Telugu shishupalavadha mahakavyamu ( andhramagham ) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ్రీరస్తు (శీ; రాధాకృష్ణ వర (బవ్మాణే నమః ఇశుపాలవధ మహాకావ్యము [ఆంధ్రమాఘము] గోపినాథ వేంకటక వీంద్ర (ప్రణీతము

ళా (ల్‌ు ము (దతిము 667 ఆది నరన్వతీ నిలయ ముదాక్షరశాల అనో మద్రాసు. ట్భాతీయ ముబణము 2897ల స్వారాజ్య (పింటింగ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ నీకి చా బాదు-విల్‌. మూల్యము: మ, క్షేర/. గంధా థా లా ల | ళ్‌ గే 4 స ం వం అలం ఉచిళ (శో ల లో శే % టు టాల్‌ సాం లాశస్టప్ప రిక్త ళు వ్ర నకమల దొడవ బో వ గోపినాథం వనుంధరాదేవి 60/0 గాడేపల్లి రాఘవయ్య శ0/802.14 న్మెవూనగ ర్‌ " కర్నూలు.

స్ట స క క్ష స్ట నో! ॥ ళు పాసు | ప! స్య సన న. లో ఉం సై ఖ్‌ శ షు క స || స. సా క్‌ ట్ట" | / "్టై / సే గె ట్‌ ల (| కు! రో టు | టంథక ర్త గోపినాథం వెంకయ్యకాతస్త్ర (గోపినాథ వేంకటకవి). జీవిత కాలము: 70 పండ్లు. నిర్యాణము : 8.618928 (ఈ ఛాయావటము తీసిన మజునాండే వీరు వరమవదించిరి)

వశీ న! శ జ ౫; గె స్త సూ, శ “టీ డే శ శ 2 రాలి రైవ్‌ త్త సి జీ. ణీ ద్‌ జ వ ాక్ట్యేభా జే ఫా గ్గ ళా జీ [నే దిగా ఆటీ = గోవి 01) ల శా జే తె శి టు గ్ర ల ళ్‌ తేషా వ్‌ లి ఆరీల్లే ల ౫౨|| చిం ఏ స క్‌ గ్ల జ గ్‌ శీ న్లో టం ఇ€ఏలవ క్ర ల ర 2స్ట ఫో శం శా శ్లీ అద్దాల తట. 7 ణ్‌ ర్గీళ్ళ పై గ న కా శ క) నిశ ఫి శే న. రర (న ఏ శా ఇంచి వై క టం. (క. కరీ చ్ల్‌ష్థి శ ఆక్ల- ణి రః శై ఇ (9 ఇ చం శే జ వే క్రూ గ ఏ న్స్‌ అ జి ౪2 గాచి నివ శీ పై జ్య న! న! న! లి న? క క చ చీ శి ర్‌ం జ చల్లి జే శి వష కరణ్‌ 2 స క న డా పష లే గ్‌ [ఓ 350 మా న! ల్సి లో ణే కి! ఈ భయ లి శ ళా న ర గీ ఈ ఇ ఓ గ్‌ న్య స్త సాలన్‌ ఆలే శో మ జ. ద్ద డ్‌ స త” క 9౩ ఇక్‌ హత్తి ౨ టే ణ్‌

గోపినాథుని కవితాపొంజలి

( (కీత్‌ లబ్జోస్భాలంతమునుంటీ)

అ శృంగాళాది రనపోషిలయు నాచాలంళకార భూమితయునగు కవిళా కన్యకు జనకుండ్రైన వాల్ళీకిమునివరున కభివందనంబులు గావించి లోక హపిశార్ణ 0 లష్టైద శవురాణంబులును, చానావి ధేతివోసంలులును, ఐంచమ వేదంలైన (శ్రీమవాభారతంలును, [బవ్మానూ[తంలులును నిర్మిం విన మజనమానస ధ్యేయు. సాత్యవశేయుం (బస్తుతించి విరించనుం డతి (వయత్నంబున భువన్యత్రయంబు నిర్మించు3ై వడి బాలబోఛార్థంబు మృదు మరుర శ ళ్తార్బ 1వపంచసంచితంలైన కావ్య[(తయంబు రచియించిన యనంతవిద్యావిలానుం గాళిచానుం గొవియాడి వానావిధగద్యవద్యా త్మక (పలింరచనాదతులై న దండి భవభూతి మాఘ మయూర కాణ భారవి (పముఖ విచతణుల నభివందించి యాం[ధళాషా।వలంధర నిర్మాణ చతిుకులగువారి కెల్ల6 (నిళమాచార్యుం2 న నన్నపార్యుం (బళంసించి భారతవురాణ కౌశలీవిరాజి. దిక్కనసోమయాజి నఖినుతించి నకల వేచాంశసారనం[గవాంలై న (శ్రీమవోభాగ వత పురాణంబు నాం[ధ భామ రచించిన నవాజపాండిత్యుండై న పోతవామాత్యు వారాధించి యుభయ భామాకావ్యరచనా చమత్కార తిరస్కృత గురుకవిమొన (శ్రీవాథ భట్టనుకవి? (ఇన్తుతించి యుధభాషాళబ్లవపంచ [వకాశన భాన్మరుం డగు భాన్కరు వినుతించి చతుర్విధ కవితా నిర్వవాణ చాతురీవిశేషాఖి శాముండైన పోమునిం గీ ర్తెంచి లవావిధవంస్కృ జాం[ధ (వలంధ రచనా చాళుర్యధుర్యులై న వర్తమాన కవివర్యులకు విధేయుండనై ..”

విషయనూచిక

1. వకాశకని విన్నపము తం ల!
2. పీఠిక విద్యారత్న (శ్రీ, నిడదవోలు వెంకటళావుగారు.. 1 ల. అనువాగమె.-శైలి డా. శీ దివాకర్ల వేంకటావథధానిగారు 56 తీ (శి రాధికావరిణయము (లభ్యమైన వద్యములు) 80 పథమాశ్వానము శే నకల దేవతా పార్థనము తలం | వీ, వేంంటగరి వురీవగ్జి నము జలం శీ తి. కృతినాయక గుణగ ఇఅాభివర్షనము తలం ర్‌ శ్రీ రాజనభావర్షనము అజం 7 ర్‌, కావ్యకరణ హేతువు తంల రి
3. కృతివతివశావ కారవర్షనము అంం 10 ళా మష్ట్యంతములు అం 18 కథాపారంభము
4. న్రారచాగమనము ళం 19 ల శ్రీకి లవ్ష సందగ్థునము అలం లలి లి, శ5 ఖప్పా-నాగర వన్షైనము శలం వ్‌ శీ శక నంబేశము-ఉపోచ్చాతము జ 69 లీ ర్‌, హిరణ్యకళివ (పభావవర్షనము ఉం వతి ర దళగీవ (వభావవర్హినము తలం తం 7 శ [కసం దేశము అంల న!
5. (శీ) ప్త సంశయము అ 66 లిక ఫి మం[ళాలో చనము ం ఈం ల్‌
6. (శ్రీకృష్ణుని తొలిపల, కులు తలం 86
7. లలరాముని వర్షనము అల౭ ల్‌
8. లలరాముని యఖిిపాయము ఐం తిం న. ఉద్ధవుని యఖ్మిపాయము అ6ం త్త

ళ్‌ 14. (వపాధనము ల్‌? కేర్‌. ఇం[ద్మపస్టయానము ళంఐ 60 16. చ్వార శాపురవర్షనము న 68 17. _నవైన్యపురవస్థానము 66 69 18. షముద్రవర్హనము ఎం 70 19. వై వతకవర్ణనము ళల 72 £0. మై వతక[వవేళము 4 రిక 81. గజరథవహయాది వర్ణనము ఉల 86 £. .అళ్వాసాంతము 99 ద్వితీయాశ్వాసము క్ష షడ్భతు వేవ (వనంతము) ఏ ంం 100 ((గీవ్మము) లలి 104 (వర్షము) తలం 105 (శరత్తు) తలం 108 (హేమంతము) అజం 110 (శళిరము) ఆం 112 ల్ల బై వతకము-బుతుళోభ (వనంతము) ఉం లం 119 ((బీవ్మము) (వర్షము) ఎం 19 (శరత్తు) ఎం క1క్తీ (హేమంతము) (శశిరము) న 115 కి. వనవివోరవర్షి నము త ఉం 116 శ. పుష్పాపచయము ల కేల ర్‌, అలవివోరవర్షనము తంం 1209 6. నూళ్యాన్తమయ వర్ణనము ల కకీలి గ ర్మాతిళాల వర్షనము న 145 8. చఛం[దోడీయ వర్ణనము అలి శశీ? 9. అంగనల వై వథ్యము 4 1ల50 10. (వణయ సందేశములు 4 152 11. (వియతశమాగమనము ల 55 18. శామినీకాముక విలానము 44 155 18. మధుపాన వర్ణనము జం 158

నా 14. _ావ్యోళ్యంతర సురత వర్షనము అలం 165 15. ఆశ్వాసాంతము ఎం 75 తృతీయాశ్వాసము క (వళాత వర్షనము తలం 176 ల్సి సూర్యోదయ వర్ణనము లల. 84 లి. (పాభాతికపస్థాన వర్షనము తఏ6 180 4. యమునానది వర్షనము 4 వ్ల00 ర్‌. (శ్రీకృవ్ల పాండవ నమాగమ వర్షనము: ఎఎం... లల్లీ 6, ఇంద వస్థాలిముఖ (వయాణము త ఏలి 205 క ఇం|ద (పస్థ్యపవేశము ల. త06 ర పౌర నారీచేష్టా వర్ణనము వం ల0? ర్ట యుధిష్టిర సభాగ్భవా వర్ణనము 4 వై10 10. యాగరతణకు ధర్మజుడు (శ్రీకృష్ణ నర్థించుట 46 వ14 కేసే (శ్రీకృష్ణుడు యాగఖారము స్వీకరించుట ల లై16 1£, శరాజసూయయాగ వర్షనము తలం 217 18. అర్హ్య చానార్హ్ము6 ఉఇవరని ధర్మజుం డడుగుట లలిత శశీ. భీష్ముండు (శ్రీకృష్ణుంజే యర్హ్ముం డని తెలుపుట ౨.౨. 924 15. (శ్రీకృష్ణ స్తుతి) ఎం. లైలి5 168. ధర్యజుండు (క్రీకృష్ణున కర్ట్యచాన మిచ్చుట ... 280 17. శికుపొాలసంటోభ వర్ణనము ల లర! 18. ధరసజనింద ం60 ల28ల్లీ 19. ఖివ్మనింద లం... లిలిలి ల0. (శ్రీకృష్ణనింద ఎం. లలి లి (శ్రీకృష్ణుని మౌనము ల... లలి లలి. ఖ్మని అధిచేపము ఉం లప? 28. శిళుపాలపక నంతోభము 4, ల్లి వశ సేనాసన్నావాము లల... లనీ లర్‌, భావ్యళుళ నూచితములు ఠంం వం విగ ఆశ్వాసాంతము న లిశ6 చతుర్దాశ్వాసము క్షే వైద్యునిదూత దురాలాపనులు అం 6 విశ48 లి సాత్యకినమాఛానము ఆం లో0

రష. 92న

• కళా న జ్‌ పంళ-- శా

శ. దూతవరుషోక్తులు ఏం లక్క శ. యాదవనంతోభము న 21 5. యాదవసేనాసన్నావాము లం వైరల్‌ టి, "సీవానిర్ల్గమము ఎం... 206 7. ఉభథభయసేనాసంగమము ఎం. లలి 8, సంకులసమరము _ అం. 6 9, _ద్యంద్వయుగ్ధము (బలరాముని పశాకమము) 4 లర? ((వద్యుమ్నుని వీరవివోరము) ఎల. ల08

10. శిశుపాలుని యుడ్జోప[కమము లం ల90 కేం చిత యుగ్ధము థి వ్ర]

11. కే యుడ్డోప[క మము లం?

12. (శ్రీకృన్ణ-శికుపాల ద్వంద్వయుద్ధము . లి02 (శ(స్రయుద్ధము) ఎం. 809 (ఆ(శ్ర్ర[వయోగము) లం లర

13. శిశకుపాలవధ ం4ం త్ర1లి

14. (శ్రీకృష్ణుని ధర్మళాజు నత్కరించుట ఉం రశ 16, చ్వారళాగమనము ఎ. కి1ల్‌ 7, శావో్యోపసంహారము లం లి16

15. రథబంధము ఇళళి 818

16. అనుబంధము ఉలి 813

17. సవరణలు 820

(ప కాశకుని విన్నపము

మా నాన్నగారు పోయే సమయానికి మేము వసిపిల్లి లం కావడం మూలాన్న్నూ, అన్నీ నాన్సీ కావడంమూలాన్నూ మము మా మేనమామల వెనా, ధర్మనతాల్వవెనా, వారాలవైనా ఆభారవడ వలసీ వచ్చింది. కలి పండ్త అమ్మాయి, 10 నెలల అమళ్థయి మధ్య ముగ్గురు మగలిడ్డలతో తల్లి పోవణక్తై ఎంత కష్టపడిందో చూచిన వారికి, (రై వానికి ఎలుక ! వై పరిస్థితులలో మాకు మ్మావ్మపవితా మహులు - గోపినాథం వెంకయ్యళా,స్త్రిని (వేంకటకవిని)ి గులించి, వాబ్బయంలో ఆయనకు గల స్థానం గుజించి ఇలియదు. వెకయ్య శాస్రీగారిని చూచిన మా నాయనమ్మ రంగమ్మున్వ, ఆయననుగుజించి ఆయన పొందిన గౌరచాలను గుజించి తెగచెస్పేది.. మేము పెడ చెవిని వెట్టి వినలేదు. నరిగచా, మనవా శివుడూ మన పూర్వులను పొగుడుతూ ఉంటారు, అది లోకసనహాజం అనుకునేవాళ్లం. మాయుంట్లో వారు (వానిన పున్నకాలు కనీశం గోవినాథ రామాయణముకూడా ఉం జేదిళశాదు.

భగవత్కృవవల్ల కాలం ఎలాగో గడిచిపోయింది. అందరము ఉద్యోగాలలో చేశాము, నేను (వభుత్వ కార్యం మీద 1068 లో కడపకు వెళ్ళి, అక్కడ సాయం[త్రం కాలయాపనకు (గంఖథాలయమునకు వెళ్ళి, పున్తకములు చూచుచుండగా నా అదృష్టవళమున “గోవినాథ వేంకట కవి' అని ఒక పుస్తకమందు చూచి అం దేమనియున్నదో చూతమని చూడగా “ఆంధ వాబ్బయచరితనం[గవామున నిట్లున్నట్లు చదివితిని. -

• , ..+ +, ,ఇతడాధునికు డగుట నీతని విలువందూచుటకు మన మళ కులమేమో ?...ఇతనిీ యఖామూల వాల్ళీకి రామాయణ మాంధ్రీ కృత యభథామూలము లన్నిటిలో నుత్త మో త్తమమైనదని యమ్యొ పున్తకముల నొకేచోట, నొకవ్పుడే చదివిన యెడల పాఠకులకు తప్పక విళశచమగును. నంన్కృత పంచ కావ్యములలో నొకటియగు మాఘము నితడు శెలింగంచిన ఇెజుంగునకు (శ్రీనాథుడును దలయూవవలసీన దే 1 శైలి “విద్వత్సం స్తవనీయ కవితా వెళంబున” మెఅయించుచు, నలలిత పద(వయోగ ఎవె పుణ్యమును జూాపుచు, చదువ(జదువ నింపులుపుట్టించు చున్నది”

లి

వై విషయములను చదివిన తదుపరి, అందలి (వఖ్యాతకవులగు శీ పుట్టపర్తి వారాయణా చార్యులగారిని కలిసి, వారివలన మావ(ప పితామహులు చారికి (వ క్యేశాభిమానముగల కవులలో ఒకరని తెలిసి కొని, వారు అంతకు పూర్వము (వాని అచ్చయిన *“మాఘుడు_గోపి నాథం వెంకటకవి" అను వ్యానమును యివ్వగా తీసికొంటిని అందు ముగింపు వాక్యము లివి. కసోపీనాభులు చాలి (పనిద్దుల్తెన విద్వత్క వులు. శాన్ర్రపాండిత్యముతో పండి పక్వమైనడి వారి సాహిత్యము. (పాచీన మవోకవుల కోవకు చెందినవారిలో వీరు కడపటివారు.”

అప్పటినుండియు మా(ప్మపపితామహులను గూర్చి ఎవ తెవ "కేమేమి (వాసిరో (గహించుటకు (పారంఖించితిని.. తెలుగు భాషా నమితీవారు స నచురించిన విజ్ఞానసర్వస్వము-- తెలుగు సంస్కృతి-యందు (శీ నిడుదవోలు వెంకటరావుగారు. వేంకటకవి కడపటి కృతి రాధిళా వరిణయమనియు, అది ము[దితమనియు._చదివి, వారికి నన్ను పరిచ యము చేసీకొనుచు, 'జారికృతులు వారి వారనులమైననూ మావద్ద లేవనియు, అవి లభించు చిరునామా తెలుపుడని ఉత్తరము హశాయగా వారిట్లు (్రాస్‌రి

“క 200 0౪6౦66 10 168౯0 86906 8౯6 6 616౦1 ౮65- ఈఆం౧64686 0 58 866 6001023602 6౧14142271 ఓి2, 16 బ్రై62(634 906160 ం 190 0230. 4&5 4 0486664 0౯ ౧౦ 1 8 (06 81 గల:౦౫ (0 05178 €0 (16 ౧౦౪౦6౦ ౦౯౧ 0110 సి! క్ర౯681 206 6701280102 0006104103 €0 ౧1066 110౮40016...... తీ [0% 118 ఇం3 .....£ె0012202010237200 2209 ౯౧666 18 కజ002020200, 2 ఏం03గ21 10 సం 03004591 10 1894, 019 శంట081 13 106 2720142016...

1 1256 0ల006౧010 0! ౪౫0008 10 ౦4 €0 00 3096- ౪1108 20001 (16 [2821 0౧5౯ 7912621471 కై220. శం 06 29 01661 615099 10 ౪0౪1 251102. ౧౦% *౪కం ౧8౧ క&£176 90116 1205021100 200013080౯ [2%19....... 1 ౪1 ఇంక4 ఇ 0817 ఈం *ఏ&4 211 1 02018 0108008 [0 186 [06 621043 0% 511 ₹క808స271 80.

'వేంకటక వీందుల రచనలనుండి పొళ్య[గంథముఅకు నిర్ణయింవ లడకుండుటవలన కవిని గుణించి లోకము మీరచిపోవుటకు కారణమని ఊహించి మదాను, వెంక శేళ్వర, ఉస్మానియా తెలుసుశాఖాధ్యడు

గై! లకు ఉత్త రపూర్వకముగను, అంధ విశ్వవిద్యాలయ 'తఆలుగుశాఖభాధ్య తుని (వత్యతముగను అభ్యర్థించితిని. శ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావు గారికి విమర్శనాదృష్టితో వెంకటకవివై వ్యాసములు (వానిన (వచా రమునకు తోడ్పడగలరని అభ్యరించిలిని. (శ్రీ నిడదవోలు వెంకట రావుగారిట్లు (సిరి.

ఈం డీకి [0౯2 6౯11081 3[ర్వ' ౦0 (16 ఇంగ 0% సః +₹లుసడి కడ! 210, పే 200 606210 203 0 8066 46 08 సే2+76 2286010466 99 1౧100100 06 ఇ6108 6 58006. గం ౬ 2116 06264 | *2064 10 *౪౯1168003 1815 206 2180 0161021 0100214089 0౯ ఏ1 ₹00122ఈ471 82౧) €0 0౪ 676౯ 061056. పెళ $10060 16ఇ88 గ? 1166 16010౯10 08 క 64164 ౧0+ ఇంఠ6101 1. [945 టి ఓం 10600గ0%2 0౯ ఇ౪గ108 2 0108022003 806 ౧౪011 3౪6౪ 0% ఇ01009, క్‌ ౪046 10 ౦210౯ 66(1119- 1 20 ₹1(108 (60 6 ౧6౯90139 *ఏ0గ 00 276 0౧210164. ౮1 1 260 229 +000౯046100 6249౯61088 118 646601 010 21 16231 06 361౯ 206 రేజ66 ౦5 18 66444?

గరం 1 ఓం 006 సం 4 ల11021 204 ఆిఏ2051176 806 0 9819 ఇంగ 302163 06 9266 204 019 1106 1౧ 6 8130059 0 060608 14040026 825 10 06 ౪౫144666. 10 ఏ6 0010101 0 6౧౫96౦6618 ౧103, ఏ1 ₹ం%4022271 8803 19 6 18560 6 జ262€ 212% ౦ 0663 ౧౦౧౦010108 [00 1208402 102 61060 11ల14016.

102 0108040097 ఇట 2 ౧|6౦21 5౪6? 0119 ఇంగ 18 స136 0088160౪14 ల0 16 ౪111 80 2 1088 89 10 09౪1813102 06 ఇంగ 005గ ₹700స81041471 8200, *0108 18 0౪? ౧101108064 ఉీం51౯6. 16 0102622109 204 16 $64163 580౪416 808 06 2 018 +ం14356. 16౪111 56 2000 300 ౧28639 2964 0౫ 16౯1116 0 క06120 నశీంర 0 1646109 56గ6. శ 1376 2196869 9001138661 2 0108149213 ౦౯ 46 ౧96 0 ఫెం64104. 14 18 20118066 09 20101841 000% ౪691 0 10612, ”

వె ఉత్తరము చూచిన తదుపరి నేను వెంకయ్య శాస్త్రి జీవిత విషయములు సేకరించుటకు వారి నివాసస్థానమైన లత్మీపురమునకు వెళ్ళి మా చినకాతగారి భార్య గోపినాథం సుబ్బృమ్దుద్వారా కొన్ని విషయములు సేకరించి, తన భర్త జననమునకు 68 నెలల పూర్వము గోపినాథం వెంకయ్యశాంస్తి. వెంకటగిరికి సకుటుంబముగా వెళ్ళి,

క!

ఆకస్శికముగా మరణము నొందినారని విని, వెంకటగిరి వెళ్ళి, మాచిన ఇాత జనవళశేదీ పైస్కూలు వారిద్వారా 15-12-1002 అని తెలిసికొని జననమరణ రిజిష్టారు కార్యాలయమున (పతులు తిరుగ పయగా ర8=6=-1892 న వెంకయ్య ళాటన్తి మరశించినట్లు శెలిసికొంటిని. వెంకట గిరియందు రాజుగారి అనుమతిని వేంక4ఓ కవీం[దుల (గ్రంథములను 'సీకరింప గలిగిలిని, మ్యుదణకు సవాకరించుచు శికుపొలవధ (వాతపతి యిచ్చిన శ్రీ, వేంకటగిరి పన్శుతరాజులకు నా కృతజ్ఞత యిందు మూలముగా తెలియ చేయుచున్నాను.

శీ దివాకర్త వెంకటావధానిగారు నా ఉత్తరము చూచి పాఠ్యభాగములుగ నిర్ణ యించుటయేగాక * వెంకటగిరి సంస్థానము సాహిత్య నేవి అను అంళము వై పరిళోధనచేయుచున్న (శ్రీ, కాళిచాను పురుషోత్తం అను విద్యార్థిని పంపి, లోకమునకు తెలియని ఎన్నో విషయములు (పకటింపజియుట కెంతో సవోయము చేసినవారైరి, శీ శాళిదాను పురుషో త్తంగారు వెంకటగిరి నంస్థానము పరిళోధించి అందుగల అము[దిత గంథములు వెలుగులోనికి తెచ్చుటవలన వారి సాహిత్య నేవ (వస్తుతింపతగినడి. మారుతిళతకము, తిరునాళ్ళ దండకము, వెలుగోటివారి వంశావళికొన్నిపద్యాలు, కొన్ని తారావళి పద్యాలు, వేంకట కోవీం[దులచే రచింపబడిన మరికొన్ని అఘురచనలు వెలుగులోనికి తెచ్చినందుకు వెంకటకవీందుల వంశీయులుగా మా కృతజ్ఞత వారి కిందుమూలముగా తెలియ బేయు చున్నాను,

మదళాను విశ్వ నచ్యాలయమునుండి శీ వరం 4 5486? గారు యిట్లు (వాసిరి, "మీ ముత్తాత గోపినాథం వేంకటకవి గారు వఖ్యాత కవులనుట నర్వవిదితమైన విషయము. ఛారి (గ్రంథ ముఠఅనుండి కొన్ని భాగములు మ్మాతము ౧1౪67910 వరీవలకు పాఠ్య(గంథములుగా నిర్ణయించుట 'కవరును కాదనరు. కాని అచ్చు పడిన (గంథము లేవో, ఎక్కడ దొరుకునో తెలియదు. చారి రామా యణము మొతము పూర్వము వావిళ్ళ వారివద్ద శకేటలాగులో గోచ రించెడిది. ఇప్పు డదికూడ కానరాదు. శాన, వారి (గంధములు కాపీ యొక్క న పంపగలిగి కే 466198 ౦€ కెంష౯4 0 564168 లో ఇచ్చి ఏదేనాక (గంథములోని కొంలళాగమును పాఠ్యభాగముగా టక్క్కాక్కా మారు నిర్ణయింవగలము. ఇది నాచేతనయిన పని”

క్‌

కవిశా మాట్‌ + కళా పపూర్ణ్మ శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారిని [పచారమునశై అర్థింపగా వారిట్లు (వాసిరి. “మీ కాతగారు రచించిన గోపినాథ రామాయణము (పసిద్ధ (గంధ మే, రామాయణ కర్తలలో మీ శాతగారిపేరు తక్కువగాలేదు, తక్కువదికాదు. (గంథము నచ్చువేయించి (వచారములో నుంచవలనిన ఇాధ్యత మ్యూతము తత్సంబంధీయులకు కలదు. ఒక కవి యెన్ని[గంథములు (ానినను వదోఒకటియే (పనిద్ధికి వచ్చును. దానితోనే వారిపేరు నిలుచును. వారి (గంథము లన్నియు అచ్చువేయించి ౫422166 లో "పెట్టినచో బచార మెక్కువగా నుండును. ఇదియే రహస్యము.

శేదు, మీరు నన్ను చారీ (గంథములకు ఏ విధముగా ఉపకరించు మందు5ో, (వాసినచో, అది నాకు సాధ్యమయినచోం 'జేయగలను.”"

వై పండితాభి పాయ మొకవై పు, 'వెంకయశాంస్తి,గారి వినయత, భక్తి ఒకవైపు, మిళితమై నాకు వార్తివై భ క్తి భావముళు, వారిపున్తకములు [ప్రచారములో లేనందున, అందుకు (పయత్నత గలుగ 'జేసినవి.

వెంకయ్య శాస్తి తన కవిత్వము అనర్గళగంగా[పవావామని ఎంత వినయముతో విన్నవించుకున్నారో కృవ్ణజన్నఖండము నందలి వీనిని చూడండి

“ఆం (ధకవిత్వవిద్య మొదల వివిధవిచి[త కబ్దార్దగుణాలం కార రనబవుళ | పవాహరూపంబుగా నన్న పాఖ్యమహోకవి వదన వినిర్గతం భై (వబంధపర మేళ్వరుని కుత్యపచేశంబున విళమించి, యచ్చటనుండీ తిక్కన యజ్వయందు! (బవేళించి, యచ్చటనుండి బహు పకారంబుల బహుకవిముఖంబులందు(ఐవ రి లె. "నే నందులోనొక్కింత పర్మిగహించి (వకారాంతంబుగా నిమ్మవోపుశాణకథ రచియించెద,. మత్క-విత్వంబు నన్న పొళ్యాదుల కవీర్వంబుకం కు నల్బంబైనను (శ్రీకృష్ణ కఖానిలాన బహుళం బగుటవలన నతిపవ్మితంచైై నకలజనంబుల చేతం గెౌనియాడ బడి యుండునది. యెొట్లనిన_. సీ. గంగాజలంబు పంకజగర్భకుండిక

యందుండి మొదల మవో[పచావా రూనమై వెడలి స్వర్లోకంర్పు నందట్లు (వనహింగ వవపడి భవునిశిరము€

ళ్‌ "కేరి యచ్చటనుండి చెలువొప్ప/గా బెక్కు ముఖముల బహుదేళశములకు, బాజె నందులో నొకకొంత యలజహ్నుమునిచే ని పీతమై (మ్మ వెల్వరింప

"కే గీ. లడీ మొదటికం'ళ మిక్కిలి స్వల్పమయ్యు

వారిపచాంభోే జసంభవ మగుట జేసి

చాలపరిళుద్ధమై నర్వజనములకుశు

"సేవ్యమై ఛాతిలోం (బశాశింపలే దె? ((శ్రీకవ్త*న్మఖం డము)

రామాయణ రచనమందు తప్పులుండిన గణింపక తిలకింపు డని పండితులకు విన్నపము. ఇట్టి ప్మకియ సాహిత్యములో మవోకవులందు ఇవాల అరుదని (గహింపగలరు. మ. ఇలసర్వజ్జుడు దేవదేవుడు రమాధీశుండు లేండన్యు జ్ర

నెలమిన్‌ నేర్చినభంగి. జెప్పితి శుభం వీరాముచారి[తమున్‌

లలునూలిందుల(దప్పులుండిన గణింవన్‌ బోళ సద్భక్తితోం

దిలకింపం దగు భావిసత్కవు లమందీభూత చేతస్కు లై.

(గో. రా పీఠిక 15)

ఇంతేకాక కవి.వానిన “*నీకేసేవ చేసితి నీరజలోచన శేకొని ననుబోనరా” అను లత్మీపురభజనలలోని భక్తి పూర్వకమైన కీర్తన గు ర్తున్నదని మాఅమ్మమ్మ గా డేపల్లి నుబ్బమ్మపాడినది. అందలి భావము వార్మివ్నైె భక్షి నినుమడింప జేసినది.

విశాఖవట్నం జీల్లా, కణితి (గామం జిల్లా పరిషథ్‌ మహైన్కూలు ఇలుగు పండితులు శీ కొక్కిరగడ్డ (శ్రీరామమూర్తి గారు శికుపొల వధ ననువదించుట చాల కష్టమనియు, యిరి తిరిగి మ్ముదింపబడి పండితుల వాస్తగతమైన కవికి పండితలోకమున మంచి కీర్తి సంపాదింప గలదనియు చెప్పి, నాకు సాహితస్థ్యవవేళశము గల్ల జేసి నందున వారికి శాక మ. త్‌,

నో

కొంత కాలమునకు (శీ దివాకర్ల వెంకటావధానిగారిని కలసి

కొనగా వారు “మితులు, సాహిత్య పియుల నవోయము నభ్యర్సించి, జ టై

పువ్లకముయొక్క విలువగా. ఓటక్కొక్కరిముండి 10 రూః చొప్పున

ల్లా

ముంతుగా వనూలుచేసి, ఆ ధనము చ్వారా మదించి పున్తకమ.ను వారికి పంవవచ్చు"నని చక్కని నలవోశేయుట యేశాక, (వతి నందల్భ మునను [పోత్సహించిరి. తద్వారా ఈ వున్తకమును (పకటింప గలిగితిని. ముుదణమునకు నగముకూడ వనూలు ౩ా*క పోయిననూ, పున్తకము మీ హస్తగతముగ నుండుట (శ్రీ, స్వారాజ్య (వింటింగ్‌ (స్‌ యాజమాన్యులు శీ "శెళా మనోవార్‌ గారు మ్యుదణకు ముంచే శాగితఖర్చుకూడ అడుగక ము[దణ (పారంభించుటయే కారణము.

'నేను వనూలుచేయు సందర్భమున శ ఇం[దగం౦ంటి వానుమచ్చా.(న్తిగారిని కలిసికొనగా వారు ఈ పున్తకము ననువదించుట చాల కష్టమనియు, అందువలన అభ్యంత రములేకపోయినచ్లో పున్నకము నిచ్చిన చదివి తపాలాద్వాఠా పంవగలననియు తెలిపి, వారు తమ అభి పాయములను వీకిఎ8-69న ఆం(ధ్యవభ సారస్వతకళా వేదిక ద్వారా యిట్లు 'తెలిపియున్నారు, వారికి నా కృతజ్ఞత ఇందుమూల ముగా ఆలియ పరచుచున్నాను.

*ఆమ్వా స్సేమే'ఘీ గతంవయః” అని ను పనిద్ధ కావ్య వ్యాఖ్యాత మల్లి నాథు డన్నాడని ఒక వదంతి. ఈ (గ్రంథము వ్యాఖ్యానించుటకే ఇట్లుండ చందన్నుందరముగ అనువాదముచేయుట ఎంతకష్టతరమో ఊహింపవలసీన దే ! సంస్కృత పట్కావ్యములలో నిండు జీవములతో తెలుగులోనికివచ్చి (బతికి బట్టకట్టినది [కనాథుని నైషధము తప్ప మరి యొకటి కాన్సింపదు. మేఘదూతమునకు నవ్యులు చేసిన ఆం ధాను చాదములలో ఒకటిరెండు “ఫర్వాలే'దనిపించును.

జేడు మాభఘుని శికుపొలవధమునకు నమర్థముగ చేనిన ఆం (ఛాను చాద మొకటి నాయెదుటకు వచ్చినది. తెలుగుమాఘ మనగనే నంన్కృత మాఘములోని కొన్ని[వసిద్ద శ్లోకములు జ్లావకమువచ్చివానికి ఇందను చాద మెట్లున్నదో అను కుతూవాలమున ఒండురెండు వరద్యములు చదివితిని, నిరామాటమైన రచనానిద్ధికిని ధాఠాళుద్ధికిని అబ్భ్బురపడితిని. (శ్రీనాథుని అనువాదము తరువాత ఇంత [పొఢనుందరమెన రచనము చదువలే దనిపించినది. అప్పుడు ఇంత చక్కని చిక్కని రచనశేనిన కవి ఎవరు అను (పశ్నము నహాజముగా ఉదయింపక మానదుగచా |!

ఈ మాఘానువాదము చేసినది (శ్రీ గోపిశాథవస వేంకటకవి. ఈయన వేంకటగిరి (వకువయిన వెలుగోటి (శ్రీ ళాజగోపాలకృష్ణ

6 యాచేం[ద శాజబహాదూర్‌ గారి ఆస్థానకవి. ఈ అనువాదము వై (వభువున కంకితముగా 1887 లో వావిళ్ళరామస్వామిళా స్తు)లవారి ఆదిపరన్వతీనిలయ ము[చాతరశాలయందు ము[దింపబడినది.

(శ్రీ వేంకటకవిగారి గోపినాథ లామాయణము ఉన్న తెలుగు రామాయణములలో ఎన్నికగన్న దని అందరికిని తెలిపిన వివయమే. కాని ఈ మాఘానువాదమునకు రావలనీనంత (పసిద్ధి రాకుండుట ఆశ్చర్యకరము. ఈయన రామాయణ మావములనేకాక (బవ్యా వైవర్తములోని (శ్రీకృష్ణ జన్నఖండమును భగవద్గీతను కూడ శనుగించెను. ఈ గోేపినాధుడు అనువాదళక ర్తయే యయ్యును (శ్రీనాథునివలళె తన రచనల కన్నిటికిని స్వతం[తకావ్య పతిప్షిని కల్పించిన ఘనుడు.

సరళ మై అమృత[పచాక*మువంటి వాళ్ళీ! రామాయణమును తెలిగించుట ఒకయొత్తు, అడుగడుగున పాండిత్య శౌండీర్యము నొలి కంచు మాఘమును తెనిగించుట వేజొక యెత్తు. ఈయన 19వ శశావ్టీకి చెందిన ఆధునిక కవియే ఐనను, నవురల ఆం(ధీకరణములవలె తు, చ-ల కోనము ెనుగులాడకళ పూర్వాం[ధకవుల గడును పోకడలను పట్ట.కొ నెను. వారివలినే ఈయనయు మూలకవి అకరముల కొరకు చూడక అశని అంతర్యములోనికి తొంగిచూచిను. మూలములో లేదు గదా ! యని నందేహింపక కభాంశముల నతుకవలసినచోట న్వత౦్శత ముగ వనము [వానెను. వచనము (వాసీననుచాలు అనిపించినచోట కొన్నిల్లోకములకువచన మే| వానెను. ఇట్లు ఈకవి మాఘాం(ధీకరణము వ్వతం్యతమై వ్వరసమై సహ్ఫాదయ పీతి పాాతము కాదగియున్నది.

ఈ అంధమాఘము తెరువగనే అందలి పద్యములు వేనికో ఆను వాదము లనిపింపక కవివృ్ళాదయమునుండి స్వయముగ దూసికొని వచ్చినట్లుండి తొలువొల్ల పాఠకుని తమవైపు [తివ్పుకొనును.... అను వాదములోని ఛాళాళుద్ధియును, శై లీమాధుర్యమును మాతమె రచయితను కృ తార్జ్టుని చేయజాలవు. శ్లోకములోని కవిపౌఢి మూలము లయిన అర్థాంతరము లను అనువాదములో నిర్వహింవ వలెను. దీనికి కవికి మంచి శబ్ద పభుత్వ ముండవలెను. ఈ ళ 8 ఈతని యందు సమృద్దిగా నున్నదని శెలియనగుము. మాభుకవి శావ్యాంత మున పాండీత్య్య నక ర్తకు చేసిన పకాతర, ద్వ సతర, చి[త్రబంధ రచనలు

ప్ర రనరామణీయకదూ రములని ఈక విచాలావరకువిడిచినట్లుకాన్చిం చును. ళం

తనళ క్తి (పదర్శనమునకు మచ్చునకు కొన్నింటినిచేసి చూపెను.

ఇట్టి (పౌఢమె సరనమై ఒప్పు ఆం[ధమాఘము పునర్ము[దణము లేక రనజ్ఞ పాఠకులకు దూరమైయుండగా _ (శ, వేంకట కవిగారి (పపతుడు (క్రీనివాసమూ ర్తిగారు దీనిని యివ్పుడు తిరిగి ముదింప వరిళమించుట మిక్కిలి ముదావవాము.”

ఇళ్లు (శీ నిడుదవోలు వెంకటళావుగారును మొదట కవిని గుజించి "ఆకాళవాణి' ద్వారా (వసారముచేసి, తదుపరి "అపర పోతన గోపినాథ వెంకటకవి" అను వ్యాసమును (వాసి వారి రచనల పునర్ము[ద్రణమునకైై తోడ్చడమని విజ్ఞ పి చేసి యున్నారు.

(వన్తుతము ఎనఖై నూడేండ్ర[కింంట ము[దితమైన శికుపాల వధను, తిరిగి ఈనాడు, నళ్వాంగనుందరముగా వివుల వీఠికాదులతో వెలువడుటకు ఆదినుండి కారణభూతులై న (శ్రీ పుట్టప ర్తి నారాయణా చార్యుల వారికి, [శీ దివాకర్ల వెంకటావఛాని గారికి, [4 నిడుదవోలు వెంకటరావుగారికి నేను శాశ్వతముగా బుణపడియున్నాను..

వెంకయ్యళాస్తి;గారి "రాధికాపరిణయము*. బందరునుండి వెలువడుచుండిన “రశ్నాకరము”. అను ప్మ్యతికయందు. వరుసగా ము[దింపబడుచుం జెడిది. (వథమ చతుర్ధ సంచికలు మ్మాళశము లభ్య మైనవి. లభ్య మైనపద్యములు శ్రీ దివాకర్ల వెంకటావధానిగారి “అనువాదము ._- శైలి” తదువరి ము[దింపబడినవి. రత్నాకరము (పారంభనం చికలోని రాధిశాపరిణయ పద్యముల నిచ్చిన (శ, కోరాడ శీషావధాని గారికిని నా కృతజ్ఞత.

న్‌

లభ్య మైనపద్యములనుండి ఒకవిషయము గమనా రము. అది కుక వినింద. రామాయణములో ఒక్క పద్యమున కుకవినిందయున్న నూ, (శ్రీకృళ్తజన్సఖండ, శిశుపాలాదులలో కుకవినిం చేలేదు. అట్టిది * పద్య ములలో కుకవినింద యుండుట కాధికాపరిణయ మందలి విషయము. అందొక్కు పద ల్‌ము. ము. చతురత్వంబున చారుచి.తకవిళాసొ; మాజ్యనింవోనన

న్యితుళ్లై యున్న కవీం్యదుగాంచి కుకవుల్‌ సిగ్లేది నిందింప త

10 త్క్బృతికిం దత్కవి కేమి యొగ్గు ? ద్విరద్య శేష్టంబువె నున్న భూ పతినిన్‌ గన్గొని కింద కుక్క లదలింపం గూనీనక్లు కచా ! పాధారణముగా మెలఅుగుట కుక్కలకు సహాజ గుణము. కాని

ఆ మొటుగుటలోకూడ నీచత్వము నాపొదించునది కనుకనే కుక్కలు

“కూసినన్లు” యని కవి (పయోగించెను. ఇది “అదలించుధ్వని. ఇదే

విధముగా ఈ శికుపొలవధ నుందు “వరుషమ.లు వల్కు చేది భూవతికి”

(4-19) అను పద్యాంతమందు “నక్క- అజుపుల కలుకవడునె?' అని

(వయోగించియున్నారు.. నక్క. నహజముగ 'కూయును కాని

“అజచుట' విపరీత ధ్వని. ఇది *“వరుషము' నకు సూచితము. “అము[దిత గంథచింతామణి' సంపాదకులు “అమురి[త

(గ్రంథము అన్నియు సేకరించి ముుదించుటయే తమ డీకి అని సగర్వ ముగా (పకటించి మండపాక పార్వతీశ్వరళానన్సిగారి "శీకృష్ణాళ్యు దయము తదితర (వముఖుల (గంథములను కొన్నింటిని మ (దించు టయు అదే జిల్లాకు చెందిన స్యుపసిద్ధ ళవివ రేణ్యులగు గోపినాథం వెంకయ్య శాస్రీగారి అము దితమైన “రాధి కశాపరిణయము” ముదింప కుండుటయు, చాని'నే బందరులోని “రత్నాకరము” అను వ్యతికయందు (వథమనంచికయం దే ము[దించుటయు గమనించిన, (శ్రీ నిడుదవోలు "వెంకటరావుగారు పీఠ కయందు చర్చించినట్లు ఈర్ష న్‌ు కారణమని తోచును. శీ వేదము వేంకటరాయళా(స్త్రి, (శీ మండ పాక పార్వతీశ్వర శాస్రువంటి పండితుల (పచారమునకు తోడ్పడిన ఈ పతిక గోపినాథం వెంకయ్యశా(స్తిగారి (వచారమునకు ఏమాతము తోడ్పడకుండుట అళ్ళర్యకరము. తనుపొందిన గౌరనములను సూత పాయముగ వేంకట కవియే యిట్లు శెలిపికొనియున్నారు.

చ. అనిళము భోజరాజసభయందు( జెలంగెడు కాళిచాను చా డ్చున మహింగృ్భన్టరాయనభ(బొల్పగు 'పెద్దననూరిభంగి న త్యనుపమమైన యాత్మనభయందు మవోకవినై చెలంగు నన్‌ ఘనమతి బిల్వనంపి కుతుకంలున నత్కృతుంజేని యిట్లనున్‌

(కృష్ణ అజన్మఖండము) రాజుగారికి కవియందు ఇంత గారవపరిచయములు లేనిదే శామశాస్త్ర) విమయకమైన (బవోస్టనందశతక ము (వాసినందున వచ్చిన

షి చెడ్డ పేరునురూపుమాపుటకు,త నేస్వయముగా “గి కార్టసారనం[గవాము” నువచనరూపకముగ | వాసి,అందు (శీనిడుదవోలు వెంకటరావుగారు పీఠిక యందు ఉదహరించిన విషయము[ వాసియుండరు, (శ్రీకృష్ణ జన్మఖండము శొజనభయందుపూ ర్తి చేయగ నేపనుగు వైఊ రేగించియుం జెడి వారు కారు. (శ్రీకృష్ణ జన్నఖండము 1880న ము.[దితమైననూ, యిప్పు డలభ్యమైనందున వైలి [గ్రహించుటకు టె [తమాసమున (శ్రీకృష్ణుని 'వేణుగానమును విని రాధవచ్చు” సందర్భమున గల కొన్ని పద్యములు (క్రింద నుదహరించు చున్నాడను. త. చ్మితతర్మ వసూనమధు సేవనలుబ్దమనోజ్జ చం చరి కతము వల్ల వగననళామపి కాళిని షాదవల్లి కా చాతము కామినీజనవి తానమనోగతమానధీర తా జె.[ళము చై[తమొవ్నె నుమసాయకశేళిరనై కపా(తమై. సీ. తరుణారుణాంకూరదళ రాజీ రాజిత (ళమర "కేఖాలన ద్ధు౦మధుర ౦బు మంజులముంజరీపుంజసంజాత మే దురకరంఖిత హారిత్సరిముళంబు పల్ల వాస్వాద నహల్లోహాలానేక కోకిల కుహాకుపా కూబితంబు కుకతుండ ఖండిత వకటఫల[నవ న్మకరంద వాహినీమానితంబు. శే,గీ, బపహొుళహాల్లి కభల్ల వున్న వకాండ దండిత స్వాంత కాంళా నచండవిరవా శిఖళిభా గంధచావాంబు చెలగొ నంత భానురంబగు మధుమానచాసరంబు ఉ. ఆవనజాయశాకుండు మవోత్ముండు కృన్ణుండు (పీతినందు సొం పొవహిలన్‌ సిత వృద మునందు( [ద యఘయోదళి నాటిరేయి తా రావిభు( డం బరొంబున. దిరొంబుగ( బూర్జ రుచి న్వెలుంగ బ్బిం చావన వీధికేగ నముదం చిత రాసరసాభిలాషి మై వ మజియు మనోవార సొరథ మాలతీమల్లి కామాధబవీయూధి శా కునుమ మకరందరపాస్య్వాదనతుంది లేందిందిర నందోవోనుంచా

“కై2 నందనంజాతర్వు-కారనంకులంబును దరుణారుణవర్ణ నవర్షరసాల కిసలయ (గననోన్మ త్త పుంస్కోకిలా రావసంకులంబును బవావిధ మధురఫలభతణ నముత్పన్నహార్జోత్కర్త నముదీరిత విరహిణిజన కర్ణ కటుకకీరళారి కా నిర్ధషభూషితంబును కుద్ద సృటికనంకాళ నిర్దలతోయా[గ మందమారుతోచ్చలిత తరంగమాలికా డోలి కాందోళత మరాళ చ| కమధురధ్వని పరిష్కృతమణిదళ వి[ళా జితానేక రాజీవరాజిత సరోవర భానీతంబును వివిధకునుమపల్ల వ ఫలో వేశలళా। పతాన సమాచ్చాదితానంత రంజత్కుంజకుటీర పుంజీకృ వాంతరో చ్యానవంపన్నంబు నగుపొవనంచైన బృం దావనంబు (వవేశించి యందు నవలతశళాససారసంయు కం బును జందనాగరుక స్తూరీకుంక మనుచాసితంబును గర్బ్చూర తాం బూలచండనసిందూర మృగనాభిపంకమంచారకుంద మాలతీ మాలి కాదిబహువిధభోగ | దవ్యపరిపూర్ణ్మ ౦బును (బడీ వ్లదీవకళికా పరివేస్టిత మనోజ్ఞ ధూపసురఖీకృత పుష్పవిర చిలమృదులర తిశల్ప కల్పితంబును సుందరకందర్చ[కీడానందితరతి[ శమవోరినురాళ చ కకారండవ ఉజలకుక్కు ఓట మధురనివాదనంకుల కహుసవా(న (కీడాసరోవరవిభాసితంబును దధిపూర్ణ శుక్ల ధాన్యలాజ నిరంత రిక్సతంబును సూవ్మనూ తగథితచారురసాలపల్లవ విరచిత తోరణపూగరం భా న్తంభముక్తాఫలరంగవల్లీ వి రాజిత (పొంగణం మును నారిశేళ ఫలాన్వితసిందూరచందనానులి వ మాలతీ చామ పరి వేష్టిత మంగళ ఘట వరిపూర్ణ్యంబును మనోహారంబును వ ర్తులాకారంబునుంగా రాసనమండలంబు నిర్మించి గోవిందుండు గోపికలకు మదనవగ్ధనంబు గావించుతలంపున సకల జగనో్ట్టువా నంబుగా వినోదమురళీనాదంబుగావించిన

ఉ. _ అనినదంబు కర్ణవుట మంటినయంతనె మన్మళథా_ర్తమొ మానినిరాధ స్థాణుగతి మాన్సడి మోవామునొంది మాధవా ధీనమనస్క మై మజల+దేటి తదీయరవంబు సారెకు న్వీనుల విందుగా వినముచు వేడుకతో గత నద్మక్ళత్యయొ

చ. న్మరసుమవాణము ల్థదిని సందడి పెట్ట/గ నిల్వ లేళ య _త్తరుణి మనోజ్ఞ హోరవరిఛానములం గయివేసి భ క్రిత వారిచరణాబ్బముల్‌ వృృాదయమందు. దలంపుచు వాదలత్యయొ పరువడి నేగ. గా ర్మెలుంగుభంగి దిళ ల్వెలుగంగ( జేయుచున్‌

[3 చ... ఇెలువుగ వేణునాదవాగ చేతనలై స్మృరసాయకా_ర్హల్లై పొలువుగ రాధికానఖులు మువ్పదిమువ్వురు నాత్మనుందిరం బుల నిలుపోపలేక దమింబూని ని'జేళశ్వరి వెంటనేగిరు

జ్వల ఈ కేఖ వెంటజను చారుతరద్యుతి తారలో యనన్‌

ఈ [గంథమును సరికిద్దుటలో తోడ్పడిన జాలకవికోకిల శీ ఛామేశ్వరవు సూర్యనారాయణమూర్తి గారికి నా కృతజ్ఞత. ఈ (గంథమున్నక్తై. నేను అడుగగనే ధనసవోయముచేసిన మిఈలందరికీ సొహితీపరులందరికీ నా కృతజ్ఞత నిందుమూలముగా "తెలియ వేయు చున్నాను.

ఎంతో జాగత్తతో చూచినను స్టాలిత్యములులేకుండ చూచు కుట వీలు లేకపోయినందున చదువునపుడు నవ్చాదయులు మన్నించ గలరు. శాయల్‌ నె అలో 1500 పుటలుగల శామాయణమను, 850 పుటలుగల (శ్రీకృష్ణ జవ ఖండము ము[దించుటకునే నళ క్తుడను. 1887 న (వథమ ము[దణము నొందిననాటినుండియు 1988 వణకు అనగా 86 సంవత్సరములలో 1500 పుటలుగల రామాయణముల్‌ ము[దణలొంది 1923 నుండి 'నేటివజకు ము[దణకు నోచుకొననందున ఆం (ధసాహితీపరులు జ్వీఠకుళబొందిన (వచురణకర్తల ఉ్వారా ము[దిం పించగలరని విజ్ఞ్రప్శిచస్తూ ఈ విన్నపమును ముగించుచున్నాను.

ఈ శిశుపాలవధ మవేకావ్యమును సర్వాంగ సుందరముగా ము దించిన కీ స్వారాజ్య టవ్రింటింగ్‌ (స్‌ యజమానులకు, పని చారలకు నా కృతజ్ఞన 'తెలుపుకొనుచున్నాను.

పాదశాఖాదు, ఇట్లు 80-6-1970. గోపినాథం శ్రీనివాసమూర్తి.

“గోపీనాథము వేంకటకవి __- శబ్చసొన్టవమువె ననే యాధార వడ లేదు. అర్జమునం డే దృక్కునిముడ్స్‌ లేడు. కంకంటిపాపరాజు మున్నగువారివలె ననర్గళ వేగముతో క వనమునల్లు దవతకలవాడు.... అట్టి పండితకవి యగుటచే తిక్కన, వెన్నెలకంటినూరన, శంబుదాన, పినవీరథ (దచాదుల చేత నేళాక యితని జన్ఫవఎనగూడ నెల్లూరు. మండ లము క ర్తి వంళలమయ్యొును” ట్రీ వీశేశలంగయుగము

పీఠిక పరిళోధనాపర మే శ్వర (శ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావుగారు

సంస్కృతమున పంచ కావ్యములలో నొకటిమొన శికుపొలవధను 'తెలుగులో ననువదించిన గోపినో థ వెంకటకవి కీ. ఈ. 10వ శతాల్టిని జీవించియున్న మవోకవి. ఆం[ధవాబ్బయచరి[ తశారు లీ19వ శాల్ది సాహిత్యయుగమును నవ్యయుగమని వ్యవహరించిరి. కొందరు చీనిని శతీణయుగముగా భావించిరి. కాని యిది యెంతమా[తము నరిశాదు. ఆం[ధవాబ్బయచరి తమునకు పనాడునులేని (వళ్యేకవిశిష్టత, 'ఇలుగున కీనవ్యయుగముననే కలిగినది. ఈ వఅకుగల యుగములన్నింటిలో, సాహిత్యము మన రాష్ట్ర్రిపుపొలి మేర చాటలేదు. ఇట్టి స్థితిలో పాళ్ళా త్యులెన యాం.గ్లేయుల పరిపొలన మూలమున మన తెలుగుఖామ పశ్చిమఖండమున (పథమముగా పేరుగాంచినది. భాషాళ్చారకుడై న “టౌను” మహాశయునివలన, తెలుగుథావ, శెలుగు కవులు, శెలుగు శావ్యములు, ఆెలుగుసాహిత్య (వశ్యేకత, పళ్చిమఖండమున వ్యాప్తి చెందినవి,

ఈ యుగము'నంబే తూర్పుఖండమునగల భాపలలో మధురాతి మధురమైనది ఇెలుగుభాషయని పపంచమునకు తొలుత ఇంగ్రీషువాగే ఇాటిరి. రమారమి నూ జేండ్ల కిందట, అఖిలభారతవర్హ 'దేశభాషా ఈచనలలో న్యగగణ్యమైన [వథమబహుమతినిఐడని తెలుగుభాష శావ్య పళ న్నీ పాశ్చాత్య దేశమున వవక్ష మైన దీయుగమునంటే! కాబట్టి 'శీవలము (పాంతీయమైన మన తెలుగుభాషకు అంత ర్థాతీయముగా (వళమమ. గా (పతిష్టనారించిన దీయుగమే. ఇది మన భాషాచరితలో నువర్శ మట్టముగ చా |!

పొళ్ళాత్యుల మూలమున వ్మతికలు, వచనరచన, నవల, చాటకము, వ్యాపము, శా్రీయ[గంథములు, ఖండ కావ్య రచన హిందు+స్టాన నందర్శనము"” అను తెలుగు కావ్యము నకు లండను (కొను 'పెద్దుస్యమకీ కం పెనీవారు [పథమ విహుమతి నిచ్చిరి. “గౌష6 గం48 273%, క౯1006 0[%2163 ౪1916 16 2 ౯14౧౧96౬ [0౯ 10614 అ9 ఆనాటి సేంగతేంలి 10168 పత్రిక (వకటించినది.

కక్‌

మున్నగు నవ్యసాహిత్య ప్మకియలు [పారంభమైన దీయుగమునం దే, ము[దణ సౌకర్యమువలన నీ నూతనసాహిత్య (వ్యకియలు తెలుగు చేళశమున నచిరకాలములోనే (వచుర్మపచారము. బడనీనవి. ఈ యుగమున నిట్లూక వైపున నవ్యనంస్కారము వ్యాప్తియగుచుండగా, మజియొక వ్రైపున (పాచీనశావ్య సాహివ్యము, పునరుజ్జీ విత మైనది. అంతకుముందు తాళప్యతములవెననే అవతరించి పండితాధీనమైన (పాచీనకావ్యములు [(వజలకందణకూ అందుబాటులోనికి వచ్చినవి, మన (ప్రాచీనసంపదను గుర్తించుటకు చారి కవకాళము గలిగినది.

ఇట్లు (పాచీన కావ్యముదణ మేగాక, నన్నయ యుగమునుండి చారి ాగ్భ్గుకముగా తరత రాలుగా అనున్య్యూతముగా _ వచ్చుచున్న (పాశీశాం[ధ కవితా సృృప్రదాయము చెక్కుచెదరకుండా నిలిపిన దీ యుగమునంచే.

అంగ్రేయులు పాలకు లై పాశ్చాత్యమైన నవ్యతను (పచారము చేయగా, వారి యధికారము[కింద నుండు, నస్వదెశ నంస్థానములు, (ప్రాచీన కవితా సం(పచాయజ్ఞుల్తైన కవులను పోషించి, కావ్యములు రచింపజేసి, చాని ముదించి, యవిచ్చ్భిన్నముగా 'తలుగుసాహిత్య వంపదను నంరతీంచిరి.శ

ఇట్లు (పాశీన కావ్యము[ రణము వలన నేగాక, (పాళీనకవులతో తులతూగదగిన మవోకవు లీయుగమున నున్నారు. శిష్టు కృన్ళమూర్తి శాస్త్రం అల్ల మళాజు నుబవాణ్యకవి, ఓగిరాల జగసన్నాథకవి, అభినవ వండిన రాయ మాడభూషి వెంకటా చార్యుడు, ఇవటూరి సూర్య పకాళ కవి, మండపాక పార్వతీశ్వరశాంన్తి, (పన్తుత [గంధక ర్త గోపినాథ వెంకటకవి ఈ యుగములో వాగే. వె వారిలో మడపొక, గోపినాథ కవులు ఇద్దజును రెండు శృంగములు. ఒకరు మాలికాక విన్వశాఖకు నృష్టిక_ర్తలై అభినజాంధధ కవిళాపిళామహులని [పఖ్యాతిగన్న వారు ఇంకొకరు. వ్మితయ, (శీనాథ, (వబంధయుగ కవితలను జీర్ణి ౧చుకొని, నవ్య యుగమున (పొచీన కవితాసం్య[ప్రదాయమునకు యుగ పతినిధిగా

• పీరిశాకర్త “విజయనగరనంస్థానము _ సాహిత్యపోమణ” అను (గంధమును ఈ తలంపుననే రచించియున్నాడు. ఆంథధవిశ్వవిద్యాలయ మున (పొఫెనరు డాక్టరు తోమాటి దోణప్ప “స్వదేశ నంస్థానములు - సాహిత్యపోమణ” అను పేర నీ విమయమై యొక యుడద్గంథమును రచించి యున్నారు.

16 నిల్చిన అపరపోశన గోపినాథ వెంకటకవి. _ వీరిరువురను గూర్చి కూలంకమమైన పరిశీలన జరిగినచో నీ యుగము తీణయుగముగాక, ఆం[ధివాబ్బయ చర్మిగమున నఖినవో న్మేష మైన మవోయుగమని నిర్వి వాదమ.గా నిశ్చితమగును. పా చీనత _నవీనత యుగసమన్వయము

ఈ యుగమున |పాచీన, నవీకకవిళా నంస్కారవాహినులు "రెండును, నొ శే కాలమున గంగాయమునలవ తె ( పవహించినవి, ఆంధ వాబ్బయ చరితమున నిట్టిసన్ని వేళముమరి యొక కాలమున కన్పట్టదు. ఆంగ్లేయులు పరిపొలకులగుటచేగను,ఆంగ్ల ఫా నిత్యజీవిశమునకావళ్య మగుటచేతను, నవ్య్గగంస్కారమున కే కేశము మొ గ్గుచూపినది. దీనివలన (పొచీన సాహిత్యమునకు [కమముగా నాదరము తగ్గును, అధి కారరీ తాం నవ్యత శే (పాళవముగలిగి (పాశీనతకొంత కాలమునకు విన్ట్యృతమగును. ఇంతకు మన భాషాసాహిళ్యసౌాధమునకు పునాది (పాచీన సాహిత్యమే. ఆ సునాదివెని నిర్భాణముకాని నవ్యసాహిత్య మునకు శాళ్వతస్థానము గలుగదు. ఈ నవ్వ్యయుగమ. నముందు[పాచీన సాహిన్యమునకు గలుగబోవుముప్పును [గహించిన దూరదర్శులు - చిన్నయసూరి, కొక్కొండ. వీరే, నూజేండ్లకు పూర్వము, రాబోవు వోనిని గురించి నవ్గసంస్కా రమును, (పాచీన పథకముతో నమన్వ యించి, దిద్ది తీర్చిన ధీనిధులు. చిర్నయసూరి, కొక్కొండ సం నృృత ఖావలో నుద్దండపండితులు _ (పొచీనాం[ధభాషా సాహిత్యమును మథించినవారు. నవ్యసంస్కారమున కాఛారమైన యాంగ్రఖాషను చక్కగా చదివినవారు. (పాచీన సం్యవచాయజ్ఞుల్లై న కవి, పండితులు సంస్థానముల నాాళయింపగా, వీరు సమన్వయ సాధనకొఅకు, అంగ్ల (వభుత్వమువారి రాజధానీ కళాశాలలో పండితులై , తెలుగున మొదట చెప్పిన నవ్యసాహిత్య ప కియలన్నింటిని (పాచీనరితిని అనగా గాంధిక భాషా పద్దతి వై పచారములోనికి బెచ్చిరి, నవ్యత మూలమున గలిగిన మ్యుదణాది సౌకర్యముల నన్నింటిని, వూర్మిగా వినియోగించుకొని (పాచీన, నవీన, సాహిత్యపథక నమన్వయమును (వతిపాదించి స్థిర వఅచిరి. దీనివలన మన (పాచీనత నిలిచినది. నవ్య సంస్కారము నముచితరిలిని, సాహిత్య మున సమస్థాయినందినది. (ప్రాచీన కవితా

క్షి? నం[వచాయములను, వేంకటకవి నంస్థానమూలముగా [వచారము చేయగా, మండపాక పార్వతీళ్యర ఇా(స్తి పత్రికల మూలముగా ఇ్యాప్తిచేసియున్నాడు.

(క్రీ. +. 1800 వఅకును చిన్నయసూరి కొక్కొండ నమన్వయ పధక మే వాజ్టయ (వపంచమున వ్యాప్త మైనది. (పాచీన సాహిత్య (పాధాన్యము, నవ్య నంస్కాఠ[పాముఖ్యము, నమగతిని నడిచినవి, శాని (కీ. శ. 1000 తరువాత ఇరువదవ ళతాబ్టిని వీ కేళలింగము తనకు ముందుగల నమన్వయ పధకము విస్టరించి నవ్యతనే _[పతిపాదించి, నవ్యసాహిత్య(ప్యకియలను, నవ్యసాహిత్యమును నులభము చేయు పద్ధతులలో (గ్రంథరచన గావించినాడు. అందువలన (పాశీనసాహిత్య వళనాఖిని వశము తగ్గినది. వీరేశలింగ సౌలళ్యపధకము, తెనుగు భామకు శీవాతువైన సంస్కృత భాపను దూరముచేసినది. సంస్కృత భాషతో అవినాభావ సంబంధముగల (పాచీన సాహిత్య పర్మికముకు ఆస్కారము లేకపోయినది. నవ్యసాహిత్య చరిత కారులెవ్వరును, ఇంతవరకు, ఈ విషయమును [గహింప లేదు. వీశేశలింగ నవ్యత మూలమున, (పాచీన సాహిత్యముమాట అటులుండగా , నవ్యయుగమున (ప్రాచీన నంపచా యానుసార్నులెిన మవోకవుల కావ్యములు, వాని విమర్శలుకూడ విస్టృతపాయమైనవి. ఈ హేతువు చేత నే. నవ్యయుగమున (సాచీన సంప్రదాయ (వవర్తకులగు మండ పౌక,గ్‌*పవీనాభకవుల కావ్య విమర్శన యింతవఅకు వాబ్బయ (పవంచమున నవతరింవనే లేదు!

ఈ సందగ్భమున మటియొక విషయము. ఈనాడు మవము గద్యపద్య రచనలు చేయు వారందఆిని, సామాన్యముగా *ర చయితలు”

1. నేడు దేళములో వ్యాప్తమైన “నవ్య్యంయ్యధ సాహిత్య వీధులు” అను [గంథమున. గోపినాథము వెంకటకవిని గూర్చి లేనేలేదు. చానికంజు శీ) మధునాపంతుల నత్యనారాయ ణళా,స్త్రి "గారి “అం[ధ రచయితలు” అన్న [గంథములో గోపినాథము వెంళటకవినిగూర్చి లేకపోవుట చి ముగా నున్నది.

16 అనీ వ్యవవారించు చున్నాము, ఇది వచన రచయితలకు సరిటో వచ్చునుగాని పద్యరచయితలగు కవుల కెంతమా[తమును సరిపోదు. చావివలన "కవి" అను పదముయొక్క మహోజ్జ్వలార్థము, విస్మృత మైనది. భగవంతుడు, ధర్భము, సత్యము, నీతి, మొదలగువానివలె “కవి' పదము మార్చరానిది.! గణన-గుణము ఈ యుగపు కవులతో నింకొక విశేవమున్నది. అది సంఖ్యా

పరిగణ ననుసరించి పద్యరచన శేయుట. ఈ దృష్ట్యా గోపినాథ వెంకటకవి ఈ యుగ కవులలో [పళాను డగుచున్నాడు. (పాచీన కవులలోతిక్క న యొక్క జే ఆందఆికచ్నా పెచ్చు కవికారచన చేసిన వాడు.అతని రచనలో 156600 గద్యవద్యము లున్నవి అంతటి కవితా నృష్టి చేసిన శారణముచేత నే ఎల్బన*తనుకావించిన సృష్టి తక్కొరులచేతం గాదు” అని తిక్కనను (వళంనించినాడు.. (శ్రీనాథుడు “శాంచన గర్భతుల్యు" డన్నాడు-తక్కి.న వారు, ఎజ్జన. పోతనలు--ఎజ్జ న లభ్య కృతులలో 7000 లకు వెగా గలవు. ఆలభ్యమగు రామాయణము నం దెన్నియున్నవో! అందు కనీసవతకము మూడువేలున్ననూ, వది వేలకు వెగా రచన చేసినవా జెజ్జన_పోతన రచనతో 9000 గలవు.

(వబంధ యుగమునన, వంఖ్యాగణన చేయుట కనువైైన రచనలు జరుగ నేలేదు. ఇక సంఖ్యాగణనము [వఖానముగా దీసికొనిన, నవ్య యుగమగు 10, 80 శ కాబ్బములు (ప త్యేకస్థానము నాకమించును. 18 వ ళతాబ్టి కవులలో [పాచీన కవులనుమించి, 80,000 గద్యపద్య ములకు వైని సవాసిన కవి వెంకటకవి యొక్కడే* పాలీన కవిళా సంపచాయానుసారముగా రచించినది, ఆయన యొక్కడే.

1. ఇందుననే నా వాబ్చియ చరితకు “తెలుగు కవుల చరిత” అని పేరు పెటితం.

వు ఈ విషయమై అమ్ముదిత [గంథ చించామణి ప్మతిక (సంపు ?, పం. ఏ మార్చి 1896లో నిట్లు గలదు-ఆ వ్యతికలో కొళ్కౌాండవారి

క్షే

వీ0వ శ తాబ్దిని (శ్రీపాద, జనమంచి వీరిద్దరును ౨0,000 చంపు వులకు వైగా (వాసినవా గే. జనమంచి, సంఖ్యా వరిగణమే చూచిన 'తెలుగుకవుల నందఅను మించును. అఆయనకృతులలో చాచావు నలువది వేల గద్యపద్యము లున్నవి. శీవల సంఖ్యా వరిగణమేగాక గుణమును (వళానము. “కనిపి కాధిప్టిత ఇాళిదాసఃకొ అనునట్లు గణన చేత నేకాక శణము చేత వేంకటకవి యందతిని నవ్యయుగమున మించినవాడు, వలననగా, తదితర కవులెవ్వరియందు గన్నట్టని, (పాచీనసాహిత్య సం[పచాయానునరణము, (పాచీనికవ్యనుథావ్యత, వృళ్ర్తాచిత్యము, రసఖావపద సంపద, రచనా సౌందర్యము వేంకటకవి రచనలో మూ ర్తీ భవించినవి. అట్టి మవోకవి జీవితవిశేషములు చదువుదము.

జీవిత విశేషములు

“*మవోకవుల అవతరణానికి దేళశాల వివకతలేదు. అంధ సాహిత్య కేేతంలో, అధునికయుగంలో అన్మించిన అట్టి మవోకవి వేంకటకవి. వేంకటకవి వేరు చెప్పగనే *గోవినాథ రామాయణం" వెంటనే గుర్తుకు వస్తుంది. రామాయణ పౌరాణికు లవరి నడిగినా “ఆదిని భాస్కర రామాయణం, అద్యతనంలో నోపినాథ రామామయణంి అని అంటారు. కవిళారసిక్కులైన వారందరూ * వెంకటకవిగాఠా 1 పోతన అపరావతారమండీ !” అని ఐక్యకంఠళముతో పేర్కొంటారు నా విల్వేశ్వరీయము విమర్శిత మైనది.-అందు “ఇక్కాలమున నాంథధ నిర్వచన (గంథములలో 8558 పద్యములు ((వాసిన వారు వీరు తవ్ప మటియొక రున్నట్లు విన లేదు--ఇట్టి పాపిష్పపుంగాలమందు మజియొక కవికుంజరుడు 20,000 (ఇరవై వేల) వద్యములుగల చ౦పువులు ానసీయు న్నాడు. అక్కవిశార్జూలుని చిత్రచరితమును మా ప్మతికయందు ద్వరలో జూడ గలరు” ఇందు పేర్కొన్న “కవికుంజరుడు” గోపినాథము వెంకటకపియే. చారి చరిఈముకాదుగచా ! ఎంతోమంది కవిపండితుల మరణవృత్తాంత ములు తెల్పిన ప్యతిక వేంకటకవి మరణించినపు డొక్కమాట మొన (వాయ లేదు..దీనికి కారణము "'విందుపూర్వక “టత-*వర్గ్ణయతులు” అన్నశీ క్షిక్‌ చూడుడు,

డం బాల్య దళ

అట్టి వేంకటకవి నెల్లూరు జిల్లా కావలి తాలుకా లత్నీపుర (గామంలో లత్మీ దేవి వద్శు నాళభభట్టు దంపతులకు క్రీ. ళ. 1820 (ప్రాంత మున ఇన్మించాడు. ఈ లమ్మీపురం 'వేంకటకవికి చాలా తరాలు పూర్వు.లైన పద్మనాభ భట్టు అప్పటి రాజుఆవల్ల (కీ.శ. 1815 పాంతా లలో అ[గవారంగా స్వీకరించాడు.!

1. “*ళాలివావానళకం 1528 రాశననామ నంవత్సరం, మాఘ బహళ చతుర్దశి మవేశివర్యాతి పుణ్య కాలమందు లట్మీపురం అగ వేరం హజినాలకు అ దై్వైసల అంతి అంకాజీపంతులు వాలాయితీగారి అనుల్ఞను ముత్తరాజు వేంకటకృష్ణయ్య దన్తూరీ కరణీ యిజూరా చారుగా (వాయించి యిచ్చిన భూధాన ధర శాసన పత్రికే, ఉదయగిరి దుళ్లాన్‌ నకు (ఫతినామమై పవాగదుడు గాక నీకు చెల్లు దుత్తలూరు సముతులో లత్మీ పురం అ(గవోరం చాలాజాదు ఆరూపకం అయి వుండగా యిప్పుడు 128 వరవోలరు సోయం చేని యిస్తిమి కనుక యిది మామూలు చేసికొని అనుభవించుకొని నుఖాన ఉండుకోొ నేది. ఇట నీమాళాకీ నయిన (వాయించి యిచ్చిన భూ దానధర్భ శాసనవ (తిక,

వేంకటకృళ్ల య్య(వాలు వృ త్రిభేదాలు--చెరుకూరి శీఆా తామభొట్లువృత్తి-!, కస్తూరి భొట్టువృ త్తి-!, మూలా శాఘవభోట్లువృ త్తి! గోవినాథభొట్లు పవ నాభభొట్లువృ త్రి-..1, వారిభెట్లుగారివృ త్తి. 1; గొడ్లదొన మల్లను రాజువ్ఫ్తి-!, 6 వృత్తులుచేసి సహిరణ్యోదక చానధార వూర్వక ముగాయిస్తిమి కనుక మీ పు(తపాొ్యత పొరంవర్యం అందులకుకలిగిన అష్టభోగమ. లతో అనుభ వించుకొని నుఖానఉండుకొ నేది” ఇందు 15908 నంఖ్యలో (వలి వాయునపుడు పొరపాటుపడి యుండునని భావిఎవఐబడుచున్నది. ఈ శానన విక కెశంగం1₹ 6౧011[ కావలియందు 0౧1041 ౫౦. 68 0౬ 19[2 6లలఆ0.5. 40%0/14 తగాచాలో కోర్డు వారిచే అంగికరించడమైనరి (46001166 1 కళ16064060)

21

పువ్వుపుట్టగ నే పరిమళించిన దన్నట్టు వేంకటకవి బాల్యమునుండి భ కి సరుడై యుండే వాడు, పదవో లేండ్ల్య పాయములో ఒక పర్యాయం ఆ మండలంలో వేచ్మాది నరసింహాస్వామి కళ్యాణ మహోత్సవానికి వెళ్ళి, ఆ స్వామిని దర్శించాడు. "అక్కడ ఒక మహాయోగి కరుణవల్ల వేంకటకవికి విద్య అలవడింది. దానితో అఖండమైన కవితాళక్షి అవతరించింది. భగవ[క్పీతిగా పద్దై నా శావ్యంరచించే సంకల్పంతో నుండగా స్వవ్నంలో (శ్రీకృష్ణుడు కనబడి మదీయ దివ్యావతార చరిత బులలో నీకఖీష్టమె య్యధి,చాని మదంకితంబుగా నాం(ధభాష వచింపు" మని యువచేళము నిచ్చాడు. క

వేంకటకవి వెంటనే గంటంపట్టి మః బజననంభాదిగ లామపొదయు”ళీనంన క్షచిత్తుండ నై

జనితో త్భావామునం దదీయక రుణాసంలబ్బనానాకళా

ఖవిన్వై తద్గుణవై భవ్మపచురమై కన్పట్టు రామాయణం

లనువొంద న్విరచింతు [బౌఢకవితా వ్యాపార ముపారగన్‌

(గో. రా. పీఠిక-58)

అని (వకిజ్ఞ చేసి, వాల్ళీకి లానమాయణ మట్కాండలు రమణీ యంగా వన్నెండువేల పచ్యాలలో (వాసి (శ్రీళృష్ణునిశే సమర్పించాడు.

ఇలొఉండగా, ఆకాలంలో వేంకటగిరి సంస్థానాధిపతు లైన నర్వజ్ఞకుమారయాచేం. దు లొకనాడు తమగోష్టిలో “తెలుగులో భాస్క-రాది రామాయణాలున్నా అవి మూలానుసారంగా లేవు. అఎకేకాక, అవి మానవాంకితాలు అన్యూూనాతిరి కంగా ఆఅం|[ధభామలో రామాయణాన్ని రచింపగల కవి ఉన్నాడా!” అని పశ్నించారు. నభా నదులు అట్టి రామాయణ మొకటి (కొత్తగా వెలసిన దని విన్నవించారు, రాజుగారు వేంకటకవిని తమ నమడమున కావ్వోనించారు. వేంకటకవి తమరామాయణ (గంఛాన్ని 18.8. 18590న్త్యప్ర న!

తర్‌ ఏ (4 ధాల్చా / హాం రం లర

22 వండితులంతా దాన్ని అమూల్యా గంగా పరిళోధించి వాల్ళీకిచే (వతిపొదిత మైన రామాయణార్థం ఇంతవిళశదంగా, మనోవారంగా చెప్పినది, మరొళటి లేదని వ్య క్రపరిచారు. స్వయంగా సర్వజ్ఞ కుమా రయాచేం[ దులు విద్వ త్తుగలవారు. కాబట్టి తాముకూడా పరిశీలించి మారెళ్లసీమలో 'వెరుగుపల్లి అనే ఆగవోరమిచ్చి ఆయనను నన్మానించి తమ ఆస్థానకవిగా ఎన్నిక చేశారు వేంకటకవి స్వ్యగానుము చేరుకున్నాడు. (శ్రీకృష్ణ జన్మఖండము

'వేంకటకవికి రామాయణమూలంణగా లభ్యమైన నన్మానాలకు అస్థానకవి నియామళానికి, అక్కడి కవులంతా అనూయపడ్డారు. ఒకనాడు. రాజుగారితో “*మవో[వభూ! వేంకటకవి రామాయణాన్ని తమనన్నిధిలో వినిపించినా, అ(గంథం యిక్కడ (ాసినది కాదు. ఎక్కడో మారుమూలగానున్న లజ్మీపురంలో (వానినది. ఇక, అక్క-డై నా ఆయనన్య చుంగా వావీనాడో లేక యితరులచేత (వాయించి తన వేరుచానికి పెట్టుకున్నా డేమో అన్నసం బేవాం మమ్ము బాధిస్తున్నది'” అని విన్నవించారు. ఇంగితట్టులై న రాజుగారు వెంకటకవిని తక్షణమే రమ్మని కబురుచేశారు. ఆయన శఠాగానే రాజుగారు (బవ్మావైవర్త పురాణంలోని “ శీీకృష్ణ జన్మఖండము" "తెలుగు చేయించవలె నని కుతూవాలంగా ఉన్నది కాబట్టి అ్మగంథం[ పారంభం కావాలని చెప్పారు. వేంకళటక వికి పరిస్థితు అవగా వానమైనవి.

రాజుగారు వేంకటకవికి వెంకటగిరిళో ఆయన వచ్చినప్పు డుండ డానీకి ఓకలన యేర్చాటు చేసారు. కాని, వేంకటకవి రాజుగారి కోటకు దూరంగా ఉన్న ఆబనలో (ాయుట కంగీకరింవ లేదు. తన కవితాళిని పవరీతించడానికి వండితు అె త్తిన ఎత్తని [గహించి. రాజుగారి కోటలోచే [గంథం (వాస్తానని లేఖకుల నిమ్మని కోళలాడు వర్పాట్టన్ని జరిగినవి. లేఖకుడు (నాన్తుండగా, మూలాన్ని దగ్గర

ర ఓ]

23 ఉ. కీ ర్తియుభోగనంవదలు కేవల మోత మొసంగురామునిన్‌ భర్తను జేసి వ్యావముని భావిత మై దనళారు | బవ్మాశ్రై వ ర్తపుఠరాణముదు దెళలుపంబడు (శ్రీవారిజన్సుఖండ్‌ ముం గ్నార్తిక కౌముదీరుచిర శావ్యముగా నొనరింప బూనితిన్‌ (క ఏ-జ-£0) అని చాచావు 6000 ల్లోశాలుగల మూలాన్ని 4500 గద్య వద్యములుగా నవరసకరితముగా 'శెలుగుచేన, మూడు నెలల లోవుగా ముగించాడు. రాజుగాలితోనవో అందరూ ఆయన కవిళా (వతిఠ కాళ్ళర్యవడ్డారు. శాజుగారు (వేయాళ్లు) 6000 రూః నివా లలాటపుతోడాలుకాక రాఛాకృవ్ణపురము అనేఆ[గవోరంలో వన్నెండో భాగము యిచ్చి వేంకటకవిగారిని, అల్లసానివెద్దనవలె.. వనుగువై సిక్కించి వ్వైళభవముగా నూశేగింవ తేసినారు. ఈవిషయము జగడద్వి ఖ్యాత శ శావధానులైైన తిరుపతి వేంకటకవులు వెంకటగిరి సంస్థానము నకు పంపిన శెండవ అర్జీలో నిట్లు తెలుపబడినది, సీ వరాజుళవిరాజు నేనుంగునెక్కించి యూశేగంజేనె నీయూరియందు! దేళాజు కవిరాజుచే రాజితళ శావ ఛానంలు చేయించి పూనె గీర్తి చేరాజు వేచాంతసారలోధళ నువ బంధముల్‌ రచియించి వన్నె కెక్కె చేశాజు సర్వవిచాఠా జటంచును గవులచే నన్నుతి/గాంచిమించె గీ. నట్టి విక్వృశ్కుమారభూపా గగణ్య పూర్వకృత పుణ్య రాళి యోముద్దుళ్ళన్ల! స్వాగతంబుగ దర్శనం లీగదయ్య ఘనత+దిరుపతి వేంకటకవుల కిపుడే 7, ఈవివయమింతకుముండే (ప్రశాళకుని విన్నవమునందు సూచనగా తెలుపబడినది. ౨. చూ. వానా రాజనందర్థనమః పూ శ్వార్ధము లఫివ పద్యము,

24 వె వద్యమున "చేర్కొనబడీన విద్వత్కుమారభూవతి యే 'చేంకటకవిగాళిని గౌరవించిన నర్వజ్ఞ కుమారయాచేం। దులు- వారొవ ర్చిన కవిపోషణ, చారి వై దుష్యము వైన తెలువబడినవి.

1. కవిరాజు 'నేనుగు నెక్కించుట-_ ఇది వెంకటకవిగారికి నంబంధించిన దని ముందు తెలిపితిని. వీ. ఛళతావ ధానము చేయించుట-తిరుపతి వేంకటకవుల కంశు ముందు ెలుగు దేశమున శ తానధానములుచేసి స్థిర కీర్తి నార్జించిన అఖి నవవండిత రాయ మాడభూపి. వేంకటాచార్యుల వారిచేత సర్వజ్ఞ కుమార యాచేం[దులు శ తావధానము చేబుంచి ఘనముగా నన్న్మానించినారు. లి, సర్వజ్ఞ కుమారయాచేం | దులు 'శెలుగున చక్కని వేదాంత వచన[గంథములు రచించియున్నారు. చానిలో గితార్థసారసంగ హము 'వేం౯టక వీం్యదులు (బహైనందళతకమున నంభోగళ్ళంగారమును పపం చించిరన్న అప(వథను పోగొట్టుటశ్రై (వాసిరి.ఇ0కను నా స్తీకధ్వాంత భాస్కరము మవస్స్ఫాత్యుము మున్నగు వచన్మగంథములు (వాసిరి.
2. ఆ ₹లమునందు వంప్టానాధివతులలో విద్వాంసుడని (విద్ధి కెక్కిన రాజు నర్వజ్ఞ కుమారయాచేందుడే. శాబట్టియే ఆయనను విద్వత్కు మారయా చేందుడన్న లిరుదము సార్థక మైనది. ఈనళామాయణాన్ని (శ్రీకృమ్ణుని కం!తమిచ్చిన వేంకటకవి కవ జన్నఖండాని శీరామున కంకితమి వ (కల్ప శి స (శ 0 మిస్తూ తన రామళ్ళవ్ల భక్రినిట్ల సమర్థించాడు. లేగ. వరగ శామక భాావతిపాదిత మగు కృతికి కృమ్షుండె (శ్రీకృష్ణళృతికి నార ఘూ త్తముడె ళర్రయగుటకు నొవ్పణాళ యన్యు డధినాయకుండాట కరు డగునె! (కృ.జ)

ర్‌

ఈరోబులోనే అనగా 1060లో రాజుగారి కోరిక వెన శ్రీకృష్ణ (పోక్తమైన భగవద్గీతను (బహ్మూానందళకతకము పద్య కావ్యంగా రచించాడు.

అప్పటికి. లెండు దశాబ్దాలు గడిచిచా ళవి వండితులలో వేంకటకవిని గూర్చిన అంత శ కాన్టలు అంతరించ లేదు. వేంకటకవిని "గౌరవించిన వర్వజ్ఞ కుమారులు పదవి చాలించగా, వారీ కుమారులు రాజగో పాలకృష్ణ్టయాచేం దులు రాజ్యము చేయుచున్నారు, అవ్ఫుడు పండితులు మళ్లీ యిలా విన్నవించారు “సంస్కృతంలో బహునులళంగా ఉండేకావ్యాలు, పుళాణాలు అనువదించడంలో (వతిభ ఏమున్నది? “మాఘేమేఘే గశంవయఃొ అని మల్లినాథుడు తెప్పుకొన్న మాఘ కావ్యం శిశుపాలవధ తెలుగు చేసినట్లయితే వేంళటకవిగారి వన బయట వడుతుంది"!

రాజుగారు వేంకటకవికి “*శికుపాలవధి తెలుగు అనుచాదము స్వల్చ్బవ్యవధిలో కావాలని నిర్ణయించారు. వేంళటకవి న్వగామమంతే మూల(గంథాన్ని మల్లి నాథుని వ్యాఖ్య దగ్గర పెట్టుకొని లేఖకునికి చెబుతూ ౨0 సర్గల మువే కావ్యాన్ని 1018 , గద్యప ద్యాల తెలుగు కావ్యంగా రచించి గడువుకు ముందుగానే రాజుగారికి నమర్చించాడు.

అవలు మాఘాన్ని అనువదించట మే అందరకు సాధ్యంకాని పని ఆ వెని నిదానంగా అలోచించి న్వయంగా తనంతట ళాను (వాసుకో వలసిన మవోశాన్య మది. అట్టి పరిస్థితులలో 'వేంకటళవి ఇతరులు (వాస్తుండగ చానినీ మూలతానుగుణ్యంగా శెలుగు శచేశాడంళేు అది దుర్చటకార్యమనే చెప్పాలి. ఈ అనుచాదమూలంగా వేంకటకవి కీర్తి విశ్వవ్యా ప్రమైంది. ఈ శిళుపాలవధను మద రాను విశ్వవిద్యాలయం వారు పకనీయ[గంథంగా నిర్ణయించారు. శాజుగాళా (గంఛాన్ని కీ ఈ. 1887లో మదించి తెలుగు విద్యార్థు లందరికి ఉచితముగా అందించారు.

1,ఈవిషయము 'నెల్లూరు వురవా న్తవ్యులు శీ చదలభాడ జయరామ శాస్త్రిగారు తమచిన్నతనంలో పెద్దలు ఇెప్పుకొనగా విన్నట్లు తెలిపారు

26

వేంళటకవికి ముందు 'పోచిఠాజువీరక్న' అనేకవి శికుపాలవధను ఆం(ధీకరించాడు. అనంగతి వేంకటకవికి తెలియడు, ఈనాడు చానికి ఒక స శ్యానువాదము, ఒక వచనానువాదము వెలువడినవి. వీటిలో గోపినాథకవిదే గుణవ త్రరమని కోవిదుల యఖ్మిపాయము.

పోతన. వేంకటకవి

గోపీనాథరామూయణం చదువుతున్న ప్పృడు పోతన మనకు (వతి ఘట్టంలోను (వత్యతమవుకాడు.. ఇది వాజ్బయచరితలోను ఓక అపూర్వనంఘటన,

పోతన, వేంకటకవి యిద్ధరూ (ఖావ్మణులు, ఆపస్తంభ నూతులు, కాండిన్యసగో (తులు, బాల్యము నుండిళ క్తులై ఒక యోగి థఠర్శనం వల సవాజపొండీత్యకవి తాసంవన్ను లై నారు. కృప్ణభ క్రి (వలిపాదిత మైన పోతనభాగవతం (శ్రీరాముని కంకిత మై తే, వేంకటకవి రామాయణం కృష్ణాంకితము. పోతన రచనల కుద్దీగా వేంకటకవి రచ నలుచేశాడు,. పోతన నారాయణ శతకానికి (పతిగా వేంకటకవి మారుతీ కళతకము!న్నది, భోగినీరండ శకానికి " పొలువుగా తిరునాళ ఛ దంకడము*న్న ది వీటి నన్నింటిని మించినది రాజపోమణ.

రాజపోషణ

'వేంళటకవిని "గౌరవించిన వర్వజ్ఞక మార యాశేం[దులకు నరిగ్గ్లా ఇరవై తరాలకు పూర్వుడ్రైన నర్వజ్ఞ సింగమహీపాలుడు పోతన భాగవతము తనకు కృతినీయ లేదన్న ఈర్ష చేత అ భాగవశాన్ని పాతి "పెట్టించిన కథ కూచిమంచి తిమ్మకవి (గ్రంథస్థం చేళాడు. అవిషయం వేంకటగిరిరాజుల చరితలో ఒకకళంకముగా నిలిచి పోయినది. సర్వజ్ఞ సింగభూపాలుడు పోతనను జాధలు వెళ్లైనన్న విషయం కూడా వ ళంలో అన్ముకుతంగా నిలచిపోయినది. తమయళన్సుకు మచ్చగా వురుషో త్తం వలన వెల్లడింవబడినవి.

• 27 ఉన్న ఈఆఅపపథ పూర్తిగా మాయము శేయడానికి ఫోతనను బాధించిన ఆసర్వజ్ఞ సింగమహీపొలుడ.-.-ఇరవై తరాల తరువాత ఈ నర్వళ్ఞ కుమారయాచేం(దుడ్రై జన్మించి వేంకటకవి న్వరూపంతో తిరిగి తన కాలంలో విలసిల్లిన పోతనను గౌరవించి తనవంశాన్ని నిమష్మళంకం చేని ధమ్య డ్రై నట్లు (పొజ్ఞ నిద్వల్లోశము భావింపవచ్చును, బాల్యంలోపోతన వీరభ(దవిజయం ధవ్రాసే పరిణత వయన్కు డై వేంకటకవి రాధి శావరిణయ మనే (పౌఢరనవ్యత్పబంధాన్ని రచించాడు. శికు ప*లవధను ాజగో పాలకృష్ణయాచేం[దుల వారి కంకితము,. రాధి కాపరిణయము వారి లావమరది చెలి కాని గోపాలరావు కంకితము. ఈవిధంగా రాజులకు కృతులిచ్చినా, పోశనవలె నరస్తుతివిమ. ఖుడు

చ. నృపతుల వేడినన్‌ గరుణ నిచ్చిన నిత్తురు దంఠివాజిర త్నపటధనా[గవోరములు దప్పళ యన్నియు నస్థిరంబు లా విపులకృపావయోధి యదువీరుని వేండిన( (బీతినిచ్చు ని త్య్థిపదము నట్టివాని( గొనియాడక యన్యుల 'వేండ నేటికిన్‌

(గో రా. పీఠిళ..17)

చ, వృజిన మటంచు(జిత్తమున నించుకచూడక కావ్యకన్యకన్‌ గుజనులకిచ్చి నిందితపుంగూడు భుజించెడి వాని కుర్విలో నుజనత గల్గునే బుధులు చూచి గణింతు3 వానిపొండితీన్‌ విజముగవాండు పాతమగునే మధువై ర పసాదదృష్టికిన్‌

((శీకృష్ణ ఎన్మలండము- అవ శఅాలిక

క, బెప్పిరి (శ్రీహారిచరితము చెప్పగవలె నొండుగాధ చెప్పిననోటన్‌ దువ్పరలు రాలినట్లగు గొవ్పగు నమృతంపుసోన కురియబె బెపుడీ (రాధివరిణయము వై మూడును. “ఆమ్మను జేశ్వరాధముల....”, "= కాలరపాల

సాల....”, “పలిశెడిది భాగవతమటొ. అనుపోతన పద్యాలకు (వతి వించాలు.

28 విమర్శకులశంక-_సమాధానము

ఒకవై పు వేంకటకవి, పోతన ఆవరావతార మని వర్ణిస్తూ, మరోవైపు వేంకటకవి రాజులకు కావ్యాంకితము చేశాడని చెప్పడం పరన్బరవిరుద్దంగా వున్నదని విమర్శకులు శంకించవచ్చును. పోతన, వేంకటకవి జీవిళాలను, చరిత్రలను లోతుగా పరిశీలించిన వారికి అట్టి శంకల కవశాశ మే లేదు.

పోతన భోగినీదండశాన్ని పర్వల్ల సింగభూపాలునికి కృతి యిచ్చిన తరువాతనే అతనికి రాజులకు కృతినీయకూడదని సంకల్పము కలిగినది. సహజంగా ఐహిశేచ్చావిముఖుడైన పోతన జీవితంలో భోగినీదండక రచన ఆాత్కాలిక నన్నివేళము మ్యాతమే. పోతన మూర్తి ఆపొదమన్హకము భ_క్రిస్వరూపమే.

వేంకటకవి భ_క్రివమత్తులు పోతన నరవడిలో నడచిన వే, కాను ఐహికంగా, ఆనాడు తెలుగుదేళంలో ఇతరకవు లెవ్వరూ ఫొందని గాళావాలను అపారధనసంవదమ రాజులవల్ల అతను ఫొందినమాట వాన్తవమే, అయినను ఆయన ఆామళాకువై నీటిబొట్టు వలె నిశ్లేవుడై వానిని (గ్రహించాడు. రాజులసొమ్ము (శీ, రామార్చితం శా వాలని ఆయన దీఠ, పారమార్థిక చింత యే తప్ప వేరర్భచింత లేని వేంకటకవి లత్మీవురానికి సమీపముగానున్న రామాలయానికి అయి దెక రాల భూమిని, కొళ్లపూడి కోదండ రామస్వామి దేవాలయానికి వది హేను ఎకరాలభూమిని చానంచేశాడు. తటాకాలు (తవ్వించాడు. చేటిక లత్మీవుర(గామంలో ముఖ్యజలాధార మైన చెరువును వెంకయ్య చెరువని చెప్పుకుంటారు.

ఇట్లు చొావాదికములు చేయడ మే ళాదు, (శ్రీరామనవమి, 1శ్రీకృష్ణావమీ పుణ్యదివాలలో మవోవై భవంగా పూజలు, ఉత్సవాలుః జరిపించేవాడు. వారోత్సవ, సతోత్సవ, మాసోత్సన సమయాల్లో, చుట్టుపక్క లనుండి వందలాది జనులువచ్చినపుడు సంతర్భణలు, నమా భాధనలు, చేయించేవాడు,

29

ఇంటివద్ద (పతినిత్యము రామనవా[ననామపొ రాయణ, పురాళు వళన, భజనలు జరుగుతునే ఉంచేవి. వెంళయ్య!గారిల్లు విడునరాని మవోస్మతంగా పరిణమించినది, భక్తునికి భౌతికచాసన యుండదు. భక్తిరనమగ్ను డ్రై వేంకటకవి ఆానార్జించిన అ(గవో కాలు, ధనమ: సమన్తమ్మశ్రీ రామ సేవకై వినియె"గించాడు.అంతఆ _స్థిని (క్రిరామున వై.? కర్యములో వోరతి కర్బ్చూరమువలె లీనమైనరి.

ఇంత ఆర్జీంచి తుదకు తననంతతి వారి కీనాడు ఇల్లుకూడ లేపండ నివేళస్థలం చూపునకు మ్యాతమే మిగిల్ఫిన మవోభా వతుండైన వేంకటకవి రాజులకు కృతులిచ్చినా పోతన అవరావ తార మనడంలో నందేహ మణుమాతం లేదు కచా!

బఅహ్మానందళశతకము

గోవినాథ వేంకటకవి కృతులలో | బవ్మ్శోనందళత కాన్ని గూర్చి (వ త్యేకంగా చెప్పకతప్పదు. ఈళతకము శృంగారపర మైనది కావడము చేత చేళశవ్యాప్తమైనది. ఇందులో నంభోగళ్ళంగార మే విపులంగా (వతిపాదిత మైన కారణంగా, దీనిని తక్కిన శృంగారర చనలవ లె,విమర్శ కులు చులకనగా వరిగణించారు. వేంకటకవి జీవించి యుండగనే, ఇట్టి మవోళ కుడు కేవలము గామ్య ధర్మము వర్ణ్మించినాడన్న అహ్మవథ కాగా ఆళతకరచనను (పోత్సహించిన నర్వజ్ఞ కుమార యాచేందులు, లోక మునగల ఆ అప పథ రూపుమాఫుటజ్త అను రచించిన * గీళార్థ సారనం[గవాము” న పీఠికయందు యిట్టున్నష్టపరచి యున్నారు.

“మాయాస్థానళవీశ్వరులై న గోపినాథం. వెంకయ్య శాస్తుఏల వారికి చక్కగా తెలియజేసి, వారివలన శృంగారరన (పధాన్నమెన (వివ్మోనందళతకమును సీసపద్యములుగ శెప్పించినారము. ఈ పద్య ములలో నుండెడి కాన మిప్పటి జనులకు చక్కగా బోధపరచుకొను యోగ్యత లేకపోయినందున యాభధ్యాత్మవిషయ మైన ఈగీఆర్థసార

!. "వేళయ్యశా,స్త్ర' త ల్లిదం్యడులు చేసిననామకర ణం,

30 సం|గదా మనెడు [గంథమును వద్యరూవముగ 'జేయించక, నందరికి 'కెలియుటకు నింగ్లీషుగంభముల రీతిగ, తెలుగుమాటలతో రచించు చున్నాను”

వైశాజుగారి మాటలను బట్టి ఈ ళతకమువన గంఖీరమగు కృవ్ణ్లలీలాత_త్ర్యము (పతిపాదిత మైయున్న దనుట నిశ్చితమగుచున్నది. ఇలుగున శామశానన్తవాజ్టయమున నింకను వరిళోధన (పొరంభము కాలేదు. అయినచో నీశతకమున కందు పాధాన్యమున్నది.

పోతన జీవితంలో _ కనబడుతున్నట్లు ద్రైవపక్యజాన్ని నిరూపించే ఘట్టాలు వేంకటకవిజీవితంలో ఉన్నవి. ఒకసారి వేంకటకవి నెవరో తిట్టారు. అశారణంగా తిట్టినతడు చనిపోయాడు. వాని బంధువులు వేంకటకవి శాతపడి మంత్రించగా చనిపోయాడని, వేంక టకవిని చంపడానికి దివిటివొంగలను నియోగించారు. అప్పు డొక లెడ్డి ఆతనిని చంపకుండా రత&ించాడు, ఈకథ నిజమని చెవ్పడానికి ఆ రెడ్డి మనుమడు అల్లంపాటి పెదబోసి రెడ్డి జీవించియుండి, తనతాత చెప్పినవిషయం ధృవపరచడ మే ఆార్కాణం.

'వేంళటళవి మరణం కూడా విచితమైన దే.ఆతని ఛాయాచి[తము తీయ పయత్నించిన రాజుగారికి *చిశం తీ్లే ఆయువు డీణిన్తుందని నిళాకరించేవాడు. బలవంతంగా '...6._1892న ఛాయాచిత్రం తీయడం మరునాడే అ స్తమించడం చిత్రం.

అద్యతన వాజ్బయంలో స్టానం

ఈ నాటి వాబ్బయచరి తలలో శెక్కళపోయినా, వేంకటకవికి ఆద్యత నాం ధవాజ్మయంళో చాలా ఉన్నతస్థాన మున్నది. “వగతి రచించి రేని నమ శాలమువారు మెచ్చ రని విజయవిలానక ర్తనూ క్తి. 'వేంకఓళవి దీనికి అవవాదం. ఆయన నమ కాలికులు, ఆం(ధవాలళ్ళీకి వీరుచాంకితులు వావిలికొలను నుళ్భారావుగాకు (1808..1288) తమరామాయణంలో (వ క్యేకంగా వేంశటకవి నిట్లు పళంసించారు.

ద! శా. శ్రీరామాయణ పూర్వభాగము రచించెన్‌ భక్రినాం[ధంబుగొ థీరుం జార్యజనా స్త వార్దుడును వృ ధ్వీదేవళాశేష్టుడు ర్వీరామాత్మభ వేళళక్తుడగు గోపీనాథ వేంకార్యు డా సూరింగూర్చి నమస్కలరిం చెదను సత్ఫూ క్రిం [బళంసించుచున్‌ ఆంధ కవిళాావపంచంలో ఉత్పధంలో వివారించే కవి అనీ, (పాచీనపాం[(పచాయనిద్ధ మైన కవిత్వరచన, వేంకటకవితో అళ్వా సాంతమైనదనీ విమర్శకులు ముక్తకంఠంతో వినుతించారు. దీనికి మకుటాయమానంగా కందుకూరివారు ఆం ధకవులచరిత్ర మూడో భాగానికి, వేంకటకవిచరితతో భరత వాక్యం పలి కారు. అగద్విఖ్యాత శతావధానులగు తిరువతి వేంకటకవులు తెలంగా అాలోని ఆత్మకూరుసంస్థానమున అవధానము చేసినపుడు (క్రీళ. 1897 నంఃన (శ్రీరాజావారు శ్రీనివాస విలాసమును తెలుగు చేయుడని వారిని కోరగా, అనందర్భమున ఛారీ[కిందిపద్యమును చెప్పిరి, పీ భారతమ్ము తెలుంగు వజప రాజన రేంద నృవతి నన్నయకవి కిచ్చినట్లు రామాయణంబు నాంధము 'సేయుమని మార నృపతి ఛాన్కరకవి కిచ్చినట్లు కాళిఖండము ెల్లుగావింపుమని "వేమ నృపతి (శ్సీనాధుని కిచ్చినట్లు మాఖమ్ము తెల్లుగామార్న వేంకటగిరి నృపతి వేంకటకవి కిచ్చినట్లు తే, గి. (శ్రీవివానవిలాన మాం (ధీకరింప సరనసతిరుపతి వేంక శేళ్వరుల కిస్పు డానతిచ్చుట మిగల భాగ్యమ్ముగా దె యాత్యుకూరు వురీరాజ! యతుల తేజ! 1

1. చూడుడు, నా నారాఅసందర్భనము పూ ర్వార్థము 185వ వద్యము,

ప్రై

వె పద్యమువలన గోపినాథం వేంకటళవిగారు. గతించిన 6 సం. లలోనే తిరుపతి వేంక శేళ్వరులవంటి మవోకవులు వారిని (పాచీనుల్సై న నన్నయ, భాస్కర, (శ నాథులతో సమొనన్క ౦ధుడని నృష్టముచేసిరి ఇదియును నపినయుగమున (పొచీన కవితా పతిఖా సంపత్తి కం పదాయము నిలిపిన వారిలో వేంకటకవి శారు కడపటి వారని నిర్వివాదముగా నిరూపించుచున్నది.

రామాయణము నేటికాలమున రచియించుచున్న (శ్రీఅత్మకూరి గోవించాచార్యులుగారు తమ గోవిదరామాయణంలో "లలితా మ్నాయ కఖావిఛానరచ వాలానణ్యి (శ్రీభాన్కరున్‌ విలనత్‌ బ్బసమ న్వ్యయ్యవథితు గోపీనాథునిన్‌ సత్కవిన్‌” అనీ వేకటకవిని భక్తితో న్మరించారు.ో

=శిశుసొలవధ-

(వళమము[దడ ణమున ఇవావీళ్లవా రువయోగించిన (వాత(పతి, వేంకటగిరి రాజూగారు పంపిన (చాత(ప్రతియే. అయినను నీర్వితీయ ముదణ సమయమున శీ వేంకటగిరి రాజుగారు దయతో కవి వంశీయుల్లై నశ్రీగోపినాథం (శీ/నివానమూరర్తిగారి ళొసంగిన _వాత్యవతి సవోయమున సరిష్కరించుటకు వీలై నది. ఆ(వాతప్రతికి (పథమ ము[దణ పతికి ఎంతవ్య త్యానమున్నదో, విమర్శకులు (గ్రహించుటకు, ఆఫేదములలో వర్గమునకు రెండుచొప్పున ఉచావారించుచున్నాడను. అవి నాలుగువీధములు,

1. _పద్యములలోమార్చులు పాదములలోమార్చులు
2. పొదపవం కులు లోపించినవి, శ పొళాంశములుగా ఓకే భావమును 'శెలుపునవి, చ

18 న వుటలో జీవిత వి శేవ్షములు-అనుశీర్షి క మొదలు ఇంతవజకు. అంధ పథ (19.10.69) నుండి కొలది మార్చులతో నిందు చేర్చ బడినది ఆంధ శవళ వ్యతి కాధి పచులకు నా కృతష్థ్ట్రత,

త్రై

1. పదములలో మార్చ్నులు పుట పంక్రి పూర్వము[ దణ (వన్తుతముదణ విక 68 విళద నిశిత జ్‌ శ నితీవ్ల నిశేప "త్త 6 ల్సలలిత! ల్సులలిత వం? చు! అారు* తండు
2. పాదములలో మార్చులు పుట పంక పూర్వము[దణ (వన్తుతము[ దణ ల] 15్‌ గృవాములు దవనీతంబులు జనంబు చేత జనముచే చాట లంఘింవబడీ యె బడియె లీలిథీ 18 అాలురుతోడుగ జాలురగూడుక (బే నెయీూగలన్‌ 'తే నెటీగలన్‌ వుట పద్య గద్యసంఖ్య పూర్వము[దణ (వన్తుతముదణ 192 ర్‌ మూడుమార్షం మూడుమార్గంబుల బులనేగె ఉనుటచే గంగయు దచాాాహిని తిపథగాఖ్వ | వసిది వ్‌ లే క ం మర్ల ంబులనేగ ద్‌ చద్వాహిని ౭50 7 గాక. రళథళనంబు గాక. యదుపుంగచా శికుపాలుని చేత ఘటనొందిన భవత్సంబంధి విక చోతృలచారులోచ నంబునగు ననుర నచానంబు నీయందలి లంధు సొహృదయంబున (దావంబడు గాక. రభనంబు ల ఈపదముల మార్పులు వావిళ్ళవారు యతిస్థాననుందు చేసి భంగవరచుట ఆళ్ళర్యముగానున్నది,

పేజీ శ. పాఠాంతరములుగా ఒకే భావమును తెలుపునవి వుట పద్యం ము] దిత పాదము పొళకాంతరము 18 శ] దమి నగమ్యా 'వెలయాలి కనిళశంబు గమనము సేయ విటుడు గాకుండెనా కుండనా ధనదర నలకూబరుడు జోడనంగ పుతుడు తుల్యుం వచ్చు డనంగవచ్చు 240 2/70 కనకమయచారు. .నివిడకోటీరగత రత్న కోటీరఘటితరమ్య నికరకిరణ (వాత్పతియందు కొన్నిపద్యములు ముదిత పతిలో వేలుగా నున్నవి. వీటిని ము[దణకుముందు కవిమార్చులుగా (గహింవనగును. (వాత (వతి పద్యములు, ముదిత వద్యములు (కిందచూవబడినవి, ము్యదణ(పతి-.! ణీ, శా తవకృ తాప కాధ సంన్మరణజాత (1.14) మండీ గీ, వితత సం ద్యారుణ వ్యోమవిన్ఫురితము (1151) వరకు వాత(పకి...! నీ విమతన్శురణ తాప విన్ఫురల్ల లవాధ రామృత పొనవిత్తాధరుండు మద పొనమదఘ్యూర్థ మాన "రేవలిముఖో చ్భిష్టపావనవుటాతిద్వయుండు ఆ శ్లేషలుబ్బ నిజాంగనావవమోజ శార్కుళ థ్‌ పొ&వి శానమాన మానో న్షనిశ్వాసమారుతమాన సు గంధిలవనమాలికాధరుండు వితత నం ఛ్యారుణవ్యోమవిస్ఫురత్స మగ కారాంగణంబుల ననుకరించు

3క ళు విద్వేషర క్తాంగ సంగిసాం[ద ఘర్మజలలీందువులు జాల్చి (గాలువాడు గ. _ నిలీడ కుండలకలిత మాణిక్యనకల (వభలచేత నీలాంబరాభంగసంగ రుచిని నవచూతపల్ల వరుచినిగాగ నంచితంబుగ గావించునట్టివాడు ముుదణ(ప్రతి-- గీ అల్బరిపునమూరుతము వ్యా ప్తమగుచునుండ( బరగ నిస్పోరుషుండైన నరుండు తృణము మాడ్కి-( దనయంత చానె న్యమళతవహించు నవని దుర్చ్శలులకును రృష్టాంశమిదియ (1177) (వాత(ప్రతి-2 గి. _న్వల్పమగు మారుతము చేత బహుతృణంబు బోలె గతపౌరుషుండ్రైన పురుషు డుర్వి న్వల్చు+డగు వ్లైరిచే వళఠాళభవమునొందు నదియె దృష్టాంత మబలల కెంచిచూడ ముదిత (ప్రతి-8 కుం దా_కాంత. రాజీ వాళీవళగత చల ద మ్యభృంగ(నజం ట్రై భూజ[శేణీవృాశరవికరోద్యూత సాం దాతవం క్రై (౭ ్థి తేయనికరకృతో పన్లవం బొందకుండన్‌ నోజంగాంతకాలక పవనభుగ్యోమలం చాల్చుచానిన్‌ (1816) (వాళథఫతి-8 వసంతతిలకావృ తృము, రాజీవరాజీవళరమ్యమధు [వతం త్రై భూజాతపుంజన్ఫాతభూరితరోతపం బై. రాజన్నికుంజ విపారచ్భలితాలకాంతా వ్యాజూమరీ నివవామై జెలువొందు దానిన్‌

ఏరీ ముద్రిత (పతి.4 గ క్‌ రిఘటవిఘట్టంబున( దరువులూంగ గడ్డములభంగి గొమ్మల (గాలు పెరల నిరవుకొనియున్న నరఘుల నెగయజోవ నవియు రుమ్మని (మోయుచు నరి గెనపుడు (8-99) (వాత(పకి.-4 గీ, క రిఘటవిఘట్టనంబున( దరువులూంగ వానికొమ్మల పె నున్న "శే నెపెరల నలముకొనియున్న సరఘుల ళతొలంగ(దోలి "జీన లటు దోయిటను బట్టి శేనె దావె ఈ మార్పులు కాక ముజొక (వాత (పతి యందు కొన్ని మా తృులున్నట్లు (గహింప వలసియున్నది. వేంకటగిరి సంస్థానము వారు ము(దించిన “శృంగారపద్య రళ్నావళి'' యందు 2కీ పద్యములు కు పొల వధ నుండి యివ్వఇడినవి, అందొక పద్యము మాతము 1357న ముదిత మైన శికుపాల వధ యందు గాని, _పస్తుతము లభించిన (వాత [పతి యందు శాని లేదు. ఆ పద్యమిది చ॥ అటు మధుమన్మ థా వీ. గడువ స్టంజీతశాగ యజ కేళిలం వట యగుశాము కాళి/ బరివర్తులవా స్తయవాగచం[దయొ పటుగతి( జూచి యామిని యభంగుర(గామ్య వినోద దర్శనో త్కట పర్శివీడ న్యమముఖి కైవడి నొ ప్పెం (బభాతసంపదన్‌ ఈ పద్యము యొక్క భావమును ముదిత పతి యందు 114, 175 వుఓటలలో వచన రూ పమున(నిట్లు మదనుల చేతం.. (విభాత(పా యయమై యొప్పె) శానవచ్చు చున్నది. వైవానిని పొళాంతరములుగా (గహింపవచ్చును. అను వాదికులు మవోకవులై నప్పుడు వారొకమారు చెప్పినదానితో తృప్తి స అళ్ళంగార్‌ వద్యరళష్నవగయిను నాకంనంళము మాధ్‌ంగన్నాథ చుల్లుచే సనమకూర్చ బడినది, మ్యుదిశతము 1909,

రి? నొందక, వెంటనే మఆి యొక రీతిగా భిన్నచందన్నులో చానినిచెప్పుదురు పూర్వకవులు కావ్యములను యభథాతథముగా శ్లోక మునకుప వ్యములో ననువాదము చేయకఫోవుటచేత మనకిట్టివి 'ఇలియరావు-.కాని నవీ5 కవు లట్లు పొళాంతరములు చెప్పుట నమంజసమే యగుచున్నది. =ఎఛందస్సు-=

ఈ శిళుపాలవధయందు అవతారికతో కలిపి 1817 గద్య పడ్యము. లున్నవి. వానీ వివరణము. పీఠళ 64.(వ.ఆ-88 ద్వి. ఆ- 886. తృ. అ. 808 చ. ఆ. 242 ఆంతమున శథబంధమ.--1 (నీనము) కలిపిక 1818 అగును.

ఎళఛందో విభజన--

దీనివలన యీకావ్యమున నేవృ త్తముగాని లేక జాత్యు పజాతి

వృ త్తముగాని కవి చాడియున్నాడో (గహింప వచ్చును. " ఉరృ్పలమాల-56, చంవకమాల..2604, శాహైలముం]1 కీ

మ శ్రేభము-07,కందము.-1 11, తేటగీతి.887, ఆటవెలది-50, సీసము, _శ$/1, మిగిలిన వృత్తములు-24*, వనచనములు- 166, మొతత్తం-1€105.

వైపట్టిక చూచిన నిందు కేటగీకు అధికముగా నున్నట్లు 'తలియగ లదు. ఇందుకొన్ని విళవములు

1. వనవివోరమున-మాౌలిని-మ త్తకోకిల-వనంత తిలక -_వుప్పిణి- (వగ్గఠా-నుగంధి- చంపకమాల-గీతముల నువయోగించుట సరనమై యున్నది,

కేడ్రరళ_4, తరువోజ--8* మత్తకోకిల-9. నుగంధి-ఓ8. మాలిని-9, మంచా(్రాంత-1.. రగడ-!1, వంచచామరము-!1, ఆర్యాగీతి-1. (గ్టర-వ, పుషమ్పిణ్‌-1, వసంతతిలక-1. [(వభాతవృ త్రము], ప్యాగతవృ త్తము--1, వంళస్థవృ త్తము..1, ఉ వేందవజము-1,

88

వీ. వాయ్యవచార రగడ_ఈరగడ యందొక విశేషము గలదు. నురతవర్షనలో_రగడను వాడిన కవులలో వె.కటకవియే (పథముడు...చివరివాడు నని చెప్పవచ్చును. యిట్లు [సయోగించుటకు హేతువు గూడ గలదు. ఇచ్చట నురతవ్యాపారము జరిగినది. ఒక్క జంటే కాదు- వెక్కుమంది ('్రలు-సురుషులు న్నారు-(వతి వారిని గూర్చి (వ త్యేకముగ వద్యములు (వానిన పాఠకులకు ఎంత సురతవర్షన మైనను వినువు వుట్టించును. శావుననే వెంకటకవి రగడ బవుగచులతో నడుచును గాన-బవాుగతులై న రతులను రగడలో వర్శించియున్నారు ఇది రసానుగుణ్యము.

నవతి రూచుచుండ నొక్కయునతి కుచయుగంబు చేత

వాడి మెజనీ వతియురంబు పీడ నేయుచుండంగాంచి

ఇందు పాదములు లెండుదళములుగా విభజింపబడి రెండవ చళమున [పొన పొటింపబడినది. కాని పూర్వకవులెవ్వరు నిట్లు చేయ లేదు. యతి మాతమే పొటించియున్నారు.

మజియు మజ్జి మాని మొదల మరంగియున్న గురునిచేత

కొజల ఇాపనులకు నెళుక(గొెలుపు జటిలవరుని చేత!

ఇది రగడ చందస్సులో నొక నూతన(వ్యకియ, ఇది మూడు మ్యతలకు విలుగును-గాన (తిళశ్యగతిని నడుచును.రూవక తాళము నవతి, చూచు, చుండ, నొక్క, యువతి, కుచయు, గంబు, చేత

లి. తరువోఅలు.పడుతై దవళ తాల్టినుండి బాడుకలేదు_కవి యీ వృత్తము నిందువాడుట విశేషము,

ఉ. లాతణికులు-చంవకోత్చల నూఖికలకే వంచపొదములుఎ లక ణముచెప్పిరి. అనగా నా'రెండువృ త్తములు నూత మేర పాదము లుగా (వాయవచ్చును. కాని వెంకటకవి గీతములకు నీలవిణము పట్టించినాడు [వ ఆ__178, ద్వి. ఆ-111, 166, 295, 809, తృ. ఆ-క5్‌4 హన లపషాననాాలనతాకనార తానా న మ. టన

1,ఉ దావారణవాబ్యయచరి ఈ-వుట?9. (ంభకర్త (వన్తుతపీఠికక ర వుట నాటీ

క్ర పద్యములను గీతముగాము[దిత మైనను పంచపొదిగితముగా [గహింప నగును. ర ఇందు “ఆర్యాగీతి యనుకందముకలదు మద మోహిళాత్మయగు నొక మరవతి యవరాధి మైన మత్పతి నింకన్‌ గదియనని మధువు విడిచెను; మదికి (వియంలగునె సుఖము మౌానముకన్నన్‌ (2276) ఇది కంద మేమొనను-ఆర్యాగీతి యనుటలో విశేషమున్నది- కందమువేలు. గీతి వేలు.కందము వినముపొదములు గలది. గీతి సమ పొదములు గలది. అప్పక వీయమున నీవిషయమునుగూర్చి యిట్లుక లదు. క. సనమురిరిత ప్యాకం దముకన్నను నొక్కగురువు చాకించినచో తమ వార్యాగీతియగు నమలాపొణేళ నవాజకందం ఇదియే (త-849) మ. 6.1 శికుపొాలవధయందు సాధారణముగ నితర (ప్రబంధకవు లపయోగింపని నూతనవృత్తము లున్నవి. ఉ పేందదవ జంరమాధిపొను[ గవాలబ్బ రాజ్య రమానచాలంకృత రమ్యగా తా (4.242) ఇది (తిష్టువ్‌ ఛందమున పుట్టినది. గణములు జ, త, జ, గగం 8న ఆతరము యతి-కవి తయఖారతమున తిక్కన యొక్కజే యొక్క చోట (ఊఈ-146) మొతమే దీనిని వాడినాడు. 68.9 (వళాతవృ _త్తము-“వివిధసుమావళి భృద్వనాళిలో యా దవులు సలీనసహితంబుగా( జరింపన్‌ (వీ-?7)

త ఇది అలిజగతీ చృందన్సున బుట్టినది. గణములు న,జ, జర గం 8వ అతరము యతి. వెంకటకవితప్ప తక్కినకవులు దీనినివాడినట్లు లేదు. ఇది వనవివిరమున నున్నది. [పళాతమనగా "వేకువ-ఇచ్చట ఆపసక్తి లేదు-(వళాత, 'వళాలతి-అనగా, విశేషమైనశాంతి యని యర్ధమున్నది. శాబట్టి వనమున అచ్చటికి వచ్చిన వనితల వదనములు (వళాత కాలమున వికసించిన కమలములవలె, కాంతితో నున్నవని న్భురణగల్లుటకు (వభాత వృత్తము ఉపయోగింపవిడినది. 6.8 పుష్పిణీనృ త్తము-ఇందు న,న,మ, య, లగ-_గణములుగలవు. 9 వ యకరము యతి-రీనికి దరిదాపులలో న, సృ య, య, అగ గణములతో -నరకవుష్పిణీవృ త్తము--అన్నక వీయమున (ల్‌=149) శాన వచ్చుచున్నది. మంచా శాంత : రాజీ వాళీవళగత చల[దమ్యభృంగ(వఆం రై (1-16) ఇది ఆత్యష్టి ఛందమున బుట్టినది. “మృభ,న,త,త,గ--౧ణములు-- శారతమున తిక్కన యొక్కసారియే దినిని వాడెను (స్త్రీ &-185) “యతులు వేంకటకవి మవోకవియి గాక మవాలాతణికుడు. అప్పకవీయాది ఛందో[గంథము లన్నియు నాతడు సంపూర్శముగా నాకళించుకున్నాడు శీవలము లకణ[గంథములే గాక (పాచీన కవ్మివయోగముల నామూ లా(గము నెటిగిన కవీందుడు. విశేషవళి కా యతి “"యజ్ఞస్వరూపివి నీవెళావె యధిపొ (8.178) అప్పకవి దీనిని విశేమవళియని వాడినను, పూర్వకవిివయోగములు ఇవాలగలవు.న నన ారన నాల నాకలా శానా ాాాానా శజస్ఫకవీయ పంచమము[దణపీశికంచా పిళ్ళ 1951.(పన్తుతపీశికళ ర,

శి వికల్పవిరమణము దళిత శికుపాలగో(త థిర్టుణివినీల ఛాత్వనుతనామ యోగివృన్మథ్యధామ (అప్ప 11704 నంన్క్బృత వ్యాకరణ నూశమువలన-వతద్ము శారి, పశన్ముురారి యి రెండుకూపములువచ్చును. కాబట్టి రెంటికిని యతి వేయవచ్చును. “*వారి నణిన చ్భాయతృణోరు న్మీవములచేతంబో లె (శికు 1-281) ఇచట వారిద్శణి నచ్చ్భాయతృణీరు నీ వములచేతంబో లె” అని “వారిద్ధుణి" రూపము నిశ్చితము చేయబడినది. శకంధ్వాదియతి శకంధ్వాది గణములలో (శకందు,కర్కందు,సీమంత , మంజీరాది శబ్దములకు) అచ్చుతోడను వాల్లుతోడను యతి వేయవచ్చును ఇందు వాల్లుతో “సీమంత శబ్దమునకు యతిగలదు. “"మజియొక వనిత సీమంశంబు కరముల దిద్దుచుండుట 'జేసి నుద్దిగలిగి (శికు 8108) చి ఉపసర్షయతి (పాదులకు నుపసర్గలకు, అచ్చుతో, వాల్లుతో యతియుండును ఇందు-అచ్చునకు యతి_ (పొంచఛదయమేయ రుక్కలిశమై (శికు-1-810 (వ--అంచత్‌ జ పాంచత్‌, ము + ఆయిజూమై (స్రత్వేకయతి “*భూరితటి దుజ్వల స్వర్ణపుంఖముల న యోసితముఖంబు లధికరయంబులునుూొ (శిళు 4199) ఇచట అయ; 1 అసిత ఇ లయోఒసిత అని పద చృేదమః..- కాబట్టి అకారయతలిం

జీ2 అప్పకవి నిట్లనునరిం చియు, వేంకటకవి తనపూర్వకవి([పయోగ వరిళ్షానమువలన-అతడు విడిచిన యతులను, అంుగీకరింపని నానిని గూడ వాడి తనచందోలతణబజ్లతను (పదర్శించియున్నాడు. ర-ల యతి అప్పకవి దీనిని అ్మ్యగావ్యానళుల[ కింద పరిగణించినాడు. కాని "వేంకటకవి ఈయతిని వెక్కుచోట్ల ధారాళముగా వాడినాడు, లేక విరించి చాల్గును గిరి పభు డ్రైదు (శికు 117) అఖండయతి అస్పకవి అఖండయతి నంగికరింపలేదు. అనగా నంధివళమున వేర్చడిన యకరమునకు న్వతస్సిద్ధ ముగు నకరమునకు యతి అఖండ యతి... ఉన్యూూలింపక సు వతిస్టనొంవ6నగునె (శికు 1.168) థి “ఉన్నూూలన'లో ఉత్‌ ఓ మూలన ఉన్నూూల మైనది. శన? వాల్లు..దీనికి “నొందు లో 'నొ తో యతి. ఇక్కడ “నొ'-(పతిస్థన్‌ వ ఒంద--అను నంధివలన * పతిష్టనొంద అయినదింఅం తేశానినొంద 'కాదు, అది “ఒంది శాబట్టి అలండయతి. విందుపూర్వక ట=త వర్షయతి అప్పకవి ట, త వర్లములకు, రెండు చోట్లను-యతి స్థానముఆ విందువులున్న నే-అనగా సున్న లున్న నే యీయతి వరిపోవును.అన్నాడు 'పెక్కుచం దాలం బండు నొకప్పుడుం.దజుగదింటం కాడియున్‌ వవటయున్‌ (అవ్ప లి_ర్‌1) ఇచ్చట-- "డా కు “టి కు, యతి కుదరదు. ఏమనగా రెండును వేజువర్గములకుచెంగినవి_ అయినను “ంచా' అని *.ట' ఆని ౭.డింటి ఘుందు లిందువు లుండుటచేత నీయతి నఠిపోయినది- దీనినిబట్టి

శకి విన్న వర్గావరము ౩ నా-0క-0 చ-6ట-ఇ త్యాదిగా యతులలో రెండింటి ముందు వీందువు లుండవలె నని-అప్పకవి చెప్పినాడు-ళాని వెంకటకవి న్వతం(తించి- ఈయతిని నిట్లు వొడి యున్నాడు, 'మేలంబుతాడు నగేం[ దాగ్మజ మత్కృతీకు న్బృవచం (దుం[బోచు నెల్లస్పుడున్‌ (శికు1-5) సీ పా యాన్యపాన మొన ర్చెనటు చాని కరరఖం డన భవవ్యధ చేతందగంజలించు (శిశు 2114 ఇచట ఆెండుపట్టులను, యతులు బిందుపూర్వక టత వర్ల యతులుళశావు. మొదట “ఆడు” లో 'డు' కు ముందు లిందువులేదు. శీవలము “డు'కు “0దు"కు యతిలేదు. డతళార, ద కారములకు లేదు-= కొన్నిళబ్బములలో మార్చులుగలవు- దొంగ- డెంగ, దబ్బర-డబ్బర, డిండీరము - దిండీరము - మొవలగు కొన్నింటికి మాఠమే ద-డ రూపాంతరములు గలవు. కాని యన్నింటికి గాదు-'ఆడు' నకు "ఆదు అనురూపాంతరము లేదు. “రెండవపట్టున "అంతే. “ఖండన..../దగ”. ఇచ్చట “ఖండనభ వవ్యధ చేతస్టగంజలించి” అన్నియున్నచో నరిపోవును - కాని చేతన్టగ “*చేతందగ” అనియున్న గణభంగమగును. అయితే ఇట్టి యతివి వేంకటకవి ఇంతకు ఇరవై. యా శేండ్ల( కిందట (శ్రీశ. 1860లో రచించిన కృష్ణ అన్నఖండమునను చ. శనువు నగంబొనం గ నొకతన్వికి నొక్కతి మౌళిదాల్బె నెం త నిపుణు డీఘనుం డలపడంతుల నేలుట కంచు దారుకా వన మునిపత్ను లేవిభుని వారని(పీతి వరించి రట్టి ళం భునకు నమన్కరించెద నమోభ కవిత్వ పటుత్వనిద్ధికిన్‌ (1-4) ఇ"దు₹0డవపాద మునోఎంతనిపుణుడీ ఘనుండ లపడంతుల నేలుట కంచు అన్నచోట గూడ వైయతి వంటిదే యున్నది. ఇచ్చటను "ంత,.......పండ” అని యున్నగాని యఖికుదరదు.

క!

(శ్రీకృష్ణ జన్మ ఖండము క్రీశ 1669లో ము[దితమై వ్యాప్తి లోనికి వచ్చినది చేశములో పలుకావుల (వచారము నందినది- విశాఖపట్టణమండలమున లబొబ్బిలిలో-మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్తి! గారి వుతులు-కామకవిగారు శ్రీ. శ. 1606లో కాము రచించిన "” పాస్తానికపద్యావళి” తలో వేంకటకవీం[దుని “కృష్ణ జన్న ఖండము” లోని యతి ననుసరించి యిట్లు |పయోగించియున్నాడు.

క. (కమదళదరవిందమునం

దమందమకరందచిందు వందుచు దినాళ్ళం

దము గడిపిన యట్టి మిణం

దము కటకట కుటజలంపటంబ య్యెగ దా (78 ప్ర

ఇచట నాల్లవపొదము..-'0ద”-_ ళశారమునకు._'టి.. శారమును యతిగలదు.

అము(దిత (గంధచింకామణి....యతివాదము

(పొస్తావిక పచ్యావళిని_అ కాలమున తెలుగుదేశమున (పసిద్ద ప్మతికయగు-- అము దిత్యగంధచింతామణి! వషత్రిక విమర్శించుచు, వై పద్యమున నాల్లవపొద మున యతీ సరిళశాదని= ఆఅ వతికాధ్యతులై న (శ్రీపూండ్ల రామళ్ళవ్ణయ్యగారు, కామకవిగారికి తంగడిగారైన పార్వతీళ్వరళా,్త్రిగారి పేర ఉత్తరము(వాయుచు పూర్వకవిపయో గములను చూవమని ళోరిరి. పొర్వతీళశ్వరకవిగారు వై కృష్ణను ఖండమునందలి (వనయోగములమచూవగా-రామకృమయ్యగారు “బది ((శీశృష్ణ అన్మఖండము) (వయోగార్హ మైన (గంధముశాదని” న్పష్ట ముగావానిరి. (చూడుడు. అమ్ముదిత [గంధ చించామణి సం నెల్లూరు ఫ్మివవరి 1898 నంచి 8 పుట 16)

అము, దితగంధచిం తామణి ప్యతికాధివతులు పూండ్లరామ కృస్ణయ్యగారికి మొదటినుండియు, ననగా వేంకటకవి వెంకటగిరి “రాం రశచసకేళయున సొవాళ్ళవఆళంల న్ర్యా మైనది తనన 1 గూర్శి పీరిశాకర్త వ్యాసములు భారతి 1980 కగధి చూడుడు.

తక నంస్థానమున 'అ(గవోరాది సన్నానములంది = అస్థానకవియైన నాటి నుండియు. వెంకటకవివై నీర్షగలిగియుండిరి. ఇరువురు నెల్లూరు మండలవా _న్తవ్యు లే-ఇరువురు వెంకటగిరి నంస్థానపోసితు లే- అయినను ఫూండ్ల వారు వెంకటకవి వై అసూయవహించి తమప( థికలో వారిని గూర్చిగాని, వారిగంధములను గూర్చిగాని (పశంసనచేయక మానిరి. ఎంతమంది కవిపండితుల నిఠ్యాణమును గూర్చియో తేదీలనిచ్చి వివ ఈములు (వకటించిన రామకృష్ణ్టయ్యగారు- వెంకటకవి మరణించినవ్పు డొక వాక్యమైనను (వాయలేదు-ఇక అంత (పసిస్టగల కవిని గూర్చి తెలుపకున్న లోక మేమనుకొనునో అని భయపడి “ఇట్టి పావష్టిగాల మందు మటియొక కవికుంజరుడు యిరవై వేల 20,000 పద్యశులుగల చంపువులను ఎాసియున్నాడు అక్కవిళార్టూలుని చిత చరితము త్వరలోచూడగఅరు* అని(వానిరి. ఇందువేర్కొన్న కవికుంజరుడు 'వేంకటకవియే. కాని అతని చరితము పష్మత్రికయందు (పకటింప బడ లేదు సమర్షనము ణు

ఇది శా్త్రము ననునరించి విందుపూర్వక ట, త వర్ణయతి కాద నుటవాన్త్నవమే.అయినను మవోకవులు (వయోగములలో నచ్చటచ్చట నిట్టి యతిచ్య్యుతు లున్నను, నవి యెంతమా్యతమను పరిగణింపదగినవి శావు. ఇదిమైన వెంకటకవి సర్వతం[తన్వతంతమువల్ల _ నేర్పడి నవిగాని వేలుగాదు. ఇళ్లు పోతనయు భాగవశమున వొకచోట “మయనూనుండగు చానవుండు నిజమాయన్‌ గోపళాజబిన్‌” అనియతి భంగపఅచినాడు. దీనికి (వాళ్యపతులలో పొళాంతర మేలేదు.

దీనిని సమర్జించుచు విద్వద। గేనరులై న దీపొలపిచ్చయ్యచన్త గా రెట్టు(వానికో చూడుడు,

2. అము[ద్రిత్మగంధచింతామణి సంపుటము, సంచిక 8 మార్చి 1894 పుట 10.

తీర

“*మయసూనుండగు దానవుండు నిజమాయన్‌ * అన్నపొఠమున యతితప్పియున్నది. అయినను అదే కవిపొకము... రచన ఛాళా ఇవాహిగా సాగిపోవుచున్నప్పుడు. అట్టి జాజుపాటులు-మవోక వులకు కూడ క్యాచిత్కముగా తటస్థించుచు నేయుండును,

పద్యరచనానుభవముగల చారి కిది సువిదితవిషమయ మే పూర్వ కవుల (గంధములలోను, నేటి పసిద్దకవుల గ(6ధములలోను, యతి భంగములున్నవలి (ప్రయోగములు చూపినారు. (ఎజ్టన హరివంశము “*నగుదీ(వరుచుల నధఃకరింపొ వారి. పూ 8.168 చావిలిఖొలనువారు (శ్రీకుమారాభ్యుదయములో (8-6) “"నిక్కపుజగ మేలువాడ వేనీవకటొ, తిరుపతి వెంకటకవులు “చాని మింగిన ముని నాధు భార్యనుమిముగ్ధరొ?” (నూజివీటి శ కావ ధానము)

ఈసందర్భమున నింకొక్కవిషయమిచ్చట పొఠకులదృష్టికి తేవలని

యున్నది. వేంకటకవి పందొమ్మిదవళ తాల్టీని జీవించియున్న కవియే మొనను, అతడు పూర్వరీతిగా లేఖకులు వాయుచుండగా రచించెనని నీవజ కే తెలిపితిని.ఇది తిక్కన పెద్దనాదుల నం[ప దాయమ. వెంకటకవి (శీ వ జన్ముఖండ శిళుపాలవధల నిశ్లు లేఖకులు (వాయుచుండగా రచించెనని నీవఆఅకే తెలిపితిని.అందు చేత, అ మవోకవి చెప్పునప్పుడు- లేఖకుడు ఛాషా ఛందోవరిజ్ఞానమున్న వాడ్రైన-అప్పుడే ఆతని దృష్టికి తెచ్చెడివాడు, ఇందు కొజకే 'వెద్దన "ఊఈవా దెలియంగల లేఖక పొఠకోత్తముల్‌ ” అన్నాడు. (పన్తుతమట్లు జరుగలేదు _- ఇంతకు ఇరవై వేల చంవులకువైగా (వాసినమవోకవి రచనలలో నీమూడు స్థలములలో యతి భంగములు-సము.దముక జలలిందువుల వటివని (గ్రహింపనగును, పూర్వ్యశాలమున-ననగా నెండుమూడు తరముల (క్రిందట తెలుగు పద ట్ర ""వ్యముల నెతజాగరూకతతో చదువెడువారో ఆలుపుటకు వె యుదంతము చాలునని యింతగా[వాయవలసివచ్చినది. నేటి విమర్శలో నిట్టి నిశితదృష్షి కావలెను. (గంథవిస్తరణ వీతిని కొన్నివిడి చి పెట్టబడినవి.

త ప్రాసలు ఈ కృతిలో (పానలు సలకణముగ నే యున్నవి. [ * వ్యాక ర్మ -వీ/కన్‌ * అని 1-889ళో ఖండాఖండ (పానగలదు. లి, న్వవర్షజ[పొన ఒక చోగలదు (1=887) రధతురగ-బధికృత-- [వథితము-రధరక-ఇందు 'ధథ' లో కేవర్లమునకు జెందినవి. అయినను ధ్వని థేదముగలదు. ఇట్టివి భార తాదిపూర్వకృతులలోగలవు. 8. వేంకటకవి పోతనవ లె, రేఫ కకటేఫలకు [పొనలుక్తూర్చినాడు ఇది కవ్మితయ, (శ్రీనాఛాది కృతులలో లేదు. మటియు-వరల (1-9). ఈ కావ్యమున తక్కినకృతులందువలె, (పాచీనకవులవలె, ఛాపా వాాంకరణవి శేషాంశములు సంపదచాయ సనీదములె యున్నవి.

1. *రణహిమాంశుమణి విళశార(పతిమ” (2-217) ఇచట--(ప- తేలిపలుక వలయును, ఊదివలీకిన గణభంగము-__ఇది పూర్వక వీసం (పదాయమే. లి కైకొంట (8853) (పాదీన వ్యాకరణముల నశునరించి ఈ రూవము సొధువు
2. “*కుజనారియగుబలు:గుత్స నేతు-రచటి” చేతురు, కోతురి క్యాది (వయోగంబుల సాధువులని చిన్నయసూరి, అయినను వీనికి పూర్వకవుల (పయోగములున్నవని గిడుగువారి జాలకవి శరణ్యము నిరూపించినది. శీ, శితమతులు శరము[క్రియవి (శుతముగ సూవ్మముగందాంి లోవలసొచ్చున్‌ తతి మందబుద్దు లుపలొ కృతింగడుస్థూలముగ సోకి యెనగు వెలుపలన్‌ (1900

శశి ఇచట క_ర్రశితమతులు ఐహువచనమున--సొచ్చున్‌ అని [కియపక వచనమున నున్నదని ఆన్షేోోమందబుద్దుల" అనుచోట కర్త బహువచ నముం-[కియ “యెనగు” వఏకవచనము-గలదు అని ఆశవము స్థూల దృష్టికి గలుగవచ్చును. శాని ఆండుచోట్లను “భీత మతులనమూవాము” “మందబుద్దులనమూవాము” అనిసమూవాపదమభ్యావేర్యము చేసినచో నేయా'4.వము లేదు= వెంకటకవియఖి పాయమిది యే. ర్‌. అఖిలలో కై కవిఖ్యాతమగుటం జేసి తనగుణంబును దా€ జిప్పుళొనడు సాధు లన్యులెవ్వా రెజుంగని దగుటంజేసి తనగ ణంబును చాంజిన్పకొను ఖలుండు (19) వై పద్యమునందువలె నిచ్చటనుసాధులో అనుక _ర్త బవువచ నముననుండగా “ఛెప్పికొనడు” అన్ముకియ పకవచనమని యాశషేపము శావచ్చును-అచ్చట-'లి సరికాదు "వ'ియుండనలెను. ” జెప్పికొనడు సాధువు -- అమ్యులెచ్వారు” అని పద చ్చేదము.-అప్పుడునరిపోవును వేజొకపతమున నమర్ధనీయ మే. “శా(జెప్పికొన(డు సాధు అమ్య లె వ్యా రెటుంగనిదగుట జేసి” అనియుండవచ్చును. పాధుళజ్దము[పధమా విభక్తి (ప్రత్యయము లోపించినది “పృద్దు, నీచు, మూర్జు” అవంటిది..ఇక పద్యమద్యమున వినంధికి (పాచీనకవ్మిప యోగము లున్నవి. ఆకవ్వడి యతి వేషము! "కేళొనియున్నాడు ఇదిగొ చెంత నెయున్నా (8-49) విజయవిలాసకర్తను వెంకటకవి యనుసరించెనని యీవరశే చూవపబడినది.

త్రీ పదజాలము

వెంకటకవి శికుపాలవధ భాషాంతరీకరణమున గమనింపదగిన పద[(వయోగములుగలవు. అన్నియు సమకూర్చుట కి చ్చట యవశాశము లేదు. కొన్నిమా[తతమే అర్థములతో చూపుచున్నాను. అవి (గ్రంథము చదువుచున్నప్పుడర్థము చేసికొనుటకు తోడ్పడును.

అపాంనిధికాసనము[దము (4-50), అవివరుండు =అణీయుడు- చిన్నవాడు (4-185) ఆపగాజుండు = ఫీష్కుండు (నదీనుతుడు) (శి-240), ఉద్గీంవుడుతా వ కెత్తబడిన మెడగలవాడు “ఉద్లి)ివుడై నా శారికిట్టు అనియో” (1826), ఉపన్లవముకావిప్లవము; ఆపద “ఉపప్రవంబొంద కుండ “*(1-_816), ఏశార్థులుకఒశేకోరికగలవారు. “పకార్డులైన మహీకుల'ెల్ల * (1288) ఈవదము నన్నయ చాడినదే “ఎలి6గి ఎజిగి నన్ను నేశార్థసముపేత. (ఛార-ఆర--లి..]15), కపోణి = మోచేయి “[ీకృష్ణుండు కపోణి నెత్తి” (4.208) కాండము జలము, “=శాండముల్‌ జల్లిన మండినట్టు" (1-181, శారి =కృష్ణనుతుడు; (వద్యుమ్నుడు (కృష్ణళజ్ఞి తద్దితము) ”ఉ _త్తమౌజుండు తలపడ్డను[గ్రు డగుచుంగా ర్థిత శ్తేమును దూరగతము జేసి (4-148)

న!

(కోష్ట్రచయముకానక్కలగుంవు (4- 18కి గవ్వూరి= భూమి “"గవ్వూరీ భార మడప నాకముననుండి” (1-100), చక్కనయ్య= మన్మధుడు, “*ఇంతులందును కార్చ్ముకం టెక్కు వెట్టి 'యెక్కుడించెనుం [గ్రమముగా చక్కనయ్య (8286) జన్యము కా యుద్ధము “జన్య మొనర్చుటకొా” 4-80 తముడుజ రాహువు “నూర్యచందులదఠింగని వాధించుగాదె తముడొక్కడ్రైనన్‌” 1.165 శై )ధము = మూడువిధములు “తై )ధమునొందునితండు (శీకృష్ణుడు) . భూవళా” (88-215) ధరము=పగ్వతము “*ధరమువె(గీడ నలుపంగ రలచు" (ల-8) ధవి్మితము = విననకజ్జ “*పటీరాంచర్ధవి[తంబులన్‌ ” (1-18) నిందనము = నింద “ర మేశునిందనమునకున్‌ ” (8.268)

క్‌0 నిమ్నుగానందనుడు = ఖిష్ముండు (8-24?) పత్తి='సేనావిశేషము “నరుల మీదకరుగు పత్తుల*" (ఉ-98), పరిరంభించుత కౌంగిలించు (2-2846) పల్యయనము = గుజ్జము వె వేనెడు జీను - పల్యాణళ ద్రిరూపాం తరము. (8-74), పుష్యరథము = [క్రీడకొజశేర్ప్చడిన రథము “పువ్యరథంబవలీల నెక్కి” (1-254ఉ) [పయాగము=(పయాగ (1-48) ఇచట [పయాగ నపుంనకలింగము-వాడుకలో “*పయాగి” అశారాంత ్రీలింగము. "పెద్దన “"కాశికుడు చేశతయాగ[పయాగముల 'నేసేవిం పక” అనినపుంనకముగా వాడియున్నాడు (మను-౭2-£6) భువనముతా నీరు “ధవునితోంగూడి సిగ్గున భువనమందు మునుగుటకు” (2=150) భూభ్ళత్తులు = రాజులు “నమ్ర _నభూభృత్తులందు (శ్రీకర) (మదిమఃా మెత్తన (1-1/6), మోదిశ=మోదము, నంతోషముగలవాండు (1-76), యౌతకముకవావివావా కాలమునందు అల్లునికి ఆడుబిడ్డకును యిచ్చువన్తువు (1-8), రామామజుండు = శ్రీకృష్ణుడు *రాజగుణము లేని రామానుజుండు రాజూ త్హృపూజంగొనగ నరు డగునెః (8-0), వనీపకుడు =ఇయాచక్రుడు (శ-208) వరరుకు= మవా త్త్వముగలవాడు, అందరికన్న (శేష్టుడు (4.185), చారిరారవుండువా మేఘధ్వనివంటి ధ్వనిగలవాడు (4-185) వాలవాయముావై డూర్యము లేక వైరూ ర్యము “నిరువషమవాల వాయజమణీమయ ఖిత్తుక” (1-2/5), 'వెంబర విత్తు అవివేక, బుద్ధిహీనుడు (4-18) “అ వ్వెంబరవిత్తుల అచువీజిండి యజపులకు" భార, ఉద్యో (8.285) సక్థి = తొడ (1-12) నరకమువ౫ా కల్లు “శాంతులొసగినట్టి గండూవ సరకంబు (28-278), సామవాయ కులుజనమూవాముగలచవాడు “శ శుసామవాయకులట్లు సంతతంబు” (1-220),. స్వాపనకానిద్ర (4-ళు/), స్వార్థలివ్సులు = స్వార్ధపరులు (4-88), వావిన్సు=వోనుము చేయబడినది, మం[తవపూతవావిన్ను (8-188) అన్య దేశములు

అద్భీలు=గొప్ప వారు (1-24) ఇ స్తిమి రారిననదుఆ నర్వవాక్కు

లతో (వకటించు. ననదు (రాజాజ్ఞ వ్మతము) “*వుాణ రాజుల చేత

క్‌! నొవ్వుగా తన రాజ్యమునకు ని స్తిమి కారిననదు(బొం 5 (1-88), చోవుదార్లు = లె త్తముఅవారు (1-24), నకీలులు కా వెండిబె త్తములవారు (1-24). సూక్తులు ఇందు పెక్కు నూక్తులు గలవు. కొన్నింటిని మాము ఆళా రాదిని యివ్వవబడినవి,

1. "అల్బులధికులుగా లె నీచాశయమున” (28-806). వీ ఉపకారములనె తలపుదు రవ శారములను రలంపరార్యులుా(తిన్‌ (8-269).
2. చిత్తనుఖమ భూరిమద హేతు వగుచు నొప్పారుగా దె(5-281). శీ, జగతి దైవంబు (వతికూల మగుచునుండ పాధనము లెన్ని యున్నను సఫలమగునె? (£-192). క. పథ్యవృ త్తిచే రోగము నశింప నెలమి వైద్యునిచేత చేమిగుణము (8-181).
3. [భమణ శీలికి కలదె తత్త్వపచింత (22-261). |, మలినాత్ములకు(బరిచయం ఐ(పధానమై అరగుగా దె(£ 128).
4. మేఘుడంతట వర్షించి ధరణి నూసరమున గురియకున్నె? (8-206). $. విమయములయందు కామికి విరతిగలదె (తీ=-188).
5. వ్రైరవృతంబున శఆంతయు యువతిజనులు మూలముగాబే! (41-166). మాఘుడు--ఆంధకవులపై అతని ప్రభావము తెలుగు కవులు సంస్కృత కవిస్తుతులలో వాల్మీకి, వ్యాన, శాళిదాసాదులను నుతిం చినట్లు మాఘుని నుతిం శా లే కంకి గం ధొలయు చె గ టల స!

క్రీ

లను [గహించినవి కొన్నింటిని శావ్యమునకొక్కటి చొప్పున (([గంథ విన్తరణ ఖీతినిి చూపుచున్నాడను.

1. నన్నయ

గతం తిరళ్చీన మనూరుసార ఖేః

(వసీద్ధ మూర్చ వజ్వలనం వావిర్భుజః

వత త్యఢో భామ విసారి సర్వతః

కి మేతది త్యాకుల మీతఊతం జవైః (1-9)

ఉ. నీరజమి[తుండేల ధరణీగతుండయ్యెడు నొక్కా యంచువి "స్మేరమనన్కు-లై జనులు మెచ్చి నిజద్యుతి మెచ్చుచుండగా నారదుండేగు దెంచె గగనంబున నుండి (నభా 1.28)

8. నన్నెచోళుడు చ్మికంసయా కృతిమ పతి పం క్ష్కేః కపోతపాళీషు నిశేతనావామ్‌ మార్దార మప్యాయత నిశ్చలాంగం యస్యాం జనః కృ[రిమమేన మేజీ (శికు శింక్‌1) కమనీయాత్మకపర్వలో వామణినత్కా స్టేష్టి శా నిర్శితో త్తమ వార్మ్య్యంబుల గండరించిన కపోత[వాతపంక్తుల్‌ విడా లము లోలిం గనిచానిమీ(ది కలుకన్‌ లంఘించె గాకున్నంద (దమం బై నూంగినం ఐల్క వొండెడ గడీపాఠశావకానీఠ ముల్‌ (కు. సం, 111)
9. సోముడు పర్యచ్చే నరసి వ్చాతే ౬౦కు కేపయోఖి ర్లోలాతే. నురతగుళశావ పత్రపిష్లో

జ! సుళోణ్యా దలవననేన వీచివాస్త న్య స్తేన (దుతమకృ శాల్టినీ సఖీత్వమ్‌ (8-46)

చ. కరంగిన పూంతచే కనకకందుకకాంతి వెలుంగు చున్నులన్‌ బెరంగిన దొడ్డము త్తియవు! జేరులు వాయంగ మన ఛాంకముల్‌ దరుణుల నంబికావిభుండు చార్కొనుచోంగనుచాటు మాటుగా దరంగలు చల్లు శీకరవితానము మానము గావకుండునే?

(ఉ. వారి, 5-68) శీ ఆయ్యలార్యుడు నవకుంకుమారుణప యోధరయా న్వకరఠావన _క్తరుచిఠకాంబరయా అలిస క్రి మేత్య వరణన్య దిశా భృళమన్వర జ్యదతుషారకరః (9-7)

చ. ఉరుతరకుంకు మూరుణప యోధరయై కరన క్షళానురాం బరయగుపాళవాన్తు 'జెన భానుండు జేర దృథానురాగనుం దర యగుతూర్చు చాల్చె నుచితస్థితి లేనిదవోలె, యన్యులన్‌ మరంగిన కాంత శాంతులకు మానుగ. అశ్చిమగణ్య యేక చా

(భా.రా, యుద్ధ 1581) 5. జక్కన వారత్యఘం నంవతి సాతు శేష న్‌ ళ్ళుభస్య పూశ్వాచరితై+ కృతం కుశ: శరీరభాజం భవదీయ దర్శనం వ్యనక్తి కాల(తితయేఒపి యోగ్యశామ్‌. (1-0)

చ. తలకొని యున్న తొంటిసుకృతంబుకతంబున వచ్చి మీందటం

గలిగెడు ళోభనంబులకు గారణమై మణి వర్తమాన ని

క్‌శీ శృలదురితంబులం దలంగి సన్నుని నాథకులావతంస! ని రస్ట్రలభవగియదర్శునము మాళొనరించెం (ది కాల యోగ్యతన్‌ విక్రమార్క చరిత (4-5)

ఈ విషయమై యింకను (వాయదగియున్నను (గంథవిన్తరణ ఫీలిని విరమించెద.

గోపీనాథ వేంకటకవినిగూర్చి, ఆయన రచనలనుగూర్చి (వక్యేక విమర్శ (గంథమే (వాయదగినంత సాధన సామి గలదు. అట్టి (గంభ రచనకొణకు నేనీవలశే విమయములను చాలగా సేకరించి యుంచితిని. (వస్తుత్యగంథము[దణము ననుసరించి నం[గవాముగా నిందు ముందు (వకటించుటకు నవకాళముగల్పించిన (శ్రీగోపీనాథం (శ్రీనిచానమూ రి గారికి వొక్ళతజ్ఞతను దెలుపుచు నీ[కింది విజ్ఞ వతో ముగించుచున్నాను.

విజ్ఞ ప్తి

(శ), రామాయణము (క్రీ.ళ. 1887 నుండి 1028 వఅకు 5 ముద ణము లందినది. ఈనాటికి రామాయణ ఘట్టాలు చె ప్పేటవ్చుడు గోవి వాభమువాళఠిని వ్మరించుచున్నవ్పటికీ అ రామాయణము ఈ నలభ్రై 'యేడేండ్లనుండి ము[దణలో .లేదు.! కృష్ణజన్నఖండము [కీ.ళ., 1809లో ఒక్కపరియాయ మే మదితమైనది. భాగవతముళన్నా శీ కృషస్త్ణత_త్త్వమును, కాభాదేవీమావోత్మ సము ను |వతిపాడించు నీ మవో కావ్యము, నాటికీ, నేటికీ, తిరిగి ఆచ్చుకాకుండా నే యుండిపోయినది. (క్రీ.*. 1887లో ము[దితమైన శికుపాలవధను వేడు తిరిగి, వేంళటకవి 1 గోపివాథరామాయంము. వుళాణవళనము. శవంలా శెండుపారులు. చేసిన భాగ్యము వాకు లభించినది విజయనగరమున-_ నంపన్న గృవాన్థులు, శామాయణపియులు, భకులువెన కీ శీశేషులు చావలి రానుమూ ర్రిగారి యింటివద్ద వేను చదవగా, నాజనకుడు నుందరము వంతులుగారును, మవోపొళాణికలు మేడూరి అవృన్నశా,స్తిగారు, ' దూరి రామావధానుజుగారు అర్ధము చెప్పెడిచారు.వీరిలో రామావధానులుగా రివటికి భీలించియే యున్నారు,

వ్‌5్‌

మునిమనుమలు (శ్రీనివానమూ ర్రిగారు. అఖహు వ్యయ (వయానల కోర్చి ము[ దించి అం (ధపాహిత్యలోకమున కందించియున్నారు. వారికి ఈను కాతగారియందుండెడి భి (పపత్తులింతంతయని చెవృవలనుగాదు, వేంకటకవి (వథమ రచన, మారుతీ శతకము, వారు (వకటించినారు. ఇంళను తిరునాళ్ళదండకము మొదలగు కృతులు, అచ్చుశావలని యున్నవి,

రామాయణ (శ్రీకృత్ల జన్ఫఖండ మవో కావ్య పునర్ము[దణకు, దనీద్ధ (పకటనకర్తలు, దేవస్థానములు, సాహిత్య ఆశాడమీవంటి మవో సంస్థలు పూనుకొనవలెను. అయినను వెంకటళవి రచనలన్నింటిని వెలుగు లోనికి తీనుకొనివచ్చుటకు ([పయత్నములుచేయుచున్న (శ్రినివాన మూర్తిగారికి అం[ధమవోజనులు తోడ్పడి వేంకటకవి [గంభములను విపుల పీఠికలతో వెలయచేనీ, నవ్యాం[ధ సాహిత్య నమ్మగ చర్విత రచనకు తోడ్పడుదురుగావుత అని యభ్యర్థించుచున్నాను.

ఎఎ 0---

గోవీనాథ్‌ రామాయనము : రామాయణ వట్కాండ కథ మా(తమే యిందున్నది. అనువాద విషయమున మూలమును జూ(గతత్తగ నను నరించినదయ్య్యు రచనము కుంటువడలేదు. శరన్నదినలె [పనన్న మధురముగ చివరిదాక నడచినది. తెలుగు ₹బ్బములవె నీకవికి మక్కువ యొక్కువయయ్యు మూలమువై నాదరమున గాటోలు, చాలవరకచ్చటి శబ్టములనే తత్సమములు జేసి రచన సొగించినాడు. అను(పాసొది శళ్చాలంళఛారములు మీశముగా నాదరింవబడినవి. శాం డజాంతములందు అంధ కవిత్వము శానుపించుచున్నది. ఇతివోనమున (వఛాన గుణమగు “నిష్ట” (శీముచామాయణమునందువ లెనే యిందును సంవూర్మ ముగ నమసరింపబడుటయే ఈగంథ [పనక్తికి మూలము. మూలమునందలి కవిళామాధుర్యము నందించగలుగుటయే దీని కీర్తికి జయప తాక, ఆర్ష కవిళాగుణములకు సంయమనళ క్రి, అకృ(త్రిమత యిందుపాసింపబడినవి. రచన (చాజూాపాకము _ పుట 1080, విజ్ఞాన నర్యన్వము, బాలుగవ నంపుటము - తెలుగు భాషానమితి (వచురణము,

అనువాదము == శైలి అచార్య దివాళర్ల వేంకటావధాని (మాజీ) తెలుగు కాటాద్యడములు ఉన్వానీయా టిల్‌ చిద్యాలయం

ఆధునిక కాలమున నాంగ్హ సార న్వతమువలెనే (పాచీనకాలమున వాం[ధ చాల్ళుయమున కమరభాపాసారస్వతము ల నేకవిధముల చాదర్శ (పాయములై యుండెను. ఆరంభయుగ మునంద లి ఆం[ధనువోకవు లప్పటి భాషాసారన్వత సాంఘిక పరిస్థితుల ననుసరించి సంస్కృత సారస్వతమునందలి యుత్తమ [గంథ ముల నాం(ధీకరించుటకు బూని యుండిరి. తొలుత సంస్కృతమందలి పుళా గేతివోసములుమ, తరువాత నందలి శాన్యములును పిమ్మట నందలి నాటకములును ఆం[ధమున శనువదింపంబిడినవి. [కీ.ళ. 11వ ళళాబ్టినుండి 'నేంటివజకును సంస్కృత (గంథముల యాంధానువాద మవిచ్చిన్నముగా సోగుచునేయున్నది. ఆం(ధమునందలి అనువాద విధానమును మూండు విధములుగా విభజింపవచ్చును. కళ ఛానువాదము, భావానువాదము, వదానువాదము సంస్కృత భారతము ననువదించుటలో. గవ్మితయము చారవళంలించి నది కభానువాద పద్దతి. చారు మూలమునంతను వాగుగా(జదివి, యందలి కఖా[కమమున శెట్టి భంగమును గలుగకుండ, నవసరమని తోంచినచోట్ల వర్మ చాదులలే. బెంచుచు, ననవనరములని తోంచిన ధర తత్త్వ నీతిటోధక(పసంగములను నంచేపించుచు, అక్రీలమకి తోంచిన యెడల అన్యఛాక లన మొనరించుచు, ననువాదమును గూడ న్వతం(త శావ్యమువలె నలరారం జేసిరి, ఇందనువాదముకం మె స్వతంత్ర రచనయే యెక్కువగా. గనుపించును, శ్రీనాభుండు నైపధకావ్యము నము వధించునెడ నవలంలించినది భాచానువారపద్ధతి అతండు మూలమును సన్నిపాతముగా నన్గుసరించుచునే యౌచిత్యమును టోషించుచు, ననా

క్‌?

చిత్యమును బరివారించుచు నరన్యపొఢముగా ననువాదమును సాగిం చెను. ఈ విధాన మెడనెడ కొంత స్వాశం[త్యముతో( గూడి యున్నను మూలవిధేయ మైనట్టిదే. మూలమునంంలి కథా విధాన ముతోపాటు ఛాననంపదయు నిందు సమ్మగిముగా ననునంధింపంబడి యుండును. ఆం[ధమున వాటశానుచాదకు లవలంలించినది వచాను వాద వద్దతి. ఇందు వారు కళా భావములతో. దృవ్రిపడక మూలము నందలి వదములన్నిటినిగూడ యథోచితముగా ననువదించుటకు యత్నిం చికి. ఈ మూండు విఛానములలో మొదటి దత్యంతన్వతం[త మైనది; మూండవ దత్యంతాస్వతం[త మైనది; లెండవ దతిన్వతంతమును అతిమూలవి'ధేయమును గాని సమరసవద్దతి. (క్రినాథాదు అవలం వించిన యీ 'కెండవ పద్ధతి. అనుకరణీయమును, (వళంసా పత మును అని వేలుగా. ఇప్ప నవసరములేదు.

శాళిదానకావ్య(తయము, భారవి, మాఘము, నె వధమునం న్కృతమవోళావ బ్రములలో మిక్కిలి [పసిద్దిని | పచారమునుబొందినట్టివి. వీనిలో నైమధము (శ్రీీనాధకవిసార్వభౌమునిచే ననూదితమై మూల తుల్య (పాళవమును జాఆఅగొన్నది. కాళీదానుని కావ్యములను, ఛారవి కిరాతార్డునీయమును ఆధులిక కవులు కొంద అనువదించియుండిరి. మాఘుని శికుపొలవధ కాన్యమును మొట్టమొదట పోచిరాజు వీరన్న యను కవి యాం (థీకరించెను. తరువాత శ్రీ. శ 19వ శశాన్ల్సి చరమ పాదమున వాల్మీకిరామాయణ, (శ్రీకృష్ణ జన్సుఖండానుచా దాది ఐవు (గంథక_ర్తలును, భక్తవ'రేణ్యులును, పండితా గగణ్యులువై న గోపీనా థము వేంకటకవిగా రనువదించి వేంకటగిర(వభువుర్రై న శీ గోపాల కృష్ణయాచేంద్రబవాద్దరువారి కంకితము. కావించిరి. ఇటీవలనే సుగ్భ హిత నామధేయులై.న [శీ ఘట్టి లత్యునరీసింవాళాన్తు)లవారి శికుపాల వధాం(ధీశరణముకూడ+ (బకటింపంబడినది,

(పౌఢములైైన వర్తనల చేతను, వ్యాద్యములై న భఛావములచేతను, ఆధ్గవత్సద (వయోగముచేతను, ఆలంకారికర చనాపచేశిమత చేతను

క్‌ి

మంతు౩క్కిన మవోనీయకావ్యరత్నము మాఘుని ళికుపొలవధము. మవోమహోపాధ్యాయుండును వ్యాఖ్యాతృచ [కవ ర్రియునై న మళల్లి= నాధనూరి “మేఘే మాఘే గతం వయః” అని వల్కియుండెనన చాని పాళ_స్యమును వేజణుగా. (బస్తుతింప నవసరములేదు. ఇందలి నాయకుడు భగవంతుడైన యదునందనుండు,[ వఛాన రసము వీరము; ళృంగా రాము లంగరనమ.లు; వర్షనలు (పౌఢనుందరములు; శికుపొల వధ ఫలము మళ్లి నాధుఃడన్నట్లు వ తాద్భృశమైన మవోళావ్యమును రచించిన మాఘకవియు,తత్సూూ క్రిసంసేవనాపరులై న నహృటయులును ధన్యులు. అనువాద మసిధారా[వతము వంటిది. మూలము నన్య్యూ నాతిర్తిక్రముగా ననువదించి. అనువాదమును మూలసమ పాభవము! గావింపంజాలిన కీర్తి, (శ్రీనాధునికి దక్కినది. శీ 'వేంకటకవిగారును శికుపొలవధ ననువదించుటలో నాతని మార్గమునే యనునరించి,

“వితతరనంబు లుగ్గులిడి వెంచి ధ్వనుల్‌ మణీ వృత్తి రితులున్‌

జతురత పొళముల్‌ రుచిరళశయ్యలు చక్క(ంగం దెల్చి నాల్లలం

క్‌ భతుల నలంకరించి" శికుపొలవధ క ట్టతిక న్యను సర్వాంగిసౌస్ట్రవ

నంవన్నను గావించిరి.

శీ వేంళటకవిగారు శికుపాలవధమును చంపూ కావ్యముగా ననువదించిరి. చారు రచించిన వచనములనంఖ్య చాల తక్కువ. వాళు సాధారణముగా ళ్లోక మున శొక పద్యము చొవ్పునవే (వాసినను సీసపద్యములు (వానినచోట్ల రెండు మూంజేసి శ్లోకములి భావము నొ శేపద్యమున నిమిడించిర. కొండొకచో మూలమునందలి ఛావములనేకాక మళ్లి నాధుని వ్యాఖ్యానమందలి భావనములనుగూడ ననువదిం చియుండిరి. ఇది ఐలమ్మెర పోత రాజుగారి పద్ధతి, బమ్మెర పోత రాఆఅుగారుకూడ, (శ్రీమచ్భాగవతము ననువదించుచు( గొన్ని చోట్ల [శీధరవ్యాఖ్యనుహూడ ననునరించియుండిరి. మూలకావ్య మునం జివరినాలుగునర్గలును యు్ధాచివ ర్షనములతో గూడినవి. మాూఘుండు వందొమ్మిదవసర్గమున దనచితకవి శా కాళలమును విరి

ర్‌9

విగా((బదర్శించెను. అందు, సర్వతోభ[ద, మురజ, గోమూ తి క్క చ(శార్ధ(భమళాది బంధములు, (పతిలోమానులోమ పొదములు, గత (ప్రళ్యాగతములు, ఏకద్వ కరములు, అతాలవ్యములు, అర్ధ్మతయ చాచులు, యమకాదులు కనిపించును. అట్టివానిలో పాండితీ శాండీర్య మున్నంత ఆర్థగాంఖీర్య ముండదు. శ్రీవేంకటకవిగారికి. గూడ బంధా దులను రచించుటయందు పామర్థ్యమున్నను 1 కేవల పొండితీస్ఫోరకము లైన అట్టి శ్లోకములను గొన్నిటిని వారనువదింపక విడిచివై చిరి. “మాభఘుడు : గోపీనాథ వేంకటకవి” అను శీర్షికను (శీమాన్‌ పుట్టపర్తి వారాయణాచార్యులిట్లు (వాసియున్నారు

“నంస్కృతమునుండి [గంధములను భాసాంతరీకరణ మొనర్భు టతో చారంఠళ మైన యాం[ధకవితావాహిని మూడునాల్లుళ శాబ్బము లలో వుళశాణచాబ్బయము నంతటిని ముంచి వేసినది. శ్రీనాధునినాటి శే వుళచాణయుగ మంతరించినచా యనిపించుచున్నది. అతతందు'కే వై సధ మునకు. 'జేయివేనెను. వారలిలానము పుఠాణములనుండి [గహించిక చాలు] దుళథల కూర్చు. శాశీఖండను స్కాందములో నొకభాగము. తై మినీభారతము పిల్ల లమబ్జీ పినవీరథ (దునిచేతిలో బంగారుగా తయా నలైనది. అటుతరువాత (వబంధరచన యొకవైపును సంస్మర్భత శావ్య పరివర్తన మొకవై వును సాగెను. భారవి తెలుగున సాజాత్కరించెను. చంపూళామాయణ పరివర్తనము వచ్చెను, అ మవోకవుల కోనలో ఇెందినవానైన గోపీనాథము వేంకటళవిగాగు మాఘమును వరివర్తింప లూనుకొనిరి. వీరి రామాయణము [పిద్దమెనది. రనవత్తరము. గత దళొబ్దములలో వ్చొన రామాయణములలో గోపీనాథులవలె నుందరముగ _ పరివ క్తించినవారు లేరని చెప్పవచ్చును. శ్రైవర్త వుళాణమునుండి [శీ కృష్ణ జన్మఖండమునుకూడ వీరనువదించిరి. (పాళీన మవోకవుల కుండవలనిన యిన్ని యోగ్యతలును గోపీనాభులకుం డెను, హాగగొపీచాథం వేంళటకవి రచించిన. బంధములు కొన్ని అను

బంధమునం౦ దివ్వబడివవి, ని. “వ్మికమ సింవాపురి మండల సర్వన్యము "లోని శీర్టీిక

60 వారు మవోవ్యుత్చన్నులు. లోకజ్జులు, రచన [పౌఢసుందర మైనది. వేంకటగిరిరాజులొనర్చిన గొవృకార్యములలో నొక్కటి గోపీనాథుల నథిమానించి పోషించుటయని చెవృవచ్చును. ఈ కవికి కవిత యము వార్నివెకన్నను (వలంధ కవులవై నెక్కువ మక్కువ యున్న ట్లున్నది. గోపీనాథమువారు మాఘమున శాం[ధ పరివర్తన మొనర్చిరి. ఇంద వేళ చోట్ల మను, వను చరితాది [గంథములలోని శైలిని ఆనున రించవలెనను తీ వమైన అఖిని వేశము క నంఖడుచున్నది. పెద్దన్నగారి:. అంకము/( జేరి శ లతనయా _న్తనదుగ్ధము లొను వేళళా ల్యాంక విచేష్టం దొండమున నవ్వలి చన్‌ గలళింప(బోయి యా వంకంగుచంబుంగాన కహివల్ల భవోరము:గాంచి వేమృణా లాంకుర శంకనం డు గజాస్యునింగొల్తు నఖీష్టసిద్ధికిన్‌ . (మను ; వీఠళ పః శ్ర చైవద్యమును దృష్టిలో పెట్టుకొని (వాసినదే, గోపీనాథువి ఈ (శ్రిందిపద్యము ని అరయ న భేదరూపధరుతో తలిరం[డులమోల బాల్యమం దురమున నొక్కవంక6గుచ మొక్క'యొడ నృణివాథవోరము నృరువడి/జూచి మౌగ్ధ్యమున భవ్యకపిత్సమృణాళ శంక చేం గరమటుపాంచు విమ్నువతి గావుత సత్క్భృతినాథు నిత్యమున్‌ వనుచరి[తలోని శైలి ననుపరించిన ఘట్టములు చాల కలవు. నమ (శీరామవచారవిందథ జనానందున్‌ జగ శ్చాణనం దనకారుణ్య కటాతలబ్ధి కవితాధారాసుధఛారాళి నం జనితై కైక దిన పబంధఘటికా నద్యశ్ళత (గ్రంథ కీ లను నంగీతకళారవాన్యనిధిః బిల్వంబంచి పల్కెం గృవన్‌. (వనుః 1-16)

61 ఈ [కిందిపద్యము, గో, వేంళటకవిగారిది :

నను (శీశామవ చారవిన్షభజనానన్ద (వవూక్షాత్ముం ద

ద్ధృన నామస్మృర ణాతి పూత ర సమం దమారికాళుణ్య ల

బ్రినిశానోజ్జ్వల సత్కవిత్వమహితు స్టా(శ్రీనుర గామణిం

(బ్రణుతపజ్ఞుని 'వేంళటాఖ్యసుకవి (గావించి వల్కెంగృపన్‌ రక్‌ భట్టుమూర్తి వనురాజును వర్షించుచు,

ఆ రాజధాని కధిపతియై చాజీలు వసునృపాలు.డత. డసిధాళఠా

ఛారాధర ధఛాళాజల భారావాత కాజవహాంస పదోస్టోదయు డై

[114 వె విధముగా (వానెను. 'చేంకటకవియు, వేంకటగిరి రాజు నిట్లు వర్ణి ంచినాడు:=

ఆఅరాజధానికధిపతి యెకఠాజిలు శార దాబ్బవారవోరార

ఉ&రపటీర నురద్విప, హీఠాజ్చిత యకుండు కృష్ణయా చేంటదు

డిలన్‌. 1-16

వసుచరి[ తలో వలెనే అనేకచోట్ల శ్లేషపూర్షరచనయు. కనుపిం

చును. ఆకాలమున వసుచరి[ తము ననుసరించుట, చానిని గౌరవించుట యొక గొప్ప యోగ్యతగా చెంచలడుచుం జెడిది”

ఈ కావ్యమున శీ 'వేంకటకవిగా రమూలకముగా (వాసిన పద్య ములును గొన్ని లేకపోలేదు. సాధ్యమైనంతవజకు వారు మూలము నందలి శ్లేషళబ్దచమత్కారములకు భంగము గలుగకుండ నే అనువాద మును సాగించియుండిరి. కొన్నిచోట్ల (శీనాధునివలె మూలమునకు మెలుగు పెట్టుటకును (యత్నించి తమ యొచితీ[(పియత్వమును (వకటించిరి,

శీ వేంకటకవిగారు మూలమునందలి శ్లోకముల వరుస నను చాదమున మార్చిన పట్టులు రెండు మూండున్నవి. ఈ మార్చు పొర పాటున జరిగనో (యత్న పూర్వక ముగా జరిగెనో తెలియద్గు. పరి

62

శీలించి చూడగా మూళలమునందలి వరుసయే యుక్త మైనట్టు తోంచు చున్నది. మూలమున,” విపత మఖిలీకృత్య (పరిష్టా ఖలు దుర్ల ఛా,అనీత్వా పంక కాం ధూళి ముదకం నావలిస్ట తే” లిలిక అను లోకము తరువాత

(ియశే యావదేకో2పి రిపు స్తావ త్కుత స్సుఖమ్‌

పురః క్షి శ్నాలి సోమం హి నైంహికేయో౬ సుర్యదువోమ్‌

వీలర్‌

అను ల్లోకమున్నది. విమ్మట కృ్మళిమ వనహజ (పాక్ళత శ [తు మితుల (వసంగమును, ఎట్టివారితో సంధి చేయవలెను, ఎట్టివారితో నంధి చేయరాదు అను విషయమును. ళిళుపాలుండు సవాజ మితుండై నను (కియచే ళ్యతువగుటచే యాతవ్యుండే యను నంగతియు( 'ఇెప్పబడినవి. ఆనంతర మాతని కృతిమ శతుత్వము నాలుగు భోకములలో వరి త్‌ మైనది. ఈ (క్రమము చాల సవాజముగామన్నది. ఆఅం[ధమున శ్‌ వ శ్లోకము లిక, ౫6, 87 శ్లోకముల తరువాత నమవదింపబడినది, ఇను కరి వ సర్గమందలి 80, 81, 82 సంఖ్యలుగల శ్లోకముల ననువదించుచు 'వేంకటకవిగారు వరువ మార్చి మూడవ శోకము తరువాత ర0డవ డాని ననువదించిరి ఈ మార్చకవనరమగుటచే. [బలిలిణంచునప్పుడు పొరపాటున జరిగియుండునని తోంచుచున్నది

సఖా గరీయాన్‌ శతుశ్చ కృతిమ స్తౌహి కార్యతః

స్యాతా మమి(కామి[కేచ సవాజ్యపాకృతా వపి 2౨.860. ఈ శ్లోకమునకు వ్యాఖ్య (వాయుచు మల్లి నాధుండు కృతిమ, నవాజ (పాక్ళత, శతు మిత్రుల, స్వభావములను వివరించెను. (శ్రీ వేంకట కవిగారిచ్చట (1-14) వచనమున వ్యాఖ్యానము నంతను అనువదించి యుండిరి. ఇస్తు వారు వ్యాఖ్యానము నంతనో, అందలి కొన్ని భాగము లనో ఆనువాదమున ఉొప్పించిన ఘట్టముల నేకములున్నవి.

“ధియకే యావదేకోపొ 2-95. ఇత్యాది శ్లోకమును శీ వేంకట కవిగారు

౮కే అరి యొక €డైనను వాడీ ద్ధరలో మనియుండు నంతచాంక నవల వే 'అఅ వెట్టు(; జంద నూర్యులం దటింగని వాధించుంగాదె తముండొకండ్రైనన్‌ (1-165). అని ఆం(ధికరించిరి. మూలమున “*-ేవశత్రల పురోళాగముననే రాహువు చం[దుని బాధించును గచా” అని చెప్పంబడినది. ఇందు సూర్యుని (వసక్తి యయేలేదు.. కాని వ్యాఖ్యాత “ పాచుళ్యాత్‌ సోమ[గవాణం. సూర్యం చీరి భావః” అని ఆల్పియుండెను. జాని నాధారముగాః గొనియే శీ "వేంకట కవిగారు “చంద్ర సూర్యుల దఆింగని బాధించు. గాచె తముండొకండ్రైనన్‌” అని నూర్యునిం గూడం గలిపియుండిరి. (వపుల్లి కావింఛనివై రఖీకుఖిః ళఖై శ్చ స్యవచృదపాంసు పాండుఖిః పరన్న'ేణ ఛురితామలచ్చ్భవీ తదైక వర్షావివ కౌ బభూవతుః 1-22. అను శ్లోకమును" వేంకట కవిగారు. మజియు((బఫుల్లనూతన తమాల సుమోపమశాంతిరాజిచే బరువడి స్పవ్దపర్ణ సుమపొండుమరీచులంచే బరస్పర చ్భురితవినిర్మ లద్యుతుల సొంపువహించిరి 'యేకవర్డుల్రై వారియు మునీం[దుండర్కత నయాన్వితగాంగజలంబు క్రై వడిన్‌ 1=8%7. అని యనువదించిరి. శ్లోకమునందలి పకవర్షావివ అను దానిని మల్లి- నాధుండు “ఉభయ[పళామేలనా దుభయోరపి సర్వాంగీణోగంగా యమునా నంగమ ఆన సృటిశేం[దనీలమణి (వభామేలన [పాయః కళ్ళి జేశోవర్షః (పొదుర్భభూవ” అని వ్యాఖ్యానించెను. 'వేంకటకవిగా రర్క- తనయాన్వితగాంగజలంబు క్రైవడి నను నువమానము నందుండియే (గ్రహించి యుండిరి.

6౮4 'కేజకమావానైై కాంతం ఇాలజ్ఞన్యమహీప లేః వై క మోజ్యపసాదోవా రనఖావ విదఃక వేః 2-రిలి. అను. లోకమును. వేంకటకవిగారు వ్యాభ్యానానుగుణముగా బెంచి (క్రింది సీసపద్యముగా ననువదించిరి. పొనంగ శృంగారాది రనములు మజియు ని 'శ్వేచాది భావంబు లాదరమున చెటి(గిన సత్కవి కలమి సమాస అా వుళ్యాదికముచేత నొప్పునొక్క (పౌ (ప్రలంధంభె బహుముఖ్య మనియును లటుసుకుమూర (వబంధ మొక ళ్చ్రా 'నిటీ/గేవలం బని నియమంబులేక ఆా వలసినట్లుగ(జెప్పవచ్చినట్లు ఇాలవిదుఃడ్రైన నృపతికి జూశమొంజె మజీయు తమయొండె నా్యశయింపంగ వలయు ననెడు నియమంబులేదు; కాలానుగుణ్య ముగ నుపాదేయములు రెండు వురుషవర్య ! (1-804 “యా కాలముభయమప్యా[ శ యణీయ మిత ర్‌ $ “*రసాన్‌ శృంగారాదీన్‌, భావాన్‌ నిర్వే దాదీంళ్ళ వేత్తి య _న్తస్యరనభావవిద॥ వకం ఓజః (పౌథఠ (వలంధత్వం చాపకః [పసొదః సుకుమార (ప్రబంధత్వంచాన” అను వ్యాఖ్యాన వాక్యములు సద్యమున వీవరింవంబడినవి. “ోవలసినట్టుగ "తెస్పవచ్చియుండు" అనునది తిక్కనగారీ విరాటపర్వమందలి "రథ జగత్ససిద్ధి గావున అను పద్యములోని “వలసినట్టు ఛెవ్పవచ్చి యుండు” అను చానిని న్మృతికి 'చెచ్చుచున్నది. “రసానుగు ణ్యేను యళా యోగ్య ముభయ మప్యుపాదేయ” మ్మను వ్యాఖ్యానవాక్యమున కిరి సంగ్రవారూపము.

65 వ్యాఖ్యాన సావోయ్యము లేకుండ నే వెంకటకవిగారు నందర్యోచిత ముగ బెంచిన భాగములును గొన్నియున్నవి. అఖిళ్లము సైరసి తస్య సోష్మణః సులేం[దబందీశ్వసిళానిలై ర్యథా సచందనాంభః కణకోమరై నథా "వపు ర్హలార్దాగిపవనైై ర్న నిర్వవా 1-65, అను ళ్లోకమును వారు కుసుమా(్త్రజ్వర తావత వృమగు రతోభ ర్త నెమ్మేనికన్‌ 7 వ్యసనాత్యుప్ణమురైన దై త్యకుల ఛాడ్బంధీకృ లేం చాంగనా శ్వసితోరుశ్వసన [పచారములచే సౌఖ్యంబువాటిల్లి న ట్లసమౌనంద ముగల్ల 'దెప్పుడు పటీఠాంచద్ధవిత్రంబులన్‌ 1-1 28 “న్మరజ్వ రేణసహితః సోష్మాతస్య'' అని సోవషణః అను పదము నకు వ్యాఖ్యానమిచ్చిన వివరణమున్నను బందీకృ తేందాంగ చాళ్వనిఅా నిలములేల యుష్టములయ్యెనోయందు. జెప్పంబడియుండ లేదు. కవిగాఠా శారణమును వ్యసన నాత్యుప్తములై న అను విశేషణముతే. బెల్చియుండిరి. “*సచంద నాంభఃకణకోమలై ఃజలార్షా)పవ నై” ఆను పదములను వారు “*వటీరాం చద్దవిత్రంబులన్‌ " అని సం్మగహించిరి, ఈ పద్యము ధారా శుద్దిశోఖితమై (శ్రీ) ఇంద్రకంటి వానుమచ్భా/స్తిగారు చెప్పినట్లు! (శ్రీనాధ వై వధమందలి “పవిసంగ ంబునం చాప మొందిన శ చీపా ణేళు౭ం గేలికిన్‌ ” అను పద్యమును స్మ బ్రతికి బెచ్చుచున్నది, ద ఛానమంభోరువా శేసరద్యుతీః జటాళ్ళర చృం[ద్రమరీ చిరో చిషం విపాకపింగా స్తుహినస్థలీరుహో ధశాధశేందం వ్రతతీతలీ రివ 15, లా క్షే ఆం[ధ(వళ దినప్యతి కాను బంధసార న్వతక ళా వేదిక (88-8-69) లోనివ్యానము *ఆం[ధమాఘము

రీ అను శ్లోకమును (శ్రీ వేంకటకవిగారు మూలార్థము ననుసరించుచునే యించించుక పెంచి యతి పౌఢముగా నిట్లనువదించియుండిరి. శరదిందూసచయాళుడై. మిగుల రంజత్కంజకింబల్క- వుం జరుచిస్ఫీత జటాచ్చటాకలిత భాస్వ న్యాళయై మౌని'శే ఖరుండొ వ్పెం దుహినస్థలీరువావిపాక న్వర్ణ ళో భామనో వారవల్లీ (పతలీయుతోన్నత తుషాశ్శాదిన్‌ విడంలించుళున్‌ 10. “అంభోరువా కేసరద్యుతీః జటాఃద ధానం” అనుదానికి వేంకట శవిగారి అనువాదము వృత్త్యను(పానముతో(గూడి యత్యంత మనో వారముగానున్నది. “"విపాకపింగాః” అను సమానమందలి పింగ పదమునకు “న్వర్షళో భామనోవార' 'మను నను వాదమువాఖ్యాన (పాయ ముగానున్నది. చారదుండు ధవళశాంతిళోఖిత ళరీరుండు. అతని కువ మానముగా మూలములోనలె ధరాధశేం[ద పదమునుగాక ధవళత్వ నూచిమైన 'కతుషారా(ది' వదమును వాడుట అభి పాయగర్భితమును ఉచితతరమువై యలరారుచున్నది, (వకటాన్యపి నై పుణం మహత్‌ పరచాచ్యాని చిరాయగోపీతుమ్‌ వివరీతుముధాత్మనోగుణాన్‌ భృళమా కాళలమార్యచేతసామ్‌ 1680. అను ల్లోకమును వేంకటకవిగారు ఆత్ముసుగుణంబులనులో లె ననవరతము వరుల దోషంబు లెవ్వియు( ఐలుక రార్యు లాత్మయందె నంగోవన మాచరింతు రల్బబుద్ధులు విపరీతు లగుదుకెందు కం17. అని ఆం[ధీకరించిరి. మూలమునందలి “వై పుణం-ఆ కౌశలం "అను లెండు ఛానములను చారుపమాలం కారపూర్వకముగాం జక్కూగా నమవదించి

6౮7

“అల్బబుద్ధులు విపరీతులగుదు రెందు” నను నమూలక వాక్యమును 'జేర్చి యుండిరి. ఇదియొకవిధముగా విస్తరించి చెప్పిన శికుపాలుని “అల్బ బుద్ధిత్వమును'”” నిపుణముగా వ్య క్రముచేయుచున్నది.

అసకళలకలి కాకులీకృ శాలిస్టలన వికీర్ల విశాసిశేశరాణామ్‌

మరుద వనిరువోంర జోవ ధూభ్యః సమువపవారన్‌ విచళార

కోరకాణి 7-96.

అను లోకము నుచితవిశేషణములతోంలెంచి వేంళటకవిగారిట్లాంధ్రీక రించిరి.

కునుమనుగంధియై విపినకుంజమహీ జనిరుద్ధ వేగుండ్రై

యనమజలాశయ పచలిళాచ్చతరంగ జలార్దు డ్రై వన

శ్వననుండు సం చలద్భ్శమగపకు విఘట్టనసంభవోల్లన

(త్పసవరజంబు భామినుల వె వెదచల్లుచు వీచె నత్తజిన్‌ 2101.

నువాసన, మాంద్యము, శై తల్యమ. అనునవి చాయువుకుండ వలసిన లతణములు. (క్రీ వేంకటకవిగారు వనళ్వసనమున కాలతణ(త యము నాపాదించుటకై మూండమూలకములై న విశేషణములను వాడియుండిలి.. కుసుమసుగంధిత్వము సొరభవ తత్త్వమును, నిరుద్ధ వేగ త్వము మాంద్యమును, జలార్జఏత్వము వైశల్యమును సూచించు చున్నవి. వారు “అవనిరువోంరజః” అను చానిని *వసవరజం'బని మార్చుటయు నుచితతర మై యొప్పారుచున్నది.

విధాయవైరం సామక్షే నరోఒ రౌ య ఉచాసళతే

(పఊప్యోదర్చిషం కకే. శేరతే తేఒభిమారుతమ్‌ 2-4లి, అమ ళ్లోకమును వేంకటకవిగారు

ఆరి కవకృ్ళతిచేని మదిన్‌

మజచి యు వేతించునట్టి మనుజుడు పొద(జీ

చ్చుజకనిడి గాలి కదురుగ

వెజనక ని(దించువాని విధమగుంగాజే 1=170.

66 అని అనువదించిరి. ఇది తిక్కచాదుల నీతిపద్యముల యందమును బుడికి పుచ్చుకొనుచున్నది. మటజచి, వటవకయనుపద ములు (కొ త్తగాం "కేర్చంబడిన వేయయ్యు భానమునకు వన్నె చేకూర్చుచున్నవి. మూలము నందలి దృష్టాంతాలంకార మనువాదమున నుపమాలంకారముగా మాటినది. విసృజ_న్త వికడ్ధినః పరే విషమాశీవిషవన్న ౮8 (కుధమ్‌ దధతో౭ _న్తరసారరూపతాం ధ్వనిసారాః పటవో ఇవేత రే 16-88 అను శ్లోకమునకీ [కింది పద్యమనువాదము, వి[కఠమవంతుండ్రైన పృధివీపతి (కూరవిషాహిథంగి ని ర్వ[కత వై రిమీందంద టివచ్చినయప్పుడు చూపు శెర్యమున్‌ విక మహీనుండెప్పుడును వెంబరవిత్తునిమాడ్కి. కార్యహీ నాక్రమవాక్యముల్‌ సభలయం దణచుం బటవాంబు చాడ్చునన్‌ 418, వళీనరాః = నత్పురుషాః అని మళ్లి నాధుని" వ్యాఖ్యానము. ఇతే అనాః అన౮ా దుర్దనులని యర్థము. ఈ సద్యము రాజనీతికి సంబం ధించినదగుటచే వేంకటకవిగారు వి[కమనంతుడైన = వికమహినుండైన వృథివీపతియని వానిని చక్కగా విశదీకరించిరి. ఆవికత్ధిన ఆను పదమును విడిచి తలివచ్చినయప్పు డనియు, (కుధమ్‌అనుచానిని విడిచి శౌర్యము నినియు.(గొ త్తపద ములను గలిపి అర్థమునకు( బుష్టికలిగించిరి. పవటవా ములు వె$ ెద్దర్వని నిచ్చుచున్నను లోపల బోలుగానుండునట్టివి, (అంతః +అసార+-రూప తాః). ఈ భానమును గవిగారు అజచున్‌ అను కియచే వ్వంజింపంజేసిరి, మాఘుండిచ్చట న।పస్తుతములె న నుజన ఆ ల్‌ ఎట్‌ న్మోవన్తుతముల్రి దుర్టనుల స్వభావ ములను వర్ణించుచు6 (బన్తుతములై న కృష్ణ భికు పాలుర స్వభావములను నూచించెను. వేంకటకవిగారి విశదీకరణము వలన నానూచనలెట్టి లోపమును గలిగియుండ లేదు. ముక్తామయం సారననావలంలి ఖాతిన్మ చామా(ఫవదీనమన్య ఆంగువ్టనిష్ట్యూత మివోర్ట వముచైైై స్తీ (సోతనఃనంతత ఛార మంభః తి=ఎ10.

6౮9 అను ల్లోకమునకు అనువాద మైన (కింది పద్యము. ౦ న్‌

అకలంకా[ పవదీనచారుకటినూ (కాలంబిదంఈావ శే

తుకళుక్తు ద్భృవమేౌ క్తి కావళితదంగుస్టా(గనిష్ట్యూతభ

వ్యకరోర్థ్వ (వన్ఫతోన్న కాచ్చతరగీ శ్వాణావగాసంతతో

దకసంపాతము వడిం జెలగగ నుద్యత్కా ంతిళోఖిల్లగన్‌ 1=ల4తి, సమాసజటిలమును, అర్థగంఖీరమును, (పొఢమును, ఛాళాళుడ్జి ఛోభితమువై. యలశరారుచున్నది మౌక్తికములు దంతావశేకుక శు క్తుద్భవము లనుటలే వాని యకలంకత ద్యోతిత మగుచున్నడి. ఈ విశేషణము కవిగారు కల్పించినది. పద్యమునందలి భవ్యకరోర్వ (వసృతమను సమానభాగమును వారు కల్పించినదే, అది మూలము ఊర్జ్వ-ఉదై. ఇిఅను పదములకు వివరణము.

(శ్రీవాధుండు నైవమధము నాం[ధీకరించుచు “నరసీః పరిశీలితుం మయా గమికర్శీకృత నై కనీవృతా” ఇత్యాది శ్లోకములకు మొదట (వాసిన పద్యము తృ ప్తికలిగింపకపోవుటభేతనో, మూలమునందలి (పొఢిమయందుం గొఅవడినదను నఖి[ప్రాయముచేతనో రెండవ పద్యమును గూడ (వాసియుండెను. “మృదురితిం[బతివాసరంబు” “కమలేందీనర మండమండిత” మున్నగు పద్యములిందుకుచావారణములు. అక్షు (శ్రీ వెంకటకవిగారును కొన్ని ళ్లోకములకు శెండేసి. పద్యములు రచించియుండిరి.

స్ఫురత్తుషాళాంళశుమరి చిజాలై_ ర్వినివ్ను ఆాఃస్ఫాటిక సొధప* క్తీ ॥ ఆరువ్యూనార్యఃతణ చొను యస్యాంనళోగ శా దేవ్య ఇవవ్య రాజన్‌ లలి. దీనికీ [కంది రెండు పద్యములును అనువాదములు. నిర్ణులై దవకరజాలనివ్నూ శా సంనృళళ్సా ఇటికో పలసౌధపం క్తు

70 లక్కి నిశలందు నవ్వీటి యబుంతులొప్పి రగత నిర్ణర్శన్త్రీలయంద మొంది. 1-2/8, ఇది యఖామూలముగ నున్నది. “అ(భసంస్పృళత్‌ "అను నౌన్నత్య సూచకమైన విశేషణముమా(తమిందధికము. ఇది గీతమగుటజేంగాం లోలు వెంకటకవిగారు తృప్రినందక యీ ఖావమునే మ_త్తేభమున మరల వ్య క్తీకరించియుండిరి. చతురత్వంబునం దత్చుఠాంగనలు చంచలత్చీ9తితో రాత్రులం దతుల | పస్ఫురదోవధీశ క రజాలాపవ్ను తస్ఫాటికో వ్నత సొఛా[గ్రములెక్కి మిక్కిలి వియన్మధ్యస్థలౌ దేవళా నతులుంబోలె వెలుంగుచుందురు తనుచ్చ్భాయల్‌ విసాళింపంగన్‌ 1=లి//, ఇందు (క్రిందగీ/తలు గలపదము లన్నియు నమూలకములై. నట్టివే. మూలానుసరణమున నీవృత్తములకం"ు. వైగీతమే. మేేల్తరముగా మన్నది. ఇళ్లు 8-46; (1.274, 1-98) 6-80 (2-81, 2-82) లోకములకు 'రెంజేసి వద్యములు [వాయంబడినవి, అశామాళా రోవభాజః కటాంళా దాళూన్థా లే మార్గ ణే ఛూర్గతేన నిళ్చో ఖ్‌ంకీ నాగకాజన్య జే చానస్యాహోలోహిత స్యేవ ఛారా 18=4లీ, అను ల్లోకమును వెంకటకవిగారీ కందపద్యముతో నాంధధ్రీకరించిరి. శరటిమఘటాకట న్మిన్సుత సురుచిరమదడ భార రోషళోణితమగుచున్‌ గురుతరకాణతతగళ దురుళోణిత ధారపగిది వొగిం (లవహింతెన్‌ 4110. మూలమునందలి సంళయాఅం కారమిం దుపమణా మార్చబడి నది. ధూర్గశేన మార్గణే ఆకూళ్ఞాతే అను పదములిందు విడువంబడినవి,

గ్గ

ఈ పద్యము తరువాత 'వేంకటకవిగారీ భావము'నే యించుక మార్చి మొక చంపకమాలనుగూడ రళించిరి.

తలుచుగ రత్న చి(త్రితకుఖాపరి వేష్టితద ంతికాయముల్‌

స్ఫురితపృమ్కృత్క జాలములు సోకి పగిలిన తత్ప ఎరుతతో

త్క-రగ ళిళా[సుగుచృ్చతర ధారలు శగాఅంగపాగ భూరిభూ

ధరములనుండి జాలు వితతస్ఫుటచాహినులట్ల సొంద్రమై 4-1 11 దీనికి మూలమున ల్లోకము శానరాలేదు, శీ వెంళటకవిగారు చూచిన (తతిలో నుంజెవేమో తెలియదు. ఇక్సే యీ ఆం[ధీకరణమున నమూల ళములై న పద్యములు మళఠికొన్ని కూడ గనవచ్చుచున్నవి.

శవ ఆళ్వానమందిలి 178, 174, 179, 212, 208, 204 మొద లగు పద్యములిందుకుందార్కాణములు, ఇవన్నియు సందర్భాను గుణములును, ఖావపూరితములునై నర్వవిధముల ననువాదములైన వూశ్వాపర పద్యములతో దులతూగుచున్నవి.

మవాతన్తరసా విలంభయన్‌ నిఅదో"పీ కుదీర్వినళ్యతి

కురుకే న ఖలు స్వయేచ్చయా శలభానింధనమిద్ధదీధితిః 16-85 అను లోకమును 'వేంకటకవిగా రనువదించియుండలేదు. ఇళ్లే 1వ నర్గమందలి 24, 25, 51 సంఖ్యగల శ్లోకములను, 18వ నర్గమందలి 61, 7, 78 లోకములను, 19 సర్గమందలి €6, 69, 96, 102, 104, 106. 114 శ్లోకములను, £0వ నర్గ్షమందలి 9, 10, 11, 460, 4, 408, 49, 50, $1 శోకములను చారు విడిచివై చిరి. 19వ నళ్ళమున చారు విడిచిన శ్లోకములను "పెక్కు ద్వ్య్యతరములును, వశావరములుమ; ఈ కారణములేత నే ఆ సర్గ్షమున మూలమందు 190 శ్లోకములుండ వాం(ఢ్రీ కరణమున (11+48) 59 గద్య వద్యముళలే గోచరించుచున్నవి. మిగి లినవానిని చా లెందుకు విడిచివై చిరో పరిశీలింపవలసియున్నది. ఒక వేళ చానికింగూడ వారనువాదములు రచించినను అవి నష్టముల్లై పోయిన 'వేమో శలియదు

ణ్గం మూలమునందలి శ్లేషతో(గూడిన శ్లోకములను చిత్రకవితా రీతికి జెందిన కొన్ని శ్లోకములను అనువదించుటలో (శీ వేంకటకవి గారు చాల నేర్చు (వదర్శించిరి. 10వ సర్గమందలి వకాతరద్వ న్టతర శ్లోకములను చారు విడిచివేయుటకు వానీిననువదించుట భయసాధ్య మగుటయే కారణము. మటియు వానిని విడి చివేయుటవలన రసము నకు(గాని కథకుంగాని యెట్టి భంగమును గలిగియుండలేదు. నవపలాళపలాశవనంపురఃస్ఫుట పళాగ పరాగత పంకజమ్‌ మృదుల కాంతల శాంత మలోకయత్యసురఖిం నురఖిం సుమనోభ రై ః 6-8 అను శ్లోకమును 'వేంకటకవిగారు మూలమునందలి అర్థముకాని, శబ్ద చమత్కారముకాని చెడకుండ (కిందివిధమున చక్కగా ననువదించి యుండిరి, నవవలాళ పలాశవనంబు మజియు బటునరాగ పరాగ తవంక జంబు మృదులశాంతల కాంత మై మెజయు కుముమ మరఖిసురఖిని గృష్షుండు చూభెనపుడు లకీ ఇట్టి చోట్ల మూలమునందలి వదనులను యళాతథముగా [గ్రహించుట అపరివోర్యము. రాజీవ రాజీవళలోలభృంగం మున్షంతమున్షంతతిఖి స్తరూణామ్‌ శాంళాల కాంతొలలనొన్సురాణాం రతోభిరతోభిత ముద్వవాన్తమ్‌ శీ-9 అను ల్లోకమును శ్రీ వేంకటకవిగారు రాజీవాళీవళగత చల[ద మ్యభృ్ళంగ(వజంల్రై భూజ[ శేణీపృతరవిక రోద్భూతపాం[చాతపంలై. (శాజబ్దేశేయ నికరకృతోవవ్లవంబొందకుండన్‌ యో నోజం గాంచాలక నవనభుగ్యోనలం చాల్చుచానిన్‌ 1814

౮/3 అను మం'చా[కాంతముగాననువదించిరి. ఇందు మూలమునందలి యమ కము రాలేదు. కాని ఆర్థమంతయు చక్కగా వ్యక్తము చేయం బడినది. లజ్మీళృ్ళతో ౬ంభోధితటాధివాసాన్‌ (దుమానసొనీరద నీలభాసః అళావధూనం[వయుజో2ధివేలం బహూకృతాన్‌ స్వానివ పళ్యతిస్థ న. “బవూకృతాన్‌ స్వాన్‌ ” అనగా “అనేకీకృత స్వకీయ వి[గవోన్‌ "” అని అర్థము. ఇందు(గల విశేషణములు [దుమములకును వారి ఆకృతులకును సమముగా నన్వయించును. శీ 'వేంకటకవిగారు 'శెండర్థములు చక్కగా మ్ఫరించునట్లుగా చాని నిట్లనువదించిరి. జలధితటాధి వాసములు శ్యామలకోమల కాంతియు _కృముల్‌ అలితరమావిలాసములు రమ్యల తావని కాయుతంబులౌ విలసితభూరువాంబులను వేడుళమీజంగ వేలయందు సొం పలరంగంజూభె నవ్విథుండనంతనిజాకృతులంబలెన్‌ రహిన్‌ 1-801 ఇందలి యనుచాదముకూడ యభామూలముగానున్నది. (వతిచాచమద త్త కేశవః శపమానాయ న ఛేదిభూభుజే ఆనువబంకురుకే ఘనధ్వనిం న హి గోమాయురుళాని శీసరీ 16=25 అను శ్లోకము నమవదించుచు వేంకటకవిగా రుత్తరభాగమున ననద'నాదంబునకుం (బితిధ్వని యొనర్చుం గాక వారి నక్కయలణుపులంగలంక పడునె శీ- 12 అనీ మూలమునందలి కేసరిపదమునకు వారి (శృష్ణుడు-సింవాము) పదమును వాడి అమూలకముమ అఖి[పాయగర్భితమునై న శ్లేష చమళ్కారమును (పదర్శించినారు.

క! రణాంగణం సర ఇవ ఫ్లావితం మదవారిఖిః శ గజః పృధుక ళాకృష్ట శతపష్మతమలోడయత్‌ 10-69 శతప[(తమనంగా పద్మము. వతమనంగా వావానము అనునర్ధమున్న ది (శ్రీ వేంకట విగారనువాద మ. నంగూడ (వృథుక రాకర్షితోరు విలసిత సవా[స ప్యతముల్‌ 4-160%) మూలమునందున్న శ్లేషను చక్కగా పొధించినారు. అచ్చ్భాది కొాయతదిగంబర ముచ్చ కైళ్లా మాశ్రమ్య నంస్థిత ముద।[గవిశాలళ్ళంగం మూర్చి ఇమృర త్తుహినదీధితి కోటి మేన ముద్వీమ్యకోభుపి న విస్మయ తేన గేళమ్‌ 1 కీఎ19 నశేళ శబ్దమునకిచ్చట శివ లై వతకనర్వత ములను రెండ ర్థృములున్నవి. ఇందలి విశేషణములు శివునికినిరై వతకమునకునుగూడ నన్వయించును. ఇందర్థాంతర ధీకృద్ధ్వని కలదని మల్లి నాధుండు చెప్పెను. (శ్రీ వేంకట కవిగారర్హద్వయమును ధ్వనియు తెడకుండ చానినిట్లనునదించియుండిరి. ఘనపినద్ధ దిగ ౦బరాకాంతభూరి శృంగగోత లమూర్ధస్టశిశిరకి రణ నవ్యకోటిగిరీశ సందర్శనమున 'నెవ్వని మనంబు భువి విన్టయింపకుండు 1లో? ఘన, తల శబ్దము లఅమూలకములు, వానిచే నర్థమునకుంబున్టి యే శేకూరినదడి గాని లొామఘవము కలుగలేదు. కూరిభిర్భారిభిర్సీ రై ర్ఫూభారై రఖిరేలిే శేరీ శేభిలిర భాల్రే రఖీరుభిరి భెరళాః 10-66 అను ద్వ్య్యతర శ్లోకము ననువదించుచు (శ్రీ, వేంళటకవిగారు

1. గిరీళమ్‌-పా శాంఠరక్‌

75

భూరి భేరి రేభా[ వాభళారిఖీర

భారభూభార మ క్తేభ భూరివంక్రి

తోడం[బతినాగములు కొన్ని కూడుకొనియె

నచ్చెరువుగాంగ నమ్మువోవావమునందు తీఎ164 అను పద్యమునం గొంతవణకు ద్వ్ట్రతర నియమమును వాటింప(జాలిరి

వారు మూలమునకు మెళలు(గు పెట్టుటకు. (బయత్నించిన వట్టులును గొన్ని కఠవు.

లింబితం భృతపరి(సుతి జానన్‌ ఛాజనే జలజమిత్య బలాయాః

(భూతుమడి పతతి [భమరః న్మ (భాంతిభాజి భవతి క్వ వివేక

105

“మద్యముతో నిండిన పాతమునం (బతివీంలిత మైన కాంత కంటిని పద్ధుమని తలంచి తుమ్మెద చాని నాఘాణించుటకు (వాలను. (ఇాంతి వహించువానికి వివేకమెక్కడ నుండునూ అని డీని యర్హము. శ్రీ వేంళటకవిగా రీళ్లోకమును

భరితవారుణియగు పొనపా[తమందు

బింవీంంబైన యువతిముఖంబు కమల

మని భమించి తుమ్మెద వేగ నచట[వాలె

(మణళ+ీలికి గలదె తత్త్వ (పచింత 96 వేతమునకును ముఖమునకును బద్యుసామ్యము కావ్య వ్రసిద్ధమే. మైనను ఇచట వేేతమును ముఖముగా మాళ్చుట యెక్కువ యౌచిత్య కూ భాసురముగానున్నది. విలులి శాలకవంవాతి రామృళన్న లగద్భ్యళాంళమవారి లలాటజం తనుతరంగతతిం సరపొందళత్కువలయం వలయన్మరుచావవ" రితి ఇది మరుద్వర్దనము. గాలి శాంతల ఫాలమదంలి స్వేదమును దొలః గించుచున్నదని కవి వర్ణించెను. ఒక్క లలాటజమైన 'స్యేదమువే గాలి

76

తొల/గించుచున్నదనుటకంళు నర్వావయవజమైన స్వేదమును దొలం గించుచున్నదనుట యుక్తముగా నుండునని, (శీ వేంకటకవిగారనువాద మున

విలులిశాలకనిళరమై జలజముఖుల

యొడలిచెమ్మట లార్పుచు నుత్పలములు

తరళతవహింప సరసుల తనుతరంగ

వినరము చలింప వాయువు వినలెనపుడు లర్‌ అని యొడలిచెమ్మటలార్చుచు నవి మార్చి (వానిరి.

జితరోషరయా మవోధియః సవది(కోధజితో లఘుర్దనః

విజితేన జితస్య దుర్శ తేర్శుతిమద్భి స్పవా కా విరోధితా 16.20 అను ల్లోకమును వేంకటకవిగారు

మతిమంతులు బజీతరోషులు

మళఠిహీమలు రోషజీతులు మతి వారలకున్‌

నతతము నఖ్యము వైరము

ఊ&తిళో నెన్నటికివై నం జెల్లునె తలంపన్‌ శీ-1ల అవి యనువదించిరి. మూర్చ్‌ పండితులకు మెతినలె స్పర్థయు నంగ తము కాదను వ్యాఖ్యాన వాక్యమును బురన్కరించుకొని శ్రీ వేంకట కవిగా రించు వఖ్యమునుగూడ. 'జేర్చియుండిరి, వైని వేంఠటకవిగా రనువాదమునల గావించిన మార్చు చేర్పులు నూచింవ(బడినవి. "పెక్కు శ్లోకములను చారు మూలానుసారముగనే యమచవాదము కావించియుండిరి. అందుకు ద స్భష్టాంతములు శాందగినవి చాళి యాం[ధీకరణమున నవేకములున్నవి. ఉదయతి వితతోర్జ్వరళ్శిరజ్టావహిమక కే హిమభామ్ని యాతిచా న్తం వవాతిగిరరయం విలంవిఘంటాద్వయపరివారిత వార ణేం(దలీలామ్‌

శీ_90

గా మాఘునికి ఘంటామాఘుండను [వథ కలిగించిన యీ ళోకమును 'వేంకటకవిగారు సుభగ వితతోర్ద వరకి పాళులగు శశిధ రోస్లకర్ణు లుదయాన్తంబు లొందుచుండ నీయగం౦ంలు విలంబలిఘంటాయుగ వరి వృతమచానళలీల వహించె నధిన! 18809 అని యనువదించిరి. “వితతోర్థ్వ రళ్ళిరజ్టై” అను విశేషణము, హినూ హిమకరు లిరువురికిని సమానమైనది. 'వేంకటక విగాళాం(ధీకరణమున గూడ “నుభగవితతోర్ద వి రళ్ళిపాళు'లను విశేషణమును గూడ చారిరువు రికి నన్వయించునట్లు వాడి పద్యమును యళామూలముగను రమ్య ముగవను అనువదించిరి. (శామన్టంకా దంతినఃసాహని శ్యాదీ పాదం డొమృత్యుళయ్యాతలవ్య వై నై్య్యైరన్య న్తత్మ ణా దాళళంకే స్వర్షసో్యోచై ఎరర్థమాగ్లాధి రూఢః న! అను శ్లోకమున కనువాద మైన (కింది పద్యమున శమనశయ్యాతి వేషా దండముల( బోలు సామజదంతముల్‌ సావాసిక్య మున కెక్కి యన్యుండు. ఘనతర స్వగ్గార్ధ మార్షంబు నెక్కిన మనుజుండనుచు దత్శ్మ ణంబునం జమూతతులచే మిగులను(క్చే త&ంవంబడియె నహీనభథంగి &ఓ]11ల2 “*శమన శయ్యాతి వేపాదండముల. బోలు” అనునది “*ళమున శయ్యా యతేషాదండముల( బోలు” అని యుండనగును. ఈపాదండాన చారువిశేషా-తత్సద్భృ శౌ-ఆయళా విత్యర్థః అని వ్యాఖ్యానము. ఇను మూడు నాలుగు పద్యములలోని పదములము మూలానుగుణముగ మార్చుకొనవలసియున్నది. (పతిని లిఖంచు సమయమున నిట్టి పొర పాట్లు దొరలియుండును.

78

ఈ విధముగా శ్రి, వేంకటకవిగారు వర్షనాబహుళము, భావ వఐంధురము, నతి (పౌఢమునైన శికుపాలవధ మవో కావ్యమును యభా మూలముగను నరనమనోహరముగమ అనువదించియుండిరి. నిజమున కిది యనువాదమయ్యును వారి రచనా వ్రైలత్యుముచే స్వతం[త శాన్యమువలె విరాజిల్లుచున్నది. మూలనవోయ్యములేకుండ నిందలి పద్యములందలి భావములను సమ్మగముగా (గహించి యానందించుట కవకాళము కల్లుచుండుటయే యందుకు. చార్కాణము. వారిశ్రైలి రసానుగుణముగ. _ గొన్నిచోట్ల _ మాధుర్య[పసాదగుణభరితమును గొన్ని చోట్ల నోజోగుణ (వచురమునయి యింపునింపుచున్నవి. సాభా రణముగ చారు వర్ష్శన సందర్భములందు భూయిన్టమైన (పౌఢశలిని పంభామణ నందర్భములం దలంతియలంతి పదములతో(గూడిన [పనన్న శాలిని ఆఅవలంబించు చుందురు, వారి లి పౌఢమైనను (పనన్న మైనను ఎక్కడను కుంటుపడక ఛాళశాళశుద్ధి ళోలితమై గంగా వవావామువ లె (బవహించుచున్న ది. పౌఢములై న వంస్కృతనమాసములనువ లెనేవీనుల విందులగు తెలు(గు పదములనుగూడ వాడుటయందు వారు కడుంగడు నిపుణులు. మూలమునందలి యలంకారముల నచ్చటచ్చట యభఛావ - శాళముగ వారు మార్చి యున్నను భావసంవద లెక్కడను భంగము కలిగించియుండ లేదు. వారు మవోకవులగుటచే న్యవయత్నముగ నే వారి కవిత్వమున నెడనెడ యమకాను (పొసాదులగు శజ్షాలంశారములు గోచరించుచున్నవి. వారి భావ నిర్దుష్టము, లలితమధురము, జాతీయ మువై యలళారుచున్నది. నన్నయగారి కవిత్వమునందువలెనే వారి శవిత్వమందును అతరరమ్యత నర్వ(తనిండారియున్నది.

వేంకటకవిగారి రచనయందు ఛందోవై విధ్యమంతగాంగాన శారు. మాఘుండు రైవతక పర్వత వర్ణన నందర్భమున చతుర్ధసర్ల్గ యందు వివిధవృ _త్తములను వాడియున్నాండు. వేంకటకవిగారు వన వివోరసందర్భమున మాత్రము వృ త్తవై విధ్యమును (ఐకటించి యున్నారు. వారు సాధారణముగా నుత్పల, చంపకమాల; శార్జూల మ _త్తేభవృ త్తములను, కందములను ఆటవెలంది, తేటగీతి, సీవము అను

79 ఇానిని వాడుచుందురు. నీతిిపవచన _నందర్భమున వారు తలచు కంద గీతవద్యములను రచించియుండిరి. ముచా[ కాంతము, తరల, మత్తకోకిల మున్నగు వృత్తములు చారిర చనలో నరుదుగ(గనిపించును. అన్ని పద్యములను ఛారాశుద్ధిలంధురముగ నడపింపంజూలుట వారికి ఛందః వయోగమునంగల యధికాఠరమును నూచించుచున్నది. 'వేంకటకవీగారు ళొా్రీ'(యవిషయవూరితములు, వివరణాత్మక ములునై న కొన్ని శ్లోకములను వచనరూపమున వెలయించిరి. వారి వచనములు, సరళములు, సుబోధములునై వృాద్యములుగానున్నవి. మొదత్తముమీంద (శ్రీ, వేంకటకవిగారు కావ్య హేతువులైన ,పతిభా వ్యుత త్త ్యళ్యానములు మూడింటికి నెలవుల్లై, గద్యపద్యముల నవవద ట్రముగా రచించుటయండు నిపుణులై, సర్వవిధముల పూర్వాం[ధ కవిపుంగవులను దలంపునకుంబెచ్చుచున్నారు. వారాంధీకరించిన ఈ శికుపాలనధ మవోకావ్యము (శ్రీనాధుని శృంగారవై వధమువలె చాం(ధసరస్వతి కపూర్వాలంకారమై యలరారుననుటలో నందేవాము లేదు. చారు రచించిన గోపీనాథ రామాయణము, (శ్రీకృష్ణ జన్మ ఖండము మున్నగు నితర మవోళావ్యములుకూడ వునర్శు[దితమ్ములె సర్వాం[ధలోకమున శ్మీఘ (పచారమునొంది వారి కీర్తిని నలుదెసల 'వెలయించు(గాక. ౧ కొక యాంధ వాల్మీకి రామాయణ ము_త్తమళత్య్యలోనిదిగా గణింపందగినది. ఈ మవోకవీశ్వరుని కవిత్వ మతి సుకుమార నరన వచన [గథితము. రసవంతము. పండిత పామర జన వృదయాకర్షక మయి శళ్లార్ధాలంకారోవ ళోఖితంలై యనతి కతినమై పాఠకుల కానంద సంఛాయకమయియున్నది. "చదువునవుడు సులభముగా నర్థమగుటచే నీ కవిపుంగవుని కవిత్వము _దాజాపాక భరితము. నానావిధ వర్ణవోప శోఖితంద్రై తత్త్వ (పతిపాదకంటై యతి గంఖీళార్థయు_క్షంబై. మధు మయ ఫణితి నమలంకృతంబై యొప్పారు నీ రామాయణ మనునితి వోస రాజము నన్యూనాతిరి క్తముగా నాంధ్రీకరించుట మిక్కిలి దుష్క రము. అది నరస వచన రచనాధురంధరుండగు నిట్టి మవిళవికింగాని తదితరుల కలవిగాదు గోపినాథ రామాయణ పీఠ8ికనుండి

శీ కరాఛాకృన్ణ వర్యివ్మాణేనమః జగ క్కి శ్రీ రాధికా పరిణయము (ఆలభళ్యము; రత్హాళరము అను వ్యతిక జయనామ నంవత్సరో (కావడి ఖద్ధ్‌ వంచి ఇందువానర్‌ము నంత్రులో ౧, నంబిక ౧ శుంజి ళాః (శీరాభాకుచకుంభ గంధరసకాళ్ళీ రాంకితోరస్థలుం జ రాజీవభవాళ వాచ్యుతులు శానైయుంట ఎవాణీశలివా (శ్రీరామామణులం ధళించెననగా 'జెల్వొందు కృష్ణుండు ళో భారముసం జెలి శానివంళభవు గోపాల్మపభుం టోవుతన్‌ ౧ మః _అతసీసూనసమానళాసుడగు దై శ్యారాతివదంబునన్‌ దతనీలాభము చెంగటన్మెరయు నుద్యచ్చంచలావై ఖరిన్‌ శతమన్య్యూపలవోరమధ్యగ త చం చశ్చద్మ రాగాకృతిం అతురత్వమ్ముననొప్పుభార్షవి గృతిస్వామిన్‌ గృవన్‌ [బోవుతన్‌ ౨ మః మగువా! నీకును నాకు రూపమును నామంబొక్క శెయుండు న ట్లగుటన్‌ భేద మొకింతలేదు నను నర్దౌంగీకృతం జేసితం చొగి నల్లిన్‌ దగ వే? యటంచు గిరిజాయోపామణిన్‌ వేడు నీ లగళుం డీకృతినాధు (బ్రోచు గలశాలంబున్‌ గృపాదృష్టి చేన్‌ తి చః అరుదుగ వాదుమేన నుణిహోరములున్నవి మీ యురమ్ము నం దరయగ నంటళాని ఫణీవోరములే యని గౌరి నవ్వ నా యురమున రత్నవోర మిదెయున్నది చూడుమటంచు తచ్చిర స్ఫురదురవోరరత్నముల జూపుశివుండు కృతీంద్రు (బోవుతన్‌ ౪ మః రహిమీరన్‌ దివిషన్నదీయుతనభోరళ్నాతృజావై ఖరిన్‌ మవహానీయామలమేౌ క్తి కాన్విశలనన్నా హేం[రనీలాకృతిన్‌ మిహికాంకూ[నరుచి న్వెలుంగుపతి సామేనం దగం 'జేరి జం భవా రాళ్ళుద్యుతి నొప్పుశ్లై లజ కృతిస్వామిన్‌ గృపన్‌ ” (లో వుతన్‌ ౫

| చ. ననకనసనందనాది మునిసత్తము లొప్పుగ( గొల్వ వాక్సతిన్‌ దనరసచా[గ భాగ మున( దస్పక నిల్చి చతుర్ముఖమ్ములన్‌ బనివడీ నాల్లు వేదముల భావము వారికి. బెల్బు పంకజూ ననుండు గృతీంటదునిన్‌ నృపతిసత్తమునిన్‌ సతతంబు( (బోవుతన్‌ మ. జనతానందిత తాళవృ త్రగతులన్‌ సంగీతసాహిత్యముల్‌ _న్తనయుగ్భం ఐయి రాగముల్‌ కళలు విచ్యా(పొఢి దీపింప సా రనిళాంత [కుతివర్షరూపకలనన్‌ ాజిల్లు ఇాగ్లేవి మ న్నన 'నెల్లప్పుడు నాదునాలుకపయి న్నాట్యంబు గావించుతన్‌ . మ. తను నేవించుజనాళివిఘ్న ములు సంచాపమ్ములం బొంద(గాం దన ఆవ్వాండు విభుండు లేక జగతిన్‌ చా నంతకున్‌ మూలమై విను కాన్వర్థముగా వినాయకుండు నా విఖ్యాతి చాటించున య్యని మేషార్చితపొదు దంతివదనుం (ఖార్థింతు నర్ధాప్తితై. ౮ సీ , ఇల( నెవ్వ జాదికవీందదు., డెచ్వా(డు పు రా ణేతివోసని ర్భాణ చతురు( 'జెచ్వార లధికనంస్క్భ్భత కావ్యనాటకా లంకారరచనావిలానవిదులు, న్‌క లభాషాళ జ్ఞ శాననుం డెవ్వాండు, న పరిశిష్టభారతకరు( డెవండు, రామాయణాదిక (గంథంబు లెచ్వారు జనహితంబుగ( "జేసి వినుతి. గాంచి శే రట్టి వల్శీకసంభవ వ్యాన కాళి చావ భవళూతి ముఖనంస్కృృత [వబంధ కవుల నన్నయక$ట్ట తిక్కన వుళక్కి ఛాస్కాదుల మదిలోన! (బస్తులింతు. గో

82 చ. సముదితవృ త్తి నింపగు రసాలకిసాలము మాని నింబప (తము దినుమాడ్కి నీగయు ఘృతమ్మును మాని [వణమ్ము జేరు చందమున రహి న్మవోకవిక్భతంబగు సత్కృతియందు: దవ్వులే 'చిమకుదు; రొప్పు లున్నను గణింపరు దుష్కవు లీర్ష్యజే మహిన్‌ . మ. చతురత్వంబున( జారుచితకవిళాసా మాజ్యసింవోనన స్థితుడై యున్న కవీందుం గాంచి కుకవుల్‌ సిగ్లేది నిందింపం ద త్కృతికిం దత్కవి కేమి యొగ్గు? ద్విరద (శేష్టంబు వై నున్న భూ పతినిన్‌ గస్గొని [కింద6 గుక్క లదలింపం గూసినశ్లు కచా! ౧౧ ణి ణు క. తుమ్మెద పువ్వులె వెదకును, దిన్మురి కోలంబు పెంటదిబ్బలె వెదకున్‌ , సమ్మతి నొప్పుల వెదకుము దమ్మున సత్కవియు, గుళవి తప్పులె వెదకున్‌. ౧౨ శః తనయంత వలచివచ్చిన ఘనపదవ. లు గూర్చి చెప్పు కవిపద్యము నూ తనముక్తాఫలములభే నొనగూర్చిన సరముమాడ్కి. నొప్పుచునుండున్‌ ౧౩ శే... సరసళజ్దార్ధసంగతు లెలుంగ లేక పూర్వకవుల శబ్దార్ధముల్‌ (ముచ్చిలించి కూర్చునమయం బిలుంగని కుక విపద్య ముండు కువి గాజుపూసలదండకరణి. ౧౪ వ, _ అని యివ్విధంబున నలీష్ట దేవతా పార్టనమ్మును సత్కవి ఐవూ కరణంబునుంగుక వినిళాక ర ణంబునుంగావిం చిశిరీమ[పసూనంబులం గల ేళలత్వంబును సౌగంధిక పుష్పంబులం గల సౌరభ్యంబును బారిజాతల తాంతంబులం గల మౌధుర్యంబునుం గల మనోహర

803 శజ్వార్ధమ్ములం గూర్చి సంస్కృ తాంధకవు లిచ్చమెచ్చనొచ్చెంబు లేని నచ్చర్మితం బొక్కటి యక్కజమ్ముగ రచియింపం దలంచి యున్న నమయంబున. ౧౫ సీ 'వేడ్కతో నిత్యంబు విబుధులు సేవింప! (బబల భో గై శ్వర్య పటిమ గల్లి (వజల ధర్మాధర్మ పరిపొలనమునందు( దతబుద్ది సమవ ర్తితయును గల్లి నిరుపషమవాహినీశ్వర సేన్యమానుం డై నముద [గభూరితేజంబు గల్లి యనమానపుణ న్రజనాన ందశారియై చతురత అ్యాగశీలతయు గల్షి శ. లోకపాలాంళభవుండు భూలోకచాథు డగుట( దల్రతణము లన్ని యతనీయం'దె 'వెలు(గుచుండంగ( జెలికానికులప యోధి రాజు వేంకటగోపాలరాయు, డలరె.! ౧౬ ప్ప గోరాజ గోరాజ గోరాజులను మీజు( (వతిసృష్టి వైభవ [పాభవముల మదనాగ మద నాగ మదనాగముల గేరు ఉఊలిధూర్వవాణరూప ధృతుల గతుల కమల్నాప్త కమలాప్త కమలా వ్లులను మించు చ(కపొలన ళ శై ళ్వర్య రుచుల వనురాజ వసురాజు వమళాజులను బోలు. (బలల (వశావ సౌభాగ వ్ర్‌పటిమ శ్రే. ననుచు జను లెల్ల వినుతినేయంగం దనశెం జండదోర్టండనుండితమండలాగ ఖండితోద్దండవిమత వేదండ కాండ శీర మండలు( డారాజసింవు. డిలను,

84 ( ఉఆయనామనంవత్సరము కార్జికమానము శంలవుటో ౧, నంబిత ౪ తెలుగు మాన వ్యళిత “ రత్సారరము ” నుండీ) క. చెప్పిన (శీవారిచరితము చెప్పంగవలె నొండుగాథం జెప్పిన నోటన్‌ దుష్పరలు రాలిన ట్తగు గొప్పగు నమృతంవుసోన గురియునె చెపుడీ ! ౫౧ సీ. నకలళ్ళంగారచేష్టావి శేషములకు లీలాగతులకును మూల మతండె కమనీయరూవ రేఖావి[థమాత్యంత లావణ్యములకు మూలం బతండె వరక వీశ్వరులకు వర్ణనీయములై న వహుగుణమ్ముల కాటప ట్టతండె అనవరతంబు ఛ్యానానక్తులగు యోగి తతులకు నిర్వాణదొాత యత!డె కే నిఖల నిగమాంతసీమంతినీవతంన చారుసీమంతభూపిత చరణు( డత౧జ అట్టి శ్రీకృష్ణ రాధికాజ్టాతీ భవ్య పరిణయము చెప్పుకంఠకు సౌళాగ లి మెద్ది శతి సీ, రచియించితిని మున్ను రామాయణాదిమ వోళావ్య మాం(ధశావ్యమ్ము గాంగ నరసోక్తులను గృవ్ల జన్ఫఖండంబును నంతరించితి సాధునమ్ముతముగ( (బిణుతి శక్కిాతి శికుపాలవధాఖ్య మ వోకావ్య మాం[(ధశావ్యంబు( "జేసి వెలంగి రాధామాధవుల వివోరంబు శృం గార్యవబంధంబు చారుఫణిఖ్సి

85

తీ. వెలయ సకల వర్షనములు గలుగునట్లు

చాల నత్కవు లందలు మే లనంగం

"బెలు(గుంజేసితి నివు జాం[ధ దేళవిపిన

ఘనవశంతుండ వేంకటకవివరుండ. ౫9

షష్ష్యంతములు ళల

క్‌ వళాదృశ బవునుగుణ

(వాతో పేతునకు విమతపార్థివమకుట

స్ఫీశమణీరుచిరరుచి

ద్యోతితపాదునకు భూరిదోస్సారునకున్‌ ల ౪. _ధర్మవిరతచిత్తునకును

భర్భుమహీధరనమాన పటు ధ్రై ర్యునకున్‌

నిర్శలమతికి విబుధజన

శర్మదునకు( జాలిత్మ పజాధర్మునకువ్‌ ॥ వ క. శారద నీరద పొరద

నారద వార వోర్‌ హీర నవనీత నభో

వారణ ౩ లాసాచల

సారయళస్సాం[దునకును జగతీం[దునకున్‌ . ఠి క్‌ బముధజనసంస్తుతునకు మూ

నధనునకు. బవిత్రపది నాయకవంళాం

బుధివిధునకు విద్యాభో

జధరాధీకునకు సాధుజనకల్చునకున్‌ . గం! క. భూపాలశేఖరునకున

చాపాలితపండితునకు ధన్యాత్మునకువ్‌

గో పాలరాయమణి కిని

గోపొలసమ[పళావగుణవార్నిధికిన్‌ . గ

86 (ప్రథమాశ్వాసము వ. అభ్యుద యపరంపకఠాభివృద్దిగా నాయొనర్పంబూనిన ళాధికా పరిణయం బను శృంగార[పబంధమునకు౦ గథా[కమం బెట్టి దనీన వై మిశారణ వ్టవానులగు శెనశాదిమవోమునులు శ్రీక ఎన్పరాధికా కళా్యాణమహోత్సవ కథాళశవణకుతూహలపరులై, నూతు నవలోకించి, మవోత్సా ! రాధిశాకృమ్ణుల పరిణయంబు సమ్మగంబుగా వినిపింపు మనిన సూతుం డిట్లని చెప్పందొడం గె కథాాపారంభము పీ కతళోటి యోజనాయత విరజూనది వరగ నెద్దానికిం బరిఖ యయ్యె శతకోటి యోజనళత శృంగ నాయక శైల మెద్దానికి సాల మయ్యె నెద్దాని కల కల్పవృమష బృందావనం జాతతవనదుర్లమై తనర్శె మణిసారనిర్మిత మవానీయచాసిమం డల మెందు జతమై 'వెలయుచుండు శే దివ్యమణిమయమూల వేదికలు భర్మ శాఖలు (వవాళదళములు చారుపువృ ఫలములును గల్లి శోఖిల్లు వటతరువులు గల పథంబు లవచ్చోట గలిగియుండు వ. మరియు నెయ్యది సకలలో కాలీతంలై రాధానిలంధనుండయిన (శీకృష్ణునిజేత స్వేచ్చ్భావినిర్మితంలై మారుశా దార్యమాణంచై యనంతము క్షజనమందిరబంధురం౦బై , యనేక గోపికాజననసంకు లంబై యపరిమిత కామ ధేనువంచారం బై, నిరువమ నిరాధార నిత్యనిరుపాధికంటై + (లి హ్మేం[దరు చాది దేవతల కధిగమ్యం బై, యయనంతంవై , య(ప్రమేయంఫై, రత్నేం[ద సారవినిగ్థితందైై

87 యొప్పునట్టి గోలోకంబునందు వచ్రయస్త్రింళత్కోటి పరిచారిణీ సేవిత నుకీలాది [తయ్యనస్తింళన్మ్నుఖ్య నఖిపరి వేష్టిత యొ (శీకృవ్ణ వామాంగసంభూత యై నిత్యంబును పదియాఆతు వత్సరంబుల (పాయంబుగలదియై యగణ్యలావణ్య యుక్రయెై (తిలోకస్థ దేవ తాబ్బందవందితపొచారపిందమై యొప్పు రాధికం గూడి (శీకృష్ణుండు తదీయమవామణిసార నిర్మితసుంద రమంది రాభ్యంత రంబున [గీడింపుచుండినంత నొక్కవాండు. స్స కృష్ణుండు విరజతో (ీడించినా! డని విని రాధ కోపించి విభుని. గాంచి హితము నెంచక చోరరతిలంపటా! నన్ను. (గీడించి చెజచానీ( గూడి తీవు నరునకు(బోలె మనళ్ళంచలత నీక. గిం గావున నింక! గమలనే[త! యవనిలో మనుజుండ వ్లై పుట్టు మని కాధ ఇాప మిచ్చిన వీని చ[కిళ్ళత్య “శ్రే, వరుండు శ్రీధాముం డధికకోపమున రాధః గాంచి సర్వేశ్వరుం డని కాన కిట్లు వా68 శాపం బొనంగితి; వందువలన! బుడమిలో మ ర్త ఖైాంతవైై పుట్టు మీవు. క్‌ు అని యిట్లు విశ్వజననీ జనకులు రాధికయు వారియు ఇొపవళమునన్‌ జనలోక5హిార్థముగా మునుకొని ధర మనుజు లగుచు బుట్ట(గవల'నెన్‌ * ఉ. అంత నిబేకు. బాసి మనుజాక సతి ఛాతి. జరింపంజాల క క్కా౦త దురంతదు।ఃఖమునః గాంతుపదంబులమీంద (వాలి జే

&

(శొంతములందు( దోరముగ నకుకణంబులు (వాల నేడ్వన

య్యింతిని శారి వాస్తముల నెత్తి కవుంగిటం జేర్చి యిట్లనున్‌ .౫ ఉ _ ఇంతిరొ! యింత నీకు వగ వేటికి నే నినుబాసి యొంటి నా

వంత మనంగ నేర్తునె? నవాంబురుహాయత నేత! మందలో

వంత మెలర్ప నీవు నృషభానునిమందిరమందుం బీతి. ద

శ్కాంత కళావతీయువతిగర్భమునం జనియింపు మింపుగన్‌ ౬ చ. వనజదళాతి! నీ వెనుక వచ్చి ముదంబున నేను ధ్యాతి. (గ

క్కున వనుదేనదేవకులకున్‌ మధురావురిలో జనించి వె

లృన నటు నందమందిరము శై శవవేళనె చేర [వీతినం

దుని వెలయించి ని న్నృటు మనోభవలీలల. దేళ్తు, గోమలీ! ౭

న ల

జాల్యంబు మొదలు (శ్రీపతి పచాబ్దముల్నపె మమతతో జేర్చితి మానసంబు, "పదియాలువత్సరముల వాడ వై యుండుతలి నొక్కానాండు సింవాపురంబునుండి నృసింవా దేవ కల్యాశోత్సవసమాలోక న కుతూపా లాతి'రేకంబున వేదశ్తై లంబునకుంజని యందొక్క మవో యోగి వలన నొక్కవిద్యనడని తత్పసాద లబ్బకవిత్వవి చ్యావిశేషుండనై ,” చదివితి నభినవోజ్వ్వ్రల శావ్యనాటకాలంళారములు లెక్కులవణంబు, లభ్యసిం చితి సంస్కృళాం[ధ వురాణంబులన్ని ళోధించితి నాదరమున, రచి యించితిని తొల్లి రామాయణ[గంధ మౌం(ధ కావ్యంబు క ఫప్టాంకితముగ (శ్రీళ్ళవ్ణ జన్మఖండ మను వేరందగు మవోగంధ మొకటి, కోరి తెనింగింహ బూనితి గోపినాథ, వత్కులవరుండ వేంకటళాస్తిసుకవి, శామాయణము నుండి [గహింపబడి (శ్రీకృష్ణ జన్ఫఖండళోని సీనవద్య (వ్రధమ ద్వితీయపాద మధ్యభాగమున గూర్చంబడినది,

శ్రీరస్తు శిరఘుపాలవధమహాకావ్యము (ప్రథమాశ్వాసము

• సకల దేవకా ప్రారనము + ఉు శా, శీవె. దర్శియు సత్యఖామయు ముఖ శ్ర్రీమీజు నిర్వంకలన్‌ 'సేవింపన్‌ స్మిత మొవ్ప్చ వారి నడుమన్‌ కెల్వొందు, శీ;కృష్ణుండున్‌ శీ వెల్లోటికులాల్లీపూర్త విధునిన్‌ (శీ), కాజగో పాలక, క ష్టావిర్ళావుని యాచభూవిభుని నిత్య_శ్రీయుతుం జేయుతన్‌ 1 సీ. (శ్రీమత్కళిందకన్యామనోవారతీర పావన రమ్య బృంచావనమున లలితనుగంధి త్రై లాలకాగ్భ హమధ్య మందు మంచారపుష్పాంచితోరు రత్నతల్చ్బంబు. వై రాధిశాసతి. గూడి చతురత సురోతంబు నలుపువేళ( గలిత వదోగత కౌస్తుభమణియందు (బతిఫలి శాత్మ విగవాము(జూచి గి 'వేజొక ౩6 చాల్చినాండని వెల/దియల్ల నక్కునం గడించి కమ్మోవి వొక్కు శాతి పరగ వెల్లోటి ళాజగోపొలకృ్ళవ్ల యాాచవిభుని. గృపాదృష్టి బోచు/గాళ లి

ల్ల శిశపాలవధ మహాకావ్యము ( 1_ఆ) చ. గురుండగు వార్జి కౌన్తుళము కోరిక యౌతక మిచ్చి చంటదునిం బరువడి వెంట నిచ్చి పనుపం జని భర్త యురోగృవాంబు సో దర నహితంబుగా. గడు ముదంబున! జేరి వసించినట్టి యిం దిర కృతిభ_ర్తకుం గరుణ నిశ్చలసంపద నిచ్చు/గావుతన్‌ త్రి టీ. మామకసోదరిన్‌ నకలమంగళ గేహిని గా నొనంగిలిన్‌ మామటఅందిన్‌ శిరః కుసుమమంజరి: జేసితి నింకనైన నీ పాము. ల వేనమున్‌ విడువు భావుకయంచిటు మేలమాడు మా స్వామి మృదూ కక్రికిన్‌ నగుచు ఇాసిలు శూలి కృతీం[దు6 (బోవుతన్‌ డ్తీ మ. నను మున్నొల్ల నటంచు బల్కి పిదవ న్యాతం(డినిన్‌ దల్లి నొ య్యనః (వాక్థించి వివాహమై కరుణ నర్దాంగంబు నాకిచ్చితో యనఘా యీ ఘన మోవా మెందరి” నాండంచిట్లు మేలంబులా డు నగేం చాత జ మత్కృతీకున్సపచందుం(బోచు నెల్లప్పుడున్‌ సీ, వచ్చవిల్తునితం[డి బలుబొడ్డు తమ్మి వై లీలనాడజెడు ముద్దు బాలకుండు విసుపక యేటపొద్ధు వింత బొమ్మల జేసి చతురత నొడించు జం తగాండు వాబ్లేవి నెప్పుడు వదలక తనజివ్వా మీ(ద ధరించిన మేటి మగండు నన కాది యోగులు చారు. శుత్యు క్తుల వినుతింప6 దలయూ(చు వేడ్కశాండు గీ. ధాత భువవైకకుళలనంధాత లోక కాత సర్వ(కియాచారతతివిధాత 'యెలమి గోపాలక ఎప్పయాచేంద విభుని. "బెల(గి దీర్హాయు వొసంగి రతీంచు(/గాత 6

సకల దేవకా (ప్రార్థనము శ్రి చ. తనపతిజిహ్వికా[గమునం దప్పక నిల్చి విపంచి మీటుచున్‌ ఘనముగ వర్శరూపమును గైకొని (పీతి నమ స్త వేదముల్‌ వనివడి సర్వశా(్హ్రములు భర్తృ ముఖంబున లల్కరించు శో భన సుచర్మిత భారతి కృపాళలనం గృతినాధుం (వోవుతన్‌ |! చ. ఆరయ న భేదరూపధరులౌ తలిదం[డులమోల బాల్యమం దురమున నొక్కవంకంగుచ మొక్క 'యొడన్‌ ఫణినాభహారమున్‌ బరువడి. జూచి మౌద్ధ్యమున భవ్యక విత్చ్వమృణాళ శంక చే గరమటు సాంచు విఘ్నవతి. గావుత నత్కృతినాథు నిత్యమున్‌ 8 సీ, రామాయణాఖ్యమవోన్నుదు కావ్య ను ఛారసొంభోధి 'యేధన్యురసన యఖల పురా ణతివోనక థామూల్య మణిగణ పేటి యేమౌనికుతి లలి కావ్య నాటకాలం కార నుమన న్స్‌ ఐబకకల్చ శాఖ 'యెవ్వానివిద్య యఖిల భాపోక్తళచ్టానుశానన లిరు చాంకిత మె వ్వానియలఘుకీ ర్తి గి, యట్టి వల్శికనంభ వవ్యాసకాళి చాసనన్న పార్యులను (ార్థన యొనర్శి మటియు నంస్కృృతసత్కవివరుల నాం(ధ సత్క-వీం[దుల మదిలోన సంన్మరింతు రి వ. ఇట్లు సకల దేవళా (పార్ధనంబును సత్కవిజనాభినందనంబుమ గావించి యుదం చితమం చారక .సుమనీష బ్రొదమకరంద &ిందు పేళలసుందరళబ్ట (పపంచసంచితంబును నకలవిద్వ జ్ఞన్యశావ్యం బును సర్వాలం౪౯' రరనవ ర్ల వావూర్శంబునగు నొక్కు యాం(ధ శాన్యంబు రచియింపంబూని యున్న నమయంబున 10

4 శీపాలనధ మహాకొవ్యము (1-ఆ)

• వేంకటగిరి పురీవర్ష నము 4 చ. నటితవాళిజ్ఞ యేందిరకు నాటకరంగ మనంత వైభవో తృ.టమున శాలవాలము తతస్ఫుట విద్యల కాటపట్టు ను దృటభటసింహకోటులకు భర మహీధరగహ్వూరంబు వేం కటగిరి పట్టణం బలరు( గాంతిజి ఆ*మరరాజధానిమయై క్షే నీ. అచటి మహీనురు అతికళా ధారులై ద్విజ రాజులన( జాలవినుతి గాంతు రచటి రాజవశేణ్యు అలరిబలహాంత లై జిషులనంగ/ (బసిద్ది గొంతు ణి ఐం రచటి యు"రుజులు పుణ్యజనై కపాలుర్రై తలి (శ్రీదు లన(గ వ్మశుతి వహింతు రచటి శూూదులు కుజనానన దథుల్సై కుజనారి యగు బలు! గుత్స సేతు గీ. రచటి వెలయాం(డు సక్థినాసాతి గాత వాసితరంభఖాతిలో త్తమావారిణి పేమ లగుచు వికుతిగాంతు రన్నగరికి సరి గాం దరగునె యకడరాడలకాపురంబు " 1వ సీ. కరములు సాంచి వాకధునీవరాంబువుల్‌ శమి దీర((దావు దంతావళములు ళఈయరూవవర్ష వి శాసితఘననుధా నింధుజంబులు మవోవైం0ంధవములు

కృతినాయక గుణగణాభి నర్మ నము గ్‌ శీత నపటజాత వాతరుద్ధది నేళ పథములు కమనీయ ఐహురథములు లలుసింగముల( బట్టి వె నెక్కి విచ్చల ల కా విడి సంచరించు బల్వీరభటులు గి. గలిగి సౌొధ్యాగనంచర క్కామినీ శి రోజములు నూచి నీలా ళ రాజీ యనుచు నచటి పోమషితశిఖులు వాట్యంబు "సేయ వటలు నలిచ్మిత భంగి నవ్పురవరంబు | గి గాఢ పుణ్యంబులకు. గాళిశాపురంబు కలిత సొభాగ్యముల కలకాపురంబు శాంతి సంపదలకు చ్వారశాపురంబు శాపురము సేయువారల శా వురంబు శ గ విపులును యోధవరులు బముత్విజులు నచట ననిశమును శా(స్రుశీవులై యలరుచుండు వారిముంగిళ్లు నంతానభూరుహూములు చొాకపద మవ్పురంబు “నెన్నంగం దరమె శీర్‌ 0 కృతినాయక గుణగణాభఖివర్మ నము థి క అ రాజధాని కధిపతి య్‌ రాజీలు శార చాబ్బనారవోళార &రపటీరనురద్వివ హీరాంచితయకుండు కృష్ణ యే చేంద్రుండిలన్‌ 18 ఉ. వకముఖంబుచేత. దదహీనగులా పకరంబు నెన్నంగా శేక విరించి చాల్లును గిరి వక డ్లైదు గువుండు బాజుదగ

(| శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) ర్వీకరలోకవల్లభుండు వేయు ముఖంబులు చాల్చి శెంతయున్‌ వాకొనినన్‌ నుతింప నరపాలకు అెంతటివారు ధారుణిన్‌ 17

ళా, ఆరా జేంగదుని రూపనంపదకు సామ్యంబొందంగా. జాలకా మారుం డంగవిహీనుళడ య్యె శశియవ్మ వ్యాధితుం డయ్యె న య్యాశే యక్షతనూభథవుండొక కుజంబయ్యెన్‌ జయంతుండు పొ ల్బార నస్వాయన మయ్యె నయ్యడవనిపాలయ్యె న్వసంతుండిలన్‌

చ. హిమరజకా[దులుంగుచము లిందుండు మోము శరద్ధృనంలు చే లము మినువా€క పహోరము విలాననఖిమణి వాణి పొలనం (దము ఘనకేళికాసరసి రమ్యతరోడుతతు ల్నఖంబురై (క్రమమున నొప్పు నయ్యవనికాంతు నముజ్ఞ్వలకీ ర్తికాంతికున్‌

గి, నవ్యకర వై భవంబున నాక రాజు

• జనమనోవారి యగుట నత్యత రాజు రమ్య సొళాగ్యగ రిమచే రాజరాజు రాజమ్మాతుండె యమ్మహీరమణు. డరయ లిం సీ శ్వానము లృిక్షించు చర్మ మర్కజు! డిచ్చె( జర్చింప నది జరీశాల్వ యగునె జంబుకంబులు దిను శల్యమిచ్చె దధీచి యకి కది నువరవోర మగునె థి ణం (గద్దలు భడించు కండ లిచ్చెను శిబి కండ లర్జికి మానికంబు లగునె అఅచుచు గనరుచు నవు లిచ్చెను మేఘు డప్పు లర్జులకు శాల్యన్న మగునె గీ. వీరళలాదాతలనంగ 'నెవ్వేళలందు నర్జులకు మణిభూపొాంబరాన్న మొసగి

రాజసథఖా వర్ణనము 7

యేలుగో ఫాలకృవ్ణ యా చేంద )విథుండె చాత యనుచు నుతింతు రా ధరణివతిని వి!

ఉఊ. అక్కట కామభేనువు సురాగము వేలుపుమానికంబు పెం "పెక్కంగ నర్వుకామములు నిచ్చు నటం (డది ఇఈేటిమాట యం దొక్కటి చాలగడ్డి దిను నొక్కటి దారు వొకండుజాయి పో నిక్కము సొటిసేయ(దగునే యపి యా నరపాలమౌళికిన్‌ లిజీ

చ, పొలువుగ భృత్యనంతతుల భూనురకోటుల సత్కరించుచోం గలయః/గ6 బట్టుశాల్వ లొక కంబళిమా._తముగా వరాలు నే వ్వలుగ సువర్షహారములు వావిరి నెప్పుడు గడ్జిపోంచగాం దలంచి యొనంగు నవ్విభుని త్యాగసమృద్ధి నుతింప శక్యమే 28

రాజసభా వర్షనము

వ. అమృహీమండలాఖండలుండొక్కానాండు మృదుచి.తరాంకవ పటా _స్తీర్ణకనక వేదికాళతజస్ట్రంలై , వ(జకీలిత ద్వారబంధబంధు రంత్రై, విశాల్యపవాళకవాటళోభితంలై, సృటికశిలాసాలభంజి ఇాపుంజళోభిళా నేకనువర్శ న్తంథ సంభృతం బై, యనల్బశిల్పికల్చ ఇజాలంకృతవివిధచితచి(త పళాళితకుడ్యం బై, (క్రిందం అలటిచిన మేదినీ చిహ్నాచిహ్నిత చిితకంబళంబును మీందం గట్టిన న్వర్గ లోకలవణాంకితం బైన విళానంబునుం గలిగి చ్యావాపృ్ఫథివీ మధ్యగత(గవానత | తళోభితాంతరికంబు ననుకరింపుచు ననంత లత్మీవిలాసంపై వై కుంళంబుళంగి, వీరళ(దకుమార గణనాథ నేవి తంభై 3ైలాసంబు రీతి, అతురాననవాణీవిలనితం త. సత్యలో కంబు మాడి =బుధకవిగురు నే వితం బై ఆయిం[దలోకంబు చందం బున నందం బగుచున్నసభా నదనంబు (సవేశించి భరతలత్మణ శతు)ఘ్ననహితుండైన _ానుభ్యదుని వైఖరి ముర్దుకృష్ణ యాచేం[ద వేంకటకృష్ణయాఖీం[ద వేణుగో పాలకృష్ణ్టయాచేం[ద చానుంబుల' (ఐసిద్దుల్తై న యనుజన్ములు మువ్వురతోడం గూడి యనర్థ్య రత్నఖచితనువర్షపీఠ.బు మీ(ద నుఖాసీనుండ్లై తత

న! శికుపాలవధ మహాకావ్యము (11-ఆఅ) త్యమహేంద% మణిమయ స్తంభా[గనిర్మితరత్నపాంచాలికలు కళతలఘటిత నువర్శపా( శాంత రాళ స్థిత పద్మ రాగమణిదీపికల నివాళింం నుళయ పార్శ్వ _స్తంభనిబద్దసాల భంజికలు మణి దండమండితతుపారకిరణకరపుంజ సంకాశ చారుచామరంబులు లీవ (భూణతృ ప్రికరంబులై న పొం్యజాణియగరుల ధూవవాస నలు సఖానదనంబు నిండ గుఖాళింప( మరోభాగంబున నపారో శబ్దశా(న్రు పారావార పొరంగతులై న వై యాకరణులును, బరస్పరజిగిపాయ త్రచిత్తులె ేతువాదంబులు వేయు 'అార్కికులును, వేదవ్యాసకృత[వివ్శా నూత జాశ్యార్గోప న్యానంబునం దర్క కర్క ళో క్తులకు మార్షవంబు( లుట్టించు శారీరక మీమాం సకులును, గావ్యనాటకాలం కారశా నుజ్జు లైన యాలంకారికులును, జతుర్విరకవిళానిర్వావాక మవో (వలింధనిర్శాణ చతురులగు మవోకవులు మొదలగు సకల విద్వ క్ర్‌నులు తమతమ విద్యా టై దువ్యంబు బఖూపుచు నుచితాన " నంబుల నుండి పరివేష్టింవ మం తిసామంతపురోహిత జాంధవ నంఘంబులును బలే అద్భీలును నర్హృస్థానంబుల నుండి "సేవింప, గ్‌ంచు కోప్టీమధరులైై చారుచామీకర వే[తంబులు కరంబులం బూని నకీలులు చోపుదార్లు బరాబరులు సేయ గానవి ద్యాధరీ కృతవిళశ్వావన్యువముఖ దేవగంధర్వులై న వైణికులు మనో వారంబుగా( గాలానుకూలకాగనంపద లేర్ప్చడ (గామ మూర్శ నాకంవనాదులు ెలువుచు గాంధర న్‌ంబు గావింవ ముఖనాసా లోచనగా[తోరు తిరస్కృత చం(దళేఖా తిలోత్తమా హరిణీ మారంభలై న చఛారవిలానీనులు - కందర్పసమొనసుంద రుండైనయీ ధరణితరుణివుళందరున శెనమొన నుందరపురు ముం జెన్వండును లేడని చూవు కైవడి వా _న్తంబుల నభినయిం పుచు, ముఖలో చన (భుూవినవ్యానంబుల ఛావార్థంబు చెలుపుచు లాన్యంబు నలువ, వందిమాగధపొళకు అందంద శై వారంబులు చీయ:, లణవ కావాళ మర్దళ వేణు పముఖ చతుల్విధ వాద్యం

కాొవ్యకరణ హేతువు రి లులు బోరుకొనంగ, ననంత వై భచాభిరంజితుండై పేరోలగం బున ను.డి వశీ కొవ్యకరణ హేతువు మ. నను (శీ, రామవచారవింద భ జనానంద (వపూర్ణాత్ము( ద్‌ ద నవామన్మరణాతి పూతరననుం దదుృరి శారుణ్యల వ్రీనికాంతోజ్ట లనత్కవిత్వమహితు స్హాతీసుర్యగామణిం (అణుత(వజ్ఞుని 'వేంకటాఖ్యనుకవిన్‌ రావించి వల్కెం గృవన్‌ వ్‌ పీ. గరిమ రామాయణ కావ్యరాజము నాం(ధ కావ్యంబు( "జేసిన ఘనుండ వీతు (వివ్ముశ్చైవ _రృపురాణంలులో. గృప్ల జన్ముఖండంబమిను జారుఫణితి వాంధిభాన శ చించినట్టి వుణ్యుండవు మహిత సర, ష్‌ కుమారయాచ విభుని మాతంశడిని వేమాఆఅు ఐపునంశ్కృ 'శాంధ)ఎనత్కృతులచే నం చితముగ+ గీ. లూవి మెప్పించి యమ్మహీజానికరుణ నభినవాంబర వోరా[గ వోర హేమ వలయముఖ్యన క్క్యా.రంబు వడని వినుతి శిక్కినొండ వాస్టానకవీం[ దు డనంగ వి అ వం శావున మాఘకవిళ్ళత శికుపాలవభాఖ్య మవోళావ్యంబు నమ న్త ళావ్యరాజంర్రై, నర్వాలుకారళోభితంనై, నానావిధ వర్ణ వా పూర్ణంలై, (శ్రీక్ళవ్ళవాయకంబగుటం జేసి భవ్యంలై. నర్వజన వేవ్యం లై, వపండితజన(శావ్యం లై యున్నది. కావున నళ్క్ళావ్యంబు మదంకింతంబుం జేసి, యాం[ధళావ్యంబిగా రచింపుమని యానతిచ్చి, జాంలూన చొంలరహోరా(గవో రాది

10 శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) [వచానంబుల సంతుష్టునిం జేసిన, నేను సంతుష్టాంతరంగుండ న్నై యమ్మవోకావ్య రచనాభిముఖ్యంబు వహించి, కృలిపతివంళా వతారం బభివరించెద వ

4 కృతిపతివంళా వతారవర్ష నము 4 పీ వెలయ బిల్లి లమజ్జి జేశాళనాయః: జే ఘనవంళనున శాదిక రయయ్య రంగుగా సర్వజ్ఞ సింగభూపొలకుం జే వంళమునం బుక్కె నింపుమీఆం 'జెంబీ దుర్లాధీళు. బించి చెండాడిన లంగ రే చేంద( జే వంశభళవుండు కోరి జెబ్బది యొక్క గో[తంబులకు శిరః శ శోటీర మే పుణ్య గోస మట్టి గీ. మేటి రేచెర్ల గో వెల్లోటివంళ మందు విద్వత్కుమారయాచాఖిధాన నృపవ రేణ్యుండు అన్మించె నిరుపమాన దుగ్ధవారాశియం దుం జం[దుండుంలో లె వరి గి. _ధరణినమ్మేటి కీర్తి పళాపరుచులు దిళల( ఐర్విన శీవవల్‌ దెలియ లేక నురులిరంబుగ( జ(కముల్‌ జోడుగూడ వీడ నంళయ 'మొందు నెవ్వేళలందు వో గీ. భూరి విద్యల కారాజు భోజరాజు వీర్య వితరణముల కల వి([కమార్కు చుత్తరోత్తరయు క్తి |వఫయుక్తులందు జీవనన్నిభు( డళ/డని చెప్పవచ్చు లిం

కృతిపతివంశావకారవర్ష నము 11 గి. ఆ మహీనాథ తిలకున కగనుతుండు గలిగి లంగారుయాచ భూకాంతుడన(గ ముదముతో. గళ్యపబహ్మ కదితియందు శుకు( డుదయిం చినట్లు (వకన్నయకుండు |! నీ. అనఘు€ డా బంగారు యాచభూమీళకుండు కాళి కా నేతు మౌర్ష్గంబునందు బేరైన నాయని పేటం గట్టించి య చ్చట విశాలంలుగా న్మత మొకటి నిర్మించి చానికి నిండార సగుటూరి సీమాంతరస్థమై చెలంగు విన్న మాలయు అవ్వలపాశంబు నారెండు (గామంబు లిచ్చి ధర్మం లొనర్భి గి; నింపుమీజ నా న్మతమం దిష్పటికివి వచ్చుజనులకు నెపుడు నవ్వారిగాంగ నిచ్చుచుందురు భూపాలు( జేర్చరించి నట్లు భోజనసామగి యనుదినంబు లివి గీ. మజీయు. బోలూరి సీమలో మానితముగ నొప్పు నేళొల్లు పొలములో నొక ట్రా నత మొక్క కో నేరు నిర్మించెనుర్వి చాని సన్నుతింతురు దొర వారిస్యత మనుచు 88 సి “'వెలయంగ (శ్రీ కాళివిశ్వ నాథస్వామి యాజ్ఞ చే నొక భూసుళాన్వయుండు శాళిళావురి నుండి, కర మర్చి నొక దివ్య లింగంబు గొని వచ్చి బంగ రేచ

12 శిళపాలనధ మహాకావ్యము (1-ఆ) విభునకు నర్చించి వెసనీవు లింగ(వ తిస్ట చీయు మంటంచు!. చెలువ నతండు కడు వేడ్కతో మహో ౩_వల్యనది పొంత నతివిశాలంబుగా వాలయంబు గీ. రమణ గట్టించి యన్నపూరాయుతముగ విశ్వనాథుం (బతిష్టించి శాశ్వతముగ+ గాంచనధ్వజ మెతత్తించి కట్టంకేసె మహితగోవుర్‌ (పాకార మంటపములు లకీ క. చిితంబులు (శితసురతరు స్మతంబులు సకలనుక విజనసం న్తుతికిం బాశంబులు శాతవగణ తై (తంబులు నమ్మహీళుచారి(తంబుల్‌ లిక్‌ గి, అతని వత్నులు పావమాంబక్కుమాంబ నాథుతో. గూడ నవాగమనంలు!. తేసి వీరమాతలై వెలని రల్వీటిలోన వెలయు తద్వంళ్యులకు నిలువేల్చు అగుచు మ! క, ఆ రాజశేఖరునకుంగు మారుండు ఘనళ క్రి చే/ గుమారుండు తనూ మారు(డు నుకుమారుండు కు మారుండు కువమూరయాచమహివతి యలలెన్‌ ళ్‌ సీ వరంగ చేంకటగిరివున మంతిపురమును లచియింవం 'జేనెం బి తంబుగా€గ రాజవీధుల వెల్ల రమ్యంబుగాం "ట్రేసి మూలల మంటవపంబుల రచించె

కృతిషతీనంకావతార వర్ష నము న! విశ్వేశ్వరాన్న పూశ్రేశ్వరీ గుహులకు ముదముతో+ గట్టించె మూండుశేర్లు వూణరాజులచేత నొప్పుగా: దన రాజ్య మునకు ని_స్తిమిరఠారిసనదు( బొంటె గీ. రమణ గట్టించె నన్నస్యతములు పెక్కు విప్రులకు చాన మిచ్చెనువిత్త మెల్ల నమరపత౭ి€ బోలె భోగంబులనుభవించె నతడు సామాన్యుంజె కుమార యాచవిభుండు లర గి. పొసగ నారాజమౌళి పభుత్వకాల మందు వేంకటగిరిపురమందు నర్వ విభవములు సర్వనంపదల్‌ వృద్ధి నొం దెం బూర్షళశిరాక కుదధి యుప్పొంగినట్లు 89 గీ. అమ్మవోరాలపుతుండై యలరు నద్భు త పతాపుండు కీ ర్తి విస్తారుః డాది రాజసంకాళుం డఖిలో ర్విరాజచి త్త వారచరి[తుండు బంగారు యాచవిభుండు శ0 సీ. కళ లనారతమును తయము నొందకయున్న శ$ీళొంళు( డీ డని చెప్పవచ్చు. (బమభాధిపతి విరోధము గల్లకుం డెనా యంగజు సాటి సేయంగ వచ్చు దమి నగమ్యాగమనము సేయక్షుం డెనా ధనదవుతతుండు తుల్యు( డనంగ వచ్చు మధుపల్లవ సమాగమము లేకయుం జనా యల వసంతు(.డు సాటి యనగ వచ్చు

|! శికపాలవధ మహాకావ్యము ( 1. ఆ) గి జగతి నిమ్మేటి ని జనుల్‌ వొగడ నెగడె

నవయకళుండు హరభ క్తు/ డనవరతము

ధర్మపత్నీ [పీయుండు విద్వత్స మేతుం

డగుచు జలువొందు బంగారు యాచవిభుండు క్ష ఉ. _అంచితభంగి నానృపతి న్యాయము దస్పక యుండ విత్తమా

ర్లించి తచార్జితస్వమ.న, శిష్టమహీనుర భృత్యకోటిం లో

మించి నమనన్త ధర్మములుచేసి య శంబున ధాతింబూర్తి గా

వించి నిరంతరం బనుభవించె( బురందర తుల్యభోగముల్‌ త్తి క. ఆ రాజశేఖరునకుంగు

మారుండు జనీయించె రాజమాన్యుడు మహిళ్ళ

ద్వీరు.డు 'వెలుగోటికుల

&రపయోశాళిపూర్ణ్మ సితకరు. డగుచున్‌ శ్రి కం శ ర్వాంశనంభవుండు న

ఖర్వమవోళ క్తిధరు(డు గాన నతని నీ

యుర్వికు లెల్ల6 లవొగడిరి

సర్వజ్ఞకుమారయాచ జనవతి యనుచున్‌ మ! క్‌ు శాముండు నుందరులకు రొణ

ఖీముండు శ్మతువుల ఇల్లి ( బెంపలరంగా

సోముడు పౌరజనములకు

రాముండు భూ పజల కా ధరాధిపుం డరయన్‌ కధ్‌ సీ. తన కీర్తిభామినీ ధమ్మిల్లమున కిందు

కళ చారు కేతకీ దళముగా(గ( దన (వళాప్మగీవ్ము తపనరళ్ళులకు రో హితళతురంగుండు చాంవుడిల్లుగాంగం

కృతిపతివంశావతార వర్థనము 105 దననిరంతరదానధారాలవారి కల పాధోధినాథుండు భర్త గాంగ6 దన శార్యవర్యతమునకు దుర్శదవైరి నంఘంబు ఘనసొమజములుగాంగ గి. వెలసె నమ్మేటి లోవైకవిశుతోరు నుగుణనంపన్ను( డనిశంబు శూలపొణి కధికథ క్రుండు సకలవి ద్యావిదుండు నరకుమారయాచేం (దుండు వనుధలోన క్షం సీ. వ్మికమార్కు.డు వీర్యవిశరణ సావాన ములకు విద్యల క్ల భోజరాజు ఉత్తరో త్తరమవో యు క్తుపచ్యాసంబు నందు జర్చింపంగ నమరగురు-డు చటుల మీమాంసాది శాన్త్ర పరిజ్ఞాన మందు. బరాశరనందనుండు శ కొరళౌతు (వచారంబు లందు(బా ణీని గొతములనంగ వినుతి శెక్కు గీ, _విరగ్దనాయకకులవార్థి పారిజాత మఖిల సుజవైక నుతచరి తాన్వితుండు సుందరీ కాంతణీయాతి సుందరుండు భోగ దేవేందుం డా రాజపుంగవుండు శ్ర పీ, శాశిగయా పయాగములును మధుర బృం

• చారణ్య రామేళ్వ రాది పుణ్య చేశన్నుల్‌ సేవించి (తిపథగాముఖ పుణ్య వదులలో నవగాహానంబు/ తేసి

4 శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) గోళభూహిరణ్యాది గురుడానములం జేని యందరన్ననస[తముల్‌ పొందు వఆిచె లలి కాధిశాకృష్ణులకుం నీతిగా నగ వోరంబు విపుల క్‌ ఠి నొపా గ గి 'జెలంగి బొంబాయి కలకత్త చెన్ననగళల వూణ రాజులతో సఖ్య మొనర. జేసి చారిచే/ జాల మన్ననల్‌ వడసి పెక్కు బిరుదు లంది వెలింగ నా నరవరుండు శం పీ వెలయ వేంకటకవి విరచిత రామాయ జాం శావ్యమువిని వార్ష మొంది సత్కృవతో జరీశాల్వలు శాంచన మయవోరములు బవుమతి యొనర్చి మా లేళ్ళనీమలో. బ్వేర్తైన వెరుగువ కాగ్రళ్య(గామం విగవోర మిచె ే (లహ్మక్రైవ ర్త వురాణంబులో గృవ్ల జన్ముఖండము కవిజనులు మెచ్చ గిం నమ్మవోకవిచేతనే యం చితము. గ 'బెనుం/గు సేయించి వేయార్లు ధనము పామ భూవలిచ్చి రాధాకృవ్ణవుర మనియెడు న[గవోరంబులో ద్వాదళాంళశ మొనం? శం ఉఊ _ రాజీతకీర్తి సర్వజన రంజను(. డా నరనాథు. డొళ్కండే రాజన( 'బెల్లుం గాకితరో రాజులు రాజులె శ్య్కకచం[దము (లాజను వేరుదాల్చుట కరంలునిరర్జక మెట్టులన్న భో శాజి నొకండు వుణ్యజన నాంత యొకండునిశాటు డారయన్‌'

వ్ర కృతిపతివంశావతారవర్ణ నము [1 గి ద్విఆవ గేణ్యులచే జగద్వి[శుతముగం

బిక్కు మఖములు సేయించి పెంపు వడ సె

బుడమి వేల్చులకును వేలుపులకు€ లెక్కు

(గ్రామము లొనం7 నమ్మవో రాజవరుడు ర్‌1 గి, అమ్మువో రాజ శేఖరుం డమితయశుండు

లీలతో నర్వ సామాజ్య మేలుచుండి

వరునగా న ప్త నం తానవంతుః డగుచు

దనరె భువిలోన రెండవధాతకరణి ర్‌వీ కం. అంద్యగనుతుండు రాజపు

రందరు( డన. లొగడు గనె. బుకందరకరిఠా

ట్కుం దేందయకుండు సుగుణా

నందుడు గోపాలకృన్లనరవతి యల-రెన్‌ ర్‌కి కం. మును కళ్యపుచే నిందుండు

ననిమిష పదమందు(బోలె నటు జకకునిచే

ఘన వేంకటగిరిసింవో

ననమం దభిషి క్తుండ య్యె నం్టభమ మెనగన్‌ రశ గీ, (శవణరహితుుడు కోలవినంబుగల్లు

వాడు పొొడుర దేవాంబు వాడ( టంచు

నురగపతి రోని మేదినీతరుణి (పీతి

నమ్మవో రాజు భుజదండ మా(ళయించె ఠ్‌ర్‌ గీ. ఇందు. డమ రావలీపురం జేలినట్టు

(శ్రీదుం డలకాపురంబు రతం చినట్లు

గరిమ వారాజు వేంకటగిరిపురంబు

పొాలనము వేయుచుండు నపొరయళు(డు క్‌రి

శే శిశపాలవధ మహాకొవ్యము (1-ఆ) గీ. ఇాలివావానశళకమందు శళినసుగగ

నాష్ట్రసంఖ్యలు గల పారి వాబమందు.!

లు ఏ! 0౧

(బకటితంబుగ "వేంకటనుకవిసత

నీళ్ళతి రచింప జేసె నాలోకవిభుండు 57 చ... వితతరసంలు లుగ్గులిడి పెంచి ధ్వనుల్‌ మజి వృత్తి రీతులున్‌

జతురత( వాకముల్‌ రుచిరశయ్యలు చక్క(గ( బెల్పి నాల్లలం

కృతుల నలంకరించి తగ నీక్ళతకన్యను గృషప్పయాచభూ

పతికి నొసంగె వేంకటవిపళ్చిద పళ్చిము. డంచితంబుగణా ర్‌8ి

అన ఆన శి షష్ట్యంతములు. శ

కం, ఏవంవీధగుణగణనం

భావితునకు భావజాళభళ వ్యాక్ళతికిన్‌

చీవిశ గౌారీవరల

త్మీవరునకు దీనలోకచింతామణికి౯ ర్‌్రి కం. (శి వెల్లోటికులాంబుధి

శై వాతృకునకు నృ పాలజనమాన్యునకున్‌

బేవాధిపసంకాశమ

వోవిభవననున్వితునకు నమితయకునకు£ా 60 కం ఆతీణవీర్యునకు జన

రడణ చతురునకు రాజరాజసమధనా

ధ్యమయనకు 'శార్యజిత వా

ర్యకునకు నిళాంతఘనదయాద మనకు౯ా 61 క్‌ంం ఆర్యనుతచర్యునక్కుగీ

మార బ్రమనమ ఆజునకు నుభాంబుధినమగాం

నారదాగమనము [0 ఖీర్యునకు శ(కనన్నిభ ఛాయ్యనకు మహాను మేరుకమ ధ్రై ర్యునకుకా 69 కం. ఆతుల పభావునకు యౌ వతలీలామదనునకు+ (వవర్హిత భాగ్యా న్వితునకు జననుతునకు బుధ హితునక గోపాలకృష్ణ యే చేం్యదునకుళా 69 ణి శీ కథ్మాపారంభము. శి వ. ఆభ్యుదయపరంపరాఖివృద్ధి యగునటుగా నాయొన ర్పుం ఐం [వో బూనిన శీ శికుపొలవధమవో కావ్యంబునకు( గథా (పారంభం బెటి దనిన 66 మి

• నారదాగమనము శా. శ్రీ నాథుండు జగన్నివాసుండగు (శ్రీ, కృష్ణుండు లో కావన ఛ్యానానక్రత (శ్రీనమృద్ధవను దేవాగారమందున్‌ నుఖా సీనుండ్రై దివినుండి వచ్చు జటిలశేష్టున్‌ విలోకించె భా షా నేేతశంగజు( గాయశకాంతి విజితాంచచ్చారదున్‌ నారదు౯ా 65 మ. చెలు నొప్పళా దిననాథయానము తిరళ్చీనంబు, వై శ్వానరో క్రి వవపయొానం బది యూర్డ వం: బవావా! నర్వవ్యాపిమై యీనము కొరి లేజం విటు [80దుగాం బడియెడీ౯ అర్భింప చే మంచు, నా కులతన్‌ జూచుచునుండి రప్పు డచటం గొల్వున్న వా రందిలున్‌

ల శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) చ. తొలుత రుచి పతానమని తోడ విభావితరూప మౌటచే వలనుగ దేహమంచుః లిదపన్‌ సువిళ_కృ్తతశాంగ మౌటచేం దలంప(గ6బూరుషుం డనియు/ందడ్దయు నిశ్చిత మైనయవ్వెలుం గలవడ నారదుం డని మురారి యెజీం ౫౯ (గమ క్రమంబున౯€ వ. మజియును 68 గ్‌ భూరివిసీలనీరదము ముంగలం జూడంగ నయ్యె సొందనీ వోరపటిరవోరనిచయాకృతి నమ్ముని శేఖరుండు సొం పారంగం చాండవోత్సవమునం దిభచర్గుము మేన( దాల్చి నిం డారంగ భూతిలిప్పతను(డ కనుపట్టు పురారి క్రై వడి 69 మ. శరదిందూ_సచయాళ డై మీగుల రంజత్క౦జకింజల్కపుం జరుచిస్ఫీత జటా చృటాకలిత భాస్వన్యాళి యె మౌనిశే ఖరు( డొ వెన్‌ దుహినస్థలీరువావిపాకన్వర్ష శో భామనో వారవల్లీీ పత తీయుతోన్నతతుషార్శాదిన్‌ విడంబించుచుకా 0 ళు చ. అతులనవాంబుద చృవిమృ గాజిన బద్ద వలగ్ను( డై సము ద్యతకపిళోరుమౌంజియుతు( త్రై శశితో దులదూఃగు మేనితో వితతనువర్ష సూత పరివీత వినీలవి శాల చేలు డై ఓ చతురత నొవ్పు సీరి[ కియ సంయమి గన్గొన నయ్యె నయ్యెడన్‌ చ. అనుపమవై నశీయరుచిఠరాంగరుహాయత పైమమేదినీ జనిత వివిాకి వల్లి చయసంభవతంతుకృతో పవీతు( డె ఘనహిమజాలకు[ భు డగు కంజభవపియ పు తు డొప్పెనం ఒనితతటి ల్ల కాక లిత శారద నీరధరంబు చాడ్చునన్‌ ?ల చ. కలితమృణాళ ఖండసితగా త విలగ్న నినర్గకృష్ణ సా రలలిత సూక్ష్యలోమ చయరమ్యసమ[ గ చమూరుకృ త్తిచే

నారదాగమనము శి! వెలసె విరించినందనుండు పృష్టగ తా_స్తరణంబుచేత న బృలరిపువాహానం బయినవారణ రాజమువోలె నత్తణిన్‌ '8 మ. నలు వొప్పన్‌ ముని సంతత మభితవీణాబద్ధతంతుకతో జ్ఞ ్వ్రలిదంగుస్థనఖాంకుభిన్న మగుటం జారూల్లనద్విి దుమం బులచే ముంగల నర్ధభాగము దగం బూరించినట్లున్న యు ల్లలద చృన్ఫటికాడమాలికను గేలం బూని యొవ్పెన్‌ రహిన్‌ ణా సీ, _ అనిలసనమాఘాతమున ననంకీర్ణంబు గా ననురణనాత్మకస్వరంబు నిగుడ( జేయుచు! (బతినియత సంఖ్యావ్యవ స్థితభున్మకుతిచయాన్వితము లైన మడ్డాదికము లగు సప్తన్వరంబుల+€ (బన్ఫుటీకృతము లై. పరంగునట్టి మడ్డాదికాపర స్పరసంఘ భేద(త యారోవోణావరోవాణపరి[క గీ. మ।వఖేదంబు గల నువోమవాతి యనెడు వీణ నటు సా రెసాలెకు వేడ్క మీజం గనుంగగెమచు భూరి తేజః వకాళితాఖ లాళు డ్లై మౌని వారి డాయ నరుగుబెంచె "ల్‌ మ. భఘనతన్‌ వెంబడివచ్చు వేల్చులనతుల్‌ కోలు గావించి వె శ గ లృన వారిం దగ నిల్వం బంచి తజిత్‌ సర్వార్థసందష్ట యౌ వ వ మునివర్యుండు నిశాటదర్పదళ వా మోదుండు (శ్రీకృష్ణుడు న్ననగా రాతినిశేతనాభ మగు స్థానం బర్థింజేలెన్‌ రహిన్‌ 76

న శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) ఆధ ఇబ చ

• (శ్రీకోష్ణ సందర్శనము * గి. ఇనసమ(వభు( డైన యమ్మునిపదంబు లవని సోంకక మున్నో జనార్జనుండు గట్టువైనుండి లేచు మేఘంబు కరణి( వీఠముననుండి లేచె సం పీతి మెజయ ౯77 కం అమీత[పయత్నమున ను న్నమిళానమదురుఫణాహినాథునిచే సం మమున. (గింద ధృతంబగు తమవై వారి (మోలం దవసి చరణము లిడియెన్‌ 78 మత్తకోకిల. అదిపూరుషు( డచ్యుతుం డఖిలాంత రాత్ముండు కృష్ణుండ క్యదివూజల. బూజ్యా( డైన మవోత్ము నారదమౌని న క్యాదరంబునం బూజం జేవె మవోమతుల్‌ నుతపోధనుల్‌ మోద మొప్ప(గ రా(దలంప రపుణ్యవంతులయిండ్రకున్‌ 79 చ. అనఘచరి[తు. డ్రైనముని నంబుజన్మేతు సభాజనుల్‌ హిమాం జనకుధరంబులన్‌ బలె (బసర్నతం గ న్లానునంతలో. జిరం తనముని కృష్ణు. డాత్మశయద త్తవళాసనమందు మౌనివ ర్యుని దన కాభిముఖ్యముగ నుండ6గం జేనెం (బనన్నవ్శ క్తుం డ్రై80 అధ
• (శ్రీకృష్ణ -నారద వర్ణనము + గీ. _ఘనమవోనీలరుచి యైనకంసరిపుని (మోల విష్టరమున నున్నమునివ శేణ్యు. డపరనంధ్యకు నెదుట. బూళర్వాది నున్న ధవళ కిరణునిళోభను రస్కరించె 81

శ్రీకృష్ణ -నారద వర్ణ నము 28

గీ. అపుడు యజ్వపియుం డ్రైనవరి (పనన్ను(

డైన మునివతి. బూజించి వార్త్‌ మొందె;

సాధులను వరివస్యచే సంగహింహం

గోరుదురు గాదె సతతంబు నూరిజనులు 8ివ్డి గి, అావసేందు డ శేవ శ్రీర్జోపవృాతము

లఘవినాళనమర్చంబు లైనకుండి

సలిలములు పొణిచేం బట్టి శారి మీ6ంద6

జ్లె వారియు న తాన్యుం డై సం(గహించె 0898 క. మునియనుమళకి గొని నవఘన

తనుండగు కృష్ణుండు వసించెం దపనీయవరో

ననమున ; నది యవు డొ ప్పెను

ఘననీలఫల[దుకలితకనకా[ద్మికియన్‌ రిక చ్న చెలువుగం గాక నార్చినపసిండిజిగిందుళ కించు వల్వయుం

గలయః€గ నీండుచందురునికందువ(. బోలిన మేని చాయయుం

గలిగి మరోజ్ఞ వేషుం డగు కంజదళాడు(డు చూడ నయ్యె సం

కలితవిశాలబాడబశిఖాయుత చారువ యోధిచాడ్పునన్‌ రిల చ. లలరిపునీలతుల్యరుచి భాసిత శారితను వభాళి నం

వళితను లైన నారదుని వర్షనరుచుల్‌ విలనిల్లై రాత్రియం

దలరు చలన్మహీరుహరళాంతరగో చరళీత ఛామరో

చుల్మకియ నన్హు చూపణులచూడ్కులకుం గడు విందొనర్చుచున్‌ చ. మజియుః (విఫుల్లనూతనతమాలను మోపమకాంతి రాజి చే.

బరువడి సప్తపర్హ సుమపాండ. మరీచులచే( బరన్పర

చ్భురితవినిర్శలద్యుతుల సాంవు వహించిరి 'యేకవర్డు లై

వారియు మునీం[దుః డర్మతనయాన్వితగాంగజలంబు క్రైవడిన్‌

లీ( శీకుపాలనధ మహాకొవ్యము (1-ఆ) మ. లయకాల| పతిసంవృ తాత్కు/ డగువేలత్మీకు నత్కుతీలో రయ మారన్‌ సవిశానతన్‌ భువనమల్‌ రాజిల్లు నక్కుఊ&లో నియతిం చావన రాట్సమాగమళవోన్ని। దోరుసంతోషనం చయముల్‌ మిక్కిలి దుర్వవాంబులగుచున్‌ సాగెన్‌ మవో భారమై చ. దినకరునిం ఐబలెన్‌ నిశితదీధితి మైన తవస్వివర్యునిం గమంగొని సమ్మదంబున విళాసము నొందుటం జేసి (పొప్తనూ తనరుచి గల్గున్మేతములు చాల్చిన కృష్ణుండు పుండరీకలో చను డను వన్ఫుటావ్వాయము సత్యముగా నొనరించె నత్తజిన్‌ 89

• శక్ర సందేశము-ఉపోద్దాతముః వు అప్పుడు రి0 ఉ. అఆ వసుదేవవ్యుతుండు, మవోగుణళాలి, విసారిక్యుభదం శావళిదంభశీతకిరణాంకులచేత న్వభావళు భసు (శ్రీవృతగా[తమున్‌ నితిమచే ఘనసౌధము నట్ల చాల సం భానన 'సేయుచున్‌ స్మితసమం చిత వాక్యముచేత నిట్లనున్‌ 91 చ. అనఘ! ళరీరధారులకు నద్భుతవైై ఖరి నీదు దర్శనం బనిశము మూ/డుశాలములయందును బాతతనొందియుండు నె ట్లనిన నఘం బడంచు నిపు డాయతియందును భద హేతువౌ ననుపమపూర్వపుణ్యవిభ చాధికతన్‌ గృతమయ్యె గావునన్‌ 98 మ, అఫరిచ్చిన్న నహ్మనరశ్ళియగు నయ్యంభోజమి[ తుండు వి స్టపమందే తమమున్‌ వారించుటకు. చా ళ క్తుండుగాండయ్యె, న వ్విపులాజ్ఞానతనుంబు మీ యగణిళావిర్భూత తేజంబులన్‌ నివుణత్వంబున(లోవు, దూరగత మై నిక్నూలమై, కావసా 1! 98

శక్రసందేశము--ఉపోద్దాతము నే సీ, అనఘాతస్హ! (వజలకు నతికుభకారి ను పాత నిషేవప నిర్వ్యనసన చిత్తుః డగు సృష్టిక ర్తచే ననిశంబు ధననంవ దలకును బోలె చేదంబులకును గర మక్డి చానభోగములచే వ్యయమందుః బర నామ్నాయంబువలన మాజకీయు నానంత్యమునం జేసి యశయుండగు నీవు నిచేవముగ ఛాసి నిర్గ యింస _ గీ. _బడీతి, వజపు(త! నీదృష్టిపాతముననె యతికృ తార్థుండ నైతి ట్‌ వై ననీదు గురుతరో క్తులు నాలింపం గోరినాండ; (్రేయమందు నెచ్వా(డు సంత ప్తి నొందు? రికీ వ. అని యిట్లు [పీయవచనంబులు పలికి యాగమన (వయోజనం వఐడుగువాం డ్రై వినయంబున నమ్మునీం[దునిం జూచి, మవిఇ్యాై! నిస్ఫృవుండవైన నిన్నాగమన (వయోజనం బెయ్యది ? యని యడుగుటది మిక్కి లి ధార్హ్న గ్రంబగు వైైనను సముది కాత్మ “గౌారవంబును క్లాఘ్యంబు నగు భవదీయాగమనంబె మాకు ఛార్డ వలు నిచ్చుచునదని పలికిన, నమ్మురారి వచనంబు విని నారదుండు, పుకుషో త్తమా! నిస్పృవాండ వని నీవు వచింప నర్హ్యంబు గాదు; పరమయోగుల కైన నీవు సాజాత్కరణీ యుండ వట్టి నిన్ను సందర్శించు టదియె మాద్భృళులకు (బయోజనం; వీింతకంగశు నన్యం 'బెయ్యది గలచు ? ర్‌ స్స్‌ నముదీర్ష విషయవాంభా (వతిరోధకం బతుడ్ల మగుట ఎనాళిచేత

వ( శీకుపొాలనధ మహాకాన్యము (1-౪) నత్యంతదుర్గమం చై న మోచపథంబు నొందిన సుమనస్విబృ్భృందమునకు ననపాయసం [శయం లైన (పాష్యస్థాన మగు దీవు; పూర్వజ్లు లైన మునులు నిగ్భహీతచిత్తు లై. నెగడు యోగుల చేత . నధ్యాత్మరృష్టి చే నధికయత్న గీ మున గృహీతునింగా, సర్వభాతనుయుని. గాలం (బకృతికం మెం బరుని(గా, మఘమనపురాణ పురుషుని-గ, నర్వసాతి/గా, భూతములకు నీశ్వరునింగా చెటుంగుడదు, రీళ! నిన్ను రగ వుం అని యిట్లు భగవంగుని నిర్గుణస్వరూపంబు వినుతించి (వన్తుతో పయోగిత్వంబున సగుణంబు నాశయించి వెండియు నిట్లనియె ర గ్మి పరగ లోక[శ మైకస్థ పతివి నీవు గాన లీలాసముద్ధ ఫక్‌ వ్యాతలంలు ఇారుభుజ గెకమునకు చాచ్చ్చాదనముగ 'కేర్చితి వహీళ్వర _స్తంభశిరములందు 93 తరల. అరయ నీవు నరావ కారుండ వయ్యు, నంనృతినాళక్ళ ద్వరగుణంబుల నెల్ల వారి నధఃకరించితి వట్టి నీ గురుత రాద్యపుళాణమూర్షిని గూఢ నన్సహిమంబు తె వ్వరు నుతింప నమర్థు లిద్ధర( శి బద్భువ్మతని భే ణా | 08 గి. గవ్వారీభార మడ(వ నాళమున నుండి యవకళరించితి వీవు మవోనుభాన!

శక్ర సందేశము..ఉపోరద్దాతము 27 కుతీనిడి ప్ర నిఖలలోకుండ వగుట నంతకం మును భూభార మధికమయ్యె 100 మ. [కమ మొప్పన్‌ కికుపాల కంస ముఖలోక [దోహులన్‌ భూరితే జమునం జంపుట కీవు భూతలమునన్‌ జన్మింప 'వేనిన్‌ మనో తృ! మవోయోగులు యోగదృష్టి నెపుడున్‌ దర్శింపగా లేని నిన్‌ వీమలున్‌ మాద్భళ చర్మ చకువులకు న్వీతింప నెట్లయ్యెడిన్‌ శి గిం విశ్వవళ్లభ! దుర్ముద పీడితమగు న. నీజగము! (బోవ దతుండ వీవె కావె; పటుతమస్కా ౦డమలిననభంబు గడు (బ శాశముగ జేయ రవిదక్కం గలండ యొరుండు ళి 102 గీ. వారి మృగ్యపాయులై న కంసాదినృపుల జంపుటది యొక్క ఘనమని జనులు నిన్ను( బొగడుదరురు జాంచనావ(పముఖనిశాట కరినిపాంతకు నీ కది గర్హ్హణంబు 108 వ. ఇట్లు స్తుతివాక్యంబుల చేత వారి నభిముఖుం గావించుళొని యాగమన |పయోజనం బెటింగించుటకు నుపోర్హతంబుగా వెండియు నిట్లనియె 104 సీ. _జగదేకవల్లభ ! విగత్మశముండవ్రై (కమమున నీవు దుర్జనుల నెల్లి - నరసి చంపుటకు నీయంతన నీవె [వ వృత్తుండ వై లివి వివిధగతులి ; వైన చేశాంతంబునందు నీతోడ ఖా షింప(గ గోరు నా చిత్తమిపుడు

ల్ల శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) చతురత నన్ను వాచాలునింగా "కేయు

చున్నది; గావున నో యువేంద |!

గీ. యిందసం దేశమున జనహితమునై న వచన మచిరంబుగా విన్నపం లొనర్య థ్‌ నింద కార్యధుర్యత నొంది యెస(గు నీవు వీశితో చాని నంతయు విన(గవలయు 105

• హిరణ్యకశిప (ఫభావవర్తన + స!

చ. వనిమతులచే నొకింతయును ఖీతి నెటుంగనివాండు నూర్యతే జమున వెలుంగుచా(డు దితి జాతు(డొకండు గలండు వాండొగిన్‌ గొమరుగ నిం దళబ్బమునకుంగల యర్ధ మడ౦చి నంతతం బుమహితు డై హిరణ్యకళిపుండను చీఠరంజరించు నిత్యమున్‌ 106

చ, పరగ నమత్సరుండగుట, చా(డనురుండను చారుణాఖ్యకున్‌ ధర€ (బథమాభి ధేయతను చాల్ళె; మవోలలు(డైన వాని చే( జిరగతి దేవళాతతుల చి త్తములందు మవోభయంబును నిరముగ నించ6గా6 బడీ యె; 'తెచ్చెడి దేమిత మగకృత్యముల్‌ 1" న!

చ. వహరియమపాశియతులు దిళాధిపులై నను వారి వీటిలో నరయక శాగసంవ్భాతము లై తమయంతనె నర్వసంపదల్‌ స్థిరముగ రాత సేంథదుని భజీంచె. దదాదిగ నంపదల్‌ వనుం ధర నతిచంచలంబు అనీ తర్షయు నాడిక గాంచె నెంతయున్‌

ఉ. నాకులు దైత్యుధాటికి మనంబున ఖీతిలుచున్‌ న్వరూపళో శై కఫలంబుల్లైన నగ శాదులకుం బటు శథస్త్రకోటికి న్వీంక బలాలి కాయనవినిర్మి తకంచుక చావపాళి క స్తోకత నంవిధానములు ళూరులు చేసిరి పుష్కులంబుగన్‌ 109

దళ్యగీవ (ప్రభావవర్డ్మ న ౪11 తరల భువననంచర 2 కశీలుండు భూరినంపద కా[శయుం డవు నిళాచరనాథు( జేదిళ కర్ధి సేగు. దచాళకు న్టివిజవర్యులు మౌళిబద్దమణీగళ తృ రయుగ్ము లై యవిరల నృవామూండు సంధ్యల యందు (మొక్కుదు శెవ్పుడున్‌ 110 చ. వితతసటా చృటానిలవిభిన్న ఘనంబగు భూరినారనీం వాతనువు దాల్చి ముగ్ధలఅనాం చ దురోభవనంగభంగురా యతనఖరంబులన్‌ ఘనరళణావని నద్ధను జేం[దవతము ద్ధతి విదళించ్మితుంచితివి శతామరనేవణ |! నీవు (వేల్ళిడిన్‌ 111 0 దశగీవ (పభావవర్ష్మ న ళీ మ. ఘను డాదైత్యుండు ళూరిదర్పభవదోఃకండూతి నై రింపలే కనిళాంతసృృవా వెండీ నిర్ణరులతోః గయ్యంబు గావింవదే వని వానకతరతణం ఐగుచుం గువ్యద్ధోరరూవంబుతో దనుజుం డ్రై జనియించె. రావణుండనా చై శ్యాన్వయ వు మజియు నా రావణుండు తై 9లో శ్యాధిపత్యంబుగోరి యత్యం తో త్సావాంబువలన( దన దళనుశిరంబు ఛేదింపం దలంచి, యిష్ట సొవానుండు గావున( దన యిచ్చకుం దగిన యీళ్వరవరంబును వి్నుంబునుం బోలె నుతృ్రితీంచె నదియునుం గాక 118 గి. లీలం గ్రైలాసగిరిన్టి జలింహ 'జేని చలన సం్యభమ[త స్తతుపార 3_ల కన బ్రళాస్వయం (గావాసుఖంబుచేత శివుని వర చానమునకు నిష్కృతి యొనర్భె క్త

శ్ర0 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౮౪) చ. ఘనఖలళాలిమైన దశకంఠుడు శకుని మీంద నల్లిత ద్వనమును బెళ్లగించె మఠి (దత్పుట ఖేదన మడ్డగించె న య్యనువున రత్నముల్‌ గొనియె, నచ, ్పరలన్‌ జెఅంబె్టై నీగతిన్‌ బలివడి రేపవల్‌ దివి కుషద్రవ మరి నొనర్చె బల్విడిన్‌ 115 చ. తలప దశాస్యుచేత ననుధావితు(డ్లై యనిలో ఐలాంతకుం డలికి పలాయితుండగుచు నభ ము నాథనలీలయానము ల్రలంపండు, వార్టి( బుట్టిన చలద్ధయచ్చిత పద కమంబునుం దలంపండు, శేవలం బనుదినంబు( (శంస యొనర్చు శ్మీఘతన్‌ 116 గ కర మధిరలోచను(డగు శౌశికుండు తపనసము.డ్రైన ద్రైశ్యుని దర్శనంబు సీయం జూలక కాంచన శిఖరీగుహూల నొదిగి దినములు గడపుచు నుండు ననభు! 117 చ. కలితలృవాచ్చిలాకఠిన కంఠవిఘట్టన జాతపావకో ప్రీ వల్‌ ణజాలమౌటనవిషవ్యాతరం బగు విష్ణు చ[కమౌా ఖలవ నుజాన్వయ[ వభుని కంఠమునం దతి మోఘ మయ్యింగే వల భువవైకళభర్తయయి భాసిల వాండధిక (వశావుం లై 118 సీ. మజియు న నైైత్యుండు మదమున గరి బోలె

• జతురత నిర్భిన్న శంఖు( డగుచు గలుషితంబు నిరస్త గాంభీర్యము నప్తాస్త గురుపు షృకంబగు గువ్యూ కేందు మాననంబును జాల మధిశంబుగా( జీనె; నదియును గాక జన్యంబులందు వరుణ దేవునిచేత((౬హితంబు లైనదు ర్హృమనాగ ఠరాజపాశములు దనుజ

దశగీవ (ప్రభావ వర్జన 81 గీ. వల్లభ నరోవమహుం కారభయదరవము చేత వ్యావ ర్తితంబురై చిత్తమందు సాధ్వనము గూర (గ్రమ్మఅ జవమున(జని ముట్టి పాళిగళంబునుం జట్టుకొనియె 119 చ. చెలువుగల జాపదండము రచింపంగ( గ"లి దళాననుండు ని చ్చలు యమచావానంబమున నైరి రాజవీశాలళ్ళంగమం డల మటు వెళల్లగింప నది తత్నృథు భారము లేకయుండియుం 'ఇెలువటి (వీడనొంది వగశేం దల యొ త్తకయుండు 'నెప్పుడున్‌ గీ. అఆకుఘ! కుచికాలమందై న నధికఖీతి నర్కు డనమ[గకరముల నంటి కొనుచు వీమలశీత లఘర్భాంబుబింద.మౌ క్తి కంబుల నలంకరించు. దత్క్మమలముఖుల 1లి1 చ. అలఘుకళానము[దుడు శశాంకుండు దై త్యునియింట రేపవల్‌ గొలుచుచు మానినీ్మీపణయకోపము దీర్చుచు కాగనంపద బ్ఞలకొనంకజేయుచున్‌ రతివిలాసము నేర్చుచు సంచరించు న వ్విలననశీలు. డె దమజలీరునకున్‌ శశి నర్ముమి(తు డ్రై 12 తరువోజ. అతిదురవాం కారుండగుద శాన్యుండు వితతవిలానినీ విభ మార్థంబు తతమతి( జవులకు దంతప(త్రికలు హితముగా రచియింప నిచ్చ దలంచి (వ౭ిలేనీబలమ.న భాసిల్లు విఘ్నపతి దంత మొక్కటి బలిమి మై+ బెజి కె నత డేళదంతు.డ్లై యందున నలరె జతనుగా నది వెండి జని యింపదయ్యె 120

త్రి శిశుపాలవధ మహాకొవ్యము (1-ఆ) మ. అపరోధ[పమచాంబరో చ్చలన సువ్యక్తాగు. డై యుండి త ద్ధవళా ఉస్ఫురదూరులోలఘన నేత శేణి యౌ వాని కా _ప్త్రవరుం డైన సమీరుచే ననపరాధస్పర్ధబన్రామరుల్‌ న్తవముల్‌ జేసి విముక్తు లై చనిరి స్వస్వస్థానముల్‌ వేరంగన్‌ 124 గ. అనతిరస్కారియగు వాని నతృిళాప మహిమచే ధిక్కృతుండయ్యె దవాను( డాధి చే/గృశింపుచు జబాష్పముల్‌ జిలుకరించి ద్విగుణముగ ధూమపటలంబు విస్తరించె 12 వ. మలియు నత్యుగకేజుండగు రావయిని సేవించుటకు సర్చం బులు న్వకీయంబైన వరమర్శ భేదక ద్విజివ్వాతాదోషంబు పరి త్యజించి యజిపవ్వాగమనంబునై న సక ర్లవర్షంబులచేత నిజభుజం గత్వంబు భజింపంబడ దయ్యె నదియునుంగాక 126 చ, విపులతదీయవారణవిభిన్నవిశాలకటంబు లౌటచే నుపరత చానధారలయి యోడి ది శేభములున్కిపట్లకున్‌ ఉనలత( లాసి యచ్చటనె సంతతమున్‌ వసియించినందునన్‌ విపులదిళశాగజంబులను పేరది సార్థక మయ్యె చానికిన్‌ 1! మ. కుసుమా్త్రుజ్వరశాపత ప్తమగు రటీళ ర్త నెమ్మేనికిన్‌ వ్యస నాత్యుస్ణములై న దై. త్యకులరాడృందీకృ శేందాంగనా శ్వనితోరుక్వసన పచారముల చే సౌఖ్యంబు వాటిల్లిన ట్రసమానందము గల్ల బెప్పుడు పటీ రాంచద్ధవి_తంబులన్‌ 12 మ. అనిశంబున్‌ బుతుపుల్‌ సమ్మగఫలపుష్పాఢ్యంబు లై ఖల్‌తవం బును హేమంతము సన్మనో జ్ఞ శిశరంబుం దద్వనం లేందిరన్‌ ఘనవగ్గ రు శరత్తులుం గలని వేడ్కన్‌ దన్మవోపట్టణం ల! అలన లట బున చా_స్తవ్యకుటుంలితన్‌ వెలయు చా మోదంబు సంధిల్లంగన్‌

శ్రీ శక్రసందేశము 80 తరువోజ. అనఘాత్మ ! యజుండ వవ్యయుండ వనవాది వనుపమొన బలుంగ వై నట్టి నీవు తను వధించుటకు వై తత్పరత్వమున మనుజలోకంబున మను కులమందు ఘనళాముండను పేరం గలుగుట యొజిగి వినయంబుతో నీత విడువండు నవాండు; పనివడి మానుల్రై సరగినవారు (వణుకాభిమానైక (దవిణులు గాం 180 ఉ. అప్పుడు, రామరూపమున నర్శిలి నీవు మవోపయోనిధిం దప్పక ేతుమార్షమున దాటి యనిన్‌ వనిళకాపవోరకున్‌ గప్పిన కిన్కచే నిశిత కాండములన్‌ వధియించి పుచ్చవే! యిప్పృడు,తచ్చరి[తము నహీనమతిం దలపోయు,మచ్యుా!

• శక్రసందేశము వ. మవోత్మా | పర।వళారణ పరుండ్రైన యా ళావయణిం డిష్పుడు వ₹ైలూషుండు రూపాంతరంబునుం బోలె భవాంతరంబు నొంది శికుపాలుండను సంజ్ఞ చేత దిరోహిళాత్ముం డ్రై యన్యులచేత నతండె యితండని యెజటుంగంబడక వ ర్తింపుచున్న వా డా శికు పాలుండు బాల్యంబున భుజచతుష్టయవంతుం డ్రై ముఖంబు చేత( బూర్జ చంద్యపతిముం డై లోచన్యత యోపేతుం డై యుండు నిప్పుడవి యన్నియు నంత ర్రితంబు లగుటం జేసి తరుణుం డ్రై క రా శాంతమహీళ్ళద్వరుం డై యత్యున్నత కేజంబున సాజా త్ఫ్భూర్యుం డ్రై వెలుంగుచున్న వాం డదియునుంగాక 192 చ. "కడిమియదృచ్చచే నమరళర్చురకోటి నను[గహింపంగాం గడువడి న్మిగహించుటకు( గర్హమనేన యటంచు గర్వి రై

శ్రీ| శీశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) తడయక ధాతృముఖ్యసురద త్తవరంబున వీర్యసంపదల్‌ వడసిన రావణాదులను వాండు హాసింపుచునుండు నిచ్చలున్‌ చ. పరగ జిగీషుం డైన శీకుపాలుసిచేత బలావలేపతన్‌ దురుముగ నిప్పుడున్‌ జగము తొంటి విధంబున గాసి నొం బెడున్‌; వరసతి మైన కాంత వలె వారకన స్థిర మౌ స్వభావమున్‌ ధర (బతిజన్మమం దవి తథంబుగ( బూరుషు నొందునే కచా! గీ. అట్లతి[కాంత దై వాజ్ఞుండ్రైన వాని ౮ మో పం. యమనికేతనాతిథిని గా ననుపుమీవు]! పృథివి కటు పీడ "సేయు కుభేతర (ప బారుల వధించు ఓది సాధునమ్మతంబు 185 జ గి, _అరివధముచేత ధృత దార్డ్య మైన శ్మకు చిత్తమతిసాం [ద పులక శచీకుచ్యాగ ధృత పరీరంభ పీడనోన్నత సహత్వ మొందు గా కటు మరల నస్పంద మగుచు 1268 న, అని యిట్లు విన్నవించి సురమునియగు వారదుం డాకాళశం బునకుద్గమించి చం్మదునికాంతి వపింపుచుండ నప్పుడు చేది డేళాధీశ్వరుండ్రైన శికుపొలునియం దతికుద్దుండైన చ(కపాణి వదనంబునందు గగన౦బునందుం బోలె నంతతంబు శ తువినాళ సూచకం బగు నుళ్చాతవి శేషంబు (ళభూభళంగ వ్యాజంబున నా నృదంబు గావించె*ే నయ్యు పేందుం డింద్రసం దేశశవణా నంతరంబున క! 4 ఛీ కృష్ణ సంశయము + గి. వావము జూడ వార్డుండు పిల్వ నంపెల _అెద్యుం జంపు మని చెప్పి పుత్తెంచె జంభవెరి లతల

• మూలమున పథమసర్గ నమౌొప్తము.

మం(శ్రాలోచనము శక్‌ యద్ది వీయుదు ? నెచ్చాని నిపుడు విడుతు + ననుచు€ గార్యస్వయాకులుం డై మురాలి 188 (4 మం(త్రాలోచనము ఛి గి గగనమున గురుకావ్యానుగత హిమాంళు శాంతినీ వహించి యుర్దవ శామపొల సహితు: డ్రై రమ్యమగు సభాస్థలముః కేరె వేడ్య్మమీజ మం[తంబు గావించుకొలణకు 189 క, నయముగ జగదవనార్థము 1వియ మొప్పంగ( దత్సళఖాస్థలీ వేదిక వై నయమున నన్నరవహ్న్ని (శయము (వశాశించె భూరితర శేజమునన్‌ 140 కం వితతమణి న్తంభంబుల (బతివింవితులగుచు. జుట్టు పౌరుపషసంఘా వృతుల్తై న కరణి నొప్పిరి చతురత నమ్మువ్వుర తివిశాలవిభూతిన్‌ థి] క్షి సీ ప్రీతి నుద్ధవ శామ కృష్ణు లేయుత్తుంగ హైమపీఠము లవై నధివసించి శా పీకమ.ల చేత నంచిత శేనరి (గాంత్మతికూటక ంగములు వాల నుపమింపగాన య్యొ; నపుడు విచడణుం డగు వారి యుద్దవ వాలధరులకు€ గార్యద్వయమునకు౬ గల్షిన విపతి చీధంబు చెలిపె విశేషయుక్షి ;

వ్‌! శిశుపాలవనధ మహాకావ్యము ( 1_ఆ) గి, మాఘ్యముకుళా[గరదనుం జౌ మధువిరోధి వాణి విద్యోతి ఆాంతస్సభంబు లైన సున్మితంబులచేం లరిళుద్ధ మైన కరణి. (బస్ఫుటవర్ష మై నఅలె నపుడు 14లీ

• శ్రీ కృష్ణుని తొలిపలుకులు + గీ. వరుస మద్వాక్యము లు భవద్వాక్యములకు నవసరం బిచ్చుటకు నయ్యె, ననఘలార! నలువుగా. బూర్వరంగంటు నాటకీయ రమ్యవన్తు పనంజనార్థంబు గాదె? 1140 వ. దిగ్య్సయశీలు న భీమార్చునాది భాతల చేత, గరదీకృత నకల మహీపాలుం డగు యుధిష్టిరుండు మనసావోయ్యంబు లేకయే యాగంబు నిర్వ ర్హించుటకు సమర్థుం డ్రై యున్నవాడు; (వవర్థమానుం డగు ళతుండు వథ్యంబు గోరు పురుషునిచేత నా చాసీన్యంబున' జూడం దగినవాడు కాడు; వృద్ధినొందుచున్న రోగంబును శ్యతుండును దుల్యవృళల్ని గలవారని చెప్పంబడుదురు; గావున కశత సీ. ఒనర బై తృష్వు సేయుండగు శికుపాలు( 'డెలమీ ఐంధుండయ్యు ఖలుండు వాడు వతతంబు వా కపక్ళతిసేయుచుండు న ట్లయినను చాని చే నరయకుందు(; బరగ లోకంబును అాధింపుచున్న వాం డది వాకు మిక్కిలి యాక్తి నొనగెం; దవిలి భవన్మత (శవణపర్యంతంటు నామతం లిది ; మీరు నయమెలర్చ గీ. నార్యవర్యు లాలోచించి కార్యనరణి 'బెలుపు( డివ్చుడు; భువి నెంత ధీరు(డైన

దబలరాముని వర్ష నము శ్రి నొకండు గావించు మంతంలు (పకటితముగ నర్దనిశ్సయకందిగ్గ మగుచు నుండు న థి అ

వ. అని యిట్లు కృష్ణుం డఖి ధేయనమ్మి కొమరం న! వాక్యంబు(

బలికి, యూరకుండె నుత్తమపురుషులు (వకృతిచేతనే మిత

భాషుళ్టైయుందురుగదా! యవృుడు 146

• బలరాముని వ ర్త నము

గ్‌. శా తవకృ తాప రాధసంనురణజాత

వితతసాం[దవళ్ళాత్తాప విన్ఫురితము

సువతిబింబోస్థచుం బనచుంచువు నగు

నోసష్టమున లతితుండయి యొప్పు వాడు క్త? గి, మద్య సే చారుణితఘా ర్షమానములును

"కేవతీవదనోచ్చిష్టపావనపుట

యుతము లగు లోచనంబుల నొప్పు వాండు

మరు[కుధోన్నమిళాంగుః డై వజలు వాండు 1408 గీ. _గాఢవరిరంభలోలువ కామినీ న్త

నాతి కార్కళ్యపాతీణి యగు నుగంధి

చివ్యవనమాల నభిమానదీ వ్రవదన

చవాతముల నాడ వాటీంచు వాడు మజియు 140 గీ. నిలిడకుండలకలిత మాణిక్యళకల

వళలచేత నీలాంబ రాళ ంగనంగ

(౮

శ శీశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) రుచిని నవచూతపల్ల వరుచిని గాంగ నంచితంబుగ( గావించు నట్టి వాడు 150 గి, వితతసంధ్యారుణవ్యోమ విస్ఫురత్స మగ తారాగణంబుల ననుకరించు శ (తువి ద్వేషరక్తాంగసంగిసాం [ద ఘర్ముజల బిందువులు చాళ్ళి (్రాలువాండు 1ర్ట1 మ. తత సౌరభ్యకకుద్మిపు తివద నాంత ర్వాసలప్రాధి వా సిత మౌ మద్యర సంబు దేత+ గృతసంశ్లేమాననా మోదమున్‌ సతతంబు న్వమియించువాండు నయళా ఈ'పో కనద్యుక్తు లన్‌ జతురత్వంబునం దెల్పువాండు ఘనుండా సంకర్షణుండ _త్తలిన్‌ గీ. శాను మొదలంజెప్ప( దలచి తత్షణమెని జోక్తి విన( దలంచి యూరకున్న యుదవుని మనోజ్ఞ సిఖాంత వాక్కుల గ ఇధి కవనరంబు నిచ్చు నట్టి వాండు 158 ళల గి, వదనక పటపద్ముపర్యంతసంచర చ్చం చరీక ములకు జలదుట[గ దంతరుచులచేత( ఛావళ్య మొనంగుచు నింపు సొంపు మెజయ నిట్టు లనియె 151

• బలరాముని యభిప్రాయము $ గి. హరి మొదల యానసకంబు న్యాళయించి దోసరహితం బదీన మై దొరయు నట్టి వాక్య మెయ్యది వలిశ నవ్వచనమునకు నొనర నటు సేయు టదియ సుమ్ము త్ర్తరంబు 155 సీ. ఇంధనరాశిదహించు పావంషడుదీ ధితిచత సూర్యు న తి కమింపః

బలరాముని యభిప్రాయము 8$ీ జాలని (కీయ. గడు సంతి ప్తమైనయీ వ చనంబు బహుతర వాక్కు చేత నతిశయింపంగ( జూల; దటు కాన మితపదం బర గారవము నై యతిశయిల్లు వారి వాక్యమునకు మద్గురుతర ఛార్జ్యవా క్యము భావ్యభూత మై యలరు ణాకః గ్గ మహితమతళులు సెప్పు మాటలు (పళి వాదీ వక్త మొన మూంగ వాని కేయు; నవని సంతతంబు ననుకూల వాది యౌ వాండు మందు డైన వాగింజేయు 156 వం మందలుద్ధులయ్యును గొందజు దుర్శేధులగు చా రౌళనసాది (గంథంబులు పఠించి సంధివ్మగవాయానాననద్రై వధీళొవ నమా (శ్రయంబు అలనియెడు షడ్డుణంబులును (బభుమంతో త్భావాంలు లనియెడు (తిశక్తు లును శక్సి (తఈయసాధ్యంబు లైన పురుషార్థ లాభాత్మక (వళావసిద్ధిమం (తసిద్ధ్యు త్సాహాసిద్ధు లనియెడు సిద్ధి తయంబును కయ వృద్ది స్తాన సంక్షీకం బైన యుదయ (శయంబును వ్యాఖ్యాకంబు సేయుటకు నమర్భు తై యుందు రనాలో చిత కార్యుం డైన చావదూకుని వాగాడంబరంము లత్యంబు వలన స్థ్‌లితబాణం లైన ధనుమ్మంతుని వన్షితంలు నుంళోలె నివృలంబగు; సర్వకార్య శరీరంబులందు సౌగతులకు రూవ వేదనా విజ్ఞాన సంజ్ఞా సంస్కారంబు లనియెడు స్కంధ వంచకాతిరిక్తం వైన యాళ్మ యెట్లు లే దట్ట్లు రాజులకుం గర్మ్భారంభొపాయ పుకు ప(దవ్య సంపద్దేళశశాల విళాగవినిపొత (వతీశారళార్య! ద్దు లనీయెకు పంచాంగంబుల కంకళు వ్యతి రిక్తం వైన మంతంబు లేదు; 15%

40 శిశుపాలనర మహాకావ్యము (1-౪) గ మజటియు నర్వాంగసంవృతమం[త మదియ

ధీరుండ్తైన యోధుండు పోలె;, దేజ మలర(

బరవి దారణళంక చేం బరగః బెద్ద

శాల మటు నిల్కడ వహింహం జాలదయ్యె 158 క. మానుగ( దన కుదయ మరివి

హపీనతయును రెంటి నెలుంగు టిది నీతి; పరి

క్షూనులు దీనిం గైకొని

పూనిక వాగ్మితను (బచురముకం జేయ దగున్‌ 159 క. తన శెంత కలిమి గల్లిన

జననాధుండు తృ్పప్పినొంద జన దందులకున్‌

ననరాళి వూర్మ్య( డయ్యును

ననిశము శళి రాక గోరు టది గుజి గాదే? 160 కం ధర నల్బసంపదకు నె

వ్వరు తృప్తి వహింతు రట్టి వారి. దదల్బొా

స్థీరనంపడ నల ద్రైవము

చిరశాలము వృద్ధి నొందంజేయదు ఛాలిన్‌ 161 క. కర మభిమానము గల భూ

వరు అరులను మొదలు ముట్ట వధియింపక యి

ద్ద నుదయ మొంద రిందుకు

గురుతమము నడంచు రవియె గుణీ యగు ఛాతిన్‌ 169 కు ఛాలాయము పగతురను

నూసలింపక నుపతిస్ట నొంద నగునె? వై

(వాలిన ధూళిని (గిందికిం

దధదూలింపక జలను బేణి తో(చునె యెందున్‌? 168

బలరాముని యభిప్రాయము శీ] వ. మతీయు నువళకాకావకారంబుల లోన శెద్ది యేనియు నొళ (క్రియచేత నిర్వృత్తులెన కృ ళిమమ్మితుండును గృ(తిమళతుం డును యావళ్జీవపర్యంతంబు నేళస్వభావంబున నుందురు గావున వారు బలవంతుల్రై యుందురు వారలువకారావకార కార్యవనళం బువలన నిర్వ్యృత్తులె యుందురు; సహాజ పాకృతులట్టి వారుగా 'రెట్లనిన: వక ళరీ రావయవవంతుల్రైన మాతృప్వ నేయ పితృష్వ "సేయాదులు సవాజ మ్మితులు; పితృవ్యతత్చు. కాదులు సహజ శతువులు; (పొకృతుండు పూర్వోక్త కృ(తిమునవాజలవణరహి తుండును విషయానంతరుం డైన రాజు [(పాకృతళ (తుండు ; తదనంతరుం డైన రాజు (పాకృతమ్మితుం డగు; నానవహజ (పొకృతళ (తుమిశులు ఆశా దాత్మ ట్రర్యవళంబు వలన నియ మంబు లేక యుభయకూవత్వంబు నొందుదు రుపకారు లై ేని నవాజ| పొక్ళతళ[తువులతోడ నైన సంధి సేయందగు; నవకారు లై శేని నవాజ(పాక్ళృతమి[తులతోడ వైన సంధి సేయు దగ దువశారాపళారంబులు ళ్యతుమి[ తులకు లఅతణం బనీ తెలియం దగిన యది; సాజాచ్చ(తునితో సంధియు మ్మితునితో విరోధం ఇెట్లు గావింపవచ్చు నంటి శేని యవికార్య వై పరీత్యంబు వలన దోమంబు గాదు; కావున సవహాజమ్మితత్వంబు నందును శిళుపా లుుడు కార్యంబు చేత శతుండు; గావున వా డవళ్యంబు వాంతవ్యుండు 166 క, అరి యొక డ్రైనను వాడీ ద్ధరలో మనియుండు నంత చా/క మనల చే "బెల వెట్టు( జం(ద నూర్యులం దజింగని బాధించు. గాదె? తము(డొక.డ్రైనన్‌ 185 క మునురుక్ష్మిణి( 'దెచ్చిన నాం డనభూ! యపక్ళతి యొనర్భ్చి తా వై ద్యుకున్‌;

కలీ శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪)

విను ముర్వి వై రవృతం

బున శెంతయు యువతిజనులు మూలముగాదే 1 106 క. నరకుని వధించుటకునీ

వరిగిన తటి వాడు వచ్చి యరికశ్రైను మ

త్చురిని గురుతమము గతఖా

స్కరమగు చామీకరా[ది సానువును బశన్‌ 167 కం ఆరయక బని భార్యను

వహరించె నాతండు; స్మృరింప నర్హుం డగునే ?

దురిళాత్ముల కథ నొడివిన

దురితవిదూరులకు వైన దోనము వచ్చున్‌ 1608 గీ. ఆతని కీవు చేని తవళారమును మన

కతండు చేనె/దగ మవోవకార

మటు వరన్పరంబు నహిత|కియల చేత

శతుం డగుట శేమి నందియంబు ? 169 కుం అరి కపకృతిచేసి మదిన్‌

మజచి యుపేజీంచు నట్టి మనుజుడు పొద?జి

చ్చుఅక నిడి గాలి ఆెదురుగ

వెటవక నిదించు చాని విధమగు గాదే? 170 కయ, ఇంచుక తప్పులొనర్చిన

వంచింపక మది సహింపవచ్చును; బెక్కు

ల్మించి యొనర్భ్చినం బగతుని

నంచితముగ 'నెవ్వండోర్చు? నంబుజనాళా |! [1] సీ అలివేణులకు రతివ్యతిరిక్త కాలంబు

నందు లజ్జయు.లోలె నవనిపులకు

బలరాముని యభిప్రాయము శ్రీ నపరిళభవము నందు నధికళమంబు భూ పణనుయి చెల్లు; 'యోపలఅకు నురత నమయంబు అందు ఛార్జ్యము పోలెం బరిళవ జి మందు రాజులకు శెర విలు సొమ్ము; పరునిచేత నవజ్ఞ (బడి కడుదుఃఖవం తవు. డ్రై యెవ్వాండు చాళ్ళి గలిగి

గి... వసుధ జీవించు నతడు జీవన్మృతుండు;

పృథివిలోవాండు జనియించుం శెల్లిం దల్లి

గర్భ భారంబునకును నిక్కముగ యోని

హీింనకును గారణం అగు నిది ఫలంబు 1/2 క, చరణాహత మై యేరజ

మరుదుగ6 ఖై శెగిసి శిరము నారోహించెన్‌

గర మొారజ మధికము పర

పరిభవము సహించి [బతుకు పగతుని కన్నన్‌ 178 వ, మజియు జాతి కియాగుణంబుల చేత( (బయోజనంబు నంపా

దింపని పురుషుని జన్మం బిచ్భాకల్పితజా త్యాది (పవృ త్తినిమి త్త

శూన్యం ద్రైన డిచ్చాది జంబు కరణి! గేవలసంజ్ఞార్థం లె

యుండు; మజియును క్త చ. ఘనగిరి కున్నతత్వ మదిగల్లు నగాధత లేదు; వార్చికిం

గమంగొనంగా నగాధతయుం గల్లు సమున్నతి లేదు; ధా(తిలో

ఘనత మనస్వివర్యునక ౬ గల్గును రెండును; గాన ధీరుండున్‌

గొనకొని వాని కన్న నధికుండయి యొప్పు! దలంచి దూడ/గన్‌

శ శిశుపాలవధ మహాకాన్యము (1-౪) గీ. రాహు వెప్పడు తుల్యాపరాధులై న

భానుమంతుని( దడవుగా( బట్టి (మింగు

సాంసారెకుం. గబళించు శళకధరుని

(మదిమ గల్గుట కుర్విలో నిది ఫలంబు 176 గీ. _అల్బరిపుమారుతము వ్యా ప్రమగుచునుండ

బరగ నిష్పారుషుం డైన నరుండు తృణము

మాడ్కి౧దన యంత. డానె నమత వహించు;

నవని దుర్భ్శలురకును దృష్టాంత మిదియ [77 గీ. మజియు- చేజన్వి శజన్వి మధ్యమందు

గరిమతో దూరగతుండయ్యు గణుతి కెక్కు;

మానితంబుగ( బంచాగ్ని మధ్యమందు€

దపము గావించుతవసికి. దవనుం డరయః?

ఐబంచమవిఖావనుండయి. పరగునట్లు 170 క్‌. విమతుల శిరముల వె శా

దము మెట్టక పుడమి గీ _ర్తిధనుని సమాఖ్యా

రమణి నిరాలంబంబుగ-

(అమదంలున నెట్లు (తిదివపథమునకెక్కున్‌ ? 179 ళ,. _మృగమును దొడవై నిడుకొని

మృగాంకుండనం లరగె విధుండు; మృగముల నెల్ల న్‌

"బెగం గొనుట( జేని శనరి

మృగళశాజని బిరుదు గాంచె మేదినియందున్‌ 180 సీ, దండసాధ్యుం డైన దండిశా తవునందు

గరము సామం ఐపకార మగును;

బలరామునీ యభిప్రాయము - ళ్‌ బరగ 'స్వేదోచికాపక్వజ్వరము చారి "'వీచనంబున వృద్ధి( 'జదుంగా దె? యగ్నిచే సంతప్త మైన మఘృతంబువై( గాండముల్‌ జల్లిన మండి నట్లు న్మకోధుండైైన యా చ్రైద్యున కటు సాంత్వ వచనంబు లధికదీపన మొనంగు; గీ. జగతి నెవ్వారు సంధ్యాడి పడ్గుణనుల (కమము వివరింప లేక శార్యములు చెటుతు రట్టి శ తుసంక్షీ తుల సమగమంతతి 'వేషధరులను జనపతి విడువ వలయు 181 వం మజియు( గొందథటు "పెద్దలు తనకుపచయంబు గలుగునప్పుడు యానంబు యుక్తంబని పలికిరి; కొంద౪ణజు ళశునకు వ్యసన౦బు గలుగునప్పుడు యానంబు యుక్తం బని రీ ఆ0డును నుచాసీ నుండ వైన నిన్నిపష్పుడు [ వేరేపించుచున్నయవి ; లోకాతి (కమణశీలంబులును నలంఘ్యంబులును నత్యంత గురువులు నగు యాదవ వాహినీ సము వంబులను నీశాల్ళి 'వేల పగిది నరికట్టి యున్న దట్లుగాడేని యింతకు మున్నెన్న! జేని శిళుపాలుని వధింప కూఠకుండునే ? సాంఖ్యులచేత బలుకంబడిన యాత్మ యందు మూల పకృతి సుఖదుఃభానుభవంబునుం వోలె యాదవ చాహినీ వియంబు సాకి మాతుం డవై ఫలభోక్తవైననీ యందు వ్యవవారింపంబడు నని పలికి బలభ(దుండు 'వెండియు ని్టవియె 102 గి అధిప ! చ్రైద్యుండు (వియనఖుం డగు జరాత నూజు( డనిలాత్భజుని చేత చాజీ నివాతు( డయ్యెః నది యాదిగా మవోవ్యనని యగుచు నుండు గావున సుదముః డ్రై యున్నవాండు 188

క్షీర శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) చ. బల మటి యున్నచో రిపునిః బట్టి వధించుట నీతి యన్న న

ప్పలు కఖిమానవంతు డగు వానికి మిక్కిలి సిగ్గొనర్చు ను

క్రీవలపరిపూ ర్ధ లేజండయి థానిలు నప్పుడుగాక చందునిన్‌

జలమున6 ఒట్ట వచ్చునె ? నిసర్గరిపుండగు కాహు వుర్గతిన్‌ 184

చలి గి 0

శా. సామర్షంబున మాటు లేని బల మన్యం; బవ్విధి న్నీతివి

చ్యామర్యాద 'నెటింగి పోవు బల మన్యం; బిట్లు నీ కెంటికిన్‌

నేమం బేర్చడ భూరితేజమునకున్‌ జీకట్టకుం బోలె బల్‌

సామానాధికరణ్య మెట్లు గలుగున్‌? జర్చింప లోకం౦బునన్‌ 185 గి, చేదిదేశంబులు మదీయనింధుఘమటల

చేతవామనీభూతభూజాతము లగు

నంత చాక నింద(పస్థయాన మీవు

సేయ వలవదు నామాట చెవిని లెట్టి 186 క. అసమున నిరుద్ద వివిధ

(వసార సొరంబు లగుచు బహు యమబలముల్‌

వెస గోవులు (వజముం బలెం

గసిమనిగా నడ్డగింవ( గల వరి పురమున్‌ 18? గి. శారవు-డు జన్న మొనరించు. గాక; రవిత

పించు గా; కేలు(గాక యా వృషుండు దివము;

పొన(గ నీ వాజి రిపుని. జంపుదువు గాక:

స్వార్థలిప్పులు గారొకో? నర్వజనులు 188 క్‌ అరికంళ చ్భృేదోచ్చల

దురుర క్షనిషి కృసాధనోత్కరములు భా

స్కరకరనంవర్కతటి

ద్వరకాంతిని బొందుంగాక తతరణభూమిన్‌ 189

ఉద్ధవువీ యలభి(ప్రాయము 4?

వ. ఇట్లు బలభదుండు నంరంభవిజృంభితుం జై పలికిన నప్పుడు

చితలిఖత దేవతలు సభానసదన కుడ్య(పతిధ్వనివ్యాజంబున

భయంబు వలన సంకర్త ణోళ్ళవచనంటబె లెన్సగుచున్న దని

యనువదించి నట్లుంణె; నుత 100 క్‌, వబలభ(దుని వచనము విని

జలజాతుడు కృష్ణుం డపుడు సమ్మతి తోడన్‌

ఐలుకుట 3_ యుద్ధవునకు

నలయక కనుపన్న చేత నవనర మొనంగెన్‌ 191

• ఉద్ధవుని యభిప్రాయము ;

ర్‌, వారి మోము. జూచి యుద్ధవుం

డరుదుగ సురగురుండు పోలె నతిళయయు కక్రిన్‌

గురువినయంబున( ఐలి ౩ను

బరమార్థం బర్థ గౌరవం బగు సూక్రిన్‌ 199 గీ. అనభు! సకలార్థ మీ (పలంవారీచేత

నుక్తమయ్యెం; (గమ్మఅః "జెప్పు టుచిత మగునె శి

వత మందె నర్వార్థంబు బలుకుచుండ

వ్యర్థామగుః గాదె కమ్మణ వాచకంబు? 108 క్‌ు ఐనను, గురు విత(డని నా

వ నెలపిన నీదు గౌరవం బది చెప్పం

బూనిన నను వాచాలుం

గా నొనరించెడు విశేషశార్యము "దెలుపన్‌ 106 గీ. అకళరంబులలో మౌాతృళావరముల

చేతన _ప్తస్వరంబులచేత మిగుల

శశీ శిశుపాలవధ మహాకొవ్యము (1-౪) (గథితమగు శబ్బవితతికి గానమునకు( బోలె నత్యంతవై చితి గలిగియుండు 195 గీ. వ్వేచ్చచేత ననంగతం బెంతయును య 'ఖేష్టముగ+ లెక్కు తెజంగుల నీరిత మగు బంధురాను ట్రీ కార్థసంబంధమగు త త(పబంధంబు భువి దురుదావారంబు 1960 గీ అనఘచారి త! కడు మృదువయ్యు నతిఘ నం బనల్బక గుణకల్పనంబు చిత మైన వచనంబు నొగి( బట్టినట్ల కుళలు రుర్విలో ప్‌ స్తరింపః "జేయుదు, రధీశ ! [197 గి. అంబుజాత! సర్వజ్ఞుండ వ్వైన నీదు (మోల నీతిశాస్త్రము చెప్పయూను కెల్లి నరయ నభ్యన్న శాత్రు దొర్హ్యంబు నందు హీ్‌తు వైన సనమామ్మ్నాయ,; మిది నిజంబు 198 పీ ఉర్విలో మంతళక్త్యుత్సావాళక్తులు "వంపు గోడు నట్టి విజయశీలి (పకుళ క్రి కరయ మూలం బగు. గావున శ్రీల నాశెంటినార్జి ంచుటకును నరపతి మిగుల యత్నము సేయందగు; నయ మొన్ఫ నే ధీరులు సోపధాన సుస్థిరతరలుద్ది సొరిది ఖట్వమునుగా6 చలియుదు రమ్మవోధీరవర్యు గి. లట్టి ధీఖట్వమం దొగి ననవరతము తప్పకనిమణ్ణు లగుచు నొకస్పుడైన ల ట్‌

ల! ఉద్ధవుని యభ్మిపాయము " య భేద మెంట/గక నుఖయింతు తాడరమున వారి కఖిలార్థములును జేకూలు, ననభ | 199 క. ళితమకులు కరము (కియవి (శుతముగ నూత్మకుగం చాంకి లోవల నేంచున్‌ తతి మందబుద్దుల.పలా కృతి. గడు స్థూలముగసోంి యెసంగు వెలుపలన్‌ 200 గి, అజ్ఞ లల్బకార మారంభళ మొనరించి వగు లగుచు( వార మంద లేడు: , (పాజ్ఞ లధిక శార్య వరులయి మిగులన వ్య్యగు అగుచు. వార మంద గలరు వి01 వ. మజియు ని_దాళుండగు మృగయుం డాత్త్రగుప్రి స్థానంభబైన గ్న్‌ర్తంబున నుండియు మృగంబుల వధింవం జాలని చందంబున మపొయంబున! గార్యకరణశోద్యుక్షు 9 డయ్యును (_ఐమాదంబు వొందినవాని యర్ధంబు నళించు; నర్యమాదిద్వాం శాదిత్యుల యందు దినకరుం డెట్లు క్భావాంబు విడువ(డ ట్రరియు మితుండు నరిమ్మితుండును మి(కామి తుండు నరిమి[తమి తుండు నీయేవురు విజిగిషుని _మోలనుండుశాజులు పొవ్లి[ గావుండు నా[కందుండును బాపి గావోసారుండును నాకరిచాపారుండు నీనల్వురు పళ్చాచ్భాగంబున సు.డురాజఖలు విజిగిషుండు దళ ముండు మధ్యముండు నుదాసీనుండు నీయిరువురు పార్శ్వ వర్తి రాజు లిట్లు గూడిన చ్వాదళ రాజాత్మక మండ లంబు నందు దళముండై న విజిగిషుం డొక్కం డుళ్చావాంబు (వభుళ్రి మూలంబగుటం జేని చాని విడువండు 202 మ. అఆరుదారన్‌ ఘన మంత గు_ప్తికవచుం డత్యంత రాజ్యాంగ భా స్వరగాశుండును బుద్ధిళన్తు9ండు లసచ్చా రేకణుండున్‌ సమ

త్‌థ్రి శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) (గరపోదంచిత దూతవక్తు)౯ డగుచు (వాజిల్లు చేమేరినీ వరు( డాతండె నుఖాత్మకుం డధిక సంవల్లాభయుక్తుం డిలన్‌ 808 పీ పొసంగ శృంగారాది రసములు మటియు ని "క్వేరాది భావంబు లాదరమున వెటింగిన పత్కవి శలమి నమాసతా వాుళ్యాదికము చేత నొప్పు వొక్క (ఫౌధ(వ్రలింధం లె వివుముఖ్య మనియుమ వటునుకు మార వవంధ_ మొక శె 'వెజి. గేవలం అని నియమంబులేక తా వలవినట్టుగ6 జెప్ప వచ్చినట్లు గీ, శాలవీదు€ రైన నృపతికి తాత మొంజ మటియు తమ యొండె చ్మాశయింముగ వలయు వ వెడు నియమంలు లేదు; శాలానుగుణ్య ముగ మపొచేయములు రెండు; పురుషవర్య! 24 గ అరికృ శావరాధుండయ్యు నంతర్గూఢ ఐహావికారుః డగుట మహి వసాధ్యుః డగుచు గదము మాడ్కి. నవపరం అానన్న మైనం గోవమూమ; వంమిజావ! ో క. _మృరువస్తువ్యవహితమగు పృథు తేజం విర్ధమనుళభవించుట కగుదీ వదవానుః డంతర్జళచే విదితంబుగ(ద్రై ల మనుభవించెనొ, లేదో! 206 కం వీిను నత్మవి శబ్దార్థము లును లోతె నభిజ్టుండెవుడు తోవల ర్రైవం

ఉద్ధపువి యఖ్నిపాయము క్‌! మును బౌరువమును రెంటిని ననువంద6గ నాశయించు నమ్యై వేళవ్‌ వ? నం మవొళ్నా! శృంగారాదిరపవిద్ది కొకు రతివోనళోళ (కోధో శ్భావాభయణజగ ప్సావ్‌న్తుయ శమ నంగ్జీకంబు లైవ స్థాయి భఛావంబులలో నొక్కస్థాయాభావరూవ [వ యోజనంబునం దవేక నిక్వేచాదినంచారిభావంబు లెట్లు వవర్తించు నట్టు న. స్థిరుండును విజిగీషుండువైన యొక్కవాయకుని యర్ధంబునం ద వేకరాజులు (వవ _ర్తింతు; రదియునుం గాక వం గి, వృథివిలోన( దం[ావావ విరుడు యోగ కలన ననీశంబు మండలా కమణ మర్థిం 'జేయునట్టి నరేంగదుని చేత రిపులు ఫణుల [కియ న్నిగహింపంగ6 లడుదు, రనమ! వం గీ, మం[తళ క్తి బృవాన్మూల మహితభూరి శాజితో శావానగము కర్మవచేయ వృథుళర[పభళక్రిని బెంవు మీఆ నతతము ఫలింవ€ జేయును, జలలవేేత | వ్‌10 వీ అధిప |! యనల్బత్వ మగుట (నిధానత్వ మున నంళమునకు సొంపొనర నితర మడ్డాదికన్వర వంఘంబు నైవడి విజిగీషు/డగు నరవిభున కన్య మధ్యమండలవ ర్హి మమజేం్యదు అందటు పొంరుగా శవత్వ మొంది ష్‌ శకి ఇఆధాల్యు రత్యనారళభమాణుం డైనమ విథునక స సస వలు బరులచే నట్లు నంపొ, ణ్ధు ఇ ల యే గ న లో శ్‌ క నో

గీ శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) గీ. లైన యర్థంబులన్నియు ననవరతము వరగ నాళశాళమునకు శట్టంబు(లోలె మిక్కిలి గుణత్వమును బొంది నిక్కువముగ జెల వర్తించు, యదుకులసార్వ భౌమ! వ! గి ఓనర నేశార్థతంతునంన్యూ త మొన యట్టి యాతవ్యపార్మి గవోదిముఖ్య మాలయం దధికద్యుతి/| గాలు నాయ కుండు నాయకమణి లీల నుండు నధిప ! లలి గి శర బ్‌ ేతుం డగుచు షాడ్డుణ్యసిద్ధర సాయనంబు నర్ధి ననుభవ్‌ంచు నట్టి మనుజవిభుని యంగంబు లెంతయు స్థైర్య మొందు బలయుతంబు లగుచు వ18 వ దేవా! శక్య విషయంబునందు కమావంతు లైన యంగవంతు లకు శక్తి చేత వ్యాయామంబునందు వృద్ధి యగు; శక్త లి (కమణంబున వ్యాయామం బశ్యంత వోనికిం గారణం బగుం; గావునం చి ద్యాస్కందనం బ్మశేయన్కరం వై యుండు నే చైద్యుం డుదాత్తుండగుచు నుదా త్తస్వరంబు న్వరి తాదిన్వరం బులం బోలె శ్యతువుల 'నేకపదంబునందు నీచులం గావించు నట్టి వాని నవమానింపందగ; దదియునుంగాక వ్య ఎ రీలాయాఖెల్వగి యేశాకి మైన యా చేదివిభుండు న గల ంకలన భ్నేత్తవ్యుడని మీరు దలంవ వలదు; సలల... రోగసముదాయమగు తయరోగ మట్ల జ నాళ ( ౯ రాజసముదాయమగువాండు, రమ్యచరిత! లీ]15

ఉద్ధవుని యఖిప్రాయను ర్‌తి గీ వరగ నార్జితఫలుండు నపతుం డఖిల పరవిచారణు. డైన యాబాణు(డు గుణ కలితుం డగువాని వేం గార్ముకంబుచేత( బోలె సంఛానితుండ య్యె, బురుషవర్య! ౨16 క్క. విను చేదివకృత భేదము తనువై నను నీవయిన్‌ గృశ బ్వేషుల దు ర్జన బాణాదులళిఖయీ ఆఅిన సమిధలం బోలె, బజ్వలి. వ(గంకేయుక్‌ వ17 గి అరయం గడు య్యదుం రై న మవోనవోయుః డగుచుం గార్యపారంగతుం డై 'వలుంగు శైలతటిని మవేోవగానహీత యగుచు నావగానాథుం బొందిన ట్లనఘచరిత! వీ18 వ. మటియుః గాలయవనసాళ్వగుక్కి పళృతిరాజులు తమన్స్య ళా వు లగుటం జేసి తీిమిరంబు రజనీముఖంబునుం బో లె (బకృష్ణ దోషుండగు శిళుపాలు ననుసరించి వత్తురు వీ!0 గీ, భవదమి[తు లెవ్వ రవనిలో దన్శితు లెవ్వ రట్టి నృపతు లెల్ల వాని ౬) ౧ వేగం గూడికొం[డు నిపరీతులగు వారు నిన్ను€ గూడికొండు నిక్కువముగ లల ఉ. మీరిపు డర్థిం “జేదిపతి మీ[.దికి. వబోయితి రేని యాజీకిన్‌ వారక ఛాతిలో నుభయపతు నృపాలురు గూడికొందు "కే పారఠంగ నందునన్‌ జెలుచ నధ్వరవిఘ్నుము గల్గుంగాన నీ వారయ ధర్ధుప్యుతునకు నగవిపకుండ వయ్యి "దెంతయున్‌

గ్‌శీ శిశపాలవనధ మహాకావ్యము (1-౪) సీ... శాంధవు. కైన యా పొండఫం డతిభర తమఘనన్కంధుని సఖునీ నిన్ను కాసటగా(గొని బవుఎయాగభారంబు నిర్వహించుటకు( చా 'నేర్చరియగు; నరయ గంగాది మవోనద ల్‌ నవతు లో వెలయేటులను వార్టిం గలిపి నట్లు పరగ మవోత్ములు భజమాను లరులైన ననుకంవ చారి. జేకొని భరింతు; గీ. రధికబలునకు నైన మోళారులందు! దగ బలాత్కార దండంబు తడవు వలయు సిద్ధి కగు; విమనీకృ శా శేపమి[త నమితఠి ఛం చానువృ్తి దుస్సాధ్య మెందు లలల క, _ అరివధము వేల్పులకు/ [బియ కరమని తలంచెదరొ మీరు? [కతుళోక్తలుని ర్జరు అటు గావున వారికి నరివధమున కన్న నిష్టమగు మఖ, మనఘా! వి గీ, అమృత మనంగ యాజకులు | తేళాగ్నులందు విధియుతంబుగ నెయ్యది వేల్తు రదియె మందరతుబ్ధమథి ఆ” ల్లీ యందు. వొడమె ననుట యది కీర్తిమాతం బె, యదువ రేణ్య! లల గీ. రమణ! "నీ నందనునీ యవళాధశతము నటు నహించెది ననుచు మీ రధికపూఖ్య యగు వితృమ్యనతోడ మున్నన్నమాట తలంపు: మది తప్పి నడిచిన గలున మొదపు ర్‌

ఉద్ధవుని యభిప్రాయము క్‌ సీ. _నురవరవినుత! సత్చురుషుని బుద్దియు వ్యాపారమును జితశ్రమనవరతము మిక్కిలి నిశిత మై మిగుల దేజోవంత మై యఖిమానోస్ట్య మై తనర్చ్భు; వైనను దీత్తళస్తాకృతి. బరమర్శ ఖేదిని గాదు; (వన్ఫీత వంచ వదన౦ంజు శైవడి( బరహిం[సకము గాదు ; దవానునిమాడ్కి నంళాపీ గాదు; గీ. వాగ్మియగు నత్యనంధుని వచన మేక రూపమున నుండు! గాని వైరూప్యమొంద; దీవు వెైతృవ్వ నేయువై నెత్తి పోవ వలదు; చనితేని దోనంబు వచ్చు, నీకు! ల268 వ. టేవా! పట్టపగలింటికి సూర్యుండునుం బోలె స్వయంకృత (వసా దుండగు వైద్యుని వధంబు ళకొజకు నియతశాలావసొనంబు నొందక నీ వైనను నమర్థుండవు గావు; కృత్యవిదుల్లైన గూఢ చారులు తీర్థంబులయందంఈవదంబు గావించి మవోళ( తుజల స్టలంబు నెటుంగుదురు గాక మజలీయు ననుత్సూ(తపద న్యాన యు నువృ త్రియు నన్నిఐంధనయు నయ్యు రాజవృత్తి యప సృళ మొ ళబ్దవిద్య కరణి శోలింపదు; చార(వేషణం జావళ్య కంబు తదహితుండైన మహీవతి యంధ(పాయుండగు; నది యునుం గాక ల్లి2/ సి అజ్టాశనిజమర్శ్హ లహితమర్శజ్ఞు లు భయ వేతనులు నభివ్య కృళూరి శాసమలగు నట్టి చారులచే కతు సామచాయకు లట్లు నంతతంబు

ర్‌గి శిశపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) వలుమజణుదూషి0ప( బడీ భేద్యు లగుదురు పాయకోవిదులైన (వ్రణిధు లరిగి యేళార్థు లైన మహీశుల నెల్ల నిం (చ(వస్థమున కధ్వరంబు జూడ గీ. వరునః బయనంబు వేయించు వారుగాంగ నటు నియోగించి పంపుమట్లయిన నం దె బంధు మఖవ ర్గనంబును వైరివధము పొనంగ శెండును సిద్ధి చుం, బుణ్యచరిత! ల£8 చ. నెనరున ధర్మునందనుండు నీపయి మిక్కిలి భక్తి సేయు. ద క్కిన రిపుళాజు లందలును గేవలమత్సరు లౌట చానింగ న్గొని మదినోర్వ(జాలక యకుంఠిత వైర 'మొనర్తు రందునన్‌ మునుకొని చారికివ్‌ మన క మోఘమవోకలవాంబు గబ్లెడిన్‌ లల్లి చ. వదలక సంతతంబు శికుపాలుని గూడి వసించి యున్న భూ మివయితులం దభిజ్ఞులగు మేటినరేఎదులు గొంద అచ్చటన్‌ 'జెదర్మిపియంబుతో మనల జేరంగం ఆయ్యన నేగుదెంతురిం పొదవంగం గాక మధ్యమున నుండి పికంబులు వోలె, మాధవా! చ. జలరువాలోచనా! సహజచాపలదోవసముద్ధతంలు ని స్తులమద యు క్రముం జలితదుర్లభపతపరి[గ రాంబు నై తలకొని నీవు శ తునము డాయము తావకళూరివి. కమ బ్వలనమునం దుద[గశలభత్వము నొం దెడుం గాక, కేళవా!081 వు అరి బు ట్లుదవుండు వలికిన వివేచితార్థంబును ననుగతనయ మార్ష్గంబును రు ర్షయార్ల్గళంలును జనితస మ్మోదంబుకు నము న్నతవథస్థృలనియతనిషత్హ లత్మీ కుతంబు నగు తదీయ వాక్యం వాలకించి, కృష్ణుండు శీఘంలున నాసనంబు డిగ్గి వః ౭కి ము, అతుల క్రీద దిగధ్వమున్‌ విడిచి యయ్యాగ స్త్యదిగ్భాగముం జతురత్వంబున( జేర బూవిన నరోజస్వామి చందంబునన్‌ గత యుర్ధాభిని వేళ సొమ్యు/డగుచున్‌ గంజాతప[ తాతకు (డా తతభంగి నది నిశ్చయించె వెన నింద వస్థయానం బొగిన్‌ 238 7 * మూలమున ద్వతయనళ్గ్ల సమానము

ర్‌ (ఫ్రసాధనము గ్‌ ఉ. _ నర్వజగత్పవూజ్యుండగు సారననేతుని మౌళి వె బృవా క్చార్వణ చం[దతుల్య మయి భానీలు ఛతము పొల్చి నందునన్‌ నర్వజగతృ్పవి్మితక రసంళృ్ళశపాద ములన్‌ నృళింపంగా నర్వజగ( తృ కాళుండగు సారనమి[తు,డు చాలండొంతయున్‌ లలథ చ. అరోయ మృణాలనూ | తనదృశాచ్చ చలత్ప ఫళుచామరద్వయాం శరగతుః డ్రై మపేం[దమణిధాముండు చారు సమస్త నద్దుణో త్త్‌రుం డగు యాద వేందుం డభితఃపరిపాతుక సిద్ధ సింధు వౌ శరధి యభూత పూర్వ విలసత్చుృుథు కాంతి వహించె నత్తలిన్‌ మ, అతుల (శీయదువర్య మౌళిగత నానానర్ధ్హ భాన్వన్ముణీ విత శానూనవిచి తదీధితులచే విఖ్యాత నానావిభాం చితధాతుచ్చురిళాళ్ళరళ్ళి యగుచుం జెల్వొందు రంజత్కరో ద్యతగోవర్దనపర్వతం విన గృతంబయ్యెన్‌ సమగంబుగన్‌ £6 మ. విలనత్కాంచన కుండల్మాగభటిత స్ఫీతోరు గారుళ్చుతో పలచంచత్కమనీయదీధితులచే. ఐచావరుండాళతో స్వారి బాల్యోచితనీలకంధరద లదృర్హావ చూడాంచిళా కలనన్‌ దాల్చిన భంగి నొచ్చెసంగ వేడ్కన్‌ బోరు లీడింపంగన్‌ మ. అఆలరన్‌ మంద రకూటకోటినిక రవ్యాఘట్టనో త్తేజనా కలితస్ఫీత విశాల నిర్శలమణీ శాండోరు శాంతిచ్ళటో

ర్‌8 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) స్ర్వైలిరం జత్కన కాంగదంబులు జగద్వంద్యువ్‌ రమానల్ల భున్‌ జలజాళాతు నలంకరించె జనముల్‌ సంతోపషముం జెంద(గన్‌ 288

మ. కమ లాతుండు నిసర్గర కవలయా[గన్యూశమాణిక్యరో త్నమరి చిచ్చురిశంబు లౌట నను వొందన్‌ నే(టికిన్‌ ద్రైత్యవ ర్యమహోరస్థ ఎల భేదనోత్సపటురక్తార్ట్భంబులై యున్న చం దమునన్‌ బెల్చు లనన్నఖా[గముల చేతు జూడనొ ప్పెన్‌ రహిన్‌

మ. _అతులోద[గతమాలనీలము సమగాము కృముక్తూవళీ లత మై యొప్ప ముళారివతము విశాలస్ఫూర్తిచే మింట నం చితగీ ర్వాణనదీ| వవావాయుగముం' జెల్వొంద వేజ్వేల నా యతలీలం (బవహించె నేని సరి నేయన్‌ వచ్చు నమ్మింటితోన్‌

ము. అనిళం జే మణియందు బింలగతబాపవ్యాస్థ వపంచంబు త ద్ధృన దేవాంబున నిర్భులత్వమున సాజాద్భూతకుతస్థలో కనిశాయంబనం జూడ నయ్యెను దదుగతీరధి&ీరసా రనిళాంతద్యుతిదీపికాశమణిసారం బొప్పె వవంబునన్‌ 241

మ. అకలంకా[పపదీనచారుకటిసూ | శాలంలిదం కావశే తుకకు క్తుద్భృవమౌ క్తి కావళి తదంగుష్టా గనిష్ట్య్యూతభ వ్యక రోర్ట వ(వనృతోన్న కాచ్చతరగీర్వాణాపగాసంతతో దకసంపాతము వ్రైవడిం కెలంగె నుద్యక్కాంతి ళోఖిల్లంగన్‌

ఉ. _ చారుత కేం దనీలమణిసన్నిభనర్ష్శతనుండు శారి క ర్న్బ్చూరపిశంగవాను( డగుచుం బరికింపంగ నయ్యె వాయుసం చారవినృత్వరాంబురువాసాం[ ద విశాలరజోవిచి[తదు శ్వారకళింద జానలిలథభారము చాడ్చున నద్భుశంబుగన్‌ _ వతి

చ, పరగం (అసాధితుండయిన పద్మదళాతున కన్యలత్మి భా నురగతి నయ్యె నన్నయడిచూడ౯6గ యుక్త మనన్యశాంశ మై

('ప్రసాధనము క్‌ి యరుదుగ నిత్యలత్మి హృదయంబున నిల్చి నశేషశాంతయొ సరనత మేన నంతటం (బసాధనలతినై వనించె€ గావునన్‌ 246 గి. భఘనకచాట విశాలవవస్థరముండు

వారికి నమోోైదిఆా శేమననరయు సర్వ

గా్యతనంగిని యగుట విచ్మితభంగి

నయ్యలంకారరమ ఇవాల నధిక యయ్యె వర గీ, క |[మళరభళూషణత్వభళ్ళత్క నక కశిపు

(పాణవోరిలనన్నఖ వణ(వశాళ

కఠిన తాగుణవమోజకలిత లైన

'వెలందు లణయ్యాద వేం[దు 'సీవించి రవుడు వ4రి గీ. పరగ నత్యున్నతత్వంబు వలన మీంది

కొనర నాక్ళష్ట్టమైన యట్లున్న యువతీ

మహితకుచభారమున( లీడ్యమాన మగుచు

నతికృళంలైన నడుము న్యమళవహించె వ? శా. వయే శామిని వంక గన్గొనియె (శ్రీకృమ్ణుండు నం (వీతితో

చాయాకామిని మోమువాంచె ఘమనలజ్ట్ఞులో అదృక్పద్శ మొ

యేయే శాంతల వంక(€ జూడ(డపుడా హేలావతు ల్ఫంభళృళా

మాయన్‌ వేం (బహరించిరయ్యదుపతిన్‌ కుంళభత్కటా తంబులన్‌ ము. అతసీనూన నమాన కాంతియగు కంసొరాతి రమైకవా

_న్తతలం లొ వ్పె బరి[భమత్కిరణనం చారోరుచ కంబుచే

నతుల(వస్ఫురిత|భమత్ప్ఫృథుత రై శావ ర్త మౌ యామునా

యతతోయాఘము మాడ్కియా చక జనోద్యత్క ల్పృభూజాత మై చ. విమతనృపాలవి[గవావి భేదనదత మనంతసత్వమున్‌

నముదిత లేజమున్‌ సతతనన్నిహితంబు నమోఘ మైన యు

[0 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) _త్తమగద మూర్తమైన సనముదంచితళ క్రియు. బోలి శారిచి _త్తమునకు నమ్మదం జెన(గ€ దప్పక వేం తొడసూపె నత్తటిన్‌

న తలంప ననన్యసాధారణత్వంబును

బొంచిన దయ్యు నే నందకంబు గజహపాయరథముల గతి నసాధారణ సనంబంధిగా దది నతతంబు సగతుర

కుద్వేజకారి మై యుంటః కేసి చంగదుని శైవడి( జర్చింప శారంకే

యన్వర్థ నామ మై యల౩ నపుథు;

గి హితవిబుద్ధమం (చాంబుద వ్యృాద్యనాద

మచ్యు తార్ష వాభ్యర్ష చ ర కవాంన ణు యం ఈ మలనవాత (వ పూరణోద బన్ని నాద ఛారియగు పొంచజన్యాఖ్య దరము దోంచె ల్‌! గీ. ఆరయ నన్యునిచేత నొకవ్పుడైన నతని. బొందక (కియయందు [శుతి సమీప కలిత గుణ మె విధేయ మై యలరునట్టి శార్జము నమీవగళత మయ్యె నఖుని కరణి 255 లి వ, ఇట్లు నర్వాలంకార ఛోఖితుండును నళ్వాయుధ వరిమ్మృ తుండును నై కర్‌! 4 ఇం(ద్రప్రస్థ్టయానము గ టి. ఆదర మొప్ప గృమ్లండు రయంబున నంతత మిష్టనిద్ధినం పొదకమున్‌ మనోజ్ఞము నమస్త దిగ(వతిషిద్ధమార్ల మై

ఇం[ద్యపస్రయానము ఫ్ర! (థ భూధరలీలనొ చ్పెసంగు వుష్యరథం బవలీల నెక్కె నా వ్లోద మెలర్పంబుష్యరథులడై న శశాంకు[కియన్‌ వెలుంగుచున్‌ చ. వారిరథ కేతనా గమటితాంబరఛాము-డు వన్నగారి భా న్వరతరరత్న సంఘటిత చారుమహీ పతిలింవీ తాంగు. డై తిరముగ నాళుగాళనతలిన్‌ వెజఖపింవ రసాతలం బవా ర్యరయమునం జరం దలఃచినట్లు గనుంగొనన య్యె నయె బ్‌డన్‌ చ. హరియిటుకం[భమంబున((బయాణమ.నేయు తలీన్‌ మవోమహీ ధరవిలనడ్గువోదళ నద తబృ్బ వాత్పటవానస్వనంబు ల బ్బురముగ వారిఠాశిజలపూరము లన్యజలంబులం బలెం బరువడి నన్యశబ్దముల జాగుగ[మింగి నెలంగె నెతయున్‌ 256 వ్‌, మజీయు. గుతనితిప్తాణలలో5.0డైన వానుబేవు( డేభాగం బునకుంజనియె నాభాగంబున ధరణీధరుండ్రైన శేషుండు మవో భారకుల్లీ భూతళిర న్సృవా నసవోయకగ్గత్వర మాణభుజంబులు గలుగునట్లుగా. (వివర్తించెం; బరంవడి యత్యున్నత ద్వార చారుసంగభంగసాధ్వసావన (మీకృత శేతనంబుల్రై నయదు నై న్యం బులు నీతిమంతుండ్రై న మహీపతిని సామాద్యుపాయ్యపయో గఫలంబు లైన హిరణ్యభూమి( తాదిలాభంబులుంబోలె సోమా న్వయుం డై నకృమ్ణుని వెనుకొని యరి'గెనప్పుడు మ్‌ గి. నీలలోహితగజ దాననీఠమిళిత బర్మి బర్హ్య చూర్ష ద్యుతి భాక్కువర్ష మహివరాగంబు లా నేమిమగ్నరథవి శానముల చేత ( వీండీకృతంబు లయ్యు ల5రి

62 శికపాలనధ మహాకావ్యము (1-౮౪) గీ. పొదవాత మయ్య గనకభూపాంసు తతిమ హోజనళిరంబులను దాంట దయ్యు; మజశీయు చేపు మీ నౌద్దత్యంబుం జూప దయ్యె గరిమ కనురూప మగు నట్టుగా(జలించె వి0 సీ, వాయములుళూరివల్గాక ర్హణంబుల నధికయత్నంబున నపుడు సాది లోకొంబుచేత నిరుధ్యమానము లయ్యు సా లిసాళెకు నగచరణములను బరువడి నెత్తుచు. 'దెరు వాగి మెల్లిన( జనుచున్న గురును త్తసామజముల చాటి పోవ(గ నిచ్చదిల(చిన శై వడి నతివేగమున నిల్వకరుగుచుం డె గీ నధికయత్ననిరుద్ధాక్వు లై న తురగి గణముచే( జూడ లడుచు మార్గంబునందు జాంసుసం [కీడ( గావించు జాలకులను గొవిచనిరి వేగ నిండ్లకు జనను అపుడు వి౦0 గి క్పష్ణు నకలంక చిత్తు వీషించు 'వేడ్క/ బురజనులు వీథివీథికి. బఅచి రపుడు; సాశెకటు సం_స్తవం బగు జనము వైనం గోరి సాం్యదతర పీతి. [గొత్త వేయు వి! చం పరగ నఖిజ్ఞండైన మురవైైరి పురివరద త్తనేతుం డై వరున నిరంతరో[గయదుచాహినిచేం గడు సెంకటస్థితిన్‌ బరంగెడు రాజమార్గమున అాగుగ నే7డు తచ్చ తాంగనుం దరతరమందమందగమనంబు నెటుంగక యుండె నత్తలీన్‌

తు ద్వారకా పురవ త్త న (టి చ. జలనిధిమధ్య దేళమున6 జారునువర్ష విశాలసాలళో భల నకలాళలం గపిళశవర్ష యుతింబులుగా నొనర్చుచున్‌ బొలుపుగ నప్పురం బల. బుష్కర ఖేద మొనర్చి మీ6దికు వ్రీవలిగతి నిర్గమించిన అసదృడబానలహేతి ౩ైవడిన్‌ 268 న! గి యమో చం అరుదుగ భూమిళ్ళద్వరసహానకృళాన్పదమె పయోధిపు మృరవరివీతమూ రి యయి కమతరద్యుతిం బొల్ఫు నమ్మువో పురమును శోరికిన్‌ ముదము పుట్టంగ6 బదుభవుండు 'ేర్చుతో నరయ ధరితతి కట్లు (పతియాతనగా రచియించే వేడుకన్‌ 204 గ్‌. అరయ? ద్వష్ట్ర నిరంత రా ఖ్యాసలబ్ధి శిల్పవిద్యానముత్కర్ష సీమ మైన యప్పురము దర్చణా చృతోయధిజలంబు లందు న్వచ్చ్భాయ గతి జూడ నయ్యునపుడు వరి5్‌ గీ. ళరధిపీత భంగి వరు(డ్రైన శారి కొకు నభినవ పతిపొదిత మైన యంక గతపురేందిర నలనదుప కంఠమందు జారుతరరత్నమాలికల్‌ నంఘటించె ౨66 మ. చలదుత్తుంగప యోధిభంగ చయచంచ త్పాండుళంఖచ్చటా కుల మౌ తత్పురి హేమరత్నవిల నత్కుడ్యా భభిశ్చాల ము జ్జ వ్రలిపర్యంత చరోడుచ [క మగుచున్‌ భానిల్లు బర్హిర్ముఖా " చలవ్యపంబు [క్రియం జెలంగె విజరుక ంటిపితాశాంత మై 267 మ. పొలు పొందన్‌ నగరీమవోపణములం బుంజీకృ తానంతని శృలళోభాయుతరత్న జూల ముల జంచ(ల్పీతితో నిత్యమున్‌ గలయన్‌ వారి పథాగతాంబువుల నాకర్షించి వారాళి చా నలువొప్పన్‌ భువినొ(టగో లెంబడ నెన్‌ రశ్నాకరఖ్యాతియున్‌

04 శిశపాలనధ మహాకావ్యము (1-ఆ) గీ. _నలిలవిసావి'ఫేననంఛన్న కాంతి

నవ్యరత్న౦బులం బయోధినాథు( డాత

పమునం దడి యార్చుటకుంలో లె( (బత్యవాంబు

తల్చములయందు భంగవా_న్తముల నెజపె 280 మ. అనిశంబున్‌ జలరాశి భంగి నిచయం బత్యున్నతత్వంబుచేం

బనిగా. దత్చురిభూరిసాలము జయింపన్‌ దవ్వులం బుట్టి ఐ

ల్కినుకన్‌ డాయంగ వచ్చి తత్లణమె మోఘీభూతవాంఖార్థ మై

ఘనలజన్‌ దరి చాకి లీన మగు; దీణాసిద్దులే గర్వితుల్‌ ? ము. అనిళంబున్‌ నగరీ పవేళజనిత వ్యాన క్రిచేం బోలె; జ

య్యన మేఘం బరుబెంచి తద్వరణకు డ్యౌద్ధ త్యసంరుద్ధ మ్‌

ఘనగర్జార్తరవంబు నల్చుచు€ గడంకన్‌ భూరివర్ష చృలం

బునళోళా కులునించుచున్‌ బజచు(దత్చూర్చాహ్యూ దేళంబునన్‌ చం... ఆఅలయక తత్పురాంగనలయాకృతులుం దమయాక్ళతుల్‌ సము

వ్రివలిగతి నొక్కమై యునికి చాల సహింప కొకింత భేదనముం

గలుగంగ( జేయు మంచు: గడ/శన్‌ దను వేండిన ఛాత ఫత్కృపన్‌

గలుగంగం జేనెం దన్నగరి కాంతల కట్లు నిమేన చిప్నాముల్‌ గీ. _నిర్మల్హైందవకరజాలనివబ్ను తాక

సంస్పృళళ్చా ఎటికోవలపోధవం క్తు

లెక్కా నిశ లందు నవ్వీటి యింతు లొప్పి

రభగతనిర్థర(స్త్రీల యంద మొంది 28 ఉ. _ఆతతచం[దకాంతమణివార్మ బ్రతలంబుల ర్మాతివేళ వి

ఖా్య్యాతబృవాత్సయఃవథ నికాయము లంతయు సంతతం బథః

ఉగ ర్‌ జ్వారకపురవ జన 85 పాతిలసన్మువోంబుధరవర్గము లయ్యును చారిపూరమున్‌ స్ఫీతరుచిన్‌ వహించు నల వేనవి యందును జితవైఖరివ్‌ 24 చం వురనతు లాత్మసద్భములం బొల్బలరన్‌ రతి వేళ నిగ్గునన్‌ వఐరువడి డీపముల్‌ మలిపి భవ్యగవాదపథాగతోజ్జ ్యలన్‌ నిరుపమ వాల వాయజనుణీమ యఖి త్తిగ తెతున్మేతలీ కరవారిణాంక దీధితుల(గన్లొని ఫీతి వహించి రెంతయున్‌ 2/5 చ. అలరు పురాధిఠాజమును నంచితభూరిమృదుత్వవంపడల్‌ గలుగుట( 'జేని చిత్తరువు (వాయ నమర్భలు గాకమోలరా జిలు బహునిర్శులత్వమున( జ్మీతకరుల్‌ ప్రితిలింబిళాంగు _లె కలయ సజీవచితమ లుగా నొనరించిరి రత్నభిత్తులన్‌ 2/6 మ. చతుళత్వంబునం దత్పుఠాంగనలు చంచత్సీ9తితో శాతులం దరతుల | పస్వరదోవ దీశళరజాలాసవ్ను తస్ఫాటికో న్న సౌఛా(గము లెక్కి మిక్కిలి వియన్మర్యస్థలా 'దేవశా నతులుంబోలె వెలుంగుచుందురు తనుచ్భాయల్‌ బిసాళింపంగన్‌ చ. అనుపమ లీల నప్పురము నందు నిళల్‌ విలనన్ని కాకఠా శృనికం బద్ధభూములగు సొధములందు (బణాళికల్‌ వినూ తనరుచిం బోొల్చి నంతత మధశకృత వారిద మండలంబు అ య్యును నవ వారిఛారల నముత్సుకతన్‌ వహియించు నెవ్ప డున్‌ మ. నతతంబున్‌ కశిశాంతనిర్థిత గృహ _స్తంభంబులందున్‌ రహిన్‌ (బి౭ివింలించుటచే నవర్ష లగుచున్‌ భాసిల్లు తత్పట్టణ స్థతచం(చాన్యల గండ భాగములు చర్చింపన్‌ నృశా పొండురో న్నతిసంలద్యుములై క నెన్‌ మణిమయాదర్శోపమానద్యుతిన్‌ చ, నలువుగ వైళవాధరిత నాకవురంబగు నప్పురంబునన్‌ లలితళుకాంగనీలమణి రళ్నవినిర్మిత సద్మ దేవాళీ

(046 శికపాలవధ మహాకావ్యము ( ఆ) వీలనీత రత్నజాల పరివిద్దలన్మ తృమణంబులం దొగిం జెలువుగ ముగ్ధ కామినులు “నీయరు గోమయగోముఖంబులన్‌ మ. అణిమాద్యష్టమవోవిభూతిసహితం లై యొప్పు నవ్వీటిలో గణనాతీత మవో గృవాంబులు సమ్మగవ్యా_వ్రగోపానసీ తణ కాలస్టితలంబమానళిఖిపింఛ శేణి చేతన్‌ వారి న్ధుణినచ్భాయతృణోరునీ[ వములచేతంలో లె నొ వ్పెన్‌ రహీన్‌ చ, లలితబృవాత్తులంబు లతులంబులు చారువితాన శోభితం లులు నవితానముల్‌ బహుసమూవ్యావిచి[తములున్‌ సచితముల్‌ గలయ విశాలముల్‌ విములశాంతినమం చితభూ రిశాల ముల్‌ జలనిధి రాట్సు తాభినవనద్మము లప్పురి రాజసద్దుముల్‌ 209 టీ. (శీలం "తెలంగు వీటిగృవాసీమలయందు(గపోతపాళులన్‌ జాలుగ నించి నట్టి విల నదృహాుక్ళ(తిమప తిపం క్తులం లోల(గ6 జూచి తద్గ ఏననబుద్ధి. జలింపక పొంచి యున్న మా శాలములన్‌ జనంబులు దలంచిరి కృతిమ మంచు వెమ్మదిన్‌ న! నీ అవనిగత లయ్యు: బురసతు లాననార విందములచేతనే ళళిం (గిందువజచి రవావా! సమతీతఖపథంబు లై న పొధ శృంగములను వ్యర్థంబుగ నెక్క నేల? వింశ గి శాంతతో రమ్యలని పతాకలను బొంది (వియమున వివిక్తలని రక్తి వృద్ధి జేసి విలసితనమద్వళీక లై యలరు వలభు లా శయించిరి సవధూకులై న యువులు వన గీ. పరగ న్మపతియత్నవూర్వకసుగంధి తను భరించిన నతుల వక్ష్రశిములు మధువు

ప ర్ట? ద్వారకొపురవర్డ న (వ్రియజనపీతి కొలజుకు( ఆాప్తించె చాన నార్చణ పరర్పరవ్యతివోర మచట లవీ06 చ. అరుదుగ నవ్పురీగృ వాములందు విశాలవివోర వేది కాం తరగతమ త్త వారణవిటంకకులాయకుకాటివతులుం దజుచుగ6 గామినీరతికృతన్వనముల్‌ దగనాలకించి బం ధురతరళిమ్యవృ త్తిని మనోవారలీల వహించె నెంతయున్‌ 28 గ. చాల విహితంబు లయ్యు నస్పషంబులైన లట యువతి కుచముండలములందు ధవళితాంజ రములు నానుంబు వలన నర్థంబువలన నవని నాకాళసామ్యంబు నధిగమించె 208 గి అరయ నత్యాయతము లజిహ్మాములు పంక ములు నసంత్య క్తథభూరిసీమలు వినీత నరణులు నురూపలయ్యు.(బస్టలనరహిత జనముచే వీతములు గావు సతత మచట లిం సీ అను వంద నప్పురంబున నిత రేతర న్పర్చి వరార్థ థోూవలగు వకుల "జలు వొప్ప నృజియించి (శీనిర్మిత(పా న! వ జకీటకృ త్రై! కవర్త వాచ్య నిలవిడమలంబును నేర్చు మీఅంగం బెద్ద గాలంబునకుధాత గడిగికొనియెం; దలపోయవెద్ది యంతణరణంబుచే వనుదినం వళ్య_న్తమయ్యె చానీ గి గాండ దీఅంగ( గల్చివృతము లోనంగు వరుస నవ్వీట వసియించు వారి వైళ

(ఫి శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪)

వంబు లవి మానసాగోచరొంటు అనంగ

లలితగతి వాక్కులకు జప్ప నలవి యగు నె? వీ90 చ. సకలకళాధురంధరుండు సొధవళతనిజ పభాచ్భటా

వికసితదిబ్బుఖుండు నతివి(శుతకీ ర్తియు రోహిణీకుమా

రకుండగు రాము డాపురవరంబును జబాయందలంప(డాగలిన్‌

(బకటముగాంగల చాను విడువం దలపోయండు రోహిణీకుండున్‌ గీ, అాణరణనిర్జి తేకుండ్లై పరగు చక -

పాణికి సుతత్వ మొందుటవలన దేవా

ఛారి మై కైషతశరములు చాల్చి ఫలి

వదలి మన్మథుం డవ్పురి-జాయ కుండు వ092 గీ, శినమరు లృేవ్యుండగు వారిచే నివేవ్య

మాణయొ దీ_స్తమణిజాలమహిత మైన

జలధిలో నుండి నురశైల నంస్థితామ

రావళి నసూయఈ బిల్చు నా రాజధాని వం గ కలితమృద్వం జన శ్యామ కాంతియును ను

వృత్తుండు (తిలోక తిలక మౌ విధుండు తీలక

మట్ట యవాతవర్ణ ద్యుతి మొన పురికిం

'ెలువకును లోలెరుచి విశేషింపంజేనె 294 వ. ఇట్లవుతవై భాభి రొమమైనయమ్మవో రాజధానినవలోకింపుచు

నఖండ తేబోమండలమండితుం డై న పుండరీకతో చనుండు వజ

(వభో చ్భాసిసుకాయుధ లత్మియగు చేవ సేనయుంలో లె. బరుల

చేతదుర్చర్ష యైక పతోళిన్నాళయించిపూ ర్వాభిముఖంబుగా మెల్లి

నంజనియె నప్పుడు 295

. సవై న్యపురప్రస్థానము ॥ 60 గీ పరగ వారిడేవామున నుండి [పలలు వోలె శివుని శిరమున నుండి యంబువులు వోలె ఛాతముఖమున నుండి వేదములు వోలె నవ్చురంబున ముండి నై న్యముళలు వెడలె వ్‌ం6 సీం అన్యోన్యచారుముఖా[ గనంగస్థల ద్ద నఖలీనంబులు గలుగునట్లు శిష్యర్విలోలాళ్వ శేఖరంబులచేత సంపీడి తాన్యోన్యజాను లగుచు వరువగా౬ బెక్కం[డు చాజీం[దవార కుల్‌ వారి వెన్స6 (లీతితో నరిగి రవుడు తమముచే. బోలె; దత్స్పథము జనంబుచే నత్యంత నంకటం బగుటవలన గీ. మిగుల దూరంబు సంత్య_క్త మగుచు నుండ 'జెల(గి మ త్తద్విపంబులచేత భూరి దీవములచేత( బోలె నుద్దీ వ్రభంగి నంచితముగ నసంజాధమై వెలింగ ల? ను. అలి వేగంబుననేగు భూరిరథముల్‌ యత్నంబుతో/జోద కా యతరస్ని (వజభుగ్నసుందరగళా (గాసకయుగ్యా. ౪ మో ద్యత వావాంబుల చేత వాస్తినఖసీమా గంబి వై నుండి న మ్మతి నానీతము లయ్యొ మెల్లన నపంచాధంబుగా ఛాషి!న్‌ గ్‌, అతిబలోర్ములచే వలయముల చేత( జోల నఠతిహియమాన పముద్యత[వ తోళిథుణ యాట బురికి విధుండు వురము వెడలి చ్వారవఠీత్వ మ[పీయతనొం దె వం

7/1 శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) సముద్రవ శ్తనము గీ వనధిపరతీరమున వారిద్వర్శపత శాసులుత్కలిశాసవా (న పతిష ఇఅావిలోత్కూలనిరుసమశై వలాభ విపినవం క్తులః గాంచె నవ్విశ్వవిళుండు 800 చ, జలధితటాధివానములు శ్యామలకోమలకాంతియుక్త ముల్‌ లలితరమావిలానములు రమ్యల కావనిళాయుతంబు లా విలసితభూరువాంబులను వేడుక మీఅంగ వేలయందు సొం పలరంగ( జూచె నవ్విభుం డనంత నిజాకృ్ళతులం బలెన్‌ రహిన్‌ 80! సి ఆశ్లిష్టభూతలుం డా[కందితుండును "ఛీనాయమానుండు పృథువిలోల భనభుజాశారఖీక రతరంగుండునై. వీజి-డి [కియ నున్న వారిరాశి నత్యంతతృవ్లచే నల్టీ పానము 'జేసి యఖివృద్ది నొందిన యాత్మ దేవా మందతిరిచ్యమానాం చితతి ప్తేందు రుచులను మౌ క్రీ (వచయముళలనము గీ. ఘనము లేయంబువులచేత గర్జ లెనగ మించి ధర యెల్స్‌ నిండ వర్ధించె నిట్టి నలిలముల సౌగరై క చేశంబునందుం (చావు మేఘంబులను జూళె దనుజవైరి 802 వ. మజియు, నమ్ముకుందుండు మునీం[ దులచేత వేదంమి వలన నర్థంబు నంగహించి రచింవంబడి వేదంలునే యమవరించిన మన్వాదిగస్టృతులం బోలె మేఘంటులచేత సము[దంబు వలన

సము్యద్రవర్ష నము 7] జలంబు సంగ్రహించి రచింవంబడి నము (దంబునే యనునరించి (వవ ర్మింపుచున్ననదులను దిగంత రానీత నానా దవ్యంబుల విక యించి మూల్యంబున కంళు ద్విగుణాధికం లైన యుత్తమ లాభంబు నొంది తతత్యసారవత్పణ్య(దవ్యంబు నోడలయందు నహిం చిననము దద్వీప వాసిసాంయా తికులవిలో కిం చె: మజియును గీ. జలధిలో నుండి వెకి రాదలంచి ఫణులు గరుడ శేతుధ్వజంబుల కరణి భూరి నిశ్వనితవాతముల చేత నీరశాళి నలిలముల మీది శ₹గయంగ( బల్లె నపుడు 804 స్కీ ఉత్సంగళశయ్యాళశయుండు యుగాంతబం ధుండు నమాగతు జైన తోయజాతు వీక్షించి గురుతర పీతి పసారిళా యత భంగవాస్తు.2 యంబుళాళి తగ నెరుర్కొనీన చందంబున గన నయ్యె నత్తి నుత్సంగిళాంబుక ణుండు బంధురై లావనాస్స్ఫాలనసంలబ్ధ గంధుండునై గంధిగంధవవాుండు గి. చారినిధి వేల యందు దుళ్వారభంగి నకల నై న్యనమేతు!డై నంభమమున బోవు మురవైరి నెమ్మేన( బొడమినట్టి చెమట లాల్బెను నై న్యంబు _వనుద మొంద 805 మ. ఆతుల పొఢముళారి వై నికులు సొంపారన్‌ మహోళ్తాలవా సిత తాళీవనసం [పవృ త్తవిచలచ్చీ తానిల_వేరణా మృుతసీమంతిత శేతకీకకనదంభో రాశి మధ్యావనీ స్థలులం గాంచి చరించి రచ్చట వినోద(కీడలన్‌ బల్విడిన్‌ 806

గ్ల శిశుపాలవధ మహాకావ్యము ( 1_ఆ) వ. మటియు, వాచమూచరులు లవంగకుసుమమాల్యకృతభూషణు లును చారీ కేళఫలాంతర్జలపాయులును వాస్వాది తార్షగ కము కులునై్వై నము[దునివలన నభ్యాగత పతివ త్తి నొంది రదియునుం గాక 807 సీ, అగణిత బహువర్ష హయళ శాకులమును బలిమార్లమందును | బమథితోరు లి గ్ష (£ భూభృ్ళత్సవా[నంబు పొనలగ సంతతరమా నహితంబు నగు వారిన న్యమునకు రంగుగా 'నేకతురంగ జన్సంబును బరగ నేకోర్విళ్ళవ్చమథితంబు తలపోయ' జిరవిగత [శీకుండ్రై యొప్పు ద్వీపవతీభ ర్త కేపు మీజ గీ. నరనీ చూడ మవోంతరం బయ్యెనప్పు డీత్రెఅంగున నయ్యదున త్తముండు వనధివై భవ మెల్ల. గన్గొనుచు. నమ్మి తాననాబ్ట( డై మెల్లన నరిగి యరిగి శ 8008

• ర నవతక వర నము, మ్‌ ల! సీ పటుతరనీలాళ్షి బద్ద వానా వర్ల ల రికముఖధాతు కలిత మగుట వలన ఫణారత్న భానమశ్వితను.గా వనుమళతి భేదించి వెకి విగ్గ మించిన ఫణిరాజ మేచకనిళ్వాన ధూమంబు చందానం దోంచు చాసీ

• మూలమున తృత్రీయనర్ల నమా_ష్తము.

లై వతక వర్మనము 7౧ సూ. భాసుర భూరితటీసమీపోపరి 'దేశంబునందు విస్తీర్ష మైన గి నంతతోన్నమద[భ నంచయము చేత నర్కమౌక్షంబు (గ్రమ్మజ నడ్డగింహం ెరింగిన నవాస శిరమైన వింధ్యనామ కులకుధర ఠాజమును బోలె నలరు దాని 809 త. శాం చనవ(వభాజ్నివిడ కాంతి నమూవాళ్ళదు ల్లసన్ముణీ (పొంచద మేయరకుక్కలిత మై ఐబలనూదన రత్న మేచకో త్యాంచిత యై (పనూనమధు కాసవలుబ్బమధు[ న కావృతా భ్యంచితవల్లి కా సహిత మె కర మొప్పెడు చాని వెండియున్‌ చ. వరుస నవ్యననంఖ్య గల పొదళిరంబుల చేత భూస్టలిన్‌ బరగ నభస్థృలిం దొరసి కాగుగ లోచన యోగ్య దేళశసం భరితది నేళశీతకరమండలముల్‌ గల దౌట నిక్కువం బరయ హిరణ్యగర్భుని కియన్‌ గనన య్యెడు చానినెంతయున్‌ గి. అంబునిర్ల్గమకు[ భంబు లగుట జాళీ తో త్రరీయనమద్యుతి నొప్పుమనము లొక్క యెడ. దాల్చి దుళ్లాంగయుతవిళ క్ష ల12 భస్ము డగు కూలి కవడి వజలు చాని గీ, సిజనఠీచటులా లసనివిడతరీమ చాతిచటులాలనము లైన వాంనముఖవన త(తులకు( లింజరీభూతదళవికాని 818 శతోయజచ్చ।| తముల నీడ సేయు చాని గీ. న్కృంధనం[శ్రితప్పథునీలళలఠములును సర్పసంకళ్లి ష్టతమవులు సం(పణర్హి

ర్‌! శిజపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) తామితల శాభుజాగంబు లైన భూరి ల1ేథీ తరుల బఐవం రృుదులను బోలె, చాల్చు చాని

చ, కలితవిలంబి మే చక వి కాసినవోత్పలక ర్ల పూరముల్‌ లలితనవోలపాళి సమలంకృత భానుర వై కళాభము ల్సులలిత వై కతంబులయి లో ధక గౌరనతీక పోలఖి లేర త్తులగతి నొప్పు కుభతరతోయములుం గల చాని వెండియున్‌

మంచా శాంత. రాజీవాళీనళగత చల|దమ్యళృంగ[వజంలై భూజ(శేణీవృాతరవికరోద్యూతశసాం[దాతపం లై (శాజఛె కేయనికరకృతోవప్లవం బొలదకుండన్‌ వోజం గాంచాలక నవనభుగో్యోషలం చాల్చుచానిన్‌ ల16

క. వితతజలరాళివీచీ వితతినమానీతరమ్య వివిధమణినమా వృత మైన డానినల రై వతళా(దిని జూచె వారి యవార్య[పీలిన్‌ ల?

వ మటజియును 818

సీ వారికిం (వియంబుగా నమరనమానీత

బృం దార కాచల శృంగవర్ధి తంలైన యేమహీధరపతి యుచ్భాాయ సౌందర ట్రగుణాములు ఇాటు వాక. గ చతురులౌ కవుల కనత్యముల్లావయ్యె మజీయు (శేస్టము లతిమానములగు భూరితర (వస్థములచేత నిభ్ళతంబు లు[దళ్ళులైన ర శత్నెఘములను

3 వతక వర్ణనము 5 ళు ణి గి అరగనే మేదినీ ధంబు వలన జనులు (వకటముగ నాఢ్యు( డా (పాపణికుని వలన బోలె సంతత మార్టించి పొలువు గాంతు "శెదీ రోవాణ శిఖరికి నుద్దియయ్యె 8019 చి ౧ వ మజియు నాన్నత్యంబు వలన నళ్యాసన్నుం డగుట వలన మిక్కిలి. బరితపింపం జేయు నూర్యుని ధరించిన దయ్యును నచారవిందధానం బగుటం జేసి యతిరమణీయం, బైన యే మహీ ధరతటంబు నందు నిపీతమకరంద యగుటం జేసి మత్తయై నమ శామురపమై యొప్పు కుసుమాంతర చంచల చం చరీకసంచయ పం క్రిఖేదంబు నొంద దయ్యె నదియునుం గాక పొలుపుగ నే నగంబు వపయిః బొల్పగు రాజితగండశ్రైలము జ్వైలిదధిరూఢచారువికపత్కు సుమా&సవానయు కృ వే - శలఘనళాఖి చే నముచిశాసనభూపిత పృష్టభాగ మై యలరు నుపర్వదంతి (క్రియ నద్భుతభంగి. 'జెలంగె 'నెంతయున్‌ చ. ఆరుణవిభావిభిన్నరుచు లైన దినేశతురంగమంబు లే ధరణిధరంబు మీ/ద నముదం చితవంళకరీరనీలసుం దఠతరజాతిరత్నకలితస్ఫురదు చృత రాగ్యిదీ ధితి చ్భురితములై స్వవర్ణ మునముసొంపుగళ్యగమ్మఅం దాలె ఎ(బల్విడిన్‌ గీ, ఉరునముత్పతదభి)సము క్రీశౌంబు సీక్తమగు నవిపన్నగా శేషవృడ వనమును విషానలోద్భూత ఘనిపత్తి సంతతము నెందు ఇాధింవం జూలదయ్యె వ! ఉ. పంతముతోడ నే 8ఖరి భాస్కరభూరికరాప్తి వావ్యభు శ్రాంతులు గక్కు నూర్యమణి కాంతుల (పాతగుణాశయంబుచే

760 శికపపాలనధ మహాకొవ్యము (1-ఆ) సంతతమున్‌ (బసిద్దగుణసం (కమణంబును బొల్చు మీజ సం (శ్రాంతగుణాతీ శేకమును గానొనరించె మవోద్భుతంబుగన్‌ టీం ఆవసుధాధరంబు ముదమార(గ మున్నటు వెక్కు మాలులి ఇవ్యావిధి దృష్ట మైనను (బనన్నత శారి కపూర్వవిస్మయం జావహిలంగ6 'జీనె/;(బతియామము నందు నవత్వ మొందుళు వావిరి రొమణీయగుణ వై థవయు క్తికి ఐదణం లిలన్‌ 925 అవె. ఆంత యుక్తికుశలు. డైన ఉఊొరకుండు న దత్పత (తినికరతటులు చాల్చి నట్టి నగవిలోక నాళ చే నుగ్లివు జైన శారి కిట్టులనుచుం బలిశె లవీ6 గి, ఘనపీనద్ధదిగంబరా(కాంతభూరి శృంగగోతలమూర్చ స్థశిశిరకిరణ నవ్యకోటి గిరీశనందర్శనమున 'ెవ్వని మనంబు భువి విస్మయింపకుండు! లో గ్‌ సుభగవితతోర్ద ప్రరళైపాళు లగు శళిధ

రోవ్టకరు లుదయా స్తంబు లొందుచుండ

నీయగంబు విలంబవిఘంటాయుగపరి

వృతమచావళ లీల వహించె, నధివ! 29 గీ. అధిప!లనమానచారునచాంళుక మగు

ధరము సవారిత కాంచనస్థలులు చాల్చి

పకటవారిళకాళనూతనాంశుకు/డ వెన

| టె

నీ పగిది నొప్పు చున్నది నేడు కంశు! 8లి9

మ. అనిళం లీ ననరాజసానునవ లయం జాన _కీతోనున్నయీ జనమ.ల్‌ శాంతమలాతిసాం [దకరసం చారంబుపంపూర్ణ ల

7 వతక వర నము గ యో న! బ్టన్ఫవ(స్త్రీముఖతుల్యమై యలరు నంతస్థాంకుండ" పూర్మ చం (రుని వశ్చాద్భృవభాగముం గనిరి సంతోమంబు సంధిల్లి (గన్‌ మ, నలు వొవ్నన్‌గిరినిమ్న గారురులు వాన(వస్థులుంటోలె సొర వలరన్‌ బేటుల మీ/దనుండి బృవాద శ్చా(గంబులన్‌ చాలి ఖి స్టలికిం (గమ్మజ నుర్గమించి సరసం తాపా_ర్తలై నట్టి న్వ ర్లలనానుందరగా త వల్లులకు నిర్వాణంబు( జేసెన్‌ రహిన్‌ 88! ళం ళం సీ అమలచరిత। యీయ,దివై నొకచోటం (వళమితచాతకా_ర్తస్వరములు తటి చాఖథ కాంత కా_ర్తస్వరంబులు వైన ఘనను లీ జగతిని. గప్పుకొనియె; నొళచోట నుల్ల సితోజ్జ కల చామీక రములైనయీా సాం(దరవికరములు కోపిళవర్షంబులు గల వాని(గాం జేయు చున్నవి గంటి ల? యుళ్సుకమున గి నుచ్చి) తేందుక రావలంబోడుయ.శి శి రోధృ ళా(భంబ్యుళక్రేయరూఢగిరిన దీ పవావోదకవ్యప దేళమగుచు బడుచు నున్నదియంతట బంధురముగ! 80కి గీ. ఒకట నృటికతటాంళశుభిన్నోదకంబు లొకట నీలాశ్మరుచివిధురోద కంబు లగుచు గిరినిమ్నుగలు యమువాంబుమి శామరావగా వైదగ్జి నాళయించె 988 మ. మనకై లేంద సమానవ(వమగుచున్‌ళోలిల్లు నీశ్రైలమం - దరుచారన్‌ మణిసానుళాగములు దీపొర్చిస్స్పమానంబు లై

78 శీశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) వరునం (గా లెడు నిర్ణరీసదృశ లె" వామేవతణల్‌ ర క్తితో నరసాలావములన్‌ మనోహరుల వాంఛన్‌ దీర్చుచున్నా రొగిన్‌

టీం భూరిసుధాసవర్ష్య ము సముజ్జ్వలకాంచన రాజీరాబీతం ఖైరహి నొప్పు నీసరమలాం చిత రాజత ఖిత్తి కంటిరే? చారు విభూతి పొండురిత శంకర సాంద సమున్న తకానల స్ఫార నుదృస్థలామఘనఫా లవిలాసము వాళయింధెడిన్‌ ర585

క్‌! నం మటియు నీవ్లైలరాజం ఐతి జరఠకంబులు నుపకామ గురు ఛారవిడంవివ యోధరో పరుద్ధంబులును శరీర ఛారులకు నంతత మగమ్యు రూవంబులును బరిణత దిక్కరికంబులు నగు తటుల భరింపుచున్న దదియునుం గాక లర గి. ఈ నగంబున వహ్నిసనమాొనవర్ష్మ ఛచారుసొవర్షతటసుమజాలలీన భృంగతలతి భృద్వి మేచ కీళ్ళత తరువులు పొగయుం. బో లె జాపక్హైడు (యమోలంగంటె | ఫల మ. విక సత్పుష్పృచణోరుచం పకల సత్చింగద్యుతివ్యోమదే శకషట్కాంచనఖి త్రియు_క్త మగుటన్‌ సొ మేర వీసన్నితం బక కాంతిం (బకటించు నీళిఖరిచే భాసిల్లు నీ భారతం బకలంక చృవి నయ్యిలావృతము ఛాయన్‌ (గాలెడుం గంటి? గి ఉజ్జ్వలవిచ్మితలోమసంయు కృవిచలి శాతత (వియకంబుల చేత నీధ రంబుజంగమశాగతర త్నమయని జాంగములచేత( బోలె. జెలంగ6 గం! 889 గి. గాఢసలిలాశయోషిత కలథములుస మృద్ధనీ రేజములతో రమింపుచున్న

ర్లైవతక వ తనము _ 70 వరయః గల భావికస్వరామరచయంబు కామినుల (మోలం 'జేనెడు గానరవము త(0 చ. తటుచుగ నిమ్మవొవషధులు ద్రైవనియోగమునన్‌ బృహా_త్తమః వరివృతుం రై వెసం బునర ప కమణంబున+ గాలకాంతీ యా నరనిజవ్మతమి[తునకుం జూరుపచానభిభూత మైన వి స్ఫురితలసత్కళ[తపదమున్‌ వహియిం చెనుదంచితోన్నతిన్‌ సీ. ఛారువనస్పతిన్కంధనివ ణ్లనూ త్న(పవాళోరువా _న్తంబులైన లతలు మధు[వత_వాళావృతములెట గాఢలంబితరోచకంబులై న యురునుమేతణముల మవలడితంబుల్రై (వమదల (క్రియం జూడ(విడియె నిచట! నతులక దంబవానితమైన యిమ్మువోే నగను మీంద+ (వితికమణంబు ఘనవి గీ. వాంగముల నేకలయ మగు నట్లు మధుర వాదములు నేయు చున్నవి నవ్యఫణితి! ఘనర యోద్దూతనవనీపననుండు వనను? డభము చలింప విసరె సమంచితముగ! లలి వ్‌. మజీయు నిమ్యువోశ్లైలంబు ఛారణాసమర్థుండై న (శావ్మా ణుని కరణి నాగమ[పధానులును నిధిమం[తసాధనవిశేషవిశార దులు నగు వారిచేత వవు(_పయత్నంబునం |బశాళింసం బడిన చాని ననిశ్చితబుద్ధులెన యశ్యాన్హృజ్ఞుల చేత వినియును దుస్సా ధనం బగు తాని నభంబు నడంచుటకు నమర్థంైన నిధి మంతగణంబును భరింపుచున్న; దదియునుం గాక లతల

80 శికపాలవధ మహకొన్యము (1-ఆ) చం అనిళము చారులింబసదృళాధరమౌ (పియురాలిమోము చుం

బన మొనరించు కిన్నరుని వాజిముఖుండు నుతించెడిన్‌ ; బృవా

_త్సృనభరభంగ భీరువిలవ త్తనుమధ్యను _జేయసిన్‌ రహిన్‌

బనివడి కౌ(గిలించు హయవక్తుినిం గిన్నరుడున్‌ మతించెడిన్‌ మ. (పత కానంతతమాల తాల మగుచున్‌ రాకిల్లునే యాపురో

గతభాస్వద్వన మొ వ్చె:; నట్టి స్జ్‌గి తార్కపోఏల్లన్మదళ్శినం

తతియున్‌ రంజదనంతతానమగు నీ, చావంబునం దేల తా

(వతతుల్చారుఫల్యపనూనయుతముల్‌ గాకుండు నెవ్వేళలన్‌ మ. ఘనదంతో జ్వలరత్నచి తకటకా కాంతంబులై యొప్పు ర

మ్యనగాధిత్యకలందు నిర్శలశిలోద్యన్మేఖలల్‌ భూరిచా

రునితంబల్‌ క మనీయకేమలనభోరుగ్గండ శై లల్‌ నితం

విను లిచ్చా సదృళాధివాసమును నెమ్మిం బొంది రీతింపుండీ! గీ. _చటులవిఠళవికీర్ణ వ్యజకణమైన

భాతర జతోర్విజలదవద్యఃపము కక్ష

బహుచిర స్థాయిబుద్చుదాంళ వృమ్మగ

సామ్యమును బొందుచున్నదీ శై లమందు! త్రిక? వ మజియు నిమ్మహీధరం బేకాంతంబున నంగమం బగుచుండ

విసంభవివోరంబు కాతీంపుచున్న వారగుటం జేనీ జనసంగంబు

వర్థించి మన్శథునిచేత నం్టపా_ప్తజ్వరాంగులై కుంఠిశ నే తాం

తలై యున్న యనేక యోషలచేత నేవింపం బడుచున్న

దదియునుంగాక 848 సీ. నంపూర్ణ భూరి కీచకవనస్థలి త్రైక

ఘనచాలవిచ్చేగద కాతరమతు లగు చమరీనామమృగమ. లీగిరియందు మృదు వాతగర్భతదీయరం[ ధ

(ఏ ర వతక వర నము 61 మ్‌ స! నిర్యశ్వ్వన్మకుతి నిలిడ సౌఖ్యమువాయం జాలని శ్రైవడి సంచలింప వయ్యి; నంతస్థమవానిలదళమ లా ఘనచాప్త లందు మేఘ వముక్త గీ. మచృమౌక్తికమణియుక్తు మగుట విమల దుగ్ధనంకాళమై యొప్పు తోయ మచటః కి బరగ శ(స్త్రీవినీలరుగ్వాాప్ప మగుచు నమరనీలీరనచ్భాయ నధిగమించె ల40 వ. మజియు నిన్నగంబున నన్యయువతుల కంళు సారత ఠరాగమన మైన యేయువతి స్వ పాప్తికొఅక గబారయమానయయ్యును (బీయనిం గూడ దయ్యె నట్టి (వతికూలయువతియు నేకాంతం బునం చాావియునితో/ గూడ ననాయతమానం బగు నట్లు సురళాభిలాషంబు నొందుచున్న దదియునుం గాక 050 చ, నలువుగ నిందు( జం(దకిరణంబు ల నేకవిధోల్ల నన్నణీ విలసిశభూరిళానుతతి భిన్నము లౌట సవా ననంఖ్యనిం పలరంగ నొందుచుండ నిళలందును భాస్కరుండంచు | భాంఠిచేం గొలంకలు సంతత స్ఫుటితకోకనదత్వము నొందెం గంటివే! గీ. అంకపరివర్తనోచిత లైన యాత్మ జాపగలు భర్త్వనొందుట కగభాగ మందు! జనుచుండ€ (బేమచే న్మదిఖగరు తమున దుఃఖించి నట్లున్న దమలచరిత! 852 న్‌, భృంగవిటచుంబనో ల్ల సద్విటపిన మిత నగవితతి చాల్చి నట్టి యూనగనితంబ మతులపరిపాక పింగళ (పతతివతిత పొంనుపింగళ మగుచు! జూపళశ్టై నిచట! 8598

82 శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) సీ... ఊర్జదేళంబున నుండి [పాగ్టిళన) శై లానన్న భూముల యందు బజెడు శృంగారితాయత సింధుర వాస్తాళ మఖిలమణీమయూఖాను విద్ద ముకముభారమగు జల మూర్ధ్వ (వసారిత వారిధనున్సుందరం బగుచు నొ చ్చె(; "ఐలు వొన్స న్నీశ్తెల శిఖర శిఖావళుల్‌ (వవిలనచ్చి తక లృ్పవమాజ గీ. _పుష్పపరిగుంభిఃములై న పోల్కి నలరు మహిత పరిలంబిపేం ఛ చామంబులై న చారు శిఖి శేఖరంబులు కణము దాల్చు చున్న యవి చూడు మంతట! నుత్మ్శవమున త్‌5్‌శీ క్‌ు వినుండిట నవధూకులు సుఖు లనవరత మమంద రాగ తామర సద్భిళుల్‌ ఘనరసవన్నవరతి[గ ద్ద నలిపి రమంద రాగ ళామరనద్భశుల్‌ ః5ర్‌ చ, పొలుపుగ గట్టు పుష్పపటముం దగ గప్పి తదంతర[భను త్క లితకవోతకంఠతులితన్ఫురి తాగరుధూమ కాంతిళ్ళ న్లిలితవినూత్న మేఘపటలంబుల చేత నిజాంగ కావళిం గల మ(గ ధూవ వానితముగా నొనరించెడు భంగి దోంచెడిన్‌ 856 శా, అ(తస్యన్నవరత్న సంభ వసమగాన్యోన్యమి (ళో జ్ఞ్వల చ్చి, ఈ కార మయూఖక ల్పితనభస్సీమా[ గనిర్భిత్తి వృ చ్చిితపాపణచి[తకర్గ్ణు మెపుడున్‌ సిద్ధామర (శేణకిన్‌ జితంబుం గలిగించె నీయవనిళ్ళషృిష్టంబు నీతీంచిళశ! 905?

రైవతక వే నము న! గీ. చాయుశళిశిర మై శిఖరనివాన్నులైన యలఘుకుఖులకుం బుణ్యవంతులకు ముదము గలుగ జేయుచు నీగట్టు జలవియోగ ధవళఘనవం క్రి యవనికల్‌ దాల్బెంగం ఇ! ల్‌8 వ్‌. మటియు నిమ్మవాశై లంబునందు నమాధినిష్టులగు యోగులు మైతియుం గరుణయు ననుమోదనంబును నుపేశతయు నను సంజ్ఞలుంగల చతుర్విధచిత్త వృత్తు లెజీంగిన వార లగుటం జేసి &:ణాంతఃకరణమాలిన్యు లై యవిద్యయు నహాంకళారంబును శాగంబును ద్వేషంబు నభిలివేశం బనంఐబడు పంచ విధ శ్లేశంబుల నువనంవారించి సంలబ్బసాలం బనధ్యాను లగుచు/ (బకృతి పురు షుల నిరువుర ఖిన్నుల(గా నెఆింగి సదనద్వి వే కాభావంబునం గలుగు సంసారంబు నిగోధించుటక ( గాంతింపుచున్నవా రగు టం కేసి యివ్వర్వతంబు శేవలభోగ దేశమా[తంలె కాదు ముక్తి శేతంటై యున్న దదియునుం గాక 8059 గ్‌. ఇచట మరకతమశిమయ వృిథివియందు/ దరువిటపిమధ బ్రపాతివిన్ఫురిత నూత తి పాంనుజాలార్మ కరములు పటువినమ లర్హిగళలత్మీనివహిం చెం బరమపురుష ! 860 సీ _అనఘాతగ్ణ! యిచ్చట ఘనమేచకంబయి యవగ తావస్థాన మగుచు మధుర చటులవీణాగుణస్వనమానము వహించె నయ్యుపచలితపడం (ఘిపం క్షి చేత స్వానమమైన యేతన్వి (పియునకు వళగత గాకండు వనుధలోన? నిచ్చట సానువు లెప్పుడు నిళలందు! జం వనక రావాత చారుచం(ద

గ! శిశపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) గీ. కాంతనిష్యంద నిర్మలకమలవిరచి

ఆాభిషేకంబులై పవలర్కరత్న

తతిసముద్దీపి తాగ్నితప్తంబు లగుచు

గాఢతపముగావించెడు కరణి నల'రె వం! ఆ. వె. శ్వసనఘాజవమ.న సంతోభ మొందిన

నరను లిచట వాంసజాతలవ్మీ

చాముకొని యరహిత రామలత్మణ నాకు

నందనో క్తిపామ్య మొంచె నవావా |! 868 క, _ ఆలిముదితకలభములచేం

(బతిదిశ సారెకు నమద శ్రైరవరవమున్‌

గృతమరెంం గనకభూరుచు

లతులిత చమరులు చెలం” ననువనమందున్‌ వ88 గీ, కీచక బిల పపూర్హాత్త గీతరవము

మృదిత పత్మలరల్ల కా మేయతనువు

క (మక న్తూరిగంధి యౌ గొడ్బు శామిీ

చందమున భూరివిషయసంనక్తుడంయ్యె లిగ4 గీ. యువజన పీతికొల కిందు వ్యవహితార్క

మనసిజరతి[ళమాపనోదన చణంబు

లగు ఘనంబులు దినమును మిగుల రాతి

గాంగ జీనెడు గాఢాంధకారకఠలన 085 చ. అరుదుగ నిందు సీగజవ రా ళమపుష్పభ రావన్యమనముం

దరకుజమున్‌ న దానజలదంతివాతం బగుచుండ. దన్నగో

వరిగతదందశూక మతి బంధురకోపితమై నిళాంతఖీ

కరవిపవహ్నికీల అదె (గక్కుచు నున్నది చూడు మచ్యుళా!

ర్రైవతక వర్మ నము త్‌ చ. నసరహరుఃడ్రైన సాందగిజ చరస్జికృ శాంబర కృత్యు. డ్రై తుషా రరచితమైన శీతనగ రాజము వై వనియించె నాఢ్యశకే తరు౪డయినన్‌ నమన్తబుతుధర్మునుఖ పదమైన యీమపీ* ధరమువయిన్‌ వశించి మది దాల్బండొకిం చుక ద్వంద్వదుఃఖమున్‌ సీ, విశతతనూతన.శె లవిపిన కేభాళ్యామ మధ్య నృటిక మణిమయనితంఐ భూములచేత నీ భూధగ రాజంబు భస్మాంగ రాగా త్తపాండిముండు నర్చరాట్బరికర సహితుడు నగు (త్రిపు శాంతకు తనుళోళ ననుకరించె మజియు నీగిరియందు మూధవుల్‌ వికచాంటు జోథయతటి భృత్స ముళ్థిళలోరు గి. _నదవినోదితభూరిదినక్ల ములును గనకభూవణజనితోరుకాంతులగుచు రసవవై తవమరధు వాని రతిక( (వీయల యొడలి వలువలు వహలిబయింపు చున్న వారు 860 సీ, ఇానుండు దర్పణ న్వచ్చకాంచనకంద శాగవర్తి హృదయ వోరి లౌవ్య ఖిత్తిసం 570త వవృద్ధత మోవోరి ఘన కేజ మాహేమకందరములః వఐణునురు తరుచుగా! (బతిఫలింపుచు నుండ బతులచే నపవాత వననల్రైన యతివల కంద శానఖిముఖుం డయ్యును "'ెలంగి ్రీడితలంగా. "కేయుచున్న

శశ్ర$ శికుపాలవధ మహాకాన్యము (1-౪)

గీ. వాండు నీఠరాకం గని యది వాత చలిత ఐలపట క్యామలోత్పత దృహుల శిఖర కాండ సంథమకారి మేఘములచేశ నధికభళ _క్రి6 (బత్యుళ్ళాన మాచళించె * ర569

• రై వతక (ప్రనేశము, ౬.

మ. నళినాతుం డిటు లవ్యళీకములు గాం శానమ్మితంబుల్‌ నిజం బులు నై రాకిలు ఘూతపు[తువ చనంబుల్‌ (వీత నాలించి యు త్కలీకం దద్వచనాంతమందు వనళేఖా చేలనంఛాదితో ప్రీ ఏలమౌ ర్రైవత కాదియందు విహారింనం గో రె6 జిత్తంబునన్‌

మ. కనదుత్తు.గనభన్న ృృశత్మ కళిళాకాంజారరేఖభాక మ బ్రీనిళం బౌ యదునై న్యనంఘము దగన్‌ విస్తారనంఛాదితా వని యాటం (బతిశై లలత్మీ నను వొవ్పన్‌ దాల్చి దంతావశేం (దనికాశాతులతుంగళ్ళంగగిరి కందం బొప్ప నేగెన్‌రహిన్‌

చ. అమీత చ మూనముత్ధగుచిరా భవికాసిమహోష్టి కంతపిం గమ ౬ మహీవళరాగమినక (మకా వ్ల విశావిళాంబరాం తము లగుటన్‌ మవోజననిదర్శనసంభవలప్జ నొంది న ట్రమరి చెలంగు నట్టి వారి దంగవలన్‌ వడిం/గవ్చె సొందమై గా లబ్‌ మ్‌

• గజరథహయాది వర్ణనము గ్‌

చ. నురుచిరచారుదేవమణిళోభిత ముల్‌ భృశరం[ధళాగముల్‌ భరితమహోర్శిజాలములు భవ్యఫల వదళు క్రియు కృముల్‌ గురుతరరో చమానము లకుంకితస దృమపూరిత ౦బుతై వజలు వాయంబు అంబుధుల వైఖరి మేదిని వ్చె (గక్కునన్‌.

న జ శ *మ్సూలమున చతుర్థ నర్గ నమ్మాప్తము

గజరథహయాది వర్ణనము శ్రి?

గీ. మార్గమందు శితారత మగ్ననృణిని

సరకుగొన కారి నజచుచు నుణికె నిభము;

లొట్టియ నిర _న్తభారమై మిట్టిపడి యె;

నొండొరుల చేళత. జూచి యా రెండు వెజదె లశ చ. ఆతి చటులా [గ పాద మగు నట్టు వడిం జను చారుచామళాం

చితహయరాజమున్‌ మదవిశేమనలీలనిమీలిళజాద మై

చతురత మెల్లనం జను గజంబును గాంచె జనంబు; సాభిలా

మత ననురూవచేష్టమయి సర్వము [లీశికరం బె శాదొళో? 875 చ. కరినటు గాంచి ఫీకి నొకగర్ష్లళ మానన మెత్తి కూయుచుం

గర మరుదంది యందలు వళాపక నవ్వ(గ( బేర మెత్తినన్‌

స్ఫురిత చలానన। పన్ఫృతభూరినిశంబగళడ్దుకూల మొ 876

పరువడి రాజకాంత ధరవై/ ఐజె నత్తటి ద త్తరంబునన్‌ ఉ. _ రైవతకాచలాంతిక చర(దథనేమి విఘట్ట నోశ్షీత

(గావసమూవాచూర్షకణ గర్భమహీర జముల్‌ నితాంత చ

(శ్రీవదుదంచితాంగరుకా కేవలధూమలవర్షకంబు లై

వావిరి నభ మార్గమున బన్నె. బయోధిరమండలాకృతిన్‌ చ. చటులఖురాిఘాతభ వసాం [ద కృళానుకణోవయు క్లవి

నస్భృుటతరభూసమాయత సముత్సశిలాఫలకాచితంలు లౌ

పటుతర _శెలరాణ్ణికట వ_ర్హ్మములం బృథుదర్దుఠాన్యముల్‌

దటుకున వేయుచున్నగి తి. దద్దయు నళ్వము లేగ నత్తరిన్‌ మ. పాయ తేజః పతీరోధళాం చితనమశ్వాలం బనుండుంగళా

(శయనంచార విశారదుండు గతిసారజ్టుండు నౌపాదీచే

నియతిన్‌ శిడిత మైన జాతివాయమున్‌ నేర్పొవ్ప€ గా మండలా

భ్యయనంబుం ఐచరింబె నిషస్టురచల త్చాళాతిచితంజుగన్‌

శ్రి శికపాలవధ మహాకాన్యము (1-౪)

మ _ఐలనంతుజ్బ నగోత్సపొంసుచయముం | బా లేయజూలాకృతిన్‌ మలినం ల్రై గగనాతి తాంసు వగుచున్‌ కామాసుళృక్పద్మపం కుల నెంకే/ బునరుకక్త సాం[దములుగాఃదోడ్లోడ(గావింపుచున్‌ గలయన్‌ నర్వహరిమ్ము ఖంబుల సమ(గస్ఫూ ర్హి. గ వెన్‌ రహిన్‌

చ. పొలుపుగు మాధవానుచరభూవతులొక్కట వైరులం బలెన్‌ బఐలువిడి సీంవాపోశములం బట్టి వధించి యుదీర్ష తేజులై కలితవ నేభమసకనిఖాతనఖా[గవిము కృమౌ_క్షికో న్లిలితగువోగ్భవాంబుల నలంకృతు లై వసియించి రెంతయున్‌

ము. వికనద్యావకవంకపింగఫణిభుక్పింఛావచూశా[గమున్‌ విక సత్తో౦టిపుటా గద ప్టభుజగ వేంఖత్ప ళాకా కృమౌ నక లోద్యత్థగ శేతుదండ మె యఖిజ్ఞానంబుగా నేగి కూ సకులున్‌ గొందణు కృష్ణమందిరము (కేవన్‌ జేని తొవానమున్‌

చ, జన నులిన రమానతరుళాఖల నీడ బరిత్యజించి చ య్యన నటు. జేరె భావినమయంబున రాగల యట్టి నీడలన్‌; మునుగొనీ వృద్ధినొంద(గల భూరిత రాశయ మాళయింప ళెం డును గడు శీయ మౌాణమశుతుచ్చకరా శయ మాయింతు రే?

ఉ. _మున్నుగ నేగి యొక్కండొక భూరించానము వాంగి యన్యులం (గన్ననం జేరకుండ( జులకన్‌ నిరసింపుచు దవ్వులన్‌ వడిన్‌ బన్నుగ నొండుచోటింటు బాగుగ నేగెడు నాత్మ యోధులన్‌ 'జెన్నుగ6 జేయి వీచి పిలిచెం బలుమాలుం బ్లుతస్వరంబునన్‌

క!

చ. అపుడు నుధారసో&ితము లై న తెఅంగున సా౭సారెళా తవవళిత ప్తనర్వజన శావము దీఖ్బు వనాగముల్‌ మరు చృపలచలత్పటాభరణళాఖముతై. గిరిజాతళల్పపొ

-దవములం గూడి చితఫలదంయులువై. విలనిల్లై నెంతయున్‌ 885

గజరళపాళయాది నర్జనము శ్రీకి చ. తగమిడి సౌవిదల్లు లటు దవ్వులకుం బెజవారిం టీలంగా నురుతరథ[దయానములనుండి తగన్‌ బరిచారికాజనుళల్‌ పరువడి డించుచో. గళిత భవ్యత రశాంళుకలైన రాజనులి దరుల ముఖా(గ్యనంపద జనంబు వణంబు గనెన్‌ భ యేచ్చలన్‌ చ, రథతురబేందరంతిగత రాజపురం[ధుల డించుచున్‌ గరం అధిక తు లొత్మక ంధరసమర్పతతన్ము ఫదుబాహాువల్లులె (వథితము గాంగ్‌ గాఢవకిరంభణసౌాఖ్య్గమె గాని పొంద ర్రై రధరకపోలచుంబనసుఖా ప్తిని భూరిళకు చిత్వసంపదన్‌ ఏ0? శా, _వ్యాకీర్లస్యుటమాల్యళారము జితోద్యదృర్హ భారంబునైై వీ;క0 బొల్బు నెలంత శేళభరమున్‌ వీతీంచెనోనాంగ బల్‌ శేకుల్‌ |మా4కుల మీదనుండి యుటిశన్‌ (గిడించి; సంఘర్హ లీ లోకంబందు రహిన్‌ గుణాధికుల నాలోకింప(గా నేర్తురే! 888 చ, వటుతరరో చమానరుచిభ ర్మ చయాంకుపిళం గి తాళముల్‌ చటుల నీరంత డాయతవిసారిత ముల్‌ ఘనవంళ శేతనో దృటపరిచుంలి కాంబుధరపం క్తుల వైన రథంబు ల త్తటిన్‌ మఘటితన గేం ద పాదముల వడింజూడంగన య్యెనెంతయున్‌ 889 సీ. ఛాయాకరంబు లుచ్భ్చాయవంతంబులు నుజ్లితభూతిళోభోత్కరములు నలలిత ౬వుళ పాటల ధాతు రాగ ముల్‌ వీమలళా రావళివిర చనములు నగు గజంబుల చేశ నటు దూష్యముల చేత( లోలె శాజనివాసభూము లలరె; నృవకాంత లున్‌ ప్త విపలకాండ వటావ జాశలీనాలనగంధవావా

90 - శికుపాలవధ మహాకావ్యము (1-౪) గీ, చలనళమి కాధ్వ భేద నం జనితమర్శు తోయళలై. చారుపల్లవస్తో మరచిత మంజులా _న్తరణో వేత మహీతవసన నదనముల యందు నుఖని[ద నలిపి రవుడు శిం00 చ, ఆతులితసాం[ద ఘర్గు సలిలార్జ్భ) నువర్శ నవర్ల గాతనం గతనవచోళ మున్‌ దతనఖకతమౌ నటు విచ్చివైచుయా వతము (వశాళమానపృథు భారవ యోధర వావుమూలమై చతురత విందొన ర్చె(బెలుచవ్‌ భణ మయ్యువనేతపం కిన్‌ వ. మటియు వణిగ్ధనంబు సేనాని వేశంబుకం'ళు మున్నుగా నవ్యగు లగుచు నేకకాలంబున నుభయపార్శ్వంబు ౦దు(జాలుగాం బట మంటపంబులు వి నృరింపం జేసి పర్యావత[త్కయికలోకంబుగల్లు నట్లుగా ననంఖభ్యేయ (కయ్యవణ్య (దవ్యపూర్జ వణ్య (వసారణ స్థానంబులగువణ్యవీధులు[ పకాశింన( "జేసిరి కొందణలుపురుషులు ఫలనిమి త్ర కృత మవో పయత్నులును నముద్యత మృత్చిండదండ కామ్టులున్తై యొక్కశళంబును వధించుటకుం జుట్టుముట్టి యవ రోధించిన నదియనోక వాజాలమధ్యంబున నుడీ యతిసాధ్వసంబు నంబజచు నెడ వేటొక్కాపురుషుండు వారినందరిని వారించి చాని రతంచి మహోత్కర్ష ౦బు నధిగమించె; నప్పుడు 809 మ. జవనందర్శ్భనఖీతిచే వనన వేళు స్టానమధ్యంబునన్‌ ఘనళ క్తిం బరువెత్తు లేడి శరభ్ళృ శ్కాండంబుచే( జిక్కునొం దని దయ్యున్‌ సద నాంతరస్థలలనోద్యత్కర్ష వి శాంతళో భన నే తేషుకాళా&లత్మీయయు నిల్వంజూడ బెప్పట్టునన్‌ 898 ల సీ. విశతతలావణ్యనిర్జిత దేవ వేళలు జ రల నరమౌానసాకర్ష ణన్వభావ

గజరథహయాది వర్ష నము ర్ట లుచితనర్భువ చోభికచనా చమత్క్భృతుల్‌ వేళ్యలు వైన్యంబు విడియు నంత రమ్యావనధములు రచియింపంగా. బంచి లలిత పఘానతల్చము మర్చి మార్ష్గభేదంబును మది. దలపోయక సింగార మొనరించి చెలువు చాల్చి గీ. యలసి చనుదెచు పురుషుల వలచి తెచ్చి రమణతోడ నై త్యోపచారము లొనర్చి వరగ€ జిరసన్ని విష్టల కరణి వారీ చిత్తములం బీతి రంజీల్లం “జేని రవుడు 8094 గీ, జలము దావి కంకులు వెట్టి జలటజములు ధ రించి తూండ్లు భుబించి వారించి రఖల జనులు శ్రైలసరిత్సంపవద నువభోగ నిషృలగ్వదోషో మ్యాతనింద నవుడు లిరి5్‌ చ. అతివల నిమ్నునాభిసలిలాశయభిన్న గయంబలులుం దదం చితవిలసదృృృవాజ్జఘన సేతునిచారితముల్‌ నదత్సువం భృతజలమండు కాఖ్యపటవి( కుత వాద్యమనోజ్ఞ నంచల ళా శృతకుచ విచ్యుతంబులగు తజ్జలముల్‌ (వవహించె మందతన్‌ చ. మనలకవో స్థికంబులు నమ్మగవిళోలక రా రం[ధకో న్లినీశ జల పవృష్టి నవిలంఘిత భూరివఫ శమాయత శ్వనితమరున్నిర _న్తనువిశాలళిరోళ వళు భరుగ్గణా వినరముచేత. బోలె. గడు వేడుక+ జల్లుకొ నెన్‌ శరీరమున్‌ టీ. ఎయ్యవి వతముల్‌ గలిగి 'యేపున వారిధిలో మనింగెము న్నెయ్యవి శళన। జవాతఖృంభితపవములై చలింవతే

రి శీకుపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) వయ్యె ధరిజతి నట్టి గిరులన్ని కొలంకులలోన+ (గుంకగాం జయ్యన న్తేగ వీతకుధసుభృత శేతుగజ రృలంబునన్‌ 888

గీ దంతి జలభంగమున. దోచు తనదునీడ గాంచి (వతినాగ మెదురుగా€ గదియ వచ్చు చున్నదని కిన్క చే వేగ నుఆికి నీట బడియె; ముగ్ధత నది స్వభావంబుగా దె? 899

చ, పరగజరాజము క్తమదవారిను వాసిత మైనతోయమున్‌ జిరగతి సం్యగహింపగం ర్యజింప గ లేక నిరంకుళస్థితిన్‌ సరిదవతార మా గిపెలుచన్‌ జరియింనక యున్న రోషళ్ళ త్కరిని జనంబు గన్లొనియె దవ్వులరి క్షఘటా[గవా స్తమై 400

ను, “"తగుణీ! చూడుము (మోల నాగము భ వద్వవోజయుగ్భంబు న త్వరతం గాంచి (వతీళకుంళభయుగళ | భాంతిన్‌ మదోద్వ్భృ ర్తదు ర్భృరతిర్య[గద ఫం[పవోర మొనరింపన్‌ వచ్చెడున్‌ వీడు మీ తెరు, వంచున్‌ | ీయుళాలితోడ విటు! జెంతేఖీతిబల్కెన్‌ వడిన్‌

చ. తతకరటి[ పరుఢమన తాపగద |(పశమార్థముద్య శా యతకరశాఖలం గటములందు వికీర్ణము లా[కుతి దుతో త్పతనములున్‌ వికాసి సముదం చిత కాళ సుమ వభంబులౌ వితతజలంబులొం దె ఘనవికుతపొండ. రచామరాకృలిన్‌ తల్లి

చ, పరిగత ఛచానతోయవపరవారణమారుత మౌట నీనునన్‌ శరముఖపవారణంబు నెగ( జల్లుగజంబుల నత్సగ నట

స్థిర వథిమానరుద్ధరద థీర్చ చలన్‌ మునల[ పదేశమై

పరువడినీటిలో. బడి యె; వ్వైరిగుణంబు నహింప ెవ్వరున్‌ 408 గీ. కమలముల (గుంకంజమ దంతికటతటంబు

వదలి వేలొండు కడశేగె (శ్రమరణణము;

గజరథహాయాది వర్ష నమః రవి చాన చాయిజలావృతుండైన విద్య మానగతికుండు నిలునునే వూని యచట? శ్తీ04

మ. వనమధ్యంబున (గుంకు దొంతి కటమున్‌ వ పెంచి నింగిన్‌ గృత స్వనమై వి సృృతవదమూల మగుచున్‌ పట్బాదనంఘంబు (గ న్ననభాసిల్లై గుణంబు (దవ్యగత మైనన్‌ స్వా-శయం బిర్ధి. బా సిన త ద్వారణనీలవర్ష ము (కియన్‌ జీ మూతత-ల్యద్యుతిన్‌ తీ05

ష్‌!

చ... ఘనగజ గాతలగ్నబహు.గై రికధాతుపళాగ రాగమున్‌ ధునిపయిం బర్వ దిద్వికచతోయజగగ్భవారిత్సరాగమున్‌ ఘనకరిమీందం బర్వం జీర కాలము (క్రీడ యొనర్శ్చి వ(న్హ్రముల్‌ మునుకొని మాల్చికొన్న కియంబొ ల్బెనుద త్తటినీ మహేభముల్‌

చ. ద్విరదములుం జలోపరినివిష్టమదోదక చం[దికంబులన్‌ వరుస మవాసరిత్తులకు వారక నేషృథు న్నేతసంపదన్‌ గరమొన€గూర్చె దానినె వనంబులం బాసి తటంబుంజేరుచున్‌ మరల [గహించె గ్యాతగతమంజునవోత్పలప్మతకంబులన్‌ 40?

చ. వితతళితాంకుశ పబలభిన్న విశాలక పోలనిన్సరత్‌ చకరుహమయు్య రోవమున( జయ్యన నన్యగజంబు మీ/దికన్‌ జతురత నేగుదంతిని నిపాది మరల్ప/గ( జాల డయ్యె; ను ద్ధతి బలవంతు( డన్యులకు! ఛారుణి లోంబడుళే? తలంపంగన్‌.

టీ. సానునయంబుగా నొక నిపాది గజంబును బ-ధనార్జ మై పూనిక సేవ్యమైన తరు మూలము సేర్చిన నన్యదంతి ఠా డ్ధానకృతాధి వాసమగు దాని భజింపక [తుంచి వైచె; బల్‌ మానులు వైరిగంధ లవమా[తమువై న నహింతుర? భ' విన్‌

గ సంతత శై లకుంజ నరసామజ రాజక పోలకామనం (ాంతమదోదకం ఐగుట రమ్యచ మూగజభగ్న మైన వృ

రి శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) జూంతమునందు/[ 7౧+ లెడుల కాంత ములన్నియు వా డెందు మ్మెగల్‌ పంతము మాని నిస్బృవాత వచ్చిన [తొవనె పోయెగ(గమ్మరన్‌

ఉ. ఎప్పుడు దంతు లున్నతమహీమావామూలములన్‌ వసింప( బో వప్పుడు యంతృచోదితముల్రై మృమశాఖల ఐంధనార్థమై చెప్పెడి + బల్మి విజీచెం దమయంతనె తాము; తద్విధం బొప్పగు గా దెయాత్మహితయు క్షి నెలుఎగుదు రే!మ దాంధకుల్‌

మ. ఉరుకాయంబులు స్థూలమస్తకము లత్యుష్టాంబుముగ్వ[కముల్‌ స్ఫురద ౧తఈ వ బలొ'ష్మముల్‌ (వవిలనద్భూత్కారమున్‌ నీలపు ష్కరజనోళద రతుల్యకాంతులగునాగ | శేణులం గొన్నిటిన్‌ వరుసం”ట్టిం కొన్నిటిన దవుల।బోవందోలి రానైనికుల్‌ 412

మ. కటకండూయది భేం[ దభూరిమద వార్గంధి దుమస్కంధసం ఘటితస్థూలమ హేంద నీలమణి రే భాకోమలశ్యామలో ద్యటళ్ళంగీవలయంబు చే నపు డు గీవాథభూవమణత్వంబున బ స్పుటభంగిన్‌ రచియింవగా( బడియె నా మోదంబు సంధిల్లంగన్‌

చ. చెలంగినిర స్తవీతమమిు చిక్కక పానెడు బాలకంబును న్‌ చరి” శాస్త్ర పద్దతిని షోదినుసాంత్వనతర్జ నాదులన్‌

మెలంపవున మెల్ల మెల్లన శమింప౮గం తేనె: (గమ కమంబునన్‌ ఫి వలనుగ నిళి తాత్ములగు వారికి శాస్తుము సిద్ధి నీయదే? 414 ప. ఛి మ. చతురత్వంబున నంతతోచితమవో న్తంభంబు వర్జి ంచెను న్నతిమీఅన్‌ సరస్మాగవాన్తమగుచున్‌ చానంబు నర్చించె వి (శుత బద్ధావరళ్య్ళంఖలంబుల వడిన్‌ లూనంబు గావించెనీ గతి దంతావళ రాజు పొందె నవిశంకన్‌ ఆాల స్వాతం త్యమున్‌ సీ వెలయంగ గంఖీక వేదికరి. ద ము ద్ధత యంతృ పరుమవచోదనల చేత

గజరథహయాది వర్ష నము కీఫ్‌ వ్రైనను ముకుళీకృళాక మె కబళంబు గొనకున్న వీ&ంచి జనము లెల్ల గడుమందు! డ్రై నను మనబిలుం డేమిచే నీన వళం"*తు(డుగాండని మయొటీంగి రొకవార గేం దముత్సుక'త( బురోనిహి లేకుకాండంబు గ హింప కంతి గీ. కస్థసామజ కాంత వై గాంచయిడక వాన్హిపకు. డేమిచెప్పిన నాలకింప తు లటుమూని యిచ్భావివోర యోగ్య చారువనవానమళామునే సంన్యరించు 41రీ ప. మజియు సముద్యత కరత లనిహిత పి ఢధానపిండభ్ళు తాదినిష బ్రొదా వ్లుతభుజుండ్రైన యాధోరణుండు సముత్తుంగా[గకాయంబగు దరానింగబళ (గ్రవాణంబుకొఅకు నమత్వంబు: హింపనిచాని మహే భ రాజంబు నతి: ష్టంబుగా భుజింపం జేనె నప్పుడు శుక్తాంశుకోవర చిత ంబులును రళ్ళిపిత తంబులును ఏం చాకారంబులువైన రా జమాష్యంబులు నిరంతరగ జమండలంబుల చేత బరి వేస్టితంబుల్రై నీలజీమూతపం క్రిపరి వేషంబునొందిన వాని తెఅంగునం ఆూపళ్లై నదియునుం గాక శ చ, అతిగమనోనమార్ల్షగతియ య్యును జాలకతోరుమార్షమై వితశబలోద యోల్లసిత ఫేనవికార జలాను ఫారనం (వశిపరిలక్య పల్యయనవర్ధ వదంఐయి వొల్చువాజి సం తతి నటు వేల్ల నర్థము పవంవడి (తిప్పిరి సాదు లొయ్యనన్‌ చ. పరువడి వాహ్హి కాళ్వము స్వభావమునం బిణతో _త్తమాంగమై కర మరుచార మూర్కొనిక (ఘాణవిరోకమరుత్సమృద్ధసూ క్యరజము తన్ఫనోజ్ఞ తమ నంగనుఖానుభ వోత్సుకోర్విసుం దరపులకాంకురత్వమును చాల్చిన భంగి, కెలంగె న త్తటిన్‌ 410

$6 శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ) శా. రాజత్కాంచనభూమి భాగముల: బల్మాజుం| బచారించి వి (భాజత్కంపీతగాతంమౌట వితతోర్ధ్య వ్యా ప్రరోమాశియె చాజీం[దంబు శిఖాక ణారుణరుచి వ్యాకీర్ణ పాంసూల్లస శ్తేజశ్ళేవము వేత బోలె మిశులన్‌ దీపించెం జ్మితంబుగన్‌ 420 మ. పురుపస్థాన సముద్యత్మాగతనవై పూర్వాచలేం[దంబువై6 గర మర్జోదితమైన భానుని తురంగ(శేష్టముం బోలు సుం దర్నశ్రీవృదకినక్ర్శరజ్జధరణ వైఠ్యోరుపాణిద్వయాం తరుండొ వల్లభపాలు మీలుట కళ క్తంబయ్యె నొక్కింతయున్‌ చ... చెలువుగ నొక్క వీతి యభిషేచనసాం దత రార్ట్రగా[తమై నలువుగ (శ్రీీసమవమున శాకనీవాసిజనంబుచే బలెన్‌ వఐలుమణు అప్ప వేయని జనంబులచేత నిరీక్యమాణమై జలనిధి బుట్టి వచ్చు ఘన శ[కవాయాకృతినొ పె నెంతయున్‌ చ. వారితతృణంబు మేయు నపు డంచితభంగి గళా[గలోలసుం దరనవకింకిణీకకల నాద విమి[ళవా యేం[దదంతబ రృురనినదంబు సంభ మనముత్ధిత మై పరివీఠనిదమౌ నరవర పాళిచే నటు వినంబడియెన్‌ గడు వ్యాద్యవై ఖరిన్‌ చ" తరమిడి యొక్క కేజి కడుదర్చమునం జలియించి [తాళ్ళతో నురువడి( గీలముం లెణికి యుర్ధతి-లాలినంజూచి బల్విడిన్‌ మలి యొక తేజి యత్నపర మానవ దుర్గ్శివామై తురంగియం చఅిముఆీి వెంటంవారి వెస నాకుల మంద(గ౯జేసె మందురన్‌ వ, మలియును &ప్తాళిథిలో త్తరవతీమంచావై వోయస్యాది చతు ర్థళవల్గాపభఖేదవిశారదుండును షడ్విధ వేరణాఖిజ్జుండునై న యొక్క వావాకుం డ వ్యాకులంబును నజ్జీకృశంబుమ వొయచతు మొ ఖ్యగ తివి శేషంబునందుముఖసంస్థానవి శేషాదివి శేషణవిశిష్టంబు

శా గజరాథహయాది వశ్హ్రనము 1 వైన జాత్యశ్వంబును యుచ్చిభ్యు త్తర కాలవి ధేయకియారూ పంబులును నసంకీర్ణరూపంబులునగు నాన్కందిత ధౌరిత కరే చిత వల్గిత వ్లుశ స-జ్ఞలుంగల పంచభఛారలును లఘ్వీమభ్యాదీ కై లిధాన | తివిధమార్గంలులును బరిచయంబు పేముంచుటకు న

చొ _ వ్‌ 'ోన్నత విషమాంబుకీగ్ణిశు చాన తాగతృణవీరుచాఢ్య స్థానుపకీ ర్లోవలనంవకీర్ణ పార్యోన్నత నం జ్ఞలుంగల నవవీధులయందు సంచరింవం జీనె నప్పుడు 425

చ. మునుకొని భళతణార్జ్థము విము క్తముల్లై కటకంబు: బట్టి వె ల్బన దృణమున్‌ భుజింపుచు విశాలపటమయరజ్జుపోళి (దుం చిన బరిచారకుల్‌ గినుక చే నదలింప-౧౧6 బా3 నళ్వముల్‌ ఘనపదపొశ భేదన చల చ్చరణంబులు గల్లునట్లుగిన్‌ శల6

సీ. పరగ నముత్తి ర్ల భావ్యాధూర్లమఘమువయ్యు

భూరిబల్బ ఇతృణపూ ర్తివలన నతిదుస్సహంలై న యాకకం బగముల

(కింద లోమంధక మంద సంచ అదురుసాస్న మై లతీంప ముక.ళీక్ళ

కే క్‌ ఆాలసాకులు గలునట్లు (వీతి "కే 2!

నివసించే మజియు! గొన్ని వృషంబు అఆఅుచుచు€

గలితమృత్చిండ శేఖరితకోటు

గి. లగుటం గోట్యంతరగ తా. కు డైన యర్థ కమలవైరిని "గేరు శృంగముల చేత వంతతో చృ్చృంగి తాన్యవృషంబు లగుచు! దటిని తీరంబు గోళాడె దర్ప మెసంగ 4?

మ. తగ నూర్జన్వలమనయొక్క వృవ ముద్యచ్చ క్రిచే మాంసలో

వగ శకాఖీక పరోవతనంచయమ. అం లల్యాలు నిర్జించి ఖ

88 శికపాలవధ మహాకావ్యము (1-ఆ)

న్యగ శానూనజ యోద్ధురాయతవిషాణో[గంబులుం గలున

థి క

ట్లు గళారివజమై తమిం జనియె గోలోకంబు వెంటన్‌ రహిన్‌ మ. నసముద[గానన మా మయతావ్యధమహో *చ్చగీవమై చూడనొె

న. శ్‌ ఇ, వ /

ప్పమవో ప్ట్ర్యవజమ భ చుం బ్యభినవ పోద్య ద్రనాస్వాదవం

తమి.లౌ మంజులపల్లవన్మపచయముల్‌ దత్పర్వ ఆాధిత్యకా

(దు మజాలంబుల మీ4దనుండి లి]0న్‌ లోలోస్ట్రముల్‌ గల్లంగన్‌ గ మటియు నెక యుషి ముచితనింబచ్చద [ప

లు

విష్టమృను లా మపతంబు వెలగ క్కె

మొన్నుగరువ ండుమ్లే చృనమూవామి [శ

గళగతమహీనుపర్వునిం (కక్కికట్లు 40 ఆ.వె. బయలనున్న భృత్య పాళితో౮ాజుల

వార్త లెటు-గం బల్కు పొారఠకులును

విపులఫణిరీ( (బకటితప దార్థమౌ"నట్లు

పాడిరవసర (పబంధతతుల డీప్‌] ఉ. ఉన్నతధాతురాగ విపులోచ్చిఏఎతశవ స్తికుటీరయు క మె

వన్నుగ నంజనాభ? జభాసిత మై ఘనసాంగ్య రాగ నం

భిన్నపయోదకర్చ్మురిత వ్మిశకుతచారునభంబుక_ వడిన్‌

సన్నుత లీల వొప్పె వారిసగ్ముము భూరిచునోవారాకృతిన్‌ మ. విలనత్ర్రైన్యపినద్ధమై కుధర మొప్నెన్‌ దంతిభగ్న దుమా

వళిళబ్దంబుల" గృష్ష' నివు నలువొవృన్‌ బర్వతోద్ధ_ర్త వం

చిలి (లిఖ్యాతి వహింరినాండ విపు డిశేలా ననుం గిన్క నొ

కులపాటెందంగంజేనె? దంచు వెననా కోళించు చంగంబునన్‌ త తు

• మూలమున ర్‌వ న్‌ల్లో నమావ్షము,

ర్ట +అశ్వాసాంతము,; ఉ. _సొరమహీధధీర! నురనన్నుత శార్యవివోర! చార్జిగం భీర! మదోద్ధ ఆారిగణ శేదనదడభుజ[పచార! గో (శారికుమారమార! బుతురాజమనోజ్ఞ శరీర! నద్యశః పూరితలోకవార! గుణవుంజవిభూవణ! మంజుళావమణా! 404 క నారాయణాంళభవ! నుగు "ఇారామవనంత! వితరణామరభూజా! నూరిజనస్తుత మదనా శారా! గోపొలకృష్ణకరుణో దాళా! తీలైగ్ర మాలిని. వరహితనుచరి శా! పుడిత సో ళపా కా! తరణివద్భృశ ౪జా] దండితద్విట్బమాజా! పరిచిత బవాువిద్యా! భవ్యసొంద ర్యవ్భా చ్యా! నిరుపమగుణజాలా! నిత్యకళ్యాణశీలా! 406 (గద్య) ఇక్‌ (శ్రీ, రామచం [దకరుణాకటాత లబ్ధి విచ్యాసాం[ద గోపినాథ వేంకట కపీంద (వణీఠతంటైన శికుప+లవధ మహో కావ్యంబు నందు [వథమాశ్వానము సంపూర్ణ ము (శీళ్ళాక్ల.

శ్రీరస్తు శిళఘుపొాలవధమహాకావ్యము ద్వితీయాశ్వాసము చెల్‌ క్‌ (శీ రాధారమణీళా పారకృపాలబ్ద రాజ్య్యవెభవ! జగతీ వోరాయమాణకీ ర్తివి వోళఠా! గోపాలక వయా చనశరేంచా! ॥ న!

• ష డృ తుసనేవ వ. _అవధరింపు మవ్వలికథ యొట్లనిన నిట్లు 'సీనానివేశనంబు గావిం చిన యనంతరంబ వీ గి ధరముపయి! (గీడ నలుపం౫౧ దలంచు సాధు హితకరునిం గృష్షు "సేవింప బుతుసమూవా మేక కాలంబునం దె స్వీ కృతయథావ్వ వృషమఫలపువృమగుచు నావిర్శవించె 11 ( నసంతము $! గీ. నవవలాళ పలాశవకంబు మజి యు. బటువరాగ వరాగతవంకజంబు మృదుల కాంత లళాంతమై మెఅయు కునుము నుఠభఖి నురఖిని గృమ్షు “డు చూచె నపుడు డ్తీ

షడృతు నేవ (1

గీ విలుశ తాలకనికర మై జలజముఖుల

యొగలి చెమ్మట లాజ్యుచు నుశ్చలములు

తరళత వహిలప నరనుల తనుశరంగ

విసరము చలింప వాయువు పివళె నపుడు ర్‌ గీ, _ లలితకురువకన్న లకస: కలిత మగుట

నగుణవ ద్మాశయన, లబ్బగుణమ్మునైన

భృంగి యుదలి మలినిమ కృష్ణయువతి

జన నయనతార ౩"+స్ఫూ ర్థి ననుకరించె 6 చ. నలలిన పహేమవర్ష నవ చంపకమగ్గగళారుణ సభా

విల" వళోకపువ్పము విభిన్నవియోగవశీ విశాలవ్భా

త్కలిశమనో2 బా=ళిభిగా ఢ శిఖాక వి శీకృత స్ఫృుటో

జ్ఞ్వలపిశిశంబు చంది మున వావిరి. జూడ(గ నయ్యె ౫ంతయున్‌ క్‌, నుఠరసాల రజఃకణములు

నృరవహ్నితుషాగ్ని చూర్షసమత:గనిన వ్వై

ఖరి వెస వాంధజనుల_వై(

బరిపశితముల్లై యొనర్చె బరి కావంబున్‌ 8 క్‌ు పతులవయి! గువీతలై న యు

వతుల యలుకో దీబ్బు మగు,డు కంచె నన మధు

|వతపాళి వెడలె వకళ

&తిజమమ మరంద పానకృతనిస్వనమై రి చ. గుగుతరమగ్సరోచ్భిదురకోమల వాక్చ్పరపుస్ట కాంత చే

గిజిక్‌"ని చెంగటన్‌ (బియనఖీనద్భృళం బగునట్లు పథ్యమున్‌

గర ముపదిష్షలై మరత కాండ మెయిన్‌ (లియులైన ఇారి!ిన్‌

వరున నయాదితం వియిన వర్ష మొకంగిర్తి ఇ2మిఫఖీమణుల్‌

102 శికుపాలవధ మహాకావ్యము (ఓఆ) గి. _వరగ నళులచే నపవాదకరుల చేత. బోలె. బగికలు మ్ళిగముల లీల మధుర వల్ల కీస్వరజిద్లీత వె భవమున ళు ల కాల నలరి న్మృతిభూవశంగత ల్లైరి యపుడు [1 చ. ఛచెలువుగనొక్కయిందుముఖి చే( గునుమూాపచయార్థమింపు సొం వలర రసాతి రేకముక నట్లవలంబిత మయ్యు సం[భమం బొలయ వనొగమున్‌ వశత నొందని చౌట వృధోన్న తాక్ళతిన్‌ 'జెలగి యసత్యపుం స్వ్వమున( జెన్నువహింపకయుం డె న త్తటిన్‌ వ. మటియు నొక్క పురుషుండు న్వయం [గవోశ్లేవ నుఖంబు కొటకు( (లీియుళాలి నళిపాత వ్యాజంబున భ_ర్హింపుచు నిట్లనియె. సీ. _న్లనయుగ్భభరవిజీత_నబకానమ తృఏత్య(గవల్లీ విశాగిమైన యీా మధ.(వతకులం 'బెలమీ( బరాగవం తములై న నవపంకజములు విడిచి మునుకొని నీ కఖిముఖముగా( జరియింపు చున్నది నమ్మోదయు క్షమగుచు భవదీ యసురభినిశ్వసితమందును నుధా రమణీయమధు ఠాధరంబు నందు గి. దృవ్మ నొందిన యీచంచరీకనిచయ మునకు వాకును బోలె సౌమననగంధ రసము లాత్ముకు నంతోమ మొక(గం జాల వయ్య జేమనీ చెప్పుదు? నంబుజాతీ! శశీ గీ. అనుచు నిబ్భంగి. జతురోక్తు లాడు (పియువి గురుళుజోన్నమనోరువతో* యగుచు

షడృతు నేవ |108

వళియుతోదరరుచులు వె ( గొలయ నళికిం

గాంత వెజరీన కైవడిం గాగిలించె ర్‌ గ్‌, వదనలారభలోభవి భమదళీం(ద

సం[ళమార్ణిశళోభ మై చలిత యగుచు

నన్యనతి చేనె నలకలోలాతులలగ

గమతర మేఖలాకల కలకలంబు మ. వితుల్‌ జేసి పియుల్‌ న్నరార్తులగుచున్‌ వేమాజు౯ కార్జింంపగ్నై

కొన కెవ్వా రభికూలితన్‌ బెరనీ యెన్సుల్‌ కేసి రాయా దవాం

గన లెల్లన్‌ మధుమాన మౌట మిగులం గామా(స్త్రృనంత వ్తల్లై

తనియం గొగిట జేర్చి రట్లు దకుయంతందామె (పాణేశులన్‌ గి నూన కశార్భుక కార్యక చ్యుతశి కాస్త;

పొటితళరీర్థలె గతభ _ర్భృకలగు

నతులు కొందటు గెడసిరి;, సాళ సాం

కలసి మూర్చిశ ల్రైరని పలుక చేల? 18 వ. ఆసనమయంబున( (బోమిత భర్భృకయగు చాని నొక్కతన్వి

నాశ్వాసింపుచు జాంధవు లిట్లనిరి 19 గిం అకు మోశంబు భవ దాన నాబ్టలత్మి

కరయ సమ్మ్యగలంకృతికొఅకు నిక్క

మైనను వవంతమవాము సం, పావ్త మయ్యె

గాన నిప్పుడు దుఃఖంపంగాదు తన్వి! లి0 చ. తటుచుగ నీవెలంది మరుతొాపముచే ననువుల్‌ త్యజించు దు

రృర మతిళష్ట మంచు వెస బాంధవు లిష్టత నాడు నట్టిసు

స్థిరత ర వాక్యముల్‌ నిజము 'పేయకుమమ్ము నిజేకుం డాత్మలో

మటువండు మాధవోత్సవము మానక య ప్పుడెవచ్చు.గోమలి!

[04 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) క్‌ు అని యిటు బంధ'వితతి చె ప్పిన బ.తవచనములచేత వెలందుళ బయలన్‌ దనపతి కంఠనస్వరమున్‌ విని యమృతము చేతః లోలె నిర్వ లినొం బెన్‌ లి క. మధుభబోధితవానంతీ మధు మేధిత మేధ మైన మధుకరర వళ్ళ నధుర మధు[వత భామిని మధురంబుగ గాన మపుడు మొనుగ "జేసన్‌ ర! క. అరుణిత:.కలా। దివనో త్కరమై పథిక జనతాపకరమై వికచ న్ఫురదురుకింశుక నంహతి యరుదార వహించె దవహుతాళనళోభన్‌ వీ ( ీష శ్రము ్రి గీ... పరగ నెప్పుడు శ్లై రీవపాంసురుచులు వారితురంగమలో మతుల్యత వపిాంచె నటి శుచికాల వు.పగతం బయ్యి మలీ శై ళా కలకు. జిరగంధ మొనంలగుచు లలితఫణితి లీఫ్‌ గి స్వరమణీశ్వనీితోపమ నసాందదళిత కోమలని తంత పాటలకుట్టలంబు నున్మదోచ్చలి తాళియె యొప్పు గాత్చు పొలయ మద లే'ల్యమొం దెం గాముకజనంబు వ్‌ గీ. చంచలాతులు తత ణన్న సనజలతు యు -షారథృత్కుత ములు (వియజనుల వష

షడదృతు సేన 105 మందు. జేర్చిరి సెమ్మేన నంచితముగ నరన చందన శేణువుల్‌ బల్లిరపుడు. వ (వర్షము) గ్‌, (వన్ఫురదధీరతటిద &ి భాసమౌన మ”గళితోరుప యోధర మైన అలధ రాళ యశ వేని శాల్మీయ వేళ యగుచు న(దివిభు వల్లథునింలో లె నధిగమించె. ఠం క. అగతి నభోమాసంబున గగనమువై దంతి యూధ కాలా[భము లిం పుగం గని యంగన యే (వియుః దగ వేకరనుం భజింప( దలంపదు బుద్ధిన్‌ . వ్ర కు ధృతళ (కళాపవలయాం చితఘనరుఛి వివిధమణిరచితకుండలభా తతివళిఆెంకుక మగు శ్రీ పతి గ్యాతము నమకరఠించె భానుర లీలన్‌. 80 గి. ఘవనమీరణచలిత మేఘముల చేత చణికలతితవ్యవహిత చపల చపల విటవముల చే దమౌొలప్ఫథ్వీజఫద్భళ గగనపాదపమంజరి కరణి నలలె. ల! చ. నుక తరవాశపంచలితభూరిమఘనంబులచేత నింగి నం తట మణలతితవ్యవహితస్పటచంచల యొప్పెన త్రీన్‌ అటుల నమీరణోచ లత శాఖల చేతం దమాఅసన్నిథో తృట గగనావనీరువావికాసీతముంజరిలో లె హృద్యమై. లిక

108 శికపాలవధ మహాకావ్యము (ఓఆ) గీ. వథికయువతియొకతె (పాణసంశయ మొంది ననయనోద కాళి సం[భమమ: న విధురణంధు వగుచు పీడించె నంబుద పాళి నపుడు కరమబంధురముగ. కఫీ గి విడి ళకందళకంపనావిమృ్భృతుండు కామినీమానవారణుండు ఘనపవనుండు ఊ&తిని వనములు కంపింవం జేనె ననంగం "అలగి విరవుల( గంపీంవంజేణయు టరుబె? లి గి. పటుత ళాల్మీ యనినదనంవద ల చేత గృతనమార్జ నమర్షళ తతినివాద జయమగు ఘనాళి వీ&ించి సమ్మద మునం గలవిలాపకలాపిసపంఘము నటించె లిల్‌ చ్‌. ఆతులకదంబపుష్పక రజారుణి కాం బరముల్‌ దుషారనం గతములు కందళీకునుమగంధయుతంబులువై న వాయువుల్‌ జతురత నూత్న నూత్నముగ జంచల నేతల మీందసా రెళం చితగతి రాగమున్‌ /లుగంకే నెను గాముకమాననంబులన్‌. 86 గి. చారిధరములు (వపిరళ వథమలిందు శమిత తానం బపోధరజంజటు గంధ వంత మగు అశైవ*ా చల పాంగణమును మానినీగ త్రి యోగ్యంబుగా నొన ర్చె. 8 క్‌ు కఠిరథధవళ న ఫరటళి వరమృగరుచికై తకంబు వారిదకవమణో త్కరపతితకృశశిలై ౦దవ సుకుచిరఖండంబు వపగిది( జూడ(గన య్యెన్‌ ః 88

షడృతు నేవ 107

గి. _దళితమౌ క్తికచూళ్లాతిధవళ ములును

గిరిసరి ద్వారినిందుసుందరములై న

ఇచాక్రుకుటటి (వమాూనరజఃక ణములు

బహుళ దధి రేణుకణముల భంగి నొప్చె. 8 చ. అనద్భళ నిమ్నగామృదుపయః కణకోమలభూరిమాలవీ

(వసవ విశాననంతతనిబద్ధము లౌట: నన్న తారకా

విసరనిభంబులైన ఘనభ్ళంగనమూవ *ములున్‌ సమంతతః

(పన$ రజోభరోత్థ వరిపాండిమం దాల్చి చెలంగె నత్తజివ్‌. 40 గీ. (పియవిముక్త వధూజన వృాదయహం తి

యైన నవనీవవనరాజి యభవసన

నంవృతములై న దిశలప్తై సాం(దనిజర

జంబు పటవాసమును లో లె. జల్లె నపుడు. య! క వొల యలుక(బూని పతులం

గలయక యున్న చెలు అపుడు ఘోఘననాదా

క.లితలయి కౌంగిలింపంగ

వళ రేచి* మధ్య లగుచు వర్శి.చి రొగిన్‌. శ్రీల చ. “మునుకొని వృష్టిగంధవపామున్‌ వడి వీన విరక్తు(డైన నె

వ్వని హృద యంబు ఛైర్య మెడ! వాసిచ లింవకయు" డు?నంచుని

ట్లవిశము వత్య వాక్యము మదాళి్శగణంబు వచింప రక్తి నొం

దిన నవవల్ల వావళి నటించిన భంగి. జలించె6 గొమ్మలవ్‌ కథ గి. అచిరకోచికి వెజచిన యట్లు (పియుల

మందిరము. జాసిపోవంగ మననుతాక

యతను మంధర భావలై యం దె యుండి

చెలులు నృపతులి రంజిల్లం వేసి రవుడు. త్త

108 శికపాలవధ మహాకావ్యము (ఒఅ) వం అంత దురితనాళన కీ రనుండును రథావయచాయుధుండు నగు కృష్ణుండు తిరోపిత తిగ్గమయూఖంబును బత (తిసంఘంబు కొఆకు€ గులా యనిలాయిత్వసం పొదకంబును (శాచ్యాది దిగ్వి వేకళూన్యంబునగు [పావృట్కాలం బతీతం బగుచుండ వికచో తృలనే్యేతయు విస న్త ధవళాంబరసాదృళ్య యోగ్య మేఘయు వై నరైవతక పర్వతోత సంగగత మైన (పియురాలి చందంబున నందం బగుచున్న శరత్తు నవలోకించె నళ్కాలంబునందు. (శరత్ప్ర చ. 8 రకరు. డాత్సృభొనువులగవ్వారినై శతమంబు మింటదు ష్కరమగు మేఘబ్భృందమయగాఢతమంబును వెట బల్విడీ నృరసులయందు(గాజ్కొనిన నై [దతమంబును బోవంజేనె;ను ర్వర మవానీయకీర్తులగు వారికి/గల్లరు శతు లెక్కడన్‌, 46 గ్‌ ఇాలమె బలాదిలంబులు గలుగ(జేయు. (ాణులకు" నంచు! బలిడు భంగి వాంన రవము రమణీయతాన్ఫూ ర్తి రహి వహించెం గతిన వాదమయూరంబు గలుగునట్లు. త్త? గీ. విశదవతకవిధ్వనివిజిత నాద శిఖతనూరువాచయ మీర్ష గరేశలోలె విరిసి ధర(వాలె; మానియమై వెలయుచాని కరిథభవవళాభవము దున్నవాంబుగా దె! శీర చ. (వతివనమందు సాం(దతర రాగ జపాకునుమాధరో ల్లన ద్వితతవనావళీమదవతీవదనంబున భానసురేతణా (వతితరవి[భమంబులగు బాణదళిావళు లప్పుణెంతయుం జితలలిళోత్సలద్యుతివిశేనములై. యల₹న్‌ నగంబునన్‌, 9

షడృతు నేవ [108 సీ. కనకళంగపిళంగ ఘనపలాళములు ప రాగళోణిత శేసరంబులై న యసనవృశములు[పియావమానిత మాని నీమణి పటుకోపనిరననంబు లగుటచే ఛాతి నన్వర్థనామమ. లయ్యె జాలాతపారుణవంక జంబు మద పాటలాంగనావదనాబ్దరుచి నను కరణంబు(జేసిన శారణమున గీ. 'నెన్వని మనంబు వారియింప దిపమునందు. గలమగో ప్ల) తదీరితగానము విని మీలిళావమై సిగ్యంబు మెసవ మజుచి యున్న మృగళతి నదలిఃప దుత్చుకమున, 50 చ... గురుకరస వ్రపర్షతరుగుచ్చ సుగంధి మధ్యువత్మవజో చరిత నుగీత వాదములు సంతతగంబులువై న వాయువుల్‌ *విరళమదంబు వ్యాక లిత విష్టవమై తగునూర్జదంతి చె చ్చెరం జను'దెంచుచున్నిదని చెప్పెడు కైవడి వీచె నంతటన్‌. జ. మజటియు యాదవు లొక్కయొడ విగత మేఘావరణంబు లగుట వలన( గోళోద్దృశాసిలతాసితంబు లై యొక్క యెడ కు మేఘ చృన్నంబు లగుటం జీనీ పురుహూతగజాజిన కూళ్చానకంబు లైన వాని చందంబున నంద౦బులై యొప్పు దిక్కుల నవలో కించిరి మజియును. రల కం శళరదంగనమరుదుత్థిత నరసిజశేసరరజంబు శౌరి సతులవైె 6 బరివోసాగ్థన) అల్లెడు 'ఆెఆంగున నెల్రెడలం ఐటుగతిన్‌ వెదలళల్లెన్‌ . కలి

110 శిశుపాలవధ మహాకాన్యము (2-అ) గీ. అకణముఖయైొన కుకవం క్రి హరికి (లీతి గొంగ నమరులు మింటి_పె6 గట్టినట్టి వహరితప్మతమయంబు తద।|గబద్ధ కినలమగు తోరణము భంగి నెనగ” నపుడు. రశ క... _శరదంతురరిబ్యుఖయును దరదళ్లాతి యును హొంనధవళిమవానదం బరయు నగు నల శరత్తును వారి ముదికను బోలె, జూచె నతిరమ్యముగన్‌ ॥ ర్‌ర్‌ ఆక్స్‌ ( హామంతము) వం ఇట్లు శరత్కాలంబు (ప్రవర్తించిన యనంతరంబ మవోగజ (వమాణంబుల్లై న తరంగిణుల హి మావేతంలులుగా6 జేయుచు సపూమంత కాల సంజూత నూరుతంబు (పోమితభ _ర్హృకలగు యువ తులం నే్యేతంబులకు నశతను నంతాప కారిణియగు వలిలపంతతి నొనంగ పేమంతకళాలంబు సంపా_ప్తంబయ్యె నక్కాలంబు నందు. ఠ్‌6ి సీ, అనిలుండు (గీష్యాదియందు వి యోగికి6 'జెబులమీ(ది తలంపు గలుగంజేయు టది మిక్కిల నయుక్త మవావా! హేమంతనుం దుపగతతుహిను: డై యుంటం కేసి స ఫశ నయావనసోవ్మ విత తవమోరు వుం ఉగు వియాగిని జంప నలవి యగును మళజియు నేయంగన మగనిశోం(హాడక పొలయశ్కా గైకొని తొలగి యుండె, గి నట్టి యుగన హేమంతమందు బూర్య మగణితుండ్రైన (వియునె ని తాన్య యగుచు€ి

షడ్భతు నేవ శ గవియ నేతెంచి శాంగిట గారవించి యలిగి చనకుండ నర్యో కులాడుచుండు. 5 గీ. ఆవరణకూన్యమౌట హిమానిలమున దూషితంటబ్లై న యధరవి(దుమవణంబు సీతృృతంబులచే దంతసితవిభాప టావృతంబైన పగిది సౌఖ్య:బునొం బె. ర5్‌8ి గి, "పీళశలం బెట హిమవాత పీడిత వ ఇఅాంగనాధర లేఖ యవ్య క్త మధుర రమ్యసీశ్క్భత న్ఫురితోరు రదమరీ చి మయపటాచ్భాదితంబ్రై న మాడ్కినలలె. 59 క. ధృతహిమకణమారుతతరు లతి కాంగుళిత ర్టనో జ్వల విలాసము లి న! న! ష్టతముల పరిరంభణ సుఖ నత తాన్విత మైన చెలి కనవ్యూముల య్యెన్‌ 80 ఫి న్మరసం[పచోదిత సవాజానురాగంబు (వకటింపణ 'జయు4€ వలన మిగుల- గార్యభూత స్వేదక లన నత్యంతోప శారీయా పామంళ కాలమైన (వసన్విన్నగా[తలై్లై వడ/.తులు (వియులను 'తెలువుమీఆఅ రమింపంశేసి రవుడు మదవి కాసిషడంఘిముధుర నా దాహిత వాం కారుండ్రై శిశరోరుపవను గి, డనువనంబులయందు (బీయంగులత లం జాల" బుష్పింవణ జేయుచు నంతతంబు

112 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (2-ఆ) వతుల నెడం౧శాసనియున్న యువత ల నతుల విడిచి యున్న వియోగ లెగడు పఅచె. 681 (4++4రము) గీ మాఘమానమందు మందగభ స్తీ మె పే-€ హిమము నడ€వ(జాలం డయ్యెణ బరులు వృద్ధినాంద బలవంతు/డై నను గాలవశత!/( జేసి గ్లాని(జెందు, 62 గీ. తుభితనై న్యపరాగవిళు భవర్ష మగుట లో(ధరజము శై (తయా[తకొజకు నిమి మేణ యిషుండ్రైన యతను 'నెజ (గ 'ఇస్పువక్రైవడి దిక్కుల గవ్చుకొనియె. 68 చ. “కర ముపభళోగ్యమౌ శిశిరకాలము పోయిన వెన్క శీతసం వారమగు మత్కు చోస్ట మున కవ్వల నేమిఫలం?' బటంచు సుం దరులు నీరన్తకోవలయి శవ్నక వేదమయంతంచామెదు రృరమదనజ్వళార్తులగు భ ర్తలంగౌంగిటంజేర్చి రత్తజిన్‌. 64 చ. ఫలితనుగంధబుధురలనవంగములందు( (అనూనపతతా శులగు మధువతంబులు విలోలరజోమలినీకృతంబు లై. మలయుచు నుండ _మోలగని మంజులకుందలతల్‌ దరత్సుమం బుల( బరినోనమున్‌ నలుపుపోలిక6 అాడంగనయ్యె నయ్యెడిన్‌. శి ర్లైవతకము = బుతుళోథభ (వసంతము) వనం మలియు నత్యంతనురభినం కానకంబు (పనూనసంపద తన.తర త్వంబున భంజీంపంబడినయట్ట్లుం డె వసంకానకంలై న తరుణ వరభ్ళతంబు శామకుల కాగవివర్ధనంబు తొజకు మధు

రి రై వతకముంబుకుళోభ 118 యూ రంబుగా6 బం చమస్యురంబుగావించె మిక్కిలి నిష్టమధుచానరన యగుటం జీని బంథర (గణి యంగ వనామాననికానకుశలంజును మధువానరసారంబు నగు చూతంబును బరిత్యజింప నోవకుండె. సీ, అతుల[పళావని యగ వనం కేందిర్‌ “నల లజగసష్టయ చతురమదన వీర పై న్యము నందు వితతజిత్వర కేతు వై జయంతులు గూర్చు వలయు” ననుచు వినువక కదళులు వి_స్తరింపంగ( జేనె నసతియా సృరనిమిత్తానుఠాగ రూపసొం(ద్రతమీ[ సలోకబాంధవ మండ లంబు వరించి నలొతసరణీ

గి, తారరవమైన కోయిల చారుఫణితిం వించమ ళుతినంతట బలుకుచుండ. బవటియందును యువతు లవళ్యులై న (ప్రియుల వళ్యులంగాం జేసి “పెనంగి రపవుడు. 07

(గీష్యము)

చ. కమలవివారశీతలము గావున నుజ్జ్వలమైన గా(తమున్‌ సముచితభంగిదాల్చి యతిసాందరుచిన్‌ అెలువొందు చంచలా (క్రమమున జొడనొప్పి యనుళాగరనం బది వెల్లి/గాల్బగా రమణుని యంకపీఠమున రమ్యగతిన్‌ విలసిళ్లై నత్తలిన్‌. _ 88

(వ ర్త ము) లె

చ. ఘనళవవారిలాభమది గల్గుచునుండ మయూరముల్‌ మదం బుననటియించి వేటులు సముద్ధతి/జాఖ షడం ఘిదంపతుల్‌

] కైన శికపొాలవధ మహాకావ్యము (2౪) పని/బడి సాంధ్యదీపరు చిపాటలభూరిసుగంధబంధుర (వణుతళిలీంధపుష్పముల రక్తి మెయిం జరియించె నత్తల్‌న్‌ 69

టీ. వైవత కా దిచెంగటిధరాశలమందు లనన్న కాళి సం ఘావృతపుష్పి కా గకుటజావనిజంబుల వాలరిపూరనం భావితనీలమేఘచయళానిత మైన నభంబుజూచి ఐ వావి గీత నాదనకృళా ర్భృటి మై నటియించె నెంతయున్‌. 70

(శరత్తు)

సీ. మయయుం గొముకులగు మగువ లత్యున్నత

కాళమ్ర తగు శర ళష్కె లమందు విశతమన్మథనుఖావి ర్భావ ముల యందు

భళృతతర్షలై న న్యశ్చియిల దీర్చ నమయంబునకు( బొంది నంకోచ మెడంఖాని

కడు వేడ్క నురత సౌఖ్యంబు గనిరి రనమాన చారుసాగ ననమయంబున

నభఖినద్ధ మైన వరాంగనోరు

గి. కు చకలళనంభవోదక(పచయ మపుడు మహితమౌ క్తిక వోరాయమా*మగనుచు శాగరనమున ఘన పరిరంభరుచిని నింపుసొౌంపార 'నెవుడు భేదింపదయ్యె. గ్గ

సీ. వినుతిప నేతన్వి విపినమధ్యంబున

బృథుసారసాంగనామధుర కాకు నినదంబు వినీ కామనిభఃడ్రైన దయిత్సుపై

రమణతో నంజాత రాగయయ్యె నట్టి లీలావతిమయైన వఠారోవా

(వేమళతో/రనఃమనవి యుని/గలని

రై వతకము=బుతుళోభ కథ యేళాంతసీమయంచే [కీడనలువదు కమనీయమగు ళర ఆ్క్కలమందు.

గి, గొలంకులన్నియు నంగంద కల(5కదేఆ నూగ్మికాదోలిక లహంసి లూ(గసా ౫౧ బండువెన్నెల జగతి.వై మెండుకొనియె నలినవనముల జేంట్లు గానంబు( వేసె, 72

(హేమంతము)

చ, రతిపనవ*నవోల్ల సిత రంజితమున్‌ రనవిసవంత ము ద్యతయునమానసోపితమువై న వరోరుచయంబు దేత సం తతము గృహీత కేళనురత[కియయందిటు తృ ప్తినొందియే చతురులు న్మిదవోవుదురు నంతత మైమనరా[ తులందిలన్‌ 18

(శశిరము)

గీ. అనకలామలమంజుల కసలలీల చేత విస్టయమొందినరీతి నలరు నళుల లవలీలయావలికలరనంబ) మిళ్కుటంబుగ( గావించె 'బెక్కామాల్లు. త్రీ

వ్‌. మలియుం/(బసూనవినర కృత భారంబున వృతంబులకు న్యమత్వం బును లంభరపరీప జ్ఞ్రంకారవాదంబుల కవిరామం-బులును నంపొ

దించునట్టి బుతుగణంబు సొనువులయందు భరియించియున్న

యాన వతళాచలంబుమీంద వివారించుటక ( గృమ్ష్హుండు మత్త

మయూర శేశారవంబు౭ చేతం | బేరితుం డ్రై నవానియట్ల గిరివివోర

శాతూవాలియ య్యె. వ "5

-అానకనకనానా నానా నానా నిథానా నభా లినాి నిననానాననునినినానినానానానలనన నని లలాననొ నమా ననినాననా నునన థాన్తాయునా నానా నానన నానా నఖా నాకా నునానానకునినా యానా చాసషానాళ్తగనాానినాళ.

• మూలమునందు 6్‌వనర్ల నమ్నొప్తము.

[16 - శిశుపాలవధ- మహాకావ్యము (2-ఆ) చ _ సరనిజలోచనుం డపుడు శ లమునందు ముకు పళానసం భరితవనాంతలథ్యిని (మ బిగ్‌ € గిన్గొన సీర్షమి౭చె: ను స్థిరముగ 'సీవంవేయం జను దెంచినవారి (పయాసమెళ్ల స త్చురుషులయందు నివృలత (బందు నె యెన్న:టి క్రై ననుర్వరన్‌

• వసవిహార వర్ష నము శి (వభాతవృ త్తము. వివిధసుమావళి భృగ్వనాళలో యా దవులు సనతీనహితంబ'గొ జరింపం గవిసిరి యవ్విధిగ-నిచో నుమాస్తో (విశిఖవిద్దులుగా ౮1 మయొంటింజన్నన్‌ 7 తరల. గరీిమతో సమయోచితంబుగ గాంగి మోన 'లహపాచ్చంగా గరితల్షు న్వథభావసుందరగి* తిల్పై కడుహృద్య లై ధరణి వె: జరణ బులుంలిరి తప్పకప్పుడె వార్శిపై( దిరతరంబు పదంబుంబెక్టై నితాంతవి, భమనంపదల్‌ . 78 గీ లఅలలితగతులందు నఖరు వీర చితళ [5 వాప్త రేఖ గలుగునట్ట్లు సఎథమమున గిలిత ఈ లకంక ణధ్వనుల్‌ నెలంగ వీచు జాహులత జాజి, దన్నితంబముల మీద. గరి మాలినీ, అతిశయపరిణావాం చై పిచ త(పకాశాం కితఘనమణిభాస్వత్కిం!ణీకాం చిశంలై. “వతురత( గల కాంచీనత్కలాపంబు రమ్యో -న్నతజఘనమునందున్‌ నాదమున్‌ విన్షరించెన్‌. 80 క్‌, నిరుపవమనితంబఓంజా త్యురుభార నిపీడ్యమాన యోమిత్సవముల్‌ నురుచిరలా జాచ్చలమున, జరణ న్యానములయందు న్పరనము నించెన్‌. 91

చనవిహారవర్థ్మ నవం శ

వం మటియు నొక్కనఖి కుపితమైన యొక్కచాయికను (నియ

వచనంబుల ననునయింపుచు నిల్లనియె. 8వ చం *రయమున నేను పోయి నుకరంబుగ నిప్పుడె మాటలాడి నీ

(వియునిటు దెత్తుంజాడు* మని వేగం _బతిక్ఞ యొనర్చి వచ్చితిన్‌

దయయుః [వియంబు దతీణత _ధ్హై ర్యము గల్లిన గౌరి వీవుమ

(శ్చియనఖి! నాదు వాక్యమును రి త్త యొనగ్బకుమమ్మ కోమలీ! చ, నరసిజన్నేత! నీమత మసాధ్యము విన్నటనాంటనుండి శే

నెటుంగని దానంగాను పరులెవ్వరు దీల్బ(గలేరు నావయిన్‌

దడఆసిన (ప్రేమచేత జనదాంటవు నావచనం బటంచు- నే

గరువముంబూవియుందు. జెలిక త్తైల మధ్యమునందు మానినీ! మత్తకోకిల, ఏను చెప్పినమాట సీ వీవఫు డెంత లేరని చేయ (గా

బూన వేనియు నీకు నాకిక. బొంద బెప్పుడు భావణం

లైన నేమిగొజంత నాకని గగాత్మ నెంచితి వేని య

మ్లైన ళ్యతుల వాంఛితంబు రోయంబు“న్‌ ఫలియింవచే! 85 వసంతతిలకానృ త్తము. మానంబుకళ్ళి నిటు మాటలు వల్క లేనిన్‌

మేనన్‌ వసింపవునుమీ! యిఃక జీవితంబుల్‌

కానిమ్ము కోపమునంగాంతుని( గూడకున్నన్‌

(శాణావనార్థమయినం (యు గూడ రాదే? 86 చ. అనియిటుపల్కి యాస తదం[ఘుల వె లడీ శేవకుండినన్‌

వనిత [వియాప ఠతాధథవబం ుురకోవక పాయి శాత యె -

నిమ విన మత్సఖకృత | వణామనిరోధము చేత బోలె జ

య్యవ(లొలయళ్క మౌని యతియత్నమునన్‌ గరుణించె వల్లకున్‌ వ మటియు నొక్కవఖ పురోఖా'ంలున శ ఘగమరకళలబునం బోవు

నొక్కపురుషునిం గని యిట్లనియె. 868

[18 శికపాలవధ మహాకావ్యము (ఓఆ) గీ. రమణి వెన్క(జిక్కెరా/జూల కీవు ముం గల జనంగ(దగునె? కడురయమున+ గటికు చోరుఖభారగగమచే నెలనాగ లలసగమన అగుట చెలియవొక్కొ? 09 శ. _అనియిటు నఖ పలికిన విని వనితామణి తన్ను గలయవచ్చిన చా(కన్‌ దనయడుగు లెన్నికొను చా డ్చున మెల్లన నడుగులిడుచు బోవుచునుం జెన్‌. 90 వ. మబజియు నొక్కయువతి ముంగలంబోవు [పియతమునింగూడు టకు కీభూనుధావనంబు | పొర్థింపుచున్నసఖి కిట్లనియె. 91 తరువోజ. కలికి! నాకిటు నయంగమనలామవము గలుగుట నీకది ఘనమయ్యె నేని పలుక కిష్పుడయయ్య;వస్థను లొందం గల డొన నని వల్కికడు వేగమునను బలువెలితోడ( గోవ వ్యాజమునన యెలమితో నొక్కనాయిక శీ ఘపాద తలపాతమగునట్లు తప్పక పజచి చెలువునితోడ. "జిచ్చెరం గూడుకళొనియ. 9౨2 చ. తనవిభుపార్శ్య భాగమున దద్దయు వేతుకవచ్చు భామినీ మఘనపులకాంకి క్రైకతర కాంచనకుంళనమ స్తనంబు చ య్యన( ఐళివవమందు ఘటితాఘటితంబగుచున్‌ మనోజ్ఞ కాం చనమయకందుకంలు[ కియః జారుత రద్యుతినొ 'వ్పెనత్రరిన్‌. సీ. వడలి యొక్క దృఢపరిరబ్లభూరి ఇ హి_న్సృనమై పరివృాష్ట లోమ

_వనవిహారవర్థనము.. : శిక0 పంక్షిమొ తగు భర్భృ వామబామాువు చేత సాం దంబుగా( బరివ్వ కృయగుచు దనదు దడీణకరం బనువొంద€ బతియంవ భాగంబుపె నిడి బాగుమీఆ 'మెలనూలి ఘంటలు [మోయ నితంబమ)ఎ డలమున (లి నుకటి తకాడనంబు గీ... సేయుచును హరవల్లులు చిక్కుపడ"గ "రెండవ కుచంబు అొమ్మున వొడీనూపు రములు ఘల్లిన నవ్యపొదము చలింప గంతుమంధరమై (ఫియు౯౮గరిసి నడిచె, రీ వ. మజియు(. గొందజయంగనల గతివిశేషంబు లెట్టివనిన 05 చ... వెలందియొకర్తు భర్శ్భృళభుజవీఠకమునన్‌ దనపాణిపళ్లనం బులు గదియింపుచున్‌ గ8నభూరివ యోధర చూచుకంబులన్‌ బొలంగక పృష్ట భాగము | వతోద మొనర్భుచు మందనుందళో క్ట వలగమనంబునన్‌ జనియె. జూరునలీలవిలాససంవదన్‌ 06 గీ. అలఘు వీవరన క్టీయు నతివిశాల గిరిసమనితం బళార _పఖన్న మైన భూరిజఘనము నతికష్టనుగ వహిం టె (బియగళార్చిత బాహయె వెలందియొక తె. స్‌! పుష్చిణీవృ _త్తము. పురుషుండొకం డువ్యు ల్స్‌ (మోలం గడద్వయాం తరనిహితవాన్తు, డె తత్కుచ[ గాహుం డై నురుచిరనిజోస్థాం చచ్చుంభితో గండు. డ్రై చరణములు [దొశ్కాడన్‌ జాన వెన్కన్‌ అనెన్‌. రం

20 శికుపాలవధ మనవోకొవ్యము (అ) న్రగ్ధ౮ావృ త్తము శాం తారత్నంబు వేడ్కన్‌ గతిపయసఖులంగాం తతోంగూడి యొంటిన్‌ గాంజారోర్విం జరింపం గడువడి(జనినన్‌ గాంచితద్భ_ర్హ వెంటన్‌ గంతు[ కీడాత శోరఃకలితరుచిరలాజు రసార్దాంం (ఘి రేఖా కాంతం వై యొప్పుతానిన్‌ ఘనవతిపదమున్‌ గాంచి యాజూడనే గన్‌ . ప్ప స్ఫురదనంగర సౌమిపూ ర్ల నాభ వాద పరివాహాకృతరోమపంక్స్తు లై న లలన లెవ్వరు నవిలానయానరవిత హంనకభూవలై యరిగి రట్టి నతుతలాపగాలీరగతలియి జనమనో లత్య వేదన చటుల పనూన శరధమళ్హ్యానాద శంకను బుట్టించు (శుకిహితపారసరుతము వినికి గ యుతు సఎకాళులు మాధవ యువతిజనుల( ఓలిచి నటువలె గానంబు సలిపె గాన వాళి పల్లి వాంగుళులచే నభినయించి యాడి నటులుంజె గానంబు నమపరించి. 100 చ. కునుమసుగంధియె విపినక౦జమహీజనిరుద్ధ వేగుం డై యనమజలాళయ[పచలి కాచ్ళతరంగజలార్దు"+ డై వన శ్వసనుండు సంచలద్భృ*మర పతవిభళ్టీ వసంథవనోల్లస (శృననరజంబు ఛామినుల్నవై వెదంజల్లుచు వీచె నత్రటిన్‌. 101 క వనమారు కానుగ మనం బునం దుమ్మైద లనభవించె ముదితల ముఖవా వనలు: మవోత్ముల వెంటన్‌ అనిన( బురస్థములు గావె సంపద తెందున్‌. 102

ఆ 12!

• పుష్పాపచయము + గి శారియునలిక శాజ్రనంసర్గసంప చాత్త సౌమనస్యంబు లై యలరు విరులు పార్థమ గ వాంటమండియు నవనితలము నంరు నుమనోభిభఛావంబు నధిగమించిె. 108 చ. ఉరువడి నాభిముఖ్యముగ నుడ్చతి( జెంది విరుల్‌ ఇమల్చ(గా4 దిరముగ(సా(చి _వెకిజను దెంచు వరోరుక శా(గశాజి దే వకున గుణ్మపకర్త ముగ బల్ల వపాళిబలాత్కృతంబుగా6 కీ న్‌ విరగ నథింలులం '"దిమి భంగమునొం టె నమత్సరతటుగవ్‌ = 104 చ. తతమకరంకపొన ముదిత |భమరాంచిత భూరిశాఖలన్‌ జతురత( గంకణధ్యమలు పాం[దముగా. జెలంగన్‌ గరద్వయో దతీ. గరలించు రూపఎత దె వతనుందరి యెన కాంత వె 0 మ్‌ మొ ము హీతమతి/లబుష్పవృష్టి/ గురియింతె మహీజము వంతసంబునన్‌. గి. నతతరవరాగవంత మై చారుకరరు వాతతి(పాప్తనం స్తవం జై యదయత( టి అటో లా. దరుణిచే ఖండితంచై న తరుణ పళ్లి వంబు మిక్కిలి మలమల వాడు(జా వె. 106 వం ఒక్క. తనుమధ్య (వియునికభిము అంమిగా ఏికసితకునుమవినరనం (గవోర్థంలు నముద్యత బావాంలత మై వినూతన నఖతతమండన సుందరంచై న కతభాగంబు పందర్శింపం జేయుచు సాశెసా లెకు వపవ్యకరంబువందహితం పైన నూత _గృరీయంబు చీత.లీనప యో ధళావరణంలు తిరోహితంలు గావించె; మతియునొక్కనుందరి యగవుష్ప[గవాణార్థంబు ళరీరోన్నమన విళ్లి ష్టవకులచేత6 జూడందగిన వళి[తయాంత రాళపాండుర కల కృతవర్ణోత్కర న!

122 శిపపాలనధ మహాకావ్యము (ఓ-౪) నీలరోమ 7 జీయు విపులతరోర్ధ వ్రముఖలోచనయు న్వఖావ కృళంకిన మధ్యంబును సానసారె కతికృళత్వంబు నొందించు నట్టిదియు సమ్మగకుచోన్న కానతనిర్భర వకస్థృలవిలాత్కార విశ్లిషనూతో త్రరీయబంధయు నంతర్లీ యమానళాతోదరో చృ్వ నద్దుకూ లన్ఫ్భుటత రపరిదృ శ్యమానగం లీక నాఖిమధ్యాంత శాళయు వైయల నొక్కయువతివనాభ్యంతర, ప దేశంబునందుందిరోహీ తుండ యభిముఖావస్థితుం డై యున్న వల్లభ 'నెజింగియు నిలటుంగనిచాని యట్ల సలీల/ వగునట్లు వృతూగంబునంగల నుమంబులుగోయు నెవంబున నిజాంగ | పవర్శ నార్థంబు కాలవిడం బఐనంబు గావించి వీడంబనాంతరంబ (ప్రియుండు నఖిజనంబులు నీ వల్లభుం డిచ్చట నున్నవాండని యెొజింగించిన నదరిపడి యెంతయవి వేకినై తి నని వంచనోక్తులు పలుకుచు. బువృ (గవాణనివ ర్తి కుసుమవ్యాత వృ ళా గపొణియు! (వతిపదంబు నందు సంయమితకూవ్మవస్తాొొచ్భాదిత ళరీరయు థ ర్భృదర్శన సంభూత సాధ్వనన మ్మోూదనసంక రయు మీనశేత వాచార్య తళ ణోవదిష్టా నిర్వాచ్య!లికించితంబును శాగంబున అజియించు చున్నది గావున సనం[భమ సన్మిత వకి)ళాంతియునై. లజ్ఞా వనతవదనమై యధీరత్వంబున నొక్కింత వ్యవధానంలు గోరు చున్న చాని యట్ల (బియుశికొజుకు నిజాఖ్మిపాయంలు (వళా శింపం జేయుచు! (దపాగుణంబువలన దయితునిమనంబువారిం ప; కాంతల (తపొవిభూషణలగుట లోక్ళవనిద్ధం దై యుండు.

గి. వరగ నఖపదలిపులు విభావిశార్థ ములును బులకి తాం” నిభధేయములు నవాచ్య ములునగు ననంగ లేఖ లింపలర( (బియులు వరున( బల్లవముల హీంద (వాని రపుడు. 108

పుష్పాపచయము' శు విన [28

చ... అరుదుగ నొగ్కచాయిక రయంబునళ గృ తిమురోవ మొ “నఖ!

గుజుతుగ బూలదండ సీగ( గూర్పంగ నేరుపులేదు చాలునిం

కరుగూమటంచు(బల్కి, వతి కప్పుడు తానె కృతోరువాంఛయై

మురువుగ(జుక్టై మాల భుజ కూలరుచుల్‌ సెలంగన్‌ శిరంబునన్‌. చ. భవకచ! చూడు నీ కదురుగా మధుపానళి వచ్చుచున్న దా

ననమును చాంచివాళ్నియమనం బొనరింపుచు నూరకున్న మ

ద్యనిలిడ గంధబం ధురముఖాబ్ద్బము పె వెన వాల కవ్వలం

జను నటు వాలె వేని పెలుచం గడుబాధయొనర్చ్భు ఖామినీ! పంచపాదిగీతము. నెలత! నరజనమకరంద నిర్భర[వ _

భూతభూరువా[ వసవవిభూతులందు

వాంఛమాని యమృతపాఖ్యవాం ఛ చేత

మధుపళరాజంబు నీదగు నధరముము భ

జంప వచ్చుచునున్నది యింపుమీఅ. [1 నే అనీ యిటు నఖ పలికిన నది

విని కన్నులుమూని వనిత ట్విగుణిక మనలో

చనవద్మ్శ్మమాల యె వె

ల్బన+ బతి యంకంబు(వేశె షట్బదఖితిన్‌. 112 చ. ఒనరంగ బల్మిమై పురుషు: డొక్కనవోఢ ముఖంబు నెత్తీ చుం

లన మొనరింప చాని. ఐరిపొటిగ: గన్గొనీ తళ్లణంబ నూ

తనమృదుపల్లన[గవాణ తత్పరయాచతుళాళిచేత (గ్‌

ద్దనం లెజవారిదే నవిదితంబగు నట్లానరింప(గాంబ౭న్‌. 118 పీ. వవతియొక్కళె లకాజాలంబు చాటున

బొంచి యుండగ వల్లభుండు దయిత యాస్యపొన మొననర్చె నటుచాని నరరఒం డన భవవ్యధచేతం దగః ఓజలించు

[24 శిజపపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) కరకంకణస్వనోత్కరముచే వివృతంబు గావించె; మజి యొక్కళాంత (మోళ వృమళాజముః ాంకి విలనిల్లు ఘనల తా చేష్టితంబుకు బూచి చెలగి చాని గీ. నలభివయింపుచు బుజుగతి నాాకయించి వరుని చాపల దోనంబు పరిగణింప కంఘి మంజీరములు (మోయ వా_స్తయుగము సొంచి కౌంగిటం గదియించె సం్యళమమున. 114 గీ. _వనిశతయొకతె యున్నతగుచృవాంఛ చేత నలలితంబలుగ సవాచ రాంనంబుమీంద సవ్యకరమిడి కరికుంథ సద్భృశకుచయు గంబుచే. |బియువతంలు గ ప్పెనపుడు. 115 గీ క జములందున్న పువ్వులు గోయఃబోయి లలితపాచా గదుస్థితి వలన నొకత నివీడకు.చకుంభభరమున నిలువలేక పార్థ్వమున నున్న (వియునివై [వాలె నపుడు, 116 చ. విరులవెకోని యిమ్మనుచు వేడుక! (వార్థన సేయుచాని దు _న్రరకరికుంభనన్నిళభకుచంబులు గల్గిన చాని ముగ్ధనుం దరిని బరిప్వజించు తమి, దతృ్పతి మోదముతోడ ోోనంగనా |! గుణుతుగ నీవె గోయుమని కోమలినె_త్తై భుజద్వయంబునన్‌. గి అరయు మిది గావ్యూ మిద్మిగావ్యూ మనుచు( చావి విరులొన(గి సారశా౭కు మరులుకొలిపి (వియుండు నఖ దోడుకొని యే” విజవనమునకు మరుడు శ్వత సేయు జమలను నురతమునకు. 118

పుష్పాపచయము 126 వ. మటియు నొక్క[వగల్భవాయిక 'యేశాంత దేళంబునకు నిజవల్ల భుని బలాత్కారంబుగా నాకర్షించి తత్సమీవ దేళంబున నవత్నీ అనంబు నవలోకించి లాఘవభయంబున నపనర్తు కామయయ్యె నప్పుడు డానివల్లభుండు పిడువకున్న నది స్వయం[గహలాభవ వతిరోఛానంబువలనను వల్లభ వాల్లభ్య [వళాళశనంబువలనను నతి గెౌరవంబు నొంది యొప్పి మజణియునొళ్క. ఖండిత నాయిక రాతి నమయంబున సపత్నీ గృనాంబునకుం జనియెన నెడు రోషంటున వల్లభు నొక్క.పదం బ్ర నం జలింవకుండ(€ బుష్పమా లిక చేత బంధించిన నతండు థభయంబువలన జలించుటకు నమ డ్థుండుగాక బద్దుంశ్రైయుండి నబలాకృశమాలి కాబంధంబ్లై నమ (బీయతములై న యావనపురుషుల క క్తీహారించు ఓది యుక్తం లె కఛా యని పలికె; వెండియు వేలొక్క ఖండిత నాయముకయప కాధ శారర్రైున నిజకాంచుండు పల్లవ దానంబున( (బసాదంబువడయ వచ్చిన నతని భర్ణింపుచు విట్లనియి చ. వలఠవదు నీవు మొకిపుడు నల్లవదాన 'మొనగృ మేము యో గ్యులమె%[పియార్హ మైనమలి యొక్క తెయున్నది దానియింటిక ట్లలవు“,లోయి చానిఃడు మౌాన్యము మద్దిడు రత పేయు/. లో పొలుపుగ(బల్ల వద్వయికి. బొందొడంగూడుట యృక్త మేకచా! గీ. విమము మత్క ర్హములు జనవిదిత తావ , కాపియోక్తులం బు "ర్జంబులయ్యె నింక6 గితవ భు*రువావల్ల: “క్క ర్ల5 ర్‌ వ్రూరములు వీనులకు వృధాళూషణముల్సు 1త్తి! ఆ,వె, సవతి యింటనుండి సారెకునళినాద వాసితమైనచాని యట్లనున్న

126 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (హాఆ)

కళళ దెచ్చి మాకు గరిమ నిచ్చెద వేటి?

కిదియె కలవాముకకు మొంలుగా దె 192 క. అని రోపకషపాముతలో

చనయొ విభు మోముంజూచి (శవణరపాతనూ

తనరమ్య పద్మ కేనర

కనదుత్సలప.మము చే రగన్‌ (పవారించెన్‌. 120 క్‌ు (వయుండు ము ఖమారుతంబునం

(లియెః దృగ్గశరజంబు వసోనూ(దన్‌

రయమున సపత్ని నయన

ద్వయ మప్పుడు నింజె రోషపాొంసుచ్చటలన్‌ . 1లి4 గీ (నియు(ండు మఖజపవున నవతిని బేరుకొనుచు!

బుమ్పమున | వేయనది చా+కి మూర్యపో యె;

గావున సవత్ని నామంబు కామినులకు

ధరణిలో నభిచార మం(తంబు గాద? 185 చ, వరుం డనుర క్షి, గర్హముల వారకనించిన పుష్పగుచృ్ళముల్‌

కళ రములఘుత్వ మొందియును (గక్కున జాలభరంబుల య్యెబల్‌

తటుచుగ దానె యంగముకంచాల్ళిన కాంచనభూషణంబులున్‌

అరువయి తోంచకుం డెను; సపత్నికమూల్యములై న వేమగున్‌? చ. తలఃవ విలాసినీ కుతిగతస్ఫుటితోత్సల"” మేను నీ లన

చృలితవిశాల నే తరుచిసంపద చే జితవై తిజూడు” మం

చొలసిన లజ్జచేత శిర మొక్క టవంచి తదీయకర్షమం

దళికృత భూ రిర్సుంకృతుల న"నఖితో మె.ట పెళ్లై నత్త లీక్‌. 187 గి. అపంతసుమంబులగు తీగ అవల విడిచి

యళులు వవమాల్యభూషిత లైన యువతు

పుష్పాపచయము [27

లందు( జేరెను; భువి మలినాత్ముకులకు( బరిచయం బ్మవధాన్నపై వరగు(గా బె? 1ల్లిం వ. కఖలళిరోరువాకలాపళారస మున్న శాంసభాగంబులు నతిదీర్స పద్మ భారనయనము భారవిందంబఒులు ను బరిచిత నాయక పరిచుంబ చాభి యోగ విగతకుంకుమ రేణువు లగుటం జేసి యత్యంత నై ర ల్యంబువలన (బతిఫలిత తుషారమరీ చిరళ్ళిజాలంబుల చేత నతి లోపహాతమృదు కవోలభాగంబులును (శమవమౌా_ప్తసుకుమారచే ష్టలు గలుగుటం పసి మృదుతరతనుతర బావుువులునూ నఠనసొం (దకిసలయాను రంజిత౦బు లగుటం జేని పుశరు క్షర క్త కాంతి విళాబీత వా_స్తకమలంబులును మరనసాను గాగంబు గలుగు నట్లు దయితవదస్థృలంబు చేత వ్యతివోర సం[కమితానులేప రంజ చాతిశయ భేద నంపదిత రేత రనిప ల్ఞనమోజయుగళంబులును బృథురతవమీరుహ శారన[మ బులయ్యును వెండియు. వనవివో రపరి[శమజనితానతంబులై న శరీరంబులుననభ శ స్త పొదసంచార కార్భ్యనిస్పృవాత్వ ఛారణకలళ వాసోరునక్తి (వ దేళంలులునుజీర మహీ?” మనాపగశనుతవలాఖూఠరాగంబు లుగ లవ య్యు ను సౌకువార్యంబువలన దర్గమశంబుచేత నె. వెండియు వితీర్ణరా గంబుల్స్లై పరస్పరభ్ళళనివేళనళంబువలన నతి పయత్నసంచల చ్చరణోతృ్పలంబులును గలిగి నమ్యగు ప్తధరగ్ర విశేవవలతిత లైన యువతుల తేత సాలెసాలెకు నిట్లు వ్యృళమానుషంగంబు వలన నితాంత తెంతత్వం౦ంబు నధిగమింపంబడి లుుయువతులు న్వళావంబు డేతనె కోమలాంగులగ.టం జేని యలనల్లై యుందురు చిర కాలంబు వనవివోర(ప యా ౮౦బు ననుభవించుటం ఉపిమిక్కిలి నలసకల్రైయుండు టది యేమిచి.తంబు? మజియును. * + 1529

క! శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (2-౪) సీ అతివల ఘర్థుతోయంబులు మొదలను ప్ర ్రలరమ్యగండ మండ లముఅందు గొప్పము త్రియముల చొమ్నున విలకల్లి కశినవమోరువ*గములి మీంద( వఐదపడీ (గాలి తప్పక శళతళ కలంబు లయ్యు; యౌవన సముద్యగ లైన వలదుల ఛగ్ష్గవ విపుల్‌ మయ్యును నవిరళ ఘ“వులకాంకురములు గి. గలిగి విలసిల్ల;) నవిరతఘననుమాప వచాయఖదంబు 6 (నియ చారుక(ఠ ద త్తఘజలత యై పయోధరయు= మున (లియుని వథంబు గప్పుచు (వేల నొకళ 180 సుగంధివృ త్తము ఇంతియోర్తు భర్త మోల నింపుమీజ నిల్ఫీ బల్‌ వింతగా. గుచంబుల త్తి వేల్లితోరుణాహ రై పంత మొప్పంగా శరీళభంగ మాచరించి త (చ్భాంతి వాయ: గౌంగిలించె నంతసంబుమీఅ+గాన్‌ . 181 క. తరుణుండ) నవోఢముగ్గను బరిచితి లేకునికి నెతవలదన్నను నే తుటియుండం బట్టి బలిమిన్‌ బరిరంథణ మాచరించి బటు మోవామునన్‌. 18ఖీ గీ. వితతపిిమనమఘర్యాంబుబిందువులను దుడువ( లోవు నెపంబున ధూర్తుండొకండు చెలగి నూత్నోఢనతిని వంచించి కుచళ ఇ. లళ8ళోరళములనం కె లముతరముగ, 188

శ్రి జలవిహారవ శ్తనము 129 పి. వారీసరిద్ధృ ర్శపూరంబు జఘన వ 'దేశంలులంచు ను(బేక మొంది నక్ట్రీవవతముల భుజాకచ్చరువాల నా - (క్రమణంబు గావించి ఘనగఖీర నాఖి (వాదంబులు నయముగా.( బూరించి తతవయోధరబృవా తృటులు చాటి పటుకోమఠం[ధకూపంబులునిండించి కటతటీభూమిళాగములి నొం దెం. గీ. [వియకర స్పర్శనంబున స్వేదతోయ మధికమయ్యె వన్లూనళోభాఢ్య లై న నతులు విపినాంతవివారణ[ క మము వాయః చమవులు జలార్ష్రముగంజేయ! దల:చిరపుడు. *. 11 లత

• జలవిహార వర్ష నము + చ, ఆలఘుతర స్తనంబులు వరాభరణధ్వనితంబులున్‌ రజ శృలననిమీలి కాకి వనజంబులునై న నిళాంతతాంతకాం తల గణముట్‌ ధరితి. జరణ:బులు మెట్టగ నెత్త లేకగా సిలుచునతి[ పయత్నమునంజేలె మనోజ్ఞ సరోవరం బొగివ్‌. 105 చ నమముగ. గాంత లందలును జాల్గొనిఫోవుచునుండ చారియం సములు విన్మమతన్‌ గడువిశాలముగల్లియు. దద్భృువాన్నితం బముల పరన్బ రాధిక విమరగ్షముచే విపులాధ్వథభాగమ (శ్రమగమనంబు నేయుటకు సంకటమయ్యొనతి_ పయత్నతన్‌. చ. అవిరళవృకజాలళిళి రావని యందటు పోనుచుండ న య్యువతుల(గాంద చేతంబలె నువ్ష్నమయూఖుండు సొరెసా రెకున్‌ అననరయావాతోరువిటవంబుల నందున సాధ్వనంబునన్‌ దవిలి నిజోరుభానువుల( దత్పరతన్‌ స్పృళియించె నెంతయున్‌. *మూలమున /వనర్గ సమాప్తము.

180 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (ప-ఆ) చ. నిరువమవ క్ర౦వద్దమున నిర్జితుడై హిమధాముఃడ త్తటిన్‌ బరువడి సేవ( జేయుటకు వచ్చి ఖరాంకుక రాళిళాంగయొ వెజవజి యేగు భామినికి వేగనితాతపచవారణత్వమున్‌ వరున భరింపుచుం బ్రియ మొన రెం దదీయకటాతకాంఉి యొ. చ, ఒక (పియురాలి మౌళివయి నుత్సుకతం దనయు _త్తరీయమున్‌ బికటముగాంగ వా_న్తములంబిట్టి వెనన్‌ బయి కెత్తివట్టు నా యకమణిచే నిర _స్తనివీడాతవమైన వెలంది సాతప (తకలగువారికన్న వితతంబుగ సౌఖ్యమునొం దె నత్తలీ౯ా. సీ. _ తనమనోవారునివా _న్నముంబట్టుకొని రేగు వెల(ది సర్వాంగముల్‌ పి్రియకళాఖి మర్శనజని కానమానను ఖంబున మవచయ గరిమచే నొవ్చుచుండ నతిసనుఖ పార నళ్యమున నీవ్మిగంధి వదలి వే మొలనున్న వలువజాఅె మజియు వాంసాంగనల్‌ మందంబుగా(బవోవు నతివల(గని విన్నయంబునొంది గీ, లజ్ఞచేత నిజోరులీలాగతులను జఖొప కూరకయుండె; నీవోణి యందు బరబితగుణం బెటీంగి యెచవ్వాండు నిగ్గు లేక న్వగుణంబు నావిష్కరింవ జేయు? 140 మ. నముదంచత్చ లళులాతిరమ్యకటిపళ్చా చ్భాగముల్‌ చారుళో భములౌ యాదవభామినీ కటిపురోభాగంబులన్‌ధూతగ ర్వమహోద్యత్పులినంబులై నదులు వై. లవత్యంబునన్‌ భూరి వి (క మదళ్ళస్థ లనాతిలోలగతులన్‌ ఖా అన్‌ సమ్మగంబుగన్‌,

జలవీిహారవ ర్త నము 10] గి. _ నలిలరయనున్నకు క్రికోళ[ పము క్త చారుమౌ _క్రికకృతిరుచివై కతముల విరళవిగళితవోరనుందరములై న లలిత నిజతల్బ్పములయట్ల దలంచిరపుడు. శీల చ. (శమజనితం బనింద్యమును సొం[దమనోజ్ఞ సుగంధబంధువౌ" (చమదలవ_క్షఏమారుతము (గక్కున మూర్కొ.ని చంచరీక ముల్‌ గ%మమునం గానన(పనవరాజిపయిం దమిగూర్పవయ్యె;వి (ళమత విశేషకామియగు[ పొణి గణించునె పూర్వసంస్థితిన్‌ శి చ. నమయ మెటింగి వేడ్క నొకజూర శిఖండిని గూడియుండం ద (త్పమద వనోర్వి నుండి వెనవచ్చినం గనొని సాధ్వసంబునం (గమమున నాత్మపిం ఛముల(గప్పుమయు "రముగాం చిభామినుల్‌ రమణులయందు లేదని తలంచిరి యార్జవ మంచు నెమ్మదిన్‌ ॥ మ. ఆతీసంతోవవిధాయికంనరిపుళాం కొాలాపనంప త్రిర న్కృతమాధుర్యనినాద మైన సితప్మతి[శేణి నీరేజనం తతులందున్‌ వెనడా.గి యుంజె; నది యుక్త ౦బేళచా!వైరిని ర్రితుంజెచ్వాండు తద(గళాగమున వ _ర్హింపందలంచున్‌ మదిన్‌ , స్కి చ(కవాకాంగన శంక లేక (వియుండు చుంబనంబటొనరింపం జూచి ముగ్ధ యగుటచే మీంది కార్యములైన సీ్‌శ్కార ముఖకామచేష్టితంబులు నెటుంగ కున్నం గన్లొ ని యదుయోమలు తమయంత (లియుల ముంగలనిల్బి విధృతవా న్‌! లగుచు నుత్తరకృత్యమైన నీక్కారాది కంబు గావించిరి కెతుకమున

182 శికపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) గి, నపుడు పద్మిని నవకంజమ ర్య మిచ్చి

వాంనరుతముల స్వాగతం బడిగి ఫేన

వోనరైై. భంగకరమ.ల నాదరమునం

అాద్య మొనంగిన యట్టుండె ఛామినులకు 146 వ్‌ మజీయు నమ్ముకుంద నుందరులు పాణిపల్లవంబుల చేత రాగంబు

వలన దర్షతలత్మని నిత్యనివానంబిన యరవిందంబులమ౦డ నీక

నిష్కాసుబు గావించి లవ్మీనియతసాపత్న్యంబు వ్య క్తంబుం జేసి

రంత నయ్యంగనలు నలిల[ ప వేశంలు గావించుటకు భయ భాంత

చిత్తలె (పియ కళావలంబనంబు.జేసి యతి[పయత్నంబున.

(వ వేశించునంతలోనం దత్కాసారజలంబు సం కాంత పతిబింబ

లగుటం జేసి యౌత్సుక్యంబున నలిశీఘింబుగా నయ్యువతుల

నంత॥ ప వేశంబుగావిం చుకొన్న దానియట్ల (వకాళించె మజియుః

గామినులు కాముకుని మనంబునుంబో తె లో తెటుంగక మొదల

జలంబు(ప వేశించుటకు భయంబునొంది వదంవడి గమనంబు చేత

నగా;త్వం బెజీంగి పదంపడి రాగ౦బుచేత నభ్యంతరంబు (పవే

కించి సరోగం బ్లైన యంగంబు చేత రోంజిల్లం జేసి రంత, కేశ / ఆ.వె. కుంఖిక ౦భసదృళకుచ కాడ నంబున€

గ్‌లుష మొందియున్న జలమునందు

నుండ్‌ లేక చ[కయుగ మేగె; నుద్వ్భృత్తుం

డరుల వెవ్వండగు సుఖావహుండు? 143 ఆ వె. శీతఖీరి నొక్కలెలి నీరుసారక త

త్కూలమందు నొంటి గూరుచున్న

చానిభర్న నీటిలోనుండి దోయిట

జలము. బట్టి మీంద( అల్లై నపుడు; కేం గి ధవునితోంగూడసిగ్గున భువనమందు

మునుంగుటకునిచ్చగిం పనీ ముగుదంబట్టి

జలవిహారవర్డ్మ నము ఫ్రీ సఖులు బలవంతముగ లా* బజలిత నేత యగుచు భర్తను గౌంగిటనరుముకొనియొ. 100 గ కంఠదఘ్న జలస్టిత కాంతుంజూచి తినకు నంతియలోతని తలచి యొక్క యబల మౌర్యంబు చే( బతి కఖథిముఖముగ€ జనీయెు జలములో నత్యంతసాహసమున. 151 సి. తరలాఉిచే సరోవరమది నాఖిప ర్యంతంబు నవగాఢమగుచునుండ నలిలచాపల్యంబువలన( బుటిన యూరి స! శయముల బృహాదురో జద్వయంబు వారూధమై యొస్పే; నదియు క మేకచా! శవా. తానీ చర్చింప లబ్బసంస్పర్శులకును బుడమి మర్యాద యెక్క డిది? లోలోర్మితో యములందు శాజీవ మంచితముగ, గ్‌ “మానినీముఖరుచుల చే నేనొకండ నరయ నజిత౦ంబనై తి6 దదఉి రుచుల నిర్జి తములయ్యె మేచకనీరజంబు లనుచు నళినాదముల గానమాచరించె నిలిడతరభంగ ముల మీంద నృృత్యమాడె. 15లి చ్‌, చలళఫరీవిఘట్టిత లనన్నృడుపీవరనక్షి మైన చం ళల య్‌ ఆ చలళఫ రాకీ ఫీతిగొని చారువిలానభరంలు నొంటె; నీ యిలపయి!గామినుల్‌ తగిన పేతువు లేక నె విభ ముంబులున్‌ సలుపుదు శేమిచెప్పనగుంజూలినవీజము గల్లియుండంగకా? 168 వ. మలఠియు సమాకృష్టళాంచన గుచృచ్ళవిశరీరక చృరువాలచేతం బరివృతప్ల వమానవిలోలాయత జావు పక్షసముల్ల సద్యోషిద్ధ నన ౮ ళా యు ఎన

]శ్రిథీ శికుపాలవధ మహాకావ్యము (2--ఆ) నగండ కై లనంటోఖిత నరోవరమవోర్డ వనలిలంకై యొప్పె; నగా ధంబయ్యును గీడార్థంబు కామినీజఘట్టన చలన పొపిత వికసితనరో జాననజలాశయంబు మర్యాచాలంఘనంబు గావించినట్లుం డె నొకయువతి వితతచలితళిభాంగుళీకంబును ళోభావంతంబువై న "కేశకలాపంబు నమీవంబున జలొంతర్నిమగ్నుండైన వల్లభునింబరి (గహించుటకుం బలె వితతతరంగనమూవాంబులచేత నంతటం (బసార్యమాణం బగుచు€ (దికాళించె; కాళితాంగనావారి చా లేవనక చక లితతోయం చై యము నానరన్వతీజలమి[శితగంగాజ లంబు కైవడి నొన్పచుండె; మఖియును. 151

చ్‌. (పియకనుమా తినృాద్య మగు (వేయని గాతము నీట్‌ిలోమునిం గియు గడునిర్మలత్వమున6 గేవలకాంతి బహిష్క-రించె౯ ద ద్దయుందగన్యాకమించియును దజ్జలపూరము యుక్తులన్‌ దిర స్కి్వ్యియ నొనరింపవ(జాల దిది సిద్ధము శేవలయు_క్ష మేకచా!

ఉ. _దూరమునందు. దోంచు నొకతొయ్యలివ క్ష౦ముజగాచి పంకజం వా రమణీమనోజ్ఞ్మ ముబఒమా యిది యంచిటు నంశయించిదు శ్వారబకావళీసవా చరత్వము కేమి విలాసిపుంగవుం డారని నిశ్చృయించె వృాదయంబున నాననమంచునేర్చునన్‌ 156

స ధృతకనకోజ్ఞ వరి[కీడాంయియం[తముల్‌

ఘనపటీ రాదినుగంధివన్తు వులును బృథు స్తనకలళ సంగికునుంభ దివ్యాంబరములు మాధ్వీకరనము (పాణనాథుల నమీవత్వంబు మొగలగు జల కేళికో చితసాధనంబు లన్నియు నొడంగూ డె; నంత మరుచ్చలి కశాంబరలగుచు నయ్యబ్దముఖులు-

(2-ఆ) శిశపాలవధ మహాకావ్యము 120 ఆ.వె. గురునిత. బభారగరిమచే మెల్లన నురుతటాంతభూమిన ండి లేచి భయము! "దెల్పునట్టి అంధు (ప్రియుల తోడ గూడ నీటంలడిరి కోక్కెమీఆ. 15%? వం అప్పుడు కొందళలుముగ్ధా ంగనలు ముఖ నేచనాదికవటా చరణంలు లెజటుంగనివారగుటం జేసి (వియులతోం గూడ అజం బెంబు వైచి కరపువ్క ర -పేరిత జలంబులువొండొరుల వై జల్లుకొనుచుంగొంత దడవు (క్రీడించిరి మజియును. 156 అ.వె. హరదృ్భగగ్నిదగ్దుండ గుమన్మథ లలాధి రాజ్యలత్మీయెన రమణివదన శళికి. బాణికలళజలములచే నఖి "శీకమాచరించె. జెలువుండొకండు. 159 గీ. _అతనుసంశావదుర్భల యగుటంజేని కర మతి(పయత్నమున నెత్తి శాంతు మీద జలముజల్లుచో వలయంబు జూజిపడీయె భూరిలావణ్య శేషంబు౯ లోల నపుడు. 160 సీ _మన్మథవరవళమానసమై యొక్క తరలాత తనచూపు తరుణుమీ(ద4 జేర్చి తద్ద్భృస్టివిశేమంబు చేతన సఖ్యంబు(జూపుచు సంభశిమమున న! శి?కూ వ్యాజచతురతమూ రి మ త్రణయరసంబుచే బలె జఉలంబు చేత లూర్హాంజలింేని యాయావన పురుమని (వక్చి చె బొలుపు మీఆ

[06 జలవిహారవ ర్త నము గి, మోదమొందిన యొక శ్యామ ముఖమ్మపియక

శాంబువులచేత సేచితం ఐగుచునుండ

నది సహింవనీి నవతియాస్యం వబనల్బ

ఘర్మజలములని క్షమై కాన నయ్యె 16 గీ. యువకరోల్షి _వ్ల అలన క్తయువతికుచయు

గంబు గనుంగొని నవతిదుఃఖంబువలనం

గనుల గా జడు కాహ్పోదకంబు చేత6

దన యురోజద్వయంబును దడిపికొనియె, 165 గీ. వదనరుచివి _న్తరించు నేవారి చేతం

(బీయను సేచన మొనరించె, (బీయుండు చంద

ధవళ మైన యవ్వారిచేతనె నపత్న్ని

కధీిక కాలుష్య మొనరించె నప్పు డచట. 188 వ మటియు విపజానురాగాంధీకృతనయనుం డై న (వియుని చేత

విపకనామ[గవాణపూర్వళంబుగా నభిముఖంబుగా సముత్ణి వృం

లై శరీరంబునం బఐడుచు స్వభావమందంబయ్యును ప్యాదయ

విదారణంబుగావించు సలిలాళనివివక నామశ వణ నంజాతరోమ

మొన వాయికచేత! దీళ్ట యోగంబువలన నహింపంబడద య్యు

మజటియును 164 చ. (వ్రియుం డొకకాంత వథమునం (బీతి మెయిన్‌ సలిలంబు(౭ల్లినన్‌

రయమున€ దజ్జలంబు కఠిన_స్తనమండలి సోంకి శిర్ణమై

దయ చెలంగంగ లీందువులు దానీిమనోగత తావ మెల్లి. ద

ద్హయుం గొనిపోయి నంభిమత చానిసవత్నికొసంగె నత్రటిన్‌ సీ కాంతుండుకెంగిటంగడియించు శఆి వాని

యురమునమండి య త్తరుణి వత

(2-ఆ) శిశపాలవధ మహాకావ్యము 137

మందు అగ్నంలైన యంగళాగంబు తో యముచేత నవవాతంబగుచునుండ సంతనీంచియు డానినవచివకుంబున( (గాలు నఖవతుల్‌ గాంచి మజలం దవియించె;, మళియొక్కదయితుచే నఖ నమ తమునందు భ9మగొని సవతి పేరం వంచపాదిగీతము, బిలువంబడినది గావున విగళిళాన నాల్జ్ట కాంతియై (వీడాన శాస్య యగుచు మన్న నవతి నంతన్రాన మొంద(జేయు టకు జలంబును లోచనోదకము వలన వృద్ధి నొందుఎవగల(చె న దెంతనలమొ? 166

చ. మజియు.[లియుండునొక్క తణమా తముముందరందత్సవత్ని వె శరములంబల్లి పిమ్ముటం (అసన్నమతిన్‌ దనమీ(ద జల్లినిన్‌ గరమురుకోవ కాళిమమ. ఖంబును (గక్కుననావరించె దృ కృరిగళదంజవాంలు వనవాదము నొందె నదెంతచిత మో?

చ. కనకవిళభూపషణావళులు. (గక్కునం చాల్చ్బనళ కృమౌటకే ననముచరకంకణీకృతన వాంబురువే చృమృ'ణణాళసూ[తమ య్యును (బతికామినీనముదితోరుకటామ: ఫళోరుళార మై వనరువా నే(తదోర్యుగమవార్యగురుత్వమునొం దె ని త్తలిన్‌

చ. అనవరతంబు పుష్కరవివోర మొనర్చుటం జేసి కామినీ జనమణి కింకిణీకలిత చారునువ ర్ల విశాల మే ఖలల్‌ ధ్వనియొనరింప వయ్యె; సజలన్ఫురితోరుగుణంలు గల్లినన్‌ ఐనింలడి యెందునై న ఘనవాక్పటిమం ఐది గల్లనేర్చునే?

చ. నరనవిలోలవీచికలం జూరుపటంబులు నం[గహించినన్‌ దరుణులు తన్నితంఐములు తస్పళ చూచుచు నుండ సిగ్గునన్‌

188 జలవిహోరవర్డ నము శిరములు వాంచి యున్న యల చెల్వలంజూచి తరంగవా న్తభా స్వరదళ వ_స్త్ర్రచానమున( బద్భినిమానము గాచె వేడ్కళతొన్‌ చ. గురుజఘనస్థలాలివాతకోమలవ క్రగిరుచిచ్చటాజిత న్ఫురితనరోరుహాఎబులగు సుఎవరవ క్త్రల యంగశళాళముల్‌ విరవీర లోలశన్‌ రగ వారించిన చెట జలాశయంబు భా న్వరతరగంధ మై నికలుపంబయి చూడలోన య్యెనయ్యెడన్‌ మ. వనజాతం బది నీటిలో మనుంగుటల్‌వ శ్రింపోనే నింతకున్‌ మును దూరంబున నుండియున్‌ బరిమళన్ఫూ ర్తిన్‌ వర(స్త్రీల యా ననసాద్భృళ్యము నొంది యుంటి నివు డందంబొప్పలగా డగ్గఅన్‌ ఘనతన్‌ నిర్థిత నైతి” నంచు( ఐబలుకిన్కన్‌ లజ్జవేతన్‌ జుమీ! వం మటియు జలావగావా, కీడావి” లితంబులును వికసితయూధిశా పవిశంగంబులును హిరణ్టయంబులునగు యాద వాంగచవాకల్పంబు లచేశ లాడ జబానలజ్వాలా ఖండంబుల చేతంబో లె నజ్జలాశయంబు శోఖింవం బడియె; మలియుమ 18 సీ “అరయ వేతన్మడీయచ్భాయయే భూల్రు నిత్యంబు భామినీ నే తములకు చెడ లేని సౌందర్య మిచ్చుట కీయంజ వంమిచే నేమి కార్యంబు దలంపో నని యెంచి నిజగుణవ్యా ప్తితిగోధాన పాభ్యసూయా చృతోయముల చేత. గ్‌రము విశ్ళేషంలుగా నంజనంలులు 'ధౌాతంబులయ్యొ నందముగ మజియు గ వలిలపూరంబుచే వారిచందనంబు 'ధౌాతమైన చాపొండ.ర _స్తనయుగంబు

జలవిహారన త్త్‌నము [130 వలన( గృతపరభా” యా లలితవోర యసష్టి సొవ్భాదమున లూనమయ్యె నపుడు క్త వ. మజియు పమ[గామృతగుణధారిణియు వికచోజ్జ్వలారవించా వతంనయు నది యితరమణీని షేవ్యమాణయునై న పుష్కరిణి యువతిజన నే తంబులకు నురయుంబోలె నారుణ్యంబొనం గె; మజియు మజ్టకంబుగావించువ రారో వాల విశాలన్వచ్చసలిలలిందు చ్మితంబ్నులైన కుచకుంభంబులు లిన్ననూ[తముక్తాహారఘుటిక లచేత గుణవద్యాశయా వేకు చేత నంతటనుపా[శితంబులై న చం దంబునం (వికాళించె; మ౭ియు నరనిజలంబులు చళూజన[ళవణ వతితంలులై న నీలోతృలంబుల తమయందుఃబొడమినవై నను నిజశతరంగంబు ( దః ఎల-బునకు నిషప్టానంబు గావించె, స్వసం భవులడై నను గొంతకాలంబున్న తస్థాన/ తు. డ్రైయుండి వదంవడి పతితుం డ్రై నవాండు నిశ్లేపులకుంబరి జ్యాజ్యుండగు టది యుక్తంజే కచా ! మజీయు? రోయవూరంబుచే నంగనల ధితలాతార నంలైన దంతాధరంబు దంతశ తుల చేత (లజాళికాంగ రాగం చైైన శరీరంబు (వత్యగనఖవతింబుల చేత నలంకరింపం బడియె నది యుచితంబి”ా దె? నజ్జనులగు వారిని సదా శికులగువారలు విభవాపాయ కాలంబునందు. ళోభావై భవంబులచేత6 (బకాళిం పం జేయుదురుగ చా! మజియును 1/5 ఉ. కాళితవ్యతపం కియగు కాంతల మోములందోయపూర వం చాలనలంలమాన విలనన్మ ఏరు శేవరమి[ళ పింజరో జ్వేలితమరగ్యళాగలగు వ్మిళుత మేచక వ్చాగ్యమందళా (గాలకమంజరుల్‌ సవహాదలెట రచించెను ఐ(ఈరేఖలన్‌ 176 పీ. అంభోధిజలముచే యదువలయంగళా గము వతము లనుండి కడ(గ౧బడియె

40 శికుపాలనధ మహాకావ్యము (ఓఆఅ) ఘన శేశములయందు గల్లు శీఖరములు వారియింవ( బడియె వ్మేశాంచలంబు లందున్న మదరుచి వారియింపహ బడద య్యె నది యుక్త మేకచా! యవని నొత్మ వంతుల చతుర్భవ[పియం బన్యుుల చేత నలంఘ్యమై చెలంగు (గాదె? గీ మటియు నయ్యాదవుల మేనవణలు నంగ శాగము వారించె హృద్గతరాగ మంచె కదలకుండె; ధీరాంతరంగత్వమొందు నట్టి వారికి6 బరులచే వోని గలదె? 177 గీ, చారుడిండీర మజుతకు వోరమర్మ్యూ జారుపటమయ్యె. గటికట్లు శ్రావలంబు చెక్కులకు( బ్యతరచనమైొె వెలగగ; నదియె జలము లిట్లు శాంతలకు. భూషణము లొన:”గ 178 చ. ఓఒఅపుగ నంగచాగములనుండి రయంబున సిగ్గు చేబలెవ్‌ నిరుపమ పూమవోరములు నీటమునుంగుట భు _క్షమాల్యముల్‌ పరువడి సిగ్గులేమి సలిలంబుల వై(ఐడి 'తేలియాడుటల్‌ పరగలఘుత్వ మొందియును కాయరుఛార్డ బ్రముళుచ్చు లుర్వరన్‌ చ. శరములచేతం బ(తరుచిసంతతి కూళతమయ్యి మౌాల్యముల్‌ వరువడిం "జేలరాగము నిర _స్తృములయ్యె వరాంగకళాగమున్‌ బరివృాతమయ్యె నన్నియిటువ్యర్థ ములయె ట్ర్‌ నటంచుందాపి మై నరనిజజాణు డంగనల జోరులంగా నొవరించె నత్తజ్‌న్‌ 160 గీ. _ఉదళములచేత శీకాలర్తి నొంది నట్లు వలె నుశఠతలవాతసంచల వననము

జలవిహార వర్ష నము కేక!

యౌవనోన్షత్వ మొందిన యబ్ధ ముఖుల _న్తనతటంబుల యందు సంప క్తమయ్యె 181 వ్‌. ఇట్లు జల(కీడగావించి యనంతరంబ గా(శనంపర్క*బువలన నంన క్షనమధికర క్తంఖ్రై మూ_ర్తిమంతంబెన లావణ్యసారంబు నుంబో అె నొవ్చువరోజలంబు (నవింపుచుండ జం చలాభంగతరంగ రంగస్థానలీలాన ర్హనకుశలవననాం చలంబుల దేత నుపలతీతంబు అగు నారీసమూవాంబు లమ్మవోవా)దంజు వెలువడి రప్పుడు సౌందళ్యాతిళ యంబున సుఠాంగనలక్షైన నద్భుతంబు౧బుట్టింపుచు నవారవిందహా న్తమై మో0ల అలంబు నిర్గమించివచ్చు నొక్క యువతిని మధ్యమానమవాోర్ష వంబువలన నప్పుడుపాొదుర్భవించి వచ్చు నిందిరాచేవిం బోల నిరీక్షించి కృష్ణుండు నము[దమథ నంబును నంస్మురించె; మజియు నూరు. ప దేశాంత శ్టావార్టంఖతి స్నిగ్ధంచైన యేదుకూలంళాచ్చాదితళం లయ్యె జల సేకంబువలన్‌ సంనక్తంలై న యడ్దుకూలంబును విమలత రాంగనాపీవర నక్టులు బహిర్గత స్వకీయళాంతిచేత నాచ్చాదించె నవ్వరారోవాలు కటి తటంబులం దేవస్త్రుంబులుధరించి రాశర శ్కాల మేఘచ్చ్భాయగఅ వసనంబులు శామినీనివనవానందంబున దరవోసంబు గావించి నట్లుండె ;విడిచివై చివ యంబరంబులు గళ క్టలంబులగుటం జేసి ఫ్థూల్మాకుపొతనంబున రోదనంబుగావిం చినట్లుం డె మఆియునలర నత్వంబువనలన నధికనంనక్తినొందిన వగుటం 'జేని మిక్కిలి బవ (వశారంబుల నిష్కాసితంబులయ్యుము నూతన రక్ష్తకంబుల చేత యువతుల సుంద రాంగంబులనుండి యతి వయత్నంబున విశ్లేషి తంబులయ్యె మజీియుమ 182

పీ... లలన యొక్కశె యంన వీలుళిత శేళయు తోయార్థ తనువును దుడిచికొనియె

[42 శికుపాలవధ మహాకావ్యము (కఓాఅ) నటులై న దన మోల నంత్రికంబున (బియు+ గని వెండి స్వేడోదకంబు "త వార్జ్రమౌ టు(గక య త్రన్వి చానెన్ని మాటులు దుడిచిన నారద య్యె; మటియొక్క వనిత పీమంతంబు కరముల దిదుచుండుటంజేసి సుద్ది గలిగి [న న! గీ చాల నాలక్యుకు చ బాహుమూల యగుచు! బరగ నిఖీలాపవంత. డొ భర్తచేత "వేడుకలు మీఆ సొరెకు. జూడంలడియె; విషయములయందు( ణామికి విరతి గలదె! 189 ము. ధవళాంభఃవరిధెతగా తము అనత్తాంబూలరాగోష్టమున్‌ నవనూజ్యాచ్చవివి_క్షచేలము రహివ్‌ నారీమణి శేణి క ట్లవియే చాలు నలంకరించుటకు ఒంచాస్తో%రులీలావిలో అవిథావోజ్జ్వలుఃడైన వల్లభు? డుగల్లన్‌ సొమ్ము లింశేటికిన్‌? 106 వం ఇట్లు నరసి మజ్జనవి ధౌతమానినీమానులును నతిశయళోభానం తులును నశివీమలాంగ కాంతులు నెన యాదవులనవలోకించి యుస్తాంకుండు వారియట్ల నపరవారాశివూరంబునందు వే శించుటకు నిశ్చయించెళినంత. 185

• సూర్యాస్తమయ వరనము * ఇటీ 2! గ్‌, తపనుః డాల్మీయ కేళోఖి జాపజనిత వై ళవంబు నహింపనివాండు పోలె నబ్టిసలిలంబులోగ్యగుంక వాతం దలంచి యై ల మాఠోహింవ నరిగె నపుడు 186

• మూలమున 8వ నర్షనమా వము.

సూర్యాస్తమయ వర్షనము 148 అత ణ మ. నృరలీలోత్సుక యైన యొక్కనతి చంచత్చీతితో నాత్తమం డిరమందుండి గవాతమధ్యగత దృషిన్‌ వేగ నస్తాదిళా న్వరమధ్యంబింక వా_స్తమ్మాత మనళాళంబున్నదంచున్‌ దదం తరమానంబు గణింపుచుండె: దపనా_స్త్మపా_ప్తింగాంతంపుచున్‌ చ. పరిణితి నొందినందున విభావరిహీన పకాశయుక్షమై స్ఫుగితవిపాండురా[భశిరమున్‌ వహియించి యనుష్టగా(తమై మజియు ననాతపంబగుట మందచివాకరలింబ వేత మై యరుదుగ న త్రీన్‌ శిధిలమైకనినయ్యొ దినంబు చూడ6గన్‌ చ. ఉరునవకుంకుమారుణప యోధరయమొ నస్వకళావనక్త భా న్వరరుచికాంబరాఢ్యయయి బంధురఠాగన మేతమైన య వ్వరుణదిశాంబుజాతిమణి వై నతిసక్రిని లొంది భానుండున్‌ జె తక గర మమరక్తు(డయ్యె నధికద్యుతి నెల్లనడంచి (పీతితోన్‌ 189 చ. అలరు దినాంతకీతలత ఠానిలలోలితమాత్న వల్లి కాం గ ళియగుటవ్‌ నివానమునకున్‌ వెన నంగుళినంజ్ఞ చే దగం విలుచుచునున్న డాని [కియం జెంపగు శాఖికిం బత సంఘముల్‌ మరల€గ నుత్తరంబిడిన మాడ్కి.( జెలం గె ద చారవంబుఅన్‌ గి, అరయవం ఛ్యానమీవము దజ్ఞనఖునీ గరము లప్పుడె శై లకృ్ళంగంబుః కే లె; సజ్జనులు వాళ కాలమానన్న మన నున్నతస్థానమున నుండు టుచిత మెగద? 101 గి. జగతి దైవంబు 1వతికూలమగుచు నుండ్‌ సాధనములెన్నియుండిన సఫల మగునె? కరపవాపమున్న ౬ బత సకాలమందు నూంతగొనవాగావే హేళి కొక్కుమయైన? 198

శక4 శికపాలవధ మహాకావ్యము (2-ఆ) క. అకతులజపానునుగుచ్భ 'ద్యుతియగు రవి య_స్తమాన మొందుచునుండన్‌ దతదిగ్యలయము కురువిం దతతిగతనుమధ్యమైన నిలువున నొప్పెన్‌ 199 గీ. త పళకనకాభమగు రవితనువు నలిల మందు నర్జనిమగ్న మై యలశరె నప్పు డజ“ఖవ్‌ భిన్నభూరి[బవ్యోండ వైక ఖండము ఫ్‌ ధంబున మనోజ్ఞ శాంతి యగుచు 194 చ. నీరువషమరాగవంతుండును నేతనుఖ వద దేహఛారియున్‌ బరగ నతోపకారియును భావిశమి। తుండు వై నసూర్యునిన్‌ వగవనుపొను( డొెటవలనన్‌ వియదాలయసీమనుండి బల్‌ 'వెరపునం అాళిదిగ్గణిక వెల్వడం తేనె గళాఖిలాపయె 105 వ. మలియులబద్మిని యినుండు (గుంకునంతకు సంకుచర్దళంబులచేత నర్జనిమీలిత నే తమైయుండి య న్తమ యానంతరంబునస్వాంతర్ని త్లతమధుపస్థూల బావ్పజలంబులు నించుచు(. గమలలోచనంలులు ముకుళింపం జేనె; నన్తమయానంతరంబున నంతరికం బించుక 'నేపలత్యనత(తంల్రై యదృష్షశళాంకమండలం లై యుండి వదం వడి యన్రా _నమయంబగుటవలన (ఐశాంతసంశాపం బై యను దిఠాంధకారంబై. (పకాళించె; గుణహీనుం డగుచానికి నిర్ణోమ త్వంలె గుణంబగు మజియును 196 గీ. విపులరుచిధాముండగు భర్త తవనుం డట్ల నవగతుం డగుచుండ నవ్విపులరుచులు చిచ్చులో.జేం నటు[వవేశింపవేని వరభవంబున నొతండు భర్త యగునె? 197

10. నా్రికాల వర్షనము 145 ణి మ. జు నందోహకృత పణామయును జంచ చ్చారు కౌనుంభర మ్యని తాం తారుణ కాంతియు క్రయగుసాయం నంధ్యమున్‌ ఛాత చే బనిగా ను జి తమైన దేనామగుటన్‌ వర్జింపండ య్యెన్‌ జగ స్టినవంద్యత్వనిజాతిధగ్ముమహిమన్‌ జర్చింపంగా శేటికిన్‌ + 198 సీ అప్పుడు సాం (దసాంఛ్యాంకు చృటారుణి తం బౌట విరవో ర్హిదళితహృదయ సంజాతళోణితన్నవితమెై నటు వోలె (గక శ్రానం జక చఛాకద్వయంబు జోడ్వీడి వేజ్వేల సుక్కుచు. బజదె నె యంది జంంబు౬( బుశళు నటి పద్ద ల్‌ బ్‌”ట మనిశంబు లత స్దికి నాలయం బ్రై యుండు ననుట (ప్రసిద్ద మయ్య్యజ్టమునకు 0౧ జీ గీ. హీనదళ వచ్చినప్పుడు దాని విడిచె నది కృతఘ్నత్వ మగు( గా దె! యవనిలోన, గరము చవలుర కీ గృతఘ్నత్వబుద్ధి గలుగు టది యొక్క చోద్యిమే ? తలంచిచూడ 100 గి. “అకట! మిత్రునితోంగూడనరిగె దివన మేను మిక్కిలి నబల నీందెటుల నుందు? ననుచు రవి విరవాంబున నతని తోడ. జనియె నన్నట్ట్లు వెంట నెచనియ సంధ్య ర00 ౯ రాత్రికాల వర్ణనము + వ! చ్‌. వనరుహమి[ త శేనరి న్వవర్షస్దము తోయధినీటందోంపం గ న్షొని [పతినింవా మంచు గడుకోఏముచే వెన దానివై కినే గినకియ నీటిలోనముని(.౫న్‌ వెనకోన్‌ బటుదంతినంఘముల్‌ పనింబడి నిర్గమించిన తెజంగున దిక్కులనిం డం జీకట.ల్‌ 201

146 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (ఓఆ) గి. విలిడపంకరుచుల నెగడు చఛీకటిగుంపు కొండగువాలలోన నుండి వెలీకి నరుగుబెంచె నొక్కొ? మజియు బాహ్యంబున మండీ చొచ్చెనొక్కా? కొండగువాల 202 గీ, ఉరుతమంబు (కిందను.డి మీందికి వృద్ధి నొం దెనొక్కొా? మీదనుండి (కింది కట్లు జూజినొక్కొ? యటుగాక యడ్డంబు దిరిగివచ్చెనొక్కొ? తలియళాదు ల్లి0తి గి, _ మిన్నుమన్నునిండ మెజసిచీకటి (గమ్మం గన్ను పొడుచుకొన్న( గానరాక యున్న వేళ యోప లొెగి రసాంజనముచే నెలి(గి రపుడు (ప్రియుల యింటి తెరువు 204 చ, అరుదుగ గాఢనంతమన మప్పుడు కాంతలకున్‌ (బియానునం సరణము) నందుంగల్లు రతిసౌఖ్య మవళ్య మ/టంచునాతులో నరసి సదాభయం బొనఃగ దయ్యెః గుచద్వయమప్తు నీలయో గరుచిరరోమరాజి పథకంప మొనర్చకయుండె నెంతయున్‌ గీ వవలు రవిరుచిచే నెద్ది వబలదయ్యొ నట్టి (గవాగణ మతిత మో వ్యా ప్తతమిని బొంది మిగుల (బకాళించె/; బుడమిలోన నల్పు అధికులు గా ౦? గీచ్యాాశయమున వ06 వ మజియుం ఒటీరకుంక.మాద్యను లేపనంబులును గునుమ మాల్యంబులును భ ర్రలయందు? బొలయల్క( బూనియున్న యువతులును ద్వీపజ్వాలలు నివియన్నియు నా(పదోషళాలంబు చేతం గృత పను వ్షమన్యశోద్దిపనంబు గలుగున క్షేకకాలంబుకం

• (బలోధితంబులయ్యె; మటియును ల0/

147

• చంద్రోదయ వర్షనము + చ, ధరణితలాఖిని స్ఫుతప్ఫ చాకుకు లేం దఫణానవా[నసం భరితమణీరు చి వతతిభంగి సుధాకరదీ ప్రిజాలముల్‌ దిరముగ( జాకళా సనుని దిగ్యలయంబు నలంకరించెను ర్వర నటు పద్మువుల్‌ శిరమువంపంగం గల్వలు దెల్వినొంద(గన్‌ సీ, _ విమల ఫభాసమన్నితము పూర్వాచల వ్యవహితశళిబింబమైన వాన వాశాొముఖం బ;పకాళశదంతంబయి భాసుర సవిలానవోవమైన చాని చందమున మ.దముగా( (బకాళించె న్మగభాగంబున నమృత భాను ఖానూపలతీతం బై 'నెజీ( బరివుంద విదళితతిమి రె) వితతచారు గీ. జటలు గలిగియు గగనంబు నర్వమంగ ఛాదివతిమూలరి యనిపల్కు. టదియు సత్య మనుచు జనముల వ నిళ్చి ఆ 'ర్థమయ్యొ భూతపతి కంబరం బొక్క .౫ర్హి గాది త౭09 చ. నవఘన కౌముదీసుమపినద్ధతి మఃక బరీళ్ళదిం| దది గ్యువతి విశాలఫాలతట యోగ్యమని "వారచం [దఖండమున్‌ సవరణమీజ బొండు మృదు చందినవుష్కురసి కృ మైన య ట్లవిరళ కాంతి యై వెలసె నంచి*వ్వై ఖరి నద్భుతంబుగన్‌ 10 క్‌ మెదలం గామా తుండై పదపడి యర్హముయి ప్‌్వ్‌ప బరిఫు"ర్లుం డ్రై విధుఃడొాప్పి; సత తోభా స్పడు౯డ్రైనను వృద్దినొందు జగతి. 7 మమునన్‌ ల] 1

140 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (2-ఆ) గి. వికశచపాండుసరోజరు గ్విమలవిధుండు మొదల మేల్కొన్న నదరాజపుతిముఖసు ఛాంళు(డునుబో లె సారితల్పమైన యట్టి యుదధిలోనుండి మీందికి నుదితు-డ య్య ల18 ఆ. వె, వితతలమ్సణాన గతరమ్యగా తుండ బలసీ చుట్టుబువపటలి గొలువ జలధి నుత్తరించి శశిరామభ్యదుండు (పబలతిమిరద నుజ రాజి దునిమె 18 ఆ. వె. శశివణిగ్వరుండు సతశంబు ముగ్గత నలమి గగనవిపణియందు( జేరి యుడుగ ౬౦(దుకళల నుపవచయమొ-ందించు కుతుకమును భ+ఎ౦చెం జతురు డగుచు డై గి రాతి కువలయశాథు నలంకరించె రాతిరి నలంకరించెం గళా విభుండు ఘనులచరిత మన్య్యోనోగ్రపకారవంత మగుచు నవిలంబిత[ కమమై తనర్చు ల15 గి. ఆర్కపాదాఖినిహత మై యళిరుతములం బవలు రోదన మొనరించు పగిదినున్న కుముదినీనతి శశికళా ముఠిచేత నవుడపుడు సంస్పృశింపుచు నాళ్వసించె 216 గి. విభుని మోల సళులు విధురళిగళదంబు కణహిమాంకుమణివికార(పతిమ నతనుఘర్మసిక్త యగునపత్ని యటంచు (ళాంతినొందికనిరి భయముగదుర వ?

చందోదయ వర్మ నము [40 సీ అరయ నోపధిపతి యమృతరన| దవ కరముల నంగనాగా। తములను ఒరిమార్దరము. 'జేసి పరితాప మొనరించు ఘనమానవిపము శత్‌ తణమె దించె నధికవకాశిళాళాంతళ శొంకిరు గ్నికరంబు విమలమానినిక పోల మలయందు వెనర్యబతిఫలనంబున"ంది న మంచితభంగి వ్యాపించె నపుడు గి, నిశరుచి బహూర్మిభు:-సమాళ్షిన్న భూరి వేలమైనను గడలి జోభింపం జేసె ననగ మన్మథగత సారయదుగ ణమును తోళభ మొందించె ననుశెంతచోద్య మవావా! 218 వ. అంత మదనుండేకాకి యగుటం'జేసి యసామర్థ్యంబున గృవోంత రంబులయందు సుఫ్తుండ్రై యుండి గ వొాతవివర(వవిష్టంబులగుటం "కేసీ నృటికదండసం శాళంబులై న చం[దకిరణంబు లవలం[ంచి లేచి చం[(దోదయుబు కం శుమున్ను్ను గాఢనంతమసంబు చేత నలడిత లాణలత్యుం డ్రైయుండి శీతకరుం డుదితుండ్రై దిళలు (పళాశింపం 'తేయుచుండ నప్పుడు నిజకార్ముకం కాకర్టంచె. చ. (వసవధనుర్దనుళృ్ళలితరమ్యశిలీముఖజాలముల్‌ శళాం కసురుచిమండలోదయవి కాసము నొందుచునుండ(గా సము ల్లసీతన వాసితోత్పలకలాపములందును బంకజాతమా ననములయందు నొక్కతతి నల్వుగంజేరె రొద లెలంగ(గన్‌ గి, డిబ్ముఖంబుల కత్యంత లేజ మొవణి సరసరతి కాకులత్య మొసంగి యతి

150 శిశుపాలనధ మహాకావ్యము (2_ఆ) వీవణోదృవాపరవహ్నివిధుండు కామ దేవున కొపం” నధిక పదీపనంబజు లి! వ, ఇటు చం[దుం డుదయించి సాంద చంది కాజాలధవళికృతదిళా ళం ష్‌ ముఖుం డై వెలుంగుచుండ న క్కాలంబునందు6 గృృతంటబైన సనమ _న్తకార్యం బుపకారళంబుగావున నప్పు డంగనలు [వియతమా గమనంబు నిశ్చయించి నై పథ్యంబు గావింవందొడంగి 'రెట్టనిన

• అంగనల నెపథ్యము * యా క తరుణీకుచతటములు గురు తరై కవోరమును నమవిధంబుగ6 చాల్మెన్‌ ధర సంహతత్వజనిరం తరాళత భజింప నవ్విధం బె ఘటించున్‌ వీ2$ గి తరుణి కదళీ[పకాందో గుశరువు మొదల: జారుజఘనస్థ ఠీవరినరమ నందు సాం(వతర మేఖలోరుపాళంబు చేత గంతుదంతావళగ౧బును గట్టివై చె లైలిత్తీ గి, సతుల శ మ్మోవులందు లాజా దవంబు తతకపోలములందు లో (ధకరజంబు కనుల(గాటుక విశదశంఖమున నిడిన పొల కరణి నభిన్నమై చాల నొప్పె ౨25 ప్పి, చలదుజ్ఞ్యలాధరదళ యుతంబులు విక నద్దశనాంశు కేసరభరములు (వకటితగండఫలకములై న ముఖాంబు జను.లచే నొప్పిరి రనుణు లప్పు డధికునిచే జితుండై నవా:డు విదేళ గతు(డయి చనునట్లు గాక కుళలుః

అఆంగనల న్లైపథ్యము [51 డర్రైయుం డెనేని నయ్యధికువి. దగ నాశ యించి తత్కృవను జ్రీపంచునట్లు (వతిమాచ్ళలమున నిర్శలకపోలము లైన యింతులనపుఖ మ్మాళయించె విధుండు

గి గరిమ నెయ్యధది నిజభ రగ్గ వితమధ్య

మగుట నితఠాంగములు వోలె నతికృశత్వ _

మొందదయ్యె దత్క ఠినతరోరుకు చము

లందు€ గామొ(స్త్రృములు | చశిహతములయ్యి లిలి6 వ. మటియు నక్కామినులు విశేషవిశారదలయ్యును్ళవియతముం

డైన నాయకుండు త8మమందిరంబులకువచ్చుచుండ/[లియాగమన

సం భమాతిేకంబున వారిమనంబు ముంగలనున్నమనోవారంబు

లైన నువసనాంగ కా” నుమనోఎభూవణఎబులలో నిది మనకు

ధరింప నర్హంబని నిర్ణయింపంజాలక తడంబడుచుండె ; మటి

యొక్కయంగన యాలింగననుఖవిచ్చేద ఖీరుత్వంబున నంగశాగ

మా[తవ్యవధానం వై న నహింపంజాలక తనళరీరంబునం దను లేవ

నంబు సేయకుండె నీ యనవలేపంబు (పియసంగమంబునందు

మీక్కిలి యుక్తంల్రై యుండు ; మజియును లీల గీ. కలిత నిజపాణివల్లవస్థలిత వ.. లయి

(భాణరం (ధంబులకు నెగగ్యలా/కునట్టి

శ్వసితముల చేత వదన వానన। గహించి

(వమద యొక్క ౩ యానందభరితయయ్యె ౭20 గ్‌, విష్ణుపద ముచే నఖివేత విధృశ మైన

చారువరిపూర్ష మండలచం(దునందు

విమలదర్చణమందు న వ్వెలందు లాన్య

శోభ నటు సారెసారెకు. జూచిరపుడు ల20

182 శికుపాలవధ మహాకొవ్యము (2-ఆ) వన. మజియు నప్పు డొక్కవిరషళోత్కంరితమైన విలాసవకి కపో లార్చణంబు కొజకు | బహ్వీభూత పాణి పల్ల వార్చితకపోలతలం బైన నిజవబాహువునుజానుఖాగంబుననునిచి కాలే పార్టంబు కంఠ పరివ_ర్తిషడ్డాదిస్వరవీహీనంబయిన గానం బవ క్రమధురంబగు నట్లొనరింవుచు మద్లీీవమొ (వియుని5*క శెదుయంచూచుచుం డె నప్పు డత్యంతకామ మోహితం బైన యువతిజనం బనుళాగవ్యం జనచతురలును మధురవ చళ్యమత్కారలును రమ్యన్వరూపలును (బీయచి తృసమాకర్ష ణనమర్థలువైన దూతికలను నేతంబులం లో లెగలియుల యొద్ద్ధకుంబనిచి రంత( (బియులకడకుంబోవ నమకట్టియున్నదూతికలతోనాయి "లు వేజ్వేర నిట్లనిరి 220

• (ప్రణయ సందేశములు * సీ. దయితుండు నామీంద దయ దప్పకుండున ట్ల్‌ాగి లాఘవము నొందకుండునట్టు నేర్చుతో నాదు సంచేశంబుటెల్చి చ య్యన నిందు. దోడితెమ్మనియె నొకతె యవశాధశారి యైనట్టి కాంతుని ధిక్కా రించి (కమ్మరనేన మంచిగోకరి యనునరణము నేయుటది ౪డులాఘవం బైనను సాధ్వి కట్లనంగ రాదు ఆ. వె. విభుని యలుకదీల్బి వెండియు నతనితోం గూడియుండు టదియె కువలయాతి! సతికి ధర్మమీవు చయ్యనంజని వేగం బతిని 'చెమ్ధుటంచు:లలి ౩ నొకతె వ్ర] అ. వె, నునను చా.చనేల? మగువ వల్లభునితోం జర్భ సేయు నంత సొవానంబు

(ప్రణయ సందేశములు 158 లేదు నాకు వేగంబియుని. దోడ్కొనిరమ్ము పొ మృటంచు నొక్కలోటి ఫలి* 292 చ. _ చెలియరొ! నీవు మ(త్పియుని చెంతకుంోయి తదీయదోషమున్‌ బలుమలు లెక్కపెట్టక ఘనంబుగం దోడ్కొని రమ్ము నేరముల్‌ దొలంగక యింతయున్‌ మన మెబుంగనియట్టులనుంద మీవు నే ర్పలరంగంబొ మృటంచు నయమారగనొక్క తె౯ఐం పెదూతికన్‌ చ. మటియొకళాల చాలనథిమానముతే నిజభ ర్తయొద్ద కీ వరుగు మటంచు€ జెప్పి తను నంపకయున్న నఖీలలామ (గ చృణగ(వియుపాలి కేగ;ద నయంత నెమ్మి తులు మోత కార్యమున్‌ జ ఇ శి త్తే వెరవున( జెప్పకున్న నెర వేర్చి కృ తార్టులుగా రెధారుణిన్‌ 28 ఉ.. స్థిరముగ నొక్క వాచికము! జెన్చనుటం చల దూతి వేండినన్‌ బరువడి లజ్జ నుత్తరముః బల్కక వాయిక యూరకుండి దు రృరతరపంచ బాణశిత బాణకృశీకృత మైన గాతమున్‌ గులుతుగంజూవెం వై(టచెజంగున్‌ దొలంగించి నళాననాబ్బయె వ. ఇట్లు దూతికలు నాయికలచేతం (బేషితర్సై పిఆయులకడకుంజని యకుటిలచిత్తులగు వారి నువ్భూదర్థం దై న చేష్టితంబు స్వభావవిన రితంబ్లైనను (బకాళించుం గావున బురుషులవో లె న్యపగల్భం బులును (అతిశాగర్భంబులునగు వాక్యంబుల నిట్లని రందొక్క దూతిక యొక్క[వియునిం(ాక్టింపుచు నిట్లనియె 296 గీ. వనుధ మ(దూవకీర్తి నెవ్వండు హరించె నట్టి పురుషున కనుర_క్రయయ్యొ ననుచు బొన(గ నీమీంది మచ్చరంబున మరుండు నీదుుపియ జేచుచున్నా(డు నెనరులేక ల?

1ర్‌4 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (₹ఓఆ) చ. యువతి భవద్గుణాళి విన నుత్సుక యై యటు సాలెసాలెకున్‌ (శ్రవణము నంగుళిముఖమునన్‌ బరిఘట్టన మాచరించు న య్యవిరళ ఘట్టనంబు భ వదం చిత సద్దుణపూగపూరిత (శ్రవణము తృప్రిలేమి మరలన్‌ వినగోరుటచేతనే కడా! 288 సీ అలఘుతరోపష్ణత నధిగమించిన యూర్చు “నెగలచే నెండీిన మగువమోవి నాగవభ్రీదళ రాగరసం బది సరనత్వ మొందింప( జాలద య్య, గమలాక్షి నీరం ధక రి రబ్బహాత్కు చ మండలావరణ ముద్గ్దండవృ త్తి విదళించె నటు గాన మదనళశరంబులు నిశితత్వ మొందుట నిశ్చయంబు గీ. కుసుమళరుండు నిర్ణయుండయి కునుమసాయ కముల ననిళశంబు కాసంబు గలుగ( జీనెం ణగానున భవ త్పియాంగనాంగంబు మీగుల గుసుమములకం శె నత్యంత కోమలంబు ల్రకి9 గి. ఓనిర వపక్ళతిచే నువయు క్ష మైన సర్వ మమృత మైనను సువిషత్య మొందు నమృతము [నవించు శశిరుచు లవావా! నీదు విరవామున నేర్చందొడంగను వెలది నిపుడు ల0 క, అనీయిటు దూతిక పలికిన విని యవ్వాక్యములు నమ్మె( (బియుండటు; మునుపే మన నెటింగి యున్న వానికి ననుమానము లేక యతుకు టరుదే మాటల్‌ వ!

!55 వపయకమాగమనము వ అప్పుడు పిసి లు నందోది యంబుకం కొమున్ను[; స్థానమాళ్షా భిష్ట్రత్వంబు నొందియుండి పజ. పడి నిళాకరుండుదితుండ గుచుండ లబ్బపదచిహ్నులగుటం కేసి దయి తల పతసమౌాకృష్టం శై న మనంబు నకు నన్విష్షులె నయావనపురుములు (వియుశాం(డి యిండకుంటని శ్ర కాలా లొ రంత వ4ల

• కామినీకాముక విలాసము చ. వరు డరుదేర నవ్పుడొక భామిని [గక్కునలేచి సంభమ స్ఫురిత విశాలనేేతయయి సొంపుగం గన్గొనుచుండ | శావణా భరణనవోత్పలంబు [కుతి భాగమువీడి ధరి గివై౧ బడెన్‌ ౧" రమళినాగముళల్‌ సెలంగం గంతుది( (దోపుడు వడ్డచాడ్చునన్‌ చ... తరుణు. డొకండు శ ఘమున! దప్పక వచ్చుచునుండం జెళ్ళెరన్‌ నరభవమొప్ప లేచి విలనత్సమ:ద(గక చద్వయంబునం వియిసున మింటి 5 శ్లైగయ మీటుటగ న్‌ గమకించుదాని సుం దరి నవు నడ్డగించె వితతంబుగంగౌంగిటం బట్టి ఒల్మిశన్‌ ర! ఆ. వె. వెనుకడాంగియున్న (వియవల్లళుని (పతి కింబభారవవానవిధుర మైన యష్షమును వెలంది యతికషముగ. దాల్చి చి లు వడ(కుచేత జాలిపడకయుండ వక్‌ క్‌ వదలక(వియుండు కౌెంగిటం గదియించిక వానిలొమ్ము కఠినకు చములన్‌ విదళింపుచు మొలగ్‌ శ్రీలు పదమ.ల నందియలు మొరయః! బరిరంఖించెన్‌ ల0

156 శిషపపాలవధ మహాకొవ్యము (ఆ) అ. వె [పీయుండుళాంగ వేగం లీ8విడిచి లీచి వానయొకతి చీర జాజీపోవ వా నరుగనీవియె తణదృష్టోరు జవ మెలా య! కదళి గలుగునట్లు గప్పికొనియె ల? గే... (వియుండు చప్పుడు గాకుండ వెనుకనొదిగి యతులగు మూయ నిత.డవ్వం డనుచునడుగు చెలులకు నవోఢ సిగ్గుచే! కెప్పలేక మేన(బొడమిన వులకలు గానువించె ల48 చ. (ప్రియుని సమడమందును (బవేపితమై పృథులోరుసాద మై రయమున లజ్జచే నతివిలతణమై (పతివ త్తిమూఢ మై పిియ మిగురింపం జేయు నొక్యపేయసిదేవాము వ _క్ష్రిరక్రిచే నయనవిలోలతం దెలిపె నవ్యత ళాదర సం[భమంబునన్‌ లం ఉం ఇంతులు కాంతు లిట్లు తమయిండ్లకు వచ్చినంజూచి యాతృలో సంతసమంది వాశియుపచారవిఛానమునందు భూరిది గ్దలతికరోప మోరుయుగ గాఢభ రాలసయాన అయ్య న త్యంతగతి[పచారముల నర్శిలి నొందిరి వేమ నెంతయున్‌ వ. మజియుమనోనారోచ ఎలితభూయుగంబును నయన చేష్టావి శేషం బును హాస్తాధినయసహిత చతురవచనంబునుయువతికి స్వభావసిద్ధం వైనను నివుణా చార్యునిచేత న భ్యాసితంబగుటం జేసి వథితంగల్లైన నాట్యవిలాసంబునుం బోని విలాసంబు గలదియై యొ్పె; నప్పు డొకనాయిక సపల్నీనామంబునం దన్ను(విలుచు వల్లభనితో సోపాలంళంబుగా నిట్లనియె ౭251 సీ. నలువ! నీకు నవా(స నయనముళల్‌ గలిగింస( దది సృష్టికర్తకు ననుచితంబు

కామినీకొాముక విలాసము 157 నరయ మద్విషయమం దది (వన్ఫుటం బయ్యె నిటు గో[త భేదివ్వై యెసెంగు నట్టి నీచేత నిర్యదత నిజముగా+ (బకటీక్ళ తం బమ్మ్యు నింక వేయి తలళలవ నేల! విను మతీ గళనైన నను€ జూడ కిపుడు వ్యా ర్గ్‌తయైన నతి నెట్లు గాంచి తవావా |! అఆ వె. యనుచు ఐల్కి యల్క నవ్వలంజన(జూచు నట్టి సతిని దృష్టి ననునయించి కాంచి ఘంట లపుడు ఘ్లిని (మోయంగ గదియ'. దిగిచి (వియుండు కౌంగిలించె లలి చ. మటియునొకండు కోపమున మానినిపల్కి నమాటకల్లి చె చ్చెరం అనం గృతిమకుతము; జేసె వరోరువు (మోల నుండి బం ధురక ్రవచేత వల్లభుండు "తుమ్మంగబోవగ శా” దటంచు. దా మరలెను పోవ కీర్వురు నమౌొనులు గారె కృ శానురాగతన్‌ ఆ.వె. [పియుని జూచినంత (్రేయసి నీకిబం ధంబు వదల (హీగుణంబు చేత వదనళళని వంచె వల్ల భాలోకన మా్యతమున దొలం ౧౫ మాన మపుడు క! ఉ. అచ్చుపడంగ మన్మ్శథళరాగత తాపము యౌవనోవ్మ్శమున్‌ పెచ్చుగ వల్లభుండు దను నెంచకంఉనిన 'నేరమిట్టి ము చ్చిచ్చునం జాల ద_ప్తమయి చెన్నునహించినం దత్కుచోరుఖా తోచ్చయ మీవదుష్ణ మిడ దొవ్పగం 'గౌంగిటంకేర్చు వేళలన్‌ చ. న్మరగురుయొవనోష్ణముల సొం[దతరోనత నొందియున్న సుం దఠరకు చకుంభయుగ్య్యమును దాల్చి మనోజ్ఞ ముఖతబుచేత నీ

[08 శికపొలవధ మహాకావ్యము (2-ఆ) స్థిర వివారించు వేడ్క6జనుదెంచిన యుర్వశి పోలెనొచ్చె నా సరసిజవ్యతలో చనకు సాటియె మేనక రూపనంపదన్‌ లికి

• మదుపాొన వర్ణనము శి

వ. ఇ త్తెజుగున నప్పు డువళమితకోపాంతరాయంబులై న శశాంక కీరణంబులు కామినీకాముకులకు దూతికల కరణి నన్య్యోన్య సం ఘటనంబు గావించుటకు సమర్థంబు అయ్యె; విలసనణితనీ త్కా 'రాదిమద నాతి రేకని కారంబులకై న మద్యంబులు లజ్జా (_పత్యూవా నివారణకుశలంబులై యన్నెలంతలకు సురత కార్యంబులం చా చార్యశ్వంబువహించె( క జానగోప్టీ(వస్తావానంతరంబున భావన ఇయాళనాది సంస్క్భృతంబులును నస్వభావసంస్కా ర సౌరభ్యయు క్తం బులును సముల్ల సన్నయన వారిరువాంబులును నవయవను యోజి తంబులున శు కామినీవద నంబులు యావనపురుషులకు సుఠాపాన భాజనత్వంబు (పాపించె నప్పుడు వం

చ సతతము సోపఛచార ముపశాంత విచారము చిత్త కాంతణీ యతమము సానుతర్ష మగున ట్లనుతర్హ పదంబునన్‌ నము న్నతగతినున్నన త్తనువు దాల్చిన పేమను (ాణనాథుల (ప్రతిమ సుభారసంబు బలె జానమొనర్ప(గ(జేసీ రింతుఃన్‌

సీ అనుపమా కాంత కాంళానన ,వతిబింబ

॥ మగుటచే. గన్నుల కతిసుఖంబు లలితర సొల కల్ల వగంధి యగుటచే ననీశంబు నానీక కధికనుఖము సౌర భాగత నముజ్జ ్వృలభ్భంగరవముచే (శ్రవణంబులకును నిర్భర నుఖంబు స 4 మూలమున కివసర్గనమాష్తము

మదుపాన వర్ష నము 159 గురుతరమాధుర్యగుణయు క్ష మగుటచే రననకు మిక్కిలి రమ్యసుఖము

గి పదవడి సుశీతలత్యంబు వటలుచునికి(

జర్జమున కెప్పు డంచిత స్పర్థసుఖము

నిచ్చుచు ద దాసవంబు వం చేందియముల

నధికనంతుష్టినొందించె నద్భుతముగ లి గి మజియు నున్మద (భమదళి మద్యసురఖి

ఫుల్లలో చనకామినీముఖము మద్య

పూర్ష చపకంబు గనుంగొని మొదల నెచట

(ాలుదు నటంచు సంశయా. శాంతమయ్యు ౭0 గి భథరితవారుణియగు పొనపా[తమందు

వీంబితంబ్రైన యువతిముఖంబు కమల

మనిభ 9మించి తుమ్మెద వేగ నచట వాలె;

(భమణశీలిక( గలదె? త క్వ(వచింత లం! క్‌ (పియు రాలళోన(గిన మద్యము

ప్రియుచే నతిమధుర మనుచు? లీతంబయ్యెన్‌

రయమున నచేతనములగు

(పియ కాంచనమకుటరుచులు పీతంబగుచోన్‌ లోల్లి ఆ.వె. తరుణి మొదల (చావ దన్మధురోష్టర

సంబు మద్య్యమందు నం[కమించి

నదియు భు _కృపూర్వమైనను (వీయతముః

డన్యమద్యమనుచు వారగించె 2! గ్‌, అధిక మూధుర్య మొందిన మధురసనములు

శాముకుల రమ్యవికచవ _క్లొొములచేత.

100 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (ఓఆ) "జెలువుమీఅ (మాణంబులచేతంగలువ తావి యేకళాలమున(లీతంబు లయ్యె లి౦థ గి. మటజియు నుపదంళశళశాంతీయా నరుడు మధున మాన మధురాధరంబు నట్లానుచుండ యావకం బపగతమయ్యు నపుడు దంత పీడ చీ వెండి కాగాభివృద్ద్ధి నొంచ 265 వ. మటియు నమదనంబగునట్లు మదకారి (ేయసీవదన పానపరుం డ్రైనకాముకునకు సకృచాస్వారితమద్యం బె వ్రైపరీత్యంబున నొక్కతమణం బుపద 6ళస్థానంబునంద య్యె మధుపొనా నక్త చిత్తు లైనవారల కధరాస్వాదం బుపదంశం బగు; మంశియుమ గి, మద్యపానంబు చే6 గడు మధురము లగు కామినీ కాముకుల నువక్త్రముల చేత( జపక నిహితోత్సలం బళిస్వానరుదిత మైన(క్రియ లజ్జిపుల్మగింది కరిగె నపుడు ౨67 వన. మజియుః [దివార మధుపొనసముత్కటమదోద్బుద్ద నంస్కార (వతిభావిత (పగల్భమతులై న శామిీనుల (వతికూలవాక ట్‌ (వ యోగరమణీయంల్రై. మొదల లజ్జచేత సూచితంబుల్లై (పన్తుత మదాతి రేకంబున( (బకాళితంబుల్రై న (గామ్యావయవచిష్టా పల పితంబులు గల పరివోనంబు (పవృ త్తం బయ్యె నప్పుడు 268 అ.వె. చెలంగి తరుణమదముచే: గామిచే.లో లె! బరంగ ముగ్ధయువతి వాకృతురిమ వృాద్యవోసమన్యదృగ్వి కారవి శేష ములు క్ళతంబు లయ్యె లభితఫణితి విం

11. మదుపాొన వర్ణ నము 161 సీ. అరయ నాగస్కారి యగు పతివిషయమం దంగీకృతరు ధై ర్యంబు కలుసు మళికోపదీ ప్తంబునగు కామినుల హృద యము ఘనమద్య వారముల చేత ౌావీశంబయి క్రి డుధొతమై శమితమ లగలరాశి మధుమవం బంగ నాంగ మందు నెప్పడునుండు నైన న్యవన్తు తత్వమున వృాన్యం బైన తద్విలాన అ.వె. మ[పకాశమయ్యె నది పొనవశమున ఛాతులీనమైన తన్న వార్థ మొనరం వాది మైన యుపసర్ల చేలోల నతి పకాశమయ్యె నద్భుతముగ వ్‌/0 గీ, అర-న నస్ఫష్టవదవాళ్య మంగవిగళి ఇాంబర (సిగ్విభఖభూమలయం దు పేక్ష తూంగుట యకారణంబుగా నేగ టయును రమణుల మదోత్థబహువి కారములు చెలిపె ల 1 గీ. మద్యపొనంబు చే€ వరిమందలజ్ఞ యగుట నర్థనీమీలిళాయతనున్మేత మై నవోఢయు శిర మించుకంత వంచి కాంతు నీతిం చె దిర్యగీమణము చేత లిల్లి చ. (పియమున మద్యపాన మొనరింపక మున్ను నఖినియుక్తయై _ రయమున _ భర్తముంగల విలాసము జూపుచు నుండునట్టి త తియ నురళ[గోలినందున వివేక వు ఎ గడుముగ్ధయయ్యెండ ద్దయు నిల సెల్స వారును మదింబున నొందిరొకో స్వభావమున్‌

162 శికపాలవధ మహాకావ్యము (ఏ-ఆ) శా... (పొగల్భ్యంబునగాంతు వై (బియకు సాంద్ర [కియం దొల్లియే రాగం బువృవమై హృావంతరమునన్‌ (బచ్చన్నమై యుండె నా రాగం బప్పుడు మద్యపాన మద సంరంభోట్టితం 2 రహిన్‌ బాగోవ్పన్‌ వెలికుగమించె రయమొప్ప న్నే[తమార్గంబులన్‌ లి వ. మొదల దమయంత౧దచాము నమాగతులై యగణిత | పతియాతు లైన వల్లభల (గమ్మురం దమయంతం దామె యనుసరింప నిశ్చ యించిన మానినుఖ మనంబు పశ్చాత్తాపంబు నెందుచుండ న ప్పుడు సరకంబుచీత స్వయంగమనావసరంబు (పొపింపంబడి యె మజయును 2/5 ఆర్యాగీతి, మద మోహితాత్యయగు నొక మదవతి యపరాధిరై:న మత్పతి నింకన్‌ గదియ నని మధువు విడిచెను; మదికి. (వియంబగుసె సుఖము? మౌనము కన్నన్‌ త్‌! 6 చామరనవృ త్తము, సరోజలోచనల్‌ నితాంత సన్యపసాద మంచుని రృరంబునన్‌ భుజించి నట్టి రమ్యుమద్య మప్పుడే కరంబు సతృలంబొనం *6గా దె (హీవి మోవామున్‌ వారించె భ_ర్హృసంగసొఖ్య మప్పడిచ్చె (్మ్రీలకున్‌ ల గీ. శాంతు. లొన(గి నట్టి గండూమ నరకంబు (గోలి "“యవావా! యెంత రుచ్య” మనుచుః (ఐమవ మొందినందువలన థామినులకు( (బమద లనెడు "జీరు | పలల మయ్యె 278 గీ పొనంగ నన్యోన్య మేళనంబున నుపొత్త గంధగుణ మౌట ముదీతపుష్పంధయమయి నరకగంధంబు (వమదాన్యచమకగంధ మేకమై యన లీలను బొం'దె నింపుమీజ ల్ల/౪

మదుపాన వర్ష నము 180 ఉ. కోవమడంన శకము నకుం8త వై ఖరి. బుస్పసాయళకో ద్రీపనమున్‌ నిళాంతముగ దృగ్గ శ్రయశాగరన। వకాశమున్‌ (3+పిత సంగమ (వియము ఇఛావసుళం జనమ్‌ౌ మదంబుచే! అాంపుగ భర్తపత గట భామలు రంజితలైరి యత్త్షటిన్‌ సీ. నఖి నమకం అౌట నరననిగూఢచుం బనదఉ మైన భామిని మనోవా రాధరం బప్పుడు శీధుపానవి ధాత రమణీయయావక కాగ మయ్యు రమణుచీ(. చాంబూల రాగరసంబున ని.పుగా మరల రంజింప బడియె మటయి౫ా పత్నీ నామము నుచ్చరింపుచు (ట్రయు డర్థినిచ్చిన పృథుమదంబు గిం (దావియును మదిరాతి మదింబు విడిచెం చాగిచకుండియు వీశించీ చానివవతి మ త్తృయైయుం డె, నుర్విలే6 జిత్తసిఖమె భ"రిమద పేతు వగచు నొొప్పొారు( గాబె వం! శ. మును కోవితయగుటం (ఓయుండు వినయంబున నెంత దన్ను వేండినవిన చా వనిత వీరవామున( [భియునిం దనయుత నె వేడి మధుమవంబున లఘువ్వై వాలి గీ ముకు€ళతాతులు కుంఠితవికటవచన లై నయువతుల లక్ఞాపహరణ మంగ సొదమును జేయు మదరనమదుంతి చేత( బోలిందా జీ సం దద్దుణస్ఫూ ర్హి నపుడు వ!

184 శికపొాలవధ మహాకావ్యము (2-ఆ) చ. శెలువలు మ్య సేవనము సేయకమున్‌ (బతివింబచం(దు డ

య్య్యలఘుక పోలభి త్త్రికలయందు విభిన్నత నొందకుండ న

వ్వల మధుపానజోరుమువ పొటలితద్యుతిగండ భిత్తు లం

దలర(గ లో ధచూర్ణ 8ల కాక్ళతిందాల్బ విచిిత వై ఖరిన్‌ వ. మజియు విలాసాతిశయపోషకంబులై న తచ్భరీరంబులు దృప్త

కుచకుంభ తటపరన్బర పీడ కరంబున్లై మదంబున ఘు ర్జల్లుచుం డె

నప్పుడు వర్‌ గీ. పరగ మత్తతనోొందుటవలన సారె

సారెకును రోవసంతోమనహితలై న

యింతులందును గార్ముకం బెక్కు(బెక్సై

'నెక్కుడించెను (గమముగా? జక్కనయ్య వం6 గీ. _అన్యసతింగూడె నిఎభర్త యని [భమించి

నెలంత కరమలి వలభు నిఎహించెం

ళల లు

లిదప నిజ మెజింగియు నల్క విడవద య్యె

వా,.డిగల దాని కది స్విభొవంబు గాది వా చం రమణుల.మోల గామినుల రమ్యత రాయత వోనభూపి. తా

న్యములు వికాసమొం ద; బుల కాంకితమయ్యె శరీరమంతయున్‌

(్రిమమున మౌొననంబు సుకరంబుగ నార్ధ్వత నెౌందె న్మేతయు

గత్రమున సరోషళాగరుచి. (గక్కునం ఇజానెను మద్య సేవ చేన్‌ గీ. తరుణుల ళరీరములను సౌందర్యగరిమ

చాని నవయావనంబును దాని మదన

వంపదయు దాని వల్లభసంగమంబు

దాని మధ్యంబు భూషించెం దరతరముగ రం

వాహ్యాభ్యంఠర సురత న్థినము 166 వరున న పతియ శ్నన్వభావరమ్య ౪ తనువు | పేమ యక్ళ। తిమోన్నత విలాస మలఘుతర చాటు వాక్య మయ్యంగనలక 6 బతి విషయ కార్భణత్వసం ప” నుబొంగె ఏ0 గీ మటియు లావణికంబును మానవంచ నజ్ఞమ ప[పియుకాలి యాననముచేత నలఘుతరమైన [పియహృదయంబు లీల నవల దులనుంచి వి॥కీత మయ్యె నప్పుడు వం $ బాహ్యాభ్యంతర సురతవర నన వ గి అతిసుఖన్పర్శ మై విళశ చాచీకాంతి కలితమై సురళార్థంబుకల్చితమయి. నన్నతిని గన్నయట్టి శచ్చయనము వయి? కా ప్డ వ సక వరల బతులవై. నొక్కు రవాలె తులద్భష్టీ గ రాగతరళంబు లయ్యును రమణు మీ(ద॥ దివిరి తిర్యకృ%సారు లు దీర్చదర్భు లైన యువతుల నేేతంబు లపుడు (శుతిగు ాన్విత్యశవణము చాట వయ్యె నవావా! లంగ సీ. మజియు నొకర్తు నంభాషగేచ్భావతి యయయ్యును బలుక నోళొడ దయ్యెం (శియుని లీకించు కోరిక గలదయ్య్యు న ట్లభిముఖి గాదయ్యె నంగసంగ శాంత గ్గియు వాయక నృర్ణనంబున( గంపితవతి యయ్యం గడు భయమున

1660 శశుపాలవధ మహాకావ్యము (2-ఆ) నతివ యొక ర్తు కుచాంళుకాక ర్హణం బున (వ్రీడనొందియుం బొలువు మీజ గే నాతృ నాథుని దృజ్‌ మార్ష మడ్డగించి ” నట వలె. దదీయవశకంబు నాత్మవవత మందు గటియించి కుచయుగ్భా మం చితముగం గప్చీ మనసారనిగియార గాంగిలించె వ్రఫ్మో వంచపొదగీతము : అంకుకంబు వారించిన యధిపుచేత( దను భుజన్వ స్తికా ఖ్యబంధ- బుచేత/ వీహితమంగ్ధక చాాగమై వెస నవోఢ ఒలిమి మెయి భిర్చృ వలయంబు గలుగునట్లు గాధపరిరబ్టయ య్యెను గాంతదీఅ 2న గీ, (వణయకలవాంబుమూ "9 యావనపురుషులు నొంటి( బరిరబ్బయువతు లై యుంటం జూచి యతను(డు స్వయత్నము ఫలించె ననుచు నగుచు మిగుల(గార్ము కారోవి తాళుగము డించె వగ నుగంధివృ త్తము ఓఒప్పుగా సపత్ని చూచుచుండ భర్త | వేయసిన్‌ గొవృగా(గవుంగిలింప గోకజాజటిపోయె నా చొ వ్పెటుంగద య్యు నవ్హు చూచి మధ్యభాగమే గవ్పెంలో తనంత(చానె ఘర్గ్థుసిక్త మౌటచేన్‌ ల? వాయ వచారరగడ ((పానయత్సి) సవతి చూచుచుండ నొక్క యువతి కుచయుగంబు చేత వాడి మెఆఅసీ పతి యుగంబు వీడ సేయుచుండ గాంచి దళితమైన నవతిప్ఫాదయ మెలమి౯ దన్స్నయత్వ మొం 6; గలితదీపితిన్మరుండు గ లుగునట్లు పతియురంబు విడువ కటు వ్‌రివ్వజి.ప( బడుచునుండ నురువులై న

బాహ్యాభ్యంతర సురతవర్ణ నము 1607 తెయ్యలుల కుచంబులొందవ య్యేను పరిమండలతను; అాగుమీఅ( దమ్మ్గు( (బీతి. గౌటిలించు పతుల వ్యృ్యూాదయ ముదు. జొర-దలంచి రవుకు మ.దయాన లధిక। పేమ నెంత వెట్లుల రి యహావా! నంతతంబు నోరి పతుల స్వాంతమున వసించియుండ) ఉింతు లజలుగ ర రి మదిలి; బరగం్య బేమవలన+ (బియుండు కఅవు తీఅటోంగిలింపు చున్న వాండు గా? నతుల నగ్న తొంగ మపుడు చాల వ్నేవాపూర్ణ మగచు లోన మోవా మతిశయించి [దవత నొంచె నందువల” సతుల యందమై” మేనిచేత వరగము[రవింపం జేసి పొనంగ నౌక గావ్భష్టీ నించె గఎగుమీఆఅ నిష్టళ రృ సంగ మోత్త విపులవార్ష ముంతరంగమ-దు నిబువ కెంత వైకి నిర్గమించి వికసనంబునొండి లోమనికర మెల్ల నిండి చెలం గెం బతికర్య వపారణముగ గతిశయముగ గంగజాత వివులపులక రాజీచేత నపుడు సిక్త మయ్యె దనువు ఆవిరళవులకోదయముగ6౬ దవిలి యుచ్చ్వసితములైన నంధి నీవికములచేత బంధ మోద మొంద(బడియె నవయవములు వెన గరముల( దవిడి తవిడి కళలుళేంపి యువతిమదన మందిరమున [దవము గలుగ+ "జేయ నతను మత్తయగు చు బాన్బుమీ(ద ౫ త్తమిల్లి సిగ్గుచేత లోచణములు సగము మూసి చూచిచూడగ*టులనుండె 200 గి. నరభపరిరంభమందు లజ్ఞాభ రాన

తంభటయి నమర్చిళాధరదళమునైన

వనగ కవులంలు పతి కొప్పుం బట్టి యెత్తి

యతు లటు మూని చుంఅన మాచరించె * వరం గి. పరగ బల్లవోవమితి సపత మైన

యధరవింబంబు వల్లభ! డానుచుండ+

[188 శిశపాలవధ మహాకొవ్యమా (బాఆ) దరుణి సవ్యధ మైనట్లు శారలోల వలయకరమున కూజిత ధ్వని యొనశ్చి ల00 గీ, ఆధికవిరహోష్మసంత _వ్హ మగుట వలన రాగి మధురంబు నుల్బణ రాగ మైగ యధరవల్వవమును వీడి సార్ద్ఫమైన లి ది్‌/ాా వనిత యతియుగంబు చుంబన మొనర్చె 801 వ. _పరిజనరహితం బగుట వలన నతివివిక్తంలై కేవలాఖిరతదంవతీ (వవేశనార్హంటై. విశాలంచై యున్న యొక్క [కీడామందిరం బి గేవల లత్మీమా[తసవశయుండైన విష్ణునిచేత సేవితం బైన యుగాంత పమయోనిధి! సామ్యం బగుచాని, బి వేశించి రంత గీ. ఊరుమూలందివె హస్త ముంచ. బోవ మాగవతి గాన సిగ్గు, మని కన్ను లొకకరంబున మూసి వేళలొకకరమున నవముఖి పతీగా నంబు నడ పెళు తీత గన జాతో య లి కం గురుతరకుచద్యయంబున నిరావృతములైన యట్టి సలంతల యురముల్‌ సుర శాభిలాపవత్చిియ కరముల [గహియింపంబడియె ఘన రాగమునన్‌ 801 చ్‌ చెలువుగ ఘర వారికణసి క్తము లౌట మృదుత్వనంపదల్‌ గిలిగి విన్న్వమభావము:: (గాలు (వియోరుల నన్నఖాాగముల్‌ పలుమజు భామినీ క కినథవ్యకుచా[గములందు, గాంతు లిం పలరంగ నించె నవ్పు డసమ్మగపదంది అతిిసయత్నతన్‌ 305 చ. నముదితయావనోమ్మకచ శై లశిఖాగ వితీర్ణ ఘర్మతో యములగు నూత్నయావనుల వా న్తతలంబులచేత నుచ్చ్వు స్‌

వాహ్యాభ్యంతర సురతవర్థ నము 1600 త్కమలనునోహరంబుల % కాంతల నాఖినరోవర౧బులం దమితరసంబునన్‌ ఒతిత మయ్య సమ్మగ విలాననంవదళల్‌ 306

చ. అరయ,దరంగతుల్యవళు లంచిత వైఖరి నంస్పృృకించు నుం దరతరము[దిళకాంచిత తతిస్ఫురద ంగిళిహా స్తపంక *గీ త్కృరములు గల్లునట్టి పయ =*౦గ లు కాంతల నుధ్య దేశ ము టరుదుగ ముష్షి మేయమని యాత్మ నెటింగిరి స్వానుభూతి చేన్‌ ల ళల ౮

క, ఘవనాఖిిపాదిముగ” మ జ్ఞసమాడి పటంబు ళొలకు నతి మొలచీన్‌ గొన నీవి విడువంబోయి! దనవతి కర మడ్డ గి. చెం దిన కరములదచేన్‌ 808

వంచపాది గీతము. (వియకర నివారణవ్య[గ( వేయని ర నక్ష్తమును మేఖలా గుణయు క్తము తత తంతువును గృశర తిమవోభ్య-త రంబు వైన వననంబు 'స్వేచ్చావివ*ర బంధ కమునం గామిక జాంతిని గలుగంజేనె 809

చ. పడ.8తి యధోంకుకంబు విడువం గమకించెడు భర్తపాణికిన్‌ విడువకు మంచు నడ్డమిడు | శేయసిబాహులకున్‌ నిరంతరం ఐడ(గక కలు పోరు గని యుజ్ఞ క్ర వా_స్థగ కంకణంబులున్‌ గడువడి. గాంచి బద్ధమణి ఘంటికలున్‌ రొద. జీనె నత్తటిన్‌

చ. "ెనంగి విభుండు కోకముడి విచ్చిన భామిని మానవి త్తగా వునం (బియవల్లభున్‌ వస గవుంగిటంజీరిచి (భూయుగంబు వై ననుపమనూత్ములో మని చయంబుల చే. వబటుకోప హార్షముల్‌ గనుపడ జేసె సాం[దపులకంబులచె నొకసారి వేడుకన్‌ 811

170 శికపాలవధ మహకొావ్యము - (2-ఆ) సీ... పతికర్శాగము నీవిఐంధంబు రయముస లంఘించి యూరుమూలము స్చ ఖ్రీంప నతినుఖపాగవళ్యమున నర్జనిమీలిళా& మొ యొకశన్వి యంచితమ గ రకృవై ణికపాత రంజీతాగగ శంతి మండలక్వణిత సమా" చారు మణితంబు గావించె మధురంబుగా రతి గళ నిస్వనంబులు గలుగు నటుల గీ. నాయతాంగుళిపతిక రం బధికకార్శ్య ఇాలియగు నాతి మర్య దేశం బునందు జూడ నతీరిక్త్షమై పృథ్యుళోణి యందు నఖిలపాణితలప్పర్శ మై తనర్చె 812 గి, సక్టి సంన్పర్శతృష్షాతిశ యము చేత, ౭రితనీజహాన్తులై గ కాంతుల నఖములు కదిళ కాండో పమానోరుపదములందు నిపుణముగ. జారులేఖలు నించె నపుడు 818 గ్‌, సక్టిమూలవిలో లలో చనునిః (బియుని రమణి కర్హానతం పుష్పముల వేసె (వేయ ఇవి మేనంబడి రతివిభుగ కపుడు (వనవళరు: డనుపేకు సార్ధక ముంజేనె త్ర14ీ సీ... రాజాన్య లుద్వ్భృత్తరతిరాగయుత లయ్యు రమణులయందు భె ర్యంబు- జేసి రంగంబు (వియులకు “ర్చించియును జాల వ్యకిత్వ మొవరించి రాకమమునం బటుతర సురతసంబంధి ధార్మ వ్ట్‌ము గల యి

బాహ్యాభ్యంతర సురతవర నము [71 ణి వారయ్యు (వీడ భావంబు గనిరి గరిమ రాగాదు లాంతుకంబులును క. ర్యాదులు నవాజంబు లంగలకు గ వనిత యనిగోధిత| పియవాంఛగలుగు గట్లు పొణి నివారణం బాచరించె దవిలి పరిహోనగర్భ భర్త నము! జేసెం గపట రుదితంబుంజేసె నుఖంబున :దం 815 వె. సిగువేళ చేతని కిం అమె. సిగ్గుదేత నీర్ష త నిపేధోక్తి బలుక కరక గృ బాలిక లక '( లతలు చేయు గీడ (పితీకూల మరుకూల నెం. గవనుఖద మగ.టవలన వ్‌16 ల లి ఆ.వె. సురనవేళ గతుల కగయ భరలయందు ఛార్త్య మబలలందు దయితతముల సీ కదయతయును గల్లు నివిశెం డితరళాల మందు వై పరీశ్య మొందియుండు వ్ర? చ. నెలంతలదేహమందు శయనించిన యవ్విమమేషుండ త్తలిన్‌ జలమున జాహుపీడన కచ[గివాణంబులచేత నంతతో క్ర్వారినఖద ౧శకవతల జ య్య మేల్కని జాడ్యహీరుండ్రై 'యెళలమి రమింపంజేసె: దగ నిర్వురనాత్మ విచేష్టిత ంబులన్‌ 818 వ. మటజియు నొక్కకాముకుండు వస్తాొపకర్త ణదణఐబుగం గామిని చేత సమౌళ్షి మష్షుండ్రైవం। గక రుండగుచు దుకుంలంబు నాకర్షింపం గడంగి నిరంతర _స్తసితిరోహిత నే్యతుండగుటం జేసి యంతకుముస్నె విగళిత. జైన వ్యన్త్రంబు సటీింగం డయ్యు నప్పుడు 19

శ్రి శిళపాలవధ మహాకావ్యము (ఆఅ) ఆ, వె. “తరుణికుచము చేత. చాడితనైతి నిం కిచట నాకు నుండ నేటి?ో కనుచుం (దుటితవోరయష్టి [వియు వెద మౌక్తిక వృష్టి గురిసెం బుష్పవృప్టి కగణి లలి గీ న్నిగ్ధ వాక్యం బు దీనోక్త నీత్కృతంబు మణితము నిపేధవచనంబు మజియు భూష ₹ఆ₹ారవంబులు వాత్సా నయ నాదిరచిత మైన నస్టరశాతిస ద్యార్థ మధిగమించె ఫల! గి, నిభృశ మేకంబు విచ్చేదనిరత మైన సతులమణితం ఐవిచ్చేద చారుమధుర బహుళ తర కాం చినూపురధ్వనుల చేత నకతముగాక విననయ్యె నద్భుతముగ లిలిలి న. అప్పుడు రతిసం, భముబువలన ధరణీతలంబున(వాతితంటై న శాం చీచామం వీర్చళంబై. న నీజఘనంబున కువరీసురతంబులందు ము వుక్ముహుకుత్చతనపాటవం బెట్లుగలిగ ననివిసితంబై న జఘనమ వాత్వంబు దర్శింపం జయుచున్న చానింబో లెనొ చ్పె మజియును సీ, విగత చిితకచి తవివులకపోలంబులం చార్ద్భినఖపద వ్యాపనము లె చితరూపముల య్యె, 'టెలంగి విచ్యుతకును మాల కాాగములందు నంచితముగ (శమవారికణనులఅె సుమవి తానములయ్యె మటజటియు గామీనులు రమణులకొఆకు€ (గమళ నేయేచేష్టితము (వీయంచై యుండు నింహగా “డి ళు-. గావించి రవ్పు

బాహ్యాభ్యంతర సురతవర్ష్హ నము 17) ణి గీ. డుచితముగ వేషభాషల నుత్సుకత్వ మునను రాగంబువలనను మోవామి.నను లలితగతులచే నానుకూలస్టంబు వల”, "జెలుల హ్యాదయంబు రంజింప జేసిరవుడు లవ చ. తెమలక కామినుల్‌ దనివిదీఅ నమోవర తి క్రీయల్‌. నమ [గముగ నొనర్ని నెక్కి తనులగ్నళమాంబుం శార్జిచేలలైై (శ్రమమునం దత్కుచోరుయుగసాం[ దథరంబు సపింపలేక సిం (ళమమునం గొప్ప లంనముల వై నటియింపంజరిం చిర త్తజిన్‌ గీ. రతిసమయమందు మిగులదూరగత మై: (వీడ సుర తాంతమందు( దద్విరప మార్వ లేని (పియనఖిచం చాన మాసితముగ (గమ్మణ: (వేళ మొనరించెః గొంతలందు లిలీర గీ పరగ లజ్ఞాస్టలిత న్మేత పాతములను సంభ మాళుగ్భృపీ “తవీశాలవటపి నద్దగా్యతంబులగు మెథు: శ్రీయాంత ములు థకణముచూడ:దగియుం డె. బొలుపుమీజ పిల్ల! గీ, యువతి మొలచీరగట్టుచో నొక్కతొడను (గమ్ముట ౩ కాని రటిచుట్టు రాకయున్న: బతి కరంబున :జీక్కి ౫ ల్వుటచెఆంగు లాగకొని నవ్వుచును గ శ్ర బాగుమీఆట లలి సీ (వవిమృష్ట చందనకచనంబు విష్ణ మండనంబును ద్య కృమాల్యమునగు నుపభోగ మపళాధయు క్రమనట. వలెః దనయంత :ఛాా సె యవ్వనితలకును

[4 శిశకుపాలనధ మహాకావ్యము (2-ఆ) స్వాపరాధనివృ త్తి మండనంబయ్యి రశినం| భమంబున: బతిత హేమ కాంచియైన వరోరుఘననిశం ఒము"'దు: గడునఖటి న 'రీఖ కొంచియ య్యొ ఖ్శ వనిశలయురోజ పీ9ివై బతిల్రాభి మర్దనచ్చేదగతము_క్త మౌక్షికంబు లతిలఘువు లయ్యు గుణ శేమహవోరయప్టి తలంప మిక్కిలిళ్లామ్యమై య ౨౩కపుడు ఫ్‌ల్లిల మ. కలయం గాంగం పా*-లోరుదళనాంకం బచ్చగండ స్థలం బులఖ వై జాత్యము చేత భీదమయి వ్రైముఖ్యంబు- (వాపీంచె ను జ్ఞ్వలదోన్టంబువ( కూలంవర మగటన్‌ ఫౌముఖ్యముం జెంది మి జ [౮ రి-6ఉ కలి రాగాతీశయత్వ మొంది యలెన్‌ గేళ్ళీకియాంతంబునన్‌ గీ, (పథళమసురశాంతమున నిజపతులు వి(థ మార్థ మే యుపగూవ నం వర్డి నొనంగి రదియ యుదిశ మన్మథ ముుయు యఎగనలకు వెస బునారతి కవకాశ మొసగగ౫నపుడు లి చ. అనిశము (క్రీడనాభిరత యైన లతాంగికి సొఖ్యద ంబుల య్య్యునుగిత మావ అలై మణది యొక్క తె గాదటుమద్యమన్భ్ముథుల్‌ మునుకొని పల్లవ (వసవభూపషితతల్చ్బతలందులందు: జ య్యన:బవళింప నొక్కతణమైన న్‌ొసంగ ర దెంతచిత మో వ. మజియు మిక్కిలి నఖలూనంబయ్యును నముజ బ్రలత్వందిన న్‌ జి నూనసంబగుటు జేసి శీ ఘంబునగ్యలియులచి త్తంబు వ్‌కారంబిన)౦ దింపని వరారోవ *లగా[ తంబు యాదవులకు రాగవృద్ది గొఅంత సడకుండం జేనె; నిట్ట మననుల ేత నభివ్యంజిత రాగులు నవిచ్చిన్న

వొహ్యాంధుంచర సురత వర్ష నము [5 నురతసంపదల చేత నతిలంపటులుగగు తాగవంతుల విలోకించి య నంతరంబ పరివృ త్తప*న్హయు నవనతళ శాం: యునైై: యారజని (గామ్య చిష్తాసందర్శన సంభూత: జ్జ చేత నమమ ఖఇయెగ దారి పోటికి 6 (బభాత్మపాయయమొ యొప్పె ; కేనప్పుడు తో

• ఆక్వాసాంతము +

టీ. సొం్యదయళఃళవతాప బితచందదినేం్యద | మహేందవైభవో

వేదవ రాంశనంభవ! గ జేందవృ మేం| దమృ గేం[దయాన! య

షర్యదకుమారమార! డివి జేం[దకుమార:.మానరూవ! భో

గీం[ద్రసమానసార ! సుసమృద్జభుజా గనిషణ్జభూభ రా! బెలి్తీ క విద్వన్నుతచారి[త51

సద్వంళ[వభవ! వాగ్విశారన ! ఛాతీ

భృద్వర శేఖర! సమవ

వద్వేషణహరణనుగుణ! రాజ్యాఖ గణా! ఖల్‌ స్వాగతవృత్తము. దీ”?పోవం ! నుధీజసమాన్యా !

చా” *ెండవను ధామర! వంళో

ఉచ్యానమాధివ! సుభానిమభాపా

1 పావమాం" /|

మౌన?ిత్త న్బ్‌వమా? బ్రచర్మితా! 886 (గద్య) ఇది (శ్రీరామచం[ ఏ 6రుణా! టాతలజ్జవిచద్యాసొం[ద

గోపీనాథ వేంకఓ = వీం్యద్ర[ వ ణీతంటైై?.

శికపాలవధ మవోకావ్యంబు;.0దు

ద్వితయాళ్యానిము. సంపూర్షము. *మూలమున 10వసర్ష సమా ప్రము న్‌ అన్‌

శ్రీరస్తు వ ఇస్య ఇల శిశపాలవధమహాకావ్యము అ తృ తీయాశ్వానము క్‌ శీ పద్మనాయ కాస్వయ దిపక! ఫణి రాజతుల్య దృఢతరభుజసం స్టావిత ధరణీఖార! ర మావతిచర ణాంబురువాసమర్చిత పళ్చదయా | శే

• (ప్రభాత నే సము + వ. అవధరింపు మవ్వలికథ యొట్లనిన. వ క్‌ అ జి సి, చతురత నవిశ్ళతశావక సున్నిగ్ధ కంఠరుల్లై యొస్పు మాగధులు వచ్చి నమధిక్మళుతులై న పడ్డ స్యరంబును బం చమన్వరము (వభాతకాల మందు నిమిద్ధంబులౌటచే వర్జించి తత వేణువీ ణామృదంగ తాళ కలితంబుగర(బభెత కాల ముచ్రై్రైన్న్వ్వర _ ఘనళాగ మున మా వునకు(బెల్బి గీ. _రతనురతితాంతనయనద్వయంబు మూసి మూయకయమున్నె గురుతరమురజరవము క ల్ఫ్గనమయంబు దెలుపుచు గంత ఖావి విరవానూచక మగునట్లు వేగ్యమోసె. ల్సి

శవ) పభొత వగ్రనము [77 మ! మ. భవదీ యోజ్వ్వల తై శవంబునంవిర (వతి వ్రమైపోయి వే గ వియన్నార్గమునన్‌ (భమించు కకట్టక వ్యాదు చందంబునన్‌ దివివై నల్పళరీరు డైన (ధువువై రేవర్షి రాణ్డుండలం బు వికానస్థితిదక్కి యొ ్పెడు నిశాభోగాంతముం దెల్పుచున్‌ చ. మెలపునయామపాలకుండు మేళ్టానియుండిప్వ పాల్యయామమున్‌ బొలుపుగంుచ్చి ఆానిదురపోవ ననంతరయామపాలకుం లిలుచుచు లెమ్ము లెమ్మునుచు.జేర్కొన, వాం డతిన్మిదచే రహిన్‌ బలుమలు నర్జ వాక్యములుపల్కుచు మేల్కొనకుండె నృత్తలిన్‌ . చ; లలనబ్బవాన్నితం బవిపులత్వనిరుద్ధ మనోజ్ఞ శయ్య వై “నలువుక( బవ్వళించుటకు నట్లవ కాళములేకయున్న నే యలవున ని(దంలోనడళంతు?ొ నంచటు సాళెకు మళకుధ్యకియా కలన నతి పయానముగంగాంతుండు పుచ్చెను రాతిశేవమున్‌ క చ. తణళయిత్మపబుద్దులు రసాపతులున్‌ గవిశేఖరుల్‌ వర తణదలయందడు మేల్కొని వి కాసితసంతతధీ పచారులై (వణుతికి నెక్కు వార్జినమ రాజ్యను కార్యములందున్‌ (వతి తణము [పయోగళల్చనలు పాధుగతిన్‌ దలపోని 30తకయున్‌. ? ఉ. _ఉర్వికలంబునందు కయనోత్థితమౌట మచాంబుపంకిలా ఖర్వళరీర మైన మొక గంధగజంబును యంత నేర్పుతో గర్వమడంచుచున్‌ వెనుళ కాళ్ల ద గిల్చిన శృంఖలధ్వనుల్‌ వర్వ/గనొండు[ పక్కనవలన్‌ కయనింప(గం జేవె నెంతయున్‌. 8 చ. అతిలఘువా_న్తగోపులు నమాహితమంభకదండ మై సము ద్ధ్హతఐలహువాదయు క్ల్షమయి తద్దయునొస్పు దధి[పళాండమం దతులజలంబునందు నుర లబ్జుని(లో తెను వెన్నందీయ!గా౯ ఆతురత వార్నిధింబలె. (బసన్నత((దచ్చిరి కుంభినుద్దతిన్‌. 9

178 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (అ) గీ. మగన్నిపార్థనవినక తామొగము(దిప్పి కూర్కినట్లుండి యటు కోడికూతను విని లేచి న్మిదచే ముకుళితలొ చనయయి కనని యట్లుగ విగియారంగాంగిలించె 10 చ. _ అనుగత వేణువల్లకిర వై కత నొంది నమగ తాలమై ౮0 కెలా యూోజా యనుపమబోధసాధనమునై కలమై యవిగర్చితంబున్వై ఘనముగనొప్పు గీతమును గాయకులుం దగంబాడుచు డ€గా( బని/బడి యాలకింపుచు నృపాల; లు న్నిదురించి రింపుగన్‌. 11 మ. నలువొప్పన్‌ హాయరాజి మున్‌ గళితక ర్ల గీవముల్‌ గల్లున శ్లలమిం గన్నులుమూసి జానుయుగళంబింపొంద. బై కెత్తి సౌం పలరన్‌ గొంచెముగూర్కి లేచి చపలోస్టా(గంబునై. వేడ్క ముం గలిఘాసంబు (గసించె అన్ఫురదుదగ(పోథముంగల్లగన్‌ . 18 మ _ “మును మశ్ళంగతి చే బవృద్దరుచి యె పొల్పొందిచం[దుండుపె లృనగ్యభాపోదయుండ య్యె వేండపరతోనంబ- ధముం జేసీ నం దున(అాతిత్యమునొం దె నిట్లగుట 'నెందుం జూడనర్హంబుగా” దనుచున్‌ (శాచిహసించెనోయనగ(దూర్చ చృత్వ మొం దె నహిన్‌ మ. సరసన్‌భ ర్హలు సువులై నవెనుకన్‌ సంసుప్తలై వారు (గ మ్మర మేల్కాం చకము న్నె మేల్కొనియుభామారత్న ముల్‌ ఖీతిన త్తటి నన్పందళరీర లై నురతఖేద(పా_వ్తనిచానుఖో త్కరులౌ కాంతుల౯ గౌంగిటన్విడరు నిిచాభంగమంచు[నహిన్‌ వ. మజియు నప్పుడు శశాంకండు నంధ్యానమయరాగంబుచేత లోహితొవయవంబులై. పరిపక్వశరాజీవకంద చ్చేద శుభంబులైన నిజమ మయూఖంబులచేత€ గుంకుమంబుడేత నీషద్భగ్ననిజధావ ళ్యంబులై న సరసచందన రేణువుల చేత(బో లె. బళ్చిమాళ నలంక రించె; మణియును. ర్‌

(వభాత వర్మ నము [709 సీ. రమణియకుముదవండము ముకుళీక భ్‌ వత ఉ&ణళోభ నువహించె. గమలపండంబు విశాసిశఎదళ మయి పరివర్షమానళోభను ధరించె నవ్య కృ మధురమౌనల్ల. శు త్రదలచే నువగీత మైన యయ్యుభయమపుడు ననుకూపదళనొం దె; నజ్జారికరణ సం దోవాం లనూరుచేం దుల్యరుచిని గీ, బరగంబాపించి రయమునంజిరవరి చిత (వీడ నటువుచ్చినట్టున్న వృతవైరి దిక్సతీవక్త 9మునకు నుద్దిపితావ కుంఠనపటంబు గ్రీయః గ వ్పెంోర్కులలర. 16 చం అనిళశ రతి వయానజని కాతిపర్మిశమనిప్పవోంగచా తనువున కశాంతినొందిన తతసృరపావకునట్లు వెండి మె న్లిన నవమొలతీనుమపరాగ 5 రీవరజంబు చే. (లభం జనుడొగి(గుళ్ల గించి వెలుచన్‌ జ్వలియింప(గంజేనె న _త్తలీన్‌ క! చ. [(వకటితవద్దు లాంధవవిఖాపరిహీణనిజౌజమైన దీ పకళిక రాగవంతులగువారి రతి[కమమెల్ల నర్థి ద క్కక యటు సర్వ ళాతమును గన్నులుమూయకచూ చినందునన్‌ నికట సని[రమైన గృవానే్యతముశై వడి నుండె నత్తలిన్‌, 18 సీ. మజియు మో డానంగమూద్యత్పుయాననో న్నతశామినీమనోనాథనురత సం రంభసంభవ శ మజాతఘర్థ ని చవచారణచణుండు (వళాత కాల వవనుండు విక సితపద్మగంధముల చె భృంగపాళికల మోహింవంేసి మంజులసురభిత మకఠరందములు వెద/ జల్లుచు వీచెను సం భమమున

180 శికపొలవధ మహాకోవ్యము ($-ఆ) గి గోరి యీరాతి శళికాంతుగూడి యుండి శ్వసరనుగభియొ యిప్పు డింపెసంగం దత్కం ళాంగ రాగవిమి[ శాం బరోంతమును వ్‌ హించి రీయమున( జనుచున్న దేవుమీఅ. 19 చ. విలుశిత నేత తారకలు విికుతను వినితాంత మేచకో త్పలనయనల్‌ వి కాసరహితస్ఫుర చాన్య సుధాంకులింబలున్‌ జలితశిరోజపాళ లయి చయ్యన చారవధూనుయుల్‌ నిశల్‌ వెలయ(గళాజ వేశ్మ మ ల వెల్వకి రప్పుడు సం[భమంబునన్‌ . లిం చ, అతిరుచియైన చం[దుండు నచాసీతకంజవనీరమాసము న్నతపరివోస వై ఖరులందప్పళ రాతిరియెల్లంుచ్చి యం చితముగ (స్తవాస్తుండయి చెచ్చెర నిద్దరపో(దలంచి ర మ్యతరసితాంగమ _న్తక ధరాంక మునం దగ జే ర్చెనత్తజిన్‌ . 21 గీ, ర్యాలి వేళ సత్వరపరిరంభసం భ్‌ మంబున నపా న్తమైన రామాపటంబు తత్చృథునితంఒలోల వే శతయుతుండై న పతి యొసంగండ య్యెగగమ్మలఅ. బత్ని క పుడు. లై గీ “అకట! నిశవోయె; గుముదిని ముకుళి తాత యయ్యెుంచారక ల్నశియించె” ననుచు([లియక్‌ ళషతుండగు శశి దుఃఖించి (కష్టళోళుం శై కృళతనొం లెనో యన నపుడుదోంచె, లి గి. ఎంతలో లవి గనుహ్ట డంతలోన్‌ _ నరుణుండు శమంబునలంతయు నపహారించె; మునుకొని (వశాపనంతుల (మోలనున్న యతండును రివు(పవార్థమై యలరుంగా డె? వీ

ఫపభొత వర్ష్యనము [1&| గీ, విరహఖిన్నమౌ కోకంబు విగతతిమిర నుగు నభమ (జూచి వకంబు లటు విదిర్చు నంతలో,ద( త్చియాంగన మైన కోక రమణి చనుదెంచె(దటినితీరమ ననుండి. జ్‌ ట్‌. మటఖీయు రతి కాలంబున యువతులును బుషవ్ప కూల్యంబులును నంతుష్టయువమనస్కలై. యుపథోగంబుకొలకు సంఫాదితంబు లైన వలయవన వాది భూవణంబులచేత భూపితంబుకలై యుభ యంబు తుల్య కాంతిని వహించియు.ఎడి యు! (కాత కాలంబగుట యు యువతులు వల్ల భాలింగనంబుల దే విమృదితంఖ్యుల్తె నివృళ్‌ త్వంబునొ_ దిన మాల్యంబులం బరిత్యజించి రప్పుడు. ల |! పీ, (వతివనమందు! జలిత:! మలౌఘుండు వి& ప్తవల్లికావి స్తరుండు కంపిళా శే..వృద పమానుండునై యెచ్చోట విలువంగ నింపులేక్‌ శ్వననుండు కామిన్మీపసవసంఘర్షణో గ్లంధినిశాంత భాగము. ల నిలిచె నఖచివ్నావళులందు చాఖిసంధులయందు దంతతతవు ల నొక్కింత సేపు ఆ, వె విద్యమానమగుట సద్యః వద్భృళ్యమై భోగినీవ రాంగ ళాగ మప్పు డతిరవాఃకృతంబు రై నను సురుచిర నురతవిలనితముల నెజటుంగం జెప్పె. ల చ. మజియు (బ్రళాత కాల పరిమంద విఖాయుతు(జెట దృష్టివి న్చురితకళంకుండై న యలసోముండు (పోషితప్మతపంక్షు ల్రై పరిగతభోగలమ్ములయి పక్వశళరోత్కణి కార్టునంబు లై నజలు సతీకపోలముల భ ర్హితు/డైన [కియం కెలం గెడిన్‌ . 28

182 శికుపాలవధ మహాకావ్యము (8_ఆ) వం అంత ఖండీత నాయిక యవళాధి యై పాఠఃకాలసమాగతుండై న

(వియుని నిందింపుచు నిట్లనియె. లం చ. అతనువిలోలచి త్తయగు నన్యపతీరతిసం(భమవమ

ర్టీతరుచిరాంగ రాగము శరీరము సర్వమువానిపోవ(గాం

దతమతిసంత తాద్భుతని దబానమ:నై న భవన్ముఖంబు నం

చితగతి నంగ రాగనువిశేషముపాయ దచెంతచితమో! త్‌0 గీ. _పరనకీభు క మెన యంబరముచాల్చి

యవాహ! మాయింటి కరు దెంచినందువలన

మాకుం[లియవని నీవన్నమాట నిజము;

(వియుని పటము (టయసులకుగ్యవియమ.గా దః | గీ. ఘననఖతతతను వంకుకంబుచేత

దంతదష్టాధరంబు వా న్తంబుచేత (

గప్పితివి యంతటను వీచు గంధపరిమ

శంబు నెబృంగిందాంచెదో? లకణాఢ్య |! లిల్లి చ. పవరువడి నీనఖమతినపత్నులుచూచెదశేమొ యంచు ద

తృరమతి కౌళలంబున భన్మత్పియచే నటు తద్వఏణంబు త

చ్చృరణసరోజఘాత మున సం్యకమితంబగు లామచేతం్యబ

న్ఫురితనవర్ష మౌట వెస సొంపుగ రతీతమయ్యె వల్లభా! 898 చ. అనియిటుపల్కి కన్ను౯(గవ న్మకుకణంబులు[ వాల (మోలనుం

డిన (వియుశాలి గన్లొని కడిందిభయంబున వల్లభుండు (గ

క్కున నటు చానిపాదములకుం (బణమిళ్లెను; రోదనంబు [గ

న్నన నటు మాని మానవారణక మ సాధనమౌ నిజంబుగన్‌ 4 సీ. మజియు సుమొంబక మదవిళాసప్పష్న

ల ధార్థ్యరై నట్టి నుందరుల (వణయ

ప 188 ఫభొాత వర్ణ నము కలవహామందు వికీర్ణ మన కూషణముల ఇ స్‌ పూర్ణమైన వేళ్ళంబులందు విఫల (వయత్నలై వెన వయస్యలు 6ను మోపవోగ మొనర్పకుఐడి రపుడు; విలననశీలు.డ్లై వెలయు నొక్క[వియుండు తన మేని నఖరదంతవతంబు గీ. లన్యనతి “( గృతములయ్యె నని తలంచి కోవము ననున్న సతిజూ ౨ "కువలయా4ి! యివియు నీచే గృతములయ్యె వెటు(గ వేల?” యనుచు లజ్టితయగుచాని ననునయించె. లిక్‌ వ. మటియు నొక్కా(పియుండు కృత గుకుతరవోర చ్భేదం బగునిట్లు ళా గాఢాలింగనంబుగా వించి శిథిలీకృ తాంగుండ్రై (పమయాణంబున కామం(తణంబు( ప్రార్థించిన నప్పు డయ్యువతి వమోజయుగ్భంబు పరిగళిత పత్య(గన్ఫూలమౌ కిక బాప్పాంబు బిందువులు గలుగు నట్లుగా రోదన-బు గావించినట్టుం డె;మటీ యు నొక్కు ముగ్ధాంగన పగటియందునిజవయన్యల చేత విదితంబై న రా తి కాలన్వ చప్టితం బంతయు మదమూఢనై న యేను [పియుని | మోల ననేక పశా రంబుల నొడివిది/ బెఢ కాంతి వలె( (బియుని (పియవచనంబుల నాలించితి నెంత వెజ్జి నై తీ?నని లజ్ఞ్జాన్మ్యమవదన యైయుం డెనప్పుడు చ. అను“మర _క్షపంక జద శావళిముగ్ధక రా(గపాద యె ఘనతర చం చరీక చయక జ్ఞలపూ రృనవోత్పలా4& యె వినుతపత తి రావముల వే మొల వెట్టుచు( లూర్వ్య సంధ్య చ య్యాన నటుర్యాతి వెంటంజనె నప్పుడు బాలకుమారిచాడ్చునన్‌ . వ. మజియు నాహితాగ్నుల [పతిగ్భహంబులందు నశుతజ్య్యోతి 'యైనయావావనీయంబు శాస్తో9క్క(పకారంబున యథాయోగం బుగా (బఠరితస్వరంబులుగల యధ్వర్యు[పళ్ళతి బుత్విగ్వరులచేత(

కశక శికుపాలనధ మహాకావ్యము (8-ఆ) (బనో వాజాద్యగ్నిపమింధనీబుక్కు లమపఠించి కృతగులి దురితా మఘవిధ్వంసనం బగునట్లు దేవతో ద్రేశంబునంద ఖ్టైకుంటైన వావిశ్ళేపం అాస్వాదెతంబ యె మజియు( (విశ్రాంతజపకర్ములై న తపస్వి *నంబుల యోన్టశపభవంబ్యులై న యుపూవధ్యానీయవ ర్లంబుల చేత నావృతం బై. వదంపడి నికోస్థ్యవ ర్హంబులచేత దర్గనీ యం బగుటం జేసి యుడ్గకాంళశురదనం బై న ముఖంబు (వకిమణంబు కందును ఘటతవిఘటితంలై న సుందరముక్తాఫలకోశ తామ్యంబు నధిగమించె ; మజియును లిం

సూర్యోదయ వర్ణనము +

గి. వ(జిదిశయందు నవ పామ వర్ణ భాను దీ ప్పిపుంజంబు అలధి భేదించివచ్చు కృతజగచ్చావాస రంభవితత మైన బాడ లానల శిఖళంగి, అూడనయ్యె 89

స్కీ. ఘనరణజ్జనంశాశ కరములం గుంభంబు

మాడ్కిి వమాక ఎప్యమాణుండగుచు6

గ్బృశ చం చలవివాంగ విత తళబ్దములై న యాశళలచే జలరాశి నడుము

మండి దివాకరుం డుత్తారితుండ య్యె రమణీయముగ. దోయళశాళిలోన

నిశ యంతమగ్ను.డై నిలిచియుండట, జేసి యౌళశ్వాగ్నికీలల నధికత పుం

గీ. డయ్యు గాలోలు! గాకున్న నంబువులము

వెడలి చను దెంచినప్పుడు వితతవహ్ని

కలితఖదిర కాష్టాంగార గౌరగా(త

మె త్తెజంగున గలిగె? ది వేళ్వరునకు శ్ర

సూర్యోదయ వర్ణనము 135 గి. తణముపయినున్న రవి నవకరచయముల (కాక్యుూరర మొక్కటియెళాదు బంధుజీవ కుసుమకృత శేఖరము* చాల్చి యెసగుటరయ' దరణిరుచిచేత నట్లయ్యె ధరము లెల్ల తీ చ. అలయక ఇాలనూర్యుః డుదయా( దిశిఖాంగణనుందునాడు చున్‌ 'జెలుపుగల జూరుపద్మినుఅచే సనరోరువావ క్తఏహానమున్‌ గలుగంగ వీతితుండగుచు, గ్మమఖగధ్వని. జేరంశిల్చు న ట్ల్రలరు నభోంకమందు నిహిళాగకరుండయియొ ప్పి లీలతోన్‌ చ. వరువడి భానురా జదయబర్వతపీఠకము నంఠొకింత సే పరుదుగనుండి భూతలము నందటుపాదము లుంచి సజ్జనో త్కరరచిత[పణామములు గైకొని వారి బహూకరించి చె చ్చెర భువనంబు-జూచుటక, జెల్వుగను క్ఞీతు.డ య్యె నయ్యెడన్‌ వ. మటీయునదులు జాలాతపచ్చురితంబులగుటం జేని పరివకన్వసురా భంభె యుఖభ యతీరనిరుద్దం బై న పలిలంబును నూర్యకిరణ సా యకగళిగ భునతిమిరదిశాగ జమటాళోణితంబునుంటో ౪ వహించి (వకాళించె గవాతవివరంబుల గృవోభ్యంశ రంబులు వవేశించిన తరుణతరుణికీ రణంబులు (పాతఈఃకాలంబునంగాంశల బరిత్యజించి యిండ్లకుంబోవ(దలంచిన వురుషులయందుం గుపితుండ్రై మర్మ థుండు[వయోగించిన వహ్నిసంత ప నారాచంబులుం బోలె వె లుంగుచుంజె. మజియు ర్మాతియందు యువతుల చేశ పీతమై 'శేయరిక్తంబైన శాంచన పాతంబు పాతఃకాలంబుగన గోరోచ నారుణంజైన భాను శేజంబున సం శాం తాభ్యంతరం బగుచు నివ్పటికిని దొల్లింటి చందంబున మద్యపూతశ్ష్రం బైన చానిపోలిక. (బకాశించె; మళీ యును. శ్రీశ చ. నళలువుగ ఛా తీయందుళ భునంబున వించిన శుభ శాంతి వం కలిత [పియోత్తరీయ మది కంజసఖో (సవిమ్మి కమౌటచేం

186 శిశుపాలవధ మహాకొవ్యము (8-ఆ) బలుమరు రక్తవర్శ మమ భాసిలుచుండ(ంగ వొత్స చేలమం వెలమి (భమించిక్రైకొనిన యింతిని గన్గొని నవ్వి రంగనల్‌ కీర్‌ చ. వరరజతా, దిభంగి. జెలువంబగుసౌధము రాతి చం[దికా స్ఫురితమునై. అసశ్చ్ఫృ4క సుందరరోచుల నొప్పియుండి ను స్థిరమృదు భాస్క రాంళువులచే నరుణీకృత మై దినంబు నం దజుచుగ( జూజు( బూసిన విధంబున(జూడ "గన య్యి వృాద్యమై సీ. నాయకు డెక్కండు నలినాతి సరసన ఖత తకాంతరల”గ్నం చవిమోచ నముపేయుచుండగ(గన్నన వీత్కృతుల చేత నావిష్కృశములై న యచ్భదంత నులయందు నటు [పజిఫలితంబులై న నూ తనభానుకరమ లు వినుతఖథంగి ఘనపద్శ రాగా నుకారంలు గావించె; రమణాంగసంగనం[ కామితంబు గీ. కోకనద కాంతిమైన కుంకుమముచేత గనకనిక షోపలస్థ శేఖయున. బోలె గడు లలీత మైన యువతుల గ్యాత మెండ్‌ యందు లబ్ధవర్లోత్కర్ష మై వెలిం? య! గీ. జలజవనకాంత మాలోకళ /వీజ మైన కరలో చనసవాస మధిగమించె పరగ నభాంతవృ త్తియౌా హరిహరి[కియ నఖిలకాధకనృ( తసంవోరి యయ్యు శం చ. ఇరులనడంపంబూని యుదయిం చినసూర్యుని చేత దర్శ్థనీ యరుచిర తారకానికరమంతయు వేగ నపొ_న్తమయ్యెః బో; యరివధ కాంచీయా జనున కర్థీం దదా[శయణా _త్తలవ్యు లై వరళడు జర లందలు విపచులుగా0? తలంచిచూడ/(గన్‌ 49

సూర్యోదయ వర్ద నము 187 అ. వె. ఉనకరుండు (మోల నున్న చం(దాంళుక 'గౌరరజిశఖి త్తి కటక మందు సం[కమి .పుచుండ శి లగువోంతర తమమునెల్ల నణఃచె6€ దక్హ్హణంబ న్‌0 ఆ.వె భానురుచులు నిండ బయలనుండియు సద నాంతరస్థ తిమిర మణ+చివై చె; నది జిగీషురుచి కనల్బ తేజమున ని సర్గ మఖిలరిపుల€ జంఖ' ఓఉరయ ల్‌! వ్‌. మజటియు నొకండు తొలుత€ బవ్శళష్టుంద్వై వదంవడీ లబ్బపదుం డె పూర్వబద్ధుల్తెన నస్వబ )దువులఓ. వానె కాఠాగారకవాటం బుర్హూటి చి విడిపించువై వడి సూర్యుండు తనయఖివృద్ధికొఅకు స్వకీ మంభై న ఛామంబునొంది యతిమా[తరనలౌల్య బువలన గమల-బునంద€ జిరబంధనంబు (పాపించిన షట్బదంబులకు సత్వరుం డై దళకచాటదళ నంబుం జేసి ఐుధమోకంబు గావించె మజియును రల సీ. సపాళ్ళ్వు,డప్పుడు నమళాలమునం దుల్య సంఖ్యాంశువుల చేత సరిసహన సంఖ్యాతదళము= నమ్మువంబున భేద మొనరించి షట్పద ధ్వనులచేత సత్కృృతయగు దాని జలరువా” ర్భగ్భ ఫాంబున వసి షుంచియలరు దానీ లత్సీ నాదరమున €4తీంచినటుం జె (బిత్యూపమున రాగవంతుడ గుచు గ్‌ భాను*డు కశాగవి ల సితభాను నవదయుో డగుచు.బీడించి ఘననిన్ఫుతాంబ.ళు భ కాంతిని ర్యా మంబుజాభ్యంతరవ: ల నిలిపినట్లుం జె స్నేవాంబువలన నపుడు కల

1/4 శీశుపాలవధ మహకావ్యము (0-ఆ) పంచపాొదిగీతను పిళది తా శేషలోకుండు దళళతో(న గాశుండగు హేాళ4 శెండవ కన్నపోలె వికననం బొందుచుండ్‌ ద్యోవీధి విగళి ఆాంశునితకరతనువుచే వ్యంగిత్రైక నయన మొనట్లు చూవశ్హై నయనములకు ర్‌కీ చ. కుముదవనంబు మోడ్చె నవకోమలమయ్యె సరోజషండమున్‌ (బిమదము వీడెగౌళశుకము (గాలె ముదంబున( జక మ్దినీ రమణుడు మీజె. జందురుని రమ్యతరద్యుతి జాల; దుష్టదె వము వివిధ్యస కారముళ6(బాణులకిచ్చు(ద దౌ చృ్యవై చ్యముల్‌ ఉ... చండకరుండు దికతిని సామియు-బో లె నణంబుుపోమ్యుంరై యుండియుంబూర్వమార్గమున నొయ్యననింటికి రాగంజాచియం దుండంగ లేక ఖీతిగొని యొప్పజికారుండు వోలె; జందు-డుం గండుదొజంగిపాజె నటు (గక్కు నంబశ్చిమమార్షగా మిమై 56 వ. మజటియు నఖభలతారాలోకంబు విలయంబు నొందించి పర్వాతి ఇఆాయిమహిముండును ధృతసానుళాగలత్మీయు నై ననూర్యుండు విన్దుండునుంబో లె రాతి కల్చావసానంబున గగనమవోర్ష వంబు నధిష్టించి యుండె; మజియు:గృ అాఖిలలోక(పబోధుండు నవ ధూతాంధ కారోదయుండ నై న సూర్యు డుమవోగుణగరిష్టుండ య్యును వీనాళితకుముద తార కాళ తీగ యు( గృత కామి వీయో గుండునయ్యును బహుతరగుణదర్శ కంబువలన లో కాంగీకృత స్వల్పదోషుం డగుటం జీని కృతార్థుండ్ర నీకు నువభాతుం డగుం గాక యని యా+శీర్వడించిరి*ి ల్‌? లు

• మూలమున 11! వ సరసమా వము గ. అటో

180 థి 'పాభాతిక (పసాన వరనము * న! వా!

చ. ఇను డుదయించునంతట మ హేభరథాళశ్వనిషాది మేదినీం దనిః రమచ్యుతకాలయము ద్వారము _మోల'|(బయాణళాల యో గభ్టనిరుపమాన వేషరచ నార్థ మొకంచుక నేపు జూగొన ర్చిన వారిఠరాక గోరుచు విశేషమతిన్‌ గనుపశై నంతలోన్‌ 66

వ్‌. నర్వాలం కారభూషితుం డ్రై కృష్ణుండు 59

గ్‌, కాంచనోజ ౧లరుచియు నంవము నుప,త

క్వి వ ౮ మధికజవజికనాగంబునై న తార్ష్య మెక్కి మింటనుబో లె మహీతలంబు నం దనుచ్చాతసుఖమార్ల్గమందుః జనియె 60 క ఆ లి, సీ. (శీశితవథకు లంచితకరస్థిత చ[క కలితులు ద్విజరాజ కాంతు లరయ నత్యానుర క్రులు సొం(దనరకజిష్టు లగు భూవక లు వినయాదినుగుణ ములచేత వారి. గూడి పొలుపొంద నరిగిరి; రమణీయళుచిన కారములు వకుళి తములగు పటమంటవముల చే( దులకుము చాకరంబులచేత నంచితముగ॥

గీ. బరగ నుపలతీతంలయి విరహవేద వాతిపరిత_ప్లనారీక మై కుముద్వ తుల (పళాతంబు యదుసై న్యముల ఘన యాణ మనో్యోన్యనద్భృళ మై యలశరె నపుడు (1

ఉ. ఉన్నమిళతాంగమౌట రభసోద్ధతి మింటికి నుగ్గమించున ట్లున్న మవోమహీధరము నొవ్పువ నొపవ్పగు సామజంబు ఐల్‌ మన్నన స్వానమత్సద నమర్ప్చీత పొదుని యంతృవర్యునిన్‌ బన్నుగ నాతమ న్తకము వై దగంకేర్చుకొ నెన్‌ రయంబినన్‌

190 శిశుపాలవధ మహాకాప్యము (8-ఆ) వ మజియు. బాణితలాంగసంఘట్టన వరిత్యాజితో ద్వేగం బగుటం తేని [వకాశమానళ రీరంబులగు జాతృశ్వంబుల నాళ్వికులు సంద ర్థనలాఘవోత్చ్సతనకర్ము లై పల్యాణకోట్యవ గ్న ముఖరజ్జునహి ఆక వా స్తులగుచు వారోహించిరి ఉపరిభా” స్థితుండైన నిపాది దూరపథంబు వోవుటకు శీ ఘంబున నెంతలోన దూరమొర్లగమ సౌపయికంబైన యాననపిశేషంలు రచఛింపకుండె నంతలోన( ది, వంబున లేచి దుస్సహ వేగంబులగుచు. గరభంబులు విళ్ళం ఖలత్వంబునం బరువె_ల్తె; నుఖ" మనాకాంతీయు నువారథియు వైన యొక్కరథి గండో వ్రాయు నుజ్జ్వలన్నాిచ (కపత్య (గోదర (శ్రీవిఠాజితయు నవిదురయువ్షైన శకటిని యువతిం బోలె నన్నస్ధంబు గావించె శీ, ఘంబున లేచిపోవం గమకించునట్టి రవణంబు పురోభాగంబున బలాకత్కారంబుగా నిగ్భృహీతం ల్రై ఇభారయుక్ష్రయ ౦(తకంబు నితిప్యమాణం బగుచుండ నత్యంత శారంబున నర్జోర్లార స్వ జగ్జిసిచుమం చారి గానంబున విషమ న్వగం బగుచు నిజనామంబు సార్టకంబు గావించె 68 ము. అను వొందన్‌ ముకు నాటి చేతనుధ్భృశంబయ్యున్‌ వీిషాణద్వలు. న్‌ దనుంగంపింపంగ(€ జేయుచున్‌ వెన నకూత్కా రానుకంప్మతికం బును[మోయం గడు దుర్భలోతము జనంబుల్‌ పృష్టభాగంబుమీం దనిడన్‌ గోణి భరింపద య్యెం గడు( జతస్ఫూ ర్తిశోఖిలంగన్‌ మ. వివిధావిష్కృతసామజనస్వర సముర్వేలుబు సావ్శానమా ర్లవరిస్ట్థంబు మవోదురధ్యయనమున్‌ గాంధర్వ భూయిస్ట తా లిపిలో క్యం బతుల[పభావ మెగుచున్‌ బెల్వొందు సేవామవో త్హవ మొపవ్పెన్‌ బటుసామవేదనమళం (బాపించె దుష్పాగ౧మై ము (పడినా గేందముతోడ యుద్ధ మొనరింవం బోవు నాగేందము గ్లతకుంశాంకుళమున్‌ ద్యజించి నిశితా(గం బైన యన్యాంకుళం బతి వేగంబున(. చాల్చు యంత్భవరు చే వారావముల్‌ మీజఅంగా నతికష్టంబుగ నిల్చె-గంపితశిరంబై యూర్హ్వదం తా్యగమై

'ప్రాభాతిక ప్రస్థాన వర్మ నము 191

మ. జలజాతాతు, పయాణవేళ విలసత్సమ్య్మూూర్భదు చ్భృంఖలో

ప్వ్రలళంఖాదిక నాదైన వ౬హస్వానంలు గంభీర మై

దళిళాశాతలమై మహీభళ్ళదురువత్వ[ శేణులన్‌ బలళ్విడిన్‌

జలితస్వాంతులః జేసె నర్వుజలధుల్‌ నంతోభముం బొందంగన్‌ చ. గురుతరదిక్సృయంలునకుం గుంకుమచూర్ణ వి లేపనద్యుతిన్‌

బరువడినిచ్చుచ న్‌ స్ఫురిత భాస్కరళోభయు. గల్లి ముద్గభు

గ్వరఖుగఖా* వై వత! పర్వత (పాంతనువర్ణ భూములన్‌

వరున జవించినట్టి పృథుపాంనుచయం జగ నెన్‌ ఖవీధిక!న్‌ ఈ గీ. లలిఠగంఖీర రథమండలస్వన ముల

చాద్భశంబ్రైన కరిబృ్బంహితము దిరవ్క

రింపంబడియె నాలెంటిని [గిందుపజచె

నళ్వళార హేషావ్వను లధికమగుచు 69 గీ. వరగ నంతికాగత మైన కరిణిం/గూడ

జన(దల'చె ధూతనృణియంు సస్ఫణితిర్య

గ రుశిరముచాల్చి చటులాగ 95 రము సాంచి

కదియనే” స్థూలోచ్చయగ తుల గజము 70 గీ. _ అవనీ నంటియంటకయుండ నడుగులిడుచు!

జారుచామరయుతము లె వైన్యవాజు

లిప్పటికి నివతంబులి యెనలు చున్న

నా.

వనుచు నీకింప(బడుచుం డె నద్భుతముగ శో వ్‌ మజియు నముజీతబుజుకంధరం౦బులును జం చలకర్ణ చామరంబు

లును సమాకులఘ ర్రర స్వరంబులునునై న యుష్ట్రిబులు విశాలం

లైన మార్గ దేశంబును దుత చరణని షప. బుగలుగునట్లు తళ్షణంబ

చూర్జీ కృతంబుగాంజేయు చుంజనియె మార్గం బునందు సౌర థిచే త(

(దాసార్థంబు కృత తారనాదంబుగలుగుగట్టు శీ ఘంబునళబచోది

102 శీకపాలవధ మహాకావ్యము (8-ఆ) తంలై. వేసరయు క్తంలై న కకటంబు నిజచ(కదారోట్టితసాం[ దమ హీపరాగచయా[ శాంతభయంబువలన నతిరయంబునం బోవు చుండె( గంచుకి భయంబున నగఖాగంబునం బోవుచున్నవార గుటవలన(బరావ_ర్థితముఖు లైన పకలచ మూచరపురుషులచేత తణంబు సమీ&త ముఖసరోజల్రైన యంతఃపుర కాంతలు తురం గాధిరూఢలైై తురంగ వల్లనంబువలన నుల్లలితబ్బ్భవా త్తరకుచ ప)చలకూ ర్చాసకంబు గలుగునట్లు రయ:బునం జనిరి.

మ. అర యన్‌ ముందర! జ[క నేమి డళితంబై వెంబడిన్‌ భూరికుం జరపొ దా కమిశోన్నతస్థలమునై సంచారభగ్నోన్న తాం తరకూన్యం బగునట్లు పూరితమహోద్యన్నిమ్న భాగంబునై ధరయొ వ్పెన్‌ వహాలభృత్సమీకృతమహీస్థానంబు చందంబునన్‌

చు చెలంగి యళితితంబగుటచే!. బయిక క్లైగయంగ దానివై నిలువంగ లేక సాది యవనింబడ. బల్యయనంబు జాటి భా రలఘ.తనొంది వెచ్చెర నురంబున। వేల(గ౯లాలు గుజ్లమున్‌ వలనుగంూచి యచ్చటి జనం లిహిహీ యని నవ్వి రత్తలిన్‌ 4

సీ సకలమహీభ్ళద స్టలితోరయమునాది ॥ శటినుల స్వమహి మోత్కటము చేత!

గప్పుచు మూడుంలమార్షంబు

జనుటచే గంగయు (తిపదగాఖ్య (వనిద్ధిగాంచె య నేకమార్షంబుల నే ౧6

దచ్వాహిని బహువిధ ధ్వనులు "నెలంగ దంశావళోరుకూక్కా రఖీతమలై న

కరళంబులు నియంత కడురయ మున

గీ. వ్య్యగుండ్రై చేతివగ్గంబువదల మీంద మండ (జాలక యవరోధయువతులుర్వి బడిన లఘుగతి భువిదాంటి పటురయమున+ బజచి శళటసమూవాంబు వీజు(గ6ద న్నె 75

18 పా ప ్రి (ాభాతిక (ప్రస్థాన వర్ణనము 14. గీ, అరయ నస్తాంగస )ధిగ కాడ పాట వంబగు రథంబు శకలీకృతంబు గాంగ దజ్మువైద్యుల చేతను తత్తణుబ గజ వె లంఘనపూర్వక (కమము “దెలియ 76 గీ. స్థా సంనక్తళళటంబు సాద భార భంగనంతోభ దారిత భాండః లిత మద్యవిష్తావితోన్న తమార్గ మగుచు మండ ళోకిందె సార్థ వాహుండు చూచి 77 చ. నిరుపమఖేరికారవవినిందితభూరిగువోముఖంబు భూ ధరనిభదంతి రాజవిజితన్ఫురితోపలమున్‌ ధ్వజాంళుకో త్కరపరివర్డి తో చ్చలితకందళి కాన్విత మైన ్లైలమున్‌ గుజుతుగ నై న్యముల్‌ వెనుకకుం బనిచెం గడుదూరమౌటచేన్‌ చ. భనవనదంతిరాజమదగంధవవోధిక దుర్ధరంబుల్పై యనువమరఠోషభం జితమవోతరుశాఖమ. లై మదోత్కటం లున( జరియించు దుష్టగజపుంజములన్‌ గడు నేర్పుతో నిషా ది నిచయమధ్యముందొలంగదిసి వెసన్‌ నడిపించె నుద్ధతిన్‌ ౯9 ఫీ. ఘనవై జయంతి కావన రాజిరమ్యముల్‌ శాల పతిచ్చంద సామజములు నతతవిసర్పితజన కాతరంగిణీ శతములు నగు చమూతతుల చేత బవుభూమిత లములు (పచ్చ్భాదితము లయ్యెం జారుమృగివిలో చనసమాన లలనావిలోకనంబుల(జూచి క ఏప్లసా రంబులు ఘటికాద్వయంబు నచట

104 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (ఓ-అ) గీ, వీకమృగి నే తళంక చేంలోక నిలిచి యుండి పదపడి నానావిధోన్నతోరు విభమ వికారములు నిరూపించి తెలిసి సంగభమంబున గడువడి. జనియెనపుడు 80 గీ వారులు సాదులచే దృఢకర గృృహీత కళములయి మెలమెలన6 గషతరము లా యు లు గొంగ నిమ్నభూములుడిగ్గి 'వేగమడర మత్రరించె ఖురధ్వను లుస్పతిల్ల 81 శా, అఆరూఢుండయి వెన్నవచ్చు జనమున్‌ వ్యా ప్తిం (బలీతించు దో స్సారోదంచిత సాదిచేత మిగులన్‌ సంస్థాపితంబయ్యు డా పేరంబున్‌ విచుమందప।తములు భతిందె న్వడిం బోయి; వ చ్చార్మితంబును చాత్యమున్‌ జగతిలో సద్యఃఫలం బే కచా! 82 మ. వారిన్తైన్యంబు (వతాపదీపితములై పా9ప్త పమోదంబులై యిరుపార్శ్యంబులంగూడి న్యమతనుల్లై పహేలాగతిన్‌ వచ్చుని ర్భృరవావావని రాట్బమూహములచే బవ్వోతపకాఢ్యమై

• శరమర్జిం గననయ్యెం జూడ్కులకు నేకచ్చతమైనట్లుగాన్‌ 88 గీ. _ వెంటవచ్చుకరటి ఘంటాధ్వనులు విని యరరుచేత వ్యాకులాంగనులగు వైన్యచరులు ఛారనంచయంబులతోడ+ (దోవవిడిచి యొ.డు (తోవజనిరి 84 వ. అప్పుడు స్తుతిపొతకులు తేజస్వివర్ణోజ్వులవృ త్తశాలియు సుప సాదియు నళ్య కగో(తనంవిదుండునగు ముశారిగుణంబుల నధికరించి పద్యంబుల(జదువుచుం లురోభాగంబునం జనుచుండిరి మజీయు గల్బాంతతుఖితం ట్రై నము[దంబు నలిలంమిచేత నిమ జ్టీ కా శేషభూగోళం తై. వేలాలం ఘనరూపమ ర్యాద నలి[కమించె

(పొథాతిక (పస్టాన వర్ష నము 10గ్ర మాధవుండు (పచలితుంకయ్యు నపరిమిత వై న్యంబులచేత నిశ్ళే మంబుగా నా కాం తమహీతలుండయ్యును (గామాదికంబును బరి త్యజింపుచు మర్యాచాపాలనంబు గావించె మటియుః బటోలీ పుష్పగుచ్చసచ్భాయ ముఖోవలతితలును వి5సితవిపులబాణపు మృసమానలోచనలగు (గామ్యకాంతలు వల్లి కాలిరోహితగాత అగుటం వేసి చమూచరులచేత నలతీతలై. కృమ్ణుండు [గామంట తి కమి. చు నందా(క(గంట క శాలావరణోేపరిత నావకాళంబునం దు విలోకింపుచుండిరి మతియు గోవ్ట (వదేశంబులందు గోస్ట్రీక్ఫృత మండలా కారోప వేళనులై క్వేళాట్టవోపలివాద నహితంబగునట్టు గా శ్మఘంబునలేచి కావశాయనపా =ఎచ్చులై నిజనామసంకీర్తన (వవర్తిత చిత్తులై న ఘోమజనుల విలోకింపుచుం జనియె నంత

సీ అరయ నేకాంత మౌస్ట్య బున నజ్ఞా వి భమంబులు నతివిన్మ్యృశములు సులలిళ్‌' లస పవ్మములును సకృద్ధర్శ నంబున నతికృ శార్థంబు లయ్యు నకులచే( గృమ్షు నటు సాఠెసాలెకు కీతింపుచును వల్లవీజనంబు తనివి నొందకయుం జె. దమవామపాద నం నక్తవత్సముల వాత్సల్య గరిమ గీ. _జివ్వాతో మూరుకొను గోవిశేషములము జారుదోహన పాతను జానుయుగ్గ మధ్యమందిడి ఉర నంపాతరవము . "'సెల6గ(లితి 3డు జనుల వీ&ించెవిభుండు 86 చం పరగనిదానహా న్తుండయి పాల్చితుకం జనుదెంచు దోగ్ధ ముం దర వెస బాలు(దావుటకు. దప్పక వచ్చెడు లేతదూదడన త్తటిం/గని వుంకరింపుచు ముదంబున నావులలోననుండి సు స్థిరముగదూడ పాలికరు దెంచు గవిం గ సె గృష్టుఃడయ్యెఎన్‌ 87

18. శికుపొలవధ మహకొవ్యము (8-అ) చ. చిలుకలు (వాలందోలుటకు( 'తెచ్చెర నేగడునంతలో మృగం బులు నొకవంక నన్యముల మోనులుమేయఃగ చాని/దోలుచున్‌ బలుమజు నక్కడిక్కడికి వచ్చుచు బోవుచు/గూ(క లేయుచున్‌ గలయ'గ జుట్టునుం దిరుగు కాంతల: గన్లానె శారినవ్వుచున్‌ చ. చిరగతి శాలిరడణము సేయు మృగాతులగీతనాదముల్‌ సరసత నాలకీంచి ఘనసమ్మదపూరిత చేతనంబులై. పరువడి నిల్చి మే/తలకుం బాసి నిమీలితలోచనంబులై. కరమరు దార(జొ క్కెడుమృగంబుల.జూచె రమేకుః డయ్యెడన్‌ మ. అతులానూపసమీపమందు ఘన హేలాంచచ్చలద్యోపి తాం చితపా దారుణపంకజ స్రలితమంజీ రాతిమాధుర, వా దతిరస్కారి మరాళికామకుకరీ ధ్వానంబు (శీనాకు(డా శితముం చారుని మాననంబును వారించెన్‌ గర మారంబులన్‌ ౮ ర్‌ గి వారియు దవ్వుల: జనుచుండ నప్పు డుచ్చ గతము నన్టలితంబును గౌరవంబు వైన సేనావళాగంబు నవనిభృత్తు ల! అటు శిరంబుల( చాల్చిరి యాజ్ఞ యట్ల గీ జనము కుబ్బనగంణుల సమపథమున 'నెక్కు ; వారిసేనయు మవోమహీ[ధములకు నుగమవథముల యట్ల ఒల్‌ సుఖతరముగం బెక్కు[తోవల నెక్కె నభీతమగుచు ౭లి సి గంధగజము లున్ముఖంబు లై దంతాగ ఘటి తాభంబులు గలుగునటు సు! లే క లీతతిరశ్చీనకటతటఓప్లావిత మద జలనదిపూర్యమాణకర్ణ

'పాభాతిక ప్రస్థాన వర్ణ నము 107 లిలములు గలుగున న్లైలమి మవోమహీ ధరము లారోహించె మజటీయు గండ గళదంబు కళికమై ఘనతుల్యకాంతియై యలరు నాగంబుచే నఖిల జనులు

గీ _ వథమునందు నిరోధింవ( బడిరి గాని

యధికతర మైన యగముచే నడ్డగింప

బడక యుండిరి గావున( ఐథము నందు

నగము గన్నును నాగ మత్యధికనుయ్యె ర మ కరు లాత్మీయ కర(వభగ్న బహుళ మ్య్మాజంబులౌ దిక్కులన్‌

గర మొప్పన్‌ నిజప్ఫష్ట శకేతనవనా[ శాంతంలులె” నట్లుగొ(

జరణచషేపణ పిండి తా దినరపృష్టన్మా [వ దేళంబులన్‌

స్థిర కాయాచలదుర్గమంబులుగ( 'జేసెస్‌ భూరిసత్వంబునన్‌ శ. వారి గిరుల నధిప్పించిన

కరులను పత్యకలనుండి ఘనపఏతికూల

స్ఫురద నిలాఘాతంబునం

వఐరువడి. బై కగయు శిలల భంగిన్‌ గాంచెన్‌ రక్‌ మ. అను వొందన్‌ గుధరాధిరోవాణ సచాభ్యాసంబుచే నుద్ధుర

_స్తనలై యామలకీననాంతరములన్‌ సంచారముల్‌ నళ్చు నూ

తన పేలాంచితవి భమాతులం గి రాత (స్త్రీల వీతీంచెన

వ్వనజాతుండు తదీయ వ్మిళభమములన్‌ వాకుచ్చి నల్లి ౦పుచున్‌ గి. _గణుతిసేయక నే్మేతముల్‌ తణమువిచ్చి

మరలని[దింప(దలచు శేనరి సమీప

సరణింజనునై నస్యములజూచి 'వెజవ కవని

పార్థకముతేనె మృగ కాజ శల్చమపుడు ర?

1088 శిశుపాలవధ మహాకొవ్యము (0-ఆ) క _వాస్తిరూర్ణితోపలమార్ల్గయదు ఎలంబు

ధ్వజసముచ్చేననిర్ధూతతరులు జనస

మూహరుద్ధనదీ వే” ములును నగుచు

చారిశెదునైన గిరులన్ని దాంటి యరిగ 08 గీ. కరికట విఘట్టనంబున. దరువులూః 1

గడ్డములభ -గి గొమ్మల((గాలు వెరల

నిరవుకొని యున్న సరల నెగయఃజోంవ

నవియు రుమ్ముని (మోయుచు నరిగెనవుడు రం గి. ఉపచితనగంబు తొల్లింటి మమొడలిభంగి

సామజూంతకుచేత నొళశంబునొంద

నొండు తనువును బోలె వేటొండు గరువు

తణములో(గపు లాత్ముల కరణి. చేశ 100 గి. వారిలలము లొక్కచోట' (బహ్వాంబు కట ల్‌ో

నుద్ధతములు (వకాళంబు లొకట గవ్వా

రంబులొకట న పేతసామ్య బు లొకట

గువు లైననురు అంఘించె గిరులనపుడు 101 వ. మటియు నముస్హకుందుం డవథంబు లై నను సమంతత వ్యా _వ్తసర్వ

పథీనంలైైన నిజవై న్యంబువేత సలిలంబుచేత యుగపదఖల సేనా

(వ వేళంబు వలన! ల గ్యా(కాంజాత్యున్నతలీరంబ్యులై న నదులి

న(పతీవనామంబు గలవాని(గా జేసె మజియు 108 గ్‌, దంతులు జలంబులో జఉొచ్చునంతలోన

చాజులు ఖురోట్టితోరుద. ర్వారవాత

రయవికీ ర నీరం[ధభూరజము చేత

మంచ సలిలంబు బురద గావించెనపుడు 108

ప్రాభాతిక (పస్థాన వర్ష నము [100 చ. ఆరయోగ (గీడ నేయుటక వై మతభూరినితంబభూములై_. యకుదుగ వా_త్త సమృదములై. కరతోలితభూరితై వలాం బరములునవై మహేభములు మానుగ చార్చిని జేరంటోవు ని రృరజల రాశిపత్ను లకు లఐంకము గల్లి గంజేనె న త్రరిన్‌. 106 మ. _గుముతై భూరివిషాణకోటులదరుల్‌ గోళాడి తన్నృత్తుచే తనొగిన్‌ బల్విడియార్వ వాహినులునిండంబూడ్చి తద్ధాతితో నమముం 'బేనీ గజంబులు నిజకటక్యాళ్ళద్దళబ్ధాన నీ రములన్‌ నూత్ననదుల్‌ నృజించి భువి: బాటం జేసె బ్మీతంబుగన్‌, గీ. _శామినీముఖరుచిజిత కమలములు మ వోతప(త (వళాజీత వాంసములగు నదులతీతశిలాసామ్యునాగబలక దంబములచేత దూరీకృతంబుల య్యె. 106 గీ. _అనువమానాం జననవర్ణతనువు లున్న తములగు గ డేం్యదములు నుధాధవళితోరు విపులసొధపురంబుల విపక ష్‌ దేశమును బొంచె దీపితదిశములగుచు. 107 ఉ. _ చ్వారకయాసివచ్చునెడం దద్విరవాంబు సహింపలేక సొం పారంగ నప్పురిరమ రయంబున( గృమ్మనిముంగలన్‌ ముదం బార(గవచ్చిన ట్లలరె నమ్మురవైరి నివాసముల్‌ రహీన్‌ వారక సొధళోళభగల భవ్యమనో జ్ఞ వటాంబరంబిలన్‌ త 108 గీ కరిఘటాఘర్హ ణోదూత గంధచాన నలిఅనంని కృ ఘనతరువ్కంధవాసి మధువములు నై న్యదంతి వర్ష ్యపమాణ మనువు(౨ ప్పి స్వారవముల వనచరులకు. 109

తై00 . శికుపొాలవధ మహాకావ్యము (0-ఆ) వ. మజియు నాయకకరిఘటాతిరస్కృ తొట్టాలకం వైన యాచమూ సందోవాంబు మహోన్నత పటమంటప జితోద[గగ్భృహంబులై న పట్టణంబుల నతికమించిచనియెం జమూకద౦బంబు చేత నూర్జ్వ & ప్తంబగుటం జేసి సూర్యకిరణంబుఅ దేత( (విత ప్తంబై న దాని కరణి సమావ్లోదక సొగంధిక మారుతకంపిత యమునొజలంబు నందు మహివరాగంబు పురోఖొగంబునం బడియె 110

• యమునానది వర్ష నము గి. _ఖరకరుని ప్యుతియయ్యును గాలు చెలియ లయ్యును వినలయయ్యు శకీళాఖలజన జీవనామల జలముల చేత యమున నకలపొపంబులు వారింప శక్తయయ్యె. కే పీ. మిహిశొఘనంళశాళ మేఘంబు లార్టగమ వోనీలతటుల చం చానంగృప్ట వర్ష శాళిందీ[వవావాజలము (ావి తన్నీల*లరంజితంబు అగుచు చాతణంబున విలి న్నా౦జనవ గత నధిగమించిన థంగి నలళె మజియు స్‌రగ నిర్యంకలం జలదరి(తముల చే6 బదములచే/-బటో లె బంధురముగ గీ వనడుశు నువిశాలనా సాధనములచేత రయభవ। భాంతిచేత వేకములుమూయు నంగనలచేత నాలింగికాంగు లగుచు జనము లయ్యేజుచా?టిరి సం[భమమున. 119 వ. మలియు గంగానది సాగరంబునుంటు-6ంచెనని వేద(పమాణంబె శాని (వత్యవంబుగాడు యమునానదియె నిజజలంబు చేత సము

యమునానది వర్ణ నము: శ్లిక్షి!

(దంబునుంబూరించె నట్లుగా దేని గంగా నలిలంబువగిది వము[దో

దకంబు శుద్దన్ఫటిక నంకాళంలై యుండు నట్లుండక జలధిజలంబు

గంగాసంబంధి జల పవాహశ రిం శంభు కంథఠసమానవర్షం ట్రై యుం

డుటవలన యమున చేత(బూరింవంబ డె ననుటకునందియంబు లేదు. గ్‌. మదగ జేం[దంబు అంన్మ్యపమాణనలిల

మళశి మొదలడిగ్గి నిజమదవనముచేత

నంతకంతకు మిక్కుటంతై న యాము

నాంబువుల నుత్తరించె నిత్యద్భుతముగ. కేసత్తీ చ, అతుల త మాలనీలసనలిలాయతభూరిక ళిందకన్య యు

ద్య్యతబహుసాధనోర్ముల రయంబున మేదినినాకమింప చా

యితపడివచ్చు తద ఎలినదీశర యోద్ద తి నడ్డగింె ను

ద్ధతి నటు వేలమాడ్కి వితతంబుగ నవ్వలనిచ్చె మౌగ్గమున్‌, 115 గి. _అధికదు స్తరయైన వచ్యా_ప్రసుతను

ఘన(పతిజ్ఞను లోలె వేగమున చాటి

యుశములు శృంగ లేఖ తాత్యురుతటములు

గలుగునటు మోరలె త్తి రం కెలునీగు జె. 116 వ. మటియు నృ్పష్టధ్వానంబుగలుగునట్లు చలద్జోశోవలడితోర్ధ్వ

ముఖంబులును నున్నమిశక రృంబులు గలుగున ట్లూర్ధ్య (వసారిత

నిళ్చలకంధరంబులై న వాయంబులు ప్పరోభాగంబునల దటదత్త

లోచనంబులై (వసారితవితి వ్రచాలధులుగలుగునట్లు నమ్మవోనచా

ను త్ర్తరించె; ను త్తరించుయాదవభూపాల వై న్యంబుల వేత సీమంతీ

[కీయమాణమహిపవిపషాణ మే చకపథభయు నిందూరిత గజశేఖ

శాన్వితయునై న యక్మువోనది ధరి తిళాయత వేణియుంలో లె.

ిళాళించె; మటియు.గొందజటుజనంబులు నావ్యంబ్రైన జల! బున

(వతివాతశీ ఘగమనంబులు నను క్షీ త రై ర్యంబులు నపాళ్ళత

_లి(్రిల్లి శికపపాలవధ మహాకావ్యము ($-ఆ) మహోన్నతగురుతరతరంగంబు లగుటం జేసి యవరతరంగ ంబులుం బ్‌*లె నుపస్థితంబులై న వాహువులచేత నుత్తరించిరి మజియుం (లియనల్లభుం డగుకృష్ణుని వరూధినిమహోతు శృంగాఘాత విదళిత మవాకూలయు నుద్భూతమదవిపాణి గురుచర ణాకృష్ట జల[గావాయు బృవ్మాద థ వ్యాకులితపువ్న, రయునైన యమునా నది నప్పు డుత్తరించి నుఖంబుగా(జని యే దదనరతరంబ

• (శ్రీ కృష్ణపొండవ సమాగమ వర్ణనము + సీ. కడువేడ్కచ్వారక విడిచిన చాదిగా వారి నిజ్ననె న్యసమన్వితముగ నిచ్చోటవిడినె నే(డిచ్చోటు వెలువడె నని దినదినవా ర్త అరయుచున్న ఛాండు గావున మహీవరుండు ధర్మసుతుండు కమలలోచనుం డట్లు యమునచాంటి వచ్చుచున్నా(డను భవ్యచార్తను వివి సంలబ్ధసాం (ద హర్ష. ంబువలన గీ. _వర్చితళరీరు( 2. తనవారి నెల్ల వనవావణమె పిల్వనంపించి యనిలనంద నార్జునాదినహోదరు లనుగమింవ 'నెదురుగావచ్చె మంతులు హితులు గొలువ, 118 వం మటియుః గృష్టాగమన సంతోవమ (వవృ త్త శౌారవ పేనాతూర్య ఘోమఐధిరీళ్ళత కళ్ణే దియంలై న [శోతృజనంబునకు గథకుల వేత స్పష్టాలాపములయందుః (ఐకాంతాభి ధేయ శేషం లుపరత వాత్యఘోషంటై న యనంతరంబ వా_న్తసం కేతంబు చేత నంపా దితంబయ్యె శీ ఘపరివర్తితకనకచ[క నేములగుటం జేని వేగవ

• మూలమున 12వ నర్గ సమాప్తము.

శ్రీకృష్ణ పాండవ సమాగమ వర్ణ నము ల08 న్నారు తాకంపితవరన్పరోపమమహీ రేణు కేశనవననంబు లె నరాజ నంబంధిరథంబు అంతట! భాదమా[తంనై న యవశాళంబు లేకుండ నిండె, 119 శ. వారిఖురఘట్టితావను లుదం దితపాణితలాభిఘాత భా స్వరవణవాఖ్య వాన్యములభంగి (దుతంబుగమోసె 'వెంలడీన్‌ గర మురువారివాహ పటుగర్జిత వారణనాదవాష్ట వి న్ఫురిత కలాపబర్హ్ముం టు ముంగల నృత్యము జేనె నత్తి,న్‌ చ. వనరువానేతు నై న్యములు పొండవనై న్యములున్‌ బరన్చరం లనుపమమి[తఖావమున వై క్యమునొండి చరింపుచుండ౯గా బని€బడి గుంపుళై యుభయవతగజంబు లొకింత సేవు ఈ య్యానః గలవాంబొన ర్చెను; మచాంధులకుం గలవే వివేళముల్‌? ఉ. అవ్వల ధర్శపుుతుండు మహారథమెక్కి మనోజ్ఞ రూ ర్తియె దవ్వులవచ్చు కృష్ణు గని ఆానురథంబటు డిగ్గునంతళో నవ్వుచు నమ్మహాగ్శుండు ఘనంబుగ రాజను గౌరవంబు లో నివ్వటిలంగ( డానె కడు నేర్చునడిగైరథంబు మున్నుగన్‌, 18కి గి తరల., అపుడు శౌరి పురాణపూరుషు డ్మగవంద్యుండు నర్వవి ష్టపనమస్కృతు. డయ్యు గౌరవసంళ్ళ ఆాతస్టకు డ్రై రహిన్‌ విపులకుంబడి మేనయ త్తకు విడ్డండా యమనూతికిన్‌ విపుల వోరము భూమిసో(కంగ వేడ్క (మొక్కె రయంబునన్‌. గి. మహితమకుటాంకురంజిత బ్మూతలంబు వారిశిరము సో(కునంతలో యమనసుతుండు [కమ మపేతీంప కటువంగి కడురయమున. బీతి భుజపంజరమున+ బర్మిగహించె. కేల గి, గురుకవాటనవి స్తీ రృమౌ హారియురంబు యమసుతత నూరమందవర్యా వమయ్యె

ల్రీ4 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (శీ-ఆ) నైన దీర దోర్యుగమున నంచితముగ గాఢతరముగ రయమున€ గా.గిలించె. 128 గీ. _చాభికమలంబు విడిచి [(కన్నన నురంబు నందు నిత్యంబు వసియించు నట్టి లత పృథివిపతి నిర్ణయా శ్లేషపీడనమున నచటనుండకళ వారిముఖ మూ(శయించె, 126 చ. బలినటుగట్టువేళ ఛలవామనుండ్రై (పతిపతత్తి సేయుచో వలనుగనత్తజిన్‌ వినయచామనుండ్రైన వారిన్‌ యుధిస్టిరుం డలయక వావావీర్యవిజిళతామర భూజ సుమయిచేతను జ ;లతరకీ ర్తి చే బలె సువాసితశీ రమునందు మూర్కొ నెన్‌. 127 మాల అట లొ సీ. _వృస్శివల్లభుండు పాగ్విశ్లేషితుండై న వాడైన నాశ్లేషళ వసుఖాను భవసంశతోద్గత పటులోమకూవ మై యళలరు కౌంతేయుని యంగ లతిక వికనత్కదంబక నికురుంబ చారుత్వ మును కాయద య్య సమ్మోద మెనంగ ఘనవీర్యని ర్హిత దమజ సమూహుండు నతిహృష్టమానసుం డళలలోక ఓ గీ. నం న్తవోచితుండగు శౌరి నమ్భుద [వ పుల్ల నేశుల వినయన[ ముల సమీర అాత్మజాదుల ధర్మజునను జులనుయ థోచితంబుగ చానందయుతుల:బే సె. 193 వ. అప్పుడు సమానళఠేజస్కులును శిలాకలినులును విశాలవతది జ తరజబాహులునగు వహీపతులను మహీివతు లేక కాలంబునం గూడుకొని కులిోతతంబుకం శు ముందున్న మహీధరంబులు మహీ ధరంబులంలో లెంబరన్పరాలింగనంబులు గావించిరి మజియును.

ఇం్యద్రపస్టాభిముఖ ప్రయాణము 205

అ.వె. కరటికుంభసదృళ కఠినేతరేతర

_న్తనథ రాతిదూర చారితోద

రలును ఫుల్లగండ ఫలకలునగు శెౌర

వులును గుకురసతులు గలసికొనిరి, 180 క. ళరిణి వాయరథ పదాతులు

పరువడి నొండొరులుగలసి బంధురభంగిన్‌

బర మోత్సవమున.( జనియెను

కరీందములు చనియె వారి/గలయక యొంటిన్‌ . 181

గ ఇం(ద్రప్రస్టాభిముఖ ఫపయాణము +

ఆ.వె. అరద మెక్కు(డనుచు నలధర్మ్శజండు వల్క

వారి కీరిటద త్తవాస్తుండగుచు

నరద మెక్కె ధనవహాస్తావలం[ఓ మొ

యిం(దుండంబుదంబు వెక్కినట్లు, 189 వ. అప్పుడిం[ ద(పస్థాభిముఖుండై చను (శ్రీకృష్ణునకు లో శేళ్వరుండగు

ధర్మరాజు కరగ్భృహీత[పతోదుండ్రై తొల్లి (తిపుఠాభిముఖుండైై

రథం బెక్కి చను శంకరునకు (బలహ్మాయుంకోలె సారథ్యంబు

గావించె మలియును. 198 చ. వారితనుజాల రం(ధకలికాబ్దలసత్కిరణోత్క రాకృలిన్‌

వజలు (పకీర్షకం బపుడు వారిధిగంధవహుండు భూరిఫే

నకుచిర పుంజముంఐలె ఘనంబుగ మారుశనంరనుండు నా

సరసిజ నే[తుపార్థ్శ్వమ.న సమ్మద మొప్పఃగ వీచె నత్తల్‌న్‌. 184 చ. ఆలఘుతరోడు పొండురుచియాట( గళిందసుతా[ హదోపరి

స్థలగత హంసమండలవ౪ చాడ్చుననొ ప్పెడు చాతప్మతమున్‌

బలరిపునందనుం డపుడువ్లై/ దమాలసుమౌభవర్డు( డ్రై

యలరు యదు పవీరునకు నంచితభంగి ముదం బెలర్బగన్‌ , 185

206 శశుపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) ఉ మారుతవ్యుత ళకసుత మధ్యమునం జెలువారు చ॥కి సొం పారళగ ఇాస్క రేతర్మగవోంతర వాస సమౌర్జితంబు నె హోరిరుచిస్ఫురద్దురు ధు కాభిధ మొందివెలుంగు పూర్ణకం జారివిధంబునన్‌ వెలసె నతులకుం గడువిండొనర్చుచున్‌. 16 చ. యమనియమంబులున్‌ యతినయంబున యంబుజనాధి నాథునిన్‌ (గమమున(బర్భు జాంధవుండు గంధవహుండు జిగీమనిం బలెన్‌ బ్రిమద మెలర్చ మాధవుని పార్గ్వమ. లందును బృష్టభాగిమం దమలిన భ క్తి మెంజనిరి యశ్విసుతుల్‌ రచితామసారులై. 1౫ చ. అకవటసం[ భమ పకటితాధికళ క్తులు భూరిసమ్మచా త్శకు లవినీత శికకుల మానుషచర్య్యులు పాండురాజపు (శ్రకు లసురార్నివైన వితథంబగు భ క్షినొనర్చి రవ్చు డొ ద్రికపడి శిష్యవర్యు లుపదేష్టపయింబలె నంచితంబుగన్‌. 188 ఇం్య్ర(ప్రస్థ్యప్రవేశ ము వ. ఇట్లుభయనై న్య-బులు గంగా యమునా (వవాహంబులుంబలో లె వొండొాంటిం గూడుకొని యనో్యోన్యమై। తిం (బకటింపుచు నేకీ వంబుగా(జనియె నప్పుడు పతినాది తాంబర విమానంబులుగలుగు నట్టుగా మంగళదుందుభులు (మోసె నంత దనుజాంతకుండు యుధిప్టిరమఖావలోకన శౌతు కాతి రేకంబున సర్వ దేశంబులనుండి చనుదెంచిన మహివతుల వైన్యంబుల ఈ బుర బావ్యూ దేశంబు లయందు నిర్మితంబులై న నిశేతనంబులశేతను వై రి సేనావరుధ్య మానం. వైైరిసేనా వేష్టుమానంవై న చానిపోలికనొప్పుచున్న యిం [ద పస్థపురంబు నవలోకించె మజియు" (బితిళబ్బపూరిత దిగంతరాళంచైన సేనాసముుదంబు తుషారాచల గువోముఖో న్ముఖసురనదీ[పవావాంబు కరణి, బుర ద్వారంబు గదియనడిచె లోక సంరమణార్థంబున నకృద్దృ హిత శరీరసంభవంబుగల యప్పు రాణపురుషుండు (పవిభక్క (వత్య్మగగ్‌“వుర చ్వారంలులుగల

పౌొరనారీచేష్టా వర్ష నము 207 యష్పురంబు పంచేంద్రియ సమౌనుక్సై న ధర్మునందనాది పంచ పొండవులతోంగూడ! అవేంచె మజియును, 189

చ. వారనయనాగ్నిగ(గాంగని సుమ్మాన్త్రసమద్యుతిరూవసంపదన్‌ వటలెడు పూరుషుల్‌ మజియు వారకమున్నటు రాజయత్మరో గరహితవూర్ష చం దనిభ కాంతియుతో జ్ఞ్వలవ క్ష 9ినంపదన్‌ బరెడు కామినుల్‌గలిగి ఖభానిలు నప్పురిజొచ్చిరందణున్‌ =

• పొరనారీచేష్ణా వర్ణనము +

చ. వారివటవోదివాద్యనిన దార్భటులన్‌ విహితోవహూతలై పురితరుణీమణుల్‌ కుతుకము దొర సేయం/ వద్శకృత్యముళల్‌ మటిచి ముళారి-ాచుటకు మక్కువతోనటు వీధి వీధికిన్‌ గరమరుచారవచ్చిరి ముఖద్యుతి వె న్నె లగాయుచుండ(గన్‌

చ. మలయుచు వేడ్కనర్టకృతమండనులై. కరరుద్ధనీవులై గళితమనోజ్ఞ చేలలయి [గాలువెలందుల(జూచి సౌధపం కులు పటవా(ప్రతిధ్వమల దోరముగా((బకటాట్టవోనన్‌ ము సపినలివై వడిం దన రె జూరుతరంబుగ సర్వవీధులన్‌ . 142

చ. తత్తరపాటుతో రళన తప్పక వతమునందు మంజుఖా స్వ త్తరకర్ణ పూరములు వారక శేశములందుః గంచుకం లు త్తలపాటుతో నడుమ నొవ్వృమెయిన్‌ మొలచేగ చన్నులం ద త్హ్రలి గుండలంబులటు వా_స్తములం ధరియించి రంగనల్‌. చ. వెలందియొకర్తు కృష్ణములిపీకణరాగవశంమినం విదం బులనటుయావక[దచవముంబూయుచు నొక్కటి-బూయ కంతలో బొలుపుగ శంక రార్థతను బొందిన గరియు(ళో లె మార్గమున్‌ 'జెలువుగ యావనై కపదచ్చితితఛాతిని జేపెనత్తలీన్‌, - 144

2(8 శీకుపాలవధ మహాకావ్యము (8_ఆ) చ. లలితవిశాలమధ్యశిఖరస్థలితధ్వనితోరు మేఖలా

కుల లగుపౌరళామినులు గొబ్బున గాంచనతుంగనం[కమం

బుల నీరువంకలన్‌ సఖులు పొల్పెనంగం గయిద౦డ లీయ౮ా.

గలయఃగ వెక్కి రం[ఘీకటకస్వనముల్సరవిం జెలంగంగన్‌ . 14ల్‌ మ. హారినందర్శనజాత కౌతుకమునన్‌ హైమోజ్ఞ్యలచ్చి! ఈమం

దిరకుడ్యస్థ గవాతనుధ్య విలసన్నీ కేజప్మ తా &సుం

దరవక్తా౦ంబురువాంబు జూడంఐడియెన్‌ దత్చూర్వభూధృద్గువోం

తరరం[ధోదరముధ్య గై (దచసమువ్యత్చూూర్ష విం బాకృతిన్‌ . 148 ఉ. _కాంచనసొధవీధిపయిగ్యగాలుచు గంధవనోవధూత చే

లాంచలమైన యొక్కనగరాంగనచే, వారి వచ్చుచుండ న

భ్యంచితలీల నన్నగర మాయత కేశుకృతోరుళోభ మై

మిం చినమాడ్కిళోభిలె నమృద్ద పటీరజలావసి క్త మై. 147 చ. అరుదుగ నప్పురీరమణు లప్పుడు మేడలమీంద నుండి ను

స్థిరకరపంకజాం జలుల చే(గును మోవచితాచ్చ లాజముల్‌

స్ఫురదుకుళు క్తి నంపుటవిము కృ మనోవారచారుమౌ క్రి కో

త్కరములునో లె శారిపముందవ్పక చల్లిరి సంభమంబునన్‌. 140 చ. _లలితహిమ[పము క్త శశిరమ్యతరుండు సపద్యుండున్‌ ద్విజా

వళికధిక(పియుండును వినర్ధితమనథుండున్‌ బిసాదితో

క్షి ఏలనురుండ్రైన యవ్విధుండు సంభమతన్‌ బిమచాజనాలికిన్‌

'తెలువుగ నసంతతోత్సవము తేనె మవా త్తరు లుత్సపింపగన్‌. 149 గీ. మజి స్వదాహకుండగు కూలి గిరినుతాభ

యమున జౌ రాంగనల(జూడ(డను చు నమ్మి

యథ యమున! ఖంచళరునిచే నా కమింపం

బడిన సోదతుల(బూచె (శీపతి మణంబు. 150

14 పొరనాలీచేషా వర్ష నము ల(0$ ల ణ్‌ గీ. పరగ గల్బాంతమందు నెవ్వాండు కుడ చేత భువనంబులన్ని గనించె నట్టి వారిని పురకాంత మదవిహ్వూలై కలోచ నాంచలంబున (గసిబమించె నవ్చు డవావా | 151 ఆ వె. శారి మోల నొక్కనతి యధికోన్నత కఠినకుచయు నీలకంఠమధుర వలయనాద యగుచు( జలదంగుకుల రేత ఘటనంబు( జ నెం గర లిలము. 1528 ప! యణ సీ. పరిపాటలాంభోజ నురుచిరంబును నస కృచ్చంచలాంగుళీ కిసలయంమిు నగుపాణిచే నొక్క యళ్చాతీ ఘనశిరః కంపంబు వేయుచు గంజనే తు నమదీర్శ వర్శంబు నవిదితార్ధింబుగా నావ్వోన మొనరించె నంచితముగ నరనలినాంతికోవహిత పల్ల వకాంతి క లత కపాణిచే( గ్మమమ. ఖులు, మోనా గీ. గవ్పుకొని యొక్క-నుందరి క్యమతరక ాంగుళీరంధివిసుత వ్యా ప్తధవళ దంత కాంతులు గలుగున ట్లంతిక స్థం డైన *ారిని జూచె న త్యాదరమున 188 చ. పహారిముఖవీకణంబున సమాదర విస్మయ సంభ ఏమంబునన్‌ స్థిరతర నేత యె యొకచెల్వ నసుఖంబున విన ఫలలౌాగమొ పరిగళదుజ్జ వలొంకుకము భాసురనీలనిబద్దకంకణ వంరుచిరరోమరాజియగు పొణితలంబునం గి ప్పె సిగ్గునన్‌ _ 154 చ. భఘననిజ సౌరభ! భమణకారితబంభ రపతతి, పథం జనరయనాళిత శమజసాం[దజలం బని మేపదృష్టియౌ

ల్జీ!0 శికపాలవధ మహకొవ్యము (8-అ) ననువమసుంద రాంగమున నంగన యోర్తు దరస్శి కాన్యయొ దనరు పురాధి దేవత విధంబున(జూచె వారిన్‌ ముదంబునన్‌ 155

పీ. అకట! కృమ్ణుండు మనయమలు తృప్పినొం

దకమున్నె దృష్టిపథంబుచాంటి పోవుచున్నాండని పురళాంత లెంతయు వగనొంది రనిశంబు పాయక వారి నీవీంచువారి కే తృప్తి లేదని 'యెజుఏ గరు వారి శేలాగు/గలుగు తృప్హి గ్గ వారి దూరమున నేగ నమ్మవోమహుమీ౯౫ (వాలినచూడ్కులు (మ్మజించి. గీ. రంగాని య అ్యాశతో నరుగుమాన సనంబు మజలింప(జాలక సదసి కృత్య ములు మజుచి చితనిర్మిత లలితరత్న పు(తికలుపోలె నుండిరి చిితభంగి. 156 చ. అలఘు తర పసారిత (దుగంజలిపీతమనోజ్ఞ మాధవో జ్ఞ్వరిరనపూర నిర్భర లసన్మదమందళరీర యుకృలై. తొలంగి చనంగం వాదములు తొ టుపడంగ నతి పయత్నతన్‌ మెలకువ జేసి యంగనలు మెల్లిన నిండ్లకు! లోయి రంతటన్‌

• యుధిషిర సభాగృహ వర్తనము * అ ణి వ. (వత్యగ గంధవాసితోద కవిర జీకృతంబులును సొం[చాగరు ధూ వధూనమకృత రేణువి భమంబులును సముచ్చి)తోన్నతధ్వజ స్తంభ విలంలవిపటప కాళంబులునగు పురవీధు లతి (కమించి తొల్లి ఖాండవ చాహంబునందు ధనంజయునిచేత మోచితుండైన మయుండు (వత్యువకాశార్థంలు తన చేత నె బీందునరోవరంబునందు నిడి _వ్తంలై న వృషపర్వ గృవానిళ్శా ణావశిస్ట మణికీలాకలాసంబు చేత

యుధిష్టిర సభాగ్భృహ వర్ణ నము ర. దిరస్క్భృ తేం[దనద్శ్దుసంపదం బగునట్లుగా నిర్మించి ధర్శరాజున కొనంగిన నభాసదనంబు డాయం జనియె. 1568

గీ. వరగ నేసభయందు నభింకషాచ్చ రాజిత స్ఫాటి కాగారరమ్యరుచులు చేరి చం[దుండు [కమృర &ీరవార్డి గర్భవానంబు(జేసిన కరణి నలరె. 159 గి. అరయ నేనఖాసదనంబులందు నీల మణివిభావారితీకృతమధ్య పద్మ రాగరచిశావనులు భృగురామ పితృన మూవా తృ ప్లికృజ్ఞలముల€ బోలెంచాల్బె 160 గి ఎచట సృటిళాళ్ళసంఘాత రచితములయి నీళల: జం దికైకత నొందినెగడు కతన మటీయు నిరులందును గశావమర్శగమ్య దవనథంఖులు జనముచే చాటబడియె 161 గీ, (మోలవిళ చాళ్ళగృ్భవాముల లోలంజూచి కౌమ.దీ(భాంతి నవలికి. గడ చిపోయి వెనుక వాస్తావమర్శనంబున నెటింగి జనము లతికష్టముగ( జొచ్చి చనుచునుం(డు. 162 సీ. పనభాగ్భృవాములం దేపార నిశయందుం బద్భినీథామినీ వరిళవస్ఫు టాపరాఢములై న యజ్టాంకువులనంగ నన్ని[ద నీలాళ్ళ సంచ యములు పటు గెరవమునను పొంళుకాడనమాచ రించె నేనళయందు నంచితముగ నభినవసంగంబు లౌట సాంద్యతపాొ భరపరాబ్ముఖులయ్యు భాసురముగ

212 శీశుపాలవధ మహాకోన్యము” (ఆ) గీ. సదన రత్నథిత్తికలందు సం కమించి - నటి (వతివింబములయందు న్మగళాగ శు ముదు నెదురుగా. జను బెంచు నతిచ. లపుడు నుఖులకు ముదంబొనంగిరి నురుచిరముగ. 169 చ. అరుదుగ సెదు నూత్నవారి కాళ్ళవినిగ్మిత వేళ్తపంక్తు లన్‌ హెరితశృణంబులంచు నమితాన్యములై రనవా[గలగ్న భా నుర కిరణాంకురంబులగ*చున్‌ గ బళంబు (సింపుచున్న వై ఖరి. గనుపట్ట. పెంచిన మృగంబుల జూచె జనంబు సొంపుగన్‌ గీ, అరయ నెద్దానిదెంగట నాలవాల భృత జలాదర్శ ఓంబిత పృథుత రాతి తనువుచే నపలొళనంతతి సమూల నంతతిని జాచినట్లుం డె ఇస్చరువాములు 165 నీ. మటియు నుర గేందమూర్థజమణి సమీప మందు ముహురున్న కాంభోధ రొారవముల శేతంద అ్బాంంగ స్త్‌ ేర్వు లుద్యూశ వాల చవచాయజమణి స్థృలాంకుర చ్భాయనల రె 166 చ. అలవుగ నెందు గూఢనలిలాశయముంగని భార్త రాష్ట్రండున్‌ స్థలమను (శాంతిచేత డిగి శత్సలిలార్దుి శరీరుండైన నిం పలర(గ చాయునందనుడు వోసము౬ జీసినం ద[దవంబునన్‌ గలగిరి రాజులెల్ల లయకాలమువచ్చె నటంచు థీతల్రై 167 ఆ.వె. మటియు నెచట నిశితకర వాలకోమల " న్ఫురిత క కనీలభూములందు 'చెలుపువారులేక జలమును (ాంతిచే మొలపటంబు జనులు ముడిచిళొనిరి 168

యుథిష్టిర సభాగ్భృహ వర్ష నము 218 చ. అపు డమలాంకుపుంజరుచిరాంగులు న్మేతనుఖ్యపదుల్‌ రమా ధీివ యమజుల్‌ రథంబుల నతిపియులై సభకున్‌ ముఖంబుగా విపులరుచుల్‌ ళ శాంళు+డు కవివవరుం డుదయా,దినుండి మిం టివయి.కి నుద్గమించుటకు డిగ్గి న కైవడి డిగ్గి రింపుగన్‌ 169 వ. ఇట్లుర భావతరణంబు( జేసి మాధవుండు ధర్మనందనుండుమార్షం బు'జూపుచు న్మగ భాగంబునంబోవుచుండ (బళాపటలవ్యాప్తి న్‌! నద్భశ్యరత్నమయకుడ్యం లై వవాుురత్నపభాపుంజంబుచేత నవి భావితద్వారం బై యొప్పు తత్సభాసదనంబు మెల్లినం బవేళించి జీ మందిళం బభంకషరతశ్న |[వభాసమూవాంబుచేత 'దేవశామం , చిరంబుల నెల్ల (4 లరివాసింపుచున్న చానియట్ల నలర్‌ నట్టి నూతన హిరణ్యమయేష్టళా రదితంభై న యమ్మవోసదనంబు విలోకించి యుదయళిఖర శిఖరయుగప(త్పకాశమాన దివాకర పూర్షచం (దుల యళభూతపూర్వళోభ :ధిగమించి ధర్మునందనక్ళష్ణులు న ముబజ్వలదీ ప్తివిపులసించోననంబుల మీడ (సుఖాసీనులై రనంతరంబ రాజకులంబునకు నకలదుఃఖాస కారియగు యదునందనుండగు కృష్ణునిచేత నిదాఘగంత_ప్తంబ్రై న యంగంబు వాయువు చేతం బోలె సాగరజలంబు ళళిచేతంబో లె మిక్కిలిసుఖంబుచేత నానం దింపబడి యె విలాసయు కృలాసిక' విలాసినీజనం బనవద్యవంళాది వాద్య గీత సమకాలత్య (దుతవిలంలితాది వాద్యమానాను వర్తియు నవగీతం ఐయ్యు నవగీతత్వంబు ధరించినద్హై స్ఫుట సాత్వికాంగి వాచిక 0బును మధురంబునైన నృృత్యంబు గావించె మజియు నాధరసనందనుండు (శ్రీకృష్ణుండు సభా్యవవేళశనంబు గాపింపుచు మండ నమ్మవోనగరంబునం దు (విసిద్ధ వసం శాద్యా తిరి క కాలంలునందును మహోత్సవంబునాజ్ఞాపిం చెల్భస్టాగమన నముత్కటొ నందుశై న ధరగనందనువి నగరంబు నంతతోత్సవం లై. శీఘింబున విష్ట్యృతంబయ్యె నప్పుడు సకలనామ్మపపంచా భిల్ల 02న కృష్ణుండు. బాలకులు మొదలుగ *వింధుజనారోగ్యం

ర! శిశపాలవధ మహాకావ్యము (0-అ) బును (అావ్వైణుల గుశలంబును రాజుల ననామయంబు నడి” మహోానంపద నధిగమించియు నిరవాంకారుండగు నుజనుం డొళానొకప్పు డైనమ గ _ర్తవ్య కార్యంబు మఈ౭టవ(డు గదా! యిట్లు నర్వజనంబుల కుశలం బరసీన కృష్ణుండును యుధిష్టిరుం డును బరస్పరంబు మనుష్యలోకంబు నందు దుర్గ్శభంబైన రసో త్కర్షంబి నొంది రతిస్ని గ్ధత్వంబున ననుతణంబు (వతివాక్యం బపూరో త్వంబును ధరించె బహుళ శికుపాలజరాసంధాదివధ కార క్‌ చింళారూపామృతంబు లాస్వాదింపు చుండిరి. * 10

ఉ. అప్పుడు సొాధుచాది నృపుః డధ్వరకర్శమునందు మానసం

శ్యగ కీ త, లొప్పుగం జేర్చి సాం[దనుఖయోగ కృతాన్య (వసాదదృష్టి చేం గప్పిన సన్నేహాళావము దగన్‌ (లకటంబుగ 'జేయుచున్‌ రహిన్‌ దవ్పక వాగ్విశారదునిః డామర నేతణు6 జూచి యిట్లనున్‌ 111

అర

• యాగరక్షణకు ధర్మజుడు (శ్రీకృష్ణు నరించుట అనఘాత్మ ! నీకంళ నన్యు. డేవురుషుండు (వీడ నొందకయుండు వినుతు(డగుచు ? వినుతించువా(డును ్రీడితుం డగుచుండు మన కిర్వురకు నట్టి మాట లేదు ఈ వనంతగుణుండ వే నాత్మబంధుండ స్తుత్యుండ వీ వేను స్తుతికరుండ నవనిలో భవదన్యుం డగువా€ డసత్య స్త వంబులచే( జాల (బమద మొందు గి, నట్టి యనృత _స్తవంబులు [పాణులకును నులథము లనంతక ల్యాణ లలిత గుణుండ వైన నీయందు నత్యంబు లగుచునుండు 'నెటి(గి వినుతింప నెచ్వారి తర? మధిళ! 172

• మూలమున 18వ నర్గసమా ప్షము

ష్ష లి యాగరక్షణకు ధర్మజుండు ఛ్రీకుష్ణు నర్జించుట 15 గీ. పరగ నర్వాపగుణజాలవర్డి తుండ వైన నీయందు నిఖలకల్యాణనుగుణ నంపదలు చేరియున్నవి; నతతము నినుం బవొగడువాండు మిధ్యావాడి యగుసె? కవ | 178 మ. అనఘా! భారతఖండముంతయును మళ్చాాధీనమై యుండుటల్‌ ఘనతన్‌ నర్వ నువర్వవంవదలు విఖ్యాతోరుసౌ భాగ్యముల్‌ విను తై క్వర్యము జిత్వరానుజులు భూవిఖ్యాతియుంగల్లుటల్‌ దనరం చావక సత్కృపాకలనంగాదా ? పద్మ పశేతణా ! 174 చ. నలువుగ ధర్యఠా జనెడు నామముగల్గుట నాకు మీక్ళపా ఐలమున(గా దె*? మూలతను (శాపుగ మీరిపు డొంద నేను సొం పెలయంగ ధర్మువృతత వహించెద నేను మఖంబు నేయంగా? దలంచితి నీవు తద్భరముచాల్చి కృపామతి నుద్ధరింవవే? 175 శా. నంభారంబులు గూర్చి యాజకుల నోజన్‌ బిల్వనంపించి యా రంభం బొవ్ప మఖంబు వేయుటకు మీ కాశం లతీడింపు చి ట్లంభో కేవణ! యున్నవాండ నిటు ఛాన్యంబర్షి దూర్చెత్త సం రంభం బొవ్ప౯గ(గర్హ కుం డనిలు, జేరంగోరు చందంబునన్‌ 176 మ. (వమదం బొప్ప6గ నీవు నంగతు,డవై పాలింపుచుండన్‌ మదీ యమఖం బించుక విఘ్నదోషములు లే కంతంబు[జావించు దు ర్హమసూర్య్యుం డుదయించి భాసిలుచునుండవ్‌ వానర (ీని నీ చను నెవ్వాండు వారింపళక్తుండగు? నో కంజాత స్యశేవణా ! సీ. మహిలోన రాజు ధర్మంబు దప్పక యుండ 'జెల(గి విత్తంలు నార్జింవ వలయు నార్జి తవిత్త ౦బు నధికః యత్న౦బున రఉంపవలయును రతిశార

216 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (8-ఆ) మెలమిళో.బా తభూతులయందు వినియోగ మొనరింవ వలయు ని ట్లునికి లెన్స యజ్ఞంబనంగ నన్యం బొండుగలద? య జ్లప్వరూపివి నీవె శావె” యధిన! గీ. యగ్నిముఖమున వావ్యంబు నవనిదేవ అాస్యముఖ నన్నముభుజించి యజ్ఞ ఫలము కవ దలళ్చంగ6 గర్హకు నీచ్చుదాత వీవెగావె? మహాత్మ ! ని వ్నెన్నందరమె? 178 ఆ.వె. అను! నీవు ముమ్ను యాగంబు గావించి యవళ్ళథోతితుండ వైన వెనుక నీదుశాసనమున నెమ్మితో శాజనూ యాధ్వరం బెనర్తు నంచితముగ 170 వ, “ఆని యిట్లు యుధిష్టింరుండు విన్నవించిన విని యమ్ముకుందుండు సర్వమహీసతులు. వినుచుండ దళనాంకువ్యాజవోరంబు చేత కఐలా కార శరీరంబుధరించి యతని కిట్లవియె. 180

• (శ్రీకృష్ణండు యాగభారము స్వీకరించుట + పీ. అననాళ! నీదు లేజంబదె నిజనీతి చుహిమచే సకలభూమండలాది వతులను సాధించి వళ్యుల(గా "జేసె నింక 'నెవ్వనిచేత నేమి గుణము? తగంబథ్యవృ త్తి చేతనె రోగము నశింప నెలమి వై ద్యునిచేత నేమి గుణము? అరిజయ భూరతణాది గుణముల శు _ ద్ధత(తియుండ వై తనరు నీడు

రాజసూయ యాగవర్మ నము 217 గి (మోల నెచ్వాడు రాజూర్హ్యముఖ్యసవన మర్టిఃగావింపంగా ళక్తు( డవనినుద్ధ రింప విష్ణు వాఠాహ మూ ర్తికిని దక్క నన్యునకు శఠక్యమగునె ? రాజన్యవర్య |! 181 వ. రాజేర్యదా! యే నతిదుష్కరంటభై న భవదీయ నియోగంబునం దు వ్యవస్థితుండంగావున నెద్దిపంచిన( 'చయంగలవాండ వలనిన కార్థంబులందు నమ్ననియోగింపుము. భనంజయుండు నీశట్టివా డగునే నట్టి వా.డ నగుదు నరనారాయణ స్వకూపుల మగుటం "జీసి యే మిరువుర మేక రూపం బెగాని ఖిన్నంబుగాదు; భవదీయ యాగంబునిరక్విమ్నుంలుగాసమా _ప్తినొండించెళ మమితుండె వ్వం డైన వికోదించె నేని వాని శిరంబు మదీయ చ| కాయుధంబున ఖం డించెద నీవు నిస్సంశయంబుగా యాగడీత వహింపు మనివలికిన నమ్ముధునూదనుని వాక్యం బాలకించి ధర్భాత్మజుండు దేవా! నీవు శేముంకరుండ వగుచుండ( గొజుంత యేది నాకు? నర్వనంప “దలు సుస్టిరంబులయ్యె భవత్సవోాయసంపతి చేత సంతుమ్టుండ వైతి/(గతుక రత్దంబుగావించుట కుద్యుక్తుం ఉనై తిననిపలి 3నంత+

• రాజసూయ యాగవర్థ నము ళీ గి. ధవళకర శోఖి శాన్యు(డ్రై దర్శనమున తపిీత కామ విగహుఃడయి నలిలవిఫ్లు 'శాంగు(డ్రై ధర్మనందనుం డష్టమూలర్తి -మ్నూర్తి విధమున కాజబిల్లె బ"లుపుమీట 188 వ్‌. అప్పుడు 184 పీ, చెలువొవ్పం(గియలు తాం "జేయక సాంఖ్యశా స్తోంళాత్మసామ్యంబు నొందినట్టి యవనీశ్వరుని యంతరంగంబు నందటు బుద్దియందునులో లెం బొవంగ యాజ

ల[8 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) కుండు వృ త్తిభాజియి యడరః దదువలంభ కలనచేళగ _ర్భృశ్వగరిమ(గాంతె సకలమీమాంసాది శాత విశారదుల్‌ నవనయాజకు లవళ బ్రములును గీ. స్థలినదోషంబు. అెవ్వియు గలుగకుండ మం(తవర్గ్‌ బలాహూయ మానచాన వాదిసురుల నుద్దేశించి యగ్నియందు వేల్ళి ళాజ్య పురోడాళవీసరములను 185 “గీ, ఘటితదర్శవికార యో_క్ర్యియగు ధర్మ పత్నివీడిత వావ్యంబు (వణయనాది సత్క్బృతం దైన ళిఖ ముందు శాత్రుపణితి హోమమొనరించి రపుడు కల్పో కృభంగి 186 న. మజీియు నమ్ము వాయజ్ఞ కర్శంబునం దూవోకుశలులగు (వయో కృలు వేదంబునందు. (లథమాది సకలనుబంత విభ క్తుల చేతను దిగంత విభక్తుల చేతను లింగంబులచేతను క్‌ఘ నిగదితంబుగాని కర్య్యాంత "'వేదచవాక ్రంబును బలుకుచు సందేవో శ్చాదనలబు కొణకు సొదృళ్యంబు ధరించినవియు( (బకృతికర్మత్వంబు నుద్దే ళించి యత్యంతివిలతణ ఫల(వదంబులునగు వనమాసంబులు (వనక్తంబులగుచుండ శబ్రకాశ్రువిదులగు ముత్విజులు తత్తత్స మౌసవిహితస్వరవళంబుచేత నీస్వరంబు నీసమాసంబు నీవ్మిగవాం బని యన్యతరపకావ ధారణంబు గావించిరి. (పశాశమానంలైన ళోల జ్వాలారననాశత | వభామండ లంబుచేత వాసింపుచున్న వాని యట్లున్న పావకుండు వవట్కారంబువేత వ్యక్కంభైన పరిశుద్ద (వళూశాజ్యంబు వెక్కుమాల్లు నాస్వాదించె. 18

రాజసూయ యాగవర్డ్మ నము 210 సీ. _ మటియు నుతృవనాది మం[తపూత వావిన్సు భుబజీయించు శిఖ క తిస్ఫురితరూప వృద్దినొందిన తనువే మవొజి్టత్వ మొందిన యది( గాదు యొప్పుమ్‌ ఆ బరగ సువ్యక్రార్థ వర్ష సంపదందాల్చి యవనిలోన వావిర్భు గాఖ్యగలి గ; స్వాభావికోప్ట సంన్పర్థంబు దాల్చిన యనలు డాజ్యాదికంబును దహించె గీ ననుట చ్మితంబుగాదు హవ్య(పభూత పొరభంబు నాఘాిణించు నర్వజమల మూర్తివంతంబు గానట్టి పూర్వపావ నంచయంబుల నెల్ల భస్మ్రంబు సేయు 180 చ. అనలునిశేతనంబు రయ మారగ నన్పు డధకృళాళమై యనువుగ ధూ(మపం క్రి నిఖభలాళలుగప్ప(గ సొందళంగి న కనపతి యజ్ఞ వై భవము నన్నుతిసేయుచు ఖాగముల్‌ గొనన్‌ ముమళకొని వేల్చులం బిలువ(బోవు ఇెజంగున లోయొ మింటికిన్‌ మ. జితపాధోనిధి దేవచానవ వరశిపోగు నా నౌవధి లతికాన్నిసుతసారమౌ నమృత మాలస్యంబు గాకుండన పతీిమూ మోదముతో భుజించి యమరుల్‌ తదివపీయూవ మే (౮ దాల్‌ నతతంలున్‌ మది/గోరుచుందు రలితృష్ణన్‌ రాజనూయంబునన్‌ మ. అరయం దత్క'తువందు యాజకులచే నావూతుల్వై బల్విడిన్‌ బురుహూళాదిక నిర్జరేం్యదు లనిశంబుక్‌ వచ్చుచుండంగం ద _త్తరుణుల్‌ బో9షితనాథ లౌట సురమంచార(సగాబద్ద నుం దరధమ్మిల్లలు గాకయుండిరి రహిన్‌ ద చ్యాగకాలంటబునన్‌ గి. అమ్మఖమునందు సురులు వావ్యంబు నర్థిం (శాళనము జేసి దీర్టామరత్వ మొంది

220 -శిశపాలవధ మహాకావ్యము (ఆఅ)

రధిక దుర్ణయులై న వూత్వామరులను

సంగరమునందు వధియింప శక్తులైరి 1092 చ. అలయక నమ్మవో[కతువునందు నొకింత [కియాపళారమున్‌

గలుగదు నర్వసాధన నికాయసమృద్ధియుం గల్లియుండు సౌం

వలరంగ రాజనంవదలు యౌాజకవర్యుల బుద్ధినంపదల్‌

మెలంకువళోంబరస్పరము మించిచెలం” సమ్మగ వై అరిన్‌ 198 ఉ. దతుండు ధర్మవుతుడు వచాన్యశిరోమణి యధ్వర[ కియా

ధ్యతులః బం క్రిపావనుల యాజకులన్‌ మఖదమణార్ష్ములన్‌

బ&వరాళ్వునాజ్ఞ (గొని పంక్తులు దీర్చి సమ[గభ క్తితో

దక్షిణలిచ్చె శౌత్రుగదితం వగుభం౦గి యళ్యాకమంబునన్‌ 104 గీ చెల(గి స్యత్కియాలబ్ద సంసిద్దులైన

యఖల| బాహ్ముణ మే తంబులందు భావి

వీవిధఫలదంబులగు ధనవీజములను

సలిలపూర్వకముగ, బల్లి జనవిభుండు 105 గి. నృపుండు వేదికయందు మహీనురులకు

దఉణలోె?ంగి పూతుడ్లై తనరు టది వి

చిత్రమా ? దఉిఐలు గొని. తీ8&ఏివిజులు

దళితపొప్పుల్లై రది విచితంబుగాక 106 చ, బలరిపుతుర్యళాసనుండు పార్టివ శేఖరు( డప్పు డాతృవా.

_స్తలిభత నామలవయుత శాసనపతములన్‌ లిఖంచిసొం

పలర౦(గ యాగ శాలిమున వావిధుభాన్క్మ'ర తాళక అమిగా

వెలయ భుజీంపు డంచు ద్వి*వృద్ధులకిచ్చె ననేకభూములన్‌ 197 వ. మజియునా ధర్భునందనుండు శుద్దంబును +1కుతివిరోధ రహిత

శా త్రుఠారణంబుకు. (ఎమ్మా తేజంబమిన 'బేదీవ్యమానంబును సారె

రొజసూయ యాగవర్డ నమా ల్లి!

సారెకు వాచ్యమానంబునగు బాప్ముణ: మూవాంబును విభక్తి

పరిణామ._.బుచేత నకలంకం బులును దివ్యాషర రూవంబులు

సళాన్త్రురా పణంబులును బట్టి సూ తాదికంబు చేశ ళోళ మానం

బులును ద్విఅగణంబుల చేత వ్యాఖ స్యయమానంబు ననంకీర్లా

తరంబులువైన పున్తకస్థ శా్యన్త్యంబులతోంగూడం దణ్ధాన

క'లంబున నాకర్షింపుచు 199 చ. అనిఃళమ చఛవారిళాధియును నా్నాళమ ధర్మ విధిజ్లు (డైన య

జ్ఞనపతి తన్మ్నపళేత్సవము నమ్ముతింజూడంగవచ్చి యాగద

రృనజనిత్మపమోదమున+ (గాలు ద్విజన్ముల కశమంబునన్‌

ధనమణి థభూషణాంబర వితానము లిచ్చె యథోచితంబునన్‌ 190 గీ. మటియు భూరిసారము మృగ్యమాణ మెడ్డి

దుర్లభం బెద్ది యట్టి వస్తువు లుపాయ

నిములుగొని రాజులు తఈదంగణంబుకందు

గాచికొనియుదు రవనరాళాంతు లగుచు 200 చ. వనికి యొక్క భూవరు. డుపాయన మిచ్చిన యర్థజాత మే

యనువుగ భూ రిదతిణకు యాజకద4ణ కర్టి కోట్రికిన్‌

రనియఃగణజాలె ధర్మజుడు త్యాగవిశారదు.డెచునుండ న

ర్వనృవవితీర్ణ భూరిధన రాసులు సంక యమయ్యునయె భ్రడన్‌ వ01 చ... నరవిభఘుల డయ్యుపోయన ధనం బది యర్థులకిచ్చి మోదియె

వజలె నృవాలకుల్‌ దమయుపాయనవిత్తము లర్డి సొత్కృతి

స్ఫురణము నొందినందునగ్యబమోగము తక్కి:'యర్థమిండ్లలోం

ఐబరగ నపార్థకంబగుటం బాటిలు దుఃఖము నొంది రత్త్మలిన్‌ 208 సీ. _అల్పీకృతారాతియగు ధర్శ్మతనయుండు

శిష్యభూతుం డ్రై న తీతిత లేం దు వావపకురతణా ద్యల్బకార్యము అందు నియమింప దక్కిన నృపతు లతని

లీల శికుపొాలపధ మహాకాన్యము (8-౪) వీక్షించి యిత(జెంత నృపతి కాప్తుండయ్యె నవనకర్యంబుల జాడ లెజింగి యతికృ తార్టుండ య్యె నని గౌరవించిరి; యాదికోలోద్ద ఎమొ హిరణ్య గీ. యాశథముఖ దైత్య కంపిత మైనధరణి తనదువాక్కున నిడికొన్న ధర్మజుండు కలన నిర్జితులై న రాజులకు వారి వారిభూములు గ౦మ్మర వారి కొనంగె వ08 చ. కనదురునత్వసం పదవికారి మనన్కుడు ధర్భ రాజనం దనుండు మవోవావంబున నుద(గతనిశృయ బుద్ధితోడంజు య్యనః జను దెంచి నట్టి బవుయాచక శ్మతులవల్ల నెప్పుడున్‌ ఘన మతియై వఠాజ్మఖుండు గాక వెలింగె నమ్యగళ క్షి చేన్‌ 204 సీ. ధనళాంతియె య రి జనుదేరం గని వాని నొవరింపక పంపు టరయ లేదు ఇంతకుమున్ను నీకిచ్చితి. (గమ్మర నేలవచ్చితి వన్న జోలిలేదు ఎంత సేపిచ్చిన నిచ్చుటోపికగాని యినుమంత మొనను వినుకు లేదు వేండినదానికి ద్విగుణమిచ్చుళగాని కొంచెమిచ్చుట లే దొకించుకై న గి, జగతి “సద్యోద దాలీలి చతురి యనెడు న్యాయ మది దప్పకుండంగ నడిగి నపుజె యాపనము సేయ కర్డుల కర్థమిచ్చె ధర్మజునివంటి చాత యిద్ధరణిం గలంజె 205 ఆ.వె. చాన కౌండు.డ్రైన ధర్మజుం డర్జివి చ్యావిహీనుం డైన నతని విడువ

రాజసూయ యాోగవర్హ నము ఓకీ కర్టమొనంగి మేఘం డంతట వర్షించి ధరణినూవషరమ. నం గురియకు న్నె? 206 చ. అనఘుండు రాజు నద్గుణములందు '(లియత్వము లేనివాండు గాం డనిశము తద్దుణాంతరము నాత్మ నెజబుంగనివాండు గాడు జ్యా గనిరతుండాట వీండు గుణగణ్యుండు వీండగుణుం డటంచు నె మ్మనమున నెంచ కడ్డులకు మానుగనిచ్చె ధనం బశేషమున్‌ 20? చ. పని,బడి యవ్వనీపకులు పాశర్థన లేక నె చూచినప్పుడే ధనము మణుల్‌ య ధేష్టమ.గ౯ దప్పక _౩కొని రప్హు దీయళా మను వచనంబు చాతముఖనముందున యాచకవ క్త్రమందు! దా వినంబడద య్యె నవ్విళుని వి _త్తవినర్జనమందు నెంత యున్‌ ౭08 స్కీ. వందిమాగధసూత వై ణికవాంశిక వాదుల కర_నంఖభావనంబు బధి రాంధమూకుల కధికధనంబును భోజనార్థుల కష్ట భోజనంబు నామయా ర్తులకు దివ్యరసాయనంలును (బవవించుసతులకు! లథ్యములును లీదసాదలకును బెంపుగావి త్రంబు గణి కాదులకును బుమ్మల ధనంబు గీ. నడిగి యడగకమున్ని తా నరసియరసి ఇఛాలనిప్పించి యందఅ నత్కరించె నాగతజనంలులం దొక్క( డ్లైనంగాని కష్టపడకుండ నందణు తుష్టు లైరి వ00 సీ. బహువీధసంస్క్భృత (పాకృతంబులం గృత పొ తసంకరములు భావసిద్ధి సహితంబుల్లై న భోజనములచే నాట కములచే( బోలె నఖండర సము

లీక శజపాలవధ మహాకావ్యము: (8-అ) ననుళవిఎచి జనంబు ననుపమానంద ౦బు భరియించె నిబ్భంగి( బార్జివుండు నమ్మవో రాజసూయాధ్వరమందు దు మ్టాత్ముల శితించునట్టి వారిని గి. రవకుని. జేసి సంతత మతతంబు లైన చానంబు హోమ-.బు యజనములును గడమపడకుండ దోషంబు స్టలనములును గలుగకుండ నిర్వ ర్తించె. గౌతుకమున 2,0 గి జగతి యాజుల ల్ల నీ శారియొకండె నత్సఖుం డని తెలి పెడు సరణి దేవ యజనభూమి చపాలతుల్యాంగుకీయ యూపమంగుళినట్ల సొంపొంద దాల్నె లే! $ ఆర్హృదానార్హ్మ డెవకని ధర్మజు. గడుగుట ఆ.వె. ధర్మతనయుం డిట్లు తత్కఏతువంతయు సొంగముగ ని"నర్చి యర్ధృ చాన మెవరికిత్తు ననుచు నింపుతో నడిగిన నభ వినంగం బలికె శాంతనవుండు &12

• లీష్మండు (శ్రీకృష్ణుండే యర్హ్మండనితెలుపుట + వ. నరేందా! గుణదోమకోవిదుండ వై: నీవు కర్తవ్య కార్యంబు లందు. అరోవరేళాపేక్షలేకయె నీయంతనీవె యొటుంగుదు వైనను గురుని యనుమతి వడసి కాని కార్యంబు నేయకుండు టది సదాచార పరిపాటి గావున నన్నడుగుట కది కశారణంబటు వా యెజింగినంత. జెప్పెడ. స్నాతకుండును గురువు నిష్టబం ధుండును యాజకుండును జూమాతాదినంలంధిజన 6బును ఛార్మి కుండైన భూవతియు నీ యాజ్వురు పూజార్షులగుదురని 'వెద్ద

15. శ్రీకుష్ణ స్తుతి 2౫ లగుచారు పలుకుదు రిప్పు డీ యాజ్వు రిచ్చటనె కూడియున్న వారు=-[ పతానవంతులును మంతళ క్తి వినివారిళానదులును బరలోక శళతుజన జయశీలురునగు (వివ్మూముఖంబున బుట్టిన (శావ్వైాణులును రాజులును నీయజ్ఞ బు నలంకరింపుతున్న వారు గుణాఢ్యులై న పూర్వో క్షస్నాత కాదులు వేజ్వజ నళ్ళతిమం బైన నక్కారంబు నధిగమించుటకుయోగ్యులై నమ నతిగుణ వంతు(డైన వాం డియ్యాజ్వురలో న(గపూజార్డుం డగుటది విధిసమ్ముతం బట్టి వా డి య్యూజ్వురలోన నెవ్వండని యడిగితి వేని చెప్పెద నర్వగుణబంథుండును సర్వ పూర్వ దేవవివాళకరుండు నగు 'శ్రీకృష్ణుండు (వథమపూజ కర్ష్ముం డని వామనంబునకు+ దోచుచున్న దది యెట్లనిన వినుము ఏ8

• (శ్రీకృష్ణస్తుతి + సీ అవనీళ! (వహ్వీకృ శాఖల ద్రై త్య దా నవుఃడ్రైన యీ యదునందనుండు మనుజమా[తుం డని మది విచారించితో నళ్వాంత రాత్ముండు సర్వభూత విభుండు వర్వాతీతుః డభవు! డవ్యయుఃడు న "ర్వేశ్వరుం డిత(గనీి యొజుగు మీవు 1 వనళాది యోగు లీఘను నద్వితీయుండు వరమాత్యు( డజుండనీ (వన్తులింతు గీ రరయ ధ్యేయుండయ్యును బుద్ది కంద( డనుచు న్యత్య్థండయ్యును వాగరీతుం డటంచుం బరగ సనేవ్యు,ండయ్యును దూరవర్తి యనుచు వఐల్కు- వేదంబులును సురవరులు మునులు ల14 చ. వితతరజబోగణంబుగొని వేధయున్రై జగముల్‌ వృజించు న మ్మతి నటు నత్వముంగ'ని నమస్త జగంబులం[లేచు విష్ణువై

2౫ శిపపాలవధ మహాకావ్యము ($8-అ) యతులత మోగుణంబున లయం బొనరించు గిరీశ మూపుం డ్రై తత తిగుణావలంబమ. నం దై శధము నొండు నితండ. భూవరా ! వ మటీయు' నిమ్మవోత్ముని సర్వజ్ఞునిఃగా ననాది నిధనుంనుడయ్యు (అాణుల నన్ముగహీతు కాముండ్రై భూభార నివార ణార్థంబు మొనుషవి గవాంబు ధరించిన వాన్‌ (౧6 గే కర్మ ఫల భోగ వివర్డితుండైన పరమపురుషునిగా పెద్దలు 'జెస్పుదురు. భక్త వత్సలుండైైన యీకృష్షునం దనురా' వంతుల్రై న జఅనంబులు నీరం తర్‌ ఛ్యాన శీణపావు లగుచు ననభూయమానంపై న నంసొర శ్లేశనాటకాలినయ విధినిర్వవాణుబు (భాపింతురు. మూఢులగు వారు (గామ్య ఛావంబు విడిచి మోతార్జుల్తె పువరావృత్త్య ఛానంబు కొజకు దుష్పా౦పుడు నద్వితీయుండు న్వతం(తు.డు నగుయీక్ళష్ణుని ఛ్యానమార్షనిష్టం బై న మనంబు చేత ఛ్యానంబు “సీయుచుండుదురు. లి16 చ. పొలుపుగం (శాణికోటులక6 లుట్టవు చావును గల్లంజేయుచున్‌ నలువుగ6 చాను పుట్ట వును కాళము లేక యపాయమొంద క ట్లలరు నధోజగంబ కమళాకృృతి త (దివి[కమాళక్ళతిన్‌ నలువ జగంబు నిండిన యన౦గున శీను నమన్క 8ంచిదన్‌ 217 వ. మజీయు న్ఫాబత్‌ సంవ్యూ ₹"స్తు లను ధాతువు లీ భగవంతుని విషయం౧బునం దన్య యో*వ్యవచ్చిన్నంబు లగునట్టుగాంగ ర్ల శారకచాచకంబులై న (వశ్యయంబులను ధరింపుచున్నవి యొశానొకవ్పుడైన గర్మార్థ విహితంబులై న (వశ్యయంబుల ధరింప వింక నేమనిన స్తాతి యను ధాతువు విపరీత కారంబై కర్మ(పత్యయాంతంబె యగుళున్నది గాని కర్త ల(వత్యయాం శంబు గానేరదు 218

్రీషష్ణ స్తుతి ల నీ... మొదల నీ భగవంతుం డుదక్కంబుల సృజించి యందు నాల్మీయ వీర్యఎబు నునిచె నది హిరణ్మ౧యమైన యండమె విలసిల్లె నందు6 జతుర్ముఇంం డవతరించి నక లజగంబుల సమ్మతి నృృజియించె నింతటికిని మూల మివ్విళుండె ఊర వారాళిలో శషపాహిశయ్య వై యోగనీ(చారతి నున్న వానిః గీ దొడరి మధు క్రైటళాఖ్యులు దుష్టచిత్తు లాదిరాతను లస రళ్యాగహమువ వై (దనుఖళంగ మొనరింప రె దభంగి నమయం జేసెను దల్బకీటముల(క" లె 210 గీ. (శ్రవణసుఖగానకోవిద (బవ్మాళ్ళంగ గర్భమై యే విభునినాభి కమలమార మాననేందు వికటమందు నలలె నమ్మ వోతు(డీతండె సుమ్ము ధరాధినాథ ! ల20 చ. జో దతివృద్దుండయ్యుమ (లసన్నత జాలకుసై యకృతిమో వపగత చరి[తుండయ్యు నతీలంధాగ మాయికుండై యజుండనా నె” డియు కరామకృష్ణముఖ నిర్మల జన్సుగు( డై వినీతభ వ్యగరిమః! చాల్నియుండియు ననాదియ్యుసై యిత(డొప్పుభూవ ఠా! చ... పొలుపుగ స్థూలనాసిక వపుర్థరుం డీపారి స్కంధధగాగనో చృలితసటావకీర్ణ మనసార రవార్ల్సుత మైన మేదినిన్‌ వెళయ ననావృశగన్వక: న "వేగ జలోద్ద లచే మయెనరాని య ట్లలవడ+( జొచె నొక్కదణ మద్భుత వైఖరి నం వితంబుగన్‌

గి శీశుపాలవధ మహాకొవ్యము (8-ఆ) చ. అరిబలళాలియైన యిత డద్భుత వైఖరి రివ్యభూరిసిం హాతనువుందాల్చీ వ్యజముఖ రాయుధకోటి క భేద్యమై సము ద్ధత రణకండువై యలరు ద్రై త్యవరేణ్యుని ఘోరవత ము (గ్రత విదళించెగోమలనఖుబుల నీకథ వింటివేకచా! ఓలి మ. విను 'మెవ్వాని క రా(గమట్టిత హరిడ్వి శాంతదం తావళా స్యనృసింవోకృతి సన్నఖంబులు నదీ ళశాభంగరరగ త్తరం గనటచ్చు క్తులు బోలె భూరితరదిగ్గం ధేభ కుంభస్థనూ తనముక్షాఫల రాజిగర్భతను మోదంబొప్పః చాల్బెన్‌రహిన్‌ 224 పీ. అనఘ! స్వయంజాతు( డవర జాఖిలలోకు( డైన యీవారి సముద(గదీ వీ జిత విరోచనుండయి చెలంగు విశోచన పుతునివలన నీ భువనములను (శాపింపదలచిన పొకశాసనునకు నవరజుండ్రై వుజ్లై నంచితముగ నీ వామనుడు ఛాతి నెంతగై కొన(జాలు నని చానవులు నవ్వ నంతలోన గి, నంఘి)వి'శేపమున దివ మొ[కమించి పొసగ శళిసూర్యమండలములను చాంటి మూండు పదముల రృటిలోన ముజ్జగంబు లాకమించె నీమహానీయు! డద్భుతముగ విర సీ. గగనంబు లంఘించి నగనముభంగి గరీయ మైన మహోచ ది వ్యాంఘి) ఏతం (గాంతకంధరు.డ న గతిదుర్భలుండైైన బలి వోసవునకు సుబర్దుండ య్య

ఢ్రీకృష్ణ స్తుళి ష్య నిందనీలచ్భాయ నెనంగు తదూరువు కడుదీర్ట మై దూరగళమునగుచు చ్యోమంఖు ఛాటి తదూరర్ధ్వ్వముఖంలుగాం అనుచుండ స్వర్మదీ నృర్భచేత

గీ చానిపయిక గ్లమించి 6కుందముగలళాజు ఛానుశనయా[ పశావాయి థాతినురఖు గాంచి యచ్చెరువంది రిక్కరణి దేవ హితము జేసిన ధన్యాత్ము( డితడె సుమ్మి ! లిలిథి

వ. మజియు నమృశవిభాగళాలంబున శిర శ్ళేదంబుచేత బద్ధవైరుం డైన వైంహి కేయు? డీవారి కవకృతి సేయ సమర్థుండుగాక యతి రమ్యందైన తదీయవదనంలుతో పౌద్భశ్యంబునొందిన శళాంకు నిప్పటికిబాధింపుచున్నా(డు. అనపాయన్వరూపకుం డగుటం జేసి య్యపతివాతన్మరణళ క్రిగల యీక్ళష్ణుం డువ దేశవరంపరావగ మంబువలన నధ్యయన వి చృదంబునొందిన వేదంబులను (గమ్మర (టలివ ర్తింపం జేయుటకు న(త్రిగ*_తంబునందు దత్తా శయనాము కుండై జనియించె మలటియు నితండు వరకుఠరామాన కారంము నొంది యర్జున కాంతారంలును వివాశిత్మ ఫచురవ్మత ఫంపత్తిగలు శునట్లుగా విలూన భూరిలావుశాఖంబుగా సము క్రిత చ్భాయం బుగా నొనరీంచె మటియు నివ్వానుదేవుండు రామనామంబున దళరథునకు( మితుండ్రై జన్మించి విధ్వంసిళ ద్ద దశాననం జైన లంకను దేజంబుచేత నధికవిఖీషణంబుగా నొనరించె నిన్న డిందళ(తువులైన కశాతనుల నంవారించుటకు విరించిచేత+ (క్టిశుండ్రై వసుదేవవామంకుందడ్రై న కళ్యవునకు( గృష్టాభిఛా నంబుననవతరించె నిన్మువోక్కుని చరి తంబులు లోక సవి్మితంలులు శవలళాలవి[తంబులై యుండు విళ్మువోనుభావుని (వళానంబు గొంత యజీంగింతెద వినుము, య!

ల80 శిశపాలనధ మహాకావ్యము (8-ఆ) చ. అనిమిపలోకవల్ల భం డనంత జగత్పతిమయైన యీనవా ప్టనిభ విలోచనుండు సురవం క్తుల చేతను వల్ల వాళిచే త “నుదధిదచ, శ నిన్‌ విడిచి తాతరొ ! మేము సహింప(జాలొమం చనిశము (పీతిచే గదితు. డైన విభుండు నృపాలశేఖరా ! 998 గీ. కడిమి రిపులచే ననవా_ప్త గంధ మగుచుః జాయ చే విజీతామర[ళమము నగుచు వెలయు పారిజాతంబు నివ్విభుండు దేవ. విభుని దర్పంబుతో(గు*డం బెళ్లగించె ల9 గీ. _విమలఫాలంబుచే కళంభు విభమంబు గన్న చ్తైద్యుని మూ(డవకన్ను చండ మారుతనృర్శమున దీప మాతిన [కియ నీ వారి స్పర్ణనంబున హీనమయ్యె 290 గి, _ వరున గోలశ్వమును వల్లవత్వమొంది యనఘుః డీ శౌరి దంఘ్షై్రభుజ్యాగ మె త్తి యంబుసంక ట నిర్మగ్న మైన దాని€౬ చేమ గోమండలము నుద్దరించె నధిప ! వై1

• ధర్మజుడు (శ్రీకృష్ణన కర్చదాన మిచ్చు + వ. ఇట్టి యనంతమహిమోన్నతుం డై న యీకృష్ణుండు పరోతంబున యాగళిలుర శీత. బూజీింపం బడుచుండు నీ పురో భాగంబున( (బత్యతంబుగా నుఖాసీనండై యున్నవాండు గావున నీ వతి ధన్యుండ వై తి విమ్మవోత్ళున కర్ట్య ౦బొనంగి యెంత కాలంబు సీవంళంబు)డు నంతకాలంబు వనంబు లందు సాధువాదంబు నొందు మని పలికిన ఖీష్ముని వచనంబు విని సాామాఖ్య (శ్రీధురం ధరుండ్రైన యుధిష్టిరుండు సమ స్త రాజసమతంబున (శ్రీకృష్ణున ళర్చృ చానంబు గావించిన నమ్మువోత్ముం డనర్హు ౦డ య్యెశోనంత. *మూలమున 14వసర్ల నమ్తాష్తము.

|

• శికుపాల సంకోళ వర్ణనము ౪ కళ. నరనాథవిరచితంబగు వారిఫూ-జను జూచి వైద్యు: డనహిమ్లు డ్రై శజి గనలను; బరళుభ మ తరి గాగొకో ? మాని మానసంబు ధరితిన్‌ 299 ఆ.వె. శెరియందు మొదల న,కోధుఃడగు చేది వాధథః గృష్టుపూఎన మున+€ గినుక తీవ మనుచుంగ మ్మై దేపిని నమదధోమ కాల మైనజ్వరము (గ్రమ్మినట్లు ర్డీ 4 టు ెంపున నందుగల్లు నర దేవవ రేణ్యగణంబు ఇల్లి: ద ర్జింపచునున్న వానివలె శీ ఘమునన్‌ భువన(తయంబు గం పింపంణంశీయునటి యజిఖీషణ[ కోధరసోల్లనచ్చిరః ల చి ళం నె క-పము. ఉసి మెళిగత కాంచన రత్నరుచుల్‌ చలింప(గన్‌ ౨5 చ. ఘనతర కోవ వేగమున గన్నఅ న(ళుకణంబు లొల్కరగో ధని£ిశసోవ్యు వార్షలదుద(గక పోలశలుండు స్వేరతో యనికరివిందుదంతురక కాగుండు న్నై శిటపొలు! డత్త జిన్‌ తన లె నభాంతరంబన( ( దిధాపరిభిన్నగ జంబు చాడ్బునన్‌ 206 మ. పరిభూ కాఖిలరాజలోక'! డగుచున్‌ భాసిల్లు న్రైద్యుండు దు న్నర కోదోత్టితమర్శలి ప్తతనువుం దత్సద్మమధ్యంబునన్‌ శరపీందుచ్యుతి గల్లునట్లుగ వడిన్‌ రూడించె నంరంభీయై గుకుపాఖోధిపముత్ధి కాదిము మహాభోడంబు చందంబునన్‌ 28? వ. మటియు నుపంవాత పర్వత శిఖరసం కాళ క తినాంసమండలుం డ్రై న యాళిశకుపాలుండు (కోభాతిశయంబున విగాహితకంపం బగు _న్తంభంబుకు స్వనకంపిత వభాపదనంబు గలుగునట్లుగా నాన్లేష ణంబు గావించె నప్పుడు కమనీయ శేయూ రద్యుఖిసిళంగితం వై న

ల్లి శికపాలవధ మహాకొవ్యము (&ఓఆ) వై. ద్యుని తానునుంతలంబు (శోధవహ్ని జ్వూలాజాలపరీత ౦లైన చానియట్ల (వకాళించె నప్పుడు గురుతరక టిలభభూ9ిభంగ ఖీపణీ కృతలలాటంలై న వైద్యునివదనంబు (గమ్మరమూండవ వేతంబు చేత( గృతసంసర్గం బై నచానిపగిది నతిళయంకరంబి చూపళ్లై మజియుః తై ద్యుని లో చనం బతిర క భావంబునొంది సావాసంబు నందు గృతనిశృయం బైయగణితథయం బై. సమీపమునందున్న ఖడ్లలతను (బియసఖింటో లె నవలంలించె మజణయు/(మహోన్నత శై లకిలాకర్కళంబై న స్వకీయసక్టి వ దేశంబునం _బసారితాంగుళి పొణితలంబుచేత నతిఖీత చసలపలాయమానజ నాకర్ణి త భయం కఠరనాదంటబు గలుగునట్లు తారంబుగా((బవారించె నిట్లు వైద్యుని చేతమిక్కిలిగ్యగోధంబు గావింపంబడియె వికారగు_ప్లిగలదయ్యును జీత్తంబు విశేషంబుగా వ్మిపియంబును (పాపించి విశారంబలు నొందుటది యేమిచి[తం 1 బివ్విధంబున నాచై ద్యుండు మొదల బూర్య్వోక్కశీరః |పకంవనాది గా(_ఆారంభవికారకృత ముకుళ బంధంబును ఖావికలహఫల యోగంబునైన కోవ వసవంబు వక్య మాణవాక ట్టు చేత విళాసరిబునొందింపుచు నిర్భికుం డ్రై సజల జలదగర్జి తగంఖీరస్వలుం డై యాన భాస్టానంలునందుః (బతిధ్వనులు "సిలంగ నత్యంతరోపవళంబున నతివరుషన్ఫుటత రాతరంబు గల చాక్యంలున నిట్లనియె, వ 4 ధర్మజనింద థి చ. నరవర పార్ట ! నీవు నరనాథులచేత నపూజ్య మానుండా మురవరిపంథి కర్టృమతి ముఖ్య మటంచు నొసంగి తక్కటా | స్థిర మతిజుట్టమంచు నిటుచేసితి వంతియెకాని పా్యతమం చెటింగి యొనర్చ లేనయికి పీకండు యోగు వ్‌! య(గపూజకున్‌ ఆ.వె. గాజగుణములేని-రోమానుజుండు రా జూర్చవూజగొనలో నర్హ్ముం డగునె?

ఛీష్మనింద ల్లి్రిత్రి రాజళిఖఘలు చుట్టు రాజిల్లుచుండ వా వ్యంబుగొనంగం గుళ్ళు కర్ణ మసనె? ల40 ఆ.వె, అన్ఫత వాక్య మాడ వని నీవు వటపహావా ద్యముల మోగియంబడితి వవని నింద్యు! జైన శౌరి శివ్సు డర్భృ మిచ్చుట కేసి యదియు! గార్యకలన నవృతమయ్యె ల 1 చ్‌, నృపతి యధర్శ రాజ వగునీకటు ధారుణి ధర్మ రాజనా6 గపటవుంబేరుగ ఖ్లై నటుగల్లుట యుక్త మ'దెట్టులన్నర్యగూ రపు కుజచాసరంబునకు [గక్కున ముగళ వార చానుమున్‌ నిపుణత? గల్లిలే దె? మఠి నీకును నట్టుల(గళె నామమున్‌ 22 +ళా. కుంతీనందనులార ! యీ వారియె మీకుం బూజ్యుండా నేని ఐల్‌ నంతోవంబు మఖచ్చలంబున(దిరస్కా. రారమానూత మె థి హ్‌ పంతం బొప్ప(గ వచ్చినట్టి నృపతి వాతంబు సిగ్లేది మీ ప ట్ట క్‌ "| పొంతన్‌ నిల్వ(గ నేమికార్య మిచటం బోవచ్చువారిండ్లకున్‌ గీ, జాలిళకులు గాన మీరు గోపాలకునకు న్మగపూజ యొనర్చితి రన్ని బెలిసి తలయు మూతియు 'నెరిసి శంతనుతనూజు డిట్టి గుణహీన దుర్శోధ మెట్లుచేనె ? లీక లు ౮

• ఖీష్మనింద + వ. అని పలికి ఖీష్ముని దిక్కు మొగంటై 245 గి అరయ నగపూజకు యోగ్యు లాజ్వు రమచు. బలికి తీ వందుంగృమ్ష్ల/డెవ్వాండు చెవ్చు? మా! మితని వై తాళికునిభంగి నుతి యొనర్చి నందువలన నింద్యుండ వీ చావగాజ ! క4రి

20|| శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (9-౪) గ్‌ అతిజరు.డవు చపలుండో వై వనీవు' న్నే విళుతోర్వి భృర్షుణమును విడిచి నీచు నందు నిటు నిత్యనిరతుండ వగుటం జేసి నిమ్నుగానందను.డ వెట నిక్కమయ్మ్యు ల? అభ / న జ న! వు కెట్లు భీష్ముని నిందించి వదంపడి కృష్ణు నుట్దేశించి లర గ (శ్రీకృష్ణ నింద శి చ. అగునగు రాజ యోగ్యమగు నర్హ్హ్ణణ మీవు పరిగ్రహింపంగాం దగదది యేను జెవ్పవల దాభువిరాజునుగానా నే నంటం చొగి భవదీయచి త్తమున యోజన సేయుము సేయపవని నీ కగు బవుఠాజగ ళ ణ మనగము వాటిలు నిక్క మచ్యుళా | యౌ (౧| చ... [పథితముగ* నరణ్యమున బాలుర. గు"డుకంబే నెటీనలన్‌ శిధిలవ౪ బేసి యమ్మధువు చెచ్చెర సారెకు, (దావినందునన్‌ మధురిఫు నామము గలి? మానక నీ!8పు దంతాక య య్యధిమ మధున్‌ వడం దునిమినందున: గాదటు పేకు గల్లుటల్‌ నీ... అల్బబలుండవు ముచుకుంవ తల్పరకు ణుండవు మాగధశీణవీగ్యండవునై వ నీకు బలదేవ సావకయ్య నియనలి గాజె నబల తానిద్ది గలుగుట జాల్మవర్య | ర్‌ 1 ఆ.వె. శ్మతువై న్యఖీతి సం్యథాంన నిజవై న్య మాజిగబోవంజాల నట్టి నీవు చ[కధరు. డటంచు జనులు పేర్కొన నీర ఛాంగ మిటుల.భాల్చితార'! నీవు తలి ఆ వె మును యయాతిశాపమున రా ్యలివీనైకి( ॥ బై ఒతీవి గావు నీవు ఒబధులిహిత

శ్రీకృష్ణ నింద 28 శామవదను వార్జి నందిని. గ్రైకొంట శ్రీపళిత్వ సంజ్ఞ చెల్లె నీకు లి్ష3 గీ. _ విమతునెదిరించి రణము గాలి.వ శ క్తి లేకయుండియు మింట నిస్తోః పదము( జా(పి నందున విక్రమళాలి వనుచుం (టన్తుతికి వెక్కి తిది యొక్క పౌరిషంజ? లి్‌4 గీ. మున్ను మేదిని నెత్తితి వన్నమాట నిజమొ కల్లయొ నేరము నిళ్చయింపః (బ స్తుతంబు (వత్యతమకార్యంబు గాదు భూమిధరు(డను పే "రెట్లు పొంది లీఫ్‌ ? లర్‌ వ. మజఖియు నీవు సర్వమహీవతుల చేత నవధూతుండ వయ్యుంను తణకాలం బుశాంత కరతల ధృతవ్వల్బ శె లుండ వగుచు మహీతల౧బుగందు. దులితమహీధరుం డని పలుక౦ బడితి విదియ) ధిన్యత్వం బింతియెకాని మాయట్టి ఐలవద రాతి తోలనంబు వలన గలిగినది కాదు పొపొచారవరు.డ వగుటం జేవీ దుర్భుద్ధి వైననీవు ఫలశ్రాలంబునందు దారుణం జై న నరకంబుకు జయింపం "జాలక నరకవిజయి యను) (్రసిర్ధికొఅకు భూపుతుండ్రైన నరకుని జయించితి విది తోక పతాంణ మాతపరంటె గాని పరళోక్మళద్ధ గాదు నీవు గుణహీనుండవు నక లదోసరాశి యైన యీ నీ శరీరంబు నకల శార్యాది గుణవర్డి తం బగుచునుండ నళ్వాది గుణ్యతయ పరిత్యాగ వయానంబును వ్యర్థంబుగా నేల యధిగమించెదవు నీ వనమీశ్యకారివి నిరన్నగుణుండ వైన నీయందు. జరిహోనకరంబై న యీపూజనం బపగత శేశం ఐబయిన శిరంబునందు( గంకతికయుం బోలె మిక్కిలి యసంగతంభై. యున్నదని కృష్ణుని నిందించి పదంవడి యచ్చటనున్న రాజుల నందజంజూచి వారలకు రోషోళ్చాదనంబు సేయుచు నిట్లనియె

298 శికపాలవధ మహాకావ్యము (08-ఆ)

• శకుపాలుడు తక్కినరాజుల నుుదేకపరచుట *

ఉ. ఓ యవనీం దులార! వినుండు[ గమృగంబుల బోలుమిమ్ము.గౌం శేయు లనాదరించి కడుతెంపునం గుక్కకుం బోలె 'శారికిన్‌ జాయక పూజ-జేసి రిది పార్టి వముఖ్యులకుం బరాభవం లీ యతినింద్యపూజను సపింతు₹? మానము గల్లు భూవతుల్‌

ళ్‌, హొతపుణ్యుండగు కృష్ణుండు పహాతనృషభం డగుట గోఘ్నుు. డళుచితనువు స మ్మతి నంటకాదు రాజో చిత మానము గొనంలో "ట్లు చెల్లు నిఠనికిన్‌ వ్ర

కం చను-ా లిచ్చిన భామిని జగనీసమ యం(డుబుధులు నృన్యముగొని పూ తనం అఉంపె నిర్ణయుండ్రై యనయము (శీమాతృహంత యగు నితండుర్విన్‌ ల?

వ. మళియు! జపలుండగు కృష్ణుండు శకట మర్చనంబును యను ఇార్జున భంజనంబును గోవర్దన ఛారణంబును వాత్యానుర విచా రణంబు మొదలగు నేయే కర్యంబుల( జేసె నాయా కర్శంబుల చేత ధీరచిత్తులగుచారికి విస్టయు. జేల కలుగకయుండు నది యుకుంగాక యుగ నేనతనయు డ్రై న కంసునివసులంగాచుచు నసుకరం_ఇన స్వామివధం బాపొదించె నది సరమాద్భుతం వితండు నరపళు వగుటకు సందియు జేమని యిట్లు జూంతవైరి బలభరుండు ననహిస్త్ణుండు నగుశికుపొలుండు విష్టురంబగు నట్లుగా దుళ్వాక్యంలులు - అలికి. యప్పుడు నరళకవుతునితోం గూడ రత్తంబైన వరస్పరశర తాడనంబు గలుగునట్లు అారంబుగా 6 గృవ్వదోపోచ్హాటన నమ్మ్మూదంబున నట్టవోసింబు గావిందె. డిం0

న్తగి?

• శ్రీఇష్ణని మౌనము *' పీ. వరుమంబులగు శికుపొలుని మాటలు విని వాసుదేవుండు తన వతిజ్ఞ కటు వోనిగల్లునో యను భయంబునం గువీ తుండు గాడు సత్యనసంధుని మనంబు శలిమింపంకేయ నేజనులకు శక్యంబు ? యాదవవీరు లత్య్యాగహాంబు గలిగియు విభుచి త గతి విచారిచి చై ద్యుని ష్సందం గవయక యూరకుండి గి. రపుండు; శౌరి యలంభ్యూత్మ లపితపాళ బద్ధుడై వాని తొల్లింటి పొ వాక్య శతము గటు (దోచిపుచ్చి తత్సమయనింద నోక్తు లన్నియు లెక్కింపుచుండె నపుడు ల్లి 1 క. కృషణుండగు చైెద్యు శొల్నిటి యపళాధములను దలంపండ య్యె ర మేళుం; డుపకారములనె తలపుదు రపళారమ లను దలంప శార్యులు ధ్యాళిన్‌ వం
• లీష్ముని అధికేపము + క. ముచదాకినితనయుండు స్వ నిందన మెగ్నక ర మేళు నించనమునకున్‌ 'డంచమున( గనలి వాత స్పందనజలళాశి రవము చాడ్చున( ఐలి3న్‌ వం చ... గుజుతుగ నర్వలోకములకున్‌ విభుండున్‌ గడుపూజ్యండైన యి మర పరిపంథి యీనభను బూజ్యుండు గాండని యెవ్వ:డుద్ధతిన్‌ వెజవకపల్కు. నట్టి యవివేకి శ6రంబు పయిన్‌ వభాసదుల్‌ వరున నుతింప నా యెడమపాదముః బెక్టైద వేండు చూడుండీ!

వ్ర శికపాలవధ మహాకాన్యము (ఆ) గీ. కనకమయభచారు కోటిర ఘటితరమ్య

సొం[దమణిరత్న కిరణ నంచకీతఖిలత్రి

కలిత నూతన నృటికోరు కశాంతులగుచు

నొండొరుల: బీల్చిళొని లేచి ర్ముగులగుచు కల్‌0 గీ. _నురితలోచన నుమచ లాధర దళములు

కంపిత భుజా గళాఖలు గలుగునట్లు

చలిత రోచుల చేత దత్సదన మప్పుడు

మారుతోద్దూత వన వి[భమంబునొం దె న్డ్‌? 1 గీ. _భూరిగళ్వావధీరిత భువనులెన

చై ద్యవతావనీం దులు శెౌరిం దృణము

గాంగ నెంచిరి ధర్మజు గణన సేయ

నైరి వీడిరి ఖీష్టభయంబు మదిని లై/2 గీ. ఆంఈజేదివు, డహి భంగి నధిక పూత్కృ

తంబు సేయుచు లోకనుంతావ నహిత

గా|తుండ్లై కీర్ణదంతాగ్ని కణము లురుల

బటువిష్మ పాయ వాక్యంబు. బలికె నవుడు వ్‌/0 గీ. కుంతినందను లేవురు కుండకులును

వృద్ధరాజ కన్యక యీసరిత్చుతుండు

పకులగాపరి శౌరి యీపంద లీవుడు

భూరమయణులార |! వధ్యులు గారి? మనకు వ్య క్‌ం బవరొంబున నాయొక్కని

నవిధంబున నిల్వలేండు న్వల్పవు కార ట్రం

బవధీరిత నురులగు మీ

రవనిం దోడ్చడిన నెంత వాలీ యన మనకున్‌ వ్‌75

16. శిశపాలపకసంతోళము 241 గ్‌ భీష్మ పార్టు లీసళ యందు వెద్ద( తేని

పలికి రీక్ళష్ట నితనితో బలంధుర*తి

సమర మొనరించిచూతము సాధ్వసాధు

భావ మది తెల్లమగు వేయు పలుకులేల? లా6 క. తడయళ నాతో నని!ః౦

గడ!(గిన కృమ్ణుని శరీర గతరక్షృము ఐ

ల్విడి మదిషుపీగ శేషము

నుడుగక ధర గోలు వివాగ యుశముగ€ల గాండన్‌ ల? |. అనియిటు వైదగడు వరువవ

చనము-బలికి పాండునుతులు సొ_త్యో క్తుల నెం

త నివారించిన నిలువక

చనియెన్‌ నిజశివిరమునకు నరభ కమలరనక్‌ క్ర వ. అ్పాడు స్వథావదా&ిణ్యపంపన్నులును తమచేత మహితమాన

సులునగు పొండ నంకనులు మవోన ఖ్య్యాప కారి యగుటం జేన్‌

నదో్యోనధ్యుండ్రై నము దమ తము చాతీణ్యంలు చేతను మాతృ

బంధుత్యంబు చేతమ యాగాగ్థ మాగచుండ గుట చేతను గవ వేతమి

శికఘుపాలునియం౦దు;. గోపింపకండి రంత. త్రై ద్యనిర్యా

అానంతరంబ చై ర్యపక రాజ? మారులందబజు యు$ిష్టిర దేవ

య*నంబునమండి య(పతివహత మనోరథుండ్రై చనుచున్న

దమఘోవజశి వెనుకొని యశ్వ మేధీ యాళ్వంబు వెనుకొని చను

తద కక రాజపుతులుం బోలె నతిరయంబునంజనిరి, లా9 క్‌ు జవ రాళ్వంబుల చే! జై

ద్యావికుండు ర థ్యాంతవముల నటు చాంటిచనన్‌

దపిలి కనుంగొన వచ్చిన

యువతుల కోరికలు సఫల మొందిక యుండెన్‌ 2090

ల్ల శిశకపాలవధ మహాకొవ్యము (0-ఆ)

• నేనాసన్నాహము * గీ. జనళరమూవాంబు గుమిగూడి నరణి యందు, గలి గుసగునవలొోడుచు గాంచు చుండ: 'జేద్రివతీ వేగ శిలిరంబు. 'జేరంబోయి బలము సన్నద్ధముగం జేసె ఐవరమునకు 251 గీ అపుడు ఇశాంభిక సవ్య చాస్యానిల[ ప పూరిశంబయి గిరితట మూర్భిత (వ తిస్వనంబయి తద్యోథ త్మన శంఖ నిస్వనం బది విననయ్య్య నివీడమగుచు వీ న. మఠణియు! గల్పొంత కాల వవన( వేరిత సంవర్త్‌ కాది మవోజల ధర చారుణ నినాదంబును గంఖీ5 నిజ రవాంతర్గత గురు (పతి శబ్షాంతరం బగు లై ద్యువి సొంగామిక చుందుఖిధ్వని సెలంగ దుందుఖితాడ నానంతరందున నిన.[భమ విలోల నకల జన నమూవా సమౌకులంబైన పరితశ్చృంచల జో్యోలీళ్చ కం బైన సథ స్థృలంజునకు పొదృళ్యంబు నొండె వం గ్‌, దృఢతను శాణఛారుల్రై తేజరిల్లు గృపవరులు ధూమవటల వరీత మగుట నతిథ యంకరమైన మహ్మాదిసొమ్య మొంది చూపట్టి రవుడు రణోత్సక మున వ! గీ మటియొక నృపుండు పరిమూఢ పరిజనంబూ చేత నాలస్యమ: గ పీమానీత మైన వగ్ధము విలంబ రోషంబు వలన: గరయు గమున్‌ నప్పుడు చూర్శంబుగా నొనర్చి లిరిక్‌ _ ణి గీ. నమరలాభఐనిత నంభమనై నకో లావాలాకులిత నువోహానోరు

"నీనాసన్నాహము 2

వాస్తియందు యంత అలతి వయానముగంబ

ల్యాణ మె త్తి పెట్టి రతికరమున ర! గీ "'ధాతముఖగత పామముండనములందు

విలన దినముడలము లౌట వెలికిబర్వి

నట్టి దర్చంబు గలవానియట్ల నలరు

నతను జేవోశ్వములు ఛాతినావరించె వం? గీ. చ(కమండలోళత్ధ చటులపరాగా[భ

వలయ మధ్యవర్తి వర రథములు

సాంద ఘోవిఖీత జఎతువుల్‌ గలుగున

ట్లశనుల (క్రియ బజచె నతిరయమున వం8 గీ నంభృతోరళ్ళదం అౌట ళళకలాంఛి

'ేందు రుచి యగుజేవాంబు వొందినట్టి

రాజులు యళార్థనంసిద్ధి రహిత మధువు(

(ావి రుళ్చావా వర్జనాడ్థము ననతులు లం

ళ భావ్యశుభసూచితములు థి

మ. కమలాతీమణి భ_ర్తళశాసవ మొసంగన్‌ సాసవం,బెన శాం

న్యమయాంచ చృషకంబు నెల్తి వనమించ న్వాసనార్థంబు సం

(భమతన్నించిన పద్భ్య్మగంధము (గ్రహిఎవ (న్వాలు భృంగ"భభా

రమునన్‌ [గక్కున నేల వై చెంగరముల్‌ గంపుబు నొందన్‌ రహిన్‌ చ. అసద్భృళళోకళానృమలినాంబక యై యొక కోమలాంగి త్య

కృసరకయయ్యు శీ ఘమున6 దదుణ మెన శరీరసాద మ

అనీ గ. న

ట్ల సకలవాక్య వై భవము నచ్చకపోలము లందు దట్టమె

'యొన,గిన ర క్షిమంబును వహించె విభుం డనికిం గడంగినన్‌ 291

2ైథీశీ శిశపాలవధ మహాకావ్యము ($8-ఆ) చ. అని యొనరింపంగా. జనవ మంచు యువుల్‌ పలుకన్‌ దదంగనల్‌ ఘనతరళోకవార్చిహిత కంఠనిరుద్ధ సమ్మగ భాష లై చనుఃడను వాక్యముల్‌ పలుకజూలక సొం(ద_ శుగ్మకుపూర్ణలో చనములచేత నుత్తర మొపంగిరి ఖావ్యశుభంబు! బెల్బుచున్‌ చ. కలనికింటోవుచో. బశులు గాఢవిశాల మహీధకోల్ల స తృలక సమానవతముల బంధురపీనప యోధ రావృతో జ్ఞ ్వ్రలివరచారవాణములు (అద్ధలువారంగ నాత్మపత్నులన్‌ ఖ లె వలనుగగౌంగిటం గదియంబట్టిరి కన్నుల నిరునింపంగన్‌ 2908 చ. విలననశీలమైన యొకపీనపయోధగ ళోక మాత్మలో గలిగియు యాన వేళ నీజకాంత జ మైషిణిగాన( గన్నులన్‌ వెలువడు జాప్పృతోయములు నించకయుంజెను గాని పోరమే బ్రలంగంగ జాజి కంకణ మిలంబడు టాత్ళ నెటుంగ "దెంతయున్‌ చ. పొన(గ నవోఢయోర్తు పతి పోరికి నేగద నంచు. బల్కినన్‌ వక మతి పో.ఎరమ్మునుచు. బల్క(/ నేరక యూరకుండి బల్‌ వ్యసనము చేత వల్లభుని పాదమువై నిగళంబుబోలె ను న్లైనిళ వినీలవంకజదళ చృవి నే్మేతమునించె నత్తరిన్‌ తర్‌ చ. అవళకునాతిఖీతిమెయి నంలిక పల్కిన తర్జనో క్తులం దవిలి వివృద్దమన్యుండయి తస్పక ఇాలకు. “డెందు. బోయెరి వవిరళ భంగి? దాత! "యనియాడందద న్ఫుట వాక్య మెంతయున్‌ దవశిఖి మాడ్కి. నజ్జనక ధైర్యము నీలుగ6 జేనె నత్తటిన్‌ సీ. మజియొకసతి శక సురలోక గత కామి ముల సురత సుఖంబుందలంచి తిఫ్పు డయ్యస్పర స్పురళానంద మది నేండె యల్శినట్లుగ నవ్వె డనుచు నీర్ష వ్‌

భావ్యశుభసూచితములు వశీగ్‌ చేంబల్కె; మజి యొక్క చేడియ (పాణేకుం డవికి. లోవుచునుండ న్మశుజలము ధవునకుఃగీడని ఛార్యమాణంబయ్యు 'ఇెగడు దుఃఖంబున నిలువలేక గీ. మోచనముంకేని నకపటబుద్దులెన శాంతలకు సంవరణమె యుక్తంబు వెలది చెక్కులను డిగ్గు నంజననసీ కృ బామ్బ ఛార ళోశాగ్నిపదవి చంచాన నొప్పె వ్ర? చ. వీజలిజం గొన్ని పొదములు వెట్టి (వీయుం డతిళోకసాదమౌ తరుణి విలంలివా నృమున: దసృక (కాలెడు కంకణంబులుం దణుచుగం దత్ప౦కోన్టములు చాంకంగ జాజీన తన్ని నాదమున్‌ గర మది తుమ్మటంచు తణకాలము పోవకనిల్బె న త్తలీన్‌ ర! సీ వల్లభతముః! డ్రైనవానిముంగల గాత సాద/౧బు వలన విన న్తవిర్శ లాయళశాంకుకయయి యవని నభంబున నతిరభనంబుగా నరుగు నొక్కు రమణి మహోల్కతో నమముగా€ జూపసై , " జననాథ నికరంబు జన్యమునకు నరుగంగం దత్సవామరణోద ఖైతైకమా ననయయి మిగుల దైన్యంబునొంది గీ. యున్న పరిజన (నవితజాష్పోద మయ్యు నోజు నిశ్చలస్వాంత భ టీజనంబు చిత్తమున గాతరశ్వంబు€ 'జెందకుం జె ' నవని మర్తుకాములకు భియంబుగలదె? వక

లశశి శిశుపొరివధ మహాకొవ్యము (ఆ)

వ. మలియు నొక్కయువక్‌ బతిదర్శనంబు మఅలం గలుగుట యతి దుర్లభంబని న! యతృ ప్తచి త్తయగుచు రణంబునకు జను విభుండు దృష్టివథం బత్మికమించు నంచా/5 విలోకింపుచుండె మతి యొక్క యంగన యున్పుజ యకతుండవైై సం్యగామం బుననుండి చనుచెమ్మని స్నేహయుక్తంబుగా భర్త నుద్దేశించి 'జేసనయాళీ ర్వాదం బప్పుజె విగళ చ్భాష్బ మైన యవ్వనిత యశ్రు పూర్ణ నే్మేతద్వయంబుచేత( (బశ్యాళ్యాతంబ య్యె నొక్కవనిత ఈజఃీర్ణయై భిన్నవ _శ్ష్రేందులత్మి యై దివంబు ననుకరించె మటీ కొందటు యువతులు దిళలుంబోలె వీశతళోళలై యుచ్యా)ంత న్త్త్వల్తై యంతస్దావాంబు ధరించిరి మరియు. గొందణంగనలు వాతసమూపాంబులుంటో లె. (బతిదిశయందు. బరి[భమించిరి మటియు(. గొందలు వరాంగనలు భూమియుంబో లె. గంవంబు నొంది రిట్లు మహీపతుల న్మగామ (వయాణంబునందుః గాంతలు భావికాలాశుభంబు పూర్వంబుననె నూచింపం "బేసిరిశి 800

ఛి ఆశ్వాసాంతము థి

మ. ఊలికన్యాగిరిజాళచీ సద్భృళ లత్మీనర్సమాం భాసము న్నతగర్భోజలళు క్రిమౌ క్రికమణీ ! నానావనీపాల నం న్తుతచార్మిత ! మవోవబంధళథికాస్తోక పభా వోదయా ! శతనున్యు (వతిమాన శార్య! విల తృొందర్యపంచాంబళా |!

క. _బలవైరిగర్వ భంజన! లలనాజనచి త్తచోర ! లక్మీరమగణా | జలజాతపతలోచన | కలియుగగోపాలకృన్ల ! కంనవిచారీ ! 802

తతనతాతాుయనయయయాల

• మూలమునందు 15వ సర్గ సమ్నాప్లమను.

తృతీయాశ్వాసాంతము ల్‌[

వంళస్థవృ త్రము నచానళారాతి ససాద చాయళా 1 నచానతోయార్జ్భలసచ్చయాంబుజా | విదగ్ధ కాం శాజన వీక్షణ నవా! (వచాంగసొందర్యవిభామనోవా రా ! 809

(గరట్ర అరి (శ్రీశామచందద కరుళాకటాత. లట్ట విద్యాసాం[ద్‌

గోపినాథ వేంకటకవీంద (పణీతంబైన శికుపాలవధ మవో కావ్యంబునందు వంపూర్ణ్మ ముం (్రీగృష్ణ

థ్రీరస్తు శ4కధుపొలవధమహాకావ్యము చతుర్గాళశ్వాసము ఖ, క్‌ు (శ్రీరుకిణీళ చరణాం భోరువాపూజావిభేయ ! భూరిగుణాలం ఇారరన కావ్యనాటక సారవిశారద ! సమ నృజననుతచరితా ! చై ద్యుని దూత దురాలాపములు వూ న. అవధరింపు మవ్వలికథ యెట్లనిన ని త్రెలంగున వసుమకీ పరివృఢు లందజు వేనానన్నావాంబు గావించిన యనంతరంల దమఘోవ నందనుండ్రై న శిళుపొలుని చేత6 (బస్టాపితుం డ్రై సనమమ నముచి తో త్తర న్ఫురణ శ క్తిమంతుండై న యొక్కదూత సభాపదగం బున నాసీనుండైన వారియొద్దకుం జముదె,చి (పియా[పియ రూపార్టాథిదాయకం బై న వాక్యంబున నిట్లనియె. కి చ. అరుదుగ మున్ను నీ వచట నర్ధృ పరి[గవాణంబు నీయగ త్తి శికుపొలు(డెంతయును చాద్భృళవిపియముల్‌ వచిఎ చి (క మ్మగ ననుతాపముం గలిగి మానుగ దా నరుదెంచి రోషమసం భరితుని నిన్నుశాంతుడంయి మన్నననసేయందలంచె నెగ్కుదిన్‌ తీ చ. స్థిరమతినున్నసస్కుండగు శేదిమహీళుండు సశ్వరంబుగా నజఅమజ'బోవం బెట్టి (పచురాఫిగ శాంగసుఖు డవై గనిన్‌ జిరవిపులోరువిిగహముచే దగవిర్ణయ పీడనంబు చా నురువడిం జేసి సమ్ముద మ. నొందునుగాక నితాంత మచ్యుతా!

వైద్యుని దూత రురాలావడులు ల్టీశ శ. వలనుగంజేది భూపతి భవత్పరవంతుండు గాన నిప్పుడే శలంగక సర్వకూపకియుతంజుగ వచ్చి ఇెరంటుచేత పొం పఅరం[జణామమున్‌ నతిపి యచ్చుగం దావళ శాననంబు చా దఠిధరియించి చేయునిది తళ్యము వేజె విచాత మేటికిన్‌ ? 6 పీ. సవ్నియతస్వాంతక కళ కకర్చుండ వధి క్నుకపతంగ తేజండవు సర్య ళాజవి ధేయవ ్తమండవు నగునీకుం జాక్చిపు లెవ్వరు (వణతి సేయ రధిళ సాధ్వనసరహి కాత్ముండనగుచు+ జ శాభిళభూత అనత నంచితముగ నవలంజనముంజేసి నందున నరులతో నట్ల సమానుండ వైన నీదు గి. భఘనగుణంబుల గణ్యత్వమును ధరింపు చున్నయవి ళృష్ద 1 యనుచుని ట్లూప్పిదముళలు గానీ య(పియగర్భంజుకై న (మియవ చనములు వచించి మరల ని ట్లనుచుబలికె 6 వ. యదువళా! పాధ్వనుండ వనవ(తపుండవు నతిమా తో జ్‌ యుండవు నవా స్తికుండవు వీన యోవహితుండవు నవిన్మయుం డవు గావున ద్వత్సదృశమవోగుణవంచుం డెళక్కడ లీడు కృత గోవవధూరతివి నృవఘ్నుండవు విగతపాపుండవు నగు నీదు భయంకర నరక[వతివ_ల్తి యిప్పుడు జనంబు చేత మిక్కిలి. (బక టింపంబడియె సానుచరుండవుగా మహీభళ్ళద్విహి తాపచితివియు బలంబిలచేత ద్విషత్సమాహిత సాధ్వసుండవునయి మవోమహ్‌ి భృదుపరి(ప దేశంబున నుండుము. నీ నగరంబు నందలి వీధులు ఘనజాలనిళభ వనజ మృగాదినాగకళ దంజకంబుల చేత( బరికీర్ణ ంబులైై దుఠాసదంబులు గా(గలవు విపొతచేశస్కుండవైన నీళతుండు

200 శిళుపాలనధ మహాకావ్యము (ఆ) నకలాపిహితనిజ పౌరుషుండును నియత ఇచ్యాపదవర్షి తోదయుం డును సతత వ్యాధియు నవీలతియు నగుంగాక. యదుపుంగచా ! శికుపొలునిచేత ఘటనొందిన భవత్స బంధి విళఠచోత్సల చారు లోచనంమినగు ననుర నవానవంబు నీ యందలి బంధు సౌవ్యా ద్యంబు వలన (దావంబడుగా5 తిభనసంబు వలన నుపొగతుండై వైద్యుని పురళ్ళరిళానక దుందుభివి వబలుండవు నసారణుండవు సగదుండవు వైన నీవు నమితియందడు సంభావించుట కర్షుండ వగుదువు. రణంబులయంధు శళతునిషూదనుం డ్రై కిళుపాలుని తోడంగూడి చిరళాఅంబు వవానర్వసాత్వతుండ వై విళశ్వన్న విలా సినీ జనుండవు గమ్ము. ఈ శికుపాలుండు మతి సంబంధంబు వలన విజిత కోధుండవు మవోమహీభృద్వరులచేత పూజితుండ వసకృట్టి తసంయతుండవు స పమదుండ వై ననిన్ను. బురోభాగం బున ముదితుండ్రై విలోకించుణ"క యని యివ్విధంబునం బలికి యూరకున్న శికుపాలునిదూత నవలోకించి చకపొణిచేత్యభూ సంజ్ఞా వేరితుండ్రై క్‌ ప్పానుజుండగు సొత్యకి యిట్లనియె.

• సాత్యకి సమాధానము + సీ, (వణిధిశేఖర ! నీవు ఐబవఎచతురుండ వ (్రియగర్భ మైనట్టిపియము మధుర మగునట్లు పలికితి వదియె మా కిప్పుడు (వియగర్భమైన య[వియమునయ్యె నరయ బాహ్యాంబున కతిళౌమలంబుము , నంతరంగందున కార్థ్వఏపద్ధు వృ త్తకర్కశమయి వెలయు నీ వచనంజు శాకపలాళ దేళ్యత వహించే

గి. _ వీనులకు నతిమృదులమై మాననమున కధికపగువనూ చ: మయి యలరు నీదు వచన మది పింగళాదిక పతీరుతము కరణి నవ్యార్గగతుల క[గావ్యామయ్యు 8

సాత్యకి సమాధానము ప్‌! గి. భూవికుండు కృష్ణునకు నగపూజ జేవె- నందు మత్సర మేల మీ యధివిభునకు ? మన్నకమున నసౌొరభ మహితవృత నుమము నర్చింవ నెన్వం డమాయసేయు 1 ర సీ. అల్బులమాననం ఐతితుచ ఏమైయుండు ఈశయమున దర్గళా(వీయము నుచ్చ రింతు రంతగ్గ'ళాపియమును లోవల నిడుకొని యధికులు వెడలనీరు సతతంబు సుజనుండు సర్వజనోపకా రవరుండ నై యుండు విపుల నతని యున్నతి ఖలులకు మరుతరవ్యా, దోగ కారిణియగు విచవణుండు పరుల గీ సంవద కనూయ వడండెందు నంతనీంచు మధ్యమ డు వరజనుల నంవద కనూయ కల్లియును నోటం బుచ్చండు కవటి యగుచు నధముం డప్పుజె వెలింుచ్చు నాంగలేక 10 క ఫలహీనననతి సుమనః కులపరివర్డి శత నవార ఫ్రగురునంతావన్‌ ఖలతను ఖలతన వళి మతి గలి బుధు(€ డవలంబనంబు గావించునొళో ? గ గీ. పరువము. లువల్కు చేదిళూవపతికి శారి యించు కేనియు మత్తరం లీయకుం డె వనదనాదంబునకు. (బతిధ్వని యొనర్చు+€ గాక వారి నక్కయబణుపులణ గల6క వడునె? శల

లల్లో శవపాఅవధ మహాకొన్యము (ఆ) క మతిమంతులు జితరోములు

మతిహీనులు రోపజితులు నుతి వారలకుకో

నతతము నఖ్యము వైరము

&లిలో నెన్న(టికి వైనం ఇెల్లువె ? శలషం్‌ 18 క్ర తర మెటు(గక్‌ ఖలుండార్యులః

బరుషో క్ర్తులు జలుక గారవం అది చెడునే?

ధర్‌ణిరజము వె సోంకిన

గురురత్నంబునకు విలువ కొంచెం జగునే? కేక గీ వరుల కత్యంత మోదనంపొది గాని

గుణము గలవాండు తుచ్చుండు కో ర్కెమీఆఅ

న్‌న బ్రోనుల నిందింపుచు నాత్మజనుల

శెలమి నంతోమ్‌ మొనంగూర్చళదలచు(గా దె? ల్‌ చం ఖలులు న్వకీయదోవ మధికంబయినన్‌ సవాజాంధలో చనుల్‌

తొలంగక నూత్మ మైన పరదోవమునందు నుదీర్ల లోచనుల్‌

పలుమరు నొత్మసం న్నవ వరత్వమునందు గభిరభావణుల్‌

నలువుగ నన్యవం స్త్‌న మొనర్చెడు నప్పుడు మౌనులెన్న(గన్‌ గీ. ఆళ్ళ సుగుణంబులను బోలె ననవరతము

పరులదోమంబు అెవ్వియు: ఐలుక రార్యు

లాత్మయం దె నంగోవన మాచరింతు

రల్బబుద్దులు వివరీతు అగుదుళందు 17 &. _ వి క్రమవంతు( డై న వృథివీపతి [కూరవిషోహిభంగి ని

ర్వ్యకత వైరిమీందం దజివచ్చినయవ్చుడు చూవు శార్యమున్‌

వికమహీనుం డెప్పుడును వెంజరవి క్తునిమాడ్కి శార్యహీ

నా(కమవాక్యముల్‌ నభలయం దఆచుం ఐటవాంబుచాడ్చునన్‌

సాత్యకి సమాధానము త్రిల్‌

గీ అఖిలలో ౩ క విఖ్యాత మగుటచ్రేత+

దనగుణంబును దా జెప్పిళొనండు సాధు

లన్యులెవ్వా'రెబుంగని దగుటంజేనీ

తనగుణంబును చా కెవ్పుళొను ఖలుండు 19 చ, నరసత నంధివేయుటకొ జన్య మొనర్చ్భు4: కో యకూ త్తమున్‌

జరువడి(జూడ(గోే రె శికుపాలుం డటంచు వచించి తీవును

స్థిరముగ చాని కవ్విధము సేయుటయు త్తర మీంక జాగువ

బ్ఞరుగము వచ్చినన్‌ విదపం (త్రార్ధత జార్యము చక్కనయ్యెడిన్‌ చ. చతురత మీ విభుండు దగ సంధి యొనర్చుట నిక్క మేని నం

భృతమ౭ యుర్ధవన్నవాని మేటి! జేసె మవోత్మ! శారిను

గ్ధ్‌తి వెజపింప: తేపె నొకొ తన్మహినుం వెటు(గం డె ? వ్యర్ద మీ

యక అ |(పయాసమంతయు భయం పడునే వారి యింతమ్మాతకున్‌ ఉ. _పండితమానియైన శికుపొలుండు శౌరిసనమవమంబునన్‌

మెండుగ దుష్ట వాక్యములు మిన్నకపల్క- శ కాపరాధముల్‌

నిండిన దాంకంల్వైందెగుట నీతియు౯గా దని యో్చె నన్నియున్‌

నిం 2౯ గొజంచతేదిిక ననిన్‌ వధియింప(గలాడు ర్లైద్యునిన్‌ శ్‌ విను మసర్ష శగోపుఠానను(డ లీవు

పలికిన దురు క్రి సముయంజు గలయవచ్చు

నంత చాక రోపానలు వడ్డగించె

నింకం బలికిన దండ్యుండ వీవు నీచ! న! గి. శినిమనుమః డిట్లుపలుక నా చేదినాభ

వాక్యహరు. డతిదుస్ట తద్వచనము వివి

త్య కృసాధ్వనుః డై నేర్చుదనర మరల

నిట్టు లనిపల్కె వినయంబు 'నెసంగ మెనంగ ల

స! శీకుపాలవధ నుహాకావ్యము (ఉ-ఆ)

• దూత పరుషో కులు ఛవ ఆ.వె. బుద్ధి శళూన్యుందై న పురుషండు పరులచేం 'జిప్ప(బడిన యంత చేయంజూల! ఢూవాచేని కొన్ని యుక్తులు గల్చించి - చెప్పె ననుట చాలంజ్మిత మరయ ల్‌ గి అరయ సువివేకి యాగామ్య నర్ధముల నె అుంగు. దనయంత(చానె వరుండు చెప్పం "దెలిసికొని విశ్వసించు.; చాం దెలియ లేండు వరుండు చెప్పిన వినలేండు జాలికుండు లిం వ యదువళా! యే నిప్పుడు నంధియ గుణంబనియు విగహం వినర్థంబనియు నె గ్గరి వలికితి నవ్వచనంబు నీకును గుళలంబగు నుజనులు | వబలవిరోధంబువలన న్వవినాళ పేతుభు*త కార్య కరణోద్యు క్తులైన వగతులయందును హితోవదేశతత్పరులగు దురు నాచేశ నముదీరిశంబు లే న యీ రెండువకంబులలోన నీకు నెయ్యది శుభోదిర్కంబగు చాని విభజించి కావింపుము సుజన స్వాళావ్యంబువలన నుభాషితం బైన హితోపదేశవచనంబు దురా[గవ్మగ న్తచిత్తు లగువారియందు సూళ్యానుర క్తంబు లగు పద్శాకరంబులయందు ఆం[దకిరణజాలంబులుంలో లె నిరర్థకంబగు మజియు ల్‌ నీ పార్టివోత్తమ! శికుపాలుని వర్డించి ఫీమా[గజుండు నిన్ను ెద్దంజేని పూజించ. గావున. బుడమీలో గుణదోమ ములు విమర్శింపక మూర జనుండు తన యిచ్చకొలంది. మిన్నక జేయు ననువూట కిదియి (వమాణమై యెస(గుం గృప్ల | తల(వ నీవై భక్తి గల యమనుతునిచేం 'వేదీశ్వరుండు పూజింపంబడక

దూత .పరుషో క్తులు తగ్‌ 5

ఆ.వె. యున్న నేమి? యన్నరో త్తముండె గురుండు.

వరగ మాంనల-బ్బవారి విస్పష్ట

మ త్తకరిశిరస్థమె” కికరత్న౦0బు

లోకపూజితంబు గాక గు.న్నె? లం గీ. అమలు. డమలుల శే" బూజ్యు శై వెలుంగు

మలిను లగు ారి చే కధఃకలితు(డగును

కివుండు శిరమున ధరియించె దివిజనదిని

వారి వదంబున(చాల్బ్చె. (బత్యచ మీదియ విం గ్‌ అష పార్థ కృ ళార్చృవహార్షి తుండ

వైన నీశెటు గలుగుయోగ్యత + సవామున€

బవగ శేవీత్ర కాళఫలంబు లుష్ట్య

తను వహింప వెన్నటికెన వనజన్మేత | ఠి వ. యాదవేం[ దా! నీవు శిశు పాలకృశావరాధళతంబు సహించి

యున్నవాండ వని శినివరుండు పలి నది యొక్క ఘనంబుగాదు

రుక్టిణీ వారణరబునందు. శై ద్యుండు సమడ్థుండయ్యు ననేక

శ తాపరాధతుల్యం బైన భవత్భృుత మవాకరాధంబు నహించి

యున్నవాడు రాజులకు రాతన వివావాంబు ధర్యుంబిగుచుండ

నది యపకఠాధంలెట్లయ్యె నని యంటి వేని

శ్లో. వాశ్వాచ్భ్చిక్వాచ భిశ్వాచ (కోళంతీం రుదతీం తథా

(వసవ్యూ కన్యా వారణం శాతసో విధి రుచ్యతే ॥|

యను న్యాయంబునం గవ్యావారణంబు గావించిన నది ఠకాతన

వివాహంబనంబడు వితృమాళ్భ ( భా తాదులచేత దత్రయగుటం

'జేని స్వజనబంధుం డ్రైన శికుపొలునకు బత్ని యైన రుక్మిణి నపవా

రించుటవలనః టరిత్య కృధ ర్యార్ధుండ వె శవలశామమా (త

నిష్టుండవు పర దాళాపవోరకుండవు బంధు[దోహివి రా =

2్‌కీ శికపాదినధ మహాకావ్యము (4-ఆ) (దోహివైై తి ఫిడి ఫరమఘపావాసి“త్వంఖు నీ మక్షాతరూవవి శేషుం డవు సర్వ గతుండవు వరభళృతసత కాంతి వట్టి నీకుః దిమిరంబు నకుంబో లె. కై ద్యుండు నూర్యుండునుంటో లె వినాశళరుండగు నట్టుగొకుండ చేనైన సాంత్వ వాక్యంబుఅ మవోతుఖిళుండై న శికుపాలునకు( గోపోవళశమనంబు( జేసి నీయం దను[గవాంబు గలుగునట్లు చేసెదనంటినేని వేల నత్మికమించి పెల్లి విరిసివచ్చు సముద్ర వ వాహంబును జగత్క్భృశ _జలనిర్లమమార్ల్గం జేమి సీయంగలదు యు ద్ధం బు కొజకు యాదవసహితంబుగా ని న్నావ్వోనంబు'నేయుట శేను వై ద్యునిచేః (బేషితుండనై. వచ్చిన వా(డ మవోవీర్యులగు మహీవతులు వరులయందు( బాట చ్చరుఅ కరణి/గపటంబుచేత నవళారంబుగావింప రమ్మహీవళి రణార్థియై మవోనదీ[వవాహంబు భంగి వచ్చుచున్న వాండు నీవు తీరగత వృతవృ త్తి న్మాశయింపక వేశన వృత్ని వాశయించి నిన్న ఈతి చుళొనుము 81

చ... వరువడి! జేదిళ రృ శికుపొలు. డతండు మజణుంగుసొళ్చినన్‌ దరుణఖలం (బోచువే ? యవి మనంబునంణణాడకు మమ్మృహీసుధా కరుండు దయాసము దు డటుగావునం దన్‌ శరణంబునొంధినన్‌ రరుణులం వైనంటోచు నతిధార్మికుం డాతని ఇవ్వ రీడిలన్‌ 82

చ. చతురత స్వార్ధలిప్పులగు శ్మాతవులెక్కుడు చానికిన్‌ సము (చృితగతి వ్మిపియంబు దగంజేయక యుండరు కంకచేతన (వతిమగుణాకరుండు శికుపాలు డుదారుండు గాన నీవునం చిత మతిభ క్తితోం (బణలిం జేసిన మాతనె (బ్రోచు నత్కృవన్‌

ఈ. విను నపు డ(పియంబులయి వీనులుసోంకిన పల్కు, లవ్వలన్‌ ఘననసుఖమిచ్చు. చా వీనెడు కాలమునందు నతి(వియంబు లై తనరినవల్కు లా వెనుక( దద్దయుదుఃఖ మొసంగు చాదు వా క్యనిచయమట్టి దై యెసంగుం 2 కొని చేయుము నంధి రాజుతోన్‌

17. దూత పరుషోక్తులు జ్‌? గ్‌ అన్ఫతవచనంబు |పియకర మైతవర్చు సత్యవచన మ్మపియమయి వబాల(దోచు గడ(గి యీలెండు పరిణామశాలమందు గరళపీయూవసమమ్చులై కానుపించు లిక్‌ సీ అచ్యుత ! నీ వనేశారావిహంత వై నను తై ద్యు/డాజిలో నిను వధించు నిక్కువం విది సర్వనిలిడత మోధ్వంసి మైన సూర్యుని శాహు వ నెడుతమము [మిం7నో శేదొ చర్చింపుము జితమీన శీతనుండును ఠరాజశేశ మణియు వృష్లి భోజకనమన్కృతుండు సర్వజ్ఞుండు వావావతల నిర్జి తాంధకుండు గి చా త్తరాజర్ష భఘుండు రుగ్గాధి వతియు మే రుసారళ ఠాసుం డమేయ విష్ణు సాయకుండయి కాలాగ్ని శంభులీలం దనరు దై ద్యునింగెలువ నీ తరమె? కృష్ట! 86 వ. మజియుః 'జేదివిభఘుండు నివాతదుర్శ దకుం జరుండును (గమ పంపాదిత భూరియశకుండు నగువారివలన భయంబునొంద(డట్టి లైదు నకు వృష్ణులెంతవార లు రణంబులందు శ (శువులు భయం బున నతని వదనంబు వీడింపంజాల రనుట యెంతయాళ్ళ్చర్యం బతండు భయంబున( ఐబలాయమానులగు పగతుల శరీర పళ్ళొా చ్య్భాగంబు విలోకించుకిగాని యొకానొకప్పుడైన వదనంలు విలోకింపండు శరదృతు నధిగమించి ఖండి కేంద చాపంలుల్తై యత్యల్పన్ఫురిత కాంత్పులే న మేఘంబులు శరవృష్టి శూన్యంమి అగుటం జేసి యా శిశుపాలుని శ శువులతోడ సామ్యంబునొంము మిక్కిలి! గర్క శళంబును సమరార్థం జాక్ళష్ట్రంబు నగుచు తణ

258 శశుపోలవధ మహాకోవ్యము (ఆ) శాలం బాళంకీత భంగంటైన యొచ్వాని శ తుకులంబు శార్చ్ము కంబుతో( గూడ నమత్వంబునొందు మజియు న నేక వారంబులు సం[గామ గేణువుల చేత మలినం ఐగుటం జేనీ వరిపంథిజనాంగచా శాన్చంబులచేత జాళితం్యచై యనంతరంత్రై యెవ్వని చరణ యుగళంబునకు నమస్కారంబు గావించు నట్టి రాజుల కిరీటగత మణికాంతివర్థ్య కంబులచేత విలేపనంలు గావింపంబడు మటలియుః గుళలులైన యిం[దజాలికులచేత సంజనిత దృష్టివిపర్యయృులై యొక్కటిమైన రజ్యాదికంబును గొందళణలు పుష్పమాలికనుగా€ గొందటు నర్చుంబునుగా నెట్లు గనుంగొందు రట్ల నాన్రైద్యుని నుహవ్భజ్జ్ఞనంబులు పరమాొవ్లోద కత్వంబునం దుహినాంకుని(౧౫ా( గొందజువిరోధులు ఆతాపకరత్వంబువలనం దవనుని;గాం చలంతురు మంకియును 8

గ్‌ శతోడరి యొవ్వాని (బళతురు దుర్గభక్షు యంబుః (ఇాపించి మటియు: జేళాంతరతము నగు నమానుషోంగము చాల్చి యవని నడుగు. 'జెట్టక నుళాభురల్లై యుండు "ఏేంపుతోడ న!

సీ. పరగ నళ్యాళ్చర్య కరపౌరుషుండైన

చైద్యున కవ్వాండు జగతివైరి నృపుండు లే! డత్య క్త నీతిమార్లుండై న

యత(జెన్న( డరులచే నావావమున+ గడుపరాభవ మెలుంగని క్యతురాజుల

నాళంబు నొోందించె నయమెలర్బ్చం (బిచలితోర్ధ వ్రతోరు బహు కబంధంబులు

ద్‌ వల మక రవ్యూవా సన్నిరుద్ధ

గీ. వరవుల్రైనట్టి విలనదపారఘోర భూరినంగామ సౌగరంబులు తరించె

దూత పరుషో క్తలు లి ఫిసశోద్యగ నిజథభుజ వీర్యగాథ శరణిచేం లెక్కుమారు లాధరణివిభుళడు ణి చ. ళర మరుచార నే నృవతి గర్వితుండ్లై తన యు త్తఇహూంగ మా నరపతి పొదపీఠమున న్మమత( కేర్ప్చకయున్న సత్కృపా వరుండటుగాన నేళమును థానమునం దలపోయ క శత్తటిం బరువడి నాత్తపాదమిడు చానీ శిరంలున గర్వహీనుండై శ౦ తీ. పరగం క్రైద్యుండు చతురంగ బలము విడిచి యురుభుజద్వయ ేవలా యుధు;డునయి పు శందరుని దంతితో జతుర్షంత యుద్ధ మర్చి. గావించె నతని కీ డగుదె! నీవు శ! పీ. పొనంగ విచారిత భూరి చ[కత్వంబు చెలువొప్ప (శీ నమాశ్తేషణంలు చైద్యునకును నీకు నరియగు నీరెండు వెన ఖేదం లించుకంత కలదు ఆం[దళ్శ్మతు డళండు నిం చానుజుండ వీ వీదియ భేదంబు మీ కిరువురొకును 'జేదీళుతో సాటింజెన్ప నెట్లగు విన్ను భవు వైన సాటి జెవ్చంగ శాదు గీ. _భూతిధరుండును నదహీనభోగయుతు. డ వేళరివు పుర విధ్వంను డీకుం డితఈండు వైన ళళికళ గోరు నయ్యకవుః డితండు వూర్ణచం(చాభు(డ్లై పొల్చు/. బుడమియందు శీలి సీ. మజియు నా చేదిభూవరుండు వన్హాకాల ఈటిని వూరము తటతరులతోడం లోలె న్మములుగాని భూమీళ్వరులతోడం శే4 నల్చుచునుండు లీలతోడ

240 శికుపాలవధ మహాకాన్యము (4-ఆ)

మధ్య రం(ధముసొచ్చి మండల ఖేదంబు

శావీించి దళములు గానివతీిచి మూలంబు లెల్ల నున్నూూలించి భూ పసా రిత భుజశాఖలు (వేలునట్లు

గీ. బళమువేం దల[కిందుగాం విడంగర్యదోచి

వేగ న్యమత నొందిన వేతసొది

శముల వృద్ధి నొందించుచు! [గమత నిట్లు

నో “టా

[క్రీడగావించు నతతంటు (వీతితోడ త్తి వ. మఆజియు శిళుపాలుని విపజావరోధ తీ లధిరూఢ నితంబభూము

లును గురూపల వం క్తి శాలినులును నిరుద్ద- నిరంశతరాంబరలు

నసంత్య క మేఖలలును నవముక్తాఫలభూప ణ చారుభుజోవలడీత

కటకలును విశాలగండతలచి తక నియశళాఖి యోగఛారిణులునునై

తొల్లి గృవాంబు లందుంబోలె నానక్కాలంబుఇందును బర్వతో

పరిభాగంబులంధు నమ వ న! విష్చటికి ననుభవింపు చున్న వారు గీ. ఘనతమీజంగ( గుకురాంధళ (దుమముల

చెగడు దవళిఖచం దాన నీలు జేసీ

యును మహీ వాథవర్యు, డీయార్వి నీవు డ

కృష్ణ (గావింవందలకొనె నిచ్చ నవావా! శ్‌ గీ ఆర య్య బమి కాషర-ర్లు వయ్యు న్రఖలవిషయ

మధిగమించి (పళ్షిష్టిత యగ్కచు. గరిమ

చాలిచి త దాజ్ఞ్హ వరిఖామలీల. ఛొందు

మిగుల జాధింవబడకుండు జగతియందు తీగ వ. తొల్లిపుళాత పురుషుండు ధృతదజావాళళీరుండై. హిర ణ్యాతాది

రావస దంష్టాతుత మైన యీధర్మితిని మువూర్త మ్య తంబు

ధరించె నిప్పుడు నంవ్యాతనకలఫివకుం డై న యీరాఖుచేతం నవి

దూత పరుషో కులు 88! శృతరూవంబున వివత్రులచేత ననుపధృత ర్లైన యీధరతిని చిళ శాలంబుననుండి ధరించి యున్న వాఃడీయిరువురలోన నధికుం జెవ్వండో విచారింపుము మజియు నమ్మవో రాజగు అతరంగంబు ఖును నము[దతరంగంబులును రెండు ననంళతంలులై మిక్కిలిందుంగ శ్వంబు ధరించియుండు నైనను నమ్ముదమహోర్ముుఖు తీరంబు (పాపించి నశించు చనాళాజగుణమహోర్ములు పొరంబునొందియు నళింపకుండు నట్లగుటం జేసి సము[ద్రమహా*ర్ములకం ళు నారాజ గుణమహోర్ము లాధిక్యంబు నొంది యుండు త్త

1. యాదవవాథ! లో శాళోకరుద్ద వి వోరమౌట నర్భష్టమైన దుస్స వోర్క కేజంబు లో కాగమం దుచ్చ్భావ నీళ్ళ త్తులను చాయ వేరదయ్యె+ 'జేదీశు కేటోవిశేషం బుపళ్యజ్ఞ

• జ్మాగనుం దతిద్భృష్టమై నమస్త భూభృత్తులందు సంవూర్ణమై వ్యాపించె వారికన్న నత(జెక్కుడగునొా కాండొ గీ. యతని వరిపంథియువతులు గతపటీర యావ కాంజన మేఖలావోర తనువ రాధ రాతినితంబకు చాఢ్య లగుట వలన నిశ్య విభూషర్లై యలరకు చుండు శ్రీం చ. అకులిత శౌర్యళాలి యగు నాళికుపాలుడు పోరిలోన నిన్‌ జతురత( జంపి రోదన మొనర్చ్భు భవత్సతి బాల ప్యుత్రులన్‌ నతతము వ్రైరమున్‌ విడిచి నత్కృవః జాలన మక్టి జేయుచున్‌ &తి తల మందు సార్ధముగం "'బేయును బో శ6శుపొలచామమున్‌ * వా 4 మూలమున 18వ సర్గ నమూప్తము

262 శిజపాలవధ మహాకొన్యము (4._ఆ)

• యాదవసంకోభము +

చ _ అలియక నిట్లు వాగ్మియగు చనా శిశుపాలుని దూత దిట్టయె బలసి యుగకయ తుఖిత వాతనువాత్తర మైన వాక్యమున్‌ బలికినం దత్సదంబు తదపొంనిధి నన్నిభమై రహిన్‌ మనో (వళయ సముద్యతంబగుచు ఐంధురకోవము. బూనె నత్తటీన్‌

ఉ. అనుపమ రాగయుక్తయు (నుళాంచితఘర్మయు సత్కరావాతి న్వనితవృథూరుపీఠయును సంతత దంత విదంళి తోష్ట్వయె తన రెడు సాం(దరుడ్యనిత తప్పక నప్పుడు సర్వరాజులన్‌ మునుళొనీ యానరింళె గడు మోదమునన్‌ (బి ముళాలి వై ఖరిన్‌

ఉ _ పారకరోదర(వవాత సాం[దమవోభుజు/డౌట భగ్న కే యూరుండు వైన కృష్ణునినవోదరు(డొ గదు నందు నుత్చత చ్చారుత రొబ్బ రాగవిలస చృకలంబుల చేతం జూడ్కి. కిం పొరంగం దోంచె గోపళిఖ యగ్నికణాన్విత మైన చొడ్చువన్‌

మ. బలరాముండు నముల్ల సగ్దశళన కుంభద్దీధితుల్‌ వర్వంగాం బొలుపారంగ నవజ చేత పహాసనంబుం జేసి తత్కాంతిచే వలనొప్ఫన్‌ ఘనకోపర కృతనువున్‌ బాగొవ్చ(చా వెండి యు జ్ఞ్వలతన్‌ శుభము సేయుచుం దన లె ద తక్చాధంబు గంపింపలగన్‌

వ. మలియు నుల్ముకుండనురాజు సముత్పత్చృథుతర ముక్తాకలా వంబు గల్సునట్లుగా గిజుక్కున దూత కభిముఖంబుగా. దిరిగినం ద ద్వివ_ర్తనంబువలన జగంబంతయు బవుశిలాతలకఠినస్కంధ ఘట్టనంబువలన (ళమితం బైనదానియట్లం జూడంబడియె నత్యంత కుపీకుం డైన యుధాజిత్తను నృపతి వదన సరోజంబు నిళ్వానమారుతాపాతుల చేత. (బకటోష్ట్యం లైన సూత్యప టాంచల మారుతం౦ంబులచేత నతిశ్మీఘవీజ్యమానం బయ్యును వెండియు మిక్కిలి స్వేదోదళంబు (నవింపుచుండె మజియు కతు

యాదవసంకోళభము ల్లీక్రిఫ్ర వ ధార్థంబు సముద్యతుం డైనవాంకగుటం జేసీ యత్యంత(కోధుం డును న(వకీ కారుండునైన నిష చాఖ్యుండగు మహీిపతిని దణా ధ్వర ర్వ సనార్థం బావిళ్భూతం బైన యసామధతీ (వరు (ద సంబంధి వీరళ(దరూవ మహోజ్వరంబునుంటో తె జనంబు విలోకింవు చుండె మజీయు నుధన్వుండనుళా జత్యంతకోపంబున( బరన్బర పీడితకరద్వయుం డై వరిపిన్టకాంగుళీయక సువర్శ చూర్షంబుచేతం లంకిలం _లైన దానియట్ల కఠద్వయజన్యనిరంఠరవి సావ స్వేదోద కంబులచేత తాళికంబయ్యె మజియు నాహుుకియను'రాజు (పసారి ళాగ్ని జ్వాలోజ్జ విల ఖపభల చేత( గృతపరిధిళోభ యగుటం జేసి వరి భమత్చ్పావ కాలాళ సంస్థానమయైన ఠర్టనిని జగంబంతయు దహించుటకుంలోలె. బరి (భమణంలు నొందించె మళియు( (బమ్యుమ్నావ తారుం డై న కాముండు దుఠరంత కోవరసదుర్నిరీ క్యుం డగుటం జీసి వారుండును లూర్వజన్మంబునం దభ్యన్త దహన సావాసంబైన తృతీయ నేేతంబున నప్పుడా పద్యుమ్నుని విలోకింప శ క్తుండు గాండయ్యె మటణటియును ల్‌4 సి పృథు డనుభూపతి (వథనంబు శాంతీంచు

వాడట నది డాయవచ్చెి నన'చు( గడుసంతనంబునః గఠినకర్కళ నతీ

నృనతల్మవముషిత చందనంబు గల నిజవతంబు కరతలశాడనం

లొనరించె నూరు డనఘు డయ్యు నతితీళ్ల మైన దూ తాలావములు విని

రహి నతిశాంత మర్యాదుః డయ్యె

అ వె. నవ్పు డచటి జనము ల(కూర వి(కియా

వీతమణమున విలయవేళ భూరి వాతచలిత ఘోర వనుభాధరోన్నత శిఖర మనుచు విశ్వసించి రపుడు క్‌

284 శీపపాలనధ మహాకావ్యము (4-ఆ) చ. మదకలుపీకృళాతులను మాటికి (దిప్పుచు న్థూలదీర్టృపా నృదళిళమేదినీకృత విశాలపటున్వను( డ్రై రహిన్‌ గృతా స్పృదవటుకోపలోహిత విభా పవిభాసిత దేహుండై (పమో దదుండు (వనేనజిత్తల రె ధాతువిళూషిత భూధరాకృతిన్‌ 56 శ. గుజుతుగ సాందరక్ష నవకుంకుమలి పృ శరీరు. డెటచేః బరిణత దాడిమీ కునుమ భాసురలో హితకోప సాత్విక స్టీరతర వారివిందువులచే ఘనవై రవిభిన్నగా| తజ న్ఫురదురు రక్తనక్తుండగు పోలికనొవ్చె గ వేమణుం డొగిన్‌ 5? చ. చటులతరాధికోపవిలన చ్చిని పాదతలాభిళాడన స్ఫుటితభవన్శహీ వివర వుంజ విీర్ణ బిలంబ్యుల్తె జనో త్కటక రముల్‌ రపాతలము తప్పక సొచ్చి యొకింత కాపనసం కటము నెలుంగనట్టి యురగంబులకుం గలిగించెంఛచాపమున్‌ 58 ఉ. _మానుగ సారణోర్విపతి మాటికి గోవవళంబునన్‌ శిరో ధూనన మౌచరింవ కఖితుల్య తద్యగ సువర్ష పత్కిరీ టాముగళతోరు రత్నరుచు లాజికి నేగెడు రాజరాజికిన్‌ జూనుగ భవ్యదీపము లొసంగినభంగి 'జెలం గ నయ్యెడన్‌ 59 చ... వితత బృవాద్భుజాలతు-డు వీరవరుండు విమూరఛాఖ్య భూ వతి యొకమాటఅెవ్పటకు వారక విచ్చినచెటం జంచలో న్నత రనన్నాగమైన లపనస్ఫుటకందర మొపె భోగిసం యుత వనవృవకోటరము నొప్పున నప్పుడు ఫీకరాకృతిన్‌ 60 నీ, శాతనో క్తుల నిట్లు తత్సదన నపుడు తవోభ మొందుచునుండ ముకుందమాన నంబు గలంగదు చారిదఅలము చేత 6 గంధిజల మించ్చుశ్తైనను గలంగ నట్లు 61

యాచవ సనాసన్నాహోము 2 గ _ వరుల నిందించుటయు. దన్ను: (బస్తుతించు

కొనుట ఖలులక: భవి నైజు మనీ తలంచి

యుద్దవుండు కోవ మూనకయుండి నతని ముఖము స్టితయు క్ష్మమై చందుబోలి యుంణె 6లి

4 యావవసేనాసన్నాహాము శి వ. ఇట్లు [పకటిత 1 పకోవులైన యావవులచేత శికుపాలపేషిత వచోహారకుండు నిరాకృతుంసై మెల్లనం జనిస్‌ యనంతరంబ దుస్నవా న్వనభయానకంబ్ములెన యానక ౦బులుగల వారిబలంబు తత్తణంబ యుద్ధనిన్న ద్దంబయ్యె యదరున రేం దులు కవచథధార ణంబు న్యాయంబని యనేకవారంబులు భగ్న | పతిపమొోయుధం బులును బరఠా[కమానుగ?"ప (పః ర్థావుశ బులు న్మిదికటక నిర్భ రంబులు నసంత్య క్త శిర్యదంళశనంబులు నగుళ రీరంబులయందు గవచధారణంబు గావించి రయ్యవసరలబున ెళ్వర్యేవంతు లైనరాజుల సల్యగామ్మశవణంబువలన రయంబున నువచయంబు నొందినళ రీరంబునం దన్యుల చత చణమా(తం్యబ్లైన దుర్శర సం తోషంబు లంతరంగంబును నెట్టపిడువవయ్యె నట్టు ఒపి కంచు కెంబులు వీడువవయ్యె నప్పుడు కు థాదిసన్నాపెనపితంబైన దురంతది౦ తావ గణంజు ము రథగుప్తి సపితంబ్బుల్తేన రథంబు లును బల్యయనాది సన్నాహయు క్ష్రంబ్బులెన వొయంబులును దమయంతంచామె త్యఠాయుక్తంబ్బులె నను మహీభ్ళత్తులు వాస్త్యాదిని యు క్త పురుషులను సొ౭సా రెకు- ద్వార 'సేయుచుండి రంత న్వళావసుందరమూ ర్హియు నం గామంబులయందు ఖీమ దర్శనుండు నగామధునసూద నుసి (వికృశిమనోవ *రంబులును రణంబ.౪లయందు భయ ప్రదింబులు నిధిదేవ తాయు క్త్‌లబులు నన్‌ పాయులు నైగళార్జచకా ద్య్బాయుధంబులు పృధగవస్థిత స్వళరీ "మ.

రంబులుంబో లె సేవించెనప్పుడు మధుసూద నుండు ద్వివిధంబున్నన మహీభ్ళృత్కట శాంతరంబులం దనేకవారంబులు రణంబులందు

266 శశుపొాలవధ మహాకొస్యము (4=ఆ) రామసళోణి తాప్తుత నేమి మయైనరథం బ్యపతిహతంబగునట్లు సన్ని రి ళరుా హితం _బెనచాని నారోహించె. గంతలో;: నిజ్మపభాక పిశీకృత పారిన్ము॥౦డగు గరుడుండు ధ్వశద్దురువతమారుతంబు గలుగు నటు దివంబుననుండి వచ్చి ధ్వజవండగంబున( బోంనుంచె నంత ళం నా చ శరదగిఖీగ తెలిజిత చారుమృవంగనినాద యున్‌ వాక న్ఫుర దరిహంసవార్ష యగు (శో తమనోవార నాదసంపదన్‌ వరున్మలతిధ్వనుల్‌ నలుపు బర్య విభూషిత జరి పంక్తి కిన్‌ సుకుచిర సంతనంబొనంగుచుం జనె ద్య దథ మంచితంబుగన్‌ 64 సీ సాం[దనిరంతరస్థగిత దిగంతరం జైన తమ్మ్భూరిస్ర న్యమును జూచి జనము (వ్మకాంతవిస్తారమవోపూర నంచలి తాంభోధినలిలమందు విగత కాతుకమయ్యె నగణిత మ శ్తేభ బృంహితంబులు వాజి హేషితములు నేకమై నర్వమహ్మీధ గువద్వార ములు నిండీ మిన్ను బద్దలుగ జసె గీ. భూరిరిణజయిమందుభల్‌ | మోయుచుండ నివీజ[(పతినాదిములు భియ నిర్గ్ణతపరు లగు గువోముఖంబులచేత నదిపతులు (వమవముకు బొంది నవ్విసభంగి నుండె 6 చ, అతిబధిగీకృతోన్నత గువోగత నిష్టరక ర మార్గమౌ న! శెద్తా "మ. వతత చమూరవంబు సుర శై లగువాల్‌ వెన నిండిపర్వంగా నతుల వివగ్గ కాంతల నితాంతర తకాంతర కూజితంబు సం గితి శవణాధ్వగో చరముగాక నిరర్బకమయ్యె నయ్యెజన్‌ 8

సేనానర్మమము ల? చ. (శుతరణతూర్యఘోషలయి “పున నిర్జ్ణరవార కామినుల్‌, జతురత నింక ఫోరమగు జన్యము గాంగల దందు: జచ్చి భు" పతులు చిరా,?కాంతీతులు వత్తురు వారల పొందుగల్లు నం చతులిత నంభమంబు చెలువార వెసన్‌ గయిచేసి రంకలున్‌ 6? వ మటియు నభ్య నృసాదికృత్యు లగుటం జేసి నిదిత యయా కాఖ్య పాచాంకుళకర్ములగు నిషాదులచేతం బేరితంబు లై గజంబు లేకవారంబు కరతల లోలాంతర్నాడికాహతంబు లయ్యును మ. హుర్ముహు ర్ట్వనిత ఘంటలు గలుగునట్లుగాం జనుదెంచె మజటియు: అావవిన్యాస విశేషగమన చల చ్చామరంబుల చేత ఖురోద్దత మహీరజం లివ లావలం దట్టుచున్న వానివలె ధృళాళఖి గవఖాండంబుులెన తురంగమంబులవలన దృష్టులు (వ్రశరింప కుంజె స్ఫుటతరకృత కర్శతాగం బైన గజఘటలచేత (జలాంగుళి కినలయంబు గలుగునట్టుగా నముత్తితవాన్త ంబుల చేత నృత్యంబు గావించుటయు మద జలార్జ్రఏగండస్థల నంసక్ష్త (భమరగణంబుల త మధురన్వగంబుగా గానంబు సేయుటయు ధృళాభినవపూ ర్త కుంధంబులగు దంతిఘటల చేత (లశమిత రజోజాలంబులగు మదజలంబుం'చేత మహీతలంబ) సేచింపంబడుటయు ముఖంబు లచేత [ళవగసుఖకగఎ నమున్నృమత్చ యోధరగర్జి తగంగీరం లైన తూర్యంబు వాయించుటయు. బవనావధూతపటంబులు న్మభంకషంబులు నగుధ్వజంబు లీవలొవల నుత్తి ప్వంబులగుటయు నిట్లు దంతిఘటలచేత ళతువున కఖథిముఖంబుగా వచ్చు కృవ్ణుని పురో భాగంబునం దనయంత మంగళంబు గావింపంబడి యెనప్పుడు గీ. విడిచిపోయిన సేనానివేశభూమి శూన్యతను బొందదయ్యె నీకోణితలము మిగుల ఘనరససంప్ల వం బగుచునుండ మానుగ. బయోధిసలిల విహీన మగునె? 69

288 శిళుపాలవధ మహాకావ్యము (+-ఆ) సీ. వారిరవితోంగూడ సిరుగనష్థము నల చానీ నంతఓలగమ్ము కాని శతు బఅ గే ఎమలిన వ) పర గెడుదాని దు “సృరజగ కృహిమవిశాలక్సంగ ధూనరం బై (మాల. దోంయ దిక్కును ధూమి తంబైన రానీశచందచాన జనము కీకించె నవ్బు డించెన గ రణోద్యత వైరుల వై న్యాన కారవంబు గీ ఫూని యెట్లు మనస్వుల మానసము వా రించె నారీతి సముదితోడం వితోరు (పతినినద మైన యాత్మీయ పటుమృదంగ సాందనాదంబు సారి బుంప జూలదయ్యె 70 గీ. _వారివరుని। మోల[ మోయు సమ[గపటహా రవము అంతంగకు స్కీ ప మవుచునుండ శ తుసేనావధూమణి సంభమమున గాత ముప్పొంగ డగ్గఆ+ గదియవచ్చె ౯71 చ. మిగుల సమీరణ్యభమిత మేదిని రేణుక ణాభిరూపీతం బగుట నిరంతరో | గదిలయ (పవి భావిత కాళి కాకృతిన్‌ దగు (పతిపతు వైన్య నముద్యగ నమున్నత శకేతనాళ మె ప్ప్రగంగననయ్యె నభమున భూరిచలతృ్పటునిన్వనంబునన్‌ _ "8 స్స (ప్రతిముఖ తిగ్య్మాంకు (వతిఫలీతో గది ధితులచే నధిక। పదీప్తమండ లా(గపం క్తులచేత నతిదుఃఖకరదర్శ నంబయ్య్యూ చ్హైర్యునై న్యంబు శౌరి నైనికులకు భీతి సంపొదకంబయ్యు నంతలోన మనోజ్ఞ మగుచు;ందోంచె సమ విషమ పదేశము€ -దుం దుల్యసం చారంబుగల భూరినై న్యజలధి

సేనానిల్లమము వగ గీ. గగనమార్షంబునందు శమఘనునందిరుగు సాం[దతర మేఘమండల చ్భాయవగిది శణములోన వనుంధళా చ| కమెల్లి నిం2( గలకలనారం౦ంలు మెండుళొనంగ గీ వ. అప్పుడు తణమాాతం బ|గభాగంబున విలోకింపుచున్న తనుకు&* స్థితభువన[తయుండైన మధునూదనుని విశాల నిశాంశాయత నే(తంజబునందు దద్వివతమవోబలం బప ర్యా వ్రంబయ్యె మహీ నాథ సేనావధూగణంబులు రణారంభంబు”0దు “ర తారంభంబు నందుంలో ల (టిస్విన్నగా (తంబులును బులకవి**ి తంబులును వీరళ్ళంగారరసాధికం బై నచి _త్తంబునం దఖినివిష్టసాహానలలులును సనంభమంబులునైై జూప నై మజీ ము శకికుపాలపమ రాజు లనుకూలమారుత[పసారిత కేతనపటంబుల చేత( బలొ త్యారంబు గాంగ్భళావ్వోనులైన చంగంబున ధృతతరంబుగా సముద్యశ ళస్తొ న్వ౦లగుచుః గోపంబున నత్య్గంతసురంభంబునొందిరి ధీరు లగువారు రణార్జుల్న చను బెంచినవారింజూచి కాలవిలంబనంబు సహింపరు గావున నప్పుడు వారినై నికులు శ్యతువాహిని మీంద నతిరయంబున నడరి రంత "7డీ చ. జరఠకపోతకంఠళగతసాం। దతనూరువాజాల చారునా నరఠుచి యెనసై నికుల సచ్చరణాహతభూరిధూళి యం బరవథనుంటః వై కెగసి బంధుర మేఘచయంబు[గమ్మి చె చ్చెర బెన లావరించి యత౭ిశీఘతం జేసె మఘనాంధకారమున్‌ 5 సీ. మజణియు!. జలాచల ఖురములచే( (బరి వదరమాపహాతము లయ్యు బహుళసాం[ద ముగ నిషంగుల చేత మిగుల మిథన్నమా శ్రిష్టకాయంబుల చేతను బరి

ల శిశుపాలపధ. మహాకావ్యము (1-ఆ) రుద్దంబు ల్రైన్యససిద్ధపాంసుచృట లొకచోట మీందికి నుద్గమింహం జాలక [కింద నే సంచరింపుచునుం జె మటియు మహో(గసంగరము మీంద6 గీ. గలుగునప్పడు సాయకవతజర కృ జలముచేం బంకిళలతగంబు గలుగు మనకు నిపుడె యాక సమున శ్రీగుటుచిత మనుచు! బవన కేతుసవ:ావా మ్యభమున కెగసె "డ్రి గ. (పచురముఖుఃడు గరియుండు రాగి మయమైన జలజగర్భుని వ్యవహిత సత్వరజము లోకనృష్టినిమి త్త ము దేకమెంబె లోకనాశార్షమయ్యె ననీకరజము "777 చ. ఒక యెడ నూత్న మేఘనిచ యోజ్ఞ్వల కర్చురవర్ష తుల్యమె యొక మెడం ద ప్తళ"ంచనక ణొవమపింజరమై నిరంతతం బోొ8 యెడ శార చాంబుద చ యోన్నత పాండుర మై ఖురవత (వకట వసుంధరోత్స ఘనపాంసుచయం ఇగ సెన్‌ ఖవీధికిన్‌ '?6 చం ఘనతరన్నై నికోద్దతవికాసిపరాగము దిగ్గుచావళా ననములయందు( బర్వంగ తణంబు పికాంగమలీమనంబు లై తనరిన చాన మేఘరసధార లుదీర్గ ముల్లె విసారితన్‌ మునుకొని చాల్చెంజూపజకు మోద మువిస్సయమంకురింపగాన్‌ సీ. మధుపకదంబకోమల కేశముల చేత! దగ నుపలకితు లగుటం జేసి పరగ నీజనులు యావనయు క్తులగుచు నం (గామరంగమున వ్యర్థముగంజావ

'సనానిర్గమము క. కుందురుగా కనియోజించి సేనార బంబు (గక బ్రా శిరోజముల నవడు = ధవళిమ నొందించె. : స్పక గణువుల య్యును మపీ"రేణువు లినునితనువు గీ. నాకమింపను దానెంత యధిక తజ, డ్రైన నన్యుండు సంగతుల్ర చెలంగు నట్టి పెక్కం్యడుపరు/ చే నవనిలోంది రన్కృతుండు గాడి నిజ మీ పరాఖవంబు 80 క్‌. ధృతరథ చరణ] పధీతిత కుతలో దతబహురజ్‌ “వకు: కత జగి మున్‌ వితతయుగాంతంబున ని పృ్ప్రితిబంధ పయోధి నీటం ఐడి నిట్లుం ఇన్‌ ర్‌ చ, అరయ ననుల్ల నద్దినకరా; 'నదీధితులున్‌ రజస్వలల్‌ పరిమలినాంబరాంతల నలంకృత లట నవీవమణీయలున్‌ వరునది శానితంఓనులు వారక(పాణులకట్లు దవ్వులన్‌ బరివ"రణీయలై రొకజణం బళుచిత్వము నొందినందునన్‌ ల క్‌ అనిమిషులు రణము(జూడ (౧౬ జనుదొంచి నభమున నిలిచి సొందతర పఠౌ గనిచితనయవోత్సలులై జనితవ్యధులగుచు మరం జనిరి భయమునన్‌ 68ి గీ. పాదహతధూళిపటల మభమ.న 57 సి ముదిరగత నీరముల నెల్ల బురదిం జేయ విగత చపలొగణ:బులె వృష్టిమాని భూరిభగమున మెల్లనంటోవుచుంతె వ!

ఖు శిళుపొాలవధ మహాకాన్యము (4-ఆ) సీ. అమరగదీశలిలావగావాన ధెత గా(తంమ్మిల్తైన దిగ్గజము లభ ముననుండి మున్నన్న/ డననుభూతమ్సులేన నిఃచలద్ధ్యన చవణానంస్థిళా శ్వ పటుఖురావాత నముత్చతచ ర్వరారజో వర్షాభిేకనంభవముఖంబు అనుఖఫంచెను నుణకి యనమానశ్లై లనం కాళ గాతములలే( (గాలుకతన గి, గరిమఘబల పాద పినిస్యాన గౌలివమున నవనిశతలము రసొతల మంట: (గ 0౫ నాక నంటు రజో వ్యావ్రమయ్యె నటు అలం భర్త గాన భూతలమయ్యె జగ త్ర్ర్యయంబు ర్‌ క, మీగుల సమీక్ళళి వివరం బగురజమున( బు+రితంబు లగుగిరిగువా లొం టిగ యువ కీడారతు అగునిర్ణరవరుల కొనంగె నవకాశంబున్‌ 86 గి ఉరుముఖచ్శద వటసామ్యు మొందుచున్న ఘనరటము ద్భిక్పిథంఒ ల గప్పుచున్న్న దై” మసుచూతగంధి మదానిఆమున గులుతుగొని యగ గరు లన్యకరుల్నవైకి 87 గి మజియు నుపరిస్థిత వ రాగమండలములు (క్రింద న ప్త |వక+రవికీర్ణ నిఓడ ద *నజం శెౌంతపొాం సువ్వుల్తె సకరులు భూరిపటమంటపంబులు పోలియొప్పె 88 న, ఆత్యున్నతంబు లతిమ్మాతవిపులంబు లగుటం జేసి మహామహీధర శోభ సధిగమించి యాళరణగతసువర్థ శేఖల చేత విద్యుల్ల తలతోడ

18. ఉభయ నేనాసంగమము ల్ల? సాదృశ్యంబునొంది సముల్ల సచ్చిందూళాదిమండన నురచాపంబు లును గాళీయనాగకాయ కృష్ణ దేహంబులు నగుగజ మేభంబులు యోగ్య కాలంబునందు మద జలవృష్టి గురియుచు మహీ 'కేణువుల శాంతి నొందించెండ దదనంతరంబ యుచ్చానివ ర్తులును గంభీరమో షంబులు నగు సేనానము దంబులు శ్యకుండు దంభోళిధారచేత అక్కలు "దెగవేయకము న్నేకన్టానంబున వసించుటకు వాంఛింపు చున్న సహ్యావింధ్య మహీధరంబులుం లోలె మి+తంబుల య్యెనంత

• ఉభయ నేనాసంగమము * గి, ఆరద మరదంబును వాయంబు వాయము నిభము కరినీ గాల్వురు గాల్వురు గాగ నిటు గా సేన యాత్మాంగమున (బతి సేనతనుపు రాగమున నం మెం (వియుళరీరమును బేల 90

మ వారి హేషల్‌ గజబ్బంపాతంబులు రథాంగా రావముల్‌ భూరితూ. ర్యరవంబుల్‌ సువచాతినాదములు నెక్యంభొంది తన్నాదమే అ్పయిపం గూడక మిన్నుముట్టి నకల ఎగ్గిపీశ్వరోపొధి భృ తరమా తాక్యతి నుంజె నప్పు డనభివ్యకృంబువై సాం దమై

గి తొడరి దూరోద్యత న్థూలదోర్థ స్రిజంబి లగుచు రోషాతిశయమున నరుల మీంది

• కరుగు పత్తుల లిర్యగాయళ నిశాత ఖడ్గలతలు వపళాకలకరణి నొప్పె 02

వ. మటియు భధౌరిత కాఖ్యగతి విశేషంబునం లజణచు హాయనమూ వాంబుల గమనవి శేషంబువఅన మీ(దిశగయు పల్యాణబంధన వర

అబద సువర బుద్ను చొకారమండలంబులు సళొఇంగీణము"* రీ (_ "న ణా ల వ్‌ నాతి

• ఘూలమున 17వ సర్గ సమాప్తము

లి? శికపాలవధ మహాకాన్యము (1-౪) భూశతదర్చవిశేపంబుల భంగి. | బళ-ళించి సాం “చగ్గుంబులును బృష్టవంళాళ్లి వమధగ౧బంధన వర। తంబులి న యిఖ ౨ఎలును నూట

0 న. ల క్తి ఇల్లా యిరువ దేనువర్ష 9బు లాయువ్యంబుగల గజంబులకు ద్వాద శావస్థ లు గలుగుటం జేసి యందు(జతుర్థావస్థ్ర యైన శారీరళోళ నధి“మిం చి (పళయానిల(పేరిత ఘూ లోపలం బులైవడి గతితీ (వంబుగాం జలించె వేగవంతంబులైన కళాంగరథాంగ చ[కాధార శాస్ట భారంబు పరస్పర సనంఘర్ష్మ ణంబున నాదంబు గావింవుచు రాగంబువలన నముద్యత | పతోదోత్సాహితతురంగుండును నముళ్ధిత పూర్వ ౪ "యుండు నగుసారథికి నము తష్గాహవర్హ నార్థం బు వోవోకారంబు గావించి నట్లుండె ఫమున్నత కేతన న్తంభంబుల వె జయంతులు సొంపరాయాంత రొయంబు గావించు మహీశే ణువుల6 (బమార్జనంబు 'సీయుటకు నంతకునిచే సముద్దాయమా నంబులగు నమ్మార్జనులు.లో లె. జూవపమ్తై మజీయును రం! కం జిలజీఅంగ దిప్పుచు ధన్వులు -.... గుజుతుగ౬ కాటవముదెలియుకొజకు గుణంబుల్‌ పగువడి (మోయించిర కరీ శిరములు వాస్ఫాలనంబు: సిరి యంతల్‌ లోకీ గీ భూరిడిండిమధ్వనులు ఘంటారవములు విపుల గై )వేయనాదముల్‌. బృంహితములు కరుల కు త్సావాపరివృద్ది కొఆకు యంతృ వాక్యమున కనుకూ లతావసర మొవంగ ౮ మః సతతం జబాయుధజీవు లొక్క మొగి శిజూళ క్తులంజూపుచున్‌ 0 , అ న జతురస్తా౦దివిభేదయు క మ:లు భాన్వ తాన వాతిష్యచా (వశిలంధంలులు వ్రై నయ్యన్హ్యముల క్త్ర(శేణ.లన్‌ బల్విడిన్‌ విశ తారాతుల నేపి రప్పుడు బలో ద్వేలంబు దీపింపంగన్‌ 06

ఉభయ నేనాసంగమము ౭క్‌ స్తీ ఉరువడి నిద్దణు యెఘ లన్యోోన్యంబు నెదురుగా(బరు వెత్తి క్‌ దియవచి- మొననీ రోషావేళమున పేతు లటుపొల్ర వ్తెచి వొ న్వంబులుంబట్టి మల్లి ముఖ్యులగతి దృఢవ ఎవి ఘాతంబుల ధట్టించి వాహుయుద్ధంబు వ్‌లిపీ రంత నిర్విషము లత్యంత వేగంబులు న। వఠిఘాతంబు లళనినమము గీ లంబకంబులు డూరము కృంబులగుచు గరుర నిలజూత రేణువుల్‌ (గమ్ముకొనంగ శతువై గ్యంబునొచ్చి విచ్మితవాజీ అానుకూవకర్మము( జేనె 'పేనయందు రా మ. రవణం బొవ్చ% మావంతు ఒరుసలగామా[గిమన్క ౦ధమూ రువులం| కాంకి యనంశరంఐ కీరమారోవ0చి పోత్కంరు లై యవిళంకా వీ వమానుషాధ్వమువొగం| జాపించి ద్యోవీధి వం న్త్‌వ మొవ్పందిగుభంగి పెక్కిరి మహో ఇ్నవాంబు పంధిల్లగన్‌ గీ. గుజుతుగ రణావణము: జేరి కొంద రధ వీరులం గాంతరమున మావీతమ్చులెన యస్థిరము లగు[పాణమూల్యముల చేత నవనిలో నుస్థ్రరం జ నమయళము గొవిరి త వ. మటియుపం౦ం[గామ రొంగందిన వి కమాహం కారంమిల చేత క్లాఘ్యం్య కన మవోద్భుత రణకర్భుందు గావించి న్వవామంమి ఇప్పుకొముటక్షు లడ్జీతులె యున్న వారని ళతువుల చేత నజ్హాత చామధయు అవన కూక గ శర: కరు ౯ నామ బేయంబుమ లో లేటా వందిజమ లురై_ర్నాకంబున నీతండతండని తెలియందలి$రి

ల/0్ర శికపాలనధ మహాకొన్యము (4-ఆ) (కోధాంధులైన పవీరఖటులు నభిముఖంబుగా. బజతెంచుచు నన్యులచేత సమ్ముఖంబుగా ధరియింపం బడిన నిశిత కౌశేయక ముఖంబులను వమీాపీఠంబుల చేత ముష్టిపర్యంతంబు పరయ త్నంబులేక నే తమయంతందాపవు (పవేళించి రమ్ము హాయుద్దంబు నందు సైన్యద్వయంబును మ్నిశీభూతం విగుచుండ నగభాగం బునందు నెవ్వరు పరామ్ముఖ్యులెరి వారలు శ్యతువ్వులైన నవధ్యులనియు నవ్వండు మోల న వ్యావృ త్తుం డై యభిముఖ.0 డయ్యె వాడు స్వకీయుం డ్రైవను వధ్యుండనియు నీ ధర్మంబు వ్యక్తంబయ్యె మజియును 100

• సంపలసమరము *

సీ. అరయ సెద్వింశ త్వమగుటచే నంగనం

బంధంబు వొంది మమత్వగరిమ గడుబద్ద్ధ యైన యొక్కనిచేత యసిలత

చెలగి వేలెకండు వంచించికొనీన దద్వశంగతయయి తప్పక।దోవాంబు

గావించె సజల మేఘంబుఖభంగి నతిమేచకంజైన యన్యని కవచంలు

'ధాతోరునిజఖడ్షి ధార చేత

గీ. చారితంలగుచుండ. దద్వరశ్తమందు సాం[దళోణిత రేఖమై జాలుగొన్న మండలా(గమార్షంబు శంపా,పదీవ్త మగుచు ళోభిల్లె: జూపజ కద్భుతముగ 101

గి, అన్యభట వాపఎచాక ఉమాయతశత శరపరి(పోత మగుచుండ/( జాలళాధ గలిగియును ధ్రై ర్య మెడలియు6 బలుక విడ(డు ఘి"రితర మందు కళ్లిష్టముష్టివలన 102

సంకులసమరము లా

వ. మటియు గృ ధపవజాణవిశేషంబున నాసికనుఛేదించి నకంబున (వవాతంఖలైన నవారూ ఢాశ్వంబు శిణార్ధంబు దృఢ పాళంబున బద్ధంలై నచానియట్ల యళిడిత ముఖంబయ్యును ముఖంబు నపా కరించుటకు శ కృంబుగాద య్యె మజియు(గులీనాశ్వంబువాయా రోవాకునిచేగ నున్నతంబెన కుంతింబున( | బహారించుట కలి వే తం లైనగజంబువలన భయంలు నొందదమయొొ! గురీనులు యళంబుళొఅకు మవోపౌరుషంబు గావింప నుద్యుక్తులెన నిజ భర్తలను లజ్టితులుగా(దేయరుగచా ! మజియు నధోబేళంబున జనంబును విలోకింపుచు విత ప్తసోయక వాన్తులును భయరహి తులు నగుజయశీలురు గజంబుల నారోహించి జంగమంబులగు గిరిదుగ్గంబులు నాశయిం చిన వారియట్ల శతు నై న్యంబులచేత జయించుట కళక్యు.లె యుండిరి యొక్కవీరుండు నర్వొవ్యాప కంబులగు నై న్యతరంగంబుల నీవలావలందట్టుచు సమరమధ్యం బున దూరంబునంబోవు నిష్టబంధువును విలోకింప నిశ్చయించిన వా(డగుచు నొకచోట దూరంబున మగ్నం జె నమహీమండలంబు నవలోకించుట కాదివరావాంబు సము ద్రంబు నందుం బోలె రణ రంగంబునం బరి భమించె గజోద్ధావన జ్ఞండగు యాధోరణుండు మదోద్ధాపనార్థం బుద్దీపన కరంబు గావింపం దలంచు నంతకు మున్నె సేనాకోలావాల [శవణంబువలన స్థ్టూలంబ్బుల్తైన గజం బుల మవో దాన పవావొంబులు తమయంతంచామె (వవహించె దూరంబున నన్యగ జమదగం ఛా భూణంబువలన( (గోధా వేళంటైై దాని హింసించుట కొకగజంబు విధూతవున్నకందే యాధో రణునిం దిరస్కరించి చారుణాకందనధ్వనికృ తా శేవదిగంతం వైన న్వకీయ వింళతివార్జికం్యలెన గజడింభంబునందుందిర్యగ్దంత (వవోరంబు గావించె మజియు నొక్క (పతిపత వారణంబు (వళ్యానన్నంజగుచుండ గజారోవాకునినేత నం్యపాప్త ముఖ చృదం బయ్య్యును( (గోభాతిశయంబున (గూర నిన్రారికాదం బయ్యును మచాంధగంధ సీంధురం బొక్కించ్చుకెన బురోగత (వలతిపడగజంబును విలోకింప దయ్యె 108

ల శికపాలనధ మహాకావ్యము (ఆ) చ. వరగ నిషాది యొక్కండు స్వవాగరణలో చన వార ణాంళుకం బుకువడీ నెంతలో/ గడుర యోర్ధతి మీందికిలాగు నంతలో నరయంగ శ్యతుపకగజయంక నముద్ధతి చేకపొత దు రృరతర కార్ముక చ్యుత శతంబులం (గుచ్చెం బటంలు కన్నులన్‌ చ. మజియొక(డ| పమ త్తుండయి మాటికి శ తుగజంబు మీ/దికిన్‌ బరువడినేగు దంతి ముఖవ(న్త్రము వే(దొల6గింప నంతలో నిరుపమవ క్త 9 లగ్నమగు నిష్టురళంకు కలాప భారమున్‌ గరమరు దార శీ ఘమునం గన్నులుగ ప్పె చణంబులోపలన్‌ 105 వ. మజియునొక్కగజారోవ+కుం డ'లోచితం బైన మననంబున నన పాయ దేశంబునం దుండుటవలన నపాయంబులేగని నిశ్చయించి వంచకుల వలన నతీపయత్నంబున రతింపుచు సాధనాంతర నాళశాలయు క్త వినియోగం ఒగుటవలన నఖీష్టం్యబైన గజంబు నొండుచోటికి. దొలంగందోలుకోనిపో యె మజియు మదగంధ బంధురసింధురంబులు పర నృరక గర్జవ్యతివోరంబువ లన బరస్బరో 'దృేదంబ్యులె న కరాదిమదస్థానంబుల వస్తా గంబులచేత స్పృశిం పుచు నున్నత వహ్వీభూత వాలాగంబులు నున్నమిత మస్తకం బులు నగుచు సువ్యక్త దంతనాదంబులు గలుగునట్లు యుద్ధంబు గావింవుచుం డె మలియు(గొన్నిగజంబులు నతిదీ ర్హంబులును బరన్పరసంఘట్టితంబులును సనమాలంబీత అవై_ కళ్టంబులును నళి ధవళ౦ంబులు నతి చారూద (గంబులు నతి నిశితంబులు నగు దంతంబులచేత సనమావహాతంబులగుచు రణంబుగావింపుచుండ నప్పుడు దింతంబులు భగ్నంబ్బులె నను జలంబు డింపక తుంతంబు లొండొంటిం బినుచుకొని యద్భుతంబుగా సం (గొమంబు గావించె ప్పి గం ధేభదంతసంభట్టజాతంబును స్వర్ణథంగసవర్థ్య సంచలచ్చి ఖా[గంబు నగువహ్ని యనుపమమాంజిష్ట ర కంబులగు చామరంబు లందు

సంకులసమరము లవి సంకమించియు వైన్య సమితి చే విభజింవ బడకుండ మత్సరో జ్బాత వాత నంయుజ్యమానోరు వారుదంత మహీజ నంఘర్షణోర్టూతి సాం(దవసి్శష్ని గీ. శిఖలచేత. గల్బాంతాగ్ని కిఖలచేత( లోలె దంతావళోన్నత మూర్షగగన మందు నుష్జ్ట్వలనత(తవోర మవపవుడు వితతముగ దగ్ధమయ్యె నద్భుతము గాం 10% వ్‌ సాం[ద::యోద మేచక దంతిబ్బం ద౭ఖునందు నివిడళోణి తకారుణంబు ఎలి గరంతంబు లుద్యద్వారినిధి వారి యందు వి దుమలతిశాంకురముల యట్ల 6 బెల్చ్బ€ । బకంపికాగ శేతువులచే భారంబు నొంది”? వారణములు చెలంగి [గీవా వి్ధ్‌ కళృంఖలభూష ళాద లల నినావంబు లలరునట్లు గీ, (వతీగజంబుల భూరిగా తంబు అందు నధిక గాఢ నిమగ్నంబు యలనస్టూల దీర్చదంతద్వయంబు నతి్మిపయాస యు మలర నుళ్లాత మొనరించె లలువుచేత 10 వం మజియు లాంగలదండసఎకోళ దంతంబులు గలయొక్కమవోే గజంబు (పొణొత్క మణదుఃఖంబు వలన( జలింపుచున్న కాత పీయ కుంజరంబును దంతంబుల చేత మీంది౩త్తి శిఖర్యపొంత (పావృట్కాం టలధరం _బెన మహీరర శృంగంబునకు సాద్భృ శ్య్థంబునొం బె మజలియు నొక్కవారణంబు (కోఛా వేళంబున నిక్సీకంతై రయంబునం ఐజచి యశివిపులంబయ్యును లో్‌కబ్యా భా టా న

800 శిశపాలవధ మహాకావ్యము (4-ఆ) ప్తంబగుటం జేసి మిక్కిలిదుఃఖ ల భ్యాపనరణంబగు 'సేనామధ్యంబు స్పష్ట్యర్థంబు పృష్టివిలోకనార్థంబు _బవ్మాయు మార్కం౦డే యుండు భగవంతుని కు&ిం బోలెం (బవేశించి పరిభమించె మజియు నొక్కదంతావళ రాజు మధు[ వత రాజీశ్యామనారాచ విద్ధనీరం[ద చేహాంబయ్యును నిర్భయంబుగా రణరంగంబునందు నవ్యావాతోశ్సావాం బగుటం జేసి మోదమానం ఖై హర్ష పులకి తంబెన దానియట్ల పంచరింతె 109

క. కరటిఘటాకటని సుత నుకుచిరమద ధార రోషళోణితనుగుచున్‌ గురుతరబాణతతగ ళ దురుళోణితధారపగిది నొగిం (బవహించెన్‌ 110

చ. తటుచుగ రత్నచి[ తితకుళాపరి వేష్టితదంతికాయముల్‌ స్ఫురితప్ఫపత్కజాలములు సో+కిపగిల్చిన తత్పృథువతో త్కర గళిళ్యాసు గుచ్చతరధారలు గాజంగసాగె భూరిభూ ధరములనుండి జాణు వితతనస్ఫుట చాహినులట్ల సాం(దమై

స శమనశయ్యాతి వేపాదండ ముల బోలు

సామజదంతముల్‌ సావాసిక్య మున కెక్కి యన్యుండు ఘనతర స్వగ్లార

మార్గంబు నెక్కిన మనుజుండనుచు దత్ష ణంబున+ జమూతతులచే మిగుల నుత్చేి

త&ంప( బడియె నహీనభంగి. గౌముదీలిందు సంకాళ విశుద్దఖ

డ్షాఘాత దారిత వా స్త్రి రాజ

గీ భూరికుంళ సముచ్చలచ్చారు మౌక్కి "శాఘ మాశాళమును చార శాంకితముగ+ "జేయుచున్న విధంబునం జి తభంగి€ గానన య్యొను సువిశాల కాంతియగుచు 112

సంకులసమరము ల81

వ. మజీయునొక్క మత్తకరీం[దంబు దూరోల్సివ్య సత్వరచ[క

నికృత్రంలై పుడమింబడి లోలమానం లైన భయంకరన్వకీయ

వా న్నంబును రోషనహితంబగుచు. బంకీభూతళోణితంలైన తన

పొదంబుచేత నె మర్చించె మజియునొక్కగజంలు విలూన జంఘం

బగుటం జేని యధోముఖంబగుచు ననాధారంబుగా. బుడమిం

బడుచుండ చాని కతిదీ ర స్వకీయదంతద్వయం. జె యాభారత్వంటు

నొందె మటియు నొక్కభటుండు దంతంబు లూ(ఈతగా(/బుడమికి

(మొగ్గ తిలం బడిన మ పహేభదంత మధ్యంబునం జిక్కి యొక్కింత

యుపాయబలంబున( గరకలిత నిళాత మండలా గంబున చాని

వాన్తంబలు 'దెగ్మ వేసి దంతంబులు చూర్మంబు! జేసీ శా నకతుండ్రై

నిర్గమించె 118 ఆ.వె. మొనని దుష్టదంతిమోల నిర్భీకుండై

యున్నభటుని నెత్తి వ్యోమలీధి

కెగరవ్లైచి యందుః దగ వరణార్థ్యంబు

గోరు దివిజనతుల:గూడ ననిచె [14 గి సామజంబొండు దూర (వసారితంబు

(పాసనంన్యూత మంతర్మవణమ్మునైన

నిజక ర్యాగంబుచే (మయోల నిలిచియున్న

వై నికు! బర్మిగహింపంగ€ జలద య్యె 115 గీ. _పరగం గంనునిచే | వేటువడిన నంద

కన్యకాంగోత్ట యగుచండికయునులో లెం

గరి విచారితవీరు నంగముననుండి

దివి శెనగిపోయె నపుడొక్కదివ్యమూ ర్తి 116 గీ దుషగజ మం[ఘిచే. బిక్క([దొక్కిపట్లి

క జ [మదయిదన

సొస్థిరవ యు క్తముగ శార్యళాలి నొకనిం

జితగతీ( గార్ఫమునులో లె కీల్చివైచె 11?

28 శిశుపాలవధ మహాకౌవ్యము (4-ఆ) వ. ' మటియునొక్క నేనావల్లభుండు తనముంగలా మృత్తులె నచారి నిద్దర విలోకించి తద్వాల్లభ సంబంధి పేమచేత దుఃఖించి యంత స్తావంబునొందె 116 సీ అతిరోవపరవశుం డ్రై దంతదష్టోమ్టం డై సావాసంబున నతిరయమున ననీహా న్త్వం2ై యొక్కం డరిబీరు వక వీ రావేశమున వచ్చునంతలోన నారాచశాత బాంణమునం గంఠము టెగి బంతిక్రైవడి. దల వైకి నెగసి మరల నెప్పటిచోట మానక నిల్ఫినం దత్క శేబర మట్లు తత్త ణంబ గి. _వ్యోమవీధికి నెగసి యను త్తమాంగ మయ్యుూను సహో త్తమాంగ మైనట్లు మిగుల నై న్యనందోవాముల కెల్ల సాధ్వనంబు గలుగంజేయుచు నృత్యంబు నలిపె నపుడు 119 మ, ఉరునంపాదిత విస్ఫురళ్క రపుటాద్యుఇాల కాలంబు లై పరతూర్యస్వనమ. ల్‌ మవోసుషీరథృ ద్వాద్యధ్వనుల్‌ (మోయంగా సొరదిన్‌ ఖోరకబంధ మొక్క యెడ జకముళ్య్ళూన్యవా స్త్మపయో గరతిన్‌ నృత్యము సేయ _మోసెను రణత్కంబు [(పవేకంబొగిన్‌ ళా, భావింపన్‌ దగసేన భంగవడినన్‌ బల్కిన్కతో కజేగం (బ శ్యావృ త్తుండగు శూరుకంఠమున ఘోళారాతికోదండము కావార్యామిత హేమపుం ఖపటుజబాణౌ ఘంబు లొక్కుమృ్మడిన్‌ చేవడ్త్రీకరవు కృ మాల్యములతో6 దెల్వొంద | వాలెన్‌ రహిన్‌ వు మజియు సాయకోద్షి ప సాది. కభూన్యాననంబు అగుటం కేసి పర నై నికులచేత (గ హించుటకు నమౌరబ్బలబు అ తణకభూటమియందు'

సంకులసమరము విశ

వరి! భామ్యమాణఎబ్బులెన మ శ్తేభబ్బందంబులచేత బంధసంస్థానం

జు నరం బడీయె “ం[గామర లగంబునలందు.! బునఃపున రావృ త్తి

వలన రకృగంధా ఘాణనంబు త మత్తంలైన మవోగజంబు

క*ీవంబువలన జనమర్హనంబు నేయుచు( బాదలగ్నంబైన పొళబం

ధననంశాళదీర్హూం[తమాల నాకర్షించె మజియు నొక్కవీరుండు

గాఢ్యపవోరంబువలన మూర కాంతుండ్రై. మదవారణశీతల

పుష్కురతుపారసి క్తుండ గుటంజీనీ మూర (6 దేరియుండ చానివరిం

చుటకు( జను కెంచిన దేవాంగన నజీవుం డ్రై యుండుట యొజింగి

విఫలమనోరథయగుచు మూర్భనొం దె మజియునొక్కా. వీరుని

శిరంబు సాయకలూనంబయి మింటిెాగనీన చానింజూచి వర

అార్థంబు చను బెంచిన చేవకామినులు స్వర్భానుం డనిళంకించి

భయంబున నుందరాకారంబులై న వంఖచం దుల (బత్యన్ముఖం

బులు గావించిరి 1£ల చ. పటుగతి నాత్మళ ర్త పరబవాణహతుండయి నేలంగూలినం

దటుకున(జూచి తద్యువతి తద్విరవాంబు సహింపలేక్‌ తా

నటు (పబలాగ్నిలో నుటలుకనంతటిలో నొక దేవకాంత ము

చ్చృటవడి వానింగొంచు సురవ్వై లమవోగువాంజేరె (గక్కునన్‌ క్‌ అనీగెడనీన భర్తను ద్‌

ర్వనిత కరటినెక్కిచూచి తద్దయు మోవాం

బున దనువువిడిచి “గక్కున

ఘన టేవత్వంబునొంది' శెంగిట6 'జేర్చెన్‌ 124 సీ. మజియొక్క వీరుండు చిరకాలమును నాక

చాసము గావించి (వత్యవాంబు నతికయ, చేమచే నశినవశ్వము నొంది నరులకు నధినచానంర మొనంగి

లిక శిశుపాలవధ మహాకొస్యము (4-౪) నట్టి మనోజ్జది వ్యాంగన చే బర లోకంబునం దివాలోకమందు యశముచే విఖజ్యాతి(! వాపించె మూర్శనొం దిన వారిజీవంబు దివిజలోక గీ. మునకు(జని యచ్చటి విలాసములనుజూ చి మజల( బనుటెంచి వారివర్ష న్చైంబు సొచ్చె నంతలో లేచి త తృౌఖ్య మందంగోరి భండన మొనర్శ్చిరప్పుడు చండభంగి 125 ఆ.వె. కాండనిహతిమూర్చితుం డై నస యొకపీరుం దొడరి మి[తు డనికిడొలంగందీయ నంతలోన( దెలిసి యత(జంతవలదన్న వినక రణముంజేసి విడిచెదనువు 126 గీ. వగతుచేత నాకర్షింపంబడిన లీకు లిరువు "కేశాశ్ర నిర్భిన్న వ్యాదయులగుచు సరివరన్పరావస్ట్రంభళ కి యోగ కలన నేగిరి నాకలోకమునీ కపుడు 18? సీ. _ఖండితదండమై కడువడి ధరణివె (వాలిన పూర్ణ చంద పభాఖి రామాతప్మతంబు (శ్రాద్ధ దేవుని కౌప్య భోజన పొ తంబు పోల్కినొ ప్పె మృళ్తులైన నృవతుల మెడనుండివడీిన న శాళ్ళిరవోరముల్‌ కశామనసహిత మగు మి త్తిర కృమద్యము[ చావి నవ్విన 'వెలికుబ్ళు రదనులఅవిధము దోళె

సంకుఅసమరినము 285

గీ, శ్ర్రవ "తి మూర్భనొందిన సత్కులజుల

సమరధర్శం బెజింగిన ఇార్యనిధులు

"గెడపంగడంగినందనచారి నుడిపి జీవ

యు క్తముగ( బట్టుకొనిపోయి రుత్చ్పుంమున జ గి, మెండుగా నిమ్నుభూములు నిండినట్టి

సాయకతతరుధిరంబు శమనయువతి

రమ్యసం వ్యానముల కనురంజనార్థ

మిడిన కౌనుంభరనమ్చుకె వడి( జలం ౫ 1ల9 చ. (కమమునంబెక్కుమాఅులు ధరాపతుల న్వధియించి వెద్దగా

లఅమునకు జామదగ్ను లోడు చలంబునం ద(దుధిరంబు పంచ సో

తములుగ6జేసె నాసమర ఛారుణియందు తణంయులోన నే

కములగు ర క్త వాహిను లఖండముగా((బవహించె నత్తటిన్‌ వ. అప్పు డమ్మవోరుధిర (పవావ*ంబులందు+ దరంగ ప్ల వమాన

పచ్యా కార యోధవదనంబులు పరగ్దంబులును మ పాభకర్షపర్మిభ

ష్టచామరహంసంబులును వికర్ణాంత 3 వలంబులునుబావుమీనం

బులు నస్థిళర్క- రంబులుంగలిగ్‌ యొప్పె మఠియు నామిషంబు

భుబించుటకు మృతక ళబరంబుల యుపరిభాగంబున నాకాళంబు

నందు ఒర భమించుచున్న శాళకకంకఘూక గ్భ(ఛాది పత

ఇవావాంబులు ఘోరళ్యన్తుంబుల లేత శరీరంబులువిడిచి యిప్పుడు

పూశ్వాథిమానంబున దేహ[పవేళశావేతచేత మూ ర్తినుంతంబు

క్‌! (పాణంబులభంగి జూపళ్లై మజియు దిశాముఖంములందు.

బవాంతఘోమషంబు విన్తరింపం జేయుచు నచేతనంబ్యులై న బాణ

(వాతంబులు నిశితముఖా[గంబులచేత నె నికులర క్రంబు పొనం

బు(ఖే సె బదంపడి స చేతనంబుల్తైన పతిసంఘంబులు చంచుపుటం

బులచత( బాగంబుగావించె 181

£86 శికుపాలవధ మహాకావ్యము (4-ఆ) సీ... ఉద్ది ప్తరసనమౌ నొక జంబుకము నిలీ డజన్వులగు వృత యాధథవరుల గా(తంబుతోంగూడం గాంతత నే తగ్గు 'తేజంబు భథీంచె. 'దెగువమీఆ ద త్తేజమును వెండి దారుః. ల్కౌచ్మ.లం బున (గిక్కుచు భయంబుపుట్ట నఅచె వేగనై రంతర్యవిచ్చిన్న బంధుర గా ళాంత రాళంబు గలుగునట్టు ంరి గీ... వాణసంస్య్యూత మగుట దుర్శవ్యమైన 'యోధమాంనంబు జ్వాలికలొలుకు రుతము చేతంబరిపొక మొనరించి చెలగి నూత్న రుచిగలుగం జేసి భడించెం (గోష్ట్రుచయము 182 వ. మజీయు న్మిష్పాణులచేత స్మ్పాణుల యవయవంజబులచేత నంతట బరికీర్ణంలైన తత్సంగామభూమి యర్ధనృష్టంబ్యులైన రూపంబులచేత6 బరి5ంర్షయెక చతుర్నుఖుని నృష్టిక ర్యాంత శాల గ్‌ా ఢీ లట యుంబో లెంజూపశ్లై. ని ట్లుక్క్యపకారంబున నవిచ్భిన్న చేగంబు లు గాజాతీ గిలుగునటు పరువెత్తుచున్న మహొద్దత్య రాజై న్యంబులకు ళు ఆశీ 0౧ న్న. వారివ్పైన్యంబులతోడ నద్భుత పకారంబున ననిళ్చితజయప రాజ యంలగు సం[గామంబుచెళ్లె నప్పుడు మవోనదీ వవావాంబులు మవోర్షవంబునం గలయునప్పటి మవోఖీషణ నిర్ణోషణంబునుం బోలె నైన్యకోలాహల శబ్దంబు భయంకరంబుగా భూనభోంత శాళంబు నిడిచెలంగె శీనంత నం(గామకాం తారంబునందు+ లరి పంథివేణుదారియగు వేణుదారి యనునామంబుగల అాణనం దనుండు న రేం దపొదపసమూవాసంఘర్ష ంబువలన నగ్నియుం బలె వెలుంగుచు? దలమిగిలి పఅతెంచుచుండ నతని దూరంబున మండి య-ంేిక్ళత పఠా కము=డై బలభ(దుండు సింగంబు శనమనానానుాననాకనలా ననన టననొకుతాలంటపనునాకటెనననపనదాాలానలంనానాానాననాననననననలా నానా ానననాప్తలానాలానానానాను.

• మూలమున 15వ సర్గ సమాప్తము

చ్వంద్వయువము 287 మాతంగంబునుంబ్‌ తె నవలో*ంచి రయంఖున వానివదురుగా దివయరద౭మ! బజపీంచిన 198

శి ద్వంద్వయుద్ధము శ (బలరాముని పరా[క్రమము)

క... (వధిరవము ఘంటికాధ్వను

లధికంబుగ। మోయం గడుభయంక రభంగిన్‌

పృథివి యద్భృవ(డాలాంకుని

రథ ముత్చాతంబుకితి రయము౫నరి గెన్‌ 1ఆిక్ష గీ. (వధనమపావిచదణు! డైన బలునిమీంద

వేణు దార్మిపయోగించె జబాణచయము

సీరికోపించి యతనివై శితప్పషత్క

వృష్టిగురియించి (గ్రక్కున వగడుపజుచె శేలెఫ్ట్‌ గ్‌ వాలిశరంబుల మూర్చితుండగుట జేశ్‌

యల్బ తేజుండ్రై పడియున్న యతనియంత

దతిణాళాగతుండ్రైన తవపనుంబో లః

దొడరి నమళాంబఖరమునకు( దోలంగందో లె 186 చ అతుల పభావయుక్ష శిని యాదవ రాజు బలంబు సొల్వభళూ

ఫ్రతివలమున్‌ బంళొావమున; బాట(గ(దోల ఆయంబుగొంచి త

ద్వితత జయ పభూతమగు (పీతివికాసితవ క్త౦పద్థ మై

చతురత వాస్త ళాడనము సల్చుచు గేలియొన ర్చెన త్తిన్‌ ఆ.వె. దిళలయందు నాత్మ తేజంబు వద చల్లు

నుల్ము కాఖ్య యాదవో త్తముండు

చైద్యన బులి (రుమునిః జంయ్యని నిష్పతు!

జేసి (మోటువడ-“ంజేనె నపుడు 186

ర! శిశపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) గీ... రుక్మిణ్మీశాతయగు రుక్మి (ద్రుళ్ళి వృథుని ధనువు నేవాక్కున నుగాష్ట్ర మనుచునింద "జీని నావాకుచేత నే సిగ్గుమాలీ పాహిపాహి యటంచును బలువరించె 1909 (ప్రద్యుమ్నుని వీరవిహారము) ఆపె, పరగనొక్క పెట్టబలువడి/జను దెంచు వైద్యపమశరాజసై న్యము లను వనధి నిమ్నగా[ వచాహంబులనుబోలె నడ్డగించె నొక(డజ వారిసుతుండు 140 వ. ఇట్లతిరభ సంబుగా వారిణంబులకీందికిం జనుసీంగంబుభంగి(గవిసిన (వద్యుమ్నునిమీ/(ద విలసద యోమయకవచు లగుటంబేని నీల మేఘ సామ్యంబునొందిన త్రై ననికులు (వయోగించిన సువ్యర్థ పుంఖసాయకం బులు శంపాలతల శ్లై వడి( (బకాశించె నవ్పుడా (పద్యుమ్ను౦డు నఖకిరణనుంఅరీ వ్యా_ప్తయు నధిరూఢళిలీముఖ యు నై సమవోకార్ముక కాఖనుధరించి మహోన్నతవృతంబు పోలికగబ కాళింపుచు రిపుసనమూవోంతకుండగుచు నతిథభ యంకర యుర్ధంబు గావింపుచు న్యములై నవారియందు సోజన్యంబు జూపుచు నుద్వృత్తులై నపతిపకుల జబాణంబులచేత విడారింపుచు మజియు నర్వమహీవతులు విజయాశంసచేత నగ భాగంబున( [(బయుక్రా నేక వాణంబుల బాణంబులచేత ఖండింపుచుం గృతా నేకమాయయై సారవంతం వ్రైయున్న సేనాతతిని ధనుష్టం కార మాతంబున ననవాయాసంబుగా మూర్భనొందింపుచు నమర సచ్నావావిజృంభితుం డై. వివారింపుచుండ నప్పుడు [శ్ర1 గి, ఉ త్తమౌజుండు దలపడ్డ నుగుండగుచు. గార్డిత తేజమును దూరగతముః జేసి వాని-చేరిక సొర్ధకత్వము నిజాఖి "థధేయమునకును ముఖ్యార్థంబు దెలియంజేనె 14ీలి

10. (ప్రద్యుమ్నుని వీరవిహారము 280 గీ _ దూరముననుండి ారివు తుండు భల్త

బాణములు వర సేనల బడలువడంగం

"జేయ నవి మూర్శందేజి స్వజీవితాళ

మజల రణఘామి దొక్కక వజచెనపుడు న! క్‌. వాకిఫ' తుని చే శరముల

బరిపీడితులగుచు విడువబడిన యశాతుల్‌

గరము విలవమతనొందిరి

వరళరములు నొందవయ్యె వై లమ్యుంబున్‌ శీక4ీ క ఆపు డాప్రద్యుమ్నుని రణ

నిపుణత వీతించి మింటనిలిచి నుపర్వుల్‌

విపులపులకాంకతనులై.

యవరిమితో క్తుల నుతించి రటమునియుతుత్రై కేకీల్‌ గీ గంధము దిగంత రంబులగగమ్ముకొనంగ

న్యభముననుండి విమలబృహత్సుమంబు

వారినుతునిమీ(ద( బడి యె దుల్య(పకాళ

విమలతత్కీ. ర్తి గగనభాగమున శెగనె 1కీరీ గీ. అవుడు కేళవచురలోళ మయైనయట్టి

గాఢసం[గామళిర ము విశాసీకునుము

లతయిని చేత రమ్యమాల్యంబు చేతః

బోలె సువరిష్క్యృతంబయ్యెొ నాలమందు 14? గి, సపాదరంబ,గల బోరుచు నతిరయమున

సమర శాగనమాక్ళష్ట చై ద్య నేన

మదను చేత ( దటస్థాన్య మనుజసాద

రతను బొందింప(బడియె నంగామమందు 148

ల్ర0 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (4-౪)

• శిశుపాలుని యుద్గోసక్రమము + వ. ఇట్లు విజయలత్మీసమాలి .గిత ౦డైన మకరధ్వజుని విలోకించి యభిమానవంతుండై న శికుపాలుండు ప్లవమానకలభ | పమాణ మహోన్నతతురంగమయు సమాకృష్ణ కార్భుకమౌర్వీటం కార (వభూతనిర్థైషతుల్య తూర్యునాదయు సయత్ననానావిధ రిపు నమూనాగతి భేద వి[గవానాశకసాయకయు రణరాగిణియు వాయ శేస్టనాదకలవోయమానవాద్యయు లోలాసికృష్ణ సర విశేషకులయు సముల్ల సలో వాకంచుక శ్యామ యగుటం జేసి యంతకునకు (ఇాతృ స్నేహంబున సావోయ్యంబు గావింపంగోరి సొజాత్కరించిన యమునానదీతుల్యయు.దారనింవా నాద జనయు ననామయయు నగుసేన మత్తధీరగజంబులు గలుగునట్లు యుద్ద యా తారంభంబునం దవిచ్శిన్నరణరాగయు నైన సై న్యంబుతో. గూడ శతువులవై కురువణి. చెందత ఎమౌగమపంభవనువోకోలా వాలంబు కల్చొంత కాలో ద్వేలపా రావారరవంబు ననుకరించె సీ... అప్పుడు భూపొలకా[ గేనరులు విచ్చు కత్తులతళతళల్‌ (గచ్చు కొనంగ (మోళవసించి రావేల శెర్యానురా గ(ప్రౌఢనికవంబుగా దె శస్త్ర జీవుల కాజిచ( బెలంగి నిర్శలహృద్య సాంద్రనంపదగల స్వర్గమునకు టోవ( దలంచువా(జే వాండు నసిలత ధరియించి య లకవదంబు చాల్చు గీ. జావుదండంబులను ముష్టీపొతనముల నూరుసంఘట్టనంబుల నుభయబలము సావాసంబున మతత్తమై స్వపరబలవి వేకళూన్యమై రణముగావించె నవుడు. 150

చత యుద్ధము క. వ. అనంతరంబ పరావాంకారవోరియు బలవన్థు త్తమ పాళంబు నగు నమ్మవోయుద్ధంబునందు బూర్జో త్భాహాజననిర్థోమంబు గలుగు నట్టు వై నికుల యభంగురపతాపంబు ళోథిల్లై భయంకరధ్వని యుక్తజవనమనోవార మ త్తగ జే్యదయు. విస్టృతమనుష్యజాల కలకలధ్వ 9ియు మానిజనమవోవావయు నగునా సేన రసరాగంబు వలన మోవాంటునొందె మటియు నభంగురవ ర్తులాళారయు ముష్టి. గావ్యూామధ్యయు నగుధనుర్లత యౌవనోద్ధతుల చేత బలా త్కా.రంలు నాకర్షింపంబడి యతిశయంబుగాఘోషంబుగావిం చె( గంకబద్ధఘ టికాసహా(సంబులు (మోయ ననేకదం ౪*వళంబులు రణంబునకుం జనుదెంచి తుండా గగళ ల్భీకరంబుల చేత మహీ రజం బడంచుచు ధృత్మపశ్య/ శృంగారరస రాగంబుల్రై సరోష నం[థమంబులై రణంబునందు "రె దరనంబు వెల్లిగాల్ప శ5్‌!

• చిత యుద్ధము (4 సీ. జనవర పా ప్రపూజాపతిపత్తులు సంగ వైకనియతో శకృానాయుతులు నగుపచాతుల వ్యాదయంబున నించుక మైన థీలి జనింపద య్యె నపుడు శరపరిపూ న్హనిషంగ కోటరములు (పబంగో ఛాళ్లి ష్టవాహువిటప ములు నగుభఛానుష్కభూరుహంబులచే బి లాటవి కడుఖీమమై తన ర్చె4 గీ, జి తరణనుందు దేజంబుచేత( బరుల క్‌ ళుకు(బుట్టించు జనన మూవోతిసాం(ద దృష్టినిరపాయమొన చేదీళునై న్య మరిబలంబులమీ(దికి నుగువణించె 152

ల్రి శికుపాలవధ మహాకావ్యము (4-ఆ) సీ చ[క గోమూ[తికా సర్వతోభ[ద ము రజ ముఖ్యబహు బంధర మ్యపద్య పంక్తిచే శికుపాలవధమవోకావ్యంబు ఇాడ్పున శికుపాలనై న్యసమితి చక గోమ్యూతికా నర్వతోభ[ద ము రోజు ముఖ్యనువ్యూహ రాబిచేత దురవగానాంబయ్యె చెడరి యెయ్యది న్వభా వమున రణోత్పన్న (ప్రతిభమయ్యె గీ, సట్టి కేజిస్ట్ర వైన్య మైయలరు యదున మూవా ముద్వ్యృ త్తి నత్యంతసాహసమున సింహానాదంబులు సనెలంగ( జేదివిభుని మీదికి. జలించి రయమున మేదురముగ 158 వి మజయును కకక సీ, (చాఘీయసియుం జల చ్చారుణజనసంకు లయు. గరిగిరిగ ఖీరయును సార నిర్భికగణమవోనినదయు గృతవైరి వధయు దుర్వారయుం (టథితబలయు నగుయదు నేన రయంబున రాజమా ర్షంబును నువిశాల రథ్యకరణిం లరిపంథినేన వై(బడియె నప్పుడు విక సత్చింఛవృాద్యంబు జవయుతంబు గి, బర్చికల్పంబు వికసితబర్ధ చారు వసుహరణళ క్రమైన శల్యాయుధ వ కాన మది నాగములమీంద. దత్హణంబ పడియు నధికవేగంబున బంధురముగ 155

చి్యితయుద్ధము 208 టీ. ఆతతజృంభమాణనిబిడార్భటిజన్యము "సెల్లుచుండంగా ఫీతి యొకింత లేక యరిఖీషణబృం హిత ముల్‌ 'సెలంగ వి ఖ్యాత నగాభళ వారణచయంబు బృవాత్కటిసీమమండి చా నాతులవర్ష ముంగురి'నె నదులొగిన్‌ 'వెలయేలులంబలిన్‌ 156 వి మజియు నయ్యుద్ధంబు పునః(వవ ర్తి తో చ్చలిత లబ్బశుద్దిప దాతు లచేత గాంధర్వం బకరవిశేషంబుల చేతంబో లె (బకాళించె నిజ ఖర్గంబు చేత శ తుమండలా[గంబుల ఖండింపుచున్న యొక్క పీరుండు కీ ర్హిప్లుతమహీమండలాగం లైన యనింద్యత్వంబు (పొపించె మబి యొక్క వీరునిచేత సముక్యతం లైన ఖడ్గంబు చేత నపరిమితంబై న శతునైన్యంబు శీఘంబున నతిమాత కలుషంబుగా( గావింపంబడియె సహ నరతకుండు సవన వాంతయు నైైన యొక్కభటుండు తనఖడ్గ-బు చేత సవా్శసంబును వధించి యందులోనొక్కాకబంధంబు నృత్యంబు జేసినం జాచి తనచేత సవా సంబు వాతంబయ్యెగచా ! యని పంతోమ౦బున చానును 'సేనామధ్యంబున నృత్యంబుగావించె మజి యొక్క భటుండు శస్త్ర వ ణారూపళో భావదలంకరణభూమిశుం డ్రై యళలంకరణభూపమితుండై న రావయి%*భంగి( జాపమై: బరివంథి శంన్రు |వవోరంబున నిరసోరుయుగ్ముం డగుటం జేసి రకృసిక్త చేహుండై. యుభయ[వశారంబుల ననూరుండునుం లోలె నరుణవర్ష వ్మిగముండై చూడంబడియె 157 చ. ళరధిసమావావంబున విశాలనమేధితకేజు,డైనదు _న్తరబల వీరు.డొక్క౯ డల దతమవోవావమందు దీప్తడు రృరవృధు లేజుడ్రై దనరు శాజకిరీటుని భూరికోపమై వజ లెడు వీరళదుకియ చారకపొ ల్భెను దుర్నిరీక్యు- డ్రై 158 చ. వరభటవా న్తదీ వకరచాల విలూని నిజోరు అడ్లులె వెజపున నక్హై పోక కడ. కీవణళంగిం గళాళ వక్తురై.

294 శీశుపాలవధ మహాకొవ్యము (4ఆ) వరగ. బదాతులున్‌ గినుక పర్వ వడింజని బల్‌ రదంబులన్‌ బరువడి( బెందలల్‌ గొలికివై చిరి బెబ్బులులట్ల బల్విడిన్‌ 1560

గీ. అధివుచే మున్ను సత్క్భృతు లై నయోధు అతని బుణ మీ/గుటకు. జచ్చి రాజిలోనం గడంగి బతిచేత నత్కృతుల్‌ గానివారు కనలి గెడసిరి వారల కన్నమ.న్నె 160

వ, _భాగ్యవంతంబును దేజన్విత్వంబువలన దుర్నిరీక్యుంబును గుపి తయిను రణార్థియు వై నవీరలోకంబునందు! బత్యనాదర నిమిత్త్రాపయళోనివ రకం శవ్రైనయుపాయంబు మరణంబున కంళు నెయ్యది శీదని నిళ్సయించి శా కికులచేత నై శిత్యంబు వలన నెందును (వతిహాతంబు నెందనదియు నభ్యగఖలశాలి నియు నయోమయయు నైనళక్రి వగతులయందు. విడువం బడియెం గాని శరీరంబువలనం బుట్టినళ క్షి విడువం బడదయ్యె రాజుల వ్యసనంబునందును నీరీ విడువక పృతనచేత నమాను వంలైన ఠఈణంబు గావించి రవ్పు డయ్యుద్ధంబు( జూచి యంతరి తన ర్హి సిద్ధవి ద్యాధ రాదిజననంఘంబు విన్నయంబునొం దె 161

న్స (తిణతచాపంబులు గణికల శ్రైవడి

బలుళరంబుల గాముకులనుటో అె నిజగుణంబుల చేత వెటిఫలప్తా్తిప

ర్యంత మాకర్షించి యవల విడిచె రయమున నేగు గుజ్టంబులు వతవనం

తము లైన శరము లేకముగ బెరసి యారబ నవయుధ మైన శ్యాతన వైన్య

మందు. (బవేించె నద్భుతముగ

గి. గడిమి వీరుండొకండు సంగర సమాగ శారులందు శిలిముఖ 'వ్యధము వలన

చ్నితయుద్ధము 2 రహి జపాసూనసమకాగ ర క్తసృతిని సాం[దముగ( గళ్లిం జేసె రోమంబునలన 162 గీ. రణముగావింవం గాఉంచి రయము మెజయ దూరమున నుండి వచ్చిన వారణముల “"శ₹ంటి నడుము గతాస్తులె వృథింవి నూలి నట్టి దంతి వరండక మట్ల యొప్పె 168 గి. భూరిభేరిలేభ్యా ళా థారిఖీర భార భూభార మత్తేభ భూరిపంక్రి తోడ( [బతినాగములు కొన్ని గూడుకొనియె నచ్చెరువుగాలగ నమ్మవహాహవ మునందు 164 గీ, _సమరగజములు భగ్నదంతముల చేత నురుమదముచే వివాన్తత నొంది నట్లు ఇ₹ాతకరవాలలూన వాన్తముల చేత బొందు పడగ విహన్తత నొందవయ్యె 165 గి. _కరటిమదజలసి క్షసుగరతలంబు ఘనసరసి. బోలె. బృథుక ళాకర్షి తోరు విలసితసహా (నప్యతముల్‌ గలుగునట్లు తోభ మొనరించె నప్పుఢు గురుబలమున 166 సీ. సనమరమందు గజంబు సాయకతతమౌట సవిపాద నిజయంతృనహితముగను మృతినొంద నప్పుడు భృంగనంఘః బులు రుతమీవషంబున(జాల రోరనంబు గావించి నట్ల ౦జి గాలునీి తల్పంబు గతి నున్న నంగరతీ లిత లమున( గరులు మతక్కు౯=ముల శైవడిం/గము పళ్లెం 'బేజస్వి యగునొక్క ధీరవరుండు

286 శికపాలవధ మహాకావ్యము (4-అ) అ వె, ళ్యశుతోమరముల స్మవణం బఐగుదేవా మర్ధి. దాల్చి సం(వవోరమందు నధికసాహాిసమున నాహావం బొనరించి విబుధసామ్యమొం దె వ్మికమమున 167 వ. మజియు నిర్భయచి త్తంబును ఖీతానంద నాశనంబును దీప్యమా నంబును విజయ నంలబ్ది నంపూర్ణ కామంబును మందోశ్సాహ వివర్జి తంబు నైన యమ్ముహారణంబున ళభయంకరాసురభావంబు ధరించిన వారయ్యును బరిపంథుల చేత నభిముఖావస్థిత్తులె పంచ త్వంబు నొందిన వీరులు దేవత్వంబుర్యఖాపించిరి నిపాతిత సువ్ఫూ శ్భ్వామిపితృవ్య _భాతృమాతులం బైన నమరాంగణంబు పాణి నీయ వ్యాకరణంబుపగిది దురవగాహంలై యుం జె(దురంగఖుర రథ నేమి వమద్దూత మహీపశాగంబు మింటికెగసి యంధకార బంధురంబుగావించి దృష్టి _పసరణంబులేకుండ నిరోధించుటయు నంతలో మదోత్కటకరటిఘటాకటవిగళ ద్ధాన సలిలాసొరంబున నవి యడంగుటయు! ఐదంపడి యోఛా[గేనరులు వీఠావేశంబు నం దలపడీ నర్వా(న్హ్రుళసన్త్రపాతంబుల మవోనం[గామంబుం గావించి రందు విదీర ఫమౌాణపుష్క శాకీర్ణ ంబులును బతచ్చ్భంఖ నంఘూాకులంబులును ప్లపమానప(తరథంబులు నగు సంధ్యాకాల మేఘ వర్ణ సవర్శ్యర క్షవార్మివవాహంబు లనేకంబులు (వవహించె భూత భేతాళపిశాచ గణంబులును గాకకంకగ్భ। ధాది పతీనంఘం బులును మేదోమాంనమ న్తి షృంబులును భటించి కడుపులునిండ రుధిరంబులు (గోలి కఠలకలారావంబులు గావింపుచు నృత బిబి 'సీయుచుండె 169 క. గళమౌర్వి చాపములతే నతిచ్మితము బహుశత[ హదాన్వితమగుచున్‌ విత ళా యోధన మేదిని సతతంబు వెలుంగె వృష్టి జలదముమాడ్కిన్‌ 109

(భ్రీకుష్ణని యుద్దోషక్రమము | క్‌ బలమధ్యంబున( గెడనిన బలవంతుని. జూచి యతనీ బంధులు దుఃఖా కులులైరి నివాత కుంజర ముల మెడఘంటలును మిగుల (యమోయక యుండెన్‌ 170 గి, రణనిహతదంతిదంతగాత(వకీర్ణ యగుచు రణభూమి పిష్టలో కానుమృత్యు మునలభాస్వదులూఖల విసరకీర్ణ మైనచంచానంజూపక్సై నద్భుతముగ క్ష గీ. మానవంతుండు వైద్యు డిమ్మాడ్కి రణమొ నర్చుచు విధూతచైై చ్యాన్యనరుల నరుల జరగ నభ్యవరోధంబు వలన దూల దోలె. బవనుండు ఘనములబోలె నపుడు 172 క, ఈనరణి నాత్యు సేనల గాసిల్లి (గంజేయు చై ద్యుగని వారి నమరో ల్లాసము ముఖకమలమునకు భాసురభాలాతపంబు భంగి! జెలంగన్‌ 179 4 (శ్రీకృష్ణుని యుద్ధోసక్ర మము; సీ _ సలలితమణి హేమవలయళోఖభిక దీర్చ ధనవు మ హేం[(చాయుధంబు గాంగ గటితటళోభిత కాం చనాంబరరుచుల్‌ వితతళత( వా చాద్యుతులు గాంగ్‌ బుంజీకృ తాయతళింజినీనాదంబు చారుణస్వనగర్షి తములు గాంగ గడువడి. ఐరంగించు బెడిదంపుటం వజ తబుదైైన పిడుగులతండు గా(గ

ర! :4కుపాలవధ మహాకొన్యము (4-ఆ) గీ. మణిమయవిచి.తమండనఘృణిపరంప రలు జనాతుల మిఆమిట్లుగొలుప6 గృవ్ద మే చకా[భంబు శికుపాల మేదినీ వై న్యదావాగ్ని వైగగమ్మె సొం[దభంగి 176 వ. మజియు వవోగతకా స్తుథః మణిచ్చ్భాయాచ్చురిత పీశాంబరంబు గలుగుటం జేసి శ[కధనున్సంగత సౌచామనీసనహిత నీల మేఘంబు భంగి. 'జెలంగునదియు ముఖసొరభలోభ[భమ(దృమర నంయు తంబును లలనోవలాలనంబును | గీడాలోలుప విలాసాలయంబు నఖభాతపూర్వసమాగమ యగుటం కేసి తత్కాల సమాగమంబున పా,లాప మైన విజయ శ్రీకటాకవిలోకితంబునగు భశ్తాను[గవా వ్మిగవాంబుచేత _దీప్యమానుండును [పఖావసంపన్నుండుమ మ హైళ్వర్యవంతుండును నవత పభోజ్జ్వలుండును విశిష్టద్సీవ్తి వంపొదకుండును ఐ&ివాహనమండును భయరహితుండును నర్వజంతురతకుండును నంసారదుఃఖనివ ర్తకుండును మహీభ ర్త యు నిజపార[పొ_ప్రికాములును నిశ్చితులు నగు దేవా త్యాగ క తోడ్యోగ యోగులచేత సాజాత్కృతుండును నానందసాం[ద యు నతీణళాంతియు సర్వోత్కర్న గుణవ్యా_ప్తయు రమ్యకుచ యు నిర్జోషయు నగులజిిచేత సత్వరంబుగా వాలింగితుండు వైన (శ్రీకృష్ణ నవళోకించి శతువులయ్య్యును శిళుపాలాదులు నిష్పాపుల్లై రరోచమా నం బై నను దివ్యౌషధంబు స్వభావళ క్కి చేశవే రోగంబును వారించినట్ల: మాధవుండు దర్శనమా[తంబు చేత నె వారలపాపంబు లన్నియు వారించె 1/5 క, _ బజితయుద్దవిలమునం దొగిః జతురత సమరంబు సేయ జము బెంచు వారిన్‌ జితగదుని భువిగ బసిద్దుని హిత వీర్యునిచా.కి గెలువ వెవ్వండోపున్‌ 176

(శ్రీకృష్ణుని యుద్గ్ధోష్కకమము 200

ఆ.వె. అగభా'మందు నతిగరీయం బైన

కృత్యమందు నిర్గ యింప బడీన

యధిపుచేత మిగుల నారోపీత గుళణోరు

కార్ముకంబు నమగతి వహించె (1! ఆ.వె. అందు? బర్వ్యయుతములగుట గమ్యములైన

యమ్ము లపుడు సంహిత :బు లయ్యె

పవీను లంట లాగి విశిచిగ: గార్భుక

ధ్వని సుపరుషమయ్యె. లరులకపుడు 178 ఉ. చండభుజూవలేపమున శార్యధనుం డగుశాౌరి భూరికో

దండము నెక్కు. బెట్టి గుణ దారుణళబ్ధము భూగభంబులున్‌

నిండ ననేకళాండములు నేర్చునంగూర్చి విపడ సేకవై

మెండుగ ఐర్వ(జేనె నటు మింట సుపర్వులు సమ్నతిఎపంగన్‌ గీ. వరగం అళ్చ్ళాతృృతంబై న వ్యతులందు

నొనర నే పతి నుగుణనంయు కృ మమయ్యు

నట్టి పతి మాధవుని క శ్లాంతమందుం

"జే? వాప్తునిచంచాన( జెలువు మీఆ 180 వ. మళియు వరుండును పరవిచారియు బహుకూవవంతుండును

నిష్పాపుండును భక్త వరదుండును నగు కృష్ణుండు క; తువుల చేత

నవరుద్ధుండ య్యె మరికొందరు శ్మతువులచేత నవంత లాణంబుల

పూరితుండ య్యె 13] గి. రిబ్ముఖవ్యాపకము లతితీళ్ళములును

(వోదులును సంతతము మర్మ భేదనములు

వైన శరములు ళ,తుల నచ్యుతుండు

విడిబె వేకశాలంబున వేగ మడర 182

80 శిశపాలనధ మహాకొన్యము (అఆ) సీ, _అనిలోన మాధవు ధనువొక్కటియె గాదు మండలీకృత మౌట చండ కాండ మథిత మై రిపుసేన మండలీకృత మయ్యె మజియు లోళాలోకి మధురఖాషి కలువవిమూరుండు నళికులాలకు(డు ని రంకుళుం డకలంకు. డనఘమూర్తి (వళయశాలమున వరావాలీల నటించు నద్భుత చరితుండు నై నశారి గీ. _వర్మధరు లైన పరిపంథివరుల దృక్క నీనికలయందు. (బహారించె 'నేర్చుమీజ, గార్జుకమునందు నూక్మలత్యత యె గానీ వితరణుల యందు బోలె స్థూలతయు లేదు 188 క, తతముక్త ఐహువిశిఖ యదు వతిచాపం బటు వారించె. బరజీవితముల్‌ చతురత( ఐరచాపసజీ వతను మది సహింవద య్యె, బవరమునందున్‌ 184 ఆ.వె. వరరు డవివరుండు వ్రైరివివారియు వారిఠారవుండు వరుడు వీరు డుర్వరాగతపను నొప్పుననొవ్పు ము శారి విన్నరించె వైర మపుడు 180 గీ. _అరినివాంతయు వైన క్రీహరిశరములు తవిలి పావొర్బరశార్ద్చ ధాతువు లగు చుండ వ్లైరుల కోణితం లొనరంగోలె భువనములను ర&ంచె నద్భుతము గాంగ 186

(శ్రీకృష్ణుని యుద్చోషక్రమము 801

గీ, అవనిభారావతరణార్ట మంచితముగ

నవతరిం చిన వాండయ్యు నచ్యుతుండు

[వలల శా[తవపృథుశ రీరములచేత

భూమివర్టన మొనరించె నేమిచెస్ప 18 క్‌, హరి యొకశరమున (వేల్ళిడి

నరిగణతరువులను గూల్బెనటు తామునుసుం

దరఠామరూవపమున ను

ర్వరలో౬ గావించినట్టి పనికి నమముగాన్‌ 188 క్‌ం శఈూరుండు లత్మీ (పియుండగు

శారి దిళశావ్యాప కాతిశాతశరములన్‌

వారక నిల(విడ( వేనెను

వైరిశిరంబులను చాళఫలముల మాడ్కిన్‌ 189 ఆ.ప అరిమనోవారంబులై శారితూపులు

వ్యాదయ మందు నిలువ కీగే నవలి

కందువలన సార కరుల శ తుత్వంబు

వ్యక్తమయ్యె హారికి నాలమందు 190 వ ఇట్లన్ముధుసూద నుండఖండకోదండ పొండిత్యంబు మెజయందండో

పతండంబులుగా(గాండ(పకాండంబులు వర(గించిన నందు వారి

చామాంకితంల లైన కొన్ని జాణంబులు శ(తుళ రీరంబుల

(పాణంబుల వారించెంగాని నామాశరంబులకు మాలిన్యంబు

గలుగునని తచ్చోణితంబు సంనృృళింపవవ య్యుః గొన్నిసాయ

కంబులు వీరవర్ల పొణసర్వస్వంబును వారించి చోరులుంలో లె

దూరంబున మహీతఅంబునం దద్భశ బత్వంమినొం బెం గొన్ని

జాణంబులు రిపుకం౦ళ శ్ళేద నంబుగావించి. మాంసఖండ

పరిచితంబు లైన ముఖంబులు గలవియై వతులుంలోలె నొకా

802 శికపాలవధ మహాకౌవ్యము (4-ఆ) శంబున కెగసె నప్పుడు రిఫుశరీరనంజాతళోణితంబు శతునారీ నేత సంజాత వబాష్పతోయంబులుం గలసి (వవాహరూపం లై (వవహించె వారిళూయావి శేషంబున శ్యతుసై న్యంబునందు. బరి పంథు లేక డ్వి (తి చణతు రాకారంబులు గలవానింగా గృష్షుని విలోకించి తత్త్ణణంబ శాము పంచత్యంబు నొందిరి సదామదబల (పాయుండును నమద్ధ ్రతరనుండును (నితీత వికముండును శ్రీమంతుండు నగువారి ఇశండవపహరియుం బోలె! (వకాళించె నిట్లః హరిశరంబులు శతువధాత్మకందై న యిష్టార్థంబు గావించి యధోముఖంబు లై. మహీోతలంబు (వవేశించె నర్వలవణపరిపూర్ణ శరీరుండ.ను నిరన్న శతు తేజుండును మవోత్కుండును నగు కృష్ణుండు బై వనంవన్నవపూరణంబులై న సం(గామంబులందు జయంబునొంది రణసము[దంబంతయు ని న్తగించి తేజబోవంతుండై (పకాళించె నిట్లు లబ్బవిజయుం డ్రై కల్యాణమూ క్తియు లహ్రాఘ తయళుద్ధియు (శ్రీవత్సలాంఛన వి 'శేప భూషితవతుండును నిర్భీకుండును శ్మతుమృగ వ్యాధుండును నిత్యాభ్యుదయవం తుండును నగుకృష్ణుండు రణ రాగంబువలన నవాం కారోద్దురం లైన సశ్వంబు నవలంబించి మహోత్సాహంబున సింవానాదంబు గావించె* నంత 101

॥ (్రీకుష్ణ = శిశుపాల ద్వంద్వయుద్ధము 4 . (శస్రపయోగము) మ. వారివీర్యంబు సహింప కప్పుడు మహావాం కారయు క్తుండు చే చిరసాధిక్వరు డుల్లన త్రింవళీసుదీ_ప్తంబు సద్గఏంథిల స్ఫురిత భూయుగయు క్త మైన వదనంబుం చాల్చి నిర్భికుండై వరుసం బోరికి రమ్మటంచు వారి నాహ్వానంబు. జేనెన్‌ వడిన్‌ చ ఇమూలమన 19వ నర్గ నమాన్లము.........

• స్రప్రయోగము ఏ! ఊఉ. శారికరువముక్షృశిత చ్యకనిపాశన ఫం పతీవమున్‌ చారయ నంపవంస్థితములై న ధుతానద ఛాలమృత్యువున్‌ వారక కాల్ళినట్టి శిలపొలురథం బది నూతగూవపదు శ్వార విధి పయత్నమొన (కక్కున నేగి ముఠారి డాయః/గన్‌

మ. బఐజలజాళాతురథంలు వంఘటిత భాస్వచ్చ[కనంతుణఫీ కరవీ తానుశరీరజంబు లగుటన్‌ గాళ్మీర భూజాంగలా ఖ్యరపా (పోర్భవ కుంకుమారుణము లై కనృట్టుర క్త ౦బులున్‌ నీరకుం దటపు జాజు వాయుచుంజ నెన్‌ 'పదీళుప కుదతిన్‌ 104 న! ప! కు. గల!

మ _ కలనిక్వాణక రాళ కింకిణియు దీర్చ న్వర్శ కేత్వంకుకాం = చలమౌ శారిరథంబు ముక్త శిఖు(డ్రై చై ద్యున్‌ రణటోణిలో పల(బంచత్వము నొంద(బజేయక శిఖభాబంధంబు గావింపనం చలఘుభ్వానము వేయు కాలున్మికియన్‌ వ్యాపించి దుళ్వారమై

మ. నవనీలా[భరవానుకారియు నిళాంళాపూరి కాశాంతమున్‌ (శ్రవణానందద మైనకృష్టుని రథాళావంబు నాలించి శే కివికానంబులు నూర్ద్వకంధరముర్రై శీశాధ్వనుల్‌ మీఆ ఆ న్యవనిన్‌ సమ్ముద శాండవంటు నలిపెన్‌ చాలానుకూలంబిగవ్‌

మ ఘనగంధోజ్ఞ వలి రుక్ళిణీకు చతటీకాళ్ళీర జంబాలలాం ఛనవి భాజిత ఇార్గ వీరమణనతంబున్‌ విలోకించుమవూ (తనె చేదీశుని చిత్తమందు: జిర కాలస్థాయి రోపాగ్ని చ య్యన దీపింప నొకింత సేపు వివళుండ్రై యుండి వాఃడంతలోన్‌

సీ. శెలినొంది చంచలానిలచోద్యమానక

ల్పశయకాలసంభవ మహో,[గ శిఖశిఖా సం కాశ శింజీనీయుత మైన ధనువును సారించి చారుణముగ

804 శికపాలవధ మహాకావ్యము (4-౪) ఘనవ[జరవ కంక గలుగునట్టుగ గుణ బాదంబు గావించె మేదురముగ సంధాన మోదలత్యము గానరాకుండ శారివై విశిఖవర్ష ౦బు గురిసె గీ. గవలమేచకరుచిమధ్య కలితదీర్ధ ఘోరభుజదండనానంబు కుపితకాల (భూయుగభయంకరం బయిపొలుచు వైద్య కార్ముకం చెల్ల వారిచే( గానంబడియె 108 గీ. ళూరితటిదుజ్జ్వలన్వర్థ పుంఖము అన యోసీతముఖంబు లధికరయంబులును మ వోన్వన౦ంబులు వైనళాళాంబకములు గగనభథాగంబు ఘనముల కరణినొ్చె 199 సీ. ఘనకర్తరీసాయకములు శాతఫలా(గ నిర్భిన్న ఘనగళన్నీర పన్ఫు టాతి వేదన అగు నాళలనుండిత దయు.గాజు బాష్ప సంశ తియులో లె జక వాళంబు వాచ్చాదించె మటీయు! ద త్కాండముల్‌ గగనభాగమున ఇగసీ యినమండలంబు గప్పిన భూమిజనుల కా కనము గన్నడకుండె తణము సేపు గీ. పరగ నబ్భంగి సాయశకాంతరిత కృష్ట యగుట, జేసి వసుంధర యనిమిషులకు నొకతణము చూడ(బగకుం జె యుద్ధమందుః జీతమై తో౯చె 'జేదీశుచేతిబలువు £00

20. శస్త్ర్రపసమయోగము త్‌0ిగ్‌ గి. చ్రైద్యుచే నప్పు డిబ్భంగి నకల శౌరి ఫీకరానీకమున కండ సో/కకుండ సాం (దవిశిఖజాలై కవిళాలగ్భవాము కరణి నత్యద్భుతంబుగాంగట్ట బడియె ( 801 బట వ. ఇ వ్విధంబున నప్పు డమ్మధునూదనుని న్తైన్యంబు శిళుపాలకృత శరవంజర మధ్యంబున బశీనంఘంబుకరణిం జిక్కి చలింపకున్నం జూచి యకవాయకూరుం డగుక భ్రష్టుండు. వరిపంథివిగళి తాపరీ మిత శరనర్హంబును నిజబాణంబుల చేత వాది్మి పయుక్తానుమాన 1వమాణంబు నితరంబులైైన (వత్యనుమాన (వమాణంబులచేత( (బతివాదియుంటో లె నివారించె వ02 శా... శ్రీకృష్ణుండు కపోణి నెల్తి కినుకన్‌ జేదీకు నీవించి వి లాకఠాంతముగా వడిం దిగిచి (వ క్యాలీఢపాద స్టుండై రి హా! (క్‌ గ్‌. లో కాలోకగువోముఖంబులు లదుల్‌ | మోయంగ దిక్కుల్‌ నభం జాకంపింపంగ మౌర్వినారద మటు లావోళ క్రింగావింపుచున్‌ చ. అలఘుధనువృిభావమొ గుణాతిమహా త్త్వ్వమొ ముష్టిళ క్తి యో యిలయు దిగంతముల్‌ గగన మీనుచునున్నవొ యేమిచి[తమో ఆతలియ(గ రాదు "శారిసముదీర్ణశరంబులు చిత్త -ల్లుల ట్లలవడ నొక్కరీతి. గురియందొడ(7న్‌ ధ్వనిపూర్వకంబుగన్‌ ఊఉ. ఎక్కడంజొడ. గృష్షుని యహీననిళాతప్పషత్కకోటి న ల్టిక్కుల నుండి వారిధుల లీల సముద్ధితి మేరమీటి యే దిక్కునుజూడ శ తుబలదీవుల ముంచె. దదీయ యోధులం దొక్కరు( డ్రై నలేండు శరముద్ధతి సోంకనివాండు చూడ(గన్‌ వ. ఇట్లు దానవాంతకుండువంరంభ విజ్బంథితుం డై తనచేతి శరలాఘవ కరలాఘవంబుల లబలువుంజూపిన శికుపాల సై న్యంబునందు నిశి తంబుల్లైన యర్థచం [ద జాణంబుల శిరంబులు దెగి యోధులకిరం

806 శికపాలవధ మహాకావ్యము (4-అ) బులుకర్తన వేగంబున మింటికింబఅచచి గగనలతఖ్మీ పట్టి యాడు కలు వపూబంతులచందంబునం జూపళైై నందు( గొన్నిశిరస్సులు మింటి నుండి నమువోవాతపతిత తాళ ఫలంబులుంబో లె. బుడమింబడియె శరంబుల పరన్పర ఘట్టనంబునం బుట్టి పావకజ్వాలలు మింటి౩గసీ మేఘంబుల సంస్పృళించి పై న్యంబుల మీ/ద(వాలిన సైనికులు కపిలముని కోపవహ్నిజ్వాలల భస్మ్రశానుల్లై పుడమింగూలిన సగరకుమారులపగిది భస్ఫీభూతులై మహీతలంబునంబడి రప్పుడు హారిశరపరంపరలచేత విపకశిలీముఖ మేఘ జాలంబు విభిన్నంబై న వికనితవదన నరోజంబులై న యాదవ నై న్యంబులు దిళలుంబోలె మిక్కిలిగ్యబకాశించె సమాచ్చ్భాదిత సూర్యమండలంబులై న శర నమూవాంబులచేత గగనంబు నాచ్చాదించె నయ్యవసరంబున వారిచొావ యష్టియందు బాణం బొక్కసారి విసృష్టయె పుంఖాను పుంఖత్వంబుచేత జాణసం ఛాన మోత దుర్గ త్వ ంబువలన ననేక

బాణంబు లేకబాణంబుగా6 గనువనై £ై6ి (అస్త్రప్రయోగము సీ అతివేగరావంబు లతులపత(తముల్‌ కాంచనపింగళ కాయ కాంతు లగు దానవా రిసాయకములు థభయమూఢ శాకోదరంబులు గలుగునట్లు ధరణి భేదించి పాళాళతలము సొచ్చెం 'జేదీశుచే మున్ను చింత లేక పరమర భేదనపరువపృషత్కంబు లపళాధములభంగి నచ్యుతునకు గీ. _రుఃఖమొనరింపలేవయ్యె! దోడుతోడ నధికమాయు,డు లయశకాలమందు యోగ ని్మిళితుం డగు శెరికి నిదిగిలుగ€ "దేయుటకు స్వాపవాధస్త్రుంబు చెలంగి యేసె ఖు?

అస్త్ర ప్రయోగము త్ర0? వ. ఇట్లు శికుపొలుండు స్వావనా్త్రంబు (వయోగించిన భాస్కరుని నగ్ధభూన్యనంజ్ఞ గలవానింగాంజడేయుచు ని_దాఘోర్జిత లోచనా రవిందంబులు గలుగనట్లుగా నమ్మవో(్హ్ర వభ వాంధశకారంబు హరినై న్యంబు నాచ్చారించె 203 చ. అపుడు మహీవతుల్‌ గిజళశరాననమందు నిపణ్ణ్లమూర్తులై. విపులత ని[దవొంది రది వింత యె మేల్కొనియుండు వేళలన్‌ విపుల విపద్వినాశకర వి్యకుతచాపమువై నిషమడ్ముల్తె నిపుణత నెను నేమరక నిద్దరవోయెడు శూరకోటికిన్‌ 209 ఆ.వె. ళ్లథతనొంది వహనళ క్షి లేని విపక్ష వరుల చేతిధవ వు వదలిపడియె మొనసి యభ్యసించియును (వమాదంబున గళిత మైన విద్యకరణి నపుడు ల10 టి. నీరధిమధ్యమందు మును నిర్యరవోయెడు (పోడయయ్యు నిం పొర స్వనై న్యవార్థిగతు,2. భువన తయరశణంబునన్‌ చారక జాగరూకు(డయి భాసిలు నాదిమపూరుషుండు అ త్మీరమణుండు జన్యజయశీలుండు మేల్కొనియుం డె నత్తిన్‌ చ. అనువుగ నే మవోత్ముని నమంచిత నామము నుచ్చరించినం తనె చిరళాలభు క్రభవ చారుణ పాపతమం బడంగున వ్వనరుహప[తలోచమని స్వాపనజాణతమంబు (గమ్మునే? దినకరు నాకమించుటకు( ది వనిళోత్సతమంబు ఛచాలునే 212 పీ అప్పుడు వారి బ"+యమషాద్భుత తేజంలు తపన తేజముభంగి విపులశెస్తు భాదర్శమందు నొయ్యన సం్యకమించిన నందు దుర్వార నళ్వాంధకాల

808 శిశుపాలవధ మహాకావ్యము (4-ఆ) నవిరసనతమ మైన నిరుపమధామంబు పొఉ మె నాలోకవిభుండు ఛాన్క- రాబ్ట వేతుండుగదా 1! యమ్మవోమణి చామ నీిచయంబు వికసిత నేతనైన్య గీ. నమితివలన నావిల చారుదర్శ నంబు నట్లనె జ్ఞానంబు నపు డొసంగె భవ్యమతుల పసాదంబు లళక్తులందు బోలె దిళలందు వ్యాపించుం బొలుపుమీఅ వలి క. దిననాథుం డదయించిన జనములు తెలి వొందినట్టు స్వాపనశరనం జనితతమము విడిచిన(జ య్యన హెరినైన్యంబు లేచి యనికిగడం గెన్‌ ల! 4 వ్‌. ఇట్లు స్వాపనా(స్త్రుంబు న్య్థాయవాదంబునందు మిథ్యాశీళంస నంబుముంబలం గౌ స్వభ మణి ₹జంబుననీవృలం దైన నాగాస్త్రుంబు (వయోగించె నంత నయ్య,స్తు పభావంబున( గళాళవక్త ంంబు అ దీర్చ పృష్టంబుల్లై కోఆఅలవలన నశాంతంబు విషంబు (గక్కుచు జంచలరవనాద సయాస్వాదితోభయపార్శో వప్టపొంత దేశంబులు గలుగున ట్ల నేకంబు లేక కాలంబున నావీర్భవించి కార్ష్య్థంబువలన విహిత కేశానుకరణంబు లై కవటంబున జయంబుగోరుచుం దొల్లి నము[దసంజనితోచైై ఎల చోళ్య వాలంబిమంబో లె నంతరికం బును చణమాతంబులోన వైల్యంబు గావించె ముఖ-బునందు విసృతంబుల్లై యను; కమంబుగా శరీరంబునందు గోపుచ్యంబు వలె మత్తరో త్తరం బణుత్వంబ ధరించి భరతశా(స్త్రవిశారద కవి వ్రణీత కావ్యగుంభి ఆ*౦కంబులై న వాటకవిస్తారంబులుం బోతె: (వికాశించె నప్పుడు సూర్య్యుండు శావాం(గ స్త్వమండిలుం డైన వానియట్ల విషవహిత నముత్ధితోరుధూమృతిరోహిత. నిష్పభ

అస్త్రప్రయోగము 8009 మరీచి యగుటం కేసి ఆ*మపీండ సనద్భాయంతై న శరీరంబును ధరించె 215

సీ, అప్పుడు కొన్నిమవోవాులు శమగపొ శములక్రైవడి ళరీరములు(జుట్టి కొనియె భోగులుక”న్ని యినుపశ్ళంఖలముల కరణి చై న్యంబుల కాళ్లు బినలగె విషపు కోఆఅల.క్‌ "న్ని థిరురంబుః విధాన నంగమ.ల్‌ గజుచి గాయములుచేసె వితతముఖంబుల వెడలు నిశ్వాపిముల్‌ కశకాయంబు వి.%్కలి/౧మల( డే సె ఆజ గి. వాలుకలు సాంచుచుం। బచండలీల ఫణులు మెడలుబంధించె నూవిరి వెడలక ండ నర్బ్చు మయమయి పాతాళజ”ముభంగి సమర మదిని యొప్పె నా నమయమందు £16 వు. ఇట్లు వాగాత్త్రపాళబద్ధులె. చిక్కువడియున్న నిజవైన్య-బు నవలోకి.చి మ క.0దు:డు మందవోనంబు( జేసి నిజధ్వజా[గంబున నంతకుము న్నె నాగా సృృజనిశ ఫణిమండ లవిలో కనజాతకోపుం డై యున్న నాగాంతకుని వీలోకించె నంత దద్విలోకనమాతంలున నవై కనచేయుండు విబృ. భమూాణళరీరుం డై యనేక గరుత్మంతుల సృజి. దిన న) యనసంఖ్యాతంబుల్లై కృష్ణ నామం బుచ్చరించుచు నాకాశంబున కెగని నువర్డ వర్ణ పర్ణరుచులు సూర్యకి రణంబుల గలసి గగనంబంళయు న్వర్శ మయంబు+ జేయుచు ల? సీ. కతకోటిను కాళ శాత నఖంబులం దలలు చిందజపాణజం దన్నిశన్నీ శిత చంచుపుటముల జించిచెంజాడీ ర కమ, (గోలి ఖండలు నమలిగమలి

త్రి10 శిశుపాలనధ మహాకావ్యము (4_ఆ)

యాతతపతసంజాత రుంరూనిల ఇవాలనంబున( దూల దోలితోలి వడవిన పవనంథవభూవ రాగంబు చేత నంధులు గాంగ జేనిచేసి

ఆ. వె. వైద్య ముకఘోర సర్చా న్త)నంభూత వివిధదదందళూకవినరము లను - హారివిము క్త గరుడా న్త )జగరుడనం దోవా మపుడు వట్టి తునిమివై చె 18

వ. ఇట్లు వైనతకేయ గణంబులచేత సర్చనంఘంబు వారిన్మరణాది పుణ్యంబుల చేత బహ్మవా క్యాదిమవోపాతకంబులుంబో లె నళించె హత శేషంబులై న కొన్ని సర్పంబులు ఖగేం్యద పత్మత నమీరణ బలా త్కారోన్సూలిశ శ లద త్తవివర మొర్గంబున వివళంబులై న్వకీయస్థానం చై న పాతాళంబు (వవేశించె నిట్లు తననాగానన్త్రంబు మోఘంబైన శికుపాలుండు లజ్జీ తుండ వదంపడి రోవవిశేషం మన సమంతకంబుగా నా గ్నేయానన్సుంబు (ప్రయోగించిన నది పొగలేని మంట లుమియుచు విస్ఫులింగ వటలీ సంచారఘోరంబు గా వితతాయతజ్వాలాజావుం తె నవేళాళునిపగిది వాకాళం బున కెగసి చలితోన్నత6ధూమశేతనుండును సరభనరభసాంబర రోహిగోహిత వావుండును శీ ఘనూరుతసారథియు వైన పొవ కుండ: క - రథంబుపోలిక గగనంబున నొప్పి సముజ్జ్ఞ్వలచాళాళ కోట రాంత రాళంబును సొం(దత రార్థి మేఘప్మ త బద్దధూమం మును (బిజ్వలితడీర్హ కాష్టంబు వైనవిశ్వంబును దరువునుంబో లె దహించె మజియు గాంతారంబు నావరించీన ద చానలంబువగిది యాద వవై న్యంబు చుట్టుముట్టి యట్టహోనంబున ఛటచ్చటళస్ధంబు లఅగయ ధూమపటలళలంలు గగవంబున కంబుదత్వంబు నంపాదింహం జెలరే-గి యావవవై:సంబుల నీజు సేయందొడంగిన విశ్వంభ రుండగు కృష్ణుండు విలోకించి యయ్యన్హ్రంబునకం ₹ నిను

అఫ్ర్మపయోగము 811 మడిగా౯ గోపోర్లీపితముఖుండై వరుణ బేవతాకం వైన యసనస్త్రంబు (ప్రయోగించిన నమ్మహనీయా,న్త్రంబు 219

పీ, చతురబ్టిగర్భవిశాలకుతీయు! దనూ సంధిలీలాఖీలసింధుజాలు( డంబుస్వరూపకుం డగుట' (రిభాముడ్రై కొమరొందు వారి శిరో జములవలన జలదపరంపరల్‌ జనియించి భూరిగ శ్చారవంబు లఅెనంగ నఖిలదిళలు నావరించి ది నేళ్వ రాక్‌ ఖ్యలను మాపి యాకనసంబునకు వెళిగ్టొ బొనం( గీ. గనకనికష గేఖా గౌరభువనముళ్ధి తోరుచవలాట్టవోన మవారితాను దిద్ధఘనగర్జి ఆటో: బంధురంబు నగుచుః గడ.చి త మైయొప్పె గగనమపుడు ల గీ ఖరకరమరీచి పరిభావుకంబు లగిర విరచి తాభ్యంగ “జ దేవావిపుల కాంతు లున్నతము లైన మేఘ.బు లొప్పుమీఆ ననలునకు ధూమశేతుత్వ మొవరబేనె లవ! గ్‌, ఆకనము నంటిమండు ఘో రాగ్ని నాల్బ' ఇెజటుగు విలఅయమవోపూర విధము దో/పం జేయుచు వృషంబుళంగి గర్జి ంపుచును ఘ నంబు వర్షించె నరులు పూర్ణంబు గాంగ వీ వ. ౩ త్తెటంగున నప్పవమాననఖుండు (వియంబులై నను వివాద వాక్యంబులచేత (లణయ్మపయుక్ష కోపంబుభంగి ననుద్గీపక మేఘోద్భృవ పలిలంలులచేత మొదల నై పరీత్యంబున మిక్కిలి: (ఎజ్వలించి వదంవడీ (కమంబుగా శాంతుండయ్యె నంత £20

812 శిళుపాలవధ మహాకావ్యము (ఆ) గీ. _ నీరపేకంబుచే బలాత్కారమున న మ।గముగ నీయమాను(జై. యా శయాళుం డవుడు (వల మేఘంబులయందు సాం[ద చంచలా వ్యాజమున (లె వేశం బొనర్చె ల్రలిశ్క సీ (పళమంబునొందిన పొవకనంబంధి సంత కృ మూలవిళాల పాతి వారీహాయము క్తవజాభిఘాతంబున విచ్చిన్న మగు వజీవిభుని యేక పకంబు గతిం జూడ(దబడియె నొక్కట ఘనా ఘననవమూవాంబు లగ్నిని శమింవ "జేసి శీ ఘంబునం "జెలంగి దిళాముఖం బులనుండి జాజి సంచలత నొంది గీ యరయనది యుకమేకచా! యధికు లెందు బరుల కుపకార మొ-రించి [పాొళవమున నొనర నువరోధ మొనరింప రుర్విలోన నిది స్వభావ మైయుండు మవోత్ములకును రరర గీ, కృష్ణవ ర్తశిశిఖలం గృతళావమై నవ జీవనమున మిగుల సిక్తమగుచు నపగ తా; భదోవమ మగుమిన్ను ఆాపిశ పొాయిళానీ లతికభథంగి నొప్పె లం!

• శిశుపాలవధ వు ఇట్లు పావకాన్హ్యంబు వితథంభలైన &[పకారి యగుళికుపా లుండ) కుపితుండై రోగం లుప్మదవాంతరంబునుం బోలె నేయేయస్త్రంబు [౬ యోగించె నవియన్నియు. బరిపాటి వేది మైనకృష్ణుండు వై ద్యుండునుంబో ల మవోనర్థ పతిపొద కంబును

శిశుపాలవధ 8్ర[3 మహావదివ నివ_ర్తకంబును గురు దోష గ్భేదియు నై న్మపత్యన్హ్ర (వయోగంబుచేత శ ఘంబు” న మయ్యైయన్త్రంబుల ఖండించె నంత శిఖపొలుండు సేయునదధిలేక కృష్ణుం డ .య్యుండని నిళ్చ యించి మళర్శ్యాపిగంబులు నవ కంబులు నవవి। తంబులు నగు చాక్శాా,యకంబుఅ నొప్చించిన నమ్మాధనుం డెద్ధానితత గాథా లింగన వాన్గపారముఖ్యలోలుపంబు లై నఠాహుపల్నీ కుచంబుల కాఠిగ్యశోభను వ్యర్థంబుగావించె. కట్టి యనలజ్వాలాఖీలంబై న చ[శాయుధంబుచీత శవమానుంద్రైన శిళుపాలుని శగిరంబును శికోవికలంబు”+వించె నప్పుడు (శ్రీదేవీ సేవిశంబును దుందుఖిఘఖోమ దివ్యపుష్పవర్ష సమన్విత. లును . మిగణన్తూయమానంబును దిన కరనంళాళగ కేజంబను నగునొక్క వెలుంగు శికుపాలునీ దేవాంబున నుండి నిర్ల్గమించి సమన్తరాజలోగంబు విలోకింపుచుండ వారిదేవా.బు నందు. (ఎవేశిచె లలి? మ ఖలు జాచై ద్యునితోడ ఘోరశరకం[గామంబు గావించుచోం దిలకింపం బడబాగ్ని కీల పగిదిన్‌ దీపించు కృష్ణాననం బల వ్వెణ్నిధ నా-గమందుం బరివూ న్లాక్టారీ చందంబునన్‌ బొలుపొందం గనకయ్యె యాదవబలాంభో రాళి మధ్యంబున న్‌ మ. ఘను(డామాధవు! డిట్లు చేదివిభు లోక(దోహినిం జంపి మిం చిన నమ్మోధ మెళగ్చ సాం దజయలథ్మీళోభి కాస్యాబ్దుం డ్రై యినివేమల్‌ వినుతింప ఘోరతరజన్యమోణి వృ శాఖ్యునిం దనుజుం జంపిన పాకశాననుని చం చానన్‌ వెలింగ (నహిన్‌ వ ఇట్లు శికుపొలవధం వబాపాదించి లం0 సీ. కరిబృంహితంబులు వారిపాపలును జయ డిండిమున్వనము లొండొండ బెరయ నంభోధినంకాళ మారి వ సేవల జయ*జయధ్వనులు దిక్సయము నిండ వం షూలము సర్వముమ నమాన్తము

ప! శికుపాలవధ మహాకావ్యము (శ-ఆ) (విద్యుమ్న సాత్యకి బలభ[ద మ'ఖ్యులు రథముల నెక్కి పార్శ్యముల రాగ బరికింప “ రాజగోపాలక అప్పా! పరా” కనీ వందిజనంబు అందంద బొగడ గి. సమరజయజాతమందవోానంబు వదన చం[దచం (దికావిన్ఫూ ర్తి నంతరింవ తీతిసురులు పీతితోడ నాశీర్వదింహం గమల నేతుండు ధర్మజు. గానవచ్చె | 4 (శ్రీకృష్ణుని ధర్మరాజు సత్కరించుట + క్‌ు చనుదెంచిన వారిం/ని (గ డ్డ ధర్మనుతుండు తాను తమ్ము 'లదురుగా. జని తోడి తెచ్చి కనకా వనమ న గూర్చుండబెత్లై నం్యభమమలరన్‌ వల్లీ వ. ఇట్లనంత వై కవాభిరంజితుండ్రై న యదుకుంజరుండు నుఖాసీనుం జై యుధిష్టి రాదిపొండవులును దక్కినపరివారంబును సేవింప నొక్కింత సేవు నమరవిజయ[ వ కారంబు ఇెల్లంబుగా వీవరింపుచు నందణ నానందరసాబ్టివీచి కాసందోహంబుల నోలలాడింపుచు నొక్కింత సేపు కొలువుండె నయ్యుధిస్టిరుండు కృష్ణానుమతంబున రాజషాయయాగం లొక్కింత గొజంతపడకుండ న ర్వ ౦బు పాంగంబుగా నిర్వర్తించి యవళభ్ళథసలిలోతితమ న్నకుండ్రై హారి: రుణావి శేషంబున. గ్భృతక ఫత్యుండై(వకా?ించె నంత 208 సీ. వసుదేవతనయుండు ద్వారకాగమనంబు "దెలిపిన విని యయ్యుధిష్టిరుండు విడువ(జాలక "యేడు గడయ మీరలు గాక యిక నెవ్య రున్నారు హితులు చుట్ట

ద్వారకొగమనము తిే$ లనువులు చవ్ననిం। దియముల(కియ గాటె మీరు పోయిన వెన్క. మేము కృష్ట | నీసహాయత+! గాదె చే నీమఖము జేసి మిల గృ తార్థుండ నగుట యెలో న! ళా గి. ననుచు నిళ్ళంగి. గడువిన యమున వేండి యును బురీగ మనంబున నుడువులేక 'యొట్ల కేలక 6 జిత్తంబు గట్టిపజిచి తమ్ములును చాను యోశించి సమ్ముద మున వ9శీ సీ వెలలేని మానికంబులు మగజూాలుప | చలు చాపీనటి సొమ్ముల నొసంగి బి నో వహ్నిశుద్రాంళుక వననంబు లర్బించి "వెక్కు సామ*ములు 'వక్కుహరులు ఇక్క రథ -బులు (పేమ మీజలా నిచ్చి యతిభక్తి జాలం బియంబు 'నెజవీ న న్‌ ౬. కి (వద్యుమ్న బలభ| గ వనుచేవ సాత్య (వముఖ యాదవవంళవరుల కెల్ల గి. మణిమయపిచ్నితభూప ణాంబరము లిచ్చి మించి వేళ్వోర నంగల నం *తముగం ,లీత చేతస్కులము జేసి నూతమాగ చాదులను (బ్రీతులన' 'జీసె నర్హ్శభంగి వంద వ. అంత ౨86 శ ద్వారకాగమనము శి సీ కడు వేడ్క! గృమ్మండు శాంచన స్యందన ౭ టో! మెక్కి సారథ్యంమి నిందనసుతు+డు గావింవ |వీతితో. భావని పూర్శ చం (దనిభోన్న శాతప్మతంబు+ దిట్టః

శ్ర16 శిశుపాలవధ మహాకొన్యము (4-ఆ) గవ లిరువంకల( జొముదీనంకాళ రమణీ యనిత చామరములు వీవ( బణవమ్యళశంఖపటవాళా వళ భూరి భేరీధ్వను౯- మింట భోరు కొనల

గీ. రమ్యలావణ్యనిర్జిశరభ లై న వార కాంతలు లాగనివై భవము! జూప ఇాస్కరునిభంగి దిక్కుల. (బభలు నిగుడ( బొలుపు మీఅ నిం[ద(వస్థపురము వెడలె త్రి?

వ. ఇట్లనంత వై భవంబున(€ బురంబు నిర్ణమంచి నముచనితంబుగా ధర నెంచనఖీమనికులనవా దేవులను నిలువనియమించి పురువూత పుతుం రోడ్కొని బలభద| వద్యుమ్నాదులు వెంటనంటిరా యాదవవాహినీస మేతుండ్రై కతిపషయ। పయాణంబులం జనిచని నిజళో భాధ రీకృతపురంద రపుగం టై క చార కాపురంబుం్య బి వేళించి (బాన్మాణు లెదుర్కొని యాశీర్వదింప౯ బుగవురం[ధీఒనంబును లాజపుష్పంబులు సేనలు చల్ల నిజకరుణార సావ్లుత వీవణంబులు పౌరజనంబుల మీద వెదచల్లుచు రాజమార్ల్షంబునం జనీ నిజ మందిరంబు (వవేళించి రుక్టిణీ సత్య ళామాదుఅంగూడి దివ్యాంతః పురంబున నుఖింపుచుం 2 2౭209

థీ కావ్యోపసంహారము గ!

చ. ఊ&లియు దివంబు వారిధు లశేషకులా। దులు చం[దనూర్యు అం చితగతి నుందు రెంద నుక జెల్వువహింపుచు నంత దాక నీ కృతియు. గృతీందువంళమును గీ ర్తిరమామణి ఛాశిలోం జీర స్థితిని వహించి యొ ప్పెనంగు (శ్రీరమణీహృద యేకు సత్కృపన్‌

కావ్యోపసంహారము త్ర? పువృమాలికాబంధవ.: వరధరధీర ! మానవధవ(వవకార్యిమధామ ! కామునుం దర 1! పర వారఖు డనకనత్కన కాంశుకలోక నాకపా ! హరిః రిసీరహీరవారవోరవానద్యశ |! 'శ్మళవంళ శే ఖరవర దారదూర ! కవికల్చ్బక ! భూతలపాలఫీలనా ! క్‌ విద్యాభోజనృ పేం్య చా | (వద్యుమ్నసమానరూపలావణ్య ! (వళా పద్యువ ణిద్యోతరుచి (వద్యోతితభృత్యలోక |! వదనసరోజూ |! | ఉ పేం[దవ(జము రమాధిపాన్ముగపా-బ్బ రాజ్య రమాస దాలంకృత రమ్య" తా! యుమాకుమారాభమవోోే (గళ క్శి (పమర్డి తాలి వజ(కెంచవైలా ! 24 (గద్య) ఇది (శ్రీశామచం దకరుణాకటావలబ్ల విద్యాసాం[ద గోపీనాథ 'వేంకటకవీం్యద (వణీతంచైన శికు ఫాలవధ మహో కావ్యంబునందు చతుళ్దాళశ్వానము గి అనాణానానాణానలా ననిపసే్షిెసొనినాలాలాాలనాలాాా. శికఘుపాలవధ మవోకావ్యమాం[ధము పింపూర్షము. (శ్రీకృష్తారుణమన్తు

రథబ౦ధము ల . క్‌ గా “పే వి (శ పా ద(|గో| పీ.లో ల్‌! కానా. చ న వం. సలం వన భో| గీ |శ్వ క వ చ | క వ. లర కీ వేర మూ నినా రా నవనవ వో, ర |శా| ర[|ద|మఘ|న హీ | ఈ సార 8]. మ క్‌ గుణ క్‌

అనుబ౦ధవుం చ్యకబంధము. ధరణిప (శ్రీవరా కనక చామ యద౫(వవళా మనోజ్ఞ కం ధర హారి మాధవా నకలచా దవభవక వై నతేయనుం దరరథ దేవము క్షిఫలదా నరమి[తక హీరవోర మం దరధర నాథ మంజుశయ చదానధురీణ విభాతృవందిళా గోరాం ఖడ్గబంధము. రాజరాట రాజనేవ్య రాజపు*జకా జరా రాజితామలోరు కీర్తి రమ్య నర్గుణాక ళా రాజవంళవర్య దైత్యరాజ్నవెరి యిందిఠరా రాజ నన్ని భాననాఖి రాజిళాట్బ భాన్క రా గోరా ఫణిబంధము. నళ్వాధార్మపళస్తా జయనిధినర సళ్యామలాన(త్పఖావా యి ఆ శ ర్వాజ్మక్సీను పేం్యద నస్మరనరవరచా సామజ తాణ(శీమ త్సర్వారం భాయని చాజయద సదన సళ్సాం। ద వై శద్యసాఠా నన గోరా, నిర్వాణస్థానగ ర్వా నిగమగ విళ చా నిత్యయ ధ్యాననక్వా రా చతుర్విధ కందము. సురవర నర్వశరణ్యా నరమా మురవార నరనీజచరణా కరిపా వారనఖ శళశిరవినయ నొ సరసా యదువర ధరధర నరసొత్మహారీ చా సం టంధాల న, ఎ ఖా అనులోమవిలోమకందము. పాననమానస క జ మం? మావన నవసారననయ నాజనుతవి న న్‌ న ( శ్ర, ఇచా భావితసుజనాయననర ఫ్‌. జ సావననవమారవ సునననమాననపోే "= గోరా. లలో ప. నుప ఇ సు. ఎ కందగీత[దుతవిలంవితస్వాగ కాగర్భచంపకము. ద్‌ ప్ప్పరి కరివర కామదా దనుజభస్మర ధన్యక థాజిళారిమా వరవిళ వామనా వినుత వానవవిశ్వప వికమాఢ్య భూ ధర వారి ఛామదా కనకబా" స్థిర కార్య జగమ్న తాఖ్య (శ్రీ! కఠ జన కొముకె (వణుత కార్ముక బాణ విపన్నపాలకా గో.ళా.

సవరణలు పుట ప౦ంక్రీ ఉన్నది ఉండదగినది 1] ర్‌ శమ శక్రు 19 ప్‌ మట వమ(ట ఓం 12 సీరం చీర శీర ర్‌ "నే-చున్‌ సొచ్చున్‌ ఏలి 18 ర్తదు లదు ౮8 19 డురీ? డునే? శే ౭6 శమన నునః 191 24 త్కర త్కర్ష 122 2. రింపః రించె; 1ల్లీ2 లలి లత లపహ్మత 177 168 లందున్‌ లంద'నున్‌ 102 19 లమార్షంబు మార్షంబుల 108 శేత్మీ కటలొ లొకట 198 17 గువ్వులె ననురు గురువులై నను 190 ౯ తనొగిన్‌ త మొగిన్‌ లీ? 15 వోనన్‌ ము వోసనమున్‌ ల్లిల్లిల డ్తీ తదూర తదూ ల్‌ ల శ గందున గంబున లం6 25&ఉల298 తంబుసంగతి తవ్వనోద్గతి లం8 లై నకును నకు పడ్యపావములలో మార్చు పట పద్యనంఖ్య వదము ఉప్నుపాదము ఉండవలసిన పాదము ఇవవ 5 త వి తి ల 75 జనుటచే శ్రీ కి 192 గ (ప్రసిద్ధి ర్‌ త్తి 102 "5 ద | ర్‌ 200 118 శ్చ క్‌ 6

. వర్వవాక్కులు [గంథక ర్తవి. త సం జాలు