Telugu samsya puranam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| యుల లీ ఎట్‌ | న్న స | (1 సు శి స్క కాగా క క ణా. క కే (ి సు న ౨౫ 1 1 లో చట. షా 1 శ స ను అంటీ జ్‌ 1 శ్‌ స్‌ న వ కే / స. యట జల స లో త న. న. టట. క ఖో ఇభ ల సత శే! (€( ల శౌ శ సు. న వ. వ! ల; స్‌ + అనీ | లీ ల ః || న ( ల . టి | ల సంతకు | జ. . స్‌ | సన శి క శ వ | స స) 1 , చి ళ్‌ . ఉం టా బార్యులు 1.4.9,656.. న. [

ఓం సమస్యాపూరణం పూరణకర్త

తీర్ణుజాయాదవాచార్యులు

సగ 4&.3.86

ప్రచురణ విశ్వకళాభారతి సాహితీ సాంస్కృతిక సంస్థ హైదరాబాద్‌ అం.ప్ర 11

ఉరీ! భః యల సక ద్వితీయ ముద్రణ : యాద్‌ నవంబరు 2008 వెల : 50/- డా న్ని గ్ధ ఇ ౧౦0౦00 * ష్‌ త్రతులకు ఇనెం. 11-824 శాంతినగర్‌ కాలని, పటాన్‌చెరు, జిల్లా మెదక్‌, ఆం.ప్ర, 502 319. పోన్‌ : 9959627604 9912451819. టైప్‌ సెట్టింగ్‌ 5/1 521 6౧20౧౧1098 ని౭1౧౦౧౭|౧,, ౧౧ : 9704829836. 2

మాతండ్రి గారైన టు ప [. సు 0న. న క్ర శే! శ్రీ తలోజునరహరి గారికి గ్రాః చింతల వల్లి, మం॥ పూడూరు, జిల్లా రంగారెడ్డి.

అభినందనలు

తా॥ బేతవోలు రామ బ్రహ్మంగారు

పౌం6టజ50! 0 టం

౧౪1౫1 హలం - హర.

116: 26-12-2006

మీరు ఆదరంతో పంపిన సమస్యాపూరణం (గ్రంథం అందింది. ధన్యవాదాలతో పాటు మీకు అభినందనలు, సమస్యల్ని పూరించడంలో మీ మెళకువలు నన్నుబాగా ఆకర్షించాయి సమస్యలోని తొలిపదానికి ముందు ఒకటి రెందక్షరాలను కలిపి వేరొక పదంగా మార్చి చేసిన పూరణలు, నన్ను బాగా ఆకట్టుకున్నాయి. రణయజ్ఞాన్ని నివారణ యజ్ఞంగా (12) మాంసల పండి తుణ్ణీ తర్మమీమాంసల పండితుడిగా (40) పాలనుదీపాలుగా (58) తన ్రాజూలను పూతన [ప్రాణాలుగా (60) పరిష్నరించిన మీస్ఫూర్తిని, అభినందిస్తున్నాను. భగణంబున గురువునాస్తి పండితులారా (56) వంటి మరీ ఇబ్బంది పెట్టెసమస్యలు, అట్టీసభ-గణంబున గురువునాస్తి అనడం, నిజంగా మంచి విరుపు. చాలా ఆనందం కలిగింది. దత్తపదుల్లో కూడ మీరు ఈ పద్ధతిని పాటించి సంప్రదాయం నిలబెట్టారు. ఇచ్చిన పదాన్ని వేరొక పదంగా మార్చడం. దత్తపది పూరణలో కీలకం అన్యభాషాపదమైతే దాన్ని తెలుగు పదంగా మార్చడం, అవసరమవుతుంది. మీరు చాలా చోట్ల దీన్ని పాటించారు ఎటూవిరగని పదాలు ఇస్తే ఎవరు మాత్రం ఏంచేస్తారు. యథాతథంగా దంచేసి పూరిస్తారు. తప్పదు, అయితే మీ పూరణల్లో ఈ పరిస్థితి చాలా తక్కువ చోట్ల కనిపించింది. కారు-రిక్షా-లారి, ఆటో (12) వీటిని కారు చుండిన పరీక్ష-ఆటో పము - ప్రశంసలా రితము అంటూ పూరించడం బాగుంది. ఇలాగే కోడి-పాడి-వేడి-తోడి (41) పదాలను విరిచిన తీరూ ప్రశంసార్దంగాఉంది. “చలితో డీకొనకోడిపోయి అనడంతోనే రెండు పదాలు అయిపోయాయి వేడిని అన్యార్థంలో వాడి పదాంతరం చేశారు. పాడిని కాపాడి పూరించారు నిజానికి దత్తపది పూరణల్లోని అందం ఇదే గదా 1! శీ

ఆశువుల్లో ఆధునిక భావాలను భాగా పలికించారు అడవిలోనిరాయి (5) మనిషి గూర్చినట్టి (10) చేయి కడుగకుండ (25) ఈ పద్యాలు ఆలోచనామృతాలు. మంచి పుస్తకం నాకు పంపించి ఆనందం పంచినందుకు కృతజ్ఞుణ్ణి, మీ నుంచి ఇంకా పద్యకృతులు రావాలని ఆశిస్తూ-సెలవు. మీ శా॥ బేతవోలు రామ బ్రహ్మంగారు 0065301 0 1613264 ౮౭4] ౫6౫10 - కర. ల. లైన్సు క్షబ్బు మై యు. లక్షమరసి, జనుల కాప్తుడవై, క్‌ మి కార్యసాధనమున పట్టువీడని దిట్టవౌ లైన్‌ డా॥ శ్రీ జి. బాబూరావుగారు ఆయురారోగ్య భాగ్యమ్ములమరుగాత -తల్లోజు ర్‌

చూధ్‌ ఈూస్సీ సమస్యాపూరణ ప్రశస్తి చా! అమ్మంతి వేణుగోపాల్‌ ఆశుకవిత్వం వాల్మీకి 'మానిషాది శ్లోకములు ప్రాచీనం. అపౌరుషేయ కవీత్వమంతా ఒక రకంగా అవధాన విద్యే. (ప్రతిభా వ్యత్సత్యభ్యాసాలలో వ్వుత్పత్తిని తగుమాత్రం సమకూర్చుకొని అభ్యాసంతో అష్టావధాన కష్టావధానాలను సాధన చేసి రాణికెక్కిన పుంభావ సరస్వతులకు తెలుగునాట కొదువలేదు.

అవధాన ప్రక్రియకు ప్రతి పదార్థ తాత్చర్యాలుగా భాసించిన వారు తిరుపతి

వేంకట కవులు. వారి సమకాలికుల్లో ఆవధానాలు ప్రారంభించి హృదయానుభూతులను పలికించటానికది సరైన ప్రక్రియ కాదని మానివేసిన మాన్యులున్నారు. వారిలో ప్రముఖులు కీ॥శే॥ రాయప్రోలు సుబ్బారావు.

తెలంగాణా ప్రాంతంలోని అనేక సంస్థానాలలో కవి పండిత పోషణ జరిగింది. అనేక కెలుగు సంస్కృత కావ్యాలను రచించిన కవులకు, ద్వ్యర్థి కావ్యాలను పండించిన పండిత కవులకు తెలంగాణా మాగాణమే. ఈ ప్రాంతానికి సావధానులై విచ్చేసిన తిరుపతి వేంకట కవులు కొన్ని సంస్థానాల్లో ఆస్థాన కవులుగా వున్న ప్రతిభామూర్తులను వేడుకొని తమ అవధాన విద్యా ప్రకటన కార్యక్రమానికి రాకుండా చూసుకున్నారన్న ఉదంతాలు సాహిత్య లోకంలో ప్రచారంలో వున్నాయి దీన్ని బట్టి తెలంగాణా కవి వండితుల సాహిత్యాభినివేశమూ, వారి హృదయ వైశాల్యము అవగతమవుతున్నాయి.

ఈ తెలంగాణా గడ్డమీద ఇప్పటికే సంప్రదాయ కవిత్వశాఖ అయిన అవధాన ప్రక్రియ, అందులోని ప్రముభాంగమైన 'సమస్యాపూరణం” మూడు పూలు ఆరు కాయలుగా వికాసోన్ముఖంగానే వున్నది. ముఖ్యంగా ఉన్నత పాఠశాలల్లో తెలుగు పండితులుగా పనిచేస్తున్న వర్ణంలో ఇది ప్రాచుర్యం వహించింది.

6

రంగారెడ్డి జిల్లాలో పుట్టి పెరిగి, మెదక్‌ జిల్లాలో సీనియర్‌ తెలుగు పండితులుగా ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న శ్రీ తల్లోజు యాదవాచార్యులు పద్యగేయ శతక ప్రక్రియలలో కవిత్వం పండించిన ప్రముఖ కవులు.

వీరు వివిధ సభల్లో, ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్‌ సంస్థల్లో అప్పుడు అలవోకగా ప్రకటించిన సమస్యాపూరణ దత్తపది అశు విన్యాసాల సంపుటి 'సమస్యాపూరణంా అన్న కృతి.

“'మీసముల్‌ మన భారతాంబకు

మేదురంబగు భాసములో

అన్న పంక్తులలో ప్తీ మూర్తి భారతాంబకు మీసములేమిటి? అన్న భావం శ్రోతలను ఉత్సుకతకు గురి చేస్తుంది. చమత్కారి అయిన తల్లోజు యాదవాచార్యులు. “శ్వాసపోవు క్షణమ్ముదాక స్వశక్తి పోరు జవానువే మీసముల్‌ మన భారతాంబకు

అని పూరించి - అరి వీర భయంకరులైన జవానులే భారతాంబకు మీసములంటూ ఇటు దేశభక్తినీ అటు సాహిత్య శక్తినీ ప్రదర్శించారు.

ఈ సందర్భంలో ఆ

'మీసములొక్కరిద్దరిని మీసముపై చేయివేసి చెప్పెదన్‌”

అంటూ విశ్వనాథ వారి మీద దాక్టర్‌ పల్లా దుర్గయ్య గారు స్వాభిమానంతో సంధించిన పద్యంలోని పౌరుషం నాకు స్మరణకు వచ్చింది.

'తెల్లదనములోనే నల్లదనము'

అన్న నమన్యను-చంద్రునిలో మచ్చవున్నాకాంతి తరుగలేదు కదా, కార్యసాధకుడు ఒకసారి ఓడినా వర్వాలేదు. అన్న భావంతో పూరించినతీరు

7

'ప్రశంసాపాత్రము. వ్యక్తిత్వ వికాసం కోసం ప్రత్యేకంగా సాధన చేస్తున్న యువతకు మంచి సందేశాన్ని యాదవాచార్యులు అందించారు.

“కన్నులు లేనివాడు కనగల్లును లోకము కన్నులారగన్‌' అన్న సమస్య యాదవాచార్యుల చేతిలో సానదీరిన వజ్రమైంది.

ఓ... నీ తుదినిత్తువేని నీ

కన్నులు, లేనివాడు కనగల్గును లోకము కన్నులారగన్‌'

“కన్నులు దగ్గర విరుపు, 'నీతో సమన్వయం కేవల పాండిత్యప్రకర్ష్న కాదు. నేత్రదానం - అన్నది. వ్యక్తి తన మరణాంతరం చేయగలిగిన గొప్పదానం ఇద్దరు అంధులకు తన రెండు కళ్ళతో సూర్యచంద్ర దర్శనం సంప్రాప్తింేయగల సంక్షేమ దృష్టివున్న సత్మార్యమిది. ఇంతటి ఉదాత్త కార్యాన్ని సాహిత్య సమస్యాపూరణం అన్న 'దృష్టితో కాక, సాంఘిక సమస్యా వరిష్కారం అన్న దృష్టితో నిర్వహించటం ముదావహం.

'ారముచే చీల్చ్బబడియె దానవుడకటా'

అన్న సమస్యను క్రూరుదైన శిశుపాలుడు కృష్ణుని 'వలయమందారముచే కవిత్వీకరించటం కుసుమ పేశల భావుకతకు నిదర్శనం. అరుదుగా అయినా ఇలాంటి సృజనశక్తి అవధాన విద్యలో కనిపించకపోదు.

శ్రీ తల్లోజు యాదవాచార్యుల 'సమస్యాపూరణం' గ్రంథం అవధాన ప్రక్రియలో తలమునకలయ్యే అభిమానులకు పెరటి కల్పకముగా భావిస్తున్నాను. ముఖ్యంగా సమకాలీన సమస్యల ప్రస్తావనకు, పరిష్కారానికి ఈ ప్రక్రియను సాధనంగా

ఉపయోగించుకున్నందుకు వారికి నా అభినందనలు.

• దాక్టర్‌ అమ్మంగి వేణుగోపాల్‌ ప్రిన్సిపాల్‌ (9టైర్ట్‌

8

అభిప్రాయం మహాసహస్రానధాని, సాగరఘోషకవి తా॥రరికిపాటి నరసింహారావు 4, 98.0 నమస్మారం 1 సమస్యాపూరణం చదివాను 4వ పాదంగా ఇచ్చిన సమస్యను (32) మొదటి పొదంగా మార్చుకొని చేసిన పూరణనన్నెంతో ఆకర్షించింది ! తలనే తొలగింప మనకు ధన్యత గలుగున్‌ అనగానే కొందరు నిర్మాతలనే తొలగింప అనిపూర్తిచేయడం, మీ ప్రతిభకు తార్మాణం, సంతోషం. అచార్య జా! గౌరిశంకరల్‌ రిజిమ్ల్రారు : పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్‌ సహృదయ సాహితీ మిత్రులు. శ్రీ తల్లోజు యాదవాచార్యులు గారికి నమస్కారాలు. మీరు ఎంతో అభిమానంతో పంపిన మీ రచన ! 'సమస్యాపూరణం' అందింది. ఇది పద్యరచనా ప్రతిభకు, విద్వత్తుకు అక్షర దర్పణం, 9

ప్రశంసించదిడిన అక్షర ప్రయతృం శ్రీప్యారక శేషాచార్యులు 9.00%, 90] 6166 - 17ల౪8౯౫ జం41(: (౮౦) 14642 అవధానం చమత్మార విధానం, అక్షరాల గారడి అందులో ప్రధానం తెలుగు కవిత్వంలో తప్ప మరే భాషలో ప్రారంభింపబడని సాధనం అవధానం శ్రద్ధ దాని ఆయువు పట్టు. బుద్ధి వినియోగించబడే కనికట్టు. “అవధానంలో రసముండదు” అన్న వారున్నారు ఎంతోకుదురుగా అక్షరం అక్షరాన్ని చెక్కి పోతపోసే శిల్పసొందర్యం అవధానంలో అణువణువునా దోబూచు లాడుతుందా? శేషప్రశ్న అదిప్రశ్నగానే మిగిలిపోయింది. శ్రీకృష్ణ్ణాయల కాలం నుంచి అవధానాల గూర్చిన ప్రస్తావన ఉంది. కాని అప్పటి రూపవిధానం వేరు ఎనిమిది అంశాలతో ఇప్పటిమాదిరిగా కనబడుతున్న ఈ క్రీడ తిరుపతి వెంకటేశ్చరుల నుండే ప్రారంభమైనది తరువాతి కాలంలో శతావధానంగా సహ్రావధానంగా విస్తరించింది. ఇప్పుడు సంస్కృతంలోనూ అవధానాలు చేస్తున్నారు. కాని ఈ అవధాన ప్రక్రియ తెలుగులో మాత్రమే మొదలై విభిన్న పద్దతులతో ఇతర భాషల్లో తనస్వరూపాన్ని విస్తరించుకుంటున్నదని చెప్పవచ్చు. తల్లోజుయాదవాచార్యులు గారిలో తపన ఉంది. భాషపై అభిరుచి ఉంది. అన్వేషణ ఉంది. అక్షరాలను అభిమానించే విధానమూ ఉంది. ధైర్యమూ ఉంది. అభ్యాసం ఆపోశన పట్టిన కసరత్తూ ఉంది. అందుకు లక్ష్యం ఆమస్తకం విరబూసిన ఈ పుస్తకంలోని అక్షరార్చనా విధివిధానాలే. తల్లోజు యాదవాచార్యులు గారు అన్వేషణలో ఉన్నకవి అని నేను నమ్ముతున్నాను. “అక్షరకవులు-భావకవులు-ప్రతిభాకవులు- యుగకర్తలు” అని నాలుగు రకాలుగా కవులను వర్గీ కరించు కోవచ్చునని నేను మెదకుమండల సాపిత్యపరిషత్తు నాలుగవ వార్షిక సంచికలో వ్యక్తీకరించాను ( 1985లో), అక్షరాలను వరుసగా కూర్చి కవిత్వం చెప్పే ప్రారంభకవులను అక్షరకవులని, ఇతరుల భావాలని పొదుగుతూ, కొత్త భావాలకు ప్రాణం పోస్తున్నదశను భావ కవులని, నిరంతరం పరిశ్రమించే లక్షణ కవులను ప్రతిభాకవులని, తనలాగా ఇతరులు 10

వ్రాసే పద్ధతిని స్వాధీనం చేసికొంటె యగకర్తలని అందులో వర్గీకరించాను. యాదవచార్యులు గారు (చతిభాకవి వదాల వింగడింవూ-అక్షరాల పోహళింపు-భావాల తాలింపు తెలిసిన కవి. అవధానాల దరిదాపుల్లోకి రావాలని అన్వేషణచేస్తున్న కవి.

ఈ పుస్తకానికి సమస్యాపూరణం అని పేరుపెట్టారు, కాని సమస్యాపూరణలే కాక దత్తపదులూ, వర్ణనలూ, ఆశువులూ కూడా ఇందులో చోటు చేసికోన్నాయి. పనితీరు పరిశ్రమ తప్పని తీరు ఇందులో కనిపిస్తాయి. ఇందులో కొన్ని దూరదర్శన్‌లో ప్రసారం చేయబడ్డాయి. “మీసముల్‌మన భారతాంబకు మేదురంబగు భాసములొ ఇది ఒక సమస్య భరతమాతకు మీసాలే అందం అడవాళ్ళకు మీసాలు అందంగా ఉంటాయా? పొసగని ఈ విషయాన్ని కవి ఈ విధంగా సరసంచేశాడు.

వేసబాసలవెన్ని యున్నను, వీరభారతమొక్క టై

వాసమొప్పగ వాసి గాంచగ, భావిభాగ్యము నందగా

శ్వాసబోవు క్షణమ్ముదాక, స్వశక్తి పోరుజవానులే

మీసముల్‌ మన భారతాంబకు మేదురంబగుభాసముల్‌ “భరతమాతకు వన్నెతెచ్చే జవానులీ మీసాలు” - అంటారు వీరు, కాదంటారా-మీరు..? అక్కడక్కడా తెలంగాణా మాండలిక పదాలకు గూడా పద్య శైలీకరణం కావించాడు.

“సులువగు ఒయ్యి వ్రాసి తమసృష్టికి సాటియె లేదటంచు గొ అన్న పద్యంలో ఒయ్యి (పుస్తకం) అనే తెలంగాణా మాండలికం చోటుచేసికొన్నది. కాని పాదంలో ఆధ్యక్షరం “సూ అనేఆక్షరానికి 11వ అక్షరమైన “సృ” అక్షరానికి యతి అప్పకవీయం ఒప్పుకొంటుందా? ఒప్పుకోదు అయినా ఆధునికులు చేస్తున్నారు.

నిరంకుశాః కవయః:.

దాదాపుగా 68సమస్యాపూరణలున్నాయి. దత్తపదులు 47 వరకున్నాయి. 2ర5్‌

ఆశువులు చోటుచేసికొన్నాయి. 'చెణుకు-బెణుకు-వణుకు-తణుకు' అనే పదాలతో బుతువర్ణన చేయమన్నారట. అంత్యప్రాసల గమకంలో అందంగా కుదిరిందీ ఈ పద్యం.

వసుధ కాంతకు వాసంతి విసురె చెణుకు

వలపు ప్రకృతికి శిశిరమ్ము పిలుపె వణుకు

కారు మబ్బుకు గాలితో కలుగు బెణుకు

బుతువులన్నియు సృష్టికే క్రొత్త తణుకు

111

రైతుకు ధైర్యం చెప్పే పద్యం కూడా అందంగా కుదిరింది. అన్నరైతన్న వద్దన్న కన్నుమూయ కన్న అప్పున్న చెప్పన్న చిన్న కూన లున్న రన్న బ్రతుకరన్న కన్నవారు మాను మన్నభయము, పూను మన్న తెగువ తేటగీతులు అటవెలదులు ఆశువులో వెలదు (వెలకలిగినవి) లు గా మలచబడ్డాయి ఆటాడు కున్నట్టుగా సాగిపోయాయి. మచ్చునకు కొన్ని. ఊహ లెన్నాయుండి ఊరకె కూర్చున్న జాతి నష్టపోవు చరిత ఏడ్పు సాహసించు వాడె సాధించు నేదైన శశము చూపలేదె చావు పులికి ఈ అర్భాంతరన్యాసం అతని కవితావిన్యాసానికి కొలమానం. గుడులు గోపురాలు కోకొల్లలు వెలసె భక్తి కూడ పెరిగె ప్రజలలోన మానవత్వమేల మరుగున పడిపోయె దోసమెవరి దౌనా తోచదాయె చేయి కడుగ కుండ చెప్పులు విడకుండ చంచతోడ దినుట సహజమయ్యె మోదు గాకు తిండి మోెటయ్యిపోయెను అమృత తత్వమెరుగ రైరి జనులు ఈ స్వభావోక్తులు అతని స్వభావశక్తులు. మెతుకు పూదోటలో సాధనతో - అరాధనతో అతడు మరింత పరిమళించాలని నాకాంక్ష్మ అష్టావధాని శ్రీపస్యారక శేషాచార్యులు ౮॥466- 1గౌంై 220641: గర) 346642 12

ణైర్ప సోమవారం 17, అక్టోబర్‌ 2005 ్రకకడకకకడకకడడుడకకకకకడకడడడకడనకడకకకకడకడడడకడడకకడక్తకకడకడకకడకకడడకడడడకడకడకకడడకలల పాడా. స్ట సాహితీవేత్త తల్లో విశ సాహితితత్త తల్లీజు యాదవాచార్యుల్లు అకీ క్‌ లర య పటాన్‌చెరు, ఆక్టోబర్‌ 16 (ప్రభాతవార్త) : న్ని ప్రదర్శిస్తుండడం విశేషం. ఆకువద్యాలతో అలనాటి వే ఆయనను వలకరిస్తే బాలు వద్వంతో వ్రతిన్ఫందిస్తారు. మన పోకడలను గుర్తుచేసే ఆయన ఇవ్చటి వరకు ఆరు తలం వడితే ఆభశ్రగా కవిత్వం చెప్పేస్తాడు. అందరికన్నా. వుస్తకాలు వ్రాశారు. విరినన మళ్లేలు, కవితా స్రవంతి ఆ | భిన్నంగా తన గళ వివ్పీ చెవులూరించేలా కవితాగానం. నే పద్యళృతులతోపాటు వీరప్తుత్ర, లోకలం ఏరీతి మారు నైతు చేయగల నవర్దలు.. అప్పామాని.. ఇది వద. ను నాకముగన్‌ అనే శతకాలను, తల్లోజు పద్యమంజరి, వగానే పారిగ్రామిక వాడ వరిధిలోని విద్యార్దులు ఉపా జన్మభూమి గేయకృ్ళతులు ఆయన కలం నుంచి జాలువా ధ్యాయలు నిపాతీ టీ లేకు సక్షు || గ్‌ రిననే. 1986 నుంచి యులదు తల్లోజు యా స్యావ్రారణం పరణ ఆకాశవాణీలో "వి! ధవవాద్యలు. కళ్లముం 0 గ్రఖావి తాగానం, విద్యావ్రసం దు కదలాడుతాడు. ఉపాధ్యాయుడిగా అత్యు ము. గాలు. చేస్తూ గ్రోతలను ఉర్రూతలాగ్గి్తా న్నతమైన వృత్తిని నిర్వహీన్తూనే కమా ల్ల స్క న్నారు. సోమవారం ఆవివ్కరించబడీను తనద్రదృత్తిని సారు. శ శ న్నే న్న సమస్యాపూరణం గ్రంధంలోని దా భానూర్‌లోని జిల్లా వరిషత్‌ ఉన్నతపా (| క [... . ప్రసారమై వలున్సరు పండితులు 'సమస్యాారణం' గ్రంధాన్ని ఆవివ్మరిం గి ప మార్లు అష్టావధానం చేసి అమ్లాని న్నారు. ఈ సందర్భంగా 'వ్రభాతవార్తా ఆయ మై ప్రజల మదిలో నిలిచిపోయారు. తనపడవ న గురించిన మరిన్ని వివరాలను పాఠకులకు అంది గ్రంధమైన నమస్యాపూరణం ఆవిష్కరణోత్సవం స్తోయి. 1093లో జిల్లాస్థాయి. ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ అ సందర్బంగా ఆయన ్రభాతవార్తతో మాట్లాడుతూ శ్రీ వార్డును అందుకున్న యాదవచార్యులు 1వ తరగతినుంచి డాకారులకు ఉన్న అదరణలో ఒక్కశాతం కూడా కవులకు, 5వ తరగతి వరకు తెలుగు వాచూల రూపకల్పనలో మె పండితులకు లేదంటూ అవేదన వ్యక్తం చేశారు. తగిన ఆ | దక్‌ జిల్లా ధ్రతినిధిగా సేవలందించారు. జన్మభూమి, దరణ లభిస్తే మరిన్ని రచనలద్వారా సాహితీసేవతోపాటు లక్షరవ్రభ కార్యక్రమాలకు తన రశనల ద్వారా విశేష ట్ర విద్యార్థుల భవిషద్వికాశానికి కృషీ చేయగలనని పేర్కొ "చారం కల్పించారు. సాధారణంగా రాయగలిగేవారు శ్రా న్నారు. ప్రాచీన కళయైన వద్యవిద్యకు పూర్వ (రు. కొని యాదవచార్యులు ఈ రెండింటిలోనూ ప్రవిజ్యా భాగంగానే వద్యకృతులను రచించడం జరిగిందన్నారు. 13

మనవి కషక్షన్టై” తల్లోజు యాదవాచార్యులు సాహితీ మిత్రులకు సమస్సులు : గతంలో ఈ పుస్తకం, ప్రకటించబడినది. ప్రస్తుతము ఇంకను నూరు పద్యములను చేర్చి తిరిగి ప్రకటించడం జరుగుచున్నది. పండితుల అభిప్రాయాలు, గత పుస్తకాన్ని చదివి వ్రాసినవి. మాతండ్రీగారు మాస్వగ్రామమైన చింతలపల్లిలో, (మం॥ పూడూరు) పోతన భాగవతాన్ని చదివేవారు. రాగయుక్తంగ గ్రామస్తులకు వినిపించేవారు నాచేత కూడ అప్పుడప్పుడు చదివించుట వల్లె వెయించుట చేసేవారు. ఆ పుణ్యఫలంబు వల్లనే నా కీ పద్యరచనా శక్తి అలవడింది. పోతన అంత్య ప్రాసపోహళింపు అదొక పులకరింపు నారచనకు నిగారింపు. దూరదర్శన్‌ హైదరాబాద్‌ కేంద్రం నిర్వహించిన సమస్యాపూరణం కార్యక్రమంలో ఎందరో లబ్ధి ప్రతిష్టులైన, అవధాన పండితులైన వారిచే నా ఈ (85) పద్యాలు చదువబడటం, ప్రశంసలు అందుకోవడం, నిజంగా నా అదృష్టం. పూజ్యులు డా॥ మేడసాని మోహన్‌, సహవాస్రావధానజంట, కోకా కవులు, డా॥ రాళ్ళబండి కవితా ప్రసాద్‌, డా! పింగళి జగన్నాథం, డా॥ వై. రామకృష్ణారావు, డా॥ టి. రాములు, డా॥ టి. వాజి, డా! కసిరెడ్డి వెంకటరెడ్డి, దా॥ తిరుమల శ్రీనివాసాచార్యులు, అక్కిరాజు సుందర రామకృష్ణ గారలు మున్నగు పండితులెందరో కార్యక్రమ నిర్వాహకులుగా పాల్గొని ఆ కార్యక్రమానికే వన్నెతెచ్చారు వీరందరికి ధన్యవాదాలు. (ప్రసారం చేసిన హైదరాబాద్‌ దూరదర్శన్‌ డైరెక్టరు గారికి కార్యక్రమ నిర్వాహకులకు ధన్యవాదాలు. రచన ఒక ఎత్తు ప్రచురణ మరొక ఎత్తు మిత్రులు లైన్‌, శ్రీ ఇబి. రమణ గారి (విశ్వభారతి స్కూలు పటాన్‌చెరు) ప్రాత్సాహముతో ఈ ప్రచురణ వెలుగులోనికి వచ్చింది. ఆపద్భంధువైనట్టి లైన్‌ దా॥ శ్రీ జి. బాబూరావు గారు, ముద్రణ నిమిత్తము 5000/- ఇచ్చి ప్రోత్సహించారు వారికి సదా కృతజ్ఞుడను. 14

అదేవిధముగా శ్రీ వి. గోపాల్‌ రెడ్డి 2 ౪4. ౮95 పటాన్‌చెరు గారు, ఒకప్పటి నా శిష్యులు చి॥ గోలిమళ్లేశం, బాయికాడి విజయ కుమారులు, కూడ ఆర్ధిక సహాయమందించారు. వీరికి నా కృతజ్ఞతలు.

(గ్రంథ పళనాసక్తి సన్నగిల్లింది, వ్యవస్థలోని ప్రస్తుతపు పోకడ, విద్యార్థిలోకాన్ని అయోమయంలో పడవేసింది పద్యకవితా వైభవాన్ని ప్రాబీన కవులను అవధాన విన్యాసాన్ని గ్రహించాలన్నది నా కోరిక, నేనింతవరకు 10, మార్లు అష్టావధానం చేసాను ఎన్నోసభలలో సాహిత్యాన్ని పంచాను, శతాధిక సన్మాన పత్రాలు వ్రాశాను నా అభిరుచిని పంచడానికే ఈ ప్రయత్నం, చేసాను, చేస్తున్నాను, దోష ప్రకరణానికి దొరకని వారరుదు, అంటారు పెద్దలు ఇకనేనెంత, సహృదయులు మన్నింతు రని ఆశిస్తున్నాను.

ఇకపోతే, శ్రీ డా॥ బేతవోలు రామబ్రహ్మంగారు జగమెరిగిన సుప్రసిద్ధ పండితులు నా పాత పుస్తకమును చూచిన వెంటనే తమ అమూల్యమైన అభినంధన తెలివీనారు. అలాగే ను(వనిద్ధ అవధానులు, ధారణా బ్రహ్మరాక్షసులునైన డా! శ్రీ గరికపాటి నరసింహారావుగారు, ఒక చిన్న కార్డుద్వార అళీస్సునందించారు.

డా॥ శ్రీ టి.గౌరిశంకర్‌, రిజిష్టారు పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంగారు ఒక లేఖ ద్వార అభిప్రాయాన్ని తెలిపినారు. శ్రీ డా॥ అమ్మంగి వేణుగోపాల్‌ గారు పుస్తక సమీక్ష గావించారు, శ్రీ ప్వారక శేషాచార్యధాని గారు తమ అభిప్రాయాన్ని తెలిపియున్నారు.

ఈ సుప్రసిద్ధ పండితులందరికి నా యొక్మధన్యవాదాలు వారి అభిప్రాయాలు సలహాలు సూచనలు లభించడమే నా మహద్భాగ్యం.

ఈ కార్యక్రమంలో సహకరించిన (ప్రతిఒక్కరికి పేరు పేరున ధన్యవాదాలు తెలియజేస్తూ అందంగా గ్రాఫిక్స్‌చేసిన చి॥। సంగమేశ్వర్‌కు ఆశీస్సులు ముద్రించిన వారికి నమస్సులు తెలుపుతూ సెలవు.

మీ కవితల్లోజు 15

సమస్యాపూరణం

నమన్య : కరము కరమునందు కరము కరమ పూరణ : శ్రీని మరిగి దిరుగు, తిరకాసు సృష్టించు

పరువు మరచి పరుల వరము గోరు

తెరువు మురికి పరుచు, తెరకెక్కు నవినీతి

కరము కరమునందు, కరము కరమె

డిడి 8, 13-08-05

సమస్య : బాంబులచే ప్రాణములు శుభంబుల నొందున్‌ పూరణ : అంబువు లింకెను పృథివిని

సంబరమడుగంటె లేదు శాంతియొకింతన్‌

అంబర మిడు జలధారల

బాంబులచే (ప్రాణములు శుభంబుల నొందున్‌

డిడి ; 8 4-8-02

2. సమస్య : మీసముల్‌ మనభారతాంబకు మేదురంబగు భాసముల్‌ పూరణ : వేసబాసలవెన్ని యున్నను, వీరభారతమొక్క టై

వాసమొప్పగ వాసీ గాంచగ, భావిభాగ్యము నందగా

శ్వాసబోవు క్షణమ్ముదాక, స్వశక్తి పోరుజవానులే

మీసముల్‌ మన భారతాంబకు మేదురంబగుభాసముల్‌ 25-10-02

8, సమస్య : నిన్నుభజింతు పాపశమనీ, విజయంబునొనంగుమీ శమీ పూరణ : ఎన్నిప్రయత్నముల్‌ సలిపి ఎంతగ మూల్యముఖర్చుచేసినన్‌

సున్నిత మైన ఏద్సునకు శూన్యము నయ్యెచికిత్సనేటికిన్‌

చిన్నది యైన క్లూనాసగి చేర్చుశుభమ్మును జాతికంతకున్‌

నిన్నుభజింతు పాపశమనీ విజయంబునాసంగుమీశమీ

27-10-02 17

4. సమస్య : కొవిచెద రాట పాటలను, కూరిమితో బతుకమ్మ ముంగిటన్‌ పూరణ : తెలతెల వారినంత పలుతీవెలు వేలుసుమాలు, కోసి క్రా వ్వలపులు వోసి, పేర్చితమ వారల నందరచేర్చి స్త్రీలు, మా తలపులు తీర్చుమంచు, నటదైత్యవినాశిని దుర్గమాతనే కొలిచెదరాటపాటలను, కూరిమితో బతుకమ్మముంగిటన్‌ ఐ/=10-09
5. సమస్య : తినివానమ్సులు గణింవ ఇలివియె గాదే పూరణ : ఘనతరమగు మన భరతా వనిలోన నిరత మశాంతి పాయలు తీయన్‌ కనుమరుగైన, మనశ్శాం తి,నివాసమ్ములు గణింప తెలివియె గాదే డిడి 8 -10-2002
6. సమస్య : బాఫుం | గాంబి ప్రధాని వదవిని కోరిన్‌ పూరణ : చూపరు లచ్చెరు వాందగ న్థాపన సేయుము వినోద సామ్రాజ్యంబున్‌ నీ పని తనమబ్రకద బ్బా, పురె, గాంధీ ప్రధాని పదవిని గోరెన్‌ 7 సమస్య : రాజుకు రాణిగా విధవ రంజలి రాజ్యము భోగమందగన్‌ పూరణ : పూజకు పాత్రుడై సకల భూషణశోభిత సుందరాంగుడై రోజుజగత్తుకంతయును రోచు లొసంగుచు నాప్తబంధుడై తేజము కోలుపోని వినతేంద్రుడు, పూజ్యుడు సూర్యదేవుడౌ రాజుకు, 'రాణికావి” ధవ రంజిలె, రాజ్యముభోగమందగన్‌ 8 సమస్య : శివ్వడున్‌ తాండవ మాడ అడవె విశాబీభూతభేతాళమున్‌ పూరణ : కవితా వర్షిణి వాణిసోదరిని స్నిగ్భాంబన్‌ సుతేజస్వినిన్‌ దివికే మంగళ రూపురేఖలను దేదీష్యంబుగా గూర్చు, ప్రా యి, వనాంభోజనుమామజణిన్‌, నలువ మోహింపన్‌ ప్రకోపమ్ముతో శివుడున్‌ తాండవ మాడ ఆదవె పిశాచీభూతభేతాళమున్‌ 18

9. సమస్య : ళొండలవేల, గుప్పెడటు కుల్‌ ఫరమాత్షకు తృస్లినిచ్చిడిన్‌ పూరణ : నిండగు భక్తితోడ నను నిత్యము సత్యము పల్కుచుండి, పూ ల్వండులు వెట్టి మొక్కి భవబంధము పారగ దారిచూపు, మే డ్భొండల వాడ యంచనక - కోర్కెలు గోరుచు నిచ్చుపెన్నిధీ కోండలవేల, గుప్పెడటు కుల్‌ పరమాత్మకు తృప్తినిచ్చెడిన్‌
10. సమస్య : కులసమరకత్బులో గెలుపు గొంట ప్రశస్తము వండికాళికిన్‌ పూరణ : సులువగు ఒయ్యివ్రాసి తమ సృష్టికి సాటియె లేదటంచు, గొ ప్పలు తెగపల్ముకన్న కడు ప్రాభవ మొప్పగ తర్మవాదముల్‌ సలుపుచు, పండితోత్తములు, సత్మృవితా నతికీరులుండు సం కులసమరమ్ములో గెలుపు గొంట (్రశస్తము పండితాళికిన్‌ గ సమస్య : స్టీలు నఠాంధ్రమందు బళిరే మెలివెట్టిరి గండుమీసముల్‌ొ పూరణ : మూల మెరింగినారు తమ బుద్దికి యోగ్యత బెట్టినారు, ని ర్మూలన చేసినారు, మన పూర్వులు చేసిన కొన్ని పద్ధతుల్‌ . ఏలెద మంచువచ్చి బెదు రింతయు లేకను కార్యశీలురై స్రీలు నవాంధ్రమందు బళిరే మెలివెట్టిరి గండుమీసమల్‌
11. సమస్య: రణయజ్ఞమికారణమ్ను ప్రాణము నిలువన్‌ పూరణ : తనమతి గతిదప్పగ తన తనువుకుగలిగెడు తెగులగుధారుణ మేడ్సున్‌ అణుకముతోదోలు, నివా రణయజ్ఞమె కారణమ్ము ప్రాణమునిలుపన్‌
12. సమస్య : శకునము బాగులేదనుచు, సంశయ మొందె గటేశుడంతయున్‌ పూరణ ; ప్రకటితమయ్యెనాంధ్రమున, పంటలు లేవని కర్వుపోటుతో సకలము వోగ, తా గుమిలి సాచెకరంబని, కేంద్ర రాశికై ఇకతన కిచ్చునేమి, మరియేరుణ పత్రమొ యంచువచ్చుచున్‌ శకునము బాగులేదనుచు, సంశయ మొందె గణేశుడెంతయున్‌ 19

(4. సమస్య: $ ఇలురైన సూర్యుడుదయిందగనే లలిల్లబోయెడున్‌

పూరణ : ఏ విరజాజియైన, దివిజేంద్రుని శ్వేతగజంబునైన, గ్గౌ దేవరొసంగు జ్యోత్స్నయిన, తెల్లని ముత్యము, వజ్రమైన కొం డైవెలు గొందు మంచయిన, నద్చుత మానవ కల్పితంబునౌ ఏవెలుగైన సూర్యుడుదయింపగనే వెలవెల్లబోయెడిన్‌

5 సమస్య : అండిత నెహ్రా ప్రక్రథమ భారతదేశ మభో ప్రధానిగా

పూరణ : దుండగు లాంగ్ల్రపాలకులు దూరమొనర్చ స్వతంత్రసిద్ధి కై మండుచు దేశనాయకు లమానుష బాధలనోర్చిపోరగన్‌ ఇండియ వీడిపారిరి, జయించె, నహింసయె ఫీఠమెక్కె శ్రీ పండిత నెహ్రు ప్రప్రథమ భారతదేశ మహా ప్రధానిగా

(6 సమస్య : మాసము మంగళ ప్రదము మాధవ సేవ కృఫోవలబ్ఞకిన్‌

పూరణ : మేసితి వన్నిభోగములు, మేనుకృశించెను, శాంతిలేదు,జి జ్ఞాసది స్వార్థసంచయము, జ్ఞానమొకింతయు పొందలేక, పే రాసకు ప్రాకులాడితివి, రాలెదవింక మనీషి “లౌ” ధను ర్మాసము మంగళ ప్రదము మాధవ సేవ కృపోపలబ్ధికిన్‌

17 సమస్య ; పదమై కేజియ లోల క్రాలతలదా ఫద్యంబు భ్యూద్యంబుగా

పూరణ : పదికాలమ్ములు నీల్చిపోవు కళయై భావాంబరాహ్ష్లాద కౌ ముదియై, నన్నయ తిక్కనాది కవులన్‌ ముఖ్యర్నులన్‌ గొల్వ సం పదయ, తెన్లుకె సొంతమై, రుచిరమై ప్రజ్ఞావధానాల కా స్పదమై తేజియ వోలెక్రాలవలదా పద్యంబు హృద్యంబుగా

16. సమస్య : తలుకల సంఖ్యవట్నమున హెచ్చెను తగ్గినవో బడాలముల్‌

పూరణ : తెలివిగ సంతనమ్ముటకు తెచ్చిన బియ్యముచూచినంతనే అలజడి ఏదొమేల్కొలుప నందిన మేరకు నోటబెట్టగా నెలుకల సంఖ్య పట్నమున హెచ్చెను, తగ్గన వోబిడాలముల్‌ తలచుట పాడిగాదు, తమతాహతు చాలని చిన్నవాయెగా

20

19, సమస్య : వర్చికరాజకీయ మనువాడు వఐరాగియనంగ జెల్లున పూరణ : ముద్దుగ నేటి దాక తన పూర్వులొసంగిన రాజకీయమే పెద్దగ చేయుచున్‌ సిరినిబెంచుచు నీతిని పారద్రోలగన్‌ నిద్దుర లేచి జాతియిక నీకథ చెల్లెను పోయిరమ్మనన్‌ వద్దిక రాజకీయ మనువాడు విరాగియనంగ జెల్లునే 20. సమస్య : కన్నులు లేనిలాడు కనగల్లును లోకము కన్నులారగన్‌ పూరణ : ఎన్నాజ పాలుచేసి సిరినెంతయొ దానము నిచ్చి భక్తితో తిన్నగ ముక్తిగోరి పలుతీరుల దేవుల మైల వ్రాలినన్‌ క్రన్నన రాని పున్నెమిట ఖాయము, నీతుది నిత్తువేని నీ కన్నులు, లేనివాడు కనగల్లును లోకము కన్నులారగన్‌ 28 సమన్య : ౩ల్లదనము లోని నల్లదనము పూరణ :తెల్లదనము లోనె నల్లదనము గల్లి యున్న తరుగ లేదు చెన్ను శశికి కార్యసాధకునకు కలుగు నపజయంబు రిత్తవోదు తెచ్చు (క్రొత్తదనము డిడి 8 24-08-08 22. సమస్య : గణపతి గని తలుక దూరి కంప్యూటరులో పూరణ : రణగొణ శబ్దమ్ముల, మా రణకాలుష్యాల జడిసి, రాటీవీ ద రృణమున దర్శన మెసగెడు గణపతి గని ఎలుక దూరె కంప్యూటరులో 29. సమస్య : గురువ్వు లఘువైన మనవని గుండునున్న పూరణ : ఏళ్ళ పొడవుసంస్మరణలు ఎన్నికలును జనన గణకాలు, సర్వేలు, చదువు లేవి చాలి చాలని జీతాల సవ్యసాచి గురువు లఘువైన మనపని గుండుసున్న 21

24. సమస్య : కోర మీనము మఘెలివేని కోమలాంగి పూరణ : దుస్స సేనుని గుండియల్‌ లెస్సదీసి రుధిర ధారలు కురులకు రుద్దు మనుచు తాల్చెరోషాగ్ని ద్రౌపది తనదుభర్త కోరమీసము మెలివేసె కోమ లాంగి

25. సమస్య : సమయస్సూర్లి యొకింఠలేని కవికిన్‌ సన్నాన ముల్‌ గల్లిగా పూరణ : అమితోత్సాహముజాపు మోసములకే ఐశ్వర్య మబ్బన్‌ సదా భ్రమలో ముంచెడు చిత్రరంగములకే ప్రాచుర్య మేపారగన్‌ రమణీయంబగు (గ్రంథరాజములకున్‌ ప్రాశస్య్యమే మృగ్యమై సమయస్పూర్తియొ కింతలేని కవికిన్‌ సన్నాన ముల్‌ గల్లెగా డిడి 8 16-11-08

26. సమస్య : తలనే తొలగింద మనకు ధన్యత గలుగున్‌ పూరణ :; వలువల పేలికలు దొడిగి పలురీతులజూపి స్రీల పరువున్‌ దీసే చలన విచిత్రపు నిర్మా తలనే తొలగింప మనకు ధన్యత గలుగున్‌ డిడి 8 02-11-03 27 సమస్య ; బాంబులు మానవాలికిని ప్రాణము నిల్పును సాఖ్యమిచ్చిడిన్‌ పూరణ : బాంబులతో, రణాలెచట భాగ్యముగూర్చెను లోకముందు, మే లంబువులైనబోసి ప్రజలాకలి దప్పులు తీర్చెనే, నిరా డంబర మైన భారతమె, దారిని చూపును, వేదశాస్త్ర వా గ్చాంబులు మానవాళికిని ప్రాణము నిల్చును సొఖ్యమిచ్చెడిన్‌ 28 వర్దన : కలికాలంలో చలికాలం పూరణ : కలికాలమ్మిది, లేవు కుంపటులు, గొంగళ్ళా సుహృద్భావముల్‌ కలితీ మోసము లాట పాటలయి, సంస్కారంబులే మృగ్యమై పలిటీ గొట్టెను, నీతిన్యాయములు, దౌర్భాగ్యంబు,లు ప్పాంగె, ఈ చలికాలమ్మొక లెక్కయే, అరరె, సాక్షాత్తెన్నికల్‌ మండగా 22

27. సమస్య : కలనుతలచు కొనగ బలము కలుగు పూరణ : అనుదినమిటజరిగె డవినీతి బాగోత ములను వెదకి కళ్ళ ముందు నిలిపి జనహితమ్ముగోరు, ఘనమగు మనపత్రి కలనుతలచు కొనగ బలము కలుగు డిడి 8, 14-12-2003

28. సమస్య : కొమురుడు నాదుఠాణికి అకుంఠిత శబ్దములిచ్చుగా వుతన్‌ పూరణ : సుమవని తావి యెల్ల, కడు సోయగ మొప్పుచు నింపుగూర్చి, కో ర్కె మొలకభావగంధమున, కెంజివురుల్‌ తొడుగన్నెదో విశే షము, కవ నంబునైహ్బృది వసంతమునై కృతి గూర్చు, నీయడొ క్కా మరుడు నాదు వాణికి అకుంఠిత శబ్దము లిచ్చుగావుతన్‌ ౭ సమస్య ; భాలముల కోలాభాలంబె శవనిన్‌ బ్రోచున్‌ పూరణ :పొలముల దున్నగ వచ్చును పలుచింతలు పారద్రోల వచ్చును పంటల్‌ నిలువెత్తుగ కనవచ్చును హలముల కోలాహలంబె అవనిన్‌ బ్రోచున్‌ 82 నమస్య వ ధాన్యమరసి రైతు వైన్యమందె పూరణ : ధాన్వమరసి రైతు దైన్యమందెనునేడు కడలి ముంచివేయ, కల్తి ఎరువు కాల్చివేయ, చివరి కన్నీరు సైతమ్ము ఇగిరిపోగ, ఆయు వెగిరి పోగ డిడి 8 18-01-04

29. సమస్య : కారము కన్నులన్‌ బడగ కాంచగ వచ్చు సమన్తవిశ్చమున్‌ పూరణ : కారణమేమొగాని, ఉపకారము సేయగ బెట్టినట్టి, ద ర్బారు పవిత్రనేత్ర శిబిరమ్ము లభాగ్యుల చూపుదోవ, నె వ్వారలు తెచ్చువారలిక, వాక్చతి చల్లని చూపుతో పరి ష్మారము కన్నులన్‌ ఐడగ కాంచగవచ్చు సమస్తవిశ్వమున్‌ డిడి 8 25-01-04 23

30. సమస్య : భాళను బ్వేషించువాజ ఫండితు డరయన్‌ పూరణ : భాషనుసినిమాలో కవి పోషించి, విజయము గొను టపూర్వమె యైనన్‌ దోషకలితంబు, సినిమా బాషను ద్వేషించువాడె పండితు డరయన్‌ డిడి 8 08-02-04 ౭5. సమస్య ; రణముల్‌ లోకఫాత్లైక కారణములై రంజల్లి వర్ధిల్లుతన్‌ పూరణ : మణులన్‌ గోరకకార్శికోత్తములహో మార్మాట లేకుండగన్‌ పనియే భూషణ మంచునెంచి, కృషితో ప్రాణాలతోనాడుచున్‌ ఘనతన్‌ దెత్తురు, వీరిసేవలకు సర్మారిచ్చుహామీ, లవా రణముల్‌ లోకహితైక కారణములై రంజిల్లి వర్థిల్లుతన్‌ పూరణ : క్రూరుడు శిశుపాలు దహం కారముతో కృష్ణుని కప కారముదలుపన్‌ ఘోరాస్తమగు వలయ మం దారముచే చీల్చబడియె దానవు డకటా డిడి 8, 14-08-04

31. సమస్య : వరములు కావనేరక్ర్కు ప్రవర్థిలు మాగత బుద్ధితోడుతన్‌ పూరణ : స్థిరములు గావు సంపదలు, శ్రీఘ్రమె రావుయళో వికాసముల్‌ గురుతర మైనబాధ్యతల కోడుచు ధర్మము విస్మరించుచున్‌ నిరతము తేరగాదినుచు నిండుగ బెంచిన దండి కండకా వరములు కావనేరవు, 'ప్రవర్ధిలు మాగత బుద్ధితోడుతన్‌ డిడి 8, 28-03-04 ౭5 సమస్య : రాతిరి ేళభాస్కరుడు రమ్మముగా నుదయించి తూర్పునన్‌ొ పూరణ : భూతల మందునన్‌ వెలుగు భూపతు లిద్దరె సూర్యచంద్రులున్‌ చూతమ టన్నవెల్లరిట జోడుగ నెప్పుడు నాకసంబునన్‌ ఆతరుణేందు బింబము, విహమ్మున పశ్చిమదిక్కునేలగా రాతిరి వేళభాస్మరుడు రమ్యము గానుదయించె తూర్పునన్‌ 24

89, సమస్య : కారం బెక్కువ యయ్యెఫాయసములో కంజాయ వత్రేక్షణా పూరణ : బెరాయంచును వేదృతో గుడిచితిన్‌ ఆశ్చర్యమయ్యెన్‌రుచుల్‌ నోరూరించెడు చోప్య, లేహ్య, రసము న్నాప్పారు నీపాకముల్‌ ఏరీ నీసరి, సత్యతోడననెడున్‌ గృష్టుండు నీదౌ, నహం కారంబెక్కువ యయ్యె పాయసములో కంజాయ పశ్రేక్షణా 40. సమస్య ; మూంనల భండితోవ్తముణ, మాన్యుడు నర్వ సభాస్ట్థలంబులన్‌ పూరణ : అంశము నీయనుత్తములె నందరటంచు “బుధాళితేల్చె, నా హంసవిహారి పుత్రకుడు, నద్భుత కల్పన కావ్యకర్త వి ద్వాంసుడు, జ్ఞానయోగి, బుషి వాగ్శీ, నిరంకుశుడైన తర్మమీ మాంసల పండితోత్తముదె, మాన్యుడు సర్వసబాస్థలంబులన్‌ 4 సమస్య : అమ్మను నమ్ముకొన్న పరిళోసము దవ్పదు తెల్లునేలలో పూరణ :కమ్మని పల్ముబళ్ళు ఘన కావ్యసుధారసముల్‌ సుభాషితాల్‌ సొమ్ముల తూలనాడి మన సొమ్ముగ నిల్చిన (గ్రంథముల్‌ కవుల్‌ వమ్మయి మమ్మిడాడి యను వాక్కుల బుక్కులుగాగ తెల్టు ప లృమ్మను నమ్ముకొన్న పరిహాసము దప్పదు తెల్లునేలలో డిడి 8, 16-05-04 42. సమస్య : న్యాయమున్‌ విడనాడి సాగిన నాయకుండగు నమ్ముడీ పూరణ : మాయ మాటల మోసపుచ్చక మారువేషము లేయకన్‌ చేయిచాపిన పేదవానికి చేయినీయక, స్ఫూర్తితో ధ్యేయ గంధము వాడనీయక దేశరూపము నందు,న న్యాయమున్‌ విడనాడి సాగిన నాయకుండగు నమ్ముడీ డిడి 8, 06-06-04 4౭8. సమస్య : క్రాగిన వాడు భక్తుడగు, ఛార్నిక బంధువ్యు గాయకుండగున్‌ పూరణ : ఏ గురు విచ్చెనోలయ, గ్రహించెను సారము నాదమందునన్‌ రాగ మమోఘమై పలుక రంజిల జేసెను జాతి దెందమున్‌ ఆఘను, ఘంటసాల మధురామృత ధారను గీత గానమున్‌ త్రాగిన వాడు భక్తుడగు, ధార్మిక బంధువు గాయకుందగున్‌ డిడి 8 20-06-04 25

44. సమస్య : చంపెడు వాని జూచికడు సాధుజనుండని మెత్తురీజనుల్‌ పూరణ : ఎంపిక చేసి తెచ్చి, మన సింతకరుంగక, నేలవోసి, పూ జింపృతలన్‌ ధరింప సభకింపు రహింప, శుభమ్మునింప, మేల్‌ కెంపుల బోలు నవ్విరుల క్రిందుగ దారము చేర్చిసూదితో చంపెడు వాని జూచికడు సాధుజనుండని మెత్తురీజనుల్‌

45. సమస్య : తెల్లబోయెను ౩ెల్లు ౩ల్లులు, ౩ల్లలారల విద్యలన్‌ పూరణ : తెల్లబోయెను తెలువెల్లులు, తెల్లవారల విద్యలన్‌ తల్లి దండ్రులు పిల్ల జెల్లకు దర్భమొప్పగ నేర్చగన్‌ పల్లెపట్నము తేడలేకను పాఠశాలలు, ఆంగ్లమున్‌ వల్లె వేయగ, ఆ యమేరిక భ్రాంతి గొల్పగ నాంధ్రలో

46. సమస్య : దొంగయె దొంగదొంగనుచు దోచుకొనైంగద, దర్పమువ్పగన్‌ పూరణ : సంగడి కాని గూడి, మన సార, ఘటంబుల వెన్నముద్దలన్‌ (మింగుచు గొల్లలెల్లరకు మించిన కష్టము లెన్నాగూర్చగన్‌ అంగన లంతజేరి, మరి, యాదవుబట్టగ, మిత్రుజూపి, ఆ దొంగయె, దొంగదొంగనుచు దోచుకొనెంగద, దర్చమొప్పగన్‌ డిడి 8 25-07-04

47. సమస్య : గురువును తిట్టువాని గుణ కోవిధుడందురు భారతమ్మునన్‌ పూరణ : గరువముతో సుయోధనుడు కాంతనుద్రౌపది నీద్చితెచ్చి, ఆ పరువును తీయువేళ తన భ్రాతను సైతము నిందసేయుచున్‌ తెరువిది నీతి హీనమని తేల్చె, వికర్ణుడు, తప్పుజేయుచో గురువును దిట్టువాని గుణ కోవిదు డందురు భారతమ్మునన్‌ 45 సమస్య : గాలికి ఊధిరాడదట, కర్మ మదేమిటొ పట్టణంబులన్‌ పూరణ : కాలము హోరుగాలి, ప్రతి కార్యము పైకపు పైరగాలి, వృ క్షాలకు మిధ్య, గాలి జన జాగృతి చేయగ వార్త గాలి, వి శ్వాళికి వీధులందు, జవ సత్వము లిచ్చెడు నింపుగాలి, ఆ గాలికె ఊపిరాదదట, కర్మ మదేమిటొ పట్టణంబులన్‌ 26

48. సమస్య : చోరునిప్రేముతో గొలిచి సుందరులెల్ల సుఖించి రంతయున్‌ పూరణ : వారలు నాడు సాధువులు, వాంఛలు దీరగ గోపకాంతలై కూరిమి పత్స్పులై మెలగి కొంగున గట్టుచు నాడిపాడి, కం సారిని వేణుమాధవుని, చక్రధరుండగు వెన్నదొంగ, నా చోరునిప్రేమతో గొలిచి సుందరులెల్ల సుఖించి రెంతయున్‌

49. సమస్య : బాధించిన వాడులోక బాంధవ్వుడయ్యెన్‌ పూరణ : రాధిక మదిలో గాన, సు ధా ధారలవేణువూది తన్మయ మొప్పన్‌ సాధించెడు, విరహముతో బాధించినవాడు లోక బాంధవుడయ్యెన్‌

50. సమస్య ; మాతను పెండ్రియాడె, సురమాన్యుడు లోకము నుద్ధరింపగన్‌ పూరణ ;:అతరుణీేందుశేఖరుడె, ఆవిషకంఠుదె, ఈ వటుండుగా భూతల మందునన్‌ ప్రతిన బూని తపమ్మును చేయుచున్న అ న్నాతికి, గౌరికిన్‌ దెలిసినంతనె మూర్చిల, లేపి ఆ, జగ న్యాతను పెండ్లియాడె సురమాన్యుడు లోకము నుద్ధరింపగన్‌ 52 సమస్య : దసరా పండుగ ఐవ్యకాంతులను సంధానించె బీపావలిన్‌ పూరణ : కసితో రక్కసునేలగూల్చి, ప్రజకున్‌ కల్యాణమున్‌ గూర్చె,నా విషయంబంతము సత్యభామకథగా విఖ్యాతి నార్జించె, ని వ్వసుధన్‌, సల్పెను కీడుపై జయము, తద్భాగ్యమ్ముదెచ్చెన్‌, మహ ర్ధశ, రా, పండుగ దివ్యకాంతులను సంధానించె దీపావళిన్‌ 53, సమస్య: “ఫొలను ముట్టగానై ఫసిపాఫల చేతులు కాలినయ్యయో* పూరణ : బాలుర యుల్లముల్‌ మణులు పారుజలమ్ములు, పువ్వులాకులున్‌ వేలు, వినోదముల్‌ సలుపు, వెన్నెల కుప్పలు స్వాతి ముత్యముల్‌ నేలను ప్రాకుచుండు, విధినేరని ప్రాయము డాయబోయి, దీ పాలను ముట్టగానె, పసి పాపల చేతులు కాలెనయ్యయో డిడి 8 28-11-04 27

54 సమస్య; మతిలేనినరుండు, మిగుల మన్నన లొందున్‌ | పూరణ : అతులిత ప్రతిభను గలిగిన, మితిమీరిన శక్తిపొంది, మించిన హృది, స ద్లతితోచరించగ, నస మృతిలేని నరుండు, మిగుల మన్నన లొందున్‌ డిడి 8 12-12-04 55. సమస్య : కలలు గనెగు శిలలు ఏలుక గలక్య పూరణ : సృజన, ధారవోసి సృష్టించ శిల్పాలు కొనెడు వారు లేక కొండ జేరె జీవ మిచ్చు శిల్పి శిలగాక బ్రతికున్న కలలు గనెడు శిలలు పలుక గలవు డిడి 8, 26-12-04 56 సమస్య : భగణంబున గురువునాస్తి వండితులారా పూరణ ; తగువాడుచు, కోతితతులు ప్రగల్బములుపల్మి తామె, ప్రభువుల మనగా తగు తీర్చుజెప్ప, నట్టిస భ, గణంబున గరువునాస్తి పండితులారా 57. సమస్య ; “కరమున సంక్రాంతినాడు ఖఇరకరు గొదిగిన్‌ పూరణ : నిరతము మండుచు నురవడి పరుగిడు క్రమమున ప్రకృతికి వరములొసగుచున్‌ తరుణము రాగా, రాశి మ కరమున, సంక్రాంతినాడు ఖరకరు డౌదిగెన్‌ డిడి 8, 24-01-05 55 సమస్య : అరిషద్వర్గము లేయొసంగుకుని, నిత్యంజివు ప్రార్ధింపుమా పూరణ : బరిలోనెవ్వరు లేరు సాటియనుచున్‌ స్వార్ధమ్మునే బెంచుచున్‌ పురమాయించుచు, దుష్టకార్యములు, దుర్మోదమ్ముతో జేయు,నా దురుసౌ, శిష్యుని బిల్చి, గీతగరిపెన్‌, దోషజ్ఞుడాశన్‌, విరో ధరిషద్వర్ల్షము లేయొసంగుమని, నిత్యంబీవు ప్రార్ధింపుమా 28

59. సమస్య : తనప్రాణంబులు, తీయువానిగని నంతస్‌ స్నేళాము స్పాంగదా పూరణ : తనతో తూగరునెవ్వరంచు, నిశతో దౌర్జన్యమున్‌ సల్పు నో ఘను డౌ మిత్రుని తోడపల్మెనాకడున్‌ గర్వమ్ము నాశమ్మురా వినరా మంచిని, మారుదేని విభు డీ వేయంచు, నా దుప్ప్రవ ర్తన, ప్రాణంబులు తీయువానిగని నంతన్‌ స్నేహముప్పాంగదా
60. ఘనుడా కృషుడు చిందులేయుచు, విపత్కాలమ్ము నూహించి, చూ పెనొకింతద్భుత కార్యమున్నచట, బెంబేలెత్త గా గొల్లలున్‌ మనమున్‌ గంటిమే నింత వింతమును, తా మార్చొన్న రాకాసి, పూ తన, ప్రాణంబులు తీయువాని గనినంతన్‌, స్నేహము ప్పాంగదా 6 సమన్య : కంకణమి శోభ జవరాలి కంటి ఇెవుడు వూరణ : ఎంద రెందరు వర్ణించి రెన్ని గతుల ఏమి దాచెనో మరిబ్రహ్మ ఇంతికనుల మాట కన్నను మిన్న చమక్కుదృక్కు కంకణమె శోభ జవరాలి కంటి కెపుడు డిడి 8 27-08-05
61. సమస్య : భార్యకు భాషరాదనుచు ఫల్మెను బ్రహ్నజగద్ధితంబుగన్‌ పూరణ : ఆర్య, యిదేమిచిత్రమని ఆ కమలాసను నొక్కడద్దెస త్యార్యము చేయు, వాణిగుణగానముచేయు “వచింపదేల?” ని ర్వీర్యము చేసె గర్వమున వీడిన జన్మను మాతృభాషనీ భార్యకు భాషరాదనుచు పల్కెను బ్రహ్మజగద్ధితంబుగన్‌
62. సమస్య : ఈ వసంత సమాగకుమ్నున, నేల పొడవు కోకిలా పూరణ : చేవ లేదని చెట్టు చేమలు చేరవద్దని చెప్పెనా? ఠీవి కోల్చడి మావిపూతలు డిన్నరీయక పంపెనా? వే విధాలగు కల్మషమ్ములు పీక ముక్కను నొక్కినా ఈ వసంత సమాగమమ్మున, నేల పొడవు కోకిలా 29

64 సమస్య : హింపామార్గమె శాంతి సౌఖ్యముల నందించున్‌ ప్రజాబంధువై పూరణ : ధ్వంసం బొందగ నీతిన్యాయము, లహోస్వార్ధమ్ము పెంపొంద. వి ద్వాంసుండైనను శక్తిహీనుడగు చున్‌ దానోరు మూసెన్‌ గదా కంసాధీశులె లేరు, హింస నిలుపంగా సాధ్యమే మానుచో హింసామార్గమె, శాంతి సాఖ్యముల నందించున్‌ 'ప్రజాబంధువై 65. సమస్య : మండుటెండలె భూమికి మండనమ్ము పూరణ : కాల నియతితో పయనించు, గ్రహగణంబు వింత లెన్నియొ చూపెట్టు విశ్వమందు సమయమగువేళ శశిపైకి జాలువారు మండుటెండలె భూమికి మండనమ్ము డిడి 8, 15-05-05 66. సమస్య : విద్యా గంధము లేనివారి, కలిలో విజ్ఞానులున్‌ తాత్వికుల్‌ పూరణ : విద్యాబుద్దు లవెన్ని నేర్చిన చతుర్వేదాలుపాసించినన్‌ సాధ్యంబయ్యెనె, స్వార్ధమున్‌ విడువగా, సర్వజ్ఞతన్‌ బొందగా ఉద్యోతించిన లేశమాత్రమున గర్వోన్మత్తు లౌటేల, దు ర్విద్యా గంధము లేనివారె కలిలో విజ్ఞానులున్‌ తాత్వికుల్‌ డిడి 8, 5-06-05 67. సమస్య : అంధుడు మెచ్చు ఇెన్నైలల నద్భుత మంచును రాత్రివేళలో పూరణ : చిందెను సంతసంబు, తమ చీకటి వీడగ, రెక్కలార్చుచున్‌ సుందర చక్రవాకములు, సొక్కి సుఖించుచు పారుచుండ, నే డెందము చిందులాడుచు, నటింపదు? చూడని వాడెపో, విరా గాంధుడు, మెచ్చువెన్నెలల నద్భుత మంచును రాత్రివేళలో 68 సమన్య : రంభయె ఈడుజోడు మన రామున కంచును ఫల్మిరిల్లరున్‌ పూరణ : డంబము లెన్నాపల్మి విలుడాయగబోయిరి, నేలవ్రాలి రా రంభమునుండి రాజులట రావణు డీల్గెను రాముడంత, వి బృంభణ తోడ గూల్చగనె, యింపుగ జేరగవచ్చు సీత సం రంభయే ఈడుజోడు మన రామున కంచును పల్ళిరెల్లరున్‌ 30

69 సమస్య : ఫుత్రిని అెండ్దియాడ, తమ పుణ్య ఫలంబని మెచ్చిరెల్లరున్‌ పూరణ : పత్రము పారవేసినటు, పాపనురోడ్దున వేయగా, సఖీ సత్రము వారుబెంచి, మన సారవివాహము సేయబూనగన్‌ చిత్రమ దేమొగాని, సిరిచిన్నెల వాడు, వరించె, నిచ్చిర ప్పుత్రిని............ 69. సమస్య ; దారము భవ్యఘై నిలిచి, ధారుణి సంపద లుల్లనిల్లగాన్‌ పూరణ : పారము దాటిపారుచును, వాగులు వంకలు ముంచివేసె, వి స్తారము నయ్యెధార, ఘన శక్తి, పయోధర ముర్విగుర్వగన్‌ పారగ జేయలేమిని, అపారము కర్షక దివ్యశక్తి, మం 70. సమస్య : కారము ప్రేమికుల ప్రేమ కారణముతర్యూస్‌ పూరణ : ఏరీతి జెప్పుదిప్పుడు నేరుగ పాల్గొని మెనీ మనీక్లబ్బుల్లో జోరుగ జేసెడు నృత్య వి 7. సమస్య : బీఫము నార్స టీధితులు బిపితమయ్యాధరాస్థ్రలంబునన్‌ పూరణ : పాపము బాధతో ప్రజలు, ప్రాణములీడ్చుచు చచ్చుచుండగా శాపవిముక్తికై విడిచె సర్వము బుద్ధుడు, కామమూల ము ఆ పలుసూక్తిరత్నములు, ఆతని శక్తులు ప్రజ్వలింపగాన్‌ డిడి 8, 80-10-05 72 సమస్య : కందమ్నున లేమన కవి కైతలు చెప్పెన్‌ పూరణ : పొందిన అనుభవ మంతము కందువ మాటల, చురకల, కనువిష్పులతో అందరు జదువ తెనుగు, పె 31

78 సమస్య : వంధ్యకు సంతుగల్టి పరువంబది, జారిను సాజమగదా పూరణ : నింధ్యమటంచు దూరెదరు, నీతినెరుంగక కొందరక్కటా వంధ్యను, మారిపోయె నవ వైద్యము తెచ్చిన శోధనమ్ముతో వంధ్యకు సంతుగల్లి, పరువంబదిజారెను సాజమే గదా సంధ్యకు క్షీరధార, తన చక్కని పట్టికి పొట్టనింపగన్‌ డిడి 8 04-12-05 74 సమస్య : కలువల మోము జూడగను, కాగడ బట్టి, నినుండురాత్రులన్‌ పూరణ : పులివలె దూకియోధులను ముక్కలు సేయుచు, రోణుడల్లినా మెలికల వ్యూహబంధమును మించగ, నాయభిమన్యు గౌరవుల్‌ కలిసివధించగన్నతని, కాంత, తపించుచు వచ్చివేసెకే కలు, వల,........... డిడి 8, 18-12-05 75 సమస్య : రత్నములిచ్చురాతిగని, రంగులు మార్చినదేమిచిత్రమో పూరణ :; యత్నము లెన్నొజేసి, తమ ఆకృతులెన్నియొ మార్చివేసి, స్తీ రత్నము లేసుకోగ, పలురాసులు కొట్టుల పెట్టె లెక్కినన్‌ రత్నము లౌనెరాలు, విధి వ్రాతలు శూన్యము లేన, యెట్లు, మేల్‌ రత్నములిచ్చు రాతిగని, రంగులు మార్చె.........ల. 76. సమస్య : గరళంటై వికటించి కుంకుముమె, బో కల్యాణికిన్‌ వింతగా పూరణ : భరమై పోయెను సంప్రదాయములు, తద్భాగ్యమ్ములావస్తువుల్‌ వరమయ్యెన్‌గద, కల్తికుంకుమలు, నవ్యంబైన, స్టిక్కర్లు, పెన్‌ మురిపెంబొప్పగ, ఫాలభాగమున, తాముమ్మారు బొట్టెట్టగా డిడి 6 29-01-06 77 సమస్మ : గొరవమంది కృష్ణుడట కొరవ నాధుడు సంధిసేయగన్‌ పూరణ : ఏరి, వరించి ఆ విదురు నింటను విందును పొంది, పెద్దగా గౌరవమందె కృష్ణుడట కౌరవ నాధుడు సంధిసేయగన్‌ గోరగ, కొల్వుకూటమున కూడదు పొమ్మనిరా, కుమారులున్‌ దూటె, సుయోధనాధులను, దూరము లేదనె పోరు కృష్ణుడున్‌ క డిడి 8 12-02-06

75 సమస్య : కనుల రెప్పలకట కత్తులయ్యె పూరణ : కపట నిదుర తెలుప, కనులరెప్పలకట కత్తులయ్యె, కనులు కౌరవేంద్రు నకును, కృష్ణుడొసగు నట్టిసాయమ్ముకై . వెళ్ళినాడు గనుక, వేచియుందె 79. సమస్య : చాతిరి వేళ ఆకసము రమళ్యుముగా లుగందె తమ్ములన్‌ పూరణ : ఈ తనువుల్‌ సుఖించిపుల కించగ నిర్మలధామమై, శర ద్రాతిరివేళ ఆకసమురమ్యము గావెలు గందె తమ్ములన్‌ నూతన సోయగా లెసగె, నుజ్వల భానుని లేత కాంతితో పూత, ఉషోదయమ్మున, ప్రమోద, మమోఘము వీక్షణేచ్చకున్‌ డిడి 8, 12-08-06 పూరణ :; ప్రాథమిక విద్యకై, రైతు బాగుకై, స్వ శక్తితోనిల్చు యువతకై, జనుల మాతృ భాషలో, పాలనమ్ముకె, ప్రభుత సేయు వ్యయము లాభముల పయిలా భమ్ములిచ్చు డిడి 8 02-04-06 ౪. సమస్య ; మూగ జురాన పాడి, నవమోహాన మంజుల కృష్ణ గీతికన్‌ పూరణ : ఏగెను మిత్రబ్బందములు, స్వేచ్చ విహారము సేయ యాత్రకున్‌ సాగెను వేళకోళములు, చక్కని విందులు, డిస్కొడాన్సులున్‌ వేగమె ఆపి మీన, తన, వీణను మీటుచు, తోటివారలున్‌ 82, సమస్య :; తొగలు వికసించి కొలనిలో ఫగటివేళ పూరణ : శశివెలుంగు తుషారమై జాలువార తొగలు వికసించె కాలనిలో, పగటివేళ ముడుచు కొన్నని సౌందర్యముడుగుననుచు రాత్రివెల్లునె పద్మాలు రవిని విడిచి డిడి 8 14-08-05 33

83, సమస్య : గడ్డము చేసికొన్న సతి గాటపు ప్రేమను ముంచె నాధునిన్‌ పూరణ : అడ్డము తెడ్డెమంచు, తగువాడెడు పల్నిని, తృప్తిసేయగా గడ్డము బెంచెభర్త, పెనుకాసుజయించెడు దాక లాట్రిలో ఒడ్డన మొప్పితాగెలువ, ఓకము నిందుగ రాశిరాగ, త ద్లడ్డము చేసికొన్న సతి............. డిడి 8, 11-09-06 54, సమస్మ : సినిమాయానటనల్‌ సుఖంబులగునా, చిత్తంబునూహింవుమా పూరణ : క్షణికావేశముతోడ, (ప్రేమలని, దుస్పాంగత్యమున్‌ బోవుచున్‌ తన వారిన్‌సహి తమ్ముత్రోసి, సినిమాదర్భంబు -సత్యంబు, నే దు, నవీ నంబని పల్మెడో యువ, తతీ డోలాయమానంబులౌ 55. సమస్య : తండ్రులకు మొక్కిను ఫతివ్రతాసుతుండు పూరణ : తపసి కోరిన వెంటనే తనయు జంపి వండిపెట్ట, ప్రత్యక్షమై వలదటంచు తెలిపి, శివుడప్టు సిరియాళు బిలువ తల్లి 56. సమస్య : గణితము శాస్త్రమే చదువు, కాదుధదన్యమఘు విద్యరా పూరణ : దినకరుడెల్లరాశులు, యధేష్టి చరించవు, సృష్టికార్యమున్‌ క్షణము క్రమమ్ముదప్పదు, నిజానికి జీవన యంత్రమేగణాం కన, గడియారమౌ, ప్రకృతి కంతయు మూలము, హేతుబద్దమౌ డిడి 8, 28-05-06 ఈ. సమస్య : రమ్నే తరికినైన, ఇచ్చునుకదా, హ్లాద ప్రభాసంపదల్‌ పూరణ : లెమ్మో సోదర టీవిజూడు, భగవల్లీలా వినోదమ్ము, లే కమ్మౌచున్‌, మన సంస్కృతిన్‌ దెలుపగా, కల్పించె సచ్చిత్రముల్‌ అమ్మానాన్నలు చూచి సంతుతతికే, అందించగా ఈ ప్రసా డిడి 8 11-06-06 34

88. సమస్యు : పాలను బడ్డ మనుజునకు ప్రాణము బోవుస్‌ పూరణ : బోలె, హెలిమెట్‌, ధరించక ఏలా విహరించుచుంటి విట్టిసిటి, గురూ లీల లెరుగవు, చలానుల పాలను............. డిడి 8 18-06-06 ౭9. సమస్య : దమ్ముపట్టిన మోదమబ్బును, దైర్యమబ్బును ధారుజిన్‌ పూరణ : నమ్మకమ్మును వమ్ముసేయక, నైతి కత్వము బోవువే షమ్ము, తోడ ధనమ్ము గోరక, సత్పథమ్మును పెంచు, భా వమ్ముపంచు, విశాలదృక్పథ, వాక్సుధాన్విత వేద, వా దమ్ముపట్టిన................... డిడి 8 28-07-06

89. సమస్య : జమ్మువమ్ను కాదులే, నిజమ్ను సొమ్ము నమ్ము మా పూరణ : అమ్మవోలె నాదరించు, నవని జనులవేల్పురా దమ్మునిల్పె లక్ష్మణునకు, దానికేది సాటిరా లెమ్ము సోదరా, తరించు లేత మొక్కనాటి, భూ 9 సమస్య : కొట్టుమా శాంతిచే కూరులో కమ్నువన్‌ పూరణ : గట్టి పోరాటమున్‌ గాంధిచేపట్టినన్‌ పట్టుచేజారగా పారిరాంగ్లేయులున్‌ నెట్టి, ఆ స్వార్థమున్‌, నేడు రుండాకుజై కొట్టుమా...............

90. సమస్య : కారము కంపెతీయనిది కల్గున లోకమునందు చూడగన్‌ పూరణ : తీరని మీదు కోరికలు తీర్చుట మాకొక లెక్క గాదు, నే తీరుగనైన తీర్చెదము, తిన్నగ మీరలు ఊత మిచ్చి, స ర్మారుగ మమ్ముచేయుమని రాజగు వారలు చేయు, ఆ క్రియా పర్‌

పూరణ : కోరిన సత్యతోడననె కృష్ణుడు కొంటెగ, నద్భుతంబులి కూరలు, పాయసాలు కొన గోటికి పోలవు అన్యపాకముల్‌ ఈ, రుచు లెన్నియున్న, విసిగించిన, మోమున వచ్చునీదహం 94. సమస్య; పన్నులు కట్టలేదనుచు పల్కెను దుర్గనిశీధి బీధిలో పూరణ ; మిన్నుల నంటె బిల్లులవి, మంచెకరెంటును, కోసినారు, సం పన్నుల తీరువేరు, పలుబాధల చింతిలు చున్న వర్ణమా పన్నులు కట్టలేదనుచు పల్కెను, దుర్గనిశీ శీథివీధిలో తిన్నగపోవుచుండి, తనదేవళ మేలాకొ మూసినారనన్‌ డిడి 8, 28-10-06 95. సమన్య : ధనమును జూచియేడ్పిరి, ప్రధానధనాభిపు లిదేని చిత్రమా పూరణ : తనదగు తల్లినేర్పిన, సుధారసమాధురి మాతృభాషతో పనులుహుళక్మిగాగ, మరిపామరు లెల్ల, ప్రభుత్వపాంగ్రబం ధనమును జూచి యేద్చిరి, ప్రధానధనాధిపులిదే మిచిత్రమో ఉనికిని చాటుకోసమయి ఊపిరు లూదిరి అట్టిభాషకున్‌ డిడి 8, 26-11-06 96, సమస్య : శరముల బ్రోబెరాఘువుడు, శమ్రవులన్‌దయ తోప్రియంబుగన్‌ పూరణ : అరయగ యుద్ధమందు, నసురాధిపురావణు డంతమొంద, ఏ దరి గనరాక రాక్షసులు, దండము రామయటంచు, వీడినన్‌ శరముల.,............... ఎరిగితె రామకతత్వమది యించుకచూపదు భేదభావమున్‌ 97. సమస్య : రావణుడు రణంబునందు రాముని జంఫెిన్‌ పూరణ : ఠీవిగ నేలిన లంకా రావణుడు-రణమున, నీతి రాయడు కాలన్‌ ఏ విధమునమరొకం, డే 36

985. సమస్య : ఫాదమునుండిసుందర శుభంకర ఘూర్తిజనించి నయ్యెడన్‌ పూరణ : కాదన లేక కుంతి, నవకామిని, కాంక్షపరీక్ష కోసమై

రోదసి సంచరించు కడురూపరి భానుని కోరినంతనే

ఆదరమిచ్చి, వచ్చి తన అక్కున జేర్చివరంబునీయ, త 09. పూరణ : సోదరుగూడి రాముడట శోధన జేయుచు సీతకోసమై

వేదన జెందుచున్నడుగు వేయుచు, ఖిన్నత పోవుచుండగా

ఆ, దరి నొక్క్మరాయి, తన దాకృతి మార్చ, పదమ్ముతాకె, త 100. సమస్య : దివి ఉద్యోగంబుసేయ భినమ్నత మౌ పూరణ : యువతరమైనను నేడిట

అవినీతినిపారదోలి, అత్యున్నతులై

భవము, సుఖంపడు, తెరువు, జ

డిడి 8 11-02-07

10 సమస్య : గంగన్‌ గనియాడ శివుడు, గొరిహసించెన్‌ పూరణ : ముంగిట చక్కని శృంగము

చెంగట, తపమా చరించు శివుని, మరుడు, గె

ల్వంగను, తాపము తోనా

గంగన్‌ గని, యాడశివుడు, గౌరిహసించెన్‌ 102. సమస్య : కారములోననే విలయ కారణముండు, నటండ్రు కోలిదుల్‌ పూరణ : కౌరవ పొండవేయులకు క్రన్నన, సంధిని గూర్చువేళలో

కూరిమి కాదుపోదు, పలు కూతలు కూసితివంచు కృష్ణునే

దూరి, సుయోధనుండు, తనతో, రణమో, శరణమ్మొయన్న హాం

ఏ7

[03.సమస్య : కలువ వికసింబె సూర్యుని కరముసోకి పూరణ : కొలువు దీరిన రేరాజు వెలుగులోన కలువ వికసించె, సూర్యుని కరముసోకి తొగయు పులకించి పుష్పించి, నగవు లొలికె ప్రకృతి సిగ, కలంకారముల్‌ పగలు, రాత్రి 104.సమస్య : కరిన్రింగిన 3లగపండు గతినున్నదహో పూరణ : నిరతము వేగము, మనసది సిరులకు బానిస, నియమము, స్నేహము విడిచెన్‌ కరువు మనశ్శాంతి, (బ్రతుకు కరి................ 105. సమస్య : ట్టాలేలేక వ్రైలు ఫరుగిడు చుంజన్‌ పూరణ : కట్టిన పైవోవరదిమి పెట్టెలు వోవగ జనాళి వింతగగని, జే కొట్టుచు పల్కెను, అరరే 106. సమస్య ; కాలు పెండ్లి యాడ కరము వలచి పూరణ : కోరి, వరునివెంట చేరి, రిజిస్ట్రారు వేది కెక్కి వధువు, విధికృతమని తలచిమైక్కి సమ్మతమున, సలిపి-సంత [07 సమస్య : తలుకన్‌ గనిపిల్లికరుగు లత్తెన్‌ ఖితిన్‌ పూరణ : అలికిడి గమనించి, యరుగు ఎలుకన్‌ గనిప్కిల్లి పరుగు లెత్తెన్‌, భీతి న్నలిగిన పసిబాలుండట వెలవెల బోయితనతల్లి వీపున కెక్కెన్‌ 38

1085నమస్య ; ఫంచ భూతము లన్ని పాడత, ప్రాణిహాయిగ నుండుగా పూరణ : కంచె చేనును మేము చందము, కల్గెభళూమికి దోపిడీ మంచి నీటికి, మింటగాలికి, మంట గ్యాసుకు మంటయే పంచభూతములన్నిపాదవ, ప్రాజిహాయిగ నుందడుగా కంచు పల్కుట, కల్లగాదటె, అట్టిశక్తి మరెక్కడో 109. పూరణ ; ఆ మహనీయు నీశుసతి, అట్టె చలించదు వేనిజూచి, శ్రీ రాము, శరమ్ము సవ్వడికి, క్రన్నన వచ్చిన దెవ్వడెవ్విధిన్‌ ఏమనె కౌరవాధిపతి, ఏమిటి చేసెను కృష్ణుడప్పుడున్‌ పాములజూచి, భీతిలి యపాంపతి, కన్నులు మూసెనక్కటా 10. సమస్య : రణముల్‌ మేలగు, మీకుమాకునిక, ప్రారంభింపుడీ పత్కవుల్‌ పూరణ : మణులే వారు, వధానవేళ, కవి సమ్రాట్టంట, కోకాకవుల్‌ గుణముల్‌ గన్లాని ప్రోత్సహించు మదితో, కూర్చిండి రాదర్శినిన్‌ గణనీయమ్మగు పద్య విద్యలకు, తద్దానమ్ము తోచేయు ప్రే 1 సమస్య : భవుని ముఖమ్మునన్‌ లము లాజికి కందన మాచరింపుడీ పూరణ : భవితను గోరి జెప్పగను, భారత మాదిపురూణ తత్వముల్‌ అవని, ప్రబూతమైవరలె, నామహ నీయుని క్రాంతద్భష్టిలో కవితయు ధర్మసూక్ష్మమయి కన్పడు, వ్యాసమునీంద్రు కారో దృవుని................ంలటలుల 12. సమస్య : కారంబున్‌గని ఫండితా వళి, నమస్కారంబులన్‌ జేయదే పూరణ : బెరా, దీపటిమార్భటిన్నిచట, నవ్యాంద్రావధావంబునన్‌ పోరం బోకుల, నర్మగర్భముల వాగ్యూషాళి ప్రశ్నాకి, నే షారాం జూచిన, మూలమేర్చడెడి, నవ్వాగీశు ప్రజ్ఞన్‌, పరి ష్మారంభున్‌ గని.................. 39

13. సమస్య : రమ్ముజగమ్మునందున కరమ్మువరమ్ము నమ్ముమా పూరణ : అమ్మకు మారుపేరు, బ్రతుకంతయునేస్తము కార్యశీలి, భ [ద్రమ్ము పరోపకారకము, దాత (ప్రధానము పెళ్ళినాడు, లే లెమ్మని వెన్నుతట్టు, నవలీలనటించు, విశాలప్రేమపూ రమ్ము...
14. సమస్య : శాంతిని దూరమ్సు బేసి సౌఖ్యము గొనుమా పూరణ : ప్రాంతము కెలగాణము, జన మంతా నొకటై మెలగుచు, హైదరబాదున్‌ ఎంతో ఎదిగిన, హింస, న
15. సమస్య : కరిసింగము పైనినెక్కి ఖలులన్‌ గూల్చిన్‌ పూరణ : సురకంటకులా, మహిషా సుర, కుటి లాళ్ళుల, తనదగు శూలము తోడన్‌ శిరముల్‌, దెగదుర్హ భయం
16. సమస్య ; తనయునిఅని గూల్చినట్టి తరుణికి జే జే పూరణ : తనపతి డీల్పడి నంతనె ధనువును చేభూని, సత్యదానవుడైన ట్టినరకుని, తననెరుంగని
17. సమస్య : నగధురుడుంచె కంఠసదనంబున హాలహలంబు ఫోయిగా పూరణ : ముగుదగ లక్ష్మి సంద్రమున పుట్టగ, శ్రీహరి పెండ్లియాడె-ప మిగత సురాదిబ్బందములు, [మింగిరి ఆ యమృతంబునిర్వురి ట్టి, గతి, నెరింగిదానవులు ట్రిక్కులు సేయగ కంఠముల్‌ దెగెన్‌ తం

దత్తపదులు జాతు దుర్గ, వర్గ సర్గు భర్గ, దుర్గమాతను ప్రార్ధిస్తు పద్యము చెప్పుట పూరణ : దుర్గభవాని తల్లి, భరతోర్విని సఖ్యత వర్గ సర్గలై దుర్గతి నుండె, లేదెచట తోషము, స్వార్ధము, హద్దుమీరగన్‌ దుర్గమ మయ్యెజీవనము, త్రోవను దప్పెను జాతి నీతి, ధీ భర్గమొసంగి శక్తినిడి, పాలన చేయుము, నీకుమైొక్కెదన్‌ డిడి : 8, 27-10-02 2, అరుణ, వరుణ, కరుణ, కిరణ, వర్షమును కురిపించమని వరుణ దేవుని ప్రార్ధించుట. పూరణ : ఏదీ లేదటె పృథ్వపై కరుణ, నేడీక్షామ దీనత్వమున్‌ పోదోలన్‌,వరుణేంద్రలెమ్ము దొర, సంపూర్ణంబుగా వర్షమున్‌ కేదా రమ్ముల రాశివోయుచు,.మన: క్షేశమ్ము మాన్పించి, మా భేదమ్మారుణ బాధతీర్చి, విజయోత్మీర్ణమ్ము సృష్టించుమా 8. అంధకార, అహంకార, సత్కార, శ్రీకార, గరువును ప్రశంసిస్తు వద్యము చెప్పట పూరణ : అంధకార మహంకార మావలకును పారదోలి, జ్ఞానామృత పాఠములకు చేయు శ్రీకార మున్‌గుర్వు, స్థిరయశస్వి అవని సత్మారమున్‌గొన నర్జుడతడు డిడి 8 11-08-02 4 కాన, అన, ధ్యాన, వాన రామాయణార్థంలో చెప్పుట పూరణ : కానను దిక్కులేక, సతిగానగ లేకను, ఆంజనేయుతో నానగ బంపెనుంగరము, నా రఘు రాముడు, భక్తితో పతీ ధ్యానము సేయుసీతకు, విధాతృవిచిత్ర మదేమొగాని, ఆ వానర మౌళిగన్లానె, నివాసము జానకి యున్నప్రాంతమున్‌ 5. నలువ, చెలువ ఫలువ, కలువ వర్షా కాల పరిస్థితి వర్చించుట పూరణ : వానలు వచ్చిపారగనె, వాగులు వంకలు నిండె తృప్తిగా తానము లాడిపాడె వసుధన్‌ పలువన్నెల పక్షులెన్నియో కానయె కోరివచ్చె, వడిగా కలువన్‌ క్షితికాంతపైటతో సీనది పెక్కులంచెలు, వచించుట కష్టము చూడగావలెన్‌ శ]

6. గోల్లుస్పాట్‌ హాట్‌హోట్‌ జాక్సాటు, కట్‌ కట్స్‌ నీటికరువ్వును ఇలుపుట పూరణ : ఎంతటి తీవ్రకర్వు, జలమింకెను పృథ్విని, గోల్టుపాటుతో గొంతులు తడ్పుకొంటు, తమ కోపము చూపిరి హాటువాటు శ్రీ మంతులు, పేదలాబురద మట్టిని పిండిరి, బొప్పికట్టె, క ట్టింతురె పాలకుల్‌ నదుల డీల్చడ దప్పికి జాకుపాటుగా
7. జండు నిండ, తండు, కండు జండా వందనమును గురించి పూరణ : మించు స్వార్ధమ్ము పోనిందు, మంచి నిండు ప్రగతి బాట నొకటికండు, రండు దేశ భక్తి నిండార కనుపండు వగును జండ లెండు గుండియల్‌ కైదండ లిడగ నేడు 8 అంణ, నంబి, లంజ, చుంజ కర్ణుని దాన శీలత పూరణ : వైరివర్గచుంబితుడవై పార్థుగావ వచ్చితౌర,దానంబిది వమ్ముగాదు అందుమని కుండలంబిచ్చి, అమర పతికి ఈవి ధర్మంబెరింగించి తీవు కర్ణ డిడి 8, 20-07-03
8. మీకు, ఆకు, సాకు, రాకు, అంశం వసంతం పూరణ : మీకు కాలమ్ము చెల్లెను ఆకు లార పోయి రండిక, పున్నెముల్‌ పొందుడచట ఎన్నినాళ్ళుగా సాకెనో మన్నుమిమ్ము మరల రాకున్న ప్రకృతికి మధుర మేది
9. పుక్కరాలు - వర్ణణ పూరణ : కలుషితాలు కడిగి కైవల్యమునుజూపు ఉజ్వలాలు రురుల ప్రజ్వలాలు పుష్మరోత్సవాల పున్నెపుస్నానాల నరు లమరులగుటకు పొరలు సిరులు డిడి 8, 08-08-08 తబ

[౬ పొగలు, సెగలు, రదులు, ఫగలు (అన్నాచెల్లెక్త సంబంధాలు; రాఖీవండుగ సందర్సముు పూరణ : పగలున్‌ వత్తురు సోదరీ మణులు సౌభ్రాత్రానుబంధమ్ముతో సెగలన్‌ జిమ్మెడు రాఖిభూషలిడి, ఆశీర్వాదమున్‌ గోరగా రగులున్‌ సోదరు లందుప్రేమపుడు శ్రీరంజిల్లు భాగ్యమ్ములున్‌ పాగలున్‌ బోవని భోజనాలొసగి సమ్మోదమ్ము చేకూర్చగన్‌ డిడి 8, 17-08-03 12. కారు, రిక్షు లారి, అటో, అంశము హంస పూరణ : కారుచుండినపాలలో కలియునీరు క్షీర నీర మొప్ప, పరీక్ష చేసెదీవు చూప వెట్టి ఆటోపము, చూరగొనె, ప్ర శంస లా, రితము గతులో హంస రాణి 13. కలువ, వలువ, ఐలువ, నలువ బీకటి పై ౩లుగు విజయం పూరణ : చాలు నీహేళనలు, వరే ! చత్తువింక చెల్లె నూకలు వసుధలో చేరు మింక- హరిని యనుచు నవ్విలువట్టి నరకు జంప సత్యసేవలు వరములై జగతి నలిచె డిడి 8 02-11-03 14. వర్టన : నవరాత్రులలో శక్తి స్వరూలిణి (నవరాత్రులలో శక్తి స్వరూపిణి) దుష్ట రాక్షసు దునుమాడి దుర్గ వైతి వలరు బొడ్దెమలన్‌ గౌరి వైతి, విల నారిలోకమ్ము పూజించు ధీరవైతి వమ్మ, శక్తిస్వరూపిణి వందనమ్ము డిడి 8 05-10-03 8, విధి, బిధి, బల, బాల, “బాల్యానికి రక్షణ కాలాలో పూరణ : కష్టమోర్చుజబ్బలవి ధిక్కార మరుదు ఏ, నవీ, ధిషణములు, వీరిండ్లు గావు దాత తౌదురె డంబాల నేత లకట బాల కార్మికుల కెపుడు భవుడె రక్ష డిడి 8 80-11-08 తపం

16 వర్దన - ౩లుగు తల్లి వైభవం పూరణ : తెలుగు తెలుగె యనుచు తెగపల్కుటేగాని వెలువ రించలేదు తెలుగులోన ఇన్నినాళ్ళకైన ఏ ఒక్క ఉత్తర్వు తెలుగు తల్లిగోడు దేవుడెరుగు డిడి 8, 09-11-03 7 చలి, ఫులి, నులి, చెలి దుప్పటి ఆవశ్యకత పూరణ : అలిసెను కన్చులింతలుగ, అందక పోయెను నిద్రనేడు, నె చ్చెలికడు కోపియయ్యె, నిక స్పేహితు డెక్కడ పారిపోయెనో పిలిచెడు వాడులేడు, చలిచెబ్బులి దేహము పిప్పిచేసె, నే నలుగుట పాడి గాదు, పరమాప్పుడు నాకిట దుప్పటొక్కటే 15౯ తల, తుల, వల, వెల “భారతార్థం పూరణ : దాత లనితర సాధ్యులు, దాన కర్టు డందె, నుతులనేకము, మేను దాన మొసగి చూవె, లబ్ధప్రతిష్పులా శూరు లెంచ త్రోవ లాదర్శములునేటి జీవులకును 8. జంత్రము, మంత్రము, యంత్రము, తంత్రము, గణతంత్రరినోత్సవం పూరణ : తంత్రము బూని, నాడు భరతావని నేలిన ఆంగ్ల్రపాలనన్‌ మంత్రము శాంతితో పరిసమాస్తము చేసెను గాంధి, నిత్యమున్‌ జంధత్రము నై విచక్షణ, నసాంతము వీడి జనుండునేడు, గణ్‌ తంధత్రత చిన్నవోగ ధన దాహము పెంచెను స్వార్ధ యంత్రమై 20. వర్షణ-శివతత్సకు పూరణ :తిన్నని షార్భనిన్‌ పలు యతీంద్రుల భక్తుల ముక్తిగోరు, ఆ పన్నుల నెల్లబోచితివి, పావని గంగను మోసితీవు,ని న్నెన్న తరంబె, కామునిదహించి, క్షమించితి వెంటనే శివా చిన్నరహస్యమైన, నినుసేరగ జెప్పుము నీదుతత్వమున్‌ జీతే

2ఓ చెణుకు, బెణుకు, వణుకు, తణుకు - బుతువర్ణన పూరణ :; వసుధ కాంతకు వాసంతి విసురె చెణుకు వలపు ప్రకృతికి శిశిరమ్ము పిలుపె వణుకు కారు మబ్బుకు గాలితో కలుగు బెణుకు బుతువులన్నియు సృష్టికే క్రొత్త తణుకు 22. మధ్యము, హృద్యము ఖాద్యము, పద్యము అంశము రామాయణం పూరణ : తరుణీ తనుమధ్య మురుసీత దాశరథికీ నిషువునిచ్చె, శబరిఖాద్యమిచ్చె, హృద్య మైన, పద్యమ్ముగా మొల్ల మలిచె, రామ కధ, ప్రజాళి కాదర్శమై ఖ్యాతిగాంచ 28. గ్రీహ్హాద్ధతి - వర్ణణ పూరణ : చేటల తోచెర్గి చెమటలు పట్టించి నిబ్బరమ్మును గూల్చె నుబ్బరమ్ము (గ్రుక్కెడు నీళ్ళతో గొంతులు తడుపుచు దోమలన్‌ రాత్రులు దోలుచుండ్రి ఇంటింట దిరుగాడు నినుపచక్రంబులు మంచుపెట్టెలు నామ మాత్రమయ్యె సిరిగల వారికై ప్రీములు, నేసీలు ఎండ లెట్లుండునో నెరుగరైరి జబ్బులొడదెబ్బలన్నియు డబ్బు లేని వారి కేమరి, బంగ్లాల దూర లేవు ధరణి కంపించె నెండల ధాటి కిపుదు మధుర, క్షణములు మల్లెలు, మాడిపోయె 24. చేమ, కంద, వంగ, దొండ ; నేటివిద్యానిధానము పూరణ : విద్యలేమిచే మనిషికి వెలుగు సున్న బుద్ది కందము సమకూర్చి పూర్వవిద్య (బ్రతుకు గడువంగ నేర్చదు ప్రకృత విద్య కరికి, దొండంబు వృథయైన కరణి విద్య డిడి 8 25-04-04 ప్‌ో

25. వర్ణన - జలయజ్ఞం పూరణ ; జలము కొరకు చేయు జలయజ్ఞమదియేదొా సఫల మంది నేడు సాగివచ్చె భాగ్యనగర జనుల బాధ తీర్చగ కృష్ణ చేతలందు నిలిచె నేతల, గురి పూరణ : జాతిలో, కల,లు ప్పొాంగ సాధనమున స్పృహ అల, లులినెరుంగక స్పూర్తి నీయ ధరణి కావల లుబ్ధితన్‌ దరిమి, నీతి మొల, లుకలుక లాడక నిల్చ్బ పుట్టు సమత డిడి 8, 16-05-04

26. నవ్యము, దివ్యము, భక్యము, హవ్యము సర్వమానఠ సమానత్వము పూరణ : నవ్యమాదర్శమైనీతి నడతజూప దివ్యమౌసంస్కృతి, అశాంతి తీసివేయ భవ్యమూహించ రానంత పరిథవిల్లి ప్రజలు నొకటయ్యి హవ్యమ్ము పంచు కొంద్రు డిడి 8, 06-06-04

27. వర్దన- రైతుకు ధైర్యము కన్న అప్పున్న చెప్పన్న చిన్న కూన లున్న రన్న బ్రతుకరన్న కన్నవారు మాను మన్నభయము, పూను మన్న తెగువ

28. ఇష్టము, కష్టము, నష్టము, శిష్టము-వైతిక మూల్యాలు విషయం పూరణ :ఇష్టము నశ్వమై గగన శృంగము చేరగ స్వారిచేయగా కష్టము మృగ్యమై యువత కాళ్ళకు బంధము వేసె, నీర్యతో నష్టమొ నర్చుటే కుజన నైతిక మూల్యము గాగనేడు, స చ్చిష్టము చుల్మనై తన, విశిష్టత కోల్పడి చేతులెత్తెగా 46

29. వర్ణన - విద్యార్ధుల విశ్చంఖలత్వము పూరణ : పాలపిట్టరా, పైట పట్టరా, వంటి పాటల సీనిమాల్‌ మూలమేదొ, యెరుంగ లేకను బోధ జేసెడు పాఠముల్‌ రాలిపోయిన నైతికత్వము రచ్చగెల్వని పట్టముల్‌ ఈలలేసెను కుర్రవాళ్ళకు సృష్టిచేయ నకృత్యముల్‌ ౩౧ కటి, కిటి, తటి, నటి, - పెళ్చిసంబరాలు అంశం పూరణ : ఒక్కటియగు క్షణము వధువోర చూపు వరునియెదవాకిటి, తలుపు తెరుచు, క్షణము ఎంతటి పవిత్ర బంధమౌ సృష్టి లోన సంస్కృతియెనటించెడు, పెళ్ళి సంబరమున డిడి 8 01-08-04

30. వర్దన - ఫిల్లలపై నేటి చదువుల భారం పూరణ : కల్పతరువె సుమ్ము కాన్వెంటు చదువని బరువు మోయు చుండ్రి బాలురంత తల్లిదండ్రులేమొ తందాన యనుచుండ్రి యంత్రమయ్యె పసి వయస్సునేడు డిడి 8 08-08-04

31. వర్ణన - అన్నది, విన్నది, కన్నది, తిన్నది స్వాకంత్ర్యదినోత్సవము పూరణ : అన్న రైతన్నదెప్పుడా కాన్న బ్రతుకె మంచి విన్నదెవరు శాంతి కొంచెమైన దేశభక్తికన్నదిగులు రాశి కెదిగె తిన్నదేపాటి, స్వాతంత్యమన్నఫలము ౭4. వర్ణన - కృష్ణానది పుష్కరవైభవం పూరణ : పాప పంకిలమును పారద్రోలెడు కృష్ణ ముక్తి నొాసగు శక్తి పుష్కరమున రురిజలమ్ములిపుడు సురలకు నెలవులు నరు లమరులు గాగ సిరులు వదడయ క

85, అంశం - నతు మోత, చత, గీత, మఫాళల బాధ్యత పూరణ : వెంటనే తరుణులు వెలివేయగావలె కట్నమో, తరచుగ కారు కూత లో, ధనాశచే తలోదరులకు బాధ వెట్టు, గీ, తపనుల పెళ్ళి వేళ 88. వర్ణన - శరన్నవరాత్రి వైభవం పూరణ : పల్లె లందుస్త్రీలు బతుకమ్మలన్‌ బేర్చి తోడు గూడి నాడి పాడి, దుర్గ వసష్టలక్ష్మివనుచు నాదిగౌరివనుచు కొలుచు చుంద్రు శుభము గోరు కొనుచు 31-10-04 87 రవి, కవి, భవి, భువ, అంశము - ఉడ్తమ సాఫాత్యం పూరణ : జెర విషయమ్ము ధ్వనితోడ నర్ధవంత మయ్యి, పలుక, విశ్వశ్రేయ మహిమ చిలుక కాంత దృష్టి పవిత్రమౌ కాల్చనికత కమల గర్భువిధినిమించు, కావ్య సృష్టి 86 వలువలు, నెలవ్యులు, సెలవులు, విలువలు నేటినాగరికత అంశం పూరణ : లేవు విలువలు, నరులకు లేదు తృప్తి కలుషితాలకు, వనరులు నెలవులయ్యె అరకొరవలువలతివల పరువుదీసె ఎగసెలవ్వులు హింసలు, ఇదియెప్రగతి ? డిడి 8, 28-11-04 89, మందు, ముందు ఫొందు, చెందు ధనాగమాన్ని గూర్చి వర్ణించండి పూరణ :సతము భయమందు రైతన్న జంత్రమగుచు (మను పొందు కార్మికుడును, చట్టులకును బుద్ధి ముందుగ బోధించు బుధుడు, నెరుగ ఠైరి, ధనమాగమముజెందు నసలు దారి 48

40. నూత్నవత్సరాహ్వానము కాలమహిమ వర్ణన పూరణ . ఎన్ని వత్సరమ్ము లేగ! కలదెశాంతి వచ్చువత్సరమ్ము, తెచ్చునేమి కాల మహిమ మనిషి కనలేని స్వప్పమ్ము మంచి గూర్చుమనుచు మనవి సేతు 4 ళోడ్కి పాడి, వేడి, తోడి, అంశం చలికాలంలో సామాన్యుడిలాట్లు పూరణ : చలితో డీకొన, కోడిపోయి బడుగుల్‌ సంసారమున్నీడ్పుచున్‌ బలిమిన్‌ కాళ్ళను పొట్ట కద్ది యొరుగన్‌ వాసమ్ము కైవేడినన్‌ కలికాలమ్మిది, స్వార్ధమే జగతి, యేకర్ణుండు కాపాడి, యే విలుతో డీల్చ్పడ జేయులేమినిట నేవిజ్ఞాన మయ్యోయనున్‌
41. కణము, గణము, రణము, బుణము (ాంసలేని సమాజం పూరణ : సద్గుణ కణము హృధ్వీధి జాలు వార జనగణమ్ము, నిత్యమ్ము, నశాంతి వీడు పారు, బుణము, పెంపారు, ముక్కారుపైరు తోరణ, మహింసకది, జాతి తీరు మారు
42. లీతి, ప్రీతి జారి, రీతి అవశీతి లేని భారకానికి ఆహ్వానం పూరణ : దూరమొ నర్చి స్వార్ధము నితోధిక ట్రీతిని దుష్టసంస్కృతిన్‌ నేరము రూపుమాపి అవి నీతిని అంతము చేసి, దీక్ష సం స్మారము రీతి నేర్చి భవ సాగర మీదగ దారి జూడుమో వీరకి శోరమౌయువక వేగమె జాతిని నీతి నిల్బెడిన్‌
43. అదనము, వదనము, నదనము, కదనము, “ఘంటుటెండలో మహావర్నం కురిస్తీ కలిగే ఆనందం పూరణ . ఊష్ట కదన మునకు నూరట గల్గును వదన ముకుర మందు వన్నెవెలుగు హృదయ సదనమందు నుదయించు కోర్కెలు ఆత్మ కింపగుఫల మదనమపుడు ఉరి

45, ధ్వజుడు, భుజుడు, ద్వజుడు, కుజుడు, - భారతార్ధం పూరణ : మారు తీధ్వజు డరివీరు మహిత చరితు బల భుజుండగు పార్గ్థుండు బాణమునిడ యోధు, ద్విజుడుగోరినదాత, యుద్ధ నిపుణు, కర్చు గూల్చెను కుజుడు దుర్గతిచరించ 46. ఫరీక్షలు ; విద్యార్థుల మనోభావాలు - వర్జన పూరణ : బెరా, పరీక్షలనగనె పోరాటమ్ముగ పఠించి పూర్తిజయమ్మున్‌ ధీరత జేకొను మేమిట శారీరక, మానసిక, మిషలకు, వశులమే 47. అప్పులు, తప్పులు, ముధ్చులు, చెధ్బులు అంశము నమాజహితాన్నికోరుట పూరణ : అప్పులు విడిన ముత్యమౌ స్వాంతమున్న త్యాగి యైన, తప్పులులి, నిత్యసుఖ మబ్బు రాదు ముప్పు, లులిపడు దురాశ, తొలగ కుండునే, చెప్పు లుకలుక, కుటిల మతుల 45. అలవికాని మోత అణగారురున్న బాల్యం - వర్చన పూరణ : కన్ను అద్దమడిగె వెన్నువిల్లుగ మారె బట్టి పట్ట సృజన ఒట్టి పోయె అలవి కాని మోత, హైటెక్కు విద్యయ్యె ఆశయమ్ముచూడ, అమెరికయ్యె డిడి 8 19.06.2005 49, దత్తపది : రవి, బుధ, గురు, శని, భారతార్ధం పూరణ : బెర విజయ ఈశుపొగడి, అందజేసె నద్భుతమగు, పాశుపతంబు, ధన్యుడీవు అర్గు, రుపకారముంజేయ, అట్టి కర్టు ని, గొడి తివి, ముకుందుపదేశ, నిష్టతోడ 50

50. కుంతి, ధర్వజ, భిమ, అర్జున, (రామాయణార్ధం

పూరణ : అర్జున కవియను నొకడు, నద్భుతముగ రామ కథకుం, తిరుగులేని రమ్యతనిడె పరిత ధీఖీమ తతులెల్ల, పరవశించ ధర్మజగతికి రాముడాదర్శమనుచు

5ఓ అన్న అక్క బావ, బెల్లి (రామయణార్థల

పూరణ : అన్న రాజ్యంబు వద్దన్న అనుజు, లన్న . వాక్కుదప్పుని ప్రభువులు, పౌొరు లక్క డంత, అంబావధానులు, నౌర క్షేమ రాజ్యమనజెల్లె, శ్రీరామ రక్షవలన

52. కన్నీరు, మున్నీరు, జన్నీరు, మిన్నేరు, థభరదల పరిస్థితు

పూరణ : ఆ పన్నీరది నాధ్యమౌనె, ఎచటన్నాదెర్వులేదయ్యె, ము న్నేపాపమ్ములు చేసినామొమరి, కన్ఫీరేమొమృగ్యంబు నై మాపుం (బొద్దులు పల్లెలెల్లజలమై మార్నోగె మిన్నేరులై వాపోవన్‌ గనవేమిదేవ, దయతో వారించుమున్నీరునే

58. వర్షన : ధునితా విలియమ్‌ మానసికస్థితి నాకదిగేససుయంలో ఆలస్యణ

పూరణ : సునిశిత మగుసునితమదిన్‌ క్షణమొక యుగముగ, జయాప జయములు దిరిగెన్‌ ఘనమగు రాటు వోలెను తనువెళ్ళినవెళ్ళకున్న దక్కును యశమే

54. వర్షన : గురు ఫూజోత్సవం

పూరణ : అపరటబ్రహ్మలు, జీవరహాస్యమతులు క్రాంత దర్భులు లోకరక్షకులు, హితులు భవహరణులు, సదాసాధు వర్తనులును గురుల సరస,వరమగు మే ల్మొనుడునేడు _

జయా (ట్‌ రంల జ) 1 స న భో .

55. ర్షన : గణపతి పూరణ : మాతృభక్తికి ప్రతిరూప మైతి వీవు ఉర్విజననుతుండవు, కవు లొజ్జవీవు శ్రీఘ్రమేభక్త వరులకు సేమ మొసగు పిండి గుజ్ఞువు లేఖక పండితుడవు డిడి 8 28.09.2007
56. అమ్మ, కొమ్మ, లెమ్ము కము (దుర్గఖైభవం పూరణ :; కవివతంసుల కమ్మవు, గౌరివఖిల సిరుల రెమ్మవహో, రిపుల రుధి రమ్ము నని గొనెడు, దురగ్గవాదుకొమ్మను, వధువుల కాది శక్తివి, మూలపుటమ్మ వమ్మ 57 చీకటి 3లెగుల రంగెళి పూరణ : చీకటి వెల్లులన్‌ గలిగి చిందులు వేయును జీవితమ్ము, ని ర్వాకము మేలు గూర్చవలె, స్వార్ధము నిత్యము నాశకారి ము ల్లోకము నేలు వానికిని, లోభము కూడదు, వెల్లుచూపదే ఆకరిదాక దివ్వె తనువంతయు కాలుచు ఆరి పోమినన్‌ 58 కుడుము, ఇడుము, పొడుము, నడుము పూరణ : ముప్పురానీయ కుడు ముందు ముందు స్వామి బిద్ధి నిడు, ముక్తి సాధించు స్పూర్తి గలుగ కోరలేదెన్నడు, మునునే కోరికైన ఒడలు పొడుమయ్యె, కనుమయ్య ఓగణేశ డిడి 8 25.09.2005
57. దసరా-వర్దన పూరణ : దసరావచ్చెను కీడుపై జయమునైతద్బాణముల్‌ పసులన్‌ గావగ వచ్చి, కౌరవతతిన్‌ డ్రస్‌ శ్రావస్టండు బోదోలె, నా అసురాధీశుల గర్వమున్నణచె, నాడాదుర్గ, ప్రీతిం, ప్రజా ళి సుఖంబొందుచు సంబరాలు జరిపెన్‌ లీలావి నోదంబులన్‌ 52

60, ధాత్రి, రాత్రి, నేత్రి, మైత్రి థఘుగురన్సుల కవూలపుటక్స్తు పూరణ : రాధా : త్రిలింగ మిపుడు, ప రాధీనమ్మై త్రికరణ మాంగ్లము నేర్వన్‌ సాధింతురా, త్రిలోకాల్‌ బోధన్‌ నేత్రిప్పెద, దయ మూలపుటమ్మా 6 వర్ణన : అజ్ఞానాన్ని దూరం చేసీ బీఫావళి పూరణ : (ప్రజ్ఞాపాటవ ముండి కూడ బడుగుల్‌ పాప్రమ్ముమృగ్యమ్మునై విజ్ఞానమ్మును పొందలేక, శ్రమతో భిక్షాటనల్‌ చేసెడిన్‌ ఆజ్ఞానాంధత పారద్రోలు వెలుగుల్‌ ఆవిర్భ వించంగ, నీ వాజ్ఞావింపుము, దుష్టులన్‌ దునుమ దివ్యంబైన దీపావళీ 62 దత్తవది, గీతం, స్వాగతం, ఉత్సాహం, మాలిని శారద రాత్రి పూరణ : చేరన్‌ శారద రాత్రి వెన్నెల, హృదీ సీమాలి, నిస్తంద్ర మై పారన్‌, కోర్కెలు (కాంజివుళ్ళునగు, నవ్యంబౌను నుత్సాహమున్‌ బెరా, స్వాగత మిచ్చునాకసము, భావావేశముప్పొంగ గా తీరా గీతము లాలపింతురుజనుల్‌ తెల్లారు లుల్లాసమున్‌ 63, వర్ణన : కాలుష్యం పూరణ : ఉప్పతిలైై నుత్పాతము లుర్వివణకె ఎగసె మంటతుఫానులు, ఈర్మ్య శిఖలు లెక్కలేనన్నిటక్కర్లు, పెక్కు తీర్లు " కాదె, కాలుష్య భూతంబు కలియుగంబు 64. అవినీతి అంతం - అధికారుల ఫాత్ర పూరణ : సుమతి పద్యము జదివిన సు, మతియున్న వేమనపలుకెరింగిన విజ్ఞతున్న స్వార్థ చింతన విడనాడు శక్తియున్న నీతి బిందు, వనీతి, అఖాత మెట్లు 53

65. దత్తవది : పద్యము, సేద్యము, హృదయము, వాద్యము, సంక్రాంతిశోభ పూరణ : కేదారమ్మది సేద్యమున్‌ సలుపగా, క్షీరాన్నమున్నిచ్చె, కా దేదీ, పర్వము కంతరాయమనెడిన్‌, హృత్సీమ హృద్యంబు నై పాదాలందెల గంగిరెద్దులెసగన్‌, పాల్వొంగె వాద్యమ్ముతో మోదం గూర్చె ప్రసిద్ధ పద్యమురువుల్‌ పొంగారు సంక్రాంతి గా డిడి 8 29.01.2006

66. దత్తవది : సూది, దూది, గోది, లేది సూర్యోదయ వర్ణన పూరణ : వాసూ దిక్కది తూర్పుజూడు, మెరుపై బాలార్భు దేతెంచెడిన్‌ రాశీ సంయుత విశ్వ వేదికలపై రాజిల్లు రారాజుగా ధీ, సమ్రాట్టులకే, పరీక్షలవిగో దివ్యంబులౌ రూపముల్‌ ఆసాంతం, వెలు గేకదూ దిన కరుండా రాధ్యదైవమ్ము రా డిడి 8 26.02.2006

67. వర్ణన : మోడు వారిన బ్రతుకులో వసంతమాసం పూరణ : బ్రతుకు తోటలో పూయువరాలవిరులు ఎడద బడబానలమొకింత సడలిపోవు అరువ దేంద్ల, వయసుతోచు నిరువదిగను (మోడు చిగురించు, నామని పూన కమున డిడి 8 16.04.2006 68 దత్తపది ; కర, గిరి, వరి, సిరి, గ్రామాభ్యుదయం పూరణ : కరిగి రిక్కించి మేఘంబు కురిసెనేని సస్యకేదారముల్స్‌ సిరి సంపదలిడు ఆవిరియగు నిడుమలన్ని అభ్యుదయము సోకి,రిక్తత మృగ్యమై, శుభము గలుగు డిడి 8 29.24.2006 54

68. దత్తవది : ఫైశ్యులు, కోమటి, బనియ, గుప్త పూరణ : దానము సేయబూనిన వధాన్యులు, వైశ్యులు సంగమించి స న్నానము లెన్నొజేసి, యశ మందిరా కో, మటు మాయమయ్యె, పే రూనిన లోభముల్స, ప్రగతి రూటు, జయంబని యంచు, వాసవీ చానలు క్లబ్బు గూర్చి, తమ శక్తిని చాటిరి మేటి గుప్త లై

69. వర్షన : యస్‌యస్‌.సి స్పాటు పూరణ : స్పాటు యనగ సరుకు సంతగాదు, నికష ఫలము వెలికి దీయు, పాటవమ్ము సూక్ష్మదృష్టితోడ, శోధన గావించి ఖావి ప్రగతి దెలుపు బారి క్రతువు 71 వర్ణన ; వర, వర, నర, కర హనుమంతుని వైభవం పూరణ : భీకరాకారు డరివీరు విశ్వవంధ్యు గర్వ రహితు, దమోఘ యోగాన్వితుండు బ్రహ్మచారి, వానరమౌళి రాము బంటు, అని, నపర బలుడు, ఘనుడు, హనుమ, ఎపుడు

70. వర్ణన : నూతన విద్యా సం॥లో ప్రతేశిస్తున్న విద్యార్థి పూరణ : తల్లి దండ్రుల కోర్కెలు తరుము చుండ పెక్కు హైటెక్కు విద్యకై, దిక్కు లేక పసి, వయస్సును పారేసి భయముతోడ ఏమి తోచక విద్యార్ధి వెళ్ళు చుండె 78౭. లేదు, కాదు, పోదు, రాదు, ఉద్యోగస్తురాల్లిన ఇల్లాలు పూరణ : సుఖమే లేదను భర్త, వంటకములే చూడన్‌రుచుల్లేవనున్‌ ఇక, ఆ పిల్లల పెంపకమ్మొరులతో నేరీతి యొ? కాదు మే నొకటే కంపము, బంధువర్గములతో నుత్సాహమేరాదు, వే కు, మృగ్యమ్మగు నిద్ర, నేడు సతి యే రాజ్యాన కొల్వుండినన్‌ డిడి 8 18.06.2006 55

74 సెల్‌ఫోన్‌ సంస్వతి - వర్ణణాంశము పూరణ : హల్లోయంచును, హస్తభూషణములై హైటెక్కుచోద్యమ్ముతో సెల్లో ఫోనులు, శీఘ్రమే కబురులన్‌, చేర్చించు యంత్రమ్ములై మేళ్ళోహారము లై వినన్‌ చెవులలో మేళమ్ములై, మైోగగా పిల్లల్‌ పెద్దలు పల్లెిపట్టములలో వేనోళ్ళ భాషించెడిన్‌ డిడి 8 02.07.2006 75. దత్తపది ; కల, జల, ఫల, హల, వర్దన తొలకరి పూరణ : పులక లమరును మేనులన్‌, కలకలమ్ము గలుగు కర్శక్షాళి, మురిసి, హలములెత్తు వసుధ వెదజల్లు ప్రజలకు వలపుతావి ఊహ లెన్నెన్నా తొలకరి ఊపులోన 76. దత్తపది : కట్టు, బొట్టు, జుట్టు, పట్టు పూరణ : అకివలను సమకట్టుదు రాద రమున కుంకు మల్‌బొట్టు లెట్టి, పల్‌ కుసుమ తతుల తుణిమి జుట్టుల, వాయనాల్‌ మురువు లెలమి పట్టు పుట్టంబు లిడుదురు, పదతులపుడు 77. వర్ణన : గోదావరి - వఐదలు పూరణ : ఎన్నిరీతుల ప్రజలు, మరెన్నిగతుల కవులు గాయకుల్‌ రైతులు కళ్ళ కద్దు కొనిరి, గౌతమీ లేశమ్ము కనికరమ్ము లేదొ? కూల్చితి కొంపలన్‌, లీల ఏమొ? 78 తర్ణన : సభానంబోధనము పూరణ ; కొలువు దీరిన పండితుల్‌ కోవిదులకు సార మెరిగిన విద్యా విశారదులకు బుద్ధి నేర్చెడు గురువులు బుధులు మీకు చేయు చుంటిన మస్కృతుల్‌ చేతులెత్తి 56

70. వర్షన : దసరా పూరణ : దసరా వచ్చెను, పార్భుడస్తయుతుడై తావేశమున్‌ వీడి ఆ కృసితో కౌరవ సేనలందునిమి, సత్మార్యంబు చేపట్టగా ముసిరెన్‌, జాతిని గౌరిబత్మమ శమీ పూజల్‌, జయోత్సాహముల్‌ కృషి యే పర్వము, మంచిగెల్బుచెడుపై, కృష్ణార్దునుల్‌ సాధకుల్‌

71. నిశి, కేశవ, భవ, మాధవ, కార్తిక మాసవైశిష్టము పూరణ : నిశి వసుధవీడు, నింగిలో శశివెలుంగు హరికి కేశవ మూర్తికి జరుగు క్రతువు లెన్నా ప్రభ, వసంతమగును, కన్నెలందు ధరణి గృహతతులా, రమా, ధవళగనులు

72. బాలకార్విక నిద్బూలన పూరణ : జాతి చైతన్య వంతమై స్వార్ధము, విడి బాలలందున శ్రీ కృష్ణు లీలలరసి వెట్టి పనులను విడగొట్టి వేగమిపుడు పంప వలెబదడులకు, ననుకంప నింపి ౭2. వర్ణన : సంపూర్ణ అక్షరాస్యత పూరణ . అరుదుగనైన దేశమున, నందరి కందనె లేదువిద్య, నే డరువము తోడ పూనిరి, జనావళు లెల్లరు నేర్వగా ప్రభుల్‌ గురుతరమైన బాధ్యతది, గుర్వుల సేవ, లవశ్య కార్యముల్‌ నిరుపమ శక్తిసాధనకు, నేర్పునొసంగును, నక్షరాస్యతే

73. వర్ణన : భారతీయ సంస్వతి పూరణ . అమ్మాయన్నది మమ్మిగాగ, నరరే, ఆనాన్నడాడయ్యె శీ లమ్మే వమ్మయి, సత్యమన్నపదమే లావై, పరారయ్యె ఆ సామ్మేముఖ్యము నన్నదమ్ములకునై చోద్యమ్ములమ్మెన్టయల్‌ లెమ్మోసోదర సంస్కృతిన్నిలుపగా, లేమిన్ని వారింవగా 57

74. వర్ణన : చెలకిగిన మతోన్మాదం పూరణ :; ఈమత ఛాందసమ్ములిగురించి ఫలించగ, తప్పెధర్మముల్‌ తామెబలాడ్యులమ్మనుచు దందడిగానని చేసెరాజ్యముల్‌ సేమము కాలరాసియెదసీమ, లెదారుల జేసెమోసముల్‌ ఏమిదురాగతమ్ములివి, ఎవ్విధి గల్గును శాంతి (భ్రాంతియే ౭8. వర్ణన : ప్రేయసి ముఖకర్ణన పూరణ : అమరెను పుట్టుమచ్చ, కడు నందము గూర్చ, కపోల పాళిపై గమకము లాడునట్లు, నును కంరమునందున పల్ఫులొల్మెడిన్‌ యమనియమమ్ముతోడ నవయామిని పూసెనా కాంతి మోమునన్‌ సుమశరు తూపులా కనుల చూపులు, అన్యము లెన్నుటేలొకో రమ, తను గాచుగాక, అనురాగము రంజిల భర్తప్రాపునన్‌ శ్రీగిరిపుత్రిసోదరి, స్మరించితి తల్లి, భవాని వాణివే దాగమ శాస్త్రకారిణి, విధాతృసఖీ, వసుదైక రాగిణీ రాగవిపంచిమీటుచును, గ్రంథము లెన్నియొ కూర్చునట్లు, నా కీగదవే, యితోధికత, నీకవి తాస్ఫజనన్‌ సరస్వతీ

• శుభం - 58

ఆశువు

మ మంచి చేయుటెల్ల మహనీయునకుచెల్లు చెడును చేయుటెల్ల చెనటి కొప్పు ఎవని దారి వాని కింపుగా గన్పట్టు ఆయు విచ్చునొకడు ఆర్బునొకడు

2 ఊహ లెన్నాయుండి ఊరకె కూర్చున్న జాతి నష్టపోవు చరిత ఏడ్చు సాహసించు వాడె సాధించు నేదైన శశము చూపలేదె చావు పులికి

౭ తపన వలన మనిషి తాత్వికు డగుచుండు తనను తాను దెలియు తపనవలన తపన గొప్పదగును తనదను భవమున తపన లేని మనసు విపిన మగును

4 పైకి నెగిరి పోయె ప్రబలిన రొదగని ప్రాణభయము తోడ, పావురమ్ము బుణము తీరె నేమొ! సృష్టిలో దానికి సజ్జనుండొసగు, నశాంతి వలన

5 అడవిలోని రాయి అద్భుత శిల్చమై అవనిజనుల దేవుడనచెలంగు పూజలందు చుండె, పూర్వపుణ్యంబున మలచి నట్టి శిల్పి, నిలిచె, శిలగ

59

64 కవిని తిట్టువాడు కట్టడు బట్టను కవిత కున్న శక్తి కఠిన నిజము భీమ కవినిదిట్టి, పీనుగయ్యెనాకడు 'క్రాంత దర్శికవిని గౌరవించు

7 పల్లెలోని ప్రజలు పగవార లగుచుండ్రి రాజకీయ ములకు పూజసేయ ఎట్టి పదవులంది, ఎదిరించి తెచ్చెను భరత దేశమునకు బాపు స్వేచ్చ

ర్‌ స్వచ్చమైన ఈర్మ్య సద్దతి జూపించు కుటిలమైన ఈర కూల దోయు ఏకలవ్యుడెదిగె నీవిగా వ్రేలిచ్చి నక్క వాత లంది నాశమయ్యె

న్‌ అయినవాడు బోయె నమెరికాదేశమ్ము లేనివాడు మారె లేబరుగను పతిభ నికష నిపుడు పైకమ్ము శాసించె మణులు దాగి యుండ మట్టిలోనె

10. మనిషి గూర్చి నట్టి మహిమకు లోనయ్యి రాలె ప్రత్తి తుదకు రాలెరైతు చారితప్పెనేమొ, దైవలిఖితమిట పురుగు బ్రతికి పోయె, నరుడు సచ్చె

60

(ఓ పొందు సలుపలేక పొగవెట్టె శత్రువు అగరు తావి గాదు, అదివిషమ్ము గత చరిత్రమనకు ఘనమైన సాక్ష్యమ్ము చీల్చగలదు వెలుగు చివరి కైన (2. బాని సత్వమందు భద్రత గనుకంటె చేయ వలము పోరు స్వేచ్చ కొరకు తలుపు మూసి నంత తలపడు పిల్లియున్‌ ఆయుధమ్ము లేదు, అంత కన్న 13. ఎవని భాగ్యమందు నెయ్యది వ్రాసెనో ఆ విరించి వానీ నావహించి జరుగ నున్న దేదొ జరుగక మానదు వగచి గెలువ గలమె వాని శక్తి (4 అయిన వార లిచట నందరి కాప్తలే కానిలేనీ వారె కానివారు వారి తీరు మార్చ వాగ్భానములువేలు చేరు కోరువారు తీరమెపుడు 15. అంట రాని తనము, అనుచిత ధర్మమ్ము దాటి పోవుటెల్ల నేటి పథము సృష్టిలోన గలదె రూపము ఏదైన మనిషి దృష్టితోనె మైల పడెను 61

16 _ భక్తిపరుడు హరిని ముక్తినిమ్మని గోరు అల్పుడైన వాడు ఆస్తిగోరు భక్తి “నికష గోరు” స్వార్థము దిగజారు కఠిన మైన దొకటి కాని దొకటి

7. _ విద్య రాని వాని వెక్కిరించగనేల అదరించి నేర్చు మక్షరమ్ము కలిమి గూర్చబోదు కంప్యూట రొక్కటే ప్రేమ కన్న మిన్న పెన్నిధేది

5 గుడులు గోపురాలు కోకొల్లలు వెలసె భక్తి కూడ పెరిగె ప్రజలలోన మానవత్వమేల మరుగున పడిపోయె దోసమెవరి దౌనా తోచదాయె

[గ విద్య లెన్నియున్న విద్వాంసుడైనను కాసులేమిచేత వాసి గొనడు పేదరికమె మనిషి పెద్దశత్రువు సుమీ దైవ నిర్ణయమ్ము దారుణమ్ము

20. ఆది భిక్షవైన అర్హులకున్‌, దాత వీవు, నొసట కన్ను విషము గొంతు తోలు వలువ, నిన్ను దోలగ నొక యెద్దు సతులిరువురు, శివుడ సంగతేమి

62

2 పేద కవికి నెవడు పెన్నిధి నిచ్చును తనకు తెలియ కున్న తప్పు వట్టు యోగ్యతున్ననేమి యోగము లేదాయె సంకుసాల చరిత, సాక్య్మ మగును

22 అఆశుకవిత కెట్ట్‌ అలసటయుండదు నోరు విప్పగానె ఊరుచుండు భావమునకు సౌబగు భాషకు వేగంబు ఆశు కవిత కున్న అంద మిదియె

28. మబ్బుదిబ్బతోడ దెబ్బలాడుచురవి నడుచుచుండ నిశయె విడిచిపారు పంక ముందు బుట్టి పరిమళించదె పువ్వు కార్యసాధ కునకు కలదె అడ్డు

29. మమ్మిడాడి టాక్సు మతిపోవు జిమ్మిక్సు టయ్యిటక్కు స్కూల్సు, మొయ్య లేని బ్యాగ్సు, బట్టి పట్టు పలురీతిగైడ్సు, కం ప్యూట రమెరికాలు, పోయె సృజన

25... చేయి కడుగ కుంద చెప్పులు విడకుండ చంచతోడ దినుట సహజమయ్యె మోదు గాకు తిండి మోటయ్యిపోయెను

అమృత తత్వమెరుగ రైరి జనులు మ] 65

ట్‌ 00400060 రంలుం ఉ 1202290600 తీవింగ౮4ే 04144146 00402- |. - "చట? జటా? కిటండడంగ (స శ

తహటట్వా ఆతడి? కల సి / " 11 న “ఈ0008 లిలం[0లగ626 600౬ టం స్‌ గృ

ఖౌడ!6. [ భజన! | ॥ వ.

9057 6౧4౦౮4౬ గిగ౦౮౦౧|1|1౯ 1౫ 8౮51653 140146౯018

_ విం 08 0౯౧౦౯ 08౯ 7:18 9811101504 49౪1508 | “16 00109 02 003406 ౧౫|69 090106 ౪/1 910016 00 5160. |

0011004206 10 16091400 ౪0౪ ౪౧౩141౧8౮6 00-009!20౧ 1౧ ౦0౪౯ 8౧౮84౪0[5

10 ౪20801) ౪00? +216 1౧10 ఇం60065511 ౧|౦99910041." | | ౪6008 ౪04 864 306 ౪816 10 ఈ 004100 12౧1 ౧ ౪1904

౪04201. 4 0044 00%) ౪6 22 10 0/0౪/1066 2౧ 1౧16/౧210021/ 160 0011200 66040210, *0100 13 6650060 10 0౧00606 ౧౮4166 ఆం౦4/69, “2౧6 0016951004 ఉ౧0 620 ౧1661 8 4|6౧06 0 1౧16౧41002] 00౧౧౭1 శ0% జర 20118౪9 8400659 1౧ 06౧50౧41 4౧౮ ౧016591004! 900663 01 1/6.

౧౪౬౦౧152 $151౪10%! |

ఏ94గ404095.. 00 ౧01౬౬6౬ 081184 4 104 61204009 ౧ 001609 ౪23 6512013066 1౧ 2000 10 1గ౧౭| 666404100౧ 1౧ -1 9 1903 ౮ [2020900901 & 000001 10 7900010441 6604021100 (41౮౧9) 20 [011460 (0 09౧౪౧12 ౮౧౫6610 49085101 980050402౬: ఉీర[11891009 *9 08966 0౧ 10౯ 4౧౧ 10౪400 00గ౧గ|౦౧ 46౧౫15510౧ 00౪4౧- 9610 00౧6000166 0 &౧0 26100366 206౧0).

''తోమె 7 6211145404

న. శ్‌ 1484, ౧౮౦511 (౧౧.౦)

ప. 58016140/ 18౧68! సప 011 101000400౧ 01166 : క09100 గ౦౪686, 0%8091 గిండ6, &ర169, గ౪/60అ4086 = 1. 161: 040-23200797 155, 9849006219 యా - వ. 64 (డి ౧౫ంక9కట = |

శో | ; ప్ర శీ | | స మా జై మ | సహజకవి డౌ॥ శ్రీ మల్లెమాల గారి ఆశీస్సులు కాతాాణ 1 / (౫ కంట. / వ్‌ ల. రోటి! | ఆలా (1 సళ క యటం శ్‌ ళో | చిన్నకుమారుడు చి॥ వంశీప్రసాద్‌ 14.50 (413౭00), . భార్య శ్రీమతి మహలక్ష్మి గృహిణి, పెద్ద కుమారుడు డాః విశ్వం [1.50 ౯౧.౨ (174), " కూతురు స్రవంతి ॥॥.4.7..7, తల్లి శ్రీ శ్రైలమ్మ గారు.