Telugu shathavadhana prabhadhanmu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ద్వితీయ ఖండము ట్తట్లర జా యం ల న క్ట ఇన సహజ కవి మల్లెమాల | ( నా మనసుపడి మక్కువతో సేకరించిన | ." న :గ |. = =. ఈ పుస్తకాన్ని సాహిత్యాభిమానుల కోసం . స్‌ సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి వ్వ “2. స ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. . ( లం ఇ . - మల్లెమాల కుటుంబం ( “ 9)9%౮ సా ఫవిహ్య్బల్ని ము. ఉపి స్‌. గాం

శ్రీః న్‌ న్య జ్‌ థత్రావధాన వబంధము యూ ద్వితీయ ఖ౦డము డాక్టర్‌. సి. వి. సుబ్బన్న శతావధాని, ఎమ్‌.ఏఎ పిహెచ్‌డి. డి-లిట్‌., (పొద్దుటూరు ల అ నళ శ్రీరాయల సాహిత్య పరిషత్తు (ప్రొద్దుటూరు, 516 860

[వథమ ముద్రణ 1991 (వళతులు 1000 క ఈ.

1. వజూ గాయి - ల్‌ మూళల్యము: రు. 20 / మయో

ముఖచ్మితము:ః శ్రీ బాపు ముద ణః డి,ఎమ్‌.ఈ. (పింటర్స్‌, మదరాను = 600 021,

అనువచనము ళ (| అన అధ కళ్యాపపూర్ణ థ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రీగారు

“అవురా ! యీ పసియీడునకా శతవధానాథీన మేధా సమా

ధి వెలారించినవాండవే! యెడంద రక్తికా వెల్ణువల్వోయె నీ

వ్యవహారంబది యబ్బురంబిడియె సుబ్బన్నా ! చిరంజీవివై

కవితావీథుల6 (గొ త్త్మపాద్దుపాడుపుం గైసేంతవై రాంగదే !” నాలుగు దశాద్దములనా6టిమాట. శ్రీసి, వి. సుబ్బన్న శతావధానుల అవధానానంతరము వచ్చిన నా వతిస్పందనమిది.

౯_,.పెద్దలార! ఆశీ రుచితోక్తి నా కివుడు చేవయొసంగుండూు అని దుర్భాళవారిని, గడియారమువారిని, పుట్టపర్తివారిని కోరిననాంటి చిగురుకొమ్మ (శ్రమళోవికాసమునంది ఈనాడు అష్టథ్యా శతథా రసవతృ్ఫలా వన్నమమై భావుక లోకమ్మునకు విందుసేయుచున్నది,

“శత్రావధానప్రఐంధము [వథమఖండమునకు ముందు నా పీఠిక యున్నది. ఈ ద్వికీియ ఖండమున దానికి అనువచనముగా నాలుగు మాటలు.

చెళ్ళపిళ్ళవారి పద్యమొకటి.

“ఇతరకవుల్‌ పయాసపడి యెంచి రచించిన నూటికెన్ని పె

ద్ధతనము౪గాంచి చిత్తమును దన్నునొ, మే మవధానసంగత

స్థితింగని యాశుగా రచన చేసిన పద్యములందు( జూచినకా

శతమున కన్ని పద్యములు చక్కగనుండు నసంశయము్ముగకా.

ఇ స్టే శ్రీ నుబ్బన్నగారును తమ అళ్లూకి పద్యములందును ఈ య్యా శైథిల్యమేర్చడకుండ౯ జూచుకొనుచు రక్తి కట్టింతురు. ఇది వారి అద్వికీయ మేధాభాగధేయము.

ఒక్కసారి సుబ్బన్నగారి పద్యములకు( జెవియొగ్గినం జాలును. అయనది ఊర్జన్వలమైన వలుకుబడి, మాధుర్యమెంతయో (పొఢథియు నంత. తెలుంగు చూటల కూర్చు, దేవభాషావచోబంభురత్వప్ప(దీర్పు పడుగు వేకలుగానైన (కొంబిలుగువలువలుగా( బద్యము సంకరించుటలో సుబ్బన్న

నో

గారు నీక్కమైన అంతర్వాణ్‌. అవధానకవితా సరస్వతీధారణాను కూలమైన నుగ్గడితపు ఐంధచ్భాయ యీనా(డతని చేతిలోని సొమ్ము. ఇది యొక్కటి చాలుననుట కాదు. ఈయన యవధానము లోకజ్ఞితకు, సమయస్ఫురణమునకు, ధీరత్వమునకు, వినయమునకు, జొచిత్యమునకు నిదానము. జక విశేషము. ఈయనకు జ్యౌతిషమునందు మంచి సరిచయము కలదు, అది శిష్టులకు, ఇతరులకును సభలో మన్నోగాహి.

ఇ(క అవధాన్నవబంధమును గూర్చి

నుబ్బన్నగారు అనేకములగు వల్లీషట్టణములలో నెజిపుచువచ్చిన అవధానముల సారము తేర్చి కూర్చిన పద్యసాహిత్యరాశి, అనంతపురము నుండి హైదరాబాదు వరకు వారు నిర్వహించిన అవధానశతకమిది. (వథాననుగ సమస్య, దత్తవది, నిషేధాడురి, ఆశూక్షములకు సంబంధించిన పద్యములే అష్టావధాన శతావధానములనుండి వరిగృహీత ములు,

నిషేధాకరి (పత్యగముగా. నుండి తెలు(గు వలుకులతో6 వ్మితచి్యిత విచ్చిత్తి విశేషములతో( బాఠకులను, శో లను ఆకర్షించును. 116వ పుటలో గీతా [వబోధమును గమనింవుండు. కం. చాల్వెజి కజ్ట! యదె వీ

కు ల్వీ ర్హంష్తల్‌ మృజన్ముఖుల్‌ నిల్తే? తార్‌

విల్విడకు, నివు కర్తవె?

నిల్వుము మన్నిష్ట్రమతి ననియె హరి గీతకాం

మృబన్ముఖుల్‌ , నంప్టల్‌ వంటి [ప్రయోగములు వీరి విశిష్టవిజ్ఞత కు దార్మాణములు. ఛందోలాడుణికు(డు, శబ్దవే త్తమైన వృచృకుండు అకురాకురము నిషేధించుచో అవధానికి యజ్ఞమే. 1128న పుటలో. (టత్యకురము నిషేధించినను. “మేనకోడలు తనకు దక్కళపోంగా వరుని” భావమును ఒదిగించవలసిన సమయమున వీరి వద్య వద్య పహృాద్యగతిని సాంగినది, విద్వత్తకు నిదర్శనమైన దత్తవదులను గూడ ఎన్నేని చూవవచ్చును.

10. వ పుటలో “నిరోధ్‌, లూప్పు వాసెక్టమి, టూబెక్టమి ఫదములతో శ్రీకృష్ణుడు కావించిన గీతాప్రబోధమును ఎంతో శ్రమించి సాధించిరి,

ళా

మ, తగునే యిట్టి నిరోధ మంచడలిపార్ధా |! కర్పతాహంకృతికా వగవంబోవకు, అూపులాకవశులై _పాణుల్‌ మృతికగండడు, ఠేర్‌ దిగుటల్‌వాసె? క్టమిక్టమిస్వనితమౌర్వి॥ణ (దుళ్లుం గర్హుండు, మా జు గతులొ, కవ్వడి యిచ్చాటూబె? క్రమిరు.గోపం బడంగింప వే

ఇటులనే “పోరుమామిళ్ళ, కొమరోలు కంభము, చూర్కాపురము (గామనామములతో సితావహరణ వృత్తాంతమును వివరించిన క్‌రును గూడ పరిశీలింపవచ్చును (వుట 116). మ. నుదతీరత్నము స్వీకరింపక రసజ్ఞుల్‌పోరు, మామిళ్ళ తి య్యదనంబోకొమరో! లులాయమున కెట్లౌ జ్ఞాత మీరాము వీ డి, దశాస్యుక నను(గూడి, రాజవనవాటికంభముఖ్యస్థలి౯ మదిరజాగోలుచు, మైథిలీ! సుఖముగన్‌ మార్కాపురంబూన వే, ఇంక నొకచూట చెప్పవలసియున్నది. నుబ్బన్నగారిది నుష్టస్పృష్ట మైన పాణనీయ్యవయోగపరిజ్ఞానము. ఆయనది అవధాన్మపదర్శనమూత వర్యాప్తమైన పతిభకాదు. తెలుంగు కబ్బములు ఆయన వాసినవి, పేరు గడించుకొన్నవి యున్నవి. అవి రనభావ ధ్వనిమర్యాదా ధుర్యములైన అఖ౦ండరచనలు, భోజకువిందచరితము, గోపవధూక్రైవల్యము, ధనుర్దాను కావ్యములు సహృదయులకు ముద్దుగూర్చునవి ; లబ్ధవర్జులకు సొహిత్యము నిచ్చునవి, 'అవథానవిద్య” వీరి సిద్ధాంత (గంథము. సర్వంకషమైన వీరి పరిశీలనములో నాకు అక్ఞాతముళైన కొన్ని రహస్యములు తెలిసికొని పులకించితిని. ఇపుడు లోకములో “పట్టా, కొణకు చేయుచున్న పరిశోధన (గ్రంథముల పట్టికలో. జేర్చవలసినది కాదు. సహృదయ పవృదయము లలో భదపీళము నలంకరింపందగిన [గంథము,

వీరోఅవధాన విద్యాదయితత్యమునకు హార్థమైన అభినందనములు.

శ్రీ సుబృన్నగారికి శతవిధముల సహాకరించుచున్న శ్రీ వూటూరు రమణయ్యగారి భ్యదసంకల్పము శ్చాఘనీయము.

కవితాలోకమునక సదాతనయశః కల్యాణి రాణింప, శ్రీ

సి, వి. సుబ్బన్న శతావథానికి మదాశీఃప త్త్రపుష్పాక్షతల్‌. రాజమహేందవరము, మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్త్రి, 2.101990. (సం)

ఆశ్యన్థనము హాం యణ న హాతకు [2 9 తం న: శీ చెల్వారెడి వేంకటాచలమునకా శ్రీఖండ కర్ప్చూర చ ర్భా చకూరమణీయభోగమగు నర్చానూరి శోభిల్లు నీ (పాచుర్యమ్ము( దలంచి (మొక్కెద, రమా[పాణోశ్వరా! దేవ! ని మైచద్వైదిక సంస్కృతికా నిలుపవే! లోకమ్ము€ గాపాడవే! డా, సి. వి. సుబ్బన్న శతావధాని. [నప్తగిరిస్వామి [ప్రసాదము అందలేదు.]

కవి సత్కారము స వి ను మైుని, అ శా జ ఫ్లో న శ. | గ్‌ ఆంధ(పదేశ ముఖ్యమం్యతి శ్రీ దామోదరము సంజీవయ్య నీ మహోదయులు సత్కరించుట (1960 సం

కృతజ్ఞత ణా శ్రీ వేంకకేశ్వర జూటూరు రమణయ్య కభావషేేత నిర్మాత, థ్రీ రాయల సాహిత్య వరిషదధ్యకుండు, కళా పోషకుండు (శ్రీ జూటూరు రమణయ్యగారు (పొద్దటూరు. టట న ౦. లట న ఓ షె న క్ష సంచసహ్మసరూప్యములు పైకము, మత్కృతి ముదణార్జ మ ర్చించె దదీయ సోదరుని పేరం గృతిక (బకటింప.గోరె, న భ్యంచితశీలు(జైన రమణయ్య, ధనమ్ము.6 దిరస్కరింప, న ర్చించె బలాత్కరించి, తగవే? సఖుండై యిటు సత్కరించుటల్‌,

కృష్ణార్చణము క్రీ శే॥ జూటూరు కృషమూ రిగారు ణ అతి క లప్హా | దాతృ్మయశోరో చిష్ణుండవుకి భాతృభక్తి జిస్టుండవు, కళా నిష్ణుః డవగు నీ 8దిగో! దేష్ప్టుండనై యిత్తు, మత్కృతి౯ గొనుమన్నా!

అడ అలి గుప్రదాతార్చష్ణమూలరి చేసెదనన్నమా(తమున! జెందున నెక గలివేళ( బుణ్యముల్‌ వ్యాసమున్మిపణీతమగు భాగవతము్ము, మదర్ధమై యశ శృానముదారు. డుత్తము6ండు స్పిగ్ధశిరోమణి కృష్ణమూర్తి తాం జేసెద నన్నమాటయది చెల్లకపోవునె పుణ్యతీర్థమె. 1 జే్యేసఘ్టుండు శ్రీరమణయ్య క నిషఘండు శ్రీకృష్టమూర్తి నిర్మలగుణ బృం దిషఘ్టులు గురప్పప్తుతులు నుషఘ్టుకళాసక్తమతులు నుభగచర్శి కుల్‌. లి అన్నయనక౯ విధేయమతియై గురుభక్తిం జరించువాండు, ఆ యన్న కభిన్న మితవరుః డంచు ననుకాగడు గారవించుచు౯ మన్నన జూపుచుండె, సుకుమారు( డుదారుండు కృష్ణమూర్తి, సం పన్నులయింట నిట్టి గుణవంతుడు కోటికొ కండు గలైెడుకా. త్రి అనురక్తిన్‌ ననుంజూడవచ్చి యొకనా( డబమ్ముగా బల్కె, న లన, “మ్సీ ప్కుతు(ండు పుణ్యశాలి, మెడికల్‌ కాలేజిలో సిటు వ చ్చె నటంచున్‌ విని వచ్చినాండ, వికసించెక్‌ మన్మనఃపద్మ,మీ యన విద్యాపరిపూ ర్తియౌదనుక నేనాబాధ్యతకా బూ నెదన్‌, 4 మావా(ండొక్కండుగాని, యున్నతకళామా న్యత్వము౯ా గాంచలే దేవో దుర్వ్యయముల్‌ ఘటిల్లెడి వృథాః ఈరీతిగానైన, మా దౌ విత్తమ్ము నొకింత ధన్యమును జేయంజూతు” నంచు౯ సుహృ చ్చానంబేర్చడ! గృష్టమూర్తి ననునభ్యర్థించె నార్ధమ్ముగకా. శ్‌ అయిదేండ్లుం జదువంగనెంతయగునో యర్ధమ్ము, తానంత స ద్వ్య్యయమంచుక భరియింపనెంచె నిత డౌరా! యెంత ధర్మాత్ముం డిం త యుదారమ్ముగ నా సహోదరులు సైతం బాడలేదంచు నెం తయు. జింతకా గనుదోయి చెమ్మగిల “గృహా యంటి గాధ్ధద్యమైం 6

ఇ ౪౯క్రలి శాలంబిది, తావకీనమగు సంకల్బమ్ము చా లింతయుళా ఫలమున్‌ గాంతువు; నాకుమారు€ జదివింపంగల్లుదుకా నేను, నొ తలకున్‌ మించిన భారమైనపుడు న్నీదవ్యమ్ము. గైకొందుః నీ యలఘూదారతకున్‌ గృతజ్ఞ్జుండను బొబిమ్మంటిన్‌ మృదూక్తికా హితుక. 7 పిన్నతర్శడులు వలదన్న వినక, మొనసి పిన్నతమ్ము గుంటూరి కంపి, చదివించి వాండు డాక్టరై అమెరికా వలసవోయి నన్ను గర్విగా శ్యతుంగా నెన్నుచుండ, 8 తమ్ముల6 బైకిచెచ్చి, పినతండులకే తనపాలొసంగి సాం (దమ్మగు వ్యాపృ్పతిన్‌ విడిచి తమ్ముల నిర్వుర నమ్మిరిక్త హ స్త్వమ్ములతో( గవిత్వవనశాఖల నిల్చిన నన్నుంజూచి, స్వాం తమ్మున నెంతజాలిపడినాండొ గృపాళు-డు కృష్ణమూర్తి తా, ప్ర తనకుం గఖినయట్టి పల్కుబడితో( దానొాక్క యుద్యోగపుణ వనరున్‌ గూర్చంగలాండటంచు నొక విశ్తాసమ్ముతో, జ్యేష్టపు (తుని. బంపించితి. గృష్టమూర్తికడ కెంతో [పీతి మన్నించి, వా ని నిజాంకమ్మున(6 జేర్చి మెనిమిరి చిందించె౯ నుధాబిందువుల్‌,. 110 “నీక్రుజగావలెనన్న నేదియయినకా మీతం(డి నర్జింప6గా6 బో కేనిచ్చెద” నంచు వాకొనియె, నాప్తుం డిట్టివాండుండునే ? తో(కొంచుం జనె బెంగుళూరునకు నుద్యోగమ్ము( గల్బ్చింపంగా6 బైకం బిర్వది వేలుచెక్కునిడి బొంబయ్‌కంపె గోప్యమ్ముగా. క! ఈగతిక _బభుత్వోద్యోగ మేదియైన నా తనయున కిప్పింప యత్నం బొనర్చి కలిసి రామి( జింతించి, యగ్గలికతోడ నొక కళాశాల. గూర్చి నుద్యోగపదము. క్షే2ె

శం అంత6 దనచిన్నయన్నతో ననియె నంట కళచేసినాండ నేండొక్కమంచిపని = సీ, విం నుబ్బన నుతున కుద్యోగ మబ్బునట్లు నంఘటించినా.డోనని యుత్సాహ మెసంగ. కం అట్టి పరోపకారరతు(డైన మహాత్ముండు కృష్ణమూర్తి యిల్‌ గట్టి, తదీయకుడ్యముల గారయు నాజకమున్న శస్త్రసం ఘట్టితగ్యాతు6డై చనె నకాలమృతికగని, వాస్తుదోషమే కొక్టునా యేమొ! శాస్త్రవిధి. గూర్చిన గేస్తుకుంజేటుగల్లునే ? కేశ కనరే దోషము ముంగిటకా, మిథునలగ్న్మపోదృవుండైన కృ వ్టున కీశాన్యపు ద్వారము౯ా నిలిపినన్‌ శోభించునే ?బావి( (ద వ్విన లాభించునె? సప్తమాధిపతి విద్విడ్వర్గమున్‌ రేపు, నూ తనపుక్‌ వాస్తువునమ్మినకా జెడుటతథ్యం-'బింక శంకింతురే ? కేక అమితోత్సాహముతోడ ప్లొస్టికు మహాయంథతమ్ము స్థాపించి, కో శములన్‌ దిక్కుల వ్మికయించుచు, వణిజ్యజగోటికెక్కించు ర త్నము కృష్ణం డుపహకత్నుధాటి మృతింజెందకాజూచి, హాహారవా క ముఖంబయ్యె జగంబు, సోదరులు సం స్తంభించి రంతశ్శుచకా. 16 పరువడి సానుభూతి+దెలుపజు జనుదెంచిన (పిన్సిపాలు సో దరుః డలకృష్ణమూర్తి చరితమ్ము, తద్మగజు_మోలంబల్కుచుకా మజి “పదునేడువేల్‌ ధనము మాకిడె సుబ్బనప్పుతు మాకళా కరమున నిల్చ్బంగా” నని యగాధరహస్యముదెల్బె బొల్బుగకా 17 ఒకరికి. జెప్పలేదు మజియొక్కెడ గుర్తిడి (వాయలేదు, కొం - చక పదునేడువేలొసంగి స్వస్వము స్వస్థతంజెందె, గుప్తదా న కుశలు డేనెజింగిన ధనంబది చేకొన నంచు నెంచుచుక్‌ (బకటము సియకుండ, నిటువంటి కృతుల్‌ మఖి యెన్నిచేసెనో! తెలిసినయంత నేనప్పడ తీర్చితి. గృష్టుబుణమ్ము, కాని యు త్కలు(డయి కన్నుమూసిన వదాన్యుండెబుంగండు మత్చృతఘ్ము, సి మ్ముల నత(డొందు( ద్యాగఫలమున్‌ (ధువమింతయు, నిభ్రివాడు స్వ ర్నిఇయమునందు(గాక ధరణిజా జిరకాలము సంచరించునే? 19

న్‌ కృష్ణా! దొతృయశో రో చిష్టుడంవు౯ ఇాతృభక్తి జిష్టుండవు, కళా నిష్టుండవగు నికిదిగో! దేష్ణుండనై యిత్తు, మత్కృతిజ గొనుమన్నా ! 20 మది( జదివింపనెంచితివి మాకొడుకుక వ్యయము॥ భరించియొ ప్పిదముగ నైదువర్షములు, పిమ్మటజ్యేషఘ్టునకుకా సహాయు+డై (టదుకును జూపి నిల్పితివి - పైకము నాకదిముట్టకున్న, నీ హృదయములోనిచొక్కమగు్యపేమకు నంజలిపట్టి నిల్చెద౯. 21 కౌత్తరతిర్ణయా్య(త చను నన్నకు గానుకగా నాసంగంగా నత్తజి రొక్కముణ దశసహ్మ సము జీకొని పోయియుకా, (దపా య త్తత వీడుకోలొసగి యరధ్ధమొసంగక వచ్చినావు, ని చిత్తము (భాతృభక్తి వివశీకృత మెంకటి పుణ్యశీలివో 1 22 సుకవి పండితగోష్టీ రసికుండు జ్యేష్టుం డైన యన్నకు విశ్రాంతి నలవరింతు నని పలుకుచుండి, విశ్రాంతి నందుకొంటి వీవె శాశ్వతముగు నిదియేమి? కృష్ణ! 28 అరుదారకా నగరైకసుందర మహాహర్మ్యమ్ము నిర్మించినా వరుదారకా విలువైన ప్తాసికు మహాయంతమ్ము స్థాపించినా వరుదారకా గనుమూసినావు రమణియంబైన [పాయంబునం దరుదారకా గృతి(బొందినావు జగదీడ్య్భంబైన వాక్సంపుటిజా. న! కృతిరత్నంబిది యెంతకాలము ధరి,తి౯నిల్చ్బునో3 నిర్మల స్థితి నీక్సిర్తియు నంతకాలము ధరి(తికనిల్భు, నివుజ నుఖ స్థితి, స్వర్ణోక సువర్ణనుందర వధూశ్చేషాత్త రోదూంచ సం భృతి. భబౌరందరనందనోపవనభూమిఇానిల్లు వత్యున్నతిక. తగ్‌

ఆల్‌ అస శతావధాన ప్రబంధము సి, ఏ. సుబ్బన్న శతావధాసి [ప్రణీతము ద్వితీయ ఖండము

1. అనంతపురము : ర 11.1001 క౦0. అభిరూప గోచరాకృతి విభూతి భారతి మన్‌ోజ్ఞవి స్మేరకలా (పభవిష్ణురేఖ నాయెడ శుభదనస్థితి నిల్చుంగాక సుందరఫణితిన్‌, శా, అవ్యుతృన్ను6డనైన నన్ను సభయం దష్టావథధానాది థీ రవ్యూహైకనసుసాధకృత్యములు నిర్యర్తింప(గా నిల్చి సం భావ్యుంజేయు నదృష్టలక్ష్మి పరికింపన్‌ (బాగ్జనుఃపుణ్యలే శవ్య క్తంబని విశ్వసింతు మది6౬ బూజర్హపాజ్ఞు లేమందురో ! క౦0. అధునాతన కవిసంతతి విధువైఖరి6 బరిథవిల్లు విద్వన్నాథున్‌ మధునాపంతుల కులబుధు మధురతరో క్తిన్‌ సభాసమాగతు నెంతున్‌ నిషేధాకరి శివధనుర్భంగము, కం. రామ తనూరమ్మ్యురుచి సోమము శ్రీమించె భామ చూడ్కుుల్‌ విరిసెన్‌ భీమధనుశ్శకలములు స భామధ్యమునందు. (బోగుపడి వెజ(గొలి పెన్‌,

వి శతావధాన 1పబంధము దత్తపది : పతియుద్ధయాత, ఊఉ. హృధతమైనబాధయది యెంతయుంగన్గవందోంప భార్య తా గభ్గదకంఠయై పలికెం గాంతునింగౌంగింటంబూన్సి సర్వమున్‌ దనతమున్‌బొనర్చి యింక నాథుడులేండని వాల. (బాణముల్‌ చిధగనాధ్వమందెగసె సేనల వెంబడి నాథుండేగంగన్‌, న్యస్తాక్షరి : సభ్యుండిచ్చిన కల్పన. ఉఊ. కోరికవ్య క్తమౌనటుల. గోమలి వీడెము.జేతంెట్టి శం పారుచిలీల( గన్గిలిపి *“వద్ధుచెలొ యనలేక నాయకుం డూరకయు౦డ(బోయెనపుడూణశొని జవ్వనపున్మదమ్మునన్‌ జేరికంబొల్చ్బుటో చనక నిల్చుటొ తో(పకపోయె వారికిన్‌. నమస్య థ్రీళృష్ణుని ధర్మపల్సి సీతే కాదే? కం. వ్యాకోచపద్మలోచన (పాకటసొశీల్య భోజపతినందన య స్తోకద్యుతి పూర్వజనిన్‌ శ్రీకృమ్ణునిధర్మపత్ని సీతేకాదే? | విష్ణు ర్నారాయణ: కృష్ణో వైకుంళః అమరకోశము. రాఘవశత్వే 2౬భవల్‌ సీతా రుక్మిణీ కృష్ణజన్మని, విష్ణుపురాణము. ] సమన్య : విద్యార్థి త్వంబు వేడ్కన్‌ వెలసెడినిగదా విద్వదాశీర్యుతంచై. (నగ్ధరం సద్యః ఫుల్లస్మిత్యపోజ్వ్రలముఖులగుచున్‌ సత్సభారంగభూమిన్‌ హృద్య శీస్ఫూ ర్తివిద్యార్ధిజనులెసంగు నీదృశ్యమున్‌ జూచినన్‌ శ శ్వద్యోగుల్‌ వీరటంచున్‌ బలుకందగు భవిష్యతృలటప్రా ప్తినెందున్‌ విద్యార్ధిత్యంబు వేడ్కన్‌ వెలసెడిని గదా విశ్వదాశ్‌ర్యుతంబై. సుగంధి : అర్హమింత యిచ్చి సంతతాదరమ్ము(జూప వి ద్యార్భులార / కల్గదింతలైన నాకు హర్ష, మ

ద్వితీయ ఖండము ! త్యంత మావహిల్లు మత్య్చృతావధానపద్య ర మ్యార్ధమున్‌ (గహించినన్‌ యథార్థమిద్ది నమ్ముండీ !

తే.గీ. కర్మస్తూత (గథితము లోకము, స్వకర్మ వశత సుఖదుఃఖములుగాంచు 6 బరు(డొకండు కూర్చుననుకొంట వెట్టి, నేంగుస్తరించు కొందు ననుకొంట మజివెజ్టి; గుణనిధాన 1

2, అనంతపురము : 8819075

[రాయలసీమ రచయి[ి రచయితృ మవోనభ]

మ. తన విద్యార్థులు కోర నొక్కపజి హైదాబాదునన్‌ జేసినా6 డనువార్తన్‌విని, చేయవచ్చునని యాహ్వానింప, రాండయ్యె నేం డనఘుండైన దివాకరాన్వయఘనుం డష్టావధానేష్టి ద రృనలో లాత్ములు సభ్యు లుల్లసిల భారంబూనితిన్‌ నేనిటన్‌.

నిషేధాతరి ; మోహిని నుధపంచుట,

కం, శ్రీదా! రామా! మౌపై శాదా? మేల్‌చూడ్కి, కొప్పెరస్‌దే, యిడుత త్టేదహరమన జలత్కచ పెదలి సుధ పంచిపెక్టై స్వర్గస్థులకున్‌,

దత్తపది : సభావర్ణనముః

ఊఉ నిరుతియై సభాస్థలము నేండురహిం చెడు. (బాజ్జలోక వా మోరుకదంబ బాలజనయుక్త్తి మనోహరలీల నీసభా చారుత( (బస్తుతింపందగు సర్వవిశిష్టులు పృచ్చకాళి లే కిరుచిగల్లు నే? రసికులిగతినిల్తురె ? యింతసేపిటన్‌. సమన్య * గాంగేయుండు వివాహమయొ [దువదక్యా భృత్తనూజిన్‌ వడిన్‌, శా, పొంగెన్‌ దూరగ్థమహానినాదము నభోభూభాగముల్‌నిండ, ను త్తుంగాంభోనిధిభంగభంగి, జనసందోహమ్మునిండెన్‌ సభన్‌

శ్రీ శతావధాన (పఐంధము రంగత్చాండుతనూజపంచకము, శుభఖ్యాతి దీవింపంగా గాంగేయుండు, వివాహమయ్యె (దుపదక్ష్కాభృత్తనూజన్‌ వడిన్‌. కం. సినిమా (పపంచలీలన్‌ గనినన్‌ నేంటిస్థితి కనులంగట్టినయకై కనిపించు. జెప్పనేటికి వినుమా! కలికశకాలమహిమ, విద్వద్వార్షఘా ! మ. యువకుల్‌ పల్వురు పైకిరావలయు నాయుష్మంతులై శబ్బశా స్త్ర విపశ్చిత్త్వము(గాంచి, పద్యర చనా.పా గల్భ్యమున్‌గాంచి, హా స్య వినోదోక్తివిభూతిగాంచి, యవథానాథీనథీమార్గులై కవులై (గంథ్యపణేతలై నవజగత్మ్క్మ ల్యాణ భావాబ్దులై. 8. అనంతపురము : 17-2.1080 నిషేధాక్షురి : ఈనాండు నూర్యుగహణము. అవధాని పృచృళగస్తుం డగుచున్నాండు. నూర్యుండు కేత్కుగస్తుండగుచున్నాండు.

కం. ఘ్లూఢృ సువిద్దాథాంత

ర్వోఢృ కథాకృ తృదృ గ్వపుర్భూతి. బునా

రోఢృగభస్తి రవి యెసంగె

గాఢధ్వజఘ స్తింజేసి కణీకన్లాంతికా.

| ఫూఢ-( నువిత్‌ = పందెము చఅబెడి కోవీదులగు పృచృకుల యొక్క, దాఢాంతః = సమూహము నడుమ, లేదా, దంష్ట్రల నడుమ, వోఢ్ళ = ధురంధరు(డైన, కథాకృత్‌ _- సదృక్‌ == అవదానితో సమాన మైన, వపుర్భూతి == శరీరస్థితితో, ధ్వజఘ స్రింజేసి = శేత్మగహణమువలన, పునారోడృగభస్తి = తిరిగి మొలకెళ్తు మినుకులుగల, రవ్కి కణకళ్ణాంతి( గనెను.]

దత్తపది ॥

ఉ. అబ్బునె యోగ్యసభ్యజను లందబు నొక్కెడంగూడి వేడ్కమై నబ్బురమైన వాజ్బ్మయపు టందము( జందము(జూచుభాగ్య మీ

ద్వికీయ ఖండము క్‌ సుబ్బన వాగ్వి శేష బహుశొజర్థపిచండిలరీతి రోటరీ క్షబ్బున నావధానికవిలాసము€ జూ ప౦ంగ6 జూడనయ్యెడిన్‌, సమస్య : దారముఖేక సర్వజసతాభవితవ్యము శూన్యమౌం జొండీ ఊఉ. ధారుణి చొపచుట్టుకొని దైత్యుండు వోయెడి లోక మెల్ల హా హారవ ఘూర్ణితంబగుచు నభ్ధినిమగ్శముగాంగడంగె బృం దారకులార ! లెండు హరి దండకు రం డెటులైన శ్వేతభూ దారములేక సర్వజనతాభవితవ్యము శూన్యమౌం జు(డీ ! వర్ణనము : పోలీసులు విద్యార్థి వేషధారియగు నాం(ధోపొధ్యాయుని లాటీతో కొట్టుట ఊఉ. వేయనినేరమై తగని శికకు6 బా్యతు(డనైతి నయొొ $య న్యాయముగా నటంచు వసనమ్ములవైఖరి కొంపందీసెనే దీయులనట్టు లారెకులు (తెళ్ళుంగమోదిరి పాొమ్మటంచు బా ధాయుతు. డొజ్జ మయెంతయును దాపము బొందెడు నేమి చెప్పుదున్‌. ఆహాక్త పద్యములు : కం, పండితవరుండు రఘునా థుండు వధానిమణి. బట్టు ధోరణి. గన6గన్‌ జండాంశు6 బట్టు కేతువు దండితనము కానవచ్చె. ద త్ర్వజ్ఞులకున్‌, రోటరీక్టబ్బు ః ఆ.వె, సకలసృష్టి కర్మచ్శకసంలగ్నమై విరతిలేక ధరణి6 దిరుగుచుండె ఈ మహారహస్య మెజింగి రోటరి క్షబ్బు చక్రచిహ్నమూని జరుగుచుండె, ఉం సుధ్యభిలష్యమాణ పదచోదితరీతి సభాముఖమ్మునన్‌ సాధ్యమ ళి చష్ట్రభీష్టగతి సర్దుకొనన్‌ వలె. దత్ప్రదత్తముల్‌

శ్రీ శతావధాన (పబంధము రంగత్పాండుతనూజపంచకము, శుభఖ్యాతి దీవింపంగా గాంగేయుండు, వివహమయ్యె (దుపదక్ష్కాభృత్తనూజన్‌ వడిన్‌, కం. సినిమా _పపంచలీలన్‌ గనినన్‌ నేంటిస్థితి కనుల6గట్టినయకైై కనిపించు. జప్పనేటికి వినుమా! కలికాలమహిమ, విద్వద్వార్థఘా 1 మ. యువకుల్‌ పల్వురు పైకిరావలయు నాయుష్మంతులై శబ్బశా స్త్ర విపళ్చిత్త్వము.గాంచి, పద్యరచన్నా పా గల్భ్యమున్‌గాంచి, హా స్య వినోదో క్రివిభూతింగాంచి, యవథధానాధథీనధీమార్గులై కవులై (గంథపతోతలై నవజగత్కల్యాణ భావాబ్దులై. 8, అనంతపురము ; 17.2.1880 నిషేధాక్షరి ; ఈనాండు నూర్య[గహణము, అవధాని పృచృకగస్తుం డగుచున్నా(డు. సూర్యుండు కేత్కుగస్తుండగుచున్నాండు. కం. ఫ్లూఢృ సువిద్దాథాంత ర్వోఢృ కథాకృ తదృ గ్వపుర్భూతి. బునా రోఢృగభస్తి రవి యెసంగె గాఢధ్వజఘ స్తింజేసి కణికన్లాంతికా. | షూఢృ-- సువిత్‌ = వంచెము చజచెడి కోవిదులగు పృచృకుల యొక్క దాథఢాంతః = సమూహము నడుమ, లేదా దంష్ట్రల నడుమ, వ్‌ డృ = ధురంధరుండైన, కథాకృత్‌ -.- సదృక్‌ వు అవథభానితో సమాన మైన, వపుర్భూతి న శరీరస్థితితో, ధ్వజఘ ప్రింజేసి కేత్ముగహణమువలన, పునారోడృగభస్తి = తిరిగి మొలకెళ్తు మినుకులుగల, ర్రవి క్షణకకాంతి( గనెను.] “గ ల దత్తపది ; ఈ, అబ్బునె యోగ్యసభ్యజను లందజు నొక్కెడంగూడి వేడ్కమై నబ్బురమైన వాజ్మయపు టందము6 జందన్సుంా చుభాగ్య మీ

ద్వితీయ ఖండము త్‌ సుబ్బన వాగ్విశేష బహుకో౭౬ర్థపిచండిలరీతి రోటరీ క్షబ్బున నావథానికవీలాసము. జూ ప(గ6 జూడనయెడిన్‌, సమస్య : దారములేక సర్వజసతాభవితవ్యము శూన్యమౌం జుండీ ఉం. ధారుణి చొపచుట్టుకొని దైత్యుండు వోయెడి లోక మెల్లి హా హారవ ఘూర్చితంబగుచు నభ్ధినిమగ్శముగాంగడంగె బృం దారకులార! లెండు హరి దండకు రం డెటులైన శ్వేతభూ దారములేక సర్వజనతాభవితవ్యము శూన్యమౌం జుండీ! వర్ణనము : పోలీసులు విద్యార్థి వేషధారియగు నాం(ధ్రోపొాధ్యాయుని లాటీతో కొట్టుట. ఉం చేయనినేరమై తగని శిక్షకు. బాతుండనైతి నయొ్యొు![!య న్యాయముగా నటంచు వసనమ్ములవైఖరి కొంపందీసె నే దీయులనట్టు లారెకులు (తెళ్ళ్గంగమోదిరి పాొమ్మటంచు బా థాయుతు. డొజ్జ యెంతయును దాపము బొందెడు నేమి చెప్పుదున్‌. ఆనాక్త పద్యములు గ రం. వండితవరుండు రఘునా థుండు వధానిమణ. బట్టు ధోరణి. గనంగన్‌ జండాంకు6 బట్టు కేతువు దండితనము కానవచ్చెం ద త్త్వజ్ఞులకున్‌, రోటరీక్టబ్బు శి ఆంవెం సకలసృష్టి కర్మచ్యకసంలగ్నమై విరతిలేక ధరణి. దిరుగుచుండె ఈ మహారహస్య మెజి(గి రోటరి క్షబ్బు చృకచిహ్నమూని జరుగుచుండె. ఉం సుధ్యభిలష్యమాణ పదచోదితరీతి సభాముఖమ్ముసన్‌ సాధ్యమ ? పష్ట్రుభిష్టగతి సర్దుకొనన్‌ వలె6 దత్ప్రదత్తముల్‌

శ్రీ శతావధాన [(పబంధము రంగత్చాండుతనూజపంచక ము, శుభఖ్యాతి దీవింపంగా గాంగేయుండు, వివాహమయ్యె (దుపదక్కాభృత్తనూజన్‌ వడిన్‌, కం. సినిమా పపంచలీలన్‌ గనినన్‌ నెంటిస్టితి కనుల6గట్టినయ క్రై కనిపించు. జెప్పనేటికి వినుమా! కలికాలమహిమ, విద్వద్వార్థఘా ! మ. యువపకుల్‌ పల్వురు పైకిరావలయు నాయుష్మంతులై శబ్ద? స్త్ర విపశ్చిత్త్యముంగాంచి, పద్యరచనాప్రా గల్బ్యమున్‌గాంచి: హా స్య వినోదో క్రివిభూతి(గాంచి, యవధానాధీనధీమార్గులై కవులై (గంథ_పణేతలై నవజగత్కలా్యాణ భావాబ్దులై. 8. అనంతపురము : 11-2-1080 నిషేధాక్షరి : ఈనాండు నూర్యగహణము. అవధాని పృచృక[గసు' డగుచున్నాండు. నూర్యుండు శేతుగస్తుండగుచున్నాండు. కం. ఫ్లూఢృ సువిద్దాథాంత ర్వోఢృ కథాకృ తృదృ గ్వపుర్భూతి. బునా రోఢృగభస్తి రవి యెసంగె గాఢధ్వజఘస్తింజేసి కణికక్లాంతికా. | స్టూఢృ-- సువిత్‌ = పందెము చజబెడి కోవీదులగు పృచృకుల యొక్క దాఢాంతః = సమూహము నడుమ, లేదా, దంష్ట్రల నడుమ; వోఢ్స = ధురంధరుండైన, కథాకృత్‌ -( సదృక్‌ == అవదానితో సమౌన మైన, వపుర్భూతి = శరీరస్థితితో, ధ్వజఘ స్రింజేసి = శేత్ముగహణమువలనః పునారోడృగభస్తి = తిరిగి మొలకెత్తు మినుకులుగల, రవి కణకక్తాంతి క్‌ ఠి ళు దత్తపది : ఉ. అబ్బునె యోగ్యసభ్యజను లందజు నొక్కెడంగూడి వేడ్కమై నబ్బురమైన వాబ్బయప్ప టందము. జందముంజూచుభాగ్య మీ

ద్వితీయ ఖండము క్‌ సుబ్బన వాగ్విశేష బహుశొ౭ర్థపిచండిలరీతి రోటరీ క్షబ్బున నావధానికవిలాసము(6 జూ ప(గ6 జూడనయ్యెడిన్‌, సమస్య : దారములేక సర్వజనతాభ విత వ్యము శూన్యమౌం జొండీ

ఊఉ. థారుణ్‌ చాపచుట్టుకొని దైత్యుండు వయెడి లోక మెల్ల హా హారవ ఘూర్దితంబగుచు నబ్దినిమగ్నముగాంగడంగె బృం దారకులార! లెండు హరి దండకు రం డెటులైన శ్వేతభూ దొరములేక సర్వజనతాభవితవ్యము శూన్యమౌం జు(ండీ!

వర్ణనము : పోలీసులు విద్యార్థి వేషధారియగు నాం(ధోపాధ్యాయుని లాటీతో కొట్టుట.

ఊ. చేయనినేరమై తగని శిక్షకు. బాాతు(డనైతి నయ్యొ $య న్యాయముగా నటంచు వసనమ్ములవైఖరి కొంపందీసె నే దీయులనట్టు లాలెకులు (తెళ్ళంగమోదిరి పామ్మటంచు బా థాయుతు. డొజ్జ యంతయును దాపము బొందెడు నేమి

చెప్పుదున్‌. అభాక్త పద్యములు :

కం, పండితవరుండు రఘునా థుండు వధానిమణి( బట్టు ధోరణ6 గనంగన్‌ జండాంశు.6 బట్టు కేతువు దండితనము కానవచ్చె. ద త్త్వజ్ఞులకున్‌.

రోటకీక్టబ్బు :

ఆ.వె, సకలసృష్టి కర్మచ్మకసంలగ్నమై విరతిలేక ధరణి€ దిరుగుచుండె ఈ మహారహస్య మెజింగి రోటరి క్లబ్బు చకచిహ్నమూని జరుగుచుండె.

ఉ నుధ్యభిలష్యమాణ పదచోదితరీతి సభాముఖమ్మునన్‌ సాధ్యమ ణి పష్ట్రభీష్టగతి సర్దుకొనన్‌ వలెం దత్త్రదత్తముల్‌

గ శతావధాన (ప్రబంధము చెల6గున్‌ శ్రీమతి నిందిరానుదతి దర్శింపన్‌ ఫలంబబ్బునం చెలమిన్‌ జూచిరి తతృలం బరయఈగా నేమౌనాొ చూడన్‌వలెన్‌ ఆళూక్తములు ; ఆ.వె, జెముడుభంగిర్యబాంకి సిగరెట్టు కాష్టము తగులబెట్టుచుండె ధనము కోట్లు ఒక్కనాంటి కర్చు ఒక్కపురము!దీర్చు శోభ మీఅ స్వర్గసనుందరముగ, కం, పంబా డేవిడ్‌ పండితు. డింబుగ నిట(గొక్టైగంట లిరువదినాళ్లె సంబరము(గూర్చ వీనుల కుం బండువుగా(గు నిశితగుణగణయు తు6డై సత్కార సభాముఖ్మపోక్తములు ; మ. అభితోమాదక గోస్తనిమధులిలిక్షాధీన ధీవృత్తు లా సభిక శేషఘ్టుల గోప్పిమాని పరమోత్సాహమ్ము దీపింపంగా నభితస్ప్వస్తిక భారతీమధు లిలికాధీన ధీవృత్తులై సభిక్మశేఘ్రుల గోష్టికిన్‌ మలంగు టాశ్చర్యమ్ము గభించెడున్‌. ఉం. (పేస్టుండు కావ్యనిషఘ్టండు, తపిష్ట్రతుషార దయాపయోద థ ర్మిషఘ్టండు, స్నిగమండలవరిష్టుండు, పూజితనూతకంఠ మం హిష్టుండు, వంశశీలగుణ వృత్తిగరిషస్టుండు, వావదూక బృం దిషఘ్టుండు, రామిరెడ్డికటుదెల్పుదునేండు కృతజ్ఞతాంజలుల్‌. [నూత్రకంఠుడు = ద్విదొండు, మంహిష్టు(డు == పూజ్యాండు. | శార్దూలమాలిక. నాలోనొక్కొకమాఖజుభావ మొదవున్‌ మైచెమ్మటల్న్‌గమ్మ6గా( సాలన్‌ దువ్వుచుంగూరుచుండ, బహుళచ్చందశ్చమత్కార ని ర్వేలమ్ముల్‌ పదశస్సమీరితములౌ వృత్తమ్ములన్‌జెప్పి, మే

ద్వితీయ ఖండము ర్ట

థాలీలన్‌ మజియప్ప'జెప్పి యిదియౌందప్పంచు నొప్పంచు గ గ్గోలై తర్కవితర్మముల్‌ చెలంగ సంక్షోభమ్ము వారించి యీ ర్యాళుుపోద్ధతిమాన్ని సభ్యతతికిన్‌ హర్షమ్ముచేకూర్చినన్‌ జోలన్‌నూటపదాజణురూపికలెయబ్బున్‌, నెత్తిదిమ్మెక్కు, నా కేలా? చ్మితవిచ్శితపద్యరచనా హేలాపరిష్కార వా క్కేళీఖర్జువు ఆశునిర్వహణ[దాఘీయణ్మపచారమ్ము, ప ద్యాలో పాటలొ యేర్చికూర్చికొని శావ్యంబైన కంఠమ్ముతోం జాలుంబట్టై యుపన్యసిందమపనియో సంభావనాయోగ్యమౌ శెలూషత్వమొ స్వీకరించిన జనుల్‌ చప్పట్లుగొట్టన్‌ ఘనుల్‌ మేలంచుందలలూ6ప( బొందనగు6గల్మిన్‌ వందలున్‌ వేలు, ౩ వాలిన్యుజ్బ్వలథార బోరుకలగన్‌ వాచించినన్‌ ముమ్మర మ్మై లాభించున దేమియంచు, అవధానాహ్వాన మేతెంచినన్‌ బాలున్‌ నీరము వింగడించి గుజబుతింపంజాలు మేధావులు త్తాల్యపజ్జులు గల్లరే సహృదయుల్‌ తాదృక్షు లేయొక్కరో వాలాయ మ్మరుదెంచిచూచినను జాల్‌ స్వశపాప్తియానంచు ను ద్వేలోత్సాహముంబొంది పెనమగుదున్‌, దేశాటనం బిట్టు మ తృాలంబందు లిఖంచె (బహ్మ, వివరింపన్‌ ముప్పృదేండ్రయెడ న వ్యాలో లస్థితి నావధానిక కళావ్యాసంగముం బూని (శ ధ్ధాళుల్‌ పిన్నలు పైకి వచ్చిరి, సమంతాత్‌కోణి నేతత్మలళా శ్రీలావణ్యము గణర్థమయ్యెః నదియే (శ్రేయస్కరం బిట్టు అె యాలోలచ్చద రాజకీయపవనవ్యాధూతమై డుల్లునో 1 నాళీకోద్భవు రాణి వాణి యెజు(గున్‌ సర్వజ్ఞతాకొణియై.

5. అనంతపురము : 80-4-1082

వపంచబామరము, ” అనంతపద్మనాభళోభనావ తార జానకీ మనః[వియాం[(ఘిభ క్రరత్సమారుతిన్‌ నుతించెదన్‌ సనాతనున్‌ ఘనున్‌ దృఢోల్లసద్దనున్‌ దపోధనున్‌ వనేచరేడమాత్యవర్యు వామదృక్పరాబ్ముఖున్‌,

10 శతావధాన [పబంధము కం. గురుచరణపద్మయుగళము

స్మరించి, విద్వత్క్మవీరగ్యదసంతతికిన్‌ గా

వ్య రసజ్జపాళికి నమ

స్కరించి, ఆకాశవాణి ! సాంగింతు సభన్‌. నిషేధాక్షరి : కుటుంబనియంత ణము. కం. పోష్టల్‌ స్వమర్కరోట్లు

జ్స్కిష్టుల్‌ చాల్‌ వట్టిడాల్‌, తమిన్‌ దా6 బోంబో!

బిష్టోడి. బుల్చు చదచ్చునె ఖి

స్విష్టులకు హరిపదపీఠి శేయస్కరమౌ.

[స్వ-- మర్క-+రోట్‌ = తమ మనసును గష్టపెట్టునట్టి, తుక్‌ -- మ్లిష్టుల్‌ = సంతతివలన నలిగినవారగు, పోష్టల్‌ = ఓగృహ భర్తలారా | వట్టిడాల్‌ = వృథా న్ఫూర్తి, బాల్‌ = బాలును, తమిన్‌ = కామముతో, పోంటో = అతిశయముగా వరించిన పిష్టోడి = చింత చెట్టునందు, పులుపు చచ్చునె! అనగా -ఈ దేహమునందు కామము నశింపదని భావము. స్విష్టులకు = చక్కని భక్తి కుదిరినవారికి, శ్రీమన్నారాయణచరణపీి (శ్రేయస్కరము, *మర్కో మనసి మారుతే. 'మ్లుష్టై మానాస్పష్టవాచౌ” -నానార్ధరత్నమాల.] దత్తపది : నిరోధ్‌, లూపు, వాసెక్లమ, బూబెక్తమి పదములతో శ్రీకృష్ణుడు

కావించిన గితా[పబోధము. క్‌ ళ్‌ మ. తగునే యిట్రి నిరోధమంచడలి పార్హా ! కరృృతాహంకృతిన్‌ వగవంబోవకు జూపులాకవశులై పాణుల్‌ మృతిన్‌ గండు, తేర్‌ దిగుటల్‌ వాసె? క్టమిక్టమిస్వనితమౌర్విం (దుళ్ళు6 గర్జుండు, మౌ అు గకుల్‌, కవ్వడి యిచ్చాటూబె? క్టమిర్ముగోపం బడంగింపవే.

['రాపులాకవశులు = సంహారకర్తయైన రుదుని యొక్రిడికి తలయొగ్గి, (పాణుల్‌ మృతిగందురు తేర్‌దిగుటల్‌ = రథావతరణము జేయుట, వాసే? వాసియా? (పతిష్టయా? క్రమిక్టమి = వింటినారి లాగినపు డగుచప్పుడు. కవ్వడి = సవ్యసాచి. ఇచ్చొట-[ఊోబె ? రణరంగమున కేడియా ? క్టమిశబ్దముతోడి కర్ణాదియోభుల యొత్తికోలు నుపశమింపంజేయుమని

ద్వితీయ ఖండము 11 శ్రీకృష్ణుని యవదేశసారము. (లా = మవాోదేవే. పులాకః ఊపే, [యేరణే = శష్టార్థకల్పతరువు.] వర్ణన : రిమైరై యింటికి వచ్చిన ఎన్‌.జీ,.ఓ. అపుడే యెనిమిదవకానుపు

బిడ్డను గన్న థార్యను జూచినాండు - అతని స్థితి

మ. ఒక సామాన్య రుటుంబవైతనికు( డుద్యోగాంత వ్మిశాంత ప క్షకు(డై యింటికింటోయి యష్ష్రమశిశున్‌ గన్నట్టి బాలెంతతో నింక నమ్మన్మథు నబ్బయే మనకు దిక్కేమందు నాకర్మ మో చకితైణా &! యనెన్‌ జనార్హ్దను డుపేక్షం జూచునో ![పోచునో!

[చకికైణాడీ = (తవచే వణంకుచున్న యిల్లాలు] నమస్య :; సంతతి వృద్ధి జేయుటయె సొర్ధకమైనది యీ జగమ్మునన్‌,

ఉ. చింత యొనర్చ లోకమున జేరిన జీవుండు నిర్వృృతిం గనన్‌ స్వాంతమునన్‌ దలంపవఠె నాత్మసునిష్టుండు గావలెన్‌, వధూ దంత బహిస్సుఖానుభవతత్పరతన్‌ జనుటొప్ప దెప్పుడున్‌ సంతతి వృద్ధిజేయుటయె సార్థక మైనది ఈ జగమ్మునన్‌? [వధూ ఉదం౦ంత == వధూదంత.]

6. అమలాపురము : 28-7-1886

మ, సుతియింతున్‌ వరమాడభూషికులచర్మదున్‌ వేంకటాచార్యు నూ రితులౌ తిర్భతి వేంక కేశ్వరుల నిర్ణిదోక్తి లాలిత్య వి న!

(శుతుండౌ వేంకట శేషశాస్త్రికవివర్యున్‌ మద్దురుస్థాన భూ షి్‌తు లీపెద్దలు వాక్చుమాకృతులు స్కుశీదాయకున్లావుతన్‌. నిషేధాడరి : గౌతమీనదీ (పస్తు స్థితి.

కం, శ్రీభృ తృయఃకణోబ్బె క్యోభ దశన్‌, ముద్దమౌః రుచుల్‌ చిబువీతుల్‌ గా భూపితభాతి, నదీ (ప్రాభవమది గౌతమి( దగు (బావృడ్వేళన్‌,

క్రై శతావధాన (ప్రబంధము [దశన్‌ = అంచునందు, అనగా గట్టునందు, ముత్‌ -1- దము = సంతసము గూర్చునది. ఏీతులు = గుజ్జములు. ] దత్తపది గ్‌ ఉ. సందు గణించి రావణు(డు జానకి.గైకొనిపోయె లంక కా మందు డశోకనామ వనమధ్యమునన్‌ వసియింపంజీసె, ఆ పొందు లభింపదయ్యె హరిపొందు లభించెం. దదీయగాథ తా నెందు. గథాస్వరూపమున నెక్కె6 [1బజాహృదయాగపీఠమున్‌. సమస్యః రత్నము లాయె తాళ్ళు బళిరా యని మెచ్చంగ దేశదేశముల్‌. ఉ. యత్నము చేసి చేసి గెలుపంద జన్మపచయమ్మునందు స ద్ధత్నుమతి_పగల్ఫులు మహాజననాయకులైరి పండితుల్‌ నూత్నులు ఘోషయిత్నువులు క్లాకముంబెంపంగ మించి యీగత్రిన్‌ రత్నము లయ్యెతాళ్లు బళిరా యని మెచ్చంగ లోకలోకముల్‌. నల్ట సిరా చుక్క. సీసపద్యము. సి తరుబీకపోలమధ్యమునందు శుభవేళ సొబగొందు మసిబొట్టు చుక్కవోలె సకల జగజ్జన సంతోషకారణ చం[దబింబగత లాంఛనము మాడ్కి రమణీయ సత్మావ్య కమనీయపద్య వా గ్గత శబ్దదోష విశారమట్లు భృతిగొను నుద్యోగి బతుకుషృతమునందు మన్నింపంగారాని మార్కు వత విమల జలరాశి నుదయించు విషము వోలె గమల యురమున మృగనాభి కందు వలె మీది కొలికెడు కాల మషీదరాంక రేఖ చితవిస్ఫూర్తి వర్తిల్లు నవుర 1

ద్వితీయ ఖండము స! ఆచాక్తములు ; తే.గి. సీ,వి, సుబ్బన యండు నన్‌ శిష్టజనులు (పాద్ధుటూరను పట్టణమున వసింతు వాణింజే పట్టి జీవించు వంశమందు జనన మందితి దైవిక శాసనమున. [వాణీ వ్యూతిశళ్చ భారతీ. (తికాండ శేషము] తే.గీ. సహృదయజన॥రోమణి సాం్యపతికుల ముఖ్యు6 డశ్వత్హనా రాయణా ఖ్యుం డస్మ దాప్తమి్య[తుండు కవితారహస్యవేత్త యుత్తములలోన బేర్కొన నుత్తముండు. అచ్చతెను(గు ? కం. అమ్మా! నిను వేడెదనా కిమ్మా! కావలసినంత యిమ్మగు విద్ధెన్‌ నమ్మి నినున్‌ మది6 గొలిచెద నమ్మ కడున్‌ గూర్మి6 గొడుకు నరయంగ వలదే? 7, ఆరణి (తమిళనాడు): 22.5. 1888 శాం స్వర్భోగమ్ములు శ్మ్యశుసంగత మధు[ప్రాయమ్ము లిందాదిస ర్వర్భుల్‌ బీదలు త్వతృదాగనఖశోభాలాలితుల్‌ మాదృశుల్‌ గర్భేతృప్తులు) నీవకావ వలయున్‌ గైమోడ్చు లర్చింతునా విర్భూతార్జకృపాకటాక్షమున దేవీ ! చూడు, చూడాంబికా |! ఆ.వె, వెన్నముద్దవంటి చిన్నికృష్ణయ్య వా కృణితు లాలకింపవలయు నరులు జనిమ మరిమ లేని సత్పదదాయి (బ హ్మ్మపమోదరాజ్య మబ్బు నిజము,

కే4 శతావధాన [ప్రవంధము శా ఛందళ్శాస్త్రగభిరవారిధి నగ స్త్యర్షింబలెన్‌ (గోలి చె ల్వొందుం (బాజ్ఞుండు భాబుజీకుండు వచక్నూ త్తంసుండాశీస్పుధా మందౌఘనస్ఫురద ౦తసత్ప్రకర సంపన్నుండు రాపరి వం కశేందుండౌ దొరస్వామిశర్మకు సమస్కృత్యంజలుల్‌ పప్టెదన్‌. [భా +-బువీకుండు = (పసిద్ధుండు.] నా డాక్టర్‌ విశుతపట్టభదుండగు బ్మటా భావనారాయణున్‌ వాక్టీకారచన్నాపవీణు నతిధ్మివాత్నపియంభావుకున్‌ [బాక్టోపేతర సంప్రదాయ రసికున్‌ మన్మితవర్యుకా సుధా భుక్రాజోపము నిర్మల్యపకృతిసౌమ్యున్‌ మొక్కి కీర్తించెదన్‌, [బోకేతర = అనల్ప. నుధాభుక్‌ -- టాజ (- ఉపముండు = కల్ప వృశము వంటివాడు ] నిషేధాక్షురి ; నలమహారాజవర్ణనము* కం. అత్నుక్విణ్‌ నాగు హగద యిత్న్హూక్రివశున్‌ సదా మణీడ్యున్‌ దృణ్యా (పత్నాఖ్యుం గడ్మతర్హున్‌ జ్యాత్నేతరు నైషధు బుధు వ్లాఘింప(దగున్‌. [అత్ను = నూర్యుని వంటి, తేజస్వియగు, కు--ఈట్‌ - నాగు = క్వీణ్నాగు = రాజ్మశేష్టు హ-(గదయిత్ను -౧ జుక్తివశున్‌ = హంస వావదూకవాక్యవశుని, తృణ్యా (వత్నాఖ్యు = గడ్డిపరకల ప్రాంత పేరు కలవాని. కడత్ర --బుతున్‌ - కళ్ళ్యతముచే పూబితుని, చ్యాత్నేతరు = &ీణపుణ్యుండు కానివాన్తి నైషధు క్లాఘింప(దగును, ] దత్తపది శ ఊఉ. లేండిట వాగ్గురంథరు(డు లేచి నిలంబడి యిద్దికాదనం బాడి, సుయోధనాదు లొకపాటుననుండరు, కృష్ణ యేడ్వదే? పోడిమిమాలి, పాండవులు పుణ్యులు, సజ్జనహింసకూడ దీ వాండితనమ్మటంచు నొకబాలుడు పల్కె సభాముఖంబునన్‌.

ద్వికీయ ఖండము 5 న్యస్తాకురిః అంధ భాష్మాపాళ స్యము,

శా. కపంపుంబొడి చందమామజిగి ముక్తాహారసాభాగ్యమున్‌ దీపంబై యదనల్బశిల్పరచనన్‌ జెల్లున్‌ దదాథ్యాంధ భా షా్మాపాశస్త్యము విప్పిచూప వశమే ? శార్దూలవృత్తమ్మునన్‌ క్షిపోక్తిన్‌ గిరి నద్దమందుబలె సంక్షిప్తాకృతిన్‌ సత్కృతీ !

సమస్య : కాకుల ఢాక కాంగక కకావికలయ్యె నులూకసంతతుల్‌. ఉ. లోకమునందు! గాకి పవలున్‌ బరికింప నులూకమెంతయున్‌ జీ/కటి వ్మికమించు మజిచేడ్వడు వీడ్వడ6 గాలయుకక్తి వృ కాకులమౌచు. గంపంబడి యంధగతిన్‌ జెడి నేలంగూలుచున్‌ గాకులథాకకాం/గక కకావికలయ్యె నులూకసంతతుల్‌. నవనాగరకతగల కోడలు, [పాచినసంపదాయపు టక్తగారు, తే.గీ. (కొత్తగిత్తమై కోడలు కోటికెక్కు

అత్త వెనుకంజయై దుత్త నెత్తికెత్తుం

(బాంత్మకొ త్తలకలయిక పరిఢవిలునె ?

తీజి వైరిసనూసపు(దీరు గాక.

భాషలు వేజయిన ,పేయస్యీపియులు తనమనోభావములెట్టు వెల్టడించికొందురు

ఉ. కామము జంతుధర్మమగు(గావున భాషలు వేజబువేబుగన్‌ భూమిందనర్చు(గాక, మది(బొల్చ్బురుచులొ వివరింపనయ్యెడున్‌ (బేమమొకండుపాొంగి యలరించుళ్యబ మోదమునించు _దర్చక స్వామికి నంజలించి నవజంపతు లింపువహింపకుందురే ? లోకమంతా అొష్టుబ్యూబ్‌ బేలీలమయమయినచో నెట్టుండును?

ఆ.వె. దేవభూమిగొ(గ దేశంబు మాజెడుగ(గొ త్తసృష్టి పృద్వి/గొజులు నపుడు లేదుతల్లి, తండడిలేండు; తోంబుట్టులులేరు, జ్ఞాతిబా ధలేదు,లేదు.

16 శతావధాన 1పబంధము ఊం దక్షిణవారణాసి బిరుదమ్ము వహించు నలంపురమ్మునన్‌ దీక్ష “విశాసభారతి ద్వితీయవసంత శుభోత్సవోద్యమా ధ్యక్షత మించువేళ నవథాన మొనర్చుట మేలు గాదె? ౯ స్థ్రక్షమ పండితపభుండు (పొఢసరస్వతి పేరి మంటపిన్‌, తే.గీ. అష్టభాషాస్వరూ పజ్జుః డమలబుద్ధి శిష్టచరితుండు నాగమశిల్బశాస్త్ర రసికుండగు గడియారము రామకృష్ణ శర్మ సౌహృదమెంచి యంజలి ఘటింతు. నిషేధాకరి , థ్రీరాముండు. కం. శ్రీద్ధ మహాలిష్వకరుస్‌ (గుద్ధ ద్యుస దరిచయా న్హకున్‌ ద్యుస్పృక్తా ర్జ్యోద్ధత గరుత్ప్రభంజన రుద్ద ఘనాఘు రఘురాము (బోవ నుతింతున్‌. [్రీ+- ఇద్ద, లిష్వ = ధనువు, ద్యుసత్‌ - అరి = రక్కసుడు.] దత్తపది : ఊం చెత్తయట౦చు స్రీసుఖము జిత్తమునం దలపోయ కక్కటా | మెళత్తనిమాటలన్‌ దొడరి మీనవిలోచన నంట(జూచె. దా నత్తజి వేడ్క సింహబలు. డక్క సుదేష్టయు. దోడ్పడన్‌ వడిన్‌ మొత్తండె భీము. డన్యజనమున్‌ విపరీతపుదృష్టిజూచి నన్‌. సమస్య £ రతికిస్‌ రమ్మనె నాత్యసోదరుని నారాటమ్ము కనృట్ట(గన్‌. మ. సతిసేవించుతజిన్‌ ద్రిలోచనుపయిన్‌ సంధించి.పూముల్కి పం చతగబాపించిన నాయకుం దలంచి మూర్చన్‌ (గుంగె నిల్లాలు, త ధ్లతి వీక్షించుచుగౌరి, శీతజలమున్‌ గైకొంచు(ద్రావింప(గా రతికిన్స్‌ రమ్మనె నాత్మసోదరుని నారాటమ్ము కన్ఫట్ట(గన్‌. జ [గారి సోదరుడు మైనాకుండు, ]

ద్వితియ ఖండము 17 చరణ్‌ సింగ్‌ బడ్జెటు, తే.గీ. చరణసింహుండు తా నర్ధసచివుండగుచు. దీర్చు బడ్జెటు మనకేమిగూర్చు ననిన దునంగ నాంగలిజేకొని చనెడువాండు సంతసంపడుు నది నుభికంబ కాదె? దండకము థ్రీ జోగుళాంబా మహోాశక్తియున్‌ బాల్మబహ్మేళ “రుండెందు థాసింతు రా తుంగభదానదీతీరదేశమ్మునన్‌ హేమలాపూర్ణలామమ్మునన్‌, దొల్లి వార్వేల్టితోర్విన్‌ నిజోదారదంస్ట్రానుఖన్పర్శచే నుబ్బంగానెత్తి వారావా దేహుండు లక్ష్మీవరుం డాదినారాయణుం డుల్జసల్టీల నిల్చన్‌, జిగజ్ఞాలలీలా సిసృడ్షున్‌ నురజ్యేష్టుం డత్యంతనిష్టన్‌ దపోదీక్షు వర్తించి, కార్తార్థ్యముం జెందె, సంసారిద్రై థార్గవుం డవృరోరూవనలావణ్యగణ్యన్‌ జిరంటీవ రేణ్యన్‌ భజంగ స్ఫురద్వేణీక న్‌ రేణుకన్‌ గూడి పెక్కేండ్డునిల్చెన్‌ దపోమగ్ను(డై అన్యసౌందర్య బద్ధాదరాలోకయౌ రేణుకన్‌ జూచి [కుద్ధుండు వృద్ధుండు తన్మస్తకచ్చేదమున్‌ జేయంగాంబంచె రామున్‌ సుతు, గం్మడగొడ్డంట శీర్షమ్ము ఖండించె బితాజ్జపాలించి రాముండు,. ఆతల్లిమూర్థమ్ము చండాల వీథిన్‌ ఐడన్‌ [గామపున్‌ దేవతాఖ్యాతి నెల్బమ్మనా నోలింభిల్వంబడెన్‌, మొం డెమిందుండి భూదేవినా నగ్నలై వంధ్యలాకాంక్షు సేవించ(గానొప్పె, విశ్వేశ్వర పేరితుండైన సిద్ధండొకండిందు విచ్చేసి, జ్యోతిర్మహా లింగకోటిస్ట మృత్సారమున్‌ గిల్లి గైకొంచు! దద్యోగవిన్ఫూ ర్రిచే స్పర్శ వేదిన్‌ రనవ్యాప్తి- గల్పించి బంగారమున్‌ లెక్కలేనంత గావించి, దివ్యా లయమ్ముల్‌ వినిర్మించె, ఈవైఖరిన్‌ కే.తమావోత్మ్య మేపారు గంథస్థమై. వైదికందైన సతృంస్కృతిద్వీవషమున్‌ ముంపంగా థూధరోక్సేధ శృంగోద్ధతిన్‌ బౌద్ధయూథావగాధాటి బృంభించువేళన్‌ భజ్మపొఢి, గుంభోద్భ వారూఢి( జొళుక్యరాణ్ముఖ్యులున్‌ బల్టవుల్‌ దడీణతోణ్‌ మాజొడ్డి కాపాడి న్‌ 2

16 శతావధాన (పబంధము ఉం దక్షిణవహరణాసి బిరుదమ్ము వహించు నలంపురమ్మునన్‌ దీక్ష “వికాసభారతి ద్వితీయవసంత శుభోత్సవోద్యమా ధ్యక్షత మించువేళ నవధాన మొనర్చుట మేలు గాదె? శ స్రకమ పండిత్నపభుండు (పౌఢసరస్వతి పేరి మంటపిన్‌, తే.గీ, అష్టభాషాస్వరూ పజ్హు( డమలబుద్ధి శిష్టచరితుండు నాగమశిల్పశాస్త్ర రసికుండగు గడియారము రామకృష్ణ శర్మ సొహృదమెంచి యంజలి ఘటింతు, నిషేధాకరి, శ్రీరాముండు. కం. శ్రీద్ర మహాలిష్వకరుస్‌ (గుద్ధ ద్యుస దరిచయా న్షకున్‌ ద్యుస్పృక్తా ర్జ్యోద్ధత గరుత్ప్ర్రభంజన రుద్ద ఘనాఘు రఘురాము (బోవ నుతింతున్‌. [థ్రీ 1- ఇద్ద, లివ్వ = ధనువు, ద్యుసత్‌ 1 అరి = రక్కసుడు.] దత్తపది : ఉం చెత్తయటంచు స్త్రీసుఖము( జిత్తమునం దలపోయ కక్కటా ! మెత్తనిమాటలన్‌ దొడరి మీనవిలోచన నంట(జూచెం దా నత్తజి వేడ్క సింహబలు: డక్క సుదేష్ణయు. దోడ్పడన్‌ వడిన్‌ మొత్తండె భీము. డన్యజనమున్‌ విపరీతపుదృషప్టెజూచి నన్‌. సమన్య : రళతికిన్‌ రమ్మనె నాత్య్మసోదరుని నారాటమ్ము కన్పట్టగన్‌. మ. సతిసేవించుతణిన్‌ (దిలోచనుపయిన్‌ సంధించి.పూముల్కి పం చతగబాపించిన నాయకుం దలంచి మూర్చన్‌ (గుంగె నిల్లాలు, త ద్గతి వీక్షించుచుగౌరి, శీతజలమున్‌ గైకొంచుగదావింపంగా రతికిన్‌ రమ్మనె నాత్మసోదరుని నారాటమ్ము కన్పట్టంగన్‌. ల | గారి సోదరుండు మైనాకుండు, ]

ద్వికియ ఖండము 17

చరణ్‌ సింగ్‌ బడ్జెటు, తే.గీ. చరణసింహుండు తా నర్ధసచివుండగుచు.

దీర్చు బడ్జెటు మనకేమిగూర్చు ననిన

దునంగ నాంగలి(జేకొని చనెడువాండు

సంతసంపడు, నది సుఖిక్షంబ శాదె?

దండకము

శ్రీ జోగుళాంబా మహాళక్తియున్‌ బాల[బ హ్మేశ్వరుండెందు థాసింతు రా తుంగభ[దానదీకీరదేశమ్మునన్‌ హేమలాపూర్ణలామమ్మునన్‌, దొలి వార్వేల్లితోర్విన్‌ నిజోదారద ంష్ట్రానుఖస్పర్శచే నుబ్బ(గానెత్తి వారాహ దేహుండు అలకడ్మీవరుం డాదినారాయణుం డుల్టసల్టీల నిల్చన్‌, జిగజ్ఞాలలీలా సిసృకున్‌ సుర జ్యేష్టం డత్యంతనిష్టన్‌ దపోదీక్షు వర్తించి, కార్తార్థ్యముం జెంద,

సంసారిదైై భార్గవుం డవృరోరూపలావణ్యగణ్యన్‌ బిరంటీవ రేణ్యన్‌ భుజంగ స్ఫురద్వేణికన్‌ శేణుకన్‌ గూడి పెక్కేండ్లునిల్చేన్‌ దపోమగ్నండై, అన్యసొందర్య బద్ధాద రాలోకయొ శేణుకన్‌ వొచి [కుద్ధ్దుండు వృద్ధుండు తన్మస్తక చృేదమున్‌ జేయంగాంబంచె. రామున్‌ నుకున్స్‌ గండగొడ్డంట శీష్షమ్ము ఖండి౦చె( బ్మికాజ్లపాలించి శాముండు, ఆతల్లిమూర్థమ్ము చండాల వీథిన్‌ బడన్‌ (గామపున్‌ దేవతాఖ్యాతి నెల్వమ్మనా నోలి(బిల్వంబడెన్‌, మొండెమిందుండి భూదేవినా నగ్నయై వంధ్యలాకాంక్షు 'సివింప(గానొప్పె,

విశ్వేశ్వర కేరితుండైన సిద్ధుండొకండిందు విచ్చేసి, జ్యోతిర్మవో లింగకోటిస్ట మృత్సారమున్‌ గిల్లీ గైకొంచు. దద్యోగవిన్ఫూిబే స్పర్శ లయమ్ముల్‌ వినిర్మించె. ఈవైఖరిన్‌ జే[తమావోత్మ్య మేపారు [గగంథస్థమై.

వైదికంబైన సత్సంస్కృతిద్వీపమున్‌ ముంప(గా భూధరోక్సేధ శృంగోద్ధతిన్‌ బొదయూథావగాధాటి జృంభించువేళన్‌ భజ పొఢి( గుంఖోదృ

[్‌

వారూఢి.( దొళుక్యరాణ్యుఖ్యులున్‌ జల్టవుల్‌ దతీణకోణీ మాజొడ్డి కాపాడి

న్‌ 2

క్రి శతావధాన [వ్రబంధము రాత్మీయసాభాగ్యమున్‌. తత్కళారక్షకిన్‌ భక్తికిన్‌ హేమలాపూర్షివాకళ్శిలౌ కస్సమూహమ్ము కార్కాణయై నిల్నె, సంగీత సాహిత్యముల్‌ నృత్యబై షజ్యి శిల్యాదు లౌజ్జ్వ్యల్యమున్‌ గాంచుచున్‌ మించె. ఎ జ్జ్వై ఓర్గంటివా ర్కాకతీయక్షుచూవల్టభుల్‌ ధర్యనిర్వాహకుల్వోవంగొ, యావనోవ్మదవక్షమై _ స్తభ్ధరోమధ్వజోద్యగ ఫ్రీకృష్ణదేవ్యపభువాళ్షమ జ్యాగద్భుజాగుప్తమై లబ్ధలత్మీక ళలాముగ్యమై (కమ్మజన్‌ బొల్బె. విద్వతృ్రభుం డొయ్యనన్‌ రాయచూ ైల్చి యిచ్చోటికేతెంచి, యీదేవకాగారశిల్పాది వైశ్వుర్యముల్‌ గాంచు. నేచ్చాట్టు గావించుటల్‌ పెద్ద నార్యుండు కుడ్యాంతరాలేఖ్య దివ్యాంగనాలింగిత (బాహ్మణోత్తంస గాథా విశేషంబు కావ్యాంగభూతంబు గావింప నూహించుటల్‌ నించురోచూంచ ముక్కింత భావించినన్‌ (ాక్కథల్‌. కాదృగేత న్మహాకే.[త దేవాలయ్మపాంగణంబందు “అష్టావదానంబు గావించుటల్‌ భాగ్యలక్ష్మీపరీపాకమంచున్‌ దలంతున్‌ మదిన్‌, 0. ఈతముక్కుల 1711088 నిషేధాక్షరి : థ్రీచమూర్క్మండేయ వ్యాయామ సమితికి అీస్సు, కం. ఉముం గాక, మఖర్షిప టీ మంజుకళాబ్దజ సృటిఖ్యర్థి యిడన్‌ శ్రీమార్మండేయ వ్యా యామ కళాసమితి మంగళాఢ్యము గా6గన్‌. [వటీమంజుకళయందు, అనగా వస్త్రనిర్మాణక ళయందు, అబ్దబి = బ్రహ్మాయనెడి, సృటి = వటికవంటి తెల్లని, ఖ్య- బుద్ధి = కీ ర్తివిస్త్రతి కల మఖ-[-బుషి = యజ్ఞ భవు(డైన బుష్సి అనగా భావనర్షి యిడన్‌ == భువిన్‌. ] తమిళనాడులో జొనకి జయలలితల పోరు; ఊఉ. జానకి తోలుబొమ్మః తెరచాటునందిప్పెడు నొక్కయప్పక య్యానకు6గాలు (దవ్వునటు, లవ్వల కన్యక యోర్తు చండిరై

ద్వితీయ ఖండము 0 దానికి వేచి చూడవలె (దావిడలోకము తీరు, స్వస్టుండై ధీనిధి రామచం(దుండొక తెర్వును జూపకపోయె నక్కటా | దత్తపది: కైక, సుమిత్ర మంధర, సీఠ భారతార్థము. ఊఉ. పాలునకై కడుం జలముపట్టి పెనంగె నుయోధనుండు, గో పాలు(డు తా సుమ్మితత సభన్‌ నెలకొల్బంగంజూచెం గాలమై యాలము దాప్తరించిం జెడె నంతటి మంధరరాజ్యలక్షి, స్ప న్రాళు విసి] తమోమయుండు ధర్మవిచకణు. డెట్టులయ్కడున్‌. సమన్య ః అసువులుబాసె నర్జునుండు, అందయి మున్గిరి శోళవారిధిన్‌, చం, వనుథ సహ్మసబాహుబలవైభవు( డర్జును(డేచి యెవ్వరిన్‌ దుసికిలనిక యోర్చె;విమతుండు నమఘోరుండు జామదగ్ను్యు! డు బ్రసితకుఠారథార జటిలస్ఫుటహుంకృతి సంహరింపంథా ననువులు బాసెనర్జునుండు, నందజఖు మున్లిరి శోకవారిథిన్‌, ఆభాక్తములు : కం, మగతనము వెడంగంబురుషుండు పాగరదాంగుచు మద్యపానమును జేయుచు( దా మగువన్‌ జంపెడి గట్టుము! దెగ6ంగోరుచు: నగ్నివోలె దృప్తిం గనునే? స్‌, ఈతముక్కలయందు లేంతవెన్నెలవంటి చిక్కని చిజఖునవ్వు చిలుకువారు ఈతముక్కలయందు. బూ(తపసి6ండివంటి నిద్ధపు వలువలు నేయువారు ఈతముక్కలయందు బోతుకోయిల వంటి కమ్మని కంఠము కలుగువారు ఈతముక్కలయందు నేతిలడ్డులవంటి మంచి పద్యములు నిర్మించువారు

20 శతావధాన ్క,వబంధము కలరు కలరెందజి కళాకారులిందు నందజకు వందనమ్ముల నందంజేసి పోటరితనంపుదెలివికి గీటురాయి భాసురాష్టావధానమ్ము. జేసినాండ.

ఉం. నల్లనివాండు మీన నయనమ్ములవాండు తరంగదీర్హ బా హూల్లసనమ్మువాండు, ముదిరోద్భట ఘోషమువాండు, పుట్టితో నుల్లము(జొచ్చు బెస్త్టలకు నోరె మొసంగెడువాండు: వాహినీ వల్లభు డీతముక్కలకుంబాపయి కొంగుపసిండి గావుతన్‌.

10. ఒంగోలు 12.9.1079

శా గీర్వాణోక్తికి. గాళిదాసాకండు గల్గెన్‌ దొల్లి యాంధో క్రి క్రీ యుర్విన్‌ గలైైను శంభుదాసాకండు యోగ్యుం డుక్తివెచ్చితి నం తర్వాణుల్‌ వినుతింపంగూర్చెంగృతి సంతానమ్ము నమ్మేటికిన్‌ గుర్వారూఢయశ:కిరీటికి ఘటింతున్‌ జోత లెజ్జన్నకున్‌.

దత్తపది :

ఊఉ. రావణభంగి పఫైంధవుండు (దౌపదింబట్టి చెడెన్‌ (బకుంభక ర్హావధి మౌర్విలాగి దినపాత్మజు(డీఖ్లె విభీిషణస్థితిన్‌ భూవిభుండయ్యె ధర్మజుండు భూరిజయానక మేఘనాద సం భావిత శబ్దహిండితము భాసిలె! దత్సభ వర్ణనీయమై.

సమన్య ; చెడు దుర్వర్ణ్వమహోత్సవంబిది నుత శ్రీరామళర్మంబగున్‌,

మ. కడుదీకామతి వంగవోలుపురికిన్‌ గల్యాణమున్‌ గూర్చం (బే ముడి నిర్మించిరి భారతీభవనమున్‌ బుణ్యుల్‌ కళాధీనమున్‌ జడతాదూరము తత్ప్రయత్నఫల ముచ్వ్చైర్లీల శంసింప నెం చెడు దుర్వర్దమ హోత్సవంబిది నుతశ్రీరామశర్మంబగున్‌. |దుర్వర్షము = రజతము.]

ద్వితీయ ఖండము వే రాజనారాయణ [వధానిదైునచో ? శా. తానొక్కండు (పధానిపీఠమును బొందన్‌ రాజనారాయణుం జేనోదూరముగాంగ నేలంగలనం చేమేమొ ఘోషించెడున్‌, వానం గుర్వని వట్టి మబ్బు రణనవ్యాపారమున్‌ జూపు చం దానన్‌ మెత్తురె తక్క్రఏమంబు _పజ లాత్మళ్లాఘ మన్నింతురే? ఆశూ క్తములు : శా భూదొనంబది కాలదోషమున, (బాపుందప్పి వమ్మాట వి ద్యాదానంబది మేటియయ్యె నిపుడీతత్ప్వమ్ము గుర్తించి వి ద్యాదాన్నపవణాత్సు లుత్తములు తీర్థమ్మున్‌ (బతిప్టించిరి చ్చో దీ్‌నన్‌ బురుషార్ధలాభము (పపిత్పుల్‌ పాందరే? నద్వటుల్‌. శా. అబహ్మణు్య్యండుకాండు చెర్వుకుల దుగ్దాంభోధిచందుం డహో సు్కుబహ్మణ్యు(డు శాస్త్రి మంజులమనీషుం డన్మ దష్టావధా న (బాహ్మీరుచిదర్శనోత్చుకమతిన్‌ రప్పించె నొంగోల్పుర శ్రీ (బాంతిన్‌ ననుంజూడదే? మృదుతరాశీర్మాలికాద్యాతియై. 11. కడప: 188. 1960 మ, అమర స్త్రీ[భమ రచ్చటాపరి చితివ్యాపారలీలాదృతి (ఈకమముల్‌ బాలరసాలపల్లవ లవ్యపత్యగలౌహిత్య మి (తము లూహింతు శరత్ప్రభాతముఖజా[గత్ప్మత్రరాజీవ ర క్రిమశిక్షాగురువుల్‌ విరించిరమణీ కేళలీపదారుణ్యముల్‌. చం. *“కడపియనన్‌ మదన్వయము గాంచెరబసిద్ధి శతావధాన మి య్యెడ నొకమాజొనర్చితి, నిదే మనరాయలసీమయందుం జే ర్వడసినయూరు, భారతికింబట్టు, రసజ్ఞుల కిల్లు, నీతికిన్‌ గడప ముదంబగున్‌ గడపంగన్న మహాజనులార ! నాయెడస్‌, సీ. అలసానిపెదన యమృతలలితకి ర్తి కవికుల్న్మశేఘ్టుండు కడపవాండు

లు శతావధాన వ్రబంధము వావిలికొలను నుబ్బారావు బహుబృ్బహ ద్ర్ధంథకమలసూతి కడపవా6డు జనమంచి శేషా[దిశర్మ శతాధిక (గంథ్యపబంధృండు కడపవాండు దుర్భాకవంశచం్యదుండు రాజశేఖర కవిసార్వభౌముడు కడపవాండు కావ్యశిల్బవేది ఘటిశామహాయంత కరులకలశజలనిధథి కువలహితు(డు చారుకీర్తి శేషశాస్త్రి కడపవాండు చల్లని కడుపుగ లతల్లి కడప, చం. అఖిలధరి(తినేండు గడియారము వేంకట శేషశాస్త్రి క్రీ ర్తి ఖనది నిత్యజీవనగతిన్‌ ఘనసారపట్‌ర శితరు క్సఖ విమలోర్మిమాలికల( గాలెడు దధ్ధురురాట్బ్పదాంబురు జ్ఞఖమణికాంతిలాలితము నాదగుమౌళి యింకేమి కావలెన్‌ ? నిషేధాకురి ; కం. ఘనథధీవిధి శ్రీపూర్ణత! గని యీదృగ్గీసుధాాపకాశము మాలో గనమంచు వివేకానం దునిన్‌ చికాగో జనుల్‌ వినుతిచేసి రొగిస్‌. [విధి = (బహ్మః సుధ = మెజిపు] దత్తపది : ఉం వద్ధు విరోధ మెప్పుడును బార్థులకర్థము రాజ్యమందుంబాల్‌ కద్దు సుయోధనా |! రణముఖమ్మున నీఠకగులాభమేమి? పో! పద్దుకుంబూని పచ్చనగువంశము కీడ్వడంజేయకయ్య ! యన్‌ నుద్ధులుజెప్పుపెద్దలనుజూచి హసించె నరేశుండీసునన్‌.

ద్వితీయ ఖండము వ్ర సమన్య : భావజకేళియందు నొకభామినిగల్చె మజొక్కథామినిన్‌. ఉం నావలె-జ్మితబంధరమణత్వము నీయెడ6గభైనేని లీ లావతి! కృష్ణుందనవలె లాఘవ మందకనేండు నా (బతి జ్ఞావిధి పూనెనొక్కరిత జాణ మజొక్కతపూనె, నిర్వురన్‌ భావజ కేళియందు నొకభామినిగెల్బె మజొక్కభామినిన్‌. (వచరుని యింటికేగినతరువాతి మనస్థ్రృతి, మ. (పవరుం డల్లవరూధినీతరుణి దౌరాత్మ్యమ్ము( దర్దించి యా ర్హవ మొప్పన్‌ దనయింటికేగి, స్మృతిధారన్‌ దన్ధతుల్‌ దోంపంగా నవలా నన్‌గని యెంతచేసె. గడువింతన్‌గంటి మేల్కొాంటి నం చు వివేచించుచునుండె, నార్జ్ర్వమతియై శోకించునే? దానికై, గురుదతీణ : చం. గురున కొసంగె మున్ను తనకున్‌ సభ నూటపదాబులీయ మ ద్గురుం డిపుడేను మద్ధురునకున్‌ సభ నూటపదాబులిత్తు నా దరమున మీరు నాకిడిన్నదవ్యము దకిణగాంగ, శిష్యులున్‌ గురుసరణిన్‌ జరించు టొనంగూర్చదె మోదము శిష్టపంక్తికిస్‌ 12, కడప: 810-187 భజంగ(పయాతము. జగతృృప్టి లీలాలసత్స్వాంతు నెంతున్‌ దృగంతస్ఫురన్నాాయు దేవీసహాయున్‌ ఖగస్వామివాహున్‌ మృగస్వామిదేహున్‌ (సగ్య్రేషభూమన్‌ మరందార్ద్ర్యభాషున్‌, సీ, శ్రీయుతరీతి “జాతీయ కుటుంబ సం క్షేమ పకోతృవి కేళియందు రామకృష్ణసమాజథామ సభావేది అష్టావధానమ్ము నలవరించి

లి శతావధాన ప్రబంధము సందడిగొల్పెడి శాభాధిపతులకు భావజ్ఞైమణులకం వందనములు లక్ష్మీసరస్వతిలసికాలయుండగు కృతి పుట్టపర్తికి. గేలుమొగ్గ కడప పట్టణ పండితకవికుటుంబ

మునకు సహృదయ మిత్రసమూహమునకు

నాశుకవితావధానవిద్యారతాశ

యులకు, రాజాధికారివరులకు వినతి. నిషేధాక్షరి ; యెావనము సడలునని బిడ్డలను గనని సతి, కం, త్రీకచ్చు (కుయ్యుం బాపల్‌

చీకన్‌ జన్‌గుబ్బ జాజు( జీ యన్‌మతినో

యాకె [పజంగాన ది/కపై

వేంకటింగనకుండ నూత్నవిధిం గనునొ (పజన్‌,

[పాపల్‌ చీకన్‌ = శిశువులు కుడిచినచో, చనుగుబ్బ జొణును. ఫ్రీకచ్చు= అందపు బిగువు, (కుయ్యున్‌ = సడలును. చీచి అని కాంటోలు, అశకె = అయక్క, పబన్‌ = బిడ్డలను, కనదు.

స్రీయొక్క అండము, ప్పరుషని బీజము సం[గహించి, కాచకలశ మున శిశువును రూప్పకట్టించి, పోషించి, కలశమునుండియే వెలికిందీయుట సాధ్యమైనచో, స్త్రీకి పసవపస క్రియుండదు,. ] దత్తపది ః కుటుంబిపరముగా,.

ఉ. భుక్తికి లోటులేనిగతి భోగపరాయణుండై వధూ మనో

ర క్రియెజింగి యోగ్యవిధిం వౌఢమనుష్యుండు సంచరించుచున్‌

యుక్తిమెయిన్‌ గుటుంబ మొకయొప్పునందీర్చు దదన్యుః

డెప్పుడున్‌ ము్రిని గాంచలే(డు, పరిభూతి.గనున్‌ బహుళా ర్తిదీనుంజై.

ద్వితీయ ఖండము తల్‌ పరిమితనంతతి మేలు.

దము= ఒకరో యిజ్రజో ముగ్గులో యయిన వెంతోనంతనంబొప్పు6 బు (తికలున్‌ బ్యుతులు ముద్ధుగూర్తురు యశశ్శీంగూర్తురొ, నాండు కుం తికింబుుతుల్‌ బలవంతునైమువురు కాంతొెంగూర్భి, రయ్యుంథరా జ కుమారుల్‌ పలుమంది చచ్చిరిగుకైుశ్వర్యమ్ము లోపించుటన్‌,

సమస్య : రతిపూబిన్‌ ఘటియించి సంతతిగతిన్‌ రకించి తగ్గింవుండీ,.

మ, అఆతివేలంబగు భారతీయజనసంఖ్యంజూచి సంతాపమున్‌ మతిగ్శబాపించు (పభుత్వనాయక మనోమర్యాదంబాటించి సం తత శయ్యాగతబుద్ద్ధిమాని కవివాక్తాతృ్పర్య్థమున్‌ బూని భా రతిపూజన్‌ ఘటియించి సంతతిగతిన్‌ రక్షించి తగ్గింపుండీ.

అళూ క్రములు :

ఊం రాయబరేలివీరుండన రాణగడించినవృద్ధు రాజనా రాయణు కేయ్యదమం్యతిపద రాజి తుండొచు( గుటుంబసౌఖ్యమున్‌ (శేయము ముఖ్యమంచు వివరించి నియం[తణపద్ధతిన్‌ జన ధ్యేయముగా నెజబుంగుండని తెల్చుట, జల్బుటకుత్సహింవరే.

కం. అరుణ్యతికోణ చిహ్నము వజలున్‌ గుజమండలమ్ము వడువున దానిన్‌ బరికించి, కుజుల్‌ శిశువుల్‌ నరకుల్‌ వలదంచు నెంచినన్‌ _శేయమగున్‌.

[కుదొండు రక్తవర్జుండు, కుజమండలము ముక్కోణము, కుజులు == దుర్జాతులు. నరకులు == అల్పనరులు.]

18. కర్నూలు : 16.2.19601

ఉ. నిర్భయవృత్తి నిండుసభనిల్బి వధానమునిర్వహించు సం దర్భమునందు మామక మనఃకమలమ్మునంబొల్ను నయ్యపాం

౭6 శతావధాన _1పబంధము గర్భవివి క్తదీపకళ కాంచనగర్భునిరాణి వాణిస ర్వర్భుకిరీటకో టిమణిర౦జితపొదసరొజ( గొల్బెదన్‌,

మ. పదిమొటల్‌ సభలోననిల్చి పలుకస్‌వచ్చుస్‌ యదృచ్చస్‌ వదా వదుండై యెవ్వండుగాని, చారుత రశబ్ధళ్ఫూర్తి దీపింపంగాం జదబంధమ్మది యౌవనోజ్ఞ్వులవధ్యూపొఢ న్తన ద్వంద్వసం ప దభిన్నస్థితిమిఐ( బద్యములు చెప్పన్‌వచ్చునే? హృద్యముల్‌.

న్యస్తాక్షరి 2

ఉం. రాముడు భూపశేఖరుండు రాక్ష సవర్గము సంహరించి యు ధ్రామయశఃపకాశమది ధాతతి దిగంతముల్మాకమింప ను (తామముఖుల్‌ సుఖాసనసదన్యులు సన్నుతిసేయ జానకీ కోమలకుంతలన్‌ సవనకుంభిని సంభవ (గమ్మజన్‌ గొనెన్‌,

చం. ఒక రుచిరాంగి నాయకునియొద్దకుంబోవుచునుండె సంభమో త్సుకమతి( గీటపాంసుతృణ తుందిల వార్డుకనిమ్నగోపమ (పకటగతిన్‌ విలాస మడరన్‌ జనుటొప్పునె? వాండు వార్టినా యకుండొ, చిరత్మరత్ననిలయాంతరుండో యభిగమ్యుండో నిశిన్‌.

సమస్య: రసికుండటంచుమెచ్చి నొకరామ నపుంసకుం గంతుశేళిలోన్‌.

చం. పసగలదుర్విట్నవజము పాయకవచ్చుచుంబోవుచుండినన్‌ “కసకసి గాక, లాభరతి గల్లదుపొమ్మని జారమాని దు ర్వ్యసనపరున్‌ వృథధాశయు మహాధనవంతునిబొంది యూరకే రసికుండటంచు మెచ్చెనొకరామ నపుంసకు(గంతుకేళిలోన్‌, | చారమాని = జారమ్మన్యుండు. ]

దత్తపది : మేఘసందేశకావ్యవరముగా,

ఉ- కింకరవృత్తివా. డొకండు కిన్నరనాథుని (భూలత్నాగపు౯ వంకర, వర్షభోగ్యమగుపర్వతవాసపు శిక(బొంది, యే

ద్వితీయ ఖండము ల? టింకరమేఘమున్‌ గగనడీనము 6 గన్గొనినన్‌ (బియామన సృంకరపాజ్యుఖుండగుచుల ఆజలవిలాపముు మేసి పీనుండై.

ఈ౦0. అల్లకళాశాలావతి బుల్లియ నధ్యాపక్టపముఖు నార్ధ్రమతిన్‌ జెల్లదె నుతింప, నాకి చల్లనియవకాశమిచ్చి సరసత నెరపెన్‌. కం. పటుమతి మద్దులపలి వేం కటసు బహ్మణ్యశాస్త్రి కవితాపియు. డౌ దట నధ్యక్షుండగుట మి క్కుటపున్‌ ముదమొప్ప నేటికోళ్లు ఘటింతున్‌, కీ, కసింకోట (విశాఖ) 6-11.1888 ఘజంగ(ప్రయాతము, ఘనుల్‌ పణ్యధథ్మీపకాశుల్‌ సుధీభుల్‌ చనన్‌ మాదృశుల్‌ దోమలన్‌బోల్‌ (హసిష్టుల్‌ వినూత్నావథధానుల్‌ భువింగళి రేమం దు నాక్కింతపద్యంబు దొర్జించుమాతన్‌. చం, జననుత మాడభూషికులచం[దు(డు పండితరాయతుల్య ధీ వనవిధి, చెళ్లపిళ్లకులవరుగ్థండు దిట్ట, సభాజనానురం జనక్సతి యిద్దరిద్దరె నిజ్మపతిభాపరిభూతకాకవుల్‌, వెనుక నొకండు గాని _పభవించెనె? తధ్ధతి వావదూకుండై మ. అనకాపల్లినిగంటి గంటికులనీహారాంశు శ్రీరామమూ ర్తిని సాహిత్యమహాసభాగమయితృ్మశేష్టున్‌ సుధీనిస్టుం (బా క్రసవి ద్యానికషాయమాన మతి రేఖారమ్యు సౌము;న్‌ సుహృ జనవిద్వజ్ఞనరంజ నైకర సికున్‌ ధనస్యత్వ మేహిర(గన్‌, జ జి డా

లన! శతావధాన (బంధము ఉ. ఖైరవభట్లవంశ నిరపాయపయోధిసుధామరీచి భా షారుచిరోచమానుండు భిషజ్మణియున్‌ గుణి విశ్వనాథ మ (కూరమనస్కతన్‌, గసిమికోటపురమ్మున నావధానికో దారసభన్‌ ఘటించె, రసత త్త్వవిదగణియౌట నాదటన్‌. నిషేధాక్షరి : కం, రేక్టళృపసిక్సుటాఖ్యా శక్ను] కడ్యతాఢథ్య[! మేశ! శంఖీ! దేష్ణూ! వృక్షాఘు వరున్‌ సాధు ప లిక్నీనిభ వధువు నేలు లిలాశ్రీలన్‌, | రేక్టః--|వసిక్‌ -- స్ఫుట -1- అఖ్యా = బంగరుబట్టవాండనెడి (పసిద్ధి కలవా(డా! శక్ను = (పియథాషీ ! కడ్యతాథ్య = థార్యల్రైన లక్మిచే సంపన్ను(డైనవాండా! మేళశ=మా-[-ఈశ! శంఖీ! దేష్తూ= కోరిక ణి లిచ్చువా(డా ! వృక్హాము = వరున్‌ = గత కల్మషు(డైన 'పెండ్డికొ డుకును, సాధుపలిక్నీనిభవధువు = మంచి గోవత్సమువంటి పెండ్డికూతును, లీలా ఖ్రీలస్‌ = విలాససంపదలతో, ఏలు = పోషింపుము,] సమస్య: స్వప్నము మెలకువ సుషుప్తి సమకాలమగున్‌. కం. అప్పస్టైకళతటిన స్వప్నతరుణింజూచి వసుధాకాంతుం డప్పన్సుమాని చింతిల స్వప్నము మెలకువ సుషుప్తి సమకాలమగున్‌, [అప్నస్సు = జలము, అన్వప్నతరుణి = దేవశాస్త్రీ.] దత్తపది : శా శూరోత్తంసుండు జాణ కీలెటి(గి నించున్‌ శస్త్రమున్‌ ధర్మజుం డారూఢ్మ పతిభానిరూఢి జనతావ్యాహారమున్‌ గంచుం ద ధ్ధీరున్‌ గెల్వంగనేర్చునే * దురనుగాంధీభూతధీమండలుం డై రారాజు నశింపరే ? అసురతాత్యంతాభిమానుల్‌ జడుల్‌,

ద్వితీయ ఖండము వ్ర సాగరప్రాంతమునజరిగిన వీళత్సము : ఊఉ. పుట్టకొలంది సస్యఫలమున్‌గొని సాగరతీరహాలికు ల్‌ కోట్టుగడింతురంచు. గనుకుట్టి పరుల్‌ విలపింప న్మశువుల్‌ బొట్ల్టయి కుండపోంతలయి పారి జలార్లవమయ్యె, నిన్ని యి క్కట్లు ఘటిల్లునే ? మతియొకం డిటంగారణ ముప్పతిల్లినన్‌. 15. కారంచేడు : 28-11-1985 స, తమయూరి పొలిమేర దా6ంటిపోవక యందె యవభధాన మొనరించునట్టివారు కంఠస్థపద్యముల్‌ కడువడి నుడువుచు నవథభాన మొనరించునట్టివారు రసభావహితశిల్బ రహిత శుష్కఫణతి నవధాన మొనరించునట్టివారు నతినవ్యులమని గేయాలకున్‌ దిగజాతి యవథాన మొనరించునట్టివారు తెలు(గుదేశమునందు. గొల్లలుగంగలరు సభలంబలికినపద్యముల్‌ సంగహించి పుస్తకము వెల్వరించిన నుస్తబకము తారతమ్య మెజు6(గనగు సూరితతికి. నిషేధాకురి : పర(బవ్మాము కం, సాకి జనుర్విశిదవ (పుకి, మనోజ్ఞ వవృత్తిరోపక సంశ్చత్‌ కుక్షి తగు న్వపమేయము శుక్తి పర్మబహ్మనామసుందర మగుచున్‌. [బనుర్విశ్రిద వ్యపుడీ. = జననమరణము లనెడి అడవికి అగ్ని, మనోజ్జి ప్రవృత్తిరోపక సంశ్చత్‌ కుడి, = వనిత్యాసకృంద నాదులయందు

80 శతావధాన [ప్రబంధము ఆసక్తి కలిగించెడి ఇంద్రజాలమునకు, అనగా మాయకు అశయభఖభాత మైనది, శుక్షి = వెలుంగు. ]] దత్తపది ః; శంకర మండనమి[శశ వాదము. కం. (శొత్త వివాదము రేంపెదు చెత్తయనుచు మండనుండు చెల!గన్‌, జ్ఞానం బత్తమిల శంకరు(డు మతి మత్త గెలిచి శిష్యుంజేసి మనిచెన్‌ బీతిన్‌. సమస్య :ః గీష్మపుకుండ నెత్తింగొణిగెన్‌ హరి మంగళ భావపూర్ణు(డై. ఉం. ఖైష్మకి. గొంచు.( దానరుగ భగ్గ్గనమండుచు. దత్సహోదరుం డిష్మనిరోధకుం డిపువులేయుచు మార్కొన రుక్మి, సర్వత స్పుష్మ పృషత్మజాలమునజొన్సి, నిజాసిని దూసి, నవ్వుచున్‌ (గీష్మపుపెండ నెత్తింగొజిగెన్‌ హరి మంగళభావపూరు(డె, [గ్‌ ఆఅ [(భైవ్మకి = రుక్మిణి. ఇష్మము = చూర్గము, సర్వతః సుష్మ = అంతట చుట్టివచ్చిన కాళ్ళవంటి, పృషత్కజాలమున = వొణముల వలలో, చొనిపి = బఐద్దుని జేసి. ] థి మజణమనుష్యు(డు కవిత చెప్పుట, ఊఉ. నూతనయంతముల్‌ మజఖమనుష్యులు నేండు బహుపకారసం ఖ్యాత విలకణ[కియలయందు సమర్థతంగాంచి మించెడున్‌ రితు లలంకృతుల్‌ ధ్వనులు వృ త్తవి శేషములొప్పం జొక్కపుం గైత రచించి పెట్టునా, యఖండరసోపహితమ్ముగా ని(కన్‌. ఆళూక్రములు- తే.గీ. ముక్తిడాయక నైగమ సూక్తిమౌక్రి కములు దోసెడు పెట్టి వినిమయసరణి ధన మనెడిరే/గుపండ్లను గొనెడువాండు వెజ్జివాండని యడ(ద భావింతునేను.

ద్వికీయ ఖ౦ండిము వ్‌! తే.గీ. హితమతికి( (బణవానందయతికి నుపరి

ణత హరేరామ జపయజ్జ నామకాశ

మస్టితికి మధురపదనుమన ఉదీర్హ

పద్యమాల సమర్చింతు సద్య ఉకక్తి,

మ, అపరాధీను డనర్గలో క్రివిభవుం డ్యకూరు డంతర్జ్విషం

తపు డీవెంకటనుబయాహ్వయు. డుపన్యస్తార్ధసంతుష్ట లి

ష్ట పరిజ్వార్పితపుపష్పచందన పట స్వపాప్తుదంచత్కళో

డుపుండై శోభిలువాండు శాస్త్రిబిరుదాఢ్యుం డెన్నసామాన్యు,డే ?

[పరిజ్వ = యాళ్టి కుడు, 'సేవకుడు.]

18. కావలి : 27-9-1079 నిషేధాకరి : [పోషితభర్తృక. కం. గాథాద్యతిగ్మదృగ్దృ

గాథా ధ్వస్తాత్మభూహత వపుర్ణతయై

మీఢుష్టమనుతిమతి న

ధూ్యూఢయు(€ (బోషిత యభూషణోదయ పాల్చున్‌,

[తిగ్మదృక్‌ జ శీవునియొక్క, దృక్‌ 1. దాఢ = చూడ్కియనెడికోలచే, ధ్వస్త = అదృశ్యు(డైనం ఆత్మభూ = మన్మభథునిచే, హత = వేధింపబడిన వవుర్దత = తీవవంటి శరీరము గలదియ్రై అలంకారములుమాని, మీఢుష్టమ నుత్రిమలతి = శివస్తుతిమతితో, పోషితభర్తృక యొప్పును. శివుడున్నచోటికి మన్మథుండు శరాండు.] దత్తవది ; ఉం దీవనలిచ్చి రంగమునదింపినవాండు జయ పకాశుంజై

కావలి స్మపసిద్ధజనకాంతులు దోహలప్పృత్తిం దోడ్చడన్‌

వేవురు నా(టి యజ్ఞ మది వేగ ఫలించెను నేండు కష్టమౌ

బావని! వానరాగణి ! కృపన్‌ గనుమంచు భజిం్యతునాయకుల్‌,

80 శతావధాన వ్రబంధము ఆసక్తి కలిగించెడి ఇంద్రజాలమునకు అనగా మాయకు, ఆశయభూత మైనది. శుక = వెలుంగు, ] దత్తపది ఏ: శంకర మండనమి[శ వాదము. కం. (కొత్త వివాదము రేంపెదు చెత్తయనుచు మండనుండు చెలగన్‌, జ్లానం బత్తమిల శంకరుడు మతి మత్త గెలిచి శిష్యుంజేసి మనిచెన్‌ బీతిన్‌. సమస్య : గీష్మపుకెండ నెత్తింగొజ్‌గెన్‌ హరి మంగళ భావపూర్ణుండై. ఊఉ. ఖైష్మకి. గొంచు. దానరుగ భగ్గునమండుచు. దత్సహోదరుం డిష్మనిరోధకుం డిషువులేయుచు మార్కొన రుక్మి, సర్వత స్సుష్మ పృషత్కజాలమునంజొన్సి, నిజాసిని దూసి, నవ్వుచున్‌ (గిష్మపుపెండ నెత్తింగొజిగెన్‌ హరి మంగళభావపూర్ణుండై. అంతట చుట్టివచ్చిన కాళ్ళవంటి, పవృషత్కజాలమున = బాణముల వలలో, చౌనిపి = బద్ధుని జేసి] మజమనుష్యుండు కవిత చెప్పుట. ఊఉ. నూతనయంతముల్‌ మజణమనుష్యులు నేండు బహుపకారసం ఖ్యాత విలకణ[కియలయందు సమర్థతంగాంచి మించెడున్‌ రీతు లలంకృతుల్‌ ధ్వనులు వృత్తవి శేషములొప్ప జొక్కపుం గైత రచించి పెట్టున యఖండరసోపహితమ్ముగా నింకన్‌. ఆశూక్తములు- తే.గీ. ముక్తిదాయక నైగమ సూకిమౌాకి కములు దోసెండుపెట్టి వినిమయసరణి ధన మనెడిరేంగుపండ్డను గొనెడువాండు వెజ్జివా-డని యెడంద భావింతునేను.

ద్వికీయ ఖండము త1ే తే.గీ. హితమతికి. 1బణవానందయతి8 నుపరి

ణత హరేరామ జపయజై నామకా(శ

మస్టితిక్రి మధురపదసుమన ఉదీర్హ

పద్యమాల సమర్చింతు సద్యళాక్తి,

మ, అపరాధీనుం డనర్గలో క్తివిభవుం డ్మకూరు డంతర్జ్విషం

తపు డీవెంకటనుబ్బయాహ్వయు. డుపన్యస్తార్థసంతుష్ట త్రి

షు పరిజ్వార్పితపుష్పచందన పట స్వపాప్తుదంచత్కలో

డుపుండై కోభిలువాండు శాస్త్రిబిరుదాథఢ్యుం డెన్నసామాన్యుండే ?

| పరిజ్య = యాళజ్జి కుడు, 'సేవకుడు.] 16. కావలి ; 27-8-1879 నిషేధాకురి ః (1పోషితభర్తృక. కం. గాథఢాద్యతిగ్మదృగ్దృు

గ్జాథా ధ్వస్తాతృభూ హత వపుర్ణతయె

మీఢుష్ణమనుతిమతి న

ధూ్ఫూఢయు( (బోషిత యభూషణోదయ పాల్చున్‌.

[తిగ్మదృక్‌ = శివునియొక్క, దృక్‌ -[- దాఢ = చూడ్కియనెడికోజచే, వపుర్ణత = తీవవంటి శరీరము గలదియై ఆలంకారములుమాని, మీఢుష్టమ నుతిమతి = శివస్తుతిమతితో; పోషితభర్తృక యొప్పును. శివుడున్నచోటికి మన్మథుడు రాండు.] దత్తవది : ఉం దీవనలిచ్చి రంగమునదింపినవాండు జయ, పకాశు,డై

శావలి సుపసిద్ధజనకాంతులు దోహలవృత్తి( దోడ్చడన్‌

వేవురు నాటి యజ్ఞ మది వేగ ఫలించెను నేండు కష్టమౌం

బావని! వానర్శాగణి ! కృపన్‌ గనుమంచు భజింతునాయకుల్‌,

3892 శతావధాన _పబఐంధము

సమస్య : చుక్కలు నిప్తురవ్వలను నూర్యుండు మంచును (గుమ్మరింబెడిన్‌.

ఉం. అక్కట! నాథుండేగె, శరదాగమవేళకురాకపోయె, నే దిక్కునంజూడలేదు గణుతింపంగజాడ, యయోమయస్ధితిన్‌ (సుక్కుచునున్నదాన, దయం-జూడుమనోభవ ! నాదుపాలికిన్‌ జుక్కలు నిప్పరవ్వలను సూర్యుండుమంచును[గుమ్మరిం చెడిన్‌.

మునివొలకులను బుతులుగా గుర్తించిన శ్రీరాముని స్థితి.

ఉ. పృుతునిచే. బరాభవముపాందుటకంకు నిశేది తం్మడికిన్‌ ద్యాతి వరింపంగాందగు పనత్వము + గుఖ్జ్ఞము బట్టుకుఖలన్‌ బ్యుతు లటంచెజింగి రఘుపుంగవు( డాత్మ నమేయహర్షమున్‌ గా్యతమునన్‌ గగుర్చుంగనె గండతటమ్ముల న్మశులొల్క (గన్‌.

తే.గీ. విమలమతి యనుమల సెట్టి వేంకశేశ్వ రుండు కన్యకాలయకర్చృమండల్మప ధాను,డై యస్మదష్టావధానమును ర చింపంజే సెం గావలియందు 'శేప్టరీతి.

అకాశ పురాణము. కన్యకావరమేశ్వరీచరిత్రము,

కవికంఠభూషణనృళ్తము. అరవిందసుందరదళాయతన్మేత సుధాంశుచూడ పు ష్కరకీరపాణి పరశ క్తి చతుర్భుజ పద్మపీఠ ది వ్య రుచ్చిపశ స్త వరదాభయహ స్త పవిిత కన్యకా

పరమేశ్వరిం దలతు వాక్పరిశుద్ధికి నెమ్మనమ్మునన్‌. క్షే ఉం మూడవవర్ణ మూరువులంబుట్టి కృషిన్‌ బశుపాలకత్వమున్‌

బోడిమి బేరసారములపొందికనేర్చి సిరిన్‌ దనర్చి యే

వాడల నెందు6 దొనయయివర్డిలె దామరతంపరై సుఖ

'శోడము తజ్జనిస్థలము రూడదె సౌఖ్యము జన్మసిద్ధమై, ల్లి

ద్వితీయ ఖండము 89

ఆ.వె, విష్ణువర్ధనుండు విభు(డౌెచు రాజమ

హేంగ్యదవరమునందు నెనంగువేళం

బేరుపెంపుంగాంచెం బెినుగొండపురమందుం

బసిండిమేడ గట్టి కుసుమ సెట్టి, య! తే.గీ జవ్వనపు ముద్దుముచ్చటల్‌ జరగిపోవ

ఫలములేని సంసారము బరువుదోంచి

యుపవసింపుచు( గోటివేలుపుల(గొలిచి

వైశ్యదంపతుల్‌ ధన్యత బడసి రంత. శీ కం. బాలిక జనించి శశిబిం

బాలిక వైశ్యాన్వయంబునం దవురా! యా

పోలిక నేలిక చాలిక

వాలిక చూడ్కులు తను [పభయుం జ్మితమనన్‌, ర్‌ తే.గీ. కాళ్లుచేతులొప్పిన (బహ్మకళయనంగ

శిశువు పొత్తుల వసువులు చిమ్ముచుండ

న్న్వపయత్నమ్ముగా మొక్కి వ్యిపవరులు

వాసవియటంచు(బల్కిరి వాసిగలుగ. 6

వ. ఇట్టు కుసుమ్మశేష్పి నోములపంట వాసవి సకలకల్యాణగుణ విలకుణయై విరూపాకుండను వాలుండు తోంబుట్టువుగా వర్చిలుచు, వసంత లక్మీనరీనృత్యచూనలీలోద్యానము0టోల్కె యౌవనలక్ష్మీదేదీష్యమానయై స్రీరత్నంబనం బరంగె. ణా తే.గీ, రత్నముంగొనంగ నర్హుండు రాజొకండ

కావలయు నాకు వాసవీకన్య యనుచు

నృపుండు మనువంపె బెనుగొండ (శేష్టికడకు

మంతిజనపురోహితవృద్ధమాన్యజనుల. 8

వ. కునుమ సెట్టియు( గులస్వాములరావించిి రాజాల్మిపాయం బెశీంగించిన. రి

న్‌

య! శతావధాన [వబంధము ఊఉ. క్షృ్యతియు(డైనజేండు తమకంబున మూడవజాతికన్యకన్‌ క్షేతముగా (గ్రహించు టిదిచెల్లునె? ధర్మువె? యంచు స్వేదభా గ్లాతులువాణిజుల్‌ మొగమొగంబులుజూచుచుమౌనమూన, మ న్యుుతుటితతపుల్‌ నృపుమనుష్యులు చివ్వుననేగిరందబున్‌. 10 వ. పగి, యమాత్యవృద్ధులు నృపుంజూచి, దేవా! వైశ్యులు వర్హ్యాశమ ధర్మములపట్ల వట్టుదల గలిగియున్నారు. చచ్చినను కతి యునకు బిల్లనీయమన్నారు. క్ష తే.గీ. అనినం దోంకగదొక్కిన లేచు నడవ్మితాంచు గతి నహంకృతియేచి భూపతి వచించెం జనుండు, మూడవనాడు రాక్షసవివాహ సరణి వైశ్యకన్యకంగొందు. జాటు6డిపుడ. కేల తేంగీ, అంతవైశ్యకుల హృదంతరాబ్ధింబుప్పె ఘోరబడబాగ్ని సైన్యవిస్తార రాజ బలము మార్కొని గెలువంగ వలనుగామి నగ్గిలోదూంకి బుగ్గిగా నాత్మందలంచి. శం వ. అమ్మా! వాసవీకన్యకా! ఇది మాతలంపు. నీవేమందు వనిన్వ ఆ పసితల్లి యిట్లనియె. [4 అకు తల్లిదండులార |! తానొక్క జాబిల్లి తాల్చుదక్క నాకు దయితుండెవండు ? అగ్నిసోం8 (బతుకునా * రాచమిడుతలు, జ్యోతి, యోగశక్తి జ్యోతింగలియు. కీర్‌ వ. అంత నూటరెండుకుండములం దగ్ని (పజ్వరిళ్లై. మవిదేవ ఫాలలోచనముబోని ప్రత్యేకకుండమధ్యమున వాసుకి నాలుకలవలెం గల్న్మదుమపల్లవములవ లె నాదిభిక్షువుజణడలవలె నూర్థ్యముఖముగా విలసిల్లు పుతాశనశిభాకద౦ంబమున, వానవీక న్యకావతంసంబు దూంణెం హోవో _మహారావములతో నూటరెండుగో త్రముల వైశ్యోత్తములు నూటరెండుకుండ ముల దూరి. కేం

ద్వితీయ ఖండము లిక్‌ తే.గీ. చిటపటార్భటి మంటలు చెలంగి రేంగి యప్పదిగ్భి త్రికల్‌ (వీల నలమెంబొగలు రగులుభూపతి వచ్చి యాపాగల(జచ్చె6 గన్నెంజూచి సహ్మసథా ఖిన్నశిరుండు, క్షే? తే.గీ. వాసవీకన్య జ్యోతిళ్శిఖాసకాశ భక్తిచేంగాని యందదు పరమశక్తి యాజనివెలుంగు లోకము నరసి (పోచు నిత్యము నిరీతిగా ధర్మనిర్మలముగ. 18 [సమాప్తము]

17. కోఠళటము : 28.6.1876

(నగ్విణ్‌; కోఠట్మగొమమున్‌ గోరుకొన్నాండు ము న్నాకవీర్యదుండు కృష్ణ పభుం డిచ్చినా( డఉీకథన్‌ భావమం దెంచుచున్నంతసే పేకతానస్థితిన్‌ హృత్పదం బొప్పెడున్‌.

మ. సుమనోభోజనమంచుమెచ్చ/గ మనీముల్‌ విష్ణుచి త్తీయకా వ్యము నీవేరచియించి చితముగ నాశ్వాసాంతపద్యమ్ములం దు మహీభృన్మణి పేరుగూర్చితివి ఛందోభిజ్ఞు లయ్యుక్తిమ ర్మ మెబుంగంగలరయ్య |! పెద్దనకవీందా ! కృష్ణరాయ(పియా।

నిషేధాకురి: గథ్ధె దిగిన యిందిరాగాంధి.

కం. పావృద్దృతిన్యృృథగా రావేశలలన్మనోహయ యహియ యరితన్‌ దేవియన భరతథధర నవు రా! వెంపరలాడు నిందిరాగాంధి తృషన్‌్‌,

రిం శతావధాన (వఐంధము [పావృట్‌ = వర్షర్తువునందలి, ఘృతిని = నదియొక్క,; బుధక్‌ ౨ భారావేశ = వేగపుటురవడితో, లలల్‌ జ (ొక్కులాడుచున్న, మనో హయ= మనసనెడి గుజ్జముగల, ఇందిరాగాంధి, అరితన్‌ = చలపట్టుట యందు, అహియ = సర్పమే. అనన్‌ - తృషన్‌ - రాజ్యకాంకుతో, వెంపరలాడున్‌, ] దత్తపది ః తే.గీ. కృష్ణదేవరాయలు కవి శేష్టు6 ఢల్ల సానిపెద్దన్నకొసంగె సమ్మానమెస6ంగ6 గోకట[గామ మది శారదాకుచ్చాగ హారసమకి ర్తిందగు వాజ్యయభువనమున. సమస్య: కాలికి బుద్ధిసెప్పవలె (గక్కున ధీరుండు కీర్తి/గోరుచున్‌. ఉం. తాళంగలేక యెవనమదమ్మున నన్యులంజాూచి కౌ(గింటన్‌ దేలంగదూ6కు నాతియది నిక్కపునాతియె కో6ంతిగాక, అ వ్వేళ మనోభవుం డభిభవింప(దెగంబడు(గాన, నమ్మహా కాళికి బుద్ధిసెప్పవలె (గ్రక్కున ధీరుడు కీర్తింగోరుచున్‌. పెన్నానది. పినాకిని] లయగ్రాహ్‌. ఉన్నయదిగాని మన పెన్న వలిగప్పురపు( దిన్నె లిరుదిక్కులను జెన్నలరునో యం చెన్నం బులినంపుసిరి సున్న జలవేణికల తెన్ను మజి వానతటథి మిన్నారసి గట్లం దన్నుకొనిపాజు వలదన్న జలమెల్లెడల వెన్నవలెనుర్వులెసంగన్నెగడు లాభం బెన్నండునులి దయిన మన్ననయ చూపుదుము తిన్నగను [దావంగ నిడు న్నళిన మ౦చున్‌, తే.గీ. ఇందిరాగాంధి లోన నూహించునిపుడు కలదు బెత్తెండే యెడమున గద్దెయనుచు,

ద్వితీయ ఖండము తి బురుషకారము దైవవిస్ఫురితలీల6 గూడివచ్చెడి తరుణము కూడివచ్చె. ఆకాశ వురాణము. ముడుచూల సిద్ధయ్య చర్మితము. కం. జగములు సృజించునెవ్వండు జగములు పోషించు నెవండు సమయమెజింగ యా జగములు హరించు నెవండా జగదీశ్వరు నాద్యు నెంతు స్వాంతమునందున్‌. క్షే వ, అని దైవస్తుతి/గావించ్హి నా వచింపంబూను ముడువూల సిద్దయచరి[త్రమునకుం గథా[కమం బెట్టిదనిన. ని కం. ఆదమబీబీ సతిగా దూదేకుల పిీరుసాబు దొడ్డగృహన్థుం డై దైవభక్తిపరుండై యాదట ముడుమాల్న్మగామమందు వసించున్‌. త్రి ఆంవెం పీరుధీరుండింట( బీరుకట్టియ వలె గోడ కానుకొనియె6 గొజు6ంత దోంచి, కొజంతయేమిలేదు కొడుకులులేరని వంశవృక్షు మిగురుపట్టదనియు. త్త వ, ఇట్టు చింతించుచు, వీరదంపతులు, ర్‌ కం. మందులు (మాకులు దినుచుం జొందుగ మంతములు యంతములు పెళ్లై యా [కందించుచు నీళ్లుల మా (దిం (చవ్యము కర్చుచేసిరి సుతా 'పేకున్‌ం 6 చం. తలంపంగ నింటనొంటంగలత్రైలము మాయముగాంగ బిబ్బికిన్‌ నెలమసలెన్‌ గరంబరుచి నెక్కొనె గర్భమునిక్కై, సంపదల్‌ తొల6గ, ఫకిరుచందమున.దోంచు గృహస్టుండు పీరుసాబు తొ య్యలియుదరమ్మునందు నిధియబ్బునటంచును బొంగె నుబ్బునన్‌. ళా

ఏక శతావధాన ప్రబంధము వ. అంత. 8 తే.గీ. తల్లి జవ్వనమనెడి యుద్యానవనికి గండగొడ్డలియై పుక్రై ఘనశిరుండు నాళ వేష్టితగ్యాతు(డై నాతులెల్ల (వేళ్లు పిసికికొనుచు(జూడ బిడ్డండా కండు. రి తే,గీ. జందెమునువేసికొని పుక్రైం జానలార ! వీండు తొలిజన్మమునయందు ద్విజుండొ యేమొ! కాదు, సిద్ధికాబచ్చా మృగాదు(ండనిరి చేరిమాటాడు చుట్టపుంబేరంటాం్యడు. 10 వ, ఇట్టు కూలశోధ కకులంబున నుదృవించిన స్తనంభధయుండు కమప్రవర్ధమానుండగుచుండ, నజ్జక్కవచ౦టి చంటివాని నక్కున( జేర్చి కొని, కొడుకా! నీయెత్తుబంగారముపోసి, నిన్నుంగొంటిమి. నీవుపుట్టక మునువు ఈయింట నెక్కడందొచినను బంగారే. అది దాయాదులకు(జెంద( గూడదను నుద్దేశంబున సాభులకు సన్న్యాానులకు భారవోసితిమి. ఇపుడు చూకు మిగిలినది నీవే. మాబంగారుకొండవని ముద్దాడుచు మురియు చుండె. క్ష తే.గీ. వీథిలో నొాడుకొనుచుండ! బిల్లవానిః " జూచి సాము[దికుండొకండు చోద్యమంది విండు సిద్ధయోగీం్యదుండై 'పేరుగాంచు6 గవియు( గాం/గల డనిచెప్పె నువిదతోడ. 12 వ, అదివిని బిన్నీ యుబ్చి తబ్బిద్రై నేనింకనేమియుంబని సేయనక్కజి లేదు. నాకొడుకొక్కండే యంది నుద్ధరించునని కూర్చుండియుండె. 18 ఆ.వె, దూదియేకియేకి ధూళిదోంగుచు నోలి వృద్ధుండయ్యె నంత(బీరుసాబు పిల్లవాడు పెరిగి పెద్దవాండై చేతి కందిరాండు వానిచందమరుదుం (౯.

ద్వీతీయ (ఖండము 89 సీ, ఒకనాండు సన్న్యాసి నికరంబు వెంబడి తలవంచికొని యూరుదా6టిపోవు మూలికల్‌గొని కల్వముననూజు నొకనాండు రసవాదిసాధుల (పక్క'జేరి యొకనాండు తంబురనూని యేలలుపాడి పాడి చొక్కుచు సోలి (వాలు నేల గంజాయి చిలుమునంయదియించి యొకనాండు గురువులకంది చ్చు. బరమభక్తి( బింజరికొలానంబొడమియు(6 బీరుసాబు మతముం్యదొక్కక యేదేని బతుకు! దెరువు కొజుకు( బాటుపడక నిరంతరముగాంగ యోగసిద్ధుల వెదకుచునుండె వాండు, 15 వ. బాతువుల (గుడ్డను గోండి పొదిగి పిల్చలు సేయు. కోండి "పేడ దిబ్బలెక్కి బిదిగి పిల్ణలంబిల్చు, పిల్లలు నీళ్ళగుంటలో దూకి గతుకుచు6 బోవు. తల్లి [తోవ తల్లిది. పిల్లల (తోవ పిల్టలది. కోండి పొదిగిన్నవాతు పిల్చవలె నప్పిండారి పోరండు కని పెంచిన పితరులంవాసి తిరుగుచుం, గ౦దిమల్బయపళ్రైయందు వీర్శబహ్మం౦బను గురూత్తముండు గలండని విన్సి యింట(జెస్పకుండ వెడలిపోయె, పోయి, 16 లే.గీ. కందిమల్లయపల్లెలో నుందరతర మందిరాంతరమందు గోవిందమః దన డాతొడం జేర్చికొని ముచ్చటల్‌ వచించు రాజయోగి సన్నిధికేగి యోజ నిలువ, 17 వ, మందిరమూలస్తంభ౦బుల మౌడ్కి నిల్చియున్న గో విందయ్య, యోంకారయ్య, శివరామయ్య, పోతులూరయ్య యన(బడు వీరయ్య నలువురు కొడుకులలో6 జిన్నవాండు పోతుబారయ్య మండిపడి, చేనన్న వాని (బక్కకు6 వళ్ళి దవ్వుల నిల్చి, “ఓరీ! నీదే కులము? ఏల వచ్చితివి! చెప్ప మని గద్జింప, సిద్ధబాలుం డెగదిగ(పొచి, “వి కులమని వివర మడిగితే యేమని దెలుపుదు లోకులకు, బలుగాకులకు, దుర్యార్గులకు, -ఈ

ఉ0 శతావధాన [1వబంధము దుష్టులకు... ఇంటిలోపల ఇల్టు గట్టుకొని, మంటలోపల రాట్నం బెట్టుక, కంటిలోపల కదురు బెట్టుకొని ముక్కులోపల ఏకు బెట్టుకొని చెవిలో వారా చేతికి దీసుక, నారాయణ యను నరము తీసుకొని అష్టాక్షరి యను తడక వేసుకొని, పంచాడరి యను పలకల. దీసుకొని, తకథిమి గుబదెఐ యేకిన కులమే నాకులము. ఇక నారాకకు. గతంబెజింగించెద నాల కింపు” మని పెడమొగము బెట్టి బిరుసుగ నుత్తరమిచ్చువాని యున్యత్త వైఖరి సహింవనోపక పోతులూరయ్య, 'ఓరీ! పింజారీ! గంజాయి తలకెక్కినదా? యని మెడంబట్టి గెంటింప నుంకించు తథి, లోపలనున్న (బహ్యాగురుండు వాని తాత్త్విక వాక్యములు విన్నవాండై, చుట్ట చేశంబట్టుకొని లేచి వచ్చి. 18 లే.గి. నాయనా! వీండు మనవాండు (తోయవలదు

సిద్ధపదమునుగోరి విచ్చేసినాండు

(బహ్మకులజుండు పరిశుద్ధభావపదుండు

లౌకికుండుకాండుసుమ్మని కేకరించె. 19 తే.గీ. ఆదియసందనియెంచి పీరయ్యకొడుకు

పై వీరయ్యపాదముల్‌ గట్టిగ, +ఆరా!

సిద్ధుండవునిన్నెజింగితి శిష్య! లెమ్ము

రమ్మని గురుండు వానిశిరమ్మునిమిరె. 20

వ. ఇంతలో గోవిందమ్మ వచ్చి, తనకాళ్ళకు [మొక్కిన సిద్ధుని గనికరించి, 'వీండు నా పంచమపతుం” డని మన్నించె. అంత వీర గురుండు, ల్లి పంచచామరవృత్తము ;

విభూతివూసి బొట్టుపెట్టి వింతకూర్మిచెంగలిం

ప భర్తుండైన సిద్ధు శిష్యవర్యు/గా (గ్రహించి, త

క్వ భవ్యబోధంజేసి వానిబంధముక్తుంజేసె6 బా

పభంజనుండు స్వాం(ఘిర క్రభక్తరంజనుం డొగిన్‌. 22

ద్వితీయ ఖండము శై వ. మజీయు 'సిద్ధబోధం” ఐను [గంథంబు రచింబి. క! తే.గీ. వాళ్లుణప్పులకును [మొక్కరాదటంచు దండిగా. దనలో దేవుండుండె నంచు. దనువు దాంగాదటంచు6. దత్వమెజింగించె గురువరుం డనుభవపురస్పరము గాంగ 24 వ. అటుపై హేతువాదులగు కలియుగజనులు మౌర్ధ్యం౦టున న్నేతాది విషయగోచరంబు గాని చిత్కళావిశేషంబు చూపింవుమని గేళి సేయుదురు గాన అట్టి దుర్దనులందర్డించి, వశ్లీకరించుకొను తెణం గజింగియుండవలె నని, యిల్లు వాకిలి యాలు పిల్ల కుండ కుదురు లేని యేకాకి సిద్దయకు వరమరహన్యంబులగు మం్యతత౦ంత్యవయోగంబు లెజ్‌(గింప నన్నిట నారి తేజి సిద్దయ్య దిట్ట యయ్యె. లర్‌ కం. అట. బీరుదంపతులుమి కు[టమగుప్వుతవిరహమునంగుందుచు గురు పై6 బటపటపండ్లుగొజుకుచు వి కటముగందిట్టుచు నవాబుకడకుం జనుచున్‌, 26 వ. కడపలో నవాబు కోర్టులో దావా వేసిరి. అది యెటువఠె ననిన _ కందిమల్హయపళి వీరయ్య యనంబడు కంసాలిగురువు, బంగారు వంటి మా కొడుకు సిద్ధిమతికి వేదాంతపుండంకము వేసి యతికి, వన్నెలు చిన్నాలుమౌర్చి తనయొద్ద6 గూర్చుండంబెట్టుకొని, మా నోట మన్ను గొట్టి ల నాండు. దేవరవారు విచారించి నూ కొడుకును చూ కిప్పించవలసినడని, అది విని నవాబు భగ్గున మండీ, ముందుగా సిద్దినింబట్టుకొని రండని భటుల6 బంపిన6 దజ్‌ కణం చని వారు సిద్దయను రాజసమక్షమున నిలిపిరి. 27 జే.గ. నలకంకులగుండుచందాన నిలిచి న! రాజునకు దండపెట్టు మర్యాదమాని చూడ్కిి లోపలికిమరల్చి శూన్యవృ త్తి6 గదలకుండు సిద్దయంజూచి కడపజేండు. 26

క్త శతావధాన _(వబంధము తే.గీ. ఏమిరా! కండకావర, మేలచేతు

లెత్తి మొక్కవు నాకన నిట్టులనియె

గురుండుగాక, నామొక్కునుగొని భరింప.

జాల(6డితరు6డు, పగిలి పిచ్చలగుంజుమ్ము. 29

వ, అనవుడు నవాబు 'గండశిలం దెప్పింతు మొక్కి దానిని€ బగిలింతువా? లేకున్న నీగుండు పగులు" ననియె. సిద్ధయ సరే యనియె. గుండు వచ్చె. దండ(జేరి సిద్ధండు. 30 కం. గుజింజూచి *సద్గురోయని

కరములుపైకెత్తి మొక్కి కలయ6గ6జల్లెన్‌

గురుండిచ్చినబూడిద6 జ

చ్చెరం బటపటవిచ్చి గుండు చెడిసున్నముగాన్‌. 81

వ. గుండుతో/దాటు నవాబుగుండె గూడంబగిలె. సిద్దయ్య యందల మెక్కె. జనములు గుంపులు గుంపులై యిసుక చల్చిన నేల రాలకుండ వచ్చి మూ.(గ యానందతాండవమాడుచు. తి శా పీండా? వీరయశిష్యు(డై సభలలో వింతల్‌ (పదర్శించెడిన్‌

వీండా ? ముక్తివధూకుచద్వయిపయిన్‌ గేల్బమ్మి నాడించెడిన్‌

వీడా *+ యేలలు పాటలుంబదములున్‌ నిర్మించి విన్చించెడిన్‌

బాడబ్యంబు నధఃకరింప6(గ6ంగలిన్‌ దాంబుకైంబో దిటయె. 88

ము కా

వ, అని యిట్లు వివిధజనమ్ము లఅెగంజూచుచు( బలుకుచుండ( దత్ప్రతిష్ట విని తజ్ఞననీజనకు లేతెంచిి తనయఃని వైభవము(గాంచి మోక అిల్టిరి ఇట్టు గురుుపతిష్ట కోటికెక్కించి తిరిగి వచ్చిన శిష్యుని. గౌంగిలించు కొని, వీరగురుండు త నవిద్యలన్నియు మూలము ముట్ట నెణింగించి యుండు నంత వర్షర్తు వరుదెంచె, తీ తేంగీ. (బహ్మము (త్యశీతివృద్ధుండై పండి, బండి

నడుప(గానేల $ యింకంజాలు, నడుప్పకొనుండు

కనుగలిగి మీరుమీరని యనునయించి

స్వజనుల, సమాధి-గననెంచి స్వాంతమందు లిక్‌

ద్వితీయ ఖండము శీశ్రీ తే.గీ. సిద్దయనుజూచి, నాయనాసిద్ధ ! యడవి

పూలతేనెలుపిండితి ముంతకెత్రి

బిడ్జలకుర్యదావంబోసితి వృద్దు.డైతి6

బూవులి6క నీవ తేవలె.బో! వనాళి. తిం

వ. అనినంతక౦ దలవంచికొని సిద్దయ బుట్టం దీసికొని వూలకుం బోయె. దారిలో గాలివాన చిక్కించికొని ఇబ్బంది పెట్టంగా. (బయాసవడ్వి పూలు కోసికొని, మగిడి వచ్చునరికి గురుండు సమాధిగతు(డ్రైయుండె. అది యెజీంగి సిద్దయ్య వెకఠినవ్వు నవ్వి, వువ్వులు వెదచల్లి. ర తే.గీ. గురుండ 1! నాకంకై మూర్జుండు ధరణిలేండు

పూలుదెమ్మంటివనియెంచి మోసపోతి

అంతరార్థ మెజుంగలేని యధము.డైతి

నీకుందగుశిష్యుండనుగాను నిజముతండడ్రి ! 986

[బవ్మాముగారి. పరిఖాషలో పువ్వులనగా బంగరునాణెములు, నవాబులు నంవన్నగృహన్థులు తనకు సమర్పించిన పసిండికానుకలు తన మూలస్థానమగు బనగానపల్లి మళమున నికేపించియుండెను, అ సొమ్ము తెప్పించి, విభాగించి, కొడుకులకీయందలంచి, శిష్యరత్నమగు సిద్ధయ్యను వింపించెను. ఇదే వాస్తవమని నాయభ్మిపాయము. వ్మిగవోరాధనము _ ఖండించి, అత్మపూజకు పట్టము కట్టిన ఇట్టి మహాత్ములకు పూలతో పని యేమున్నది?]

వ. తండీ! నామొగాన నీపాదుకలైన( వాఅవేయ గూడదా? అని యేడ్చుచుండ() చిలుక పచ్చచీర ( గట్టుకొని మొగమున(బసుపుకుంకుమలు కలకలలాడ, గాజులు మన్థైలు గలుగల్గురన సొక్షాదిందిరాదేవి చందమున గో వందమ్మ కదలివచ్చి, సిద్ధుని కటాఊంచి“నాయనా! యివిగో పాదుకలు, గురుడు నీకిమ్మని 'సెలవిచ్చినా,డు. చేకొని ఇంటికింబొమ్ము., పెండ్డి చేసికొని, శాజయోగము స్తాధింపుము, ఇది గుర్వాజ్టి యన, సిద్ధండు మవిోప్రసొ దంబని పాదుకలు స్వీకరించి, “ఆమ్మా! నాయన మీశేమిచ్చినాండు అని యడిగె. గోవిందమ్మ, “నేనేమియు నడుగలేదు. చిన్నవాండు పోతులూ

డీ శతావధాన (పబంధము రయ్య గొల్టున నేడ్చుచు, “మాకేమియు. బనిపాటులు చేత(గావు. నీవు పోయిన మేమెట్టు బతుకంగలము తండ్రీయని కాళ్ళు పట్టుకొనంగా, గురండు మందగంభీరస్వరంబున “*మీరేమియు [శమపడనక్కణఅలేదు. నాసదూధి చూపెట్టుకొని యుండుండు. చాలు, నావంశపరంపరకు€ గలి యుగాంతము వరకు రాజభోగవసంతముగా. గాలము గడచును అని యన్వుగహించి, కన్ను మూసెనన్సి గురునిర్యాణోదంత మెజ్‌6గింవం జెమ్ముగిలు కన్నులతో సిదయ్య గురుసదూధికి (బణమిల్ది పాదుకలు కన్నుల కద్దుకొని, చని గృహస్థుండై ధన్యుండయ్యె. అని ఇట్టు మితోక్రి మధురమ్ముగా.- శ్ర లేంగీ. కందిమల్లయపల్లె కర్మందిమాళి వీరగురు శిషర్థముఖ్యుండై వెల సెనెవండు అట్టిసిద్దయచరితమ్ము నాశుఫణితి నంబరపురాణలీల సుబ్బన్న పలికె, 40 (శోకట |గామాష్టావధాన [(పోక్తమైన యాకాళపురాణము సమాప్తము కర, కొత్తచెణువు : 1481066 అ. వె, (కొత్సచెబువు పురము [కొత్తవాండను నేను (గొత్తపాఠకులకు( (గొత్తవిద్య శొత్తదేశికులును గూడిరి, వాణి! [కొ త్తందనమేమి చూపెదవొొ సవితత్రి! నిషేధాకురి : కం నవనాట్యకళారమ్యున్‌ భవున్‌ మదిన్‌ జూతు భవ్యు భర్గున్‌ భస్మ (పవిలీథస్వచ్చాత్మున్‌ గవివరవర్ష్యుకా సగంధనాగహు దేవుకా,

వథభమ ఖండము శ్‌ సమస్య : (బహ్మాను జీరె శంకరుండు రమ్మని మన్మథశేళికిన్‌ వడిన్‌.

ఊఉ. జిహ్మగభూపుండై తపముంజేయ6గంయబూనినవాండు గావునన్‌ (బాహ్మణవృత్తిమాని గిరిరాజనుతన్‌ గొననుత్చహించెం ద జ్ఞహ్మగవేణు మోమునట్నుదిప్పికొనన్‌ విధిలేక తిట్టుచున్‌ (బహ్మను, జీరెశంకరుండు రమ్మని మన్మథకేళికిన్‌ వడిన్‌.

దత్తవది : గౌతమబుద్ధుడు.

మ, తనకొప్పున్‌ థధరణిన్‌ వహించుపని, సిద్ధార్ధుండు విజ్ఞానమున్‌ గని లోళాళి కెదేనిజెప్పుపని తా(గైకొంట చితంబు, భూ జనులన్‌ (బోవంగ నిప్పుడట్టినుగతుల్‌ స్వచృందదేశమ్మునన్‌ దనరన్‌ మేలగు, నప్పుడొప్పు విలసద్భాగ్యోదయం బెల్లెడన్‌,

బస్సు = వేళ్య

శా. దూర(గామములేగువారు థధనమెంతోయిచ్చి కూర్చుందు, ర వ్వారేగన్‌ మజికొందఅందు రుడితివ్యాన క్తి నేతొంతురిీ తీరుల్‌ బన్సులయందుందోంచు నదెపో తెల్లంబుగా6దోంబెడిన్‌ వారస్ర్రిశయనీయమందిరమ హోప ర్యంకమధ్యంబునన్‌.

అశూోక్తములు :

కం, అవధానసభలు సలుపుచు అవిరళ సమ్మానవిభవమందుట నాకున్‌ వ్యవహృతియయ్యెను సుయశో (దవిణమ మూలమ్ముగాదె (శదుకునకెందున్‌.

ఊఉ. పండితులా? మహామహులు వాజ్మయధుర్వ్యులు కీర్తిమంకు లు ద్దండులు, పౌరులా + సుజనతాపరమాంబుధు, లొజ్జలా + వచో మండితు, లింక నర్భకుల ? మంజులభావులు, 'నేంటికిట్లు ష్సీ దండ వధానమున్‌ జలిపి థధన్యుండనైతిని (గొ త్తచెర్వునన్‌.

కం శతావధాన [ప్రబంధము 19. కొత్తడిల్సి : 14-8-1982 శా. ఈ డిల్లీనగరమ్మునన్‌ దొలుత నేనే చేసితిన్‌ బద్య వి ద్యాడాంబర్య మెలర్చంగా6 బటుతరం బష్టావధాన మ్మొగిన్‌ ల ట్‌ మూడై నాల్లయి నేంటికెన్న నయిదై పాల్పొందె, (బ హ్మ్‌కళొ (శీడాసక్తులు రాజధానిరసికుల్‌ బుజ్వధ్వ సొవ స్తికుల్‌* కం. స్వర్గను వాక్కళావిభు భర్గనిభున్‌ మద్ధురున్‌ సభ స్మరింతు మదిన్‌ దుర్గమ వధానకవితా మార్గము సుగమమగుంగాత మానితరితిన్‌. కం. [శేయస్స్పాధక వాజ్ఞయ భూయస్పరసీమరాళము సుధీజన నే దీయస్పన్నిధి పాఫెసర్‌ జీయస్సార్‌ కృష్ణమూ ర్తిజీకిన్‌ జేజే. కఠ, ఇలపావులూరికులని ర్మలధాము6డు పాండురంగరావు నవనవో జ్వ్వలకవితకు(దొవు బహు స్థల భాషానొకరేవు తగు( (బణుతింపన్‌, సమస్య; వనితలకు భూషణము (వయ్యంది యగున్‌. ((వయ్యంది = పొయ్యి. సమస్యకు ముందు ఒక లమ్వుక్షురము చేర్చికొన్నచో కందపద్యపాదమగును.) కం, ధవు(డెపు డేరుచి/గోరిన నవనవముగ సంతరించి నాణెము(గూర్చున్‌ దవిలి కడప దా(టక తవు స్వ వనితలకు భూషణము్ము (వయ్యంది యగున్‌,

(థమ ఖండము శ్రీ? దత్తపది : తే.గి. మధురకవితారసముంగూర్చె6 (బథితకీర్తి పోతనకవి భదక్తిరసము పొంగిపొరల రసికరాజ! రసము-జూచి _పమదమందు మేల వాణిజ్యము విమర్శనేలితగతి. (వకృతడిల్లీ వాతావరణము : సీ, అంతరిక్షపథము్మునందు దృగధ్యక. డరుదుగ నిప్పులు చెరుగుచుండ. జమ్మటలోడ్చెడి నెమ్మేనితో బడ ల్వడి సంచరించెడి (పజలతోడ దేహళినగర(పథితవీథి యాయస శకటిశకట దుష్ప్ర్రసరముతోడ నుద్వేజితంబౌచునుండ రసస్విన్ను లిందబుచేరు టానందమొసంగు6 బుష్టువిద్యాలయక్షమాభో గవేది6 బోతనకవీంద సంస్మృత్నిపితింజేసి యాం్యధులెందున్న నవథాన మనినయంత.6 జేరుటిది యబమే? గుణౌర్జిత్యమొప్ప ఊఉ. (పొాఢపద్య్వపయోగమును బంధురశయ్యయు రమ్యకైలి యు ద్దాఢగు ణాఢిమైన యవధానకవిత్వము వన్నెకెక్కెడున్‌ రూఢర సజ్జులున్న పుడ రోయుచుంబిల్చిరె వీరినెల్ల? ని ర్వోఢృమనీము లార్జ్రమతిపూతచరిత్రులు మోదమానులై. అవస్తుత్మవసంగి ధోరణి తగదని కొంద అన్నందుకు ౪ మ. నళినీిమోహనరాయవాకృణితులన్‌ గావ్య్మపబంధో క్రిమం గళశ్చృంగారము రంగుమీజు, నది లో కజ్జానశూ న్యత్వమున్‌ దెలియంజే సెడి చర్యగాదు, సరసుల్‌ దీనిం గొనంబటోలు ను జ్ఞ్వలితోత్సాహముతోడం బండితుల కజ్ఞానమ్ము వాటిల్లునే

శీరి శతావధాన (వబంధమిు

పోతనకవి జయంతిసందర్శమున, (కొత్తడిల్లీలో, వూసా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయ మవోాభవనమున జరిగిన అష్టావధానసభలో ఆశువుగా( జెప్పంబడిన దండకము,

శ్రీమన్మహాసాహికీ పూర్థభావమ్మునన్‌ లోకమందెన్నికన్‌గన్న (కొందెల్లు కావ్యపపంచమ్ము సృష్టించె నాద్యుండు నన్నయ్య, పోషించెం దిక్కన్న, భూపించె నెజ్బన్న. శ్రీనాథముఖ్యుల్‌ మహాశేముషీపప్రఖ్యు లాందోళికా చామరచ్చ్శత హారాదికాత్య౦ంత వాల్టభ్య మేపార స్వర్హాభిషే కోత్సవోత్సేకులై దిగ్దయోత్సాహ హేవాకులై మించి రక్షింప, నాల్గంచు అన్‌విచ్చి, కెందమ్మిచందమ్మునన్‌ భారకీమూర్తి భావించు కాలమ్మునన్‌ నేంటి కేనూలు వర్షాల ,శిందన్‌ శివాచారనిస్టాన్నయంబందు జన్మించి, సొజింపుంవాండిత్యలాలిత్యమున్‌గాంచి,కీర్తాళ6 (బాపించి, దకాధ్వరధ్వంనస ర్యౌాద్మకియాము.దమౌ వీరభ్మద [పబంధమ్ము నిర్మించి యల్టంత విఖ్యాతి నార్దించి, థ్రీరావుసింగక్షుమూపాలు దర్శించి, తద్భోగినీలీల వర్షించ్చి మాధుర్యధుర్యమ్ముగా, సత్కృతుల్వొంది, యేవంకంగన్లొన్న శ్రీనాథుం డుద్దండుండై పాండికీచండిమన్‌, శాశ్త్ర చర్చాసమారంభగం భీరిమన్‌ బేర్చి బృంభించుచుండన్‌, నృపాస్థాన రంగమ్ములన్‌ దొక్కుటల్‌ మాని, మున్‌ పద్యమో పాటయో కాన్కగాంగొన్న భూకాంతు లర్పించియున్నట్టి భూమిస్‌ దగన్‌ దున్నికొంచున్‌ ఫలంబందుచున్‌ గొడ్కులన్‌ గొమ్మల జూచుకొంచున్‌ సుఖో పేతసంసారసా భాగ్యుండౌ పోత నామూత్యు డావిమ్టు గాథల్‌ మృదూక్రిన్‌ రచింపం దలంచెన్‌, మహాభారత [గంథసంబంధి యంచున్‌ ఖిలభ్యాతమున్‌ శ్రీహరిస్ఫిత వంళశంబు నాంధీకరించెంగదా, విద్వద్య గేసరుం డెజ్జనార్యుండు, త త్చూజ్య విద్వల్టసత్పద్ధతిన్‌ శిష్యతాన్ఫూర్తి జేవట్టి వైయాసవాగ్బంధ మాం[ధీకరించెన్‌ సమస్త [వజౌకర్ణ పేయమ్ముగా గో స్తనీపాకళ ప్రమ్ముగా, నూత్నశృ్ళంగారపూరమ్ము పొంగార(గా( దాదృ శోర్జస్వల (గంథనిర్మాత, గుండేందుమందారకర్పూర నీవహోర వహారామృతా కార విస్తార కీ క్తీందిరాధన్యు థక్రాళిమూర్థన్యు సన్మాన్యు, బోతన్న భావించి యేతన్మవాదేహళీరాజధానిన్‌ సుధీమండలిన్‌ గూర్చి, అయ్యె విశేషమ్ములన్‌ గోప్పిరూపమ్యునం దీర్చి, స్వోపజ్ఞబే నాథుండెద్దానింగల్పించె. నెద్దానికిం దీటుగా(జొలు సొహిత్యవైచ్మితి వేజొక్క భాష్మాపవంచమ్మునన్‌ లేదు, మేధా

ద్వికీయ ఖండము శ్రి బలన్బూర్తికిన్‌ గీటురాయెద్ది? ఛందోమయాళూక్తి సందర్భగంభీరమై యుద్ధి లేశెద్ది శోఖిల్టు నమ్మానితమ్మైన యష్టావధానమ్మ నేర్చాటు చేయించి, సారస్వత 1ప్రాజ్యయజ్ఞ మ్ము నీడేర్చు నౌదార్య మేమంచు వర్షింతు! పోతన్న తిర్నా ళ్ఫొరంగల్డునం డొట్టిమిట్టన్‌ [దిలింగ (వభుత్వాధికారుల్‌ సరిన్‌ రెండు చోట్టన్‌ భుటింపించి రాతీర్చుకంటొన్‌ సిరిన్‌ మించి, ముత్యాల వందిళ్ళ కప్పించె మీ తీర్చు, భాషాభిమానమ్ము నిక్కమ్ముగా మీ వృదబ్ధమ్మునన్‌ సౌరభాకారతన్‌ థొసిలున్‌ మీకు జోపోరు లర్పింతు నోయాం[ధసోదర్యు లారా! రసాధీనులారా! గుణక్షానులారా! యిదే, కం. ఘటమున. దమజన్మము సం ఘటిల్ల వర్ధిలరె మున్నగ_స్య(దోణా దు్యటజాంతర్వస్త్యులు: త ద్రటశిశుజన్మము లిపుడును గలుగ(గనుండెన్‌. 20. గుంటూరు : 18.4188 నమస్య; దుష్క్బతమున న్వర్గమబ్బు దుర్యార్గునకున్‌ కం. నిష్కృతి ఘటిల్లు నించుక పుష్కరతీర్థమ్ములాడు పుణ్యాత్ముల శా విష్కృతదుర్గతి కేగతి దుష్కృతమున స్వర్గమబ్బు దుర్మార్గునకున్‌? దత్తవది . రామలక్ష్మ్ముణభరత శతుమ్న నామధేయములు వచ్చునట్టు పాండవమధ్యమ వర్ణనము. కం, రామన్‌ _(బాహ్మణలక్మణ ధాముడు శ్యత్రుఘ్నబాహుదర్భుండు భరత స్రేముండు (గ్రహించె (దౌపది భూమీశులు మోము వాంచి ఫొగుల నరు డహో |! ర్ర్‌4

ర్‌0 శతావధాన (పబంధము ఊఉ. ఒక్కశతాబ్దమేగిన మహోన్నతభారతదేశవృ త్తమున్‌ జక్కగనప్పుడే పలుకంజాలము, నిక్కము వర్షభేదముల్‌ చెక్కలగున్‌ మతిభభశిమ చేడ్పడు6 జీమలపుట్ట పోలికన్‌ థటిక్కుల మానవుల్‌ పెరుగ6 దేజము డింది కలంగుటయ్యెడున్‌, శా స్వర్నాగార్జునకీ ర్తిరేఖ తులకింపన్‌ విశ్వవిద్యాలయా భ్యర్హతశ్రీ పులకింప నొప్పెడు నుపాధ్యక్షుండు బాలయ్య సం పూర్ణాధ్యక్ష్యముపాంది మామక సభాభూమిన్‌ విరాజిల్లుటన్‌ వర్షింపందగు సన్నివేశమగు సంభావింప గుంటూరునన్‌. [స్వః--నాగ అర్జునకీర్తి = ఐరావతమవంటి తెల్లని క్తి] ఊఉ. నాటిన వాగ్ద్భృతిన్‌ దెలుంగునాంటి హెరంగులుతీర్చిదిద్దు తూ మాటి దొణప్ప కప్పురపుమంపు కకుప్పులగుప్పు సత్కళా పేటిగదప్ప (పాంజెలిమిపేరిమి6 గూరిమి చిప్పిలన్‌ సభన్‌ జాటి ఘటింతు నప్పసము చాపులు కోపులు చిన్నిపువ్వులున్‌. చం. నిరుపమపద్మపత కమనీయ దృశుండు సుహృద్వశుండు గుం టి రమణరావు తావు నిబిడీకృత సజ్జనత్యాపశ స్తికిన్‌ జొరవ యెలర్బ (బాపిపయిషుండయి సత్కృతి సంతరించె గుం టురుపురి ధన్యతాస్పదచటూ క్తి గృతజ్జత వెల్లడించెదన్‌. చం, తిరుపతివేంక కేశ్వర సుధీగళమాధురి(, గొప్పరంపు సో దరయుగళేరితాశుకవితారురి వేంకటరామకృష్ణ ధీ పరిణత కాశికృష్ణము ఖపండితపుంగవధార ఘూర్దిలెన్‌ బరువడి గర్తపూర్హ నఘనాఘనవర్మ మిదెంతథన్యమో ! లేం గుంతకల్లు : 242 1871 సీ, (బహ్మాండభాండముల్‌ రచియించువిధి శిల్పి కుండలుబేయు మర్త్యుండు శిల్చి గజకచృపాహారి గరుడుండు నొకపక్షి యూరపిచ్చుక తాను నాక్కపక్షి

ద్వితీయ ఖండము వ! వననిధి లంఘించు హనుమంతుండును గోతి కుప్పిగంతులువైచుకో6తి కోతి వ్మిశుతథనశాలి బిర్హాయు వ్యాపారి న వ్యాపారి బీడీల బంకువాండు యదు గ్‌ పం మాడభూషి వేంకటనూరి మణి, తిరుపతి * 640౫022022 ఫ్రా వేంక కేళ్వరు లవథధాను లంకరహితు జ్ర సనం / లక్షి బే న్స ఫ్యా యో లో లిపుడు మాదృశు లవథాను లేమిచెప్ప _ ూలి వై బ్రాడదశనోర కాదని వచింప(గలవాండు కలండె నేండు+? సన నిషేధాకురి : శివకేశవ కాదాత్య్యము. కం. ఉక యేనక వర్ష్మశ్రీ ద్వికమున్‌ నేలోన నొక్కతీర్గా నచ్చా త్మకతన్‌ జూతున్‌ సత్తా ధిక సత్పథ మది పాసంగు ధీవర 1! యికై. [ఉక = శివునియొక్క, యా -- ఇన = యేనక = విష్ణువుయొక్క, వర్ష్మథ్రీ == మూ ర్తిసం పదలయొక్క, ద్వికమున్‌ = బింటను, ఒక్కతీరుగా దత్తపది : రామరావణ రణము. ఉ శాకిగముల్‌ నభస్ట్రలి నిశామవిహారము సేయ నిల్వంగా లే కిరువంక సేనలు చలింప6 బరాకమభూతి వీడంగా( బో కినవంశజుండు దితిప్పుళతుడు పోరిరి, యుద్ధభూమి, వే వే కిసలారుణఊ&తిజ భీషణమూర్తులు సొంపునింపంగన్‌. సమస్య :, యువతిన్‌ వెండిలియాడెనల్టివరా లోహోయనన్‌ దద్విదుల్‌. మ. అవదాతచృవిమంగళాపఘను.డై హైమాంశుభూషాంకతుం డవుశంభుండు తుషారభూధరమునం దౌత్క్మంఠ్యమేపార ది వ్య వధూనృత్యములొప్ప వేల్చులు ముదంబందన్‌ గడున్‌బార్వతీ యువతిన్‌ బెండిలియాడె,నల్ల జవరా లోహోయనన్‌ దద్విదుల్‌. [శివుడు ధవళమూ ర్తి, పార్వతి నీలమూ ర్తి. చక్కనిది.]

ల్‌2 శతావధాన [ప్రబంధము

ఉత్తరుండు బృహన్నలను సారథిందేసికొనుట.

శా. రావయ్యా! నినుంగూర్చిబెప్పినదిలే (సౌఢోక్రి సైరంధ్రి యు ద్ధ్రివుల్‌ కౌరవులేగుదెంచి రనికిన్‌ దేరున్‌ దగన్‌ బన్ను మీ

నా వంకం గనుమీ, బృహన్నల! యెక్రైనం బోవలెన్‌ నీకు నా

నా వస్తూపదలిత్తు, నుత్తరుండ( బైనంబౌట పోలున్‌ వడిన్‌ 22. గుతి 19.8.1970

అణాని తే.గీ. స్ప్పపంచాశదబ్దముల్‌ సాంగె మధ్గు

రూత్తముండు శేషళాస్త్రి యీగుత్తిపురి శ

తావధానము. గావించి హస్తకంక

ణ బహుమతి గాంచి, ధన్యు లానాటి _పజలు. కం. వెల్లాల వంశ చం[దుఃడు

చల్లనివాండు గురునిభు(డు శాబ్టికుండు సుధీ

వల్లభుడు కావ్యగుణ జా

(గల్లిక్యుండు మా చిదంబరస్వామికి జే. నిషేధాకురి : చిధంబరస్వామి వెత్తము. కం. దథ్నారి శరోఒమ్మోన్త

ర్రథ్న చృశి తార్ట్ర రుక్సురచ్చ్రిరతిమ

ద్చృుధ్నభుజంగము నా/గన

గృధ్ను చిదంబరయ బెత్త మెస6గుకా గేలకా.

[దధ్నారి == మృత్యుంజయునియొక్క శిరః - అంభః +- అంతః [గథ్నత్‌ = తలమీంది నీళ్ళలో పూగుత్తివలె నున్న, శశి = చంద్రుని యొక్క తా-౧అర్జ్ర = అమృతముతో చల్లనైన, రుక్‌ = వెన్నెలయొక్క, న్ఫురళజ్‌ శ్రీ = మిలమిలలాడు శోభయందు, రతిమల్‌ = చొక్కుచున్న, బుధ్నభుజంగము నాగన్‌ = వర్తలాశారసర్న ననగా, అగృధ్ను న

ద్వితీయ- ఖండము ర్‌3 నిష్కాము(డైన్స చిదంబరస్వామి వ్మేతదండము, కేలన్‌ ఎసంగున్‌ = వాన్తమున ఒప్పును.] సమన్య ; కాష్టంబయ్యెను దమూధవుండు గుడిలో. గాంతార్జి చిత్తంబునన్‌. శా. _ నిష్టావంతులు యోగిపుంగవులు థ్యానింపన్‌ రసోదార బృం దిష్టాకారమునన్‌ దదుజ్వలమనోనీరేజమందొప్పు నం గుష్టాత్ముం డొక క్షేతసీమ జడతన్‌ గూర్చుండునే ? చూడరే కాష్టంబయ్యెను మాధవుండు గుడిలో. గాంతార్జి చిత్తంబునన్‌. వక్షాభావముః శా, _ పైరుల్‌ వర్షములేక యెండందొడంగెన్‌ భాగ్యంబు వ్కకించెడున్‌ ధీరుల్‌ నాయకులేమి చేయుదురొ మంతిత్వంబు సార్ధంబుగాం జేరెన్‌ శ్ముకుండు వహ్నిమూూర్హి హరిరాశిన్‌ నేండు తల్పీడవోం దేజెన్‌ గర్మటరాశి, వర్షమింక రాదే? హర్షసంపాదియై. ఆ.వె. హాస్యరత్న బిరుద మది రామశేషయ్య న్మాశయించి లోకమందు బదికె స్నేహశీలు6 డార్జ్రచిత్తుం డకృతిమ (పకృతి .యిత(6డు నుకవిభావుకుండు.

28 గూడూరు: 26-2-1868 చం. తగంబొగబండి బేరువకు. దా-జనుదెంచి, *“సభన్‌ ఘటించితిన్‌ దిగుమనె, మల్లెమాల కులధీనిధి సుందరరామరెడ్డి, సం పంగి విరింబోని చిన్ని కరష్మతముంజూపె6 గళావిచకణుం

డగపడి పిల్వం గాదనంగ నౌొనె? వధాన మొనర్చ వచ్చితిన్‌. సమస్యః శునకమ్మయ్యెను జ్మకి సంతసమునన్‌ నూర్యాదు అగ్గింపంగన్‌, మ. కనకోర్విధరదచాపహస్తుండగుచున్‌ గౌరీవిభుం డాతిపూ

రనుజధ్వంసనకేళికిన్‌ నడువ వేధశ్చోదితంబయ్యె స్యం

దనమై మేదిని, వాజులయ్యె మినుకుల్‌ నాక్సాది విల్లయ్యె, నీ

శున కచ్ముయ్యెను జ్మకి సంతసమునన్‌ సూర్యాదులగ్గింపంగన్‌,

ఫ్‌ఉ శతావధాన ప్రబంధము సమస్య; పులి పరుండెను నల్హావు పొదుగులోన. తే.గీ. వననలతాకుడు౦గ నివేశమునను బొంచి హింసజంతువు లుండుట యెజు(గవీవు వల్లవా! దూడ యేదిరా +? వచ్చుచుండె. బులి, “పరుండెను నల్లావు పాదుగులోనంి [పృచ్ళక హృదయము 6-కత్ర పథి? ] తే.గీ. ఈంగపులివంటిదా? నారునాగనార్య॥1 యీంతపులి నాంగ, నిట్లనెం బృచ్చకమణి, కాదు, చిన్న దోటి యలుగు గలిగియుండు6 జూడనగు [(గామజనులొద్ద' పుబ్బనార్య! శాం నానాకుత్సితభావముల్‌ తెరలి యున్మాదస్థితిం గూర్చం ద చ్చనానాయకు లూహ సేయు తటి దో(చెన్‌ న్మెహుజీ తన్మనో నూనాశాశమునం దఘోరవిలయవ్యూథా కృతిస్సూర్తి ర కోనిర్భర్హృనకృద్ధరింబలె, జిగీపుల్‌ ముందుకున్‌ వత్తురే? డత్తపదిః చం, దురితము(బెంచు నాకడప( (దొక్కండు కృష్ణుడు, శాకినాండ నే నెజి(గితి, జీళునంచు ననియెన్‌ విదురుండు,నృపుండు తత్సభన్‌ బరుసములాడె రేపడుగు పాడువడున్‌ నృప్పుకొంప, శౌరిని రృరగతి. దమ్ము. డమ దన పల్లిక( (దిప్పెను రాయబారమె, [ఇందు కడవ, కాకినాడ, వడుగుపాడు, మదనవళల్లె పురనామములు భారత సందర్భమున పొందుపణుపబడెను.] ఆశూక్తముః త్యాగ రాబస్వామి. చం, సరసుడు త్యాగరాజు, ఒకచంట మరందము(జిమ్ముగానమున్‌ మజియొకచంట' బుష్పసుకుమారము సాహితి వెల్వరించు ఆ సరసిజగర్భు రాణయన జాను(దెనుం గెసంగన్‌ రచించె నుం దరకృతు లమ్మహాత్ము(డిడె దక్షిణభూమికి గానఖిక్రమున్‌,

ద్వితీయ ఖండము క్‌ర్‌ తే గీ. (పతిదినంబును నాటక రంగమెక్కి యాడెడు కిరాయి నటు లట్టులయ్యె వృత్తి మొన్న తశ్రీకాకుళపురమ్ము నిన్న రాఖణ్మ హేంగదవరము, గూడూరు నేండింక రేపు చెన్నపురి యీ యటాట్య భూసేవనంబొ! £4. చీరాల: 9.210986 శవా. అక్షుుదుల్‌ కవితాధురంధథరులు శాస్త్రాాంభో ధ్యగస్తుల్‌ బుధుల్‌ చక్షఃకల్పులు మాడభూషికుల శశ్వద్వేంకటాచార్య ము ఖ్యక్షే(తజ్ఞులు వందనియులు సభా(గకోణి, సత్కావ్య క ర్మకాంతుల్‌ వివిధావధానఘను లస్మద్గోతు లూర్జస్వలుల్‌. చం. సరసము కావ్యలక్షణవిచక్షణతారమణీయ మంచిత సృరణమునైన పద్యము సఖన్‌ వచియించు శతావధానులన్‌ దిరుపతి వేంకక్రేశ్వరుల దేశికరూపుల సన్నుతింతు6 ద త్కరయుగద త్తభికయ కదా, యవథానము కర్తృపాళికిన్‌. మ. అధరీభూతవిపక్షపకుండు తనుత్యాగమ్ము(గావించె నె ఫ్ర ధరన్‌ వేంకటశాస్త్రి, యప్పుడ సదమ్మున్‌ మెట్టి కావించితిన్‌ బుధు లంకింప శతావధానము, మహాత్ముం డాత్మతేజమ్ము**వీ డు ధురీణుం” డని నాయెడన్‌ నిలిపినాండోయేమొ, (పేమాడద్డుండై. చం. పణితపుసోదరుల్‌ కవులు పండితు లష్టవథానకార్య నై పుణి సడిసన్నవారు. కవిపుంగవుండై రఘురామగుప్త కా రుణికుండు వైద్యరత్న మభిరూపులు వెంకయసూరి ముఖ్యులున్‌ గుణితయశుండు “జాను తెిను6ంగుంగవి, తక్కినవార లల్పులే? తే.గీ. రాడ్భిషక్కు (గంథే రఘురామగుప్త య్మతసన్మతి నేపాళమ్య్యత లిచ్చి కుకవి కడుపుబ్బరము దింపు కోవిదుండు సభకు నధ్యక్షుండగుట హర్ష్యపదమ్ము.

క్‌6 శతావధాన [పఐంధము తేంగీ. సౌండుసర్విసు ముస్తై పిచ్చయ్య పేరు పెండ్లిపందిళ్ళ ముంగిళ్ళ విందులందు సభల సందడివేళల (శవణగోచ రమగుచుండు6 దౌర్భ్శ్మతికసమనుగతము,. శా. _ముక్టుపిచ్చయ కిర్తికామిని కుచాభోగో త్తరీయా(గమున్‌ ముశ్రేవాండు, కవీర్యదపండిత వచః పుష్పచ్చటన్‌ భక్తిం జే ల్‌ అలి బి, పక్షువాండు, విపన్నదీనజనులన్‌ భావించి, సంతృప్తిగా బెపేవాండని మైకుంజేకొనుచు గంభీరథ్వనిన్‌ జాకెదన్‌, నిషేధాడరి : కీ, శే. ముక్షు వేంక పేశ్వరులు ఎమ్‌,ఎల్‌.ఏ., వారి తమ్ముని (భాతృభ క్షి కం. దదదబ్ద సూచ్చతయు రా

స్పదాబ్ధ్యధక,పస్టతాదశయు,జెన్నగు శ్రీ

దదు న్మగ్యు బూజ్యు నేర్చేన్‌

దదనుజు(డర్చింప, మెచ్చందగు దద్భక్తిన్‌,

[దదత్‌ = ఇచ్చునట్టిదాతి మైన, అబ్బ = మేఘునియొక్క సూచ్చ తయు== అత్యున్నతస్థితి, రా ఆస్పద -1- అన్ధి(- అధః(పస్థళా దళశయు == కలిమిగల సమ్ముదుని నీచస్థితియు వసిగ్ధము.] దత్తపది ః; థానుమతి, అంజలి జయ్యపద, జమున. ఊఉ సీత హరించె భానుమతి శిష్టగతిన్‌ జని రావణుండు, త

జ్ఞాతిని సంహరింప యతిసంఘముగోర(గ నంజలించి, దో

ర్యూతి జయ్మపద (_పథనమున్‌ నడిపించె రఘ్ముసవీరు( డా

(శోంతి యకోకభూజ మునకుస్‌ (బథితత్వము6గూర్చె శూరు6డై. సమస్య ; తల్టీ రమ్మని పిల్చి భర్త నిజకాంతన్‌ మన్మథ కీడకున్‌. గాం ఉల్లోలాంబు రురిస్ఫురచ్చఫరజాలో న్మేషన్మేతాంత |! భూ

భృల్టీలా స్తనయుగ్మ | నీచతరనాభీసుందరావర్త ! యో

షిల్లోక(పణుత్యపకాశ 1 లలనా ! సీమంతినీజాతిమ

త్తల్లి! రమ్మని పిల్చ్ళె భర్త నిజకాంతన్‌ మన్మథకీడకున్‌,

ద్వితీయ ఖండము ర్‌శీ [తల్లికాదు. దౌతిమత్తల్లి జాజివువ్వులు గువాళించు. తరుణి, "తల్లీ తరుణ్యామ్‌” అని మేదినీనిఘంటువు. ముక్కు = సీనము : సీ. నాసిక దీర్హమై భాసిల్లుచుండిన మగువ తాంగోరినమగనింబొందు నాసిక వటువై భాసిల్లుచుండిన సతి యాధికారిక, ప్రతిభ గొజులు నాసిక శుకరీతి భాసిల్లుచుండిన భామిని సనుఖలీల. బరిఢవిల్లు నాసిక చప్పిడై భాసిల్లుచుండిన వికటస్వభావయై సకియ పాగులు. (బాగుషార్టితపుణ్యసాభా గ్యయైన లేమ నాసిక గంధఫలివలె వెలయు నసి చికిళ్సందీర్చికొనిన నసకు6 గొంత చక్క(దన మబ్బునేమొ, (పశ స్తిరాదు. మత్తేభచూలిక. ఆనమఘుల్‌ శిష్టులు సభ్యులార 1 కవులారా ! పండిత శేషఘ్టులా 6 1! ననున్‌ గద్దాయనిల్చి, నూతవసన్మసకృందన్నదవ్యముల్‌ థనపూర్వమ్ముగంగాన్క పెట్టితిరి, నే ధన్యుండనైతిన్‌్‌ గుణం బును గొండంతగ గౌరవించుట లవంబున్‌, సజ్జనాచార మే ననంగా నెంతటివాండ ? కొండికను నాయష్టావధాన్నపయో జన మేపాటిది ఆశుపద్యర చనాసంరంభ మేమా మూ నిన పూన్కిస్‌ దొరలింపంగాంబడెడి పంక్తిన్‌ శబ్బసార్హక్యమున్‌ గన నెంతుండు? నవోదితంబగు నలంళకారంబు గాని, బుధా భినుతవ్యంగ్యచమ్మత్కియాత్మకము వాగ్విచ్చిత్తి గానీ, రసా సన నానాముఖ శిల్చ్బ్పతల్చ బహుళచ్చందంబు గానీ పాసం

క్‌రి శతావధాన (ప్రబంధము గని శుష్కోక్తికి విల్వయేడ? మణి యొక్కండైనంజాలున్‌ శిలల్‌ గొనినన్‌ దశ్హైండు బర్వుదండుగగదా 1 కొండాడ(గా(బోకుండీ నను, మత్ప్చూర్వులు కాస్త్రకోవిదులు జోోత్సాాస్వచ్చకీర్తుల్‌ సుధా నను లాశూక్తి ధురంధరుల్‌ నిరుపమాన్నగంథ నిర్మాణ థీ ఖను లానా6 డవధానవిద్య జనలోకమ్మందు పర్తిల్లం జే సిన మేధావులు, కోరినంతనె సమీచినో క్రిబద్యమ్ము వా కొని, శబ్దార్ధ సమాసభావ రచనాకూలంకష (ప్రాభవం బు నిరూపించి యుపన్యసించి, యెవరే బోటొడ్డి తప్పంచు రొ ప్పిన డీల్పోవక సిళ్ల సూపిన మహావేదండ మేచాడ్చునన్‌ గినుకన్‌ రే(గునొ, తధతిన్‌ గెరలి యాక్షేపోక్తి ఖండించి, నే ర్పున శాస్త్రంబు (వయోగమున్‌దెలిపి నోర్మూయించి తతత్యు లె ల్లి నవోత్సాహము చెంగలింపం గరతాళధ్వానముల్‌ సేయులా గున, నాత్మీయమహావధానసభలన్‌ ఘోటించి నిష్కంటక త్వ నిరూఢిన్‌ సవరించుకొన్న పరముల్‌, తద్వ్య క్రితాసామ్య మా ధునికుల్‌ గాంతురె? కర్టమ్మహదము యాదోనాథగాంభీర్యమున్‌ గనునే? బొక్కల నిక్కు చిశ్రైలుక గంధ(ప్రాఢ దంత్యున్నతిన్‌ గనునే? యెంగిళు లాని కావుమను శాక మ్మంచసౌభాగ్యమున్‌ గనునే? యిత్తడిసొమ్ము పైమెజు(గులొల్కన్‌ జూచిబంగారమం చు నెదన్‌ భాంతి వహించు పామరుల [ప్రాచుర్యమ్ము పర్తిల్లు చో టనె చెల్లున్‌ మముబోంట్ల యాటలు నిరాటంకమ్ముగా,నింక నొ క్క నిజమ్మున్‌ వచియింతు, దోసము లెబుంగంజాలు విద్వాంసు లా త్త నయుల్‌ వెయ్యికొకండు గల్గినను బెద్దల్‌ కలవమ్బున్‌ సభన్‌ జనముల్‌ తొమ్మిదినూర్లతొంబదికియైనన్‌ దొమ్మిదౌ సంఖ్య మా కనుకూలించు నుదారులుందురు సెబాసంచున్‌ (బమాదింతు, కా వున నేయొక్కండొ లొన నవ్వికొనినన్‌ వ్యుత్పత్తిలోపమ్ము. జూ పిన లెక్కింపము, సిగ్గువో విడిచి గాంభీర్యం బవార్యంబు పం బిన వ్యక్తిత్వము తోడ నిక్కుదుము, మా వేసమ్ములిట్లుండె, మా

ద్వితీయ ఖండము ర్‌9 పనియున్‌ బిండికొలంది రొశ్టైయనిచెప్పన్‌ వచ్చు, నన్నున్‌ బురా తనులై యొప్పు శతావధానుల పదద్వంద్వంబు నర్చించు దా సునింగా సాధునుధీవిధేయునింగ నెచ్చో నార్ణవంబూను హ్టునింగా ఈయవధానవిద్య భరతకోణిం (శుదర్శించి, తె నునకే తక్క మజొక్కభాష నవధానుల్‌ గలఖినారన్న చ క్కనిదౌ కీరితి దక్కలేదనుచు. దార్కాణించి పేర్కొన్న వా నినింగా, డాక్టరు పట్టమున్‌ గొనినవానిన్‌గా, నిదానింతనుల్‌ పినవారెందజొ పైకి వచ్చుటకు నాఖభీక్ట్యమ్ము నుత్సాహమున్‌ దనరన్‌ జేసినవానింగాందలంచి సత్కారమ్ము(గావింతురే ననవద్యాత్ముండనై సరస్వతికి లెమ్మంచున్‌ [గహింతున్‌ దగన్‌ 25, చోడవరము[ విశాఖ] : '7- 11. 19888 ఊఉ. ఊరక శబ్దగుచృముల నొక్కెడంగూర్చినం బద్యమౌనె? ఛం దోరతిం (_బాసవ్మిశమగతుల్‌ పయిహంగులు, శబ్దసౌష్టవం బారయమేను, అర్ధమది పొణము చూడంగు ధ్వన్యలంకృతి శ్రీ రమణీయవైఖరియ చిత్మళ, పద్యకవుల్‌ మహేశ్వరుల్‌. దత్తవది:ః ఖీమ్మ(వలిజ్ఞం ఉం పేకయుబథ్జునా6 జెల.గి పెన మనంబున. బెక్కుభావముల్‌ మేకలతాప్తిక్షై పొరలు మేదినివల్లభుంజూచి భీష్ము6డీ రేక వచింబె, “నాయన! వరింప్తము దాశకుమారి నింక నా "క కమనీయరాజగ్థరమ నీయక యాయకసంతు కిందగున్‌. [ 'శీతలే.., మేకలస్తలఃి వైజియనన్లీ నిఘంటువు] సమస్య : గుండారెత్తెం బత్మివతామణి విరాగుల్‌ గూడ(గంపింప(గన్‌. భాం గండూషోదకపానలుబ్బమ శక(కవ్వ్యాదవృత్తిన్‌ వచ శృండత్వమ్మును జూపనేల? విటభాషాస్యందినిన్‌ (గోలి పో పొండోయర్భకులార 1 పేలకుండు తప్పుంగూ6త లెచ్చోట దా గుండారెత్తె. బత్మివతామణి విరాగుల్‌ గూడ గంపింపంగన్‌.

60 శతావధాన (పబఐంధము ఉం సన్నుత వాగ్గభీిరతయు+ జారుపద్మకమరీతియున్‌ రసో ద్భిన్న మనోజ్ఞభావనురభీకృతశైలియు స్వాదులిలయున్‌ నన్నయభట్ట పూర్వకవి నాయకభారతి, నిస్తుల్మపభా భ్యున్నతింగాంచి యెన్నందగు! బూర్జకథాకథనాధ్వనైపుణిన్‌, ఊఉ. చోడవర్యపసిద్ధపురి శోభిలు నీశ్వరు నర్హ్చచం్యదమ శ్చూడు వృషధ్వజున్‌ నిగమసూక్రి శిఖాలసదం్యఘి నెప్పుడున్‌ వేండెద6 బార్వతీకుచవివిక్త పటిరరసాంకితోరసున్‌ వా్థాడమనోహరాభరణు నాద్యు నభీష్టము లిచ్చి ,పోవ(గన్‌. కం. వేచలపు6 బాల వెల్లికి శ్రీచతురాస్యునకు విస్ఫురిత నైజ యశో రోచిశ్చుంబిత దిక్కాం తా చారుకపోలముకురునకు క్షా ఘోక్తుల్‌. తే.గీ. శంకరభగవత్పాద ముదాంకిత కన కాంగుళలీయక మొసంగె మహాశ్మశాన పట్టణమునందు బండితపరిషద(గ వేది. గాంచీపురస్వామి, వేదమూర్చి, యేత దంగుళీయకదీ ప్రి చేతంగాదె తెలు6(గునేల నాలుగు చెజ6గులను దిరుగం గంటి, మిసిమింతు(డను గాక, యొంటి నిలువ గంటి,. నిట్టవథా నరంగమున యందు. 26. జంపెడ్‌పూర్‌ 110.19074 ఊఉ సంతత నీలలోహిత రజఃపసరోర్మిక లుధమించి రో లి దోఒ౦ంతరమందు దొంతరలు దొంతరలై చెలువొందంజూచి సం (శాంత మశాల సాంధ్యనవకాంతివిశేష మటంచు నెంచితిన్‌ (బాంతకటాహలోహము కరంగుచు రంగులు (గక్కుతావునన్‌.

ద్వితీయ ఖండము న! నిషేధాకరి: పరతురామగర్వభంగము. కం, శ్రీనుండు ఛితరాట్కుజు వి జ్ఞాని వశిన్‌ దుళ్ళలోళ్ట సచ్చస్త్రాస్తు)న్‌ మౌని, నిజశక్రి శరసం భానత నస్తాభుంజేసె దాశరది పథిన్‌, సమస్య ః దుగ్ధపయోధిమధ్యమున ధూళలురే/గె నదేమిచ్మితమో. ఉం స్నిగ్గసము[దవర్షు హరింజేరి రమాసతి చందన[దవో ద్లిగ్రశరీర వల్లి స్మరత్మీవశరాహత, కాంతమర్దిత పార్ధృతబంధుర స్తనభరస్ఫుట చందనలేప యయ్యెం గాన్‌ చుగ్రవయోధిమథ్యమున ధూళులు రేం నదేమిచితమో. గుండునూది ; మందా[కాంతావృత్తము. స్తుత్యర్హంబౌ వసుమతి నయస్ఫూక్ష్మసూ చీవి శేషం బత్యంతంబున్‌ (శకటబహుప్యతాంతరన్య స్తగ్మాతం బై త్య్మక్తంబయు్యు6 బునరుపయోగానుకూల్మ[కియాసాం గత్యంబై వర్తులతరశిరః కందుకంబౌచు నౌరా! ఆ.వె. నన్ను( బిలిచి యాంనాటక సాహితీ సంఘమాదరమున సత్కరి౦చె జాలదవ్వునందు జంషెడ్‌ పురమ్మున. దెలుంగువాండ నన్న తీపింబేసి, మీకు శిష్యులున్నారా 9 అని యడుగగా జెప్పినది; కం. కల రేకలవ్య పద్ధతి. బలువురు నాసభలుచూచి, పరిచితవాగ్గో హలత( గడ6గి, యవధానిత జెలంగెడి డింభకులు నాకు శిష్యులు గారే

= శళావధాన (వబంధము 2. జగ్గయ్యపేట: 16-8-1084 ల్‌ తే.గీ. స్తవ్యు జగ్గయ్యపేట వాస్తవ్వు నీల కంధరు. గృపాధురంధథరు క్మాభృదాత్మ జా సమాక్షిష్టగ్యాతు. గృశానున్నేతు6 జంధమౌళీశ్వరున్‌ మనోఒబ్బమున నెంతు. నిషేధాక్షరి :; సీతారాములు లోకమును రడీంచునట్టు దీవన. కం, శ్రీచే సంపత్ప్రేడ్య ను రీచే కుభ్నన్నృజాల హృష్టిద దీక్షా ్రూచే సీతారాములు భూచ[కము నోము/గాత పొలుపలరం౦ంగన్‌. [5 = గతి నడక, (హీ = పార్వతి, శక్తి] దత్తపది : రామలక్కణ భరతశ్యకుఘ్న శబ్దములు గూర్చి భారత స్వాతంత్ర్యసం్మగామ వర్ణనము, శా. రామల్‌పూరుషు లైకమత్యమున! బోరన్‌ దీర్ణకాలమ్ము, (షో ద్దామంబై భరతక్షమాతలమునన్‌ థధార్జ్యమ్ము వర్తిల్తై దు బ్బై్ట్‌ అవిద్యా. స్పీముల్‌ హూణు లనితిలక్మణులు దాక్షిణ్యమ్ము చూపించి యీ భూమిన్‌ జేకొననిచ్చి రర్ధరజనిన్‌ బొల్బొంద శృతుఘ్నతన్‌. సమస్య: రంభాభోగము( గోరెదేల ? కవిచం[దా! అర్హతల్‌ గాంచవే. శా గంభీరో క్రిధురంధరుల్‌ గురునిభుల్‌ కాశీవిపశ్చిన్మణుల్‌ శుంభన్మేధను లార్జ్రమానసులు తేజోదుర్నిరీక్తుల్‌ నిరూ ఢథాంభోధ్మిపతిమాను లూరక తదుద్యచ్చాస్త్ర చర్చా.క్రియా రంభాభోగము. గోరెదేల కవిచందా | అర్హతల్‌ గాంచవే,

ద్వికీయ ఖండము 68 జయమాలినివచ్చి మీయెదుట నాట్యమాడిన మీమన సెట్టుండును ఊం. కంటిజిగుల్‌ స్ఫురచ్చఫరకాంతివిలాసముచిల్కరింప( బ య్యంట దొలంగ+ జన్నులొరయన్‌ జయమాలిని గజ్జెగట్టి వె న్వెంటనటింహః జూచియు వినిర్మలమన్మతిరేఖ భారతీ మంటపి దాంటిపోదు, నుకుమారమహః పరిలగ్నరీతియై. 28. జమ్మలమడుగు ; 26.8. 1887 నిషేధాక్షురి : థ్రీనివానస్తుతి: కం. అమ్ముక్సుల త్తటిత్సా మ్యమ్మున్‌ గన్‌లచ్చితో నుదారత్రీ ను తర్మమ్మగు మూర్తి వెలింగెడి సమ్మదకరు శ్రీనివాను స్వామి భజింతున్‌. దత్తపది 1 చం. సురటివహీంచి వీవ సరనుండు విఖిషణు6( డండ నాంజనే య రటితపద్యనూ క్రివెలయన్‌ శుభమంగళ రాజ్యలక్ష్మికిన్‌ బురిటిశిశుల్‌ బుషుల్‌ పలుకు పుణ్యవచో౬ఒర్థము లింపునింప6గాం వరటినుర(దుమమ్ము రఘువీరుండు పట్టమునందె రమ్యుండై, సమస్య ; వహాస్తం బండగ గెల్బె పైక లహవో యంచార్వ(గా ఎన్టీయార్‌, శా. స్వస్తిశ్రీయుత రామరాజ్యముగ రాజ్యంబెల్లందీర్తున్‌ గతై నస్తం్యతంబుగ నంచు నెలయెడలన్‌ జాటించెం ద్నదీతి స ద్యస్తాతృర్యముతోడ నెన్నికల వాగ్దానమ్ముజేసెన్‌ (బజా హస్తం బండగ గెల్బె పైక లహహా యంచార్వంగా, ఎన్టియార్‌, శ క్రిసంపాతము పొందిన శివ్యుండుః శా ఆముష్యాయణు నండంజేర్చికొని శిష్య(శేస్టు నాచార్యుం డు ధ్ధామస్నిగ్ధత శక్రిపాతకృతి సంధానింఫ, నూర్జస్వలుం |

6 శతావధాన [వవంధము డై మించున్‌ మథి గుర్వభిన్నగతి భక్త్రన్వితుండై శిమట్టోగాన్‌ 'శేమస్నిగ్ధత దేశికుండు నిలువనస్‌ బియూష ముప్పాం సభాతిథి :

మ. కయసంవత్సర ఫాలుణాంతమున. గృష్టద్వాదశిన్‌ వాసవా హ్వయ నక్ష్ముతమునస్‌ బృహస్పతిదినోద్యద్యుగ్మలగ్నమ్మునన్‌ స్మయకృచ్చితగతిన్‌ గుశహదపురీ శశ్వత్మళాశాల వే డృ యెలర్బన్‌ సభ నిర్వహించి, పృథుసత్మ్కారమ్ము( గంటిన్‌

రహిన్‌, [వాసవావ్వాయనక్షతము = ధనిష్ట యుగ్యలగ్నము =మిథునము, కుశ్మహదపురి = జమ్ములమ డుగు, |

ఆ.వె. ఆ(టవెల.(దివోలె నవధానజయలక్ష్మ మేటి వంక గన్ను గీటుచుండు అర్ధవంతు(డొకండ యరధ్ధాని సుఖమందు. బలుకు లేల? యదియు భారతంబె?

[అర్థ ధనే, శాస్త్రే అర్థవ౦తు(డు = ధని, వండితుండు. ] 29. టంగుటూరు : 18.12.1086 నిషేధాక్షరి ; ఫ్రీరామచం(దుండు. కం. విచ్చు రతి యెంచ నోలిన్‌ దెచ్చున్‌ మబ్బణంగం ద్మస్మృతి గనన్నమ్ము క్పో9చ్చైర్మూర్తిన్‌ రామున్‌ సచ్చరితున్‌ ధర్మవీరు స్వారాజ్యవిభున్‌, | రామున్‌ ఎంచన్‌ = ధ్యానింపన్‌, రతి = విషయేచ్భ, విచ్చున్‌ = విడివొవును. క్‌నన్‌ జ దర్శి౦ంసన్‌్‌ ఓలిన్‌ == (కమముగా, మబ్బు అణ(గ అవిద్య నశింప(గా, త్యన్మ ఏతి = అత్మస్య ఏలీ = ఎలుక, తెచ్చున్‌]

ద్వికీయ ఖండము 65 సమస్య : రోగులె భాగ్యవంతులు నురూవసమున్నత దేహనంపదళా, ఊఉ. ఆగమసనూక్తిరీతి ననయంబు చరించుచు లోకమంగలో

ద్యోగవశాత్ములై తగినయోగిరమున్‌ భుజియించుచుకా నిజ స్త్రీగమనాదృతిన్‌ మసలు శిస్టులు థర్మవివిక్తులెన ని రోగులె భాగ్యవంతులు సురూపనమున్నతదేహనసంపదకా. దత్తవది : జ్యోతిలక్ష్మీ, జయమాలిని నువోసిన్సి విజయశొంతి. తే.గి. కన్నుదోయి జ్యోతిర్లక్మి కందలించె (దుపదసుత జయమాలిని తుజంగళించె కొప్పముడుచు సుహాసిని యొప్పుంజూచి విజయశాంతి వహించిరి విభులు శుభులు. ఎన్‌.జీ.ఓ ల సమ్మె: సీసపద్యము. సీ. దొరతనపుంబండి దొరలించు సారథుల్‌ చిన్నయుద్యోగులం చెన్నవలదె ?_ మొగి గుంపులై మేము మొగము(దప్పించినం బుష్పవధతులు తప్పుట గలుగదె? (పతిపక్షయోధులు (పాలంబకాయమా నసితి నండయై నలువు గనరె? ళు (పజలొక్క పెట్టునం బాథోధివలె(బొంగి 'పెబడకుండుట పరంగునొక్కొా ? ఆనుచు నాస్థతోడ నందజు నేకమై సమ్మెజరపుచుండి రుమ్మతో డం గలంతకు గుజియగుచు( గర్మణ్యభుక్కులు రామరాజ్యమంద్వు నేమ మెడలి. కం, శ్రీమంతుడు శాంతు(డు కరు కామతి మాజేటిసత్యనారాయణ యు వ్‌ 5

66 శతావధాన _(1పబఐంధము ద్ధామగతి షష్టిపూర్తి స భామహమును సంతరించె. _బాభవ మెసంగకా.

క౦0. పణితపువంగడపు నిశా మణియవు శ్రీరామమూర్తి మధుర వచోనై పుణికిం గట్టువడితి, ధా రణి నెయ్యముకంకు గట్టి రజ్జువుగలదే ?

మ. కవులకు బండితుల౯ గళావిదుల సత్కారమ్ములకా దన్నుచున్‌ నవనీతోపమచి త్తసారసమునజ గారుణ్యము॥ దాల్చుచున్‌ (దవిణాన్నాంబరవాక్ప్రవానగతులక బైచేయిగణ నిల్చుచున్‌ భువి మాజేటికులోదయుల్‌ వెలయుత౯ నూజేండ్లు వర్టిష్ణులై,

మత్తకో8ల వృత్తము ; కోట్మిదవ్యము కూడంశెట్టుచు గుహ్యకేశ్వరు తోడుతన్‌ సాటివచ్చెడి వైశ్యులుండిన సాటివత్తురె? నేడు మా జేటి వంశసుధాంశుండై తగు (శేస్టికిన్‌ నిజ మీ నుడుల్‌

చాటిచెప్పెద శబ్బకాండ మజాండభాండము నిండంగ౯. శా. మా (గంథేరఘురామగుప్త భిషగామ్నాయమ్ముతో(బాటు నాం (ధ(గంథపకర,_పథానకవితారత్నాకరోదార సా మిన్‌ [గోలిన కుంభసంభవుండు శుంభ్యత్ప/జ్ఞా( డధ్యక్షు(డై (స్మగోచిస్టుం డలంకరించె సభ నార్యస్తోతపాతమ్ముగకా, 80. డిల్లి ఫి 16.8. 19602 ఆ, వెం డెల్లియూనివర్పిటి సభావేదిక శిష్టసుజనహర్షసిద్ధింగోరి సలుప( గడ(గినా(డ షష్టావధానమ్ము, గరుణంజూడుమమ్మ తరుణి! |బాహ్మి్‌ 1

ద్వికియ ఖండము 67 నిషేధాక్షురి : శివధనుర్భంగసందర్భము. కతివయాకుర నిషేధము, కం. శివధనువునుగొని యలవో

క వైచెం దునిగిపడ నేల ఘనతనుండు కుజా కువలనయన యౌవన దెస లు వడక నల్లంబడ నన్యులు బలులు పైపై. దత్తపది : ఆ.వె. భక్తిపోతన జనవరులందు సంసార రక్తి సన్నగిలెడు. (బమదకేళి ముక్తిపట్టనెపుడు _మొగ్గుజూపుచునుండు శర్తియుకక్తి మదిని కారింజేర్ప. [పోతనము = వవ్మితము.] సమస్య ; మర లందున్నది నాతియోర్తు దివిషన్యాన్య (వభావమ్మునకా, మ. కరుణాపూరము(జిమ్ము కన్ను/గవతోం గస్తూరికారమ్య భా సురఫాలస్టల రేఖతో6 గరినవకోజాత విన్ఫూరితో హరికిం బట్టపురాణియై మరునకమ్మై లోకముల్పోోవం దా మరలందున్నది నాతియోర్తు దివిషన్మాన్య్యపభావమ్మునకాం డిల్లిలోని యాం్యధులనుజూచి యవధాని భావము. ఛా, డిల్లీపట్టణ సంస్థితాంధజన పాండిత్యమ్ము వీక్షించి, భా షోల్లాసమ్మును జూచి, వేషరచనావ్యుత్వత్తి లకించి, నా యుల్లమ్మందు, నిసర్ణసం స్మృతికి నో్‌హో దెబ్బ లేదంచు హ ర్లోలోలాంబుధి నోలలాడితి నవీనోర్విక విచ్శితస్థితికా. “నా తెలంగాణ కోటిరత్నాల వీణి అన్న దెవరు? దాని విశేషమేమి ? తే గీ. న్ఫూర్దదాంధ(పదేశ్వపభుత్వమూల చూతఫర్భరీకగ కింకిరాతకీర్తి నా తెలంగాణ కోటిరత్నాల వీణ యనియెం దత్స్వ్వరనైశిత్య మరసె జగము. [ఫర్పరీకము = నవవల్టవము. కింకిరాతము = కోకిల.]

68 శతావధాన [ప్రబంధము

81. తాండూరు : [రంగారెడ్డి జిల్లా] 6. 8.19008 డె ట్‌.

నిషేధావురి : రాచదూయణ[పళశస్తి,

కం. జా తత పూతాత్మ వ

స్ఫితాజ జజాఢథ్యగాథ విధ్వజరూఢి౯

(బాతస్స్మరణీయంబగు

నీతి. (బబోధించుంగాన నెగడు ధరితికా.

[జై ఆతత = వాల్యీకిచే వ్యాప్తమయిన, అజిబిజి = అదొనిప్పుతుడైన దశరథుని వ్ముతునియొక్క, అథ్యగాథ = దివ్యచరిత్రము, వి-[ ధ్వజరూఢి విష్ణస్వరూవమనెడి (పసిద్ధి కలదియై నీతిని (పబోధించుచున్నది. ] దత్తపది ః తే.గీ, అమ్మ హస్తము తొల(గె రాజ్యమునయందు

అన్నహస్తము వచ్చె నభ్యున్నతర్ధి

అక్కటుతయు దౌర్భిక్ష్యము నంతరించి

యయ్యదితిపుత లోక మట్లలరు నింక, ఉద్యోగవిరమణ శాననము :

మ. అపురూపంబగు రామశాసనముచే నాకస్మికంబైన మా జుపు సంధథిల్లైను భృత్యవర్గము లలో ((బోత్సాహముక౯ాదుఃఖము౯ా విపరీతస్థితి నెక్కా నె౯ (గమగతి౯ విప్పారెడుక్‌ శాంతి, భూ మిపుండెవ్వండు సమ న్రవృ త్తిజనము౯ మెప్పింపంగాంజాలెడుజ? సమస్య ; రామనృసింహకృష్ణులొక రాశి నివాంశజు( డాశివావియే. ఊఉ. నేమము నిషయుంగలగి నీతిజరించినవా(డు గావునకా భీమనభా(గకృ త్తరిపు వీరుండుగావున లోకరంజన శ్రీమహితాకృతిస్‌ దగునజేయపరా.కమశాలిగావునన్‌ రామనృసింహకళృ్ళష్ణులొక్రరా?, శివాంశజు(డాశివాజియే.

ద్వికీయ ఖండిము 69

82, తాడిపత్రి : 21-6-1907 ఈ. చుట్టజికంపుంబెంపుగలచోటిది పెద్దది తాడిష్మతియీ .

పట్టణమందు మున్నొాకదఫా యవధానముచేసియుంటి నే.

డెట్టులొకళ్లె నిర్వదియు నెన్మిది యే౦ద్లకు (గమ్మజకా సభా

కుట్టిమపీఠినిల్వంగ సఖుల్‌ వరహాలుముఖుల్‌ (శమింప(గజా. ఉ. మావరహాలు డాక్టరు దు్యుమత్స్మితకందళనిర్ధళ త్పుధా

ప్లావితలోకు( డుచ్చ్వసిత పాండుయకళో విశదీకృతాశు. డు

చ్చావచకర్మశీలుండు (పశాంతుడు తుందమృజద్విషన్మనీ

షావిభవాఖినంద్యుండు ఖిషగ్వ ఫమభుండు కృషివలుండునై. కం. పులిపాటి సుబ్బరామయ

కల(డిట నంపాతిపక్షికై వడి విద్వ

త్కులమణి యస్మచ్చేయో

భిలాషు దీవించెనన్ను6 బిననాండు కడుకా. కం. చింతల వేంకటరమబణుకా

జింతించెద భక్తితో డ( జిత్తమునందుఇ

సంతత సంసారతమో

(ఖాంతుల కొక వలు(గుచూపి రంజించుహరిక౯ా. నిషేధాక్షరి : కం, చిన్మూలు మేను! (బాక్షా

ర్వు న్మదింబాటిల్‌ (పమీథపున్‌ రక్తిన్‌ గొ

లు న్మమ్ము( (బోవ సత్సం

విన్మయు శ్రీతాడిష్మతి వేంకటరమణుకా,

[మా ఇను == మేను, విష్ణున్‌, అడు అర్వున్‌ = గరుడ వాహను.]

11 శతావధాన [ప్రబంధము

సమస్య :ః రంభను రాము( డుంచికొనె అంకులు నేర్చిన సీఠ నిడ్చెనే గ

ఈ. కుంభినినేలు రాఘవునకుకా నిజచారముఖమ్మునకా సము జుంభిత ధావకోక్రిచెవింజేరెం దదాశరుండేమి ఇెప్పుదున్‌ దంభమెలర్చంగా మొబుంగు, ధాతికుమారి మనోహర (కియా రంభను రాము. డుంచికొనె అంకులు నేర్చిన సీత నిడ్చెనే?

దేవాలయమునకు వచ్చిన నాస్తికుని భావము £

ఊఉ. కోవెలంజొచ్చి నాస్తికుండు కూడిన భక్తుల వంకంజూచుచుస్‌ భావమునకా దలంచెంబలుభంగుల, నల్లనిచాతిబొమ్మలో] దైవకళల్‌ విరాజిలునా? తంతవిథిజ్ఞులు గూర్చి రింతయునస్‌ గోవిదు లేమి చెప్పుదురొ, గూఢము తన్ధత మర్థమేర్చడన్‌.

88. తిమ్మాపురము : 5.5.1860

నిషేధాకరిః వర్షములో సాయంవేళ పొలమునుండి తిరిగివచ్చు కర్షకాంగన.

[త్యమరనిషేధము.

కం. అలరులయి వేణిమూలము న లలితసాయంసమయపు నవవర్షపు బిం దులు చెలంగ గృహోన్ముఖ య య్యె లలిన్‌ హలికసతి ర్లిన్నవృత్తస్తనయై.

న్యస్తాక్షరి : గంగాతీరపరిత్యక్త సీతాదేవి.

మ జగతీనాథుండు సర్వపూతచరిత౯ సారంగదీర్హే క ణక వగ(గాంతారపథమ్మున॥ణ మెల(గ(బంప£౯ొ జొచ్చి హానాథ యం చుంగడు౯కా జానకి కోకవార్డి మును(గుక జూచుకా నిదానించి మా య గదా జీవితమంచు నూజడిలు నభ్యగోటజాంతస్థలికా.

సమస్య : రవి (గుంకెన్‌ నడిరేయి.

మ. నవనీరేజదళాక్షి యోర్తు పాలమున్‌ దర్శింపంగాంటోయి మ క్క్కువతోమంచియమీంద నొక్కపథికుకా గూడెజా మనోజ్ఞాకృతిక

ద్వితీయ ఖండము ల్ని సవిలాసస్థితి మాటలాడుకొనుచు౯ వర్తిల్లంగా నెప్పుడో రవిగుంకెకాానడిరేయిదా6కవిరి సె౯(బద్యుమ్న మౌర్విధ్వనుల్‌. నాగరకుండు _ నల్లైవడుచు వివోరము ః చం. అపరిమితానురాగలసితాత్ము(డు నాగరకుం డొకండు ప ల్లె పడుచు6 బెండ్లియాడి నవలీల దలిర్బ్ప షికారువోవ6గన్‌ జపలకురంగలోచన దిశల్‌గను సారెకు, నవ్వు( గేరు నే మొ పలుకు6 జాలులెమ్మనిన మోమును వాంచు.6 (దపాభిభూతయైః. మధురకవి వెళ్ళూరి ఫి కం. మధురకవి బిరుదరాజితు.6 డధునాతనకవనధుర్యు. డనుదాత్తకథా బధిరుండు బెళ్ళూరు కులాం బుధివిధు6 డీశ్రీనివాసమూర్తి నుతింతుజ. [పాం విద్యార్థులను (వబోధించు సీసము: సీ. జననీపరిష్వంగసంగతి వరిల్లి ముక్కుమొగము దీజు బుడుతగాని భూజనీడ్మకోడమున గన్ను(దెజచి జె క్కలు వచ్చి పోవు ఖగమ్ము గాని యుడుపసహాయత నుత్కూలవాహినీ తరణమ్ము సేయు నధ్వగుండు గాని 1పాథమికమ్ములు బహుళ సంస్కారము లంది పైకేగు విద్యార్థిగాని, తల్లిబూ జించుటొప్ప దద్ధామ మెపుడు( గూల([దోయమి యొప్పుం దా గుస్తరించు టొప్పుందెప్ప, విద్యాలయాభ్యుదయ మరయు టొప్పు విద్యార్థులార ! యీ చొప్పుంగనుండు.

కాలి శతావధాన [ప్రబంధము 11. తిరుపతి : 15111876 నిషేధాక్షరి ; శివస్తుతి. కం. ఇజ్యస్పర్ధి మతిశ్రీ కజ్యాయస్పాధువేదికాతటి. గవితా 'పాజ్యేడ స్టాలు శుచిమ త్ప్చూజ్యుకా గంగాసనాథు. బొగడుట తగదే? [ఇబ్య = బృహసృతి, ప్రాజ్య--ఇడన్‌ = బహుళో కిన్‌, స్థాలు = స్థాణు] దత్తపది ః బిర, రవిక, వాడి, లంగ. ఊఉ. చీరలులాగి [దౌపది హసించి సభన్‌ వెడమాట లాడి ని మష్కారణ మేమొచేసి రవి కన్గానియున్‌ క్షేమ పూని, మాని దు ర్వారపు టల్మ6 బాడిగొని పంపితి మొండొక రాయబారము బోరికి. బైనమై చనుట పోల్‌, వెడలంగదె, మారుతాత్మజా! సమస్య & అ్యగజానుజులై రనుజ్యాగజాలుగ, తే.గి. పుష్టమి౯ భరతాఖ్యుండు పుట్టినాండు

మొనసి లక్మణు. డాశ్చేషయుట్టినాండు

భరతలక్ష్మణ [(కమమిది యరసిచూడ

న్యగజానుజులై రనుజ్యాగజులుగ.

[“పుష్య్యే వొతస్తు భరతో మీనలగ్నే [వనన్నధీః సార్చే జాతౌతు సౌమిత్రీ కుళీరేఒభ్యుదితే రవొ”- శ్రీమ[ద్రామాయణమ్‌. భరతు(డ(గబాండు. లక్కుణు( డనుజుండు. కాన్ని రామలక్క్మణభరతశ (శుఘ్నులని రూఢి యేర్చడినది. ]] లేంగీ. (పకృతికృష్ణ వర్జుండు శ్రీనివాను( డి

కూటముల నల్లనావు పాలగోలినాండు

కస్తురిన్‌ దో(గి మాగిన గ్యాతయపష్టి

మజియి(గోవెల నల్లనై మాకు౯ దోంచు.

ద్వికీయ ఖండము భి వా, విండీ+ మాన్యుండు గౌరిపెద్ది ద్విజు డేండీ+? రామనుబ్బయ్య, యు న్నాడీపృచ్చక సభ్యమండలమునకా భ(దాత్ము(డై వెన్నకుం దోడై యెొవ్వని నిండుచిత్తమెసంగుకా ద్యోవాహినీ వేణికిన్‌ జోడై యెవ్వని వాణి యొప్పుు ఠవణింతున్‌ గోపు లాపోడకుకా. తే.గీ. విశ్వవిద్యాలయాంథధవాగీశ్వరుండు నృమణి నారాయణస్వామిరెడ్డి కూర్చె నస్మదష్టావధాన విదార్టపదర్శ న సభ_తత్క్బృతికి నమస్కృతి సవరింతు. 85. తెనాలి: 10-7-1960 మ. అదియేదోయొక దివ్యనాద ముదితంబై నాయడకా (బమ్స్ఫరిం చు, దయారూపిణ్‌ వాణి లోమెదలునో (శోణీచలన్మేఖలా మృదుజాంబూనదకింకిణీక్వణన మున్మేషిల్లంగాం బృచృకుల్‌ గదియళా వేదిక6గూరుచుండినతతి౯ గౌతూహలం బేర్చడకా, కం. బాలుండను వృద్ధసేవా శీలు-డ బహుళొవధానచ్మితకళావ్యా లోలు-డ నమస్కరించి తె నాలి సుధీజనుల దీవెన లపేక్రింతు౯ా. ఉం భౌషణిక్యపసిద్ధుండు సభాభవనాంగణ జృంభమాణ వా గ్జోషణు! డంతసత్ప్రకరకుంజవసంతుండు చందచందనో న్మేషయశణవళకాశుండు వినీతుండు మాధవరామశర్మ సం తోషముతోడవచ్చి వినతుక నను(జేకొని యిచ్చె దీవెనల్‌. సమస్య: సీతకరవద్మముననుండె శీకకరు(డు. తే.గీ, ముకురమునుబూని యేడ్చెడిముద్దు గుజ్టం గుశుని ముద్దాడి జానకీకుపలయాక్షి

ట్‌ శతావధాన [ప్రబంధము చూడు జాబిల్లి చిక్కెనంచు నటుజూప సీతకరపద్మముననుండె శీతకరు6ండుం

దత్తపది : ఉత్తరగో (గహణసందర్భము.

ఉ. ముందు నముద్భృటంబయిన మొగ్గర మేర్చడనుండె థైర్యమున్‌ బొందుము, గోసమూహమును బోయెడి దవ్వుగ శ్యతుభూములన్‌ జెందు నిమేషమా[(తమున శ్రీవర |! యుత్తర |! లెమ్మ ! యెవ్వండే నెందును నియ్యెడ౯ దొల(గునేశయనె నర్దునుండంబుదధ్వని౯,

న్యస్తాక్షరి : శివస్తుతి,

ఊం చందమనోజ్ఞ కాంతు లనుజల్లు కపర్ణముతోడ నొప్పువాం డిందముఖుల్‌ సురల్‌ బలసియెప్పుడుంగొల్వ(గనొప్పువాడు( వీం కం (దవరూపమైవెలయు శకాంతిమతిజా నది(దాల్చి యొప్పువాః డుంద్రయిబేర్కొనంబడు కడుకజఘను(డాశివు(గొల్లుబాలకుజా,

వస్తుతవవంచ రాజకీయపరిస్థితి ;

సీ, ఈపపంచమునందు ద్మీష్మపభుత్వము

లెన్నియోగతులౌచు( జెన్నుమిగులు, నొక్కొక్కదేశం బదొక్కొక్కఫక్కి((బ

జొపాలనముసేయ నేపుంజూపు నిదిబాగుగానున్న దిదిబాగుగాలేద

నుచు వాదములుగూడ. (అచురమయ్యె నుద్ధతి నజఖ్వ స్త్ర పద్ధతి లోకము

భస్మసాత్సృతము సల్బ(గల మనుచు హెచ్చరించుచు నాత్మసాతృృతముజేసి కొన(దలచు గం్యడదొరలు పెకొనెడు కాల విభుల మది రా(జుకొనెడు విద్వేషవహ్ని.

ద్వితీయ ఖండము 5 తండి భాధ్యత. శా. “నాపుతుండవునీవు నిక్కమిదికర్ణా [యంచు వాపోవు కుం తీపక్షమ్మున సాక్షమిచ్చితివి, తంథడీ ! భార్గవుం డ్యుగుండై శాపంబిచ్చెడునాండు “*వీండు సహజౌజళ్ళాలి నాపుతులోడం చా(ప౯కా జూడవు,వేదమూర్తి విటుబేయజు వచ్చునా? భాస్కరా! దుర్విధి శ భాం దుర్వాసోముని మంతమిచ్చెనని, పీథుం డాపృ్ఫథకాగూడి యం తర్వేశ్మమ్మున(బు్యతునిచ్చెనని తజ్జన్మ్యపకారమ్ము నం తర్వాణ్యగణి జామదగ్ను్యునకు నంతర్హృప్టి భాసింపదో ! సర్వానర్థము కర్మచోదితమొ ! ఆశ్చర్యమ్ము తర్కింపంగజా, తే.గీ. ఇను6ండు శిశుపేటికను గంగ మునుకలాడు ద్విజుని హ స్తమునక£ బడుతీరునం దర లించియుండినంజాలదే + లీల. బెరిగి కర్దుండు (తిలోకవిజయము' గాంచియుండు 86. దక్షిణ విజయపురి : 20.0-1084 నిషేధాకరి ; ఎన్‌. టి. ఆర్‌. విజయము, కం. ఆటయ నా (దాకుటమౌ కూటఫటికా (దోయు గోసఖు వహికొ (దోహి£౯్‌ మీకొక దారకరాముండు గోట౯ సకల్మ(పపంచకుతలం బ్మదువకా. [దాక్‌ -1- పుటమౌ కూటఫటిన్‌ = తటాలునంబొడనూపిన కవట భుబంగమును, (తోయు = గెంటివేయు,. గోసఖువహిన్‌ = బాలకృష్ణుని వఠె, ఆటయనాన్‌ = [కీడయనంగా, [దోహిన్‌ గోటన్‌ మీజెన్‌,]

ర్య శతావధాన [పబంధము

దత్తవది : పట్టము, చట్టము, పుట్టము, దిట్టము.

కం, పట్టముకట్టుట యెడయై చట్టము కదలంగ భరతశ్యతుఘ్నులు పె పుట్టము బిగించి యీడ్చిరి దిట్ట ముసలిమంధరను నధికేపో క్రిజా,

సమన్య ; రంథకు నుద్భవించెనట రాముడు లోకవినోదహేతువై.

ఉం. కుంభిని ములుబంతియన' గోసలరాట్సుత స్తీజనమ్మునన్‌ శుంభదభిఖ్యంగాంచె, నలకోణివిభుండును రక్తిజూడం దు _క్త్రృృంభము పెద్దకాల మరుగళా దొలంగకా విధిం దచ్చుభ్యవతా రంభకు నుద్భవించెనంట రాముండు లోకవినోదహేతువై,

నాగార్జునాచార్యుండు :

మ. అఆమరకా బౌద్దము నూజిపోసెనొ, సముద్యత్స్పర్శవేదిజా నువ ర్హముగా మార్చెనొ క్షుదలోహముల (బారజ్యత్క ళాశాలల౯ా (గమరీతికా నెలకొల్పెనో యిట, నుధీనా గార్జునాచార్యుం డీ కమ వీక్షించెడి భాగ్భమబ్బె6 బులకల్‌ సంధిల్ల మెనిండుగక్షా,

[వస్తుత రాజకీయ వాతావరణము ;

మ. నవనీహార తమోగతి౯ా విమతతరతంబంతయుకా విచ్చివో నువిచారుల్‌ మును వీడిపోయిన వయన్యుల్‌ నేండు రామాలయ (పవివికుల్‌ కనిపింతు, రాంధధరణీపస్తావముల్‌ రాజకీ

య విశేషమ్ము లహో! (పపంచమున గాఢౌత్క౦ళ్యముకా గూర్చెడిజ. విద్యార్థులకు ఆశీస్సులు ; 5౦0, గురుకుల బాలకళాశా ల రంజిలు కళార్ధిమండలము పటుమేధా పరిణతి నాగార్జున యో గి రీతి సర్వజ్ఞత్యాపకీ ర్తిత మగుతక్షా,

ద్వితీయ ఖండము లా 87. ధర్మవరము 16.8105 నిషేధాతురి : మైకు కం. శ్రీమయ వాక్సార కవుల్‌ వ్యోమతలస్పృక్చథార ముభళ ముచ్చై స్త్రోమము సమ్మాశయింతు ర హో 1! మైకే దిక్కుగాదె యురునభల వినక, ['స్తోమము = ఇనుపదండము అని నూర్యరాయాం[ధ నిఘంటువు.) దత్తపది ; ఊఉ. రం డభిరామరీతి మధురమ్ములు పద్యములక వినుండు కా ముం డలవోక పుష్పశరపుంజము గుప్పినమౌడ్కి6 దప్పులే కుండ రయమ్మునకా నొడువుచుండ మహాపురుషార్ధవర్గము౯ బండ వధానవేళ నిదె వందనముల్‌ పచరింతు నజ్జనుల్‌ 1 సమస్య : నస్యముఠేక సౌఖ్యములు నవ్యవధూవరులార కాంచు(డీ* ఊఉ. హాస్యముగా వచింతునని యాత్మందలంపకుః డర్ధవద్వచ స్సస్యము సతృలంబొసంగు జంపతిభావము గణ్యమయ్యెడుక లాస్యములందు దైవికకలాపములందును దౌర్కనన్యపుళ నస్యములేక సౌఖ్యములు నవ్యవధూవరులార 1 కాంచుడీ ! (వస్తుత వర్ధంతి నాయకుని (వవశంన : చం. కువలయరంజన(పవణ గుంఫశశిచ్చవిగుచ్చశాలి ధ ర్మవరపు రామకృష్ణకవిరత్నము నూత్నములైన రూపక (పవరము లాంథదేశమున( (బ్యపథమంబుగ విస్తరించి శే స్రవిభవుం డాంధనాటకపితామహు(౧డ౯ బిరుదమ్ము+గైకొ నెక. క౦. అకళంకరీతికి. (బసి ద్ధ కళాజ్యోతికి వినతి -వితన్వత్కృతిక౯

78 శతావధాన [పబంధము సుకవుల గాయకుల విమ రృకుల. బిలిచి సత్కరించు సంస్థ లరుదగుక.

ఆ. వెం క ౦టిమద్ధివంశ కూపారరత్షంబు శ్రీమనోహరుండు శేషశర్మ ఉభయభాషలందును క్రివెచ్చిత్యంబు వెలయ.(గయిత. జెప్పంగల పబంధ,

తే.గి. ఒప్పు శ్రీనివాసాచార్యు. డొక6 డనంత పురమునం దొప్పు నింకొక బుధుండు కడప యందు సత్యనారాయణాహ్వయు6డు మేడ పరపుంగులమణి-_వఏీరికై వడి నునిశిత నుతి నిషేధాక్షరి పష్టుకత వహించు దంట లేదిక్కునక౯ నాకుందగులలేదు.

88. నందిగామ : 6.419880

చం. తిరుపతి వెంక కేశ్వర కథీకృతమైన మహావథానని ర్హరము (తిలింగదేశమున' (గమ్మజి(దాగ్యబవహింపంజొచ్చెడు౯ సరనులు శద్ధధాళువులు చారుమతుల్‌ పిలిపించి సత్కృతుల్‌ జరపుటంజేసి మతృణితిసంతతి ధన్యతముై నెట్టనకా,.

ల

నిపేధాక్షురి : సీతారాముల కూరిమి.

కం. (పోష్టకయిష్ట్వ్రసృగ్భు గ్లిపుక్‌ (బేమస్థిరాత్మ క్ష్మిపమ శ్రీనున్‌ గృహ్షుక్‌ గుజ తా మఖభవ విష్ణుకొ గొనిమేల్‌రతికా భువిక జూచె సరికా,

అసృగ్భుక్‌ = రాక్షసులు, కుజ = సీత, సరి= హారము కలనాండు.]

ద్వితీయ ఖండము లి దత్తవది :ః

ఊఉ. ఎండకుగాలికి౯ వనట హెచ్చి వనాళిందపించు పాండవుల్‌ బెండగుపల్కుపల్కుదురె ? భిషణలీల రణంబొనర్హు9 వా దొండటనేల కళ్లె? హరి యూరక[కమ్మజియేల వచ్చె?నా క్కం డని పౌొరులాడికొనంగాందగె భారతగాథ చి,తమై,

నమన్య : భ్రార్యయె భర్తమై వణలె భారతమందున థాగ్యరాశిగా.

ఉం ఆరుగ్ధలు మెచ్చ బెండ్లియయి యర్భకులజగనె నిర్వురక్‌ యశో ధుర్యుల ఖృర్త సత్పథము్ముతోవంజన౯ జనెశోభు యయ్యు వై ధుర్యము నందదయ్య విమతుల్‌ తలవంప. _బథానియై ఫిరోజ్‌ భార్థయె భర్తయైవజలె ఖభారతమందున భాగ్యరాశిగొం [(వైధుర్యము = శోభము, కలంత--నూ. నిఘంటువు.

వసంతము :

ఉ. సంతతకాంతిదంతురిత సర్వదిశాంతము మాౌక్షికైక వే శంతము సల్లతాంతపరిసర్చిత తీక్షశిలిముఖాంత ము త్యంత వధూముఖోల్ల సన తాఢ్యనుఖంకరచింత ముజ్వ్వల త్య ౦తుసమంతతళ్నపసర తాంతనిశాంతము తా వనంతమౌ.

ఆశూొక్తములు '

తే.గీ, అల (పథానియై రాజనారాయణుండు మతి మురారిజీ ఆరోగ్యమంతియైన దేనిరదావింపవలయునో దాని నతని చేత. (దావించి తీజు, వచింపనేల ?

ఉ. చిన్నయ *పంచుమర్హి కులశీతమయూఖు(డు నందిగామయం దు న్నివసించు నుత్తముల నూత్నరసజ్జుల నూరుజాతుల౯ా (బోన్నతుల౯ా సుహృన్మణుల నొక్కెడ(గూరిచి తీరిచెకా సభన్‌ వన్నెలకోలు పల్కుట్ర కనీయపు ధర్మముగా. దలంచెదకా,

80 శతావధాన [వబంధము శా, నాకుం దోచినరీతి. బల్కి తి. గళానైభృత్య మేపాటిదో మీకుం దెల్లమ యైన సర్వజనుల£౯ మెప్పింపంగాగాదు నా ళలీక్మపోద్భవు నంతవానికిని వాగ్లీలాసమీచీనతా పాఠం బష్టవధానమందు. [బకటింపకా శక్యమే ? నిండుగకా. 89, నంద్యాల. 262. 1059 నిషేధాక్షురి ; హనుమన్నుతి. కం. హత కష్ట వృద్ధ పలభు క్కృతికిక శ్రీగణ్యభాతికిక విజ్ఞఘటా నుత బాహుహేతికికా స న్మతికిజ మారుతికి పందనము గావింతుకా. దత్తపది : ఉం. అంగము సంచలింప మఘవాత్మజు6( డ్మగజు6 జూచి యోశిలా లింగము కైవడిం జను నళీకవచఃకమ 1 పొమ్ము కాలు6 జే రంగ ముగింతునిన్ను వదరక౯ా బనిలేదని కత్తిదూసి తా భంగము నోర్వకాడె హరిఫక్కున నవ్వంగం (గోధమూథఢుండై. [అర్జునుడు అన్నమై కత్తిదూసి చంపుదుననెను, శ్రీకృష్ణుడు ఫక్కున నగెను. కోధరసము విరిగెను.] సమన్య : మదగజయానకున్‌ రవిక మ్మాతము చాలును జీరయేటికికా, చం. వదినెకు. జీర బావకును బంచెలు నత్తకు( జీర మామకున్‌ మృదులదుకూలముల్‌ వలయు నిపష్పుడతెమ్ము బజారుకేగి, కొ మ్మిదె యొకమూడువందలు, సుహృద్వర ! మత్స్పతి మాటకేమిి య మ్మృదగజయానకుక౯ా రవికమ్మాతము చాలును జీరయేటికి ౯. తలంగాణా గలాటా , శా. ఘోరోద్వృత్రిజలంగి యోధులకు వీడ్కో లిచ్చి యాత్మీయభూ -సారత్యమ్మును_(బోదిచేసికొనంగా స్వాంతమ్మునందెంచి ని

ద్యికీయ ఖండము 8కే ష్కారుణ్యమ్మున నుద్యమించిరి తెలంగాణాపపజల్‌, దాన నే తీరై యెట్లగునో తిలింగవనుధాదిష్టమ్ము నష్టర్హృమై. ఉఊ. పండితవేద్యమైపరగు పద్యకవిత్వము నేండు గోపబా లుండును నాలకించి రసలోలతంజొక్కుట గల్గె వాక్సము ద్దండులు శ్మీఘలిల నవధానులు పద్యము లల్లిచూపుచుజ మెండుగ( దద్గతార్ధరమణీయత విప్పి వచించుచుండుటకా. చం. తనరెడువేడ్క నొక్కయవథానసభ౯ బదిమందిమైన మా తృ నిభృతభాష నెక్కొనుమతి౯ గవులౌాటకు నుద్యమింతు రం దు నొక డమందమేధను,డు ధూర్వహు(డైయవధానియౌటకుకా మునుకొను, నాకడంక తలపోయం గృతార్హము కాకపోవునే ? 40. నంద్యాల : 5-7.1086 మ. అవధాన వ్యవసాయ కర్షకులు శబ్దాంభోధి పారంగతుల్‌ కవు ల(గీయులు వావదూకులు సభాకంఠీరవుల్‌ దేశిక (పవరుల్‌ తిర్చతి వేంక కేశ్వరులు మత్ప్చ్వాంతమ్మునకా నిల్చివా గవదాతత్వ మను(గహించెదరు గా కాలేఖ్యశేషుల్‌ కృపకా, (వ్రవరుండు వరూథినిని దిరస్కరింవకుండిన నేమయ్యెడిది ? మ. ద్విజవర్యుండు తిరస్కరింపక వరూథిన్యంగనజ గాఢచి తజ కేళిళ గొనియున్న నున్నతగుణుకా ధన్యు౯ స్వరోచిర్విశే ష జితారిజ గనియుండు, నాల్గుచెజ6గుల్‌ శాసించి రాజ్యేందిరా విజయాలింగనమందునందను రసావిష్టాత్ము(డై తుష్టుండై. దత్తివది : భారి; భేరి, మోర్కి జౌరి - ఈపదములు స్వార్థమున రా(గూడదు, స్వాళంత్ర్యపుంబోరాటము జరిపిన వీరుని పస్తావము, శా ఖా రింగద్ధను రుద్ధతొశుగచయ్యపక్షుబ్బరి ప్వబ్ది కో భా రిక్తాస్య సితాస్యమండలికి నాయెక సీతరామయ్య, తే వ

82 శతావధాన [వవబంధము మోరిక్కల్‌ వలె మేము నా నడరి మృతుర్ణపాయు( డాదందడిన్‌ జా రింధదుల్‌ పగదీజ దైన భరతక్ష్మా పాందె. గీర్తీందిరకా. [0క్కల్‌వలె = చుక్కలవలె అసంఖ్యముగా. చారు జారు = చావరు.]

సమస్య :; కారము గల్గియున్న కలకాలము చక్కెర లాభసాటియౌ,

ఊ బేరికి నేర్పంగాందగిన విద్యలు గల్గునె? లేదు లేదనన్‌ భౌరులుమూ6గి యెంతయిన బైకము. బెట్టి కొనంగలారు, బృం దారకకన్యకామృదురదస్మిత కాంతుల నినుచుక జమ. త్కారముగల్లియున్న6 గలకాలము చక్కెర లాభసాటియౌ, [చమత్కారము జ మనసునకానందము గలిగించెడి (వకాశము ]

తే.గీ, శర్క్మరా సహశార సంస్మదసజ్ఞ మండలికి రచియింతు నమశ్శతమ్ము మధురమగు పదార్థముచేయు మానవులకు మధురహృదయ మెస6గు ననుమాట నిజము,

41. నగరి: 111007

ఆ.వె. అగరుందావింబొల్బు నగరి విదుష్మతి పాగడవశమెనాకు సుగుడులార! తెలుంగుతమిళభాష లెలమి సోదరలీల నిందు(గలసిమెలసి యందగించు.

మ, రమణీయమ్మగు మూర్తిచే గుణముచే (బౌఢో క్రిసంప శ్తిచే క్షమచే సౌొహృదమాధురీమహిమచే( జాందీలసత్కీర్తి చా రిమచే విశ్వజనీను(డై వెలయు గౌరివృద్ధవంశాబ్ధి చం [దము. గొండాడెద రానుసుబ్బసుకవిక వందారుమందారువుళా.

ద్వితీయ ఖండము శతి శా ఆశావాది [పకాశరావాకండు నేండష్టావధాన క్రియా నైశిత్యమ్మునుగాంచి పండితసభక౯ా రాణించుచున్నాండు, గు ర్వాశీఃపాాతుండు ఛ్మాతుండు త్తముడు వివ్యాసంపదడభ్యున్న 8౯ వైశారద్యము.గాంచి యంచితరుచిజ వర్దిల్లు టాశ్చర్యమే ? నిషేధాకరి ; తుఫాను కం. అమ్ము గృటాంధ్యథధాటిక (గ్రమ్మెక్‌ వాత్య చెడె టైరు (వాలెః గుజమ్ముల్‌ నెమ్మెక్కె నిండ్లువాకిళు లమ్మ! తుఫాను తెలుంగుధర నలజడి రేంపె౯. దత్తపది : రాయవారము. చం. నగరిపునందనుండు కదనమ్మున నిల్చిన మార్కొనంగ మా న గరిమ నెవ్వండోపు ? నయనమ్ముల నిష్పులురాల భీము6 డూ నం గరివిరోధివ్మికమము న్యక్కృతు-డయ్యెడు రాజరాజుదీ న గరి యనంగ గోఖలుచన౯ జెడనేటికి సంధిసేయు(డీ. సమస్య : (ప్రాబ్న్వగమందు శంభుండు సుభ(ద్రనుగూడగ. బుక్టై ఎన్టియార్‌. ఉం వాబ్బవలీల6బేర్కొన నుభ్యదయగుకా సతి, భ్యదదుండు స మ్యబ్నయశాలి శంభుండగు, నక్కడిమేడయ (ప్రాబ్బగంబగున్‌ (దాజబ్బుతము ఖ్యమంతిపదధన్యుండు పుట్టిన తీరు చెప్పెదన్‌ (బాబ్బగమందు శంభుండు సుభ్యదను గూడగం బున్తై ఎన్లియార్‌, ల ఆ.వె. కృష్ణదేవరాయ లెల్లభాషల గుట్టు6 దెలిసి పలికె లెస్స తెలు(గటంచు(€ గప్పురమ్ముకం టె గమ్మని పలుకులు మార్ణవమ్ముకలదె మతి యొకంట,

84 శతావధాన [పబంధము న్యస్తాక్షరి : (పస్తుత సింహళద్వీవస్థితి. చా, పేకదృ్భృకరలీల రాక్రసచమూ (హీంశారముల్‌ నిండె. లం కాక్షేతమ్మున భారతీయభటు లాగ్నవ్యాపృతి౯ ఢాం నినా దకుబ్బమ్ముగ+జేసి నిర్వృతిగ సంభిానించి రస్తమ్ము ల థధ్యక్షుండార్వంగ _స్తంభముంగనె సమ స్తకొణి నేండక్కటా! అభాక్తములు ని చం. తిరుపతివేంకకేశ్వరుని దేల్లు నుతి౯క రమణీయవ్శిగహు౯ా స్ఫురదరవిందలోచను మనోహరళకౌస్తుభరత్నశో థితుజ గురుతరవక్షు శ్రీలసితు6 గోమలమం౦దతరస్మితానను౯ గరుణకునాటపట్టగు ఖగ్మపభువాహను లోక మోహనుకా,.

భా ర్యావియోగదుఃఖితునకు కోటిరూపాయలు లాటరి తగిలిన నెట్టుండును?

మ. పలికె౯ రాము(ండు భార్యనెందయిన సంపాదింపంగావచ్చునం చులలిన్‌ దమ్ముని/గాంచరాదనుచు, గేస్తుండొక్క 6 డాల్వోయి శో పషలుచుండ౯ా ధనమబ్బె.6 గోటియని వచ్చెక్‌ వార్త, అయ్యర్థ మొ క్కలతాంగింగొనిపెట్టదో ? నిగుడుశోకం బుండునో నిత్యమై.

[| ₹ద్రేశే దేశే కళతాణ్‌ దేశేదేశచద బాంధవాః తంతు చేశంన వశ్యామి యషత (భాకా సహోదరజి-వాల్మీకి రామాయణము యుద్ధకాండము. 15-10-6]

42. నరసారావుపేట : 2-5-1079 నిషేధాకురి ; శైష్యోపాధ్యాయిక. కం. (కష్టయగు నొజ్జ నినుగో

స్పష్టమ, యిడ, విద్య దాన సస్యశ్రీ యౌ

(కష్టలు నినుగులు తమతమ

దిష్టముంబట్టి చరియింత్రు దిశకొకండగుచుకా.

ద్వితీయ ఖండము రిక్‌ సమస్య : అవధానంబులు చేయ(గావలయు వేశ్యాసంగతిక బొందుచుకా. మ, నవభావీదయయౌ సభ£౯ా రసనిమగ్శస్వాంత.6 గావించుటల్‌ కవికార్యంబగు6 దద్విథాన మరయంగా వేశ్య లాలించుపో ల్కి విరాజిల్లెడుంగావునకా బలికి రీలిలకా బుధుల్‌, దంటయై యవధానంబులుచేయంగావలయు వేశ్యాసంగతి౯ బొందుచు౯ లక్కుణునకు నుమ్మిత యుపదేశము. ఊఉ. తోయజలోచనుకా దశరథుక బలె జూడుము రామచందుసి తాయువతికా సుమ్మితబలె. దండి ! కనుంగొను, మయ్యరణ్యము౯ శ్రీయుతయౌ నయోధ్యబలె. జిత్తమునజ దలపోయు,మాదటక౯ టోయిరయమ్మ రమ్ము, శుభముంగను లక్ష్మణ! వత్స! ప్వుతకా! అకాశపురాణము. కం. శ్రీకృష్టు. డార్షధర్మ పు మాకృతి పాండవమనోహయ(ప([గ్రహముల్‌ చేకొని నడిపించిన వి దారకుశలుండు ధఛ్యానగమ్యు€ డభిరము్య్యు.డగుక. క్షే వ. అట్టిమవోత్మున కంజలించి, నావచింవం బూనిన కుచేలచరితం ఐను నాకాశపురాణంబునకు( గథ్యోకమం బెట్టిదనిన. జి చం. కలండొక పేదబాహ్మణు(డు కాంచనహీనుడు మేనినిండుగా వలువయు6 గడ్చునిండుగను బక్రైండుకూడును లేని దీను6 డా చెలువునిభాగ్యలక్మయగుక్షేతము పంటపాలమ్ము పోల్కి బి డ్ధలంగనుచుండె. బేర్మి నిగుడ౯ _బతివర్షము తప్పకుండ(గక్‌.8 తే.గీ. కోమటిండ్లం. బంచాంగము కొసరిచెప్ప రూకలు గడించుకొనెడు వ్మిపునకు శక్య మగునె? మయమటట బుట్టి యెదుగు నపత్య గణముర్యబోవం జ్మితము దైవగతి దలంప,

86 శతావధాన [ప్రబంధము

వ, ఇట్టు బుణదాతలవలె దిగంబరుళైన శిశువులు జఉొమ్ము(గుద్ది పీ/కికొని తినందొడంగినం దల్లి బావురుమనియె. చేరవచ్చినతండినెదుర్కొని బిడ్డ్ణలందయిన్తు చూకు నన్నము దెచ్చిపెట్టుమని చుట్టుముట్టిన నత౦డు నిశ్చేష్టుండయ్యె. అవుడాగృహిణి తెలివిదెచ్చికొని మగనింజూచి యిట్టనియె. 5 తేగీ, బాల్యసఖుండున్నవాండు సంపన్నుఃడనుచు.

గృప్పుం గీర్తించుచుందువు దేష్టుండనుచు

అల కుశస్థలికేగి నీవడుగరాదా ?

తిండికెదియైన నిమ్మని డ్విజవరేణ్య ! 6 కం, అనుడు€ 6గరద్రేషుమంతిి య

ని నీతివిదులాడుమాట నెమ్మది. బాటిం

చి నిజసతిమాటచొప్పునం

జని కృష్ణునిజూడనెంచె సం్య్థభమ మెస6గకా. 7

వ. ఆంత నాప్రజావతి దొంతికుండలు శోధించి యూడ్చి పిడికె6 డటుకులు తెచ్చి, మగని యుత్తకియపు(గొంగునమూటగటి పోయిరమ్మని ఖ్‌ య సాంగనంవంగాం జినిచని కుచేలుండు నిరంతర పయాణంబుల. గుశసలిం

అ

జేరి శ్రీకృష్ణుని మేడంజూచ్చి లోనికింటోనుంకించి, సింహద్వారముకడ ద్వారపాలకులచే నడ్డగింపంబడి 'హోక ఎష్టాయని యొడ్డగిలంబడియె. 8 తే.గీ. ఆర్తనాదంబువిని కృష్ణుండదరిపడుచు

లేచి రుక్మిణీ బాహు వల్లికల (దోసి

యాదుకొనవచ్చెం దొటిలునడుగులొప్పం

జిక్కువడి జాలు నెమ్మిపించియము తోడ. 9

న, వచ్చి, కుచేల నక్కున గదియించి యోయిసభుండా! ఎంతశ్రమ వడీతివి | నాకుంజెప్పివంపిన ఐండిపంపనా ? అనుచుందోడ్కొనిలోనికరిగి, కనకపీఠమున నతని(గూర్చుండం బెట్టి కాళ్ళుగడిగి, సేదదీరి రుక్కిణిదేవి

ద్వితీయ ఖండము 87 వట్టివేళ్ళనురటిగొని వినరుచుండ(గా, [(బొవ్యాణు. డొనందవరవచుండై యుండ, థ్రీకృష్ణుం డిట్లనియె. క్ష0 ఆ.వె. గురునియొద్ద6 జదివి కొనునాండు దూడల

కరణి. బెరిగినాము కండబలిమి

నేండు దూలమీడ్చు కోడెనా నేనుండ

బడుగుపైతి వీవు బక్కచిక్కి, క్ష] 5౦0, పెట్టనివాండిల ధనియై

పుట్టండా, పెద్దమ్మ వానిమొగమున (వేలుక్‌

బక్సైం డటుకులు నాకుం

బెట్టుము, నీయింట లక్ష్మి పెంపొందు మునీ! క2

వ. వినుము, సర్వాత్మకుండనయిన నాకుంబెట్టుట సర భూతములకు వెట్టుటయగు. దీన నీకగణ్యకోటివలంబగు. తెమ్మనిన నప్పాణుండు. 18 తే.గీ కొంగుముడివిప్పిః తండి! కైకొనవె, కుండ

లోనంగలిగినదర్చింతు లోకనాథ |!

అనుడు.6 జెయివెట్టి యడుకులు గొనుచు బొక్కె6

జర్వణాతిమధురములు కారి యంత. కేశ తే.గీ. గింజకొకకోటిపుస్తై యకించన్మప

దత్త చిపిటకముల్‌ సంపదలు ఘటించెం

గర్మఫలదాత దేవు-ండ౯ మర్మమెజింగె

నతండు సద్యంబ ధనవంతు6డై రహించి, 15 కం. అంత. గుబేలు(డు నిజహ

ర్మ్యాంతరగతుండై సుఖించె నభినవదాసి

శాంతలు భజింప సతియున్‌

సంతానము రంజిలంగ శతమఖకోభజా,

88 శతావధాన (ప్రబంధ ము

శీలి, నల్గొండ : 14-5-1888

శా, (పక్షళించిన మంచిముత్తియముఠేవజణ గంటికింపైన నీ యక్షీణాకృతి. జూడనెంతు నెప్పుడు స్వాంతాంతరకోణి, భూ నిక్షప్తార్హము. బోలె జేతికెడయై నివుండినకా బుస్తికా

రుక్షికా కేపిమతోడి కైతయెటు సాంగుకా దల్లి। వాగీశ్వరీ 1 నిషేధాక్షురి; గాయ్యతి. కం. సద్భృత్తణాగ చంచ

దృద్ధృహనుశ్రీపతానముకా మాదృక్‌ సం

విద్ద ఎతిచాలనివారు ని

పషేద్ధ్రప 1! గాయ్యతి వే వచింపంగలారే?

[సత్‌ - హృత్‌ తడాగ -౮-చంచత్‌ న సజ్జనుల హృదయములనెడి తటాకములందు విహరించు, బోద్బృ-[-హా = బోధకులనెడి హంసము యొక్క సుశ్రీపతానము = జ్ఞానవిశషము అయిన గాయ్యతి. ] దత్తపది ః; మత్తకోకిల.

కుందనంబునుబోని జానకి/గొంచు రక్కనసుండేచి కో చందనంబున నేగె లంకకు సాహసంబున రాము(డు౯ా వందనంబులుసల్పు వానరవారముంగొని తాకి భూ నందనం బునరగ్నిపూతను నాథు(డై కొనె జేతయె, సమస్య : కర్టుండు పినత౦డికాండె కౌంకేయులకు౯ ? కం. దుర్ణయజన దూరుండుసం పూర్ణజ్ఞానధను(డైన పుణ్యుండు విదురుం డర్హవగభీరుండు (శుతిసు కర్టుండు పినతం(డికాండె కౌంతేయులకు౯ + [(భుతిసుకర్ణుండు = వినికిచే పవిత్రములైన శ్రోోతములు కలవాండు. “అర్జవజ రత్నకుండల కర్ణుండు అనియు(ంబూరింవవచ్చును. ]

ద్వితీయ ఖండము త్ర$ీ

నలగొండ కతామపరిస్థితి.

ఊఉ. ఎండలుమండిమండి యొకయించుక తృణ్యయులేకపోయె న ల్గొండ సమ_స్రమండలము కుంపటియయ్యె నింశెట్టు (పాణకో ట్లుండు నటంచు శోషిలుచునుండఘనోదయమయ్యనుంత, మేల్‌ నిండు గురుండు కర్క్మటము లీల గనుంగొనుచుండె. గావున౯ా. [కర్కటరాశిని బృహాస్పతిచూచుట నుభికనూచకము.]

ఆశూక్తమాలిక : యాదగిరి[పభుండు కరుణార్హ్రువిలోకను డిందిరాన్వితుం డాదరమేర్చడ౯ బిలువనంప౭గం గొండకు(బోయి వచ్చితి౯ మేదురశబ్దగుంఫన సమిద్ధరసోదర పద్యపంక్తు లా మోదముతోడంబల్కితి నమోఘరయమ్మున నాయసంపు స్తం ఖోదరమందు దంభహరియుద్భృవమందెడు వేళ నేధ్వనుల్‌ రోదసినిండె నాధ్వనులు (పోవులుగట్టి సభాస్తలంబునకా రోదసినిండ, శీధువదనుల్‌ భృతిభుగ్వరు లాతికథేయ మ ర్యాదలు గాని, నిల్వందగు (పాపునుగాని ఘటింపరైరి, నె నై దరికేగి నిల్చికొనిః 6యయ్య 1! యిదేమని పృచ్చ సేసితి౯ లేదు జవాబు, సద్దుణములేని మతేతరులకా సదా మభూ న్మాదులందెచ్చి దేవసదనమ్ముల నిల్చు (పభుత్వలక్య మే మో! దయనీయ దీనదశంబొందెడు గుళ్ళు, సముద్దరింపంగా శేదంగి పూ-బొదల్‌ దొరయు కేసరముల్‌ మెలివో విదుల్చి ది గ్భేదనచండ సింహరవభీషణలీల( బరాకమించి [క వ్యాదకులేం్య దు బట్టి నఖభల్లము ఖమ్మునంబొట్ట సించి (ప హ్లాదుని (బోచినట్టి పభు( డకుల విప్పండి? చక్కంబెట్టండే ?

రం శతావధాన 1పబంధము శీఢీ, నాచికుప్పము : 10.4106 సి॥ సంహతోత్తుంగ కుచతుషారభూథర కటకోపరిస్థల బ్లాంగవేణి కువలయ నిలేకణ వితాన యామినీ స్ఫుటపూర్ణ్జచందమస్సుభగరేఖ జగదేకమోహన సౌందర్యసింధు త రంగ విలోల మరాళమూర్తి బింబఫలాథర సంబంధి సంథ్యాంబ ర చరచృరచ్భ్చంబరథరశకల మే మహాదేవి లీలాసకృత్చ్రఫుల్ల విధిమనోజ్ఞస్మితాంకురమధురవృత్తి ఆ మహాదేవి వాగ్దేవతా మతల్లి యధివసించుత మద్ధృదయాబ్దపిఠి,

ఈ. ఏసలులేవు నూంతపదమెందును రాదు కటాకుకాకు వా జ్నార్ధసము వెక్కిరించినటు గాండదు వీనుల, [గాంథికో క్తికి౯ వీసము దవ్వు కాదు, సరవిక నుడికారపు సొంపుతోడి మ (దాను తెనుంగుబాస మధురత్వము మాటికి. (బస్తుతించెదకా. [కటాకు = పడీ. ]

దత్తవది ; కీచకవధ.

తే.గీ. సజనుత౯ గృషప్టం బిలిచెం గిచకుండు శ్రీవ ర౯ నిశీథినిక నటమందిరంబు.6 జేర. గకొను గలిగి భీము(డు వంట(గదలి వచ్చె బ£౯నుగడ ఫలింప వధించెంబగతు నలుక,

ద్వికీయ ఖండము న! శా సంతోషించెడివారియందు. (బథమస్టానమ్ము నేనొాక్క(6డక౯్‌ గాంతు౯ (స్తుత నాచికుష్పము మహాగామమ్ము నిత్యమ్ము శ్రీ మంతుల్‌ శాంతులు దాంతులుకొ నుజనసమ్మాన (కయావంతు ల త్యంత(ప్రాఢులు వృద్ధిపొంది కడు (శేయః(పాప్తి6 జెల్వారినకా. నమనస్య ; పూలు సెగలు పొగలు పుక్కిళించె. ఆ.వె, వల్లభుండు వచ్చు. బరిరంభమునం౦్యగుచ్చు నంచు(జెలి యలంకరించుకొనియె6 (బొద్దు పోవంబోవ6 బూంబోండి కొమ్యుడి6 బూలు సెగలు పొగలు పుక్కిళించె. కీర్‌, నెల్లూరు : విఎ4ీ. 18084 మ. తెలు6గుందేశము నాలుగంచుల వచోదీప్తుల్‌ పిసాళింపం గో మలబంధమ్మగు నావథభానికకళామాధు ర్యముం జూపి, ళి మ్యులంబోషించిన మేధిరుల్‌ గురునిభుల్‌ హ్ట్యూ మాతపాంచద్యశో౬ తులులౌ తిర్చతివేంక కుశ్వరులు వంద్యుల్‌ స్వన్దు లార్జ్రాంతరుల్‌. కం. నాతోడి పక్షులెల్ల పి కీతతి చనె రాజధానికి నుగాది శుభ (పాతర్వేళం బాడంగ (బాతతి నిలిచినాండ సింహపత్తని నొకండక. నిషేధాకురి : పార్వకీ పరిణయము, కం. వేల్చుల్‌ శ్వయీచింబడి వా గ్లల్చుల్‌ వేండజ్‌ భజకా దగకా దాం బూజ$ణ స్వల్పావలగ్న( గొనె శ్రిత కల్ప్మదుమమూర్తి పెండ్లి కడు కోభిల్లె౯. [శ్వయీచి =పీడ, భ--బ = పర్వతపుతి.]

ర్ట శతావధాన _పబఐంధము

దత్తపది : నలుని రాయబారము,

ఉం భర్తయతండు వేల్చులకు, వచ్చెను దికృతిపాళింగూడి వై కర్తనతేజు. డియ్యకొన6(గకా దమయంతికి. జెప్పమన్న నే హర్తను వచ్చినాండ విను స్వాంతమునఃజ వగ(జెందకుండ, శు గ్గర్రమునజ బడ౯ ఫలము గబ్జునె? చూడుము పంకజాననా!

సమస్య; తమ్ముంద్రుంచి సుకీర్తిచం(దికలు గోతజనింపె6 బృీతమ్ముగక ,

బా అమ్మార్గమ్మున సైన్యమున్నడిపి బాహాశాలి శ్రీరాము€ డు (గమ్మౌ భండన మాచరించి, (పచల (దక్షఃకులాధ్యకు శీ ర్షమ్ముల్‌ తుంచి జయమ్ముంగాంచె నిటు కష్ట్మభష్ట దైతేయ జా తమ్ముజ(దుంచి సుకీర్తిచందికలు గోోతకానింపె6 జ్మితమ్ముగకా,

అమ్మ, అన్న:

శాం శ్రీమద్భారతదేశ మిందిర కిడె౯్‌ సింహాసనం బన్నయౌ రామారావుకు గద్దెపెథ్రై నఖిలాం(ధక్షోణి రక్తాక వ రామేయోత్సవవేళ లోకహితచర్యల్‌ తత్త దుద్దిష్టము ల్‌ (శామ్మ్యగామములందు. జూడవలయుం గాకెట్లు వాకువ్వనా ళ్గి

అశూక్తములు :

శా మాయూరొప్పు6 బినాకినితటమునక్‌ మంజు _పకాశోన్నతి౯ మీయూరొప్పుః బినాకినితటమున౯ స్నిగ్ధ్యపకాకోన్నతి౯ బేయంబొక్కడ మాకుమీకుం జవిలో భేదమ్ము లేదౌెట సా ధీయంబై తగు వాగ్విశేషమది యుద్దీపించు నిర్వంకల౯. [పేయము = జలము,]

చం. లలితకళాధురంధర కళ్ళాపియసంఘ ముగాదిరోజున౯ దెలు€6గు పదేనుపర్వములు తీర్చిన వ్మికమసింహపట్టణ స్టలి రచియింప(జేసె నవధానము, [పాక్తనపద్యవిద్యకు౯ బలువిడి ముత్తెపుంగొడుగు పట్టుట సన్నుతి పాతమౌంగదా !

ద్యితీయ ఖండము 938 ఆ.వె. ఎడ్గపల్లివంశ హిమకరు గోవింద సెట్టి దానకర్ణుం జెప్పవలయు ఇట్టి రుండంబట్రియే కదా, శారద యడుగుందమ్ము లొప్పు నందునందు. శీర, నెల్లూరు : 10-4-1086 ఉ. తిక్కన సోమయాజి నునుదెల్ల్టునుడిన్‌ జడిగొస్న సూఘరిళఇ జొక్కిన నింగియై గరిమశోఖిలు విికమసింహపట్టణ 'పాక్కమనీయకీ ర్తివిభవంబది శక్యమె సన్నుతింపంగజ మిక్కిలి నాలుకల్‌గలుగు మేటికి రత్నకిరీట భోగికి౯. శా. _అ్య(పత్యూహ మహావధానకవితావ్యాపారవైదగ్గికిన్‌ గ్మొపమ్ముల్‌ వెలయించినట్టి పరముల్‌ గుర్వాకృతుల్‌ వంద్యు లా వి(్రల్‌ తిర్బతి వేంక కేశ్య్వరులు, తద్విద్యావి శేషమ్ము శ్రా ర్య్య_పద్వేషు లెజుంగంజాలుదురె? ధౌరంధర్య మగ్గించు చుక, [కార్య[వద్వేషులు = సోమరులు] మ. నృఘటల్‌ సుబ్బనసూణజలాడిరి పరారిత్సావధానోక్తి సా రఘభారక్‌ దనివోవరంచు.6 బిలువకా రానాయె నెల్లూరు బో ధ ఘనుల్‌ పృచ్చకు లచృమానసులు మేథధావర్ధమానుల్‌ నుధీ మఘవుల్‌ రమ్యులు నమ్ము లుత్చుకమతి౯ మన్నింతునన్ను౯సభకా, దత్తవది ః: మనుచర్మిత - వరూథిన్మీపవవరనంబంధిగా. శా. బూజుకాదుల్చి పఠింతువా ? నిగమముల్‌ భూదేవ! పోపాొమ్మనన్‌ జూజుష్టమ్ములు పోవు సర్వసుఖముల్‌ లేదెందు నానంద, మౌ పో జున్నుంబలె నజదలంపకు మనక బూంబోండి పైషవాల, వీం ఫీంజుఫ్టై౯ నిజబాహువుల్‌ మెడకు. దద్వ్యృృత్తాంత మాలింపవే*

ర శతావధాన (వబంధము [(రాజుష్టములు = లయకారుండగు రుదునిచే సంహృతములగునవి.

ఏీంపు-- ఈన్‌ = ఏవీంపి్‌ = పరాబ్ముఖు(డుగాన్‌.]

సమస్య: కోడిన్నిమింగి పిల్లి యదిగో చనుచున్నది వీధిలోనికికా,

ఊఉ బాడబు లిండ్లలో వెదుకవచ్చి కృషీవలు.6 డా్యాగహించి మా టాడె, నదెందు(బోయె నకటా ! చరణాయుధశాబ మిప్పుడే గూడును వీడి వచ్చి ననం గోవిదుడిట్లనె _వేళుజూపుచుక౯ గోడిన్మిమింగి పిల్లి యదిగో 1! చనుచున్నది వీధిలోనికి౯.

వసంతర్తువు :; ఉగాది. కవి కామథేనువు నర్జించుట.

శా (మాకుల్‌ తీంగలు (శొంజిగుళ్ల వెలయింపం గోకిలాలాప లీ లాకీర్ణాశ లమేయనూత్నరుచి నుల్లాసింప; మాకీక లం పొకఠమ్ముల్‌ మదయిత్నుచాపగుణముల్‌ స్పందింప, స్వారోహిణీ మాకీవమ్మ ! ఉగాది! వేడుక రమామాభుర్య మేపార(గకా, [మదయిత్ను = మదనుండు. మాక్షీళకము = తేనె]

ఆ.వె. శంకర్మపసాద సారథ్యమున'జేసి సింహపురమునందు. జెల6గుచుండె లలితకార్యగతి కళాభారతీసంస్థ వజ(6లుగాక వేయి వత్సరములు.

శా దాదా పిర్వదిమూడువర్షములు హై(దాబాదు సాహిత్యపుణ వేదిన్‌గూడి యకాడెమీసభలలో బెజ్వాడ గోపాలరా ణ్నీదీయఃపరిధిక మెలంగితి మనస్సిగ్ధత్వమొప్పన్‌ దద్‌ీ యోదంచత్సృతి తీయనై కను(గొ నజ యోజించు

రోమాంచముకా.

మ. రుధిరోచ్గారి విరోధిరాక సఖర్మకోధ్మిపమాద్మిపభృ త్యధికామంగళనామధేయములు రావా? మున్నుపోవా? కయా భిధ సంవత్సరమేమి చేయంగల దాభీలార్థమై, సత్మళా విధు కాంత్మిపభవపదోషసమయ్య్శప్రేయః పదం బయ్యడుజా,

ద్వికియ ఖండము రిక్‌ 47. నూజివీడు : 7111082 తా. శ్రీదృష్యన్మతివారిధిక గుణనిధికా శ్రీమాడభూష్యన్వయున్‌ స్వాదీయళపతిభు౯ గనుంగొనిన యీ స్టానియ వర్షీయు లో హో ! దోషజ్ఞ్జులు, నేంటి మధ్ధుఫిత మెంతో పేలవం బెంతురే యాదర్తవ్య మటంచు సందియము మల్లాడుకా మనోదేహళిక౯ా. అళ్వగతి వృత్తము. అష్టవథధాన విధానము నారయవచ్చిన యు త్కృష్టక ళావికచాత్ములు పృచ్చకపుంగవు లా దేష్టలు పండితు లిష్టులు దేశికకల్పులు వా కృ్రంష్ణలు సాంగిలి జాంగిలి సల్చెదం బొల్పుమెయి!£ా. కం, శ్రీ రజాయమ్మార ప్పారావు బహదరువారు ఖాషావిదు లొ ప్పార సభాధ్యకులగుట ల చేధివయగు భాగ్యలక్ష్మి చిహ్నము గాదే! నిషేధానరి : జయ్యనకాళశనారాయణ వళస్తిం కం. అమ్నాత శ్యుభతర గో నుమ్నుకా బర్హత్సుహృద్వశు౯ నృమదాఖ్యుజా నిమ్న్మజన సుభాభిన్సున్‌ ద్యుమ్నాఢ్యు జయ్మపకాశు స్తుతియింపందగు౯ [సుమ్నము = ముఖము. నృమత్‌ = వలుకుబడి గలవాడు, సుధా భిస్సుడు = వేలుపు, ద్యుమ్నము = బలసంపత్తి.] దత్తపది ః: నరకవధ. చం. తిమిరచరాధిపుకొ నరకు6 దీక్టశరాహతి6 (దుంచునుద్ధతిన్‌ సమరము సేయుకృష్ణునకు సాయమొనర్చ ధనుస్ప్నుంబూనదే? అనుర, లతాంగి సత్య, హరియాపయి(జ్మకము(బూని, యద్దిరా! చమర,_ నశించెదైత్యపతి, స్వామి కళ్ళతసమేతు( డోముతకా.

06 శతావధాన [వబంధము

జనాభా పెరుగుదల :

మం పెరుగంజొచ్చె. (దివికమాకృతి మహోర్వీచ కమం దెల్లెడకా బరి తోవృద్ధి. 1బజ్యాపపంచమది యేభంగిం దుదింగాంచునో దురితంబంచు వచించు నాగమము తంతుచ్చేదనోద్యోగ మీ భరతకోణి యింకేమికాంగలదొ, భా స్వతృంస్కృృతి భష్టమై.

లే.గి. కావ్యతీర్థనిత్యస్నాయి భవ్యవాక్ప్ర పంచశిల్పకళాస్తేయి [పమదదాయి సరసు6 డెజ్టోజుమా ధవాచార్యసూరి సభ ఘటింబె నత్తిలిమితు సాహ్య మంది.

సభాముఖ[పోక్త శ్రీమదభినవ వండితరాబి శ్రీమాడభూషి వేంళటాచార్య

వశంసొ శార్థూలమూలిక : స్తోతవ్యుండగు మాడభూషికులచం్నదుకా వేంకటాచార్యు వి ద్యాత_త్వ్వజ్ఞు శతావధానకవితా త్రైవిష్టప్మహాదిని (సోతఃపూరభగీరథుక గవనవీరుకా ధీరు మీమాంసకున్‌ జ్యోతిళ్ళాస్త్రవిశిష్టు వ్యాకరణవిజ్ఞు౯ దార్క్మికు౯ హృద్య సం గీతామ్నాయ విచక్షణంజా, గృతముబుల్‌ కీర్తింపంగానేర్తు, రా (ఘాతైతత్పటుశా స్త్రగంధవి సరుల్‌గానట్టి మాదృగ్యథా జాతుల్‌ వాకొనంబూనుటల్‌ బుధ సభాస్టానమ్మున౯ సాహస పేత్యష్మకియయాౌ, దయౌక్యహృదయుల్‌ విద్వన్మతల్లుల్‌ సుధా పూతస్మేర లసత్మపోలు లభిగము్యుల్‌ నన్ను మన్నింపంగాం జేతుల్‌ మోడ్చి నమస్కరింతు( గృతిలక్షీనిర్మిమిషారతుల్‌ ఖ్యాతుల్‌ పండి కులెందజోకలరు లోకంబందు. (బౌఢుల్‌ వచ స్పితుల్‌ కాని, శతావధానరచనావికాంతు లశాంతధీ 1పాతర్భానులు ధారణాబల పరిభాట్‌ శ్రీజగన్నాథు లే రీతికజ జూచిన నాండునేండు మజియు౯ా రేపుళా భవాదృక్షులు భ్రూతద్విట్కులు లేరు లేరు మజియుం దోంపంగంబోరంచు ది గ్వాాతస్ఫోటకరో రలీలం బలుక౯ా వచ్చు౯ సుధ్మీగామణీ | చేతోరంజన వాకృ్రభంజన కళాశికాకరుం డొక్కెడఖా

ద్వితీయ ఖండము ర్ట (బా(తిక వెంకటశాస్త్రి చెళ్ళపిళ సద్వంక్యుండు విద్యార్థియై ద్యోతిల్లుం దజణి దావకీనమగు విద్యోత్కర్హ్షముంగాంచి, దీ కా తాత్పర్యముమించి, తిర్పతికవి౯ స్యథ్యంచు(జేకొంచు.6 దా నీ తోవంగాని, స్వానుకూలగతి దొనిం దీర్చికొంచుకా జన (్‌తికా సుబ్బనచూఅలాడె ననినకా వేయేల నీచల్వంగా దే? తత్తిర్పతివేంక కేశ్వర సుధీదేవాధిపాచార్య సం భూ తాక్టిష్ట శతావధానసరణక౯ా బోంజొచ్చె మేధావి సం ఘాతం బద్యతనాంభదేశమున వక్కాణింప న్మీపొథియే భాతిం జొప్పడు ? నాఖుశాస్త్రముల సంపత్తి విరాజిల్లు నీ చాతుర్ముఖ్యము రాట్బభాంగణమున౯ా సామాన్యమే? వైష్ణవ శ్రీలేజఃపరిపూర్ణవిగహ ! విపశ్చిన్మండనా |! మానవుల్‌ భూత కేషఘ్టులు కన్నవిన్నవిషయంబుల్‌ (కమ్మజ౯ బేర్కొనన్‌ ధాతల్‌, మసక పేటిక౯ా బొదలు మేదస్సూక్క్మయంతాంతర [పోతస్మృత్యనువిద్ధజిహ్వకలు నిల్చుక్‌ శబ్ద మచ్చొత్తిన ్డై తోంపజ దమయందు, ముుదితములై యందుండుం

బద్యచ్శటల్‌

గీతాదుల్‌ [కమముల్‌ యఖథాక్షరముగా( గేళిగతిక వెల్వడన్‌ శాత్యపజ్జులు శంకరాదియకు లేనా6ండో _పదర్శించిరన్‌ (వాంతల్‌ కంటిమి, పాదుషాకడ జగన్నాథాఖ్యుండౌ పండితుం డా తొరుష్క్కుల మ్రేచ్చవాక్యసముదాయంబెట్టు విన్నాండొాయ ప్లే తప్పించుక లేకచెప్పి యుపదల్‌ చేపక్షై నన్వార్తలన్‌ ఖ్యాతికా వింటిమి, నిన్నమొన్న భవదీయ్య్మపజ్ఞ _పత్యక్షమై యాతీరుల్‌ నిజమంచు(జాకు, నకమాజాలించినంజాలు'. గి ష్టాతికిష్టములైన పద్యముల నాహావుట్ట వల్లింతు వా రీతికా రెండవమాబువిన్న నరుదౌవృ త్తిక్‌ విలోమస్థితిన్‌ సైతంబొప్పుగ నుగ్గడింతువు, విశేషచ్చంద ఉద్యద్వచో వైతత్యంబు శకావధానమున6౬ జూపకా, రాగతాళాఢ్య సం గీత్యపన్ఫుటకిర్తనల్‌ పలుక నీకేచెళ్లె, వ్యస్తాక్షరా ప్‌ 7

08 శతావధాన [పబంధము పాతోక్తుల్‌ బహుభాషలకా బొదుగుచుకా వ్యాకువ్వ బద్ధ్యకమ వ్యూతిందీర్చి వచించు నేర్పరితనం బూహింప/ా శక్యమే ఇ యే తన్వంగికి గానసాహితులు పాలిండ్లై _పకాశించునో యా తన్వంగికి ముద్దుపట్టివయి క్షరాస్వాదనక్షీబతా జాతాహంకృతి సూక్ష్మసూక్ష్మతరముల్‌ శబ్ద పభేదమ్ములన్‌ వీతెంచుం దెసవీనులకా నిలిపి రూపింపకా సమర్థుండ వో హో! తర్కింప(గ(ద్మామప్శాతశత మెందో వేశ్మమందుంచి, వే( డో తాడించుచు. బేర్కొనక (గమశతపోద్చూతశబ్దమ్ము: న మ్మోంతల్‌ గుర్తిడుకొంచు వాండు పిదపకా (మో(గించె నేప్మాత, త జ్ఞాతధ్వానముంబట్టి చోద్యమెసంగకా దత్సంఖ్య బేర్కొంటి వీ నీతిక జూపినవారులేరు, కవివై నిర్మించినా వెన్నియో గాతృస్వాదు కృతిిపబంధములు _పాగల్భ్యమ్ము గన్నట్ట, భా షాతీర్దా ! భవదాం ధథధపద్యరచనాసా భాగ్యము సంస్కృతా ఖ్యాతక్లోక వినిర్మిత్మిపతిభయు౯ హాళికా వివేచింపంగా ద్వైతీయీాకమ [పాక్కవిపహతపద్యకా హృద్యశబ్దావళి శ్చ్యూతన్మాక్షిక సారభావతరళ స్ఫూర్తి౯ా దగున్‌ పాధన స్ఫాతిక గావలె, నాయథధభూతలనునకా జన్మించి, యష్టావధా నాతర్శదోక్తి శతావధాన బహుళ వ్యాపారసాందో క్రి నా నా తూర్షోక్తి సమస్తలోకమునకు౯ా సంతోషముంగూర్చి మే థాతారుణ్య మగణ్యలిల6 జెలువాందంజూపి, మేధిషము-డన్‌ ఖ్యాతింబొందితి వాద్యపండితులు రాజాస్టానరంగమ్ములన్‌ జాతుర్యంబెసలార6 జ్మితకవితల్‌ చాలజ (టదర్శించుచున్‌ స్వాతం్యతమ్ము వహించి, వాని నవథాన్నకీడలంచుకా గుణా న్వీతుల్‌ పల్కుచునుండి రప్పుడు, తదాభీక్ష్యమ్ము చెల్లె మని షా తెక్ట్యమ్మును నప్పంజెప్పుట సభకా సద్యంబ పద్యంబులన్‌ నీతోనే మొదలయ్యనంచు(దలంతుకా నిక్కమ్ముగా, ధారణా శీతక్కాధర ! సుస్థిరా | బహునమస్కృృత్యంజలుల్‌ గూర్చి; కె సేంతల్‌ పూంతలులేనిమాలిక భవత్స్మృత్యంక మర్చింఛెదన్‌

ద్వితీయ ఖండము 8కి స్థాతృ్యశేఘ్రులు రాజఖోగరతు లధ్యక్షపభుం డప్పరా డ్ఞాతీయస్టవిరుల్‌ స్వరాలయులు పోష్టల్‌ గణ్యు లిప్పట్టునన్‌ బృాతర్భ్వన్నులు భన్యు లెన్నరె% అతోపఘ్నదుసాభాగ్యమున్‌ సాతోదంతులు శాలచ్మకనిహతుల్‌ సర్వుల్‌ భువికా సత్కవుల్‌ దాతల్‌ నిల్తురు సూర్యచం్యదులవలె౯ శ్ఞాఘానిరాఘాటతకా.

[ప్పాత యఖ బు అన్నులు = ప్పాత రృ్వ్వన్నులు = అమృతము నాస్వాదించినవారు.]

48. పరిగి: 22.105 నిషేధాకరి : వీవీ నాంచారు, కం. విష్ణుకథామగ్నత దొ

విషుత( దోడ్తోంగనెం బతి బిడ్థు సుధాంచ

త్కోష్టోప్ట సదాస్యజ డజ

జిషుండు నబ్బిబి. గొనియె స్త్రీరత్నమ్ముక.

|!

[పతిబిడ్డ = నుల్తానుకూతురు. తోడ్తో విష్ణుతంగనె౯ == విష్ణుతాదాత్మ్య మును బొంగెను.. సుధా ఎ అంచత్‌ + కోష్ట1 ఓష్ట = అమృతముతో ఒప్పుచున్న నులివెచ్చని మోవిగల, నట్‌ + అస్య ఎ బెడబె = మంచి మోము దమ్మిగల స్త్రీరత్నమైన, అన్సీలిక్‌ = ఆ యవనుల యవరోధయువతిని, విమండుకొనియె = స్వీకరించెను. “ స్త్రీరత్నం దుష్కులాదపి” అన్నారు

ళా కదా] దత్తవది (|

స్రారోపిత కుసుమసాయకాస్త్రము ముక్తా

హీరోజ్టైలభూవణ ఇ

జీ రోచిము రుచకలశ చిన్నది యౌరా॥!

న!

100 శతావధాన [వవబఐంధము

సమస్య: కన్యక గూడి నుతుకగనెక్‌ మనుజుండొక్కం డాత్మ్క

సంతుష్టిగ౯ా.

శా. అన్యోన్యంబుగంగూడిమాడి [పణయవ్యాపారపారీణులై ధన్యుల్‌ దంపతు లాత్మతుల్యమగుసంతానమ్ముళబాపింతు, రా ర్యన్యాయమ్ముగ నాత్మభూనిభుండు లేర్యబాయమ్థున౯ బెండ్లెరై కన్యజగూడి సుతుకగ నె౯మనుజు(డొక్కం౦డాత్మసంతుప్టిగళా.

వరిగి నభ:

మ. పరిష్యత్ర్పోన్నతపాఠశాల( (బముఖోపా ధ్యాయసంక్షప్రయె పరిగింబాల్బెడు సాహితీసరసి విద్వ్యదాజహంసచ్చటా పరితశ్చారువిహార బాలవదనవ్యాకోచరాజీవ వి స్ఫురితానేక దిదృకుచ్యక మధు లిట్ఫ్యూర్దద్వచః,కేంకృతికా.

49. పాల్వంచ: 6.710860

వా థర్మల్‌ వైద్యుతకేర్యదమిచ్చు వెలుంగుల్‌ ధ్వాంతమ్ముభేదించి, చ కుర్మోద మ్మొ సంగు౯ా జగజ్జనులకు౯ జోద్యమ్ముగా సాహితీ ధర్మోదంచిత వైద్యుతోర్మిమయ పద్య(గంథకేందమ్ము త్రీ గర్ముత్సాయదము హృద్ధుహాంతరమునకా గై సేయుజ్యోతిశ్చవుల్‌.

దత్తవది:ః పండె, నిండె, మండె, ఎం డె = రామకథ,

ఆ.వె. (పజలపుణఖ్యఫలముపండె రాముండు పుట్రి నిండె జిలుగుజ్యోత్స గుండెలందు మాద్యదసురగృహము మండె బృహజ్ఞ్వాలం గృచ్చమయభవర్సురి యెండె నెందు.

ద్వితీయ ఖండము క01 సమస్య : వ్యాాఘము సింవాిముక గలియ వానరుండొక్క(6డుపునై వానికి౯. ఊఉ. శీ(ఘమ నృష్టిలో నెనంగెం జి్యితవిచ్శితములైన వింత లం హోఘృణిమీజి జాతిహితయోగము మాజెడు, జంతుభాలలో జి(ఘ దితస్తతన్స్సురితశీలను సింహిని వ్యాఘముగూడె నిమ్ములన్‌ వార్మిఘము సింహముజాగలియ వానరు(డొక్క(డు పుక్రైవానికికా, వివేకానందు(డు కుణకాలము మనశ్చాంచల్యమునకు లోనగుట : జా, శెలేంద్శపియప్పుతికా పరిచయస్నైగ్ట్యమ్మునకా శంభు6 డు ద్వేలంబైన మనంబు నిల్చికొను గాంభీర్యంబు గోల్పోవడే ? ఆ లీల౯ క్షణ కాలముండెను వివేకానంద యోగీందు. డౌ రా! లీలావతి మాయ లోకమును బాహాకోడమంధూ నెడుక. తే.గీ. సారసాహితీ విద్యుల్లతా రసజ్ఞ సభ్యులార। యుదారపదేభ్యులార ! మత్క్బృతజ్ఞతాపూర్వ నమస్కృృతితతి చెల్లుంగాత మిహత్యుల కెల్ల నేడు, 50. పుంగనూరు : 18.12.1987 చం. తిరుపతిళాస్త్రిక౯ సుఫణితిస్ఫుటవాణికి _బస్రభర్హృనా భథిరతికి( జెళ్ళపిళ్ళకుల వేంకటళాస్త్రిక (మొక్కి, సన్మనో హర కవితాాయోధి గడియారము వేంకటశేషశాస్త్రికిన్‌ గురునకు జిన్నిపూవులిడి, కోవిదపాళికి. గేలు మోడ్చెదకా, ఉం. 1పపాయము హెచ్చుచుండె మతిపాటవ మల్లన దగ్గుచుండె, నా హ్వాయుల, [ద్రోయంజాలక సభాంగణమెక్కుచునుంటి నెట్లాసం థధేయముందీర్చి పద్యవితతి। [1గమపద్ధతింజెప్పుచుంటి, నీ సాయములేక న్నాపతిభ సాంగునె? (పొఢగతిణ సరస్వతీ |

1028 శతావధాన వ్రబంధము

మ. ఒకరో యిద్దరొ తప్ప పద్యమును సద్యోరమ్యబంధమ్ముగా సుకుమారమ్ముగ సార్ధకోక్తికముగా శుద్రమ్ముగాంజెప్పిన ట్టి కవుల్‌ లేరవధానరంగమున, నాండేకాదు నేండుకా, విమ రకులారా | కనుండఉీయథార్ధము వచో బహ్మజ్ఞవిద్వన్మణుల్‌ |

థాం గద్వాల పభుసన్నిధిజ నిజవచోగాంభీర్యముక౯ జూపి, వి ద్వద్వర్యుల్‌ వినుతింప సత్కృతి(గ నె౯ా ద్వత్తాతపాదుండు,కం తుద్వి(ట్పాంశు6ండు వీరరాఘవకవీందుం డీవు తత్చు(తతో ద్యద్విఖ్యాతివి, నిన్నుంజూచి, శివరామయ్యా! ముదంబందెదన్‌,

కం. నవ్వింపంగ6 గవ్వింపంగం

[(దవ్వింపంగంబూడిపింప దకతగలవా.

జెవ్వరిని లెక్కసేయని

పువ్విలుతునివంటి త్యాగమూర్తికి జేజే. నిషేధాకురి ; సభ్యాపాంగణమును జూచుచున్న నందివిగహాము. కం, అక్ష జవచ్చిత్మ్మ్య్మప

ఖ్యాకీవుజ నుకపుంగనంగ న్నికొ గడుసం

తుకుల్‌గారొ నరుల్‌ొ, నీ

వీక్షణమది మోక్షదాయి వృషభస్వామీ !

[అదు +- జవ భిత్‌ = ఇందియములవడిని గుదించెడ్కిత్య = ఆత్మ యొక్క. (ప్రఖ్యా = జ్ఞానముచే, క్షీవుకా మళత్తుడయినవాని, ఊక్షపు = నందికేశ్వరుని నిక గనగకా సంతుక్షుల్‌గారొ = సంతోషయుకులు గారా! ్‌ో దత్తపది : గితా్యాపబోధము.

ఉ. మంగళరూపధేయుండగు మాధవుండిట్లనెం (గీడితోడ నా దొంగలుమార్కొ నకాభయముతో(జలియింతు వె? శంఖమొత్తిచా వంగను మో6దు మెవ్వండిటబంధువు? కాంగలదయ్యెడుఇా సుధీ పుంగవ కప్తధర్మమిది బుద్ధిమద(గణి ! స్వస్మృతిస్థితికా.

ద్వితీయ ఖండము 108 నమస్య : చిరకానెత్తినం గానుపించు మభథురశ్రీయుక్త సొందర్యముల్‌. శా. (పారజ్య్యతృభ మం(తివచ్చె నొక డారంభోత్సవోత్సాహి, శృం

గారోర్టస్వ్వల చిితశాల6 దెర నుద్దాటింప( బృచ్చించె న వ్వారికా, “బొమ్మలులేవెో యంచపుడు గ్వుప్తస్మేరు లిట్లాడి రా చీరకా నెత్తిన గానుపించు మధురతశ్రీయుక్త సౌందర్యముల్‌. [చీర = తెర]

చేట-బల్లెడ.

మ, ఎగురంజిమ్మెడు చేట పొట్టు పయిక౯ా హేలక౯్‌ జనక ధూళి,ని మ్నగముళ్గా నలమంచి గింజలు, పయికాబాజాడ లోష్టాదు లొ ప్పుగను౯ జల్లెడు అక్రైులోకమున6 దన్మూలమ్ముగా మంచి చె ధ్ధంగనకా నేర్చికొనకావలెక నరులు [పొథన్యాయసారాంశముకా.

ఊఉ. శ్రీయుతుండైన వైశ్యకులసింధుసుధాంశుండు దాత సత్యనా రాయణగు'ప్త కాంచిపుర యత్యనురక్తమతికా వసుంధరా తోయజ న్నేతంగూడి కవితీయము సత్క్బృతి(దన్సె, సంతత (శేయము/బొాందరే? సుకృతిచిత్తులు పండితసన్నుతద్యుతి౯.

కృత్యావిష్కరణస భాముఖ ప్రోక్తములు :

శా. _పట్టోద్భాసితచందశేఖర సరస్వత్యం(ఘిపంకేజముల్‌ పస్టై౯ా గట్టిగం గక్టైద్యములు, తత్పాంంచద్యశోలక్ష్మికి౯ బర్హుక బృతపిశాచికళా దరళశుంభన్మాలికకా, ద్వారమున్‌ దష్టై౯ా ముక్తివధూటికై కనుంగొనకా రామేశ్వరుం డల్చుండే ? [వ్ర పిశాచిక = గొడుగు.]

ఉం విశ్వహిత్మపవృత్తిగల వ్మిపకుటుంబమునకా జనించి, ఛం దోఒశ్వసమాను గాంచిపురయజ్వ యత్సిపభు సంభజించి, రా మేశ్వరశర్మ పండితపదేడికుండై రచియించె (గంథమున్‌ శాశ్యతమై రహింప రవిచం్యదులు నిల్చినయంతకాలముకా.

104 శతావధాన _ఉపబఐంధము ఆ.వె, సరను6 డంకసాల సత్యనారాయణ గుప్తనామధేయు గుణవిధేయు. (బస్తుతింపవలదె? (పత్యక్షదైవమన్‌ కృతి (గహించి విస్తరించె దిశల, ఆంవెం టంకసాలవారి కెంకియు! లక్ష్మీక టాకపాలితమయి టంకసాల యగుత ! పసిండి రాసులై నోట్లు కట్టలై కవులసత్కరించి ఖ్యాతింగనుత 1 శ్వ, పూతలపట్టు : 80.38.1061 నిషేధాడరి : థ్రీరామస్తుతి. కం. కనదబ్దవర్డు రామున్‌ జనవర్యుః సారఘాచ్చసారసరళ వా గ్షను భూమీనుక నున్న చ టు నిశాటకిరీటు దోఃపటు( (బశంసించుక. సమన్యః మంజీరమ్ములు వీడి యేగం వియు సన్మానంబు(బొందకా ద్వరళా. కం. కంజాతాక్షి సుగ్మాతి భూషణరుచుల్‌(గ్రాల౯ [బియుంబొందంబో వం జీచీయని మోముగదిప్పికొనియెజ (బాణోశ్వరుం డంతని న్నుం జేపట్టకవీడనంచు సతియుక జూడామణి౯ భూషల౪ మంజీరమ్ముల వీడి యేగెగ్యబియు సన్మానంబు(బొందంద్వరక = కవి వస్త్రకారుడు, శా. వాజీజీవనుండైనశిల్చి యెటు లావస్త్రమ్ములకా గూర్చునో వాజీజీవనుండైన సత్కవి యటుల్‌ పద్యమ్ములజ గూర్చెడు్‌

ద్వితీయ ఖండము 105 నాణింపుంజిగిం(బిస్తరించుచు నమంద(పజ్ఞ శోభిల్లం గ ల్యాణ వ్యాకృతి స్వీయమౌకృతి గుణాలంకారభవ్యమ్ము గాక. [ ౮వాణీవ్యూతిళ్చు భారతి” (తికాండశేషము. గుణము = దారము, (వసాదచూధుర్యాది కాద్యగుణము. అలంకారము == కైసేంత, ఉపదచూది అలంకారములు. ] దత్తపది : కాళీస్తవము. వత్తి,బత్రి నుత్తి నత్తి, శా. వత్తికాబైకెగగదోసి దీపమిడి దేవస్థానమందుండి తా బత్తిక్‌ భక్తుండు భద కాళింగొలిచెక్‌ (బావృడ్డనో క్తిధ్వనిక సుత్తి (వక్కలుగొట్టిరో ఘటములంచు£ బాంథులెన్నణ వడిక్షా నత్తిన్‌ బొందనివాని వాక్సటిమ కర్షపీతి. గావింపదే? _ న్యస్తాతురి £ నవకవనరచన, చం, నవకవితాగతుల్‌ క్షణమునజ బలుమార్చులుబొంది నూత్నగౌా రవమునుబొందుచుండెను శరద్వికచాంబుజకోర కాళినా నెవతుకనో విలోలమతి నేణవిలోచన(ంజూచి తద్ధతా సువశత(జెప్పుపద్యములచొప్పు కనంబడు స్ప్నేహశూన్యమై. [తద్గత + అను + వళత] ఉం కోమలరీతి€ గంబకవికూర్చిన (దావిడరామగాథ (దా కామధురోక్తి నార్యధక్పృతిగా సమకూర్చిన పండితుండు శ్రీ రాములురెథ్ధి వత్సలతరా జిలం బూతలపట్టున౯ దగుఇ శ్రీమయుః డీమహాత్మునకు. జేతులు మోడ్చి నమస్కరించెదకా. ఆ, వెః (దవిడలికుచకుచల+దవిలి సధిచిదై నడచు తెలు(గుబోంటి నుడిబెడంగు చిత్చురమున(గంటిం జిత్త ముతృులమయ్యె నింపునింపు (గాంధికంపు సొంపు.

106 శతావధాన ప్రబంధము 52. పెదపూడి 18-5-1982 పంచచామరవృత్తము ?

నినుకాభజించి రిక్తులె జనికద్యజించి ముక్తులై

జనుల్‌ విరక్తులై ధథనోపసర్పణాది బంధపా

కి న్మిగహింప శక్తులైరి శ్లేశదాయి కేశవా!

జనార్ధనాభిధాన ముర్వి సార్ధకత్వ మందెడుకొ.

| జన -- అర్జనుడు = జనార్ధనుండు = జనులను వబాధించెడివాండని యర్థము. పూర్వము జనులను పేరుగల దనుజుల నిర్జించుటబే శ్రీ మవీ విష్ణువునకు జనార్దనుండను ఖ్యాతి గలిగినది. హరిభర్తులు రిక్తులై ముర్తులగు చున్నారు గనుక జనార్దననామధేయ మివుడును సార్ధ్థకమగుచున్నది.] తే.గీ కైటభాంతకు శుద్ధాంతకాంత తరుణి

శ్రీమహాలక్ష్మి యనుకంప చినుకుచూడి్కి

మన్మనోఒ౦తర జన్మజన్మచిత విజ్ఞ

భావ దారిద్య మడంచి కాపాడు(గాక ! నిషేధాక్షరి ః శ్రీరాముడు. కం, క్‌ప్పు( బలభు[(కృదాకుకు

దృప్పుకా బాల్‌పైనిడు శుచిదృ క్రీహభిచ్చ

క్యప్నోథి దాశరధి న

స్యప్పు. గుజాయుక్తు గొల్లు సంపదలొసంగకా.

(ఊన్న = తిరస్కరించు స్వభావముగల, పలభుక్‌ = రక్కనసులను, (వదా = చీల్చుటయందు, కుకు == సమర్ధని, తృప్నన్‌ = తృప్తివడు స్వభా వఘు గలవాని, అనంగా ఏకళవన్నీవతాది సుగుణవంళున్సి (పాల్‌ = తల బాలు, మైనిడు = సీత తలమీందంబోయుచున్న, శుచిదృక్‌ = శివుని, దాశరథిన్‌ = దశరథుని పుత్రుని, అస్వవ్న = అమరుని, కజాయ్తు = సీకానమేతు కొలుతున్‌ = సేవింతును. |

ద్వితీయ ఖండము 107 దత్తవది ; హొనుమంతుడు. ఊఉ. (వాతములై నిశాచరులు వచ్చినవేళ విజ్బృంభితాంబుపూ రాతతభంగి. బొంగి మరుదొత్మజుండేచి యడంచె, లంక లే రో తగు జోదులెవ్వరును, రూక్షగతికాజని సీతంజూచె న ప్పూతచర్వితు రాముపదముల్‌ భజియించెడువాని. గొల్వరేః సమన్య : రాముండె శావణుండయి ధరాతల మేలుట పాడియొగదా. ఊఉ. భామిని నంపెంగానలకు బాలిశుండెవ్వండొ యేదొ పల్కంగా భూమిపుండైన రాఘవుడు పోలునె? లోకము సాధువొనె? తే జో మహితోక్తియుక్తి బలనూదనుకైవడి శోభమానుండై రాము€ండె రావణుండయి ధరాతలమేలుట పాడియౌ6గదా. “పెదవూడి పొరులు : | మ. చెలువారకా బెదపూడి పారు లెలమిక£్‌ శ్రీరాము సప్తాహమున్‌ జరుపజా బూనుట వృద్ధసమ్మతము శశ్వల్లోక కల్యాణదం బలఘుల్‌ గొాయన గాయనీమణులు విద్యావంతు లేతెంచి వా గ్లలిత్యప(కియః ముత్సము(దమునందేల్పన్‌ మేలు చేకూరదే ? కతులసీదళ మహిమ: కం. తులసీదళపావిత్యము పలుకంగ వశమౌనె మాకు6 బండితవర్యా ! బలభిత్సోదర వక్ష సలమున విలసిల్లు దాని చదురే చదురౌ. ఇక్కడి కార్య[కమాలు - మత్తకోకిల వృత్తము :; సమ్మతమ్మున వేదపాఠము సస్వరమ్ముగ జెప్పుచు౯ా నెమ్మది భగవంతుపై నొగి నిష్టితమ్మగునట్టి మా ర్రమ్ము( జూపుచు భూసురావళి రామసప్తదినోత్సవా ఖ్యమ్ము కార్యము+దీర్చుకైవడియౌర 1 సుష్టుగ సాంగెడి౯,

110 శతావధాన [వబంధము

58, _ పెనుగొండ : [పశ్చిమ గోదావరి]

నిషేధాక్షరి : శ్రీభావనర్షిస్వామి.

క౦0. శ్రీష్మున్‌ సిక (త్పాద్యున్‌ శుష్మజు6 బప్యాత్మజా మనోజుక సురజః కుష్మలు మార్క్మండేయా ర్చిష్మాిత్కులు భావనర్షి. (ఏతి నుతింతు౯,. | శోభచేత వసంకుండు, వశ్రనుష్టలలో( బ్రథముండు, అగ్నియందు

జిన్మించినవా(డు, నూర్యపియసుత్మాపియుండు, రాజసముచే వికాసము

పొందినవాండు, (వఖ్యాత వప్తృకుడు. ]

దత్తపది : ]పస్తుత రాజకీయ విషయసంబంధిగా.

ఊఉ. రాముడు తారకంబయిన రమ్యపథమ్మును జూపంగా సమి దృీముడునా బరా కమగభీరత రేంగె ధరి(తి, రాముడున్‌ గిము(డు ముఖ్యమంత్రి యగునే? యని గేళియొనర్చ, నంగనా కాముండు గ్‌ల్చె యక్షిగతగర్వ మడంచెం దెలుంగు బిడ్ధరై | అకీగతులు న (పత్యర్థులు ]

నమన్య : దుర్వ్యాపారము లాభదాయకము నంతోషమ్మునకా జేసినకా,

జా మీర్వ్యుతృన్నులు మీర్గురుుపవర సామీష్యమ్మునక౯ా బెక్కు విం దు ర్వ్య్యాఖ్యానము, లాత్మవత్సకలజంతు.వాతమన్మాట లం తర్వ్యూఢోజ్బ్వల ధర్మవృత్తి సలుపకావచ్చుకా జనుల్‌ మెచ్చుకొం దు ర్వ్యాపారము లాభదాయకము సంతోషమ్మున౯ జేసినన్‌. చలికి వణ౮కుచు( దుదిజొమున నింటికి వచ్చినభర్త తలువుందట్టి

భార్యను బిలిచి యామె కంళధ్య్వని విని [కాంగిపోయెను.

మ. శ)రార్తుండు [పియుండు తన్పైందలుపుకా స్త్రీఘోషవేళకా మనో జ శరోద్భిన్న మనస్పరోజుండగుచు౯ా జాయాధ్వనిజ వించురబా వ్త శిఖ్మపోన్ముఖ ఘర్మవేపథు తనుత్వంబందె, స్త్రీపుంస క ర్కశబంధుత్వము|వాగతీతమహిమక రంజిల్లు. జ్మితమ్ముగకా,

ద్వితీయ ఖ౦0డము క్షే కాం[గెసు పతనము [ఆంధ (వదేశమునందు] : ఉం కంధిగతి౯ గభీరమగు కాం(గెను చెర్వయిపోయె, నిందిరా గాంధి యకృత్యసంతతులు కన్పడ(జొచ్చె మొసళలృభంగి6 దె మైంథధర రామరాజ్యమును గోరికమై వరియించె దుష్ట క ష్టాంధతవోం (బభాతరుచి హర్షమునొందె సమస్తలోకముల్‌. సునర్ణకుండల్మపదాన నమయోక్త చంపకచూలిక : పణతులు పౌరజానపద పండిత వృద్ధ కవీర్యదపంక్తికిన్‌ (బణతులు కర్తృ కారయితృపాళికి6 (టేరక మోదకాళికిన్‌ (బణతులు, వాజ్బయంబయిన పావనయజ్ఞము నిర్వహించుటన్‌ (బణుతిగడించె గౌతమికి( బశ్చిమతీరపు మండలమ్మునన్‌ గణుతికి నెక్కు మేటియనంగ౯ బెనుగొండ పురీమతల్లి, స ద్దుణపరికల్పితంబగు దుకూలము చాడ్చునం జ్మితవర్ణ చి క్కణము, నలంకృత్మిపచురగౌరవ, మర్థకలావి శేష జో షణమును నాలుగంచులును జక్కగ౦దీరిచి పద్యముకా ద్వరా యణమగు ధారంబల్క6గల యాఢ్యులులేరె"తెలుంగు(నాట,థా రణ వెలయకా రసజ్ఞు లలరకా రచియింప వధానముక౯ విచ క్షణులగు పండితోత్తములు గల్లరె? (కొంబిరుదమ్ము లిచ్చి,రౌ హిణరసచర్చతో వననమిచ్చి (పియంబెసలార నాకు6 (బా ఘుణికునకుకా లసన్మకరకుండలముల్‌ మణినూత్నరోచి రు ల్పణములు వీనుదోయి సవిలాసముగా ధరియింపనిచ్చి తా రణిముఖమందు నిక్కమగు రక్తివెలార్చితి రేంగృతజ్ఞతా ర్పణ మెటు సంతరింతు *? బుణవార్థి నెటుల్‌ మఖి సంతరింతు? బే రణముగ నార్జ్ద్రభావమధురత్వము పైకొని మించి, వాతెరన్‌ వణ(కుదయించెడి ౯ బలుక(ంబద్యము సద్యమరాదు, కర్ణభూ షణములు విష్ణుసత్కథలు, సద్ధురుబోధలు, పైకశౌక ఖా షణములు, వస్తుతత్త్వమును సత్యమెజింగినవారు కర్ణభూ షణములటంచు వీనింబెలుచకా గణియింతురె? శారదా రణ న్మణిమయ కింకిణీక రశనా సహపాఠివచళ్యపబంధ గా

క్షై12 శతావధాన [వబంధము రణమగు సత్కవిపతిభ రాజిలంజేయునటంచునెంచి శా వణమణికుండలద్వయ ముపాయనమిచ్చితి రంచు నెంచుచున్‌ బుణభరముక్తిచేకుజంగ హృనతభ క్తిపురస్పరమ్ముగా. (బణతశిరస్కు.డై మొగిచిపట్టి కరాంజలి జోతలిచ్చెదక౯ా. [రాహిణరనసచర్చ న చందనపు(బూంత. ] శ్రీవంగరసత్యనారాయణ సిద్దాంతిగారు : కం. అంతర్వాణి విథధేయున్‌ శాంతగుణగణోయు సత్యనారాయణ సి డ్దాంతివరు వంగరాన్వయ చింతామణి. గుండలాథ్యు శ్రీమయు. గనరెే. దాత్స్యవశంన ? మం, పరగజా నందమువంశవర్దనుండు సుబ్బారాయః డూర్జస్వలుం డిరవొందన్‌ మబణికుండలద్వయము నేండిప్పించి సత్కారమున్‌ జరిపించె౯ దదపత్యసంతతి సదోచ్చైర్భోగభాగ్యోన్నతి స్థిరతక మించుత ! నుుపకాశవశత౯ శ్రీసత్యకృష్ణాదృతి౯. [ఈ వద్యమున (పకాశ, సత్య, కృష్ణ శబ్దములు ము[దాలంకార విశేషముచే శ్రీనందము నుబ్బారాయుడుగారి ముగ్గరు ప్యుకులను జెలుపును, ] 54. పెరవలి సెరవ [కర్నూలు జిల్లా] 10.60.1088 నిషేధాకురి : క౦, వచ్చె౯ా శ్రీః శ్రీ పొడ్మన్‌ హెచ్చెకొ్‌ శ్రీ వేడ్క కంజ దృగ్ధృగ్వ్యూూఢిన్‌ విచ్చి (శోతృమనోబ్బము లుచ్చైర్గతి రంగనాథు నుదవసితమునకా.

ద్వితీయ ఖండము 118 దత్తపది ; వరకట్నపు చావులు.

ఊఉ. అంగన శీలముకా గుణము నందము,జూడక యర్ధదృష్టి నో జం గమకించి చేసికొనంజా(గిరి పెండిలి, అట్టివార లా లిం గరుణింతురో, [పణయలిల రసింతురొ, బల్మి. జేతులా రం గమలాక్షులకా గెడపు రక్కనులైరి మనుష్యు లక్కటా!

నమన్యః హనుమత్సు[తిని రామచం(దుండు వివావాంబయ్యె మోదమ్మునకా

మ, జనకుండకా పథ సార్దకత్వపరిపుష్టంబయ్య నాపట్ల నం చు నవోద్భిన్నముదమ్ముతోడ జనకకోణీశు. డాస్టాని ని ట్లనె బృందారకమౌనిసన్నిధి సముద్యత్కేతకీప్యత దే హను మత్వుతతిని రామచం[దు(డు వివాహంబయ్యె

మోదమ్మునకా.

మ. చటులాగ్నిచ్చటవోలె. _బజ్వరిలు హింసాకాండ మూహింపని ష్కటలీనాగ్ని మహీరుహమ్ముగతి( దోంచు౯ నేండు పంజాబు, త త్కుటిల్మకూర వరూథిన్మీపగతి విద్యు.దీతి జ్బృంభించెడికా బటుశక్తి౯ శమియింపంజేయక (పభుత్వవ్యక్తు లెట్టుండిరో.

న్యస్తానురి ;

చం. కమల యురస్థృలిఇ విమలకౌస్తుభరత్నముచెంత ముమ్మరం పు మినుకులీన మాటికొని ముద్దుకరమ్ము స్మితమ్ముచిందంగక్‌ గమలవిలోచనుండు కరుణాపరతంతు(డు చందచందనా. ర్థమధురమూర్తి యొప్పు6 గవిరాజి నుతింపంగ నుల్లసత్కథకా.

అచొక్తములు :

మ. కమలానాథుండు రంగనాథుండు నిసర్గస్పిగ్ధవా తృల్య పూ ర్షముతికా జూచెడుంగాక, యీపెరవలి౯ా వర్తిల్లు సర్వ్మ్యపజకా అమృతస్వాదువచోవిధేయసరణిన్‌ అష్టావథధానాది కా ర్యములెల్లప్పుడు నిర్వహింప(బడెడుకా (బాసాదరంగమ్మునకా, గ్‌8

1114 శతావధాన ,1పబంధము

కవిసత్కారము 116 గుణించి :

తే.గీ, తులము ముప్పదిరూప్యముల్‌ పలుకునపుడు కవికి నూటపదాజు సత్కారమనిరి, తులము బంగారు నాల్గువేల్‌ పలుకునపుడు పదియునాబువేల్‌ రొక్కు మీపలయు(గాదె ?

తే.గీ. ఎన్నియేండ్లు వయస్సుండె నన్ని కాండ్లు పూంచి యెడ్లచే బండిలాగించి సత్క్మ రింపంజే సెను వెంకటాదిపురమందు హృష్యదాత్న్ము( డాళావాది శిష్యవరుండు.

మందా[క్రాంత,. నన్నుకాబిల్వ౯ వలయుననియు౯ నాకు సత్కారము౯ా సం పన్నుల్‌ చేయక్‌ వలయుననియుకా వానిగబాపించి నేనే వన్నెక౯గాంచకా వలయు ననియుకా (బాంకులాడ£ా గళార్జుల్‌ చిన్నల్‌ నిల్వః వలయునని కాంక్షింతు రంగమ్మునందుఇా.

కం. స్పష్టార్థబంధపద్య వి శిష్టము అష్టావధానశిల్పము నిలుప£ా ముష్టింధయావధానులు కష్టింతురుగాక | శాబ్దికత వర్టిల్లకా. తే.గీ. (పక్కలను జెక్కలూడి యొరపిడిందరుగు

వోయి సానచే మణి కాంతింబొందునట్లు దానధర్మకియల.6 గొంత తరుగుటోయి మానవుడు (| పకాళశించు రమ్యతరకి ర్తి,

ద్వితీయ ఖండము 115 55. పోరుమామిళ్ళ : 8.12. 1088 చంపకశేసరి వృత్తము. అమృత(ప్రకాశు గడియారము వేంకటశేష కా స్త్రి మృదుస్వభావు గుణసింధు నచంచలథైర్యసా రు మదిం దలంచెద గుర్ముపవరుకా శివభారతా ది మహాపబంధ సముదీర్ణ యశోరుచి శోభితుకా.. చం, స్వగృహము(జేరనుండె వచసాంపతి యైదుదినాల కింక మే లు గలుగు ధర్మజాతులకు, లోహితసామ్యుపతంగరాసుల౯ నిగుడిచి దృష్టి ధృష్టతయు స్నిగ్గ్ణచమత్క్బృతి గౌరవమ్ము గూ ర్చు గురున కంజలించెద విశుద్గమునస్కత విష్ణుమూలర్తికిజ, చం, తిరుపతి వేంకక్రుశ్వరులు దేశికరూపులు పద్యనిర్మితి౯ బరిణతింగన్న ధీవరు లుపాన్యులు మాదృశశిష్యకో టికి శరణములై తదీయచరణమ్ములు నాయెడ నిల్చుంగొాక, నుం దరపదబంధరీతి యవధానసరస్వతి సాగుగావుత౯ా. శా సంగితమ్మును బాడువాండు కవియె సాహిత్యపుకగంధము౯ రంగున్నేరని శుష్కవక్త కవియై [పాక్పృద్య చౌర్య(కియా సంగుండైన యనత్యవాది కవియై సత్కారముల్‌ పొందుచుం డం గాల్యపకట(ప్రభావమనుచుం గన్గొందు వాగీశ్వరీ | మ. తులసీవంశపవ్నితు! డీపనికి నుద్యోగించె సద్యోఒర్థ ని స్తుల వ్మిశాణన లగ్నమానను(డు వాస్తుపస్టతజ మెచ్చ/గా6 బలువుర్‌, _పాయపుగ్నబొద్దు తిర్గుతణి గావచ్చె౯ (బజాతంతు స తృలముకా గానండుు కాంచుంగావుత మి(క౯ా (బహ్హాద మేసార(గకొ.

114 శతావధాన [(పబంధము

కవిసత్కారము 16 గుజణించి :

తే.గీ. తులము ముప్పదిరూప్యముల్‌ పలుకునపుడు కవికి నూటపదాజు సత్కారమనిరి, తులము బంగారు నాల్గువేల్‌ పలుకునపుడు పదియునాబువేల్‌ రొక్క మీవలయు.(గాదె ?

తే.గీ. ఎన్నియేండ్లు వయస్సుండె నన్ని కాండ్లు పూంచి యొడ్లచే బండిలాగించి సత్మ రింపంజేసెను వెంకటాదిపురమందు హృష్యదాత్ము( డాశావాది శిష్యవరుడు,

మందాళకొాంత. నన్నుకాబిల్వః౯ వలయుననియుజ£ా నాకు సత్కారముకా సం పన్నుల్‌ చేయకా వలయుననియు౯ వానిగ్శబాపించి నేనే వన్నెక౯గాంచకా వలయు ననియుక౯ (బాకులాడ౯ గళార్జుల్‌ చిన్నల్‌ నిల్వకా వలయునని కాంకింతు రంగమ్మునందుణా.

కం. స్పష్టార్థబంధపద్య వి శిష్టము అష్టావధానశిల్బ్పము నిలుప౯ ముష్టింధయావథధానులు కష్టింతురుగాక 1 శాబటికత వరిలకా, ళల ఖల్సా తే.గీ. (పక్కలను జెక్కలూడి యొరపిడిందరుగు

వోయి సానచే మణ కాంతింబొందునట్లు దానధర్మకియల. గొంత తరుగుటోయి మానవుడు (| పకాశించు రమ్యతరకి ర్షి,

ద్వితీయ ఖండము 115 50. పోరుమామిళ్ళ : 6.181008 చంవకశేసరి వృత్తము. అమృత(పకాశు గడియారము వేంకటశేష శా స్త్రి మృదుస్వభావు గుణసింధు నచంచలథైర్యసా రు మదిం దలంచెద గుర్ముపవరుకా శివభారతా ది మహాపబంధ సముదీర్ణ యశోరుచి కోఖితుక్‌. చం, స్వగృహము.జేరనుండె వచసాంపతి యైదుదినాల 80క మే లు గలుగు ధర్మజాతులకు, లోహితసొౌమ్యపతంగరాసుల౯ా నిగుడిచి దృష్టి ధృష్టతయు స్పిగ్ధచమత్క్బృతి గౌరవమ్ము గూ ర్ఫు గురున కంజలించెద విశుద్ధ మనస్కత విష్ణుమూలర్తికికా. చం. తిరుపతి వేంకకుశ్వరులు దేశికరూపులు పద్యనిర్మితి౯ బరిణతి6ంగన్న ధీవరు లుపాన్యులు మాదృశశిష్యకో టికి౯ శరణములై తదీయచరణమ్ములు నాయెడ నిల్చుంగాక, నుం దరపదబంధరీతి యవథధానసరస్వతి సాయగు(గావుతజా. శా, సంగితమ్మును బాడువాండు కవియై సాహిత్యపుకా గంధము౯ రంగున్నేరని శుష్కవక్త కవియై (పాక్చద్య చౌర్య్యకియా సంగుండైన యసత్యవాది కవియై సత్కారముల్‌ పొందుచుం డం గాల్యపకట్యపభావమనుచుం గన్గొందు వాగీశ్వరి | మ. తులసీవంశపవి్యతుం డీపనికి నుద్యోగించి సద్యోజర్ద ని స్తుల విశాణన లగ్నమాననుండు వాస్తుపస్థతకా మెచ్చంగా6 బలువుర్‌, (పాయపుగబొద్దు తిర్గుతతి గావచ్చెక (బజాతంతు స తృలముకా గానండు, కాంచుంగావుత మి(కకా (బహ్హాద మేపారంగక్‌.

116 శతావధాన [పబంధము చం. కవులను మంచిపండితుల గాయకుల౯ హరిదాసుల౯ (దయీ

(ప్రవచనమర్మపారగుల. (బస్తుతకీర్తుల నాదరించువాం

డవిరళభ క్తి, జూటురు కులాబ్దిసుధాంశుండు కూరుచుండె మై

(త వజఐల సాహితీరతమతి౯ రమణయ్య$ గణించు టొప్పదే + నిషేధాక్షరి = గీత్మాపటోధము : కం. చాల్వెజ్జి కజ్జి! యదె వీ

క్యు ల్వీ ర్నంష్టల్‌ మృజన్ముఖుల్‌ నిల్తే* తార్‌

వి ల్విడకు, నీవు కర్తవె?

నిల్వుము మన్నిషష్టమతి ననియె హరి గీతకా.

[కజ్జీ= అర్జునుండు. నంష్టలు = నళించెడివారు మృజత్‌ ముఖుల్‌ = మద్దెలవలె (మోంగునట్టి మొగములు గలవారు, అన౦గా వదరుబోతులు. నిలుతురే ఖగ దత్తపది ః: పోరుమామిళ్ళ, కొమరోలు, కంభము, మార్కాపురము -

బస్సు మార్గమున [కమముగానున్న పురములు. సీతాసహారణ వృత్తాంతము మ. సుదతిరత్నము స్వీకరింపక రసజ్ఞాలొపోరు, మామిళ్ళ తి య్యదనంబో కొమరో 1 లులాయమునకెట్లౌ జ్ఞాత, మీరాము వీ డి, దశాస్యు౯ ననుంగూడి రాజవనవాటీకంభము ఖ్యస్థలి౯ మదిరకా(గోలుచు మైధిలీ ! సుఖముగకా మార్కాపురంబూనవే.

[కంభము = జలము గలది, సుఖము గలది. ] నమస్య : గీతాశాన్తము గీత మార్చంగలదా ? కృష్ణా! యశోదాత్యబా |! తా. గీతాశాస్త్రము గీత మార్చంగలదా? కృష్ణా! యకోదాత్మజా |

(వేతల్‌నవ్వరె ? యంచు నర్జునుండన౯ విశ్వభరుం డిట్లనెక్‌*

బూతస్వాంతులు తచ్చుభాశుభ ఫలంబుల్‌ కోరకే లోకయా

[తా తర్యతస్థితులైన గర్మఫల మందంబోరు విజ్ఞానులై.

[శివధనుర్భంగ సందర్శమున రావణుడు వచ్చి (వయత్నించి

ద్వితీయ ఖండము శ? విఫలు(డై సభలోనేయున్నట్టు చెప్పంగోరంగ్యా అది రామాయణ విరుద్ధమని యీ విధముగ. జెవ్పంబడినది. తాం శైవస్టూలధనుర్వికర్షణ భు జౌర్దస్వల్యు రాము£౯ొ వయ

శృం వర్దిష్టు నిశాచరేశ్వరుండు చూచె౯ నిల్చి విన్వీధి న ధా వాక్ళుల్లకపోలు.డై యరిగె, సితకా గైకొనె౯జ రాము6డు ర్వీవంద్యుల్‌ బుషలెల్ల దీవెనలు వర్షింప౯ా నుధాపూర్ణముల్‌ = 06. (పొద్దుటూరు : 1.101050 ఊఉ. అవ్యయకీర్తిశాలి గడియారము వేంకట శేషశాస్త్రికి౯ గావ్యకళ్ళాపవీణునకు. గైజత మోడ్చెద. బెద్ధస్వామికి౯ నవ్యక విత్వకేళికి. బణాయితకీర్తికి( బుట్టపర్తికిక్‌ (శావ్యగళ స్వనాబ్ధికి6 గరద్వయి మోడ్చెద జిన్నస్వామికికా. తే,గీ. లాక్షణికు నప్పకవి్శితోవ లగువు బిగువు లెజి/గి వజలు పౌరాణికు, హితవరు/౧ దన ర బడబాగ్ని నారాయణరాజు నెంతు నమితశాంతు, నామేలుగోరు మతిమంతు. థ్రీకృష్ణుండు ః కం. కృష్ణుండు వృష్టివిభవ వ ర్హిస్టుండు, బృందావనీచరిష్ణుండు, స్మితరో చిష్ణుండు వంశీగీష్టుడు జిమ్టుండు నక్తంచర్శగసిష్టుండు తల(పక్‌. పాండవ శాఘవ స్కాభ్మాతము ; శా భీమాదుల్‌ యమనందనో క్రివశులు౯ వ్మిసబ్బలయు్య్యం (గుధా సామగిం- [బకటించి రప్పుడపు డచ్చస్వాంతు లారాఘవుల్‌ రామోక్తిం ఢలందాల్చి నిల్చిరిల సౌభాతంబుమేల్చంతిర్నై సోమింపజ్‌ యుగలీల మాబజు గుణముల్‌ చూడ౯జ౯ విచితస్టితికా.

1186 శతావధాన [వబంధము సమస్య; తనసతి పెండ్దిచూచుటకు దానును నేగను సత్వర౦ంబుగకాం చం. ఘనగతి నేమిఘోషమెసంగకా బుతుపర్దు రథమ్ము(దోలుచు౯ మనమున నగ్నియై దరికొన౯ దమయంతి పునస్స్యయంవరం బనియెడివార్త బాహుకసమాఖ్యనలుండు విదర్భభూమికిక దనసతిపెండ్లిచూచుటకు. దానునునేగెను సత్వరంబుగక. విద్య శి కం. పరమానందప్రాప్తియు ఖరదుఃఖనివృత్తియుక నెగడంజేసెడి సుం దరవిద్య విద్య యన-బడు6 బెణవిద్యలు లౌకికంపు భృతి యిడు విద్యల్‌. సమస్య ః కవికం టెను మేలుగాదె గాడిద ధరలో. కం. ఎవియో దొంగిలి పద్యము లివి నాపద్యములటంచు నేర్చడంబలుకకా దివురు పలుగాకియవు కా కవికంకును మేలుగాదె గాడిద ధరలో. సభను సుధర్మతో బోల్చి చెప్పుట : చం. వజల6గ న(గ్రపీఠమున వర్తిలు నిమ్మహనీయు. డిందు డీ సరసులు హర్షమాణులగుసభ్యులు వేల్చులు, పృచ్చకుల్‌ మరు సురుమునిముఖ్యు లెన్నందగదో, సభ; యాయవధానవాణి య చ్చరయయి లోంగొనకామది నెసంగు సుధర్మయనకా సధర్మమై. అవధానసభ రణరంగము చం. తగురణరంగమౌచు నవధానమహాసభ, యేకవీరు(డై తగు నవధాని, పృచృకవితానము త్మదిపువర్గమై తగుకా బగందెగంగొంట యుండ దయినకా నగుబాటుఘటిల్లెనేని య వ్వగ వచియింపరాదు, జయవైభవ మబ్బిన డెంద ముబ్బెడుజ.

ద్వితీయ ఖండము కే1ే9ి హనుమద్వాలము, మవ్మోసగ్ధరావృత్తము : హనుమద్వాలమ్ము నెవ్వం డనఘహృదయుఃడై స్వాంతమందెంచునో పా వను(డవ్వాండొందు నిత్య్మపమదనిలయమౌ భదము£,జానకీ జీ వను డారాముండు న్మ్నుగీవసఖు(ండు పవనాపత్యవాలైక సంఖా వను(డై దా-కెకఖ మహాపద్వనధి విజయియై పార్టుండొప్పెం గదా. నమన్య :; పగలు శశాంకుండంబరము.పై విలసిల్లు. గళాసమ్మగు(డై. చం. నగెనని_పక్కయింటిచెలి నకాగని, మాజుమొగమ్ముపెట్టుచుకా బిగిసెద వయొ్యొ! నాయెడల నిక్కము లేదొకదోస మవ్యయం బగునమృతమ్ముమాని యితరాసవమెవ్వండుగోరు ? యేల యీ పగలు? శశాంకు/ండంబరముపై విలసిల్లు. గళాసమ్మగు(డై. శ్రీరాముడు = కౌకీ: కం. అల పుడమికాన్ను పెందొడ దలగడగా నిదురవోవు దశరథతనయుం డులికిపడిలేచి చెలి కం చెల నెత్తురుంజూచి, కాకిచెనంటి నదల్బె౯, పాలుగాని పాలు సభావర్ణ్హనము : ఊఉ పాలుగొనక సభకా సఖులు, పల్వురు వచ్చిరి మాన్యులుకి మహీ పాొలురు రాజనీతి. పరిపక్వ్పమనన్కులు వచ్చి రెందు లో పాలు ఘటిల్లకుండ, గుర్దువర్యులదీ వనలుండ, వాక్చ్వ్వరూ పాలుకులార! నాకు బరువానె! వధానకలాప మియ్యెడకాం [అలుకః = శేషనాగే. ] మద్యపాయి : కం, [తా(గినవా(డు మఖికామటి. 'దాంగు. బుడమి/దోంగుం దప్పుదారుల నేగుక లో(గు( దగువారింగన6ంగడు వాంగు6 గినిసి రేగు, మద్యపానము తగునే ?

120 శతావధాన [వబంధము [పయాణసౌకర్యము, నాండు - నేయు: సీ. పాథఖేయమునుగొంచు. బాదచారులు నాండు పోవుచుండిరి దూరభూములకును బదపడి గుజ్ఞాలపై శీఘగతితోడ. బోవుచుండిరి దూరభూములకును వృషభములనుబూన్ని వెసబండి(/గూర్చుండి పోవుచుండిరి దూరభూములకును హూణనిర్మిత యంతయుక్త వాహనమెక్కి పోవుచుండిరి దూరభూములకును వాహనమ్ముల తలదన్ని వాయువీథి. జను విమానరాజమునెక్కి సత్వరగతి బోవుచుండిరి దూరభూములకు నేండు దేవతలభంగి మానవుల్‌ తెలివి వెజస్సి, ఎంగిలిపండ్డకు మోకుమా ? తరళవృత్తము కొతికి యెంగిలిచొంగ చిప్పిలంగూర్చిపెట్రైినపండు లే తజ(గునం గడువగ్గుబోయత తెచ్చియిచ్చెనా, రాముండా తెజవకేగతి మోక్షమిచ్చెనొ, దీనియర్ధము(జెప్పంగా నెబుకగావలె, శిష్టవస్తువు నెంగిలందురు సత్తమా। సమస్య; కుంతికింగుంభకర్దునకుం గూంతురుగా జనియించె సీతయుజా. ఉం దంతిముఖుండుపుకై నెలంత౯ దమయంతిని వాలికూడంగకొ గంతునితల్లి శూర్చుణఖ కన్నకుమారుండు భీష్ముండే, హనూ మంతు నెబుంగమా ? యసురమంతి శకుంతలయందు. దాంగనె౯ గుంతికి( గుంభకర్ణునకు( గూంతురుగా జనియించె సీతయు£ా,

ద్వితీయ ఖండము న! బుద్ధావతారము ల ఉ. వేల్చులు పిండుగట్టి హరివేండిరి మంతనమాడి దైత్యుల£౯ గాల్బం (దిన్మేకుంబంచి, నళినాకుండు (వీడంద్యజించి బుద్దుండై తల్పముంజేరి సాధ్వులగు తత్తిిపురాంగనలకగరంచె వా కిల్పముతోడ, (మగ్గి రట స్తీలుచెడ౯ జెడి లోకకంటకుల్‌. మవోత్మగాంధి = థర్జుక్తాను [వయాణము ; ఊఉ. కన్నెల వెంటంబెట్టికొని గాంధిమహాత్ముండు థర్హుక్షాను పె ట్ట న్నునుపారు శయ్య బవడించి రహి౯ా బయనించుచుండె, సం పన్న వణిగ్భృహమ్ములను మన్ననలందుచు విశమించుచుం డె న్నెజి రాజభోగసరణికా జననాయకు లుండు ట్మబమే? మవోత్ముని యవకారసమాప్రి : ఊఉ. తెచ్చె స్వరాజ్యః మీ భరతదేశజనాళికి గొప్ప (పాభవం బిచ్చె మహాత్ము(6 డాపిదప నెల్లముతమ్ముల నొక్కకొల్కిక౯ దెచ్చుటకై(పయానపడి తీర్చంగంజాలక తెల్లటోయెం దా వచ్చిన కార్యమాయె, భగవంతుడు పిల్వంగం ఖోయె గాంధియుకా, వుట్టపర్తి కవిదంపతులు ; పీ ఒకనాండు కనకమ్మయును బుట్టపర్హి నా రాయణాచార్య స్మ్నుపథితగురుండు తమయింట6గూర్చుండి తత విశ్వనాథ కృ తి. బఠించుచుండ రక్తి వినుచుంటి అమ్మ, నకా జూచి, “నివావేయిపడగలు చదివితివా *) యనె *“జదువకున్న (బదుకు వ్యర్థ మనె, మంతము వంటి యమ్మాట పసిఠకనమున నాకు బాసటయె,

129 శతావధాన (వబఐంధము నను నిమిరి, “వతిభావంతునకు నసాధ్య మెదియులేదన్సి దీవనలిచ్చి స్వామి, యిట్రై వాత్సల్యఖనులైనయట్టి పుట్ట పర్తి కవిదంపతుల కైదుపది యొనర్హు. 57. (పొద్గుటూరు: లిరీ. 121856 దె దేవతల జీవితము _ మానినీవృత్తము ; కలదు (ప్రాయపుబింకము తగ్గుట గర్భంముదాల్చుట కన్నె లకుజణ గనిదు లేవడింగుందుట తేజముకందుట పూరుష సంహతిక్రిక్షా గల్టును నిత్యవినోదము స్వస్పదనంబున దేవత లందఖికి౯ా గల్టును వల్వలు సొమ్ములు పువ్వులు కల్చ్పమహీరుహద త్తములై. స్రీ-పురుషుల ఆకర్షణ శ్రి; ఆ.వె. వెదురుబొంగు పోల్కి వెల సెడి పురుషుండు చీల్చికొన జనించె స్త్రీ యటండు మగుడ నిరువురేక మగ్పషాంజై మాటి కా ల్‌ు లగుట (వకృతిసిధ్ధమయ్యె. గురుభక్తి; శౌ ఓనామాలను దిద్దబెట్టిన గురుం డుద్యత్కలాశాల వి జ్రానమ్ముకా సమకూర్చు దేశికుండు శాస్త్ర(పాజ్జు, డధ్యాపకుం డేనశ్ళేత్తల్సు వీరెదుర్పడినచో నెవ్వాండు (యుక్కుక౯ా నతుం డై నిక్కమ్ముగ వాండె శిష్యుండు, శుభంబందుజా దదాశీస్తతిజ. సమస్య ; రాముండోడ్రె గెల్చి రావణుండు, ఆపె సీత! యస్‌! బ్రైంత్ర చ్మితమే, యిందజి తృం్మపయు క్ర సర్చ్పశరము దాంకి (భాతృయుగము కూలె రణభూమి, నమ్మవే। రాముడొడె, గెల్బె రావబుండు,.

ద్వితీయ ఖండము శ28 అవధాని :

ఏం. అడిగినయంత: బద్దియము నాశుగచిజ వచియింపంలగాఫలెళ నుడివిన దాని. బృచ్చకజనుల్‌ తలయూ(6ప సభాంతమందు వీ డ్వడనటు లప్పంజెప్పవలె, వొరక నిల్వవలెజు ధృతికా, *నను రుండగు వధాని యిన్ని చదురుల్‌గని వన్ని యకెక్కు నెంతయు£ా. ళా

చిరకాలమునకు గర్భిణ్‌లైన కాసల్యనంతోషము :

తే.గీ. రేగంబండ్డ్లు దిన(గ6 గానకేగి వింత లరయ బుషివాటిదర్శింప నఖిలమించు. గపులతో వినోదించు, వే/(కటిదినాల నవుర ! కౌసల్య, యొట్టివా. డవునా! సుతుండు.

వండితకలహములు :

ఉ. పంతముంబూని పండితులు స్పర్థవహించి పరస్పరాభిశం సాంతవచః[పసంగముల నాజడివోవుట మేలుగాద్రు దు _ శ్చింతులు తుల్యగౌరవముచెందందలంచి మహాత్ములజ విమ ర్శింతురుకొంద బట్టికటుచేష్టితముల్‌ నిరసించుటొప్పగుజ.

సమస్య: అమవస నిందుండు తోంచె నద్ద్గమరేయికా,

కం, కమలాక్షు6 డొక్కగోపిక యమవసయని జంక, నద్దమందచ్చెలి వ క్ర్రముంజూపి యనియెం, గనుమెటు లనువస నిందుండుతో(చె నద్దమరేయిక౯ ?

వరశురామునిజూచి దశరథు(6డు :

ఆ.వె శొ త్తపెండ్లికొ డుకు కొమరుండు చంపకు వని రామ! నిన్ను వే6డికొందు గాశ్యపీశులందు! గనలుట ధర్మువె?

తలింజూడు సొమ్మసిల్లి రూలె. ళల ళా

124 శతావధాన వ్రబంధము

రేవతీబలరాములలో నెవరుపెద్ద ?

శా. ఓహో! పృచృకసార్వభౌమ! యిదియెంతో నవ్యమై యొప్పు, ను తృాహమ్ము౯ ఘటియించు (బశ్నమనినక౯ దానిట్టిదే _పశ్నమౌ నూహింపక్‌ బలరాము(డే వయసుచే నూనుండగు౯జ రేవతీ స్రీహీరంబ గణింప వృద్ధయగు ధాత్మపోతసంబంధమై.

సమస్య: తన్నిన థూత్కరించినను దాపముంజెందక నవ్వటొప్పునే ?

ఉ. కన్నె పసింియందియలు ఘల్లురనంగ నశోకవృక్షము౯ దన్నె,మొగమ్మునందుమి సె దద్వకుళదువుంజూచి,దానం బూ చె న్నగవంకురింప ముఖసిమ [దుమంబులు రెండు మెండుగక్‌ దన్నిన థూత్మ్కరించినను దాపముంజెందక నవ్వుబొప్పునే?

గొల్టభామల జలకశేళి :

మ. తటిదాళారలు గోపభామలు స్వవస్త్రమ్ముల్‌ విసర్జించి, త _శ్తటదేశమ్మునంబెట్టి కోశపరిము క్తశ్రీజ కౌక్షేయకో దృటరేఖకా విహరించి మించిరి సరోజఒ౦భఃపూ రమథ్యంబునక్‌ స్ఫుటపద్మమ్ములు సుళ్ళు శంఖములు నాచుల్‌ తాబుమాటై

చనకాం సమస్య ;ః రాముని రాకసాంతకుని దాశరథికా వినుతించు టొప్పునే? ఊఉ. _ఏమివిభీషణా! దనుజు లేమయినకా మజినీకు. జింత లే దా? మనచెల్లెలిన్‌ జెజిచినాతని పెండ్లముందెచ్చినాండం ద ప్పా? మనుజుంకుగొప్ప ? పలుపల్కులుమానుము, సిగ్గులేక త (దాముని రాక్షసాంతకుని దాశరథికా వినుతించుటొప్పునే ? జ్యోతిష్కులమాటలు నిజములా ?

మ. బి.వి. రామకా (పకటించె భారతధరకా వృద్ధాపజానాయకుం డు విడు (బాణములంచు. దాంబదినెలల్‌ మున్ముందు

గుర్తించి, బౌ

ద్వితీయ ఖండిము క్షే25్‌

_సవము౯మెచ్చె విదేశష్యతిక కరంచంద్‌ గాంధి శస్త్రాహతికా దీవికేగకా, బలుతావులకాగలరు జో్యోతిళ్శాస్తవిద్వద్వరుల్‌.

[డా. వి.వి, రామన్‌గారుు తమ అష్ట్రలాజికల్‌ చ్యూగ జైన్‌,

ఏస్రిల్‌ 1947 సంచికలో, గాంధి మృతి నూచించిరి. 30-1-1948 లో

గాంధి మవాత్ముండు హతుండయ్యెను. తరువాత ఈ విషయము 'అమెరికన్‌

అష్టాాలజీ* అనెడి వ్యతిక 1955 చూర్చి సంచికలో [పస్తావించి,

(వశంసించినది.]

“గంగగోవుపాలు అనెడి వేమనవద్యమునకు [వతివద్యము.

శా, విలా? గాడిదపాలు దుత్తెడయినక్‌ హేయంబగుకా, గంక[ండే చాలు సద్దుణ సేవ్యమైన కపిలాస్తన్యంబు, తర్కింపంగాం జాలుకా బర్రైండు భక్తితో నిడెడు ఖిస్సాపిండ మోవిశ్వద శ్రీలోలా! యభిరామ ! వేమ! వినరా! చిత్సార! విశ్వంభరా!

దత్తవది : రండ, ముండ, బండ, కుండ - సీతాకల్యాణము

ఊఉ. రండని స్వాగతాంజలి సురర్దులంబిల్చుచు6 జెండ్లియాడు రా ముండని సీతంజూచి కడు(బొంగుచు( జుట్టల( బల్కరించుచుకా బండగు జ్రానవృద్ధుండు సభ౯ జనకుండు రవంతలోటు రా కుండనొనర్చె. బం క్తిరథు6 డుతృవమందన వివాహకార్యముజాం

రవీం[దనాథ టాగోరు గితాంబలి ;

మ. తనరకా (గంథనిమగ్ను(దై యుపనిషత్సారమ్ముంజేపట్టి త న్యునిసూక్తమ్ములు పారిభాషికపదమ్ముల్‌ (పక్కకు౯ నెట్టి నూ తనవిస్ఫూర్తి రవీం్యదనాథు( డనువొందకా [వాసె గీతాంజలి౯ గొనె నోబెల్‌ బహుమాన మార్షవిశదోక్తుల్‌ మన్ననంగాంచవే ?

ఉం గజ్జనితేన్పుచుకా దగరుకండలుమెండుగ మెక్కి (బాహ్మణుల్‌ తుజ్జనిపోవకుండ- నజధూ ర్తమృషాకృతి(విల్బు సోదరుఇ

కం శతావధాన (వబఐంధము బుజ్జనిపొట్టచించికొని పొడ్మంగ నిల్వలు6 డట్టికష్టుల౯ా సజ్జనింన్మిగహించి ఘటసంభవు డు్యుగతపస్సమగుండై. ధూమపానము : ఆ.వె, బీడి సిగరెటుపాగంబీల్చినం బుంస్ట్వము తగ్గు దొమ్మలుచెడి డగ్గుపాడుచు (6 బెదవి నల్లబడును వను(గు మొగమౌను నరు గబ్బుపట్టు నేరుపుట్టు. సమస్య ః కొమ్ముల్‌ పున్ణైను జొడం గోమలి కిలకా గూర్మిక బుధుల్‌ మెచ్చంగక. భాం తమ్ముల్‌ కుంభికఠరోరకుంభములకుకా దాయాదు లంభస్ప్సర సృమ్మర్దమ్ములు తమ్మిమొగ్గలకు వ్మిసంభార్హముల్‌ సాణమి (తమ్ముల్‌ తత్కులపర్వతమ్ములకు స్నిగ్గమ్ముల్‌ కుచ్మపఖ్యముల్‌ కొమ్ముల్‌ పుకైను జూడం గోమలి కిలకా గూర్మి౯ బుధుల్‌ మెచ్చ(గ౯్‌. వరపల్కవహనసనము : ఉం ఖాయముగాదు పెండ్దియిది కట్నపు(గాసులు ముట్టలేదు రా రా యని రెట్టంబట్టికొని పక్కకు లాగెడుందంర్శడి పీటపై దీయనిగాటపుకా వలపు6దేనియ/జొక్కెడునవ్వరుండు ల జ్రాయతిం దెల్లవోవు వధు వయ్యెడ నేమనిచెప్పనయ్యెడు౯ | సమస్య ః తోఠకు చూసములు నిం డె( దొలిగర్భముగాకా, కం. మెకొనె, జెక్కుల6బాండిమ మైకొనె( జన్మొనలనీలిమ, వలగ్నమునకా మైకొనె గరిమ, యతివకు, న తోకకు, మాసములు నిండెం దొలిగర్భముగా౯. | అతోక = అఆనపత్య = బిడ్డలు లేనిది.]

ద్వితీయ ఖండము 127 అవధాని చర్మితము :

మ, కవితాగంధము లేనియింట భవముకాగంటిక గురూపాస్తిం గొం త వివేకంబును గంటిం బద్యరచనాదాక్యంబు (పాపించి యా యవధాన్మకియకుకా గడంగితి, మదీయవ్యాపృతికా (బోత్సహిం చె వినూత్నాదృతి రాజ శేఖరకవి(శేస్టుండు (ేయోఒర్థియై.

సుజనుడు - కమలవిలసిత నృత్తము ; అపక్పృతి సలిపిన యధమునరకుక దా నుపకృతి సలుపు బహుళముగ నెష్టకా (దపవిడి యడుగండు ధనమొరులకొ న త్త పరిణతమతి శుభచరితు. డుర్విజ౯.

దుర్దనుండు = కమలవిలసిత వృత్తము ; పనివడి శునకమువలె( దిరుగు వె న్కొని తిను, ధనమును గొను, మను రఠీవిజ మును తన కుపకృతి పొనరుచు పుణ్యా త్కున కపకృతి సలుపును ఖలు. డుర్వి౯.

తే.గీ. కడుపునొప్పికి మందులుకలవు పెక్కు 1పాంతబెల్లము తంగెటి ప్మృతములును నూజి పుచ్చుకొనిన( బోవు, నూరివర్య 1! అదియు నీరసమ్మున గల్గెనేని పోదు.

[ఈరనము జు ఈర్ష్య]

128 శతావధాన ,పబంధము

58. (ప్రొద్దుటూరు: 29.12.1058

దె

నిషేధాక్షురి; మేనకోడలు తనకు దక్కక పోంగా, ఆతని స్థిది.

కం. దిక్కైై యయ్యక్క స్వజక౯ దిక్కరి నీ/ంబోమి నెమ్మదిక దల్ల్యాదుల్‌ రు్యుక్కల్‌ నా రాయన్‌ మేల్‌ దక్కి వడె. గమిత యిడ'6 గన ద్వాస్టుల్‌ జాత్యుల్‌. [ఆ-1-అక్క = అయ్యక్క, ట్యేష్ట, దిక్కై = తనకుంబెద్దదిక్కుగా

నిలిచి, కనువెలు.గ. దిక్కరి౯ స్వజక్‌ = ఎలజివ్వనియైన తన కూంశును, ఈంబోమి._తత్‌ = ఆ కన్యయొక్క, లీ. ఆదుల్‌ = ల్యాదుల్‌, మునుపటి ఆలింగనాదులు ర్యుక్కల్‌ నాజ = కొయ్యను దొలుచు పురుగులన(గా, నెమ్మదిక రాయక = స్మృతిలో మెదలి వేధింపంగ్సా మేల్‌దక్కి = సంతోషముడిగి, కమిత = (పియుడు, ద్వాః స్థుల్‌ జాత్యుల్‌ = వాకిటన న్న చుట్టాలు, కనకా, ఇడక్‌ == పుడమికా, పడెక. ఇది అతని స్థితి. 6ట్చ స్య దిక్కరి (తికాండ శేషము, ]

సమస్య ; మూడును మూడుమూడు మణిమూడును మూడును మూడు

మూడుగకా,

ఉ. వాండిమగండు గండుమెయి భార్గవరాముడు క్ష(తవంశముజా బూడిదసేయంగా శపథముజాగొని, మైకొనునాండు త్మీపముల్‌ దాడులుచూడఈ (గొమ్మెజుగు తండము[గమ్మినచాడ్చునకాదగెజా మూడును మూడుమూడు మజి మూడును మూడును

మూడుమూడుగ జా. [ఏడు మూళ్ళ 2] పర్యాయములు. |

దత్తవది : నవదంపతుల [వథమశేళి,

ఉం ఉప్పముమాడ్కినోర్చి, చెలినాయ్యనశయ్యకు(దార్చి చ(కటికా (భాష్ట్రము(బోలుమందిరమున౯ రహిందేర్చి, వధూమణిఇా రతీ (డాష్ట్రమునేలె నవ్వరుండు డాయక మౌగ్ద్యము నెంతచూపిన౯ా లోష్ట్రమునం దనర్హ్శపుమణుల్‌ [గహియింతురుగాదె నేర్చరుల్‌

ద్వికియ ఖండము 129 న్యస్తాక్షరి : దొౌవదీస్వయంవర సభావర్డ్దనము, చం. అల ధృతరాష్ట్రనందనులు యాదవవీరులు [బాహ్మణాకృతి౯ా జలంగెడు పాొండునందనుల. జేడియ (దౌపది మత్స్యయంతముజా బలుమజుజూచుచు౯ గుటకవైచుచు నుండంగం బార్షకుండు వీ రుల6గని హెచ్చరించి ధ్వని రోదసినిండ ' గుణంబుమీటుచుఇ. అవధానికి అభిమానకవి : ఈం ఒక్కుండు శబ్దమౌధురి కికొక్కరు(డర్హగభీరతా ప్తికిక . జొక్కెడు జ్మితబంధముల చొప్పునకుకా దలయూంచునొక్కండే చక్కి రసోదయంబగునొ, సంస్కృతచిత్తులు నూరివర్యు లా చక్కి రమిం్యతు, నామది యెసంగు. గవిితయలగ్నవృత్తియై. మ, శతఘంటాకవితావినోదములతో సర్వేడితాష్టావథధా న తరంగమ్ములతో భవన్నిలయరళ్న్మప్రాంగణంబెల్ల ఘూ ర్హితముంజేయుచు6 (దింశదజ్దములుగా నేండేమి (కొత్తా? నమ స్కృతిం గావించి యుష్మకమింతు సభ నంజిష్టా! యగ స్తేశ్వరా! [(అంబిష్టుడు = (కేకుకుండు, ] చం నలుబదియేండ్లునిండిన మనశ్శతప్యతమునందు ధారణా బలమది నిగ్గుతగ్గునని పల్కిరి పెద్దలు: నేంటి కేంబదేం డ్లలవడెం గోడ్నెపాయమునయం దెటులుండెనొ నేండు ధారణా బల మటులుండనేర్చునె? కృపకా ద్విగుణమ్ముగంజూపు భారతీ! నిషేధాక్షరి; క న్యకావర మేళ వరిని కన్యల దర్శించుట. క౦0. యంతి భతపశ్శుభత్వి (డం్యతి కపూర్విట్సువ స్త్వరమ పశుపలభు వ్‌

1380 శతావధాన _[వబంధము

గృర్యతియగు కన్యరశా ద

ర్శి్య్యతు శరన్నిశల గంభసింధు రగమనట్‌,

[లోకమును నడిపించునది, శివునియొక్క త పోమంగళశోభయందు రమించునద్సు (పొద్దుటూరి వైశ్యుల గృహలక్మీయైనది, మహిషాసురుని మర్టించనది?] దత్తపది :; ఆశాఫరేఖభ్‌, హేమమాలిని, జయ్యపడ, రోడొరమణి - జనకా

ప్రభుత్వ పతనము, మ. అనిదంపూర్వ తమ్యపధర్తెరుచియ్లై, ఆశాఫ్‌లేఖం దగె౯ జనతావైభవహేమమీాల) నభిలక్లైఘాట్యేతి౯, సత్పథం

శు నిరోధించి జయ్మపదర్శనమతి౯ మూర్చారివింధ్యంబు ని

క్యినరో జారమణీయరీతి చెడి (రుంకెజ గాలదోషమ్మునకా,

[అశాంం ఫ- రేఖక్‌ = అశను వృద్ధిపొందించునట్టు, హేమమాలి ==

సూర్యుండు.] “ఆడం 6, రు ౧౧౮ గరనె ఓవ అండ సమస్య ఎ్వభ రుడ్తులు, గణపతికి ధండిగ్గావ లెలజుమ్మ్సీ కం) భురలుకు కక్క నులుణు..ముం ల లతలు దరధరముకా దెచ్చి హెచ్చి, తచ్చినవేళ౯ా సరసిజరిపు(డొదవుట, పా గరు డుడుగణపతికి( దండి గావలె. జుమ్మీ. "చట 5 ఏ9 పె ను గ శ వత వంట టం 2 [స్పాగష్రంద్తుా నమ్మమండ్ను ' ఉడ్రుగణపలీమ సఖుళమపికు వతి మ. మును సుళ్లొాకుండొకండు పండితు(డనె౯ “పుళ్యైర్యళో లభ్యతే యని, పుణ్యాత్ము6డు పుట్టపర్తి కవి విభ్యాతికా మటికవిత్తముజా గన్కె మద్దేశికు( డార్ద్రదృక్కమలీండై నారాయణాచార్యు. డూ నె నను౯ గౌంగింట నేడు ఛన్యతను గంటీశలోకో 'మిగ్గింపంగళా. శి టల

ఫర్రికీచ్తు నాఖకనము౫ శని! 60. మ్యిట్రగుంటు: శీశీథీ= 1081 చం, తిరుపతిశాస్థ్రి కోవిదుడు థ్‌రుండు వేంకటశాస్త్రి (బహ్మన భ్గురుకొడ శస్త్రముకా జదిపా కో మలపద్యములళ్ల నేర్చు యై ర్వురు నవథానళంగమున్నమూఢథి గడిణచిచి సందనీయులై తిరువతివేంకశుశ్వరుల &రున మించిది కాశ్వతధ్యుతి౯, కం. గురుండస్తమించెం. గవిత్నా ధురంధరు6డు శేషశాస్త్రి దుఃఖితమతినై శిరమునంబూనితి నవథా న రితిభర మీదినమ్మ్యూన: నబెబ్లైనునో ! శాం శాపట్యంబదిలేక భూమశకటి కర్మణ్యభు కృాఠశా లోపా ధ్యాయకదంబకప్తసభ విద్యోతల్లు విద్వత్తతి౯ శ్రీపీతాంబరదాసకోటి, నుజన1శేణికా, రసజ్ఞైావశేజ గోపుల్‌గూర్చినుతింతు నుల్లమున+ బొంగుల్వారు నెయ్యుమ్మునకో. నుగంధివృత్తము ; మా భుజంగరాయశ్సర్మ మాభవ్వానురూప ధూ పాఖిమానశోభమాను( డార్జ్రభావు. డున్నత 1పాభవుండు, జృంభమాణ ఫాణితో క్రిరమ్యుండు౯ శ్రీభటిమ్తుండొంనమ'న్క రంపంబోలటే? నభకా, తే.గి. జొనకీరామశర్మ విజ్ఞానరాశి నుజనళాభిగమ్మ్యుండు కళాశోభితుండు బేతులెత్తి (మొక్కుందగు శిష్టమౌళి నభ నలంకరించుట మాకు శర్మదమ్ము. దత్తన్లధి; ఉం. రాజులువ్యికమిలిచి రణరంగమునల గదియంబడంగ నే యో జులుమేర్చడకంఅలుకుట్యప్యునై? రేవున : రాభిపోయెడుకా

132 శతావధాన ్క1పబంధము

గాజులు తత్ప్సతీతతిక6 గర్జుండుకూలెడు( జూడు హవ్యభుక్‌

తేజులు పాండవోత్తములు తీర్తురు కర్ణము భన్యజన్ములై. సమస్య ః; వయ్యెదలాగు ధూర్తుని సెభాసని సాధ్వి నుతింపకుండునే ? ఉం తియ్యనివింటిజోదునకు దెచ్చెడుంటో తలవంపు నాంగం. గ

న్నయ్యలు చోద్యమంది కొనియాడ(గ వేడుక సంచరించెడుఇా

(దయ్యభిమానశాలి నలినాక్షుండు ధూర్తత, గొల్లపల్లెలో 6

బయ్యెదలాగు ధూర్తుని సెచాసని సాధ్వి నుతింపకుండునే ణి తే.గీ. పడవ కాశ్మీరసరసి మునైెడుతజి మది

కలిసి పయనించు నిందిరాగాంధిమీ/ద

హేమచూలినిమిందను దృష్టినిగుడం

జేయి(. చాంపెద నెవ్వరు చేరంగలరొ +

[ఇరువురు మును6గుచున్నారు. అవధాని యెవరిని రకీ.౦చునని [వళ్నము.]. తే.గీ. ఉక్కుగుణాలచావడి యుక్కుమడంగె

విద్యుదశ్వముల్‌ పైకొని వి స్తరిల్ల,

బొగ్గు కొండలు కన్చింపంబోవు నేండు

బిట్టు రాగుంట యయ్యెడు బ్మిటగుంట.

“అవధాన కవితా పితామహి విరుదమిచ్చినపుడు చెప్పినది. తే.గీ తనర *నవధాన కవితా పితామహి యను

బిరుద మర్చించి మన్నించె బిట్రగుంట

విద్వ దామోదయోగ్యమౌ విధముగా6గ

బిరుదు వహియించు కెంతయు బరువుగాదె ? శా చేతపద్మమునందు విన్ఫురితమై చెల్వారుచుక బల్విడిక్‌ "

గౌతూహల్యము నిండె నాశుకవితా కౌశల్యము౯ జూప(6గజ్‌

శ్రీ తత్త్వజ్జులు సాహితీసమితి కృష్ట.శేఘ్ర లీనాండు (ప

అవిద్య మ్ల మ ఠి ఖ్యాత్మప్మకియ సత్కరించి రగుటకా గ్రైమోడ్ఫు చెల్లించెదకాం

ద్వితీయ ఖండము 1998 ఆకాశ పురాణము: మలేసియా కెలు(గు పురాణము. తే.గీ. దొరతనమ్మువారి చలువతో మలేషి యా (తిలింగ మహాసభలందు6 బాలు గొనంగంబోయి వచ్చితి నాదు ననుభవమ్ము నుంత వివరింతు నయ్య! ధీమంతులార 1 న. చెన్నపురింజేరి అంధ మవోనభాభవనమునందు ఐడిగాంపు లుండి, అంతన్జాతీయపు. దెలుంగుసంస్థ అందం జేసిన నిర్దేశము మేరకు, మీనంబాక విచూన్మాశయమున శీగి నటీనట గాయక కథక విద్వద్వణి గ్భిషగ్భూభు (శ్చాడ్వివాక (ముఖ నానాజననసంబాధంబగు గుంపునంబడి [తోక్కటబడీీ విమాన మధిరోహించి కూర్చుంట్కి నంత. వ్ల కం. జెక్కలుచాంచి నిజథ్వని జిక్కులు పిక్కటిల లేచి, త్మీవగతి నభ స్ప్ప్పృకే్యే గరుత్మంతుని ఫక్కి విమానమది యేచి పయనింబె వడి౯, తి తే.గీ. (కమగతి గవాక ముకురాంతరమున(జూడ6 గొనిపించె నధస్తన గగనవీథి నమర గంగాతరంగిణీ (ఖమ ఘటించు లలి, ఇత స్తత ఉద్భమ జ్ఞలదపాళి, | ఉ. బేడిసమీలకుజ మెబుంగుబెట్టు కనుంగవ నవ్వుదేర మా టాడు విమానదాసి మరియాదల కుబ్బుచు6 దప్పర్శదాంగి యూ టాడు రనజ్జ్ఞశేఖరుల యల్లరి యల్లరికాదు జేహరుల్‌ కూడిరి పెక్కుమంది మొజకుల్‌ పరదేశము(ంజూచు వేడుకజా. వ, ఇట్టు పయనించి, నా(టిరేయి పెనాక్ల్‌ నగరముజేరి అందు రెజ్సాట్ళండి తత్తద్విశేషములు చూచి, మూడవరోజు (పాంకీయ విమాన మెక్కి, కాలాలంపూరు జేరుకొంటి. 6

కైరట శతావధాన శవవయ్తము ఉ. చూచితి నబ్ధితీరమును జూచితిఇ గొండలనంటు మేఘముల్‌ చూచితి మేటిసొధములు చూచితింగారులు బస్సులున్‌ మజిఇజ జూచితి గుండ్రనా మొగముకోభిలు గుజ్జ్ఞుల బౌరులక్‌ మజి జూచితి మత్చ్యబేక శుని సూనపణమ్ముల నబమేతర్పడకా. 7 వ. ఇంక ద్వికీయ _పపంచత్రిలింగభాషా మహాసభా విశేషము లేకుని వక్కాణింతు, అదొక తిరుణాళ్ళ ఆశువుగా. గొన్ని వద్యములు వపబుకవలెనని, నాలోంగుళూహలము కేకెత్తినది కాని పలికిన వినువా 'రెవను? ఉం. భాషకు దిక్కులే దకట! పద్యముందూరిచి. పల్మనేల? నా మూషిగనెంచి రాసభలముందు. దెలుంగున మాటలాడు, టిం గ్రీపున వ్యాసప్యతములు క్థప్రముజ్నేసిరి భారతీయులైై వేషముమార్చి రీతెలు(గుబిడ్డలు: కూడి మలేషియాముహిళా. 9 ఊఉ. ఎందుకుంబిల్చికోనను,. మజేమియినర్వ4గ నన్ను(టూన్తురో యందు లవం బెజబుంగంబడదయ్యె, నమాత్యులు రాజకీయసం బంధులు గద్దెలేక్కు చు? (టిపంచతిలింగమహా సభాంగనకా జందనచర్చ. దేల్చు సరసత్వము( జూచుచు నవ్వుచురడితిా, ఉ. మంతులె సత్కవీశ్వరులు మం్యత్రులె”ోపండితఠాజపుంగవుల్‌ మంత్రులె వాగ్విదాంవరులు మంతులె కావ్యవిమర్శకో త్తముల్‌ మంత్రులు గానివారలకు మందునకైనను జోటులేదు, ఆ మం్యత్రితులైన పండితులమాట మలేషియలో6 దలంచిరే? 11 ఆ.వె, తెలు(గువంటి జుంటితేనె లొలుకు భాష హృధ్య్యరీతిర్లైన షద్యరచన. యమ్మతధారణాడగ్ణ మవధానవిద్యయు లేదు విశ్వమందు లేదు లేదు. కై

ద్వికియ ఖండము. కేవిళ్‌

పంచచామర వృత్తము.

కళావిశేష మిట్టి దెందు( గన్టునే యటంచొగి౯

మలేషియా మహీమహాజనమ్ము చోధ్యమ్మం్హధ ను

జ్వైలావథధానవిద్యంజూపి భారతీయ కిరిది

క్కుులక౯్‌ వెలుంగంజేయనో యకుంఠవాక్షమత॥_తికి౯ ! 13

వ. వదంపడి సింగపూరున కేగి యట మూన్నాళ్ళుండి.. 14

నన౭టథియాకుల్లో: భోఖ వ,.మూ ఠగించు

భాగ్భమబ్యెల,.జ్నిళనిచిత్ర వస్తుమితతింం 86

గొంటిముచ్చోట చ్యూయ్యూతకు షఇమతిళయు

వ. సింగపత్త్వమునుండి శాలాల్వప్తూరున క్షెగిరి మలేషియా విచూన యాశ్ర బనొాతిళ్యముంగొన్సిడ మధాసులో ధిగ్కి , భగనదనుత్రవామ్సున నురోడితుండనై' యల్బు జేళుకొంటి ? తే.గీ. సుబ్బన శతావధానిచే నూక్తిమధుర

గతి మలేషియా యా(త్రాపళార మాశు

లీల, వివరింపంబడె సభాళిందమందు

మ్హానితంబగు నష్టావధానవేళ. క? 61, బుచ్చి రెడ్డిపా ₹ము. 15 శీ. 1080 ఈ. బోయిన వేంకక్రుశ్వర విభుం డభిరూప పటిదకాంత గాం

గేయ-విశిష్టఖందము సభిశ్వసొధానిమూ గేయఠూవకో

పాయనః. తృప్త విష్ణువదదాణిరసజ్ఞండు పోహిచీవభా.

న్నాయక్సతాపురందరుంథనంవడు యాన్గశత్యపయోకట్మైై

136 శతావధాన [వబంధము నిషేధాక్షురి ; అంగుఖీయక (పదానము. కం. నభాడ్గళరు త్తుష్యత్‌

సుుభూ పత్‌కౌణి వాలి శుచి క్మిపభు(. డా

ద(భాంగులియ మిడె మణి

శుభము పతిదత్తము సతి చూచె దిదృక్షజా.

[న(ఠాట్‌ = మేఘమువంటి, గళరుత్‌ = కంఠధ్వనిచేతుష్యుత్‌ = తనుపుగనుచున్న, న్య్ముభూ = ఆశ్చర్యవిస్స్ఫారతముళైన కనుబొమలుగల వానకియొక్క; వత్‌ ్షౌణ్‌ = పొదదేశమున, వాలి= (వాలి, శుచి = పవిత్ర డగు, క పభుడు = కః వాయువు, కః వాయుస్మతుండు; హనుమంతుండు, మణిశుభము = మణులబే బకాశించెడు, ద్మథాంగులీయము జ చిన్ని యుంగరము, ఇడెను. జదాత్తపురుషుని కంఠ, ధ్వని విలకుణముగానుండును. ధ్వనినిబట్టి వ్యక్తిలగుణము( దెలిసికొనవచ్చును. సీకాదేవికి. దనయెడం (ిత్యయమేర్పడినదన్న విషయము శెలిసికొన్న మారుతి ఆమె దాపునకుం జేరెను, ఆంజనేయుడు (పత్యక్షుమగుట, అంగులీయకము లభించుట రెండును ఆశ్చర్యకరవిషయములే. జానకీముఖ(భూరేఖ ఆశ్చర్యసూచకము, 'న్ముభూ శబ్దము సాఖ్మిపాయ విశేషణము. ] దత్తవది : ఉఊ. కొండలువైచి సేతువునుగూర్చి పయోనిధి దాంటి చండ కో

దండవిముక్తబాణతతి దైత్యకులమ్మునుగూల్చె జాజి పో

కుండ6గ వైరశుద్ధి విజయోత్స్చుకితాత్ముండు సీతంగూడి రా ముం డభిరామకీర్తిరతి. బోయె నయోధ్యకు6 బుష్పకాఢ్యుండై, చం. కులమతనామరోగమది కుష్టముచాడ్చున విస్తరిల్లైెడు౯ ఖలమతిరాజ్యలక్ష్మి. దమకౌంగింట( గైకొని యన్యజాతి నో ళులయెడ దుమ్ముగొట్టు కరుటిలుల్‌ చెలరే€6గిరి భారతోర్వి మా తెలుఃగుపాలాన నట్టిదురదృష్టపు(బోకడ పుట్టకుండెడుజ.

ద్వితీయ ఖండము 18? వ్యస్తాకరి ; ససంఖ్యముగా ఒక్కొాక్కయక గ్రరముచొవ్వున అప్పుడప్పు డీయంబడిన యక్కరములు [కమబగ్ధముచేసి, చెప్పంబడెను. కం. సోనయగు చందమస్సుధథ యౌనో, యాళాశగంగయౌనో, భాషా మౌనవతీస్మిత మౌనో “మోనా” కవిమి[తు వాక్స్ర్రపూర మ్మృరయజా, 62. బెంగుళూరు : 10-10-1871 ముం స్టిర వాత్సల్యరసోద రార్థ్రమతి6 దర్శతీవా ర్త(బుత్తెంచె, స త్వరలిల౯ నను-జూడరమ్మని జయేందస్వామి శ్రీకామకో టి రమానాథు6డు బెంగుళూరు పురవాటికానిల్చి, యష్టావథా న రసమ్ము౯ నిగమావథానులకు నందంజే యుడెందమ్మునజ. నిషేధాడురి : విమఘ్ననాథస్తుతి కం. శ్రీ దానిరాజవక్రా) | ఖద తమోభిన్నవాంశు ! గేష్టూ! ధీమ ద్పోధన్ఫుటాత్మ 1 స్వామీ! మోదకళామీ! వణామములు విఘ్నపతీ ! దత్తపది : సీఠకావిలావము. ఉ. హా కుతలాధినాథ! భవదంతికవ ర్తినినైననన్ను [దా జీ కుటిలుండా యెత్తికొని యేగునె ? వ్యోమపథమ్మునక రిరం సాకులు(జై, ధనుష్మదధిపా ! రఘువంశపయోధిచంద! లే మే కులభూష, బానిందగవే? విడంజూచుట, రావె, కావవే. సమస్య : సింహంబును మీంగె [గామసింహంబవురా ! కం. సింహియటలేని తటి. ద త్సృంహతగుహ వెలికిగ్యబా(కి తారాడుచు రాజ

138 శతావధాన [వబంధము రంహోగతి( బసికందా 'సింహంబును [మింగె ామసింహంబవురా |! ఉం కన్న డరాయండీసర సకాశ్యపిం దెల్లుపాలమ్ము(జేసెం బె ద్దన్నయు నందితిమ్మనయుః దావులు[కేవలంజల్లు గుత్తు లొ ప్ప న్నవకావ్యవృక్షములు పర్టిలంజేసిరి పూర్వ మిఫ్టు ను బ్బన్న జయేందమస్కరిదయళా వెలయించె వధానవృక్షము౯. ద్వాదళ జ్యోతిర్దింగ నామములు - గీతచూలిక ; ఒకట సోమనాథాఖిధ నుల్లసిల్లు మళల్లికార్జునఖ్యాతి సంపతిలు నొకట తగు మహాళకభనుతి నొక్క త్రావునందు నొప్పు నోంకారసంజ్ఞచే నొక్కచోట వైద్యనాథాభిధానత వజలు నొకట ఖీమశంకరకీర్తి శోభిల్లు నాకట నెచ్చరిలు నొకచోట రామేశవృత్తి శేఖరించు నాగేశపసిద్ధి నొకంట (పజ్వలించు వి శ్వేశశొభ నొకచోట్న (త్యంబిక సముపక్షోకితమగు నొకటం (పన్ఫురించు( గేదారేశ (పథనొకంట చెలువొలుకు మఘుసృణేశ లాంఛితమొకంట అలఘుమహిను జ్యోతిర్లరగములు తనర్చు భరతభూమి( బండడెండు శుభదము లగుచు సరి, జయేం(దసరస్వతీస్వామి ! (క్రమము? దప్పకుండ( జెప్పితి నాశుధార, వినవె!

ద్విక్షీయ ఖండము. 189

68. బెంగుళూరు : శీ.8.18/2

సీ. ఎవ్వాని సాం్యపదాయిక వేషభాషాదు

లచ్చపుభారతీయతను జాటుూ( దజచి వేమనతత్త్వ మెజుగంగోరు విమర్శ రులకు నెవ్వానివాక్కు నిగమమ్ము సత్యదయాశాంతిసౌ మ్యత లెవ్వాని పుట్టువుతోనొప్పు భూషణములు ఎవ్వాని వచనసాహిత్యసంషద పెట్టు బడియ యె్యె-వర్దిష్ణు పండిత్తులుకు అతండు రా ళ్ళపల్లకులాబ్దియామినీ ర మణుండు సంగీతసాహిత్య మర్మవిదుండు వందనీయు(డు శరదిందుకుందశ్నుభ కీర్తిసంభావితు6 డనంతకృష్ణశర్మ.

ఆం[ధదేశమున అవధానకళా వచారారంభము ;

మ, ఒనరళ్‌ బూర్వము మాడభూషికుల వ్రర్యుకా వేంళటాఛార్యు. గ నొానుచుక్‌ వేంకటశాస్త్రి చిళ్ళపిళసంజ్ఞుం జాంధదేశమ్మునం దనుంగుందిర్పతిశొస్రింగూడి ద్విగుణోదంచర్ధతి౯ా దీర్చెన య్యునఘుల్‌ పెట్టినఖిక-నిల్బె నవథానాఖిఖ్య. సు్యపఖ్యమై.

దత్తపది : పిక, పెక సికా. టి౯ = హనుమ అశోకవనమున జానకిని

గనుట.

ఉం పిన్నతనంబునం గడుందపించు తలోదరి చుట్టుముట్టి యా పె న్నునుగొజలౌ దనుజఖీరులు తల్లడ పెట్టుచుండ, గా సి న్ననతీ/గనా( గదలు సీతను జూచె నళీకవృకే వా టి న్ననిలాత్మజుండు 1పకటికృత సూక్ష్మహరిస్టోరూప్పు(డై.

138 శతావధాన [వ్రబంధము రంహోగతి( బసికందా సింహంబును (మింగె [గామసింహంబవురా | ఉం కన్నడరాయండీసర సకాశ్యపిం దెల్లుపొాలమ్ము.జే సెం బె ద్ద“న్నయు నందితిమ్మనయు+ దావుల్ముకేవలంజల్లు గుత్తు లొ ప్ప న్నవకావ్యవృక్ష్షములు వర్ధిలంజేసిరి పూర్వ మిఫ్ట ను బృన్న జయేం్యదమస్కరిదయకా వెలయించె వధానవృక్షము£జా. ద్వాదళ వ్యోతిర్లింగ నామములు - గీతచూలిక ; ఒకట సోమనాథాభిధ నుల్లసిల్లు మల్లికార్జునఖ్యాతి సంపతిలు నొకట తగు మహాక్షాళనుతి నొక్క జావునందు నొప్పు నోంకారసంజ్ఞచే నొక్కచోట వైద్యనాథాభిధానత వఅలు నొకట భీమశంకరకీ ర్తి కోభిల్లు నొకట నెచ్చరిలు నొకచోట రామేశవృత్తి శేఖరించు నాగేశ్యపసిద్ధి నొ్‌కంట (పజ్వలించు వి శ్వేశశభ నొకచోట్న (ఈత్యంబక సముపక్షోకితమగు నొకటం (వన్ఫురించు. గేదారేళ (పథనొకంట చెలువొలుకు ఘుసృణేశ లాంఛితమొకంట అలఘువమహీమ జో్టితిర్ణంగములు' 'ఈనర్చు భరతభూమి( బండెండు శుభదము లగుచు సరి జయేందసరస్వతీస్వామి ! [క్రమము దప్పకుండ. జెప్పితి నాశుధార, వినవె!

ద్విక్షీయ ,ఇండమ్ము 189 68. బెంగుళూరు : 18.1872 సీ ఎవ్వాని సాంప్రదాయిక వేషభాషాదు లచ్చపుభారతీయతను జాటుం దజచి వేమనతత్త్వ 'మోొబణగగంగోరు విమర్శ కులకు నెవ్వానివాక్కు నిగమమ్ము సత్యదయాశాంతిసౌ మ్నుత లవ్వ్నాని పుట్టువతోనొాప్పు భూషణములు ఎవ్వాని .వచనసాహిత్యసంపద పెట్టు బఖడియయ్యె-వర్టిష్టు పండిత్తులకు అతడు రాళ్ళపల్లీకులాబ్టియామిని ర మణుండు సంగీతసాహిత్య మర్శ్మవిదుండు వందనీయుండు శరదిందుకుందశు[ భ కీర్తిసంభావితు. డనంతకృష్ణశర్మ.

ఆ౦(ధ్రదేశమున అవధానకళా వ్రచారారంభము ;

మ, ఒనరకా బూర్వము మాడభూషికుల వ్రర్యుకా వేంశటాఛార్యు. గ ననుచు! వేంకటశాస్త్రి చెళ్ళపిళ సంజ్ఞాం డార్మధదేశమ్మునం దనుంగుందిర్చతిళోస్రియూడి ద్విగుణోదంచద్ధతీకా దీర్చె న య్య్థనఘుల్‌ - పెట్టినఖిక-నిత్చె నవధానావిఖ్య ను,పఖ్యమై.

దత్తవది : పికా, సెజ్‌. సికొ. టిక్‌ - హనుమ అళోకవనమున జానకిని

గనుట.

ఊఉ. పిన్నతనంబునం గడుందపించు తలోదరి చుట్టుముట్టి యా పె న్నునుగోజులౌ దనుజభఖీరులు తల్లడ పెట్టుచుండ, గా సి న్ననతీగనాం గదలు సీతను జూచె నళోకవృక్ష వా టి న్ననిలాత్మజుండు (పకటికృత సూక్మహరిస్టోరూప్పండై.

140 శతావధాన [ప్రబంధము సమస్య అర్జును నిర్ణించె రాము€ డాహవమందుకా, కంం స్ఫూర్దత్పర్మాక మోద్ధతి

గర్జించు చువచ్చి విష్టుకార్ముక మీయజణ

దుర్ద్ణయుని భార్గవుని విజి

తార్జును నిర్దించె రాము.6 డాహవమందుకా. అశళూకళ్తము న ఉం కాంతనఖంపచ స్తనసుఖస్థితి బుద్బ్చుదతుల్యమం౦చు. దా

స్వాంతమునందెజింగి నిరతావ్యయసాఖ్యము.గోరి గేహినిజ

సంతునుఏడి దంతిహయసంతతినొల్లక గౌతముండు దు ర్థాంతవిరాగభావ విహిత్యకమణుండయి పోయె(గానకుకా,

[కాంత = గృహమునందలి, “కాంతోఒశ్యని గృహే బారా విశ్వ కోశ ము.]

64. బెంగుళూరు : 1521081 నిషేధాకరి : కం, అత్త శిఫాభ్యుక్జేభ

కోత్త దకశిరోనటన్ముకుటభేన కఖా

వేత్త జనుర్జను రేన

శ్ళేత్త సదాశివుండొసంగు శివ మీజతకుకా,

[అత్త = లయకారుడు, గజాసురసంపోరకుండు, నీటిమై కులుకు చున్న కిరిటమైన చం్యదకళను ధరించినవాండు, జన్మజన్మపాపముల ఛేదించువాండు, సదాశివు(డు, జత = దంపతులు. ] సమస్య : మఠిమణి మాజిమీళి మజి మాజిరి మీజీరి మాణుమీజరౌ, చం, అజిముథి పుష్పబాణసమరాంకితభావులు నూత్నదంపతుల్‌

తరుణులు కోమలా స్తరణ తల్చవిహారులు చ్యీతభోగ బం

ధురరత్తి శ్లేషబంధ పరితోగతి వీడరు కో6డికూసినకా మజిమజి మాజి మీఖి మజిమౌజిరి మీజిరి మాబుమీజరా.

ద్వితీయ ఖండము క్షే4షే దత్తవది : వేదాంతులు, లోక సేవ. ఉం అల్లికతోడి గీతముల నార్జ్రరసోత్తరలీలంబాడి మ త్తిల్లి కనుల్మాగుడ సభందేకువ గూర్తురు సాధుపుంగవుల్‌ మల్లికవంటిపూవు దిశల౯ వెదచల్లునె తావి? తానుగా వల్లిక నంటియున్నం జెలువల్‌ కయిసేయక, మిన్కులట్టివా, శిశిరర్తువు. చం. శిశిరమువచ్చె నెల్లెడల6 జెట్టదళమ్ములు డుల్లి త్మదుచి (కశిమము దోంపంగొమ్మలను రక్తులుగారు జనుల్‌ _పియంవదల్‌ విశదతరస్మితద్యుతులు విప్పరు మోవుల, బీబువోయెడుకా దిశలు, వసంతురాక గమనించుట యయ్య సమ స్తథారుణి౯ా. జవవారలాలు (పధాని. తం. జవహరలాలుండగుట బ ల్లవోప్టి మృతి6గనెం దదథధరలాలాస్పృష్టి౯ (బవిశిష్టము తద్బీజము రవణించె. గొమరిత యిందిరాగాంధి యనజా, [బవహరలాలుండు == బజవమును పహారించెడి లొలకలవాండు. లాల = యెంగిలి. కనుకనే కమలానె హూ చనిపోయెను. ] మ. మధురస్వాంతుండు వాణిజ్యపముఖు6 డాత్మజ్ఞానవంతుండు వా రిధిగంభీరుండు (త్యంబక్మపియ సఖశ్రీమంతు+ డష్టావథధా న ధురీణపవిభేయశీలుండు వదాన్నశేస్టుః డీపెండ్లి పె ద్ద ధనిష్టుండు బసయ్య నెయ్యపుంబసక ద్మత్చేమ మగ్గించెదజా*

142 శళోవధాన [పవబంథ్‌ము గ బొంబాయి: 15121885 తే.గీ గిరిశిరస్సర ర్వురధారం (గేళ్ల్తువాలు యెంత గుంజిన వెల్వడ వించుకయిన నూబి దిగు బండి మాడ్కి నొక్కొక్కనాండు, నిషేధాక్షురి : విద్యాధిదేవత. కం. సృణిరోక సత్వర లసక్‌ ఫణిఫణ కుద్దియగు ధీశిఫ కడుకా వేటి ఘృణి సాంగుగాంత ! మణికిం కిభుక్వణిత కాంచియైన గీస్సతి-కరుణక్‌; [సృణి + రోళ 2- నత్వర లసత్‌ ఫణీ ఫణకు = నూర్యునీ వెలుంగు పడంగనే విప్పారెడు పాము పడగక్కు ఉద్దియగు = సమమగు, ధిశిప = బుద్ధినది, వేణీఘృణి = జౌలువలె, అవిచ్చిన్నముగా సాగుంగాత. ఈిఫా తరుజటొయాం చ శాఖభామాంననదీషుచి నానార్థ రత్వచూలం]' దత్తవది ; ఇందిరాగాంధి. చం. కలము మునింగిపోయె నది గట్టుకుంజేరునె కారగెసంచు. ద ద్చలము గుణించి సందియముపాలగు లోకము చోద్యమంద, స తృలము నొసంగె. బుతునకు స్వస్ట్రితయిందిర, స్పర్థ లయ్యధో బిలమున( జేర, నెందు గనిపింపక, ప్యుతుని భాగ్యమెట్టిదో 1" నా! స్తీ నర్జనము: చం, చరణనఖచ్చవికా గనంగ స్వస్తరుణీగతి( దోంచు నిమె నిం దిర యనవచ్చు, నక్కు సరణకా గనంగకా నగజాత, పుస్తకం ఎతలయగ(గ వాణి యామె ముగురమ్మల యెమహ్మేల సంగహించి, సుం దరతరమూర్తియై పొడమె థ్యాతి. దదాభ నుతింప శక్యమే ?

ద్వితియ ఖండము 14

ఉ. బొంబయికంకు సుందరము బొంబయికంకు మనోహరంబునుజా బొంబయికంటె శ్రీబహుళము॥ నగరోద్దములేదు భారతో ర్విం 'బరమ్మప మోదపదవీచరితార్థుండనైతి నేతద (భంబున మామకీన మృదుపద్యసరన్వతి వెళ్లి గొల్బుటకా.

ఉం ద్యావరి సెట్టివంశవిబుధ్యదువనాంతర పారిజాతముఃా ధీవరు, నారధకావ్య నుదతీ మదతిక్ష కటాకేపాత సం భావితు వేంక క్రేశ్వరు శుభంయువు. జేయుత మిందిరాఢ్య రా జీవదళాక్షు( డీభు వనశిక్షణతం(తవిమానయంతయై.

ఊఉ. వాహనకారకుండయిన భార్గవు6 డల్లకుభ[గ్రహాళ్‌ కిక బాహిరుండై చరించు తజి బండి పప్రయ్యాణము కూడిరాదు స న్నాహము లెన్ని చేసిన మనఃపరిఖేదమ కాని లాభ సం దోహము నున్న ఖ్రోచరగతుల్‌ నడిపించు మనుష్యు నెప్పుడుక్‌.

68. భివండి : 271-108

దత్తపది : థ్రీకృష్ణుని శైళవము.

ఉ. కందఘటాప్రసన్నతనుకౌంతో గునూరు(డు గ్రమ్మరక మహి నందమునంది యాడిరటి నందయశకోదలు, గోకుల; నీకా పీదలు వెల్‌ కుభృత్తులన వర్తిల గి కీర కృష్ణుజూచి మం దమకించి ముదుగొన మందలు లేచిరి గొల్లభా మలిక్‌.

యి సమస్య : మఖమందాడు తిమింగిలొలు, నుక్షవీ ముఖ్యా £ వ క్ష క మ్ముగౌో /. మం సఖ! మత్సాగరయా తం గూ వనర రలు ణ్‌ (పఖరోత్తుంగతరంగమధ్యముని చు వళ దూశుచుక్‌ స 9లోద్యగములై వ్రధర్తితమక లో | స్వాభ్యా! ముఖమందాడు.దిమింగిలౌలుం ని యథా ర్థంబుగళా.

క! శతావధాన [ప్రబంధము

శరావీవగాంధి నిల్చునా?

శా హేలారీతి. (బథధానిపీఠ మధిరోహించెకా బురాభాగ్య జం ఘాలుండై భరతక్షితి౯ మనసిజాకారుండు రాజీవ గాం ధీ, లోకుల్‌ పలుమాట లాడికొనుటల్‌ నిక్కంబు, నిర్దేతృతా వైలకణగ్ధము కర్మసూ(తవశమై భాసిల్లు వేయేటికికా,

ఉత్సాహ వృత్తము. ఈ ఖివండి పట్టణమున నెసంగెడి బిసమగ్గముల్‌ (పాభవమున నడరి రేంబవళ్ళు _మోయుచుండెడి౯ లాభ మింతకన్న6 బుష్కలమ్ము కలదె? యెందు, ల క్మీ భృశమ్ము శ్రీభృశమయి చెల్వు(గాంచు(గావుతకా,

విశ్వకర్మ శిల్పము.

చం. రమణులకుకా సువర్ణరుచిరంబగు బిళ్ళలు రావియాకు చం దమున రచించి, వారి మొల(కాళ్ళకు ముంగల (వేలగసై బో ధ మయుడు విశ్వకర్మ, పరిధానపటాకృతి. గొంతకాల మా (క్రమము జనాదృతింబడ సెంగాని, యష్మత్రప(గూర్చె బిమ్మటకా

కృత్యావిష్కరణము.

శా, (పొపైభాగ్యవి శేషవల్లరి మహారాష్ట్రోర్వియందుం బధా నోపాధ్యాయపదమ్మున౯ా నిలిచి, పీయూష్మపతిస్పర్ధి వా గ్వ్యాపారాంధకృతిపసూనరచనావైదగ్యము౯ గంటి వ న్నా! పేర్మికా గొనియాడు టొప్పదెనినుకా రాపోలు అక్మీపతి 1

ద్వితీయ ఖండము 145 67. మంగళగిరి : 82.1070 నిషేధాడరి : భావనర్షిముని వళంస. కం. రకోభంక్త్రుసిధారా రూక్షుజ వశిరా డభిఖ్యు€ (బోతసృడాద్య ధ్యక్షుణ మంగళగిరిపురి వీకింపుండు భావనర్షివిభు నఘహఘర్షికా, (రతోభ ౦క్త్రృ -+- అసిధార [ఫోతసృట్‌ = వశ్రము సృడించు దత్తపది : రాజనూయ యాగ సందర్శము, భానుమళత్సి అంబలి జమున, విజయనిర్మల, చం. బలరిపు మాడ్కి భానుమతి భర్త సుయోధను(జేగుదెంచి యం జలిపుటి, రాజనూయమఖసద్మమునం దుపదల్‌ గ్రహించుచు౯ దొలంగక ద్వారరాజమున నూల్కొనియు౦డ, యుధిష్టిరన్ఫుర న్నిలయము నిందిరావిజయనిర్మలదీప్తి. జెలంగు ట్మబమే ? సమస్య : సింహము నోటిలోన నివసించెను జిల్కలు రెండు వోయిగక, ఉం సంహతదేవమందిరము చాయ శిలమయమంటపమ్మునకొ బృంహితకృన్మదావళ మృగేం్యదశిలామయరూపధేయముల్‌ పుంహలశిల్బ్చరమ్యముగ+ బోల్చి రచించిరి తృన్మహాశిలా సింహము నోటిలోన నివసించెను జిల్కలు రెండు హాయిగకా, తే.గీ. వేడ్క మునిపరిణయయజ్ఞవిభవ మెసంగె బుత్విజులు గాంగం(బండితుల్‌ పృచ్ళకు లవ ధాని (బహ్మగా మంగళ ధామమైన (పాంత మంగళగిరియందు ఖ్యాతిమిగుల. ఏ 10

146 శతావధాన [పబంధము సమస్య : లణ్జులు వినలేక పాప లబలబలా డెక్‌. కం. చెడ్డగ్సహస్టుండు కూంతురు నెడెకుంగకం దొలినాండు శృంగారము లే రణ వి! దడ్రముపడి తినుం దినుమను ౮ అరి బలబలాడె£౯ా. ౮, కం. కులదైవత్మపతిష్టో జ్వైలతర కల్యాణమండపము నొగి6 _బాజ్మం గళగిరి నిర్మించిన పె దలకుక గోపాలరావు తలకట్టు కదా! అకాశ పురాణము: థ్రీభావనర్షి చరిత్రము. క౦0. భృగువంశ పవిత్రుండై తగు మార్కండేయ మౌనితల్హజు( డాగ్నం బగు కుండగర్భము న గాం చె గుణఖమణి౯ భావనర్షిం జిన్మయమూర్తి౯ా, ఉం వేల్పుల వే(డికోలునకు వీనులనొగ్గి మృకండుపు(తు( డీ పొల్పున(బు.తుగాంచి మునిముఖ్యులచే నభినందితాత్ము.డై శిల్పకళావిశారదుని(జే సె, సుశిక్షితు(డైన భావనుం డిల్బరికింప కెల్లవుడు నేగు నరణ్యముబట్టి మౌనియె,. లె ళా ల షూ ఆ.వె, ఆలుమగల యెడ(6దలందు. బెనంగు వేళ నెట్టి భావ మెసంగు నట్టి సంతు పాడమునండు, భావనుండు వస్త్రరచనా వి చారమతి మృకండు జాతఫలము,. ఏ క౦0. ఒకనాడు స్నానమాడుచు నొక తామరతూ.ండు (తుంచి యొగి దారము( దీ సి కరమున బొద్దుగా6 జు ట్టి కంకణము'గట్టికొ నె జటిసుతుండు కడంకకాం శ

ది డే ్యేతీయ ఖండము 14? అ. వె. ల వె. కొడుకు కేలుందమ్మి పుడికి మార్కండేయు!

డనియె, “వీల కట్టితయ్య? దీని

నాంగం బలికె భావనాముని, “నాదీకే

జూడు తండి! నలువ జోక మిజసి, క్‌ ఆ.వె. పద్మశాలినగుచు! బద్మనాళముల దొ

రములు దీసి వానిగ్యబిస్తరించి

వస్త్రములు రచింతు నిస్తపులై (తిజి

గజ్జనుల్‌ చరింపంొ మహాత్మ! 6

వ. ఇట్టు వలుకుచు6(, గొలంకుల కెలంకుల శేగి మృణాళనాళ శతము సం[గహించి, చ్చి? నన్నని దారములు దీసి, లుంగలు "పేర్చి, తీర్చి కూర్చి, వత్రము నిర్మించు ననువు దోంపక, యలసి సొలసి యందే కునికి నిద్దురవోయె. 7 తే.గీ. తెల్లవాజిన మేల్కాంచి దిక్కులరసి

మొగము మాంకాళ్ళనందున మును6ంగంబెట్టి

యోచనాధీను(డ్రైయుండ నాడలంబా'కి

చరచర(జనె ముందున కొక్కసాలెపురుగు* 8 కం, రాతిరి సాలీండల్లిన

నేతపటము(జూచి యమ్మునినుతుం డెలమిళ

జీతముపొంగ మృణాళ

(వాతము నారీతి(గూర్చి వస్త్రసిసృతక 9 చం. అలయక యూర్ణనాభికృతమౌ పటముక౯ బలుమాజణుజూచుచుక్‌

లలితమృణాళ నాళతీతి లొగి ఘటించుచు! బొత్తులేక పో

గులు విడివోవ నూర్చులునిగుడ్చుచు “శంభు! యి(శేమిసేతురా!

తిలియకపోయె వస్త్రములుదీర్చునుపాయ' మటంచు దీను(ై.19 తే.గీ. వదనమెళ్తి మాళాశమువంక(జబె6

జక్కనగు నారికేరవృకీమ్ము దోంచె.

148 శతావధాన [ప్రబంధము నెదుట మూడుకన్నులకాయ లుదుటుమీజ నమరు పట్టలకా వలుందవస్త్రములు (గాల. కేపీ ప. నారికేరవృకసొషమిక్కారమ్మున( _వాణమ్ములు లేచివచ్చిన సై భావనర్జి కొబ్బెరబెట్టు వట్టలుపింకి, యజచేతిలోంబెట్టికొని యోత (వో తంకు సంకానడంతురితంచైన తదీయ రచనావిశేషము నవలో కించి మందహాసముచేసి. ఉం పాక్కిలితమ్మికాండ నునుంబోగులు విష్ణువాసంగె నాపయిః జకథ్రగనేయుమంతమును శంభువాసంగెను _బహ్మపట్టమే దక్కెనునాకు, వస్త్రసముదాయము రూపము.దీర్చి యెల్లరు౯ యమొక్కంగ సంచరించెద నపూర్వయశోవిభవాభిరామతకా. 13 వ. అని, రేంబవళ్ళు (శమించిి వసంతకుసుమ శోభావిలాస భాసురంబగు చిత్ర విచిత్రవసనవిసర౦బు రచియించి. శీడీ తే.గీ. శ్రీమహాలక్ష్మికి. బసిండిచీరలొసంగి హరికి( బీతాంబరములిచ్చి, గరుడునకును మజథి వికుంఠవాసులకెల్ల మడుంగులొసంగె లెక్క లేనన్ని, వన్నియల్‌ చెలంగుచుండ. కేక కం. పార్వతికి. గోకలొ సంగె౯ శర్వునకీ(బోవ, 'వలువ నాకెలా? నే బర్వతనివాసి ననుచుక్‌ శర్వుండు పులితోలుగోరె. జాజలదానికా. క్షే6 వ. థావనర్షి వల్ణెయని, నందికిం బుట్టములు పెట్టి, కదలి, సరస్వకీ పితామహులకు వలువలర్పించి, ధరణికరుదెంబి. 17 తే.గీ. కట్టుతెగంబుట్టి కడు(జాప్పగలి గినట్టి కోడ|పాయంపు(బులిగండు కొజకుందిరిగె నుదయగిరివనభూముల మదనసముడు కుంజపుంజముల్‌ గాలించుకొనుచు బూన్మి, 18

ద్వితీయ ఖండము 40 కం, ఒకచో!] నుయ్యేలూ6గుచు వికచాంబుజలోచన మునివీరునింగనియెక్‌ సుకుమారుః సూర్యనుత, నా యకలక్షణలకితుక్‌ మహాపురుషు వనికా. 19 వ. ఇట్టు నూర్యకుమారి భావనామునీందు(జొచి, వలచి, చెట్టబట్ట వ్‌. నుంకించిన, నయాచిళోపనళంబైన కన్యానంవర్మంబు శుభోదర్కంబుగా భావించి, యంగీకరించి, వర మేశ్వరకార్యంబుసాధించి, తదను[గహాంబు వడసి మగుడిచనుంచి. ళ0 తే.గీ. భావనాముని 'పెండ్లా డె! బద్మబంధు పుతి భ(దావతీకన్యం బుణ్యశీల6 బితృపురోగముల్‌ నురమునుల్‌ బ్రీతితోడ దీ వెనలజల్లుగురియ ము త్రేముల వెంట. క! కం, అ పుణ్యదంపతులకు ను రూపులు ప్యతకులు నూర్గురు జనించిరి, వా ఠే పద్మశాలి కులముక దీపింపంగబేసి రెల్లదిక్కులయందుక. లం వ. కొడుకులకు( బెండ్డింశ్లు బేసి, కులవృత్తి గజపి, యనంత కోటి చితవిచిత వశ్రములు రచింపించి, యఖిలలోకస్థులకు నందించుచు, భ్రావనర్షి బీవదత్తములైన వతాకలు, పగటి దివిటీలు విరుదులుగా మహారాబి భోగము లనుభవించుచుం డె. 238 కం. చూపోపక దొనవులగు పాపాత్ములు మార్వొనంగ భండనభూమిక రూ పడంగించి బుమీందు(డు శోపాడేను స్వకులవృక్తి గారవమెనయళ. ర్త

కే50 శతావధాన [1పబంధము కే.గీ. మంగళము భఖావనర్షికి సంగరవిజ

యునకు భ్మదావతి సమేతునకు మంగ

శళము నుతశతసేవితునకు లలితభణతి

మధుర సుబ్బన్న నుతునకు మంగళమ్ము. 25

మంగళగిర్యష్టావధానసభా(పోక్త థభావనర్షి చర్మికము నచూప్తము, 08, మచిలీపట్టణము : 60.1084 మ. శుచిమంతుల్‌ మును కాశికృష్ణముఖు లిచ్చో6

బండితుల్‌ పాల్చి రా ఢ్యచరితుండగు చెళ్ళిపిళ్ళకవి యిందాచార్యుండైయుండె, ₹ా స్రచణుల్‌ (పాజ్ఞులు నేండునుం గలరు నిస్త్రైగుణ్యు లార్యుల్‌ కవుల్‌ మచిలీపట్టణ మా 1! విదుష్మతివి, సామాన్యంబె? నిత్రీ మహిజ. | నిష్ర్రైగుణ్యులు = నిష్కాములగు వేదాంతులు. ] నిషేధాక్షరి ; విఘ్నేశ్వరుడు. కం, క్ష్‌ప జపకృ్యత్పసన్న! క

ట(పుజ! చలరం(థధబభు టహయా ! వి(ప్రుట్‌

దృ(ప్రకర ! సృ్మపఖండ ర

దా! (పశ్రీధీవరా! బుధనుత ! గణపతీ 1!

[కటువు = కామబారి, కివు(డు. చల రంధబభు-,- టహయా == నిలుకడలేని ఎలుక యనియెడి పొట్టివాహనము కలవాండా! *ట = వామనే”,] దత్తపది : గుంజ, లంజె, ముంజ సంజి-థారత పరముగా. ఊఉ, గుంజండె కో కబట్టి మొజకుండు సుయోధను తమ్ము౭డప్టు బే

ల౦ జెలి/గాచె వల్వలిడి లాఘవమేర్పడ! గృష్టు.డింత యా

ముం జలమంగవింప మును భూపతులెవ్వరు తుళ్ళి, రంత్యపుకా సంజంజెలంగు కౌరవులు జాల్కులుగాక, పవి(తథారుణిఇా.

ద్వీకీయ ఖండము 151 సమస్య శి పాలిండ్ధును నాలుగయ్యె భామామణికీ౯.

కం. బాలయల వృశ్చికాత్మక౯ శ్రీలోల జనించె, దాని ఇలువే చెలువా మ్టూలతర కుంభ నిభములఠల్‌ పా లిండ్లును నాలుగాయె ఖామామణకి౯. | వృశ్చికలగ్నమునబుట్టిన బాలకు నాలుగవయిల్దు కుంభము

ఇయ్యెడ సార్ధక మయ్యెనని థావము, ]

భంగ్యంతర పూరణము,

కం. (వాలెనని పుట్టినట్టివి గోళాకృతి దూదింబెట్టి కుట్టిన రెంటి౯ బాలిండ్ల-దాల్బ, బళిరా |! పాలిండ్లును నాలుగయ్యె భామామణికిజా.

ఊఉ. శ్రీయుతుం డాదిభట్లక విశిష్యుండు సొంతముగా రచించి నా రాయణదాసు చందమున రమ్మ్యగతిక గథంజెప్పంజాలు పూ ర్లాయుండు విశ్వనాథుండిత. డమ్ములవంశనుధాంశు డిట్టి సా ధీయు విమానయాన సఖు. దృప్తమతిక వినుతించు టొప్పదే!

ఊఉ. ఆరయ. ద్మామలోహమున కచ్చపు బంగరు నీరువోయు నాం చారయ హేమతారక మహాకళ నేర్చిన యోగి (పాగ్దను స్తీరము దాంటి పుక్రైనిట శ్రీమయగేహుండు విద్వదంభి నీ రేరుహ సివనాభిరత హృన్మధులిణ్మహితానుభా వుండై.

ఉ. నన్ను సవర్షుంజేసెడు వినాయకదేవుండు వెండికొండం గొ ల్వున్న పినాకపాణి కొడు కుం్యడపు బంగరు బొజ్జవాడు సం పన్నుండు, రాగికి౯ మచిలిపట్టణమందు సువర్హతాప్తియౌ నన్న నువర్ణతాప్తి ద్విరదాన్యకృపకా ఘటియిల్ల కుండునే? [వర్షము = అక్షరము రంగు.]

మ!

[53 శతావధాన వ్రబంధము ఆ.వె. శిష్టు కృష్ణమూర్తి శ్రీమాడభూషి వేం కట మనీషి పూర్వకాలమందు6 బేర్చిన యవథానవిద్య తిర్బతి వేంక టేశ్వర కవియుగము వృద్దిపజచె. చం. తిరుపతి వేంక కుశ్వరులు తీర్చిన (తోవ పరంపరీణమై జరిగెడి. గొంత పల్చబడి శాస్త్రబలంబది లేని మాదృశుల్‌ చొజ6ంబడి సాగుటకా దెలుంగుసోదరు లీయవధానపాకము౯ బరువడి నారికేళ ఫలపాకముగా గణియింపంజెల్టు నే? కం, కాటూరి వేంకక్రేశ్వరు మేటికవి తిరుపతిళాస్రి మెలకువ రచనా రాటీకుకా గీర్తిశేషపు ననఘు స్మరింతుక౯. తే.గీ, లక్కణస్వామి సుమకోమల్యపబంధ పణితకీర్తి యద్ధేపల్లి వంశరజని నాథు. డభినవరామకృష్ణ బిరుదుండు మత్ప్సఖుండని యెంచి నమస్కరింతు. ఊఉ. భుక్తికి దేవుండిచ్చె సరిపోయెడు నర్థము, కాపురమ్మున౯ా రక్తికి. దోడొసంగె నొక రామ, నుతాదులగాంచి నెమ్మదిక౯ భక్తిరస్మపబంధథకృతిపం క్తి పఠింప(గ యోగమబ్బె, ఆ ముక్తి యొకండు కావలయు మోదము సంధిల శాశ్వతమ్ముగక. మ. అవధానంబనువిద్య విశ్వమునయం దార్యధుండు సాధించెంద త్కవితావైఖరి చితవాబ్బయ నిబంధంబై తగుఇ విఘ్నరా బజ్నృవర్శాతోత్సవవేళ మత్పభ నిటుల్‌ నాంచారయాఖ్యుండు కూ ర్చె విశేషాదృతి సత్కరించె, నిది యాం(ధీపూజయై చెల్లెడుకా.

ద్వితీయ ఖండము కేర్‌తి (9. మడనూరు [(పకౌళం జిల్లా] : 26-12-1985 నిషేధాకురి : వధూవరులకు ఆశీర్వచనము, కం. (హీతశ్రీ దృగ్‌ ఘేలా

వ్యూతి యదిడు లచ్చి (పేప్పువుల్‌ ధన్యుల్‌గా

నూతన దంపతు లెది జల

జాతాకుని పెండ్లి మెజిసె, సౌదామనియె దత్తవది ః (పకృత భారత దేశస్థిది, కం. జగతి౯ దుర్భికము దీ

న గతియు విస్తరిలె నూతన భరతభూమిక౯ా

శుగతిపథము.గైకొని [పజ

సుగతింగనెడు భాగ్యమెపుడు కోభిలునొ కదా. సమస్య ః చందునిలోని లేం తినసాంగ మహీస్థలి లేంతపచ్చికజాం ఊ. చంద్రము6 డ్యతిన్మేతఫలసంస్తుతు డోషధులెల వాని చ

ల్వం ,దుతపృద్ధిజెందునని పల్కిరిపెద్దలు, తూర్పుంగొండపై

సాందనికుంజపార్వముల సాంగచునుండంగ నోటితీంటచేం జందునిలోని లేండి తినసాంగె మహీస్టలి లే(తపచ్చికళా,

[ఈ సమస్య _ శివుడు మాయాకిరాతుండై యర్లునునితోం వోరి (్రిందంవిడంగా శివుని తలమీ,ది చం్మదునిలోని లేడీ గడ్డిగజబెనని కొందలు పూర్వులు పూరించిరి, ] ల ఆర్‌, టి, సి, బస్సుల నిర్వహణము, సీ కర్మణ్యభుగ్భృదక ల్యాణమను పేర

భ్యదాకరణశిక (పజకుంగలిగె గోరప్ప చంబాన. గొండెక్కుచుండె బస్‌ చార్జీలు నష్టాల సాకు తోడ

కే5్‌4 శతావధాన [వబంధము చార్జీల వెంబడి సరకుల ధరలు 'పె రుగుచుండె, (ుతుకు బరువగుచు౦డె. (శజలను కాకుల౯ా బడ౦గొట్టి యుద్యోగు లను (గద్దలను సాకు టయ్యె నేండు దోసమెజింగియు రోసముతోడ గండ రించి, మంగలకత్తిని మింగినట్లు దొరతనము వారిచే/తలు తోంచుచుండె ఆర్టిసీ బస్బుమారి అరిష్టకారి. బ్‌ న! థ్రీ ఫణితపు శ్రీరామమూర్తికవి [పశంన : మ. (కతుభుక్పూజనశీలుండీకవి సుతుకాగార్జ్దేయు దీవింపంగా హితుల౯బిల్బె వివాహవేళ( గొనియె౯జ హృద్యార్థముల్‌ పద్యముల్‌ శ్రీత బంధు(పియయుక్తు,డై సలిపె సుశ్రీ సత్యనారాయణ (వతముకా దీయని వాయనమ్ము లొసంగె౯్‌ (బహ్హాద మేపార(గజాం ఉ. ఉత్తముండైన శ్రీహరికి నుత్తమురాలగు రాజ్యలక్ష్మియు౯ జి త్తజరాజ్యలక్మియనంజెల్లు వధూమణి భార్యయయ్య. (గొం (గొత్తలు భావముల్‌ కుసుమకుంజము చాడ్చున6 బల్లవింప సం పత్తరళాత్ములై లసదపత్యఫలోదయధను్యు లయ్యెడుకా. కం, సంధింతు వందనంబులు (గంధే రఘురామగుప్త కవిమణికిం గళా సంధుకణక్షమ వచ స్పింధుఘృణికి రుగ్గలోక చింతామణిక౯.

ద్వికీయ ఖండము కే5్‌క్‌

చం. చలికి వడంకి చాంగెడి కషాకుమయూఖము లిందుచందికా

వళికి ననుంగు,జుట్టముల భంగిజెలంగెడి నక్తమాలముల్‌

వలితపలాశముల్‌ మదన పళ్లికి జల్ల-దనమ్ము. గూర్చెడి౯

బలువిడి. జెప్పనేల? యిటంబౌరులు, జల్లనివారు చూడ(గకొం దత్తవది : విశ్వామ్మిళుండు రామలక్య్మణుల( గొనిపోవ వచ్చుట,

మత్తకోకిల వృత్తము.

(కొత్తకోట విధానం గాంపును గూర్తు భూవర ! సద్ధుణా

యత్త! మాటను నిల్చికొమ్మిట నర్భకద్వయి నంపుమీ 1!

ఉత్తదుత్తలు (పేల్చినట్లుగ న్నుగదైత్యుల నల్ల ముం

ఇెత్తం బుట్టదు లోటు పామ్మనె నేగికౌశికు. డాదటకా.

ఉ* నారియొకర్తు పఠల్మ్కె. బియనాథునింగన్గాని పూత్కరించుచుఇా బీరములేల ? తెత్తుననవే, వలిపమ్ములు భానువారమే, తీరికలేదొ ? చాటుఫణితిక గడంబుచ్చెదా? యెొఫప్టవచ్చు నా

నే వారము? లోనవచ్చెనది భానునివారము మూడుమారుగకా. ళా శివధనుర్భంగసందర్భమున రాముడు సితవైవు చూచుట;

చం, నవరసపూర్ణపూర మభినంద్యముగా. గడగంట జాలొనక్షా యువకుండు చూచె రాముడు నవోత్పలలోచనయైనీ జానకిఇ స్థవిరనృపాల దివ్యమఖశాల బురాబహుజన్మసంచితం బవునొ్‌ క పుణ్య మీపగిది నాకృతిందాల్చె నటంచు నెంచుచుకా,

తే.గీ. బర్తిణోత్తంస కంసకృడ్భక్తులార !

శకి 6 ననే క్షా సంస దుపవిష్టులార ! వైష్ణవుండ నేను చేదు చవి జూడ నేండు వచ్చితి నుగాది (పష్ట్రృపంక్తిం గూర్చుండి సంతుప్పింగంటి.

156 శతావధాన [ప్రబంధము

1. మద్రాసు : 10-8-1862

శా, క్లాఘాపాాతుండు శారదాచరణపూ జాలోలు( డార్యస్తుతా మోఘశ్రీకుండు త్యాగరాయఘను. డీిపుణ్యస్థలిజ గత్రైు వి ద్యాఘట్టమ్ము కళానికేతనము, తత్సాధు.కియాదీప్తి వి ఘ్నాఘమ్ముల్‌ విదళించుంగావుత, మదీయాష్టావధానస్థలి౯.

తే.గి. సరను సాహిత్యభూషణ బిరుదగణ్యు( బుఖు్యు సత్యనారాయణమూర్తి నెంతు నలఘుజొన్న లగడ్డ వంశాబ్దిచం్యదు నాంధవిజ్ఞానసమితి సభాధినాథు.

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 'పెద్దనకు గండ 'పెండారము. దొడుగుట :

మ, నవలా కెంజిగురాకుమోవిచవి కన్వాదేశమైయొప్పు స త్కవితార క్తివెలార్చు పెద్దనకవి గన్గాంచు శ్రీకృష్ణరా యవిభుం డచ్చెరువాంది, పాదమున వేయకా గండపెండార ము దృవదానందమరందకం౦ందళితమై తన్బొందె. గవ్యాత్మయుకొా.

నిషేధాకురి: భారత్యపశంస,

కం, అలఘుతరభావసంగ వి పులార్థసరళము నలోపము ననల్బకళా దళదాత్మపృద్ధిభారము నలరుం భారతకథామహస్ఫూూర్తి దగకా,

సమస్యః; తల లొక్కే(బదినాల్గు గానంబడియెకా దన్గారి వకుంబున౯ా,

మ- _దళితప్రోద్దతదైత్య నూత్మమకుటోదాదత్నసంఘాతముల్‌ కలయః౯ా దత్‌క్షతజ్యపస క్తగతి వేగస్ఫూర్తి నాత్మీయ తుం దిల వకీఒంతర విథినెక్కొన హఠాద్భృష్యద్ద్యిషల్లోలముల్‌ తలలొక్కేంబదినాల్లు గాన(బడియెకా దద్ధారివకుంబునకా,

ద్వితీయ ఒండము 157 దత్తవది: ఉఊ. భక్తిరస్మ్తపబంధములు భానురలీలరచించి యెంతయుక౯ా రక్తిం గవీశ్వరుల్‌ సుజనరంజనతత్పరవృ త్తి దుష్కృతి త్యక్తజన్యపకాండము సదద్వమునకా నడిపింప నెప్పుడు౯ా వక్తలుగా6గనుల్లసిలువైఖరి సంస్తుతిపాతమయ్యెడుకా. ఆళూ క్తములు : తే.గీ. ఒకకువిందుండు భోజమ హోర్వినేత కొలువుకూటముంజేరి కోమలకవిత్వ భారగ్యబకటించి, సత్కవిత్వమని యొల్ల రన6గ సమ్మానమందె నత్యంతరూఢి. అవధాని = వేశ్య ॥ కం. పలువురతో మాటాడుట పలువురయెడ రక్తిసమత.6 [బకటించుట వే శ్యలకొప్పునట్టు లవధా నులకొప్పుట వింతగా దనూనస్ఫురణకా. 72. మాసు: 15-10-1968 ఊఉ అచ్చపువేడ్కం జెన్నపురి నాంధమహాసభ నిర్వహింపంగా వచ్చితి వాకృఘుత్కృతికి. బట్టగు నష్టవధానకార్యముకా సచ్చరితుల్‌ విపశ్చితులు సాధుమతుల్‌ సరసుల్‌ పుర్శఫజల్‌ మచ్చిక నాదరింతురని మన్మతి నెంచి నమస్కరించెదకా. తే.గీ. మున్ను చెన్నప్పకట్టినపురము నేండు చెన్నపట్టణమై (పకాశించుచుండె అల్లచెన్నప్ప తెలు(గువాండగుట6 బుట గ్‌ ల్‌ జున్నువంట్మితెలుంగుబాస సొరగునిందు.

కైర8ి శతావధాన [(వబంధము

నిషేధాకరి : అభిమన్యు,డు పద్మ వ్యూహమున. (బవేశించుట.

కం. అనిచొచ్చె నబ్దసంబా థ నవ్యతంృతర్ధధాతి6 దా బాలకతా జనిభావ సంగతో[గ్రము తనరకా బౌరుషము, (క్రీడితనయుడు నెరయకా.

దత్తపది ; శ్రీకృష్ణుని [వనోధము,.

ఉం రమ్యము భారత్మపవర |! రాజకృపాఖణవినీతనీతి, తా గమ్యము సర్వవేళం గులగౌరవవృద్ధులు పోవ్ళుతోవ, తా సౌమ్యము నేతదర్హచయసారము, వైరముందీర్చవేని నీ కామ్యములెట్టుదీలు? సుముఖత్వముంబూనుము యుద్ధకేళికికా.

సమస్య : నీరంబల్టన నీరమధ్యమున మున్గెక జూచితే మిత్రచూ.

శా, (కూరాకారుండు హేమలోచనుండు రక్షో౭ధీశతాగర్వ దు ర్వారుండైమహి. జాప చుట్టైకొనిపోవకా జాలెం గల్లోల గం భఖీరాంభోధి వచింపనేమి కల దుర్వింగూర్చి, పొంగెక బయి౯ నీరం బల్లన నీరమధ్యమునమునె౯ జూచితే మిత్రమా.

భంగ్యంతర పూరణము :

శా సారాసార పయోధథర(పకరచంచచ్చంచలాజాల వి స్ఫారంబై గగనంబు చుంబితహరిచ్చ్యామాముఖంబయ్యె, నా రా! రయంతయు, నిండెంజెర్వపుడు వర్షాఖ్వీధ్వనుల్‌ మించెవా నీరంబల్లన నిరమధ్యమున మునెక్షొ జూచితేమి్మితమా 1 (వానీరము = (పబ్బలికీంగ. ]

నూత నదంపతులు అక స్మిక(మాదమునకు గుజీటై విరహ మనుభవించుట:

ఉ నూతనదంపతుల్‌ విధివినున్న సుఖోత్సవు లొక్కనాండు సం జాత విపకస్థితి౯ విరహసంగతి6గుందుచు నూహచేసి రీ రీతిని, “_బాణముల్‌ నిలిచె, రేపునుఖంబది కల్గు. గూడిన౯ జాతురిమీజ( జిత్తభవసంభవదగ్ని దమింపంగా నగుజి..

ద్వితీయ ఖండము 1ేల్‌9 8. మ్మదాను : 15-1-1072 ఊఉ అచ్చపుందెళ్లుబాస నెసలారు నొయారపు టందచందముల్‌ తెచ్చినంబద్యబంధమునందేనగు, అష్టవధానపద్ధతి౯ మచ్చికమాటలాడుటయు మంజులపద్యము లల్లి (కమ్మజ౯ జెచ్చెరనప్పంజెపుటయు.జేరి వినోదము(గూర్చు నెంతయు౯ా. తే.గీ. చం[దచందనథర్షి యశఃకదంబ “ఆర్ధహృదయము'” రామలక్ష్మ్య్యంబ, అర్హ హృదయ, సహృదయ సాహిత్మిపియ గకోయ సభకు లక్షీకళఘటించె విభుతంగాంచి, మ, అభిమానించి శతావధానకవితావ్యాపారపారీణు న వ్య భణిత్యంచితునన్ను. జెన్నపురి కాహ్వానించి యష్టావధా న భరమ్ముకా వహియింప(బూన్చిన మిముకా శశ్వత్కళాభారతి ఖా సభిక్మ శేఘ్రల సన్నుతింతు విలసత్సొాజన్యసంపన్నులకా. నిషేధాకరి : ఇందిరాగాంధి కం. శ్రీనత( దంబాక్షీరా నూనాఖ్య రమాలలజ్జనుష్క( గళావి జౌానముఖ సారమతి నం బానుత మెత్తుకా (ఎఅధానమం(త్రిపదస్థ౯. దత్తపది ? రామూయణపరముగా_ అమ్మదొంగ, టింగురంగ, పెద్దలుంగ్య మోయుదుంగ. ళు. రావణు(డమ్మ దొంగవలె రాక్షసు,డెత్తుకపోయె వానికై భూవలయమ్ముగగుమ్మరుచు( బోవుచు నయ్యనంటిం గురంగముకా (శ్రేవలంబెద్దలుం గపుల్ముదిమ్మరు వ్యక్తుల బృచ్చసేయుచుఇా గైవిలుమోయుదు౧ గద, యి(క౯ రిపుంగూల్తు ననెక్‌ _ నృపాలు(డుకా,

160 శతావధాన [ప్రబంధము సమస్య: లంగా లేచిన త న్వి జిచ్చవడియెక్‌ లాంగూల దర్శంబునజా. జా, అంగస్పందము దో(ప వామదిశ దీర్హాలోకమాలా సము త్తుంగక్షేపముతోడ నాలుగు హరిత్తుల్‌ సూచి యుద్ధాము రా ముం గల్యాణగు నాభిరాముంగను నౌన్ముఖ్యముతో. బైట (వా లంగా, లేచినతన్వి ఉచ్చవడియెక౯ లాంగూలదర్శంబునకా. కా, _బంగ్లాదేశ పితృపసిద్ధుండటు వోవజ బందియై చచ్చెనం చుం గ్లిష్టాత్ములు భూజనుల్‌ తలంపః జకుర్గోచరుండొచు వ చ్చెం గ్లాబింబకళావిలాసముఖుండై షేక్‌ ముజ్బురుం డొక్క భం టిల్లునే ? గిం గృప్తద్యుతి, ధర్మతత్పరులకు౯ గీడెందు వాటిల్లు తరువోజ ఒకవంక(బండితు లొకవంక(గవులు నొకవంక గాయకు

• లొకవంక నటులు నొకవంక. బిన్నలు నొకవంకంబెద్ద లొకవంక సహృదయు లొకవంక సరసు లొకవంక నానంద మొకవంక నబ మొకవంకంజప్పటు లొకవంక నవ్వు లకళంకమగు నేటి యవథానసభ యనర్గళ శోభ. జెల్వారెడు నార]! 4, మార్కాపురము : 15.60.1088 నిషేధాక్షరి : హనుమన్నుతి. కం, సుష్ముపభావుం గృతిసా రిష్టుః దపోమగ్ను వగ్ను ధృతిపూజ్యు౯ క్షే పిషఘ్ట౯ా కపాటపాటన నిష్టుజా వీరాంజనేయు నియతి భజింతుకా.

ద్వితీయ ఖ౦డము 16] దత్తవది : పట్ట, పిట్ట, పుట్ట, పొట్ట = రామకథా సంబంధిగా. ఉ. పట్టణవాసముక౯ా వదలి పర్షకుటీరముంజేరి గుట్టపై పిట్టలు. దిర్ధుచుండ దనుజేందుండు జానక్షిగొంచు.బోయె మేఠీ పుట్టు జటాయు వడ్డుకొనంబోయి తెగ౯ణ రఘునాథు(6డుండెనా, పొట్టగు దైశ్యుండంచు, నల [ముక్కండి జాతికి నీతియున్నదే ? నమస్య ; కన్నులలో! జన్నులుండె6 గాంతామణికి౯, కం, చెన్నగు పసిండి కన్నులు వన్నియగుల్కు సర్శికొ త్తవలువ ధరింపజు గన్ను(గవకించు పయ్యెద కన్నులలో. జన్నులుండె6 గాంతామణికి౯. కం, పసివాండు (కాసి యుమియుఃణ ససిమాలినవస్తు వాననమునం దిడినకా గసుమాలము వెలికికా (దో యు సాగరముభంగి. జిత మూహింపంగకా. ఉఊ. నూకలవంశమౌక్తిక మనూనకుతూహలశాలి యుత్తమ క్లోనముండు భక్తుండడుక సుగుణకోఖికు,డౌ నరసింహరావు నా జూకు(దనమ్మునజ సభలుచొప్పడ!జేసెడితీరు (బాహ్మా్‌కి౯ (బాకటరత్నభూషణ పరంపర గూర్చుటయై తనర్చెడి౯. అశ్వగతి వృత్తము రాముని కంకును బూరుషరత్నము కల్లునె భిత్ర ద్భామిని కంకొను స్రీమణి ధారుణి(గళ్లునె? భా షా మధురాకృతి నాకుజసత్కృతి కంకెను (శే యోమయ భారతి కల్లునె? యోజనులార? కనకం క్ర 11

162 శతావధాన [ప్రబంధము అ.వె. రజత కవచ రము సుజనాభిగము్యు వి రాంజనేయు.6 బండితాళి గేయు మారికాపురైక మందిరు నుందరు దళిత మృత్యుపాశు. దలంతు. గీశు. అ.వె, వెండి తొడుగువాండ! వీరాంజనేయు.డా! కరుణంజూడుమయ్య ! కవుల నెపుడు చేయి ముంచి త్యాగమీయ వలయు. దాన! జెలమ జలము వోలె సిరులు పొంగు, "5. మెలవరము : 12.8.1986 క. నిషేధాక్షరి: సురస హనుమంతు నడ్డగించుట. కం భూధంపు. గొమ్ము కొన టో (గ (ధాజి యదెట్ల్టు దుయ్యగా(జాల్‌ ? కీశుకా వ్మీధ్యపకాశు సురస ని రాధ యదెట్లడ్ధగించు ? నబ్ధితితీర్లుణ [(ధాడి = సుడిగాలి. ఆధ్రః = అధారే. ]] దత్తపది ః కం. తగరు పృథానుతు లేలంగ నగరు గురువు లిట, “సుయోధనా! వలి దనుచుకా వగరుచు విదురుండు, పామ్మని తొగరుంగనుదోయితోడ దొర పలికె సభకాం సమస్య ; తారను బెండ్లియా డెనంట తారకరాము(డు వింత గొల్పుచుకా. ఊఉ సార ధనుళ్ళిదా కృతి భుజాబలముః (బకటించి, మావో దారమబణీవిలాసరుచిదంతురగా తుండు గాంధినందనా శీరతిి హీనమన్ముఖి శుచిస్మిత. బాదనఖ(పభానమ శ్తారను బెండ్లియాడె నట తారళరాముండు వింత గొల్పుచుకా.

ద్వికీయ ఖండము 168 గురుకుల పాఠశాల. చం. గురుకులముల్‌ తనర్చె మునుకొండలు కోనలు పూలుపండ్లు ని రరములు కందమూలములు రాజిలుచో బుషివాటి, నేంటి, యా గురుకులపాఠశాలయు(దగు౯ రమణీయపినాకిన్మిహదా వరణ లతాకుడుంగ సుమవాసిత భూమి వినిర్మలచ్చ్భవికా. సీ ఈ కట్టలో నీర మెల్లకాలము నిల్వ బైరు లామడమేర బచ్చనయె ఈ కట్టలో నీర మెల్లకాలము నిల్వ నండజ మత్స్యాదు అతిశయిల్లె ఈ కట్టలో నీర మెల్లకాలము నిల్వ గైవర్తజాతికి. గలిగె బతుకు ఈఉ కట్టలో నీర మెల్లకాలము నిల్వ నరుదారు కమ్మతెమ్మెరలు బెర'సె( బట్టుమని నెలనాల్లెన( బాఅనట్టి వట్టి బీడైన పెన్నకు వన్నెవచ్చి జలము నాకట్టి నిలిపిరీస్టలమునందు మహిత పుణ్యకదంబ! యోమైలవరమ ! మ. తన యేకై కఠతనూజు డిల్వదలి యందజారాని [పాంతమ్ముల౯ా మనియేయుండెనొ పోయనోయని తలంపళా గొన్నివర్షమ్ము లే గౌ నతండూ,.గి హఠాత్పమాగతుడుగా( గేల్వమ్ములకాబూని త జ్ఞననీరత్నము (హ్మహర్షజ ల ధిక దాదాత్మ్యముక౯ జందెంటోం "6. మెసూరు ; 28.8. 1076 మూ సి, శ్రీనాథు. డంబుదస్నిగ్ధ నిర్హోష గం భీర వాగీతి గుంభించు నాండు నలసానిపెద్దన విలసచ్చిరీష కు సుమ పేశలోక్తులు చూపునాండు

164 శతావధాన [1పబంధము రామకృష్ణుండు నిర్భర్యపౌఢ శయ్యా ప టీయఃఫణితి( (బకటించునాండు రామరాడ్బూషణుం డామరేడ్డీట ని రాఘాటధార6 గరంచునాండు (పొాఢయౌవనారూఢయై పరిఢవిల్లి మధుర మందాక్ష తరళయె స్మరశరత్మ టాక్షవీక్షణయె శ్రీవళక్షయైన యాశుకవితాసరన్వతి న్మాశయింతు. తే,గీ. శ్రీమదాం[ధవిశ్వకళాపరిషదళింద వేది సభ చేయలేదను వెలితి వాసె+ దత్తిలింగ భాషాచార్యతావిశిష్టు( డగు దొణప్ప సభాధ్యక్షుండగుట నేండు. నిషేధాక్షరి : కం. అలఘూద్యమ విష్వజ్మం గళరూపత నారి సర్వగ శితమతికా కా చలదూఢమూఢరేఫత పాలివో సూూతములు గూర్భెంబో యిందిర తా. [ రేఫత = కుద్రత ] దత్తపది ; నాలుగు పొదములందును “రాదూ యను రెండకరము లుండవలె, విషయము రామూాయణసంబంధిగా నుండవ లే, రామ శబ్దము రాముండను నర్థమున రా(గూడదు, శా రామా? మేము చతుర్దశాబ్దములు తీఐజా మిమ్ము.(జేరంగ( టో రా] మాయన్న! సుధీవిధేయ ! భరతా! యత్యాహితంబేలరా! రా! చూపాదుక లిత్తు(జేకొనుము, సౌథఖభాతమ్ముంబాలింపు, నౌ థా! మాన్యుల్‌ పితృసోదరాజ్ఞలను మీజకాజూచుటల్‌ వింటిమే?

ద్వితీయ ఖండము 165 సమస్య : వానరబాతి(దుంచి యింక భారముమాన్ను ధ రాలతాంగికి౯. ఉ కాననభూమి. దిమ్మరుచు( గాండధరుల్‌ రఘువంశసంభవుల్‌

చానను వెంటంటెట్టికొని చండత(జూపుట వింటివే కదా,

దానవలోకనాథ ! నిజధర్మము మానుట పోలునయ్య 9 దే

వా! నరజాతిగదుంచి యింక భారముమాన్సు ధరాలతాంగికికా, అ కాలవు -ఈ కాలపు స్త్రీలు : మందా[క్రాంత.

(పాఠక్కాలంపుం బడ(తు లడుగుల్‌ రంజిల£జా లేపనమ్ము౯

జొక్కుంపుకా లత్తుకరసము నాజూకుగాందీర్చి యొప్ప౯

దృక్కోణముల్‌ చపలచపలకశ్రీవిలాసమ్ము లిన౯

లక్కజా మోవికా బులిమికొనుచున్నారు నేండంబుజాక్షుల్‌. శా. ఈ కర్ణాటమహామహీ ముఖమునందేకాదె శ్రీనాథుండి

చ్భాకేళీవశ వాక్స్రకాశుండగుచు! స్వర్షాభిషేకాదికా

స్తోక్సపాభృతముల్‌ గడించె నహహా! నుక్లోకు లుద్యోత ధీ

పాకుల్‌ లోకులు పుణ్యవంతులు కవుల్‌ (పాచీనకాలమ్మునకా. 77. రాజంపేట: 80-4.190600 కం. నభ కల్చవృక్ష మందురు

సభకి నమస్కార న్ముపసన్నముగ నుధీ

విభుంజెవండు తీర్చికొనునో

శుభములు వాండొందు సద్యశోఒతివిభవముల్‌. వృచ్చకు డిచ్చిన క ల్పన : సీ, అలికవిభూతి న్మేతాంబుజమున రాల

శివుండూందె నద్దానం జెలంగె నగ్ని ఫాలనేేతమునందు, బాలచం(దుండు దానం గరంగి తత్సుధ కాజె గ్యాత్రమందు

166 శతావధాన [ప్రబంధము నమృత్మపస క్తిచే హస్తిరూపముణబొంది యేన్గుచర్మమది ఘీంకృతులు నెజుపె దృష్యదిభోద్ధతి కెంతయు.( గలుషించి సింహంబు బిట్టు గర్జించె దాన వృషభపతి తోంకయెత్తి పర్వెత్తందొడంగె నింత కల్గ్లోలమును జూచి చెంతనున్న గిరిజ కలకల నవ్వుచు గిరిశు నిశుం గొనె దిగంబరదు నిజభుజ[కోడమందు. సమస్య : అత్త కూతురు నగ నతని(జొచి, ఆ.వె, చిన్ననాంటంగోలె జిలిబిలి దాగిలి మూంతలాడు చిలుకరౌతు, పెండ్లి పీంటటయెక్కి బందిపోటు చాడ్చున! దోప నత్త కూతురు నగె6 నతనిజూచి. సమస్య ః; కుంజరయూథంబు దోమ కుత్తుక బొచ్చెకా. కం. సంజకడ. దోంచు నెయ్యది ? పుంజుకొన(గనీయచెద్ది పొలుపగు న్నిద౯ మంజుతర భక్ష్య మెక్కడ + కుంజరయూథంబు, దోమ, కుత్తుక(జొచ్చె౯. ఛీమదుర్యోధ నుల గదాయుద్ధము ః మ. దురహంకారు సమానసారు నధిపుజా దుర్గోధనుక్‌ దా(3 జం డ రయ్యపోద్దతి వాయునందను.( డవష్టబ్బ ద్విషద్వికమ స్ఫురణకా గీటునంబుచ్చి జేండుకడు నాస్ఫోటించుచుకా రేంగెసం గరరంగంబు గదావిఘట్టనరవ్మోగంబయె్యో దుప్పేకమై. క౦. చదివితినని వేదాంతపు. జదురులు పకటించువాండు సంసారరతుం డదయుం డర్ధార్దన క్రో విదుం డసూయాపరుం డవిశ్వాన్యుండె.

ద్వితీయ ఖండము 16? 06. రాజమ హేంద్రవరము : 18-8-1088 మ. మధునాపంతుల వంశవర్హనుండు శ్రీమత్పత్యనారాయణా ఖిధవిద్వన్మణి య(గపీఠమున కోభిల్లకా సభాస్టానమం దధికోత్సాహము చెంగలించెడి మదీయస్వాంతపన్మమ్మునక౯ బుధసాౌంగత్యము శేముషీవిలసనంబుక సంఘటించుం గదాం తే.గీ విశ్వనాథ జగన్నాథ వేదవిద్ద్వి

జుండు హాటకభూషణ శోభితుండు

శ్రీమనోజ్జుండు సభకు విచ్చేసె నేండు

నన్ను. గూర్మి దీవింప విద్వన్నుతుండు. తే.గీ దృష్టిదోషము? దొలంగించు దిట్ట గంగ

రావు ముగ్గళ్ళ వంశ పార్వణవిధుండు

శ్రీవరుం డగదంకారశేఖరుండు

సత్క్మళానురక్తుండు శశ్వద్ధుణుండు. నిషేధాక్షురి : సరస్వతి. కం, జ్యో గుక్తి సువిత్చ్సందృ

బ్దాగోఘ్న త్పుస్తలోల యవు నాత్మశ్రీ

భోగ సరస్వతి పండిత

పూగసమస్కృతి వెలుంగు బుణ్యాకృతియె.

[(బ్యోక్‌ 4 ఉక్తి 1- నువిత్‌ = ఉఊజ్ధ్యలవాగ్విదులచే, సందృష్ధ = కూర్పుంబడిన, ఆగోఘ్నత్‌ = పాపహరమైన, పుస్త = [గంథమునం దు లోల = స్ఫురించెడి, ఆత్య్రీభోగ సరస్వతి. ]] దత్తపది : థ్రీకృష్ణబ2ననము. యమగోల ముక్యాల్మముగ్గు, గోరంత దీపము వచ్చునట్టుగా. తే.గీ. జనని యాయమగోల, సంజనితుండయ్యె

కారి దేవతల్‌పాగడ స్వచ్చతను కాంతి

168 శతావధాన (ప్రబంధము బృథివి ముత్యాల్యముగ్గు దీర్చిన విధాన! బండి గోరంతదీపము భంగి. జూచె.

సమస్యః అంధుం డార సె. జం(దునొక్కెడ జగం వాళ్చర్యముక జెందంగ ౯

శా సంధింపం౦ం గురుపాండవపభుతతికా సౌొాభ్మాతముజక నిల్బ వ చ్చెం ధర్మాకృతిశారి. యంధపతి కిచ్చెజ దృష్టి6 గోటీర సం బంధిశ్రీయుతు విశ్వరూపు6 గరుణాపస్నిగ్గ దృగ్గ్జ్యోత్చు న య్యంధుం డార సె. జర్నదు నొక్కెడ జగ౦ంబాశ్చర్యము౯

జెంద(గ£్‌,

[బస చేరిన తరువాత పండితమ్మిళులు కోరగాంటెప్పిన పద్యము,

భంగ్యంతర పూరణము. ]

వా అంధుండా? కవి, కుష్టరోగవతియా ? యాకన్య, రాట్సాధమం దుం ధీమంతుండతండు కాండపటరుద్ధుండై పవర్తించుచు౦ డం ధారాధరవీధి(దో(చె శశి, జ్యోత్స్హాస్నాతు(డై చొక్కి రా గాంధుండార సె. జందునొక్కెడ జగంబాశ్చర్యముకా

జంద6ంగకా

| జగత్చంసిద్ధ బిల్ణణీయ కథ]

ఉం వ్యాసకృత్మపబంధ మగు భారతము౯ా దెలి(గించుచుండ వి శ్వాసముతోడ నన్నయకు స్వాంతమునఃణా బొడసూపె నొక్క స న్నా్యాసి తదంతరంగము నయందు. దొణంకుకృపకా వచించె యే లౌ, సరి, మూడుపర్వముల నల్లంగంజాలుదువంచు నచ్చుగకా.

శా స్వఃప్రాంతంబుననుండి శాంభవజటాబంభమ్మునకా దూంశియం భః(పౌఢికా _బవహించు గంగకు నన్నుపాసమ్ము గానోపు స ద్యఃప్రాణ్యపద సస్యపోషణచలైతత్పూత గోదావరీ వాః్యప్రాశస్త్యము రాణఖ్మహేందపుర వాాక్సాగల్బ్య బజమ్మగుకా+

ద్వితీయ ఖండము 169

9. రామన్నపేట : 81.1088 నిషేధాతరి : విష్ణుస్తవము, కం, శ్రీమత్కీమల ఘనవ

ర్లామలు లక్ష్మీవరుజ మహఃపూర్ణుణ దే

జోమయు వైకుంఠనగర

ధాము£౯ా ధ్యానింతు ము క్తితతృరమతినై.

ఇది పత్యక్షురనిషేధ [కమమున నడిచిన వద్యముకాదు. తుదియందు భకారము నిషిద్ధము కనుక భక్రియనుటకు బదులు ముక్రియని చెం ఐజెను, పృచృకుండు అటనట తనకు(దోంచిన యక్షరములు నిషేధించుట జరిగినది. ] దత్తపది ః కల్లు, సార, రమ్ము, వీరు - భారతపరముగా. జా కోక ల్లుంగలుగాంగ నూడ్చి సభ సంకుబమ్ము. గావింప దు

ర్టీకుల్‌ సారవిచారహీనులు ధర్వితీనాథప్పుతుల్‌ ముదు

త్సేకమ్ముంగని రమ్మురాంతకుస్వసణా శిక్షింతురే ? విందురే?

శోకం, బీరుతి దుస్ససేను పటువకోఖి త్తికజా జీల్చదే?: సమస్య: పతి తల(గోసివండె నొకపాంథునినాతి మనోహరమ్ముగకాం చం. సుతులకు(విండివంటలను జొప్పడంజేసి భుజింపంబెట్టి ఠకూ

ర్కుతరుణ వెన్ను/దట్టి తనకుకా భుజియింప(గ! బెట్టుమంచు భ

ర తెలిపెంగోర్కిం దత్‌క్షణమ[గక్కునలేచుచు గూరకై

కురుట్‌

పతి తల(గోసి వండె నాకపాంథుని నాతి చునోహరమ్ముగళా, _ కం, అల విఠలాచార్య సుధీ

తిలకము సంధించె సాహితీస్నేహిత మం

డలియం దష్టవధానము

కలస్వన ద్భారతీ జఘనకాంచిక నాం

17/0 శతావధాన [ప్రబంధము

శా ఉండెకా మున్ను తెనాలిపట్టణమునం దుత్సాహసంపన్ను. డొ క్కం డాప్తుండయి భావనాబుషయనంగా, నేండునల్గొండ మా ర్కండేయుండనంగా సఖుండొదవె నొక్కం డార్ద్రభావుండు, నా యండకా దైవము మిితరూపమునం దోడై మేలు చేకూర్చెడికా.

80. రామేశ్వరము : 21-5-1850

చం. సిరికి ననుంగు/(గోడలగు చెల్వ (పియుండగు నల్వకుకా మనో హరచతురాస్యతావిభవ మచ్చువడః౯ విహరించుజాణ, క ప్వురమును నవ్వు శుభతరమూర్తి, మహాకవికల్పవళ్లి, త ల్లి రుచిరవాణి తరళీకృతదృక్తతింజూచి పోచుతకా.

మ. ఘటికాయంత మహాన్వయాంబునిధిరా కా పంకజ ద్వేషి వేం కట శేషాఖ్యుండు మద్గురూత్తముండు, తత్కారుణక్టిసంప త్తి నెం తటి విద్వాంసులు చుట్టుముట్టిన మనస్సైర్యమ్ము/గోల్పోక యు దృటత౯ నిల్వంగనేర్చితి। బుధసభజా వాగ్జార్త్య మేపార(గజ్నా

ఉ. అమ్మహనీయునెంచి గడియారము వేంకటశేషకాస్త్రి ధీ రు, మ్మృృదుభావు దేశికవరుక శివపభారత కాప్యశిల్పి: నా పిమ్మట రాజ శేఖరకవిపభు నెంతు( గృపారసార్దు9, నా పిమ్మటనెంతు. బండితకవిజ్ఞమనీపుల నా ప్తమ్మితులకొ,

అదిమచూనవజాతి పరిణామము :

ఉ. ఆదిమమానవుల్‌ పశువులట్టు చరించుచునుండి రొక్క మ ర్యాదయులేక స్త్రీపురుషులన్న విభేదములేక, రానురా నొదశ మాబుచుకా విశదమైన పరిస్థితియేర్చడె౯ు మను ష్యాదులు నేండుచూడ(గ సుధాంధసులైరి వసుంధరాస్థలిఇ.

ద్వితీయ ఖండము క్ష సమస్య : ప్యుతునింజింపి శంకరుడు పొందెను బెండిలి మన్మ థార్తు(డై. ఊఉ గోోతవరేణ్యుప్కుతికనుగూర్చ సురల్‌ నుమబాణుంబంపి, రా చితధనుఃకళాకుశలి చేకడిమికా (బకటింప ను(గుండై న్మేతవమన్మహాగ్నిమయనిఘ్రరకీలల నిస్పహాయు శ్రీ ప్యుతునిఆ౦ప శంకరుండుపాందెను బెండిలి మన్మథార్తుండై. లోభికంకు దాతలేండు : ఊఉ. లోభి బుభుక్ష(జేడ్పడియు లో6ంగు(దినకా బరులడ్థినకా మనః క్షభము(బొందు, విత్తమునుగూర్చి సమస్తము నొక్కమాబుగజా భూభుగధీనము౯ జలుపునో, నికటస్టుల కప్పగించునో తా భువి-బాసిపోవుతజి దాతృవరేణ్యుండుగాండెక? యారయకా, సమస్య: ఖీమసేనుండు గాంధారి పెద్దకొడుకు. తే.గీ. కాలసమవర్హిమూర్తులు గదలుపూని చూపబు భయంపడకా రణకోణి నిలిచి పోరుసలిపిరి ఖీషణన్ఫురణ మెజయ భీమసేనుండు గాంధారి పెద్దకొడుకు. శిశిరర్తువు : చం. తొగలకొలంకులుం జెజుకు(దోంటలు పాంపిరివోయె, రా్యాతులం దగరువిశేషధూపితములౌ కురులొప్ప, నిశావలేపన స్ధగిత తసూలతల్‌ చలికి శయ్యలనక్కిరి తియ్యనూర్చులై మగువలు కాంతులంగదిసి, మంచిదగుకా శిశిరర్తువెంచంగకా. సమస్య : "పెండ్డమయ్యెను వార్వతి విష్ణువునకు, తే.గి. వాణి సతియయ్యె _బహ్మకు, స్టాణునకును బెండ్డమయ్యెను బార్వతి, విష్ణువునకు లక్ష్మి వల్లభయయ్యె, నీలాగునకా ది మూర్తులు గృహస్టులైరి విభుత్వమూనిం

కై? శతావధాన (పబంధము

ధ భారతయో నామధేయయుక్త రామాయణ పద్యము :

మ. చన దుర్యోధనరాదులెల్లందనువుల్‌ చాలించి, మాజేండొన ర్చినదుశ్శాసన మిట్టులుండెనని మారీచుండు హాలక్ష్మణు ధ్వనిఘూర్జద్వనకర్షవీథి విడిచెకు (బాణమ్ము రామేపు వ హ్ని నిశాకేుశుండు దక్షిణాశకు. (బకృష్రేచ్చక దెరల్బె౯ సతిక,

మశకచరణము - మహ్మాసగ్జ రావృత్తము : తరుఖీభాస్వత్కపోలస్థలమునం దిలకోదా త్తఫాలమ్మునకా బం ధురవక్షొజాగజ్యాగత్తుహినకిరణ కస్తూరి కాధూళిపాళి౯ా బరితోగంభీరనాఖిక జఘనతలమునకా బాణిపద్మము్మునకా (గు మ్మరుటజ శయ్యాగృహాళిజ మశకచరణముకొ మాన్యమై

ధన్యమయ్యెకా. సమస్య : ఒకచో సూర్యుండును జందుండొప్పిరి జంటకా.

కం. చకటసుధాకలశము గొని చకచక వడ్డించువేళ, సౌదామని వం టి కలికి మోహిని. జూచుచు నొకచో నూర్యుండును ఉ౦్మదుండొప్పిరి జంటకా.

పినాకినీనది :

4 తెల్లనిరత్స చూర్ణముగతి౯ సికతాస్థల మొప్పునెప్పుడుకా జల్లనిగాలి మైనిమురుచాడ్పున వీచుచు. దాంటిచెట్లు రం జిల్లు భరణ్యభుక్సరణి. జిన్నిపడెల్‌ చెలువాంద జాలు శో ఖిల్లు6 బినాకినితటినిం పేర్కాన(గాందగు! దత్తదున్నతి౯,

సమస్య : రాముడు శూర్చణఖనపుడు రహి బెండ్డాడెకా.

కం. కామించి చూడ౮చోండే భామిని, శ్రీరాము6 డేకపత్సీవతుండో స్వామి! యిదియేమి మా ప రాముడు శూర్చణఖ నపుడు రహి. బెండ్లాడె౯ు ?

ద్వితీయ ఖండము కే78

కాయకానికాయ యేది?

ఆ.వె. కలదు కాయకానికాయ (దుహిణ సృష్టి ధీవిచ్శితబీజ దీప్త్రమగుచు దానినఖిలజనులు తలకాయయం(దు, పృ చృకవరేణ్య! పండితకులగణ్య్య !

వేదాంకులు ధనవంతులా ?

భాం ఉఊన్నారెందజొ సార్ధవాహులు మహేహుల్‌ కోటులార్జించు సం పన్నుల్‌, వారికి విల్వలే దుపనిషన్మాన్యోక్తి వల్లించుచు౯ా బున్నెంపుక సిరివికయించుచు సభకాబొల్పొందు వేదాంతు లెం దున్నకా యక్షులు, వారిమించెడు ధనాథ్యుల్‌ గలన్గరీగహ్వరిఇ. గ్రయకుండు = కుటేరుండు, ]

నమసన్య ; రంభ (తికోణమధ్యమున రాజిలుచుం డెను రత్నమొక్కండే.

ఊఉ. శుంభదధికియణ (దిపురసుందరిచకమునిల్చి, భక్తి వి (సంభముతో ద్విజుండొాకండు.బాంతి జపించుచునుండంగా, దిగు జ్ఞ్రంభితశోభం దద్విమలదృకృలమై నవకుంకుమా౦కసం రంభ (తికోణ మధ్యమున రాజిలుచుండెను రత్త మొక్కఃడే. [రమతే2స్మి న్నితిరత్నమ్‌ ]

గురుశిష్యుల పద్యములపాక మొకశేరకముగా నుండదా *

చం. తిరుపతి వేంకకేుశ్వరులు తీర్చిన పద్యము(గంటి. గంటి మ ద్ధురుకృ్సతపద్యముకా దెలు(గుందోంటల విచ్చిన మల్లెమొగ్గలె మురువగు నట్టి సుగ్గడితపున్నుడిపాంకము గల్గు పద్యముల్‌ పరువడి/గూర్చ నేనును దలంతు, నొదుంగదు ధార మెత్తనైం

శామేశ్వర[గామ నిర్మాణ విశేషము.

శా, శ్రీమంతంబు పినాకినితటమునకా జెల్వారు రామేశ్వర (గ్రామం బున్నతగోపురంబగు శివాగారంబు శోభిల్లు డి

74 శతానధాన [వబంధము క్చిమల్‌ నాలుగు నూతపట్టి పథముల్‌ క్షప్తంబు గావించుట౯ సోమించు౯ సరిచౌకమౌచు మణిమంజూషాకృతి, పేక్యమై.

శా సాయంప్రాతల నీగుడిక దిరుగుచు౯ా సాష్టాంగముల్‌ సల్చుచు౯ స్ఫాయదృక్తిం బినాకినిపులినదేశమ్మందు. (గీడించుచుక౯ నీయండం బెనుపాందు డింభకుండ దండీ! నేండు నీసన్నిధి౯ జేయంగంటి శతావధానమఖము౯ శ్రీరామలింగేశ్వరా !

మ. అల కోలాచలవంశమౌళి శివరామయ్యాఖు్య్య6 డస్మభ్ధురుం డెలనవ్వుల్క(గ(బల్కె6 జిన్నతన మందేంబద్యముల్‌ నాల్టుపం క్తులుగా(దీరిచి (వాయుచుండ!(గని, ఛందోజ్ఞాన మెట్లబ్బెరా తులువా! నీకని, నేండు సంతసిలునెంతో, రామలింగేశ్వరా !

ఇంట గెలువని వేదాంతి రచ్చగెలుచునా ? అని _పళ్న,

మ. అరరే! లోకము నుద్ధరింపంగ నుపన్యాసములకా గుప్పుచుం దురు వేదాంతులు, కూటికేయని తలంతు౯ గోటివిద్యల్‌, మజథీ గురువుల్‌ భార్యను జక్కబెట్రికొను యుక్తుల్‌ నేర, రర్ధార్ధనా తురతకాజత్తురు, కోటికొక్కండు సదాత్ముండుండు తా నెక్కడో!

81. రాయదుర్గము : లి. 81885

నిషేధాకరి : సీఠా కల్యాణము

కం. ఎక్కుడు మేల్లాంగా6ం గా ల్హ్రొక్కెక మన ఆప మా వధూవశతక౯ దా రక్కసుల గొంగ చూపలు (యొక్కుచు నోలాడిరెల్లజణు ముదంభోధికా.

[కాల్దొొక్కెక్‌ జ వివాహమాడెను, మనః-|- ఆవ = మనోహరమైన. రక్కసులగొంగ = దైత్యారి, రాముండు.]

ద్వితీయ ఖండము 175 సమస్య : నాతికీ మీసముల్‌ మొలవ నాథుడు (పీతిగ ముద్దువెన్హైడిజా, ఉం చూతఫల[పభాముముషిషుల్‌ చనుగుబ్బలు పోకలంతలై

చేతులు కొయ్యబాజి నునుసిగ్గుతిరల్‌ మృగతృష్ణవారియె (బాంతిగ రూపుదిద్దికా నెం బౌంస్ప్నగుణంబులు, చూచియేగతి౯ా నాతికి మీసముల్‌ మొలవ నాథుడు (పితిని ముద్దుబెన్రైడి౯ ఛి దత్తపది : నైస్కు వౌొను, మౌసు, ఐసు-- భారతార్థమున. ఊఉ. నై నుకుమారమూర్తి వలనకా సతులీలువు గోలుపోవ(గజా హానుతొలంగి కూలు (తిపురానురులోయనః బుతులేగ౧ం దా మౌ సుకులెంతచెప్పిన నహమ్మతి నూళశొనరైరి యొడ్డ రా మై నురిగెక౯్‌ గటాయనుచు నాధృతరాష్ట్రుండు పాక్కె దీను(డై. [నః = బుద్ధుడు, ఏ = విష్ణుండు. నై= బుద్ధుఃడైన విష్టండు.] మ, మసృణప్రణకటాక్షరేఖ విరియకా మన్నించుచుక భక్తు, సా ధ్వసముజ గొల్చుచు ను(గ్రదృష్టి6 గనుచు౯ ధర్ముక౯ శివుండొప్పెం జె ల్వెసంగక్‌ బార్వతియొక్కవంక, ధృతిపెంపేపార సర్వజ్ఞు( డా ర9 సితాకారుండు నొక్కవంక( దగ మార్మండేయుని౯ ళా (బోచుచో. తే.గీ. ఆప్తమ్మితము శాంతినారాయణుండు తంతివార్త పుత్రెంప(గ( దంత్రిమీంద (శమపడుచు వచ్చినాండ శ్మీఘముగ నేండు శమ తొలంగె మీ వ క్రృపద్మములు చూడం

క్షేగ4 శతావధాన [వబంధము క్పిమల్‌ నాలుగు స్యూతపట్టి పథముల్‌ క్షప్తంబు గావించుట౯ సోమించు౯ా సరిచౌకమౌచు మణిమంజూషాకృతి. పేక్యమై.

భాం సాయంప్రాతల నీగుడికొ దిరుగుచు౯ సాష్టాంగముల్‌ సల్చుచు౯ స్పాయదృ్భక్తి. బినాకినిపులినదేశమ్మందు (గీడించు చుక నీయండం బెనుపాందు డింభకుండ( దం్యడీ! నేండు నీసన్నిధి౯ జేయంగంటి శతావధానమఖముకా శ్రీరామలింగేశ్వరా !

మ. అల కోలాచలవంశమౌళి శివరామయ్యాఖ్యు( డస్మభ్ధురుం డెలనవ్వాల్మ6(గంబల్కె( జిన్నతన మందేంబద్యముల్‌ నాళ్లుపం క్తులుగా(దీరిచి (వాయుచుండంగని, ఛందోజ్ఞాన మెట్లబ్బెరా తులువా! నీకని, నేండు సంతసిలు నెంతో, రామలింగేశ్వరా !

ఇంట గెలువని వేదాంతి రచ్చగెలుచునా ?* అని ృవశ్న.

మ. ఆరరే! లోకము నుద్ధరింపంగ నుపన్యాసముల£౯ గుప్పుచుం దురు వేదాంతులు, కూటికేయని తలంతు౯ గోటివిద్యల్‌, మత్‌ గురువుల్‌ భార్యను జక్కబెట్టికొను యుక్తుల్‌ నేర, రర్దార్థనా తురతకాజత్తురు, కోటికొక్కండు సదాత్ముండుండు తా నెక్కడో!

81. రాయదుర్లము : ఓ 8ి1885

గి

నిషేధాక్షురి : సీతా కల్యాణము,

కం. ఎక్కుడు మేల్గాంగాం గా బ్ట్రొక్కెక్‌ మన ఆప మా వధూవశతకా దా రక్కనుల గొంగ చూపజు (మొక్కచు నోలాడిరెల్లజు ముదంభోధిక.

[కాల్గొొక్కెక్‌ = వివాహచూడెను, మనః-- ఆవ = మనోహరమైన. రక శ్రసులగొంగ = దైత్యార్కి రాముండు.]

ద్వితియ ఖండము 175 సమస్య : నాతికి మీసముల్‌మొలవ నాథుండు ప్రితిగ ముద్దుబెనైడిజా. ఉం. చూతఫల్మ[పభాముముషిపుల్‌ చనుగుబ్బలు పోకలంతలై

చేతులు కొయగ్ధుబాజి నునుసిగ్గుతెరల్‌ మృగతృష్ణవారియై

(బాంతిగ రూపుదిద్దికా నెం బౌంస్నగుణంబులు, చూచియేగతి౯

నాతికి మీసముల్‌ మొలవ నాథుడు టపీతిని ముద్దుబెక్రైడి౯ా ళి దత్తవది : నైను హౌను, మౌను, ఐసు- భారతార్థమున.

ఉ. నె నుకుమారమూర్తి వలనకా సతులీలువు గోలుపోవ(గ౯ హౌనుతొలంగి కూలు (తిపురాసురులోయన. బుతులేగం దా మౌ సుతులెంతచెప్పిన నహమ్మతి నూశొనరైరి యెడ్డ రా యై సురిగె౯ గటాయనుచు నాధృతరాష్ట్రుండు పొక్కె దీనుడై. [నః = బుద్ధుండుం వ్‌ == విష్ణుండు. నై= బుద్ధుండైన విష్టుండు.]

మ. మసృణసైణకటాక్షరేఖ విరియకా మన్నించుచుకా భక్తు సా ధ్వసము౯ గొల్పుచు ను(గ్రదృష్టి6 గనుచు౯

ధర్ముకా శివుండొప్పెం జె ల్వెసంగక్‌ బార్వతియొక్కవంక, థృతిపెంపేపార సర్వజ్ఞు, డా ర సితాకారుండు నొక్కవంక( దగ మౌార్క్మండేయునిణ చలి (బోచుచో. తే.గీ. ఆప్తమి్మితము శాంతినారాయణుండు తంతివార్త పుత్తెంపంగ(. దంత్రిమీంద (శమపడుచు వచ్చినాండ శీఫఘముగ నేడు (శమ తొలంగె మీ వ క్రృపద్మములు చూడ.

16 శతావధాన [వబంధము 82,. లక్కిరెడ్డిపల్లె : 80.12.1088 కం, స్వామి! జయేందసరస్వతి 1 శ్రీమయ భవదీయ చం[దశిశిరజ్యోత్సా కోమల కటాక్షలీలా దామము కడుదూరమయ్యెం దా నదియేలా? మ. అవధానంబనువిద్య పుస్తె మును పీయాం(ధ(ప్రదేశంబునం దు, విపశ్చిచ్చతమన్యులేగిరి, తదుద్యోగమ్ములోపించె, న ట్టి విరామస్థితింజూచి, దీక(గయికొంటిక నేను, నావెన్క నే డవధానుల్‌ పలుమందివెల్వడిరి పీఠాధీశ్వరా | డింభకుల్‌ొ. మ. తమసాన్నిధ్యమునందు సత్యము సముద్దాటించు చున్నాండంబూ ర్వముగానీ మజియిప్టుగాని, ఫణితిపాఢికా, సహ్మస్రావధా నముల౯ జేసినవారులేరు, యతిచందా! యుష్మదాశీఖపభా వమునకా జేసితినేనాకండ, సకల్మపస్పార విశ్వంభర, సీ కాశిలో గంగోపకంఠ మహాసభా స్టలి నవధానము సలుపంగంటి నేనుంగునెక్కి యూరేగి పెండేరమ్ము స్వర్హాభిషేకమ్ము( బడయఃగంటిం దెలుంగు మదాసభల్‌ దీర్చ మలేషయా సింగపూరులను దర్శింపంగంటి నవథాన విద్యారహస్యముల్‌ శోధించి యల డాక్టరేట్‌ పట్ట మందంగంటి. గాంచికాపుర భాసురకామకోటి పీఠసింహాసనాసీన |! పిబ్ణమాన కవినిధాన।! యౌష్మాకీణ కరుణ+జేసి నుబ్బనశతావథాని విషశ్రుతు(డ నేను.

ద్వికియ ఖండము 177 నిషేధాతరి : పీఠాధిపతి, కం. మంక్షు స్త్ర్యర్థాద్యబ్ది మి

మంక్షు నృజాత్యంఘ దుస్తమళ్ళిన్న ఖరుక్‌

సంక్షుజ్ఞాసనురగణ ! యని

నంక్షుయతివతంన ! పావనమతి ! పణతుల్‌.

[మంక్షు= భృశమయిన, ప్రీ అర్థ - ఆది .- అన్ధిన్‌_._మిమంక్షు = మునింగియాడందలంచు, నృ-.-బొతి, అంఘ = పాపమనెడి, దుస్త మళ్ళిల్‌ = చీ(కటిని ఛేదించునట్టి, నఖరుక్‌ == కాలి గోటికాందిచే సంకుణ అనురగణ, నినంక్షు = మబజుగుపడందలంచువాండు. అనినండు జి అగుపడ(దలంచువా(డు.] దత్తపది : వృద్ధస్వామి, (పొఢథస్వామి, వాలస్వామ్‌, శంభుస్వామి.

మ. తప ఉత్తేజిత నిర్మలాత్మకుండు వృద్ధస్వామిక8౯ దండ మా ఢ్య పద(భాజిత పాదపీఠునకు. (బౌఢస్వామిక౯ా జోతు తా

ళ పరిచ్చిన్న శలాటు గర్భఫల బాలస్వామికికా గోపు, దృం

భుపతిడ్యోక్తిధురంధరుల్‌ యతులు శంభుస్వామిమూర్తుల్‌ కదా, సమన్య : (కోడమును (గహించి పిల్లీ గొబ్బునవాటె౯్‌ . కం. వేడుక మీజంగ గిచకిచ

లాడుచు( జీటికిని మాటి కవనిజశాఖకా

(గీడించుచుండ, ఆచి

(కోడమును (గ్రహించి పిల్లి గొబ్బునంబాజెక్‌. శా పాణొకారము సంఘటింప. జిగురురబాయమ్మునః£ా వైదిక

క్వాణోదంచిత కింకిణీకలిత శశ్వత్కాంచితో విన్ఫుర

ద్వేణీ బంధగతాజవంజవత మోభిత్సూనతో ముక్తితో

రాణించు న్నవశంకరేం్యద యతికికా (బాణా మికాభ్య్ధంజలుల్‌.

వ్‌ 12

178 శతావధాన (వబంధము 88. వరంగలు : 16.8. 19084 ఆ. వె. సన్ముపసన్నముఖులు నూరివరేణ్యులు సహకరింప సభ పొసంగె నేండు ఓరుగంటిపురపు టూరుజ(శేషఘ్టులు నిర్మలాత్ములు వచనేస్థితులును. గాం ఆ హోపూరుషికావిలగ్నధిషణుం డధ్యాత్మ తత్తార్థ చిం తా హేరంబు.( డనంటిపండొలిచి హస్తన్యస్తముంజేసి న ట్లాహావుట్ట నుపన్యసింప(గల యాఢ్యమ్మన్యు( డఉస్మత్యియో త్సాహుకా వేంకటసుబ్బయాహ్వయు నెటుల్‌క్లాఘింపంగా నయ్యెడు౯ దత్తపది: ఖీష్య [దోజణ కృప శల్య శబ్దములతో రాచవూయణపరముగా. తే.గి. భీష్మగతి రావణుకజంపె( బీచనుడచె (దోణకాకము తృణక్షృప్తి దోర్చ్వలమునఈ గప విభీషణు(గా(చె న్లాఘ్‌ంప సురలు జనమనశ్శల్యమును బుచ్చి జనవిభుండు. సమస్య: కా(సేనికి గుహుడు మణియు గణపతి తమ్యుల్‌. కం. చ్మటాసుత సతి యెవనిక ? వ్యటువశక్తి కలండెవండు * వటుండెవ్వండు? బల్‌ క్క్యుటలు సలుపుడు రెవ్వరు? క్యాకునికి, గుహుండు, మజియు గణపతి, తమ్ముల్‌. ర్యాతివేళ జరిగెడి పెండ్లిలో పురోహితుడు పెండ్డికూంతురును అరుంధతీ దర్శనార్థము పిలిచికొని వెళ్ళినవా(డు తిరిగి రాలేదు. అందకు దడ పుట్టినది. చం. దడ జనియించె (బాహ్మణు6డు తతృ్సతింగొంచు నొకండు బో6 దడం బడె. విత, కాల్నుదొక్కికొనె బలిధువితానము (పొద్దుపోవుటజ

ద్వితీయ ఖండము 170 గడు దడ యెందు(గానంబడెం గన్య యరుంధతి( జూడంబోయి యెం దడ6గనొ ! రకణీయలు గదా, కొమలెప్టు (పయత్నసంగతి౯. 84. విజయవాడ : 15-8-1868 నిషేధాకరి ః: విజయవాడ. కం. అవికేడు(డే విధి కడుక౯ నవరూపముగాంగంజేసె నా సర్వనుఖ (పవిమలరేఖారమ్య వి ధి విజయవాడకా సృజించె. (దిదివస్పర్ధికా. రామ రావణ యుద్ధము : జా రాక్షసరాట్బమూబల నరర్షభపక్షతతర్జవార్థ హ ర్యక్షవరూథినీబల మహాతుములాహవలీల చెల్లంగా నక్షినిమేష కార్యమది యడ్డములేని దివౌకసుల్‌ స్తుతి (పకుఖితమ్ము6 జేసిరి నభస్ట్రలిం జూచుచు.( దత్సమిద్ధతుల్‌. సమస్య : శరముకాగని జింకపిల్ల సంతసమంద౯. కం. ఖరకరతాపవ్యధం (గు మ్మరి వనభూమి నొాకచోట మంజునికుంజ స్సుర దుజ్వల కాసారపు శరముకాగని జింకపిల్ల సంతసమందె£౯. దత్తపది : ఊఉ. భారముగాదు సారతరబంధము ఛందము(ందీర్చుచు౯ వచో వారము6గూర్చి పద్యములు పల్కుట, అందు రసోత్తరం బలం శారము పొందునట్లు పలుకజవలె సత్కవిలోకమౌళి మం దారము కాళిదానువలెః దక్కుకవుల్‌ పలుకంగ నేర్తురే +

180 శతావధాన 1వబంధము

తే.గీ, అల్లక్షేతయ్య సంగీత మమృతధార తా్థగరాయల సంగీత మలరుందేనె రెంటి తారతమ్యము వివరింప నిపుడు వశమె మాదృశసాహిత్య భావుకులకు.

85. విజయవాడ : 1.5-1868

సమస్య : దీపము వెల్గుచున్నను గది నలువైపులనిం డె వీళటుల్‌.

ఊఉ. కోపము'జెంది యుద్ధమునకుంజని శ్యతుల నుక్కడంచుచుజ బాపండు రోవసంహతుల బాల్బడి (పాణమువీడె నక్కటా! తాపముమీఖి గొల్లుమను తన్వుల కొప్పులు వీడ నెల్లెడకా దీపము వెళ్లుచున్నను గది౯ నలువైపుల నిండెంజీం౧కటుల్‌.

దత్తవది గ్‌

ఊఉ లేండిట విక మోద్ధతి దలిర్చంగ మార్కొనువాండు మొన్న చా కోడి _పగల్భముల్‌ పలుక నూణశొన(ంబోలునె ? కంఠకోషయిం తాడి యటంచు.6 గౌరవసభాంగణమందు మురారి పల్కెడు౯ా బోడిమి( జీ(;కుజేండు భయముంగన భారతవృ త్తమారయకా.

ఊఉ. కూడిన సభ్యసత్తములు కోవిదు లుత్తమసం ప్రదాయ సం (కీడనలోలబుద్ధులు వరిష్టులు నేం డవధానకార్యము౯ జూడంగ వచ్చినారు, మననుకా బలుపోకలు పోకయుండ థీ తోడనమెందు నేర్చడని తోవ లభించుత మంచు నెంచెదకా, [ధీతోడనము = బుద్ధి చెడుట]

సంజయగాంధి మరణము :

ఊఉ. కొంచక వేడ్కతో! దివిచికొన్న విమానము పల్లటీలు గొ ట్టించుచు గాలిలో శకునిఠేవ నిరర్గళయానమున్‌ (బద రించుచు నేల(గూలె. దల్మవీలంగ సంజయగాంధి, డిందె స ధఫ్యంచు+డి, రాచపీను(గొకండై చనడన్‌ నుడి

మూదలించుచ. ౯,

[(స్మధ్యంచు(డు = కూడ(బోవువాండు ]]

ద్వితీయ ఖండము కే8ి1 తే.గీ. ఇందిరాగాంధి ృదయమ్ము కందిపోయె గలత(జెందెను రాజీవగాంధి బుద్ధి మేనకాగాంధి చిత్తము లూనమయ్యె ఖభావిభారతనేత స్వఃపదముంజేర.

మ. ఆమలాచారు.ండు కామకోటి యతిరా డాస్టానవిద్వాంను. డం చు మమత్వమ్మునంబిల్బెనో, కనెదమంచు౯ా సారసాహిత్యసిం ధు మిమ౦కకా మజింబిల్బెనో, యెజు(గ నన్నుకా ముష్టి

వంళాఢ్యు. డా ర్హ్ర మనస్కుండు స్మరించుటల్‌ తగదె ? స్ముబహ్మణ్యకా స్త్రికా ఘనుకొ,

మ. మహతీశంకరు పేరుచెప్పక ముగింపకారాదు, జంధ్యాలవం శ హిమాంశుండు సరస్వతీచరణపూజాలగ్నబేతో2బ్దు( డీ మహముకా దీర్చె సమస్తముకాసభ ఘటింపన్‌ రక్తి గట్టింప ధూ ర్వహు( డే తాదృశు(డెందు మాకు6గనిపింపకా లేదు

నిక్కంబుగణా. కం. నుబ్బన వధానరసముక£ా సుబ్బన చూజగను (గోలి సూడిదలిడి పె ల్లుబ్బు ఘటించిరి రోటరి క్లబ్బు మహాసభ్యతతికి గైవారమ్ముల్‌.

మత్తేభ వికీడిత మాలిక : కవిమూర్థన్యులు పద్యగద్యరచనా కంజాతసంజాతు లొ క్క వడికా శఘ్‌మతోడి దీర్చిమయు శ్లాఘాపా్యతమై యొప్పంబ ల్కు, వచక్నుల్‌ కలరెల్లభాషలను, దెల్గుంభాష తీర్వేబు, త త్కవికౌశల్యము వేణు, అశుకవితాధారానిరాఘాట వై భవ మట్లుండ( బిషృచ్చిషుల్‌ నిలిచి యేభావమ్ము నేపద్యమం దు వపచింపకావలె నందురో మజియు నందుక౯ా గట్టుబాక్లెట్టి వా

18% శతావధాన [పబంధము ని విధింపకా దొరకొందురో యరసి, వానిం జక్కగాందీర్చి ప ల్కు వరీయక్యపతిభావిలకణుడు తెల్టుంజోదు, మేథధాబల (పవణత్వంబది కోటికక్క వరుసక్‌ (బాగుక్తపద్యావళిణ దివియంబట్టి యథాకరమ్ముగ సభాదేశమ్మునందప్ప'జె ప్వు విశేషమ్ము తెలుంగుకోవిదుల యాఖభోగమ్ము రూపించు వి ద్య వివేచించి కనుంగొనకావలయు, నేతద్విద్య రూఢాఖ్యమై యవధానమ్మనుపేర శోభంగనె నాద్యస్వామి యెవ్వాండా కా ని విపళ్చిన్మణి మాడభూపషికులధానిజ వేంకటాచార్యు నా లువు శాస్త్రమ్ములు నేర్చినట్రి జయశీలుకా ధీరు మున్నెన్నుటల్‌ తవు, నయ్యార్యుని పిమ్మటక౯ా సుకవితాలాలిత్య హాస్యోక్తి ప ల్లవ వైయాత్య పురాణ కావ్యనిచయక్షాఘిషఘ్ట్రపాండిత్య మా థవులౌ తిర్చతి వేంక కేశ్వరులు శ్రీధన్యుల్‌ విరాజిల్లి రా స్త్రవనీయాత్ముల శిష్ణిసంఖ్య పలుకకా శక్యమ్ముగా దెందజో యవనిఇ జెప్పికొనం దొడంగిరది గొప్పంచుక్‌ దదంతేవస న్నివహంబందు గణీయుడొక్క(డెసంగు౯ా వేలూరి వంశేందువా శివరామాహ్వయు. డెందొ వ్యాకరణము జేపట్టి మేధావియై యవల౯ డగ్గరి యావధానిక కళావ్యాసంగియయ్యకా, గురు (పవరుల్‌ సల్చు వధాన కార్యములలో( బాల్బంచుకొంచుకాజరిం చు విధేయుండన6 ద్యత్చభావము నుపక్షోకింపగాంనేల? చి న్న వచోబంధము చిన్నచిన్న విజుపుల్‌ నాజూకు గన్పట్టు మే లవు లోకోక్తులు, శబ్దశాస్త్రపరిచిత్యాల్పణ్యముకా జూపు విం తవు రూపొప్పు సక్మత్పయోగములు, పద్యంబాత్మము.దాంకితం బవు చందమ్మున జెప్పుచొప్పు శివరామాభిఖ్యునందొప్పు, స త్మవితాధుర్యులు ధారణ్యాపవణులై (శాల్వైఖరుల్‌ మృగ్య, ము ద్ధవిడి౯ బర్వత శేఖరోపలసరద్ధంగారుర స్ఫూర్తి వా బ్నృవధారక రమణీయపద్యములు సందర్భోచిత్మపౌఢ రీ తి వచింపంగల విద్వదుత్తములు స్వాదీయః పథ్యాగేసరుల్‌ నువిచారుల్‌ పలుమందియుందురు సుయశష్కుల్‌, కాని పూర్వోక్త ప

ద్వితీయ ఖండము 188 ద్య వితానమ్ము (కమ్మపక్ట ప్రగతి సద్యస్సంగతంబౌనటుల్‌ (వవచింపంగలవారు వేయికొకరై రాణిం్రు విద్వన్మహా కవులందుకా, శివరామశాస్త్రి ధిషణాగాంభీర్య మాశ్చర్యకృ ల్లవణౌదార్యము, దేశికుండయిన చెల్వప్పిళ్ళకుక దీటుగా నవు, శబ్దమ్ముల కూర్చుతీర్చు కడురమ్యంబై దివాకర్లకు౯ మివులక£ా దగ్గరి చుట్టమై పరగు సామీచీన్య మెప్పట్టునకా లవము౯ శెదిలి. బొందదన్న నవధాన[పొఢి నూహింపంగా నవు( గౌవ్టువజ నిర్మిమీష తనలో నత్యంతము౦ గభియుకొ జవు లూరించెడి పద్య కావ్యమును సంధినింపంగా జాలండ య్యె విధాతృపతికూల తాభరమునః హేతు(పమాదాదుల౯ా వివరింపంబనిలేదు, అధ్యయన 1పావీణ్యమ్ముతోంబాటు నే ర్చి విదేశీయములైన భాషలను, గూర్చెన్‌ జ్ఞానభండారముల్‌ భవితవ్యమ్ములు పెక్కు[గంథములు, సంపాదించి నారామమం దివతాళించు కుటిరమధ్యమున. దా నేశాంతయోగస్థితి౯ భవనిస్తారకమైన శాంతిఫల; మీభంగి౯ (బవర్తించె నే కవి? తానేర్చిన విద్య జీవితమున౯ా గపష్టించి తాందీర్చు ప ద్య. విభేదింపక యేకరూపమునం జెల్వౌలిల సంధించు నా ర్జ్వవ మెవ్వానికి/గభె? సింహపటు గర్జాదుర్ణయౌర్జిత్య మా హవరంగమ్మును బోని పండితసభకా వ్యక్తీకరింపం గలా డెవం? చాశుుపకటో క్రిపద్యముల నెన్నే గుపష్పుచుఃా శబ్ద్బశా స్త్ర వియత్సింధుభగీరథ్యపథ దలిర్బంజెల్లు నెవ్వాని? కా యవికారాకృతిధన్యమూ రికి? సుధాహారాచ్చ నీహార చం (దవిఖైరావణ నందన్మదుమసుమ పత్య(గడిండీర కాం భవజూటా(గ్రనటద్విశంకటనదీ బాంధవ్య దీవ్యద్యశో ధవళిభూత దిగంతరాళునకు, విద్యావంశపారంపరీ చృవిరకామతి బద్ధకంకణునకుక స్వర్వాసికిక్‌ శాస్త్రవి త్కవికికా, జితశిఖండి జాత సవిధోద్యత్చీఠ విిభాజమా న వపుర్లక్మకి, నేతదుత్సవసభళ గై వారముల్‌ గూర్తు? గా రవముః జొప్పడ( గేలు మోడ్డు మతి నారాధింతు( జి త్తమ్మున౯

184 శతావధాన [పబంధము శివరామయ్యలు తెల్టుదేశమున నక్షీణోత్సుకత్వర్ధి సం భవమందజవలెనంచు, మించు(పతిభ£౯ (బాగల్భ్యమేపారంగా నవథధానమ్ము లొనర్చంగావలయునం చచ్చిన్నవిద్యాన్వయ (వవిశేషేదయ సంపదాయిగత సౌఖాగ్యమ్ము నిత్యమ్ముగా రవిచం(దోజ్ఞ్య్రలమైన కాలమున సంరక్షింప దీకారతిజ దివురంగావలెనంచు.€ గోరుకొ నెద౯క ధీమంతులారా! సుకృ త్నువులారా | యవధానదర్శన సముద్యోగాత్ములారా! కొనుం డి, విన్నమాంజలి పాళి (ప్రాగ్విజయవాటి రోటరీక్ష్సబ్‌ జనుల్‌. 886. విజయవాడ : 1111007 మ. తొలుతజబేర్కొని మాడభూషకులచం్మదుకా వేంకటాచార్యును జ్వల మేధానిథి బేర్కొనజ వలయు జ్యోత్స్హామంజులభ్యాతి పే శలుల౯ా దిర్భతి వేంక కేుశ్వరుల6 బూజ్యవ్యక్తు లేనాంటికి౯ దెలు6గుజాతికి నీతిమూర్తులని సంధింతుకా నమఃపుంజముల్‌. చం. అరుదగు కూర్మిపేర్మి గడియారము వేంకట కేషళాస్త్రి స ద్ధురువరుండాదరించి నను(గొండొకతావున నిల్చె, నెయ్యెడక౯ా మలణువక తత్పదమ్ముల మనమ్ముననిల్చి భజించుచుంటిం జే కుజు గురుభ క్రియుక్తులకు( గోటిశుభమ్ములు కామితార్థముల్‌. ఊఉ. నాయవథధాన మెందెసంగినకా [బియమారంగ వచ్చి సత్య నా రాయణ విశ్వనాథకులరత్నము దీవెన లిచ్చుచుండె. దా వై యమిత్రపమోదవశు(డై యిపుడామహనీయునెంచి (_బ హ్మ్‌యు నమస్కరింతు జనిప్ఫక్త మఘమ్మది విళశ్షృథమ్ముగాకా. చం, ఇరువదినాలుగేండ్లుచ నె నిప్పటికిక స్మృతి నిల్చియుండె, భూ సురులు (1పయాగశాస్త్రి జలసూ(తము రుక్మిణినాథశా స్త్రియు£్‌ సరసులు హాస్యథూర్వహులు చక్కగ నాయవధానపుకా సభకొ జరిపిరి రేడియోముఖమున౯ దొలుదొల్త రసోత్తరమ్ముగజ.

ద్వితీయ ఖండము 185 తరళవృత్తను : నిగమసూ క్తిపవ్మిత జిహ్వులు నేలవేల్చులు శాస్త్రపా రగులు పండితపుంగవుల్‌ మధుర్మపబంధమణుల్‌ కవుల్‌ తగు రసజ్ఞులు (పాచ్యసంస్కృతి ధన్యచిత్తులు, కేల్లవజ మొగిచి (మొక్కంగ నర్హులిందజు పుణ్యగణ్యులు సత్తముల్‌. కం. సఖు(డగు మహతీశంకరు నఖర్వ విద్యాగభఖీరు నఘఖీరు (శవ స్సుఖదో ర్రిసారు. బొగడెద ముఖరిత జంధ్యాల కుల సమ్ముద హిమకరుకాం ఆ.వె. నడుము విజిగి కూలంబడు ననుకొన్న ఛం దస్ప్సరస్వతీమదవతి నేండు _ నాడుచుండె నృత్య మవథధానరంగస్థ లమునం జరణనూపురములు (మో6గ ఉ. ప్యతుండొకండు కల్గుటకు6 బూర్వమె వీడ్కొని వ్మిశమించె స చ్చాతుండు చెళ్ళపిళ్లకవి ధారణ నిల్వ దటంచు.4 (బాయమై ప్మాతుండొకండు కఖినను బాయక నేనిటు లుద్యమించుటల్‌ చి్మితము గాదె? యుజ్ఞ్వలరుచీ ! యవధానకళాసరస్వతీ 1 చం. ఎసకమెసంగ నాధునికు లెన్ని తెజంగుల€ బల్లటీలు గొ ట్జి సివము చూపిన౯ గుణపటిష్టులు పూర్వుల శకాలిగోటికై న సవతుగారు, నేనుంగగునా ? బలుపుంగని చిట్టియెల్క, సా హసమున నుద్యమించు నకృతాత్ము ననుకొ కమియింప వేండెద౯జా. ఆ.వె. మొనసి గుళకతాళ్లు పోసి డబ్బా (తిప్పి నప్పు డెదియొ వింతచవ్వ డెసంగు నర్ధరహితశబ్ద మది యాశుకవితావి శేష మనిన నేమిచెష్పవలయు |

186 శతావధాన (ప్రబంధము

ఊఉ. రోహిణ(జేరి పంకజవిరోధి శనైశ్చరు దృష్టి కగ్ధమై స్నేహము(గోలుపోయె, యతిజీవితముంబలె, లౌకికోత్సవ శ్రీ హవణిల్ల కీ సభయుజేడ్పడునోయని సంశయింతు, బ తూ్య్యూహముంబాపి చండకరు(6డోముత( దా (గహరాట్బ్రసిద్ధుండై.

నిషేధాక్షరి; సరస్వతి.

కం. ఉత్కుల్‌ మాలయదృక్కుల్‌ సత్కుల్‌ శంయుల్‌ శిఖుల్‌ వచక్నుల్‌ శిల్చుల్‌ యత్కళ కభిన్నమూర్తులు తత్కళ వర్షింతు దాన దద్ధ్వని వినుచ.౯.

సమస్య : రాముని సత్యభామ సుకరమ్ముగ రమ్మనె న్ముపసన్నయెం

ఉ. ఏమని దానికిచ్చి సుమ మియ్యెడకుం జనుదెంచినాండ వో యీ! మధువైరి! పొమ్మనిన. గృష్పుండు తత్పదముల్‌

(గహించి వౌ చా మధురత్వము£ా నెరప స్వస్సుమము౯గాని తెమ్మనెశమనో రాముని సత్యభామ నుకరమ్ముగ రమ్మనె స్ముపసన్నయె,

దత్తపది ]

మ. ,పతినల్‌ దీర్చంగ బాండవేయు లనికికా రాకెట్టులుందుర్‌ సుహృ న్మతికాకుండంగ( జ్కక్రికెట్టులగు నోమజా స్యందనక్షత్తయౌ సతులేడ్వ౯ ధృతరాష్ట్రనందను లింక౯ా జాకెట్టులుందుర్‌ బలా యతి వర్షింవుము నీవచొాగరిమ పెం పాకెట్టులూనుకా సభకా.

సుదేష్ట మనోభావము ;

చం. తనకును సోదరుండు శతదంతిబలుండగు కీచకుండు కో రె నతివ( గొత్తడిక ములుచ హ్రీపరిహీణుండు మందలించినక వినండింక రోట శీర్షమును బెట్టక తప్పదు, వీండు చచ్చు, నా కు నొదవు నింద యంచు మదింగుందె సుదేప్తయు

భారతమ్మునకా,

ద్వితీయ ఖండము 187 ఆచాక్తపద్యములు : వూలదండలోని దారములు. తే.గీ. సర్వశుక్నయై తగు సరస్వతి గళమున రంగురంగుల దండలు [(గాలుంగాక నిజతనూకాంతి లియ్యమై నెగడునట్టై దారమును జూచి ముదమందు. దళ్లి వాణి. మహర్షి ధ్యానయోగ విశేషము : ఊఉ. ధ్యానము మానసంబనెడు తామరసాకరమందు నిల్చు ను చ్భూన నిషద్వరాదికము శ్ముభమొనర్చెడు చిల్లగింజ, య మ్లూననుధారనసం బవీరళంబుగ6ంగార్చెడు చందమామయౌ ధ్యానము సర్వసాధనము థ్యానము మించిన యోగమున్నదే? ఉ. మంచిది ధ్యానయోగ మనుమానము మాను(డు థ్యానయుక్తి న భ్యంచిత శేముషివిభవ మబ్బు6 గళాకుశలత్వ మబ్బు. (బా పంచికకార్యజాత పరిపాకసమ్ముగవిలాన మబ్బు, లో నెంచినదెల్ల రూపుగొని యేర్చడు ముంగిట పారిజాతమైః శా ఊహాపోహల' (గిందుమీందగుచు భావ్మోదేకముం జెందినకొ దేహ్మపేంఖయు నూ+గియూ'గి సడలుక౯ా దేజమ్ము.గోల్పోవు; ని (దా హీనత్వము బుద్ధిజాడ్యమును రుద్ధశ్వాస కాసమ్ము ఖ డ్డూ హృచ్చూలముఖామయమ్ములు మనుష్యున్‌బట్టి జ పాలార్చెడుకా. ఉ పారములేని సాగరము బాహులనీందక తప్పదయ్యె సం సారము, ధ్యానమకా పడవసాయము గల్సిన సౌఖ్యమబ్బెడుక జేరి మహేశయోగి పరిశీలితమై తగు ధ్యానము[(దంద త్సార మెబజుంగు(డంచు( బరిషజ్జనులాడునుడుల్‌ (పశ స్తముల్‌.

188 శతావధాన [పబంధము

87 విశాఖపట్టణము : 0.8.1880 నిషేధాక్షురి ; కుబేలు నిల్లాలి హృదయము.

కం. వస్తృమతిస్థిర పుద్భి

త్స్వస్త్సృ ట్స్భాతియ తుగృద్ధిపదమౌ, లేదే

శాస్త్యాతి భిన్నపద్ధతి

విస్తృతగతి సతి కుచేలు వెతలనిడునాకో |!

[వ స్ప్రృమతిస్థిర = గృవాస్టుని మననున నాటికొనియున్న, పుట్‌ = పున్నామనరకమును, ఖిత్‌ = భేదింబెడి, స్వః = స్వర్గమునందలి, తట్‌ = ఆశయొక్కు స్ఫాతియ = పెక్కువయే, తుక్‌ = సంకానముయొక్క, బుద్ధివదమౌ == పెరుగుదలకు మూలమగును, ఒక6ండయిన గయ కరుగునను నాసతోనే పలువురు బిడ్డలను గనుచుండిరి. ] దత్తపది : ఊఉ. రాగముతోడ6 జిత్తమడరజ నవదంపతు లుద్ధతి౯ ముహు

ర్భోగమునందు సక్తులయి పుష్పశరాహవకేళులజ రస

త్యాగము6 జేయుటొప్పునె* దురంతము తత్కి్శియ,జేసి దీర్ణముల్‌ రోగము లుదృ్భవిల్లెడు నలోలమతి£౯ జరియించు టొప్పగుక్‌. నమస్య : జానము సంగతిజ్‌ సుఖనిదానము గానము జీవితంబునకా. ఊఉ. మానవనాథ ! కౌరవుల మాటందలంపుము, పొండవేయుల౯ మానితశార్యులకా గనుము, మంచియ కోరుదువేని చెప్పుదుకా వీనుల నొగ్గు మెయ్యెడ వివిక్తము ధర్మము స్వల్బ్పసంఖ్య సం తానము సంగతిక సుఖనిదానము గానము జీవితంబునకా. చం. కమలముఖీలలామ తనకానుపు రెండవదాట వైద్యవా సమునకు(బోయె. గాచికొనె శస్త్రచికిత్సకు వీలు లేమి( జి త్త్రమునం గలంతంబొందె నొకసారి ఖిషక్కులు సమ్మె(జేరి కా ర్యమునకుః బూనరై రకట |! యయ్యబలాస్థితి యేమి చెప్పుదుకా.

ద్వితీయ ఖండము 189 అళూక్త వద్యుములు = తరువోజ వృత్తములు : మనుజుండు తానొక్క మధురమందాకే మత్స్యలోచనంగూడి మారతండత్రవశు6 డనయమ్ము (కీడించు నాత్మీయతేజమది వ్యుతపౌత నిరంతరధార(€ బెనుపాందవలెనంచు( బెద్దయు6గాంక్ష వేవురుగలిగిన బిడ్డలు తనుపు గనంబో6డు దీనికిగారణ మరయ. గమలాసను సిసృక్షే శాదన నగునె? తే.గీ. కన్నకొడుకొక్కండు గతింప ఛిన్నతంతు బాల దిక్కులేదని యేడ్వ వైద్యుండొకండు తిరిగి శస్త్ర చికిత్సచేందీర్చె దంతు వపుడు పునరాత్నజోదయమందె బాల, సీ కమలాసనా! నమస్కారము నీకు, స్త్రీ జనసంఖ్య యెక్కువ సలుపంబటోకు మేనజికంపుంబాచిన సరక్తవి వాహసంబంధముల్‌ (వాసిపెట్టు మూర్ధ్యరేతస్కులై యోగపద్ద్ధతి నిల్చు పురుషోత్తముల( జేయంబూనుమింక వేసక్టమీలు ట్యూబెక్టమీలు నిరోధ సాధనమ్ములతోడ బాధ యేల? పుష్కరద్వయ. కాలము పుడమియెల్లం బుట్టుటయు గిట్టుటయు లేక పొదల(ంజూడు పవనసుతు(డొ గురునుతుండా (బహ్మపదము బడసి చూచికొందు ఠటంచు వదల(దగునె?

190 శతావధాన (ప్రబంధము

తే.గీ. వైద్యశాఖాథికారులు వైభవఘను లరయ నెందబు లేరు, భాషాఖిమాని బెండపూడి లక్మణరావు పండితాప్తు తీరునకా మంచివారలు లేరుగాని.

88. (శ్రీకాకుళము : 22-2.1068

మః. అరయక౯ా బాపటబొట్టు కుండలములున్‌ హారమ్ము

లోథాాణము£౯ సరడుజ గంకణముల్‌ భుజాంగదములు౯ జాంబూనదా చృచృవుల్‌ విరియ బూంచి నిసర్గశుద్ధతనుదీ ప్తిక దెల్లవోంజూచి యం కురితస్మేరవిలాసయౌ కవినుతకా గొల్తుక గిరాందేవతక౯ా.

మ ధనదాశకా దగు రాజధానియగు హదాబాదు తానేడ, పొ ల్చిన భూలోకపు నాకమౌ తిరుపతిక్షేతమ్ము తానేడు ని లిన శ్రీకాకుళమేడ, యీనడుమ నాచే నెన్ని చేయించినా వని వాకొందు మహాసభల్‌ జనని! చోద్యంబయె్యెడిక౯' భారతీ!

ఉ. భూరమణుల్‌ సెబాసనంగ (బోడతనమ్మున' బద్ధరత్నముల్‌ గూరిచినా( ఉపూర్వగతి. గుండలియౌచు “శతావధాని యక పేరు గడించినాండు గణనీయు(డు, కారెముపూండి రాజమ న్నారు సమీడ్యు౦డౌ. గనదనాహతనిర్మితి సిద్ధహస్తుండై.

శే.గ. తాత కవనపుంబోడిమి ద్యోతిలంగ దాను రాజమన్నా రభిధానుండగుచు6 దగు6 గళాశాల కధథ్యక్షతన్‌ వహించి మత్సఖుండు చం్యదమస్పఖమధురకీ ర్తి.

ద్వితీయ ఖండము క్షత జనకాస్థానమున శ్రీరాముండు. మ. జనకక్మాప సభాంగణోజ్జ్వల ధనుస్పందర్శనోత్సాహ కో భను€ డిక్వౌాకుకులో దృవుం డభినవవ్యాకోచ రాజీవషం డ నితాంతోత్సుక గంధవారణగతి౯ గన్పక్లై స్థాయిండన౯ా వనజాకుండన వేజుకాదనెడి భావం బేర్చడ£౯ శ్రీరతికా. దత్తవది : రామాయణవరముగ, కం. భయము గదుర యతియై దు రృయమున. జలిందాంగిలించె. నాథు(డెటి/గి జ్యా రయమున నా దొంగందునిమి జయమునుగొనె రామగొాళ చర్చింపంగకా. దత్తపది : భారతపరముగ,. కం. భయము దిగగదావి భీము(డు నయము (బకటించి ధర్మనందనుండు ధనూ రయము(6బజపి యర్జును6 డని జయము(గనిరి భారతమ్ము చర్చింపంగక, సమస్య : అన్నములేని భోజనము నప్వుడుపెట్టిరి పెండ్డీ విందులో. ఉం అన్ను లమిన్నయుం (బియ్యుడు నాధునికమ్మగుపద్ధతిఇ వివా హోన్నతి సంగ్రహించి రలహూణులచాడ్చున బుడ్డునింపి యు ద్యన్నవమద్యమిచ్చి యుపదంశములిచ్చి పయస్సితా విశి ష్టాన్నములేని భోజనము నప్పుడుపెట్టిరి పెండ్లివిందులో. 89. (శ్రీ కాళహస్తి: 1.419872 నిషేధాక్షరి : సువర్ణముఖీనదిలో నీరము నింపవలెనని శివు నర్థించుట. కం, ఈ శుచి దదబ్ధ నీళుల్‌ లేశపుంజుక్కేంగనంగ లేకేపోన

192 శతావధాన ,పబంధము ద్ధాశలు మృగతృష్ణలు. పె ల్లౌ, శర్వ! సువర్ణముఖరి నప్పులొసంగవే [శుచి = (గీవ్మర్తువు. అబ్ధజ నది. “ఆబ్ధా కూలంకషా? వైజయంతి.) సమస్య : కవనమ్ముకా విరజిమ్ము సత్కపివరు౯ గాంబెక్‌ దిసన్నాకులజా. మ. నవరాజీవదళాక్షి చారుముఖి కాంతామౌళి రత్నంబు భూ పవరుకా స్వాంతమునం దలంచుచు ధృత్మపావారయై యుండ, నొ క్కవడి౯ రూంరు మరుత్సదృగ్ద్వనిచెలంగకా లేచి యచ్చో నో కవనమ్ము౯ విరజిమ్ము సత్కపివరుజ గాంచె౯్‌ (బసన్నాక్షులజ్‌. మళ్లెపూవు (పాముఖ్యము గ చం. సొలసి నిదాఘకాలమున నసుందరింజేరిన నాయకుండు త ల్లలితసువర్ణభూషణ విలాసము త్మ్యత్పియవాక్చృమత్కి )యన్‌ దల(పండు విచ్చి తత్కబరి దార్కొని తావులుజిమ్ము మళ్లెపూ పొలపము నెంచు(, దుంటవిలు పూంచి మరుండెలయింప! జొక్కుచుక, [వకృతము కవిరాశిలో శనిశుకులుండుట - తతృలము, కా, వికర్టంబున నేకపాదమున నెఫ్ట్‌ తాబురికొ సౌరి ధా (తీకాంతాసుత దైత్యదేశికులు వ్యా ప్తికనిల్తురో యపైదో లోకకోభము గల్గు, మార్గమునంగూలుజ బండ్లు స్త్రీజాతి కే దో కిడౌ. బలుచోట్ల, మానసము నాందోళింపంగా,జేయుచుఇా. ఉ. ఖిక్షువొాకండు పెట్టుమని వేండండు, వాకిటనిల్బ్చి పల్కెడు౯ శిక్షరుమాడ్కి, ధీరసరణి£౯, గడు(జ్మితముగా6ంగ( బెట్టి త్వా దృక్షు(డపాటమేలు, మజియించుక పెట్టక కూరుచుండి మా దృక్షు(డవొట కూడదని తెల్లము గాంగ భవిష్యదర్ధముజ,

ద్వితియ ఖండము 198

0. ీశైలము: లిం 1884 శా దై వఫతీయాకమనజ (సిద్ధింగనియె౯ ధ్యాతీస్టలి౯ ద్వాదశ

జోర్టితిర్లింగకదంబకంబున నుచూశుభస్మితాపాంగ కే

లి తాతృర్యము మళల్లికార్టున మహాలింగంబు, నానాజను

ర్వాాతోత్తంభిత పాతకోచ్చయతమః[ప్రాగ్భారముజా బాపదే? ఆ.వె భరతదేశమందు. బరగు నష్టాదశ

టే క్రిపీఠములను షష్టమగుచు.

బర(గుచుండె నిందు (భ్రమరాంబ పీఠము

ధ్యాతృ కామ్య సిద్ధిద్యపతిప్ట, తే.గీ. ఎందువెలయు జ్యోతిర్లింగ మందుశక్తి

పీఠ మది వెలయుట సంభవించు టరిది

వాసి నుజ్జయినిక వారణాసి వెలసె

వెలసె శ్రీశైలమున మహీతలమునందు. కం. పార్వతి మళ్లిక యనఃదగె

సర్వజ్ఞుం డర్దునుండు శైలంబిది త్రీ

ధూర్వహము కృష్ణవేణీ

వార్విలసిత తీరభూమి వర్యముగాదే? నిషేధానరి; (పాకెష్టు విశేషము. కం. రాల్చిన్కు కట్టిజాల్‌ పు

ట్రిల్బకవహి నాంపి నింపిరిట వా ర్నాళుల్‌

చే ల్బెమ్మగిల్లి పండు౯ా

బెల్బ౯ శ్రీశెలసేతువిథి మెచ్చందగుకా.

వ్‌ 13

94 శతావధాన [పబంధము [ఆకసమునుండి రాలు చినుకు వాలుకట్టి, పుట్టినింటికి == అనగా కడలికి జనుట కద్దు, అ పద్ధతికి స్వస్తిపలికి, (పొజెక్టు కట్టిరి, ] దత్తిపది ; కుటుంబనియం[తణ సంబంధిం చం మితముగ బిడ్డలకగనుట మేలని పెద్దలు సారెసారెకుకా హితము వచింతు, కర్మపరివృత్తి. గుటుంబమునూని యేగతి౯ యతిగతి మానవుండు నడయాడెడు ? తంతువు (తెంపివేయ స మ్మతి యిడదయ్యె భారతము, మంచియు'జెట్ట గణించు టొప్పగుకాం సమస్య: మువ్పది ప్రాణముల్‌ గొనియె భూధరమందు మ హేశు డుండియుజఇా. ఉ. ఎప్పుడు తీబునోనరున కెప్పుడు దేవుని పిల్పు వచ్చునో చెప్పంగరాదు, ముక్తుండగు జీవుండు పోవు నిజాధ్వగామియై చొప్పడెమొన్న ఘోరమగుకొభ భువి లయకర్తయౌటం దా ముప్పది పాణముల్‌ గొనియె భూధరమందు మహేశు. డుండియుకొ, తండి కొడుకుల స్వభావములు : చం. తనయుడు తండిజాడలను దాజనుకెందును వింతగాదు, పా వనమునిభామంగోరి కృఠవాకుగతికజ నె నిందు డానుభ (దను గొన నర్జునుండు జడదారిగతిక జనె మూలహేతువై మనసిజు(డిందునందు నుకుమారవిధిక్‌ జిజబునవ్వులొల్క+డే ఇ తే.గీ. అనియె నూతన దేవాలయమని న్నెహు పండితుండు వచ్చి (పాజెక్టుం (బస్తుతించి దేవళంబులు రెండు భుక్తి మజి ముక్తి యొసంగి రక్షించు(గాక, సర్వోర్విజనము. కం. భారతికిమేడ, యున్నతి శారయ వేంఠకటనగము, సమర్హతకు శివుం డోరిమికి రాము(డీతండు ధీరుండు శివరామరెడ్డి తెలిపితి మీకు,

శతావధాన [పబంధము 195

చం. కృపణుండు శ్యుకు. డమ్మిథునగేహముంజేరెడు. దప్పదింక ద గ్గు పడిసెమంచు లోపల దిగుల్వడుచుండ నిదేమొ పొంగరిం చి పెరుగంజొచ్చె, నొషధనిషేవణ మక్కట |! పాల్లువోయె, గొం తు పలుకకున్న నెట్టులగునో సభ, నకాగృపంజూడు భారతీ!

91. సంబటూరు : ల. 119085

ఊఉ. ఇప్పటి కప్పుడే యిరువదేడు వనసంతములాయె, నార్జవం బొప్పంగ నెయ్యమూని, యొకయొచ్చెముపుట్టదు, కల్లగాదు, నా చెప్పినమాట వేదముగంజేకొను మీంగగడవంశపావనుజ 1దిప్పితి వెంటంటెట్టికొని దేశము నాల్గుచెజంగులం దగకొా.

ఉ. దైవమను[గహించెను గదా, తినందిండియు' గట్టబట్టయు౯ా దేవురుగొట్టులై శునిగతిజా జెయిచాంపంగనేల? యంచు మ ద్భావమునం దలంతు గుణవంతు(డు తాను నృసింహరెడ్డి త ద్భావమునం దలంచు6 దులితస్థితి భావసమైక్య మేర్చడ౯.

చం. అడుగము మాకొసంగుమని యన్యుల, నింటికి నేగుదెంచినకా, గుడువ(గంబెట్టి పంపుదుము కూరిమి సజ్జనపంక్తి కెల్తియ ప్పుడు బుధకావ్యగోప్టి ముదముజాగను చుందుము మాకు

'నెయ్యమే రృడుట విచ్మితమే ? భవపరాబ్ముఖచిత్తులకుకా (బగాఢమై. దశావతారములు :

సీ _ మత్స్యమై జడనిధి మడియించె సోమకు.

గూర్మమై కవ్వపుంగొండ మో సె గిటియై హిరణ్యాకు గిటడంగించెను హరియై వధించె (బహ్హాదజనకు వటుండై బలిదనుజు వంచించి కుదచియించె భార్గవుండై క్షృతపంక్తి( జెండె దశరథ రాముడై దశకంఠు6 దెగటార్భి శార్రియై దుష్టుల సంహరించె

కె9ి6 శతావధాన వబంధము బుద్ధుండై (తిపురస్త్రీల బుద్ధిమార్చి ర్నుదుచే వారిభర్తలు (దుంగంజే సెం గల్కియై మ్రేచ్చసంతతి. బిల్కుమార్చు హరి దశావతారచరి.త మభినుతమ్ము.

భక్త మీరాబాయి:

మ, అమరుండై చన6 బెండ్లియాడిన విభుం డైదెండ్లు సంసారసా ఖ్యమునం దేలిచి రాజభోజుండు, వియోగగ్లాని నాత్మీయదుః ఖము సంగీతముగా( (బియుండు హరిగా6 గల్చించికొంచుం

• జనక్‌. (బ్రమదారత్నము క్లాఘనీయయగు మీరాబాయి భక్తావళికా, నమన్య? నినునిను నిన్నునిన్ను నినునిన్నును నిన్నును నిన్నునిన్నునుకా. చం. _ అనిమిషనాథ ! యగ్ని! ధిషణా! యమ! వాయు! కుబేర! యాశ! పా శ! నిరృతి! రండు, మీగడ నృసింహుడు షష్టివసంత ॥ పూర్ణుం డొ య్యనందనయింటిలో నతిథియ జ్ఞము-జేయుచునుండి రమ్మ నె౯ా నినునిను నిన్నునిన్ను నినునిన్నును నిన్నును నిన్నునిన్నునుకా.

సర్పము దేవతామూర్తి .

మ. ఫణి జందెంబుగందాల్చె విఘ్నపతి, (గీవం దాల్బె శ్రీకంఠు డా ఫణి వైకుంఠుండు 'సెజ్టంజేసికొనె, షడ్వక్తు్రంండు కార్యార్థియె ఫణియయ్యెన్‌, ఘృణిదీప్తమస్త మణి దైవత్యద్యుతిన్‌ బొల్బు, వా కృణుతుల్‌ తతృణి దీర్చెనండు9,ఫణికికా గైమోడ్చు లర్చింపరే

సర్పము మృళత్యుస్వరూపము,

మ. ఎలుకల్‌ కప్పలు క్షుదజంతువులు గొవే? వాని భక్షింప( గో అలు చాలుకా విషమేల? (తాంచులకు, దీర్హంబైన దేహంబుతో

ద్వితీయ ఖండము 197 మెల(గుజ జూడక తో(క(దొక్కిన నరు మీటు౯ా విషోద(గ దం ష్ర్రిలచేం (దాంచులు మృత్యుమూర్తులు భవత్సర్గమ్మునజ

బద్మజా |!

సమస్య : రాముని వక్షమందెసంగ రక్తవదద్వయమ్ముద లద్దిరా 1

ఊ. కోమలి( జ్మితకూటమున!(గూడి మనోహరలీల మైథిలికా రాముండు (శోధబంధరతిరక్తిం జరింప6 దదంగనాం(ఘి లా కామృదులేప మంటికొని సార్యదగతిక రసలోలు(డైన శ్రీ రాముని వక్షమం దెసంగె రక్తపదద్వయము[ద లద్దిరా [యోషిక్సాదౌ వృాదిన్యస్య కరాభ్యాం ధారయేత్కుచౌ యశథేష్టం

తాడయే ద్యోనిం [కోధబంథః (వకీర్తితఃి_వా త్స్యాయనముని]

ప్రీ వ్యసనము :

మ.. తరుజీసక్తనరుండు ముందువెనుకల్‌ తర్కింప.డే పెద్దల౯ా గుబుతింపండు ధనవ్యయంబనిన సంకోచింప! డాపట్చితికా బరికింపండు రుష్మోగు(డై మసక పుంబాముంబలెక దెంపు పొం పిరివో మార్కొను నడ్డపడ్డ జనముకా మీనాంకు. డాడింపంగకా,

సమస్య: స్తనములు కేని పూరుషండు సంస్తవనీయుండు గాండు ధారుణిజా,

చం, వనరుహగర్భురాణఖియగు వాణికి బేర్కొన గానసాహీతీ వినుతకళాథ్యముల్‌ పరిథవిల్లు నటం్యడు స్తనమ్ము లార్జ్రభా వనులు (గ్రహింతు భక్తిందదుపాస్తియొనర్చి సరస్వతీకళా సనములులేని పూరుషుండు సంస్తవనీయు(డుగాండు ధారుణిజా, వృషభ జీవితము ; సీ అలమందలయందు నలవోక విహరించు కోడెదూడను దెచ్చి కొట్టముందు గౌండిపట్టునంగట్టి తోడుతో ముకుగుట్టి నురభివర్గము వంకంజూడనీక

196 శతావధాన [ప్రబంధము తజింజూచి కాండికిదార్చిం బర్వులు పేర్చి శకటము నీడ్చించి సాగుంపాలము చున్నించి గుంటకందోలించి, నీళ్లు దో డించి పప్రాయంబెల్ల డిల్లవోయి ఖండితాండయౌ వృద్ధశాక్వరము మెత్త బడిన6 బోషింపక కసాయివాని కిచ్చు రైతు భావిజన్మమునందు!. (బభవమందు షండు(డౌచు నాజన్మదాస్య (వృత్తి. వాలి దుశ్చర్య ; ఊఉ. భావజరాగమత్తుండగు వాలి రుమకాగొని పాఅందోలె సు గీవుని, రామబాణహతిః దెళ్ళి రుమకామబి తారనిచ్చె సు (గీవునకుకా బుణంబది సవృద్ధిక పద్ధతి. దీర్చెనోయనణ దైవగతుల్‌ విచ్శితములు దర్చముచెల్లునె? యెల్లకాలముక. సమస్య; కపురమిడిన నుల్లి కంపు పోదు. ఆఅ.వెం విశదనిష్టంబూని వేదచతుష్ణయ ము(జదివినను నీచు బుద్ది పోదు (పకృతిసిద్ధగుణము పాయుట కష్టంబు కపురమిడిన నుల్లికంపు పోదు. మద్యపానము న చం, మనుజులంజంపు పాతకులు మద్యముళ్ళగోలినంగాని తత్క్యి్యయకా మునుకొని చేయ6(జాలరన బుద్ధినెబుంగుండు మ ద్యమెట్టిదో తనుబల మెల్లంజెల్ల నొకదయ్యము చాడ్చున( బట్టియూ6పు6 దీ యు నుసురు, దాని సత్పురుషు లొల్లరు, చెల్లరు పొత ళా ళా లుర్వరకా, [పాఠ = (తాగుబోతు, 1

ద్వితీయ ఖండము 199 సమస్య ; వందే నా కిష్టమనుచు బావండు పలికెజా, కం. ముందే చెప్పితింగద, నా కుం దేవలె (శాద్ధవేళకు! బనసకాయక౯ా సందేహమేల +? జాగో _ పందేనా కిష్టమనుచు బాపండు పలికె౯ా. భారత(వధాని - రాజీవగాంధి : తే.గీ. ఆలువోయిన పండితుడేలె. దొలుత మగండు పోయిన సతియేలె నిగుడి పిదప గలిగె గేస్తు పాలించు యోగమ్ము నేండు భాగ్యశాలి రాజీవుండు _పబలు6గాక 1 శ్రొనదేవండు అవుతో వేదము పలికించుట మం పలుకన్నేరనిబిడ్దతో6 బశువుతో( బల్కిం[తు నన్మం(త సి ధ్ధులు సంక్రామయితల్‌ కవిత్వలలితోక్తుల్‌, తధతికా గోవుతోం బలికించెక్‌ మును జ్ఞానదేవుండన న్నబంబేల ? (పాజ్ఞుండు భ క్తులలో భక్తుండు, మంతసిద్ధులను సిద్ధం డమ్మహాత్ముం డిలక౯. ['యః కన్యాకుమారాదిషు సిద్ధమంతః స సంశామయితా కావ్య మీమాంస. ] సమన్య ః అమ్మా రమ్మనిపిల్చె భార్యను మగం. డయ్యర్థర్మాతంబునకాొ. థాం (క మెక మే ఘములీందతో డ(జినుకుల్‌ రాలజ దొడంగె౯జగడు౯ నెమ్మెక్కె౯ శయనమ్ము దుష్పటియు, మన్నింపందగుం దప్పుల౯ా వెమ్ము౯ నెమ్మది, ముద్దుగుమ్మ |! యలపూవిల్కాని (శ్ర్థందమ్మియౌ “నమ్మా! రమ్మని పిల్చె భార్యను మగం డయ్యర్థర్మాతంబునకా, [అమ్మ జవొణము, అమ్మా = బాణనూ,]

200 శతావధోన [ప్రబంధము

జంటకవుల యవధాన విధానము.

సీ వరుసగ బృచ్చకపాళికి6 గోరిన

పద్యము లొక్కండు పలుకుచుండు సరసోక్తిచాతురి. బరిషదావర్దన

వ్యాషృతి నింకొకండేపు నూపు నిదధజణు యోజించి యెదియే. గిష స

ళల య చఛాబ

మస్య' దీరిచికొంయడు మంతనమున€ బూర్వోక్తములు పద్యములు జ్ఞప్తికలయించి

కొన బరస్పరసాహ్య మనువుపడెడు జంటకవులకు నవధానసరణియనిన. బప్పులును బెల్లమును గాదె యెప్పుడైన నొకండు రచియించు నవధాన ముత్క్మటభర మగుట ద్విగుణసత్కృతి సల్చు టొపయికము.

గృహిణిలేని గృహము :

కం. హరిణీవిపులేక్షుణయగు తరుణీమణి గృహిణిలేని తద్భృవనము శ్రీ భరితంబయ్యును వనము గ తి రాణ చెడి దిక్కులేనిది యగు వికలమై.

“వైద్యో నారాయణో వారి? ,

మ ముదిమికా దేహము (కుంగి జర్జరితమైపో వ్యాధిబాధింప రూ. కీ దశకా జిక్కినవాని కౌషధథము గంగాతోయమౌ, వైద్యు. డె న్న దయాసింధువు మోకదాతయవు నానారాయణుండౌ నటం చుదితక్షోకమునందు జెప్పంబడె, వైద్యుకా గేశవుం డందురే? [శోక శరీరే జర్షరీభూతే వ్యాధిగ్రస్రే కళేఐరే జొషవధం జొహ్నవీ

తోయం వైద్యో నారాయణో వహారిః.]

ద్వితీయ ఖండము 201 మత్తేభ వి(కీడిత వృత్త వైళిష్ట్రము :

మ. మధురంబై కనుపట్టు వృత్తములలో మత్రేభవి(కీడితా 'ఇిధవృత్తంబది తెల్టునందు గణర్షప్తిక దూంగుటుయ్యాల మా డ్కి భురీణంబయి సాంగు నింపు గదురకా గేళిగతిజు దాని థీ నిధి తీర్చుకా గృతహస్తుః డార్జవమురాణింపణా నభకా జక్కగకా.

నమస్య : వింగరు లింగకాయగల భామిని వైష్ణనభామయే నునూ,

ఉ. బంగరు లింగకాయగల భామిని వైష్ణ్టవభామ యే'సుమా ఇిం గయిసేయు. గొవ్వెద, లలిన్‌ గయిసేసెడి. దత్చుమాళి యే రంగు థరించు6గోక్క యలరంగు ధరించెడింగోక, ముగ్గ శె వాంగన, వైష్ణవాంగన యొయారి యలంర్మక్రియలజ౯ా విదగ్ధయౌం

రామదూత ఆంజనేయుడు.

సీ, నేమంబు పాటించి స్వామికార్యము సల్బు

బంటు దుర్గభు+ండు విశ్వంబునందు. దాదృశుండగు బంటు తా లభించిన వాండు

చండదోళశ్ళాలియైయుండు టరిది యుండిన నణిమాది యోగవిభూతులు

పాందినవా( డొదవుట హుళక్కి యొదవిన వానియం దుత్తమశీలసం

పద కల్మి గగనపుష్ప్మపసంగ మిన్ని గుణములు తనయిందు వన్నెకెక్క.6 బండితు. డవధ్యుండగువాండు బంటు దొరక నీకు నీ ఖాగ్యఫలము వర్శింప(దరమె? జానకీరామ ! సాకేత సార్వభౌమ |

వీ0క్లీ శతావధాన [సబంధము స్రీలు కృత్యలు, చం. కృతయుగమందు రేయకయు (చేత ధథరాసుత, ద్వాపరమునః ధృతియుతయైన [దౌపదియు. గృత్యలనజ౯దగి రొక్కరొక్కరై కతి. గలి కాలమందరయః గృత్యలు లేని గృహమ్ము లేదు, స్త్రీ కతమున.గాదె లోకమున6గల్లు నరిష్టము లెల్లంబెల్లుగకా. సమన్య ; కాయలు గాచినవి పండ్ణు గావెన్నటికిజా. కం, శ్రీయుతుండు జేండు (పాత స్పాయంవేళల గడంగి చాపకళాభ్యా సాయతి మెల(గకొ జేతుల. గాయలు గాచినవి పండ్లు గావెన్నటికిక, [శాయలు == కిణములు. ] అన్న త౦(డివంటివా(డు. స్‌, తల్లిదండులకు బుృుత్మపేమ సమమయు్య్య జెల్లుం గనిష్టుపై జ్యేస్టు పెని యించుక ములుసూపి యిరువుర చిత్తముల్‌ పిత కన్ను మూసిన బెద్ధకొడుకు తత్కుటుంబభరమ్ము( దాల్భి తమ్ముల దిద్ది తీర్చి పెండ్లింద్లు వర్తిలంజేయు. అవావద్ధాన్ట “బితృసమో జ్యేషఘ్రాయన్‌ పెద్దలనుడి విందు మే కద, తమ్ములామీంద నొక్క యున్నతోద్యోగమో వృత్తియో వహించి సంప దాఢ్యులై తమ విశాసమునకుజా బు నాదియెైనట్టి జ్యేష్టు కేమాదికముల నరయు టొప్వుం గృతజ్జ్ఞతాన్ఫురితబుద్ది. జా ళా

ద్వితీయ ఖండము 208 షష్టిపూర్తి దంపతులకు ఆశీర్వచనము. మ. సృటికన్వచ్చ విఖావిసృత్వర యశస్సంపత్తి వర్ణిల్ల వేం కట నుబ్బమ్మ నృసింహరెడ్ధియు గుడికా గటించి రిచ్చోటం జౌ క్కటపుకరీతి, వికుంఠపట్టఖమునకా గల్చింపవే వీరకిజా న్ఫుటవి(శ్రాంతి గృహమ్ము శాశ్వతపదమ్ము౯ా లక్మినారాయణా! గురు వియోగము, సి. నీ లేఖిని౯ గావ్యనిర్మాణకళ పుట్టి (కమ్మర నాంధధోర్వి. గందళించె నీ యున్కి6జేసి రాణించిన (పొద్దుటూ రికి శాశ్వతిక యశోరేఖ గలిగె ని వేతి (ప్రావున నిక్కిన కవి పుట్ట పర్షికి చినస్వామి కీర్తి వచ్చె నీ పాదపచ్మముల్‌ నిరతమ్ము సేవించు నాకును గండపెండార మబ్బె స్వామి! శివఖభారతమహా(పబంధృకీ ర్తి! యింక మాకు దిక్కెవరు (బాహ్మస్వరూప | యెన్ని నూనెదివియలున్న నేమి ఫలము+ సూర్యు6 డస్తమించిన వెన్క శోభయున్నె ? థ్రీ వీర్యబహ్మాస్వామి. మః కొనె గోవిందమ నాలుగాంగం గనె నొక్కొర్తుకనుతకా బంచనం దనులకొ, మామకు జేష్టు నిచ్చెం బరతత్త్వంబుక (బబోధించె, స్టే చ్చుని మన్నించెను శిష్యుంగాంగం మహిమల్‌ నూపెన్‌ నవాబుల్‌ పదా రన గావింప వెలింగె, జీయనరె వీరబహ్మము౯ బేర్కొనకా.

వ0క్ష శతావధాన [వవ్రవింధము

దానఫలము,

మ, తనవెంటం దనభార్యరాదు, తససంతానమ్మురా దిల్హురా దు నిధుల్‌ సొమ్ములురావు, కాటికిజనకా, దోతెంచెడు౯

వఎంటం బా

(తునకుంజేసినయట్టిదానఫల మెంతో మేటియై, పెట్టిపు ట్టినవారే కద, నేంటికోటిపతు లుడ్డీనార్థ విశ్వంభరుల్‌.

అష్టాక్షరి,

ఉ కోటి జపింప(గఖితి వకుంఠితదీక్షు వహించి నేంటిము క్కోటికి మున్న యష్టలిపికూటము, దారితపాపతం[తము౯ గై టభవైరిమంతము నింకకా భయమేటికి నారసింహ! యె చ్చోట సుదర్శనమ్ము నిలుచు౯ హరిచ్శకము నీకు రక్షగకొాం

సంబటూరు,

ఉం. శ్రీమయమైన వైష్ణవుల క్షేతవిశేషము, చెన్నకేశవ స్వామికి నున్మిపట్టు, నరవాహనదిక్కున. బెన్న గట్టునణా భూమిసురా గహారమయి పొల్చగు [గామము సంబటూరు చాం (దీమృదుకిీర్తి మీ/గడకు దీటుగ రాజిలుచుండె రమ్యమై,

శా _ధారామాంద్యము గల్గు మెల్లగ వయోధస్త్వ్రమ్ము చెల్లకా వధా నారాతీయము ధారణ్యాపసర మొయ్యఇ డయు్యుటల్‌ గల్లు జ త్వారింశచ్చరదాగతిక (గ్రమగతికా ధార్థ్యమ్ము. గోల్పోక, నీ కారుణ్యమ్మునంాదె, నేండు సలువకా గంటి౯ సభః శ్రీహరీ!

92. సికిందరాబాదు : 28.2. 1888

చం, (శ్రమవిశదోక్తిలిల శతఘంటకవిత్వము జెప్పంజాలి, చి (త మధుర విస్రరాశుగతి దాక్యము(జూపి, (తిలింగథారుణిణ నమసితుడైనవాండు మతినాగకులేందుండు భట్టుమూర్తి వా గమబణుండు కేలుమోడ్చి పలుకందగువా( డవధానిపంక్తికిజాం

ద్వితీయ ఖండము 1205

ఊఉ. అఆంచితవాకృమత్కృతికి నందియవేసినచేయి, నిల్చి మె

ప్పించు వలంతి, చెళ్లపిళ వెంకటశాస్త్రి, వచఃపశ్ళప్ది సా

ధించిన యద్దివాకరుల తిర్పతిశాస్త్రి, కవిద్వయమ్ము వే

ల్లించిన దివ్వె యీకళ (పకి ర్తితమయ్యె! బరంపరాగతికా. చం. వినుత దివాకరాన్వయ కువేలమనోహరు వేంకటావధా

ని నిభృతసాధుశీల కమనీయచరితు బుజూక్తిసారు దీ

వెనలిడి వతృలత్వమున (బేష్యుల శిష్యుల నాదరించు స

జ్ఞనహితు భక్తియుకక్రి/ బరిషతృ్రథమాసను నెంచు టొప్పదే? నిషేధాడురి ;: నన్నయభట్టు. కం. ఉలుభూచంచత్చూ) మం

గళాంథథవాగ్దాత వగ్ను( గార్హ్యకథాకృ

ళు

త్తిలకుకా (బసిద్ధు నన్నయ

దలంచినం బుణ్యంబురాదె తత్హ్వజ్ఞులకుకా.

[ఉలుళా జ కెనుగొండయందు, చంచల్‌ +- [నూ = ఎగ యుచున్న 'సెలయేజువంటి, నగ్ను = వక్త్ర, కార్ష్యకథ = థారతము, ]

మ!

సమస్య: వన్నము భావముః దెలిసి ఫక్కున నవ్విరి కన్యకామణుల్‌ ॥ ఊఉ. ఎన్ను వసంతకాలమున నీరము(జేరిన సన్మ్నూతకంకు. డు

ద్యన్నుతిభాక్ర్రయీఫణితు లాడుచు శ్లిప్టుండు తద్ధతార్థ ముజా

మిన్నక విప్పి చెప్పుచు విమృష్టశిరస్కు6ండు వేడ్క్శ/(జూపంగళా

బన్నము భావముః దెలిసి ఫక్కున నవ్విరి కన్యకామణుల్‌. దత్తవది. మాల, జ్వాల, లీల, కాల, ఈ కళాశాల, జే.గీ. మాలయింబగు నీ కళాశాల( జూడ

జ్వాలయై విద్య శోభిల్లు లాలితాఢ్య

లీలం గస్తూరిబా గాంధి మేలిమి(గని

శాలహితవృత్తిగగాలు స్లాఘ్మాపయు క్తి

206 శతావధాన [వ్రబంధము

మ. జనసందోహము భీతింజెంద6గం (బజాస్వామ్యంబు రక్షింతు మం చు నిరాఘాటకటూద్ధతి౯ జరిపెనెచ్చో నిందిరాన్నేతి హా యనంగా నెన్నిక లద్భుతపచుర మయ్యస్సామ్‌ చరితంబు సే ర్కొనంగా శక్యమె? స్వాత్మనిఘ్టలగు ధీరుల్‌ వెన్కకుం జొత్తురే?

$8. సిమెంట్‌ నగర్‌ : లశ 1 1084

కం, నుష్టుపతిప్పితద్విప పృష్టాకారాలయాంత రీడేన్య నుర జ్యేష్ట పితృమూర్తికి నర (పష్ట యశోనిధికి దాశరథికికా జేజే.

సమస్య; పోట మహానురాగమున ముద్దిడంబోవంగ వద్దు వద్ధనెకా,

ఉం చీటికి మాటికిక నగుచు( జీరబెజంగును (దిప్పుచుకా గనుల్‌ గీటుచు( జెంగటకా నిలువ గ్రీబుండటంచు( దలంచుచున్‌భయో త్పాటితచిత్తు(డై తొల(గ(6బాజ(గ(జూచెడు మందు(జూచి యా పోట మహానురాగమున ముద్దిడ(బోవ6ంగ వద్దువద్ధ నెకా,

[పోటా స్రీవుంసలక్షుణా? = అమరకోశము. ]

దత్తపది :

శా మామామా యని కౌరవుల్‌పలుక నమ్మాటల్‌ వినక జాలమి£౯ా మీమీమీయని పల్క(బోకుండని కుంతీనందనుల్‌ బల్విడి౯ మేమేమేయని రాయబార మనుపన్‌ గృష్టుండు చెల్లించెం బై మోామోమోయని మోహరమ్ము జరి గెజా భూచ్యక మల్లాడంగకా,

భరతుడు చేసిన పాదుశాపట్టాఖిషేకము సముచితమా ?

ఉం పట్టము(గట్టిపెట్టుటకు( బాల్బడె మజ్దనయితి నాకురా టృట్టము చెల్లునే* నుగుణభ్యదుండు రాఘవుండుండ నంచు న పృ్పట్టున గానకేగి నిజభక్రి న్ఫురింపంగ వేండితెచ్చి తా6 గన్హైను బావుకోళ్ళకును గైకసుతుం డల పట్ట మొప్పదే?

ద్వితీయ ఖండము క0% చూచాని సోమన్స.

శా కల్పించెకా సహకఠారసంఘబలము౯ా గర్మణ్యభుకో్కో టికిజా శిల్పి శేణికి6 దంతువాయతతిక౯ శిష్ట్రకియాశీలుండై మల్ప్చెకా జీవనవృత్తి నుత్తమగతికా మాచాని సోమప్ప యొ ప్పు ల్బాదూకృదభఖిస్టుతమ్ములన మెప్పుల్‌ చెప్పంగానేటికి౯.

94. హిందూపురము : 19.12.1081

వా ఆదిస్టైర్యుండు శేషశాస్త్రి ఘటికాయం[తాన్వయస్వామి శ్రీ మ(ద్రామాయణ కావ్యము బలికె వాజ్మాధుర్య మేపార ఖా స్వ(దీతికా, షడశీతివర్షఘనుండై స్వర్గన్థుండయ్యెక్‌ బుషి త్వ(దవర్మపథితా త్కు డగ్గురు పదాబ్బమ్ముల్‌ స్మరింతుకా

మదికాొం

[థీ కట్టా లడీీనారాయణయ్యగారు. *టి సందర్భమున, 80

సంవత్సరాల [కితము కః శే దుర్భాక కృష్ణయ్యగారు, నుబ్బన్నను

హిందూపురమునకు( విలిపించిరని చెప్పిరి. అ విషయము తడవుచు సఖా రంభమున జెప్పిన వద్యములు. ]

మ. తొలుత౯ రమ్మనిపిల్చె నర్భకునను౯ దుర్భాక కృష్ణయ్య య ర్మిలి హిందూపురమందు నాశుకవితాకీడక్‌ (బదర్శింప, ని ట్రలపుంగూరిమి నెయ్యము౯ నెజపె గట్టా లక్మినారాయణ య్య లలి౯ ముప్పదియేడు లిప్పటికి నాయ్యంజెల్లెం

జ్మితమ్ముగకా. కం. దుర్భాక కృష్ణయాహ్వయు స్వర్భువనాతిథి స్మరింతు స్వాంతమ్మున నా విర్భవ ద్శశుజలాంజలి నిర్భరతర కందపద్య నిర్మల శైలిఇా,

206 శతావధాన వబంధము

మ. జనసందోహము భీతి-జెంద6గ (బజాస్వామ్యంబు రక్షింతు మం చు నిరాఘాటకటూద్ధతి౯ జరిపెనెచ్చో నిందిరాన్నేతి హా యనంగా నెన్నిక లద్భుత్యపచుర మయ్యస్సామ్‌ చరిత్రంబు పే -ర్కానంగా శక్యమె? స్వాత్మనిషఘ్టులగు థధీరుల్‌ వెన్మకుం జొత్తురే?

88. సిమెంట్‌ నగర్‌ ; లశ. 119084

కం, నుష్టుపతిప్పితద్విప పృష్టాకారాలయాంత రీడేన్య సుర జ్యేష్ట పితృమూర్తికి నర (పష్ట యశోనిధికి దాశరథికికా జేజే.

సమస్య: పోట మహానురాగమున ముద్దిడంబోవ(గ వద్దు వద్ధనెకా,

ఉం చీటికి మాటికి౯ నగుచు. జీరచెజంగును (దిప్పుచుకా గనుల్‌ గీటుచు( జెంగటక౯ా నిలువ గ్రీబుండటంచు. దలంచుచున్‌భయో త్పాటితచిత్తు(డై తొలంగంబాజంగంజూచెడు మందు(జూచి యా పోట మహానురాగమున ముద్దిడంబోవంగ వద్దువద్ద నెక.

[“పోటా స్రీవుంసలక్షణా? = అమరకోళము. ]

దత్తపది ;

శా మామామా యని కౌరవులొపలుక నమ్మాటల్‌ వినక జాలమి£౯ మీమీమీయని పల్క(బోకుండని కుంతీనందనుల్‌ బల్విడి౯ మేమేమేయని రాయబార మనుపన్‌ గృష్టుండు చెల్లించె బై మోమోమోయని మోహరమ్ము జరిగె౯ భూచ(క మల్లాడంగక.

భరతుడు చేసిన పాదుకాపట్టాభిషేకము సముచితమా ?

ఊం పట్టము(గట్టిపెట్టుటకు( బాల్బడె మజ్జనయితతి నాకు రా ట్పట్టము చెల్లునే? సుగుణభ(దుండు రాఘవుండుండ నంచు న ప్పట్టునం గానకేగి నిజభక్తి న్ఫురింపంగ వేండితెచ్చి తా6 గన్హైను బావుకోళ్ళకును గైకసుతుం డల పట్ట మొప్పదే?

ద్వితీయ ఖండము కళా చూచాని సోమప్ప.

శా కల్పించెక సహకారసంఘబలముజణ గర్మణ్యభుకో్కోటికిజా శిల్చి శేణికి6 దంతువాయతతికి౯ శిష్ట్రకియాశీలుండై మల్చెకొ జీవనవృత్తి నుత్తమగతిక మాచాని సోమప్పయొ ప్పు ల్పాదూకృదభిష్టుతమ్ములన మెప్పుల్‌ చెప్పంగానేటికి౯.

4. పొిండూపురము : 19.12.1081

భా అ(దిఫైర్యుండు శేషశాస్త్రి ఘటికాయం(తాన్వయస్వామి త్రీ మ(ద్రామాయణ కావ్యము£ా బలికె వాజ్మాధుర్య మేపార ఖా స్వ(దీతికా, షడశీతివర్షఘను+డై స్వర్గన్దుండయ్యెక బుషి త్వ(దవ్య్యపథితా త్కు( డగ్గురు పదాబ్ద్బమ్ముల్‌ స్మరింతుకా

మదికొం

[థ్రీ కట్టా లక్ష్మీనారాయణయ్యగారు *టి సందర్భమున 30

సంవత్సరాల ,కితము కః శే దుర్ళాక కృష్ణయ్యగారు,. నుబ్బన్నను

హిందూపురమునకు+4 విలిపించిరని చెప్పిరి. ఆ విషయము తడవుచు నభా రంథభమున( వెప్పిన పద్యములు. ]

మ, తొలుతక రమ్మనిపిల్చె నర్భకునను౯ దుర్భాక కృష్ణయ్య య ర్మిలి హిందూపురమందు నాశుకవిత్మాకీడకా బదర్శింప,. ని ట్రలపుంగూరిమి నెయ్యము౯ నెజపె( గట్టా లక్ష్మినారాయణ యజ్ఞ లలి౯ ముప్పదియేడు లిప్పటికి నొాయ్యంజెల్లెం

జ్మితమ్ముగకా. కం. దుర్భాక కృష్ణయాహ్వయు స్వర్భువనాతిథి న్మరింతు స్వాంతమ్మున నా విర్భవ ద్మశుజలాంజలి నర్భరతర కందపద్య నిర్మల శైలికా,

208 శతావధాన [పఐంధము

కం. పుణ్యుండు వేంకట న్యుబ హ్మృణ్య నుధీమణి కవిత్వమర్మజ్ఞుడు స బణ్యుండు కజ్టావంశ థ రణ్యమరు6డు వంద్యు. డ్మగ (భాతృవరుండై.

ఉ. పృచ్ళకులందు. బండితులు పేరు గడించిన పెద్దలుండినకా దచ్చుభనామధేయములు దార్కొన/బేర్కొను టొప్పదిప్పు డ మ్రేచ్చపథ్మవవృత్తి తరళికృతచిత్తు లుదాత్తు లుక్తి సం పచ్చవివిత్తు లిందజణకు వందనముల్‌ శతముల్‌ రచించెదకా.

కం. మధురముగా నొనరించు న వథానమని సింహసభ్యవరు లాడిరి, శ్రీ నిధి యెఖనయో సుబ్బన మధురిమ బండింప( గావ్యమంగళఫణితిక౯.

దత్తవది ; లయన్సు, కితాబు, గూళ్ళు, లేపాడి --భాగవతవరము,

మ. కుసుమశ్రీ వెలయకొ నుఖోచిత లతాకుంజమ్ములకా గోపికా 'వినరాత్మావళి తాంకి తాంబులక నిర్భిన్నాంగుండై చొక్కి, బా ల సఖుల్‌ వే పొరుగూళ్లకుంజన మహోల్లాసమ్మునం జం౦దికా రసలేపాక్షిమనోజ్జుండై హరి చనెక రథ్యకొ జనుల్‌ చూడ6గక్‌.

సమస్య :- పగలే రాతిగ రాత్రియే వగలుగా భాసిల్లు. జితమ్ముగకా.

మ. తగనూత్న్మ్మపణయార్ద్రదంపతులు చేత॥(పీతి (గీిడింప లో క గతుల్‌ తోంపకపోయె, నయ్యమెరి కాఖండమ్మునం జేరి చూ డ6గ వ్యత్య స్తమ్ములయ్యె, నైక్షవధనాష్టంకార మేపార*గళా బగలే ర్మాతిగ ర్మాతియే పగలుగా భాసిల్లు జ్మితమ్ముగకొ, ముక్కుతిమ్మన *“వారణరాజయాన సురవల్లభుండా శచి నంకపీఠముం

జేరిచిి అగెడి వద్యము కృష్ణునితో సత్యకుంజెస్పించుటలోని విశేషము,

ద్వితీయ ఖండము 2009 చం. అల యమరావతిక్‌ మెల(గునప్పుడు సత్యనుగూడి యిందు పీ ట లలిత గాంగసైకత తటంబున నిల్బి యుపేందు. డాత్మ రం జిలు తనకోరికకజు బయలుసేయ వచించె శచీపురందరో జ్వాల జలకేళిరూప సరస్మృపణయ్య్మపవిలాసకృత్యముల్‌- అ(వస్తుత [వనంగితో--- క౦0, వెలయాలి చెంత కరిగిన కలితనము నెజు!గని వి(పుక్రైవడి నీవుక బళిరా! పండ్లిగిలించుచు! బలికెదవో హాస్యరత్న ! (పాంబల్కు లిటకా, [([ప్రాంబల్కులు = ఛాందసోక్తులు, [పొంఠచూటలును. ] రోబట్‌ అవధానము : చం. రుచిగల శబ్దమూని చదురుల్గొని రోబటు భావయుక్తం గూ రుచునొకొ పద్యముకా గవివరుల్‌ పొగడందగు (పౌఢథియొప్ప దీ రుచునొకొ చిితచ్మిత పదరూఢి వధానము, తీర్చెనేని త తృ్రచితము 1పాణహీనమగు ప్లొస్టికు పుష్పము(బోలియుండదే ళ్గి 05. హోస పేట: 22-1-1881 కం. పండితులు (బహ్మవిద్యా మండితులు కవీశ్వరులు సమంచితమతు లా ఖండల గురూపమానులు దండ(పణతులు రచింతు6 దగ నందజకుకా. చం. తిరుపతి వేంకక్రేుశ్వరులు దేవునిమాడ్కి జ గత్చ్రసిద్దు లి ధర నవథానవిద్య నభితఃిపచురమ్ముగం దీర్చి రమ్మహా పురుషుల పేరుచెప్పి కవిపుంగవు లష్టశతావధానముల్‌ జరుపుట యొప్పు, సళ్చురుష సంస్మృతి (శేయము(గూర్చు _ నెప్పడుకా. వ్‌ 14

210 శతావధాన [(పబంధము నిషేధాతరి = భారతకథానాయకులు ః కం, రాయాఢథ్యుల్‌ పాంక్త్యుల్‌ స ర్వియ్యపేయఖపభుల్‌ హరిల్లంఘిఖ్యుల్‌ ధీయుతులు పాండవేయులు న్యాయపరులు వెలుంగ భారతాఖ్యకృతి తగుఇా, సమస్య : జ్యోత్స్నల్‌ హవ్యవహ్మవకీకములు సంజోభమ్ము గల్పించెడుకా. శా. మృత్సా్నావర్సిత పారిజాత సుమనోరేఖక జగన్మోహనో ద్యత్సిగ్ధద్యుతి మించు కన్య వలచెకా దా రాజవర్యుకా దదం చత్చేహాదృతి న్మిదలేమి వగచెక జాల్బాలు(బొమ్మం౦చను౯ా జ్యోత్సల్‌ హవ్యవహ్మపతికములు సంక్షోభమ్ము(గల్పించెడుకా. దత్తవది ః; థారతపరముగ - అల్టము, చింతపండు, కారము, కొత్తిమీర, తే.గీ. అల్ల ముని వాాను( డొనరించినట్రి గాథ చింత పండుజేండు స్వజనకేమ వెంచి సలుప6 డుపళకారము నొకింత సహజజులకు( బాయకొత్తి మీఐ నలంచె భారతమున. అశ్వరాజము కావ్యరాజము. కం. పొగడక౯ా ఘోటకరాజము తగు6గావ్యము రీతి సర్వతశ్శుభవిభవ (పగణిత లక్షణమయి ముద ముం గలుగంజేయుచు, దదాథ్యపురుషుల కెప్పుడుకా, 00, ౌదరాబాదు : 18-2-1060 చం. సరనసుండు కృష్ణశాస్త్రి కవి, స్థానము వంశ నృసింహరావు దా శరథి దివాకరాన్వయ నిశాకరు డార్యుండు చెల్మచెర్ల రం గ రసికుండుజోసినారె బుధగణు్యుండు లక్మణకా స్త్రి శిక్షితా కీరులగు పృచ్ళకోత్తములు విజత మోడ్చి నమస్కరించెదకా.

ద్వితీయ ఖండము న! నిషేధాకరి - సీతా కల్యాణము. కం, శ్రీమ ద్విభాాపభావ మ హా మాసంగతి, ననంతమగు విన్ఫుటతక౯ా రామవిభు పెండ్లి జరిగె సీమంతిని సీతతోడ6 జెలు వలరంగా. [చెలునలర గా == పృచ్ళకులు రంగాచార్యులు = ముద] సమస్య శంఖమ్ముల్‌ దివినుండి వొజిపడియెక్‌ జంబూఫల[వ్యకియజకా. వాం శంఖధ్వానముచేసి చేవపతి రక్ష ః$కాండలక్ష్యమ్ముగా( (బేంఖచ్చాపము(దాల్చి జ్యారవము దిగ్వీధిక విడంబింపంగాం బుంఖమ్ముల్‌ మజిపుంఖముల్‌ వదలెనఫ్రకా బాణముల్‌ బల్విడిజా శంఖమ్ముల్‌ దివినుండి జాజిపడియెకొ జంబూఫలప్మకియజకా.. [శంఖము = లకుకోట్టు. ఇక్కడ ళంఖము లనంగా లెక్కలేనన్ని యని.] దత్తపది :ః స్థలము, హలము, బలము, ఫలము - భారత దేశాభ్యుదయము. చం. స్థలము నువర్ణభూమి మధుధారలు ద్వీపవతీమతల్లికల్‌ హలము పవ్మితసాధనము హారికిటిపభు దంష్ట్రునాందగుకా బలము సమృద్దిగాంగలుగు భారతపుణ్యధర్నితి కన్నం ద తృలమున'గాదె ? యభ్యుదయవ ర్మము నెన్న దదన్యమున్నదే ? [వరావాస్వామి దంష్ట్రసోంకి భూమి 'వులకించును, ఆ పులకలే వంటలు. ] అగ్గిపుల్ల = అ(ట వెలంది, ఆఅ;వె. ఆగిపుల చిన్నదయు్యు. గొంపలుగాల్బు. గక సక. గమ వివృద్ధ హేతి కాచ్చటలను అటులె ఆ(టవెల(ది యలరుగబాయమునంద యేను(గంతవాని నెనసిచంపు.

వ్ల్షలీ శతావధాన [వబంధము

గంటలు.

కం, పరికించి పొంచి నయనము లజ మోడ్చుతజికా ఖణుల్లుమని (మో6గింప౯ా గుబుతించుచుంటి గంటలు నిరువదిపై నైదుచెల్లె నింగితవేదీ 1

శా. ఐకాత్మ్యమ్మున బండితుల్‌ నిలువ(గా నాకాశవాణీ గృహ (పాకారాంతర నూత్ననిర్మిత సభారంగమ్మునకా (దాగ్దళ వ్చైకోదంచిత వాకృమత్కృృతి విశిష్టామ్టావథాన(కియా [1పాకట్యమ్మును జూప(గంటి ఘటికాద్వంద్వమ్మునకా

(గక్కునకాం

[ఘటిక = 24 నిమిషములు, అష్టావధానము 48 నిమిషములలో,

బూర్తి చేయంబడెను.]

రి, హైదరాబాదు : 8-1-1067

మ. అనఘుకాబేర్కొని రాళ్ళపల్లికుల నిహారాంశు శబ్దార్థ శా సనవిత్సా్యాగహరుజా విమర్శన కళాస్మామాజ్యపట్టాభిషి క్త్తు నవస్మేరముఖు౯ ఘృణామసృణచేతోవారిజాతుకా సభా జనమధ్యస్థు ననంతకృష్ణవిబుధుజ శర్మ పదుకా (మొక్కెద౯ా,

మ. తన వాక్స్సానము కావ్యధామము వృషోదాత్తాఖ్య మందుకా శుభ త్వ నిరూఢిక ధిషణుండు భాగ్యపతి విభాజిల్లుటకాదాను బఐ ల్కినదే కైతయనకా వెలుంగు కవిమౌళికా శేషశాస్త్రి౯ గురుకా వినుతింతు౯ గడియారమయ్య సభకుక౯ విచ్చేసె దీవింప6గకాం [ కాప్యధామము = శుక్రుని యిల్డు.]

మ. తస వాన్టానము శావ్యధామము తులోదాత్తాఖ్య మందు౯కా శుభ త్వ నిరూఢిక్‌ శని పంచమాధిపతి విభాజిల్లుటకా దాను ఐ ల్కినదే కైతయనకా వెలుంగు కవిమౌళికా సత్యనారాయణుకా వినుతింతుకా గురు విశ్వనాథు సభకుకా విచ్చేసె దీవింపంగజ్‌.

ద్వితీయ ఖండము 218 వృథ్వీవృత్తము. వసంతరమణీయమూర్తి బెజవాడ గోపాల కె డి సారమతి కృష్ణభూపు. బురుడించు నుత్సాహరే ఖ సత్కవుల యంథఘులం దొడుగు గండపెండారములో (పసర్బ దవదాత కీర్రిరుచి లాలితాళారతికా, ఊఉ తానొక. డీతిలింగ వనుధాపరికల్చిత రాజధాని ఖా షానవవళల్లి నాదుకొనంజాలు నుపఘ్మమహీరుహస్థితి౯ మానితు(డైనవాండు సుకుమారుండు దేవుల పల్లివంశ రా మానుజకావు వందనములందు నకాడెమి కార్యదర్శియె. ఉత్సాహ వృత్తము, పరమసాధుశీలు( డార్హ్రభావు(డెన్నంగకొ దివా కరుల వేంకటావథాని గద్యపద్యకావ్య వి స్తరచరిితవిషయ విజ్ఞత్శాప సిద్ధు డగ వి షర మలంకరించు నెందు నభలు జరిగిన నెలమికా. దత్తవది. తోక, కోక, పోక, రూక-జత్తర గో[గహణము, ఊఉ. తోంకలు ముడ్చి కౌరవపతుల్‌ కితివాల రుమాలుచుంగు పై కోకలు క తిరించి వెస గొంతులు కోయక పోవనిచ్చె నా పోకడంజూచి యుత్తరుండు పొందె. బ్రమోదము నిట్లు గోవులుకా రూకలు కోకలుకాగొని మనోజ్ఞగతికా జనెగగీడి వీటికి. సభ్యులు వద్మములు, అవధాని నూర్యు6ండు. ఊఉ. తమ్ములనేలు కన్నుల స్మితస్ఫుటభావము పల్లవింప భ వ్యమ్మగు నావధానికసభకొ గన వచ్చిరి పెద్ద లెందజో తమ్ములవిందు చందమున! దన్నంగ శక్యమె? నాకు6 జత్రవా క్యమ్ము లెలర్బ(గూర్చుచు సహ్మసముఖ పభ వి స్తరించుచుకా.

లీక శతావధాన (వ్ల్రబంధ్లము నిషేధాకీరి. కం. సభ కాశనేశసమ ధీ (పభు కాథ్య సురేజ్యవాగ్వరత్వాథ్య జ కుభితథ్యుపథమగుటం టో లు భవ్యనాకసభ నా6ంగ లోకనుతగతిక్షా, సీ, (పభవించివాండు వైభవ సముల్లసిత కీ ర్తికి నాటపట్టగు రెద్దయింటః బథమూన్సినాండు విశ్వకవీం్యద శాంతిని కేతన సత్కళాకేళిశాలం జేపట్టినాండు సచివగారవము గోటి కొక్కింత మీసము చిక్కుశాంఢు అందిచ్చినాండు హస్తాఠవిందము నవ్య సంగీత సాహిత్య శశిముఖుల కుం జేసె. జేయుచు నున్నాండు చేయంగలండు శారదా వర్తివ్సస్య, విజ్ఞాన జాగ రితు(డు బెజవాడ గోపాలరెడ్డి యవుర |! మధుర మితభాషి, బుధతోషి మంజుభాపి, $$8, హైశకాబాద్దు ; రి[1-4- 1085 దత్తపది. శ్రీరాముండు సద్గుణవంకుండ్రు, ఊం స్టై్య్యము కలువాండు నిజధర్మనివిష్టుండు క్లాఘనీయమ్లౌ శౌర్యము కల్గువా(డు, దితిజన్మఘటాహర్సి యాప్రధుద్ధత్తిక్లా 'ఛైర్యము కల్గువాండు, పఠడారపరాబ్బుఖుం డ్లాజ్తి నెంత్త్రయు౯ (గౌర్యము కల్లువాండ్రు రఘుఠాముండు పొల్టు మ్రనుష్యరత్నమైం

వ్వీకీయ ఖండము 15 సమన్యః జిలముగొనకా వధాననఖభ శావ్యవదమ్ముగి సొంగగావలెకా. చం. చిలుకలు గోర్తువంకల్తును జెల్వుగంబల్కి నయట్లు మావ్లిపం

డులును ననంటిపండులు కడ్తున్‌నిబిధమ్ముగం గల్పినట్లు, వీ

నులకు నెడందకుకా మజి వినోద మెసంగ, జనుల్‌ రసార్హపుకా

జల్లము గొనక్‌ వధానసభ (శావ్యపదమ్ముగ సాంగంగావలెక్‌. కాపీగొట్టుచున్న విద్యార్థులను జూచుచున్న వర్యవేకుకుండు.

మ. తమ విద్యార్థులు కాపి గొట్టంగ నుపాధ్యాయుండు నిల్నుండి బి క్క మొగంబేర్పడః జూచుచుండెను బరీకామందిరంబందు, దే శమునకా వైద్యవిధాన మీగతి6 జెడె౯ సౌశీల్య మింకె౯ సమ ర్జ మనీషుల్‌ సరిచిద్దుటొప్పునని త్మీవస్స్ఫూర్తి భావింఛుచుకా. | వైద్యవిధానము = విద్యా సంవింధమైన విధానము.]

శా, ఆశ్నుప్రోక్తములైన పద్యములు సర్వా మైోద్యముల్లావు, శ య్యాశైథి లగ్ధము సంభవించునొ, పదవ్యత్యాస మేఫారున్లో నైశారద్యము మైక్కవోవునొ, గణింపకా శబ్దసార్థక్య్థ మ (బాశిం గూలునొ, ముందు పాదమిడంగా, వాగ్దేవి! శంకించెదకా.

థ్రీగుంటక నరసయ్య వంళులుగారు.

మ. వయసా? నిండె ద్వ్యశీతివర్షములుః సర్వథ 10చ్చు డీగుంటకా న్వయశీతాంశుండు నర్చయాహ్వయుండు జ్యోత్స్నా హోరి

మందస్మితో దయు డాథ్యుం డథిగమ్యు. డార్భ్రహృదయు౦ డధ్యక్షుండై వన్నెకె క్కు యశశ్చారుపటిదశల్‌ దిశల (బేంభోళింప దాతృపథ౯. ఉ. ఎంతధనం బొనంగినను దృష్తి వహింపండు మానవ్నండ్సు ర వ్వంత, భుజింపంగా6 బిడికడన్నముంబెట్టిన దృష్తి, జెందు!గొం డంత్క గుణజ్ఞు(డై యళతిథియజ్ఞము. బాయక నిర్వహించు మా పంతులు నర్చయాఖ్యుండు కృపామయు(డెంతటిపుణ్యశాలి యో!

౭16 శతావధాన [ప్రబంధము మ, చెలువేద౯ శలలిసముద్ధతి గురుకేత్రైకమూలమ్మునక నిలిచెకా శ్నుకుండు పీ(ట వెట్టికొని, నిండెకా మాసముల్‌ మూడు,వై దొలంగంబోవ(డు వ్యకియై మసలెడు౯ దోడ్తీ సభారంభముల్‌ పలుక£ా రాది(క జ్యేష్టశుక్షనవమీ పర్యంత మేదిక్కునకా. శా ఏనాం డక్కడ జెళ్ళపిళ్ళకవిధ్శాతీశుండు కన్మూసెనో యానాండిక్కడ రంగమెక్కి యవధానారంభముం జేసితి నేనావార్త 'నెలుంగ నప్పటి కెదో నిర్దేశ మంతర్గతం బై నన్నుకా నడిపించె, (బాహ్మ్యము వెలుం గర్చింతు. దన్మూలముక. శ్రీ డి. యన్‌. మూక్తిగారు [ఆంధ్ర వ్యాంకి] శా ఆ నారాయణమూర్తి చందమున డీయకా మూర్తి యానందరే ఖా నైర్మల్యము మోమునకా విరియంగా6 గన్పట్టు నెప్పట్టున౯ా త్రీ నిర్ణ దుండు దీనబాంధవు(డు లక్ష్మీనిత్య కైంకర్య లీ లా నిషఘ్టం డభిమానవంతు6డు గుణాలంకారుండెన్నందగుకా. కం, పుణ్యతరజీవి వాణీ వేణ్యుదయ మతిగిరి గూడవేంకట స్ముబ హ్మణగము సుధీమణి సఖవ రేణ్యుండు సరసుండు నమస్కరింపంగందగండే! క౦0, వాసిలి వేంకటలక్ష్మీ వాసిత నరసింహరావు పండితుండు కఠా భ్యాసుండు సౌహృదపూర్ణుండు శ్రీ సముదీర్దుండు నమస్కరింపంగందగండే 1

ద్వితీయ ఖండిము 212

0. హైదరాబాదు ర.81885 [15-8-1983 దూరదర్శన కేంద్రము నుండి ఓవసారితము.]

నిషేధాతు8:; నేంటి కుచేలుని పరిస్థితి,

కం, భూర్ణ్చియగు భూర్హి న్వూద్ధి౯

లా లు బర్జి మిగుల్‌ జాడ యేడ? _పబ్బునెగుల్‌, బల్‌ కీర్ణి (, గుచేలసదృక్షుండు జీర్ణి బడలు నేటి పొరశేఖరు6 డకటా | వీర్ది= ముదిమి. ] మ!

సమస్య: అంగజాండే సమర్థుండు నియర్య్యతణ సేయం గుటుంబ మిద్ధరకా,

ఊఉ. మంగళరూపధేయ బెరిమ౯ా గిరినందన జేరందీసి ఖ ట్వాంగధరుండు ముద్దుగొనునష్పుడు గుప్పెను బూవ్లటమ్థులకా బొంగిన కిన్స్క(జూడ హుతభుక్చిఖగగాంగి యనంగుండయె్క, న య్యంగజుడే సమర్థుండు నియంత్రణ సేయ గుటుంబమిద్ధరకా.

దత్తపది. కుటుంబ నియర్యతణ సందింధి.

ఉ. కంతుశరక్ష దర్దితులు కాయ్యులందేలుచు దంపతుల్‌ (ప్రజా తంతు ఫలాభిత్నప్తింగను ధన్యులు మాన్యులు, సన్న్యసించు ధీ మంతులు మోక్షభాజనులు, మందబహుుపజనుల్‌ నిరోజనుల్‌ సంతు స్వరుత్తమ్మపమదసాధకమంచు(దలంతు రాస్తికుల్‌.

థ్రీమతి తురగా కానకిరాజిగారి _పళ్నము. లలిత కిద్దరును ఆడపిల్లలే,

కాన్మి భర్త మగపిల్లవాడు కావలెనని పట్టుదలతో నుండును. లలిత ఆడ పిల్చలతోనే త ఏప్తిపడును.

9! శతావధాన [ప్రబంధము మత్తకోకిల వృత్తము. కూంతులిద్ధరు కలిరంతియ కొడ్కు లుద్భవ మందమి£౯ నాతి తృప్తి వహించె నెమ్మది నాథుండేడ్చెడు వంశ వి ఖ్యాతి నిల్చంగం బ్యుతు డొక్కండు కల్లంగా వలెనంచు౧ ద చ్చేతముకా లలితాంబ దిద్దెడుం జెల్మికల్మి వినీతయై. అళూక్తము. కే.గీ. దంపతులు (కొత్తవారు సద్మంబు చిన్న దిరుగుపారుగువారలు పెక్కు రెసంగ మసలి రేలు ముచ్చటింపంగ సుంత వీలు పడదు బళి! సుతోదయవార్హ నభస్సువుమ్ము. 100, హైదరాబాదు 80.8-1087 శా దైవారె౯జ మొగి సప్తవింశతి సమల్‌ దామోదరామ్నాయ సం జీవయ్యాఖ్యుండు ముఖ్యమంతి యగుచుఇ జెల్వారు కాలమ్మునకా ద్యోవాణీ బహిరంగణోత్సవమునం దష్టావధాన్మకియా (పావీణ్యమ్థును జూపితికా సహృదయ్మవాతమ్థు హర్షింప(గజా, శా తన్మాహాత్మ్యము రూఢికెక్క సకలఅత్రైలింగ దేశమ్మున౯ సన్మానంబులు పాంది జంటకవులై సాక్షాతృర స్వత్యభి ఖ్య న్మోటించు శతావధానులకు లేదా? (బిడ్డిపె తావు ని ల్వ న్మాతిర్భతి వేంకకేుశులకు విద్వతృంక్రిలో బొమ్మలై, ఉఊ శ్రీ యిగురించె నేసుకవి జిహ్వ గథాకలితారయు కి సా దీయము గా6గం గావములు దీరె వ సుతదే స్ట్‌ స నెవండు, మతిద్యురాడుపా ధ్యాయుండు విశ్వనాథ విమలాన్వయు! డారసమూరి సత్యనా రాయణ పేర నిల్చ వలదా? యొకబొమ్మ తెలుంగుగడపె. గ య్య

మ. ననుంఖిల్పించి మహాశ్మ్శశాననగరిజ గాశీమహారాజ కే తనమం దష్టవథాన మేర్చజచి (పీతస్వాంతుడై యుంగరం బు నొనంగెక౯్‌ బయంగప్పె సేలు వభిగమ్యుండైన శ్రీకామకో టి నటత్చీఠ గురుండు శిష్యహృదయాటికుండు స్తుక్యుండగుకా* సీ. ఊర్వశి కౌంగింట నొదిగె దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి యొక(డేగి (తిదివర్వి నల చెల్మచెర్ల రంగాచార్యు6డు రసజ్ఞ బుధుండు వైకుంఠు సన్నిధికింటోయె హాస్యకళొనిష్టుండగు కప్పగంతుల లక్మణశాస్త్రి కైలాస 'మేగె మృదుతరవాణిఖని దివాకరుల వేంక ట్రావథాని చనియె నమరపురికి మధుర వాత్సల్యపూర్హులె మదవధాన సభ నలంకరించు నభిజ్జి సత్పురుషులు దూర మగుట సభ వెలితి దోంచె నేండు పండితులపాదు హెైదరాబాదునందు. నిషేధామరి, కం, (పణవచ్చద్యదురాఢ( (బి ఘుణత్పతత్సుదు[వై జిగుల్‌ జొత్తిల్‌ పా ర్వణశోభంబోలి వెలయుత (వణుతము వైతనికజనసభ యభంగురమై [[వణవ = కడు((గొత్తనగు, ఛద = ఆకులు గల, [దు రాఢ == వృక్షములళోభ చేత , [వఘుణల్‌ = అతిథులగుచున్న: పతఠ్‌ = వక్తులతో, నుద్యువై = అందమైన అకసము గలదిమై, పార్వణశోత = జీగొది సొఖగు. ]] నమస్య. జాబున మంటలేచి దిగ వొటెడు గుండె కుగాది యుండునే?

వలం శతావధాన (చఐబంధము ఊఉ. ఈ బహుళ(పపంచమున నెందును స్వస్తి యసంగుచుండిన౯ దా ఖడబాన్వయుండు సుఖతత్పరుండయ్యెడు. దెల్గునాంట నెం తేంబరితుప్టై యొప్పినను నెల్లెడగానము, మృత్యుదంష్ట్రం బం జూాబున మంట లేచి దిగ జాజెడు గుండె కుగాది యుండునే? దత్తపది. సన్‌డే. మన్‌ డే, జనవరి చూర్చి-కిష్కింధాకాండ సంబంధిగా. మ. నిలిచె౯ రామనృపాలుండోర్మి వరుసజ డెందమ్మునం గాగుచుకాం బలుమాసమ్ములు మండె( గోపశిఖ నొంపంబంపె సౌమి[తతిన జ్ఞలజాత్మపియనందనున్‌ జనవరిన్‌ జండించు రాట్పుుతు6. బఐ కల నేేతద్యుతి మార్చి తార కలిపెన్‌ సౌహార్దము॥ జాణయె. నీటికొజత . ఊఉ చుక్క లభింపదయ్యె నెటుచూచిన నెండలు మండిపోయెడి౯ వెక్కసమయె భూ.పజకు వృష్టి సమంతత ఉత్పతతృయో ముక్కమనీయథధార(బడ6 బోసికొనకావలె, నర్హ్ణవమ్ముగా దిక్కుల నిండి చెర్వులవి దీనత(బాపెడునంచు నమ్మెదకా, కే.గీ. భారతీయ ఫేట్‌ బ్యాంకు నిర్వహణధుర్య భృత్య సంఘాత కార్యదర్శి పద నిష్ట నరసు(. గరణము వేంక కేశ్వరులు నామ భేయు గణనీయ విద్వద్విధేయు నెంతు. స్య్య్యూహైదూబండ్‌ నలక

జ కా కాం లాలా ల్‌ కా ల లః “ ం. నా లన ్‌్‌ః లా. ఫా

1 | ” . . ॥ ;

7 జ "

= * /.

శ ఒం