా తార 4 ౬ ర లా ర్‌ బత నాం పుమఎఎవిరెనా ము రకాలు దొవివటంవ వాఐంం దొ ఎపవువిముదుం లవ ం వ రై జా ు వ ఇ . లై కీ గు గ ఇ ఆశాపు ఇ ళ గా కల నా 1 బాలఎల్ను రిటుంటిగా 6ప్పు నిజకఎన్నా మి ఒలునె నొం, అట హాటా క్పి ము క నా తా ప్‌ వ. ్‌, క =. ఇ ప హాలఎ. పూ ంఎయిచు అంచనా వబ తూణ వువ్వాలం అపిప్తులలులు _ ల టీ య “|

98 సింభధాసేశాపతి లోహిబి కందితడి పెట్టడం చూచాను, నను అఫవులు రాల్బకటోయినా నా హృ యమూ వికలమవుతూనే వుంది.

చెడారురకటములతొ మా బండ్రుడూడ నగర దాహ్గద్వారం దాదిహాయినై మాతోడి [పయాణీకులును ముందుకు హౌగిద్‌యారు.. రోహిణి తరిదందులను నగరద్వారంచాక ఏంబడించి వాకుండ బలవంతంమిద ఆపిషూసు... తలవాకిి వారిద్దరిని రౌగరించుకొని సెలపడగాము. వాచ పూ లలాదిషుపె ముడ్డుపెదర్న్నా తర్వాత నమస్కరించి 'స్యరములపె వెర్కాము.

ఒక భులుడూరం వస్యెనరికి మా ఎండ్లను కలసిరోకరిగాము.. “ధటోపేత మన తషిల ఆ (పొద్దుపొడిచేద: వాాచ్కన రజిత కిరణరాంతులు ప్రసరింప అతంంత శోధాయమాన్టు ద్‌కన్శరంలా కస్పిహ్హైాంది. మము తర్‌ పదిమంది అ్యూ డూరులలే మాబండ్హ నసెసరించి ఇట్టుర్నాము తవంలాదుః "౦ దకాథంలో

గ ళు ల్‌ అ ౫౬

నుంచి అద్భవ మయ? లాప్పున ఎుమిప్టరము “వరముల వాపి దిగాము. మమ్ము గాంచి ముందున్న కపిం పగిరాలుస. అగివయాద. నేను తకులపవపు ఈగి చేళులు జోడించి “బహుళ యిచేనాతుది నమస్కృృతి కావచ్చు మంగభడాయక మసు తష౦లాః ఏ ఒడిరో నెను గడిపిన పదేండ్లుమా తం యెన్నడూ మషవరను" లన్నాసె.

రోహిబిటూడ నమస్కరించింది. కాని ఆమ నోడిమాటలకు (పర్యామ్నా యంగా న్మేతములముండి అ్మపథార (పవహించుతోంది అప్పడి మౌ స్రైతినిగాంచి హో సహచదలు ఖదపడినాడు. మా వైశాలి యవకులు బండను లోలుకొని ముండు వెడుతున్నాప. ఆ తావున వారి మనోభాపబుట్టున్నరో నను చెప్పజాలను.

రోహిబ్‌ యింకను అృపపూరిత న్యెకాలతో తక్షథిలవపే.. తేంచూర్తోంది నే ఆమి స వాన్ని తీసుకెళ్ళి తన (పక్కన నిలబెట్టినటుళూడ అమకు తెలి యదు నష “ోరోహిజీ! యికపదొ అన్నప్పుడామ గాఫన్నిదలోనుంచి ఆకస్మి కంగా సుర్క్సొన్నట్టు తంత్రి చూచింది.

అళ్వముల నధిరోహించి అదంంచాము. అవి పపగుతీయబతో మము మా బండ్లను అందుకున్నాను,

11. ఎశాలదారిలో మ్‌జూ

పడేండ్ష్యకితం తవశిలకు వెశ్ళేటప్పుదు నేను ష్మద, హుల్ల యచాతం[త జాంలగుందా (ప్రయాణం చేశాను. వాకప్పుడవి అపరిచిత డూర [వాలుగా లండేవ కాగ్‌ యిప్పుడు పరిచిత మి్యితరాజాంలుగా తోచినవి ఈ రాజాంలరో వార్గాలన్నీ సువ ఉతాలై, యెక్కడా చోరధయనున్న హాపలేదు. వావలాగిప వడం రోనె ప్రజలు దొదలవు నరషోూచ. చందకాగ మన్నన నదులకు అక్కడక్కడ ఏంపసిలు బకాద; నురకొన్ని తావులందు వలను వర్వాదు చేభారు. నర్తక దళాలు (వివాదలు) పంచాయతి రాం సమాడ్దులు దాం రోపరికి పపళించేఎప్పుడు స్వల్బంగా సుంకం చెల్లించాల్సి వచ్చెది. యతి నరానికి బలువపల విడాదల నకాములకు అనువుగా _వతేంక స్రాయములు చేర్చాం. చేయటబడి వుండేవి. అటి శావులండు మ.షలకు, పపవులకు ఆహారము గకిగాదముల యేర్పాటు వుండేది. పట్టణంలో వ్‌డేని సపకులు అమ్ముకోవరిస్టే కొద్దివాచె వన్నులు ఇవ్వవలసి పుండేది.

మల్ల, మక విదలు తవ?లా రశణకువచ్చి యుక్ఞంలో వారా? వున్నం దున వారక్‌ నన్నా కార్చిన. విపరంాలు బాగానే లలును మృద రాధా: సనయాల రోటకు చుము వస్తున్నామని మండుగాన 9సి సంగ్షాగారంర్‌ మాకు గ్వాగతం' మిప్వవాసికి వర్చాటు ఇసువొస్నాడ గాంధార కాంత రోహిణి మక సుందర లను కలసికాం ఆ కాస్పేపు తషంలని మద్బవాయింది “తూడ్ప బాలరో మద భూమి సుందఠీమనుల కాటవప్టిని నను వప్పినన్పుడు రోహిణి అధరము. లరుణ ప్‌ర్ణము దాబ్బచుండ వాచ " పౌంరాల వాంకిమ ద, గాంకారములు కారతమంపహ తంయదు కాడోలన్నది.

“నిజము మద, గాంధారములలో ఒక శెక్కువు, మరొకరు తక్కువా చెప్పల” అవ్నా*.

మేము శిత్మడు (సట్లైత, సరస్వతి నదుల దాది తూడ్చ భూభాగంలోకి (వచేశించుటలా అంతవరకున్న సిప్పింత, నర్చ్‌తి, కావాల పదలపలసి వచ్చింది. ఇకముందర మారాలు పమావ రహితచులుకావుు ఇటఒపుం దటణాలు దూర దూరంగా మాడ పన్న, అందుచేత మము. ఎక్కువగా. అడవులందే. మరాము చేయవలసి వచ్చింది. పంణార్లో బొడల భయం అకపిగా అక్కడ హెలు, ఒన్న ముదల" ఆహార పిదారాలు సష్ముద్దిగా లఫంచేప్‌. ఆ వదేశాల్న్‌ “అరంకుక రాజుల పాలనలరోనివి. అందువల్లనే అక్కడ _పజల _పవర్తనరా కృతిమం అధికంగా

00 సింహ సేనాపతి వచపడింది. హెచ్చు-తగ్గుల తారతమ్యం ఎక్కువ (పజాతంత పాలనలోకంచె అక్కడి (వా లధిక 'పైదరక మనుభవించు తూరు. బానిసల సంఖండూడ మక్కుుటమి.

అడపుల్లో ప౮ాడలానిత మాతం చకనైని నొకర్యాలున్నవి. మాకు పకి నిత్యం యేదో ఒక షృగం చిక్కుళూండేది. దుప్పే, అడి పంది, మరి ముదలళు వాటిలో దేనినో ఒకదాన్ని పట్టుకొన వాళ్ళం. ల &తిన కమ్మని మాంసపు ఇపుడో, వాపీ లభ్యమయ్యే అవకొాళం పుండేది. అయితే రోజూ అందంకి సూపు నివ్వ

• రిగేవాఫ్యం కాయము. కృష్ణమృగం (ఒకశాతి అగడివిరేడి చేరిజ్కినగాడు పా దిడా ఏళో మహానందంగా వుండేది. మావద్ద ఎడ్లు అదనంగా కూడ వుండేది. వ్‌దైనా
• ఎండిలాగతకపహోతే పెచ్చుగా వున్నడాన్ని మార్చికద్రి పనికిరాని ఎద్దును ఆహారంగా పుపబూగించు కొవడంరూదా కద్దు తరువాత మార్దంరో. వుండేపూళ్ళో తవంైన ఎండ్ర సంఖంను ధ క్రిజేనుకొనేజాళ్ళం. (గాచూలకు పర్టిణాలకు చేరినప్పుడు సుష్టుగా ఎూంసాహారము, తగవిరిర నురాచానములకు అవకాళమయుండేది. మా చిదాపో? మూవన్మందికే మాడు ఎక్డ ఘాంశమయిలెగాని సరిపొయ్యేదికాదు. చోర లీతిగల వావులందు ఏడాద "పెద్ద సుస్తుగాసుద్యపానం చేయటానికి అనుమతి యిచ్నే వాడురాదు. ఇంద(పస్థపురానిరి మం అయిదరోజులకు చేపళామనగా మమ్ముక దొంగల గంపు పంబడించి వస్తూన్నట్లు ఇరిసింది. పంటినే మా ఏడారొక కనిక దళంగా ఘాలివోయింది. ఆ విషయంలో రోహిణి ఏ ఒకనికి తీసివోరేదు. రాత్రివేళ అయినా వ్మిశాంతి పీసుకొమ్మని కపిక్‌ ఇెప్పినప్పు డామ లాదాయి వేసుకున్నది. అసలామెది .2గడమాడే స్వథావం కాకటోయిా ఆ డామ మోము ఉక్రోషంతో డేవురించింది. నేనామె టోధమూ ర్తి కాపడం చూచినది ఆాడే. ఇం(దపస్థపురం వర్ద యమునా నదిని దాది గంగఒడు వంటహోౌయి హసినా పురము చేచకొవ్నాము. చూర్గంలో మేయు. కల్మాషదమ్య “రాజధానిని దాటాము. మే షుక్కడ మకాం చేసియండగా మే మొకనాడు వేదకురూజు రథంమిద సగరం వెలుపలకి వెపతుండగా చూచాము. అతనిచుటూ పందలాది అంగరడ ములు నడుస్తున్నా. తక్షులమ్మితు లంతకు పూర్వమేన్నడూ వీ రాజునూ చూచెకు +రు. కాబటి వాహ్మా?కి హితున్న రాజునుగాంచి వాప యుదొనికి. వెదుళలుశ్నా వనుకున్నాప. రాజు వుద్యానడన విహారానితె వెపతున్నాడన నేను చెపితే. వాట్‌ ఆళ్చర్య చకితులయ్యాప. వాహాం+క వెశేటిప్పుడు అంతమంది సాయుధ భటులలో ఇరూరమిపిని వారి సంచచాం. “రాఎతంతంలో రావషతవ్ణ ం ఒక్కడే సర్వాధికొ ౭యై గొప్ప దాధ్యతను వహించురాడు. తన నరంకుక పాలనత్‌ ఎందళంవరనో శక సుటులబుచూర్లంల అక్తుగావున్న రాజునుకడలర్బ్మపయత్నించుతుంబాద. ఆందుచె

సిండా సేనాపతి |

కఎనేవాడివి వతిషణము [పాజవీడి వుంటుంది. కాబట్టి రాజూ అప్పుడే చెట్టునుంచికోసి వచ్చిన తాజాపండునయినా తనకళ్శాముందు మరొకడు రుచిచూడనిదే నోటి పెద్దిరడు. వన ముందున్నది పాతిరోన న్వచృవల్లమనా అది విజాక్షం కావని నిరూపించబడ ౧తపరక్కు పిపాసలో పీతంపవడుడూనే వుంటాడు. ఇంక వంటపదార్జాలను. గురించి వప్పవలసిన అవపరమరదు. ర్నారులందు మైమరచి సుఖంగా న్మిదపొలేడ.. ర్యాతు ందధిక థాగదు పీడకలలరోనే ఇడిచిహోరాయి” అని రాజుల స్థితిని గాళ్చి నేను నప్పగా భ్నదుదు “ఇన్ని ఆపదలరో కూదుకొనివున్న ఆ అభికారభారాన్ని రాజులేల పహించులారోగో అన్నాడు.

రాజూ సర్వ్యభోాలు ననుఖవించగల స్వతంతుడు. రొబ[ంలో అందరికంటె =జేధనికుదు. వాంహారంగొ ప, వాచ్‌ఎంంగానిలకుండానే రాజ్యంలోని సంపదయావత్తూ అతని వష్దకి నడచివస్తుంది. అతనికి అపారంగా భూములుంఎాయి. అంతశుదేని.. వాస దాస్‌లకు అధినేత. తశ అంతపురాన్ని నితునూతన నవయావన వతులగు 'ఎందరీ లలామలతో సింపుతూంటాదు. ఇవిగాక యింశన్నిన్నో ఫోగవిలాసాలను అనువదించెందుకే రాజ్య నిర్వహణ థారాన్ని వహించుతాడు.”

“కాని పబ రివన్నీ ఎందు సహించురానొ”

“బఎవిప్పుడు తాము పరాఎనుల మనుకుంచారో అప్పుడే రొజు. వారిపైన ఇరంకుగాధెకారం చలాలమింప నారంవించుతాడ..”

త్‌ ఘుట్లి నిరంకుశ? రాజుల నెంతమా్యతం సహించరము”

మరి పచ్పిమ గాంధార _పబలు పారసీక్యపధువు పెలకీని మాస్తూనేవున్నారు. రొజు కేపల మొక్క_జాతిని పారించుపితోని తాను సురషతుడుగా వుండరడు. (పజా తంత (పధుత్వం అన్యజాతి-పెన హాసనం చలాయించుబి సంభవం కానట్టు, రాజాఓశే ఒక జాతిని అభిస మందుంచుకొనుట రూడ సంధవంకాదు.రొజు పరహాలన సాగించ “లుగుదకు ఒకడి5 మించిన జొతుబు అవసరం. అతడ. తన అధికారాన్ని విల చెట్టుకోఎానివ్‌ ఆయా జాతుల పరస్పర వెషమాాల కారణంగా వాం స౮కారం సంపాదించ గి వుంవదారి. ఒకే జాతిని వాంంచదా”కి రాజు తనకు సహాయులుగా దానిసలని కలిగి వుండాలి; రాజు తన న్వ్మపయూజనం కోసం ఏకజుతిలోనే ముసలం నావి విచ్చిన్నం గావించుకాడు. ఆర్వావరంలోని పజాన్నామిక రాజ్యాల్లో వాన్యాణ, షకృతియ, “ళ్ళాది వర్లభేదాలు కస్పంచవు. ఆ రాజాంలలో డవతాపూడజ ఎమిత్తం _పళాక మొక వగ్హూన్న యేర్చరచి వుంచరడ. కాని యిక్కడ యీ రాజుల ఏలుబడిరో (బాహ్యాణ, దృతియాది వర్ణ భేదములు యర్వరప బడినవి ఈ జాతివెవం కేపలం రాజు నిరంకు?న కాసనచ్చ్వక 'స్వేళ్భావిహారం నిమిత్త... కల్పించబడ్డది ళా

మేము కొదిరోజులపాటు వాసిశాపురంలో అగిపోవబసి వచ్చింది- అక్కడి నుంచి నదిరో నావ్న్‌పయాణంచిసే దవారులజత కుడురుట తేరికే. హస్తివాపురం

రల సింహా సేగాపతి నుంచి రాంపిల్యు, క శ్వామబ్దం, అలవిక, (ప్రయాగ, కానీ పప్టిదాలకు తరచుగానావల బయలుదేరుతూ వుం౮ాయి; అయితే మా స్య్రాలకోసం (పలాకంగా ఇర్మింపబడ పడపలు కాపలసిపచ్చాయి. అద్దివి ఏ ఏవారుదూ రెసండున మేమ స్వయంగా ఏర్పాట చేసులీపలసి పచ్చింది.

హ స్రిచాపురంలే మాకు రా౭గృహానకి చెందిన జోతీయుడను వబిక్పుంగవం బిడారలౌ జత కుదిరింది. మమ్మల్ని వెందిచిసు తెళ్ళవావికి అనేక చదాపలవాష ఉబలాటపడ్డారు. కొందప కాఎక లర్చించడానిక్క్యూడ సంసిద్ధలాచ. పదిహవ మంది ఆయుధధాళులగు చూధులు తోద గా వుండటం ఎ చిడారుకైనా స్వల్ప్మపమో ఆనకరంకాదు. శోలియుని విడాదకు పెద్దయగు ఫిటముడు. చతుర సుతియెకార చః దేశాలు చూచినవాడు. అతచు తూప్ప, పర్చమ సముడదాల్లోనేకాక చూరద్వి పాల క్కడ య్యాతచేసెని ష్ణ గాంధారాన్నిరూడ చూచాడు, అశని నలభై రావుల గాంధారంలోను, మంచ్య్ముపదవాస్తోను లభంమయేిం వివిఫ పస్తు సముడాయంతో నింద వున్నై. అందులే ఉత్రరకువ చూచ్నంచివచ్చె. కచశీ స్యుళచర్మాలు హూడకలవు ఈ పుబ్సు (అమ్మకపు) పస్తువులు మగధాది లూప్పరాజ్యాలవేకాక, (బహ్మాచేశానక్‌ (బర్మా) శూప్ప సమ్ముచంలోని చ్వివాలమా ఎగుమతి చేయబచేవి.

ఫీసునిద్వారా మగథనిగూర్చి అనేక సంగతులు తలిశాయి.. ఏందసాదన మకీ సైనిక సన్నాహం ఆరంఏంకాడట ఉతరాపథంనుంచి చెలకొస్ట స్మరాలని కొని తెప్పెంచాడు. ఈ తడవ యె రాజంంషిదికి దండయా త మాగించేది ష్మతం ఖీముడు స్పష్టంగా చెప్పరేకహోయాడు. వాచిబ్యవే త శోతీయుని వర్తక (పతినిధుల జంబూద్వీపమంతహా వ్యాపించు పేగాక సము చార కవతలకూడ వున్నారు అందవ వారికి (పతిరాబంరోని కాంతి యుద్ద పరిస్సితులు ఆకరమైవుంవాయి.. అజూ రాజారల్లోని వాంతిధ దతలపెనే వారి వాజంంం ఆధారపడి “వుంటుంది. రోసల వత్స రాజులు, రిచ్చవీ పజాతంగత _పధుత్వము హూదా. (నిక సన్నాహంలో నిమగ్నమైయున్నట్లు రసింది. మా 9చపీనామ మాకరంచినంతనే ౨ హ్యూవ యాంాటము హెచ్చినది. చందిపాపడ. రిచపవీ చెబ్బ నింతరోనే మరచిపియాడా”

ఎ అబ్బి

నదియాసంరో ఎడ్తతో పనలేనందున గడ్డి _ గాదాముల చింతరెదు సరికదా, చీపలవల నెమ్మదిగా బండ్త వెంట నడవార్నన అవసరమూరెదు.. గంగావదిగో వాలుపయాణం చేసేటప్పుడు నాపలు లత-ంత వేగంగానే నదుసాయి. అపుడా పడమదిగా) వీచుపచే తెరకాపల హాయంలో పడవలు షుంంత వడిగా పతగెక్త తున్నాయి. మా స్రరాలకు అవసరమైన ఎందుగడ్డి పచ్చిమేతలకు కౌరతళదు అరణ్మ వాంతంలో అక్కడక్కడ నాపలను కదివెసి విడాప సిబ్బంది పుల్లలు, కట్టెలు యేంతెచ్చెవాద. అటుపంటప్పువ, మము స్త్ర్రాలను కిందికి దించి కౌళష్ళ

సింహ సేనాపతి లకి

గుకుష్యరిర స్వారీ చేసేవాపష్యం. ఒక్కాక్కుప్టను నే కాచేడాప్నాం వాడాను. వాకు ప్రతిదిశము ఏడారు నావికులు పట్టి? చపా _ పెళ్లా లవ్మపయ్యేవి. మము. బాత శారలరేసం ఇఖప్పపెస్టెది అతి స్వల్చమే. న “

వన్నెల రొజుల్లో నావలు శియింఎపమ: యమయాటించేవి. చీకటి ర్మాతు లందు కదిఘధ్యం లం ఇర్ణ దించి లెపి బుజువ్యం దివిచేలు పరిగించి వావికులు మద్యపానం చేసెవాన్న. అ తర్వాత చేపలు పస్తేవాష్మ, కాంపిల్మ, కచ్వాకుబ్దం మెనరైన తీర స్టారార్లో జోతియనికి పద్యాగారాటన్నై" అద్ధిచాబ్ల ఎవారు తని తెచ్చిన సపకులు కొన్ని దెంచి, ఆయా రావులందు అధ్యమట్యా"పేస్తువులను యెగు మతి చేసుకోవలసివచ్చేది కాబట్టి అబ్బ రావులందు బు ముకి "3ండ్తు రోజులు (వదూణం ఆపపలసివచ్చేది. అపుడు చుము పంయలవారీగా పప్ప పఎణాలుచూచి, తీర్ధస్థానాలను దర్శించి, మా వన్దసున్న వస్తువులను వ్మికయించుకొన నితంజీవిలా వసర వస్తువులను, ఆహారపదార్థాలను కొనితెచ్చుకొనేవావ్యం.. అది సడిశికాకాలం, అయినా లోహిబి తడంలరో కంటె చంతక్కుపననేది.. (పాచ్యపప్పిడాల్లోం పబ్య వీధులు, అంగష, దిష్యసొధాలు, సుందరోచ్యానవనవాచకలు చూచివెపుడు రోహిజొ- వుల్లాసంగా వుండేది; కావ, అంటకాగవాలిని, జానిసలనీీ పాటకపుం ఛం సడి సెలను, వాంలో వాపురముండే డ్‌ న్కెంచెయన్న చ్‌సుగ్ని జూచిసంతనే ఆమ హృాదయం చలించి, తదక్కుహోయేది; చాసం బుంత కార పైనో, దాద్యద మట్రసవ్యుమో రోహిజి యిప్తుచు అర్థం చేసుకుంలోంది. ల చ్‌

కశ్యాకుబ్దంరో ము మిద్దరము రాశోద్యానవనంరోక్‌ ఎక్లాముం అండులో మథ్యగా వికసిత పద్మాలలతో, సరోజాలలో శోఏల్లునన్న రనేద వుంది. అండురో హంసలు ఇల్యవేడలలొ ఏంఎని కల్లోలం చేస్తున్నవి. వోనేటికి నల్ముపక్కల చాట బగియన్న మొక్కులు, అంంఎల వివిభ వర్ణముల పుష్పములతో, సమౌొెరథధముల వెదజల్లుతూ అతుంత రామజీయంగా వున్నై. మథ్య మథ్య నల పసెరికతో పచ్చని తి్‌వాసి పరచినట్టుంది. ఆ పుష్పవాచక యందొకచా కొందద నవమాహాంభులగు తచేబీనుబులు చెంన్హాప ఆదముమవ్నాప. మరికొందరు సరససల్లాప'మలలో లినమై యన్నాత. రోహిని మనుమేద కుండలాలను మించి ఆధరణ మెడిలేదు,. ఆమె దుస్తులుహాడా అతి హామానంమైనవ భరించివుంది, అయి" గాంధార చెందర్శ దూపెలో మూ క్రీధవించి యంషదచే చూదిపల దృష్టినిప్టే ఆకర్షించులోంది మము రాశోద్యానవాఎకలో వుందగా పాంజాల రాజకుపూర అక్క_డెకి వచ్చింది. ఆవిడ తన చెరికత్తెలవల్ల రోహిణిని చూర్చి విని మా వసరు వచ్చింది. ఎముష్పృచిక చలుపరాతి బంతమైద రూచుం పుష్కరడేరోధను తిలకెంచుతు న్నా ము? రాకుమారినిగాంచి మము లేచి నిలబవైము. ఆమ సచ్బెని యుకలె మాకు పరస్పర పంచయం చేసింది. రొహిజి నామళో కాసేపు కాలషపం చెయ్యడున్నాను.

6

ర్క సింహ సేవాపళి చ్‌ మె లు లో. వా ఒకశినొకథ కలుస్తుకొనినప్పుడు చేసుకొనే శిస్టాజారం వారండ్డంకీ ఆలియడ వీ కనంనుగాని, పడుచునుగాసి కలసినప్పుడు తనకు సవానురాలుగొ ఎంచ్మిపవలి నో న వ న గ చట్‌ మ్యాతచు రోహిజరి తలను. రాకుహూాం సమపయస్కులందంల త అ ర్‌షుం సస. న. పంబనుల మాదిరిగానే కలిసిరొనుడెరుగును. రహిజె నయగాన్ని చూచి అఆయకెక లం శే ను వ. కాకుమార్తిగా ధమవపడింది. అందుల రోహిణి “స్యాగతి మనగానే ఆమెహకా “హ్వెగతం రాకుమారి?” అన్నడి. లొద్దిడదూరంరావున్న నను వారి _పవరన గ అలంటి అర లా లం న రాగో కచ్చెడదురున్నాను. తామిద్దరికి (కింది సంకాషణ జరిగినట్టు రోహిణి తసజాత డాంగ్‌ చెప్పిండి. లి, నా లా న జ కాకుమా౨ : సథీ : నువ్వీ దళానికి చెందినడానిలా అవు) అండుల అను వివరం అడుగుతున్న ందుకు మన్నించాలి. రోహిణి & అల్లా అనవద్దు రాకుమారీ 1. మిమ్ము కలునుకొనినందుకు = కత్యంతానండంగా వుంది. కా; ఆయన నీ కే మవ5ాస? కోవ శాభర _ కా:ఃస్‌ జన్మథూమ్‌ జరు? లీల కో : గాంధారదేళపంలో తవశలా నగరం. ఎకి జ్‌ రా: మా అవ్వ గాంధారంలోన పుటింది. మం మీ నామధేయం ? రు కో : రోహిణి. మ౦ి మి పేరో ? జ ల కశితాలని! కా : విడద్యాపతి. ఏం సథీ ! మనం కొంచంసేపు పొదరింట విస్రాంతి తీసునోడొనో ప కేమెగా అభంంతరమా ?నేనుమీ ఆయన్నురూడ అక్కడిరి పీల్‌ మనుకుంటున్నా ౫. మా గాంధార అతిధులకు స్వాగతమివ్వటం గా థర్కః కదూ. చో; *ఈ విషయంళలొనాభరను అడిగివచ్చి చెపడానికి అనుమతి యివ్యంత తి మ అని రోహిణి నా చెంతకువచ్చింది. మేము మకాముకు. చేరడానికి యిం వ్యవధి వుంది. కాబటి రాకుమారితో పొదరిల్లుచేరి మధాాహ్నం గడిపేందిన నుం యణ ఆ మౌ కధ్యంతరం చేకహోయింది. చో ను న హి = వత ల. చు మిర్టరము ఆమెవద్ధకు వెళ్ళాము. రాకుమాం తనుపెలా మణమడు ఇల ట్‌ ల ణు నా ఐంకారములతొ నిండివుండి. అమి కర్ణములకు రత్నఖచిత కుండలాలు (వైలా-' = ల క త్త చున్నవి. వాడి భారంచే చెవులు భుజముల నంటుతూన్నవి. మడలోవున్న పెద్ద ప్ప హారములు వకస్థలమంతా (కమ్ముకొని వున్నై. నడుమున వివిధ సరములుగల ఫి క్‌ వ్‌ ఇము వంది. దానికి గకహల ెంళలా సనా యు. కోంకోవయుంం... కయి పరుల

శ జ సింహా సేనాపతి 905 వివకు కిచ్చీవేగాయి. తలమీద వి*లకుంతలాలు విరోరూషణాలంకృతదై వున్నవి. కాళ్ళకు పాంటేపట్టాలు గర్జలు వున్నై. మా వెకాలిలోను త్తీలమ నగలయందు జ య ౮ లాలు చ్‌ గ వాక్కు; రాస్తి్‌ ౧ నక్యుడ యున్న ఆభరణా చంవంకి చూడు ఇన్ని నగిలతో నావమాతి నడవటం టొడ కదషచము. నాకది టాషణాలుగా కాక గది బండలని ళా ల్‌ లల అ ఖా వె ఠా వంచారు మమ సముపిందుది చూచి రాకుషమూం “అతిదులారా : శ్వాగతం ణ్‌ న 7 న కం ఇ ణు మముచు పిల్నిసమేతంగా మధాగహ్నం మూ అకిధా-న్ని న్వకరింప కోపరున్నాను ఎ ద్‌ "అలాగే, తమ ఆబ హాక ఇలోధారంం, మా కింకను వ్యవధి వున్నది డి ఆని జె నన్నాను” “టి రిక్కడ (కన్నాలిరో) కొన్నిరోజు లుండరా[ొ అన్నది రాకుమా క హై చ్‌ జా అవ్వా. (లో [ల గనే (ల వాష్‌ “డు గాకుమారీ. సు మొక వరకదళంతో కలిసి నది [(వయాణం చేస్తు లా వటి ల హో వ్నామ.. ఇవావమాతమ యిుక్కడవుండి మగిధకు బయలుడదెరుళున్నా ము. “అయితే మీప పధ రాకమాద లన్నమాదిః? మరి సభిరోహిజి గాంధార క_ప్పుతిడేగదళొ గరాడు రాకువూరీ. నే రారుమూటోకాదు, ఈయన రాజవ్యుతుడూ కాదు. ల 2 ం ం జు న్‌ ఓ అ న న ల ఆయి వి తీియులమషు, నాపతి వకారికిచందిన మతియ వీరరుమారుడ.. తగ్మలలి య్‌ న! న్‌ మ్‌ 2వానమువారన బఇిసికొని, నన్ను వంటగొని స్వస్హైనానిర్‌ చెడుతున్నారు అన్నది మి వ్‌ వెహీబి. జ 44 సె తా ట్‌ ఆం క్‌ న! పాహాడుతూనే ముసరము వాదరంచిల (వం?ంచాము. దాసి లప్పడక శ న ం ర్న నం చలు భాదున ఎలు. బోఎనపదారాల వడ్డనకు సిర్దంగా వున్నాప. చదు కూచున్న చి న ఆ నో లా ల ల జ్య చి ల. జ డం జక గ ఉఅపవాతి రాొక్తుమూద అన్నది. కం వృ్యతియులదు. రాజ ఎమారె వైన న శా కం లా నళ వల భ్‌ న్లో ర మ్యాతాన అధికమముంది. సం నవ రోహిజీ, సుందరాంగి 2న ౨ శరీరా! స్ట్‌లంర " = ం ల ర వ్‌ తంల బో 6 ఎంచిటాంక్‌ ఆభరణాల అవనరపరడు;... కాని చతికొక కంకరణమున ధరించ గో = జ్‌ లా ట్‌ జ వునా ర్‌ో ₹ అరచేతు “ఆధరిణాలు మాపనికి యిబ్బండిని కలగడసాయి రాకుమ ర త లర్గలరు న నా. శ త ను చూపురగె ర ల చూపుడు-వాటన ఇళ్ళకు ముదుబారియమున్న కాయలని చూవ్లి నోలల న టి మె కా పొలాలోన ఉన్నది మయము విల్లు దాక్కు పెరి? ఖడం _తిచ్చాల వెలాల్హ ని, ర్లు ళు టొ ని ర. న! వృమిషయహాం: అబైాంటిపుడు నగల ఆఎంకం అడ్వరాయి. . చు స ౯ ల న నం. అటా మెద *టి లో రోహిణి హస్రములను సంశీఎంచి రాకుతూ ₹ ఆర్భరంవడింద్‌ ఆమెన్‌ లో టల చ సే నకి జ చెందరంవు. తాప వి పకునుపుంలా. లొమలంగా వుండటమే తక సూజణ శం సంద. న న జ్‌ ములకే ్యాతం వాడ స్త్ర నుకుమార ళరీరం రాళజాలక నాడి ఎతుందని ఆదు

06 సింహ సేనాపలి తలంపు. ఆవిడ తన కోమలాంగుకలతో రోహిణి కర్కుళ హస్తాల తడిమి చూ; “ప్పి వేపున రాకుమాశైలు మూడ యింత కఠన పం శమ చేస్తారో అ; అడిగింది.

“నేను రాకుమారినికాను సథీ, ష్యతియకాంతను.”

“కాదురే నీ మాటలతీప, నీ నిర్భయత్వం నువ్వు రాజవిడ్డవనే ౫ తున్నాయి”

“అందుకు కారణాలు వేరేవున్నాయి రాపమారి!; అసలు హా గొం రంలో రాజే పుండడు. దాస - దాసీలు కూడ వుండరు. అందరూ చతిదా౬ హెచ్చుతస్లుైక అందరూ సమానఫైయాలో వుంటా.”

“మరి మా అవ్వని గొంధార రాజకుమారి అంబా రేో

“ఇక్కడికి వచ్చిన పిదస వారి నల్లా పించివుంచాడ. మాది [పవాంంో రాకుమారి! మో రాజ్టింలో రాబీ, రాకుమార్తెలు వుండరు. అందుచే ముము సపవడు స్కులందరిపట్ల సమభావంతో (పప శ్రించటం మ్మాతము యెదగుడుడు.”

రాకుమాం దూ మాటలసు ఆళ్చర్యంతో వింగోంది. ఆమి రోహిణి కఠరాన్న విస్వసించలెకహేతొంది, కాని, రోహిణి నీరిపాపల్లోకి చూస్తే అంతా సత్రం ననిపిస్తోంది.. అప్పటికి వడ్డన పూ ర్తకావటంపల్ల రాకుమారి సుమ్ము భోజనాల రమ్మంది. (ప్రస్తుతం కూర సేన, పత్సరాజులకు నాది రాకహాయినా పాంకాల పది వంళము [ప్రావీనమైనడి, (ప్రసిద్ది చెందినదే... కుకు -హెంచాల. రాజపంధాలవాం ఇతర భూపాలకులకు రాజుల ఆచార -- వ్యవహారాలను గరపుతూంలాను. బాంచాల

రొజభోజనం విషయంలో కూడా (పసిద్ధి వుంది. నేను, రోహిణి వారి ఆతిశాంన్న్‌ భోంచేసేటప్పుడు ఎెచ్చుకుశ్చా, మొత్తం మెద ఆ పడార్షాలు మూకంతగా విం స్కరించరేదు.

భోజనానంతరం రాకువూరి. ఆమ సచ్చెలులు పణ వాయించుళూ హెటలు పొడదాప. రోహిణి రూదా వారంతో కరిసి వాడింది. తర్వాత స్యతం?

[పస క్రి రాగానే మా కింక పర్జపధెలెదనిచెప్పి సెలవు రినుకున్నాము. ఒక రాములూ

రితో కొన్ని ఘడియలు గడిపే అవకాశం లభించటించల్ల రోహిణి ఐజొన ల

హాయింది. ఆ ఘదినతో రాజాంగనలపట్ట ఆమికేష్యాతం గౌరపమూ వృద్దికాంద

ఉడ్యానవనంరానుంచి బయటికి పస్తూనే రోహిబి నాలో “ఈమ సరస్వతి౯గ

“బగొడ్డయి పొతుంది”

“ఎందుపన్ల మివ” నేనడిగాను, “పదాడ - పదిహేడేశు లూడులోనే ఆనె చుంంకంరం. ఇంట వంత కం

పింహ సేనాపతి ర? మాకలాగా అంత బసవా! కొంచెం పనిహాబలు చేసి, స్వచ్చమైన గాం. వెలురు అరే తిరిగితే ఆమెకా వికృత రూపం వచ్చేదికాదు. కళ్యకా కాటుక యుంళఠ మోఎిగా వుంది

“కోపాణీ; అయితే ఏ దివావ రాజకుపూళి ఎలా వుంటుందో తరిసింది కాదూ చై “ల్ప, తెరిఫంది. మా గాంధారకాంత “ఉఫ్‌” అ? పూదిలే యెగింపోయే లా'-ందెో “అల్లా యగివహోయటట్లు వుండదింరోనేపుంది రాఐకనంల గొప్పతనం.” “కావచ్చు, కొని అందువల్ల తత్వము కళ ౦5 తమవుతుంది,” “౯ాజులకు నారీత్వంతో పనిరదు; వారాడురోదానికి ఆపగెమ్మలుకావాలి; ఇవ 2కాదు, అనకం౦ం.” “ఒక్క్టలకం టబ యొమ్కువమందాగొ “అవ ౧, వపందలకొచినా, జావికి చిత్యమూా కొత్త కొత్త చొమ్మలు కావాలీ.” "అయిల్‌ వాలిముంది ఆగి విలుఐ తవా “నక, వుంది. రామహాలి ఒందినిండా.. ఏన్ని విలుపన నగలున్నాయో మహావోా 1 “పదిబండ చెసినటున్న ఆ బపవుకు విలువా అవ విద” “రాని, రాచపడతుల దానా దండన అఎోేరు” “అందరూ ఇలివితపమ్పూప వా౭రచాకొ “పేయనీ 1 రాకుమారిని స్వయంగా. చూచిన నీవ అందుకు జవావియ ఉపమ ల అల్పము మాటలు వాలముటుకు అనహాణంగా వున్నా చె కావిడ మందమషతిలా తోచి శద. ల వపియ రోహిణీ: రాఎతం_తఈ (వకాధిపత్య) ఆ పురుషుల బంిథానా, కాజు చొదుఏ పం కె కెద దిలువా వుండదు. అతని దృకృతంలో జ్ర ఒక ఆట వస్తువ్తరామ్మకీడా యం్యతం మ్యాతమే. రాజతం్యతంలో. స్వేచ్చా (ప్రకృతిగల మాంవునికి తావేలేదు.” “లందపల్లనే రావావాలన అంచే నీకంత యపగింపు.” “జమ, నేను రాఐతం తాన్ని హౌోకపవాంనికే కళంకంగా థభావిస్తాని.. నేను దాసా అసహింంచుకోవంనిక. మరొక హేతువు కూడా వుంది హౌ వారికి భటుంవం 5 వులు రాజురు”

08 సిండా సేనాపతి “పెడా: ఆదూ చేవాల్లో రాబతంటలాలు అగాచినుంచీ వన్నయ్యా ” “రద రోహిణీ । మరు హాంజాల, కా కోసల, చేది, వత్చ ముదల దేశాలన్నించితోను పూర్వం (ప్రజాస్వామ్యను విలసిల్లుతుండేది. శాల్యకచవి బానిసలు, యపమాశలు యేర్చడి ఆర్య అసురవర్ణ సంకరంతో చెలచెగిు ఆం: రంగిక కలహాల సువపమోగించుకెె 2ఉశ శాయకులు తమ ఆఏక్కతను పైవి కున్నాప; ఇడి నేను పూర్వలచ్వాకా ఎన్న దాని షారాంచం”" “మంచి రావె వెకటునొ “అవుసు సంచిహ టుషుందకొ “అయిలేల్యుపియాబంతషంలరో మూడ వర్ష సంకర చుర్పడి ఆరు-- అనార్య దానిన యజమానుల వైషమంం లక రూపండార్చితే అక్కి వన తం్యతం రూడ విచ్చిత్తి అమిపవెముందంారా | “బళారిలే న్‌ చిక్తూలన్ని మచ్మాడుద్కంటూని ప్న్నాయి రోహి: మాం పంచాయతి పాలనే. డానని కుస్పిరంగా నిలబప్తురవానికి (వతి కిచ్చపన్యా తన సర్వస్వం తాం చేసేందుకు సంపిద్ట్‌మే; కాస, అక్కడ వళ్ళుదారం ఆరి - ఆసుర, దాస __ కజపూానులన చెదధావాలు ఎప్పువచైచా మూ పంవాయన వునినడే అవప్పదాయకంకాక తప్పవ? మ మెహగుదుము. ఈ సంగతి చామ లిలో వుండగా తోచనెచెదు. రష్షంల పంచాయతిరాజంం వవెరికందెి చిన్న వర యెంలో ఎరీడుంా వుండవాననగల ాళువును కపైంఎతో నే సి వండాటూరు వచాను” నే బి గ ఒ చె ల జన య క యు ముల్హ్లాగ మాన్తాడుముంటూ ఇంగ ఒద్జాకు ఇంప్పచి వెంకా వాం పొద్దుంది, కచాంకుబ్ధంరో కాన్న సరకుల ఎడాడు సిబ్బంది వడవలమేన వక్ష: చింది. వాప పాన - చాల ముర్చాము జేన్తన్నాప.. ఒక చెంప పందిమాంా: 'పేల్పబడుతుంచే మలో చంప మహాళా దినునులు నూదరుచూూ డు వరక మరా పవ్యపా_తలు చేర్యవదురున్నాయి. మా మకా కూడ అడే _ప్రయత్నంరో పంచ లిచ్భపే యువపవపడు సమదం మ్యెవంగం వాయించపంరే పవాంచదు అనీ. వృదంగాన్ని సబ్గకుంటున్నాడు. వేముడు ఇర్నిమన్న తృష్షిత్‌ తశ వీణ వం చూస్తున్నాడు. కవిం వినును చెంచినప్టున్నావ . ఇన్న్పాడగానే కవిం మట చెయసి “మ్ముతపూ మా గాంధారి (రోహిన్మి కారణంగా. నీ వదెశా చంపే చిష్కకున్నా ఎమో సంకున్నాని" అన్నాడు. -ా “ఆపదా” / 9 పవదా వ్‌ హరణం వారకి పరమ ధర్మమనే ఫీముదు చెప్పాడు. మరి రోహిజిలాంచ చక దనాలపప్ప - వారీరత్నం...... “

సిందచా సేనాపతి 09 జ4 వక రత్నం: చురచుర చూసూ రోష్పాద్రి మధ్యలో ఆందుకున్నది- “నేను హీ ్థీవరల్నాన్ని కాను. కామాంధుడ ఏ రాజెకడెనా నా పెన శన్ను వెస్తే. వాడిర న. న. నాన్‌ వ లక =. ఇ అన్‌ ఇ గారీత్తమంచే ఎమిటో చవిచూపేదా సో కక: వ్వా వె ॥ ల తి నీ సవా శాకు లలును హోవల్‌ స్‌ంలా.. వేసావనటింరో సంబెహంలేదు; వ గ్య జ కాన్మి ఛీడముడి మాటిలు విని ఒకవంక రాజలపట శ కసహ్యం కలుగుతూందే, ద్‌. న చ్‌ సుం రొ స ౮ మర్‌ _పున మ ౩ంతసేవంి రాకప వటంపల చదు మూడిందోనని పంజాటినగా న ల వుంది. క (౯ ఒర అరల టో చ వ ఇ ల ఒర య. న జ లన* వై మ హె పయ ఒవ్వు బటు తొంద మాలస పుయింది. ఎను న్నహంల కట్టుబచిపయామింతసుపూను” ఆంది రోహెనె న! షె ౮ ఇ లప ఎప నం ఇక్కుడ-పాంజాల రాధా: కరంటార నాాసబంం స్నేహంతో బంధింప య చె / ల్‌ తి ల జ ఇ వు కళ బడటిమా ? చైాం వానులుగాన్ని తషఫల మ మలుగాని దైవలెశా కనిపింగారా ? కతా నళ అపై ఛి వా ద్ని వ అవి లు వాళపరూ రాదు అవ్నా ఎ రేహిని కపి మజంమిద అయిస్‌ అతా ఉలి వం కు ఈఎక్స్‌ ల జరనై అగా ఖగ ముఖం 8 చూకూ బప్పింది---ోనే కొక రాబకుమాంం చూడాళు 4 ల (= జ ఇల కథ రాజు మారుటదను చూచావా” వంత పై గంలా వుందా? ట/ "వింత మృగం కంచె విచ్చితంగా “వాస చా రాచమైపె జారి రర%ండి ప కపి జత తా టో (తా “అవుకు, జారు ఆమురే మన గాంధారక శులందదుం నవేవత్వంలెదు. ఆఎ ఆభరణాలలో కప్పబడి నరవ _పతిమవా'ఏంది.. ఆధారంలిన. అతలాగున టె న. జౌ లో, ల లాప్‌ ఎవి వ న ల్‌ న! న్‌ా తగా కనపడుతోంది అందబెతన చ కాచయంద జాం రంగిందిః న ల ా వం నా ళు “అయిరేమరి న షందుకు, పిలుచవెనకటెయావు? నెశామ రాషయ ష్‌ లు వీ లు , జ టా బ్‌ న మ మరు వాడంగ్యా లజయిళే నవ్వు తాంపడపలసేన అవపరదు.. లేకవోచేది వ యణ అహ్నావు కప్‌ం నవ్వురూ. రోవోణి గాంచీరాత వహించ అన్నది - ఎోరాదన్నా . నప్వుడ్డు. యిక్కడి ఆ లా జ కీ ళు శ్రేల సట్రవావస్త, మంవచుతి చూచి శారు వజారం కలటగుకోంది. మి జా అనం ఉం చందిన వు వినం ల ల ఇ ళళం కా కపిత తన (సును రోహిజి రల వెప ఒచ్చి చిష్క తీస్తూ పిచ్చి న. క్ష ఇ గ్‌ ఇ పరర పిల్లా: సస మాతం ఎంతమంది ఆ అవమాాటలవడం చూళ్ళేదు? పర్షియా ల జ లా వ టల టి ల న జిం జగ క (మాలి బడ (దా ఎత) మొదరైన పస్పిమ దూల ప్రై కేవలం కొడుకుల 'ఆఎ వె | చె న ణు ల క ల” న వన్తువుగాన యంచబడుదుంది. ఉలకు వారి కర్తఎం గౌరవం హపబడేది ఒక్క మన పంజాయడి రాత్యాన్లోనా” యా

100 సింహ సేనావకి ణు వ్‌ జాక్‌ ఆనాడు రాకుమారి అవస్థను చూచి రోహిణి నిజంగానే అవేదనపడింది నలుగుంతోపాటు కూచుని యలాగో యెంగిరిపడ్డాననిపించింది; కాని నృత్యంగా; ములు సా'తూన్నన్పడ. ఆమె శిరోవెదనా పీడిత అయి ఉషారుగా లెడు. అందే న న ణి జ, వ ఇ నే నామను పడపలోకి ఆసికెళ్ళాను. కాసేపడెదాకా ఆమె నుదుదును గంగానది శ్‌ నే గాలి య. చి లాొదకంతో తడిపిన మీవబ తలనొప్పి కొంత తగింది. పిండారబొస్తున్నట ళం న్‌ లి కానున్న పన్నెలలో గంగా (పవాహం మథ్య చిలబడియన్న నౌకరో పరుకొన్న శ్‌ వం బ్‌ ల ల న రోహిణి (పక్కన రాటాం జను ఆమి బాధను మరపించేందుకు (పయళత్నించ న. శి న! జ వే, చున్నాను; కాగి రొహిచి మధం మథధం రాకుమారి స్వడావం జ్ఞప్తికొచ్చి లుదో ఇం ష్‌ ల ల డన అంటూన వుండేది. శక అ తో, తా ల పాపం అమాయిక పిల ; గా మొదుబారిన చేదలప చూచి. నీదకా న ఉం ఇ స్యా లు ఒక్ష్‌ చ్‌ టట ౮ జ చ్చ ఎ యింది, దూపము ఈ (బతుకు తపడనికొందోందా. వీ[గొ శకి తా అమి కాని పియా : ఇందురో త దోపం అంతగాతేదు. జాపకూడ మహీ శే నాళ యుపి. సింధతీరాన పారసీకులతో పోరాడవలసి వుంది తాము గాంధార పడుచుల్లాగే తయారయి?వాదొ అన్నాప. శశ క వ్‌ త వా కాని, ఎకి విచకందుంది; తక రూపం యొక్క మంచి చెడ్డలను _గహింప యం సి లిక ఉ రా రుల గ న! నే లు ఈ రాజుల యేలుబడిలోన వేలాది (వజలకే వుంది ౩౨విః అయి / వారంతా రాజుచేత్తి కీలువెమ్మలుగా తయారవాలా *ొ రజా, ౬ శ్‌. ఈ విధమైన భావశా పరందరతో ఆమె పరిపరి విధాల వాంకుల పడు ది చింాా లం యా ॥ నీ తూంది నేనామి మనసును వేరి విషయానికి మరల్బదలచి రోహిణి తలపె చేలిలో సం ల ఈ, న్స్‌ క్‌ టా వ వ న్‌పుచేతూ అన్నాను. (ఎయసి మనమిప్పుడు తకశిలకంటె పాకే దగరలో ళం ఊన్నాము” -ా “అపుడే దగఠలకొనా+మూ౨ = చళిజ సెకారా లా జ కట " గ 2 సం6 చ్చామా ? నువ్వు వెనక ఎనిమిది సలలకుగాని తక్షంలకు ఇపంరడుగా భా. ల జి జను సరాసం కాాంనడక్షనే [ప్రయాణం చేయవలసి పచ్చినందున అంత క జ టట ఖో లి వ్‌ అవా ఇ అత్తా సూప వా కాలం పెట్టింది. మనం తష౦ంిల నుంచి బయరేం ₹0డదు నెలలు డాడిపేోయునె షఇంకొక-మాసం లోపుగాని మన వారక చేజటాట న సు ల౮ా గాం బునం సగాంకి చేర్తం వచ్చు ననుకుంటున్నాను. కళ ల్‌ ఇంత ల్విరగానా య య లఆను. మన వావలు అతివేళంగా ₹యింబగప నవషసున్న.ో జ. వ. ఈ ల ఇప ష్‌ చ్‌ త ఆ న అయిత, ఇక నెలరో వైఠా౨8 చేం నేను అముళ చూప్తానన్నమాపే” జ ఈ న్‌ ల సారి ల ఏం ల న ల ల అంల, సోపనిరూడాసు, నేప మన పెళ సమయంరో నిన్ను గురించి న న! న లు న. క అమ్మం జామి రాశాను; కాన అద్‌ చెం వుంటందసుకేడానిక వీరడు” న.

సింహ సేనాపతి 101 వన ఇ నే వ్‌ (హా ఇ ఇటీ ఇల ఇర, “*లఅయితే పురినే నకస్మాత్తుగా ప్‌యి వాకిట్లో నిలబడితే అమ్మ డుమసు న

ఇతో కుంబంది!

“*బంగారంలాంది కోడలు దొంతినందుకు ఉచ్చ తచ్చెబ్బవుకుంది; కాసి, అల్లా జరదుర రోహిణీ! గంగాగండకీ సంగమంవద్దకు ఎళ్ళగాన మనం -కారికిమనిషిని పంపవారి. మనరో వస్తున్న తచశిల సౌహార్ల సంధూనికి స్వాగతపులర్పాట్డు చెసెం

న్‌ా యది క. ముకు రిచ్చవులకు ప్ధవథి పుంచారిగా.”

“ప్పర మనమందాక గంగ ఒడున తిపగుకఎపకు కాచుకొనివుండాలా 1

ఠం అప్పయిళలె నన్ను సభని ఎంటి ముంద పంపించు.” తోఆ సంగమస్తానంనించి “ళాలికి ఇండుదాదలున్నె. గంగకు డదొుడమ మ ల శ త_నప్తన్న ఊల్కాచేలపంచి స్లలమార్హయికటుంది. గండకినదిలో పడవమిద షరి నే ర డాళ మ లల ఇల ఎ తాకీ ఇల వ్‌ 7 కొంతడూరం చెయి ఆపె5 కాందారచమూడ పూరికి చేరవచ్చు. అయితె ₹0డో టి వ్‌ హాన్లాన_పయాణం కొంచెం యెక్కువ సేపు పడుచుంది.” లో, ఎదవా జ, ఇ = క కి "మన పప్టెనమిది మందికి వున్నవి ప మండు గ్కురాలగా! “ఆ విషయంలో చింతించపలసిన అగత్యంరదు. మనకే కాపలసినఅళ్వాలను రర ల లం కా?గానే ఉల్కాచేలంలో అడిగి తీసుతోపచ్చు- తషశిల బహూకరించిన గ్యురాలనా థాశిగానే జై = ఖ్‌ శీసువెళారి. మనందరికి అక్కడ “రాలు చులకనగానే లభిసాయి గా గ ల షం యవి ల్లికో “*ఆఏయితే మరి దారిరో జాసచెయ్యటిం దేరి 1 ళు యి “మన మితులకు చక్కని స్వాగతం యేర్పాటు చేయించటానికి... నీకింత ఆ త మెందుకు రోహిణి” బ్‌ జ ళా “అమ్మనీ, సోమనీ చూదాలని వుబలాబంగా వుంది. శః ॥ క రం షః “చూడొచ్చురా కాస ఓపికపట్టు. డాంల వద్ధదేళ ౮ ందర్యాన్ని చూపుతూ స ఖ్‌ ఖల లా నం ఆ విలు లగ వెపెవెళాగాా అయిదాదకోజు లాలస్యంగా. మన మలాగూ బ్రారికి ఒదికింటా వ ం అగింటటో ౧ ౮౯+ వజిళూమి మనో పాయె ఈరోగా నువ్వు మామిడి, అరదరొటలల నిండియన్న పెద్టటైలం కంగు ల శ చ్‌ వీ జో, జ హావ ద్యవ్యాలు చూడవచ్చు. నిన్ను గోహిలకుల గోహైల్లోకి.. తీనుకెడతాని.. ఈ వ ల అనా టల రీ జ ల ౪౬ యడ వంచతమాతుంది హడాం శ వా 4 అభా వ్‌ ౯ ఎకి జూ జ జై ల న్‌ భీ *అకాకాదు. నేనపంచితగానే వళ్ళాల కుంగి స్తన రతిం ల తరహ రా మ్‌ తా ౮ 1 ల మ _ అటో చ తి ఆక రలణీయంగానూ, అడ్భుతంగానా వుంటుంది. హాం ం ష ౧ శఉ[ష(త5 )౫ (్న లీ త ఓ ల స నో

103 సింహ సేనాపతి రోహిజి తల చెప్పి పర్తారకుండాపోయింది. ఆమ వారికి త్వరగా 2వ రోవాలని ఇ్యతపములోంది. నే నామ పెదవులను ముద్దాడి “వరగాన్సి యా. నన్నాదంపెట్టి నావ్వొక్కడానవే ముంద వెళ్య్ళాలపకుందున్నావి”ో అశత్తిగా*-. మరి నుపష్యవాగూ పెహార్డ సంఘంతో కరిసికావారి గడదాగొ “నన్ని మ్మాతమా సంఘంరే వఘ్యురారవం చుందుకనులేదూడదునో “ప్పుదఒరుందే అవ్వవానమడి “వోెగాని రోహినే. మందరమూ జతేహారి అమ్మ దుదడుది పడాల రోకు. అయినా. ౨ వన్షమైనే నువ్వ వదనివంట మంచం నానక్వా చా పరు? 3న్తార. మే దరూ ఆ మపాడచే ౫వావకి చేపకుంయాడు” న జ “అలాగే వయతమాఖొ రోహిజాచి కూచుని నప్ను కం౭ంఎంగనిం ౬ ా యు అన్నదానం ముంచ్చె మహోసం ఒక యిల్లు యక్నాఎ ఇహము “అమ; మ్నావాగూ తనక యించ్రేన వృండమంఓందె; రావ మయం, అన్న అగ టల లైల 6! ఆ ఆ కథక క. టల కి గా ఆ౨-౦ ఆస్ట సరెాంాయె వెచ్చ యుంంగ౧ా మచే ర్రై్యనాం నాద “ళం డాం యుల్తా?ొ “అవును, నా విడిచిపెట్డి వచ్చినవ డద జానవుంది. దాని ౯౨ కసపెం చూచలేంచి. వశాం3 వెలుపల మం తొద్దివాది పెలంవాడ వుంద” లే - “చెట వాచాెా$ొో “అవును, మక పొలంరే మాపుడితేోపు దాదా వ్యంది. నా తం అపై ఖాగంపంఎడు కారంయి7ా తిండిచే, ఆనా జావనంత వాపసతి హౌం వంచ. | = “తంత్ర ఛసపంందు కాదె వ్వు తంచపప యన్నావా ప్రియా రా వచ్చేం అజ వరెదు నాన్న న కాగా పేదుంచెవాడ. ఆయం చెం చా వంయమదు నాకం వపు ఎలయింది. అందువల్లనే వాము నాహానమూ, వు సహసమూ అన” దా “అయిలే యిక మనం మశ యించిని మూమెన్‌ వృద్ది చెమురోవారుం “లంతచెలే కందక, వా ఏకి చేవ చేందుకు కదంక సార” న్న ॥ పిచటూః చెంచనహైర్త ఛై స్పైన్‌ చంచ లిషహైవసై జ జాంటాా+ జా టా న అ ర ఈ యా పే కన సం గా స ర. అ -౨చంటు చ్చ - “వారం జయించనచె మగభ యిక ఎటందనొర్కూ అమగ్రెనా. ఎయలడు? డూ మం చూవాయగా లంసినడాన్నబడి చాన చైనక పవ్నాహమందా హాం మదనం? నా తలంపు.” ్‌ పా “లయిలే పం మంచి తపణంలీనె చేదకొంట వాము “సు అలాగే థావించుతున్నాని”

జ్‌ సింహ సేనాపతి 109 ఈక చ్య య ఆల్‌ ౬ ల త నేను హూడ కత్తి చేపప్టాల్చిన అవవరముండచేనా క ఇళ్ళ అల లో ర అవసరం కావచ్చు. రిచ్చబకాంతలు యిద్ధంలో పాానటం అరుదు. యళత జ అయినా నువ్వు మలకుపలో సంచరించాలి. రాజులు అతి సీచులు. ముఖ్యంగా స్ర్రిల భం... విషయంలో మరసు. శక వ్‌ శ ౯ అగ్ని కా ఛి అగ్హాగని నేను పంం౫రంరో పిప్ట్‌లా ఎందాకా” అంది రోహితి స్వరం హౌచ్చి శ్‌ ల్యూ ప్‌ శా ఈ ల న ఇ ఇ ల్‌ సాబు మూర్చాన్ని ఒళ్ళొకి రిసికొ ర రాప పియా. ఒప్విలా.. చన్లిం ననన ర త. శ ని పూకు. సువ్వు యుద్టరంగంలా మూవెపుండు ము బాదించాలా మాత పతా కి వా = భావం” అని ఏఆగించాసు. స్త కక వి ఆ వ. ఆట శః ॥ లె అందకు సలు సిస్టు, శాకరపము కరడదాలపంతఎు వాకముంద ల డె శ్ర కావలసింది.” బాలసేపు మాసహ్హిదుకున్న తర్వాత రోహి చంయింది. రెక రం న స్తీ గా మం జ క్‌ న. లీ ఆటకు కచ్చాసు. గటుయివ యింకా న్యతంం ఎత సతూణ పుంది అంపవః ల గ తా వ న (| ణ న = లాలా క. శన్మయలయి వున్నాడు. కెల్పవారగప పదపలుదిప్పి వవవాా మరి వారి ఒల్ల (౧0 లొ జ లు నే జా అ లలి టు అ ఇ నా టాం. వాదా సృతంంరేన రినటు వుంపాపదూనం జప వంపవపాం. కా అర్య నే నా మ్‌ చ ల న టం ట్‌ అచ మ గా వం చి లాలా జ న కౌకటునుపే చావికు ౮ెకటెకరే మతి పడిదనాాస అంవారా తతిప్యూ దాం? క న జత ల టో పడప కి ఒప్పలున్నూడ న్నదాదెదకి ఆ నప్పుదు పుదుయాానో నాము యదు. ల్‌ శి ము జ వన ల లి న. న వం నా రొక కల పచ్చుంది, ఘాత యుష్పుం ఎరింం ది ఆ. సఎపంం లబడే చూస్తున్నా ౧. రిచ్చవు లెక్పక్యని న రాచరున్నాన వొచర ఆవ ల్‌ ఒక అవ్వా న్న అధికోహించాను. నహాపంధు తాన దారలరె ఎరావతూూూ అల టా గ ౮ వ న టల న్‌ పృదున్న ఆయధాలన్ని చావద్ల వున్నా. నెఎ వ్యవుల బాదం చీల్చుముంట: చె ఆదా న ల లా వాటు ముందునెళాట. 5 కథముభఖంగా ఒక వాసి వగ్తోంది. అది చూరాం. లాడిరుచ్తు న్‌ ప షరి వుంది. అంతపెకి నా బంంరో పొచిచే చెలాగా అ మాచించులు న్నాం. న ష్‌. న ్ష కొ నం. జగ న. లా. అంతరో "నురం నేలమీద కాక గారో గిం పప రారంవిందింది. -ది ా అ అమే లె న న. ల ల ల ఆం. ఇ కింణసంకేతం౮ా చెబకుపెగా పపగివ.తోంది. నం తిన్నగా కరఎరతె బరా డాం న్న టన న; ్‌ త ఉచ ల ఖా అజ క. ఎద సుగభహేలకుదు చంఎసాపదు తవం దాచునవున్నాచ న్ను చూచి అతు టు టం న్‌ | లవి ఈల ల టమ శత సదపవుకుతూ దయావిషు నరంపశాగాను. న కంల ఒంన్నచిమురలెర నాం ళ్‌ 4 ల. వ్వ త అన్నలు 4 కళ నా న దీడించి వదిలాము. ఈ పరాాయం గాసిచేయంప విడిచి వుచ్చ. అం = లీ బావె. వ మధా నవలల న ఇర ింక చైే అదీ భుజ ట్య న బల్హాన్నైా విపరజటోయసం:కి చాకు మలకువపచ్చింద నాజీల ల పడవల". అట! క ఇ ల ఏట లతే ఇ షో వప్పూూళున్నావ. సుధాకతుదు అసాచలము పైరదోతున్నాటు. ర్త వ న ఆల్‌ పం అరం మూ 7వ మప నిర్విరామంగా షాషపెలోంది. మారంలి ఇందు మూది లః ఓ క అలం పల్‌ చట్ట మకాంచేసి [క్రమంగా కాశీకి బెఠలాచు. కంగా యమునల సంగమ నాపంం

104 సింహాసేనాపతి వెలసిల్లిన వారణాసివడ్ద గంగొతీరం అత్యంత రమణీయంగా వుంటుంది. వారణాశి శాశీవన్తలకు, చందన-గంధములకేకాక అనేక యితర వస్తువులకు (పపంచ (సిద్ధి చెందినది. అండుజే మాతో వచ్చిన ఏిడాద కాళిపురంలో నాలుగురోడు లగి పేరమన్నది. అక్కుడసుంచీ మార్గం [(పమాదరహితట్రనండున రోహిణికి వాస్పేపటిలో కాశిని చూపించి మము పద్ధినమండుతురము మా ఇందు. నాపలను విప్పకొని ముందుకు ఒయలునేరావు

గంగాతీరం వెద పచ్చవచ్చా పైపలరో కవ కవి లానుతలూండది. లక్క డక్కడ పపవాలమల కరాలు, వ్‌స్తవాలి వుడ్‌సలు వున్నవి. వీటన్నలీ మంచి గంగానది గంపర సర్య్మల _పడాశంం రోహిణీ నక్కువగా అక”ంందంది అం వీడియ... యిసుకముద పతవుండి. విష్యండఎట్టుకుంటూన్న మసన చూది అనేక తడవలు నలదె మాన మొద్డులనే అనకున్నది. కాని. చావ సప పించగాని అవి చరచత నీజిరోర్‌ వారంంవపం చూచి ఆపహురాపడచేదె.. ఆప మనుషులను పఎరొన నదికర్యంలోర. లూద్యుకానవాయి మింగివనైయని నేల వెప్పినప్పుడామ కాప టై గంజి. లాడంది మకు జాము బొపైకేనలి “ంగాంగండకి.. సంగమ స్టానమందన్ను ఉల్కాచిలము.. (హాబహ్హూప్కు చేద

క్షే నకు సం ఆ వాం చాయోతల 4 ]జతితంపాలల ఉత్త

ఉల్మాచేలంచపలేపటంల్‌ రెచ్చమీమపకులం ఆపగువమూ పుహాచాంంద మధవించామిు. మారోవాటు రోహిబి్‌ దూత ఆనంద మసుఎపిందింద్‌ తునక మేము అనేక చిక్కులలా రూతన మూతెల్ల ప్రయాణాన్ని ముగించి. పెట్టివవంలో అడుగు పెళ్టాము. నొపనుంవి దిగి బడైెమ్నుతూండగాన నాయకి పనూలువెసే అధికార పవ్వాద నసనతని తవవిలముంవి మా వంటపివ్చిని వావార్ట సంఘాన్ని సరించి, వారు చ్చిన బవుమౌన పస్తువులని. నాప్పు టూకీగా విపమంవి వవాాసు ఆతన. పంలోవం వరిముచ్చి తవమణమ నన్ని 'సేనావాయకిని పెష్టామ వసువెశ్ళాది. గంగా ఒది అపతంషిలం మశధరాజంంరి నివి కాపటంిపిన్లి ఉర్నాషమంచో సిఏహాదు షణ పైసింరి ఎపుడూ వఅనామిగా వుంటుంది. ఆ సేనావాయమఎ నావపవవిళముకాది. వా ఇనక్రమి మ చుడు రాహాజుడెనని అంసినపంు. వదు పుదంలి సంబవపరొన.

య్‌ ఆ ట్‌ వ్‌స్న్న చూజటడల ఏ ఆయం నా రాసింపచొప్ను మవితఎివాము. సన్ను కాషకించి క్‌ నాసట మువ్చాడ్‌ “మంచి అమపులో వవ్చావు చాయా. ఇప్పుదు. పైవారిం ముల ఎంఐనా అవసరముంది అనా- విం -ా డా నే ౧

నానుంంవి మంగా పప్ప, హ్‌ల హాహోపై ఒహ హార్వి వివరంగా

శాహాస. అప.వాయన “అముక మహానా. = వెపిపంచ మిషా పంపుకాని. ల చ _

రందంగంపలవో మన జాబర్ముడఎ విమమింది ఇన్చవూాలా వాయూల'.ముంచేయివిగో.

తాహాక్మ, రవము, హేసిఎిడ్డేని మసంంవేషువు కావా” అన్నాది.

“బహాారవణయుల ముందు బండ్రఎిద్‌ పంవాన. న్నువాబువాచా ముంచే అక్నాని చకవాల అవి చేవడానం జాంకాపమ్ను”

“అంచేకామి చాయనా. జాము వాతపు చర్చానము మాడ పంపధి ఊంచార ఎంది తవవలవు నెవడు గొన, అది మె ౨చ్చివువన పరిమిత. తర తవాలనుంవి మనదాము. తదంలం వంతర్లిగాన ఠాపంచుముర్నా మ గాంధావి మతు లప సన్మానించి పచపకావ ల మతము చె లానినాంగా. అవందుపులాండి.. ముండదు జా. రాయి. తయూత తలిద్మూ లపపకాలు ఇెక్తదివుగొం.”

నేప( ఒకది మా పంకాయవి అధంచునకి హరన ఉత్తమం హా అమ్మకూ చావాచు. అహ్మహు నాసి*డాంలలో 7లో లోహం బాప పము బందా. ఉప్కాషలం నుంచ శాం హ్‌ టూల్లంలో వతి యాబసిం మాకాసి. అష్టుకి

106 సింహ సేనాపతి వం. అ ఆ, (| ల కటుల తెనాతుగా ఉంటారు. వార్తాహట్‌లు అంచెలంచెలుగా మారటం వ్వ శాబులు. అతి భ్‌ఘంగా చిరలానికి వీలుపదుతుంది. సేగనానాయకుడు వివరంగా సతరంరాసి పెన తన ముద చేడు. అనంతరం కాకష్మ రాన్ని మడచి (వాడా లో గం ల చీ ఇం అవ ఆ న ॥ టి ముడిపె బంకమటి ఉండ సతికించి షం5 ము్యుదలళాడు, ఆ ౦ంఖ నెక ధట ళు ఈ... లి ల ఎచ్చి తక్షణం " ఛారికి పంపమని ఆజ్ఞాపించాడు. ఆపని పూర్తి అయిన తర్వాః గా ల చె మం ల్యూ వాతో అన్నాడాశోముందు సధ్యాన్న భోజగానికి ఏర్పాటు ఇస్తాను. యుత్తంఅంం ఎంతమంది”

“*తషఖిల మతులు పదిపంది-ఒక దళాధిపతి, తొమ్మండ/తన సైనికులూ తక్కశిలలో విద్యాశ్యాసం ముగించుకానివచ్చిన చిచ్చవీ యపకులు పరో ఐబడుగువ మరినెనూ గా భారర్థు లోహిజణి”"

“ప్పి భారాల పారకోడరః గాంధార పద.చాకొ అంటూ ఆయన నన్ను మర్‌: హెరి కాగరించుకున్నాడ. “అద్బాలు. నివ్వు వైశారి తమశిలల సంబంధాన్ని వాంధపంంతో మరంత దృధంచూవురా,. డాంకీ మనకీ మధ్యనున్న అరం యూ:

6 శమ రా స నాల చూరం సున గాఢ స్నేహానిక్రేహ్యాతం ఆటంకం కాకుండా పసుకోవలసించ వరే మా కోడంకి స్వాగతమిచ్చే షర్పాటు ఇయ్యమని మి పిన్నితో ఇప్పి యిష్టవ

వ. జా బా! ఆ నం పసానుండు, పద్ధెనిమిదిషుందికి నంటపయంమని పుఠరమాయించుతాను. అన్న౦-- పందిపిల్ల మాంసం వాగుండదూఃొ

“బల బాగుంటుంది - జాబాదూో

ళ్‌6, ణు న జ ల

పది గ్మురాలకు పదిషుంది రౌతులు కావారి. మరి సామాపషకు బషిన్ని కావలసొసాయి*” వ “ఐదు సంహోతాయి” శ ఇ న్‌ అయిదు బళ్ళకు అయిదుగురు తోంవాష కూడా అవసర మన్నమహాళి అళ్వాలతో నా సారధినిరూడ పంపుతాను. వారు పంపిన హయాలు సైంధవాష తొతిలో ఎన్ని కైనవేా” టై “తషశిలలో మలుగఏతేంన రకం బాదాయ$ి క4 చి క ల. ఒం బండ్తలో ఐదుసరు మనుషులతో పాటు సేశాని తిష్కునిదూడ పంపువా ఆ తర్వాత మరెక్కి వెళ్ళడానికి రాలు, రధాలు యేవి కావలసినా కొదవ ఎదు. పడవలనుండి అవ్వాలను; సామాను దింపించి బండ్తపె శెక్సించి వో గా సాూచ్చ, * పం న్య చ ణు (శనై న తలించుకొని పొమ్మని నేను హాయి తిష;నితో చెప్పొస్తాను. నావ్వీల్‌గా = పిన్నిలో మావాడులూండు. త ఏ శవలాే హెంగతి: ఇ వాడుతూండు. తర్వాత యిడరం కేవలోశకె?- అతిధులకు స్వగలు

*ం౦హసేనగావపతి 107 సేవా వాయకుదు పంటివానిలో భోలనపు దేర్పాట్లు చెయ్యమని చప్పి వయటికి వెళ్లాడు. నెను “పిన్నీ గ అని కేకవెస్తూ రోపల్‌ షుండిగం వద్దకెళ్ళాను. ల్పటెడే నా రాక పరజారకలద్వారా అమెకు కేరిసిరోయింది... చా శేకచింటూనే జ దగబ బయ. లెచ్చింది. న్‌స్ను లౌాగంంచురొని, లలాఎన్ని ముద్దాడుతూ పెదికంగా అన్నది.

“డ్డా ః సంపత్శరాల తరబడి న్‌ కలులే తంతురా. ఈ మధ్యనే గణ ఒహోత్సడానికి మూ) తె్ఫాను. మర్పిక అక్కుచ్యు. విచారవదుతూ. నీ చెమచు ఇఎయచవన్‌ చెప్పింది ఓం అద్బాయా. ఎవ్వు యిల్లు విడివిపెట్టి వోయి. ఒక ఇమిసారం అయింది కటూ

“చచు విన్నీ? వపశ్ళలో

చోవచెళయి వా ఒక ్యుగఒ చాయా £ నోమకూడ దిగులుగానే వుంది. వివా. నము వర్తమానం వియవానిర్‌ వీలుపడలా; మర్లక అక్కయ్య కూతురు వకు “చబముంది హారసెంటు; గోము పెళ్లాడేందుకు మమష్ముగ్ని అనుమతి రోర అముము నెచ్తా మ్‌ వాదాయి పొందిళ సంరోదానిక చురతక చోయిందంచి నమ్ము. మ హరసేస లిద్దటూ ఏకు ఒవాంరోన కన్పిస్తాప నరేగా, చాయగా. నీ _ఎఖ౬ చాడివాయింపం: ఒప కా. మా అబ్బాయి డస్నీహోయి వుండటం కనబడ _ంపుదళ ? రెందరగా బు లప, వాలు”

ఇంతలోనే దాడాయి పచ్చాదు. ఆయన పధంలో అందుకొని “కొడు చెక్కుడిన లడ్హు పెట్టురవడదువా, కోడలు సంగతిరూడ వ్వువా ఆలోచించావా?” అన్నాడు. క

న. “డలు : వఏండా : పెళొాడి, రేడర్ని రూడ త్రీసుకొచ్చావా లలా ౧0 ళా

“మం 1 అద్బాయి పెళ్ళి చేనుకొని పిల్లనిళూడ లోడుకొబ్బాడు.. సుమిద్దరం చేడలిక్కే మిగతా అతిధులకు స్వాగత మివ్వవానికి. వదుతున్నాను మధ్యావ్నాపు ఫోదనావ్‌ వీర్చాట్లనుహర్చి నుధు?లో ఇచ్పాన్లే అయి" ఆవం ఏది ఫర్దాః వేడరికి ఏం మంాంచ వహైవో ; మళం వెళ్టాంంా అబ్బాయి . వారు దాడురు చూస్తుం వారు సుంకాధకారీ వారన గౌరవంచి ద్యవమంపదెకే పుందాడు.. బారి. నిక్కడికి ఎసుకొచి. మఠాాంవ చెయాంరిగా”

ప. బ్‌ జ

ను మిరంరము సేనా చానుకుని చెధాన్నించి బయర్ధం ₹వుకు.. వెళ్ళాం. పేం వెశేసరికి సుంకాధకారి తన పూరిహాకలో. సుకాసినిలను.. గొవించి.. వాలు, వమకాయిలతొ తవ;ల మ్యచులపు సత్మంంచుతున్నాడు. ఒర కన సేచాని పషుండు నాపల ఒ.ండి నామాస్త డింపించి బండ్ల కెర్కించు లున్నాదు.. మైంధ వాస్యములు తీరమునపన్న వచ్చం గోధును నతి ఆప్యాయంగా. బుస్తున్నాయి.

108 సింహదాసేనాపకి అక్కడ మ్మిళులు అల్ప్బాహార మూారగించుతూండపిం చూచి. సేనా. నాయకుడు “లయితే పక్సా! నీపని ఇండిండెకి చెడిన విధస్రుందే। అక్కడ పిన్ని పైన ఫలాహారమూ చెయిజారఎ యింది. ఇక్కడ మనోరధుని విందురోనూ. వా్తూాక

౧ పోయావు" అన్నాడు వమనోరథుడు - సుంకాధికాని - సేవానాయకుని మాటలు విని వెదు మహా శయా : కోడలిని ధామ రోపరిరి తీసుకొని వింది. ఆడవాష్యకు ఆడవారి యంచె అభిమాన సక్కుపగడూ 1 చిరంజివి సింహునికి గూడ అక్కడేవిందు” అన్నాడు. “మరి మా ఆవిడ లక్తూ పాలూ అలాగే వుండిహారాట్పే సరః లజ్బాయి: నువ్వు లోపరికెళ్ల అని తశంల పిరులపపు తగి “ఆప బంరువులారా £ శ్సేం వ్‌ లో నాయకుడు - రోహాకుడ్‌ు రిచ్చవీ గద్ద ఎిదెక్‌ మిమ్మాహ్వాసించురున్నాడు.ఎప మౌ ప్ర ఈ పథ్జిభూమిని తమ గాంధార టూమిగొనే భావించండ. ఇక్కడ తమ కే ఎధఎిన కష్టం కలుగరాదచుగదడ గొ అని పఠషమారు చేశాదు. హిలు తాగటం పూ౦ అయింది. నేను పచ నాయమడికి కపిలునిలో షరి చయం చేళాను. రోహోణడతన్న కౌాంరంచురున్నాడు. తర్వాత ఆయన దపసగా తొమ్మిదిమంది గాంధార వదలను దూడ కౌగరించుకొ న్నాడు రిచ్ళవీయవకులను ఆవింగనంచేసిి, వాం లలాపములను ముద్దాడి అందరిని కుశల _పళ్నలడిగాద. మనోరధుడు నన్నంట్లకె లిసిఇెళ్యాడ.. వాది కాలా౨క కుటీరమిెా గాలా ౪ నూ శ్యధముగాను సుఖదాయకంగాను వుంది. మా పదధ్వని పిసుల్లో పడగానే. కామ లివ్వున యెదప పచ్చింది. న! ౮ లి షల వి ఆ సరదీ 1 నుప్వాతం. రా, చెల్లాయి స వసం. నికిషోందికొ అన్నది భామ. వె జాబ త న. ఇ లడ్హు, పాలు అదివరకే సిర్టంగా వంచబడెనాయి. మేకు నల్లురము ఆసీ-ల .

మయాము. మనోరధుడు నా కంటె ఒక ఏచాది ష్యూతషు పెద్ద. భామ మరది

ళు

య. ల అవల పా జారీ తు ఉగ, వరస. చాపై అధికారం చలాయింపఒది. ఆటు తన కంలాన్నై గె ఎగ పెపంచి

ఇ.

న కళ బవ చ్‌ బడ్డి న్‌ ద = అన్నదిాోమరం | నను సి కం పడిగాపులుంది చూడాప. కాం వీం6 లాధం నుప న్‌ లా ఖం వ చం దలా నువ్వు ఎన్నాళ్ళరూ ర్వాతీవి, ఇక ముసరిదాన్నయి యింకేరిచృపిరె పనితెరానమా జగ్నాఇ లో జే ఇ దు కమా ల ఇ బలా వట జగ ననివాడ భయపడ్డాను, లు ఉ్తాస్‌ ౧ పది వండే లాభం అవస మనోరధున చేయి పటుకుశ్యా సె.

పట్టుకు న్నాను శల = లో ల క్లిఎనీ అయిల మాతల! ఓచిచ । మా కుటుంబం" నబ వున్నావుగా కొ చ్‌ వే ల న ల న లవ్వు మెలల | భార్య, ఒచినలరో తేడా ఏముందికే [౯

సింహ సేనాపతి 109 ఆమె మాటలతో రోహిణి చరిరాత్య అయింది. థాషమ ఆమి చుబుకాన్ని చేరితో అంటి “చెలీ ఃనీ కీర్ణగా వుందా? సింహాన్ని నీకు కాకుండా నేను కొకేయటంలేడరే. కాబెద్దామనుకున్నా ఏ ముందు నాలాంం మస న ఎపరి క్కావాలి కొ

మాటల సందడిలో చుమాలస్యం చేయబంచూచి సేశాాయకుడు లోపరి కొళ్చి- “నేను అతిదుల్నో యించి లెసువెప్తన్నాను. మద తాపీగా రండి. మధ్యా న్నం భోజనందవేపకి పాతం న్‌క్కచ్చిగా రావారి మి పిన్ని లడ్డూలు, పాలు మందెట్టుకొల యెదుడు తెన్నులు చూస్తుంటుంది మూదాను.. నే వెళ్ళి నమ్మదిగా వస్తారని చెపులాన అనుక, మనోరభి 1 మరద్దపదాడ తప్పక రావాలి సుమా” అస్‌ చెప్పాదు.

బాబాయిని చూచి రోహిబి భామకు _పమ్యుత్తర మివ్వబోయేదల్లా ఆగి పొయింది. నేశామె చేయిపట్టుకొని ముందు. హాలులోకి తీసుకొచ్చాను... ఆము తెవరైనదీ జాబాయి సువవుగానె _గహించాడు. ఆయన ఆవిడ హబబ్మిుద వెయిసి పపప ముద్దాడి "ఎర్డా ః నీకిదే న్వాగతం! మీయన్మ సోము అత్త - పక్ష స రోసం యెదుడ చూర్తోంది. అజ్బా-ఎ సింహా; త్వరగారండ” అని వళ్ళి వయాడు.

అగ కల్తెరలాగా నడిచే ఒదిన వాగ్ధార మధ్యలో అగి - మళ్ళే సాగింది.

“కోడలా ః తప్పనుకోకు. నాష్టమాదుతూ సింహా బుగ్గల్ని ముద్ధెట్టుకొనే బంతపరకూ పచ్చింది మౌ ఎమ. పియా, మనోరధా: ఈ "పస్టుతరిసి నువ్వు నన్నిప్పుడేవగించురోపనే ఆశించుతాను.”

“రహసుమూ, ఏపగింపూచా * రిచ్చవీ యువకవి _. యవకులరో ఎవడ ఎపర కవెలాలఒ ముద్దావరుండా పదుల్తాప 0% అన్నాడు మనోరర.

“నువ్వు ఊచారహ్యృాదయిడఏ మనోరళ.”

“భామా సువ్విప్పుదు మరదినవదరి భర్రలో కవియబడగోరళున్నావా ? కోడలు కేమంటుందడో చూదు.”

“వమంటుంది ” పాపం, ధామ జాల ఎకారపడి వుంటుంది; _పేమించిన (పీయడు తక్షలకు పరారైహైత్క ముసంతనంలో బొంరిన మొసడ్షైనా.. ఆమెను రష పెటటిం రేదసకొంటుంది.”"

న శ

“ోఒదిగా 1 నే నన్నాను - నువ్వు ముసలిడాన వెప్పవ్నంచి అయ్యా మమెచి? నాకంచే ఐచేశ్యేగా చిన్నదానివి మహా అయిలే. రోహిజికంటె యమూడేప్ల పెర్టదానవు”

“వళ్ళ బేముందిచె మరి ౯

౫

ప జి కే సింహాసెగాపడకి కం న్‌ ైజ్‌ గేలి ఫ్‌ ము కుంతలాలు అ"ణే కుగా ఫి వడ లుంస్టైలు అతర్టాలి వి ఆం ఆ -అపచింలవె ఓ న్‌ థ్‌ అల" స్‌ స క ది మొల అవటం కాయి ఊరి, తేర నున్నని నలు - వీది. ఒరచహైరి కునైెట్టైన చూడనమిగ”ొ. అని ముద్దాడి ల ల్‌ ల క య గ ౯ శ. ప “ఆం అవును. పీ ఎగలు అప్పుడలాగ అచ గులాబి రంసపలోే అచ్చంగా అంత ౧ ౯ నే జ అలో న ఎ న మధురంగాహా వుళ్నై. పదణకటం అదు సరిగదా నువ్వు కర పుచ్చుకావ అబు ర్‌ూ: నడి వ నడవటం రదు చూస్తే దంత ముక్కుడీ భా?గారచే:ః. నేను నిన్ని - ఓదిలాా య వవ తూ నే అ కో నామా : నన్నన పదఎబల్ళినటుగా వుంది- అట్షాణ కనపవలళున్నావు కూడానా. శి లు ళు తా కు జ, ఎ న్‌ జ టై గ ఆ అలా దాా౭చిరా. నర్నాదింపెడ్రి వెళ్ళినట్లు నువ్వుకూడా ఒప్పుకున్నావు నో క న జా తాం శా న లా ల ళద్త మచి మనోరగ్‌ నిత్యమూ వెదం పెదానస బెదింంచుతూణ వుండె. తో లో లా య ళు “డామా : నన్నెండు రాడించుతావు : నీ మనోరధున ఎత్తి కుదిడయ నానికి విలా వా డ్న న ల ం ళా వ్‌ చెం ఓక ఒకవి కాటగన మకు ంయడూ 1 కేడతరమనుకొంటుంది : ౮ జ్‌ న్‌ ఇండ్తనలా కా “ఏమను కుంటుంచేలొ అని భామ రోహిజిని గుండె కదుముకొని “ఈల నా (| న. చార జై క్రి = 22లగా, అక్క వాగుడువిస్ట కాబోలనుపంటుంది. అంబగడ కొడలా వ ఆల్‌. | వ రా లు! కు జ్‌, నోరడ అనటు ఉండం కె చ్‌ శామ * సింహాసన తన వలలో _ కాక మనేరత అన్నట్టు జుట్టులాక్ట = 2సు ను జ్‌ వో కుంటుందన భయంగా చడుగద ? అన్నది. య శ వ ల గ! న తబ “లండు అక్కా రోహిజ నవ్వుతూ అంది - “నీయందు గాకుగ్య న్న సలతర్టై చే జాం వంకన జ్‌ జ్‌ “కాదప్హూయి ? కాడు. తర్వాత మోసపేియాననుకుంటే లాధం ఆదు రి స్త్‌ చే ల సింహసి 7 చతిక అప్పగించమాకు. జ “కన్ను దూడ నీకే అప్పగైనుగాా" జనక ఈక వ, ఎన్‌ ఎజి ట్‌ ని య ఇ ఊళ౧. నువ్వు బర జాణవే: సీ స్వర్తకేార గా నీలకుంతలాలకంట వీల నల ణ వని. గా ఈ, వజ డ్‌ చక చే ఛా గా జ జి సమయమున కాంలనెం ఫం అచస్టాలు కొవచ్చు: కాసి గచ సే జే యు ఆ హ్‌ నా వుంటుంది. జో, అట్‌ ళ్‌ “ఆయితే నువ్ఫం భయపదుళున్నావన్నమాటే, నా మాటలతో మనోరళ్‌ ట్ట. దం రా న జ ఇ ప లు ఆజ కూడ బెదిరి తున్నా డనిమంటపాను- ధయపవకు పియా; మనోరడుని పదవ ల అ నల్‌. సలం అ మై తా లస లను మునైటకౌని “నిన్ను నా సిగలోంచి వడుచల చేనారి మరి చూడు చెల్ల 2 లా వాట = ష్‌ మునోరకుడందే చాకు పెడ మొ*మెందుకనుకున్నావు : ఆయన మనాలు చూకావై ఎ వోచో 2 న ల ౮ త్న న్‌ కా మువైెటువోబోలే వ పెదిమలకద గుచు-కుంటున చ మరిచూచు,. ఎబసంలెని సింఎ మన వాల్‌, ల ఉూ' 'పెదమంంత కెమలంగా వనాచమో।;ః భా? చ్‌ ఎ ఎవ లై గ సం నను ఇప చా మాలు లీయించేసానేః”ొ తలు | నా న్‌ జే ఎస్‌ విశ్నావా చెలీ ౩ ఇవాళ లదుగాన్ని రేపటిః తరాలు యుగాలు దొన్షిప యి” కహిజల ఆక్‌ ను! వ అగి ఈయనకా *ళపు”. ₹పే.. ఇంతేకక ఈయనయందు నాకు మరో కోపం

సింహ సనేనాపత్తి 1. చాడా వుంది. ఈయన వ సంవాద్దులోనో సేధానిగావుంచే ఎంత, రాబింవు కాక అకడ వషాదాయె సామాన్లు చూస్తూ వాపృన్నాషు సుష్యచప్పు రోహిబ్‌ £

ఘు న్నా శ వె ఈయన చెతిలో రాజించేది కరవాలమాః: = రాసా

ఆపుడు నే నన్నా ముం చోకాని ఓదినా! యంచురో మనోతథ తప్పే ఘందిశి మా చేత్తిక ఇద్దమిచ్చినా, తౌసిచ్చినా అదీ మన పందాచుతీ యిష్టం.

| ప.

ఇ స్త క _ క పంచాయతీ. ఆజొపాలనలో లిచ్చవులకు కరవాళానిక్తీ కారాకీ వృత్తాసం వుండదు నా ఇ ప ప్‌

దు

య్‌ న ం . న్‌ న.

“జ నడునునున్నడది నిన్ను కొడు మశదిః చూస్తున్నా వుగా రోహిబీః మగవాంకి

లి టా

తమ పుదషజాతీ యంచెంత పషలబాతష్లాః మనమిన్షరమూ ట్లాడ ఏంకావాలి చక హోత ల్లు “ఓ” రూడ గుర.”

ళా క క.

“అవునక్కాః నాహ్మ్య్హుశ అలాగే తోనోంది. నేను నీతోసే ఉంహానుో

ధామ రోహిజిని అక్కున చేచ్చకుని చుంబించి “ఇక పనం తప్పకుండా ఇయిస్తాము. నాకింకో విషయంలో కూడ నీతోడు కావలసిన అపసరం ఉంది. ఈ లిళ్ళవులు మహా గర్వపహోతులు. వీర మన్నుర్ని లిచ్భవియాజులుగానే చూడటంలేదు. కొందర యవకులము మగభకు వంతిరేకంగా బోరాచేందుకు మమ్ములను కూడా న్యంలో చేచ్చరోముని అడిగాము; కాన్ని ఏవేవో నెవాలతో సూ కోకను నీరాక ఉంచుతున్నారు”

! వ వ. ల జరిన అర /

అయితె అన్నా మనోరథ్‌: మగధవల్ల యుద్ధంవచ్చే ఫయమున్నదా వణ శె నడిగాస్తు -

కళ ముదం షెంలం

ఓ కోానలసినంత.. రిక్సువీలు యావన్మంద్‌ సాయభుళై, విన్యాసాలు వపుతున్నారు. ఏ గణంలో నయినా యుద్ధ ్మవకటన జపగపచ్చు.. వాగ్మతి,

ల న శ ఓ ఎగ

గంగా తీర [హింకారో మగధ గూఢచాడున్ని చాలామందిని బంటిలుగా. పట్టు సా రా టం ల అ ॥ ల సశ కొన్నాము. అందుకు | పడీకారంగా దిందినాతుడు మన వ్ర్రవలను నిర్చంథంచి న. వంచాడు స్‌ | ల్‌ చి చ ఇ శక అయితే చేను మంచితపణంలోనే వచ్చానన్నమాటిః =“ టా షాలంలేీత కా “నిస్పందేహంగాను, త్వరలో వృద్ధరిక్షువీ సవర్న్నైనా వా స్టానంల్‌ కీ పంపు 4 టి ల బల శి కాషు ఇక నాప్షు మళ్ళీ కతింి చేతవటే అవకాళం లభిస్తుంది. అటో ళు తంటా శ కు వామ తనపతి "పెదవులను చుందించి వనన్నవవనమ్రు అన్న వింఎ్మోపియా! మరి నాకీ విషయాన్ని ఇదివరకే చెప్పలేదేగో

ల!

అఆడుదొానవుగా.”

చ ॥ గా నం. పఅవున్లే మా నోటమాట ధాగడుకాబోలు, తోహిజీ: చూకావా పుడపల మనా నొపాలిసంం ఖో

చ

ల క 119 సింహ సనగాపకి చన వా నా. వ ఆగ్‌, ఆం నేప ఓడి సుష ఇయింకావు కామా! నువ్వు మవాచహాచ్‌కి నంది శ ం యం ల ఆల్‌ లో ౮ అయి ల! పొడునసునా మరి నాకొౌక్కనానేనా అసకాళం ఇవుంచనాః న డం ర్‌ వళ ల చ, ళ్‌ | [పియమనూ: ముందు నవ్వుళాచ్‌ నేస్పకో. ఈ చే ఛంళల ఎనెళ్చే ససవో? అ క శ వల లా నూ వశ. - ఈమ్మాకానికి ఇతరంకా వవుక్యాడమలసిన ఆ గత్యంతదే. వందానఉంపగా ఎ ఆ గ్‌ క్‌ సి భామ. సగెగాన్తి అలాంటి సువావ నాకు చెప్పకుండా దాజావరొ లో ॥ ఆ జా న! అః = - మనోరళ్‌ చేకులు కోడించి “క్షమించు చేసి: నీ వాసుని తపం మగ చు క టీ అగ్యకాల్‌ ఆ ఇర భః వ్‌ వా వొ ల ఆ చు నా పదవీ ప£ివరన పర్తమానం ఇలిసి ఎంతసేవ కాండులఃొ థాను అతన్ని (పక్కవాటుగా వాదేసుకొని అన్నడదె- “మనూ. వా మూ: శేసప శిజ్చన్ని మా - గ సనెప్పుడైనా నీపై కోపగించుకుంటానా! నీమాట [వకానం ఎళాలికి వెన తరగాలి జ, భారా శ చా. ఆ లే అల జ వ జ మా మహిళా వశానిరి సైనిక శడషబ నిచ్చే మషయంులో అరకాషలను ఒతిత వేసి ఒప్పించాలి సుమా. (రోహిజివేపు తిరిగి వ2యంన రోహిజ్‌, నేను పంచాయకీ నల. చనా చ వ సధలో సభురాలిని కాదుగాని. లేకవొతే ఎూరితి్‌ వాదించి ఒపింంచేచాన్సే. 3ల్‌ : టు ం ఆ రల జల, న మె జు క్లో చ ఫ్‌ ననలొ జొరబడిన చర్మిలా మనం పంచాయతీ (దాతిచిడ్నాని క్కావా ఆంవోవన సాగిండాలి. ఏం రోహిణీ: నీ అభిపాయం వమిజిగొ శ్‌ క ఈం కీడే మెలి న ఆక్పుథాట ఎనూ అత వాది అక్కాాః కొన్సి మండు మనం మన నిక వషణ?- గూర్చి కారం సాధించాలి” ళ్‌ తగ టం. య మనని అరల ల్‌ ఈ విషయంల్‌ ము ప్వూగా మతో సహకరుచకామొ అన్నాం శ , భా వేనూ, మనోరథుడూ, మం తన మగని వం పంల హక, ా న! డీ భా య హం హా ఆ ౨ కం ఖో పలు అన్నది- + పియా: రణతం క పీరవ హెంది్‌ తము, టా అ అమ్మల] వ్‌ న గ్‌ విరమరణం చెందిన తమ్శపియధ రలయం చహిర విన పమ ఉన్నప్పుమే, వచ్చు ఆన వె వ - క ణో హా కాంతలు యర్దానంతరం మళ్ళి పెళ్ళాడి నూతన ద రలరేకలసి సంకాసం కనువక ల గ (య. అ= ఐలు ఆ౩ఏహెంం వయో అవవ జాన్‌ 'అల్ని న్‌ క్షే న ॥ విచతని వారవుకున్నాచు. సఆ-పములు కలసి జవించకానికి. వకరకార. నా వే చే కలపి పమఠరలచంచంణనివి కుం ను ము 2 న అన వలు మరింత వాసనే శెాక్కుండారి.. ఎప ్ముంచుతూండదిము. గమనించి సరె ఇక వ2కాం రోహిజ్సీ కకకిం న వెచహంనరా నె మంచ్‌ ఎల ఎచిరల మాపిలి కరైచసింది"అంటుంది. మనం జానవేదుపించూవ స్నా సా అజా వటి బులి కెంంపుమమ చపప ఇక్కడికి పచ్చిపడినా ఆశ్వరంపుండడు స" | హ్రాం జు! కా కస ంపుండడు. స న్‌ - లల ఆయ లా జ్‌ బీ వా] న. య వటట " మము నలునరకు. కువీరంలోంచి -ఐముమకొకాాయు. మనోరవము త ను అరా ల కెజి జు తా న్‌ జ ్‌ వాం భటులకు వెంచప్పిని. పిమ్యపి పిన్నిగారిందివేపు సాతెవడాము. మా వేసు తయా త ప వాన్‌ ణా వ్‌ లా క్ష (= వస్తూన్న కొ లి మాకు వారిలో ఏపడపడిందిం భామకదిన “లుడాకా: ఆ వాసే మని శ్‌ వెుస్ట ఎజి ల న కోసచే వ్లైంది. వేగిరం నకపంతొ అంది. వ.

పేంవాసవావళి 14+ కంందా(టపులు వాలుతూ పన్ని రోహిబిని ఆలింగనము. చేనుకొల్పాచి ఆమి వ సయ భూ ముజంచోకి చేమమూన పడపులవ ముదు కెటుకొనా ది శోహిది వుఖాపణిషు క్ష ద క చ అన మాత్మ తవానధాతిలా మరపు ఎసిలు ఒఎధ్రుచ చచి బా వా చన ల్‌ స్వాగతం దర్రా. నా బలొచతరి చంపుతా. ఎంత రముహిండతో | మొ నం”. ల టు పమచతి నాయనా * ముమ్చురూ వాఖాయిన'ము షండిచా, టాళుతా కామా: లోపలి అం న. తు తా జ శా ల. తా వల" చి గా తరం మని పన్ని శొాపాదని వాపముకొని రోసు చారతిసింది మొవాయి పు పకాలని, పంచం బదయపవగొతాడు వూ పయాంల రండూ స ళా ఖా అ శాలవె వి కాంతి తమమంకుల్న. ుమిసవం. పష్ళంతడి. తదంలనుంి పార ముఫంటాతన చముడో చప్రుటన్నా షి. ఆఅందటూ పకపక చవ్వుటున్నారు. వే వామి ఉపిసుచ పున్బ మామాయి మమ్యోర్ని వొచి ఆన్బాడ్క- శా ల. ళి శ. ప సం. కా నా! క వ =, హై న రం | వె. వా అబ్బాయి. _కతం పరాయం సుకు మధ సనకల టాతాఖను యులా వెడం, వాళ్ళ నాలు తరచి. వాజవడన షంర్నట్ట్ల (వాఖయ పూర్వు న్ని శి జా న. ఎలా అంంచీతం ఎఎనా్ట్టా - అప పవ సన ూపధుసుం పద్య న 5 వుంంక్‌. ఏంంంచిన విథధమూ పెఎలునాా స, నను అపాప్యు వుదాచాయమున్దు. న న్‌ న చ్‌ ౬. = శం వలం న. వ యుప్పంతే ఎఎం మముంళా౬: ళం, వూక ంయావుల్ను షభ సనరుఆ కది వమువపాటం హో సనాచాయముం వెవచాద. వాసిపెా "పేమ చూప హొనాోయ టబ. అతివనంవికొది. అయితయం, అ పప. రత్న 8 వుంచాలి టాత్య చా ఓ హం. ధిక “పపము సిలావాలావుంతూంచ ఉివల పిన్ని కరం ఘర్గాద వనోంది. ఆ ల శ్‌ వా నాప్‌ వం కిలసికొన్న పంద లోహాల. ఎంం శాన చాతి వహవా? లక జ (ఆన. అ ల ఛం. ౩ వాట. అం పపతావా”” అపరా న -- ల వతం న బో వురచు చళ్ళ చా వుల్దల్దాన్ని వబూమ్చురాచ్నా ఎ శూ జ తోమ్యాపుతాా చా ” ల చు “రి పిన్సి కూడ అదు పంబిషా. ఇఆంపవన్న ఇవైడె యిర్కుడినాంచి ళా యా జం వలి కలం ఇత కళ చి చౌపు( పం అంకం ఇ ర. ౬ దళాల వి మూన్న “లం. పియతమా ? విరా న్పధావం కాలా. మంచిది మధురమూను. య ౮ జ. ఆ ౮ న ల ఇ ౬ జ సంచ లాం ఉంన మోవటావు అసందా- అవురవాల్బిదుం. వపు. వద్దాటుతూం చి “౨౦గా చెప అవ్వి జవం వినాంది ఈ వన్న వాచృవింాచ ఊఖం.. యిట్టే ల ల ఆ మ లా ఉపఒవ మించింది ”

114 సింహ సేనాపతి

“ఆం! లిచ్చవీ గడ్డమీద పన్నెండు ఘడియలు. గడిపొవో లేదో అప్పడే మమత యేర్పడిందన్నమాట 1”

“*ఎందుక్కాదు. ర్యాతింబగళ్యు నవ్వించటంలో భఛామక్కయ్యమంచి (ప్రవీణ మరి పిన్ని మాతృ సమానంగానే వుండె. ఇక్కడినుంచి గ్యరం మీదనే _పయాణం చేద్దా మనుకున్నాను.. గాని, యిప్పు డా తలంపుమాని పిన్నిలో రధం మీరనే (ప్రయాణం చేద్దా మనుకొంటున్నాను”"

“రథం మీదనా ౯

“అవును, పిన్ని నన్ను తనతాొన తీసు కెడుతానన్నది.”

“ఎప్పుడు శ

“ఆమ రిష్టమైనప్పుడు. తకిల సొహార్డ ప్రతినిధుల స్వాగత సమయానికి ముందే వైఠారికి చెరాలకుకుంటోంది

“నువ్వు పిన్నితో పళ్ళిహోలే ము నేన.”

“ఫ్పక్ర ఈర్ష్యగా వుందా ౯

“పన్ని పైన నా కిక్ష్యతేదు; ఊండార్సింది నాక్కాాదు; మనోరథ కి”

"రేదు పియా: భామ అక్కయ్యని వదరి పెట్టటానికి మననొప్పటంలడు. పిన్ని ఆమెను ( పేమిస్తుంది; అయితే భయపడుతుంది గూడా.”

“భయం దేనికి?

“భామ నోరికి జవాబేరదంపాద పనిచెయహింమ్మాడ విసుగూ. విరాషం యెతగదటి, మళం రాగానే పంది పూంసం పండింది. మధ్యాహ్నా భోజనం అయిన శర్వాత మీ సాయంతం భోఐన - పాన గాన - నృళాంల యేర్చాప్టిన్నీ తానే సాగించింది. డా నొక్కు కణం కూర్చొానలేడు సరిగదా, తతిమ్మావాళ్ళను కూడ కొట్ల మడవనివ్వరేదు. ఉల్కాచేలం రిచ్చవియాణలు యాపన్మంది ఆబ చేనన్నళతో ఏ పనైనా చేయటాకి సిద్దంగా వుంహాతు. తాను రమ్మన్నట్టు ఇందెంంకి కాశదాసిని పంపిందో లేదో ఒక్క గంట సేపటో అమ్మలక్క_లంకా పచ్చి హాజరయ్యాచ.”

రోహిజీ రోమరోమా.వ్నంచి ఆనందం పొంగి పొరలుతూన్నట్లు కన్‌ పించింది. మూడద్నెల్లపాటు వాగిపయిన తీగకు _శావణపాసపు మఘం. పేవమిచ్చి సట్టు రోహిణి ముఖం కళకళలాదులోంది. నేశామను వగియార కాౌంంచుకొని "పియా : రిచ్చవీగడ్డ నిన్మాతీయను గావించుకొనుటలో కొంతపరకు కృతక్కృత అవగర్గిందన లలిసి నాకెంతి సంతోషంగా వుంది" అన్నాష.

“కొంతవరకే కాదు పియా ॥ పూంగానే.. కచాంకుబ రాకుమారిని చూచి నప్పుడు యిక్కడివారిలో కలసిపోపవానికికఏసం ఒక "ఉేకొదెా పడుతుంచను కొన్నాను. అందుకోసం మానసికంగా సంఘర్షణ జతసరుందని గూడ తరిబాను”

సింహ సేనాపతి 115

“మరి

“ఒక్కరోజులోనే. నేను లిచ్భవీకాంతనై పోయాను, “వైళారి. తూడ్ప తక్షళిల” అన్న నాన్నగాలిమాటి నిక్కమే: ఈ మాట నేన, పిన్ని థామలను చూచి మ్మాతమే అనటంరెదు. ఇవాళ సాయంతం ఇక్కడచే[ిన లిచ్చవీకాంతల నెల్ల రినీ చూచి వీరు కన్యాకుబ్దం త్తైలరు పూర్తిగ ఛిన్నస్వభావినులని (గహించాను. వీరిని చూచుటతోనే వైళారిలో కన్వాకుబ్ధం వాసశయినా ఉండదని తరసిపోయింది.”

“నిజమె; కాని దాసీల విషయంలో మీ భావన ఏమితి?

“కాళీదాసిలాంది వారిని గురించేనా ₹”ె

“అవును, కన్నదాసుని వందివారి విషయంలో కూడాను"

“వినగా అమ్మి కొనవచ్చునని పపుళూం డేవాడ్‌విఫొ

“క్రక(

“వీనిని చూస్తే జాం కలుతోంది. వీచు మానవులుగా చూడబడక హీనంగా చూడబడుతున్నాదు. బహుళః చూనవులగా తయావచేసే ంరవులేకవియివుందాలి; రేకవొలే ఇంత మృదుస్వభావులగు రివృవుల వాంకొరకు _ఉపయత్నించివుండేవారు”

“బరేగా (గహించావుః వీళ్ళకోనం ఏంచెయంటానకి శకంకాకుందావుంది. వ్‌ కొద్దిమందో అయితే యేదైనా చేసేందు.ఒ వీలఎండదేది. కా, రిచ్చవుల కంబ రిదృవెతపర అధిక సంధ్యాకులుగా ఉప్నిచు”

“రిచ్చఎతపలా రిం

“అవును వష్ధిదేళంలో వాత ఎచ్చవులకంటె ఏంతో తక్కుపతయ. వారిలో సౌకపరె కాదు, (వాహ్మణులు, సస్యలు మున్నగు వా౭ందరో ధనతపల్దైాలవాద ఊఉన్నాచ. వారకి పంచాయతీ పాలశరో'హూ అధికారంరదు. యుద్దంలో హమరణించ వలపిన భయమూలేడు; అయినా వారికి కావలసినంత భూమి ఉంది వాపహారం రూడ లక్షలమీదనేే వాడ న్వతంత్రులై. సుఖబివనం గడుపుతున్నాడు. దాసం దాసీలకు విము కి కగంచాలంటే ముందు వారి అధ-ంతరం చెపుతాస అంతేకాక మాకు తూడ్పను దవీణాన_ ₹0డు _పక్కల మగధ్రరాజ్యం ఉంది ఎక్కువమంది అక్కుడినించి వచ్చి ఇన్చాపూర్వకంగా అమ్ముడుహోయాచు”

“ఇంతమంది రిచ్చవేతరులు యిక్కడి కెలావవ్వారా అ ఆరోచించు

“అది రిచ్చవుల న్రాయ్యపియత్వం, దయాస్వవావాల ఫరితమ. హా పూస్వలు మొట్టమొదట్లో యీ పజ్జిభూమిపైకి వచ్చినప్పు డిదంతా మహారణుంగా ఉండేది వారందులో తమ ఆవుల్ని, గ్మా౭లను. మపుకొని హైవింపవాప. సింహాలు, వ్యాఘ, ఖడ్గమృగాలు, వనుగలలో నిండియన్న "ఘోవాటివిని ఛేదించి

116 సించా సేనాపతి ఒక _గౌమాన్ని నిర్మించాను. ఊరికి నలువేపులా కొయ్య పాకారాలను నిలబె్హాష కషంగా జనం వృద్ధి అయి, నూతన గృహ నిర్మాణానికీ _పాఠారాలలోపల బోటు రకహోయింది. అందువల్ల _పాకాకాన్ని పెంచి విస్రరింపడేూద. ఆ విధంగా అనేక తడవ పిస్తరంపబడుటచేత దానికి. “సకాల అని 'పేశేర్పడినది.. వైవారిరోని రిచ్చవుల కమవాలు కూడ (మంగా అరణంంలోకి చొచ్చుకొనిపోయి విసంంప సాగాయి. వారి పసవులును తగినంతగా పృద్ధిచెండాయి. పూవ్వల ర కంతాపాటు వాని బౌర్భండాడ యిప్పఎకి రిచ్చవుల్న పతి రక్త నావంరోను నిండివుంది.. వీరు చుట్టుపక్కల రాజులలాగా భోగ-విలాసాలకు అలవాటయి పడలా. మాయీ గడ్డమీద సత-వాాయవాలన స్టీరపడింది. ఛరణుజొచ్చినవారంకి అధయహ స్తమిచ్చి కాపా డుపే తమ కర్రషంంగా చుంచుతావు.. పీడితులప ొహ్మణు వెషంలనేకులు యిక్కడికి చేరి ఏలిని శరణువెడాడు. రిచ్చవులు వారికి అభయదానంచేసి సేద్యా నిక్‌ ఛూములు, పపవులు, పసవులను మేపువోటానికి తమ స్వాధినంతోవున్న అఏవీ _పదేశార్లోనికి [వవేళమూ. యిచ్చాపు.. వాని వాణీజాన్ని తమ బాహుబలంళో కావాడినారు. ఈ ఏవిధంగా ౨చ్చవేతర వంశీయులు యిక్కడ హసబడ్డాద. పరి పాలనరో వాప మాకు అధీనుర; కాని మగధ, కోసల రాజా-లరోకంపెి అధిక న్యతంతులు. ఇక్కడ స్థిరపడిహోయి సుఖజీవితం గడుపుతూన్న వారీకి కమంగా పట్దిదళమందు అభిషూనంకాడా ఎక్కువవుతూ పచ్చింది. చీరుకాక కర్మకారులు రూడ పెక్కుమంది పరివార సహితంగావచ్చి సిరావసము తర్చరచుకున్నారు. రూంకి 'స్వచ్చాపూర్వక ంగా పనిచేసె (బతుకుతారు. రిచ్చవులకం టె ౨చ్చచేతర ధన్‌ పర్ణముల వారికే దాసులరోడి సంబంధం మిన్నగా ఉంది. కాబస్టే దాస-పద్దతిని నిర్మూంంచుట నూ పళంలో లెకుండాపోయింది*, అయితే దానులపస అ్యకమంగా (ప్రవర్తించే వారిని శిషెంచకమానయు.. మా దేశంలోని బానిసలను బయదరవాకి వెకయించకుండా నిషేధంచాను. అస౨ిక్కడి బానిసరెపరూ అన్మ్యత అమ్ముడు హొషూనికే యిష్రపడతు.. దీనినిబద్దె వానిసలపప్ట _ రిచ్చవు అంత ఉదారంగా పుంబచాలో నీ పూహించవచ్చును.” ౯ క

"నిజమే (ప్రియతమా, ఇక్కడ వివిధ శాఖలు చిలుపలు, పలువలువెసి దాగొ అల్లుకొని వున్నాయి. గాంధారంలో అల్లాకాక ఒకేజాతి, ఒకేరంగు, ఒక్కటే భాష”

“అందువల్లనే అక్కడ సమానత్వము కగివుండటం సువవు; మరి ఇక్కడి బాగసలువేచ; స్వతంగత కర్మకారులు ఎది; వాహ్మణ, కాంచి పర్ణాలు వుండనే వున్నై. ఎల్లంని రిచ్చవులనహానికి వల్లకాదు. అయితే. రిచ్చవులరోని తొమ్మది తెగలలో మ్యాతం ఎలాంది భేదభావను వుండదు.”

సింహ సేనాపతి 117 “ఠొమ్మిది తగలా “అవును, జ్ఞాత్చః ద్‌ర్త వాది నపగో[తాలున్నవి. వీరంతా 1 పథమపూర్వుని ( పం. కామ్మండుగున సంతానపు పంశములవారయి వుంధారు” -. నశ “మరా్యాపియా 1 - ఇన్ని వివిధ జూతులవారుండగాహాడ రిచ్చవుల్ళి అర్య పర్ణ ౨ ఎలా నిలవగలళిగిందో + క ఎ “అందు నిమిత్తం మొ నియమాలు బాల కఠినంగా వుంచాయి, రిచ్చవతర న్‌్‌ సై ళో జ ఇ, త తం[డి5్‌, తల్లిరో కళిగిన సంతానాన్ని రిచ్చపులుగా సమ్మతించము. రిచ్చ్ళవీ డంప లక “తప గ్గ ల కలే వళా! దలకు జన్మించి డి పీపంతమన గౌర పర్తము కరిగియున్న విడలకే ఎళారి యందలి లి ల్ల ల వన లా ల ఆ ళు ూ అభిషకి పుష్కంిణిల అవి షేకార్డత వుంటుంది. “ఇక్కడి కొచ్చిన రిచ్చవీ యవళుల్లో ఎపరి కుంతలాలూ పింగళ పర్ణంగొ శివే: ఎక్కువమంది చం టుకలు వామ నీలకేణాలనే. పొరివున్నాయి; అయితే ప. ఉమ లర ల ఇట ల ఖి జి టో స్‌ ఎరక్భాయ ఘ్యాతం మస రంగులాగాన వుంది. “అవృనపుసు; ఇందుకోసం కూడ లిచ్చవీ గణము (పంచాయతి) ఆతి కఠిస విదమాలను అమల్లో పెట్టవలసివచ్చింది- తమ కన్నవడద్ద్ధల విషయంలో. కూడ యు లు ల వారప్పుడు బాల నిషురంగా వుండపలసివస్తోంది. తమ రక్తపారికద్దాన్ని ఖు న. స్తిరంగా కాపాడుకొనేందుకు ఎ కఠిన నియమాలను. పాటించడానికెనా వెను వ్‌ అచ్చి కో ట్‌ స్ట చలం ల కస్టత్ర సిష్తురమైన నియమ విధానం గాకు బాగుండలేదు- (పియా : కాళిని ఈం చ జ్యాపి షన జ ల! ళో *రిక్సే క్రాఫ్ట్‌ అని పిలుసూండగొ వినటం నొ కెంతో కర్ణకఠ్‌ రంగా వుంది. వాని “అసలు “కాళి అన్న దామెపేలేకాదు (ప్రేయసి? దేహం నల్లగా పున్నందు పల్లనే త్రిని “తాశియనీ, పుపషని “కారి” అని పిల్వపం జదగుతోంది.. అసలు పూర్వము లరిచ్చచేతపల క్యాశయ మిష్వకుండా వుంటేనే బాగుండేదేషానవి నేదాలో చించుతూ వుంటాను” శ అల, జ్‌ శశ అవి సురీ క్థూరత్వం క ఫ్‌ ఒకి జ ॥ ఆం, ఖ్‌ జోన్పిబు చెప్పేది యవఖార్హయి. ఈ సమసంను మనంకాదు-- చర్మం విడ వెయారి. హోనిద్దూ, యీ సారంతేని విషయాన్ని (పేదుసీ రోహిణీ: ఇవాళ నృత్యం ఎలా వుంది కో ల “వామక్కయ్యే-లాపియతమా అన్ని విద్శల్లోను. ఆంతేంన. చెయ్యి

• లాగండి. నీతో చేసిన నృత్యం శ్‌దొ క లిపది

118 సింహ సేనాపశి “అవును, (తిపడే. ఆవిడ కడి కాలుసేరుల విన్యాసం చూస్తుంటే నిజంగా నాకు ఈర్ష్య కలిగింది. నువ్వు చెమటలో తడిసి ముద్దయినా ఆ భూతం నిన్నా ల్ని లందే “భూతం ఎవర “అది పేమతో పెట్టుకున్న పేదరే. ఇంకా అక్కయ్యని. ఎదుషా య టా న్‌ “౪ పేపతో పిలువరేదుగాని, ఆమె నస నెత్తిపై నిక్కించుకొంటున్న చనుపునుబ్టి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు పిలువకమానను.” “అయితే ఆమ ఘూతమగిపించుకొనెందుకు ఒప్పుకుంటుంది థామ సామాను త్రీ కాడు రోహిణీ ; అమె “అసామాను” పవదిని స్వీకరించదానితైతే సిద్ధంగానే మ మం వుంటుంది. సరగాని మరి ఆవిడ రూప---గాందర్యాలో లిగా “ధామ తక్షశిలరోని వ సుందరాంగికి తీసిపోదు. =” శ ల క్‌ "ఇది పషపాతం రోహిణీ । ఆమ మూడేండ (తం వరకు మ్మాతన (౧ వైళాలిలో అందగ౩ లందరిలోఏ మణిగా వుంది" పిమిది (ప్రయా: చౌంవర్యం గో సర్వ వధ:సురాలా 1 అవుగు, ఆమె కుంతలాలెంత నల్లగా, కాంతెవంతంగా న్‌ “అందుకు సూ3 రాయటం కారణమె యుంటుంది.” నా. “న శీరోజాలకు రూడ తెలం రాసుకోమని చెపుతోంది. అడి జిద్దుజిద్డుగ నె లూ వుంటుంద్వే ఎస్గా రానుకుంటారో |” “తలగడ మురిశైపొళుంది దూచా. రోహిణీ | తాళమాడే:ముందు రాసుకొ? శీకాయలో తోమితే నష్టము వుండదు” “కాని, నా వెంటుకలుహడ నలబడలాయేమొ ౫” గా “నలు పెక్కుతాయని భయంగా వుందా *” “భామ వెం్యటుకల్లాగా అంత నల్లబడీతే నాతేమి అభ్యంతరం రేదు. “నా బంగారపు చెమ్మా అని నవ్వుతూన్న ఆమ అధరాన్ని ముద్దాగ్‌ నే నన్నాను మనం యింకా ఐమరో_ల పర్‌కు యిక్కడే వుంచాలి.” “ఈ ఐదు రోజుల్లోను యిక్కడి వారితో బాగా పరచయం బేనుకుంగాను.”" ఈ ఇ ళా తూ తు ఇ న్స గాంధారన్వరా:క్తి నృత్యానికి వీర మవ్వు పొందాలని చూస్తున్నావుం. వకారినుంచి వుత్తరం పచ్చింది. అక్కడ సన్మాకానికి ఏర్పాట్లు మొద౩స్టాద చ్‌ అ, ఖా 9 ల, సౌహార్థ సంఘానికి ఆదరసత్కారాల విషయంరో (పత్యేక్షకన్దవహించవలపినదిగా

సింహ సేనాపతి 119 సివాశాయకునికి తెలిపారు. మణం బయర్దేరవలసిన తిథిని సరించి లేపు మళ్సీ జాబు వస్తుంది. నువ్వు పిన్నితో రథంలోనే [వయాణం చేస్తావుగదూ?” +

“అవును నేను పిన్నితోనే వెడతాను. ఈరోగా వృద్ధసుంకరివస్తే భామ కూడ మాతో బయర్దేరుతుంది.” ౦ ై

“ఆయితే నువ్విక్కడినుంచే ఒక సైన్యాన్ని తయాపచేసుకొని బయర్హరకా వన్నమాటి గ

జ్‌ప్పై రీర్ష్యృపడకండి. థాషు, నేను చల్లగావుందే అచిరకాలంరోనే ర లిచృవియాణుల సెన్యాన్ని చూస్తావ. ఆడవాళ్ళం చేవలు పిల్లన్ని కశదా నివే కాదని గగహించుతారు.”

“సంతానాన్ని కనటం చెడ్డపనికాదు రోహిబిః పిచ్చుకల బంది విడ్డలని. క్త టానికి చేసే సన్నాహం నీ వెప్పుడైనా చూచాపూః వాది పణయరీల, ౩3చంచలు, తర్వాత తల్పిదం దులు కొవదానిక్‌ సన్నాదాం: పెంచి పలు పిచ్చుకల చండూ ముక్కులళె గడ్డిపరకలు, నార పీచు దెం చస్తాయి.. కొత్తగా హద. నర్మ స్తాయి అండులో ఆడపిచ్చుక "పద్దు పెడురుంది. పొదుునదుంది. మగది వాసి రావా తూంటుంది. యధాసమయానికి స్‌డ్డు చిల్ష చిన్ని దిన్న పెల్లలు బయంకొస్తైయి. “వేవ్‌ చేద" అంటాయి. పిచ్చుకలజంట ఆనంపంలరా పొంగిచలిరాయి. పిష్ముల బయదికి ఎగిరడోయి పెల్లలక'సం పంతులవారీగా *ంంలరో, _కెములనో వస్తాయి. తరిదందుల్నిచూచి పిల్లలు కేవఏంతల కొడతాయి. పెద్ద పిచ్చుకలు తమ ముక్కు లళో ఆహాధాన్న పిల్లలసోళ్ళకందించి, మీ ఎగిరిప తాయి. చిన్న బీవాలయిశా, పిచ్చుకలజంది దాంపత్య జీవిఠాన్ని హర్చ మనకు చక్కని పారం న్ళ తువ్నాయి.”

“అంతేనా? క్యతువు3వరై వాపస్తే అవి రెండూ (ప్రాణానికి ౨గించి, ఎదిరించి పోరాడవూ:ొ

“అవును, _పియరోహిజీ : ఆ విషయంరో నేను నీతో పూర్తిగా ఏకేధవించు తాను. సువ్వు యిచ్చాపూర్వకంగా ఒక తియని ముద్దిప్పే సను పంచాయతి సఫలే లిచ్ళవీ త్త ఒనాంన్ను తయారు చేయటాన్ని గూర్చిన పప్తావనల రాయకక్తులా సమర్థించుతాను లి

రోహిణి నా పెదవులపు ముద్దాడుతూ “తుదకు లంచం. పుచ్చుకొనేగా :” అంది.

“*లంచంకాదు పేయసీ: పఏీచుంబనం నాకా వాగ్యుద్ధంరో జయించేందుకు శ క్రిని చేహూర్చుతుంది.”

చాల పొడ్గుచెయిన పిమ్మట మేము కయాగారంరోకి. చేరుకున్నాము. అక్కడ కూడ మళ్ళే చాలసేపు కబుర్ల పప్పుకార్నాము. తర్వాత పర్షన గాఢ న్నిద

1లి0 సించా సేనాపతి పల ఉదయాన నేను రేచేసరికి (పొద్దు బారడు. పైకెక్కింది. అప్పడి. కింకా రోహిణి న్మిదపోతూనే వుంది. నేను గప్‌చిప్‌గా మంచంమీద నుంచిలేచి బయటి

మేము మూడోనాడు బయలుదేరపలసినట్టుగా మర్నాడు జాబు వచ్చింది.

,.. మీగకా మూదురోజులు ఉల్కాచేలంలో పాకు తెలియకుంవాన గచళి హాబునై. ఒకనాడు ఒకం ఇంగిపప్ద దిందయిత, మరోపూట వలొకరి గృహంలో ఫలహారం, [పతిర్యాతి జాదాయిగాం యింట నృత్య, గానముల కోలావాలం. చసవుగా మెల*ఏలోంది. ధామ రోహిడ్‌8ి (పెయసఫ అయింది. వారి యా స్నేహం ఆఅనన్మాంతం ష్య ల్లుళూనవుంది. గాంధార పడుచు ఆగమనవార చుట్టు (పక్కల సున్న కమకళాలపు భూడ వ్యాపించింది, నమూడోనాదు ఆ కమతాల్లో కాపురముండే తపణీమణు లందడూ గఎంపులుగాపచ్చి గమిరూడార. ఆనాడు ఉర్కాాచలం సుందరీ మల నృత్య-గాస (దర్శనళాలగా వూాంటెయింది, బయటినుండి పచ్చిన అందర గ నలలో ఉల్కాచెలానికి కోనుదూరాన తూప్పగావున్న *డిర్టి" అనేగామానికి ఇెందిన పడుచుక లైలందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది; నల్లగా పుంగరాలు తిరిగిన ఆ యావనాంగి నిడుపాటి కుంతలాలు, నీలికాంతులీనుతున్న _ చారెడేసికప్తు తిర్చదిర్ది సున్న కోమలాంగములు, దిగవైన కుచద్వయము, చతురపాదయుగళము (గక్మేకాకర్షణీయములు; ఆ లఠాంగితో ఆవిడ పతిరూడ వచ్చాడు. ఆమె మనోరథుని కేళబంధథంలో విగించగలదని తోచింది. ఆ తరుణి యెంత చలాకీ అయినదో, ఆవిత ధన్త అంత బద్ధకస్తుడుః అయితే అతని దృష్టిషాతం అతి నిశితమైనది. అతస్‌ పడుచు పెళ్లాము తన నృత్య-సంగీత కళాకౌళలమును చూపించేందుకేపచ్చింది; కాని, చవ్చదునికి తన యర్హాంగి సామర్హ్శంలో సందేహంగా వుంగి. ఆమె నాట్టుంచేసి (పేషకుల యెగరాశికి గురిఅయ్యేదేః కాని, కపిలుడామెనే తనకు జోడుగా యెంచు పన్నాడు. వారిద్దరూ రంగస్థలంలో (వపవేశంచిన తరువాత చం్మదుని వాలకం చూడ పలసినదే. అతడు మధ్యషుధ్య జాటుమాటుగా (వక్కచూపులను వారిపైకి ప్రసరింప చేస్తూండేవాడు. ఈ గుట్టును భామ యిళ్లై కనిపెట్టింది. అమె దబ్బున వెళ్ళి చం్మదుని చెయి లంకించుకొన్నది. అతడు తన చేతగానితనాన్ని బాగా ఎరిగి వున్నందున తన్నాదిలి పెట్టమని థామను కాళ్యాచేశాబడి (బతిమలాగడసాగాడు. భామ చెయ్యి వదలక లాగుళూండటం చూచి శుభుడు, మనోరథుడు అన్నారు--“అన్నా చం్మదాః సువ్వు నాట్యం చేసితీరపలసిందే. కపిళి మునిమోహినికి నృతుంబచేసె అపకాళం వచ్పెంచినప్పుడు నువ్వు భామ కోంకకు సమ్మతించక తప్పదు”

థామ చందునిచేతిని పట్టుకొనే “ోవద్ధిభూమిపైన నాతో నృత్యం చేయగల వాకీనా (పియచందుడొనని చం్మడుని బుగలను "మురెటుకునీది చందుని ౧ చిబ రా

సింహ సేనాపతి [ప్ని

యూ అవస్థకు మునిమోహిని సంతోషించినచ్లై కచ్చంచింది. చందుడు త్ను సీడవం పండటం ఆము రిష్టంలేదు. తనచుట్టూ జనం నుంపు కూడటంగాంచి చందుడు వ౨ిక్కమొగంతో రస్తూ అవన్నాచుంలాోభామాః ఏ మోటుతనం దాగా రేదు- నాట్యం లరితమయిా నస్ను బలవంతంగా యాడ్చి నవ్వులపాలు చేయాలను కున్నావా”

“మ్మిశతమా. చండాః థామలాంచి తిరోకసుందర ” సరసకొపేా, యిర్యద సింహొసనం లచించినప్లై ధావించేవాణ్ణ” అన్నాడు కపిల.

“మ్మితపూ కపిల్‌: నీకా వొధాగ్యం కఎగినప్పుడు మునిమాహినితో న్యృతంం చేసే అవృష్టం యూ నిర్భాగ్యుకురునికి కస్గించుతాషని ఆంచనా”

మనోరథు డప్పుడు చర్మదునికి సానుభూతిని చూపుతూ అన్నాజుంోసోవదా చం్యదాః మన యిద్దరి అవృష్టము ఓకలాగేవుంది? చూడు మరి ముసి మాహిన్‌ కపిం కుడిహస్తాన్ని చేతబప్ట ఆతని వార్యాంగంగా. నిలబడింది. భామ దూడ నన్నిక్కడ ఏడ్పుకుంటూ హాచోమని నీసరసను చేరింది. ఏం. చెప్పని? దీన్న కాబోలు అద,షమం౮ది”

లబ

పభుడ న్నాడు-ోకాని, మనోరథాః నువ్వువాడ వాళ్ళని దొంగచూపుల్లో చూస్తేనేగాని మి యిద్దరిస్థితి ఒకపేనని అతనికి బొభపడదు.”

థామ మనోరథనిఎపు ముఖం్యతిప్పి “"ఏజాఠరంరో చక్కని కమకథాగు లయాంషః ఇప్పుడేగా రోహిజీలో గాట్య్టుం చేధావు అంది.”

“మము తగా నృత్యం చేయటం నీప అనూయగా వుందా భామా”

“నేను చందునితో నృత్యం చేయటానికి అధ్యంతరం కర్చంచిలి అంచు"

నా అభ్యంతర బుందుకుంటుంది. ఎరిద్దప యిచ్చాపూర్వకంగా వళ్ళి నృత్యంచెయంండి. కాన భామా? ఒకమాట. ఇర్షంలెనివారి పనైనా సళ గత్ధుంతరం వకుండా చెయటం బలావ్మారంకాదూ?”సునిదోహిని కపిల(పక్కన జేం అనుర క్రయ చాపంపాడులోంవన్మీ మనుషులను అడ్డంగా చూచుకొని కపి౭కి ఎన్ని ముద్దురిస్తుందోనని అనే వా మ్యతుడు వుడరవ్‌ తూంపే-”

“వాపెందుకు” అని మునిమోహిని కపిల కవిోలాన్ని. వరసగా ముమ్మాప ముద్ద్య్దుకుంది. చాపం చంటమని మొవూం హాతిప్‌్యయింది.

పథుడు మరేరధుని చెంతజేరి “ోచండనికి సానుభూతి చూపే. వాడిది మహో బయరెరావచేః థామకూడ కపి? కౌగిలించుకుని జంకు గొంకుర్లకుందా ముద్దలు పెడుతూంపే అప్వదుగా? నీకు వాటిడు..మునిమోహిన కపిరకి. అంటు పడిందంచె ఎక్కడి చరం ఎక్కడి తచగిల | కాస నమాంతే చం డుని చిక పత్తామూడ చిక్కడు... పైగా రిచ్చవుల కాసనరీత్యా పీ విషయంర్లోరైూ సరే ఆ యింగికానకి విచస్ధంగా వమ్మాతం నిర్భంధించరాదు కూడాను

199 సింహసేనాపతి థామ కన్నామలు చిట్లించి శమనిచేపు చురచుర చూస్తూ “*ళుభా । కొంచెం ఛమాయించు. నెని కపిల్‌ని యుగ్లెట్టుకోటోలే ఈరోగా నా (ప్రియ చండుడ్ని తరిమివేదామ” నీ తలంపు?” చం్యడుని రెండో బుగ్గపెటూడ ముద్దిర్ది అన్నది-__

ది న్‌ రా జ కి న “ప్రియ చందా! అప్పుడే సువ్వు కనబడితే ఎంత బొగుండేది? నేవీ మనోరడని పాలపడే దాన్నే కాదుగాః”

వారిని సమీపించుతూ రోహిణ్‌ అన్నది---అలాగే ఆరిగివుంటి నువ్వు సృత్యంతోనే చం్మడుని చంపిచెసే దొనవు అక్కా!”

“*ఆ పని జరగిన తర్వాత మళ్ళీ మనోరధుని చెట్టపట్దేదాన్ని; కాని, అయినా యిందులో చంపహానిగ్గాని, (బతికించటానిగ్గాని ఏముంది పిల్లా! ఆ పిల్ల = మోహిని శా (ప్రియ చం్యదుణ్నీ ఎందుకూ కొరగాని వాణ్లేగా చేసి. వేసెంది. చండుడు నాట్యమే న్లేస్సకుంటే మరీ నేను ఎన్నడూ కొతకోడా కోసం దేవులాడనను కాన్నది. నే నెలాగైెనా యివాళ నా చందునికి గంతెయ్యటం నేర్చి తీపంాన. వద (పియా ॥ అందరూ యిక్కడే గుమిగూదుతున్నారు ధంకామీర డెబ్బ పడ నోతోంది రూడాను. రా”

“ఒద్దు, ఒద్దు వదినా | నాట్యమంటే గాభరాపడడ; అయిశా ఇవార్టికి చం్మదుణ్ని ఒదింయ్యి.”"

భామ హచిని చందుని పాదాలు నిమురుతూ ఈ పాదాలు నాట్యంలో యెంత అందంగా తయారై నాయిగొ అంది

“అవును, చందుడన్నయ్య శరీరంలోని (పత్యంగము నృత్యం కోసము సృష్టించబడింది ఇప్పుదు రంగంలొకి వురకటం రేదంటే పాపమతనిక తలనాహ్బో మరేబాధో వుండి వుంటుంది;” అన్నాను నేను.

చంగదునికి సందు దొరికింది. నిటాప+తూ అనా డు---*అవును మి, తపా

శ కసైపన ద | తలనొచ్చుతోంది. గుండెల్లో రూడ.”

“ఆం అల్లాచెప్పు, గుండెల్లో ఎబసబ లాడుతోందని చెప్పు” అన్నాడు సభుడు చం్యదుని మాట పూ ల్లిచెయ్యనిప్వకుండానే,

“నాకు గుండెనొప్పి ఎన్నడూ రాదు” అన్నాడు మనోరర్‌.

పకుడు-- అందంకి ఒకమాదిరి నొప్పే రావాలని ఎక్కడుంది”

మన రధ్‌___“*అయితే నే నీ తగాయిదా పరిష్కారానికి ఉపాయంచెప్పనా£ొ

చెప్పు చెప్పు” అన్నాప అందరూ.

చెప్పమని తర్వాత కాదంటే లాభంతేదు, ముందు చం[దుడన్నయ్య ఒప్పుకుంటేనే చెప్పుతాను.”

సింహసేనాపతి 199

• అగేమినో ఎగియకుంవానే కట్టుబవాలా? బది చేరగాడివి?ొ అచ్నాన్నెను-

“న్దేన్ప ఒప్పుకోతగ్గ మాచే ఇప్పురాగాో

“ఒకరికి సమ్మతము కాత్యది మూకరన్‌ అంగీవారమూళుం.. కాదు”

శన్నాను. + + శో

మనో-” అయిళే-సింహాః-నీ అభ్మివాయం తల రాప్పతో వున్న చందుణ్ని భామ తెయితక్కలాడించాలననా లొ

నేను “-సళే, మ్మితమా చందా: ఆ చెప్పేది అఘచితం కాకహేతే వీ ఆభంంతరం చేదని చెప్పు”

“* “చందుడు- "సలేరొ అన్నాడ..

మనో “ఇప్పుడిక్కడవున్న సుందదలంతా చందు? ముద్దుపెట్టుకోవాం.”

పభుడు--” అంటే పెళ్ళికి చేంన కన్యలందడా. 26పిరేకుండా వర్వవి ముద్దాడినట్లన్నమాటః చండునికిప్పుడు మళ్ళీ. పెళ్ళి యిదలవురుంది కాడోలు & ఇంతరూ ఇది చందుంరి శతా రక బహుమతా

నేను--ోచందాః వంటినే “ఊ'”' అను. లేకప అందరూ యిక్కడ

చందుడు సంనని అంగ్‌కరంకాడు.

మనోరథుడు-” అంతటితో షరతు పూరి కాదు. చం్యడుని వని సమాప్తమైన తర్వాత యువకులందరూ మునిమోహినిని హుడా ముద్డు పెట్టుకోవారో అన్నాడు.

చందుని ముఖం దేవురించి అతడు పెదవి వెప్పకముందే “వజ్జి యువ తులు రేయింబగళ్షు ముద్దాడుతూనే వుంటారు. ఇందులో శ*కు శ్న్నాయముంది ? చందా: ఆ [ప్రకారమే కానిమ్మను” అన్నాను.

చం్మదుడు కాదనరేక హోయాడు. తలూవాడు. కాని అప్పుడు మునిమోహిని కళ్ళల్లో హాసచిహ్నాలు చూచి ఉఊకోషాన్ని దిగ్యమింగాడు.

చందుని ముద్దాడుటలో భామే బోణీ చేసింది. పిమ్మటి యువమలందరూ శమ వంతు తీచ్చకున్నారు. కడపట మునిమోహిని ముందుకు రాబోతుంపే భామ ఆమె నడ్డగించి “నువ్వు నిత్యము ముద్దులాడుతూనే వుందావు; కాబడ్జ నీ కివాళ వంతులదమ్మాటుకో అన్నది; కాని, కపీర మోహినిని చందునిపైకి (తోయగా ఆమె చర్మదుని ముద్దాడింది. |

₹ండో అంకం ప్రారంభమయింది. యవకులందరు తనవితీర మునిమోహిో నీని ముద్దుపెట్టుకున్నాడ. నృత్య-సంగీతాలకం టే ఈ చుంబనోత్సపమే ఎల్లరికి మహి వినోదాన్ని కట్టించింది.

ఆనాడు చాలా (పొద్దహోయేదాక ఆట-పొటలు సాగాయి. తుదకు మేమిద్ద రము మంచమెక్కేసరికి మా దేహాలు అలసి సొలసీ సొక్కిహోయాయి.

అణా శాఖాట్టి శాఖ గతము 13. వెశాలిల్‌ న్యా ల (యొ

మేము ఉల్కాచేలాన్నించి వుదయాన్న బయలుదేరి పయాబం చేదాము

ర్యాతి3 “కోటీ” (గామంరో ఘురాం చే?ాయు. మర్నాడు _పొద్దునపూట పూరికి చేద వ్‌ కోవచ్చుగదా అను మేము బయలుడదేంనాడే రోపాణి, పిన్ని, థధామలతో రథం మీద పయనించి వారికి చేంంది. త్తు

పెన్ని రోహిజి*” తపు యించినే తీసుతెళ్ళంది. సోమ అక్కడే వుంది. భకటి చ్మకథ్వని చెవినపడగానే ఆమె. వారిట్లోకొచ్చి నిలుచున్నది. పిన్ని అక్ఞాపించే స్వరంతో “సోమా; నోరళబెది చూస్తూండకపితే మీ వదినెను దించి తీసుకొని విరాదూ” అన్నది.

సోమ రధాన్ని సమెపించిందో చెరో భామ మొదట పెదందిోరా పికాః రా.

ం ల తు గా

మనమిద్దరం సాయంచేద్దాం. పాపం మ పదిన వాపం_”

ఇంతవరకు విగటప్పదికే నోము 3ల్లహోయింది లోహివి కారికేదో పమాదం

ఆ

సంభవించించ కున్నది. దబ్బున తేపపద్దరుహియి. రోహిణి కాలుపట్టుకున్నిది.

థాను నవ్వాపుకుంయూ, “వా గత్తగా పట్టుకోవాలి సుషూ ” ఒతిడి తగింతే నెప్పెడుతుంది మరదలాఃొో అంది.

అతి జ్మాగత్తగా పెదాన్ని స్ప్యృ్రించుతూ సోమ అన్నది- “భామా నవ్వు కూడ పట్టుకుంచ యిద్దరం నమ్మక ౦గా దించుదాం.” కి

భామ మరీ చాఓటకపాషుతూ, "పిల్లా! భం సుమూః కాలమా తం కదరిశా సీ ష్యజాల వదిన దక్కదు, రోపం3 తీసుకెళెచన్హాగో ? ఆ వుండు నన్ను రూడ రానీ, నేని వీపుమడ వు ప్పెక్కెంచుకుం౮ను” అంది,

ఆ కపఏ ”7పకం ఐనియని నోము వంగి “నేనస్కైంచుకుంచానుత థామాః నా పీపెక్కానిె _వ్వు కాస్త పూతమియ్యి” అన్నది.

భామ రోహిఐినీ దించవానెకి చెయుందించదోతుండగా పిన్ని ముందుఒంచి దిగి “కటఏచోవకుంలే ఎహ్మావచ్చెంది. ధామ కిలకిల నవ్వురోంది. నోమ వెనక్కి తిరి చూచి లజ్ఞపడింది. పిన్ని ఖామ కొండతాన్ని పసికఎ కోపడ సాగింది స బ ల

కక దీ ం ల

కామో! ఎళ్యొచ్చినకొడ్డి కి బ్వి౨ప్టి చేష్టలు మితిమీదళుచన్నాయే క

సించా సేశాపతి కేవల

“కాదు పిన్నికొ ధామ చొల్లగా అంది-ం”ళాంకి కొత్త కోడలు వచ్చి నప్తుదు పమరచళ్శాఎఎసి వీపుచుదన మోసువాపం ము ఎంహాచ్వారం చాళంచటం అదారచుగా”

జ్‌ల్చి ముహం, నే హ్మోతం శాం వేడచ్నగాయా””

“పి రోజుల్లో ఈ రివాంలేబమో పిన్నీః ఇప్పు శందదూ. యిలాగే చేస్తు న్నాన మరదలు నోనని అడిగి చూదు

భామ సం*తి ౩ెసి హడ రోప్‌ ఆము పలరో చిక్కుకొన్నది. ఇప్పుడు సిస్థతో ముభం ముంత ముదుచురొనటియింది. అంతో రెహిన రథం నుంచి రూడి లందు చెచులలో సోమన ఆంంగసిం వసుక? ముచ్చాాతూ అన్నది---

కా ముద్దు మతవలా : కామ అక్కయ సంగతి సీకు ఆంయదూగ”ొ

సోటు న్య్యాలనుంచి ఆనంవాల్రువులు చిమ్మిన. అమ సంకోచము అర్క్‌ శు వెయింది. కాత్త వదినను తెరంచారజూచి "థామ నిలిగినవావ్ళ హడ ఆమె మాయలో పడిన్రరాదో అంది.

అప్పుడు నామ వచ్చి వు మడసి పెళచేరుకాన్నది. పె క్రద్రైశా 1 ముందు ముద్దిగి, తర్వాత ఫోకొడనావు పువ్వు” అంది నోను.

“ఉసిరకాయ ఒగరేఐచ7ా తిన్న తవ్వాత---గోమా[.... మంచినీష్ళ ఎంత తీపిగా వుంాటు

రోహిబీ ఆగమనదార్త వాడవాడలా వ్యాపించింది (పతి ఇంచెసుంచి ఆడం గలు రాహెగాన మునలమ్మలు. కొత్త కోడ ౨3 దిితీసి, పేలాలు చిష్ముతూ లోపరి పంచాదిరోం లిపి వళ్ళా. నేల మన పరచివృన్న కంబశిమైన నట్టనడుమ రోహిణిని దూచాజెూద. అంతలో మగ్షిక కూడ వచ్చింది. అక్కడ. చేరిన అమ్మ రిక్కలు ఏదొలగి అవిడకు దార యిచ్చా. పిన్ని రోహిణి చెవిరో “ఈవిడే మీ యత్త” అని పూదింది చప్పున రోహిజి. రది నిలబడింది. మర్లిక కోడలి ముభంలోరి చూస్తూ లలా౮ాన్ని ముచ్చాడింది “నా _పియమైన ఎడా! 2బారిలో నీప స్వాగతం అమ్మాయలు గ అన్నది.

అందరూ చతివలబడీన పివప రోడరికి మధుపర్కాలు, వెయించిన లేగదూడ మాంసము, (దాషరసము అందించాను. కౌద్దిగా చవిచూచి. రోహిణి రివాజును పూరి చేఫంది.

భామ వాయకర్వాన రిచ్చవీ అంగనలు మంగవగీతాలు పాడాడు చీక పడుతూండగా శ్ర రెకరాకళి తమ తమ యిండ్లకు ష్ళొవిసాగారు ప్రతివారు గాంధారపడుచు దూప, డాంచర్యాలనే పర్గించుతున్నాన. ఒకావిడ రోహిణి కిన్లోయి విశాలస్రైనదని మెచ్చుకుంటూంచే, వెరొకతె అవిడ రోమలాధరములను (పళం

కి

1596 సింహ సేగాపతి ఏంచుతోంది. ఒకత్తక పసిడివర్లపు నిడుపుకేశలను పొగదుతూవుంపే వం కాయ రోహిదడీ (పఃస్త ఫాలము, డప్పివంతమగు ముఖఎంబమును గూర్చి (స్తా వించుతున్నది. ఎళాలికెల్ల సర్వోత్తమ సుంద౦ రోహిణజేనని ఎల్లరి వరాఖ్యపాయం

మర్నాడు ర₹0డు ఘడియల (పొద్ధెక్కేనంకి చమకము హావార్దసంఘంతో సహా చాలి దశేణద్వారాన్ని చేచకొన్నాము. కొంతదూరంలో వుండగానే రిచ్చవు చెదురువచ్చి మాకు స్వాగతమిచ్చావ. ఊరేగింపుతో ముందుకు సాగాము. చున ముందు పైనికవాయిద్యాలు (మోగుతున్నాయి. తర్వాత తషఫల పంచి వచ్చిం దధాళ్వ్యములు నడుస్తున్నవి. వాదనంటి బహూకరణ సామ్మగితో బండ్రున్నవి ఆ పనుక తక్షశిలలో విద్భార్థనచేసి వస్తున్న ఆరు పప యువకులము తురగా రూఢి లమ యున్నాము. చివర రిచ్చవీ _పజలు; సేకానాయకుడు-సుషునుడు-వకటిషి లపై నధిరోహించి వత్చుచుండిరి.

దగ్షిణద్వారందాది మేము ముఖ నగరవీఢధల గుండా సంస్టాగారము అంచె పంచాయతీ భవనం ముందుకు చేరాము. అక్కడ గణపతి (పంచాయరి అధంక్షుడి తోడి సచివునితో ముందుకొచ్చి నాహార్దసంఘానికి స్వాగతమిచ్చాడు. మాలో వున్న ఎనాగధిపతి కూడ గణపతి (పక్కతె్ళ నుంచున్నాడు. గణపతి ఒక పర్యాయమ అశ్వాలను, ఇతర కానుకలతో నిండియన్న బళ్ళను తేంవారజూచి, పంచాయీ వపనంలోకి దారితీశాడు. మా ఆవగురకి (పత్యేకాసనా. రిచ్చారు.. పంచాయ సభుంలు 2998 € 900 లకు పైగా అక్కడ హాజరయివున్నారు. గణపతి చేయెత్తి పఏతో హజారంలో వళ్ళబ్ద మావరించింది. నాహార్ద సంఘ నాయకుడు-కపిం రి సిలబడి యిలా చెప్పాడు $

“పూజ్యులార 1 వినండీ. వైళాలి తక్షశిలలు చిరకాలం నుంచి పరస్పర పం చితములై గౌరవించుకుంటన్నవి; అయితే తవ్షశిల తన (ప్రాచ్య సోదరిపట్ల బృాదడు పూర్వక (యేమాదర ములను (ప్రదర్శింప హెహార్డ సంఘాన్ని పంపుటకిదే మొదల గాంధార ప్రజా (పతినిధి సంస్థ (పంచాయతీికు వైశారియందేమి; రిచ్చవుల ప్త నేమి ఎట్టి సుహృద్భావ మున్నదీ మాబకు బదులు గాంధార సుతులము పదిమందిమి రిచ్చవీ నాయకమ్మన్యుల మధ్య వుండుటి తార్కాణము. మరి చూటల రూపంలో యా స్వర్ణపష్మతమే _పకంంపగలడు” అని కపి5్‌ స్వర్ణప్యతమొక దాన్ని గణపకి చేతికందిచ్చి మళ్ళీ చెప్పాడు - *దుగించే ముందు నా తరపున ఒకడి ₹03 మాటలు చెప్పద౨ిచాను. అవి నిచ్చవీ కుమారుడు, తక్షశిల వైళారల మధ్య సన్ని హిత సంబంధ మేర్చరచుటలో కృతకృత్ముడైన విధమును గూర్చి మాతమే. ళలా వ్పాల నుండి తక్షశిల కితర తూప్ప వీద్యార్టులవచె లిచ్చవి కుమారులును వంచలాదిగొ విద్యాసముపార్ణనకు వస్తూనే వున్నాప తశశిల వారిపట్ల వాత్సల్యాన్ని చూపుతూన

పింహ సేనాపతి 1వ? వదు అ వచ్చిన వారును తషశిలదయం వవారస్టున గౌరవము (వధర్భంచుతూ వవాచ్చు వాని, రిచ్చవీ కుటారుదుంళం సింహాడు పషిన పని అంతకంచజ గొవృదీ, అావారింమైనవీని. తడలిల ఏపద్‌ _“స్తయె యన్న ప్పుడక్కుడ వున్న యే రిళ్ళవీ మవమీరై నా ఈ వీకులపంనే గాంధార సంరవణనై తమ దాన్ని ఛారబిపీ వువెడివారని నా తలంపు. గతమునం చది యవకావము రకుండుటి వల్లన యిట ఉవాహావిం తకహాయింది- అంటెళ్ళ మక్‌తం విచ్చప్‌ రుమారులు తదలిల. నిమిత్తం అశావ్వి కైన = నాహానాలలో కత్తులు చూసి, కదనరంగంలో. వురికి హోరాడి షి సొమానం విషయం కాదు. అ యుద్దంలో నా గాంధార భూమివై. పోరాడిన వలో సమంగా నరాకడను. శుమి డాదిగాగల యూ అయిదుగువన లిచ్చవీ పకన దర్వాకమాన్ని గా కళ్ళరా చూజాను. వీరి పరాకమానికి ఏ _పజూరాజూ వా సచ్చుంచగలము. విపత్నపాయంలోనే వారు _పదరించిన శౌర్య _పతాపాలను మిది ఖభవవందులో రూడ బుపు బాచపలన ఈుంతొ ఆంంచవచ్చును. ఇక సేనా నామర షవవీ విమవామిళుదైన సింహుని విషయంలో మా గాంధారగణ మెట్టి. అధి వాయముపు కర్గియన్నది సుపల్ట పృతము తలుపగలదు . వే నయనకు ఊపనాయ ఎడిగా అండియందుటచి, చరకరోలండి ఈయన పర్వాకమాన్ని దర్శించే సదప వా ౦ లధించిండి. సింహునవంద నాహానాపేవని సేనాశాయహునగా బడసీ వ జేళ ఒనౌ గర్వాంచుళుందని సెన్‌ కామి. మౌ తవ?ల పౌఈ రొళ్త “సడాపతుల, అనా నాయమిలు, యుద్‌ వీడాావిహారదులు ఎల్లచు అధ్మివాయ పడుళున్నాచ ఈయన కీయబడిన యుద్ధరంగం అన్నిదికోకి కిలకస్టానం.. వారశీకలు భధయంకర్వన వావి సల్పునది అక్కుడేనని మ మరుగుదుషు. పూ మాది సర్వ సేనాపతి - ఈద లకు నవి “సప్‌ద [వపఖ్యాళులు గడించిన యువకళా _పపూద్తలు =. బహు కాష్టాలవానన సింహుని బల-పరాాకమములు నుపంచితషులు వాం సలహా ననుస అ౨ఎరు మౌ సెనాంధిపతి అత?ంత _వాముఖంత వహించిన ఆ మహాసింధు రంగా న్‌్‌ సింహుని సెనానాయకుడుగా నియమించినాడా. 'సేశావాయకుడచ్చొట ఎట్లు వ్య్ర్రాములు పన్ననడది ఒనికుల నెట్లు నడివము, వ్యతుగమనమును ఎవ్పఎకప్పుడు ఎండే కట్టు తెలుసుకున్నది మొదల" విపకాలను నే నిప్పు డక్కడ ఏకరువు ఎఎపవచరడు. గౌరవవియలగు రిచ్చవీ నాయకులారా. వారస్‌క చ్యకవర్థి మహా “సలో. పధానథాగా = లారిదిబ్బతొన మటుప సనాపతిని బంథం గొం ంచుటను ఎం టుర్‌ సింహున సెమశాాన్నె వూహించి*లద. ఆ సమరంలో సింహుడును సః ఉఇతిగా తుడయినాతి ఆచార్మబహుకాప్వుని తనయం పసుతము సెంహుసి అర్గాంగి- నౌహౌం ఈ కృవాణ | పావణంతన. చూపి యుంతకున్నచో విజయాల్న సాధఫంచిన హె వీరసెింపఎస. మాకు వక్కయుండేవాద, కాద'*టలో నసంచూంవడదు "

158 సింహ సేశాపశి

కపిర తన కాషణమును ముగించి కూచున్న పిష్మట “మము. రాకు సంహులను చూడా” లన్న కేకలు సభికులనుండి చెలరగినై. ఒక మూలనం లోహిబీ తీసికొనిరాబడింది. గణపతి యాదేళంలో సింహుడు ఆయనవపస్తకు వెళ్ళా. పిరదంపలులిద్దడు సభికుల [మోల నిలబడ్డారు, సభికులు వారిని గాంచి అంటా (దేకంతో,

“జ గాంధార *ణానకి జై

“పై రిచ్ళవీ గణానికి జై 1

“తకంల పరలుగాక 1

ధారి వరటుగాక 1

ళా థి

“లిచ్చవీకునూన్‌ సింహా చిరంటబీవి యగుగాక 1

“గాంధారపుటి రోహిణి చిరంజీవి యసగాక :"

అని జయ జయ ధ్వానాలు చెశారు. -

సువర్షపతాన్ని పళంచేసుందు గణపతి యిలా అన్నాడుా

“*గౌారవనీయల సు సభ్యులారాః ముందుగా నేను మియందరి తరన్థ మన తడ్షశిల మ్మితులకు స్వాగతం చెపుతున్నాను. చిరంజీవి కపి౯ః మడా మీ సహచరులు దారిపొడుగున యెన్నెన్నో కప్తాలనుధవించి. పకారికి. చేరగ. విషయం మాకు తెలుసు. అయితే మే కా ళమ, చిక్కులు. లేకుండా. చేయట మా చేతిలోని పనికాదు; కొనిమా టూ పజ్టిభూమిపైన అందే ష్యూతం మను బాపి మిమ్మాపందపర్చగరిగినా మా అదృష్టంగా భావించుకుంటాము. మప లిళ్ళవీ గడ్డని గాంధారముగసు, వెళాలిని తిరిగాను. భావింయుపగాక ! ఇయాది ఒ న్వగృహంగానే యెంచిమాయా సన్మానయును మీ స్వజనుల సత్యారంగా భావించి స్వీకరింతుపగాక గక

పిష్ముట గణపతి తడశిలనుంచి పంపబడ్డ స్వర్ణష్మతికను చదివి వినిండాడ... మధ్య మధ్య సభికులు “ధీ; వన 1” “వహ్వా; పహ్వా ౩ అం హర్షథ్వనులు బప అప్పుడు కోంధ్యకుడు తడశిలనుంచి పంపబ1న హూయములు, యితర శస్తువుల జావితాను చదివి వినిపించి, గ్యురములను అశ్వకాలయండదును, పెమ్మాగిని రోం గారమందును చూడవచ్చునని (మకచంచాడ.. తదనంతరము పంచాయతీ అధ్యునుడ సభ సమౌప్తబ్రైనట్లు (పకటెంచుటతో ఎల్లర వయనావములు చేయచు తమ తష యిండ్లకు బయలుదేరారు,

సంఘ భవనానికి వుత్తరంగా వున్న పాంథగృహం కపి (వధృతులప విడిదిగా యేర్పాట చేయబడింది. క్ట

నేను రోహిబితో బయచికి వచ్చునప్పవకే పిల్న అమ్మ పచ్చి అక్కవ పున్నాడ, నేను గబగబ వారివద్దకు వెళ్లాను. అమ్ము నను ఇ కౌగరించుకాని ముద్దొ

॥

1వ0 ॥ నో *ంహసేనాపతి చిన. పిమ్మట జీ ం జా. శాంతిం

• న్ని తడిపేసింది. కొంచెం ( మ" అని ం చేనా ముఖాన్ని నజ నుకున్నాను ఇ ఛారచె "గ ల కింక అవనే ఆ ఇ తౌ దొ నిన్ను చూచే అదృష్టం శా కి న! డా। నిను ట్‌ ర రక్‌ ది వికంగా మేము ఉండ న గొరియిం శ హాని చూడాలన్న అటి. ఎలణ్బు ఇ చనా పితృగ్య న ఎ చేయ డే యేర్పాటు చూరు. ౫ లి మరమ తకు ఏర్పాటు *కి అక్కుడ య బి నుకెళింది. ఇంటి మరమ్మ కుడి కారా డికి తీసు కెళింది. హాడ్‌ చెపీీంది. అ బపగా అమ్మ నన్నక్క | సా సుచేయబడుతూన్నట్లు రం వళ్చె ల్‌ క మమా భూములు నా యని చూరదేశా ౨ ల | ఎండి అమ్మ కి పళ్ళాం ఆయన నం చేను ంచి సను చూ తండి యింటిక్‌ ఒ స్‌కు స్వాగతమిచ్చి, ఆలింగన ఆయన అలెహు ఆ ర త వపంన మ సాధి ము. వికి వచ్చిన క టు పేయిన తర్వాత ఆ యింబ్లా 1 చెపితేనే వ క్ష ల న్‌్‌ ల న శీ గారు మ అత్రవారందకి వె దగబోగా “ఆయన కిప్పుడు దిగ్గ ధర్తనం. జరి నొ లి యచన అ పరిప న్‌ రు ాతమే ఉందుగన్నాడ. నినేద్‌ అమ్మవేహంలో. చాలా న్‌ గపోయింది. క తం రక్‌ బలా పు చెపి ౦ది+ త్రై నడుము వంగివి ”- వినపడోవని అమ్మ రోయింది. మావటి తండ్రి న నిశ్శింతగానే ళీ ళో లా చం తరత 7 యింణ. త. ఖల €; 93 జుట్టు సగభాఇం నెరసివ హోవటింతో.. అటు గార ల్‌ వచ్చే ట్‌ వ్‌ అరై యిఎలిప ఉం ఇ 2-పసి విట్టూర్ని “నోమ పె్టైఅ పపచూస్తూ _బతుకుకున్నాను. నువ్వు వలరక ట్‌ నీ రాక రోన మే ఎదుపచూస్తూ ఆ ఇ క్‌ రొక ౬ యం తొర్‌ ౧, వైరు పచ్చాని జి నం. రోహిణి? ముందుకు -వ్చో అన్నాప. ఏచ్చింది” అని నేప వె రం హాడ టట్చుం “ోజాదాః షి ర్‌శలుకూ నః పుడే లో శౌన్పిల్లిని ముద్దాడి యి జ క. న! చూసూ ఆయన రో ల్‌ పు నీమి చేసారో నయనాలతో చూ స ముసలాయన వీ హా అ| పపూరిత నయన “నిన్న ఇకా. మున ని వనంలో ( * అని తన పడకగదిలోరి టి 1 నల్లని ఉన్ని పస్త్ర పాను ఉండండి" అని తన న త్వరగానె వచ్చి, నల్ల సౌలలో రోహిణి చ రీడై లత చనా ము ఆయన ట్‌ సి సంహాసాలల సా తుము నింషించుతున్నా న జక హారాన్ని తీసి గ్‌ టి హుని వధువు ల ల న లా 0౫ సంచి మరొగలు_పగడాలు కూల్చిన, లియనీయకుంచా దీన్ని ణి హాయింది” అంచి ము గి నేను మ” కకుటూడ తె స రూడ తీరిహాయిం, అన్యే వేసికుమాంః నేను మూ ప్పుడు నా తుదికోంక ఈ షం నోపంంగా దాచి ఉంచాను. ఇప్పు అగా అహ్నాడ్చు. చారో అన్నాను, వ. న్నాళ్ళపాటు జీవించాొ అవ్నా ము. నువ్వురూడ ! మీరెంకా కొన్నా ఇ ను నువ్వ డాపొః బురెంకా క యీడ్చుకొచ్చాను. కట శ వరకు న న భై శా ఎల్లాగో్‌ యింతవర వ వదులాను డెబ్బై గ్‌ “డు చాయశా? వ 1 బారంగా [వాణం ఓ శోఏంచదు ద 7 క నిరించా ్‌ రిచ+*ఇఎికి నా కకం ముందు రౌద్చావు. ఇ వ నిరర్లక జీవితం న ఒంనేరై. చైవుడుకూడ వచ్చింది. ఇలాంచి నిరర్ల “౦శెబై, న్‌ నకు గాధంగా ఏర్పడింది. వాపనాః ప ా ॥ నే నమ్మకం ఆయన ని గాలుగో మును తీరహటోయిందనే న తి వసికొన్వాను. కొని తన ఆయున్ప తీంపి తిరగి చూనుంపని కొ షా మూశాడు, పని వృద్దావ్యంలో మళ్ళీ బాల్యం చే సౌంఠంగా కళ్మము అమన “ర్‌వ? అ డు వడుకున్నపై చెలి ఎప యం శ సుకున్న వాడ అవన ఆయన పట్హు

180 సింహ సేనాపతి

అక్కణ్నుంచి అమ్మ, మేఘము పిన్నిగాంందికి వెళ్ళాము. లోవలి వళంవా లోనించి "పెక్కుమంది పకపక నవ్వటము, థామ ల్రాప్య కంఠస్వరము విస్చించు తున్నాయి. రోపల యువతి సమ్మేో నాన్ని చూచి అమ్మ “ధామ మళీ యేవో వం (వవానికే కూచుంది” అని సరాసతి పిన్ని గదిలోకి వెళ్ళిపోయింది. మమ్మా చూడగానే భామ మరినలుగు రయిదుపరు సుందరాంగులతో కలసి గంతుంగా మావద్ద కొచ్చింది, రోహిణి కంఠసీమనున్న హారాన్ని గాంచి “రోహిణీ: ఓ! మాల చాల నొంపుగా ఉందోయ్‌?” అని ఆమెని ముద్దుపెట్టుకొన్నది. నా ప చూచి "సురదీ 1 నీకు స్వాగతమిచ్చేందుకు వైశారిలోని సుందర జవ్వనులలా యిక్కడి కొచ్చారు” అని చెప్పింది.

నేసు నవ్వుతూ “స్వాగతానికేరా, మరింకెందువైనానా వదినా? అన్నాన

భామ మాప పల్మ్కకుంవానే రోహిణి చేయిపట్టుకొని నన్నుహడ అన రించపున్నట్టు కనుసన్న చెసి పసారారోకి దాంతీసింది. అక్కడ ఒక (పరా పరచివున్న ఆసనంమిద మమ్మగ్నిర్దరనీ భూచోచెట్టింది... యవతీ మండరో కొందరు వీణ, మృదంగాది వాయిద్యాలను చెతబహ్హైప. వధూవరుల స్వ్శ్చాహ-ం వచ్చినప్పుడు పాడె మంగళగీతాన్ని అక్కడున్న యావన్మంది కోకిల కంరాలా పాడారు. అనంతరం థామ ఒక్కొార్క సుంచంని రోహిబిలో పరిచయం చేసింది భామ రిచ్చవీ పంకాల్లోని యావత్తు కుటుంబాలకు చెందిన తపబీమణులను. అవ్చా నించింది.

పరస్పర పరిచయం చేయటం పూర్తికాగానే వసారారో ఒకనారి ౫ ్ద మౌాపరించింది. అప్పుడు భామ గొంతు సవరించుకొని మొదరెద్దింద----

“అక్కలార 1 ౬దినలారా : కన్యలార రోడళారా 1 క్‌సించా కువూచురక అతని పధువు- గాంధార సుందరికి స్వాగతమిస్తున్న శ వధసమయాన మసిండ 8కి అత్యంఠానందంగా వుంది. సింహకుమాపడు మన యెలర పేమమ హా దక మనలో యెందరమో ఈయన చుంబర మాధుర్యాన్ని చదితచి ఉన్నావు; ఈయ నతో నాట్యమాడాము; పాన గోష్టిలో హిల్లొన్నాము. స్వప్నతుల్యాైఎైన ఆరె లంత మనోహరంగా ఉండేవిః ఇప్పుడా బాధాకరమైన మధుర దృళ్యాల'ప స్మర ఆవలసిశ అగత్యంందు. మన మ్‌ష్పు డక్కడ ఆయనకి పభాకాంవను (ైకంంచి టొనికే గుమిగూడాము మన సోదర రోహిణిని చూచారూ? అచ్చంగా న్వక్ష (పతిమలా ఉంది. ఏళాలిలో యీ గాంధార సుందరితో వోటీ చేయగల సా*న కత్తి యేది ఒకవేళ హోటీ8ి నిలవాలన్నా మన అంచాలరాణి సమ ఒకంవే. బే పిల్లా, షమా? ఒకసాం ఇటురా”. అనగానే పద్దెనిమిదెళ్ళ పడుళాక్‌3-మేరది రంగు ఛాయ, చారడేసి కళ్ళు నల్లనికురులు కరిగన నిదపమాన. సుందరి సిపైడే

సింహ సేనాపతి 11 వడిన ముఖంతో అపరాథినివోతె థామను సమీపించి నిలబడింది. రోహిణి ఇప్ప రాకుండా ఆమి వంక చూసోంది. ఆ తరుణిని బోలిన నవమోహనాయులు తష టీనా అరుదే. థామ మష్‌ సాగించింది- “సోదరీమణులారా । చూచాపగొ ప లాండి కామినిని గూర్చి వైశాలి గర్వపడబంలో అనుచిత మేమిరేదు; కా. న టూ రూపరాళిలో రోహిబికే సర్వోత్తమ స్టానమివ్వటం గూడ వమ్మాతం నచితము కాదనే నా తలపు. అందాల వొటిరో షెమచే ఓడింపబడినందున కి వృకోవటానికే నేనిలా అంటున్నా ననుకొనేరు ఎవరన్నా. ఇప్పుడు మనం హాలిలో ందాలరాబిని ఎన్నుకోటోపటంలేదుగా మన షషకు నష్టం కలిగేందుకు! ఇక్కడ ని మీకు మరొక సంగతిహడ _ చెప్పదలచాను. ఈ మధ్య లిచ్చవీ తరుణీముదు _ తౌ సొందరం కళాహాసిసు లయిహాతున్నారు. ఆ టక్కులాడి ఉందే-అంబాపార- కొణం ఏరచుకొని కూచున్నప్పదినుంచి పతీ యువతికి. తన కాపర మెప్పుడు 0గలో కలిసిపోతుందో నన్న ఫతి కంగింది. తదాది ఎల్లరూ వేష-భూషణాలం వాల్లో నొందర్య కళారాధనలో వేశ్యాంగన-అంబాపాలిి తమ ముందర ద్‌ ఎడుపుగా తీమెయ్యాలని పట్టుదల వహించాప. నే నీ పట్టుదలను. చెడుగా థావిం ను అందరి ధరలు మనోర్‌థనివర ఒకే కేళపాళంలో చిక్కుకొని వెంటబడి పసతూంూా రనూనిక్‌ వలకాదు, అయికే రిచ్ళఎ యువతురెక (పక్కన అందా

యం క్‌ ణా న రిని తమ వాందరం కిళాదర్యంగా యించి, ఒక్కొక్క ర్యాతికి వెలాది కళ దణ ఎలు అ పాదముండకు పోరుండా కాహితుకుంటూనే చెరొకవంక ఒక అపరాధం- ఏది గొప్పవేకాడ-పుహాపరాథం రూడాప-చేస్తున్నాడ ”

“నెప్పి పూటలు బాగా మోచించే చెటకున్నాను. రిచ్చవీ కాంతలు తపు ెందరోపాసనరో లీనమై దాము రిచ్చవయానుల మచ్చి విషయాన్న విస్మరంచు పన్నారు. ఇల్లీ “రోహిణీ ః ఏవీ నీ చేడు లిటు చూపు" రోహిణి తస హస్తాల ?మ కందించింది; కాని, ఆబ గుండె దడదడలాముతోంది. ధామ మషళ్ళ చెప్పు సగింది.. “మీరంరా ఆ్యతపచాద్దు. పదేసి మంది" పా చూపిస్తాను శః మె శేశుంంతో ముచ్చటగా ఉన్నై; అందమైన హస్తాంల్లా వుంటాయా ఎ రా ఏంచకొన ఉండండి. పర ్యువండు దగరలో ఉన్న పదిమంది రంది. వచ్చి గోహిన్‌ చేతుర్ని చూడటమే కాడు, వాలీపైన. చెయ్యివేసి చూడండి 1 కఠినంగా లేపూ? నిజం చెప్పండి.” అందరూ కఠినంగానే ఉన్నాయన్నారు. వాబ్యు నయగ పంది చొప్పున పెర్చి రోహిణి చేతులు చూపి, అదే రీతి నడిగింది.. ఒట్టి చేతులని హడటినికే అయితే అందరూ శాక్కెసలాడుతూ వచ్చేవారు కొదు; కాని గాంధార పడుచును దగ్గరలో నుండి చూచి, స్పృళించవచ్చునన్న కోరికతో ఎల్లరూ పచ్చి రోహిని చేతున్ని పరిషెంచి చూచాస. అంచరివంతు అయిన తర్వాత భామ తింిగి (పారంధించింది.

189 సంచా సేచాపలతి-

“అక్కలారాః రోహిజి అందంలో మనలో ఏ ఒకరిరైనవా తీసిపోరుందా ? మొహమాటం రకుండా యణార్జం చెప్పేయండి.”

అందరూ “*ోమనంవరికంపే అందంగా ఉన్నది; షమకంటె కూడాస” అచ్నాపు

“అయితే -- సోదరీమ.లారాః రోహిబిచక్కదనంరో ఒకగిప్పకళంకం ఊంది. ఆమ కరకమలాలు ?రీష కుసుమాల్లాగా రోమలంగాలేవు. అందావాి వౌందర్య కళాదృచ్టితా యివి అందమనపించురోవు; కాని మరి మనం అలాంటి కఠిన కర్క్లక హెస్తసఎల కారణంగా రోహిణి సుందర కాదని చెప్పపచ్చునా ? అంధాపారి శిక్కురాండైలే అలాగే అంహాచ; కాని నేను వైారిరో నాకు పూర్వపు సర్వోత్తమ హౌందరగవతులు అందావాఎ ఏష రరాం్యడవాదమ తప్పంటాసు. గైదరి రోహిణి చేతురింత కర్కవంగా ఉన్నా అందంగా ఉఊన్నాయనూనికి. హతువమి టనుకున్నాన? రిచ్ళవీ అంగినల కర్టి హాస్తార రాజించువాయి. మగధరాజు - (పహాదాన్ని గబణింపక అంభాపారి హెందర్య నుధాపానం న్‌మిత్తము బశారికి వచ్చిన విందిసాపడు -ఎప్పుడో ఒకప్పుడు మన వద్ది భూమిపైకి దండెత్తి రాక మానడ.. మన అన్న-వమ్ములు, భర్తలు, మరచులు, మామలు, తంగ్యడులు, పిన తంగ్యడులు యెల్లరూ అతత ౧దిరించూానికి సమాయ్యత్ర మాట్లూూద. ఆసమ యంరో మన అవ్వలదం మనం కూడ కరువు సెదిరించవల సివస్తే రిచ్చవీ కాంతలన మనకి అందాపా9 తయాపచేసిన ఈ కొషుల కర కమలము రహెళి ఉపకరిస్తాయో మోచించండి. ఈ మృడు హస్తములు బల్లెముప పటగలవా కపా ణాన్ని (తిప్పగలవా? డాలు తాకిడికి గట్టకొనిగలవేమో “చెప్పండి? అప్పట్టున మన కరకషులాలు నిరర్హకాలవదంలో సందేహందేడు. కాని. సోదరి రోహిబ్‌ "చేతులో! మె రిప్పుడు చూచిన యూ కరిన కర్కువవాస్తారె నూతమంది. ఏందిసాడల పెల్టీ యిన పారశీక గవర మద-అహంకారాలసి పపూపంచలు గావించాయి. కాబటి అవు గా ళ్‌ నేను మీ యందంికి చెప్పేడేమంచే _ అందాహార౨ి ననుసరించి తయాచచేసికొన్న మృదుహస్తైాలకు స్వ సిచెప్పండి. అవి అతి [పియం- మనకి రిచ్చవీయాణులకు యోగ్యమ్రన చేతులే కావారి. రోహిబివి అద్ది చేరురే. ఆమెను నేను కఎసికొని ఐదురోజులు మాతష అయింది; కాని మెము ఎన్నో బన్మలసుంచి అక్కచెల్లై చమూ అనిపిస్తోంది. నా చేతులుమూచ లోహిబి హాసాలకు. పోరివుండటిం. నంగా నా అదృష్టమే. సింహ మనోఠరరులు కృహరధాపంై రణరంగంలోకి వెళ్ళేటప్పుడు మే మిద్దరం రూడ్‌ కరవాల:దులకు చెపప నిష్పయించుకున్నా ము. సోదరిమదులారా! మదరూడ ఖడ్డధారలలు కాగోపతున్నారా? మీ ఉద్దేళ్సడుమిలో ఇప్పంది.”

'పెక్కుసుంది “అవున. మసహడ కతి చేపటురాం” అన్నావు.

ఆతి ట

సింషా సేనాపతి 193

ఛామ-”అట్టయితే ముందుగా మీ చేపల్లో పరివర్తనం. తీసుకురాండి. నేనీ సం“తి రొమలకర పల్లపముల వారికే చెబుకున్నాను. మాడ్చి ఇచ్చుకొనే వుపాయం కూడ చెపుతున్నాను. చేరులను గట్టిపర్చే పనులు-దంచటము,. విసదప్కి వంటి చేయట మున్నగువాడిని కేపలం చాసీలకే పదలకళండి. డాలు, బలైము, కత్తి ఛనస్సులతో (పతి నిత్మము అభ్యాసం చెయ్యండి. ఫొలాల్లోకి బళ్ళి గొడ్డలి వపటణ%్కు పొరలతో పగ చెయండి. ఎండలో తిరగటం అలవాటు చేసుకోండి. చలము, ఇతర [క్రీడలతో కొవ్వును కరిగించుకోండ్‌. ఇవాఫ నేను జాలా చూరం చెప్పకొచ్చాను. ఇంచుకు నన్ను వమించండ. ఇక ఆశందోత్సవం (పారంధించు దాసి

చహసవాత మాంసపు దాకలు, సుంాభాండయులు లేబడ్డాయి. పధ్య పధ్య హెమవానుతూ మాంసం నములుళున్నావ.

“దది : సువ్వుహడ కాగు” నేను భాషలో అచ్నాను,

“రాగాల

“మం గాను చుం”

(త నై

“ఇంరో పెందుకు? నీ గ్లాసులో రాకాతి”

సా గ్లాసురోనా నో

“అవును, దాగితోన ఏ పెదవుల స్పర్శే దానిరోది మరీ మధురంగా " ఊం.ఎంది

నాకు బలి అనుమానం కరిగింది. ధామ గందిరోప శ్యానం ముగియటతో నము _కికిపోయా. ననుకొన్నాను; కొని భామ మాదిరి ౫ మీదశేదో తెచ్చి పెంటుందనుకున్నాను. నను మిన్నకుండదిం చూచి ధామ అన్నది.

“వం మరది! నీ సరసన చేరి ఒక్క గుక్క సుకాచానం చేయటా గర్కూూడా వీ గా పదిన కథధికారం లదాఫొ

ఆమె తపణీ పండరి నగేశించి “సోదరీ మణులారా | విన్నారా ? తనతో కలసి కొంచెం మధురసం పీల్చటనినే మరది ఒప్పుకోవటం రేదు. షది బొత్తిగా చరన్యాయమని నా అభ్మివాయం ”

శ్యామ - (వచ్చని కనుకొలకుల్లో ఎడపు పదగెత్తింది) “అవునక్కా ః ఎది దరన్యాయము సింహాకుమారునికి బాలంంనుంచీ అశ్యాయంచేసే అలవాటుంది. ఈయన ఎందళిందం హృాదయాలనో నొప్పించాడు, వె మట్టుకు నేను మామిడి లెప్పరో యాయనతో చెట్టపల్టాలు వెసుకొని తిరిగినదానిని. అంతెందుకు ? నన్నెర్తు కొ వందబోదు లెన్నిసాట్ద దాచందాడో 1 మము జతగా నృత్యము చేసినదానికి

134 సింహ సేనాపతి రెక్కేరేడు నన్ను. అరంగనం చేసికొని పెడన. ముద్దులెన్నని పపగల-. అంలేనా? -- “కాంమా: నా వ్యాకయంలో న్స కొక్కవావికే సహ్టైన ముం”దవి కన్ని పరాంయాలో చెప్పి నమ్మించాడు. నువ్వు చెప్పక్కా 1 సియహాయడయ తనమా: తప్పి వకు ఆాాచుం చాడంటొదా తచా వో

ఆ-ంంవా అంవానచా ? సాంతం అవిుయమ్‌ అంచి వామ.

“పురతః ఒంద కాయమన నుంచొని వేతులు వేషించి క్యాచుని ఒమా-డ చేడురో. చకచిలేం” కొంచె మాని “ఇడి హైరసీక సన్నంకాడుు కిచ్చిన పా ముల సేస. వకాకివన ౨ కే*తి పమరుండో పాహిుచుని. క

చా కాత్తి పట్టుకొని వ్యంం దమాపణ వేర్‌ అంది.

“వానువేస్తే సహించం. ఇడి మౌ శ ాడాయరి. అబ్బు న న అన్నది మరొక యవతి,

నేసు రోహిణి వంక చూదాం. ఆం నవంచా వాము పక్కప వష

గై య టెం కుంది. అప్పుడు సను “సచే మస ఇవ్వినపై వమాపణ వేచవ్‌ నన్నాను. ఛాయ గాదరి కొచ్చి హచుంది. ము ఆ యువేతి చెప్పినమాప టచ్చుంంని షమాపణ రోరానుం క్త అంతఏ నోప పెద్దదిగా చష్పివాని ఉక్త అన్నవా-సవీ కామా శినామా వ శ్యాయం చెయిం, గది ఎన్నావనాటి ంకలో, సలిగా జాపకంచ సాం సింహుడు షికాప చేస్తున్నాము. అక్పుడు. సింహుడు. ఉపమా వంయిచు పవక లియ్యి; తర్వాత నేను ఒదులు తిర్చిషానన్నాదు నే నదున్న ముడ్తు పెక వనన్న శ్‌ హి ఒక డా యా శయ ళు పె యెవ్నాళ్ళయిందో, కాసు దుంతవరకు చాకాదాకి మసరేనేడు” వామ నన్నడిగింది--- క చం “అది చిన్ననాచి సంగతి వది": చ్‌ మపందు నాలుగెచేప్యు వావి యుంటాము లీ ఉం % లా అంటే అప్పు చారాకాలం 7వదని నిపూ అంతికవింజావన్నమామ అ:ఎవే వడ్డీ చాలా పెఇగివుందుంది.” “లయితే “అయితే ఏమిరి ! ఊకకు. నిన్నిప్పుడు పదిచార్తు ముద్దు పెక్షినం ని

హక్కుంది. మన రాజ్యంలో పర్డీ అసలుకు ₹రంపుకం టే మించదూడదనా. క

ఉషా, సీ బాకీ పసూలు చేసుకో” అన్నది భామ.

సి అహా సే ప ఓ శేష మసి చలునీప వడుకులు నూ వేజిల దా పటకోా, ఉప అదన: నా పళ- నముస్లా- పెటి కులిది -ఆపంది త భయం ఎర్బ్మిచయించ. ఈవిధంా పొత ఆఅహ్బైిఅవ్న్‌ కరు వపను ఎవనేమయంకా వణ -శరానంత్‌ న్‌ా కమం “ధామము మదల సరా పష్తుంది సున కామ వాంయహీోాన్నదివిం. గీ ్ని వ్రుంచేద. ఈవాళ మ్యూతటి. సేటు నిక, డాలు వాటా నాయం రా లింంఎంంయా వెరుందుల'ం. నడ చప వంది "

“వమ చన పెరాాచును వహుదోతంావదగా మమయువన ౦ వాయిదా-ఐ ఫ్‌ క్‌ వివవిచిఎది-. అంతం *మతాచాు పు వచా ఒంతువల పాలం అందజూా వపావావ _తవ్‌శీలముంమ వచి + మయువకుల.మాప అచయఎబలవనావ ఎ విటుదయి ధాన. ఆవ).

ల _ రతా “*ాచనమదడుడానా . ఎటుతావాలలగా” ల= పపుషాం.. "ఎరువు వునా అవమనౌచష్చుపివ అమి, దాహ, కాం అనె వవ యయ మాంస అం వాదు అదంం.మోూటు గ్లాసుల సుకు. గొందాం "ము. చుక అవ టం తం

అ ఎంముంిదిచం పెదళాగారంల్‌పడాప సేన అంద లక్షుడిర లు దా వపా విటి ప వయమవవంయుపటలందా అక షూ, న చ దరలరలో ఆ దాం ముదు లనకుజునస్షచు వాలిందరిం అమ్మం మూదళంంచుకు. 2 పరమా ఒంవమమనువనింవాట = ఎవిమిచ, వచి అంవతాకాల పయన రా వాళ్లు. డెడిం నా ఉపంటించటా పెచవాల ఉం మవ వరాార రవాజ=ః చంసరం

క. హ్రాం ఎ న్‌ వానాంు రొవాలొరోనే ఈం పయన వం అందాలూ జావమం "| అతులు పపం ఈం శతా బఅందపుదట సత వంంంు. బంక సుతం. యెరలంిపం, కరన ్ళళటగా నాయడంయి నెం సాతంలిి ఇభాంయంచా] వవేదుం మతందురా పేలిడనిం. చావింాంటావవుల వచారెన్నాడు మది లారి న నని 1వబాకల”ో చం ధసంపిం. ఎంచు ” "| ణ్‌

అలసిసి యిసదాన పధిఐ కోోఘంలిం ల లెత వేపు తంంలోం పచ్చా చోటు స డాలత నుమనుంలో ెంవింలకదిం. మధు-ంబూంవాల. పంచా మది న్‌ త్‌ర్సా ఒ మసలు. ౨ బచ్చు మనా "ర్వ వం మంత. తమల ౦డి పద్పుం లో టల సెపుజాఖం ఇఅర్వాచో చేయబతిరివ

మశ వ ఎ సర్తరటూ మ్పాలసివా ఈర మదం యల శంంంలి _వొప్వులదు.

ఇల వి జవాన్‌ విట జ డా. స జజ చన 9 ప్రోపెళ్ల వాజ్‌ దర సో జ న్నా ఇ మ * ం =. నా వాపం తండి “జసంస వార్ష అంయవేలో నసపంకు అయం పవ ల మనల వ్‌ లం టాటాల వై నా క్‌ ౮ ఎ చంచంసందన టలరిత వారూాలలె హుర్ర్కరం మిన నెవారి వపపాంట మౌ | క వూ. కు వ. ము పు వారీతు ఆశా ఇ “ఆవి జళ్ళాలా ౯ జోలా పా వంపంరాని పెప్టలంలా ఒలు పపంవా నిలబడపని = త హించాపి మౌ ల డి జ జ సం టి వ ఇ్యసి ఉగ శ గా అసలె పింతండి కొపంముంలఎలద పంద యల[“జపంస ౮ సఫభాతంం సంచాదించా హ్‌ ణి జ” లం అపు ణం ఇ అగ్చా ఒ ౬ ఛ్‌ వలే మనా. అం హహా ఉబజవహాపంొ పుంది హా వపవవంలె అతత లుకు టొ వాము, న వ్‌ జై ల నా ల వ ప దాన లన్‌ ల ౮ ఉం ల పంపులు వున్నై. అందును ఈంప ఒ వంతం బెండి అర్హత వఐదని మా అజ్‌? ఉం. దూలం అంాయఅవ ము వందన గజణసం- చుక విమమవలపే ల. న అనిఖల ఆలా లా ॥ జ అ హో లు వద్చాంది. జనా వన్ని కము *లఎడవుంచా తప = వాబ_కనడ్వూసు. అ 6 అగ క్‌ = జే = లు చి తు ష్‌ (పంచాయం వ ంంపడి టూ వంాయణ రెవాచ్చా లా జూ భా ఇ ఓ న వ జ కాం ఇ వి శ త ఎఅమాద అుడుల్యానంఎతూల్న ఆ విమ ఎప్‌ట సధ్యిచగా వుండ ఓరావిరించిదిం క త. జ సె రజో లా యక ౯ = ఏర్షతార్గం కాదది, రచ్చ ర్‌ర్తవిం విమఎడను.. కాపదమేనీ. న ఇ రా య. ల ్‌ హా స్రాడ౮ాగాచ. తప్పని ఎ ంర్టాన, తిదకు అసె అధ్యుగా నిలబడూానికి ఒపలో ౯ న ( వ. శ అల్లం బల వాతి అర న్‌ా వలసి వచ్చింది. అజితత అజకమంది. బవ్చిచూకాదు.. కావి అతసు *సనపేమరా | ఈ ఎ లె. అ జ్య క ల మి అన్నారు తన మాసు సేౌాపతి, పలుకుబడిగల యితసలూ త్న బలపపనావనీ, న కా చ్‌ సాని లచ 4 | సే వెపజాడైన వారో హెటిరో తనకు ఐడుం దృరహీ అత౫రి పూర్త విశ్వాసం. కా జు నా హో అల జ్‌ తా అర ట్‌ లో అట డా ఒక రోజున సంహైగావంరో గజసంస సమాచళమెంది. పిన్ని, అమ్మ, భల వలం ఎమ లం ఆ ఇగ అగ ఆ ది న. రహిణిటాడ (బవ కమగా వచ్చాచుం సపటావన కారం్యకమావ్నై రంతాంచుతూ ఆ బా న మ దం “ఆపతి సునందు దిలా- చెవాడదా. ౬ న ఎకి టర లా గౌరవ సభుాలారా నం సమాషౌానకి కారణం మీకు అలుసు. ఠా! నూ నో నంత ర. మా నానర లి అకాల న. న్‌! జ్య అముసి జ్ఞాతపంక సధి-త్వ స్టానావిరి పతివధిని జున్ను ేపలసివుంది. ఎన్నికరు యు చ్‌ చు వాట లల లాట న జ ల న న ద్ధి న ల. లో ॥ చ్‌ నలబడ్డ ఎస్ట చిబ్బముందు అనెక ఎడ్జప్తి వమయమదందాస. మనజుడివొక అవారి న ర స ఆహ ఇగ జు న ల వ తరం పచ్చిపడం ల౦ది. షునం వాన్న ద్యషపైల వుంచుకొనే దు ఒక అచు గా సుందవయాంా. పసునం మన గణ సం జ ల ల త ఉమ జై రరా రతం ఒంంంం బుస ౧” ౧౦౨ అలో చ్యధతరము, చ డ్జ వంతము పు లో న్‌ వట అ ఖా హా గావంచుకొం విషయా మెస్పయా విస్మంంచ రూడడద.” ఈ పంజరం జో నో, న. ల గౌరవ సభుంలా? : ఎన్నికకు నిలబడిన అధంర్తుల పేప్ర ₹ండా. దకడి సింహుడు, ₹ండు అజీ", ఇదరూ జాతి వంశీకులి. వీరే నమ ఘన అత్తి జ జాకి అ జా నాల గల్‌ క శభ ఈ య. ఈలి వవౌ తం అబద లం వం బావుటా ది ఓ గా ఇ, అం చెం కానడు న న వా / ఎంచు డాం. ఈ సథానదులల్లరూ వకపడంరో వున్నారో ఇక ద్వివధావ యాట లా వారో నేబు ముందు ఒలునురగోపమప లి ర ణం లె యు లను గెపపన్నాన. చిరంజీవి సింహున్‌ పిచి

సింగా సవతి క౯ా మషాంచోచడారు “వాల ఆ" వవ అనే ముినతవిం లం చె సం లా వేకలు విచ్చిలూయి తవాంతి అం అతావ ెౌొ" నముాలంతూాలా లకొ మానఎకింది తమర్నువ అమా అల్ప ఎహెలుంఏ- వూ మం తిలికదింయా వివరిం అంతట అధమం ము అవస వా క -్‌ పంవ నధ౭ంకానా. ఎం” అంచు 9మంది డోయాడా వన్నమ ల్‌ కి స చే వాయియి.కాబఎ ముుచది. వివ నకుల నూదం. కాపవకావనం మమమ [ టి మప ంచవ నం. ముందా మా సమావాదనివం ఎంయుంం డం సంగ... వవాాంి హన గబపువదాగరా వినొాదమమాా ని” సై మ ై సమము హఎంరం నసముంల సం౯ం- వవ అా 2వాచో వ్‌ వ ఇజపతి-- “వర్దిని ంరీవులన్ను. పద సుమం. నే మా ఆమె నాదం అంయపయఐడింవ. శాబది చౌవవ శయమంణారా మం పడి హైం కాగల సుంలందరూ వూాచచు. పసుటం పహిఐవవ గణం సిద" వువాతంావిరూ తరనుమంటాము. కావ ఉన పయిన వకషనులు మాల చమ 20 పదద ప జు టా తార” కొంచమా” “ఎరా న క ముదము ్యామంవళటూా ఆత. ఆఅ (హైోదువదుటున్న్చా ను. మవంచాదిపి మ్రల వామ వుం. వవహైసన్నా సముం౬ు వపదిం వపంంచో మని అం ఎవరూ మారైడ -9దా- తా నైవ ఫు ళా శు వు దాయరూ వసు ఛావింయకు న్నా న్‌ ఎతిపుము,డుం “గౌవవ సమాలావా. ఈ ఎపప్తు లపై మప్పులలొ అరదం “౯ వవనానిక అంప అం౧కాాసవ నవించి "వావీనాప్‌- అంప. అజం "కొం ఆయువావికమ. మపందు పంచివపువావ అం. అలన ఎలరో ఇర వు ట్‌ వ యల్వులి ౨ మష్టదం పైబటరాాచ చం వన్‌ మ ఉం 2 లఒమాలంగా 7 ళ్‌ వాత బు టా (వవికాలంగా” ప ముకా గౌతం అదం అవియువఎదడది వివి చవల తిసుోండ. ఒంద అవాచిమైను వివి నవు మచి అహ తసి- న సు మ్‌ని హాస ఒరటన వరమ. ఆవ సైం చుజవం లేం టాడమా ఎకిటైచా బఎూంందం జాం మవంలు ఎందవడర చూ టా మజ్టుమిం... పెంపవాంం సై అవవవముండది”" వారల సిడుంలారా. కదివరిమ మం. సమావే 2 లాకలం ఒంటి తండి. వదిషుంము యిం -ఆవా పంచుతొచుి జాచరో ఎవని ఎంంగా. ఎవం "క మాఉం అవిశాలం మున వవ ఒమరిట అము అకపల మౌనం వహిం చందం లై గాన అవగెవవము వై ఊలరైల పంబవారో ఎవవండుం లా న విశ్వాసం అకంలి విప్పంది.... ందవయం.. వమ వంతం... టావ్లాడనవరి ం అమింంంంంంమూారి పరాయం మ, అదితి ల్ని ఎమవనవ గూ. అందాం వుంచ వపండ అకహౌోనం లరిం ఆ మని దొర రద వ ళనటిలల వ లదలలిత రంల ది గ

106 సీంహ సేనాపతి గౌరవ సధ్యులందరూ మానమ్ముద వహించినందున చువ్వలగు సఫంచే. పదిమంది మండు గణపంస్థకు పూర్తి విశ్వాసం వున్నట్లు నిర్ణయించుతున్నాను”

“గౌరవ సభ్యులారాః దినండ్‌ నెను ముందుగా చిరంబీవి సింహుని పేద ది ముందుంచుతున్నాను- చువ్వలను పంభవారు మీ మధ్యకొచ్చారు. వావ మీలో వతి ఒక్కరి చెంతకు చువ్వలనువెస్తాడ. అందరూ తమ తమ స్టాగాల్లోనే కూచాని వుండండి. చిరంజీవి సింహానికి ఓడిప్విదలచినవారు తరాక ఎ(రచువ్వును తీసికోండి. పతి రేకించగో రేవారు నల్లచువ్వలను పుచ్చుకోండి. ఇక్‌ మీడ నిశ్శబ్దంగా చువ్వ లస (గహింతుగుగాక. ఎపరికయినా ఏదేని సందేహము కల్గిన యెడల చువ్వలవి పంచువారి చెవిరో అడుగవచ్చును.”

చువ్వలను పంచేవాడ రెండు రంగుల చువ్వలను రెండు (వత్యేక బుట్టలలో వీషుకెళ్ళి (ప్రతి సభ్యునిముందు పెదుతూ వెడుతూంటే సభ్యులు తమ కిష్టమైన వంగు చువ్వలను తీసుకున్నారు. పంచటిం పూర్తి అయిన తర్వాత పంభచివార +" అపతి వద్దకు చేడకున్నారు. అప్పుడు గణపతి చెప్పాడు = గొరవ సభ్యులారా. సమ్మతులను (ఓట్లు సూచించే చువ్వలు పంచబడినవి. ఎవరికయినా చువ్వ అందకపోయినా, ఒకదికి మించి ముట్టినా, యింకే పొరపాటు వాదిల్లిగా లెలుపగోవ చున్నాను. ఏ ఆషేపణా రేనివన మెదలకుండ కూచినివుండండి. రెండోసారి మాడా అడుగుతున్నాను. ..మూడో తడవరూడాను. *..అందరూ మానంగా వున్నం మెన ఎల్ల రికీ చువ్వలందినప్లే భావించుతున్నాను.”

అప్పుడు గణపతి తిరిగి తేబడిన బుట్టలోని చువ్వలను విడివిడిగా లెక్క పెట్టాడు. ఎ్యరచువ్వలయిగున్నూ, నక్ల దచువ్వలు 861 న్నూ మిగివున్నై. గణ పెతి యిల్హా (పకరించాడుం-*గౌరవ సభ్యులారాః ఇప్పుడు నావద్ద అయిదు వర డెవి. ఎనిమిదిపందల అరవయ్యేడు నల్ల వచువ్వలు మిగిరివున్నై. అంటే. మీలో

56 మంది తమ సష్మతులను చిరంజీవి సింహునికి అనుకూలంగా యిచ్చావ అముదుగురు వ్యతిరేకావ్మిపాయాన్ని లలిపారు; తటస్థంగా ఒక్కరూ రెచ. ఇక మీ చెంతకొచ్చినవాంకి చువ్వలను తిరిగి యిచ్చివేయండి.”

*. చువ్వలన్నీ తేబడిన పిదప మళ్ళీ అన్నిటినీ లెక్కపెట్టి బుట్టలలో పెహ్టిన

జ్‌ శ చ బ్‌ ళు బ = జఇపతి మరల చెప్పాడు... గౌరవ సమఘ్యలారాః వినుడు; నేనిప్పుడు చిరంజీవి అజిత్‌ను మీ ముందుకు పేర్కొంటున్నాను. అజితకి అనురూల సమ్మతినీయ గోరెవారు. ఎ్యరచువ్వలు,ు అసమ్మతిని తెలుపదలచువారు. నల్రచుష్వలని కిసుకోండి. 24.204. గ ఎ? పై ట్ట మాతలు మిగి౨ింది. గణపతి మళ్ళ్యపక లంచాలు

నింహా సేనాపతి 190

“గారవ చధ్యుదారాః సిల్లి చ్‌ప్వ ఒక్క నావిద్దసి తిరిగిరాలేదు. ఎర ఎవి ఎనిమిదిపండల డెప్బై లంద వున్నాయి. ఉని ధావం మీలో ఒక్కరూ చిరం €. అంతకి ఓడివ్వరదన్నిమాటి-

ఆగాక్రజ్ట సభుంలారాః చిరంజీవి సింహునివ, చిరంజీవి ఆదిడ్‌కి ఉఇజపపటబడిన ఎన్నికలో తేరిన చుష్వల ఐక్కలనుబద్ది మన గణసంస్ల చిరంటీవి సింహిని తన నమ్యానిగా స్వీకరించినట్లు నిర్ణయంచుతుచ్నాను. గారపనీయులైన సభ్యిలారా / మం కొంచంసేపు ఓపికలో వుండండి నే నిప్పచే రావానిర్వాహాక వర్గంతో నం్వపి చించి చిరంజీవి సింహుని అభిషేక తిరిని ౨ియపదన్తాను”

= జపతి మంలివన్షంతో [పక్కగదిలోకిచ్న అనతికాలంలోనే తిరివచ్చి “రవ సనధుంలారాః నేది కయివవలేజున చిరంంవి సిందనివ అభమిషకం. జరుప ఓ్‌*రికి నిళ్ళయింపబడింది” అని ఇప్పాడు.

సధామందిరంనుండి బయదికి రాగానే ముందా నవ్నారింగనంబేసి అభినం వంచింది అదిరుడే. “అన్నా సింహో ? నీకు 7 అవిపంద శాలు యాష్యనిశే ఓట్లు అవంచినిందుకు నాకు కాల సంలొ్షంగా వుంది” అన్నాదు.

నెనూ అతన్ని కాగింంచుకొని కృతజత ఐరియవెకాను.. = (పక్కకొచ్చి నిలబడిన రోహిణిని కూడ “పడినా, నీ కిచి శా అభినందవాలన్న అజిత 9౮ాన్ని జం ముద్దాడింది.

అజిడ్‌ మన్షీ నాతో “అన్నా? ఇవాళ సాయంతం మీద మాబుంటికి రావాలి. అక్కడిక్‌'మన జ్ఞాతివంళపు యువతీ-యటకు లంవా పస్తాదు. నీ గౌర వార్ణం నేను చేయబోతూన్న ఆ విందుకు తక్షల సొహార్ట సంఘం వారిని కూడా అహ్వానించురాను” అని చెప్పాడు.

ఎఐంటినే రోహిణీ అందుకొని “మం9 భామ అక్కమ్మూ గొ అనడిగింది.

“*లామ జాతవంళపు పడతికాడు ఓదినాః అయి” నువ్వు చెప్పావు కాబట్టి ముప్పుడే ఆమనికూడ పిలుస్తాను. అయమిథే నన్నాబు బాంనించి. కావాదే ఖారం పి సమా £ొ అన్నాడు అజిక్‌.

“ఏమిడీ : భామక్కయి మనుషుల [పాణం తీసేస్తుందాశ్‌ అన్నది శోహిణి నవ్వుతూ.

= ష్రైబ్తంప్రీకే నయమే వదినా : థామ వుగికించి ఉడికించి మరీ చంపుతుంది చరదృష్టవళాత్తు నే నొకసారి ఆమె. వుచ్చులో పడ్డవాడినే. నీ తోడు రోహిణీ, ఏ మాట తీసెయ్యరికనే పిలుస్తున్నాను. మఠి నువ్వు కాదనకుండా నన్నామె వాగ్భాణాల నుండ్‌ కాపాడాలి”

“అలాగేలే మరదీ 1” అని రోహిణి అధయహస్త మిచ్చింది.

రు

140 సింహాసేనాపక

లనసమితి (గజసంస సధ్యులంలా నన్నవినందించాదు అధిుందా లందుగోపడంతోను, కౌగరింతలలోని కొంతసేపు ఎ౭గివియింది-

మేను యింంరి జేదరానటివ్పచకే భామ వచ్చింది. ఆమె యెగిరి గం్తు నావద్దకొచ్చింది. వకు ధయం చెసింది. నాకప్పుడు థామనుగూల్చి అజిళువన్న మాలలు జాపకంపచ్చినై, కామ నన్ను తన వాహువల్లవలో బంధించి వ” లరాము కన్చొమలు, చెంపలమన ఒకే పరస- ముద్దులు పె్టంది. లప్పుము నన్నది రోహిణిని చేరడిసుకాని హాక్షాతిళకంచె చెమ్మగిల్సిన స్మవాలరో చూస్తూ అని ముద్దులాడింది. రోహిది కప్యరూడ చిమ్మగిరివై. ముందు ధామ శోచ విప్పింది ౨ అరోహినే : (పియరోహిణీ. నే చపరమినందంలో. ఉవన్చి త్యుల్మవ తున్నాసు. గర్వపచుతున్నాను రూరాసు. ఇంత అల్బవయస్సురో.. బసినమిలి సభ్యులప గగ్గినవారు కాల తక్కుుపగా ఉంబారు మం సింహుదు దాసి తెంం2 అప్హదు? సరెగాని, రోహిబీ 1 అవిర్‌ నవ్వుతూ నీరో పపుమన్నా డేంవిం ర

“నవ్వుతూ కా ద్‌ర్మా ః చిక్కు మొగంలో,”

“అచేమితో నేను వినపచ్చా ౯

“నేను విసదగింది ఒప్వూ వరాచ్చుంర్కా

భామ రోహిణి చూము ముద్దాడి “నీకు నాయందున్న విశ్వాసాన్‌ర భన వాదాలు రోహిబీః;” “శాము లతో-ఎట్టవు రపడూ తేక కామక్కా 8 అందును నే నెంత తపెంచాను. స్నేహాపా్యటరాలివి సుప్వొక గోదరిని దొరికావు. అలాల అక్కవు సీ పుందు కు దాపంకమందుకు” అంటూంటే రోహిబికళ్తుఎంశాయి.

భామ రోహిజన ముద కదుమురుంటూ, ఆనందదాప్పదందువులు. రాలస్తూ అంది---"చెల్లీ ః .వ్వెంత మంచిదానవే. నిన్ని కాస్పేపు చూడకపితే 7 మీ మతిలో ఉండక, జాసఏండటంందు. నొంత నోదరంచైా లంచం స్రావాన్ని సవ్య నా హృదయంలో సంహాడింకావు రోహిణీ 1” ర

“అక్కా & ఒివ్వు అజికను గరించి అడిగాపుకదూ? అతడు నన్ను సింహుని వాళ్ళింంరి వించయకు ఆహ్వానించాడు. సాయం_తం అక్కడ జాతపం; తచుబి.తపమిలంవా సహావేశమవువారట” $

“జ్రాతవంపంవాళ్ళ మ్మాతమేనా స్‌

“అవును, అంలెనటి. కాని, నువ్వు లెకుందా వెళ్ళటానికి న్వు అంక రించకే. నిజం అక్కయ్యా నిన్నహాడ పిలపమని నేనంటే పాప మతసి వి తరవోయాడు.”

"వమ, దితరపియాదా

ల్త

సింహా సేనాపతి క! “మతి ౧న్ను పిలవచానికి ఒప్పుమన్నాచు? కాన్య నీ పిత వాగ్దాలం = చి ట్ని నేను తప్పింజాలటి. అట్దాగేనని అధయడాం మిచ్చెపరరూ వదర్షదుగా 1” “బరే మగాడివోయి అజిత : ధామ బూఎల ధాంకే. తద్దికోం?.. వాడివి వహ్వా ఓక పుదషడది : అయిళె _ లోహిట్‌: ఒవ్వు మాట యిచ్చావా “ఇక్కా నక్కా 1 _ _ ల “షం, మాట జారకుందా వుంచి ఎంత దాఫంచేది? ఆ మునగాదు. థాను లు పంటతో మౌలి పిలుచుకు వవ ముండా లున్లూా వుండవాడో చూబి చలు వత్‌ బతిమాల ఎలుచుకు _వ్ట వం ర్త దస “న్ను పిలవవానికి ముందుగా సస రర్వాత (పాథధేయపర్డార్తుఅంచత వైన మివ్వక తప్పలే దక్కా / స అమ్మ, పన్ని - యిస్థరూ సంలోషంగాన వున్నారు. వాద వరే “టిలో వర్చాడ సాగింకా. అక్కద వృస్థ రిచ్చవయాయిలు నాకు పదవి లవంచి ఫందుకు సంతసాన్ని వంబుచుుతునాా ద. వారసేనుటు (నోమవతి గారాక ౩09సీ ఉత్తర శదాద్దు నుంచి బేడే “పచ్చాని. వూ షాపల సప్వడ విని గబగిబ మా చెంత కొద్చాషు. వింటి హోము మనిడ వుంది అత] న్మేతా ఏంకని .బ్యోర్తుల్లా వుండదం నల్లి ర్యాతండా చరమంవా ఎకాయినేని పయాణంచేపె వచ్చిసిట్టు లలున్తూబ ఫంచ కొంతసేపు న్యడచానిదే అరడేపన ఇసే స్థితరెలదు. అయి” హాపద్డ లని లోహిచి లలాపం మద ముద్ద పెట్టకున్నాద. నన్న కౌగంందుకొం “ఎందో | నిన్ను చూచేండకు ఎంత ల్మృతపన్దాం: ఇన్న ఉవయం క.ఎప అంద "నే ఆపఫవంగా బయలుపరి వళ్చహాముో అన్నాదు. పల యవ్న లయిన తపవాత *ోహారసేగా : ఉత్తర సంహాబ్జురో భయ పమ రేడుశద *ొ లాగాను. ల “దు. అక్కడ వనిగులు, ఖడ్జ మృగాలు, సింహాల ధయం హ్యాతం వుంది. ఈ మధ్య చందం అ బన్ని చంపా. ఒక్కొక్క దంతం శాలు మూరల వొదుగుంది హచావుడగా బయలుచరఎంపల్ల చంరఎంయాన.. వా రొహిణొదినరి నిదూకరహను.” ధామ మధంరె అందకున్నది -- లహాదకా ఎంటా + వమ చే పక్షవాతం” టు య రు వారసేపదు - గోనేని వారం అన్నయంనే య్యిై “విమల పుడనస పవ పాత ద్ధి" అన కామ యెత్తి బొడవదూ?” ॥ థామ---"రోహిజిరి దంవాలు సమచ్చంచుకాని పత్తి చవేళులు సింహునికి చూపిపావా క్త ట్ర

14లి సింహ సేనాపళి

కూర... “ఉత చేతుతం భఖర్మం: అన్నయ్య కోసం ఇడ్గమృగి చర్మాలళో వాలులు తయారవుతువ్నై. ఒకటి కాదు, ఆమో”

ధామ---ఏమయ్యో మరదీ ః మీ వదినకి సున్నేనన్న మాట! నా చెల హుద్దులు వృథా అయినక్హైనా జా

“మరి, ఓదినా ః యీసారి ఒక్క ముద్దయినా యిజ్య్భావూ నాకు ౯

భామ వెంటనే హరసేనుని మెడకు పెనవెసుకొని ముడ్డుమీద మో అన్న దిా“ఇవిగో; సరేనా షరదీ ః యిక చెప్పు

“కూరసేనుడు చప్పున తన కంచుకములో దాచి పెద్దన దంతపు ఒరలో నుంచి కరవాలాన్ని లాగి భామచేతి కందించాడ... ఆమె (మాలమోకాళ్ళమీర వాంగి కైమాడ్చి అన్నాడు--- “డేవీ: ఈ దాసుని కాన్క స్వీకరించు, 7 బాహ్య లకు పుష్టిని (పసాదింతువు గాక

భామ ఖగ్గాన్ని చూచుకొని (పవుల్లవడనంతో “ఇష్ట సిద్ధిరస్తు ॥ హరసేన ఫీ ఆరాధ్య డేవి నిన్ని నిలబడమని ఆదిళించుతోంది. తనవితీర ముద్దాడ పచ్యఃి పరమిన్తోంది.”

హార సేనుడు చివ్వునలేచి ముద్దులతో భామ చెక్కివ్ళ శపపెక్కించాం అప్పుడందరు ఒర పైన చెక్కబడివున్న చిత్రాలను [ళద్దతో చూడసాగాప. ఒరకొక (పక్కన అడవి ఏనుగుల గుంపు చ్మితింప బడింది. అందు పెద్ద దంతాలున్న కజసర్హారును చితించుటిలో చ్మితకళా నైపుణ్యము అత్యద్భుతంగా పదల్శిం, బడింది. రండో చేపవున చెట్ల వెనకాల సింహాల జంట తమ కూనలరతో నన్న చ్యితింప బడింది. ఆడసింహాం పడుకొని వుంది. మగది నాలుకతో (వియరా చెవుర్ని నాకుతోంది. రూనలు తర్లి తోకతో ఆడుకుంటున్నాయి. భామ తదేకంగొ కొంతసేపు చూచి “మరది బూరసేనా : నిశిత కృపాణము, చక్కని. ఒర= బహూకరించినందుకు నీ కివే నా కృతజ్ఞతాభి పందనాలు అని బారసేమని కళ్ళ లోక్ర చూస్తూ “మిగతా వారి కింతవరకు నోడి మాటలతోనే సరిపెహ్టివు; కానీ-ా- మరదీ । ఈ సుందర ఖడ్గాన్ని కాన్సగా యిచ్చి సీకు ముద్దులందెంత (ప్రీ ముజువు చేసుకున్నావు” అంది మందహాసం చేస్తూ.

“ఇక్కడ వినీలకుంతలాలకు, సుందర నే(తాలకు వున్న గౌరవమే వదినా 1 ఇందురీ నేను చేసిన దేముంది *”

“నువు తాత్సారం చేగావు మరదీ । తేకుంటే నా టూ శేఠపాళంతో మనూ) కాక నిన్నే కద్రివెసేదాన్న.”

“కాడు వదినా 1 నేనునీ సిగలో చిక్కుకొనే వున్నాను”

“అల్లాగా ॥ నాకు తేలియకుంవానే ?”

సీింవా సేనాపతి న! “పుడగలు డీపానికి పి లు వెళ్ళిపడతయ్యా 1” “అక్కడి. పెద్దవుదగు పడి మూడి. కయదకంపు గుప్పమంటూండగా డోకా చ కిమి-కిటకాలకు కళ్ళూ చెవులూ వుండప్‌ వదినా 1 వాటికుండేది మనీ పక్కలు” లామ శూర సేనుని మరొకసారి ముద్దుపెట్టుకుంది. బూర సేనుడు తనకు తగిన “కని తలుసూన్నట్టు మెరిసిపోతున్న ఆమ్‌ కళ్ళ, అపణ వర్ణం దాల్చిన కపో ళు ద్యోతకం చేస్తున్నాయి. సుమా సాయంతం అజిణ్‌ యింటీకెళ్ళి జ్ఞాతవంళ యవతీ యువకుల' ఇన్మేళనగంలో పాల్గొన్నాము. అక్కుడ కూడ వొనం-గానం- నృత్యాలున్నవి. ఈ వేళ -క్కుడ్‌ ఉలిగిన ఒక విషయం మ్మాతం జ్ఞావకం వుంది. సంథాషణ సందర్భంలో -ఎరో పైనమత (ప్రవక్తను గూర్చి (పస్తావించాడ. నే నదివిని ఆ మత [పవ క్త మ గూర్చి వివరాలడిగాను. అజిత్‌ చెప్పాడు. “మన వంళంలోనే పుట్టి సాధువైనాడు.” నెను--ోమన వంశీయుడా ? నాకు తెలియనే తెలియదే :” అజీర్‌-_-“యిప్ప్తుడాయన తపో - లేజాలను గురించి వజ్ధి దేళమందే గాక అన్యతకూడ కీర్ధి వ్యాపించింది.” ననున వాయన్ను చూచావా అదిడ్‌ * అజిర్‌.._చూడకేం ? చాలాసార్లు దర్శించాను. నిరుడు యిక్కడ మహా వశంలో నాలు నెలలు మకాం వేఠార* ను... మంచి జే్రోోవంతుడా యేం *ొ చేను ఆయన దిఫమొలతోనే వుండటం మ్యాతం నాకు తెలుసు” “రోహిణి..-ోదిసమొలతో శ్రీల ముందు కూడానా |" అడిక్‌..“అవును వదినా : వస్ర్రహీనుర్ని న్యిగంధు లంహారు. నేను -పం పచిరేక ఆయన గొంతు నురిమయ్యాలని ₹0డు దఫాలు వెళ్ళాను; కాన్ని = అంగమొల చూచి సిగుతో నా తల దించుకుపోయింది. ళం రోహిణి.--నిజమేనా మరదీ ః ఏ పురుమరైనా మ్యాతం సిగ్గు విడిచి అల్డా వండగలడా ల అజిర్‌_మరి. దాన్నే మన మూద్డ 3ందరో తపో _ లేమని -చ్చుకుంటున్నాడు"

క్షేథ4 సింహాసేనాపళి రోహిణి--గదిస మొల తత్వం ష్యూతమనగా, వారంలో యింకేః- విశేషం వుందా?” న అజికి.. నాకు తలియమ, ఇలునువోవాలని (ప్రయత్నించను. రూవాని, వారి దస మొల తత్వంలోనే నేను సంతృప్ర చెందాను. వం సోవఠలా సుధదా నువ్వు నీగంపల (పియమ్యుడ పయ్యావుగా, పదిన కా వివరాలన్నీ వెపు సుధదుడ:---“అబిత్‌ 1 నీరో ధార్మిక విషయ వాసన హెినంం. సాటి సత్తములను దుయ్యబప్టడం మాతం సీ కిష్టం.” అజితే--సాధభుల సంగతి వద్దు; సుధ్యదా । మీ వర్ధమాన మహావీదని గరించి వదినకు చెపుచూ. ఆవిడ అమాయకురాలు కాదని నీకే ఐలుస్తుందిల”" సుభ-_.. “అయితే నిగంఠక నాద ఏష్యలు శద్ధమూర్జులనేగా నీ అభిపాయం'" “ అజితీ--గసిగ్గూ శరమూ రేనివాళ్ళని హూడాసు." సుధ్యదుడు--ోచరిలో ఎండలో నువ్వా రీతిని దిస మొలతో వుండగలవుూ ” అబిడి..”ఆ పనికి నే నందుకు ? నా ఆవులూ, పందులూ మొండి ముల తోనే పుంటున్నై సుభ్యదుని మొహం. కోపంతో జేవురించింది. అజర్‌ నవ్వుతూ అతని భుజమ్మేద చెయ్యేసి అన్నాడ.---నోదరా నుధ్యదా : నన్ను నగాస్తికు డంటూన వున్నావుగా, మవాపీరుదు జాతృ పంళం వాడయినా; నీ ఉపన్యాసం విన్నా, గా కాయనయందు భ 3 కుదరటం కల్ల; అయితే నీ ధని ఆజపించటం. ఉదతం కాదని ఒప్పుకుంటాను. ఇందుకు నన్ని వషమించి పదిన జిజ్హాసను చొగొట్టు" ___అజితుని వాగ్జోరబి భాషకు ముదము గూర్చినద్టు గమనించారు. సుధ్నదది రోహిణికి నిగంఅపురాణం చపుతూంటే, భామ అజబిరుని చేయి నొక్కి బదిలో “*ధథ్రాష 1 బతే చక్కగా అంచెంచావు మాటలు. ఈ రైనాల పని జాగా ప్దూవ్‌ ల అన్నది. అంతపరకూ భామనుచూచి ఎదుపతూన్న అజివ్‌ ఆబు పరివర్తనం గొంట సంతృప్తి చెంది, కృతజతను ఇ౨పాదు చూపుల్లో. సుధ్యదుడు--”గాంధార పవతీ 1 దిసమొల తత్వం జైనుల తపన్నురో ఒక భాగమే. తపస్సులన్నిందిరోకి కారీరక తపస్సే గొప్పది. "హెపవియుక్తులు కాపి టాన్స్‌ కది మహోపాయకు. దేహాన్ని యెండబెద్సి కష్టపెట్టుటి ద్వారా వనకచ పాపాలన్నీ హారించుతాయి. జన్మ, ఉన్మాలనుంపీ పేపకున్న పాపాలను చోగొట్టు తోనిదే శాత నుాన్ని పొందంము. అండువల్లన మహావీరుడు “ళిష్సులారా . జన్మ-జన్మాంతర పాపాలను షార్యరోలేందుకు చేహాన్ని తపింపడేయండి. శీతం తాపాలను సహించండ్‌. అనఃన (వత పూచరించండి” అని సెలవిచ్చాద.”

కేక్షేర్స్‌ కింహసేనాపతి శకి అబ రిక రోహిణి..నిరాహారమా? న. వ “అవును, నిరాహారమే. వార్‌ మవోవిపని శిష్యులు, క్‌ నుభ దపదు._ అవును, నిఠరావోరమే. పవన టి నా భె యాఖె రోజుల పరం౦తం ఉపవాసం చేస్తూ న్‌ లో అనేకమంది నలఖె యాఫె రోజు 6 ా స మంది న నల వతవ ని జీవిరాలసి జాలరించినవాప హడ చ్‌ న్‌ నన వ అయో, అటు కం ష రారు నే పార పాపాలసుండి తిముక్తులయ్యాప, ఈ వన్నాపు ఆ రీతిని తదు పాత__-కొత సు కులయ్యార వో రని ట సాధ్యం హూడొను. మం సుఖంలో నుఖ్యషాప్తి కా వ్దం దుర్తమచుకాక కషసా ౧౦ కూడాను. ప్తి కాదు? మానం దరమయ్‌కొ ష్ష గి | . ని నట్టి ర ఖపొపికి ముండు దుఃఖ పర్వచా అనికం దాం మెస్‌ త అట్మాలఎః బిభం బం ౩ని కూత చేసుకోటానికి కాయాన్ని స్ట్‌ దఃధాలకు పాపా కారణం. వాదిని 0 ౌ క్‌ ఖీ వాల హానికి ఎది వుడ్‌ టాబణులనైన్నా పాంసిం ర జ కి, ల క తు పె ర్తి దుథాస్నుంచి తప్పించుకుం కి ఎద్ది నై ) వ థం చం మాసికోవారి. టు వ్‌ లంపేవీపగి మీ ఉదపం! ేసారిఅతి షి. ద, పాబులంచే నీవ డ్డ ౮ వాణి అ త్‌ే సర్శదప+లూసు. గతంలో నువ దుదుంోభగవాగ్‌ మహావీపడు సర్వజ్ఞాలూ, నర్వదద్శలు సు, 0 టం స ఉెదసుతున్తుడీ... యందాయనకు రెండ. మం ఇపసపతున్నదీ, ముందు ఇప తున్న - న్ను నం. ని, లలోనూ. గదావస దర నునకు నడుసుచా రూచున్నా, ల్డ్‌ల నాత్యా! న న సు. మనకు యెపక రేనివన్నీ న [ష్‌ ్ఫినర్మె అయి కూడా సర్వం తెలుసు. మన అ న ఏహావీర భవాని డెపసునసు. సూలంగాను సూడ్యుంగాను '( ై; పా వరన గి మి యండుండేయే చుడ దాణిని పొంన పేకుడై స; నిద, గాలి భూమి యం మ న బచ్చు కాదు; నీద, గాకి, అగ్నిః ఈ. అనలు వీరగూడ వి శేర్యదీయ బీవమని వ్‌ న న్‌భిషు ప =౦చొారు. య! చపరాదని ఆయన శిష్యుల కుపడి ౦చా వ పీదజున్నరో వెవాప. మనకి ఒలియకుండానే అనుతవణటము ఇం ఓ లభి లలి శ య | ? అన లారోచించఎాన్లిక్లే ఛక్యంకాదు. రోహిణిఎంతని చెప్పగిలం? అశ లాం | అగ్నావ ల ల న్‌ జరి ఇడి ఇ మనం ాపీరి పీ | నువ దుడు..._ “అందువలనే ధగవాక్‌ మహాఎసడు మన ఇ టెం న! శ్‌ న్‌! ల న పెంరేకూడ అంతులని పొవం చెన్తున్నా మన్నాచ, మా ్‌ పాపం మినహా ఇంకేం అదన్న మాటి! న్‌ గి ౨ జీవి లో 9 ముసహో ఇం. రొహిణి “దిన్నిబద్రి ఉవితంలో పాప ఆలె రూ, ర్‌ క లో పవీపడు లేటు! ఈ చేప ను, ధగవానా మహావీపదడు ఈ అ (| నుఫి,డుడ నిస్పంచహంగాను, ధ నుధడుడ.... న్ను గ జ వ గ లు. నాన జనిాాన్ని వావడయానికి ఉపయోగించమన్నా _ కు | ఆటం లుల వ గ “అయితే జె నమత (పవక అన్నివిధాలా జివహింసను రొవాణి.._అయి జైనమత (పవక నో మై వప చెళించుతున్నా రన్నమాట ల శ ను సు లందు ౬ణందా!రానూూ “*అవునుః మనోవాక్కాయ కర్మలండు రా ల టా మ ; నొఫ్యడదువ.. అలభ్రుగు రరాదనీది వసా వై _ సండుపే గాక వమా;తం దాధించరాదన్న రి మవ చంపపుంకుపే గాక వ (1! న ని టడానా”ొ లోహిజ్జ్‌-”ఖూనీ చేసిన హంతకుడీని కూడా! వ్‌

ప4ీరి సింవాసేనాపళి సుభ్యదుడు-గవాని పాపడు వాళ్లే దండించుళుంది. వైన ధర్మావలంబకిల ఒకరని 3&ంచి పాపార్దన చేయవలసిన అవసరమే చేదు.” రోహిజాగదుష్లుడో, దుర్మార్గుడో. ఒక అర్హుాలినో, అనాధసనో శీక ప బిడ్డ్షనో చంవటానిరి రేక చెరచలానికి ఉద్యుక్తుడుగా ఉన్న స్థితిలో మహావీపడు ౬; శిష్యుల నేమి చెయ్యమని ఆదేశించుతార?” సుభ్యదుడు-“మనోవాక్కాయముల పై న్మిగహం కర్షి వుండమని” రోహిణి-ోఅంటే అకర్మణ్యత్వాన్ని _పదర్శంచి, తన్న లజ్జ, మర్యాపు పౌదషము, సర్వస్వము ఒక గూండా చేతిలో 'పెట్టట్టమన్నమా పే, ఇది మంచినన మీ యభ్మిపాయమా?” సుభ్యదుడు-"“మంచిదే; కాని, జైన ధర్మాలన్నిచనీ పూగా అచరించివం అందరికి వక ర్థంకాచురే”" భామ-“కనీసం లానొక మనిషి నసుకొనే పక్తికి అసత సాధ్యంకాదు.” భాష కలుగజేసువోగానే సుభ్యదుదు కొంచెం నాలుక సందాళంచుకున్నా వ. ఈ విధంగా (పెచుమ్మితులను.బంధువులను కలసికోవటిము, వినోద,వికా: [కీడలరో పార్ణానడంలో నా అభిషేక దినం వచ్చేసింది. వూరి పుష్కుండా' స్నానాభిషేకం అత్యంత గొరవపదమైనది. జశసమితిరి సభ్యుదుగా ఎద్నరోంవం వారికి మాతమే అందురో లానమూడే అర్హతవుంటుంది. ఈ అభి షకమపడంచ రాజై పోతాడని బయథివావ్న అహార్దం. కర్పింకాచు.. పైశారిలో 999 రాల వున్నారని చెప్పుకుండచు. అవఎక పుష్కరిణి మా పూచ్వలు యమొుకియువం వపబాలిని నిర్మించినప్పుడు ఏర్పరచిన పాతకొలను, హాం (క్రమంగా వి స్తరంప౬- విశాలనగరమై “వైశారి” నామం ధరించింది. కాని, ఆ పుష్కరిణి యవిస్తితి- ౬ వుంది. లిచ్చవీ పరివారాలు పెచ్చుపెరగక మునుపు (పతి రిచ్చవీ యుపకుదు "౯ సంస్త సభ్యుడయ్యేవాడు. ఇది సూచించలాసనికి పూప్వల ఎకైక స్క్యృతిలప్నాం వారి శరీర స్పర్శచే వునీతసై పభదాయకమైన ఆ పుష్కంణిలో స్నానం చేయించి వాడు. లిచ్చవుల అది వంశాలు తొమ్మిది పృద్ధిచెంది, పరివారా౩కి ఒక్కొక్క త్‌ సిధినె తీసుకున్నప్పడిక సంఖ్య మితిమిరిన కారణంగా మొత్తం సభ్యుల సం] ఏ909గా సర్ణయింపబడింది. కాబర్జ అప్పదనుంచి పుష్కంజీరో అవి*ఒకం చేయబడ్డ సభ్యుల సంఖ్య 9909కి యన్నడూ మంచమ, అభిషక పుష్మంబిచుూ అహాచ్నిళలూ విచ్చుకత్తుల పారా వుంటంచసీ, పిబ్టలు కూడా అందొక చక్క నీరైనా తాగకుండా దాన పైన యిత్తడి తీగలు అలబడి వంటాయన పదంళు లన్యరాజ్యాలలో వ్యాపించినై- కాన్‌, నిజాని కివన్నీ “పుక్కిది పురాణారు. =- మాటుగా అందులో తానమాడినంత మ్యాతాన యపడూ గణసంస్థ సమంచ

పింహసేనాపతి 147 కాజాలడు. అయితే ఒక సంగతి 1 అభిషేక పుష్కంణి [పాముఖ్యతను, తద్వారా వూవ్వల గౌరవాన్ని యినుమడింప జేసేందుకు నర్వపాధారణు లందులో హ్నానమాచుట నిషేధించినమాటి నిజమే. ఇనసమితి సభ్యులైనా తమ జీవితంరో ఓక్కపరాాయం మా్యతమే అందులో స్నానం చేస్తారు. ఆ పుష్కంణి ఆకృతిలో శిన్నచేగాని, నిర్మల జలంతో అతి రమణీయంగా వుంటుంది. దానికి నలువెపుళా వట్టతో రేవులున్నై.. నీటిలో రంగురంగుల పద్మాలు వికసించి వుంద. వానా "లంలో అందలి సీర మార్చబడుతుంది. సాయం సమయార్లో చేపలు పట్టుకోడానిక్తి కమల కోభను తిలకించదానివే ఊా-పుపషు లనేకమంటి పుష్కరిణి చుట్టూ చేద తాచు. అధిషక మున్నష్పుడు రెవులు శధపర్చబడి అన్ని వైపులా తోరణాలలరో అలంకరింపబడుతుంది.

నా అభిషేకంనాడు వాం అంతబా అలంకరంచబడింది. ఆ దినం మహో తృవ దినంగా (పకడదింపబడింది. జుబ్బా రెకుండా ధోవతి ధరించి, ఊఉ త్రరీయం ఎన వెసుకొని నేను ముందు నడుస్తూంపే, చాకుడుందు మంగళతూరంములు (మౌగకున్నై. వసుక గణసంస్త సభ్యులు, వాగినింది నగరవానులగు త్రీ-పుదపలు పహోల్గాసంతో అనుసరించి పస్తున్నాతు. పుష్కరిణి పధాన ఘట్టానికి కొంత హరంలో (పజాసామాన్యం ఆపివేయబడింది. అక్కడినుండి ముందుకెళ్ళడానికి సంచాయనీ (జననసమితి సభ్యులకు మాత్రమే అనుషతి వుంటుంది- పుష్కంణకి నాలు (పక్కలా సాయుధ భటులు బారులుతిం నిలబడ్డాప.. నేసు మెట్లు దిగి నీఎ ది వెళ్ళగానె కణపతివచ్చి నా ముందు నిలిచారు. ఆయన గాచే చెయించిన (పతిజా గారాంళమిది ;

“నను రిచ్భవీ (పజాతం్యతం కొరతే బివించి అందు నిమిత్తము [చాణ పచ్చించుతాష.” ॥

“జన సమితిచేసే నిర్ణయం ఎ సంవర్పంరోన్లై నా సరే 7 కకనరబి యంగా ఎంచుతాను.”

“పురాణ యుగంనుంలీ అమల్లోపున్న అచ్చవీ కట్టుదాళ్తేడించిని తు, చ. తప్పక వారించుతాను.”

ఈ (పతినతేసి మంగళచేళములు మూ పతుండగా నెను నదిలోకి దిగా... అందలి జలము వద్ది గాంధారాది పంచాయతీ రాజ్యార్లోని తదాకాల్లోని నీడవందిది. ఇంతకం దె చక్కని రెవులనేక రాజధాని నగరార్హో? కొలనులకువున్నవి; మా పుష్క 'జీలోకందె అతుంత రమణీయంగా వుండే పద్మనిలయాలూ వున్నై... కాని, మా పుష్కరిణీ తోయములండు నా దేహాన్ని ముంచి నప్పుడు. నాశేదో అవకా నందం కలిగింది. అది సామాన్స జలం కాదనీ, పుష్కంణి రూడ అసాధారణమైన దనీ అ"పించింది. మూ లిచ్చవీ వంవపు-ఆదిపుపమ? లగాయరు పూర్వులు యాప

సింహాసేనాపతి 14ేర్‌ నా హా టు. వారిన రంచే నా దే?షు తా తిల స్ప్యృఃంచుతూన్న ట్టు. వాం సర న 0 తో చుటూ నిలబది అమన గాం. త చది చిందుతూన్నట్టూ వి ల నరు స్ఫూర్తి (సంపూర్ణత్వం వృద్ది ందుతూన్నట్టూ వుండి చ్‌రో నూతన జ ప్‌ కుంటూ వచ్చి “మేమున్న రిచ్చల (ట్రం జీ ళా ను కుం న శకవాకాలాచి గొడాంధకారాన్ని బల్బు ప కం స్వెంటిటన “స వాళ్ళమే... మేమా (పతిజను అవ్షరా సం పూంన వాళ్యయి. వమా (వ సుద్దుదార గివ్వతేడు; ధ్వజాన్ని (కింది కొద ప నుసు యు చౌ కల కః వె శి ల. బం చ పదడునుసె ష్ణ లు చేసు ం వ | కుందా కావాడాము. వలా అద్బా నం ట్రతర్వనంచట వం వా” అణ వా 0యూా లో స్త ల్‌ స్‌వ్వు సిద్ధంగా లలనా " లిచ+పి ర కరు అందుకు తగిన (వమాణం జ. శ ల ట్టుంది. నేను “తప్పకుందాసు, గా రిచృవీ సరో నున్నదనుకుంటున్నాప. ఈ బాం నో చ్‌ చచవీ పవాకం (పమౌడాపస్థం నున్న నర్‌ “ గ ఎడు 7 వె 4 ఇ పిఠరులారాః అడు రిచ్చఐ ల క్రిమతాన అయితే నాకు శ్రేవలం పి సే గ్గ ని నిర యం నే చెం పరిస్తితిలో నేను నా కర్తవ్యాన్ని నర్వ లో ల్లి చే ఏొ అనుకుచాాను మన నః ఆశీషము?లు, హత్సాహం కావా. అణు ర. క. కా స్‌ న గ్‌ వం ళతలో చా నంచేసే అవకా యింట జు? నట బిర న నే గ్ల ం జీవితంలో మం పుష్క నయిం లదు... ఇటువంటిపండు.హాః అనన ర అగ నయము ॥ [| క 5 వాలం + నా అపు తరగా క్‌ స చకానందాన్న తనివితీర అపభవించమంగ నాపపు గీతల అలమా - సనా అభిషకొన ఎ | లం మాసపు ఫతల జలట7 చాశడన్నై.. కర్ని, వా ర. (| నా న వ. ఇ షా నున దావాలు మూ ఆ ము అచి పనాను? పుషటంణి దడాల దాచ చా తే వా ు కో “'చకఒన ఓ లబడ థామ రొహింలు తంకర్భ్వ స హ్‌ అటో చాటిం చేస్తున్నాను ఒక టేంరాో రి ఎయలువొాలు వికసిత వద్మాల్హాగు న్నాయి. జు వాతి గా న 9 ఇమాం ఎవి ల్హా నాపంకే చూస్తున్నాను. అప్పుడు వారి గా చ క చి. సూతన పసాంలను ధరించాను.. జాని నం చిల్లి లాల నాతన పః గ్‌ పుష? 5బజిరొాసుంచి బయచెకి బ్యా ఫ్‌ హే ” రము 1 క్‌ క్‌ ము నిను*,, తూవారపు ను వ సుండున వదం తలవాగ చుట్టుకు న్నాను. ధనస్సు, స క వాలు యుందురు వ నే "పవ మూలలరో నా కంరసీమ నలంకం | ఆ ం అమప్పకున్నాను. అనక రకాల పు్చ చలాన్ని కాను. తతిమ్మా సదుం | జ ఇ న్‌ యం క్ష

• రు ఎలుపల సిద్దంగావున్న నా వాదశాన్నెక్కాను మర ల, బాప తపవాత ఒలపల సెక యెకాబచ, అంపరము సంచాగారంలాచెచరొమ చే ఎద య వ = లి బాన రనాల వైనం గలం ర స్సపులా తోరణాలు కస్టం క స వ్‌ంత్ర నాలుగుం కీ - తఎవుంది. / న అది ఆనాదు చక్కగా అలంవ్యత్నువు ర స లోపల చక) తివాసీలు పరచబడదాయి. వున్న. లపల చక్కు ఢఏ పలి లేచి నేను సధుందినె స చలల గాం కిం న తరాంత గణపలి ఇచి నగు టా సఫపంవలద నుధాసీపలయిన వత! ర యుపమాను క శ చ ట్‌ రో. నా అక వా పకలించాడు చె యోగసంతిప (వః ణంల, వ్‌. జ్కాల్‌ఏ్‌ ర ర, (లుల *ంట తద కలి ఆఆ కి చరగా పకన నిర్వహంచుతూన్న | 6 వి ముంచుదిను గూర్చి (పస్తావింజాడ.. అదివపరః |, దహం లు ? న ెనిక సనాగాం రోసం “చవ యుందే వుండి (్‌ో ల క్‌ లణుదు “సిక సనా షహం ౨ శ్‌ | కస క స పాయంలే చౌచానాదయకత్వం పహించిన వ్‌ అదివరకు 28 సం॥ల (ట్రాయంల€ి వం స కధపతిగా ల శ క రస్‌ అందులోనూ ముఖావిన దషెణ సేన గా అః గురో షమ్మాతం వుంంరా, దు పి! ఉస ్లయన ఇవ్వా ఉల ళా న్‌ న వయను_డగు సమరదు నియమింప బడూని కిదడెయి (| చ జ్‌ లౌ య జ. వ - కిల *గాకవ సభథంలారాః లు విచనఎ నేను గణపతి అపుషతితో రది *ోగారవ స సి శ ఇ చద క్‌ న పం కే సపడ"ఏ కానేషా యని తలునుగ్వా న; అయి మీద చూపిన గౌరవానికి నే నర్తడప కానేమౌ య స్తున్నా

ఏంహాసేనాపతి 14వ

ణా మన పవ్విత వట్టికూమి ప్మ్యతువుల హాదపంకిలుచే కళంకితం. కాకుండా కావాడుట నా పరమ కర్తపంంగా ఎంచి నానుపతర కాఫాతను నిర్వహింప పదుతి" ంచువానొ” అని బెప్పాను. క్యా ధాం

సమితి సంహెగాతంలోన భోంచాాల' యేవ్పామి చెంది. ఆ విందరో చెవాడి తేబడిన పందులు కృష్ణ మృగాల దూొంసము యపలనుంచి తీయబడ్డ కల్లూ మాతం వువమోగింపబడనవి మా అది పుపషటలు యల విందుల చే] యుండు బవ “జసంస చేయు విందువో వ మాహ్పరేమండా వాచ డావాాన్న యవాతథధంగా ఆచం౦ంచెదాప. న

అవచే కానందం ఒక పక్మా వుండనే వుంచి పెగా సీేరాచుక పదపీ విలూషముడనై నందుకు మూ యింట్లో అందం పెైవిపర్లోంది. బాడాయు (రొహాణ్‌) దాపు నాయం్యతం యిందిలి పట్చినాదిం ఈ విపరాలన్నో వుంచ లంసి వుండటం వల్ల ఆయని ఆవ్పరంపవార్చిన పనిరకం యింది-వద్దాపునథ. రాణ సయాద్దులో అప్పుడే అల్లప్ట ఆరంభమైనణ ఆయ" చెప్పాను. వతం రాతి గంగను దాచ మా ఇడ్దఎద్‌ం వచ్చిన మగధ హాతకాపలు కొందరిని మా సైనికులు బందిలుగా. పట్లు కున్నారు. మగధ రాజుకు మారేతి శతృత్వమంచ ఆర్షచంంగా పుష్పాల చేల ఏంది ఇక యుద్దం ఆ *దార్యంగాన కనదదురాండి. మూదోచాద యుద్ధ సమితి సమాదేవం కాబోళున్నందున తాఒ ప్రైవారిక్‌ వచ్చిసిల్టు బాబాయి ఏఐవ్చాడుం

15. కరపుతం౦

మాోచది తండి మరణానంతరం సంఫహెర వాధ్యత కొంత కొత్తగా నా పైన పడింది. న్యాయంగా ఆయన ఆస్తి అంతా నోమకే దక్కాలి. కాబటి అమ్మాయికే చెంచాలని అమ్మతో చెప్పేను. నా స్వంతయిల్లు (పితృగృహం) సురమ్మలు పూర్తయింది. రొహిణి సలహా ననుసరించి కిటికీలు వగ్రెరా కొన్ని మాద్పల దూడ చేయబడినై. నేను వారం రోజుల లోపల విజీపురం (ఉల్కాచేలం) జు పదపీస్వీకారం. చేయార్సెవుంది.. కాబద్ది ఈ లోపుగానే. మా స్వగ్యహంలే కొపురం పెర్టీ ఒక్కనాడైనా గడీపి పొమ్మంది రోహిన. మేము స్వయంగా మా కొర్యడ విషయంరో కూడ ఏర్పాట్లు చేసుకోవా9.. భూములు పచ్చని గోధుకు, యవపైరులతో కళకళ లాడుతున్నాయనీ, సేద్యగాందు మంచివాళ్ళేనప, పపవృలు వాగా బరిసివున్నట్టు తెసింది. మా భూముల్లో పెద్దపురి ఒకచి హంగామా వేన్తు న్నటి, కాని ఉల్కా_చెలానికి (పయాణం కట్టవ్‌ తూన్న నాకు ఆ ప్యపలో నెబ్బ9ి పస పబ్దడానికి తసులు దాచెది? అందుచే పపపుల కొట్టానికి రడణా వున్న కలప (వూరిని మరికొంత యెర్తు పెంచమ%, పపవుల చావిళ్యను మంంత కట్టుదిద్టిం గావించమనీ సలహా యిచ్చాను. మా మామిడి తోటను-అది వండ్తరాఎం కాకపొయి”ా - చూచి రోహిణి జాల సంరోషించించి.. సీమళకేిస జారుకాయ లున్నవి. కా, అవయిా పండేందు కింకా కొంతకాల ముండా.

తొఏరో వుండగా రోహి *ోమన మిందులో డాక నాటకూడదూో లనడి గింది నన్న. శ

“ఇక్కడివాప (ాషపంది కీ భూమి లాయశెంది కాదంబాదొ అన్నాసెం

“మనం వేసి పరీషంచి కూడ్తే పొయ్యేదేముంది

“అన్హాగే, యా సంగతి మంలోటిపూం రిష్షాయితో ఆరోచించు.”

ముసం కిష్టాయి వచ్చాడు. “కస్సు తాకా ః బాగా ముసలాడి పయిపోయావ” అని పల్కరింవాను.

“బాబూ! నా కష్యముందచె మూడు తరా రవేయాయి. మరం మసవతనం గాక యింకేమిది మీ తాత లచ్చుమయ్యగారు నక్నాక కిక దురమార్షడెక పద కోమటివద్ద కొనితెచ్చి కొత్తజన్మ యిచ్చారు.” ౧

అవును తారాః ఏ దేహం ఎండి పమ్మించిపోతోంది.. మనకి పందులు దండిగా పున్నట్టున్నె. వారానికి ₹0డు తడపలు తింటూండు, కాస ఓపిగా పుంావు. మాహ్మడా పంపిస్తూండు ళం క

సింహ సేనాపతి కేవ్‌ 1

“అట్లాగే బాబయ్యా: మీ రిప్పుడు యవ్వనంలో వున్నారు. చిన్నతనంరో నా గడ్డంతో ఆడుకునే టప్పుడు మీరీ బిదవాని మీద చూపిన దయ ంబప్పటిడీ భట్లాగ వుంది, నా కదే పదివేలు”

“డ్రాత్రా । మీ యజమానసురాలిని చూళావా * అన్నాను.

“వినదిమేగాని చూచే భాగ్యమింకా కలుగలేదు బాబూ

“అదిగో రేగుచెట్టు నీడలోంచి పస్తోంది.”

కపిలుడూ, రోహిణి మేమున్న చోటుకు వళ్చాక రోహిణికి. చెప్పాను - “రోహిణీ & ఈ రిష్టాయిరాత మూడు తరాల్నుంచి మష్ముర్న -_కనిపెట్టుకాం వుంటున్నాడు-”

“ అవునమ్మగోరూ : తాతయ్యగావ ెద్టికి తోరనంరా తచ్చెచ్చి నప్నద్దరిం చాప. అమ్మగారూ అల్లాంచేవారు పెద్దమ్మగారూ, మష్దకాదేవిగాడూ చయాౌ చూచాప. ముసఎ కిష్టాయిమేద చయించమ్మూ మికు మాడు తూలనుంచి దొసుబ్ని.”

ళ్ళి పిల్లాచెల్లా యెందళు తాకా ;” అనడిగింది రోహిణి.

“యిసగ్తి చచ్చి పదేశ్యయిహోయిందమ్మా. అది హాయినకొన్లుంచి వా మతిరే దినులుగానే వుంటోంది. అది యజహాా చపణం తిచ్పకువోయిందిం. చాన్న పడుచుతనంరో రాతగాప యా కార్షాపణా రిచ్చ కొన్నాప. “ఒం రిస్టై ఇదె వ్ప్‌ల్చ పెళ్లాన్ని తెచ్చారా” అని చాకు అప్పగించాద. అమ్మగారూ అదెంత మంచ దనుకున్నారు. వాకుమలైై నల్లది కాదు. చాలా అందంగా వుంచెది. ఎంత వలా వుండేది ! మబునురూడ మంచిదే. మాయ-మర్మం లేకుంచా హెతికేష్య మ్తకమ్మ గారి సేవ చేసింది-”

“మరి పిల్లో కొ రోహిజి అడి%ందె.

“ఒక పూరికి సరిపడ పుండారు తల్లీ ! మంఎమలు, మనమరాక్ళు రూడాను” అయ్యగాప వీళ్ళందతినీ అమ్ముకుంటే వేండు '్టరారెచ్చేవి”

“అల్లా చేస్తే నువ్వెంత కుమిరిపొయ్యేవాడివో.”

“వా జానిసోళ యేడుపెంతసేపు తల్లీ । ఆ రాచృసుడు, బోమటబాయ* నన్న పెద్దిన జాధలెన్నని చెప్పను: వీపుమిద చురక మచ్చఎప్పదచే అయిదు కస పడతాయి అని వెను మీద స్పష్గంగా వున్న మచ్చల్ని చూపిస్తూ... రెల్లాం చెప్పాడు---” ఇనపకడ్డీ కార్చి వాతలు పెట్టాడు"

రోహిజి జాలిగా చూసూ అంది...*లాతా: వాడు మహా కరనాద్భుడయి వుంగొడు. ఎంత తప్పు వేస్తే చ్యూతం అంత కరంగా హింసించహడడు-”

159 సిండచా సేవాపరి “అమ ననలంటే డ జాంవం3 ? నేను వత్వదేశాన కౌళాంఎరో ల అమ్మాః బాంనలంం ఆక్క దాంవాలం ర్త న్‌ సొ న పుర్థాను. మా అమ్మలొవాటు నన్నూ కాశిలో అమ్మాష. వయసి 'చ్చిన యు సన్ను మీ మగధ క8మచి కొన్నాడు. ఎక్కడయినా విబ్బలు తప్పవు. కావి, ఆ “ర్తి మరీ కిరాతుడమ్మా:” ".. “నరక ఇందుకు పోడు తానా” రోహిణి అడిగింది. పంచివచయినా ఆల్నిబ్ల దాడిఆ సు తగ ప రుంది. ఆ క్‌మది ఆపం కు రాసెకాపప్‌ం వల చపగా వచ్చిన కతపం కొనెజావ.. ఇంతకి తినేవాశ్యవరయినా ఉన్నారా అంపే అడిరిడు సథరా. రోసం కావోల తినరుందా చూడదెపేవాదు ఒకడాడు హెఠ కడవతో ఏకు లూయాం. చదపసి నూతిరో నీస్ళ లోదుతూ వుంచి కడప మూతి పూడివచ్చింది. ఉషా వల్ల బరిగెన తప్ప.” _ ( ఈం మార్రానినేవా ఏ డీపుఎద అంతంత వాతరుంది “అవుంమ్మా . నే. "లెల రొట్టుకుంటూందే ఆ పిపెచి న్నొక సంవాెకి అంఎదిసి కళ్టువాదు. వాతల వెసినా జాడిరి తృప్తి తీరక తిదుతూని వున్నాడు. సరిగా అదే సమయంలో రాతగానచో సరుకు కావార్సి ఇల్లిపర్ద కొజ్బాడు. నాఫ్రితికి శా=పడి ఈ బానిసని అమ్మురావా + అని అతడి నడిగారు. వాదు సశే న్నాక చేరమడిగారు. నఘ్ను తను నలభె నాబేలకేకొన్నా, అరవకి కొన్నానని పచ్చి అఎడ్ధం చెప్పాడు. నేల నజం చఇప్పెయ్యాలనకొని కూడా మళ్ళ్‌ యినపకర్టీ వాళలు వద.రాయమూనని వయపత మిదర్షడు- అమ్మగారూ 1 అక్కడ రాజుల హాలనరో బానిసల్ని చంపేసినా అడగేవాదురేదు. ఈ రిచ్చవీ పంజాయతిరాజ్యం వప. మమిక్కడ చాసులమన్న సంగలే మర్చివాయాము.. అసరిక్కడ్‌ వారకి జాతరలు పెస్టటమన్న మావే తెంయదు. అదిగాక ఒక తచప పద్దిదేపంరొరి వచ్చిన వాంసన్‌ యిక్మడ బయదివాళ్యన. అమ్మనే లమ్మడు తల్లీ. ఇక్కడ. దాసుల రేరచ్యూ? వానిసని మగథరోనో, కాశీరోనో చూదారి. అక్కడ పయను మళ్ళే దాకా (బతి దానిసే చచ “వం చేహెరు తావా?ొ “పి చేేంలో చాగసపల్లూ వుంంద అమ్మగారూ: "వూ వపున బజాససలనే వాష్ళండరు దారాః" “ఉండనే ఉండరూ:ః బరె యిళ్శితంగా వుందేః ఉండనా వాష్యనిక్కడ్‌కంటె “రదు తాతా ః అక్కడ మనుషర్ని లమ్మానిక్కీ కొనానకి వీన్లదు. తప్ప చొంవీ దానిసైనా మూ గాంధారదేళంలో అడు పెట్టితే వెంటనే స్వతంగతుడయి వితాదము

వీ హి | జ సించా సనాపతి ఫల్‌కి ఫం. ఫి లం శ్‌ ఎమో ఎ బలుసుంది; ఆ లోకాన్ని నరించి అల్లా విశ్వాస రోహి క్ష క్‌ గ యు క టా చం _ ఐల క. న! ర వృద్యా వద్దం వః కంకాందు. అందుచే మళ్ళి అదిగింది... “తాకాః నే నక్క నించి పచ్చా సనుకుడ్నావ్‌ళొ కక ని పాల ఇ యు నం ల నాకు దాగానే అలుసమ్మా. దానిసలు స్వతం_తులయ్యే ల్‌కొన్ను ంచేళడూి అల్జాంచి లోకాలు ఒకటికంచి యెక్కుఐ నదుంో కక న్‌ మాష నే త ల ఆంచి అది యే లోకమని? భక జ ఉం జ త కు టోకరా యివ్వాలనికుంటున్నావా తల్లః ముసరి కిన్లాయికి అవన న ్‌ క లు బాగా లలుసుత ల త వ్‌ అయితె మరి చెప్పు" ఉప్ప హా య, ల్సి తాటంచేోనే (కా జ ఇ య వా ్య ఆ తాల్రుంభిల్ని చూట్రంళలెన గహింవాను. వ్వ చాయాల..వొనాా వవ ల ల సో! చు గ య్‌ ఆం ఎ లన గౌణ లాధం అకవోయింది. చిన్నదావాలరి దగ్గర వావష్వుతంగా వుంగాసనమావకా- వుగా. ఇక ధయంలేదు.” న . ఇక ధయంతడు. కా చింంంల అ య స్త ననెవర ననుకుంటున్నావో చవట మ న! ౮ వ లా వాకు యపమానురాఎవన్కీ ఈ మసలాడని “హారా' అని పించే చల తరి ఇ జలగ వాం ౧ రా వ అనుకుంటున్నాను. ఆపాఎహాడ తలవని మూదణి కాఒ_లె తలీఃో కా. లు చ్‌ లై అదికాదు కాకా? నా పుదిలు యెక్కుడుందనుకుంఎటవ్నావుి” మ ఆటు ఎ ల న చెపిత పమాదమడుంది _వ్వు యిడమర్చి పవ్పనె ఐవ్పావా.. దాని ళీ అల చ వనే క్‌ శ అలు స్వతంతులయెది డేవలోకచేగా.” ఛ్‌జి వె వౌ, వ. అ న. అయిల కాలాః నేని దేపలోకాన్నుంచి వబ్చాషంకుంటున్నా వా” కట టం దాలలనక లం ల య య్‌ అనుకవపపిఎమిపిమ్యా। నువ్వు చెప్పిందగా?౯” శ అగ మ. 2 డా. శో అవునుగాన్ని నేసు చఊవరోకంలిం అప్పరసని రారా; తన్‌ ఖా న మ అంతే, సరిగానే ఇెడ్చావు తర్టీఃొ రా టి చట, మాటా గాచి వే | వ ఇక నిను దాండోరాననే భయం లేదశద? చిం న. ల ల జ బహ గాన ఇగ నే లవమ్మా, ఉవకన్న అబర్డమాడదు. ఇపంంలకంత పుండు మాచ లు యప్వదు.” క్క, ఇ ఎ లు లు న. స౭గాన్సి నీ పీరా-ప2ల ఎ గరించి చెపునేచదతొ ళు ళా త ఈ అ ౮ న లతా ఒక యిర-మంది కొడుకులు మసమలు, అంతకుమంచి కూతుప్ఫు త శ మనమరాళ్య, ర డళ్యూ స్‌మ్యా:ః ఒక పూడ పూరంచె సిష్మ్ము. అండా. దా-గాచి పొలాల్టానే పెనిచితుండాద. పెదదాదుగాద తమ హాయాములో వయసాచ్చినవావ్యంద బ్ర జ రీ స్వళం శుర్ని చేరదు. నన్నకూడ పదింయ్యాలం చూబాషగాన్సి, నేను ఒప. ఆ న్‌ ట్‌

164 సింహ సేనాపతి నేరేడు, గా కనలు అనుమానం పీకుతూనే వుందమ్మాః మీయీ రూపం మను షులో వుండశే(! అయితే చినవాఎగారు అందొకా వళ్యారన్నమాటి; ఇల్గొదిరి యై మ్‌్నాళ చూ రాభేదేమా అనుకుంటూనే వుండాను.”

గ న లలో ఎక్కడి కెళ్లారనుకున్నావు తాతా? “అక్కడి కేనమ్మా। వానిసలు స్వతంతులయేంలోకం-మీ జేశంలోకి,ఆలోకా లకి తగరూపే మీది. చూచినప్పట్నుంచీ నాకు సందేహంగానే వుంది.” ళ్‌ “*ఏమిటా అనుమానంకో “బానిసలు మనుషులయ్యే లోకాన్ని గురించే నమ్మా. పెదబాబుగారు రేక పొయ్యారు; వుంటే యిల్లాంది కోడలిని”. _అంటూంటే కిష్టాయి కళ్ళు చెష్కుగి సాయి. కాని, “తల్లీ 1 నువ్వు చినజాబు నొడిరేసి మీ లోకానికి వెళ్ళివోవుగందా”ొ “అల్లాగంహా చేమిటి తాతాః ఈయన చా భర్తకాదూ, మరి నాది వబ్జిదేళ ముగా. ఈయన్ను విడిచి నెనెక గాడికి వోలానుకొ క్‌ి లోకాన్ని గురించి అల్లాంటి కథలు విన్నారే తల్లీ: అందువల్ల నాకు తయంగా పుంది; నువ్వు వదిలి పెద్దివోనని చెప్పతూంటే యిప్పుడు కాస నమ్మకం _ల్పడుతోంది. ముమ్మాటికీ విడిచి వెళ్ళవుగడూ? అమ్మాః” “*వతినివిడిచి ఎక గ్రాడకు వెళాను: తాతా” “అల్లా అడగొద్దు తల్లీ; నువ్వెప్పుడూ చినవాబు డగరే వుంటానని నీ

శ యు ది ళు నో అలీ ణి

శోటితో చెప్పమ్మా, విశాలనుంది.

“ఎప్పుడూ వుంటాను, సరీనాశో

ఆనందపరవశుడై కిష్టాయి అన్నాడు--ోనేను భయపడ్డాను తల్లీ 1

“భయమెందుకు?”

“*దొసులు స్వతంతులయ్యే లోకంవారి-ఆంపే సీలాంటివారిని గురించి థయమపుమ్మా?”

“ఏం చేస్తారనుకున్నా. చేమిదో”

“వారి (పేమ తిరంగా వుండదని ”

“ఎబ్బే! అల్జాగంటావేం లాతా? నా మాట నమ్మవూఖో

“ఇక నాకు గట్టి నమ్మకమే తల్లీ ః ఈ ముసరి కిషాయిమీద కోపగించు కోకు. ఇంకెన్నాళ్ళు బతుకుతాకు. ఛా చిన్న బాబికోసం నీమాట పుచ్చుకున్నాను.”

“రకపతే నేను ధరని వదిపెద్టి వెళ్ళి వోతా ననేనా నీ వుదడేవంొ

జి ఉం

సింహ సేనాపతి , 19 హో ే / చను ఈ నాక స్వతంయ తమొద్డని (ఆతిమాలుకున్నాను. కొల్లా షూ. బడి (షౌధేయపడితే చులాగో ఒప్పుకొన్నారు. - ళా న! “ఇప్పుడు నీ పిలల్రో దాసఎదాసీ చెంతమంది వున్నా ద! (౧౯౦ జ హె, “పదిమంది. అయిడుగవ మగాచ్య, అయిదుగువ ఆడాళ్ళానూ.. ఒక (లీ సభ న్‌్‌ స మపమరాలు పెద్దమ్మ గా66 పూడిగం చేస్తోంది. దాన్ని మీరు చూజవుంటాడు. న ంట్రళి జో, వంకోతె రాధ- తోటలో కనబడి వుండొచ్చు. పస్థెనిమిదేద్యంట్లాయి.. నల్లగా వుుదడు. దాని అమ్మష్ము నల్లదదైలేగా. రాధ కిలివినల భూడాన. మీడ వచ్చారని నూ జ శో చిన్నప్తుడే “నువ్వు కొత్తమ్మ గొరిదాసీ” వని ఆ గుంటితో చెప్పేశాను. ళో అటే | ల ఈ దాసీయా?ొ వా లి గ అరి ఆని, పెకమ రకండీకి వచి? “అవునమ్మ గారూ ౩ రాధ చాల చుపశ నపిల్ల. పెన్టమ్మగా రిక్కడ్‌కి వ సి న ల మాం €౯ొ 4 న శి గగ నప్పుడదె సేవ చేనూంటుంది. ఆ యష్మగావ టూడ *రాధాః నువ్వు మా కోడలికి గై వాసిగా వందువుగానిలౌ అని చెప్పారు. న గ చొణ!। ఎ సీయేనవ పె్టదాబుగాడ. ఎక్కువమందికి అది ఎలాగూ దాసీయేనమ్మగారూ : పెదాలు గాప్‌ నలల బం యు నుకుంవాము. స్వతంయత మిచ్చినా, మేముచ్యూతం దాబుగారి దాసులమనే అనుకుం వాము ల జు 4 ధగ లక్‌ జ జరు . “నుర పెద్దదాబుగాడ మిమ్మ గ్ని అమ్మ బడేవాపగా వుంచలేదుగా తాత్యా “అది నిఎమే. ఆయన సౌతంతం యిచ్చాప, అందరూ అల్లాగే అనుకుంటు ల ళ్‌ లం జ. లాన్‌ న్నా కూడాను. అయినా నేనునా పిల్లలందరికి మీప బాబుగాం చాసులమని జా నః జ్‌ * అనముకోమని చెబుతున్నాను. వాళ్ళ అలాగే అనుకొంటున్నారు.” ం ఖం “అయితే మా కవసరమైనప్పుడు నీ పిల్లగ్ని అమ్మస్తామనుక్‌ ంటున్నావా! “*మీవ అము వగదమ్మా: కాని, అవనర మైతే... అసలల్లాంటి రోజును భగ ర్త ళ్‌ అ లం ఆఆ న్‌ వంతుడు చల్లని దొరలకి యెందులకు కల్పిస్తాడు! అయినా అవనరమైనప్పుడు నా ర, ర బిడ్డల్లో (వతివారూ యజమానికోసం అమ్ముడుపోతాచ. రా బ్‌ అల ణన క క డా “కాదు తాతాః ఇక అలా జరగటానికి వీర్లేడు. స్వతంతుర్ని వ్ర కుం ౯ లలి దోతంయి్‌ ఆ. ఖ్‌ చింది. నేశెవర్న్‌ వుంచుకోను: వం [పియా సింవోళొ అని రోహిణి నావైపు చూచి న్‌ ను. కిపా నదొర నే నంతవరకు గప్‌చిప్‌గా వారీ సంభాషణ వింటున్నాను. ర్‌ యి తన ర సానిని దేదకన్యనిచేసి అగాధసమ్ముదంలో బుడకలు. చేయిిచటం పడా చూన్తూనే [పాకు 'పేయసీః మనవద చాకిరీ చేయదలచినవాళు సొర వున్నాను, “తప్పకుండా అల్లాగే (పెయసీః మనవద్ద చాకి స్‌ వాన న్న ఖా లలి క ఆ ను. చలుగా తత-బతాలు పుచ్చుకొని పనిచెయ్యాలి” అని రోహిణితో మూటకలిపాను లే “కొలువులో వుండనిస్తార గద జాబూః” అన్నాడు కిస్టాయి మేమెవ మ ఇకముంచు అలా అమే “వనిలో వుంచుకోకేంతాతా; చుమెపర్నీ అమ్మం. క్రకముం స నే మె న ల, గ అధికారం మా వంశానికి లేకుండా చేస్తాం” అని నేను చెప్పాను

156 సింహా సనోపపి త తా లు. = ఇ చ పాడుచు పెరగా స్‌హ్టూ్చి అవ్నాచ-ాా చపకన్నమ్యూః సెప్పు ఎ ₹/0 ౮ ల లోకంలోలాగా యుక్కచరూడ వయా-లఒకుంటఎన్నావుగాడూ! మూ దారి ఇ ఇ. న. అం, జా న నా జా దాసులు, చాసుళాగా కాక నహ-కలుస నొకర్షమాదిర పసిఐసు నారు. క! ఉం ఇఒ గొ న్‌ ల వాన శి, ళా అర బాలి వ్‌ “పాస్సుల పనికి గొకర పాని అవాపుందా వాతా” అలిగింది రోహి. ళా “నడా కాలా ఊఉందహ్యుగాటా: నాకరలు పంబపింతోద్దు జఒతం ముఓతుంది. ము. ఎ టల లు నం ప వ టా బాగా పనిచేయని బర్దకస్తున్న ఎవడూ చాకర్తగా పెచురేడ. ఇక దానిలో లుం ధి వాతి ఆ ఆ, నే ఆ సో న ల 6. 4 య. . లా ల... గొదముతొ సమానయఎు. వాష న వె. చ్చు, తె చు, చంవాపచ్చు; కాం నంచి ఉ శ్శె బ్‌ త్త వ! నా ల ఎవి న న వట ల పనిచెయ్యాలనుక్‌ న డదాాససపత ఎబ-లరో, తిఎలి పనిషయించటిం ాఫుంకాడు. ల వు న. యు లతని అ అవ్‌ ణు లా లు ఆ ఇగ, శ జీవితం పొడుగునా పంపయకం లి దాసన ఎన్నాళ్ళని రెప్లోలది మూలపుచే-జై కొద్దనా చంపివా తమ సిెమ్యుకే మువ్చాయి.. సున్నితమయిన ప'లవీ జాగససలచత బ్‌ ణి శ భూ. లలు చేయించరూడదు. అలాంం వంలులసి జావ కాముకునచముంది కాబటై దాననల ఇ త్తి అద వలల ఇ జ న న. జ న లాంటివాచిని చెడగొఎనామవరూదడాసు; కాం, లు బాసలు లలాంచివాళ్యు కాడ తట. గై సో ల కత, లా ఎ ఉల ఎ ఇలా ల వ మావడ దానసలుండరు వావాః ఇవాశే సమముంవంినీ స్వతంతుర్ని వసి చి న. రాం మరీ వెడతాము; =న్నికూదాను మసరి రారా టక బ్య/ల్నం. న్వు ళా న జాలా. జ ఇ నన్నుమాతం విచచిపెట్టు త్య పెవబాయారు భావా వదిరారు (కవ ల తి ల నా టే నీరు పెద్ది పద్దకంకంతో) స్నా అచాసుని చెయ్యొద్దు. నన్ని యించి దాంసానే ల వ ళ్‌ క శఇావనీయండి అమ్మగారూ: న! ణన చా లి ఇ ఇల లు ఇ చావాః స్వతం్యతుల్లి పెయటిసుంచే నిన్ని మా వనిరో ఉంచమ) కాది. న్‌ 2] జు జి మ్‌ ౮ మీ దొరసాని రోకంలో డాసులుండర? కూ తెలుసుగా” అచ్నాన్నేన. వ్‌ గూ ౬ ప శ వ న మ టా2చి తా అవును కాదూ: అంచు ఏదుగు. అమ్మగాప ఎలనె ఉంటుందని కూడా ళన నాకు తెలుసు. థన న బా అలల లా జ అవి జ లాలా తావాః నవ్వు ఇప్పిసట్టు శ్‌కటా ఎప్పుడూ నాం న ఉండంంది గవ: మలి ఆయ మాట మనిం విశెద్దూ? చాసులలే ఉంటం ఆము కలవ2ట.లెదు. అందువల్ల ఆబి ఇప్పినప్తువెయిం. “వ్వ ఉుప్పదలానే వాచెక్తూ హూ పప్దనే ఉందవుగా ల మీ దొరనాని ఏరో మం లాపని రించి మావైాదాలపుకుందోంది. ఆమి మన స్నును నొప్పెంచరూడదు. ఇవాళే ౨ రుటుంబంలోన విన్న-పెద్ద దాసులంచా ౯ 0 అగి, న టం జ, వ జ తబార తానంచెసి మధ్యాన్నం యూయిందికి రండి. ఇక పనిని వాద్చి ఎరు తల్వచచై కళ మాహాదముూండి. న! ఈక త డాటూ. రేలా ప ఇకలి ణో అయిత డాటూ, ఆ ఎిప్పంలాగా ఎ పప్పను ఉం౮ంమా? ఠః య అలతి = ౧ నా అల్లాగె; మాకు సష్మకన నౌకర్షగా ఉంచ” అన్నాము లె రోహిచబీ మూచాను. ల! "ఫళి న జా. సలి అని రెద్దాయి తలెంచుకున్నాడ..

£ చి, జ శా జాలా. సింవా సనాపతి కేవ్‌ న ఎ అంట్‌. గలము మ ఆం లం అట మిదమా. వాసాాచాంలందుల్‌ రం వాంచ వినవు కమ జు వా! గే భా ఖే హు శా అట బట ఇబ అయ్యా నా హం కం. పటు పదు వం మని మాచానుల మి వం క కష నాయ మ్‌ న. లు న. నా అద్‌ 1 ళ్‌ గాం జ న న ఎ య. యా “అసం. మౌ “మట న క నంసలి ఇదెాసె ణి ఈ గ్‌ క వ లా వాకా. ” వత్‌ కయి లె వాళాకాంంవ్‌ ల వొహిణి్‌ ముసలివాతా నే ఆక్టినై ఎమేిందిె. ప! న జి య ల ఇ ౬ ళా జ మణ బు! తాజ్‌ అప్పునా. టట మకు -దెకై అట భం జక ల కాకరాజు లేటివడిి డ్‌ పంద కచ హే హాసం-తాన వ” త త0 వమా. పతం రవ కా (౧ ఎఎ హా." చజు ఓ న. న! శావల ఆజ అనం చెవి. వ న్‌ా జ. ఇలా బ్యజా క అ ల మనల అప్పుమమ్మా . వాసుని పాతిన మజా. యంమవొోసి. పుంచది ఎ గ ణన క న జ జుజుల్న అబల అమమ వానంవం అవీ అ చమ అుదమవా టల ్డ్య్యెటు ము దంల ఆల ఇ బాచి ౧ న జ న న. ఇ కా అమమనవన మవనొంా న “ంతివువన లెటని బవఐవవంల్‌ _లకవ యింక చా శూ శ లర దాాపంం టి” ఇ ను ఎఖ ఎక్‌ ఆ ఎలు య్‌ న! వలసల. బమవౌతుం వం. తేదిన మాడి. జాడు, లం, చెదద, ఉసి వనాలు సి. లు జలాన్‌ ఆ న ఎ తాాజ్ట న ల ఇం ఆవి న్‌ న! ళా యమ్మ చై కాలమని చాల అవవ. అమ్మా. రపు చాచా. ఈవి వ స లట శ క లా [నా కాంచి. జాతిని రిఎవమంయంకా గె వక టా లి మయి మాం కష్ముగామాడ డా న రా నా. ల ప టం * ఖ్‌ జ వటట క్‌ ఖా గ జా ఉం. దినివుంద సమర. దాచ అటు పొపుకొములులెాడ రాధజాంలాగా వ్‌ లల వ. క న అంజ తెయాగాపుంని. గంజలు తిపంం మొబుం ఎల్టం చబౌల చెపి న ౬ జు జూ చు నకం" న ల న వక్క. ఉండి. వండిన తిరాితి చూహద”ౌ జ్‌ న _ తం న లావ శవా ఇ ళ్‌ న్‌ న్‌ ఆ జ జ ఇ ళో తాలా. అముల " లాట వంచజాలి జాబిపల్లు అంచాపస్ని వాల. దు న ల న. జల న రాతి మగ అవ.ఠర”. పెబకా గారి పంఏ జాంలుం మహిఎాజు. వారేనా. గ వ ఆట ఇ రావ ఓ పాకే ఇ సేవా జే తా ్‌ఇ వసా తమల డవ కా. ఫపెంళాచు అదవంంంవిగొనిత.. నా కాశీరాం ళు ల గ్‌ యు వమ ఇ. యా ఈ మ శా ల న న తా జౌ ళు తొద) కానుక ముల, ఒతిహమార అక ఎడేములం కొడి లు. ఎలిలడ్యాని / మా జ ః జు లా /. ౮ ఖా. టాగి ఇర జ అశ బె జ ఇంతో న్‌ కాజ ఈ. రెలటోర వవంలాంచంయితపం. ౨ ప జంపాన. యుుబడలు. తలా జో ళ్‌ చవ న గ్‌ ౬ లా వ. శా అలల" జ ౬ అఎండువక దాం -అవవెదింపచపాని. తాలా కం పవపవెాం వలం అయా ఒం శా క వా అలం న్న =. ఎ వ క జాన్‌ ఖల్న ఈ లాం మపైచిా అడిగా పమంం కౌపిలం.'. యులటా మప. -బాచోవి. లా జా వు ఈం టట బె ఉళా వుం వా యిుజాాబా ా. ఈ లు జ శా జ ఇవా. రా, వావువ దాం హె ంంంవంం అయన మనల అరి౬ న ౯. లం టల వ. ల చటం కొ అం వం నవల లెటూరం వంవదెడా పల టెం వెళ్ళం. ఆటం మం వశం. _ జ జు యు. న లే. జ న లాలి య వ అల క య క మా ఉం న ల ఇఇ ౯లో ౮ క ఇ ఇఒ వాస సరాాలప అనుంవండైా నాం, అమువామిఎంం అం అదయములోాలి అం ౬- ద న ఇల ల జ | న. 4 శ జ ఎం నెల పెటి చపుకుచి ుండారిం తమావయి*. వొవ్కదుచు వలల. ంంంం 2 అ చహుటూ, మప జ న్‌ జ తంల త ంలలిా -* శా ము మింట ఎ ఎం మలం యిుజె హోం అ అ ఈ ఆం హా టాం లో చ ల టి న. టా క్‌ కొ తాలా. ఇందురెలం పండ బెల ట్టు అలుటు- వాని ఉన ల్ల లు జా గ

158 సిందా సే-ంాపతి ోోవ్‌ పశు తలీః?ొ న ౮ ఇ శ్వ. పీమడన అ క్‌ (దాచు నారింం, అంజూర, అరటి, సమరిగు వగై రాలు. వీడిలో కొన్నిది పేర్లయినా న నిదివరకు విన్హేదు.. అదీకాక (పతిెూ దా)కి తగిన నేల, శీతోస్టసైతి ఉంటేనే పెపగుతుంది. "అయితే ఏవైనా అంతదాగా వాకపోయినా అనలే పెరక్కపోదు. విత్తలుందే మొంపించి చూదోచ్చు. ముక్కలు దొరికితే మరీ మంచిది, కొత్తరకాలు వేసీ (పయత్నించడమంటే నాకు బలే సరదా.”

“మొక్కరింత చూరం తేవటరి చాలా కష్టం తాతా, విత్తనాలు నా దగ్గర వున్నై” -

“వాదిని నాకియ్యి తల్లీ! వేసి చూస్తాను. నేను మొట్టమొదటిగా యిక్కడ దానిమ్మ, చేరి మొక్కలు నాదెనప్పుడు అందరూ అవి (బతకపన్సీ, కిడ్డాయి పిచ్చో డని అన్నాదు; కాని, తోటలో ళూడ్పవెపున చూడండి. ఇప్పుడవి యుల్లా కాస్తు న్న్య్యోః అవి అంత తీపిగా లేవంారు; కాని నాకు మాతం తియ్యగ్గాన నై

*, కాస్త తీపీ తక్కుతే ష్యూశం నష్టమేముందిరే, కొత్రరకాల పండ్లని మ౩ చేంలోకూడ పండించుకోవచ్చుగా.” |

“ఆట అంతే తల్లీ విత్తుియంండి, మర్ద ఉప్పు, సున్నంపాళ్ళు మాళ్చి యెందులో యే మొక్క ఏపుగా పెరుపతుందో చూస్తాము. "పెదబాబుగారి మరణంతో! కిమ్టాయి అనాధు డయివియాడు.” ర్ట

కొనీం ఎందువల్ల ?”

“కొత కొత పళ్ళ మొక్కలు, పూల మొక్కలు వేయించేవారు. లేకపో యాడు, కొత్రపని అంటే మనసు కుల్లాసంగా ఉంటుంది, మరి విత్తులు ఎప్పుడు సంపుతావు తల్లీ రా

“ఎల్లుండి పంపుతాను గాని, ఈ నడ్‌శీతాకాలంలో 'పెపగుతాయా?”ొ

“కొద్దిగానే వేసిచూస్తాను; అయినా వేసవి వెళ్ళింతర్వాత అయితేనే బాగా 'పెపగుతయ్యి.”

“దావ తీగవేసి పాకుకుంది లాఠాఃొ

“అయితే అది పెరగన తర్వాత పందిచేపి పాకిస్తాగా”

“వారి సంభాషణ యెంతకీ గేట్రట్రు కనపడనందున వినుగెత్రి నేనవ్నాన- “రోహిణీ: ఇక మనం మధ్యాహ్నపు భోషనానికి చేదాం. పందిమాంసం వేడిగా వుంటేనే బాగుంటుంది వ తాతా ం

“అవును బాబూ. చల్లారిపోతే నగంగుచి చచ్చిపోతుంది. పందిపిల్ల మాంనం అంతే నమ్మగారూ[”

సింహా సేనాపతి 159 “మమిక భోజనానికి పళాంతాతా £ షీ వాళ్యంతా' స్నానంచేసి అప్పుడే? వచ్చేస్తున్నారు. నువ్వు కూడా పోయి తానమాడిరాహో” అన్నాను “కన్నాది?ి పెట్టరా బాబూ శ శి ఈ. ల్‌ త ఆ న నువ్వు మళ్ళీ మీ దేవకన్యమ్మకి కోపం తప్పించుతున్నావా

• తదు బాబుగారూ ః నేను అమ్మగాడ చెప్పినట్టే వినుకుంటాను. ఇకపోయి వానం చేసొౌతా” . 1 ము మిద్దరము కమతగృహంలోకి వెళ్లాము. తలార' స్నానంచేసీ జుట్టార శు వెట్టుకోటానికి. నల్లని వె్య్యటుకల్ని జారవది౨ి చామనచాయ పడుళొకత పీటలు వేహ్లోంది. రోహిణి ఆమెను “నీ పేరేమిది పిలా *ొ అనడిగింది. గొ “రాథ-అమ్ముగోరూ $” అని చప్పున పం్యటుకల్ని ముడేసుకుంది. “రాధా, నీకు మాంసం వండటం చేతనవునా “పెదమ్మగాప యిక్కడికి వచ్చినప్పుడెల్లా నేనే వారకి వంటచేత్తా నమ్మ గారూ 1 ఇవాళ పందిమాంసం వండటంలో నేను కూడ ఇయికలిపాను” సరే తారగా వడ్డించు, మా కిద్దరికి వాగా ఆకలవులోంది.” అంతా సిద్ధంగా వుంచొనమ్మ గారూ $” భోజనానంతరం మేము వైళాలినుంచి తెచ్చిన బట్టలమూట విప్పాము. నిఘా మానునుపిర్చి దాస దాసీలు, వారి పిల్లలు మొత మెందరో కనుక్కున్నాము, తలకు ₹ెండేసి బటిల చొప్పున మడతలు పెట్టాము. ళు కొద్దిసేపట్లోనే పరివారసహితంగా కిష్టాయి వచ్చాడు. వాళ్ళందరిని దగ్గరకు పెన్‌ రోహిణి పెప్పింది. “*మేమిప్పుడు మీ కందరికి స్వతంత్రం ఇస్తున్నాము. ఈ చణంనుంచి మీన దాన-దాసీలుకాప. ఇకమీదది మీరు మా వర్దగాని, రేక మీ కిష్ట మైన యితరులపప్ద మరొకచోటిగాని, పనిచేస్తే మీ(శమకు తగిన జీత-భత్యాలు ముట్టుతాయి. ఇప్పుడు మీ కందరికి తలకి రెండు వస్తాలు కట్టుకోటానికి: కప్పకొ నేందుకు యిన్తున్నాను. తరవాత యివాళ సాయంతం మన కషతంలోని నవుకద్హ కమతగాళ్ళు, ఆడ-మగ అంతా పిల్లలతో సహావచ్చి దూ సహపం క్రిని భోంచె య్యాంి బఎసిన ఆబోతు: పందిమాంసాలతో కూర, చారు తయారు చెయ్యండి.” ముందుగా కిష్టాయికి. రెండు. బట్టిచ్చింది. వాడి నండుకొనేటప్పుడు ఆ వ్యష్థని కళ్ళ నండి అ్యశవిందుపులు దిపటప (కిందరారిన్నై. తరవాత వరసగా

అందరికి బట్టలు పంచి పెట్టదిడినవి. రాధ సిస్తపడుతూ అందరికి వెనకాల- వచ్చంది రోహిణి ఆమకు మడత అందిస్తూ “రాధా : నువ్వు మావద్ద పనిచేస్తాజా అనడిగింది. నం! అసం క్‌ ఆ ల చేసానమ మఖ లీ చ్చలా బరు .ఒప్పుకుంట తప్పకుండా స్తానమ్మగారూఃొ అంది వధం .. “అయితే నువ్వు నేటినుండి మా పనిలోనేవుండు.. మాతో విశాలి! వ్‌ వచ్చెయ్యి.” _ రాధ పట్టరాని ఆనందంతో “అంతకంేనా, అల్లాగే నమ్మగాడూ 1 అంది

అ లో ల కర. యుదపంషతు ఈ! అాణామి

ను యుద్దపరషత్సమా చేళంలో వాల్గానవలసి వుండ ఎంపల్ల పము కమత నృహింలో ఆ ఒక్కరోబు పూతమే వుండి పరారికి తింగి వచ్చాము. కమతం లోని పనివాష్యందరూ తమ దొారసాగ-డేవ కనాను చూచి జాలా సంతోషింబారు. కిక్లాయి మరీ. ఎవరైనా “అమ్మగాప మనిపెరి అంటే వపూరుకునేవాడ. కాదు. “డాలు స్వతంతులటుం రోకాన్నుంచి పచ్చారం ఆమె స్వయంగా నాతో చెపి తే...” అసి వాదురాడేవాద..

అక్కడినుంచి తిలిగివవ్చి నా పితుగ్యహంరోనే దిగాము. బాబాలు మగధ సనక సన్నాహాలను గూర్చి పలాన్ని వివరాలు ₹5ిపాడు. పుగథఫరాజు వింవనొాతు నికి పస్తుతః అసల యుస్థం వఐయూ-లన్నకాంవ యిష్పృద. లేదఎ. అత కొతుకు అవాతక తుడు. తండిని రవ్వుగొద పన్నాడ.. అందుచె రాజు యుద్ధానికి ఆయత్తం తావ తప్పరేదటి; దిందిసాపం_వధాచామాతుందా పర్షకారుడు మహాజ౨ివైన _కాహ్మా అడ, మో రాజంంరోని (పతి దికయాన్న ౩రిఎరోవానికి. తన చేపలను నియ మంవావు మగథ తూపొలు23 మంచి సెనికులు, సమహ్టల 'సేశాపతులు లేక హయిన్హా అతని చెతిరో మహాజిమలహాం పర్షకాద డండటాన్న చ్‌ ముక్కుప

క్‌

పహమావంగా యెంచేవాళ్యం. |

హా సర్వ సేనాపతి రాకాాలయంలో యుద్ధపమితి సమాపవషుయింది. క్స్‌నా పతి కుమఒడ్చు, నేను, మరి ముసిద సేనాశాయముల. హాజరయ్వాము... వారిలో శకడ చప సంహధంకుద , సేనాపతి సమితి సమాజళ కారం్యకమా శ్నారంథిం యళూ యిర్దా చెప్పాడుం “రిచ్చవీ సేశాశాయకులారా 1 వజ్జిదేకానికి వ్యతిరేకంగా మధరా చేస్తున్న యుర్ధన వ్నాహాలని హర్చిన విపరాల కొంతవరకు నెల తం ఒరిగిన “త సమాంవంలో మద ఏన్నాప. తపవాత వహథకాపల ద్వారా సంఘాంచిన కొత్త సంగచలఒ మన కిప్పుడు సేనా నాయకుడు-పుప్పువత్తు వివ రంచపరావుో

పుష్పదత్తు యావై అయిచేఖ్యవాడు. ఒడ్డూపొదుసూ కరిగిన ద్యఢకాయుడు, బ్వతల, గంభీర హ్యాదయుడన ఆయన ముఖం బొటులోంది. అయన స్వగతం చూైడదుముంటూన్నట్టు బుల్లగా ఇప్పనౌగాడుం

“-ంచనాచద. అయిచెండనుంచి అంగ మధ రాజ్యాల ఆదాయంలో అక మొర్తూన్ని యద్దవిథిలో నిల్వచేస్తూ వక్చాదు. అతడ గంగ, కోణ, వాగ్యడ్‌

162 సింహ సేనాపతి నదీతీరము లండున్న పాతకోటలను కట్టుదిట్టం గావించుటేగాక్కు నూతనంగా మ హారు దుర్గాలను నిన్ని ంపజేశాదు. వాటికి చుట్టూ పెద్ద పెద్ధ పేక్షిమానులలో ద్వి మైన (పహరీల నేర్పరచ్తుకొన్నాదు. (వతిదుర్దంలోసు షాడువేల లగాయతు యేవ వేలవరకు సు?92త రథ గజ, తురగ, కాల్బలాలను అట్టి పెట్టాడు. రాకపోకల కట్టడినా ఇబ్బంది తకుండడాంక ఒక యేదాదికి సరిపడు ఆహార్మదవాాలను (రి కోటలోని నిల్వచేయించాడు. ఇవిగాక నౌకాసేనను తయాపచెసిన పైనంకూప మనకు తెలిసిన యింది. మూదు నదులపొడుగునా నిర్మించిన దుర్గములవద్ద బలహైన నావికొ దళాలను రాపుపెట్టాదు. (పతి నావయందు 8 నుంచి 16 మంచి వరహా నావికులు, 20 నుంచి ఏ౮ మందిదాకా శూల, ఖడ్దం ధసుర్హాచలైన సైనికులు వుంటాద. ఈ పర్యాయం రించిసౌపదు తన విజయసాథన కా నావికా దళాలన నమ్ముకొ? వున్నాచు. సైనికుల జీత-బత్తాలకు కొడుపరేకుండా ఏందినాచు థిగా గారం నిండివుంది. అతనసివద్ద అన్నిరకాల ఆయుథ సౌమాగిని పనకంటి అ; కంగా వుండటింరో దూడ సందేహంలేదు. మన [పచున్నాలు రూడ చూళాడూ అతనికి తెరియకపోరదు. ఈ విషయంరో మగధ _బాహ్మాలు తమరాఒకం పూ పాయపడుళున్నాతు; అంగదేశంరో గేగిన తిప'సదాటుసం అణచిచదాడి,. వివ్వ డక్కడి _పపలు కత్తిపర్టి మగధ గదిరించే స్టితిరోరద. కుటదంతుని లాంణ గొర్బ గొప్ప (వావ్మాణ పండికులకు డాగిరులు, పదవులు యిచ్చి రోబచ్చరున్నాడా లం దే వర్తక వాణిసవెత్తలునాడ మగధ౭సి క్విగాసం చేన్తున్నాన. =ంగనాదం, తగ వాడి కరవాలంలో అంగ, మగథరాజాంలో దొంగలనితి రోపిడీధయ ంలకుం” చేశారు.వీటన్నిదే (పథావం _ప్రజలమేద పనిచేయకటానడు ఇంలేకాడు వంచాడు తాను పర్కా గొతమ బుద్ధం శిస్తుడనని ప్రకారం చేయించుకు న్నాద. _పస్తుతం బుద్దునికి ర్తి తూర్పుశందేకాక, ఇతర _పాంకాల్లోకూడ వ్యాపించినట్టు మకు పనంట వున్ని ది? చదువుకొన్నవాంపైన గౌతముని పధావం పనిజేసికంతగా మా మతపు క్తలమహిమ పనిచేయటరదు. కాక్క, కోల, మల, రిచ్చవీ మకలను పవారంత రోజ్యాలందరి క్యుతియలందరు బుర్జునిపప్ది విశేషర క్రి గ్రద్దలు క్యయన్నాన (పసేనజిత్తు, విందిపాపరకాడు. వత్వం అవంతి, కుటు హఠసేన (మదిర అమా గల రాజులంరా గౌతము” గొరవించురున్నాడ బుదుడు మన పంజాయడతి మైవం సకును ప్యాతుడేకదా. మన మూయసకు వుద్యాకము; విహారము. (ద్రానావము టీ యివ్వకపియినా బుద్దుదు రిచ్చవులకు చేదళాసమానులని వక్కాణించుమున్నాటి కాని వించసారుదు గొతపశిష్యుడనీ, ధర్మరాజనే (పవఖ్యాతిగడించుకు న్నా షుంఅతర తన రావోద్వానపనం-చేబువగాన్ని గొతమునకిచ్చి పేభంప్రతిష్టల సంచాదిందాడి బుద్ధుడు గృథ్చహట పర్వతంమేదో వుండగా లిందిసారుడు వాదచారియై బాలి దర్శ? నికి వెడుతుం వాదు. ధ్త, ధాసిక విషయాలముందిది సామాశ్కంగా కనదడపచ్చుం కొని అదె కారణంవల్ల ఏంవ౨సారుడు (పజల భద్రి, గొరవాలకు బ్రుడం కొ

సింహ సేనాపతి 160 గాడు. ఈ విధంగా నించంసాపన్‌ (ప్రజల్లో గౌంతి, సంతృ పి వున్నట్టు మికు స్పష్టమవు మాటి న! | తోంది. ఇవన్నీ తెలిసిన మిదట యిష్ప్రుదు మగధరేడు యప్పదీకంటె అధిక బలపం టడుగా వున్నాడనీ, యుద్దం చేయటకుతగ్గ సమద్దడనీ మనం అంగీకరించకతప్పము.

“అయితే అతని బలంలో అపుదుహూడా కపోరేదు. కాని అడి మగథరో జొరబడి చూచినంతమా[కాన దృగోచర మయెదికాదు. అది అతని రాజతంతాన్నా మన లివృవీ పంచాయతి పాలనతొ హోర్చి చూస్తే విోఃదమవుతుంది. ఆ విషయాఎి మన సర్వ సేనాపతి, దషణ సేనా నాయకుడు. వివరించి చెపుతారు. నేప్పుడా విషయంలో చెప్పగగ్గంది ఒక్కటే. వజ్ఞి భూమిమీద జన్మించిన (ప్రతి లిచ్చవీవిడ్డ దేళ రడణకు చేసే యుద్ధాన్ని తనదిగా థావించుకాడు. అంగ్య మగధ 'పెనికులట్లు గాక, తాము చేసే యుద్ధాన్ని ఎందిపాపని యుద్దంగా యెంచుతారు”

'సేచంాపతి సును" లవి తెల్లని ఇన్దాన్నై సవరించుకుంటూ చెప్ప వారం భింవాడు----

“*వరంజీవులారా: నేను మన పంకాయతీ చేసిన యేర్చాట్టను గూర్చి చపుతాను మన గత సమాపళంరో తెల్పిన కొన్ని ముఖ్య సంగతులు సింహానికి ఆకరమయేాం చుకు మళ్ళీ చెపుతాను. బంచహారుం నదిదుర్దాలకు పోటీగా మనం ఇండు _మౌనుకోఎ లను నిర్మంచాము. గండకి నడితీరాల దుర్గశేజి నిర్మంచాము. గండకి అవతలచెప్తు షుల్దుల చయివప్పవచికి తమకు మఘపల్ల భయంఠరేన౦ వారికి లలును. మనక్కూడా వాం 'ుంచి ప్రమాదం లేదు; కాన్కి మగధ దృష్టిలో వుంచుకొనే మన మా దుర్గ _70ని తయూరుచేశాము. గండకి పవాదూ మతి పగవంతమని మి ₹పసపదుడ. అందులో ఎకుపకు నెశ్ళేటప్తుదు నావల నడక చాల మందగందుతుంది. కాబట్టి మన అ దుర్గ (కేన శైనికులతోను, ఆయుధాలలోద 3ండగివుంది. అందుతే ఆ దుర్గ (కేణిమీద దాడి చేసి జయించటం శ్యతువుకు నాధుంకాదు. మళల్లులవు, వారిని అధీనం గావించుకున్న కోసలాధిపతిని దృష్టిరో వుంచుకొని మగధులు మల్లభూమిని మనకు (పతిరకూలంగా వుపచూగించరప.. ఇది మన కెంతమో అనుటాలమైన సంగతి. పైగా గంచకి మాాన మన యడనావలు శరవెగంలా చాటు మగధ సేనావాహినులమేద విదచుకొని పడగలవృ. మనకు యుద్ధ శావలు మొత్తం ₹ెందుచేలున్నై. (వతి ఒకదానియండు యాఖెమంది సనికులుండి హోరాడవచ్చు... గత ఇందు నంపత్పరాలలో హన వావికా బలాన్ని అయిదశెట్లు వృద్ధిచేశాము. మాగధులు వజ్జిభూమిపెకి దండె పి రావవానకి పెద్ద పెద్త నదులు వాది రావాం. కాబ్గ మనకు నావలంత ముభా-వ సరమో మేద గహిుపగలదు మగధకం ద మవకొక వీలుంది. ఇక్కడ. పల్లైకాపల పరివాంారు జాలా వున్నై- సహింపళక్యంకాని దానిసత్వం, అవమానములకు ధకిం యేదీ. వందలాది పల్లెికార కుటుంబాలు మగధనుంచి మన పజ్జిదేశానికి తర౦వచ్చే

164 సింహ సేనాపతి స్తుచ్నాయి. ఇక్కడి పల్లెకార్లరో ద్ఞానిసలుగా వున్నవారు చాల తక్కువ, మన పళ్లై వార్తందరూ పజ్జిటూమిపట్ల ధ క్తై-గారవాలు కర్గివున్నాద. వారరో ముచ్చలచా యుళ్భాపూర్వకంగా వచ్చి మన పంజాయతీ సథలో డిశాబద్ధులయ్యాద. కాబచ్ల మనకు శావికుల కొంతళలదు. ఈసాలి మన నావల- బాగా చృథంగావించి, వావె పాపవాల్లో వాడిలైన గునపాలసు అమర్చాము. లోపం సైనికులు, వైదికి కనివింవకుండే తాన నిర్మాణంలోహూడ మాచ్పచేయించాము. రధ, తురంగాలనల చాటతయటానికి అన.పుగావుండే ఛాపలసు, రవులను (వ్రతేంకంగా నిర్మింపడేాము.

“నమన కాల్బ్చలము-ముఖ్యంగా దఎ ణోత్తర సరాద్దులలో మగధ ైనిపల కంచె తక్కుచే; అయితే మన ధటుల సుువణ, సౌమర్హ్యాలు ఆ రోటుసి థర్టీ బిస్తాయి. రధ, గజ, తురంగాల్లో కూడ బిందిసాపడే.._అంగు మగధ యవజల సర్వస్వం దోచుకొని మాడబెట్టిన ధన-సంపద లుండుటచే-పెచేయి. అయితే విశాల మైన అతని రాజ్యా సంాద్దు రక్షణకు అధిక సేనల అవసఫరం కూడ వుంటుంది పడమటి అపంతిరాజ--_పచోంతునితె మగధరాజం విస్తరణ ఏమ్మాతం య్య్య్థంచమ పత్స రాజ్యం కూడా అంతే. (ద్రసేనజిద్తలాంచి పప్పరామన్న కోసల సింవిస% బుక్క వుండకవోతే చందఫాపని గాాచుడలన్నీ కూంవోయి వుండేవి. ఇప్పరైా చఎంఎనావపడా సరహాద్దుల రక్షణకు తగినన్ని సైనికదళాలు (వపత్తేశించక తప్పడు. ఎందిసాడ డంగరాజ్యంలోని సెన్యాన్ని నిశ్చింతగా తరరిందుకొని రాకుండ అక్క డక్కడ విప్ణవాగ్ని ధస్ధుకముంటూనేవుంది. ఇక మనకో, పవ్చిమాత్తత సయామీ సైనిక రషణావళ్ళ్శకతే రదు.

“మనవద్ద సిద్ధంగావున్న సేనచెకాక, రచ్చవతర వజలుకూడ శః యర్దాన్ని తమదిగా భావించురున్నావన. వాస మగధేక్వవని నిరంకుశపాలవక్కు, రిచ్చవుల (పవాస్వామ్య విధాశానకి గల రారతమం దాగా చొపగుదురు. వారకి మన వాసన విధాసంలో పాల్గొనే హక్కు లెకటోయినాా రాజుల పాలనలోపప రిచ్చవుట వాలి పట్ల నిరంకుశంగా _పపర్రించ వీలుతేవ. అందగత్తె నవారి తలను బలార్కా రంగా రాణివాసంలో చేక్పుకొనేవా రకడ రద వార వుత్తమాహ్వాలను, చక్క రధాలను నిర్బంధంగా వుపద్చకునవాపన్నూ రెపు చూడాదగా ఆనాడు మవధ్యర చై నిస్సంతుగా చనివాతే వజ్టి జాయవాహైంనుసారం. అతని సంప త్తిని పంకా యతి కోళంలో చేర్చంాన్ని గురంచి చర్చించినప్తుడు జనసమితి సధుంర్లో పెర్ను పంది మణిధ్యదుని రూరపువారసునికే ఆసంపవ బెల్లాలని సమరంచాద్కూంయంా పంచాయతీకి చెందవలసినదాన్ని లఒ- వపరికో యప్పించడం' తప్పే; "అయితే ఆకాడి చర్చసుబన్ద మన సమితిలో యే ప్క క్రి ఎవరకీ అశాంయం. తలపెబరను స్పష్టమయింది. వద్ధి స్వాతం్యత రిమణార్లం హోరాడే అదకాళం కచ్చెంచమంటూ యుర్కుడి (దాహ్మణ వైవ్య (పము లర్థంబాష; మనతోపాటు యున్దంలో. నిల

సింహసేనాపతి 185 మన నాభపలు, పాలెద్డ మగథనుంచి పారవియి వచ్చిన శెఖపల చ్వారా అకడ. వారనుధవించిన కప్టాలను గూర్చి విన్నాష. వానకంట మన గౌఖరులు గలి పట్టునద్‌ వారిక్‌ అలుసు. కాబవ దాటో ఆయుధాన్ని చేపట్టిగలవా తందరిని హన సెనికులుగానే వావంచవచ్చును”" . ._ ఇక దానిసల విషయం: మసి న్యాయగా శస్త్రం (పకారం యజమాని దాసుని గ క్‌ పూపటాని కిచిరూడా .ఒవ కారణచు. నిజాని3 అచ్చివులము చాసుబను స్వతంతులను గావించి నొకమలతోన పని బపపురోగలం: కాని, మన మిక హైడ్‌ లిచ్చచెతర ్మపజఅను జాప్ప దాదా మోచిండాచి. వక్టిదూమియందని దానిసలు తక్కువమంది అయినా, అవురఎినప్పుడు వాహ్మ మన నిమిత్తం కతి పటులపో “ఈ విధంగా మనపష్ట సిద్దంగావున్న "సెనంమిు అపసర మైనవ్వుడు నడుం వసిసిదిగడ్‌. ఇక్కడ సందర్భాన్ని బట్టి చెప్పవలసినది మలౌకటుంది. మన విషమ యవతులలోే ష్మదిక్షథావాలు. వ్యాపించివున్నాయి.. దేేరషణ నిమితం అవపథథారబువ యు కారాకలాపంళలో వఇయివేసురోవాలసి వాంధ వాంలో చానా టు శ్‌ “లి 1పబలమవులోంది. రిచ్చవీయాబురాకప్పుటు. తపు ధరలు, పుళుబలో వాటు భన్తాంస్త్రములు చా వకవనరంగంరో వీరవిహారం ఇసేవారన్న సంగతి సచేపరి తరాలవాద విస్యవంకాడ? పనమిప్పుడి నగర తరషణకోొసం రిచ్చవీ కాంత వరము తరిదువవాంగ.” త్తు న. "సేనాపతి ఉపగాంసానంతదం యితర సెనానాయకులు తమ తమ సరహాద్దుల స లోని కనిక సితిగళులను నూరి చమూహైరాప. కటకడపట సేనాపతి ఆదేోంతొ నా మ ళా న్‌ వ యు ళు అఫిః వాయాన్న ఇలా పవాను. ల అజా ము “*శ్సనాపతీ: సేషాచాయకులారాః చేను తమ వుపన్నాసాఅను అతంంత [ళద్దా పమై అలకంబాను... మన పజ్డిభూమి దాహ్వాంతర్షత పరిస్రిబులన్నివిని సమన్వయం వసి చూస్తే మగధ కంచె మనరంజంయు దృథతరము,. ఛక్రిపంతమూ నని నాకు లాటి ౮ ం హ్‌ ై హ్యాతం. ఇెప్పవవికాను. రణరంగార్లోని దతగ్భాకుల నివతరిరి చేరవయుట. వాం సేవా శుటూష చేయ పనులను. రిచాపి కాంతలకు అప్పగించమని. నెను స్‌ప్పు చేస్తున్నాను. ఈ కార్యానికి హాదా మగవారిన యి౭కించాల్చిన అవసరం వ పరు వ్‌ న.

166 సింహ సేనాపతి

యుద్ధం ఎన్ని రంగాలలోనైనా పొసగవచ్చు; కాని, వాచీలో మనకు జయా: బజయాలను తేల్చగలది వకత్నెిణరంగమేనని మనం భావించపచ్చును. అండై ముఖ్యంగా గండ కీదురార్లోని నావికా దకాలే మన విజయానికి చాలవరకు సహాయ వడతాయి. మగధ మన యేర్చాట్టన్నిడికే జవావీయగల్లపచ్చు: కాని, ఆ అయి వందల నాపలకు తగ్గ సమాధానం దానివద్ద లెదనే తలంపు. మహాసింధురోన యద శావలను నేను చూబీవచ్చాను. వాడి నిర్మాణ విధానాన్ననుసరించి మన కౌళల: కొంత మాప్ప చైయింవాలి. వాచ ముంచమలచ్చిన యిసిప గునపాలను అపపరా్శా బట్టి తగిరించటానిక్తే తీయవానికి అనువన ఏర్పాట్లుండేటిట్టు చూదచారి. చక్క నేసి మవొక సంగతి కూడా చెప్పాలి. తమళిలనుండి వచ్చిన మన అతిధుల శను నిన్న మాహ్హూడాను. మగధ మన పైకి దండెత్తి రానున్నదని వారూ విన్నాను వద్దిదేశ సంరకణార్హం తపుకు మూదా యుద్ధంతో పార్లానే అవకొళం కొంచకుి బీనాపు. నా మ్విళుడు కపిల గాంధార యివకుల్లో సమర్హుడగు సేనానాయకవ హెరసీకులలోటి యుద్ధంలో అతను చాకు సహాయకుడిగా పనిచేసినివాదు. మహ సింధు దాటి వారసీక సేనలను పుష్మ్లలావతి వరకు తంమికొద్ది విధ్వంస. గావించిన వాడతడే, అతద., అతని సహచచులు రొష్మండునగుడ నాకాయుద్ధం ల ఆంతేంనవాస. గండకి దుర్గ్మశేబిలోని శావిరాదళాల అపమోగించుటరో నేను ౯ సహకారాన్ని పొందుటకు మీ అనుమ3) రోదతున్నాను.

గిండకిలోని యుద్దనాపల ప్రాఎబ్యత ఆనది గంగలో. దిఘవారావ్యు

"కలియుట, ళోణనది దాం దిగువన వాటరిపు తంపడ్డ కఏయుటను బద్సిడు కళ. గలడు. అంటే అక్కడి మన నావపలవల్ల మగధ కెంపైవా ప్రమాదం వంపు జావ మ్మాతం మనలనక్కడ యేమీ చేయరప.

“మ్పుర్రొక్ష విషయం: మగధ'సేనలు మనపే దాడి చెసేపరకు మనం “రీ. ఎంచి కూడదు. అవకాళం లఏంచినంతనే ముందమళ దాడి చరంభించార. చ దృష్టైతో మనమిప్పచినుండి అన్ని యేక్చాట్లు పూర్తచేసుకోవాం. ముందుగా మనం దాడిచియబటారికేమ, తసవూత శ్మతువులలోడి సంఘర్షణక్రేమి, ముందు చానికొ వా లను, తరువాత గం, కాల్బలాలను, ఆ బక అశ్వక దళాలను, రధాలను వవ యోగింజారి. గండకీతీర రడషణ సెగ్యాన్ని అలసియున్న ఈ తుసేనపె చెప్పవ డానికి మ్యూతమే వినియోగింబాలి. జ |

మేమా రీతిని యుద్దస వ్నాహాన్ని గూర్చి ఎన్నో విషయాలు సంప్రదించి కొర్నాము. దదేణరంగం విషయంలో నా పథకాన్ని యుద్ద సమితి అంగ్‌ కరంచిం కపిఖోన్‌ నాకు సహాయ సేవానాయకుడుగా నయమీంచాడే. తతిప్యూవాడ మన యుద్దంలొ పార్గొనటానికి సమ్మతించబడ్‌ంది.. నా సిఫొటచ్సలో భామ రోహ్‌ఐ ౨ ఆధ్వర్యాన స్త్రీలకు పైనిక నిషణ నిప్పించుటకు రూడ అంగీకరించాడు.

|

సింహ సేగాపతి 167 జ జ ఇ | అకాశు యద్దసమితి సమావేశం ముగిసిన తర్వాత. నేను (పౌర్దువోయి యిందికి చేరాను. అంత ర్యాతివేళ చూడా మా యిందేపద్ద భామ, రోహిణి, షమ మళశింవరో లిచ+,వీ యువతులు ఏరో గంభీరంగా చర్చించుకుంటున్నావ. వాచి నీ ణల కిద శ శమ మంతారో లీనము యుండుటి చూచి “వదినా. నేను రావచ్చునా?” అని థామ న్‌ చ్‌ నొ = ల ఇ ల జ *క్రా మవడి ఏీకచేమిడి ౨ సుందర పద ారవిందాన్ని చూచేందకం యై డా టా ( న వ క్‌ న. (పొద్టుచెనుంచి కాచుకుని కళ్లు కాయలు కాచిన. ఇంకా *రాా అం అనం తువ్నావాగొ అంటూ ఆహ్వానించింది ధామ. “పరో సీ దయ పది?ాః ఇక్కడె మన సఫ్వానుంవరి అసువూాడ పరా్డం, చమా సకిదే నా స్వాగతం.” = వాలు కో క. “ధనందాదాలు సింహన్నయా.” అంది దమ టో న ల వా నలి ఉట లా జ న. త ఖం “మం నాకేద్‌ హా తం మరది దినిన్‌ సుభంచూచి.. మాహ్హిడమం రారు * ధామ నవ్వుతూ అన్నది € జ జజ న లా “అవమిటొదినా. నీ మభఖకమలంమాతంని _వతమ్ముూవాకర్షించలందడి " ల న న “వా మొహం ఓకపుద.-నువ్వు దానరోసం తపెంవ ప్రదం ం బపు నబ్నహుగోనగా యెక్కంచుకుస్నరాజుల్స - ఆకిరబిమయంగా ఉన్నా యిష్ట. ఛూ = లా ఖు కామగా” వా నా. లద న లా ( "నిన్నిప్తుడు మాతం వప్తోసగా యెందువెక్కందుం సు? కాని ఏది. ఎ య వ ఇ ఇక ఒవ్వు మం ఆ లుతవ థామవి అద్వా2 సుమా. న్‌ వన లను ళం న్‌ నేనిప్పుడు మాూాటయుపాయాా! కరం పదిచా”ో లౌ చ వ. జా న ఆ టో నం శచటీష వాలి మరది, “ఆ ఐక్కని నాప్వూ పెట్పజాడిపయా-వుగా, చాటకమాడద స్తు య్‌ మర్‌ క గ ఇగ అకా సంచంలనం సంపత సమ యప్వనమూ, అందచందాల _ప్రకాపం అల్లా వుందని, సలజ తుంది. జ్‌ న “అమిులళనీ _పభావం తగ్గివోయిందం-వా పది” చ్‌ ల నం | ఇద్‌ ల గంట “*రాకదాల యిహప్పుడీ ముసల్హాల్నప రదుఎవాది కాని సింహా. సెబ్బంళ కె ల్‌ లా చవాన్‌ క కవనాత్ముడ వముకోరదు. నువ్వు న్యాయం చెప్పు లోహిదే. ఫ్‌ ద్‌ ను ఇ మ ద ఇ ధ్‌ కకాంంవా్‌ి “ని కిరాాదంకా నెనెచగుడు నక్కా: అయా ఆఆ పక్షము వపొంకారి. క ఆళి చాన్‌ ( ఇ లో స జొ యా మిం! మళంకా ఐకంంగా వుండకవితే బూ మశజ్నా బుండు మనమిందురూ కెర ౮ శ్‌ జోడు అగళి గామ” అని రోహిజి భామని బలపప్చింది. గా డు అ ఇనా లా నేణు “నేన దూతం కావన్నాె” మేరంవా. ఒక్క పూటమద వారం” బీ | యి జం క జు ఇ రై షి కావలసింది మూదనుకొత్చా.. అన్నానా నర్మగర్భంగా. న న త శ ల ౬ తని చముచె మరఉి సంగా 2ప్పు అఎటూ కామ ఆ_తపడింది.

186 సింహ సే చాప్తుకి

_“టరికేనే! బహుమతి ముర్ణితేనే చెపుతాను”

“అదొకటా? ఎపరియ్యార” , "

"మెరందరూను.” _ -

“చెప్పిన తవ్వాళా, ముందా?” ॥

“ోడుందు బేరం ధభాయవపద్చకోండి. తర్వాత సపకు నషిలేనే థర యిద్దవ వానో

“అందం తరవ్వగా నేను చెపితే సరిపోతుందా, లిక యెపంరివార. బహుషకి ంపవ్వుడానికి ఒప్వుకోవాలా?ొ అనడిగింది థామ.

" “నువ్వు చెపితే చాలు పదినాః?ొ

“అయితె సళ నీ యిష్ట్మ్యవకారచు బహూకరించురాము; ఇక ఆ సపకేలో

“ఒహో, ఇప్పటాని కొక యగం పర్టించి నన్ను, నా చెలుల్ని చంపెళ్యూ లనంకులటున్నావా మరది?

“మధ్యలో అడ్డుపడి నన్ను చెప్పనీకుండా నువ్వే ఆలస్యం చేయిస్తున్నావు వవినాః సరే వినండ్‌, యు-ద్ధ-స-మింతి-ఆయధాలిచ్చి సాము నేర్చించహినికి అంగీకరించింది. ఎవరికో నవ్వు చెప్పుకో _

“బలే ః మాకు సమస్య యిసున్నావా మరది?ొ

“ర మ్మాత్వునా పప్పుకోలేన దానవు నీ పల్లి యేసువుతుంది వదినా

"*సెను చెప్పనా అన్నయాాగొ అంది ఇమ.

“ఊగ చెప్పుచూద్దాం” అన్నాను.

“నేను రోహిణక్కయ్య ఇవిరో ఇవులానుోో

“నా చెవిలోనే దొందుకు బప్పదాదడు? నా చెవులేం పావం చేకాయిగో

“నువ్వయితే నె చెప్పింది కొదంటాచేమోః”

“అయితే నీకు సింహునియందు బలే నమ్మకముంది”

“కమా * నువ్వవరి పల్లో పడుతున్నావో ౩లుసా? ఈయన నీయ సుమ్మ్యా, సింహం । ఎనకేసారి ఈ టక్కరి సింహు డేం చేశాడనుకున్నావు ! కాలవ దాచిస్తానన నన్ను వీపుమేద యక్కించుకున్నాడు. నీళ్యమధ్య తెళ్ళినతర్వాత చుడుపు సొగించాదు. నా బప్టిలన్నీ తడిసి మద్దయాంను షెమాొ. అనీ భావ నన్నె త్రి పొడిచింది, చలి

సింహా"'సేనాపతి 189 “వా సడలు మ్మాతం తడసలా అన్నాన్నేను. చి “నవ్వు _ఎద్ది పూర్వకంగా తదపుకున్నా వయ్య హన లంజ ల న “అయితే నేలు మునగిబోలు వక రండి సందు కవచాన*” 'గ్రా' స్టా నే. (మా స; ! ల అకా నీదంఠా టక్కర్మీ మోసనమూను, కాకఎత్తే సలో... లేనంాయా నా (క వ షహాగో ఆపి గళ వ) ర ఇని ఇ జ్ర య! ఉఎబతుఎటఏం న్వు. క వ ఇవ్‌ . ఎత్తలతే మప హమ్యాతం ప ఎ అబద్ధమయి వుంటుంది రామ క్కయ్యా 1 అంది ఇమ. టో బాట ఆ దగారొచే యితడు పిలా । నీకింకా యితని దూటకం తెరియదు” ళా దే క ఆ గంటేేపటిదాకా గిలగిలా తన్నుకుంటూ అర్భెైక్యా యేడ్చాని, కళ్ళు చె భజం ఇ కి బో జలా ల. న స్ట ఫాచీ ఎెవపిం మాడ అబస్టఎయోా 1 కామ తు ఉత్తరీయాన్ని పిండి వా ముఖం హో న శి మ ఇ వ ల ఎ తుడిచింది అబద్ధమ 1 తాను హాడ దుడుసూ కనీ[ృరో త్‌డెన్సిన నా ముధాన్ని న జ నల నొ ల ౮ చ్‌ న లు ముస పెట్టుకున్నదీ అబద్ధమే. తన చిన్ని చేదరో నన్న. నీటిరోసించి. బవంకి బై లాగటానికి (పయత్నించింద్‌ నవననా ప ల నజ, లం “నాటకహాడటంలో బచే ఒఅర్ప్నంపిలొ ధామ అన్నది. చలీ తాం అ మల శ (౮, కాదు కామా, నా కారి లెటన మవేరినుంచి అతున కాంచి టాడ నదిని లా నం౮ావా”ొ భామ కవ్య చెమ్మగిగ్షినయి. ఆఎ తన బాహువులు, కచోలాలలో “+ తల నా ఈక జల ణి నా, ఇ ౮ నదిమిపర్రి ఇక జాపకం బియ్యమాకు సింహా: ఆ రకాన్ని తరిస చ ఎవంటు జ. వె ఐటీ ల. వామ వెచ్చ త ఇ వ్‌? ఇ అ కూడ యేదుపు వసోంది. మునినరము కుంంది తేలే నకునా చు; రాం: “అది. వాలి 0 రి క తేలువాదు- చెల్లచేవన మ౧కతయః చెపిటు. రొ న మ ము వ ఐన న. “మర చ టేుడదుపు బూఎకం కాదన్న మాంగో న ల సి “నబినకాదు, నిజచేతె సింవో : “ఇక నిజం చెపులాను విను భామా 1 నేనా బాధ నోష్నకొని నిన్ని గబకు న. ణా ౯ అ] ళా ఇర్బంకహోలా. నిన్నఎపింజాలన పదెశా. కా ల తా న! “హానిరూ, యిక మాటల పెంచక అసట సంగతి చెప్పు నా! య ల న అ సాకి వాట “సరే మా: సెచ్వెమ'.కున్నావో శా వెవిం చెప్ప ఇమ నా చెదివద నోదపెం బుల్లగా ప“ోయర్టసమితి రచ్చవీ వాంతలకష యె ళో ల తా క న్‌జాల ఖ్‌ ఆయధాలిచ్చి యద్ధవద్మ నేరంచిటానికి అంగికరంచింది" అని చెప్పింది. మొ. న. ఎ కళగా స ల టో. అను చెమ్మదిగా వా బెవిని ఇమ పెదవి కానించి, “వరి మి. ఇవ. చాకు స. నం జల టో, స్‌ సంగా వినపళ్ళదు” అవ్నాను

176 సింహ. సేనాపతి

“గార్లే సింహో 1 నీ యెత్తు చప తెలుసు. ఇమను. ముద్దుపెట్టురోచానికి న్స రుర్తు” అంది వామ

థామమాట వినీ విననట్టుగా ఇమ నా చెవిలో మళ్ళీ వూదింది.. వెనకకి టూదిర్ని, అప్పుడు నే నన్నానూలాోడామా; ఇమ సరిగానే పూహించింది. (ఇమ )ద్ధేకించి) ఆ మాట నువ్వె ఇప్పు పిల్లా వీఠందరికీను”

షమ చెప్పివేసించి. భామ రోహపిణులు సంతోషంతో ఊన్చితవ్చిబ్భులవు పన్నారు. నా బహుమతి సంగతి వొక్కురూ యెత్రరేదు. అప్పుడు నేను “ఏ వచినా & సమకు వచ్చింది కదా. మరి చాకు ఈనాము యిచ్చేయండి” అన్నాను

“*మరదీ ॥! ఈ శుభవార్తను మోసుకొని రావడమేకాక్క, అసలీ నిర్ణయం వేయించదింలోకూడ నీ ఇయి వుందికడూ[”ొ అడిగింది భామ. ర్‌

“శాబద్టి నా కీనాము తప్పకుండా మద్దార్చిందే”

“*ఈనాషు కాదు, యింకాను.”

“ఇంకా యిప్పుడొద్దలి వది" ః (పస్తువానికి బహుమతిని మాాతం వసూలు చేచురోనివ్యు. ఈ కామం పే మరంకాడు; రోహిబీ పెదవులమీద; మీ అందరి బుగ్గల పైన ఇండేసి ముద్దులు మ్మాతము. ఏ6 అంగికారమేనా 1”

“౬1! అచేమంత దుర్లభా రమిద

కన నల్లాగే తలుస్తున్నాను, సప్త్‌ ఎవరితో (వారంధించమంటా?ో

శోస్సి యిష్టం”

“అయిత నీతోనే అంటూ భామను ముద్ద పెట్టుకున్నాను.

అంచరి పంతులు అయిన తర్వాత భామ అడిగింది---*" అయితే మరదీ? నీవీ పం నింత సుపవుగా యొళ్లూ సాధించగలిగావుో

జన్స్స్సి తీర్మానం _వతిపాదించగా అది ఏక్మగీవంగా ఆమోదించబడ్‌ంది.”

“నువ్వు దీర్లోపన్యాసం దంచావన్నమాట 1

“* పత్యేకంగా ఈ విషయాన్ని గురించి కాదులే. మిగతా విషయాలలో ఎన్ని రూదా క౦పాను, ఇంకో సంగతి : నువ్వూ, రోహిణీ లిచ్చవీ కాంతలకు త్చీదు నివ్వా౨. ఏం చేతులు కోమలంగా తయారయినై... అంటూ నేను షముపు

ఇమ పెన్టగా పూపిం విడిచి తక్షణం తన చేతులను నా ముందుకు బాచి అన్నది--”ఇవిగో చూడుః నా విప్పుడు వనకది మృడుహస్తైలు కావన్నయాః”

ఆమె చేతులకు వొబ్బలెక్కి తాట లూడివున్నై. వాం అంచులవద్ద చర్మం మొద్దుబారి యింకా య్య్మెరగా వుంది. కందియున్న ఆ చేతుర్ని చూచినంతనే నాకు

సింహ సేసాపకి గ. వంపం కరిగింది. కాని, తదపవాత ఇఆబు ఓప్పకు ముదమంది రెండు చేళులనునా రివ్యకడ్డుకొని, ముద్దుపెట్టుకున్నాను. నా కట్ట చెమ్మ గిం ఆమె చేతులను నిమ్మ ఫంగా విడిచి పెద్ది సషమాః నీ యూ చేకలనుచూచి నేను గర్వపడుతున్నాను. వ్‌వ్చవీ కుమారికి తగ్గ పనిచేళావు. నీలాది సుపుతిని బడసిన మన పూరి అబే టుంగొ విలసిల్లగలదు” అన్నాను, ”

భామ, రోహిణు లంతవరకు ఇమ చేతులను చూళ్ళేదు. ఇప్పుడు చూడ “చస కామ షమను ఒడిలోకి లాక్కుని కౌగిరించుకున్నది. ఓఒకపే ముద్దుల వర్షం. వోహీణ్‌ షమ హసాలను తన చెంపలమిద పెట్టుకొని ముద్దాడింది. కొంచెం తాశి' వామ అన్నది--- “ఇమా: నువ్వింతవరకు సామాన్య జానపద నుందంవేగాని, ముప్పుడు లిచ్చవీ సమా కళ్యాణవి. ఏం చేళావేమిదె చేళువిల్లా అయినవి”

"ఆవాళ నీ వుపదేశం విన్న తరవాత నా చేతులంటే నా శెక్కడరెని రోత పుర్దింది భామక్కాాః నిజంగా టూ చేతులు చావి కొక, అందాపొళలివ నసిపించిరిది.

నై మె చవ స్‌ ల లఅమ్మృకాదు, ళూడడన్నా వినక న నానాడె దానితోపాటు వడ్డు దంచడం ఆరంభిం వాను. చేశులుకంది బొబ్బ3క్కేపరోకు దంచాను. చొబ్బలు చూచి అమ్మ కోప్పడి చాన్సించింది. అప్పుడైనాణ”

“పెల్లాః (దుడ్డు పెస్టుకొని మరి ఏకు చేతులు మంటర తలా” “బొబ్బలదాధనె ఓప్పుకోరేకపొతే మరి కత్తెల్లా పప్టగలనసి సహించు ఖు అలో న్నా య క్‌ “ఇళ సీ చే ణి రాక రిబాదుకా దే? నడి అయితే షమా। మా కెప్పుడూ చర్చి చూపించావుకాదజ!ి అన గింది, రోహిణి. “ఇప్పుడైనా సింహన్న మ్య ఆ మాట రేకహోలే చూపించే డాన్నేకాదు.” “ఎంత జాణవే ః ఎవంకీ తెలీకుండా దాచావు” అన్నది కామ. “ఒకరికి తెలుసునక్కా ;ొ అంది షమ. రోహిణి షమనోటికి చెయ్యడ్డం పెద్ది “చిప్పవూకు పిచ్చిపిల్లా” అని భామ శేపు కరిగి “అక్కా 1! ఆ ఒకరవరో నువ్వు చెప్పుకో” అంది. “*టిహో 1 నాకు ంయదనుకున్నావా రోహిణీ "” భామ దర్చంతో అంది. “తలిస్తే చెప్పు ళా ల *నా కదెంతపని రోహిణీ . నే నెగిందోయే పిద్దనుకూడా గుర్తించగల్ను. చత ఆల న! అయితే యింకేం చెపు? ఊఉ ర? నువే, యంకా సషంగా చెప్కాలంటే షమ తనరవూ ఇంశెవరు? నువ్వ. యింకా స్పష్టం? వ్పొ' మ ష్యాలను నీ కొక్కదానికి చెపుతా ననేగొ ఒట్టుపెట్టుకుంది? తన చేతుల్ని యిది వరకు నీకే చూపీంచి వుంటుంది.”

179 సింహ సేగా పకి హా జూ క జ. వే పిన న “నిడా 4కి న రారా ఫ్రా నువ్వు పెన వెగిర బ్ర గ్థ్‌ించ గంగి ౫ (604 ఉ్కల్వై మనసీషిని ఎ రంచలేక పొయారు. “అయితే మీరిద్దరూ కలసి నా పదవు తీయదలవా రన్నమాట. సై, ఆ యె జ సనిషెవరో బెప్పిక” శ లీ త జా *ఎపరోకాదు, ఘా అన్నయ] క-పింర॥ షమ చెంపలు యె రఖావనయి. ఆమ తల టిందిక దెంచుకొాకటుంచ రాను ఆ ని చ టీకే స్పై న. ఆ మాప్పను పసిగటెంది. కామ రోహిణీ నడిగీిందాా న్‌ ెల్గా లాసీంది. రోపాొఃఖి” ల - “*క్య మా ౧కే సరాాంతరాామ్‌ అవా్యలా అకా? ఆ ళొరిాటి రాతి ష్‌ (న! ఎ! ట్య ౮ క్ష య్‌ వా ౮ న శ ణి జజ ్లా కపిఎంతో నృత్యంచసిన తర్వాత ఇమ మంపలిత మి గాట్టం చెయ్యలదని హ్‌సెవి తెలునుగా.” శి న. షి “నే వారోచింపనేతేదు రోహిబీ[ఖొ “నేను క త్తి, దాలు చేతబ్య సాముహాడ నేస్చకుంటున్నా ఏ భామక్కయాం” అంది *మ సగర్వంగా. "ఆ గుషవు దగ్గరేశా?” అనడిగింది భాసు.

• షేమ సిగ్గపడింది. కామ ఆడు రాలింగనం చేసికొని గోతేదు ౮2 విన్లాః కత్తి తిప్పటంలో కపిర్‌ సిస్ధహస్తుడని సింహుడు చెప్పాడులే. మర కపి తక “దేపలోక్‌ య్యాతప గంంచి నితో చెప్పాడాఃొ

“దేదలోకం$” ఈ ర న జు 9 వ్‌ ల ఖా అవున. చేపరోకము. చేపలోకానకి వెళ్ళి కపిలు డే విధంగా వావి పశాన ఇ ని ఇ ఇ శా న =ౌ తా పోరాడేడేో సింహు డొకరాది విపింకాడు. చేవలోీకమంచే చేవతలూ, దాని రొజు క్ష్‌ ఆని ల క నా శ కే ల ఇందుడు" వుండె ఎపపర్వతంఎిడ దవలేక మనుకొనేవొ అన్నది కాసు. “అయితే మచి చేపరోకం అకా” వంది తల. “భూలోకంరో దేనే ఉతర కుదదేకం క్షమాఃొ 66 ణ్‌ లా కో ఒం జొ కాలను అంం ఓసి పిచ్చిపిళ్లాః అయిల నువ్వు అంచాన్ను వృథాగాను కపింల *"౦చు న్‌ అనన ఇ కళ కూ సునా న, మాటి. ఆగ్తు నా లబ వెజ్‌ అరుం దశల ల ఇలా మ నా టెన్‌ ఎది *- ల గ ఇమ చిన్న పుచ్చునెదటం గమనించి బఐంబటన స నన్నాను. కపిం రు అగ న్‌ ఆ లౌజ్య ౮ నం అం నూ సంగతయిా అడగం ఒప్పదు ఒపా।; అతడ. [పపంచంలే చూచినన్న పంటలు చాలా కొద్దిమంది దర్శించి వుంవాటే. (ధామ నుష్ణంంచి పదినాః ఇంతే సంతి చెప్పటం మరచిపయా... కపిలుదు అతని నహచడదల కూడ మళధకు పతిరూ ఎ లంగా కతి పపవరికాను” జుటి కా

సింహా సేనాపతి కే లే రోహిణి నన్నాసువొని టాచొని వ చతుగ్న తన శెంయ హస్హైనోక్‌ తీసు కొని “సెన్వంరో చేరవామన్నారా ఆర్మప్కుతాగొ అవడిగిందొ. నేశాషె కన్హోయి” మొుద్దిదుకొ? “వార వాంఛను యస్థ సమితి అంగీక రించింది హడాసు”ొ అన్నాను. "అంగీకొరం కూడా అయిందో అంది రోహిత “ అంతేనా, కపిం గాకు సహాయ చే” చాయకుడూ కూడ నియమింప బడౌాచముో గ “రోహన్‌ తన చేకుగ్న నా కంరాంర్‌ పెనవేసి, 7 పెదవులకు మూవి నాగంచి “అముతే మహాగంగాతిర్దస్థ ఎని మహాసెంధు తీరి చృభ్యమేః” అలది. నేను రోహిజిని కౌగిగించుకుంటూ అన్నానా షప్పుడే కాడు రోహిణీ నేను కబురు పంపుకాన్లే. ముండు నువ్వు, వామ కలిసి రిచ్శవీ కాంతలను సాయురు లను గావించి కుదచేవాంగసల పర తచూరపెచ్యుండి. నేసి. బాగా మోచించి మీకు తగిన బాధ్యత వప్పగిస్తాను. భామ చా బేరున్న రొహిణె చాస్తార్లోంచి గైకొని * యివాళ చాలా సంతోష కరమైన వార్తలు తెబ్బావు మరదీలో అంది" అప్పుడే వస్తూన్న మనోరఎని చూచి నేనవ్నాను-ాో*ఇంకో కుభవార స్తు ర్త కూడాను. అడుగో మనోరథ వసున్నాడు” నేనీ మాటలు ముగించేపిప్పలది మనోరథ వచ్చేశాడు. “రిచ్చవీ ప్కుతునికి సున్వా గతం” అన్నాన అంవటూా వికకంఠంతో. థామ యెగిరి గంటేస మనోరరున మిలో చేతురేసి “రా, న (షయ మనూ ఇంత సే పెక్కడి శెళ్ళావు” “కపిచని, అతని సహచదర్ని (బాహ్మల యజ్ఞవాచకలు చూపించేందుకు తీసు 3ెళ్ళాను” “గొప్ప (వచేవం చూపూని నెళ్ళాచేగో వారి చేళంలే యిద్ధాంటి (జాహ్మాలూ వుండరు యజ్ఞవాడికలూ వుండవు (ప్రేయసి? “సంగా రిచువీ పడుచులకు సైనిక శివణ నిప్పించటాసికి మన యుద్ధ సమితి తీర్మానంచింది వచ్చావా” “పిర్సానమః అయిలే చాకు జాలా సంతోతంొ “నీ పంబకల్తెకి శ్రాలని సంఘంతపర్చే భారం అప్పగించాను. కూడాను” మనోరథు డామను ముడ్డొడి “*పికా?ొ అనగిగొదు. 1]

క్షే గత సింహ సేనాపతి అవును, కాని, మరి నాకు అన్నం వండి పెస్టటం మాతం లలుసు. (చిసల నదంచుతూ) ఇంట్లోవాష్య గౌరవించపగా. మనోరదనికి నేను వంటకత్తెని హెచిపని చెసే భామనేనయ్యి: ఇప్పుడు మరదివచ్చి వుండక తే యిక నీ వామ హియ్యిలోనే పడి చచ్చేది.”

“బలే మందిర!

కాక, నేనేచడా అబద్ధమాడుతున్నానా మలా

“రేదుం. సవ్వులాదకయి నా ఢా అబస్టమాడగా ఎవరై చా విన్నారూ”

“*సరేల (అ౦౨గినట్టుగా శా (పతిమాటినీ నవ్వులాట్రింద అమ కడరారు. గాయంమీద కారం చల్లఎం మానవుగా మనూఃొ

“*భామౌాః నన్నసలు ఒక దరికి చెరనిస్తావా. రక నీ అధరకానికి. చెలాడు తూండనుం.గ౫వా”

“అథరానికే అంఎపెట్టుకొని పుండదలిచేవారిని ఎవపమా_తం ఒడ్డుకు యెల్లా చేర్చేది?”

“క్షాదు భామా: నీ మనూ అథరానికే అంచిపెటుకొన చేలాడేవాడు కాదు; ఒక ఒడ్డుకు చేరిపొయాడు.” ॥

సంతోషంతో భామ అతని చేపలు పట్టుకొని ందయునా (పియా! ఇవాః పధవా.రమీద షథవార్హ విశవర్తోందిః;” అంది.

“ఇవాళ యిక్కడ యింతనుంది. పైకాలి సుందరీమబులు పహీసైవుంటే సంలోషవా ర్రరికి కొడువేమిది చెపురా విను. వైళాం దక్షణ ద్వారంవద్ద నగరోప రడకుడుగా నియమించాప నన్ను.” గ

థామ తలవాగ్చి “అంపే రణరంగానికి నాలుగుయూజణనాల చూరాన-దేహం రవంతయినా చెక్కుచెదరకుండా నన్నమాట?ొ అంది వెటకారంగా.

“అయితే నన్ను యుద్ధరంగంలోకి పంపేదాకా నీకు తృఫ్రిరదన్నవౌఏ ఓరి బాలోః ఇల్లాందె పెళ్ళాన్ని నే నెక్కడా చూశ్యేదేః?”

నేనందుకుని అన్నాను-ోఒదినా లిచ్చవులు శెందుచేతులా కతులుపది రణరం ఛంలో వురకటం మినహా మశేపనీ ముట్టడనుకుంటున్నావా? అల్లా అయితే మని జయం మాట సున్నే వదినా। యుద్దరంగంలో కధనమెంత అవసరమో, గతగ్యాలు లకు కట్టుకద్రై 'సేవచెయ్యటం, సెనికుల కొరకు వంటింబ్లో పిండి విసం రొట్టెలు కాల్చడం , దుస్తులు కుష్టిడం అంతే (పామఖ్యమైనవి. చైశాలిలో శ్యతువుల య్‌ యినా జొరబడకుండా కాపాడుటకూడ అంత అవనరమే.”

“మంచిదే. కాని, తమ రిల్దాంటి వాచస్పతులు కూడానని నే నవగనే” అన్నది భాష.

సింహ సేనాపతి కేల్‌ “సను వాచస్పతి? రావటమే యివ్షం లనిదానవు మనూని అషెపీంచుతా ఎ జె వ “ందుకు”” అన్నాను, 1 నేమన్నప్పలికీ మన రెచ్చవులతో నేదీ వరక తపుగా భావించడం ఖాన్‌. త లమ+ కాసు నువ్విప్పుడు స్పేశా శాయకుడివి, పి అన్న నగర రడకుడూ-ఇంకేం, వక యిద్దరూ వకమై రిచ్చవీ కొంతల నోటికి తాళం వేయండి.” స్తు మెనోరధుడు చేతులు జోడించి థామముందు ఒంటికాలుమీద నిలబడి “దేవీ; వాచన్పతీ పదవిని నువ్వింవొళర్ని తీసుకోనివ్వ దలచలేదు, [బహ్మ కైనా ఆ పదవి -వ్వని ఏ ముందు సింహుడేపాది ? సరే నగర రషకుడిని కావటం యిష్టంతేకుంటే ల్‌ కన్టమన వుద్యోగమే యిప్పించు, నిర్వహిసాను. ఏక్ష సంతృప్తి కగరించగల కుడా వాల్‌ అతి యి పవవి అభ్యుపడే అవకాళముంటే నాకూ అడే యిష్టం” షు థామ కొంచెం మతబడి *సీవకా ; మనోరధాః ఏ తవసు+క్ష బుచ్చాను. సీక్కావలసీన వరం వేడుకే అన్నది. లొ “సంతోషం దేవీ: ఈ సేవకనిపె భవదీయ కృపాకటావ వీక్షణా ఐనవరతము (పసంంచాలన్నదే మదీయ అధీష్టం” “అీప్టసిద్రికస్తు । ౯౦కేమెనా ? బి భి ౨ వు “మీ మహిళా మండు కాస్త శాంతస్వధావం వహంతుడగాక “ఒక మినహాయింపుతో అప్లే యగుగాక 1 రిచ్చవీ కాంతల (నిక ?క్షణకు ముం శ లేత్నాహమిచ్చి సింహ కపిలులవం నీవుటూడ సహాయపడుతూండారి, “మీ యీ సేవకుడెల్లప్పుడు తమపాదశ్సేవరు సంసిర్ధుడే;? అయితే. కపీలు డే నుక్సతం కారణంగా ధవత్కృవా వ్యాతురైనాడో తెరిసిక గోరవచ్చునా “కపిర మా షెమకు సాము--%6డిలు నేప్పళున్నాడు. (షమ ముఖంలోని హావ్పను గహించి వెంపివే విషయం మార్చి) నువ్వు షమ చేతుల్ని చూచావూ ? వస్తా ః నీ చేతు రిల్లా చూపవు" అన్నది భామ మనోరధుడు బొబ్బవత్తిన చేతులుచూచి “అయితే భామా ; నువ్వు అంబా వాలి తపృను నప్పేనో ముంచేసే దిట్టువ్నావే * అన్నాడు. చ్‌ మూ ఉఅద్భుమమంది నీ కిషంచేదా మనూ *ొ వ! “వి యిషమే శా యిషం (ప్రేయసీ గ లి ల

17. వెశాలి వణిజులు, శిల్పులు న. ఇవాళ మధ్యాహ్నం రిదబాటుగో వున్నందున కపి బసకు వెళాలను కున్నాను. నేనా సంగతి రోహిజబీతో చెప్పాను. ఆమ భామకి, భామ షమకి చెప్పుకున్నారు; ఇకదా అప్పరసలు ముస్తర్నీ రధంమివ రూచోబెట్టుకొనిసింహుడు వైళారి వీధుల 'ఏండా వెళ్ళక తప్పించికాదు; నన్నప్పుడ చూచిన వాళ్ళంతా *సింహు డదృష్టశారి" అనుకొని పుంటారు. దానిలో కనపడ్‌న (పతి యువకుడు పెదవి విస్పకుండానే సన్వడం గమనించాను. అజిత్‌ కడుపుబ్బు పట్టలేక "అదృష్ట దేవతను అప్పుడప్పుడూ హౌ" పంకకూడ చూడ నిపష్వన్నా:” అనేశాడు మొహం షీడవే. భామ నోన విప్పబోయింది. కాని, నేను గన్ని అవలించడంరో రథం ముంచుకు సాగిహోవడంపల్ల ఆగిపోయింది. నే సప్పుడు భామకు, రెండు సీజిరోప పట్టుకొన్న పుల్లను నోటితొ కబచి పట్టుకొని గగనయానం చేసిన తాబేలు కత విని ఏంచాను. కథ అంతా ఆలకించి భామ అన్నదిలోఅయిలె మరదీ 1 సువ్వు మూట వీటికోళ్ళ మధ్యసున్న తాచేలు పశా। లోకులనే మాటలకు మారు పప్పకుంచా వుడాయించుకొచ్చావు లా కొరడాను యధాస్థానంలో పెడుతూ నేనన్నాను - “ఇదిగో ఒదెనా మనం శెట్టిసదనానికి వచ్చేశాం. నీ వాగ్జాలం కపిల్‌ పైన విసుదదువుగాని అట్లే పెట్టు.” “వమిఎల్లా పచ్చారంటే, యేం చెపుతకావు మరది” అన్నడి భామ. కనా సుట్టుకు ఈ (పశ్నేరాదు; నేను తరచుగా వవ్చేవాడినేగొ.” “అయిత నువ్వు బరే స్వార్దపకడివి షరదే 1 పూర్వం తేలు కుర్ణినప్పడ్‌ లాగా మళ్ళీ భ్రామనీ నమైట్రో ముంబాలనేనా 1 “భామ తననేగాక తన చెలున్నికూడా. కాపాడుకోగలదనే. విశ్వాసం నాకుంది.” “అడెబ్హాగూ ఉరిగేదేర” రధం దిగి నేను గాన్ని రథ చోదకునికి అప్పగించాను. సుంవరీ (తయాన్ని వెంటేసుకొని మేడపై కెక్కటానికి మష్టకోసం ఒక గదిలోనుంచి మరో గచిలోకి వెదుతుండగా వామ నా ఇయింపటుకొని ఆపి *” చక్‌ వుపాయం తోచింది మరది । (ఎడంచేత్తో షెమని లంకించుకొనీ సాము-గండీ నర్చటంలో-ముఖ్యంగా వైశారి సుందరాంసలకు నేచ్చటలో కపి౭ సిద్ధహాస్తుడని విశ్నామనీ,. కాబట్ట న్నీ శిష్క్యులం కావడానికి వచ్చామనీ చెపువాను” అంది.

సీంహవా సేనాపతి శ? శమ కోవంతో అలిగింది. “అట్లయితే నేను తిరిగెబ్బహోతానక్కా” అంది. భామ ఆమె చేతున్ని మరింత గట్టిగా పట్టుకొని అన్నది---”ఏం పిల్లా వేను

ప. ని కేరెనా యెతరేదే " న. ల!

“హు, పేళత్తలేదంట ః ఎవంకి తెలపదు”ొ

“అయినా కపిలవద్ద నుఫ్వు సాము నేవ్ప్వపన్నావే అనుకో అయితే తప్పా? విద్య నేర్చేది ఎవరో ఒక గుఠవు పద్దనేగా ? అంది భామ. ,

“వవ్వీమాటె అంచానంపే నేను వెళ్ళిపితా.” -.

“అయితే నీటికోష్ళ మూకింటిలోను ఒకటి హఘాయమపు తుందన్నమాట ఇక మెగిలేది ఓక తాబేలు. ₹0డు నీడికోశ్ళ మరడిః నీ కళలో కూడా. నీటికొ్న ₹ంచేనడూ గె

రోహిణి షమను తన దగ్గరికి లాక్కొంని “చిల్లీ 1 ఛామ వేశాకోళమ్యూ వక సక్షేలూ మామూలేగా” అంది.

భామ తహు చేసిన దానివ౭ నాలికకొపక్కుని = సరేలే షమా । నేనిక స్తీ పూస త్త్‌నుతొ అంది.

“పే౭న్నినాద్ద తలచినా సాము సంగతి మ్మాతం యెత్తగూడదు వదినా ౯ నే నన్నాను.

“సరే నేను చివులు పట్టుకుంటున్నాలౌ” అంది భామ.

కపిళ (వభృతులు మధ్యాన్న భోజనం ముగించి ఖలాసాగా కబుర్ద చెప్పు కంటా కూచున్న మూడో అంతస్థులోని పెద్ద హాల్లోక్‌ ముద్దుగుమ్మలు ముగ్గుకూ

వ. గు లే ముందు నడుస్తూంటే వెనుకనే వెళ్ళాను. వార మమ్మర్ని చూస్తూనే లెచినిలబడ్డారు. శపిల్‌ ముందుకొచ్చి “దేవిగార్లకు స్వాగతం స అన్నాడు. మ య్‌ టో

“అపఇరసలు అను మ్మ్‌తమా / ఇప్పుడు దేవిగార్లకు అంగడిలో గిరాకీలేదు నవ్వుతూ నేనన్నాను.

కపిర్‌ కూ నవ్వుతూ అన్నాడూోఅయితే అప్పరల్ని మౌసవులవద్దకు చ్చే దేవచూతలు..._తమరహడ విచ్చేశారన్నమాట ; చేవతలారా ః కాదు, అప్ప రసకారా : నేడు తమ పొదధూళిచే యూ పేదల విడిదిని పునీతం చేయడానికిగల హాళువు నరయవచ్చునా ల

జు క శ *పూ పాదధూళి అంతసులభంగా లభించేది కాదు కపిల్‌. మేము కారిన వ్ల వదినింది యిక్కడి తివాసీ మీదనే” అని అతి ఠీవిగా ఇవాదిచ్చింది భామ. వ్‌ ల బర ( క్షా “నేను నీక సమాధానం చెప్పగలవాణ్ని కాను థామౌ 1 అన్నాడు కపివ్‌ం “అమిుతే నేను నీకా విద్య నెప్పతాన్ల.”

1”8 సింహసేనాపశి

“అనక థన్ఫవాదాలు; అయితే థామాః ఒనేసారి యిద్దరు డేశైక సుంద] మణు ౩వని గడప లొక్కురాలో అతడెంతో థాగ్యకారిఃొ

“కాదు సేవా చాయకా ః ఓకదేశంలో వక కాలంలి యిద్దవ నర్యోచవ సుందళులుండరు”

“సనన్న యిద్దంలో ఒకామె మాజీ అందాలరానేనసుకో.”

/ “మాబీ డేైైక॥సుందరులకు రక్కేముంది- పళ్ళూడి క్యరనూతగా ౧౫ వూగిసలాడుళతూ నడిచే డై క సుంచపలకు కొబతేముంది”ొ

“కాని ఏడాది (కతం వరకు అందాలరాణిగావున్న యీమె విషయం అల కాదుగా ?”

“అబు గిరాకి పడచోయింది కపిర్‌ః ఇప్పుడు సర్వనుందరి ఒకరే ఒక "ఒరలో శెండు కత్తులు, ఒక అడవిలో శందు సింహాలూ వుండవు, కాబట్టి ఒం మధ్య ఉన్న దే2క సుందరి ఒక్కతే..షమే. సరే యింతరూ షుము వచ్చి మ పగతె న్మిన చెడగొట్టరేదు కప

“నిత్యము నువ్వు మా న్మిద భంగపరచటమే మా అభిలాష సుందరీ

“ఆ జాధలో ఆనంద మేషుంటుంది... మరది? ముంగిలా కూచోక ౬కి నువ్వు నేత తెరచి మాచ్చాడుదూ, నా వాగుడు దేముంది” అని ధామ నన్ను ౮పించి

“సి రోపహమాటలో తేశలూదపళుంచాయి వదిశొ లచ్నాను.

“ఇదిగో మరదీ ః నన్నచేపనిగా పొగడి తోతకొడవ్యతో బగడం ఇచ్చి పెస్టేవ.” /

“మన్లో మనకి తాదా పెట్టదానికి ఎవరకి కకం అక్కా.” అంది రోషిని

“మగవాఫ్శకి నిలకడరెదు రోహిణీ ః ముందు తాము కయ్యం పె తిర్యాలి లోడీకోడళ్ళకు పడటం రదు. అత్తా లోడళ్ళ విదలో చెఇచలికుండా వువ్నావం టాప” అని భామ మగవావృమిద దిసదుకొని పడింది.

“మ ళవాని కనుసన్నలరో వెన్తాతఈకొనే లెడిరోడళ్యు అదో ఈహ అక్కా గ అన్నది రహి.

“అవునే చెల్లీ మనం బయటపడి యుద్ధరంగంలో పరాక్రమం పదరంళా లనుకుంట్లూందే యింట్లో చ్వంద్వయున్థబుందుకు చెస్తాం ౨ సరే సే*ంవాచరొం కపిం 1 బుం మూడ యుర్ధకార్య నిర్వహణకు ఆయ త్తషువుతున్నా ము.”

కప భయకంపితుడైనట్టు “వీమన్నావు దేపీ. అప్జయిలే_తిలోకాబా వస్య మైపోపూ : స్త్రీలకు శోఫించేది కాంలే” అన్నాడు.

“అయితే మా హో కృషపాణం ఫోధించదనేశా ము అభ్యిపాయం గొ అనడిగింది భామ.

సింహా సేనావతి 170

“అల్డా అని ఎవరన్నాడ? రోహిణిని లఅవాః మహాసింధు ఉడ్డున చూస్తే అ కోధ బోధపడేది ధాటాఃో

“మహాసింధుబద్దున. నేప చూళ్ళేడుగాని, మహాశంశ గట్టున ఎల్లాగూ చూస్తాము” అంది థామ. + | గ

“భేష్‌! నువ్వు (వస్తావించింది, యుద్దస న్నాహాన్ని గరించా? నేనింతపరకు మీ సన్నాహంతో నా పాపమ్ము సింహుని పొపము బద్దలవు తుందేమోనసు

వ్‌ పక లో కున్నాను. మ

థామ వెందినే- “మి పెపంకాగు బన్దలయ్యేది, వించిసాపని రో అన్నది.

“అయిలే నీ సన్నాహం సంతోషకర మైసదే. మేమే యుద్దంలో పానం దుకు మీ పంబాయశీ అవకాశమిచ్చింది కామా” అని చె్పాడు కపిల,

అప్పుదు నేనవ్నాను- “మతమా కపీర। ఇంకో సంగతి మూడ విషం-వంచా యతీ రిచ్చవీ త్తిలకు రూడ యుస్టకారంనిర్వహణకారం అప్పగించవానిరి తీర్మానిం చింది... రిచ్చవి శ్ర సెన్వానికి కామ నాయకిగా నియ్గమింపబడటం మరీ సంరో షించదగ్గది సుమా

కపిల్‌ .“ అభివందనాలు థభామాఃొ

నేనుంాచోనీ నోదరి రోహిణి ఉపసేశానాయకి”

కపి2---ోచిన్లి రోహిణీ ఇలారా” సిపవే చెవుంంచిన మూటుతో ముందు కొచ్చిన రోహిజ్‌ లలావాన్న ముద్దు పెట్టుకొని “కావా బాలా. అభిపందవాలు అన్నాదు.

నేనుగోదదినాః మీ ర్త సైన్యం వే జేకే దారిబంటు ఇమేగదూొ

థామ...-“అయిఠే గద్ద 'సేఛాశాయకువాందకు ఒక సిపొయిఅ౨ మమ్మగ్న్న ఎగతాళి చేస్తున్నా వాఃొ

గెను---ోకాదు ఒదిశాః నిర్ణయం జరిగింది నిన్ననేనని కపి౯కి తెలుసురే సైనాాన్ని సమహర్చటం యెప్పుడైనా ఆచిరో ఒక్క_ంితోనగా (పాఠరంధమలయ్యేది”

కపిం.--ధామా:ః కాదు: సేశాశాయకిః నీ లాం సెవాయే ఒకప్పుదా సీ మొళం సేనకు భా-తిని గడించిపెడుతుంది.”

నేను-.-ఆ విషయంలో నీకంటె భాషకే జాగా ఇలుసు కపిః

కపి7.--*బహుగా అంతే కాపమ్చు”

నేను--”ఇంకా బహుకా ఎందకు”ొ

కపిళ---“భామ ఇదిపరకు ఇహహాస్త పరశిలు చేసి పుండరదెచపో

నేని--అంచే వాం సంగతి నీరు దాగా ఇబసన్నమాటు”

1860 సిందా సేనావళశి

కపిల -- “ఆము బూ మధ్యనే నావస్ట కత్తి తిప్పడం నేర్చుకోపాగింి మతమా ఆమె చేతులు సాసుకు బలే వాటంగా వున్నై సుమా”

నేను-.--ో*అయిలే త్వరలోనే షమ సేనాని పదవి కొష్టస్తుందన్న మావే షఇదంకా నీ చేతి చలవ”

కపిల్‌-...*ఆమె యింకా పదిహేను రోఎలపాటు కృషిచేస్తే ఖడ్గదాలనంలో తర్భిదవుతుంది. ఇమకి 'స్మరపున్వారీలో ఇదివరకే నేప్ప వుంది. బల్లెషు, థనన్స్ఫు లుపయోగించటం యింకా నేప్పవోవాల్ళివుంది.

'వమ---జాణాన్ని గరిపెట్టి బాగానే సంధించగలను.

కపిం---ోనువ్వు గరి చూసికొడ్డే శాలనాకుంటున్నావా? బాణం సడపూ, జగం పెంచారి. గరి కుదిరిన తర్వాత తతిమ్మా సుభవులన్నీ తే”గ్గానే (గ్రహించ పచ్చు. మొత్తంమీద షేమ ఒకడెన్నర నెలల్లో కొంతవరకు విద పూర్తిచియ పచ్చుననుకుంటాను సింహా;

నేను.-“కాని, సుష్వన్నాష్య షమకె శిక్షణనిచ్చేందుకు అవకాశముండదను కుంాను"

కపి౯-_ో“అదీ నిజమే, నిన్న నువ్వు చెప్పిన వివరాలనుబట్టి అక్లాగే క్ప స్తోంది. షరి వుర్మాచేవానికి సీ (పయాణమెప్పుడు?ొ

నేను... ఈ వారంఠలినే”

తాము శిరి ఫషనాన్ని చూచి వస్తామని గాంధార యువకుడు శంతవి ఐందిబెట్టుకొని తన బచ్చిలులతో అక్కడినుంచి వెళ్ళింది భామ.

“నేహ నీతొ రావార్చివుంటుందను కొంటాను” అన్నాడు కపి.

“అవళ్యం రావా2. మనమిక్కడ ఒక వారంరోజులపాటు సెనిక దృష్టితో కంగాతీరాన్ని పరిశీలించి, గండకీ మర్ల *జిని చూడార. మన యుద్ద నాపలను ఇంకా దృఢతరం గావించేందుకు కొన్ని మాచ్పలు చేయించాలనుకున్నాను. మనం పచకొందు మందిమీ హోయి వాడిని పరశీరించీదాము. తర్వాత అవసరమయ్యే మాద్ప్చల'ప హర్చి యోచించుకోవచ్చును.. మనం సూచించే మాస్పలను కార్య చదూవంలో పెప్టిడానికి కమ్మపల సలహా సహకారాలను తీనుకుందాం. వళాలికి పడమరగా వున్న సరోవరాన్ని మన నౌక విన్యాసాలకు కేం్యదంగా చేస్తే డాగుం కచూ కపి” అనడిగాను.

కపి5 కొంచెమాలేచించి చె్పార---_*అది అవసరమనే నా వుద్దపం దాడాన్న... గండకీ నదితీరాల్లో ఒకడి మ్మాతము మన అధీనంరో వున్నందున ₹ంతో తీరాన్నుంచి అన్యులు మన నౌకా సంబంధ (పమోగాలన్నిచినీ పదకింత గలప. కాన పీ సూచన అదక్శాచరజీయము”

పెంహ సేనాపతి శప! ఆక డెదే పషులకంట బడకుండా మనం విన్వాపాలకు గోప్యంగా. జరువు వంఆ్ని అ మ్‌ స గం కవిద్చునా, “ల్రడ్రే పుంచిది సింహా: నాపలసుచూచి మనం మాప్పలను. గురంలి ఆలో వించుదాము. శావికులను, సెనికులనువాడ మనం పరీషీంచాలి. నావలన్నిలిఖి టూ. న్‌ జ జ ఇం ఇ అ, ఇస ఇర దాశిలని సుద్వుఢం గావించిన పిదప మన సనహచపర్ని. గండరకిప్యూ నొకాదకార్ల్తోన వుంఛ ల పెచ్చు. శల్చుల సహకారంతో శావలనిక్కడే సంస్కరించి (మోగించి చూద్దాం. ఉప యూగాఅనుకున్న మాప్పల సక్కుప నాకల ఉపమాగించాూనికి తగినంతమంది ఛి జలం * అల మ గం ౯, లు లి ని రోహకాపలను గండకి పద్దకే అర్చి పనిని స్‌గతి న పూచేయించటానికి ఏర్పాటు వెరూంలి.”" ఓ “*ఇదేకాదు. సమన మన్నిపశులన. త్వరత్వరగా ముగించురోవారి. నెలా పది ల న్‌. వ్‌ వ హేను రోఎులకు శీరాకాలం బట తుంది. ఈ చలికాలంలోనే యుద్ధం సాగిం ఇ తనా ౪ వాష్‌ ల ళా చం టగేణుస్కరం కాని ఎంచిసాపడ, తాత్సారం ఇస్తున్నాడు. వాల సన్నాహ మింర౮ా పూ అమివుండడు. మన ఏర్పాస్తయిగా యిం నలకిగాని సమాప్తం కాప ఇశ్‌ జం బగ న అంటే ఇంకే నెల అనంతరంగాని మనం యుద్ధా?కి డిగరేమన్నమాటం షతగ్యాతులకు వేసవికాలం మళీ బాధాకరంగా వుంటుంది అన్నాదు కపిచ. “అల్లాఅని దంనిసాడనక లీక లూ యుద్ధ (పేంపకుడైన అజాతళ్శతునికి నత్య్శాళుఅవప్‌ జారి ఎందుకువుంటుంది” ఒకరికి బదులు పదిమంది హళతులయితే ల | ల -క్‌ న్‌ హౌోతం వారికీంి ముందు దుర్యాకమణచేసే అపకాఠాన్నా మన షుమాతం దింవి న్‌ా 4 త ల నా లో టా ఆకులా గాచస్‌ రివమ్వహాడదు. పర్వొరులన్నీ సంచూచుకొ? ముందుగా మనటు యుద్ద బుష్పుడు గా =. హఠంధితివాలో ఆలోచించకుందాము.” బో, ల! న! ఆ క్వ యుదానికి మూలకారకుదు అశాతప్యరుడనే నీ అవ్యిపాయమా ధి సలల న లు ఒలి న్‌ దా “నిస్సందేహంగా అంతె. వృద్ధ దందిసాన డిపరకే రిచ్చవులలోడి వరా లో లు టంరోని మజా చవిచూచి పున్నాదు. తనహాటి సెగ్గిల సుళ్ళ రిచ్చవులను కదిరించి కయాంనికి కాలు దువ్వెవాడేకాదు” లః “అసలీ రేపబవానికి కారణం?” అని అడిగాడు కపిల్‌. “యము, రొజం విసరణ” ర్‌ ళా “అంటే ఒక స్వతంత జాతిని పరాధీనం చేయటనున్న మాటి ణో ల శి ర్‌ “*ద్మితమౌా కపిచ। ఈ రాజులకు చ్మకప ల్లిత్వం చలగబెాలనె డురాకాండ నా ల. వుం-ఎంది. (పపంచంలాని భూకధాగాన్నంతా, యెకచ్చటాధిపత్యం స్థాపించి మెలా లనే వార వాంవ”

18 సింహసేనాపశి “పర్షియా చ్మకపర్తి డరయనులాగా నన్నమాటఃొ - + “ఎన్ని ఎక్కువ జాతుల్ని-దేఠాలను పరాధీనంచేస్తే అంతగొప్ప చృకవ్వ అవుతాడుోో

“అయితే మన పంచాయతీ (పజాతంత రాజ్యాలకు పూర్తిగా విరుద్ధమన్న మాట, మనం పరాధీనుల మపానికి అంగికంంచం. మరొక జాతిమీద పాం

ట్‌ ళ్‌

తం్యత్యాన్నీ ఉద్దాలని కోరం. . “మున షల్లా చెయ్యాలన్నా చెయ్యలేము. మన రాజ్యాల సరిహద్దులన్ని మన ర క్రంమీద ఆధారపడి వున్నాయి. లిచ్చవులు.. లేనిచోట రిచ్చవీ (ప్రజా స్వామ్యాన్ని స్టాపించడం అసంభవమే.”

“అంటే పంచాయతీ రాజ్యాధికారం. విశాల భూభాగంమిద స్టాపించపం

కకక న

సాధ్యం కాదన్నమాట? ॥ “అల్లా స్టాపించటమే నంఖథవించితె మన (వజవాస్వామ్యాన్నే కోలుహోకాము' "అధికారం పంకాయతీ చేతిరోసుంచి జారిపోయి, స్వడాతి, విజాతీయ. సేనల మెన్యాధ్యకుడే సర్వాధికార సమన్వితుడవుఠాడు, కాబట్టి---”' ఒకే రాజ్యాధకారంలోని విశాల భూభాగమందంి వివిధ జాతులను ఆయథ బలంతో మ్యాతమ పరాధీనులుగా వుంచటం సాధ్యపడుతుంది. ఆ పనికి పంవాయకీ లోని ఒతే జాతి సమర్హం కాండచు"

• “*అలుతే ఆ సెన్యాధకార రాఎవురాదుో అన్నాడు కపి5.

“అవ్వను రాజు లావిథంగా. గద్దెంక్యైసవాల”

“మర పంచాయతిల గతేం కావారి?” .

• “పజాస్వామికార్లోని (ప్రజల హృదయాల్లో 1పప్వంంచుతూండే. స్వాతం (త్యాగి. వివిధ జాతులముద రాజులు సాగించే వీకచ్చ్య రాధపత్యాన్ని భస్మీపటలం గావించి చేస్తుంది” -

, “"అంగ-మగధలు, కాశికోసల రాజ్యాలు అజాతళ్యతుని హాస్తగత మైతేనోకొ

“ఆ మాపి నాలకించితనే నా నుండె నఖీలి మంటోంది”

“రాపతం్యతం తన సలూద్దులను వి సరింప జేసుకోనిదే మనగల్లుట ఆసనం భవమని స్పష్టమవుతో ది

,. “పెద్ద పెద్ద చేపలు చిన్న చిన్న మునులను (మింగి మరీ పెద్దవవువాయి.”

_ “పంచాయతీరాజ్యం తన ఎల్లలను మ్మాతం సురక్షతంగా వుంచుకో గర్గ తుంది

సింహసేనాపతి 183

“సంతాన మధివృద్ది చెంది; జనాథా 'పెంగేకొద్దీ యితపల భూమివరకు వ్యాపించుతుంది కూదాను”

“*అయిత ఆ పని తన స్వజాత్యవివృద్ధి ద్వారానే”

“అవును. అప్పుడక్కడ సరిచాద్దు రక్త్యపవాహాంతోగాని నిర్ధారణకాదు.”

“నరేగాని, మరి పంచాయతీల భావి నిగూర్చి నీ అవ్మిపాయమేమిటి 1”

"అది ఎప్పుశో ముందతరాల వాద చూడబోయేది మి[తమా : వంచాయచి జీవితం అతి సుందరము, స్వచ్చందము, షూసవోచితమూ నస్‌ మన కిప్పుడనుల వక వేద్యదు; రాజతంతంలోని జవితం కేవలం జాంసత్వఎనా లాడ పెసెకీ తమకు. మనంగాని, మనలాంటి (ప్రజాస్వామ్యవాదులు గాని యూ. ఎవితాష్నం? ఆ (బళుకుకు అలవడఠలేముు”ొ

అ? నేను చెబతూన్నంతలో శంతపనితో అప్పరసలు ముసురూ వళ్చారు రాజ సదన మెల్లావుంటుందో గాని, నే నింతకుముందు ర్చిగారి జ్‌ వపంం లాంటిది చూచెరగను” లని రోహిణి ఆళ్చర్యాన్ని ఏ) ఎచ్చంది.

౮ “ఈ వవస న్‌ర్మాత రిచ్చవీ కాదు” అన ని చెప్పాం,

తు శిచ్చవీ పలివారాల్లో యా చెట్టి సంపదతో దులతూగే కాళ్యపంకురే రపగా” అన్నాదు కపిర,

“అం౭కాడు, రిగృవీ పరివాంాలైని వాగిసయి యాపన్మందిని ర్‌ ల భాగ్యవాం అనపచ్చు.”

“షఇంతరూ అత నింత శ్రేిమంళు డె్లా కాగలరిగాతేో నన్నాడు కపిం.

“వ్యాపారంవల్ల, అతదు తూచ్పమోవ్లోని గొప్ప వార్థడాహున్లో ఒకడు లత పూద్వదొకడు కోసలరాజు రివాగకి “ఏరకాపడంపల్ల యిక్కడికి వచ్చి ఆ్యకణయం హెంచాచుో

“ప్పుడీ థభవవం భాకీగా వుండ.౫నికి కారణం *”ొ

“అతడు సిస్పంతుగొ మరణించాడు. సంతుదెనివాం సంపదంవా రిచ్చవి పంచాయతి పతమపడచు యిక్కడ వ్యయం.”

“ంలేగాని మ్చితమా ః వళ్జిదో పాలనాధికారం అంవా ౨చ్చవుల చేడులోన వుంవన్నాపుగదా. మఠి రూ ఇట్టిలాంచి ౧ద్భచెతడ "పృడెనా, వి పొఠవాటఒ వల్లరో అశ్యాయానికి గురి అయితే రకణోపాయం వుందా” అనడిగాదు కపి2-

“వర్తక టేనలు (పల్మేకంగా తమ (శ్రేయం కొరకు బలపిత్తరస్టైన వాజణినం సంఘాలను నదుపుతుంచారు. తమ నెద్ది అన్యాయం. బవిగిగా వాపు ప౦ంచాయ ముండు చెప్పుకోవచ్చు. పండాయతీ. తన వనికి వ్యష్తలనస ప్రదానంగా యంచుతుంది. వౌబట్టి పర్తకసంఘ ఆరోపణరు ల్దగా ఆలశకించీ విచాంంచకుంచా

కేవడీ సింహ సేనాపకి వుండలదు. ఇహ్లైింటి సంస్టలు రాజతంతాల్లోకూడ వున్నై. కాని, అక గాడ్‌ రాజు చిత్తమొచ్చినట్టు చేసివేయటంలో కృతకృత్యుడవుతాడు; కాబట్టి సంఘాలు వారి మేద ఒతిడిలేఠేవు; అయినా ఆ వర్తక్షసంఘాలు తమ సంఘీయులమీద మాఈ సంచి మహిమ కలిగివుంటై. పంచాయతీ అనుబంధ సంస్థలు. (గామ పంచాడకీ లున్న ప్రే యిక్కడ పర్తక సంఘం కూడ పంచాయతీకి అనుబంధించి వుంటుంది. అది కేవలం వ్యాపాదీరు, సార్లవాహుల ఆంతరంగిక, వ్యర్స్‌గత్య వ్యాపార సంబంధ తగాయిదాలను పరిష్కరించడ షగాక, ఇతర జనపదాల్లో (పంచాయతీ రాజ్యాలు) వజ్జి వర్తక (పయుఎల గౌరవానికి ధంగం కలగకుండ క్చషి చేస్తుంది. 'చాచివల్ల పంచాయతీకి మరో (పయాతనం టూడా వుంది. సార్ధవాహులు వ్యకి గతంగా అంత్హూరీయ లవుకున్నాచ. వారి అంగజ్ళ -వజ్జీకి విలుపల దూర దూర్‌ "వెశాలలో కూడా వంపాయి. అగ్గివారితో ఎవడైనా ప్థ్తిగత స్వార్హబుచ్చితో (ట్రవ ర్షంచటం కూడా సంధవపంప; కాని, వాణ్‌ఐు సంఘం మ్మాతం అంతర్జాతీయం శాజాలదు. అది పరిపర్ణమైన స్వడేశానురాగం కళగి వుంటుంది. లిచ్చవీ జఇనసంస్థ వరేనే అదికూడ .వజ్జిదూమిపట్ల విశ్వాస ఘాళుకత్వాన్నే మాతం సహింపడు.”

“స్వార్ధపపలైన ఆ కొద్దిమందే వాణీసాసంఘం మీద పెత్తనం సంపాదించి ఏప్పిట్లో పెట్టుకుందేనో *ొ కపిచ సండహాన్ని వెలిబుచ్చాడు.

“అల్లా ఎన్నడూ సంధవించటానికి వీల్లేదు. సంఘంలో అధిక సంభ్యాషల 'వర్వకం పజ్జి భూభాగంరోనే, అదీగాక సంఘాలు ధనిక సార్ధవాహుల చెప్పుచేతలకు లోబడకుండడానికి మరో హేతువు అవి స్వయంగా గొప్ప గొప్ప నిధులు కరిగి 'వృంటాయి. తరతంాలనుంచి వా౦వడ్డ థనం హోగుబడుతూ వస్తోంది.”

కపిల్‌ మళ్ళీ అబ్బరపడి అన్నాడు--ో*ోసంఘాలకు అశేషథనమా 1

"అవును; సంఘం కోసం పర్తకులు, వాణిజ్యవేత్తలు తమతపు. నికరాదా యంలో ఒక పంతును (పత్మేరించి యిస్తాచ. అల్లా వచ్చినదాన్లో కొంత ఖప్పం ముందె. నిల్వథనాన్న్‌ సంఘం వడికి అప్పిస్తుంది. సంఘం ధనం పంపిణీ చేయ బడదు అందువల్ల ఆ ప్రుకుల భాగం కంటె పెళుగుతూనే వుంటుంది.

"మా వేపున వాణిజ్య సంఘాలుండనందున మాకీ నంగళతులు విచితంగా వున్న.”

షా “*విచ్మితంగానే కనబడుతాయి. ఈ భవనాన్ని శె్టి తన మరణానికి ముందే వాణిజరు సంఘానికి యిచ్చివుంచే నేడిది పంజాయతి సొత్తయివుండేదికాదు. ఈ యించి అద్ద్యెకింద వచ్చే ఆదాయంకూడా వాణిహ్య సంఘ నిధికే జమ పడుతూండేది. ఎహు ప్యుత చైత్యస్వామి ఆలయం మొదలగు దేవస్టానముల నిధులు, ఆదాయం హాడా వాణిక్ధ సంఘంలోనే నిల్వ వుంటుంది. నిధులపల్ల వచ్చే పడ్డీని మాతం ఆయా దేవస్టానాల వుత్సవాలు వగ్షరాలకు నియసుపూర్వకంగా వినిమోగించుతూం టుంది”

సింహ సేనాపతి 189

“మీ పటి చేళంలో యింకా పెక్కు సంఘాలున్న వనుకుంటాని*

“సాడలు, వర్తకులకొక సంఘము, శిల్చులలో ఒక్కొక్కురకం. శిల్పులక అందే-...చంతకాపలకు, రోహశిల్పులకు, శిలాళిల్పులకు-యిల్లాగే (పత్యేకసంధూలు అనకం వున్నై.”

“ోవిటిన మీ పంచాయతీ కింది చిన్న పంకాయతీలన్నాపు కచూ?”

నమూ రాజ్రుంలో చిన్న రాజ్యాల్లాంటివి ఇల్హాంచి సంఘాలు మగధ, కోనల మన్నసు రాజా్యాల్లో కూడా కన్పిస్తాయి. కా9, వాటికంచే పందాయతి రాజంరోని సంఘాలు నిర్మాణయు క్తంగాను, ప్రి సంపన్న ంగాను వున్నై.”

ఎంత సేపూ మేమిద్దరమ హాన్గాడుతూండడంవల్ల మా అప్సరసలు కొంపెం విసుగ చెందుతూన్నట్టు (గ్రహించి ను ఛామతో అన్నాను --- “*ఒదిరా 1 సువ్వు మౌన ష్యుద వహించావేమిటి

“"నుప్వు మమ్మగ్ని మౌనం వపొంచేలా చేస్తున్నావు మరదీ। ఇంతకూ మీ టూ సంభూల గొడవము అంతూపొంతూ లేదా ? మేము వచ్చినదే తింగిపొవల సిందేా *”ొ అంది భామ.

“వచ్చినటే అంటే ” నే నడ్‌గాను.

తొవ్పుగ్టి నువ్వు మమ్మగ్ని ముగ్గురిని యా భవనం చూడడానికే. ఐంటెసు కొబ్చావనుకుంటున్నావు కాబొలు 1 మొక ఉద్దేశంతోనే బయలుదేరి వచ్చాము.”

“అల్లాగా 1 ఏమి హా ఉద్దేశం క్‌

“లిద్చవీ కాంతలకు "సెనిక ?కణనిచ్చే విషయంలో కపెళ సలహా నపే తీంచి పచ్చామయాం మతది

తి యన్చో ః మైనిక శీవడే 1

త్వ గై సైన్యంతా సంబంధముండే త్రీంందం లిగ్షణను గురంచి”

“అప్టయితే ముంకేం, చెప్పు మ్యితమా : రిచ్చవియాణులు నీపెనే ఆధార పడదలచారుల” అన్నాను.

“మరడీ : ఇంతలానే యూర్ష్మ పడాల్చిన పనేముంది ””

“ఇప్పుడే యూర్షం యెందుకు చాకు

“రిచ్చవియాణులం న్‌హ్మడ ఆకారం కొంత అప్పగించుతాంతే. వూొకోనం అంతగా వాదించి సమర్షంచినపడు ముందురూడ నీ మద ఆక పెటుకోషడం మా కుచితమగా, (కషిళ చంక చూచి మరి బుముమి నేద్య కోవాలో, మాసేనరో యే వయస్సువాంని చప్పురోవాలో చెప్పన్నయ్యా ః అని అడిగింది భాను.

కపి చెప్పాడు. “త్తలు రెండు భాగాలుగా ఏర్పడి పని వేయారి. ఒక ఠాగం సాము-గండీలు నర్చి పాయధ దళాలగా పర్పడారి. ంండో భాగంలోనివార అహార సరఫరాశాభగా, బజాపధ సేవాదళంగానూ పగిచయ్యారి,అంచే థశ్యతువులద

186 సిండా సేనాపతి వబ్బతీసేది ఒకధాగం. మిన శైనికులకు ఆహారాదులు అందజేస్తూ కృతగ్యాతులకు చికిత్స, సేవచసేది రండో భాగం. గాయపడ్డవారిని సురషిత సానాలకు చెర్చిపని _పస్తుతం పుపమషల నిర్వహించుతూండడంవల్ల రణరంగంలో పోరాడే మందిబలం తగ్గుతోంది. ఇక నల్లాగాక ఆ పనిని మీరె నిర్వహించితే మహాదాగని నా ఉద్దేశం”

“అయితే సు మందునిమి త్తం కసశ్తచికిత్సకులను తయాశుచేసుకొని, చికిత్సా కివిరాలను నిర్వహించటానికి తగు శిషణ పొందా౨ి. ముండు---మాకులు కొల్లలుగా సడకూప్పకోపాలన్న మాట.”

“అంతేకాదు. ఆహారాదులను నరఖరంజేసే భారం కూడ మీర వహించ పచ్చు న

“సరేకాని యిదిరూడ సైనిక సేవ అవుతుందా $”

“ఖడ్గ, ళల్య, దాణాది శస్త్రాత్తవబలతో రణరంగంలో (పవేశించి పనిచేయ వానికి మీ 8$థికారం యాయబడినప్పుడది కూడ అందులో ఒక భాగమే” అన్నాడు కపిల్‌.

“అట్టయిలే మ్‌బూ పనుర్ని సంతోషంగా నిర్వహించటానికి. పూస కుంటాము.

“రెండో కాఖలో పనిచేసేవారర్కాాడ కొంతవరకు అస్త్రవిద్యనేర్చి, చికళ్చా సంబంధమైన కిషణ నివ్వాం౨. ఇందుకు (హాయంతో నిమిత్తంరేకుండా పృర్దాం ళనలను హడ చేర్చుకోవచ్చును. యిదట?ాఖతో అంతా పక్కా సైనిక రాం్యడే వుండాలి. వారికి మామూలుగా పుతష సైనికుల కిచ్చే శి్షణే యివ్వవలసి వుంటుంది. 4

“అంటే ఆ విషయంలో స్త్రీ-పురుషథేదం వుండకూడ దన్నమాపేగా *...

“అవును; ఇప్పుడు షుళ్ళీ తరతరాలనాటి ౨చ్చవీయాణులవలె మీ కోత్తివాడి పురుషుల కరవాలములకు తీసిపోదని నిరూపించాలి.”

“అన్నా కపిళ : రిచ్చపీకాంతల కులదేవా సింహా 1 మీ యిర్దరి అమూల, సలహాలను మే మర్గించుశున్నాము. మము పా సాయుధభట ళాఖలో లిచ్చవేతర యువతుగ్ని చేప్పకిపచ్చునా. రేదా" బేర్చుకోదలచితే వేలాది (వాహ్మణ, వైళ్య త్రలందరు సంసిద్ధ మవుతారనే నే నాళించుతున్నాను.” ॥

“క సందర్భంలో అంగీకార, అనంగీకారములకు అధికారం గల గణపతి? 'సేనాపతులు అభ్యంతరం చెప్పరనే నా తలంపు” అని నేను చెప్పాను.

“నా ఉద్దేశం కూడా అదే” నన్నాడు కపిల్‌.

భామ కపిల్‌ నుద్దేశించి. “గురూ తమా ః వైశారిలో వున్నంతకాలము తాము మా స్రైనికళికణ విషయంలో సహాయం చేస్తుంటారని ఆశించుతున్నాన” అంది.

ఎంటా సే”ాపతి 187 “*త్రప్పకుండాను” అని కపిలి సమ్మతిని తెరిపాతు. “షక-మరడీ. సేశాపతి, గణపరుల అషుమతి పూకు త్వరగా అందెటట్లు న =. న. త పవలపిన దాధంత నీదే. తర్వాత ఒక ౧లకి రిచ్చవీ సుందరీమణులు కామనే అను ఎంసారో, అంజాపాఎనే ఆసుసరించురారో సీకే తేటంల్వమవురుంది. మరదీః నిజంగా జాన్‌ వ శ ల జ. = కా పొడుషముండ -- మిద బరే కోపంగావుంది. అది ఎందరెందరో రిచ్చవీ యువ లను బటర్వి చెప ఎవ్వైన్సో సంసారాలకు యెసపపెది లంతటితో సంత్సపి లిహి ఇగ ( ల =2ందక, రిచ్చవీ యువతులను రిచ్చవియాణులుగా వుండనీక వితాశినులుగా చేసి ఎసీంది అని కామ తనరో అణగివున్న అక్కసును వెళ్ళబోసింది. “*అయిలే పౌయంగతం నువ్వూ, రోహిణీ ఆ వృద్దులదగరకు రారాచూ? ం లి ఆవేళషుడు గ్లాసు శేర్తోపుచ్చుకుని మాం్చాడేరోగం. వుంటుడేగా ముసలాళ్ళకి" ఆ న! జాని ళు శి అన్నాం శ శ | “*అప్హాగే వపౌం మరదీ। సౌ తర్వాతన మా యువక సమ్మళనకు చనవానే రొ “అడేమిది? మీ సమ్మేళన మేమిది వదినాఃొ “అవును. మేమంతా సంఘాన్ని స్థాౌపించామ.. సోమ తన పితృగృ్భహాన్ని మా కార్యాలయానికి యిచ్చేసింది. అక్కడే యుపవల మంపరం యివాళ సమా చళమవురున్నాముో “ఆల వ్థవహారం అందాకా వచ్చింది? మా పదిన యింకా శెక్కనకుండానే ళు గాలిలో ఎగుడతాందనుకుంటున్నానే” అన్నాను. “మై దిన నేలమిదనే ఎల్లా ఎ'పరచుందో చూద్దువుర పరదీ; ఇంకో సంగతిని చెప్పు మా 'సెనికులు త వెషంలోనే వుందాలా”ొ ఆర్వాన్ఫిక్ష వేషంతోనే” వ్‌ “అది త్తీ వేషం కాదుగా” *స్పిక్యూ మాకూ తేడా యీేముంది” జుడు అందరికి పొడుగ్గానే వుంటుం టు ణ్‌ డాయె. తలగుడ్డమా్యతం కొం"ం మార్చితే సరిపోతుంది. మదూ పుపషుల్లాగే కన్చిస్తారుః కాని, మరి ఉమ్ములోః” “సిగుపడతా వెందుకు మరదీః తిమ్మిని (బహ్మిని చేసినట్టు వాదని కుదించి . కట్టుకుం౮ాంరే.” “స్పనాలను పైకి కన్నడకుండా చేయటానికి సాధ్యం కానివారిని చికిర్చాశాఖలో వ్‌ మా లా ఒర్చండి థామాఃొో అని కపిచ్‌ సలహా యిచ్చాడు.

వ కిఇ సింహ సేనాపకి

కర గాగా చెప్పావు. అడి చాలా అవసరం మాడాన్సు, శ్యరువుకుతన పతి

ద్వంద్వి పుదషుడో, పయో ఇరియరూడడు” అన్నది థామ. తీ

కపీం “*అవునంతే” నన్నాదుం

నేనుకూడ వారంతో వకిధవించాను. *ోఇక మా వేషధారణ సమస్య తేరిచొయి నటే నని భామ ఖిచింది. అంతడెతో సంభావబ ముగిసింది.

న!

చేయు మళ్ళీ రవపెనెక్కి ప్వగ్భహాలక చేపకున్నాము. సాయరం్యతం భాష, రోహిబయిల గిద్దరిని సేనాపతి గణపతులవన్దకు తీసుకెళ్ళాను. సుందర తరుణీమంల అఆచణాధరములనుండి మాట పవెలుపడటమే తర్పువాలుగా వృద్దులు వాలి రోరికక సమ్మతించాగ.

ఇళ ఒక ల!

నేను ఉల్కాంచేలానికి బయలుచేరడాని3 ౨ందం రోజులషుందు రిచ్చవీ వన భోంనోత్సవం వచ్చింది. ఈ వుత్వపం డేషూ చగికాలంలోే వస్తుంది. వనలోల నాాకి కల్లు, వుప్పు మినహా అడవికి వమే తీఘుకెళ్ళటొదదు. తతిమ్మా ఆహారన్ని కత్రిబలంతో అరణ్యంవో సంచాదించుకొని తిశడంపే పూర్వం'ంచి పస్తోన్న ఆవారం, యస్థ్యవమావం నె త్రిమిద్‌ వుర్నందుపల్ల సెనికులరో ఎప్కునమందికీసారో వనభోనంలో పాస్గానేందుకు అఒసుతి యివ్వడం _ సాథ్యపడరదు. లసుమతి పొందిన రిచ్చపులు తమ సమిపంరోా అరణ్యంచోకి వ క్యారు- అరణ్యానికేం కొవద" హిమాచలం సుంది బంగాళాభాతం దాకా ఏక మహారణ్యమనయ్యె. ఒక టొకటిగా బస్తీలు పెపసమున్నా ఆ సహారణ్యంలో అవి తుపాచ!

సూర్యోదయ మవృ్పతూండగానే వశారియందలి రిచ్చవులము సిగరాసికి తూప్పగా నడచిపెళ్లాము. యూంనం చూరాన ఘూరాదివిరీ (వంచాను అక్క డకు పళ్ళిన బనం ముకాలుగా చీలిపయాప. కపి, కంతనాది తషశిల మి లు, మనోరథుడు, అజిక వగైరా కొంచ జ్ఞాత్మపంఫప యువకులు, రొపాబి, ధామ, షమ మొవలగు యపరములు మా ఇద్దులో పూస.

ఆ అరణ్బు ప్రాంతంలో *ంగముళావులు, ఇర్షషృగాలు, జింకలు, పందులు మవ్యపండులు, ఎదోరులు, వదుములు మున్న స అనెక వేటష్కుగాలకు కొరత లేదు; కాని రిద్చవీజసం మక్క డారిగా వాచపంటపడటంపవల్ల అందంకి ఆందుటకూడ సంకయాన్పవఎ ఆరణ్యవానులై న చెటగాం్యడకు మా పస్టన్న కల్లు కాగించీ, నాణాలను బహూకరందీ వారని ముచ్చిక చేసుకున్నాము అజిత దారిలో యబిద్దస పదుచువావ్య చేరచిస్‌ చసివుచనుకున్నాడు. వా్వాష్దరూ పోకు చటమ్మృగౌలజాడ చెప్పి సహాయపడేందుకు ఒప్పుకున్నాడు. ఎన్న ంకంటె ఇద్దమ్యగా స్మర యర్కపడం చాలా నుషవని వావుద్వాకా తెసిందె. అయితే ఇద్గమృగం చర్భ్చంమద దాణపు బబ్లాలు పనిచియవు. కత్తికరాదలువాడా వప మోగించవ్వ- ఇర్షమ్మగం కంబబడిన మావవువు దాన్ని ముంగొహ్ము ఒంచి తప్పించువోవడందూడ అహాథంము. వదో వుపా యంలో చాన్ని గోతిరో పడసిగాని ఇదికాదం మంచినర్చిరయిళే. దాః ₹0ద కశ్ళర్దోసు ఒకేహారి దాణాలలో కొనే చంపడాాకి. నాధ్ధుమువుతుంది. జోయవా డ్‌కడి. ఖన్నమ్బగం వుండే తావరు మస్ముగ్ని తీసుకెనానికె అంగీకంంచాడ. దాల (్రమౌాశకర మయినప్పరికీ మౌ జట్టులో అనేకమంది ఇద్దష్యగాన్ని చేూడేందుకు

కి2

190 సింహ సేనాపతి సిద్ధమయ్యారు కాని అసలు నలుగురికి మించి వెళ్ళనేహడదు. అందుచే తుదకు అజితుడు, మనోరధుడు, రోహిణీ, నేనూ వెళ్ళడానికి నిళ్ళయింపబడింది. కవిం దళంలో ధామ, ఇమ లు్ళూడ. వా[ు అడవి పందిని వెవాడేందుకు వెళ్ళావ కొందద ఎనుజోతు గరోనము, మరికొందరు నెమళ్ళు, కుందేళ్ళను వెతుక్కుంటూను జింకల నిమిత్తం మరొక దళము యిల్లాగే అందరము వేర్వేరు వేటల నన్వేషిందతూ వెళాము.

ళా

ఎంత తొందరపడిశా మము బయలుదేరేసరికి. పొద్దు నెత్సిమిద కొచ్చింది కాళ్ళకి మిత్రని చెప్పులుండఎంవల్ల నడుస్తుంపే ఫ్వని కావడంలతడు. (రోసు చూరా నికిపైగా సము జోవగానే నడచివెళ్ళాం, అక్కడున్న ఒక గుంది ఒద్దుకు తీసుకెళ్ళి పోయ మాకు కొన్ని అడుగుల గుప్తులు చూపాడు. గట్టుమద యేన పాదాల్లాండి ఇడ్డక్కుగ పదచిహ్నాలు,లోతట్టు. బురడలో లదిపొర్లాడిన గుర్తులూ అది కొమ్మలో కుళ్ళగించిన మన్నూ మాకు కర్చించినయి. బోయవాడాకసారి చెవులు 6క్కించి వాల్లు వేపులా యేదైనాధ్వని విన్చిస్తుందేమానని వినడానికి (పయత్నించాచు.ముక్కు గూళ్లతో వాసన పసిగడ్డకానికి యత్నించాడు. అప్పడొక దణమాలరోచించి మాతో యిల్లా చెప్పాడు:

“ఖద్గమృగ మిక్కడకెంతో చూరంరోలేదు. అంపే మీ లవుడు చాల (సమాదకర మైన స్టలంలొ వున్నాడు అదిగో: పిట్టటూత వినిపిస్తోంది. ఆ నమవం రోనేవుంది; ఇడ్గస్భుగమున్నచోట ఆ పిట్ట తప్పకుండా వుండి తీపకుంది గాం మన చెపుకే పస్తూంచడం మేగిచ్చింది. ఖడ్డమృగం చాల దూరం. వరకు చూడ ర్గినలే ముక్కులొ వాసనహడ పసికడ్వంది. ఇప్పుడు గకుక గాలి అటు ఫిరాయించినా యిక మనలో ఏ వకళ్ళమూ (పాణంలో తప్పించుకెగ్ళటం వుత్రదెె అయితే. గారివాటం ఇప్పట్లో మారేసూచన రేనందున మనం భయపడనక్క_రలేదు రెండి. మనమిప్పు దిరికా ముందుకెళ్లాలి. నేను సైగ చేయగానే యిద్దరూ చెట్రైక్కిపొండి. బాణాంక్కు పెట్టుకొని సిద్దంగా వుండాలి. తతిమ్మా యిద్దరూ నా వెంటి-ఖడ్డమృుగం దాపులోకి రాండి. జాగ ర్తసుమా; అడుగుల చప్పుడు వినపడరూడదు. డాని చెవులు మహా చువ క్లైనవి నేను మెల్ల మెల్ల గా ఒకచెట్టు చాటునుండి మరో చెటుమరుగుకు. వడు తూంచాను. మీరూ అన్లాగే రండి, ఇడ్గష్యుగం మోరపైకెల్లి ముక్కుతో వాసన చూస్తూ కళ్ళుతెరచి చూస్తుండడం, మనం ముగ్గురము బాణాలతో దాని కళ్లకి గురి చూసికొట్టడం ఒక్కనారిగా జరిగిపోవారి. ఇక మాట్లాడకండి. చడీ చప్పదూ లీకుండా నా పంటరండి.” ౯

మేము బోయవాని ననుసరించి నడిచాము. నిగనిగలాడుతూ నీడలు తేలు తూన్న వాడి నల్లదిమేను, దృఢకాయము ఆభ్భాదనమయినా రేకుండా శీవిగా- నిర్భీతిగా ముందుకు సాగిపోతూంటే నా మననులో అనేకవిధాలైై న ఆలోచనలు

సింహ సేనాపతి 1201 శస... కాని అది నిలకడగా ఆలోచించే సమయంకాడు. ముందుకెళ్ళే కొద్దీ పిటకూత సరీ విగ్గరగా వినపడుతోంది. కొంచెం దూరాన నీ శృెండిసగుంట-దానిలా బురదలో అదే రంగుశలదేదో కదుల్లూన్నట్టు దృగ్లోచరమయింది. బోయవాని పౌంజ్ల్ఞతో రోహిణి మనోరధుడు చెప్టెళ్ళారు.. మిగిలిన ముస్టరము యింకా ఎందుకు పళ్ళాము. తోకాడించుతూన్న ఆ ఖీకరాకారం మాక్స్‌ దగ్గరవుతున్న కొట్టీ నా మనోవేగం మళింత త్మీవమవుతోంది. అయితే అది భయంకాదు. చమవకుతనం. ఖడ్లమృగమిక ఏ0 గజాల దూరంలో వుందనగా వోయ మాకు రెండేసి కొత్తజాణారిచ్చి చెట్లను చూపిరబాడు.. అతడొక చెట్దెక్కడం చూచి. నేనూ, అనీత్‌ కూడ చెప్పపైకెక్కాము. బోయ జాణం సంధించుతూంటే మేమూ వాని నినముకరించాము. 'అద్గమృగము కొమ్ముతో మర్దిని కుళ్ళగించి దుంపరెపకొని తింటోంది.

సధ్య మధ్య చెవులు రక్కాంచి ముక్కుపునూ లుబ్బించి లేదో ఒకచేపు 8౧ అం౫ెడి నాలకించిటానికి వాసన పసికట్టటాగికి వయత్నించుతోంది. మళ్ళీ మట్టిని కశ్యగించటంలో నిమగ్నమయ్యేది. షమిద్దరము దాణాలెక్కు పెట్టి సిద్ధంగా ఫన్నతరువాత బోయవా డొక పుల్లదిరచి కిందవున్న ఎండులాకులిమీద "వే వాడు... ఆకుల గలగలధ్వని వినగానే ధిశ్షమృగం మోరపెకె త్రి చిన్న కళ్ళను కాగా తెరచి నిశిత దృష్పరో మావేపు చూడసాగింది. బోయవాడు విందినారిని చెవి వాకా లాగిపప్టివం నేను గమనించాను. వార యీల ధ్వనితోపాటు మేమిద్దరము ఖత్షష్భుగం కళ్ళలోకి గురచూచి బాణాలు వదిలాము. నేను కుడికన్నుకు, అజిర్‌ చొతమ కందికి లక్కముంచి కొట్టాము. దాని రెండు కళ్ళలోను. రెండు అంబులు వాటుకున్నై. మూడోది బహుకా నాదేనేమో, దాని కొమ్ముకు తగి? (కింద పడి నోయింది. ఖడ్డమృగం జాణాల బాధను సహింపరేక హోయింది. వారి నూడపెరక వనికి కాబోలు అది తలను నేలకేసి కొట్టుకొంటూం దే బాణాలు మరీదిగబడిపోయినై అడి (గుడ్డిదై హాయిందన్సీ అందుచే దానోమిగతా యింగదియాలు కూడా పనిచేయటం శెదని చుము వెంటనే (గహించాము. నిర్భయులమై చెట్లనుండి (కిందికిదిగాము. (ట్రీింద వున్న యూబెలను చేతబట్టి బిగరగా ఈలచేశాము. తర్వాత కొంచెం సమీపంలోకి చెళ్ళి నేను ఇర్గమృగం పండెసు గుంచూని ఈదె కో బలంగా పొడిచాను. అది సూదీ గానే తగిలింది. కాన్మి నేను దాన్ని తిరిగి లాక్కోలేకపోయాను.. ఇడ్డమృగం ఒక వారి దిగ్గరగా దిక్కులు పిక్కర్షటట్టు అరచి నలహం)ంది. నా సహచర రిద్దరూ నాడా బలాలతో దాన్న పొతబాపు ఇదంచా చూరాన్నుంచి గమనించుతూన్న రోహిజ్కిమనోరధుడురూడ వచ్చి మమ్మగ్ని కల్చుకున్నాడు అప్పరికే ఆధయంకర కూరమృగం తుదిమణాలు లెక్క పెట్టుకుంటోంది. నేను రోహిబీతో “పేయసీః ఎల్లింతో పొడిచి దీన్ని తుదముద్దించడం నీవంతే” నన్నాను.

109 సింహపేనావళి

రోహిణీ ళప్రెకొద్టీ లూబెతో దాని డొక్కలో పొడిచింది. ఆమె బూారెన తిరిగి. వెనక్కి. గుంజినప్పుడు. దానితో (పేసులుటూడ బయది కొర్చినై. అయినా దాని ఫండె యింకా కొట్టుకుంటూనేవుంది. రోహిణి దానిముంధు కె బోతూంచే. బోయవా డామి ₹క్కపట్టుకొని పక్కకులాగి “ఆశవమ్మూలి, ఇప్పుడు హూడ ఒక యెనుబోలు (వాణంతీయడానికి ఆ కొమ్ములతో. ఒక కుమ్ము చాలు అన్నాడు.

షురకొన్ని పిట్టతో ఖడ్దమృశ మొక (పక్కకు వారిహియింది. చాని కాళ్ళు పట్టుతప్పినయి. వోయవాడొక గెడ్డను చానిషీదికి విసిరాదు; కాని, అది కిదల్లమ మెదల్తెదు.

న!

అంత పెచ్హ సహాశాయాన్ని (లౌష్య, వాసాలు వచ్చా ట్‌ మయుడు గురమే మోనుతెళ్ళడం అసంభపదీ. మాపడ్డ ఒక ఖడ్గము, ఒక బాకు మ్యూతవు వున్నై. బోయవద్ద పంపుక త్రి ఒకటి.--పుల్లలు స౭కేది వుంది. మేము ఖడ్గ మృగం పొట్టవీర్చి కార్దాన్ని బయటికి తీశాము. బోయవా డొకముక్క సప్పడే తినేగాడు; మేమూ వాడి ననసరించేవాళ్ళమే; కాని ముందెవరో ఒకళ్ళం హా డేరావద్దకు పోయి తాళ్ల, వాసాలలో సురకొందడ షనమర్ని. నీసుకురావారి నేనూ, దచోయా అక్కడే వుండటానికీ, తతిమ్మా సుగ్గరూ. కార్డం తీసుకొని వెళ్ళడానికి కాదు దౌాదుతీయడానికి నిర్ణయించుకొన్నాం. వాద పళ్ళివ్‌ యిన తర్వాత నేను ఖడ్గమృళం దేహాన్ని పరిశీలనగా చూచాను. దాని రొమ్ము మూరకుఎగా వుంది. పిదదులమీద, దండలపద్ద మాంసం తెగ పెగివుంది. ఊరికే కూచునేకంచే ఏదో ఒకటి చేస్తుండడం మంచిదని నేను దాన (పేసగ్ని వేసి తిశాను. నీవ్య పస్టప పట్టుకెళె కడుగుతూంటే, ఆది అంతకురుందు తిన్న దుంపలు ఆ (పేగల్లోనంచి బయటపనీనె.

వ్‌

కొంత సేపడికి మనోరధుడు కొందప రిచ్చవీ యువకులను, బోయవాండను వెంటతీసుకొచ్చాదు. ఖడ్గస్ఫుగాన్ని ఆ పళంగా చూనుతెళ్ళడం మా కలవిగాన పాం అక్కడ నది, నావ వుంటేనే అది సాధ్యమయేది చర్మాన్ని ఒలుస్తూండగానే చీకం కమ్ముతుందేచాననుకున్నారు. కాని బోయ యవకు లయిడు/ప మయ చూస్తుం డగానే అతి సులువుగా ఒరిచేశాప. మాంసాన్ని పెద్దపెద్ద ఖంచాలుగా తెగగొట్టు టలో సుందూదా చేతులు కరిహము, మేమా మాంగాన్ని, చర్మాన్ని, తలను తీను కొని బయలుదేరేటప్పథి కింక జాము పొద్దుమాతమ వుంది. కృతకృత్తులై ని వటి గార్యడ ఆనందం పర్ణంప శక్యంగాదు.. అందుకోను మహీ (పపాదపైన (గార మృగాన్ని వేయాడిన వుల్లాసాని కక అందలేదు. ల

ఏింహాసేనాపతి 1098 మా ముకాలో లండు దళాలు మ్యాతం వేూడుటకో సఫలమనాయి. ఓక దః ముక యెకుబోతును బూడ్చుకొచ్చారు. కపిల్‌, ధామ చేమాదులకు మూడు పందులు లభధించినై. వాటిలో కోరలపంది ఒకటుంది. చేహ అదృష్టవొౌత్తు దాని దబ్బున తప్పించు కోగలిగినదని చెవ్పాడ*

సూరాంస్తమయం కానోతుంది. తెల్లవార గట్ట వైళాలిలో యే నాలుగు ముద్దలు తిన్నామా, అంతే, మీ యింతపరకు దపడాడించందు. అల్లాంటప్పుడు కరకర ఆకలవడంలో ఆఫ్పరగ్టిఎముంది? కపి£ దళం తగినంత (పొద్దండగానే మకా వంంము తింగివచ్చింది. వాట్య మంటిచేసి మాంనాొన్ని పేల్చటంళా నిమస్నలయి వవ్నాప. కొవ్వుతోదాడిని సూంసం వేగతున్నప్పుడు నర్జిక్కుూలా ఘుహాయించు తూస్న సువాసనతో మానవులకే కాడు. దేపతలక్కూాడ నోరూరేపిట్టుంది. మా తంవాతో / పుసషలనుంకా కలసి మూడొందలదాకా ఉన్నాం. అంతమందిమీ మూడురోజులు తిన్నా అయివొనంత మాంసం ఉంది మా దగ్గర. అందుచే ఖర్ష వెం ఎనలోతుల మూంసంరో కాలమట్టుకు పూకు తోడ్పగన కొండజాతి జోయ జాంతకు యిచ్చేశాము,

మాంసంలో చిన్నముక్కంగ్ని లీకులకు గుచ్చీ, పెద్దవారిని చేత్తోపట్టుకుని వాబ్కమున్నాడ భామ చుప్వలకు మాంసపు కండల్ని గ్‌చ్చి కాలుహోంది- నేనామె దంశితేరి “ఒదినా! తొందరగా రోపరికేమున్నా పడ వెయ్యకపెతే పొద్దలోని పేగులు బయటికొచ్చి పడేట్టన్నె” అవ్నానా.

“*రాపయ్యా మరరిః యెంద లందరి పేసర్నో బయటపడకుండా కాపొడీ సయప్యనాయా చేపలు. ఇదొచ్చిహచో. ఈ చీపళ్లో పిపదుల కండలున్నై, వుగెవనటేలే”

అన్న భామ ఆహ్వానంతో నే నామ (పక్క శెహంటే అజిక్‌ చూచి ప క్కడికి హోమంవావు వదిచా ఫా అన్నాడు.

“నుప్వూరా” అంది భాష.

మం నేనోళో అనకిగింది రోహిణ్‌.

“*అవిగి రావాలా ఏమ పిల్లా?

“అడక్కుండా పబ్చవాడిని నేనుండనే వుశ్నాసుగా. రానే పచ్చాను. మూశాని” అని మనోరధుడ. వచ్చి భామ (పక్కనే రూచున్నాదు.

మిము పచ్చని అకున్లో కుద్దిన విస్తరితెచ్చి కంప పరచింది. భాహ కాలిన మాంసపుడుక్క నొకడాన్ని అందురో పడేసింది. మేము దాన్ని కత్తిం చిన్న

]వ్ర4 సింవాసేనాపశి తునకలుగాకోసి ఉప్పద్దుకొని తినసాగాము. నముల్తూనే అజిత్‌ _ అన్నాడు-- “జదినా ॥ చేసు ఆ (ప్రమాదమెల్లా తప్పించుకున్నదో యిక చెప్పు”

న భామ--ఎఏల్లా అయిలేగ౧ షెవు కులాసాగా వుందిగా. నన్ను మాం కాల్బమంటారా, కథ చెప్పమంటారా?” అజిడి.-రెండూ చేస్తే మరీ మంచిది.” కపిళ భామ చెప్పినంత చక్కగా యింశకెపరూ కథ చెప్పచేరని శా ఉద్దేగం.” భామ----కాని-అన్నా।ః ఈ చీకుర్ని నరిగా తిప్రుతూండక పోతే హౌం ఒక (పక్కన మాడగిపోవటం, మరోచెపున ఉడక్కవ వటము ఐపాుతుంచ పీసషుంటాచ?ొ సెమ-_--ోనేనుళూడ పైయంచేస్తూంచాసురవే అక్కాఃొ భామ----అయితే రావే పిల్లాః నౌగుల్ని తగ్గించిస్తు న్నారు. నువ్వా పకన జ, న. వాళ న్‌ జు త ఆం ఉద్‌ ఆర్య వం పుల్లలు మంటల వేసి చాస్తలు చేసూండు. సరే- పరద, సింహా: మౌ ఒటి చలల విశాలనుందా?”” నేను---“అవువు వదినాః నువ్వు మాట్టాడుతుంచే పూలు రాలుళున్నాం టుంది” థామ---ోఅయితే నువ్వు వాటి నేదకో మరదిః ఆ రారేవి పొరివాతపూలా.

• పొగడ పువ్వులా” నేస.---ోదేప కుసుమాలు” భాను---”ఆ౧ పారజాతమే! వినటమేగాని నే ఎన్నడూ చూశ్యేదు మనల

అయినా మమ్ముల్ని అప్సరస లనేవాడివి మానోదిపూలు వారిజాతాలనక ఎమం న

వులే. సరి, యిక కథ మొదతెదతాను. మనూ సి దందాలు గడగావున్నై లూ “చై

కండల్ని సమలకుండా వదితేవు 1 నువ్వు కథ వాలకించురావో లక నీ పెళ్ళాన్ని చులకన చేస్తావో చూస్తుండాలి. నువ్వు నా వేపే చూస్తూ వుండు”

మనూ---”*ఈ మాంసం అయి” నీ చేతో కార్చిందేగా?ో

భామ---అట్టయితే వీదిలో ఒక చీకుపట్టుకెళ్ళి ఆ పేకి మా్యిండ కూచొని తినమనార్చొస్తుంది.”

మనో.-..అంటి అరణ్యం నద్ధనడుమకే?ొ

ఖభామ----*ఇంకా”

క గానీ నా త వ

మన -_-చిమ్మబీకటి కష్ముకొనోంది కూడాను.”

సీంహ సేనాపతి 105

భామ---”ోఊధ యింకా శో

మనో...-*అరణ్యమంతా ఏను లు, పులులు, సింహాలతో నిండివుంది."

" భామ---”ఇంకా

మనో నీ ప్రవర్తన ఏమీ బాగోతడు కోమా । ఈ నిర్భాగ్యడంచే నీకు రవంతయినా దయతేదుగద 1 భామా : నీ దాసోనుదొనుడు మనూ-దేమంత చెడ్డవాడు కాదే ? అల్హాంది అమాయకుణ్రి ఆ టేకు చెట్టుకాడికి తోలియ్యటం దేనికి 1” న నే ల"

థామ---ోఇవా శిక్కడికి వనులు, సింహాలు పగెా రావు సుమా:

సు అనలీ "ఘోరాటివిపుథ్య అం యిక్కడ పకంమ్యగాలు తిషపయడం చల్లనే చెట్టూ ఖా చేమా పెపగక బయలిర్చడింది. కాబటి దీన్ని ట్యార మృగాల ప్టావరమనడంలో సందేవోనికి తావుతేశసమాఎ నిజమ; అయితే ఇప్పుడు వోచి జాగాని మన మ్మాక మించాము అక్కడక్కడ కఘథెలు బగఎద్ది వుంశాం. కాస్సేపదికి వారికి నిప్పం రా అ ట్‌ ట్‌ ల ణో

ఉంచుతాము. ఆ పలు చూచి ర్యూరఎంపవురవీ ఈ దాపుకే రావు.

మనో---“మరి టేకి చెప్పపైెచన్న వఐాష్య దిగి వస్తేనో

న. ని అత్‌

ధామ... అవ్వా, కొండముచ్చులా * అయ్యు మనసూ : నువ్వు కొండ ముచ్చుకు జడిసేపాడి పీరుడివేనా ? ఇదివరకు నాకీ సంగతి తరియదులే.”

మనో-_.కొండమచ్చుల కాదు ఖామౌ : చీకటి పదుతుండగా చెట్లిక్క తొమ్మలకి (వేలాడుతూ అవి తెల్లవారదొతో (రెందికె రొఫని ఎవరికీ. తెలియదు”

భాస---*అయితె వెట్టుమది వాళ్ళపప మరి క్‌

మనో---పొడగ్గా చొచ్చుండదూ రా

భామం-గోతీస్‌ ఎలుగ్గొడ్దా ? సునిషి అవికెడ్కి మంఎ వాసన వున్నంతమేర లీ అడివిజంతువూ రాలేదు మనూ $ొ

“మనో---ఎల్లుగొడ్డు కాడుభాఎా ;డాంకి "పెద్ద పెప్ప చేపులుకూదె వుంటె.”

ఖామ--చోఅయితే ఆడవిమనిషి కాబోలు. వాళ్ళ్యయినా రావతే”

మనో...-అడీకాదు. వారక చళ్ళు వ్యరగా, పచ్చగా వుంటయి”

“ఛామాలోతోడేష్యరావు మనూ 1 *ీకు లేనిపొని ధభధయంగానిోో

మనో.-“తోడేళ్య్ళని ఎవరన్నాని అవి చేకి చెపైమ్కుతట్వేమిత 1 నేబు చెప్పేవి మనుషల్లాగానే వృుంటయి.”

“106 సింహా సేనాపతి యో లే కొండవారివాళ-గా నీ ఉదేశం ? వాళుమనకి సే హిళు ధామ---* అయితే కొండజాతివాళ్ళన ద్దేకం ? వాళష్ళమనకి స్నేహిళు లయ్యాపగా. వాళ్శవల్ల మసికేమిభయంలేదురే, మనం వాళ్ళకి మాంసము, ల ల "శ న శ్‌ కట్లూ యిపష్వటం నువ్వు చూడలా 1 వాన్టీపాచికి తిని తాగ్మి గంకులెయ్య హానికి చ గా సివంగా వుంహాప. నువ్వొర్టీ పనికిదూరినవాడీవి. కాలం వృధా చేస్తున్నాడు” థి టి ల తా క లం ల మ న్‌ పఘనోం,.*భామౌ। స్పష్టంగా చెపుతా విను. ఒక్కొక్క చెట్టుటుడ యేడీసే ల సాని, బావ ఇ కంకి జ్‌ భూడాలున్నై. ఈ సంగతి తశిసెకూడ నీకిష్టమై వెళ్ళమంపే నేనిప్పుడే ఆ టేకిచెట్టు చా! ఈక £్‌ (3ంపకి వెడతాను ఏసుంహావు ఎపి ల ఎట థామకి భూతంపేకవాలంచే వల్లమా౨న థయం. అందుచే భూతంపేప వినగానే ఇంకి మృదువుగా అన్నది---“అస్టయితే నుప్వెల్లాద్దు పునూ $ నీఐంగా ఈ అడవిలో చాలా ఖభూరాలున్నాయంటావా లొ మనోరథుడు పెద్ద మాంసంముక్క నోట్లో కూదకొన “సీ రోడు ఢామా బోయయువకుడొాకదు ఇందుమూడు భూతాల పేస్ణ కూడ చెప్పాడు. కాని నగా జ్ఞాపక శక్‌ నీకు లలుసుగా-” థామ కొంచెం చికాకుగా అంది- “నువ్వన్నీ మరచిపితూనే ఉంగావు. ము అల అన్య న _ అవ్గ్‌ట్‌ కాన, యింత మహారణుంలో ఇెట్టుకేడేసి భూతాల” మనో..“మానవుల: శెన్ని తరాలు గడిచిపోయాయో తెలసా ? ఒక్కొక్క య జల న్‌ న వ! 4 తరంఠరో ఎంతమంది చచ్చిపి యారో ।; అంతపుంది కంటే ఈ చెటెక్కువ ఉంటాయా నేను--చఅన్నా షనోరళి ః నువ్వు చెప్పేదంకా నిామే.. దోయవాడు న అర టు చ స్పెటప్పుడు నేనూ విన్నాను.

ఇ శీళ ల్‌ అర! ళా. అకలి ల ఇట * శి థామ---అయితే మనమిప్పుడు జూల (ప్రమాదాపస్థరో ఉన్నామన్నమాఏ? మనో---*(ప్రమాదం యింకా అంకానా | నువ్వన్నట్టు మంటను చూచి

న. సింహాలూ, పులులూ వగెరా రావు. కాని, ఈ అడవిలో భూతాల సరాప ఒకప్పుడు గ కా ఖా బా. వ నా టి సింహంమీద, మరొకప్పుడు వ్‌సు/ఏమీద యిలాగే చేనిమీదో యెక్కి చపాడనీ, న్‌. లత భూతం పెనున్నప్పుడు అవి మంటదగ్గరకు రావటమేకాక, మంటమీద నడుస్తా వ్‌ యని కూడ బొయకు(రాడు చెప్పాడు” థాషు మనోరథుని అనుకుని హచుసి *ోముసం మూడొందల మందిమి ఊన్నాంగా సుమూ 1” అంది. _ జ 88 ఇళ నా ల . మఘనో..-“యింతముందికీ నలై, యాథై చెల్రమీది భూకాలేజాలు. ఈ మహార త్రో మాత మం జ్‌ ణి శ చోరణశ్ఞంల్‌ ఆ మాతం చెట్టున్నాయననా ఉడ్డకం ? . హగ్‌ న!

సింహ సేనాపతి 197 భామ...“ ఇదంతా నవ్వులాట కంటున్నావేసూ శి . ం పీతా ఖ్‌, - ర లో మనో...“నేను నవ్వులాటకనేందుకు యిక్కడ వృన్నది నాధామ ఒక్కతే శస టు! టి ఇక న అల ల కాదుగా: అందుల ఇల్లాంచి హాస్యమా! ముందుగానే [ప్రమాదం సంగతి నీకు తేలు వాలన్కీ నాకు (పాణభిష 'పెట్టమసీ అడగధానికి యింతసేపు చెప్పాను. ఇదంతా వినిటాడా నీ మనూని ఆ దేకిచెట్టు (కిందికి వెళ్ళమంబావా భామా?” భాష...” అమ్మోః పద్దు నాపియ మనూః నిన్ను నా దగ్గన్నంచి గజం దూవ్రైనా పంపను ఇవాళ--్యపాణ్యపియాః సువ్వు నాదగ్గరే పడుకో." పనో..ోరోజూ మ్మాతం నేనునీ దగ్గర పదువోవటింలేదా * ఏంమాట ఢామా । లోకుతేపునుకుంబావ ? పెకి మ్మితులుగొ క నిపించే. వీరిలో ౯ (ళువు క తెందరున్నారోొ అజిక.ోఆన్నా । నివానికి నేనల్లాంచివాడినే. భామ నిన్నా సాలవృవం బించెక్‌ పంపాలన్సీ కాస్సేపది కే మహాభూతచమో వచ్చి ఎముకలతో నహా నిన్ను (మింగిపంయ్యాలనే నా హృదయపూర్వళమఘన కరక. ఆ తర్వాత భామ - ఆమె వ్‌ కు ముడి అజిర్‌ వుండనే వున్నాడు" ధామ క ఖ్యరదేసి “నోటికొచ్చినట్లు మాట్షాడటమేనా అజిగి! నేనునా హెసు-ని రెప్పపాఎఎదూడ అవతిఠకి పంపసు. అయిలే-సింహాః నువ్వు కూడ భూతా లున్నాయనే అంటున్నావా? నేను---ోఅవును వదినా: కాన, మనదగ్గర కత్తులు, కఠార్ద వున్నాయిగా, అవి లోహం వన్న చోటుకు రాపో కామ---ోనివమేనా*ో నేను--గసంచేహమక్కరతదు. ముసలిదాడులు. చెపుతూండగా. నుష్వో వకూ వినలేదా యేగో ఖామ---ోవిన్నాను; కాన, పరీషించి చూడహానికి మనసొప్పటంలా.” నేసు--వోసరే మేకేమీ భయం లేదులే పదినాః మనూనీ, నిన్నూ మయాన "పెటుకుని మేమంతా చుట్టూ పడుకుంటాంలేో ళు భామ-_-“అయికతే సళ. యిక తిను ఘరడిః చూడు యీ వీకు యెంత బాగా కాథిందోః ఎక్కడా మాడలేదు. తినటానికి బాగా కరకర లాడుతుంది. పంది చాలా పెద్దది. చాన కోరల్ని జ్మాగత్తగా వుంచాను, అవి ఏ కాస్తో తక్కువగా ల ల జానడు పొడుపన్నైో + చమ!

188 సింహ సేనాపతి నేను---”సరగాని, నువ్వా కోరలపందిని 'వేబాడిన వైనం చెప్పనేలేదే ధామ----నాకు భూతాలు జ్ఞాపకంవస్తున్నె షరది 1 నేనుూలా"ఇక వాగని మరచిపోదూ. షమ ఎల్లా తప్పించుకోగల్లింగో చెపుడదూ.”

భామ---”దచోయవాడు మమ్మగ్ని పందులన్నీ గుమిగూడేచోటకు శీను కెళ్ళాడు. చెట్టపె కెక్కించి దూగాన్నుంచే చూపెట్టాడు. నేను ఒక చెట్రైెక్కాని."

నేను--" ఈ కట్టుబద్దిలతోనేనా క్‌

థామ---“కాదు, మేంహడ మగవాళ్ళ లాగా పంచికట్టు కట్టుకుని. వెన ముందూ గోచి పెట్టుకున్నాం.” -

అజిక్‌._..“బతరే।; భేఎ

థామ---”భేష యేమిటి? లంగాలో ఎక్కితే వకొమ్మరోపట్టి నేను (కింద పైకి కూడ కాకుండా పోవాలా నీ తలంపు?” =

“నేను.-*ఆ మాటలకే(గాన, వెట సంగతి చెప్పొదినా జో

ధామ...“ అక్కడ పందురెక్కుడగానే వున్నై. ఆ గుంపులో చిన్నపీ పెద్దన మొత్తం యాఖైెకి తక్కుుప వుండవు, గుంటరో నీపంది. ఆ గుంటశాసకుని మూవ చేపులా చట్టమైన అడగవివుంది-* ఒక్యపక్కనమాతం బయలుంది. మేకు ఆవ వాళ్ళం, మొగవాళ్ళంకలసి యాభైమంది వున్నాము. అందరివద్ద యాటెల్న్ను. కొందరివచ్హ థధనస్సులు, కత్తులుళూడ వున్నాయి. గుంటను నాల్ఫవపులనుంచీ చ్శు వెయ్యాలనుకున్నాము; బయలు (పబకం ఎపుమంచి అవి వారిపోయే్‌ అవకా? మక్కువగా వుండబటంపల ఆ పక్కాన యెక్కుపమందిమి కాచుకొని వుండగా.” నిర్ణందంచుకొర్నాము” ఆల్‌ ర్‌ శ

మ!

అజిరే..“ఒదినా । ని న్నేవపుక వుంచాపొ

భామ--”నన్నా మూదువపుల్లో ఒక్కపక్కన వుండమన్నారు; కాం గేం, కమ థాశీచెపునే కాచుకున్నాయు.”

నేపలాచోపమాద మున్న ఎపే వుచ్నారూ? పండుల. నీఎలో మూడ తాయిగాని. కాల నెమ్మదిగానే, బాణాలతో కొట్టడానీకదే మంచి అవకొళం.”

భామ---ఏమైనా కాగమ్మని నేహా చషమా ఆ _పక్కకే. వెళ్ళాం. పందులగుంపు వున్నల అటే. మేముచుట్టూ పూర్రిగా కయ్ముకిక ముందే అవ ముథ్ధైలు పైకెత్తి వాసన చూడసాగాయి $ వాడి సరదా౭ంన కోరలపండినే యిప్పుడు మీరు తింటున్న మాంసం. అది అన్నిడేకంటె అ్యపమత్తై ఆటనిటు చూడసాగింది. అవి పారిహీ (పయత్నించక “పూర్వమే మేషన్నివప చుట్టుకున్నాము. నాచేతిలో యాెవుంది. కపిఠత షమల పద్దకూడ యూ౬

సింహ సేనాపతి 180 ఖన్నాయి; చూటిల్లో చెప్పడానికి ఆలస్యమవుతుంది మరదిః అసలప్పుడన్నీ వెవ+ పాటులో జరిగిపోయినై. కోర పంది నల్దిఃలా ముస్టిడించిన జనాన్ని చూసింది. ఒక్కునణం అభ్రై నిలబడిచూసి, థాఫపదేగంవేపు..అంటే మా వేపుకి ₹రవేగంతె వస్తోంది. తక్కినవన్నీ దాన్ననుసరించినై. మమందరం చప్పట్లుకొట్టి గల్లంళు చేశాం. కొన్ని మతమే బెదిరి వెనక్కితిలిగినై. కోరలపంది తనక్‌ సూదిగా 'ెల్పిం పుచ్చుకొని నుంచున్న షమవేపు వురికింది. దొని వాడియైన పాలతెలుపు. కోరీట తళ్ళళ మెదుస్తున్నై- మీదికి వురికి వస్తూంటే. ఏంచెయ్యాతో. ననుగాని షేము గాని ఆలోచించడానికి అవకాళమేచేదు. ఆ దృళ్యంచూసి వాకు మూర్చ విన్లోన్న ట్టుంది: ఇక మన చేశైకసుందరి కషని రవంచుోవశం అసంవపమే శని కున్నాను;”

మ భామని కౌగిొంచుకొన “వద్దు అక్కా: ఆ ద్యళ్యాన్నిక పర్లి ంచ పూకు” అన్నది.

భామ*---పిచ్చిపిల్లాః యిప్పుడ్‌ం కేంధయము ? నీ కాలషృుళుంవహుకున్న ఆ కోరలపంది మాంసం కాదూ మనమిప్పుడు ఆప్వాయంగా తింటూన్నది? ఇంకే... భయంలెదు గాని; టూ దొన్నెల్లో కల్లు పొయ్యి. సెంహడు, కపిం. పగైెరాల నాలుకలు పిడచకట్టడంలా:ః ఆ సింహా; మూర్చకాదుగాని, నేను స్వప్నంలో చూస్తు న్నానేమో ననుకున్నాను. అంతౌ యంతంలా సెతిచిదాయింది. కొరలపంచి సమీసించకడుందే కపి కంగాడపడి షమళు. కౌగింంచుకున్నాద... దణంరే ఈమె ఎొదిలి బలంకొద్టి బర్లై ౦తో పంది డొక్కలో పొడగిజాడు. ఎగిం వదకుతూ వస్తూన్న ఆ యిసుదలో దెబ్బ సూరగా తగలడం కష్టమే అల్లాఎప్పును బల్లార్నా లాక్కు_ని కినుకానె అవకాళ మెక్కడిది?! అది బల్ల ంతోనహా హఘుందడుకు దూ తెళ్ళి పోయింది. ఆ అదువకు కపి” యేడుబారల దూరంపవాయి పచ్దాతు. నేనప్ప చం కపిల అయిసోయాడనే అనుకున్నాను; రాని, అంతలోనే కపి తమాయించుకొగా ఠేచి మేమ చేతిలోని యూటెను గుంజి రినుకున్నాద... ముందుకువయి తూఎపడ్డ రోళలపందికి మీ చెజీ అవకాపషం ఇవ్వమంవానే 3కపొషిచి పదిలాదు* అప్పటి అందరం అక్కడికి చేంాము. పంది యింకా గ్ముసపెడుకూనే వుంది. ఇక దానికి చచే (రాణ చేకహోయింది- కపి=కి ముచ్చెషదిలుపోసి రోమ రోమము కటు ల్తాంపే నాకా శరీరాన్నే యంతసేపూ చూడాలనిపించింది. ఎమి సిర్భీతి ; ఎంత బలం! : ఎట్టి చురుకుదనం 1 అదే సమయంలో ౨ంద. జెల్ల? హస్తాలు కపి. చుట్టుకున్నై. రమ్ము రొమ్ము. లానుకున్నై. అదణాధరాలు కపిత పెన వుల నండుకున్నై. కొంతషి యిద్దడూ నిశ్న్వేం నిలబడి పున్నారు. ఆ తర్వాత ఆళ్చ్ళర్యపూరిత నయనాలు పరస్పరాపరోకనం చేసుతీపడం చూశాము. కపి౭ం

200 సింహ సేనాపతి పేఠమ్యుడ (కమంగా అద్భళ్యం కాజొచ్చింది. అప్పుడతడు నోరుతెరచి పక్షమా £ సీయా కృపాఖి షేకానిక్‌ కోటి ధన్యవాదాలు” అన్నాగు, మరి మా వేట యొళ్తా

గి ల నో పండి మరది? న వొణు అధ /.. ఎ ఆం నేను లేని కపిళని కొగిరించుకున్నాను. రోహిణి షేమను తన జఒడిలోనికి తీసుకొని ముద్దులాడుతోంది. మళ్ళీ మేము విస్తంసుండు కూచున్నాము. భామ పుఠొక పాంసపు తునక ఆకులో వేసంది. నేను కొంత చీల్చుకొని నోట్లో చేసికొని రి “ఇది చాలా బాగుంది పదినాకొ అన్నాను. భామ..“ఆఅది సళ; నురిమా చేప కథో? " న జ, అలా రనౌ జ ననుా”మి। పదు కపి” చాకచరుకడూ ? చాలా కాగుంది.. ఇలాంచే పు వ్‌ న. వప సత్యమూ దొదమతూ మా పచినచేత పక్వాలు శోదపడుతూంతే పిళ్య్య ౬వ లోకొలు హడ అక ప్రారందు వదినా థామ--నువ్వు నీ వదిన్ని ఆకాశాన శెత్తుకాపని గాకు అలుసు, సరే “తోహిణీః యిక నీ వేం సంగతి చెప్పు” రోహిణి----త వౌంచుకుని “నన్నసలా చేటమృగం దగరఆ౭నగా వెళానిసెనా 4 ౧ ఉం వ] అర్మాా , శం జ భి స్ట్‌* జ ఛ్‌ థామ--౮ ఇంతహ నిన్ను వేహాడిన చోటుకే తీసి కెళ్లలేదా రోహిణీ? రోహిణి..నన్ను, మనూ బాపని చూరాన చెల్టిక్కించి వెళారుో కై యు భామ--ోదిహో; అల్లాగా? నామనూ తన (పాణాన్ని గుప్పిట్లో పెట్టు పొని బలేగా చేవాడి పచ్చాడుకొ ॥ రోహిణి.--*మా ఇద్దర్నీ ని అక్కాః దగ్గరకు హోనివ్వనేలేడు; నాకు ల ట్‌] ఫోపంవచ్చి నానామౌటలూ అనే సేదాన్నే. కాని _ ఆ చింతనిప్పుల్లాంచి కళ్లవాడు - / అనాం ఇర న నా జ నడ ఘౌ వెంట వచ్చిన బోయవాడు లేడూ---వాడు పూపిరి. పీల్చేధ్వని కూడ విశవత కాడదని కటడి చేశాడు” ఎ లు అన. తం శ తు వ ళ “నేను ___ కాని, రోహిణీ: భర్దమృగాన్ని బల్లెంతో పొడిచి ఆఖపకు తుద త ౬ జ 'మటైంచింది నుచ్వేగా- ల్‌ ను జ్‌; భామ---(సంతృ పితోొ “*నింగానా పిల్లా? నా కల్లాంటి అవకాళమ లేక వి క యు 5. హోయింది. గుంపి కపతలివేపున్న వాడకూడ రెండు పందిపిల్లర్ని చంపాడు" ళా రోహిణి... ఈయన కళ్ల నీళ్ళ తుడవహని కల్లా అంటున్నాడులే. అక్కా! ల్‌ ఆ లగ అది లెవరేని స్టితిలో వుండగా టూటెతో పొచవమన్నాడు”

సింహసేనాపతి వ్ర

సను---ోకాని ఒచినాః రోహిణికి భయమే లేకవియింది. దెబ్బతిన్న క్టారమృ గం చరికెళ్ళటం ఎంత (ప్రమాదం ॥ అయినా బడ్డమ్యగం వగ్గరకు గప ళబా వెళ్ళబోయింది.”

రోహిణి--గోఆ నలమొదు నా చెయి-పటుకొ? వనక్కి లాగూడుగా."

౧ "౧ ల ట్ట ౮

నేష--(అమె వెం్యటుకన్ని (వళ్ళలో నిమదితూ) “ోభడమ్మగానకీ రోరల పంచికి జాలాలేశావుంచి రోహిణీ! ఇడ్డషృుగాన్ని. కాటుమా-గా. మాసంచేసి చంపాలి. ఎడుపగా చోనిప్వలేవని నుచ్వమి కెంచపడనిక్కరలేదు.” _

భామ---చఅవును మరదిః నువ్వు చెప్పేది నిము కపి ఎప్పుడాలో చించాడొ, చేమ నప్పుడు _పక్కిశెట్టి బల్లెంతొ పంది? పొడిజాడొ నాకిప్పంకి అఃఎవ్బరంగానే వుంది. అప్పువారోచించేందు కవకాళమ రదే. అల్లాంటప్పుడ కాష్యూ చేళులూ ఎట్లా ఆడినయ్యో నాకు బోఛపడటం రదు.”

కపిల్‌..కాదు. కామా? అలవటు మద ఆరేచించడం, ఆయుట (వవోరం ఒక్కుసార జరిగిఎ“తాయి.”

ధాస---నాకుమ్మూతం ఆది అసంధపంగానే తోస్తోంది.”

కపీల్‌--”అవును, అధ్యాసం లేనపు డల్గాగే తోస్తుంది. డాలు, కత్తివుప యోగించటం నీకు తెలుసుగద: చాధనం వసేప్పుడు రాలును లఅదున.కు అద్ద పెటతేక సొవహూనికి కారణం? మఇషి ఆలోచించుదరో. ఆలస్స మవుతుంది" తేదా తన్నుతాను మరచిహోరాచు; కాబర్జ్‌ సమయాని] చేతి శాజ్ఞాపించరకం కాట... అధాంసమైన తర్వాత అల్లాకాడు. ఎడంచేయి ఆోచనతే అపసరం రక్షుండాన్నే అంలి సిమి తం ౮కుండానే వాలుసు ఉచితప్టానంలో అడ్మిపెద్యింది. (పతి పాకి మనను అవయవాలను ఆజ్ఞాపించి తీరాం; అయితే అధ్యాసంపల్ల అందు శేమ్మాతం వాగుకాదు”

కామాలోలం చాకిప్పడు బోధపడింది. నీవు వేటరో అతి చుడకుగొ పని జేళావే గాని, ఇం్యదడాలం ఇేయులేదన యిప్పుడు గహించాని.”

కపీ*2--మనం ఆపిలాడినా, హైడు గరడిలు వ్‌ ఆ చుదకుతంం కోసమే. ప్‌, యుడ్ధం ఆ నప్పకా గలురాయి లాంంవీి”"

భామ---అయితే ఇప ఒక పరిషలో ఎగ్గించన్నమాది. అలసి, వబుకు తూన్న ఉహోన్న ఉపళమంపదమ నానికి గొ నాలేచించి నీ డాఎ ప?మనానికి తగ్గ జొషధాన్నిచ్చి 'సేవింపదేసిందచె హూడాను."

కపిళ._-ోనేను షమ శెంతెగా కుతజుడి”

ల కనన కె €ఉ ౫-6౦ భాసా సను మ్మాతం?

902 సింహసేనాపతి

థామంానే నెడు పదును పిల్లాః నువ్వు నీ పాణరక్షకునిపట్ట కృతఘ్నవృ కాపగి గాకు 3లసు. కపి? కృతజ్ఞతకందే సి మూక కృతజ్ఞతా (పకటనే సాప్పుది”"

షమ --- “నువ్వన్యాయం చేస్తు చ్నావక్కాః ఆయన్షి వుత్తమాటల కృత బత కాదే

థామ---(చెమ్మరిరిన ఇమ కన్లోయిని ముద్దుపెట్టుకొని) “నీవన్నది నిమే పిల్లా: కపిబ్‌ నిన్ను రక్షించేందుకు మృత్యుగహ్వురంలో జారబడ్డాడు.

భామ--”మ8ి నే నల్హాంది ఘనకార్భ మదీ చేయలేదుగాః”

నేను---“కృతజ్ఞతను మౌనంగా _పకదించినట్లు మాటల్లో వెల్లడించడం కుద రదు షెమాః ఇక చీకటిపడుతోంది? షునవాష్య మాంసం తిని, మద్శపానం ముగించి రాగాలాపన కూశ (పారంభించుకున్నాప. మనం కూడ త్వరగా సిద్దమవ్వా౧. కక తొందరలో నాట్టం హడ మా సక్తంది.”

సెగళ్ళు ఒక టొకంగా అందంచబడినై. ఆహార - వానీయాలు ముగించ ఏంలో మేము వెనకపడ్డాము. మాంసభఖందాలను మంటలో కాల్చ్బడంలో అబిర్‌ నాకు తోడ్పడుతున్నాడు. మాంసం కొల్చడంలో అతనికొక (పత్యేక సిద్దాంతం వుండి కార్చిన మాంసం లోపలి యెకపంతా తగ్గిపోళూడదు, కొన్ని ఖండాలను అల్లాగే వాలాను. మాలో చాలమందికి మాంసం కరకర లాడుతూంటేనేగాని క్మగా వుందదికాదు.

తర్వాత వనధోజనానికి స్రీ - పుదషలపు 800 మందిమీ బారలుతీరి రూచు న్నాము. అందరి ముందర మాంసానికి ఆకులు, మద్యానికి 'దేకిఆకుల డొన్నెలు వుంచబడినై పంక్తుల మధ్య మంటలవెలుగు బాగా కన్చిస్తోంది. వడ్డించే త- పురుషలు బంతుల మధ్య అటూయిటూ తిరుగుతున్నారు. వడ్డించేవారు గుటకచేస్తూ చూస్తూండనక్కరలేదు. వడ్డన పూరిఅయిన తర్వాత అందరి విస్రళ్ళూ వారివే" అజిక వడ్డించుతూ భామ వద్దకు వచ్చి “*ోవదినా। ఖడ్గమృగం మాంస మెల్లావుంది"” అనడిగాడు. భామ కత్రితో ఒక ముక్కరోస్తూ “చాలా బాగుంది ఏదీ, నోప తచవు” అని ఆ ముక్క అబికుని నోట్లోపెడై చెంపమీద అలాగ్గా ఒక దెబ్బ కౌద్దేంది, తర్వాత అజిత్‌ మద్యం కోసం రోహిణివద్ద కొచ్చాడు. “గాంధార వదిశాః నీ యెంగి౨ దొన్నెసు కాస్త నా కిద అని అందుకొని తాగి “మౌ గాంధార ఒదిన అధరం బదే మధురంఃొ అన్నాడు,

మద్యపానంతచే నిషా యెక్కుతూన్నట్టు కేంంతలు, పాటలు, యికయికలు? పకపకళలే తెలుపుతున్నయ్‌. షునూని జాగా గ్యుర మెక్కించాలని మనూ, కపిం

సింహ సేనాపతి 208 కలిసి పన్నిన క్కుటిలో భామ కూడ యేకమయింది. అతనికి దొన్నె తర్వాత వొన్నతో కల్లు తాగించుతున్నాము. మనూకి నిషా తల కెక్కుతోంది. ఆ మైకం చేనే కల్దుదొన్నెను వామకీయటోతూ “వ్వ-ది-న్నా: న్ను -వ్వు-క్‌-కూ-డ్‌-డా-. ప-గూ” అన్నాడు. "_ “

. “నేను నీకు పదిననేమిటి” అంది భాను.

“మ్మ-(రేమిటి క్కాంక అ-ం-దం-ర్‌ కీ వ్వా-ది-న్వి-న్నాకూ ప్వదిన్వే”

“అల్లాగేలే నా మనూ మరదీః ఇదిగో. యెంత తియ్యగా వుంది యీ

క వ

“మ్మ-రం-దిని క్కా-దొది-నాః న్నీ-మ్మనూ-నిో,. ,

“కాల నా మనూవేే మం నీ ఒదినకి ఒక వాట ఏదీ వినిపించపూ?ొ

మనోరధుని న్మెతగోళాలు ఎ్యరబడీనై. ఉండుండి శెప్పలు వారిహోతున్నై; వాని, ధామ కంఠధ్వని విని అతను న్మిదనుంచి మప్కొన్నట్టు కుదుషకొనేవాడు. చెన్నె. నందించటం ఆలస్యముతే శ్‌ ల్తీపి క్క-ల్లాదినా-తీ్‌ త్రీపీ.” అనేవాడు.

ఈ విధంగా మనోరధుని చాల సేపటివరకు ఆడించాడు.

భోజనానంతరం బాజాలు సరిచేశాద. కై పెక్కి రపఠేనివారిని మినహాయించి శ్‌తిమ్మా వాళ్ళందరం సమూహనృత్యం చేయసొగాము.

109. వూ సరిహదులో ౪

శోహిణ్‌ భామలో కసి విచ్చవీ స్త సెక సంఘపనకు పూనుకౌం పం చేల్లోంది. నేను ఊల్కాచేలా ౩కి సయనమయ్యేసంతే చాదొపు ఇయిమంది యవ తులు వారి సైన్యంలో చంద. ఆ యపమలకు సైనిక షణ “చ్చుదిరో లకక మనోరరులు సహాయం చేస్త్నూ స ఈ విభంగా తస స్వంత కారం కమంలో నిసుస్నరాలయి యన్నందున రోహిబీ నాతో ఉల్కా_చేలానిరి రాజాలకపెయిఃది

ఆనాడు తెల్లవారగట్లినే మేపు అక్వాడాధులు వైకాలినుంచీ బయల దేరాము. దొాంలో నిక విచిరాలను చూచుకుంటూ చును మధాంహ్నానికి ఉల్కా

, చేలం చేరుకున్నాము. దాదాయి-రూణ్‌ నా రాక వెదురు చూస్తున్నాడు నన్న

చూస్తూనే కౌగలించుకొని “రా నాయ: తన పదవి టన్లడె న అన్న కుమాచనికే దక్కుతూంటే పినతంగడి తెంత ఆనందం: మన భూశ్రైనిక విశాహాల విపరూలని యిక్కడి సేనాని. నేకు ఇండో వుపశాయకుడు కాబోయే. అమదదు.. బెపుకారు, కాని, ముఖ్యస్తాపరాలసి స్వయంగా నెనే సీకు చూపింకా లసికొంటన్నా. ” అన్నాస.

బాజాయి చూపిన _పేషాదరాలకు శా కృతస్ణత ఇలిషాను.

భోజనానంతరం జాదాయి పుమష్ముగ్ని హాచాబట్టి మా రోపిలను, ఫతృ చరా అను నేలమీద నిసి, పతి డానిన గురంచి విపులంగా విపరించి చెప్పాడు. మా మైరం ఎక్కడెక్కడ ఎంత వున్నడే వరియటూదు.. దక్షిణ సయాద్దుదేని దళాధపపల వారి సహాయులు ఒకరాకతగా నన్ని కలుసుకొని వెశ్ళేసరతి ఇంకా వాము_పొద్దుంది. బాబాయి [ముందుగా వారందరిలో శాకి కపిలకి పరంచయం కలగదేగాడు. తర్వాత మే మిద్దరము ఒక్కొాక్కచోద వుండే చేశాన్సి వుపదేశానులసు పిగ్చి వారి సైనికాలి సంఖ్య వగైరా వివరాల నాకల్భంగా లలనుకున్నాం వాద పిన వాంలో మువాంంశాలను నేను తాఫష్యరాలపైన రాసుకున్నా బ. చీకంపదేవరకు మా సంధా షణలు సాగతూన వున్నై.

న

ర్కాతి పించారబో సెసట్టు ఇగ్నాల కాన్హోంది. ఇంగాతీరమందరి మాము (శేబిని పరిశిరించట కదె చక్కని సమయమని జాజాయి చెప్పాడు. కపి౭ని ఇంచి బెట్టకొని బాబాయిలో పడవర్కి బయలుషూను.. మా వెడుదగా. పాంరిప్పుతు వుంది. అక్కడ మగధ సైనికుల :దిరమున్నది. మేము గంశరో ప్రయాణం

సింహ సే .*పలి లిం

చేస్తూ ఎ'ఏవను దిఘపరపద్ద గంగాం సందకీ సదులు కఎసేవపుకు వక్ళాం. అవతీని వేపున అక్కడక్కడ సుందిలు వలు కన్చి్లోందిాఒక్కొరక్కబోటికి రవాణా సరు కుల నాప్తాని చివాల పలు వరజాపసంనా. కనబదుం 0ది. ఇవతవితట్ల్టన యేలాఎ వెలుకురూ సక్టూళిని మా దుగ్గాలదంనే అవతల మశథ రోబలు వున్నె. చిఫవరాతి దిగువ కొయం(మౌనిల'ం -లల్యాని 1పాకారములలో పూవి అయిదు దుగ్గాలున్నై. మేము నాప నాపౌనె కాపలా ధణలు హెచ్చరికగా కేకలు పెప్లేవాన. బొడాయి సంకేతం చెప్పగా వారఎవాప పూచంంచేవాచ. అప్పుదు పము వీటతో (పదెరించే వాళ్ళం. పందువెన్ని ల్లో డాం సులున్వగానే కన్చింపెది. అపంచిరులకు మాత మౌ దుర్గ్షమాగ్గా లశమ్యాల, మౌర్దము వంకఠీ .౦రరొా మ్యి-పల్ల:ములలో వుంది. మా యుద్ధ ాావలను అవతఏఎ..౦చే గాక్క యివళరిపపు నంచి హనా చూచినా కన్చచకుండేలాగున మత్తగురో వుంజాన తీఠ _పచళంరో రోపలగా ఒక తూకాన్ని (తవ్వి అక్కడినుంచి పంపులలో కాలవ నొకదానిని గంగతో కరిపాడ. అందులే త-కంలో వున్న నావలు అమ్యులము కనపడకుండా అవసర మైనంతనే వంపుల కాలుపరో గుండా అనతికొలంతోనే గంగానది లోనికి. చేర గలవు. అయితే (పతి యేం ఆ (తవ్వ కాలువ వాగాకొలంతో పూతిఎరుంటే వేసవిరో మళ్ళీ రోతుగా _తవ్వపలసి వచ్చేది. అయినా అవసరాన్ని బల్జి (వమ సడక తప్పేది కాదు. మేము ముందుగా సూచన యిష్వకనే దుర్గ పరిశీలనకు ర్యాలి పూట ఇళ్లాము. ఎవకిచోవి కాపలా వాడ బుర్కెాం అ(పమద్తుతై వున్నాద, ఎవదూ తాగి ఏమం వున్నట్తు కన్చించరదు

మేము దిఘవరా దర్ణాన్ని తంవీ జూడడం పూర్తి అయే-సరర.. తెల్లవావది కింకా శాము (పొద్దుంది. తతిబ్మూవాచకంచె పెదదది. (పతి దుర్గంరోని షల్కెని యున్న “నికులలు నప్న పరతయంచేసి యిక “సింహుదే మ సేవానాయకు డని బాడాయి చెప్పివేాయ. నేను ఒకని వీపు తర్గ్య ఒకనితో చనువుగా మాబ్గాడ,. ఒకరి పక్కమచ లాచున, ఇంకొకని కంచంలో కలబడి ఒక కబళభం తీసుకుతిని లూ తీసన నేప వారత సేనాగాయకుడనే కాక, ఆప్తమ్మిరుడను కూదా నని పక్షం చేయటానికి పయత్నించాని.

మేము వుల్కాాచేలానికి తిరగివచ్చునప్పది కెంకెంలో. (పొద్దురదు. కపీం మా దాదాయి? బుచ్చుకుంటూ “శ్చ లాయకా. కాలిలో త్న్నకే రాయి. (వక్క లయ్యే పదచుతనంరో వున్న మా కప్పుడు (వమ ఇక్కరోనిది కాదు కాసి, వయనుషళ్ళిన మెదకూదా యింత _వమపడ.తూండటిం నా కొప్పర్భుంగా వుంది.” అన్నాడు.

“కాదు ఉపూయకా: ఆరోగ్యం బాగండ్కి అలవాటుంటే వృడ్డ్దాస్కం వచ్చే వరకు యెంత [శమవైనా ఓప్పకునే సహానళ్తి వుంటుంది”. అని దాదాయి

కస్‌

౨068 సింహ సేనాపతి మేము పరండాలోక వెళ్ళగానే పిన్ని గుమ్మంలోకి యెడురొచ్చి “రా నాయనా । సింహా ; ములదు యేదయిగా కాస్త తిం యింవోపని చూచుకోండి” అన్నది.

“అయితే పిన్నీ £ ఇల్లజార్లూ నువ్వు మా కోసం కాచుకొని కూప్పగ్నావా” అనడిగాను. 4 ॥

“రేదులేరా అబ్బాయః కాళికొడుకును రేపురో పడుకుని మీప వస్తూంటే ముందుగావచ్చి నాతో చెప్పమన్నాలే.”

మేము అక్కడక్కడ చాలా తిశ్నాషమ్మా 1 ఒకచోట తంపట చేసిన రొయ్యలు కూదా తిన్నాం”

“యేజిఒడ్డున వుండేవాళ్యకి అవి మామూలే బిర్షాః ఇక్కడ చేపా-జెల్లకి కొరళేముంది? సశగాన్సి కొంచెం పాంైశా తాగండి. బొన్గులమీద పెట్టివుంచాసి. పచ్చగానే వుంటై”

అంత (పొద్దుకాడరచి కూచుని పిన్ని యెంతో ఆప్యాయంగా యిహైనం టూంబే ఒద్దనరకప్‌ యాం. తరొక గ్లాసుడు పాలు తాగబానికి సెక్టపడ్డాము.. పట్టి దేశంలో పాలు నీలాగా సమృద్ధిగా వుంద్రిగా.

మర్నాడు పగలంత్తా మము బొాదాయితోను, ఆయన (క్రింది ఉ&ఉపనాయకుని తోను మాట్లాడి శ్యతువుల (పయత్నాలను గూర్చి ఆకళింపు చేసుకున్నాం. మశథ రాజు యుద్దమప్పుడే (పారంధించూనికి నిర్ణయించుకో లేదట. ఆ ర్యాతి గంగానది చెగువవేపుకు దుర్గ పరిశీల వార్ధం వెళ్లాము; గంగా వాగ్మతీ సంగమస్టానం చాల దవ్వున ఉన్నందున అన్ని కోటలను ఒక్క_రాతిలో పూర్రిగా చూడరకపోయాం. ర్యాతిపూట పడవ (ప్రయాణం చేస్తూ పగడిపూట ఏ దుర్గంలోనో మకాంచేసి, ర్యాతి చూచిన దుర్గాలను గూర్చిన విశేషాలను గుర్తుకు రాసుకునేవాళ్ళం. మూడవ చాటిక్‌ యమునా సంగమం వర్దకుంచేరుకున్నాం. అంతా చూచినమీదట రిచ్చవీ సైనికుల, సేనానుల అప్రమత్తత, చుదకుతనములకు నేనూ, కపిళ్‌ సంతృప్తి చెందాము. తమశిలలో యుద్ధకళలో నేర్చిన నూతన యెత్తుగడలు-ముఖ్యంగా నౌకాయద్ధ సంబంధమైనవి మా వారికి బోధించవలసివుంది. అందు నిమితం సేనానులందంనీ ఊల్కాచేవానికి పిరిపించడమే మంచిదనుకున్నాం; కాని అన్నిటికంటె ముందు గండకీ దుర్గ్యశేణిని పరీక్షించవలసి వున్నది.

సేనాశాయకుడు రోహబ్‌ వైళారికి నిర్ణమించనున్నాడు. భామ రోహిణులను అప్పుడప్పుడు కలిసికొని ,_పోత్పపించుతూ హుషారెక్కించమని నే నాయనలో చెప్పగా “నాయినా ఏ పనినైనా “సగషత్త మేనరికంగా చశేయడంకంటె అసలు వేలు పెట్టకపోవడమే మంచిది. నేను మన లిగృవీయాణుల "సేన నుత్సాహపరచటమే

సీంచా సేనాపతి ౨07 కళ నా కాయళక్తులా సాయం చేస్తాను. వైళా౨ిలోనే ఉంటాను కాబటి భామనీ గహిలకు చేయూతనిచ్చేందుకు నొకు ముంచి అవకాళం ఉంటుంది. ” వైద్యుడు జగ్నెవేకుని (పోత్సపాంచి. చికిత్సాశాఖలో పనిచేసేటట్లు (పయత్నిస్తాను.. వాం సృషి తప్పక ఫలించి తీరుకుంది. మునుముందు మనకు లభించే జయంలో రిచ్ళవీ తల కన్ని (పళంసాప్మాతం కాక తప్పదు” అని చెబుతూంటే నా క త్యంతడా “దం కరిగింది.

మమ్ము -వీడి వెళ్ళటోతూ పిన్ని అన్నది---”అబ్బాయ్‌ నింహా? ఇంట్లో ఆడ దు చేకఎతే యిబ్బందికాదూ? హోనీ భామని ఇక్కడికి పంపనా?”

“పిన్నీ; సిపాయికి యిబ్బందేమిది ఎర్టి కష్టానికైనా సిద్ధపడాలి. ఇంతమంది సనానులు, సైనికులు ఉండగా యిబ్బందిస్కూతం ఏముంటుంది! కాళి కొడుకు అమును, యిక్కడ దిగబెట్టి వెళ్ళండి. వాడు నా గ్యరాన్ని మేపుతూంటాడు; చలాకీ అయినవాడు కాబర్జి యితర పనులు చక్కబెట్టవచ్చు కూడాను.”

పిన్ని నామాట (వకొరం శుకుణ్లీ విడిచిపెట్టి ఎళ్ళింది.

ఇక నా పెద్దయింట్లో నేను, కపిల్‌, కుకుడు-ముస్తురమే వున్నాము.

మరునాడే మేయు పడవమీద గండకి వేపుకు బయలుదేరాము. దిఘవ5ా -౦ది ఎసువను [ప్రవాహం చాల వడిగా వుంది. అందుచే పడవను (కాటితో లాగ పిలసివచ్చింది. గండరి తూప్పతిరాన పచ్చిగడ్డి ములయెత్తున పె[గివుంగి.. పశు వాలకు లక్కడ వేలాది పపవులను చేపుతూంటాడ. ఒక రోజున చూద్దామని మొక గోష్టంలోకి వెళ్ళాం. గోపాలకులు ఉంచేందుకు చిన్న చిన్న పూంవాకలు

వున్నాయి. శాచిలో గోవులను పితికి తీసిన పాలను కాగబెట్టి, వెన్న తీయటానికి

_వావలసేన నరంజామా కళూడవుంది. పకపాలకుల్లో లిచ్చవులు,. లిచ్చవేతదలు మడ ఉన్నాడు. వారందరూ వజిభూమిపై దుర్మాకమణ చేయబోతున్న మగధ వవాను తిభ్రవాప.

గండకీతీ5 దుర్లశేజిన పరనీంంచటబానికి నాలు*ఏరోజులు పట్టింది. ళంత

ఇదె వొనిమిదిమంది తక౦ల మ్మితులను మ మా దుర్గ శేణియందే ఉండమని నియ వమించాము... నావికులకు నప్య పర్దతిని శిక్షణ నిచ్చభారం వారే పహించారు. అక్కడిపని పూరి గావించుకొని నేను, కపిఠ్‌ ఉల్కాచేలానికి. తిరిగి వచ్చాం. మా యుద్ద నావలలో నూతనంగా చేయవలసిన మాస్పల ఏర్పాటుకోనం కపిర్‌ వారికి వెళ్ళాడు. నేను నౌకా యుద్ధ విధానంరోని సూతన పన్దతులను ఎోధించేందుకు సునానులను పిలిపించాను. ఆ తరగతిలో ఓక వారం గడచి వోయింది.

206 సింహా సేనావకి

బోధగ” తరగతిని ముగించేరోజున పూ సే7పతి సుమ వచ్చాడు; సె మౌ దూూలను 'సెనిక దశాలను చూచి వచ్చిన నం చెప్పి మే మమసంంపు యుస్హ విధాశాన్న గూర్చి ఆయనతో సంపదించాను. నేను సూచించిన ననీ పద్దతులను ఉత్తర సరిచూద్దులోని సైనిక దళాలకుకూడా బోధించాలని ఆయన అ; (చాయం తెల్ప్చాడు. నేనా ధారాన్ని శంతనునిః!ి అప్పగించడానికి నిళ్ళయించాన లిచ్చవీయాణుల సైనిక చిషమణ సహా వోపగా సాసతలోందన్కీ ఆ వివిదందో బావాయి అత్యంత (కద్ధ చూపిస్తున్నాడనీ, అగ్నిపసడు - ఆయన క్‌బులు యెనఖైమంది మా 7నిక చికిర్చా కాఖలో పనిచేస్తున్నట్టూ. సేనాపతి. చెహ్వాడ వైద్యుడు కట్టుకట్టుట పగైైరా చికిత్సా రీతులను స్త్రీలకు నేద్పలున్నారటి. సేసి వాగ్గోరణినిబచ్టి ఆయన మా జాతీయ సెన్యం విషయంలో పూర్ణగా సంత్య వి చెందియన్న్లై తోచింది.

నేను ఉద్యోగ నిర్వహణకు పూనుకున్న తర్వాత గాశజాదల.. వృట్థి చేశను. గంగా - భోణనదిరీర (పొంకాలలో శ్యరుపు లెయే కొత వర్చాం చేస్తున్నది తెలునుకోదలచాను. పంచ పర్వతాల మధ్య'.న్న మగధరాజధానింరా. గృహ రడణకు, మార్గ సంరషణకు ఏమి వర్పాటులు గావించినదీ ఇలుసువోపటమి కూడ మోకు ముభ్యావసరమే. ఇందు *మిత్తం నేను చళవాయిల్లోను, శైనికుల్లోన, చతుదలైన వాంనంచి పంవ్యాజకులుగా, జైన సాధువులుగా, డోంతిష్క్టులు, వ్యాదా రస్తులుగొ- యిచ్లి వివిధ చేషార్లో మగధకు పంపాను. వారి ద్వారా దింద-చటి రొజధాసీ నగర దూన్ని మరషమ్మళు చేయించుళున్నట్లు ఇంగా తీరాన్నుంచి రొ గృహందాకా అనేక రవణ | శేబులను నిర్మింపచేపినాడని ముభింగా. సిలందా అంబలప్పికా (సిలాక్‌ల మధ్యగల రెండు యోబనపుల ఏరలో మరి య్‌క్కుపె బందోబస్తు చేయించాడనీ లెలియవచ్చింది. దిన్నిబ్బు యూ పర్యాయం రిచ్చవుల తమను రాజగ్భతాం వరకు తదముకొని రావచ్చునని దాత చందిహౌదడు రదు పడుతున్నట్టు (గహించాను; మగధసేస ఆంతరంగిక విషయాలను గురించి మూడ మావాష కొంతపరకు భోగ్టా లంవాస. శతు సైన్యాధిపతి, సేనా నాయకుల యుష్ధ సంచాలనం విషయంలో సచాతన పద్దతిన అనిసరంచ నున్నారచి. వాతు వర స్పరం ఒకరనొక రమయోగ్యులుగా భావించుతున్నారటి. ఒండదొరుల కీచులాటలని సష్టబాటు చేయడానికి పధాచామాత్కుడు పరకారము జాల (ప్రమపడవలసి వస్తోంది వించి-ాపడు కేవలము తన కొదుకు చేతి కిర్చెమ్మగానే ఆదుతున్నా. దానే పల్లకాదు; కాని, పళ్టిదేవంమీద చండయ్యాత చేసే విషయంలో మ్మం అత పూర్తిగా తన తనయుని సలహా ననుసంంచే (పవ ర్రించుతున్నాడు. “నే సంచ న్నాళ్లుంచాను. ఎప్పదెకైనా నా రాజ్యాన్ని సంబా౭ంచురోపలసింది అజాత సున ననెవాడట. యధార్దానికి యుద్దంరో జయం కల్గుతుందన్న ఆళ దించిసారున కంతగా

సింహ సేనాపతి 909 ళప. ఇక అతని కొడుకు అజాతళ్యతువు యవకుడే అయినా చతు డనుటలో సంమూంచదు. అయితే అతడు సహా దురహంకారి. మంకుపట్టు గలవాడు. యుద్ధ వఎజానంలో సర్వజ్ఞాడన, రాజ్టనీతి విశారదుడనఏ..వా స్రవంలో కాకపోయినా -- అనుకుంటాడు. రాఐనీతిలో అతడు వర్షకాపనికి త్వ శిష్టుడు. (బాహ్మణ మంతి పక్షకావనికి తన శిషుంని సామర్హ్యంపట్లి విశ్వాసం మండే. మగధరాజ్యు విస్త రణకు ఆయథఫ బలమందు గాక హటనీతి పె ఆధారపతి, ఐంటినే కర్రవ్యాన్ని కుపకమించమని ఇిషంగిర్‌ బోధించేవాడు. ఆయుధ బలంతో మగథ దృథతరళ కి కాగల దిగాలుకూడ ముము ముండదు రావచ్చు ననేవాడు. రిచ్చవుల ళకి-సామర్యాలు వర్షకాసని కనుధ వక చెను. అందుపల్ల న మగథ ముందు రోసల రాజ్యాన్ని కఎంంచడం అపసరమన అధ్యపాయం కలిగియన్నాడు. కాశీరామ్యి (వజలింకసు తమ స్వాతం_త్రాపహర్రలపు రోసలులపట్ల త్మీపడ్వేషథావం కలిగియన్నారు గాన పోనలకు స్వాయ త్రం బేనులోపడం సుబపని రూడ వర్షకాపడు ధావించాడు. ఆ (షమ్మ్యాన్ని తుడిచిచేయడానికే (పసేనజిత్తు తన సజెదపుని కాశ్రీరాజ్య సింహా వశాచిషని గావించ వారణాసిలే వుంచాడు; రాని కాని [వజానీక మదియొక ఎత్తుగడ యనిలే తలా. కోసల రాజాంధికారంలోని కాశీరాజ;ంమీద మగధ దండయా(త చు అడి చులకనగా చేతిక్‌ చిక్కు చేగాక (పసేనజిప్త కళ్కడి మంది బలం వర్కకపోగా, వారి ధన-బన బలం యావత్తు తమకే చిక్కగలదనీ, ఆ తర్వాత అఎమగధ-కాలీ రొజాంల అపార ధన - ఐనబలంతోొ విశాల కోసలదేఃం సునాయాసంగా స్వాధీనచైవోటందనీ వర్షకారు డుస్థరించాడు; కాని ఎందనాప డత నితో ఏరిభవించరేదు. అతడు తన జావమరది (పశునజిత్తునందు మిితభావం కన్గి యుందుపే అందుకు హటువు. అతగాక లిచ్చవులతోతి కయ్యానికి కాల్దువ్వుటలో వార్ష (పసేనజిత్తుతో తలపడటం తస్పృుతుందేచూ నన్న భావ మిమిడి వుంది.

మా నూతన వేసలు తమ కర్తవ్యాన్నతి మెలకువతో నిర్వహపించుతున్నారు వావలో నండుడొకడు. అతరగు నిజంగానే జైన మకాభిమాని. ఒకనా డతడు మాటల బంవర్భంలో పర్ణమానుని (పళంసించాొడు. నే నంతకు మునుపు కూడ ఒకటి రండు దవాలు మహావీపని గూర్చి విన్నాను. కాని- అప్పు డా విషయం నచ్నాకర్షించ అమె. నందుడు పైన్మపప క్త. ప్రస్తుతము ఉల్మాచేలాన్ని ఆనుకుని యున్న ఒక శలెపరోమకాంచేసి పున్నట్లుకూడ చెప్పాడు. ఆ సంగతి విన్న లగాయతు ఆయ వ్వౌక్‌ సాం చూచిరావాలన్న అలిలాష కరిగింది నాకు,

నే రాక వాడి సాయంటతం. నందుని పంటడెట్టుకొని మహావీరుడు శిష్య వంంలౌ విడిసియన్న తోటలోకి పళ్యాను.. వారి. శిషులలో యెక్కువమంది ముథారో కాంతదు కనపడరదు. వాడ మొండి మొలలతో ఉండటం “కేమీ భాగుండ కేమి నేదు జైనమత (ప్రపక్ష దర్శానికి వచ్చానని 39%, శిమ్యడొకడు

| 210 సింహ సేనాపరి

మహావీరుడు తలవాల్చుకుని ఆలోచనా నిమగ్నుడై చహూచొని వున్న చోటుకు మమ్ము లను తోడ్కొని వెళ్ళాడు. ఆయన గడ్డము, మీసము నెరసిపోయినవి. దేహంపీ' ముది చిహ్నాలు కనబడుతున్నై. అయినా ఆయన గౌర వర్ణ శరీరం ఆకర్షణీయ. గానే వుంది. మా పదధ్వనికి తఏెత్రి చూచి “క్యాతుపుతా సింహాః రా, వచి కూచో” అన్నాడాయన. నా కప్పుడాయన నిజంగా సర్వజ్ఞుడనీ, సర్వ దర్శి? తోచింది; కాకహోతే నా పేరు వంళం చెప్పకుండానే ఆయన శెల్లా తెలుసవి" నేను దండముపెట్టి ఒక పక్కున రూచుని ఆయన్నడిగాను --- “ధగవాన్‌ తమరు నన్నెరగుదురా?ొ

“తలియకే/ నువ్వు మన జ్లాతువంళ యోధుడవేగా సింహాః నీ తండిం వయసురోనా కంటే చిన్నవాడయిచా, 7కు జాగా పరిచయంవుంది” అచ్నాడాయ...

ఆయన మాటలతీప సరళమై మధురంగా ఊంది. లోగడ ఆయన్నుగూం విన్న గాలికబుర్ల చే నాకు కరిగిన. దురఖ్మిపాయం (కమంగా చాలగిపారోం: ఆయన నాలో ముక్షసరిగానే సూట్టాడాడ, అదయినా మధ్య మధ్య శాలసేపు వొ": చాల్చి ఒక్కొక్క మాటగానే కాన్తి మౌనంగా ఉన్నప్పుడు వారి విఠాల వం, న్మేతాలనుండి కరుజరసం అవితళధారగా కుదస్తున్నదా అనిపించింది. అప్ప. మహావీరచు గొప్ప దయా-ధర్మ _ప్రజారకుడని విన్నసంగతి నాది జ్ఞ ప్రికొచ్చింద నిజంగా ఆయన (పతి అపయవాన్ను౦చి కరణరసం వెలుకుతోంది. మరి మభ. సంగతి బప్పనక్కరయేలేదు. ఆయన తాను పప్పేదంతా స్వయంగా. జీర్ణించుకొ. ఉన్నాడనే నేను కావించాను. హఠాత్తుగా “సింసాః ఆ చెట్టురైందిక రాలి ఆయనరేచి సమెపమండే పడియున్న శమరి ఈకల కుంచె వక చేత్తో పట్టురాం రెండో చేత్తో ఒక గుడ్డను ముందు ఈడ్చుకుంటూ బయలుదేరాడు. ఆ వృషకాడు. చేరి ఆయన అతి మృదువైన నమరి ఈకల కుంచెతో నేలపైన తుడిచి మి రహితము గావించి నన్ను కూచోబెట్టి తాను కూర్చున్నాడు.

నేను స్వతహాగా బేవిత పక్షవాతిని. నా భావనలో జీవితం బండరాతి కొంద మధ్యగా మవాచెగంతో _పవహించే మహాసింధు వాహినివం కల్లోల కలవరము లతో ముందుకు ఉపకులు రిస్తుంది. అది నిత్యము సంతోష - విచారాలు, సః దుఃధాలతో నిండివుంటుంది. కాని, యిక్కడ ఈ జీవితము గతి జూన్యమై వాం తంగా ఉంది. ఈ రెండు జీవితాల్లో యేది ఉత్రమమో. నిర్ణయించుట అప్పటో నా ళ క్రికి మించినదిగా గోచరింఎంది. అయినా నాలో యింకొన్ని సండేపుల ౯7. తూనే వున్నై. కొంతవడి ఆమౌనమూ ని చూస్తూవున్న తదవాత “తమ మనోవద్ధిని బోధించుతూ, శరీరభ్యదతపట్ల విముభులుగా వుంటా7మి ప్యాప్‌ అనడిగాను.

జనా శరీరమాలిన్యాన్ని చూచి అడుసతున్నావా”ొ

“అవును. తమ ఈ గారవర్ల చర్మం మురికి పేరకుని బీళ్లిచ్చిందికూడాని”

సింవా సేనాపతి ౨1] “దేహం మలభూపం సింవోః ద్‌న్నెంత శ్ముభపచ్చినా మళ్ళీ లోపలా బయటా కూడ మరింత మల మేర్చడుతూనే వుంటుంచిః అయినా నేను శరీరాన్ని కడుగ కూడదని బప్పను. నేను ెప్పేదల్లా స్నానమొకనికి ప్యపనిమై సుఖహేతువైతే అదే _పాణమండదు తీపిగల చేలాదిజీవుల మృతికి కారణం. కావచ్చు. కాబట్టి నొఖ్యం వ్యసనాల నిమిత్తం మన మితర జివుల మరణకారకులం కారాదని మ్మాతమే ” “మరి హింస జరక్కుండా జీవించడం సంధపమేశా”” “పూర _పచుత్నంతో మన 7 తైపంచన రేకుండా జీవరకడణ చియుచే ప్రా అహింన” అని ఆయన చెద్పాడు. అప్పుడు నా మనసురో నా గనిక జవికాన్ని గూర్ళాం ఆరోచన కింది. “క కివంచన రెకుండా హింసకు దూరంగా ఉండపునేగా తపప పప్పేదిగొ అని మళ్ళీ _పళ్నింకాను. “అవును. నావ్విప్పుడు న్స పెనిక క ర్రవ్యాన్ని గార్చాన నంచదహంరో పడ్డావు కదూ “సంగా నేనిప్పుడదే ఆరేచించుపన్నాను ధగవాన్‌ ౯ అన్నాను. “వ ఒక్క విదయాన్నీ _పర్శుకంగా విష్యసించమని వై నసాధులు విప్పరు. వ విషయమూ _పచ్శెకంగా ఉండడు. సమస్తము మవమమే. కాన అహింసము మాడ వికిగా పద్దడూపమ? వుండడు. _పతాకంగా ఆచంంచబడుట హూద్‌ డట్సిదే. కాబటి పైనమకావిలంబకు లందరు. పర్వేకంగా అహింసను ఆచరించు తుర్నారని నా తలంపుకాడు; కాని మానవుడు సమన్న వవరాసులయందు అహర కరుణ చూప [ప్రయత్నించారి. స్వ్‌నా = సింహా:- నీ కర్తవు నిర్వహణ చేచ్దానే అందుకు (పయత్నించవచ్న పూంసం తినితీరమన ఏ సెనిక జబావుత బాధించదుకద. నీవు రోలే దాన్న పెవన్షవూ ల సెనిక కర్తవంం నప్పు వైహాడమని బలవంతం చెద్యుడే దాన్నమాతం విసర్థంచతవా ? వైననారుల ఎవితపకాన్న అటుంచు, వావిరాగానే గృహన్తులంతా _పప్ర$ంచాలనకాడు; కాని వాతహాడా చాలహుట్టుకు ఈమ పణపూల్లో కావణుమేఘాలను న్యస్థంచవచ్చులు. ఈ జ్ఞాతప్పుళుడీ పాతి కేళు నుంచే చమన పే చేయవచు+ను సింహా? కి సలల న్స అని ఇప్పి మహాపీదవు మానం వహించారు. వాద్శద్షి జాం _పాంత ముధి మండలంముద నిలచివుంది. కా చ” అంతరం*%ంరో భావతరంగాలు చెల రేగుతూనే వున్నై. ఎవరో బాణంతో 7 హ్స్‌దయాన్ని కొడ్డసట్టుంది. _పాణల యందు జాలి చూపగానికి చేయగరిగిన పయత్నపుయి”ా నేను 7 శింతంరో యెన్నడూ చేసియంచరడని పందినే తెలునువున్నాని.. అసలు జీవకాపణ్యాన్ని గరించి నేను చూచించనేరదు. పైన్నపవక్త నన్ను పైన్‌క బాధంతసుంచి విముఖు

212 సింహా సేనాపతి దను కమ్మని కూడా చెప్పతేదు. వర్ణపాన మహావీరునికి మా భావము లవగతములే. కొద్ది మాటలలోనే జీవిత పథాన్నంతనూ తేశోవంత మొనర్చినాడు- నా చూపు అప్పుడప్పుడు ఆయన పింగళ న్మేలాలమీద నిలచేది. గోడ అండలు విరిగి పడినట్లు నా సందేహాలాక టెకదిగా హరిషపీతుశ్నాయి.

నేను జాలసేస౦వరకు ఆరోచగా ధీరడనై ఆయన (మోల కూద్వండి హెతిని. నరజన్మ మెత్తినందుకు చేయవలసిన కర్తవ్యాన్నే మహావీపదు నెరవెవ్ప తున్నట్లు భావించాను. నా సందేహాలన్నీ నిర్యూలమైనాయని చెప్పరను గాన చాల సుట్టుకు హృదయం లేలిక పడినట్టుంది. భచూతదయను గూర్చి ద్‌రంగా ఆలరీచిం చాను. తుదకొక నిర్ణయానికిపచ్చి ఆ (పకారమ భావి జీవితంరో ఆచరించాలపు కున్నాను. గా ఈ సూతన క రవ్యపథంరో యెదుర్కొనబోయే కష్ట -నిష్టరాలను గార్చి హూడా యోచించకహిరేదు. ఈ కితిరో ఆలోచించినమిదట కర్తప్యపాలన నర్చిమ్నంగా సాగుటికు అడుగడుగున నన్ను హెచ్చరించే. దొకటి ఊండాలను కన్నాను. నన్నా విథంగా పౌచ్చరించగలది 2న మహావీరుని శిష్యుత్వమే. ఆయన శిష్యరికం మాంసాహారాన్ని కాకపయినా వేటాడే వుసనాన్నయిశా మానుకో౮నికి సన్ను దాధ్యుణ్ణి చేస్తుంది. ఈ విధంగా ఆలోచించి ఎట్టకేలకు గా మౌనమ్ముదను వీడి *ోభగవాప్‌, తమ ఉపదేశామృతాన్న [గోలి నేసు సందు చెందాను. తమద నాకు చక్కని మార్దం చూపారు. నేచినుండి నేను తమ శిష్యగనుకాగోరుళు న్నాను” అని చెప్పాను.

మహావీదడు న న్నఖినందించాడు. నందుడు కూడ బాల సంతోషించాడు. తదువాత మే మిద్దరం తిలిగి వచ్చాము.

కపి వైళారికి వెళ్ళిన పిదప ఆ యింట్లో నేను, పకుడు మాతమే వున్నాం, దళనాయకులు, భటులు, గూఢచారులు, యింకా యితథటిలు పచ్చి హోతూండే వారు. కొనీ, వారంతా పూ యింలి మనుష?ిల్దా అవుకాన 9 ఇక మాంనము, చేపలు వగైరా రేకుండా గా భోజన పదార్థాలను కకుడినే స్వయంగా వండమ)ి ఆవాశే చెప్పివేళాను. అదివరళు దారం నడిచేటప్పుడు మిట్ట పల్లాలు చూడటం తప్ప వెళధ్యాసతో నేలవంక చూచేవాడినేకాను; కాన యిష్పుడల్లా కాక నాద్శ్తి ఎక్కువగా అడుతచుచేయబోయేబోది పడుతున్నది, ఏ బీమా, పుపగో నా కౌలి (క్రింద పడి చావకుండా నడపడానికి (వయత్నించుతున్నాను, స్నానం ఒళ్ళు తోముకోవడం మానకపొయినా నీష్య బాల తక్కువగా వాడసాగాను. అప్పట్లో రోహిణి నా వద్ద రేకహెవడమే ములుగా భావించాను. ఆమె వుండి వుంటే నేను

సీంహ సేనాపతి లలి

వై న్వవతాన్ని ఆరంధంలో ఆచరించగల్లటం కష్టమయ్యేది, నా ఈ నూతన (వతా శరణ గూర్చి ఎవరికి ఆరియనీయపస్హని శుకుని గద్దిగా కట్టడి చేరాను. ఆ రోజుల్లో నేం దూరదేాని కెక్కడికీ వెళ్ళనవసరం లేకపహవడం కూడ సంచిదయింది* ఏంధు---మ్మితుల్లడు తము తమ పనుల్లో నిమగ్నులయి వున్నందున ళాలినుంచి ఎవైనా వస్తారేమోనన్న యిది హడా రదు,

నేను మళ్ళీ మహావీరుని దర్శించే వాత్‌నేకాని ఆయన మహనాడే ఉల్కా చేలం విడిచిపెట్టి వెళ్ళిహాయాడు. జైను అనేకమంది. నా వద్దకు వచ్చి హోతూండే వాషు అయితే వాస తమపట్ల నాకు (శద్ధా-ధక్తులను కరిగించేపాటి సమస్టలుకాదు. నేలు శుకునికి చెప్పివుంచడంవల్ల మా యిందికి జైనసాధు-స తముఠతెవప వచ్చినా గొౌధప్త మర్యాదలకు, థభోఐచాది సొకర్యములకు రోప ముండేదికారు.

20. యుదము, విజయము ఖ

చలికాలం గడిచిపోయింది. వసంతం రూడా వచ్చి వె్ళొంది. ఎంవాకొాలం జరుగుతోంది. మా కి మూడ్జైల్త వ్యదధానమిచ్చి బింబిసారుడు తనకు చేలే ఇచ్చి కున్నాడు. కపెళ సగం నావలకు యినుపకపచాలను తొడిగించి, మరఠికొన్నింఎె శతు నొకలమీదపడి చెబ్బ కొట్టిడాని కజవుగా వాడి గసికలను తగిరింప వేశా ఇంకను యిల్లాంది మాద్పతన్నో చేబుంచాను. అతను, అతవి సహచపలట మా శావికులకు, నావికా సైనికులకు తర్చిడు నిప్వటంలోే [పత్యేక (శ్రద్ధ వహి పని చేరు.

మగధరాజు యుద్ద సన్నాహం మరి కొద్ది దిచాలతో పూర్తికాగలదనిి ఆ తర్వాత మౌ పెకి దండెత్రి రాగోదతున్నట్టూ మూ చాపలవల్ల లతరియవచ్చింది. మా యేర్చాద్దన్నీ సమాష్త్వునవి. ముందుగా మదు దాడి (ప్రారంభించడానికి వ్య యించుకున్నాం. గాడ్బులు త్మీవంగా వుష్నై. అయినా ఎసవియని యుద్దాన్ని వాయిదా చెయ్యటం మా ఒక్కరి చేతిలోనిదికాదు.

వౌ గూధచాసల చ్వారా మా కందిన వారలు ఎప్పటికి అప్పుడు న్‌ పతికి గణపతి3 తెల్పుళున్నాను. ఒక కాదాకస్మికంగా నన్ను శారికి ర్ముని సేనాపతి పిలుపు వచ్చింది. శా సహాయ సేనా వాయకుడు - అమర్‌ మూచ, వలల నాటి అమర్‌ కాదు. అతనికి తక్షళిల యుద్ద విజానం బాగా రాణించింది. అన్న షణ షణమయు శతుపోకడలను కచ్చెట్టి వుంవార్చిన అమర బింత్రినా వుండి నేను తింిగి వచ్చేవరకు ఆ విషయంలో అమక్‌ తన బాధ్యతను చక్కగా నినా హించగలడన్న విశ్వాసం వుందె.

నేను వైళాలిలోవున్న దొక పగలు, ₹0డు ర్మాతుళ్య మ్యూతమే. అందో అధిక సమయం యుస్పసమితి, మంత్రివర్గములతో సమాలోచనలు జదపుటలాం గడిచిపొయింది. యుద్ధసమితి నా అవ్యవాయాలతో పూ లిగా సకిభవించింది. మల్లి వర్గంలో కొంద రమాత్యులు మేముగా యుద్ధ మారంభించకూడదనీ, చేపల కాలాన్నెలాగైనా గడచివోనివ్వాలనీ అభి్మిపాయములు వెరిముచ్చారు. నేను సేాపఠిళల పరిస్థితులన్నిటిస విప౦ంచి చెప్పాను. ఏించిసాపడు తన గజబలం మిదనే యెకిజ్లై వగా ఆ పెట్టుకున్నాడనీ, అది గంగా తరంగిణివి దాది రాషడమే తటిస్టీంవం మాకున్న కౌద్దిపాదె యేనుగలతో వాడిని కీకొనటం కష్టమె,. చిక్కు వక్తుం

సింవా సేనాపతి వి1్‌

కాళలవనీ నేను చెప్పాను. తుదకు మా జనసమితి వెంటనే యుద్దం (ప్రారంభించ టానికి నిర్ణయించి, లేదీని నిళ ఎయించే అధికారం మా సేనాపలికి, నాకు యిచ్చింది.

రోహిణి మాయింటిని సైనిక నిలయంగా మార్చివేసింది. కామ, రోహిణ్‌ వట్జి దేళం మొత్తంమీద 80 వేలు, [పర్యెకంగా వైళాలిలో మరో 20 చేల మంది త్త నికురాంను సంఘటిత పర్పారు. వారిలో మూడోవంతు మందికి ఇంకా నిక శిక్షణ పూర్తి కాపలసివుంది. మొతంమీద కాముకూడ లిచ్చవీసేనరో ఒక భాగమే నసుకొనే ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పతి యువతిక కరిగిందాద. పయసు మళ్ళిన అగ్ని వేపడు మళ్మీ ఇరవయ్యేండ్ల్తు వెనక్కిపోయిసె వాడిరా వున్నాచుం ఇతచలవం కాయకల్ప చికిత్స చేస్తూన్న వృద్ధుని వరె చేడు. నేని చిరిక్సాాఖనుి_ సంచర్భించి డాని. కేగినపుడు బౌషధాలను, పరికరాలసు హపించుతూ అన్నిఎప డల్లా

“శ్చ నాయకా. సుకుమార స్తై ఇండులోపర కఠిన పర్మింమ చిస్తూంటి నన. లజ్జపడేవాడీని; నాలోహాడా ఉత్సాహం పొంగి పొన్తవూ*ంది ఓషధులను సేకరిం చేందుకు స్యరమక్కి ఎనిమిది పది యూజనాలవరమ పవయాణం చేపసెగాను. వివి ఆయధములచే వర్పడిన విషాక్తగాయాలను. ప రించు., చితత చేయట, రర (ాశమును కల్టెంచుట, యూయపలసిన జాషధాలు, పథ--పాసియాలన గూర్చి = శిముంలకు, తలకు బోధంచుటలో ర్యాతింబగళ్ళనుభేవం తపంవా కృషెచేవాు. ౬ విధంగా ఒక ఏల గతించేసంకి నా ఉత్సాహం యినుమడించింది. 2హంలోని వచి లత్వం మాయమయింది. ఇప్తుడం నాయూ ారసివ ఎం్యటుక రమ్‌ చెప్పినా నాది మొతం నారో ముది లవణాలు కనపడటంందు. ఈ వషయంరో మా యావిష అభిపాయంహడ యిదే.”

వతగ్భాతులకు తక్షణచు చికిత్స చేయటం మంచివని ఇపుతూ, యుద్దమారం భించేశాడొతి వాను తీగినంతమంది సహాబినులలో ఊల్కాాచేలానికి పచ్చి చేపకుంటా నని చెప్పాడ.. నేను వెందినే నావన-హామ్మగితో కాందరగి పంపపమన*్కి మిగతావారి కొరకు ఒకర్నాతి ముందుగా కంపపెహ్హైననీ విప్పానా.

ధామ, రోహిజల కార్యసహాభలుతకు నే నధినందనలు ఆంపినప్తుడు “కా: మరిది! సెపు మ్మాతం నీకు ధన్తవాదాలు చెప్పరముందా వున్నాను అంద్‌ భామ.

“వి, వదిశా! సింహును చేసిన మహాపంథ డేమిచొ అనడిగాను.

“కాస్తా హస్తాకాదు, గొప్ప నెరచమో

“గొప్ప నేరం £ో

“అవున, మరి సావ్వు సుల 2వ రడ వందు కయ్యావు!”

2;6 సింహ సేనాపతి

“ఓహో, భగవాన్‌ షహావీపని జైనధర్మం పట్ల నేను శద్ధచూపుతున్నా నగ నీ కోపం”

“మర”

“నే నాయన దర్శనం చేసుకున్నాను. ఆయన ఉపదేళథం విచ్నాను.నా కది సచ్చింది వదినా!”

*మరి నీ 'సెనిక కర్రవ్యా్న్నాలా నగిర్వహించవావుకొ

కనా క్రరద్యాన్నాంచి విషముఒడను కష్మన్‌ి ఆయన చెప్పరెది”

“*మందిది. సంరాషం 1

“రకపల చ కాయన పన్ల భర్‌ కుదిరేది కాదు. మన పంచాయకీ రాజ్య రక్షణకు యత్దంలో పార్ణానడం. నా్యప్రథమ కర్రవ్యంగానే థావంచు

“సరేకాని అరంప్కుత , మెద మాంసము. చెపలు తినుటహడ షాని2శా వివిన” అనతగంది రోహిబ

“నిజదు లోహిబీః నా ద్యాదయంలో కాపదాంన్ని. వినంంప వయాంలను కన్నాను. పాలి, వెన్న, చిల్లం యిదరైన కమ్మని పదార్దాల తిం చహానిత. ఫర్షిని చేహప్చకొంటూ జీవించవచ్చును.”

భామ అందుకొని *అయితే సువ్వు రోహిణిని కూడ జైనుల. శిష్యురాలుగా ఇయ్యాలనుకుంటున్నావా మరది సెవ్వందుకోసం (పయర్నించే ముంచు నన్ను శకొనాల్చి వస్తుంది సుమా” అంది.

“ఇప్పర్లో నే నొక్క దిందిసాపనితో మినహా మరెవరితో. తలపడగంానికీ సికంగా తను వదినానొ అన్నాను.

ం “అల్లా అయితే మన మ్‌ష్పు డింతచితోనే రాజీ చేసుకుందాం. నువ్వాలై నుల

వలరో ఎన్నాప్లంవావో యుద్ధమవియినాక చూస్తారో అన్నది భాష,

“పియా: నేను నిత్యమూ మాంసం తింటున్నాను గదా, మరి నా పెదవున్ని హముద్దుపెట్టుకుంంానర్‌ యెచ్చెరికంగా వుండదూ?” అని అడిగింది రోహిణి.

“రోహిణీ 1 పస్తుతం ఆంతా యశా్యపకారం జరిగి పోతుందిరో అనిసరి మంానుం

నేను పిన్న, అమ్మ, సోమలను కలుసుకొని మాస్లాడాను. అమ్మ, పిన్నిహడ

అగ్ని చెవని చికిత్సా ఫాఖలో శిక్షణ పొందుతున్నారు. అగ్ని వెషునితో పాటు తాము వాడ ఉల్కా_చేలానికి శొదలచినట్టు చప్పాప.

నేను ఉల్కాచేలానికి తిరిగి పచ్చేటప్పడికి మగభనుంచి వచ్చే వార్రలు షరీ "ఆందోళన కగ్గించుతున్నై. రాబగ్యహాస్నుంచి గంగా తీరంవరకు గరి మార్గం సేనా

సింహా సేనాపతి ౨17 వాహినుబతొ నేల యాసినట్టున్న దని తరియపెచ్చింది. గణ దళాలు గంగాతిరమున సమీకరించబడులున్నయ్‌. ఇక తొమసించేందుకు వీలులేకపోయింది.

మర్నాది నాయం్యతమే మగధ సెనికు డొకదు మా పజ్జి హొదనిరో పాటలీప్పుతం రేవుపద్ద కారణంలేని కయ పెట్టుకున్నాము. వా మా పొదని అచిరివాటుతో (తొడు. అతను కాలుజారి అాధ ఎల పవాహంలో పడ్‌ తకణం (పాణం రోర్పోయాడు, చః వార్త చెరగానే తాహ్కాంకంగా ఉల్కావేలమందే యన్న సేనాపతితో సంపతించాను. ఏంపినే ఒక ఆప్పకుంతో ము. లెల్ల వార గట్టనే యక్ధ మారంధంచుతూన్నట్టు వైవారికి పర్రహానం పంపా. ఆ కలి రాతి సెనికులను, వాహనాలను మా చావలు గంగ అవళీరిగట్లున పలుబోప్లై గప్‌చిప్‌గా దించివెశాయి. అవతుకి చేరగానే భూమిపైనుంచీీ పదిరోనించీటాడ మౌ _సెనికచళా లాకస్మికంగా మగథ నౌకాదళం మెద దాడి చేపిన? నర్తకలపండి హకాత్తుగా ముస్టడింపబడినందున మగధ శైగికులు కంగాదపర్డాప, వారొక సాం తప్పరిల్లి కోద చూపావ; కొని అజాతంగా పచ్చి పైబడిన శ్యతువు ఎదిరించడం సామాన్యంకాదు. తెల తెలవావతూనే మగధ నౌకాదఫంరే చాలముట్టుకు నోకలు, సెనికులు కూడ నాళనమయిహివడం జరిగింది. కొన్ని నాపలు హూ చేతికి చిక్కె 'సెనికులు అఇందీలై వారు,

నేను ఒక నొకమిద వుండి స్వయంగా యుద్దాన్ని నడుపుతున్నా. మేము పాటలీవ్వ్యుతం లేవును వతునిశ్నేషం గావించుతూండగాన కోజనదీ దుర్గ శేణీరో నిల్వవున్న యస్ధ నావలు మమ్మచిరించహినికి వచ్చిన్ల ; అయితే కపి*ం చదు కత్వంలోని మా నౌకాదళం దూడ ఒకది ఏ్యతనావలను.. పంబతించి. పచ్చింది. ఈ రీతిన వ్యతు నాకాసేన తమకుమించిన బల?ంలో చూపయబంంది.. అశచే అదనులో కపిలుని మవాక చారావపము. లోజకడి.. దుర్ల్యాదిని. ముం్రుడించింది అప్పుడక్కుడ భళుై2ైంకుల తక్కుషగా వున్నందున కపిం వారని సులధంగ బందీల'ఏ గావించి వారిస్టాగాల్లో హూ రిచృవీ భటులను లైగాతుగా. వుంచాడం.

సూరోంచయమవుతూవుండగా గంగలో దిసపపనున్నవీ, శోణనదిలో నుంచి | వచ్చిన నాకాదచళాలు, వాటరిప్పుతం వద్దనున్న గణ - తురగ _ పదాతి దళాలూ ఒక్కుమ్యుడ్‌గా విజ్యాంధించి మంాచిరంచిై ; అయిచే అప్పణకే గంగ అవతం వం టా టు వాం లం గొ యా జజ జర జ న జ. మ్య న బత్చును మో. పిలు రాలు అల కమ్ముకు" ఒక (క్కు సంకులసమరం నాగ తున్నా, మాకు అచనపు దశాలు అవిరామంగా. పచ్చిచిదుతూనే వు పైగా గసిక లమర్బబడిన బాతన నొకాదఫం కపిళ ఆధ్వరాంన అద్బుతఫఎరాన్నెచ్చింది. ముందు పక్కన కొమ్ము ప్టాంం వాడ్‌ మునల శ*సికలు శల ఆ గాము అతివగంగొ హాయి వ్యతనావలను రాకులూంచే అవి ఫట్‌ మని పగి౨ గంగరో కరిపెపితున్నై. మాశధులు ఏసుసుల మీద గంగానదిని దాది ఉల్కాచేలం మద దాడి చెయ్యాలని

లేప సింహసేనాపతి పన్నా. కాని మా నాపలవాడి కొమ్ముల వింత చర్యలను గాంచి వారం వసుగులు దిగ్ళ్రమ చెందినవై, వూరి సైనికుల గుండెలు గుఖేల్‌ మన్నవి. మౌ కెప్పద కప్పుడు అదనపు సేనలు వచ్చికలుస్తున్నా పైనుంచి శ్యతువుల రారిడి మిక్కుట షువుతున్నట్లు గోచరించింది. భోణనదీ తీరాన, గంగానది "దిగువ తట్టునహడ ఇవతలివెపున మా సేనలు వచ్చి చేరుకుంటున్నప్పటికీ ఎదుటి లేవులను వ్యతునౌకా నిష్మక్రం గావించ నంతపరకు మేము మహి (వమాదంలో వున్నట్లై తోచింది. ఎల్లా అయితేనేం అపతళి రేవును భ్యతు నిశ్శేషం గావించేసరికి. ₹0డు నుడియల (పౌద్దెక్కింది. అప్పదికిగాని పెనుంచి పెద్దబడవును దించిసట్టు నా స్యృాదయం తే౧కపడలేదు. గంగానది దిగువతట్టున వున్న మా సేనను అమర్‌ నడుపుతున్నాడు, ఎగ వను-అంటే శోణనదికి పెన కపిలుడు, మభ్యథాగంలో నేను సైన్యాలను నడుపు పన్నాం. కపి, అమరులు మొదట్లో భూధాగంమీద శ్యువులను కుడి యెడమ పార్శ్యాల నుండి (పక ట్రా దెబ్బలు కొట్టసాగాప. రేవులను తు నిర్మక్రం చేయ గానే నను అదనపు దళాలలో పాటలీప్కుతంవన్హ హోరాడుతూన్న మా సెనికులకు మద్దతుగా వెళ్ళాను. ఈలోగా ₹ంతినుడు చేజిక్కిన ఛ్యతునావలను వరుసగా నిల్పి, వాదీపె వెదురుగడలు, గడ్డి-గాదం వేసి దోనె వంతనను తయాపచేయ పూను పాటరీపుుతం వద్ద సమతల భూమియందు శ్యతువులు నిలబడి యెదిరించీవారే గాని, కపీలె అమకల సైన్యాలు వారి అ్యగదళాల వెనక్కి చొచ్చుకొనిహోగలు గటపల్ల ముందున్నవారు తిరోగమించపలసి వచ్చింది. మూడు జాముల వేళకు పాటలీప్యుతం అవతల ఒక యోజనం మేర భూభాగం మా హ సగతమయింది. నేను వెంటనే పాటలీప్కుతంలో మా మైనిక శిబిరాన్ని స్టాపింపచేశాను. కపిల్‌ నాయకత్వం లోని సేన కోణనద్‌ దగిణతీరాన్న్‌ చాలవరకు ఛ్యతుహన్యం చేసి వేసేంది. సాయం శాల మయ్యేసరికి నాకు, అమర్‌కి, దోనెపంతెన మీదుగా సహాయం రాసాగింది. ఘడియ ఘడియకీ యుద్ద పరిస్థితిని సేనాపతి సుమన్‌కి తెలుపుతూనే వున్నాను. అదే విధంగా నా సహచపలగు ఉపసేనా నాయకులును తమ పురోగమనాన్ని గూర్చి యెప్పటికప్పుడు నాకు తెవయజేస్తున్నాడు: మా సేనయావత్తు చక్కని బందోబస్తులో నియమిత స్థానాల్లో కరవ్యాన్ని నిర్వహించుతోంది. యుద్ధారంభంలోనే పరాజితు కైన శ్యతువులు భంగపడి కింక రవ్యతా మూకులైయున్న తరుణంలో మా గైనిక చళాలు చిన్న చిన్న ముట్టడులతో వారిలో మరీ గడనిడ కల్గించాయి. పాటలీప్యుతాన్ని జయించి నందున గణపతి, సేనాపతి ఆ ర్యాతే నా కథి వందనాలు లెల్పుళూ జాబు పంపాప. నాయీ విజయానికి మా జనసమితి అభినం దించటమేగాక మరునాడు నన్ను సహాయ సేనాధిపతిగా నియమించింది.

సింహ సేనాపతి 210

మా ఫైనికులు పాటలీప్కుతంలో _పవెంంచే సరికి అందనేక గృవోలు జన వాక్యంగా వున్నై. ఉల్కాచేలంతో మిచ్చిన శిడణవల్ల మౌ 'సెనికు అవరూ ామన్తుల సొత్తు నపహతించరేదు. ఎవర్‌ యే విధంగాను డాధించతదు.. ఆచార్య -గ్నె వెపన్‌ చికిత్సా లివిరము ఉల్కాచేలంలో స్థాపితముయింది. రణరంగంలోని _తగ్మాతులను నాపలమీద, డోలీలలో 3దిరానికి చెప్పటరో కామ న్యం నిమగ్న మయి వుంది. గాయవడిన వారిని చూడటానికి నేను రణభూమిలో సంచరించే ప్పుడు. అంచెందరో శ్యత్రువీరలు కదల దుదర్లని స్టితిరో దిక్కు మొక్కురేక పడి _ఎండుట గమనించాను. పాటరి[గామంరోని కొన్ని యిండ్రను సుంచిమాటలతోను, _హుమతు లాళ పెద్ది భాళచేయించి వతగ్యాతులగు. శృతుగైనికులను. వాదలోకి చర్చించాను. వారి చికిత్సకుకూడ వెంటనే యేర్చాట చేయపలసినదిగా అగ్ని వేశునికి దఎరు పంపాను, నే నీ పనికి వైన థర్మా న్ననుసరించి కరుణథధాప విస్తరణకే చేశాను. కాం దాని (పభాపం పాటంటామవాసుల పైన అద్భుతంగా పనిబెసింది. ఫమోర్పాతంతో హైరతోయి సమిహెరజ్యుంలో దాగిన [గామీజులు రిచ్చివీ యప చ్వౌశానాయకుని హృదయం కపణా నాగరమన్నీ, మతగ్యాచులగ శతు అనికులకు ఎడ స్వయంగా పచ్చేలుపసి కట్లు కదంతున్నాడనీ విని, ఆర్మాథే తివగివచ్చారు. నలు (గ్రామ పెద్దలను పిలిపించి ఓదార్బాను. మేము కేవలం గాయపడినవారికి ఎవిత్స చేయుటకు మా్యతయి కొన్ని యిండ్రని వళపద్చకున్నామనీ, ఆవత ళుర్లో యెక్కువమంది మగద్రశనికురననీ చెప్పాను. వమూలగాని, యే సైనికు సవా అనుచితంగా [పవ ర్రించితే ఏంటనే నాకుగాని, మా సేవాపలకుగాని తెలుప వలసినదిగా కూడ చెప్పాను.

తొలి దెబ్బకే శ్యతువులు జంకిసోయాడ; అయితే అంతమ్మారానికే మము వాన్ని విజయంగా పరిగణించేందుకు వీర్షదు.

ర్యాతి తెల్లవార్లూ మా చతురంగబలాలు = గజ - రురగ-రథ-కాల్బలాలు

• ంగానదిసి దాచ్‌యావల దిగుళూనే వున్నై. అటు పాటరిన్‌ మూడు లూజనాల చూరాన ళ్యతువులుకూడ చెల్లాచెదరైన _పెనికు్ని నూతన దళాలను సమీకరించు కొని పతిఘంంచడానికి ఆయత్త మువుళున్నారు. ఆ ర్యాతి నేసు మరునాడు నా “పారనుతో సేశానాయకులు కానున్న నా ఉపదళ వాయిలతో ఊలాచేలంలో పున్న చేచాపతి సుమన్‌వద్దకు వెళ్లాను, యుద్ధపరిస్తితులను. పరాల చించుకొని మళ్ళీ మర్నాడు తెల్లవారగట్టనే శ్యతుసేనలను. ముట్టిడించుదికు నిర్ణయించు కున్నాము. దింవిసాపని సైనికబలం యావత్తు సమీకరింపబడలాని కెల్లారదన్నా ఇండురోజులు పట్టవచ్చని మాకు తెలుసు- కాబట్టి యూరోగానే మేము శ్యతువుల మిద గట్టి దెబ్బతీయా అనుకున్నాము. సమాలోచనలు ముగించుకొని మేమా ర్యాతే చిరిగి మా స్మందావారానికి వచ్చాము.

920 సింవా సేనాపతి

సూర్యోదయా త్పూర్వమ మా సేకలు ముట్టడి పౌగింకాయి.. మగధను యింకను పూ ల్లిగా యున్ధరంగంలోకి దిగలేదు. అయినా వారి గజ-రథ బలాల ల వ్‌త్తర ంగానేవునై + వాచముందు మావనుగలు రధాలు జాలస్వల్బం. పుగధమాచి భూముల్లో రథాలంతగా వుపచాగపడపని మము ఎడ్జిపూర్వకంగానే వాం తగ్గించుకున్నాము. ఇక ఆప్విక, కాల్బలాలలో మాచే 'పెచేయి. ముందు కపి అమ పల సేనలు శ్యతువులమద ₹ండ చెంపఅసుండి దాడి (పారంభించాయి. అండుచే శరువులు అ(గభాగంలో న్‌గ్చాన యేసుసలని; (పక్కలకు నదుపువేజార్ని వచ్చింది. అదే సమయంలో గా 2న్ఫుం యదు నుంచి తలపడింది. మా సేనా? సథకం (పకారం తపు తపు నిర్వ స్తాచాల్లో -లబడ్‌ అటపతిాతంగా వోపతూంకే వ₹రిమూకల కొక పర్ధతి అనేది ఠకలోపడం నేసు గషనించాను. అందుకు అకపషణ దాపలను మము కావడము, వాచ శేపలం చెబ్బ తట్టకొనెందుకు మాత [పయ త్నించగల్లుట కూడ ఒక కారణం.

కపిల్‌అఆమల్‌లు కపచధారులై కస్తా9స్త్రమలదాల్చి తషశిల గైంథధవాఫ్వములి నెక్కి, ఎటుచూచినా త్వా హైన్యసులను నడుపుతున్నాడు. చెంటనారుని రధాల ఆ పంటమవ్యలో సజంగానే పనికిమాలిన వయిసివి, అవి హ్‌మ్ము (వళిసఘుదింపయ హోవు చేగాక, వాం తతిమ్మా పానికబలాలకు ఆటంక కారక:ములన మభధ్యాన్నానికే మా ఆర్వికులు నిరూపింకాప. వాం గణబలం ధాంకి తట్టులోవపిం ఆదిరో పూకు కొంతవరకు గడ్డుగానే కనబడింది. నల్లని పర్వతాల్దాగా అవి మామెదిక్‌ రాసాగిన. మేమ యెదుటినుంచి వాని ఠీకొన్నాంమాదాను; కాని ఆ విధంగా. వాదిని పకర గొట్టరేమని (గహించి, తసవాత యిస హార్మ్యహములనుంచి చెబ్బకొట్టిసాగాము. మౌ యీ రుతుగడలే _పక్కనన్న ఏుగులరో కలపరము బనంచిందే, వాం మీంార ములలో మిగతా గజముస్టోహడ సడఎడగగింది. మొ లతుంఎచ ఆ రీతిని యుస్థం సాగించడం సులభంకాదు; అయిా సాయం శ్రాని 'కెల్దాగ్రతేయేం మా స్టెతిని చక్క బప్పుకున్నాం. మౌ శత్రువులు మధ్యాన్నం రోపల సాధంచకున్న ఫఎడాన్ని పొద్దు కూకేవేళకు కోర్పోయాప.

ఆ యుద్దంరో మాగధు లా?ంచిన ధనుష్యపయో*ం నిష్ప్రోయోజన మవతమే వాతిని బలహినపరచింది. వాప రథికుల థపంర్వద్యాపాబవము మెద యికష్టవ నమ్మకం పెట్టుకున్నారు కాన్కరవాలు నిపపయోగియు లవుటితో వారి యాక నిరాళ అయింది. ఇక మా ఆశ్విక = కాల్బల సైనికులే థసుర్వద్య కొర్టిన పించ. కనపత్‌నచెట్టా-

ల పుట్టలెక్కి మావాళ్ళ శ్యతువుల పై శరపర్ష్శం కుంపించసాగాప మగధ బనికులకు సరియెన కవచాలు తేకపొవుట కూడ ఒక లోపే. ఆ కారణంగా వాప మా వాణ, ఖద్త్య బల్లెముల (పహారములనుండి తప్పించుకోవడం అసాధ్యమయింది.

సింహ సేనాపతి 991 మధ్యాన్నం పొద్దుకిరగిన లగాయతు శ్యళుప్పలు. ఒక్కక్క అడుగు వెనక్కై శారిహోసాగారు. పీనునులతోసు, దతగ్మాతులతోను నిండయున్న యవ్దరంగంలో థామ స్త్రీ "పిన అవిరామంగా తన క వ్రవ్యాన్ని 3రవపన్లోంచి+ త్మపంగా గాయపడిన వాలిని ముందుగా చూసుకొనిపోతున్నావ. ముధాలమేద చన్నీష్య చిలకళించి సేద తీర్చి, దప్పిగాన్నవాంనోట నీద్యహాసి వకమంగా అంధంసి రణరంగాన్నుంచి తొల గించుతున్నాప. గతగ్యాతులు, ఒర వీపల చికిత్సకుడూడ నేనప్పుడే పురమాయిం కు ఖో _ నావపశలు యుక్ధంలో యిచసపజులకు క”గిన లాధ-నస్టాలిసు ఉడ్డాయింపు వేళాను. భ [తువుల రల వ్రమోఎనడు తకపెయిందచి. వారి కరి పప్పులను ఢీకొనుట మా కింకను కష్ట్య్రపదంగానే. వుంది; అయితే వాచలో తలపడలభానికి మా గ్యురాలు అలవాటుపడుతున్నై. మా అశ్విపలకూత యూపెలలో వాటిపైన బడీ దెబ్బతీయటలో అసుధభపం గడించుకున్నాన. వసుగర్ని [పక్క వాటుగొ దెబ్బకొట్టడం మాకు సుద వనిపించింది. మగథ ఆశ్వక దశొాలయహడ వైర్య-సాహా సాలలో పోరాడుతున్నాడ; కాన్ని వారికి కపచరషణ రోపించుబవే త్మివంగా న పడుతున్నాప. కాల్బలాల విషయంలో వుదయాన్నుంచీ మూ పవానిదే పైచేయిగా వుంది. (కితంర్మాతివకెనే ఆనాచుదూడ వేయిమంది. ఛ్మరు సెనికులను. బందీలుగా పట్టుకున్నాం. ఛ్యరువుల నొక్కు వోసుదూరం మా్యతము గదుమ గలగటింపవల్ల వావి బలమంకా మూ రంగంలోనే సమికరింపబడినట్లు స్పష్టమయింది. వాడ సర్వంక్తులు వినిమోగించినా రిచ్శవ్లల కత్తి ముజానా చవిచూడక తప్పలేదు. రణరంగం పదసల్పుతూన్న భచూధులకు, న్మురాలకు, అహార వానీ యాలను సరఫరా చేసుకోవడం మాకొక (పథాన సమస్య అయింది. తిత్తులతో నీడ, సంచులతో వేపుడు మాంసము చంకలను (చేలాడుతున్నా యుద్దం చేస్తున్న వారికి వాదిని తిని, తాగే వ్యవధానం భకపియింది. వజ్జి తూప్ప సంహాడ్డు రంగంలో చించబడ్డ వుతర అంగరాజ్యు "సేనలు చాల బలహీనంగా వున్నవని లారిడూకములోనే తేహాయినల్టు ₹ంతోనాటి ర్యాతి మాకు కనును వచ్చింది. కాబదై మేము శస్పగావోరాతపలసిన శే ఒక్కురంగంరోనేే వివిధ రంగాల్లోని పరిస్తితు లాకళింపు చేసుకొని గంగకు ఒకంకంపే ఎక్కువ దోసవంప నలను నిర్యంచి పెద్దదుద్తన రిచ్యవీ సెనికవళాలు. సడిని సంతతధారగా దాడి వచ్చి మమ్ము చేపకుంటున్వై. అప్పచసెంచి గరంతర మొకే దశముచే పోరా డంచే బడులు ఒకదానివింక మలాకదిగా రదిపచ్చే సమ్ముదతరంగాలవలె. ఎప్పటి కప్పుడే మా అదనపుదకాలను అ్యగధాగానికినడిపి అలసివ్యయిన శాలకు వ్వికాంతి' నిజ్వాలని ఆరాతి నిళ్చయించుకున్నాం, అందుపల్ల చూ చూధభులు ఆహార పానీ యాలను తీసుకొనే వ్యవధానంహాడ. చిక్కుతుంది. ఆ శితిని సేదతీరిన దళా లెప్పదికప్పుడు శక్ట్‌ సంచయం చేసికొన ఉధృతంగా దాడి చేయగల్లుకాయి.. డాడి న!

ల్రి9ిం సింహసేనాపతి చేసేవాళ్ళం సు'సు కావడంవల్ల నే ఘా కిదంలా సాధ్యపడింది. దాడిని తట్టుకొనే / పగాని కిల్లాంటి అవకాశం లభించదు. మౌకు వస్తున్న ల్ల శ్యాతువులకురూడసహాయం వచ్చి చేవతోంది. మూడోనాదె యుద్ధంలో (పతిపక్షుల సంఖ్య మాకు మించివుంది. అయిథే యుద్ధపిధాన షుప్పటికి మాకు చక్కగా అవగాహాన అయింది. భ్యతు వృలను కలవర పెస్టేందుకు మా దళాలు ర్యాతివేళరూడ చిన్నచిన్న దాడులుబంపినై. ఉదయాన్నే కొ త్తగాపచ్చి చేరిన దళాలను అ్మగముభానికి పంపాము. శ్యతుసేనల కానతేంవ" నారంభించే సరికి (కితంనాడు పితసల్పిన ఫైనికులు సేదతిరంి తాపీగా భోంచేసి వ్మిశమించినవారు కదనరంగంలోకి వురికారు.. పంతులవారీగా యుద్ధం చేయడంవల్ల మా సైనికులకు తగినంత విశ్రాంతి లభించదిమేకాక, పగలంతా అవి రాషుంగా పోతు సొగించి శ్యతువులకు పూపిరి సలుపకుండ వుక్కించిక్కిం చేయగరిగాము. మూడు దినాలయుద్ధంలో పాటల్మీగామం అవతల నాలుగు యోబ నాల మేర ఉఊ్యకమించుకున్నాం. అంసే చివర రెండురోజుల్లోను ఒక్క యూజనం సుర మ్మౌతచు గెల్బుకున్నాము. అయిళే ఎక్కువ భ్యూపదెకా చ్నాషకమించలక పోయినా, ళ్యతుసేనలను పూ్వగా ఓడించగల్లడం గమనించతగ్గది.

• లిచ్చవీ యువతీదళాలు' సైనికుల కాహార - పానీయా లందించుటి, షత గ్యాతులను శివిరాలకు చేప్చట, పీనుగులను యె త్రివేయటతోపాటు రణభూమి యందు లభించిన ఆయుధాలను (పోగుజచేయటలో అత్యంత్మళద్ధతో పనిచేస్తున్నమి అ్యగఖభాగాన నిలబడి హారగల్లుట కవకాశం లభించాలని భామ ఒక పర్మాయం అన్నది; కాని, వారంతవరకు చేస్తున్న సేవ్యాపాముఖ్యత, (పథావాలను గూళ్చి నేను నచ్చజెప్పుటచే అమె ఆ కోరికను విరమించుకున్నది. “మనమిప్పుడు. ఏక ధాటిని పురోగమించగల్లుతూండబప్టి గాని తిరోగమించవలసివస్తే మీడ కత్తులు ముశిపించి పవ్నాకచూన్ని (పదర్శంచవలసిన ఆవసరం వుండేది పదినాఃొ అని చెప్పిన నామౌాపి లామను సంతృ ప్రిపరచినై.

మూడవనాఏి యుద్ధంలో విపరీతంగా నష్టపడినా శ్యతువులు వెనుకంజ వేయ లేదు. ఆనాడు వాథ యోధాన టూధులందరిని రంగంలోకి. దించారని త)సింది. యువరాజు అజాతళ్యతుడు స్వయంగా గజారూఢుడై సైన్యాలను నడిపొడు. నేను స్వయంగా ఖడ్గధారనై యుద్ధంలో పాస్టానే అవకాశం చిక్కినందుకు. విచారం గానే వుంది; యోజనాల పర్యంతం వ్యాపించియున్న సైన్యాలను నడిపేఐానికి వాహుబల (పదర్శనావకాళం లభించడం కష్టమే; కాని ఆనాడు హోరాహోరీగొ హోరాడుతూన్న సైనికులను హెచ్చరించుతూ. తిరగుతూన్న సమయంలో సామాన్య గజారూఢుడై పోరాడుతూన్న వైరి వీరు డొకడు నా దృష్ని నాకర్షించాడు. అత డజాతళ్యతువై యుండ నోపునని పూహింబాను. తక్షణం బల్టాన్ని కుడి యెడ మల (తిప్పుతూ నాగుగాన్ని ఆహ స్తివేపు కురికించాను. నా గుజ్టం ముందుకు

'ంహసేనాపతి వఏ9$ లఘించుపి గాంచి మా ఆశ్వికులును యినుమడించిన వుక్సాహంతో మాగరుల పెన సకరెని పడ్డారు. గొాద్దద్య, బల్లాలు, ఖర్గ-గదాదులతో వీరవిహారం చేస్తున్నారు. యు వఒగునూ సమీపించుటతో గారిరోని జలదములవలి ళ్యతుమైనికులు బెల్లా మలై హోాయాద్‌.. గజంమెదిమోధుడు రెండుదపాలు గా (పవారములను తప్పించు _న్నాడ.. అంతలో బూవబీడు హ సిని నాపై కుసీకొల్పాడు. నాలేజి కూడ దానికంటే ఒవకైనదే. నేనొక వుదుటున (పక్కకుతప్పుకొని బల్రెంతోపొడిచాను. ఆది గజారోహ _) కవవాన్ని డూనుకుహోయి కంఠంలోతూరింది. నేను బల్హాన్ని లాగుటతోనే తల లాడి అంకారీలో (కింద కొరగాడు. సరిగా అదే సమయంలో. రిచ్చవీ యువకు “కటు తన అక్వంమీవ నిలబడి యేనుగు వీపుపై కెగ్యబాకుతూండడం నా కంట -తంది. చూస్తూండగానే అతడు మావదివాని పనక్కుు చేపకొని యెడమచేల్లో వాని అుకువన్ని గుండి లాక్కున్నాడు. ఆ గుంజులాటరో యువకుని చేతికి గాయమై స్తురు కారులోంది. -అయి” దాని నతడు రక్కచేయక కుడిచేత విచ్చుక శ్రినిచూపె “నువ ముందుకు సదుపుిమని మావదివాని నాజ్ఞాపించాడు. నేనాతని ధె ర్య హ్యచ్వములకు వినువియాను. మదకణంలో నిఐంగానే ఏనుగు మా శివిరంచేపుకు ఊగి పొతూండడం 'దూన్‌ నా ఆళ్చరాాాత చరతకపోయింది. మా చుట్టు బాల చేర మ హర్వంగా వుంది మా ఆప్వకులరో లయిమ*సర్ని ఇంటిరష్ముని నేను వీనుగు నరించి నడుస్తున్నాను. నన్న ద్యగ్భాంతుని బియగర్గిన ఆ సానాసుని గ్యురం వాశీగా. మా వనుకసోవచ్తూండడం నే నప్పుడు గమనించనేరేదు. మా శివిరాన్ని _మీపెంచినంతనే ఆ యపకుదు. మావటివాని చెవిరో యేమో. చెప్పాడు. వాడు =ంటినే వఏకుగుకారికి కట్టబడిన గొలుసును (కిందపడవేశాతు. యుపకుని చేసన్నతో వాయస్వికు దొకరు గొలుసును తీపి దాపులోనున్న ఇట్టుకు కట్టాడు. అప్పుడు ముపకుడు ఏనుగు పైనుంచి వీపుమేదుగా (కందికి చూకాడు. అప్పరికప్పుడే అతని తవం తలపాగచుర్లయున్న యజమాని శిరమును మూర్కొాందోంది. యుపకుడు తన

ముఖాన్ని అవతలివేపుకు తిప్పుకొని యున్నాడు. నిహతుడై అంకజారీలో పడివున్న మాధునీ కశేబరాన్ని కిందికి తతిమ్మా అళ్వకులచే దింపించాడు. మావటీడు (కిందికి వషెవచ్చి యువకుడు. చెప్పినట్టు చేస్తున్నాడు... ఏనుగు కాళ్ళకుళూడ ముండ్ల “లుసును తగింంచిన పిదప యువకుడు మాపచివాని నుద్దశించి “ఓయీ । సి కిక వాణదానము లభించింది... ఇటు వచ్చిషా సేనాపతి (ప్రశ్నలకు సదు త్రరము కమ్మ”ని చెప్పాడు.

అప్పుడు కూడ నా తపణచూపని ముధాన్ని స్పష్టంగా చూడ వీలుకాలిదు. ఎతన్నేచో అడగాలనుకుంటండగానే మావడీదు నా ముందుకొచ్చి “యిది సూ మహా జు పసపేనుగు “నాలగిరి స్వామీ? అన్నాడు.

ల

ఉనిన్పిజ్రీ? యిది నాలగిరా । మరి పై నక్కియున్న దెవరు *ొ అనడిగాను.

లిక్తిక్స సిళఆహ సేాపశ

అమగధ సేనాపతి ధ్మదికులవాచు స్వామీః చండికు లనిరూడ ఆంటాచ”

చండభ్నదుని పేరు విన్నంతనే నా కెనలేని అనందం కరిగింది. భ్యద్‌షిద యుద్ధకళాకోవిదుడు; నూ గుపవు బహుకాన్వులు చెప్పగా యాతనీని గ్యూ విన్నాను. వారి సహాధ్యాయుడేనటి. రణవిద్యా బారంగతులు కావడానికి ఏట కుచ్చీలు కుబ్చీలు యువకులు తష్షళిలకు పంపబడుతున్న డీ వ్యదికుని (గేరణవల్లన రాజును ముఖస్తుతిచేసే యితర సేనా నాయకుల కుట, పంచనలకు గుశాకపశి యితడు మగధ సేన నసేయం గావించి వుండేవాడు.

నేను గ్మరాన్ని దిగి వెంటనే ఒక మంచం తెష్ముని భటుల నాజ్ఞావింకాస. మంచం తేబడగానే యింకొకని సాయంతో భ్మదికుని ఫవాన్ని దానిసిద షషుడ బెప్హాను. అంతలో మరకొందద భటలు కూడ వచ్చి చేరాచ. వారితో “షతడు యోధానమయోధుడు-మగధ సర్వ సేనాపతి భదికు"డని పప్పాను.

ఈ వార నందించి రమ్మని అప్పుడే ఒక అ్య్వోమని మా సిగాపతి వర్ద పంపాను.

మౌవచివానిని పా ధటుల కప్పగించి, యేనుగుకు ఆహారం ప్వ్రెప చెప్పాను. నేను ధృదికుని ళవాన్ని పట్టించుకొని నా గుదారానికి వళ్యాను. అనే మా 'సెనికులు కొందరు వచ్చి క్యతుసేనలు కదనభూమిని వదిలి పలాయనం చేస్తు న్నాయని చెప్పా. ఏదిరాల్లో వ్యిశమించుతూన్న ైనికులను తక్షణం పోయి ల వులను వంగఎడ వలసినరిగా ఆనతిచ్చాను.

కొంచెంసేపు మానసిక విశ్రాంతి లఖించినంతనే రణరంగంలో నన్ననిు రించి యుండి, అద్భుత సాహసౌన్ని (పదర్శించిన యపవీరుడు జొపకాగకి సజ్చాదా ఆతడు నాతోపాటు ధ్మదికునిపెకిపచ్చి ఉంటాడు. అత= ఖడ్గ కౌళలాన్న ద చూళ్ళేదు; కాన్మి పట్టపుషేనిగును తోరించుకొని రాపటంలో అతడు చూపెస్ణి- సాహసం అసమానమైనది. అతనికొర కటు నిటు చూచి, కానరామి చ అంగరవ కుని తీసుకొనిరమ్మని పంపాను. కాని యెంత పదకశా అతని జాడ అంయలనట కనీస ముక మాటతో నైనా అతనిని పళంసింవక పియినందున విజారపక్షాన- అతడు మళ్ళీ వళ్ళి వ్యతువులను. వెంబడించి వుంాడు. తిరగి వహ్హైడచకొనేచెలా నాపైన డాకే బరే వోపంపస్తోంది. వైర్య-హైహసాలు ప్రదర్శించిన ఒక వీపన్‌ తగిన గౌరవం చూపక, అపరాథం చేసిన్లే భావించుకుూన్నూన... పళ్చార్తాద తఏ హృదయంతో యేను సవద్ద వెళ్ళాను. అది నిజంగా కరిరాజు ఐబరాపతంలా? పండి మూదుమూరల ఒ౯డుగాఎ దంతాలు, పర్వుతంలాంటది దేడదాములో అనౌొధారణంె వుంది. మళ్ళీ యద్ధరంగంలోని ₹ైనికులకు సూచన రివ్వడంలో నిమ్నడనై ౫సి ఇంకొంచెం _పొద్దుండగా నాకొక యోచన కలిగింది. *పిందిసాపని పల్టిపుపేన నెలా సేవాపతి ఎక్కి వచ్చాడని మావదవాని నడిగాను.

సింహ సేనాపతి 290

“*శీనాపతి గుణ-గణాలు మహారాజుకు మ్యాతమే తెలును. సేనాపతి యవరా జేది చెప్పినా కురవానికింద జమకట్టి మూగ్హూడేవాడు. అందుచే యువరాజుకు అఆమదునంటె ఒబ్యమండేది; కాని మహారాజు సేనాపతియంచు మిక్కిలి గౌరవాదరములు కలిగి వుండేవాడు; వా రీయనకు తమ వటపేనుగే కాదు, ప్రాణమైనా ఇచ్చేవార. ఇద్దరూ ఓకే యీాగువారు; బాల్యమి్యతులు హీడాను” అని మాపటీడు చెప్పాడు.

“ని న్నీ యేనుగతోసహా వదలి పెట్టితే నువ్వు తశాజగృహానికి వెళ్ళి ఫితంావా "ి అనడిగాను.

“ోఒదిరి పెడ్తారా శొ అనీవా డాళృ్ళర్యంగా అడిగాడు.

“మీ మవోరాదాకు ఒక్కసారిగా తసు దాల్యస్నేహితుడు, పట్టపు దీనుగుల నప్టంవల్ల అమిత దుఃఖం కలుగుతుంది, ఈ ఏనుగ్రెనా కళ్ళబడితే ఆయనకు కొంత ఊఈవట కలగవచ్చు” అని, మావటీడు మాహ్హిడకుండుట చూచి. “తిరిగి వెళ్ళడానికి మా సైనికు లడ్డువస్తారని భయపడుతున్నావా” అన్నాను,

“అవును స్వామీ 1”

తప్పి కా భయమక్క_రరేదులే, నిన్ను ధ్యదంగా మా సెనిక్టశేణిని దాటించి పంపేటట్లు చేస్తాను. నీ ఒంటిమీద దెబ్బలు పడకుండటం_ మేల. నీకు, ఏనుగుకు హా భటులు ఆవోరం యిస్తాడ, ఇకవెళ్ళు. ఈలోగా నేను మీ రొజుకు ఆయన 1పాణమ్మితుని మృతిని తెల్పుతూ జాబు రాస్తాను. సువ్వు త్వరగా బయర్జేరి రాజ గృహానికి పో; తిండి తింరా”

నాయీ మాటలు వాణ్ణి చకిళుని గావించినట్లు వాని చేష్తరే తెల్పుతున్నాయి. నేం తాభపష్మతం మీద మూడుబంతులు రాసి, మ్ముదచేయ బోతూండగా సేనాపతి సుమన్‌ వచ్చాడు. పచ్ళీ రావటంతోనే ఆయన నన్ను కౌగింంచుకొని నా ఫాల తలమును చుందించాడు.

“కుమారా సింహా--కాదు, రిచ్చవీ విజయసేనాపతీ :.* అని ఆయన అంటూ౨పే మధ్యలో నే నందుకొని “కొడు, మీద నన్ను, “కుమారా” అని పిలిస్తేనే మాపంటుంది” అని అన్నాన.

“అలాగే నాయ చా: ఏవాలి-వజ్జిదోం యాపత్తు నిన్నుగూద్చి గర్వపడుతుంది. ఇంతవరకు మనం భయపదుతున్నది మగథరోని కూటినీతి విశారదుడు పర్షకారునికి, వణవిద్యా హారంగతుదు భదికునికి మూ్యూతము. భృదికుని కడలతేర్చి నువ్వు మగధ పై పూర్తిగా జయం సాధింకావు.”

“స్సనావతీ; మగథ సైనికులు యుర్ధభూమిని వదరి పాంహోతూంటే మన మోరులు ఇంటబడ్‌ తపముళున్నా"రని చెప్పాను.

వలం సింవా సేనావశి

“పిక్కబలం చూపోరూ: సేనాపతి మడియుటతో అది సంభవమే.”

“నే నొక అపరాధం చేశాను; మన్నిప కోదకున్నాను”

“మగధ విజేతకు ఒకతప్వుకాడు. నూరు తప్పులకు మాఫీ.”

“నతు సేశాపతి ద్యదిరుడెక్కి. వచ్చిన బింబిసాపని పట్టిపు పిససన తిప్పి పంపుతున్నాను.”

“అయితే పట్టపుపేనుగును కూడా పట్టుకున్నావూ?”

“*అవుసు, కాని అసలు దాన్ని క్కడికి తన అద్భుత సాహసంళలో 68 నేద్చగా తోరించుకొని వచ్చిన వీరయువరకుణ్ణి మాటమౌతంగానైనా పళంసించ ౬౨ పోయినందుకు విజారపడుతున్నాను. బాహుుః మన యా యువలూఢధు డిప్ప" శ్యతువులను పన్నాదుతూ వుండివుండవచ్చు.”

“యుద్ధ సమయంలో అనేక దాధ్యతల నేకకాలమందే. నిర్వహింకా: వస్తుంది. అర్లాంటప్పుడు సారపాటు జరగడం సంధవపు. ఆ యవకుడు సమ్మడి మీద కన్పించుకాడులే. సీ వా వబుగును (తిప్పి పంపచంస్పే పంపింపయి్యి"

“న్సరో సంగతి. నేను మగధ రాజు కొక రెఖ రాహాను. అందులో “వం రొజు వింవిసాపని రిచ్చవీ ఉపసేాపతి సింహుడు ఇల్పునది, షీ పప్దీపు పే వలనే మీ సేవాపతి భృదికుని సజీవంగా. పట్టుకొనరక టోయినందును వాం పదుతున్నాన.. లీరస న్యానము రిచ్చవుల కవగతమే-ము మత్యంత గౌరవ పురా రంగా మగధ సేనాపతి దదాన సంస్కారానికి ఏర్పాద్దు. చేస్తున్నాము. రవ "సీనాపతి స్వయంగా చితికి నిప్పందంచురాడు. డాల్యమిత్యన విచూగ ముభంలే మీకు కొంత వూరట కలుగపచ్చునం పట్టపు పేనుగు. తిప్పి పంపుచున్నాని "7 "అని రాళాను.

“నేను సీలో పూర్తిగా వకిధవించుతున్నాను” అన్నాదు సేనాపతి.

సూవరివానికి జాచిచ్చి మా వైనత్యకేణిని దాదించి రమ్మని ఇద్దరాస్వమిలి- తోడు పంపాను. మా శివిరమున్న తోటతో ఒకపక్కన చితి పేర్పుమం కొందరిని నియమించాను.

మా కిచిరము పాటిలి (గామానరే మూడు యోబగాల దూరాన మామిడిలో వుంది. ఆ నడాది మామిళ్ళు పరగ్గాచినై; కాని కాయ౨ంకా వండలా. నేను సేచావరి ఒక మామిడిచెట్టు నీడను చూచుని మోట్టాడుతూండగా కపి తౌంన రాష్వెకునిల వచ్చాడు. శెక్క౨రగ్గ్రి పట్టుకొచ్చిన ఒక వ్యక్తిని గ్యురంమిదనుంచి దింపించి మా ముందుకు తీసుకొచ్చాడు. నాలోవున్న సేనాపతి? గాంచి అభివాదముచేసి చ|

తిలిగి కపిర్‌ చెప్పాడు - “ఇతడు మగధ ఉపసేనాపతి ఉదయుడి.. వాళ మవిడి వరక్కంటచె ఎక్కువమంది? బందీలుగా పట్టకున్నాం.. ఇంకా కక్క పెట్టింది కాసి, అవకు పైగానే ఉండవచ్చు”

సంహ సేనాపతి లీ? మౌ 'సైహ్యాధ్యషుడు కపిలని అభినందించాడు. కపిర్‌ని కౌగింంచుకొని “నువ్వు నాకంటె అద్భష్టకాలివి కపి5్‌ ; నేను మగధ సేచాపతిని సజీవునిగా ఐంథధించరక పోయాను" అన్నాను.

శవీమిటీః! మరు మగధ 'సేవాపతిని కడలేర్చా రన్నమాట!” అన్నాదు కపి. ॥'

“నే నాయన్ను (ప్రాణంతో పట్టుకొనివుంచే యంలైనా సంతోషించేవాడీని; సరేగాని, యద్ధశతి ఎల్లావుందిశొ అనడేగాను-

“"ఎరిమూకలు సఫా అయినత్లే. పద్టుబడుతూన్న బందీలచే గొప్ప సమస్యగా వుంద అన్నాడు కపి,

'సీశాపతి సుమన్‌ బంధితునిచేరి “ఉవసేశాపతి ఉదచుః మీ సర్వ సే వాపతి దహన సంహ్మెరము, అంతిమ సన్మాన (వదవృనంలో సువ్వుహవా మాలోపాటు పాల్గ్లాఎకపని అళిన్తాను” అన్నాడు.

“అవళ్ణం పాల్గొంటానుః యిదినా అదృష్టమే” అన్నాడు ఊఉదయుటదు.

ఉదయని ఇండుచేతులు నా చెళుర్లోకి తీసుకొని “సిశాపతీః నీపట్ల మరాద చూపుట కాలసీంచిన నన్ను మన్నించు" అన్నాను.

“బందీనైన చాకు గొరదబిండుకుః” అన్నాదు ఉదయము

“అయి”ా నువ్వ పీఠడవు. జయ మిరపనాలలో ఒకరికే లభిస్తుంది; కాని శౌరం-సతావాల (పదర్శనంలో యివ్వరము సమభాగులపు. మీకు మా నికు లెట్టి అపకారము చేయండుగదఃో

“మె సేనా నాయకుని ఉదారతకు అధినంద శాలు”

“నేను మీ వేతులు కది అవచారం చేఠనిగాొ అన్నాడు కపిం.

“పి వాపని చేసియలడకపి తె నేనింత సువవుగా పద్దుబడతానాఃో అని తఉదలయు డన్నాచుం

“మీకు భోంచెస్తారాకొ అని నేను, ఉదయు నడిగాన. ,

“వంచినీక్య జాలు”

ఉదయడు చల్లని నీళ్ల రాగినతర్వాత మేపు ళవాన్నా యెక్తుకున్నాము, మధా మధు మనుషంలము మారి అందరము ధుబందవాము. చితిమద కవాన్నిం చిన పివప సుమన్‌ నిప్పంటింబొడు. కొద్ది సేపద్లో అగ్నిశ్వాలలు చండధదికుని శవాన్నలముకున్నవి. ఆ అగ్నికిలలు వీర శరిరా.ఐవులను.. ఛ్యోతిర్లోకానికె జేర వేస్తున్నప్బునా దన్నందుళున్ను.

దహన సంహారం ముగించి బసు తిరిగివచ్చిన పిష్ముట నేను ఉదయుని థోఐనాడుల కేర్చాటు వేమిందాను. భోజవాంతరం అభున్న ొందప భటు

228 సింవాసేనాపకి లతో ఉల్కా_చేలానికి పంపించు నజ్హాజాపించాను. అంతది తీపబజాటుగా కూచుని నేను, కపిల సేనాపతికి యుద్ధ పరిస్తితిని సాకల్యంగా వివంంచి చెప్పాను. జరిగిన వెనమంతా రాసీ వెళాలిక3 పంపుతానని చెప్పగా ఆయన తానే యీ జధవారను క సు నూ! స్వయంగా తీసుకెళానని చెప్పాడ.. అంతకుయుందే ఆయన గ్మరంమీద మూు యోజనాలదూరం (పయాణంచేసి వున్నందున నే శాయనను వ్మిశాంతి తీసుకొమ్మని విన్నవించాను; కాన్‌ ఆయన సమ్మతించడయ్యెను- విజయవార్తతో పంటినే వెళారికి

వ! నం. చెళ్ళిపొతానని పట్టుబట్టుటచే నే నాక ఉత్తమాళ్వమును తెప్పించి యిచ్చాను. "సేనా న! కె మం పతి దాన్నెక్కి చేదు చూస్తుండగానే కనుచూపు మేర దాడిహోయాడు,

నేను కపిచవంక చూచి “మ్మితమా కపిత :£ కార్యసాఫల్యతే (శ్రమకు తగిన పొరంతోషికము సుమా” అన్నాను,

“చక్కగా చెప్పావు. నీ చొకచకంంతో టూ ఘన విజయాన్ని సాధించావు. రిచ్చవీ సర్వ సేనాపతి నిన్న మెచ్చుకున్నాడు జననమితి హడ నిన్న క్షరీతిని సన్మానించుతుంది. కాని సహ్మానంతో కలిగే సంతోషం ఈ విజయాన్ని సాఠించి నిప్పుడు నీ మకసులో పొందిన అనందానికి సాది అవుతుందా ”ొ అన్నాడు కపిల్‌

ఆనా గురించి ఇప్పుడు నేనేమి చెప్పానో అప్లే నీ సరించిహడా. భావించు తున్నాను- సప ఇక శా సంగతిని వదిలేసి భోజనం విషయం చూసుకుందాం. నేను-కామ--అన్నట్టు-వైన ధర్మావలంది నయిశాను. అందుచే నా కిపుడు మద్యా మాంనాదుల అవసరంభేిదు కపిష.

“*నాకవి కావాల్నిండ” అన్నాడు కపిల్‌.

అప్సి భటులున్నా వగా, వారితో చెప్ప అన్నాను నేను.

సకుడు రాతి వాయసము, బూరెలు పండాడు. అవి కమ్మగానే వున్నై; కాని, నా కేలనో ఆ పూది అవి రచించలదు. నా సహచపలు మద్యమాంసముల హాప్యాయంగా మెక్కుకున్నాప. నాకు జతగా కూచునే ఛాకాహోరి ఒక్కడూ లేక పోయాడు. అందుకని నే నెవంనీ నిందించలేను- నేను కోరి బుది పూర్వకంగానే

ఛి యూ నూతన పధా న్ననుసరించాాయె.

యుద్ధ రంగాన్నుంచి వచ్చే సమాచారముల నందుకోవటానికి నా ఉపగాయ కులు, సేనాపతులు వుండనే వున్నాచ. వారాల తరబకి న్మిదరేమి నా రెప్పలు బరుబక్క్‌ వాలుతున్నై. అందుచే నేను పెందలాడేసోయి పడుకున్నాను. అర్థర్మాతి వేళ నాకు న్మిదలోనే ఎవరిదో పిలుపు వినపడింది. మొదటో నేన్‌ కలకంట

గా న్నానేమో ననుకున్నాను; కాని, మరి రండు మూడుసాద్‌ అబే పిలుపు చెవిని ళు

సింహసేనాపతి తిలి0 పముపతో కపిర పిలుస్తున్నట్టు తెలుసుకున్నాను. వెంటనే రేచి “ఏమిటి కపిల లొ అనడిగొడు.

“కార్యథారంచే బడరి గాతన్నిదరోనేనున్న నిన్ను గత్యంతరంరేక లేప వలసి వచ్చింది. మన సర్వ సేనాపతి ఘుమ? మనర్నివీడి పరలోక గతుడయి నామొో అని పిడుప(పవంటి వార్త చెప్పాడు.

“స్ప ాపతి మరణించాడా | ఇప్పుడేగా ఆయన యిక్కణ్ణుంచి వెళ్ళింది న్‌్‌ అసశిగాసుం

కపిల్‌ చెప్పాడ.---“ఉల్కా_చేలం చేరగానే సే-ాపతి చైళాలికొక దూత డ్వాంా జాము పంపాడపఏ. అయినా ఆయన మనస్సుకు సంతృప్రి రేకహోయింది. అ=పమితి సమావేళభంలో స్వయంగా తానే వీజయవార్తను (పకటింజాలని ఉబలాట పాడు. ఆ ఉత్సాహంలో మళ్ళీ వెంఎనే ఏహారికి బయలుదేరాడు. ఉల్కాా చేలం పొలిడుర దాటకముందే హఠాత్తుగా గ్యురం మీదసంచే (కింద పడిపోయాడు. ఒంఏనున్న ఆశ్వికులు వళ్ళి (ండెమీద పయెస చూచేసరికి (వాణం హోయిందడట. పె దుర్వార్త నంవజేయుట లొకని నిక్కడికి పంపి, మిశతావారు ఇవాన్ని వ్‌శాలికి తేకుకెళ్ళారటు”

ఇదంకా కపిం పపుతూంటే “వులప్పగించి. వింటున్నా నేగాని, నామతి పతిలోరదు... నిర్వస్దుడ నయిశాను. కొంతవడ్‌ నోఎమాఏ లేకుండ చూస్తున్న

వెప్నుగాంచి కపిం అవ్నాడు-- “ఉల్బా_చేలంలో మని పైచాాలను ఆజ్గాపించే వాా2వరూరేద. తూప్ప రంషఇంలే యుక్ఞం సమసిహోయిట్లి; కాగి, అక్కడ వార్తల దంపమకొని సూచన రివ్వాఎగద.”

సర్వ సే?ాపతి త్వూత బాధ్యుడను ఉపసేా”ాపవతీవఏ నేనన్న తలచుకొని కపింతో చెప్పాను--- "జనసమితి మరల నూతన సే7ాపతిని నియమించేవరకు యుక్ధ నిర్వహణకు నేనే ఇవా.ఎచారీ పహింజార. మితమా కపిళ 1 దడేణరంగం వాఘుత యిక నీచ యుద్ద విరపమణకోం, ఫ్యతు కూతలు పచ్చేపరకు వారిని వెన్నా చం మౌనవద్దు. యుట్ద ఖైదిలను మామూలుగా ఉల్మాచేలాంకే పంపుతూండు, అమపనికి కూడ లఖ రాస్తున్నా. ఈరోగా 7 స్యవాన్ని తెప్పించు.”

అని నేను దీపం వలు్సలోే కహ్మ (నాశాయ. కపిల నా గరం పచ్చినట్లు

ఇెప్పగా జా బతన కిచ్చి నెనతణ్న్‌ గాఢారింగనం. చేస్తూ “*మి్మితదూ : (పన్తుత పవస్టితులలో ఏది ఎవరి తుది కౌగిలో బప్పతేం, నేనిక వెడుతున్నాను. నీ విక్కడ

వ్‌తి0 సింహ సేనాపతి పరీస్థికులను బిట్టి నీకు మంచిపని తోచిన విధంగా చెయ్యి. అవసరమైతే మూ యోజనాల చూరాన నేనుండనే వుంటాను” అన్నాను.

ర్యాశిపూట వాతావరణం నిస్తబ్దంగా వుంది. ఆ నిశ్శబ్ద వాావరణాన్ని భం"

“పడుస్తున్నదల్లా మా అయిదు గ్మరాల డెక్కుల చప్పుడే. ెతంనాడు ర క్ర్త్రనవంద లతో డాగులు పడిన భూమిపై [పయాణం చేస్తున్నాము. మా (పయాణ వేగం పరస్పర సంభాషణకే వీలుతేదు. మార్గ మంచక్కడక్కుడ రడక భటులు ఆగష కేకలు వేసేవాడు. “మిత్రుల” మని చెప్పుటలో దివిటీలెత్తి చూచి అవవాదము కేసి వదలి పెస్టేవాన. పాటరి (గామంఠో దళవాయిని పిఏపించి నను ఉల్కాచేలాని వెళ్ళిపోతున్నాననీ, ఇక కపిర ఆదాల ననుసరించి నదుచువిపలసిందనీ చెప్పా" మూడు యోజనాల ప్రయాణంతో మా అజ్వాలు అలసిపోయినై. అందుచే చం పొటలిరో కొంచెంసేపు విగ్రాంతి తీసుకున్నాం. తర్వాత దోనెల పంంవ ము మెల్లగా దాటి ఉల్కాచేలం చేసకున్నాము. నాతో కూడా వచ్చిన భటుల 80 హావుట కనుమతించి సేవాం (పభ్యృరులతో తాజా వివరాలను గూర్చి యోచింలి న్మిదహోయాను.

నికే. శాంతి ఒడంబడిక నేను ఉదయాన తేచేసరికి జనసమితి అధ్యక్షుని రేఖను లెచ్చిన చూత “ కోసం వేచియున్నాడని చెప్పారు. నే శా జొబును గకొం చదువుకున్నాని. యుద్ధంలో జయాన్ని సాధించినందుకు గణపతి నిన్ని ఐనందించాడు. మరల స్య 'సేవాపతి నియమింపబదువరకు ఆ బాధ్యతలను నివ్యహించు థారంాన్ని పహించపల”ా నదిగా నాకాదేశందాడు. వారి ఆజ్ఞానునారం ఏంఓన కార్భుథారాన్ని సహించురుచ్నా నని జాఎరాసి చూతకిచ్చి పంపివేకాను.

యుద్ధఖైదీలు తండోవతండాలుగా ఉల్కాాచెశా నికి పంపబదుటన్నాడు. నెస్లె వాం నిప్పదికప్పుడే దేశాంతర్భాగాలకు పంపించి వప్పన్నాసం చృతగ్భారుల చితెళ్వా జ్‌హషల యేర్పా్లనుచూచి నా కత్యంకానందం క"%ంది. శా సంతోషాన్ని న్‌ బుచ్చినప్పు డగ్నివప డిల్లా చె్పాదు :

మో ఏర్పాట్లు రోజు రోజుకు చక్కుబడుమునై వ నిరంతరకృపి యేవో అమినగా రాటుదేలుతుంది. ఒక్కసారిగా యింతపుందిత. చినిత్సచేసే అవకొవం యిదిపర కెప్పుడూ నాకు లభంం కారందు- ఇంత పని పి తిడిరో చిక్కు ఎదుల్కాంటూ పచ్చినక్రై వాచి నవారచోవాయాలూ లోచుళూనే వున్నై. వివిధ రకాల గాయముల వారిన్‌ ఎట్బైడ సైగాల్లో వుంచాం. (పమాదాపస్టతో సిన్న వారిని [పల్మేక మెక చోట వుంచాముా”

నం మధ్వలో అక్టుపడి “సలి గాని మరి షస యవపతీ దళాలు ఎలా పిని చేస్తున్నై ౯ అనత్‌గాను.

“రిచ్భవీ యాణుతమి, రిచ్చఒతర కొంతలండేమి ఒక విచ్మిలోత్నాకాము లేక త్రింది. వాప పుపషల కే మాతం తీిసవ్‌్రుండా పనిచేస్తున్నాప; మరి నాయ] భామ విషయం వెప్పనక్కరయే రము. రిచ్చవులక వారి సే”పతి యాజ యుజ్జే అద్దే ఆమె దూశతిని సా ఐల్లడ దచ తప్పక పాదించురున్నాడు”

ఆట యాబ్ఞకు తిపసలదన్న మొటిక”

“నిస్టందేచాంగా అంచె

“కామ యెక్కదుంది?ొ

“మొవట్లో కొవ్నాళ్యిక్కడే వంది. _పస్తుతం సది కవతరి డేపున మఠాం పెట్టెంది- అయితే అడపా దడపొ యిక్కడమ వచ్చి చూచి సెడుతూనే వుంది. ఇహాళ తెల్లవావగస్దే నచ్చి రోగుర్ని చూచి వెళ్ళింది”

విల సింహ సేనాపకి

“ఈసారి వచ్చినప్పుడు నే నీక్కడే వుంటున్నానని చెప్పండి”

“అల్లాగే: 'సేనాపతీ। ఈ యుద్దం మన వ్ది _పజానీకంలో నూతన వైత గ్యాన్ని కల్గించి జీవిత దృక్పధాన్నే మార్చివేసింది. వృద్దలుకూడ. స్త్రీ-పుడష వివక్షత లేకుండ దేళశరడణ కేదో ఒక విధంగా సహకరంచటాగకి ఉద్యుక్తులవు చన్నాపు. నేను మా ముసలావిడ మాణవికరూడ యిలా మారిపోతుందని ఎన్నడూ ఆశించలేదు సుదూ,. జివితం పొదుగు” తం అదవాజలతో నన్ను ఇధంచకొని తిన్నదంటే నమ్ము”

“*వేధ్యిచడమాశో

“మరి? ఆడీ అంతురకుండా. అవిడ లారిహైౌరి చూలాలయి కృండగొా శా _పాణం తీసినంత పనిచేసింది. తన పిల్లా దాడుకుంానికి. తిమ్మడిని తెమ్మంది”"

“బతికిన చాన్నేాా?ొ

“కాదురా కొయంబొమ్మని. కోతిచబామ్మ లచ్చిజ్చానుగందా, మే దాన్ని పద్దితెళ్ళీ లక్కరంగ చఇయించుకం రమ్మన్నది. ఆ తర్వాత తన వల్లాడది బూర కావాలంది.”

మరి మీరా చొమ్మలన్నిదనీ తెచ్చివ్వరేదాళొ

“ “తప్పుతుందా సేగాపతీః మాణవిక పడంచుది.. ఆమె కెక్కడ కోపం వస్తుందోనని గజగబ లాడేవాణ్ణి, ఒక గది గదంతా బొమ్మలతో నిండిపోయింది, పుద్దబోదు గుంటడికన”

“నదికి గదేఃొ

“ఆం మశేమయించసుకున్నార? ఆడపిల్హ పుచేసింది.”

మరి మగపిల్లాడికోసం ఆచ్చిన బొమ్మరేషఘళై”

గోమలి చూలుకు పుడతాగనే ఆశకొడీ దాచిపెటింది; కాని ఆమె కెదుగరూ ఆథ సంతానమే. మా యావిడ సంగతి తేలీయవాని. కిదొక "మచ్చుగా పప్పాను. ఒచభ్యవంచి పనిచయటిమంచే ఆమెకి గిప్టదు... నేనురూడ దాస - దాసీ జనాన్ని, నొకర్షని లోటు. లేకుండానే వుంచాను; కాబడ్ది కొంపలో ఎల్లాంది ఉప్కదపము రేకహోయింది. రకహోతే మాణవిక నన్ను (బ్రతకనిచ్చేరి అల్లాంచి మనిషి, మీయమ్మ మగ్గికాడేవి గోచి బిగించి కతగ్యాతులకు కట్లు కట్టుతూం టే, పక్కలు వేస్తూవుంటే. పాలు రాగించుతూంచే చూచి పంగా మారిపోయింది.”

తమా అమ్మ కూడ నడుంగట్టి పనిచేస్తోందా కా

“ఈ ౧ మాణవిక కూడాను. వణ్ధి త్రీలలో ఒక వింత ప౦వర్త్వనం పచ్చిందని చెప్పానుకడూ. షతగాతురిక్కడికి సంతతధారగా పచ్చిపకుతూంటే అమగులో

సింహా సేనావతి ఏక

చేయవానిరి సల కాళ్ళకు లంగా లద్బపడతాయని కాసివేకలు కషెతన్వా ద”

“అమ్మ ఎకుడంంది ఆకారా- 1” లా

ట్ర న

“వచ్ప్చఎళ అయింది. మాణవిక, మొక చిన్న చాటి పంవతలు సేనాపర్‌ = అమ ఐస్‌ మాజవికకు దాగా ఆఎసుంటుంతి |

“అములే అకారం: అష్మలోసు, కామలోను నె వళ్ళా మధాన్న6 వహపానన సండ్‌” గా “రా

జూకో ము తమరి మా వోడలి”ొ” “*అఆరాణే పండి.” శా లు

“మా భూవిడకి అమ అంటే బలి పుక్కువు స్చేపామూరి గేవల తనూ రేడలి సంటుండి. కామ గాంఛారపడుచు ఇప్కితర్‌ రావడం అమచి”

“*కారంవారంపల కాబోలు:

శి ల

“వావి ఛమసంగతి ఏః చెప్పని షతగ్యాతుం అయిలేకిండా ఉంటు న్నాషు కౌందతెని నది అవతరి ఫఏకానికి పంపానేగా న, నేని ఎయి. చూచి రావటానితే తంకలేకుండా వుంది. యువరం*ం ఎంతవమర ఉందోవూడా 7కు ఆరిదుదు” న

“2ండోవావికే యుస్దతింగిం మూడు యోజహాల అవతరి చెళ్ళింది."

“అమల అంతంత చూరాన్నించి చిబ్బతిన్న వానిని పపనులుకిస్తూ. ఇర వేసూ వుండి వుందార”

జో

“యుద్ధరంగంలో మూతపు యవతుం లోపల మాయవలసనివసున్నడె ఇతర కా వడలు, పతపులు వచ్చాటుబేచాం కాకవయా పె జలు ర్నాతిం వూ చెక్కుకచేయపింయొె వాడు జాణపర్షంలో!ి చూరాానివాడా.. ౨ంకపతదు రణచం*%ంలో సంగామయంత తంగా వదిపతు న్నా, ౬ తిం వడీవయినస వాచి స్‌క్టాత వ్‌ హతం జొాతే్వేయకుంవా తర రించుచన్నాడ

తాఆ్తదైె్సవ ను వ్‌ష్పేచ సేచావపిః గాయపడ్డ వారి పన్న కప డే హావద్దషి తీసుకౌసున్నాద. వందన చికిత్వ చయడంపల్ల గాయాలు త్వతాహాం ఒయమవు తాయి మాచ

"హూాణవికల కూడాను. అవత "ని చూదాలన్‌ ఉజటహా-పసుతోంది.”"

మె

"పెక అటకమిద నెకటసటు చులాకనగా మకిలి తారించిన యువమోధుడు మళ్ళీ తా 9 టై ల!

విశ సింహాసేనాపతి-

తొపక మొట్చొడు. అళన్ని సమమోచిత (పవర్తనకు అఖినందించరక పోయినం చకు విజారం కశిగింది.

షుధ్యాన్నం భోజనాత్చూర్వమ నేను మరల అధినిపెపని చికిత్సా శివిరానికి ఇళ్ళాను. ఆచార్యుడు నన్ను వెంటనే రోగులను కనిపెట్టు కొనియన్న అమ్మవద్ద్డకు పీసుకెళ్ళాడు. అమ్మ /సష్మంచేపు పీపుపెట్లి కూచొని వుండుటిచే ముఖం కన్సించక్‌ " నేనామెను గుక్రించలేక పోయాను. ఆమె రిచృవులపాగా, చొక్కాయి, ధోవతి శరించివుంది. ఆచాళ్యుని పిల్పుతో వెనుదిరిగిన ఆమె ఖా నా పైన.పడింది. చివ్వున తేచివచ్చి తాను నన్ను పసితనంలో లారించినప్లే చేతుల్లోకి తీసుకొని నా లలా హాన్ని, కేశాలను, కన్చొమ్మలమీద ఒకే యిదిగా ముద్దు పెట్టుకుంది.

“అమ్మాః నువ్వూ భామసేనలో చేరావా*శొ అనడిగాను,

అమ్మ ఎ భాస రోపింవల సెన్ళంలో నాయనో। ఆడపిల్లలు మొదట్లో | రిచ్చవీయాణుల సెన్యాన్ని గురించి మోట్టాడుతుంటే నాకేమీ బోధపడలా; కాని, వాళ్ళు-కష్టపడి పట్టుదలతో నేప్పకుంటూండగా చూచి అది వత్తుతు ఆట కాదని తెలుసుకున్నాను. మస యింటిగ్లిపాది విచ్చుకత్తుల మధ్య తిపగుళుంపే మరి నొకు మ్యూతం వెనకాలోచ నేముంది!” అని చెపుతుండగా ఆమె ఈడుచే. షురొకామెం నే నెరిగి నావిడలాగే వుంది. రాపటం చూచి అమ్మ ఆవిడచేయి పట్టుకొని అన్నది- “ఈమె నా స్నేహితురాలు సూర్య = సన ఆచార్యుని యిల్లాలురా అబ్బాయిః”

అగ్ని--” ఈవిడే మా యావిడ మాణవిక సేనాపతీ?” "

ఆమె నా ఫాలంమీద ముద్దుపెట్టి “మరి ఏమండిఃొ మీరా. తిమ్మడి కథ ఈయన్లో ఏకరవు పెట్టారాళొ అంది అగ్ని వేశునితో.

అగ్నివేవడు తడబడుతూ “భవతీ: కోపం సేయవద్దు. ఈయన మన సేనా పతి” అన్నాడు.

మాణవిక...." సేనాపతాః అయినా పరాయివాడు కాదుగా. నా బాల్యసఖీ మల్లిక కొదుకు నాకూ విడ్డే. వంకుమూరా-సేనాపతీలో

నేను- “నన్నలా పిలవొద్దమ్మా 1 మీ దిడ్డను పిలిచినట్టే పిలవండి. బాల్యంలో నేను మీ ఒళ్ళొ ఆడుకున్న వాడినేగా.”

మాణంాోమరే నబ్బాయ్‌ః ఏీకు పాలురూడ యిచ్చాను. వ్‌ మన్దికా?”

అమ్మ--”అవునంతే, మన మప్పుడు ఉమాసింహుల్లో భేదం చూపే వాళ్ళం కాదు.”

మాణ -- “కాని, సింహుడెంత మారపోయాడు। వైశాలిలో చూరాన్నుంచి చూచాను. పేప చెప్పినా మొహం చూచి నమ్మలేకపోయాను.” "

సించాసేనాపతి 288: -

అష్మంాసవీః అవ్బాయికి పన్నెండేష్య ॥ వచ్చిం తర్వాత మళ్ళీ నువ్వు చూచిందెక్కుడలు నువ్వు ఆవాట్యనిలో కారీ ళ్చిోయాపయెల” ం

మాబాోనిఎమ్కు మా (దాహ్మడప్పుడు వైళారి వది? యే రాజధానికైనా వచ్శనోలే పడుచు నాకదకుమర్త తన్న ఆదరించుకారని ఆళపన్హైడు.*.. కార్తీత్తో మర్యాదగానే బరిగింది. కాన, నా కది పరాయిదేఃం లాగానేవుంది.”. న.

అగ్ని-లా”సేనాపతీ; మాణవిక నా మెడకు వురిలా తగులుకుంది”

నేను--ోఇంతకా ఆమె తప్పేమీ చెయ్యరేడుగా ఆచార్యా? ల

అగ్ని--ోతప్పుజేయరేదుర.. జన్మస్టానపంపే (ప్రేమ యెవరికుందదుకో

నేను---ఆజుర్యా! మా పిన్ని పక్సష్మ కూడ మీ చికిక్సాళాఖరో ఇంందవి విన్నానే.” "

అగ్ని --”అవుసు శీనాపతీ! తెరిరాచే. ఆము కామతో గంగ అవతగికి వసంది." |

.. నేనుోమం ధామ కలుకేమ్‌ రాండాకొ

అగ్నిలాోలేదు. ఈ హూది చతగ్యాళులు తక్కుషు”

నేనూలోఇక రావ ఆచార్యాగొ

అమ్మ---ఎందుకని నాయనాఖో "

నేనుాచళ్ళుతువులు పూర్లగా 'ఓడిటోయారమ్మూ: నిన్నవనుంచి బెల్లాచెదర

అగ్నిలా*పాపం: సేనాపతి సుమన్‌ మన విజయాన్ని కళ్ళార చూశ్ళేక్‌ హాయాడు”"

నేను-ోఆయన చూచాడు ఆచార్యాః ఆ పభవాత భార0లో చెప్పటానికే అయన అ్యతపడ్డాడు. అదే ఆయన మరణ హేతువయింది. విజయోలత్చవాని3 సర్వ సేనాపతి లేకపొవడంకంటె విజారం అతని 'సైనికుల కెంచేముంటుందికొ

చికిత్చాళిబిరాన్ని చూచిన తర్వాత నేను ఆయువాగారాన్ని సందర్శంచిటానికి విళ్ళాను. అందులో మగథ 'సెన్యాలవద్ద లాక్కొన్న శస్తాంస్తాాలన్నీ కూడా పెబ్టబడులున్నై. ఉపనాయకుడు దో3ల వంఠెనలను నిర్మించిన గాదిసుంచీ దిఘ వరా నుంచి దిగువగంగ వరకుగల నావికాదళ నాయకుడైన శంతనుడు అప్పుడా యఏధాగారమందే యున్నాడు. అతని నౌకాదళం ఇ్యతువులనుండి గుంజుకున్న సామ్యగిని చేరవేయుటలో నిమగ్నమయి వుంది. మేము పరస్పరం చూచుకోగానే కాౌగలించుకున్నాం. జయాన్ని సొరంచినందు కతడు నన్న భినందించాడు. విజయ సాధనలో తక్షశిల మ్యిళులదే (వధాన ప్మాతయని నేను కృతజ్ఞలా సూచకంగా అన్నాను.

౨98 సింహా సేనాపతి

“భడశిల తన సోదరి చకాలి రవణ క3మ్మూతం "సేవచేసే అవకాళం లఫంచి నందుకు నాకు సంతోషంగా వుంది” అన్నాడు ౩0తస్‌.

"తప్పి శ్చేష సామాన్మమా. మెసహాయం మాకు చిరస్మరణీయంగా వుంటుంది మీరు గావించిన పరవ రనం వల్లనే నౌకాదఫం తొరిచెబ్బలొనే శ్యరువుల స్టయి ర్యాన్ని దిగజార్చింది. మళ్ళీ వాష్య నిల్యదొక్కుకోరకవియాద. ప్రస్తుతం నది కవతలి రంగంలో కపి౮ ఒక్కడే డాధ్యత పహించి యున్దాన్ని నిర్వహించు తున్నాడు. ఇప్పుడిక మగథరాజు నోట ఓటమి నంగీకరింపదేయు బాక్కటే మిగిలి వుయచి"” నే నన్నాసి.

నా బసకుచేం మే యుద్దవార్తల నందుకొ ప, సెనికదకాలకు ఆదేశారచ్చుటరో నిదముసస్నడసైనానా. వసువులు యద్దవిరనుణ కోడుళున్నట్టు కొంచిం (పౌద్దుందగా కపి వద్దనుంచి జాలు వచ్చింది. శిశువులను తపముట ఎంటనే కాలించండగనీ, కర్తవ్యాన్ని గూర్చి హెర్నాదు కద పంపుతాననీ ఐవాఎ పంపాసి. అప్పల కప్పుడే నేను గ్యురంమద ఒనారిరి బయస్దరాసు. దాంరో అలసిన గ్మురాన్ని మార్చి సూర్యా స్రమయం అయిన కాస్పేపచికి గఢారికి చేదవొన్నాను. కొన్ని మాససుల అనంతరం మళ్ళీ నేని కజపతిని కలుసుకున్నాను. ఆయన అత్యంఠా నందంలో దర్శనమిచ్చి అతి వుద్చాహంగా మొట్టాడ, నన్ను పదే పదే అభినందిం చాడు. నే నాయనకు కపిం పంపిన పర్రమానం తెలియదేశాను. తకష్షణమ మంతి వర్గ సమావేశం పిలుపబడింది.

యుద్ధం ప్‌రమించాలా పద్దా? విరమించితే ఏ షరతులమీడ అన్నదేహా ముందున్న సమస్య.

మహానాసషుంతత్రి తసి అవ్మివాయాన్నిల్లా చెప్పాడు---

“మగధరాజు పనమెటు అనేకనాద్ల దుర్య్శాకముణం లేళాదు. వారంలో మన మిదిపరకు చేసుకున్న సంధుల్లో ఏపీ స్టిరంగా వాతింపబడతడు. వతి పర్యాయము ఒడంబడిక నంగకరంచి మగభఫ మళీ మనపై దండెత్తి వచ్చేందుకే పన మపకాళ మిచ్చాము; కాబర్ది ఈవారం అల్లా కాకుందా షన మి తగాయిదాను పూ లిగా రూపు మాపాలి.”

“అందే మగధ రాజ్యాన్ని తుడిచి పెట్టాలనేగా?ొ ఇణపతి (పన్నించాడు

“ఆం అంత”

“మగధ, పాళ", దషణోత్తర అంగరాజ్యా లన్నిచినీ వజ్ధిరో కరిపేసుకోవా లనేఃో

“అందులో తప్పేముందికో

సిండా సీనాపతి విపిన

“అద్లియితే మన ఖూ (పభుత్వ హెప్పుదు పంచాయతి ఓటదత్వషవుచందా” లే శాజాధిపత్య మవుళుందా*ొ అనంగాడు. “ణపకి

“వంబాయతీ పాలనే సాగుతుంది, ఇప్పదున్నస్ణై” మహాసామాత్ముడు వెప్పాడు.

“గణపతి యీ పంనాయతి (పధుత్వ దూపమిచ్చింది వజ్జిరోనున్న అధిక సంభ్యాకులగు రిచ్చవులు. మరి మగధ అం” రాజ్యాలలో చిచ్చవులు తం

“అయితే ఏణి మనమిప్పుడు వజ్జిలోని రిచ్చవెతడలను పాంచినప్ల అక్కకి వారిని కూడ కాసించుదాముో

"ఈ విషయంలో వుత్తరాపథమందరి తకళిలాది పంజాయతీల పరిచయాను భవమున్న మన కాత్కాలిక సేనాపతి తన అభ్మిపాదుం వెప్పారొ అని పంచా యశతీ అధ్యకుడు నావంక చూదాడు*

నేను లేచినా అభధ్మిపాయాన్ని విళచికరించాను..-”పూజ) అధ్యవాః నేసి కేవలమొక సైనికుడను. రాఎనీతి-ముఖ్యంగా (పజాతం్మత రాజనీతిని గూర్చి నేను వెలిఎచ్చే అభ్మివాయాలను ఏ రాజకియనేత సలహాగానో కాక్క, ఒక సామాన్య యోచనగా మ్యాతదే స్వీకంంతున గాక, ఉత్రరాపథంలో గాంధారం పండి పంచా యతీ పాలనలో దానిస విధానము రదు. అక్కడ రంగుభేదం దూడా రదు. అందరూ ఆమ్యలు. ఏ కొద్ది పరివారాలనో మినిహాయించితే అంఠా. గాంధాపలే, అందుచేత ఆ పంజాయతి పరికుద్దంగా వుంటుంది. గాంఛాసలలోని ధ్యాతుభావం ఇక్కడ కానరాదు. గాంధార (తంల పంజాయరీ నిర్మాణ విధానం మన కాచదర్శరయమని: నా ఉిద్దేష్యం-మన దేంతో జానిో విశవానం వుంది. అనార్య పజా వున్నాను. అన్వ(పొంలాలసుండ్‌ రిచ్చవతచ లనేకమంది యిక్కడికి పస్తూంబాచ. సన పాలన రిచ్చవతదలపట్లి నిస్టురంగా లెకవియినా పై కారణాలపల్ల పంచాయఠీి పాలనలాగా లదు, మన శాసన చ్యకాన్ని గుప్పిట్లో. పెట్టుకోగల నొథధనమేదీ లిచ్చచేతపల చేతిలో రదు... పద్ధదేపంరోని రిచ్చజతరు లీవిధంగా వున్నా, మనం ఆవర్శ్మపాయమ "ఏ పరిచాలన నాగించడాసికి వక్యం కాకుందా వుంది అసలు లిచ్చపీ పర౭వారాళ్లోనే కొన్ని మహా ధా?ంవంతములు, మఠికొన్ని నిదపేద కుటుం బాలా ప్ప య-ంప్పుడూ తమ సంపద్భాగాంల కన ఏణంపైన శాసన నిర్మా ణానికై (సచుత్నించంాస.. డాని పరంవనాాంగాని దర్మిడుల*ప రిచ్చవులు

ను మ న లో *, ణు నగ ణు వ

థ్రీమంతులగు స్వజాంయులవప్టై న్‌ష్యాపటంగా (పవ ర్షించుతున్నాడ ఈ

“ఒక్క వళ్టిచేంరోనే యిస్హాంచ పరిస్తితులుండగా, మనమిక అంగ్య మగ ధాది రిచ్చవతర రాజ్యాలపు నాడ కలుపుకుంచే, డాని ఫఎతంఘన _పస్తుత పంచా యతి విధానంషిద మరోలాగా (పతిదందంచక మానదు. మన మా నూతనంగా కలి

కే

ల83 సింహ సేనాపతి

సీస [ప్రాంతాలకు యెవరో ఒకరిని రాజుగా కాకపోయినా, అధికారిగా పంపక తప్పదు; అయితే ఆ పంపబడిన వ్యకి తన యిష్టం వచ్చినట్టు చలాయించకుండా అశికట్టడావి కక్కడ లిచ్చవీ పంళాయతీ వుండదు. అదిగాక మనం ఒకే. లిచ్ళవీ అధికారి నక్కడ ఎక్కువకాలం అధికారంలో వుంచామా మరో మగధ రాజును సృష్టించుళున్న ప్రే భావించాలి; అతడు ధనాన్ని కూడ బెట్టుకోవడంతో వాటు స్వాధి కారాన్ని స్థాపించుకుంబాడు. తరువాత ఒకప్పుడతనిని తొలగింళాలంటే అది వాని కయిష్టమవుతుంది. ఆ విధంగా ముందే బూతులాటకు పునాది పడుతుంది.

మనమ ఒకణ్ణి ఎక్కువ కొల ముంచకుండా ముందే మూడు సంవత్సరాల్ను ప[మితి నేర్చరచి పంపితే సరి అని మహానాముడన్నాడు.

“మూడేళ్ళయినా అధికమే. తెలివిగలవాడా మూడేండ్లలోనే పునాది చేసుకో గలడు. అంగ, మగధ రాజకుటుంబాలవారినీ, వారి క్ముటలమూ ఆధారం చేసికొని, (పవాస లిచ్చవులలో చీలికలు పెద్ది వ్మిదోహానికి పూనుకోవచ్చును” అని చెప్పాను. ః

“*పఏపేబ్రా మన (పతినిధిని మాద్చతూం టేనోొ

“అట్టయికే పె (ప్రమాదం వుండదు; గాని అతడా కొద్దికాలంలో అక్కడి రీతి-రవాజులు, రాజకీయాది పరిస్థితులు అవగాహన చేసుకొనరడు గాన పరిపాలన సపష్యంగా సాగించలేడుం”

“చ్చీ గాప్రత్తీః దీన్ని బట్టి అంగ మగధ రాజ్యాలను కలుపుకున్న ౦దువల్ల అసలు మన పంచాయతీ పాలనా విధానానికే ముప్పు వాటిల్ల గలదనియా వ్‌ వుద్దేశ్యం

“*అవునంతేే పడమటి పంచాయతీలను పుదాహరణగా తీసుకుంటే మన మా విషయాన్ని స్పష్టంగా (గహించగలం. ”

. “మం కొన్నేండ్లకొకసారి మాటిమాటికి మగధతో మనం యుద్ధం చేయవలసి వస్తోందిగదా. మనమా వుష్మదవాన్నుంచి తప్పించుకొనే వుపాయమేమిటి?”

“అదే కాదు. దానికి మించిన (పమాదంకూడా వుంది. ఇంతవరకు మనం జయించుతూ వచ్చిన మాట నిజమే; కాని, మగధ నిరంకుళ (ప్రభుత్వ వునికి శ్రే (ప్రమాదం సంభవించలేదు. వాళ్ళే గనుక ఒక్కసారి జయించటం తటిస్థించితే యిక వాళ్ళు మన (ప్రజాతంతరాజ్యాన్ని కాళ్వతంగా తలె త్తకుండా రూపుమాపు లారు. పంచాయతీ వాలనలో అధికారంలేని రిచ్చవేతరు లనేకమంది మనరాజ్యంలో వున్నారు. అంద6నీ సమభావంతో చూస్తామన్న సాకుతో లిచ్చవుల, రిచ్చవేత రల హక్కుల్ని సమానం చేస్తారు. అంతే ఉభయులను సమానంగా పరాధీనులను గొఏించుతార.”

సింహ సేనాపతి లం

“మీక నుడివినది సత్యమే సీనాపతీ (వతిసారీ మన విజయంతో వారి శక్ర కొద్ది కొద్దిగా తీణించుతున్న వే గొని, ఒక్క పర్యాయం వారు జయిస్తే మన వంచాయతీ విధానమే సమూలంగా అంతరించిపోతుంది. అటువంటి వినాళ కారకు అను శ్యతువుల వునికి నప్టే వదళివేయుట వివేకం గల పనేనా?

“నే నా విషయం”లో మీతో ఏకీభవించుతాను; కాని, యిక్కడొక విషయం గమనించాలి. వీంబీసారుని రొలగించి మరో వఏింవిసారడు తయారవడం మరీ శవమాదం. బింబిసారుడు చంబిసారుడే. కాని, రిచ్చవీ వింిసారుడు అంగ, మగధ రాజ్యాలకు (పభువై, స్వజాతీయుడగుటచే మనలో చీలికలు పెప్టే సమర్థుడుకూడ కాగలడు, పరాయివబొతికి చెందిన దింనిసాపనితో పోరాడటానికి ఒకే కట్టగా నిలబడిన లిచ్చవులందరూ రవీ నింవిసొరునితో యుద్ధం చేయహినికి ఏకంగా వుండలేరు. అప్షాంటప్పుడు లిచ్భ, పంచాయతీ రాజ్యానికి వాటేల్తే ముష్పు సామాన్యంగా వుండదు. భ్యతువును నాళనం చేయాల్సిందే; అయితే ళ్యతువును కాళ్వతంగా నాశనం చేసేందుకు సన-అంటే లిచ్చవీల, ఐక్యతనే కోల్పోయేందుకు సిద్ధంగా వున్నామా అనేదే మనల నిప్పుడెదుర్కొన్న సమస్యో

“పాలు తాగే పసివిడ్డకూడా అందు అంగీకరించడు. లిచ్చవీర క్ర మున్నవా వెవడూ మన విచ్చిత్తి కొప్పుకోడనే నా వుద్దేళ్యం.”

“అటువంటప్పుడు మన ఐక్యతకు భంగంలేని రీతిని శతు వునికిని రూపు మాసే డెహ్లీ అనే (వళ్న వస్తుంది.”

“అవును. దీని కేదో తపచోపాయాన్ని మన మాలోచించాలి సేనాపతీ £ ఇందుకు మీ శేదేని వుపాయం తోచుతోందా? *” మవాోనాము డడిగాడు.

• ఈ విషయం నా కయోమయంగా వుంది. పూజ్యమహానామాత్యా 1 శతు చుమ కాళ్వతంకా నాళనం చేయాలన్నడే మీ వుద్దేగ్యమైతే అందుకొకమార్గం ఉంది. కొంతవర కది వుపకరించవచ్చు. అయితే దాన్ననుసరింఎడానికి కూడ కొన్ని

సందేవోలు కలుగకపోవు,.”

“వీమి టా మార్గం సేనాపతీ *" అని గణపతీ (పశ్నించాడు.

నెను *ఆంగ, మగధ (వజలకు సర్వస్వాతం్యత్యా న్నిచ్చివయడమే” నని చెచ్చాను.

“*రించినారుని సైన్యాన్ని ఓడించి ఆ పనిని సులువుగానే చేయగలం” అని హఘహానాము డనేశాడు.

“అంగ, మగధ (పజలు స్వాతంత్యాన్ని పొందడానికి ఒప్పుకుంటారా ఖా

వీశీ( సింహ పేనావ4ఈ&ి

“"స్వాఠంత్యం యిస్తూంటే వన్దనేవారవరు!”

కప్పి పరివారంలో చిరకాలంనుంచీ తలదాచుకుంటున్న మ్‌ టిభవానస నొకడిని విము క్రిచేసి చూస్తే తెలుస్తుంది.”

“వాడు స్వతంతు డవదానికి యిష్టపడ డనేనా మీ అభ్మిపాయం?”

• అవును, స్వాతం్యత్యం అనేక సాధక--బాధకాలలో కూడి పుంటుందిం దానికెంతో జవాబుదారీ వహించాలి. అది స్వార్హత్యాగాన్ని = ఇచ్చాపూర్వక (వాణ త్యాగాన్ని కూడా కోరుళుంది, మరి చిరకాలంనుంచీ దాస్యంలో వున్న వానినలు ఆ అలనణాలను ఏనాడగొ హోగొట్టుకున్నారాయె.”

“అంటే ఒకసారి పరాధీనులి నవారు శాళ్వతంగా బానిసలుగానే. వుండగేోప తారోంటారా

“బానిసభావం. వారిలో జీర్గించి వుంటుందనే నా భావం. (పజలరు స్వాతం[ళ్య (ప్రదానం చేయడమంటే వాలి (పజాస్వామ్యాన్ని స్టాపించడమే; మధ అంగ పంచాయతీలను స్థాపన చేయాలన్నమాట.”

“* హంచాలంరోవతి మనం కూడ ళూచ్పన పంచాయతి రాజ్యాల సంఖ్యను వృద్ధాచేయడం సుంచిదికారూ 1”

“అప్పుడైనా యుద్ధాలు రావని. చెప్పలేము. కాని మన (పజాచ్వాష్కు విధానానికి ముపష్పుండదు. (పజాతంతానికి (ప్రబల గ్యతువు రాజతం(తం మ్మాతమే.”

చీబాగా చెప్పావు ॥ో

“బాగా చెప్పాను, ఇంకా బాగా చెప్పగిలం రూడాను. దాని నాచరటలో పెట్టడంలోనే వుంది. చేయడంకం టె చెప్పడం మహిసుపవు.”

అంగ, పసగధలకు వాదె స్వాతంత్యాన్ని అప్పసప్పరమా?”

అక్కడి రాజులకు ఆ స్య్వైతం్యత్య (దానం చేయడం అతినులథచు.”"

“కాదు, (ప్రజానీకానికి స్వాతంత్య మేయడమే మున ఆకజయం.”

“*అంచే అంగి మగధ పంచాయతీ రాజ్యాలను స్టాపించా లన్నమాట”

“*ఆ౮౧ అంతే.”

“* అది మన రిచ్చవులవందే ఏకరక్త సంజసితబు, పరిపుద్ధ ఆర్యజాతిరి చెంది, సక్తవర్ణం కలిగిన అంగ, మగధ జాతులుం పేనే చాధ్యమవుతుంది.”

“అక్కడ అలాంచి పవ్వబున జాతురే రేవా

మగధలో కృతియ, (_బాహ్మణ, వైళ్య, శూ్యూదజాతులన్నీ వున్నై. ఆవి మన లిచ్చవీ జాతిలాగా ఏకజాతి కాదు.”

షింహ సేనాపతి లిక *

= తోవారీలో శక్త వర్ణంగల ఆద్య లెల్లరిని యేకంచేసి మగధ పంబాయతీ నేల స్టాపించరూడదుొ అసడిగాడు మహానామమంతి. /

• “క్రాన్మి మనం (బాహ్మణుల్ని అందు కొప్పించలేము. వారు యజ్ఞ---యాగా దులు, పూజా పునస్కారాలు మ్మాతమే తమ పనులనీ, రాజ్యపాలనా విధి మ్యతియుల దనీ సమ్ముతున్నడ”

“పంచాయతీ స్వాతం్యత్యము, పాలనాధికారము లభ్యమవుతూంటే. వారు పు వొరోహిత్యాన్ని వదిబేయడానికి సిద్దంకాకపోరు.”

శొమ్రూడ్త వేదాల్లోని మంత్రాలూ మాసిపోయి, మరియా మంగతాలను వరించే జులుడొక్కుతుకూడ లెకుండడం జరిగితేనే ఐస మీ రన్నట్టు తయారవు తాప

“కారణం!

కారణమా? మూడువేదాల రచయితలు అష్టక, వామక, వామదేవ, జమ దగి, భృ, వళిష్ట్ర అంగిర, విక్వామిత, ధరద్వాజాదులే (వాహ్మణ గ్యుతియ వేదధావాన్ని సృష్టించడంలో (పముఖవ్మ్యాత వహించాద. పడమటి దేశాల్లోని లవ్యలు పదాలను సృస్టించరిదు. కాబట్టే అక్కడ (పత్యేకంగా (టొహ్మణులనే వాావరూ వుండదు. చేరివచ్చిన (కొహ్మంక్కడైనా కన్సించితే కనృడవచ్చు. కుష-పాంచాలంలో అప్షక, వాషదేవాదులులవ, వేదాలున్నదీ తూప్పనందే వాబల్టే (బాహ్మణ మ్మ్యతియ భేదభావం తీ వరూపం దాల్చిందికూడ ముక గాడే”

“మనం వున్నదికూడా తూప్పనందేకదా, ఘరిఘనలో ఆ భేదం కానరాదే!?” అన్నాడు మహానామమం్యతి.

“త్త త్రరాపధంలోని గణజాతుల్ని చూచిన మీదట ఆప్యలు --- శక్షపర్ణం కల మూలపుపమ రేవిథధమైన (వాహ్మణ, వ్యతియ వేదాన్ని పాటించి యుండరదనే సాయానికి వచ్చాను. గాంధార, కాంభోజ, వుత్తదకురుదేశాల్లో నేడికీ అట్లాగే వుంది. బంపటినుంచి వచ్చిన విజాతియున్ని మినహాయించితే మన లిచ్చనీజాతి దూడ అంతే. “సనిక శీషణపొందుటలోను, పంచాయతీ వాలనాథికారంలోను అందరము సమానాధి కారం కల్గియన్న కారణంగా బయది రాజ్యాలవాన మనల్ని లిచ్ళవీ క్యత్రియలని వాడుకున్నారు. మనల్ని వ్యతియులనేవారి దృష్టీలో (బాహ్మణ వర్ణంకూడ వుండి వుంటుంది. అందే (ట్రాహ్మణులు పురోహితశాతియనీ, అ్యగశాతివారనీ వ్ష్యతియులు వాకంటె హీనజాతికి పందిన పాలకజాతివారనీ, చదూధజాతీయులనీ వారి వుద్దేశ్యం. వాం మూ ధథావంతో మిరేకివవించుతారా?” అని నేనడిగాను.

“ఎంతమ్మాతం అంగీకరించం: (బొహ్మార్ని మనతో సమానంగా ఎంచము. న్‌ క్రద్ధి, స్వచ్చవర్ణముల విషయంలో మనకంటె (చాహ్మల్ని హీనంగానే తలు

వీథనీ సింహ సేనాపతి

స్తాము. అందువల్లనే (బాహ్మణ శ్రీ సంపర్కంతో లిచ్చవీ పురుషుడు కనిన సంతా"ా నికిగాని, (బాహ్మణుని పొందుచే రిచ్చవీ స్రీ కన్నబిడ్దలకు గాని మనతో సమాశ పాయా యివ్వం, అలాంటి వారికి లిచ్చపీ అభి షేకార్త తరేదు. మరి (బాహ్మణల లిచ్చవీ కన్యవల్ల కనిన సంతానాన్ని తమలో కలిపేసుకుంటున్నారు. వారికి యజ్దా భోజనాదులపట్ల సమాన హక్కునిస్తున్నాప.. తమ కన్యకు లిచ్చవే .పుషష సంయోగంచే కలిగిన పుతునికి పితామహుని గ్యోతమిచ్చి తమ వంశంలో కలుపు కుంటున్నారు”

“రిని అర్థమేమిటి? బయటి (వాహ్మణులు వగైరాలు మనలనే దృక్పథంతో కతియులని వాఢుతున్నారో అట్టి ష్యతియులం కామనే తేలుతోంది. కురు-పాందాల మందలి ఆప్యలతో (వాహ్మణ, వ్యతియ భేదం యేర్చడింది: కాని పంచాయడిల లోని మనశాతులా విభేదాలకు తాపీయలేదు. ఆ కారణాన అవి స్వచ్చమైన పురాత నార్య జాతులుగానే వుండిపోయాయి.. వారు కురు-పాంచాలంలోవళి రాజ తం వా లను స్టాపించక, (పాచీనార్య సౌంపదాయాను సారం, పంచాయతీ పాలననే అమల్లో వుంచారు. భావిలో లిచ్చవులు (బాహ్మణులా, క్యతియులా అన్న వివావం లేపవచ్చు. ఇతరులు పిలిచినట్లు మనమూ వ్యతియులమే ననుకుంటున్నాం; అయిలే పాల నాధికాడలుగానే కాని (బాహ్మణులకంటి హేనవర్గమనే థాపంళో మ్యాతం కాదు. నిజానికి మనమింతవరకు (బాహ్మణులు నృష్టించిన చాతుర్వర్లాలలో మనం కలవనే రదు. నే నిదంతా చెప్పుకొచ్చింది పంచాయతీ నిర్మాణానికి అవనర మైన ఏకజాతి-ఒకే ఆచారం అంగ మగధ దేశాల్లో లేవని వివరించడానినే. లక్కశి (వాహ్మణ, చ్యతియ, వైష్యులా లిచ్చవులవలె వ్‌ వర్షానికి చెందినవారు

“అయితే వాలీలో క్యతియులనే నాయక జాతిగా ఎందుకు పరిగణించరాడు"” అనడిగొడు మవానాయకుడు.

నేనందు కిల్లా చెప్పాను---”మ్మ్యతియులకు మగధ ష్యత్రియులకు పంబాదుతీ సాంపదాయమందే ఏమిటో తెలియదు. వారె సామంతునో తమ నాయకుడగా ఎంచుకుంటాశు. అల్టివారు (పజాతంత విధానాన్ని వలా చేపట్టగలరు?ొ

అంతట గణపతి యిలా చెప్పాడు---*అవును సేనాపతీః విందిసాడన రాజ వంశాన్ని నిర్మూలించి మగధ శాసన చ్మకాన్ని “ఏ క్యతియజాతికో కట్టబెట్టినంత మ్యాతాన _పజాతంత పభుత్వ మేర్చడదని నేను కూడ అభ్యిపాయపడుళున్నాని. మగధలో వారు ష్యతియులని వ్యవహుంంచ బడుతున్నంత మ్మాతాన నేడు లిచ్చవు లనుభవించుతూన్న పంచాయతీ స్వాతంశ్యాన్ని వా రొకప్పు డనుఖవించి వుంటా రనుకోవటానికి వీల్లేదు. వారు రాజాజ్జను తు. చ, తప్పక _ నిర్వ ర్రించడానికి నియమింపబడిన యోధులు మ్మాతమే. మరోసంగతి: మగధలోని వివిధ జాతీయులు చాస్యాన్ని పారతంశాన్ని సమానంగా అనుభవించకలల గాని పందాయితీ

సీంహ సేనాపతి 248 స్వాతం్యత్యాన్ని సమభాగులై అనుభవించేందుకు సమ్మతించరు. కాబట్టి ఖిన్న థిన్న వర్ణములవారి నేకంచేసి అంగ, మగధ పంచాయతీలను నిష్మాణం చేయడం సంభవం కాదు. ఇక నక్కడి వర్ణ సొంకర్యాన్ని దృవ్చిలో పెట్టుకుంటే పంచాయతీ స్థ్టాపననే తల పెట్టరాదు.”

“అక్కడ లిచ్చవీ పంచాయతీ (పభుత్వ స్థాపన నున ఐక్యతకు మహీ [(పమాదకరమనీ, కాబట్టి అది మన (పజాస్వామ్య విధానాసిక్కూడా అరిష్టదాయ్యక

మిగతా మంతులు కూడ తమ తను అభ్మిపాయాలను (వకటించారు. వారందరూ మొత్తంమీద నాతో ఏకీభవించారు. మహానామామాత్యుడు మ్మాతం మరొకసారి బించిసారుని వంశాన్ని తుదముట్టించాలని చెప్పాడు. ”

నుళ్ళి నే నన్నాను - “పూజ్య మవానామా : మీ రిప్పుడు లేవదీసిన సమస్య నాకు-అంటే సైనిక సంబంధమైనది. నే నా విషయంతో సాధికారంగా మాట్లాడ గలను కొని, నే నా విషయమెల్రే ముందు యింకౌకటి చెప్పదలిచాను. మానవ దేహానికి వలనే రాజ వంశానికి కూడ యౌవన, వృద్ధాప్యా లుంటాయి. యౌవనము (ప్రమాద భూయిష్టం, వృద్ధాప్యం అంత చేవైనది కాదు. బించిసారుని రాజపంకాని కీప్పుడు యౌవనదళ అంతరించింది. రాజవంళమదీ మూఢు నాలుగు తరాలకు మించి చభూవనదశలో వుండదు. తర్వాత దానికి ముదిమి ముంచుకొస్తుంది. ఆ స్థితి లోనే దాన్నణగ్యదొక్కి స్థాన ష్యూకమించిన మరో రాజవంళానికి యౌవనదళ ప్రా ప్రించుతుంది. మన మిప్పుడు మగధను మన చేతుల్లోనే నపణౌవనంలో వున్న ఏ రాజవంళానివో కట్టదెట్లుదామా ళా *

“ఇది గట్టిగా ఆలోచించార్చిన సంగతే. మనం తోడేలు బారినుండి తప్పు కొని సింహం గుహలో చొరబడోనికి (పయత్నించకూడదు” అన్నాడు గణపతి.

“*ఆలరోచించి చూడగా నా కింకొక విషయంకూడా తోస్తుంది. చుగధ రాజ నంకాన్ని ఓడించటముః నిర్మూలించదిము ఒకే పనికాదు. ఓడించేపనిని మన మిప్ప టికే ముగంచాము. ఇక నాళనం చేయడ మనేది బాలాచూరం హోతుంది. మనసేనలు గంగక్కి రాజగృహానికి మధ్యనున్న మేరలో సగానికి మించి ముందు. కెళ్ళాయి. నలందా అవతల దృఢమైన రక్షణ (గేణులు నిర్మించినట్లు తెలియపచ్చింది. మన దూరనణ (ేణులను చెదించగలమనే నా విశ్వాసం. కాని అందునిమిత్తం వేలాది ిచ్చవీ యువకుర్నా బరి యాయవలసివస్తుంది. వౌాసాల తరబడి సమన మితరపసు లను కట్టిపెట్టి యావళ్ళ క్రిని యుద్దకార్యాలకే వినియోగించాలి. ఇందుకు లిచ్చపీ పుచుషుతకాక ఏ లిచ్చవీ కాంతలుకూడా వెసుకం౫ వేయరనేనా ఉద్దేశం” " “ “అందుకు లిచ్చవీ యాణుల _పస్తుత కృషియే తార్కాణం” అన్నాడు స్మ్నుపియుడు.

"లిశక సింహ సేనాపతి

• మరి అంత తాగ్రగం చేసి రాజగ్యహాల్ని పట్టుషీవలిసిందేనా?" అని మంత్రి వాన్ని (ప్రశ్నించాను. 7 పెక్కుమంది మతు లెక గాసాంగా, కరాజగ సహంరోని కోటను గురించేనా మీ రనేది?” అనడిగాప.

“అవును రాజగ్భహంలోని కోటను వళపదృకోనంతవరకు బిందిసారని పంశాన్ని తుదముద్దించలము.”

గణపతి అడిగాడు-*సేనాపతీః జంబుద్వీప పుంతటా (ప్రసిద్ధి చెందిన రాణ గృహంలోని దుర్భేద్యమగు కోటను నువ్వు చూచావాళొ

“నేను చూశ్ళేదుగాని, సైనికదృష్ట్యా దానికిగల (పత్యేకతను గూర్చి చాలా విన్నాను అని చెప్పాను.

“*నలందా తదవాతి రషణ్మ శేజిని శేదించడానికే. వలల పర్యంతరం తంగాలుపడవలసివ స్తే మరి రాజ్యగ్భృుహ దుర్గ విజయానికి సంవత్సరాలు పట్టు తాయా సేాపతీ?ొ గణపతి మళ్ళీ (పవ్నవేాడు.

తనా వుద్దేగంం అంతే పూజ్య గణపతీ।: దషిణం వైపున ఒక చిన్న వీని మినహాయించితే రాజగ్భృహం నలుగడల ఏథార, విపుల, పాండవాది పంచ పర్వతా లతో ఆపరింపబడివుంది. ఆ పర్వకాలమీద చాలా పెద్దవెన +లా (ప్రాకారాలు, యితకు సందులు ఒక వేపునుంచి రెండో కొసవరకు నివ్మింపబడి వున్నై. ఆ శపాకారాలలో అక్కడక్కడ రమకభటులు వుంహాచు. అక్కడ ఒక్కొక్క మగధ ఫైనికుని పరిమార్నటానికి ఎంద ర₹0దరో రిచ్చవులు ఆహుతి కావాలీ. ఇళనా పర్వతాల చుట్టూ కమ్ముకోడానికి ఎంత సేఛా చాలదు; చాలిగా లింవి సాపడు పండ్లతరబడి రాజగ్భహంలోనే వుండగలడు. ఆ గిందుర్గంలో సుమాగధి యను విశాల సరోవరం వున్నది. అంచరి నీటితో వేలకొలది. ఎకరాలభూమి సాగయి పంటలు పండుతున్నై, ఆ కారణంచే మనం రాజగ్భృహాన్ని దిగ్భంధనం చేయగలిగినా, విందిసాడసి మంది మార్చలాలను క్షుత్చిపాసలతొ అలమదింపదేసి హతసూర్చలీము.”

“నేను 'సైనికదృష్ట్యా అవగాహన చేసుకోలేక అడుగతున్నాను. మనం దండెత్తితే ఏమవుశుంది సేనాపతి” అని మహాశాము డడ్‌గాడు.

“నివరీత ఎనషయం జరుగుతుంది. పంచగిదలపైన సిర్మితమైవున్న మహాకుడాశ్థలను కూల్యదోయగల సాధనమేదీ మనపద్దరేదు, అద్దిదేదైనా సంపాదించ గరిగిశా మన కశైన్యాలన్నీ పర్వతాలమేది కెక్కుతూంటే పైన ఏ రాతిబండ చాఎనో దాగియుండ్కి, ఒక్కొక్క విలుకాడు మన కెంతంత నష్టం కల్గింపగలడో మీరూహించవచ్చు. మరి (ప్రాకారముల కెగ్యజాక చాటుతూన్నప్పుడు దుర్గ రక్షకుల శపహారములచే ఎందదప యోధులు మగియదురోకూడా వూహించండి.”

ఫింహ సేనాపతి క్ర " “అంతసుంది రిదృవులను వైశాలి బలియాయగలదా ఆన్‌ నా సందేహం” అన్నాడు స్ముపియుడు. “*అస లంతమందిమి లేనేలేసు. మూడు తూలనుంచీ (వతి లిచ్చవీ ్త్రీకూడ ఇరవయ్యేసిమంచి ప్కుతులను కనివుందే మనకు మందిబలం సంపోదేద” వంకా అంతషుంది పుతికలను కూడాను అన్నాడు మహానాముడు. “అవునదీ నిజము. రేకపొతే వచ్చేతరంలోనే పరజాతి పడుచుల్ని పెళ్ళా డార్చివచ్చేది. మరి వారికికలిగిన సంతానం సంకరమయిపోడ్సేది. గౌరవనీయ అహాతుులారా (| రాజగ్భవాన్ని పట్టుకోవటమే మన సంకల్పమయితే అది సాధ్య పడడం సందిగ్ధమే, అంఫకాదు, ఆపైన మన రిచ్చవీ పరివారాల్లో 55-60 ఏండ్లకు పైపడిన వృద్ధులూ, 15 సంవత్సరాలలోపు కు[రావామ్లు మాతమే మిగిరివుంటారన డంరో హడ సందేహంఠేదు అన్నాను నేను. చౌలిచ్చవీ శ్రీల విషయంలోను అదే దుర్గతి సంధవిసుంది” అన్నాడు ప “అల్లా కాడు; రిచ్చవీయాణుల సేనలో 40.45 సంశల లోపు పయన్సు కలవారు పొతికవేలకు మించలేరు. అంటే మన ఆనాభానుబడ్టే యుద్దానంతరం కిచ్చపీ యువతులు చాలమంది వుంచారన్నమాట. అయితే వారికి రిచ్చవీపతులుక్ష అవామయ్య ఆళ మాతం వుండదు” “ఆ పరిస్థితిలో మన జాతి మరీ అధ్వాన్నమవుతుంది సేనాపతీః” అన్నా మహానాముడు “అవును---ఆ స్థితిలో శిచ్చవీ యవరు లాజవ్మాంతం పుపషసంపర్మ్కం రేపండా (బహ్మచారిణ3ై, మడికట్టుకొని యిళ్ళరోనే కూచుంటారని అశించలేము. వాక రిచ్చవేత రాష్యలతో, బానిసలతో, నొకర్లతో (పేమానుబంధ మేర్పరచు కొక మానద. ఆ విధంగా రిచ్చవీ రక్తం సంకర మైవోవటమేగాక, మన పంచా యతి వునికికే ముప్పు వాడల్లుకుంది. మనలో అధికసంధ్యాకులైన రిచ్చవీ శ్రీలు శప దురతిని, తను సంరాచా”*కి కరిగే హినస్టితిని మిదలకుండా సహించడం దూడ న్‌ అసంభవమే.” చమన రిచ్చవీ ధర్మాన్ననసరించి వివాహ నియమాలను కొంత సడలిం? వచ్చును; అందువల జఒకే పుదషుడు పదిహను, యిరవయ్యేసిమంది ఈ క్తి ళం ెపెండాడి వారికి గర్భాదానం చేయవచ్చు; కాని కేవలం సంకానోతృ తినే చె గా గల్గుతాడు” అని గణపతి సందేహంగా చూచాడు,

వి46 సింహ సినావళ

“అవును గణపతి: ఇరవైమంది తీ లౌశేపురువని భర్తగా బడసి సంతృ పి పొందలేరు” అనినే నన్నాను.

“ఇంతకూ బించిసారుని వంశాన్ని నిర్మూలించగల్లి నంతమంది. లిచ్చవులు లేరనేగా మీరనేది సేనాపతీ 1” అనడిగాడు మహానామమంతి.

“*శక్రేవలం ళ్యతు నిర్మూలనంచేస్తే (ప్రయోజనం 1 దానితోపాటు మన _పవా సత్తాకాన్ని కూడ ౪ క్రిసంపన్నంగా వుంచుకోగలగాలి.”

“శ్శవాప్రతీ; అసలు మన మేమిచేయాలో నీ వుద్దేళ్యం చెప్ప అన్నావు గణపతి.

“ప్పన క కి శ్షీణించకుండా చూచుకుంటూ “్యతుబలాన్ని బలహీనపరుసూ ఎప్పుడైనా అది మళ్ళీ తలె తితే అప్పటికీ లిచ్చవులదే పైచేయి కాగలిగేటల్టు చెచ్యూరొ” అనినా అభిప్రాయం చెప్పాను.

“అంతే లిచ్చవీ జాతికి తరతరాల ళ్యతుఖీతి లేకుండా చేయగల వుపాయ మేది మనకు తోచనేరవని అంగీకరించుతున్నా పన్నమాట” అని స్ముపియ డన్నాడు.

“నిస్సందేహంగా, మనమేకాడు, తమ ఖొవితరాలవాశికి శళ్యతు భయ విముక్తులను చేయగల్లటం యే జుతికి సాధ్యంకాదు. దేవతకైశా అది ఆళ్ళర్యవు.”

“మలి గత్యంతరం ఫొ స్ముపియుడు అడిగాడు.

“తాత్కాలిక సంధికి ముందు యుద్ధ విరమణకు మన మొక వరలు పెట్టా9, ఆ షరతు [పకారం మన సరిహద్దుగా వున్న నదుల కావల నాలుగు యోజనాల మేరలో శ్యతుసైన్యా లుండరాదు; శాళ్యతసంధి కుదిరవరకు అక్కడ పెన సైన్యాలు వుండాలి.

షరతులను గుంంచి మళ్ళీ కొంతసేపు చర్చ జరిగింది; కడకు నా అధి (పాయం అంగికరించబడింది.

ఆ రాలే సంస్టాగారంలో జనసమితి సమావేశం జరిగింది. అందులోకూడా తాత్కాలిక ఒడంబడికను గూర్చిన నా షరతులు సమ్మతించబడినై* జనసమితి మౌ విజయానికి నన్న ఖినందించుతూ తీర్మానించుటి కాక, నన్ను సర్వ సేనాపతిగా నియమించింది. శావ్వత సంధి షరతులను సిద్దం చేయడానికి యుద్ధసమితికే అరి కార మిచ్చింది.

మరునా డుదయాన్నే నేను ఉల్కాచేలంలో వున్న సేనా నాయకుడు కపిల కు తాత్కాలిక సంధిషరళులను తెలుపుతూ, మగధరాజు అందు కొడంబడినద్లియితే

సింవా సేనాపతి లశ?

యుద్దాన్ని విరమించవలసిందని, సంధి దూతలను నా వద్దకు తీసుకొని రమ్మని వాబురాసి పంపాను.

తరవాత నా కీ [కింది వివరాలు తెలిశాయి. బింబిసారుడు తన సర్వ సేనాపతి మరణానికి, వుప'సేనాపతి యుద్ధకదీగా పట్టుకోబడినందుకు మిక్కిలి దురపిల్లినాడట. అతడు కావాలని యుద్ధంలో దిగలేదు. యుద్ద పర్యవసానంగా పట్టిన దుర్గతికి అజాత శ్యతునిపైన, వాని ఉప్మగపహాలమీద మండిపడ్డాడు. (బాహ్మణ పర్షకారుడుమ్మాతం తన చాకచక్యంవల్ర యకారీతిని రాజాన్యుగహప్పాతుడుగానే వున్నాడు. మాపలీద నాలగిరి-పట్టపు టేనుగును నా జాబుతో బించిసారునిపద్దపు తీసుకెళ్ళినప్పుదు అత. లిచ్చవీ సేనాపతిని...-అప్పుడు నే నుపసేనాపతినే....పెచ్చుకొం “అరాండివారిళే జగడం పెట్టుకోవడమే తప్ప”ొన్నాడట, యువరాజు తనహాట సాగిచె మాలే తాత్కాలిక సంధికి ఒప్పుకొనేవాడుకాదు. మహారాజా భవింవిశారుడు మా షరతులక సన్ముతించి కాళ్వాతసంధి షరతులను గూర్చి సంప్రతింపులు జరిపేందుకు ప్రధాన మంతి (బాహ్మణవర్ధకారుని, మరోమంతి నునీధుని సయమించాడు. తన సేనలకు తక్షణం యుద్దాన్ని విరమించి సరిహద్దుల కవతల చాలుగ యూబగాల లోపం వచ్చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. పాటలి (పాట్నా) యుద్ధరంగంలో. తార్కాాకసంఎ ననుసరించి మముకూడ వెనక్కు రావలసివచ్చింది; కాని దడిణసరహద్దున ఎక్కువ గాను, తూప్పన పూలర్తిగొను నాలుగు మోజనాల ముండుకువలోయి. మా సేనలు అ్మకమించాలి.

విజయవా రను వినగానే వజ్జిలో (వతిచోహి ఉత్సవాలు జరుపహెగాద. ఉల్కాచేలంరో నా కార్యాలయంలో పంిచేసుకుంటూన్న నే సమేప (గాహాల నుంచి పెద్దలు అభినందనలు తెలుపడానికి వస్తూంటే మధ్య మధ్య బయది పరందా లోకి వచ్చి వారితో ఒకటి ₹0డు మాటలాడి హోపలసివచ్చేది. రాత్కాలిక సంచ జరిగిన యేతో రోజును విజయోత్సవ దినంగా జనసమితి (పకటించింది. ఆ నాజి పాలి యందంతటా తోరణాలు, పతాకొలతో అలంకరంపబడింది. పీధుల్లో పూడ్చి కళ్యాపిచల్లి, (పతి యింటిముందు మంటపాలు నిర్మించారు. ద్వారాలమిద ఉజలకలకా లుందాద, ఆ వాడు పళారి తన పిరసంతా వానికి హృదయపూర్వక ప్యైగత మీయ బోతున్నది. నే నా వుత్సవంలో పాల్గొనేందుకు యుర్ద రంగాలనుండి పెక్కు సెనిక దళాలను, దళనాయకులను పిలిపించాను. ఊరేగింపులో గజ, రథ, తురగ, కాల్బ లాలేగాక, ఎడంభుజాన చుక్కాని, కుడిచేత బల్లెము కలిగిన నౌకా సైనికులు, భాను నాయకత్వాన లిచ్చవీ వీరాంగనలు, చికిల్సాదళాలు బాపలుతీరి యున్నాను.

ఊరేగింపురో ముందు గణపతి, తరువాత నేసు, వెనుక ఏనుగులు, ఆశ్వ కులు, పడాతిదకాలు, వాటి వెసుక రధిలు, నౌకా సైనికులు, త్ర పైన్యము--- కొందడ గుక్టాలమిద, మంకొందర కారినడకను---వారి వెనుక అంగహీసుల

94కి సింహ సేనాపతి

మళాలు చిటచిపర అగ్ని వపని చికిత్సాదళము వున్నావు. ఆ ఉత్పవంలో షాల్గొ నేందుకు కపేర, కంతనుడు, అగ్నివేపడు, భామ మున్నగువాంకి నేను. (పఠే క్రాహ్వానాలు పంపి రప్పించానస్‌. చేరే చెప్పనక్కరందు. వతగ్యాతుల చికివ్పాపస కాన్ని దృక్షిలో పెట్టుకుని చికిత్సా శాఖలో కొద్ది మందిని రప్పించాము. అందు వల్లనే రోహిబీ రాశాలక పోయినదనుకున్నా ను. ఊరేగింపు (పొద్దు పొడుస్తూండగా పపాలి దషణద్వావాన్న చాంంది. నగఠమంకరి. ముఖ్ళదిధులన్నీ తిగాసు. ఇండ్లలో పుండిపాయి* వృద్దులు, పిల్లల 7నికుల పైన పువ్వుయ పేలాలు చర్తాడు యుద్దంలో మా చీరయవకు లెందలో చిరస్వర్ల మలంకరించాదు. వి2యా నంకం ఆ దుగూన్ని మరవింవదేసింది.

ర్యాతి మ్యిచివాల ఉఊన్నవం ఉన్నది. _ అయినా నేను కపిల, ఆమర్‌ వగైరాల మా మధ్యాన్న ఉల్కాాచేలానిక్తి. వాది? (గామానికి. బయలుటేది వెళ్తాం,

కాళ్వత సంధి చేసుకోవాలనే లడుర్జా మాకంటె మాగధులశే ఎక్కువగావుంది. చుము నిశ్చింతగానే స్త్వం. అన్ని ఇపులనుంచీ భ్యతుసేనలు సంం కరతులమి అక్షరాలా ఆచరణలే పెర్దన వార్హలు వచ్చిస్టై.. వాస్రవానరి హెతికేండ్ర చాటి యుక్టంరోనై నా భ్యతువుల కంతనక్టం వాటిల్లరేదు. వారి కిసార కావుడప్పి కన్ను లొప్టిపడినట్టయిండి.

నేను మూడు మాూసాలనుంవి వకదిషగా యుద్దకార్య నిర్వహణలో ల్‌నమై యుండుటికే న్నిడాహారముల నుఖ మెపగన. ఆ రోజుల్లో రోహిణి నాలుగెడు చాలు నా బసలో వున్నా, మే మ్‌చ్చరం చూరంగా వున్న చానిలో. సమానమే అయినా అప్పు డావిడ విటూగాన్ని తలచుకోటానికే నాకు తీకుబాటు రదు. వముద్దం ముగియటలో. గా కారభారం తగ్గిపోయింది. పని తాందర తెకహాయే నవ మనను రోహిజ్‌పెన్‌ బొనాగింది. ఆ విధంగా ఒక్క ర్యాతి మ్యాతమే వియో గాగ్న నన్ను చహించింది. మర్నాడు తెల్లవారి నేను పగకనుండి లేచి ఒయటి చ్వారాల వద్దకు వచ్చేసరికి. రోహిణి వస్తోంది. చప్తున. నేను ఎదురెళ్ళి ఆమెను ఒట్చా యెత్తి కాగంంచుకున్నాని. ఆనందాతిరేకంలో నా నోరనుంచి ఈ మాలు ఐలవడినాయి.

కనా (పియ ఉపహాదేపీః ఉష; కొంకులను వెదజల్లుకుంటూ అవణమూ ర్తి అపజోడయ వేళకే రావడం నా కెంతో ఆనండంగావుంది. నిన్న యుంచి, నీకోసం తవంచిపోతున్నాను. నే నదివరకెన్నఢూ యింత యిరవరరు రోహిబీఃొ

“ఆది స్తావ సిద్దమ 1 పియాః మనం ముఖ కారాఖారం వహించి యున్నష్పుడితర విషయాలు జ్ఞ ప్తికరావు. నిన్ననల్లా ఆమ్మపక్డవుండడంవల్ల నేనిక్కం

సీంహా సేవక వీత? డిడి రాలేకహోయాను. మీద బులాసాగా వున్నందుకు నాకెంతో ముదమయింందిం మీ కిప్తుడొక సంతోషవార్త ఇెప్పనా ” అన్నది రోహిణి. మో వాన్‌ నైెపు (డేయసీ శో ఆన్నామ. ఆమ యెందూోగొని సిగుపడింది; చెక్కి శ్యెరుపెక్కాయి. న్‌. నే నవ్నానులోచెపులానవి మళీ ఆ సంతోషవార్తసు దాచుకుంచాలిత రోహణీగొ “కనపడటంలా? నా ఒప్పు భారమపులోందిో అని నా కళ్ళలోకి ఒకనారి చూచఛి సిస్తళో తలవంచుకున్నది. నే నామ ముభాన్ని ముద్దుపెట్టుకొని ఆకండా వలను తుడుచుకుంటూ, ఆ బె ఖీ అగ డేవీ? లిచ్చవుల అవసర మెంతైనావుంది. మసం చాలామంటి వీదలన-ా-దింద్‌ అ ఇ వి సాపడు నష్పపడినంతగా కాకహెయినా---వేల్పోయాము. మనమా నహ్గాన్ని ధి స ఎన్‌ తు ఖ్‌ ఆ చేస్తున్నందుకు సంతోషమే 1 సరగాన, ఎన్నాల శయింది యేయసీ? అనడిగాసి.. గు “= కతంసారి మనం కలునుషని ఎన్నాళ్ళయింది (పిణూః “అప్పుడే” ఆమె యడషతేతిని నా చేతిలోకి తీనుకున్నాను. ఆట “ కఈగొఅని వాధన. సూచించింది. నేను తషణం చేయి విడచిపెద్ట “ఏమిటి రోహిజ్‌ొ అన్నాను తోట చ్రైత్రికి గాయముంది.”

• నే నామె అరకేతిని చూడాసు. నాలుగంగుకాల వైడగున చీవకమడ పల్టీ అఆతికంచివుండది. ఆకు షంకా మానుపబ్టిలదా ో “మానుపలిండి; కాని ఓతితే మతం చెప్పిగా వుంటుంది.” త్త త్త గ “*2బ+ ఎలా తగింంది రోహిడగొ చే న. “యర్టధూమిలో పడివున్న శతు 'బనికులను రేవదిన్తున్నాను. ఒకతను ల గ్‌ క లా వేను భ్యళువు నసుకున్నాడో విమో నా మీదిల్‌ బల్లెం విసిరాడు.” “శాయవడినవావని తదదిం. సేవా క్యకూషలు చేయడంలో కూడా వపమాడు మున్నదన్నమాదకొ “హుభింంగా వ తువుల విషయంలో.” తా ల. తదాది రోడహీణి నావర్దనే వుంచోంది. ఇక నాకు ఒంటింతనపు దిగులు ఒక హెబుండి

౨50 సింహ సేనాపతి నే నెన్నోరోజు లెదురుచూడ నక్కరరేకుండానే వించిసాపని సంధి దూతలు.- వర్షకారుడు, సునీరుడు వచ్చారు. పట్టపు 'కేనుగును (తిప్పి పంపినందుకు వారు శమ ఏక తరపున కృతజ్ఞత తెలిపాడు. దించిసావడు లిచ్చవీ పంచాయతీ వాజ్యింతో శాభ్వ్యతమైతతిని కుదుర్చుకొన నభిలషించుతూన్నట్లు కూడ చెవ్పారు. నే నా మగధమంతు లిన్షరిని వైళాలికి తీసుకెళ్ళాను. వారితో సంధి సంభా షణలు జరపడానికి జనసమితి నన్ను,గణపతిని నియమించింది. మేను సంధి సంభా షణలు జరుపుతూ ఎప్పటికప్పుడు పంచాయతీ సభలో వివరాలు నివేదించి, చర్చలు ఎరీపులూ సలహాలు హొందేవార్టం. సంధి సంభాషణలలో (పతిష్టంభన ఏర్పడిన కారణంగా రాయబారులు రెండు పర్యాయాలు తమ సహాయులను మగిధకు పంప పలసి వచ్చింది. తుదకు మేము రూపొందించిన షరతులివి ః

1. మగధకు చెందిన గంగ, కమల, వాగ్మతి నదీకీరాలు, వాది ఆవతల జక (ోసుమేర పది సంవత్సరాలపాటు రిచ్చవుల ఆధీనంలో ఉండాలి.
2. యుద్ధకాలంలో లిచ్చవుల హస్తగతమైన సామ్మగి వారిద్యే మగధసేన లకు చిక్కిన లిచ్చవుల ఆయుధాదులను తక్షణం వాపసు చేయాలి. $. ఇపతెగల యుర్ధఖైదీలను వదరివేయాలి. ముందుగా మగధరాజు తన ప౦ందీలను విముక్తులను గావించాలి.
3. మగధలోని లిచ్చవుల పైన జతుపబడిన అక్యాదార, అన్యాయాలకు ఇష్టపరిహార మివ్వాలి.
4. పై షరతులన్నీ అమలు పరచబడిన పిమ్మట లిచ్చవీ సేనలు. వెనక్కి పిలిపించబడరతాయి. మా ఈ షరతులతో ఏంవిసారుని దూతలు రాజగ్య్భవావికి తిరిగి వెళ్లారు. వృద్ధ వించిసారుడు సం్యపదించడానికి అజాతళ్శతుని చేరబిల్చి మా షరతు లను గూర్చి ఆలోచించ మన్నాడు. యువరాజు ఆదిలో - “మహారాజులు తమశతు; అంగీకరించినా, తిరస్కరించినా తమ యిష్టోమన్నాడట. అందుషేదట వింబి సహెశుడు “కుమారా।ః లిచ్చవులు మన పొరగువాప. వారితో సభఖ్యతకర్లి వుండడం మంచిది. నేను చూస్తే ముసరివాడి నయిపీయాను; ఇక ముందు. రాజ్యాన్ని చక్కంబెట్టుకోవలసిన వాడీవి నువ్వే. పొపగునవున్న రిచ్చవులవల్ల మంచో, చెడో అనుథవించే వాడివి నువ్వే. కాబట్టి దీర్రంగా ఆలోచించు నాయనాఃొ అని బోధించాడు. “మహారాజు । నా హయాములో ఆ మంచి చెడ్డర్ని నేననుధవించుకుంటాను 3ండి” అని యవరాజు పెడసరంగానే జవావివృాడు.

సింహ సేనాపతి లీ51

“అంటే, మీ యిల్లానే లిచ్చవులతో యుద్దానికిదిగి, మన రాజవంళాధి శావాన్ని మంటలో కలిపేస్తావన్నమాటొ అనడిగాడు తం్కడి.

“మహారాజా? నేను లిచ్చవులను సర్వ శాళనం చేయనిదే నిదపోను అయినా అడి నా హయాంలో జరిగే సంగతి ఇప్పుడు మీకు తోచినప్లే చేయండి” అన్నాడు.

సోఇంతకూ. నీకు రిచ్చవులతోడి సఖ్యత ఇష్టంలేదన్నమాట * నాయనాః ఇది మనకీ మేలు కాదురా. లిచ్చవులు (పజాతంతవాదులు.. - వారికి పరరాశార్ఞకమణ కాం్ష ఉండదు: కావాలనుకుంటే ఇప్పుడు అంగ, మగధ రాజ్యాలను నునాయా సంగా స్వాధీనం చేసుకోగలస్థితిలో వున్నాషు”

“నే నందుకంగీకరించను. గిరివుజాన్ని (రాజగృ్యహం) జయించడం అంత లేశిక్కాదు, అయిశా నే నిప్పుడేమీ చెప్పదలచుకోలేదు లెండి" అని అజాతళ్యతుడు రచి చక్కాపోయాడు

బింబిసాదడు సంధిషరతులకు అంగీకరించక తప్పదయ్యెను.

తొలకరివాన లారంథధమవుటతో మా సైనిక జీవితం సమాప్తమైంది. నరి హాచులో మ్మాతం కొద్దిపాటి రమణ సైన్యాలుంచబడినై. మేము ళాలిక తిరిగివచ్చి

% శి౭ి. సిదొర్హుని శిష్టరికం ఇ భు

సర్వ సేనాపతి నయినప్పదినుంచి నా బాధ్యత లక్కువైనై. పైనికసంఒంధ మైన వర్పాటులకు యెక్కువ సమయం విపయూోగించాల్సి వచ్చినా, యుద్ధ కాలంలో లాగా అదుర్డాగాని, హడావిడిగాని రదు. వానాకాలం అపడంపల్ల మతి తీరకగావుంది. కపీల, కంతన, అపురు డాదిగాగల చ” సహచచలతోను, భామ, ఇమ మున్నగు సుందరీమణులతోను కులాసాగా రాలచపం చేసేందుకు తగినంత వెసులుబాటుండేది. నా జైన వతాన్ని గూర్చు భామ తదచుగా చుపకు అలంచెంచుతోంది. దేహాన్ని పమ్మింపచేసి పాపాన్ని హరింపదేయడం, అహింసాచరణసు గూళ్చి నాకు తోచిన మట్టుకు ఒకడి రెండు రోజులు చెప్పాను. అటుపైన ఆపు అవహేళన చేస్తూంపే విని మౌనం దాల్బవలస్‌ వచ్చింది. ఆబు వేళాకోళంకంటె యించెన్నిపాది నా కళ్ళ ముందే రకరకాల పద్య-మాంసాదుల నారగించి శాట్యంరో రిసమవుతూందగడం మరి సహించలేకపొయాసా. సంఘంలో వెరి పెట్టబడినట్టుగా నే నాక మూల హైదని చూస్తూ వుండవలసిపచ్చేది.

ఒకనాడేరో పనిమచద మమందరం సంస్టాగారంలో సమాచేషమినాము. అసలు పని ముగిసిన పిమ్మట పంచాయతీ సభ్ములం._ ఎప్పచిలాగే. పిజ్చా-పాటి మాట్టాడుకోసాగాము. ఒకాయన మకఠాజార్యుల (పసం%ం తెచ్చి “వైళారి అద్య్మష్టం ఏసుని చెప్పను ః ఒకరిప్టప గడాచాద్ద-పుత (పపక్తలు కెష్యులతో సహా యిక్కడే వర్షబుతువులు ఇడుపుటచ్నాప. గొతమ ఎఎద్దుడు తపు అయిదొంచలముంది శిషల తొను మన పహాపనమందరి కూదాగారంరో మకాం చూదు ధర్మాచాద్యడు మహా వీపడు బహుపు_తక చైతఎంపర్ద మకాం పెపాద.”

“వైశారి యప్రజల ఏది బతె చక్కని అపకాశం. మహాపుడవషల ఉపదేభాలను వినడానికి యింతకంవె సదవపకొశం ఏముంటుంది” అన్నాదు మరొక సభ్యుడు,

“అన్నా ః గౌతమ.ఎడ్డుల (వతివ యిక్కడే నన్న మాటేమిది ఇప్పుడాయన కి ర్లిచందికలు ౨౫ంబూ చ్వేపమంవంతవా వ్యాపించిాయి. ఆయన శిష్యులు లెని (పాంతమే రదు” అవ్నాచు మూడోమనిషి,

గణపతి అన్నాడు గదా _-- “మత (పవక్షలచ్నా, వారి ధర్మవోధలచ్నా నా కంతగా (3ద్దలదు; కార, గౌతముని మునత్ర ((పజాపతి గౌతమి, ఆయన సతి యళోథర కాలినడకను వళారికి వచ్చిన రోజు నా కిప్పథికే జ్ఞాపకం వుంది. గౌత

సింహ కసేనొపతి లల ము? యిల్లాలు అప్పుడు మాంచి పడుచుతనంలో వుంది. అము సొందర్యోన్ని వర్ణించడం నా శక్థంకాదు. ఆమి ఏ ఒక జనపదొనికోకాదు. ఎన్నో జనపదాలకు సర్వుసుందరి కాత్గది. కపిలవస్తునుంచి సరాసరి యిక్కడికి నడిచిరావటంవల్ల ఆమె ముఖం వాడిపెయింది. వ్మారశ పెచిమలు పగిలి వీట్లిచ్చిసై. పొదాలకు చొబ్బలెక్కి పుండ్తుపడినై. అదివరకు గౌతముని శాక్య పంచాయలీలో తన తండి పద్దోధనుని అపార సంపద్భాగ్యాలను తృజించి భివాటన స్వీకరించాడని మా్యతయే విన్నవారా కదు యశోధర రూపలావణ్యాన్ని, వాందర్య [పభను కళ్యారచుచి గౌతముని అద్భుత త్యాగమహిమష (గహింప గలిగారు. నేసు, శాక్యగణపతి _--- శుర్టోధనుని పదవి, పేదట్యపథ్యాతులన. వినివున్నాను. ఆ కారణంగా గౌతముని ధర్మోపదే శాలను వినాలన్న ఆస క్రి నాకేమీ కలు*లేదుగాని, అతని వ్య కిత్వంపట్ల గౌరవమే ర్పడింది. ఆయన మన లిచ్చవీజాతికి పరమమ్మిితుడ.కూడాని, ఇక్కడ మహమ్మారి వ్యాపించినప్పుడు మనందరికీ ధ్రైర్ధంచెప్పినదాయానే. మనపైకి యుద్ధానికి కాలు దువ్వుతూన్న వింబిషారనికి మన అజేయతను. వివరించి ఎప్పటికప్పుడు యుద్ధం పొసగకుండా (పయత్నించాడు. వాన్మవానికి యుద్ధం బింబిసాపనిచేకాక అజాత శతుని వల్లనే సంభవించింది. వృద్ధ వింబిసావడు యుద్దానికి సమ్మతించకపి-తే అతడు తప్పకుండ స్వప్పుతునిచే చెరసాలలో బంధింపబడేవాడు. ఆ సంగతి ఎంవిసారునికి బొగానే తెలును.” అపుడు మరొకతడ న్నాడు-“గౌతమబుద్దునిలో ఏదో అద్భుత ఆకర్షణ శక్రి వుంది. విరోధులు ఆయనవక్ట సమ్మోహన శకి కలదనీ, దొసి ద్యారా అన్యమతాల వాని నస్వధర్మాను కూలుకుగా చేసుకుంబాడనీ అంహ౯ారు; కాసి, ఆ సమ్మాహానళ క్తి ఇంద్రజాల మహేందశాలం వంిదికాదు. వారి వచోవిధానమ వేరు; వినసొంపుగా వుంటుంది పిల్లలు, వృద్ధులు, "పేదలు, రాశవాధిరాజులు --- అందరియెగడల ఆయన సమౌన (పేమవాత్సల్యాలు కలిగివుంటాడు. ఇక వారి _పతిథ పర్షింపనలవి కానిది. మన నగరంలోనే ఒక జైనసాధువు వుండేవాడు. తర్కవిద్యలో నిధియని ఆయన పేపొందాడు. జంబూద్వీపం యావత్తూ సంచారంచేసి వచ్చినట్టు ఆయనకు సమ కోడా ఎక్కడాతేడనీ వెప్టుకునేవార. 3కా౨లో వింత (పచారం వ్యాపింపకేశాడు. కానున్న చోటు వవళి యెక్కడికీ ప్లోనని (వతినబర్హైడు. భోజనంగా మాంసమ్ము పానీయంగా మద్యాన్ని మ్మాతమే తీసుకుంచానని దీకపూనాడు. (పజాసామాన్య మతణ్ని గొప్పపిద్ధునిగా ఎంచసాగార అతడు “గౌతముడు నా ముండేపొటి" అని గప్పాలు కొడుతూండేవాడు ఒకచాడతను సిద్ధార్ధనికి తారసిల్లుట తటస్థించింది ఆంతవరకు ఎన్నెన్నో కోతలు కోసిన ఆ బూటకపు సాధువునోట మాటపస్తే ఒట్టు క కీర

లకీ సింహ సేనాపతి ఈ రీతినే చాలసేపు క ఎర్లు చెప్పుకొని వివరిండ్లకు వారు వెళ్ళిపోయాం.

నేనా రోజుల్లో సితృము సాయం[తం జైన్నపవక్త సన్నిధికి వెళ్తూండే వాడిని, ఆవాళ నేనాయన్ను చర్చించి “ోభగబా?* 1 గౌతమబుద్దుడు యిక్కడికి వచ్చారట. (పజలాయన్ను కీ ర్షించుతున్నారు; కాని, ఆయన తమకు పాడికాగలడా ? నేనొక సారి హోయి ఆయన్ను చూచిరాా *” అనడిగాను.

పోవద్దు సింహా 1 వానివస్షకు వ పడమెందుకు ? వాడ. వాసికుడు ఆత్మవాదా న్నంగీకరించడు; పరలోక మసలు లేనేలేగంంాడ.. అలాంటి వాషండని వద్దకు హొకుో మన్నాడు మహావీరుడ..

నా ఉత్సాహం దిళజారిపాయింది. అంతడితి గౌతముని చర్శంచాలన్న నా

అభిలాషను త్యజించాను. .

మరి కొవ్నాళ్ళకు సంస్టాగారంలో పమావేశానంతరము వీడో ఉఎసువికకు పాస్గాడంతున్నాము. రాజులు-మహారాజులను గూర్చిన సంధాషణ మతాచార్యుల పైకి మళీ, మిద్దునిచర్చ వచ్చింది ఒకాయన “*గాతమ నిక్షవును బద్దుడంటారు. ఇయన నిఎంగా ఎద్దుడే. వారి జ్ఞాన మవారం. అన్యులకు కూడ జ్ఞానోపదేశం చేస్తుంచాచు మూఢభ క్రి అంధవిశ్వాసాలు కూడవని వార బోధించుతారు” అని (ారంభించాడు. ఎ. ఇంకొకడు చెప్పాడు--ోకేసప్పుతవారుులను కాలాముల కాయన యెట్టి చక్కని ఉపదేశమిచ్చారో మీరు వినే వుంటారు కేసప్కుతము కోసలదేశంలో. ఒక పెద్దవూరు. అది అరణ్యముభాన వుంది. శావస్తికిప శే దిడారువాళ్య క్కడ ఆగ్‌ మరీ వెళ్ళాలి. నేనొకపర్య్శాయం మా బిడారతోపాటు అక్కడ రెండు కయిం బగళ్లు వుండిపీాయాను. ఆ వూరువారంతా బుద్దుని శిష్రలే. ఒకప్పుడ. కాలాములది కూడ పంచాయతీ రోజ్యుమేనట; శాని, యిష్పుడది కోసలరాజ్యంలో కలుపుకోబడింది- గౌతమభిక్షువు కేసప్పుకానికి వెంచేసినప్పడ కసారి “మత, పవక్షలు, తీర్ధంకడలు పరస్పర విరుద్ధంగా ధర్మోపదేశాలు చేస్తున్నావు. మే మెషరమాటసు విశ్వసించాలి స్వామీ అని కాలాషులు (పశ్నించారు. -అందు కాయన జవాబేమిచ్బారో విన్నారూ? ఆ సమాధానం ఎంతో చక్కగా వుంది. బంగారంలోని కల్తీని సువర్ణ మున్న చోటుకెల్లా యెగబడి వోగర్చిచూచినంత మ్యాతాన కనిపెట్టలేర మి చేతిలోని గిటురాయే దాని వాణ్యాన్ని తెలుపుతుంది. అలాగే రూపు - రేఖలనుబరై, వచె నై పుణ్యాన్నిబర్ల, లోకపసిద్ధినిబట్టిగాని ఏ ధర్మాచాడ్యని ఉపదేశాలను. [(గహింప రాదు వ ధర్మాన్నైనాసగే అవలందించే ముందు మీ అనుధవాన్ని, ఎద్ది గ్‌టు రాయిగా ఉప మోగించండి” అని చెప్పాజాయన. రూపసాందర్య్థంలో, వార్హాద్రిలో, జగద్విఖ్యాతి పొందుటలో గౌతమునికి సాటయగువారు బేనేలేప; అయినా ఆయన ఆ లఅవషణాలకే లోబడరాదని చెప్పటం ఎంత సమంజసంగా వుందో చూడండి 1

సీంహసేవాపతి ఏల్‌

• మొదటీ వక్తి మళ్ళీ అందుకున్నాడు--- నా కిప్పుడు గౌతముని . మరో సూ క్రిహడ జ్ఞప్తికొహ్హోంది. సాధారణంగా (ప్రవ క్షలందరూ తమ సిద్దాంతాలను మర్కట ముష్టిలాగా లంకించుకోమని బోధించుతారు; కొసి గౌతము డందుకు (వ్రతిహలంగా చెప్పాడు. గౌతమ డా విషయంలో ఎలాంటి ఉపమానం చెప్పాడో చూడండి “ఒక మనిషి వోరున కురిసే వానాకాలంలో అచిరవతి(రాపీనది ఒడ్డుకు వెళ్ళాడకుకోండి. నది ఇండు గప్లీపై పొంగి వున్నదన.కోండి. అక్కడ పడవ గాని, బల్లకట్లుగా = వుండదు. ఆ వెళ్ళిన వ్యకి నది అవతగివేపుకు. ఇళ్ళాలి, అతను కాస్సేపు ఆరోచించి సమీపంలో కనపడ్డ పుల్లా, పుడక రేరళచ్చి ఇప్పగా తయారుచేస్తాడు.-- దానిపై నెక్కి మల్లగౌ నడి.పుకుంటూ నదిసి దాటకాడు. అప్పు డా పుల్లల తెప్ప అతని కెట్లుపయో గపడీనదీ చేర చెప్పనక్కరలేదూ కాని ఆవుప యోగాన్ని తలచుకొని అత డా తెప్పకు నెత్తిమీద పెట్టుకొని మోసుకెహ్తంటే దా;లో చూచిన వారతనిని శృద్ధమూర్థునిగా ఎంచుతొరు. తెప్ప వరుదాటడానికే గాని నత్రిన మోయవానికి కాదోయ మొద్దూః అంటాడు (పతివాడూను” అని గౌతముడు తన శిష్యాలతో తెప్పమాడిరిగా నా వుపదేశం కూడ తరింపదేయడానిశే గాని, పట్టుకొని (వేలాడహాసిగ్గాదు అని చెప్పారు. /'

ఈ మాటలు విన్న లగాయతు నాకు గౌతముని చూడాలన్న అభిలాష మళ్ళీ రేకె త్రింది. జైన గుదవుకు నా వుద్దేశాన్ని కెలుపగొ ఆయన “సింహా: అఆ జడంని (మంచి చెడ్డల నంగీకరించనివాడు) వస్టకు వెళావాఃొ అనడిగా. ॥

ఇంకా ఎన్నెన్నో మాటలు చెప్పి ఎట్టా అయితేయే: నా తలంపును, మళ్ళించాప జైన సుతావామ్పుడు-ామహాపీదని యందు గల భ క్రి---శద్ధలచే నేను వారి యాదేళాన్ననుసళించి ఆగాడు మళ్ళీ నా సంకల్పాన్ని విరమంచు కున్నాను. లం

మత_పవక్త లిద్దరూ వర్షాకాలం మూజ్ణైల్లూ వైళాలియందే మకాము పెప్హారు చుమప్పుడప్పుడు మా సంస్టాగారంలో సమావేశ? మవుతూ వుండేవాళ్ళం. అక్కడికి పచ్చేవాప ఆషామాషీరకం మనుషలు కాదు అందరూ 'పేదపొందిన లిచ్చవీ జాతీయ నాయకులే. ఇంకోసారికూడా గౌతముని చర్చవచ్చింది. బుద్ధునిగూర్చి స్ముపియు శిలా చెప్పాడుం..

“మనకు - అంటే గణ ష్యతియులకు గౌతమ భికువు పూజనీయుడు. ఇంతవరకు [(బాహ్మలు మనర్ని గొెలుగా కాకవయినా తోడేళ్ళ సమానంగా" ఎంచుకున్నారు. వారు మనగ్ని అజ్డానాలుగానూ, విద్యా విహీనులుగానూ అతి హేయంగా చూస్తూవచ్చారు. కాన, యిష్తుడో అంగ, మగధ దేశాలల్లోని కూట దంత, స్వర్గ్ణదండులవంటి మహా_పసిద్ధి చెందిన పండిత 1పకాండులు, వేద-- చేదాంగవెత్తలు అయిన వావ్మాలే మన గౌతముని శిష్యలయ్యారు, వబ్దీ

౨566 సింహ సేనాపతి విదేహలలో అద్వితీయ విద్వాంసుడగు వృద్ధ (_బాహ్మణుడు చక్చాయువు గౌతముని శిషడే. అయిదేసే వందలమంది శిష్థలకు వేదం చెప్పే కోసలరాజు గురువు పైష్క్టరసాయనివంటి (బాహ్మణులు సిద్ధారని తమ గుడవుగా భావించి, ఆయన్ని మహా బుషిగా గౌరవించుతున్నారు. బా గ్మాబులు తమ అష్టక, వాసుదేవ (పధ్య తులను విడనాడి ఒక పంచాయతీలోని గణపతి ప్యుతుడిని మహా బుషిగా పూజించు తారని కలలోనెనా పూహించడానికి వీలుండేదా : ఇంభబేగాదు, యిప్పుడు గౌతమ భిక్షువు $ష్యలుగావున్న సారిప్కుతుడు, మౌద్గల్యాయ, మహాక) పుడు, మహా కాత్యాయనాది ప్రతిభావంటులిల్లద _బాహ్మణ కులోద్భవులే. వా౭వరికివారే స్వయంగా మతాలను స్టాపించగల మహిమో పేతులు. జై నగరువు, సంజయవేల్మాది ప్యుతుడు. మక్ళలిగోసాలాది తీర్థంకరులకంటె ఖ్యాతి గాంచగలవారు;ు. అయినా వారు గౌతమునే తషు పుపదేశకుడగా ఎంచుకున్నారు కురు, పాంచాలసముల (వాహ్మలు తమ వేదాలకు, వేద విజ్ఞానానికి నిలయాలుగా భావీంచేవారిలో కూడా (ప్రజలు బుద్దుని వుపదేశామృతాన్నే తసివితీర [గోలుతున్నాదు, తషశిల మాజీగణ పతి కస్పినుడు గౌతముని వుపదేశ సారాన్ని ఆనోట ఆనోట విని అరవై యోజు నాలదమారం యెన్నో [ప్రయాసలకులోనై నడిచివచ్చి కాక్థప్పుతుని శిష్టువర్గంలో చేరాడన్న సంగతి మలో చాలాష౦దికి తెలుసు,”

ను్యుపియుడెప్పుడు ముగించుతాడా అని కాచుకున్న మహావామామాకు? డిల్లా చెప్పాఢు, *చేతిరోని మికాయిని మాటల్తో మెచ్చుళోవా్సిన అవసరం ఏముందిః దాన్ని నాలిక పైన వేసుకుంటే తగస్తివోతుంచి. ఇప్పుడు (ప్రతినిత్యం వేలాది స్త్రీ-పుడషలు మహావనంలోని కూటాగారానికివియి. గౌతముని వుపదేశా అను వింటున్నారు. వైశారిలో ఎవర్ని చూచినా ఆయన్నే గొప్పగా చెప్పుకుం టున్నారు”

ఆవాళ మళ్ళీనా మనసులో గౌతమ సందర్శ్యచాభిలాష కలిగింది. యధారీతి నాశాడు మహావీరుని దర్శించినప్పుడు ఆయన్లో యిల్లా చెప్పాడు!

“మహనీయా! గౌతముని పేరు వినడమేగాని ఆయనెటీవాడో నేని చూచి ఎడగను. లిచ్చవులాయన్ను. తెగ పొగడుతున్నాప అయన తషవలి తపో తేజళ్ళాలి కాదనేనా వుద్దోం అయినా ఒకసారిపెళ్ళి గొతమునితో మాట్లాడాలని వుంది.”

“సింహా 1! నీవా తవోజేజ విహీనునివద్దకు వెడతావాః అతడ. మెత్తని పరుపుమీదగాని శయసనించడు. పట్టు పీతాంబరాలు ధళించుతాడు. రుచిగా వుండే రకరకాల మాంసాన్ని తింటాడు. వాకిలో తపళ్ళ కి వాసనతైనాలేదే. ఎందుకల్లాందె వానితో మాట్లాడటం:” అన్నారు జైనమతాచార్ళుడు.

సింహా సేనాపతి 9ల

“సూజనీయా! అంచుడేల్ల నేనే వాయన్ను కళ్ళలో చూడదలకామ. సను స్వయంగా చూచి ఆయన పాయలో ఈసఏర్క్మాన్న రిచ్చవులకు వార పొరపాటును ఇంయవయాలని వాంచిన్తున్నా ను”

“*హ్సులేంచదడదు. సింహాః అతగాడికి సమ్మోహన విద్య వచ్చు దాని న్వెరా ఎదుటికి వచ్చినవారి మాంస్పుసు మౌర్చబయ గల్దుళున్నాడు. నీవా మాయావి 7పుతైనా హోబోకు సింవోఃో *

వైన మలాబాష్యదు నన్ను బుద్దునికడకు పవకుందా. విముఖని గావిందుట $ంతెన్నో బోధించారు; కాని, వారి [పయత్నం యెక్కూపైనకొద్డి చ యభిలాష మక్కుటము కొసాగినది. ఆయనవద్ద లవు గైకొని పప్తూ నాలా అనుకున్నాను “నేను నా విద్యా-బుద్దులను, యింగితజ్ఞా వాన్నీ మహావీవనికి అమ్ముకోతదే.. ఎపరినైనా పరీషెంచడానికి వెళ్ళకుండా నన్ను నిరోధించటానికి ఆయనకేమి అధికారో ముంది” ఏమైగాగానీ, నేను స్వయంగా పళ్ళి రిచ్చవీ నాయకు ఎల్లరిచే ముక్త కంఠంతో [పళంసించబడుతూన్న ఆ గౌతమ భభిమ వెలాంఎవాడో, ఆయన పణం గణాలెర్టివో చూచి రీపకాను.

సాయం[తం అనేకమంది త్రీ-పుదషలు-వారరో నా జనని, పిన్ని, కామః, రోహిణికూడ కలప. రూూగారం ఎపుకు పదుతూంటే నేనూ వారి ననిసరించాను. నేను భామ కళ్ళిబడకుండా తప్పించుకోరకవోయాను, ఆమ ముందున్నదల్లా అగి యాగి నన్ను కలుసుకున్నడది. నా చేయి పట్లుకున “*ోడవాన లూ విద్దూరం యేమిది

మరది! మీ దిస మొల వైన సడవును వవరి యిటు వస్తున్నావే/? - ఈ అకాల పుష్ప వికాసానికి వాతువెమిం?”ొ అనడీగింది.

“*భామాః నువ్వుంతో (శద్ధతో గౌతసుబున్తుని వుపదేశాన్న వినేందు. నెడు

చున్నావుకదాః యిల్లా పరిహాస మాడవచ్చూి” అన్నాను.

“గాతమబుడద్దుడు శరీరంతోపాటు మానసికారోగ్యం కూడా అమషరమని

ఇపువారు. ఆయన వాచని ఎండబెట్టి పపి గ్రాంపచేయటానిక ఒప్పచు”

“సత యింతపరకూ మీ రందరూ ఆయనకు. పక్కా లిష్యురారడయి

నవేనా?” ళు

“గౌతమునివద్ద పక్కా ఇిషుల, సగం 2ష్యలీ లేవా రేడు. పతి ష్మక్టీ తన పస్తుత స్టితినుంచి ముందుకు వోవాలనే వారి ఊద్దేశ్యం. అయన ముందుకెళ్ళి వారని చూచి సంలేపించాలం.ారు”

“ఒదినా? మీ త్తి సేన మొత్తాన్నే గౌతముని సేనగా పరద ర్రశం చేయాలను కోపడంలేదు గద

క్రి

958 సింహ సేనాపతి

“శ్సిన్సను మౌర్చివేయడమనే సమస్మే రాదిక్కడ మరదీః ఇక్కడ (ప్రతి ఒకరూ తమ విషయంలో స్వయంగా నిర్ణయించుకోవారి.”

“అమ్మ, పిన్ని కూడ బుస్ధబోధనలు వినడానికి వస్తున్నారేః ఇదెన్నాళ్ళ నుంచి వదినాః”

“అబ్బో: ఇప్పదిదా, బహుళా నువ్వు తడశిలకు వళ్ళినప్పటినుంచీ అను కుంటాను. వారే నన్‌ షక్‌ గ్రాకికి పిల్చుకొచ్చారు.”

*మరి రోహిణి కెవరి (పోద్బలమోః”

“నవ్వు రోజూ ఆ దిగంబరస్వామి వుపదేశాలు వినడానికి వెళ్ళిపోతున్నా పయ్యె. పాపం: ఇంట్లో రోహిణి ఒక్క-కె ఉండిపోతూంటే నేనే ఆమెను బుద్ధభగ వానుని దర్శనానికి రమ్మని పిల్చాను.”

“అంటే నాకు ౩లియకుండానే నా యింట్లో బౌద్ధమతం పాఠుకున్నదిగా! ”

కంతే జరిగెనట్టుంది సరది। ఒక రోజున గౌతమబుద్దుని ఊపదేశమాలకించి రోహిణీ ఆయనతో “భగవాన్‌; నేనుయీనా గర్భంలో వున్న చిడ్డ తరపున కూడ ఎద్ధ య ధర్మ సంఘముల కరణుజొచ్చుతున్నా” అనే పరకు వచ్చింది ప్యప హారం.”

“బద __ధర]---శరణమా? అంటే?”

డి డ్రి గి

గౌతమభిక్షువు ధర్మాన్నవలంబించేవారు బుద్ద-_-ధర్మ---సంఘము లనబడే (తిరత్నా శరణాగతి పొందుతారు; అంటే తమకు మార్గదర్శకములుగా వాని నంగీక ంంచుతారు. ”

“ల ర్రణ్హాగతిని పొందుట అంటే బోధపడింది; కాని మరి ఆ (తిరత్నాల గొడవ ఏమి

“బుద్దుడు, ధర్మము, సంఘములను (తిరత్నాలంటారు. (వపంచంలో కెల్లా సర్వ(శేష్టములు కావడంవల్ల వాటినల్లా పిలుస్తాడ” అని చెప్పింది భామ.

“బుద్దుడేమిటి”

“నేను గౌతమ భగవానుని ధర్మము కాగా ౩౨సిన పండితురాలనుకొను. నీకీ విషయంలో చెప్పగలళ క్రి నాకు రేదు. తెలిసినంతవరకు నెప్పడానికైనా యిది సమయం కాదు అయినా అడిగావు కాబట్టి క్సుప్రంగా చెప్పుతాను- బోధ సత్య జ్ఞాసముల సాశాత్కారం పొంది జీవితాన్ని ముందుకు సాగించుతూ తన జ్ఞానాన్ని జేయ, ఇమా గుణాలను చరమ స్టాయికి చేష్చకొనువానినే బుద్ధుడంటారు.. ప్రాణి తన [పయత్నంతో-ఏ ఇం్యదుని దయవల్ల నో, (బహ్మ కృపచేతనో కాక-తన

నీంహ సేనాపతి 250 “వయత్నం మాతంచే తన జీవితాన్ని అభిపషృద్ది లేనుకుంటూ బుద్దుడయిపోతొడు. ఈ శాక్యప్యుతు డట్టి బుద్దుడే- ఇలాంటి బుద్ధులు పూర్వమూ వున్నారు. ముందు కూడా వుంటారు. అట్టి పధ (పదర్శనం తతిమ్మావాలికి జీవితంలో సహాయపడుతుంది. శాను కేవలం మార్గదర్శకుడను మ్యాతమేనన, చెయ్యిపట్టుకొని దారిని తీనసుకేళ్ళ వాడను కొననీ గౌతమబుద్ధుడు చెపుతాప.”

“మరి ధర్మ మంచెనోశొ అనడిగాను.

“బుద్దుడు తమ తలహాత, [పయత్నము, జిజ్ఞాసవల్ల పొందిన మాంాన్నే థర్మ మంటార”ని భామ చెప్పింది.

“బుద్దధర్మం తెప్పలాగొ దాటివోటానికేగాని దగ్గర పెట్టుకొని వుంటానికి కాననేగా నీ వుద్దేశ్యం?”

“బుద్ధ ధర్మాన్ని గరించి నువ్విదివరకే విన్నావులాగుందే మరదీొ

“సంస్థానాగారంలో ఒకనాడు చర్చవచ్చింది. ఆవాళ ఎవరో చెపుతూండగా విన్నాను వదినా।ః గౌతముడు తపు ధర్మసిద్దాంతాల నంగీకరించడానికి, తిరస్క వించడానికి (పతివారిని తమ తమ బుద్ధి అనుభవాలను ఉపమయోగించ మంటారని కూడ విన్నాను.”

“అయితే బుద్ధ ధర్మాన్ని గూర్చి నీకు కొంతవరకు తెలును నన్నమాట?ొ

“నేను విన్న దింతవరకే ననుకో. సరేగాని మన సంఘషన్నావు, ఆ దేమిచి!”

“బుద్దుణ్ని మార్గదర్శకుడని, బుద్ధ ధర్మాన్ని మార్గంగాను భావించ, యొ శ కిని ఆ మాగ్హూన్ననునరంచ (సయత్నించే భికవులుు, భథికెణీలు, ఉపాసికులు, ఉపాసినులునై న స్రీ-పువషతే సంఘం. ఏ వ్య క్రిగాని తన నిర్ణయాన్ని సత్యమనే గిటురాయితో పరీక్షించడానికి అనేకమంది బుద్ధి అనుభవాల తోడ్సాటుంటే ఆవ్యక్రి పం మరీ సుశువవుకుంది. అట్టి తోడ్చాటుపల్ల ఏ వ్యక్రిగాని సరియైన తన నిర్గ యాన్ని చేసుకోూనికి యెక్కువ వీలుంటుంది.

“భామా: నే ననుకొనేదిం”

నిన్ను పూర్తిగా చెప్పనీయకుండానే భామ “ఏమిటంటే --- నేను మనో రధుని పెళ్ళాన్నన్సీ మాటల మారినన్కీ కొంచెం ఆవేశ పపూరినికూడాననీ అన వోకున్నావు. ఏ6 అంతేశ*” అంది.

“నేను చెప్పదలచుకున్న దానిని నా పూటర్లో చెప్పనివ్వు ఒదినా”ొ

“నువ్వు పొగిడేందుకు నేనేమంత పాండిత్యం చూపాను మరదీః ఈ సంగ లుల బుద్దుని శిష్యవై నివాశెవ రైనా వాలు ఏ మూడు రోజుల్లోనే (గహించగలరు. నేను, లా పదిహేనిరోజుల్నుంచీ వారి ఉపదేశాలను వింటు ర్నానయె”

260 సీంహ స్రే నాపతి

“నా క్రీసంగతి నుష్వన్నడూ చెప్పనేలేదేం ఒదినా?! నన్నాక్కనాదైగా ఇక్కడికి రమ్మనక ఫోత్రిపః”

“మేధావిని జైన ధర్మ మెంతోకాలం ఆకట్టి వుంచఠేవని నాకు తెటసు. నే నిది యెప్పుడు జరగుళుందా అని ఎదురుచూస్తూనే వున్నాను”

సో ఆ అల్లాగా? నే నిప్పడెకి జైన ధర్మబద్దుడ్డేనే.”

“*సీ యా రాక నాకు వింతగానేవుంది మరదీ। డైనులు తమ శిష్యట అన్య మత సిద్దాంతాలను వినకుండా ఆంగ పెడుతారని విన్నానే. సరే మనరి కూటాగోరం వద కొచ్చేకాం. మనమిక మాటాడరూడదు.”

చి లు

ఆవరణలో (ప్రవేశించుతూ అక్కడ నీరసంగా వుండడాన్ని గమనించి నామ ఇవిలో అడిగాను -.. “ఒదినా! ఇక్కడి వాత్రసు భిథవు వకాంతంగా ఉంటారా!”

“కాదు, ఆయనతో వారి అయిదు వందలమంది వికువులుకళూడ వుంూచ్ప ఈ పాటికి వందలాది గృహస్థ శిమ్యలు, శిమ్యరాండుకూడ వచ్చి వుంద” అని భామ మెలగా చెప్పింగి.

ల ను.

“మం అంతమంది వుంచే ఎమాాతం చడీ చప్పుడూ వినపడటం అదే” అన్నాను.

“బిద్ధభగవానునికి సీరవమంటే యిష్టం. వారి శివ్యలైవా తమ ళబ్జోబ్చార ణతో ఇతరుల (పళాంతికి ధంగం కల్లించడానికి యిచ్చగించప.”

మేము ఆ దివ నొమ్యమూ ర్తి బుద్దుని యెదుచికి వెళ్ళాం కూహిగారం లోని కుజీర మొకడి గౌతముని కావాసంగావుంది. దాని కెదురుగావున్న విళాలావర ణలో-ఆనాడు వర్షంరేదు. తేకపోతే గడ్డితో కప్పబడిన విశాల ధర్మమంటపములో వుండేవార-ఒక ఆసనంమద బుడ్డు డాసీనులై వున్నారు. వారి వెనుక కుడిపక్కన కాషాయాలబరధారులగు భిషవులు బాలామంది ఎన్మమవచనులై కూచినివున్నారు. ఎడమవెపున కాషాయ వస్త్రధాశిబులగు భిక్షుణీలు న్నారు. ముందువెపున గృహస్టులగు శ్రే? పురుషులు వెర్వేపగా కూచున్నాప. అక్కడికి చేరిన పతివ్య క్రి దగ్గరనుంచ్కో చూరాన్నుంచో గౌతను భివువుకు అభివాదనముచేసి గపచిప్‌గా తనకనుకూలమైన తావున కూచుంటున్నాడు. నేను గౌతముని కొన్ని పళ్నలు అడుగ వలసి వుండ

సింహ సేనాపతి ౨61 చంవల్ల ఆయన దాపులోకెళ్ళాను. నమస్కరించి ఒక (పక్కగా కూచుని ఇల్లా అన్నాను.

“గాళ్రమ ముహాళయా 1 మము మెడతిసగని కార్యథారము, జాధ్యతలుగల వాళ్ళం, రిచ్చవీ 'సీనాపతీ పదవే అల్లాందిది. ఎన్నాళ్ళనుంచో తమను దర్శించి వా సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవాలనుకుంటున్నాను. కాన్స్‌ ఏవేవో అడ్డంకులు, లంతరాయాలవల్ల రాజాలకపోతిని*

“అయితే నీవు లిళ్ళవీ సేనాపతి సింహుడువా ః డ్యుతగాతులైన శతు వీరలపట్టి నీవు చూపిన ఉదార, దయాస్వధావ మంవైనా (పళంసనియము. (సతి వ్యకి కపణాష్యతాన్ని విస్తరింప చేసుకోవడం అవసరం* ఆ సష్మెతంలో ళతువు ఐనుకూడ చేర్చెనాా. ఇక నా మనిషిలో దేవథావోవయ మైనదనే నా తలంపు” అన్నారు గౌతమబుద్ధుడు.

చోక్రాని అది సామాన్య కార్యమే మహనీయా $ొ అన్నాను.

“అది స్వల్పకార్థం కాదు, అదిగాక మన చర్శలమహిమ వాది చిన్న పెద్ద రూహాలమీద ఆధారపడి వుండదు. అది హృదయం సంకుచితమో, విళాలమో అయి వుండడం మీద ఆధారపడి వుంటుంది. మంచిది, యుద్ద సందర్భంలో మీ ఇతర సు/డాలను గూర్చిహడ నేను పిన్నాను. మ్‌ కనేక పనులు, వాధ్యతలు వుంటా యని నాకు తెలుసు. సరే మీ రడుగ దలచిన [పళ్న లడగండి,”

“మహానుభావా : తపు (పతికత్షులు మీర నాస్తికులనీ, ఆత్మ, పరలోకముం సంగికరింపరని (ప్రచారం చేస్తున్నారు. వారా విధంగా (పచారం చేయుటలో నిజమ చెపుచన్నారో. రేక తమపైన అసక్యారోపణ చేస్తున్నారో తరియగోడ తున్నాను ళా

వాస ఇపుతున్ని నీదే సేనాపతి $ వాపు నామద లేని ఆరోపణ వేయగడంలెడు. ఆత్మ ఇందా చకణాలైనా ప౦ంవర్రనం రేకుండా వుంటుందనినే నంగేకరంచను. ఇక జహవ్మాంతంనరకూ ఒకే ఆత్మ వుంటుందనే వాదన విషయం లోను, ఒక కరీరంరోనుంచే మరో దేహంలోకి పోతుందనే ధృవాత్మ వాదమును గూర్చి అదుగనక్కరయేరదు. ఏం సేనాపతీః నీ విప్పుడు కూడ చిన్నప్పు డిసకలో ఆచుకున్నప్పం వాడచే ననుకుంటున్నా వా $

“సరిగా చెప్పాడు స్వామీ ః నా కిప్పుడు స్పృహకొస్తోంది-నా కనవరతము గా జ్ఞానంలో, దచిరో, (పపృత్తిరో పరివర్తనం గెచంంచుతుండేది. నేను తడ €లకు వెళ్ళ్ళిటప్ప డన్నట్లుగా తిరిగి వచ్చేటప్పుడు లేనని సందేహం కరిగింది. నే” లండు అవస్థలలోను. స్పష్ట్వున మాచ్చును గమనించాను. కేవలం శరీరాన్ని జూచీ, జనం ఆత్మ ఆత్య అని అదస్తూండడంవల్లా నేనింతవరకు ఆత్మ వుంటుం

202 సింహ సేనాపతి దని విశ్వసించుతూ వచ్చాను. పూజనీయా, ఈ విధమైన పరిప ర్తన కారణంగా నిత్మి ధృవాత్మను తామంగీకరింపకుండడం ఉచితమే ననిపించులోంది.”

“*ఆ విధంగా స్థిరాత్మను అంగికరింప నందుననే వ్యతిరేకులు నన్ను నాస్తికుచ నంటున్నారు. నే నేవస్తువునుగాని --.. అది జదమైనా, చేతనమేకానీ నిత్యదృ్మఢ మని అంగీకరించను. అల్లే (బాహ్మణులను కూడాను, ఏది ఉన్నదో అది ఉత్పత్తి అయిందంటాను. ఉత్పత్తి అయినది అంతరించితీరుతుంది. నశిస్తుంది. నితృధృవాత్మ థావం కేవలము (భమ, లోభముల వల్ల మ్మాతమే యేర్చడుతూంది. సెనాసరి £ జీవితమంటే నాకు రోతలేదు: అయితే అది నద్మీపవాహంలాంచిది. అది వణమజము నూతనమవుతూంటుంది. ఆ నవ్యత్వం కల్లడమే రెకుంసే మన సత్కర్మలు, సద్విచా రాలు సద్భాషణలు న్మిష్పమయోజన షువుతాయి. ఎందుచేతనంటే - వాటి (ప్రభావం నిత్యృధృవ జివితంపైన పనిచేయదుగా. జీవితము నితృ్సనూతన మవుతూంటుంవని నే నంగకరిస్తాను. జీవితాన్ని (బాహ్మణులు, పరీ వాజకులు, లెక తీర్దంకరులు తలచి నట్టుగా నేను ధావించను. ఈ కారణంగా వారు నన్ను శాస్తికుడని చెపుతున్నా. కాని, సేనాపతీ । మళ్ళీ చెపుతున్నాను - నాకు జీవితంమేద తిరస్కాారధావంలచు జీవితమువృద్ధి చెందుతూంటుందనే ౧క్చయాన్ని త్యజించను; కాబట్టి యధార్దవాపెలు నన్ను ఆస్తికుగననే చెప్పాలి.”

“నిజమే స్వామీ | యధార్థంగా తమరే ఆస్తికులని నేను వక్కాణించుకాన. జీవితం నిత్యధృవమని చెప్పి ఏ విధమైన సంస్కారణాపకాళము తేకుండా చేసేడాప జీవితాన్ని అంగీకరించినా లేకున్నా ఒకటి”

“ఆత్మ పేరిట వ్యాప్తిచెందే అసత్య థావ, అకర్య్మణ్యత్వాలను గాంచి ఆత్మ దృష్టి, ఆత్మవిచారణలను మిధ్యాదృనైై. విచారణలందచాను. నిత్య ధృ్యవాత్మవాచులు జీవితాభ్యుదయాని కేల పయత్నించుతారు ? వాడ కేవలం అచృష్టంపె ఆధాశ౭పడే ఆకర్మణ్యవాదులు కాగల్గుకారు.”

“నేను ్యగహించాను మహనీయా : తమరే యథధార్జవాడులు, మివావాషమటు కాదు- భౌతికవాదులు, కల్పగావాదులు కాదు. పూజనీయా! తమ వ-తిశకుల (చాహ్మణులు తమన్ని అ్యకియావాదులనడం కూడా విన్నాను. వాస ఆ విషయంళే నైనా తమర్నిగూర్చి చెప్పేది నిజమా లేక అదీ మిధ్యారోపణయేనా శ అని మ్య (పశ్నించాను.

“ఒక దృష్టిలో---సేనాపతీ....వారు చెప్పేది నిజమే. (కాహ్మణ సై సులు పెక్కుమంది నిరాహాచదై దేవీన్ని ఎండగట్లుకోవడాన్ని, (పాణ విసర్జనను కూడ (క్రియ అని అంటున్నావప. అట్టి సుకియ ద్వారా పాతపాపాలన్నీ హెంంచి పోయి మానవుడు పాపరహితు డవుతాడని వారి వాదము. సేనాపతి : నేను చారి

సింహ సేనాపతి 268 యా యోచనను మూఢత్య మంటున్నాను.. వారు ఇత్మవేరు దేహంవేర అంటు న్నారుగదా, మరి ళరీరాన్ని ఎండగట్టి శుష్కింపజేసినంత మ్యాతాన ఆత్మ యెల్లా శుద్ధి అవుతుంది 'సేనాపతీ? అది నిజమైతే శరీరం మీది వుడుపుల్ని వుతుకుటవల దేహంకూడా శ్యుభం గావాలి గదా! కుత్పిపాసలతో మృత్యువాతబడడం, దిగంబర లుగా వుండడం, దేహాన్ని బాధించడంవల్ల జీవితము సవితమవుతుందనుకోవడం అజ్ఞానము, వాలబుడ్దీను సేనాపతీః నేను కూడ యేండ్రతరబడి కరినాతి కఠిన తపస్సు చేశాను; కాని అది ఎలాంటి (ప్రభావాన్ని జీవితంమీద చూ పెట్టనేలేదు. మన మనో థావాలు, న్మిగహళ క్రి రాగ-ద్వేష-మోహాల మూలకారణములను కస్పిట్టి వాచెని దూరం చేసుకోటానికి [పయత్నించే కృషి .- యివే జీవితం మీద (ప్రభావం కా వుంటై. సేనాపతీః ఈ విధంగా (దాహ్మణ సన్యాసులు (కియ అనేదాన్ని నేసు అ్మకియ అని అంహిను. కాబద్ది నేను అ్యకియావాదిని. దీనితోపాటు నను (కియా వాదినని కూడ చెప్పగలను. ఎంచేతనంపెి-నేను సత్కర్మ, సద్భాషణము, సద్వికా రాలను అంగికరించుతాను. వాది మూలంగానే జీవితము వుచ్చదః కు హోతుందని కూడ ఒప్పుకుంటాను.”

“తమరు సెలవిచ్చినది చాల బాశన్నది ధగవాశ: తము అ్యక్రియావాదము జీవితాన్ని అభ్యుదయ పవానికి చేప్పతుంది. ఆ (బాహ్మణ యతీశ్వపల (కియా వాదం మూధత్వమనీ, బాలధర్మషనే నేనప్పుడు విశ్వసించుతున్నాను.”

“నేను చెప్పేదికూడ అదే సేళాపతీః”

“పూజనీయా: తమరు తవి _ తేజ విహినులని శువులు (ప్రవారం చేయ డంలో సత్య్మమెంతవరకు కలదో తలిసికొనగోరుతున్నాని..”

“సేనాపతీ! వావ తపోలేజమని దేన్ని అంటున్నారో వాకు 3లియదు' వారి వుద్దేకంగో దేహాన్ని ఎండగట్టడముః రేక శరీరమ సర్వమూనన్ని దాని సేవ లోనే నిమగ్నమవడమ తపస్పయితే-సేనాపతి: ఆ రెండు మార్తాలూ తప్పేనంటాను. మానవుడు అచ్చంగా శరీర పోషణలోని రీనం కాటూడదు. రక శరీరాన్ని ఎండబెర్టి దాన్ని అకర్మణ్యంగా తయారు చేయటరలోను నిమిపష్నదు కారాదు. నేసీ రెండా చరమ మార్గాలను పదలి మధందారి ననుసరించమని చెపుతున్నాను. ఈకారణంపల్లన నేను తహోతేహినుడునని చెపుతున్నాడు.”

“పూజ్యా । తమ మధ్యమార్గము ధన్యం । భవదీయ మధ్యే మార్లు పద దాయకము. నేను జైనమత (పవక్తను--”

నన్నా పైన మాస్గాడనీకుండ ఆపి గౌతముడు “ఆ (పస క్తి వదింయ్యి సేనాపతీః మహావీపడు నన్నుగూర్చి ఏమినెప్పినా నాముందు చెప్పవద్దు. మన

264 సింహ సేనాపతి మెప్పుడా సంగరులక చెప్పుకోవడంవల్ల, వినడంవల్ల, నీకుగాన్సి వాకుగాని (వమో జకదేమీ లేము. ఇంకేమైనా సందేహముంటే అడుగ” మన్నాన.

హృదయం లోపందాకా బొచ్చుకొనిపోయే బుద్ధుని ఊపదేళంతో నేను పూర్తిగా పభావిళుడనయ్యాను. ఆయన ₹ళ (తువులనేమీ అనకపోగా, శ్యతునిం దను వినడానిచ్కూడా విముఖత్వం చూపుటగాంచి ని౫ంగా బుద్దుడు అనుపమ మహా పుదడషుడనీ, మానవోత్తముడనీ తెలుసుకున్నాను.

నా సందేహాలన్నీ తీపటచే సంతుష్టాంతరంగుడనై వారితో యిల్లా చెప్పాను. “పహూవనీయా!. నేని లోగడ _విన్నదానికి విరుద్ధంగా తమ సర్దర్మాన్ని. తెలను కున్నాను, నే నీ వషణంపండి బుద్ధ-ధర్మ-సంఘముల శ రణుజొచ్చుచు న్నాను. భగవాన్‌! నన్ను తమ భిమ్యనిగా (గహింపగోదళున్నాను. మరో విన్నపము- రపు పధాన్నం తమప సంఘ సమేతంగా ఛా ఆతిధ్యాన్ని స్వీకరించదానికి అంగీక రించ కోదచున్నాను.”

బుద్ధధగవాముడు నా ఆహ్వానానికి సమ్మతింకాప., అప్పుడు వాం పయను అరా సంవత్సరాలకు పై బడి వుంటుంది. అయిశా వాం ముఖం దీప్రిపంతమ్రైవుంది. వోరి సీలిన్నేరాలు అన్న దిఫలకు దయ-స్నె హములను [పసారించుతూన్నల్టున్నె. నే = మహనీయునికి నమస్కరించి ఇంటికి బయలుదేరాను. నే నావరణదాటి వచ్చేసరికి అమ్మ, పిన్ని, భామ, రోహిణీకూడ అక్కడికి వచ్చిచేరాద. అమ్మ ఎంతో సంతోషపతుతూన్నట్టు అన్న ది--ో*చూగావా నాయనా? మా బుద్ధ దోధసుధ యెంత మాధురంంగావుందోః”

“విశ్నానమ్మా। మన సంస్తాగారంలో అనేకసార్ద చాలమంది బుర్దభగవా నుని _పహంసించుతూండగా విన్నాను. నేను వీం దర్శానికి రావాలనుకొన్నప్పు డెల్టా పైన ధర్మాదాప్పుడు నవ్నాఎంకపరిచేవార, ఇవాళ వారి యాజ్ఞని తిరస్క రించివేసి వవ్చాను. నే నివవరకు ఎంతమట్టుకు శాత్భభివమానంతో జ్ఞాతృప్యురుని థర్మాన్నపలందంచి కట్టుబడివు న్నాను.”

“స్స ఛాపడ్తిః ఇచ్చాళ్ళకు మన మందరం బౌద్ధధర్మ పథంలో ఏకమైనాము కదూ” అంది వామ మందహాసంచేస్తూ.

“* అవును వదినాః ఇప్పుడందరం వకధర్మ బద్దుల మయ్యాము. రపు లుర్ధ్‌ ఫగవానుడు విషసంఘ సముతంగా మన యిందికివచ్చి ఆతిధ్యం స్వికరించుతారు; ఇప్పట్నుంచీ అండుకు ఏర్పాట్లు చెయ్యాలి”

“అందుకు నువ్వమీ శ్రమ పడనక్కరలెదుల నాయనా అన్నది అమ్మ వెంబనెే.

సింహసేనాపతి ౨65 మర్నాడు కసాయి దచుకాణాలనుంచి గోమాంసాన్ని, పందివారులు తెప్పిం జాము. పట ప్తూ కాగానే నేను బుద్ధధగవానుని పిల్చి వచ్చాన్న. ఆయన. భిక్షువు లతో ససావచ్చి భోంచేస్తున్నాడ* సరిగా అదే సమయంలో వైశాలిరో.. నాలుగు పీధులు కరియుబోబ్లి జైనసాధులు చేళులు పెకెత్తి సించసేనాపతి పాపాత్ముడు. అతడు బౌద్ధదిక్షువు నిమిత్తము అవుర్ని పందులను చంసి ఘోర హింస చళాడు. గౌతముని భికుత్వం యెలాంటదిదో చూడండి । గౌతముడు తనవోసం చాత్యచేయ బడిన గోదూంసాన్ని మెక్కుతూం టే యింకా వాని ధర్మ మెక్కడుంది?” అని గావుకేకలు చెస్తున్నారు. జైసుల కఠనం సర్వాబద్ధం. నేను పపవులను చంపనూ చదు. చంపించనూరెదు. వారు చెపుతూన్నట్లు నేను (పత్యేకంగా చంపించిన పపవుల మాంసాన్ని బుద్దధ గవానున్‌కి ఆహారంగా పెద్దనూరేదు. నేను తపు జైన థర్మాన్ని విడిచిపెట్టుటచే వారి కంతులని విబారం కరిగింది. అందువల్ల వాచ మతిహాయి మూఢబజాలకులవరే అరుసున్నాద. బుర్దధగవానుని ధర్మమార్షం నన్నాత్మతం[రాన్నుంచి దెటచేసి పర తం _తుణ్జి గావించరేదు సరికదా, నాలో అంతర్హతమ్రయున్న శక్తులను పూర్తిగా వికసింప చేసుకోటానికే చక్కగా తోడ్పడింది.

శిత. కపిల్‌ (పభృతుల _పస్థానం

వానాకాలం వెిహోవన్తోంది. ఇక కపిల, ళంతనాధి గాంధార మ్మిటులు స్వదేశానికి వెళ్ళిపోతారి అని నాకు దిశులుపట్టుకుంది. ఆ విషయం తలపుకొచ్చి నపుడల్లా హృదయంరో పుందు రేగినట్టుండేది. నేను సేనాపతి నిమిత్తమే నిర్మితమై వున్న పాధంళలో కాపురం పెట్టాను. గాంధార మ్మితులు ఎక్కువగా కాలాన్ని నాతోనే గడుపులున్నాడ జైనుల మాయావాబరిరోనుంచి బయట పడ్డప్పచనించి నేను మ్మితగోష్టిరో తరచుగా పాల్గొనగలుగుతున్నాను. పానానృత్యాల్లో హడా మళ్ళీ షాల్గొంటున్నాను. శాకాహార (వతానికి స్వస్తి చెవ్పానని చేరే చెప్పనక్కర లేదు. మృదుమధురములైన భామ సూదిపోతీ మాటలు మా కత్యంత మనోవిశే దంగా వుండేవి. ఒకరోజున మగధ సేనాపతి (పసక్రె వచ్చింది. నే నాయన్ను (పళంసించుతూ అన్నాను--ోఅతడు జంకుగొంకుల్లేని యోధుడు. తన సెనంలో

• చాలమట్టుకు దెబ్బతిన్నా తాను గజారోహియై రణరంగములో నిర్చి హొరాడుతూనే

“మి్మితమా సింహోః సువ్వు మళీ సహా సింధు రంగంలో లాగానే నాహ సౌన్ని పదర్శించావు సుమాః” అన్నాడు కపిళ.

“అచ్చంగా అక్కకిలాగా అనవానికి వీర్ణదు కపిః కేవలం శా దాహ బలాన్ని [(వదర్శించాలనే కుతూహలంతోనే నేని ముందుకు లంఘించలేదు. ఆ మత్తేభం (వత్మేకతసుబద్ధి బహుగా దానిమీద అజాతళ్యతుడు వుంాడని ఆశిం చాను. అతన్ని పట్టుకోవా అనుకున్నాను.”

“అయితే మాతం వ్యతరుమూక మధం/కా ల్‌ో

“మన సైనికులు మొడ వున్నాదగా””

“అయినా మా ఉపసేచావతియే తమ మధ్య కురికాడని వారికే( ఆలుసునుచ”

“ఒక్కొౌక్కప్పుడు ఆ విధంగా సాహసించక తప్పదు సరేగాని, మ్మితమా మగథ సేనాపతి రెండుసౌర్లూ నా పహారాలను తప్పించుకుని నాపైకి ఆయుధాన్ని విసిరాడుకూదాను; కొని నా మూడో దెబ్బను తప్పెంచుకోలేక పొయాడు. అప్పు డతి లాఘవంగా గజసు'పైశెక్కి మావదిజానం, ఏనుగును స్వాధీనం చేసుకొన్న లిచ్చవీ యువవీపని చాకచక్యమే వాకు వింతగావుంది. అత డా కరిని మన $826౮0 వరకు తోలించుకొని వచ్చాడు కూడాను. ఈ యుద్ధంలో సాహస-శౌర్యపళాపా

సింవా సేనాపతి 26? లను (పదర్శించిన మన వీరుల యందతని నొక గాడికే మాటమ్మాతంగానై నా పశంన తెలుపజొలనందుకు విచారపడుళతున్నాను. నా కతడు మీ కనపడకుంఠా ష్‌ వక ఇ ఇ వమాయమెపోయాడు.

“మరదీః నువ్వాతడిని గుర్తుపెట్టుకోలేదాశొ అనడిగింది భామ.

*నా కతని ముఖం జ్లాపకంఠేదు వదినాః మూతిమీద నూనూగు మీసాలు. వున్నయ్యనుకుందాను, అసలు నే నతని ముఖాన్ని సరిగా చూసేందుకు వీలుచిక్కనే రదు. శిరస్తాాణము, కవచము, ఆయుధాలతో సుసజతుళైన వారంతా ఓకమాచం గానే కనబడతారాయె. ఒక సంగతి మ్మాతం జ్ఞాసకం వుంది. మావటివాశన అంమ కాన్ని గుంజుకోపడంలో అతని అరచేతికి గాయమై రకం చెందింది” అని చెప్పా ॥

“చేలరికి గాయమయిందా? అట్లయికే ఆ యవకుగ "ప్పప్టైచ్చు మరం” అంటూంటే థామ కళ్ళు మెరంళాయి.

నే నన్నాను-ోకాదు వదినాః అతడు వంటనే మశధ సెనికులను పన్నా టకు కాబోలు వెళ్ళాడు. అతడు సజీవంగా తిరిగివసే = కంటపడేవాడే!: అపో

(1 వె వ లతా ష్‌ జ్‌్శ అతనితో మాట్ష్టాడెందుకు అవకాశం లేకపోయింది: అతని చర్య నే నప మతవలేనుః”

“*నగేగాని, మరరీః నిన్ను మరచి అని పిలవనా, శ్పేరాపతిగారూ అంశా” అని అడిగింది భామ.

“మరది అనే పిలువు పదినాః నా కల్డా పిరిస్తేనే బా'ఏంటుంది.”

“అలాగేలే మరదీః అసలు, బహుషుతులు, మెప్పు వాశించక అజాతంా వుండగోర వీరులు కూడ వుంటిరుకదూ?ొ

“అవును, అలాండివారు ఉండకపోరు; కాని, వది”: ఆ యువవీదని మక కలునుకోతనందుకు దుగ్గగానేవుంది.”

“అయితే వెతికించరాదు? అరచేతిలో గాయమున్న వాళ్యందరో వుండర. అతను దొరికితే దొరకవచ్చుకూదాను. "

“మకీ సైనికులనందర్నీ పరీశేంచడమా? అందుపల్ప ఎందరికి యిబ్బంది కయసతుందో వతలుసా వదినా?

“అవును ఇబ్బందే అయిదే మ్మాతం మేం నీకు నూనూసమీసాలు జ్ఞాపకము కదూ”

“ఖచ్చితంగా చెప్పలేను వదినా । అది నా (ధమే కావచ్చు. అసట నేనా యువకుని ముధాన్ని సరిగా చూచిందెక్కడ? అందుచేతనే అతని రూపమై” ౫ మనసులో అంకిత మవళిదు.”

విగ్ర సీలహ సేనూషతి

“ఆ యపకుణ్ణి నేను వెతికి పట్టుకొని రాగలిగితేనో*్‌ అనడుగుళూ భామ నా కళ్యట్లోకి చూసీంది.

“*సి షెంతవా కంతజుణి వదినా

గు అభ ఇాణ

భామ చెయ్యాగించుళూ “నువ్వు నాకంత కృతబ్లుడివై వుందంావో రో*డే వారిసి పోయింది. మెమంత [మవడ్‌ నప్పకున్నాం. సాము విలువిదలుః పమా జన మేముంది” చేరులు చోతంబి నీకు హచయపవాబుగాన్హి మా మురాలకించిన హెపాన పోలేదుగా, మీ పుదన సాదికులు వదసరో నిలబడి దోరాడలానిది మార్త సేన అభూగ్యమనే తరిజావుగాళో

“కాని మెద చేపద్ధం కోార్గంష్యూతం. సుపైంది కాచే... అందురో మీరూ (ప్రమాచా న్నెదుర్కొవ్నాదగాా. రోహిడి చేతిలో. బన్హపు గాయంహడ చూచానేగొ

"బల్లెం వలలో

“అవును మరి మెకుమ్మాతం ఆయువా లుపచూగించే అపకాృం లభించ లేవని ఎలా చెప్పగలవు

“బర్లంపోటు, బడ్డ (పహారముల గురికావడానికి, న్వయంగా జా సపమయో తించడానికి బాలా తేడావుంది మరదీఃొ

“అది నిజమేగాన్సి వదినాః సంఖ్యనుబద్ది మికు పప్పగించిన పనురే తలకు మించివున్నై. అందుపల్లనే యున్ధంలోకికూడ మిమ్మర్ని దించడం ఉచితం కావనసు కున్నాను.”

“కాని నువ్వు సమ్మతించకపొయినా హు స్వతం్యతించి సమరంతో పాలాన్నాము” అంది నప్వుతూ భాదు.

నే నాళ్చర్యంతో అడిగాను--గోనీమిటీ మప రణరంగంలో వీరవిహారం కూడ చేభారా? సెనాపతి ఆజ్ఞరకుండానే”ో

“ఆబ్ఞేకుండానే; ఒకవిధంగా అజ్జానుసొరం పాదానుో

*లదెబాగా!”

“ోయున్ధం జఅమగపషుండగా గాయపవెపోయిన వారిని బాణపర్షంరోనుంచి తీను సృళ్యడం మీ ఆనతికి వ్యతింకం కాదుగా?”

“కాదు”

“మర ఆ పమాద పరిస్టితిలో పనిచేసేవావ రక్షణకు హా నోయవద?ం శైనాతుగా వుండడంరూడ అ ఫ్రోల్లంఘమన కాదనుకుంటాను.”

“కాదు.”

“మరీ అలాంటపడు యుషదభూమిలే యెవరెనా |పమాచంలో చి శ మం ల) ఠం గ్‌ (ట్‌ చక్కు

బడితే చూచిన మేము వాం రక్షణకు ఆయుధా లుపమోగించడంకూడ సేనాపతి ఆజ నత్మికమిందటం కాచుకచూ?”ొ గా

“కాదు, ఆయితే భామా । నువ్వు అయుధ మువయౌగించి వ్యతుసంహారం కూడ చేగావాయేణొ అనడిగాను.

“ఆ సంగతెందుకుతే మరదీ। ఇంతకూ మ మమిచేస్తే ఆజేలంఘన మవు

లం ఇ! గొ తుందో తెలుసుకోవా లనుకుంటున్నాను. ఆ విపత్కర పరిస్టితిలో కతగా తులను ష్‌ ఠి ఓ

తరలించే న్ర్రీనేకాక రిచ్చవీయోధునే కాపొచార్సిషస్టై మేమక్కడిరదూకి. ఆయుధ ముపయోగించితే మీ ఆజ్ఞ నత్మికమించినట్టా

“ఈ దొంకతిదసుడంతా దేనిగ్గాని యింతకూ నీ వా మగథరాజు పట్టపు

త్య జొ ట్‌ తో. కా టబ

పేను సను హ్వెధీనం గావించుకున్న యుషకున్నెరగుడువా వంగో అనడిగాను.

“ముందుగా (పళ్నకు జవాఎ చెప్పు మరదీః ఒకవేళ మ మప్పు డేలిచ్భవీ పీపని [వాణరదణకో ఖడ్ల ముపయోగించాల్సివ ప్రే అది అజ్ఞకు విపన్ధమా బశ అస$!గింది ధామ.

"ఆసలు మీ రందాక వెళ్ళాలని మా వద్దే కాడు”

తప్పి వుద్దేగం అలా వుంచి మీ యాజ్ల విషయం చెప్పు సేచాపతీ;”

“అది వుద్దనికి భిన్నంగా ఆజ్ఞ తీసుకోపడ మవుతుంది.”

“ఆజ్ఞాతకమణ కాదుగద

ఒక విధంగా ష్యుతిరేకం కాదుగాని, మరోవీధంగా ష్యతిరేకమవుతుంది కూడాను

*ఫ్పి జ్రైవాబులోని తొరిభాగాన్ని గూర్చె నా పసక్రై 'సే;ంాపతీ ౫

“డొంకితిషుడు. మాని నువ్వు కత్రి నుపయోగించావేమా ఫస్పరాదూ వదినాః”"

“పంకా అనుమానం చేనికః అయినా మమునీ యంత అపరాధులం కొము మరదీఃో

“ఇదౌకఎా । మీతోపాటు నన్నుకూడా అపరాధిని చేస్తావేమిది ”

“నువ్వు వుషసేనాపతివే కదూ”

“ఈ అయితే

“ోయర్ధరయగంలో సెన్యాలను నడుపవలసిన పొధ్యత సీపైనేవుంది కదూ?”

"అవును వున్నది” ఆని (వళ్నార్హకంగా ఆమవంక జూచాను.

తై70 . సింహసేనాపతి

“నువ్వు మగధ సేనాపతిపై వెనుక ముందాలోచించకుండా హఠాత్తుగా బంఘెంచుతూంటే నాకు భయం వేసింది. నీకేదైనా (ప్రమాదం వాటిర్లితే యద్డ సంచాలనంలో ఎంత తికమకవచ్చేది:ః విజయం పరాజయంగా మారినా మారపచ్చని మాడా నాకు భీతి కలిగింది.”

“నిజమే- నా యీ అనాలోచిత వెగిరపాటు నంగీకరిస్తున్నాను”"

*మరీ ఆ రీతిని తొందరహెటులో శ్యతుసేన మధ్యకు జొరబడిన సేనాపతి శడణకు లిచ్చవీ స్రీ సేన సమయాని కక్కాడికిపోయి (పయత్నించడం ఆహ్లోల్టంఘ నదీ నంటావా మరదీ ,

తోట్ర క్రోల్లంఘన విషయంలోనా అభ్మిపాయాన్నల్లా వుంచు; కాని నిజంగా నీ వల్దాంటి సాహసం చేావా వదినా $” .

“మాలో సాహసం వుంది కాబస్లే సౌహసించా మనుకో.”

“నేను మగధ సేనాపతి ఏనుగుమీది కురికినప్పుడే కదూ?”

“అప్పుడు మ్మాతమే కాదు, ఇంకోసాం కూడాను.”

“ఇంకో పర్యాయ మెప్పుడు *”

"నువ్వెన్ని తడవలు అంగరషకులు లేకుండా యుద్ధరంగంలో సంచరిం చావో జ్ఞాపకం లేదూ!” .

“బహుళా తిరిగి వుండొచ్చు; కాని, నేను ఒంటరిగా వున్నట్టులేదేః”

“శిదిరాన్నుంచి బయలుదేరేటప్పుడో *”

“శివిరాన్ను ంచి ఒంటరిగా బయర్జేరటం నాకు మామూలే.

“అలా ఒంటరిగా వున్నప్పుడు లిచ్చవీ కాంతలు యుద్ధనిర్వహణ భారం వహించిన తమ సేనాపతి అంగరవషణకు పూనుకోవడం ఆజ్ఞ నత్మికమించడమా 1”

“*జదినాః; వాదనలో యింత గట్టిదానవు మన జనసమితి సభ్యురాలుగా వుండ దగినదానవు సుమాః” , _

“నేనుహడ నా వాగ్గాది నిరపయోగమై పోతున్నందుకు విచారపడుతూనే వున్నాను; కాని, వుత్తవూాపధ మందలి తక్షశిలవంది పంచాయతీల్లోనే శ్రీలకల్టి యోగం లేనప్పుడు, యిక వైళారిలో ఆశించడానికి తావేదిః సరే దానికేంగాని, .నా 1పళ్న కేం ఇపుతావు

“ఇంకా చెప్పేదేమిటి ? నీవు చెప్పినదాన్ని మక్కికిమక్కిగా అంగీకరించు చున్నాను. పట్టుకున్న ప్పుడు అక్కడున్న సెన్యంలో మీరెంతమంది వున్నారు థామా $” |

“అసలక్కడ వున్నదే మేము. కాకపోతే ఏ కొద్దిమందో మగమైనికులుండి వుంటారు”

సింహ సేనాపతి లి” 1

*రా కాసంగతి నింతపరకు చెప్పనేలేదేం వదినా

“ఇప్పుడు మా్యతం ఇప్పేదాన్నా ఏమిద! + నువ్వానాది యువకుని ధైర్య సాహసాలకు మీ బహుషతి ముద్దిపప్పరక పోయినందుకు ఎప్పుడూ ఒకే యిదిగా శంత పడుతూండబట్టి చెప్పాల్సి వచ్చింది.”

“ఇంతదూ అక్క డెవదన్నా గేమిచొ”

“ఒకళ్ళిద్దరమా, పూర్తిదళం వున్నాము. అందరము ఒడ్డూ పొడుగూ గల వా మే. ఆ దళంలో షమ, భామలున్నారు; ఇంకా పప్పమంపే మా రోహిణికూడ వుషన్నదంటాను”

నా పక్కనే కులుకుతూ కూచునివున్న షమ తలమీద చెయ్యేసి “*క్షెమా! జఇపద కళ్యానివి నువ్వుకూడానాళొ అన్నాను.

షమ తక్షణం, “జనపద నుందరి చకపోతే వచ్చే లోపేమీ లేదన్నయ్యాః కాస, సేనాపతి రేకపోతే ఏమయ్యేదో నువ్వే చెప్ప!” అంది.

“ఆ రాం మ ల్రేభాన్ని పట్టుకున్న దెవరో నేనిప్పుడు ఇప్పనాళ్‌ అనడి గించి భామ.

“*ఆ( చెప్పు, తొరగా చెప్పాదినాః” నే నాతంతో అన్నాను.

“ఇంకెవరు, గాంధారపడుచేః”

“*రోహిణాః” నేనాప్పర్య చకితాత్ముడనై అన్నాను,

“అవును, రోహిణి. ఆమె వంచింట్లో కెళ్ళింది లాగుంది. రాగానే ఆమె డెక్య సాహసాలకు తగిన బహుమడి లభించాలి.”

“బహుమకా?” నేనడిగాను.

“*అవును. మరి నువ్వు బహూకరించడానికి ఎంతో యిదయ్యావుగా మరదీశొ

“ఆమెకు బహూకరించేందుకు నా వద్ద ఏముంది ఓదినా?”

“చ్చువ్వంత దర్మిదుడవు గాదే. నీకు తోచకపోతే ఏమివ్వాలో నేను చెపుతా విను. ముందు ముద్దు, తర్వాత ఆరింగనం--ముఖ్యంగా ఆ వీరత్వాన్ని జ్ఞాపకం చేస్తూ వీటిని బహూకరించు. ఇంకోసంగతి---అప్పుడా ఏనుగుతో. శిబిరందాకొ వచ్చిన వారితో షమ, భామలు వున్నారని మర్చిపోకు మరద” అని భామ నవ్వింది.

“నా వెంట వచ్చారన్న మాట!”

“అప్పుడు మ్యాతమేకాదు, ఆర్యాతి వుల్మాచేలం వరకు నీకు సహాయు లుగా వచ్చినవారిలో మేం ముగ్గురమూ వున్నాము.

“*వీమిటీ! సేనాపతి సుమన్‌ మృతి చెందిన నాటి ర్యాతే?”

వ్ర?౨2 సింహా సేనాపతి “అవును. కాని రోహిణికి బహుమతిని ముద్టిజెప్పే తొందరలో అంకుళం గుంజుకిపడంలో ఆమె అరచేతిలో చీసకుపోయిన గాయం సంగతి మరిచేవు* “నేనా గాయా న్నిదిపరశే చూబానురేో - , “మరి నాకుకూడ ఏమైనా బహుమతి ముపేదున్నదా 'లేదా?ొ న. “త్రస్పకుండాను, కాని ఏం కావాలో సీవే కోడకో వదినా? + “నా మనూ నా చెంతనే వుండేటట్టు చెయ్యి అట్లయితేనే నేను రోహిటీ నిరంతరం కరిసివుండచానికి వీలుంటుంది.” “సిని ఆడి మన చేతిలో పనేలే వదినాః మనోరధుని నాకు దగ్గర్షోనే వుంచుకుంటాను. అందులోనా స్వార్ధంకూడ వుంది.” ॥ “అయితే సులీ మంచిది. . నీ స్వార్దంలో మాయిస్తరి స్వార్దంహాడ కరిసి పోతుంది. ఇంక షిమ మిగిచేపుండి. ఆమెశేమిచ బహుషుతి”ొ “నువ్వే ఇప వడినాఃనొ , . “= ఈమెను నీకు ెండో వదినగా చేసుకుంటే బాగుంటుంది.” “రండో పదినః అంబే!” నొకామె థాసం అర్థంకాక అడిగాను. “కలపరపడబోకు మరది।ః మనూ సవతిని తెచ్చుకోచానికి నేను మ్మాతం ఒప్పుకుంటానాఃో “ఆఅ సంగతి నాకూ అతలును. మరొ “*కనపడటంలా సిసుతో ఎప తాంచుకున్న చకొ ॥ “వదినా “స్ప క్రింకో అన్న గాశవరో చెప్పుకో మరదీగొ _

• చోకపిలుడేగా. వదినాః బహుషతిమాట యెలాగున్నా యూ జతహూర్చడం నాకు చాలా సంతోషం” అని నేను కమ లలాదింమీద ముద్దు పెట్టుకున్నాను. ళు “బహుమతిని స్వయంగా సమకార్చుడం మరి సంతోషదాయకం మరదిఃొ అంది భామ. ల . . యక షగ*ధాల దరి ల రిటు ఖంస్తక ణో లా య భో ప సా టై స ఫే ల సు న్‌ నె = శ టీ నహ; టా

ల ను! వ్‌పెశక4 524241 కై గం04/ వం జగుంణ నక కవన ను సు | సంవ టంాంయంన్‌ దా నాదొక " న ఒర గ ల్‌ / రాహాల్‌ సాంకృత్యాయన్‌ | ప

ఒ అంతర్జాతీయ విఖ్యాతి పొందిన పాలీ, సంస్కృత భాషాపండితుడు,

గొప్ప చర్మితకారుడు, కార్యశూరుడు, సుమారు 16 సం॥ల సుద్‌ర్డ త కాలమును స్వాతంత్యయోధులుగా కారొగారములలో గడిపిన త్యాగ ॥ మూ ర్షి, లెనిన్‌ గాడ్‌ విశ్యవిద్యాలయంలో (పాచ్యభాషా బోధకుడుగా గే శ పనిచేసి ఖ్యాతి నొందిన సుపసిద్ద భారతీయుడు, హించూ సన్యాసిగను, | ఆర్యసమాజకునిగను, అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించిన బౌద్డభితువుగను న

1 ఈయన పేరు పొందియన్నారు. ( క్ష ఈయన. చేసిన భాషాసేవకు కాశీ పండితులు ఈయనను న. “మహాపండిత్‌” అను బిరుదుతో గౌరవించారు. బౌద్ధవేదముల మూడిందీ | శ లోను ఈయన నిధి. అందువల్ల బౌద్ద విజ్ఞానులు ఈయనకు గ్కలిపాఠకో ఇ చార్య” బీరుదు నిచ్చారు. - ॥ . రాహుల్‌జీ సాగించిన పరిశోధనలు భారత సంస్కృతిని /

800 సంఇలు చర్మితలో భాగ్యవంతంగా చేళాయి. ఈయన రచనలు న.

హిందీ భాషకు 400 సం॥ల చర్మితను చేర్చాయి. వాటిలో హెచ్చు వాటీని | న.

"5 'జళంలోను లేక నేపాల్‌, టిబెట్‌, సిలోన్‌లలో కొనసాగించారు. వివిధ నత.

ము క 12 నా - సే |

ఫే భాషలలో ఈతని (గంథములు 60కి 'పెగా వుంటాయి. ॥ | శ. జ తెలుగు పాఠకులకు సుపరిచితమైన “వోల్లా నుంచి గంగకు” 1" షి ఫే రచనను 1941 సం॥న నిర్భంధవాసములో రాళావ.. వీడ వాసిని. ఇ బుగ్వేద' ఆర్యులు, సీంహ సేనాపతి, విసృత య్యాతికుడు, దివోదాను ట్రై, 1. శీ లోకసంచారి జయ యౌథేయ, మధురస్వప్నం వంటి రచనలు ఆం్మరుట |.

॥ లకు సుపరిచికాలు, జ్‌. స

శ -]న్లతల 181 = 7098 = 272 ఆలి సీ! ల్‌

7 నలకం కంథృవు ' నూ నే . సంపాదకుడు వ ల మ! ఇ న సహజ కవి మల్లెమాల వ వ . మనసుపడి మక్కువతో సేకరించిన సు వ్‌ వ క ఈ పుస్తకాన్ని సాహెత్యాభిమానుల కోసం మ ్న | శం సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి ప స న్‌ ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. ప ్‌ . - మల్లెమాల కుటుంబం ప . 1 హ్‌