Telugu sharath sahithyam (6) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
| , న్న మ ల్‌ ఆ నమననగ. క ణన సగ టన గ | [| న్నే నే 1 క సట ఖా ఛు ం క క్‌ు బగా న్‌్‌ న్‌ 1 ॥ ం మ ప. లా త్య క | న ౬౦1.13? గా న టై! వయా లా చాడ రాలా రా అలి శిల. స్ట్‌ కే ర ఉచ కి స వ. శ (ప న. [| 4 ల శ ॥ ల | | | నో ఖః శ ం టీ స! అ ఫై . ను [క హం 1 ంం టో టీ కా క ప నాం హు... టట నయ లు న్‌ 7
ఠి శరత సాహి త్యం అతనా నాననాననాణానాలా చనలననననా నానా వననననిధననికునననిననన ననిన నిననినననిధటునననినననునాననిలల లాలన లాలన నాల నననానననిన [. న్‌ ల ం( నాజాటో" నళ క. ఆనువాద ౦: పురాణం కుమార రాఘవశౌస్త్రి నన్నపనేని సుబ్బారావు యే 2 దేనీ బుక్‌ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌; విజయువాడ_2
దేశి (వ చురణ ౨ = సంప్పటాలుగా మూడవసారి జనవరి .. __ ఖీ. య రగ4 (౬౫ సె జ మ (46 జలం? శ్వ ప్రవ చడ వెల; రు, 7650న పై చేశ వెస్‌, విజయవాడ
ఈ సంవుటిలో: శ్‌ శరత్‌ ఉత్త రాలు
తం మా కు ఓ లేల (జీ నంపూ క్త శకత్‌ పాహిత్యం 18 నంపుటాలలో వెలువడడం
శరత్‌ ఉత్తరాలు
రెండు మాటలు
వ్య క్రిగతేమైన జాబుల్లోగాని రచయిత “తను” కన పడడు* కథలలో, నవలలో, నాటకాల్లో పాశపలవభా వంతోనో,సం ఘటనల పరంపరలోనో “తను "మరుగున పడిపోతాడు. అందుచేత రచయిత అభి,పాయాలు, ఆశయాలు, అభికుచులు ఒక జూబుల ద్వారానే "తెలుసుకోవచ్చు
అయితే తెలుసలో ఆలాంటే సాహిత్యం లేదనే చెప్పవచ్చు. అలాంటి సాహిత్య సృష్టి కప్ప సాధ్యమైన పనికూడాను, అసలు ఎవరూ తమ ఉత్తరాలకు కాపీలు వుంచుకోరు. ఉత్తరం అందుకున్న వారుకూడా వాటిని జాగ త్తగా ఉం చేవారుకూడా అకుజే!
కాని శరణ్‌ తను వాసే జూబులన్నిటికీ నమూనా లుంచుకునోో లేక పత్రికలలో పచురి-చుతూనో వచ్చారు. (ప్రసిద్ధ బెంగాలీ రచయిత (శ్రీ వజేంద నాథ్‌ గారు ప్రికల,శరత్‌ చందునివి[తులసాయంతో చాలా ఉత్తరాలను సేకరించి పుస్తకంగా _పచురిం చారు; ఇప్పటికీ ఒకటీ అరా సేకరించి (వ్రచురించు తూనే వున్నారు
ఖే ఈ పుస్తకం శీ (వ జేందదగారి పుస్తకానికి అను వాదమే వారు సేకరించిన ఉ _త్తరాలన్నీ ఇందులో వున్నాయి; ఇంకా లభించితే నులి సంస్కరణలో
చేర్చుగలం,
సంపూర్ణ శరత్‌ సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి పీసుకు వచ్చిన మేము “శరణ్‌ ఉత్తరాలను ,శరత్‌ జీవి తాన్ని (వచురించి “చందని కొక నూలుపోగన్నట్టు'శరత్‌ ని ఇంకా తెలుగు పాఠకుల వృాదయాలకు దగ్గరగా
తీసుకు రావాలనుకున్నాం. = సంపాదకులు
నరడ్‌ ఉతరాలలోని న్యక్తులు అవాత న!
కేం ఉవేం్యదనాధ్‌ గంగోపాధ్యాయ: శరత్‌కి నరసకు మామ, (ప్రసిద్ధ బెంగాలీ నవలాకారుడు. 'విచిత” అను బెంగాలీ మాస పతిక నంపాదకుడు. కశినాద్‌, రాజపధ, అమూలతరు, ఆ స్తరాగ్‌, దిక్‌ శూల మొదర్హైన నవలలు, నవ[గహ, గిరికా ఆదిగాగల కథా నంపుటలు; “ఆత్మకథ” వీరి ముఖ్య రచనలు,
లి (ప్రమధనాధ భట్టాచార్య: శరత్‌ చందుని మితుడు, సాహిత్య (పియుడు.
తం ఫణీంద్రనాధ్‌ పాల్‌; “యమున' పత్రిక సంపాదకుడు. వీరి పతికలోనే మొట్టమొదట శరత్‌ చందుని రదనలు తరచు (ప్రడు రించబడుతూ ఉండేవి. దానివల్లనే వారు సాహిత్య జగత్తులో (పక్యాతులయ్యారు.
- మహేంథద్రకుమార్‌ రాయ్‌: ప్రసిద్ధ కధకులు, నవలాకారులూ, చాలా అపరాధ పరిశోధక నవలలుకూడా వాశారు. పసరా, మధు పక్క, సింధూర్‌ చుపడీ,.మాలాచందిన్‌ ఆదిగాగల కథల నంపుటులు; ఆలేయార్‌ ఆలో, జలేర్‌ ఆల్‌పనా,కాలవెళాఖీ, పాయేర్‌ ధులో మొద లైననవలలు (వాళారు. “యౌవనేర్‌దాన్‌* అను వీరి కవితా సంపుటి కూడా వుందిం
ఈ. హరిదాస్‌ చటోపాథ్యాయ: *రత్‌ చందువి పుస్తకాలు (పచు రించిన గురుదాస్‌ చటోపాధ్యాయ ఆండ్‌ నన్స్‌ యజమాని.
- మణిలాల్‌ గంగోపాధ్యాయ: 'కారతి” పత్రికకు సంపాద కులు. వాళ్చ్ళ్చాత్య కథలను అనువదించటంలో దకులు, కల్పకథాం వీల్‌పనా, రూంప్‌, మహువా, పాపడీ, జలభఛవి మొదలె న కథల సంపుటములు, ముక్తార్‌ ముక్తి అను నాటక౦0 వాళారు,
[1
-
సుధీర్‌ చంద సర్కార్‌; శరత్‌ చం మని సాదొతీ మిత్రుడు, చాల సాహిత్యకారుడు. 'మధుచ।క” అనే పిల్లల పత్రికకు సంపాద కుడు
-
మురళీధర వసు ; బాలసాహిత్య నష్ట, శరత్‌ చంగదుని మి[తుడు,
రి (ప్రమధనాధ్‌ చౌదరి ప్రసిద్ధ దెంగాలీ కవి, కథకుడు, నవలా కారుడు. వ్యాన రచయి:. *సబుజపత' సంపాదకుడు, వీకబలేర్‌ హాల్‌ ఖాతా, నానాకథా, వీరదిలేర్‌ టిప్పణ్‌, నానాచకృ, షుర్‌ బహిరే, మొదవైై న వీరి వ్యాన సంపుటములు. నీలలోహితేలే ఆది పేమ, చార్‌ యారీ కథా ఆదిగాగల కథల సంపుటములు వచ్చాయి. దర్శన సంగీళం, ర్లై తు సమస్యలమీడ చార్మితకమైనవి, ఇంకెన్నో పు స్త కాలు (వాళారు. వీరి హోన్య రచనలు తరుచు వీరబల్‌ పేరున (ప్రచు రింపదిడుళూ వుండేవి. వీరు రవీందదుని బావగారు.
-
లీలారాణి గంగోపాధ్యాయ: శరత్‌ చం్యదుని శిష్యురాలు, తధా రచయి తి.
-
వారిదాస్‌ శాస్త్రి శరత్‌ చందుని మ్మితుడు.
-
అకయచం(ద సర్కార్‌ ; సాహిత్య ప్రియడు. శరత్‌ చం్యైని ఆత్మీయుడు,
-
దిలీల్‌ కుమార్‌ రాయ్‌; (ప్రసిద్ధ బెంగాలీ నాటక రచయిత, ద్విజేం[గలాల్‌ రాయ్‌ కుమారుడు. నవలాకారుడు, వ్యాన రచయిత, గాయకుడు, అరవిందువి శిష్యుడు, మనేర్‌ పస్‌, రంగేర్‌ పరస్‌, దిహూ వల్లభం దుధారా, దోలా మొదలైన వీరి ప్రసిద్ధ నవలలు, తీ్టకర్‌ మొదలై న ఎన్నో వ్యాన నంపుటములు (పచురితమైనాయి. యా, సంగీతం ఇంకా ఎన్నో విషయాలమీద చాలా వ్యాసాలు (వ్రాశారు. శరత్‌ చంద్రుని “నిష్కృతి” వీరు ఇంగ్లీషులోనికి అనువ దించారు, శరత్‌ వీరిని తరుచు *'మంటూ" అని నంటోధించేవారు,
.
-
భూవేంథదకిళోర్‌ రకీతరాయ్‌: విప్లవ యోధుడు, శంత్‌ చందుని మ్వితుడు. “వేణు అను పతికకు సంపాదకుడు.
-
కృ ష్టేర్యదునారాయణ బౌమిక్‌: 'లోటరంగి అను హోన్య రన పతికకు సంపాదకుడు, శరత్‌చం[దుని భక్తుడు, సాహిత్య (పియాడు.
-
అతులానందరాయు: శరత్‌ చర్యమని భక్తుడు. సాహిత్య (ప్రియుడు
-
అవినాశచం్యద్ర ఘోషాల్‌: శరత్‌ చందదుని మిషత్రుడు. “వాతాయన్‌” అను పతికకు సంపాదకుడు.
18, మతిలాల్‌ రాయ్‌; అరవిందఘోష్‌ భక్తుడు. అనుయాయి. అనేక ఖీమా కంపెనీల నిర్వాహకుడు, (పవక్తన్‌ అనే మానపతతిక సంపాదకుడు. దర్శినళాస్త్ర రిచయిత.
19, పజపతి చటోపాధ్యాయిః నాటకక్నక్త.. పత్రికా ' రచయితం శరత్‌ చందదుని భక్తుడు.
- జహాన్‌ ఆరా చౌదిరి; "వర్ష వాణి', బేగమ్‌' సంపాదకురాలు.
౪. కాజీఅబ్లుల్‌ బదూద్‌; శబ్టరోశములు, నవలలు, వ్యాసాలు, జీవితచరి[తలు (వాశారు మీ5పరివార్‌, హిందూ ముసల్మాన్‌. గేపే. క్రీయేటివ్‌ బెంగాల్‌ మొదలైనవి వీరి రచనలు
- ఉమాటప్రసాద్‌ గంగోపాధ్యాయ: క* శే, ఆకుతోష్‌ ముఖర్జీ ప్యకుడు. సాహిత్య ప్రియుడు. “వంగవాణీ' సంపాదకులు, ఈ ప్యత్రికలోనే శరత్‌ చంద్రుని “పఠేర్‌దావీ" మొదటిసారి సీరియల్‌ గా పచురితమైంది.
ణి. రవీంద్రనాధ్‌ టాగూర్‌; పరిచయం అనవసరం, పిశ్వకివి.
శ
24, క్రేదార్‌నాధ్‌ ఉపాధ్యాయ: (పసిద్ద కథకులు, నవలాకొరులు, బెంగాలీ సాహిత్యంలో *“దాదామోసాయ్‌” పేరున [పక్యాతిగన్న వారు, వీరు శేషభేయా, ఆమరాకి లోశే, కబులతి, పాధేయ్‌,
__ దుక్కేర్‌, దివాలీ మొదలై న లెక్కకు మించిన నవలలు, కథలు (వాశారు. వీరు బక్సర్‌ విదోహ సమయంలో తేన చైనా యాత్ర వివరణ యిచ్చారుం
25, చారుచం(ద్ర వందోపాధ్యాయ; నవలాకారుడు, యమునా పులినే, బిఖారిని, దోటానా, చోర్‌, కొంటా, హేర్‌ ఫేర్‌, హైఫేన్‌ మొదలై నవి పీరి రచనలు.
26, మ హేందనాధ్‌ కారణ్‌; బెంగాలులో పోల్‌ అను నిమ్న డౌతి వుద్ధారకుడు, “పాండు కతియవంశ పరిచయ' అను ప్ప్తస్తకం (వాళాు, శవత్‌ భక్తుడు,
8", ఆమల్‌ హామ్‌; (సిద్ధ పతికా రఛయిక, సాహిత్య [పియుడు? శరత్‌ చంద్రుని భక్తుడు.
-
సురేర్యద్రనాధ గంగోపాధ్యాయ: సాహిత్య (ప్రియడు, వరు నకి శరత్‌ చంద్రునకు మాను. .
-
మణీఎ్యద్రనాధరాయ్‌: సాహితీ ప్రియకు. శరళ్‌ చందుని మి[ుని కుమారుడు.
-
బుదదేవ భట్టాచార్య: ₹రల్‌ అభిమాని, సాహిత్య (వియుడు,
ల వృ కళా స్తా9ధాస్థపకుడు. శదభిర్సిరిధాా
క్షే రంగూన్న్‌ 19.1.1013%,
శీ .ఉపేంద్రనాధ గంనగోపాథధ్యాయానికి | నీ ఉత్తరం చేరింది. నా కోపం పోయింది. శంకు రోజుల కితం ఫణీ౦ ద్‌ కూడా ఒక ఉత్తరం రాశాడు. *చర్మిత పీనులు, పంపించాడు, మిమిద నాకు కోపం వచ్చినా ఎన్నాళ్ళో ఉండదు. ఇప్పుడు నాకేమి కోపంలేదు. కాని నిన్న 'మొన్నటివవకూ కోపంగానే ఉన్నాను. ఉత్తరానికి జవా చైనా వాయకండా మి శేంచేస్తూ ఉంటారో నా కర్ధంకాదు, ఒకొగాకట్రాష్టుడు మతి తిరిగిపోతూ ఉంటుండా యేమిటి ॥ ఎవరేపని చేసినా పాగా ఆలోచించే చేస్తారని నే నను కుంటాను. అబే నాకు ఉన్న దురలవాటు, సెన్సిటిని (సున్నితమైన) అనే ఆర్సి పదం ఉందికమూ! నాలో అది ఒక విసరు అధికంగానే ఉంది. సుశేంద్‌కు రెండువారాల [క్రితం రాశాను ఒక ఉత్తరం. ఇంతవరకు జవాబు లేదు-ఏళ్లు ఉత్తరాలు ఎందుకు రాన్తారో హళాత్తుగా ఎందుకు రాయటం నూనేస్తారో నాకు అర్షం కాకుండా ఉంది. నువు సమాజపతికి “కాళీనాధ్‌ ఇవ్వటం నాకు వాగుండ లేదు. చిన్నప్పుడు అభ్యాసంవోసం రాసిన కధ అది. *భోరయులాంటికఖే అది... అచ్చు వేయించటం మాట అలా ఉంచు...ఇతర్ల కు చూపించ టానిక్కూడా నా కిష్టంళేదు. అది ముదితమై నా పేరు (పతిష్టలు మట్టిపాళు కాకుండుగాక! “భోరు” మ్ముదించారు,
చాలు,
ఢి శఠత్‌ ఉత్తరాలు
యమునపట్ల నాకు ఆదరణ లేకపోవటం ఏమిటి! చేతనైన సాయం తప్పకుండా చేస్తాను. కాని చిన్నకథలు శాయాలన్న కోరిక నా కిషుడులేదు. మారే రాయండి. ఎలా రాయాలో అ నియమ నిబంధనలు తెలువుతాను. “చరిత హీనులు ఎప్పుడు పూర్తి అవుతుందో నేను చెప్పలేను పూర్తి అయిన తర్యాత సమాజపతికే పంవీస్తాననీ చెప్పలేను. నువు కలకతాలోనే ఉంకేు సీకే పంపిస్తాను. “కాశీనాథ్‌ అచ్చు వెయ్యవద్దని సమాజపతికి ఉత్తరం రాయి. అద అచ్చు వేస్తే మూత్రం నేను తిలెత్తుకు తిరగటానికి వీల్లేదు. ండు మూడు కధలురాసి పంపమన్న్నవు ఒకవేళ రాయ౫లిగితే ఎవరెవరికి పంపిస్తాను 1--- నీకా! ఫణికా
ఒక రహస్య విషయం; సీశే రాస్తున్నాను: గిరి అప్పుడు ఇాల చిన్నవాడు... అంశే నేను సపరివారంగా ఇవతలికివచ్చే నప్పుడు, ఇన్ని సంవత్సరాలు గడచిన తరువాత ఇష్పుడు నేనత నికి గు రు ఉండకపోవచ్చు. ఇంకో సంగతి: ఒకనాడు నే నతని ఫు_స్తకాన్ని ళొనాలను కున్నాను. నేను డబ్బులు పెట్టికొంళు అతను బాధపడతాడని నువ్చు చెప్పావు. అందుచేత నేను కొనలేదు. ఒక (పతి పంపంచవలసిందిగా కోరుతూ ఉత్తరం రాశాను. కాని అతను పంపలేను చిన్నప్పటినించీ అతని (పవృ త్తి నాకు తెలుసు. ఉత్తరాలు నేను రాస్తున్నాను కాబట్టి వాళ్ళూ రాస్తున్నారు. వాళ్ళు ఒక లిఖత మాసపతిక నడువు తున్నారు. ఇంతవరకూ ఒక్క (పతికూడా నాకు వాళ్ళు చదవ టానికి పంవీంచ లేదు. బహుశః నావంటి మూరుడికి వాళ్ళే పషతికలోని అంశాలు అర్థ ౦కావని అభ్మిపాయ ఫీడుతున్నాలే
శరత్‌ ఉత్తరాలు 7 శామాలు! పోనీ అందుకు విచారించవలసిన అవసరం లేదు. (పపంచరీతి అలాగే ఉంటుంది కామాలు! ఇప్పుడు నా ఆరో గ్యం హోగానే ఉంటోంది. స్పోటకం పోసి నయమైంది. ఇప్పుడు నేను ఎక్కువగా చదవటం మానేశాను. అసం పూర్తిగా విడిచిపెట్టిన “మహో క్వేత! (లై లచితము)ను నెము దిగా పూర్తిచేస్తున్నాను. నువు ఒక పెద్ద నవల రాస్తున్నావు శదూ! వకీలు వృత్తి చేస్తూఉన్నా రచన మానివేయ నక్క- ్లేదు,
జేనీ బేశం విడిచిపెట్టి కలకత్తా రావటం పడకపోవచ్చు. ఇక్క-డనా ఆ" “గన్గంబాగుండకపోవచ్చు. బాగుండకపో యినా సరే నే నక్కడికి రానటం సముచితం కాదనివిసోంది. నా ఫాంబన్‌శలం నీ వేజపళో ఆతయం జొగాక! అది చాలా చాలా రాసీంది. అవసరం పడితే ఇ౦0కా చాలా రాయగలదు. ఇంతే సంగతులు. “చంర్మదనాథ్‌) పూర్తి అయితే, సులేంద్‌ వొప్పుకుంళు, ఏలైనంత వరకు సరిదిద్ది ఫణికి
పంవుతెను, జవాబు రాయి, ఎజా-కరత్స్‌
2 వ డౌన్‌ (స్టీట్‌ రంగూన్‌ 28.41.1018, శీ చరణములకు:
నీ ఉత్తరం చూచి చాల అశ్చర్యపోయాను. అంతకు నూరురెట్లు దుఃఖపడ్డానుహూడా,*నువు నన్ను బ్వేషీస్తున్నావు అని నేను అంటానా! నువు నమ్ముతావా! మనం కలకత్తాలో
రి శరత్‌ ఉ త్తరాలు
కలిసివ్రన్న దినాలు నేను మరచిపోలేదు. నేను స్వతహా అనేక విషయాలు మాతం ఇంత తొందరగా మరచిపోను. అసలు మరచిపో జేనేమోకూడాను, ఒకసారి నన్ను, నా మాటల్ని స్పృ్రతికి తెచ్చుకున్నావంకే... “నువు నన్ను ల్వేపిస్తున్నావు అనేమాట నా నోటినుంచి వెలువడదని (గహించుకుంటావు, నా తత్వం నీకు బాగా తెలుసునని నా అభిపాయం. నువు నామంచికోకేవాడివి, ఆత్రీ శ్రయుడివి, దగ్గర చుట్టానివి మిాఅన్న దమ్ముల్లో వదోవి వాదంవ_స్తే నేనుజోశ్యంకలగ జేసుకుంటానా! నువు నన్ను బ్వేపిస్తున్నావన్నమాట నే నన్నా నని నువు నమారవా! నమ్మి ఇలా ఉత్తరం రాయటానికి నువు ఎలా సాహసించావు! నేను చెడ్డవాడినే కావచ్చు అయినా అంత అధమవ్య _క్షినా! నేను అటువంటిమాట కలలోకూడా అను ళోను నువునా మనస్సుకు వాల వాధ కలిగంచావు. ఇలా అనవసరంగా నాకింత ఇశాధ కలిగించినందుకు నా మరణా నంతరం నువు కూడా చాలావిచారపడ తావు. నువునన్నుచాల సీచుడుగా భావిస్తున్నావు కామాలు. సీ ఉత్తరం చదువుకున్న తరువాత నా కలాోే తోస్తున్నది. బహుశః నే నంతమూర్థుణ్థి, సీచుణ్ణీ కావటం వల్ల నే... కలకత్తాలో మనం అంత సన్ని హితం”ా ఉన్న రోజుల్నికూడా మరచిపోయి...నువు ఆ మాట
విశ్వసించి ఉండవచ్చు. ఇప్పటికైనా ఆ యపోవా నీక లేనట్టు
వెంటనే తెలుపమని నా (పార్ధన. “నా మీన నీకు జ్వేషం
ఉంకబక్తే కామాలు ఆ వుస్తశాలు అచ్చువేయించటానికి
పూనుకున్నా వు'--అంటూ సురేంద్‌కు కొద్దిరోజుల క్రీతమే
ఉత్తకంరాశాను, అలా ఎందువల్ల రాళానంకే--సమాడిపతికి
శరత్‌ ఉత్తరాలు రి
"నేనుకూడా రాశాను. ఆ వున్తకాల్ని అచ్చు వెయ్యవద్దు అని, అందుకు జవాబేమిా ఇవ్వకుండానే అచ్చువేయటం ఆసలేదు- సరికచా, సాగిస్తూనే ఉన్నారు వమైనాగానీ ఇప్పుడు లోగుట్టు 'లెలిసి వచ్చింది. నువుకూడా సమాజపతికి ఆమాశే చెప్పావు" అతని విషయం ఇష్పుడింకా ఎక్కువగా తెలుసుకో గలిగాను* నువు నా మంచిహోశేవాడివని నాకు నమ తం ఉండబశ్లు ఈ నాడు నేను ఇటువంటి కథలు రాయగలుగుతున్నాను. నేను మానవ పృాదయాన్ని ఎరుగుదును. “నేను శరత్‌ ను నిజంగా (పేమిస్తున్నాను”అని నువు నిస్పంకోచంగా భగవ౦తునిముందు చెప్పగలవు: నాకు తెలుసా సంగతి.
పోనీ, ఆ సంగతిశేమి ,., ... ఒక “చందనాధ్‌”ను వురస్కరించుకొని ఇంత హంగామా ఎందుకూ! చాన్ని ఫణి తన పథతికలో ఎలా _పచురించగలుగుతాడో నాకు దుగ్ర్రా హ్యంగా ఉంది
మిరందరు విషయం సాంతంగా తెలుసుకోకుండా, ముందు వెనుకలు ఆలోచించకుండా నన్ను ఇలా నాలుగు నమూలలనుంచీ అర్థించి చాల విచ్చిపనే చేశారు. దాని ఫలి తమూ అనుభపస్తూన్నారు. తప్పంతామిా టే; మెవ్విరిదీ శాదు: ఫణికోసంగాను నువు ఇరకాటంలో పడినట్టు అడుగడు గునా తెలుస్తూనేజంది.
నేనూ ఇప్పూడు సంకటములో పడ్డాను. “చందనాధ్‌” ఉన్నదిఉన్నట్టుగానే పచుకించటం నాజి జ్రేశ్యంకాదు. అయినా కొంతభాగం [వచుకతమైపోయింది. మిగిలిన భాగ మైనా సవ రించటానికి నాదగ్గర లేదు, ఫంవి_శ్తే తిరిగి తనకు చేర దేమోనని
10 శరత్‌ ఉత్తరాలు సుశేంద్‌ చాల భయపడుతున్నాడన్లేఉంది. అతనికి నా రచనలంశు చాల ఆదరం. అందుకనే అతడు తటపటా యిస్తున్నాడనుకుంటా,
మరో సంగతి : “భారతవర్ష్శలో (పచురించేందుకు (పమధవాబు “చరి తహీనులుూ పంపవలసిందగా లోరు తున్నాడు, చివరకు ఈ విధంగా గందరనోళం అయింది ఏం చెయ్యను! అతడు నాకు ఎన్నాళ్ళనుంచో మిత్రుడు. తనపతి కలో *చర్మితహీనులు ప్రచురిన్తానని, ఆ ఆశతోనే... (పచుర ణార్ధం వచ్చిన నాలుగైదు నవలలను తిరిగి పంపంచివేశానసీ అందరితో చెబుతున్నాడు. ఇది "“భారతవర్షి సంపాదకునికథ. మరోవై వున 'యముని'*లో *చరి[తహీనులు” (పచురిస్తామని (ప్రకటించారు సమాజపతికూడా అదుగడుకీ[- రిజిష్టరు ఉత్త రాలు రాస్తున్నాడు. నేనేం చెయ్యాలో అర్థం కావటము లేదు. ఇప్పుడే వచ్చింది [పమధనాధ్‌ విచారం సూచిస్తూ రాసిన ఉత్తరం... పెద్ద ఉత్తరం. అది అతనికి పంపకబోలే తాను లోకులకు ముఖం చూపీంచళలేడట. తన మి తులందర్నీ వొదులుకోవలసిపస్తుందట. వం చెచ్యుమంటావు! కాస్త ఆలోచించి జవాబురాయి ఈ వ్యవహారమంతా మొదటినుంచి చినరిజాకా సీకు తెలుసు. కాబట్టి నీ సలహా అవసరం.
ఆరోగ్యం ఏమి బాగుండటం లేదు. నడెనిమిదిరోజుల నించీ జ్వరం వసోంది,అవసరమనితో క్షే ఈఉ_త్తరంసు రేంద్‌ క భూవీంచు, మా అన్నదమ్ములు మిలో మిరు ఎంతైనా వివాదపడండి కాని నేను మాకు ఒకస్పుడు ఉపాధ్యాయుడనుః కనీసం పెద్దనాడీనని అయినా గౌరవించండి. --కంత్‌.
ఫణిదాదూ;: ఈ ఉ శ్రరం నువు చదువుకుని ఉసేం్యనళు నంసించ్చు
రె ర్లీ|ీ డౌన్నన్సిట్‌:
రంగూన్‌; 10.5. 188%
(వపియజపేంద్‌ | ఇవాళ నీష త్తరంతోపాటు (పమధనాధథ్‌ ఉత్తరంకూడా చేంంది. నీకు నా యెడల కలిగిన అపోహ తొలిగినందుకు నాకు కలిగిన సంతృ్తని నర్శించటం చాదస్తంగా ఉంటుంది. నీ హృదయంలో ఇప్పుడేవఫమైన క్లేశంగా నీ, దుఃఖంగాని లేదు, కాబట్టి అతి సహజంగా నా కర్తవ్యాన్ని నిస్ధారణ చేయగలి గావు. నేనొక మూర్థుడనని రాశాను. అదిఅబద్ధం అంటావా! మిీాముందు నేనొక పండితుడిగా భావిస్తానా? అంత అవాం భావమా నాకు! వవోళకొన్ని కథలు సృష్టిప్తాననుకో అందులో పాండిత్యము వముంద్‌! చి. ఎ, ఎం. వ., చి. యల్‌ -ఇత్యాది డగీలను నేను గౌరవిస్తానని రాశాను, నా కథలకు తన మిత బృంజంలో మంచి పచారంలభించినట్లు పషమధ బాబురాశాడు. ద్వి జేందలాల్‌ రాంప్‌ అమ నికి వ్‌ లేనంత అధికంగా (పశం సించాడు. “నారీర్‌ మూల్య'అమూ.్యవస్తు వుగా పరిగణింపబడు తోంది. నాకథల్లాంటి కథలు రవివాబుళాడా రాయలేదని, నంగభాపలో ఇటువంటివ్యాసం ఇంతకుపూర్వం ఎక్టడా లేదనీ ద్విదవాబు రాస్తున్నా కు,నిజానిజాలు భగవంతకునికి తెలియాలి, ఫణిబాబు నడువుతూన్న షతిక వాల చిన్నది. కాని అటువంటి మం౦ంచిషిక మరొకటిలేదు. ఇలాేే కష్టించి తన ప(తికను ఫణి సాగిస్తాడుగాక! ఇప్పుడు గాకపో యినా, వనాటికైనా శ్రీ, వృద్ధి సిద్ధిస్తుంది. కాన్నిపయత్నము, పరిిశను అనవసరం. అతడు
1క శరత్‌ ఉత్తరాలు
నాకు తమ్ముడు లాంటివాడు. అతని ష్మ్యతికనుంచి ఎలానో తప్పించుక0కు మరో షతికవిచ్చి మాదపడుతుంది. ఈ సమ యంలో నాకు పదిచేతులున్నా పనిసోలా కన్నించటం లేదు. “చర్మితహీనులు” అతని ష్మతికలో (పచురితం కాదని సీకెనరు చెప్పారు! (సమధఛాబుకు చదువుళోటాని కంటూ ఇచ్చాను. అతడు దాన్ని తన ష్యతికలోనే ్మపచురిస్తానని చెబుతూ ఉండ వచ్చు. కాని అందుకు నా సమ్మతి ఉండాలికడా! కాని వాళ్లు నాసమ ఖీ అడగటంలేదు రాత _పతిచూచి అతడుభయపడి వోయినట్టు కనిపిస్తుంది. సావితిని అతడు ేనలం పరిచారికను గానే అర్థం చేసుకున్నట్టున్నాడు. కాని అతను కన్నులు ెరచి మూడగలిగి తే...ళథ ఎలా వవిధంగా ముగుస్తుందో ఊహించు కోగలిగిలే ,.. వ బాగ్గులోంచి ఎలాంటి అమూల్య వ్యజం వుత్ప్చన్న మవుతుందో "తెలుసుోగలిగి తే...ఇంత తేలిగ్రాదాన్ని విడిచి పెట్టడు. చేతులోకి వచ్చిన రత్నాన్ని వోగొబ్టుకున్నానే అని అతడువనాటి'కై నా పశ్చాత్రాపబడితీరు తాడు ,ఉపసంహారం ఎలా ఉంటుందీ! అని అతడు (పశ్నిస్తున్నాడు. మొట్ట మొదటి సారిగా ఈ నవలను తన పృతికలో (ప్రచురించటానికి అతడు ెనకాముందాడుతున్నాడంళేు ఆశ్చర్యమేమిా లేదు. కాని వాళ్ళే అంటున్నారు. *చర్మితహీనులులో చివరిభాగం (మిరు చదివినంతవరకు) రవిబాబు రచనల్ని మించిపోయింది అని; అంశ శైలిలోను, కథాసంవిధానంలోను, కాని ఉపసంహారం నేనెక్క-డ పాడుచేస్తానో అని అతని భయం. ఒక “మెన్‌” లోని పరిచారికను తీసుకొచ్చి ప్రారంభంలోనే పరిచయంచేసిన రచయిత చివరిజాకా తనరచనాపాటవాన్ని కాపాడుకోగలుగు
/ శరత్‌ ఉత్తరాలు 1కి కాడని అతడు విశ్వసించ లేకపోతున్నాడు. అంత మాతం కూడాచాతగాకపో తే ఇంతవరకూ మిగౌరవాన్ని దూర నొన గలుగుతానా ? ఇంకో సంగతి; “భారతవర్షను నా పిక గానే చూచుకోవలసిందిగా (ప్రమధ బాబు కోరుతున్నాడు, అలాగే చూచుకుంటున్నాను కూడా, నాకు సాధ్యమైనంత వరకు సాయం చేస్తానని కూడా రాశాను. ఎంతవరకు సాధ్య మౌతుందోమా[తం తెలుపలేదు. అతడు వెలయిచ్చేరచనలను వుచ్చుకుంటాడట, వెలయిచ్చినంత వమా తాన్నే అందరి రచ నలూ లభించవు, నా విషయంలో ఈ అంశం ఈపాటికతనికి లెలిసె ఉంటుంది. “చర్షితహీనులు” నా చేతిలోనికి రావటం తోనే ఫణికి పంవుతాను. నా దగ్గరఉించుకోను. కాన్మిపమధ బాబు మాతం తాను ఫణికి దాన్ని ఇవ్వడు. ఫణిమోద అత నికి కొంచెం కోపం ఉంది, అంలేకచా! మౌాసపషృతికలసంపాద కులు పరస్పరం కలసి మెలిసి ఉండరు, అదిసహజం. నమైనా (ప్రమధ బాబు నాకు హెల్యమిత్రుడేకాదు, మిక్కి-లి సన్ని హితుడు. కపటంలేఏి మనిషి, చాల మంచివాడు, అతడంశేే నాకు చాల వీతి. అంతుచేశ ఆతని పట్టుదలకు నేను లొంగి పోవలసి వస్తుంబేమో చెప్ప లేను, ఈ విషయమై వివరాలు మున్ముందు 'తెలువు తాను.
“మారంతా *'యమునిను అభివృద్ధికి తేగలరు--”లఅని రాశావు, 'మిరంతా” అంకే ఎవరనీ! నువ్చవూడా *'యముని అభివృద్ధిని ఫో శేవాడి వే. నిస్వార్ధంగా చానికోసనం పాటుపడు తున్నావు కాబశ్షే నీ విషయమై నా జెవినిపడిన కొన్నిసంగ తుల్ని నేను నమ్య లేదు. ఏదో కొంత కూటసీతి సాగుతోంది
కేకీ శరత్‌ ఉత్తరాలు
శామాలు ! సోనీ మనం [ కేమించేవాళ్ళకు అలాణేనయం చేస్తూశే ఉండాలి, పణివోద నీకు పేమకచా ! అటువం టప్పుకు *మిరంతా” అని నువ్చువాడిన శష్లానికి అర్థంస్సు)ం చుంలేదు;ు ఈసారి ఉత్తరంలో విశదంగా రాయి. “ఫథ్‌ నిన, *రామేర్‌ సుమతి” ఈరెండింటిలో మొదటిటే బాగు న్ననా ఉన్హైశం! కాని అదికొంచెు క్లిష్టంగాఉంది. అంద రికీ కాగా అర్థం కాకపోవచ్చు. డాన్నిగురించి అనేకమంది అనేకరకాల-అభిపాయీల్ని పకటించటం విన్నాను, కాని *“రామేర్‌. సుమతి లాంటి కధను రాయటం తేలిశేనని, *'ఫథ్‌ నిన్దేశ్‌ ” లాంటి కథను రాయటం చాలాకష్ట్రంఅనీ...స్తాయంగా కథలు రాయగల వాళ్ళకు తోచక మానదు. ఇటువంటిడాన్ని అందరూ రాయలేరు ఇటువంటి గడబిడ పరిస్థితుల్లో కలగా వులగం చేసేస్తారు, పూర్తిగా పక్వం "కాకమునుపే సమాప్తం చేసేస్తారు. నా అభ్మిపాయాన్ని నేనై ఎలా చెప్పగలను | శాని కలకతాలోనూ, ఈ చేశంళలోనూ చాలామందిదృష్టిలో అ శ₹ెంశున్నూ “సుపగ్లేటివ్‌ డిగీలో ఎక్సలెంటుగా ఉన్నా యిట. అప్‌ లెంతూ ఆదర్శ(ప్రాయములై నకథలని ద్విజకాబు అభ్మిపాయం, ఫణి ష్యతికలో పతినెలా ఇటువంటివి పచురితము లౌతూవ్రంకే షతిక త్వరలో పజాదరణకు పాతము కాగల దని అంటున్నారు. కాని చిన్నకథలు రాయటం అంజు నాకు ఇష్టం లేదు.చి- ఇవ్‌ రాయాలనుకున్నా పెద్దవై పోతూఉంటాయి, మికుమళల్లే చిన్నవి రాయలేకపోతున్నాను. ఇంకో విషయం కూడా చెప్పాలి: నేను “చందనాధ్‌ను ఒక కొ త్తమూసలో పోత పోయాలని చూస్తున్నాను, కొను, కథ (ప్లాట్‌) నూత
శరత్‌ ఉ ల్తరాలు 15 నంగా ఉంటుంది. "చర్మిశహీనులు ేకపోలే అంతకంశేు ఉత్క్చష్ట్రమైనడి+యమునిలో పచురితం కావాలి. మరి వ్యాసాల మాట! వ్యాసాల అవసరంకూడా ఉంది, కథల నఃాలాన్నే పతికకు విలువ వస్తుందని చాలామంది "పెద్దలు భావించరు. చిన్నకథలు రాయమలి నన్నుమోరు నిర్బంధించ కుండా వుంశు,.. వాటినుంచి మికు నాకు కాస్త వుసులు బాటు కల్పిశ్తే వ్యాసాలుకూడా. రాస్తాను. కధలు లాగానే సరళ మైన ధారాళమైన శై లిలోనేరాస్తాను. ఈ విషయంలో నీ ఉశ్రైేశ్వం రాయి. చిన్న కధలు రాసేపని మారు పెట్టుకొనే ట్టయితే నేను వశలలు, వ్యాసాలు "రాస్తాను. "లేకపోలే జీను ర్యాతిళ్ళుకూడా శమపడాల్సి వుంటుంది. నా ఆరోగ్యం చాగుండటంలేదు, రా ఇళ్ళు “డా (శమపడ లేను. అందువల్ల (గ౦థపఠ నంకూడా కుంటుపడుపంది, విమర్శలు, వ్యాసాలు, చిన్న కధలు, నవలలు అన్నీ నేనే రాస్తూవుంశు లోకులు నన్ను “సవ్యసాచి అని పరిహాసం చేస్తారు ఇంకా ఇతర పష్మతికలకు కూడా వమైనా పంవుతూ ఉండాలికడా !
“జీవడాస్‌” *పాపాణ్‌ ” నీ దగ్గరఉన్నాయి, పంపించు, తిరగ రాయటానికి ఆరంభిస్తాను ఫణి మూడు టేలు (ప్రతులు ము దించి ఎందుకలా డబ్బు నృధా చెయ్యటం! ఆ పష్మతిక కొనేవాళ్ళ సంఖ్య అంత ఎక్కవగా ఉంచా! నేను అలా అను కోటం లేదు. కాని నచ్చే యేకాదిలోగా ఆ పతిక ఉత్తమ ష్యతికల జాబితాలో చేరగలదని నాకు పరిపూర్మ వ్‌జా్యాసం ఉంది.
తన పషతికను విడిచి పెట్టి నేను ఇతర పతికలకు రాస్తా
16 శరత్‌ ఉత్తరాలు జీమోనని ఫణికి అ స్తమానంభయంగానేవుంది, ఆ భయానికి శారణ౦ం వమిటి? అతడు నాకు తమ్ముడు వంటివాడు ఈ విషయం అతడు ఎందుకు విశ్వసించ లేకపోతున్నాడో అతనిశే "తెలియాలి. నాకు తెలియదు.
నువు రౌసిన * కయ వికయి ఆనే కథ నిజంగా చాల చాగసంది ఇంకాకొంచెం ఇద్దదిగాఉండాలి. అంతిమఘట్టాన్ని ఇంశా పొడిగించాలి. అటువంటి కధను అంత తొందరగా ఎందుకు ముగించావో నాకు అర్థంకాలేదు ఒక6- విషయం జ్ఞాపకం ఉంచుకో. కథపన్నెండు పదమూడుకేజీలు ఉండాలి. పరిణామం స్పష్టంగా కనిపించాలి.
సునేంద్‌ నా ఉత్తరానికెందుకుజవాబు రాయ లేదు! వే నతనికి నా చేతిలోని కలాన్ని ఇచ్చాను. అతనికిచ్చేందుకు అంతకన్నా మంచివస్తువు నా దగ్గ లేమి లేదు. డాన్ని అతడు సద్వినియోగం చేస్తున్నాడా! అడిగి తెలుసుకుని నాకురాయి. నా కలాన్ని అతడు నిర్ణ త్యం చవేయకుండుగాక! ఇంకా నలు గురికి కలాలు పంపించాలి, యోగేశ్‌ ముజుందార్‌ ఎక్కు తున్నాడు! పూంటూ, బూడీ, సౌరీన్‌_ఏళ ఛందరికీ పంపటానికి కలాలుజ్మాగత్త చేసి వుంచాను!ఎప్పుడో ఒకరోజునపంవిస్తాను.
గిరీన్‌ బంకింపూర్‌కు తిరిగి వచ్చాడా?! అతడు ఎక్కడ వున్నదీ 'తెలియకపోవటం'చేత ఉత్తరంరాయ లేకపోతున్నాను, వావద్ద ఫొటో లేదు. ఈ సంగతి నా కెష్పుడూ స్మృతికి తగ లేదు,
ఇంకోసంగతి: సాధు కృష్ణచాగచీ ఒక వెద్ద ఉత్తరం కాసి పంపించాడు అతడన్నీ అబడ్యాలేనని వెబుతున్నాడుం
శరత్‌ ఉత్తరాలు [7 జాగానేవుంది. వవి అబద్దాలో నాకు తెలుసుూలా-లానాడు తానొక మాట అనలేదు అని చెప్పినత ర్వాత ఆ విషయానికి అంతటితో స్వస్తి చెప్పియ్యాలి అజేసముచితం ఫణిబాబూ! నువు మెల్మిగాం ఇచ్చినాకూడా నేను జూబు రాయలేక పోతు న్నాను, ఎందువల్ల నంకే నీకు పంపించాల్సిన వస్తువు నా చేతుల్లో లేదిప్పుడు. త్వరలో అది నావద్దకురాగలడని ఆశిస్తు న్నాను.
“నారీర్‌ మూల్య” పంవిస్తాను. ఆ తర్వాత టపాలో “చం(దనాధ్‌* పంవుతాను. *చర్మికహీనులు “యముని లోనే (ప్రచురితం కావాలని నా ఇచ్చు. ఈశ్వరుని యిచ్చ్భకూడాలఅచే అగుగాక! కాని అందులో *వెస్‌ి పరిచారికనువురస్క-రించు కుని కొంతగందరనోళం అేచినట్టువిన్నాను. లేవనీశాక! పజలు ఎంతైనా నిందించగలరు. "జేన్ని ఎంత ఎక్కువగా నిందిస్తారో దాన్నే అంత ఎక్కువగా చదువుతారు. మఎదివిగాని, ెడ్డది గాని, ఒకసారి చదవటానికి ఆరంభించిన తర్వాత చదివి తీరుతారు. అర్థం కానివాళ్ళు, కళాగహస్యం తెలియని వాళ్ళు నిందిస్తారు. అలా నిందించట౦వల్ల నే లాభాలున్నాయి. కాని అ వుస్తకం పై శాలజీ దృష్ట్యా నిష్టస్టంగానే వ్రుంబుంది అం | దులో సంబేహం లేదు. అది ఒక సంపూర్మ వైజ్ఞానిక నైతిక నవల, (స్రై౦టి్సిక్‌ ఎథికల్‌ నవల )
శరశ్‌
క్త 24, గౌన్‌ ప్రింట్స్‌ రంగూన్నా 22 ఆగమ 0 2 (వీయ ఉచీన్‌! చాలా రోజులకు నీకు వుత్తరం రాయటానికి కూచు నాను. నువ్వుకూడా చాలారోజులడాకా నీ వేము సమాచా శాలు కెలుపలేదు. తెలుపబోకు. నేనేమా విచారపడవమ, (పాభఖేయపడను రెండుమూడు నెలలైన తర్యాతనై నా సామా త్కరించకపోవు. అప్పుడన్ని వివమయూలు తెలుస్తాయి. ఈనెల 'యముని” సంచికవచ్చిండి. అందులో నువ్వు రాసిన “లశ్న్మీలాభం” చదివాను. డాన్ని గురించి నా అఖి (పాయం సీ మాటల్లోనే చెబు తాను:'తం డిముఖతఃకువమూరుని గూర్చిన పశంసవిన్నందునల్ల లాభం లేదు.నిజం చెబుతున్నా ను. అటువంటి మధుర మైనకథ వేనీ మధ్య ఎన్న డూ చదువ లేదు.నువు 'రాసినకథలన్నింటిలోకీ అది చాలా ఛాగుంది. అనవసరమైన ఆడంబరం వమిలేదు కథలో. మానవులలోని దోషాలు చూపించటం, [పపంచంలోని కహ్టాల్ని పదగ్శెంచటం ... అటు వంటివేమి లేవు ఒక చక్క-నిపుష్పుంలాగా, పవ్నితంగాడింది. చాలా మధురంగాఉంది అటువంటికధలంశుజే నాకు చాలా యిష్టం. చదివినత ర్వాత ఆనందాతిశయంతో కన్నులు చెమ్మ గిలకపోలే అజేంకథ! చాలా బాగా రాశావడి పేంద్‌! నిజంగా నాకుకలిగిన అభ్మిపాయాన్ని చెబుతున్నాను. అప్పుడప్పు డిటు వంటి కథ చదివే అవకాశం లభిస్తూవుండాలి. నన్ను సంతోవ 'వెట్టడం కేలిగ్గాసాధ్యంకాదు ఇటువంటివస్తువు దొరికిందంశు చాలా, నాకింశేమాలఅక కానడ, నేనింతగా (వశంసించటం నీకు
శరత్‌ ఉత్తరాలు కేక అనుమానాస్పదంగాఉండ వచ్చు. అందరూ నాఅభిప్రాయంతో వశీభవించకపో వచ్చు. అయినా ఒక్క- రవిబాబును మినహా నాకుమల్లే లోతు తెలిినవాళ్ళు ఎవరూ లేరనే చెప్పాలి. అడి నా అవాంభఛావంఅనుకో; గ ర్వంఅనుకో--నానిర్ద, యం అబే. అటువంటి కథ నేనీ మధ్యఎన్నడూ చదవలేదు. మరో కథ ఒకటి నీవు రాసింది, ..చాల బాగుందిట. “భారతవర్ష తిల్రాశ్‌ (సచురిత మైనట్టు విన్నాను *“భారతవర్ష " ష్మతిక నా కింకా రాలేదు. ఎలా రాశావో నాకు తెలియదు. భావవి_స్ఫృతి లోనూ, రసపరిపాకింలోనూ ఈ వథలాశేఉన్నట్టయి తే అది కూడా వుత్యల్భష్ట రచనే అయివుండాలి, న్సీ శైలికూడా చాల బాగుంది. సీ భాపాపాండిత్యం, పదలాలిత్యం నాకూవుంకేు నా కథలు ఇంకా బాగుంటాయి. వునాుం, నిన్ను నాతోపో లను. నీకు అవమానం కలగవచ్చు కాని కలిగిన అనందాతశయంలో సన్ను నేను అణచునో లేక పోతున్నాను కులాసాగా పుంటున్నావు శడా! నాకు ఆరోగ్యం పాగా వుండటంలేదు. ఈ వర్ధాకాలం దుఃఖదాయకంగానే “వుంది. పది పన్నెండు రోజులనుంచి జ్వరంతో బాధపడి, రెండు రోజులనుంచీ మా(తమే కులానాగా వుంటున్నాను. నీకునా శోభాశాంతులు ==క ర శ్‌
ర్‌ డిప్తీజ్సి దప్ప ర్మ్‌ ఠంగూన్‌, 2గంప్ర-12 (పముధనాద్‌ భట్టాచార్యునికి (
(పవుధ్‌! సీ ఉత్తరం చేరింది వెంటనే ఇవాళే జవాబు రాస్తున్నాను. ఇది నా మాటకు భిన్నం నాస్వభావం 'తెలిఫిన వారిముందు నన్నుుగురించి నేను చెప్పుకోవటం బాగుండదు
నన్ను గురించి కొన్ని వివరాలు అడిగావు కదూ |! టూకీగా ఈ (కింద తెలువుపన్నాను.
ఓ పట్నానికి వెలుపల నదియొడ్డున ఒక యింట్లో కావురం.
త. ఉద్యోగం చేస్తున్నాను. 90 రూపాయలు జీతం,
- రూపాయలు అలవెన్సు దొరుకుతున్నాయి. భోజనానికి లోపం లేకుండా రోజులు గడుస్తున్నాయి. నిలవ జేయగలుగు తున్నడి ఏమిలేదు.
లీ గుండె జబ్బుగా ఉంది. వ తణాన్నో ,.,
ఉ. ఇాలాగగంధాలే చదివాను. రాసిందిమూతంవమిా లేదు. గడచిన పదిసంవత్స రాల్లోనూ శరీరవిజ్ఞానము, జీవ వీణ్ఞానము, మనోవిజ్ఞానము, కొంతవరకు చఎత్ర చదివాను
గ్‌ న్థాసర్వస్యం పరళురామపీతి అయింది. నా వస్త కాలయం, “చరితహీనులు) (వాత్మపతి అన్నీ తగలబడి పోయాయి. *నారీకాషతిహోస్‌' అయిచారు జేజీలు (వాశాను, అదీ తగలబడి పోయింది,
శ్ర శరత్‌ ఉత్తరాలు వే ఈ యేడు అచ్చు వేయించాలనుకున్నాను. ఈ పని నాద్వావాకాదసి కామాలు అగ్ని చేవువికిస్వాహాఅయినాయి. మళ్ళీ ఆరంభించి. రాయాలన్న ఉత్ప్చాహం లేదు. “చరిత పీనులు నాలుగువందల ఉజీలు ఇంచుమించు అంతాపూర్తి అయింది. అంతా భగ్నం అయిపోయింది. ఇంకోసంగతి చెప్పాలి. నూడేళ్ళకితం గుండె జబ్బు లక్షణాలు కనిపంచినష్పూడు (౧౦థపళనం పూర్తిగా మానివేసి తెలచ్చితాలు గీయటం ఆరంభించాను. ఈమూ జేళ్ళలోచాలా చిళాలు గీచాను. అవికూడా భస్మీపటలం అయిపోయాయి. చిత్రలేఖన ఉపకరణాలు మాత్రం మిగిలాయి. ఇప్పుడు సన్నేంచేయమంటావు! నీ సలహోపకారం కొన్నాళ్ళు నడిచి. చూస్తాను. సవలలు, వ్యాసాలు, చిత "లేఖనం... చేన్ని మళ్ళీ ఆకంభించమం౦టావో చెప్పు. శరత్‌. 6 రంగూన్‌, త్రీ వెల్‌ 1619, [పమధ్‌! సీ మొదటి వుత్తరానిశే నేనింతవరకూ జవాబు రాయ "లేదు. నువు ఎప్పుడూ నన్నెందుకిం సమ్‌ుసు వుంది (పమధ్‌ ! కొంచెం ౦ళోరంం. చ్యూవిస్తున్నానున్‌ గ తమిస్తానా! న నం
వివి వనరత్‌ ఉత్తరాలు షమించేట్టయి లే చెబుతాను; నవలగాని, చిన్నకథగాని నొకంపే బాగా రాయగలవాళ్ళు ఓక్క రపిబాబు తప్ప మివరూ లేరు. ఈ మాట సత్యమని నీ మవస్సుకు తోచి నప్వ)డే నవలగాని, చిన్నకథకాని, వ్యాసంగాని పంపంచమని అక స. లేకవో తే అడక్కు. ఇ బేన్మాపార్థన. ఈ విషయంలో మర్యాదకోసం “మొగ మాటం చూడనక్క-ర లేదు నాకుసత్యం శావాలి*॥4 444 -శరత్‌ / రంగూన్‌, క్షే? వల్‌ 1918 పమధ్‌ | స్వీ త్తరం నిన్న చేది ఇవాళే జవాబు రాస్తున్నాను, “చరి తహీనులు"తిిగి రాసినంతి వరకు (ఈకుధ్య చాలారోజులు రాయనేలేదు) నీకు చదవటానికి పంపిడ్దామనుకుంటున్నా నుః ఈసారి టపాలో, కనీసం ఈవారంలోనే పంపిస్తాను మరింశేమి చెస్పెదిలేదు వది్‌ భుళ్ళీపంపించు. అందులోని శైలి మావంటి వాళ్ళ శేఏధంగానూ చాగున్నట్టు తోచదు. నీకునచ్చుతుందో నచ్చడో; నాకు అనుమానంగానేవుంది. కాబట్టి డాన్ని అచ్చు చెయ్యవద్దు, సమాజపతి డాన్ని తనకిమ్మని చాలాపట్టుదలగా అడుగుతున్నాడు. అతనికి వాగానే సచ్చిందట =, ఇవన్నీ నా వ్యర్థమైన రచనలు, పఏెటిలోనీ యధార్థభావాలు కష్టపడి కెలుసుకోటానికి ఎవరు (పయత్నిస్తారు! ఎవంికి నచ్చుతాయి?
శరత్‌ ఉత్తరాలు లికి సీ ప్మతిక *భారతవర్షిలో (పచురించటానికి ఇది యోగ్యమెన "జీనని నీకుతో స్తే పచురించుకోటానికి అనుమతి నే నిస్తాను. అంతేగాని వదో నామంచికోరి పచురించినట్టుగా (పచురించ వద్దు. సాహిత్య తే తంలో సత్యంకావాలి. మొగవమాటాలు కాదు. అదీగాక మిాద్యిజూ వాబు(ద్వి జేందలాల్‌ రాంప్‌ ) అభి (ప్రాయం ఎలావుంటుందో చెప్ప లేం అందులొవఅంశంఅయినా మరోవిధంగా మార్పుచెయ్యటం అవసరమని మికు తోచ వచ్చు కాని అలామార్చటానికి ఏ ల్లేదు. ఒకా పం క్షిటూడా మార్చనీయను. ఒక్క-.విషయం చెప్పాలి: శేనలం పేరునుబట్టి (పారంభించినపసముబటి మా తమే “చర్శితహీనులు" అయినట్టు అనుకోవద్దు. నేను వీతిళా్ర్రు విద్యార్థిని నాకు సీతిశాస్త్రుం కాగానేతెలుసు అ కలో నాకన్నా ఎక్కువ 'ెలిసినవాళ్లు ఉన్నారని నేననుకోను, ఏమైనాగానీ చదివి మళ్ళాపంపించు నిష్పతపాతంగా నీ అభివాయం కెలువు. నీ అభ్మిపాయానిక్షి విలువవుంది. కాని నీ అభి పాయాన్ని తెలిసటప్పుడూ గంభీర అశయాన్ని కూడా గుర్తుంచుకో. (పచురణార్హ్మ మెైనవస్తువుగా తోస్తే నాకు రాయి. మిగతాభాగంకూడా రాజేసాను నాకు హాగానే జ్ఞైపకంవుంది. కలంపట్టుకుని వదితో న్పేల చేరాకేటటు వంటి వాణ్తికాదు. మొదటినుంచి చివరిడాకాఒకవు ట్రేకంపెట్టు కునే రాస్తాను. సన్నివేశాల పరంపర మారదు. *యముని వై శాఖ మాసప తిక ఎలావుంది. “పథని న్హైక్‌ "అర్థంఅయిందా! "వెంటనే జవాబు రాయి,
శరత్‌
8 రంగూన్‌, వశీ మే 1015 (పమధ్‌!
రంగాన్‌ గజిట్‌లో ద్విజూచాబు మరణవ్నార్త చదివి చాల అశ్చర్యపోయాను. అతన్ని నేను బాగా ఎరుగుదును. అయితే నీకు ఉన్నంత పరిచయభాగ్యం నాకు లేకపోవచ్చు.
అయినా ఆయన్ను గురించి నాకు బాగానే తెలుసును. ఆయన సాహిత్యపరుకు, వరుకు, ఆయనకు నావిలువ తెలుసు, ఒకవేళ తెలుసుకో లేకపోయినా వారిముందు నేను సిస్టపడ నవసరం లేదు. అందుకనే రాసి పంపీంచుడామను కున్నాను బాగంకే (ప్రచురిస్తారు. లేకపోతే. పచురించరు ఇందులో అభిమాన పడవలసిన అవసరం వమిీలేదు. కాని ఆ కాగితాలనుబట్టి నా విలువ లెక్క- కడతారు. (పచురణ యోగ్యంగానే తోచవచ్చు. లేకవో తే చింపిపాలెయ్యి; లేదా ఫ్రేల్లో వెట్టుకోఅంటారు. కాబట్టి (పమధ్‌! నన్ను తృమించు, నువు నాకు ఎటువంటి మితుడివో నాకు తెలుసు. ఆ సంగతి నేను ఒక్కనాటికీ మరచిపోను. నువు ఒకవేళ నన్ను అపార్థం చేసుకున్నా, నామీద కోపగించుకున్నా నా స్నహభావం అచంచలంగాజే ఉంటుంది కాని ఇప్పుడిది వేశేసంగతి మరో ప్యతికను వురస్క-రించుకుని నా మర్యాద పోగొట్టుకోటానికి "జీ నంగీకరించను. చేను చిన్న ప తికలోనే రాస్తాను నాకు అది చాలు, నాకు అక్కడ గారవం, అఆదరణలభి స్తాయి. అంత కన్నా ఎక్కువ నా కింశేం కావాలి! “చరితహీనులూ విషమ యృమె మరోమాట! ... .,4నువు రాళావ్రా-బాబు కూడా
ఛశరశ్‌ ఉతరాలు లిక్‌ అణాల
సూచించాడు: అది చాల నీతిబావ్యూ మైనది, వప తికలోనూ (పచురించకూడదు అని. బవాుశ అంతే కావచ్చు అకార ణంగా నామిద దోపారోపణ "చెయ్యటానికి మారు నాశీమోా కతువులు కాదుకదా &! సాధారణంగా అందరూ మొదట్లో అలాగో అర్థం చేసుకుంటారని నేనూ అనుకుంటూనే ఉన్నాను" నా శేరు (పతిష్టలను గురించి లెక్క- చెయ్యటం లేదు జీను. నన్నుగురించి లోకులు ఎలాతోస్నే అలాఅనుకుంటారు. పోనీ, చానిశేమిటి కాలం నా వానోగుల్ని నిర్ణయిస్తుంది. మానవుడు పొగుడుతొడు, నిందెస్తాడు, అందుకు విజారపడట౦ పొరపాటు... నేను కేవలం పడ్యాలే కాదు... వమైనా రాయ గలను. సంపాదకుని యెదుట నా రచనల్ని పరీత చేయించుకో
లేను. అది నాకు అసాధ్యం, ఒక్క- రవిబాబువేత తప్పు, శరత్‌.
రి
డి. ఏ, జి దఫ్లర్‌,
రంగూన్‌, జనవరి 1918 ఫణీ (దనాధథధ్‌ కు!
ఫణిబాబూ ! మీరంతా శేమమేనా! వెంటనే ఈ ఉత్తరానికి జవాబు రాయటం మరచిపోకు, నాకు వేత నై నంతవరకు వేపి తీరుతాను. ఉపేంద్‌. ఎక్క-డ ఉన్నాడు 1 అతను భవానీవురం ఎప్పుడు వస్తాడు! నాకు “చర్మదనాధ్‌” ఎప్పుడు పంవుతానవు! నన్ను ఏమివేయ ముంటావో సలహో యిస్తూవుండు. లేకవో తే నాకు నేన్నై ఏమి చెయ్యలేను. ఇక్కడికి వచ్చినప్పటినుంచీ స్ఫోటకంపో స్కి జ్వరంతో బాధ
క్రీ శరత్‌ ఉత్తరాలు పడుతూ వున్నాను. లేకపో కే వదోకొంత రానేవాణ్ణి. మళ్ళీ వుత్తరం రాస్తాను. సౌరీన్‌ను అడిగానని చెప్పు. --శరత్‌, 10 ర౦గూన్‌,. మాఘం - 19018 ఫణీం[దవాబూ!
“రామకి సుమతి చివరిభాగం పంపిస్తున్నాను. డాని విషయంలో ఒకమాట వెప్పటం అవసరం ! కధకొంచెం "వెద్దది అయింది. ఒకే సంచికళో అంతా [పకటించటాని! వీలుండబేమో! కాని ఒకనంచికలోనే పకటిస్తే బాగుంటుంది. చిన్నమైవులో వేసే ఒకటి 50కు చేజీలు ఎక్కు-వ కొతుంది. చిన్న కధల్ని నీీయల్‌ గా పగటించటం అంత చాగుండదు. అదీగాక నీ పతికకు విశేష పచారం కావలసి వుంది. చిన్న శథలు రాసే అలవాటు నా కిప్పుడు తప్పిపోయింది కాని "రెండుమూడు నెలల్లో మళ్ళీ తగినంత పాక్ట్రీసు పొందగలనని ఆశిస్తున్నాను. (ప్రతినెలా పది, పన్నెండు కేజీలకు మించ కుండా చిన్నకధలూ వ్యాసాలూ పంవీస్తూవుంటాను కధలు మూత్రం తప్పకుండా పంపిస్తాను. వాటిశేకదా ఇప్పుడు మంచి ఆదరణ న్ఫంది !
ఇకనించి కథల్ని చాల చిన్నవిగా రాయటానిశే (పయత్నిస్తాను. నువు ఒకసారి సమాజపతివిశలుసుకో. అతనూ ఒకపతిక నడువుశున్నాకు మిోరిద్దరు పరస్పరం సంపదించు కుంటూ వుండటం మంచిది. ఈసారి సంచికలో “సాహిత్యం”
శరత్‌ ఉత్తరాలు ల అన్న శీర్షికకింద నా పేరుమోద వదో చెత్త పచురితం అయింది, అది నేను రాసించేనంటావా! నేను రాసినట్టు నా కక్కడా గృర్తులేదు.. ఒకవేళ రాసివుంకే మాత్రం ప్రచు రించాలా! చిన్నప్పుడేమేమో చాలా రాస్తాం, అవన్నీ పచు రించవచ్చునా! నువు *'భోరయు” మ్యుదించి నన్ను చిన్నపరి చావు అలా! సమాజపతికూడా అవెత్తీనుముదించి నన్ను చిన్నపరిచాడు ఇకనుంచి వటచైనా సేే నా అనుమతి లేకుండా ము[దించ రాదని నిపేధించమంటూ ఉపేంద్‌కు వుత్తం౦ రాన్తాను. అవసరమై తే నేను చిన్నకథలు చాలానే రాస్తాను సీ పృతిక చాలా చిన్నది దానికి మూడు నాలుగురెట్లు పెద్ద చై నా పతికనుకూడా నేనొక్కడినే నింవుతాను. ఒక్కకథలే శాదు అన్ని విషయాలమిీద వ్యాసాలు కూడా రాయ గలను నీకు అవసరమైతే నాకు తెలువు, వవిషయం అయినా సరే నేను సిద్ధంగానే వున్నాను. “శామ్‌కీ సుమతీిని కెండు సంచికల్లో [పచురిస్తావో, ఒశేసంచికలో (పచుగ సావో నాకు "తెలువు. నెండు సంచికల్లో (పచురిచ్చేట్టయిలే వై.తమాస షతికకు నేనేమా రాయవలసిన అవసరం వుండదు కదా!
“చరిత్రహీనులు” పూర్తి కావచ్చింది రోజూ వుదయ మషప్పుడే రాస్తున్నాను. రాతిళ్ళు రాయటం లేదు, రాత్రిళ్లు పడుకుని ఏదన్నా చదువుతూ వుంటాను,
ఇంకో సంగతిః నువు కథ ఎకాని వ్యాసాలుగాని, నవ లను గాని, *'యమునిలో (పచురించేముందు నా కొకసారి చూవస్తే బాగుంటుంది. చై తమాసం సంచికకు (వ్రచురణార్థం వచ్చిన రచనల్ని ఇప్పుడే, అంటే నెలముందుగా నాకు నువ్చు
క్ర శరత్‌ ఉత్తరాలు పంవీస్టే మంచివి వరి సరిచేసి పంవిస్తూ ఉంటాను. వుమ్య మాసవు 'యముని సంచిక ఏమో వాగుండ లేదు. చివరి కథ స3గ్గా లేదు జెౌను, ఈ విధానంవల్ల నీకు పోస్టుఖర్చులు అధికం కళాయి; నిజమే, కాని అందువల్ల పిక బాగుపడుతుంది. ఇక్కడినించి పంపంవేటప్పూడు పోస్టుఖర్చులు నేనే భరిస్తాను. (పచురించేముందు వ్యానాలన్నీ జే నొకసారి భూడాలని కోరుతున్నాను. నేను ఒక్కకథ లే కాదు... ఏమైనా రాయ గలను అని మొదటినుంచీ చెబుతూనే ఉన్నాను. కవిత్యం మాతం రాయలేను చెప్పాన్దూ సౌరీన్‌ బాబుద్వారా ..* లేకపోతే ఉచీన్‌, సుశేన్‌, గిరీన్‌లతో చెప్ప నిరుపమాజేవి కావ్యాల్ని సంపాదించేందుకు ఎందుకు (ప్రయత్నం చెయ్యవు! ఆమె అన్నగాలైన వీభూతిబాబును ను వ్వెరుగుదు వను కుంటాను అతనికి రాశావంశు నిరూపమా బేవి వ్యాసాల్ని గాని, పద్యాల్నిగాని పొందగలవు చాల మందికంశు ఆమె వ్యాసాల్ని, పద్యాల్ని చాల పాగా రాస్తుంది.
నావల్ల కాదగినంత ఉపకారం నేను వేసితీడుతొను. తప్పకుండా చేస్తానని వాగ్దానం చేస్తున్నాను. సాహిత్య శ్నేతంలో వైచ్యం జొరబడఅే దింతవరకూ, అదీగాక నా కది వృత్తికాదు: దాన్ని వృత్తిగా స్వీకరించే ఉళేళమూ నాకు లేదు (బతుకుతెరువుకోసం నేను కలం పట్ట లేదు
నేను గగ్గరగా ఉంశే నీకు చాల ఉపకారంగా ఉండేది. శాని నేనీ చేశాన్ని విడిచిపెట్టలేను. ఇక్కడ పహోయిగానే ఉన్నాను. అనవసరంగా కష్టాల్లో చిక్కుకోటం నాకిష్టం లేదు. అలా చిక్కుకోను కూడా, ఇది నా సంగతి.
శ్రి శరత్‌ ఉత్తరాలు వం
వచ్చేయేడాదిలో ఏలై తేసీ పృతికను ఇంకా కొంచెం పెద్దదిచేసి వెల పెంచటానికి ప్రయత్నం చెయ్యి. ప3ి శీర్షిక కిందా చదవటానికి యోగ్యమైన రచనలే ఉండాలి. అందు కనే చిన్నకధల్ని సీయల్‌గా కాకుండా ఒకే సంచికలో (వచుకించటం మంచిదని చెబుతున్నాను.
“చందనాథ్‌” పంవీస్తూన్నైానని ఉపేంద్‌ చాలా సాన్లు రాళాకు, కాని అది ఇంతవరకు నాకు చేంలేదు. నిను “చం దనాధ్‌ి పచుకించదలి స్తే అవసరమైన మార్పులుచేసి తిరు” రాసి ఫంపస్తాను. దాన్నిగురించి మంచిచెడ్డలు భవాన్‌ వురంలో సౌరీస్‌ ముఖతః విన్నాను. జ్ఞాపకంఉది. అంనుచేత మార్పులు చేసి తిపగరాయటం అఎతకష్టమైనపని కాద ఇటువంటి కొత్త రచనలు నీకు కావాలంశు నాకు రాయి,
శరత్‌ చంద ఛట్టోపాథధ్యాయ, క్షే ర౦0గాన్‌, 12.౨2.1918, ఫణివాబూ!
ఇప్పుడే ఫీవు త్సరం చేరింది. మొదటి అంశం; *వంగ వానీ * కీడాలోకం” ఇత్యాది శీర్షి కలకింద ఒకచేజీ వింియో గించటం అవవసరం. నువ్వేమి భయపడ నక్క-గ్లేదు. ని ష్మత్రి కలో మంచి మంచి రచనలు _ప్రచురతమాతూవుంకేు ఆసంగతి నేడు కాకవోతే మరికొన్నాళ్ళకైనా చానంతట అజే (ప్రచారం జౌతుంది, ఎవరూ అడ్డగించలేరు. సీశేం భయం అకభాన్లేదు, (ప్రచారంచ్యాళా చంచాదార్లను ఎక్కున వేసు
లత శరత్‌ ఉత్తరాలు కో వాలిగాని అనుబంధ ప్యతాన్ని ముదించి డబ్బు ఖర్చు చేయటం మంచిదికాదు,
"రెంశో అంశం *రామ్‌కీ సువుతి చిన్న కైవులోనై నా ఓఒశేనారి పచురించటం మంచిది. అటువంటి చిన్నక థల్ని నీర యః్గా పచుకించటం సముచితంకాదు. ెండు మూడు రోజు ల్లోస మఠో కథ పంవుతున్నాను, సి వద్దనుంచి జూబు రావ టంతోనేపంవుతాను నా ఉధేశంలో “రామ్‌కి సుమతికన్నా ఈ కథ కాగుంటుంది. కాని దానిలాగే ఇదీ పెద్దచే అయింది. అబే నిజారం. ఎంత (పయత్నించినా కుదించ లేక పోయాను, మున్ముందు ఇంకాచిన్నవి ౮ యటానిక్టి పయత్నించిచూాస్తాను,
మూడో అంశం, “చంద్రనాథ్‌*ను వురస్క్య రించుకుని ఒకరకమైన పీవాదం లేచింది. అందుచేత చానితో (ప్రయో "జనం లేదు. 'చరి| తహీనులు” పచుకించవచ్చు. కాని చాని కోపం షతికను ెద్దది చేయవలసి వుంటుంది. ఎప్పటినుంచీ పెద్దది చేస్తావో, ధర ఎంత పడతావో నాకు 'తెలువు ధర
. పెంచకుండా పతిక పెద్దది చేసి ఖర్చుభరాయించటం కష్టం, అలా చేయకూడదు.
నాలునో అంశం: సమాజపతితో విరోధం వద్దన్నాను, అం కేగాని అతన్ని అ(శయించ మనలేదు. ఫణిాబూ! నీ దుకాణంలోని వష్తుష్చులు (శేష్టమెనవి, అయితే ఇవాళ శారవోతే మరిళొన్నాళ్ళ కయినా కొనునోలుడార్లు ఎక్త్యు- వగా వస్తారు. సరుకు సరియైనది కాకవో 'శేమ్మాతం ఎంత (శమపడినా దుకాణం నాగదు. నాలుగైదు రోజుల్లోీనో, లీక పో లే నెలగడిచిన తర్వాతనో దివాలా తీయవలసింజే.
శరత్‌ ఉత్తరాలు య! నా ఛచిన్నతనఫు అసంబద్ధపు రచనలన్నీ పచురించి మిరు నన్నెంత చిన్నబుచ్చుగున్నాగో నేను చెప్పలేను. ఆ రకంగా మిరు నా యెడల ఎంత అన్యాయం చేస్తున్నారో చెప్పలేను. సమాజపతి కెలిసిన వాడు. అయినాకూడా అటు వంటి రచన ఎందుక పచుించాకో నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. అయిదో అంశం: సౌరీన్‌ ఛాబును నువు ఎప్పుడు వీ సందర్భంలో కలుసుకున్నావు! అతడు నా 'దీదీ” కి సంబంధిం చిన విమర్శన చూచాడా! చూచి చాలకోపం ెచ్చుళొని ఉంటాడనుకుంటాను కొనాః అయినా నా వోషం ఏముంది! ఎవరు రాసానో వాశే చానికి ఛాధ్యులు, అసీగాశ ఆరచన లను చిన్నమై వుళలో పచురించారుకదూ! ఆగోఅంశం: నేవు 0కు కాడు రోజుల్లో పంపబోయీ కొ_త్తకథను ఏ నెలలో ,పచుెసావ చై తమాస ప తికలో *“రామ్‌కీ సుమతి” పూర్తి అవుతుంది. కాబట్టి వైశాఖమాస స్మతికలో _పచురిస్తావు. ఏ నెలలో పచుంంచినా సశే, చిన్న మైవులో వేశ్వే ఎక్కువ కేజీలు పట్టదు. చందాదార్లు చదవ టానికి ఎక్కవ రచనలు కనిపీస్తూనూ ఉంటాయి. వడవఅంశం: వై శాఖమాసం నించీ ప(తిక సర్వాంగ సుందరంగాఉండాలి. బూమ త్రలకోసం ఎక్కు-వడబ్బు ఖర్చు పెట్ల కుండా... ఆ డబ్బుతో మరోవిధంగా ప తికను అభివృద్ధిపరచే వీర్చాట్లు చెయ్యటం మంచిది. చం డాడార్ల కుజూ మ్య్తులుకూడా కావాలేమో నాకు తెలియదు. పతికలో బొమ్థలుకూడా ఉండటం ఈనాటి పేషన్‌ అయితే. “బామ్యులుకూడా ఆందిం చాల్సించే మరి! (పచురించవలసిన రచనలను సరిచూడటంలో
ల! శరత్‌ ఉ త్తరాలు నాకుకూడా శొంత వాధ్యత ఇస్తే బాగుంటుంది. నేనుకూడా ముందుగామాచి మంచి చెడ్డలు నిర్ణ యిస్తాను. సరిగా పరీత్ష వేఫి చూడకుండా చె _త్తరచనల్ని 'పెరుచూసి (భమించి ప్రచు రించకూడదు.
ఎనిమిదోఅంశం: [శీమతి నిరూపమా బేవి దయయుంచి తన రచనల్ని నీకయి_స్తే మంచిబే.ఆమెకుగల కవిత్వ చనా శకి అపూర్వం. (శ్రీమతి అనుపమాటేని రచనలను సంపా దించటం కష్టమే. అమె *'ఫారతిలో రాస్తూ ఉంటుంది. నీ పతికకు రాస్తుందో శాయదో చెప్పలేం. ఒకవేళ రాసినా పళ్ళు కొరుక్కుంటూ, బామలుకుచించి రాస్తుంచేమో! వారంతా నొప్పు గొప్ప రచయితలు *యమునొోలాంట్‌ చిన్న చిన్న ప్యతికలకు శాయాలసనివించదు వాళ్ళకు, అయినా వయతల్నించిచూడు. (ప్రయత్నం ఫలిశ్వే మంచిచే! ఫలించక పోయినా మంచిచే. నా మూడుపేర్లూ ఏ వంకా
విమర్శనలు, వ్యానాలు; అనిలా బేవి
చిన్నకిథలు : శరత్‌ చంద ఛట్టోపాధ్యాయ్‌
"వెద్దకథలు: అనుపమా,
అన్నీ ఒక్క-జే రాస్తూవుంళే ... సంపాదకుని కా ఒక్క రచయిత తప్ప మ రెన్వరూ దొరకలేదు కావాలనుకుంటారు, హాటీ హ్‌ వ్‌ మరుడునాషడు. అతని చేరు వపఫునలా
వ సశౌతయపెత్త. వ్యాసాలు చాలా
చక్కగా రాస్తాడు. జేరుపడ్డవాడుకాదు. ఎంద వన్ని నంళే... తన రచనల్ని ఏ ష్యతికలోనూ ఇంతవరకు (ప్రచురించ లేదు,
శరత్‌ ఉత్తరాలు లికి *యముని పతికకు వాసాలు రాయనలసిందిగా జీ నతన్ని కోరాను. అతడేమైనా రాసియిన్నే పంవస్తాను.
“యమునిమై జు చాల చిన్నది. ఎక్కువ _పయాస పడ నక్క-గ్షేదు. వెలపహ+డా తక్కువే. హళాక్తుగా వెల వంచే శ్తే వమౌతుందో చెప్పలేం. ఇప్పుడు కాకపోయినా, కొన్నాళ్ళ కయినా మైజువెంచి, ధర ఎక్కువ చేయాల్సింటే. నువు వట్టి సోమరివి. ఇలారోజులు 'వెళ్ళబుచ్చుతూంళకే లాభంలేదు ఇది తప్ప మరోపనేమి చెయ్యటానికి నువు నిశ్చయించుళో లేదు. కాబట్టి దీన్నే (శ్రద్ధగా మాచుకుంటూ ఉండాలి. మగోవంక గ్భహపరిస్థితులనుకూడా విస్టరించకూడదు. *“వవాసి” మొద లైన చిన్నచిన్న పషతికలన్నీ ఎంత అభివృద్ధి పొండాయో చూడు! వురుషపు రచయితలను గురించి విమర్శక వ్యాసాలు రాయవలసిందిగా కోరాను. కాని నా దగ్గర వంగవాజ్ఞయం వీమి లేదు. మాసప(తికలుకూడా నేను కొనటం లేదు. వమి సామా గ లేకుండా వ్యాసాలెలా రాయను 1! రాశ్తమ్మాతం లోకులదృష్టి ఇటువైవు ఆకర్షితమాశగుంది. వదో గడబిడ "లేస్తుంది. నాశుతెలుసు అయినా నాశేమా భయంలేదు. నా నిమర్శనలో వదై నా పొరపాటువుండీ, ఎవరైనా చాన్ని నిద్ధా రించగలిగి కే (నిర్ధాాంచట చాల కష్టం) అదీ మంచిే.
ఇంకోసంగతి: నాకిక్కడ (గంధపకనకుగాని వలరైనా రాసుకోటానికిగాని చాల అభ్యంగకంగా ఉంటున్నది. నోజూ ఉదయకాలం అంతా నీకోసంగాని * చరి తహీమలుకోసంగాని వ్యయమై. పోతుంది. కా తిళ్ళు గంథపకనం సాగుతోం దనుకో. కాని “నోట్‌” చేసుకోవటం పడటం లేను, హెర్చర్లు
ఫ్‌ శరత్‌ ఉ త్త రాలు స్పెన్సర్‌ రాసిన సమన్వయాత్శక తత్వ శ్యాస్త్రుంమిద సమా లోచన చేస్తూ...యూరప్‌ అతని వాదాన్ని అంగీకరించిన, ఆంగీకరించని ఆయా తత్వజ్ఞులందరి రచనలను గురించీ ఒ 'ిద్దవ్యాసం రాద్దామనిపిస్తున్నది నాకు, మనటబేశ షతికలలో "శీవలం సాంఖ్య వేదాంత దై (తాదై ్యతపద్ధతులను గురించేగాని మే యితరదృక్పథాలనుగురించీ సమాలోచనలు [పచురితం కావటంలేదు. అందుచేత అటువంటిపనేదై నా వేద్దామనివిస్తూ వుంటుంది నా కప్పు డప్పుడు. చయ్యమంటావా! దానిని ని పతికలో (ప్రచురించటానికి ఏలుంటుండా 1 రాస్తానా!
వెంటే జవాబురాయి. నువు రాయకపో లే నాలో వుట్టిన ఈ కోరిక నాలోనే అంతరించి పోతుంబేమో ! అదె కూడా ఒకపనికింద "పెట్టుకో. రచనలు రిజిస్టర్‌ పోస్తులోజే ఉంవుతాను. దానికై నఖర్బు నువ్వెందుకిచ్చుకోవాలి! పోస్టు ఖర్చులు'ాడా తీసుకోవలసినంత దుర్షశలో "లేనులే. అటు వంటి మాటలు మళ్ళీ ఎప్పుడు రాయకు,
సీకు దినదినమూ (శ్రీవృద్ధియగుగాక ! అదినా ఆశీర్వా దము, అబే నా పారితోప.కమున్న్నూ.
ఇక 'చం దనాధ్‌” అడగబోకు, అవసరమైతే చడానిని మళ్ళీ రాస్తాను. మళ్లీ రాసినప్పుడు మంచిదల్లా ఇెడ్డ దై పోదు.
నా మూకు జేర్తనుగుకించీ నీ అభ్మిశాయం వమిటి | అందువల్ల ఎక్కువగా రాసిపంపటానికి అవకాశం ఉంటుందను కుంటాను. ఒక్కజేరుమాజే చాల రాయటం బాగుండదు, ఏమంటావు 1
శరత్‌ ఉత్తరాలు త ఉపేరద్‌ నమంటున్నాడు. అతడు 6% _త్తరం ష్యతం రాయటమే లేదు. అతడుదగ్గర లేకవో తే మైరానగాఉంటుంది. అతనికి నీమీద 'చాల్న్మ పేను. అతనివల్ల చాల పనులౌ తాయి, చీమైనాగానీ నువ్వేమి గాభ రాపడనక్క- న్లేదు. విచా లించనక్క-గక్షేదు. నేను నిన్ను విడిచిపెట్టిపో తాననిగాని ... ఏదో అశలోపడిపోయి మఠోపిధంగా వ్యవహరిస్తాననిగాని =... అటు నంటి ఆలోచనలు సీ మనసులోకి రానీకు,. నా చరి తఅంళా దోషభూయిష్టంకాదు. ఇతర పతికల వాళ్ళు నన్ను బలవంతపెడళారని రాశావు. బలవంతపెట్టన్‌... దానిగుణ౦ం ఇంట్లోనే ఆరంభ మౌాశుంది. (60౧౩౮ 14! 82౯౬1౦01) అంలేకదూ! వెంటనే జనాబు రాయి. నీకునా ఆశీర్వాదాలు. --శరత్‌. కై మై(తం-1918. ఫణీవాబూ! నువ్వుపంవీన వ్యాసాలు తిరిగి పంవించేస్తున్నాను. "ెండూ బాగానే వున్నాయి. వచురింళి వచ్చు. “కళ్ళు మాద రాసిన వ్యాసం మశాగుంది “జం దనాధ్‌ను ఫురస్క-ం౦చుకొని చాలా గడబిడ "లేచింది. అది ఇంకా సాంతం నా వేతిలోకి రాలేడు. జాని కోసం నన్ను (పాథేయపడి అడిగి లాభంలేదు, వాళ్ళు ఇంళా
త శరత్‌ ఉత్తరాలు అన్ని పంవించ లేదు. దానికోసం నువు తాష్వ్రతయపడకు. కొంఛెం కొంచెం తిరురాసి పంపస్తున్నారు. నే నెప్పుడో పూర్వం రాసిన రచనలన్ని ఉన్నవిఉన్నట్టుగా _పచురించటం నా కిష్టం లేదు. వాటిలో అనేక పొరపాట్లు ఉన్నాయి. వాట న్నింటినీ సవరించే అవకాశం లభిన్నే _పచురించవచ్చు.. లేక పోతే పచురించకూడదు.. 'కాశీరాథ్‌ విషయంలో. నేను చాల సిగ్గుపకుతున్నాను, ఇష్టమితులద్వా రా ఇటువంటి కొంచెపాటు నాకు సంభవించటం బాగులేదు. అందరూ నా 'శేయసు) కో శేవాళ్ళే మళ్ళీ. శాని నా ఉ్రేశాలకు విరుద్ధం గానే అన్నీ జరుగుతున్నాయి. 'చందదనాధ్‌*ను తిరిగి పంపించ కుండా అట్టిపెక్టుసునన్నారు “చరి త్రహీనుల పచుంణ జ్యేష్ట వాసంలో ౨రంభిస్తారుట, “చందనాధ్‌”ను వై ళాఖమాసంలో మొదలువెడతానేమో! అలాచేస్తే గత్యంతరం లేదు, మిగి లిన భాగాన్ని విలైై నంతవరకు పరిష్కరించి పంవీంచవలసి వుంటుంది. వైశాఖంలో ఎంతవరకు పచుస్తారో చూచు కుని మిగిలినభాగం నాకుజేరంనా వేరకపోయినా, కొంచెం కొంచెం తిరుగరాస్తాను. వై శాఖంలో “చందనాథ్‌” ఆరం భించకపో తే *చరిత్రహీనులు ఆరంభిప్తారు. *“చర్మితహీనులు"కోసం చాలామంది ఉ త్తరాలు రాస్తు న్నారు. కొందరు డబ్బు ఇస్తామని, కొందరు పెరు (పతిష్టలు లభిస్తాయని, మరికొందరు ఆ శ₹ెండు సమకూరుతాయనీ ఆళలు చూవుతున్నారు. నాకుమాతం ఆవేమిా అక్క శ్లేదు. స్‌కు (శేయోదాయక మయ్యే రీతిగా చేస్తానని చెప్పాను అ మాట తప్పను,
ర్‌ శరత్‌ ఉత్తరాలు లి ఫాల్డుం, వత, చె శాఖమాసాల 'యమునిసంచికలు బి. (పమథనాథ భట్టాచార్య, 19, యుగళ కిశోరదాన్‌ ఏథి, కలకత్తా చిరనామాకు పంపించు, వారు అనగా గురుడాసుథాబు వు తులు. తాము కొత్తగా ఆరంభించిన షతికలో నారచనలను (పచురించటానికి ఆతృత పడుతున్నారు. (ప్రమధ శ్రాబు నాకు [వీయమిత్రుడు. వమైనాగాని పొబ్లుణ చై(తమాసాల 'యముని” సంచికలు అత నికి పంపించు. అతిడూ, అతని మ్నితులూ నా *“కాళశీనాథ ను? వురపరించుకొని వదో కొంత రహస్య సమాలోచన కావిం చినట్టు ఏన్నాను 'యమున” పికలో తప్ప మళలే పిక లోనూ నేను సయమిత౦గా రాయటానికి ఇష్టపడనని కూడా వారు అభిపాయపడుతున్నట్టు తెలిసింది.అదికూడా మంచిటే. నా రచనలను అవహేళనచేసే ఇకైర్యుం అళనికి లేదు. నేను మూర్ధుడిని కాదు. ఆ సంగతి పమధబాబుకు తెలుసు. నిరుపమా బేవిని నీషతికవై వు ఆకర్షించే (ప్రయత్నం వెయ్యి. అమె నిజంగా చాల బాగారాస్తుంది. మంచిపేరూ ఉంది. నా రచనలకన్నా అమె రచనలు చాలవరకు బాగా వుంటాయని నా ఉన్రేశం. ఈలోగా 'మానసీ” షతికాధిపతి (శ్రీఫకీకుచాబుకలి స్తై చెఫవ్పు:అతడు రాసినఉ_త్తరం అందింది; త్వర లో నేజవాబురాన్హానసి. నాకుజ్వరంగా ఉంటోంది. అందు చేత వెంటనే జవాబురాయలేదు; రాస్తాను త్వరలోనే. ఒక్యసంగతి చెప్పగలవా! ఇంకా ఎన్నాళ్ళవరకూ నాకు “సాహిత్య” పత్రికమోద అభిమానం వుంటుంది, క్రాళ్లీ నాధ్‌కన్నాఉత్క్చష్టమైన వు_స్తళం రాయగల ఓర్చు నాలో
లిం శరత్‌ ఉత్తరాలు "లేదని లోకులు అనుకొంటూ వున్నారు దీనితో నా పేరు పోతోంది. ఉపేంద్రకు పాపం ఈసంగతి "తెలియదు. అయినా నా మంచి కోళే అలా చేశాతు. అందుచేతనే ఓర్చువహిం చాను. అంతకన్నా చేశేేంలేదు. కాని ఒక్కమాట! అతని దగ్గ అటువంటి కథలు ఇంకా ఉన్నాయా! ఉంశే మూత్రం శీను చిక్కులో పడ్డానన్నమాళశేు, నికు ఇంకోసంగతి కూడా ఇప్పాలి. అనాడు గిరీన్‌ బాబు ఉత్తరంచే3ంది. “చం(దనాధ్‌” ను వురస్రారించుకుని ఉపేంద్‌ రూ వాళ్ళకూ, కొంత సంభావమ వదోజరిగింది. వాళ్ళకు నిమోద విరోధం వమి లేదు కాని శాశీనాథ్‌ “సాహిత్య” ప్యతికలో (ప్రచురించిన కారణంవల్ల వాళ్లు 'చందనాథ్‌ *ను తిరిగి ఇచ్చి వేసే ఉభ్రేశంలో లేరు. వాళ్ళకు నా రచనలంశే చాల యిష్టం, పంవస్తై తిమకుమళ్లీ రాబేమోనన్న భయంవల్ల, ఇంశే పతికకైనా ఇస్తానేమో నన్న అనుమానంవిల్ల ,.. పంపటం మానేశారు. గిరీన్‌ బాబు కొంచెం ళొంచెం నకలురాసి పంపించటానికిసం కల్పించాడు, వాళ్లు వైశాఖమాసంలో చరదనాధ్‌ను (ప్రచురించటం అరంభి_స్టే నువు ఉత్తరంద్వారాగాని, తంతిద్వారాగాని నాకు తెలువు. మరొకసారి సు నన్‌ బాబుకు విజ్ఞప్తి చేస్తాను. (పచురించకపో లే మంచిబే) చర్మితహీనులు వేసుకుంటారు. నాకు కథలు, వ్యాసాలు మాత్రమే పంపంచు. మిగ "కావి నువే సరచూడు.. కథలు మాతం ముందుగా నాకు భూపంచకుండా ఉన్నవి ఉన్నట్టు మ్ముదించవద్దు. ఉత్తరం చాల తొందర తొందరగా రాసేస్తున్నాను, వే రేపనివ్రుండటంవల్ల + అందువేత అన్నివిషయాలూ లోతుగా
శరత్‌ ఉత్తరాలు శ్రి ఆలోచించి రాయ లేకపోతున్నాను. కాని రాసినంత వరకు నువు సవ్యంగా (గైహించగలవు. ద్విజబాబును సంపాదకునిగా నియమించి చాల విట్టుబడితో హరిదాసుచాబు ష్మతిక ఒకటి ఆరంభించాట్ట. మంచిమాళశేే. వాళ్లు డబ్చీస్తారు; కాబట్టి మంచి రచనలే దొరకవచ్చు. అదిగాక ధనవంతులే ఇంకా సాయం లభిస్తూ వుంటుంది. లోకంతీళే అది. దాన్నిగురించి ఎక్కువగా అలో చించవలసిన పనిలేదు. జ్యేషఘ్టమూసంలో (ప్రచుకణలకు పంపవలసిన రచనలా వై శాఖం మొ“టివారంలోనే పంపిస్తాను. శీవలం *“చం,ద నాథ్‌ విషయంలోనే నాకు విచారంగా వుంది. అది ఎలాంటి కథో, శైలి ఎలాంటివో కెలుసుకోకుండా ముదించటం ఉచితం కాదు. వమైనాగానీ దాని విషయమై త్వరలోనే ఏ సంగతీ తెలియగలవని ఆశిస్తున్నాను. ఆరోగ్యం బాగుండటం లేదు, నిన్న రాతినించీ జ్యళం గావుంది. త్మీవంశాకుండా తగ్జిపో తే మంచిబే. సీ ఆకోగ్యం ఎలావుంది! జ్వరం తగ్గిండా! శరత్‌ శ్రే డౌన్‌ స్ట్రీట్‌ రంగూన్‌ 8-3-1918 ఫణిబాబూ! నీశత్తరం చేకింది. నువుషంవీన “ప్రవాసి” “మానసి “భారతి *సాహిత్య' మొదలైన మాసష్మతికలన్నీ కూడా
శ్త0 శరత్‌ ఉత్తరాలు
'జీరాయి. *చందనాథ్‌”లో ఉచితమని తోచిన మార్పులు చేశాను. అతిమధురమైన కఖే, కాని అ మాధుర్యం జాస్తి అయింది. చిన్నతనంలోనూ, లేదా తన యావనంలోనూ రాశిందికాబట్టి అలా తయారవటం సహజమే. ఏమైనాగానీ, చివరకు అది నా ఇేతిలోకి వచ్చింది కాబట్టి ఒకమంచినవలగా పరిష్కరించాలి. కాని అందువల్ల నవల కనీసం అెండింతలు రిగేట్టుగా వుంది,పతినెలా చానికి యిరవై పేజీలుచొప్తూన 1వ ల్యేకించినా మూడునెలలకై నా పూక్తికోతుందో లేదో సంచేవామే.వీవిధ మైన అవినీతితోను ఈకథకు సంబంధం లేదు. అబే ఇందులోని విశేవం. అందరూ. చదవవచ్చు. “చరిత హీనులు, కళాదృష్ట్యా” చర్మితనిర్థాణ దృష్టా వాగానే వుంటుంది. కాని డానిరీతివేరు. *“చర్మితహీనులు కోసం పమ ధచాబు తగాడావేస్తూనే ఉన్నాడు ఈతగాదా మూలంగా చిన్నప్పటినుంచీ వస్తున్న మా స్నేహం ఎక్కడ చెడిపోతుం దోనన్న భయంవల్ల “చరి తహీనులు' చదవటానికి అతనికి ప౦వీంచాను. అతనికి మనసులోవున్న వుటేశ మేమిటో నాక్రై తే కెలియదు కాని జీను మొతం నా మకోధావాన్ని విశ దంగానే రాశాను. అతని జవాబు ఇంతవరకూ రాలేదు. వచ్చినతర్యాత నీకు కెలువుతాను. నీనా మధ్యగల మిత త్యం లో.లెనది. నేను వయసుమిరిన వాడిని. ఈవయసఘలో నేనేమి చేసినా వృథాగా "చెయ్యను. నువు నా విషయంలో ఎందుకంత నాధపడతావు అనవసరంగా? *యముని కాగా అభివృద్ధి చెండాలి. అదినాలత్య్యుం. మరింశేదైనా దాని తరు నాతనే, *చర్మితహీనులు ఆసగ మే రాసిపడివుంది. మిగ తది
శరత్‌ టి తరాలు త్త వీమి కావాలో నాకు తెలియదు. ఎప్పుడు పూర్తిచేసానో కూడా నాకు తెలియదు! *చందనాధ్‌”ను ఈ సంవత్సరం (పక టించాలి. “యముని వవిధంగా ఈ సంవత్సరం పేర్ముపతిష్టలు పొందుతుందో ఆ తీరుతెన్నులుకూడా ఆలోచించాలి. ఆ తరు వాత వచ్చే సంవత్సరంనాటికి 'యమునిను ఇంకా అభివృద్ధి లోకి తీసుకురావాలి. ఈ సంవత్సరం చంచాచార్లు ఎంతమంది వున్నారు! వెనుకటి సంనత్సరంకన్నా తగ్గారా? జరూూరా+1 ఆ విషయం కెలువు, ఒకవేళ నేను ఇతర ప(తికలకు రాసి చీరు సంపాదించుకున్నా ,అందువల్ల *'యమున' కు ఉపకారమే గాని అపకారంలేదు.కాని ఈ అస్వస్థత మూలాన నేను రాయ టం ఫడదు. అది జరోవిషయంకాదు. తాప తయపడి లాభం "లేదు. ఫణిబాబూ! శాంతం వహించి ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందుకు నడవాలి. నేను ని పనిలోనే ఉంటాను కాని నాకు బలహీనంగా ఉంటోంది; ఎకువ పర్నిశమ చేయ లేకవోతు న్నాను. ఒక విమర్శక వ్యాసం రాస్తున్నాను. ఆకెండుమూడు రోజుల్లో పూర్తి శౌశుంది. బు తేందశాకుర్‌కు విరుద్దంగా, కొంచెం కటువుగా తయాళశాతుంజేమో! “సాహిత్య' “పత్రిక ఫాల్లుణమాస సంచికలో అతడొక పరిశోధకవ్యాసం రాశాడు. 'మొదటినించి చివరిడాకా అన్నీ పొరబాశ్లు. వురాతత్వ పరి శోధన అంటూ అపంబద్ధవు రాతలు రాయకూడదని చెప్ప టమే నా వ్యాసంలో ఉ్రేశం, బు తేందఠాకుర్‌ తో యమున శీమెనా సంబధమసున్న బేమో నాకు తెలియదు. ఉచితమని తోనే (పచురించు; "లేకపో లే “సాహిత్య”పతికకు ఇచ్చెయ్యి; ఉపహుల ఆ కధ ఇంతవరకూ దొరకలేదు. నిరుపమాటేవి
క్తవీ శరత్‌ ఉలర్తశాలు రచనలేమైనా సంపొదించావా! సంపాదించటం మంచిది. నా స్థానే సౌరీన్‌ ఇాబు నా భారం వహి స్తే వాగానే ఉంటుంది. నిరుపమా ీవికూడా చాలభాగం నిర్వహించగలదు. సులేన్‌, గిరీన్‌, ఉపేండ్‌ కూడా. కాని వారు వ్యాసాలు రాయగ లరో "లేదో నాకు తెలియదు. న్యాసాలు రాయటానికి మనిషీ కాగా చదునవ్రకున్నవాడై. వుండాలి. అందువల్ల మనస్సుకు పటిష్టత వస్తుంది. కథలూ మొదలై నవి వాళ్ళు రాకట్టయిలే నేను కేవ లం వ్యాసాల్లో నిమగ్నుడనైై వుంటాను. కథలంత ఎక్కువగా రాయ లేకపోతున్నాను. రాసినా పూర్వుంలాగ చాగుండటం "లేదు కూడ. వయసు మళ్ళిందికదూ! విమర్శనాత్త 'ళములై న రచనలవై పే దృష్టిపోతున్నది. కథలనేవి బలవంత (శాహ గా ర్ధ గానే రాస్తున్నాను. బలవంతాన చేసేపనులు ఎలా చాసం టాయి?! (ప్రమధ్‌ ఉ_త్తకంకూడా ఇందులో పంవుతున్నాను. నా చేరు అనిలాబేవి. ఇది ఎవరికీ తెలియకూడదు. నేనేనని అనుమానపడి సమధ్‌చాబు డి. ఎల్‌ రాయ్‌తో చెప్పాడు. అతనికి గట్టిగా ఉత్తరం రాయి.
సీ పతికను నా పతికగానే భావిస్తున్నాను. చడానికి జాధకలిగించీ పని నేనేమా చెయ్యను, ఒక్క- (పమధథ్‌ ఛాబు మూలాన్నే చిక్కులో పడేట్టుజన్నాను. అతను నాకు శేవలం పరిచితుడేకాగు. స్నేహప్మాతుడు, పరమబంధావు. అందుకనే శాస్త అలోచిస్తున్నాను. లేకపోతే ఏముందీ! (పమధ్‌ బాబు ఉత్తరంద్వ్యారా నువు చాల విమయాలు అెలుసుకోగలవు. ఇప్పుడు నాకు డ్యవం 102 డిగీలు వుంది ఈజ్వరం రంగూ న్‌లో ఉండటంవల్ల కాదు. ఇతర కారణాలవల్ల వస్తున్నదిం
శరత్‌ ఉ త్తరాలు శీకీ హృదోగానికి సంబంధించినది. ఈ దేశంలో మామూలుగా ఆరోగ్యంగానే వుంటుంది. కాని నాకుమాత్రం దుస్సృహంగా వుంది. --శరత్‌ క్షేశ
రంగూన్‌, 2౨/-8-1918.
ఫణిపా బూ! నువ్వు పంపిన రిజిస్టర్డు పార్సిల్‌ ఇప్పుడే అందింది. రిజిస్టరు చేసినప్పుడు ఇంటి అడ్రస్‌ కు ఎందుకు పంపించాను! ఆఫీసు అడసుకు పంపంచటమే మంచిది. ఎందువల్ల నంకే టపావాడు ఇంటికి వెడతాడు. అప్పుడునేను ఆఫీసులోవుంటాను, రిజిస్టరు చెయ్యసి వే ఇంటి అ్యడస్‌కు పంపిస్తూ ఉండు. ఆ రెండు వ్యాసాలూ మయూచి త్వరలోనే పంవుతాను, వై శాఖమాస సంచికకు కొంశాం గడబిడ అయీశ్లుఉంది. వమైనాగానీ ఈ నెలకు ఇలా కానియ్యి: మొదట “పథని న్దేశ్‌ తరువాత *నారీ కామూల్య” ఆ తరువాత మిగతా వ్యాసాలు, “చం దనాధథ్‌” (పచురించవద్దు. (పచురించేందుకు యోగ్యంగా తయారై నష్పూడు (కమశః (పచురిద్రాం, జ్యేష్టమాసంలో 'చం్యదనాధ్‌” గాని *“చర్మితహీనులు గాని ఆరంభించి పెద్దకమైవులో ఆకర్ష కంగా వుండేలాగు (పచురిడ్దాం. సురేన్‌ గిరీన్‌లకు వమి జవా చిస్తావో చూస్తాను. వైశాఖమాస సంచిక అందంగా తయూ రయేలాగు కనిపంచటం లేదు. "ని, నువే నన్ను [ప్రధమంగా అడిగావు. అందులో సంచేహంలేదు, నేను బతికి ఉన్నన్ని నాళ్ళూూ నువు ఎక్కువగా కష్టపడనవసరంళేదు. కానినా అరోగ్యం వమి హాగుండటం లేదు, అదీగాఠ నాకు ఇప్పుడు
క్తీత్త శరత్‌ ఉత్తరాలు చిన్నకథలు రాయాలనివీంచటం లేదు. చాల అవస్థసడి రాస్తు న్నాను. అయినా నీకోసం రాస్తూనే ఉంటాను. ఈ మధ్య అనేక చోట్లముంచి కథలు రాసి పంపించమం౦ంటూ చాల ఉత్త రాలు వస్తున్నాయి. నాశేమా తోచటంలేదు. విస్తారంగా శథలు రాయటమే పని పెట్టుకుంకు నా (గంధపఠనకూ సొంత " రచనలకూ ఆటంకం కలిగేట్టుంది. రోజుకు ెండుగంటలకంశేు ఎక్కు-వసేవు నేను రాయటంలేదు. పది పన్నెండు గంటలు (గంధవకనకు వినియోగిస్తున్నాను. వమైనాగాని నీ వైశాఖ మాసపతిక ఇబ్బంది లేకుండా బయటపడాలి. అఆ తరువాతనెల విషయం మున్ముందు చూచుకోవచ్చు మొదట నీ చండా చార్ల అభిరుచుల్నిబట్టి మన తరువాత కార్య ళమం సొగాలి. మా అమ్థగారుకూడా నా వేమసమాచారాల్ని "తెలుసుకో గోరటం నా థాగ్యం, నే నిక్కటడ హాయిగానే వుంటున్నానని అమెకు చెప్పు. మిరందరూ అక్కడ శ్నేమమెకచా! వై శాఖ మాసప్మతిక అనుకున్నంతగా వాగాలేశవోతే ... ప్రతినెలా నా కధ ఒకటి _పచుతం కొతశుంది అని ,.. అందులో ఒక (పకటన చెయ్యి. నా చికనామా అందరికీ ఎందుకు తెలువుతావు నువు! అనేకమంది నన్ను పెద్దపెద్ద పృతికలకు రాయమని సలవోలిస్తూ ఉత్తరాలు రాస్తున్నారు. వెద్దపెద్ద పికలముు రాస్తే జేరు వస్తుందట: నీ షతిక చిన్నదట. ఎక్కు-వమంది చదవరట. కావచ్చు. లాభనష్టాలు విచారించిచూ శే వాళ ఛమాకే వ్నాస్త వం కావచ్చు. అందరూ ఆవిధంగానే అంటారు. కాని నాకు అత్మసం ఛమము, ఆత శ్రనిరర కా ఉన్నాయి, అందరికీ లాభ
౮ శరత్‌ ఉత్తరాలు కస్‌ జడాయకమని తోచినమార్డ్ల మే నాకూ లాభడాయకవమిని తోచినా అజేనాకూ వక మాత్ర అవలంబనంకాదు. ఒకచిన్న స్మతికను చేయగలిగినా ,.. అందులోజే నాకు అధికలాభం కని పిస్తుంది అదీగాక నీకు తోడుపడటానికి భరోసా యిచ్చాను, ఇప్పుడొక నీచుడులా మరోవిధంగా (పవర్తిస్తానా! నాలో దోషాలు వుండవచ్చు. కాని నా చరిత పదహారణాలూ దోవ భూయిష్టమేకాదు. అన్నమాటమిద నిలబడటానిశే [పయ త్నిస్తాను. నువు వమి విచారపడవద్దు. ఈ నా ఉత్తరం ఎవకీ మాపించకు. నీ చందాదార్ష సంఖ్య వైశాఖంలో తగ్గకుండా అధికమే ఆయి తే... మున్ముందు అధికతరం అయితీరుతుందని ఆశించవచ్చు. “పథవిన్రైశ్‌ ” పూర్తిగా ఒక సంచికలోనే (వచు రించు. సీరియల్‌గా వద్దు. శ్రీలనుగురించి రాసిన వ్యాసంలో అచ్చుతప్పులు చాల ఉన్నాయి. ఒకచోట '*అనురూపా బదులు *ఆమోదినీ" అన్నపేరు ముదిత మైంది. నిరుపమా 'బేవిని సంతోష. వెట్టి అఆమెవద్దనించి ఇంకా ఎక్కువ రచనలు సంపాదించటానికి (పయత్నించు. ఆమె చాల బాగా రాస్తుంది ఆమెనా చెల్లెలు; శిష్యురాలు కూడాను.
--ాశరత్‌,
కేర్‌
వ[విల్‌ 19018,
ఫణిచఛవాబూ! నువు ఒకపని వేసిపెట్టాలి. ఇప్పుడు నడుస్తూన్న మాస
పత్రికల విషయ మై నాకు బాగా తెలియదు. అందువల్ల తత్ప్సం బంధమైన వ్యాసం రాయ లేకపోతున్నాను, వమిీ తెలియ
46 శరత్‌ ఉత్తరాలు కుండా రాయగల తుచ్చ రచయితెనుకామ, అందువల్ల 1పయ త్నంచేసి రాస్తాను *“యముని కోసం. కాబట్టి నాలుగైదు మాసప్మతికల్ని వి. పి. ద్యారా పంపించు. వి. వి, చెల్లించి తీసుపంటాను. “ప్రవాసి “సాహిత్య” “మానసి *“భారతి” పం పించు. విలువ లేని రచనలిచ్చి ప్యతిక (పతిష్ట పాడుచెయ్యటం నాకిష్టం లేమ, అన్ని పష్యతికలూ ఎలా నొరుకుతాయి నాకు 1 ఒకటి రెండు పతికలవాళ్ళు గౌరవంగా ఊరకనే పంవిస్తు న్నారు. అతా పంవీంచవలసిన అవసరంలేదు, వాళ్ళు ఊఈరశే ప్మతికలు పంవిస్తూ వుండటం, నేను తిరిగి వాళ్ళశేమిా చెల్లి చకపోవటం... నాకు పిగ్గుగా ఉంటోంది ఇలా ఈ సంగతి నోరువిడిచి చెప్పుళోవటం కూడా నాకు సిగ్గుగానే వుంది. ఈ విషయాలన్నీ ఆలోచించే నిన్ను ఈ రోరిక కోరుతున్నాను. నా అడసు; 8 లోవర్‌ పోజూ ఉంగన్ట్రీట్‌, వై కాఖంనించీ అయితే మా క్లబ్‌లోకూడా షత్రికలువస్తూవుంటాయి. కాని క్ల్‌బ్‌ నించి తెచ్చుకుని చదువుకోవటాసికి అవకాశాలుతక్టు వ, ఇలాగ మధ్యమధ్య వీవో కోరికలు కోరుతూ నీకు శాధకలి గిస్తూ ఉంటాను. నా స్వభావమే అంత. వేరువిధంగా అనుకో వద్దు. నువు నాకన్నా వయసులో చాల చిన్నవనాడివి. నాకు తమ్ముకులాంటి వాడివి. అండుచేత మాటిమాటికీ వెట్టిచాకిరీ చేయించుకుంటూ వృుంటాను. ఈసారి టపాలో రచనలు సంవుతాను; ఉత్తరం కూడా రాస్తాను.
-ాకశరత్‌.
కేగ 84, డౌన్‌ స్ట్రీట్‌, రంగూన్‌, జై శాఖం 1918, ఫణిపాబూ!
"వెనుకటి టఫాలో *చం గనాథ్‌ి కొంతభాగం పంకిం చాను, ఈ సారి టపాలో మరికొంతభాగం పంవిసాను. చాల బాధగా వుంది. 'యమున” వై శాఖమాస సంచికకోసంయాతన పడుతున్నాను. తలనొప్పి జూ_స్టిగాఉంటూంది. నపనీ చెయ్య 'లేకపోతున్నా ను, [గంధపళన గాని, రచనగాని సాగటంలేదు, సౌరీన్‌ బాబుక చా ఆశీర్వచనాలు. ఈ నెల ఎలానో వెళ్ళ బుచ్చాలి. ఆరోగ్య) విక్కిందంచే అపాడమాస సంచికన్తై వీచారపడనక బ్లేదు. ఫౌరీన్‌కు జవాబు రాయ లేకపోయాను, అతడు నాకొక వు త్తీకం రాశాడు; చదివి చాల ఆనందిం చాను, నన్నకగాడికి రమని రాశాడు, అటువంటి మిత్రుడు వుండటం ఒక సౌభాగ్యం, సగంమా(త్రమే రాసిన “చరిత కనులు” [పమథ వాబుకు పంపించాను చదవటానికి, డాని కోసం అతకు మాటిమాటికీ వుత్తరాలు రాస్తూ ఫుండటం మళ్ళీ మ్నిశ్రునికోరిక కాదన లేక పంపించాను. అతడు దాన్ని తిరుగ పంపించిన తకువాత మిగతా భాగం రాస్తాను. ఈ నెలలో చిన్నకధ ఛాయ లేను, ఒక వ్యాసం రాద్రామని ఆరం భించాను; పూ _ర్తిచెయ్య లేకపోయాను పూర్తిచేసి నీకు పం వించేసాకి 26 వ తారీఖు వస్తుండనుకుంటాను, కాబట్టి ఈ సెలలో నీకు ఉపయోగపడచేహా! నాకు చాల విచారంగా వుంది ఎంత ప్రయత్నించినా నేనేమా రాయ లేకపోయాను
తీరి శరశ్‌ ఉత్తరాలు ఎవవైనా రాసేవాడుంకే చెప్పేద్దును. అటువంటివాడెవడూ దొరకడు, *యముని వై శాఖమాససంచిక నిజంగా మాగుంది. సౌరీన్‌ రాసినకధ అాగుంది, వ్యాసాలుకూడా కాగుశ్వ్నాయి, శరత్‌.
క్షణ రంగూన్‌ 9ి4-9.1918 ఫణిటహాబూ!
మిఅమ్ముగారు అప్పుడప్పుడు నా శేమసమాచారాల్ని అడుగుతూవుండటం నా సౌభాగ్యం. ఆ మెగారితో నేనిప్పుడు చాల ఆరోగ్యంగా వున్నాననివెప్తూ నా శేమసమాచా రాల్ని అడిగి తెలుసుకో వాలనుకునేవాళ్ళు ఈ విశాల (పపం చంలో ఎవరూ లేరు, అందుచేత ఎవరైనా నా మంచిచెడ్డలు "వెలుసుకోవాలని అఆతృతపజేవారు ఉన్నారని కెలిస్తే నా హృదయం క అరేడ్డై ఆాపూర్మ మైపోతుంది. నావంటి హత ఛాగ్యులు (పపంచంలో చాల తక్కువమంది వుంటారు. కీ రిపతిష్టలు కావాలన్న లోరికలేని, ఉపకారం చేస్తు న్నాను. స్వార్ధ త్యాగం చేస్తున్నాను అన్న గొప్ప గొప్ప భావాలు కాని నా హృదయంలో ఇదివరకు -వొర లేదు. ఇప్పుడు చొరటంలేదు. కీర్తి కావాలనుకుంశు డానికోసం ఇదివర శే [పయత్నం చేసీ వాళి; ఇన్నాళ్ళు నోరుమూసుకు కూచుంటానా ! మరోసంగతి: నేనొక శతద్యారీ చండీ పాఠ కాలిగా తయారుకావటం నాకిష్టంలేదు. అది నాకు లజ్జా 'హేశ్రువు. వీవో ఒక పతికలో నియమితంగా రాస్తున్నాను.
శరత్‌ ఉత్తరాలు శం అది చాలు. నా రచనలంకే యిష్టం గలవాళ్ళు ఆ ప్యతిశే చదువుతారు. అంతేగ"ని హోమియోపతి మ్మాతల్లాగ అం దులో కా_స్ష, ఇందులో కాస్తా రాస్తూ ఎక్కడినుంచో కొంత భాగం తర్జుమా చేస్తూ, ఇతర్హ భావాల్ని దొంగిలిస్తూ-ఇటు వంటి త్ముదవ్యవహారాలు నాకు చిన్న ప్పటినించీ అలవాటు లేవ. అలా విన్తారంగా రాయటానికి ఉపకమి స్తే [గంధపఠన మూలపడిపోతుంది, నేను చనిపోయిన తరువాతతప్పు ఈ లోగా (గంథపకన మానివెయ్యను, నేను చిన్న కథ వాడ్లా మని ఉపకమించటమూ, అది పెద్దదై పోతూ వుండటమూ జరుగుతున్నది. నేనొక ఉచ్రేశం పెట్టుకొని కధ ఆరం భిస్తాను. ఆ ఉళ్హేశం స్పష్టంగా వ్యక్రమయ్యేవరకూ విడిచి పెట్టను. *“బిందోశాలాల్‌” మికు నచ్చదని నాకు లెలుసు, బహా-శః పచురించటానికి నువు జంకుతావు. నామిోద వుంజే 'మొగమాటాన్ని బట్టి నికు యిష్టం లేకవోయినా ఎక్‌్రాడ (ప్రచు రిస్తావోనని నేను మొదటినుంచీ పాూచ్చరిక చెబుతూనే వున్నాను. విశ్వాసం వుండాలి. నిజంగా నీకు నచ్చివుంకు (పకటించి మంచిపనే చేశావు, ఈసారితో 'నారీకామూల్యి” పూర్తిచేసి మక ంళోటివదై నాఆరంభిస్తాను. ' నారీకామూాల్యకు” మంచిఖ్యా తే వచ్చింది. డానికి పధ్నాలుగురెట్లుమూల్యంగల దాన్నే రాయటాఓకి నిశ్చయించాను. ఈసారి మకామూల్యి లేకవో లే *భగ వాన్‌ కామూాల్యి” రాస్తాను. అ తరువాత వరు సగా “ధర్శకామూల్య “సమాజ శామూల్య' “అత్మ కామూల్య ' *వేడాంత కామూల్యి” “సత్య కామూల్య” *“సాంఖ్యకామూల్య” రాస్తాను... “చరితహీనులు పధ్నాలుగు. పదిహేను అభ్యా
క0 శరతో ఉత్తరాలు
యాలు రాశాను, మిగిలింది కొంతభాగం చిక్తు కాగి తాలమిాగద రాశాను. తిరుగరాయాలి. ఆ తరవాతి అధ్యాయాల్ని నిజంగా చాల 61894 గా తయారు చేస్తాను. మొదట పాఠకులు ఏమైనా అననీ; చివరకుమ్శాతం వాళ్ళ అభి పాయాల్ని తప్పకుండా మార్చుకుంటారు. నేను అబద్ధవు బడాయిలు వెప్తుళోను. నా నిజమైన విలువ తెలుసుకోకుండా మాటాడను, నిజంగా చివరి భాగం చాల నొప్పగా ఉంటుంది. నై తికంగానీ, అనై తిళం గానీ “ఇదికూడా ఒక రచని అని పజలనేప్టుగా చేస్తాను. దీని వల్ల నీకు అపకీ_ర్ధి వస్తుందన్న భయం ఎందుకూ! అపకీర్తి వస్తే నాకు వస్తుంది. అదీగాక జేను గీతకు టీక రాస్తున్నానని ఎవరంటారు! చానిచేరు *చరి[తహీనులు” అఆ భావం పాఠకునికీ ఆదినించీ కలిగోట్టు చేశాను. అది సీతిశాస్త్రు (ప్రచార సభకు గాని స్కూళ్ళ పాఠ్య గంథంగాగాని ఉశైశించింది కాదు. టాల్‌ స్థాయి. రాసిన “రిజరక్టన్‌' చదివిన వాళ్ళు “చరిత పీుులుకు వ్యతిలేకంగా విమర్శించరు! కళాదృష్ట్యా, మనో విజ్శాన కాత్రుద, ఖపష్యా గొప్పదైన (గంధంలో దూశ్చరిత లేకుండా ఉండదు; 'కృష్ణకాంతకే వనీయత్‌ నామాిలో 'లేకుండావుంచా! డబ్బే [పధానంశాదు. జేశశేన చెయ్యాల్సిన అవసరం వుంది. నలుగువై దుగురికి నిజంగా చదువు సంధ్యలు వెప్పి అకరాస్యులను చేయగనిగి తే, లోకంలో జరోే అత్యా చారాలని ఖండిస్తూ. బిగ్ణరగా (పచారం చేయగలిగితే ... అంతకన్నా ఆనందకరమైన విషయం వము-టుంది ! అటు వంటి తుదన్వ కిని గుంంచి ఈనాడు [పజలు వినిపించుకోరు, కాని ఒకనాడు వినిపించుకోవలసే వుంటుండి. కాని ఈ
శరత్‌ ఉ తరాలు రే సంకల్చ్పకుతోనే ఒకప్పుడు నేను 'సాహిత్యసభి అంటూ ఫ్థాపించాను, కాని ఇవాళ ఆ సభా లేదు నాకు ఆనాటి శ_క్రీలేదు. శరత్‌ 18 రంగూన్‌ 10-10-1318 ఫణికాబూ! నువు పంవిన *బతసీదిొ చేరండి. చెడ్డరచనకాదు. కాని చిన్నప్పుడు రాసింది. అచ్చు వెయ్యకుండా వుంశునే బాగుంజే జీవా ! ఈనాడు పతికల్లో [పచురితమౌాశతున్న చిన్నకథల్లో పదిహేను అణాలవంశు తీసిపాశేయవలసినవే. అవి అన్నీ “సాహిత్యం” కాదు. అసలు కథలే కావు. సిరాఖర్చు; కాగి "తాల ఖర్చు; పాతకలోక౦ం మాద అత్యాచారం. ఈ సారి ఎన్నో కథలు [కచురించారు. కాని ఒక్కంటికూడా మంచిది లేదు. జాలవరకు చదువతగినపి కాదు." ఏ కథలోనూ తత్వం "లేదు భావంలేదు. శేవలం శష్టాడంబరంమూతం కనిపిస్తుంది. వవో సన్నివేశాలు కూర్చుటం, బలవంతాన (026029)కరుణ రసాన్నీ సృష్టించేందుకు వయత్నిం గారాల. వేళ్ళను తీసుకుని, అలంకారాలు సతత ల్ని మురికిరెప స హ్‌ (ప్రయత్నాలు మాస్తూథ్లు శ్నళ్లోస్తుంది: కషషుక 1 కధలు రాయటానికి ఈ రచయిష్టల్డంళ * శీస్టీళ్ళ ప్రయ
కీ శరతీ ఉత్తరాలు
శ్నాలు మూస్తూంకే నాకు చాల అసంతృ ప్రి కలుగుతున్నది; మతి చెడిపోతున్నది. ఈనాడు చిన్న కథలకు చాల దుర్షశ చావురించింది.
'చరితహీనులు విషయమై ఒకటి శెండు మాటలు చెబుతాను; డాన్నిగురించి ఎవలేమి అనుకుంటున్నా నాకు 'తెలువు, ఆ వు_స్తకాల విషయమై లోకుల్లో భిన్న భిన్న అభి (పాయాలు వున్నాయి. అది అనై తికము (1- [౧0121/ అని చదొోలమంది చెబుతూనే ఉన్నారు. కాని ఇంగ్లీ ము సాహి త్యంలో ఉ_త్తమరచనలని చెప్పబడుతున్న (గ్రంధాల్లో కొన్ని అనైతిక సంఘటనల కూర్చు శనివస్తూనే ఉంది. అయినా మన సాహిత్యపరుల అభి పాయాలను నాకు తెలువుతూఉిండు.
--శరత్‌,. 10 రంగూన్‌, వ0-తీ-1914 శ్రీ పహేమేంద కువూరరాయ్‌కి !
పేమేందబాబూ! ఈమధ్య కొన్నాళ్ళు రంగూన్‌లో లేను. నేను తిరిగి రాకముంటే మూ ఉ_త్తరంవచ్చింది. మొన్న టపాలోనే జవాబు రాయవలసిఉండె, కాని శరీరం అస్వస్థతగా ఉండటంచేత వమి పారపాట్లు రాస్త్రానో అన్న భఛభయంచేత రాయలేదు. మరోవిధంగా అనుకోకండి. శరీర అనారోగ్యం వల్ల సామాన్య సభ్యతనుకూడా అతి కమిన్తానేవో నన్న భయం కలుగుతూ వుంటుంది నాకు. అయినా ముసలివాణి. మో అందరికీ తంతవ్యుడిని, ణ
ఖా శరత్‌ ఉలత్తశాలు క్రి
“చ3తహీనులు” వచ్చే యీడాదిలో సగం గడిచాక పూర్తి అవుశుందేమో! అంతా పూర్తి అయ్యేవరకూదాన్ని సాధారణ పాఠకుడు నవిధంగా సమాదరిస్తాడో ఊహించటం కష్టం. నా రచనలపట్ల మిరుషూపీన ఆదరణకు చాలసంతో పి.స్తున్నాను. అందరూ అలాగే దయవుంచి ఆదరిస్తే చాలు. అంతేగాని నా రచనలన్నీ సొామాన్యమైనవే, వాటిలో నమి విశిష్టత ఉంది? కాని నాకు ఒక్కం- లత్యంమా(త్రంవుంది. నా భఛావాలహ రచనకూ సామ్యం ఉందా లేదా అని భూచు కేంటూ వుంటాను. భావాన్ని అనుసరించే రాస్తాను. వాళ్ళే మనుకంటారో, వీళ్ళేమనుకుంటారో అనే దృష్టీ వుండదు నాకు. కాబట్టి కొన్నిరచనలు పాఠకులకునచ్చుతూ వుంటాయి, కొన్ని నచ్చుకుండా పోతాయి. నచ్చకపోయినా సభ్యత పొటించి వారు నన్ను అవమానించటానికి పూనుకోరు. మి రచనల్లో ఒక విశేషం వుంది. నాకు ఛాగా నచ్చాయి. మి దయ ఎక్కువగా సంపాదించుకోమంటూ ఇటీవల ఫణిబాబుకు ఉత్తరం రాశాను, నాకు వంగభామలో ఎక్కువ (పావీణ్యం చేదు. నా తబ్దభాండారం ఇాలా స్వల్పం. కాబట్టి నారచ నలు చాల సరళంగా వుంటాయి. కాఠిన్యానికి తావులేదు. నా అల్బపాంకిత్యమే నాపనికి ఉపయోగించిందని చెప్ప వచ్చు. 'భారతివర్ష' పృతికలో హరిద్వారము మొదలై న తీర్ధ యాత్రలను గురించిన వ్యాసం హోమేందరాయ్‌. రాసి నట్టుగా (ప్రచురితమైంది. అది మీదేనా! ఈ సంగతి వెంటనే "తెలుపండి.
మరొకసారి తీరిక చికినప్పుడు ఇంళా వివరాలు
ర్‌క్తీ శరత్‌ ఉత్తరాలు రాస్తాను. మా ఉత్తరం ఎక్కడోపెట్టాను. ఎంతవెదకినా కని పంచ లేదు. అందుచేత ఉత్తరాన్ని ఫణి బాబు అడసుకు రాస్తున్నాను. బహుశః మి రడిగిన అన్ని [(పశ్నలకూ జప"*బు రాయలేక పోయానేమో ! శరీరం చాల అస్వస్థతిగా వుంద. ఇవాల్టికి ఇంతే. సంగతులు. ఈసారి ఉత్తిరంలో ఇం "న్ని విషయాలు రాస్తాను.మితో చెప్పాల్సిన అంశాలు వాలా వున్నాయి. ఫణిబాబునుు అతిని *'యమునిను కాస్త కనివెట్టి చాస్తూ వుండండి మారు కాస్థ అతనికి నాయం షౌెతుంళకే నా భారం సగం తగ్గుతుంది. ఇట్లు, మోా అన్నుగ హాక్రాంథ్షీ, శరత్‌ చంద చట్టోపాధ్యాయ. ర౦0గాన్‌, 15్‌-11= 1918. 'శ్రీవారిచాసు చట్టోపాధ్యాయకు | “శ్రీకాంత క్రీ (భమణకహోాసీ. నిజంగా (పచురించ టానికి యోగ్యమైన బెనసి నే ననుళో లేదు: ఇప్పుడూ అను కోటంలేదు. కాని ఎవరో ఒకరు (పచుకంంచక పోతారా అను కున్నాను. ఆరంభంలోనే వున్న కేషను వురస్కరించుకుని దానికి మా పతికలో ఖ్ట్‌నం ఉంటుందన్న సంగతి విదితమే, కాని అట్టి అభ్యంతరం మరో పషథతిఠకలో వ్రుండదుకడా అన్న
శరత్‌ ఉత్తరాలు ర్‌ ఆశనాకు. అందుకోసమే డాన్ని మీ డ్యారా పంపాను, మిరు రాయమంళశే ఇంకా మిగిలింది రాస్తాను. ఆ శ్రేవఆరం భంలో చివరదాకా సత్యములై న సంఘటనలే రాస్తాను. నా కేరుమ్మాతం ఎనరికీ 'గెలియకూడదు. అతడెవరు! 'శ్రీశాంకుని ఆత్మకధతో కొండ సంబంధం వుండవచ్చు. అదీగాక అది [భమణ వృత్తాంతం, కాని అందులో “నేను నేనుకాదు. ఫలాకా వ్యక్తిని కలుసుకున్నాను; ఫలానా వ్య క్తీని అంటి పెట్టుకొని వుశ్నాను__అనిఇలా అనుకోటానికి వీల్లేదు. రవిశాబు తన అత్మకథ రాసుకున్నాడు. కాని తను మాతం ఎలాగ సపరడాచాటునే వుంచుకోగలిగాడు! రచన చేత”నివాళ్ళు ...౯-కు నమ రచనలను తాము సరిగా విమ, ర్శగా చూచుకో లేని వెళ్ళు, ఎంత గొప్పవాళ్ళయినాస రే.., తమ పొడుగాటి రచనలు (పచుితం అయిన త గ్యాత నికాళ వడక తప్పదు. అన్ని సంఘటనలూ కధలుకొతాయని వాళ్ళ అభి పాయం. తాము చూసింది. విన్నది, ఎక్కడో జరిగింది, వతైనా సరే ఇతర్హకు మయూపించేందుకువినివిం చేందుకు, యోగ్య మైన దేనని భావిస్తారు. చిత లేఖనం తెలియనివాళ్ళు కుంచె చేతిలో వుచ్చుకుని కసపించిందల్లా జాము శ్రసీయటానికి చూస్తారు.కాని ఎక్కు.వఅనుభవంమిోద విషయం అది గాదని "తెలుస్తుంది. అనేక నొప్పవిషరూలను విడిచి పెట్టవలసి వుం టుంది. ఎంతెంతో చెప్పాలన్న ఆశను అఆణిచుకోవలకి వుం టుంది: అప్పూడే చితాన్ని గీయగలం. చెప్పటం కన్నా, చితం గీయటంకన్నా చెప్పకుండా వుండటం; చితం గీయ కుండా ఉండటమే చాల కష్టం. ఎంతో అత్భసంయమనం,
కర శరత్‌ ఉత్తరాలు శావాలి. ఎంతోలోభౌన్ని అణచుకోవాలి.అప్పూడే సత్యాన్ని చెప్పటం, చితించటం సాధ్యమౌతుంది. అశె, మికు లెక్చర్‌ చెబుతున్నానే! శతమించండి. ఈ విషయాలన్నీ నా కన్నా మాతే ఎక్కువగా. తెలుసు, వమైనాగానీ ... “శ్రీకాంత్‌ * చదివి లోకులు ఎలా శీలి అంటారో దయచేసి నాకు జెలుపండి. అంతవరదడాకా మిగిలిన భాగం ఒక్క పంక్తికూడా రాయను. నేను ఇప్పుడు ఇంకో కధకూడా రాస్తున్నాను, బాగానే వుంటుంది. సుఖాంతనే; కష్టాంతం కాదు. ఎంత తొందరలో పూర్తి చేయగలుగుతానో చూస్తాను. ఈకధకు వావాన్నినోరా”లోనిప రేక్‌ కాబుఇచ్చాడు. అంశే అనుకరణ అన్నమాట; తెలుసుకోవటం కష్టం సమాజ పరిస్థితులకు సంబంధించిన కధ అందంగానే తయాకాతుందని నాకు చాల ఉత్సాహంగా వుంది, కాని "జీని తరువాత వది వస్తుందో చెప్ప లేం, -ాశరల్‌. ౭ ర౦గూన్‌, 7-12-1919. రాస్తూన్న కొత్తశథ సకాలంలో పూర్తిచేసి పంకంచ గలనని ఆశిస్తున్నాను, అది పూర్తిగాని పతంలో మకోచిన్న కథ ఒకటి పంవుతాను. డాన్ని పూర్తి "చెయ్యకుండా ఎలా పంపను! పూూర్తిచేసప్తానన్న నమ్మకంతో వచురణ అకంభించ
శరత్‌ ఉలత్తళాలుం ర్‌? మనీ చెప్పలేను. కాని 'చందకాంతకీ కహానీ స్వతం్మత రచన, మిరు అభయమిస్తే దాన్నిగురించి ఒకమాట చెబు "తాను; సంపాదక మహాశయులు దాన్ని నిర్షత్యుంగా చూడ కుందుసుుగాక! ఇంతవరకు (పచురితమైన, ఇప్పుడు (ప్రచురిత మౌతున్న రచనలకన్నా ఇది తక్కువబేనూ చాను, ఎన్ని సాంఘీక పరకిణామాలో కొాలగఠ్భంలో దాగి వున్నాయి జీనెంతో యత్నించి, కష్టపడి బయటికి తెస్తున్న ఈవస్తువు మి(త్రుల ఆదరణను సంపాదించగలవనే నా విశ్వాసం, (పారం భంలో ఖరాబుగానే వుంటు9ది. కాని మంచివస్తు వెప్పుడూ మొదట ఖరాబుగానే కనిపిస్తుంది. అంతే నేను చెప్పేమాట! యిీసారైనా పచురిస్తారా! అచ్చుపడి తే మూడాలన్న అశ తోనే చాన్ని మికు పంపించాను. ఆ సంగతి దాని సీఠికలో
రాశానుకూడాం ఆాశరత్‌,
22
ర్‌క్ష_86 వాంస్ట్రీట్‌, రంగూన్‌, 22-2-1918, చాలరోజులాయె మి దగ్గరనించి ఉత్తరం లీదు. అంతా కులాసాగా వున్నారు కడా! నా వ్యనహారమంతా తల్ల కిందులుగా వుందిక్కడ.అంతమారంనించికూడా (పమధ జాబు గాలిసోకి నే చేమెహోతు్నానో నాశే "తెలియటం లేదు ఇప్రూడు ఆకోగ్యం మరీ పాడ్లైపోయింది. ఇది బర్మా జ్వరం, ఈ ేశం విడిచివెడి లేగాని ఈజ్వరం నన్నువిడిచి పెళ్లుట్టు లేదు "నేను బర్మాను విడిచి వటట్టటమో, జ్యురం నన్ను అంటిపెట్టుకుని
కఠి శరత్‌ ఉ లత్స్‌రాలు వుండటమో వదో ఒక్కటి తప్పదు. నాశేమా తోచటం లేదు. వీమి కావలసివుందో భగవంతునికే తెలియాలి. బతుకంతా అవిటి బతుకుగా వెళ్ళబుచ్చాాలి శామాలు! నాకు చాల భయంగావుంది. మనస్పంతా చంచలంగా ఉంటోంది. ఏ పనీ చెయ్య లేక పోతున్నాను. ఈ సమాచారమంతా జలధర చఊాదాకు చెప్పీ'సమాజధర్థ కామూల్య” చదవటానికి ఇవ్వండి, అంతవరకే "ఫెయిర్‌ రాయగలిళాను. మిగిలినభాగం తరువాత "ఫెయిర్‌ రాసి పంపిస్తాను, ఆ తరువాత రాయదలచుకున్న దంతా ఇతర చబేశాల సమాజ వ్యవస్థకు మన చేశ సాంఘీక న్యవ స్టఘాగల రీతి ఛేడాలు మాత్రమే, ఇందులో వ్యక్తిగత భావా లకు తావులేదు. దాన్ని *భారతవర్ష”లో _పచురించటం అత నికి ఇష్టమో శాదో నాకు తెలియదు. ఇష్టం అేకపోతే తిరగ పంపించెయ్యండి. నేము పూక్తిగా రాసి... అందులో వమైనా వ్యక్తిగత అంశాలు వుంకే తీవవేని పచురణ యోగ్యంగా తయారు వేస్తాను. సాంహిక తత్యాన్ని గురించిన ఈ రచన ఆరంభించి చాల రోజులైంది. ఇంకా ఈ ఉత్తరంలో మికు చాల విషయాలు చెప్పాలని హృదయంఉబలాటపడుతోంది. కాని సరళంగా, సభ్యరీతిని ఎలా చెప్పాలో నాకు పాలుపోవ టంలేదు,
జలధర వాబుకు చాల ఆశలు కలి ,0చాను. కాని మనసు స్టంగా వుంకేతప్ప కథలు రాయటం కష్టం. వాక్య తంగా నేను హకభాగ్యుడుగా నే ఉండవలసివస్తే ఏం చేస్తాను! ఈ దుఃఖాన్ని ఎలానో పహిస్తాను మరి! నేనిలా అవిటి బతుకు 'వెళ్ళబుచ్చటం భగవంతుని ఆశీస్పుగా భావించి స్వీకరిస్తాను.
శరత్‌ ఉత్తరాలు రం నా శరీరం కళ్లైలా ఉండేది. గీనిక్సి జ్యరవాధ అంటూ సోకు తుందని నే నెప్తుడూ అనుకో లేదు. ఈ ద్వరం అనివార్యమే అయితే ఆవశ్యక మైనదనికూడా భావిస్తాను. చిన్న ప్పుడునాకు ఖభగవంతుడంటే చాల భక్తివుండేది. కాని మధ్యలోలయన్ను పూర్తిగా మరచి పోయీను. చివరకు ఈ అంత్యకాలంలో ఆయనవచ్చి నాకు డర్శనం ఇవ్వగోరుతున్నట్టయి తే.. మంచిబే కడా! ఆాాన్‌ రాత్‌ 23 రంగాన్‌, మార్చి, 1316. మి ఉత్తరం చేరింది. కాని ఇక్క-డినించి వారానికి వారానికి ఒకకటే ఓడ బయలుబేరి వెళుతుంది. అందుచెత జవాబు రాయటం అలస్యం అయింది, నా వ్యాధిని గురించి తెలుసుకున్న మిదట మిరు రాసిన అంశాలు మి సవ్యాదయ త్వాన్ని తెలువుతున్నాయి, శాని నాశేన్య్మూతం ఆశకలగటం లేదు. మికు దీర్రాయువు, చిర సౌఖ్యం లభించుగాక! మీకు వమాతము దుఃఖమూ సోశకుండా భగవంతుకు రథఖ్నీంచుగాక |! నేను చాల వాధపడుతు గాబ్హను. నయిం జెతుందన్న అశ నాకు లేదు. శరీవాన్ని, అవయవాల్ని యభాతధంగా వుంచే నన్ను ఎందుకూ పనికి రానిజీవచ్చువంగా తయారుచేయ టమే భగవంతుని ఇచ్చుకామాలు. అందుకే నన్నిలాళివ్నీన్తు న్నాడు. ఒక చోటినించి ఇంకోచోటికినడిచిపోగల శక్తి లేదు.
ఈ శరత్‌ ఉత్తరాలు కాళ్లుకట్టి పటేశాడు భగవలతుడు. చేశులతోమా[తమే నీపని నీవు చేసుకోమని ఆయన ఉధేశం కామాలు! అలా తోస్తూ వుంటుంది నాకప్పుడప్తూడు. కాని జీర్ణశ_క్తికాడా నానాటికి
మిరు నాకు ఇవ్వదలచుకున్నది =. =. అచే పదివేలు, చేను ఈ యేడాదిలో చావను, కాబట్టి కొంత బుణం తీర్చుకోగలుగుతాను. కాని కృతజ్ఞతా బుణం మాతం అలాగేఉంటుంది. ఒక ఏడాది సెలవు వుచ్చుకుని వచ్చేస్తాను, ఎప్పుడు టిక్కెట్టు దొంకితే అప్పుడే ఓడ ఎకి వచ్చేయాలని వీపోంది. మారు నాకు మూడువందలు రూపాయలు పంపించ గలిగితే సంతోమంగా వచ్చేస్తాను. ఈ దిక్కుమాలిన చోటు నించి వచ్చేసి మివద్ద కొంచెం ఆక్థి కసహాయం పొాందగలిగా నంశే...ఈ యేడాదికి ఇం వేచాలు.
ఇప్పుడు కొంచెం నాగానే ఉంటోంది. వావు కొంచెం తగ్గింది. కవిరాజు తెలం మర్షన చేసి చూస్తాను. వమైనాటిప యోగిస్తుంబేమో, మికు నా కోట్లకొలది ఆశీర్వాదాలు. ఇలా మిమ్మాల్ని అంతగా ఆశీర్వదించేవాళ్లు ఎక్కువగా ఉండ రనుకుంటాను. శలవుపెడితే ఆఫీసునుంచి వమైనా జీతం ముట్టుతుండో లేదో "తెలియదు, ఇక్క-డి ఆఫీసు నియమాలన్నీ పెద్ద దొరగారి యిష్టా యిహ్టాలమోద అభారపడి వుంటాయి, మిరు నాకు ఇవ్వదలచుకున్న బే... అబే నాకు పదివేలు.
కర త్‌,
వడ్డీ రంగూన్‌, మార్చి 116. మిరు పంపన మూడువందల రూపాయలు నిన్న చేరాయి. వపెల్‌ 11 తేదీ వరకూ ఓడ టిక్కెట్టు దొంిశేట్టు "లేదు,
లర్‌ -ాశరల్‌ 266, శివాలయం, బనారన్‌ సిటీ, 7-40 కళ్యాణమస్తు! మి ఉత్తరం చేంంది ఇక్క-డ ఎండలు ఎక్కు-వగా వున్నాయి శణంకూడా (పాణాలు నిల్చేట్టు లేవు కాలభైరవుడు పాలించేట్టు లేదు వై(తనూసం కదలటానికి
వీల్లేకు. వతంలో వున్నాడు. ఇది చాల చెడ్డ పటేశం. అశ్వ్యుష్టంగా వుంటోంది. ఒకగాపం క్షికూడా రాయ లేకవోతున్నాను. నాలుగై దుళోజుల నించీ లం శకాగితంతీసుకొని కూచోటం... రెండుగంటలు అలా కూచోటం లేచిపోనటం జరుగుతోంది అసలు ఇక్కడ వున్నన్నాళ్ళూ కలమెతత్తి రాయలేననిపసోంది. నాలో సరు కంతా ఈపాటికి అయిపోయింబేవో! ఎవరుచెస్పగలరు! ఒక తమాషా విషయం ఇక్కడ భృగుశంహితుడని ఒక జేరు గాంచిన పండికుకున్నాడు అతడు నా జాతకం చూచి చాల హైరాన పడ్డాశు. నేనూ మైరానపడ్డాను. ఇంతవరకు ఎవరికీ "తెలియని గతజీవితాన్ని ఆ పండితుడు వకరువు పెట్టి చెబు తూంళే నేను సిగ్గుతో తలవంచుకున్నాను. నా భవిమ్యజీవితం కూడా ఇాల భీమణ మైన జే. నేనిచ్చిన జాతకం (రాశికుండలి)
(లీ శరత ఉత్తరాలు నాబేనని నేను చెప్పలేదు అది ఏ మహీయోగిదో, లేకపోతే వ మహాకాజువో, జాతికం అయివ్రంవాలని ఆయన అన్నాడు ఆ పండితుడి! మంచిపేరు వుంది, ఆ ప్తివుంది. ఇంకా చాల మవ అక్కడే వున్నారు. పంకికుడు నా రాశికుండలి పరిశీ లిచాడు. పాకతోషిక మేమి తీసుకో లేము. ఈ జాతకం ఎవరిద! వా లెక్కడుంటున్నారు*? అని అడిగాడు. ధర ఫా నంలో బృహస్పతి అంత బలవంతుడై వున్న జాతకం తాన కాడా చూడలేదట. నాలాంటి నా స్తికుసి విషయంలో... అబే నిదదమయితే... ఎంత వ్యత్య_స్తంగా వుందో చూడు. పరెహాసాస్పగంగా -దూ+ ఆయుర్హాయం 47 సంవత్సరాలట. లేడా 56 సంవత్సరాలదాకా. ఆయన సం భాంతుడై మృత్యువు విషయం చెప్పలేదు. అఆ పదమే వుచ్చరించ లేము. అన్నాడు కడా: “ఈ జూతకుడికి ఉ” నవ యేట మోక్ష (పా_ప్త,కాకపోలే... *== ఆ తరువాత అతడు శంసారంత్యజించి 56 న యేట శరీరత్యాగం చెస్తాకుల. ఇంతకూ అసలు విషయం వమంశే-ాఇదంళతా నిజంకాదు. నాకు కాగా తెలుసు. కాని నా గతజీవితాాశాలను అక్షరాలా వున్నది వున్నట్టు ఎలా చెప్పగలిగాడో నాకు ఆశ్చర్యంగానే వుంది. అదే అస్తవానం అలోచిస్తున్నాను. నమో, వుండి వుండి ఈ మసలితనంలా' మళ్ళీపోయి ఆ ఒంయటెల్లో చేరుతానేమో! శరత్‌, 26 ఇకనించి మూరు నన్ను గారవిస్తూ మెలగాలి. శాపం వెట్టి అందర్నీ భన్మీపటలం చేసేవ్య _క్రీనిమ్మాతం శ్రాదులెండి.
శరత్‌ ఉత్తరాలు 68 ఇకళటాడ సుధీరవాదుడీ అని ఒగ సంఖ్యాళాస్రుజ్ఞు డున్నాడు, అత జేదో లెక్క-వేసి నేను చాల ఛాక్సికవ్నక్రినని నిర్న యించాడు.. ఈ సత్యం అతడొక్కడే చెప్పాడు. వమో తీసుకుపోయి నన్న్నూ ఆ జట్టులో కలి పేస్తాడేమో !
--శరల్‌, డై
న-మతాబేడ్‌, పాని కాన్‌, వోవడా, కళ్యాణమస్తు! ... గత బుధవారంనాడు జ్వురంవచ్చింది ఎనిమిది రోజులై ఛా ఇంతవరకూ తగ్గలేదు *ద_త్తినాటకంగా మార్చి [పదగ్శించుకోటానికి అనుజ్ఞ కోశారు మిరు. అనుజ్హ జీను సంతోమపూర్వక )గా ఇవ్వటానికి సంసిద్ధుడనై వున్నాను. కాని విధివై పరీత్యం వీమంశు ఇంతవరకూ నేనా నాటకం
పూ _ర్తిచెయ్య లేదు. ఇంకెవరి చేతనన్నా రాయించాలని మూ ఉ ద్రేశమా! అతడు నాకన్నా తరగా రాయగలడా+ ఇంకొక వరో రాయటం కష్టమైన పనే అది మొదట నవలరూపంలో రాసింది నేను ఇంకెవరో అయితే అన్ని అంశాలు చక్కగా అతిశేష్టురాస్తావో లేదో మఠ! అతవి రచన పదర్శనాను కూలంగా సౌాసకుంవో లేదో! నేనే అయితే ఆ యిబ్బందు "లేమి ఉండవు అతీగాక *విజయి” అనే పేరుతో ఒకనాటకం కూడా రాసి అచ్చువేయించాలని చూస్తున్నాను మిీరిం "కెపరి చేతనో రాయించేట్టయితే నేనా పని చెయ్యలేను. దాన్ని సినిమా సిాల్టుగా మార్చాల్సిన అవసరం నాకు లేదు
రక్ష శరత్‌ ఉత్తరాలు
మొదటి అంకం పబోధకాబుకు చూడ్డానికి ఇచ్చాను. అతడు మళ్ళీ పంవించలేదు. నా దగ్గరవున్న చిత్తుకాపీని ఆధారంగా చేసుకుని [పదర్శనానుకూలంగా నాటకం రాద్దా మని ఆరంభించాను, కాని ఇంతలో ఈఅవాంతరంవచ్చేసింది.
ఆలస్యం అయితే మికు ఛాధే నటీనటులకు నూరు అనవసరంగా వేతనం ఇచ్చుకుంటూ వుండాలి. ఈ పరిస్థికుల్లో నేనేంచెయ్యాలో నాశేం తోచటం లేదు. ఒకరకంగా ఫ్రు_స్థకం పూర్తి అయిన శ్లు, అక్కడకణడ ళకొన్నిమార్పులు చేసి, కొన్నిచోట్ల కొంత అదనంగా రాసి కాపీ తయారు చెయ్య టమే. ఈలోగా రవంత ఆరోగ్యంచిక్కి. తే ఆపని పూర్తివేసి పంవుతాను మీ రీ నిర్ణయం ఇదివరకే. ెలిపవుంళు బాగుంబేది.
మొదటిభాగం మికు పరిశీలనార్థం పంవీస్తున్నాను, అదిచూచి మిగతా భాగం మిరు రాసుకోగలిగి తే... ఆ సంగతి నాకు తెలపండి,
రై రంగాన్‌, ?.1= 4
మణీలాల్‌ గంనోపాధ్యాయ్‌కు !
మణిహెబూ ఇన్నాళ్ళు గడిచినా మీ ఉత్తరానికి జవాబు రాయకంచా ఉన్నందుకు నాకు చాల సిసుగాఉంది. మోాశేమిా అన్యధా భావించకండి, న్‌
శరత్‌ ఉర్తరాలు 65
మి రచనలమిద నేను వెల్లడించిన అభ్మిపాయాన్ని
"తెలుసుకుని మోాశేవిూ విచారపడ లేదని రాశారు. నా కొక
బరువు తీరిన ట్టనివించింది. ఇతర్లదోషాల్ని చూడ్డమే నా
పాండిత్యం కావాలని అనుకుంటూ వుంటాను. అప్పుడప్పుడు
ఇత న్లేమనుకుంటారో ఆలోచించవడద్దూ, పోనీయండి నా కిప్తూడు బరువు తీనట్టుగా ఉంది,
ఆ తరువాత మళ్ళీ మి వు స్తకాన్ని ఒకసారి మొదటి నించి చివరిదాకా చదివాను. చాల మాగున్న ట్రనిపించింది, నాకుమశ్లేనే చాలమందికి ఈ రచన ఎందువల్గ అాగుండదో ఇప్పుడు 'బాగా తెలిసింది. నిజానికి మా రచనలో కవిత్వం ఉంది నిరాకార (1087[266) భావాలుగల కఏతం్థం నచ్చని వాళ్ళకే మి రచన బాగుండదు ఈమాట నేను నిశ్చింతగా చెప్పగలను.
వా_స్తఫిక సంఘటనలు కలిగి సరళములు, (ప్రాపంచి కములు అయిన భావాలుగల కవిత్యంగాని, కధలుగాని చాల మందికి నచ్చుకాయి.ఎందువల్ల నంశు తేలిగ్గా అర్థమా కాయి. జాగా బోధపడతాయి. ఇంకోసంగతి కొన్నాళ్ళ కితం *వసు మతి” ష్మతికలో మీ *“బిందును గురించి ఎమర్శనరాస్తూ “హిందూ వితంతువు రాతిపూట మరొకరింటికి వెళ్ళటంలో వ్‌మి సభ్యతఉంది! ...” ఇలాగ వమేమో రాశారని ఒక మితుడు చెప్పాకు. అశ్షరశః అ వాక్యాలు నాకు తెలియవు, అ ఏమర్శకుని మూస్థ్రతను ఖండిస్తూ చాల త్మీవంగా ఒక పతి విమర్శరాపి ఏ షతికలోనై నా ,_పచురిద్దా మనుకున్నాను, చాల కటువుచా రాద్దామనుకున్నాను. “రచయిత సభ్యతలో
66 శరత్‌ ఉ తరాలు
లోపంలేదు. నువే మూర్ధడివి. అందువల్ల నే నీకు దానిలో దోషాలు కనిపీంచాయి ..” అంటూ ఘోరంగా రాద్దామను కున్నాను. బిందు ఏమి తప్పుచేసిందో నాశేమి బోధపడటం లేదు. పొపం ఆమె తనలాంటి ఒక విస్సృవోయుడై న అభాగ్యు దైన మిశ్రుడిని చూడ్డానికి రా తిపూట చాటుగా వెళ్ళిం ఎందుకు! చూచి నాలుగు కన్నీటిజూట్లు రాల్చేందుకు--అం "కేగా! నునసులో ఆమె కతనిపట్ల శొంచెం స్నేవాం ఉంకే ఉండచ్చు. చిన్ననాటి స్నేహితుడు కాబట్టి ఇదొక పెద్ల దోవమా? అసభ్యతా! విధవరాలు కాబట్టికధూ! అంజపే ఒక హిందూవితంగువు కళ్ళముందు ఒకవ్వ క్తీ చచ్చిపోతూ ఉంకశే...అమె కాస్త వేయిచాచి స్పృశించినంతమా అతాన ఆతడు (బతిశేట్టయి లే... అంతమాత్రం కూడ ఆమె చెయ్య కూడదన్నమాట'! ఆమె విధవరాలు కావటం వల్ల నేకదూ! అ చనిపోయేవ్య క్తి వురుషముడు కావటంవల్ల వేకదూ! ఇం లేనా హిందూ వితంతువుల ఆదర్శం!
ఇటువంటి సంకుచిత మెన బుద్ధులతో లోకులు ఇత ర్ల తప్పుల్నే మూర్ధంగా వేలెత్తి దూకస్తూ వుంటారు. ఇటువంటి విమర్శనలను చదివి “ఆమాట నిజమే, చాల బాగ రాశాడు” అంటారు,
అ విమర్శన ఎలా ఉందో నేను చెప్పలేను, నామి(శ్రుని ద్వారా విన్న మాటల్ని బట్టి రాస్తున్నాను. ఆ మర్శన నువు యూచే వుంటావు.
జపం, తపం, హిందూధర్థ్శం, సన్యాసం---ఇలాంటి
శరత్‌ ఉ త్తరాలు 67 నొప్ప గొప్ప పదాలు ఉంకేగాని కధగాని, నవలగాని ఉత్తమ మైనది కాదని భాపంచే పారకులూ వున్నారు
ఒక వితంకువుకు వివావాం అయిందని ఏ కధలోనైనా రాశావూ అంళశే *.. నువ్వు ఎక్కడికి పారిపో తొవు? *** “కొట్టు. చంవు" అంటూ సిమిదికి అంతా చాడివస్తారు-లేని పోని నిందారోపణలు చెయ్యటంలో వాళ్ళు చాల నేర్పరులు. వాళ్ళబలం అంతా అందులోనే ఉంది ఛీత్కారం చేస్తూ శరీరబలం ఉపయో"*ంచి విజయం పొందడానికి చూస్తారు, విజయాన్ని సాధిస్తాముకూడా.
రోజురోజుకూ మస సాహిత్యం అంళా ఒకే పోతలో పోసినట్టు తయారౌతోంది, గోజురోజుకూ. సంకుచితభావ పూర్మం జాతోంది. అందుకనే లిశృఖలంగా రాడ్డామనివస్తూ ఉంటుంది నాకు అప్పూవప్పుడు. కోపంవచ్చి ఎప్పుడో ఉన్నది ఉన్నట్టుగా రాసేస్తానేమో ! కొన్నాళ్ళ క్రితం నేను మా అక్కయ్య పేరుమోద *నారీ కామూల్య” రాశాను. అదొక పెద్దన్యాసం. మొదట నూ అక్కయ్య ఒక ఉ_త్తళం రాసింది. దాన్నే నేను పెంచిరాశాను. దాంమోాద బంధువులు, మిత్రులు నాపై ఎంతకోపం (వకటించారో చెప్పలేను. నేను మ్రేచ్చుడి ననీ నిజంగా హి౨దువును కావనీహడా అన్నారు చాలమంది, హిందూధరా్టన్ని జీనెష్తువూ అవహేనన చెయ్య లేదు. చాని అన "దారక్యంమిావ చాడిచేశాను దాన్ని భయుకరంగా విమ ర్మిస్తాం అని చాలమంది బెదిరించారు. అయితే ఇంతవరకూ ఎవరూ ఎమి చెయ్య లేదు. జేను పైకి శౌాహ్ముణుడుగా' కని పీంచినా లోపల (బవా సమాజికుడినంటూ ఒక్‌ మానుయ్య
86ీ శరతీ ఉత్తరాలు ఉత్తరం రాశాగు. అయినా నా మెడలో తులసిమాల ఉంది; సంధ్య వార్చకుండా ఏమి తినను. అందుచేతి నీళ్లూ తాగను; చెకుగా అనుకోకు మణివాబూ! ఈ విమయాలన్నీ నీశో చెప్పటం ఉచితంకాదు. నేను వాస్తవంగా ఎవరికో నీకు తెలు వుతున్నాను. నేను ఇలా వుంటున్నాకూ*డా ఆ మామయ్య నన్ను చాల నిందించాడు. నేను పపంచాన్ని మోాసగిస్తున్నా నన్నాడు. ఇంకా వమేమి రాశాడో నం చెప్పవు? ఆ తరు వాతి నాకు జ్వరం వెట్టుకు వచ్చింది. లేకపోతే అలాగే *“చేవళతా ఓంకా మూల్యి “హిందూశా స్త్రకామూల్య' ఇత్యాది శీర్షికలతో పెద్ద పెద్ద వ్యాసాలు ఆరంభించి రాసేవాడినే--- ఎందుకీ విషయాలన్నీ! ఇంతవరకు అన్నీ నా సంగతులే రాళాను. మారెలా ఉంటున్నారు? ఆరోగ్యం పబాగరైందా? కొత్తగా ఏమన్నా రాశారా? జౌనుగాని మిాశేమి రాసినా చివరిలో అధిరులై పోయి ముగింపు పాడు చేయవద్దు. మోలో ఉన్న లోపం అజే అనుకుంటాను
ఈ ఉత్తరంలో వమేమో రానాను చెడుగా భావించ వద్దు వమైనా అనుచితవాక్యాలు రాసినప్పటికిన్నీ.
మిరు రాసే భాషకు సంబంధించిన ఒకటి కెండు వార పాట్లను ఫురస్క-రించుకుని ఏవమర్శకులు గం*కనోళం చేస్తు న్నట్టు తెలుస్తోంది. నేను స్వయంగా మిాకుముళ్లే (ఆ పొర పాట్లు) రాయలేను కాని అలా రాయటంలో నాకు దోవ మేమి కనిపించదు. వమైనా మారచే భావ, అజే ుణింతం రాస్తున్నారు. మంచిజే, వద్తైనా మికు మంచిడని తోచి
ర్తి శరత్‌ ఉత్తరాలు 69 నప్రూడు ఇతర్లు ఆశ్నేవిస్తున్నారని మాని వేయవద్దు. మార్చు కోటం ఆవళ్యకమని మికు తోశ్తేనే మార్చుకోండి. --శరత్‌, ౭0 రంగూన్‌, ఈ సుధీరచం(ద సర్కార్‌కు.
(పియ సుధీర్‌! నీఉ_త్తరం నిన్న ర్మాతిచేరింది, ఆలస్యం ఇెతోందనీ, అందువల్ల కొంతబాధ వుందనీ నాకు తెలియ ద౦ంటావా! కాని చాలవరకు కొ త్తరీతిలో రాయవలసి వుంది. ఒకటిరెండు నెలలు ఆలస్యంఅయితేనే మంచిది. అరంభంఖవో ఇంత బాగాదొర్షిన రచన చివరకు విరూపంగా తయీరకా తుంబేమోనని భయపడుతున్నాను.
అయినా (ప్రచురణ అఆవీవేయ నక్క_న్రేదు. ఈసారి టపాలో చాల భాగం పంపిస్తాను. మళ్ళీ రాయడం అనేసరికి భయంగా వుంటుంది. ఒకసారి ఇదివరకు చెప్పినమాశే మళ్ళీ చెప్పలేను. అచ్చు అయినంతవరకు నాకు ఎక్కువ కాపీలు రాలేదు. అచ్చు అయినంతవరకు రిజిష్టరు చేసి పంపించు. మొదటినుంచీ పంపించు. తొందరగా ముగించాలంపే ఒక పత్సృం౦ంరోజుల్లో అయిపోతుంది. కాని అలా తొందరపడితే శచాగుంటుందచా! ఎంత అలస్యం అయినా మాఘమాసాంతా నికి చాల భాగం అయిపోగలదు. నా వేతుల పరిస్థితి పూర్వం లాగేవుంది.. బహుశః ఇప్పట్లో కాగుఫడవేమో! ఫాల్లుణ మాసంలో వద్దామనుకుంటున్నాను. నీకునా స్నేహపూర్వక
ఎక్‌ రత్‌,
0
్ర 14 మార్చి 1316 నేను జీవచ్చవంగా తయాసనైనాను నీవు ఏివేవుంటొవు. జీను లేచి తిరేే యోగ్యక లేదు. గంధపకన, రచనమా(తం మామూలుగా సాగిస్తూనే వున్నాను. కాని మనస్సు ఏమి జాగుండటంలేదు. ఏ పని చేయటానికీ ఇచ్చ లేదు, బల వంతాన ఏ పనైనా చేదావుని కూచున్నా నాగదు, శేవలం ఇదివరకు సగ౦వరకో, మూ-డోవంతో, నాలుగోవంతో రాసి పజేసిన రచనలు చాలావున్నాయి... వాటిని జోడించి ఒక రూపంలోకి తీసుకొసాను, “చర్మితహీనులుి విషయంలో అలా చేయదలచుళో లేదు. తడవకు రెండేసి అధాయాలు కాఫి పంపిస్తాను. లేకపోతే నువు వచ్చి నా దగ్గర కూచుంకు పని అయిపోతుంది. నేను ఆయుశ్వేద చికిత్స పొందుదామని కలకత్తా వస్తున్నాను. అక్కడ ఒకి సంనత్సరం వుంటాను. వీల్‌ 11 వ లేదీన బయలుచేరుతాను. ఈలోగా టికెట్టు దొరకదు, వారానికి ఒక ఓడు ఒక్కొక్కప్పుడు ఆెంజేసి వారాలకు ఒళళకే ఓడ బయలుబేరుతోంది. ను ఇకశ్రాడికి
రావాలనుకుంపే కా. శాని టికట్టు దొరుకుతుండా 1 శరత్‌
త్ర
541864 వాం సీట్‌ ణి రంగూన్‌ , 10-8-1910. శుభమస్తు! నేను ముసలివాణి కాబటి నిన్ను ఆశీర దిస్తున్నాను. నాతో ఎక్కువ పరిచత శేక టే బు పరిచయం లేశపోయినా నువు
శరత్‌ ఉత్తరాలు క! ఉత్తరం రాసినందుకు అది నా పరమ సౌభాగ్యంగా భావించ "లేనంత అవహాంభావిని కాదు నేను.
నీ ఉత్తరానికి జవాబు రాయడం ఆలస్యం అయింది, అందుకు మొదటి కారణం : ఇక్క-డినించి టవా పదిగోజుల కొకసారిగాని వెళ్ళదు, ళంశచో కారణం: నాకు వంట్లో సు న్తీగా ఉంటోంది.
ఈ వయసులో నాకు ఒంట్లో సు న్తీగా వుంటోందని విచారించటం శోభించచేనో ! అయినా (పాణుల్ని అవ రించిన మాయ ఒక పట్టాన ఏడిపోదు కదా! నలై సంవత్స రాలు డాటాకి ఇటువంటి శరీర కఘాధలు రావటం మంచిజే ననుకుంటూ వుంటాను. నా మనస్సుకు విచారం నమిలేదు, వోనీ ఆ వివయాలెందాకు
“పల్లీ సమాజ్‌” మికు అసహ్యం కలిగించ లేదనీ వై గా నచ్చిందనీ విని చాల సంతోషీ౦చాను. నా చాల్యం, యావనదశలో చాల థాగం [గామంలోనే గడిచాయి పల్లెలంళకు నాకు ఇాల యిష్టం. అందువల్ల ఇంతదూరాన వున్న నాకు వవో రెండునూడు విషయాలు జ్ఞాపకంరాగా అవే రాశాను. ముసలితనంలో మరువుఎక్కు-.వ ” నేవుంటుంది. శాని జ్ఞాపకంవున్న అ కొంచెమైనా నా అ స్తికాదూ! (గామ్మపజలు తమ నిజమైన భావాలేమిటో జాచకుండా చెప్పేట్టయిలే...అవి చాల ఉపయోగిస్తాయి. వారి వాస్తవిక పరిస్థితులు ... కలకత్తా మొకలైన పట్నాల్లోని (వజల కాల్చానిక నాగరికతావెేశేసూలకన్నా ==. మంచి కథావస్తువు
లౌళొాయి,
(క్తి శరత్‌ ఉర్తరాలు ఇకపోతే సంసారం సలగతి, అందుకు ఉపాయం ఏమిటో పరామర్శించే ఓర్పు ఉంచా 1! చానికెతో శకి అభిజ్ఞత వుండాలి. అవన్నీ నాకు వున్నట్టుగా శీనేదో చెప్పబోవటం అహంభావం కాదూ ! అయినా నుధ్యమధ్య కొన్ని సూచనలు చేశాను, బ్ఞానవిస్తార౦వల్ల నే[గామ జీవితం సంసగ్రారించాలి. (గామం విడిచి వ బేశానిఖోపోయి కూచుని సంస్క-రించ లేం. [గామ లోచనే వుండాలి. (గామంలోని మంచి చెడ్డలు "తెలుసుకో వాలి, (గ్రామంలోని అన్ని శరగతులవారితోను సన్నిహిత సంబంధం వీర్పరచుకో వాలి. ఇవన్నీ చాల అవసరం. ఇలా నాలుగ్నై దు సూచనలు చేశాను, విశ్వేశ్వరి మాటలు బహుశః నీ దృష్టిని ఎక్కువ ఆకర్షించ శేదనుకుంటాను. మరొకసారి నిబ్బరంగా పరిశీలిస్తే మొదట దృష్టీకి తగలని ళొన్ని అంశాలు బోధపడవచ్చు. ఒకవేళ నిబ్బరంగా చదివినప్పటికి ఆ నూటలకు ఎక్కువ వొ_స్థవికమైన విలువ లేనేలేబేమో ! మరొకసారి చదివి శాలం వృధావుచ్చవలసిన అవసరంకూడా లేటేమో, నీయిష్టం. ఇంతవరకూ అన్ని సంగతులు రాశాను. ఇక నాగురు "త్వానికి సంబంధించిన విషయం వుంది. నాకు పర్టైనిమిబేళ్ళు జాటకముందు అచార్యత్యం వహించేశ కి బాల వుండేది, అష నీ లీ +, అప్వుడునా దగ్షర శిష్యులుగా వుండినవారు ఈనాడు నన్నుమించి చాల పైకి వెళ్ళి కూచు న్నరు. ఇప్పుడు వాళ్ళ శేర్లు చెప్పాలంకే నువు చాల ఆశ్చర్య పోతావు. నే నొకష్పుడు వాళ్ళ రచనలను చదివి తప్పులు
శరత్‌ ఉత్తరాలు 78 కొస్షుసేవాడిని. మంచిచెడ్డలు సూచించేవాళ్డి. ముందుమూర్షం బోధించేవాణ్ణి.
ఆ తరువాత నా విజ్ఞానం వృద్ధి చెందుతోన్న కొద్దీ ఆచార్యత్వం కోల్పోతూ వచ్చాను, ఇప్పుడది అణుమ్మాతం కూడా లేదు. నేను ఇతర్హకు ఏ విషయమైనా నేర్పాలి, అన్న భావం కలలోకూడా బేదు.
ఈ ఉత్తరం మీకు వచేశేలోగానే బనుశః నేను ఓడెక్కి. రంగూన్‌ విడిచిపెడతాను. ఈ టేశం విడిచివెడితే అరోగ్యం 'బాగుపడుతుంచేమోనని అశ. మరొకసారి నీకు ఈ ముసలివాని ఆశీస్సులు,
శరత్‌, 33 54186 తాంస్టీ 9ట్‌ ణి రంగాన్‌, 7-4-1916, శ్రీ మురళీధర వసుకు!
శుభమస్తు! చాలరోజులకు మీ ఉత్తరానికి జవాబు రాయాలని కూచున్నాను ఇన్నాళ్ళు ఆలస్యం చేశాను. నా వద్దనించి జవాబు వస్తుందన్న ఆశ మి రీ పాటికి వదులుకుని ఉంటారు.
నేను చాల సోమిని, ఇటువంటి తప్పులు చేస్తూ వుండటం నాకు అలవాక్షై పోయింది. అసలు కారణంకూడా ఒకటి వుంది. నాకు కొన్నాళ్ళనించీ జ్వరం నానాటికీ ఎక్కు ఇౌతూంది. ఇక నే నీ దేశంలో వుండలేననిపిస్తోంది.. నీళ్ళు
“౮ శరత్‌ ఉ _త్తీరాలు మార్చాలి; ఇంకోచోటి శెక్క-డికన్నా వెళ్ళాల్సించే. ఈ ఉత్తరం మికు చేశేలోవునే నాయీ చికనామా మారి పోతుంది. ఒకజేళ మిరు దయతో దీనికి జవాబు రాయదలచు కుంశు...నాయా (పస్తుత చిరునామా ఎలా "కెలుసుకున్నాగో కొత్త అ్యడడస్‌కూడా అలాగే కెలుసుకోగలరు. ఆయినా మి కా అవసరం నృండదనుకుంటాను. నా రచన మికు నచ్చిందని కాశారు. సంతోషం, అచేనా పర్శిశమకు తగిన వురస్కా-రం. మీ రా సంగతి రాఫి నన్నానంద పరచినందుకు మాకు నా ధన్య వాడాలు. మ్‌ాకు నా ఆశీస్సులు. ఇతోధిక సుఖశాంతులు చేళూరుగా క! భగ వంతుడు మీను ల రథ్నీంచుగాక! -ాశరత్‌. ప్రి 6, నీలకమలకుండ లైన్‌, ం శివవురం, .6-6-16, (వ నముధచౌదరి క్ర! మి దగ్గరనుంచి నాకు ఉత్తరం వస్తుందని నేనెప్పుడూ అనుకో లేదు. ఇవాళ మంటూ దగ్గరనించికూడా ఒకడఉ_త్తరం వచ్చింది. నేను ఈ 'జేశంవచ్చి సుమారు అయిదునెల లయి-ది. వచ్చి నప్పటిళించ్సీ మిమ్ముల్ని కలుసుకో వాలని అనుకుంటూనే వున్నాను. కాని ఇంతవరకు సందర్భపక లేదు, వీ చారినవ స్తే మా యిల్లు చేరుకోగలనో నాకు తెలియదు. అదీగాశ ఏ అస
శరత్‌ ఉత్తశాలు //6 ముయానవచ్చి మీ పనిపాటలకు భంగం కలిగిస్తానేమోనని కూడా భయపడుతున్నాను. ఇప్పుడు మోాశే స్వయముగా వలి చారు కాబట్టి తప్పకుండా వస్తాను. వచ్చే బుధవారం మీ ఆఫీ నుకు వచ్చి కలుసుకుంటాను. శెక్టప్టో తే శనివాంంనాడు కాలీ గంజ్‌లో వున్న మి యింటికేనస్తాను. నేను మిమల్ని తప్ప కుండా కలుసుకోవలసిన కారణమూ వుంది. మా రచనలంళే నాకు చాల ప్రీతి. అందువల్ల నే ఇతర్లు మిమ్థుళ్న్ని నిందిస్తూ వుంశు నాకు చాల వాధగా వుంటుంది. ఇరుపమోల రచనలూ చాల జ్యాగతగా చదువుతున్నాను. ఇంతకూ వాళ్ళ ఫోపకార ణం వమిటో నాకు బోధపడటం౦లేదు. మోానరైనా వమి చెప్ప దలచుకున్నారో అదీ నాకు దురవగాహంగానే వుంది. వాద (పతివాదనలు నిజానికి ఒకడిచ్చస్థాయికి సంబధించేఉన్నాయి, అందుకు సంజేహం లేదు. కాని అసలు విషయం వమిటో నాకు బోధపడటం లేదు. నాది చాల మందబుద్ధి. అందుచేత (పతి విషయమూ గట్టిగా "తెలుసుకోవాలని కోరతాను. అదుఆే మమల్ని జీను కలుసుకో వాల్చివుంది. మిమ ఏ కలుసుకుంకు అన్ని విషయాలూ బాగా అర్థమౌ తాయని నా ఉ్రేశం. శ్రీయుత రూద వేశ్వరపండితే మహాశయుని ఒకనాడు అడిగాను. ఆయన తెలియజెప్పారు. ఈసారివంతు మోది. ఒకనాడు శ్నీరోదళూజు (నాటకరచయిత) అన్నాడు. వంగసాహిత్యంలో శీ నొక రత్నాన్నట. దానికి కారణం వమిటీ అంశు నేను రాసే భాపే. సరైనదట. కాని ఆయన “సబుజషతిలో భాషలు వాడుపాడు చేశాడు. ఆయన భావ భా సే.శాదు,
గ శరత్‌ ఉత్తరాలు “సబుజపష్మతిలో భాషకూ, నేను వాజేభాపకూ "తార తమ్యం ఎక్క-డనుందో తెలుసుకో లేకవో తున్నాను. అది మీ దగ్గరనించి తెలుసుకోవాలి. నారచన లేమన్నా మిరు చది వారో లేదో తెలియదు, కాని చదివి వుంకు మాతం మికు " పండితమహేాశయు లానాడు మరోమాట అన్నారు: వంగభాష. సంస్కల్బాత పరివుష్టం కావాలిట. సంస్కృతం అంశేే శ్రద్ధ ఎంతవరకు వుండాలో వారికి సాయంగా తెలియదు. వాలమందికి తెలియదు. ఈ సమస్యకూడా మి దగ్గర ఎరిత వరకు పరిప్యా-ర మౌతుందో చూడాలి. --శరత్‌. డీ 6. సీలకమలకుండలై న్‌. శివవ్రరం, తి1-6-_16. కొన్నాళ్ళ[కితం మిరు నాకొక వుస్తకం పంపించారు, వుస్తకాలు చదవటం నాకొక అలవాకై వోయింది. అది శాను రాను మహా చెడ్డ అలవాటుగా తయాలైంది. వ్రుస్తకం చదివినా చదవకపోయినా మిరు దాన్ని పంవీనందుకు నేను స్వీకరిస్తూ ధన్యవాదం తెలుపాలి. అది సభ్యత. కాని ఆసంగతి కూడా నాకు క్లాపకం వుండను. ఈమాటలో కొంజెం అహం భావం ధ్వనిస్తూ ఉన్నా ... అది సత్యమే. చివరకు ఇన్నాళ్ళ తరువాత మి వుస్తకమే ఆ సభ్యతను నాకు జ్ఞాపకం వేసింది. నే ధన్యవాడాలు సమర్చించకుండా ఉండశేసు. ఆదిలో ఒక సార్కి ఇప్పుడూ, మరొశసారి చివరిలోనూ సమర్పిస్తాను,
- శరత్‌ ఉత్తరాలు ళ్‌ నిన్నర్యాతి వు_ప్తకంచదవటం పూర్తిచేశాను. అందు లోని కథలు చదివీ చాల ఆనందించాను. ఈమధ్య ఎప్పుడూ కథలు చదివి అంతగా ఆనందించిన అవకాశంలేదు. డాన్ని (పశంసించాల్సివస్తే చానిలోని గుణగణాలు వివరించాలి వుంటుంది, అపు_స్టకాన్నిగూర్చి సవిమర్శగా మిఅభి పాయం చెప్పవలసిందిగా మి మిత్రులు కోరుతున్నారని మిాశే నిన్న చెప్పారు. అందువల్లనే ఆపని మిరు చెయ్యాలి, జను చెయ్యను. ఈవు_స్తకం అందరికీ కాగానేవున్నట్టు తోచవచ్చు కాని రచనలో ఎంత పొఢత్వం వుందో, ఎంతకళఉందో, అస లైన సౌందర్యం ఎక్కడవుందో, రసస్ఫూ_ర్తి ఎక్కడ కని పిస్తుందో ... 'మొ_త్తంమిద దాన్ని రాయటం ఎంతకష్టమో- ఈ విషయాలన్నీ స్వయంగా కలంపట్టి రాయగల రోగం గలవాళ్ళశే తెలుస్తుంది. ఆవిమయయం వదలివెక్టుయండి. అసలు సమాచారం వమం౦ళశు...రవిఛాబు రచనలు చదివినతరువాత ఎంత (ప్రయత్నించినా నేను అలాగ రాయ లేనని స్ఫురించింది. మిరు పంపిన కథల వ్వుస్టకం చదివిన తర్వాత కూడా.* ఎంత (ప్రయత్నించినా నేనలా రాయలేననే తోచింది. ఈ విషయం సూచించేందుశీ నేనీ వుత్తరం రాస్తున్నాను. నిన్నసాయం[తం మీ యింటినించి బయలు బేరినస్తూ “ఛారతవర్ష” కార్యాలయానికి పోయి. *సోమనాధ్‌కీ కహానీ అక్క-_జే చదివాను. జలథరవాబు ఇంకా కొంతిమంది దాని మిద సమాలోచనకు దిగారు. అప్పుడు నా అభిపాయాన్ని నేనూ వెప్పాను-స్వయంగా రచయితలై నవారు దాన్ని తప్ప కండా చదవాలి-క్రైలి నిర్షమ్హంగా వుంది. కథా సంవిధానం సవాజంగా వుంది, (వతిభట్టంలో రసడరిపాకం కనిపిస్తూంది,
థ్య శరత ఉత్తళాలు పాతల మనోభొవాలు (పస్ఫుటంగా అభివ్య క్రమాతున్నాయి. చానిలో స్వయంగా లేఖకులై నవారికి (గ్రాహ్యామయే వీషయ సొమ్మగి చాల వుంది. సాధారణ పాఠకుల కంతగా (గ్రాహ్యం శాపవో వచ్చు. కాని. వాళ్ళకు బాగా వున్నట్టు తోస్తుంది. (గ్రంథరచయితలకు మూతం వాగుండటమే కాడు ఉస యుక్రంకూడా శ"తుంది.
ఇళథటడ మిళోసంగతి చెప్పాలి. ఇంత నొప్పగా పొగడుతున్నానని.4నామాటల్లో ఏ మ్యూతమో వ్లత్పె&ఉ వుండకపోదని మిరనుకోవద్దు, ఇచ్చకాలు పలుకుతున్నా ననీ భావించవద్దు. ఊమాట ఎందువల్ల చెబుతున్నానంటే... “చాక్‌ యారీని వురస్కరించుకుని మోకు అనేకమంది (పశం సలు, పొగడ్తలు అందియుండవచ్చు,. అందులో చాలవరకు ఇచ్చకాలుగానే మికు తోచియుండవచ్చు. నాకై తే అలాగే తోస్తాయి సుమో! ఈ వ్పుస్తకం సాధారణ పాఠకులకోసం న్యూూతం శాదని నేను నిశ్చయంగా శఇెప్పగలను. మామూలు వజ లర్థంచేసుకో లే రసల్వా “నువు రవిబాబు కవిత్వంలోని అర్థ 0 (ప్రబోధించకలను” అన్నాడుకదా అనా జొక పండితుడు ఈ వు_స్రకాన్నిగూర్స్చి (పసంగిస్తూ. మామూలు (వజలు అర్ధంచేసుకో లేరని చెప్పాను, మిరు వేదాంతశాస్త్రృంలో "పెద్ద పండితులే, అయినప్పటికీ కావ్యాన్ని అర్థంచేసుకో లేక పోవచ్చు, అదీగాక ఒకరు రాసిన కవిత్వం 'వతివారికీ అర్హమె తీరవలసిం చేనన్న నిబంధనవమి లేదు, రవి బాబురచించిన'“శీష బియో చదివి... "ఇటువంటి . అశ్లీలమైన కవిత్వం. నే నిది శెస్తూశూ చదవలేదు ఆంటూ. వ్యాఖ్యానించాడు గురుదాసు నవాబు, సర్‌ గురుజొస్తుగార్‌ ముఖతః వచ్చిననూట; శాబట్టి
శరత్‌ ఉ తరాలు 70 చాన్ని నమ్మాాల్సించేనా + నమ శ్రీ పోవటం ఘోరమైన అప 'రాధం జొతుందడా!?
ఇంగ్లీషులో 256 0 11606 37౯6 అనే సూతం ఉంది, అంకళే...కళను (పచ్చన్నం చేయటమే కళ, దీని అర్థం ెలి యని వాళ్ళకు వా_స్టవికయెన సౌందర్య మే కనిపించదు, మార్యాడీలు ఇల్లు కల్తుకట్టిస్తారు, అతర్యాత డబ్బు ఖర్చు పెట్టి నోడలనిండా రకరకాల నగిషీలు చెక్కి-స్తారు. పాఠకుల బుద్ధికుశలత, సంస్కృతి (02166౯6) ఒళ స్థాయికి రానంతవరకూ ఈ వు స్తకాన్ని అర్థం చేసుకో లేరు, ఈమాట నేను అనాలని గుణించుకుని అన్నమాట కాదు. మరొకసారి కలిసీనవ్వుడు ఇంకా దీన్నిగురించి మాటాడు కుందాం. మికు వెయ్యి ధన్యవాడాలిచ్చి 9క సెలవు వుచ్చు కుంటాను. శరత్‌, 35 శివవ్చరం, 2 10- 6 ఇవాళ ఇప్పుడే మా ఉత్తరం 'చే3ంది. ఇదివర శే వ కొక ఉత్తరం రాసివుంచాను. నేటివరకు పోస్టు వేయలేదు, మిాలేమన్నా నుఅకుంటాేేమోనని ఇవాళే పోస్టు చేళానా. ఒకనాడు వచ్చి కలుసుకుంటాను. జాశరల్‌,
వగ 6, సీలకమలకుండ లైన్‌, బా జే-శివవురం, హావడా 111026.
మో ఉత్తరం వచ్చి ఎన్నాళ్ళో అయినా ఇంతవరకూ జవాబు రాయలేకపోయినందుకు సిగ్గుపడుతున్నాను. మా యింటికకూడా ఒకసారి రాబేకపోయాను. అందుకుకూడా మిరు మనసులో అాధపడుతూ ఉండవచ్చు. ఎల్లుండి గపరు ఇవారంనాడు సాయం్యతం మిరు ఇంట్లోనే ఉండేట్టయి లే నే నొకసారి వస్తాను. గొప్పవారింటికి వెళ్ళటమం'కు నాకు సంకో చంగా, సిగ్గుగా ఉంటుంది; అందువల్ల నే తరచు రాను.
అ సంకోచం నన్నా వరించకపో తే ఎల్లుండి తప్పకుండా వస్తాను, ఒకవేళ రాకపోయినట్టయి లే... ఎందుకు రాలేదో కారణం చెప్పనక్క-న్లేదు. ఆ విషయం అలా వుంచం,
మి ఈ వు_స్తకంమిద రాయబడిన విమర్శ ప(తికా సంపాదకులకున చ్చకపోవటానికి కారణం 4 అది అధిక పశంసా వాక్యాలతో నిండివుండటం కాదు అనుకుంటాను. మోకు “తెలుసుకదా! నేటి మన పికా సంపాదకులు ముందు * పేరు చూస్తారు. రచనలోని బుద్ధికుళలతను పరీత్నీంచరు. ఒకవేళ అ విమగ్శ నేనే రాసివున్నట్టయి తే అదికాగుండదు ... ఎందు నల్లనంకే ఆ ప్ర్తకంలోని విమయం నాశ కక్తికి మించింది. "కాని [కింద నాషేరు ఉండటంలో డానికి వ ష్యతికలోనై నా స్థానం లభించి తీరుతుంది. శాబట్టి వచ్చేనెలలో నేనే విమర్శ రాసి 'భారతవర్షకుగాని “ఫవాసికిగాని పంవుదామనుకుంటు
శరత్‌ ఉ త్తరాలు ర్క న్నాను. కాని అది ఉత్కృష్ట భారతీయ కళాఖండగా లేదని నా భయం, నా విమర్శన మికు అఆసహ్లాదం కలిగించక పోవచ్చు. మిరు అభయం ఇస్తే రాస్తాను. మీ *బడేబాబుర్‌ బజే దిన్‌”వు శ్రీ ముత పాంచకడి జీన్‌ “మున్ని:గానా” అని వర్మించాను. నిజమే అయినా అది నాకు నచ్చలేదు, మిా విమర్శనారీతులు వేరుకావచ్చు. నాయీ మత భేదానికి కారణం మారు ఊహించుకోగలరను కుంటాను. ఓఒకపా తను మర్కట పాయంగా పృృష్టించి మాప టంలో మీ (పక్ఞ అసాధారణం అని ఆయన మాతో చెవ్పి వుండవచ్చు. వ్యంగ్య వాక్య ధోరణి చూవుతూ, ఒశకపా(తను వ్య_క్రినిగా పదర్శెంచి పాఠకులను నవ్వించట౦లో మ్‌ారు పారంగతు లే. కాని మాలో ఈ _పజ్జకన్న్న మనిషిని మనిషిగా మాపగలిగిన ,పశ్ఞే అధికంగా ఉందని నేను గహించాను. గంభీర (పకృతి గలవాళ్ళు సాధారణంగా తమ సొంతకష్టాలు చెప్పకుంటూన్నష్పుడుకూడా ఒకరకమైన క్రీ లక్ష్యభావమే కనివీస్తూ ఉంటుంది. సొంత క ష్ట్రాలు చెప్తూకుంటున్నట్టుగా ఉందు. ఇతర్ణ దుఃఖగాధ వదో "చెబుతున్నట్టుగా ఉంటుంది. ఆ చెబుతున్న విషయంలో తమశేమిా సంబంధం లేనట్టుగా చెబుతూ ఉంటారు. మీరూ అచ్చం అలాగే చెబుతారు. వెదకిచూచినా కాశరో క్రి ఎక్కడా కనిపించదు. కాని జీవి తంలో సంభవిస్తూజఉంజే అజేక విషాద సంఘటనలు పాఠక పహపృూదయాల్ని కలవర పెడుతూ వుంటాయి మిా రచనలోఉన్న ఈ సవాదము, శాంతమూ, చిరాభ్య_స్తమూ అయినరీతి నన్ను ముగ్ధ పరచింది. కనుకనే ఇదివవ కొకసారి మికు రాశాను, “చారయారీ” కథలు అక్థం వేసుకో వాలంశు పాఠకుల బుద్ధికుళ
రి శరత్‌ ఉత్తరాలు లత సంస్క్య్బతి జక స్టాయిని చేవుండాలి-అని. "లేకపోతే అందులోని సౌందర్యం అంతా వాళ్ళము౦దు నిరర్థక మే అయి పోతుంది.
ఒకపా తిను పరిహానాశ్పదంగా సృష్టించుతూన్న పుడు రచయిత కొచాసీన్యం మొ*టిసంచి చివరిదా కాన్య రృవరాతూ వుండటం అసంభవం. అక్క-డకభాడ దానికి భంగం శకలుగుడూ ఉంటుంది. బహుశః అందువల్ల నే నాకు బడాదిన్‌ నచ జీ దనుకుంటాను, అండులోస హోన్నరనం నాకు బోధపడలేదు
నేను దాన్ని సరిగా అక్షుచేసుకో లేక పోయానేమో కూడాను. అంచేకావచ్చు. శాబట్టి నాకు నచ్చటం, నవ్ఫక పోవటంలో పెద్ద విలువేమూ లేదు. ఇంతపసేవు అశవసరంగా అర్ధం లేని చర్చ చేశానేమో న! ససోంది నాకు అలా చర్చించే అధికారం లేను నన్ను తేమించండి; ఈ అనధికార చర్చ సవినయంగా కూడా వేశానుకాదు. నేరు సరిగా చదువుకున్న వాళ్లికాద, ఇ స్లీషు ఆళి నాని కారణంనల్ల్న మో రచన లోని మంచిచెడ్డలు ఓపగ్గా. పెళీనించలేక పోయానేమో! ఆ ఓపిక సుశివీశులతే ఉంటుంది గొప్పగొప్పవారి పెద పెద్ద విమర్శనలను చవవకపోయి5* వాభారణ [పపంచ జ్ఞానంతో విషయాన్ని అ్ధంచేనుథో లేకవోకు కాని పత్వ కు అనుభవం లేని వీసుయులల్లోకినూ తం బుడ్‌చొరకు. బై టలల్బుని మూసి వున్న బే, తీలువు నూసివున శ సం%విళ్టూడ్లా. విస ఎృతిలో పడి వోతుంది, గ ట్టైలు “మై నంతవ నా తాన ఎంతా అర్ధ యొనట్టు గానే భావిస్తాసు. అంప-వల్ల చే వంగఛాషలో కంచి బఖుర్భసా (ంధాలు లేవనీ విమక్సాానీకులు. వెలు ఫుకుళే బలంకూడా వంగీయులకు ేదని ఆంగ్లభాషావే_త్తలు అంటున్నారు, కను
శరత ఉ రలాలు ప్రి అలీ బదంగా ఎక్కడి నా శిన్నన్యంచేసి జేషస్ళకోవాలనే అను రు చ... ల స్త మ; థోము. నొకు నేష్పుకోవా "శే వుంది. అంగూనే ఇర్ని సంగ తులు రాశాను, ఈ సంఇపలన్ని నేను విడ్వ్యాంసులడ్యారా విన్నాను. కావి నాకు నమ్బటం, నచ్చుశకపోనటంలో విలువ చమో లేకు. ఇలాంటి పేమ్య్సునే రాస పంపంచరలివాను, పంపి స్తే వచుంణ బెతుంద అంళకు మో అనువముతికూడా అజగ వలసిన అనపగం లేచవుకున్నాము. ఇంతకూ మా రచ నలపట్ల నాకు అన్నాంతి శద్ద ఉంచ ాక్తు. ఇలా కొంతివాకు మట. జ ఖతి నా అనొచిత్యాన్ని వెల్ళడ్‌ చి మూ భి వాయాన్న్ని పకలుసుఫో నోరుతున న్నను. నిశానెమ్‌* పిష్ట కునుకో కుండా ఉంటే ఈ పుపబ్పన ససుయాల లో మఃగిఎవేస్తాను =మా రచనలపట్లు నాకున్న శద్ధ గమనస్తారుగాకి! ఎన్‌ రతి బా జే-శివవురం, 18-7-1019. శ్రీకుతి లీలారాణి గంనోపాధ్యాంత్‌ క ! డ్‌ శుభమస్తు' నీ ఉత్తరం, “మిలన్‌” చేరాయి. మొదటి నించి చివిడాశా చదినాన్వు నా పుస్తకం సీను నచ్చిందని రాశావు. రిచయితకు అంతకన్నా మించిన వురస్కారం మశీం కావాలి!
రీ శరల్‌ ఉత్తరాలు
నాయెడల భ_క్రి పకటించావు, వినయం లేనిచోట భ_క్రీ మంచి వస్తువే. వుండాల్సింటే. కాని ఎపరియెడల భక్తి చూవుతున్నామో--లని కూడా అలోచించుకోవటం అవ సళం,
నీతో నాకు పరిచయం లేదు. అధికంగా (ప్రశ్నిం చటం వాగుండదు. కాని ఒక్క. (ప్రశ్న అడగా లనిపిస్తోంది. నువు (బవ్మాసమాజానికి చెందిన దానివి్‌కావ్లుక జా! వితంతు వివాహం (కథలో) చేయించాలని ఎందుకు కోరుతుతున్నావు!
ఇది తాత్కాలికంగా వుద్భవించిన భావావేశమా! "లేక హేమ, గుణి ఏరిద్దరి పరిస్థితులూ చూచి కరుణ వుత్పన్న మైండా! (హేమ, గుణి నవలలోని ప్యాతలు) అజే అయితే “మిలన్‌” (సమ్మేళనం) పొందటంతో చి త్తం (పసన్నమయే ట్రయితే... అట్టి సమే శ్రోనకు ఒక విశేషమూల్యం వున్నట్టు జీను భావించ లేను.
నీ రచనలోని మంచిచెడ్డల విచారణద్వారా చాని విలువకట్టడం ఈ చిన్నఉ త్తరంలో సాధ్యంగాని పని
నువు నా ఫుస్తకాలన్నీ చదివానో లేదో నాకైలే 'శెలియదు, ఒకవేళ చదివియున్నట్టయి తే...మన సమాజంలో అనేక మంచిమంచి జీవితాలు... శేవలం వితంతు వివావోలు జరక్క-పో వటం వల్ల నే... శాశ్వతంగా వ్యర్ధములు, నివల ములు అయిపోతున్నాయని నీకు అవగతమై వుంటుంది. ఇంత కన్నా నీ విషయంళో అధికంగా జీను చెప్పేది లేదు.
శరత్‌
్ష్రే ఏరి ఖా జే-శివవురం, పోవడా 26-7-1619. శుభమస్తు! నీ ఉత్తరం చేరింది. నాకు ఉత్తరంరాసి, జవాబుకోసం ఎదురుచూడ్డం దురాశవంటిది. సా ఈ చక్కని అలవాటును గుఎంచి ను 'వ్వేమనుకుంటున్నావో నని ఆలో చిస్తున్నాను. నిజంగా నా దగ్గశనించి జవాబుపొందట౦ం చాల కష్టం నేను ఇెడ్డ సోమరిని. అది పరమసత్యం. అయినా ఇంతవరకు నీకు రెండు ఉ_త రాలు రాశాను. ఎలా రాళానా అని నాకు నేనే ఆలోచించుకున్నాను. నువు నా పట్ల చూపించిన భే అసంభవాన్ని సంభవం చేసింది. నిజానికి ఆ వస్తువు మనిషిచేత ఎంత విచ్శితమైన పనైనా చేయిస్తుంది. నన్ను తనఅన్నలాగా ఆదరిస్తున్న వ్యక్తికే జాబు రాస్తున్నాను;అన్న భావంలో ఎంతగర్యం (పచ్చున్న మైవుంద! సీకు జేనేమి బోధించింది లేదు. నిన్నెప్పుడూ నేను చూజేలేదు. ఎవరి బెడ్డబో, ఎవరి కోతలివో నాశేమీ తెలి యకు. అయినా నువు నా వెల్లెలినని చెప్పుకుంటున్నాను ఇటువంటి మహాభాగ్యం ఎవరికో, ఎప్పుడో లభిస్తూవుంటుంది. అలా లభించినవానికి ఒక రకమైన సమి్శుదం అవహిస్తుందిం నువు నన్ను ఎప్పుడూ ఎరక్కాపోయినా, హిందువుల యింటికోడలివై నిస్సృంళోచంగా నాకు వుత్తరంరాస్తున్నావు ఈ పని అందరూ చేయలేరు, నేనుకూడా నిస్సంకోచంగానే జవాబులు రాస్తున్నాను; ఏవేవో (ప్రశ్న లడుగుతున్నాను. అయినా నీకు నామిద వ. విధమైన దురభిపాయం లే
రం శరత్‌ ఉత్తరాలు పోవటంవల్ల నే నువు వుత్తరాలు రాయగలుగుతున్నావు. వంశే శాయజాలవు, నామోాద సీకెంతో విశ్వాసం వర్పడివుండాలి. లేకపోతే నే నిన్ని వుస్తకాలు రాసిన ప్రయోజనం వమిటి!
ఇాగుంది. నా ఇచెల్లెలులాగా నీకు ఇష్ట మైనష్పుడెల్లా వ్లుత్త వాలు రాస్తూవుండు. నాకు నిజమైన శిష్యురాలు, సహో దర మరొక తెవుంది. అమెేరు నిరుపషమాబేఏ. నేటి సాహిత్య లోకంలో పేరుగాంచిన వ్యక్తి. నువు ఎంగేవ్రుంటావు. “దీదీ” “అన్నపూర్ణ కా మందిర్‌” 'పిధిలిపి మొదనై నవన్నీ అమె రాసిన [గంథాలే--అమె మొదట పదహానలేళ్ళ వయసులో భర్తను కోల్పోయి విచార్మగ _స్తఅయింది. వితంతువుకావటం '్చ్రీకీ ఒక మహావిపత్తు అనిగాని, ముత్తయిదువుగా ఉండటమే ఈ చీఏతానికి సఫలతి అనిగాని అనుకోకూడదు. ఆ శిండూ అబదధ్ధా లే-అని నే నామెకు చాలాసార్లు బోధించాను. ఆ తరువాత అమె చిత్తాన్ని సారస్వతింవై వు మరలించుకుంది. అమె రాసిన రెచనలను చాలవరకు సరిదిద్ది ఇట్టాను. రచనా విధానం నేను పట్టుపట్టినేర్చాను. ఇవాళ అమెవ్య క్రిత్వం నిల బెట్టుకోగలిగింది, శేవలం ఊఊ గౌవట్తంవల్ల కాదు. అది నాకు చాల గర్వకారణమైన ఏవిషయం,
భ_ర్తఅంకే ఏమిటో తెలియనిదశలోనే, భార్త గతించిన కాలపితంతువు తిరిగి పెళ్ళిచేసుకుంకు తప్పేమిటి! _ అని అడి గావు. నీనోట వచ్చిన ఆ [పశ్నకు చాల విలువవుంది. నొ (గ్రంథాల్లో. ఏ ఒకథట వాలపితంతువు పట్లనైనా నీకు కరుణ ఉత్పన్న మైవుంకేు నా రచహలకు వురస్కారం లభించినశ్లే.
శరత్‌ ఉత్తరాలు, 87
ఇక నీ రచనల విషయమై ఒకమాట చెబుతాను. ఈ నాడు వంగభావలో నవలలు అసంఖ్యాకంగా వస్తున్నాయి వాటిల్లో నాకు రెండుఅంళాలు కనిపిస్తున్నాయి. మొదటిది : వురువుల రచనలు నిస్సారంగా వుంటున్నాయి. చదవటానికి యోగ్యంగా లేవు పైగా వారి రచనలు పదిహేను అణాల వంతు దొంగిలించిన భావాలే. అందుకు వాళ్ళు సిగ్గు పడరు కామాలు! వు_స్తకాలు అమ్ముడుపోతే చాలు వాళ్ళకు,
"ళండవది: లు రచనలు మాతం ఎలాగున్నా ఇతర చోట్లనించి దొంగిలించి "తెచ్చిన సరుకు మూ తం కాదు. తమ సంకుచిత పొసరాల్లోనించి ... తాము చూచింది, తమ జీవి తంలో యధాగ్ధ ౦గా తమకు అనుభసంలోకి వచ్చిన దాన్ని కళావస్తువుగా తీసుకుని తమ కల్పనాళ క్షి తోడుగా వదో రాయటానికి _పయశగ్నం చేశారు. అందుచేత వారి రచనలలో కృ తిమవు కూర్పులు చాల తక్కు-వ.
నీ రచనలో నువు చూపిన సత్సాహసము, రచనా సారళ్యం నన్ను ముద్ధపరిచాయి, రచన అంత బాగ లేకపోయి నప్పటికీ కృ తిమత్యం లేకపోవడంచేత మొ త్తంమిద సుంద రంగానే వుంది. మిగతా భాగాన్ని నావేత రాయించి, నా సమయాన్ని వృధాచెయ్యాకు. నువ్వే సుతం తంగా వుస్తకం పూల్తిచెయ్యి. నీకు నా ఆశీర్వాదాలు. నువు ఎవరికీ లొచ్చు పదేదానివి కాదు.
ఒక ఉపదేశ వాక్నం చెబుతాను. (కి భార్త పరమ పూజనీయుడైన వళ్ల క్తి, అందర్నీ మించిన గురుతుల్యుడు, అని అర్ధం చేసుకోకూడదు. ఈ రకమైనభావం శ్రీని చిన్న
గ్ర శర'త్‌ 'ఉశ్తళాలు పరుస్తుంది; ఆమెను ఒక తుచ్చ వస్తువునుగా తయారు బేక్స స్తుంది.
నువు ఎప్పుడు వ వుస్తకం రాచ్సామని ఆంరభించినా ఈ అంళాన్నిమాతం వాగా జ్ఞాపకం వుంచుకో,. పతికి విరుద్ధంగా ఏ విధమైన భావమూ మనస్సులోనికి రానియ కూడదు; కాని భార్త అనేవాడుకూడా మనిసే.. మనిషీని భగ వంతుడని పూజించినందువల్ల ఫలితంలేదు. పూజించేవారు, పూజింపబడేవారు కూడా చిన్నతనం పొందవలసి వృంటుంది.
ఒకా (పశ్న అడుగుతాను; “భర్తను చూడని ఎరగని జాల వితంతువు,
కాని భర్తను ఒకసారి చూచిన, ఎరిగిన ... అంళశు పద వేరు. పదిహేడు సంవత్సరాల యీడులో వితంతువైన యువతికి తనసుదీర్ధ్య భవివ్యత్‌. జీవితంలో ఎవరినైనా (వేమించ టానికిగాని, పెండ్లి చేసుకోటానికిగాని అధికారం లేడా! ఎందుకు లేదు? కెంచెం "ఆలోచించిచూ స్తే ఇందులో చాగి వున్న సంసా౭రం ఇజీ: “త్రీ వరనుని వస్తువు తీ స్వతంత్ర వ్యక్షిత్వ్యం లేదు అని.
ఖాన. సంశయయాత్యుకంగా రోజులుగడువుతోంది. శ్రైర్యం లేని వ్య_క్షికి బంధనమే మంచిది 'కాచా 1”
ఈ (పశ్నయొక్క అంతిమ పరిష్కారం అరునషూడు అంపే వివాహమే జీ సర్వోత్కృష్టమైన శేయస్సు అని నిర్ణ యించినప్పుడు ... బంధనమే మంచిది కౌతుంది.
నే నెక్కడా' కథల్లో వితంతు వివాహాం చేయించ లేదు. ఈ సంగతి నీకు చ్మితంగా వుండచ్చు. అందుకు సమాధానం
శరన్‌ ' ళ్త శాలు శ్ర 'వఏమంి'కు...[ప్రపంచంలో వాల చిితాలు వుంటాయి. ఎంత (పయత్నించినా వాటి శారణం నోచరంకాదు. నీకునా ఆశీస్సులు, వ త్రి హె చే..శివపూరొ బోవడా ర్‌ ఆగ స్ట 1910, శుభమస్తు! "నువు పంపీన “కానీ... ఇంకా. 'ఇతర రచనలూ చేరాయి. నేను వెంట వెంట ఉత్తరాలు రాస్తున్నం దుకు నువు లోలోన సంతోమిస్తున్నావుకదూ! ఈసారి నీకు చాల వివయాలు రాయాల్సిన అవసరం కనివసోంది. "కాని నీకుముల్లే నేను ఉత్తరాలు [క్రమబద్ధంగా రాయలేను సుమూ! నాజిత్తరాలన్నీ విశ లంఖలంగా,చిన్నవిల్ల లురాసినట్టుగాఉంటా యనీ,.. చివరవరకూ చదిచేజాకా ఓవకపట్టటం కష్టమనీ .. "ఎలాగో చివరవరకూ చదివినా అర్థం మనసుకు పన్తుసరేకి “వొళ్ళంతా చెనుటపట్టి పోతుందనీ నామేలుకోకిన మతు లంచా చెబుతూ ఉంటారు. ఒకరకంగా ఆమాట నిజమే. జీను "ోదన లేను. అటువంటి ఉ _త్తరం నమూనాలు నీకూ భూపించ "కుండా ఉండలేకు. ఆ సంగతి నీయిష్టమి తులతో నువురహ స్యంగా చెపవ్పియుండవచ్చు. అయినా నాశం ఫోపం లేదు. "జీను చాలమంది (వాహ్ముణమహిళలను ఎరుగుదును, వాళ్ళు నన్నొక మితునిగా పాటించి నిస్సంకోచంగా ఉత్తర (పత్యుత్తరాలు రాస్తూ ఉంటారు. శాని మన సనమోజంలో
ఫి శరత్‌ ఉలత్తకాలు సొంత ఇెళ్లెలికై నాసీ ఉత్తరం రాయడానికి సంకోచంగాశజే ఉంటుంది. అమె సంరత్సకులు వమనుకుంటారో, భర్త ఏమి అనుమాన పడ తాడో తద్వారా ఆమె శేమి దుఃఖం కలుగు తుందో అని జంకుగా ఉంటుంది. మన సంఘనియవమాలు, న్యాయం అలా వున్నాయి. '్రీలవిమయంలో నాకున్న అను భవాన్నిబట్టి,..నీ ఉత్తరాల్ని చదివినమిదట =. సాభార కంగా లకు ఆత మన్యాద అజేది ఉత్పన్నమయ్యే వయ సులో ఉండే నువు రాస్తున్నావని నేను భావిస్తున్నాను. ఆందుకనే నీకు ఇన్నివిషయాలు రాద్దామని ఆరంభించాను. ఆ గాంభీర్యం, అత్భుసంయమనం ఇరవై అయి జేళ్ళలోవుగా .్కీ వీర్పడవు. ఒకవేళ నీ వివమయంలో నా అంచనా తప్ప పోవచ్చు. తస్పిపోకండా ఉంశేనే నాకు నిశ్చింతగా ఉంటుంది. ఎందువల్ల నంశే... ఆ వయఃపరిమితిని నువు దాటినప్పుటే ... తరుణ వయసుఖైరాలైన ఒక యువతికి ఉతరం రాయట మంఓే ఎందుకు సంకోచం కలుగుతుందో నీకు శేరిగ్గా "తెలు స్తుంది, కాని అన్నిటికన్నా గొప్ప సంగతి వమిటంశేే... నును నన్ను 'అన్నా”"అని పిలుస్తున్నావు. అన్నముందు ఇెల్లెలు సిగ్గుపడాల్సిన అవసరం వమి లేదు. వది రాయదలచుకుంళు అబే రాయి; ఎంత తలుచుకుంళు అం ేరాయి. అన్నమిద ఎంత అత్న్వాచారం అయినా ఇెయ్యి. ఎంతైనా చెయ్యి-- ఎంతైనా వడిపీంచు..నాకు సంతోషమే.
నువు ఉత్తరం రాశీ రీరూ అదీ మూసోంకే. నాకు నిరూపమా దేవి జ్ఞాహళం వస్తుంది. మా యిద్దరి రచనా విధానం ఒకశ్పే,
శేరత్‌ ఉత్తరాలు త్ర నాలుగురోజులనుంచీ జ్వరంగా ఉంటోంది. చాహం ఎకు[వగా ఉటోంది. ఎకతాడికి కదలటం లేదు-ఆందువేత నువు పంపినళాపీ తబేకంగా చదివాను. చదువుతూంళకునా శిలా అనిపంచింవో- తెలుసా! -విలువ్తైన వస్తువులు గల దుకాణంలో కొన్నివస్తువులు చెల్లా చెదురుగా, నిరాదరణగా పడివ్రుండటం చూచినప్పుడు... వాటి విలువ తెలిసినవాడి మనస్సు కెంత కష్టంగా ఉంటుంవో నాకూ అలా అనివీం చింది. ఇలాంటి దశలోనే నిరూపమాబేవి రచనలుకూడా ఒకప్పుడు నా చేతిలో పడ్డాయి = చెల్లీ! నీవద్ద మంచిపిలువైన సరుకుతే ఉన్నాయి; అయితే చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి. నా వృ త్తికూడాఅజే శాబట్టి దగ్గరఉిండి సీ్‌చేత రాయిద్రామనివిస్తూ ఉంటుంది. నిరు పవమాటబీవికి అలాగే తర్భీదు ఇచ్చాను. నీవిషయంలో కూడా అలా చేశానంపే త్వరలోనే మొక వెరిగివచ్చి, విస్తరించి, ఇాఖలన్నీ వికసించిన పూగుత్తులతో నిండిపోతాయి. తర లోసేదీదీి'లాంటి ఒక ఉత్తమరచన లోకులకు చేకూరుతుంది. కానీ అలా జరెగీ అవకాశం కనిపించటం లేదు, అందుకు విచారించి లాభంలేదు. అందుకు చింతించి లాభంలేదు. ఇలాగే భోట్లకొలది బుద్ధిమంతులు కావలసిన శిశతణ లభించక మగ్రిపోతున్నారు. నాళ్ళసంగతి ఆలోచించే దెవరు! వదో చెత్త తయీరు చేసేవాళ్లు, ([గంథచా టంతో (బతిశేవాళ్తూ తమ చేపల బుట్టలనంటి రచనలతో వంగ సాహిత్యాన్ని కళంకితం చేస్తున్నారు. జీవితంలో వా_స్తవఏక తత్త్వాన్ని అనుభవించిన “చారు, (వేమస్వరూపాన్ని దర్శించినవారు మూల మూలల్లో
రిల శరతీ ఉ త్తఠాలు ఒదిగే ఉన్నారు. దుఃఖాగ్ని త_ప్తమై అనుభూతి పరిశుద్ధం కాకుండా, సత్యం అవగతం కాకుండా ఉన్న మహోనుభావులే ఈనాడు పాండిత్య బహ ౩౨ కూర్చున్నారు. అందుశనే నేటి షాండిత్యం నానాటికీ దిగజూారుతూడఉంది.
లీలా ! హృదరోళూనుభవంలోకి వచ్చిన ,ప్రతివిష యాన్ని భామలో వ్య _క్రీకరించకూడదు. అన్నిసంగతులూ కొంచెనో, నెప్పో ఇతర్ష దస్దర నేర్చుకో వాలీ, నికు నీవై కేర్చుకో లేవు. నేనేం చెయ్యను చెప్పమాగ! నీకు తగిన శిక్షణ యిచ్చివిరుపమా చేవిలాగ తయారువెయ్యగలనుగాని, అందుకు అవకాశం ఏదీ మరి! లేనిది విచారిస్తే వం లాభం!
వమైశాగాని ఒక ఉప చేశవాళ్యం చెబుతాను. మొదట రాయదల చుకున్నదంతా అధ్యా మూలుగా విభజించుకో వాలి. పధ్నాలుగణాలవ౦తు రచయిత తనకు తానై చెప్పకూడదు; ప్యాతద్వారానే చెవ్పిస్తూ వుండాలి. అలా చెప్పంచటానికి అవకాశం లేని ఘట్టాలోనే రచయిత తానై. చెప్ప ఇాక్యాల్ని పాఠకుడు ఓవీక సడలకండా వింటాడు, మరో విషయాన్ని తీసుకుని నిన్నూ, పాఠకులనూ దుఃఖ పెట్టకూడదు. ఇాల వీషయాలు పాఠకుల ఊహకు విడిచిపెన్లుస్తూ వుండాలి. కాని రచయిత కొంత చెప్పటం, మిగిలింది పాఠకుడు ఊహించుకోగ లగటం౦ ,.. ఇది శికణవల్ల , బుద్ధి చాకచక్యం వల్డ సాభ్యం కెళుందిం
ఇవాళనించీ నీకు శిక్షణ ఆరంభిస్తున్నాను. అధ్యా యాలుగా విభజించుకుని నావు న్తకాల్లోలాగ శరాయటానిక ఆరంభిరచు, రెండు అధ్యాయాలు కాసి నాకు పంధీంచు. నొ
- శరత్‌ ఉలత్తళోలు గ్ర సామాన్యశ_క్రీని అనుసరించి కొట్టిజేతలు ట్టి పంవిస్తాను, కొట్టివేసిన చోట ఎందుకు శొట్టివేశానో రాస్తాను. ఇంత పర్నిశమ నే నెందుకు ేయదలచేకున్నానో కెలుసునా? నీ వేగ సాహిత్యమందిరంలో పూజా సాొమ్మాగిని ఆయత్తం చేయించేందుశే. ఆ పామి అల్ప మూల్యరి కలదిగా వుండ రాదు. జీను సూచించిన పద్ధతిలోగల (పయోజనాన్ని గుర్తిస్తావనుకుంటాను. ఏదో సభ్యత పాటించి నాలుగు పశంసా వాక్యాలో ఇచ్చకాలోరాసి నాకూ నీకూకూడా సమయం వృధా చెయ్యటం నాకిష్టం లేదు,
ఒక్కమాట జ్ఞాపకం ఉంచుకో, నా ఆశీర్వాద బలం వల్ల నువు ఎవరికీ తీసిపోవు.
నీ శాపీ నాలుగైదు రోజుల్లో పంవిస్తాను, *శాలో” కథను నా *“పరిణీతిలో లాగ అధ్యాయాలుగా విభజించి పంపలేవూ! ఇల్లీ! మొదట 'చాల కష్టమనివిస్తుంది. సహనం కోల్పోతే లాధంలేదు. ఇంత కష్టపడ్డ తర్వాతనే వస్తువుకు విలువ వస్తుంది, మొట్టమొదట “అనవసరంగా ఇంత పర్మిశమ "వేస్తున్నా మే, అనిపిస్తుంది. కాని నిజానికి పర్మిశమ అనేది వృధాపోదు. వదో ఒక రూపంలో ఫలవంతమే జొతుంది, రాతి చాల అయింది. ఇక ఇంతటితో ఆపేస్తాను, ఇవాళి కూడా కడువులో అన్నం పడలేదు. కాగా ఉత్తరం గడబిడగా రాశాను. చదువుకోటం కష్టం అనిపి సే... ఎక్కరైనా రాత విస్పష్టంగా లేకపో తే..,మి అన్నయ్యను కదూ...మన్నించు. నీకు నా ఆశీస్సులు. రాతి పన్నేండున్నర అయింది,
రి శరత్‌ ఉత్తరాలు సవ్యంగా తయానర్రేన తర్వాత వదైనా మాసిక పతి కలో 1పచుకణకు నేనే పంపిస్తే ఏ సంపాదకుడూ కాదనడు, యోగ్యంకాని రచనలు జీను పంపనని వారికి తెలుసు. ఇంటి పనులుంటాయి. కాబట్టి రాయటానికి నీకు సమయం ఎక్కువ దొరక వ, కాని మామూలుగా - అవకాశం లేనప్పుడే సావ కాశం అంటూ లభిస్తూ ఉంటుంది. అవకాశం ఉన్నప్పుడే
ఏ పనికీ నావకాశం వుండదు. ఎాశరల్‌, శ్ర
ఘా జీ-శివవుర౦, క్‌ఉరి-6, శుభమస్తు! నువుఠాసిన రెండు వు_త్తరాలూ ... ఒకటి పెద్దది, ఒకటి చిన్నది...నిన్న ఒకటి, ఇవాళ ఒకటి అంజాయి, మొదట నా నొడివ కాస్త చెఎతాను. నేనెప్పుడూ అన్ని దరవాజాలూూ. కిటిశీలూ తెంచివుంచే ఇంట్లో నిద్రపోతూ ఉంటాను, లెల్ల వారురగూమున సిద మెలకువవచ్చి చూద్దును క్‌చా (పకిభ దిండు అన్ని వన్షానిక పూర్తిగా తడిసిపోయాయి. నా వొళ్ళింతా చలిలో వొణికి వోతో'ంది. లోగడదినం సాయం[తైంకూడా ఇంటిక తడిసేవచ్చాను. ఈ 0డుకారణాల వల్ల జ్వరం పచ్చెసింది. వెంటనే తిగ్గ లేదు, జ్వరం రోజు ర జుకూ ఎక్ట్టవె ౦ది. ఇష్టుడు తెగ్గింది, మరొక సంగతి ఇంకా తమాషాగా ఉంటుంది. ఛాలరొజులనించీ కుడి చోూళాలుకు కొంచెం దిగుపన దురదగా ఉంటోంది. నాలుగు రోజుల్మక్రితం తెల్లవారి లేచేసరి! అభాగంలో వారగా “ఎర్జిమా*లాగ పొడ
శరత్‌ ఉత్తరాలు రిక్‌ సూవింది. కొంచెం పోట్టుగావుండి. నంజుకోగంకూడా ఇలాగే అరంభమౌాతుందని విన్నాను. కాని అజేమిటో ఇంతవగకూ విచారించి తెలుసుకో లేదు. నంజురోగ మే పట్టుకుంటుందను కున్నాను. టించర్‌ అయోడిన్‌ తగిలించాను. వాటిమాటికీ తగిలించడంవల్హ డానిరూపం భయంకరంగా తయా[ైంది. ఇది నంజున్నాధి కింద పరిణమి శేనే బాగుంటుందనిపించింది, ఉాక్సరువచ్చి శాన్ని కాగా నెప్పివుకులాగు వొత్తాడు. నేను కాధపడుతూంశు...*మిీగు ఏ విషయంలోనూ కా_స్తకూడా ఓర్పు లేదు. పాడులేదు కాక్టిక్‌ అసిడో, పోసిడో వేసి వమైనా చేసుకోండి. నేవు వెళుతున్నాను అన్నాడు. మరి కాజేపటికి కోప౦ చల్లారగా మండు వుచ్చుకోమనీ, మాలిష్‌ వేయిస్తూ ఉండమనీ సలవోయిచ్చి, ₹ండుకాళ్లూ దిండుమోద'పెట్టి కదల కండా పడుకోమన్నాడు. వం చెయ్గుమన్నానమా) మరి! పడుకొనే ఉన్నాను. ఇకపో లే మూడోవిషయం: నాకు కడు వులో ఆన్లుం పేరుకుంటూ వుంటుంది. అదొకజబ్బు, నేను కాబట్టీ చాల తక్కునగా భోజనం వేస్తూ వుంటాను. కారి మొన్న యింట్లో వదో అవీ యివీవేసి బలవంతాన తినిపిం చారు. సరిగా జీర్ణం కాలేదు. ఇప్పుడుకూడా వులి లేవులు వస్తు న్నాయి ఈ ేశంలో కెల్లా (పసిద్ధి చెందినసోమరిపోతును నేను, కొంకకేపై నా నమలవలసి వస్తుందని సాధారణంగా. నేనేదీ నోట్లో వేసుకోను, ఇటునంటి నామోాద ఇంత అత్యాచారం చేస్తుంళకు ఎలా సహించేది చెప్పు. కాని ఇంట్లో వాళ్ల కేం వెలు స్తుంది. నేను సరిగ్గా తినకపోవడంవల్ల నే చిక్కి పోతున్నానన్వీ
$00 శరత్‌ ఉలర్తరాలు జాగా తినటం మొదలు పెట్టానంళు వాళ సలా బలిసివోయి వనుగులా తయాకాతాననీ వాళ్ళు అభ్మిపాయపడుతున్నారు,
స్వర్దీయ గిరీక్‌ వాబు *'ఆబూ హసన్‌ిలో ఒకన "4 రాశాడులాగక్ర్రీలకు ఎక్కడ లేని వాసి. చచ్చిన తత కూడా తింటారు. వాళ్లూ అని ఊగి లకీణా లతనికి బెగా "కెలుసు శామూాలు!
ఇరవై సంవత్సరాలనించీ మేము యీ తిండి విషయం లోనే లాటీలు ఏసురుకుటూ వచ్చాం, “ఆయన అసలు భోజనమే చెయ్యటం లేదు-రోజురోజుకు చిక్కి-పోతున్నారు, ఈ యిల్లూ, వాకిలి, వంట .., ఇవన్నీ ఎందుకు నాకు! అన్ని వొదిలేసి ఎక్క-డికన్నాపోయి ఖై రాగుల్లో చేరిపో ాను,. ఇలా ఎన్ని మాటలనుకున్నావు! అందుకు నేను అంటాను కచా! అె, టై రాగుల్లో చేరాలనుకుంశచే వెంబవే చేరు పొయి; నన్నెందుకూ బెదిరించటం!”... నిజా5కి నా గాధ ఎవరూ (గ్రహించ లేరు, స్వర్ణమంటూ ఒకటిఇంఎడి... అక్కడ ఒకరు మరొకర్ని ఎక్కువగా భోజనం చెయ్యమని బలవంతం వేయటమే అఛారమై తే అటువంటిస్వగ్గం నా కక్క బ్లేదు- నరశానిశే పో తాను,
మరొళసంగతి; ఇరవై రోజుల (క్రితం వీధిలో కుక్కలు పోట్లాడుకుంటూంశు వెళ్ళగొాడడామని పోయాను. ఇంతలో ఒక్‌ గజ్జికుక్కవచ్చి నా అరచేతిలో దంతక్షతం చేపింది. ఆ దార్భాగ్యవు కుక ఎంత కృతభ్నుంగా (ప్రవ ర్తించిందో మూడు. దాన్ని మరో గండుకుక్క అారినించి రథ్నీంచేందుకు
శరత్‌ ఉత్తరాలు 1 జీను పోతే అదివేసిన ఉపకారం ఇది. గాయం మానిందికాని నిన్నటినుంచీ సళ్ళీ పోటుగావుంది.
విన్నాన దా ఇక్కడ గా ఆరోగ "ఫి ఎ, కాని ఒక్క సుఖకర మెం విషయ. వీమిటంళకే... 11 “అధ్ధుడివై నాను. ఇక వదో వంకతో అకర్శుణ్యుడినైై శా.. చేపంచేస్తూ ఉండచ్చు. అనేక రకాల దుఃఖాలతో, కప్రాలలో, ఆపకలతో త్త వళ్ళు (బతికాను, మా వంశంలో ఎవరూ నలశ్షై వళ్ళకు మించి (బతుకలేదట, ఈ విషయంలో మాతం నేను బూ తండిని, తాతను ఓడించాను. ఇంకా శా నాల్సింబేమిటి |
పోనీలే, ఈ ముసలివాని చావు (బతుకులను గురించి మిాేమిా ఉద్విగ్నచిత్తులు కానక్కన్లేదు. కాని చెల్లీ! నీకూ సుస్తీగా ఉందని రాశావు, శరీరాన్ని కాపాదుకో,. ఎక్కుంన పరిిశమ వెయ్య * --- వొళ్ళు నయమై. ఇంటికి. వచ్చా * చూడచ్చు. నీ ఎచనలన్ని నిష్టగా చదివాను. వాటిలో ఉండ వలసిన వన్నీ ఉగ్నాయి. శిక్ష+ ఒకశే తక్కువగా కని వీసోంది. సాహిత్యాన్ని సృష్టించగల నేర్పు, (సజ్జా వుండా లమౌాగి |! శీవలం అనుభవాల్ని (శోడీకరి స్తే చాలదు, కాని నొదీ అదేవ_్తి. కాబట్టి త్వరలోనే సీకు అవసరమైన విమ యాలన్నీ నేర్పు తాను,
ఎంత రాయాలో, ఏ అంశాన్ని విడిచి పెశ్టైయ్యాలో-
“ధళశు జూతా సబ్‌ సత్య నస్‌
కవీ తవ మన-భూమి రా మేర్‌ జన్ధుస్థాన్‌
అయోథ్యార్‌ చేయే ఛేర్‌ సత్యజానే”
క్రి శరథత్‌ ఉత్తరాలు
ఇంత సత్యమైన మాట మరొకటిలేదు. ఇల్లీ! అను భవంలోకి వచ్చిన సంభటనలన్నీ చిితించకూడదు. కొన్ని వున్నవి వున్నట్టుగా శాయాలి, కొన్ని సూచించినిడిచిపెట్టాలి. శొన్నింటిని పాఠకుల ముఖతః చెప్పీంచాలి. కేవలం ఉత్తరాల జ్వారా=*నీ రచనలలో మంచివెడ్టలు చూవుతూ మ్మాతమే 'జేను వేయవలసిన సాయమంతా చేయలేకపోవచ్చు కాని తప్పకుండా | పయత్నిస్తాను. ఈ శీతాకాలం గడి శ్వేమీజేనం లోనే పది పధ్నాలుగు రోజులు మీకు దగ్గరగానే ఒగయిల్లు తీసుకుని వుంటా. కొంత నీకు సాయపడ తాను. ఒక వేళలప్పడు కూడా... నావొంట జీర్ణించినసోమరిత న మే ఆవ౭ించేట్టయి తే జీసేం చెయ్య లేను,
మహిళలు! వాళ్ళకు శుభమస్తు! వాళ్ళలో చాల మందిణో సీకు పరిచయం వెళ్నుటం లేకు. ఛాగా చదుకున్న మహీళలు చాలమంచే ఉన్నాక. వాళ్ళలో నంుగు న్రైదు గురికి తప్ప మిగతా వాళ్ళందాకీ జేనంళే భయమే. వాళ్ళ ఆంతర్యం నాకు పాగా తెలుస్ప్సనని వాళ్ళకు అముమానమే. ఆందుకనే వాళ్ళకు నా యెకుట బోనులో వున్నట్టుగా వుంటుంది. వాళ్ళవ్యవహారమంతఆా కృ తిమంగానే ఉంటుంది. సంకుచితమైన మనస్సులు వాళ్ళవి. అంత సంకుచితమైన మనస్సులుగల యువకులు వ గేశంలోకెల్లా వాళ్ళే. నేను అస్పృశ్యత పాటించను, ఎనరు అన్నం వడ్డించినా తింటాను. కాని... మహిళల చేతిమాకుగా ఇచ్చిన వస్తువేదీ తినను, (ాహ్మణవంపకులకు పుట్టి బాహ్ముణ యువకుని వివావాం శేసుకొన్నయువశులు వడ్డి స్తేనే తింటాను, మనసమాజంలోని
శరత్‌ ఉ తరాలు ర్రీత్రీ వాళ్ళే కావచ్చు అయితే మాతం వం 1 సంకరజాతి వాళ్ళ శేతిమోదుగా వవస్తువ్లూ తినను. కరత్‌ బాబు పెద్ల పెద్ద అశ యూలు నర్ధిఘ్తూ వుంటాకుగాని నిజూనికి అతని; బాల మూఢ విశ్వాసాలు వున్నాయి- అని చాలమంది అంటూ వుంటారు. నాకు మూఢవిశ్వాసా లేమా లేవు. నాకు వాళ్ళంశు కోపం శాబళ్లు వాళ్ళిచ్చించేమి నేను ముట్టుకోను == మహీళలకు వుట్టిన ఆడపిల్లలు చాలవ)కు వికారరూపం గలవాళ్ళే. సబ్బులు, వొడర్లు, విలువగల దుస్తులు ఎంతగా ఉపయోగ స్తే మాతం వంలాభం! శేవలం అయిదారుగుకుకంబ దర్శనీయ మైన రూపంగల పిల్లలు నాకు కనివించ లేదు. బి, వ. ప్యామై నంత మ్మాశాన వాళ్ళు మన ఆడవిల్లలకన్నా బుద్ధిమంతులని ఇప్పటానికి ఏల్లేదు.
'్యలను నిందిస్తున్నానం నీకు నామోిద కోపం వస్తుం జీవోూ! కాని నాకు హృదయు-6చెరాళంలో మోిరంశు ఎంత ఆదగచో, గెరవమో నీకు గెలుసునా! శీవలం వాళ్ళ అడంబరం, ఎంతో చదువుకున్న వాళ్ళులాగ చలామణి అయ్యేందుకు వాళ్ళుపటజే వుబలాటం, కుసంసా[౭కాలనుంచి బయట పడ్డా మంటూవాళ్ళు మాజే అహం౦ంభొవం, వాళ్ళ మిడి మిక జ్జునం చభూస్తోంకు నాకు అసవ్యూ మనివీస్తుంది. అంతే.
వాళ్ళ సమక్షంలో నువు పిహోప చాత నొాతావా వాళ్ళలో ఒక అరడదన్‌ మందస బండిలో యెొక్కి-౦చుకుని శాన్నూర్‌ కైలుకి తీసుకుపోయి చిడిచి వెట్టి వచ్చావంశు నాకు వచ్చినసని చేసిన వాని వెళతావు.
100 శరత్‌ ఉత్త్సళాలు
“అన్నయ్య మర్యాద! నీశేంతెలుస్తుంవ. సీ కెవరూ అన్నయ్యలు లేకు కజూ!
సీ భర్తగారి బొదార్యాన్ని తెలుసుకుని జీను చాల సంతోషించాను. వారికి నా హృదయపుర్వ“మొన అశీర్యా చాలు. శాని వుకి నే నొక్కు సంగతి చెవ్పాలి: నేను చిన్నప్తూుడొకసారి ఆరు వడువందలు మంది కుల త్యాగం బేసిన వంగ చేశ ఊల ఇతివోసం సర్మగకాంచాను. అందుకు చాల ధనం ఖర్చు అయింది కూడాను. శాని చివరకు నేనొక గుణ పొఠ౦ నేర్చుకోవలసి వచ్చింది. నాకుఒక పెద్ద చెడ్డపేరు వళ్ళే సింది. ఒక్క. విషయం మాత్రం ఆసందిగ్ధంగా 'లేలిపోయింది. ఇలా కులత్యాగంవేసిన స్ర్రీలలో నూటికి 70 మంది భర్తతో శావురం వేస్తున్న వాళ్ళే, వితంతువులు చాల తక్కువమంది వున్నారు. మొగుడు (బతికివుంశు యేం 1 రాతిం బవళ్ళు పహారా కాస్తూవుంళే యేం! వితంతువై లేవ్యాతం యేం! అనేక కష్టైల మూలంగానే .్డ్కశేన ధరాన్ని కోల్పోవటాని శైతే సిద్ధపడుకుంది.. పరవుకువ రూపాన్ని మోహించి శాదు. ఒక భీభత్స (పవృ ల్రికి లొంగిపోయి కాడు, అస్మలెన ధర్శాన్నికోల్పోయి బయటికిపోయి మేదో గొప్పవస్తువును పొందుదామని కాదు, శీవలం 'శానున్న పరిస్టిులలోనుంచి వినుక్రి పొంద జామన్న కోరికతోసనే మరో మాన్ని తల "శైస్తరుంటున్నది ఈ విమయాలన్నీ వీ కర్టం కావేమో! నేను పెప్పటంకూడా ఉచితం కాదు. ఇంతకూ నువు అవటం యః మ్మాతిమే కాదు) నాకు చెల్లెలివి కూడాను. (పషంచంలో ఈ పచ్చ వస్తువేమి శాదు.
క్ర శరత్‌ ఉత్తరాలు 101 నువు పంపిన కథలో నిజం ఎంతో, కల్పన ఎంతో నాకు తెలియవు. కల్పనే అయితే నీ (పద్ఞ మెచ్చుకోవల సించే. రచనలో మితిమిారిన సావాసంశనివిసోంది.అతిడవరు! పవ్నితువి గురించి కొంచెం ఇప్పాలి. ఆతన్ని నేను చాలకాలం నించీ యెరగను. కాని ప౦శుద్ధవైైన (ప్రవర్తన కలవాడనీ, మంచి క్మురనాడనీ నూతం ఎరుగుదును. బహుశః నిన్ను అక్కాణ- అని పిలుస్తుంటాజేమో. నీ కన్నా మూకు నాలుగు నెలలు చిన్న అయి వుండవచ్చు. అతనివల్ల వ ్రీక్కీ ఎటు నంటి కష్టమూ కల%దు. అదీగాక నువు కూడా స్వచ్భ మైన బంగారానివే కదా! అతడు నీ చేతిలో సుళిమీశుడని నావిశ్వా సం. అత డీ మధ్య ఒక _పచారం వేస్తున్నాడని విన్నాను. కొద్ది చోజుల్లోనే వంగ సాహిత్యంలో ఒక నూతన రచయితి వాడ సూవుతుందనీ, అమె ఇప్పుడున్న రచయితల శీమా (తనూ తీసివోదనిన్నీ. నిన్న నొక వ్యక్తీ వచ్చాడు నా వద్దకు “మిలన్‌” అచ్చు వేస్తానంటూ. నేను ఇవ్వ లేదు. పష్మతికకు పనికి రాదని చెన్సి పంజళాను. మన కిప్పుడు తెొందళీం లేదు. ఇాలనుంది ఇాగుందని పొగుకుళారు, నాకు కెలుసు. శాని కాగుండ లేదని విమర్శించేవాళ్తు చాలమం'జీ వుంటారు. అవి కూడా నాకు తెలుసు. నేను ఒళ సంవత్సరం ఓవికపట్టిచూచి చివరకు ఒకమాస పష్మతికకు (ప్రచురణ యోగ్య మనివించినప్పుడు పంపిస్తాను. న్‌ా
నిన్ను శిమ్యు రాలుగా న్వీకరి 'హాని$జవంగీశ ర తాత్యా
శాని చెల్లీ. చివవకు నన్ను అణశ్షీదొక్కీ- వీద్యమాతం
టించద్దు సుమో! నిరూపషమా' ర జేసి -ఇరూకా ఇ న్‌ తో తన మన్టైన.
109 శరత్‌ ఉత్తరాలు నన్ను మించిపోయింది. నువు అలాగో మించిళో వచ్చు. పపం చంలో అనేక విచి శాలు సంఖ్రఏస్తూ వుంటాయి.
శాని - నీకు. -జబ్బు నయం అయిందనీ. ౧ పూర్తిగా అ;- కషం. .చేటారెందని,. వెల్లాడు తెలుప్రతావో అప్పుడు ఆలోచిస్తాను. .జబ్బువాళ్ళను జేశూ శిమ్యులుగా అంగీశరించను, నువ్హు అరోగ్యంగా ప్రున్నట్టు జాక్ట్రరు సర్టిఫికెట్టు. పంపించాలి; ఇెబుతున్నాను. నే నెంచ్‌ క్రమపజి.నీకు నేర్పుడా మనుకుం టున్నాను. ఆశమ చృథా అ ముఫోవటానికి వేను ఒవ్పులోను.
“మాకు పరిచితమ్లైన (శ్రీశామవుగం -అని ఒకసారి కాళావ్లు జయనరాదవ్రురం .మ్మాతం..అఫహరిచితమా. 1. అక్కడీ మలేరియా వ్యాధినీ, చేపల్ని చురింకెవరన్నా మరచిపోతారు గాని నేను మంచీవోతానా ! ఆ ఛభయంవల్ల వే చికుడు మై శాఖ వమూపంలో జ. వూరుకు ఒకరు విందుకు వీలిచినా-నేనువో లేదు. జయరాంప్పరంలవనే మరధ్గొకం ఇమూ్యూయి వుంచి అమె నన్ను అన్నా అని పలుస్తుంద నే నామెను. చెల్లీ అంటాను.
చేహరీ వెడుతుత్నా వా! బకవ్వుకు ఆ౫.. నువు ఇంకా అప్పుటికి వుట్టికంథవు.....నే నక్ముండ కలువు ఒడ్డున, గిన్నె పళ్లు వధు నేవాణ్మి వలవేపి మేల .పళ్టువాణ్లీ, ఇాలారోజుల. శం దటి సంగత్సి అప్పటి. కింకా నై ళ్ళుచడ లేదు.? చిన్న ఛిన్న స్రీమర్ల్యమిాద వెళ్ళివాళ్లు. భూ బంగా కూడు. నా కకంాడికి కనిపిస్తున్నళ్షు ఉంది. మూ యింటి వాకిట్లో నిల్చుంశ్తే కుడినేతి జెవున సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు కదూ ! ఆ రోజుల్లో “సతీ చొరా' అనే పేరుగల్ల నేవు ఒక్షటి న్నంజేది. అది మూ. ఇంటికి సువూరు రెండుమైళ్ళ కూర్తంల్లో. వ్రుంటుంది.. కొంతకేవ్ర
శరత్‌ ఉలర్తరాలు 108 అక్కడికి ల్పళ్ళి కూ+చూండేవాశణ్ణి. ఇపుటిశీ ఆ శేవు .వుందో, లేడో కురి!
“భుమ్‌కడ్‌ 'కు వెళ్ళవచ్చు, రావచ్చు, కష్టమనివీంచదు, సళలేగాని నీకు బర్వాను గురించి ఇన్ని విషయాలు ఎలా ేెలి కాయి! ఇక్కడీ మెజిస్ట్రేటు మూగచవాడని నీ కవరువెప్పారు! మాండలేనుండి రావటాసికీ పోవటానికి స్టీమర్లు వ్రున్నాయళి సీ కవరు చెప్పారూ 1! ఒకవ్పుడు నువు నిజంగా బరార్రలో వుండి వుంళేు... ఎక్కడ ఉంజేచానివి! ఈ ేశంలో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు నేముచూడని పబేశమంటూ లేదు.అయినా నావంటి మందబుద్ధి జమి ౦చార్లు |పపంచంలో చాల అల్ప సంఖ్యాకు లుగా ఉంటారు.
“రాజల” ఎకథాడ దొరుకుతుంది! అది మొదటి నించి చివరవరకూ హృాదయాన్ని స్పృశించే కథ, (శ్రీశాంత్‌ ఒక నవల; అంతకంశు మేమి కాదు. ఆ నదంతులన్నీ నిరాధాకాలు, వాటినిసురించి ఆలోచించ నక్క-న్షేదు. కథ నిజంగా .జరిగించేనా? ఎవరి కధ ఇది! షీ చ్చాయుగమ్తుఎప్పుడూ అబే సీకు నాకు ఆశీ ర్యాద౦ శరీరాకోగ్య్భ నీషయమైం "ఏ మాతమూ అ కద్ధ చేయవద్దు. విన్నెప్పూడ్తూ. నేను కరాచి యుండ లేదు. అయినా నీవంకు నాకింత చాత్పల్యం బళా కలిగండో నాశే తెలియదు. అదంతా బహ్రుశః నీ అదృష్టం. శ నింత సోమరిని కాకపోతే. నిన్ను దూడ్డానికి ఎప్పుడో కాన్సూరునచ్చియుంజేనాణ్ని. కాని అది పాధ్యపటేది కాదు; నాకు లెలుసు,
106 శరళ్‌ ఉలర్తరాలు సీ యిద్దరు విల్లలకూ నా అశీర్వాదాలు. వాళ్ళకు తల్లి దండ్రుల గుణాలే సంకమిస్తే (ప్రపంచానికి కృళార్ధత. నువు వాళ్ళకు మంచి తర్ఫీదు ఇవ్వాలి. అందుకు నువ దీర్బజీవివై యుండాలి. చచ్చిపో తే ఎలాగ! అప్పుడు నాకుకూడా కష్టంగా ఉంటుంది. నువు అంత (శ్రమబద్ధంగా ఉత్తరం రాస్తే నేను ఇలాగ ఒక వరుస [కమం "లేకుండా జవాబు రాసినందుకు సిగ్గు పడు తున్నాను. నువు పంపిన కథలోని (పధను అధ్యాయం గుఠించి ఈసారి ఉత్తరంలో రాస్తాను. సీ అమ్మయి అర్‌ రతి, స! బాజే - శివపురం, భ్మాదపదం, 19.6 శుభమస్తు! సీ ఉత్తరం వేరింది.సంగతులు తెలిశాయి. నిరుపమాజేవి మిద నేను చాల అశలు "పెట్టుకున్నాను; కాని ఈమె ఒక్క “దీదీ” రాసింది. మేమి కాయలేదు. ఎందువల్లనో నీకు కెలుసా! వారం (వతం, జపం -- తపం ఇత్యాది కర కౌండతో అమె హృదయంలోని మాధుర్యం యావత్తూ ఇగింసోయింది. మన హందూ గృహాల్లో క్రీలంతా కొంచెమో, నొపో ల ్ళ లా . ఏ యూ కర్ణకాండలో ముసిో వుంటారు పోనీ అ మాటశేమి! ఇప్పుడు నీమిద "పెద్ద ఆశలు పెట్టుకుని
శరశ్‌ ఉర్తళలాలు 105 ఉన్నాను. వ్య క్రిజీవితంలో సంధికాలం అనదగిన వయసులో వున్నావు. అందుకజే నీకు శిక్షణ గరవటానికి సిద్ధంగాజీ వున్నాను. అందుకనే సీ రచన లేవీ ఇప్పుడు పచురించటా నికి నేను అంగీకరించటం లేదు. నీరచనలూ; నీ ఉరూ అచ్చులో చూడాలని చాలమంది అతృత పడుతున్నట్టు నాకు "కెలుసు; అయినా నువు ఇంకా ఒక సంవత్సరం టఓవిక పట్ట గలవనీ నే నెరుగుదును,
నీకు నేను శిశమణ ఇవ్వగల అవకాశాలు పూర్మ౦గా "లేవు. అట్టి సదవకాశాలు లభిస్తాయన్న ఆశలూలేవు. అయినా నే నొకసారి ఆ చాయలకు వస్తాను. వచ్చినప్పుడు నిన్ను తప్ప కుండా కలుసుకుంటాను. "ఇన్నాళ్ళనించీ వారి వుస్తకాలే చదువుతాను. ఇంత చదువుకున్నా నేర్చుకో లేకపోయాశే. వారు వచ్చి రెండు రోజుల్లో నాకు నేక్చేజేరుటి 1 అని నువు అనుకుంటావేమో! అ మాటా నిజమే. నిజూని కది జేళ్చేడీ, 'నేర్చుకునేదీకాదు కాని...*తుఎసి చనిపోయే సమయంలో” అంటూ రాశావు, చనిపోతున్న తులసినిగురించి *. మళ్ళీ కధలో ఎక్కడా రాని తులసిని గురించి మొదశు లెండుచేజీల ఇతిహాసం రాయట౦వల్ల పాఠకునికి విసుగు కలుగుతుంది. నేనే దగ్గరుంశే ఆ సంగతి నీకు... అదంతా శరాయకముంే చెన్పీ వుంజేవాశ్ణి. నువు కథ ఎకటండ ఆరంభించాలో చెప్పేముందు గానే... 5థ ఎలా ఆరంభించాలీ అన్న జే భాల కష్టమైన వీవమయం అనిసూచిం చేవాణ్ణే, గంథపాశ స్వం రోళూవత్తు అది ఆరంభించిన తీపమిో చే ఆభారపడి ఉంటుంది,
146 శరత్‌ ఉత్తరాలు
“ఒకనాడు తులనీచేవి,శవం స్థ శానంలోబూడిదఅయి పోతుంధి. అమె కూగురుం పడ మూడేళ్ళవిల్ల మంజరి. చేరువనైే _శ్రష్ధచి త్తయై నిల్పునివుది. మండుగ్రూవున్న కాష్టజ్యాలలు అమె ముఖఫలకంలో చి శవిఛి గంగా. _పతిఫలిస్తూ వున్నాయి. చాలసేపటివరకు ఆమె -.ముఖంవై వు చూచినవాళ్ళే లేమ; చివరకు వాళాత్తుగా 'కారాకకు నీ దృష్టి అయెనై పుుద్రసా రితమైంది. ఆమె చకితఅయింది. చితిమాద ఇంతకుముంజే భస్టీపటల మైపోయిన ఆవ్వ్రి తనవాల్యరూపాన్ని గైకొని [వత్యశుమైనట్టు తోచింది. చక్కంనిరూపం ఆయె జే” ఆశాంగ మాధుర్య కేఖలు ఆ మెవే. -ముఖం గాఢవిపూద మేఘునృత మై ఉంది. తల్లీ చనిపోయిన ఆ. పసిడాని- నుఖం -చూవేసరికి అమెచింతిత హృదయంలో "అనేక నుఖదుఃఖ మశితాలై న కథలు చలనచి కాల్లాగా వొర్లి పోయాయి *” ఒకనాడు తోలిసీ భర్తను కోల్పోయి, దుఃఖంతో, + నిశాళతో తన యింటికి 'వచ్చింది.అమె తన్యయిలిటికి రావటమ'జీ మొదటిసార్‌, అప్పటి నించీ తులసి తన-రూప లావగ్ధాం లోకులకు కనిపించకుండా ఇంటి చాకిరితో నికుగ్నమై వుంటూ...” ఇలా + ఆరంభిస్తే ఎలా వ్పంటుంది! పూర్వగాథను ఇలా ఎంత -నంత్షేపంగా ముగి గ్తే ఆంతశకాగంటూంది. ఎందువల్ల నంకే:...ఈ విషయం శొకంటేగాని కథలో మరింకెక్కచారాదు. కాటటి ఆ గత సమాచారాన్ని వి బృరిఆచిచెప్వాల్సిక ఆవసగ లేద్‌ థళోస్తూ వున్నప్పుకు “ప్తాటోొను/పొంచి ఎక్కువగా ఆలోచించ నవసరం లేదు. కధలో వచ్చేపాతల చర్మితను ఒకసారి వలో. చీవు మననం వేసుకోవాలి. సీ తండ్రిని, నీ భర్తను నువు బాగా
శరత్‌ ఉత్తరాలు 10 ఎరుగుదువు. అలాగో నీ కథలోని పా తలనందర్నీ నువు బాగా ఎరిగీవ్రుండాలి. ఆ వ్యాతలు తవు తెమ గుణాల్ని, దోషాల్ని, వురస్మ-రించుకుని నీ గీతిలో పూర్ణ్మ వ్య క్రీ ల్వాన్ని పొందగలరో అది సె యించాలి. ఉదావారూకు నీకథలో మితం డిగారు, సీ భర్త పాతలనుకుందాం, మా తండిగారు తన శార్యకలా పొల్లో!.నీ భార్త తన ఉదో్యోగంలోగాని, షెదార్యంలోగాని, 'ఆ్యాగజుద్ధిలోగాని పరిపూర్మత గాంచినప్పుడే నీ కథాఠరచన ఆరంభిరిచాలి. మొకటినించీ ప్లాటు ఒకటి తీసుకుని తల బద్దలు కొట్టుకోకూడదు. అలా రాసిన కథ చదవ లాభం లేదు.
ఇంకా ఇటునంటిప చిన్నవి, ' ఇద్దవి ముఖతః బెప్ప వలసిన అంజపాలు చాల వున్నాయి. ఇవన్నీ ఉ _త్తరాలద్య్వారా నీకు తెలపటం కష్టం. వనాటికైనా నికు రవహాస్యాలన్ని చెజు కాను. కాని ఎవ్పుడు చెప్పగలనో, అ సుదినం ఎప్పుడు వస్తుండో (బవాగ్జకు తెలియాలి. నీకు నా అసంఖ్యాక ఆళీళ్యా
చాలు,
నీఅ న్న య్య, శరత్‌ చంద చట్లోపాధ్యాయ. తై
హా జే-ళినవురం, విఉ-11-19 16. శుభమస్తు! నిన్న ర్యాతి నీదీ గారింటిసంచి తిరిగి వచ్చే సరీ జద్‌న్నర' అయంది. నీ- ఉత్తరం, సరోజ రాసిన-ఉ. త్తరం- ెరందచూ-పడివున్నాయి. సరోజ ఇంద్లీమలో 'రాసింది. ఆమెకు వచ్చినంత ఇరగ్లీచు నాకు రాదు. అంచూదేత ఎంత చదివినా
108 శరల్‌ ఉత్తరాలు ఉత్సరం కాగా అర్థంకాలేదు. ఎప్పుడైనా అంగ్ర భాహ పండిశుడై న మ్వితుడు దొరికినప్పుడు అతనిచేత చదివించుకుని దీదీ అత్తగారి అంత్య కియలు గొప్పగాజే జరిగాయి. నాకు వేరేపని ఒకటి తగిలింది. వారి ఎన్చేటులో ఇన్‌ ఫ్లా యింజా జ్వరం వ్యాపించింది. బీద, బిక్కి ఆ జ్వరానికి జాల మంది చచ్చిపోయారు. మందులపిన్లై తీసుకుని వెళ్ళాను. ఇద్దర్ని మామే చంపాను, ఇంకా కాస్త ఓవీకపడితే ఇంకో ఇద్దరు, ముగ్గురు దొరిశేవాళ్ళు. కాని అలసిపోయాను. నా దగ్గర మందులు అయివోయాయి. రోగులు భగవంతుని చర అణాల దగ్గర ఆశయం పొందుతూ వున్నారు. మళ్ళీ మందులు తీసుకు వచ్చామని తిరిగి యింటి కొచ్చాను. కాని శేవ్ర ఉన యానిశల్లా నాశే జ్యరం పట్టుకొచ్చేట్టుంది. ఇవాళ ఎలానో ఖైటికి రాలేదు, లోపలే అణగివుంది. శేవ్టకూడా. ఇలాగే
అణగివుంశున్యూతం ఎల్లుండి విడళాను. సీ అన్నయ, ర్య ఠరత్‌. త్ర సా శే-శివప్రరం, వీ0-8ి-1991.
శుభమస్తు! వారికొల కాన్ఫ రెన్సుకు వెళ్ళాలని నాకు చాల లోరిగ్దానే వుంది. కాని వేను కొత్తగా ఏర్పరచిన యీ సొాళశకాల పనుల్లో ఎక్యీటవగా నిమగ్నుడనై యున్నాను. వెళ్ళ టానికి వీలు చిక్కడనుకుంటాను, ఇదివరకు నాకు పరిచితములై
కథ) శరత్‌ ఉలత్తరాలు 109 వుండిన కార్యకలాపాలనించి పూ్తిగా విరమించుకోవాలని కూడా నాళొక ఉశ్హోశం వుంది. అదీగాక ఇప్పుడు నేను అను సరిస్తూన్న ఈ పనిపాటల్లో అనేక లోపాలు, కష్టనప్పాలు వున్నాయి. వీటన్నిటినీ అనుభవించేందు కిస్తాడు నాకు పిలువు వచ్చింది. ఈ సుదీర్ధ్స జీవితం అనే వలకు చాల వుచ్చులు వున్నాయి. తీరిగ్హా కూచుని ఈ వుచ్చులన్నీ విప్పే వయసు శాదు. నా కిప్పుడు తొందర పనులు చాల వున్నాయి. సరోజ రాసిన ఉత్తరాన్నిబట్టి మా నాన్నగారికి బాగ ఆరోగ్యం చిక్కి-న శ్రే భావిస్తున్నాను. నా కబురు మికు ఎప్పటి కప్పుడు తెలుస్తూనే వుంటుంది. అందుకు నాశీమిా సంబేహం లేదు. సదా సీకు నా ఆశీర్యాడాలు. వేను మళ్ళీ వ్యాకు చిత్తుడనై పోకుండా మిరు భగ వంతుని (ప్రార్థించండి, సీ అన్నయ్య; శరత్‌. ల! బా జే.శివవురం, 27 జూన్‌ 1981, శుభమస్తు! లీలా! ఇవాళ నీ ఉత్తరం చేరండి. తీరిక "లేకపోయినందువల్ల వెంటనే జాబురాయ లేక పోయాను, చెల్లీ ! నిజంగా నాకిప్తూడసలు తీరిక ఉండటంలేదు. కాం(౫న్‌ శార్య (శ్రమం సార్ధకం అయినతర్వాత, నాకు మళ్ళీ తీరిక అంటూ చిక్కుతుంబేమో! నొ కిప్పు డ_స్తమానముూ =... రెండు సంవ త్సరాల (క్రితం గాంధిజీ నడిపిన సత్యాగహవు రోజులే జ్ఞువ శం వస్తూశ్చంటాయి. జీను అప్పుడొక వాలంటీరును. నా
16 శరత్‌ ఉత్త శాలు (ప్రక్కన ఒకడు, ముండున్న అయిదారుగురు గుండ్లుతగిలీ పడిపోయారు, జీ నప్పుడు పారిపోలేదు. గుండు నాకు తగల "లేదు. అనాడు ఆ మెషిన్‌ గన్‌ గండు నా శెందుకు తగల కుండా పోవాలి! అనేకసార్లు తలవంచుకుని ఆశ్చర్యపోతూ వుంటాను. ఈనాడు దాని అవశ్యకత ఉన్నట్లు తోస్తోంది. సీ అన్నయ్య, శరళ్‌. కఫ్‌ బా చే-ళివవురం, 1 జనవరి 19౨28, శుభమస్తు! గయ కంచి తరిగి వచ్చేశాను. కాం[7ైన్‌ సమావేశాలు పూర్తిగాశముంజీ వన్చేశాను. శరీ రారోగ్యం పూర్తిగా "చెడిపోయింది. గయకు వెళ్ళేముంచే ఒక ఉత్తరం రాజ్డామనుకున్నాను. శాని రాయలేదు, గయకు వెళ్ళాక అక్కడనించి రాద్టామనుకున్నాను; కాని అలాగూ చెయ్య "లేదు. ఇఫ్పు డింటికి తిరిగివచ్చాక జవాబు రాస్తున్నాను, ఇఫ్పుడు రాద్దాం, అప్పుడు రాద్దాం-అని అనుకుంటూ ఉండ టం చివరికి రాయకుండా వుండటం-ఇటువంటి వివమయాలకు కూడా వలువ వుంది, తుచ్చమైన వీివమయ్లాలు కావవి, కాని ఈ సత్యం అందరూ (గహిస్తారా! అంటారు: “అజ్బాయి! నీ విలువైన అంశాలన్నీ నీ దగ్గరే అట్టిపెట్టుకో. మా అమూల్యమైన ఉత్తరానికి మొతం జవాబు ఇయ్యి-ానూ కంళే శావలసింది” అని, పిళవ్పుడు నీను జాల దయాచోశ్షీణ్యాలు కలవాడినని అందళూ అంటూ శ్రంకేబాళ్ళు.. శాని ఇప్పుడు అన్నలు,
శరల్‌ ఉత్తరాలు శ్రే తన్నులు, అక్కలు చెల్లెళ్ళు, బంధువులు నాలో దయా చావీణ్యాలు. తులయొత్తుకూడా లేవంటున్నారు. “అందులో కూడా ఒక విలువ శ్రంది అంటాను నీను, కాని వాళ్ళు... *ఆ విలువతో మాకు సంబంధంలేదు. ఇదికరకు నీ వద్ద వుండిన ఆ విలువైన వస్తువే మాకు కావాలొ అంటారు. నూ ఇంటి ఆవిడకూడ వాళ్ళతో కలిసి అబే పొట పాడు తోంది వెగా అఆమెచే అందరిలోకీ ఉచ్చస్థాయిలోని స్యరం, సీ అన్నయ్య, కర శ్‌
46 బావే-శివప్రరం, తి మే 1988. శుభమస్తు! 'చాలరోజులై౦ది. నాకొక దుర్ధ టన సంభ వించింది. బండి సాగినన్నాళ్ళూ ఫరవాలేదు; శోల్తాపడిందంళు కొంస మునిగిందన్నమాళకు. ఇల్లు ఇంకా పూర్తికాలేదు; నావి పని ఆరంభించ లేదు. ఈ యీడు అన్నిపనులు ఫూర్తి చెయ్య ల్సింజే అనుకున్నాను. కాని కూడబెట్టి వుంచిన డబ్బంతా అయిపోయింది. పనులన్నీ ఆగిపోళట్రాయి. అదీగాశ చాల మందిదగ్గర తెచ్చిన పెఠంళాడా వులుసులో పడిపోయింది. జీను మోసం చేసేవాణ్ణి శాదన్న నమ్ముకంచేతనే నాళ్ళు ఇచ్చారు. ఇవ్పుడు వాళ్ళ కివ్యాల్సినదంతా వెస మిగల్బ్పకుండా తీళ్చెయ్యాలి. అనేకమంది బంధువుల్ని పోమించాల్సిన భారం కూడా నా మాటే ఉంది. వాళ్ళకిస్తుడు నేనేం చెప్పాలో నా కర్థం కానటంలేదు, నేను ఉపవాసాలు ఫున్నందువల్ల
క1వ శరత్‌ 4ఉ త్తరాలు వాళ్ళుకూడా ఉపవాసాలు వుండరనుకో. భగవంతుజేదో ఇస్తే సరేసరి. కాని ఆయన ఇవ్వడు. మానవుడు నిండు ఆకలి తోనో అన్ధాళలితోనో చచ్చిపోవల్సించే, ెండునూడు తోజుల్లో ఎకగాడికన్నా లేచిపోయి ర్యాతింబగళ్ళు పర్మిశమ వేసి అయిజారుకేలు సంపాదించుకు రావాలని ఆలోచిన్తు న్నాను. వమైనా (యత్నం ఫలిస్తుందో లేదో ఇెస్ప లేను. ఇంత కుటుంబం "పెట్టుకుని బాలవిచారంగా ఉంది. సీ అన్నయ్య, శరల్‌, క! జా జే-శివవురం, 11 మే 1928, శుభమస్తు! కొన్నాళ్లనించీ ఊళ్ళో లేను. ఇవాళే ఆ0డు మూడు గంటల్మకితమే వచ్చాను. రావటంతోనే సీ పోస్టు కార్డు చూచాను. మన కవి కాజీ వజరుల్‌ ఇస్తాల్‌ దుగళీ జైల్లో నిరా హోర దీతపూని చావుకు సిద్ధమైవున్నాడు. ఒంటిగంట బండికి బయలుజేరి వెడుతున్నాను. అతన్ని చూడ్డానికి అనుమతి ఇస్తారో లేదో (పయత్నించి చూస్తాను. అటి అవకాళం దొరి కరే నిరాహోరతీత మానుళోమని (బతిమొలుశాను. (బతి నూలినా అతడు వినకపోతే ఆశలు వదులుకోవలసించే అతడు చక్కని కవి, రవిచాబును మినహాయి స్తే అతనిలాంటి గొప్ప కవి మరెవరూ లేకు, సీ అన్నయ్య, శరత్‌,
శతి సామతాబెడ్‌ . పాన్మితాన్‌ పోస్టు, వోవడా జిల్లా 28 ఛా ర్తీక్‌ 100, శుభమస్తు! లీలా! నీఉత్తరం అందిందమూగ! ఇలాగ తెరచు నీ శేమసమాచారాలు తెలువుతూ వుండు. నాకు శభాన్‌ నన్యాసి అనీ ఒక సోదరుడు వున్నాడు. నువు వినే వుంటావు. అతడు కొన్నాళ్ళకితం బరా నుంచి వచ్చాడు. మొన్న మంగళవారం రాతి జ్వరం పడ్డాడు, ఇలాగో మాటిమాటికీ జ్వరం వచ్చి శరీరం శిధిలం అయి పోయిందనీ, ఇక ఆ శరీరాన్ని పరిత్యజించాత్సిం బేనని మాటి మాటికీ చెబుతూ నచ్చాడు. నిన్న తనపక్క_గది విడిచిపెళ్లేసి ఒంటిగంటప్పుడు నన్ను వెతుక్కుంటూ వచ్చి నాగుండె మిద తలపెట్టి పాణం విడిచేశాడు... నీ అన్నయ్య, శరత్‌. శీ బాజే-శివవురం, ౨8-8-1925. శ్రీ వరిచాసు శాశ్ర్రికి ! మి ఉత్తరం చదువుకున్నాను. ఈ సారి శాశీలో వున్న అంతమందిలోనూ మిరు ఒకథాలేనాకు అత్మీయులులా కనివిస్తున్నారు. కాని మిమల్నిగురించి నాశేమి తెలియదు, మి ఉత్తరం చాల పెద్దది. చదవటానికి చాలాషేవు పట్టింది, ఒక విధంగా అలోచి_స్తే మారంత పెద్ద ఉత్తరం రాయటానికి
14 శరశ్‌ ఉత్తరాలు గాని జేను చొన్ని చదివి అందులోని విషయాల్ని ఆలోచించ టంలో గాని వృధా కాలక్షేపం అయినట్లు భావించకూడదు, ఇరవై లండు నిరిచి ముషస్ఫయి అయి జేళ్ళ మధ్య శ్రీకి సంకట (ప్రదమైన అవస్థ అని చెప్పాలి. 99, 98 యేళ్ళు వచ్చాకనే అ్రీలకో నిజమైన జమ అంకురిస్తుంది. కాని ఆ అంకురించిన (శేనులోని తుధ యావత్తూ అఆధ్యాతి స్‌ టేమలో అంతరితం శాదు. ఇదొక పతీ౦వారి వాదం.వతద్వ్యతి లేక చవాదంకూడా వృంది. కాని సాభారణంగాఅలాజరుగము, కాని వనలుగూంైదు గురు వ్యక్తుల జీవితాల్లోనోఅలా జరిగి కేమా[తం వారిలాంటి భాగ్యళాలురూ "లేకు, వారిలాంటి దురదృష్ట్రవంతులూ లేరు- అని ఇచెప్పాల్సివస్తుంది. వారి దురదృష్టంలోనే కావ్యజగళత్తు లోని మాధుర్యం అంజళా యిమిడి వుంది...
సమాజంలో గారవస్తానం లేనివాళ్ళను శీవలం (వేమళో సంతోవ పెట్టలేం. మర్యాద హీనమైన (చేమ బరువు శిశిలమైపోక తప్పదు. అదొక్ష దుర్విషయం కూడా జొతుంది. అంతేగాక... మన సంగతిశాదు, భావి సంతానం మాట అన్నిటిక న్నా |పముఖమైనది, వాళ్ళ నెత్తిమాద మరొకరి ఛారం తీసుకొచ్చివన్లు సామర్థ్యం ఎంతనొప్ప[కేమ లోనూ వ్రండదు... ఇంకోమాట., నిజంగా చశేమించే క్రి, సావాసం ్ర్రీలశే వుకుషుల కన్నా అధికం, వాళ్ళు "జ్‌న్నీ 'లెక్కట'చెయ్యస. పుధువులు భయవివ్యాలులై న సన్ని వేశాల్లో ఊలెశే స్పష్టంగా ఉచ్చస్వరాన మాట్లాడి నిధాయించుకు పోతారు... సంఘంలోని దురాచారాల్ని (పతిఘటించేవాడు దుఃఖాల్ని అనుభవించవల*ే వుంటుంది,
శ్‌రత్‌ ఉత్తరాలు 11 *== నిజమైన (చైమకోసం దుఃఖం అనుభవించాల్సింజే అంటారు.ఎవరూ ఆపని'చెయ్యకపో "తే సంభుంలోని ఆసంబద్షపు అన్యాయాలన్నింటిక్‌ ప్రతీకారం ఉండదు.సమాజ వై రుధగ్గం, ధర వె. రుధ్యం---ఈ రెండు వేరు వేరు వస్తువులు. ఈ సంగతి
చాలావుంది తరచు విస్టరిస్తూ వ్రుంటారు. == ర ల్‌
క్‌0 శ్రీ, అకయచండ్ర సర్కారుకు!
మ్మితమా! మన నవలను నాటకాలుగా మార్చి (పదర్శించాలంళ1ు పాటించవలసిన నియమాలు: నాటకాలు అచ్చు వెయ్యటహాడదు. ఇతం నాటక సమాజాలవారి సనెవరినీ వాటిని యధేచ్చగా (పదర్శించుకుని అర్ధోపార్టన చేసుకోనీయ రాదు. వదో పోకుగా అభినయిస్తాం. అందుకోసం టిక్కెట్లు అంజకే నేనేమూా సిషేధించను. నా 'దత్తి అనే సవలను ఎవరో నాటకంగా రాశారు. ఆ పతి నేను చూచాను, నేనే దాన్ని “విజయ” అనే పేరుతో నాటకంగా నూర్చి 'స్టార్‌ థియేటర్‌” వారికి ఇద్దామని చిత్తుకాపీ రాశాను. డాన్నితిరుగరాయట మే మిగిలి వుంది. కాని నా నవలలో వున్న దోవమం వమంశేు వాటిని నాటకాలుగా మార్చాలంశు అనేకచోట్ల కొత్త మార్పులు వేయనలసి వస్తుంది. నేను గాశ ఇంశవరన్నా అయితే అటువంటి కొత్తమాస్పులు చెయ్య లేరు.వు_స్తకంలోని మాటల్నీ కొంచెం కారువూరు వేసీ నాటకం తయారు శేస్తారు; అంతే. అందుకనే అకాగ ఇత్‌ర్లు తయాకు వేసిన సాటశాలేఏ నాక నచ్చ లేదు. ఎ=శరలట్‌
క్‌ ఆహాథం 1985 శ్రీ దిలీకుమూర రాయ్‌! ! మంటూ... వ్యాసాలు చదివాను. చిన్నపిల్ల రాసినవి.
మంచివెడ్డలు నిర్ణయించాల్సిన అవసరంలేదు. చిన్న వయ జులో కథలు రాయటం మంచిది; కవిత్వం రాయటం ఇంకా మంచిది, కాని వ్యాసాలు రాయటం మాతం అన్యాయమే, త్వరత్వరగా రాసెయ్యటం కూడదచి చెప్పు,పండితుడు త్వరగా రాయవచ్చు; రచయిత తావీగానే రాయాలి, రచనలు యూాస్తోంటు అమ్మాయి బుద్ధిమంతు రాలులాగే తోస్తున్నది శాని వయసుతోపాటు మనం అఆక్టించుకునే వస్తువు శుకటి వు౦ది.చాన్ని అనుభవను) అంటాము. కేవలం పుస్తకాలు చదివి నంతమా.త్రానే ఇది చేకూరదు. జాని మూల్యం "తెలియదు; ఈ అనుభవం, దూరదృష్టి అనేవి శక్తిని ప్రసాదిస్తాయి; ఆంతే శాదు. శ కిన్తి వరిస్తాయి కూడా. అఆ సంగతి గుర్తించాలి. శ్రాబట్టి ఈ శక్తి ఉడిగపోకముంజీ కొన్ని పనులను (కధలు శాయటం౦ మొదలైన వాటిని) చిన్నవయస్సులోనే పూర్తి చేసెయ్యాలి, చిన్నతనంలో రాసినట్టుగా వయసుఎ వచ్చాక రాయలే౦. ఇది నా అనుభవంలోవున్న విమయం. వయసుతో పాటు గాంభీర్యం వర్చ్పుడుతుంది, ఈ గాంభీర సం అడుగడుగునో సంకోచాల్ని కలిగిస్తూ అడ్డు తగులుతూ వుంటుంది. మానవు నిలో రచయితతోపాటు విమర్శకుడుకూడా వుంటాడు.వయసు "ెరిగినళొద్దీ ఈ విమర్శకుడుశ క్రివంతుడొతూంటాడు. వయసు మిరినతరువాత ఏదై నారాయటానికికూచుంకేఈవిమర్శకుడు
క) శరత్‌ ఊఉ త్తళాఆఈ 117 అడుగడుగునా వెయిపట్టుకుని అవుతూ వుంటాడు. వయసు మిారినవాని రచన క్షానదృష్ట్యా, విద్యాపాటనం దృష్ట్యా గొప్పచే కావచ్చు. కాని రసదృష్ట్యా మ్యాతం సరితూగదు. కాబట్టీ యావనందాటిన తర్వాత మానవుడు రససృష్టి చేయ టానికి పూనుకోవటం మంచిదికాను. ఒకానొక వయఃపరిమితి చాటిన తర్వాత మానవుడు కావ్యంగాని, నవలగాని రాయ కూడదు, అవకాశం వచ్చినప్పుడు వినియోగించుకోవటమే మన క_ర్తవ్యం. మువలితనం దుఃఖాల్ని సమకూశ్చే సమయాం; అటువంటప్పూకు పాఠకుల్ని ఆనందపరి చే (ప్రయత్నం చెయ్యటం
వృధ్యాశమే కొతుంది.. ఎ=ాశరత్‌,
ర్‌2
22 భాదపదం 1986. మంటూ ... “మామూలు జనంపట్ల మనకు శ్రద్ధ తక్కు_.వ. సమారాధనసంద ర్భాల్లో వాళ్ళకువై ట(_పాంగణంలో ఉలవీండి మతమే పంచి పెట్టించి, * లడ్డూలు మొదలైన ఏలు వైన పిండివంటలన్నీ గొప్పవాళ్ళనబజే వాళ్ళకోసం అట్టి విడతాం...” అంటూ ఫూజనీయుడైన రవిళాలు కానిన వాక్యం ఉదవహారించానవ్స వీ లేఖలో. ఆ వాళ్యం వివడానికి ఇబాగానేవుంది. అది కానినవారి కచార్యం (పస్ఫుటంగా కని విస్తూనేవ్రంది. కానివా_స్తవిక దృష్ట్యా అది చాలపారళామైన సుళిమణ, (పఖ్యాతి, సంస్కారము గలవాళ్ళకి _లడ్డూలే శావాలి. సుళిమీత సుకుమూర హ్మాయయానికి శలవిండి ముడ్డ
118 శరణ్‌ ఉత్తరాలు “పెట్టి తినివించావంకే అది అతనికి కడువులో ఎంత గడబిడ వేస్తుందో నీకు తెలుసా! ఇళ సాధారణ జనం మాట. ఈ రోజుల్లో వాళ్ళకు శా(త్రిపూట లడ్డూలు ఎక్‌్రాడనించి తెచ్చి పిడతావో చెప్పు, వాళ్ళు ఈ రోజుల్లో జేలపిండి తినే బతుకు తున్నారు; పెద్దవాళ్ళు బొతున్నారు. కాదంటావా ఒక ఉడా హరణ చెబుతాను. కొంతమంది సాధాాంణ జనులు నీవంటి నలుగురై దుగురి ఆశ్రయం సంపాదించి, రైల్లో మూడోళ్లాసు విశ్రైవిడిచిపెళ్లుసి వాళాత్తుగా రెండోశ్తాసు పెళ్షైలో ఎక్కాం రనుఫో. ెందుమూడు గంటలు అక్కడే కూర్మ్చోనిచ్చిన తరువాత తెలుస్తుంది తమాషా. ఆ ికశ్తైులో వుండవలసిన రీతిగా వ్రండటానికి తగినఓవిక, (పవృ త్తి వాళ్ళకు వుంటాయా! లోపల పడకటింట్లో కూచుని లడ్డూలు ఆరగించటాని! యోగ్యతవుండాలి. అ యోగ్యతను ఆర్టించుళో వాలి. ఈమాశే అనేక బేశాలలోని అలోచనాపరులు చెప్పియున్నారు. ఆ మాట నువ్వూ అంగీకరిస్తావు. తేశపో తే లోపలి దరవాజా తెరచి శ్రండటంభూచి అఆబైటి పాంగణములోని జనం గందరగోళంగా వచ్చి మిదపడిలే మనం (బతుకుళామా! కాబట్టి అ మాట వుదా_త్తమైన జే, శాని మళ్ళీ యెష్పుకూ
చెప్పకూడదు.
క్‌ రల్‌ 4 ఫొల్లుణం 1380. మంటూ... ని కొ ల్త్‌షతిక టరియంట్‌ నాకు ఇంవిస్తూ ఉండు. నీ వ్యాసం (పచురితమౌాళుంది చదువుజాం అని
శరత్‌ ఉలత్తకాలు 9 చాలా కుతూవాలంగా వున్నాను, సాహిత్య రంగంలో నువు నాకు అప్పుపడీవున్నట్టు రాశావు. ఆత్ససంయమనం తప్ప నువు నా దగ్గర నేర్పుకొన్నది చాల ళొద్ది. అప్వుమాట నా శీమీా జ్ఞాపకం లేదు. కాని నేను నీ కొకసార చెప్పాను, శేవ లం రాయటమే కష్ట్ట్యమెనపని కాదు. రాయ'నండా ఉండటం కూడా వాల కష్టమే. అనగా లోపలి అవేశు, ఉధ్భృురం అన వసరంగా న్మివ్ప యోజనంగా మైటికి ప్రివపాంచకూడదు. సర్వాంశాలూ పాక "నికి విశదంగా ఉండేట్టు చేయాల్సిం అ, ఇంకా మనం చెప్ప” విషయాల్ని గురించికూడా అతడు తన అభిరుచుల్ని భా వాల్చి బుద్ధినిబట్టి గ్‌ ఏహించ గ లిగేందుకున్న్నూ మన రచనలో అతవకి అవకాశం ఇవ్వాలి. సీ రచనలో అటు వంటి సూచనలు, అవకాశాలు వున్నాయి. శ్రీ, గారు తన వుస్తకంలో మకణిస్తూన్న ఒకానొక కురవాని తల్లిదం డు్రల్నె అనేక పేజీలలో వడివీంచాడు. పాఠకుడు విస్తుపోయి చూస్తూ వుంటాడుగాని ,.. అతనికి కన్నీరు కాన్చే అవసరమే "లేకండా పోతోంది.చనలో అటువంటి ససయమనంలేకవో తే సాహిత్యం ెడిపోతుంది. హోస్యరసవియుడు. (శ్రీ... వాబు చకటగానే రాస్తాడు-చక్క-గా రాయకుండా ఉండటం అత నికి తెలియను, నిజానికీ ఆయన గొప్ప రచయితే శానిఅలా సూఇ్యార్థంగా రాజే సేస్ప ఆయనకు అలవడలేదు ఈ సం గతి ఆయన వు_స్తకం చదివినత ర్వాత నీకు గెలిక్ష వుంటుంది, ఒక్‌ విధమైవ అసంయమ విధానమే కనిపిస్తూ వుంటుంది.(శ్రీ॥ -=- గౌరి రచనలలో కుర్రవాడు బాగానే రాస్తాడు సీదేశాలు కుడా వెళ్ళి వచ్చాడు, కాని ఈ రహస్యం అతడు గుర్తించ
190 శరత్‌ ఉత్తరాలు "లేదు. అతని రచనలలో పాశ్చాత్య పద్ధతులుంళే అరుచికర మైన గద్దదభ క్రి ఒకటి _పకటితమాతూ వుంటుంది. చానివల్ల పాఠకుడు ఉల్పీడితు డొతాదు. ఈ సందర్భంలో మా మామ య్య జ్ఞాపకం వస్తున్నాడు. ఆయనా, నేనూ వైనవుల ఉత్సవం ఒకటి చూడ్డానికి 'శ్రీఛామపట్నం వెళుతున్నాం. అ ఉశ్చవ ములో వైస్ణవ స్వాములిడ్చే ప్రసాదం వుచ్చుకుంకు తన కున్న అఆన్లువ్యాధి నయమౌతుందని మా మామయ్య వ్‌శ్యా పం. న్రీమరు దిగటంతోజే 'హోి అంటూ లేచాడు.భయపడీ పోయిన ముఖంతో ఒక శాలు ఎత్తి... ..,
“*వమిశేమిటి 1 అని అడిగాను.
“భక్రీభావంలో నిమగ్నుడినై పోయాను”
భక్తి లేనట్టుగా కనిపిస్తే తన అమ్లవ్యాధి ఎక్కడ నయం గాకుండా పోతుందోనని ఆయన భయం. *దోలా” కూడా విజేశీయ పద్ధతిలో శాసించే, కాని అందులో అనవ సరమైన భక్తీ విహ్వాలత లేదు. నిరుపయోగమైన దీ శివ రణలు లేవు. ఈ రచయిత కూడా విజీశాలు వెళ్ళివచ్చిన వాజే కావచ్చు. చాలా విషయాలు శెలిసినవాడే. కాని ఊరికీ పాఠకునికి అంళాచెప్పేద్దామన్న వ్యాకులత ఎక్కడా శనివించదు. ఎవరైనా సవాలుచేసి ఫలానా రచనలో అఆ వ్యాకులత ఎక్కుడఉందో చూవీంచండి” అని నిలవదీసి అడిగే ట్టయితే మనం చాని!ి “అలా చేల త్తి చూపించటానికి వీల్లేదు. పాఠకుని మనస్సుళీ అవగతమౌతుంది అని మాతమే జవాబు చెప్పగలం. శ్రీమతి... జీవి నవలలో వేచాంత వివయాలు, ఉపనిమత్తులు, వురాణాలు,
శరత్‌ ఉత్తరాలు శ్రేవ్లి1 శాళిదాసు. భవభూతి _ చాలమంది. వంతులు వేసు కుని గందరనోళంగా వేస్తూవుంటారు. పది పంక్తులు చదివే సరికి రచయ్యితి మనోభావం మనకు అర్ధం కొత్రుంది: *మిీా రంతా చూడండి. జీ నెంత పండిశురాలినో ఎంత చదువు కున్నానో, ఎంత విజ్ఞనినో ...” అని.ఈ అహంభావం అంతా అణగీపో వాలి. గొప్పభావం, గొప్పతత్వం, నొప్పఐడియాఇవి అవలంబనంగా ముందుకుపోవాలి. జీవితంలోగాని సాహి త్యంలోగాని వర్షం కురుస్తుంది, ఆకులు అల్లల్లాడుతాయి; ఎ్మరని పూలు, నల్లని నీళ్ళు, తోడికోడళ్ళ పోట్లాట, అత్తా కోడళ్ళ పరస్పర [కౌర్యం,కళాకుశలుని యింట్లో అలమారలు, సోఫాలు, దీపాలు, ఒకమూల దంజెంమూాద వేలాజే చీరలు... వీటన్నింటిని గురించి రాసే రోజులు పోయాయి. వాటి [పయో జనమూ అయిపోయింది. ఇప్పుడూ వాటిని గురించే రాయటం సాహిత్యాన్ని వంచించట మే. నువు ఇటువంటి వేమా రాయను నేనుగమనించాను.అందువల్లా, ఇంకా అనేక యితర కారణాల వల్లా సీ రచనలంశు నాకు చాల అభిమానం-రచయిత హృద యంలోని సామాగిఅంతా రచనలో ఒక చకటాని పూవు లాగ పాఠకునికి పస్ఫుటమైనప్పుడే ఆ రచనలో జీవం వుం టుంది అని నువు చెవ్పీనమాట యచార్థం. ఇప్పుడు వంగ ఛామలో _పచురతహాతూన్న ఫు _స్తకాల్లోని నాయికొనాయ కుల చరిత అంతా ఆయా రచయితల స్వకీయ జీవితాలే నని పాఠకులు భావిస్తున్నట్టు నువే నా కొకసారి చెప్పావు. అందు చేతనే జే సీనాడు సద్దన సమాదంలో అపాం కేయుడినై నాను.
అా==కీ ర
ఫ్‌శీ
4 కార్తీకం 1988 మంటూ.. దేశాన్ని ఉద్ధరించదలచినసు భాష్‌ చం(దుని సమితివారు నన్ను ఎలాగైనా అవమానించటానిశే భూస్తు న్నారు. మా ఇంటిముందునించి పోతూ “సేమ్‌? *పేమి అంటూ శీకలు వేశారు. కిటికీలోంచి బాగ్గుపొడి నా ముఖం మిదికీ విసిరి వెళ్ళారు, మరొకసారి సమికివారు పన్నె౦డు గ్యురాలుకట్టిన బండిమిద నన్ను "రండు మైళ్ళు ఊచేగించి జాగ్గుపొడికేమి భయపడవద్దు. అదంతా 'మాయ'” అన్నారు. వమైనాగానీ రూపనారాయణ నదిబడ్డుకే నడిచి ఇంటికొచ్చే శాను. “విముక్తుడై న వ్య _క్రికి వ్య క్రిగతమైన ఆశలు వుండవు” అక 1106౮ ౧20 388 ౨౯౬౧౧21 1౧ ర౯" అన్నాడు అర విందపోబు, ఆమాటలోని సత్యం అవగతం శావటానికి నా కెంతోజీవు పట్టలేదు. బాగ్గుపాడికి తై పన్నెండు గ్యురాల బండికీ శై, "శేమృపశ్న చదివి నువు ఆనందించినట్టు రాశావు. నాకు చాల సంతోషం. “*వయెనా చేస్తాను, కంవుగొక్షు మాటలే రాపానుో ఈ రకమైన మనోభావం ఆధునిక సాహిత్యంలో శేర్యదీయమైన ఆభారంగా లేదు. అందుకు
గాను అటువంటి *మాదికి ఒకటి చూవీంచాను. ఎక్‌ రథ్‌.
ఫ్‌5్‌
సామ కాబేడ్‌, పోస్టు పాని తాన్‌. వ్‌ల్రీ ఛ్యాదపదం 1989, మంటూరామ్‌! సీ వ్లుస్తకం, చిన్న ఉత్తగం చేరాయి. నిన్న పగలు, రాతి చదివి ఫ్పుస్తకం పూర్తిచేశాను. వుస్తకం
శరత్‌ ఉత్తరాలు కేకకీ చాలా 'జౌగుంది. కానీ కెండు పొరపాట్లు చేశావు. భారత "జీశంలోని నగొప్పనొప్ప సంగీత పాఠకుల ఇఉర్లలో నా ఇరు ఎక్కడా లేకపోవటం చూచి చాల విచారించాను, అయినా నువు ఈ పారపాటు బుద్ధిపూర్వకంగా వెయ్య లేదనుకుంటాను, వదో ఏలుపడక అటువంటి పొరపాటు చేశావనుకుంటున్నాను. ఇకముం.దైనా. డాన్ని సరంిదిద్దుకోగలవని ఆశిస్తున్నాను, రాయబహదూర్‌ మజుందార్‌ వహోశయుని 'రాంగా జహా మూటో మూటో మూటో”ను కూడా నువు వుళ్లేణంచ చేదు. ఆపని కూడా చేస్తే బాగుంజేది. ఆయన కిప్పు డెంత విచా రంగా వుంటుంది! ఇంతవరకు వృుస్తకంలోని పొరపాట్లను గురించి చెప్పాను. నీ కన్సర్దుకు వేను పహోజరు కాలేశ పోయాను. శరీరం అస్వస్థతగా వుండటం మొదటిశారణం. మరో కారణం ఏమి టంహె... _పతియేడూ మేదినివురంలో వరద వస్తూ వుంటుంది. నరదల్ని నిలువగించే యేర్చాశ్లుమో (ప్రభుత్వం చెయ్య లేదు; వెయ్యదు. ఈ వరద "బీళానికి ఒకటాక్సు (పన్ను)గా తయా రైంది, ఈ విధంగా పతియీకూ ఆ వరదకోధితులకు సవా యం వేస్తూ వున్నందునల్ల (ప్రయోజనం, వమిటి! గట్లు సరిగా పోయించి వరదరాకుండా ఆవువేయించండని పభ ళ్వానికి విజ్ఞాపన చేస్తే జైల్లో వేసారు. అ వరదహాధితులకు మిగతా _పజలంతా సహాయం చెయ్యటం తిండిపెట్టటం, బట్టలివ్వడం వారి మహాక_ర్తవ్యం అని (ప్రభుత్వానికి "తెలుసు. వాళ్ళ యిళ్ళలోకి కూడా నీళ్ళు వస్తాయి. పదాానది ఒడ్డునే వ్‌ళ్ళంళా ఎందుకు కావురం వుంటారో నీకు తెలుసునా!వర్షో
1క4 శరత్‌ ఉత్తరాలు శాలంలో తమ యిళ్లు, వాకళ్ళు కొట్టుకుపోవాలనే,.. అటు పశ్చిమ పాంతంలోవున్న గృవాస్థుల దగ్గరనించి రూపాయలు కా జెయ్య్యాలనే- అంతకంటే వాళ్ళకు వేశేఉభ్రేశం ఏమి "లేదు. ఈ విషయం నువూ కాదన లేవు. ఈవిషయంలో నీకూ నాకూ మతభేదం వున్నట్టు నాశేమిా అనుమానం లేదు. నువు బుద్ధిమంతుడివి; నిజం కెలుసుకోగలవు. నువు విజేశాలు వెళ్ళనున్నట్టు పష్మతికలో చదివాను. నీ విచేశయాత నిర్విఘ్నంగా కొననాగుగాక! నీ ఉత్హేశం సఫలమౌగాక! నేను ముగలివాడినైనాను, నువు వచ్చిన తరు వాత నేను నిన్ను మళ్ళీ కలుసుకో లేనేమో. ఎల్లప్పుడూ నీ సుఖాన్నే ఆకాంవీన్తూ వుంటాను. మిరంతా శేమ మేకచా! నచ్చే భాద్రపద మాసానికి నాకు 5) వళ్లు చాటు శాయి. కార్తీకంలో ఒకసారి వచ్చి మిమ్థుల్ని. కలుసు కుంటాను. --శరత్‌, ర్‌ట్రి సామాకాబేడ్‌ , పాని తాన్‌ పోస్టు 6 ఫాల్గుణం 1988. మంటూ...నీ ఉత్తరం, టికట్టు, 3ండదూ చేరాయి. కన్ఫ్సర్దుకు హాజరు కావటానికి నాకు తీరికలేదు. సీ ఉత్తరం వచ్చాక ఎలా వెళతాను! నువు విచేశయాత్ర 'వెడుతూన్న సందర్భంలో మిత్రులు వర్చాటు చేస్తున్న ఉత్సవంలో
క్రి శరత్‌ ఉలర్తరాఅు 195 పొల్లొనటానికి గురువారంనాడు రావాలనే కోరుతున్నాను. శాని ఇక్కడ బెంగాలు-నాగపూర్‌ న ల్వే వార్‌ళాళ్‌ చేస్తు న్నారు. రైలు బయలు "జీరుతుందో లేదో చెప్పలేం. ఒకవేళ శైలు బయలుచేరినా అది హవడా చేరేసరికి వడొనిమిది గంట లకు తక్కువకాదు. నైలు బయలుబేరకచేవోతే చేశే "జీమిటి! పోనీ కంటితో చూడాల్సిన అవసరం వముంది 1 చెవులతో వినాల్సిన అవసరం వీముంది! ఇక్కడనుంచే హృదయపూర్వకంగా ఆశీర్వదిస్తాను. నీయ్యాత నిర్విఘ్నము, సార్థకమూ అగుగాక | నొ అరోగ్యం వమిీ అాగుండటంలేదు. శరీరం శిధి లమూ, జీర్ణమూ అయిపోతూవంది. *'మేర్‌ పరశ్‌ * యొక చివరిభాగం చాల మధురంగా వుంది. (పపంచాన్ని సాను భూతితో చూడ్డం నేర్చుకున్న తరువాత అప్పుడు (ప్రపంచ వ్యవహారాల్ని గూర్చి శాయటంలో ఎంత వ్యధ, అనందం వుందో ఈ వుస్తకం చదివాక అర్థమౌతుంది. నీ శెష్పుడూ వవో పనిపాటలు వుంటూనే వుంటాయి. సీకు తీరిక వుండదసలు. అయినా విజేశాలనించి తిరిగి వచ్చాక మళ్ళీ నువు వవేవో రాస్తూ వుండాల్సించే. రచనాకొశలాన్ని, శిల్చచాతుర్యాన్నీ ఇంకా నువు ఎక్కువగా సమకూర్చు శోవాలి. శేవలం రాయటమే కాదు, రాయకుండా వుంటే జీర్చుకూడా లక్టించాలి. చాన్ని అర్జించుకున్నప్పూడు ఆ నిశిత మైన హృదయం బహు ముఖాలుగా చెప్పదలచుకున్న డాన్ని ఇాంతంగా, గంభీరంగా, సూచ్యార్ధంగా చెప్పగలవు. ఈ జీర్చు నీలో మధ్య మధ్య కనిపిస్తూనే వుంది; కాని అశ
196 శరతీ ఉత్తరాలు డకటాడ నిన్ను నీవు మరచిపోతున్నావు, పాఠకులకు ఓపిక తక్కు-వ. నూరామడల మెళ్తుకిి- స్వళ్షానికి పోవటానికి కూడా వాళ్ళు ఇష్టపడరు. నరకానికైనా సళే వాళ్ళకు దగ్గరచారి శావాలి. ఈ పషయం జ్ఞాపకముంచుకోట మే సర్వోత్కెబ్చష్ట మైన రచనాకెశలం. సీకు నా ఆశీర్వాదాలు. శరత్‌. ద్‌? సామళాబేజ్‌, పాని శాన్‌ పోస్టు, 88 ఫాల్లుణం 1988, మంటూ! నీ ఉత్తరం చూచుళొని ఎంతగా సంతోమీ౦ చానో ఏివరించలేను. నీకు నావై చాల శద్ధవుంది. నన్ను నువు ఎంతగానో (ీమిస్తున్నావు. అంతిమా తంకూడా "నేను "తెలుసుకో లేకపోతే ఇక నా కీ ప్రపంచంలో తెసించేమిటి! నిన్ను విబేశయాత పంవిస్తూన్న సందర్భంలో సమా "వీశమైన మిత్రులంతా ఏమేమి వాక్యాలు పలికారో ... అంతా విన్నాను. నువు విజేశయా[త వెళుతున్నావు. శాని తొంద రగా తిరిగి రావాలి సుమో! నువు దగ్గరలేవు అన్న భావం కిలిగినప్పుజెలా నాకు చాల బాధగా వుంటుంది.
“*ముసేర్‌ పరళ్‌” యొక్క- మూడోభాగం నా కెంత అనండాన్ని ఇచ్చిందో పైకి చెప్పలేను. నిజయెన దుఃఖాన్ని, నునోవ్యధను అనుభవించి (ప్రపంచ (శ్రజలంళా చివరకు ఎలొ ఐక్యం కాగలకో సీ వుస్తకం చివరిభాగంలో చాల సహజంగా సెరూవిత మైంది, ఒకవ్య్టక్తీ యచార్థమైన దుఃఖజీవిళాన్ని నువు
శరలళ్‌ ఉత్తరాలు 197 చాల బాగ చ్చిత్రించగలవు, కాని ఆ చ్మితించటంలో ఇతో ధిక కౌశలాన్ని నువు అలవరుచుకోవాలి. మా నాన్నగార్ని జీను స్వయంగా ఎరగను. కాని వారు మానవువి పవృాదయ "జీదనను సానుభూతితో అర్ధంచేసుకోగల గొప్ప గొనుభనజ్ఞులని వారి ఆంతరంగిక మి తులొకరు చెప్పగా ఏన్నావ; అ సంహ రమే నీకు కూడా సంకమించి వుంటుంది. అది నీ హృద యంలో అనుభవ పంపాకంతో పరిపూర్మత పొండాలి.
నా ఉత్తరాలు ఎన్ని కావలిస్తే అన్ని పకటించవచ్చు.
అందుకు నా అనువుతి ఇస్తున్నాను. నీ వంశే నాకు మిక్కిలి జము. నిన్న మొన్నటినించి శాదు, చాల రోజుల౨౦చీని,.నీ ఇన్ట మితులతోసహో నచ్చి అనాడు మా యింట్లో అల్లరిచేసి, పూరీలు తినిపోయిననాటి నించీని. నీకు దీ రాయి రారోగ్యములు వచోకూరుగాక ! నీ జీవి తము సార్ధ్థకమొగాక! ఇవే నా వృాఢడయపూర్వ శాశీస్సులు. ఎాశరలత్‌,
ద్‌8 సామతా బేడ్‌, పాది కాస్‌ పోస్టు, భా దవదం 1985,
మంటూ ! చాల రోజులనించీ నీ ఉగ్తరానికి జవాబు రాయలేదు, నీకు చాగా కోపంవచ్చి వుండవచ్చు, అనాడు థియేటర్‌ రోడ్డుభోవున్న యింటికి వచ్చాను. కాని నువూ లేవు, మూ వమామగ్య్యూ లేదు, దొరగారి౨ి అడగటం బాగుం టుందో వాగుండదో నాశేమో తోచలేదు. నాతోపాటు ఒక
128 శరత్‌ ఉత్తరాలు
సత్చురువుడు కూడా వచ్చాడు, ఆయనకు దొంల యిళ్ళకు వెడుతూ వుండటం అలవాటు, ఒక కార్టమాద జరునాసి లోపలికి పంవించాలనీ...నొరు తెరచుకుని అలాబవైట నిల్చుంశేు ఆయనకు థోపఫం వస్తుందనీ, అ సత్పురుషుడు చెప్పాడు. కాని కాస్హేమి దగ్గర లేకపోవటంచేత ఇంటికి తిరిగి వచ్చేశాను.
ర్మాతికూడా మళ్ళీ నీ *'దో భారాలో అనేకచోట్ల చదివాను. వదో అవహేళన పూర్వకంగా చదివే వు_స్తకం శాదది, నిజంగా వుస్తకం చాలా వాగుంది. త్మీవంగా మనసు జొనిపి చదవాల్సిన వుస్తకం. కాని ఈ రోజుల్లో (ప్రశంసా పాతం కలిగినంత విలువ చానిలో "లేడు, ఎందువల్ల నంశేు... ఈ రోజుల్లో ఎవరి ;హటకైై లే ఏలువవుందో వాళ్ళే దీన్ని అగారవన పరుస్తున్నా టి, కాని నా మాటమిద విశ్వాసంవున్న వాళ్ళందరితోనూ చెజుతాను: *మంటూ రాసిన "ఈ వ్పుస్త శాన్ని శ్రద్ధగా మొదట౦ంచి చివరవరకు చదవండి” అని. నేనుకూడా కలంపట్టి రాకవాడినే. కాని నే నిదివర కెప్పుడూ అలోచించి వుండని అనేక కొత్త విమయాలు నీవు _స్తకంలో వున్నాయి.
“భారతవర్ష” 190క5 'జ్యేన్టమాస సంచికలో *చాకర్‌" కథ చదివాను. చిన్నకఫెరా క్ని దృష్ట్యా అది చా శాలేదు. కాని ఒక్క విషయంలో మూత్రంనీ (ప' భా కనిపిసోందాా సంభాషణ (శ్రమంలో,కథలు రాసేపద్ధతిలోజీక్పు, ఈపుందర మైన సంభామణ (క్రమం--ఈ ఆ0దడూ సీలో సమ్మిళితమై పరిపక్యం "చెందినప్పుడు నువు మంచి సాహిీపరుడి వాళానవు.
శరత్‌ టి ర్తరాలం జో ఓక్య-విమయంమరచిపో వద్దు. రాస్తూ వుండటం ఎంత కష్టమో రాయకుండా అఆగటంకూడా అంతకష్టం. శాని అది ఒకరు నేశ్చేదికాదు. నువ్వే స్యయంగా నేర్చుకోవాలి, నువు చాన్ని బహు స్వల్చ్ప కాలంలోనే జేర్చుకోగలవు, నాకు తెలుసా సంగతి. ఇవాళ నిన్ను ఎగతాళి చేశేవాళ్ళంతా శీవు సత్యాన్ని "తెలుసుకో గలుగుతాప నేను వెళ్ళిపో వాల్సిననోజు వసోంది. శాని నామాట మూశం నీ కెప్పటికైనా జ్ఞాపకం వస్తుంది. “శరచ్చంద్‌ జాక్‌ గాల్స్‌వర్ష” అనే వ్యాసం చది వాను. గాల్స్‌ వర్టీ చవై తే విన్నాను. కాని అతని వ్రస్తశా లేమి నేను చదవలేదు. కాబట్టి అతనికీ నాకూ పోలిక "లేమన్నా వున్నాయో లేవో నాశేమా తెలియదు, వ్యాసంలో నన్నుగూర్చిన (ప్రశంస వుంది. గాల్స్‌వర్టీ రచనలలోనించి ళొన్ని వ్యాసాలు ఎత్తి రాశాను నాశేమా అర్థంకాలేదు. బసుకః ఈ అ, *** బాబు గాల్స్‌ వర్టీ వున్తకాలు చదివి వుంటాడు, గాల్స్‌ వర్చీ నొప్పనొప్ప విమయాలే రాసివ్రంటాడు, అవి చదవటం వల్ల మనిషికి జ్ఞానం కలుగుకుంది--అంతే ఆ వ్యాసంవల్ల నా కర్థమైనదల్లా, అమా యి ఎప్పుడూ వదో దుఃఖంగానే ఉంటోందని రాశావు, అ మాటకు నేను చాలా బాధపడుతున్నాను. మన సమాజంలో శ్రీఅయి వుట్టటమే ఒక శాపం. చానినించి విము_క్రి పొందటం అసంభవం. అనాడు బర్‌ కెండ్‌ రసెల్‌రాసిన *శ? 0౮61106 01 51103000” అన్న వుస్తకం చదివాను, వుస్తకం చాలా శశినంగాఉింది, గణితశాస్త్ర పరిజ్ఞానం లేశపో తే వమయాన్ని
కేథి0 శరత్‌ ఉత్తరాలు అర్ధంచేసుకోవటం చాలాకష్టం, నాకూ అర్ధ ౦శాలేదు, కాని రచయిత శక్తికీ, తెలియనివాళ్ళకు తెలియజెప్పేందుకు అతడు చూవిన ఓర్పుకు నుగ్ధుడినై నాను. "కెలియనివాళ్ళపట్ల అతని ఇంతో కరుణ. పాపం వాసృకూడా కొన్ని విషయాలు "కెలుసుకుంటే బాగుండునే అన్న ఆమన ల₹ోరిక పతి పంక్తి లోనూ వ్య _కమౌాతూ ఉంటుంది. నిజంగా పండితుడు, జ్జాని అయినవాని రచనలకూ ఏదో గడబిడ చేసేవాళ్ళు రచనలకూ ఎంత కేడా ఉంటుందో బెకొటాండ్‌ రసెల్‌, హెచ్‌, జ. 'వెల్సు రచనలు చదివి తే బోధపడుకుంది. పెద్దపెద్ద మాటలు విసురుతూ (పఫలాపాలుపోళతారు చాలమంది రసె”్‌ రాసిన “అగి క640160%” అన్న వు స్తకం కొన్నాను. నేవు చదువు చానునుకుంటున్నాను. ఒకవేళ వచ్చేసంవత్పరం నేను విబేశ యాత బయలుచేరేట్టయిలే శేవలం ఆయన్ను చూట్టానిశే 'వెళళాను.
ఆనాడు చాలమంది యువకులు నచ్చారు; నీ *మనేర్‌ పీక్‌ ను ఎంతో గొప్పగా (ప్రశంసించారు. చాని విషయమై జీను అన్నమాటలన్నీ యదాబ్దాలే నన్నారు. నాకు చాల సంళోవం అయింది. ఇ
మామయ్య ఎలా వున్నాడు! ఈ సమయంలో నువు ఎక్కడ ఉన్నావో సరిగా తెలియు, అందుచేత ఉత్తరాన్ని మి నూమయ్య చికునావాకు పంవుతున్నాను ఉశ్తరం నీకు జేరగలదని ఆశిస్తున్నాను, నీకునా ఆశీస్సులు,
అటో[గాఫ్‌ నేనే ఒకనాడు స్వయంగా నచ్చి యిస్తాను పాలెయ్య లేదు, శరత్‌,
ర్‌0
సామతాబేడ్‌, పాని కాన్‌ పోస్టు, లికీ=6...1985, మంటూ!నీ ఓరుమిద వమి వారంటు వచ్చిందని నువ్చ ఖై రాగుల్లో కలిసిపోవటానికి! చాలుచాలే. ఈ ఉత్తరం భూచిన తశుణమే ఇక్కడికి బయలుబేరి రా. నాలుగురోజు లుండి మళ్ళీ కావలి స్తే వెదుకువుగాని. నాకు చాల అనుభవం వుంది. నామాట వీను. నేము అంతవయస్సులో వున్నప్పుడు నాలుగుసార్లు సన్యాసం వుచ్చుకున్నాను. అ చాయల ఈగలు దోమలు చాలతక్కువ అనుకుంటాను. అవి కుట్టి తే సహించే శాహశతు హిందూ బేశస్తుల కేగాని మరిం కెవరికీ అంతసామర్థ్యం లేదు, నామాట విని వెంటనే వచ్చేయ్‌. నువు వచ్చిన తరువాత ఈ వర్ధాకాలం పూర్తికాగానే ఉత్తరభారతం, దశ్నీణ భారతం చూచిరావటానికి వెడదాం. నువు తోడు లేక పోతే నాకు సరిగా మర్యాదలు జరుగవు, అన్నపానాదులు కూడా సరిగా దొరకవు. నువు ఎప్పుడు బయలుజేరి వచ్చేడీ ఈ ఉత్తరం చూడగానే జవాబురాయి. జీను స్టేమనుకువచ్చి
కలుసుకుంటాను, వారేన్‌ బాబు ఒకానొక చెట్టు ఆకుతీసుళొచ్చి మనముస్థ్హ మోద రుద్దుతాట్ట, వెంటనే మనకు రకరకాల పూల వాన నలు అనుభవంలోకి నస్తాయట. అత డీ విద్య అరవిందఘోష్‌ వద్ద ేర్చుకున్నాడని ఉన్‌ వంద్యోపాధ్యాంవ్‌ అంటు న్నాడు. నువు వచ్చేటప్పుడు అతని వద్దకుపోయి ఆ విద్య “శర్చుకురావటానికి ప్రయత్నం సెయ్యి... అతడు వెంటనే
188 శరల్‌ ఉలర్తరాలు ఇెస్పడు. నువు అతన్ని ఒకపట్టాన విడిచి పెట్టకు. అతన్నీ, అతని ఆకునూ వీలైనంత నొప్పగా పొగుడుతూ, ఫవుస్తకం ఒకటి చేతవుచ్చుకుని అతనితోనే తిరుసుతూవుండు, అయ్యో ఈ వు_స్తకం ఇన్నాళ్ళనించీ చదవనే లేకపో తున్నా నే-అంటూ, అప్పుడష్పూడు విచారం వెళ్ళగక్కుుతూఫుండు. ఈలోగా ఎలా గై లేనేం ఆ విద్య అతని దగ్గరనించి సం్గగహించ గలుగు శావు, ఉత్తరభారత చేశ సంచారం వెళ్ళినప్పుడు అది మన శెంలైనా ఉపకరిస్తుంది,
అనిలవణబాబు మట్టిని పంచచారగాకూడా మారుస్తా డట. ఆఅ మాయ ఎక్టువసేవు వుండదట. అయిశా అయిదారు గంటలవరకూ చూడ్డానికీ, రుచికీ పంచడారగానే ఉంటుందట, నువు ఈ విద్యకూడా నేర్పుకురావాలి సుమో! ఒకచేళ పర 'జీ;0ంలో పైనాలు అయినవ్పుడు అక్కడి బాటసారులకు ... అర్భమైందిక దూ! నువు డాస్నికూడా 'నేర్చుకురావటం అవ సరం, అనిలవణహవాబు చాల వెం్తని మనిపి. మంచివాడు, సీకడి నేర్పటాని కతడు అభ్యంతరాలేమైనా వెప్పేట్టయితే డ్‌య్య్యూల భూళాల కథలు చెన్చు. ఒక దయ్యాన్ని నువ్పు కళ్ళారా చూచినట్టు శపథపూర్వకంగా ఇెవ్చు. ఇంశ్తేంపరనా లేదు. ఆ విద్య నీకు కరతలామలకం అయిన. ఈ అిండు విద్యలూ నేర్చుకుని వచ్చేట్టయిలే మన య్యాతలో వీ మ్మూతమూ కష్టపడ నక్క-న్లోము,
చాల రోజులైంది నిన్నుభూచి. చూడాలని చాల కళూహలంగా వుంది. సీపాట వినాలని కూడా ఆతృత పద
క) శరత్‌ ఉత్తరాలు 188 తున్నాను. ఎప్పుడొస్తావు! వెంటనే జవాబురాయి. సీకునా ఆశీసులు,
ఆ విద్యలు తప్పకుండా నేర్చుకుని రావాలి. అనేక సందర్భాల్లో అవి మనకు ఉప యోగిస్తాయి. వ్‌మైనా నువ్చు లొందరగా బయలుజేరి రావాలి, సన్యాసి అయిపోవటం ఇాల అసవ్యూ మంశే, నామాటనమగ. నేటి ఈ (పపంచ ఫ్టిలో సన్యాసి అవటంలో ఆనందం వమి లేదు; ఎప్పుడు వస్తావో సరిగారాయి.
శరత్‌, 60
సామళాబేడ్‌ , పాన్మితాన్‌ పోస్టు శీ ఫాల్గుణం--188'7. మంటూ! సీఉ త్తరం చేరింది. మొదట్లో నే రాకావు,'రోజు రోజుకూ మీరు నాయెడల అపసన్ను లై పోతున్నారు?” అని. అ్మపసన్నత అంశ విర క్తి అనే అర్థం అయిశే...+ జీను లప సన్నుడను కావటంలేదు, అశే అంటాను. నిజానికి నువ్వంళు నాకు చాల (పేమ. అందుకనే... నేనిక ఎన్నాళో ఇ జీవించను, ఈ జీవితంలో నిన్ను మళ్ళీ చూడలేనేమో అన్న భావం కలిగినప్పుడు నా మనస్సులో ఎంత బాధపడుతూ వుంటానో మిాశెవరికీ తెలియదు. కాబట్టి ఈ పసంగం అనవసరం, జీవి శంలో అనేక దుఃఖాలు కష్టాలు తలవంచుకుని అనుభవిం
చాను. వాటిలో ఇవొశటి,
నీ రచనలవల్ల నా కొక బలం, అశ లభిస్తున్నాయి. శాని ఇప్పుడు నాకు జూల ఇాథగా వుంది. ఆశ్రమ న్వీశాశం
లీక శరత్‌ ఉత్తరాలు
"చేసీ నువు అసలే రాయలేవు (శేమించకుండా, నిందలు అనుభపంచకుండా, దుఃఖభారం మోయకుండా, అసలైన (ప్రపంచానుభవం పొందకుండా ఇతర్హ ముఖతః విన్న విషయ సామ్మాగిలోనే సాహిత్య సృష్టీ ఎన్నాళ్ళు చేస్తావు! ముక్కు మూసుకుని, (పాణాయామం చేసి యోగ బలంతో వమైనా చెయ్యగల 'వేమోగాని సాహత్యసృప్రీ. మాత్రం చెయ్య లేవు, అనుభవ విస్త్పృతిలేని జీవితం వంగ బేశవు బాల వితంతువు లాగ పవ్నితంగానే వుండవచ్చు ; అరంభంలో ఉద్భువించే ఆవేశంలో ఏ కొంచెమో సృష్టించవచ్చు. కాని అది చల్ల బడిన మిదట సర్వమూ శ్రీహీనము, నీరసము, మరుభూమి లా తయిీరౌతుంది. కౌనురాను నీ రచనల్లో విషయాభావం ద్యోతక మౌతుంచేమోనని భయపడుతున్నాను. రచయిత ఆంతర్యం అంళా ఒక సుందర వుష్పగుచ్చంలా (పతిఫలించి నష్వుడె అది సజీవరచన అనిపించుకుంటుంది. నా వుస్తళాల్లోని నాయిశకానాయకులను చూచి వాళ్ళమాట లే నావమూటలని, వాళ్ళజీవితమే నాజీవితమనీ పాఠకులు భావిస్తున్నా శేషోూనాకు 'తెలియదు.అందుకనే నేను సప్టనులసమాజంలో అంపాంశ్తేయుడి టైనాను.అను కుతిగా లోకులు వమేమైనా అనుకొంటూ వుం టారు.అది నామాట,నిన్ను గురించి నేను ఒళసారి ఇలా అనుకు న్నాను, మంటూ కారిష్టర్‌ ప్యాహై రాలేదు, ఇదిచాలమేలే. కుప్పలుకుప్పలుగా డబ్బు సంపాదించ లేదు. వూటార్లలో. ఎక్కి= తిరగడు; మోసర్కింల్సు (ఉచ్భవర్రీయుల)లో శరుపొంద లేడు. అయిలే మ్మూతం తక్కు వేమిటి! వున్నంతలోనే వ్యవ వోరం సాగిపోతుంది, శీవలం సంగీత సాహిత్యాలకు సంబం.
శరత్‌ ఉత్తరాలు కేకి5్‌ ధించినంతవరకు అతడు (ప్రపంచానికి చాల ఇనర్గిగలడు, నిరా నంద (ప్రపంచాని కతడు అనంద నిధి మా కంతే చాలు. మంటూ జేళీశాలు తిరుగురున్నాడు. అకక జేశాలతో, ఆ యా సమాజాఅలో, (పజలతో వంగజేశానికి ఒక మొలని సమకూరుస్తున్నాడు. అందరూ అతన్ని గుర్తిస్తున్నారు, (జేమి స్తున్నారు. అతనితో ఎక్కడికి వెళ్ళినా కావలిసినంత గౌరవం లభిస్తుంది... ఇలాంటి వా అఆశలమిద, ఆనందంమిోద నీళ్ళు చిలిశారు. విస్తృళానందమూ క్తి అపార స్వాతం్యత్య (వ్రియుడు. ఒకరి అనుమతి లేకుండా అడుూనా వెయ్యటానికి వీన్లీని...ఒక దాస్యవు పట్టా వుచ్చుకున్నాడు. అజే ఆయన ముక్తిసాధన మూర్షం. "బీశం, సాహిత్యం-అన్నీ పోయాయి, అచే ఆయనకిప్పుడు సర్వస్వం అయింది. నేనూ చాలా చదువు కున్నాను. చాల విషయాలు మూశాను. చాలపను లేవేశాను, ఈ విమయం మూతం జేను మరచిపోను. అందుకనేఎవంేమి ఇబుతున్నా నమ్థుటానికి సంకోచిస్తూ వుంటాను. కాని ఈ విషయమై చర్చ అనవసరం, నా చిన్ననాటి విషయం ఒకటి జ్ఞాపకం వస్తోంది. మా మామయ్యతో సహో గురుడాసు గారింటి కొకనాడు విందుకు పోయాను. మేము వెళ్ళేసరికి గురు చాసుగారు చాల కోపంతో వున్నాడు. ఆ కోపానికి తలమిద 'వెరటుకలన్నీ నిక్కంజాడిచాయి. ' గంగాస్నానం చేసినంత మ్మాతాన పాపాలన్నీ పోతాయన్నమాట తాను విశ్యసించ నని ఒక విద్యార్థి అన్నాట్ట చానిళో గురుచాసుగారికి చాల కోపం వచ్చేసింది. ఆయన బిగ్గరగా *ీకలువేస్తూ “స్నానం కూడా ఇెయ్యనక్క- న్లేదు. శీవలం ఒడ్డుమూాద నిల్చుని గంగా
186 శరత్‌ ఉత్తరాలు దర్శనం చేసుకుని మనసులో “గంగ గంగి అనుకుంశేనే చాలు తానేశాదు తన వంశంలో వడు తరాలవాళ్ళూ శాళ్య తంగా స్వర్ణంలో సుఖానుభూతిపాందు తారు. ఇందులో లేశ మాశమూ :ంబేహం లేదు. ఈ శా(్రుబద్ధమైన విమయాన్ని విశ్వసించనివాడు వట్టి పాపాత్ముడు”అంటూ లోనికి వచ్చాడు, నా కప్పుడు చిన్నతనమైనా *“గురుజణాసుగారంళశు ఇలాంటి వ్యక్రా+ అనివీంచింది. వారు పూర్వశాలంతో ఎం.వ్‌. ప్యామై నారు. గణితశాస్త్రంలో ఫస్తున ఉ_్తీర్సులెనారు. పెద్ద వకీలు, గొప్ప జడ్జి, విశ్వవిద్యాలయ చెన్‌ ఛాన్సెలర్‌, చాల ధారి శై కుడు, సత్యవాది; ఇతర్గను మోసంచేకే వ్యక్తికాదు. సత్య మని తాను భావించినదాన్నే ఉర్హాటిస్తాడు. అందుకనే ఆయన కంత భోపం వచ్చింది. దీన్నే అంధవి శ్వాసం అంటారు. దీన్నే నానా తర్మ- వితర్యా-లద్వారా, ఉకి పై యుక్కులద్యారా సత్యంగా స్వీకరించాలి. చదువుసంధ్యలు నేర్చినవారె కే చాన్నే మెరుగులుపూసి చెబుళారుుసాధారణులు మామూలు మాటల్లోనే చెబుతారు. అంతే భీదం. అలాంటివారు గురు చాసుగారంకే. ఈ నూటలన్నీ నీకు చెబుతున్నాననే గాని నాకు భయంగానేవుంది. ఎందువల్ల నంశు అశమవాసులు చాల కోపథధారలని అందరికీ "తెలుసు. ఆ,శమవాసులు మాటి మాటికీ తిట్టాస్తారు, కొట్టాస్థారు. వఠ్యశమంపట్లా నాకుఇష్టం ఉండదు, "జ్వేషమమూ లేదు, కోపమూలేదు. ఆ[శమాలన్నీ ఒకే. శూన్యగ ర్భాలు, అదిమ్మాతం నాకు బాగా తెలుసు. ఆశమం మాటశీం! మా లత్య్యం నువు. నువ్వంళే నిజంగా నాకు చాల్నప్రీతి. నిన్ను చూడాలనీ, నీ పాట వినా
శరత్‌ ఉ తరాలు 187 లనీ నీతో చాల విషయాలు మాట్లాడాలనీ కుతూవాల పడు తున్నాను. చాల వృద్ధుడి నై పోయాను. ఇంకా ఎన్నాళ్ళో జీవించను, ఒకసారి ఇక్కడికి రాలేవా!... శర ట్‌
౮1 సామ కాబేడ్‌, పాని తాన్‌ పోస్టు, త0 వైశాఖ 1887, మంటూ! “కేవ పళ్ని చదివి నువు చాల ఆనందించి నట్ట్లురాశావు. నాకుఆహ్లాదం కలిగింది. ఎందువల్ల నంశే-మిరు సాధారణంగా దబ్బున అనందించరు. (ఫవర్తక సంఘంవారు (చంద్రనగర్‌ లోని ఒక సాంస్కృతిక సంస్థ) ఈయీకు తమ తృతీయ వార్షికోత్సవాలకు నన్ను వలవలేను. వు_స్తకం చివరి భాగంలో ఆ,శమౌాన్ని కీ ర్థించవలసిందిగా వారు న్ను కోరారు. కాని చివరకు నేనా పని చెయ్య వేదని తెలుసు కున్నారు. శేష పశ్నలో ఆధువిక సాహిత్యం ఎలా ఉండాలో సూచించి విడిచిపెట్టాను. “వమైనా చేస్తాను. పట్టుదలతో కంవుకొశ్లే విషయాలే రాస్తాన”అన్న మనోభావం ఈనాటి సాహిత్యానికి శీందీయమైన ఆభారంగా లేదు. అందుకుగాను అటువంటి *మాదిరి” ఒకటి సృష్టించాను, శాని ముసలితనం వచ్చేసింది. శ_క్రిసామ స్థ్య్యాలు అంతరిస్తున్నాయి. ఇక డాని జవాబుడారీ యావత్తూ మిామిాటేవుంది. నీరచన లన్నింటినీ (శ్రద్ధగా చదువుతున్నాను. రవీందుడు నిన్ను గురించి ఉత్త రంలో రాసిన అన్ని విషయాలూ నిజాలే. రచనలో వేగం, జొన్నత్యం కనిపిస్తూనే వుంటాయి. అవి సీ సత్యసాధనా ఫలి
188 శరత్‌ ఉత్తశాలు శాలు; తం[డిగారినుంచి సంక్రమించిన గుణఫలితాలు, "తెచ్చి 'పెట్టుకున్నవికావు. అతిసహజములు. పాండువేరిలో కాక కల కళ్తాలో కూచున్నా ఆలే రాయగలవు'
మనమంళా బొద్ధయుగ సంళశానం అని అరవీందుడు "చెబుతున్నాడని రాశావు. అఆ మాట సత్యమే. ఈ సత్యము సీ రచనలో ఉజ్యలతరంగా (ప్రకాశిసోంది. కాని ఇప్పుడే నువు ఛాల జాగ_త్తగా వుండాలి; సంభామణలు ఇంకా చిన్నవిగా వుండాలి. ఇంకా మధురంగా వుండాలి. [సయోజనం లేని అతు రం ఒక్క-టికూడా రాయకూడదు. ఇజే కళాకారుని ఆంత రంగిశ రవాస్యం, చెప్పదలచుకున్న దం'ా "చెప్ప లేకపోయానే అనిపించవచ్చు మొదట. కాని అక్కజే రచయిత పొరపాటు పడుతూవుంటాడు. పాఠకునికి అగం కాలేదని బాగా అర మ య్యేట్టు ఇెప్పాలన్న (ప్రయత్నం'రచయిత చెయ్యకూడదో "తెలిసిందా! మంటూ రచనలలో తర్క-వితక్రాలు ఎక్కువగా వుంటున్నాయి అని అంటున్నారు ఇాలమంది. పాఠకుడు చదివి కొంచెం ఆలోచించుకుని అరం చేసుకోవలసిన అవకాశం ఇన్వకపోశే అతడు తన బుద్ధి పరిమాణాన్ని కెలుసుకో లేడు. ఈ సందర్భంలో నాకు చాల కోపం వసోంది. జీను సోమరిసి. ఉ_ర్తరాలు రాయటమంశు భయంచేస్తోంది. నువు గనక నా దగ్గరేవుంళు నీ వుస్తకంలో సరదిద్దుకోవలసిన కొన్నిచోట్లు శూవించేవాణ్ణి, చదువుతూంళు అనేకచోట్ల 4 ఇక్‌గ్రాడ్య మంటూ ఈ విధంగా ముగించివుంచు కాగుంజేది, అని అను కుంటూళవుంటాను.
శరత్‌ ఉత్తరాలు 180 నేను ముసలివాడినై నాను, రవీర్యదుడు కూడాను. ఇక ముందు నవలా సాహిత్యం అథోగతికి దిగుతుంజేమో నని అప్పుడప్పుడూ భయపడుతూ ఉంటాను. సంభుంలోని కుళ్లును సాహిత్యంలో చూపెడిలే-చాన్ని అతి సాహసంగా పరిగణించి పోట్లాటకు దిశేవాళ్ళలో నువు లేవు. నీ శితుణ,సంస్కారంవేరు. నువు ఈ మధ్య కొత్తగా రాసినసపద్యాలు చదివాను, చాల పవాగున్నాయి. ఒక సంగతి వెపు; అరవిందుడు వంగ సాహిత్యం చదువుతాడా! ఆయనకు 'కేష్యపళ్న" చదవటానికి ఇ_స్టే కోపగించుకుంటాడా! ఇటువంటి వుస్తకాలు చదివేందు శాయనకు తీరిక ఉండదని నాకుతెలుసు. కొంచెం చదవండని పాకి స్తే అవమానించినట్టు భావిస్తారా ! ,పవర్తక సంఘానికి కోపం వచ్చింది గాబట్టి భయపడుతున్నాను. అటువంటి మహో పండితుని అభ్నిపాయం తెలుసుకోగలిగతే నా రచనా నిధానం మార్చుకోవలసివ_స్తే మార్చుకుంటాను. నవలద్వారా సంఘం లోన వివిధవన్తాలవారి మానసిక [పవృత్తులు తెలుసుకోవాలి అన్న అభి పాయాన్ని అరవిందుడు మన్నించడా? ఇటువంటి 'కేలిక సాహిత్యం పట్ల ఆయనకు ఉఉతకూ భావమా! పోడళీ, రమ, వారిలమ్మ్మీ ఈ వుస్తశాల్ని నీకు పంవుతాను. నీకు నా ఆశీస్సులు, 664 ఎక రత్‌, ౮62
సామళాబేజ్‌ , పానకాన్‌ పోస్టు,
9 భ్నాతపదం 1888. మంటూ ! జేను వెంట పెంట జవాజు రాయకపోవ టానికి శారణం నువు సంపినవన్నీ నేను శష్థగా చదనకసోన
140 కరత్‌ ఉత్తరాలు ట౦వల్ల కాదు. అరవిందుడు అప్పుడప్పుడు ఇస్తున్న సంజే ఇాల్ని, మి రడి] పశ్నలకు ఆయన చెబుతున్న సమా ఛానాల్ని నువు నాకు పంపిస్తున్నావు, శ్రద్ధగా చదువు తున్నాను. వాటిని గురించి ఆలోచిస్తున్నాను. మళ్ళీ మళ్ళీ చదువుతున్నాను. కొని చాలఅంళాలు నాకు దురవవాంగానే వున్నాయి. వారి (పజ (00[08610౪506838) వ యే స్థాయిలో ఉంపే ఆయా స్థాయిననుసరించిన సూమో్టతి సూత్యములై న అంశాలను వారు చెబుతున్నారు. అవినా బుద్ధికి అందటం "లేదు. కవిత్వాన్నిగురించి వారు చెప్పిన నిబంధనలు సర్వదా పాటించ దగినవి కావు. నీ వ యే కావ్యాల్ని వారు సర్యో త్కల్చష్టములని చెబుతున్నారో అవే నీమిగఆా కావ్యాలకన్నా నిమ్న_కేణికి శెందినవనీ సోదాహరణంగా నిరూపించవచ్చు. అంతేకాదు ఆ మిగతా శావ్యాలేనీ సర్వోత్కల్భష్ట రచనలని నా ఉళ్లేశం--భావంలో, ఛామలో, ఛందసుులో కొన్ని రోజులనుంచీ నువు పూర్తి గాసాహిత్యసాధనలోమునిగిఉన్నట్టు తోస్తుంది. ఇక నీ సాధన ఫలించి తీరుతుంది.
నా వుట్టినరోజు పండక్కి- నువు పంవీన గీతం కవిత్వ దృష్ట్యా బాగానే ఉంది. కాని డానికి అతిశయోక్తి దోషం పట్టింది. మొన్న నళినీసక్టారు (వంగ బేశంలో రాజకీయవే త్త) వచ్చినప్తూడు ఆయనతో చెప్పాను: *మంటూ ఈ గీతాన్ని పాడాలని కోరుతున్నాడు” అని. ఆయన చడానికి స్వరంకూ న్చేం దుకు మి దగ్గరకు పంవుతాకు. నా జన్యుదినోత్సవంనాడు ఈ గీళాన్ని నీ ఓేరుమిద (పసారం శేయటానికి శేడియో అధి కారి అంగీకరించాడు; నళిని పాొడళాకు. సశే ...నా పోడళి
క) శరత్‌ ఉత్తరాలు ల! మొదలైన వుస్తకాల్ని వారిచాన్‌ చట్టోపాధ్యాంవ్‌. సీకు పంవీంచ లేదా! పంవించమని రాశాను.
కాని కొన్ని వపమయాలు రాయాలని ఉందిగాని పోస్ట కట్టివేసే వేళ అయింది.
ఒకమాట: అభిజాత్యవర్షంవారు “పరిచయ' అనే ఓర ఒక త ఏఎమాసపతిక ఆరంభించారు. అందులో నీ మ్మితుడు న రేందనాథ్‌ (విమర్శకుడు, వంగవాసి కా లేజీలో ఆంగ్లభాషా పాధ్యాయు?ప) “కేష్టపళ్న”వై విమర్శ రాశాడు. చాని సారాంశం ఏమంళకే) ఈ వృ స్తకం నోరా కొడుకు, (నోరా రవీంద్రుని నవలలో ఒకవాాత) “కమ్‌” చరిత నోరా చరి (తకు నకలుట. నూతనత్వం వమి లేదుట. ననేందనాథ్‌కు కన్నులు గౌరవర్శ్యంగా ఉన్నందువల్ల బుద్ధికూడా వమార్చాల బుద్ధిలా తయారై౦ది. ఇంతకూ చ్మతం వమిటంజే,.. అతను కూడా కమల్‌ పాతను దొంగిలించి ఒక నవల రాస్తున్నాడు. అది అచ్చు జొతోంది, సొంత ష్మతిక కాబట్టి. ఫెంచి, జర్థిని భాషలు వచ్చునని అతనికి చాల గర్వం.
ఇక మైములేదు, నీకునా ఆళీస్సులు ...- శ రశత్‌,
63 సామతాబేడ్‌, పాన్మికాన్‌ వోస్టు విజయదశమి ఉ కార్తీకం 1986.
మంటూ! ఈ విజయదళమికి నీకునా అళీర్వాడాలు. చాల రోజులనించీ నీకు ఉత్తరం రాయకుండా ఉన్నందుకు విచారిస్తున్నాను.
కశత శరత్‌ ఉత్తరాలు
నీ 'దోలా' నవల మొదటి జీలు కొన్ని పంవిస్తు న్నాను నా ఈ కొట్టివేతల వ్యవహాంంచూచి నువు విసుగెత్తి పోయి*--చాలు చాన్లే మహాశయా! నీ బిచ్చం అక్క-శ్లేదు, వమోా అక్క-న్లేను, నీ కుక్కను ఉసిగొలువు, నా రాత ప్రతి నాకు వెంటనే పంపించెయ్యి” అని ఈసారి ఉత్తరంలో రాస్తా వేమోసని నాకు భయంగా ఉందిః
నీకు మళ్లేనే నేనుకూడా ... కళ కళకొరశే, ధరం ధర్ముంకొర శే, సత్యం సత్యం కొరశీ ... అనే ఇటువంటి సూఆాన్ని ఒప్పుకోను. కళోపలబ్ధి అందరికీ ఒన్‌ రీతిగానే జర గదు. అది అంతిం౦గికమైన వస్తువు. ధంగ్హం, సత్యం అనేవి శీవలం పచాలుకావు. అంతకుమించిన ఒక విశిష్టత వాటికి ఉంది. అ సంగతి మనం మగచిపో కూడదు. కథారచన (పయో జనం చి_త్తరంజనమే అని అంగీకరించినా చిత్తము, రంజనము అనే ర0డు పదాలున్నా యక్కడ, డాక్టర్‌ జితేంద్రనాథ్‌ మజుందారు ఎం.డి,క, మంటూ రామ్‌కూ చిత్తం ఒశీవిధంగా ఉండదు. ఆతనికి ఆనందం కలిగించ లేని సన్ని వేశం మరొకనికి అమితానందం కలిగంచవచ్చు. *'దోధారా'లో పదిహేను ఇరమై ఓజీలకంళే అధికం చదవలేకపోయినా ఒక సుళిఖీత వ్య_క్రీని నే నెరుగుదును. వుస్తకం అంతా నే నెలా పూర్తి ఇయ్యగలిగానో మరి నాశీ తెలియదు. కథా రచనకు పాటించాల్సిన నిబంధనలు అందులో ఎంతవరకు అతి[క మించబడ్డా యో నాకు తెలియదు. కెలుసుకోవాలన్న కోరిశా నాకులేదు. అయినా నాకు అనందం, తృ వీ కలిగాయి. ఆ మాట నిజం, ఇళ కళ అంట వమిటో తర్కించాలంళూ-అ
శరత్‌ ఉ తరాలు కతల సంగతి నాకు తెలీక. ఆ విషయమై నేను ఇెచ్చేజీమిలేదు, కాని ఈ యా భెయేళ్ళవాని మనస్సును సమాధాన పరచ టం చాల కష్టం; నువు అనేశ వివమయాల్ని బాగాఆలోచించి రాశావు. కాని నవల రాయటానికి వాటి అవశ్యకత వమిా 'లేదు- అని నేను చెస్పజాలను. కాని నవలా రచన గురించి నాకు తెలిసినంతవరకు ౨. “స్వపని చరితను పరిశీలించి భూచినమిదట ,.. వుస్తకంలోని ఆది అంతాలకు సమన్వ యం కుదిరినట్టు తోచడం లేదు, అదీగాక మొదట్లో చాపి భాగం తగ్గించవలసి వుంటుంది. ఆసాంతం గుచి తగ్గకుండా ఉండాలి. మరొక సంగతి; అజేపనిగా రాయటంకం1కు రాయ కుండా వుండటమే కష్టం... వంద్యోపాధ్యాఎర్‌. నిజంగా చాల శాగా రాస్తాడు కాని రాయకుండా ఉంజే మెళుకువ అతనికీ తెలియదు. ఆ సంగతి సీ కతని రచనలలో బోధపడటం లేదూ! ఆయన వ్ర_స్తకాలు చదువుతున్నప్పూడు నేను అనుకుంటూ ఉంటాను: పాపం ఈయనకు “రాయకుండా ఉండే మెళుకువి 'తెలిస్పే హాగుండునే అని. వృాదయంలోని ఆ వేశంకారణంగా చెప్పదలుచుకున్న విషయం (పయోజనాన్నిమించి ఒక్క వాళ్యంకూడా ఎక్కువ చెప్పకూడదు. ఒక వాక్యం తక్కువ శెప్పట మేమంచిది. ఇొలభాగం తగ్గించేకువలపివ స్తుంచేమో నని నీకు వాధగా ఉంజేట్టయితే ఫాహిత్యశేర్త అయిన వ మికుని అభిపాయమైనా అడిగిచూడు. ఇంతవరకు నేను కొట్టివేసిన అ యా అంశాలను చివిభాగంలో అక్కడక్కడ జోడించుకోవచ్చు. ఇంతకూ నీ అభ్నిపాయం ఏమిటో ముం
క్షేశ్రీకీ శక ట్‌ ఉ త్తరాలు దుగా కెలుసుకుంళే... ఆ తర్వాత అవసరమైన చోట్ల కొట్టి వేసి త్వరలోనే పంపిస్తాను.
సీ మితుడు సీరీందనాథ్‌ రాంస్‌ ఉత్తరాలు చదివాను" నామాద నీ కెంతో శ్రద్ధ, భక్తి, పేమ ఉన్నాయి. కాని అందువల్ల అయీచేమా లేదు. కొండంతగా వెంగిపోయిన వాళ్ళ గర్వం లేశమైనా తగ్గుతుందన్న విశ్వాసం నాకు లేదు, ఇకపోతే అలీ...బాబు సంగతి. అతను ఎంత అధముడో ఇప్పటానికి వీ బ్రేదు. వర్మ వితర్కా-లలో నా జరు ఆయన ఉరుతో ఎక్కడజోడిస్తారోనని భయపడుతున్నాను. ఆసంగతి తలవుకు వశ్తేసరి వొళ్ళు కంపరమె త్తినట్టుగా ఉంటోంది. అ వ్యక్తి విషయంలో అంతకన్నా నేను వెప్పదల్బుకో లేదు. విదేశీ పాలకులచేతి క్రీలుబామ్థులై. స్వదేశ సౌభాగ్యాన్ని విస్ణరించిన దోవుల జాతికి చెందినవాడే వీడు- అని మారు ఒళ రోజున తెలుసుకోగలరు.
త్వర లోశే త...ను వెళ్ళి కలుసుకుంటాను. నువునాకు ఉత్తరం రాసినట్లు నేనతనితో; చెప్పను. నువు సూచించినవిమ యం నిజమో అబద్ధమో తర్కించి తెలుసుకుంటాను, త,,, నమంటాడో చూస్తాను. అరవిందునిగూర్చి నే నా మాట ఎప్పుడూ అనలేదు. బేశమంతా ఆయన పట్ల భక్తి చూవు తోంది: జీ నొక్క-డినేనా చూవంది! అయినా ఆ(శమవాసు లంజపే నాకంత యిష్టం "లేదు. అండుకుకారణం త... మూటలు. అదీగాఠ నువు అశమంలో చేరటం నాకు చింతగానే ఉంది. నువు ఐ.సి.యన్‌. గాని బియల్‌,గాని ప్యాసుకా లేదని నాకు
శరటణ్‌ ఉ లత్తరాలు 145 విచారంగానే ఉండేది. కాని సంగీత సాహిత్యాల్ని నీ కర్గు శేతాలుగా చేసుకున్నందుకు అ విచారం మరచిపోయాను, అందరూ పెద్ద పెద్ద సర్ర్హారు ఉద్యోగాల్ని సంపాదించి స్వచేశీ యుల్ని వళ్ళు పంవిస్తూ ఉంటారు, మంటూ అలా ఎందుకు చేస్తాడు! అన్నవస్తా?ల శేమా లోపంలేను. భారతీయ కళా (వాశస్వ్యాన్ని పాశ్చాత్యుల దృస్టీకి తెచ్చి, చాన్ని పాత పద్ధీకు లలోనుంచి ఉత్కృష్టమెన ఒక కొత్త మార్గంలోకి తీసుకురా గలిగాడంచటే ేశాని కంతకన్నా శారవం, (పతివ్ష ఇంశేం శావాలి! విబేశయులకు 'సింఫోని అనే వస్తువొకటి ఉందనీ, చాన్ని మన సంగీశంలోకూడా (పవేశపెట్టాలనీ నువే ఒకసారి నాకు చెప్పావు. ఈ పనంతా వొదిలి పెళ్లుసి టై రాగుల్లో వేశా నన్నప్వుడు నాథొక "పెద్దగాయం౦ తగిలినట్టు బాధ పడ్డాను. శ్ర జీవితంలో మళ్ళీ నేను నిన్ను చూడలేనేమో! అది నాకెంత శాధ కలిగిస్తుందో నీకు తెలుసా! అ సంగతి ఇతర్లకు తెలి సనా, శెలియకపోయినా నీకు కెలిజీ వుంటుంది. అది నాకు చిరంతన దుఃఖహేకువు.
ఒక తమాసపా విమయం ఇెప్పనా 1 ఒకనాడు వీడో అర్జంటు సనిమిద బ్యాంకుకు వెళ్ళాను. అక్కడ శీషియర్‌ వంగ టేశస్థ్రడు, జో్టతిమం బాగా చదువుకున్న వాడనికూడా విన్నాను. త్వరత్వరగా నాపని ముగించేసి నా జూరకం ఉంచా- అని అడిగాడు. రాశి చకంమాూనం నా నోటు భుకలో ఉందన్నాను. అడిగితీసుకుం రాసుకున్నాడు, నా వా_స్తముద కూడా తీసుకొన్నాడు. డసుంలోనించి పంచాంగంతీసి గుణిం చాడు. చివరకు ఏమి చెప్పాడో తెలుసునా! ఇంకొక్కం- సంవత్స
[టీ శరత్‌ ఉత్తరాలు రంలో నా జీవితపంథా మూరిపో తుందన్నాడు.నేను ఆధ్యాతి (1 మాన్షానికిదిగుతానట. రాశికుండలిలో ఆ సంగతి ఉన్నట్టు శాళీలోకూడా ఒక పండితుడు చెప్పాడనీ, కాని నాకావాట మాద విశ్వాసం లేదనీ అధ్యాతి శం అనేది నాలో అసలు వమా,తమూ లేనే లేదనీ చెప్పాను “సంవత్సర ఎ చాటినత ర్వాత మనం మళ్ళీ కలుసుకున్నప్పుడు ఆలోచిద్దాంలెండి” అన్నారు. సంవత్సరం జాటిన తరువాతకూడా నా నోట అటే మాట వస్తుంది-అని "చెప్పాను, అతను శేవలం తలడఉోవి ఊరు కున్నాడు. రాసికుండలిచూచి లెక్క వేసి ఫలిశం చెబుతే అది జరిగి తీరవలసించేనని ఆయన నమకం.
ఒక సంగతి నీకు ఇదివరకే చెప్పాను. మా వంశానికి సంబంధించిన ఇతిహాసం ఒకటి వ్రంది. నాసోదరుడు (పభాన్‌ను ఎరుగుదువృుకడా! అతని తండి, తాత... ఎనిమిది తరాలనించి సన్యాసా శమం వుచ్చుకుంటూనే వస్తున్నారు. నేను ఒక్ట్హడినే నా_స్తికుడుగా తయారై నాను. అనుశృతంగా వస్తున్న ఆచా రం నాడాకా వచ్చేసరికి తల్ల [కింటచై పోయింది. ఇప్పుడీ వయ సులో ఒకనికింద శిష్యత్వం చేయటానికి నాకు బుద్ధిపోదు. ఆ శేషీయర్‌ మహాశయుడు మాతం నేను నిస్సంశయంగా టై రాగినై పోతానని చెబుతున్నాడు.
మో అనిలవర్ష చాబు మట్టిని పంచడార చేస్తున్నాడని వీన్నాను, అశమంలో కావలసిన పంచదార అంతా అతడే సప్లయి చేస్తున్నాడని చెబుతున్నారు. నిజమేనా! నాకు మాతం అనుమూనంగానేవృంది. అలా పంచదార ఉత్పత్తి చవేయగలవాడు ఆశమ౦ంలోకివచ్చి ఎందుకు వుంటాడు. కల
శరత్‌ ఉలర్తరాలు కేటీ కత్తా వెళ్ళి సునాయాసంగా ఒక పంచచార దుశాణం “'తెరుస్తాడు.
వా3న్‌ తరచు కలుస్తూనే ఉన్నాడు. ఇకమలళ్ళీ శానక్ట్హ డక వెళ్ళనని చెబుతున్నాడు. మీ *'మదర్‌ొ అంళశు మాతం అతరికి చాల భక్తి. ఆమె ఒక అద్భుతమైన వ్యకి అనీ, చాల సూవమ్మీదృష్టిగ ల (పజ్ఞాశీలియనీ చెబుతున్నాడు. ఆమె ఎంత పనిమైనా చేయగల శ _క్రిమతియనీ, తీక్షణబుద్ధికాలియనీ చెబుతున్నాడు. ఆ శమంలోని అందరి వీషయాలు ఆమెకు అవగత మేనన్‌... ఎక్క-డ చూచినా ఆమె అజేశాలు ఉస "బీశాలేననీ చెబుతున్నాడు అందుచేత ౯ొ త్తగా. వచ్చిన వాళ్ళు ఆ మెనుగురించి మొకట రకర కాలు” అభ్మిపాయపడు తూ వుంటారుట. కొందరు తికిగి వెళ్ళిపోతూ ఉంటారుట కూడాను.
'దోలా”లో జేను కొట్టివేసిన (పటేశాలు జాగతగా గమనించు. అలా కొట్టివేసిన అంశాలు చివరంభాగంలో గ్‌ డక్కడ జోడించవచ్చు. కోపగించుకోకుండా ఆలోచించ మూడు, మరొకసారి నా ఆశీస్సులు
అనిలవర్శ బాబు పంచచార తయారువేస్తున్న విషయం నిజమో అబద్ధమో వెంటనే తెలియవెయ్యి. నిజంగాజే తయాకు బేస్తున్నట్టయి తే జూ నానించి వచ్చే వరచజారను లాయ్‌ కాట్‌ చేదాం. అది నిజంగా జేళానికి ఎంతో లాభ జాయక మైపని,
ఎక్‌ ర ట్‌,
మ! సామళశాబేడ్‌, పాన్టిశాన్‌ పోస్టు, 10 వైషతం 1989.
మంటూ! నిజంగా ఈసారి అపరాధమే, జూబు రాయ టం ఆలస్యం అవట మేకాదు, ఆెండుసంవత్సరాల (క్రీంద వైలుపెళ్సై గుమ్ముంతగిలి గాయం అయింది. అలా ఇంత వంకూ ఈడ్చుకొచ్చాను, కాని ఆెండునెలలయింది మంచం ఎకాళాను. ఎక్స్‌రే తీయించుకోటానికి నేను లేవు కలకత్తా వెడుతున్నాను. రఏంర్యదజయంతి అయిన తర్వాత ఈ ఆెండు వెలలనించీ రాత్రిళ్లు న్మిద లేదు. బాధ అంతులేకుండా వంది. రాత్రింబవళ్ళు ఛూలం పెట్టి పొడిచినట్టుగా వుంటోంది. ఇది నయమోతుందో లేదో! నయమౌాతుందన్న ఆశ నాకుమాత్రం లేదు. మళ్ళీ లేవకుండా పడిసోతినా, ఒకరకంగా మేలే, మృత్యువు సమోవిస్తున్నక్లు తోస్తున్నది. నీకు ఉత్తరం రాయ టం లేదుగాని: నువు పంవుతున్నవన్నీ శద్ధగా చదువుతూజే వున్నాను. మా నిప్ప, గాంభీర్యం, ఆశయం నాకు బాగా నచ్చాయి. ఎందుకు నచ్చాయో శారణంమాతం నా కెంత
మయోచించినా అవగాహన కావటంలేదు. సీ 'జలాతంశే _పీమబీజ్‌” అను (ప్రవాసనం చదివాను. కలకళతా వెళ్ళివచ్చాక తరిగి పంపిస్తాను. బాల ాగుందిం శాని అంత దీర్ధంగా ఉండకూడదు. తగ్గించాలి. తగ్గే రస స్ఫూర్హివస్తురది, ఈమాళు సీకు సూచించా లనుకున్నాను.
[క్రి శరత్‌ ఉత్తరాలు కే40 శిశిర భానుడే అభినయిస్తాడని అతనిమిద భరోసా ఇట్టుకుంచే లాభంలేదు, కలకత్తానించి వచ్చాక మళ్ళీజనాబు శాస్తాను, ఇష్పుడు కలం కదలటం లేదు, ఎా-శరళ్‌, 65 ర్‌ జ్యీవ్టం 1940. మంటూ! చాలరోజులనించీ నీకు ఉత్తరం రాద్దామని అనుకుంటూనే వున్నాను. కొని రాయలేక పోయాను. ఇవాళ కలం ఫవుచ్చుకు కూచున్నాను. కాస్త రాస్తాను. శ్రీకాంత అయిదవ భాగంఆరంభించి పూర్తిచేశాను అభయ మొదలైనవారి గాధ నాలుగో భాగం బాగసండ "లేదని మోరంకశేమ్యా[తం రథం అక్కజే ఆజీస్తాను ఇక్కడ నాసాంత విషయం కాస్త చెప్పాలి. సాభార ణములు, సహజములు అయినసంఘట నలు మా్యతమే తీసుకుని ఈ అయిదోభాగం పూర్తి చెయ్యాలని నా అభిప్రాయం. సూచ్యార్థంగా రాయగల నేర్పుద్యారా ఎక్క్రాడికక్కుడ క్లుప్త పరిచి రాస్తూ ఎంతవరకు రససృష్టీ చేయటానికి వీలుంటుందో చూస్తాను. ఉపాదాన-ఉపకరణలతోగాక, అసాధారణ సంభ టనలతోగాక, అతి సాధారణములైన రోజువారీ [గామజీవిత సన్ని వేశాలతోనే ఈవు స్తకం నిండివుంటుంది.వి_స్పృత వర్తనలు వుండవు; గాంభీర్యం వుంటుంది. వుంఖానువుంఖంగా వివరణ ఉండదు. సాహిత్యసంయమ మే గోచరిస్తుంది. శేవలం రసికుల అనందంకోసమే రాస్తాను.ఒకవేళ నవల బాగుండకపోవచ్చు.
160 శరత్‌ ఉలత్తరోలు శాని సాహిత్యసరంయమము లేని విశృంఖల రచనగా మాత్రం ఉండదు. ఈ పషయంలో నీ అభ్మిపాయం ఏమిటో తెలువు. సర్వతోముఖము, సుదూర (ప్రసృతము అయిన నీ విజ్ఞానం అశమ౦ంలో చేరినతరువాత గాంభీర్యం, అగాధము, అంతరు తం అయింది. నిజంగా అయింది. ఈ విషయాన్ని జీను 6క"న్నాళ్ళనుంచీ గమనిస్తూనే ఉన్నాను. నీజ్ఞానం, పాండిత్యం పినయభూపి.తా లేగాక శాంతగంభీరములై నాయి, స్వయంగా నువ్రు ఆఘాతం తిన్నప్పటికి నిపొండిత్యవు లాకీ విసరి (పతీఘాతిం చెయ్య లేదు. ఈగుణం పరిశీలిస్తున్న కొద్దీ = ముంటూ నావాడేనన్న్మ ఆనందంతో ముగ్గుడి నై పోతున్నాను. సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ అతడు నిర త్యుంగా ఉదాసీనభావమే భూాఫవుతున్నాడుఫొ పం తెచ్చుకుని ఇతర్శమాద దాడి చెయ్యడు. ఇతిర్లను అవమానించడు, అతినిశేమిో భయంలేదు. అతని మిత్రులకు లోటు లేదు. అతని సభ్యత _అతినికి వడుగడ. మంటూ .., కొందరు సాహత్యసేవకులై ఉండి కూడా తోడివాళ్ళను అవమానిస్తూ ఉంటారు. అలాంటి వాళ్ళంళకే నాకు చాలాభయం. ఇతర్హను తుచ్చులుగా నిరూపిస్తే తప్ప తమ గొప్పతినం బయటికి రాదనుకుంటారు. వాళ్ళు, “వుపష్పువ్యాత మాసష్రికలో ఏరచన వమూచాను, అనేశవివమయాలు రాస్తూ బూ ** గారికి ఊలంంశే ఉన్న విద్వేహాన్వి సకారణంగా ఖండించావు, రచనలో నీహృదయ సంటీభం కనిపంచింది. నీకు అతనియెడల శ్నేహం ఉంది. ఎక్కడ అతసమిద త్మీవమైన టెబ్బ తీస్తానో అని నేను సంళో చిస్తూనే చదివాను. కాని నువు ఇంకాలోతులు వెదికి లెలు
శరత్‌ ఉ తరాలు న! సుకోవలసినఅంళాలుడీన్నాయి. (సష్టఅల్పజ్ఞడె నప్పుడుఅతని సాహిత్యసృస్టి గొప్పది కాజాలదు... అని ఎవ *అన్నారు.ఆ మూట నేనూవిగ్వాః సున్నాను. “ఒక మెస్‌ + ఫావితిలాంటి పరిచారిక దొరికి లే *నెప్పుడూ మెస్‌లోనే =౯ఎ మిలఅని కా శాదు బూ... కాని మెన్‌లో ఉండటమే ఛా ౫ తానుసతీ్‌ పంటివాడుకూడా కానాలి, లేకపోతే సావ్నితి ఎఇళ్చదయాన్ని ఆకర్షించ లేడు, ఆవుకణాంతం మెన్‌లోనే పడింనన్నాసళే. అదీ గాక నావి,తి శేనలం పరిచారికల వన్తానికి చెంఎనవ్య క్తి కాదని అతవికి తెలియలేదా. ఒకప్పుడు లశీగ్ల దేవికాడా దురదృష్ట. వశాత్తు ఒక శాహ్గుణునియింట డాపీగా ఉంజాన్సివచ్చిందని వుచాణాల్లో రాశా అగక్జునుడు ఒకప్పుడు ఉత్త: కు సంగీతం, నాట్యం నేర్చాల్సినగ్చింది. అటువంటి ఉపాధ్యాయుడు దొరి కలే ఆడపిల్లలంతా అతని దగ్గరే సంగీతం, నాట్యం నేర్చు కునేందుకు ఉబలాటపడ తారు-లఅని మనం అనాల్సింబేనా ? సాంపాడాయాల్ని బట్టి వేశ్ళలలోకూడా ఉచ్చనీచాలు ఉంటాయి. ఒక వేశ్వగగ్దర మరో వేశ్య చాసీశా. వుంటుంది, అప్పుడా యిద్దరి వనహారం ఒకళశునా! డానీదాన్ని అనుభ వించాలం"ళు కొంచెంఖక్పుతో వెళ్ళిళోతుంది. డాస యజ వమూానురాల్ని 'తెలు'ఎకోవాలంటే చాల ఖు చేయాల్సి వుంటుంది. తేలిగ్దా గొరకదు. ముఖానికి పౌషరు వులుముకుని వక౦డాలో వచ్చి నిళ్చోదు. నువు మధురభాపి.ణణి అయిన రాజ్యలమ్మీ ప్యాత్రిను సృష్టించావు. అమె దర్శనం అంవరికీ కౌతుందా! ఎన్నెన్నో ఉపకిరణలు కావాలి; ఎంతో (పయ త్న౦ం చెయ్యాలి. సొంత డబ్బుగాన్ని మిత్రుడైన ఒక
1కి శరత్‌ ఉత్తరాలు శాజకుమూరుని డబ్బుగాని బోలెడంత ఖర్చు చెయ్యాలి, అప్పుడుగాని ఆమె మేడమిదికి అడుగుపెళ్లు అవకాశం ఉండదు. చారినపోయే వురుమని 'చెయిపట్టుకుని పెంకుటింట్లో లాక్కుూపోయే చాకచార్మ్తీ పరిచయం 'శేలిగ్షానే లభిస్తుంది" బీదవాని అనుభవం మేడమిద కాదు. కింద వసారాలోనే. శాబట్టి అతదు (శ్రీశాంతుని సామాన్య శ్రీనే అర్ధంచేసుకో గలుగుతాడు. ఈ ఉదాహరణలన్నీ అనవసరంగా చెప్పా శీమో! రాస్తోంశు నాశే సిగ్గుగా ఉండి. ఇంతకూ జతి పట వహ్యభావాన్ని (పచారంచెయ్యట మే ఆదర్శ వాదంఅను కునేవారు నిజానికి ఆదర్శ వాదులూకాదు, యడార్థ వొాదులూ శాదు. వారిది శేవల౦ం నటన, అర్థం లేని స్పర్ధ, అజ్ఞానజవిత మైన అవాంకారం. యుళలో యుద్ధం వేద్దామన్న స్పిరిట్‌ (వుల్లాసం్రతో సాహిత్య సృష్టి కానేరదు. నీకు నా ఆశీస్సులు.
సావానా కలిశ్తే నా ఆశీస్సులు అందించు. --శరల్‌ 66
సామ కాబేడ్‌, పాని.తాస్‌ పో స్దుః 10 భాద్రపదం 1940. మం*బా,..నీ ఉత్తరం చేరింది, శ్రీకాంత్‌. నాలుగవ భాగంమిద నువు పంపిన విమక్శనా వ్యాసంహడా చంది. వ్యాసం పెద్దదిగా వ్రున్నట్టనిపించింది. మొదట అక్క-డకథణడ తగ్గించా లేవెరా ననిపించింది, కానిలెండదోసారి చదివినమిదట తగ్టించాల్సిన అవసర్య వీమో లేదని నిశ్చయించాను. ఈ
శరత్‌ ఉర్తరాలు 158 వ్యాసంనావు _స్తకం మాద రాసింది కాబట్టి నాకింతగా నచ్చింది కానమూాళలని చాలసాక్లు అనుకున్నాను. కాని నువు ఇటువంటి విమర్శశావ్యాసం ఏ యితక్త వు స్తకంమిావ రాసినా సళే నాకు ఆనందమే కలిగిస్తుంవనిపించింది; చాలనేవు ఆలో చించినమావదట విమర్శించిన రీతిలో మాధుక్గము, సహృద యత కనిపీస్తున్నాయి. ఏమర్శన చక్కగావుంది. న్యాయంగా కూడా ఉంది. సహృడయులైన పాఠకులందరికీ నచ్చుతుంది, అదిగాక కధోపకధనంలాగ మంచి శైలిలో రాశావు, మంటూ.**, ఒక చక్కని రచనాపద్ధతిని కనివెట్టావుసుమోా, ఆ రీతిగా రాయకవోలతే ఆ వ్యానాన్ని ౨ ఎంత. వాగు న్నప్పటికీ*.._పజలు ఓపిగ్గా చదవరు. చదువుతూంశు. ఒక చకశాని కథలా ఉంది. ఈ వ్యాసాన్ని వ్‌ మాసపతికకెనా పంపుతాను (ప్రచురణకు. అందులో ఎక్కడా వాక్యాలు తీసి చేయవద్దని కూడా సంపాదకునికి రాస్తాను - కాని నుందుగా సీకు _పూఫ్‌ పంపటం సాధ్యపడుతుందో లేవో చెప్ప లేను.ఏలు పడితే మ్మాతం పంపించే యేర్చాటు చేస్తాను.
“శ్రీకాంత్‌” చతుర్ధభాగం నీకింత గొప్పగా నచ్చినం దుకు జీ నెంతగా ఆనందిస్తున్నానో మాటన్లో ఇెప్ప లేకుండా వున్నాను. అ భాగం సహృదయులైన పాఠకులకు ఎంతో ముకోహరంగా వుండాలన్న ఉభ్రేంంతోనే చాల కష్టపడి (శ్రద్ధగా రాశాను. అదృష్టవశాత్తు శీళాంత్‌ ”కు నీవంటి. పాఠ కుడు ఒకటైనా దొరికినందుకు నేను చాల ఆనందిస్తున్నాను. ఇంశెవకు చదివినాసళనే, చడవళపోయినాస కే, నాకు విచారం "లేదు, నువు చాల సంవత్సరాంనుంచీ అనేక భాషన్లో అనేక
కకక శరత్‌ ఉత్తరాలు ఉత్తమోత్తమమైన (గంధాలు చదువుతూవున్నా వు,అయినా నా వంటి ఒక మూగుడు రాసిన వు స్తకంకాడా చదవటానికి సీకు తీరిక లభించిందరీశు... నా కాశ్చర్యంగా వుంది. నేనొక తుద సామాన్వ స్థాయికి ఇందిన రచయితను. నాకు తెలుసా సంగతి. నేను విడ్యావంతుగ్ణో కాదు. పండితుగ్లే శాదు. షల్లె టూరివాణ్ని. మనసుకు వది తో శ్తే అజే రాస్తాను అందువేతే ఈనాటి పండితులు, (పొఫెసర్లు నన్ను విమర్శిస్తూ వుం: సమర్భించుకో లేక నోరు మూసుకుకూ చున్నాను, వాళ్ళముందు "నేను లఅకళటాకురాని ఒక సాధారణ వ్యక్రిని. ఇటువంటి వి స్థితిలో సీవంటి మిశుని +పశంస లభిస్తూవుంది. నేను చాల గర్వపడుతున్నాను, ఆ పండికులందర్నీ మించిన పండీశుడిపి నీవని, నీ వ్యాసం నాకు కొండంతిఅండ,నాకు ఒక ఓచార్చు. చాల రోజులైంది నిన్నుజూచి. ఒకసారి భూడాలని కోరిగ్గాఉంది.దసరాకు ఒకవేళ నేను పాండుచేరీ వచ్చేట్టయితే జీ నక్కడ లండు మూడు రోజలుండటానికి వీలుంబుండా! ఆ శమంలోనే ఉండాలన్న నియమం లేదని నాకులెలుసు, అక్కడ ఏళైనా హోటల్‌ ఉండా! ఉంళశు నాకు వెంటనే "కెలువ. శ రల్‌,.
668
సామ తాబేడ్‌, పాని తాన్‌ పోస్టు, 19 మాఫఘం 1940 మంటూ... చాల రోజులనించీ నీకు వుత్తరం రాయ "లేదు. ఇవాళ వుదయం లేవటంతో*నే నీకు వుత్తవం రాయా
శరత్‌ ఉత్తశాలు కక్‌
లని (బలమైన ఇచ్చ పొడసూపించింది. ఎందువల్ల నా-అని ఆలోచిస్తున్నాను. బహుశః ఫరీద్‌ వురవు దినేశబాబు సంగతి అనుకుంటాను. నేను ఫీీద్‌ పూర్‌ వెళ్ళి మూడురోజుల క్రితం తిరిగివచ్చాను. అక్క-డ సాహిత్య సమ్మేళ నం జరిగింది-మునిసి పాలిటీవారు అడసు ఇచ్చారు. వేదికమీద ఒకరు సుదీర్ధ్స ము భావగర్భితము అయిన వ్యాసం చదువుతున్నారు. సభలో *“అనామిావి గుంంచి వ్యాఖ్యానాలు బయలుటబేరాయి. నూటికి జెబ్బయిమంది దాన్ని. అసహ్యించుకుంటున్నారు. ఇంతతో ఒక సజ్జనుడు “నేను *“అమినా” వు_స్తకాన్ని మొదటినించి చివరదాకా నాలుగుసార్లు చదివాను. ఇంకా నాలుగుసార్లు చదవాలనిపిస్తున్నదిొ అన్నాడు. అప్పుడు-ా
“అబేమినూట దినేశబాబు ! మిరు ఫరీద్‌ వురవు లాయర్లలో రత్నంలాటివారు. [పచండ ఆార్కె_కులు మిరు. మోశకీ దౌర్బల్యం ఏమిటి”
“దినేశచాబూ! మికు మలేమన్నా వెడిపోయిండా యేమిటి”
“దినేశ బాబూ! చూస్తున్నానుగా! మారు (ప్రపంచంలో ఎనిమిదో ఆశ్చర్యం (క 806 00369) లా వున్నాళే[ొ
ఇలా చాల మాటలు వినివీంచాయి.
సీను మూగవాడిలా కూచున్నాను. నమా మాటాడ లేదు. ఆ తరునాత దినేశబాబు నేను ఒంటరిగా వున్నప్పుడు కలుసుకుని “శరత్‌ బాబూ! అన్ని వుస్తకాలూ అందరికోసమూూ కశరాయబడవు-ానేను శాంతదాసు బాబాజీగారి శివ్యుణ్లే, వై స్టవుణ్తీ. భగవంతుడంశు నాకు విశ్వాసం వుంది-ాడిలిప
166 శరలత్‌ ఉర్తరొలు జాబు కొన్ని అసాధారణ ఛావాలచేత (జేరితుక్స్లై కవిత్వం శాశాదు. నాకు సమయం దొరికినప్పుడల్లా చదివి పరవశం పొందుతూ వుంటానుానాకా కావ్యం ఎంతగా నచ్చిందో ఇతిర్ల కేం తెలుస్తుందిొ అన్నాడు, ఆయన నిమృ-పటంగా సత్యం చెప్పాడు. నువు వతీగను శృతిచేశావో ఆయన హృద యంలోకూడ అబే తీగ మోగింది; ఎవరి హృదయంలో ఆ తీగ కృతికాలేదో వాళ్ళు ఆ వున్తకాన్ని నాలుగైదు సార్లు చదిపినవాళ్ళను చూచి అశ్చర్యపడి మాత్రమే ఊరు కోరు, దుర్భాషలకుకూడా దిగుతారు. దూపణ ఎంత ఎక్కు వగా వుంకే అంతనొప్ప సమర్థులై న విమర్శకులమని అను కుంటూ వుంటారు. ఇదీ వ్యవహారం. భూస్తున్నానుగా. కొద్దిరోజులనించీ నీ కొక విజ్ణప్తి చేద్దామనుకుంటు న్నాను, అ ... బాబు రచనలు గురించి అతనికి నీమీద విశ్వాసంవుంది. నువు చెబితే అతను వనమామైనా వింటాడు. సాహిత్య సంయమం అతిన్నికూడా నేర్చుకోమని చెప్పు సాహిత్యసంయమం అనేది ఒకరకంగా సహజంగా ఉత్పన్న మమయేటువంటిది. అది లేనినాడు మరొకనికి "తెలియ జెప్పటం కష్టం. ఇతర్హ రచనలనే వునరుద్ధరించటం విసుగు వుట్టిస్తుంది- అనే విమయం అతసికి కెలియబెప్పు, ఫలానా రచయిత *.., +” ఈ మాటతో నే నంగీకరిస్తున్నాను. వారి. 4 ఈ వాక్యాలు చాల ాగున్నాయి”---అంటూ ఇలా శా ్సే వం (ఫయోజనం! ఇలాంటి రచనద్వారా ... “చూడండి, జీ నెంత చిన్నవయసులో ఎన్ని వుస్తకాలు చదివానో! నాకెంత 'తేలుసునో!” అని బడాయి. చెప్పుకున్నట్టుగా వుంటుంది.
శ్రీ శరత్‌ ఉర్తరాల 15 / మంటూ నీ రచనలలోనించి అతడు ఎత్తితీసి వుదవహరించిన వ్యాక్యాల్ని ఒకసారి చదువుకోమనివెప్పూ. ఆ =... బాబు ఇంకా చిన్నవాడు. ఇప్పుడే అతనికి తెలియ జెవి తే ళొంతఫలం వుండక పోదు. ఇలా ఎత్తీరాయటంవల్ల నిన్ను అనుకరించగలనని అను కుంటున్నాడు కామాలు, అది సాధ్యమైన పనికాదు, ఇంకా అనేకరకాల అనంయమం కనిపిస్తుంది అతని రచనలో. ఒకవేళ బూ... మాబునే అతడుసాహిత్యంలో అఆదర్శకంగా "ెట్టుకున్న ట్టయితే ఆ అసంయమం అలా వుండిపోవలసింబే-- మార్చటం చాలకష్టం, ఈ మాటలన్నీ నీకు చెప్ప లేక చెప్ప "లేకనే చెబుతున్నాను. మంటూ, రచనలో సంయమం అల వరచుకోటం అన్నింటికన్నా చాలకష్ట్రం. శేరిగ్గా రాయటా సీకి ఏలై నదాన్ని రాయకూడదు, రచనలో ఈసంయమగుణం కనివీంచినప్పూటే రసికుడైన పాఠకునికి సంతృప్తి కలుగుతుంది. పోనీ ఆ మాట నేను రాసిన ఆ లేఖ “స్వదేశీ ఓ పఫచారక్‌ లో” (పచురితమైన తరువాత ఆ కవి నాకొళఠ వుత్తరం రాశాడు. అవు_త్తరం చివర *నామిోద నువు అనేకసార్లు తీశణమైన భావ నుపయోగించి దాడిచేశావు, కాని నేను కోపం తెచ్చు కుని నిన్ను పరోత్షంగా నిందించి కసి తీర్చుకోటానికి (ప్రయ ర్నించ లేదు. నన్ను నిందిస్తూ రాసిన వ్యాసాలలిస్టులో ఈ రచనకూడా ఒకటి అని రాళాడు,
ఈలేఖ రాసి జేను చాలా అన్యాయం వేశానని ఒక నాడు ఉమ్య(ప్రసాద్‌. (శ్యామ్‌పసాద్‌ ముఖర్జీ అన్నగారు) కూడా అన్నాడు. ఆ లేఖలోని (పతి పంక్తిలోనూ వివంనుం దిట, కాని నేనేంచెయ్యను! శాసింది [పచురిత మైపోయింది,
168 శరత్‌ ఉత్తరాలు
శనితో నాకు విరోధం వచ్చేసింది. కాని ఇజే విషయంపై “స్వబేళ్‌ *లో నువు రాసినలేఖ చాలా చాగుంది, నువు విచా రం మూత్రం పెళ్ళబుచ్చావు, కోపమేమి (పకటించ లేదు, ఆపనే నేనూ చేయలేకపోయాను. అజేమిటో మరి అతని *షర చయం” చదివే సరికి వొళ్ళు మండిపోయింది. అప్పూడు కలం, కాగితం తీసుకుని రాసేశాను,
“శ్రీశాంత్‌? నాలుగో భాగంమిోద విమర్శ “విచితరి షతికలో చదివాను. అది *్థశ్రీ,కాంత్‌ *” మిద గాక మరొళ వు_స్తకంమిన విమర్శ అయివుంళు ము క్షకంఠంతో నిన్నెంత గానో పొగడి వుంజేవాణ్ణి. రచన నిజంగా చాలా బాగుంది నిజంగా వుస్తకం చదివి అర్ధంచేసుకున్న వ్యక్తీ తన అనం డాన్ని అభివ్యక్తం చేసినట్టుగా వుంది.
నేను వుత్తరాలు రాస్తున్నా, రాయకపోయినా నువ్చు మాతం మామూలుగా రాస్తూవుండు, నీ దగ్గరనుంచీ వుత్త రాలు వస్తూవ్రంపే నాకు తృ వ్లిగా వుంటుంది. మిత్రుదు సునేశ్‌ మై3 (శివపూర్‌ ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజ్‌ (పొఫెసరు- అతని యింటికి మనం అప్పుడప్పుడు వెడుతూ వుండేవాళ్ళం) అతనుకూడా అరవిందునిభ క్రుజే. నువ్చనాకు పంపినర చనలన్నీ (నేను నీకు తింగి పంపకుండా నాదగ్గర వున్న వాటిని తన కొకసారి చదవటానికి పంపమని అడుగుతున్నాడు. పంవుతా నని చెప్పాను. నువు కోపపడకుసుమిో! సుేథ్‌ (బహ్థ్మసమా బానికి చెందిన వాడైనా మనిపి. ముంచినాడు.
శరత్‌,
68 సామతాబేడ్‌, పాన్నితాన్‌ పోస్టు, £0 మాఘం 1840. మంటూ... ఇప్పుడే సీ రిజిష్టర్‌ ఉత్తరం చేకంది,
-
*రంగల్‌ పరళ్‌ ” పంపించు. శెండుమూడు వుటలు 'చేతనయినంతవరకు రాస్తాను.కాని ముందుగా నీ శాబుతున్నాను కథ నవల అయితే తప్ప మరింశీమో రాయలేను. భాపహాపాం డిత్యం తక్కువ కావడంచేత వ్యాసం శాశానంకు అపర నీయంగా తయానౌశతుంది. 'నేను ఉత్తరాల్లో రాస్తున్నఖాన చూస్తున్నావుగా! ఆనాకు '“స్వటబేళ్‌ "లో ఆ కనని గురించి రాసిన వాశ్యాలు ఎంత కఠినంగా ఉన్నాయో! కాని నా (గామాణమైన భాషలో ఆనందం పకటించాలన్న లోభంఅణ చుకోవటం కష్టం. అందుకోసమే రాస్తాను. నన్నెవరూ అడ్డ గించ లేరు,
-
హీలేన్‌ విషయం అనాటి ఉత్తరంలో తెలిపాను. అనామిోని గురించి సమాలోచనజరోో సభలోపాల్లొంటాను
8, “శ్రీశాంత్‌” నాలుగోభాగంమిద నువురాసి “విచిత'లో (ప్రచురించిన విమర్శ అందరూ చదివితీరుళారు. అయినా “రంగేర్‌పరశ్‌తోపాటు (పచురించటం 'బాగుంటుం దని నా ఊహ. ఇంకె;రి అభ్నిపాయమన్నా అడిగి తెలుసుకో.
“పథ కే దాఇదార్‌ోను గురంచి సమా4& హాయకుండ ఉండట మేమంచిది. ఇఫుడ్యువభుత్యనిబంధనలు ఇాల కఠినంగా వుంటున్నాయి, అనేకవు స్త కాల్ని పభుత్వం ని షేధింఛచుతోంద్‌.
160 శఠకత్‌ ఉత్తరాలు
నువు ఇప్పుడు రాస్తున్న ... రెండుమూడు నెలల్లో ముగియవచ్చు ననుకుంటున్న నవల ఇదివరకు వాటికన్నా చాల వాగుండవచ్చు, కఛాసంవిభానం ఎలావున్నాభాహషసహ జంగా వుండాలి. విషయగత చర్చలు స్వల్పంగా వుండాలి, ఒశేచోట కుప్పలుగా వుండకూడదు. మొదటి అధ్యాయంలో శొంత, శెండో అధ్యాయంలో కొంత...అలా పల్చపల్చ్బగా వుండాలి-ఉపమాలంకారాలు, వుదడాహరణలుర ఏందుడులాగ నిర ర్ధకంగా, అసంబద్ధంగా ఇమిడించ రాదు, మనిపినిసామ్ము లతో అలంకరించటం,నగలదుకాణంలో 'పోశేసు'అమర్చట౦ “శిండూ ఒ శేపద్ధతిలోవుండవు. ఈసంగతిబాగా జ్ఞాపకం పెట్టు కోవాలి. రచనలో అలంకారాలు విసృతంగా వుంశే పాఠకు డికి చాల పీడగా వుంటుంది.ఇంతటితో ముగిస్తున్నాను. వుక "బీళాలు వుచితంగా కాల ఇస్తున్నాను. సాహిత్య సంయమను పాఠాలు చదువుతున్నా నేమో అందరికన్నా నేనే అసంయమి
నొతున్నాను. నీకు నా ఆశీస్సులు, - శరత్‌
౮9 566 మనో వహరప్రుకుర్‌, కాళీఘాట్‌, కలకళతా, 8జ్యీవ్టం 1988
మంటూ... మొదట నా .పరిస్థితి చెబుతాను. మొన్న యింటినించి తిరిగ కాగానే తలనొప్పి ఆరంభమైంది బుద్ద చేవ భట్టాచార్య, డా. కానాయీా గంగూలీకూచుని వున్నారు, ఎక్కడో ఆసుషతికి ఫోనుచేసి మాట్లాడుతున్నారు. చివరకు
శరల్‌ ఉత్తరాలు క్షే(1 (డ్రయివరును సిలిచి కారు సిద్ధంగా వుంచమని చెప్పారు. అంజచే నేను నెత్తుకుఒ త్రిడి (కే004 [0263880 ౯6)ఎంత వుందో భూవించుకోటానికి వెళ్ళాలన్నమాట.ఒ త్తిడి అధికంశాకుండా వుంశే సరేసరి. ఒత్తిడి అధికం అయిలేమాతం పరమానం దంగా మంచంమిద పడుకుని శాలవేషంచేస్తాను. అంతకంళు నాకు ఆనందంకర మొన వి. శాంతికరమైన పరిస్థితి ఎప్పు డఊొస్తుంది! భగవంతుడలాగో చెయ్యనీ పోనీ... నువ్చు రాసిన వ్లుత్తరం సగంవరకు బుద్ధజేన్‌'చేత చది వించుకున్నాను. మిగతా సగాన్ని ఎప్పుడైన (ఫెంచిభాన వచ్చిన మితుకు సంభవిస్తే చదివించుకుంటాను. మంటూ... ఈ తు ద్రమైన *నిష్కృతిని వుచ్చుకుని యుద్ధరంగంలో దూశటం... ...సీనారేకు కత్తి వుచ్చుకుని దున్నపోతుల్ని నరకటానికి వుద్యమించటంలాంటిది. నిజంగా నీకంతబలం లేకు. శీవలం నీకు సే గురు చేవ్రలఅశీ ర్వాదబలం వుంది. నామిోద నీకు నిమ్మ-పట మైన_పేమ, భక్తివున్నాయి. నాద్వారా నీకు లభించిన బలం మాళం ఏమి లేనశ్లువుంది. నువ్చి(శ్రీకాంశ్‌ "ను అనువదించటానికి ఇంగ్లీషులోకి) ఎందుకు సంకోచిస్తున్నావు! అనువాదం నువే చెయ్యాలి, అనాడు భవానీని విల్చి “శ్రీకాంత్‌” నాలునోభాగం ఇచ్చి అందులో వరైనా ఒక | పకరణం అనువదించమని చెప్పాను. వడెనిమిది రోజులై నత ర్వాత తాను రాకుండా ఉత్తరంరాశాదు. తనకు శక్తి చాలవన్నట్టుగానే సూచించాడు. వెగా అతని ఉ_్తరంలోని ఇంగ్సీషము చూ క్షే ఆమాట నిజమే ననివించింది. చేతకాదరి నిజసు రాశాడు. ఒకవేళ అతడు రాసినా వార్తా-
169 శరత్‌ ఉలర్తరాలు
పతికల భామ రాస్తాడు, సోమనాథ్‌ మొత రండో భాగం అనువదించటానికి పూనుకున్న సంగతి నాకు తెలియదు, “విచ్చితి ప తికకు సంబంధించిన వుపేన్‌ ఆయేర్పాశ్లుమన్నా శేళాజేమోూ కనుక్క-౦ంటాను. నువుతపృు ఇంకెవరూ ఈపని "ఇయ్య లేర నేనానవు, శ్రీం. “నిషల్భృతి"ని నువుఅనువదించావు, అంతకన్నా ఇాగా ఎవరు అనువదించగలరు! '(శ్రీ/కాంత్‌ *ను అనువదించవలసిందిగా నిన్నుకోరటం నాకిష్టం "లేకు-ఎందు వల్ల నంకే ఆదిచాలా భారమైనపని. డానిమూలాన నీ సొంగ పనులకు అభఘాతం౦ం కలుగుతుంది.
“నిష్మ్భుతో విషయంలో వ యేరా ఎటుచేశ్తే వాగుం టుందని నీకు తోస్తుందో అలాగేవెయ్యి.. నేనిక్కడ చిన్న కధల్ని అనువాదం చెయ్యటానికి (పయిత్నిప్తాను - పండిత మహాశయుని అనువాదం నాదగ్గిలేవంది. చాన్నిచూూ స్తే నువు చాల విచారపడతావనుకుంటాను. మాయను నేనింతవరకూ శలుసుకో లేదు. రెండుమూడు రోజుల్లో గలుసుకుంటాను - నీఘు నా ఆశీస్సులు. మిగతా సమాచారాలు బుద్దబేవుని జ్వారా నీకు తెలుస్తాయి. 4
__శరత్‌ . 70
- ఫ66, మనోవారవుకుర్‌, కలకత్తా, 8 మాఘం 1041.
మంటూ! నిన్నరా శేస్య ఛామంనించి తిిగివచ్చాను. రాగానేన్‌ ఉత్తరం చూచాను, బవ్కొక అంశ మే తీసుకుని వకుసగా జవాబు రాస్తాను.
శరత్‌ ఉత్తశాలు 164
- “నిశిశాంతి చితపటం చాలచక్క్యగావుంది,. చాల రోజులకు నీ ముఖం మూాఛాను. చాల అనందం అయింది ఇప్పుడు నిన్ను చూడాలని మరింత కుతూవాలంగా వుంది శాని అశ వదులుకున్నాను. ఈ జీవితంలో నిన్నిక చూడలీ ననిపిస్తోందిం
జ. మైవునైటర్‌ స్మకమమ్తైన స్థితిలో నీకు చేరిందని వీని చాలాసంతోషీ౦చాను. అది ఆశ్రమం చేలేలోగానే వ భాగం ఎక్కడపాడెతుందోనని భయపడ్డాను.అఆనాడు హరీన్‌" వచ్చి 'మంటూ అన్నయ్య కైవు రైటరు పాతిద్రైపోయిందిట. శొ_త్త మిపనుకావాలని రాశాడు” అని ఇప్పాడు, “అయితే వెంటనే కొని పంవించెయ్యి” అన్నాను. అంత శమా అతనే పడ్డాడు, నేను శీవలం జడపడాన్ధాన్నేగా! నా వల్ల వమిా అవదు. డబ్బుకు 'చెక్క-ైమాతం రాసియిచ్చాను. నీకా మిషన్‌ నచ్చిందనిపినిచాలసంతోనీ.౦చాను. అంతకన్నానాకు ఆనందదాయకమైన విషయం మేముంటుంది. తనసర్వస్వం త్యాగం చేసిసవ్య కక్రికి వదో ఇవ్వటం ఇవ్వటంకాదు, వాంద టమే నాకు నీ వద్దనించి ఇవాల లభించింది. చాలానే...
ల శ్రీ అరవిందుని స్వహ స్తలిఖతమైన ఉత్తరాన్ని భఛదంగా చాచి ఉంచుకున్నాను. అది ఒక రత్నం.
ఈ “నిమ్య్భాతి”అనువాదం చాలచక కాగాటండేట్టునువు వేతన్వై నంతగా _పయర్నించావని నమ్ధుక మే. నీకు నా మిద చాల్మపేమ ఉన్నందువల్ల కాదు. యచార్థ సన్యాస (వతం వుచ్చుకున్న వారి స్వభావమే అలా ఉంటాంది. ఏలుంగాశవో తే
164 శరత్‌ ఉత్తరాలు చెయ్యనే చెయ్యరు. చేశ్తేమాతం లోటుపాట్లు ఉండేలాగు చెయ్యరు,
ర్‌ం ణీ అరవిందుజే స్వయంగా పర్య వేవీ స్తానన్నారు శాబట్టి అనువాదం బాగానే ఉండచ్చు. కానిమంటూ!వు_స్త శకంలో నాకు సంబంధించిన గుణం వముంది? అది అరవిందుని శెలా నచ్చిందో నాకుబోధపడటం లేదు. నచ్చకపో తేఆశ్చర్య పజేవాడినికాదు, విచారపజేవాడినికాదు, నువు “శ్రీకాంత్‌ ను (ప్రచారం చేయగలిగి తే.. పాశ్చాత్యులు ఒకవంగనవలా రచ యితను [శ్రడ్ధాభ క్తులతో చూడ గలరని నేనాశించగలకు.నువు (యత్నం చెయ్యగలవు. అరవిందుని ఆశీ ర్వాదబలం ఉంది, ఈలఅసంభావ్య మేజకనాడు సంభవంకావచ్చు. నాకుఆశ ఉంది.
-
అనువందిచే విషయంలో పూర్మస్వాతంత్యాన్ని నీకు _పసాదించాను-ానువు శేవలం అనునాద కర్తవేగాక స్వయంగా గొప్పరచయితవుకూడా. కాబట్టి నిన్ను నిందించే వాళ్ళు,కించపర చేవాళ్ళు ఉన్నారు. ఉండని. వాళ్ళ కుచేస్టలు భూస్తూనే ఉన్నాం, అయినా నీ సాధన అసాధారణం, అన్నింటికీ వెనుక సీగురుదేవుని ఆశీర్వాదంవుంది. వాళ్ళ కుచేష్ట్రలే సఫలమైన నీశ క్తి నిరర్ధకంబాతుండా 1 అలా ఎప్పు శూ జరగదు మంటూ!
-
రవీంద్రనాధ్‌ నన్ను (పాశ్చాత్యులకు) పరిచయం (1869060166) చెయ్యాలనుకొంటున్నారు అన్నవిమయం_వె నాకు ఆశలు లేవు, నేనంశే వారికి ఇష్టంలేదు. అయినా వారికి తీరిక ఎక్క-డుంది! సాహిత్య సేవాధర్యాన్ని చారు నాకు బోధించిన గురుతుల్యులు, వారిరుణాన్ని నేను తీర్చు
వే) శరత్‌ ఉత్తరాలు 165 కోలేను, వారంశు నాకు చాలగారవం, భక్తి, ఇందుకు (పమాాంం౦ం వూతం బావ్యాంగా కనివించటంలేదు నాపట్ల వారికి వున్నై ముఖ్యం అపారం. అందువల్ల వారిసవోయం అర్థించి (వయోజనం వ్రుండదుం
8 వారీన్‌ ఇవాళ... లేపటీలోగా వస్తాడు. నీ కాగితం పంపించమని చెబు కాను,
- ఇక నీ సంగతి; నీకు నేను చాల కృతజ్ఞుణ్ని. ఇంత శంళశు వం వెప్పను మంటూ! ఉత్తరం రాయటమనేది నాకు చాల కష్టమైన పని. వొళ్లువంచి జాగతగా రాయనే. లేను. అందువల్ల రాయదలచుకున్న సంగతులే ళొన్ని మరచిపోతూ వుంటాను. రాయటం ఇష్టంలేక కాదు. అది నాటర్పు "లేనితనం. నా మాట విశ్వసించు.
నీకు నాఆశీస్సులు, సౌరీక్‌ను అడిగానని చెప్పు.
- అరవిందుని ళొ_త్తఉగాదిపాట (పార్థ నశేయం) చాల బాగుంది. వారు నిజంగా ఒక గొప్పకవి. --శరత్‌. 7]
566, మనోహర ఫుకుర్‌, కలకత్తా
7 వైతం 14.
మంటూ... చాలరోజులనించీ నీకు ఉత్తరం రాయలేక పోయాను. ఇది అన్యాయమే, నాకు తెలుసు, అంతకుమించి ఇప్పాల్సిన కబులేమోా లేకపోవటమే డానికి శిత. ఓర్పు లేని నావంటి సోమరి దగ్గరకు అప్పుడపుడు భగవంతు డొకమిశ్రు డిని పంపిస్తూఉండకపో తే నేను పాతాళానికి కుంగిపోవలసిం జే. అలా భగవంతుడు పంపించిన మిత్రుడే బుద్ధటేవ భట్టాచార్య
166 శరత్‌ ఉత్తరాలు ఆయనేవచ్చి ఆకబురు ఈకబురు చెప్పి వెళ్ళుతూ వుంటాడు. నీకుమశ్లేనే అతడు నాకు అంతరంగిక మిత్రుడు. ఎప్పూడూ నామంచి కోరుకూ వుంటాడు. నాశీర్తిపతిష్టలు వి_స్తించా లని కోరుతూ వుంటాడు. అనాడు నన్నతగు జలవంతాన హోఫ్‌మన్‌ గారి గదిలోకి తీసుకుపోయి కూచో బెట్టి "నేనుగీసిన చితాన్నిఆయనకు చూవించి నన్ను పరిచయం చేశాడు. నేనొక గొప్ప రచయితనని అతని నమ్మకం. అందుచేత గొప్ప రచయితలకు అర్హమైన సన్మానం నాకూ జరగాలని అతని కోరిక. నేను అనేకసార్లు చెప్పుకుంటున్నాను. జీను గొప్ప రచయితనేమి కాదనీ యూరప్‌ నన్ను సన్గానించదని. కాని అతడు అంటాడుకడా,“*అయి తే దిలీప్‌ బాబు వ్యర్థంగా ఎందుకు ,పయాసపడ తాడు! అతడు వ్యర్థమైన పరిశమచేశే వాడుకాదు.” అరవిందుడు నిజంగా అతనికి ఆశకల్పించి వుం జాలి. అరవిందునికి తెలుసు.
వశీష్ట'సేను భార్య అమెరికన్‌ యువతి. కొన్నాళ్ళ కితం వచ్చి “నిష్కృతి' అనువాదం వదీ! చూస్తా ఇవ్వండని వాల (బతిమాలింది. అందులో అరవిందుని కలం చిందులు వున్నా యని అమె కెవరో చెప్పారు. అందుకనే పట్టుదలగాలఅడిగింది. ఒకతి తనకి స్తే వృపెల్‌లో అమెరి కాకుతీసుకుపోయి. అకాడ దాన్ని _పచురించేందుకు (ప్రయత్నం చేస్తానని వెవ్పీంది. ఇది వర కామె “వసియాి షతిక సంపాదకురాలుగా ఉంబజేది, అక్యాడీి (గంధ ప్రచురణ సంస్థ లామెకు బాగా పరిచయం. “నిషుతి గాఠ “శ్రీశాంల్‌” అయినట్టయితే నాకు అశగా వుండేది. అ ేశంలో “నిష్భుతి కెలా ఆదరణ లభిస్తుండి
శరత్‌ ఉ లాలు 16? ఇెప్పు! *“బవారబోల్‌” ఒక (పతి నాకు పంవీంచు.ఎలావుందో చదివి చూస్తాను. బుద్ధ బేవ్రడుకూడా నీకీపాటికి ఉత్తరంరాజ్స వ్రంటాడు. నువు నన్ను పంపమని రాసినవన్నీ అతన్ని పంప మని శెప్పాను. ఈపాటికి పంపించే వుంటాడు. “నిష్య్భితి'ని (ఫ్రెంచి భావమలోకి కూడా అనువదించాలన్న సంగల్చం నీకు వంది! పనికూడా ఆరంభించావు. జాగానేవుంది.నాకుళ్యతం ఆళావవాంగా లేదు. అయినా శ్రీ అరవిందునిఆశీర్వాదబలం వల్శి అసంభావ్యంకూడా సంభవం కావచ్చు. జా
మవ సన్వాసివి అయినా నాకింద నీకు చాల ఖర్చు జొతోంది, బుర్రజేవ్‌ రాగానే. కొంత పంవిస్తాను.. అతను సాగా చదువుీన్న వాడు. సంస్భ్భ్రాతభావ, వనస్పతిశా స్తం అతనికి వాగావచ్చు. కాలేజీలో అతడు బోధించేవి అవే,
“శ్రీశాంత్‌? కూడా అనువదించటానికి పూనుకో. (బతికివుండగా “శ్రీకాంత్‌? అనువాదాన్ని చూడాలని నా కెంతైనా ళోరిగ్లా వుంది
సావహానా, నువు కలిసి తయారువేసిన సంగీతశ్యాస్త్ర సంబంధ (గంధం చేంది. జ్మాగత్తగా అలమారలో ఉాచి పెట్టాను. సావానాకు నా ఆశీస్సులు,
నేను వెంట వెంట జనాబు రాయటంలేగని నువునా మిద పతీకారానికి దిగబోకు సుమి! వారం పదిగోజుల్లో మేమంతా మాస గామం వెడుతున్నా”. వెఖ్ళేచుంక ఉత్తరం రాస్తాను. ఈలోగా “నిమజ్భాతి? అమునా* వతి ఒకట్‌ కలకత్తా అడన్‌ శే పంపించు. మిరంతా న్నేముమేకడా! నీక నా ఆశీస్సులు, ---శరత్‌.
"2 566. మనోవార్‌ వుకుర్‌, కలకత్తా 8 నూఘం 1840,
మంటూ! నీ పోమ్సకార్డు, '“బహువల్లభి ఫారాలకట్ట వేరాయి, గత వడెనిమిది వమాసాలనుంచీ నేను అస్వస్థతగా వుంటూన్నసంగతి నీకు కెలియబేమో! మంచంలోనే పడి వున్నానని చెబితే అతిశయోక్తి శాదు.. వోయిన జ్యేష్ట మాసంలో మాస్వ(గామం౦నించి వస్తోన్నప్పూడు జారిలో వడ "జబ్బతగిలింది. అప్పటినించీ కళ్ళు మంటలు, తలపోటు-చాల బాధపడ్డాను, ఇప్పటికీ పూర్తిగా నయంకాలేదు. నయం కొళుందో కాదో నాకు కెలియదు. వెగా మూలవ్యాధి ఒకటి; మాటి మాటికీ జ్వరం తిరగ బెడుతూ వుంది. ఇప్పుడు జ్వరంలో ఉండే నీకు వ్రత్తరంరాస్తున్నాను. కావురం స్వగా మంలోనే. అప్పుడప్పుడు కాస్త వొంట్లో బాగున్నప్పుడు కల కత్తా వస్తున్నాను, (గ్రంధపకను రచన-అన్నీ బంద్‌. వార్తా ప్యతికకూడా చదవటం లేదు. ఈ జీవితంలో మళ్ళీ (గ్రంధపక నకుగాని, రచనకుగాని అవకాశం లేకుండా ఇలా సున్తీగా కాలం గడపాల్సివచ్చినా నాకు విచారంలేదు. శక్తి సాము నాలు ఉన్నంతవరకు చేయగలిగినదంతా చేశాను. అంతకు మించి ఇంకా వెయ్య లేకపో తే విచారంఎందుకూ!ఆంతర్యంలో నేను వై రాగిని, ఇకముందుకూడా బై రాగిలాగే బగుకుతాను. ఒకనాడు బుద్ధ టేన్‌ మంటూ కాసిన *దోలా చాల ఇాగుందంటూ చరగ్చిస్తున్నాడు. విని నేనేమా ఆక్చర్యపడ
శరత్‌ ఉ రరాలు 169 "లేదు. మంటూకు నవలా రచనలో కౌశలం నానాటికి అఖి వృద్ధి చెందుతూన్నదని నాకు కెలుసు.అకృ తిమమైన సాధన ఫలించకుండా వృథాపోతుంచా!అదిగాశ నీది కళాహవృ దయం. న్స హృదయం ఎంత విశాలమో అంత నిర శ్రలము. పరచింతా కలితము. నీ పాటల్లో గుణవంతులై న వారిపట్ల నీ ఉమలో *+ నీ పనుల్లో ...నీ రసిక వృుదయం చిన్నతనంలోనే నాకు గోచరించింది. అందువల్లనే నీవంళశు నాకు నిమ్య-పట మొన (చమ, అ (మ ఎట్టి చావ్యాసంఘటనలవల్ల గాని, భూత ప్రుతిఘాలవల్లగాని సడలిపోయేదికాదు,. నేడు నీ రచనా కాశ లం ఫలించింది. ఇది నాకు అఆనందపుదమైన అంశం, నీకు సుఖము వేకూరుగాక ! నీ జీవితము సార్ధకమగుగాక . బుద్ధచేవవసు రచించిన *బాసర్‌ ఘరో విషయంలో రవీంద)నాథ్‌ నవమి రాశాడో జీను చూడలేదు. నా కన్నా రవీంద్ర జే నవలలు చక్కగా రాస్తాడనే బుద్ధటబేవ్‌ చెన్పీ యున్నట్టయితే...అఆ మాట నిజమే ుుంటూ.' అది సత్యం, పరమ సత్యం అని నా మనస్సుకూ అెలుసు. అదీగాక... నాకంశే ఎవగుగొప్ప, యెవరు తక్కువ అనే విమయాన్ని వురస్కరించుకుని విచారించటంగాని సంతో మించటంగాని నా కకంన్లేదు. ఎవరైనా నా వు_స్తకం ఒకటి తీసుకుని *ఇది నవల అనటానికి ఏల్లేదు” అని అన్నట్టయిలే అందువల్ల నాకు తాత్కాలిక వేదనతప్ప మశేమిో కలగదు. ఈ మూట విశ్వపనీయంగా తోచకవో వచ్చు. అధిక సీదత్వాన్నేపుకటిస్తున్నానని మిరనుకోవచ్చు. కాని నేనునా బ్రతుకంతా ఆ సాధనలోనే గడిపాను.అంకు
170 శరత్‌ ఉలర్తరాలు వల్లనే ఎవడెలా ఘోరంగా విమర్శించినా జేను మాట్లాడ "లేదు; జవాబు చెప్పలేదు, యావనంలో ఒకటి రెండుసాక్షు మాత్రం రవీందు)నికి విరుద్ధంగా రాశాను. "కాని ఆది నా ప్రకృతి కాదు, వికృతే. అనేక కారణాలవల్ల పొరపాళే చేశాను. ఆరోగ్యం 'చెడిపోతూ వుంది-ఎక్కువ గోజులు జీవించ జీమో ననివీసోంది. జీవిత శేషం ఇలాగే శాంతంగా గడి*ే స్రాను, యావనంలో వేసిన కొన్నిపొరపాట్లకు పశ్చాత్రాపమే కలుగుతోంది.ఒక్కవమాట జ్జాపషకం ఉంచుకో మంటూ;నువు ఎప్పూడూ ఎవరి మనస్సుకూ బాధ కలిగించవద్దు. నీ పరిశ్రమే సికు ఫలసిద్ధిని యిస్తుందిః నీ ఇళ్లు అమ్మేస్తున్నావా ! వం అవసరం వచ్చిందీ 1 ఈ ేశంతో సీకున్న సంబంధాలన్నీ _కెంచివేసుకుంటున్నావుం అది తలచుకుంళశు నాకు బాధగా ఉంటోంది. ఎప్పుడూ ఉ_త్సరాలు అ_స్తవ్య_స్తంగానే రాస్తూ వుం టాను. అసందర్భవు విషయాలు వమైనా రాసివుంశు లత్యుం చెయ్యకు. కొంచెం ఆగోగ్యం చిక్కి తే నీ రెండు వుస్తకాలూ శ్రద్ధగా చదువుతాను. శరత్‌. 73 శ్యస్థం 1840 మంటూ ! శ్రీకాంత్‌ * నాలునోభాగం విషయమై. నేను కొంచెం చెప్పాలి. సాధారణవులు, సహజములు అయిన సంఘటనలు మాత్రమే తీసుకుని ఈ నాలుగనోభాగం పూర్తి
శరత్‌ ఉత్తరాలు న! ణన ఇొయ్యాలని నా తలంవు, సూచ్యార్థ రచనద్వా రా... ఎక్కడి కతథాడ క్షుప్తపరచి రాస్తూ ఎంతవరకు రససృషప్టీ చెయ్యటానికి ఏలుంబుందో చూస్తాను. ఉపాదాన-వుపకరణలతో గాక,.. అసాధారణ సన్నివేశాలతో గాక,,. అతి సాభారణనులైన టైనందిన గా్రామజీవన సంఘటనలతోనే ఈ వు_స్తకం నిండి వుంటుంది.వి_స్బృత వర్ణనలు వుండవు గాంభీర్యం వుంటుంది, దీర్ధ్స వివరణలు వుండవు; సూచ్యార్థ పిధానంగా వుంటుంది ; రసికుల ఆనందంకోసం రాస్తాను. ఒకవేళ నవల ఆాగుండక పోవచ్చు. కాని సాహిత్యసంయమం లేని విశృంఖల రచనగా మాత్రం ఉండదు. “వువ్పపతు” వై శాఖ జ్యేష్ట మాసాల సంచికలో బుద్ధ "బీన్‌ కెర్‌ యచార్థపీర్‌” అనే శీర్షికతో నువు రాసీన వ్యాసం చదివాను. అందులో సావిత్రిని గురించికూడా ప్రస్తావించావు. విషయం తేటతెల్లంగా రాశావు. సావితి)ి చాసీకులానికి 3ం దిన చునిపీ కాదన్న సంగతి అందరూ మరచిపోతూనవుంటారు ఎందుకో. లత్న్మీ బేవి కూడా ఒకప్పుడు దురదృష్టవశాత్తు బక్‌ బావా గాని ఇంట జానీత్యం చెయ్యాల్సి వచ్చిందని వుళా అాల్లో రాశారు. సంప్రదాయాల్ని బట్టి వేశ్యలలో కూడా ఉచ్చనీచవర్థాలు వున్నాయి. ఒక వేశ్యదగ్గర మరో వేశ్య చాసీగా వుంశు ఆ యిద్దరి సంప్రదాయాలూ ఒశీ రీతిగా ఉండవుందానీని పొందటం లేలిశేగాని చాని యజమానురాల్ని పొంచాలంపే చాలా అంతరాయాలు ఉంటాయి. ఆ జాలిని దూషిస్తూ విచారం చేశీవాళ్ళు కాము యడార్జ్‌ వాదులమని భావిస్తూ ఉంటారు. వాళ్ళు యదార్థ
11 శరత ఉ శ్రశాలు వాదులూ కాదు, ఆదర్శ వాదులూ శాదు.శీవలం ఉాంభికులు, అహంకారులూను. మహిళలను వవగించుకుంటూ కటువైన మూటలు వాయడం బడాయి కావచ్చు. కాని అ దృక్స ధంతో అసలైన సాహిత్య సృష్టి జరగదు. శరత్‌. 74 10 జ్యేష్టం 1886. శ్రీ భాజేంది కిశోర్‌ రవ్నీతరాయ్‌! ! భూచేన్‌ ! నువు ఒక మాస పత్రికా సంపాదకుడివి. “018661-ఇ015608 మిద వ్యామోహం నిగిహించుకో లేక పోతున్నావు. విప్తవం *విడోోహంి- ఈ ెండుపచాల అర్థం ఒకటి కాదు. విష్లవం వేరు, విదోహం వేరు. ఈ సంగతి నువు గమనించాలి, విప్లవంతో పకాధీనజీశం స్వతంత్రం అయించా 1 చరితులో ఎక్కడైనా చానికి అధారం ఉందా! ఒక స్వతంత్ర 'జీళంలోశే విష్లవంద్యారా ప్రభుత్వం గాని, సావాజిక నీతిగాని మార్చు చెందుతున్నది. అంలేగాని “విష్ణ వం ద్వారా ఒక పరాధీనబేళం స్యతంతుం పొందగలి దన్న మాటనాక ధ్‌ 0 కావటంలేదు. విష్లవమంకేే వర్గ్ణకలహం, గృహ కలహం అన్నమాట-ఆత (శ్రకలవాం, గృహవి చేదం అన్నమాట. ఈ ఆత్మకలహం గృహవిచ్చేదం వల్ల వమేమి సాధించటానికి వీలున్నా, శత్రువుల్ని మాతం జయించ లేం, విప్లవం సమైక్యతకు శత్రువు, ఆ=కశరత్‌,
లి 75
సామతాబేడ్‌, పొనిితాన్‌ పోస్టు, 10 వ్యైతం 1884, భూపన్‌! ఈ ఉగాది సందర్భంలో మి వేణుకు నా హృదయపూర్వక మై న ఆశీర్వాదాలు, సాహిత్యం లేని జూతికి అధోగ తే, ఈ సత్యాన్ని మనం అనేక ఆవేశాల్లోపడి మరచి పోయాం. వతతృ్ఫలితంగా మన జాతీయ జీవితం నానాటికి హీనాతి హీనం అయిపోతున్నది. సమాజంలో కుళ్ళు జరు కుంటోంది. దుఃఖపరిస్థితులు ఇఉంపొందుతున్నాయి,. మనం కన్లారా చూస్తూనే ఉన్నాం. సీ వంటి కొందరు యువకులు ఈ చిన్న ష్మతిక ఆధారంగా ఒకచోట చేరి సకమమైన కృషి. చేస్తున్నందుకు నాకు చాల సంతోమం. మున జాతి అనుభ విస్తూన్న కష్రాలన్నింటికీ పరాధీన తే కారణమని మి తిక చక్కగా నిరూపిస్తున్నది. అటే పద్ధతిలో, అదే నీతితో మి
పతిళ కొనసాగుగాక! శరత్‌
76
సామతా బేడ్‌, పాన్నిఆాన్‌ పోస్టు, క్త జ్యేష్టం 888, భూజున్‌! కొన్నాళ్ళ (క్రితమే సీఉత్తరం చేరింది, శాని ఈమధ్య నేను “కుమిల్లా” వెళ్ళవలసివచ్చింది, అందుచేత జనాబు ఆలస్యంగా రాస్తున్నాను. వేరే నమా అనుళోవద్దు. మిరు మళ్ళీ ఎప్పుడొప్తారు! మిమ్శుల్ని మళ్ళీ ఎప్పుడు కలుసు
114 శరథీ ఉత్తరాలు
కుంటాను, అని ఇలా ఆలోచిస్తూఉన్నాను. [గ్రామంలో ఈ యింట్లో ఒంటరిగా కూచుని, సాహిత్యం ద్వారా నీకు నాకు పరిచయం కలిగింది. నువు బేళశాన్ని ఎక్కువగా (పమిస్తు న్నావు, ఏమి అపరాధం చేశావని నిన్ను జైల్లో వేళారు. శీఘ్రంగా పను క్రిపొంది తిరిగి సాహిత్య త్నేత్రంలో (ప్రవే శించగలవని అశిస్తూ అందుకోసం ఆ భగవంతుని (వార్ధిస్తు న్నాను.
“శేష ప్రశ్న? నవల నీకు నచ్చిందని విని చాల సంతో ప.0చాను. అందులో అనేక సామాజిక సమస్యల్ని చర్చించ టం జరిగింది. కాని వాటి పరిపూ(ర మార్షాలు నిర్ణయించే భారం మూ మీద ఉంది. భవిష్యత వ్యవస్థానిరా త బాధ్య మోకు ఆనంద్మపదమే-కాని ఈ వుస్తకం అనేకమందికి నిరాశ శలిగస్తుంచేమోనని నా ఉబ్రేశం. అటువంటి వాళ్ళకుఅందులో అనందం కలగదు. ముఖ్యంగా కథావస్తువు చాలచిన్నది. అది చదువుతూంకే హోయిగా శాలత్నేపం కెతున్నట్లు ఉండదు. అరమోడ్పు కన్నులతో ఆనంద పారవశ్యం అనుభవిస్తున్న ట్లుగా ఉండదు, అయినా అర్థం చేసుకోగలవాళ్ళు వ కొద్ది మందైనా ఉండకపోతారా అనే ఉద్దేశంతో అ వుస్తకం రాశాను. అటువంటివాళ్ళు కొద్దిమంది ఉన్నా నాపని నార్ధశ మైనప్రే. అన్నిర శాల రచనలూ అందరికీ నచ్చవు.అభిరుచులు భదిస్తాయన్న మాట నే నంగీకరిస్తాను,
అది అధుసక సాహిత్యంకింది!ి వస్తుంది. అమౌార్షంలో కూడా ఒళ 'మాదిరి చూచెిడచాం అనుకున్నాను. ముసలి వాడిన్హైనాను,. రాయగలక కీ తగ్గివోతుందు అయినా కూడా
శరత్‌ ఉర్తళాలు క్‌ "శీపటి (ముఖ పొరులు కాడగిన మావంటి వారికి... పచ్చి బూగుగా తయారు ఇశెయ్యకుండానే అళ్నాధునిక సాహిత్యం సృష్టించవచ్చునన్న సూచన ఇడ్దామనుకున్నాను. శీవలం కోవుల( పమ రసానుభూతి కలిగించడ మేగాక ... బుద్ధికి బల కారకమైన భోజనం సమకూర్చుటం అత్వాధునిక సాహిత్యం యొక్క. ముఖ్య పయోజనం, ఇకముందు మి నా వ్‌ైనా రాయదలచుకుంశు చాల చదవాల్సి వుంటుందె. శీవలం పాఠ కులకు మనోరంజనం 'చేసినంతమా. కాస రచనా ప్రయోజనం నెర వేరినట్టుకాదు. శైల్లోఉన్నావు. కావలసినంత తీరిక ఉంటుంది. వృథా శాలమేపం చెయ్యడని నా కోరిక, ఇప్పుడు. నీకు లభించిన చశాంశవాసం నీ భవిమ్యజ్జీవన కళ్యాణ దారాన్ని 'కెపవ జూలినదిగా విని యోగపడాలి. మౌానవ(పక్ళతిని ేలునుకో, ఆ విజ్ఞానమే సాహిత్య సృస్టికి అసలై నసామ గి. ఈసళ్యాన్ని ఎప్పుడూ విస (రించకు. నా శరీ రారోగ్యం వృద్ధాప్యానికి తగినట్టుగానే ఉంది. ఉత్సావాంగా వుండు. నీకు ఆపదలు అంటకుండు ౫ాక! ఎాశరత్‌, 77 శ్రీకృ సేందునారాయణ భామిక్‌కు 1 పృతికా నిర్వహణకు కావలనీన విధు "లేమిటని పశ్నిం చావు. నేనెప్పుడూ ష్మతిక నడపలేదు, కాబట్టి నాకు (ప్రత్య
స! శరత్‌ ఉత్తళాలు
కూనుభవం ఏమి లేదు. కాని పతినెల 'చాల పతికలు చదు వుతూ వుంటాను. అందువల్ల నాకు తోచింబచేమంశులాఒక మాసప(తిక బహుజనామోదం పఫొంచాలంకు చకగాని రచ నలు వుండాలి. మరొక వన్గానికి కోపం లెప్పించాలని రాజీ విమర్శనలు మొదట ఎంత చురుగ్గా వున్నట్టు కనిపించినా శఆాళాంలికంగా పాఠకుల చిత్తాల్ని విహ్వుల పరిచిన వాటికి స్ధాయి వుండదనీ ...ళొంభెం పరిశీలించి చదివితే శెలిసి పోతుంది. కొందరు తమ అనుభవంలోకి వచ్చిన కొన్ని సంఘ టనలను కధలుగా అశ్రేస్తారు. రచనలో వాటికి ఒకళొ త్తదనం వచ్చినా; సత్యములుగా, పరిళుద్ధములుగా కనిపించినా; భామ భావాలు ఎంత ఆడంబరంగా వుండి పాఠకుల దృష్టిని అకర్షిం 'జేవే అయినా... వాటిలో అంతస్సారం ఛూన్యమనీ, చాల శాలం నిల్చియుండ జూలవనీ తెలుసుకో.
(196౬11666౪041 86053) బుద్ధివాదాన్ని అనుసరించినకథ అంటూ ఒకమాట ఈమధ్య తరచు వినిపిస్తూ వుంది. దీని స్వరూపం నేనింతవరకు చూడలేదు, చూచినా గు _ర్తించ లేక పోయానేమో! ఒకనాడు కాకళాళలీయంగా ఒకళకథ చదివాను రచయితి పాండిత్యం బరువై పోయి రచనమధ్యలో కుంటు పడి ఫో యింది.అటునంటి రచనలకుష తిక లో స్థానం ఇవ్వకూడదుః కథలో రచయిత బుద్ధికి కనిపించటం దడోవమని శొదు, హృదయవృ త్తి బహుళంగా వుండాలి. శరత్‌ ,
78
శ్రీ అతులానందరాయ్‌ 1
18ఉ) పరిచయ పతికలో శ్రీ, దిలీపకుమూరరాయ్‌కి రాయబడిన రవీందుని 'షతసాహిత్యకీ మాతా విషయమై నా అభి పాయాన్ని అడిగావు. ఆ ఉత్తరం వ్య _క్రీగత మైనది, అయినా ష్యతికలో (_పచురకితం అయినందునల్ల అందరూ చదవ టానికి ఉన్రేశంపబడిన చేనన్నమాట. కాబట్టి నువు నొఅభి (పాయాన్ని అడగటం సహజమే. కాని నాలుగేసి జేజీలపొడు గాటి ఆ ఉత్తరాల్లోని చివరి పంక్తుల్లో ' వెంటనే ళొంత పెకం పంపించు అని రాసినట్టుగ యూరప్‌ అంతా త్వరలోనే తన యం. తాలు, తుపాకులు, ఫిరంగులు, డబ్బు, దస్థం౦, మానం మ ర్యాద-అన్నింటితోనూ ఒకాసారి మునిగిపోతుంది అనేజీ రచయిత భావం అయినట్లయితే... అటువంటి పరిస్థితి ఈజీవి తంలో చరాడగలుగుతానా! చాల వయసు గడిచిపోయింది మరి... అని పరితాపం చెందుతూ వున్నాను.
ఇంకా అనేకమంది విషయమైకూడా ఆయన ఆశవదులు కున్నాడు. వారిలో నేనుకూడా ఒకడినని మాకు అనుమానంగా వుందికదూ! మీ అనుమానం నిరాధాకంకాదు. వాళ్ళు “వుదించిన వనుగులు” *చిలకపలుకులు పలుకుతూ వుంటారు.” “కుస్తీలుపడుతూ. వుంటారు”. *“కసరత్‌ వేస్తూ. వుంటారు “పాబ్లెమ్‌ సాల్వు చేస్తూంటారు” అని కవి ఆరోపించిన నిందలు,
ఈ మాటలన్నీ ఎవరు ఎవరిని అన్నప్పటికి అందంగా లేవ; చెవికి ఇంవుగానూ లేవు. వ్యంగ్యవిస్ఫూ ర్తితో కోపం
[78 శరత్‌ ఉత్తరాలు శలిగిస్తాయి. అటువంటి మాటలవల్ల కళ (వయోజనం జెర వేరదు. వైగా విన్నవారి మనస్సుకుకూడా కష్టం కలిగిస్తాయి. అందును గురించి మన మనోవ్యధ (ప్రకటించటం అనవసరం; [కతీకారానికి పూనుకోవటం వ్యర్థ 0, వాళ్ళు వీ చిలకపలుకులు మల్ళీ పలుకుకున్నారో,వ కు స్తీపట్లు చూవిస్తున్నారో, వ్‌ కస రత్‌ పల్టీలు (పదర్శిస్తున్నారో చెప్పమని ఆవృద్ధకవిని నిలవ డీసి అడగటం సమంజసంగా వుండదు. నా చిన్ననాటి నంగతి ఒశటి జ్ఞాపకం నస్తోంది. మేమంతా ఆటలాడుకుంటూ వుంశు ఒక అబ్బాయి *అముల్‌ చాబు మెలతొక్కా-డు” అని అరచాడు. ఇళ బేసేబేముంది! వాడు ఎక్కడ కాలువేశాడో, ఎవరు శరాచారో, అది నిజంగా తొక్క_రాని వంకో. లేక కొబ్బరి చిప్పో-ా-ఈ విచారణ అంతా చేశినందువల్ల వయోజనం వీముంది! వాళ్ళ అమృమా,తం వాణ్తి సచేలస్నాన౦ం చేయించి సెర్తినాద గంగాజలం చల్లి గాని ఇంట్లోకి రాసీడు. ఎందువల్ల 1 వాడు తొళ్టాడు కాబట్టి, మనదళకూడా ఇప్పుడు అలాగోవుంది. “సాహిత్యకీమ్మా శా” ఇంకా ఇలాంటిజే కవిగారి వ్యాసాలు చాల మటుకు ఆక్థం చేసుకో జూలిన బుద్ధి నాకు లేదనిఆంగీకరిస్తాను. వారుగు. రాల్ని ,వనుగులి 9 జంతుజూలాన్ని దుకాణాల్ని ఉపమేయాలుగా, ఉడావారణలుగా తీసుకొస్తూ వుంటారు, మానవసంఫఘ సమస్యల విచారణలో, క వరు మల పరస్పర సంబంధ వివరణలో ఇవన్నీ ఎందుళొస్తాయో అని నాకు బోధపడటంలేదు. ఇన్నీ వచ్చి వ సమస్యను పరిష్యరిస్తాయో మరి! వినటానికి చాగానే వుండచ్చు. కాని వాటీవల్మ సాధించే ప్రయోజనం వమిో న్రండదు.
శర తీఉర్తరాలు శే ఒళ ఉదాహరణ సూచిసాను. కొన్నాళ్ళ (శ్రింద వారు హరిజనులకు జరుగుతున్న అన్యాయాల్ని చూచి (కుద్ధులె ఫోయి (పవ_ర్తక సంభానికి చెందిన మోతిబాబుకు ఒకశ _త్తరం రాశారు అందులో వారు *4, “ఒక (బావ్శాణ శ్రీ వీలిని "సించుతోందినుకుందాము. ఆ వల్లి ఎంగిలిమూతితో వచ్చి అమె వడిలో కూచుందనుకోండి, అంతమాతంచేతనే ఆమె పవ్శితత భంగం అయిపోయిందా! అమె నమో వవగించు శోదుూలఅనిరాళారు. నిజమే. భంగం 'కాలేదు, కాని ఈ ఉడా హరణవల్ల హరిదనులకు ఏమి సాధించి పెట్టినట్టు! వ సమస్య పరిప్కా-రం అయింది! ఈ వసే ఉదాహరణ వురస్క-రించుకుని అ (వాహ్గుణ స్త్రీ దగ్గరకువోయి “విల్లివంటి. ఒక నిళ్ళష్ట జంతువు నీ ఒడిలొ కూచుంశే నువ్వేమి వవగించుకో లేదు, అతి ఉత్క్చప్రజీవిని నేను వచ్చి ని వొళ్ళో కూచుంటాను-ా వవగించుకోకు” అని పలకవచ్చా! విల్లి ఎందుకువచ్చి ఒడిలో కూచుంటుందో, మిడత ఎందుకు అన్నం పళ్ళెంమోద వచ్చి వాలుతుందో ...ఈతిర్మ-ం ఉపయోగించి మూనవ్చనికీ మాన వునిశీ మధ్యవుండే న్యాయాన్యాయాలను పరిష్కరించ లేము, ఈ ఉపమానాలు కళ్ళు మిరుమిట్లు గొలిపేట్టు ఉండవచ్చు. వింటానికి ఇంవుగానే వుండవచ్చు. కాని పరిశిలించి చూ శ్తే మొదట ఎంతో విలువై నవిగా ॥నువించినవి, సారహీన మైనజే నని తెలుసుళో గలుగుతాం. ఈనాడు అనేక కారణాలను వురస్కరించుకుని బాలా ముండి యంత్రసర్మికమలను నిందిస్తున్నారు. రపీర్మదులూ'
180 శరతీ ఉత్తరాలు
నిందించారు. ఆందులో త ప్పీమీాలేదు .- కాని అబే ఈనాడు "ఫీమన్‌ అయిపోయింది. తమకు "ఇెలినో, శెలియకుండానో మొ_త్తంమోాద కొందరికి పాళ్చాత్యసంపర్మ-ం కలిగింది. అటు వంటివాళ్ళ సుఖదుఃఖాలకు హేతువులు జటిలములై నాయి. వాళ్ళ జీవనపద్ధతి మారిపోయింది. [గామంలోని రైతుల జీవి శానికీ, వారి జీవితానికీ పోలిశేలేదు, ఇది చాల విచారించ దగిన అంశం. ఈ అంశానికి సంబంధించిన నానావిధ సంఘ టనలను సమకూర్చి (గంధంరాక్తే అది సాహిత్యం కాదా! శాదని కవిగారుకూడా చెప్పటంలేదు. కాని వారి అభ్యంతరం వఏమంశే, సాహిత్య నిబంధనలను ఉల్ల ౦ఘించ రాదట. అయితే ఈ నిబంధనలను నిర్ణ యించటం ఎలాగ! పోట్లాడుకునీ, తిట్టు కునీ కాదుకదా! సాహిత్యంయొక్క- చిరంతనమూలనీతిని అను సరించి అది నిర్గ యం కొతుందని కవిగా రంటారు. కాని మరి ఈ మూలనీతి రచయిత బుద్ది, అనుభవం, రసోత్పత్తిాాపీట న్నిటిని మించి వేరే ఇంకెకటడన్నా ఉంచా ఏమిటి! చిరంతన మనేది లేనేలేదు. అదొక వట్టి మృగతృవ్ల,
“జ్లీటి నవలా సాహిళత్యవు గతీ అలాగే వుంది. మానన తత్వ విచారం అనే స్థూపంకింద అది నలిగిపోతూ వుంది” అన్నారు కవిగారు. ఇందుకు జవాబుగా ఎవరన్నా “అబ్బే, నవలా సాహిత్యవు గతి అలాగేమీ లేదు. మానవతత్వ విచా రం అనే స్టూపం అడుగున అచేమీ నలిగిపోవటం లేదు, మానవతిత్వె విచారం అనే సూర్యకాంతిలో అది సముజ్వ్య లంగా (ప్రకాశిస్తోందొ అని చెప్పెట్రయితే ఎటువంటి ఉదా వారణ మూవించి ఆయన్ను తృ_ప్తిపరచగలం! ఇంళెకమాట
వికీ) శరత్‌ ఉత్తరాలు 181 కూడా ఈరోజుల్లో ఎక్కు-వగా వినివిస్తూవుండి.కవిగా శేచాన్ని మొదట (ప్రచారం చేశారు, “పకృతిస్థుడెన వ్యక్తికి కథ వినాలన్న ఆపేక్ష వుండి తీరుతుంది అని ఆ మాట అంగీక రిస్తూనే--"*కౌను, మేము (పకృతిస్థుల మే. కాని సమయం చాటింది వయసు మిీరిపోయింది. రాజకుమారుని కథలు, మండూక రాజూామండూకరాణి కథలతో తృవ్హికలగ దీప్తూడు” అని పాఠకుడెవరన్నా అనేట్టయితే అది అవినీతికర మైన మాట అని నే ననుకోను. కథలో తత్వవిచారం వుండ బశ్లు అది పకనార్హ్భృంకొతుంది. ఒక విశుద్ధమైన కథ రాయా లంశే తత్వవిచారం చెయ్యగల శక్తిని రచయిత పరిత్యజించ నక్క ల్లేమ-అని పాఠకులే చెప్పగలుగుతారు.
కవిగారు రామాయకాన్ని, భారతాన్ని. తీసుకుని రాముని చరి తనూ,భీషుని చర్మితనూ సమిశ్ష చేసి-ఆ రెండు బ్రంభాల్నీ ఎందుకూ పనికిమాలిన వాటికింద కన్లేశాడు. నే నీ ఏష్టయమై వమి బదులు చెస్పదలచుకో లేదు. ఎందువల్ల నంక1కు ఆగంధాలు రెండూ శీనలం కావ్యాలు మ్మాతమే శాదు;ధ ర్మాల్ని ప్రబోధించే సంహితలు. కొంతవరకుబహుళః చరితలు కూడాను. ఒక నవలలాగా రాసిన చరితలు మాతమేనని భావించరాదు. కాబట్టి మామూలుగా కావ్యా లను, నవలలనూ వలెనే ఈ (గంధాల్నికూడా అటే కొల మానంతో విలున నిర్ణయించటానికి (పయత్నించకూడదు,
"లేఖలో కవిగారు (1౧౯6611660) అన్న పదాన్ని పలు సార్లు వుప యోగించారు, విద్య అని అర్థం వచ్చేట్టు కొన్ని చోట్ల, బుద్ధి అని అర్థం వచ్చేట్టు మరి కొన్నిచోట్ల వాడారు,
1జీ శరతీ ఉత్తరాలు “పాబ్లెమ్‌” అన్న పదాన్నిగూడా అలాగే బవుళంగ్యాసయో గించారు. సవలలో చాల (ప్రాబ్లెమ్‌ (సమస్య్ర)లు వుంటాయి- వ్యక్షిగత, నీ3గత, సామాజికృసాంనారిక మొదలైనవి వైగా కథావిధానానికి సంబంధించిన పాన్లెమ్‌ ఒకటి వుంటుంది.ఇచే అన్నింటికన్నా కళినమైన (పాభబెమ్‌ కుమూరసంభవం౦ంలో వున్న పాఖమ,ఉత్తం కాండలో రామచందదుని (వాబ్లెమ్‌, 120.18 0686 లో శ్రీల్బపాబెమ్‌, యోగా యోగ లోకుము పాఖ్లెమ్‌- ఇవన్ని ఒశేఏం మైనవి కాదు, 'యోగాయోగ వ్ర_స్తకం విచి చిత్రతి. ప్మ్యతికలో పచుంత మౌతున్నష్రూడు ,.-ఒక్కాక[ా అధ్యాయం నాగుతూన్నళొద్దీ మేమువేసే గందరనగోళాలు జూ స్తీబెతూ వచ్చాయి, అదువు, అడ్డ లేక; ఉద్దందుడై మధు సూదనుడులా అస్తమానం ఇతర్హ్యపె అకమణ చెస్తూ వుంటాడు. ఇటువంటివ్య క్కిద్వార్మారచయితి తెచ్చిన్నపాభైమ్‌ చివరకు ఎలాగ పర్యపసిస్తుందొ నేనుఊోహీంచ లేకపో యాను, కాని ఒక లేడిడాక్రగు పచ్చి చివరకు చాల లేలిగ్గాపరిప్కారం చేసేస్తుంది మన జలధర చాదాకూడా (పాఖ్లెమ్‌ను కల్పించ కుండా వుండడు. చాల కోపధారిమనిషీ. అతడు రాసిన ఒక వుస్తకంలో అటువంటివాడే ఒకవ్యక్తి ఒక పెద్దసమస్య తెచ్చి "విడ తాడు. కాని తత్పరిప్కారం మరోవిధంగ జరిగింది, బుసలు కొట్టుకుంటూ ఒక సర్పంవచ్చి అతన్ని కాటు వేస్తుంది. “దేమిటి! ఇలాఅయిం జేం ఆని జలధర బాబునుఅడిగాను. “వం. పాములు కాటులు వెయ్యవూ[అని జవాబుచెప్పాడు అఖరుమాట ఒకటి వుంది. కవీం దులుఅన్నారుకచా: “ఇబ్స్బన్‌ కు నిన్నటివరకూ శాస్తోకూస్తోగారవం లభించించా!।
శరత్‌ ఉత్తరాలు క88 శానీ ఈనాడు అతని పభావం చాలవరకు _తగ్గిపో లేదూ! ఇంకా కొన్నాళ్ళువో "లేఅతన్నిఎవరూ అనుకునేవాజేఉండడు” అని.ఉండకపో నచ్చు-కాని అది అనుమానమేగాసి (ప్రమాణం మాతంకాదు. భవివ్యత్తులో ఎప్పటికైనా మళ్ళీ ఇబ్బన్‌కు తన పూర్వ గారవాదరణలు తిరిగి రావచ్చు. సాహిత్యానికి వర్రమానకాలమే అఖరు హైకోర్టుకాదు. ఎ=శరల్‌ 70 $ఏ (శావణం 11841, (శ్రీ ఆవినాశచం[ద ఘోషాల్‌కు! “వాతాయనం' (ప్రత్యేక సంచిక శద్ధగా చదివాను. సోమరినై ఉపమోభావంతో అవతల పాలెయ్య లేదు. అందులోని అన్ని వివమయాలూ నాకు పరితృవ్లి కలి గించాయని చెప్పేను. అందులోని ఏ విమర్శక న్యాస మున్న్నూ విజ్వేషంతోనూ, వ్య క్షి గత మై నళఈర్ధ్వ్యతోనూకళం కితమైనట్లు కనిపించ లేదు. ఇది ఆనందకర మైనవిమయం. కాని అలా ఎక్క-డైనా కళంకిత మైపోయి..... అది నేను గమనించ కుండా ఉన్నట్టయితే. ....నేను చెప్పదలుచుకున్న విషయం వీమంళే---ఇదివరకు అయింజేగదో అయింది, ఇకముంకునుం చైనా ఒక సంగతి చాగా జ్ఞాపకం పట్టుకో వాలి. అసహనం (ెర్యం, వైచ్వం సాహశ్యాంలొ వుండకూషి*ఏ. అవనిందలు జే ఇతర్హను కించప" చాలని పయత్నించే రచయిత రాతలనా పాఠకులు చాలా కాలం సహించ లేరు.[కతు1; వాళ్ళదృష్టిలో
[84 శరత్‌ ఉత్తరాలు అ రచయితే అల్పజ్ఞుడుగా కనిపించటం జరుగుతుంది. అతని గుట్టు ఎప్పటికైనా బయటపడితీరుతుంది. అటువంటి ఈర్ష్యా (పపూరితములైన వ్యాసొాలవల్ల పిక మర్యాద నళిస్తుంది. పిక ఉధ్ధేశం శిధిలమైపోతుంది. అట్టివిమర్శనలన్నీ ఫలితం "లేని పరిశమ అన్నమాట. లోకానికి మంచిచేయగల సాము రం పతికకు తగ్గిపోతుంది. ఇంతళన్నా పత్రికకు అ పతిష్టు మ శేముంటుంది! అసత్యం, అన్యాయం; కుళ్ళుచాలా శాలం (బతకవు, ాశరల్‌ 80 7 శావణం 181
"జీశంలో వారష(తికల వ్యావ్తిఎక్కువైంది.. ఇపూడ అవి ప్రజల దృష్టీని అధికంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. వారిదై నం విన జీవితంలో వాటి అవశ్యకత వర్పడిందన్నమాట. ఇది నంతోషప)దమైన విషయమే కాని సిద్ధించిన ఈ (పలిష్పతో శృప్తిపడి ఊరుకుంళు లాభం లేదు. ష్మలతిక (పతిన్హ దినదినాఖి వృద్ధి ఇండాలి. అందుకు పనిచెయ్యాలి, నీ కృవీ. సాధారణ (ప్రజల సౌభాగ్యావికీ అభ్యుదయానికీ విని యోగపడాలి. ఏవో తదితరమైన ఉపాయాలవల్ల ప్యతిక శన ఉనికిని స్థిరపరచు కున్నంత మా కాన సార్థకత లేదు,
నిన్ను నేను చిన్నప్పటినించీ ఎరుగుదును, నీ ఆదర్శా లను నా ముందు అనేకసార్లు చర్చించాను, నొాచిన్నతమ్ముడు లాగ నావద్దవుప చేశాలు స్వీకరించావు. సీ జీవన యాతలో నా మాటలు నువు మరచిపోకుండాఉంటావని నా ఆశ,
శఠ ల్‌ ఉ ర్‌శాలు కేరీక్‌ పిక నడవటం అనేది అనేక ఇాధ్యతలతో కూడు కున్న పని. అంతేకాదు, అనేక విఖ్నూలు వస్తూ వుంటాయి. (పాతికూల్యాల్ని అనేకం ఎదుర్కో-వలసివస్తుంది. కాబట్టి ఓవీక ఆర్భన్నిగవాం అవసరం, నిశ్చలమైన వీమర్శనాశ_క్తి వార క(తికకు పాణం, కర్త వ్య వై ముఖ్యం పెద్దదోమం. అన్నింటినీ మించి నీ చరిత విళుద్ధమైనది. నీకు సమాజంలో గారవం వుంది. దుర్భామలుగాని పలుక రాదు. సొదన్య ౦ లేని శాతలం రాయకూడదు, ఇతర్లను నిందించి కించపర చేందుకు శాదు... ఇతర్లను అభ్యుదయమాన్తాన నడివించేందుకే నీ శ్ర ఎల్ల సుడూ శేందీకృతం శావాలి. అజే నా కోరికా పగతి నూర్రాన నీకు అ,_పతివాత విజయము లభించుగాగ |! ఎాశరల్‌, 8కే కే? అళ్విని 1841 శ్రీమతి లాల్‌ రాంవ్‌॥ ! సత్యం శివం, సుందరం... ఇవి కళాసాధనకు మూల సూ కాలని "సెద్దలు చెప్పారు. అంటే సాధన సత్యాన్ని, సౌందర్యాన్ని అధారం చేసుకుని వుండాలి; చాని ఫలితంలోక శళ్యాణం---విజ్ఞాన పివాసకీ (తత్వవిజ్ఞానం మాట శాదు. నూమూలు సాంసారిక అర్ధంలోనే విజ్ఞానం అన్న పదాన్ని వాడుతున్నాను) అంశ వైజ్ఞానికునికి సత్యం ఒకథటాశు మూల మంతం. అతని సాధన ఫలితం సుందరం కావచ్చు, కాకపో వచ్చు. క భ్యాణంకావచ్చు, కాకపోవచ్చు. అయితే వంచిజే
186 శరత్‌ ఉత్తరాలు శాకపోయినా మంచిజే. అతనికి చేనిమాడా అస్కక్తివుండదు, శాని సాహిత్య సేవలో నిమగ్నుడినై యుండి చాలరోజులనుంచీ భూస్తున్నాను కదా; అడుగడుగునా సత్యం. సుందరం అన్న ఈ రెండింటికీ వరోధమే కనిపిస్తూవుంది. (ప్రపంచంలో ఒక సంఘటన సత్యంగా జరిగియుండవచ్చు. కాని అది సొహీ త్యంలో సుందరం శాకసో వచ్చు. (వపంచంలో సుందరం అయినది సాహిత్యంలో మిథ్య శౌతోందికూడాను. సత్యమని జీ నెరిగివున్న దానికి రూపకల్పన చేసి చూద్దునుకడా అది భభ ఠ్సంగా తయాళాతోంది. అంతేకాదు, అసత్యాన్ని వర్జించి నప్పటికీ సుందరమైన రూపం తయారుకావటంలేదు. “శివరి అనుచాని వీమయంలోకూడా వ్యవహారం ఇలాగేవుంది. కాబట్టి సాహిత్య శ్నేతంలో ఈ (ప్రశ్న అ పసంగికంగా కనిపిసోందిం
ఒక (పశ్న అడుగుతాను. సత్యము సౌందర్యానికివిరో ధియే, కళ్యాణం- అ కళ్యాణములు గౌణముల్రై శే సాహిత్య సాధనలో ఈ సమస్యకు సమాధానం వమిటి 1
శరత్‌. 82
శ్రీ పళుపతి చట్టోపాధ్యాయ్‌ క!
నీ నెందుకు నాటకాలు రాయటంలేనో తెలుపవల సిందిగా ఫోరావు. అసలు ఈ [పశ్న నీకు రెండు కారణాలవల్ల ఉదయించి వుంష9౨ది మొదటిపి నాటక రచయిత. యింకా ఇశరగ్తు రాసిన నవలను నాటకాలుగా మార్చి రాసినవొడు అయిన శ్రీ యో గేశచౌదరి “వాళాయన” పలికలో నాట
శరత్‌ ఉత్తరాలు 18 కాల్నిగురించి సమిథతీస్తూ వెలువరించిన అభ్మిపాయాలు నీకు పూ్తిగా నచ్చలేదు కామాలు, రెండవది; నువు అజేశ నాటక (పదర్శనాలు చూసివుంటావు, వాటిలోభావం, ఫావ కభాసంవిధానం--ఇవన్నీ విమర్శనా దృష్టితో పరిశీలించిన మోదట నీకు... *శరత్‌ వాబు నాటకాలు గనక రాస్తే నాటక రంగంలో కొంచెం అభిలమనీయమైన పరివర్తన వస్తుంది, అనే అభి పాయం వర్చ్పడి వుంటుంది
నీ పశ్నకు నేను వెచ్చ జవాబు వమంళు _ నీను నాటకాలు రాయను. అందుకు కారణం: నాకు ఓపిక లేదు, ఒక వేళ ఓవీక లేదన్నమాట మరచిపోయి నాటకాలే రాయ టానికి ఆం౦భిస్పినా కూలిగిట్టదు. అంకు-నేను శేవలం డబ్బు కోసమే రాస్తున్నానని అనుకోవద్దు (ప్రపంచంలో మనిమి॥ి చాని అవశ్యకత చాలా వుంది. కాని అదొక[ణశు | పధానం కాదన్న సంగతి నే నెప్పుడూ మరచిపోను నవలరాశ్తీ మాస పృతికా సంపాదకుడు దాన్ని (శద్ధగా వచ్చి పట్టుకువోళాడు. నవలై తే అచ్చువేయటానికి పచురణక_ర్తలూ చాలామంది వున్నారు. నవలలు చదివేవాళ్ళూ చాలామందిదొరుకు తారు. కథలు, నవలలూ రాసేటపుడు పాటించాల్సిన నిబంధనలు నాకు తెలుసు. అవి నాకు 'తెలియజెప్పండి అని అంటూ పోయి మరొకరి కాళ్ళుగడ్డాలు వుచ్చుకోవలకిన దుర్గ తినాకు లేదు కాని నాటకం కరాయాల-ళు... దాని మంచి చెడ్డలు నిర్ణయించేవాడు (వధానంగా న్దేజి అధికారి కొతున్నాడు, ఫలానా ఫలానాచోట్ల (46610౧) (నటన) ఎక్కువ అక్క న్లేదని మనం ఇెచికే అతడు కేమకులు.. ఒప్పుకోరు,
188 శరత్‌ ఉత్తరాలు యకా నాటకం (ప్రదర్శించటానికి ఏీ-ల్లేదు-బాగుండదో. అక్లి అన్నాడంకే--అతని నిర్ణయానికి తిరుగు ఉండదు. అతడ సర్వజ్ఞుడు అతనికి చేతుకుల అభికుచులన్నీ తెలుసు. అందు వల్ల నేను నాటక రచనకు దిగ లేదు.
బహుశః నేనూ నాటకాలు రాయగలనేమో. నాట కంలో ఎక్కువ [పయోజనీయమైన వస్తువు కథధోప కధనం, అది చకగాగా లేకవోతే _పీతుకులను ఆకర్టించటం కష్టం, అట్టి కధోపకధనం సాగించట౦లో నాకు అభ్యాసం ఉంది. విషయం ఎలా వెప్పాలి!... ఎంతసరళంగా ఎచితే పాఠకుల మనస్సుకు హత్తుకుపోతుంది!---ఈకౌశల్యం నాకు లేఠపో లేదు, అదీగాక చక్కర సన్నివేశాల్ని సృష్టీంచే ర్చుకూడా నాకు ఉన్నదనే నా విశ్వాసం. నాటకంలో చర్మిత సృష్టి కోసం సన్ని వేశాలు వశ్చాటు చెయ్యాల్సి వస్తుంది చరిత సృష్టి ండు రశాలు--ఒకటి: సన్నివేశాల పరంపర సహోయంగా పాశలను _పేతకుల ముందు (ప్రవేశ వెట్టుట. "శండు ఘటనా వరంపరలోనించి ఆయా ప్నాతలలో పరివర్తన చూవుట, ఈ పరివర్తన మంచికీ కావచ్చు, ఛెడుకీ కావచ్చు. ఇరవై సం నత్సరాల్మక్రింద ఒక వ్యక్తి విలసన్‌ హోటల్లో భోజనం చేశే వాడు, అబధ్ధాలాడే వాడు ఇంక అనేళ కార్యాలు చేస్తూ వుంజేవాడనుకో. ఇస్తూుడతను పరమభాం శ చెప్లవుడుగా మారిపోయాడు. ఈ పరివర్తన కపట మైందికాదు. నిజంగానే జరిగిందనుకుంచాం. అనేశ సంభుటనలకు వళు దై ,వదిపది హేను మంది సత్పురుషుల ప్రభావంచేత నిజంగాఅతనిలో ఈమార్చు వచ్చియుండవచ్చు. శాబట్టి ఇర్మవైె సంవత్సరాల (కింద అత
క్రీ) శరతశీ ఉలర్తరాలు 189 డున్నదళ---అదీ సత్యమే; ఈనాడు మారిపోయిన తరువాత అతనిదశ-ఇదీ సత్య మే. కాని మార్చు వదోవిధంగా మావిద్దా మంకేలాభంలేదు. నాటక ౦లో, రచనావిభానంలో పాఠకునికి (పేతుకునికి ఈ మార్చంతా సత్య మేననివించేటట్టు ఉండాలి, రచనలో ఎంతవెదకినా ఈ పరివర్తనకు కారణం వమిటో కని పించంలేజే-అని వాళ్ళు అనేట్టుగా వుండకూడదు. రచన చాల కష్టం. మరో సంగతి; నవలలోవలెగాక నాటకంలో ఒక్క-క్క సన్నివేశాన్ని ఒకానొక నిర్జీ తమై నహాద్దును చాటి సాగించకూడదు. నాటకంలో ఒకటి తరువాత ఒకటిగా సన్ని వేళాల్ని దృ శ్యాలుగానో, అంకాలుగానో విభజించుళో వాలి! కొంచెం (పయర్ని స్తే అదికూడా నాకు దుస్పాధ్యం కాదు, కాని నేను నాటకం రాస్తాననుకో, చాన్ని (పదర్శించేదెవరు! సుశితీతులు. పోగా లెలిసినవాళ్ళూ అయిన నటీ నటకులు ఎక్క-డ దొరుకుతారు! నాటకంలో నాయికప్శాత ధరించి నటించగలఅభినేతి నాకింతవర కెక్క-డా కనివించ లేదు. ఇలాగే ఇంకా అనేక కారణాలవల్ల నేను సాహిత్యంలో ఈ దిక్కుకు అడుగు వెయ్యటానికి మనస్క-రించ లేదు. వర్తమాన నాటక రంగం ఇంకావాగా అభివృద్ధి ఇచెందుతుందనే ఆశిస్తున్నాను. నాటకరంగంలో కూడా వ్నా_స్త్రవికతకు (పాధాన్యం వచ్చి నప్పుడు నేనూ వదైనా రాస్తాను. కాని ఎక్కువగా నా మిద అటువంటి ఆశలు పెట్టుళొని లాభం లేదు,
వాక ర ట్‌.
83 19 మాఘం 1849. జహనారా చొదురీకి! నీ ష్యతిక వార్షిక సంచికకు నన్నేవైనా రాయమని కోరావు. ఇప్పుడునేనేమో అధికంగా రాయటంలేదు. సాహిత్య ధర ౮ రూపం, నిరాణం-9ఇ త్యాది అంళాలనుగురించి మధ్య మధ్య చాలమంది సమిశ్నీస్తూ వచ్చారు. కాని సాహిత్య (పయోజనానికి సంబంధించిన అంశాన్ని మాతం ఎవరూ స్పృళించ లేదు. లోకకళ్యాణానికి వుపకరించే శ _క్రీసాహిత్య౦లో ఎంతవరకువుందో ఎవరూ సమిజథ్నీంచ లేదు. కావ్యం రసపుప్టీ కలిగి పాఠకుని మనస్సుకు (పవిమలానందం చేకూర్చినశు మానవునిలో అంతర్నిహితమైవుంజే కుసంస్కారాల మిద "'జెబ్బతీస్తుంది కూడానని ఎంతమంది ఒప్పుకుంటారు! అట్టి సాహిత్యంవల్ల (ప్రయోజనం మానవాభ్యుదయం. మానవుని దృష్టి విశాలం కొతుంది. అట్టి సాహిత్యం [పసాదించే నూతన సంపదవల్ల _ అతని సహసశీలము, శతమాశళీలము అయిన మనస్సు ఐశ్వర్యవంత మౌతుంది. కాని నంగ బేశంలోని ఒకజూతివారిలో ఈ ఫలిళాలు కనిపించటం లేదు, వారుసాహత్యంసృష్టి. చేస్తూ వున్నా చానితో పాటు ఒకవేదన, తోఛ ఎక్కువగా (పకటితమాతూ వుంది. మ్‌ ముసల్మాన్‌ జూతిని గురించే చెబుతున్నాను. కొందడ కోపంవచ్చి భాషను వికృతం 'చేయడానికికూడా వెనుకాడటం లేదు. అందుకు శారణం లేదని జేనటం లేదు. శాని కోపం
శరత్‌ ఉ త్తరాలు కఫ] చల్లారిన తరువాత ఏ నాటికైనా అఆ కారణం అంత బలీయ మైనది కాదని వారే గహించుకోగలుగుతారు.వకారణంవల్ల నై నాగానిఇంతవరకూ వంగ "బేశంలోసాహితీవ్యాసంగ ౦ఎక్కు- వగా హీందువుల బే. చాల కాలంముసల్మాానులు వుదానీనులు గానే వున్నారు. కానిసాధన ఫలితం జంకే వోదు, వాగ్లోవి వాళ్ళనూ కనికరించింది. వాళ్ళలోనూ కొద్దిమంది రచయితలు బయలు బేరారు. వారిని నేను మరచిపోను, కాని ఎక్కువమంది ముందుకు రావటం లేదు. అందువల్ల మిలో కొందరు కోపం వచ్చేసి వంగ సాహిత్యాన్ని యావత్తూ హిందూ సాహిత్యం అని ముదలేశారు. ఆవిధంగా అవ్నేవించినందువల్ల చర్చించి రుజువు చేసినట్టు అవదు శాని వంగ సాహిత్యంలో ఎంతమంది రచయితలు తమ (గ్రంథాల్లో ముసలానుల జీవితగాథలను చితించారు. వారి సుఖదుఃఖ సమస్యలను చర్చించారు! వారితో సన్నిహిత సంబంధం ఎలా లభిస్తుంది! వారి హృదయాలు ఎలా తెలు సుకో గలగటం! వారి హృదయాలను తెలుసుకో లేక పోయా రన్నమాట నేను అంగీకరిస్తున్నారు. అందువల్ల వర్పడిన దుమృలితమూ కాస్తాకూస్తాకాదు. ఇందుకు సతి క్రియ ఇప్పుడు ఆలోచించవలసి వంది ఈ విషయమై ఒక ముసల్యాాన్‌ మితుడు కొన్నాళ్ళ (శ్రీశం నాదగ్గరగకునచ్చి చాల హృదయ బాధ "వెల్లడించాడు. అతకు సాహళ్యు శేవకుడు,ు పండిశుకు, అధ్యాపకుడు. పాత సర్యపదాయాల కుళ్ళుశో అతని వృాదయం కలుషతంకా లేదు. హీందువులు ముసలాగనులు ఈ రెండు సం పదాయాలవారూ
191 శరత్‌ ఉత్తరాలు
ఒక దేశంలో ఇరుగుపొరుగునే వుంటూ, వుట్రినచాదిగా ఒశే భామ మాటాగుతూ కాలత్నేపం చేస్తున్నప్పటికీ అేమిటో మరి భిన్నభిన్నంగా, ఒకరికొకరు పరాయివాళ్ళుగానే సంచ రిస్తూ వున్నారు, ఇది చాల ఆశ్చర్యంగా వుంది. ఇరువన్లాల వారికీ (పాపంచిక జీవనయా[తలో బాహ్యంగా వవో యిచ్చి వుచ్చుకోటాలు లేకపో లేదు; కాని ఆంతర్యంగా అట్టి పరస్పర సాన్నిహిత్యం కనిపించదు. ఎందుకు ఇలా అయిందో కారణం "కెలుసుకోవాలని (పయత్నించి [పయోజనంలేదు. ఈ విఖే ఉాల్ని రూవుమాపాలి, ఈ రెండు జాతులమధ్య సుఖ్యపద మైన ఈ మవాదంతరాన్ని పూడ్చెయ్యాలి. లేకపోతే ఎవరి! కేనుం లేదు-అన్నా డతడు.
“శన... అమాట నిజమేకాని ఈ దుస్సాధ్యాన్ని సాధించేందుకు మార్టం ఏమున్నా అఆలోచించావాళో అని అడిగాను.
అతడన్నాడు; “సాహిత్యం ఒకథాశు అందుకుమూర్షం. మిరు నుమ్ముల్ని వైటికి లాగండి. స్నేహబుద్ధితో, సాను భూతితో మా సమాచారంకూడా రాయండి. శేవలం హిందు వులకోసమే హిందూ సాహిత్యం సృష్టించకండి. ముసల్మాన్‌ పాఠకులుకూడా వున్నారన్న సంగతి క్షాపకం పెట్టుకోండి. నెక ఎంతో అంతరం ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్నా ఇరుపవమోల వారికీ గష్టనష్టాలు, సుఖదుఃఖాలు సామాన్య మేక చా[ొ
కే నన్నాను: “కొను, ఆనూట నాకు తెలుసు. కాని అనుఠాగంతోపాటు విశాగం, (పశంసతోపాటు తిరస్కారం, మంచిమాటలతోపాటు ెడ్డమాటలుకూడాక థాసాహి త్యానికి
శరటథట్‌ ఉ ల్తేరాలు 198 అపరిహోర్యములే. కాని ఆసంగతి మికు విచారించరు; కోపం "తెచ్చుకుంటారు; [పతీకారానికి బయలు బే వస్తారు. ఆసంగతి తలచుకుంకునే ఒళ్లు జలదరిస్తుంది. లేనిపోని గొడవ శెచ్చీ పెట్టినట్టవుతుంది”
మరి ళొంతకేపటివరకూ మే మెవరమూ వనూటాడ "లేదు. నేను చివరికన్నాను “మిరు పీరులని, మేము వట్టి వీరికి వాళ్ళమనీ మిలో కొంతమంది అంటూవుంటారు. 'హిందు వుల రచనల్లో తమను నిందించినట్టు ఎక్కడైనా కనివి స్తే మిరు ఊరుకోరు; కసి తీర్చుకోవటానిశే ఉద్యు క్తు లాతారు. మిరంతా వీరులమని చెప్తుకుంళు వ్య_క్రిగతంగా నాశేమిా ఇబ్బందిలేదు. అదీగాక * మేము ఏీరులినున్న భావం మికు మారిపో తే ఎక్కువగా శృతిగస్తులయ్యేది మీరే. ఆ సంగతి నాకు తెలుసు
నా యువకమి[శ్రుని ముఖం విషనమె పఫోయింది్కి అడి గాడు “అయితే ఈ సహాయ నిరాశరణం శాశ్వతంగా. సాగి పోతూ ఉండవలసిం బీనా +”
నేనన్నాను. “ఉహుం శఇాళ్వతంగా యిలా వుండదు. ఎందువల్లనంశేే సాహిత్య సేవకులు భిన్నమతాల వ్యారెనా లోతుగా ఆలోచి శ వారిజాతి, సం పదడాయం విభిన్నంకాదు. నూలతః వారి అందరి వృాదయం ఒకళే,. ఈ సత్యాన్ని గుర్తించి నేడున్న ఈ మహదంతరాన్ని తొలగించాల్సింది మా 'ే క
“అందుకు ఇవాళనించే | పయత్ని స్తాన” అన్నా డతడు"
9జీ శరత్‌ ఉత్తరాలు కపయత్నించు. స్స (పయత్నం ఫలిస్తే నీకు భగవంశ్రుని ఆశీర్వాదం (ప్రతిరోజూ అనుభావ్యమాతూ ఉంటుంది.” అన్నాను జీను. శర త్‌, రీ చాజే-శివప్రరం, పోవడా, ౨0-8-1918. శాజీవమూద్‌కు 1 "ండురోజుల (కితమే నీ ఉత్తరం, “మి తపరివార్‌” అందాయి. చివరికథ *పహామోద్‌” తప్ప మిగిలిన మూడుకథలు చదివాను. ఈనాడు కథలు చిదివి ఆనందించటం, వాటిని (వశంసించటం దుస్సాధ్యంగా ఉన్నాయి. ఒక వుస్తకాన్ని ఉపవోరంగా పొంది రచయితకు నాలుగు మంచి నూటలు చెవ్సి ఉత్సాహపరిచే అవకాశం ఇప్పుడు కల్పించినందుకు ధన్యవాదాలు. నాకు నిజంగా చాల సంతోవమం అయింది. ఇది నిజంగా నీ (వధమ [(పయత్నమే అయితే మున్నుందు ఇంకా ఉత్తమ రచనలు వెలువరించగలవని ఆశిస్తున్నాను. నీ రచనలో ఉర్గూ పదాలు కొన్ని వ్యవహారంలోకి 'శెచ్చావు, అది చాలా మంచిపని. అేకవోతే ముసలాగ్హినులు ఈ భావనను తమ మాతృభాషగా నిస్సంకోచంగా స్వీకరించ లేడు. ఇది హిందువుల భామఅనీ తమ భావ కాదని పబేపచే అనుకుంటూ ఉంటారు. ఇరుగు పొరుగు వారుగా జీవిస్తున్న ఈ కెండు జాతులవారిమధ్య సాహిత్య సమైక్యత చేకూర టానికి ఇలా అనేగ ఉర్హూపచాలు వ్యవహారంలోకి తీసుకు రావటం (వ యోజనకర మైన సాధన జఇెపంది. కాని అందరు
శరతీ ఉలత్తశాలు కే9ిీ సాహిత్యపరులూ ఇందుకు ఒప్పుకోరు, నేను మాతం ఒప్పు కుంటాను. నీకు ఒక్కా విషయం క్హాపకం ఇెయ్యాలని నా ఊహా. సాహిత్య వ్నేత్రంలో నేను చాల రోజులనుంచీ కృమీవేస్తు న్నాను కొంత అనుభవంకూడా గడించినవాడినే. వదో ఉప "బేశం చేస్తున్నానని కోపం తెచ్చుకోవద్దు. హిందువులలోనూ మహమ ్రదీయులలోనూ అన్ని జాతుల్లోనూ మంచివాళ్ళు ఉంటారు, చెడ్డవాళూ ఉంటారు. ఆసంగతి మరచివోగూడదు. ఇంకా ముఖ్యంగా జ్ఞాపకముంచుకోనలసిన అంశం వమంశు రచయిత వ ఒక్క విశేమజాతి సాం పదాయికుడుమూ తమో అయిడఉిండడు. అతడు హిందువుడు, మహమ్మదీయుడు, 3 ం స్త వుడు, యూటబేయుడు=అన్నీని. ఎ==-శరత్‌ 85 సామతాబేడ్‌, పాని. తాన్‌ పోస్టు, ౨% అఆపాఢం 1888. శ్రీ ఉమ్మాపసాద్‌ ముఖోపాధ్యాయ్‌కు ! ఉమ్యాపసా-డ్‌! నీ ఉత్తరం మొన్న చేరింది. పూర్వం లాగే ఇప్పుడుకూడా... ఇప్పుడు కాదు, ఇక ముందుకూడా ఎల్లప్పుడూ నువు ముందడుగువేస్తూ వుండాలనీ నిజంగా నా కోరిక. నువుఎక్కు-వగా అధ్యయినం చెయ్య లేదనుకో. సంగతి నాకు తెలుసు, అయినా లేలిగ్గా నిన్నుమించి ముందడుగు వేయగలనాళ్ళు అరుదు,
1$ శరత్‌ ఉత్తరాలు
ఆ తరువాత నేను మళ్ళీ కలకత్తా వెళ్ళలేదు, ఇక(ాజే ఈ సంకుచిత వలయంలోజీ ఎలానో రోజులు వెళ్ళబుచ్చు తున్నాను. ఒకసారి ఎప్పుడేనా పట్నం ముఖం చభూచివచ్చా నంశే మళ్ళీ ఇక్కడి పరిస్థితులకు అలవాటుపడేసరికి వారం పది రోజులు పడుతోంది,
అదీగాక వర్షాకాలం బురదరోడ్డున వెళ్ళటం కష్టం, పూర్వంలాగ ఓపిక లేదు, పటుత్వం లేదు, కొన్నాళ్ళ [కితం ఒక ర్యాతిపూట రెండు మెట్లు వున్నచోట ఒకశేమెట్టు వున్న దనుకుని దిగబోయేసరికి ఏమి జరగాలో అబే జరిగింది. పైకి మనిషిని కాగానే వున్నాను. కాని పిరలదగ్గర వాధ, నడుము నొప్పి ఇంకా పూర్తిగా తగ్గనే లేదు.
పరీతులు శ్రద్ధగా రాయాలి. కుముదహాబు కలిశ్యే... ఆతని ఉత్తం అందిందని చెప్పు. వ్యాసం వమయిందో నాకు 'తెలియదుం బహుశః పోయింది కామాలు
సీ ఫ్రుస్తకం నాదగ్గశేవ్రంది. చివరి అధ్యాయాలు చూస్తున్నాను మొదట పరీత్సలు గానీ.
అందరూనన్ను ఇంకొ రాయమం౦ంటారు. వీమి రాయాలో నాశీం బోధపడటం లేదు.అంతా అర్థహీనంగా, అనవసరంగా కనిపిస్తోంది ఇతరరచయితలవలె నేనూ నామన సుఎనుపూర్వ౦ం వలె సాహిత్యసేవవైవు మరలించుకోగలిగితినా.. బహుశః ఇంకా అనేక '“చిందుకాలల్లా” *చరితహీన్‌” లను రాప్తాను. 'శాని అ దళ మళ్ళీ వస్తుందని నాకు తోచదు. రా శ్తీమ్మాతం వం (ప్రయోజనం! లోకులు అనందిస్తారా! అనందించగల అర్హత వ్యాళ్లను మొదట సంపాదించూకోనీ, అప్పుడు బిందుగొ
వక్‌) శరత్‌ ఉత్తరాలు శ్రే ర చ్చాయి, రాముని బుద్ధిమంత నంలాంటివి రాజీవాళ్ళు చాం మంది వుట్టుళొస్తారు.
నిర్మల్‌ ఉంకా భవానీపూర్‌ లోనే వున్నాడా! వెయి చూడ్డం నేర్చుకోవాలని నాకు కోరిగ్గా వుంది. నీకు నా అశళీ ర్వాదాలు, ---శంత్‌ ,
86 19 (శావణం 1888
ఉమాపసాద్‌! నిన్న నీ ఉత్తరం చేరింది. అంతకు ముందుకూడా ఒక ఉత్తరం రాశావు, చేరింది. జవాబు రాయ "లేకపో యూనుం
ఇప్పుడే ఒక పళ్లెవానికి మందిచ్చి వస్తున్నాను. ఒళ్ళంతా టించర్‌ అయోడిన్‌ రాసి జూవశాసిపో*ీ ఏర్పాటు చేసివచ్చాగు,నిన్న రాతి వౌడీిపడవ మునిగిపోయి వాడిమిది నించి కొట్టుకువో యింది.
ఒకరకంగా నిశ్చింతగాజీ ఉన్నాను. ఇల్లు రూపనారా యణ (నది)కు ఒప్పగించేసి నిట్టూర్పు విడిచాను, పొలాల మిద, అడవులమిాద నదికి ఎంతకోపమో హాగా అర్థమైంది. మిరు ఒం తెనమిదుగా నడిచివచ్చే వాళ్ళుకదూ! ఆ వంతెన ఇప్పుడు లేదు పొలాలన్నీ నీటిమయం అయిపోయాయి, నంగ "జీశంలో 'మ్మడుశువులు అంళు వమిటో ఒక వడాదిపాటు ఇక్కడ కావురం ఉండకపో తే తెలియదు. ఇదీ ఒక రకంగా మీలే,
198 శ5టి శీ శ్రీ రాలు “శ: శంకా పది పధ్నాలుగు. 'నోదిక్రుద్రాశ్రా. ఈపయలేటితు యిలాగే వుంటాయి. పంటలు పాడె పోత్యాయి. కకటడనులటి
నే త్వరలో ఖై టపడే రీశుదమోా శనక్‌ంచటం లేవు, ఫాం బన్‌ ఇన్‌ అలాగ చడివుందా టార్చిసైట్‌ పలి ఛాయిందె నీ వకీలు పరీకూఫలితం వమైనట్టు! నీకూ నా- ఈ
స్సులు. నా శరీరస్థితి మరీ అధ్వాన్నంగా లేదు 08 శరత్‌, 8/
శాస్తం 184 "లేదు. నువు ఎక్కడవున్నా వోకూడా నాకు కబుజ-ెలియను. ఆదెవరకుకన్నా/ సో 'ఆకోగర్థం జాగానే ఉంది. రెరడు “ఇమే టిన్‌” ఇంజేక్ష నుల్‌ఫలితరి తోరాకీపో శేళునకా తశెంల క్తరపట్టిరది. సొణీటోజన్‌-చోమథిఆ6 ఫుక్యుకుంటున్న్యూను యూజ్‌ఫంరనా యనం కూడా డేవి స్తున్నాను మనో జోంచల్యర తంది సశోని బలహీనొర (క తరంపక్కకగాన వ్రంటోంది. :ఉండనీలే, భారతలతగ్టాలకీమూ వాతికకు సరహాషకుడుగగ వుండటానికి ఆరగ్‌కళాచాను; కల5 షఫతతోనికీ అయశిస్తూణ్‌ వుంటాను మెకి. కవాకే-బక క-త్తరర శఫొను. జీసూ 'జట్టేన వరళుకు బోరు జవ్వకుస్య్వారలకూ సంపాకళత్యలి "స్వీలివానూ. కు చరలో కిందికీ జరిగెనర్లో నాతల జగింది, (శపరచంళాోజిద్ధి "హరతులకో వోరటాయం కేల్‌వి తట్యాగుళూళ్ళ (బ్రాహానా టో పతం ఓడిపోనటం తప్పదు. అయిజారువేల రూపాయలజోక్‌
శ రంల క్కత్తన్యాల్య 1 నాన వాకీలు శృన్న్నాయి. -శాగతలీ " కి ఫంషాదకుడుగా వ్రన్యోగంప్వీకరించి ఈ ఛానీమొ త్తం తీళ్ళేస్తాను. వాళ్ళునాకు గ్రాలునోనంతు భాగంఇ స్తారు వాళ్ళు ఎంతలోకజ్ఞులుగా వ్యవ షాకిస్తువ్నారో నేనూ అలూదే వ్యవహూరిస్తాటు., అంగ్హే వాళ్ళు నన్ను మోసం చెయ్యటానికి ష్‌ లేకుండా (పన రవాను దసరా పండగలయిపవోగా సే వస్ధవహార౦ పరిపాజర్గర్ల చసుక్తుంటాన్ను ఈలోగానే. ఉ_త్భరాలునస్తుత్నాయి చాలముందినగ్దగనించి ,.. తమరచవలు- తీసుఖని అడార్హమ్పరా డబ్బు షంనించండి అంటూ- ఇ౧తకుు, .నా. కటువంట్సి క్మ్యక్షి న్నరకేవా 1 ఆ శే సా కిషు డెంర్యలెనా కావాలి.
నిన్నుచూచి చాల రోజులైంది. మా ఇంట్లో వాళ్ళకు జ్వరం నయమైనట్టయి తే మతు ఒకసారి ఇకథాడికి రాకూ డదూ.! నీకు నా ఆశీస్సులు. ఎ==శరత్‌, 88 | డక అశ్వనేద _త్తరోడ్‌ , కాళీఘాట్‌ -కలక్ష తా, శత శ్రార్మికం 184] చూ ! నిన్న పల్లెటూరునుంచి ఇకళాఢికి రాగావే నీ ఉ త్తం భూూవాను వెంటనే తిరిగి రావ్లాల్బివచ్చింది. పద్ద కోడలుకు న్యూమోనియా జ్యరంవచ్చింకని అక్కడకి కబురు పంపారు. గాశరా వమిలేదు. ఛ్వ్దరలోనే వయయంకానచ్చు. శేకపో లే బీద వాళ్ళి కబ్లకత్తైలో ఎన్నాళ్ళున్న యీ ఖర్చుల్డు ఛచరాయించగలను,
లీ00 శరత్‌ ఉ తరాలు నొ 61వ జన దినానికి కవిగారుఅకృ,తిమ మైన భామలో మంగ ళాశీసు పంపించారు, *ఆనందబజూర్‌” ప్యతికలో _పచు రితమైనంతవరకు నీకు పంపిస్తున్నాను. కవిగారి స్వహ_స్తలిఖత మైన ఆశీర్యాదమే నాకు పంపించారు. నువు ఇక్కడికి వచ్చి నప్పుడు *.. వారి ఇతర ఉత్తరాలతోపాటు దీన్నికూడా నీ దగ్గర చాచి'పెట్టటానికి ఇస్తాను. నీను పూన్హారోగ్యంగా లే ననుకో. అయినా పూర్వం కంటే ఆరోగ్యంగా ఉన్నాను. ఇప్పుడు జ్వరం రావటంలేదు. సీకునా ఆశీస్సులు. మో అన్నలకు నా వందనాలు ! = శరల్‌, 89 సాే శివవుర౦, 29 వువ్యం 1821, రపీందనాధ శాకూరుకు | శ్రీ చరణములకు 1 ఇవ్వాళ మేను మో నద్దకురా దలచి బయలుజేరాం. శాని మధ్యలో శ్రీ (ప్రమధ బాబు ఇంటినుంచి "ొలిఫోను జేసి కనుక్కుంళు, మిరు బోలాపూర్‌ వెళ్ళినట్టు తెలిసింది. బవుకా మిరు మాఘోత్సవాలకు తిరిగినస్తా లేమో? కాని అప్పుడొచ్చి మిమ్మల్ని కలుసుకోవటా నికి వాకు తీకదనుకుంటాను. _ మొ పల్లెటూరులో ఒక చిన్న సాహితీ సమితి స్థావిం చాం.. ఒకటి కెండు నెలల్లో ఎక్క-డో ఎవరి యింట్లోకయినా సమావేశం జరపటానికి ఆలోచిస్తున్నాం, భారీ వర్చా
శరత్‌ ఉ త్తశాలు వ01 ప్రేమో లేవు. అతిసాధారణమెన రీతిలో జరుగుతుంది. నిరుడు (ఫనుధహోబును పట్టుకుని సభాపతిని చేశాం. మేము చాలరోజులనించీ మాలో మేము తర్కి.౦చు కుంటూ...మా పాదధూళితో ఈ మా సమితి పవ్నితం శాగల సావకాశం వుందో అేదో నిర్ణ యించుళో లేకుండా వున్నాం. మిరు తిరిగి యింటికి వచ్చాక అనుమతియి స్తే మేము వచ్చి తమ దర్శనం వేసుకుంటాం. మీ జ*ేవకుడు శరచ్చర్మిద చట్టోపాధ్యాంగ్‌ 0 జాకే.శివవురం, బోనడా, £8 వై శాఖం 1829. శ్రీ) చరణములకు ...మిరు నాపట్ల మిక్కిలి అసం తృవన్తులె నట్టు వీల్ల లడ్వారా విన్నాను. మిమ్థుల్ని గురించి శేనేచైనా లేవిపోనిమాట ఆవేశంలో అంచ అని వండ వచ్చు. కాని అఆ మాట నిజమో అబద్ధమో ెలుసుకోవా లని ఆ వ్యక్తి మ్‌ా దగ్గరకువచ్చి అడగటం మంచిపనికాదు. అ పంజాబ్‌ 'దేశీయుడు రాసిన లేఖను వురసారించుకుని మిరు ఇంగ్లండు విమయమై చాల తుబ్ధచిత్తులై నారు. అస లతడా లేఖరాయకుండానే వంకే ఈ నొడవంతా వచ్చేది శాదు--ఇలా అ సమయంలో ఏమేమి నూటాడానో నాకు నిగా జ్ఞూపకం లేదు, నేను కల్పించి అబళ్ఞాలు చెప్పువాడిని
క0క శరబ్‌ ఉప్పత్తెరా-ల్యు శారం నా తోట బమాకోర అజుస్థతునేని భాదన్గిాకిడు, ఈఈ సారి మిరు విదేశాఇఖసుంచి వద్వ్వాక కాటా మూరిిసపూూవీ, తుంనేశ పదలపట్టా విల కితివాపు. వ్రరిడిన (వేని. వాత్స అక్సిడ బ్రపోడడ లేవనీ రాజ్నుం, అషకో యోద్ఫుంషట్లు మింన తేశమరొ తేకజాంశచ్టంరు శ్వాము లేముత్ర ఇటాళాన్నియరానాళు జీ నన్నమాట నిజమే. “0ట్ర5త్ర నాడు మిమ్ముల్ని కలిస మాట్లాడి కొపంతోనే
తిరిగి వచ్చేశాను. ఆ తరుపాతాన కొన్ని లెనిపోని సమయాలు (వచారర వేసీవుంటాను. లోకులు అపార్థం చీసుకుంశు శసుకురటారులె అన్న నిర్ణ శత్యుభావం నాకు కలిగివుంటుంది.
మా యొడల నేను జవోపరాధమే వేశాను. కాని ఇది... మొదటి, శక్కే.బక్యాబట్టి తుమించండి. మి ఒక్కరి దగ్గ రను తప్మ ఇం కెవధి దగ్గరకూ ... నాళ్ళెంత గొప్పు వాళ్ళయినా నశే...జేను నాధారణంగా వెళ్ళను, కాని నా స్వయం కృతాపరాధం వల్ల నే ముళ్మి మి దగరకు రావటానకి ముఖ౦ చెల్ణకుండొ చెసుకున్నా ను, ఇది నాకు కాల విచాోరరిగా వ్లుందె.
మా అనేకక్రుగటి. శిన్యుఖతో - వే. వొకడ్తిని, _వాగికి చూన్లేనే నేనుక్తూడా మమ్మ ఎష్టుడూూ.. నిందించ లేఢు, కాని ఈఫాగి ఈం కార్భాన్తుం ఎత్తిద్తుకు పట్టిందో కెలియడ్త. ఇమే మాత్ర శ్ర సభున్తా(-కాలయి.
| బ్రా జే-శ్‌వవ్సురోం. .వశీవడో. 26 వైశాఖం గ్ర కీ చరణములకుటుడా దమైన.ప్యార్థం వురష్కరించు కుని మారు బేశానికి అమంగళం చేకూరుస్తున్నారని ,4, ఇంతె జైద్దనింధ, నేను-సిజలిగా .విశామిాద మేపినట్టయి తే ... ఉత్తరం కాపి వయాపణ కూచించినా అది పరివోసాప్పృదంగామా, మిమ లి అవమాన పరచినట్టుగవన్తూ వుంటుంది. అందువల్ల నే విం ఉ_ద్టేదంటోని ధోరణి త్మీవకోప చిహ్నితమై వున్న దంశే అళ్ళ గ్చర్యం లేదు. ఈ సమాచారమంతా బూకు చేరవేసిన వాళ్ళు నొ 'ఆుకాధాన్నా కొండళ8 నళ 2కు చెప్పివుంటారు. జేను చెప్పే చేముంది! మికు నా నమసాా౭రాలు, ాపేవకుగు, శరత్‌, షో లాడో-శివత్రుగంఎవోవత్లా, వే చదగామం. ేలిరి0, శ్రీ చరతముఅకూ,. మోకు. పెంయ్టిదనూణుంటాడుర; 'ళంటూడా శీరికాన్రుండ వని మూళథదరకీ -తెలుకు. గఅరుంసా మీకా ఉత్తరం ఎందుకు రాశానంళశు -- మిర్యురోత్తుం 'కృణట్రాయ్‌నరత. లేలిక9నంరాయా.లకు ఆశేచరఒకణటివ్రంళు గోశద నజకరలందా లోజ్వాాన్న శకున బై పోచతాయరారా 'తలా పితప్రకుకుశో కోను.
ఎరీకీ శరళ్‌ ఉ త్త రాలు సల్యేంద్‌' (తికివ్రుంచే మా ఉత్తరం తీసుకుపోయి చరూవీంచి గీతం రాయించుకు వచ్చేవాడిని. ఈ ఉత్తరాన్ని అతడు అజ్జగా పరిగణిస్తాడు. కాని అతనిప్పుడు పగలోకంలో వున్నాడు. నేనిప్పుడెనరి దగ్గంకుపోయి రాయించుకు రా గలను! మిరు కలకత్తా వన్తే ఊవిరి తీసుకోటానికి కూడా తీరిక వుండదు అటువంటపుడు నేసీపని పెట్టుకొని వచ్చి మిమగ్దల్ని వాధించను. అనేక నమస్కారాలు. --=మి సేవకుడు, శరత్‌. 03 సామకాబేడ్‌ , పాన్నితాన్‌ పోస్టు 26 మాఘం 1886 శీ చరణములకు... ఈ దసరా పండుగల సందర్భంలో మికు నా అశేప సమస్కా-రాలు. అనేశములై న వాధ్యతగల పనుల్లో నిమగ్నుడనై యున్నందున నా నమసాగారాలు పంపీంచటం రన మంది. మి ఆశరంచనమే నాకు సరోంర్కృవపమెన వరసా ీవకునికి మహాసంపద కొతుంది మి చానం నాకు శిరో ఛార్యం. నా అదృష్టం మంచిది. పోయిన భౌ దపడ మాసంలో మిరు కలకత్తా రాలేదు. వచ్చివుంళు ఆనాడక్కడ జరిగిన అత్యాచారం చూచి మూరు చాల బాధపడి వృంజేవారుం
ల్లీ శరత్‌ ఉత్తరాలు పీక మిక్కిలి విచారకర్యమెన విషయం నమంళశు నాతో సమ వయస్కు-లై న సాహితీపరులే ఈ ఉప్మదవాన్ని లేవదీళారు. నీవు సొత్నీ మాత్రుకుగానే వున్నాను. నిరుడుకూడా జయంతి వుత్సవాలప్పుడు వాళ్ళు ఇంత గల్లంతు చేశారు). నే నెరుగు దును, ఒకసారి వచ్చి మాకు నా నమస్కారాలు చెస్పుళోవా లని కోరిగ్దావుంది. కాని మిచళేమన్నా అనుకుంటాళేమోనని సంకోచిస్తున్నాను.
మో వొంట్లో ఎలా వుంది ఇప్పుడు! ఆరోగ్యం సరిగా లేకుండా వున్నాకూడా మిోరింతగా పర్మిశమ చేస్తున్నారంకు నిజంగా చాల ఆశ్చర్యంగా వుంది *
-ామిోా శేవకుడు, శరత్‌ = రశ బాజీ శినవ్రురం, హోవడా, 19-10-1943
శీ శేదాకనాథధ్‌ వందో్యోపాధ్యాయ్‌కు !
శీదారబాబూ! మా సమాచారం వినివీించారు. ఇళ నా సమాభారం వినండి |!
కొన్నాళ్ళనించీ వెన్నెముకలో పోటుగా వుంటోంది ఇది మొదట అంత బాధ అనివించ లేదు. కాని అకసాాత్తుగా ఒకనాటి రాతి వోటు ఎక్కువై న్నిదమెలకువ వచ్చింది. ఊపరి తీయటంకూడా కష్టమనివించింది. వేడినీటి కావు "పెట్టారు; తోమించాను. తెల్ల వాళేసరికి కా_స్త తగ్గింది. కాని మళ్ళీ సాయంత్రం అయేసరికి డోక్టర్ని పీలునక తప్పలేదు,
06 శరత్‌ ఉ ల్త్తరాలు అప్పటినించీ బాధపడుతూనే ఉన్నాను. ఆ తరువాత ఒకనాడు మోటారులోనించి జూరిపడ్డాను, నడుములు పట్టుకుపోయాయి. కాని నల్లమందు ఉందిగా అందుకు (పతిక్రియ! చాన్ని నమ్ము కుం కు దుర్షినాలు చాలవరకు తప్పీపోగలవు. మూలవ్యాధి వశ్రేనేగాని మనం కైలాసానికి వెళ్ళలేము. ఇది శ్రీ) చేవాది దేవుప మనకిచ్చిన వరం అఆవ్యాధి లతుణాలు కిపించ కుండా ఉన్నంతవరకూ మనకు నిశ్చింత. విచారపడాల్సిన అవసరం నమో లేదు.
ఇందు మూలాన్నే సుళేశ్‌ కు జవాబు రాయలేదు. అతని అసంపూర్తి కథవిషయమై నా అభ్మిపాయం సేప్పవల సిన తరుణం ఇంకా రాలేదు. ఇంకా రెండుమూడు రచన లతనివి చూడాలి. మాటలనుబట్టి అతను "లేనిపోని అర్థాలు తీస్తాడేమో! ష్యతం, చిత్రం ఇటువంటి వాటిని 'బాగున్నా యని చెప్పటానికి ఏన్లేదు కాని మున్ముందు ఇంకా వాగా రాయగలడసి ఆశించవచ్చు,
జ్వరంవల్ల ఈసారి “భారత వర్ష”కు “లేన్‌ బీన్‌” శీర్షిక శ్రీంద నేనేమీ రాసిపంప లేదు.
మిీాచేతిలో చుక్కొని ఉన్నన్నినాళ్ళు కపవాస జోతో మునిగి పోతుంజేమోనన్న భయం ఉండనక్కర "లేదు ఈ చెడురోజుల్లో మోరు నల్లమందు ఎక్కువగా తగి లిస్తూ ఉండాలి. క_ర్పివ్యపాలనను మించిన వస్తువు [పపం చంలో మళేదీలేదు.
“శరత్‌,
ర్రక్రి
బా జే-శివవురం, హోవడా,
18-1-1920. శేదారవాబూ! మి ఉత్తరం తిరిగి నేను భాగల్‌ పూరులో ఉండగా నాకు చేరింది. మీాపట్ల నా (పవర్తన నిందాపాతింగానే ఉంది. తప్పనిసరిగా అలా చేయవలసి వచ్చింది. మరి ఇకముంటెన్నడూ అలా చెయ్యను. జ్వరంతో మంచం ఎక్కాను. జ్యరం నయంఅయాక మరో ఇబ్బంది వర్పడింది. ఈ నెలలో మికు వదైనా రచన సంపించే వాడినే. కాని '“భారతవర్ష "కు వమి పంప లేకపోయినందు వల్ల మికూ పంపటం మానేశాను. వాళ్ళకు పంపకుండా మోకు పంవీతే వాళ్ళకు చాల బాధ కలుగుతుంది. అంతే
'శాదు. వాళ్ళను అవమానపరచినట్టుగాకూడా ఉంటుంది.
ఈ నెలనుంచి మళ్ళీ నియమితంగా పంపిస్తూ వుంటాను, నాతో వ్యవహారం పెట్టుకున్న వాళ్ళకు ఇలాగే జరుగుతూ ఉంటుంది. బుద్ధిపూర్వకంగా నేనేమి అన్యాయం "చెయ్యను. కాని ఇలాగే ఇంకా అయిదుగురినికూడా ఇబ్బంది పెట్టాను. మిరు తమింవాలి.
మిోకిష్పుడు ఆరోగ్యంగా ఉంటోందా! అప్పుడప్పుడు కబురు లెలువుతూ వృండండి. ఈసారి సాధ్య మైనంగ తొందర గానే పంపిన్తాను. మోకు ఆందోళన పడనక్క-గేము. మాకూ, మిత్రులకూ సమస్కారములు-
--శరత్‌.
రగ బాజే-శివపూరు, వహోవడా, ర5్‌.ఉ-1994,
శీదారబాబూ! నా మాటలకూ చేతలకూ, సామ౦ంజ స్యం లేకుండా ఉంది. మిమ్యుల్ని ఒకసారి కలుసుకో వాలని శీను మాటిమాటికీ అనుకుంటున్నాను, అని ఇెవితే మిరు నమ్మారు మికు జేను ఉత్తరాలుకూడా రాయటం లేదు, సాధారణంగా ఎవరి! రాయనని చెప్పవచ్చు. కాని మికు నామూాద ఎం, (ను ఉన్నదన్న సంగతి మాతం ఎప్పుడూ మరచిపోను
వార్తాపతికలద్యారా కబురు తెలుసుకుని నాకు దీర్లా యుమ్యం కలగాలని కోరుతూ మిరు ఉత్తరం రాశారు. అటు వంటి మాపేమ హృదయాన్ని మరచిపోను.
కాని దీ సైయువ్యం ఎందుకుచెప్పండి ' లేవువచ్చెయ్యి” అని కబురువస్తే “ఇంకొక రోజు ఆగివస్తాలౌో” అని మొతం నేను అనను. నిజం చెవుకున్నాను.
చాలకాలం (బతికాను. ఇక తిన్నగా ఎప్పుడో జూరు కోటమే మంచిది. చూచేవాళ్ళకూ, వినేవాళ్ళకూ ఇంవుగా వుంటుంది. 49 వళ్ళు నిండితేనేగాని నాకు మారకంలేదని జాతకంలో వుందిట. *ఎందుకు బాబూ! నాకు దబ్బున విడుదల (పసాదించండి. ఇంగ్సీమనాడి కై ళ్ళలోనించికూడా విడుదల లభిస్తూనే ఉంటుంది. నన్ను విడుదల చేసె మ్యండి" అంటాను నేను,
శరత్‌ ఉత్తరాలు వి0$ీ శేదారవాబూ! నేను చాలాఅలసిపోయాను. అం కేతప్ప నాకు వేరే రోగం వమిలేదు. నన్ను ఆయాస పెట్టటానిశే భూస్తారు, మ్‌ వ్యవవోరం, మారు ఎలావున్నారు! మిోారుకానీలో ఎందుకు వుండటం లేదు! ఈపట్నంలో మధ్య మధ్య ఎవరో పరిచితులు కనిపిస్తూనే వుంటారు. ఆజే ఇక్క-డవున్న విశేషం, అప్పుడప్పుడు మీ కబురు తెలువుతూ వుండండి, నమస్కా-రాలు. 'శీవకుడు, శరత్‌ * ర్ట బాచే-శివవురం, హోవడా, వీథీ.10-1924, శీదారబాబూ! మి ఉత్తరం యివాళ వుదయమే చేరింది. అనేకసనుల్లో నిమగ్నుడనై. వుంటున్నాను. కోజూ చాల ఉత్తరాలే వస్తున్నాయి. కాని మా ఉ_త్తరంలోని పంక్తులు చదువుతున్నప్పుడు లభిస్తూన్న ఆనందం మరెక్కడా కనివించటంలేదు [ఓమ హృదయంలోనుంచి వస్తూ అది "తెచ్చే సామ(గి చాలానే వుంది. శేదారవాబూ! మానవుని నిమ్మల్టషమైన (_ేమను నే నెరుగుదును అది నేను మరచి పోను. సీ శరీరం ఇంకా ఆరోగ్యం పొందలేదు, చాల విశీర్ణమై పోయింది ఒకవేళ అది వనాటివైనా తన వ్యాపారం ముగించే ట్టయితే నేను బావురు మనను కానిపృాదయంలో చాలవ్యధ పడతాను. కొత్తగా వమైనా రాస్తున్న పూడల్లా “ఈ రచనలో భావాల్ని సహృదయంతో (గ్రహించే శ_క్రిగల వ్యక్తీ ఆయన
వర శరళశ్‌ ఉలర్తరాలు తప్పు మ రెవరున్నారు” అని అనుకులీ బా వుంటాను. మి రచ నలను గురించి మో ఆెప్పుడూ ఒకళటామాటకూడా చెప్ప లేదు, ఇంతవరకు [పచురితొాలయిన మి వుస్తకాలన్నీ చదివాను. ఈ (ప్రశంసకు బదులు మళ్ళీ (సశంస అప్పగించటానికి నాకు సంకోచంగా వుంటుంది. మిరు విశ్వసించ లేమౌనని అను నూనం వేస్తుంది. వర్హాకాలం వస్తుంది. దసరా వెళ్ళిపోతుంది. మిస ఇశగాడికిరారు, నేను అకం-డికిరాను. మిరు నాకన్నా వయ సులో పెద్దవారు. మిరు నన్ను ఆశీర్వదించండి. నేను మిక్కిలి అలసిపోయాను, తుచ్చ సుఖాలు, తుచ్చ దుఃఖాలు కొంత శు నవ్వటం, కొంతకీవు వడవటం విసుగె త్తిపో యింది, నాకు 18 వళ్ళు గడిచాయి. చాలు చాలు. ఇంకా నేనిక్కడ ఉండి పొందవలసించేముంది! ఇంకా ఎందుకాలస్యం! మిరు నన్ను ఆశీర్వదించండి. శరత్‌, ర్ట సామతాబేడ్‌, పాని తాన్‌ పోస్టు, 8 వైశాఖం 1388, శీడారబాబూ! మూ పోమ్షకాడ్డ చేరి చాలా రోజు వై౦ది. ఉత్తగం చిన్నవైనా వాత్సల్య పిచ్చిలంగా వుంది, మికు నామాద ఎందు కింత పేమో నాకు తెలియదు. ఒకడు మరొకరిని _పేవించటానికి హేశువులుకాదగిన గుణాలు నాలో వీవిరాలేవు. పైగా దోషాలే అసంఖ్యాకంగా వున్నాయి,
శరత్‌ ఉలత్తశాలు కీ11
అనాడు రవివాబు దిలీషకూమార్‌ రాంక్‌కి కాళాడు: “రరథ్ర్‌ కశాబు బుద్ధిపూర్వకంగా వ్‌ ద్వీపాంతరమో వెళ్ళిపోయి నిస్పంగియై నిర్భంధ దీతలో ఉన్నాడటగా! అతని జాడ జవాబు తెలియటంలేదు, నీకు తప్పకుండా తెలిశేశ్చంటుంది. ఎప్పుడైనా కలిస్తేగాని ఉత్తరం ద్వారాగాని, అత నక్క డున్నాసరే నే నతని వేమాభివృద్ధిని వాంభిస్తున్నానని వెప్పు” అని,
శీణారభాబూ! నిర్బంధచీతలోనే వున్నాను. - జీను పట్న౦లోవున్నా, [గామంలోవున్నా, అసలు (పపంచానికి పూర్తిగా దూర మైపోయాను,
గోజురోజుకూ ఆరోగ్యం తల్లకించైపోతుంది. 51వ యేడుదాటగావే చచ్చిపోతానని జాతకంలోవ్రన్న మాట నీకూ జ్ఞాపకంవుందికదూ! ఇంకా రెండేళ్ళు మ్మాతమే వ్యవధివున్న దన్నమాట. భగవంతుడు ఎలా చేసినా చెయ్యని. నాకు శమ మాత్రం అధికం "చెయ్యకుండా వుంకేచాలు.
శాన్‌ పూర్‌ వెకదామనుకున్న నాటికీ ఒక తోజు ముందుగా చాలసార్లు డోకులు వెళ్ళాయి. పొట్టలో చాల నొప్పి వుట్టింది, డాక్టృరుగారి అజ్జ్మపకారం అయిదారురోజులు మంచంమీటే సడివున్నాను. ఇప్పుడు కొంచెం కులాసాగానే వుంది. మిమ్ముల్ని ఒళసారి వచ్చి కలుసుకోవాలని ఎంతైనా కుతూపవాలం వుంది. ఎండలు కొంచెం తగ్గితే శాశీవసాను. వచ్చేముందు నాకోసం ఒక యిల్లు అట్జైకు తీసుకుని వ్రుంచవల సిందిగా మికు రాస్తాను.
వవ శరత్‌ ఉత్తరాలు ఇప్వుడు జీను వేస్తున్న పనేమిాలేదు. రూపనారా యణ నదిఒడ్డున ఇల్లొకటి కట్టాను. రాత్రింబగళ్ళు పడళ కుర్చీలో పడివుంటున్నాను. హరిదాన్‌ కలిస్తే నా ఆశీస్సులు అతనికి అందించండి, ఇంచుమించు ఆరోగ్యంగానే వుంటున్నాను. మానూలు సుస్తీ తవ్పీలే మశేమిలేదు! మాకు నా నమస్కా-కాలు. శరత్‌, ఫ్ర సామ తకాబేడ్‌, పొన్ని కాస్‌ పోస్టు, ఏల కార్తీకం 188ల. శీదారచాబూ! మా ఉత్తరం చేరింది. రాయవలసిన విశేషాలేషూ ఎక్కువ లేవు. ఎప్పు డక్కడికి వచ్చి మితో పొటు కాలమవేసం చేద్దామా అని వుంది. నేనింత హృదయ జార్చల్యం కలవాడినని యింతవరకు ఎరుగను. ఈ వ్యధ (శాతృ వియోగ జనితం) ఎలా భరించగలను, శరత్‌. 100 సామ తా బేడ్‌, పాని తాన్‌ పోస్టు, 28..2.1988. శీడారబాబూ! ఇంతవరకూ (బతిశేవున్నాను. మోకు నా నమసాా౭రాలు, మరి మీరో! వున్నారుకదూ! (బతిశే వుంచే మీ సమాచారం తెలపండి. లేకవోతే వం చేస్తాం. ఇప్పటి నా పరిస్థితిలో మూరు జవాబు రాయ లేశపోయినా
క్రీ) శరత్‌ ఉత్తరాలు 913 నాకు ఫోపంరాదు, నిజంగా నా వృదయం; చాల ఉదా రమూ శమాశీలము, అయిపోయింది. భార్య వున్నదా! ముంబే డాటిపోయిందా! జా రల్స్‌ 101 సామతా బేడ్‌ -పాన్ని తాన్‌ పోన్టు వ6 కుం ఆర్‌ 1881. శీడారకాబూ! నమస్కారం చెయ్యాల్సిన రోజు వచ్చింది. అందుకనే కాళీకి రావటానికి నిశ్చయం వేసు కున్నామ. ఒక యిల్లు అద్దెకు మాటాడి వుంచుదువుగాని త్వరలోనే ఉత్తరం రాస్తాను, కాని మరి నువు అక్కడలేవేమో! అక్కడ భగవాన్‌ విశ్వనాధుడు "లేకపోయినా నాకు ఇబ్బంది ఉండదు, కాని నువు లేకపో తేమ్మాతం నా కక్కడ ఒక్కరోజుకూడా గడవచే, ఈ మాట అతిశయోక్తిగా భావించి నిర్ల త్యం వేస్తాశీేమో! నా సంగతి మికు పాగా కెలుసునుగా. శవాశరల్‌, 109 సామళాబేజ్‌ , పాని కాన్‌ పో స్దుః 10.6.1926. శీచార బాబూ! మళ్ళీ ఇన్నాళ్ళకు మికు ఉత్తరం రాయటానికి తీరిక చిక్కింది. నిజమైన అంతరంగిక (పేమ వున్నచోట (భమకు తావులేదు. మన యిరువ్సరి బాహ్య
వ14 శరత్‌ ఉత్తరాలు చరణ వురస్తారించుకుని ఎవరూ మనం ఒకరి నొకర్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటున్నామనుళోరు. నీ రచనలు చదువుతున్న ప్పుడెల్లా నాకు శాళీ ళ్లపకం వస్తూంది. నాకీ అంగ్య కాలంలో లభించే పాజేయం అంతే కామాలు! ఇదివరకల్లా నాకు కాశీ వెళ్ళాలనివిస్తూ వుండేది. ఉప్పుడా ఫోరికలేదు, ఎందువల్ల నంశు నున్ఫ శాశీలో ఉండటం లేదాయె. శేదార జాబూ! మిరు కారు కాశీ వదలి పెట్టిన శ్రునా?! ఇంతకూ వున్నామ నరికంతోనే ఉంటారా? చాన్న్ని విడిచిపెట్టాలంళే మికు చాల బాధలున్మ్నాయి, నాకు తెలుసు.
ఇక్కడ సాముతాబేడ్‌ లోనేనా నివాసం స్థిరమైహోయి నట్టుంది. కాని నా కికడేమిీ బాగుండటంలేదు. ఎక్కడ వుంకే బాగుంటుందో అదీ నాకు తెలియటం లేదు, దసరా వెళ్ళాక అ విషయంలో ఒక నిర్ణ యానికి వస్తాను.
నా *“హోడశిని గురించి బూ కెవరు చెపా రు! శిళిర "బాబు అభినయం మిరు చరాచారా! చాలబాగ అభిశ యిస్తాడు సుమా! నా నవల అఖారంగా తిరుగ రాయబడిన నాటకం అది. అచ్చుకూడా అయింది మీరు చదివారా! “నాటకం ఎలా వున్నా (శదర్శనం మాతం బాగుంటోంది,
విరా ఆరోగ్యం ఇప్పుడెలా వుంటోంది! కులాసాగా వుంటోంచా! మిరు ఇంకా కొన్నాళ్ళు (బతికి వుండి ఇంకా కొన్ని కథలు రాయాలని నా కోరిక. మారు రాస్తూన్న (పతి పం క్రీ చదువుతున్నాను. మధురంగా వున్నందువల్ల సుమో! సాహితీపరుని రచనలు, కావటంవల్ల చదువుతున్నాను.
శరత్‌ ఉత్తరాలు లీక నేను ఇంకా (_బతిశేవున్నాను; ఈ (బతికి వుండటం విసుగు వుట్టించేంతగా మామూలు పాట అయిపోయిండి. జవాబు రాయటం మరచిపో వద్దు, శరత్‌ కఫ) సామళాబేడ్‌. పా? తాన్‌ పోస్టు, ఓ కుం ఆర్‌ 1889
- జశీదారభాబూ! విజయదశిమి, సంభథ్యాని మయం, నీకు నాభ _క్తిపూర్వక నమస్యాణరాలు, వీమయే. మిత్రులను పొంది జీను సార్ధక జన్నాక న్వై నానో వారిలో మి రొకరు. కాని నేను క్నేహ మన్యాదను జడగ్వముతోనూ, సోమరితనం తోనూ మాత్రమే పోమీంచి యుండలేదు. మిమ్ముల్ని తలచుకోకుండా ఒక్క నెలకూడా గడవదు. బాహ్యంగా నాలో పొరపాట్లు ఎక్టువాతున్న కొద్దీ మారు నన్నెక్కడ అపారం వేసుకుంటారోనని భయపడుతూ వుంటాను. థి ==శరత్‌, కే04 1-శార్తీకం “కుండలీ కా ఫలాఫల్‌ి ఇవాళ ఉవయమే పూర్తి చేశాను బాగుంది. నావంటి నూనమూలు వుసిమీని ఏమను కుని ఇంత గారవాన్ని ఇస్తున్నారు! సాహిత్యపరులు వమను కుంటున్నారు దాన్ని గురించి.
[నే శరథ్‌ ఉత్తరాలు
చాల హోగుంది. దీనులను, దుఃఖిశులను వీడిశులను ఆల్మీయులుగా భావించి మధురంగా మీవలె రచన సాగింజే వాళ్లు అరుదు. భగవంతుడు మికు చకని భామ, శైలి (పసాదించాడు. వుస్తకంలో ఒక హితోపటేశంకూడా వుంది. “వ రోజునవైనా కలము పట్టకపోతే అ రోదంతా వృథాగా గడిచి పోతున్నట్టుగానే విచారం కలుగుతుంది అన్నాడొక యువకవీ,. రాసినా రాయకపోయినా ఈ పరమ సత్యాన్ని ఇకనుంచి (పతిదినమూ పాలిస్తాను. నెలల తరబడీ గడచిపోతు న్నాయి, కలం పడదామంశు మనసు పోవడంలేదు. మి అశీర్వాదంవల్ల ఇక (బతికి ఉన్నన్నినాస్శా ఆమాట జ్జాపకం "పెట్టుకుంటాను.
వుస్తకంలోవున్న ఒశేబక పొరపాటు సూచిస్తున్నాను, మిరు కోప్పడకండి. భగవంతుడు నీకు చకటని రచనా కౌశలాన్ని ఇచ్చాడు. కాని ఐశ్యర్యవంతుడు మితవ్యయమే చేస్తూవుండాలి. ఆ సంగతి మరచిపోకూడదు. రచనా పాటవం చాలదు- రచనా సంయమం౦కూడా వుండాలి,
మిరు మళ్ళీ కాశీ ఎప్పుడు వెళ్ళేది నాకు ముందుగా శాస్త రాయండి. ఇకనుంచి మీ ఉత్తరాలకు నుర్నాజే జవాబు రాస్తూవ్రంటాను. నమ స్తే!
విజయను ఆశీర్వదిస్తూ మిరు రాసిన ఉత్తరం ఇప్పుడే వేరింది. నమస్కా.రములు,
ఎాశరల్‌,
105 సామతాబేడ్‌, పాని తాన్‌ పోస్టు ౨5 కార్తీకం 1386. శీదారవాబూ! మిరు దయతో రాసిన ఉత్తరం ఇంది, కాస్త మనస్సుకు ఇాంతి చిక్కి కే జవాబు రాద్దా మని కాలవేపం చేశాను, శాని అటువంటి సదవకాశం లభిం చేట్టు లేదు. అయినా వదో ెంకు ముక్కాలు రాద్దామని కూచున్నాను, ఇప్పటికే చాల అలస్యం అయిపోయింది. అపరాధం ఇంకా ఎంతకాలం మొయ్యను 1! ఆందుకనే శాస్తున్నాను.
(గామంలో నివాసం వర్పరచుకున్నందుకు తగిన ఫలి శాలు బాగానే అనుభవంలోకి వచ్చాయి. డావాల్లో, (క్రిమి నల్‌ కేసుల్లో చిక్కుకుని సతమత మౌాతున్నానుం
ఈ మూడేళ్ళనించీ ఇక్క-డ నిర్వికారంగా, అంటీ అంట కుండా, ఇాంతంగా కాలవేపం చేశాను. శాని (గామేవత సహించ లేశపోయింది. నా మెడలమిోదఎక్కి. సవారి వేయటం సాగించింది. జమిీండార్లను తప్పించుకున్నా స్థానికంగా వ్పంజే వువ్యోగస్థుల బాధ దుసృహూంగా వృంది. శివాలయానికి చాలరోజుల శ్రీం జమీందారు నాలుగై చెకరాల భూమి చానం చేశారు. కాని ఇక్కడి వుద్యోగ స్తుడు సహించ లేకుండా వున్నాడు. బీద్మపజలు వడిచారు మొత్తుకున్నారు. నేనూ ఈ వ్యవహారంలో తగులుకున్నాను. “నే నసలు వ్యవహారంలో జొరబడ్డానంళు విడిచివెప్టేవాడిని శాదూ అని అతనికి కబురు
వేరి శరత్‌ 4ఉ త్తరాలు వేశాను. దావా మొదలై౦ది. గందరనోళం ఎక్టు వైంది. ఇది వీదో విధంగా పూర్తి అయినత ర్వాత ఎక్క-డిశేనా పారిపోడా ముని చూస్తున్నాను. ఒకరకంగా పట్నవాసమే చాలా మేలు. అఆ వుస్తకంలో పెకి పోస్యంగా శనివిస్తూన్నా అనేక లోరెన మధురములైన అంశాలు వున్నాయి వుస్తకంనా “గదిలో పకా-మిోా చే వుంది. అప్పుడప్పుడు సావకాశం దొకికి నప్పుడల్లా పది పదిహేను నిమిపాలు చదువుతున్నాను. భాదుడీ మహాశయునికథ నేను చదవలేదు. *వసుమతి" వచ్చించే తడవుగా పైకి వెళ్ళిపోతుంది. మళ్ళీ నా చేతి! రాదు. ఇంట్లోనే వుంటుంది. తీసుకుని చదవటం కష్టంకాద. చదివిన తరువాత కబురు తెలువతాను. కాని కథ మాజీ. మిాళే రాశారు. ఆ సమస్యలన్నీ పరిమశారించటం నాకేం కేతనాతుంది! మిమిద పాండిత్యం వుపయోగిశ్తే లోకులు సహిస్తారా! వమెైనా ఆ కథను నాశనం "చెయ్యు ల్ఫ్సింబే. మి రీలోగా "కాళీ చేరుకుంకు జీను లాహోరునించి తిరిగి వన్చేటప్పుడు అక్కడ దిగుతాను. నదుస్కా రాలు ాశరల్‌, 106 -ఒవుమ్యం 1లిలీ,. శీజారహెాటూ |! ఎప్పుడూకూడా అవకాశం జారి పోయిన తర్వాతనే మత్తు విడిపోతూ వ్రంటుంది. అందువల్ల నే ఈ జీవితంలో అనేక వస్తువులు అతి సమీపంలోకి వచ్చినా పాడా చేతిలో చిక్కించుళో లేక వోయాను. మాటి మాటికీ
శరత్‌ ఉత్తరాలు &్‌10
ఉత్తరం రాద్రామనుకుంటాను. కాని రోజులు గడిచిపోతూశే ఉంటాయి చివరకు ఎలాగ్రై లేనేం రాసిన ఉ _త్తరానికి ఇంత వరకూ జవాబు రాలేదు. నా నొసటిరాత ఇంతేనని ఊరు కుంటాను. _పేమించి కబురు తెలుసుకుంటూ వుండటంలో గెలువు నీబే. మరో జన్యు అంటూవుంచి అప్పీలు చేస్తాను. నేను ఎలా వున్నానో తెలుసుకోవాలనీ మాకు రోరిగ్షా వుంచా! బాగానే వున్నాను. రాతిం బగళ్లు పంచపాళీలో పడక కుర్చీలో పడి వుంటున్నాను. కుడికాలు అవుడుః కుడి చెవి వినివించదు. మూలవ్యాధివల్ల రక్త సావం, తీణ తణా నికీ కునికిపాట్లు తీస్తున్నాను, స్వవ్నాలు కంటున్నాను. మళ్ళీ మేలుకుంటున్నాను. ఎదురుగా నది ఈ నివీస్తూ వుంటుంది, నదిలో వెడుతూవుంజే పడవల్ని లెక్కపెడుతూ వుంటాను. అకస్నాత్తు 7" మళ్ళీ ఎప్పుడో నిదవచ్చేస్తుంది; సర్వం మరచి వోతాను. కొంతకేపికి కళ్ళు తెరచి “ఎవరా అక్కడ! చిలుము గొట్టం నింవీ తీసుకురా” అంటాను, నింవీ తీసుకొ స్తాడు. వీల్చి చూస్తాను. పొగరాదు. కోసంవచ్చి వాడిమాద శేకలేస్తాను. “మిరు న్మిదపోతుంకేు లోపల పొగాకంతా శాలి పోయిందయ్యా” అంటాడు వాదు, అది నిజమో, అబద్ధమో పరిశీలించి తెలుసుకునే శ్చక్తిలేదు. “న్మిదపోతున్నాన్నుటా। ఇబద్ధాల వుట్టా! మళ్ళీ నింవీ పట్టుకురా, శీల్లీ నుంచి తెచ్చిన ఈ చిలును గొట్టం ఈ వేళప్పుడు ఆరిపోవడం ఏమిటి ౯ అని పెద్దగా శేకలువేస్తాను. వాడు వెళ్ళిపోయిన ర్వాత నాలో నేను అనుకుంటాను. *భగవంతుడనేవాడు నిజంగా వుంచేనొ
త్తం శరత్‌ ఉత్తరాలు నాఠర్ని మన్నించి తీసుకుపోజేం! ఇంతగా నన్ను నిందించే వాడు మరవరూ లేరు, బాబూ, చప్పున తీసుకువోదూ!)) వనాటికైనా తీసుకుపోతాడు. నాకు తెలుసు. కాని నాకుమళ్లే వాడూ కొన్నాళ్ళు గడపాలి. వీలువు వచ్చింది. మృత్యువు సమిోవీసోంది. న్మిదపోతూ న్మిదపోతూ మధ్యమధ్య మేలొళాని వుస్తకం తీస్తాను చదవటానికి. [గంథపఠనం చాల రోజులనించీ జీర్మించిన అలవాటు. ఎంతో నల్ల మందు ఒంట్లో జీర్మించిపోయింది. చాలమంది చేతుల్లో ఓడిపోయాను. కాని అప్‌ కారీ వాళ ఇనుమ్యూ(త్రం జీనే ఓడించాను,. నా ఉ_త్తరాల్లోభామ అ_స్తవ్య స్తంగా ఉంటుంది. ఎంతో కష్టంమిదగాని అర్ధంకాదు. అజే మాకు శిత అందువల్ల కోపంవచ్చి అప్పుడప్పుడు కబురు తెలుపకుండా ఉంటానేమో సుమి! నమ స్తే! ఎ=శరత్‌. కి07 సామళాబేజ్‌, పాని, తాన్‌ పోస్టు, క=ఆపాడం 1888, శీజచారబాబూ! (పేమ పూర్వకంగా మిరు రాసీన ఉ_త్తరంసకాలంలో నేఅందింది. కాని వ్య_గచిత్తుడ నె. ఉండటం వల్ల జాబు రాయటం అలస్యం అయింది. నిన్న హోవడా జిల్లా ఎన్నికలు జరిగాయి తిట్టుకున్నారు, కొట్టుకున్నారు; లాటీలు విసిరారు _- కొన్ని హత్యలతోగాని ఈ ఎన్నికలు పూద్తి శానేమో ననిపించింది. జీను సభాపతిని. అందువల్ల నేనుకూడో
్రీక్ర) శరత్‌ ఉత్తరాలు ! నియమానుసారం తయారుకావలసి వచ్చింది, సభలో గ నల్మంతు జరుగుతుం జేమోనని భయపడ్డాను. అందువల్ల అవరణచుట్టూ ముండ్తతీగ చుట్టించాను. వర్నాట్లన్నీ నిర్విఘ్నంగా సాగాయి* పబేళ్ళనుంచీ నేనే సధాషతిగా ఉంటున్నాను. ఒకవిధమైన స్వార్థం వర్పడింది ఇవాళ శేలిగ్గా విడిచి పెట్టటానికిఇష్టం లేమ, ఎలా విడిచివిడతాం?! మా పత్షంవాళ్ళ వాదన ఏమిటో తెలు సునా! *మేను పొరపాట్లు చేశ్తే చేశాం. మీరెవరు అడగ టానికి! చేళానికి స్వతర్శతం రావాలంకే మావల్ల వస్తుంది, మివన్లేం రాదు. మి రిందులో వమి జోక్య౦ కలుగ జేసుకో వద్దు” వాళ్ళు ఈ మాటలకు ఒప్పుకుంశుకవూ! అంకువశ్లే మాకు కోపం వస్తుంది. కాని వస్తుతః మా *సుభాషీదళం?” వారి స్తథావం మికు మళ్లేనే సాధువుగానే వుంటుంది. ఇక నాకు కొంత తీరిక చిక్కుతుంది. ఒకటి రెండు నెలల్లో ఫ్రుస్త కం రాశీస్తాను. మా ఉశ్రేశం వమిటి? మిరు కలకత్తా వచ్చినపుడు నాకు కబురు వెయ్య 'లేజీం! చారి ఖరాబుగావున్నా నవదో ఉపాయం గొరక్క పోతుందా! మళ్ళీ కాళీ ఎప్పుడు వెడతారు! మనం ఒకసారి కలుసుకుంశు బాగుంటుంది. వెంటనే మా మేమం తెలపండి. 108 శరత్‌ బెక అశ్వనీ దత్తరోడ్‌, కాళీఘాట్‌, కలకళా. 24 కార్తీకం 1833. “శీచారజాబూ ! జీను మీకు హృదయపూర్వక నమస్థారాలు పంవుతున్నాను. ప్రఉంచంలోకి నేను నూకంశే
వక శరత్‌ ఉత్తరాలు అలస్యంగా వచ్చాను. అందువల్ల (వపంచంనించి ఆలస్యం గానే వెళ్ళాలన్న కతిననిబంధనభగ వంతుజేమి విధించి యుంచ శేదు. ఈసం” తి నికు తెలపటం అవసరమవి తోస్తున్నది నాకు, ఒక యూరోపయన్‌ ఆఫీసులో ఒక గుమాస్తా వుండేవాడు, ఒకనాడు దొరగారు కోపగించుకోగా అత డన్నాడట: “౭5 1%" ౧0౦౧౯ 1466, 086 ప్‌ 219298 0 6819 (అవునండి నేను ఆలస్యంగానే వస్తాను. కాని ఎప్పుడూ ముందుగానే "వెడుతూ వుంటాను) అని. అలాకూడా జరగవచ్చు శ్చీడార సాబూ! ఎ=-శరత్‌. 109 జబోవడా రై ల్వేస్చేమన్‌, ఉల 1లీ0. చారుచర్యదవంద్యోపాధ్యాయ్‌ కు! చారూ! ,.. ఇవాళ భాళాకు (పయూణమై వచ్చి కూడా త£గి యింటికి వెళ్ళిపోతున్నాను, ఇవాళ కలకత్తాలో ర ల్వే కార్థికులు €వ.%./...&ి.కు విరుద్ధంగా సమె చేస్తున్నారు. పరిస్థినులు భయంకరంగా వున్నాయి. పోలీసుసాన్టెంట్లు వీవ్టలు విరగ కొడుతున్నారు. సిపాయీలుకూడా వచ్చి తుపాకులు ల్చారు. నలుగురు చనిపోయారట. కలక త్తాలో వ్యవవోరం ఇలా వుంది. హబోవడాలోకూడా 6౧5? 6,4 వుంది. చానికి జీనే సభాపలిని. ఇకళా-డకూడా విభేదాలు వర ఎడ్జాయి. మేజిస్టీ ఏటు,పోలీసు సూపరింయెండెంటు
శరత్‌ ఉలర్తళాలు వికి కలసి ఇవాళ ఎలానై లేశేం గందరనోళం జరక్కుండా ఆవు శేశారు. కాని లేవు వమికానున్నదో చెప్పలేం నేను సభా పలిని కావటం'చేత యిచ్చోటు వీడి ఎక్కడి! వెళ్ళేందుకు
పీశ్లేకుండా వచ్చింది కనుకనే తిరిగి యింటికి పొతున్నాను. నువు వివారపడతావని నాకు లెలుసు. కాది పరి స్థితులు యిలా వైవికంగా మారిపోయాయి. వం ఇకాయ్యను! ఇక్కడ వాడావిడి తగ్గినత ర్వాత ఆఫీసు వ్యవహారాలు చక్కాబెట్టుకుని వస్తాను, నిన్ను కలుసుకోటానికి. తుమించు. ఎాశరల్‌.
110 శాకే-శివప్రరం, వోవడా, లిలఎత్త=1925. చారూ! ఇప్పుడే సీ ఉత్తరం చేరింది. నామనసు ఇప్పుడు ఉతర (వత్యు _త్తరాలు రాసే స్ధితిలో లేదు. కాని నీఫభొక విషయం గెలుపవలసి వుంది. నేను అక్కడి నించి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు [తోవలో మృత్యప్రాయంగా పడివున్న దూడ కనిపించింది. నీకూ జ్డాపకం వుంజే వుండవచ్చు. ఆ తరువాత మెడ నులిమివేసీన కోడి కనిపించింది. “ఇవాళ (తోవలో ఇన్ని శవాలు కనివిస్తూ వున్నాయే?” అని అడి గాను. “ఒక ఉడుముకూడా చచ్చిపడివుంిదని నవు చెప్పావు. “క డ్లలో అని జే నడిగాను చేను జాన్ని చూడలేవు.
ఆ తరువాత మనం న్లేషను చేరుకున్నాం. నన్ను వలు ఎక్కి-౦0చి మిోరు వెళ్ళిపోయారు. రైలు కదిలిన కాసే పటికి ఆ వైవున రాబందుల గుంవు, ఒక చచ్చిపోయిన
రిక్త శరత్‌ ఉత్తరాలు కుక్క- కనిపించాయి. నా పెంవుడు కుక్క అఆస్ప,తిలోవుంది, నా మనస్సు ఆ సమయంలో ఎంత ఖరామై పోయిందో వెపష్ప లేను. ఇంగ్లీషు భాషలో 5406581610 (అంధ విశ్వాసం) అనబడే వస్తువు నాలోలేదు. కాని చారిలో మూడు శవాలు కనిపించేసరికి నాకు శతణంకూడా కాంతిలేకుండా పోయింది. ఇంటికి రాగానే భీలూ (కుక్క) కులాసాగా వున్నట్టు అఆసుషతి నుంచి కబురు ెలిసింది. ఎ==శరల్‌, కేశ 2-4-1925, గురువారంనాడు కుక్కను ఇంటికి తీసుకొచ్చాను, మళ్ళీ గురువారంనాడు ఉదయం 6 గంటలకు భీలూ చచ్చి పోయింది. 2 గంటలూ నాకు తోడుగా వుంటూన్న కుక్కు ఇప్పుడు లేదు, (ప్రపంచంలో ఇంత బాభాకరమైన పరిస్థితి కూడా సంభవిస్తూ వుంటుందని నాకు తెలియదు. నా కిపు డొక విషయం లెలిసివచ్చింది. (వపంచంలో 09)6676 అనేది వమిీలేదు. అంతా 56౧0)666076. ఇంతకూ అడి ఒక్‌ కుక్క; అంతకుమించి ఏమి శాదుకచా! భారత మహీ పతిగాధ ఎన్నటిశీ అబధ్ధంశాదు. ఎాశరల్‌, కే ష2 ౨8 మాఘం 1888 చారూ! ఈ మధ్య నేను ఇంటికి వచ్చాను. (గామ ములో మట్టి యిల్లు రూపనారాయణనది - నన్ను ఎక్కా
శరత్‌ ఉత్తరాలు వఖీ5్‌ దడున్నా ఆకర్తిసూ వుంటాయి. కాని వాటి మాయలోనించి తవ్పీంచుకుని బైటికి పోవడానికి యింకా ఎన్నోనాళ్ళు వ్యవధి లేదు. పాత స్నేహితులంతా నాకన్న ముందే. వెళ్ళిపో యారు. వారంతా ఎప్పుడూ జ్ఞాపకం వస్తూవుంటారు. ఉపా భ్యాయుడు విపినగుప్త చనిపోయాడు. అతని (శాధ్ధానికి రమ్ముంటూ యిష్పుడే ఆహ్వానం వచ్చింది. (పతిరోజూ సాయం_తమపష్పుడు అతడూ నేనూ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ కాల కేం చేసేవాళ్ళం. నువ నా పాత స్నేహితులలో వాడివేం నీ కన్నా ముందుగా నే నేను చాటిపోగలనని ఆశిస్తున్నాను. అ స్తమానం గడచిన రోజులు గురించే స్మరించుకుంటూ ఉన్నాను. భవిష్యత్తును గురించిన ఆలోచనే రావటంలేదు. ఈ సంగతులన్నీ చెప్పటంవల్ల నీ మనస్సుకు నాధ కలిగించ టమే తప్ప మేం లేదు. నీ రెండు ఉత్తరాలు చేరాయి. నాళొక ఉపాధి కల్పించాలని సంకల్పించి నీతో పస్తావించినవారి విషయమై రాశావు. వారికి నా పట్లగల శ్రద్ధ (వమ అవే నాకు ఉపాధి. ఆ మాట తలచుకున్నప్పుడెల్లా నాకు సంతృ్రిగా వుంటోంది. నేను ఢాకా వస్తేమి యింట్లోనే వుంటాను, నా భక్తిపూగ్వశ నమస్కొ-రా లందించి సీ భార్యతో చెప్తూ; ఆమెగారి ఆదర పూర్వకమైన అహ్వానాన్ని నేను అవహేళన చెయ్యజాలనని. ఎా-శరత్‌
శ్ర క్‌ అశ్వని 1884 “ఆత్మశక్తి * సంపాదకునికి!
మ్‌ా “ఆత్భశ_క్షికి భాదపదమాస సంచికలో ఒక 'జాటసారి “సాహిత్య విమర్శ” అనే శీర్షిక కింద రాసిన వ్యాసం చదివాను. అనేక సందర్భాల్లో పతికల్లో వంగ సాహత్యంలోని నీతిని అవినీతిని చర్చిస్తూ చాల కటువైన మాటలే రాస్తున్నారు. రసచర్చ చేస్తూ చాలా కటువైన రసాన్నే | పవహింప జేస్తున్నారు, గుడిలో అర్చకుల సంఖ్య ఎక్కు- వై నకొద్రి 'బేవునికి భోగం విస్తారంగా జరగవలసింది పోయి కుంటుపడుతోంది.
అధునిక సాహిత్యపరులమిద చాలకటువై న మాటలే విసురుతున్నారు. అలా దూషణ _ ప్నాతులొతున్న వారిలో శీ నొకడిని. *శనివార్‌ కి చిట్టీ అందుకు నిదర్శనం.
బాటసారి రాసిన “సాహిత్య విమర్శ లోని చాల అంశాలతో జీను వకీధవిస్తున్నాను. కాని ఒకళావిమయంలో మాతం నాకు మత ఛీడం ఉంది.
“రవీం దునిసంగతి రవీం దునిశే తెలియాలి. కానినా స్వవిమయం నాకు తెలిసినంతవరకు---గరళ్త ౦ దుడూకల్లోల్‌ * “శాలీకలమ్‌* మొదలై నవేమి చదవడు. చదవటాని కతనికి తీ5క ఉండ ేమో” అని బాటసారి అనుమానిస్తున్నాడు =... చదివినా నాకు అన్ని విషయాలూ అగ్గం కావన్నసంగతి నేను ఒప్పుకుంటాను. అదీగాక చదవకుండానే నేను ఇన్ని సంగతులూ తెలుసుకోగలనని వాదించటం లేదు.
శరత్‌ ఉ త్తరాలు వ్ర? ఇంతవరకు నా సంగతి, ఇకపోతే వివాదం 'జీన్ని గురించో, పరిపషా్యా=ర మార్గం వమిటో ... నాకది అగమ్య నోచరంగా ఉంది. రఏందనాధథ్‌ సాహిత్య ధర్మాల్ని నిర్వచించారు. ననేశచంద్‌ డానికి హద్దులు నిర్నయించారు. ఆ తర్కం పాండిత్యం చూసి ముగ్ధుడినై పోయాను ఇంకా వేరే చెప్పే "జేకుంది 1 కాని చాలానే చెప్పట మైంది. ఎవరి హద్ద్ల్లోో ఎవరు కాలు పెట్టారో, ఈ క్యరసాము ఎందు. కారంభి అయిందో ఎవరికి తెలుసు | “విచ్చితిలో శ్రీ, ద్వెజేర్చద నారాయణ బగచీ “సీ మానేపర్‌ విచార్‌” మిద తన వుతే శం తెలియబరిచాడు ఇరవై పేజీల గట్టి వ్యాసం ఆది. అం దులో చాల విషయాలు, చాల ఖావనాలు ఉన్నాయి. గంభీ రంగా వుంది. పాండీత్యమూ వుంది. వేద వేదాంతాలు, న్యాయ శొన్ర్రం, గీత, కాళిదాసు శ్లోకాలు. వ్యాకరణ [పక రణలు---అన్నీ ఉన్నాయి అ దులో. వాలినా! మానవుడు ఇన్ని యెప్పుడు చదువు తాడో! మెలాజ్ఞాపకం 'పిట్టుకుంటాడో! అతని యెదుటవంశఖండ నిర్మిత (శ్రీడా గాంథీవధారి" నశేశచందుడు పూర్తిగా వెల వెల బోయాడు. జీతం బత్తెం "లేని మా నాటక సమాజం మెంబర్లలో నరసింహ భాబు అని ఒక నటుడు ఉన్నాడు. చాల గొప్ప నటుడు. రాముడు రాన ణుడు, హరిశ్చం[దుడు---అన్ని శేపాలు తానే వేయగలడు. అక సాాత్తుగా యింకో వ క్రి ఉఊడిపడ్డాడుఎక్కడినించో. అతని ఉరు రామనరసింవాపాబు, ఇంకా చాల నొప్పు నటుడు, కంఠ మాధుర్యంలోనేగాక వా_స్తపద విశ్చేణలందు కూడా
లర శరత్‌ ఉత్తరాలు రిళాశాలి. ఈ కొత్తగా వచ్చిన రామనరసింహచాబు ముందు మూ నరసింహబాబు ళుక్ష పశక్షతడియనాటి చం్మదుడి వలె కాంఠిహీనుడై వోయాదు, అతని ముఖంనేనుమూడ లేదు. శాని ఊహకు యెలా శనివిస్తుందంళే... చేతులు మోడ్చి క పభూ! ఈ (బతుకు 1 బతిశేకంకే అడవిలోకి వెళ్ళిపోవటం మంచిదిలా తోసోంది అని (బవ్యూ టేవునికి విజ్ణప్తి చేసు కుంటున్నట్టు కనివిస్తుంది.
ద్వి జేరదచాబు శైలి జటిలంగా వుంటుంది. కత్తిలాగ పదునైన దృష్టిగలవాడు.మంచి తార్కి-కుడు, ఒక ెద్దవలలో అలిచిష్పలు, చేపలు వేరు చేయగల పరికరాలు కలవాడు.
వీమి అతని నిర్మాయాలు! వీమి అతని రసచర్చ! చది వినళొద్దీ తృప్తి కలగదు. రవీందుని. నలేశచందుని యిరు వైవుల వుంచుకుని నొప్పు తెలివితేటలతో ద్వి జేరదవాబు సింహావలోకనం చేశాడు.
శాని ఇంతకూ లేం [పమయోజనం!
అబే కాలవిచారకరమైనని షయం. న రేశచంద్‌గాని ద్వీ కేం దనాధ్‌గాని సాహిత్యపరు లే. వారి భావాలు అవగత మనులే కొతున్నాయి. కాని ఏరి ఆదర సత్కా- రాల్ని ఆభారం చేసుకుని బై టివాళ్ళు వచ్చి ఉత్సవంలో దూరి తాండవం అరంభి స్తే అడ్డగించే జెవరు ॥
ఒక వుదాహరణ వెబుళాను 'పవాసి లోనే (శ్రీ వజ డుర్తభహాజరా అనే ఒక వ్యక్తి రస విచారం వేస్తూ వొక వ్యాసం రాశాడు యువక రచయితలమిద అతనిచాడీ రస సృష్టిని గురించి తన అభిపాయాల్ని వివరిస్తూ ఇలారాళకాడు:
వర్ణ శరత్‌ ఉత్తరాలు ల్పిర్టి “క్మగ్రోజుల్లో నిళువ్రులు, విద్యార్థులు, అవివేకులు రాజనీతిని గురించి చర్చిస్తూ వున్నారు. అలాగే అనుభవంలేని సాహిత్య పరులుకూడా డబ్బు సంపాదించాలన్న వుజ్రేశంతో (గ్రంథ రచనకు దిగుతున్నారు. దీని ఫలితం... గరిమ పక్టువాడు కలం పడితే వమౌశతుందో అబే అయింది"
ఈ న్యక్తి వుద్యోగంచేసి చాలడబ్బు కూడ బెట్టాము, (బతుకంతా నౌెకరీలో గడివినందుకు పెద్ద ఇన్షన్‌ కూడా పొందుతున్నాడు. అందుచేత సాహిత్య సేవకుల నిరంతర ఉార్నిద్యం చూచి ఎగతాళి చెయ్యటాని కతనికి సంకోచం లేదు, డాక్నిన్యం అనేది అపరాధం 'కాదనీ, అన్ని చేళ్లా-నూ, అన్ని య-గాల్లోనూ వాకు స్వయంగా ఉపవాసాలు వుంటూ ఇతర్లను పోమీంచారనీ ఆ ద్దకునిమికి తెలియదు. అటువంటి చారి మూలంగానే ఈనాటికీ నాహిత్యం అంకశు గాౌరవంవుండి.
సాహిత్యంలోని మంచివెడ్డలను గువంచి సమిోవశ్నీంచ టమూ సాహిత్యపరుల పొయ్యిమిడిశీ పాయ్యికించక్షీ లేని చారి ద్యాన్ని సమివ్నీంచటమూ ఒకళకేకాదు. ఈ సంగతి పండితుతమూ, సహృదయుడూ అయిన “పవాసి సంపాదిక మహాశయునికి తెలియకపో లేదు. ఈ వ్యాసం ఆయనే కష్టం కలిగించకపో *దు. అప్పు డాయన రచయితను వళిచి చెవిలో “భాయీ! మానవుని చారి చ్యాన్ని అవహేళన చెయ్యటం సభ్యుతకాదు. లంచాలు సంపాయించి ధనవంతుడై నంత మా_తాన రనచర్చ చేయగల అధికారం లభిందదు లంచాలు సంపాదించటానికీ, రసచర్చకూ చాల తేడావుంది. నీకు అర్హం శాదులౌ” అని చెబుళొడనినా విశ్వాసం. కంక ॥
14 సామతా బేడ్‌, పాన్నిళాన్‌ పోస్టు, 16-1927. శ్రీ మణీందనాథ్‌ రాయ్‌! మణీ: ద్‌! నీ ఉత్తరం సకాలంలోనే అందింది. శాని శరీర అస్వస్థతి చేత శీవు శేపంటూ కాలయాపనచేశాను. నువు మాదగ్గరకు వస్తావనివిని చాల సంతోషించాను. శాని నీకు చాల యిబ్బంది కలుగుతుంది. ఎండలిక్క-డ చాల త్మీవంగా వున్నాయి. రెండుగంటలప్పూడు మెదానంమిద నడిచిరావటం చాల భయంకర మైన విషయం, వర్షాలు కురిసిన తరువాత ఎప్పుడైనా వశ్త్రే బాగుంటుంది. అదీగాక నేను 6వ “శ్రేవేచాక శివవురంలోనే వుంటాను. కొంచెం షనీవుంది. శిశిర ఛాదుడీ ధియేటర్‌లో 'పటోడళి రివోరుల్సు చూడాలి. “భాంతి పుస్తకం (ప్రచురితం కావడంతోనే శివరామ చకవదక్తి నాటకంగా మార్చాడు చాన్ని. నేను దాన్ని [పవ ర్శిన యోగ్యంగా సరిచేశాను. బహుశః మరీ అసప్యూంగా వుండదు. ఏలై తే నువుకూడా ఒకసారి వచ్చినూడు. ఈలోగా ఒకరోజున సెలవుపెట్టి మో దగ్గరకు వస్తాను, వచ్చి మి నాన్నగార్ని కలిసి, చాహం భోజనంచేసి వద్దా మని చాల ళోరిగ్గావుంది. మి ఇంట్లో భోజనం చెయ్యట మంశ1ు నాకు వాల శ్రీతి. ఇక్కడ అంచా శ్షేవమం. శీవల౦ మూలన్యాధివల్ల ర_క్త్యసావం ఎక్కుువకావటంచేత సీరసంగా వున్నాను.
శఠ ల్‌ ఉలత్తకాలు వీరీ! మిరు కులాసాగానేవన్నారనుకుంటున్నాను. భూజేన్‌
బాబు యెలా వున్నాడు! నీకునా అశీస్సులు. మి అన్నయ్య, శరత్‌
కే15 సామకతాబేడ్‌, పాని తాన్‌ పోస్టు ఏ7_రి-19 77. మణీం ద్‌! నీ ఉత్తరంచేరంది. నీ ఉత్తరం చదువుకున్న తక్షణమే బయలు చేరి వద్దాకునివించింది. కాని తమ్ముడూ! నాకు ఆరోగ వంగా వుండటం లేదు. అెండు వా ౮ లనుంచీ ఇన్‌ ప్లూయంజాలాగ బ్యం౦ వచ్చి చాలవరకు సగ్తువ లాగేసింది. అదీగాక స్లేషన్‌ కు వెళ్ళేదోన ... ఇటీవల ఐన్రైాలమూలంగా తలచుకుంకే భయం వేసోంది. పొాలకీలో ఎక్కి-పోడామనుకుంశు వీ వంతెన మిదినుంచై నా సోతున్నపుడు బోయీలు కాలు జారి కాలవలో పజేస్తాలేమోనని భయం. ఇక్క_డభ లేచోట్లో వచ్చిపడ్డాను. ఇక౮థాడి (ప్రజలకు ఒక విశేషం వుంది. వర్హా శాలంలో వాళ్ళకు గిట్టలు మొల్చుళొస్తాయి. ఎంత బురదలో నైనా సంతోమంగా నడిచివెళ్ళగలరు. జారి పడతామేమో నన్న భయం వాళ్ళకులేదు. నాకు మాత్రం ఇంకా గిట్టలు మొలవలేదు. ఇంకా ఆలెండు మూజేళ్ళు ఇక్క జేవుంకు నాకూ గిట్టలు మొలుస్తాయని అంతా అంటున్నారు, మొలి శక్తే మొలుస్తామీమో! కాని *నాకు గట్టలు మొలవ నక్క న్లేదు. ఇదివరకల్లా ఎక్కడ వుండేవాడితో అక్కడిశే వెళ్ళిపోశాను” అని చెప్పాను నేను,
లిరీకి శరత్‌ ఉలర్తళశాలు ఇంకా మి నొన్నగారిని కలుసుకోకుండా. ఎన్నా ళ్ళిలా గడువుతానో చెప్పలేను. వారిది కుధురమైన స్వా వం, వారి యెడల నాకు చాల (శద్ధం వారికి నా నమస్కాా రాలు. కొంజెం అరోగ్యం కుదురుకుంకు. వచ్చి కలుసు కుంటాను. పోడశి నాటక [పదర్శనం ఒక్కసాలే చూశాను, వానలో తడిసి, బురదలో నడిచి ఇన్గ్యూయంజా లెచ్చుక న్నాను. పీలుగావుంకే నువు ఒకసారి వచ్చి చూచిపో, నిజంగా శినిరచాబు, చారు (జీవానందుడు, హోడశ్సి అభిన యిస్తూంశే చూసితీరాలి. నీకు నా ఆశీస్సులు. మి అన్నయ్య, శరత్‌, కే1(6 లి అశ్విసీద త్తురోడ్డు, కలకత్తా, 25 వై శాఖం కలికీ4 బుద్ధ టేన్‌! ఉత్తరాలు రాయటానికి నాకు కాగితం ఇంశా నేర "లేదు ఒహుకః మరచిఫశోయా రనుకుంటాను. మళ్ళీ జోరుగా జ్యుకం తిరగ బెట్టింది. నెక్తుకుతీసి పరీక్ష చేసివమోదట వమా కనిపించకపోయినా ... ఇది మేేయా తప్ప మేమి కోవని ఆయన నిశృయం వేసేశాడు. నా రోగంగాధ వడలి వెత్తైయ్యి, ఒకమాట:ఇప్పుడు గొప్పవారి యిళ్ళలో ఆడపిల్ల లకు' అంజలి అవి పేరు "పెస్టుశున్నారు,. కాని అందరూ “అంజలీ! అని దీర్ధంగా రాస్తున్నారు. 'అంజలి ని “అంజలీ” అని
శరత్‌ ఉలత్తరాలు కిక్‌ రాసినంతమా, తాన శ్రీలింగం జొతుండా! నంగభాషలో అలా జొెతుందని కొంతమంది అంటున్నారు - నాకై శే "శెలియదు. వీలుగావుంశు ఒకసారి నువ్వు ఇక్కా-డికీ వచ్చివో. నీకునా అశీర్వాదాలు! అశాస్రీ అన్నయ్య; కరల్‌, శే17 (918 చివరలో రాసింది)
*ంకొన్నాళు "సెలవు వెట్టి బర్భాలోనే ఆరోగ్యవంత మైన వోటికి ఎక్కడికైనా. వెళ్ళి శాలక్మేపం చేద్దామనివస్తూ వ్రంటుంది అప్పూడప్పుడు. కలత్తాకు వెళ్ళాలనిపించటం "లేదు. వ్‌దో నిర్ణయించుకుని మున్ముందు శాస్తాను. మొత్తంమోద కులాసాగానే ఉన్నాను. చదువు, రాత బంద్రైపోయాయి. పూర్తిగా మికు నన్ను కలకత్తాలో వచి ఉండమని రాస్తు న్నారు. చాగానేవుంది. కాని నా కిస్టంలేదు. ఈ అనారోగ్య స్థితలోవున్న నాకరీ వడలిపెట్టుకుని నిలువనీడ "లేకుండా తయారుకావటం బాగుండదు. ఎవిఇంట్లోనె నొ వెళ్ళివండట మేది అసంభవం, ఈ రోగపీడితమైన శరీరాన్ని ఎవరి ఇంటికీ తీసుకుపోను; ఆసుప తిలోనేచచ్చిపోతాను. నాకు చాలామంది బంధువులు, మ్నిగులు ఉన్నారు. నాకు తెలుసు. కొన్నిగోజుల పాటు నన్ను కని పెట్టి చూడరవికాదు ఇనర్హను కష్టఇట్టటం నా కిష్టంలేదు. ఒకి వేళ వెళితే మా అక్కయ్యగారింటికి వెడ తాను. ఒక విధంగా ఆమే యిళ్లే నా ఇల్లూను అమెకూడా మంచి స్థితిలో నేవుంది. నన్నురమగ్ణిని మాటిమాటికీ నోరా
కిక శరత్‌ ఉర్తరాలు డుతూవుంది. కాని ఈ అస్వస్థ శరీరాన్ని తీసుకుని వెళ్ళటం నా కిష్టం లేదు, ఒకవేళ అకస్సాత్తుగా చచ్చిపోయి ఆమెకు "లేనిపోని కష్టం కలిగిస్తానేమోనని నా భయం, బహుశః ఇది అకారణభీలే కావచ్చు. వర్హాకాలం నాకు చాల ఇాధ కలి గించే సమయం. అది గడచిపోయింది. ఇకనెమ్థదిగా కోలుకో గలననే ఆశిస్తున్నాను. ఈ అవస్థలో నేను “చర్మితహీనులు” గనక పూర్తిచయ్య లేకపో తే ఇంకెవరు పూర్తిచేస్తారు! ఈ (వశ్న ఇదివరళొకసారి అడిగాను. దీనికి స్వర్తైన జవాబు చెప్పి నా మనస్సుకు చింత లేకుండా చెయ్యి-
మరోసంగతి తెలుసుకోవాలని కోరిగ్రావుంది *నారీకా మూల్య” పూంర్తిఅయింది. ఇంతమంది డాన్ని ఇంతగా [ప్శం సిస్తారని నే నెన్నడూ అనుకో లేదు. అనేకమంది పరిచితులు, అపరిచితులు చానివై తమ అభి పాయాల్ని తెలువుతూ ఉత్త రాలు రాస్తున్నారు. అంశేవు _స్తకం చాలమందిని అకర్షిం చిందన్నమాట. నాకు మళ్ళీ బాగా ఆరోగ్యం చిక్కి కే ఇది వరకు సంకల్పించినట్టుగానే చేసాను.
ఇంతకూ అది ఒక ఆ రచించిన [గంథం అనుకుని ఎవరూ త్మీవంగా విమర్శించటానికి పూనుకుని ఉండకపోవచ్చు. అది నేను రాసించేనని మణిలాల్‌కి ఎలా తెలిసింది! మానసి, (వవాసి, సాహిత్య మొదలైన పతికల వాళ్ళకుకూడా ఎలా 'లెలిసింది? నువ్వు (పచారం చెయ్య లేదుకడ [! జను నా రచనల్ని కాగా ఎరి”నవాళ్ళు హీంచగలరుు సాభారణ పాఠకులకు మ్మాతం "తెగలయద,
--శరత్‌.
118
కట లి5, వాంస్ట్రీట్‌, రంగూన్‌. కే 1- వం,
=. మాతో నాకు పరిచయభాగ్యం లేకపోయినప్పటికీ మో _పశంస, ఆశీస్సు పొంది ధన్యుడనైనాను. మిరు ఒక వృద్ధులని వాశారు. నేనూ ఒకరకంగా వృద్ధుడినే. నాకు 89 వళ్ళు. ఒకవేళ వయసులో మికన్న చిన్నవాడినై తే...
నొ నమునాఠారాలు స్వీకరించండి, ఉత్తరంలో మిమ గ. గురించి మీరు ఎక్కువగా "కెలువుళొన లేదు, వివిధ సధ్యతలకు శ్రీందప్థానాలై న వివిధ (పాంళాల్ని చూచివచ్చినందువల్ల చేమికుమాతృ బేశంలూద మమత సడలలేదు పెగా వృద్ధిచెందింది అనిరాశారు. ఆమాట కూడా సరికాబేమోననిపిసోంది. జ్ఞానం అనుభవంఆభారంగా జన్శభోమిలోని 'గామనీమలమిోద పేమ ఉత్పన్న మౌతుం దన్న మాటసరిళాదు. అనేక [గామాలనుంచివచ్చి కలక త్రాలో శావురం ఉంటూన్న నాశళ్ళను చాలామందిని చూశాను.వారి వారి జన ౩ఫిలొలు నే నెరుగుదును* కాని వారి దుర్ష శకు అంతు "లేకుండా వుంది. వారికిగల సామర్థ్యంలో నూరో వంతైనా మరో మూర్షంలో విని యోగించినట్టయి తే వస్తుతం దుఃఖ భూయిష్టములై న [గామనీమలుసౌభాగ్యవంతము లౌతాయి. నాకు అట్టి తీరికా లేదు, సామర్థ్థమూ లేదు నీనేమిా చేయ లేశపోతున్నానంళశు నా తప్పేమిాలేదు. కాని (పతివాని దృష్టి (గ్రామసీమల వై వు అకన్షితంకావాలి, కాబనుఅత్యంత
లికి0 శరత్‌ ఉ తరాలు అ్మపియములు, న్లేశచాయకములూ అయినప్పటికీ నేగు [గామ సీమలను గురించి మంచి మాటే రాస్తూ వుంటాను. పట్న వాస (వజలు కాల్పనిక దృహప్రై (గౌమ జీతాన్ని. గురించి చేసీ ప్రశంసలు చాలవరకు నిజంకావు. గామాలు రోజు రోజుకూ అధొగతివై ఓ. నడుస్తున్నాయి. ఈ అంశాన్నే 'గామాణ సమాజ్‌” అను వుస్తకంలో పస్ఫుటం చేయటా నికీ పయత్నం జిగింది కాని పయత్నానికి ఫలిశానికీ ఎంత అంతరం వుందో నారచనకూ ఫలసిద్ధికీ అంతే అంతరంజింది. మారు దాన్ని నాటకంగా పచురించవ సిందిగా కోరారు. అలాచేస్తే బహుశః బాగానే ఉండవచ్చు. కాని నాకు ఓపిక లేదు, కనీసం ఉన్నదో బేనోకూడా నేను పరీ షీంచి వూాచుళో లేదు, ఇంకెవంన్నా ఓపిక ఉన్న వాళ్ళుఆ పనిచెన్తే "బాగుంటుంది. కాని ఆపనికి నేను పూనుకున్నా వ్యర్థపరిశ మే కొతుంది. ఏ నాటక సమాజమూ దాన్ని [పదర్శించటానికి పూనుకోదడు కాని మా సలహా జ్ఞాపకం ఉంచుకుంటాను. ఏలుగావుంచే అటువంటి _పయిశ్నం చేయగలిగితే వేన్నాను. ఇదివరకు ఒకనారి మా [గామంలోని పండిత మహాశయుడు ఆ వుస్తకాన్ని ఎవరో నాటకంగా రాయటానికి పూనుకున్న ట్టుగా తెలిపాడు. కాని ఇంతవరకూ ఆపని జరగ లేదు. వమైనా మీ సలపో నేను మరచిపోను--మిాకు నా నమపసాఖ(ారాలు |! త్రీ శరశ్చంద్ర చట్టోపాధ్యాయ్‌.
శరత్‌ వ్యాసాలు
కంస ;వి షయం
“నేను హాళశాజిల్లా కాంగ్రాసు కమిటీ (పెసీడెంటును! ఇవాళ నేనూ, నాతోటి కార్యశ ర్తలూ మా పదవులకు రాజీ నామా యిచ్చిన సందర్భంలో యీ సమా వేశం యేశ్చాటు వేయబడింది, కాని మాకందరకూ దీర్థోపన్యాసాలు చేయా లని కాదు! నాకు అప్పగించిన అఖిల భారత జాతీయ మహీ సభ జిల్లాశాఖ బరువు బాధ్యతలనుంచి "నీను వెదొలగు తున్నాను, అందుకుగల కారణాలు మా అందరిముందు వివ రిం చటమే? యీ సమావేశం ముఖ్యో్ధేశం. గుట్టుచప్పుడుగా తస్పుకుంకు సరిపోయేది. యీ లజ్ఞా(ప్రదమైన వివయాన్ని యింత ఆడంబరంగా చాటుకోనలసిన అవసర మేమీటని వశ్న వచ్చింది. జీను మాతం అవసరం వుందని భావిస్తున్నాను. మెదలకుండా రాజీనామాచేసి మోమోటమి కాపాడుకో వచ్చును. కాని; అలా చేసినందువల్ల సత్యదూరుల మవ తాము!త'ర్వ్యాత్యయిీక మిటీ వుంటుందోవుండదో నాకు "తెలియదు లోపలి వణాన్ని కప్పిపుచ్చి; అంతా సవ్యంగా, అరోగ్య దంగా వుందనివెప్పే పాపానికి మూ్యతంనేను వొడి గట్టలేను. ఇది ఒళపాలసీ కావచ్చు; కాని; దీనిని మంచి పాల సీగా భావించ లేను,
ల0 శరథ్‌ వ్యాసాలు
జీను కార్యదముత్లీ కాదు, యీాభఖాశానికి అర్హుణ్లీకాదు నా అనర్హ తకు లోలోపల నొచ్చుకుంటూనే వున్నాను. కాని) మనస్ఫూ ర్హిగా స్వీకరించిన ఇాధ్యతను నేడు కారణ రహితంగాగాని, స్వార్ధం నిమి త్తంగాగాని త్యజించాననే నింద నామాద మోపటానికి లేదు. యివాళ పూరందరూ కొంచెం వోపీకబట్టి, “నామాట” ఆలకించమని (పార్ల న.
ధి
నా మనసులో యేదైనా కష్టం ఉండవచ్చు. నాఅళి యోగంలోని అ(పియ శైలికూడా మోాచెవికి కటువుగా వుండ వచ్చు. కాని; వస్తుత పరిస్థితుల్లో నీనువా _స్తవమవి భావిం చినది, (గహించినది మిాముందు 'పెన్తువరకు నాకు మన శ్ళాంతి ఉండదు; వీము క్తి లేదు. కారణం: వా స్తవాన్ని కవ్ఫీపుచ్చటం, అత్మవం చనతో సమానం యిక్కడే పతి కతుల వ్యంగ్య న పరిహాసో క్తులను గురించికూడా ఒకమాట చెస్పాలి. నేను యింతకాలం నిర్వ రించిన కార్య(కమానిః అబే ఫలితమయినపుడు; నేనుగక మరెవరు అనుభవిస్తారు ? అలాకాక, వ్యంగ్య బాణాలు వదిలే మూర్జులే తబవంచు కోవాలి..._నివృృ-వట ఫావంతో సమ స్తవివయాలూ మి యెదుట వెలిబుచ్భాలని మాత్రం నా మనసు పీడిస్తూవుంది. కారణం? దీని (దత్మికీయకు తగిన శక్తి సామాన్ధ్యాలు మా చేతిలో నున్నవి. ఈచివరి శ్షణంలోకూడా, మారు కావా లనుకుం శే యా కాంెసు కమిటీకి వూపిరిపోస్తి _బతికించ వచ్చు!
శరత్‌ వ్యాసాలు 241 సంవత్సర౧నర శ్రీతం, పంజాబు దురంతాలను గురించి ేశవ్యా ప్తంగా పవ ఆందోళన పొారంభమయింది ఆనాడు మనమందరమూ ఆకాశం తూట్లుపటేటట్టు స్వరాజ్యం కావా లని చీత్కా-రం చేశాము; మహాత్మునికి 'జేచేలు కొడుతూ) స్వరాజ్యం కావాలి, స్వ రాజ్వంమాజన్నహక్కు-)స్వ రాజ్యం సాధించనిజే అన్యాయాలను,దు రా తాలను అరికట్ట లేము అని గొంతు చించుకుని దశదిశలా [పవారం చేశాము. ఆమాట ముమ్మాటికీ వా_స్సవమే; ఎవరూ కాదనలేరు, నిజంగా స్వరాజ్యం (ప్రతివారికీ జన్మసిద్ధి కథికారం! భారతజేశ పరి పొలన భారతీయుల చేతులో నే ఉండాలి. దీనినుంచి మనలను వంచించే వ్య క్తి అన్యాయపరుడు; ఇవన్నీ నిజమే! కాని, దీనినోపాశు; మనం [తోసిరాజనటానికి ఏలులేని విమయం మరొకటి ఉంది! అచేమన కర్తవ్యం! స్వత్వమూ (1810. విధి (ఇట) _ యివి శెండూ పరస్పర పూరకాలు; చట్లాని! పొట్రిపదిక యివే! (ప్రపంచం సాంహీక వ్యవస్థలో వొకచానిని కాదని; రెండవది తుణకాలం మనలేదని సర్వాంగీకృత సత్యమే! కానీ, మనవొకళ చేశ ములో, య్యూపపంచ నియనూనికి భిన్నంగా జరుగుతుందా € స్వరాజ్యం ఎంతగా మన జన శ్రవాక్‌ల్కే- అంతగాజే విధుల వాధ్యతతో, మాతృగర్భంనుంచి య్వాగ్త మనం, ర ( ము, వొకదానిని విడిచి, రెండవది ప్రారజోళ్ళనతు్సు. చెండు, లేనన్ని యము, ఎంత అనుచిత సంక (01*ోశీనిని మించిన -జేల్లి | తనం మరొశటి వుండబోదు! సన్న స్వ యాగేటోకాత్తు ఛాగళ్ళ స్ట అం ల్‌ న వ్రైవనా కా మనన
బ(లి శరత్‌ వ్యాసాలు "'జేళంలో జన్మించాను. అంత మ్మాతాన;ు భారతబేక స్వాతంత్య వాక్కును యులుగె త్తి? డివమూండు చేయటం, వీవిధం గానూ న్యాయం అనిపీంచుకోబోదు! మన యీ విన్న పాన్ని ఆంచ్లేయులే కాదు, సృష్టిక ర్తకూడా మన్ని౦చ లేడు. యిీావా స్తవాన్ని, యిాసనాతన విధిని యీ చిరనియంత్రిత వ్యవస్థపు మనం హృదయపూ ర్యకంగా అర్థ ౦ చేసుకోవలసిన తరుణం వచ్చింది. దీనికి మనీపూసి మాశేడుకాయచేసి, స్వాతంత్య స్వ త్యాన్ని (వవంచంలో ఎవరూ పొందలేదు; యిక ముందు పొందలేరనికూడా నా విశ్వాసం ! విధులులేని స్యతముకూడా న్వత్వ మే; కష్టపడము; తగిన విలువ ఇచెల్లిం చము! అయినా, స్వాతంత్రం సాధిస్తాము. యీ విచ్శిత మనఃప్రవ త్రిక మనం డాసులముయితే, జ నొకటి గట్టిగా ఇెప్పగలను _ వంబేనూతరం, గాంధీకి జై , యిలా జయ ధ్వనాలు ఆకాశం చిల్లులు పడేటట్టు చేసినందువల్ల మన గొంతు వెంబడి రక్తం పడవలసీందే గాని, పారతంత్య పర్వ తాన్ని వెంట్రుకనాసికూడా కదపలేము! వృద్ధాప్యం వచ్చినప్పటికీ నాకింకా ఫూ ర్తి దృష్టి లోపం రాలేదని; కొంచెం అవిధేయత గావున్నా, ఇప్పుకోక తప్పటం లేదు. ముఖ్యంగా యీ హాాశాజిల్లాలో యెటు కన్నె త్రిమాసినా: ఛియమోాటనమే గోచరిస్తుంది! తగిన విలువ చెల్లించకుండా, లత్మ్యుం సిద్ధించాలి! మభ్య పెట్టినా (పాక్తి చేళూశాలి. అంతటా యిబే ఫావం.___పనిపాటలకు, తాకిక వ్థివవోరాలకు, ఆహారని దాదులకు, అమోద _పమోడాలకు మూత్రం భంగం వాటివల్ల కూడదు, తాంబూలంలోరవంత
శరత్‌ వ్యాసాలు ప! సున్నం తక్కువ కాకూడదు; ఇకను ఆ వమ్ముట, స్వరాజ్య మనండి: సూ్యూతయజ్ఞమనండి; ఆంగ్లేయులను. తరిమివేయట మనండి _ వమిా జరీనా, అభ్యంతరం లేదు! యీ జిల్లాలో యిజే మనః పవృత్తి కన్పిస్తూవుంది. చారికేమా అభ్యంతరం లేకపోయినా, ఆంశ్షేయులకు వుంది. పహోస్యాస్పదమైన యీ సంకల్పాన్ని, నవ్వుతూ (తోసివేసి, భారతీయులు స్వరాజ్యం కోరటం లేదని ఆంగ్లేయులు చెపుతున్నారంకశు, అది శుద్ధ అబద్ధమవుతుందా? ఆంగ్లేయులు నిరంతరం [శమించి, రవీ అస్పమిం చనీ స్మామా జం న్థెవీంచారు; నైపుణ్యంగా, సార తం త్య శృంఖలాబద్దులను చేయటంలో, వారికి సాటివచ్చే జాతి; _పపంచంలో మరొకటిలేదు. అలాంటి వారిని, మభ్య పెట్టి, కన్నె్యర చేస, కంఠంతో కరంతో, దూవణతిరస్కా రా లతో ముంచెత్తి? వాళ్ళ పొరపాట్లను పెద్ద పెద్ద అక్షరాలలో యెత్తి చూవీనంతిమూ తానే), యింత మహోనిద్ధిని మనం పొందగలమా? అలాంటి పాచిక లేమి పారవని' యెప్పుడో 'తేలివ్రోయింది. అందువల్ల మనం సిగ్గుతో (శుంగిపోవటం తప్ప లమ్యోూన్ని యెప్పటికీ సాధించ లేము,
ఇప్పటికి యెంతగానో అత్మవం చనకు పాల్పడ్డాము; ఇకను నేను అందుకు సిద్ధపడి లేను జడపదార్థం మాదిరి నిశ్చ లంగా, జన్ముహక్కు-నుగురించి చెప్పాలంకే) పూర్వంలాగా "పెదవి వివ్చ లేకపోతున్నాను; ఇతరుల ముఖతః వాస్తవిక పరి స్థితులు వినేవోపికగూడా; నాలో సన్నగిల్లి 0ది, స్వరాజ్యం జన్మువాక్క- నేది. మానవత్వానికి చెందుతుంది. కాని మాన వునికి కాదు. అంధ కారమధ్యంలో; శాంతి జన్మసిద్ధ అధి
ర్డీ శరథ్‌ వ్యాసాలు కారం, దీపజ్యోతికి ఇచెందుకుంది కాని, వీపానికి కాదు. శొం చెక్కిన దీపషపసక్తి తెచ్చి) వాంగామా చేయటం అనర్థదాయ కమే కాదు; అపరాధంకూడా అనిపీంచుకుంటుంది. అన్ని హక్కు-లు కో శేముందు యీ విషయం విస్నరిస్తే ఆంగ్లేయు లతోపాటు (పపంచ (ప్రజలందరూ పక్కున నవ్వుతారు. ఇవాళ గాంధీజీ చెరసాలలో వున్నారు. వారు అశె స్టయిననాడు, బేశంలో ఎట్టి హాత్యాకాండగాని, అల్ల కల్లోలం గాని జరగలేదు. చేశమంతా స్తబ్ధమైపోయింది. మన జేశీ యులు రొమ్ము విరుచుకుని, యిదంతా మహాత్ముని బోధనా ఫలితమన్నారు. ఆంన్లోఇండియను సథతికలు; ముసీ ముసీ నవ్వులు నవ్వుకునియీ _స్తబ్ధతను కౌడాసీన్యంగా అభివర్షించి నవీ. కాని ఈ వివాదంలో ఎవరినీ కాదనటానికి నాకు మన స్కరించటం లేదు భారతీయులు ఆశిం చన్లు, జరిగిందను కుండాము. ఇందులో గర్వెంచవలసిన 'జీముంది? సంఘటిత హీంసకుదిగటొనికి మనకు శక్తి సామన్ధ్యాలు ఫూజ్యం. అసలు మనకు అలాంటి (పవృ త్ర్తిగాని; అవకాశం గాని లేదు. ఇక "జేశంలో అల్ల కల్లోలం (వసక్తి వ్‌ం వస్తుంది? అఆల్లకి ల్లోలం హత్యాకాండ అకస్మిక సంఘటనలు!యిక్కళాడ సమావేశమైన 'పెద్దమనుషు లందరమూ అరాజకానికి దీగము. అలాంటి సంక స్పంకూచజాలేదు అయినా, మనమందరం యింటిగడప తొనే పూర్వం)దారిలో హాటాత్తుగావ్రష్టదవం లేవదీయమని గట్టిగా చెప్పలేము; అలా జరగటం అసంభవమేమిాకాదు 1! 'బేశంలో అరాజళం బయలు ేరకపోవటం, మంచిజే అయింది! "నేనూ వీనిని తుచ్చంగా భావించి తృణీకరించటంలేదు. కాని దీనిని
శరల్‌ వ్యాసాల ల! గురించి చాటుకుంటూ తిరగ వలసీన విశేవమీమూలేదు, వెద్ద కృ తార్ధతగా భావించి. మనసును సమాధానపరచుకోవటంి ఆత్మవంచన శ్రీండికి వస్తుంది.
ఇక జౌదాసీన్యం సంగతి చూద్దాము. మహవోక్ళుని జైల్లో పెట్టినందువల్ల ? భారతీయులకు తీరని దుఃఖం కలగలేదని అ కచ్చానికి ధ్వని అయితేనూ(త్రం, దానిని మించిన అసత్యం చురొకటి వుండదు హృదయాన్ని దూసుకుప్రోయేంతగా బాధ పడ్డాడు; కాని అన్నీ సహిస్తూ పోవటమే మన నైజము, పతీ కార భెావంకూడా మన మనసులో పొడసూవలేదు!
పరమాళ్మీయు "లెవరై నా కాలం చేసినవుడు; మనసు నిరుపాయ వేదనతో దురవీల్లుతూంటుంది అయినా, విధిని ఎపి రించడం; మనచేతిలో పని కాదనురుని, మనసుకు నచ్చ జెప్పు కుని, మళ్ళీ యథాప్రకారం, అహారవిహాశాలు, ఆమోద వమోదాలు సాగిపోతూంటవి. మహోళ్ళుని కారాగార వివ యమైకూడా భెరతీయుల మనఃప్రవృత్తి యిలానేవ్రంది యించుమించుగా ! జేశీయుల (శోధమంతా జడ్జిమోాదకి మళ్ళింది. జడ్జి, మహాత్ముని ద్రశంనించటం మోసం, నాటక మన్నారు కొందరు; రండుసంవచ్చ రాల శిక్ష వేస్తే, న్యాయంగా వుంజేది అన్నారు మరికొందరు ! మహాఅయితే మూ జేళ్ళ కంశ్కై యెక్కువ శిత వేయవలసింప కాదన్నారు యింకొం దరు! కాని అశేళ్ళు ఖైదు విధించారు. యేం చేస్తాము?దొర తనం కనికరించి కొంచెం ముంబ్లే విడుదలచేస్తే, కౌగుం టు౦ది!ఎఎకానీ, మహ్మాకుడు యిలా అలోచించి జైలుకు వెళ్ళ లేదు, అ గేళ్ళు కాస్స్‌ తనను వికముదల చేయించటం,
3కే
లిశకీ *౪రద్‌ వ్యాసాలు పదేళ్ళుకాని భారతీయుల చేతిలోవుంది; (వభుత్వం యెంత బలవ త్తరమైన దయినస్పకీ? (ప్రజలు తనను విడుదల చేయిం వాలని సంకల్పించుకొన్నాడు, ఒకటా రోజుకూడా తన నెవరూ జైల్లో బంధించి వుంచ లేరని వారికి నమ్మకముంది. ఆ నమ్మ కం వారి కొకళరశే వుందికాని, అంత భరోసా చేయటానికి 'బేశీయులకు గుంజ చాల లేదు. ధథనోపారన మొదలు, ఆహార విపరాలవరకు వారి కార్యకలాపాలు అరాశే సాగిపో తున్నవి.. ఏమి అడ్డంక్‌ లేదు; వాళ్ళ స్వార్ధసాధన నశ్లేరుమోద బండి లాగా వురకలు దీస్తూవుంది; గాంధీజీ: పొతిక వేలమంది వారి అను చరులుమా[తం జైళ్ళలో (మగ్గుతున్నారు. ఈ "దేశ 'వ్రజల్లో యింత హీన త్యానికి. సిగ్గుపడే శక్తికూడా లోపించి నపుడు యింకా ప్రత్శికియ విషయం; తలపెస్టేది యెవరు? మేధావంతులున్నారు. వారు తమ బుద్ధివైభవంతో అహింస, సహాయనిరాకరణల గురించి కుశ్శంకలు (పారంభిస్తారు. మహాళ్ళుని ఉద్యమం అచరణయోగ్యనూ? అందువల్ల నే మేము దూరంగా, , .కొనీి, వుద్యమ మే సర్వస్వమూ శాదని వాళ్ళకు యెవరు నచ్చ జెప్పగలరు? ఆ వుద్యమాన్ని నడిపే వ్య క్తి? దానికి జీవగ్మర!ీమానవనూతత్రునికి, హింసాహింసలు_ సహకార_ఆసవాకారాలు అన్నీ సమానమే; అన్నీ సమాన ఫలిళాన్ని యిచ్చేవే!
సహాయ నిరాకరణమం శు భితమొూటనకాదు; అది ఒక వుద్యమం .సహోయని రాకరణోద్యమంఆ చరణ'యోగ్యం కాదు; ముక్తి మార్చ ౦ కూపలేదనటం, ఏవిధంగానూ వా _స్తవంకాదు. కనీసం యిప్పటికీ ఒక దళం_సంఖ్యదృష్టిలో చిన్నది కావచ్చు.
శరత్‌ వ్యాసాలు 1! సర్వాంతఃకరణా, ఈ వుద్యమాన్ని విశ్వసనిస్తూవుంది. వీలరె వరో నీకు తెలుసా ? ఒకనాడు మహ్మ్గుతుని కంఖారావానికి, 'బేశ-సేవా (వతంలో జీవితాలు అర్పించినవారు---ప్లీ డర్లు తమ ప్రాక్టీసు వదులుకుని; ఆచార్యులు తమ వుద్యోగాలు విడిచి వెట్టి? విద్యార్థలు సూూళ్ళు_కాలేజీలు మూసుకుని మహో తృ్మునిచుట్టూ మూగారు. నేడు కారాగారంలో మగ్గుతున్నది అధిక సంఖ్యాకులు వాళే! చేశకళ్యాణంకోసం, సమస్త న్ర్రీ పుకసుుషుల కల్యాణార్థ 0 వ్య క్రిగత స్వార్ధానికి తిలోదకాలిచ్చిన వ్యక్తులను నేడు దేశీయులు యే స్థితికి తీసుకుపోయారో “తెలుసా ? ఇవాళ వారందరూ అవమానితులు, గౌరవహీనులు పీడితులు, ఇితుకులు |! కట్ట మరోబట్ట లేదు. ఒంటిమోదబటలు చిరిగి; మురికివోడుతున్నపి, తల దాచుకోటానికి తావులేదు. యింటింటికి తిరిగి భిక్ష మెత్తుకుని; పొట్టపోసుషుంటున్నారు. స్టేషనువద్ద నిలబడి, వచ్చేపోయేవారిని శాసీ డబ్బు అడు క్కు-ంటున్నారు. అయినా చేశంగోసం తమ సర్వస్వం త్యాగం చేశారు. ఈ విశాల పుణ్యభూమిలో వారి జీవితావస శాలు యెంత నగణ్యమైనవి! ఈవా[తంకూడా వారు పొంద నర్ద్యులుగా రా ? ఇతర దేశాల్లో, మనటదేశ పరువు పతిన్టలు వారి మోిదనే ఆధారపడివున్నవి వారి హృదయాల్లో స్వరాజ్య జ్యోతి వెలుగొందుతూవుంది. మన ఆశాదీపం యెంత శీణ స్థితిలో వున్నా; అది వారి చేతిలో నేవుంది, వారిని పె క్షు చిత్ర హింసలు పత్రికలో వెలువడుతున్నవి. మరోెంపన, స్వదేశ స్ధుల చొనతిరస్యారము అవమానాలకు వారు గురిఅవు తున్నారు. రెంటినీ ఫోల్చుకుంశే, ఆ చిత్రహింసలు యేపొ
ర! శరత్‌ వ్యాసాలు
టివి ? లెక్కలోనివికావు ! మహాత్ళుని ఉద్యమం సాగవచ్చు లేక ఆగిపోవచ్చును. కానీ న్యాయం, ధర్మం; సత్యం ఎక్కడ నిలిచి వున్నప్పటికీ వారందరినీ దీనులుగా, హీను లుగా పనికిమూలినవారిగా వేసిన మహాపాపానికి భారతీయులు (పాయశ్చి త్తం చేసుకోవలసివుంటుంది. నేను ఈ జిల్లా తర ఫున యిచ్చటి (ప్రజలెవరూ స్వరాజ్యం కోరటంలేదని యలు గెత్హి చెపితే, నన్ను తీవంగా (పతిఘటిస్తారు. పతి పత్రిక నామోద నిప్పులు కక్కుతూ దూవణ తిరస్కారాలు కురి వీస్తుంది. కాని, నేను చెప్పేది ముమ్మాటికి యదార్థం! వమోా (శమపడము; కష్టనష్టాలు భరించము:ఏమి సాయం చేయము, ఎనిర్లీ త జీవితపథంనుంచి ఒక్క-అడుగు యెటూ వేయము; కానీ శాసీ కూడ బెట్టాలి. వొళాక్క అంత స్తే భవనాలు లేపుతూ వుండాలి. ఒకటిరెండు కాస్తవుండాలి. శానిి ఆ మతి,భమ్లులు, లకీ శ(వసన్నం కాని అ వికారులు మాం నిదాహారాలు నూని, వొంటిమోద చొక్కా లేఘుజొాకాలి॥ి బలపంకట్టుకుని తిరిగ స్వరాజ్యం సాధించి పెట్టాలి అప్పుడుగాని నిమాలిత న్నేతులై పెళ్ళినకలతో స్వరాజ్య రసాస్వాదనకు దేశీ యులు నుందుకురారు? కాని యిలా [(పపంచంలో జరగ లేదు ఎన్నడూ! అసలువా _స్థవమేమిటం శే "జీశీయులకు స్వరాజ్యం వస్తుందనిగాని దానికోసం _శమించవచ్చనిగాని నమ్ముకమే లేదు. కష్టపడినందువల్ల ; రాట్నం త్రిప్పినందువల్ల , వుపన్యా సాలవల్ల స్వరాజ్యం వూడిపడుతుందా? కొండెక్కిన దీపశిఖ చూదిరి మూనవత్వం తుడిచి పెట్టుకుపోయింది. చేతులుజావీ
శరర్‌ వ్యాసాలు ఓ0 చిమోంచేహి అని యాచించటం మినపా మరో మౌర్షమే ముంది ॥ మాకొక చిన్న దృష్టాంతం చెబుతాను: ఒకనాడు మేము నారీకళ్యాణ మందిరంనుంచి యిద్దరు మహిళలను, డాక్టరు (వఫుల్ల చంద్రశాయ్‌ని వెంటతీసుకుని గాలివానలోనే ఆమ తాజిల్లాకు ద్రయాణం సాగించాము. బుమీకుల్యులు, దేశ మాన్యులు అయిన వ్య క్తీతోడు వుండటం వల్ల మా యాత ఫల్యఫద మవుతుందని ఆశించాను. ఆలానే జరిగిందికూడా |! వంచేవూతరం, గాంధీకీజై, (వఫుల్ల చంద్ర రాఎప్‌కీ కై---జయ ధ్య్వానాలకు ఆవంతకూడా లోటు జరగ లేదు. ఈ రోగిష్టిమనిమి, అకకడి రావుబహుదూరుగారి నూంధాతలనాటి పల్ల కీలో యొశ్కేదాకా, పబలు వూపిరి తీశారుకాదు!ఆ తరువాతిజరిగిన గాధ క్షు పంగా చెపుతాను _ మా రాకపోకలకు యాభై రూపాయలదాకా ఖర్చు అయింది; ఆ గాలివానలో మమ్ముల్ని వెన్నంటి. తిరగటానికి పోలీసు సిబ్బందికికూడాా అంతకు తక్కువకాదు. అభివృద్ధిచెందిన పట్టణం; డాక్టృ ర్లు; లొయర్షు; చాలామంది ధనవంతులు వుంటు న్నారు. కాని) స్థానిక చేతిపర్మి శమల అభివృద్ధికి చందాలు (ారంభిస్తే వాగ్చానం చేసిన మొ త్తమెంతో "తెలుసా? మూడు రూపాయల అయిదణాలు! తరువాత ఆచార్యులు మరో వివమయంకూడా _శమపడి (గహీించారు _ అ పట్టణంలోని లాయర్లు యిద్దరు విదేశవస్త్రాలు కొనటంలేదు: మరోవ్య క్తి వారి వుపన్యాసానికి ముస్లుడె తతణమే యిశనుంచి విబేశపు బట్టలు కొననని దృఢ (వతిజ్థ చేశాడు! తిరిగి వస్తూండగా,
250 శరరక్‌ వ్యాసాలు దారిలో _పఫుల్ల చంద్రబాబు, వఫుల్ల ముఖంతో నాకు ఇచెనిలో చెప్పారు_నిజంగాా, యీ పట్టణం చాల అభివృద్ధి చెందింది! కొంచెం నోపీకపట్టి గమనిస్తూవుంశు;, మిాశే శాసనోల్లంఘనం డిశ్లేరు చేయవచ్చు!
ఇక (ప్రజానీకమా? వారు యెప్పుడూ పెద్దల అడుగు జాడల్లోనే నడుస్తూ వుంటారు!
ఇది వేదనాచరితం, అంధకారచి,తం, దుఃఖచితణ! కాని, ఎప్పటికీ యా పరిస్థితి యధాతధంగా వుంటుందా? చిరకాలమూ (ప్రజలు ఈ దుస్థితిని నిశ్శబ్దంగా శిరసావ హిస్తారా? కొంతమందివైనా త్యాగపధం, క_ర్తవ్యమార్ష ౦ గోచరించకపోతుంచా? ఎవరు దేశాసీవావలతానికి జీవితం అర్పించారో, ఎవరు (ప్రతికూలపరిస్థితులకు తలవొగ్గ లేదో, ఎవరు (వభు త్వానికి యెొదురొడ్డి నిలిచారో, వారందరూ చివ రకు చేశవాసులయెదుట పరాజయాన్ని స్వీకరించి వెనుకడుగు 'వేయవలసీంచేనా? మాశెవరూ ఆ చేశభక్తుల మంచి చెడ్డలు యేమి పట్టించుకోశా?
ఇక్క జే రాష్ట్రకాంగ్రాసు కమిటీని గురించికూడా (వస్తావిద్రామనుకున్నానుకాని, అది మరీ స్ట చేటు అనిపించి? విరమించుకున్నాను.
(వపంచంలోని సమస్పజేశాలు *శరటాలమాదిరి ముందుకు వురకలు వేస్తున్నవి. అందులోనే, శ కీసామన్ధ్యాల వున్నతి అవనతులు గోచరి స్పవి, గమనవేగంతో యేవాళ (క్రిందపడినదే, లేపు నిల్వదొక్కుకుని పెకివస్తుంది. లేకపో తే దాని గమనమే పరిపూర్ణతను అందుకోలేదు. పర్వ ౌనికి
శరత్‌ వ్యాసాలు 201 చలనములేదు. అది నిశ్చలమైనది. అందువల్ల నే దాని శిఖరం వున్న౦తగా వుంటుంది. కిందికి రావలసిన పనిలేదు. కాని, గాలివిసురులు తగిలే సమ్ముదస్థితి దానికంచి భిన్నమయినదిం అది ఉవ్వెత్తుగా లేస్తుంది; పడుతుంది. యిది సముద్రానికి లజ్ఞాక రమైన విషయంకాదు. యిది సము[ద్రానికి 'వగతి చివ్నాం! డాని శ _క్రీసామర్థ్యాల (వవాహం ! అప్పుడే అది వున్నతస్థానాన్ని అందుకోజూస్తుంది! _ ఘనీభవించగా నే మంచుగడ్డగా వనూరుతుంది. అలానే మనదీ ఒక వుద్యమం పరాధీన్యపజల వినూత్న (ప్రగతివేగము అయినపుడు; ఉన్నతి అవనతుల నియమం అంగీకరించితీరాలి. లేకపోతే, మన జేశా నికి చలనమే వుండదు.
కాన్సి యామార్ష ౦ అనుసరిం చేవారిక! మనం ఆవహోర పదాగ్ధాలు సమకూర్చాలి, ఆకలిదప్పులకు లోనై కూడా, యింతకాలమూ యులానో కాళ్ళిద్చుకుంటూ వయాణం సాగించాము. కొని; మేము యిషూడు యీత్పిపాసలతో అలసి సొలసీ వున్నాము. కాన మోిరందరూ మాకు సెలవిప్పీంచి; నూతన య్యాతికులను యెన్నుకోమని మా మనని !1* ఆ ది147102 న హౌరాజిల్లా కాం[గెసుకమిటీ అధ్యక్షపదవికి రాజీనామాచేస్తూ చదివిన వువన్యాసం అలనతస్టనావానా
2- స్వరాజ్య సాధనలోస్త్రిలు
ఇాస్తా్రాల్లో త్రివిధ దుఃఖాలను వున్లేఖంచాగు. ప్రపంచం లోని సమ స్తదుఃఖాలను యీ మూటిలో మేళవించినట్లు తోసూవుంది. కాని, యివాళ నేను వాటిని సమాలోచించ బోవటం లేదు, (ప్రస్తుతం మన మాతృభూమికూడా మూడు విధాల దుఃఖాలతోకే సతమతమనవుతూంది _ రాజకీయ, అర్థిక; సానూజిక దుఃఖాలు! రాజకీయాలు మనందరకూ అర్థం కావు కాని; యీ (తివిధ దుఃఖాలు విడదీయటానికి ఏలు 'లేనివని, అవినాఫావసంబంధం కలవని తేలిగ్గా అర్థం అవు తుంది. ఒక్క రాజకీయాలతోనే మన కష్టాలు; దుఃఖాలు తీరిపోతవా అని ప్రశళ్నించవచ్చును! యిది నిజంకావచ్చు. కాక పోనూవచ్చు. లేశ నిజానిజాలు మిళితమైవ్రండవచ్చు. కాని; ఎటునుంచిఅయినా కానివ్వండి; దుఃఖాన్ని పొరదోలటానికి వయత్నించే నూనవశమ నిరిర్ధకమివ్రతుందని చెప్పటం వా స్తవంకాదు. రాజకీయాలు చేస్టైన వ్యక్తులు మనకు వంద నీయులు; కాని నమునకందరకూ వారి అడుగుజూడలో నడవటా నికి? సునిశ్చిత చిహ్నాలు యెంత అన్వేషించిన్వా కాన్సించక ఫోవచ్చు _ ఆ చిహ్నాలు స్థూలదృష్టి కలవారికి మాత్రమే _ నోచరి స్తవి, ఆ స్థితిలో మనం అర్థిక; సామాజిక దుఃఖాలను పార్మద్రోలటానికి వయత్నిస్తేే, ధురంధర రాజకీయనాయకుల భుజస్క_ంంభధాలనుంచి, వొక పెద్ద భారం తొలగించినవార మనవు తాము!
మోకు; నాకు పరనూాక్మీయులయిన సు లేం్టదనాధ మై.తాం మా అెండోలెగకు చెందిన దుర్భర దుఃఖాలను
శరర్‌ న్యాసాలు 253 గురించి, మీ సెలవులకుపూర్వం యిక్కండికి వచ్చి, మాతో ముచ్చటించచుని నాకు ఆహార్గినం పంపారు. నేను 'జేశంలోని పల్తెపాంతాలలో చిరకాలం పర్యటించానని; చిన్న _ పెద్ద? ధనవంతులు _ దర్శిదులు, పండితపామరులు _ అన్నితర గతుల వారితో కలసిమెలసి అనేక యదార్థ విషయాలు సంగ హీంచారని కింవదంతి వుంది. యీ నీలివార యొలా (పాకిందో చెప్పటం కష్టం! కాని, యిది పూక్తిగా నిజం కాకపోయినా, అబద్ధమని కొట్టి వేయటానికి లేదు! నూటికి తొంబదిమంది నివసించే, పల్లైపాంతాల్లోనే నేరు పుట్టి పెరి గాను.మమత్వుము;కుతూహలము పట్టలేక అనేక పర్యాయాలు పళల్లైసాంతీయుల వద్దకి వెళ్ళి కాలం గడిపాను; వాళ్ళ దుర్భర దుఃఖదార్నిద్యాలకు నీనుకూడా సాతీభూకంగా వున్నాను. వాళ్ళ అవ్య కృదుః ఖాలు, దడార్యద్యం పటాపంచలు చేయబాో నికి జేశంలోని శ్రీ పురువులందరినీ ఆహ్యానించాలని ఉవ్వి ళ్ళూరుకతున్నాను. కాని యీా మహాయజ్ఞానికి (స్ర్రీలను అహ్వానిం చే అధికారం, నాకు యెంతవరక్కువున్నదనే తలపు రాగానే, నాకు గొంతు పట్టుకుపోతూంది. వాళ్ళకు యేవిధ మైన హక్కులు యిన్వకుంచా) అవసరం వచ్చిందిగడా అని య్‌ ముఖం పెట్టుకుని అడగను? కొద్దిరోజుల శ్రీతమే, “నానీ మూల్యము' అనే వ్యాసం చాశాను. మన 'బేశంలో శ్రీల స్థితిగతులు (వత్యతంగా భూస్తూవున్నాం.. ఇంక్కా యితర 'జేళాలు చాలవున్నవి. అక్కడ (స్రీలు యొత విలువ యిచ్చారోనని బంభాలు తిరగ చేశాను. నాకునోచరించిన సత్యానికి, నాశే అబ్బురం వేసింది. పురుషుల మనో ప్రవృత్తి
232
ఓక్‌! శరలథ్‌ వ్యాసాలు అన్యాయ అత్యాచారాలు అన్ని జేశాల్లో వొశే విధంగా వున్నవి. సమ స్తదేశాల పురుషులు యించుమించ్చు (స్రీలను వారి స్యాయసమ్ముతమైంన అధికారాలనుంచి వంచించారు. నేడు ఆ పాపానికి (పాయన్చిత్తం అన్ని చేశాల్లోనూ _పారంభ నుయింది. పురుషులు స్వార్ధానికి? లోభానికి వళీభూతులై ఘోరయుద్ధాలు చేనిచేసి, విసుగ త్తి వాటాళ్తుగా వొక తలపు కలిగింది _ యూ మారణహోమానికి అంతమ నేది లేదు, దీనిని మించినది యేదోవుంది ! పురువుని స్వార్ధానికి యులా అంతు లేదో, అలానే అతని నిర్ణజ్ఞ తకుకూడా మితి లేదు. యీూదారుణ దుర్భర పరిస్థితిలో పురుషుడు? శ్రీల వద్దకు వెళ్ళి నిలబడటా నికి సంకోచించలేదు. యీ వంచితనారి వరదానం లభించి వుండకపోలే, వసంచ వ్యాప్రమయిన యీ నర మేధ (పాయ న్చీత్త పరిమాణం వేశు యొలావ్చుండేదో, నాకు గట్టిగా "ెలుసు! అ తరదడానం విస్శృరిం చటానికికూడా పుకువ్వుని క్‌ మయొక్కుువ కాలం పట్టలేదు _ సంకోచము కలగ లేదు!
ఇవాళ తెల్ల దొరతనంమిద మన (కోఛానికి, అక ఇానికీ మితి లేదు; వాళ్ళను మనమేమి తక్కువ దూమీంచ టబంలేకు తౌాముచేసీన అత్యాచారాలకు తగిన శిత్షకుగురి అవువారు. కానీ, మనం వాళ్ళ లోటుపాట్లను యొత్తిచూవీ; నిశ్చింశులమై వరమానందం పొందుతున్నందుకు బిక్సు ఎవరు అనుభవించాలి? ఈ సందర్భంలో నే, నాకు కన్యాదాయ్మగస్తు లెన పెత్తండ్రీ; పినతండ్రుల (శోధాంధముఖాలు గుర్తుకు వస్తున్నవి. వారినోట వెలువడే మాటలుకూడా మనోజ్ఞమై సవికావు. కట్నాలకు వ్రతికూలంగా నా (ంఛాలద్వా రా
శరకఠ్‌ న్యాసాలు ణ్‌ త్మీవాందోళన జరిపి, శన్యాదాయ్యగస్తులకు యేదో వొక సద పాయం యొందుకు చేయవని నన్ను పబేపచే పొడుస్తుంటారు. “మిరు వీల్ల గు 'పెళ్ళి చేయకండిని చెపుతాను నేను. వాళ్ళు (గుడ్డు కేల వేసి,“అలా ఇజపుతాశేనిటి బాబూ; కన్యాదాయం యెలా తీర్చము; అంటారు. “కన్య దాచినధనం వంటిది అయినప్పుడు, దానికి తి క్రియకూడా మాశే ఆలోచించండి”ని చెపుతాను నేను. నాకు ఈ విషయంమిద తల్యబద్దలు చేసుకునే తీరిక గాని; వరుని తండిని సిరర్ధ కంగా దూమింఛచాలనే మనో ధవృ త్తిగాని లేదు. ఏతావాతా చెస్పవచ్చించేమిటంళ, పులివాతపడి, చేతులు జోడించి, ఆ పులిని వైష్ణవ మతం స్వీకరించమని _ప్రాభధేయపడినందువల్ల ప్రయోజనం వుంటుం దని నాకు భశ్వాసా లేదు. అలానే, కన్యాదాయ గస్తుని ఇెవులు వీండి; డబ్బు గుంజూలని అశించే వరుని తండ్షిని, చానకర్హుడివికమ్ముని బోధ చేసినందువల్ల లాభమేమి వుం డదు; కాళ్ళూగడ్డం పట్టుకుని (బతిమాలినా (ప్రయోజనం శూన్యం! అసలు దీనికి వతి(క్రియ, కట్నాలిచ్చే వీల్ల తంగడి చేతిలోవుంది. కన్యాదాయ గస్తులయిన తం్మడుల్లో అధిక సంఖ్యాకులు నేను చెప్పేసి భహించలేరు. కాని కొంత మంది అరం వేసుకుంటారు. వారు ముఖం మాడ్చుకుని “వీల్లను స్జ్కె అయ్య చేతిలో పెట్టకుండా యెలా బాబూ, అవ తల సమాజం వుంది అని అంటారు. కాని, పీల్లల తండు లందరూ ఈనూశే నావద్ద ఇవీతే, నేనూ తగు సమాధాన మిస్తాను.వొంటరిగా నానల్ల ఆచుమాకాదు ! నా నొళ్కడి
256 శరత్‌ వ్యాసాలు వల్లా యేమవుతుందని వారు చెప్పేమాట; వినటానికి వివేశ వంతంగా వున్న క్షు కన్పిస్తుంది. కాని; పొరపాటు అక్కజే ఉంది కారణ౦,[వపంచంలో యింతవరకు యేసంస్కరణా మూకవుమ్ముడిగా జరగ లేదు. యేకాకిగానే కంకణం కట్టుపని నిలబడాలి. ఇందులో కష్టాలు "లేకపోలేదు. కాని మన స్ఫూర్తిగా స్వీకరించిన _ యేకాకితనపు దుఃఖం ఒకనాటి! సంఘబద్ధమై బహుసంఖ్యాకులకు కళ్యాణ (వదమవుతుంది.అడ వీల్ణను, శీవలం ఆడవీల్ల గా, భారంగా యెంచక, మనిమీగా భావించే వ్య శే ఈ కష్టనష్టాలు తట్టుకోగలడు. మరొకరి వల్ల కాదు. అఆడపీల్ల కు శీల పెళ్ళి చేయటంకాదు; మనిమీని చేయవలసిన భారంకూజా అతనిమోదచ్రుంది. అజే తండికీ గౌరవప్రదమైన విషయం!
శీను కాలం గడవటానికి ఈ విమయాలు ముచ్చ టించటంలేదు. మీ అందరి యొదుట నిలబడి, పూసవత్వే ఆదర్శాభిమానంతో కూడా వెలిబుచ్చటం లేదు; శేవలం స్వార్ధంతో యివాళ ెబుతున్నాను! నేడు స్వ రాజ్యంకోసం తల్య3ద్దలు చేసుకోవటానికి సిద్ధంగా వున్నవారిలో నేనొకణ్ణి. కానీ) నా అంతర్యామి వవిధంగానూ నాకుభర్వాసా యివ టం లేదు. పరోతుంగా? యేవమూరుమూలనుం చో, ్ర్రీలసాను భూతి సవాకారాలు లభించని యేఉద్యమమూ,; యేమహా యజ్ఞమూ సఫలీ కృతంకావటం అసంభవమని లీలగా సూచి స్తున్నాడు. ఈ సత్యానుభూతికి కావలసిన జ్ఞానానికి, శిక్ష ణకు సదుపాయాలు కల్పిచకుంచా. స్త్రీలను నాలుగుగోడల నుధ్య బంధించివుంచి యింత మహాసిద్ధిని మన౦ పొందలేము,
శరర్‌ వ్యాసాలు ౯57 స్ర్రీలను మనం ఆబలలుగా తయారుచేశాము. కాని. నమూన వులుకానివ్వ లేదు. భారతీయులు డానికి తగిన _ప్రాయశ్చ త్తం స్వశాజ్యానికి ముంబే చేసుకోవలసివుంటుంది. జేశం తనసార ర్ధం నిమి త్తం;సతీళ్వాన్ని అకాశానికి యెత్తి నవూనవత్వాన్ని నీర్ణవయ్యం చేసింది. ముందుగా మనం ఆబుణం తీర్చుకోవాలి.
ఇక్కడ ఒక అభ్యంతరం రావచ్చును._ స్త్రీలకు సకీత్వం తుచృమయినది కాదు -జీశీయులు కావాలని తమ తోబుట్టు వులను, కన్నకూతుళ్ళను హీనులుగా చేశారనటంకూడా సరి శాదు. నేను సలీత్వం తుచ్చమిని చెప్పనుకాని, దీనినే శ్రీ జీవితానికి అంతిమలత్ష్యం; పరమ టశేయస్క-రమని ఎంచటం, ేనాక కుసంస్కారంగా భావిస్తాను కారణం: మనిమీ, మని వగా తయారయే సవాజ; స్వతిస్సిద్ధస్వశ్వం లేకుండా, (స్ర్రీల కనుగప్పి, ఎవరు మరొకవిమయానికి ఘనతను ఆపాదించి వారి ముందువుంచారో; వారు ఆళ్మవంచనకూ లోనయ్యారు. పరులనూ వచించారు. ఆ వ్యక్తీ (స్ర్రీలను మానవులుగా యెదగనివ్వ లేదు; తనకు తెలియకుండా, తానూ మాన వత్యాన్ని చిన్నబుచ్చాడు.. (ఫెనరిక్‌ దిగ్రేట్‌ గొప్ప చవి అతను -జీశానికి (వజలకు యొనలేని మేలు 'చేశాడు. కాని; తన ప్రజలను మనుష్యులు శానివ్వ లేదు. అందువల్ల నే, అం త్యావస్థలో అతనుకూడా చెప్పకతప్ప లేదు. జక్మ] 10౩ 116 ₹ 2౪6 0600 044 8 91276 తేగ౪లనో జీను జఏతాం తమూ హానిసకాపరిగానే వున్నాను.” ఆ చకవర్తి యీ వొక్క వాక్యంలో ఎంతగ్జాని వెలిబుచ్చారో ఆ పర చూక్క్ళునిశే "తెలియాలి.
258 శరర్‌ వ్యాసాణ
శీవిశంలో ేను చాలాకాలం సామాజిక శాన్ర్రృం అధ్య యనం చేగాను. ఇంచుమించు జేశంలోని సమ _స్తజాతులను సన్నిహితంగా చూసే సదవకాశం లభించింది ఎవరు (స్త్రీల అధికారాలను యెొంతగా కుంచించారో, వారు సరిగా ఆ అను పొతంల్‌ నే ఆర్థికంగా; నైతికంగా హీనస్థితిలో వున్నట్లు గోచరిస్తూంది. వీజాతి, సంథయ అవిశ్వాసాలు త్యజించి, ఎంతగా న్ర్రీల మానవత స్వాతంత్య (పవాహనికివిము క్తిని (ప్రసాదించిందో, అంతగానే వారి పారతంథ్య శృ-ఖలాలు విడిపోయినవి మిరు చరిత్రను ఒళసారి పరికించండి. స్ర్రీలను స్వత్వవిహీనులను చేయని జాతి; మానవత్వ స్వాతంత్యాన్ని, మరో పబలజాతిపళుబలంతో అపహరించి గుప్పిట్లో పెట్టుకో గలిగిన దృష్టాంతం భూమండలంమిద యెక్కడా కానరాదు. అది భగవత్స్చింకల్పంకూడా కాదు.ఇవాళ మన స్వాతంత్యో ద్యమంలో సరిగా ఈ సంథోచమే గుంచెలమోద పెద్దఫారం లావుంది. ఈ కఠినమైన పని అన్నిటికంచు ముందు, నెర వేర్చ వలసివుంది; దీనికి ఆంగ్లేయులతో యేమిా వేచీలేదు (స్రీలప రవ్వంతకూడా స్వాతంత్ర్యం యివ్వని "జేశొలు ఆసీయాలో ఇాలన్రన్నవి. మరి; ఆ జేశాల స్వాతంత్ర్యం యొవరూ అపహుంచి లేదేమని (ప్రశ్నించవచ్చును. ఇకముందు అపవా రిస్తారనిహూడా నేను చెవ్చను నేటికీ ఆజేశాలు స్వతంత్రంగా మనుతున్న వంశే) అదృష్టబలమని గట్టిగా చెప్పగలను అదృష్ట బలం లేక స్వాతంత్ర్యం కాస్తా 'చెయిజూరిపోయిననాడు మన నూదిశే జేశంలోని పురువవర్శ ౦ భుజాలొడ్డి పారతంథ్య శిలను సూదిమొనమాత్రం కూడాకదపలేరు. తా క్కాలికంగా,
₹రల్‌ ర్యాపాణ శక యీ సత్యానికి విపర్యయ౦ బర్మాలో కానవస్తూ౦ది.. ఒళ నాడు అబేశంలో (స్రీలకు యొన లేని స్వాతంత్యంవుంది. కాని, పురువులు ఆస్వాతం(త్యసీమనువుల్ల ౦ఘిం చటం మొదలె ట్టారు. ఆనాటినుంచీ, పురువులు అకర్శణ్యులు, భోగలాల సులు) హినులు కాసా గారు. ్ర్రీలలో స్వేచ్భాచారం (పారంభ మయింది; ఆ నాటినుం చే చేశంకూడా పతనంకాసాగింది నేను బర్మాలోని అ నేకపట్టణాలు; (్రామాలు, పల్లెలు చబాలరోజులు తిరిగి చూశాను. వాళ్ళు చాలనపష్టపోవటం కళ్ళారదూశాను. కాని; వారొక గొప్పవస్తువును యింకా కోల్పో లేదు; స్త్రీల సతీత్వాన్ని మహత్తర మొనర్చి, వారి స్వాతం్యత్యానికి, వారి కల్యాణ పధానికి ముళ్ళికంచె వేయలేదు. అందుచేతనే నేటికీ ధర్మకార్యాలు, ఆచారవ్యవహారాలు, వ్యాపా రాలు వృత్తులు (స్రీలమాదనే ఆధారపడి వున్నవి. నూటికి తొంబడిమంది ఫ్రై అక కాస్యులు; కనక నేమన అభాగ్యచేశంలోమాదిరి ఆనందాన్ని పూర్తిగా బహివ్య-రించ లేదు. నేడు; బర్మా అజ్ఞాన జడ తాలతో ఆవరింపబడ్‌వ్రన్నమాట నిజమే కాని, కనువిప్తూ కలిగి (క్రీ పురుషులు మేల్కాంచిననొడు.. పార తం్యత్య్యశృంఖలాలు _. అవియెంతి దృఢమయినవై నాస రే _ కనురెప్ప పాటులో పబూపం చలవుతవి. అడ్డగలశ క్షి యొవరికీ వుండకు! ఇవాళ మసలో చాలమందికి కనువిప్పు కలిగింది. మన (పాచీన), పన్మిత మాతృభూమి గౌరవ (ప్రతిష్టలను పుసరుజ్జీ వింద చేయాలని ఆశించని భారతీయులెనరూ వుండరని నాకు నట్టి నమ్మకం! కాని; సంకల్పమా్యతానే యేదీ సిద్ధించదు 1
లిత0 శరఠ్‌ వ్యాసాలు
చానికి పురుమపవయత్నంకావాలి. ఈ మాన్దాన్వేవణలోనే అ నేక చిక్కులు:అడ్డంకులు, అభి పాయ భేదాలు పొడసూపుశవి. అప్పుజే ఒక పంధాను చిరజీవిత సత్యంగాయెంచి, చేపట్టమని మా అందరకూ నొక్కి-చెపుతున్నాను. పరాధికాగంలో జోక్యం పెట్టుకోకుండా వుండటమంశే యిచే! ఎవరైనా శానివ్వండి? ఏ (ప్రేశమైనా కానివ్వండి; ఎవరి స్వ్యత్వాలను, అధికారాలను వారిని పొందినివరండి. యివ్మి_గంధస్థవ చ నాలు కావు, ధార్మికుల ముఖతఃవిన్న? చిలకపలుకులూకావు. యిది నా సుదీర్ధృజీవితంలో కాచివడపోసిన సత్యం! నేను యా సూ(తాన్ని ఆధార౦ చేసుకునే, జటిలసమస్యలు పరివ్క-రించు కోగలుగుతున్నాను. స్వతంత్రత; ధర్మము; జ్ఞానము - యిత్యాధది విషయాలలో మానవునికి హక్కువున్నదని అంగీక ర50చేటపుడు, శ్రీల హకు్య_లనుకూడా అంగీశరింవాలి, దాని ఫలితం యేమైనాస శే 1 మానవునికి అభివృద్ధిచెం దే హాక్కు- వున్నదని వొష్పుకునేటపుడు; పంచములకు అవకాశంకల్పించి మనం వె దొలగాలి, వారు యేమా్తానికి "చేరుకున్నా సే! అంలేకాని, లేనిపోని బాధ్యత నె త్తిన వేసుకుని; మి ము మార్చం నాచేతిలోపని అంటూ చెప్పబోను! అమ్మాయ్‌, సీవ్ర అబలవు. నీవ్రయిది చేయకూడదు, అలామాట్లాడకూడదు; అటు అడుగు పెట్ట రాదు. నీ మంచి నీకు తెలియదు, అందువల్ల సీముంచి అలోచించి, నీ ముఖానికి మేలిముసుగు, కాళ్ళకు సంకెళ్ళు వేసి వుంచుతౌనని ఇవ్పను! పం చములనుకూడా దగ్గరకు పిలిచివుపచేశించను---భాయ్యాా నీవు కడజాతిలో జన్మించావు.-- ఇంతకుమించి అటూయిటూ కదలటం నీకు
*శరర్‌ వ్యాసాల విట ్రేయస్కరంకాదు; మంచిదీ కాదు. అందువల యీ గిరిదాటి బయట అడుగు పెట్టావా నీ కాళ్ళు విరగ్గాడతాను.
ఎవరి హక్కు-ల్ని, ఎవ3 అధికారాలను వాళ్ళను పద హారణాలా పొందనివ్వండి పొరబకటం మానవ స్వభావం, అలాఎవరై నా పొరచాటుబడితే ఆశ్చర్య పడవలసిందేమా లేదు. నేనేదైనా సలహాగా చెప్పగలనుకానిి మెడలువిచి, కాళ్ళ చేతులు3ప్పించి) మేలు చేకూర్చే గురుతర మాధ్యత వహించటం, నావల్ల కానిపని. కంచుకాగడాలు పెట్టి వెదికినా, నాలో అంతటిశ కి, వుత్సాహాములేవు నిజానికి నావంటి బద్ధకస్తులు; వరుల హితాకాంతును కొం చెంత్యం చుకుం శే; వారుకూడా సుఖంగా బతుకుతారు. వారిక్షీ ళొడ్డో గొప్పో "మేలు జరుగువచ్చుననిపిస్తూంది. చేశకల్యాణంకోసం, జేశసౌా ఛాగ్యంకోసం మోిరందరూ ముందుకువచ్చిన పుడు, ఈమాట విస్మృరించవద్దు.
ఇవాళ మాయెదట ఇాలవివయాలు ఇవెప్పవలసివుంది. --మవదేశం అన్నివిధాలా పతనమైపోతూవుంది; బేశానికి వెన్నెముకవంటి పెద్ద పెద్ద కుటుం కాలు కారణాంత రాలవల్ల (కమ[క్రమంగా విలు_స్తమయిపహోతున్నవి. పూర్వపు ఆనందం "లేదు. వుత్సాహం లేదు. పూర్వ పుధర్మనిష్ట అడుగంటింది. వెనుకటి ఆహారవిహారాలు మంటకలిసినవి. పొడిపంటలతో విలసిల్లే పాం తొలు, చాదాపునిర్ణ నాలుగా కన్చిస్తున్నవి. ఎజలఅక్కడి పెద పెదభవనాలు,కుక్కూలకు_నక్కంలకు కాపరా లయినప్‌, నేటిక్‌ ఆవ్‌ల్లెప్టులలో నివసించే అమాయకులు, వీడితులు, మృత_ప్రాయ్‌్లయిన నోరూవాయిలేని (ప్రజలు
33ె
తి82 శరత్‌ వ్యాసాలు తిండికరువుతో, నీటియెద్దడితో నానాఅవస్థలు పడుతున్నారు. వేలాది యీదుఃఖభరితగాధ లను మోొముందు చెప్పాలని సంక ల్పించుకున్నాను. కాని వ్యవధి లేకపోయింది. మోారుసెలవు లకు యిళ్ళకు వెళ్ళి తిరిగిరండి:; అప్పటికి అభ్యాపకులకు "నేను గుర్తువుం చ) మరొకసారి మనందరమూ కలుసుకుందానము.* *. వంగ సంవత్సరము 1828 పుష్యమానంలో, శివప్పర ఇన్‌సి ట్యూషన్‌లో చదివిన వుపన్యాసం. ది వ శాంఫినాసుం -
శ్ర దేశబంధు చిత్తరంజన్‌దాస్‌ జయంతి
స్వాతంత్ర్య సమరంలో విజేశీయులతోకం శ్కుస్వ దేశ స్టలతోనే యెక్కువ పోరాడవలసి వుంటుందని పరాధీన దేశా లకు శాపం వున్నట్టు తోస్తూంది. ఆ సమరం సమా_ప్తమయిన నాడు, చాస్యశృంఖలాలు వాటంతటఅ వే రాలిపోతవి. కాని, యీలత్మ్యుం సిద్ధిం చకముం చే, 'జేశబంధు ఇరలోకగతు లయ్యారు. యింటా బయటా; నిరంతర ఘోర సంగామ భారానికి, వారిరోగివ్యీశరీరం తట్టుకో లేకపోయింది.
యివాళ నలువైపులా ఆర్తనాదాలు ఆకందనాలు విన్పిస్తున్నవి. నిజానికి; యింతటి అవసరం వున్నది కూడా !
పరలోకంనుంచి త్వరలోనే నిలుపు వస్తుందని ,మాకూ 'కెలుసు) వారికీ తెలుసు !
ఒకరోజు పాట్నా వెళ్ళేముందు నాకు కబురంపారు. వారికి జబ్బు చేసివుంది. నేను దగ్గరకు వెళ్ళి కూర్చోగానే జ“ దే కడపటిసారి కావచ్చు శరత్‌ బాబూ!౫ అన్నారు.
“స్య రాజ్యంచూసిగాని,కన్ను మూయనని చచెచ్చారు.౫
వారు తణకాలం మౌనందాల్చి.... “వ్యవధి లేదు! అన్నారు.
వారు చెరసాలలో ఉన్నప్పుడు, కొంతమంది ఆ జైలు గోడలకు దణ్ణాలు పెట్టసాగారు. వాళ్ళని కారణం అడిగ తే, “మా బేశబంధు జైల్లోవున్నాడు. మాకు వారిని కన్నార వూజసీ అదృష్టం "లేకపోయింది. అందువల్ల జైలు గోడలకు దణ్గాలు పెడుతున్నానుని చెప్పారు. ఈ విషయం దేశబంధు
284 శరత్‌ వ్యాసాలు చెవినిపడింది. జేను అది గుర్తుచేసి కర ్కూగ్రు వీళ్ళందరినీ యులా విడిచి వెళ్ళగలర*న్నాను.వారు కొంచెం సీవటికి "తెప్ప రిల్లి మరో(పసంగం తెచ్చారు. చాచాపు 20 నిముపాలు గడిచింది. డాక్టరు దడాసగు ప్త నా వేతికర తెచ్చి; నాకు అందించాడు. చేశ బంధు నవ్వి; “వి8రభావం బోధపడిందా శరత్‌ బాబూ? కాసేపు మనం పిచ్చాపాటి మాట్లాడటంకూడా వ్వీకి యిష్టములేదు” అన్నారు.
మళ్ళీ ఆ సంభావణకు అవశాశ మే దొరకలేదు.
ఇంత నొప్పదాతను; ఇంతగొప్ప త్యాగమూర్షిని మేము మూసి యెరగమని (ప్రజలు 'ెప్పుకుంటూనవుంటారు. చేయిజాపి దానం స్వీకరిస్తారు. త్యాగంకంటికి కన్పిస్తుంది. యివి అంత తేలిగ్గా యొవరికంటా పడకుండా ఉండవు
కాసి, హృదయాంతర్జ త నిగూఢ వై రాగ్యమో? నిజా నికి బహువిధ కార్యక్రమాలలో మునిగివ్రంటూకూడా, ఇంతటి విరక్తి? నిర్హి ప్తజీవిని మరొకర్ని చూడలేదు. ఐశ్వర్యంతో నిమి త్తం లేదు. ధనసంపదల విలువ, మవాత్తు యేనాడూ తెలి యదు. అలాంటివ్య క్రికాక;) మరొకరు "రెండుచేతులా దాన ధర్మాలు చేయగలరా? వారు ఒకరోజున నాతో * నేను ఒక వ్య క్రిపభావానికిలోనై , ఆవేశంలో పాక్టీ ను మానివేశానని నలుగురూ అనుకుంటున్నారు. కాని; నా చిరకాల మనోరథ మిదేనని వాళ్ళకు "తెలియదు. జీను కొద్దిగా డబ్బు చేతిలో వుండటం మంచిదని తలవాను. కాని;ఆ పరమాత్ముని అనుజ కేనపుడు యిజేవు _త్తమం" అని చెప్పారు! శ
₹రథ్‌ వ్యాసాలు జక
కారణమని చెప్పాలి. అమె వాసంతీజేవీ! ఒకనాడు దాసు బాబు సోదరి ఊర్మిళా చేవి నాతో “అన్నాయి నిర్వహించే మవా త్త కార్యాలన్నిటిలోనూ, మా వదినగారు వేదోడువాదో డుగా వుంటుంది. లేకపోతే; అన్నాయి. యెంతవరకు నిర్వ హీంచగలిశణేవారో నాకు సంచేహమేన'ని చెప్పింది. ఈ వివ యం నేను ససాయని రాకరణోద్యమం నాటినుంచీ గమనిం వాను. కాని, పరోశంగా నిరాడంబరమైన యింతటి (వశాంత దృఢత్వము; దిటవు; నిత్య ప్రసన్న న్న మాధు ర్యమూ నే నెక్కడా చూడలేదు. ఆనాడు, బరువ్రణావున్న భర్తను కడసారి కౌన్సిలుకు పంపీంది. ఆమె డాక్టర్లను వలిచి “శారుగాని; చ్య్రైచరుగానివారికి యేర్పాటు చేయండి. వెళ్ళ నిశ్చయించుకున్న తరువాత వారిని (ప్రపంచంలో యీశ క్రీ అపలేదు. వారు కాలినడకను బయలుజేరారా, మనం వారిని చే జేళులా దారిలోనే వో గొట్టుకుంటామ ని ఇెప్పింది.
కాని, ఆమె వారివెంట వెళ్ళ లేకపోయింది *, అనా డంతా డారి'శేసి కళ్ళుకాయలు కానేటట్టు చూస్తూకూర్చుంది. (వవాసనం సృష్టించమం శే, ఆమెకు తగని భయం. నలుగురి దృష్టిని అకర్షి ౦చటమనగాన్వే అమె కళవళ పడుకుంది. నేడు భారత జేశానికి అన్ని టికం శే? యిజే మిక్కిలి అవసరం! యింటింటొ యిలాంటి సతీసాధ్యులు వెలి సేడాకాస్వ రాజ్యం కనుమరుగు నే వుండిపోతుంది.
నేడు చి త్తరంజన దాసు (పభతో వంగ చేశ ఆకాశం జ్వాజ్వల్యమానమయింది. కాని; దీపంలో ని ఏ భాగం జ్య్వూలగా
లిరిథ శరరఠ్‌ వ్యాసాలు
నూరి ప్రజలకు కన్చిస్తుందో;, అది వెలుగొందటమే దాని సమస్త చరితిమూకాదు. అందువల్ల నే సన్యాసి చిత్తరంజన చాసును శూన్యులను శజేయటానికి భగవంతుడు యెలా సంకో చంచ లేదో, అలానే యిచ్చేరోజునకూడా ఆ పరమాత్ముడు ఎక్కడా లోభితనం మూాపెట్టలేదు.
ఆలిండియా కాం గెసు కమిటీ మోటింగును పురస్క- రించుకుని, దూర్మపాం తానికి వెళ్ళాలసగా నే, దురదృష్టవ శాత్తు యేదోవిధంగా జబ్బు చేసి, మంచానపజేవార్ణే ! ఒశనారి చేశ బంధు ఢిల్లీ వెళ్ళేముందు నన్ను వీలిచి * శేపు ఊగ్ళెళకూడా; మితోకలిసి వస్తుంద'ని చెప్పారు.
“మంచిది అన్నాను నేను.
“మా మంచి సశేగాని, శేపు సాయంత్రం బండికి బయలుజే రాలి. కేపు మధ్యాహ్నానికి మికు వఏదోవొక జబ్బు వేసి మంచం పట్టకుండా వుండాలిగ చా!”
“శత్రువు 'లెవరో:. నామిద లేనిపోనివి చెప్పినట్టుం ద'న్నాను జేను.
"ఆ మాటనిజమే! కాని మోకు పతిసారి జబ్బు చేసినట్టు సాతమ్యంగాని రుజువుగాని లేజే 1)
నాకు ఒక కుురవాని సంగతి గుర్తుకొచ్చింది. ఆతను చ. ఏ. దాకా చదివినా, ఎకటుడా వుద్యోగంకా లేదు. ఒక చోటదర ఖాస్తు పెట్టుకుంశు, అ దొర మండిపడ్డాడు---- నేను వుద్యోగం యిచ్చిన వ్యక్తి నీకంళశు అపుడు. ఆతను కె.4ం ఫెయిలయ్యాడు ?
శరత్‌ వ్యాసాలు 207
ఆ కురవాడు వినయవిభేయతలు వుట్టిపకుతూ; “నేను అతనిమాదిరి. 'ఫెయిలుకూడా కాలేనా' అని _పత్యుత్తర
నేనూ జేశబంధుతో యిలాచెప్పాను..-* నేను అంతటి అప్హుణ్ని కాను. వారు నన్ను నిందిస్తుంటారని తెలుసు. కాని నాకు ముసుగు పెట్టుకుని పరుంజే యోగ్యతకూడా లేదనీ మాతం యొలానూ అంగీకరించ లేను.
జేశబంధు నవ్వి అన్నారు_* లేదు; మిరు కోపగించు కోవద్దు. వారందరూ మో యోగ్యతను ము కృకంఠంతో అంగీశరిస్తున్నారు.
గయ కాం్రైసుమహాసభ ఆనంతరం, ఆంతరంగిక విభేధాలు, మనః,శద్ధలు నలుగడలా కారుకుఘాలలా ఆవ రించినవి ఇంచుమించు అంశ్లేయ, బెంగాలీ ష్మతికలన్ని శ్రుతి కలిపీ వారిని స్తుతించటం ారంభించినవి ! అప్పుడు వారు 'జేశం యీమూలను౦చి ఆమూలకు యీకాకిగా సాగించిన దండయా[తకుసాటి (ప్రపంచచర్శితలోనే లేదనుకుంటాను. నేను ఒకసారివారిని;* ప్రతికూల పరిస్థితి యేదీమిమ్ములను నిరో ధించ లేదా "అని అడిగాను. జేశబంధు సన్నగా నవ్వి; “అలా అయితే, పాణాలు నిలిచేవా? అహోళరాతులూ నాలో్యప్రజ్వ రిళ్లే పారతం(త్యాగ్ని నన్నుతణమాతంలో భస్మం చేయక వుంజేదా” అన్నారు.
చేతిలో చిల్లి గవ్వ లేదు, ఒక పతికలేదు, సవాచరులు లేరు. అల్పులుకూడా ముందు తిట్టిగాని, మాట్లాడటంలేదు; జేశబంధుకు యొక్రి దుస్థితి ! ధనాభావం చేత మూకు కాళ్ళూ
శీకి8 శరథఠ్‌ వ్యాసాలు చేతులు ఆడటంలేదు. వారువ్శ్మతం నిండుకుండలా తొణ క్కు-౦డా వున్నారు.
నాకు ఒకనాటి వీవమయం తలపుకొస్తూవుంది. రాతి తొమ్మిదిపది అవుతుంది. బయటవర్ష ౦ కురుస్తూవుంది. నేను, బోసు (నేతాజీ; జీశబంధు, చండాకోసం వెళ్ళి, బయట గదిలో కూర్చుని? ఒక పెద్దమనిమికోసం యెదురు భూస్తు న్నాము. నాకు చిరాకు వేసి్కయిబేం మన యింట్లో పెళ్ళా ? స్వ దేశస్థులు మన ఉద్యమానికి సాయంచేయను యింత విము ఖులుగా వుంళకే పోనివ్వండి' అని అన్నాను.
నా మాటకు బేశబంధుచాల నొచ్చుకున్న ట్టుంది.*ఆ దోషం మనటే కరత్‌ బాబూ! మనకు యెలా పసివేయవల సీందీ తెలియదు.వారికి మనం వివరించి ఇెప్ప లేకఫపోతున్నాం ఇెంగాలీలు భావ్రుకులు, లోభులుకాదు మన ఉద్యమం అర్థం చేసుకున్న నొడు సర్వస్యమూా మనకు అర్పిస్తారు... 'యిలా ఇెపుతూంశే; ఉత్తేజంతో వారి న్మేతాలు (పకాశిస్తున్నవి. ఈ వంగ బేశంమిోాద, వంగ బేశీయులమోాద ఎంత్మేమ, ఎంత నమ్ముకం | కంచుకా గచాలు పెట్టి వెదకినా, వారలో య్‌ లోటూ కన్పిం చేదికాదు జేశబంధుకు !
నేను సమాభానం శెప్పేది యేముంది మానంగా కూర్చున్నాను. కాని వారు ఇంతటి ఎేమాభిమానాలు వూపనిది యీ అనంతశ కి వారికి యెలా లభిం చేదని ఇవాళ అనిపీస్తూవుంది. ేశీయులు మహాపురువులకోసం అనేక పర్యాయాలు కన్నీరు కార్చారు కాని, దానికీ దీనికీ సాపత్యం లేదు. అత్యంతప్రియమైన వ్య క్రీకోసం, పరమలఅమ్మీయునిళో సం
శరత్‌ వ్యాసాలు లకిథ
హృదయాన్ని దహించుకుపోయే తోకాగ్నిలాన్రంది. వారిని అంటిపెట్టుకుని తిరిశే మాబోటెవారికి, యీ ఘోరదుః ఖాన్ని వెలిబు చ్చటానికి మాటలే శకిరకువయినవి. మాలో చాలమంది మనసులోనుంచి, జేశంకోసం పాటుపడాలనే భావం; క్రమంగా మరుగువడసాగింది. మేము చేశబంధుపని చేసీవారిమే! నేడు వారు లేరు; ఇప్పుడు వనివేసి సాధిం చేదేమిటని, మధ్యమధ్య తోస్తూవుంటుంది. వారి అబేశాలన్నీ మాకు సమ్మతంగా ఉంజేవా? అయ్యో రామ_యినాళ మేము యొనరిమోద అభి మానము; కోపము చూపబోము? నమ్ముటమంటూ వ స్తే? చారు కళ్ళుమూసుకుని నమ్మే సేవారు. అందువల్ల మాకు వాల నష్టం జరిగిందికాని, లత (వనూణాలు చూపినా, వారి యా విశ్వాసం రవంతకూచశా చలిం చేదికాదు.
ఒకనాడు మేము స్టీమరులో వయాణం చేస్తున్నాము. శీబినులో లెట్లు ఆర్చివేశారు వారు బేశబంధు నిద్రపోయి వుంటారనుకున్నాను వారు హటాక్తుగా నన్ను పిలిచి,*శరత్‌ జాబూ, న్మిదపోయారా? అని అడిగారు,
- లేదు ?
“అయితే పదండి? మెక్‌ మాదకు వెళ్ళికూర్చుందాము.
- అక్కడ పురుగులబాధ విపరీతం!) "
'జీశబంధు నవిర “పక్కంమిాద కునుకుపట్టక, దొర్గాజే కంశు, అజేనయం_ఆ బాధ తేలిగాసహించవచ్చు 'అన్నార్దు.
ఇద్దరమూ జక్‌ మాద కూర్చున్నాము-చుట్టూ చిమ (| చీకథి. దట్టంగా మబ్బుపట్టింది. అక్కండక్కండ నుబ్బు చేయని తావుల్లో నత్ముతాలు ఠన్పిస్తున్నవి. ఆ నది అంతులేని మలు
౩ న
270 ళరరథ్‌ వ్యాసాల పుల్లో గుండా స్టీమరు సాగిపో తావుంది. బహుదూరం (పస రించే సర్చిలైటు వెలుతురు; నదీ తటాలమోాద; లంగరు వేసిన నావలమాద, వృవో(గాలమోాద, పళల్లెకారుల పూరికష్తూల మిద పడుకూవుంది. చేశబంధు నిశ్శబ్దంగ* చాలసేపు కూర్చుని వాటాత్తుగా అన్నారు. _ నదీమాత * శబ్దెనికి సరియైన అర్హమేమిటో యీ -జీశంలో జన్మిం చనివారికి తెలి యదు. మనేమూ(త్రం చక్కగా అవగాహన వేసుకోవాలి.) చారిధావం బోధపడింది కాని; నేను హొనంగా కూర్చు న్నాను. తకువాత నారు యెన్నో వివయాలు ఇస్వుకుంటూ పోయారు సమాధానంతో పనిలేదు! కారణం అవి వశ్నలు కావు; భావోళ్వాసం ! ఎందుకో వారి కవిహృదయ ౦ ఉహ్పాం గుతూవుంది. “మోకు రాబ్బ్నంమోొడ సమ్ముక ముందా "అని తటాలున అడిగారు. " శద్పాగ్రు ఉభ్ధేశించే నమ్మకం నాకు లేద'ని చెప్పాను. “ఎందువల్ల ?' అన్నారు. “దీర్చ కాలం రాట్నంవడకటం కావచ్చని జవాబిచ్చాను. చేశబంధు తణకాలం ఆ*,భారతేశన జనాఫభాముస్ఫే కోటలో, అయిదునోట్రమంది అయినా, శాట్నం తిప్పితే? ఆరవై కోట రూపాయల నూలు తయారవృతుంద 'ని చెప్పారు. “శావచ్చు' పది లక్షలమంది తలావొక "చెయ్యి వే స్టే? ఒక్క సెకండులో వొకయిల్లు తయారవుతుంది. మిరు. దీనిని కాదనసరనుకుంటాను? 'అని యెదుర్ముపళ్న వేశాను. ల *త్రల్లి మాదిరి, దేశాన్నీ పోషించే నది అని అర్ధం.
౪రఠత్‌ వ్యాసాణ ల
“శీను మా అభిప్రాయం ఆర్థం వేసుకున్నాను కాని, యివి "రెండూ వొకటికాదు. పీచ్చికుదిరితే పెళ్ళిఅవుతుంది. పెళ్ళిఅయితే వచ్చి కుదురుతుంది అనే సామెతగావుంది, అయినా? నాకు విశ్వాసంవుంది. నూలు వడకటం నీర్చుకోనా లని అభిలావవుంది. కాని చేతిపనులేమిా నాకు చేతనయేట్టు లేవు! అని చెప్పారు.
భగవంతుడు మిమ్మల్ని కాపాడుగాక ' అన్నాను.
"జీశ్రబంధు నవ్య? “మిరు హిందూ ముస్లిం ఐక్యతను విశ్వసిస్తారా” అన్నారు.
*లేదన్నా 'ను.
“మరి మో ముస్లిం వీతి 'జేళ ప్రసిద్ధం 1) అన్నారు.
“వూనవుని సత్పంకల్పమేదీ గువ్తంగా వుండద'ని ఇప్పాను. నా వసక్తి ఏరిదాకా వచ్చింది. కాని స్వీయ (వశంస రాగానే, నాకు యెప్పుడూ లజ్జగా వుంటుంది. అందు వల్ల వినయంతో తల వంచుకున్నాను.
“కాని దీనికి నూర్తాంతరమేదై నా నూచించగలరా ళి యిీలోపు మహమ శ్రదీయుల జనాభా యాశ్రేలకలు పెరి గింది. పదిసంవత్సరాల అనంతరం, యీ? జరుగుతుందో ఆలో చించి చూడండి?) అన్నారు.
కల్చద్రి ముస్లి 0|వీతికి నిదర్శనంకాదు _ పది సంవత్సరాల అనంతరం, వం జరుగుతుందోనని మూరు వెలవెల లోతు న్నారు. అందువల్ల మా, నా మధ్య పెద్ద అంతరమేమిోా వున్నట్టు కన్పించదు. నా దృష్టిలో సంఖ్యకు అంత విలువ "లేదు. సంఖ్య శే గనుక మవాత్యం వుం శు; నాలుగుకోట్ల, అంగ్లే
లల్లి శరత్‌ వ్యాసాణ యులు, నూటయేబఏికోట్ల (ప్రజలమోిద యిలా స్వారి చేయ గలిశేవారు కాదు నమళ్ళూద్రులు, కాపులు, పంచములు అందరినీ దగ్గరకు తీయండి. నలుగురిలో వాళ్ళకు వొకస్థానం కల్పించి మనువుల్ని చేయండి. చిరకాలంనుంచి (స్రీలపట్ల చేసిన దురంతాలకు, అత్యాచారాలకు చతికియ అలో చించండి. అప్పుడు మోరు ముస్తింల సంఖ్య పెంపును గురంచి చింతా కాంతులవరు) అని ఇప్పాను. . నమళ్ళూ[ద్రులు, కాపులు (వసక్తీ రాగానే! వారి హృదయం 'చేయిపెళ్టి కలచినట్టయింది. ఒకసారి యెవరో "జేశబంధు వళ్దాని! మరో అర్ధం; చండాలుడు అని చెప్పారు, అది వని వారు పరమానంద భరితులయ్యారు. వారు స్వతహాో అ(గవర్శంలో జన్మించినప్పటికీీ అ(గవన్షాలవారు. ప్రసా దించిన యీ అవమాన గ్లానిని, వీడిత (వజలతో సమపాలు పంచుకోటానికి వారి వ్యాదయం చ్యాకులపడుతూ వుంది. వారు వ్య్యగతతో యిలా చెప్పారు_ “మారందరూ దయయుంచి నన్ను యీ శాజకీయాలనుండి వొడ్డున పడ "వేయండి, నేను వారిమధ్య నే పోయివుంటాను. అప్పుడు చాల ఎక్కువ పనిచేయగలను.
ఆ తరువాత వారు అనాదపనుంచీ హిందూసమాజం వాళ్ళమాద చేసిన అత్యాచారాలను వర్షించారు_ వాళ్ళకు ఇవాకలి_.మంగలివారు. కష్పువేసే మనివీ ఆ పాంతాల అడుగు పెట్టడు. కాని, వాళ్ళే ఏ మవామ్మాదీయ మతమా, వ్రైస్తవ మతమోస్వీకరించగానే మళ్ళీ అందరూ పనిపాటలకు వస్తారు దాని అర్థమేమిటి ? హిందువులకంశ, మహమ్మదీ
శరరత్‌ వ్యాసాలు ౭78 యులు _ ౨) స్తవులు అధికులని మరోవిధంగా హిందువులే చాటుతున్నారు. యిలాంటి అచేతన సమాజం, నశించక యెలా మనుచతుంది?
వారు చాలసేపు నిబ్బరంగా కూర్చుని; “మికు నూ అహింస _ అసహయోగాలమోాద విశ్వాసం ఉందా రి. అని అడిగారు.
“అహీంస_ సహింస, నాకు యెలాంటి అసవహాయోగం మిద విశ్వాసం లేద'ని చెప్పాను.
'జేశబంధు నవ్వి, “అయితే మనిద్దరదకూ భేదాభి (పాయమే లేనట్టుంద న్నారు,
“కాని ఒకనాటికి రవంతేకూడా వుండదనే అశ వుంది. యీ లోఫున నా వోపికళొద్దీ మ్‌ పనులు నిర్వహిస్తాను; అభ్మిపాయ భేదాలతో పనేమిటి?...వసంతమజుందారు, లీ చట్టో పాధ్యాయ, ఏరు దేశ కార్యని ర్వాహకులు! కాని; ఆంచ్లేయుల పట్ల వసంత మజుండారు విఘూరి త అరుణనేేతాల అహింసా దృష్టి? శ్రీశరత్‌ బాబు (వేమార్డ్భ్ర; వి థ్వేవవిహిన మేఘ గర్జ నము_చూసీనపుడు, వినినపుడు, గాంధీజి తరువాత అహింస అసవాయోగాలకు ఏరి హృదయాలే అలవాలమైనవని, మిారూ అంగీకరించకుండా వుండలేరు. కాని యీ మూత్రం కూజా యెంతమంది చేయగలిగారు? సహాయ నిరఠరాకరణో ద్యమం చరితార్థం కావటానికి కారణం సామాన్య ప్రజా సీశక్రమా (04205 1 కాని నాకు యీ సేీజ55క మిద, మకీ అంత (శ్రద్ధాసక్తులు లేవు. గయీ ప్రజ వు_దేకంలో యేదైనా వేయవచ్చు. కాని దీర్ధ్స శాల సహీమ్మత వీరిలో మృగ్యం.
క. శరత్‌ వ్యాసాలు
అనాడు గుంపులుపడి జైళ్ళకు వెళ్ళారు; మళ్ళీ గుంపులుగానణే తమాపణ 'చెప్తూకుని బయటికి వచ్చారు. అలా చేయనిది, నిఖ్నీత మధ్యతరగతి యువకులు ; అందువల్ల నే, నా విన్నపాలు; నివేదనలు వఏీరిని వురేశించి వుంటవి. త్యాగమాగ్గాన జేశాన్ని స్వ్యతంతమొనర్చటం జరిగి తే వీళ్ళవల్ల నే కావాల) అని చెప్పాను నేను.
'జేశబంధు హృదయంలో యిక్కడ నిగూఢ వేదన వున్నట్టుంది. వారు నిశ్శబ్దంగా వున్నారు. కాని, జైలు (ప్రసక్తి రావటంతో వారి మనసు కలుక్కు. మనివీంచింది. “జేశం కప్పదాటుగా స్వతంత్ర మవుతుందని నేను దురాశ పెట్టుళోలేదు, కాని స్వరాజ్యానికి గట్టి పునాది వేయాలని సంకల్పంచుకున్నాను. నేను అపుడు చైల్లో వున్నాను. అక్కడ సబర్మకీ అ(,శమంలో గాంధీజీ వున్నారు. 'వై సాయి; వారి బృందము._గాంధీజీయేకాభి.ప్రాయానికి రా లేకపోయారు. మనకు చేజిక్కిన సదవకాశం జారిపోయింది; నేను వెలుపల వుంశు యింత సొరపాటు జరగని చ్చేవాణ్ణి శాదు. దుర దృష్టం! అంతా భగవల్సీల!* అని చెప్పారు.
“సడిర్మాతి డాటిపోతూంది న్నిదపో రా? వెళ్లాం, పదండి అన్నాను. “పదండి! అని వారు లేచి నిలబడ్డారు.
“ఈ విప్లవకారులనుగురించి మూ అభిప్రాయ మేమిట'ని అడిగాను.
మబ్బులు విడిపోయి; అకాశం నిర్శలమవుతూవుంది. వారు "రెయినింగుపట్టుకుని కాసేపు వెవంక చూచి, నెమ్ము దిగా చెప్పారు _వీరిలో చాలమందిమోద నాకు యొనలేని
శరఠథ్‌ వ్యాసాలు 278 (వేను. కాని వీరికార్యక్రమం జేశానికి చాలా దారుణమైనది. వీ కార్యకలొపాలవల్త జేశం మరొక పాతిక సంవత్సరాలు వెనకముఖం పడుతుంది. అసీగాక, మరో పెద్దదోవమేమి టంశే, స్వరాజ్యం లభించిన పిళ్ళుటకూడ్యా ఆ పద్ధతులు "జేశంనుంచి తరలిపోవు. స్పర్థలు మరీ పెచ్చుపెరిగి, చిన్న అభ్మిపాయభేడాలశే అంతర్యుద్ధాలు చెలలేగవచ్చు. రక్ష పాతము, హింసాకాండ అంశు నాకు మహపాయీవగింపు శరత్‌ బాబూ |!
వారు ఈ అభి పాయాలను వెలిబుచ్చిన తి పర్యా యమూ ఆంగ్లేయ దినప్యతికలు విశ్వసించలేదు. ఆపహాస్యం చేసినవి. నదీవతస్థలొన నిలబడి, అస్పష్ట "శేషరాతత్రి ఆకాశం క్రింద వారి ముఖతః సత్యవాక్కు-లు వినా వెలువడషని నేను నట్టిగా చెప్పగలను,
ఇలానే మరోనాటి రాత్రి నివ్య-పట సత్యవాక్కు-లు విన్నాను. దాదాపు యొనిమిది గంటలనవుతూంది. ఆచార్య ప్రఫుల్ల చంద్రశాయ్‌ను యింటివద్ద దిగలెట్టి వచ్చాను. దేశ బంధు మెట్లమోద నిశ్శబ్దంగా నిలబడి వున్నారు *మిరు కోపగించుకోనం 1కు; ఒకమాట చెపుతాను అన్నాను.
“లేదు,
“శెంగాలులోని మావంటి మావనీయ వ్య క్తులందరూ పరస్పరం కలుసుకోగానేః ఎలా పులకితులవుతుంటారో, ఫరీరం గగుర్చొడుస్తుందో ==
చేశబంధు నవ్వి, “పిల్లి మాదిరా ?? అన్నారు.
2764 శరథ్‌ వ్యాసాలు
యీ పాపీస్ట్‌ ముఖతః ఆ మాట యులా వ్రుచ్చరించను ! కాని; యీదోవిధంశా; సఖ్యతపడకపో తే_ అన్నాను.
జేఠబంధు మోము గంభీరమయింది. క్షణకాలం నిబ్బ రించుకుని నెమ్మదిగా చెప్పారు... తీరని నష్టం వాటిల్లుతుందని నాకంశు యొక్కున యొవరికి తెలుసు ? యెవలెనా పుణ్యం కట్టుకుని, వొఠమార్షం చూపగలిగితే; నేను వారి అడుగుజాడల్లో నడవటానికి సిద్ధంగా వున్నాను. కాని శరత్‌ బాబూ దగావంచనలకు తావృండకూడదు.
ఆనాడు నేను వారి మోజుమోూద చదివిన, స్వచ్చమైన వుద్వేగ ఛామను యొన్నటికీ నురవలేను. వారికి కీర్తిదాహం మెండని వెలుపల ప్రచారం చేసేవారు; తెలిసి తెలియక యెంత అసరాధం చేస్తున్నారు! దగావంచనవివమయమా ? నిజానికి తన సర్వస్వం సమర్పించిన వ్యక్తి ఏటిని యెలా సహించ గలడు ?
మరో అరుచికరమైన వివయం చెప్పాలి. జాగరూ కత, అతివిజ్ఞ తను దృష్టిలో పెట్టుకుని, చెప్పవలసిన అగత్యం లేదని భావించాను. కాని, ఆ తర్వాత; సత్యకతుణనిమి త్తం) వారి దివ్యస్మ ృతి మ ర్యాదార్థం చెప్పి వేయడమే వుత్తముమని పంచింది. ఈపర్యాయం నేను ఫరీదుపూరు కాన్ఫరెన్సుకు వెళ్ళ లేదు. అకాడ జరిగిన యావద్వివయాలూ నాఘ తెలి యను. కాన్ని అక్కడికి వెళ్ళివచ్చినవారు, యెన్నో అవప్రియ మైన కటువివయాలు నావద్ద వెలిబుచ్చారు వాటిలో చాల భాగం తోభ పెళ్టువి; బేశబంధుకు సంబంధించినంతవరకు పూర్తి అసత్యాలు |
శరత్‌ వ్యాసాల 277 జీశంలో శొాంతకాలంనుంచి విప్లవకారులను; రహస్య సంఘాలనుగురించి 'జీశబ: ధుకు పెద్ద 'బెకదగా వుంది.సార్ధతం (త్యంకోసం చఎాణా లర్చించటానికి సిద్ధంగా వున్న వారని, వారు యెలా _వేమించకుండా వుండటం అసంభవమో, అలాగే వారికి అృశయం యివ్యటం అసంభవంగా శ్రంది. విప్లవకారుల చర్యలు జేశానికిచాల అరిసష్టదాయకమని యెంచి, భయపవడసాగారు. రహస్య సంఘాలను వుజ్రేశించినన్ను వొక రోజు అపీలువేస్తూ (వాయమన్నారు,
ేను యిలావాసి చూ పెట్టాను ల “*రవాస్య సంఘా లనేవి ఛ్రన్నట్లయితే, విా సిద్ధాంతాలు పూర్తిగా వదులుకో లేనప్పటికీ అయిడాకు సంవత్సరాలు మి కార్యకలాపాలు కట్టి పెట్టి? మమ్ములను స్వేచ్చగా 'జేశంకోసం పనిచేయ నివ్వండీ.”
“అయితే' అనే మాటకు వారు గట్టిగా అభ్యంతరం చెప్పారు _ యిరవై యేకు సంవత్సరాలనుంచి యొరిగికూడా, యెరగనట్టుగా వ్యవహరించాను కాని) యికను కప్పీపుచ్చను. విప్తవకారులు, రహస్యసంఘాలు వున్నవని నాకు తెలుసు; “అయితే” లీసివేయండి. మొ అంగీకారఫలితంగా బేశానికీ వాల హాని చేకూరుతుందని గట్టిగా అభ్యంతర పెట్టాను.
“కాదు నిజం చెప్పినందుకు దువ్ఫలితం చేకూరదిని వారు నొక్కి- చెప్పారు.
జీను అందుకు సమ్ముతిం చ లేదని చెప్పనవసరం లేదు, అఆవీలుకూజా ప్రకటించటం జరగ లేదు.
తై
న! నీ ర్య త్‌ “వ్యా"సొ లు
ఈ "కార్యక్రమం తల పెస్లు వారు: అంతా తెలిసే చేస్తు న్నారు. యీ పొషము యెరుగనివారు గవర్న మెంటు చేతిలో యమయాతనలు అనుభవిస్తున్నారని పజే పదే చెప్పారు. సుభా మ్‌ ఇ బుుఅనిలవరణ,స త్యేంర్యద యిత్యాదులవిమయమై వారు మానసీకంగా చాలా బాధపజేవారు. సుభాషుపాటబుకు శార్పొ శేవనుభారం వప్పగింతి పెట్టిన పుడు, బేశబంధు నాలో నా సర్వ(కేవృ వ్యక్తుల్లో వొకరిని కార్పొ లేపనుకు సమర్చించా నని అన్నారు, ఆ సుభాష్‌ చంద్రునే గవర్నమెంటు అరెస్టు చేసినపుడు, (వ్రభుత్వం అతన్ని అన్నివిధాల అకర్మ్శణ్యుస్లి? అశక్తుని చేయ తల పెట్టిందని వారికి దృథవి శ్వాసం కలిగింది.
వారి ఫరీదుపూరు వుపన్యాపానంతరం, మతవాదులు పరమానందంతో చెప్పాసాగారు_* మనకు అభ్మిపాయ భేడా లేవి అడుగంటినవి ఠండి, యికను, ఆలింగనబక్షులమై కలిసి పోదాము” స
అంగ్లేయ పథతికాధిపతులదళం, చారి భావాలకు విప రీతాన్ధాలుతీసి; దూషీంచిందీ వ్రశంసించిందీ సరిగా బోధపడ లేదు. వారి అనుచర బృందంకూడా బుంగమూతి పెట్టారు; కాని; యిక్క-డ ఒక విషయం మిాదృష్టికి తేవాలి.
అసాధారణ కార్యకర్తల్లో ఒక్ష పెద్దదోమం వుంటుంది వారు తవు కారస్టపటుత్వంమోద వినా? యితరుల కార్య శక్తిపట్ల విశ్వాసం వుంచలేదు; బేశబంధు జబ్బుచేసి మంచంమిోదనుంచి. లేవటంలేదు; పరలోక ఆహ్వానం వారి ఇవిని సోకిసట్టుంది.* శరత్‌ చాబూ, సంధి చేసుకోవటం నేర్వని వ్య క్రి, జీవితంలో యేరూ నేర్చుకోనళ్హే తోస్తూంది. టోరీ
శరశథ్‌ వ్యాసాల లం (వభుత్వం (వపం చంలోని అన్ని (వభుత్వాలకంచ, శూర తమమైనది. వారు చేయలేని దురాచారమంటూ యేమి వుుకకు కాని, సంధి పరిప్కా-రవిమయాల్లో యిలాంటి మిత్రులెవరూ వుండరనిపీస్తూంద "ని ఒకనాడు నాతో చెప్పారు, జలియనువాలాదురంతాలు శ.ణణకాలంకూడ్యా వారి హృద యాన్ని విడనాడ లేదు 1
ఒక పర్యాయం, సభానంతరం'* మేము బండిలో వస్తు న్నాము. “చాలామంది మళ్ళీ_పాక్ట్సీ సు పెట్టి జీశంకోసం ధన సంపాదన [పారంభించమని నాకు సలహాయిస్తున్నారు. మూ అభ్మిపాయంయేమిట'ని నన్ను (ప్రశ్నించారు.
“వద్దు. సంపాదనకు _లింతువున్నదికాని, మాయీ ఆదర్శానికి లేదు.మోా త్యాగం, సర్వదా మాజాకీయ సంపదగా వ్రుండనివ్వండి. అబే నూకు కోట్లను మించినవిలువ) అని చెప్పాను
-జీశబంధు యీమా సమాధానమివ్వ లేదు; నవ్వి? మౌనంగా వున్నారు. యికానవ్వు; మౌనం విలువను అర్థం చేసుళకోవటంకంశు,మనం వాంభించతగినది మశేమాలేదు *
మ 9చైంగాలీ నంవత్సరము 1087, ఆషారము.వసుమతి మానవతిక దేశబంధు స్మారక నంచిక నుంచి, గానా పాలా
శీ-గాందీజీ
గాంధీజీ యివాళ చెరసాలలోవున్నారు భారతీయులకు యిది ఎంత ఆశనిపాతంలాంటి దుర్వారో చెప్పలేము. అయినా చేశం నాలుగు వెరగులా నిస్తబ్ధంగావ్లుంది బేశవ్యా ప్తంగా సమ్మెలు జరగ లేదు;శోకగేనత్తులై న (ప్రీపురుషులు గుంపులు గుంపులుగా వీధులవెంట బయలు చేరలేదు. లతులాడి వజా సీశం సభలు సమా వేశాలద్వా రా గాఢ హృదయా వేదనను వెలిబుచ్చటానికి ముందుకురాలేదు... యేమా జరగనట్టు! యివాళళూడా సరిగా అలానేవుంది ఎక్కడా యేనూతమూ వ్యత్యాసం లేదు; అసేతు సీతనగ పర్యంతమూ. కాని, యిలా 'జీనివల్ల జరిగింది? యింత అసంభవమైనకాండ ఎలా సంభవ మైంది? అనేపశ్న _వుత్పన్నమవుతుంది. అల్బపబుద్ధి ఆంగ్లో యిండియను పతికలు అవాకులు చెవాకులు (వాస్తున్నవి. శాని; ఎప్పటిమాదిరి ఆ మిధ్యారోపణలను ఖండించటానికి యొవరూ ముందుకురాలేదు. ఫారా(కాంతమైన వారి వృాద యా'ల్లోని గంభీర వేదన నేడు తర్క- వితర్కా-లకు అఫీతమయి నట్టు తోస్తూంది.
తననుగురించి ఎక్కడా; యేవిధమైన సమ్మైలు, సభలు జరపరాదు, ఎట్టి చాంచల్యము; అలజడికి ఆాఫయకాడదని, గాంధీజీ జైలుకు వెళ్ళేముందు నొక్కిచెప్పారు. చాల కఠోర మైన అజ్ఞ 1 అయినా వారి ఆదేశాన్ని చేశం శిరసావహీం చింది. యీ మౌన వతము, నిశ్శబ్దసంయమము, నిగవాము-_ ఎంత వివమపరీతో, వారికి చక్కణాజే తెలుసు; అయినా యా సంచేశాన్ని (వచారం చేయటానికి వారు సంకోచించ
శరత్‌ వ్యాసాలు విగ్ర! లేదు, పూర్వం ఒకసారి_వివన్నులు; దరిద్రులు; పీడితులు, వంచితులు అొయిన భారతీయుల కష్టాలు, దుఃఖాలు రాజు గారికి తెలివిడికాగలందులకుు యువరాజు సారగతే సత్కారా శాలను నిపే.ధించారు_ఆ నిరర్ధక; నిరానంద వుత్పవాలలో పాల్గొనవద్దని వుద్భోధిం చటానికికూడా వారు. సంకోచించ లేదు. తత్ఫలితంగా, చ(కవ ర్తి (కోఛాగ్నిజ్వాలలు యెందాకా అల్లుకుంటవో, వారికి తెలియకపోలేదు. కాని; భయసంజే హాలు, (పలోభాలు యీవమణ్శాతంకూడా వారి సంకల్పాన్ని మార్చలేకపోయినవి దీనిని పురస్కరించుకుని, బేశంభీభ త్చా నికి తుఫానుకు గురిఅయింది. కాని, వారు సత్యమని, కర్తన్య మని నిర్ణయించుకున్న యువరాజు బహివ్క-ర ణాద్యమాన్ని చివరిదాకా నిర్వహించారు. ఆ తరువాత అకస్థాత్తుగా చాన్‌ చౌరాలో ఒక భయంకర దుర్తటన జరిగింది. భార కీయులు శొంతిసమరానికి బద్దులె ముంటారశీ గాంధీజీ విశ్వాసం సన్నగిలింది_అపుడు ్‌ వీవయాన్ని (పపంచం యెదుట నివృ-పటభావంతో, వెలిబుచ్చటానికి గాంధీజీ 'యేమాతమూ సంకోచించ లేదు. తన లోటుపాట్లను అంగీక రించి; అచిరకాలంలోనే (ప్రభుత్వం మాద తీవపోరాటు సాగించాలనే ఆలోచనలను, స్వంత బాధ్యతతో నిర్మూలం చేశారు. అంకుశే యేమూ జంకలేదు. అసేకు హిమూచల పర్వంతం, సత్యాగహుల ముఖాలు వహాతాళతో, నివృల (శోధంతో నల్ల బడినవి. వెంటనే ఢిల్లీలో కాం్రైసువర్కి-ంగు కమిటీ సమా వేశం జరిగింది. అందులో గాంధీజీమాద పెద్ద తుఫాను శేగింది. నాళేమో విచలిళులు కాలేదు. ఒకనాడు
282 శరత్‌ వ్యాసాలు
చాల వినయపూర్వకంగా ఇస్పారు_!్‌ 1476 1094 41 1086 01 ౧252 (నేను (భగవ-తునికితప్ప్రృ మానవులకు భయ పడను.) వారు యీ సత్యవాక్కును (ప్రభుత్వ సమమౌనే కాదు;భ క్తులయిన అను చరులవద్ద సహ చరులవద్దకూడారుజువు చేసుకున్నారు. (ప్రభుత్వము; రాజులుచేసే దురాగతాలను, అత్యాచారాలను నిర్భయంగా చాలమంది తీవ విమర్శ వేశారు; చానికి ఆ వ్య క్తులు తక్కు-వతిత నేమో అనుభవించ "లేదు కాని వారు తమ నిర్భయత్వానికి ఒక వై పునే ఇరీతు యివ్వవలనీవచ్చింది. దీవిని మించిన అగ్నిపరీశు _ పరమ భక్తుల; సహచరుల వ్యంగ్యానికి; అ్మశ్రద్ధకు గురికావటం_ఒక విధంగా (పజలు యీ విషయం విస్మరించారు _ గాంధీజ్‌ జైల్లో అడుగు పెశ్లుముందు; యీ విషమ పరీక్షలో వు త్రీప్ణలు కావలసీవచ్చింది; పరువు (పతిష్టలు, క్‌ ర్తి చివరకు మాతృ భూమికంశెకూడా, సత్యం గొప్పదని యొంచకుండా) యిలా చేయగలగటం అసంభవం |!
.. కాని యింతగొప్ప (పశొంతశ క్తిని, పరిశుద్ధ సత్య నిష్టను దుశ్తాంత, అధర్భు పభుత్వం అవగతం చేసుకోలేక పోయింది. గాంధీజీని సరకుచేయలేదు. అవమానించింది. మహాత్ముని అనాడు దారిలోనే అశెస్టు చేసింది. కొద్దిరోజుల నుంచి వదంతిగానేవుంది; కనక ఈ అరెస్టు ఆళస్నికమైనదీ కాదు. ఆశ్చర్యకరమైనదీకాదు; జై లుశిత్స యెలానూతప్పదు. ఇందులోనూ విస్ణయ మేమి లేదు. కాని అలోచించవలసి వుంది వ్యక్నిగతంగా మహాత్ముని శేమిా చింతలేదు, సమస్టీ భావంతో వారికి జేశాన్ని గురించేదుగ్ధ 1 సత్య నిహైసంప
శరథ్‌ వ్యాసాలు న్‌ న్నులను, (త్రికరణశుద్ధిగా హ్‌ీంసను త్యజించినవారిని3 స్వార్భ మంశే యేమిటో యెరగని వారిని ఆరులకోసం, పీడితుల కోసం సన్యాసం స్వీకరించిన వారిని_.యిో నేరానిశే జైల్లో పె చట్టంకూడా; ఈ జార్భాగ్య జేశంలోచుంది. చేశ కల్యాణంలొనే రాజ్యలవ్మీ కల్యాణంవుంది. వజాసీకం మేలే చృకవరర్తికి మేలు _ పరిపాలనలోని ఈ (సధమసూ[తం సత్యమా) కాదా? జేశకల్యాణం కోసమే. పరిపాలన సాగు తున్నదా, లేదా? (వజలకు వువకారం జరగటంలో నే, చక వరి మంచివుందా; లేదా? యివన్నీ నేడు తరచిచూడాలి. అన్యులమిద వ్యామోహం పెంచుకుని, నిరర్ధక హ్‌ంసా ద్వేషాలతో పరమరామ ప్రీతికి దిగి ఆత్మవంచన చేసుకు న్నందువల్ల జేశానికిమేలుకలగదు అందుకు జై లులోబందీగా నున్న మహాళ్ళుని అడుగుజాడలను అనుసరించాలి; వారి మాదిరి పరికుదులము, దీయౌబద్దులము కావాలి, లోభమోపహ భయాదులకు సైకీతులంకావాలోనిరర కంగా కారాగారయ్యాత్ర చేసికాదు_ముందూ కారాగారంలో ఫది అయే తావాతు, అధికారం సంపాదింఛాలి. మహోళ్ళుడు పరిపాలనాయం(త నాగపాళ బద్ధులు కావటం, బహుశా మంచిశేజరిగింది. వారు ఇచాలకాలం నుంచి వాంఛిస్తున్న విశ్రాంతి విషయం అలావుంచుదాం, కాని జేశం బరువు ఫారాలు, జేశీయులు వహించవలసీన తరుణం ఆసన్నమయింది. యిక్కడ మహాత్యుుడు పబేపచే బోధించిన వివయాన్ని స్మరిద్దాము య “స్వాతంత్ర్యం దొనం మాదిరి వొకరినుండి స్వీకరింపబడదు. అలాస్వీశరించినా, అఆ
ఓ84 శరత్‌ వ్యాసాలు స్వాతంత్యం నిలవదు. సాాతం్యత్యంకోసం, క మన హృదయ రక్తం సమర్పించి, దానిని పొందాలి.” వారు. వెలుపల 'లేనందువల , మనం చరితార్తులయమయీ చక్కని సదుపాయం లభించింది అదృష్షంకొద్దీ! ఇహేళ వెలుపలవున్న వారందరూ సాధారణ వ్య క్తులు! కాని, నేడు అసాధారణత్వమహాగౌరవం వీరికోసమే (పతీమీస్తున్నట్టు కానవస్తూంది.
మహాత్ముడు మరొక పరమసత్యంకూడా విశదం చేశారు. ఏబేశమైనా కానివ్వండి, స్వాధీన; స్వస్థ సవాజ పరిస్థితుల్లో చేశాన్ని వై తన్యవంతం చేయటం, వీషమసమస్య కాదు. అపుడు అజేశ నాయకళ్యాానికి తగిన వ్యక్తులను యేంకో8, శల్యపరీక్ష చేసి, తీసుకోకపోయినా. పని జరుగు తుంది. కాని ఆ చేశం పరవీడనకులో నై రోగిస్టి స్థితిలోను, చురణావసన్న దశలోనువుం శు; వెవీధంగా కుదరదు అపుడు "దేశదుస్థితిని? డారిద్యాన్ని నిర్మూలిం చటానికి కంకణం కట్టు కున్నవార్కు [పపంచ (ప్రజల సమమోన, పరార్థపర్వతానికి అగ్మ్నిపరీశయివ్వాలి మూటలతోకాదు. చేతలతో; యుక్తి (ప్రయుక్తులతోకాదు _ బుజామాన్సాన స్వార్థ ఛారం పైన వేసుకోకుండా, దుఃఖో ద్వేగాలు, స్వార్థము మాతృభూమి పాదపద్శాల చెంత అఆహుతిచేయాలి. ఇందుకు భిన్నంగా, మనం విశాాసం కలిగంచలేము. మనం యా మహాసత్యం విస్శరి స్తే: యేవిధంగాను పని జరుగదు. ఈ పీతలో నె్గటొ నికి వేలాది ఛభారతీయులు కా రాగా రాల్లో 'మగ్గుకున్నారు.
శరఠ్‌ వ్యాసాలు 205్‌ అందువల్ల నే, కారాగారానికి “స్వ రాజ్యా శమం "అని చేరిడి, పరమానందంతో రాజదండం శిరసావహీంచారు.
(వస్తుతం (వజాకళ్యాణానికి, (వభుత్వానికి బద్ధవైరం యీర్చడింది. ఈ సంఘర్షణ యొప్పటికి ముగుస్తుందో, ఆపర మాత్ళునిశే తెలియాలి. కాని; (వ్రజలకు, (వభు త్వానికిమధ్య నిప్పంటించిన (వధాన పురోహితుడు జైల్లో వున్నాడు. అయినా, యీ వెరుధ్యానికి మూలహేకు వేమిటో మరోసారి నూతన దృక్పధంతో పరిశీలించవలసిన సమయం వచ్చింది. “అవిశ్వాస సంశయాలే సుహృద్భావానికి, సర్వ_కేయాని॥ి అడుగడుగునా వినాశానికి దారితీస్తున్నవ*ని ప్రభుత్వం చెపు తూంది. “కాదు కాదు, నీవు చెప్పేఏ శుద్ధ అబద్ధమని ప్రజలు సమాధానమిస్తున్నారు.*కొద్ది కాలంలో మాకు అది చేస్తాము, యిది చేస్తామని ప్రభుత్వం మాట యిస్తుంది. (ప్రజాశ క్రి కన్నె త్తి; తలపూపుకూూనివ్ర యేనాటికి మూ కోసం యేూ చేయచ్చు; మమ్మిల్ని వంచిస్తుంటావ 'ని చెపుతుంది.
*ఆ మూట నీకు యెవరు చెప్పారు [౫
“ఎవరుచెప్పారా ! మా ధర్ధుము; మానవత్వము,మా (వాణశ క్తి మా జేహాంలోని నరనరాలు యెలుగెత్తి, నిరం తరం యీమాశ1ు 'ఘోవీ.స్తున్నవి. చిరకాలంనుంచి నీవ అలకించినట్టు నటిస్తున్నావుకాని, ఆలకించ లేదు. మళ్ళియినాళ కూడా అఆ పాతపాట నూతనజాణీలో మొదలెట్టాను యీ విన్న పాల వ్యర్థ ఛధయత్నం౦ంవల్ల , మేము (పపంచంయెనట తల యొక్తుకో లేకపోతున్నా ము.హీనులమయాము. ఇకను; మాలో అలాంటి (ప్రవృత్తి లేదు. నీముందు ఇెప్పుకోనురాము. మకో
వం
వశ శరకథ్‌ వ్యాసాలు సారి; మా కన్టగాధలు మా జేశీయులకు వరుసగా ఇెప్పు కుంటాము. '
మాజీ యిండియా శ కటర్రీమాం కగు ఒళపర్యాయం భారతదేశ పర్యటనకు వచ్చారు. అపుడు (వ్రపంచ(ప్రసిద్ధిగన్న వొక వంగవాసీ, అతని! పెద్ద వుత్తరం (వాకాడు. వానికి దీర్ధ మెన సమాధానమే వచ్చింది కాని, తొలినుం చిరుదిదాకా, నిరర్ధక క శ్రాడం బరభరితమైన ఆ (వత్యు త్తరంలో యు వాదంతప్ప; నాకు యేమో గుర్తులేదు. అసలు యిలాంటి విష యాలు గురుకూడా వుండవనుకుంటాను. కాని, మొ_త్తంమాద సారాంశం యిన! విశ్యాస_అవిశ్వాసాల విషయమే మాంళశేు సుకు విశదం చేస్తూ నాలుగు పేజీలు నింపారు_మనం యితే రులను విశ్వసిం చనిజే యితరులు మనలను విశ్వసించరు, యింత గొప్ప నూతన తాత్విక విషయం, భారతదేశంలో వినపా మరక్క-డా ఆ దొర వినివ్రుండనట్టు ఇశాశారు. వారు వయసులో వీన్న అయినా (సధమ పర్యాయంగా వినటంకాదని, యిలాంటి తాత్విక విషయంతో పరిచయం వుందని నాకు దృథఢవిశ్వాసం వుంది. అందువల్ల నే అ దొర అర్థం లేని శజాలతో ఇేజీలు నింపారు.
కాని, నిజానికి యిది సత్యమా? (వవపంచంలో యెక్క-డా దీని! వ్యత్మికమం కన్పించదా[! గవర్న మెంటు మనకు పోలీసు? నైనిక శాఖలను యిచ్చి? నమ్మలేదు! యిది భీచాభి.పాయంలేని సత్యం! కాని మనం విశ్వసించనిది యిందువల్ల నేనా! యీ యుక్తి బలంతోనేనా మనం, అన్ని విభాల ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల్గో సహాయ నిరాకరణ చేస్తు
ళరఠ్‌ వ్యాసాణ 837 న్నది? గవర్న మెంటు దీనికి యేమి సమాభానమిస్తుందో తెలి యదు. మౌనం అవలంబించవచ్చు. ఒక వేళ యిచ్చినా, నూశ్రేుంగు సమాధానం మాదిరేవుంటుంది.నిరరక శవా డంబరంతో! కాని (వభుత్వం అధికార బావమాసనీ మాకు యివన్నీ యిచ్చి నమ్మ లేమని స్పష్టంగా శవీలే ఆది యదా ర్థమనివించుకుంటుంది. కాని, "యిదీ మన మంచికోసమేన'ని చెపుతారు! అప్పుడు మనము రోవంతో జవాబిస్తాము.'ఆజేం నూబ? విశ్వాసమ నేది యేకపమోననికి సంబంధించినదా! నీవు మమ్ములను విశ్వసించకపో తేనిన్ను మేమెలావిశ్వ్వసిస్తాము?౫
“విశ్వాసమనేది చేశకాల పాత భేదు చేత, ఒశకేవయోనికి సంబంధించివ్రుండటం అసంభవంకాదు. అస్వాభావికం అంత కంశుకాదు'అని యొలుగె త్రి (వక్యుత్తర మిచ్చినంతమా తాన చిక్కు విడిపోదు. (పతిపకుం సాధారణ దృష్టాంతం మాదిరి వుల్లేఖంచవచ్చు_వ్యాధిగస్తుడు, ఆపశేవను సమయానకళ్ళు మూసుకుని డాక్టృరుకు అళ్ళసమర్పణ చేస్తాడు. అపుడు విశ్వాసం వొకపమోనే వుంటుంది. వీడికుని విశ్వాసాను గుణ్యం గా; డాక్టరును పాోమోాఅఆఅడగడు. అడిగనా లభించదు. వైద్యుని దూరదృవ్టీ? అనుభవము, సత్ప్సంకల్పము _ యివే వోమిా! యివన్నీ పూర్తిగా వైద్యుని చేతిలోవి! మరొకరి! యిచ్చేవికావు! రోగి తన మంచికోసం, ఆత్మరమణ కోసం డాక్టరును విశ్వసించి కీరాలి!
ఇవతలనుంచికూడా దానికి సమాధానం వస్తుంది._అది దృష్టాంతంగా వుపకరిస్తుందే గాని; అఆచరణయోగ్య మైనది కాదు. కారణం, నిస్సంకోచంగా వేసిన ఆళ్ళ సమర్చణకు
కకక శరత్‌ వ్యాసాలు
కూజా వొక విధమెన పహోమా వుంది. కాని; అది చాల వుదా త్తమైనది, పరమాత్ళుుడు వైద్యుని పృాదయంలో అధి వసించి, అ హోమో పుచ్చుకుంటాడు. ఆ హోామిోపుచ్చుకునే రోజులు వచ్చినపుడు; వంచన) వాదోపవాదాలు పని చేయవు. అందువల్ల నే మహాక్ళుడు రాజశకక్తి పృాదయంమిదనే దృష్టి నిలిపినట్టుంది. ర క్రపాతము, హత్యాకాండ శార్రీరక్ర బలము_వారి చూపులు యిటు (పసరించనేలేదు-వారి సమస్త ఆవేదన నివేదనలు) అభియోగ అనుయోగాలు నృాద యాన్ని వుభ్ధేశించి! రాజక క్షికి హృదయము ఆత్మ యిలాంటి 'బెడదలేవో లేకపోవచ్చు; కాని రాజశ క్తి సంచాలకులు మాతం వీనినుంచి విముక్తులు కాదు! సమస్త జీవకోటి సుఖదుఃఖాలకు, కార్యశలాపాలకు ఆధారభూతమైన సాను భూతిని, జాగృత మొనర్చటానికి మహోత్ళుడు కంకణం కట్టు కున్నాడు. యివాళ స్వార్థ దురాచారాలతో యొంతగా మలి నము; అచ్చాదితము అయినప్పటికీ వొకనాటికి ఆ సాను భూతిని నిర్శలము;విము కము చేయగలననే అఖండవిశ్వాసం వారిలో రవంతకూడా శేణించ లేదు. కాని లోభమోహా లతో స్వార్ధాన్ని, శోధ విద్వేపాలతో హింసను నివృ త్తం చేయ లేను.ఈ వవయం మహోత్ళునికి "తెలుసు. అందువల్ల నే దుఃఖపెటికాదు_దుఃఖం సహించి, వధ చేసీకాదు._ అకుంఠిత చిత్తంతో, అత్మార్స్పణ చేయటానిశే వారు ఈ ధర్మ యుద్ధానికి దిగారు. ఇటే వారి తపస్సు, దీనినే వారు ఏర ధర్మమనీ నివ్య-పటళావంతో (వచారం చేశారు. నిఖల (ప్రపంచంలో వుద్ధత అన్యాయ రధచక్రాల [కింద మాన
శరథ్‌ వ్యాసాలు 280 వుడు అవోశాతులు నలిగిపోతున్నాడు. దీనికి పతికియ తుపాకిగుండ్లు ఫిరంగులుకాదు_మానవ వేను అతోోపలబ్ధి! ఈ పరమసత్యంమిదవారి॥ అఖండ విశ్వాసం వుంది. అందువల్ల నే; అహింసా _వలఠాన్ని తణకాలిక వుపాయంగా "కాక యేైైక చిరజీవనధర్శుంగా యెంచి; స్వీకరించారు. వారు యా వుద్యమాన్ని రాజకీయమనకుండా, ఆధ్యాత్మిక మని చెస్పీ; బోధించటానికి జీవితం భారఫో శారు. వతిపత్సులు అపహాస్యం చేశారు; స్వపతీయిలు అవిశ్వాసం వెలిబుచ్చారు. కాని,యిద్దరిలో యెవరూ వారిని విభాంతపరచ లేక పోయారు. ఆంగ్లేయుల ప్రభుశ క్రినాద మహాళ్ళునికి విశ్వాసం సన్న గిల్లు తూవుంది. కాని; మానవమ్యత్రులై న ఆంగ్లేయుల అత్మో పలబ్లిపట్ల, నేటికీ వారికి ఆచంచల, స్థిర విశ్వాసం వుంది.
ధగా థి
కాని; యీ అచంచల, నిమ్యంపదీషశిఖ మవాత్తు (గ్రహించటం, అందరికీ సాధ్యంకాదు అందువల్ల నే విపీన బాబు (సుప్రసిద్ధ విపినచం్యదపాల్‌ ) అహీంసను పణంగా వొడ్డి: భారతదేశ స్వాతంత్యపా ప్రీకి నేను అంగీకరించ లేను, అం కే.ఛారత దేశము అహింసా మౌాన్ష్దానకాక, స్వాతంత్యం పొందదు!౫ మహాత్ముని వక్తవ్యము వుటంకించి, “మహాత్ముని లమ్యము సళ్యాగవాం। ఛారతిచేశ స్వరాజ్య, స్వాతం (త్యాలు యీ లక్ష్యంలో వొక భాగం కావచ్చును కాన్ని (వధాన లత్యుంమ్యాతం కాదు అని విశదం చేయటానికి శమించారు. కాని వారూ యీ దీపశిఖ స్వరూప స్వా వాలను ఆకళించుకో లేక పోయారు ఇతరుల సంపూర్మస్వాతం (త్యంతో జోక్యం పెట్టుకొని, మానవుని పరిపూర్మ స్వాతం
20 శరఠత్‌ వ్యాసాల (త్వం ఎంత మవాత్తరసత్యమో, దీనిపట్ల నిస్పంకోచ గాడాఖి నివేశం ఎంత మవా త్త స్వరాజ్య సాధనమోా, వివినశళాబు అవగతం చేసుకో లేకపోయారు. సత్యానికి అంగ పత్యంగాలు, ఇాఖభోపవతాఖలు ఉండవు; అది స్వయంసంపూర్ణ మైనది. ఈ మహాసంకల్పంలో నే, మానవజాతియెక్క- సమస్త విధాల సరో త్సమ లక్ష్మ పరిపక్వత అంతర్జ తంగాఉంది. మహాత్నుడు జేశస్వాతంత్య సత్యందాారానే సాధించాలనుకున్నారు. కానిర కృపాతంతో కాదు. అందరూ ధన్యులవుతారు?వారి సంకల్పానుసారం! చాత (ప్రసన్నహృదయంతో చేశే సార్ధక దానం కోరారు. కాని; విశ్షుబ్ద చిత్తుడయిన లోభిచేతి ధనాన్ని కాదు! పెనగులాటతో యిచ్చిపుచ్చుళలోవటాలు (వపంచంలో చాల జరిగినవి, కాని స్థిరత్వం ఉండదు... దుఃఖ) కస్టాల భారం నానాటికీ పెంపొందటమేగాని, తగ్గటమనేది కల్ల! అందునల్ల నే వారు ఆ పరిచిత, ష్షణభంగుల్‌ అసత్యమారన్హా లకు విముఖులై , సత్యా గవాం చేపట్టారు. మానవాత్మ సర్వ (తేన దానంమినహా మరొకటి యేదీ 'చేయిచాపి స్వీకరించ నని పతికి చేశారు.
సర్వాంతఃకరణా, స్వ రాజ్య స్వాతంథత్యలు కాంత్నీంచి కూడా, అంశ్లేయులతోటి సమస్త సంబంధ బాంధవ్యాలు తెగ తెంపులు చేసుకోవటానికి యిస్టపడనప్పుడు; వారు అనేక దుర్భామలకు; కటూక్తులకు గరికావలసివచ్చింది.
ళఆంగ్ల రాజ్యంతో మనకు ఇాశ్వతంగా పొత్తుకలిగి ఉండటం, యీ విధంగానూ సత్యం కావటానికి "లేదు. నిరుపష (ద్రవ శాంతికోసమై యూ తవాతనా చేనికి ? పారతర్శత్యం
*౪రక్‌ వ్యాసాలు ర! పాపంతో సమానం!పరుల స్వాతేం్యత్య్యం అపహరించిన మహో పాపీక్సి వ విధంగానైనా సశ్తీ దూరంగా వై దొలగటమే మనధర్శుం. అంచ్షేయులు యిక్కడ తాంతిమాన్తాన స్మామా జ్యంస్థాపీం చ లేదు, దానికోసం నెత్తుశేరులు. ప్రవహింప జేశారు. అయినపుడు, మనమే ఇాంతిమార్షం అవలంభించాలనే కొం డంత ఫారం చేనికి నె _త్తిన వేసుకోవాలి? *అని తర్భిస్తూంటారు.
కాని, మహాత్ముడు ఈ తర్కాన్ని పెడ చెవిని పెట్టాడు! యీ వాదం సత్యసమ్ముత మైనది కాడు; దీనిలో గొప్ప పొర పాటు ఉందని వారికి తెలుసు. (ప్రపంచంలో ఒకనాడు అన్యాయ; అధర్శమానగ్లాన స్థాపీంచినదానిని థిర్టింసం చేయ టమే న్యాయం--వ విధంగానైనాస శే, దానిని పారదోల టమే ధ్భామనటం ఎలానూ సత్యం అనిపించుకోదు. ఆంగ్లేయ సామ్రాజ్యాన్ని _పాణాలొడ్డి; యెదుగ్కో-వటమే. దేశధర్శ మైననాడు; మనం అడ్డగిం చ లేక పోయాము అందువల్ల నేడు యే ఉపాయంతోగాన్త్‌ యే మారక్షం అవలంభించిగానీ, కూల (దోయటమే యీ్‌వై క జేశధర్మమని నొక్కివ క్యాణిం చటానికి "లేదు. అవాంఛిత జూారజ సంతానం, అధిర్జమాన్హానే జన్ని స్తుంది కనుక జూరజ సంతానాన్ని వధించటమే ధర్మవిహినతకు వాయశ్ళి త్తని ఉద్దాటేం చటం, సత్యదూరమతవ్రుతుంది.* .... * వంగ నంవత్సరము 1820 వైశాలమాపంలో బెంగాలీ మాన విక “వారాయణ"లో (ప్రకటించిన వ్వానం.
ఆశాలలిల్తనాం -
క్‌-సత్యాశయులు
విద్యార్థులా రా! యువకులారా!! సోదరులారా!!!
జెంగాలీ భామలో శచ్దాలకు ళొదవలేదు. అందుచేత యీ అ్మశమ స్థాపకులు యేరికోరి దీనికి “అభయ ఆ,శమము' అని నామకరణం చేశొరు, పాహ్యసమాజంలో యీసంస్థను అనేక వేర్లతో పీలుస్తారు. అయినా వారు అభయ్యాశమ మని పేర్కొన్నారు. చాహ్యపరిచయం (వథానమైనది కాదు; సంస్థాపకులు ముఖ్యంగా తమ సదస్యులతో; స్వ దేశ కార్య కలావాల్లో మనం నిర్భ్మయులం కానాలి; ఈ జీవనయ్మాతా పధంలో భయమనేది ఉండకూడదని చెప్ప నభిలమీంచినట్టు తోస్తూంది. సమ స్తదుఃఖాలకు)దై న్యహైన్యాలకు మూలము మానవుని పరమశతువు భయమని (గహీంచి, వారు పర మాళ్ళుని అభయ।ప్రదానం చేయమని (ప్రార్థించారు. నామ కరణంలో యా యదార్షవివమయానకి తావ ఉంది. వారి నివేదన పరమాత్ముని దర్బారులో మంజూరుఅయిందని చెప్ప టానికి నాశేమా సంబేహాంలేదు. వివిధ కార్యాలద్వారా) వారితో నాకు దీర్ధవరిచయం ఉంది. దూరానికీ వినిపీంచే కొద్దిపాటి వివరాలనుబట్టి. ఒకసారి వెళ్ళి కంటితో ఆశ్రమం వాడాలని త్మీవమైన కాంత కలిగింది. నాకు (పేమపాత్రు లైన (ప్రఫుల్ల చంద్రులు సర్వస్వతీపూజలు పురస్కరించుకుని ఆహ్వానించగానే వారి ఆహ్వానం పరమానందంతో అంగీ కరించాను. కాని, ఒక వరతు పెట్టాను... నన్ను వేదెశయె కీ అసాధ్యసాధనకు ఉపష్మకమించమని బలవంతం చేయరని; ఉప
శరథ్‌ వ్యాసాణ లిలీ$ీ న్యాస ఉత్పాతంనుంచి విముకి ధసాదించాలని, అభయా శమం తరఫున నాకు అభయఎ యివ్వాలి! జీవితులో నేను భయపజేవ ఉపన్యాసాలశే! కాని, తీరికచికి- తే, వవివం క్తులు (వాసుకు వస్తానని వెప్పాను. ఆ వాతి _పయో:ఎనం దృష్ట్యా కూడ్వా సాధారణమైనదిగా ఉంటుంది; ఉపజేశం గ కూజా అంత ఉపయోగకాంగానూ ఉండదు సంగాల పనిలేకుంచా, మా అందరితో కలిసిమెలసి తికన, ఆనందం సంతరించుకుని యింటి! 'చేరుదామనుకున్నాను నేను- నా సంకల్పం విసరించ లేదు, యీ శఆెండురోజుల ఉత్సవాల్లో అనంద పా వి విషయంలోకూడా వంచింవబడలేదు. కాని, యిది స్ట్వీయవి షయం! దీని! వెలుపల, మరోసమస్య ఉంది. అది (వత్వితుమయినపుడు, బాధ బ్రలీన్ములోసివేసి పెడయమొగం పెట్టలేము. అచ్చొ త్తించిన కార్య క్రమము అందింది వ్యవధి లేదు. వెంటనే బయలుదేరాలి. కాని; కార్య్యక్రమంచూశాను, ఆభయా(శ్రమము పశ్చిమ వికమపురధ్శాత యువకులను యికళడ సమావేశపరిచింది యువకులందరూ చుట్టూ చేరి, నన్ను వదలరు...--మేము కిశో రావస్థనుంచీ మా పుస్తకాల ద్వారా మిమ్ముల్ని గురించి అనేశ వివయాలు చదివాము--- విన్నాము. ఇవాళమోరు మూ కళ్ళముందు కనిపిస్తూ నాలుగు మాటలు చెప్పనిదే విడిచిపెట్టము. అందువల్లనే నేను యీ పదిపంక్తులు (వాసి తెచ్చాను. అది బాగానేవుంది _ కాని? ఇంత ఉపోద్డాతం అవసర మేమిటని అందహాఅరుకోవచ్చును. అందుకు నేనెళశ విమయం గు ర్థు చేయాలనుకుంటున్నాను వివ
37
కిర్టి| ౪ళరల్‌ వ్యాసాలు యంలో సారాంశం తక్కు-వె నప్పుడు, ఉపోదాతం పటాటో వంతో శో తలను ఆకట్టుకోవలసిన అవసరం సయేర్పడుతుంది. మననం చేసి; నూతన వివయాలు వెలిబుచ్చే శ కీ సామన్ధ్యాలు నాలోలేవు. మోరందరూ. స్వచేశ వత్సలు లయిన నాయకుల ముఖతః చాలసార్లు సమస్త వివయాలు విని ఉంటారు; నేను అవేవాసి ెచ్చాను. నవీనత లేక పోయినా సే మాలికఠరఠంశుకూడా, మిన్నమొనది సత్యం! అది పొతపడినంతమా[,తాన హేయమైనదికాదు) మరొక పర్యాయం గు ర్థుచేయటం వుత్తమం. అందువల్ల; రెండు మూడు విషయాలు యిక్కడ ముచ్చటిస్తాను. కొన్నాళ్ళనుంచి నేనెక విషయం గమనిస్తున్నాను. ఇంత మహ త్తరసత్యం,; సుదీర్ధ కాలం యెలా మరుగున పడీ వోయిందా అని ఆలోచిస్తున్నాను. శాదకీయాలు వృద్ధుల గుత్తవ్యావారనుని నిన్న మొన్నటిదాకా అందరికీ: నమ్మకం, నివేదనలు విన్నపాలు మానాభిమానాలు 'వెలిబుచ్చటం మొదలు; (వభుత్వాన్ని కన్నె్యరజేసి చూసేదాకా సమస బాధ్యతలు వృద్ధుల వే! ఇందులో యువకుల (పవేశం నే ధింపబడి-ది; ఇది వారిపట్ల అనధికార చర్చ; నిందనీయమైన అపరాధం! వారు సూఖాలు కాలేజీలకు వెళ్తూ, సత్ప్రవ ర్త అలవరచుకుని మంచి పిల్ల లనిపీంచుకుని; పరీత్షల్లో నెగ్గి తల్లి దం్యడులముఖాలు వికసింప జేయాలని సర్వులు అంగీకరించిన సీత! దీనికి వ్యతిశ్రమం జరగవచ్చని; దీనికి (పతికూల (ప్రశ్న వుత్చన్నం కావచ్చని, యెనరూ కల్లోకూడా అనుకోలేదు. ఆకస్మాత్తుగా యెక్క-డినుంచో యెదురుగాలిఏచి)ఆశేంద్రాన్ని
శరఠ్‌ వ్యాసాణ లిక్‌ (తోసివేసి, పరిధి వెలుపలకు విసరివై చినట్టాంది. మెరుపుహాళా త్తుగా అంధ కార వతుస్థలం చీరి, వస్తువును వెలుగులోనికి "తెచ్చినట్టు నేడు నిరాశ ఆ వేదనల అగ్నిజ్వాల సత్యాన్ని బహిర్షతం చేసింది. కనుమరుగునవున్నది, (పత్యతుమయింది. ఇంతకాలంనుంచి (పజలు ఆలోచించినది పొరచాటని ఇచ్చ టానికి యెవరికీ రవంత సంబేవాంలేదు. అందులో సత్యమ నేది లేనందువల్ల "నీ విధాత ఫజేవబే మన వుద్యమాలను వమ్ము చేశాడు. ఈ గురుతర శాఖ్యత వహీంచవలసినది యువకులు కాని, వృద్ధులుకారు అందుచేతనే నేడు పల్లెలలో పట్టణాలలో యువకులను ఆహ్వానిస్తున్నారు. ఈపిలుపు నిచ్చింది వృద్ధులు కాదు స్వయంగా ఆ పరమాత్ముడు ! యిీావీలుపు వెవిని పడగానే యువకుల వృాదయాలు స్పందించినవి. మాతృ భూమి చాస్యశృంఖలాలు ఛేదించే శక్తి సామర్ధ్యాలు (వతిదీ "బేరీజు వేసిదూ సీ అతి పాజ్ఞుల బుద్ధికి ఆందని వివయంవ; యా శక్తి సామర్థ్యాలు, వుత్సావా ఆవేశాలతో తొణి!సలాజే యువహృదయాలశే వున్నవి. ఈనిస్పంకోచ అత్మ విశ్వాసం; మనం వారిలో చెలళాల్చాలి. ఇన్నాళ్ళనుంచీ బనియా (వ్రభుశక్రికి యేచింకా లేదు, వృద్ధుల రాజకీయ చర్చలను వొక (శీడగా యెంచుతూవుంది. నేడు ఆ అవకాశం చేయి జారిపోయింది. మోొకందరకూ నలుగడలా ఆ చిహ్నాలు కని వీంచటం లేదా? లేని పతంలో; కను తెంచి చూడమని నా మనవి. నేడు రాజి కలవరపడుతూంది. ముందు ముందు ఈ గుడ్డికలవరపాటు బేశమంతా అల్లుకుపోతుంది _ ఈ సత్యం హృదయంగమం వేసుకోమని నొక్కి ఇపుతున్నానశు.
2లిక్రి *ళరథ్‌ వ్యాసాలు అ వీమ్మట ఈ సత్యోపలబ్ధికి అవమాన, అనాదరాలు జరగకూడదనికూడా పబేపటదేగు ర్తుచేస్తున్నాను,
యిక్క-జే మరొకవిమయం చెప్పాలి. సమస్త బేశాల్లో రాజకీయాలు నడిపేభారం వృద్ధుల భుజసంథాలమోద వుంది. మరి ఈ చేశాలలో దానికి వ్యతి కమం యెందుకు జరుగుతుందని సంజేవాం కలగవచ్చును. దానికి భిన్నంగా యిక్క-డా జరగదు, పరిపాలనాభార౦ వారిమాద నేవుంటుంది. కారణం బేశాన్ని పరిపాలించటము, స్వతంత్ర "వమొునర్చటము శందూ వొళటికాదు రాజకీయ సారథ్యం; వై ద్యవృ త్తి? న్యాయవాదవృ త్తి మాదిేనని గుర్తించాలి. రాజకీయాలను చళ్కంగా అభ్యసిం చటానికి వ్యవధికావాలి. తార్కిక యుక్తి 'వయుక్తులుు ఖండన _ మండనాలు; ఛాసనాలనుగు9ంచి రంధా న్వేమణ చేసి, కటూక్తులు విసరటం, యభాసమయాన అత్మగోపనము, వినశుభాషణము ఏటితో ,శిందా మాదా పడాలి, కసరత్తు చేయాలి. వయసు ముదరనిజే, ఏటిలో పాండిత్యం అబ్బదు. పాలిటిక్సు అంచ యివే! స్వతిం్యత -జీశంలో దీనితో జీవనోపాధి లభిసుంది. కాని, పరతంత్ర "జేశాల్లో యిలాంటి వ్యవస్థ లేదు. - రాజకీయాలు యిక్కడ (వ్రతం యువావస్టే చేపట్ట కలుగుతుంది. యిది అనధికాన వృ త్తికాదు; ధర్మం | కర్తవ్యం | అందువల్ల ఈ తాగ్య చర్చకాదు. స్వాధికారచర్చ! కనకనే ప్రభుశక్షి భయంతో పరికించ నారంభించింది. యిజే సవహాజపదతి. ఈయ్యాతలో అనేక అడ్డంకులు రావటంకూడా స్వాభావికమే. ఈ పరమ సత్యం మనం మీభతో శాక, అమితానందంతో స్వీకరించి
శరత్‌ వ్యాసాలు వల? ముందడుగు వేయమని వ్యాదయపూర్వకంగా అవ్వూనిస్తు న్నాను. దీర సమాసాలు గుప్పించి, భాపావై చిత్యంతో వుత్తేజం కలిగించటం నావల్ల కానిపని_అందుకు అసమరుణి! వకాంతదీతతో సతో్‌పలబ్టి పొందండని మరీమరీ, ఇప్పీతు న్నాను.మనది విస్శృతజాతి, ఒకానొకప్పుడు మనకుఅగివ్రంది, యిదివ్లుంది.మనం వొక్కసారి కన్ను "తెంచిదూ స్తేచాలు) సర్వమూ మన వాస్తగత మవుతుందని అర చేతిలో వై కుంళం చూపే స్వభావంశాదు నాది! (ప్రపంచం అంగీకరించినా అంగీకరించకపోయినా, మనది మనా తృరజాతి _ అని రొమ్ము విరుచుకుని ఘోమిప్తూ తిరగటంకూడా నీను గెరవ్యపదంగా భావించను. అబేమాది3 పరజదేశ (వభు త్వాన్ని యీసడిస్తూ, వారిని సంబోధించి, ఓ ఆంగ్షేయులారా ! మారు నగణ్యులు! గతకాలంలో మేము మహా ఘన కార్యాలు సాధించినరోజుల్లో మా నివాస, వివోరాలు వృత శాఖలు! అని చెప్పాలన్నా” నాకు తలవంపుగా వుంటుంది మీరు నిజంగా యింత మవా సీ యులు గొప్పవారు అయితే 'వేయిసంవత్పరాలనుంచి ఒక పర్యాయం పఠాన్లు,మరొకపర్యాయం మొగలులు, మరింకొక సర్యాయం ఆంగ్లేయులు = ఏరికి పాదాకాంతులు చేనికి అయారు? ఏరి పాదసేవ బేనికి చేశారని అపహాస్యం చేయ దలచి; యెవరైనా యెదురు (ప్రశ్న వేస్తే, (ప్రత్యు త్తరంకోసం చరిత్ర్యగంథాలు తిరగ వేస, వీరజాతుల దుస్థితి దృష్టాంతాలు భూపాలం నాకు మహాయేవగింపు! నిజానికి, యావాదోప వాడాలవల్ల (ప్రయోజనం భూన్యం,. శాతలనాటి గాధలు
208 శరత్‌ వ్యాసాలు (త్రవ్వి తలపోసినందువల్ల వొరిగేదేవింటి? నేనుమాత్రం చెప్పే 'జేమిటంళే? ఆంశ్లేయులారా ! మ్‌ారు గొప్పవాళ్ళు! శౌర్య పరా్యకమాలలో, బేశాభిమానంలో మో కెవరూసాటిరారు. కాని; మేముగూడా గొప్పవాళ్ళమయ్యేా అదనువచ్చింది. ఇవాళ నూ జీశ యువహృదయం, మాగర్దాన్వేషణైతై వుగక లేస్తూవుంది. దానిని అడ్డగించే శకి యెొవరిక్రీ మోకుకూడా లేదు. మాళెంత శక్రిసంపన్నులయినా కావచ్చు కాని, మా 'జేశ యువవృాదయం మిమాదిశే మహనీయతను పొంది; జన్ఫవాక్కు-ను సంపాదించి తీరుతుంది. .
కాని; యువావస్థను ని న్టేశించటమెలా ? చానికి పరి భామ యెలా చెప్పాలి ? _ గత చర్విత యొంత దొడ్డదై నా దానివద్ద గతం, గతమే! _ ముగ్ధచి త్తంతో గతాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ, శకాలంపుచ్చటానికి కీరకవుండదు: ఆశ, విశ్వా సాలు అనాగతం మరుగున, కల్పనతో 'వెలుగొందుణూ వుంటవి; అబే యవగ్గనం యువావస్థ | వృద్ధులు యిక్క- జే పరాజయం చెందుతారు. వారి శక్రి సామర్ధ్యాలు వుడిగివోయి నవి; వారి భవివ్యత్తు సీరసము, ఆశావిహీనము3 అవరుద్ధము! "శేషజీవితం (పాణ్యపదంగా, గతం స్మృరించుకోవట మే వారికీ పెద్ద వూరట ! యీఆధారం వారు యెలానూ త్యజిం చ లేరు. అ ఆభారంకాస్తా వేయిజారిపోతే నిలవనీడ దొరక దేమోననే భయం పట్టి వీడిస్తూవుందివారిని 1 సుస్థిరప్రశాంతియే వారికి యీవైక అృశయం ! చిరకాలం పంజరంలో బంధింపబడిన పథఖ్నీమాదిరి?; విము శే చారికి బంధనం 1! వీము శ్తే వ్యవస్థా బద్ధము; అభ్యాససిద్ధము, అయిన వారి జీవనధారణ పథకానికి
శరథ్‌ వ్యాసాల 800 విభ్ను,[ప్రాయము ! యిక్కజే యవ్వవంతో,; పీవంగా శేదిం వేది! 'జేశాన్ని, సమాజాన్ని, జాతిని స్వతంత్ర మొనర్చే కాధ్యత వృద్ధుల చేతిలో వున్నంతకాలం, పారతంతత్య్య బంధ నానికి మరొక ముడి పెరగటంతప్ప, పూపంచలవట మనేది కల్లోవా ర్త! కాని, యువావస్థధర్థ దీనికి ఛిన్న మైనది. సూలు, కాలే జివిద్యార్థులు, రాజకీయాలు _ రాజకీయాల వోసం, రాజకీయాలు కాదు ఆ రాజకీయాలు స్వాతంత్య యజానికి దీషవ౦టివి._ చేపట్టటానికి, సన్నద్ధులయారనీ, రాజ కీయౌలు విద్యార్థి జీవితానికి వ్యతి రేకమ నేకుసంస్కారం త్యజిం చారనే వార్త వైన్న నాడు నిజంగా మనం దుర్శతినుంచి వొడ్డునపడ్డామని నా మనసుకు నమ్ముశం కలిగింది. యెవరెన్ని ఇెప్పీన్రాయే (వలోభానికీ యీ సంకల్పంనుంచి చలించవద్దని విద్యార్థులను;యువకులను మనఃపూర్వకంగ" పాక్థిస్తున్నాను.
యీవిసయమై మహామహా నాయకులు మికు వుప 'జీశించారు. మిరు యిది చేయండీ, అది చేయయడి? యీ ఆచరణవశ స్టమెనది, స్వార్ధం త్యజించాలి. జూతిముత ఖేదా లను పాటించరాదు; పవృదయంలో 'చేశచేమాగ్ని (వజ్వ లింపజేయాలి; ఖాదీ ధరించాలి; అస్పృశ్యత విడనాడాలి యిలాంటివే అనేక అమూల్య ఆదేశాలు, వుపజేశాలు యిచ్చారు. యిది కార్య మానికి (థో౮ాము) సంబంధించి నది; యిదికాక అన్వవిధాలయిన వుపచేశాలు,ప్రోగాములు కూడా వున్నవి. మామాదిశే, అనేకమంది విద్యార్థులు? యువ కులు నా వద్దకువచ్చి; మేము యేం చేయాలో. చెప్పండని (వశ్నిస్తుంటారు. (పోతాము యివ్వటం నావల్ల కాదు; మారు
804 శరథ్‌ వ్యాసాలు
(త్రికరణశుద్ధిగా సళ్యాశయులుకండి, సత్యాన్ని చేయూతగా తీసుకోండసిమూ తం సమాధాన మిస్తుంటాను. వ్‌ది సత్యం ? వభిన్న అభిపాయాలు) విభిన్న కార్య్యకమాలు మమ్ములను విధాంత పరుస్తున్నవని మళ్ళీ పశ్నిస్తారు నేను యిలా సమా ధానం చెపుతుంటాను _ నా యెకకలో సత్యానిశి శాథ్వతి పరిభాషఅంటూ లేదు. జేశకాలప్యాతల ననుసరించి సత్యాన్ని పరిశీలించాలి: 'జేశకాలస్మాతల పరస్పర సంబంధజ్ఞునమే సత్యస్వరూపం ! ఒకదానితోపాటు మరొకటి అవశ్యం పరివ రన చెందుతుంది; యీ ఫరివ ర్రనాన్ని అంగకరించటమే సత్యస్వరూపాన్ని గుర్తించటం! పూర్వం, రాజు భగవత్సితి నిధి. చేశ్యవ్రజలు దీనిని అంగీకరించారు; అది నీను అసత్యమని ఇెప్పను. అ _పాచీనయుగంలో సత్యమే కావచ్చును. కాని, నేడు జాన యుగధర్ము పరివర్తనఫలితం గా యిది భౌంతి అని నిరూపించినపుడు, పురాతినయుగ 6 నాటి యు క్రీవచనాలే పట్టుకుని దానినే సత్యమని వాదించపూనుకున్న వ్యక్తిని సత్యా శ్రయుడనిమ్యాతం పలక లేను ! కాని, అంగీకరించటమే సమస్తమూ కాదు. జీవనయాతలో మనోవా క్యాయకర్శలొ; యీ సత్యం (వస్ఫుటంకాకపో తే; మరోదిక్కు=న దీనికి సార కత వ్రుండదు. పొరబడటం, (ఛాంతిచేత, విపషీతాభివాయా నికి లోను కావటం బాలనయం! కాన్సితలపులక్కు చేతలకు సామంజస్యం లేనివమోన్న జీవితానికి యింతటి నిరర్ధకత భీరుత్వం మరొకటి వుండబోదు. యవర్షనధ ర్యాన్ని యింత చిన్నబుచ్చేవివమయం మరొకటి వుండదు, అస్పృశ్యత, కుల భచాలు, ఖద్దరుధారణ న యివన్నీ సత్యమా; అసత్యమా ళ్థి
శరత్‌ వ్యాసాలు శం! మంచా; చెడా అని సమాశవు చేయను. యీ వివయాలు వోధించటానికి, నాకంశు అప్హలెన వ్యక్తులు వాలా మంది లభిస్తారు. కాని మి జ్ఞానానికీ ఆచరణకు యేకభానం వుండాలని, నేను నొక్కి. చెబుతున్నాను. అస్పృశ్యత, అర్థంలేని ఆభారమని అంనీకరించికూడా పాటిసున్నాను. కులభేడాలు అశల్యాణదాయ కాలు. అయినా ఆచరణలో దీనిని వెలువ రించను. విధవా వివాహాలు న్యాయసమ్ముతమని యెంచుతూ కూడా దూరంగా తొలగిపో తాను ఖాదీ ధరించటం న్యాయ మనుకునికూడా, విదేశవస్తాలు మానను. దీనిచే అసత్యా చరణ అంటారు. జేశ దుర్షశకు, దుర్షతికి కారణభూతమైన యా మహాపొపం, మనలను యెంత అభోగతిపాలు చేసిందీ, వ్లూహిం చటంకూడా కష్టం 1! అంతటా యి బేపరిస్థితి. దృష్టైం తాలు అనవసరం ! యువకులను యీ దీన, భీరుమార్షంనుంచి జా పాకిన ను. పొరబడి, ఆజాత 'జేశాన్ని వుద్ధరించమని (హైర్థిస్తున్నా బడి అజ్ఞాతం వల తప్పు చేయటం యెన్నో శబ నయం ? కొని తెలిసి తప్పు ళం ంణ చేయటంవల్ల; సత్యబ్రష్టులవటమేకాదు, అసత్యనిష్ట పొపం కూడా చుట్టుకుంటుంది దానికి (ప్రాయక్సిత్తం చేసుకోవలసి లు వాన్‌ ల వచ్చిననాడు, సమస్త బేశశ క్రీ సరిరాదు. సత్యనిష్టయే శక్తి; సత్యని. సర్వ శుఛాలకు మూలం, లక్యమందు పీవుకూడా, సత్యెనిష్ట్ర వికనితరూపమని గుర్తు ంచుకోనాలి అందువల్ల, నేను పదేపదే యువకులకు, సత్యినిక్షే. మి (వ్రతమని ని చేదిస్తు ల క ర్‌. వ! న్నాను యీ (వతధారణవల్ల నే వారి ఆటంకాలన్నీ తోలగి పోయి, యదార్థ కల్యాణమార్షం (వస్ఫుట మవ్రుకుందని నావ తెలి
802 శరఠ్‌ న్యాసాణ గట్టి నమ్మకం వుంది. కార్య [కమంకోసం, పధని వేశం కోసం వారు దుశ్చింత పెట్టుకోనక్క-ర లేదు.
యివాళ కార్యకమణలో కత్తి - క్యరసాము కూడా వుంది. యింతవరకు విద్యార్థులు (%ం1081 610౯ల) వివ యమై పెడమొగం పెట్టారు. నెమ్మదిగా వారు దీనికి సుముఖు లవుతున్నట్టు తోస్తూవుంది. ఈ (ప్రత్యాగమనానిక వారిని పహపృదయపూ ర్వకంగా అభినందిస్తున్నాను- 'కాలీక్రి యెదురు జబ్బ తగిలినప్పుడు, దుర్చలుల చర్మమే చిట్లిపోతుందని. అది చెంగాలీలకు వ ర్తిస్తుందికాని, బలిష్టులయిన పఠానులకుకాదని వారు గమనించినట్టుంది. పచజేపజేం యీ ధికాాారాఘాతం తగిలి, శరీరచార్థ్యం 'ింపొందించుకో నాలని యిచ్చకలిగిన విధంగా వుంది ఫిజకల్‌ కల్చరులవల్ల వక్తి వస్తుంది; ఆత్మ రక్షణా నైపుణ్యం (పా ప్రిస్తుంది; సాహసం పెరుగుతుంది, అయినా; యివన్న్ని చెహిక్కవ్యాపారాల నేవిషయం విస్సృరించ రాదు. యిబే సర్వస్వమూకాదు ! సాహసం పెంపొందటం నిర్భీక తా సముపార్జన రెండూ వొకటికావు. ఒకటిదై హికము, శెంజోది మానసికము. 'దెహిక వక్తి నైపుణ్యాల 'సెంపువల్ల మరీ దుర్చలులను, నైపుణ్యం కొరవడినవారినీ వోడించ వచ్చునుకాని, నిర్భయత్వసాధనలో శ్ధ క్రిసంపన్నుని కూజా, పరా_స్తం చేయవచ్చును. (దపంచంలో అతన్ని యెపిరించగల సత్తా యొవరికీ వుండదు. అతెను అజేయుడు. అందుచేతనే, (పారంభంలో చెప్పిన విషయం పునరుక్తం చేస్తున్నాను - అభయా[శ్రమం యీ సాధనలోనే నిమగ్నమైవుంది. ఈ "ఘోరతపస్సు ఒకమెట్టు - మార్చిము.. యిది వారికి మార్షం
శరత్‌ వ్యాసాణ 808 కాని అంతివుు లత్యుంశాదు. దుఃఖశేశాలు, బంధుజనుల తిరస్కా- రాలు; యిరుగుపొరుగువారి అనాదరణ, బలవంతుల పీడనము _ యివేవీ మా ము_క్రిమాన్దానికి అడ్డు రాకూడదని కఠోరదీతు ! యీ నిర్భయత్వ సాధనమే, యీ సత్యనిష్రే. గంతవ్యపధాన్ని (వకాశవంతం 'చేన్తూంటుంది. ఖాదీ పదా రము, జూతీయ విద్యాలయాల స్టాపన? అఆర్హులసేవ యు యివన్నీ మంచివా? కావా _ నిర్భయతను; బే స్వాతం _త్యాన్ని సాధించటానికి యివన్నీ వుపళరిస్తవా లేదా _ యివన్నీ వ్యర్ధ్మపశ్నలు. వీరి సత్యనిష్ట, ేపు మరోమార్గం చూపితే యీా యేర్పాట్లన్నీ తమ స్వహస్తాలతో ధ్వంసం చేయటాని! అభయా.శమవాసులు, తణకాలం కూడా వెనుదీయరని నా విశ్వాసం | నావిశ్యాసం సత్యం కావాలని అభిలమీస్తున్నాను.
నాకు వయస్సు మించిపోయినాకూడా యిక్క-డకువచ్చి వాల నేర్చుకున్నాను. యీ అభయా శమానికి అతిధికాగల అదృస్ట్రం నాకు జీవితాంతమూ గుర్తువుంటుంది !
అభయా. శమవాసులమాది రే, సత్యనిమ్ట మా జీవితా లకు (ధువతార కావాలని, విద్యాద్థలను; యువసంభు సభ్యు లను దీవిస్తున్నాను.
మిారందరూ నా కృతజ్ఞ తాపూ. ర్వక మైన సోర్టిక వందనాలు స్వీకరించండి. *
“+ 1838 పిదివరి 15 వ తేదీ, మాలికదా అభయా[ళమంలో
విక్రమప్పురయువకుల నిద్యార్థులనమా వేశంలో చదివిన అధ్యక్షో వన్యానం, *
6(- రవీందు జయంతి
క్రవిజవితంలో స్తదశ వత్సరాలు గతించినవి; అంశు వారి అఆయున్చాయంలో జెబ్బదిసంవత్సరాలు నిండినవి భగవ జాశీర్వాదంవల్ల మనమేకాదు; సమస్త మానవజాతి ధన్య మయింది ఈ సౌభాగ్యస్న్యృతిని మధురము, ఉజ్వ్యులము చేసు కాని భావికోసం పదిలపరచుకోవాలనుకుంటున్నాము దాని తోపాటు మాకు కావ్యపరి చయమేకాదు, వారి వ్రసంగాలు విన్నాము; వారిని కన్నారచూశొము వారి చుట్టూ చేర కూర్చునే అదృస్టంకూడా మాకు అబ్బింది అని రాబోయే తరాల వారికి మమ్మగ్ని కూడా పరిచయం చేసుకుంటాము.
ఆ అనుష్తానంలో నే ఒక అంళథంజానేటి సాహీత్య సభ! సాహిత్యిసమ్మేళ నాలు అనేకం జరుగుతవి. యేశ్చాట్లు చేయటంలో _వయోజనం దృష్ట్యా వాటికీ తక్కువ విలువ వుండదు. కొన్ని ఈ అసా ధారణత్వము, (పొముఖ్యత వాటికి లేదు. ఇది అసాధారణమయిన సుదినం. అందువల్ల ఈ సభ అంతస్తే వేరు!
సాహిత్య ఆస్థానంలో అధ్యతపదవికి అశజేక వీలుపులు వచ్చినవి. ఆ ఆహ్యానాలను నేను వుపేతీంచ లేక పోయాను, నా అనర్హ్యతను స్మరణకు తెచ్చుకుని కూడా సంకోచంతో నా విధి నిర్వహించాను కాని యూ సభకు అధ్యమత వహీంచ టానికి సంధోచిం చటమేకాదు సిగ్గులుతున్నానుకూడా! ఈగార వం నాకు సా ప్రించవలసింది కాదనటంలో, యేమూతమూ సంబేహంలేదు. యిది ఆచారంగా పరిణమించిన కృషతిమ, నినయ (వ్రదర్శనంకాదు, నిష్కపటసత్యవ చనం |
శరశ్‌ వ్యాపాలు 806 అయినా; యా అహ్వానం స్వీకరించకుంా. వుండ లేకపోయాను. ఎందువల్ల నయిందీ నాలుగుమాటలు చెపు శాను. ఇఏ తర్క- వితర్క-లకూ స్థానంకాదని నాకు లెలును. సాహిత్య విమర్శకు, సాహిత్య జతి, కుల వర్టీకరణకు ఈసళభ యేశ్చాటుకాలేదు. ఈ విమయాలు యధాస్థానంలో చర్చింప బడతవి. మనం యిక్కడ వ యోవృద్ధులయిన కవికీ (శద్ధాం జలి నివేదించటానికి వారి సాహిళ్య-సేవ స్నరించటానికి సమా వేశవయ్యాము. ఈ సుదడిర కాలంలో మనం కవినుంచి యెంతో పొందగలిగాము. లలో; పటిష్ట; సర్వనిద్దిడాయని ఆయిన భావను మనకు (ప్రసాదించారు; విచ్శిత ఛందస్సులో కావ్యాలు సాదించారు; తదనురూప సాహిత్యం సృన్టీం చారు, (వపంచానికి బెంగాలీఛామను;భావసంపదను చక్కగా పరిచయం చేశారు. అన్నిటినీమించిన వర్యవ్రపాదం యీమంశేే వారు మన మనస్నులను వున్నతస్థితికి నొంపోయారు. వారి సాహిత్యసృష్టిని సూక్షవిమర్శ చేయగలగటం నాకు మిం చిన పనిఎ-౪ఇది నా నైజానికి విరుద్ధం! (వజ్ఞావంతులు యధాసమణయాన పర్యాలోచన చేస్తారు. కాని సేను వారి నుంచి పొందినబేమిటో క్షు ప్తంగా 'చెబుదామునే ఈ ఆహ్వానం స్వీకరించాను. ఛాపాచమత్కారం, శిల్పవిన్యాసం నాకు తెలియవు. అందుకు కావలసిన అధ్యయన శిక్షణలు నాకు లభించలేదు. అందువల్ల నా మనోభావాలను వ్యా వ్రీలోనున్న సవాజ శళ్తాలతో వెలిబుచ్చటమే నాకు అభ్యాసం. ఇలానే చెప్పా
808 శరఠ్‌ న్యాసాలు లని సంకల్పించుకున్నాను. కాని, వదో దుష్ట్యగహం విమ్నం కలిగించింది. అసలునేను జగమెరిగిన బద్ధకస్తుణ్తే) డానిమాదట అయు క్వేదో క్రమయిన వాత, వీత్త కఫాలు ఒక్కుమ్మడిగా కసిపట్టి నన్ను మంచాసపడ వేసినవి! మంచంమిదనుంచి లేచి రాగలననుకో లేదు. కాని ఇక్క-డ ఒకచిక్కు వుంది. యేవ్యాథీ నా దరిదాపులకు 'రాకూడాదన్నట్లు, నేను జబ్బుపడ్డానం కే యవరూ నమ్ముకప్రోవటం నూనమూలయింది. శరత్‌ సభకు రాడని మూకు ముంజే తెలుసు అని నలుగురూస్మితహాసంతో గుసగుసలాడటం, కల్ప నాదృష్టితో స్పష్టంగా కన్చిస్తునే వుంది. నాకు యీ వివయ. "తెలియక పో లేదు.ఈ వాక్యబాణా లకు భయపజే నేను యేదోవిధంగా యికడకు రాగలిగాను. ఇపూడు మంచిపని చేశాననే తోస్తూంది. లేకపోతే? జీవితాం తమూ ఈ దుఃఖం వెన్నా డేది. కాని, (వాసుకురావాలను కున్నదిమా(త్రం తృప్తిగా జరగ లేదు అందు చేత మొదశువొక కారణం చెప్పాను. కాని దడానినిమించిన గురుతర కారణం మరొకటి వుంది. మానవునికి యితిరులనుంచి. పొందినచే, కొద్దోగొప్పో గుర్తుంటుందిం అందుచేత (వనాయటానికి కూర్చు న్నపుడు, వారినుంచి పొందినది లెక్కించ చధ్రయత్నించటం వ్యర్థమనిపించింది. అ జాబితా తయారుచేయటం కస్టం | బాల్యంవిమయం గుర్తువుంది. చిన్న పల్లెటూరిలో చేపలు పట్టటం బోట్లు; పడవలతోనే రోజులు దొర్లి పోయి నవి. వై చ్యిత్య లోభంతో మధ్యమధ్య యాతాదళం + లో వుత్తరళారతంలోమాదర, చెంగాటలో యా ౭దబదవుంటవి యివి విహిరంగస్త్పలాల్లో వాటకా లాడుతవి,
శర ఠ్‌్వ్యా సాల 807 కూడా కలిసీతిరంగాను. ఆ ఆనందంలో తనివిచెందగా నే? కట్టు బట్టలతో నిరుళ్రేశయాతకు బయలు బేరాను.సరిగా విశ్వకవి కావ్యంమాదిరి నిరుర్టేోయా[తకాదు. అందుకు కొంచెం భిన్నంగా ! ఆ తర్వాత, ఒకనాడు తతవిషత పాదాలతో, నిర్జీ వ, శిధిలదేవాంతో యింటికి చేరాను. ఆదరసక్కా రాలు ముగిసినమోాదట, శుభ చింతకులు మళ్ళీ నన్ను బళ్ళో వేశారు. అక్కడ మళ్ళీ పెద్ద చబౌాలశితు శతకాలు పఠించటంలో మనసు లగ్నంచేశాను. మరొసారి నా పతిద్హ విస్మరించానం _ మళ్ళీ దుష్ట సరస్వతి నా నెత్తిన యొక్కింది _ మళ్ళీ యాతా దళం, ఆ పిమ్మట తిరిగి నిరుద్దేశయాత్రై _ మళ్ళీ యింటికి చేరటం _ ఇలా బెంగాలీ శవితంలోని వొళ అధ్యాయం, పెద్దబాలశిక్ష, శతకాలు పూర్తి అయినవి ! ఈ పర్యాయం పట్నానికి చేశాను గురుజనులు నా విద్యకు సంతృ ప్రిచెంది, ఛా్రవృ త్తి క్లాసులో చేర్చుకున్నారు. అక్క-డి పాఠ్య ఆంధాలూ సీతొవనవాసం, ఛచారుపాఠం, సద్భావశతకం వ్యాకరణ(_గంథము _ యివి చదువుకుపోవటం కాదు, వారా నికి మాసానికి సమాలోచన వాయటంకాదు. అభ్యాషకుల సమషమాన చేతులుకట్టుకునిలబడి, అనుదినమూపరీతయివ్వాలి. కనుక సాహిత్యంతో నాతొలిషరిచయం కన్నీటితో అయిం దని చెప్పవచ్చును. తరువాత చాల కష్టనష్టాలకు గురిఅయి, వొకనాటికి ఆ చదువు ముగిసింది. మానవుని దుఃఖ పెట్టటం వినా, సాహిత్యానికి మరో ఆశయం వుందని నాకు ఆ నాడు పోళేదు !
808 శరత్‌ వ్యాసాలు
నీను పెరిగిన కుటుంబంలో కావ్యాలు _ నవలలు దుర్నీతికి మారుపేర్లు. సంగీతం చెవిని పడకూడదు ఆ కుటుం బంలో అందరి ఆదర్శమూ వీళ్ళు కావటం! యిలాజశ్తే వీరి మధ్య కాలం గడిచిపోతూండి. కాని, వాటాక్తుగా ఒకనాడు తారువూరు జరిగింది! మూ బంధువు వొకాయన విజేశాలు వెళ్ళివచ్చారు. ఆయన సంగీత సాహిత్యాలంకే, ఇెవి కాసు కుంటాడు. ఒకనాడు యింట్లో ఆడవాళ్ళందరినీ వొకచోట చేర్చి రవీద్రనొాథుని *_పకృత్నిపతిశోధం ' చదివి వినిపించాడు. యెవరు యెంతివరకు, అర్హం చేసుకున్నారో ఎప్ప లేనుకాని, ఆయనతోపాటు నాకూ జీతాలు చెమ్మగిల్లి నవి. నా చౌర్చ లం నలుసురి కంటవకడుకుంజేమోనని, గబగబ బయటకు వచ్చాను. తర్వాత ఆండోసారి నాకు యదార్థ 'కావ్యపిచయ మయిందసి, స్పష్టంగా గుర్తుకొస్తూవుంది. ఆ పిమ్మట; ఈ పరివారంలోనివాకు వళ్ళు కావాలనే కఠోర నియమం నా (ప్రవృత్తికి సరిపడ లేదు - మళ్ళీ నేను యింటికి చేరుకున్నాను. కాని, ఈసారి పెద్ద బౌలశిత్షు కాదు; నాన్న గారి _డ్రాయరులో నుంచి *“వారిదాసగు ప్తకథ') వెతికి, చేతపట్టాను. ఆండో పుస్తకం “భవానీ పాఠక్‌. గురుకనుల దోవమనకు _ యివి సూలు పాఠ్యపు స్తకాలుకావు, ఇెడ్డపిల్ల ల పాఠ్యగంఛాలు! అందువల్ల ; బిిని నోశొలలో చదవవలసి వచ్చించి అకడ నీను చదువుతూంశు, పనివారు విశీవారు ! ఇప్పుడు. నేను చదవటం లేదు, ాస్తున్నాను. ఆ పుస్తకాలు యెవరు చదువు తున్నారో నాకు 'తెలియదు.మాన్షరుగారుసూ చన్నపాయంగా వొశే స్కూలులో చదివినందువల్ల ; సరన్వతీ ప్రసన్నం కాదని
ళరథఠ్‌ వ్యాసాలు 800 చెప్పారు. మళ్ళీ నేను టవునుకు వచ్చాను. ఇశను సూలు మారవలసినపని తప్పీందని చెప్పనక్కర లేదనుకుంటాను |! ఈ సారి “బంకిము (గంధావళి' చేతికి దొంకింది. నవలా సాహీ త్యంలో యింకా (వాయవలసీనదేమైనా వుంటుందని, ఆ నాడు నా వూహకు అందని విషయం! ఆ [గంధాలు చదివి? చదివి యించుమించు కంఠ స్థమయినవి. నాలో ఈ దోవ మొకటి వున్నదనిపిస్తూంది. నేను అంధానుకరణ చేయ వయ త్నించకపో లేదు. రచనా వ్యాసం గందృష్ట్యా, ఆది వ్యర్థ మయినదనే చెప్పాలి; కాని; (పయత్నందృష్ట్యా; నేటికీ నొ అనుభూతికి వస్తూవుంటుంది.
తర్వాత “వంగదర్శన' నవీన సంస్కరణ యుగం వచ్చింది. ఆ పతికలో కవి *కంటిమెరమెర' సీరియల్‌గా వెలువడుతూవుంది అందులోని ఫాప్యభావ వ్య క్రీకరణ, కె లిలో నొళ నూతనత్వం నోచరించింది. ఆనాటి గాఢ తీష్ణ్య, ఆనంద స్మృతిని యెప్పటికీ విస్మరించలేను. యెవరైనా యిలా ఇెప్పగలరు. యితరుల కల్చనాొచితంలో, పాఠకుడు తన మన సును యిలా (వత్యతంగా చూడనగోర తాడనే విషయం, అంతకు పూర్వం కలలోకూడా అనుళో లేదు. యింతకాలానికి సాహిత్య పరిచయమేకాదు, వొక స్వీయపరి చయం పొందిన ట్టుంది. చదివినళొలదీ; పొందగలమ నేది సత్యంకాదు. ఆ గ్రంథం కొన్నివందల పుటలే! దానితో మనకు యింత గొప్ప సంపదను అనాడు అందించిన వ్య క్రీపట్ల కృతజ్ఞత వెలి బుచ్చటానికి ఛభామ యెక్కడ లభిస్తుంది *
త్రై
శ10 కళక్‌ వ్యాపాలు
ఆ పీమ్మటనే: నాకు సాహిత్యంతో బొ త్తిగా సంబంథం 'శేకుండాపోయింది. జీవితంలో నాలుగు పంక్తులు ఛాసిన విన యమే విసరించాను. ఇాలకాలం (వవాసంలో గడీచి పోయింది. ఈలోపు కవిని శీర్యదం వేసుకుని; ఏవిధంగా నవీన జంగాలీ సాహిత్యం సరరసంపన్నమయినదీ నాకు ఈమణ్మా (త్రమూ తెలియదు. కవిత్‌ ఎన్నడూ నాకు సన్ని హితపరిచయ ధొప్త్తి "లేకపోయింది. వారిచెంత కూర్చుని, సంజేశం వినే సదవశాశంకూడా నాకు లభించలేడు. నేను దూరంగా నేవుండి జోయాను. ఇది చాహ్యసత్యం- కాని; అభ్యంతర ఏమయం. దీనికి పూర్తిగా భిన్నమయినది. ఆ శకానిదేశంలో నౌ వద్ద వారివి కాన్ని బంధాలు వున్నవి _ కావ్యాలు; కథా సాహి త్యము; మహశద్ధ, విశ్వాసంతో పదేపదే చదివేవాళ్ణి; ఛందస్సు; కళ, అన్నుపాస_ఈ పెద్ద పెద్ద విషయాలనుగురించి జీను ఆలోచించజేదు యిదంతా నాకు అనవసరం. వీనిని మించిన పరిపూర్ణ సృష్టి అనేవి వుండబోదని;, నా మనసులో వొక దృఢవిశ్వాసంవుంది. కావ్యాల్లో) క భఛాసాహిత్యంలో యిజే నామూలధనం!
ఒకనాడు అకస్మాత్తుగా సాహిత్యసేవకు వీిలుపు వచ్చింది. అప్పు జే నేను యువావస్థదాటి, పా థావస్థలో శాలు చాపాను. వొంట్లో నలత, నే ర్చేస్థితి చాటిపోయింది. అంద 8సీ విడిచి దూరంగా యక్కండో శానితావున వుంటున్నాను. కాని ఆహ్వానం అందుకున్నాను ._ మనసులో భయమనేచి యెరుగను. మిగళావిమయాల్లో కాక పోయినొ, సాహిత్యంలో గురువాదం అంగీకరిస్తాను.
ళరథ్‌ వ్యాసాణ క్‌
రవీం(ద సాహిత్యవర్యాలోచన నావల్లకాదో. కాని, గాఢ్యకద్ధ కవి హృదయంతో చక్కని పరిచయం ఛేనింది. సండితుల తత్వవిచారంలో, అందులో యేమైనా పొరపాట్లు వుంశు వుండవచ్చు, కాని నాకుమాత్రం అజే సత్యం!
రవీంద సాహిత్యసమాలో చనలో, ఇదంతా అసం బద్ధమళ బహుశా, అర్థరహితమని 'జీ౭రుగుదును; కాని, సమాలోచన చేయటానికి నే నిక్కడకు రాలేదని, మొదశేు వీన్నవించాను సవాసధారలుగా వవహించిన సౌందర్య మాధుర్యాలు వివరించటంకూడా, నాకు శ క్రికిమించినది 1 నేను కేవలం వ్యక్తిగత విషయాలు కొన్ని; జయంతి వుత్సవ సభలో నివేదించటానికి వచ్చాను.
శావ్య;, సాహిత్యాలను; కవి రవీంటదుని నేను యెలా సొందగలిగెందీ వివరించాను. వారితో వ్య క్రిగతంగా నాకు అంత సన్నిహీత పరిచయం లేదు ఒక పర్యాయం, కవివద్దకు సమాలోచనా సాహిత్యంగురించి చర్చిం చటాని! వెళ్ళాను. వారు నా (ప్రస్తావనను అనేక కారణాలవల్ల అంగీశరిం చ లేక పోయారు. అంజుకు ఒక కారణం యిది_ నేను యీ వ్య్షిని (వశంసించటానికి అసమర్థుణ్లో, ఆ వ్య్రిని నిందించే వివ యంలోకూడా అం లేఅసమర్హణ్ణి! మిరు సమాలోచన భారం పైన పెట్టుకోదలిస్తే, అనర్హుల, అపరాధం శెండూ వొకటి కావనీ యెొష్పటికీ విస 00 చవద్దు అనికూజా ఇెప్పారు. సాహిత్య సమాలోచన వివయంలో యా సత్యం అందరూ గుర్తించగలిగితే యొంత బాగుండును.
80112 శరత్‌ వ్యాసాల
శాని, జనుమోా అమూల్యమైన సమయం వ్యర్థం చశాను. అయోగ్యుణ్ణి అధ్యమునిగా వరించినందుకు, మిరు యీ శిశు అనుభివించకతప్పదు. మంచిది, అది యెలా వున్నా, రవీ్యద్ర జయంతి సందర్భములో మిరు నాయందు మాపీన సమాదరణ, సన్నానాలు వూహాఫఖీతమయినవి. అందు నల్ల న. తాచి లత్తంతో మిక ం౦దరకూ నమస్కరిస్తున్నాను * చాల నంగ నంవత్సరము 1886, 6 వీంద "జ మంతికి చదివినదిం
అవనానాట్టీనానాలా
7 . హిందూ మహమ్మదీయ సనుస్య
ఏ వివయమూ బహు సంఖ్యాకులు పజే వజే నొక్కి చెప్పినందువల్ల సత్యం కాబోదు. కాని, పదుగురి కంఠ స్వరాలు శతి కలిపినపుడు, ఒక శ కి వస్తుంది; వ్యామో వామూ తక్కువగా వుండదు. ఆమాట నలుగడలా పతి ధ్వనిస్తూ, శబ్బమయ ఆకాశం,[క్రింద, చెవిని పడుతుంది, అబే సత్యమని మానవుడు విశ్విసిస్తాడు. (పోపగండా అంళు అబే! గత (ప్రధమ (ప్రపంచ మహాయుద్ధకాలంలో, వొకరి గొంతులు మరొకరువు _తృరించుకోవటమే, యీశైక ధర్మము; క,ర్తవ్యము అయింది. యిరుషతొలూ, యీ అసత్యాన్నే సత్సంగా యొంచినవి, అదంతా, అనేక న్యక్తుల ఛాళేలు - అనేకవ క్త కంఠస్వ రాల సమిఫ్ట్యి ఫలితమే ! [పతివాదం చేసి, వాస్తవం ఇెప్పటానికి (పయత్నించిన వ్యక్తులు అమిత అవమానానికి యమయాతనలకు లోను కానలసివచ్చింది.
కాని, (వస్తుతం ఆ పరిస్థితులు లేచ్చ. అనంత వేదన, దుఃఖము అనుభవించి; ఆనాడు బహుసం ఖ్యాకులు చెప్పిన మాటలు సత్యం శావని మానవునికి తెలిసివచ్చిండి.
ళొద్ది సంవత్సరాల (క్రితం, గాంధీ మవోళ్ళుని అహింస సహాయ నిరాకరణకాలంలో, చాలామంది నాయకులు కలిసి, ఉచ్చస్వరంతో హీిందూమ హమ్ముదీయులు యేశం కానా లని వుద్దాటించారు. ఈ యీశం కావడం మంచిదని కాదు. సఖ్యత లేకపోతే స్వరాజ్యాన్ని గురించి వూహించటంకూడా వ్నెరితనమని! అనాడు యెవరైనా, యెందువల్ల నని వళ్నిస్తే
814 ళరర్‌ వ్యాసాల
నాయకులు యేం సమాధానమి చ్చేవారో,వారిశే తెలియాలి. కాని; వుషన్యాసాలుః వ్యాసాలు, వినోదాలు _ ఏీటికాహు ళ్యంతో యిది బాల స్వతస్సిద్ధమయిన సత్యమయింది. దీనిని గురించి సందేహం వెలిబుచ్చటానికకూడా వున్నక్తుడు మినహా మరొకరు సావహాసీం చ లేకపోయారు.
ఆ పిమ్మట, దీనికి కావలసిన వుపకరణాలు సమకూ రృటంతోనే హిందువుల [పాణాలు కడబట్టినవి. ఎంతకా లమూ, ఎంత శక్తి సామస్ధ్యాలు వ్యర్థవైనవో "చెప్ప లేము దీని ఫలితమే, మవాత్ళుని ఖలాఫతు వుద్యమం హాళంభ మయింది; దీనివల్ల నే చి త్తరంజనదాసు వొళ ఒడంబడిో "చేసుకున్నారు. భారతబేశ రాజకీయ చర్వితలో యిలాటి గొప్ప తప్పిదాలు చాల చెదురుగా వుంటవి. ఆ ఒడంజడీి శరు కొంచెం అర్థం వుంది. మంచిగాని; చెడుగాస్‌ చానికి వొక వుశ్రేశం వుంది. ఆ వొడంబడికతో, కౌన్సిలులో బెంగాలు (వభు త్వాన్ని వోడించాలని 1! కాని, భిలాఫతు వుద్యమం, హిందువులకు అర్ధరహితమైన టే కాదు; అసత్య మైనదికూడా ! అసత్యాన్ని వూతవేసుకుని; జయ్యశీని చేపట్ట లేరు; ఆ గుదిబండను మెడకుకట్టుకుని (పారంభమయిన ఖలాఫతు వుద్యమం, చివరకు గంగ పాలయింది. స్వ రాజ్యం కావాలి; విజేశేయుల పరిపాలననుంళి విముక్తి కావాలి _ దీనికి ఆంగ్లేయులు యేదై నా వొకసాకు చెప్పవచ్చును కాని, అది ప్రపంచ న్యాయస్థానంలో నిలవదు. స్వరాజ్యంవచ్చినా, ఛాకపోయిన్సా ఆ జన్మవాక్కు-కోసం పోరాటం సాగించటంలో పుణ్యమూ, పురుపార్ధమూవుంది. కసీసంవీర స్వరం పొంద
శ4క5థ్‌ వ్యాసాలు శి! తొము ! (ప్రపంచంలో దీనికి సమ్మతించిన వ్యకి యెవరూ వుండరు. కాని; ఇలాపకు కొనాలి! అచేమిమాట॥ ఆ 'జీళంతో భారతజేశానిశేవూ సంబంధ బౌంధవ్యాలు లేవు. ఆ జేశ (ప్రజల ఆహార విహారాల గురించి? మనశేమా తెలి యదు- మనం వాళ్ళ ముక్కూ-మొగం యెరుగము, అఆ జీశం, మొదట టర్కీ- పరిపాలనక్రింద వుంది. ఇప్తూడు టరక్కీ-వోడి పోయినప్పూటికీ: ఆ చేశం, టక్కీ- సుల్తానుకు అప్పగింతె పెట్టాలి. ఎందువల్ల ఛారతజేశంలోని మహమ్మదీయులు పట్టుపడు తున్నారు,ుమూరాం చేస్తున్నారు కాబట్టి! ఇబేమి విన్నపము! యిచేమి ఒడంబడిక?ఐా స్తవానికి దీవిని వుఖ్టో చమనవచ్చును. మేముస్వ రాజ్యం; మిరు ఖపలాాచు కోరుతున్నారు.అందువల్ల మనిద్దరం జేశులు. కలుపుదాం. ఖలాఫతుకోసం మేము పాణాలు వొడ్డుతాం; మారు స్వరాజ్యం చప్పట్ల శాటకం పొరంఖిం చండి శానీ యిక్కడ (బిటిషు (వభుత్వం, మన విన్నపం 'పెడఇెవిని బెట్టింది; మనం యెవరికోసం ఖిలాఫుతు ఉద్యమం (పారంభించామో; అక్కడ టకీీ-లో అ దేశస్థులు ఖలీఫాను బేశంనుంచి వెళ్ళగొట్టారు. ఈవిధంగా ఖిలాపతు ఉద్యమము వమ్ముయిపోయింది. ఆ ఉద్యమం వ్యర్థ మవటం తో పాటు స్వాతర్యత్యపో రాటాన్నికూడా వీక నొక్కి వేసింది లంచం పెట్టి; ఆశచూపించి; ఏపుచరచి స్వాతం (త్యసమరంలో (ప్రజలను చేర్చుకోవచ్చును. అంతమ్యాతాస విజయులమవు శానూ? లేదు, యొప్పటికీ కాలేము! ఇకముందు కాగలమని కూజా నాకు నమ్మకం లేదు.
తి16 శరతథ్‌ వ్యాసాలు
ఈ విషయంలో మవోత్నుడు అందరికంశు యెక్కువ (శమతీసుకున్నారు. ఇంత ఆశ పెట్టుకున్న వ్య క్రిగాన్సి ఇంత వంచింపబడిన వ్వ క్తిగాని మరొకరున్నట్టు కన్పించదు. ఆనాడు పెద్ద పెద్ద ముహహ్ముదీయ నాయకులు వొకరు మహః త్నునికి కుడిభుజమయి లే, మరొకరు కుడికన్ను. ఒకరు ఎడమ కన్ను అయితే మరొకడు ఎడమచేయి! ఇంత విచ్నితం (ప్రపం చంలో యెక్కడా కనీవినీ యెరగము చివరకు హిందూవులను, మవామ శ్రదీయులను ఏకం చెయ్యటానికి మహాతు డు. చివరి (భయత్నంగా యిరవది ఒక్కరోజు నిరసన్యవతం చేయవలసి వచ్చింది. మహాత్ళుడు ధరా శ్రల్ముడు; సరళవ్చాదయుడు సాధువు! నారు తన మూనసిక వేదన చూసిలియినా కనికరిం చళా అని ఆలోచించివుండవచ్చు. ఆ పర్యాయం ఎలానో వారు బతి! బయటపడ్డారు. సోదరునికంశు అల్మీయుడు, అం దరికంశు (ప్రియమైన వ్య కి మౌలానా మహమ్మాదాలీ చాల విచలితుడయాడు. అతని కళ్ళముందే అంతా జరిగిపోయింది అతను క న్నీరు కార్చి యిలా అన్నాడు---అఆహో! గాంధ్‌జీచొల పెద్దమనివీ.. వీరికి వబైనా మంచి ఉపకారం "చేయాలనివుంది. కనుక నేను తిన్నగా మక్కాకు వెళ్ళి వీరుకు సన్నీ సమర్చిం ఇాలి. అక్కడనుంచి తిరిగవచ్చినాక మహోశ్ముని చేత కురాను లోని “కలమా' చదివించి కాఫకరుముతం త్యజిం చేబట్లు చేయాలి !
మహాత్ముడు ఆ మాటలువిని _ “భూమాతా, నన్ను నీలోకి తీసుకో అని ప్‌క్థి చాడు.
+శరత్‌ వ్యాసాలు వ.
నిజానికి మహమ్ముదీయులు వనాడై నా హిందువులతో సఖ్యంగాచ్రండాలం శే అది వంచనగాక మరొకటి యెలా అవ్చ తుుదో వూహించటం కష్టం |
మహమ్మదీయులు మన చేశంలో అడుగు పెట్టింది దోచుకుపోవటానిశే ! వారు యిక్కడ సామాజస్థాపనకు రాలేదు. ఆనాడు వారు లూటీ చేయటంతో సంతృప్తి చెంద లేదు. జేవాలయాలు పడనొట్టారు; వ్నిగపోలను ధ్వంసం చేశారు, (స్త్రీలను మానభంగం చేశారు _ సరధ ర్మాన్ని, మానవత్వాన్ని యెంతగా అనమానించవచ్చునో; యెంత నుంటకలపవచ్చునో అవన్నీ చేయటానికి వాశేవోా సంకో చించ లేదు.
మహమ్ముదీయులు జేశానికి రాజులైకూడా ఈ నీచ (వృత్తి త్యజిం చ లేక పోయారు. శెరంగ జేబు మొదలయిన స్నుపసిద్ధ చ్మకవర్తుల వినయం పోనివ్వండి. బార్యని! పెట్టింది పేరయిన అక్చరుకూడా ఈ ధవృ త్తి మానలేదు. వారికి ఈ సంస్కారం వంటబ్బింజేమోనని యివాళ అనివీ స్తూంది. పాబనా ఈ భీభత్సకాండను గురించి కబాలమంది యిలొ చెప్పటం విన్నాను న పశ్చిమంనుంచి మహమ్మ దీయులు యిక్క-డకువచ్చి అమాయకులు, విద్యావిహీనులు అయిన ముసల్మానులను శిచ్చగొట్టి ఈ దుండగాలు చేయిం చారు. కాని యిలానే పశ్చిమంనుంచి హిందూ పురోహిత లోనూ, ఆ టవునులోనూ, మహమ్మదీయులు తను యిరుగు పొరుగు హిందయవులను, వారిలా ర్యాపిల్ల లను అమానుష ఆక్యాచారాలపాలుచేశారు,
శి
818 శరర్‌ వ్యాపాలు బృంవంవచ్చి హిందువులు అథికంగావున్న తావ్రన హిందూ 'రెతులను 'శెచ్చగొట్ట దధ్రయత్నించి, నిరపరాధులయిన మవామ్ముదీయుల యిళ్ళకు నిషా పెట్టండి. వాళ్ళ ఆ స్తిపాస్తులు దోచుకోండి, (స్త్రీలను అవమానించి చూనవభంగం చేయం డనిచచితే ఆ నిరతరకుకలై నహిందూసై తులు ఆ బృందాన్ని పిచ్చవాళ్ళ్మకిండ జమకట్టి వూళ్ళోనుంచి నిస్సంకోచంగా తరిమేవాళ్ళు ||
శాసి, ఇలొ జరగటానికి కారణమేమిటి ? అశివ్నీతులు కావటమేనా? “శిట్నీత' శవానికి అర్థం; (వాతకోతలు నేర్వట మయితే; హిందూమహమ శదీయ నై తుకూలీలలో పెద్ద భేద మేమా లేదు. కాని ఆ శచైనికి అర్థం _ విశాలహృదయము, సంస్కారం కలిగివ్రుండటమయితే ఈ రెండు సాం్యసదాయా లకు సాపత్యెమేలేదని చెప్పవలసివస్తుంది. హిందూ స్త్రీల అప హరణ. విషయంలో మహమ్ముదీయనాయకులు 'పెదని విష్పశే మని పత్రికలు (ప్రశ్నిస్తున్నవి. వారి స్యప్రదాయస్థులు చీటికీ మాటికీ 'ఘోరాపరాధం చేస్తుంకే, నాయకులు పల్లెత్తుమూట అన శేమిటి ? ఈ మొనవఠానికి అర్ధ మేమిబి ? నాలిమాత్రం దీని భావం చక్య్క-గా నే బోధపడుతూంది. భాయీ మేమిలొ అభ్యంతరం "చెప్పును? కాలం) యోగం జతవడితే మేముకూడా ఈ పనికి ఉప్మకమిస్తాము' . అని మవామ్మదీయ నాయకులు మోమోటమి, వినయంవల్ల నోరువిప్పి చెప్పలేక పోతున్నారు.
సఖ్యత సమానుల్లోనే సాధ్యం. ఇరువురనూ సమానం గానే శిఖ్మీతుల్ని చేయాలని ను ఆశించను, దీనికి వేయిసంవ
శరరఠ్‌ వ్యాసాల లి13ై త్సఠాలు సరిపోలేదు, రాబోయే జేయి సంవత్సరాలుకూడా ఇాలవు! ఈ మూలధ నంతో ఆంగ్లేయులను ఈ బేశంనుంచి పొారదోలాలనుకుంటే తాత్కాలికంగా అపని కట్టెపెట్టబం మంచిది. మానవునికి అనేశ కార్యకలాపాలున్నని. ఖలాపతు ఉద్యమం (ప్రారంభించి, ఒడంబడికలు చేసుకుని మవామ్ము దీయులను బుద్దెగించి స్వశాజ్యసం గ్రామం సాగించవచ్చనే దురాశ చెదురుగా ఒకరిద్దరకు వుంజేమోకాని అధికసంఖ్యా కులకు బేదు. దుర్షశ దుఃఖాలమాదిరి శిశ్నీతుల్ని చేసే సాధనం మరొకటి లేదని వారుభావి చారు. నిరంకుశ _వభుత్వపు నిరం తర అవమానాలకు తల బొప్పిళట్టి మహామ్ముదీయులకు కను విప్పు కలిగివుంటుంది. ఇకను హిందువులతో భుజం భుజం కలిపీ స్వశాజ్యరధం సెట్టటాని! సమ్మతించవచ్చును ! ఇలా ఆలోచించటం అన్యాయంకాదు. శాన అవనూనం అర్థం చేసుకోటానికికూడా సంస్కారం అవసరమనిమా(తం వారు యోఛించలేదు. యే అవమానాగ్నికి స్వర్షీయ ేశబంధు హృదయం దహించుకుపో యేదో) దానికి నా శరీరానికివెచ్చ తగిలినటు కూజా ఉంజేదికాదు. మరొక ముఖ్య విషయం ఆశుబుటశు దుర్చలులమోద అళ్యాచారాలు చేయటానికీ సంకోచించనివ్య క్రి; బలవంతులపొదాలు ముద్ది మకీ వటానికి కూజా సిదంగా వుంటొడు. కనుక మనం ఈ గగన కుసుమం కోసం అర్మవంచన జీనికి చేసుకోవాలి ? హిందూ; ముస్తిం సామరస్యశబ్దం శుష్క. నినాదంవంటిది |! యుగయుగాలనుంచి ఈమాదిరి శకాలు సృష్టించ బడ్డవి. నోరు నొప్పి పెట్టటం మినహా ఏటివల్ల చరయోడనం యమీావ్చుంకదు. ఈ వ్యావ
820 శరత్‌ వ్యాసాలు
వాంమనం పరిత్యజించాలి. ఇవాళ బెంగాలు మవామ్మ దీయులతో, నాలుగుతరాల[క్రితం మోరూ హిందువులే ర క్‌ సంబంభాన్నిబట్టి మిరు మా జాతి సహోోదరులని చెప్పుకో వటం వ్యర్థం. జూతివధ వుహాపాపం: కనుశ మాూమిద దయ భూపండి, కొంచం కనికరించండి అని కృపాభిశతు యాచిం చటం సామరస్యానికి (ధయత్నించటంవంటి అృపతిష్టవిమయం నాకు మరొకటి కనిపించటం లేదు. స్వదేశ, విజేశాల్లో నాకు అనేకమంది ౨) స్తవచాంధవు లున్నారు. వారి తండ్రులు, తారలు మళంనూర్చుకున్న సంగతి నారు స్వయంగా చెప్పక పోతే యివాళకూజా నారి ఆచార వ్యవహారాలనుబట్టి మన సోదరులు కాదని యిీవషణ్శా_తమూ "తెలియదు. నేనొక 9 స్తవ మహిళను ఎరుగుదును. ఆమె వీన్నవయసులోనే శాలం చేసింది. నా జీవితంలో అంతటి (శద్ధాపాత్రుశాలిని బహుళొద్దిమందిని చూసివుంటాను. మహమ్ముదీయులో మా దగ్గర ఒక వంట_బాహ్మడు వున్నాడు; అతిను ముస్లి ౦ కాలిక (ేమలోపడి ఇస్తాంయతం పుచ్చుకున్నాడు. తర్వాత ఒక సంవత్సరానికి అతడు కనిపీంచాడు. వేరు మార్చుకున్నాడు. కట్టు బొట్టు చివరకు స్వభావంకూడా మారిపోయింది. భగ వంతు డిచ్చిన ఆ రూసంకూడా గు ర్రించటానికి వీళ్లేనంతగా నూర్పు చెందింది. ఇలాంటివి వేలాదితార్కా-ణాలు పేర్కొన వచ్చును. ఛూద్రజాతుల పళల్లెలతో బాగా పరిచయంగల వారికి... అక్క-జే మతాంతరీకరణ ఎక్కువగా జరుగుతుం టుంది==-ఈ వివయాలు కొట్టినపిండ్‌! కార్యా వేశాల్లోకూడా సీరు కోహాట మనాన్ముదీయులను తలదన్ని నట్టుంది.
శరరఠ్‌ వ్యాసాలు న! వ విధంగా ఈ అస్వాభావిక సామరస్యం వొనగూడు తుందా అనికాదు హిందువులసమస్య ;---హిందువులందరూ ఒకతాటిమోద నడిచేది యెలా? హీందూమతస్థులు, మరొక రిని అల్పజాతివాడివన్ని అవమానించే దుర్చుద్ధి త్యజిం చేది యెలా? ఇది ముఖ్యంగా ఆలోచించాలి. అన్నిటినీమించిన 'పెద్దసమస్య వఏమంశ1ు అంతఃకరణలో సత్యము, అనుదిన బాహ్యా చరణలో ఫువృంనూదిరి వికసించాలి; వెలుగొం చాలి. ఆలోచిం చేది చెప్పను, ఇచ్చేది చేయను; వేసింది అంశగీకరిం చను... అత్భయింళటి దుస్థితిలో మునిగి తేలుతుం 1 స్యయంగా ఆ పరమాత్ముడు అఆవతరించికూడా సమాజంలోని లోటుపాట్లను చక్కదిద్ద లేడు. యిజే మన సమస్య; యిజే మన కర్తవ్యం: హ్‌ందూ ముస్లి ౦ ఐక్యత కుదరలేదని రొమ్ములు గుద్దుకుంటూ ఆకో శిస్తూ తిరగనక్క_రలేదు. మిరు ఆర్హనాదాలు మానినపుజే అవతలపకుంనుంచి ఆర్హనాడాలకు వుష్మకమించే వ్యక్తులు బయలు జేరుతారు. హీందూబేశం హింజువులది. కనుక, హిందూటేశ దాస్య శృంఖలాలను భీదించవలసినఫారం హీిందువులమోదనే వుంది. మహమ్ముదీయులు అరబు, టర్కీ చేశాలశేసీ భూస్తు న్నారు.వారికి ఈ గడ్డమిద మమత లేదు లేనిదానికోసం దుఃభించటం, మోభపడటంవలన (వయోజన మేమిటి? పెడ చని పెట్టినవారినద్ద భారతదేశ (ప్రకృతిసంపదను. గురించి మాతృభూమిని గురించి చెప్పినందువల్ల సాధించేజేమిటి 1ఇది హిందువుల క _ర్తృవ్యంకాని మరొకరికి సంబంధించినదికాదని
రిల శరథ్‌ వ్యాసాలు ఇవాళ విశదంగా 'ెలుసుకోవలసీన అవసరం యేర్చడింది. (పంచంలో సంఖ్యవొక శే పరమసత్య-కాదు. ఒకటి, "రెండు మూడంటూ తలలుయెొంచే పద్ధతిని "లెకళ్టాగా నే పరిగణించని మహోసత్వం ఒకటివుందిం
హిందూ ముస్తీ ములనుగురించి నేరు ముచ్చటించిన వివయాలు కొంచెం కటువుగా వుండవచ్చు. కాని; దీనిక (త్రుళ్ళిషడడవలసీన అవసరం లేదు. నన్ను బేశద్రోహిగానూ భావించనక్కరలేదు. హీందూముస్లి ములమధ్య ప్రీతి, సువ జ్భావాల శకాంధవ్నం నాకుగిట్టదనిమూతం నా తౌతృ ర్యంకాదు. చేను ఇప్పేది నమంశే సామరస్యం "లేనపుడు (వస్తుతం అలాంటి లవణాలు కన్పించనిపుడు చానికోసము అనుదినమూ ఆ రృనాదాలు చేసినందువల్ల సదుపాయం కల గదు. అంతమా,తానిశే సర్వనాశనం జరిగిపోయిందని భావిం చటంలో కూడా అర్భం లేదు. చుట్టూ; ఎప్పుడూ ఒశేనూట వూదర పెట్టినందువల్ల దీనికి నూర్షాంతరంఅలో చిం చే శక్తిని పోగొట్టుకుని అచే పరమసత్యమని నమ్మ్గాము! తత్ళలితంగా మనం చేస్తున్న దేమిటి. ఈ అత్యాచారాలు, దుండగాలు యెొక్క్టడెక్కుడ జరిగినవో వివశాలు సీకరించి విన్నపాలు చేస్తున్నాము---అక్క-డ మమ్ములను చితకబొడిచారు. మా 'జేవతావిగవోల కాళ్ళూ చేతులూ విరగ గొట్టారు; మా 'బేవా లయం ధ్వంసం చేశారు; యిక్క్యిాడ 'శ్రీలను అపహరించారు; మిది చాల దురన్యాయం; మేము చాలవ్యధ చెంది దురపిల్లు తున్నాము. యివన్నీ మారు మాసకవోతే మేము మనలేను; నిజానికి నునం యింతకంశు. చెపుతున్నది; చేస్తున్నది
శఠకొ వ్యాసాణ ఠిలికి 'యీముంది? మనం సంజేహ రహిళులమై ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాము ఏవిధంగానయినాస శే సామరస్యం సాధించవల నీన భారం మనమీద, అత్యాచారాలు నివారించవలసీన భారం వారిమోద వుంది! కాని వాస్తవానికి పరిస్థితి దీనిక విపర్యయంగా వుండాలి. అత్యాచాశాలు నివారిం చేభారం మనం వహించాలి. హిందూ ముస్తిం ఐక్యతఅి నేది ఒకటివుంళు అది సాధించవలసిన బరువ్రఫారం వారికే విడిచి పెట్టాలి? అయితే, జేశం యులా స్వతం్యత మనవృతుంది?ి కాని, స్వతం్మతం కావడానికి నూర్చమిదేనా అని నా ప్రశ్న! దేశ ము క్షివతానికి హిందువులు సన్నద్ధులు శకాగలిగితే, మహమ్మ దీయులు మనతో కలినివస్తారా, రారా అనే (పశ్నకు తాత్ర లేదు. భెారతజేళ స్వాతంత్యంతో, వారూ స్వతంత్రులు తానే సత్యాన్ని? నిష్క-పట భావంతో మహన్ము దీయులు వొక్క-నాజికీ విశ్వసించరు. తమ ధర్మంమిద్య, అంధ వ్యామోహం తిగ్గినపుడే, నమ్ముగలరు. వధక్మరుయినాస లే, చాని అంధవిశ్వాసాలకు ముసిఫవోయి, అభిమానవడుట మంత లజ్జ బర్బరత మరొకటి వుండదని; వారు శ్రహించివ నాడు వీశ్వసించగలరు. కాని, అందుకు చాలాకాలం పడు తుంది. (వపంచ (పజలందరూ కలిసి, మసహమ్మ దీయులను నివీతుల్ని చేయటానికి ప్రయత్నించకవో తే, వారికీ యేనాటి శైనా, కనువిష్పు కలుగుతుంతో, లేదో సందేవామే | జే స్వాతంత్య సమరంలో, ఆ కూల గోపాలం నడుంకట్టుకు వ్రుర కాలా? అసలు యిది సంభవమా? దీనివల్ల ఫలితం వుం టుంచా? అమెరికా స్వాతంత్య యుద్ధం (పారంభించినపుడు
$84 +ళరక్‌ వ్యాసాలు
ఆజేశంలో సగానికి సగంమంది ఆంక్షేయాభిమానులు!ఐ రండు ముక్రియజ్జ్యంలో, 'చేశంలోని యెంతమంది (పజలు పాల్తా న్నారు? యివాళ రష్యాను పరిపాలించే బోల్సివికు ప్రభుత్వం) పోరాటం సాగించినపుడుం నూటికి వొళ్క-రుకూడా లేరు! మానవులం శే, గ్యృురము గాడిదకాదు? మందనుబట్టి సత్యా సత్యాలు నిర్ణయిం చటాని!! అది వారి తపస్సును, దీశునుబట్టి జరుగుతుంది. యీ యేక్షాగ తవస్యాభారం 'జేశంలోని యువకులమిోద వుంది. హిందూ ముస్తిం సామరస్యసాధనను గురించి యోచించటంకూడా వారి పనికాదు, ధురంధర రాజనీతి విశారదులు యీయుక్తినే యా కూట నీతినే 'బేశవిము క్తిశి యేనైక మార్షమని ఘోష పెడుతుంటారు; వారికి జేజేలు కొడుతూ కాలం వ్యర్థపు చ్చటంకూడా, యువ కులక _రృవ్యంకాదు. మనం కాదనుకున్న పుజే:; లభించే వస్తు వులు (ప్రపంచంలో చాల వుంటవి. వాటికి చెందినటే, హిందూముస్లిం ఐక్యతకూడా! దీనిమోద ఆశలు వదులుకుని కర్తవ్య చుస్నలం కాగలిగనమిదటనే, బహుశా, యీ దుష్పాష్యమైన పెన్నిధి దర్శనాలు అయేటట్టుంది! కారణం, అపుడు సామరస్యంళోసం ఇరుపయోలనుంచి (ప్రయత్నం జరుగుతుంది. ఆ ఐక్యత వృాదయపూర్వశమైనది, వాస్తవ మైనది అవుతుంది. *
- వంగనంవత్సరము 1888 ఆశ్వయుజంలో, *వందూసంఘిలో (వకటించిన లేఖం
ర్రి- (పత్యేకనిమోజక వర్గాలు
"బెంగాలు హిందువుల సమావేశం యేర్పాటు చేసిన వారిలో నేనుకూడా వొకణ్ణి,. ఈ మహాసభ శీవలం నగర వాసులకు సంబంధించినజేకాదు. యివాళ సమావేశమైన వారందరూ బెంగాలులోని అన్ని జిల్లాలకు చెందినవారు. ఆందరిదీ వొ శేవర్షం శాకపోవచ్చుకాని ఒకేబామ, ఒశే సా ఒం్ధలేర్టిం: ఒశేధర శం; జీవన యా, తాతత్వంకూడా వొక శు! ఇపహా పరలోకాలకు సంబంధించిన నిష్ట విశ్వాసాల్లోకూడా మనం వొకరికీ వొకరం పరాయివారముకాదు, సరాయి వారం కావటానసి! అనేకమాన్హాలు, అనేకవిధాలయిన పద్ధ్‌ తులు వున్నప్పటికీ: నేటికీ మనందరం వొకశేనని) విన్నవిస్తు న్నాను. యుగయుగాలనుంచి మనలను యేకం చేసిన బంధనం, నేటికీ అవిచ్చిన్నంగా వున్న దనటం, ముమ్మాటికీ సత్యం!
"బెంగాలు హిందువుల తరఫున), యీ సమావేశము యేశ్చాటుచేసిన వారితరపున, యీ మహాసభకు అధ్యతత వహించవలసినదని విన యఫూర్వకఆ దరంతో రఏం ద్రనాధుని అహ్వోనించాను.
సభాపతిని పరిచయం చేసే ఆచారం వొకటినుంది.కాని, రఏీం్యదనాధు బృవా త్తర నామానికి ముందు వెనకల యేఐి కేవ ణాలను చోడించను? విశ్వశవి, కవి సార్వభౌమ, యిత్యాది యెప్పుడో ప్రసాదించారు. కాని, 'మేము.వారి శివ్యులము, "సేవకులము._నూమధ్య, కవి” అని వుళ్లేభస్తుంటాము. వెలు పల మాత్రం రపీం్యద్రనాధుని వ్యపహరిస్తాము నాగరిక ప్రపం
త(
826 శరఠ్‌ వ్యాసాలు చంలో, నలుఇెరగులా యీ వ్య కక్రిని "తెలుసుకోవటం యెవ రికీ కష్టంకాదనుకుంటాను. వారు మానసికంగా డస్సి వున్నారు; శరీరం దుర్చలంగాా పరిశొంతంగావుంది. ఈ మహాజనసమూహం మధ్యకు, వారిని కీసుకురావటం విపత్య- రమే; అయినా: మేను వారెని వినయపూర్యుకంగా బలవంతం చేశామని చెప్పాలి. ఈ నుహాసభకు యవరుఅధ్యక్షత వహిం చారో, ప్రపంచంలో అందరికీ తెలియాలని మా అఖీన్టం! వారు అంగీశరించారు. ఇకను, వారు తమ వుపన్యాసం (పారంభిస్తారు కొద్దిసేపట్లో,
మేమందరమూ కృత తాఫూర్వక నమశ్శళాలు నివే
విదేశ్శపభువులు భారత రాజ్యాంగ చట్టమనేయంత్రం చాలకాలం, చాల్మశ్రమకతీసుకుని తయారుచేశారు. ఆయం (తాన్ని స్టీమరుయెక్కించారు- ఈపాటికి వస్తూవుండాలి. అ యంత్రానికి పెద్దవి చిన్నవి యెన్ని చాలున్నవి? ఎన్ని ఫుల్లీలున్నవి, యేది ఎట్లా తిరుగుతుంది? యేముఖం గాతిరుకు తుంది?_ ఇత్యాది వివయాలు యెవరికీ సరిగా తెలియవు. చానికి మనం యెంత విలువ చెల్లి ంచుకోనాలోకూడా యన రికీ ఒక అభ్యిపాయంలేదు. యంత్రాంగ నిర్శాణకాలంలో మన చేశంనుంచి సీమకు ళొంతమంది మేధావంతులను రవాణా చేసినట్టు వార్తాహరులు చెబుకుండేనారు. వారుచేసిన సూచ నలు, సలవోలు యిత్యాది సూత వివయాలు మనవంటి సాధారణ వ్యక్తుల తలకు యొశ్కేవికావు. మొళత్తొనికి మనకు "తెలియవచ్చిన జేమంశు యీ నూతనయం,తాంగం నున
శరశఠ్‌ వ్యాసాలు వ!
'జీళానికి సుళతరమూూ అక్కరలేదని ఒకపకం యొలుతి గగ్గోలు పెట్టింది. ఇండోవతుం గద్దించి;మందలించి మా జీశో నికి అవశ్యం కావాలి... పెద్ద గాఅరవమాకండీ అని ఇెప్పీంది. చివరకు గత్యంతరం లేక కావాలని తిల యొగర వేయవలసీ వచ్చింది. ఆ యంతాంగం ఇరకుగానుగవంటిదని అధిక సం ఖ్యాకులఅభ్మిపాయం. డానికి ఒక పక్క-న తొక్క్టలు,పిప్పి వస్తుంది ెండోపక్క-న రసం! అ యితురసం పాతలోపడి యే దిశగా పోతు-ది..-యా పశ్న వేయటం వ్యర్థ మేకాదు, చట్ట సమ్మత-కూడా కాకపోవచ్చు. భయుగావుంది, అయినా యిలాంటి (పక్ని వేయవచ్చనుకుంటాను-- 'దేశవ్యవస్థలో ఛార్జుక విశ్వాసాలే అన్నిటికంశు) మవా _త్తరమెనవా? మూన వుడు నగణ్యుడయాడా ? వవ్యవస్థ వపంచంలో యెకండా లీనో, 'యేవ్యవస్థ కల్యాణ జాయకంకాదో, అజే యీ జార్ళాగ్య జేళ 5060121 2064 60౪1125౯ లంటయం(20063 (వక్వేక, విలతేణ పరిస్థితి) గా భఛావించబడిందా ? దానిని అప్రాప్త వయిస్కు-ల సంరత్షకులుమినహో మరెవరూ ఆర్థం
చేసుకోలేరా ?
కాని యిది రాజకీయాలకు సంబంధించిన వివయం.
ఈ సవూలో దన భారం నాదిశాదు ఈ వివయాలు సమ గంగా తెలిసిన విజూలే విశదీకరించటానికి అర్హులు నేను
కాను. షా వా
అయినా. చివరకు వొకమూాటచెప్పీ ముగిస్తాను మనం న్యాయం ఆశించి, ఏజీశానికి మిమోరాండము, సమర్చించా మని కొందరి అభ్మిపాయం. కాని, అలాంటి ఒపశ్వ్యాసం మొ
828 శరఠ్‌ వ్యాసాలు శెవరికీలేదు. నిజానికి మేము జరగబోయీ అన్యాయానికి అసమ శతి 'శెలిపాము. ఈ నూతన రాజ్యాంగంలో ఆదినుంచి తుదిదాకా, చెడుతస్ప, మంచి అనేది మచ్చుకుకూడా లేదు. ఆ అస్తవ్యస్త రాజ్యాంగంవల్ల అఆందరికం శు బెంగాలు హిందువులశే తీరని అన్యాయం, అపకారం జరుగుతుంది, రాజముదతో వారిని (పాముఖ్యం లేకుండా చేసీవేశారు. అందువల్ల మహవాన్ముదీయులకు పది పదిహేను సీట్లు అధికంగా లభించిన మూటమాత్రంనిజం! అపకారమూ అన్యాయమూ, వొకవ్వ క్తికి జరిగినా అది అశుభదాయకమని, మహమ శ్రైదీయ సోదరులకు మనవి చేస్తున్నాను. అందువల్ల చివరకు హిందువు లకు, మహమ్మదీయులకు నూతృభూమికి యెొవరికీ మేలుజర గదు ఈ 4 1008 జూలై 15వ రేది, కలకత్తాటవునుహాలులో జరిగిన ('వ్రత్యేక వియోజవర్గాల పతివాడ మహాసభ (పారంథోవన్యానం, అవాధసాటాలుం..
ర, ప్రత్యేక నియోజక వర్గాలు
నూతన రాజ్యాంగయంతంలో సమ సహీందువులకు ముఖ్యంగా బెంగాలు హిందువులకు == జరిగిన అన్యాయం, మళ౭క్క-డా కనీ వీసీ యెకుుగము. వాలమంది ఈ అన్యాయా నికి ప్రత్మికియచేసే శక్తి సామర్థ్యాలు మనకులేవు. అందు వల్ల నే చేతులుముడుచుకుని కాళ్ళారజాపీ కూర్చున్నామని యెంచవచ్చు. కాని అది సత్యంకాదు. ఈ అన్యాయాన్ని (వతిఘటిం చేశ క్షి యెవరిలోనై నావుం కే అది మనలో నేచ్రంది,
'బేశసాహిత్యం బహుశా దీనికంచ మిన్న అనే ఉళ్లే శంతో పిన్న నాటినుంచీ సాహిత్య-సేవ చేస్తున్నాను. ఈ ఆశ యంతో శే నేను సాహిత్య దేశసేవల్లో పూర్తిగా నిమగ్న మయాను. కాని పరిస్థితులు మారిపోయే చిహ్నాలు కనిపిస్త న్నవి--పజేళ్ళలోపే సాహిత్యంలో ళొత్త శకం (ప్రారంభం కానచ్చు---ఆనాడు రవీంద్రనాధ్‌ వుండకపోవచ్చు, నేను కూడా అంతకాలం జీవించనేమో,; ఇప్పటినుంచే ఛావిపరిస్థి తులు తలచుకుని నేను శంకాకుల చిత్తుణి అవుతున్నాను.
వంగసాహి త్యాన్ని విశృత మొన ర్చాలని వొకతుచ్భ (వయత్నం జరుగుతూంది. మనభావలో అరబీశచ్చాలు యీ అనుపాతంలో వుండాలని కొందరు. యిన్ని ఫారశీ శచ్లాలు నూూతంవుండాలని మరిశళొాందరు, ఉద్దూశన్దైలు యీ అను పాతంలో చేర్చాలని మరికొందరు (ప్రచారం _పారంభించారు. ఇది పతురహితం.పీల్ల వాడి చేతికి క త్తియి స్తే) వాడు అం
830 శరత్‌ వ్యాసాణ దిన వస్తువులన్నిటినీ నరుకుతూపోయిన మాదిరిగావుంది యిది కూజా!
ఇంత "ఘోర అన్యాయాని। మనందరం _ హిందు వ్రులు_గురిఅయినా?; ముస్లి ములు మొన్యవతం అవలంబిం చటం అన్నిటి కంశు విచారకరమైన విషయం! హిందువుల మనసులో వేరుకుంటున్న టతోభ, విమం ఒకనాటికి రూపు చాల్చి తీకుతుందని వారికి "తెలియదా? దానికి (పత్మికియ అనేది వుంటుందని వారెరగరాశయీ విధంగా యే చేశమూ సాగిపో లేదు; యేజాతి మనలేదు ఇదికూడా వారి జన ్రభూమి! శేవలం యివ్వగా నే సరిపోదు.__వరిగహిం చే శక్తి అనేది ఒకటివుండాలి. (బిటిము గవర్నమెంటు (పసాదించగానే శమ హస గతమయినదని మహమ్ముదీయులు అనుకుంశు మతం ఎంత పొరపాటుపడిందీ వారికి వొకనాటికి అవశ్యం ెలిసివస్తుంది.
మారు సంస్కృతి, సాహిత్యాలను గురించి శద్ధ తీసు కోండి. పసివాడి చేతిలోని క _త్తీనూదిరి అడ్డం అనుకున్న నాటి నన్నిటినీ నరుక్కుంటూ పోవద్దని మహమ, శ్రదీయ సోదరులకు విన్నవిస్తున్నాను.
అన్యాయానికి తలవొగ్గమని నా ఉచ్చేశంకాదు. శకి కొద్దీ దానిని (వతిఘటించాలి. అలా మనం చేయలేకపోతే పది పంవత్సరాల తరువాత --- యివాళ మనము బేనిక అభిమానపడుతున్నా మోఎజయీమోా కేషీంచదు! అండువల్గ
ళరఠ్‌ వ్యాసాఅ 881 నా అల్పశక్తితోనే చేతినయినంతవరకు ప్రతిఘటిస్తాను. శొారణం, ఈ అన్యాయం యిలా సాగని స్తే 'జీశంలో హిందు వులకుగాని; ముస్లి ములకుగాని; మళెవరికిగాని యెప్పటికీ శుభ (పదంకాదు.*
- ఆల్బర్జుహాలులో జరిగిన (పతినాద మహానభలో అధ్యక్షో సన్యాసం. (వాతాయన వష్మతికృువంగనంవత్సరము 1840 శావణమాసము,ఎ) న
- యువసంఘము
వేణుపృతిక వాల బాలిక పాఠకులారా! ఉ త్తర వంగ "జేశ రంగపూరు పట్న ౦నుంచి మాకు ఈ లేఖ (వ్రాస్తున్నాను. "బెంగాలులో యువసమితి అనే "పేరుతో ఒకసంఘం నెలకొల్ప బడిందని మికందరకు తెలుసనుకుంటాను. మూరు యిప్పటి వరకు దీనిలో సభ్యులుగా 'చేరనట్టుంది. కాని? ఒకనాటి! ఈ సమితి మో చేతుల్లో! వస్తు:ది. అందువల్ల _ దీన్నిగురించి "రెండుమూటలు చెప్పాలనివుంది. నిన్ననే సమితి వార్షిక సమా "వేశం ముగిసింది. జేను వృద్ధుణ్ణి అయినా ఇాలబాలికలు నన్నే యీ సనూవేశానికి అధ్యత వహించమని కోరారు. వారు నా వయసును గమనించలేదు దానికి కారణం నేను వారినివార ఆశలు, వారి సంకల్పాలు యెకుగుదునని ఛావించటమే కార ణం కావచ్చు కేను వారి అవ్వోనం స్వీకరించి పరవమానం దంతో బయలు దేరివచ్చాను. చేశంమంచి చెడ్డలు మా చేతిలో వున్నవనే సత్యం మిరు హృదయంగమం చేసుకోండి ఈ సరమసత్యం కంటపడకుండా వుండటానికి యెన్నో 'తెరలుసిద్ధం కావచ్చు. మరీ వయసుతక్కు.వ వారికి ఈ ఆటంకాలు అనం తం! యీపనికి ఫూనుకునేవారు ఇెప్పేజేమంశు సమ స్త సత్యాలు తెలుసుకునే అధికారము ఆందరకూలేదని! ఇది చాల విషమమసమస్య! దీనిని *క్రాదని? కొట్టి వేయబాని$ లేదు, “అవు'నని అంగీశరించటానికీ లేదు.ఇదే ఆ (ప్రబుక్షులబలం. శాని ఈ విధంగా దీనిని నిర్గ యించలేముు అలా పెరగలేదు.
శరథ్‌ వ్యాసాలు 880 కూడా అన్ని 'జేశాల్లో, అన్ని కాలాల్లో వశ్నపరంప3 బయలు జేరింది. అధికార విభిదంమోద తర్మించాకు, చివరకు వయోపరిమితిని (తోసిరాజని పెద్ద...-చిన్న, ఎక్కువ -- తక్కువ యిత్యాది తరతమ భీదాలను సృష్టించి మానవుడే మానవుని వజ్ఞ నాధికారంనుంచి కూడా వంచించారు.
మోరుకూడా ఈ విధంగానే మాతృభూమికి సంబంధిం చిన అనేక వాస్తవ వివయాలు తెలియకుండా వంచింపబకు తున్నారు. వొస్టవ పరిస్థితులు "తెలి స్తే మా మనసు ఎక్కడ మారిపోతుంతో, మి చదువులకు, పకితలకు యెక్కడ దెబ్బ తగులుతుందోన నే భయం చేత అవా స్తవవిషయాలలో కళ్ళు కప్పబడినవనే వివమయం మిరు గ్రహించ గలగటంకూడా కష్టమే!
యువసమితి సమా వేశంలో,ముఖ్యంగా ఈ విమయమే చెప్పాలనుకున్నాను. పరాధీన బేశాన్ని విజేశపాలననుంచి ఏీము కి కలిగించాలనే ఆథకయంతోయువసమితిసొపింపబడింది. సూలు, కాలేజి విద్యాద్థయి విద్యార్థి దశోకూడా "జీ కార్యకలాపాలకు తోడ్స సవచ్చును.. దేశ పారతర్యత్ర స్వా తంలాల్యనుగురించి ఆలోచించే వాక్కువ్రంది ఈహక్కు-ను ముక్త కంఠంతో చాళశు అధికారంవుంది.
జీశం అహ్టునం ఆలకిం చటానిక్రి వయస్సు యెన్నడూ అడ్డురాదు...చివరకు మివంటి కిశోర వయస్కు.లకుకూడా!
పరీక్షలో వ్ర శ్తీర్ణులు కావలసీన అవసరంన్రంది._కాని, అది దానిని మించిన అనవసరం! చాల్యావస్థలో సత్యచింతన నుంచి వై దొలగివ్రండటంవల్ల , (పారంభమయే విచ్చిన్నతె,
884 శరశ్‌ వ్యాసాలు వయసు వచ్చిన తరువాత మళ్ళీ అశుకుపడదు. ఈ వయ సులో నేర్చినచే అన్నిటినీ మించిన శివణ! అది చక్కగా వొంటపడుతుంది.
నేను తల్లి వడిలో కూర్చుని నేర్చినది ఈ వృద్ధాప్యం లోకూడా, అలానే నిలిచివుంది. మరపున పడలేదు. దానికి మళ్ళీ శీణదశ అచేదిలేదు!
మిరుకూడా ఈ వీన్న వయసులోనే ఈ వివయం చక్కగా (గ్రహించండి. వేడు తృణీకారంతో మారు యొటు కన్నెత్తి చూడలేదో, పెద్దవారై నాక, కావాలనుకోగా'నే భూడగలమని ఆశిం చవద్దు. బహుశా, మారు జీఏతాంతం (ప్రయత్నించినా ఆదుర్ల భవ స్తువుమోకు యెప్పటికీ కనుమరుగునే వుండిపోతుంది. శ్రేయోడాయకమైన శిక్షణ, ఈ కళోరా వస్థలో నే నరన రాల్లో (వ్రవహించాలి. అప్పుడే వాస్తవంగా యేమైనా పొందగలిగేది! నిన్న ఈ యువసమితి యువ కులు పిన్నవయసులో నే, కాంగ్రాసు నిర్మాణ కార్యక్రమం చేపట్టారు ఇక, వారు ఆవైఖరి విడనాడరు యిజే భయపడ వలసిన విషయము. *&
- వేణువతిక తృతీయవార్షి కోత్సవ (వంగనఎవత్సరము 1880, వై శా ఖమానము) నంచికలో [వకటింపదిడినది. -శావావపునాస్తూఖకకెనాలాల
కకం 1పస్తుత రాజకీయాలు
క్రాంగెసు పెద్ద పొరబటు చేసిందని శాన్నాళ్ళనుంచి “పెడబొబ్బలు "పెడుతున్నారు. యీ గందరగోళంలో నిజం యెంతవరకో, యెవరూ విచారించిన పాపానప్రో లేదు.
నామట్టుకు నేను; వున్నపళంగా జేనిని గురించీ నొక అభ్యిపాయం యేర్చరచుకోను_యెలు” త్రి (సచారంచేస్తూ తిరిెగేవారి మాటకూడా; అంత తేలిగ్గా విశ్వసీంచను. ఆందు వల్ల నే కాంటైానుకు (ప్రతికూలంగా సాగుతున్న నించాపూరిత (1పచారం నమ్మాటం నాకు కష్టమయింది.
ఈ నూతన ఆందోళ నకారులపట్ల ః 'యేకనిష్టాషరులని కర్మిష్టులని శద్ధచూపగలను.. చేశ రాజకీయాలలో. వారి కృషీని కూజా తకుూవగా భావించను. కాని, వారు కాంగెసును మించికూడా, 'జేళశంళోసం అష్ట కస్టాలు పడుతున్నామని నిరూపించుకోటానికి కొ త్తవర్శంవొకటిసృష్టిం చవలసీన పనిలేదు. నా దృష్టిలో! కాంగైాను 'జేశంలోకల్లా, గొప్ప రాజకీయ సంస్థ; కాంగ్రెసు, జూతి మత విభేదాలను రూపుమాపటానికి చిరకాలంనుంచీ పోరాడుతూవుంది ఇవాళ ఆసంస్థను న్య్యూనతేపర చే (వయత్నంవల్ల, వ్య క్రిగతి పరువు (వతిష్టలు యెొవరివై నా, 'ెంబొందుతవో లేదనో నాకు తెలి యదు కాని, బేశగెరవం యేమా(తతమూ పెరుగదు!
చేశసేవ, ఛార్మిశస్వరూపం వహించేవరకు దానిలో యేదో కొరత, మోసము వుంటుంది యీ వివయయం అనుదిన మూ నాకు అనుభూతికి వస్తూవుంది. ధర్జము బేశంకంసు
$80846 శళరఠ్‌ వ్యాసాలు
వున్నతమని భావించటంకూడా:. విపత్మరమే ! తౌము పొరసాటు పడలేదని గాంధీజీకి తెలుసు. వర్కింగుంకమిటేీకి "తెలును. నూలవ్యా వ్యతిలేకతకూడా, మహాత్ముని వి చలితుణ్ణీ చేయలేక పోయింది. అందువల్ల వారు కాం సుతో, 'తెగ తెంపులు చేసుకుంశు యీ గందరగోళం, అల జడితో, కాంగ్రాసుకు (వమేయం వుండదు. వారికి, అసలు భయం సోవమలిజాన్ని గురించి! వారిచుట్టూ చేరింది ధనికులు, న్యాపారస్తులు. ఇళను వారు సోవలిస్టులను యొలా తమలో చేర్చుకుంటారు? యీ వివయంలో మహోతు ని జార్మ ల్యాన్ని అంగీకరించక తప్పదు!
'శెంగాలు మహమ్ముదీయులుకూడా సంయయుక్త నియో జక వర్షాలు కోరుతున్నారు. యిలా జరగని పతంలో, దోవ మెక్క-డో వారికి చక్కగా కెలుసు ! మహమ్మదీయ ధన వంతుల్లో అధిక సంఖ్యాకులకు, న్యాయవాదవృ ల్రిః వైద్య వృత్తి మొదలైన వాటిలో, స్వజాగీయులమిోదకం లుహిందు వులమాదనే నమ్మక మెక్కు-వ! చానితోపాశు, (పతిహిందువు మనసా జూతీయవాది అనికూడా చెప్పగలను. వారు ఛార్మిక విశ్వాసంలోకూజా వొకరికీ తీసిపోరు. చారి వేదాలు? ఉప నివత్తులు మహాళ్ళుల తపస్యా ఫలితాలు. తపస్సుకు అర్థ మే చింతనమని!మహర్దుల చింతనా ఫలితంగా రూపొందినధిర్షాం: శాసనసభలో ళొద్దిసీట్లు తగ్గినందువల్ల సర్వనాశమవుతుందని భయ పెట్టటం నిపష్ప్ర్యయోజనం!1%*
- నాగరిక పృ్మతిక శారదీయ నంచికలో (వచురింపబడినది.వంగ వంవత్సరం 1041
- దురదృష్ట రచయితలు సాహిత్య సాధనా నిమగ్నులు, సాహిత్యం విలాస (శ్రీడగా ఛావించనివారు;. జీవితంలో సాహిత్యమే యేశ్రైక (తంగా కలవారు బెంగాలులో యెంతముంది వుంటారా అని "లెక్కీంచిదూ శాను.అలాంటి వ్యక్తులను, మనం (వేళ్ళ్గమాద 'లెక్కించ వచ్చును. అఆ కొద్దిమంది సాహిత్య సీవకులు (శమించి; నిదా వోరాలు లేకుండా, జేశంకోసం, వదుగురికోసం సాహిత్యం సృష్టిస్తున్నారు. ఆ సాహిత్యం (ప్రజలకు మేలుచేస్తూ వుంటుం దనికూడా విన్నాను. కాని; మనం డానికి చెల్లి ౦చే విలువ యేమిటి? జేశకల్యాణం కోసం (పాణాలొడ్డే సాహిత్య “సీవకు లకు ముట్టిన (ప్రతిఫలమేమిటి?_ చార్మిద్యము, తృెణీ కారము. వారు ధన కనక వస్తు వాహనాలు గడించి; భాగ్యవంతులు శావాలనటం లేదు; వారు కొంశాం స్వచ్చంద జీవితము, సర్వ నాశ కారి అయిన దారుణ దారిద్య అభిశాపంనుంచి విను క్తి మొతం కోరుతున్నారు. వారు వాంఛిం చేది స్వేచ్చగా? నిశ్చింతగా (వాసుకోటానికి కావలసిన అనుకూల వాతా వరణం! కాని, అజేమోా వారికి లభిం చబంలేదు, జీవితమంతా, దురదృష్టంతాపులు తింటూ, రోజులు వెళ్ళబుచ్చుతున్నారు. ఎవరి _శేయస్సు కోసం సాహిత్య సేవకులు (నాస్తున్నారో, వారు అటు తిరిగి కన్నెత్తి చూచిన పాపానపోవటం లేదు.
న! *శరత్‌ వ్యాసాలు
'జేళ్వవజ వారికిచ్చేది శూన్యం. వారినుంచి కో శేది అధికం! ఎవనై నా కొంచెం చెడుగా సారా, త్మీవసమా లోచన వివయంతో, నించా శరపరంపరతో రచయిత తత విశతుడు కావలసీంచే!
ఈ అతినిందిత కధారచయితల దైన్య దార్మిద్యాలకు మితి అనేదిలేదు! ఏరి రచనలు చదివి, జన సామాన్యం ఆనం చానుభూతి పొందుతారు_ కాని, ఒక్కసారి వారిగడప తొక్కి దూడండి, ఎంత నిస్సహాయులో; ఎంతదరిద్రులో బోధపకు తుంది! చాలమందినవలలు, లెండో సంస్కరణకు నోచుకోక పోవచ్చుకూడా |
శాని, ఎందువల్ల లి
దానికి ముఖ్యకారణం వొకశే; మన "దేశీయులు పుస్తకాలు చదువుతారు; కాని, కొని మాతం కాదు! జన సామాన్యం నిర్ధనులు3 పు స్తకాలుకొని చదివే తాహతు లేదనే (వశ్నరావచ్చును. ఆ తావాతు వున్నవారి యిండ్లకు నేను స్వయంగావెళ్ళి చూశాను; వారికి సమస్తమూ వున్నవి, విలాసవస్తువులూ వున్నవి; బేనికీ కొరతలేదు. వారింట్లో లేనిది పుస్తకాలే ! డబ్బు పెట్టి (గంభాలు కొనటం; వాల మంది దృష్టిలో చుర్వ్యూయం (్రిందలెక్క-!
కభార చయితమిాద అనేక ఆరోపణలు వున్నవి; మంచి శంభాలు వాయటంలేదు! ఎందుకు వాయటంలేదని నన్నె
వరెనా అడిగితే యిలా సమాధాన మిస్తాను_వారు ధనా భావంతో, చారిద్య బాధవల్ల నానాయాతన పడుతున్నారు.
శరఠ్‌ వ్యాసాణ 880 చక్క-గా ,వాయాలని సంకల్పం వుండికూడా; తగిన అవ కాశం లభించటం లేదు, మనస్క_రిం చడమూ లేదు.
అన్ని టికంచు ముందుగా, దీనికి ప్రత్మికియ ఆలోచిం ఇాలి. చేశంలోని సాహిత్యకారుల లేమి, పార్మదోలటానికి_ వారి అవసరాలు తీర్చటానికి..పయత్నం చేయాలి. అపుడు వారు చక్క-గా వాయగలరు. అందుకు అనుకూల నాతా వరణమూ సృజించవచ్చు అనాజే బెంగాలీ సాహీత్యం పున రుజ్జివితమవుతుంది; లేకపోతే అచిరకాలంలోనే; యేస్థితి చాపరిస్తుందో ఆ పరమాత్ముని శే తెలియాలి.
మన బేశంలోని నొప్పనెప్ప వారందరూ కనీసం వొళొక పుస్తకం, క_ర్ధవ్యంగా ఛావంచి అయినా శొంశే, ఈసమస్య కొంతవరకు పరిష్కారం కావచ్చు. పుస్తకాలు శొనకుండాకూడా, అనేక విధాలలోడ్పడి, బెంగాలీ సాహి త్యాన్ని సమృద్ధం చేయవచ్చు. కాని వారు యీపని వేస్తారా?
పూర్వం, రాజులు._మహా రాజులు ఆస్థానకవులను నియ మించి, కవులను, సాహిత్య శారులను చక్కగా వోమీంచి, అనేశ విధాలుగా సాహిత్యం 'పెంపొందడానికి మంచి అవ శాళాలు కల్పించారు. కాని, నేడు అదీ పూజ్యం |
విలాస [ప్రియులయిన సాహీతీపరుల వివయయంం, నేను చెప్పటంలేదు. భగవంతుని కృపవల్ల, అన్న వస్తాలకు తరుగు "లేకుండా, సాహిత్యం వినోదంగా భావించేవారి విషయం వేరు, అన్న వస్త్రాల సమస్య వాల స్వల్పమయినది; ఆ చింత పెట్టు
840 శరఠరశ్‌ వ్యాసాల కుంళే, సాహిత్య సౌందర్యం నశిస్తుంది; అన్నవస్తాలసంగతి తరువాత చూసుకోవచ్చని వారు సెలవివ్వవచ్చు.
తపవాత అలోచించినా ఛచిక్కులేనివారు, అలాశే వేయ వచ్చును. సాహిత్యం జీవీతి అదర్శంగా పెట్టుకున్న వారినిగురించి సాహీత్యసృష్టి జన ్రహక్కుు అయిన వ్యక్తుల గురించి, సాహిత్యసృష్టి! రక్తం పొంగలువా కే అభాగ్య రచయితలను గురించి మూత్రం నేను చెపుతున్నాను. ఈ వేలాది వెరిబాగుల రచయితలు దార్నిద్య అవమానాల మధ్యకూడా, (వాస్తూ నే వుంబారని నాకు తెలుసు. ,వాయక ఫోతే వారు జీవించ లేరు! అందువల్ల, వారు _బతికినంతకాల మయినా, రెండు ముద్దలు అన్నం పదేద్దాము! ప్రజల _శేయ స్పుకోసం, 'దేశకళ్యాణం నిమిత్తం, ఆత్మార్పణ చేసినవారి జీవనశిఖు అన్నభావంతో ళొండెక్కిలే, అది చేశానిక కళ్యాణదాయక౦ కాదని మిరందరూ గుర్దుంచుకొనండి ! * 4 నిజావికి యీ లేల మొదట, వంగనంవత్సరం 1342, భ్యాదవద మానంలో 'శనివారేక చిఠిలో [పచురింపటిడింది ఆ పిమ్మట' (వొఆజ్జన్‌' మానవికలో (వకటించినట్టు తెలుస్తూంది,
అవంవలటాలాం
- బెంగాలీ (గంధాల దుస్టితి
మునీం(ద బేవ రాయ్‌ వుపన్వాసంవినటంవల్ల ;మిగ తా వివయాలు అలావుంచి, కనీసం మనకొక వువకారం జరిగిందని చెప్పాలి. యూరపు ల్రంఛాల యాలను గురించి చెప్పినచాల విషయాలు మనకు గుర్తుండక పోవచ్చు కాని; నేడు వారి వ్రుపవన్యాసం విసి, మన మనసులో వొక వ్యాకులపాటు కలి గింది. అచట (గంధాలయాలనమాదిరి వున్నతెస్థితి మన దేశర యెొప్పటికి పొందుతుందోకూడా వూహించలేకుంకా వున్నాము అయినా మనకు చేతనయినంతవరకు కవీ. చేయాలి. *మన (గంధాలయాల్లో వుత్తమ గంభాలులేవు. అన్నీ చెత్తపు స్తకాలు) నవలలు_కధలు! మన రచయితలు జానదాయక (గంధాలు రచించరు; ఎంతెపేపటికీ నవలలు, లలు 'వాస్తుంటారు. నలువై పులనుంచిి యా ఆరోపణ ముమ్మురంగా విన్సిస్తూంటుంది. కాని వారు యెలా (వాయ గలరు? ఈ అతినింిపఏత నవలా రచయితల దైన్య దారిిద్యా లకు వొక మితి అనేప లేదు అష్టకష్టాలు పడుతుంటారు, చాలమంది పుస్తకాలు శంజో మ్యుదణ యెకుగవు! ఆ పుస్త కాలమిద వచ్చేలాభం కాస్తా: యెవరి వుదరస్థమ యేదీ శెప్పకపోవటమే మంచిది ఈ రచయితలు; దవ దదామౌొదరు లని నిస్సృహాయులని ఇంచుమించు చాలామందికి తలియదు.
కాని, విదేశ కథా, నవలా రచయితల పరిస్థితులు మరో విధంగా వుంటవి. వారు ధనవంతులు, వారిలో వొళొ కరి సాలుసరి ఆదాయం యెంళ వస్తుందోకుూడ్యా మనం
త్ర
శి42 ళరథ్‌ “వ్యాసాలు
వూహీించలేము. వాళ్ళ పుస్తకాలు తిన్నగా సంవత్సరం తిరగి రాకమునుపే, కూర్చులమోాద కూర్పులు వడుతుంటవి. కారణం, ఆ బేశంలో సాంఘిక దృష్వ్యాకూజా పుస్తకాలు కొంటుంటారు. కాని, మన జేశీయులకు ఈ శూధ లేదు! విబేశాల్లో యింటింటా లైైబరీ వుండటం, అభిణార్య చివ్నాం! శిశ్నీతులందరూ (గంధాలు కొంటారు. కొనకపో నిందింపబక తారు_ బహుశా, కర్తవ్య నిర్వవాకాలో లోటు వున్నట్టు! ఇకను, స్థితిపరుల సంగతి చెప్పవలసిన చేముంది ? (పతియింటా, పెద్ద శంధాలయం వుంటుంది పాఠకులు వున్నా; లేకపోయినా? (గ్రంధాలయం వుండటం వొక సామాజిక కర్తవ్యం, కాని, మనది దురదృష్ట జూతీ! మన "బేశంలో శివ్షీతులనబజే వారిలోకూడ్యా పుస్తకాల (సమే యంవుండదు! చాలమంది పెద్దమనుషులు; మాస ష్మశ్రిక జీజీలనుంచిి సమాలోచన నెపంతో దూవణ తిరస్కా- 'రాదులు సీకరిస్తూవుంటారు. వారిలో చాలమంది; మూల టంధం చూసిన పాపొనపోయి వుండరని విచార స్టే "తెలు స్తుంది. నేను సారస్వత సేవకుణ్ణి. పలుతావులనుంచి నాకు పవీలుపు వస్తుంది. గొప్పనగొప్పవారి గృహాలకు వెళ్ళవలసి వస్తుంది. వారికి బేనికీ కొరతలేదు, అన్ని వున్నవి _ కాని, లేనిది (గంభఛాలయం! వారిలో చాలమంది దృష్టిలో పుస్త కాలు కొనటం అపవ్యయంగా పరిగణించబడుతుంది. ఒక వేళ గ్రంధాలయం వుండటం జరిగినా, తళుకు "'ఇెళుకులతో మిల మిలలాజే బంగారు రంగు అట్టల పుస్తకాలు నలుగురూ
+ళశరథ్‌ వ్యాసాలు శి్ర
కూర్చునే తొవున అలంకరించబడి వుంటవి! కాని ఇెంగాలీ పుస్తకాలు మచ్చుకయినా కానరావు!
అందువల్ల నే బెంగాలులో._మోరు చెప్పే జ్ఞా నదాయక (గంధాలు వెలువడవు. వచురణ కర్తలు ముందుకు రారు. యిలాంటి పు_స్టకాలకు డివమూండులేదు, కధలు _ నవలలు (వాసుకురండని వ్రచురణక రృలు ఆచేశిస్తారు! కధలు._నవలలు (వాయటం చాల 'నేరికపనిగా కన్పిస్తుంది (దజలకు! శుభ చింతకులు; యొందుకూ కొరగాని అల్మీయులకు సీ వల్లె యీదీ కానపుడు), హోమియోపతి వైద్యం చేయరాదా అని వుచిత సలహాలు యిస్తుంటారు; సాభారణంగా!కాని ఆ చికిత్స మాదిరి, కస్తశార్యం అరుదుగా వుంటవి! దానికి కారణ మేమిటం కే, అన్నిటిక ౦ కష్టవాధ్యమయినదానిని ప్రజలు వాల సునాయాసమైనదిగా భావిస్తుంటారు భ్‌ గవత్సంబంధ మయిన చర్యలో యెవరికీ విద్యాబుద్ధులు శొరతివుండని చూదిరి!
రచయితలమిోద నేరారోపణ చేసినందువల్ల (వయో జనమేముంది? ధనాభావంచేత, పతిభావ్యుత్పత్తులు నిరర్ధక మవుతున్న విషయం యొవరికి పట్టింది? యువనావస్థలో నొ క్‌ొక్ట సంకల్పంవుం చేది. ద్వాదశి మూల్యము' అనే (గంధ మాల (వ్రాయాలని! సత్యమూల్యము; మిధ్యామూల్యము, నారీ మూల్యము!_దానికి _పాతపదిక గానే నారీమూల్యం అప్పట్లో రచించాను. అది చాలకాలం [(వచురించే నాధుడు లేక, అలానే పడివుంది. తరువాత “యమున! (పతికలో వెలువ డింది. కాని, ద్వాదశ మూల్యము పూర్తి చేయ లేకవోయాను.
844 శరఠ్‌ వ్యాసాణ నాకు జమీలేదు, చేతిలో డబ్బు లేదు. అపుడు అయిద్యు వ్రేళ్లు లోనికి పోవటమే; అంతంత మాతంగా వుంజేది! మూర్కె టులో యిలాంటి (గంధాలు చెలామణికావు; యింతకింకె, యేదోవిధంగా కథలు [వాసుకురండి _ కనీసం, వొకవేయి (ప్రతులు అమ్ముకమవుతవని పల్లీ షర్చు బోధించేవారు! మన జూతి వైశిస్ట్రమనండి, జార్భాగ్యమనండి = ఆంధాలుకొని, మనం (గంధక ర్తలకు తోడ్చడము. చివరకు? స్థితిషరులు కూజా కొనరు. వైగా ఈకధలు నవలలు (వాసినందువల్ల , వొరిశే జేమిటని అంటారు, కాని యినాళ అంతః పు రాల్లో ప్రీ విద్యా (వచారం జరిగింది. ఈ కధలు నవలలుదాంా రానే!
"పెద్ద పెద్ద కవులు చాలమంది నిరుత్భావంవల్ల పేర (వ్రత్యగ్రలకు దూరమయారు. స్వకీయ స భ్యేంద్రదత్తా సంతాప సభకు వెళ్ళిదూ శాను_నిజంగా, చాలామంది కన్నీరు కారుస్తు న్నార్కు అప్పుడు నేను మహాతీభపడుతూ _ కటూక్తులు యిలాంటి సందర్భంలో విసరటం, నాకు అలవాశే “యిప్పుడు మిరందరూ కంటతడ్‌ బెట్టి వల వల యేడుస్తున్నారు కాని, దాద్వశవత్సరాల సుదీర్ధ కాలంలో, వారివి అయికు వందల కావీలుకూడా ఆమ్మ్ముడు పోలేదని యెకుసుదురా” అని అడి గాను. చాలమందికి వారి (గంధాల పేర్షుకూడా "తెలియ వను కుంటాను. కాని, యివాళ అశశుమయ సానుతాపం వెలి బుచ్చటానికి తయారయారు!
గొప్పవారు, కనీసం సామాజిక కర్తవ్యంగా భావించి "ఆయినా (గంఛాలు కొనడంద్వాశా రచయితలకు తోడ్చ డితే) సాహి త్యాభివృద్ధికి అవకాశం కలుగుతుంది. ' అందువల్ల
శరత్‌ వ్యాసాణ కి4ర్‌ రచయితలకు [ఫో త్చావాం లభిస్తుంది; కదుపునించా, తిండి దొరుకుతుంది. వారు సర్యయంగా వివిధ (గంధాలు చదువు కుని, జ్డానం వింపొందించుకుంటారు ఆనాజే వారు జాన దాయకమైన శంఛాలు రచించ గలుగుతారు మునీందనాఎప్‌ వుషన్వాసం, మరొక ముఖ్య వినయం మున దృష్టికి "తెచ్చింది. అచేశాలు అభివృద్ధి వపందటానికీ మూలకారణం. సామాన్య వజానీక మే! వారు వుదారులు. వారు యిచ్చిన భూరి విరాళాలతోనే, అశేక సంస్థలు నెల కొల్పబడినవ్‌ మనం 'చభు త్వాన్ని అయినదానికి కాని చానికి దూయబడళతాము _ నిందిస్తుంటానము. శానీ, మన జీశంలో చేశబంథు సతి చివ్నాం నిలకొల్పటానిక్రి యీమా[తం వసూలయింది? వారు జేశంకోసం సర్వస్యుం త్యజించా లే! చేసిన అవీల్పుకు, విద్ధప్తులకు అంతువుంచా? కాని ఆ భిమౌప్యాత మనం ఆశించినంతిగా నిండలేదు_ ఇంగ్లండులో “*వెస్ట్‌మినిప్టర్‌ ఎవీ!: ఒకపక- పళంలు యిచ్చింది డీను యిరవై లతల పొనుల విరాళాలకోసం, వొక అపీలు చేశాడు. కొన్ని మాసాలు నిండకముందే, (వజలు యొంత ధనము పంపారం కే, ఆడీశు మళ్ళీ గత్యంతరం లేక విరాళాలు యిశకను అక్కరలేదని విజ ప్రి చేయవలసి వచ్చింది! ఆ దాతలు తమశేరు పదిమంది చెప్పుకిటానికి యిచ్చిన విరాళాలు కానని సృష్టంగా "తెలుస్తూనే వుంది. కారణం. వారిజేర్ట యేప్యతికలోనూ. పడలేదు! (ప్రజల్లో పూర్తి చైతన్యం కలిగననాజే మన చేశంలోకూడా, యిలాం టివి జరగటానికి వీలుంది!
$48 శరల్‌ వ్యాసాలు
మునీం్యద్రరాయ్‌ దీర్ధజీవులు కావాలన్సి వారు (ప్రారం భించిన వుద్యమం అనుదినమూ ఫలదం కావాలని, వారి వువన్యాసానిక మన హృదయాల్లో వుత్సావాం ేశెత్తాలని నా (పార్థన, మయొవరు వోవీకళొద్దీ వారు యీ ([గంథాలయ వుద్యమానికి చేయూతని'స్తే జేశం ముందడుగు వేయటానికి సావకాశం కలుగుతుంది, మనం బహుశా కన్నార చూసీ అదృష్టం లేకపోవచ్చును కాని, నేటి యువకులు, పీన్న వయస్కులు యీ వుద్యమ ఫలితాన్ని కొంత వరకయినా మూడగలరని గట్టిగా చెప్పవచ్చు
“థోన్నగర పాఠచ(క' వయత్నంవల్ల , అమూల్య విష యాలు నికీ సావకాశం కలిగినందుకు, వకృలకు సదస్వులకు వ్యృాదయపూర్వక ధన్యవాదా లర్పిస్తున్నాను. ఇవాళ నాకు మహా ఆనందం కలిగింది. నూతన విషయాలు నేర్చు కున్నాను, మనసు వ్యధ చెందిందికూడా! యూరపు ఎక్కడ |! మన ఈ జార్భాగ్య దేశం ఎక్కడ 1! యిక్కడ యుగ యుగాలనాటి పాపం ేరుకుని వుంది. భగవంతుని విశేష కృప మినహా, యీ జేశాన్ని రశత్నీంచగల ఆశా చిహ్నాలు కూడా, యేమి కానరావటం లేదు! * 4 “కోన్నగర పాఠచ్యక నమావేళశంలో, అద్యజో సన్యాసం, “విచ్శిత మాన ప్యతికలో వెలువడింది. (వంగ నంవత్సరం, ఆశ్వ యుజం 1842)
అంవాలాశినటిప్రులుల-
కశ. శేష పశ్న
కళ్యాణీయాసు అ
అవ్రను, “శేవపశ్న "ను గురించిన ఆందోళన తిరం గాలు నా చెవి కూడా సోకినవి. కటువుగా: తీవంగా వున్న విమర్శలు సం యోగవశాత్తు నొ కంటపడవేమో, నా చెవిని పడవేమానని, నా శుభ చింతకులు అ్మప్రమత్తులె, నిగావేసి వున్నారు. అలాంటి లేఖలను శ్రమపడి సేకరించి, ఎరుపు _ నలువు వై లేటురంగు. పెన్సిళ్ళతో గుర్తులు పెట్ట, సొంత డబ్బుతో భదంగా నాకు పోస్టు చేశారు. తరువాత నాకు అందినదీ లేనిదీ విడిగా జాబు [వాసి తెలుసుకున్నారు. వారి వట్టుదల, శోధము, సమ వేదన నా హృదయాన్ని గిలిగింతలు పెట్టింది.
నూరుగా నాకు పత్రికలు పంపలేదు కాని? మికూ తక్కువ కోపం రాలేదు. విమర్శకుని శీల స్వభావాదులు అభికుచి, చివరకు కుటుంబ జీవితంమూద కూడా మారు వ్యంగ్య బాణాలు సారించారు. పవపంచంలో కటువచనా లనటమే కఠిన కార్యం కాదని మారు వొక పర్యాయం కూడా ఆలోచించినట్టు లేదు. మానవుని అవమానించటం వల్ల మన మానమర్యాదలు అౌగ* 'దెబ్బతింటవి! జీవితంలో దీనిని విస్శ్రరిం చేవారు, పెద్ద పొరబాటు పడుతున్నారు. అదీగాక, “ భారతి, "శేవపశ్న " ఆ వీమర్శకునికి వా స్తవంగానే రుచించకపోయి వండవచ్చు. (ప్రపంచంలోని అన్ని పుస్త కాలూ అందరికోసం కాదు! ఆ పుస్తకాలు అందరకూ
848 శరఠ్‌ వ్యాసాలు నచ్చాలని, అందరూ (వశంశించాలని, వొక నిర్జీత నియమ మేమాలేదు. కాని; ఛావాభివ్య క్రీకరణ చకంగా లేదని మ్యాాతం అంగీకరిస్తాను. భామ అకారణంగా; కటువుగా షరువంగా వుంది. కాని, యిజే రచనాశైలికి గొప్ప సాధన! మనసులోని టోభకు, వ్వదద్రి క్తతకు తగు కారణాలు వున్న ప్పటికీ కూడా, పెద్దలు అసంయత భావ వాడరాదు_యిది చాలకాలం [క్రింంమోాదపడి;, మనసుకు పట్టించుకోవలసిన విషయం. మోరుకూడా, మోాటేఖళలో యూ పొరపాటు ఆ విమ రృకునికంకు యెక్కువే చేశారు. దీనిని మించిన అత్సావ నూనం మరొకటి లేదు.
భావాలసుబట్టి; వె ఖరిని బట్టి, మిరు కా లేజ్‌ విడిచి పెట్టి కొద్దిరోజులే అయినట్టుంది. మో ఇలిక ల్తెల అభ్మిపాయం కూడా యిదేనని [వాశౌరు. అయితే చింతించవలనీన వివ యమే ! నాయీ లేఖ మారు చూడటం తటస్థిస్తే వారికి కూడా అందచేయండి. శీలము (స్రీలకు గొప్ప తీలికారము యీ పెన్నిధిని యెవరి నిమి త్తమూ, బేనివోసం కూడా త్యజించ రాదు.
శీను ఏటికి సమాధానాలు జేనికి (వాయటం లేదని? మోకు తెలుకోవాలని వుంది అది నా పనికాదు. అందుకు నా మనసు వొప్పటం లేదు _ అత్మరమణ నెపంతో కూడా; మానవుని అవమానించటం నా వల్ల కాదు. చూడరాదూ, 'ీరు పతిశలను వెనక వేసుకు వస్తానని లోకం అంటుంది. "సీను వారిని సమర్థించటం లేదు; వారిని అవమాసిం చటానికి మొషత్రం నాకు మనస్కరించదు. వోయూ భూనవులు. వారికీ
శరథ్‌ వ్యాసాలు వశ కూడా దుస్థితినుంచి కాపా పనుసి కోలీ అధికారం వుదని చా వాదన! ఒకనాడు యెలెానూ మసూాకాలుని నిండు శొలు వులో విచారణ జరుసకుంది_సాంస్కాశాంధులు మాత్రం దీని! యే విధంగానూ, సమ్మతి చూపబోర్ను ఇవన్ని నా వ్యక్తిగత వివయాలు వురొకమాట చెప్పి స్వకీయం ముగిస్తారు. అప్ప]! నూరు విన్న వయస్కులు, డస్తుతం మూలబ కిన, వొళ నూస పతికలో రవీం దనాధుని చూదం వారి భక శిష్మ్యుణ్ణని) నా మాద దాడి సాగించారు, నిిద_.దూనణలసు, వ్యంగ్య ఛాశాలకు నితిలేదు. వారు అంతె పస్తు వలగాా పని పెబ్టు ఏన్నారు. శవి మౌొన(వతం అవలంఫిచారు. నేనొకరోజు తొటుపడుతూ వెళ్ళి, పౌచ్చ రించాను. కవి _పళౌంత స్వరంతో, జీష్ష్టీక్టి మార మేము ది! వారు ఏశన్ర్యం చేతబట్టి యుద్ధాని! కాలుమ ప్వుతున్నా 5 అ శస్తొన్ని తాశకవూనికకూడా. నాకు చేతులు రాను అని చెన్చాు. మళొశనాకు యిలాంటి సుదర్భంలో నే కన్వ్వ్వే ఏ వస్‌ కిని వ్రశంసిం ద లేశో అతన్ని నింపం చటానికి కూడా నామ లజ్జగా వుంటుంఏ* అని సమాధాన మి వ్చారు. వారినుంచి నేరు చాల నేస్పకున్నాను. శాని అన్ని టిని మిచియూ కడు విషయాలు సర్వదా గుర్తుంటపి. యివాళ జీవితంలో యేబఏి అయిదు సంవత్సరాలుపూ ర్తి చేసీ కృఏబ్బతా చిత్త ంతో స్మ్ర3ంచుపంటున్నాను. నాకు తెలియ కుండానే ఆ సూకులవల్ల బాల లాభించి వుంటాను. "నీను నూనవుని శ్రద్ధ యేమ, మమ త్య్యాలు పొందగలిగాను. నిజూ నికి యిదే కల్చేకు (సంస్క్యృతి).కాకపొతే, దీనికి యింళా తశ
శం శరథ్‌ వ్యాసాలు మరోఅర్భ౦ 'యేముంటుంది? భావమోిద నాకువున్న కొద్ది అధికారమూ_కొంచెం వున్నట్టుకూడా వుంది. యీ సంబెవేళ దుర్చతిపాలు చేయనా? ఇకసి హ్‌ త్యాన్ని గురించి మా ముఖ్య ధ్రశ్నకు సమాభాన మిస్తాను. మి'రు సంకోచిస్తూ (వశ్నించారులా ళ్‌ శ్ళన్మ దశ్నలో; ఒక యిజాన్ని చచారం చేయ టానికి వయత్నించారని చాలమంది వాదిస్తుంటారు యిది సత్యమేనా!” నిజమో, కాదో జీను చెప్పను. కాని *“వచారం చేశావు, వచారం చేశావు) అని గగ్గోలు పుస్టంచగావే, సిగ్గు వడి తలవంచుకుని, ఉచ్చస్వరంతో “లేదు, లేదు” అని పతి వాదానికి దిశే తరగతికి నేను చెందను! కాని, నేజే, అందులో పెద్ద అపరాధం దరిగిం చేమిబని యెనుకు ప్రశ్న వేస్తే వాది (వతివాది యవకూ గట్టిగా సమాధాన మివ్వలేంని నా నమ్ము కం! అప్పుడు వొకపతం అల్ఞి నిమాదిక్కి పెడ మొగం పెట్టియిలా అనవచ్చు - అదికాదు ._ అలాకాదు -_ దానివల్ల కళకళ కోసమనే సిదాంతం అధోగతి పాలవుతుంది! శిండో పక్షం వారిపరిస్థితి, మా హరిమాదిరిగా వుంటుంది. మా వేలు విడి చిన ఇెల్లలిళాడుకు నాలుగేళ్ళ క్యురవాడు వున్నాడు. "పేరు హారి. వట్టి వోకిలి! కొట్టి; తం గోడకుర్చీ వేయించి, వవిధం గానూ తిల్లి, వాడిని ఒక దా౭లో పెట్ట లేకపోయింది. యింట్లో వాళ్ళందరూ వాడిని వదలిపెట్టి వూరుకున్నారు. హటాత్తుగా యీ ఆలోచన యొవరికి తెట్టిందో "శెలియచుగాని హరి
రల వ్యాసాల శి5్‌! వున్నపళంగా 'పెడ్లమనిమీగా మారిపోయాడు. శీటలోని పగి మ-దిసీ పిలిపించి పికిని అవనూనించండని అంశువాలు, చిలిపి వనులన్నీ మానేవాడు! అవనూనం అంశ; వాక్షి వుశ్లేశ మేమిటో. జెలియదు. కాని, అనూట చెలినిపడి తే వాలు, క౧ంవీంచి పోయేనాకు. సీళ్ళిఫ్థితికూడా ఆలానేవ్రుంక, ద్రవారంచేశావ్లు కళ కళకోసమనే సిద్ధాంతానికి తాన్చ లేకుండా పోయిందని అనగానే సరిఫోయి-దా? కాని, నేను య్‌మి వదచారం చేశాను? ఎకళటడ చేశాను? అందులో దోవ మేమిటి? ఆది కొండంత తప్పిదరుయించా? ఈ" వశ్నలన్నీ అళా స్ర్రీయాలు 1 అప్పుకు తిట్లపురాణానికిదిగిి.. చెతులు జోడించి, “సాహిత్య కారులు సంస్యా-రులు అయిననాడు, 'సాపరమాత్మా---' అని పార్ధనలు మొదలెట్టాడు వొకతను. వాళ్ళు అన్ముపాసను యుక్రిగను, దూవణను విమర్శశాను యెంచినట్టుంది వపంచ మహాశావ్యాల్లోనూ, సాహిత్యం లోనూ యీ (ప్రచారం యీదో వొకరూపంలో వున్నదని; మనం వారికి చెప్పి వొప్పించ లేము. యివి రావాయణంలో, భారతంలో, కాళిడానసు కావ్యాల్లో) బంకనముఖాబు అనంద మఠంలోవుంది; యిబ్బను._ మేటరలింకు, బాల్‌ స్టాయ్‌ తం ఛాల్లోవుంది! కళ కళకోసమనే నినాదం పశ్చీను జేశాల నుంచి వచ్చింది. యీ సిద్ధాంతం వారి గోటికొనను వున్న ట్లుంది!_కధ స్వారస్వమే "చెడిపోయింది; కారణం,ఇఏిచిత్తాన్ని రంజింపలేక పోయింది అని చెపుతారు. శాని, చి త్తరంజనం యొవరి!? నీక్సా నాకా? లేకగామంలోని పెద్దతలకా!
డే శరత్‌ వ్యాసాలు
మిరుచి త్రరంజన శళ్తాన్ని సరించి వాల (వానాకు, కానీ యిందులో కండు శస్దాలున్నవి. *ఠరంజవ' మొరకళశేు కాదు “చిత్త? మచేదికూడా వంగి, ఆచి త్తీము మారు తుం దని మూరు ఒక్క్‌- పర్యాయంకూడా ఆలోచించి భూడలేదు. చిళ్చూరు ఆఫీసులో “గులేబకావళి "కి స్టానంవుంది ఆదీ అక్కడ *చి త్తరంజనం ' కలిన్తుంది! అంత మాతాను ఆ వాక్కు తోట్‌, పాను నిందించే అధికారం లభించదు నినా జాల పునర్ముక్తి వ్యామోహం వుంటుంది అందులో అనందం వుంటుందని కజేను అంగీకరిస్తాను కాని, ఉపలన్థికోపం కష్టాలు పడవలసి వు-టుండి. ఫలానా వసువు, ఫలానా చానికోసమని వశెప్పీనంతమా[(తాన; అన్ని వివయాలూ నిరూపిఎచినట్టు కాదు!
అనేక కారణాలవల్ల , * భారతి రఏీం,దనాధుకు రుచిం చలేదు అనివయం ఇెప్పి, వుత్తరం యిలొ ముగించారు -- “క నవల “వబంధం 'గా దన్వేః దీని విలువ మామూలు గానే వుండిపోయీది కాని నవలలో మిరు చెప్పిన దానికి జీక్క కాలాలలో అవిశామ వ్యా వీ వుంటుంది * కనుక, కవి దీనిని కధల పు_సకంగా ఛావించిలే, అవ కధల పుస్తకమే ! కనీసం వారికి ఈమ్యాాతం గౌరవం యివ్వండి!
చివరకు ఒకమాట చెపుతాను. సహజ సంసార దురభిసంధి నాేేమిలేదు అందుచేతనే శేవపక్నలో మానవుని దుఃఖాలు? వేవనా వివవణము వుంది; సమస్కలు కూడా వున్నట్టైంది కాని సమాధానం లేము అపని తదితెరు లది. నేను నవలొ రచయితను తప్ప? మశీమాకాదు,
౪5ర్‌ వ్యాసాలు ! చిన్నమనవి! మిరు అపరిచితలు, పీన్న వయస్కు-లే ననుకుంటాను. మో అనేక వశ్నలలో వొకటి ల-టికి, శక్తికొద్దీ జవాబిచ్చాను. వుథ్రేకం లేకపోయినా ఓకటి ₹0డు తావుల వేను కొంఇెం కటువుగా (వాసివుం ళు; కోపగించుకో వను. జ 0 అయనొయాన మనో లలనా నంతతానుతాలతో గాడా షుగగానం డాాంాయాయాయాాాాోా.
- శ్రీమతి సేన్‌కు (వాసిన ఉత్తరం, దిజలీ న్మతిక ఆరోనంప్పటి, వదమూడవ నంచికనుంచి, వశానకాధంాా.
క5- సాహిత్య సవే్మ్మేళనము
విరా రందకూ పలుపసాంతాలనుంచి యిక్క-డకు వచ్చారు. మన పరస్పర పఏచయానికి, ఇష్టానోష్టి సంభఛావ ణకు చక్కని అవకాశం లభించింది నేను అనేక సభలు _ సమా వేశాల్లో పాల్లొన్నాను కాని వాటిలా ఇష్టానోస్టి సంభామణలకు తావు శక పోవటము కొరత శానేకాన్సి-చింది యికి ఒక వున్నత సాహిత్వసభ సాహిత్నం నావృ త్రి, జీవి నోపాధి! సాహిత్వసేవ గారంభించి, నే కేమైనా చేయగలిగి నదీ లేనిది మొ పదిమందికి తెలుసు!
మోిరందరూ నన్ను వుపన్యసించమంటున్నారు. సభల్లో వువన్యపిం చటం, నాకు అంతగా అలవాటు జేదు; అదీకాక నాడి కమ్మని కంఠంశాదు; చెపుదామనుకున్నా, మాటలూ దొరకట-లేదు. అయినా, మూరు నావల్ల యేకో కొంత సాహిత్య సేవ జరిగిందని యె:చుతున్నారు. నా ఆత్మవిశ్వాస మనండి, అత్ళాభినమూన మనండి; కాని, నేను అందుకు కృపీ. చేశానని మాత్రం భావిస్తున్నాను.
"నేను సాహిత్యంలో మిధ్యను యెొచ్చటికీ అ,శయించ నని _పారంభంనుంచీ చెపుహవచ్చాను సత్యమే సాహిత్యం కాను. వపంచంలో సత్యమైనవన్నీ సాహిత్య మనిపించు కోను. నా తాత్పర్య మేమిటంశు; సత్యం, పునాది మాదిరి భూమిలోపల వుండాలి. అప్పుడు చానిమాద, భావనాళ కో లేచే భవనం శేలికగా కూలిపోదు. జీవితంలో నాకు హాల సొర్షు యిది అనుభవానికి వచ్చింది నా రచనలు చదివీ అనేకమంది *యిది చాల అస్వాభాపకంజి అన్నారు. పది
శరథ్‌ వ్యాసాలు తక్‌
మంది పదివిధాలుగా ఎవరికి తోచింది వారు చెప్పారు. నా రచనకు సత్యం ఆధారం కానపుడు; పదిమంది ఇచెప్పీన [_పకారం మార్చుదామని తలపు కలగవచ్చు కాని మానవ మ్యాతులు యెవరైనా పొరబాటు పడవచ్చు పునాది సత్యమెనదని, మనసులో దృఢవిశ్వాసం వున్నపుడు, మార్చవలసిన వనేముంది అందువల్ల నే నేను (వాయటు అనేది ముగిసిన తర్వాత; సాధారణంగా కొట్టి వేతలు, చేర్చులు వుండవు.
సంబేహోలు వున్నవారు ఎక్కడో అకగండి, చెపు తాను అందువల్ల సాహ్యాత సమ్మేళన ఆశయ మొకటి సార్థక మవుతుంది ఈ కాఠిన్యము; బిపవు కొంచెం మార్చుకోవటం అవసరము! అనేకమంది సాహిళ్య సభల్లో పాల్లొని యిళ్ళకు వెళ్ళేటప్పుడు, మనసులో అనుకుంటూ ' వుంటారుయింత చేతివముగు వదిలించుకొని; చాలదూర-నుంచి వచ్చాము. శానిి యిక్క-డను వచ్చి చేసిన ఘనకార్య మేమిటి ? సభలో చదివే లేఖలు, ముప్పాతిక భాగం యెవరూ. వినరు. ఒక వేళ విన్నా, ఈ చెవిని వంటారు, ఆవెవిని వదిలి వేస్తారు.
అందువల్ల నే నేను చెచ్పేది యేమంళే, యెవరైనా నాతో పరిచయం కావాలనుకున్నా; వవైనా సందేహా లున్నా, అవశ్యం రండి. అందరం ఒకచోట కూర్చుని కలిసి చర్చి-చుకుందాము యిజే నేటి సంఛ్యా శార్య(క్రమం | న . *లకర్తాలో జరిగిన (ప్రవాసి వంగ సొహిత్య నమ్మేళనంలో యిచ్చిన వుపన్యాసంలో కొంతభాగం. వంగ సంనత్సరం 10381, మాఘ మానం, *వొాతాయని” పత్రికలో (వచురించటిడింది.
గ. ఆశుతోష కాలేజి వుపన్యాసం
దస్తుతం జరుగుకున్న సాహిత్య సమ్మేళన కార్య త మాల్లో సాధారణంగా అతి ఆధునిక సాహిత్న్వం మాగా నిందంవబడుతూ వుంది. నేరు అతి ఆధునిక సాహిత్యాన్ని వశంసిస్తున్నానని మ్యాతం కాదు. నాతాత్పర్యం యేమంశే, యీ విధమైన సమాలో చన జరగకఫోవటం మంచిదని! కార ౫౦ యిలా (వాయాలి, అలా (వాయకూడదు _ అని అటేశించినందువల్ల (ప్రయోజనమేమో వుండదు. విద్యా సంస్కారాలు; అభిరుచి దృక్పధం జా వీనినిబ్టి సాహిత్య సృష్టి జరుగుతుంది. యీ సాహిత్యంలో మనగలిగెనది, వుండి పోతుంది లేనిది లుష్తమెహోతుంది 1
యుగధ ర్మాన్ననుసంంచి సారస్వతం వుంటుంది-- సమాలో చనవల్ల , సహశారంవల్ల సాహిత్యం సృజింపబడకు అన్నిటికి కమోన్నతి వుంటుంది కాని; సాహిత్యాని! యీ నియమం వరించదు శకాళిదానుు అనంతరం, శొకుంతలం యింకా చకా వాసే కక్రివ్రుంకే,_ అనేక మంది అనాట కం చదివారు అనుసరించారు; (వశకంసించారు _ దానిని మించిన వుత్తమ నాటకం రచించి వుంజేశాలే! కాని అలా జరగ లేదు మహాకవి కాళిదాసు రచనే గొప్పగావుంది. కవిని అనుకరిస్తూ అనేకమంది [వాశారు. కాని, రఏం(దనాధుని రచనలే అనుసరణలో వా స్తి మకకాంతంం వుంది!
నఏన సాహేత్యానికి నేను (ప్రతికూలుళ్లం బహుశో లోళం చెప్పవచ్చును. కాని అది వాస్తవంకాదు. నాకు
శరర్‌ వ్యాసాలు 807 యుగధర 0మిాద నమ్ముక ఏ) నా రచనలకు యేమైనా విలువ వుఎకే, భవిమ్యత్తులో మినగలు%కుంది; అర్హత లేకపోతే; రాలివోశుంది. మానవుని యిష్టా నిష్టాలమోిద య్‌ సాహి త్యమూ ఆధారపడివ్లుండదు; దాని విశిష్టతనుబట్టి వుంటుంది. భావికాలంలో మానవుడు ఆ సారస్వ తాన్ని సమాజానికి జీవితానికి నివృయోజనమనిభావిస్తే దానికి తావు వుండదు. అందువల్ల , యీూవిధ మైన సమాలోచన, విమర్శవల్ల లాభ మేమోాలేదు. దానిమూలాన, సాహిత్య 'కారుల్లో యీర్ధ్యా 'జ్వేపాలు పొడసూపుతవి. వ్రుత్తరువు లిచ్చినందువల్ల; సాహి త్యసృష్ట్వి జరగదు. అంతకంశ₹శు, మా సుబుద్ధిమిాద నమ్ముకం పెట్టకున్నామని చెప్పటం వుత్త్వమం ! మా విద్యాబుస్థులతో బెంగాలీ సాహిత్యం సమృద్ధ మొనర్బండి ! *
- ఆకుతోన కాలేజిలో వంగసాహిత్య నమ్మేళన ద్వీతీయ వెర్డి కోత్సవంలో యిచ్చిన వువన్యానం. వంగనంవత్సరం*పాల్లుణ మానం
అయాజాధపాహాలానా త్‌
- సళ్యా సత్యాలు
ఆత్తడిని బంగారంగా ఇెలామణి చేసినందు వల్డ, యిటు జంగారానికి అటు యి త్తడికీ గొళవమేవిరా పెరగదు. వైగా ఇత్తడికూడా జాతి (భష్టమవుతుంది. స్థాన; కాల విశేషాలను బట్టి నెత్తిక్‌ వోట్‌ తగనించుకొని, అఆదరసత్కొా-రాలు వసూలు చేయవచ్చును. కొని? నిమోాలిత న్మేతులమై ఒక్క పర్యాయం అంతర్షృష్టితో వరికించితేే యీ ఆదర సత్కా శాలు యెలొ వంచన్యపాయమైనవో, అలానే నూసనునికి మహావమానకరమని తెలిసిపోతుంది. అయినో, యీ (వయ తల్నం యెవరూ మానరు! యిది సత్యాన్ని కప్పిపుచ్చ టానికి చేసే దధయత్నం; మిధ్యాను ఇలివీంచాల'నే (వయత్నం, మానవుడు తన దై న్యాన్ని హించి తన న్య్యూనతకు సిగ్గు చెందినపు డే; యిలాంటి (ప్రయత్నం అవసరమవుతుంది. "కాని మానవుడు తనకు వా _స్తవమైన అధికారం వ్యా _ప్రము, వి సృృతిము అవుతున్న కొద్దీ, అకల్యాణ స్తూపంకూడా అను దినమూ పెరిగిపోతుంది. నేడు యీ చార్భాగ్య పరిపాలనలో సత్యం పలకరాదు; (వాయరాదు _ అది శాజదోవాం |! అయినా గవర్నరు జనరలు మొదలు, బిళ్ళ బంటోతు వరకు వొశేపాట! మేము సత్యాన్ని అరికట్టము, న్యాయ సమ్ముతమైన విమర్శను---మ్మీవంగా కటువుగా వున్నాసశే-- నిషేధించటంలేదు! కాని వ్యాసాలు, వుపన్యాసాలు (వభుత్వం మిద అసంతృ్లి కలిగంచరాదు; (కోధానికి తావు కల్చించరాదు; చిత్తంవిచలితమయే చిహ్మాలులేకుండా
శరత్‌ వ్యాసాలు క్‌0$ వుండాలి! దీని భావ మేమిటి? అళాబ్లాదాగ "అన్యాయ గాధలు వజలకు చి శ్తరంజనం జేసీ శెలిలో వుండాలి. 'అఆన్యాయవర్ష నలు చదివిళూడా (వజలు (చవేమపారవశ్యం ఇెంచాలీ మాళృ్ళఘభాసి దుఃఖగాధలు చదివి పొాళకుల -మన శృనీరాలు న్నిస్ధంకావాలి! సరిగా అలాలేకసో తే రాజదోవా తవుతుంచి. కాని ఈ అసంభవ పివయం యెలా సంభవ మవ్రతుంది ? నేనొక వాడు అనుభవజ్ఞులు, చములయిన ఇద్ధరు సంపాదకులను ఈ విమయం హాచ్చరించిచూశొను. వారిలో ఒకాయన తలవనూపుతూ...ో* అది మన అదృష్టాన్ని ఇట్టి వుం టుంది. మన అదృస్ట౧ తిన్న గావ్రం కు శాజదోవా మవడు. "లేదూ, కాజ దోహానిశి గురికాక తపస్పడూ అని సమాథాన మిచ్చారు. కండో సంపాదక వూహాశయుడు = “మాకొక తమాపావిషయం చెప్పనా? నాన్టిసం ఆద్యంశాల్లో సంభావన (వశ్నార్థ కాలు జోడించండి. "ర0దు శళ్దాలు వీలయినన్ని శావుల్లో చేరి స్టే యిక రాజదోహభయం వుండదు” అవి సలహ చెప్పారు*చి త్త 01!) అని, నిట్టూర్చి; బయ టికివచ్చాను. కాని నాకు ఒకరి వువజేశం ఎంత అంధకార మయంగా వుందో, ఇండోవారి సలహాోకూజా అంత దుర్ఫేధ్యంగానే వుంది. రచనా వ్యాసంగంతోనే తల నెరిసిప్రోయింది. నా వివేకము, జ్షానము, బుద్ధినిబట్టి ఓక వీిమయం న్యాయసమ్ముత మవుశా, కాదా అని నిర్గ యించుకుంటోూ చుంటాను, - కాని నేను యెవరిని విమర్శిస్తున్నానో; అతని వివేచన, అభికుచితో యెలా పొత్తు పెట్టకుని, లేఖ అద్య౦ళాల్లో:సంభావన._ప్రశ్నార్శ కాలం జోడించి రాజ(ద్రోచాంనుంచి బయట పకను? యిడి
ఏళ శరత్‌ వ్యాసాణ
యెలా నావూహాకు అందని విషయమో, ఆలానే జోోతిష్యుని వద్దకు వెళ్ళి? చేయి చూవీంచుకుని [వాయనారంభించటం కూడా నావల్ల కానిపని! కనుక, సత్యా సత్య నిర్గ యంలో ఏటిలో నేనేదీ చేయలేను. అంత అవసరమనుకున్న నాడు, నా దురదృష్టాన్ని స్వీకరించకుండా వుండను.
"లేఖ కొంచెం 'పిద్దది కావచ్చు. యీ విషయమే కొంచెం విశదంచేసీ చెప్పటం అవసరం. ఒకప్పుడు మన జేీశం సత్యసంధతకు వనిద్ధి చెందింది; కాని నేడు దుస్థితికి "మేర లేకుండా వుంది! సమాజానికి (పతికూలంగా, సత్యం ఇెప్పటం యొంత కవమో, (వభుళ కికి విరుదంగా చెప్పటం
ల వాకీ యు కూడా అంతకంై3బ మహాోష్టం! ఒకవేళ యొవరైనా సావా సించి వాస్తవం (వ్రాసీనా; ము(ద్రాపకులు అచ్చు వేయరు _ వాళ్ళ్యపెన్‌ జప్తు అవుతుంది! జర్నలిజం జీవనోపాధి చేసు కున్న ప్మతికా సంపాదకులు; శాసన సూ(తాల సాలిగూటిలో చిక్కుపడకుండా ఆచితూచి, పట్టి పట్టి నవాయవలసివస్తూంది! "వారు ఛ్రతిశబ్బమూ కంపిస్తూ ఛ్రాసినట్టు కన్చిస్తుంది ! పతి పంక్షి పూర్తి చేయటానికీ. వారి శిముబ్ద వ్యధిత చిత్తము, లేఖనితో సంకుల సమరం చేస్తూ ముందుకు సాగుతున్నట్టుంది. ఒక వేళ అంత పట్టి పట్టి (వాసినభావలోకూడ్యా వాక్యం విరుపుల వల్లనో, సంధివల్ల నో వాస్తవం తొంగిచూడటం జరగవచ్చు. అపుడు ఆ తత వితుత వికృతస్వరూపం దూసి) దర్శకుల నే_తాలు చెమ్మగిల్లుతవి. భావ నిర్జీ వము, పేలవ మయిండి. వాస్తవం, బురఖా తగిలించుకుని గాని; ముఖం భూపకూడదు; రచయితలు గత్యంతరం లేక, వుంఛవృత్తి
శరర్‌ వ్యాసాలు 861 సీ్రీకరించారు. ఆలాంటి జేశంలో, రాజ్యంలో, సమాజము, ధర్మము; రాజకీయాలు. ఇెట్టాపట్టాలతో అధోలోకానికి పయనిస్తున్న వంశే, ఆశ్చర్య పడవలసింది యేముంది?9 పసీ తనంలో, సూభాలులో,; కాగితాలు, పెన్సిలు వివశత్వంతో దొంగిలించటం నేర్చిన కురవాడు, 'పెద్దవనాడయినాక, పాణ రత్సణకు కన్నాలు వేయటం మొదలెడతాడు, అపుడు అత నికి చట్టబద్ధంగా; విక్షవిధించి, జైల్లో వేస్తారు. కానీ, యిందు వల్ల ఆ చట్టాన్ని ఆఅమలుపరచే వ్య క్ని మహతర్పం పెంపొం దదు; అతని నిష్టురషయు_ద్రత్వానికి శేతకుల మనసు సూది పోటులకు, గురి అఆయినట్టుంటుంది.
ఇంకా వొకటి ౭౦డు దృష్టాంతాలు భూవీలే) ఏమ యం శాగా విశద మవుతుం దనుకుంటాను.
అన్ని "దేశాల్లో: అన్ని కాలాల్లో నాటకరంగం; విజ్ఞాన వినోదాలకు తోడ్చడుతూవుంది. బంకీమ బాబు * చం్మద శేఖర) 'చెంగాలులో వూరూరాతిరిగి, నాటకాలాజేవారు. అందులో; లాళిన్సు ఫాస్టరు అజీ ఒక సీలిదొరు చాల దురాత్ముడు; (ప్రభుత్వ వున్న తాధికారులకు ఒకనాడు ఆ నాటక 0లో “వర్మ "జ్వేవం” పొడకట్టింది. వెంటనే అ నాటక మాడరాదని నిసే. ధించారు. నాటకకమిటీ, చాల చిక్యూన పడింది. వాళ్ళు అధికారుల గుమ్ముంవద్ద మోడీ వేశారు. “లాలెన్సు ఫాస్టరు" చేరు వుండకూడదు. అది ఇంగ్లీ షువేరు. ఆందులో రంగు 'జ్వేమం వుందని అధికారవర్హం ఇెప్పింది.. నాటక కమిటీ మేనేజరు_*చి త్తం పభూ, ఆవేరు రీసివేసి, పోర్చుగీసు జేరు
362 శరశ్‌ వ్యాసాణ ఇెకతాను” అని సంజాయిమీ. చెప్పుకుని “డికూజ్‌” అనీ "ాజోలం) మనసుకు తోచింది పెట్టాడు.
కేర్ళుట; అధికారులు _ *యీా *జన హామి” శబ్దం కూడా కీసీ వేయండి _ యిది రాజ్మదోవహాం 1” అన్నారు.
మేనేజరు నివ్వెరపోయి _ “అచజేమిటి (ప్రభా. మేము పుట్టింది యా గడ్డరోదనే 12 అన్నాడు.
అధికారులు కుపితులై _“విాారు పుట్టవచ్చును, మేము పుట్టలేదు _ అలా కుదరదు !” అన్నారు.
మేనేజరు “తథాస్తు అని ఆశబ్దమూతీసి వేసి; అనుమతి సంపాదించాడు. వర్ష ద్వేవము? రాజ్యదోవాము-వఏీనిని గురించి విబేశ్నవభుతార్ధినికి కలిగిన భయం తొలగిపోయింది. మేనే జరు మళ్ళీ డబ్బు వేసుకుంటున్నాడు: డబ్బు ఖర్చుపడి;, నాట కానికి వచ్చిన (ప్రజ వినోదంతోజాటు, యింకా ఏదో పొందు తూంది. బయటికి పవి లోటుకన్పిం చదు కాని లోపలి వస్తువు వంచనతో, అసత్యంతో కళంకితమయింది. లాలెన్సు ఫాష్టరు అనేవ్య క్రీ బహుశా లేడు. మేనేజరు సృష్టించిన అద్భుత పోర్చుగీసు నామంకూడా అబద్ధ మే, విషయంకూడా తుచ్చమెనబే; కాని; దీనిఫలితం, యేఏవధం౦గా తుచ్భమైనది కాదు. అపుడు సీలిదొరల దుండగాలకు, అత్యాచారాలకు శంగాలు అట్టుడికిపోయింది. స్వర్తీయ బంకిమబాబు, వీనిని దృష్టిలో ఇెట్టుకునే కొంతవరకు; (వాసినట్టుంది. యా నాటక మూడితే. జాతి జ్వేవం జాగరితమవుతుందని (ప్రభుత్వం భంకించింది. ఆ శంక సఫశారణమా, ఆకారణనూ అనికాదు; ఇంగ్లీషుచేరుకు మూరు పోర్చుగీసు వేరు పెట్టినందునల్ల వర్గ
శళరఠ్‌ వ్యాసాలు 888 'జ్వేవం కలుగుతుందా ఆని కూడా కాదు _ ఆంగ్లేయ చట్ట (ప్రకారం; వర్షద్వేనం కలగక పోవచ్చు - కాని, దీనిని మించిన చట్టంలో; వర్ణం? జాతి _ ఏనికి అక్కడ తావులేదు, ఆ నిష్పష్‌ విచారణలో, ఒకరి అవరాధం, మరొకరి నెతిన పులిమినందువల్ల బా స్తవమజే యేవస్తువు నశిస్తుందో, చాని వలువ వగ్ష-వర్శ్మ జ్వేపాలకం) చాల అధికమైనది !
యా అల్పమైన వంచన 'అారినుండి, పసివిల్లలకూ విము క్తి లేదు. వాళ్ళ పాఠ్య తోంఛాల్లో॥ కూజొయీ ఆస త్యం (పాకింది ! ఒళ గంధకర్త నా అభ్మిపాయం కోనం వచ్చాడు. యీ అక్భుత నామం మా శెక్క.డ దొరికిందని అడిగాను. ఆ గంధక ర్త కెంచెం లజ్జతుడై _ “పొట్టతిచ్చల కోసం యివన్నీ వేయవలసి వస్తూంది కాబూ; నాకు సర్వం 'తెలుసుకాని; యేం చేయను? పుస్తకానికి బోలెడు డబ్బు పెట్టె ప్రింటు చేయించాను. యా పని చేయక పొతే, సూఖాళ్ళలో యీ ఫు స్తకాన్ని పెట్టరు” అని చెప్పాడు.
ఆ (గంధక ర్తతో యేమి చెప్పాలో, నాశేమా తోచ లేదు కాని, మునివేళ్ళతో నొసలు కొట్టుకొని, లోలోపల అనుకున్నాసు _ ఏ -జీఫ పరిపాలనా యంత్రంలో సత్యం నిందా పాతమవుకుందో + వబేశ (గంధకర్తలు "తెలిసి అసత్యం ఛాయపవపలసి వస్తుందో, '్రానికూడా _సాణాలు గుప్పిట పెట్టుళోవలసి వస్తుందో, ఆ టేశంలో (గంధకర్తను శకావాలన యే మానవుడు కోరుకుంటాడు ? ఆ దేశ అసత్య సాహిత్యం, రసాతిలం పాలుకదా€ ఆందువల్ల నే అసత్య సాహిత్యంలో జీవంలేదు, జిగిలేదు. (వగతితేదు. నేడు సాహి
న! ళరఠ్‌ వ్యాసాలు
త్యం పేరిట, కుప్ప తిప్పలుగా వెలువడుకున్నవి (గంఖథాలు! అందుచేతనే, పెద్దమనుషులు నాటకరంగ ప్రమేయం పెట్టు కోవటం లేదు; నాటకరంగం కుంటుపడింది; నిిదాణమయింది, అది మనకు విజాన, వినోదాలను యివి లేక పోతూంది. జీశంతో చానిలీ రక్తసంబంధం లేకుండాపోయింది, బేశ పాణంతో జానికి పరిచయంలేదు. జేశం ఆశా అకాంత లతో, దానికి వుండవలసీన అన్యోన్య తే అడుగంటింది. నాటక సాహిత్యం అఫీతయుగంనాటి శవంలా తయారయింది. అయిదారు వందల సంవత్సరాల (క్రితం? ఎవరు మొగలు పఠానును వురితీయించారో, మరాకులు అదనువూసి, వరాజ పుతిని నిలువునా చీల్చి వేశారో, యివే నాటక సాహిత్యానికి కథావస్తువ్ర! నాట్య కారుల వృాదయాంతరాళంలో నుంచి ఎప్పుడయినా సత్యం ప్రస్ఫుట మయిళతే, వెంటనే చట్ట వికుద్ధ మని, శాంతిరవణ వేరట నిపే.ధింపబడుతూంది. యి కార్‌ ణం౦వల్ల నే; సత్యవిదూరమయిన మన నాటకరంగం, టేశం యెదట యింత వ్యర్థము, అర్థర హితము అయింది 1! “రూల్‌ భిటూానియా బాటతో అంగ్లేయుల హృదయం వుప్పొాంగు తుంది. కాని; మన జాతీయగీతం నిపే.ధింపబడింది. నేడు అసీతు శీతల పర్యంతం; (ప్రజల్లోవ్యాపిస్తున్న ఛావవిస్త వము చైతన్యము, మన నాటక శాలల్లో యిీిషణ్శాతమూ కన్పించ టం లేదు, జేశం నడిబొడ్డున కూర్చుని, భీతి, మిధ్య అనే గడీ యతో తలుపులు కిటికీలు బంధించుకున్నారు. అందువల్ల నే; చిన్న వెలుగు శేఖకూడా లోనికి చొరలేకపోతూంది! అసలు యిలాయేజేశంలో జరుగుతుంది?మాతృభూమిమహాయడ్ఞ ౦లో
కళరథ్‌ వ్యాపాలు 8605 వృొాదయర కృం ఛారపోసిన వ్యస్తలచేరుు నాటకరం గంమిూద తలవకూడదని, యే జేశంలో ఐపే.ధింపబడగలదు ! కాని, యివన్నీ 'దేశకళ్యాణార్థ మే! చేశకళ్యాణం నిమిత్తమే, నాటక్ష కారుల కలాన్ని శాసన పాశాలతో బంధించారు. బేశంలో ని కవులు, నాటకకారుల హృదయాలను చీల్చుకొని వాహిరిళ్లే వాక్కులు, సుగీతము చేశానిక! శాంతి కళ్యాణదాయకాలు కావని; చెప్పేవూటకూడా సత్యమని భావిం చవలసివస్తూ 0ది. కాని యిప్పుడు గొరదొాటుగా ఆలోచనలేశఘుండా అనుస 80 చే కాలం దాటిపోయింది; మంచి ఇెడ్డలు విచారించవల సిన తరుణం వచ్చింది. యించువల్ల, శీవలం మనమే మ్స్ముదుల మయామా ? ఈ వ్యవస్థను నడిపేవారు అల్పులు కాలేదా ? మనం కష్టాలు అనుభవిస్తున్నాము. కాసి, అసత్యాన్ని సత్యింగా చెలామణి చేసిన పాపం అనుభవించక తప్పుతుందా యేనాటిైవై నా? బుణం తీర్చవలసిన 'బాధవుంది _ మనకు పీలుపు వచ్చింది. కాని, వారికి మన మాదిరే తాశీదువచ్చిన నాడు కూడా నవ్వు వస్తుందా గి
శాగతం_కలానికి సంబంధించిన యా సమస్య (వజలకు
ఎలా కన్చింస్తుందో నాకు 'తెలియడు! బహుశా యీ వంగ
భూమిలో నే కొంతమంది తలా తోకలేని సమస్యగా భావిం
చినా? విచ్నితమేమిో లేదు ! మరొక్ష స్వల్ప సంఘటన వుల్లే
ఖంచి, ముగిస్తాను. ఆనాడు యూనివర్సిటీలో కవితాపాఠం
వరీతు! సర్వ దేశ పూ జ్యులయిన రవిఛాబు *ఏబార్‌ ఫిరాజ్‌ 1) ఉగ
క్యి ళరథఠ్‌ వ్యాసాలు
కవిత్వం పఠనానికి ఎన్నిక చేయబడింది. ఆపరీక్షలో పాల్గొనే కురవాడొకడు యేవో వొకటి శెండు విషయాలు తెలుసు కోటానికి నావద్దకు వచ్చాడు. ఆ కవిత్వానికి _పాణసమాన మయిన భాగం _ అదులో ఈ జార్ళాగ్య చేశ దుస్థితి అభివర్షిం చబడింది _ యీరికోరి, తీనివేశారని అతనివల్ల తేలి సింది! ఈ దువ్య-ర్మకు యొవరు వొడిగట్టారని అడిగాను.
“నిర్వ్యాచక సమితి!”
ఈ క్యురవాళ్ళకు రత్న పరీత, "తెలియక, తొక్కలు 'యేకుకున్నారని భావించాను. కాని, అది సరికాదు. ఈ కురవాడికి అన్ని తెలుసు! నాభ మతొలగిస్తూ వినయంగా అఆ భాగ్యంల్రో, 'దేశదుస్థితి వర్శ్మింపబడటం చేత) చదవరాదు._ చదివితే, బేశ్మదోహమండీ!” అని చెప్పాడు.
“ఎవరు చెప్పారు?”
*న్లూ ప్రభువులు!
*పోనివ్రు-రత్నీంచావు!” అయితే (ప్రభువులు యిక డకూ విచ్చేశారు! చాలచాలికల శుభే చృతో, యిక్క-డ కూడా అనువజ్ఞులకొరత లేదు!
“మిరు ఈ కవిత్వభాగాన్ని సభలో చదవలేరా!* అని అడిగాను
చదవగలం! కాని, చదివితే అశాంతికి దారితీయ వచ్చని, వారు ఇెపుతున్నారు. అని సమాధానం 'ెప్పానుం
ఇళనేమా (పశ్నించాలనిపీంచ లేదు ేశంలో సర్వ (ేస్థకవి, పుణ్యాత్ముడు, నిర్ణల హృదయుడు; స్వ చేశ
₹రలథ్‌ వ్యాసాలు 807 కళ్యాణార్ధం ఆతని వృాదయంనుంచి కాహిరిల్లి న కవిత్వం, బహిరంగసభలో చదవటం, శాజదోవాం._జేరం! ఈ సభ్య 'జేశచాలురు నేడు యిచే నేర్చుకోవలసివస్తూంది; తర్కాలనికి తావులేని ప్రభువుల వాదనయేమిటంకు; చదివితే శాంతి భంగమవుతుంది!
సాహిత్య ము-నీతి
సాహీత్య'సేవ నావృత్తి; 'కాన్సి సాహిత్యసమివ్ష శల్యపరీతలు నాకు బత్తి" తెలియవు.ఈ మాట అద్భు తంగా వొనిపీ-చినా యదార్థ ౨! విధాకువుక్రు వ (వత్యయం చేంస్తేః సాహిత్యశబ్దం సిద్ధించి-వి, దాని విశిష్టత యెక్కడుంది, రసమంశ్రేయీమిి? బేనిని కళఅంటారు ? దాని పరిళావ యేమిటి? యివన్నీ నాకు తెలియవు. సుదూరపవాసం (బర్మాలో; నేను గుమస్తాగిరి చేసుకుంటున్నాను, సంయోగ వశాగ్గు. పది సంవత్సరాల్మక్రితం, సాహిత్యంతో పెనవేసుకు పోయాను, కాద్దిపు స్త కాలు (వాశొను;కాంతమందికి రుచించి నవి చాలమందికి చాాసండ లేదు. వండికులు వుద్రుంధాల నుంచి, అఖండనృష్టాం తాలు మూవీ, నేను బెంగ లీభావను నిలువునా ఖూసేవేశానని నిభూపించారు.. ఇంత శ్మీఘంగా వవిధంగా ఆ దుమ్మంర్మ చేయ*లి గానో నాకు అగమ్యుగోచ రంగావ్చంది,డీనికి యేమి సంజాయివీ. చెప్పుకోవాలో అంతూ, దరి తోచటంలేదు కనుక్క నేడు జేనేనో గంఛీరవిమయం మిద మూట్లాడతానని, నా నుంచి ఆశించవద్దు.
వాద్యపలివాదాలకు దిగటం నా స్వభావంకాదు, స్వపతు సమర్థ నకు తగినశ క్తి యుక్తులు నావద్ద లేవు! నేను నా సాహిత్యజీవన వరిణతినిపరించి కొన్ని స్ధూల వివయాలు యిక్క-డ ముచ్చటిస్తాను. అందువల్ల కొంత పయోజనంకూడా వుండవచ్చు; సమాధానరూపకంగామా త్రం కాదు; అది నా స్వభౌవంకాదని ముంటజే మనవి చేశాను. అసలు అవసరంకూడా
శరఠథ్‌ వ్యాసాలు 869 లేదనుకుంటాను. నేను చెబ్పాకోబోయేది వొక సాహీత్యాసేవ కుని స్వకీయవిమయాలు పరలోకంలో యీముంటుందో నాకు "ఇెలియకు. కాని, యిహలోక జీవన యా.తావధంలో, కను వూపు మేరకు, ఈ పపంచంలో మానవుడు ఒకవస్తువును లక్యం చేసుకుని పయనిస్తున్నాడు.ఆవస్తువు తివిధాంశాలతో వుండ్‌ డి£1 (కళ) ]40౯110 (పీతి _ సదాచరణ) 2018108 (ధర్మము) చపంచంలో జరిగే ర కృ పాతము; వాఠత్యాకాండ, ఒకరిరాజ్యాన్ని మరొశరు అపహరించటం, ఒకరిసంపొదనను మరొకరు వంచించి కాజేయబం, అన్ని విధాలయిన కామ, శోధ, లోభ, మోహ+ఃలు - యివన్నీ మూర్తావరోధాలు; దారిలో (గుచ్చుకునే కంటకాలు; కాని, నూనవుని బృహ తత్తర (సాణం, లక్యుం ఈ తావునే వుంటుంది మార్యాగ్దడీ తెన బట్టలకొట్లో కూర్చుని; ఈ మాటకు నవ్వుకుంటాడు; బర్డ్‌ కంపెనీదొర ఆఫీసు కుబులుముందర కూర్చుని ఈ సత్యోప లస్టిపొంద లేదు; స్తు ఎక్స్‌ ఛేంజివారికీ శుద్ధ అబద్ధంగా తోస్తుంది; అయినా నారి అంతిమగమ్యుం యిజేనని, దీనిని మించిన గొప్పసత్యం మరొకటిలేదని నాకు తెలుసు! ఈ లోభమోహఃలు చేనినోసం? ఈ వాదనివాదాలు, కీచులా టలు ఎందుకు? యిలాంటి ఐశ్వర్థ శాంషచటేనికి? వాస్తవ ఐశ్వర్యము మానవుని నిత్య్మ్యపయోజనాలకు భిన్నంగా వుంటుంది. మానవుడు దానిని యేకాకిగా వుపార్జి స్తాడు, కూడబెడతాడు; శాన్వి అది ఐశ్వర్యమయిన మరుతణా నే, వొంటరిగా అనుభవానికి వచ్చే వస్తువుగా వు.డదు. ఐశ్యు ర్యాన్ని తానొక్కడే అనుభవించటానికి ,పయత్నించగానే;
870 శరత్‌ వ్యాసాలు మానవుడు తనను తానే వ్యర్థం చేసుకుంటున్నాడు. అందరికీ చెందిన వస్తువువద్ద, మానవునిలోభం వరాజయం చెందక తప్పదు ఈ ఐశ్వర్యానికి అంతిమ పరిణతి ఎక్కడ 9? శుభ సౌందర్యాల సౌొధనలో-కళ; నీతి) ధ ర్మాల్లో! యిది యే వొక్కరిదీకాదు. (వపంచ మానవులందరిది! తెలిసిగాని; తెలి యకగాన్సి ఈ ఐశగ్ల ర్యాన్ని సాధిం చేమా'ర్జానే మానవ (ప్రయత్నం నిరంతరం సాగుతూవుంది. కనుక, అసుందర మైనది; అనై తికమైనది: అకల్యాణమైనది ఏవిధంగానూ కళ కాదు; ధర్భంకాదు. కళకళభోసమనటం యెలానూ సత్యం కాదు... వేలాది. పజ వొక్కుమ్మడిగా గొంతెత్తి అరిచినా, సత్వంకాదు. మానవజాతిలోని మహాప్రాణము దీనిని (గ్రహిం చదు_సీ(కరించదు. కనుక, యడదార కవి_కళాకారుడు, అని ఒకచో దగ్గరకు కీయటనమూ, మళ్ళీ అతని సృష్టిని అసం గతము, కుత్సితము అన్సి ఆంో'చేవ్లో వర్జించటమూ జరగ కూడదు_యిలా చేయటానికి (పయత్నించటంవల్ల అన్నిటినీ మించిన పొరపాటు అన్యాయమూ జరుగుతుంది.
ఇంతవరకు సిద్ధాంతము: అఆదర్శవాదాన్ని గురించి చర్చించాము. దీనిలో వివాదాస్పద వివయం అంతగా వుండ దనుకుంటాను. కాని స్యయంగా కవిలో _ కళాకారునిలో మరోమానవుడున్నాడు; అతనితోనే గందరగోళం, అలజడి (పారంభమవుతవి. యిక్కడ లోభ మోవోదులు, క్రీర్మి అప శీ 9 "జ్వేమము, సంసా్యాా-రము యిత్యాదులు అపుడపుడు ఫొగమంచువంటి తెరను సృష్టి స్తవి; అంధ కారావృతమైన ఛాని అశయంలోనే అనేక విధాల వంచనలు వృత్సాతాలు
శరఠ్‌ వ్యాసాలు 871 చొచ్చుకుపోయి; దారుణ వుష్మదవ ఛి త్తిని నిర్శి స్తవి అసత్య అకల్యాణాల (వవేశం యిక్క-జే, ఈ అంధకారంలో అధి కారి _ అనధికార, సుకవి _ కుకవి, సుందరము. కుత్సితము._ మంధనం [ప్రారంభమవుకుంది. ఆ బురబజే చింది, అందరి ముఖాల పడుతుంది. యీ పంకాన్ని, శీవలం కాలమే చమో ళన చేయగలదు; అనాగత భవిష్యత్తులో పరిశుద్ధమె, ఫునీ తమై మానవునికి యీసత్య వస్తువు గోచరిస్తుంది. కవి అంత రంగంలోని కవి అంశానికి సత్యవస్తువు కోసం ప్రతీమీంచ టంలో అభ్యంతర మేరూనవుండదు. కాని, ఆకవిలోని మరో మానవునితో. చే చిక్కువస్తుంద. అ మరో మానవుడు, కీచు లాడతాడు, వాదన కుష్మకమిస్తాడు; ముకాలు కడఠతౌోడు; చేతిలో రొఖ్య-ంపడనిబే, అతనికి కునుకు పట్టదు పత్రికల్లో మరో మానవుని యీ స్వరూపమే పజే పదే బౌహిరిల్లు తుంటూంది.
నేను సూ్కూలువాస్ట్రరును కాదు, కవిని.బె త్తం చేతబట్టి పీల్ల లను మనువులుగా చేయటం నావృత్తి కాదని రపింద నాధ్‌ ఇెబుతున్నారు. యీ వివమయంపషట్టుకుని ఇంటా బయటా శటూక్తులు అజే పనిగా విసురుతున్నారు. ఈ స్వాములు: కవిమాటకు యీ అర్థం పీసినట్టుంది---కవిగారు బెత్తంచేత బట్టి, వీల్ల లను మనుషులుగా తయారు చేయటానిక సమ్ముతిం చరు _ సంభావణ మిషతో, బుజ్జగించి; నీతిబోధ చేయటం వారి అభీష్టంకాదు అంశే, వారి సంకల్పం యేమిటి? పిల్ల లను యొందునా కొరగాకుండా చేయటం; గాలి మూశను చేయటం! కాని; కవి హృదయం,వారికి అర్థం చేసుకోవటమే
వ! శళరర్‌ వ్యాసాలు
యిష్టం లేనట్టుంది _ బిజాసికి, కావ్యము చిరసు- చర మయినది. చిరకల్యాణ శడాయిని 1! ఈ కువిమర, స్ట్‌లతో + చీకు చింతలతో కవి _ కాన్యము నిరర్ధకమవుతవనే సత్యమే వారు _విస్శరి స్తున్నారు.
ఈ విషయమే దృష్రాంత పూర్వకంగా విశదపరచా లనుకుంటున్నాను. ఈవృత్తి నవలా సాహిత్యం; కనుక యీ సాహిత్యాన్ని గురించి, రెండుమాటలు శెస్పట-, అనధికార చర్చగా ఫావించరను కుంటాను. నాకు వందనీయులు, సరు తుల్యులు ఆయిన వారి రచనలను చి; ఒకటి. రెండు వుదా వారణలు యిస్తే కెంత వ్యతిరేశాఖి పాయం కలగవచ్చు. కాని మిలో యెవరూ దానిని వారిపట్ల నా డేద్ధగా; అ గౌర వంగా భెవించకని అశిన్తాను. నా సాహిత్వం జీవన పరిణతి ద్రసంగంలో కూడా దీని అవసరంవుంది. వహ్తుంం, ఆదర్శ వాదము _ యదార్థవానము అని ₹౨డు ఫస్దాలు తరచుగా విన్సిస్తున్నవి. నన్ను కెండో సాం్యపచాయానికి "చెందిన రచ యితగా భావిస్తున్నారు. ఈ దుష్కీ-క్తే నాకు యెక్కువగా వుంది, అసలు యీరెంటిని కాదన్తి యెలా [వాయగలమో నా కర్ణం శావటంలేదు. కళ అనే మానవసృష్టి, అది (పకృతి శాదు. ఫపందంలో జరిశేదంతా_అ నేక భీభత్స విమయాాలు ఘటిల్లుకూంటవి _ వవిధంగానూ సాహిత్యానికి ఉపాబేయం కాదు. (వకృతిని యధాతధంణా నకలు చేయం ఫొటో(్రాఫీ కావచ్చును కాని; వర్ణన అవుతుందా? దినపత్రికల్లో గగు 'ర్పాటు కలిగించే ఆనేక భయంకర సంఘటనలు మ్ముసిస్తారు. ఆది సాహిత్యం అనిపించుకుంటుందా € పాత్రలను సృష్టించ
*౪రథ్‌ వ్యాసాలు 878 టం అంత సునాళూసవకూ? చాలమంది నా వద్దకువచ్చి కనికరం వెలిబుచ్చుగూ _ నేను మాళొక సంఘటన చెపు తాను జానితో మీరొక మంచి నవల (వాయవచ్చు _ అని ఇెపుకుంటారు 1
నేను _ ఆయితే; మాశే ఛాయరాదా రి
వారు _ అలాఅయితే చిశ్కేముంది? వాత మావల్ల కాదు!
నేను _ యివాళ కాకపోతే, కొన్నాళ్ళు పోయినాక, వాయగలరు. అలాంటి సన్ని వేశం, నృధాగా చేయిజారి పోనివర్షకండి ||
(వపంచంలో ళొంచెం అబ్బురం కలిగించే విషయమే సాహి త్యానికి గొప్ప కథావస్తువుకాదని వాలెరుగరు. నా ప్యాతలు ఎలాసృఫ్నించబడేడి నాకు విదితమే! వాస్తవ అభిజ్జ తను నేను వుపేక్షీంచను; కాని, వాస్తవ _ అపా సవాలే సమ్మేళనంలో ఎంతవేదన, ఎంతసానుభూతి, ఎంతగా హృదయర క్రం ఛారపోయటంవల్ల , యూ పాతు (క్రమంగా (వ్రస్ఫుటమయీఏ, మరొకరికి అర్థం కాకపోవచ్చు. కాని; నాకు యుత్ణంగా తెలుసు. ఇందులో సునీతి. దుర్నీతికి స్థానంవుంది, కాని; వివాదానిక తావులేదు. అది దీనికి బాలవ్రున్నతమెనది. ఏటిని తారుమవూరు చేయటంవల్ల సంభవించే దున్నలి తాన్ని యుగధర్మం తృమించదు. దానితో నీతి భంధం తయారవు తుంది. కాని, సాహిత్యం కాదు! పుణ్యవిజయము, పొప తయమూ జరుగుతుంది కాని, కావ్య సృష్టికాదు 1
జ!
814 శరథ్‌ వ్యాసాలు బాల్యంలో “కృన్ష కాంతుని ఏలునామా'* నవలలోని రోహిణి పాత్ర, నా హృదయాన్ని త్వీవంగా గాయపరిచింది రోహిణి పొపపథం అనుసరించింది. తరువాత ఆమె పిస్తలుతో కాల్చి వేయబడింది; ఆమి శవం ెండెడ్డ బండిలో యొక్కి-ంచి యెొటోపంపారు. అంశ హిందూనుతం దృష్ట్యా; పొపఫలిత మేమా శేపీంచలేదు, మంచిపనే జరిగినది. హిందూసమాజం కూజా పాపీకితగిన శిత విధింపబడినందుకు, సంతృప్తిగా శ్వాసించి, (బతికి పోయింది ! కాని, దీనికి రండో పక్షుం,_ హిందూ సమాజంకంశ1ు, పురాతనము?ః సనాతనమైనది.== శ్రీ పురుషుల హృదయాలలో ని గంభీర, నిగూఢ (వేమ, _ దుఃఖంతో, సానుభూతితో బంకిమబాబు నేతాలు "చెమ్మ గిల్లివుంటవని, నాకు నేటికీ నమ్ముకం. వారి కవి హృదయం సమాజిక, నెతిక బుదిపాదాలవద్ద, తల్మబదలుకొటుకుని (పాణ (న్‌ ౧ ౧ ల త్యాగం చేస్తూవుందని, నాకు తోస్తూవుంది. రోహిణి పాత (ప్రారంభంలో, బంకిముు బాబుకు యీ కల్పనలేదని నా మనసు అనేక పర్యాయాలు అనిపించింది వుంశ్రే వారు యీ పాత్రను యిలా సృష్టిం చేవారు కాదు; (చేమకోసమే యిలా నిశ్శబ్దంగా; చాటుగా ఆ పావిష్టురాలి చేత ఆళ్ళ విసర్జన యొప్పటికీ. చేయించి వుంజేవారు కాదు బంకిమబాబు 1 రోహిణి నోవిందలొలును నిషృపటంగా్యా నిర్వ్యా
జంగా (వేమించింది; మనసార (ప్రేమించింది. యీ (పేమకు (ప్రతిదానం ఆమె పొందక పోలేదనికాదు _ కాసి హిందూ ధర్మనీతి అదర్శంవల్ల అమె యీ (శేమకు అధికారిణి
శరర్‌ వ్యాసాలు గ్ర కాదుు యీ _వేము ఆమె (పాప్యముశాదు, ఆమె పాపీన్ట; పావీష్టలకు నివ్రైశింపబడిన చట్టాన్ననుసరించి ఆమె విశ్వాస ఘాతిని కావాలి.అమె అలా అయిందికూడా ! ఆ తరువాత కధ చాల కు పము అయిదారు నిమిపాలు చూడటంతోనే, నిశాకరుని వట్ల అనురక్తి -వీస్ట లుతళో కాల్చివేయటంు 1. అమె మృత్యువుకు నేను ఖేదపడను. కాని నిష్కారణ, నో తుక్కు వాఠాత బలవన్మరణాని! చింతిస్తున్నాను. ఆ దురదృష్ట వంతురాలి అస్వా భావికమరణంవల్ల + పాఠకుల సుశిత మొదలు సమాజ నీతి నియమాల అనుశాసనం వరకు రశ్నీంపబడినవని చెప్పటంలో సంజేవామేమో లేదు; కాని ఆమె మృత్యువుతో పొశ్స్రే సత్యము, సుందరము అొయిన కళకూడా నశించింది. నవలలోని వాత నవలా శాసనంతోనే మృతి చెందాలి కాని సామాజిక నీతి కన్న (స్రీలకు మృత్యువాత పడరాదు. సరిగా; యీ కారణాలతోనే (శ్రీ యపీందమోవాను నా “పల్లీయులు? నవలలోని విధవ రమ పాత్రను వుళ్లేశించి, సాహిత్య “స్వాస్థ్య రక్షణ" గ్రంధంలో అపహాస్యం చెప్పారు. ఉన్‌ బుద్ధిమంతు రాలివి శదూ! నీ బుద్ధిబలంతో వీతృపాదుల జమిందారీ సంరత్షణ చేయగలిగావు. మళ్ళీ నీవే, బాల్య సఖుడు పరపురుషుడు ఆయిన రమేశును _వేమించావు! ఛీ, యిదేనా నీ వివేకం! యీ తృణీకారము సమాజునిది; నీతి చట్టానిది; కళకు సంబంధించినదికాదు. వీటి అన్నిటికీ కొల బద్ద వొకటికాదు; అన్నిటినీ కలగా పులగం చేయటంలో నే పొరపాట్లు, వై మనస్యాలు కలుగుతున్నవి.
ర్‌6 శరరఠ్‌ వ్యాసాణ
శీ యతీంద్రబాబు సామాజక తృణీకారం; కళా రంగంలో ఎంత విషరీత ఫలితాలకు చారి తీస్తుందో, ఒక చిన్న దృష్టాంతం వినిపిస్తాము. నాకు పరవు (శద్ధాస్పదుల యిన బంధువు వొకరున్నారు. చారు రచయిత; చిన్నకథ వొకట్‌ వాశారు, క్షువ్లంగా దాని కథా వస్తువు యిది == నాయకుడు ఒక ధనిక జమీందారు. నాయకునీకి వుండవల సిన (వశ స్తమైన పహృాదయము; సూత్మ నైతిక బుద్ధి - అన్నీ వున్నవి. కలక తాలో వొక భవసంవ్రుంది; అది అళైకుయిస్తూ వుంటారు ఆ భవనంయించుమించు లక్షరూపాయలు చేస్తుంది. ఫస్టు తారిఖున, యెవరో వొళకతను అయిల్లు వొక నెలకుఅ్చెకు తీసుకున్నాడు. గృహస్వామి జమిందారు, దగ్గర్లోనే వున్న నురొకయింట్లో వుంటున్నారు. వాఠాత్తుగా ఒకనాటి అర్థ రాతి, ఆ భవనంలోనుంచి వొకశ్ర్రీ ఆ[క్రందనంవినిపించింది. 0ండుమూడు రోజులయిన తరునాత వీచారి స్రీఆ భవనంలో గర్భపాతం జరిగిందని, యింటిఅనై ఇని ంచకుండానే యెటో వుడాయించారని తెలిసింది. వాళ్ళ అడ _ పొడ యెవరూ యెకగరు పాపానికి తగినళితు విధించటం అసంభవం! అందు చేత ఆ జమాందారుభవనం పడగొట్టండని వ్రు _త్తరువిచ్చాడు! అయిదారు రోజులలో నేఆ లక్షరూపాయలభవనం నేలమట్టం చేయబడింది |!
కథ యింతటితో ముగిసింది ! సి జెన్సీకాలేజి ఇంగ్లీ మలెక్చరరు వొకాయన్వ యీకధ చదివి కన్నీరుకార్చి యిలా చెప్పసాగాడు _ జీవితంలో యింత చక్కని కథ
శరర్‌ వ్యాసాలు 877 యెన్నడూ చదవలేదు. బెంగాలీ సాహిత్యంలో యిలాంటి కథలు యొంత యెక్కువగా వెలువడితే, అంత శుభ్యపదం |!
యిలాంటి కధలుయెక్కుువగా చదవ లేదని నేనూఅంగ్న్‌క్ష రిస్తాను. ఆ భవనం నాదికాదు, లెక్చరరుదికాదు; చివరకు ఆ రచయితదీ కానపుడు, తలచుళొనానే, నేలమట్టం చేయ టానికి నాశేమూ అభ్యంతరం లేదు. కాని, కళా, నాహీ త్యాల అధిష్టాన దేవత మనసులో యీఫావం పొడనూవి వుంటుందో, ఆ జేవతశే తెలియాలి!
(వపంచంలో మంచిఇెడులు అనాదినుంచీ వస్తూన్నవి, మంచిని మంచి చెడును చెడు అని చెప్పటానికి కళ యెొప్ప టికీ అభ్యంతర పెట్టదు. కాని; (ప్రపంచంలో వాస్తవంగా జరిన (వతివివయాన్ని, కళ్ళుమూసుకుని విచారించకుండా, సాహిత్యంలో యెక్కింంచినందువల్ల అది సత్యంకావచ్చును. కాని, సత్సాహిత్యంకాదు.
అంశే, (వపంచంలో ఘటిళ్లేవానిని; వున్న దివున్నట్టు చ్మితించటం, నేను సా హిత్యవస్తువుగా, యెలా భావించటం లేదో అలానే, పపంచంలో యేది జరగదో _ సామాజిక సీతిదృష్ట్యా; యేది జరగటం _శేయోదాయకమో _ కల్పనను ఆధారం చేసుకుని, స్వైరవిహారం చేయటంకూడా, సాహిత్యా నికి తీరని అపకారం చేస్తుందని నా వుళేశం,
వ్యవధి మయొక్కు-వలేదు; విషయం చకంగా విశదం చేయలేకపోయానని నాకు తెలుసు. కాని, అధునిక సాహి త్యాన్ని రించి, సమాజంలోని వొళతరగతి శుభచింతకుల మనస్సులో; యేతావున, మహాథీభ, క్రోధము వుర్పన్న
878 శరత్‌ వ్యాసాలు మయినవో, వైమనస్యానికి మూలము యెక్కడో _ మా అందరిదృష్టిని అటు అఆకర్షించగలిగానసి భావిస్తున్నాను. కాని సమాలోచన ఘోరతరం చేయటం, నా వవృత్తి కాదు; అందుకు సమయమూ లేదు, శక్తి సామిర్థ్యాలూ లేవు. అ శేవ (శద్ధాపాత్రులయిన పూర్వసా హి త్యాచార్యుల చరణచిహ్నాో లను అనుసరించటంలో యొక్కడభేదించి, మేమందరమూ మరోపుంత తొక్కు వలసివచ్చిందో:; ఆఫాసమాతంగా అందరి యదుటమనవి చేసుకున్నాను.
ఇవాళ మిరు నాపట్ల వభూపీన ఆదరాని!,మరొకసారి హృదయపు ర్వక ధన్యవాదా లర్చించిి యా త్యుదవ్యాసం లా శంంనటం 12 అళ్వయం తళ వంావాళ్య పరిషత్తు నాదియాశాఖ వార్షిక సమావేశంలో అధ్యక్షోపన్యానం.
అంచు
19- సాహిత్యంలో కళ, అవినీతి
సాహిత్య శాఖ సభాధ్యత్షతకు అర్హు శ్రోగాను. నా మాదిరి బుది _ తలనెరసినవారికకూడా ఈ విషయంలో లేశమాతమౌ+ సంచేహం వుండదు. నాకు వొకరి మనసు నొప్పించాలని లేదు. ఆయినా ఈ అధ్యష్ష పదవికి సమ్మతిం చాను. దీని! ముఖ్య కారణం _ నా అనర్హత, భక్తి పాాతుల మనోవ్యధ; కాదని తోసి వేసినప్పటికీ _ క సమయాన వజే పజే నా మనసులో ఈ అనూవ్యామైన యొన్నికలో నూతన దళం నెగ్గినదనే విషయం తలపుకొచ్చింది. దాని ఫలిత మెలా వున్నా, వారి ఆహాునం స్వీకరించాలనుకున్నాను. నేటినుంచి వారి యాతాపథం సుగమమూ సఫలమూ కావాలని హృదయపూర్వకంగా (పాక్థిస్తున్నాను.
పదహో రేళ్ళ,కితం, "బెంగాలు సాహిత్య సేవకుల సమా వేశం జరిగింది. అపుడు నేను బర్మాలో వున్నాను. తరువాత ఇకాలరోజులకుకూడా, సాహిత్యెసేవ నా లమ్యమవుతుందని యొన్నడూ వూహించలేదు. దాదాపు పది సంవత్సరాల క్రితం తరుణ సాహిత్య సేవకుల ఆస క్తివల్ల, నిరంతర (దయత్మంవల్ల నేను సాహిత్య వేత్రంలో అడుగు పెట్టటం జరిగింది.
బెంగాలీ సాహిత్య చర్వితలో ఈ పది సంవత్సరాలను గురించి నాకు తేలుసు. యేమైనా చెప్పవలసివుంకే ఈ కొద్ది సంవత్సరాల విషయమే (ప్రసంగించగలను.
లక్నో సాహిత్య సమ్మేళనానికి నీవు వెళ్ళి తే, వుపన్యా సానికి బదులు, కథవాసీ తీసుకు వెళ్ళమని, పూజ్యపాదులయిన
860 *ళరత్‌ వ్యాసాలు రసీందనాధు నాతో చెప్పారు! వ్రపన్యాసానికి నూరువేకు కథ! "నేను విన్నితుళ్లయి కారణ మడిగాను వారు “అజే మంచఛిఏ!) అని మ్మాతం సమాధాన మిచ్చాను
అంతకుమించి వారు యేమో వెప్పలేదు. ఇంతకాలం నుంచి జరుసుతున్న సాహిత్య సమ్మేళన వుపన్యాసాలపట్ల వారికిఆస క్తి లేకపో వాలి; లేదా,కథలు ఛ్రాయటం నాపవగనుక అదే నాకు మంచిదని వారి మనసుకు తోచివ్రండాలి! లళ్నో వెళ్ళటం వకడనపుడు, యొక్కడికి వెళ్ళినా, వారి ఆదేశాన్ని పాటించాలని మనసులో అనుకున్నాను కాని అనేక శార అాలవల్ల ఆ సంకల్పం కార్గ్యరూపంలో పెట్ట లేకపోయాకు. శాన, యివాళ ఈ మ్మద్రళేఖరు చదవటానికి నిలబడగానే? నాకు అబే వుత్తమమనిపిస్తూంది. ఒక మామూలు సాహిత్య "సేవకుడు, మహాసభల్లో వేదకయెక్కి, సాహిత్యం మంచి ెడ్డలు విమర్శిం చటంతో సమానమైన హాస్యాస్పద విషయం మరొకటి శ్రండదు.
పంగ సాహిత్యంలో అనేక ఇాఖలున్నవి.-ఇతి హాసము, విజ్ఞానము, తత్వ శాన్ర్రము ఈ ఇ ఖాధ్యముల పొండీ త్యం అపారం, వారి బుద్ధి సునిఇితము సమార్టితిము. వాళి నుంచి మీరు అనేక నూతిన విషయాలు గంహించవచ్చును. కాని నేనొక సాధారణ కభారచయితను. కధలు_నవలలకు సంబంధించి, వొకటి రెండు విషయాలు చెప్పగలను. కాని సాహిత్య స్థానంలో వొటి విలువ యేసాటి. కాని, ఆ కొద్ది పాటి వఏలువనుకూడా), ఆలోచించకుండా, యిప్వమని యిది వరకు యున్నడూ ఇప్ప లేదు యెొప్పటికీ చెప్పనుకూడా !
శరత్‌ వ్యాసాలు 881 నిస్సంశయంగా, అకుంఠితచి త్తంతో, పదిసంవవత్సరాల నా సాహిత్య సాధనకు సంబంధించిన ఫ్వ్టేయవిషమయం యివి-
ఈ పటేళ్ళనుంచి శీనొక విషయం ఆనందాభినూనా లతో గమనిస్తున్నాను .. అనుదినము పాఠకుల సంఖ్య పెరు గుతూవుంది; అలానే, 'జేశసాహిత్యం నానాటికి పతనమనవు తుందనే అభియోగంకూడా విసిపిస్తూంది. యీ "5ంటిలో మొదటిది సత్యం; శండోది సత్యమయితే; చింతించవలసిన విషయం, భయపడవలసిన విషయం! దానిని నివారించటానికి యీ వుపాయమైనా పర్వాలేదు కాని, శీవలం కటూక్తుల కొరడాకు పని కల్పించి, సాహిత్యోపాసకులచేత, తమకు నచ్చిన శతంధాలు 'వ్రాయించ లేరు, మానవుడు గ్మురమూ_ గాడిదకాదు; అతనికి దెబ్బభయం వున్ననూట నిజమే; కాసి) అవమాన జ్ఞానమనే మరొకవస్తువు మాసవునిలో వున్నమాట కూడా నిజం! అతని కలాన్ని అకట్టవచ్చును; శాని, అతని చేత వుత్సరువు ప్రకారం (గ్రంధాలు (వ్రాయించలేరు. 'వెడు పుస్తకం మంచిదికాదు; కాని; దానిని వారించటానికి సాహిత్యిద్వా రాలే బందుచేయటం, వేలాదిరెట్లు చెడు!
కాని, నిజంగా సాహిత్యం నవీనర చయితలవల్ల అధో గలి చెందుతుందా? యిది సత్యిమయి తే; యిందులో నా అప శాధమూ తక్కువకాదు. అందువల్ల నే; యివాళ యీావివ యాన్ని గురించి మూాట్లాడాలనుకుంటున్నాను. యిది శేవలం సమాలోచనకోసం, చేసే సమాలోచనకాదు. చివరి కొద్ది సంవత్పరాలనుంచి వెలువడిన పుస్తకాల జూవితాదూసి; సాహిత్య సృష్టి ప్రవాహం,అివరుద్ధ మవుకున్నట్టునోస్తూంది.
తి
882 శరత్‌ వ్యాసాలు ధ్రపంచంలో శీవలం పుస్థకాలే ఇవె త్సవికాదు; సమాలోచన జపంతో; బాధ్యతా రహితేమయిన కటూక్తుల చెత్తా చెదా రంతో కూడా, సరస్వతీమందిరం సమాచ్చున్నం కావచ్చును! బంకిమ బాబు వారిని అనుసరించిన సాహీత్యసమితులు ఒకనాడు బెంగాలు సాహిత్యాకాశాన్ని 'దేదీష్యమానంగా 'వెలుగొంద జేసినవి, కాని మానవుడు చిరంజీవిగాని, అమర జీవీగాని కాడు. వారు తమ కర్తవ్యం నిర్వహించి) స్వర్షస్థు లయారు. వారు చూపిన మార్గము: వారి నిర్షిస్ట వ్యవస్థ, నవీన రచయితలతో భేదించింది. భావ, భావము, ఆదర్శము_ యించుమించు అన్ని విషయాల్లో! కాన్సీ యిది అధఃపతన మవునోో కాదో మనం ఆలోచించాలి.
“కళరకోసమే కళ) అని, నేనెన్నడూ చెప్పలేదు, యివాళా చెప్పటంలేదు. దీని శాత్పర్యం, నేటికీ చాకఘుచక్కగా అవగతం కాలేదు, యిది అనుభవై ఫ వేద్యము; కవి హృదం తరాళ పెన్నిధి!
వ్యాఖ్యానం చేసి, దీని స్వరూపం "తెలియ జెప్ప లేము. కాని సాహిత్యానికి శిండో దృక్కోణం వుంది, బుద్ధి; ఆలో చనకు సంబంథించినది. అది విశదీకరించి, ఇతరులకు బోధింప వచ్చు. నేను యివాళే ముఖ్యంగా? యీ విషయమే మొ ముందర విశదీకరిసాను, విష్ణుశర్మ యుగంనుంచి నేటీవరకు మనం క థడ్వా రాయుదోవొక నీతి పొంచాలనుకుంటున్నాము. యించుమించు మనకు యిది వొక సంస్కా-రమైపోయింది. దీనికి యేన్నూతం భిన్నంగావున్నా, మనం సహించ లేము. శోధపూరింమయిన ఆరోపణల వుష్పెన, కట్టలు "తెంచుకుని,
శరర్‌ వ్యాసాలు 38338 మహావేగంగా. వురకలు వేస్తూ 0ది. యిది చదివి, మనం యేమి పొందాము) యేమి నీతి లభించింది ఆశే వ్రశ్న వుత్చన్నమనవుతుంది. యీ లాభా లాభాల వీవయమే నూతో ముందుగా ముచ్చటిస్తాను.
మానవుకుు మానవ్చుడనిపించుకోటానికీ మూలం, సంస్కా-రాలు భావాలేగదా ! యీ సంస్కారాలు; ఫెవా లను గురిం చే నవీన రచయితలతో సనాతనులకు, సంఘర్ష ణ (పారంభమయింది. ఈ సంస్కారాలకు, భావాలకు కతి కూలంగా సౌందర్యసృష్టి జరగదు. అందువల్ల? యీతావునే నింద, కటూ కులు (పారంభమనవుతవి ఒక తార్కాణందూపీ, యీ వినయం వికదం చేస్తాను. విధవా వివావాం అశుభ మని, హిందువుల గాఢ సంస్కారం. కధలో_నవలలో విధ వకు మళ్ళీ పెళ్ళి చేసి;నిహ్రావంతులయిన హీందువుల దృష్టిలో, సౌందర్యం సృష్టించగలగటం, అసంభవం. ఆ రచన, చదవ గానే హిందువులమనసు విషాక్తమవుతుంది, ఆ _గంధంలోని మిగతా సద్దుణాలన్నీ అతినికి వ్యర్థమనిపి స్తవి. స్వీయ ఈశ్వర చంద్ర విద్యాసాగరు, గవర్నమెంటు సాయంతో విధవా వివాహాలు చట్ల సమ్ముతమని బిల్లు ప్యాసు చేయించి నపుడు? నారు ఇాస్ర్రీయ దృష్టితోనే ఆలోచించారు కాని హిందువుల మనోభావం వారు గమనించలేదు. అందువల్ల నే చట్టం వచ్చినా, హీందూసమాజం స్వీకరించ లేకప్రోయింది. వారి త్మీవకృషీ. యిలా నిరర్ధక మైపోయింది. నిందలకు, అవ మూానాలకు, నానాబాధలకు గురిఅయారు. కాని; ఆనాడు, య్‌ సాహిత్య'సేవకుడు వారికి చేయూత నివ్వ లేదు. అండగా
881 శరత్‌ వ్యాసాలు నిలబడలేదు. యీ నవీన భౌవవిప్ల వంతో బహుశౌ రచయిత లకు సానుభూతి లేకపోవచ్చు. సమాజాని!ః అయిష్టులమవుతా మనే భయంకూడా వుండవచ్చు. కారణాలు యీవైనా కాని వ్యండి. ఆ భావవిస్తవం అంతటితో ఆగిపోయింది_సమాజ శరీర నరనరాల్లో కి; గృహస్థుల అంతఃపురాల్లోకి అల్లుకు ఫో లేదు. ఆనాడు అలాకాకుండా; రచయితలు వుదాసీనంగా తటస్థంగా వుండక పోలే, నానాబాధలు, నిందలు నిజంగా అనుభవించవలసి వచ్చేది కాని, నేడు హిందూ సామాజిక వ్యవస్థ మరో రూపంలో చూడగలిగే వాళ్ళం ! ఆనాటి నమాజ దృష్టికి యే సౌందర్యదృష్టి? నైచ్యంగా, మిధ్యగా ఛాసించిందో, నేడు అర్ధశ అాబ్ది గతించిన తరువాత ఆ సౌం దర్య స లప్పీ కే బహుశా, మన మనసు ముగ్ధమయేదికాదు, మనన్నేతాలకు ఆహ్లాదకరంగా వుంజేదీకాదు. ఇలా జరగటం సవహాజమే సాహిత్య సాధనలో నవీన రచయితలకు యిజే అన్నింటినీ మించిన వూరట 1! నేటి తృణీకారావమానాలే3 జీవితంలో యీవైక సత్యంకాదని ఆతనికి తెలుసు. అనాగత భవివ్యత్తులో ఒకనాటిక్షి..._అర్థశ ఆబ్బ అనంతరమైనా సేం వ్యధిత; వ్యాకుల శ్రీ పురుషుల వేలాది హస్తాలు, ఫూర్వం (వసాదించిన కళంకాన్ని, (ప్రమౌళనం చేసి తీరుతవి ! శాస్ర చాక్కులను అవమానించటం నా వుద్దేశంకాదు; సాంఘీక విధి నిపే.ఛాలను విమర్శించటానికి నేను "వేదిక యెొక్క-లేదు, లక్షలాది సంవత్సళాలనుంచి యీ (ప్రపంచం (ద్రుతెగతితో సాగిపోతూవుంది. ్ర్రీపురుషుల జీననయాతా గంతవ్యస్థానం నేటికీ బహుదూ రానవుంది, అంతిమ లత్యం అలానే అనిశ్చి
శరత్‌ వ్యాసాల 88ఫ తంగా, అష్జేయంగా వుందని మికు గుర్తు చేస్తున్నాను. మాన వుని కర్తవ్య పరంపర, ఆలోచనా (వవావహామూశాశ్యతంగా వట్టుపోయినవా +? నిత్య నూతన, విచ్చిత పరిస్థితుల్లో అహళో రాత్రులు పయాణం సాగించాలి _ అతని! యెన్ని విధా లయిన సుఖాలు, ఎన్ని ఆశలు_అఆ గటానికి వల్లబడదు. సాగి పోవలసింబే! తన గమనంమిద; తనశేమో అధికారంలేదా ? ఇాళ్వ్యతంగా అతీత యుగంలోనే; ఆ అధికారంనుంచివంచింవ బడ్డాడా ? సుఖదుఃఖాలకు అరీతులయి, జీవనయా (తచాలించిన వారి సంకల్పాలు; ఆలోచనలు) వారు ని్రేశించిన మార్షమే అతనికి చిరసత్యాలా ? సజీవ్రల హృదయా వేదనకు; సంకల్ప వికల్పాలకు యేమి విలువలేదా ? మృతుల సంకల్పమే, సజీ వుల మాన్హాన్ని శాశ్వతంగా అడ్డుకుందా? యువ సాహిత్యం యీ వివయమే చెప్పాలను కుంటున్నది 1 వారి భావాలు, ఆలోచనలు నేడు అసంగతంగా, అన్యాయంగా కాన్పించ వచ్చు. కాని, వారుకాక యీ భారం యెవరు పైన వేసు కుంటారు ? మానవుని గంభీర సంకల్పాలు, శ్రీ ఫురువుల నిగూఢ "వేదనను అతను వెలిబుచ్చకపో తే, ఆక _ర్హృవ్యం యెవరు నిర్వహిస్తారు? అసలు; మానవుని మానవుడు యెలా గుర్తించ గలడు ? ఆతను యులా జీవీం చగలడు ? ఇవాళ; అతను విదోహి అనిపించవచ్చు, (వచలిత సామాజిక వ్యవస్థలో, అతని రచనలు అద్భుతంగా తోచ వచ్చు. కాని సాహిత్యం వార్తాపతికకాదుగదా | వర్తమాన భిత్తిస లేపి ఆతని రచనలను నాలుగు గోడలమధ్య బంధించ లేము! ఆతని (ప్రగతి భవివ్యక్తు గర్భంలో వుంది. నేడు కం
818 *౪రత్‌ వ్యాసాలు టికి కానరానిని, చేటికీ మనకు సమిీపించినది అయినా భవి వ్వత్తు ముందుశే అతనీ విలువ; భవిష్యత్తులోనే అతనికి సన్మాన పూర్వక స్థానం సిద్ధపర చబడివుంది. శానీ అంతమా._తొన మనం సమాజ సంస్కరణ వాదులంకాదు. ఆభౌెరం రచయితల మాదలీదు. యీ వివ యం విశదంచేయటానికి, స్వకీయం వున్లేఖిస్తే: అవినయంగా ఛావించరని ఆశిస్తాను, పల్లీయులు అని నే నొక పుస్తకం ఛాశాను. అందులోవిధవ రమ తనకౌల్యసఖిని (శేమిస్తుంది. అందుకు నేను లిరస్కా-రానికిి మందలింపులకు గురిఅయాను. ఇంత దుగ్నీతికి ఆశయం లభించటంవల్ల (గ్రామాలలో యికను విధవలు కనుపించరని వొక విశిష్ట విమర్శకుడు నా మాద నేరంమో పాడు. చావుబతుకుల వివమయం చెప్పలేము. భర్తలకు యిది చాల ఛింతించవలసీనసంగ తే! కాని, యీ సమస్యకు మరోవై పుకూడావుంది. దీనికి ఆశయంలభించటం సమాజానికి మంచా, నడా? హిందూసమాజం స్వరన్దానీకీ పయనిస్తుందా రసాతలానికా! యీ మూనూంస నా మొద లేము. రమ_రమేశసులవంటి శ్రీ పురుషులు ఏ యుగంలోనూ, యే సమాజంలోనూ లవులాదివుండరు. ఆ యిద్దరి పవిత్ర దాంపత్య జీవిత మహత్వం వూహించటం, యెవరికీ కష్టమైన పనికాదు. కాస్‌, హిందూ సమాజంలో దీనికి తావులేదు. తిళ్ళలితం గా, ఆ శెండు నిండు. పాణులు బీవీతీము వ్యర్థము, నివృలము అయింది. బంధింపబడిన మానవుని పృాదయ శవాటందాకా వేదనోగాధను చేర్చగలిగి తే అంతకుమించి; నేను చేయవలసింబేమి లేదు ! లాభనష్టాల
శరత్‌ వ్యాసాలు శ్ర? ఉచ్దేరీజుపని సమాజానిది. రచయితదికాదు. రమ వ్యర్ద జీవితం మాదిరి పస్తుతం పరిస్థితుల్లో ఈ రచన వ్యర్థం శావును. కాని భవివ్యత్తు న్యాయస్థానంలో వొక నిగ్లోమీ!ి ఇంత కఠిన శిక్షు విధించటం, ఏ విధంగాను మంజూరు కాదని, నేశుగటిగా చెప్పగలను ఆ విశ్యాసమే లేకపోతే సాహిత్య సీవకుని లం యీనాడో సన్యాసం స్వీకరిం చేది! పూర్వం; బెంగాలీ సాహిత్యంమిద యే ఆరోపణ లైనా వుండజేవికాని, అవినీతి ఆరోపణమా్యత్రం లేదు. అప్పటికి యిది తోచినట్టులేదు ! (ప్రస్తుతం యెక్కువగా విన్పిస్తూ వుంది అధునిక సాహిత్యంలో అన్నిటికంశు పెద్దదోమం యేమి టంశే, శ్రీ పురువులు_వేమ. వివరాలు యెక్కువ ఫాగం దుగ్నీతిమూలకంగా వుంటున్నవి. సాహిత్యమంతా (వేమ మయమైపోయింది వివిధ దృక్పధాలనో, ఇదే యించుమించు (పతి పాద్య విషయమయిందని నేరంమోపుతున్నారు. వారిమాట బొత్తిగా శోసి వేయటానికి లేదు అందుకు వొకటిరెండు స్వల్పకారణాలు వున్నప్పటికీ మూలకారణాన్ని గురించి యిక్కడ వీవరిస్తాను. నేను సమాజాన్ని అంగ్‌కరి స్తాను. కాని దె వసమానంగాకాదు ! చాలాకాలంనుంచి ఛేరుకువోయివ స్రీ పుకుషుల అసత్యిగాధలు; కుసంస్కా రాలు;లనేక వ్రత్చాళాలు సమాజంలో జ్‌ర్లి ౦చుకుపోయినవి. మానవుని అన్నవస్తాలు, (ప్రవర్తన-నీనిని గురించి సమాజం (శద్ధతీసుకోలేదు _ కాని, (స్రీ పురుషుల _పేమవిషయంలో మాతం సమాజ నిర్ణయస్వరూపం కన్చిస్తూంది. మౌానవ్చుడు అన్నిటిసమించిన సామాజిక అత్యాచారాన్ని యిక్క- జే
888 శరత్‌ వ్యాసాలు సహించవలసీవస్తున్నది మూనవుడు దీనికి భయపడి, దాసోహ మంటాడు చిరకాలంనుంచి రాశిగా _పోగువడిన వివిధ భయాలే చివరకు విబదమయిన శాసనంగా రూపొందుశవి. సమాజందీనినుంచి యెప్‌రికీ విము కిని ప్రసాదించదు. కాని, పురువులకు అంఠకష్టంకాడు పురుషుడు తప్పుకుపోవటానికి అడ్డదారులున్న వి. కాని వవిధంగానూ యెొష్పటికీ వము క్రి నూర్షంకాన రానిది శ్రీల? అందుచేతినే, సతీత్వ మహిమ (వచారం చేయటము, విశుద్ధసాహిత్యమయింది. ఆ (పచా రాన్ని నవీనర చయితలు తమసాహిత్యసాధ నకు సర్వ్మప్రధాన కర్తవ్యంగా భావించి స్వీకరించకవో తే; అందుకు వారిని నిందించలేము. వారి సంజాయిమీలోకూడా; నా స్థవచింతనకు సంబంధించిన అనేక విమయాలు గర్భితంగా వున్నవనే సత్యాన్ని మనం కాదన లేము.
ఏ కనిస్ట్యవేమను నవీనర చయికలు అర్థం చేసుళోగలకో ఆ _వేమపట్ల వారిమనసులో (శద్ధ్ద ఆదరము వున్నవి. కాని వంచన మోసంమాషత్రం వారు సహించలేరు. ఈ వంచన మాన్తాన; ముందుతరంవారు య్‌ అసత్యాన్ని వంటపట్టించు కుని జన్నిస్తారో అజే వారిని జీవితాంతమూ, భీరువులుగా కపటులుగా, నిష్టురులుగా తయారు చేస్తుందని వారి ఫావం. (ధయోజనం సందర్భాలను బట్ట న్రపంచంలో అనేక అసత్యా లను; సత్యాలుగా చెలామణి చేయవలసీ రావచ్చు కాని; యీ కారణ ల్లలతోశేు జాతీయసాహి త్యాన్ని కలుమీతం చేయట మంత పాపం మరొకటివ్రండదు. తాత్కాలిక జనాలనుంచి సాహిత్యానికి _విముక్తిలభించాలి, సాహిత్యం జాతీయ
శరత్‌ వ్యాసాలు 888 ఐశ్వర్యం. ఈ ఐశ్వర్యం (వయోజనానికి భిన్నమైనది తాత్యా లిక (ప్రయోజనం దృష్ట్యా; జాతీయ ఐశ్వర్యం డబ్బుమాదిరి? మార్చుకుతి నేదికాదని మరిచిపోకూడదు.
సంపూర్ణ మానవత్వము సలీత్వంకంచు మహ త్తరమై నది_ నేను ఒకనాడు చెప్పాను! దీనికి విపరీతఅర్థాలు కల్పించి, నామోద తిట్లవర్షం కురిపించారు. (ప్రజలు అకస్మాత్తుగా వున్నత్తులయినట్టుంది నేను అనేకమంది సతీసాధ్వులను 'వేకా డటం, దొంగిలిం చటం,అబద్ధాలు చెప్పటం కళ్ళారదూశాను, సరిగ్షా యిందుకు భిన్నంగా చూసే అదృష్టంకూడా కలిగింది. ఈ సత్యాన్ని సీతిపు స్తకాల్లో అంగీకరించవలసీన అవసరం "లేను. కాని, వృద్ధ చాలబాలికలకు, కధలద్యాారా నీతులు బోధించేభారం, రచయితలు తమపెన పెట్టుకు నేకం ఇ, అలాంటి సాహిత్యం లేకపోవటమే వుత్వమమని నా వుభ్రేశం, పతీత్వము? సర్వదా వొశేరీతిగా లేదు పూర్వమూ లేదు. యిక ముందుకూడా వుండకపోవచ్చు వ కనిస్ట్ట్రపేమ) సకీత్వము "శెండూ వొకటికాదనే వివయానిక సాహిత్యంలోకూజా స్థానం లభించకపోతే, సత్యంయెలా మన గలుగుతుంది లి
దుశితమ, నీతి, లాభనష్టాలు._.వీటిమోదనే ముచ్చటిం వాను. అంతకంశ్రు, మహా త్తరమయినది లా సాహి త్యానంద సౌందర్యాలు-_అి నేక శారణాలవల్ల . సమాలోచన చేయటానికి అవకాశం లేకపోయింది. అనంద, సౌందర్యాలు చావ్యా వస్తువులుకావు సాహిత్యాన్ని సృష్టించటంలో లో శుకాని, చడానిని స్వీకరించటంలో లోటులేదని చెప్పటం; యే విధం ణఇా్‌నూ యదార్థంకాదు. యివాళ ఆనందరహీతంగా, సౌందర్య
క్రి
800 శరత న్యాసాలు విహానంగాతో చవచ్చును. కాని యిటే దీని అంతిమవిమయం కాదని ఆధునిక సాహిత్యాన్నిగురించి గుళ్తుంచుకోవాలి. మరొక విషయంచెప్పి, నౌ వుపన్యాసం ముగిస్తాను. ఆంశ్లేయ సాహిత్యం, అదర్శవాదము, యదార్థవాదము అని "ండు శచ్దాలున్నవి. ఈమధ్యనే యొవరో అధునిక చెంగాలీ సాహిత్యం అతిగా యదార్ధవాదాన్ని అనుసరిస్తూందని ఆరో పించారు. ఒకచానినికాదస్‌; "రెండోది మన లేదని నావుద్దేశం. కనీసం నవలలో అలా జరగదు! ఎవరు యెటుమొగ్లాలనేది వారి శ క్రిసామన్ధ్యాలనుబట్టి అభిరుచిని బట్టివుంటుంది. పూర్వం నూదిరి రాజుల, మహారాజుల నిశ్చింత ని రాపదజీవితాలతో నవీనర చయితలు సంతృ ప్రి చెందటంలేదని ఆరోపణ చేయ వచ్చు! రచయిత (శ్రిందిఅంతిస్తుకు చేరుకున్నాడు. కాని, యిందులో చింతించ వలసించేమోలేదు _ రచయిత లఅి మాసపడటంమాన్వి రమ్యను సాహిత్యం మాదిరి వనాడు సమాజంలోని నిమ్నతర గతుల కష్టాలను దుఃఖాలను చితించ నారంభిప్తాడో, అనాజే సాహిత్య సాధన స్వచేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచ సాహిత్యంలో స్దానం ఉొందగలుగుగుంది ఇప్పటిశే సమయం చాలా తీసుకున్నాను. ముగించే ముందు మరో విషయం గుర్తుచేస్తాను. బెంగాలు చరిత్రలో ఈ విక్రమపూరుకు ఒకవిశిష్టస్థానం, గౌరవంవుంది. విశ్రమ పూరు పండితులకు పెన్నిధి.వీరులకు (శ్రీడారంగము. సజ్జనులకు జన్మభూమి! నాకు పరమ (తద్ధాస్పదులయిన చి _త్తరంజన
శరథ్‌ వ్యాసాల 801 చాసు యిక్క-డివా శే! మున్సి గంజలో మూరు నాకు చేసిన సన్మానం యెొప్పటికీ మరువలేను. మూరందరూ నా కృతజ్ఞతా పూర్వక వందనాలు స్వీరికం చండి.*
- వంగసంవన్సరం 1881, చై(తమానం, ముస్షీగంజ్‌ సాహిత్య నభలో యిచ్చిన ఆధ్యషోపవ్యాం,
20- ఆధునిక సాహిత్యము
కొంతమంది సాహిత్య రచనను నిరర్ధకంగా భావించి సమాలోచనా సాహిత్యం శేశి మనసును చొప్పించారు. వారు ముఖ్యంగా ఇపుతున్నవి రెండు విషయాలు 1
ఒకటి _ బెంగాలీ భావలాంటిది మరెవరికుంది ? మున సారస్వ తానికి వ్రపంచ సాహిత్యంలో స్థానం లభించింది నోబుల్‌ _పయిజు వచ్చింది. అంతేగాక విజేశస్థులుకూడా మనది గొప్పసాహిత్యమని చెపుతున్నారు. అర్ధ ఆాబ్ధిలో యింత పురోభివృద్ధి చెందిన మరొక ీశం యేది!
శిండు _ బెంగాలీ సాహిత్యం దుస్థితి పాలయింది _ పూర్తిగా పతనమయిన న్లు! యెవరూ కాపాడ లేరు. బెంగాలీ సాహిత్యం బజారు పుస్తకాలు _ చెత్త పుస్తకాలమయం అయిపోయింది. మా మాట ఆలకించే నాధుడు కనుపీంచటం "లేదు. అంతా మన దురదృష్టం! గదను సారించటానికి ఆ బంకిమబౌబు అయినా లేడు !--నాటకాలు నవలలు, కవిత్వ (గ్రంథాలు కో కొల్లలుగా వెలువడుతున్నవి. వానిలో నీతిలేకేవోగా, అవినీతి వుట్టిపడుతూంది ! దాని దువ్ఫలితంకూడా కళ్ళార చూస్తున్నాము కారణం, ఇప్పటికీ (వాయని అ'శేక పురాతత్వ (్రంఛాలపట్ల పాళకులకు అసక్తి "లేకుండా వుంది; ఇతిహాసము, విజ్ఞానము యిత్యాది వుత్తమ (గ్రంధాలు, పాఠకుల (ప్రోత్సాహం లేకపోవటంవల్ల యెవరూ (చాయను ముందుకు శావటం లేదు,
శరథ్‌ వ్యాపాలు 808 ఇప్పటికీ (వ్రాయబడిన పుస్తకాలు, చదవనందుకు (పొాయశ్చి త్తమేమిటో "తెలియదని, నేను అంగీకరిస్తాను! పాఠ కుల ఆస్తిక (ఫోత్సాహము లోపీించటంవల్ల పండితులు ట్రంధరచన కుష్మకమించశపోవటానికి విరుగుడు యీమిటో కూడా నాకు తెలియదు! కాని, ఈ కొల్లలుగా వెలువడు తున్న పుస్తకాల గురించి రెండు మాటలు చెప్పాలి. అందుకు నాకు కాస్త అధికారం వుందని భావిస్తాను,
ఈ నేరారోపణచేసే వ్యక్తులు; నిజానికి (పతివూసము యెన్ని పుస్తకాలు వెలునడుతున్నవి ? మంచివి _ చెడ్డవి, మొత్తం యిప్పటికి వెలువడిన నాటకాలు; నవలలు, కవిత్వ బంధాలు యే సంఖ్యలో వున్నవో యెంచిచూశారా? బెం గాలీ సాహిత్యం (ప్రపంచ సాహిత్యంలో స్థానం పొందినదని నే నెరుగుదును. కాని, మనమాది రే? (ప్రపంచ సాహిత్యంలో స్థానం పొందినవారు అనేకమంది వున్నారు_మనం వొక్క రమేకాదు! వారి నాటకాలు - నవలలతో పోల్చుకుం శే, "బెంగాలీలో. యెన్ని నాటకాలు _ నవలలు వెలువడినవి? కవితా (గంధాలు యొన్ని?_ నవలలతో, నాటకాలతో వంగ "దేశం తలములకలైందనే నినాదం యెవరు లేవదీశొరో నాకు "తెలియదుగాని వంగ సాహిత్య వీమర్శకుణ్ణునుకు నే (వతివ్య క్షి పూర్వాపరాలు అలోచించకుండా యీనివాదం వినియో గించుకుంటున్నాడు. వైగా,విజ్ఞణ్లని వేరుపొందటానికి ఇంతకు మించిన సులువు మరొకటి లేదని భావిస్తున్నాడు. వీరు చీటికి మాటికి విశ్వసాహిత్యాన్ని వుల్లేఖస్తారు, కాని నిజంగా ఏరికి విశ్య సాహిత్య పరిచయం వుండివుం కు; సమస్త సాహిత్యా
004 శరశ్‌ వ్యాసాల లకుయీా వ్యర్థ సాహిత్యమే పునాదివంటిదని, వెన్నెముశ వంటిదని (గహీంచి వుండేవారు. మేఘదూత;, చండీదాసు గీతాంజలి _ యీ చేశ సాహిత్యంలోనూ కుప్ప తెప్పలుగా వుండవుం వ్యర్థ సాహిత్యం వుండటంవల్ల నే, యీ వుత్తమ (గంధాలు సృష్టింపబడినవి యీ కొరనూలిన బజారు సాహీ త్యం "బెడద తీరిననాజే, వారు అనుకునే సారవస్తువుకూడా అజే మౌర్హాన అంతన్హానమవుతుందియా బజూరు సాహిత్యం చిరంజీవి కాదు, తనపని తాను నెరవేర్చి నశిస్తుంది. అజే చాని సార్ధకత్వము!. శాన్తీ యా బజారు సాహేత్య భారం వహించటానికి చేశం సిదం కాకపోవటం; ఆనందదాయకం కాదు; దేశానికి దుర్దినమేనే ఇప్పాలి!
ఉత్తమ (గంధాలు _ ఇతిహాసము) విజ్ఞానము = దీని! సంబంధించినవి వెలువడటం లేదు; నవలలు, నాటకాలు కోకొ ల్లలుగా వస్తున్నవి _ దీనికి కారణం ఇెప్పుకోవలసింది కధా సాహిత్యకులా?_గ తాంజలి యి=-టా బయటా'_యా శభధా సాహీత్య మే విశ్వసాహిత్యంలో విశిష్ట స్దానం ఆర్జించగలిగిన వనిమ్మాతం, గుర్తు చేయగలరు!
ఆధునిక నవలారచయితలు బంకివుు సాహీ త్యాన్ని నశ్తుట ముంభారని ఈమధ్య ఒక అలజడి లేవదీశారు. కాని, వారి అనుమానం నిరాధారమైనది. నవఏనర చయితలు, బంకిను బాబు భావను, భావాలను, శెలిని _ చేనినీ అనుసరించటం లేదు; యీ అపళాధం మన్నింపరానిది. అని ఆరోపణ చేస్తు న్నారు. దీనిక సమాధానం చెప్పవలసిన అవసరంవుంది. నేను వయసులో చాల వృద్దుణ్తి. కాని, సాహిత్యళృమి. చేపట్టి
శరత్‌ వ్యాపాణ ఠి నిండా పటేళ్ళు కాలేదు. అందువల్ల నవీన రచయితల తరఫున సమాధానం చెపితే అన్యాయం కాదనుకుంటాను. ఏరి ఆరో వణ యభార్భ మేనని మనఃపూర్వకంగా అంగకరిసాను. బంకిమ వాబుపట్ల భ క్రిశద్ధలు చూపటంలో మే మెవరిగీ తీసిపోము. ఆ భకక్తిశద్ధల వూతంతోనే, మేము వారిశైలి త్యజించి, ముందడుగు వేయటానికి సంకోచించలేదు మిధ్యాభ క్తి వ్యామోహంలో తగుల్కొ- ని; ముష్పయి సంవత్సరాల[కితపు బంకీమబాబు శెలిని పట్టుకు పాకులాడి జే, బెంగాలీ సాహిత్యం నికీ వమై మోడువానేది ! వారు 'జేశకల్యాణ నిమిత్తం ఆనాటి _పచలితభావ, శైలిని విసర్జించి;క" త్తపుంత తొక టాని$ వెనకా ముం దాడలేదు. మేము, వారు మూపీన ఆ కర్తవ్యబోధ నే వారి సాహిత్య సృష్టికం కెకళూడా మిన్నగా భావించి, అదర్శంగా పెట్టుకున్నాము. అది వారి మర్యాదకు హానిచేయటంకాదు ! నిజంగానే మేము వారి భాప, శైలి సమస్తమూ త్యజంచివుం శే డానికీ చింటించవలసిన పనిలేదు. ఈ విషయం స్పష్టం చేయటానికి నొక వుదాహరణ చెపు ళాను. వారి “చందశేఖర' నవలలో, శైవలినిని గురించి యిలా [వాశారు _ *ఈ నిధంగా (_వేమవుత్పన్నమయింది ౫ ఈ నిధంగా అంచు యేమిటి. నవమ్మతాలను తిలకిం చటం, "తెరచాపలు యెంచటం; పూదండలు (గుచ్చి;ఆవు కొమ్ములకు వేయటం _ యిలాంటివే, యింకా ఒకటి రెండు విషయాలు వుండాలి; నాకు సరిగా గుర్తు లేవు, కాని తరువాత సంఘటన ఇవాల జటిలమయినది. గంగానదిలో మునగటం మొదలు, భ్రృగృహం త్యజిం చంటంవరకూ, శైవలిని బాల్యంలోని
80! శరత్‌ వ్యాసాలు
“ఈ విధంగా వుత్చన్నమయిన (పేమ' మిదనే సమస్తమూ ఆధారపడివుంటుంది. అనాటి పాఠకులు పెద్దమనుషులు; అనాటి సాహిత్య శై శవావస్థలో యింతకుమించి, పాఠకులు రచయితనుంచి యేమి ఆశ్‌ంచనట్టుకూడా కన్పిస్తుంది. చివ రకు యీదుస్టార్యానికి ఖై వలిని అనుభవించినశి తకు పాఠకులు సంతృ ప్రీచెందారు. కాని శేటి పాఠకులు మహోతార్కికులు; వారు రచయిత ముఖతః చెప్పిన మాటలు విశ్వసిం చటానిః యిష్టపడరు. అసలు న్రైవలిని యెలాటి శ్రీ? అమె మనసులో అంత (వేమ వున్నదా ? అంత్మవేమ వుత్ప్సన్నమవటం సహ జమా, అసహజమనూళ? యింత పెద్ద అన్యాయం తిల పెట్టటాని! ఆ ేమకు శకి సామర్ధ్యాలు వున్నావా; లేవా _ ఈవిషయా లన్నీ పాఠకుడు పరిశీలిస్తాడు ! (పతౌపుడు చాల గొప్ప పని చేశాడు, _ నేటి పాఠకు లయితే వెంటనే వశ్నిస్తారు“అతను చేసిన ఘనకార్య మేముంది ! శైవలిని పరస్త్రీ, గురుపత్ని; ఆమె తనయింట్లో వున్నప్పటికీ అమెమోాద అత్యాచారం చేయలేదు _ అలా చాలమంది చేయరు; చేసివ్రం శు, ఘోర మైన అన్యాయం అనిపీంచుకునేది ! ఆ పాత ఆత్మహత్యకు పాల్చడటమో ఇ అందులో పౌరువం వుండవచ్చును కాని మంచిపని కాజాలదు! (ప్రవంచంపట్ట తన ఛార్యిపట్ల చేసిన యీ అన్యాయాన్ని మన౦ వార్షి ౦చలేము. మరి మానసిక పాపానికి (పాయశ్శ్చి త్తమో? _ ఆత్మహత్యలో ప్రాయశ్చిత్తా నికి తావేది?* ఆ రోజుల్లో జేను “నీవు (పతాపునిమాదిరి అదర్శపురువుడివి కమ్ము” అని చాలమంది ఆశీర్వదిం చటం
శరత్‌ వ్యాసాలు 801 విన్నాను అప్పటికి, యిస్ప4ి$ మానవ మనః(ప్రవృ త్తే మారి పోయిందా ?
“కృష్ణకాంతుని వీలునామా" లోని రోహిణిపాత్రను ఒకసారి గుర్తుచేసి నా సంగం ము'స్తాను. నేను ఈవిషయం యెందుకు తెచ్చింది మాకు తెలిఫేవండవచ్చు. అనాటికీ యీనాటికీ యిక్క- జే పెద్ద వ్యవథానం యేర్చడింది! రోహిణి జీవితం వీస్త్టలుతో పరిసమా_ప్ప మయింది. ఈవిధంగా,పాపా నికి తగిన శిత విధించకపోతే, ఆమె అవశ్యం రూపు చూరి నాక కాశీగొందుల్లో క క్రాబ్రూూ ధర్మం చేయండి! అని బిక్ష మెళత్తుకొ నేవ 1 దీనికంచ;, ఆ చావే మంచిదయింపి! ఆమె మృక్యువునుసరించి నవీన రచయితలకు, పాఠకులకు అభ్యం తరంగాని, పట్టుదల గాని "లేదు. వాస్థనానికి వారు యీ వివ యంలో చాలవరకు వుదాసీనులు. పాపానికి తెగిన శిత విధిం చకపో తే గంథము సీతివదము కాద కనుక శిత విధించక తప్పదు అందుకుగాను, (గ్రంథకర్త అవలంబించే అక్భుత వుపాయాలనుగు3౦0 చే మా అందరకూ అభ్యంతరం ! రోహూ ణిలో గోవిందలాలుపట్ల యెనలేని జేమవుంప; అలాంటి వేమ సాధారణ స్త్రీలలో వుండటం అసంభవం. ఆ ఏలునామా మార్చటానికి, గోముఖ వ్యాాఘమయిన కృళ్ణ కాంకునివద్దకు పాణాలు గుప్పీట్లో పెట్టుకు వెళ్ళినవ తన [పాణపదమయిన గోవిందలాలు మంచికోసమే !. వీయతముకికోసం (పాశా లర్చించటాని! సిద్ధపడే ఆ రోహిణి) నీతిదాయక నవలరోసం, గోవిందలాలుకంశు చాల అందంగావున్న ఒక అపరిచిత వ్య క్తినిదూసీ ఛభూడకముంబే మైమరచి నిష్కారణంగా
50
క్ర08 శరత్‌ న్యాసాలు హృదయం సమర్పిస్తుంది. ఆవిధంగా, పుణ్యవిజయము, పాప వరాజయం నిరూపించి; 1వవంచ(పజల ఏలిపధానికి వాల తోడ్చడి వుండవచ్చును. కాని; నఏన రచయితలు అందుకు హ్‌ర్షి ౦చలేదు. రోహిణి పాపిఫ్టి,ఆ పాపిమోాద మా వరకూ సానుభూతి లేకు. కాని; ఆమెనుగూడా యింత అన్యాయాని! గురిచేయటానికి మాకు చేతులాడవు! నాటికి, నేటికీ యిక్కడే ఇాల వ్య త్యాసంవుంది.గోవిం దలాలును [పేమి*చటం;విధవ రోహిణి దురదృష్టం _ ఈమె దుర్చుద్ధిని, ఆమె ఉఊార్చల్యాన్ని పొపమయం చేసీవేసి, (గంథం నీతిప్రదం చేయాలనే సంక ల్పంతో, అన్నిటికీ వొకే ముద్రవేయటం అకల్యాణమని మా వుద్ధేశం |
మూనవ(పవృ త్తిని బుద్ధి తొసుతోతూచి)సాహి త్యానికి విలువలు కట్టటంవబ్ల యెమిజటేగుకుంతో మూాళెశ తార్జాణం ఇపుళాను. కొంచెం వ్యక్థి గతవిమయమయిన౧దుకు మిరు నన్ను మన్నించాలి.పల్లీయులు నారచను అందులో విధవ రమ తిన వౌల్యమితుడయిన రమేశును (శేమిస్తుంది; అందుకు వొక వవీణ రచయిత, విమర్శకుడు “సాహిత్య స్వాస్థ్యరవణ' అజీ తన _(గంధంలో, రమను ఇలా తిరస్కరించాడు _ కన్పిన్రు ఇవాల వివేకవతిఏి. ఆ వివేకబలంతో సీ తండ్రి జమోని నిర్వ హిస్తున్నావు. కాని; మనసును నిగహించుకో "లేక పోయావా, నీవు రమేశు నెకరుమిోద పోలీసురిపోర్పుకూడా చేస్తితగు జూగ రూకత వహించావు. మళ్ళీ ఇివపూజకూడా చేస్తుంటావు. కాని చానికి సార్ధకత్వం యేముంది?నీవు నీపతనం చే చేతులా మనస్సూ ర్షిగా తెచ్చి పెట్టుకున్నావు” యా ీరారోషాకు
శరర్‌ వ్యాసాలు 800 సమాధాన మేముంటుంది._ తాను, స్వతహా ఒక రచయితఅియి కూడా, యిలాంటి సంజూయివీ. అడిేటపుడు!
అవే మంచి ఇెడ్డలు; అవే వుచితానుచితాలు యీ వుచిళానుచితా లే, రోహిణినిని నోవిందలాలు పెస్టలుకుఆహాతి చేసినవి. వేమించటం సముచితంకాని ఆావున ఆది యెంత అపరాధమైనా కావచ్చును _ బంకీమ బాబుకు, విశ్వాస "ఘారాపరాధం, మృత్యుసమయాన; అదురదృస్టవంతురాలి। అంటకట్టక తప్పలేదు. ఈ అసంగత బలాత్కా-రానికి నవీన రచయితలు సమ్మతిం చరు. అనాదినుంచి (వపంచంలో మంచి ఇెడ్డల నేవి వున్నవి; బహుశా చిరకాలమూ వుంటవి; నఏీన రచయితలుకూడా మంచిని మంచి, చెడును బెదు అంటారు. ఏ నవీన రచయితా, ఎన్నటికీ యే సాహిత్య సభల్లోనూ చెడును వెనకవేసుకు రాడు. కాని, బుజ్జగించి? నీతిబోధ చేయటంకూడా) తనక _రృవ్యమని ఛావించడు; దుర్నీతినికూజా వచారం చేయడు. కొంచెం లోతుకుదిగిి ఆఅలోచించిదూ స్తే, అతని సమ_స్ట ద్రుగ్నీ తికి [పాతిపదికగా, నవీన రచయిత, మానవునిమానవునిగా చేయాలనేపయాత్న మేగో చరిస్తుంది,
₹ వంగ సంవత్సళం 1000. ఆషాఠథమానం, శివపూరు ఇన్‌ స్టిట్యూషన్‌లో జరిగిన సాహిత్య నభలో టదివిన అధ్యక్షోపవ్యానము.
న
జే నిద్యా వ్య తిరేరత
అంతకాలంనుంచీ మన జేశంలో విద్యా విధానం వొడుదుడుకులు లేకుండా సాగిపోళూవుంది. ఆ విద్యా విధానం మంచిడా, చెడ్డదా అనే చింతగాని, వుద్వేగంగాని, యెవ6!ీ లేదు. నూ తంగడిగారు రే-మిచదువుకున్నారో, నేనూ అజే చదువుకుంటాను. అవిద్య నల్లనే నూ తండిగార నాలుగు డబ్బులు కూడ బెట్టారు. దొరల కొలువులో స్థానం సంపాదించారు; ఇకను, నేను వూతం అవన్నీ యెందుకు చేయలేను? స్థూలంగా: యిదే మనదేశ ఆలోచనా పద్ధతి ! అకస్మాత్తుగా ఒక భయంకరమైన తుఫాను వీచింది. కొన్నాళ్ళ నుంచి విద్యా విధానం పునాదులు కదలబారినవి, వొక వర్డ్‌ 0 ఇక కూలటచే అలస్యం అని 'చెప్పసాగిందిమరోవర్షం గట్టిగా తలవూపి. భయంలేదు కూలదు? యిక ముందుకూడా కూలిపోదు అని చెప్పసాగింది. దీనిమోద ఏరు (ప్రతికముల్ని ఫీవ; కటూరక్తుల ఛాణాలతో ముంచెత్తారు! దీనికి కారణం లేకపో లేదు. మానవుని శక్తి &ీణిస్తున్న కొద్దీ, జహ్వూ వివాం త్మీవమవుతుంటుంది. పెకి గట్టిగా దూపిచారు కాని; హృద యంలో గాఢ విశా్యాసం లేదు. 'దైవిశంగా, యీనాడయినా) (వచండవాయువులు వీస్తే, కదలహారి వూగిసలాడుతున్న యి విశాల భవనం కూలిపోవటానికి తణకాలంకూడా పట్ట దని వారికి మనసులో భయం వుంది.
అలాంటి పరిస్థితుల్లో రవీర్యద్రనాధు పరజేశాలనుంచి వచ్చి, (పౌచ్యః పాశ్చాత్య విద్యల సమ్మేళనను గురించి
శరశత్‌ వ్యాసాలు 401 వరుసగా ఉపన్యాసాలద్వారా తమ అభిపాయాలు వెలి బుచ్చారు.
రవీ దనాధు నాకు గురుతుల్యులు, పూజ్యులు! అభి (ప్రాయ భేదాలున్నప్పటికీ, (ప్రకటించటం కష్టంగా నేవుంది. అనుకోకుండా? వారిపట్లచ్రన్న ఆదరానికి ఎక్కడ బెబ్బతగులు తుందోనని భయంగా వుంది, కాని యీ వశ్న వ్య క్రీగత మైనదికాదు _ వారికికూడా పూజనీయమైన మాతృదేశానికి సంబంధించినట్టిది! వారి వుపన్యాసాన్ని ఆలంబనం చేసుకుని, అనేక ఆంన్లో యిండియను పృతికలు వుల్లాసం పట్టలేక పోకు న్నవి; మధ్య మధ్య, తాంథతిక ఉపదేశాలు వెలువరిస్తున్నవి. మిగతా విషయా లెలా వున్నప్పటికీ చేశకల్యాణంకోసం వాటి హృదయం (వయ్యలవటంచూసి, యిందులో యేదో పెద్ద దోషం వున్నదని భయంగా వుంది. ముఖ్యంగా, బెంగాలీ సంచాలకులయిన ఆంగ్లో యిండియను దినప తికలనోరు మూత పడకుండా వుంది. తమ బుద్ధి చాతుర్యంతో; కవి భావాలకు విపరీ తార్ధాలు కల్పించి, సందర్భశుద్ధి లేకుండా వారిమాటలు వుళ్లేఖస్తూ? పటే పజే ఘోమిస్తున్నవి _ యింతకాలంనుంచీ మేము చెపుతున్నా, అరణ్యరోదన మయింది. నేటికి రవిబాబు వచ్చి రవ్నీంచాడు.
“స్పన్తిశీతులయిన బెంగాలీలు, పాశ్చాత్య విధానం బహిమ్మ-రించాలా లేక: ప్రాచ్య విధానానిశే అంటిపెట్టుకుని వుంచాలా_ అని యటూ తేల్చుకోలేక్క వూగిస లాడు తున్నారు. రవిచాబు కలకత్తా. వుపన్యాసాలు, ఆలాంటివారి
42 శరథక్‌ వ్యాసొలు మనసును సరికిద్ది, వొకదారిలో ట్టినవి బెంగాలీలు నోడ మాద పిల్లీ పద్ధతి త్యజంచి, పాశ్చాత్య పద్ధతిని వరింఛారు.ః
సారాంశ మేమనగా, మనజేశంలోని విద్యావంతులు వూగిసలాటలో వున్నారు. పాశ్చాత్య "బేశయా[త్రశుంచి తిరిగివచ్చిన కవిసైగతో పాశ్చాత్య పద్ధతి వరించాం! (శతి! బయటపడ్డాం : యింతకాలానికిగాను యా సమస్యకు వొక పరిప్కార మార్షం లభించింది ! కాని యీ అలజడికి కారణభూతులయిన శీశ్నీతుల దృక్పధం వీనిమోద యులా వుందో, చూడాలి. యీ పతికలే ఏరికి నొకప్పుడు అజులు, అశివీకులు యిత్యాది నికేషణాలు చేర్చటాని! యీవేణ్మా (తమూ సంకోచించ్‌ లేదు. శాని మొదట స్థూలంగా వాచ్యః పాశ్చాత్య విద్యల యేశీకరణను గురించి ' రవీబాబు యేమి ఇప్పాకో పరిశీలిద్దాము.
ఒకటి _ నేడు పొశ్చాత్యులు విజేతలు కనుక, మనము వారినుంచి ఆ విజయ చెపుణ్యము నేరాలి మంచి దే! ₹0డు_ భ్రపంచ యుద్ధానంతిరం, పా త్బాత్యులు_ భారత సంజేశం ుమిటో అడుగుతున్నారు కనుక ఆ సందేశం వారికి అవ శ్యం అందించాలి, యిదీ మంచిదే! నాకు తెలిసినంతవరకు సహాయ నిరాకరణ వాదులుకూడా యెవరూ అభ్యంతర పెట్టరు. మూడు_రవి'వాబు వుపనివద్వాక్యం వుళ్లేఖంచారు... “సమస్తమూ ఆ పరమాత్మునిబే " కనుక, “అపహరించవద్దు' యిది యింకా మంచిది!_ యొవరికీ అభ్యంతరం ఉండదు ! యిది తత్వ విషయం కాదనీ, యే సామాజిక వ్య క్రీకాదనడు. కాని సహజ్యు సరళ సళ్యాన్ని ఆమేదోవిధంగా అంగీకరించి
శరత్‌ వ్యాసాలు శీ00్రీ
సమస్యను పరివ్యరించుకోకుండచా ఉంజే దురభ్యాసం మాన వునికి వుంది. తమ స్వార్థానికి పయోదనానికి అఆనేకవుపనియ మాలు, వీవరణలువేర్చి ఆ సహజ సత్యాన్ని చొకక్షి స్త్‌సమ స్యగా చేసి కూర్చుంటాడు అందువల్ల నే, ఫాన్టు (శిధ్యములు) పపంచంలో, సత్య *వేవం' ధరించి, నూనవుని, కార్య కలా పొలలోనిక్రి ఆలోచనా ఏధానులోనికి అనధికార (వవేశం చేసి అపరిమిత అనరాలకు దారి తీ స్గవి.
రవిబాబు మేదశు ఇప్పారు.--
ళ్‌ స్సేడ్తు ధవపంచంలో పాశ్చాత్యులు విశేతలని అంగీక రించాలి. వారు పపంచ కామభేనువును పిదికార్కు పాలు పొంగి పొర లేడాకా.అప్మాతి నిండిపోయింది, ,. ఈ అధికారం వారికీ యెలా లభించింది? నిశ్చయంగా, యేవో వొక సతి శక్తితోనే 1౫
పాశ్చాత్యులు చపంచంలోని పెద్ద పెద్ద దుగ్ధ ప్యాత లన్నింటిలోనూ మూతి పెట్టారు; మనం పస్తులుంటున్నాము; జీకు మనం యీవిమయం యేవిధంగానూ కాదన లేము.
ఇది ఒకఫాక్టు! నేడుదీనిని కాదని (త్రోసి వేయ లేము. మనం నిజంగానే వుపవాసాలు చేస్తున్నాము. కాని; అంత మాానిశేే వారు యీ అధికారం యేదో సత్యళ క్రితో పొందగలిగారని అంగ్‌కరించాలా? ఆ సత్యం మనం వారివద్ద నేర్య్వాలసిం జేనా? లోవాము భూమిమోొదపడుతుంది; సిళ్ళలో మునిగిపోతుంది; యిదొక ఫాక్టు. శాని దీనినే మానవుడు పరమ సత్యెంగా భావించి; నిశ్చింతగా కూర్చుంళే. నేడు సీటిమాద అకాశంలో లోవానిర్మి తాలయిన నావల్వు విమా
404 శరక్‌ వ్యాసాలు నాలు తికుగాజేవికావు ! నేటి తధ్యమే అంతిమమైనదిశాదు. నా నెలజీతము చోరవిద్యాశ క్రి ఫస్టు తారీకున నాజేబు కొట్టి వేసే నన్ను, నాపిల్లలను పస్తులుంచాడు వొకతను._ లేక నాతలమిోద కరతో మోది, నాజేబులో చిల్లి గవ్వ లేపండా కా జేసి హోటల్లో విందులు ఆరగించాడు; ఈ సంఘటన సత్యయయినప్పటికి యేదో వొస్త వాధికారంతో యిలాచేశా డని నేను చెప్పలేను లేక్క యీ ₹0డు మహోవిద్యలు నేర్వ టానికి అతన్ని అృశయించాలనికూడా నేను అంగ్‌కరిం చ లేను. 'జేబుదొంగ మనకు డబ్బు యెక్కడ దాయటం భ్రమా, ఏవిధంగానూ చెప్పడు. గూండాలుకూడా తన తల యిలా కర్రతో బద్దలుచేసి? మిరు అత్మరతణ చేసుకోండని. నేర్చ బోరు. యివన్నీ నేర్వాలం కే, మరో తావునగాని, వారివద్ద కాదు.
పా శ్చాత్యులు సత్య విద్యాధికారంతోనే విజేత లయా రని; మనమందరం అంగీకరించాలని కవి నొక్కి చెప్పారు బహుశా అంగీకరిం చకతప్పదు. కారణం, పరిస్థితులు అలానే నేడు కాన్చిస్తున్నవి. విజేతలయినంత మానే, విజయ విద్య, సత్యవిద్య అసీ; అందుచేత మనందరం నేర్వాలసీ ఏవిధంగానూ అంగ్‌కరిం చరాదు.
్రీకు వొకప్పుడు (పపంచ రత్న భాండారం దోచుకో గలిగింది. రోముకూడా అదేపని చేసింది. ఆఫ్‌ ఘనులుకూడా తక్కువ దోపీడ్‌ చేయలేదు. కాని అది సత్య బలంతో కామ; అది సత్యం గాకూడా మనలేదు! దుర్యోధనుడు; శకుని విద్యా బలంతో విజయఖక్ర్రీని చేపట్టి; పంచపొండవుల చేత దీర్ధ కాలం
శరర్‌ వ్యాసాలు 405 అడవుల్లో ఉపవాసాలు చేయించాకు. అలనాడు దుర్యోధనుని పాత్రకూడా అంచులునిండింది. భోగభా గ్యాలకు కొరతలఅ నేది "లేదు కాని, దానిని సత్యమని యొంచితే ధర్మ రాజు తిరిగివచ్చి జీవితాంతమూ పాచికశలొడటము నేర్వటంతోనే గగపవలసీ వచ్చేది! కనుక (్రపంచంలో జయంపొంజే విద్యను; పరవస్తు అపహరణ విద్యను, యేై కసత్యంగా భావించి, దానిపట్ల లుస్థులవటంతో మానవజన్మ సార్థకం కాదు. అదీశాక జయ మనేది విజేతలమోదనే అధారపడివ్రుంటుందా? ఆఫ్‌ ఘనులు హిందూ బేశాన్ని జయించింది _ తమ గుణగణాలతో నేనా ? హిందువులు తమ దోషాలవల్లనే బేశాన్ని వారికి అప్పగింత ెట్లారు!] ఆ దోవపరిహూరణవిద్య హీందువుల చేతుల్లోవుందిం విబేతలయిన అఫ్‌ ఘనులవద్ద నేర్యవలసిం దేమి లేదు. ఇకను విజేతలే పరాజిశులనుంచి విద్యాబుద్ధులు, సభ్యతా సంస్కాం రాలు సమస్తమూ జేర్చి మానవులయిన తార్కాణాలకు ధ్రపంచ చరిత్రలో శెదవ లేదు.
శాని వి జేతలవద్ద నేర్వదగినవిద్య యేదైనావుంళే కూడదని యెవరు చెప్పారు? పా శ్చాత్యపద్ధతికి మొగ్గు చూపు తుందనే కారణాన, అహిందూవిద్యలఅని బహివ్య-రిం చండని యొవకు బోధించారు? పదార్థవిజ్ఞానము; రిసాయస శాస్త్రము, అర్థశా న్ర్రముంా ఈ పాశ్చాత్య విద్యలు అభ్యసించవలసీన అవసరం లేదని యెవరువారిస్తున్నారు? వివాదంవుం కు అవిద్య పట్లకాదు;, విద్యాబోధన జపంతోచేసే కుశియోవ్యా ప్రీని గురించి! ఇంతకాలంనుంచీ యీ విధానానికి వంతపాడాము. ఇపుడు హకాత్తుగా కొంతమందికి కనువిప్పుశలిగి వొశదుగు
కే
408 ౪రరఠ్‌ వ్యాసాలు “వెనక్కు. వేసి యీ నూయాజూలంశేస్రి (వేలెత్తి చూప (ప్రయత్నించారు. యిజే అభ్యిపాయ భేదాలకు మూలకారణం! ఈ విషయం కొంచెం విశదంగా పరిశీలిద్దాము. రసా యస శాస్ర్రము వచారజూనము గత మహాయుదకాలంలో థెళ్షా ధి చెందిన అభివృద్ధి? అంత స్వల్పకాలంలో మ₹౭ిన్నడూ జరగ లేదు. నూతన మారణాయుధాలు కని పెట్టినకొద్దీ; ఆనందంతో దర్పంతో, పొంగిపోతున్నారు. యా విజ్ఞానంవల్ల విష వాయువుతో (గామాలకు (గానూలు, పట్నాలకు పట్నాలు నిమేషవ మాతంలో దగ్ధం చే సేపద్ధతులు అనేకం కను గొన్నారు. ఇంకా కొన్నాళ్ళు యుద్ధం కొనసాగి తే నూతన పద్ధతులు యింకెన్నివచ్చేనో! స్వల్ప సమయంలో అత్యధిక సంఖ్యాకులను వధించటమే వారి సౌభాగ్య సభ్యతలకు కొల బద్దగా కానవస్తుంది. విజ్ఞానంనుంచి ఏరు ఆశించే [పయో జనమిటే! దీనిచి కానలేసివారు అంధులు! ఏరు యీ విద్య మరొకరికి నేర్చుతారనిగాని, 'నేర్చుకు చే అవ కాశమిస్తారని గానీ ేనుబహుదూరకల్పనతో కూడా, ఆలోచించ లేక వోతు న్నాను యీవిజ్ఞానంవల్ల; మానవునికి (శ్రేయస్సు చేకూ "శ్చీది యేమ్‌ా కని పెట్టబడలేదా?_ అనేేఫశ్న వుత్సన్నం కావచ్చును. ఎందుకు కనిపెట్ట లేదు; కని పెట్టారు! కాని; అడి శేవలం. ౫) 9506400 (గాణవుత్స త్తిఅని చెప్పవచ్చు! వీ వుత్చ త్తిఅయినాస రే అదినూనవునికి శేయోదాయక ముయినపుడు ఆ విద్య లన్నీ అధ్యయనం వేసి కూడా మనం నూనవులం కావచ్చునని వుభ్ధేశించవచ్చు ఎ కావచ్చుననే నా వుట్లేశం 1 కానిసరిగా, యీ మార్చానకాదు. పాశ్చాత్య
శరడ్‌ వ్యాసాలు 407 'బేశనాగరికత్క అవాంకారంతో పెచూఫులు చూసుంది మనమిీిడా; యింకా మనలాంటి అనేక జార్భాగ్య దాతుల భుజస్క_ంధాలమోిద యొక్కి. స్వారీ చేస్తూ పాశ్చాత్యులు యింటా బయటా మనలను గురించి చాటింపు వేస్తున్నారు _ వీరందరూ చరూపులకు మనుమ్యులమాదిరి కన్పించినా, సరి మైన అర్ధంలో మానవులనలేము కనీసం వీరికి యింకా మైనారిశు వెళ్ళి లేకు); కళ్ళు "తెరవలేదు! బెలియం వాసులు, రబ్బరునిమి త్తం, న్‌ోల 'చేశానికి తరలిఖోయి స్‌నోలకు వా స్తఖండన దండన విధిస్తూ యిలానేచెప్పారు _ *వీకు మూ వుత్తరువులు పాటించటం లేదు, శుద్ధ అనాగరిక (వజ అందు వల్ల, వీ3ని మెడలునిరిచి అయినాసశే నాగరికులనుగా, నమూన వులుగా, తయారు చేసేచాధ్యత పైన వేసుకున్నాము; కంకణం కట్టుకున్నాము. అందువల్ల యిలాంటి కఠినళికమలు విధించక తప్పటం లేదు!” “తథాస్తు! అనక యింకాయేం సమాభానం చెప్పగలం ? భారలీయుల (ప్రశ్న వచ్చినపుడుకూడ్యా ఆంగ్లే యులు యీ పాఠమే అప్పగిస్తార_వీరు ఆర్థనాగరికులు! పసి కాయలు! బేళశంలో తిండిగింజలు శొల్లగా పండుతనికాని, అమాయక బాలునినూదిరిఎక్కువతిని యెక్క డజబ్బు పడతారో వని ఏరి మంచఛచికోసమే మేము పీరినోటిదగ్గర తిండి మాటేశం చేరవేస్తుంటాము. డబ్బు పొడు చేసుకుంటా శేమో ఖర్చు పెశ్సు పద్ధతి 'కెలియక_అని మేమే కనికరించి ఏరి (శ్రేయస్సు కోసం వ్యయం చేస్తుంటాము! “కవిధంగా ముగింపు యెరగని పరోపకార గాధలు పెద్ద పెట్టున (ప్రచారం చేస్తుంటారు_ మేము చాలకష్టించి స్పప్తసము(ద్రాలు చాటి ఏరిని మానవులుగ"
408 శరత్‌ వ్యాసాలు చేయటానికి వచ్చాము. ఎందువల్లనం కే, సభ్యమానవులను చేసీ పవిత్రవిధి (3066 ౪౮) మా మోిదనే వుంది, కాని అబ్బ-_మేము మెంత యాతన పడుతున్నాము ! ౫౪127 (చట్టరీత్యా) యీ జేశంలో కాలూసి యీ యిండియన్లను మానవులను చేయటానికి పారాను అవుతున్నాము, ఏరిని సంస్క-రించలేక _పాణాలు పోతున్నవి 1౯
ఈ మహానుభావులు యిక్క-డనుంచి యొస్త్పూడు చట్ట రీత్యా (౨౫ 1%) సెలవు తీసుకుంబారో, వె దొలుగుశారో, యెొప్పటికి మనం మానవులమై, దుశ్చింతనుంచి వారిని వీర గడ చేస్తామో ఆ పరమాత్మునిశే తెలియాలి 1! శతాబ్బన్నర నుంచి శిక్షణ సాగుతూవుంది. కాని, మనం వమానవులంకాలేక పోయాను. యొప్పటికి కాగలమో, దొరతనంవారికిి ఆ పర మేశ్వరునికి "తెలియాలి! కాని ఏరిశితుణ వ్యవస్థలో నిజంగా మనం మానవుల మవుతామనే వ్యామోహం, యా నూట యాఖై సంవత్స రాలనుంచికూడా నళిం చకుంజా వుంది. ఏరు వాస్తవంగా మనలను మనువుల్ని చేసి) తమ మూరణాయుధం మన చేతికి అప్పగించటానికి తవా తహా లాడుశతున్నారనే నమ్మకంవుంజే పతంలో, మనం యెప్పటికీ మానవులం కాకపోవటమే సముచితం ! భగవంతుడు యా చఊాళ్ళాగ్యుల పట్ల యెప్పటికీ (వసన్నుడు కాకూడదని నా వుజ్జేశం !
వ్‌ విజ్ఞాన శిక్షణవలన మానవుడు, వాస్తవమైన మాన వుడుగా తయారవుతాడు? ఆత్మాభిమానం జాగరతమై, తననూ వొశ మనివీ.గా భావించుకుంటాడు_అఆ నే విమయం [(గహించ టం అంత శీప్తసమస్యా స్వదేశ మంచి చెడ్డల బాధ్యత తన
శరర్‌ వ్యాసాలు 400 మిాదకాక, మరొకరిమోద లేదని లహీంచే విద్యావ్యవస్థను విజేతలు, పరాజితుల కోసం యేనాడైనా యేర్ప్చ్పరవారా? సూగాళ్ళు_ కాలేజీలు, వాటి విద్యావిధాసమూ తను సర్వ నాశం నిమిత్తం సిద్ధపర చుకుంటారా రి విదేశస్థులు3 తమ పరి పాలనా యంత్రం చక్కగా సాగిపోయీటంతవరకు మ్యూతం చేసుకుంటాకు ! న్యాయస్థానాల్లో న్యాయాభినయం అమిత వ్యయంతో కూడినపని; అందుకు వళ్‌ళ్ళు, జడ్జీలు? వారివు త్తే రువు వకారం, జై లుశితులు విధించే డిప్య్యూటీలు; అశెస్టు చేయటానికి ఇన్‌ స్పెక్టర్లు _ పోలీనులు? సూల్చులో డూబ్లే వీితృభ క్రిగాధ బోధించే నిమిత్తం, అకాల కీడిశులయిన మాస్టర్లు కాలేజీలలో ఫారతబేశ "హైన్యము.._బర్బ్భరతెమిద లెక్చర్లు యివ్యటాని! నఖదంత విహీనులయిన (ఫొ ఫెసర్లు; అఫీసులో రిజన్టర్లు వాయటానికి ఎముకల పఫ్రోసలయిన క్లర్కులు _ దీనినిమించి, ఏరి విద్యావిధానం యీదో వొరగ 'జెడుతుందని ఆశిం చేవారు, యెంతకుతగ రా_ఆని ఆలోచిస్తుం టొను,
జీవితానికి వుపకరించే విద్య _ మానవులయే నిద్య యివాళ పాశ్చాత్య దేశాల్లో కాపురం పెట్టిన శుకాచార్యుని చేతిలోవుందని కవి శాప్పారు. కనుక మనం మానవులం కానోరితే వారి అశమంశేసీ పరుగుతీయాలి. “నాన్యఃపంధా' మాన్హాంతరం లేదు! అమృవలోకవాసిమయైకూడా,. కచుడు వారి శివ్యత్వం స్వీకరించవలసీ వచ్చింది. కాని, అంత సునా యాసంగా విద్య అబ్బలేదు. ఆతను గురుబేవునికి ఆహారం కూడా అవవలసివచ్చింది, కాని, యిపుడు కాలం నూరిప్లో
శీ10 శరత్‌ వ్యాసాలు
యింది. దురదృష్టవశాత్తు, గురుజేవుని భోజన పరరంతో శే యీ నాటకం సమౌాప్తమయిళతే, యింకా ెప్పవలసీన చేముంటుంది?
శాన, మనకు యింతకుఃఖము వేదన బేనికి? ఆది శీవలం మన దోవం _ అపరాధమని, కవి వక్కాణించారు. శాని, నేను యీ మాటను ఫూ ర్తిగా అ-గ్‌కరించలేను (తి మానవుని దుఃఖాధ్యాయ-లో, అతన అపరాధ నేశాకృదృగ్లో చరంకానిది, స్వాధీనంలో లేనిది - అదృష్టమనే వస్తువొకటి వుంది, అజే విధంగా, సమ స్తజాతి దుఃఖ, దుస్థితి మన దోమమేకాక, శక్తికి మించిన దురదృష్టం వుంది మన టేశ చర్మిత అధ్యయనం చేసినవారు, నామాట ఫూ ర్తిగా నిఠరాభార మని యెంచి; తోసివేయరని నా నమ్మకం ! మన దుఃఖా లకు, హీనతకు చాలవరకు మనశేబూ పె త్తనం లేని మన అదృస్టంకూడా, కారణభూత మవుతుంది. కాని, కవి దీనిని పూర్తిగా నిర్ల త్యం చేసి.నమ్ముకం లేక; వుపమూన మినతో, వొక కధ యిలా అభివర్ణించారు.
“ఒక తండ్రికీ యిద్దరు కునూరులున్నా రనుకొనండి. తండ్రి స్వయంగా మోటారు నడపగలడు కుమూరు లిద్దరలో నడపటం నేర్చినవాడి కే) వూబారు దక్కాలని తండి వుడే శం. అ బాలురలో వొకడు చురుకు. వాడి కుతూహలానికి మీతిలేను. కారు యొలా నడుస్తుందా _ అని చాల శ్రద్ధగా పరిశీలిస్తాడు. రెండో కుర్రవాడు చాల సరళ స్వభావి! అత్‌ను భ_కిఫావంతో తలవంచుకుని, వీతృపాచాల శేస్రి రెప్ప వేయ కుంటా చూస్తుంటాడు. తండ్రి చేతులు స్టీరంగును యెలా
శరర్‌ వ్యాసాలు 41! యెబు తిప్పుకున్నవన్న ధ్యాసేలేదు ఆ క్కుర్రవాడికి! అ చురు వైన కృరవాడు యంధత్రభాగాలన్నీ చకంగా గమనించి, నడపటం నేర్చుకున్నాడు. ఒకనాడు సుంతెగా కారు బయ టకుతీసి; హోరన్‌ కొడుతూ నడపసాగాడు. కురవాడికి కారు మోజలోపడి తండ్రి సరసనవున్నాడా లేదా అనే గమనమే "లేకుండా పోయింది. అందుకు, తండి క్యురవానిని లాగి "రెండు చెంపదెబ్బలుకొట్టి, కారు లాక్కో. లేదు. పెగా అతను తన మాదిరే కుమూారుడుకూడా రధ సారధి అయాడ్లని మహా సంతోషీంచాడు. తన సోదరుడు పంటచేలను పొడు చేస్తూ; చేలకు అడ్డంగా పట్టపగలు కారు నడుపు శుండటం, కండో క్కురవాడు చూశాొడు. ఆ క్యురవాగ్తి ఆవే తాహాత్తు యెవరికుంది? తండిని రతుణార్థం పీలవటం ఛావును కొని తెచ్చుకున్న శ్రే! (మరణం (ధ్రువం)! అప్పటికీ ఆ అమా యక బాలుడు పిత్సిసాదాలవంక చూస్తూ _ నాకు అన్య మేమా అవసరం లేదు, అన్నాడు
ఈ కథ సార్థకత యేమిటో, నాకు అర్థ ౦కాలేదు. చాలకు లిద్దరూ యెవరో వూహించటం కష్టంకాదు; కాని, ఒక బాలకునిపట్ల "రెండవ కాలునివు త్పాంతంచూస్తూ వ్రసస్ను డయ్యే తండి, తండి యెలా ఆవుతాడో, నాకు బోధపడ లేదు_ కాని ఒకవివమయం హబెగా అర్ధ మయింది. యిలాంటి తండ్రి పాదాలశేసి చూసే తనయనికి_ఆ తండి యెంత గొప్పరథసారథి అయినాసశే,అ కుమారునికోమరణం,ధువం చావ ఖాయం!
412 శరర్‌ వ్యాసాలు
ఆ వీమ్మాట, కవీ యిద్దరి జీవీత వృత్తాంతాలనుకూడా వివరించారు రధసారధి బాలుడు; మాజిక్‌నుంచఛచి, సెన్సు క్లాసులోకి చధమోవను పొందాడు. కాని, “వరణం (భువం" అయిన హెలుడు, మూజిక్‌నూ; మంతతతం.తాలనూ అంటి పెట్టుకుని వుండిపోయాడు. కవి తన “అచలాయతన' లో, యీ మంతతంతాలను బాగా అపహాస్యం చేశారు, సంగతి సందర్భాలు 'తెలిసనవారు దీనిని పర్యాలోచిస్తారు; కాని. యిక్క_-డ చాల అనవసరమని తోస్తూ ౦ది.
(వ్రపంచానికి వెనుక యేదో అజ్ఞాతశ క్రివుందనీ; యీ యిరవయ్యో శ తాబ్దిలోకూడా దాని పుర్వాప రాలు అలానే అజ్ఞాతంగా వున్నవనీ, వొక పురాతన తథ్యం! వూనవుడు అసౌదినుం చీ యీ అజ్ఞ్జాతశ కిని (వసన్నం చేసుకుని తన కార్యాలు చక్క బెట్టనీ టాస్‌! చయత్నించటం. జరుగుతూ వస్తూంది. నేటికీ దానికి వుపాయం లభించక అలానే వుండి పోయింది ఈ మారా న్వేషణ కై యేవిధంగా ఆ 'ప్రాక్థ న మంతతం.తాల రూపంలోనూ, తిరగి మంటతతం. తౌలు (పార్థ నారూపంలోనూ రూపాంతర 'మొందుతున్నదీ తర్మి-ంచి లేఖ పొడిగంచటం నా కిష్టంలేదు. ఈశ్వర భావాభివ్యక్తి చరితలోని ఈ అంకము విజ్ఞాన పరిణతి [పసంగంలో నాకు అనుషయు కంగా తోస్తూవుంది.
నూ! అాీ
అది అలావ్రంచండి - కారునడివే కాలుని వున్నతి కారణమూ, తంగడి పాదపద్మాలశేసిచూసే బాలుని దుఃఖ వివరణా) కవి యిక్క-డ విశదికరించారు.
శరల్‌ వ్యాసాలు 410 మనము (పాచ్యబేశాత్లో, వ్యాధిగస్తులమైనపుడు, భూత వైద్యులను పిలుస్తాము;క ష్టాలుదాపురించినపుడు,[గహ శాంతి! జో్యోతిష్యుని తలుపు తడతాము; మశూచి _ కలరా వ్యాధులు నివారించటానికి జాతరలు చేస్తాము. శతుసంవో రానివై, యింట్రో కూర్చుని మారణ మంత్రం జపిస్తాము; సరిగా, ఆ కాలంలోనే పాశ్చాత్య బేశంలో వొక శ్రీ వాళ్లే రును అడిగింది.*మం[తబలంతో, మందలమందల గొ. శెలను చంపవచ్చునట నిజమేనా ?” అంచుకు వాళ్లేకు యిలా సమా ఛానం చెప్పాడు. “అవశ్యం చంపవచ్చును. కాని దానితో పొటు తగు పరిమాణంలో శృంగికాభ స్థృవిషం వుండాలి ! యూరపులోని మూరుమూల (పాం తాల్లో ఇంద్రజూలము _ మం(త్రతం_తాలమిద బొత్తిగా నమ్ముకంలేదని చెప్పలేము కానీ ఈ సందర్భంలో అక్కడ ఆ భస్మవిమంపట్ట్ర సర్వ సామాన్యంగా నమ్ముక మెక్కువ! ఈ కారణం చేతనే) వారు సంకల్పించుకోగానే సంహారం చేయగలరు _ మనం సంక ల్పించుకోకపోయినా చనిపోగలం! 2 కవి ఈ ఆరోపణ యదార్గవుయితే యికను చెప్ప వలసీం జేమిలేదు. మనమందలీం వావటమే వుత్తమం! శృంగికా భస్థుం "సీవించటానికికూ డా, యెవరూ అభ్యంతర పెట్టరాదు. కాని యిదే వా స్తవమా? వాళ్లే జన్మించి; యెక్కువ కాలం గడచిపో లేదు. వారిమాదిరి కాని; పండితుడు ఆ జేశంలో అంత సులభం కాదు, ఆ కాలంలో. కనుక ఈ మాట వారిముఖతః రావటం, అఆస్వాభావికమూకాదు) అప్రత్యాశితమైనదీ కాదు, కాని, అనాడు మనజేశ౧ అజ్ఞిన; ల్‌2
411 శరత్‌ వ్యాసాలు బర్చర త్వాలకారణంగా, సరిగా ఈమాదిరి మాటచెచ్చే వ్య కి "లేనంత, పతనమైపోయిండా! “భాయీ; భూతవైద్యుని పిల వటంనూని, జఉాక్షరువద్దకు వెళ్ళు; శత్రు సంహారానికి మంత్ర జవం చేయకుండా మరో మార్షం అవలంవించు! అబే కార్య సిద్ధిని చేకూరుస్తుంది!”
యూరపుకు జేజేలు కాట్టవద్దని జేను నిపే.ధించను. "లీక, పెద్దగోతిలోపడిన మ త్తగజంమోొద జబ్బ చరచటంగాని, డంబాలు పలకటంగాని; నా అభిమతం కాదు. కాసి, అంత నూ(తానే భూతవై ద్యము _ మారణమంత్ర జప సంశేతాలు కూడా నిర్వివాదంగా వొంటపట్టించుకో లేక పోతున్నాను. బెంగాలీలో సుప్రసిద్ధ నవలారాజం వుంది. “నోరా! జేశ భక్తుడై న ఆ (గంధక ర్హ; గోరాముఖతః చెప్పించిన మాటలు కవి వొక పర్యాయం చదవటం మంచిది _ “నిందించటం పాపం! మిధ్యానింద మరీ పొతకం ! స్వదేశ మిధ్యానిందతో సమానమైన పాపం, (ప్రపంచంలో మరొకటి లేదు!”
మంతం తాలు విజ్ఞానంగా వరిణతి నొందినవని మన కవి చెప్పారు. వదైనా వొక వస్తువు యొన్ని విధాల పరిణతి ఇంబేదీ మరొక విషయ మవుకుంది. కాని, యూరపు తన మంగతతంత్రాలను వొక్క కుప్పిగంతుతో దాటిపోవటనూ, మన దేశస్థు లందరమూ కుత్తుకబంటి ఆ బురదలో నే సర్వదా పడి కొట్టుకులాడుతుండటమూ యదార్థమవుతుండా ? ఈ ధ్రపంచం వొక పెద్ద యంత్రం వంటిదని, దీని అఖండ అవ్యా హత నియమశృ్చంఖాలాలు మంతం, తాల బలంతో భ గ్న్నం కావన్వి యిక్కడ యెవరికీ తెలియదా? (ప్రపంచంలో ఘట్ల్లో
శరత్‌ వ్యాసాలు శీ! (్రతిడానిక యేదో వొక కారణం వుంటుంది; ఆ కారణం కఠోర శాసనబద్ధము; అంశేే జ్ఞానవిజ్ఞానాల వాస్తవ మాతా వీతరులు, విశ్వజగత్తులోని కార్య కారణాల సత్య; నిత్యసంబం ఛాలేనని, ఈ డార్భాగ్య (పాచ్యదేశవాసు "లెవరికీ బోధవడ లేదా? ఈ తత్వ (ప్రచార ప్రయత్నం, మనం పాశ్చాత్యుల నుంచి యెరువు తెచ్చుళోకపో లే) మన అదృష్టంలో మారణ మంత్ర జపాన్ని మించి యిక్కడ యేమి లభించడా? _ పాశ్చాత్యవిద్యలో అనేక గుణగణాలు వుండవచ్చు; కానిిఆ వద మన మనస్సులో; మన (ప్రజానీకంపట్ల అయిష్టతకలిగిం చే మాట అయితే, మన ధర శ్రము, జ్ఞానము) సమాజవ్యవస్థ,మన విద్యాబుద్దులు, యిళ్యాది సమస్త వవయాలమిద అశ్రద్ధనే కలిగిస్తూవ్రుం కే, లుబ్ధ మనస్కు-లమై పాశ్చాత్య శుక్రా చార్యుని కేసి చూడకపో వడమే వు త్తమమనిపిస్తూంది. నిజానికి యిది నా స్తికత | వ్‌ విద్యవలన, మానవుడు మానవుడు కాగలడో - కనీసం వాళ్ళ నిర్వచనానుసారం....-ఆ విద్య వారు మనకు (ప్రసాదించలేదు, (పసాదెంచరనికూజా నేను మొదశు చెప్పాను. వారు ప్రసాదించ లేరనికూడా నా దృఢ విశ్వాసం! పాశ్చాత్యులతో యింత దీర్ధ కాల సంపర్కం వ్రుండికూడా మనం యేం కాగలిగాము ? యిది చకకని దృష్టాంతం కాదా? మనం పొందిన విద్య యీమిటం కే, స్వే శస్థులను అన్ని విషయాల్లోనూ హానులుగా భావించి, వారిని తృణీకారంగా చభూడటమూ, పాశ్చాత్యుల సమస్త వివమయా లను అమిత శద్ధాభావంతో చూడటమూ నేర్చాము! వారి ప్యృాదయ కవాటాలు యీవిధంగా బంధించి వుండటంవల్ల నే;
శీ1[ శరర్‌ వా్యాపాలు
చునం ఘోరంగా పతనం 'చెందాము, ఆంతరంగిక వివమయాలు "తెలుసుకునే మార్షమే లేదు. అందువల్ల ఛాప్యాలంకరణకు ముగ్ధులమయి, ఒకవంక స్వ బేశస్థులను యేవగించుకోవటం, మరోవంక, వారిపట్ల భక్యా వేశం శతధారలుగా వెల్లివిరియ టం జరుగుతూంది. యీ కారణంతోకు, వొకప్పుడు మన 'జేశీయుల్లో వొళ వర్షం? సరిగా పాశ్చాత్యుల నూదిరి తయా రవనిబే?; మనకు విముక్తి లఖించదని తొందర పొటుతో వొళ నిర్ణయానికి వచ్చారు! వారిలో జూతి భేదాలు లేవ్రకనుకు నునమూ వాటిని నిర్మూలించాలి; వారికి అన్న పానీయాల వద్ద పట్టింపులు లేవు కాబట్టి, మనమూ వారిని అనుసరించాలి, వారికి చేవాలయాలు లేవు కాబట్టి యిక-డకూడా, చర్చీలు నెలకొల్పాలి; వారు జీతాలిచ్చి, మత(ప్రచారకుల్ని నియ మిస్తారుకనుక, మనమూ అలానే చేయటం అవసరం; యిలాం టివే యెన్నో వివయాలు 1 శీవలం శరీర వర్షం మాశ్ళే వుపాయమే యొంత అన్వేవీ.చినా, వారికి కానరాలేదు; లేకపో లే, నేడు వారిని గుర్తించ గలగటం అసాధ్యమయేది! యుక్క-డ నేను గుణదోపాలను విచారంచటం లేదు; యీదో మామూలు ధోరణిలో చెపుతున్నాను. ఒక వర్ణ ౦మిద శాని ఒక వ్య క్రిమోదకాని, చాడి చేయాలని నాశే మూ[తమూ లేదు. ఆ 4011211 ని గురించి, వివరించటానిః (వయత్నిస్తున్నాను. విజేశాలపట్ల నివ్యపట అనురాగమూ; స్వచేశంపట్ల _ ఘోరవిర క్రీ! చిరకాలములోని మార్గము మూసివ్రంచటం వల్లనే సంభవమయింది. అందువల్లనే? వీరి సంపర్మ-ంలోకి వచ్చిన వారందరికీ 6౮ వ్యామోవాం బాగా
శరద్‌ వ్యాసాలు 117 తలశెక్కింది _ బయటికి కాన్సించే దానిని, చక్క-గా. నకలు చేసినందువల్ల నే మనం మనుష్యులమని వొక ధృథాభ్యిపాయం 'యేర్చడిపోయింది. (ప్రపంచంలో అల్థితము; గోప్యము, లోనికి (ప్రవేశించ మార్ష ౦లేనిడి_ వీనిపల్లే మానచుని (వలో భానికి మితివుండదు! అందుచేతనే) మానవులు కావటానికి సంజీవినీ మంతం, వారి నిగూఢ ఆయువుపట్టులో నే గర్భి తంగా వుందని భావించారు. యీదోవిధంగా, ఆ రహస్యం భహించకపోతే, మన మానవజన్మ _ సార్ధక మవటానికి మరోమార్షం లేదని, నిరభ్యంతరంగా, నిస్సంకోచంగా అంగీ ర0చారు. నేకు యీ (భ్రాంతిని కనువిచ్చి, సరికించవలసిన తరుణం వచ్చింది.
నిజానికి విద్యా వ్యతి నేళత యిక్క-'జే. వస్తుంది. అది శీవలం 'బేహానిర్మాణంలో సరిపోదు, లోని అత్మను మల చాలి. విద్యా విధానంటూద చర్చలు సాగుతున్నవి._ ఆంగ్లేయ విద్యా విధానం చాల వ్యయ వయాసలతో కూడినది; యా పెద్ద పెద్ద సూంల్సు -_ కాలీజి బిల్జింగులు జేనికి ? ఉపేఏలు కుర్చీలు ఆవసరం లేదు; పెద్ద పెద్ద జీతాలు మింగే విజేశ (ఫౌఫెసర్లను లగి పార వేయండి; ఏళ్ళ జీతౌలు సమకూర్చే సరికి తల్లి తండులకు మళులు పోతున్నవి. యిలాంటివే వంద లాది విషయాలు చర్చిస్తున్నారు ! ఇందులో యేదీ అబద్ధం కాదు. కాని, (పాచ్య పాశ్చాత్వ విద్యలకు సరిగా సంఘర్షణ యేతావున వస్తున్నది? వీటి యేకీకరణకు;వా స్తవమైన అడ్డం యెక్కడ అని ఆలోచించినపుడు, పె చర్చ అంతాతుచ్భమని పీస్తూంది నాకు! యీవని, కొద్ది వె పై మార్పులతో జరిగి
శ18 శరత్‌ వ్యాసాలు పోయేదా ? 'శుబిలు-నుక్చీలకు మారుగా పొడవాటి చాపలు, విద్యుత్‌ పంకాలకు బదులు విసన క్యరలు, పెద్దపెద్ద జీతాల (ఫొ ఫెసర్లను శీని వేసి, కొద్ది 'వేతనాలమోాద జేనీయ అభ్యాపకు లను నియమించటం, మహో అయితే, వీజేశ్రఫావ నూధ్య మానికి మారుగా, చేశీయ భాపాబోధన _ ఏటితో మన కష్టాలు కీరిపో తవా? అశ్రద్ధాయుతమైన -జేశం మనస్సును; బహిర్ముఖతను మళ్ళీ వొళ పర్యాయం: అత్మస్థము; అంతర్ము ఖమూ చేయగల విద్యావ్యవస్థను నెల కొాల్చేవరకు, మనం వొడ్డున వడ లేము. మనోఐక్యతగాని, వీద్యాఐక సరేగాని; సరి సమానుంబలోనే సంభవం కాగలదు. యిలా అకించనుల మాదిరి యాచకులమాదిరి, వున్నంతకాలం యేమికాదు, ఒక వేళ యేమైనా జరిగినా, అది కృతిమమైన దవుతుంది; చానిలో కళ్యాణ, గౌరవాలకు తావు వుండదు; దేశాని। పాన్యాన్ని; అవమానాన్ని ఆపాదిస్తాంది కాని నమూన వత్వాన్ని యేనాటికీ ప్రసాదించదు. .
నేను శేవలం యిదంతా, ఇచెప్పటంకోసం ఇెప్పటం లేదు; వు త్తేజపూరితమైన వువన్యాసం కోసమూ కాదు! నేను వాస్తవమని _(గహీంచిన దానినే వూ ముందర వ్య క్తపరుస్తు న్నాను. నూనవుడు కేవలం వ్య క్రిగత సుఖసదుపాయాల కోసం పొందగో లే మరొక విధమెనది వుంది. మన యీ "జీళశంలో దొరల వుచ్భారణలో, ఇంగ్లీము మాట్లాడటమే, పరమాభినవృద్ధిగా యెొంచే మనస్తత్వం కొంతమందిక్‌ వుంది. యీ మనస్తత్వానికి వొకమెట్టు [కిందవారు, దొరలదుస్తుల్లో తప్ప రైళ్ళలో స్టీమర్గలో (ప్రయాణం చేయరు. యీ వివ
శరర్‌ వ్యాసాలు 410 యం యొంత తుచ్చమైనదంశే, యిలా యెందుకు జరుగు తూంది, దీని వుద్ధేశ మేమిటి అని అలోచించాలన్నా యేవ గింపుగా వుంటుంది. కాని యీ ఛద్మ వేమ హీనత్వము, యా అత్మగోపనా పొపము, గాథఢావమానము మొరందరూ తేలిగ్రా (గ్రహించగలరని నా నమ్మకం ! (ప్రసంగవశాత్తు "నీను యీనీివయం తెచ్చిన కారణంకూడా, మోరు (గ్రహించ కుండా వుండరు.
కొంతమంది జపాను విషయం స్మృరణకు "తెచ్చుకుని, ఆ చేశం యీశ క్రివల్ల వున్నతస్థితికి రాగలిగెంది?9యించుమించు యాఖై సంవత్సరాల జపాను పూర్వచర్శిత పరిశీలించి చూడండి అని చెప్పవచ్చు. నేను జపాను చరిత్ర సింహోవ లోకనం చేసీచూశాను. పాశ్చాత్య శృుకాచార్యులు శివ్యరిక బలంతోనే జపాను నేడు యింత నొప్పబేశం అయివ్లం కు? ఆ గొప్పతనాన్ని కూడా శ్నుకాచార్య కెలబద్దతోనే, కొలిచి మూశాను. కాని, మానవత్వ వికాసానికి యిచేచివరికి కొల బద్దా? జాతీయ జీవితంలో యీ రెండు మూడు శళౌబ్దుల ఘటనే దాని అంతిమ యితిహాస మవ్చుతుందా?
నాకు జపాను యితిహాసం తెలియదు. పూర్వం యెలా వుంజేదో, యిప్పుడు యేమి జరిగిందో; యీనివయాల్లో అన భిజ్ఞుణ్ణి కాని, యిదే జపాను భాతికాభివృద్ధికి మూలకారణ మయిథే, పాశ్చాత్య సభ్యత పాదపద్హాల ఇంత, అత్మ సమ ర్పణ సూచన దీనివలన లభిస్తూవుంకే వుచ్చస్వరంతో వర్ష ధ్వనాలు చేయవలసిన విశేవకారణ మేమో కాన రావటం లేదు. యిలాంటి దుస్థితి భఛారతబేశం నొసట (వాసివుంళకు.
420 శరత్‌ వ్యాసాలు భఛారతబేశం విగతజీవిత సమస్త సం_ఫదాయాలు విస్నరించి శ్యామచర్శం మినహో, పాశ్చాత్య జేశాలతో అద్వైత భావం పొంచేటంత వున్నతి 'చెందిననాడు: భారత ఛాణ్య విధాత ఆనంద పరవశుడవుతాడో, జుట్టు వీక్యుంటాడో చెప్పటం” ఇాలకష్టం!
వఏవస్తువూ, యొన్నడూ తన గతజీవితంపట్ల (శద్ధను, అత్మ శ క్రిపట్ల విశ్వాసము కొల్పోయి గొప్పదికాదు _ అలా కాజాలదు. మనం యింతగా ముగ్ధులమయిన విద్యను, వారి నెత్తిన చేయి పెట్టిగాని, వారి వాద సీవ చేసిగాని అభ్యసించ గలమనే ఫావించుదాము. కాని జే వతిభావ్యుత్సత్తులనుంచి చాసి సృష్టి జనగాలి, అనాదినుంచీ, జాతికి అయువుపట్టు ఆయిన తాన్చునుంచి, దాని వేరులు పాతుకురావాలి; లేకపోతే చానిఫలితను శణికం అవుతుంది. ఫపూలుపూసిన యీ వృక్ష ఇొఖ _ రంగు సువాసనలు యొంత విలువగల వెనాస శే యు చొకనాటికి అవశ్యం యెండిపోతుంది. వకాశలమూ దానిని నివారించ లేదు.
వంచనతో, పశుబలంతో అనేక జేశాలనుంచి కెచ్చి కూడ బెట్టటమే దేశసంపదకాదని యివాళ (గ్రహించవలసిన తరుణం వచ్చింది. వాస్తవసంపద్క ేశ (ప్రయోజనాలలో నుంచే వుత్చన్న మవుతుంది. అలాకానిదం తా, ఛారస్వరూ పను, వ్యర్థము! పరసంపదబభూసి దానికోసం లుబ్థులం కారాదు; మనజ్ఞు నము, మనగతచరి[త యిచే మనకు బోధిం చింది! యివాళ పరవిద్యా వ్యామోహంతో, అ బోధను "'హీయంగా భావించివ్రం శు, అది మహాదురదృష్టకరవిమయం.
శరత్‌ వ్యాసాలు 421 యివాళటాములు, కారులు, రోడ్డ మిద వాయువేగంతో పరుగులిడుతున్నవి; యింటింటా గాలిపం కాలు తిరుసకున్నవి, పట్టణాల్లోని (వకాశతోరణాలు మిరుమిట్లు నొల్పుకున్నవి, విదేశ నాగరికతకు సంబంధించిన వేలాదివస్తువులు పర జేశాల నుంచి మోసుకొచ్చి, యింటినించా భదపరచాను; వీనిలో యీ ఒకటీ మనవనా _స్పవ సంపద కాదా? గత యుద్గ దినాల్లో మూదిరిి యీ వస్తువుల రాబడి శీణించితే, ఇం (ద్రజాలంలాగా వీటి వునిశే మనచేశంనుంచి అదృశ్యమవుతుంది. వీటన్నిటినీ మనము సృష్టిం చ లేదు; సృష్టించటం మనకు తెలియడుకూడా! పరులవద్దనుంచి 'తెచ్చుకున్నాము.యివాళ మనకు అవస్తువులు లేకుండా గడవదు. కాని, వీటిలో యీ నొక వస్తువుకూడా, మన వా_స్టవ అవసరాన్ని బట్టి, తయారయిందికాదు. ఆ వస్తు వులు మనం స్వయంగా తయారు చేసుకోలేము, వాడటం మానుకోలేము; అనుకరించటంమ్మాతం నేర్చాము. యిది దుష్టముత్తులాగా ఒళవైపున మనలను (పలోభ పెడుతూ, శెండోవైపున మనలను వీడిస్తూవుంటుంది. కాని, పాశ్చా శ్యులు తమ అవసరాలకోసం వీనిని సృష్టించుకున్నారు. వారి సభ్యతకు యీ వస్తువులన్నీ అవసరం. పెద్ద పెద్ద యుద్ధనావలు తుపాకులు _ ఫీరంగులు, జలాంతన్హాములు = యివన్నీ వారి సభ్యతా చివ్నోలు! ఆందువల్ల వారికీ యీ వస్తువూ భార స్వరూపంకాదు. అబే వారి పరిణామము. నిత్యమూ అనేక నూతన విమయాలు కనుగొనటం, వారి ప్రతిభావ్యుత్పక్తుల నుంచే విస్ఫుటమవుతున్నవి. దూరంనుంచి మనం వాటికోసం లోభం చెందవచ్చు; విలాస సామా.[ళొని కేవ చ్చనుకొని,
థ్‌
429 శరర్‌ వ్యాసాలు వ్యా పారనావలుకానీ; వెరూటారుకార్లు కానీ, మన అవసరాలను బట్టి మనజేశంలో యిక్కండి సామా[గితో తయారు కానంత వరకు, మనం యీవిధంగా, యెంత ధనం వెచ్చించి కొనినప్ప టికీ అది మనజేశ వాస్తవ ఐశ్వర్యం కాదు. అందుచేతనే నూంచెస్టరు సన్నని జిలుగువస్త్రలు, గ్రాసోం లి నెను; నుస్తి ను స్యాంట్లండు వున్ని బట్టలు-యివీ అంచానిక చలి! నాణ్య మైనవి కావచ్చు.యివేవీ మన వాస్తవ సంపద కాదు, శేవలం పనికిరాని చె త్త!
శాని, నేను కొంచెం అసలు విషయం విడిచిపెట్టాను. వతా వాతా చెపుతున్న చేమంళశు, నూనవుడు వా స్తవ అవ సరంవల్ల నే సృష్టించగలడు; అలా సృష్టిం చనిదే, అతను వాస్తవ సంపద పొందలేడు. కాని యితరులవద్ద నేర్చుకుని, మానవుడు మహా అయితే నేర్చుకున్నంతవరకు సృస్టించ గలడు. అంతకుమించి అతసివల్ల యేమోాకాదు, సృష్టించటం వొక భక్తి. అదీ పైకి కన్పించదు. చివరకు; పాశ్చాత్యుల చ్వారంపట్టుకు నిలబడినా కన్పించదు! ఈ శక్తికి ఆధారం, అళ్ళు విశ్వాసం, మసవాళ్ళమిద మనం నిలబడటం. కాని? పాశ్చాత్య విద్యా విధానం మనలను అంతర్ముఖులను శాని న్వదు; అకీత శసారవగాధలను తుడిచివేసి, అత్మగారవానికి నిరంతరమూ వోని చేకూరుస్తుంది; మన తాత ముళ్తాతలు భూతవై ద్యము, మంత్రతం._ తాలు, జో్యోతివము యిత్యాది వివయాలతో సతమతమయ్యేవారని మన ఇెవిలో నూరి పోస్తుంది; మన పూర్వులకు కార్య కారణ సంబంధణ్ఞానము గాని విశ్వజగత్తులో ని అవ్యాహిత నియమ జ్ఞానముగాని;
శరర్‌ వ్యాసాలు 42
"లేదు. అందువల్ల నేే మనకు ఈ దుర్దశ సంప్రా_ఫ్లమయిందని బోధిస్తుంది. అలాంటి విద్యావిధానంలో యెంత ఆనందం లభించినా; దానితో ఆలింగనబద్ధులయేముందు, కొంచెం ఆలోచించటమే మంచిది యెందుకయినా!
పాశ్చాత్య సభ లే అదర్శాన్ననుసరించి; మానవుని వధించే లక్షలాది మంత్రతంతాలు- యితర జేశాల నోటి దగ్గర కూడు అవవారించే (హ్మోండమైన యంత్ర వశ మలు _ యివన్నీ వారి అవసరాలను బట్టి, తయారయినవి. శాని, సరిగా వానికన్నిటికీ మవ సభ్యతలో స్టానంవుంటుందో లేదో నాకు తెలియదు. కాని, వారు ఈ గొప్పపనులు నిశ్చ యంగా యీగో వొక సత్యశ క్రితోనే చేయగలిగారు. గనుక మనం అవి నేర్చుకోవాలి? కారణం, వారిది సత్యవిద్య అని కవి చెప్పారు. తరువాత మరో విషయంకూడా, కవే వెల్లడిం ఇారు _ శేవలం వారివద్ద విద్య వొక శుకాదు; విద్యతోపాటు దుష్టత్యంకూడా వుంది. కనుక; ఆ దున్షత్వ యోగంవల్లనే వారు మృత్యువాత పడతారు!
కావచ్చును. కాని శీవలం మారణమంథత విద్య నభ్యసించి, మం్యతతంతాలు జపించే వ్యక్తి? విద్య యేదో మున్టత్వ మేదో నిర్ణయించుకోగలగటం చాలకష్టం! కవి మరో విషయం నొక్కి. వక్కాణిస్తున్నారు_
ఉమ్ప్రేము ఈ వీషయమే పదేపదే చెపుతున్నాము, పాశ్చాత్యుల 'ఛేదబుద్ధి చాల తీవమయినదిి ఈ సమస్త (వవంచాన్ని చిన్నచిన్న నోలీలుగా చేని, (మింగి వేయాలనే
ఢీ శరత్‌ వ్యాసాలు వారి లోభము నోరు తెరుచుకు సిద్దంగా వుంది. అలాంటి వారితో మనకు వ్యవహారం కుదరదు * కారణం, మనం అధ్యా తిక చవాదులం.. వారు కాదు. వారు అవిద్యను మన్ని స్తారు, మనం విద్యను మన్నిస్తాము. అలాంటి పరిస్థితుల్లో , వారి సమస్ట విద్య -_- దీయలను సంపూ రంగా త్యజించాలి _మనం వాటికి దూరంగా వుండాలి.
ఈమాట యొవరు ఇెప్పీవున్నా, యేమంత అన్యాయం చేసినట్టుగా లేదు. భౌతిక; రసాయనశాస్త్రాలు హిందువులవా, మ్రేచ్భులవా అని యువరూ అడగరు. వీద్యకుకూడా జూతి మతాలు వుండనిమాట నిజమే. కాని, అంతమా.తాన సంస్క్యృృతికకూడా జూతి వుండదని చెప్పటం, యీ విధంగానూ సత్యంకాదు. పాశ్చాత్య విద్యా విధానాన్ని వివంమాదిరి పరి త్యిజించమని; యెవరైనా వ్యవస్థీకరిం చివుంశు, ఈకారణంతో గాని విద్యను వుర్రేశించికాదు. వారు అవిద్యను, మనం విద్యను మన్నించటం యభఛార్థమయి తే, ఈ రెంటి సమన్వయ మార్షం పుస్తకాల్లో, వ్యాసాల్లో కన్పించవచ్చునుకాని, వాస్సవ జగత్తులో వొకటి లెండవదానిని కబళించటం మినహా? సమన్వయం యొలా కుదురుతుందో, నాకు అర్థం కాకుండా వ్చుంది. కబళించటానికి తగిన పెద్ద నోరువున్న (పాణుల్యుయెలానో కబళి స్తవి అపుడు మనువు? వుపనివత్తులు అడ్డు పడవు! కనీసం యింతవరకు అలా జరగ లేదు!
పాశ్చాత్యులు పారంభించిన ఘోర లంకాకాండ (మహాయుద్ధం) ముగిసింది. కాని నేటికీ తోకకు న్నేవాసిక సంధిష్యతాలు వొకచానివోాద మరొకటి చుట్టటం మానలేదు.
శరత్‌ వ్యాసాలు శే2స్‌ చావువెబ్బ తగిలినవిమ్మటకూడా; నాడి స్మకమంగానే పని చేస్తూవుంది; దీనిలో ఆశ్చర్యమేముంది? నిజానికి ఈ మహా యుద్ధము పౌరంభించిన యిరుపమోలూ ఆరోగ్యంగా పరమా నందంగా వున్నవి. దురదృష్టవంతులు వీరస్వర్దం అలంకరిం దారు! మళ్ళీ అవసరమనుకున్నరోజున, చావటానికి వారినే (పోగు చేసుళొస్తారు. కనుక) వీరిలో యెవరైనా, శోశాకులచిత్తులై కవిని ఆ*గధ్గారత్రజేళ సంజేశ మేమిటి? అని (వశ్నించివుం శు, అప హాస్యం చేస్తున్నా శేమోనని సందేవాం కలుగుతూవుంది. అందువలన, వారిని యింటికి విందుకువీలచి, యేకాాతంగా “అపహరిం చవద్దు" అనే మంతం జపించి, వారిని వశ్యులను చేసుకోగలమని కవికి సమ్మకంవుం దేమోకాని, నాకఘుమూ్యత్రం "లేదు. కారణం, వ్య్యాఘ్రాసికి విష్ణుమంతం వువబేశించినంత మ్యతాన, 'వెన్నవమతం పుచ్చుకుంటుందా లేడా అనే ఆలో చనే నాకు కలగదు. మరొకవిషయం ! పాశ్చాత్య సభ్యతకు మూలమం(త్రం (51396814 01 1198(జీవనవ్యయ (ప్రమాణము) పెంపొం దించటం ! మనజదేశ (పొతిపదికనీతితో, వారి సభ్యతా మూల మంతం యెక్కడ భేదిం చేదీ చర్చించటానికి యిది సరియైన ఆదనుకాదు. కాని వారి సామాజికనీతిని యెలా వ్యాఖ్యా నించినప్పటికీ, చాని ముఖ్యలత్యుం ధనవంతులవటం 1! వారి సామాజికవ్యవస్థ, సభ్యత, అర్థశా న్ర్రృము;వీనితొ యేమూతం పరిచయంవున్న వారుకూడ్వా యీ సత్యాన్ని? కాదనలేరు. ఈ ధనవంతులవటమ నేదాని! అర్థం, శీవలం ధనసేశరణకాదు.
శ96 శరత్‌ వ్యాసాలు
యిరుగుపొరుగును ధనహీనులను చేయటమనే భౌవంకూడా యిందులో గర్భితం గావుంది. లేకపోతే ధనవంతులవటంలో అర్థ మేముంది 1! కనుక, యేదై నా వొక మహాజేశం, ధనవంత మైనది కావాలనుకుం కే; అన్వచేశాలను అచే పరిమాణంలో దరి్శిిదులను చేయకుండా వుండలేదు. అయినా, ఈ విషయం వొక్క-కే మనసులో వుంచుకుం కే, క్రిసష్షసమస్య సునాయా సంగా పరిహ్మారమయిపోతుఎది. యిబే పాశ్చాత్యుల నర నరాల జీర్ణించుకుపోయిన సంస్కారం, యిదే వారి సమస్త సభ్యతకు పునాది! ఈ పునాదిమోదనే వారి ఏశాల రాజ భవనం, ఆకాశాన్ని చుంబిస్తూవుంది. ఇందులోనే వారి సమ స్తసాధన, విద్య నిమగ్న మైవుంది. యివాళ మనం చెప్పీన మ్మాతాన, మన మహవోర్టుల వాక్కు-లనుబట్టి? వారు తమ సభ్య తాశేందాన్ని కదిలిస్తారా? నున సంపర్కంంలో. చాల కాలం గడిచిపోయింది; కాని మన నాగరికతసెగకూడా, తమ శరీరాలకు సోకనివ్వ లేదు, వారుయెంత జాగరూకులుగా దూరంగా పవిత్రులుగా వుంటున్నారంశు యెన్నడూనాళ్ళ విద మననీడకూడా పడనివ్వ లేదు. ఈ సుదీర్ధ్స కాలంలో, చ్యక్రవ ర్షి కిరటంలోని కోహినూరుమొదలు, పాతాళలోకం లోని బొగ్గదాకా _ ఎక్కడ యేమివున్నదీ _ వారి కంటపడ కుండాపో లేదు. కారణం వారికి యిదేసత్యం; యిదే వారి సభ్యతకు తల్లి వేరులా తోస్తూవుంది. ఈ కారణంతోనేః సామాజిక జేవాంలోని సమస్త సభ్యతారసమూ శోమీస్తూ వుంది. కానీ యివాళ పాశ్చాత్యులు భారతబేశ ఆదిభౌతిక సత్యవస్తువులకు బదులుగా ఫౌారత అధ్యార్శిక తత్వపదార్థు
శరర్‌ వ్యా సాలు శీ2/ పరిశీలనకు వు త్తరమిస్తున్నారంశే మనం ఆనందించాలో; జాగరూకులం కావాలో అలోచించవలసేన వఏవయ మే! యూరపు _ భారత బేక విద్యావిధానాలు భీదించేదె యిక్క-జే. మన మహర్దుల వాక్కులు యెంత గొప్పవయిన్తా వారు స్వీకరించ లేరు. కారణం, అందువల్ల వారికి ప్రయోజన సిద్ధి చేళూరకు. అదివారి సభ్యతికు చుక్కె-దురు! వారు తమ విద్యా విధానంకూడా మనకు (పసాదించరు, ఈమాట కటు వుగా వ్రుండవచ్చుకాని, నగ్నసత్యం! ఒకవేళ వారు ధవ్‌సా దించినో, ఆ భిక్షం స్ర్వీకరించక పోవటమే వుత్తమం- మిగతా అంశాలు నున సభ్యతకు అనుగుణ్యంగా లేనిషమోన,; అవి శేవలం నిరర్ధకమని చెప్పవచ్చు. మనం వారి మాదిరి; యిత రులను సంహరించాలని లేకపో తే) వారమాదిరి పరులనోటి దగ్గర కూడులాక్కు-ని, ఆరగిం చటంమనసభ్యుత కానిపతంలో వారి మాూరణమం(తం యెంతగొప్ప సత్యమయినా; డానీవట్ల మనం సిర్లోభులుగా, నిర్లిప్తులుగా వుండటమే పేయస్కరం. మరోవివయం వుళ్లేభంచి, యీ లేఖముగిస్తాను. వ్యవధి లేనందువల్ల , అనేక వివయాలు చెప్పలేక పోయాను, కాని విద్య-_విద్యాలయం ఇండూ వొకటికావసి విన్నవించకుండా న్రండ లేను. విద్య, విద్యావిధానం యిది ఆెండూనిభిన్న మైనవి. కనుక ,ఒక దానిని త్యజిం చట మే, రెండోదానిని వర్థించి నట్టుకాదు. విద్యాలయం విడిచి పెట్టటమే: విద్యోపార్ట సకు "రా జమార్డం కావచ్చుకూడా! వివాం గమదృష్టితో మా స్తే; విపస్యయంగాతో చినప్పటికీ; అదిసత్యంకావటం అసంభవం "కాదు. లేలము వితలో కలసిపోదు, యారెండు పదార్ధాల
42కి శరశ్‌ వ్యాసాలు
(ప్రకృతులూ పరస్పర విరుద్గమయినవి. అయినా, నూనెదీపం
వెలిగిం చేటపుడు; దానిలో నీళ్ళు పోసేది అతెలం పూర్తిగా
శకాలటానిశే: ఈ తత్వం గ్రహించ లేనివారుుకొంచెం తాలిమి
వహించటం, మంచిది .*
క
- వంగ సంవత్సరం1828“గౌడీయ నర్వవిద్వాయతన'*లో.చదివినలేఖ.
అానవోపపపుష్రాచిభనానాననా
- ముస్లిం సాహిత్య సమాజము
విళారందరూ నన్ను ముస్తింసాహీత్యసమాజ దశమ వార్షి కోత్సవానికి అధ్యమ్యూ ళా యెన్నుకున్నారు మిరు దీనికి ముస్లింసాహిత్య సమాజమని వేరిడినప్పటికీ యీ ఎన్నికలో నొప్ప కాదార్యంవుంది. శీను హిందువునా, ముసి మున్నా యీ శేశ్వర వుపాణకుణ్ణాబహు జేవో పాసకుణ్గా అని మాూశ౭వరూ (ప్రశ్నించలేదు. నేరు బెంగాలీని; బెంగాలీసాహిత్య సేవలో వృద్ధుడనయాను) కనుక, సాహి త్యాస్థానంలో నాకూ, పవేళ ముందని మోరు ఆలోచించారు. మికు సిస్పంకోచంగాా సంతోవంతో నాకు ఆ విలువయిచ్చాారు... నేళూ. కృతద్ద చిత్తంతో, పరమానందంతో ఆ దానం స్వీకరించాను. అన్నో విషయాల్లో యిలా జరిగితే, యెొంతబాగుంటుంది! గుణ వనంళులు, మహనీయులు అియునవారు, హింకువులయినా, ముస్తి ౦లమునొ త్రై స్తవులయినా, మే వర్షస్థులయినా, నిస్సంకోచంగా, వినయవిభేయతలతో; వారికీ అర్హ స్థానం యివర్షిటం ఎంతనొప్ప! అనుమాన సంకోవాలు విషబీజాలు నాటటానికి అపుడు తొనువ్రండదుగదా! పోనివ్వండి యి చర్చ-సాహిత్యతత్వపరిశీలన ఆమోఘంగా జరిగిందని, నేనొక పర్యాయం మనవిచేశాను. అనేకమంది పండితులు; రసికులు, ఆచార్యులు సాహిత్యస్వరాప స్వభావాలను నివ్రైేశించారు. అ సమాలోచన పొడిగించటం నా్రవృత్తికాదు, యా సాహిత్య సమావేశాలు, లేఖలు చదవటానికిశాదు; త్మీవకటు విమర్శతో వొకరిని అధఃపాతాళానికి తెక్కాలనిగాని,
క్‌
400 శరత్‌ వ్యాసాలు
"లేక, యెవరు యెంత అనర్హు లో యెలుగెత్తి చాటటాన్సికిగాని కాదు. రచయితలు తౌము (నాసిన చానికంశుు యింకా చకంగా యెందుకు [వాయటంలేదని; సంజూయిమీ అడగ టానికి, అంతకంశుకాదు! సాహిత్యసభలు, రచయితలు పర స్పరం కలుసుళోటానికి వుపకరెంచేవి! అందువల్ల, వొకరి ఖావాలు మరొకరు తెలుసుకోవచ్చు, మంచి పరిచయమూ యేర్చడుతుంది. నేను సాహిత్యవతం చేపట్టిన (శొత్తలో, అనేకసభలకు ఆవ్వాోనించి నప్పటికీ; 'బెరుకుత్‌, బిడియంతో ఇాలవాటికి హాజరు కాలేకపోయాను. ఒకసారి నన్ను అడిగి శాన్సి మరొకసారి నన్ను అడగకుండాగాని, సుదీర్ధ అధ్య మీపన్యాసంలో కొంతభాగం నాకోసం (ప్రల్యేకించుతారని నాకు గట్టిగా "కెలుసు. ,..నా రచనలవల్ల 'బీశం అవిసితి మయ మైపహొతుందనీ సనాతన హిందూసమాజం నరకం చేరు కోవటానికి సిదంగావుందని గగోలు బయలుదేరింది. నేను తాలిమి కోలోప్పయి దృష్టాం తాలకోసవో సమాధానాలు వాస్తే అంతపనీ జరిగేటే! కాని నేను అఆదుమృ-ర్జుకు వీనాడూ దిగలేదు. నా సాహిత్యానికి పునాది సత్యమయిన పుడు ఏనాటి కయినా _పజలు అర్థం చేసుకుంటారని ఆశించాను. వముయినొ కాసవ్వండి. ఈ దుఃఖం నేను భరించాను, పరులను దుఃఖ పెట్ట దలచలేదు. నాయీ వుపన్యాసంవిని మొ సాహిత్యపరి చయం రవ్వంతకూడా 'పెంపొందదని నేను నివృ-పటభావంతో చెప్ప గలను. అది ెలిసినపుడు ఈ వృధా చర్చ; కంఠశోవ బీనిక? యింతటితోముగిస్తే సరిపోదా? సరిపోదని కాదు కాని ఓక నాడు నేనే ఈ ప్రసంగం తెచ్చాను. అందువల్ల ఈ సభలో
శరత్‌ వ్యాసాలు శీలి! దీనినిగురించి యేదో నాలుగుమాటలు ఇెప్పాలని లోభం కలుగుతూవ్రుంది. ఒకనాడు కాజీముతపహరు వమా కలకత్తా యింటికి వచ్చాడు అతనువచ్చింది చదరంగం ఆడటానికి, సాహిత్య సమాలోచనకు కాదు అ దోవం మా యిద్దరిలోనూవుంది. నాకు వొంట్లో సు స్తీగావుంది. చదరంగం ఆడటం కుదర లేదు. ఆధునిక సాహిత్యాన్ని గురించి యిష్టాగోస్టిగా యేదో మాట్లాడుకున్నాము స్థూలంగా పూ చర్చావిషయ మే “వర్ష వాణి” జన్మదిన సంచికకు (వచురణార్థం వానీ పంపాను ఆ “అవాంఛిత వ్యవధాన లేఖనే “బుల్‌ బుల్‌ ' మాసషతిక సం పాదకులు మహమ్మదు వాబీబుల్లా ఆపాఢమాస పత్రికలో (వచురించుకున్నారు. దానికి లీలామయశరాయ్‌, వాజిద్‌ అలీ చెరొక సమాధానం (నాకారు. లీలామయుని లేఖలో తభ, [కోధము, నిరాశ (వ స్ఫుట మవుతున్న వి. సాహిత్యసాధన సత్యమైనదై న పకంలో ఆ సత్యం ద్వారానే ఐక్యత సిద్ధిస్తుంది. కారణం _సాహిత్య "సీవకులు పరస్పరం అల్మీయులు. హిందువులు), ముస్లిములు, తె స్తవులు--యెవనై నా కానివ్వండి; పరమాల్మీయులని జీను ఆ లేఖలో వాశాను “*ఫతి(క్రియ అనేదివుంశు అది సాహిత్యంలోకాదు, స్వాజాత్యంలో వుంటుంది" అని లీలా మయ రాయ్‌ [వానాడు. *స్వజాత్య శబ్బమం శు వారు ఏమి ఉ్ధేశించారో నాకు బోధపడలేదు. ఉవిక్యత మానసిక మైనది. ఎముకుల పోగుతో మాంసంముద్దను జోడిస్తే యెలా మనిమి. శాడో; అలానే హిందువుకో ముస్లింను కలిపినందువల్ల బెం
432 శరరఠ్‌ వ్యాసాలు
గాలీ కాడు, ఫారతీయుడూ కాడు! తరువాత మళ్ళీ యిం కొక మాట చెప్పారు. “హిందూ ముస్లిములకు వొక ఒడం బడిక కుదర్చటం మినహా వేయవలసించేమోా లేదు. కనుక వ్యవథానం ఎలానూవుంటుంది._-జాతీయళత గాని, అల్మీయత గాని అసంభవం!” ఇవన్నీ మనఃమీభనువెలిబు చ్చే మాటలు మినహో మేమిాకావు ముస్షింపండితులు, సాహీతీపరులు, శుధావులుకూడా ఇదేవిధంగా మాట్లాడితే నలువైపులా నిరాశాంధకారమే గోచరిస్తుంది. ఈమాత్రం వారికి తెలి యదా? మనో కాఠిన్యంతో మిామాంస జరగదు; ఐక్యతా రాదు. ఇంలాటి నిఠరాశాభావమే నాజిదలీ లేఖలో వ్యక్త మయింది.” ఇవాళ యిదొక అద్భుతసమస్యగా మారింది. ఈ చిక్కును విడదీసీ నూతనదృక్పధంతో ఆలోచించటో నికి పూనుకున్న వ్యక్తుల మార్గము దీరమైనది? వారిసాధన కఠినమైనది!” చేను దీనికి సమ్మతించను. వారిమార్ష ము దర్ప మైనిది యెలా అనుకుంది! వారసాధన శఠినమైనదనటానిక కారణ మేమిటిశ్‌ మనం దీనికి చక్క-ని పరిప్యారమార్షం కను గొనలేమా? వాజిదలీ ఆ పిమ్మట యిలాచెప్పారు.. “ఎవరి మనసులో తీవ వైమనస్యభావం వుందో; యొవరి నృాద యంలో గాఢ అప్రీతివుందో; యొవరి చి త్తంలో దీర్చ వ్యవ ఛానం వుందో వారిని పట్టుకు లాక్కునివచ్చి సరసన నిలబెట్టి నట్టుంది. శిష్టాచారాన్ని పురస్కరించుకుని చేతులుషట్టు కున్నారుగాని హృదయాలుమ్య(తం కిలియలేదు.* వాగే దీనికి కారణం వెలిబుచ్చారు. “అపరిచిత ముస్లింలు విజేతు లుగా వచ్చారు, రాజసింహాసనం అధిఫ్టించారు. (చజలు
శరత్‌ వ్యాసాలు 408 వారిని అనుసరించకపో లేదు _ వారికి రాజోచిత సన్నానం జరగకపో లేదు! కాని వారు భారత వర్గాన్ని తమ "జేశంగా యెంచినప్పటికీ, 'జేశీయుల మనో మైతి వారికి లభించ లేదు. ఏరిద్దరమధ్యవున్న అపరిచయ వ్యవథానం;అవాం ఛసీయమయి నప్పటికీ: వనాడమూ నశించలేదు.” కాని, యిదే పరిపూర్ణ సత్యమా? సత్యమయి శే; యీఅవాంభిత వ్యవధానం తుడిచి 'వేస్తి మై.లీభావం నెలకొల్చటానికి యెన్నాళ్లు పడుతుంది ? లీలామయ రాయ్‌ చాల బాధపడుతూ యిలా (వాసీనట్టుంది.” నేటికీ తాము సర దేశాలనుంచి వలసవచ్చామని యెవరు విస్థ రించ లేదో, ఇప్పటికీ నీటిమోిద నూజెబూ మాదిరి వుండా లని ఎవరు నిశ్చయించుకున్నారో; 'జేశ గతకాలాన్ని గురించి పరిశీలనా సంశల్బం కాని? వర్తమాన పరిస్థిుల్ని సరించి మనోవేదనగాని, యెవరికి లేదో, జేశంలో నే మరొక జేశం (పాకిస్తాను) సృష్టించాలని యెవరు కలలు కంటున్నారో, అటువంటి వారికి బలవంతాన అపప్రియ సత్యవచనాలు విన్నించబోవటానికి మన మెవరము?౫
అంతనూ[(తాన మనం వ్యవధానం అభిలషీస్తున్నట్లు మతి కాంవ్నీంచనట్టు కాదు. పరస్పర విమర్శలు మూనటం౦ం మన క_ర్తవ్యం!దీని అాత్సిర్య మేమిటో; ముస్లి సమాజాన్ని, విజ్ఞులను, సాహిత్య సేవకులను ఆలోచిం చమని,పరిశీలించమని_ తర్క-వితర్కాలు, వాదోపవాదాలు, ఖండన మండనలు త్యజించి..శాపుతున్నాను. థాంతి, అన్యాయము; అత్యా వారము గర్భితంగా వున్న తావ్రలను స్వస్థవళాంతచి త్తంతో అన్వేషించండని యిరుసమోలను (శ్రద్ధ పినయంతో యదార్థ
404 శరర్‌ వ్యాసాలు విషయాలను అంగీకరించండని పచేపజేబోధిస్తున్నా ను.అపుడు మనము పరస్పర (వేమ, స్నేహము, మమ అవశ్యం పొంద గలము,
హిందూ ముస్తీ ములు గుర్తుంచుకోవలసిన సుామిత మొకటి వాజిదలీ ఇెప్పారు_ “ముస్లిం సాహిత్య "సేవకులు అరబ్బీ ఫారసీ శశ్తాలు జంగాలీ భాషా శరీరంలో చొప్పీంచా లనుకుంటున్నారు. దీనికి సమ్మతి_అసమ్మతి "తెలియ జేయటం చాల తుచ్చమైనపని. కారణం, కలం చేతపట్టి యి పని సాధిం వేదికాదు.. దీనికీతగిన సాహిత్యకశ క్రి సృష్టించే వ్రతిభ కావాలి. యివి రెండూ ేనితావున ఛభాపాభూవణాలు ధరించ టానికి (పయత్నిస్తే అదొక విచ్శిత వేవధారణ మవుతుంది!
వారు చెప్పింది నిజమే. కాని యీ జ్జానం, యదార్థ సాహిత్య రసికులకుమూత్రం వుంది. భామను _వేమించి నివ పట భావంతో సాహిత్య -సీవ చేసేవారిలో వుంటుంది నాకా భయంలేదు! నా భయవమంతా సాహిత్య 'సేవచేయని సాహిత్య గుత్త వ్యాపారస్తులను గురించే ! అపపీియంగా తోచినా తార్క్యాణ మొకటి చెపుతాను. జీను “మహేశ' అనే చిన్న కధ(వాశాను చాలమంది సాహిత్య [ప్రియులు ఆ కధను (పశం సించారు. ఆ కధకు మె[టికు పాఠ్య (గ్రంథంలో స్థానం లభిం చిందని ఒకనాడు విన్నాను. కొన్నాళ్ళు జరిగినాక మళ్ళీవొక నాడు ఆకథను పాఠ్య గంథంలోనుంచి తీసి వేశారని విన్నాను. విశ్వవిద్యాలయంతో నా కంతగా పరిచయంలేదు. ఆందువల్ల అలాంటి నియమాలు యేమైనా వున్న వేమో కొన్నాళ్ళు పాఠ్యగంధంలో స్థానం లఖిస్తుంది మళ్ళీ తీనీ వేస్తుంటారుఅను
శరత్‌ వ్యాసాలు 438 కున్నాను కాని చాలకాలం గడిచినాక మాటలసందర్భంలో వొక సాహిత్య బంధువు అసలు కారణం బయట పెట్టాడు, నా కధలో గోహత్య చేయించబడ్తింది! అబ్బ! హిందూ పాల కుల పసీహృదయాలలో ళూలం (గుచ్చినట్టవుళుంది! విశ్వ విద్యాలయ బెంగాలీభావ శాఖలో పెద్దమొ_ల్టం జీతంపుచ్చు కునే అధ్యములు యీ అనాచారం యొలా సహించగలరు ? అందువల్ల “మహేశ! కథకుబదులు, సాయంగా అధ్యములు (ానీన _వేమపురోహితుడు' కధ (వచురించారు. నాకథ యెక్కు-వమంది చదివి వుండకపోవచ్చు; కొద్దిమంది మాత్రం చదివివ్రుండవచ్చు అందువల్ల కధ సారాంశం చెపుతాను. హిందువులు అధిక సంఖ్యాకులుగావున్న వొక హిందూ జమిందారు (గామంలో వొక మహమ్మదీయ _రెతు వున్నాడు. అతని వేరు గఫూరు. జేరుకు వొళ యిల్లు_పూరి కొంపవుంది. కాని; అందులో సూర్య చంద్రులు నివసీస్తుం టారు. అతనికి పది సంవత్సరాల మాలిక వుంది. చాలిక పేరు అమిీానా. గఫూరుకు ఒక యెొద్దువ్రంది. అ యొద్దును ముద్దుగా “నుహేశ్స్‌ *' అని పిలుస్తుంటాడు. శిస్తు బకాయి క్రింద, ధాన్యం: గొడ్ల మేత జమాందారు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అపుడు గఫూరు ఆవురుమని యేడ్చి..' బాబూ, ధాన్యం శీసుకోండి; మా తండ్రీ కూతుళ్ళిద్దరం భితమెక్తుకుని బతుకుతాము, కాని యీ గొడ్ల మేత విడిచిపెట్టండి, లేకపోతే నా మహేశుకు మేత యేది? అని విలవిలలాడాడు. కాని, యొవరికీ కనికరం కలగలేదు. అరణ్యరోదన మయింది ! తరువాత గఫూరును అనేక విధాలుగా బాధించసాగారు. కష్టాలు పెట్టసాగారు.
శ్ర శరత్‌ వ్యాసాలు
అమీనా నీళ్ళు 'శేవటాని॥। వెళ్ళినప్తూడు గఫూరు చాటుగా అఆపూరిళొంప కష్పుదూసి మహేళకు మేతవేసేవాడు. కుమా_తో, తినకు యివాళ జ్వరం తగిలిందని వంక వెట్టి తనవంతు తిండి మహేళకు పెట్టమునేవాడు. కడుపు మంటకు తాళి లేక మహేశు యేదైనా ఆగడం చేసేవి; అపుడు గఫూరు తన పదేళ్ళ కుమూ గ్తెకు చాలా భయపవ'జేవాడు. యీయెొద్దును మేపలేనపుడు, అమ్మి వేయమని గఫూరుకు అందరూ సలహ చెప్పేవారు గఫూరు కన్నీరు కారుస్తూ నెమ్మదిగా మహేశు ఏపు నిమురుతూ అనేవాడు..మహేశ్‌ ! సీచఛ్చ నాకు పు్యతతుల్యు డివి. నీవు యేజేళ్ళు నన్ను పోమించావు. సరియైన మేతలేక సీ యెముకలు బయట పడినవి. యివాళ నేనునిన్ను మరొకరికి అప్పగింత పెళ్తుదా?_ రానులాను దినమొక యుగంగా గడుస్తోంది. వాటాత్తుగా ఒకనాడు భయంకర దుర్టబన జరగింది. అ (గ్రామంలో నీటియెద్దడికూడా వచ్చింది. యెొండిఫపోయిన చెరువులో గుంటలు [తవ్వి మంచినీరు సంపాదిం చేప్పటిశే తల పాణం తోకకువస్తూంది. అమీనా బీద ముస్సించాలిక; అంటరానివిల్ల "చెకువుగట్టున దూరంగా నిలబడి. పొరుగు (స్త్రీలను మంచి చేసుకుని అతికష్టం మాద, (పొద్దుయెక్కి నాక, వొక కుంజెకు స్‌ళ్ళు సంపొో దించగలిగింది. వాకిట్రోకి రాగానే. అకలి దప్పులతో దహించుకుపోతున్న మహేశు, ఆ పిల్లను పడదోసి కుండ పగలనొట్టి దొర్లి పోయిననీళ్ళతో నొలుకతడుపుకుంటూనవుంది. అమినా 'బావ్రరుమని యేడ్శింది. జ్వరం తగిలిన గఫూప నాలుక చానాంచో పీడచకట్టుకు పోతూంది. ఆతను యిం
శరరఠ్‌ వ్యాసాలు 87 ట్లోనుంచి బయటకువచ్చి; యూ దృశ్యం చూని భరించ లేక పోయాడు. అతను హీతా హిత జ్ఞానకూన్యుడై , యెొకురుగా పడివున్న దుడ్డుకర తీసుకుని మహేశు తలరూడ గట్టిశా మోదాడు. మేత, నీరులేక, జీవ చృవంల"* వున్న మహేళశు విల విల తన్నుకుని _పాణాలు విడిచింది.
ఇరు'ు పొరుసనచ్చి హిందూ (గ్రామంలో గోవాత్య చేయటమా ! అన్నారు. జమీందారు; తర్క-రత్న పండితుల వద్దకు యా పాపానికి పాయన్చీ తుం చేయించమని కటురం పారు. ఈసారి యిల్లూ వాకిలి వూక్కుకుపోతవన్సి గపూరు మోకాళ్ళకు తల ఆనించి; నిశ్శబ్ద గా కూర్చున్నాడు, మహేళు శోకంతో, పశ్చాత్తాపంతో గపూరు హృదయం తసఘుుసుు_పోతూంది. బాగా (పొద్దువోయినాక,ు గపూకపిల్లను నిదలేవీ . పద, మనం యీన్చూరు విడిచి వెళ్ళిఫో దాం అన్నాడు.
అ బాలిక అమసమిాద పడుకుని న్యిదపో యింది. కళ్ళు నులుముకంటూ లేచి - యెక్ళ-డికి బాబా అంది.
పూలుబేడా శాన్ధానాలో కూలిపనికి అన్నాడు.
అమిోానా విస్తుపోయి, తండి ముఖం శేసి చూస్తూ వుంది ఆంతకుపూర్వం యెన్ని కష్టాలు వచ్చినా, అక్కడ పని చేయటానికి తండడీ సమ్మతించ లేదు. అక్కడ ధర్ముం ని స్తుంది. (స్త్రీల పరువు ప్రతిష్టలు మంటశలు స్తవి. ఆ ప్రదే శంలో అడు పెట్టకూడదని చెపుకుంజేవాడు కాని వూటా త్తుగా యా విడ్డూర మేమిటి ?
క్‌
శీరీకి శరథి వ్యాసాలు
ఆలస్యం కానివ్వదమ్శా, ఇాలదూరం నడవాలి. అమీనా మంచినీరు. తానే చెంబు, తండి భోజనం చేసే యిత్తడి పళ్ళెం తీసుకురాబోయింది. కాని, తండ్రి వారించి= అవి అక్క-జే వుండనివ్వు, వాటితో నా మహేశుకు ప్రాయ శ్చిత్తం పూర్తి అవుతుంది అన్నాడు.
తరువాత్త కధ యిలా ముగిసింది _ గపూరు ఆ కటిక చీకట్లో, అర్థ రాతి వేళ పిల్ల "చేయిపట్టుకుని యింట్లోనుంచి బయలుబేరాడు. యీ (గ్రామంలో అతనికి అత్మీయు "లెవరూ లేరు. యెవరితోనూ "చెప్పవలసిన పనికూడాలేదు ! ముంగిలి చాటి రోడ్డ్యుప్రక్క-న తుమ్మ చెట్టువద్దకువచ్చి నిలబడి వాటా త్తుగా పెద్ద పెట్టున యేచ్చాడు. నమ్మత ఖచితమైన నీలా కాశంవంక మోమెల్తిమూసి యిలా (పార్థించాడు - హే అల్లా 1 నన్ను ఘోరంగా శివ్నీంచు; కాసి నామహేశు మేత _ సరుకు మొహంనాచి (ప్రాణాలు విడిచాడు. దాని మేతకు, యెవరూ అడుగునేల వదలలేదు. నీవుయిచ్చిన పచ్చి మేత, దాహం తీర్చుకోటానికి నీవ్రయిచ్చిన నీరు, యెవరు ముట్టనివ్వ లేదో వాళ్ళ అపరాధం యొన్నటిక్‌ మన్నిం చవద్దు.
ఇదీ, గోవాత్య ! ఈ కధ చదివి హిందూ కౌలుర సృాదయంలో భూలం (గుచ్చుకున్నట్టు వుంటుందన్వి “వేమ పురోహితుడు” చదవాలి ! అందువల్ల యివాలోకంలో కాక పో లేమా'సె, పరలోకంలోనయినా; వుత్తమగతులు లభి స్తవి మహమ్మదీయ సంపాదకులు వెలువరించే పతికలో, దీనిటమోద వచ్చిన కటు విమర్శ నిప్కారణమైనదా ౪ అవిమర్శ శీవల౦
శరథ్‌ వ్యాసాలు 480 నిమ్షేతుకము; మిధ్య _అయినదా అని యీ పరిపుష్ట (వేమ పుఠరోహితుణ్ని (పశ్నించా లనిపీస్తూంది.
అందువల్ల ; నాకం వయోవృద్ధులకు, మారు గొప్ప వారు అయినప్పటికీ మనసులో శళొంచెం వినయ విఖేయత లుండటం మంచిదని ఆదర పూర్వకంగా విన్నవించు కుంటు న్నాను. వారు (వాసీన కధతో బెంగాలీ విద్వార్తులకు పరిచ యం ఘటించనందువల్ల కలిగే హోనియీమిోా శేు _ పాఠ్య (గంధాలవారు నాకు చిల్లిగవ్వ యిన్వరు _ ఆది నా వృత్తి కూడా శాదు---అందువల్ల లాభనష్టాల వ్రసక్రి రాదు అయినా, మనోశ్షేశంగా వుంది. నా గురించికాదు;ు మరో కారణంవల్ల ! అనర్హు ల చేతిలో ఈాధ్యత అప్పగింత పెట్టటం వల్ల యిలాంటి దుస్థితి సంభవిస్తుందని మనసును సమాధాన పరచుకోవాలి ! సాహిత్యసాధన అంశేే 'కెలియనివ్య క్రి దీని విలువ యెలా గహీంచగలడు? వానే నా “రాముని బుద్ధిమం తనం” లో కొంతభాగం (ప్రచురించారు. చాల కనికరం చూపారు! చానితో రాములకు(హిందూవి డ్యార్థులకు సుబుద్ధి రావచ్చు నేమో; శాని యిక్క-డ వొక చిక్కువుంది. జీశంలో రహిములుకూడా (ముస్లిం విద్యార్థులు) వున్నారు.
శీవలం విశ్వవిద్యాలయంలో నేకాదు, “ముహేశు' నిక్తి మరో దర్భ టసకూడా సంఘటిల్లింది. ఆ గాథ వివరంగా చెప్ప బోను; కాని నాశక విమయం గట్టిగా "తెలిసింది ఎ వొక జమిందారు (గుడ్సైర చేసి, డిస్టిక్టుబోడ్డు సహాయంతో (పచు రింపబజే వార, మాసపషతికల్లో యిలాంటి కధలు వెలువడ రాదని అధికారులను దభాయించాడు ! లేకపోతే; (ప్రజలు
440 శరథ్‌ వ్యాసాలు జమిాందారుకు యొదురు తిరుగుతారు; అంశు చేశం సర నాశం అయిపోతుంది !
సే? స్వవివయం యింతటితో ముగిస్తాను.
ఉపరోక్త హిందూమత సంరతకుల మూదిశే, ముస్తి౧ నుత సంరతుకులు కూడా వున్నారు. వారు చర్నితను తమ ఆచేశానుసారం (వాయించాలని (ప్రయత్ని స్తున్నట్టునిన్నాను. ఇస్తాంయమతస్థు "అవరూ అన్వాయ, అత్యాచారాలు చేసిన విషయం: పాఠ్యపుస్తకాల్లో లవలేశమూ వుండరాదని వారి సంకల్పం! యిక్క-డకూజా మనసుకు వూరట యేమిబంశే, వీళవరూ యేనాడూ సాహిత్య సేవ చేసినవారు కాదు 1! సాహి త్యసేవ చేసివుంశే, యిలాంటి పలుకులు వుచ్చరిం చేవారు కాదు. యధార్థ సాహిత్య శారునికి యీ భారం అప్పగిస్తే హిందూ ముస్లింలలో యొవరూ అరోపణ చేయటానికి అవ కాకం వుండదని నానమ్మిక! ఛావవట్ల, సాహిత్యంపట్ల వారికీ వున్న సౌహార్టత, సత్యమాన్దానే నడుపుతుంది వారిని |!
వాజిదలీ మరోతావున యిలా 'చెప్పారు_*ముస్లి ములు యీ నవజీవనజ్యోతి, ఇస్తాము సంస్కృతి తీవ జాగ్బ్భతీి, సాహిత్య శ్చేతంలో శరత్‌ చందునివంటి శ_క్రిపదమయిన (దతిభను తన వేపు ఆకర్షించగలిగింది; యిది చేశభావి కల్యా ణాని కొక శుభసంశేతం కావచ్చును. కాని మనసు భయ సంకోఛచాలతో, అవిశ్వాస; జిజ్హాసలతో టబేనికి డోలాయ మానంగా వుంది ? *బుల్‌ బుల్‌ * మాసప్రీకలో వచురిత మైన వారి లేఖలో; ముస్లి ములపట్ల వారికి (వేమా - సాను
శరఠ్‌ వ్యాసాలు శ41 భూతులు లేకపోవటం _ మొత్తంమోాద అంతర్థృష్టి లోపం చక్కగా కన్చిస్తూ౦ది. ముస్తి ముల “యీ నవజీవనజ్యోతి ఇస్తాము సంసృ్భృతి జూగ్భతి ఎక్కడివని, (వశ్నించాలనిపిస్తూంది. యీ నవ జీవనం యా జాగృతి, చజంగాలీ భావను ఆకుంకిత చిత్తంతో మూాతృభావగా స్వీకరించిన వుదార నవీన సం్యపదాయకులకు సంబంధించినవా? "లేక ,సనాతనులకా*? వెనుక భూపు మినహా, ముందుచూపు లేని సనాతనుల జాగృతి _ హిందువులుకాని; మవామ్మదీయులు కాన్స్‌ _ సమాజానికి విఘ్నదాయకమని, నా వుళ్రైశం 1! హిందువుగురించి, వజేపశీ యీ విషయం హెచ్చరించాను. ఈ జూగ్భతి నూతన తరం వారదయిలే, శౌవణ పూర్ణిమనాటి వెల్లువ వలె, అందరినీ ముం ఇెత్తుతూ వచ్చినప్పటికీ: 'రెండుచేతూలూయెత్తి స్వాగత మిస్తానని, ముస్తిం సమాజానికికూడా, నిస్సంశయంగా ఇెప్పగలను. వీరి వలన అందరకూ మంచి _ మేలు జరుగుతుంది. _ హీందూ ముస్తీ ము లెవరికీ అనిష్టం జరుగుతుందనే భయంలేదు; మన మిద్దరమూ నిఠరాపదులం కాగలను. నాకు యెంతకూ, సనా తనులగురించే ఆనుమూనం ! వాజిదలీయింకా యిలా 'చెప్పారు..“శర చృం(దునివంటి సాహిత్య సీవకుల జాతి_సం్య్రదాయం వొకటి; రెండు మన స్వీకృతి కాదని తేలిగ్గానే పొందవచ్చును. కాని, మరొక సహజ విమయంశేసిి వారి దృష్టీని ఆహ్వానిస్తున్నాను. సాహిత్యం మానవుని మనోసృష్టి; మానవుని మనసును మలి చేది ఆతని ధర్మము, సమాజము; సంస్కృతి చుట్టూ వాతా
442 శరత్‌ వ్యాసాలు వరణం వీనికి దూరంగా వుండటం సాధారణ వినయనూ? ఇది పూర్తిగా సంభవమా?[ొ
ఇవన్నీ ఆంతిక సత్యాలు _ సంపూర్ణ సత్యంకాదు. కారణం మానవుడు సాహిత్వ్యరచనలో నిమగ్న డయినపుడు అతను యదార్షంగా ముస్తిమూకాడు, హిందువూకాడు అనీ సూలంగా కెరుసుకోవడం అవసరం 1! అతను ఆ సమయాన స (జినపరిచితమైన “అపహాం” త్యజించి వేస్తాడు. అలాకాక పోతే అతని సాహ్యిసాధనే వ్యర్థమవుతుంది. అందువల్ల నే, బయటికి, యేమ్మాతమూ యేకతాః సామంజస్యమూ లేన ప్పటికీకూడా గోర్కీవంటి సాహిత్యసేవకులు మన సాద యాల్లో వాల సాహిత్యం పొందగలిగారు. యీ సిషయము సాహి వ్య సేవకులందరూ గుర్తుంచుకొమ్ముని నా మనవి! ఎవనై నా పొరపాటున యెకళడై నా ఒక పొల్లుమూట జూరి వుంకే అచే ఆతని జీవితంలో పరమసత్య. కాదు _ ఆ మాటనే పట్టుకుని విమర్శిస్తూపోము ! అందువల్ల ; వాజిదలీ నా మాద చేసిన ఆరోపణలకు నేనేమా సమాధాన మివ్వను కోపం శాంతించినాక, తగ్గినాక్క నేను చెచ్ప్చేది యదార్థమని వారిశే తెలుస్తుంది. వారు అన్నిటికంశు హృదయవిదారక మైన మాట మరొకటి చెప్పారు _ “నిజానికి 30డు వివమి, అనా ల్శీయ సంస్కృతుల సంభర్ష ణఫలితమే యీవిథేభానికి మూలం ! ఇందుకు అచ్నేపీంచటం _ దుఃఖించటం వృథా! హిందువు; ముస్లి ను అర్థం చేసుకోడు. అందుశే, యివాళ నలువై పులా ఈ దుఃఖవిలాపం ! కాని, అతని భాంతీయ ధర్మము, సమాజసంస్కృతులు అతని మనసును సంకుచిత
శరర్‌ వ్యాసాలు శీర 'మొసర్చికూడా వుండవచ్చులు. అతను గీసిననీటు దాటి వెలి! శాలేడు. ఆతను అనాదినుంచీ అభిజాత్యగర్వంతో మునిగి వున్నాడు.అతని పరాజయ (ప్రాచీన రోమం నేటికీ దుర్ధ యంగా వుంది; యుద్ధం లేకుండా, నూదిమొన మోపీనంత జేలకూజా యివ్వటానికి అతను యీవిధంగానూ సమ్మతించడు; ఆలాంటి వ్యకి బుద్ధిన యు క్రమని, విశాలమని చెప్పటం కష్టం. ముక్తుడుకాని వ్య క్రి ముందడుగు వేయ లేడు; ముందడుగు వేయ లేనివ్య క్తి జడునితో సమానం! ఈ ఆళ్ళ శేందితమా, వరవీముఖములఅయిన జడబుద్ధి పరిధి. ముస్తింలను తము నివాస భూమిలో కూడా పరటబేశవాసుల్ని చేసింది. ఫారత మృత్తికా రస స్థావితమైకూడా, వారి మనసు అర్ష్రంకా లేదు [౫ మనం యిరుగుపొరుగువారము; మన పంచభూతాలు వొకశు; మాతృభావకూడా వొళ శుసని అంగీకరిస్తాము ఈ అనాల్మీయ సంస్క-లితుల కఠోర సంఘర్షణను అవేపీంచటం కూజా వ్యర్ధమనే మన స్తత్వము, సమస్త హిందూ; మహమ్మ దీయులకు కలిగివ్రుంశు మానవునికి దీన్నిమించిన దుర్షతి మరొకటి వుండబోదన్వి నేను గట్టిగా చెప్పగలను. రవీంద నాథు బుద్లికూజా: జడబుభేనా! వారి మనసు విశాలమైనది కాదా? లీని నాపశ్న. ళల యచారమయితే, వాజిదలీ!ి యీ భాను ఎలావచ్చింది? చకభాని శెల్‌లో మనోభావాలు వెలిబుచ్చేయీ శక్తిని వారికి యెవరు (ప్రసాదించారు? ఈ యుగంలో, (వత్యతంగాగాని; పరోతుంగాగాని, రఏీం,[ద నాథుకు బుణపడని రచయితలు; సాహిత్య'సేవపలు యెవరు న్నారు? సాహిత్యం ధర్మగంభమూ కాదు; ఏీతిబోధినీ
శ84 శరఠ్‌ వ్యాసాలు శాదు; సాహిత్యం తన విశాలప౦ంధిలో, సమ స్తమూ తన మాధుర్యంతో సొంతం చేసుకుంది. అందువల్ల నే, జీటికీ యెవరూ రస సాహిత్యాలను పరిపూర్మంగా ని వ్రైశిం చ లేక పోయారు. ఈవివయంమోిద యొన్నో భీదాభిపాయాలు, వాదోపవాదాలు వున్నవి, యీ *అవాంభిక వ్యవ ధానం” గురించి రహామాను “బుల్‌ బుల్‌ ' మాసవతిక్క జ్యేష్టమాస సంచికలో, నిన్హామీణ్యంగా యిలా [వాకొారు_ *శరళ్‌ బాబు తాను వాసిన నవలల్లో అనేక తావుల చితించినది మహ ను దీయ సమాజంలోని వున్నతవన్హానికి సంబంధించిన ప్మాతిలు ఇావు 1౫ కాని, వున్నత నిమ్నవర్గాల పాత్రలను చిత్రించటం మోిదనే నవల మంచిచెడ్డలు; న్యూ నాధిక్యతిలు ఆధారపడి వ్రుంటవా € యిజే వారి అభిమతవుయిలే, మా యిద్దరి అభి (సాయాలు యెప్పటికీ కలియవు. కాని వాలే వ్యాసం ముస్తూ యిలా (వాశారు _ శరత్‌ ఇాబు హిందూసమాజం లోని అనేక దోపాలను; సమస్యలను ఆధారం చేసుకుని, నవ లలు, కధలు [వాశారు. సదిచ్భావేరణతో వారు తమ సమాజంమిద వదలిన వ్యంగ్య బాణాలను ముస్తీంసమాజం కూడా, అమానవదనంతో స్వీకరిస్తుందని నొక్కి చెప్పగలకు 'బెంగాలీకథక చశ్రవర్తిని ఈ వియం పరిళీలించిచూడమని (సాభేయపూర్వకంగా విన్నవిస్తున్నాను.” జగన్నాధహాలులో జకిగిన నా అభినందనసభలో దీని! సమాధానం చెప్పాను ఏరు హృదయపూర్వక శుభాకాంతను యులా స్వీకరిం చేదీ ముందు ముందు మూాడవలనీవుంి - మానవుడు శేవలం తన సంకల్పం (ప్రకటించ గలడుకాని;
శరత్‌ వ్యాసాలు క40 అతను పరిపూర్తుడయేభారం మనోవొక్కులకు అగోచరు డయిన మరొక వ్య_క్రీమిద ఆధారపడివుంది ఆనాడు భోజ నాల సమయంలో గవర్నరు నన్ను యిజే పళ్నించారు. "నేను ఈరెండు సమాజాల ఆశీర్వాదంతో నాసంకల్చం కార్య రూపంలో పెట్టటానికి (వయత్నిస్తానని వారికి సమాధానం ఇెవ్పాను. యిక్క-డ సమాజమం శ్ర, సహజమని అర్థం, యికు సమాజాలలోని సా హీత్య చీవకుల ఆశీఠ్వాదమని నా భావం! ఇంతకాలమూ ఏ ఫావకు సేవ చేశానో, ఆ భావకు అశార ణంగా అన్యాయం జరుగుతుంళశు చూసి సహించలేను నొ మాదిరి యదార్థ సాహిశ్యకులు _ హిందువులుకాన్‌, ముస్లి ములుకాన్‌ .. ఫావకు అపచారం జరగటంచూస్తూ, సహించ రని నాకు దృఢ విశ్వాసముంది సౌందర్యమాధుర్యాలకోసం శాంత మార్చు అవసరమైనపుకు._అలా చాలా పర్యాయాలు జరిగింది.ఏ శే ఆపని నిర్వహిస్తారుకాని; మరొకరు కాదు అది హిందూ కల్యాణంకోసంకాని ముస్తీ౦ కల్యాణంకోసం కాని కాదు; అది శేవలలం మాతృభావ _ సాహిత్యంకోసం జరుపతుంది. యిబే నా యేవైక (ప్రార్థన ! నేను యెక్కడ యే రచనలో మున్లిం సమాజానికి అన్యాయం చేశానో _ నావల్ల అలా జరగ లేదని నమ్మకం శల్యపరీత్ష చేసినందువల్ల ; వొద వివాదాలు పరిప్యా=రంకావు; అది కలహానికి మరో (కొ త్తదారిని చూపుతుంది. అవసరమని భావిం చోబుల్‌ బుల్‌ ' మాసపతికలోనివి అనేక విషయాలు వుల్లేఖంచాను. నేను ఈ పత్రిక దినదినాభివృద్ధి ఇెంచాలని కాంశ్మీస్తున్నాను. కారణం నేను ఈ పిక చదివి క్‌0
శీ(8 ళ రత్‌ వ్యాసొలు
నంతవరకు, సంపాదకులు, రచయితలుకూడా సాహిత్య (శేయోభిలామషులని, నిరంతర సాహితీపరులని నా కొక అభ (పాయం యేర్చడింది. ఆ స్యతిక చెదురుగా నామాద కటూ క్తులు విసిరి వుండవచ్చును; కాని అవి విసారించదగినవి. గుర్తుంచుకోవలసినవికాదు.
చెప్పవలసీనవి అనేక వివయాలున్నవి, కాని, ఇప్పటిశే మా వోర్చును కఠిన పరీశుకు గురిచేశాను. అందుకు నన్ను మన్నించవలసింది. నా వుపన్యాసంలో పాండిత్యం లేదు, శిల్పం లేదు, ఇెప్పవలసినది సూటిగా నా భావాలందరకూ తేలిగ్గా అర్ధ్థమయేటట్టు చెప్పాను. కాని, వినినతరువాత మో భామ సమాసభూయిస్థముగా, శిల్చనై పుణ్యంతో తనరారుతూ వుంది; మోరు సరిగా వమిఇప్పారో మాకు అర్థం కాలేదని, యెవరూ చెప్పరని ఆశిస్తాను.
బెంగాలీ సాహిత్యానికి సేవచేసి, చిరస్మృరణీయులై న ముస్లింలపట్ల, నాకు వి శేష (శద్ధాదరాలున్నవి; కాని వారి చేప్ట వుళ్లేఖంచను యికళడ |!
(వారంభంలో వినయవిభేయతలు వెలిబుచ్చేనూదిశే చివరకు కృతజ్ఞత 'వకటిం చే సాంప్రదాయం వుంది. నేను మొదటి ఆచారం పాటించలేదు. కారణం, సాహిత్య సభలకు అధ్యతత వహించటం ఎంత అధికమైనదం క, అపవది యేళ్ళు నిండినాఠ నా పేరుకు ముందర, అనర్హుణ్ని; మంద బుద్ధిని అని విశేషణాలు జోడించటం, శోభళించబేమోనని పిస్తూంది. కాని కృతజ్ఞ తే (వకటించటానికి యీ చిక్కు లేదు. యివాళ నేనుముస్తి 0 సమాజంలోని పండితులందరకూ, నిమ్య-
శరత్‌ వ్యాసొలు శశ? వట చిత్తంతో కృతజ్ఞత నివేదించుకుంటున్నాను. మి రందరూ నా సలాము స్వీకరించండి. నా వుపన్యాసం యొవరి మనసునైనా నొప్పీంచివుంళశు; అది నా భామ లోపంకాని నా అంతఃకరణ దోవంమూ(తం కాదు!*
- వంగ సంవత్సరము 1848. శ్రావణమాసము థక్కాలో జరి గిన ముస్లిం సాహిత్య సమాజ దళమ వార్షికోత్సవంలో యిచ్చిన అధ్య కోసన్యాసము. 'విచ్చితి పత్రిక భ్యాదపద నంచికలో (పచురింపబడిందిం
ఇయాాాపుపుకసిధల్తపషులలలా.
23 సాహిత్యరీతి నీతులు
విశ్వకవి రవీందనాధు శావణమాస “*విచ్చిత" ష్కశ్రి కలో సాహిత్యధర్భ్శం నిరూపీంఛారు ఆ తరువాత సంచికలో నశేశ చంద్ర సేనగుప్తా?ః వుపరో క్ష సాహిత్య ధర్మాని వొక గిరిగీసీ, త్‌ద్ధా వినయాలతో, రవం. ద్రనాథు దృష్టాం తాలను రూపకాలుగాను యక్తులను రసాగ్ముక రచనగాను చీర్కా
ముఖ్యంగా: యిద్దరూ భీదించినది ఆధునిక సాహిత్య 'పతిష్టా ప్రతిష్టలనుగురించి!
ఈలోపు, నిష్కారణంగా నా స్థీతిచాల కరుణాజనక మయింది. నే చంగదుని వ్యతి రేక వర్షానికి చెందిన సజనీ కాంతదాసు “శనివా శేరచికీ 'లో చక్కగా, 'కేట తెల్లంగా నొ అభ్మిపాయాలను ;పకటించారు. ఇకను నాకు తలగోక్కుని గుటకలు మింగుతూ, “కను, కామి అనిచెప్పి తప్పుళోటాని! అవకాశమే లేకుండా పోయింది; నన్ను వొక్కసారిగా పులి
ఇటు మరొకబెడద వచ్చిపడింది నెమ్ముది గా నాచుట్టూ నలుగురై దుగురు భక్తులు చేరారు. “సీవ్రమాత్రం యెవరికంకు తక్కువ? నీ అభ్మిపాయాలను ప్రారం చేసుకోరాదా' అని నన్ను (ఫోత్సహించసాగారు,
సక్కే ఆంతవరకు శాగానేవుంది ఆ పిమ్మట? నీను సరిగ్గా యీ వర్తాని చెందుతానో, నాశే తెలియదు. అదీగాళ అవతల ననేశబాబు వున్నారు! నారు మహాసండికులు
శరక్‌ వ్యాసాలు 40 వేరు వ్రతిఫ్టలున్న వ్లీడరుకూడా ! వారి వాదనా పటిమతో కవివాదము.యుక్తులు రసాత్మక రచన అయినవి_ఆ వాదనా చంలోపడిి నేను శణశాలం మనలేను! కవి అవ్యాప్రి అఆతివ్యాప్తి తరగతిలోవైనా వచ్చారు కాని; నేనుయీ ఇంటిలో జేనికీచెందను. త్రిశంకుమూదిరి శూన్యంలో వూగిస లాడాలి !
మిరు పీరికిపందలంటున్నారు భ క్తులుం
శాదంటున్నాను నేను.
అయితే, రుజువు చేసుకోండి అంటున్నారు భక్తులు.
రుజువు చేయటం ఆంత తేలికా! “రసోత్పలత్తి, రస సృష్టి? మాదిరి అస్పష్టశబ్దాలు వపంచంలో యింకా 'యేము న్నవి? ఆది కేవలం రస రచనచాాారా నిరూపించవచ్చును కాని (వస్తుతం అంత అవకాళం నాకు లేదు.
ఇది నా స్వవిమయం,. అవతలివతంవారి వివయం సరిగా తెలియదు. కాని కొంతవరకు వూహించ వచ్చును.
(వ్రీతిపాాతులు కవిచుట్టూ చేరుతారు... ఈసారికిమారు అశ్ర్ర ధారణ చేసి మమ్ములను ఒద్దునపడ వేయండి. వూమూలు ధనుర్బాణాలుకావు గద చేపట్టాలి! చానిని మారు అతి ఆధు నిక సాహిత్యకుల బ స్తీమోాదికివిసిరి వేయాలి. లవమ్యుముటారా? నూకు దానితోపనిలేదు. అక్కడ సాహితీపరులు మందలుగా వడివున్నారు !
కవిచేతి ఆ గద చీకట్లో అఆకాశంనుంచి పడింది, అందు వల్ల యిప్పిలసిద్ధి లభిం చకపోయినా దుపూరం బయలు చేరింది. నేశచంద్ర (త్రుళ్ళిపడిలేచి వినీత (క్రుద్ధకంఠంతో
450 శరత్‌ వ్యాసాలు పదేపచే పశ్నించసాగారు...._.ఎవరిని ఉ్ధేశించి గదను సారిం వారు? అసలు దేనికీ చేయవలసి వచ్చింది ? అవునో కాదో శేల్చి చెప్పండి !
శాని ఈ వశ్నే అసంగతం 1 కారణం వన్నెండు నూసాలకు పదమూడుమాసాలు కవి విబేశాల్లో వ్రంటారు. మా ఖడ్గవా సిని, శుచిధక్నాని అయిన అనురూప * యెవరో వారికేమి తెలుసు ? మూ వంశీఛారి అశుచిధర్థఅయిన శైలజ (వేమేంద, నజరుల్‌ యిస్తాము? కల్లోల ఖీ వర్లమంశేే వాశే మెరుగుదురు ? యే మహాళల్లి అతి అధునిక సాహితీపరులను తుడిచి పెట్టటానికి కాబోయే తల్లులకు తమ సంతానాన్ని పురి ట్లోనే పీకపిసిక వేయమని సదుపబేశం బేసి, నైతిక విలువలకు పరమావధిని యెప్పుడు చూపిందీ? కవికి యెలా తెలుస్తుంది ? వైలాజానంద యెపుడు, రైతుకూలీల నైతిక హీనత్య్వాన్ని గురించి కధలునవాసి తన అభిజాత్యం కోలోయారో విశ్వ కవి చెవిని యెలాపడుతుంది ? ఇవన్నీ చదవటానికి తీరిక, వోపీక వారికి యెక్క-డిది ? వారికి అనేక వ్యాపకాలు! దైవి కంగా వొకటి ఆర రచన వారి కంటబడి, దానితో ఆధునిక శెంగాలీ సాహిత్యం పరువుపతిస్టలు, అభిజాత్యము మంటగలి సీనవని వారికొక అభిపాయం యేర్పడిపోయింది. అక్కడ నుంచి, చిత్చూరు రోడ్డుమోాదుగా దుమూరం (ప్రారంభ ముయింది. విశ్వకవి ఆధునిక రచయితలపట్ల యింత అన్యా =. * సుప్రసిద్ధ నవలా రచయిత్రి అనురూపొడేవ్‌
- శ్రైలజానంగ, (పేమేంద అధునిక నవలా రచయితలు, జన రుల్‌ యిస్తాము సుప్రసిద్ద ప్రధమ్యశ్రేణ్‌ కవి, కల్లోల నవీన దృక్పధంగల మాన ప(శక, ం ౧
శరన్‌ వ్యాసాలు 451 యానికి దిగటం శేవలం న రేశచందునిశేకాదు; నాకూ మితి లేని విస్మయమూ, దుఃఖం కలిగింది.
భక్తుల పలుకులకు మించిన గట్టిసాత్యుం యింకా యేమి వుంటుంది 1 అందునల్ల వారికీదృఢవి శా్థసం కలిగింది. ఆధునిక సాహిత్యాన్ని వా స్టవికతపేరిట, పూ పఫురువుల దై హికవ్యాపార చ్వితణతో నింపివేస్తున్నారు. ఆ సాహీ త్యంలో లజ్ఞామాధు ర్యాలు లేవు. సౌందర్యానికి రసస్ఫూ ర్తికి తొవులేకు కేవలం (ఫ్రాయిడ్‌ మనోవిశ్హేణమయం 1! శకాన్సి వారలో యే సాహిత్యకుని పీలిచి అడిగినా, సత్యమైన దంతా, సాహిత్యం శకాజాలదనీ కవికి చెప్పేవారు! ఈ (వదపంచంలో అనేక అశ్లీల సత్యసం ఘటనలు ఘటిల్లుతుంటవి; వాటిని శేంద్రం చేసుకుని ఏ విధంగానూ సాహిత్యసృష్టి సంభవంకాదు.
గుమ్మడి, మునగ యిత్యాదిపుప్సాలకు కావ్య గంథా లలో స్థానం లేకపోవటం, కవీక అకస్మాత్తుగా గోచరించింది. అన్నివిధాల దిరిసెనపూవుతో తులతూగే జంబూ నేనేడు పూవుకుకూడా తావులేదు ! కారణం మానవుడు వానిని భథ్నీ స్తున్నాడు. వంటిల్లు వాటీని జాతి భష్షుల్ని చేసింది. అందు వల్ల నే కవి గంగా బేవి ముసళ్ళవద్దకు_ పరువుదీకారు. కాన్ని అందుబాటులో వున్న సరస్వతిబేవి వాహనం _ వాంస (బాతు ను మాసవుడు పొట్ట పెట్టుకుంటున్నాడు; అటు పోలేదు కవిదృష్టి 1 నల్లకలువ బీజాలను ఫలవోారంగా సీవిస్తు న్నారు. ముద్దులొలికే కమల బీజాలనుకూడా మనిమీ విడిచి వట్టటం లేదు _ వేయించుకుని తింటున్నాడు. తిలపుష్పాలతో
శత్‌2 శరత్‌ వ్యాసాలు నాసీకను, కదళీవృతోూలతో సుందరాంగుల వూరువులను వుప మించటం కావ్యాలలో మిక్కుటంగా కానవస్తోంది. కదళీ వృమౌలపట్ల కవులకు అరుచికలిగిందని నేరారోపణ చేయటా నికి అవకాశం లేదు. వింశూఫలాలను అనేకులు కూరవండుకు తింటారని; యివాళ నలేశచం.దబాబు వృధాగా కవికి గుర్తు చేయబోయారు! కవి దీనికి (వత్యు త్తరమేమి ఇపుతారోనాకు "తెలియదుకాని; వారి భక్తకోటి [క్రుద్ధుల, బెంబాఫలాలు భథీంచటం అపచారం. భత్షీం చేవ్యక్తులు సత్సాహిత్యం పట్ల, వి ద్వేమబుద్ధితో నే యిలా చేస్తున్నారని సమాధానం ఇప్పవచ్చును. దీనిమోద యింకా చర్చించటం వ్యర్థం; యీ విన యాలు యుక్తియు కము, తౌర్కె-కముః వుపషయోగకరము అయినవి కావు. కవి సర్వదా యిలాంటి అసంబద్ధ ద్యృష్టాంలౌ లనే వుదవారించి నేను చెస్పేదివొప్పు; మీరు చెప్పేది తిప్పు; ఇందులో యిీమశ్షాతమూసం చేహ లేదని అంటూవుంటారు! కానిఆధునిక చెంగాలీ సాహి త్యాన్ని గురించి? బాధ పడివలసీన కారణంగాని, రబింద్రనాధుకు యిలాఃటి మనో ఛావం అకస్మికంగా కలిగిందనిగాని, నేను చెప్పను. వారికి గుర్తు లేదను కుంటాను. కొద్ది సంవత్సరాలక్రితం వారి విద్యా లయంలోని పన్నెండు, పదమూడు సంవత్సరాల కురవొ డొళడు “పలిత'ను గురించి, కథి ్రాశాడని వారు నాతో చెప్పారు, నాకు చాల్యసంఘటన చొకటి తలపుకు వస్తూవుంది. మాచిన్నఅన్నాయి, హటాత్తుగా కవి యశోలుస్థాడె; కవీతౌ
శరత్‌ వ్యాపాలు 4ర్‌8 సృష్టిలో తల్లీనుడయాడు. 'బెంఛాలీ చామ గంభీర భావాలను వెలిబుచ్చటానిక అనువె నది కాదని యెంచి, ఇంగ్సీ వలోనే కవితారచన చేశాడు. ఛావచౌర్యంచుందో, "లేదో తెలియదు కొని; ఆ కవిత్వం నాకు యిప్పటికీ గుర్తుంది చక్కగా 1_ ఉ& 1100 1111664 2 [0256 తీరిరే 025౧66 1 1010 119 [0286 కౌలు ౧గ౦6 113 మం0101 ఉ&ం64 అలం[086 6గ66ే 159 51846౯! (ఒక సింహం ఒక ఎలుకను చంపి, దానిని తనయుం టికి యెతుకుపోయిందిం అప్పుడు దాని తలి యేడ్చింది; వ! రంగి పిమ్మట దాని సోదరి యీడ్చిందిఎ భావ, భావాలదృష్టితో కవిత్వం నిర్దష్తమయినది! కాని ఎవరి మదరు? సింహం మదరా ఎలుక మదరా*? అని త్మీవ వాదోపవాదాలు జరిగినవి. 'పెద్దవదిన శణకాలం. ఇని వొగ్గివిని, కాదు; కాదు; వాటిరెంటి మదరూ కాదు, కవి మదరగు! అని చెప్పింది, పెద్దవదిన పతిత' కథావస్తువు విని వుంశే, యిందుకు (బవ్మా చర్య విద్యాలయ నావికులు మినహా, మరొకరు రోదించనకళరలేవని సమాభానం చెచ్చే బేవరా! ఇంతవరకు, అసాధుసాహిత్యపమోని। సంబంధించి నది_ ఇకను, సత్సాహిత్య పతమోనకూడా తరుణ కచ్సలకు ఫొరంలేకుు! ఈ మధ్య వెలువడుతున్న గేయాల్లో_కవిత్యంలో యివే భావాలు విన్సిస్తున్నఏి _నీవీణనా హృదయ తం (యళల్లో వతిధ్వనిస్తూంది ! షతాంతరాళాల్లోనుంచి, దీప్తులు విం జిమ్ముకున్న నీ నిరాకారరూవం తిలకస్తున్నాను; వ్చాద క్‌?
శీత శరత్‌ వ్యాసాలు యంలోనీ నిశ్శబ్ద పదధ్వనిని ఆలకిస్తున్నాను. నావికా, నదీ తటాన కూర్చుని కూర్చుని, సంబెవేళ అయింది. ఇకను, నన్ను దరి జేర్చు 1
భా,ద్రపదమాస “కేతకి పటతికలో వొకశేయం (వచు రించారు. దాని భావం యిది.
ఉన్సీ వియోగ శేయంలో, నిన్నుగు ర్తించగలనుహవృద యం పరచి, పదథ్వని వినగలను _ నా సర్వావయనాల్లో సమస్త శరీరంలో, హృదయమంతటా, వ్యాపీంచుముం నా సమ స్త వృాదయం సుఖనుః ఖాలతో స్తబృమయిందిం "నేను నిన్ను అక్కడ అన్వేషించి గుర్తించగలను. హృదయాన్ని పరచి, నూపురరవళి ఆకర్షిస్తాను !*
మైన ఉదహరించిన ఆంగ్లేయ కవిత్వం మూాదిలేే యీ శగీయమూ ఫౌాన గాంభీర్యంలో; వైరాగ్య "వేదనలో, శెలిలో నిర్హస్తమైనది 1 “శ్రీశ్రక్రి యువసంపాలకుసి, కవి వయసెంత వుంటుందని అడిగాను. వారు బంధుగారవంతో, వుజ్యల ముఖం పెట్టి, ళబ్రజ్ర్రే పది'హీరు; పదహా లేళ్ళకం కే; యెక్కువ వుండదు! * అని ఇెప్పారుం
జను లోలోపల దీరంగా నిఖార్చి, అనుకున్నాను. 'బేశంలోని సాహితీపరులంపిన జాభిచాలీకలదళం, (వహ్లాదు లయినపుడు, ఓ అతివృద్దుడా! తల అంతా ముగ్గుబుట్ట అయి నొకకూడా, నీవ్రయింకా దేని! జీవిస్తున్నట్లు ళి
సళ్సాహిత్యం కాస్‌ దుష్టసాహిత్యం "కాని అనుకరణ వల్ల సాహిత్యసృష్టి జరగదు. వాస్తవ వృాదయానుభూతి అనంద వేదనలు స్పందించే. చక్కని భావలో ప్రస్ఫుటం
శరత్‌ వ్యాసాలు శీర్‌న్‌ శాకుండా వేయబజీ రచన సాహిత్యం అనిపించుకోదు. వృద్ధ కవి గీతాంజలి? యెంత గొప్పకావ్యమో వారి యువరచన “చి తాంగద' కూడా, అంతనొవ్న కావ్యసృ షే! ఆదరమూలి కలతో, వారిని ముంచె ల్తవచ్చు; అనాదరానికి గురిచేయ వచ్చు. కాని అనుభూతి విహనమైనరచన, అలంకారిక ఛామళోవున్నా నిరర్థక మే! “కలిత అనుకరణ యెలావ్యర్థమో “షీచశాంజలి' అనుకరణ కూజా అలానేవ్యర్థం! జీశసాహీత్య సంవద యిందువల్ల యే మ్యాతమూ పంపొందదు నేను రసచర్చకు దిగనని మొదకే చెప్పాను. కారణం చాకు అెలియని విషయం అది. రసీకులివదో, ఆ*సికులెవరో కూడా నిన్రేశిం చే సామర్థ్యంలేముం కవి జ్ఞానమయుత్తుయేమిటో, ఆత '్రయుత్తు ఏమిటో అదియెలా లీరుతుందో అర్థం చేసుళో వటం _ అర్ధమయేటట్టు చెప్పటం నాశ కక్తికి మించినపని! కాని కావ్య సాహిత్సము కథాసాహిత్యము "రెండూ వొకటి కావని "తెలుసు ! (ఆధునిక నవలాసాహిత్యం అసలేకాదు) జన్ఫశిన్లా రతరిః (రవీం్యద్రనాధు కావ్యము) *చో పేర బాలి” (రవీంద్ర నాథునవల వీటిరెంటికీ వొ శేవిధమైెన సాధన సంపత్తి సరి పోదు! శోఛాంజన పుష్పాలతో అగ_స్త్వపుప్పాలతో “సోనా రతరి'క అవసరం వుండదు. కాని “చోపేరభాలి' వినోదిని వంటిల్లు యివిలేకుండా జరగదు! అంతూదరీలేని మైదానాలు అక్కల గురాలు కావ్య చపంచంలో వుంటవికాని నవలా సాహిత్యంలో అలా కుదరదు యిక్కడ అశ్వ రాజు కాళ్ళ మిద సరుగుకీయాలి, రెక్కలతో ఆకాశవీధిని యెగరటాని! ఫీలువ్టండదడు !
456 శరరత్‌ వ్యాసాలు
కవి “సాహిత్యధర్థుం'లో యిలా (వోశారు...
యూరపులో మధ్యయుగంలో శా్ర్ర శాసనానికి అమిత (పాబల్యంవుంది. ఆ శాసనయం_తాంగం విజ్ఞానాన్ని సంమోభపరచింది. సూర్యుని చుట్టూ భూమి తిరుగుతూందని ఇప్పకుండా నోరు నొక్కి వేసింది. విజ్ఞాన చేేతంలో విజూ నానిజీ ెచేయి. యేక చ్చంతాధిపత్యమి; చాని సించోసస ధర్భశాసనానికి అతీతమయినదని క స్టరించింది. (వస్తుతం దానికి విపర్యయం జరుగుతూంది. విజ్ఞానము (ద్రబలమై, తన హద్దులకు కట్టుబడివుండటానికి యిచ్చగించటం లేదు, దాని వభఛావం మానవమనసుకు సంబంధించిన శాఖలన్నింటిక తన అనుచరులను పంపీంది నూన యోగ్య తాచివ్నం ధరించి అనధికార్మప వేశం చేయటానికి ఎక్కడికయినాసళశే వెనుదీయటం లేదు. విజ్ఞానము వ్య క్తిస్వభౌావ వర్జితము దాని ధర్మము సత్యసం బంధ మైన నివృత్షుపాత కుతూహలం! ఈ కుళూవాల మారకాజూాలమే అధునిక సాహిత్యాన్ని గూడా నెమ్మదిగా ఆవరించిందింవ
కవి వక్తవ్గంలో, చాల ఆరోసణలు గర్భితంగా వున్నవి. కనుక పరిశీలించి చూడటం, అవసరమనుకుంటాను! విజ్ఞానమం కే, బహుశా, కవికి సహాజ వై ముఖ్యంవుంది. కాని, విజ్ఞాన శేత్రమంశే, వారి తాత్పర్య మేమిటో. సరిగా బోధ పడటంలేదు, విజాసమంశేే, యానమనోవిజ్ఞానము శరీర రచనాశాన్ర్రము అయితే మాతం, సాహిత్యంలో వ్‌ని నిరాటంక పవేశొనికి నీను సమ్ముతించను, అవాంఛితమనే శారణంతోనే కాదు. నిశ్ఫేతుకము; అసంగతమని కూజా,
శరత్‌ వ్యాసాలు 157 అభ్యంతర పడతాను. భూమి సూర్యునిచుట్టూ లిరగడం, ఎంతగొప్పు సత్యమైనప్పటిక్సీ సాహిత్య రంగంలో దాని (చయోజనం [వధాన మైనదిశకాదు. కాసి (కమబద్ధ చింతనా ఫలితంగా ఈ మహాసత్యం కనునొనకపోయినా, కావ్యర చన సాగినా సాగిపోవచ్చు. కాని నవలవీవయం అఆలాశాదు, విజ్ఞానం; నివృకపాత కుతూహలమేగాదు. అది కార్యకారణ సంబంధం వివరిస్తుంది. నాలుగు నాలుగు కలిని ఎనిమిది అవు తుంది. ఎనిమదిలోనుంచి నాలుగు తీసివేస్తే నాలుగు మిగు లుతుంది, యిజీ విజానం. ఈ మనోభావానిక!ి భయంచేనికి ? కాని ఈ శారణం చేరీనే అశ్సీలత సాహిత్యంలో లేదని మొద టనే చెప్పాను! విజ్ఞానం అయినందువల్లా కాదు. అవిజ్ఞానం అయినందువల్లాకాదు- కధల నెపంతో భూగోళం చేర్చటం నేను సాహిత్వ్స మనలేనుం కామశాన్త్ర (వచారంకూడా సాహిత్యమన లేను. బహుశా వంగబేశ అతి ఆధునికసాహీతీ పరు డెవడూ యిలా చెప్పడుం
విజ్ఞానాన్ని పూర్తిగా (తోసి రాజని ధర్మగంఛాలు ఆధ్యాత్మిక కవిత్వమూ (ఛాయవచ్చును జవ తాలోకం కధలూ అవ్వకధలూ (ఛాయలేరని కూడా కాదు. కాని నవలాసాహి త్యానికి ఇది రాచహాటకాదు. రాకువూరుడు నూనూగుమాసాలు మొలి చే వయసులో రాకుమారి అన్వేష ణార్జ ౦, కాకులుదూరని కారడవులూ; -చీమలుదూరని చిట్టడ వులూ దాటివెళ్ళాడు అందులో శాత్వాలుకుమారుని గువ్ల చరబుద్ధిగాని, వ్యాపారపు శ్రుని 'బేరసారాలబుద్ధిగాని లేకుం శీవలం రససృష్టి వుంది. రాకుమారుడు ఆలాపయనించి నీర్ర
4న్‌రి శరత్‌ వ్యాసాలు ఇలా లభించటమే నా అదృష్టం అన్నాడు. దీనితో హృద యం స్పందించే రసజ్ఞులకు కొదవలేదని నాకులెలుసు. కాని “లోకో భిన్నరుచిః' కడా! హే శాకుమారా! నీమనసులో రాకునూరి రూప యవగ్షనాలకు తావులేకపోయింది. కట్నం రూపంలో అర్థరాజ్యం పొందాలనే తలపుకూడా నీకు కలగ "లేదు. నీవు మహానీయుడివి. ఆ పిల గొందులవెంట, సందుల వెంట పేడ వేసుకునేదకాదు. రాకువూరి కావటం నీ అద్భృ ఫ్టం- మనస్తత్వ విశ్తేవణతో పనిలేదు. కాని నీ మనోగత అభిపాయం యింశా కొంచెం సృస్టంగా చెప్పకపోతే మా (పధమ్యశేణి రససాహిత్యంలోని రసాన్ని. మేము పూర్తి అస్వాదన చేయలేకపోతున్నామని వారు విన్నవిం చవచ్చు. ఇపుడు ఏళ్ళనోరు ఎవరు మూసి పెట్టగలరు ?
ఇలాంటి దృష్టాంతాలు స్వరక్నీయ సు లేర్యదమోవాన భట్టాణార్య సాహిత్యంలో మిక్కుటంగా లభి స్తవి. వరళోక గతులైన సాహితీపరునిపట్ల అశ్రద్ధ వెలిబుచ్చటానికి వారివేరు ఉల్లేఖంచటంలేకు. అందుపౌటులోవున్న అవె: జ్ఞానిక మనః (ద్రవృత్తికి సంబంధించిన అసంభవ కల్పనలకు ఉదాహరణగా నూ(త్రం వేర్కొంటున్నాను. బెంగాలులో వారికి అసం ఖ్యాక పాఠకులున్నారు. నేను కన్నారభూసిన విషయం... చిల్ల రళొట్టువద్ద ఒక్ష వ్వక్తి పుస్తకిం చదువుతున్నా డు. చాల మంది (శ్రోతలు కన్నిరుకారుస్తూ ఆ సాహిత్యసుథ పొనం చేస్తున్నారు. నిష్టావంతుడు; సచ్చరతుడు, ధనవిహీనుడు ఐన నాయకుడు కాళీమాత స్వప్నములో ఆబేశించినట్టుగా? వట వృతం క్రింద భూమ్మితవ్వి) స్పకలక మొహరీలు. చేజిక్కం
శరత్‌ వ్యాసాలు 450 చుకుని గొప్పవాడు అయాడు, వీల్లవాడు కాలుచేసీనా భయంలేదు. సృశానంలో జటాజూటథధారి "లేజోరాసి కేవ రము ఆయిన సన్యాసి) అకస్మాక్తుగ+ (వత్యతమయాడు. ఆ సన్యాసీ కృ పాకటాక్షుంవల్ల పిల్లవాడు చితిమాదను-చి “అమ్మా” అంటూ. లేచికూర్చున్నాడుం రసజ్ఞ శ్రోతలు కన్నీరు మున్నీరుగా ఏడి విహ్వాలులయారు. వారి ఆనందానికి పట్టపగ్గాలు లేచ్చ. అకడ యెవరూ, యెందువల్ల యిలాజరి గిందని ఎదుర్యుపళ్న వేయరు. దరి్శిదుడు ధనికుడయాడు. మృతా*లకుడు సజీవుడయాడు. వారిక జే పదివేలు, దానితో మన క్థానముక్తు, అత్మముక్తు తీరిపోతుంది. యిది అనిరర్కాచనియ మైనది, యీవిధిమయిన సాహిత్యెరసాసార్టదనవల్ల నే; మూ పహ్యృాదయ వసంతలోకంలో కల్పలత కుసుమాలు వికళి స్తవని వారి ఉబేశం.
(ఈ
ఇందులో కల్‌ీహించవలసిన దేముంది ? కాని, చేను యిలొ చేయలేక, నానవలలో దరిదనాయకునికి కాళీమాత అన్నుగహం చకరించలేనపుడు జటాజూటధారి ఆయిన సన్యా నిని కనుగొనలేక, మృత బాలకుని శృ శొనం పాలు వేసినపుడు, ఆ (శోతలు నా ఫుస్తకంచింపి, నిష్పుల్లో పోస్తారని నాకు చకంగా శెలును ! కానీ, దీనికి మార్ష మేముంది ?_ అఆ చతు రాననునివద్దప వెళ్ళి, చేతులు శెండూ బోడించి యిలా మొర పెట్టుకుంటాను _ ఓ చతురాననా ! వరు నా పుస్తకాలు యెన్ని తగులబెసెనా, భరించగలనుశాని, ఈ రసజ్ఞాల అత ముత్తును,జ్ఞాన ముత్తును తీశ్చేభారం నా నెసట (వ్రాయవద్దు!
4600 శరత్‌ వ్యాసాలు
ఎందువల్ల నంటారా? కావ్యసాహిత్యము;, కాథధాసాహీ త్యమూ వొకటికావు. ఏటి ధర్ముంగాని; ధర్శపరిమితిగాని వొకటి కావు. ఈజ్ఞాన, అత్మమయుక్తుల జాతివిభేదం ఎంతి గంభీర మైనది; విశాలమైనదం శువై. జ్జానిక మనః పవృ త్తిచేత నియం త్రిశతమయిన కల్పనను త్యజించినందువల్ల యించుమించు, వీటికి అర్ధమే వుండదు !
కపకంకరపద్భ వుదావారణనుగురించి, న శేశ చంద్ర యిది యు క్రివాదమూకాదు. వె యాయికుల దృష్టాంతమూ శాదుగనుక రసాత్మకరచన అని అంటున్నారు. వుపాఖ్యాన౦ కూజా కావచ్చని నాకు తోస్తూవుంది. కాని, చాల దురూ హ్యమైనదిం నాకు కవిహపృాదయం అర్థంకాలేదు. నిజానికి, పద్శుము వరింపతగినదా, లేక కంక రా(శిల్బ్చ్రపథ్నీ వుత్తమమా మోటరుకారా _ చెప్పుట చాలకష్ట్రం 1 కాసి, కవి తన “సాహిత్యధర్న్మ ' వ్యాసంలో స్రీ పురుషుల యావనసంబంధాన్ని గురించి శాప్పినఏి, నవలాసాహి త్యానికకూడా అన్వయిస్తుంది. అదొక “వ్యాపార” మనే, వారు చెప్ప వు ద్రేశిం చినట్టు తోస్తూంది. కాని మానవుల్లో దీనికి "రండు శాఖలున్నవిం వమూానసీక, చైహికవ్యాపాశాలు ! పొళపికము _ ఆధ్యాళ్మి కను ! ఏటిలో యేది సాహిత్యంలో అలంకృతమవాలి? - యిబే ముఖ్య, ప్రశ్న 1 ననేశచంద్ర దీనికి గిరిగీయ మంటు న్నారు. కాని, దీనికి యేమైనా నిర్సీత పరమితి ₹ేఖ వున్నదా) చి త్తంవచ్చినవుడు తర్జనితో చూపటానికి ? సమస్తమూ రచ యిత శియటోసంసాా-రాలు, శ _కీసామర్థ్యాలు అభికుచిమోద ఆభారపడివుంటుంది. వొకరిచేతిలో రసధునిఅయినద్వే మరొ
శరత్‌ వ్యాసాలు 461 కరిచేతిలో నై చ్యం కావచ్చును. శీలము_అన్లీ లము, పతిప్ష_ అృపతిషస్ట యిత్యాది వాద విషయాలుమాని, సాహిత్యెకు లందరూ (శద్ధ;వినయాలతో వా స్తవవుపచేశం భహీంచాలి. శ్రీ పురుషుల యావనసంబంధ మే రససాహిత్యానికి పునాది అనే సత్యాన్ని; కవి కాదనలేకు. కాని స్థూలంగా వారి తాత్పర్యం పునాదిమాదిరి ఈ వస్తువు సాహిత్యం యొక్క గంభీర, గోపనీయాంశంగా నే వుండాలని కావచ్చును* పునాది ఎంతలోతుగా బయటపడకుండావుంకు, భవనం అంత గట్టిగా వుంటుంది. అప్పుకు, అంతగా శిల్చి యిచ్భానుసారం, శిల్పం చూపవచ్చు. ఇెట్టువేరుు వృకుజీవితానికి ఫల పుష్పాలకు యెంతో అవసరము; దానిని (త్రవ్వి బయటకులాగి తే,ఆ సౌంద ర్యమూ పోతుంది; జీవమూ పోశుంది! ఈ సత్యం అభాంత మైనదని చెప్పక తప్పదు. కాని, ఆధునిక సాహత్యెం సరిగా ఈ మాగ్షమే అనుసరిస్తున్నదా, లేదా అనేడి మరో (ప్రశ్న అవుతుంది
న శేశచం[,ద,కవి రచనలనుంచి అనేక తార్కాణాలు చూవీయిలా చెప్పారుట
ఉసమ ప్త రైహికవ్యాపారులు పం కీ బాహ్యం చేయ తగినవికావు కారణం, బంశకిమబాబు మొదలు, రవీంద నాధువరకు సాహిత్య స్యమాట్టు లందరూ సాహిత్యంలో చుంబనానికి స్దానం ఖాయపరివారు. ఆలింగనం) కూడా వ్యా ప్తీలోనికి వచ్చింది
ఆలింగనం అలావుంచండి. నా నవలల్లో చుంబనానికి కూడా సాధ్యమయినంతవరకు, అవకాశంకల్పిం చను. దానికి
58
4602 శరఠ్‌ వ్యాసాలు
తప్పుకుపోవటమే వు త్తమం. స్త్రీ పురుషుల్లో యిడి సంభవమే నని నాకు తెలుసు; సాహిత్యంలోనూ వ్యా ప్తిలోకివచ్చిందని నాకు తెలుసు; అందులో దోషంవుందని నా వుభేశం కాదు, కాని ఎందువల్లనో నారచనల్లో, తావు యివ్వలేక పోతున్నాను. మన సమాజంలో (పజలు యీ కార్యం గువ్తంగా. వుంచాలను కుంటున్నారు. బహుశా, చిరకాల సంస్కారంవల్ల యూరపులో మాదిరి, వని (పదర్శనానికి లి స్తున్నారు. ఇది నా ఉఊౌర్చల్యం కావచ్చును; కానీ యీ "చౌర బలాన్ని ఆధారం చేసుకునే, అనేక చ్రణజయ చితాలు లిపిబద్ధం చేశాను. ఎన్నడూ కష్టమనిపిం చ లేదని అఆలోచిస్తుం టాను_కావ్య-_కథా సాహిత్యాలు వొకటి కావు, “హృవయ యమున' “విజయని' “చి తాంగద) యిత్యాది కావ్యాల్లో యేమి ఘటిల్లినా కధాసాసహిత్యంలో నామాదిశే, కవి కూడా యీ చార్చల్యం నుంచి విముక్తులు కాలేక పోయారని నా వుభ్రేశంం యిలాంటివే, చిన్నవి. పెద్దవి వొకటి "రెండులో పాలు లోకుల ముఖతః వపిని కవి మహామ్యుభులయారని, నేననుకుం టాను! “విదేశ రాబడి” వివమయం, వారు కీభతో చెప్పినది! బే ఛశీడానుసారం, సాహిత్య ఛావ మారుతుంది; కాని వాస్తవ సాహిత్యానికి జేశ విజేశాలనే భేదం వుండదు-యీా సత్యం అందరికంు కవికి యెక్కువ 'అెలుసు! అలాకాకపోతే యివాళ (ప్రపంచ (వజానీకం “విశ్వకవి? అని వారిని ఆదరిం చేదికాదుం కవిసృష్టి, సొాగరంమాదిరి అపారమైనది. ఆ సాగ రము నుంచే, మన వాదనకు అనుకూలమైన దృష్టాంతాలు
శరత్‌ వ్యాసాలు 4600 స్వీకరించి, వారిని వొప్పించడం అవినయమే కాదు, అన్యా యం కూడా అవుకుంది.
“హిందూ మహాసాగ రానికి అవల వొడ్డున, (యూర పులో) మాసా హిత (దపంచంలో, యింత మాళ్యెటుగం దరనోళం యెందువల్ల నని (వన్ని స్తే; యా గందరగోళం సాహిత్యాన్ని సరించికాదు,ు మాశక్కెటును గురించి! అని సమాభానం వస్తుంది. అక్కడ మార్కెటు జనంతో కిట కట లాడుతూవుంది. హిందూ మపహాసాగరానికి యీషలి వొడున (భారతి దేశం) జేను వశ్నించివుడు, ఈ చుట్టుపకళల మొక్కచా మౌార్కౌటువున్నట్టు "లేదు. కాని, కావలసీనంత, మార్కెటు గందరగోళం వుందని సమాధానం వస్తూంది, యివే ఆధునికి సాహిత్య శార్య ధతాపాలు!* అని కవి ఇచెప్పారుం
కవికి యీ సమాథానం యెవరిచ్చారో తెలియదు; కాని; ఆ సమాధాన కర్తను మాత్రం (పశంసించ లేను.
మార్కెటుకోసం, కొద్దో గొప్పో వయత్నం జరగక పోలేదు. అదీగాక, మార్కెటు యేర్చజేముందు, సాహిత్య చరితలో మార్కెైటు గందరగోళం అనేక పర్యాయాలు విన్నాము, రూసో వాళ్చ్రేరు రచనలే, ఫాంసులో విప్లవానికి సంతను యేర్చరిచినవి! నేటి యీ విశ్వవా ప్త భానవినిమయ యుగంలో, విజేశాలలో జగిణే సంఘటనలను మనం వ్రుజే శ్సీంచి చూస్తూ కూర్చోగలమా? నేడు పాశ్చాత్య 'జేశాల్లో యేశ్చాటయిన మార్కెటులో, బేర సారాలు చేసే అధికా
404 శరత్‌ వ్యాసాలు
రం, యే పాశ్చాత్య బేశస్థునికంబెకూడా, మనకు తక్కు
వగా లేదు, అని నలేశచంద్ర సమాధానం చెప్పారుం అధునిక సాహిత్యాన్ని గురించి యింత నిరొసహ
మాటంగా, స్పష్టంగా ఇెప్పినవ్య క్తి; మరొక రున్నారో,
లేదో నాకు తెలియదుం
జూతీి పునర్ని ర్భాణము) అన్నివిధాలజాతిని అభివృద్ధి పరచటం, సాహిత్యవిధుల్లో వొళటిగా భావించవచ్చును. ఈ ఛావం, పాశ్చాత్యులదాం జా _త్తృహాహులదా_స్వ బేశీయులదా, విబేశీయులదా అని కాదు మనకు (వభధానం; దీనివల్ల జాతి! భావకు మేలుచేకూరుతుందా, లేదా అని ముఖ్యంగా ఆలో చించాలి! “*విజేశరాబడి' వివమయం, కోడిని తినినంత అప రాధంకాదము) అనూట ఇెవినిపడగానే సీగుతో తలవంచు కోటానికి 1 కనుక, సాహికీవరుని సుబుద్ధి, -జేశ కల్యా ణార్థమే ఆ రాబడి అవసరమకుం శు. వీక వీసిశే పౌశివరూ వుండరు! ఎన్ని అభ్మిపాయ భేదాలున్నప్ప క్రీ బలవంతంగా నివారించ టాసికి దయత్నించటంవల్ల, కులుకంశు కీజే యొక్కు.నగా జరు తుంది. యిలాంటి సాధారణ వివయాలు కవికి గుర్తు చేయాలం ప్ర, నాశే యేదో సిగుగావ్లుంది ! నేను యిందుకు పూనుకోవటం, యించుమించక] అనధికాద చర్చవంటిదని నాకు తెలుసు. శాని; చెప్పక తప్పని పరిస్థితి వచ్చింది !
ఈ వ్యాసంయింకా పొడిగించను. కాని ముగించ బోయేముందు. కవికి వొకటిరెండు విషయాలు స్పష్టంగా చిస్పాలి. వారి “సాహిత్యధర్థుము” చీవరిభాగంలో భావ ఎంతకటువుగావుందో శ్లేమంకూడా అంత నిష్టురంగావుంది,
శరత్‌ వ్యాసాలు న నిజంగా ఆధునిక బెంగాలీ సాహిత్యం వొశరిమోద వొకరు బురదచిమ్ముకోవడ మే సాహిత్యసాధనగా ఛావిస్తూవుందా ? బహుశా ఎక్కడో పొరపాటు జరిగివుంటుంది. ఆంతమా[తా నికే ఆధునిక సాహిత్యానికి యింత కఠినదండన విధించటం న్యాయమవుతుంచా ?
జఆ్ర చేస సాహీత్యం కనీసం విజ్ఞానం మరుగుజొచ్చి యీ దుష్టత్వానికి సంజూయిమీ 'చెప్పుకోగలదు. కాని, వ జేశంలో యింటాబయటా ఆలోచనలో_ఆ చరణలో వ విధం గానూ విజ్ఞానాని! (ధవేశాధికారం లభించలేదో. అని కవి చెప్పారు. ఈమాట వా స్తవమయితే, చింతించవలనిన విషయం; జౌశళ్ళాగ్యకర వివయంకూడా! విజ్ఞానానికీ (వ వేశాధికారం లభించకపోవచ్చు; నీజంగా, ఆ వస్తువు భారతదేశంలో లేక పోవచ్చు. కాని వొకవస్తువు నేడులేనంతమా(త్రానే యెప్పటికీ వర్జనీయమైపోతుందా? యిబేనా కవి అదేశం? ఆ తరువాత పం క్తిలో కవియిలా వక్కాణించారు ఉబ్రైంగ్లాలీ సాహిత్యంలోనికి అరువు తెచ్చుకున్న న$లీ నిర్హజ్జతను, బేనిశరణుజొచ్చి కప్పిపుచ్చుతారు ? శరణనవలసీన పనిలేదు; కప్పిపుచ్చటం కూడా అన్యా యం 1 కాని, భకృకోటి ముఖతః, అరువు పుచ్చుకున్న అభి మతమే అఖండ సత్యంగా భావించి, విశ్వసించటం న్యాయా నికి అపచారం చేయటం కాదా? రఏం(దనాధు “సాహిత్య ధర్మానికి న లేశ చం[ద .సమాధానమిచ్చాగుం అనేక రచయితల మాదికే బహుశా
406 శరత్‌ వ్యాసాలు
తానూ కవికి లమ్యమయానని వారివుట్రేశం 1 ఈ అభి.పాయం కలగటానికి కారణమేమిటో నాకు 'తెలియిదు. నేను వారి ఆంథాలన్ని పఠించలేదు. మాసవషతికల్లో వెలున జేని మ్మాతముచదితాను. అనేక సందర్భాల్లో మాఅభిపాయాలు యేకీభవించనట్టు తోస్తూందిం స్త్రీ పురుషుల [వేమ విష యంలో వారు (పచలిత నిర్షిష్టమార్షం అధిగమించారని అప్పు డపుడు అనిపించింది. కాని అక్కడ కూజా, నా అభిమతమే అ భెంతమైనఏిగా భావించలేదు. న చేశ చంద్రపట్ల చాలమంది అప్రసన్నులుగా వున్నారని నేను యెరుగుదును_కాని, అహం భావ అత్మవిస్మృతిలో మాధుర్యవిహీనమైన రూతుత్వ మేశ క్రి సామర్ధ్యాల లతుణంగా భావించి కయ్యానికి కాలు దువ్వటా నిశే వారు లంథరచన చేస్తుంబారు_యిలాంటిదోవం, వారి మిద అఆరోపించలేను! వారితో నాకు పరిచయంలేదు. వారిని ఎన్నడయినా చూసినట్టుకూడా గుర్తులేదు. కాని సాండిత్యము జ్ఞానము; భఛాషమోద అధికారము, గంభీరచింతన, స్వతంత్ర అభ్మిపాయ్మపకటన_ఏనిలో న నేశ చంద్రకు సరిసమానులై న రచయితలు బెంగాలీ సాహిత్యంలో లేరని "చెప్పవచ్చును. జంగాలీ సాహిత్యంలో సర్వసమ్మత సమిోతుకుడయిన న రేశ చంద (గంధాలన్ని పఠించటం కవి కర్తవ్యం! న నేశచంద్రు నవలల్లో యెక్కడ అన్లీ లతవున్న దో ఎక్కుడవారు కావ్యలన్మీ వస్త్రాపహరణకు వుంకించారో కవిస్పన్టం చేయాలి. కాని కవి లక్ష్యం న నేశచంద్రకాదు, మరెవరో అనవచ్చు 1! అపుడు కూజా ఆ మరొకరి గంధాలు కవి అవశ్యం చదివి భూడాలీిః నాకునా సాహిత్యకజీవిత విషయం వొకటిగుర్తుకొస్తూ వుంది"
శరత్‌ వ్యాసాలు 467 మొన్న ఈ మధ్య శే జరిగింది. దూవణ తిరస్కా-రాలకు మితి "లేదు! చాల్యవాశాను, అందరినీ సంతుమ్హుల్ని చేయలేక పోయాను. చాలతప్వులు కూడా దొర్లివ్లంటవి! కాని వొక తప్పీదం మాతం చేయలేదు. స్వతస్ఫిద్ధం గా, నిరీహాశాంతి (ప్రీయుక్లై కావటం వల్లకాని లేక అసమర్ధతివల్ల కానీ, యెవరు నాపూద దండయా.(తి (పారంభించినా, నేను దానికి సమా భాన మివ్వ లేదు. నేనుగా, యెవరినూదా డానికి పూనుకో "లేదు. చాలకాలం నాటిమాట, అయినా కవికి బహుశా గుర్తు వుంటుంది! సాహిత్యంలో యీ శాఖను వరించే న్యక్తులు కూడా, (వపంచంలో యెొపష్పుకూ కొంపరు వుంబారు_వృదగ్ధుణ్ణి అయిపోయాను. కాటికి కాళ్ళు వాపుకు కూర్చున్నానుం యిప్పుడు నన్నుయెవమూ అ-తిగ- తిట్టపోయటం లేదు- “భారతి! (వాసి అనాడు “మాసెసి' ప్యత్రికద్వా రా వొక గవర్న మెంటు వువ్యోగి మందలింపుకు గు అయాను. ఈ పుస్తకంలో యెక్కడో, వేశ్యల , బజార్కు సోనాగాఛీలంపటత్వం, యా అభిజ్ఞవ్య క్తి కంటపడింది _. సచ్తే _ మాశకమేదో తీరుకి వచ్చింది. యిపుడు సాహితో్యోపాసకుల నవీసవర్షం, సాహిత్య సేవాభారం పర్మిగహిస్తూవుంది నేను వారిని హృదయపూర్వ కంగా దీవిస్తున్నాను. యిక, (బతికిన నాలుగునాళ్ళూ యిజే పనీ?7గా "పెట్టుకుంటాను.
కొని) కాన్నాళ్ళనుంచి యీ నవీన రచయితలకు (యతికూలంగా పెద్ద దుమారం _పారంభమయింది. థైర్యం "లేదు, తాలిమిలేదు; మె _త్రీభావంతో తప్పులు దిద్దుకోవాలనే సంకల్చ్బం కానరాదు; శేపలం కటూ కృులతో, వాక్య బాణా
480 శరత్‌ వా్యాసాలు లతో శతవితమతులచేయాలని పట్టుదల; నలుగురిలో చేశంలో నవీన రచయితలను హీనులుగా నిరూపీంచాలని నిర్ణయ (వవృత్తి మిక్కు-టంగావుంది. అభి[పాయ భేదాలు వున్నంత మూళానే సరస్వతీ మందిరంలో అత్మవాళ్యా సదృశ మయిన యీ కలహోనికి దిగటం, సాహిత్య “ీవకులకు గెరవ (వదనూకాదు, కల్యాణదాయకమూకాదు. విశ్వకవి “సాహిత్యధర్మ” వ్యాసంలోని చివరిభాగాన్ని సవినయంగా (పతినాదం చేస్తున్నాను. దురదృష్టవశాత్తు వారు నా పట్ల సదుభేశంతో లేకు _ వారు నా మాట విశ్వ సించకపోవచ్చు. కాని, వంగసాహిత్య "సీవకుల్లో, లోలోపల వారిని గురుతుల్యులుగా భావించని వ్య క్రి యెవరూ 'లేకని మనవి చేస్తున్నాను వారితో ! ఆధునిక సాహిత్య అమంగళ భీతితో, “గురుజేవులు” అంటూ నిత్యమూ వారి ఇవులు కొరిశే వారిలో, యెవరికన్నాకూడా అధునిక రచయితేలు వారిపట్ల తక్కుంవ్యశద్ధ భూపరు? *
- వంగ సంవత్సరము 1084 ఆశ్వీయుజము. “వంగవాణీి” మాన పత్రిక నుంచి. అమానమపిపాప్రూఫవుటనానాాణ.
, ఫరయ$ “ంర్కా సై ల అంగాల తట / "46. న్‌
గ ఆ లో చ్‌
స్ట ఆఆ తో శ (ల్‌
మైన ట్‌ ఈడో