Telugu rajahamsa - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

(| 1" గ్‌ . (| = |, స్‌ , . . ల ॥ - ॥ ॥ .. ? . ॥

1 | | 2 | | /1 “ | స ఫ్‌ “9 ఓ ' ] ల | ” . /| వా అంతటి నరసింహం .

రాజపొంనీ (నవల) డా. అంతటి నరసింహం

(పథమ ముద్రణ డిసెంబర్‌ 2002 సర్వహక్కులు రచయితవి వెల : 80/- శాత డా! అంతటి నరసింహం లైటు రో 4, సంతోష్‌ డీలక్స్‌ అపార్ట్‌మెంట్స్‌, నీరీస్‌ మెహదీపట్నం, హైదరాబాదు ఫోన్‌ . 23513564 ఖెవ్‌ సెట్టింగ్‌ . సాక్షరతా భవన్‌, ఆంద్రమహిళాసభ కళాశాలా ప్రాంగణం, ఒ యు క్యాంపస్‌, విద్యానగర్‌ హైదరాబాదు పోన్‌ . 27098406, 27096464 మ్యుదణ శ్రీ మల్లికార్డున ప్రింట్‌ హౌస్‌, 1-8-196/1, స్ట్రీట్‌ నెం 10, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాదు (౭0 ; ం్ర

ఫోన్‌ ; 5534309 ణః శా

గ్ధ్‌ంరే యాతా

౧6౫ జా ళీ ో న శ

కృతిస్వికర్త్‌ డా. శ్రీమతి బొడ్డం కళావతి

డా బొడ్డు కళావతి జన్మ 1940లో రాజమండ్రిలో 1953 వరకు రాజమండ్రిలో చదివింది 1954 నుండి విశాబలో క్వీన్‌ మేరీస్‌ హెస్కూల్లో చదివింది 1956లో విశాఖపట్నంలో ఎ వి ఎన్‌ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్‌ చదివింది 1959 నుండి విశాఖపట్నం అంద్రా మెడికల్‌ కాలేజీలో ఎం బిబి ఎస్‌ చదివింది తరువాత విజయనగరం ఎమ్‌ ఆర్‌. గవర్నమెంట్‌ ఆసుప(త్రిలో డాక్టర్‌గా చేసింది 1972లో రాజీనామా చేసి అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో మాడుగుల నియోజకవర్గంనుండి పోటీ చేసి కాం(గెస్‌ అభ్యర్థిగా గెలిచింది ఎమ్‌ ఎల్‌ఏ గా చాలా అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నది ముఖ్యంగా రైవాడ ప్రాజెక్టుకు కారణభూతురాలై ౦ది ఈ రైవాడ ప్రాజెక్టు విశాబపట్టానికి తాగ్గునీటినీ కొన్నివేల ఎకరాలకు సాగునీటిని అందించే ప్రాజెక్టు

విజయనగరం మునిసిపాలిటీలో చైర్మన్‌గా చేసిన కీర్తిశేషులు బొడ్డు సీతారామస్వామి కోడలు ఈమె ఎమ్‌ ఎల్‌ఏగా చాలా చాలా మంచి పనులు చేసింది అందుకే బొడ్డు కళావతి అనే పేరుచెప్పగానే రిక్షావాడు నేరుగా ఆమె ఇంటికి తీసుకువెళతాడు

ఈమె తెలుగులోనూ ఇంగ్లీషులోనూ కూడా మంచి వక్త అనేక సబల్లో పాల్గొంటూ వుంటుంది సాహితీపరంగా నిత్యమూ ఏదో ఒకటి చదువుతూ వుంటుంది

విశాబపట్నంలో తహసిల్టారుగా చేసిన కీర్తిశేషులు బోర్‌ పద్మనాభంగారి పుత్రిక ఈమె తల్లిపేరు సీతారాపువమ్మగారు ఈమెకు నలుగురు సోదరులు, ఇద్దరు సోదరీమణులున్నారు అందులో అ[గ్రజాత అసరాజిత డా అంతటి నరసింహంగారి సహదర్శచారిణి

ఈనాడేకాదు గతంకాలాల్లో కూడా రష్యా యాత్ర అంబే చాలా గర్వించదగిన విషయం. ఈమె రష్యా యాత్ర చేసి అందలి విషయాలకు ఉప్పొంగిపోయింది. ఈమె ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ సెనేట్‌ మెంబర్‌గా చేసింది ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సోషల్‌ వెల్ఫేర్‌ అడ్వైజరీ మెంబర్‌గానూ విజయనగరం జిల్లా మహిళా సమాఖ్య గ్రైసిడెంటుగాను రెడ్‌క్రాస్‌ మెంబర్‌గానూ మెడికల్‌ కౌన్సిల్‌ మెంబరుగాను చాలా కాలం పనిచేశారు

ఈమె విజయనగరంలో బెస్ట్‌ కాలేజీ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షురాలు

రాజఫాంన | ఆఅ అమ్మాయి జన్మరహస్యం తెలిసిన వ్యక్తి సత్యాబాయి ఒక్క ర్తే సరిగ్గా యిరవై ఒక్క యేళ్ల క్రితం ఉవ్వెత్తునలేచిన పెనుతుపాను ఉప్పెన, అవనిగడ్డ మండలంలోని నాగాయలంక, భావదేవరపల్లి తూర్పు భాగాలనూ హంసలదీవినీ తాడి లోతున ముంచివేసినపుడు, ఆ నీటిలో కొట్టుకొని వచ్చిన కొన్ని శవాలతోపాటు, గట్టునపడి, ప్రాణాలకు తన్నుకొంటున్న ఆ నిండుచూలాలిని చూచి, ఆమెకు కాన్పు చేసిన ఆనాటి యువ నర్సు సత్యాబాయ! ఆ పుట్టిన శిశువుకు మృత్యుంజయ అని నామకరణం చేసింది గూడా, ఆ సత్యబాయే. ఆ బిడ్డకు భావమ్మ చేత మొదట చన్ను కుడిపింప జేసిన వ్యక్తి గూడా సత్యాబాయే. బానమ్మ భర్త చంద్రన్న ఉప్పెన వాతబడిపోయాడు అతడు శవమే అయిపోయాడో లేకపోతే దూరంగా కొట్టుకొని పోయాడో అంతులేదు పది రోజుల పసికందును ఉప్పెన పాలుచేసిన పచ్చిబాలెంత రాలయిన భానమ్మకు, మత్యుంజయను అందించింది సత్యాబాయి. తన పాలు మృత్యుంజయకు కుడిపి సుబాన్ని అనుబవించింది భావమ్మ.

లై రాజహంన

పురుటిబిడ్డను బయటికి తీయడమూ, శుద్ధిచేయడమూ, తరువాత భావమ్మకు అప్పగించడమూ - అంతా - మినిష్టరు (ప్రసాదరావు సమక్షంలో జరిగాయి మినిష్టరుతో అదే హెలికాస్టరులో వచ్చిన లలితాదేవి కరుణాకర్‌ రావు దంపతులు మృత్యుంజయను బిడ్డగా స్వీకరించారు మంత్రి సంజ్ఞతో

కరుణాకర్‌ది, పాలకొల్లు వంద ఎకరాల మాగాణిగల బూస్వామి ఆయన తండ్రి ఒక పెద్ద కాంట్రాక్టరు కాంట్రాక్టులో గూడా చాలా దనాన్ని సంపాదించాడు కైదరాబాదులో స్థిరనివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు

కరుణాకర్‌ ఒక్కడే ఆయనకు సంతానం చాలా ముద్దుగా పెరిగాడు; క్రమశిక్షణతో పెరిగాడు ఇంజనీరింగు చదివాడు. ఉద్యోగంలో చేరలేదు వాళ్లు స్థాపించిన ఫ్యాక్టరీని నడుపుతున్నాడు

లలితాదేవిది ఏలూరూ, తాడేపల్లి గూడెంల మద్య గల పూళ్ల అనే (గామం సుమారు పాటి బూస్వామి కూతురు యేలూరులో రెండు రైసు మిల్లులుపెట్టి, వాళ్ళనాన్న బాపయ్య వఏలూరికి వచ్చేసి కాపురం పెట్టాడు. ఆమె బాల్యమూ, విద్యా, అన్నీ ఏలూరులోనే సాగాయి దాదాపు నాలుగేళ్ల క్రితం కరుణాకర్‌రావుతో వివాహం జరిగి మైదరాబాదు చేరింది కమలాకర్‌ది ఒక సంస్థానంలాంటి యిల్లు ఏది ముట్టుకున్నా బంగారం అయ్యే సంసారం.

లలితాదేవికి బీదా బిక్కీ అంటే చాలా దయ. స్త్రీ స్వాతంత్యుం అంటే వ్రత్యేక ఆదర్శం. ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక మీటింగుకు ఫోతూ వుంటుంది.

వాళ్లది ఒక "పెద్ద బంగళా హైదరాబాదు సంస్థాన విమోచనం జరిగిన తర్వాత కొందరు నవాబులు తమ తమ బంగళాలను చాలా చౌకగా అమ్మేసి పాకిస్థాన్‌కు వెళ్లి పోయారు ఆ బంగళాల్లో కొత్తగా కట్టిన ఒక పెద్ద గట్టి బంగళాను, పదిహేనువేలరూపాయలకే కమలాకర్‌ నాన్న కొన్నాడు. అది పదెకరాల స్థలంలో వుంది. దానిలోనే వీళ్లు ఫ్యాక్టరీని స్థాపించారు. ఫ్యాక్టరీని నడిపే ముఖ్యమయిన ఉద్యోగులకు, అందులోనే పది చిన్న క్వార్టర్లు కట్టారు. వాచ్‌మన్‌కూ, స్వీపర్‌కూ, పని మనిషికీ, తోటమాలికీ గూడా క్వార్డర్సు కట్టించారు. బంగళాకు

డా/ అంతటి నరసింహం 3 సంబందించిన బెట్‌హౌస్‌ గూడా వుంది ఇపుడు దాన్ని బావమ్మకు ఇచ్చారు.

హైదరాబాదు చేరాక మృత్యుంజయను ఎక్కడ వుంచాలి. బావమ్మతోపాటు జెట్‌ హౌన్‌లోనా లేక తమ దగ్గర తమ పడకగదిలోనా? ఒకే ఒక క్షణం మీమాంసతో భార్యాభర్తలు తేల్చుకున్నారు. మృత్యుంజయను తమ పడకగదిలోనే, తమతోనే, వుంచుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. పగలూ మాపూ గూడా భావమ్మ ఆ బిడ్డను కాచుకొనే వుంటుంది ఆ గది బయట వరండాలో నిద్రిస్తుంది మృత్యుంజయకు అవసరమయినపుడల్లా పాలు ఇస్తూ వుంటుంది

మృత్యుంజయను ఒక్కక్షణం కూడా వదలదు లలితాదేవి. ఎంత మమకారం ెంచుకుందంటే, పాలకోసం యేదిస్తే తానే చన్నుకుడిపేది. ఆలా కొన్ని రోజులు కుడుపగానే ఆమెకు పాలు పడ్డాయి ఇపుడు లలితాదేవి తన పాలనే యిస్తుంది

బార్యాభర్తలిరువురూ మృత్యుంజయ పేరు మీద చర్చించుకున్నారు. వరృిత్యంజయ పేరు సార్ధకంగానే వుంటుంది గాని - తాను ఎవరికోపుట్టిందనీ, తమకు దొరికిందనీ, తాము పెంచుకుంటున్నామనీ

• ఈ చరిత్రంతా వారికి యిష్టం వుండదు. భావమ్మను పిలిచి 'ఈ యమ్మాయి పేరూ చరిత్రా ఎవరికీ ఆలియగూడదు' అని గట్టిగా చెప్పారు. వెంటనే పేరు మార్చారు. ఇప్పుడా అమ్మాయి పేరు అరుణ.

కామ కార్యం కేవలం సృష్టి కార్యమే. అది (ప్రాకృతికం అందులో ఆనందం గూడా వుంది, నియతమైన నిబద్ధమైన - శాశ్వతమైన స్వేచ్భాయుతమైన - మమతాను బంధాలకు తావలమైన - కామ కార్యం కోసమే, వివాహ వ్యవస్థ యేర్చాటయింది. ఇండియాలో అది సువ్యవస్థితమయింది అది స్త్రీ పురుష పవిత్రతకు దోహదకారి అభుంది.

లలితాదేవికీ కరుణాకర్‌కూ సంతానం అంటే చాలా యిష్టం. ఛాలా మంది వివాహితులకు వివాహం అయిన సంవత్సరంలోపే, సంతానం కలగడం చూస్తూనే వున్నారు. రెండేళ్లలోపు, మూడేళ్ళలోపు లో గూడా

శ రాజహంన సంతానం కలగడం చూస్తూనే వున్నారు. నాలుగేళ్లు దాటినా తమకు సంతాసం లేదు లలితాదేవికి సంతానం అంటే చాలా ఇష్టం. నేటి విద్యాధిక యువతుల్గాగా, సంతానం కంటే, శరీర సొందర్యమూ, పటుత్యమూ, స్వేచ్చా తగ్గిపోతాయి అనే భావం లేదామెకు. అతి (ప్రాకృతికమైన పునరుత్పత్తి కార్యక్రమంమై ఆమెకు డ్రద్ధాసక్తులెక్కువ.

తన యీడు యువతులు కొందరు, వివాహం అయిన తర్వాత సంతాన నిరోధక పద్ధతులు పాటించడం తనకు ఆలుసు, వాళ్లకు నాలుగైదు యేళ్ల తర్వాత సంతానం కలగడమూ తనకు తెలుసు. తాను అలాంటిదేమీ పొటించకుండానే, తనకు సంతానం యందువల్ల కలగలేదు, అన్న చిన్న అసంతృప్తి తనలో చోటు చేసుకోకపోలేదు

అరుణకు తాన చన్ను కుడపడం వల్ల తన రక్తంలో జరిగిన చిన్న రసాయన వమార్పువల్ల తానం గర్భవతి అయింది అది తనకు సంతృప్తినిచ్చింది. ఆనందంతో పొంగి పోవడంవల్ల తన రూపంలో కూడా ఇపుడు ద్విగుణీకృతమైన నిండుదనం వచ్చింది

అరుణ తమ గృహం అలంకరించిన సంవత్పరానికి యీ చూర్చు వచ్చింది. ఈ మార్చు లలితాదేవి దంపతుల్లో స్వార్ధాన్ని పెంచలేదు. అరుణ వల్లనే తావము సంతాన వంతుల వువృతున్నాం అని బార్యాభర్తలిరువురూ ఒకే విదంగా బావింపగలిగారు అరుణ యొడ ఇంకా మమకారం పంచుకోసాగారు.

ఇద్దరోతల్లుల ముద్దు బిడ్డగా "పెరుగుతూ వుంది అరుణ. అమ్మాయిమైన మమతానురాగాలు 'పెంచుకుంటూనే, లలితాదేవి సంఘు సంస్కరణ కార్య(క్రమాల్లో పాల్గొంటూ వుండేది, తానిపుడు రాష్ట్ర మహిళాభ్యుదయ సంఘకార్యదర్శి. రాజకీయాల్లో గూడా పాల్గొంటూ వుండేది తాను. ఆమె సోషలిస్టు. రాష్ట్ర కమ్యూనిష్టు సంఘంలో కార్యకర్త గూడా. ఆ సంఘం కొన్నేళ్లుగా సి.పి.ఐ అనీ సిపిఐ.యం, అనీ రెండుగా చీలివుంది. అది తనకు ఇష్టంలేదు. ఈ విభజన చాలా కృ(తిమం అని తనకు తెలుసు సంఘంలో దగాపడ్డ దీనజనోద్ధరణేధ్యేయంగా గల బీదల పార్టీ అయిన కమ్యూనిష్టు పార్టీలో చీలికలెందుకు అని ఆమె వాదం కొందరు వ్యక్తుల

డా/ అంతటి నరసింహం క్‌ యొక్క వైయక్తిక స్వార్ధంవల్లే అది రెండుగా చీలిందని ఆమెకు తెలుసు ఆమె రెండు విభాగాలకూ చందా కడుతూ వుంటుంది రెండూ ఏకం కావాలని వాదిస్తూనే వుంటుంది. ఈవేరు పద్ధతి అటు రష్యా కమ్యూనిజానికీ ఇటు వైనా కమ్యూనిజానికీ గూడా విరుద్ధం అంటూ వుంటుంది ఇంట్లో తనకు లైబ్రరీ వృంది. అందులో గాంధీ రచనలూ, వివేకానందరచనలూ, కందుకూరి వీరేశలింగం రచనలూ, గురజాడవారి కన్యాశుల్కమూ, రష్యా అమెరికా రచయితల రాజకీయ నవలలూ మొదలయినవి అధికంగా వున్నాయి. ఇటీవల రష్యా పతనమైపోయి, అందులోని రాష్ట్రాలన్నీ మత ప్రాతిపదికన చీలిపోయిన, కమ్యూనిష్టు రచనలు ఆమె కొనడం లేదు. ఇప్పుడు చదివే తీరిక గూడా సన్నగిల్లింది. అరుణ తమ యిల్లు జీరి దాదాపు రెండేళ్లయింది మొన్ననే లలితాదేవి ఒక ఆఅడపీల్లను (ప్రసవించింది అయినా గూడా అరుణను భావమ్మ పక్కలో పడుకోబెట్టడంలేదు,. తన పక్కలోనే పడుకో బెట్టుకుంటుంది. భావమ్మకిపుడు ఇద్దరు పిల్లలను చూసుకొనే పని ఎక్కవయింది. లలితాదేవీ కరుణాకర్‌ల సంసారానికి తగిందే భావమ్మ. అవనిగడ్డ తాలూకా తూర్పున సముద్ర ప్రాంతానికి చెందిన అమ్మాయే భావమ్మ. వుర్యాదగల కుటుంబం నుండి వచ్చిందే. ఆమె తుఫానులో తనబంధువర్గాన్నందర్నీ పోగొట్టుకుంది పుట్టెడుదుఃబంలో మునిగి వున్న పచ్చిబాలెంత అయిన భావమ్మను లలితాదేవీ కరుబాకర్‌లు దేవుళ్లులాగా చేరదీసి, మృత్యుంజయను తన చేతుల్లో పెట్టారు. అరుణను తమ పడక గదిలోనే పెట్టుకొని, భావమ్మలో స్వార్థాన్ని లేకుండా చేశారు. మొదట్లో త్తనకు బెట్‌హౌస్‌ను కేటాయించినా ముఖ్య గృహంలోనే ఒక పక్క గదిలో వుంటున్నది. తననొక చెల్లిలిలాగా చూచుకుంటున్నది లలితాదేవి, తనకు చదువులేదు. పల్లెకారజీవితంలో చేపలు పళల్టే వారికి చదువుకొంతదూరమే తనకిపుడు చదువు ఏర్పాటు చేసింది లోలితాదేవి. టీచరమ్మ తమ యింటికే వస్తుంది తానిపుడు బాగా రాయడమూ చదవడమూ జరుగుతున్నది

6 రాజహంన ఆరుబకిపుడు మూడో యేడు నర్సరీలో చేర్చారు. (ప్రతిరోజూ లలితాదేవీ, తానూ కలిసి అరుణకు స్నానాదికాలు చేయించి, కారులో కూర్చోబెడతారు ఆ కారులో భావమ్మే తీసుకెల్లి స్కూల్లో దించి వస్తుంది సరిగ్గా రెండు గంటలకు వెళ్లి తీసుకొని వస్తుంది సాయంకాలం కాసేపు తమ గృహంలోని లైబరీ రీడింగురూంలో బొమ్మల వుస్తకాలు జెట్టి అరుణను కూర్చోబెడతారు. అరుణ కిపుడు బొమ్మల పుస్తకాలతో పాటు మరొక బామ్మ సజీవమయిన బొమ్మ తయారయింది. లలితాదేవి కూతురుపేరు కరుణ అరుణ అంతటి అందగత్తె కాకపోయినా, దాదాపు అదే అందంలో వుంటుంది అంతా తండ్రిపోలిక. ఇపుడీ యిద్దరు పిల్లల్నూ చూచుకోడానికే తన సమయమంతా వ్యయం అవుతున్నది లలితాదేవికి. తనకు అరుణ 3న (పేమ యెక్కువా కరుణమైన మనత యెక్కువా అన్న ప్రశ్నకు లలితాదేవి చగ్గరే జవాబు లేదు పిల్లలిద్దరూ ఆరోగ్యంగా చక్కగా పెరుగుతున్నారు. వాళ్లకు ఫామిలీ డాక్టరొకర్ని చూచిపెట్టింది సత్యాబాయి. తానుగూడా అపుడపుడూ వచ్చి గృహారోగ్యాన్ని చూచిపోతూవుంటుంది. తనకు డ్యూటీలేనిరోజంతా వీళ్ళ దగ్గరే గడుపుతూ వుంటుంది సత్యాబాయి. ఇంకా అవివాహితే. స్టాప్‌నర్సు అయ్యాక మాత్రమే వివాహం చేసుకోవచ్చు లలితాదేవి ప్రోత్సాహంతో తాను ఇంటరు కట్టి ప్యాసయింది. నర్చుకోటాలో యం,బి.బి.యస్‌. సీటు సంపాదించింది గత సంవత్సరమే అందులో చేరింది ఇలా అయిదేళ్ళు గడిచాయి అరుణ ఇపుడు రెండోక్షాసు కరుణ ఒకటోళ్లాస్తు వీళ్లు చదువుతో పాటు భావమ్మ చదువును గూర్చి గూడా చెప్పుకోవాలి, భావమ్మ పేరిపుడు భవాని, ఆమె వీళ్ల యిల్లు చేరిన మూడ్షేళ్లక్త మెట్రిక్‌ ప్యాసయింది. తర్వాత ఇంటరూ బి.ఎ. ప్రైవేటుగా కట్టి ప్యాసయింది. అరుణ అయిదో క్షాసూ కరుణ నాలుగో క్షాసూ ప్యాసయ్యే సరికి భవానీ ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఎం ఏ ఎకనామిక్స్‌లో చేరింది ఈ యిద్ధరు పిల్లల్నీ స్కూల్లో దింపి తాసు యూనివర్సిటీకి వెళ్లి, మధ్యాహ్నం ఒంటి గంటకు వచ్చి స్కూల్లో పిల్లలకు లంచి అయ్యాక మళ్లా

డా/ అంతటి నరనింహం 7 యూనివర్సిటీకి వెల్లి మూడున్నరకు స్కూలుకు తిరిగివచ్చి, పిల్లల్ను తీసుకొని యిల్లు చేరుతుంది ఇందుకోసంగా బవానీకి ప్రత్యేకంగా ఒక కారూ డ్రయివరూ యేర్పాటయింది.

సత్యాబాయి యిపుడు వీళ్లు బెట్‌హౌన్‌ లోనే కాపురం. బోజనం వీళ్ల యింట్లోనే పేరుకు జెట్‌హౌసేగాని ఎప్పుడూ వీళ్లదగ్గరే వుంటుంది. బవానీ ప్రతిరోజూ బయలు దేరేటప్పుడు సత్యాబాయి కూడా కారెక్కుతుంది. పిల్లలను స్కూల్లో దింపి, సత్యాబాయిని కోరీలోని మెడికల్‌ కాలేజీలో దింపి. తాను యూనివర్సిటీకి వెళ్లిపోతుంది. యూనివర్సిటీ నుండి మూడున్నరకు బయలుదేరేటప్పుడు మల్లా మెడికల్‌ కాలేజీ రాదు పిల్లల్ని తీసుకొని తాను ఇంటికి వెళ్లిపోతుంది. సత్యాబాయి యిప్పుడు హొన్‌ సర్జన్‌ గాబట్టి ఆమె టైమింగ్స్‌ వేరయిపోయాయి. ఆమె సాధారణంగా సాయంకాలాలు బస్సులో వస్తుంది.

వీళ్లు నివాసమూ ఫ్యాక్టరీ, అంతా మలక్‌పేటలో వున్నాయి. అది ముస్లిం ఏరియా. ప్యాక్టరీలో సగం మంది ముస్లిములే. ప్యాక్టరీ కూలీలు గూడా సగం మంది ముస్లములే ఈ ప్యాక్టరీ యజమానులంటే అందరికీ యిష్టమే. హిందూ వర్కర్లకంలే, ముస్లిం వర్కర్లు ఎక్కువ భక్తిగా వుంటారు.

హిందువులని అంటున్నాంగాని, వాళ్లంతా ఒకటి కాదుగదా! అదొక మతంగాని మతం, బ్రాహ్మణ మతం. బ్రాహ్మణమతం అంటే కులాల మతం అని అర్ధం. అందులో అన్నీ హెచ్చు తక్కువ కులాలు. ఏ అవసరం వచ్చినా వీళ్లంతా ఒకటిగా వుండరు. ముస్లిములు అలా కాదు. అవసరం వస్తే వాళ్లంతా ఒకే మాటమపైన వుంటారు.

ఈ ప్యాక్టరీ యజమానులు చాలా ఆదర్శవంతులు. అందులోని వర్కర్లే ఫ్యాక్టరీని నడుపుతారు. అందులో అందరికీ భాగస్వామ్యం వుంది. ఏ యే విభాగపు వర్కర్లు ఎలా పని చేసుకుపోవాలో, ఎలా జవాబు దారీగా పనులు చెయ్యాలో, అందుకు రూల్సు ఏర్పాటు చేశారు. వస్తువుల ఉత్పత్తిలోనూ, అమ్మకంలోనూ, ఎగుమతిచయ్యడం లోనూ, లాభాల్లోనూ అందరికీ వాటా వుంటుంది (ప్రతి విభాగం నుండీ ఒకజ్ది, రెప్రజంటేటివ్‌గా ఎన్నుకుంటారు ఆతడు ఆ విభాగానికి నిపూ సబ్యుడు. అన్ని విభాగాల

8 రాజహంన నిమా సభ్యులూ నెలకొకసారి మీటింగు పెట్టుకొని మంచీ చెడ్డలు ఆలోచిస్తూ వుంటారు ఈ పద్ధతివల్ల ఈ ప్యాక్టరీలో, ఇతర స్యాక్టరీలకంటే ఎక్కువ లాభాలు వస్తూ వుంటాయి ఇతర స్యాక్టరీ వర్కర్ల కంటే ఈ ప్యాక్టరీ వర్కర్లకు రాబడి గూడా హెచ్చుగా వుంటుంది. అందువల్ల (ప్రతి వర్కరూ ప్యాక్టరీ వృద్ధి కోసం పాటుపడతాడు మరొక సౌకర్యం యేమిటంటే ప్రతి సంవత్సరమూ బోనస్‌ పంచడం జరుగుతుంది గూడా.

ఇతర ప్యాక్టరీ యజమానులకు ఈ ప్యాక్టరీ అంటే మంట. ఏ ప్యాక్టరీ ఓనర్పయినా అందులోపని జేసే వర్కర్ల కష్టాన్ని దొంగిలించే గదా మహరాజు లయ్యేది! వాళ్లూ వాళ్ల సంతానమూ భావి సంతానమూ అ తర్వాతి సంతానమూ ఐశ్వర్యం అనుభవించేది! సోమరి పోతులుగా జీవించేది!

పెట్టుబడి, వోనర్చుదే కావచ్చు. యంత్రాలు కొనడమూ, వాటి రిపేర్లకు ఖర్చుపెట్టడమూ, అవి చెడిపోయేక వాటి స్థానంలో కొత్తవి కొనడమూ మొదలయిన వాటికంతా కలిసి వచ్చే ఆదాయంలో సగబాగం పొందడం న్యాయమే అంతేగాని అంతా మింగాలని చూచే యజనూనులు ఎపుడూ చిక్కుల్లో పడడమూ వర్కర్లతో గొడవలు పడడమూ, లాకౌట్‌ ప్రకటించడమూ, సమ్మెలు చేస్తే పోలీసుల జోక్యం కోరడమూ, ఈ విధంగా విషవాతావరజాన్ని సృష్టించి, ఫ్యాక్టరీలు పనిచెయ్యకుండా మూసివేసే స్థితిని కల్పిస్తూ వుంటారు వీ పేచీ లేకుండా జరిగే ఫ్యాక్టరీ మహోదరాబాదులో ఇదొక్కటే!

లలితాదేవి సలహా సహాయాలతో కరుణాకర్‌ ఈ ఫ్యాక్టరీని వడిదుడుకులు లేకుండా నడుపుకు పోతూవున్నాడు. ఆయనకూ, లల్తికాదేవికీ గూడా (ప్రభుత్వంలోనూ, పార్టీలలోనూ, పలుకుబడి వుంది, పార్టీలకు చందాలు గూడా యిస్తూ వుంటారు. లలితాదేవి నక్స లైట్స్‌కు కూడా చందాలిస్తూ వుంటుంది.

డా/ అంతటి నరసింహాం ర్ర 2

అ,

ఇలెదరాబాదు సంస్థానాన్ని కొన్ని శతాబ్దాలు ముస్లిం పాలకులు పాలించారు. అది కుతుబ్‌షాహీల వంశపాలనలోకి వచ్చింతర్వాత కొంత స్థరరూపం దాల్చింది. ఆ కాలంలోనే బాగ్యనగరం పేరుతో హైదరాబాదు నగరం యీర్చాటయి వృద్ధి పొందింది. కుతుబ్‌షాహీ వంశరాజులు హిందూముస్లిం భేదాలు లేకుండా పాలించారని ప్రతీతి అవును, బేదాలు ఎలా వస్తాయి? పరిపాలన ముస్లిం చేతుల్లో వుంది. రాజులూ, పాలెగాళ్లూ, జమీందార్లూ అంతా దాదాపు వాళ్లే విద్యగూడా వాళ్ల చేతుల్లోనే వుండిపోయె

సమాజమంతా అ విద్యతో జ్ఞాన హీనంగా వుండేదా రోజుల్లో, దేశంలోని సమాజమంతో స్త్రీ శూద్ర విద్యా నిషేధం వల్ల అజ్ఞాన పూర్ణంగా వుండేది. అయినా విద్య బొత్తిగా లేకుండా వుండేది గాదు. ఏదో కొందరికి వస్తూ వుండేది. బ్రిటీషు పాలనలో స్కూళ్లు పెట్టి అందరికీ విద్యాబోధనచేస్తూ వుండేవారు. నిజాం రాజ్యంలో ఆ మాత్రం ప్రోత్సాహం వుండేది కాదు. (ప్రధానమైన భాష - ప్రజాబాష - తెలుగే అయితే తెలుగు బాషను బోదించే వసతులుండేవికాదు. పాలక బాష = అంటే రాజబాష ఉర్దూ. దానికి మాత్రం కొంత ప్రోత్సాహం వుండేది చదువు కావాలనుకొనే ముస్లిములు గానీ, హిందువులు గానీ ఉర్జ్దూబాషలోనే చదువుకొనేవారు. తెలుగంటే పాలకులకు చాలా నిరాదరణ

నిజాం రాష్ట్రమంతా బీదరికంలో మునిగి వృండేది. ఆస్తులన్నీ ముస్లిం జాగీర్జార్ల చేతుల్లోనూ, కొద్దిగా హిందూ జాగీర్జార్ల చేతుల్లోనూ, వుండేవి. వాళ్లు చాలా దర్హాగా జీవిస్తూ వుండేవారు. దుర్మార్గంగా జీవిస్తూ వుండేవారు. కంటికి కనిపించిన స్త్రీలనంతా అనుబవిస్తూ వుండేవారు కోళ్లనూ, పొట్టేళ్లనూ, మేకపోతులనూ దౌర్జన్యంగా తీసుకొనిపోయి కోసుకొని

410 రాజహంన తింటూవుండేవారు బీదజనంఅంతా 'నీ బాంచనుదొరా కాల్మొక్కుతా దొరా' అంటూ దీనంగా బిక్కు బిక్కుమంటూ బదుకుతూ వుండేవారు

మహైదరాబాదు రాష్ట్రం చుట్టూ వుండే ప్రదేశాలన్నీ బబిటిషు పాలన కింద వుండేవి అక్కడ చదువులూ చైతన్యమూ ఎక్కువగా వుండేవి తత్ఫలితంగా నిజాం రాష్ట్రంలోని జనంలో గూడా [క్రమ (క్రమంగా చైతన్యం రాసాగింది ఆర్య సవమాజవబా, ఆంధ్రవుహాసభలూ, కమ్యూనిష్టు ఉద్యమమూ (్రజల్లో వైతన్యం తీసుకొని రాసాగాయి

నిజాం రాజు బ్రిటిషు ప్రభుత్వానికి కప్పం కడతాడు ఆ నిజాం నవాబు క్రిందగల అనేక జాగీర్జార్లు నిజాం నవాబుకు పన్ను కడతారు. ఆ జాగీర్జార్లు పప్రజల్లి నిలువు దోపిడీ చేస్తారు.

దీనికి తోడు మైదరాబాదులో రజాకార్‌ ఉద్యమం ఒకటి. రజాకార్లు అంటే నిజాం సంస్థానానికి చెందిన ముస్లిం సైన్యం వాళ్ల ఆగడాలకు అడ్డూ ఆకో లేదు హిందువులను కసిగా బాధించేవారు ముస్లిం పాలనగాబట్టి _ హిందువులు ఏమీ చేయలేని స్థితిలో వుండేవారు కాని హిందూ ముస్లిం ద్వేషం పరస్పరం రగులుతూనే వుండేది.

నిజాం పాలన అంతరించి, కాం[గగెస్‌ పాలన వచ్చాక గూడా ఈ ద్వేషం అంతరాంతరాల్లో ప్రవహిస్తూ వుండేది

ముస్లిం ఛాందసవాదానికి దీటుగా హిందూ ఛాందసవాదాన్ని (పోత్సహింప సాగారు హిందూ మహాసబవారు. ఈ సమయంలో కాం(గెసు నాయకుడు బాల గంగాధర్‌ తిలక్‌, గబేష్‌ ఉత్సవాలను మహా రాష్ట్రలో ప్రోత్సహించాడు. అది హైదరాబాదుకు గూడా పాకింది. హిందూ మతాభిమానవమూ ముస్లిం వ్యతిరేకతా, కాంలగెస్‌ పార్టీ విధానాలు కాకపోయినా, తిలక్‌ మాత్రం బాహాటంగానే హిందూ మతాభిమానాన్ని (ప్రకటించేవాడు. హిందువులను ఏకం చెయ్యాలని వినాయక పండగ సందర్భంలో ఉత్సవాలు సాగించేవాడు అంతకుముందూ ఆంధ్ర ప్రాంతంలో ఈ పండుగను అంత గొప్పగా చేసేవారు గారు. పోనుపోనూ, ఈ పండగను "పెద్ద పెద్ద వినాయక బొమ్మలు పెట్టి చెయ్యడం ఎక్కువయింది. ఇది

డా/ అంతటి నరసింహం 11 ఎక్కువయ్యే కొద్దీ మైదరాబాదులో చిన్నా పెద్దా - హిందూ ముస్లిం పుర్షణలు జరగసాగాయి

అలాంటిదొకటి ఇటీవల జరిగింది అరుణా కరుణ చిన్నపిల్లు అరుణకు పదకొండేళ్లు. కరుణకు పదేళ్లు చిన్న చిన్న మళల్లెమొగ్గల్లాగా వున్నారిద్దరూ. అరుణ ఏడవ క్లాసులోనూ, కరుణ ఆరవక్షాసులోనూ వున్నారు వినాయకుని పండగనాడు ఎలాగూ స్కూళ్లకు సెలవు వినాయక నిమజ్జనంనాడు గూడా సాయంకాలం సెలవు

ఆ రోజు వినాయక నిమజ్జన దినం పిల్లలిద్దరూ ఇంట్లోనే వున్నారు. నివుజ్జ్ఞనం నాడు హుఫేన్‌సాగర్‌కు పోవాలని ఉత్సాహ పడ్డారు. తలిదండ్రులూ భవానీ, సత్యాబాయీ ఇంట్లోలేరు.

తమ ఫ్యాక్టరీలో పని చేసే వాళ్లలో రెండు ముస్లిం కుటుంబాల వాళ్లున్నారు. ఆ ఆవరణలోనే వున్న క్వార్టర్లలో వుంటున్నారు ముస్లిం యువకులు కొందరు హరాత్తుగా ఇంటిమైబడి అరుణనూ కరుణనూ పట్టుకొని తీసుకెళ్లిపోయారు. గేటు దగ్గర కాపలావాజ్జి ఎదిరించి. ఆ ఆవరణలోని ముస్లిం కుటుంబాల కళ్లుకప్పి వాల్లిద్దర్నీ తీసుకుని పోయారు. వెంటనే హాహాకారాలు చెలరేగాయి. పోలీసులకు పోనులు వెళ్లాయి. పోలీసులు ఒక పటాలం వంటనే వచ్చివాలింది ఆ లోగానే ఆ పట్టుకుపోయిన ఆ యిద్దరు పిల్లలూ తీసుకొని వచ్చి గేటు దగ్గర వదిలి పారిపోయారు. నిమజ్జ్బనంకాడికి పోతూ వుంటే ఎవరో మమ్మల్ని నివారించి తెచ్చి గేటుదగ్గర వదిలేసిపోయారని చెప్పండి అని గట్టిగా, బెదిరింపుగా చెప్పి వాళ్లను వదిలిపోయారు. వాల్లిద్దరూ ఇప్పుడు ఆమాటే చెప్పారు. వాళ్లల్లో ఇద్దరు పిల్లల ముఖ్లాలు అరుణకు గుర్తే అయితే ఆమె అలా చెప్పలేదు.

అరుణ ధైర్యంగలపఏళ్లే కరుణ కూడా అంతకంటే థైర్యం గల పిల్ల అమ్మనాన్నలకు ఈ విషయమై ఏంచెబుదామే అని అరుణ కరుణను అడిగింది ఎవరో అపహరించుకొని తీసుకెల్లిపోయారు అని నిజం చెప్పేద్దాం అంది కరుణ, వెంటనే కరుణ నోరు మూసింది అరుణ. 'ఆమాట చెప్పవద్దు. "పెద్దరభస యేమీ జరక్కుండా ఈ కత ముగిసింది ఆ నిజం అమ్మా

42 రాజహంన నాన్నలకు తెలిస్తే ఇక మనల్ని బయటికెక్కడికీ పంపరు.' అంది. “అవును అది నిజమే' అంది కరుణ

వ్యాపారార్థం ఫారిన్‌ వెళ్లిన అమ్మానాన్నా మరుసటిరోజున దిగారు. రహస్యంగా ఈవిషయం భవాని వాళ్ల చెవుల్లో ఊదింది. ఆ పిల్లల రక్షణ విషయంలో తలిదండ్రులకున్నంత [శ్రద్ధా భవానీకీవుంది. అయితే పిల్లలిద్దరూ కూడబలుక్కొని, తామే ఉత్సవాన్ని చూడడానికి పోతూవుంలే, ఎవరో తీసుకొని వచ్చి మన గేటు దగ్గర వదిలివెళ్ళారు అని చెప్పారు దాన్ని తలిదండ్రులు నమ్మీనమ్మకా దండించివదిలి వేశారు ఆ సమస్య అంతటితో ముగిసింది.

పిల్లలిద్దరూ చాలా బాగా చదువుతారు చాలా చురుకైన వారు ఒకటి రెండు సార్లు చదివితే వాళ్లకు కంరపారం వచ్చేస్తుంది. కంరపారం అన్నది చదువులకు గొప్ప పునాది. ఇంట్లో వున్నారంటే తమ లైబ్రరీ రూంలోనే వుంటారు. భవానీ సత్యాబాయి లలితలు గూడా రోజూ కాసేపయినా ఆ లైబరీలోనే గడుపుతూ వుంటారు. లలిత వస్తే మాత్రం ఏదో విషయంమై చర్చ జరిగి తీరుతుంది. అది సాంపిక చర్చగావచ్చు; రాజకీయ చర్చగావచ్చు

సత్యాబాయి యండీ గూడా చేసింది. ప్రస్తుతం ఉస్మానియా హాస్పిటల్‌లో డాక్టర్‌గా పని చేస్తున్నది. భవానీ గూడా ఎం.ఏ. పి.హెచ్‌.డి అయిపోయి ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో లెక్చరర్‌గా చేస్తున్నది. ఇల్లంతా విద్యా వైద్య వాతావరణంతో విలసిల్లుతున్నది.

నిశ్చలంగా వున్న చెరువునీటిలోకి గులకరాయి విసిరితే నీళ్లు కదిలిపోయి, చిన్న చిన్న అలలు వలయాలుగా యేర్పడీ, కొద్దిగా కల్గ్లోలితమవుతుంది, అలాగే యీ నిశ్చలమయిన, నిండయిన సంసారంలో చిన్న అలజడిబయలుదేరింది.

భవానీ తన భర్తకు దూరమై ఇది పద మూడవ సంవత్సరం. ఇపుడామెకు యిరవయ్యెనిమిదోళ్లు తనకు సరిగ్గా పధ్నాలుగేళ్లకే వివాహమయింది పదిహేనేళ్లు పూర్తికాగానే బిడ్డను కన్నది తాను చూస్తూ

డా/ అంతలి నరసింహం 13 వుండగానే ఆ బిడ్డా ఉప్పెనలో కొట్టుకొని పోయింది తన భర్త చంద్రన్న కూడా బిడ్డను రక్షించడానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉప్పెనలో కొట్టుకొనిపోయాడు తన రెండు కళ్లతో చూస్తూవుండగానే ఈ రెండు ఘోరాలూ జరిగిపోయాయి. ఇపుడు ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో తనతోపాటు రిసెర్చిచేస్తూవుండిన పశుపతికి గతసంవత్సరమే భార్యపోయింది తనూ భవానీ పరస్పరం ఆకర్షితులయ్యారు తమ గత జీవితాల గురించి పరస్పరం చెప్పుకున్నారు. లలితా కరుణాకర్‌ లు గూడా ఈ సంబందానికి ఒప్పుకున్నారు ఈ వేసవి లోనే వివాహం కూడా నిశ్చయమైంది వివాహం అయ్యాక పశుపతి కూడా ఇక్కడికేవచ్చి కరుజాకర్‌ బంగళాలో నివసించే యేర్పాటు కూడా జరిగింది పశుపతికి అది యిస్టంలేదు అరుణా కరుణలను వదిలి వుండడం భవానీకి ఎంతమాత్రం ఇష్టంలేదు అందుచేత పశుపతికూడా అందుకు ఒప్పుకున్నాడు.

ఆ నాడు ఆదివారం అందరికీ సెలవురోజుగాబట్టీ యింట్లోనే వున్నారు ఒక కొత్తవ్యక్తి వచ్చి వాళ్లగేటుముందు ఆగాడు. మోకాళ్లవరకూ పంచె ఎగగట్టి వున్నాడు కాస్తమొరటుగానే కని పిస్తున్నాడు మనిషి. బలిష్టంగానే వున్నాడు. వయసు ముప్పయి అయిదు నలభై మధ్యన వుండవచ్చు గేటు దగ్గర మూర్కా అతన్ని ఆపాడు. అతడు భావమ్మ కోసం వచ్చానన్నాడు. భావమ్మా గీవమ్మా కోయీనై పో అన్నాడు వాడు ఆగంతుకుడు ఏదో అడిగాడు వెల్లిపోవయా అని కోసిరాడు గేట్‌మాన్స్‌

అయిష్టంగా కదిలాడతను. మళ్లా మధ్యాహ్నం తర్వాత వచ్చాడు. భావమ్మ ఈ యింట్లోనేవుంది. ఇదో ఇదీ అడ్రసు, నేను ఆమెతో మాట్లాడాలి అన్నాడు. ఘూర్కా అతన్ని మెడబట్టిగెంటేసే స్థితిలో వున్నాడు. ఈ పరిస్థితి గమనిస్తూవున్న అరుణ గబగబా గేటు దగ్గరికి వచ్చింది ఘూర్థాను ఆగమని ఆ వచ్చిన వాణ్ణి నేకెవరు కావాలి అని అడిగింది, భావమ్మ అని అన్నాడతను, మీదేవూరు అని అడిగింది. చెప్పాడు ఆ వూరిపేరు తానిది వరకు విన్నది. అయితే భావమ్మ ఇక్కడెవరూ లేరే ఆంది. 'ఈ యింట్లోనే వుందమ్మా' అన్నాడు. అనుమానిస్తూ 'ఆయితే ఆమెతోనీకేంపని' అంది 'ఆమె నా బార్య' అన్నాడతను

44 రాజహాంన అరుణకు ఆ వ్యక్తి మై అనుమానం కలిగింది. కొద్దిగా పిచ్చి వాడేమో అనుకొంది అతని వాలకమూ మాటలూ, చూపులూ చూస్తే పిచ్చివాడుగా కనిపించలేదు భావమ్మ అనే వాళ్లెవరూ ఈ యింట్లోలేరు. భవానీకి వివాహమే కాలేదు. ఇంకా రెండు మూడు ప్రశ్నలు వేశాక భవానీయే భావమ్మేమో ఆన్న అనుమానం కలిగింది వెంటనే భవానీని పిలిచింది.

భవానీ బయటికి వచ్చింది చూచి నిర్హాంతపోయింది. ఆ వచ్చిన వాడు తన భర్తే ఉప్పనలో కొట్టుకపోయినవాడు బతికి వచ్చాడన్న మాట అదే పొతవేషంలో వున్నాడు. అదే మొరటు రూపంలో వున్నాడు. చంద్రన్న నవ్వుతూ దగ్గరికి రాబోయాడు నీవెవరు బాబూ! భావమ్మ యిక్కడెవరూ లేరుపో' అని గిరుక్కున తిరిగి లోపలికి వెళ్లిపోయింది భవానీ.

గుండెలు దడదడ కొట్టుకుంటూ వుండగా గుండెలను అణిచి పెట్టుకొని హాల్లో కూలబడింది అనూహ్యమైన ఈ సంఘటనను తల్చుకుంటూ గాభరాపడింది ఆ వచ్చిన వాడు తన భర్త చందన్నే గుర్తుపట్ట లేనంత పరిస్థితిగానీ, అంత క్లాలంగానీ శరీరంలో మార్పులు గానీ యేమీ జరగలేదు. ఇపుడీ పరిస్థితినుండి తానెలా తస్పుకోగలదు? చంద్రన్న అలానే వున్నాడు. తానేమో బ్రహ్మాండంగా చదివింది డాక్టరేట్‌ చేసింది. యూనివర్సిటీలో లెక్చరర్‌గా వుంది తానిపుడు డాక్టర్‌ పశుపతికి కమిట్‌ అయివుంది కరుణాకర్‌ దంపతులుకూడా ఆ సంబంధాన్ని ఆశీర్వదించారు.

భావమ్మ భర్త గేటు దగ్గరే నిలబడి పోయాడు. తనను గుర్తుపట్టనట్లుగా భావమ్మ వెల్లిపోయిందనుకున్నాడు, వెల్లిపోయినంత మాత్రాన అతను వదలిపెడతాడా? అలాగే నిలబడిపోయాడు. ఇంకా నిలబడ్డావేమిటయ్యా వెళ్లిపో అన్నాడు ఘూర్థా. అతను వెల్లిపోకుండా 'ఆమేనయ్యా భావమ్మ. ఆమె నా బార అన్నాడు, భార్య అనేటప్పటికి అతనికి నిజంగా పిచ్చి పట్టిందేమో అని 'పో అవతలికి" అని కర్రఎత్తాడు ఘూర్జా. పాపం వెళ్లిపోయాడు.

రాత్రి సరిగ్గా భోంచేయలేదు భవానీ. నిద్రగూడా పట్టలేదు. తలకాయ పట్టనన్ని ఆలోచనలు. పాపం చంద్రన్న తన భర్త! భర్తగావున్న రోజుల్లో

డా/ అంతలొ నరసింహం 15 బాగానే (ప్రేమించింది అన్యోన్యంగా మెలిగింది ఇపుడీస్థితిలో అతన్నెలా పలకరిస్తుంది? పలకరించకపోతీ ఎంత అన్యాయం! కూచోబెట్టి మాట్లాడించకపోతే ఎంతతప్పు?

తనకూ అతనికీ హస్తిమశకాంతరం వుంది. తన నాగరకతలోగానీ, తన శరీర పోషణలోగానీ, వేషబాషల్లోగానీ, జీవనస్థాయిలోగానీ, విద్యా ఉద్యోగాల్లో గానీ, తమ మద్య ఎంతో అంతరం వుంది. ఏనాడో పోయిన బర్తను తానిపుడు భర్తగా ఎలా స్వీకరించగలదు? అతడు సల్లెటూరివాడు గదా! మళ్లా వివాహం ఆడకుండా ఎలా వుంటాడు? తన పరిస్థితిని బాగా తెలుసుకొని బ్లాక్‌ మెయిల్‌ చెయ్యడానికి వచ్చాడు అని అనుకొంది.

అలా యెందుకనుకోవాలి అని గూడా అనుకొంది నిజంగా తనకోసమే వివాహం ఆడకుండా వృన్నాడమో! వూటల్లో పెట్టీ విషయం తెలుసుకోవచ్చుగదా! అవును ఆ (ప్రశ్న యెలా వెయ్యాలి? అతను నిజం చెబుతాడా? అతను నిజంగా మళ్ళీ పెళ్లాడి వుంటే తాను అతన్ని స్వీకరించకపోవడం బాగా వుంటుంది. అతను పెళ్ళే చేసుకోకుండా వుండి వుంటే? తాను అతని బార్యగా వుండగలదా? రాత్రంతా ఇవే అలోచనలు. ఎడతెగని ఆలోచనలు ఏమయినా సరే అతను మళ్లా వస్తే అతనితో మాట్లాడి పంపడమే మంచిది అని నిర్ధారించుకొంది.

తాను ఊహించినట్లుగా మరునాడు ఉదయమే ప్రత్యక్షమయ్యాడు అతను. నెమ్మదిగా ఘూర్దా దగ్గరికి వచ్చి, దండంపెట్టి 'నిజంగా నేను ఆమె భర్తనే బాబూ! ఆమె పేరిపుడు భవానీ కావచ్చు. ఆమె నా భార్య భావమ్మే” అన్నాడు. నన్ను ఒక్కసారి లోపలికి పంపు, నేను షావుకారితోనూ, అమ్మగారితోనూ మాట్లాడతాను. దయచేసి పంపు అని (ప్రాధేయపడ్డాడు. ఘూర్జా కాస్తమెత్తబడ్డాడు కాస్త అయిష్టంగానే లోపలికి వదిలాడు అంటే వెంటబెట్టుకొని లోపలికి వచ్చాడు.

అరుణ తన తల్లిదండ్రులను పిలుచుకొనివచ్చింది. వాళ్ల దగ్గర అతను మొరపెట్టుకున్నాడు వాళ్లు నమ్మలేదు. చంద్రన్న తానిదివరకు విన్న ప్రకారం కొన్ని గుర్తులు చెప్పాడు. 'ఎవరో ఒక తెల్లటామె ఆడపిల్లను కని చనిపోయింది మంట్రిగారితో వచ్చిన అమ్మగారికి అయ్యగారికీ ఆ

16 రాజహంన బిడ్డను ఒక నర్సు అందిచ్చింది వాళ్లు ఆఆ బిడ్డను దైవ(ప్రసాదంగా అందుకొని మైదరాబాదు వచ్చేశారు వాళ్లతోపాటు భావవ్మును తెచ్చుకున్నారు. భావమ్మగూడా పచ్చి బాలెంతరాలు నేను తుపానులో కొట్టుకొని పోయాను సముద్రంలో ఈదడం మా మత్స్యకారులకు ఆలుసు. తుఫాను కరెంటులో గూడా పక్కకు ఈది తప్పేంచుకోగలము కాని నాకు ఆ రోజు సులభంగా సాద్యపడలేదు అలానే చాలా దూరం కొట్టుకొనిపోయి ఒక తీరంలో తేలాను ఆ తీరంలో మత్స్యకారులు నన్ను ఆదరించారు. నేను మామూలు మనిషి కావడానికి నాలుగుదినాలు పట్టింది. తర్వాత ఒక వారం రోజులకు ఆ ఒరిస్సా తీరం నుండి వచ్చి మా వూరు చేరాను. భావమ్మ కనిపించలేదు. వాళ్ల వాళ్లూ కూడా లేరు భావమ్మ గూడా కొట్టుకొని పోయిందేమో అనుకున్నాను. అపుడే పుట్టిన మా బిడ్డగూడా కొట్టుకొనిపోయిందనీ భావమ్మను మీరు ఆెచ్చుకున్నారనీ విన్నాను. మీ౭వరో మీ పేర్లేమిటో తలియదు నిదానంగా మా సర్పంచి ద్యారానూ, మండలాఫీసరు ద్వారానూ తెలుసుకున్నాను దీనికంతా రెండేళ్లు పట్టింది. తర్వాత మీకోసం ప్రయత్నించాను ఇన్నేళ్లకు పట్టుకోగలిగాను.'

అతని మాటల్లో కొంత విశ్వాసం కుదిరింది. భవాసీని ఏలిచి మాట్లాడదామనుకున్నారు కాని వద్దనుకున్నారు. ఒక వారానికి వచ్చి కనిపించు అని లోపలికి వెళ్లారు.

లోపలికి వచ్చి తమ గదిలో కూర్చున్నారు ఈ చిక్కుముడి ఎలా విప్పడం అని తల పట్టుకున్నారు బావమ్మను అతని కంటపడనీగూడదు అని అనుకున్నారు. తాను తప్పక వివాహం చేసుకొని వుంటాడు. నీ భార్యను గూడా వచ్చి మాట్లాడమను అని మనం చెప్పాలి. ఇదేదో బ్లాక్‌ మెయిల్‌ వ్యనహారంలాగా వుంది అని నిర్ధారించుకున్నారు “అయితే అతను నిజంగా పెల్లిచేసుకోకుండా భవానీ కోసమే వుండిపోతేనో' అంది లభితు “అవును. అదిగూడా ఆలోచించవలసిన విషయమే. ఆ ్థితి రానీ చూద్దాం' అన్నాడు కరుజాకర్‌,

వారం రోజులకు వచ్చాడు అతడు మళ్లా. అతను రాగానే 'నీ భార్యను పిలుచుకొని వచ్చావా? అని అడిగారు. 'నా భార్య భావమ్మే గదా! ఆమె యిక్కడే వుందిగదా' అన్నాడు ధైర్యంగా

డా/ అంతటి నరసింహం 17

“నీవు నిజంచెప్పు. మళ్లా వివాహం చేసుకున్నానని మాకు తెలిసింది నీవు బుకాయించవద్దు. వేము వీ వూరికి పోలీసును పంపాము యుంక్యయిరీకి. ఏమంటావు".

ఒక్కక్షణం ఆలోచించాడు చంద్రన్న 'నేను పెల్లిచేసుకున్నది నిజమే గదా, ఆ విషయం ఒప్పుకుంటే తప్పేముంది? బావమ్మ నా భార్యకాదనలేరుగదా' అని అనుకున్నాడు

"నేను ఒక నెలరోజులు చూచి బావమ్మ ఇక దొరకదని నిర్ణయించుకొని మల్లా పెళ్ళి చేసుకున్నాను ఇప్పుడు ఇద్దరు పిల్లలు గూడా, అయితే భావమ్మ నా మొదటి భార్య. ఆమెను నాతో పంపండి" అన్నాడు

'నీ మొదటి భార్య (బ్రతికుండగా రెండో పెల్లి చేసుకోడం నేరం చట్టవిరుద్ధం. నిన్నివుడు పోలీసులకు అప్పజెప్పవచ్చు' అన్నారు వీళ్లు ఇక ఈ దెబ్బకు తిరుగు లేదు అని అనుకున్నారు. కాని చంద్రన్న తగ్గలేదు “చెప్పండి సార్‌ పోలీసులకు చెప్పండి. నేను నా మొదటి బార్య ఉప్పెనలో పోయిందేమో అనుకొని రెండో పెల్లి చేసుకున్నాను. ఇపుడామె సజీవంగా వున్నదని తేలింది. ఇపవుడీమెను స్వీకరించి రెండవ పెల్లి క్యాన్సిల్‌ చేసుకుంటాను. నన్ను చట్టం యింకేం ఇేస్తుంది' అని ఎదురు తిరిగాడు,

“అది కుదరదు. చట్టం దీనికి ఒప్పుకోదు. నిన్ను చూస్తూ వుంటే లాయర్లను సం(ప్రదించినట్లు కనిపిస్తున్నది నీ వాదం చెల్లదు. కావాలంటే నీవు వెళ్లిపో, అంతగా కాదంటే భావమ్మ చేత నీకు విడాకులిప్పెస్తాం' అన్నారు. చంద్రన్న తగ్గాడు. ఏమీ మాట్లాడలేదు. రేప్పు మల్లా వచ్చి కనిపిస్తాను అని వెళ్లిపోయాడు

ఆ రాత్రి భవానీని గూడా పిలిచారు. సత్యాటాయి గూడావచ్చింది. సలుగురూ కూర్చున్నారు. చర్చించుకున్నారు. ఇది కోర్టు కేసే. అతని మె వ్యాజ్యం వెయ్యాలి. అయితే పిచ్చుక మీద (బ్రహ్మాస్త్రమా! అని గూడా అనుకున్నారు. ఈ చిక్కునుండి యెలా బయటపడాలి అని యేడ్చింది భవాని రేపు అతను వచ్చాక తీసుకోవలసిన చర్య గురించి ఒక నిర్ధారణకు వచ్చాక అంతా పడుకున్నారు

18 రాజహంన

మరునాడు చం(ద్రన్నరాగానే 'భవానీని నీతో పంపించివేస్తాం తీసుకుపో" అన్నారు. 'మీ వూరు చేరగానే ఆమె నీకై వ్యాజ్యం వేస్తుంది విడాకులకు కూడా అప్లయి చేస్తుంది' అని హెచ్చరించి ఎక్కడీవాళ్లు అక్కడ వెల్లిపోయారు. అతను గాదరా పడ్డాడు. నిజంగా భయపడ్డాడు. నగరంలో "పెరిగిన అమ్మాయి. నగరంలో అత్యున్నత విద్య పొందిన అమ్మాయి. ఉన్నతనాగరికత అలవాటు చేసుకున్న అమ్మాయి. ఉన్నత శిక్షణ పొందిన అమ్మాయి. ఉన్నతోద్యోగంలో వున్న అమ్మాయి. అలాంటి తనను తీసుకొనిపోయి తన కుగ్రామంలో ఎక్కడ, ఎలా వుంచగలడు? ఇపుడంన్న భార్యనూ 'ఏల్లల్నూ ఏంచెయ్యగలడు? ఒక్కక్షణం ఆలోచించాడు. ఇంత అమ్మాయిని తాను తీసుకునివెల్లి ఎక్కడ ఇముడ్చగలడు? మల్లా ఒక్కక్షణం ఆలోచించాడు. తానేదో పేచీ పెడితే వాళ్లం దిగివచ్చి తనకేమయినా యిచ్చి సమాధాన పడతారు అని అనుకొన్నవాడికిపుడు కథ అడ్డం తిరిగింది.- ఇపుడు పద్ద సమస్యే ఎదురయింది. అయినా బింకంగా వున్నాడు. వాళ్లను మల్లా వెనక్కిపిలిచి “వివాహిత అయిన భవానీని లేవదీసుకొని వచ్చాడని మీపైన కేసువేస్తాను' అని కరుణాకర్‌తో అన్నాడు. కరుణాకర్‌ మండిపోయాడు ఉడుక్కున్నాడు. “వేస్తే వేసుకోపో అని అక్కణ్ణుండి వెళ్ళిపోయాడు

కరుణాకర్‌కు కోల్లొం తిరిగిపోయాయి. తన దారిన తాను నడిచిపోతూవుండిన బాటసారికై ఎవడో రాయి విసిరి కణతలకైన కొట్టినట్టయితో ఎలా గిరగిరా తిరిగిపడిపోతాడో అలా గిరగిరా తిరిగినట్లయిపోయాడు. అది అసలు కేసేగాదు 'ఆయినా కరుణాకర్‌ బింకం వహించాడు. చంద్రన్న గూడా మళల్లావస్తాను అని వెల్లిపోయాడు.

నిలకడగా నీళ్లున్న పెద్ద చెరువులో పెద్ద బండపడితే ఆ చెరువు ఎంత కల్లోలితమై పోతుందో, చంద్రన్న వేసిన ఈ బండ వీళ్లందరి గుండెల్లోనూ కల్లోలం కలిగించింది. “రేపు మల్లా వాడు రాగానే పులుసులోకి ఎముకలేకుండా నలగదంతాను' అని రోషభీషణంగా అని అక్కడి నుండి జైళ్లిపోయాడు కరుణాకర్‌ ఈ వ్యవహారం యే పరిణామాలకు దారితీస్తుందో అని భయపడ్డారు గూడా. లలితా, భవానీ, సత్యాబాయిలు.

తా అంతటి నరనీంహం 19 'తొందరపడవద్దండీ' అన్నారు అని తన మంచంమీద పడుకొంది లలితాదేవి.

ఈ హరాత్‌ గృహకల్లోలం అరుణలో కల్లోలాన్ని రేపింది. తనకిపుడు పదమూడో యేడు. నెలక్రితమే తాను రజస్వల గూడా అయింది. తెలివైనదీ చురుకైనదీ గూడాను. ఈ రహస్య సమావేశాలు మూడు జరిగాయి. వాటిల్లో ప్రత్యక్షంగా పొల్గానే అవకాశం లేకపోయినా, పరోక్షంగా గమనిస్తూనే వుంది. తాను ఆ కేసులో శ్రద్ధ పెట్టకపోయేదే. ఆ కేసులో తన జన్మ రహస్యం చిక్కుకొని వుందని అర్థం చేసుకున్నది కాబట్టి తాను శ్రద్ధవహించింది.

తాను లలితాదేవీ కరుణాకర్‌ల సంతానం కాదని తేల్చుకొంది. ఆ భావం కలగగానే తనలో తనకు తెలియకుండానే యేదో మార్పు వచ్చినట్లు గమనింపసాగింది. ఇంతకు ముందు రోజే భవానీని అడిగింది. భవానీ తప్పుకొని కాలేజీకి వెల్లిపోయింది. ఆరాత్రే భవానీ పడుకోగానే, దగ్గరికి వచ్చి పక్కలో పడుకొని 'అమ్మా' అంది. *ఏం అరుణా' అని అటు తిరిగి పడుకొంది, ఆమెను పట్టుకొని తనవైపు తిప్పుకొని, 'నేనేమీ అనుకోనమ్మా, నేను నీకుగానీ అమ్మకు గానీ పుట్టిన దాన్ని కాను అని అర్థమైంది. అసలు నేనెవరమ్మా' అంది,

“నీవు లలితాదేవి సంతానమే. మాట్లాడకుండా పడుకో' అని అటు తిరిగి పడుకొంది.

మరునాడు మళ్లా అదే విధంగా పట్టుకొని అరుణ అడిగింది తన జన్మను గూర్చి. కాను నిన్నటి నుండీ ఆలోచించి నిర్ధారించుకున్న విషయాన్ని భవానీ ఇలా అంది. 'నీకెవరు చెప్పారే నీవు లలితాదేవి కూతురు కాదని! నీవు నా కూతురివి మాత్రం కాదు. లలితాదేవి కూతురువే. కావలిస్తే ఆమెనే అడుగు. నేనంటావా నీకు పాలు ఇచ్చిన తల్లిని, కన్నతల్లి కన్నా ఎక్కున మమతతో పెంచుకొన్న తల్లిని ఇంతే అని చెప్పింది. అంతకన్నా ఒక్కముక్క గూడా ఎక్కువ చెప్పలేదు. తన వివాహం రహస్యంతో పాటు అరుణ జన్మ రహస్యం గూడా బయటపడిపోయిందని సంచలించిపోయింది భవాని.

20 రాజహంస

అరుణ తన జన్మను గురించి బాధ పడవలసిన విషయంగానీ, బయపడవలసిన విషయంగానీ నిజానికి యేమీ లేదు. కానీ భవాని భర్త నోటినుండి ఆ రహస్యం విన్నది. ఎందుకో లలితాదేవి తన కన్నతల్లి గాదు అని అనుకొన్నది. ఆ విధంగా అనుకోవలసిన అవసరం తనకేమీలేదు. వుట్టింది మొదలుగా కన్నతల్లి యేవిధంగా తన స్తన్యమిచ్చి పెంచుతుందో ఆలాగే తస స్తన్యమిచ్చి మమకారంతో మసుతతో పెంచింది లలితాదేవి, ఏ కన్నతల్లి అయినా అంతే చేసేది కాని ఎందుకో అరుణ సెకాలజీలో చిన్న మార్పు వచ్చింది. ఈ మార్పు నిజంగా తనకే మాత్రమూ అవసరం అయింది కాదు తాను దాన్నిగూర్చి ఆలోచించవలసిందీ గాదు. తానెవరికి పుట్టిందీ తనకు ఆలియదు. కన్న తల్లి బ్రతికి లేదు. పుట్టిన ప్రతిబిడ్డా తన తలిదండ్రుల మమతతో ఎలా పెరుగుతుందో తాను గూడా ఆలానే పెరిగింది, ఇక తనకెందుకీ ఆలోచన!

డా/ ఆంతటీి నరసింహం 21 తె

ఈ వ్యవహారంతో లలితాదేవీ కరుణాకర్లు కుంగిపోయారు. అరుణ కాస్త దూరందూరంగా తిరుగుతున్నట్లు లలితాదేవి పసికట్టింది నిజంగా ఆ అవ్మాయి దూరదూరంగా తిరగడంలేదు. ఈ రహస్యాన్ని తెలుసుకుందేమో అనుకొంది లలిత. ఆ రహస్య విషయంలో అరుణ కాస్త శ్రద్ధపెట్టిన మాట నిజమే అయినా తమ బాంధవ్యంలో మార్చు ఎందుకువస్తుంది? ఇదంతా లలితాదేవి ఊహే. ఈ వ్యవహారంలో అరుణకు తెలుసు ననుకోడానికామె దగ్గర రుజువులు ఏమీలేవు. భవానీ చంద్రన్నల వ్యవహారంతో అరుణకు సంబంధమేముంది గనుక ఆ అమ్మాయి జన్మరహస్యం బయటపడుతుందేమో అని ఆమె బాధ. అయితే మటుకేమిటి? అరుణ తన కూతురు కాకపోదుగా! ఎంతో మమతతో తన స్తన్యం కుడిపిన బిడ్డకాకపోదుగా!

అరుణకు తన జన్మరహస్యం తెలుసుకోవాలన్న కుతూహలం ఎక్కువయింది. ఇందులో సత్యాబాయి జోక్యం వుందని బాగా అర్థమయింది" చిన్నగా సత్యాబాయి పక్కలో చరింది. సత్యాబాయికి గూడా అరుణ అంటే చాలా యిష్ట్రమేగదా!

సత్యాబటాయి అందమైన మనిషే. మంచి రంగు, సమపాటి ఎత్తు. మలయాళీ అమ్మాయిగాబట్టి శరీరం మిలమిలలాడుతూ వృంటుంది. మలయాళీల్లో బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణ ఫేదంలేకుండా అందటూ తెండు పూటలా స్నానం చేస్తారు కొబ్బెరనూనె రాసుకొనే స్నానం చేస్తారు వాళ్లు. మలయాళ (ప్రాంతం అంతా కొబ్బెరతోటలు ఎక్కువ. (ప్రతి యింట్లోనూ కొన్ని కొబ్బెర చెట్లు వుంటాయి. ప్రతి యింటికి ఎకరమో,

'రెండెకరాలో వరిపండే పొలముంటుంది. అందులో అన్నీ కొబ్బెర చెట్లే. అలాంటి ఒక చిన్న సంసారం నుండి వచ్చిందే సత్యాబాయి.

సత్యాబాయిది ఎజువాకులం,. దాన్ని ఈడవ కులం అనిగూడా అంటారు. ఆ యీడవకులమే కర్ణాటక (ప్రాంతంలోనూ, మన ప్రాంతంలోనూ ఈడిగ అంటారు. అంటే గౌడ కులం అన్నమాట! ఇపుడు సత్యాబాయి చేసుకున్న డాక్టరుగూడా అదే కులం, పేరు ముఖేష్‌. వివాహం అయి గూడా రెండేళ్లయింది.

ఫ్యాక్టరీ ఆవరణలోనే ఒకపెద్ద యిల్లుకట్టి అందులోనే ఆసుపత్రీ నివాసమూ గూడా వుంటున్నారు. స్ధలం మాత్రం లలికాదేవిదే. తమ సంపాదనతోనే ఆసుపత్రి పునాదులు వేసుకోగలిగారు. కొంత ఫ్యాక్టరీ నుండి లోన్‌ తీసుకున్నారు. మిగతాది ప్రభుత్వ లోన్‌,

అది పిల్లలవైద్యం కోసమూ, (ప్రసూతి కోసమూ అన్నమాట. ప్రత్యేకంగా పురుళ్లకోసం ఆరు గదులుగూడా యేర్పాటు చేశారు. అవసరం అయితే ఇద్దరు గూడా సర్జరీ చేస్తారు. ప్రాక్టీసు బాగానే వుంది. ముఖేష్‌ తలిదండ్రులు గూడా వీళ్లదగ్గరే వుంటున్నారు.

సత్యాబాయి తమయింటికి వచ్చింది. తాను పిలిస్తేనే వచ్చింది. సత్యాబాయిని తన గదిలోకి తీసుకెల్లింది అరుణ. వంంచంైఏ కూర్చున్నారిద్దరూ. సత్యాబాయి భుజంమై చెయ్యేసి 'అక్కయ్యా! నేను మా అమ్మకు పుట్టలేదని తెలుసు, మరెవరికి పుట్టాను' అని అడిగింది. సత్యాబాయి చకిత అయింది. ఒక్కక్షణం నిశ్చేషస్టగా వుండి అరుణ ముఖాన్ని తన వైపు బాగా తిప్పుకొని, 'మీ అమ్మకడుపున పుట్టకపోతే మరెలాపుట్టావే. ప్రతి బిడ్డా ఒక తల్లికేగదా పుట్టేది! అని మల్లానవ్వింది.

"వేను ఈ యమ్మకు పుట్టలేదు. వేరే అమ్మకు పుట్టాను

“అదేమిటే ఆ మాట!

“అది అంతే నాకు పురుడు పోసిందిగూడానీవే'

*“ఈ రహస్యాలు నీకెలా తెలిశాయే' అని అశ్చర్యపడింది సత్యాబాయి.

డా/ అంతటి నరసింహం 23

“చవానీ అమ్మ బర్త ద్వారా తలిసింది అతని మాటలవల్ల తెలిసింది" అంది అరుణ.

సత్యాబాయి ఇంకా ఆశ్చర్యపడింది. ఇంక అరుణతో వాదించి లాభం లేదనుకొంది

“ఆలుసుకున్నదానివల్ల పప్రత్యేకలాభమేముంది అరుణా! మీ తల్లి నిన్ను కన్నాకనే చనిపోయిందో లేక తాను చనిపోయాకనే నీవు పుట్టావో ఏడి ముందో తెలీదు. మొత్తానికి నీవు బూమిమీద పడేటప్పటికి ఆమె చనిపోయింది. నీవు మృత్యువుఖం నుండి పుట్టావుగాబట్టే నీకు మృత్యుంజయ అని నేనే పేరుపెట్టాను. కొంతకాలం ఆపేరుతోనే చలామణి ఆయ్యావు. జన్మవిచ్చిందెవరయినా, నీకు పాలు ఇచ్చి సాకిందేగదా తల్లి అంటే."

“అలా అయితే భవానీ అమ్మ గూడా నాకు అమ్మే అవుతుందిగదా'

“కాదని ఎవరన్నారు అరుణా! అయిత ఎక్కువగా తల్లి అనిపించుకోదగింది లలితాదేవే, ఎందుకంటే నిన్ను కన్నబిడ్డ కంలే మిన్నగా చూచుకొంది. నీకు తన చన్నుకుడిపిందానివల్ల పాలు గూడా పడ్డాయి. అంటే ఆమె కన్నతల్లికంటే ఎక్కువే.

“పసిబిడ్డకు చన్నుకుడిపితే ఎవరికైనాపాలు పడతాయంటారుగదా!

“అది నిజమే కావచ్చు. ఎవరో కన్నబిడ్డకు కన్నతల్లి మమకారంతో పాటు కుడపొలిగదా! ఆది ఒక్క కన్న తల్లే ఇయ్యగలదు.!

అరుణ ఊరకుండి పోంయంది. వెంటన 'నీవృు చాలా అచృష్ట వంతురాలివన్మూ! దిక్కులేని జన్మ నీది భగవంతుడు తోసుకొచ్చినట్లుగా లలితాదేవీ కరుణాకర్‌ లను అక్కడ చేర్చి నిన్ను చూజేటట్లు చేశాడు మంత్రి ప్రసాదరావు నిన్ను ఫ్వీకరింపుమని వాళ్లకు సంజ్ఞచేశాడు. ఎందరో ఎన్నో దుఃఖ దృశ్యాలను చూస్తారు. కొందరు ఊరికే చూచివెళ్లి పోతారు. కొందరు సానుభూతి (ప్రకటించిపోతారు. మరికొందరు స్పందించి యేదో యేర్పాట్లు చేస్తారు కాని లలితా కరుణాకర్‌

24 రాజహంన లలాగా పెంచేబాధ్యత వహింపరు ఆ పెంపకంకూడా ఎవరో దాదికి అప్పజెప్పవచ్చు. లలితాదేవి లాగా సొంతంగా తన పక్కలో వేసుకొని, తన స్తన్యమిచ్చి మమకారంతో పెంచిపెద్దచేయదు తాను సొంతంగా కన్న కరుణ కంటే గూడా నిన్ను ఎక్కువగా చూస్తూవుందంటే, అరుణా! నీవెంత అదృష్టవంతురాలవో గదా! అని అంటూ ఆకాశం వైపు చూచి చేతులు జోడించింది ఇలా చూచేటప్పటికి అరుణ కన్నీరు కారుస్తూ వుంది. ఆమెను కౌగిలించుకొని కాసేపు అరమోడ్పు కన్నులతో అలాగే వుండిపోయింది సత్యాబాయి ఇంతలో ఒక అర్జెంటు కేసు వస్తే సత్యాబాయి వెళ్లి పోయింది. అరుణ గూడా తన గదికి వెళ్లిపోయింది.

అరుణకు తన తల్లిదండ్రులు ఎవరు అన్న జిజ్ఞాస తప్ప వేరే భావమేమీ లేదు లలితాదేవి కన్నతల్లి లాగే (ప్రేమిస్తుంది అంతకంటే గూడా గోముగా తాను ఆమె దగ్గర పెరుగుతూవుంది. తన గర్భవాసంచేసి బయటపడ్డ కరుణ కన్నా అరుణ అంటేనే మమత ఎక్కువగా చూపిస్తుంది లలితాదేవి. ఈ తల్లీబిడ్డల మధ్య 'వేరు' అనే బావం లలితాదేవిలో కలగడానికి వీలుంది గాని ఆరుణలో కలగడానికే వీలులేదుగదా! ఎందుకంటే తాను కన్ను తెరిచినప్పటినుండీతల్లి స్థానంలో సర్వవిధాలా చూస్తున్నది లలితాదేవేగాబట్టి

ఆయితే తనను కన్న తండ్రి యెవరు అన్న (ప్రశ్నగూడా బయలుదేరింది అరుణ మనసులో. ఈ రహస్యాన్ని చెప్పేదెవరు? ఆ కర్తవ్యాన్ని వహించి చెప్పేది మాత్రం యెవరు? సత్యాబాయికి గూడా తనకు పురుడు పోయడం వరకే తెలుసు. తనను కన్నతల్లి దిక్కులేని చావు చచ్చిందనీ తెలుసు. తాను పుట్టింది ఏ తండ్రికి?

, మరునాడు భవానీ వ్యవహారంలో వచ్చిన చంద్రన్నను పిలిచింది అరుణ. “చంద్రన్నా! నేను చనిపోయినామెకు పుట్టాననీ, సత్యాబాయి పురుడుపోసిందనీ నీ మాటలవల్ల అర్థం అయింది. మరి నన్ను కన్న తరిడ్రి యెవరు? నీకు తెలుసా?' అని అడిగింది.

“ఆలియదమ్మా' అన్నాడు చంద్రన్న

డా/ అంతటి నరసింహం 25

“నా దగ్గర యేమీ దాచవద్దు చంద్రన్నా! నిజం ఇెప్పు'

“నిజం తల్లీ! ఇన్ని రసహ్యాలు చెప్పినవాణ్ణి. నిజాన్ని దాచవలసిన అవసరం యేముంది? ఉప్పెనలో పడి నేనుకొట్టుకపోయాను గదా! నేను వచ్చిన తర్వాత వాళ్లు వీళ్లూ చెప్పుకుంటూవుంలే విన్నాను. నిన్ను గురించి చెప్పుకుంటూ వుంటే విన్నాను అది కూడా భావమ్మకు సంబందించినంతవరకే విన్నాను నీది ప్రత్యక విషయం గదా అందుకే నలుగురూ చెప్పుకొనేవారు. ఎవరో ఒకామె తెల్లటి అమె యిరవయ్యుళ్ల ఆమె ఉప్పెనలో కొట్టుకొనివచ్చి గట్టునపడి కొనవూపిరితో వుండడమూ, పద్దనిమిదేళ్లు నర్సు నీ పురుడుపోసి వీ తలిదండ్రులకివ్యడమూ ఇప్పుకుంటూవుంటే విన్నాను ఆ చనిపోయినామె ఎవరో, ఎక్కడి ఆమో, ఆమె బందువులెవరో ఆ నాటికి ఎవరికీ తెలియదు. ఇతర శవాలతోపాటు ఆ శవాన్ని కూడా కాల్చేశారు. అంతేగాని ఆమె వివరాల జోలికి యెవరూ పోలేదు. అన్నాడు చంద్రన్న ఇంతవరకూ విని గబగబా లోపలికి వెల్లిపోయింది అరుణ

తర్వాత తన తలిదం(డ్రులకూ చంద్రన్నకూ మద్య సంభాషణ ప్రారంభమైంది అసలు నిన్నరాశత్రే లలితాదేవీ, కరుణాకర్‌, సత్యాబాయి, భవానీలు కూర్చుని ఈ విషయాన్ని చర్చించుకున్నారు. విడాకులపత్రంమై చంద్రన్న సంతకం చెయ్యాలనీ, భవానీ, చంద్రన్నలు పరస్పరం విడాకులకోసం అప్లయిచెయ్యాలనీ నిర్ణయించడం జరిగింది. ఆ విషయం ఇప్పి చంద్రన్నను విడాకుల పటత్రంమై సంతకం పెట్టమన్నారిపుడు. చంద్రన్న నిరాకరించాడు. అయితే చంద్రన్నా ఇపుడేమీ తొందరలేదు వూరికివెళ్లు నీకీ విషయాల్లో సలహాలిస్తున్న వారిని సంవ్రదించు. వీలయితే లాయర్ని గూడా సంప్రదించు నీకు మరొక వారం గడువు ఇస్తాము. తర్వాత మీ వూరికి పోలీసులను పంపుతాము అని అన్నారు

చంద్రన్న కాస్త తగ్గాడు. అలాగే ఒక వారానికి వస్తాను అని వెళ్లిపోయాడు.

సరిగ్గా ఒక వారం జరగగానే, తమ గ్రామసర్పంచినీ, మరొక పెద్ద మనిషినీ తీసుకునివచ్చాడు చంద్రన్న ఆ సర్పంచి బావమ్మను బాగా

రాజహంన 20

ఎరుగును బావమ్మ కూడా సర్పంచిని ఎరుగును ఆ సర్పంచి 'వీరిద్దరూ బార్యాభర్తలే' అన్నాడు అయితే చంద్రన్న వేరే వివాహం చేసుకున్నాడా లేదా అని అడిగింది లలితాదేవి “చేసుకున్నాడు' అని అన్నాడు సర్పంచి.

సరే ఇక చంద్రన్న వెళ్లవచ్చు కేసు మేము నడుపుకుంటాం అన్నారు లలితా కరుణాకర్‌లు 'అదంతా యొందుకండీ, ఇదంతా పెద్ద గొడవ అవుతుంది చంద్రన్నకు కోర్టు బర్చ్బులెక్కువవుతాయి మీకేమో న్యూసెన్సు కాబట్టి ఏదో ఒక్రటి చంద్రన్నకిచ్చి విడాకుల పత్రంమై సంతకం చేయించుకోండి అన్నాడు, చంద్రన్న వెంట వచ్చిన పెద్దమనిషి “మీరు పెద్దలు పలుకుబడి కలవారు క్షణంలో విడాకులు యిప్పించగలరు భావమ్మ గొప్పగా చఛదువృకొంది పెద్ద ఉద్యోగం చేస్తున్నది అమె చంద్రన్నతో సంసారం చెయ్యడం ఎలాగూ వీలుపడదు. ఏదో ఒకటి యిచ్చి సామరస్యంగా యూ శేస్తు షరిష్కరించుకోండి' అన్నాడు సర్పంచికూడా.

వీళ్ళు ఆలోచించారు సర్పంచి ఇప్పిందే సబబుగా తోచింది సరే అని ఒప్పుకున్నారు తమకుగల పొలంలో ఆరెకరాలు చంద్రన్నకు రాసిచ్చే ఏర్పాటు ఇసి, ఆ కేసును పెసలా చేశారు

భవానీ యేడ్చింది, నాకోసం - ఏమ్సీ కాని నాకోసం - ఆలెకరాల మాగాణి మీరివ్యటం యేమిటి? అని యేడ్చింది. మీరింత త్యాగం చెయ్యడానికి నేనెవరు అని యేడ్చింది. అంతగా అయితే అతన్నే కోర్టుకెళ్లనీయండి పదమూతేలళ్లుగా వేరుపడిపోయి, నా అతీగతీ మూడనివాడ్డి నన్ను బార్యగా వెళ్లమని ఏ కోర్టు అయినా ఎలా డీక్రీ యబిస్తింది మల్లీ వివాహం చేసుకున్నవాడి పక్షాన యే కోరు మాట్లాడుతుంది. కాబట్టి నాకోసంగా మీరు భూమిస కోల్పోవద్దు. అనియేడ్చింది. నూ ఖే భవానీ. అతనువ్చీ చెయ్యలేడు. కాని మనకీ లేసు

ఫ్ట్‌సె రాగూ, స

అన్నారు వాజ్డీ ్స ఉదనే అలా చేస్తున్నాం నీవు వూ

డా/ అంతటి నరనింహాం 27

“లేదు నేసీ వివాహాన్ని అపుచేసుకుంటాను ఎలాగూ విడాకుల కేసు తేలందే యిదేమీ జరగదు కాబట్టి మీరు అతనికేమీ యివ్వవద్దు అతను బ్లాక్‌ మెయిల్‌ చేస్తున్నాడు సినిమాల్లో జరిగే వాటిని చూచి ఈ బ్లాక్‌ మెయిలుకు దిగాడు నేను అందుకు అంగీకరించను.'

"మాకు ఏమీ కాని నీకోసం మేము ఆరెకరాలు పోగొట్టుకోడం యెందుకు అని అన్నావు ఏమీ యెందుకు కావ? జన్మతోనే మా అరుణకు తల్లివైపోయావు. అంతకన్నా బాంధవ్యం యింకేమి కావాలి?" అంది లలితాదేవి

“అరుణ మీ సొంతబిడ్డాకాదు నేనామె సొంతతల్లినీ గాను అని భవానీ అంటూ వుండగానే, రపీమని ఆమె నోరు మూసింది లలితాదేవి. 'నీవ్లు కలలో కూడా ఈ మాట అనకు నీవు ఆరుణకు కన్నతల్లికంటే గూడా హెచ్చు. అరుణకు మనుతతో పాలిచ్చి పెంచింది నీవూ నేనూ. అరుణ మన యిద్దరికీ ఎంత చెందుతుందో, మన మిద్దరమూ అరుణకు అంతే చెందుకాము నా సొంత ఆఅస్పికి - అంటే - నా పుట్టింటినుండి నాకు సం[క్రమించిన పదెకరాలమాగాణీ కరుణకు చెందుతంది. కరుణాకర్‌కు సంబంధించిన నూరెకరాల మాగాణీ, ఫ్యాక్టరీ ఆదాయమూ అంతా అరుణకే అంటే అరుణకూ కరుణాకర్‌కూ, నాకూ నీకూ కరుణకూ చెందుతుంది కాబట్టి నీవు మాకేమీ కావు అనే విషయం కలలో గూడా రానీయకు. అని గట్టిగా చెప్పింది లలిత మళ్లా అంది ; మనం ప్పట్టక పూర్వం ఎవరమూ ఎవలికీ ఏమీకాదు. పుట్టింతర్వాతనే యీ సంబంధాలన్నీ మనం పోవడంతో ఈ సంబంధాలన్నీ తెగిపోతాయి. అంతవరకే ఈ సమాజంతోనూ, ఆస్తి పాస్తులతోనూ సంబందం ఈ ఆస్తులు మాత్రం ఇది వరకెక్కడ వున్నాయో అక్కడే వుంటాయి మన యాజమాన్యంలోకి రాకపూర్యం యెొక్కడున్నాయో అవి ఇపుడూ అక్కడే వుంటాయి అని లేచి వెళ్ళిపోయింది ఎప్పుడు వచ్చికూచుందో అరుణ, అంతా విన్నది మళ్లామరొకసారి తనజన్మవిషయం రూడి అయింది అయితే యేమి?

శ గ జ

28 రాజహంన

సమీప గతంలోని విషయం

అరుణకు సంవత్సరం గూడా నిండకుండానే లలితాదేవి గర్భం ధరించింది. మూడో మాసం ఆమె, కరుణాకర్‌ ఇద్దరూ రష్యా ప్రయాణం వేసుకున్నారు రష్యా ఒక స్వర్గం అనే మాట వినడమే గాని చూడలేదెప్పుడూ అని వీళ్లిద్దరూ చాలా సార్లు అనుకొనేవారు. ఆఖరికి బయలు దేరారు వాళ్లతో పాటు రష్యున్‌బాష వచ్చిన ఒక కమ్యూనిష్టును తీసుకొనివెల్లారు. వీళ్లు రష్యాలో దిగగానే రాజమర్యాదలతో రిసెస్టన్‌ ఇచ్చారక్కడ. ఎంత మర్యాదో చెప్పలేము. అప్పుడు రష్యా కమ్యూనిష్టు పార్టీ సెకైెటరీ టెజ్నివ్‌. అప్పటికే రష్యాలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఆ మార్పులు [క్రుశ్చెవ్‌ రోజుల్లోనే ప్రారంభమయ్యాయి. లెనిన్‌ నాటి రష్యా కాదిప్పుడు. స్టాలిన్‌ నాటి రష్యా గూడా గాదిప్పుడు. లెనిన్‌ కాలంలో అందరికోసమూ ఒకడూ, ఒకడి కోసం అందరూ అన్నట్లుగా ప్రతివాడూ జాతికోసం పనిచేసేవాడు. నిస్వార్థంగా పనిచేసేవాడు, (బెజ్నివ్‌ కాలం వచ్చేటప్పటికి స్వార్థం చోటుచేసుకోవడం మొదలయింది. అయినా రష్యా తన పాత ఆదర్శాలతోనే నడుస్తున్నది. వీళ్లకు లెనిన్‌ గ్రాడ్‌ చూపించారు స్టాలిన్‌ గ్రాడ్‌ చూపఏంచారు. కొన్ని కమ్యూూన్‌లు చూపించారు. వీళ్లు చూడదలచుకొన్నవి వాళ్లు చూపరు. వాళ్లు చూపదలచుకున్నవే చూపిస్తారు.

వ్యవసాయక్షే త్రాలు చూపారు ఫ్యాక్టరీలు చూపారు, అందులోని ప్రతి వారూ నిజాయితీతో, నిస్వార్థంగా పనిచెయ్యడం చూచి వీళ్లు ముగ్ధులయ్యారు. ఈ [క్రవుశిక్షణవళల్లే రష్యా ఆమెరికాతో పోటీలో నిలబడగలుగుతున్నదని వీళ్లు అనుకున్నారు మొత్తం నారంరోజులు రష్యా అంతా చూశారు. ఇండియా రష్యాల పోల్చుకున్నారు. ఇండియా అంతా సోమరిపోతుల రాజ్యం అని ఇపుడు బాగా అర్థమయింది. రష్యాలో మాదిరి క్రమశిక్షణను, అన్ని రంగాల్లో ఇండియాలో పాటించినట్లయితే నేటి అమెరికాను నాలుగేళ్లలో మించి పోగలదని అనుకున్నారు.

ఇండియాకు వచ్చాక మీటింగులో వాళ్లు చెప్పిన పద్ధతి వింటే ప్రతివాడూ లెక్కలు కట్టుకొని రష్యాకు ఎగిరిపోవాలన్నట్లుగా ఫీలయ్యాడు.

డా/ అంతటీ నరసింహం 293 రష్యాతో పోల్చుకుంటే ఇండియాలోని కమ్యూనిష్టులు కమ్యూనిష్టులేకాదు అన్నారు రష్యా మొదలైనదేశాల్లో (ప్రజలు వర్గ దృష్టిగలవారు. మన దేశంలో వర్ణ దృష్టిగల వారు అంటే కులదృష్టి గలవారు. కులవ్యవస్థ కమ్యూనిష్టులను గూడా మింగేసింది ఇండియాలో. ట్రీ

అలికాదేవి తండ్రికి అరవై అయిదేళ్లుంటాయి. అతనికి ఇటీవల ళయేలూరులో గుండెపోటు తగిలింది. అక్కడ (ప్రథమ చికిత్స చేసి మహెదరాబాదు తీసుకొనివచ్చారు. నిమ్చులో చికిత్స జరిగింది. బైపాస్‌ చేశారు. ప్రస్తుతం లలికాదేవి యింట్లోనే కోలుకుంటున్నాడు. ఆయన తన ఆస్తిని తన బిడ్డలకు పంచాలన్న కోరిక కలిగింది. పూళ్ల దగ్గరున్న నలఖై ఎకరాల మాగాబీలో పదెకరాలు లలితాదేవి వివహసమయంలో కరుణాకరకు తఅరణంకింద ఇస్తానన్నాడు. ఇపుడు దాన్ని లలితాదేవి పేరిట రిజిష్టరు చేస్తానన్నాడు. వీలూరు లోవున్న లెండు బియ్యపుమిల్లులూ, లలికాదేవికియ్యగా మిగిలిన ముప్పయి యెకరాల మాగాణీ, తనకొడుక్కు ఇందుతాయి ఆ కొడుక్కుకూడా పెళ్లయి పదహారు సంవత్సరాలయింది. పదిళాను సంవత్సరాల కొడుకున్నాడు. లలితాదేవి కూతుర్ని తన మనుమడికి, చేసుకోవాలన్న కోరిక వుందాయనకు

తం రాజహంస

లలితాదేవి తం(డ్రి పేరు బాపయ్య. ఆయన కొడుకు పేరు సుభాష్‌ సుబాష్‌ను కాలేజీలో ఇంటరువరకూ చదివించాడు ఇంకా చదివిస్తే ఉద్యోగంలో చేరిపోతాడనే, తమకూ తమ అస్తికీ దూరమవుతాడనీ అన్న భావంతో అంతటితో చదువు చాలించి బిజినెస్‌లో దింపాడు. ఉన్న ₹ెండు మిల్లులకు తోడుగా మరొక మిల్లును గూడా స్థాపించి యేలూరులోనే కాపురం పెట్టించాడు

లలితాదేవికి వివాహం అయిన వెంటనే సంతానం కలగలేదు

నాలుగేళ్ల తర్వాత అరుణ దొరికింది ఆ అరుణ దొరకడంకూడా అదృష్టంగానే బావించారు వాళ్లు ఆ అమ్మాయిని సుభాష్‌ కొడుక్కు చేసుకుంటామన్నారు. లలితాదేవికి కరుణ పుట్టాక, ఆ అమ్మాయిని తన మనుమడికి చేసుకోవాలని బాపయ్య భావన

లలితాదేవికి చెందిన పదెకరాల్లో పండిన వడ్గను తానే కొనేసుకొని ఆమెకు డబ్బు పంపేవాడు సంవత్సరానికి సరిపడా బియ్యం పంపేవాడు. ఇపుడు ఆమె భూమిని ఆమె పేరిట రిజిష్టరు చెయ్యాలని సంకల్పం

రిజిష్టరు చేసే విషయంరాగానే ఆ పదెకరాలూ అరుణ పేరిట రిజిష్టరు పెయ్యమంది లలితాదేవి అ అమ్మాయిని తన తమ్ముడి కొడుక్కు చేసుకుంటాం కాబట్టి ఆ అమ్మాయి పేరిటే రిజిష్టరు చేస్తే సరిపోతుందిగదా అంది లలితాదేవి.

“అలా కాదు. కరుణ పేరనే రాస్తాను. కరుణనే మనుమడు మహేష్‌ కిస్తాము' అన్నాడు బాపయ్య.

“అదేమిటి నాన్నా- ఈ చిన్న పిల్లకు ఇపుడే పెళ్లిమాటలు అనుకోడం ఆవసరం లేదు. అయినా అరుణను వేద్దామని పదమూడేళ్ల [క్రితం అనుకున్నాంగదా'

“అవును నీటు కరుణ పుట్టక మునుపు అలాగే అనుకున్నాము నీకు కరుణ పుట్టింది నీకు పుట్టని అరుణను, మా కుటుంబంలోకి ఎందుకు తెచ్చుకుంటాము? కాబట్టి కరుణపేరనే రాస్తాము'

డా/ అంతటి నరసింహం 31

ఆ మాటలు విని లలిత మనస్సు చివుక్కు మన్నది. ఆ ప్రాంతంలో అప్పుడు సంచరిస్తున్న అరుణ అది విని మల్లా మరొకసారి తన మనసులో చిన్న ముల్లుకుచ్చుకున్నట్టుగా పీలయింది

అరుణను ఆ సమయంలో అక్కడ చూచింది లలితాదేవి ఆమె మొగం చిన్నబుచ్చుకొన్నట్లుగా కనిపించిందామెకు వెంటనే అరుణను దగ్గరికి పిలిచి, ఏమిటే అలావున్నావు? అంది.

“ఎలావృన్నాను అంది అరుణ నీవు తాతయ్య వూటలు విన్నావాయేమిటి? వాళ్ళు చేసేది వాళ్లను చేసుకోనీ ఆ భూమిగానీ, నాన్నగారి భూములు గానీ, ప్యాక్టరీ ఆస్తులుగానీ మీ యిద్దరికీ సమాన వాటా వుంటుంది తెలుసా?" అంది

“నేనేదో పీలయినట్లు అంటున్నావేమిటమ్మా! కరుణకు నాకంటే యొక్కువ వాటా యిస్తే మాత్రం నేనెందుకు పీలవుతాను? అసలు సర్వాస్తులకూ కరుణే వారసురాలు" అంది అరుణ "

లలితాదేవికి అమాట చురుక్కున తగిలింది దీని జన్మరహస్యం దీనికి తెలిసిందా యేమిటి? అనుకొంది లలిత ॥

అరుణ ఆ యింట్లో పెద్దమ్మాయి. తలిదండ్రులు ఆ మాదిరే పిలుస్తారు. నాకర్లూ చాకర్లూ అంతా పెద్దమ్మాయిగారూ చిన్నమ్మాయిగారూ అనే పిలుస్తారు

అరుణకు తన జన్మరహస్యం తెలిసింది అయితే యేమిటి? తల్లెవరో ఉఆఇలియదు. తన జన్మతోపాలే అమె పోయింది. తండ్రి ఎవరో తెలియదు. ఈ విషయం తెలిసినవారు గూడాలేరు ఇక తనకేం లాబం! కేవలం జిజ్ఞాస తప్ప తనకేం లాభం? ఇప్పుడు ఉన్న తలిదండ్రులు చాలా ఉన్నతులు తనకు అత్యధిక స్థానం ఇచ్చారు తమ గర్భవాసం నేసిన కరుణ కన్నా కూడా తననే బాగా చూస్తున్నారు కరుణ గూడా తననెంతో గౌరవ [పేమలతో చూస్తుంది తన యుంగిలి పాలు తాగి పెరిగిన పిల్లగదా! ఇక నొకర్గంటావా చాలా బాగా చూస్తారు. భవానీ సత్యాబాయిలు గూడా చాలా (గ్రేమగా చూస్తారు.

రై రాజహంన

ఇది జరిగి మూన్నాళ్లయింది ఆ రోజు ఏదో చిన్న పండగ ఏ చిన్న పండగయినా సెలవు (ప్రకటించే సోమరిగుణం మన ప్రభుత్యానికుంది (ప్రతి వ్యక్తీ పని ఎగగొట్టాలనీ జీతాలూ మాత్రం బాగా పుచ్చుకోవాలనీ చూడటం మన ఉద్యోగులెతత్వం ఈ రోజు బవానీకి కాలేజ్‌ లేదు తమ రీడింగు రూంలో కూర్చునివుంది అక్కడే అరుణా కరుణా కూడా కూర్చుని ఏదో పుస్తకాలు, సంచికలూ తిరగేస్తున్నారు. బవానీ తన కుర్చీ జరుపుకుని అరుణ పక్కలో కూర్చుంది అమె మొగం కాస్త మానంగా ఉంది. ఆమె భుజంపై చెయ్యివేసి, “అలా వున్నావేమమ్మా' అంది అరుణ. 'వమీలేదమ్మా' అంటూ యేదో పని వున్నట్లు లేచివెల్లింది.

తన భర్త చంద్రన్న విషయమూ, తనకు కాబోయే నూత్న వివాహ విషయమూ భవానీని బాధిస్తున్నాయి. ఆ విషయం అరుణకు ఎలా చెబుతుంది? అరుణకు ఈ వ్యవహారాలు తెలుసు. అయినా తనతో ముచ్చటించే వయసుగాదు. అలాంటి బాంధవ్యమూగాదు. అందుకే లేచివెళ్లి అలమైరా నుండి ఒక పుస్తకాన్న తీసుకొని మరొక మూల కుర్చీలో కూచుంది.

అరుణ అక్కడికే వెల్లింది. కుర్చీలాక్కుని భవానీ పక్కనే కూచుని, 'అమ్మా' అంది. 'ఏమమ్మా' అంది భవానీ. 'నీ వ్యవహరమూ నీ బాధా నాకు తెలుసమ్మా నేను ప్రత్యక్షంగా జోక్యం చేసుకోకపోయినా పరోక్షంగా ఫాలో అవుతూనే "వున్నాను. నీవు విడాకులు తీసుకోవలసిందేనమ్మా. ఏ విధంగా చూచినా అతని దగ్గరికి మల్లా వెళ్లలేవుగదమ్మా' అంది.

అరుణ ఎంత ఆలివైనదో, చురుకైనదో తనకు తెలుసు. నిత్యమూ రీడింగు రూంలో కూర్చుని వార్తాపత్రికలూ పుస్తకాలూ చదువుతూ వుంటుంది లోకజ్ఞానం బాగా ెంపొందించుకుంటూ వుంటుంది. వయసు చిన్నది గదా! తనకు పుట్టిన సొంత కూతురే గదా! అందుచేత తన రహస్యాలు మౌట్లాడలేదు భవానీ. 'అయినా నేనింక మావూరికి ఎలా పోగలనమ్మా' అని మాత్రం అంది.

'నీవు వెళ్లలేవు వెళ్లమని మాత్రం యెవరంటారు?'

నా బాధ అదిగాదు అరుణా! అతనికి ఆరెకరాల మాగాణి యిచ్చి,

డా/ అంతటి నరసింహం 33 ఈ కసు మసలా చెయ్యాలనుకున్నారు నా కోసం వాళ్లం భూమినెందుకియ్యాలి! ఆదీ నాబాద.

“ఆయితే నాకు వచ్చే ఆస్తిలో నుండి అరెకరాలు ఇస్తే సరిపోతుంది కరుణకు గూడా చెందే ఆస్తీలోనుండి యీనక్కర్లేదు' అంది అరుణ

'నా చనుబోలుతాగి పెరిగింది నీవు మాత్రమేగాదు కరుణ కూడా'

“అయినా నాకోసమే నాకు పాలివ్వడం కోసమే నీవు ప్రధానంగా యీ యింట్లో చేరావు కరుణకోసం గాదు అది అప్రదానం!

'పధానమో అ(ధానమో అదిగాదు అసలు విషయం ఈ న్యూసెన్సు కోసం మీ ఆస్తిని వృదా చెయ్యడమెందుకు అన్నదే సమస్య'

“ఇక్కడ ఆస్తి యెవరిది అన్నది కాదు అసలు మీమాంస. ఈ న్యూసెన్సు ఎలా తొలగాలన్నదే సమస్య అతనికి యేమీ యీనక్కరలేదు అనుకుందాం మొండికి కూచుంటే అతను కోర్టులో కేసువేస్తాడు -న్యూసెన్సు కోసమే వేస్తాడు మనమూ కోర్టుకెళ్లాలి అదితప్పంచుకోడం కోసమే అతనికేమయినా యిచ్చి తొలగించుకోడానికే అమ్మా నాన్నా చూస్తున్నారు విడాకుల లెటర్‌లో అతని సంతకం కోసమే యీ తంటా అంతా “ప్రతి నెలా జీతం రూపంలో వచ్చే డబ్బు క్యుములేటివ్‌ డెపాజిల్‌గా పోస్టాఫీసులో వేస్తున్నాను. అదివుడు లక్షకుమైగా వుంటుంది దాన్నిస్తే సరిపోతుంది. అమ్మా నాన్నలు వాళ్ల పొలాన్నెందుకురాసివ్వాలి."

నీ డబ్బు నీపేరే వుంచుకో నీవు వివాహం చేసుకోబోతున్నావు కాబట్టీ నీ సంసారానికి అది మూలధనంగా వుంటుంది

“అనను! నా డబ్బు వుండగా నాకోసం వాళ్లు తమ భూమి నెందుకు వదుళ్తుకోవాలి?'

'ఆ మాట వాళ్లనడగగలవా?'

“అడగలేను. వాళ్లు వినరు '

“అయితే వూరుకో. ఊరికే చూస్తూవుండు అతను సంతకం పెడతాడు పని, తీరిపోతుంది అమ్మా నాన్నా తము పలుకుబడి వుపయోగించి, తొందరగానే విడాకులు వచ్చేలా చేస్తారు"

34 రాజహంన ర్‌

మహళాభ్యుదయసంఘంలో లలితాదేవీ భవానీలు చాలా చురుగ్గా పనిచేసే కార్యకర్తలు. మద్య నిషేదాన్ని ఉద్యమంగానే చేపట్టారు ఈలోగా నెల్లూరుజిల్లా దూబగుంటలో ఒక సామాన్య స్త్రీ సారావ్యతిరేక ఉద్యమం చేపట్టింది దూబగుంట ఒక చిన్న గ్రామం చిన్న చిన్న రైతులూ కూలీలూ మాత్రం వుండే గ్రామం

సమాజంలో బాగా వెనుకబడ్డ కులాలవారూ, కూలిచేసుకుకొని బ్రతికే పురుషులూ తాగుడు వ్యసనానికి బానిసలై తాము సంపాదించే కూలి డబ్బులన్నీ సారాకు ఖర్చు చేస్తూ వుంటారు అంతేగాక తమ స్త్రీలు సంపాదించే కూలి డబ్బులు గూడా లాక్కుని తాగేస్తారు సంసారం గడపడానికి కనీసం గంజి అయినా కాచుకోడానికి డబ్బులు లేకుండా చేస్తారు. ఇళ్లలో పుర్షణలు నిత్యకృత్య మైపోయాయి ఈ పరిస్థితి దేశమంతటా వుంది. అయితే దూబగుంటలో కొందరు స్త్రీలు సంఘటితమై ఆ గగ్రామంలోగల అందరు స్త్రీలనూ వైతన్యవంతులు చేసి సారావ్యతిరేక ఉద్యమాన్ని (ప్రారంభించారు. వాళ్లు చేసినపని ఒక్కటే అదేమిటంటే అందులోని ప్రతిస్త్రీ, తన భర్తను సంస్కరించుకోవడమే. విద్య వచ్చిన కుటుంబాలతో తమ కుటుంబాలను పోల్చుకునీ, వాళ్ల సంపాదన తమ సంపాదనతో పోల్చుకునీ, వారి సంతానాభివృద్ధితో తమ సంతానాభివృద్ధిని పోల్చుకునీ, తమ తమ భర్తలను ఒప్పించి తమ వైపు తిప్పుకున్నారు. ఇదే సులభమైన, పటిష్టమైన సంస్కరణ (గ్రామం గ్రామమే సారాను నిషేధించారు. ఆ తర్వాత వాళ్లు చుట్టు పట్టులగల గ్రామాల్లో తమ ఉద్యమాన్ని ప్రచారంచేసి, జయకేతనం ఎగురవేశారు [క్రమక్రమంగా వెన్వెంటనే, విద్యావతులైన స్త్రీలు గూడ్దా ఆ ఉద్యమంలో (ప్రవేశించి,

డా/ అంతటి నరసింహం 35 ఉద్యమాన్ని వేగవంతం చేశారు ఉద్యమం పెరిగేకొద్దీ, సుర్షణలు గూడా "పెరిగాయి. తాగుబోతులయిన పురుషులు (ప్రతిఘటించారు దానితోపాటు సారా అంగల్లోను వమూయించే ఉద్యవూన్ని సారాకాంట్రాక్టర్లు ఎదుర్కొన్నారు. పోలీసులు రంగ ్రవేశం చేశారు సారాయంగళ్ల వేలంద్వారా ప్రభుత్వానికి ఆదాయం వస్తుంది గదా! ఇపుడు నిషేధిస్తే పాటపాడిన కాంట్రాక్టర్లకు నష్టం వస్తుంది గదా! వాళ్లకు సాయంగా ప్రభుత్వం పోలీసులను ప్రయోగించింది లారీచార్జీ జరిగింది ఈ ఉద్యమం హైదరాబాదు వరకూ వ్యాపించింది లలితాదేవి, భవానీ, అరుణా కరుణా గూడా అందులో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు పోలీసులుండేదెందుకు? దురుసుగా (్రవర్తించడానికే అరుణ విజృంభించి లారీచార్జీ ముందు నిలబడింది. ఉఊ(దేకంగా ఉపన్యాసానికి లంకించుకొంది పోలీసులనుద్దేశించి బాబూ ఈ ఉద్యమం మీకోసం గూడా. మీ ఆడవాళ్లకు సారాబాధ అంటకుండా చెయ్యాలని గూడా మా సంకల్పం. సమాజసంక్షేమాన్ని కాంక్షించి చేసే ఈ ఉద్యమాన్ని మీరు లారీలతో ఆపాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు మీరు ఆపలేరు. అని తెగించి ఉపన్యసిస్తూ వుంటే ఒక లారీవచ్చి రపీమని తగిలింది తలకైన. క్రింద పడిపోయింది అరుణ. బవానీ లలితాదేవి మరిద్దరూ దూరి, అరుణను జవురుకొని పక్కకు తీసుకెళ్లారు. అరుణ రక్తాన్ని చూచి లారీలు ఆగిపోయాయి. ఉద్యమ కారులూ టైరాయించారు ప్రభుత్వం దిగివచ్చి సారానిషేధించే వరకూ మేము ఇక్కడనుండి కదలం అన్నారు. రక్తం కారుతున్న తలకు కట్టుకట్టుకుని రోషంతో, ముఖ్యమంతత్రివచ్చి సారానిషేధించానని (ప్రకటించే వరకూ మమిక్కజే బైరాయిస్తాం అని మందుకువచ్చింది అరుణ మళ్లా. మగవాళ్లు గూడా ముందుకొచ్చారు. అందరికంటే ముందు ఒక తెల్లటి, ఎత్తయిన, స్ఫురద్రూప్‌, ఆదరాబాదరా ముందుకు వచ్చి రక్తంకారుతున్న అరుణ తలను పట్టుకొని పక్కకు లాక్కెల్లి కూర్చోబెట్టీడు ఖాద్రీసాబ్‌ మేమూ మీ వెంలే, అంటూ మరికొందరు ముస్లిములు గూడా

36 రాజహంన ముందుకు వచ్చారు ఖాద్రీ తనదగ్గరున్న జేబు రుమాలును తీసి అరుణ తలకు కట్టి 'సేద తీర్చుకోబిడ్డా అంటూ ఆమె కళ్లల్లోకి చూశారు, ఎక్కడివాళ్లక్కడ కూచున్నారు. పోలీసులు లారీలుదించి నిలబడ్డారు. కొందరు పురుషులూ, స్త్రీలూ, ముందుకు వచ్చారు పదండి ముఖ్యమంత దగ్గరికి అన్నారు. బయలుదేరారు. కట్టినకట్టు నుండి రక్తం కారుతూ వుండగా అరుణను ముందు పెట్టుకొని స్లోగన్లు ఇస్తూ బయలుదేరారు. ముఖ్యమంత్రి కలిశాడు అరుణను చూచి కదిలిపోయాడు. ముందుకువచ్చి 'అమ్మా మాకు గూడా ఈ ఉద్యమంమహై సానుభూతి వున్నది. సారా అమ్మకాన్ని వెంటనే ఆపితే కాంట్రాక్టర్లు నష్టపోతారు ఇంక మూడు మాసాల వరకూ వాళ్లకు గడువువుంది అది అయిపోగానే సారాకొట్లు వటూయిస్తాం. వలంపాట ఆపేస్తాం (ప్రభుత్వానికి కొన్నికోట్లం సంవత్సరాదాయం తగ్గుతుంది. అయినా సరే దీన్ని ఆకేస్తాం. మూడుమాసాలు గడువివ్యండి' అన్నాడు ముఖ్యమంత్రి. 'మేము ఈ వాదాన్ని నమ్మం' అంది అరుణ. 'మీ ఆయుధం మీకుంది గదమ్మా! మళ్లా ఉద్యమం (ప్రారంభించవచ్చుగా' అన్నాడు ముఖ్యమంత్రి. 'అలాగే' అని కేకేసింది అరుణ. “'నో' అన్నాయి స్త్రీ కంరాలు. వాళ్ళవైపు తేరిపారజూచింద్‌ అరుణ వాళ్లంతా ఒక్కుమ్మడిగా 'అలా జరగడానికి వీలులేదు. నిర్మించుకున్న ఉద్యమం నీరుగారి పోతుంది. మల్లా తాగుడు మొదలవుతుంది" అన్నారు వాళ్లంతా

“ఆపేసిన మగవాళ్లు మళ్లా తాగుతారు అంటే మన ఉద్యమ నిర్మాణం పటిష్టంగా లేదన్నమాట ముఖ్యమం(త్రియేమన్నారు? సారా అంగళ్లు మూడు మాసాల పాటు మూయలేము అని అన్నారు. మన ఉద్యమం పట్ల సానుభూతి ఉంది అని అన్నారు అది నిజమే! ప్రతి వ్యక్తికి సానుభూతి వుంది. తాగేవాడు గూడా, తాగడం తప్పు అని అంటాడు. సారా అంగళ్లూ మూయించడానికి మనం డిమాండ్‌ ఇయ్యనక్కరలేదు గాని సారా తాగొద్దు అని మనం దూరంగా వుండి పికెటింగ్‌ చేద్దాం' అంది అరుణ.

'సరే ప్రస్తుతానికి అలాగే వేద్దాం. అన్నారందరూ.

మరునాడు వద్రికలన్నీ ఆరుణ ఫోటోతో ఉద్యమ వివరాలు రాశాయి.

డా/ అంతటి నరసింవాం 37 కట్టు కట్టి రక్తంకారుతున్న తలతో ఫోటో తీసి అవ్నిజైథత్రికల్లోనూ వేశారు. ఆమెను ఒక చిన్న మైర్‌ బాండ్‌ అని ప్రశంశ్లో శీర్దికలు (వాశారు. సాంఘికోద్యమంలో ఒక కొత్త వజ్రాయుధం లభీకషేపది అని పొగుడుతూ రాశాయి

న జ గా!

“అవే కళ్లు అవే కళ్లు' అనుకొంది అరుణ శీవీను పక్కకులాక్కెళ్లి తన రుమాలుతో కట్టుకట్టిన ఖాద్రీ కళ్లు చూచి ఉనేకిళ్ళు' అనుకుంటూ అతని కళ్లల్లోకిచూచింది అవి తనకళ్లే అలా ఉషగంకంటే అతని కళ్లే తనకళ్లు అనడం బాగుంటుంది. గతంలో రెండ. శ్రపొడుసార్లు ఆ కళ్లను చూచింది కాని పరిశీలనగా చూడలేదు. కళ్లు మూసుజీవి మల్లా 'అవేకళ్ళు' అనుకొంది.

అరుణ కిపుడు పదిహేనేళ్లు. కరుణకు" వొహ్నాలుగేళ్లు. ఇద్దరూ బుద్ధిశాలురు. కుశాగ్రబుద్ధులు. ఏకసంథాగ్రాహశీకజ ఇంటరు మీడియట్‌ ఒకేసారి ఇద్దరూ ర్యాంకులో ప్యాసయ్యారు., మెరికాలో మెడిసన్‌ చదవాలని అమెరికా వాళ్లు జరిపే పరీక్షలు రాసి చెజ్టుయ్యారు. అమెరికా స్కాలర్‌ షిప్పుతో అక్కడికి చదువుతారిక.

కరుణ కంటే అరుణ ఎత్తుగా వుంటుంది. అంటేశ్తక్‌ అయిదు వుంటుంది అంతలావుండదు అలాగని సన్నంగా వుండదు. దికుపాటిగా వుంటుంది తీర్చిదిద్దినట్లుంటంది మనిషి అపుడపుడూ చీడితకంకడుతుంది అపుడు. అద్దం ముందు నిలబడి తన్ను తాను తిలకించుకకమ్‌ంది. తన రూపమే తనకు మోహనంగా కనిపిస్తుంది.

శ ళ్‌ న

మూడు మాస్తాలకక్రితమే భవానీకి విడాజేతక మంజూరట్యూయి. ఆమె పొత వివాహబంధం నుండి విముక్త అయిళతి ఎంతో సంతోషంగా వుంది.

రెండురోజులక్రితం లలితాదేవి కళు తిడితికిపోయింది. వెంటనే

38 రాజహంస ఆపోలో ఆసుపత్రికి తరలించారు. వాళ్లు బాగా పరీక్షచేసి, రహస్యంగా క్యాన్సర్‌ అన్నారు. భార్యాభర్తలిరువురూ భయడిపోయారు. ఇప్పటికేరోగం ముదిరిపోయిందనీ బాగా మందులు తీసుకొని రెస్టులో వుండాలనీ డాక్టర్లు సలహా యిచ్చారు. (ప్రస్తుతం ఫరవాలేదన్నారు. ఆ మాట విన్నాక వాళ్లకు కాసింత ధైర్యం వచ్చింది.

ఇపుడు అందరికీ లలితాదేవిని గురించిన దిగులుపట్టుకొంది. భవానీ ఎపుడూ ఆమె మంచం దగ్గరే వుండసాగింది. యూనివర్సిటీ ఉద్యోగానికి ఒక నెల సెలవు పెట్టేసింది. నిన్న ఆమె వుంచం3పె కూర్చుని కన్నీరుపెట్టుకుంది. లలితాదేవి ఆమె చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకొని, భవానీ! పిల్లలిద్దరూ జాగ్రత్త! వాల్లిద్దరికీ నీవే తల్లివి. నీ చనుబాలు తాగే వాళ్లం "ెద్దవాళ్లయ్యారు. కన్నళతల్లికన్నా ఎక్కువగా వాళ్ల పెంపకంలో నీవు శ్రద్ధ పెట్టావు. ఇక వాళ్ళ భవిష్యత్తు నీవే చూచుకోవాలి. వాళ్లను నీ చేతిలో "పెడుతున్నాను అంది.

“ఏమిటమ్మా యీఅప్పగింతలు! మీరు త్వరగా ఆరోగ్యవంతులవుతారు. ఇంకా యావైయేళ్లు సునాయాసంగా జీవిస్తారు అంది భవానీ.

"లేదు భవానీ, నాకా ఆశలేదు. చనిపోతానన్న భయమూలేదు. భయమెందుకు? భయపడితే పిల్లల విషయంలో భయపడాలి. వాళ్లను చూచుకోడానికి నీవున్నావు. అదే నాకు ధైర్యం' 'మీరు అనవసరంగా గాభరాపడతారేంటండీ! మీరు గాభరాపడి మమ్మల్ని గాభరా పెడతారేమిటి?" “నాకు దిగులంతా ఆయస్స్ను గురించే ఆయన ...' ఇంతలో దగ్గుతెరవచ్చింది. దగ్గుతూ వుండగానే కరుణా అరుణలు వచ్చారక్కడికి. కాస్త ఉక్కిరి బిక్కిరయింది. లలితాదేవి ఆస్థితి చూచి పిల్లలిద్దరూ గొల్లుమన్నారు. అమె కాస్త తేరుకొని 'మంచినీళ్లు' అంది భవ్వానీ ఆదరాబాదరా వెల్లి నీళ్లు పట్టుకొని వచ్చింది. ఈలోగా బయట ఎవరో కేకవేయగా భవానీ అటువెల్లింది. పిల్లలిద్దర్నీ ఇంకా దగ్గరికి జరగమని' అరుణా ఒక విషయం మీకిద్దరకీ చెబుతున్నా ధైర్యంగా వినండి. ధైర్యంగా వుండండి. మీకిక తల్లి భవానీయే! అంది.

డా4 అంతటి నరసింహం 39 రపీమని అరుణ ఆమె నోరు మూసింది.

“నేనెలాగూ పోతున్నానమ్మా! అరుణా! మీ కిద్దరికీ ఒక మాట వెబుతున్నాను భవానీ వస్తున్నదేమో చూడండి. అని భవానీ ఇంకా రాలేదు అని వాళ్లన్నాక “నేను ఎలాగూపోతున్నాను. భవానీని మీనాన్నకు పెల్లి చెయ్యండి. నేను మీతో చెప్పవలసిన మాటగాదది అయినా ఆ మాట చెప్పక తస్పదు. అరుణా మీరిరువురూ ధైర్యవంతులు. నేనుండగా సంసారం ఎలా సజావుగా సాగేదో అలాగే ఇక మీదట గూడా సాగాలి అంది. అరుణా కరుణలు దుఃఖాశ్రువులు రాలుస్తూ “ఇంతింత మాటలు మాకామ్మా చెప్పేది. నీకేమయిందమ్మా! నీవు ఆరోగ్యవంతురాలివవుతావు. నీవు లేనిస్థితిని మేము ఊహించుకోగలమా అమ్మా' అన్నారు.

“అందుకే ధైర్యంగా వుండమంటున్నాను. పుట్టిన ప్రతిప్రాణీ ఏదో ఒక నాడు గిట్టక మానదు. ఒకరోజు ఇటూ అటూ అంతే! పోయే (ప్రాణిని చూచి బ్రదికివున్న (ప్రాణి, దుఃఖించడం ప్రాకృతిక విషయమే! పోతున్న వారికోసం దుఃఖించే (ప్రాణి గూడా ఒకనాడు పోయేదే. కాబట్టి మీరిద్దరూ ధైర్యంగా వుండండి. భవానీ చేతుల్లో మీరు భద్రంగా వుండగలరు.' అని అంటూ వుండగా 'చిన్నపిల్లలదగ్గరామ్మా యీ మాటలు" అంటూ భవానీ (ప్రవేశించింది. లలితాదేపి కాస్త ఆయాసంగా కళ్లు రెండూ మూసుకొని నిశ్చలంగా పడుకొంది.

కొన్ని రోజులుగా లలితాదేవికి డయాలిసిస్‌ వైద్యం జరుగుతూవుంది. కొత్త రక్తం ఎంత ఎక్కించినా గూడా ప్రయోజనం చేకూరలేదు. డాక్టర్లు రహస్యంగా కరుణాకర్‌కు చెప్పారు. ఇక మందులక్కరలేదు అని డాక్టర్లు తనను ఇంటికి పంపినపుడు లలితాదేవికి అర్ధమయింది జీవితం ఎంత నిస్పారమైందో. ఎంత (హస్వమైందో!

కరుణాకర్‌ వీకాంతంగా ఆమె దగ్గర భోరున యేడ్చాడు. లలితాదేవి ఎంత మంచిదో, ఎంత ఆదర్శనీయమైనవ్య క్లో, తలుచుకొని తలుచుకొని దుఃఖించాడు. లలిత తన బలహీనమైన చేతిని ఆయన శిరసునందుపెట్టి ఓదార్చుతూ తానూ దుఃఖించింది.

తెచ్చిపెట్టుకున్న సంతృప్తితో కనబడసాగింది లలితాదేవి. అంతేగాని

4౦ రాజహాంన తనకు సంతృప్తి యెక్ష్‌కీది? తాను ఏమేమో చెయ్యాలని అనుకున్నది మళ్లా ఒకసారి రష్ణాాసెళ్లాలనుకున్నది అలాగే అమెరికా చైనాలకు కూడా వెళ్లాలనుకున్ముడా తనతోపాటు అరుణనూ కరుణనూ, బవానీని గూడా తీసుకెళ్లాలనకకోంది. పెల్లలిద్దర్నీ స్త్రీవాదంలో పిడుగుల్లాంటి వారినిగా చెయ్యాలన్స్‌ ఉంది కాని, కాని,

తనకిపుడు వశ్తేకిషంత? నలబై గూడాలేవు ఇంకా యౌవనదశలోనే వుంది నలబైదాటాఖ హైదవయసులోకి అడుగుపెడుతుంది తానెన్నెన్నో సాదించాలని వుండికొళక్రనువైన చర్త తగినంత ఆదాయం ఉన్నతమైన విద్య ఆకర్షణీయమైన శ్పైచస్సు అన్నిటికీ మించి అందమైన, అబండమైన తెలివితేటలు గల శ్లల్లటు

క్యాన్సర్‌ చాలకయకవ్యాది అదిలోనే అయితే దాన్ని నివారించవచ్చు ముదిరితే చాలా కష్టఖ అందులోనూ అది బ్లడ్‌. క్యాన్సర్‌

ఆమెకు అవశేష. దశ సమీపించింది అది గంటల్లోకి దిగింది ఆమె తలను తనశీోకలమైకి లాక్కుని కరుణాకర్‌ పెల్లవాడులాగా యేడ్చాడు ఆమె కష్టిమికార్చలేదు అతని చేతిని తనచేతుల్లోకి తీసుకొంది “ఏమిటండీ మనం డ్లాకాంగా జీవించాం ఒక బిడ్డను కనుగొన్నాం ఒక బిడ్డను కన్నాం వాజ్లఃి చునకు రెండు నేత్రాలు ఇద్దరూ ఆణిముత్యాలు ఆతృప్తిచాలునాకు శ్రజ్షం ఎంతకాలం జీవించాము అన్నది ప్రమాణం గాదు ఎంతకాలం జిశ్రైతలీనా ఏదో ఒకనాడు ఒకర్నో కొందర్నో యేడిపించి పోవాల్పందే ప్రతిన్రైవేకీ ఈ మృత్యువు తప్పదుగాబట్టే దేవుడులేడనీ, మన జన్మలకూ, శెమొకాలకూ. మరణాలకూ ఆ దేవుడితో సంబంధర లేదనీ, మనం గోశ్తికకో నిర్ణయించుకున్నాం మీరొక మాట యివ్యోలి నోకు భవానీని పక్తఖైకేకి చెయ్యవద్దు ఆమె మన పిల్లల్ను కన్నతల్లి కోకపోయినా, తన వ్యుమీచ్చి జపపంచిన తల్లి చాలా బాద్యతగా గోరాబంగా పెంచిన తల్లి నా ఖైన్నలళరం మన పిల్లలు తల్లిలేని వారు కోగూడదు మీరు ఆమెను ఛచేజ్తత్తోండి మరొక విషయం, ఇది లోగడ మనం నిర్ధారించుకున్నదే తెష్టాతిరాన్ని విద్యుద్దహన వాటికలో దహనం చెయ్యండి పురోహితుడు రాషత్తికన్షగానీ కర్మ జరపడం కాని పనికి రాదు అంటూ

డా/ అంతటి నరసింహం ఖగ తలవాల్చేసింది.

శవంమైపడి కరుణాకర్‌ హృదయవిదారకంగా దుఃఖించాడు. పిల్లలిద్దరూ శవంమైబడి వదలనేలేదు. భవానీ దుఃఖం వర్ణనాతీతం. తనకు దిక్కేమీ తోచలేదు తనను సొంత చెల్లెలు లాగా ఆదరించింది. విద్య చెప్పించి తనను ఇంతటిదాన్ని చేసింది. కుటుంబ పెత్తనం అంతా యిచ్చింది. తాను ఎక్కడిదో! తనను ఈ యింట్లోని మనిషిగాచేసింది. ఇక సత్యాబాయి నిర్వేదం చెప్పనలవికాదు. తానామెకు బంధువు గాదు. తనవూరిదీగాదు. ఎక్కడో కేరళ అమ్మాయి. తుఫాను వాళ్ళందర్నీ ఒక చోటికి చేర్చింది. తనను తన యింట్లో పెట్టుకొంది. విద్యకు ఎనలేని విధంగా పాటుపడింది. తన ఆవరణలోనే బెట్‌ హౌస్‌ను బాగా పెద్దదిగాచేసి తన ఆసుపత్రి స్థాపనకు కారణమైంది.

ఖాద్రీ గూడా వచ్చాడు. ఆమె మరణవార్త వినగానే పరిగెత్తుకొని వచ్చాడు. కరుణాకర్‌ దగ్గర కూర్చుని ఓదార్చాడు. లలితాదేవంతటి క్రీయాశీలి అయిన స్త్రీని తాను చూడలేదు అన్నాడు. కుల భేదాలూ, మతభేదాలూ ఏమీ సోకనివ్వని సోషలిస్టు ఆమె అని అన్నాడు. కరుజాకర్‌ని శవం దగ్గర నుండి లేపాడు. దహనం అయ్యాకనే వెల్లిపోయాడు.

దహనకాండ దగ్గర మళ్లీ బాగా చూచింది ఖాద్రీని అరుణ. ఆయన దగ్గరే నిలబడింది దహనమయ్యేవరకూ.

మరొక నాల గడిచింది. ఆ నెల గూడా సెలవు పెట్టింది భవానీ. సశుపతిని కలవనేలేదు. అతనితో మాట్లాడలేదు. తన కేదో ఆకాశరామన్న జాబు వచ్చింది. దాన్ని నమ్మాడు పశుపతి. నమ్మే పరిస్థితే అది. పదమూడేళ్లు తక్కువ కాకుండా ఆమె కరుణాకర్‌ యింట్లో వుంది. వాళ్లే ఆమెను చదివించి వృద్ధికి తెచ్చారు. చిన్నప్పుడెప్పుడో వివాహమై బిడ్డను గూడా కని పోగొట్టుకున్నది. పురుష సంపర్కం చవిచూచిన మనిషి. భర్తను వదిలేసింది. ప్రస్తుతం భార్య లేని కరుణాకర్‌ ఇంట్లో అన్నీ తానుగానే మసలు కుంటూవుంది. కాబట్టి, లలితాదేవి చనిపోయినపుడు చూడ్డానికి గూడా రాలేదు అతను. భవానీ పశుపతిని చూడడమే జరగలేదు.

అంతకంతకూ దూరం జరిగిపోయారు. (ప్రస్తుతం తమ యూనివర్సిట్‌లోనే చడుపుతున్న పశుపతి మరదలిని చేసుకోబోతున్నాడని గూడా తెలిసింది,

భవానీ, తొలిరోజుల్లో లలితాదేవిని అమ్మగారూ అనీ, కరుజాకర్‌ని అయ్యగారూ అనేది. ఆ రకం పిలుపులు బాగాలేవు అని లలితాదేవి అనడంవల్ల అలా అనడం మానేసింది. లలితను అక్కయ్యా అని, కరుణాకర్‌ను సార్‌ అనీ అనడం మొదలెట్టింది. ఇప్పుడు పరిస్థితీ మారింది.

జ శ ఓ

సత్యాబాయి, ఆమె భర్తా కలిసి భవాసీని రిజిన్స్రార్‌ ఆఫీసుకు తీసుకెళ్ళారు. అరుణ, కరుణలు గూడా వెళ్లారు. సత్యబాయి దంపతులు సాక్షి సంతకాలు పెట్టగా భవానీ కరుణాకర్‌లు భార్యాభర్తలుగా సంతకాలు పెట్టారు. దుర్వేష్‌ ఖాద్రి కూడా సంతకం పెట్టాడు సాక్షిగా.

ఇ౦తవరకూ ఎంతో చల్లని వాతావరణంలో జరుగుతూ వచ్చిన సంసారంలో ఇప్పుడు మార్పు వచ్చింది. భౌతికంగా పెద్ద మార్పేమీ లేదుగానీ పద్ధతుల్లో కాస్త మార్పు వచ్చింది. అదే ఇల్లు. అవే గదులు. అదే పద్ధతి సంసారం. అయితే ఇప్పుడు లలితాదేవి లేదు. అదే లోటు.

డా/ అంతటి నరసింహం 4 ఆ లోటు ఆ ఇంట్లో అందరికీ కొట్టొచ్చినట్లు కనబడసాగింది. ప్రతి వ్యక్తికీ (తిక్షణమూ జ్ఞాపకం రాసాగిందామె.

లలితపేరు సొర్ధకమయ్యింది. మనిషే లలితంగా కనిపిస్తుంది. మనిషేమన్నా ఒడ్డూ పొడుగూ ఉంటుందా అంటే అదేమీ కాదు. అయిదడుగుల రెండించలు మాత్రమే ఉంటుంది. మనిషి లావుగా వుండదు. ప్రశాంతమైన ముఖం. (ప్రసన్నమైన దృక్కులు. ఆమె ఆ యింట్లో తిరుగుతూ వృంటే ఇల్లంతా మనిషే కనిపించేది. ఇంతవుంది ఉన్నాకూడా ఇప్పుడాయిల్లు శూన్యంగా కనిపిస్తూ వుంది. అలా ఆ యింట్లోని వాళ్లకే కనిపిస్తుంది.

ఇంటి ముందు ఉన్న బోర్డు మాత్రం మార్చారు. - లలితామందిరం అని పడదామనుకున్నారు. పిల్లలిద్దరూ మార్పును కోరారు. మృత్యుంజయ అని పెడదామంది సత్యాబాయి. 'అవును ఆ శృరే బాగుంది. అమ్మ భౌతికంగా పోయిందే గాని ఆంతర రూసంగా మనందరిలో వుంది. మృత్యువు శవలం శరీరానికే. ఆమె భౌతికంగా లేదు గాని ఛాయామూర్తిగా మనందరిలోనూ జీవిస్తుంది. ఆమె మృత్యుంజయే.' అన్నారు. తమ లైబరీకి లలితా రీడింగ్‌ రూమ్‌ అని పెట్టారు.

ఇంట్లోని రీడింగ్‌ రూం హాలులో లలితాదేవి పెద్ద ఫోటోను - పెద్దదిగా ఎన్‌లార్ట్‌ చేయించి తగిలించారు. ప్రతి వ్య క్త్‌ ప్రతి నిత్యమూ స్నానం చేయగానే వచ్చి ఆ పటం ముందు నిలబడి నమస్కరిస్తూ కాస్పేపు కళ్లు మూసుకుని ధ్యానం చేయడం అలవాటు ఇీసుకున్నారు.

భవానీ (ప్రతి ఉదయం అయిదుకే నిద్రలేచి కాలకృత్యాలు తీర్చుకుని ఆ ఆవరణలోనే వాకింక్‌ చేసి, స్నానం చేసి, ఆరుగంటలకల్లా లలితాదేవి ఫోటో ముందు సడ్మాసనంలో కూర్చుంటుంది. అదే పద్ధతిని కరుణాకర్‌ కూడా చేస్తాడు. పిల్లలిద్దరూ కూడా అలాగే చేస్తారు. పది నిమీషాలు అందరూ ధ్యాన నిమగ్నులౌతారు. సత్యాబాయి కూడా అదే ఆవరణలో ఉంది కదా! ఆమె కూడా వీరిలో కలుస్తుంది. ఆమె దృష్టిలో లలిత శక్ర

॥/ రాజహంన అద్భుత వ్యక్తి. మైలెంటుగానే అందరినీ ఈ విధంగా తీర్చిన వ్యక్తి తన వ్యక్తిత్వంతో ఆయింటినంతా నింపిన మూర్తి.

భవానీ గర్భం ధరించింది. తనకూ ఆనందంగానే ఉంది. తనకు సంతానం కలిగికే తనకు స్వార్థం "పెరుగుతుందని, అరుణ కరుణల మీద మమకారం తరుగుతుందని మనసులో అనుకుంది. తన గర్భంలో "పెరుగుతున్నది కరుణాకర్‌ సంపద. అందుకు దాన్ని పోషించుకోవలసిందే అని నిర్ణయించుకుంది అరుజా కరుణలు చెరొకప్రక్కన చేరి 'మాకు ఒక తమ్ముడో చెల్లో వుంటే ఎంతో ఆనందంగా వుంటుంది కదమ్మా! అన్నారు మురిసిపోతూ.

“మేమిద్దరమూ మెడిసిన్‌లో చేరడానికి అమెరికా వాళ్లు జరిపే పరీక్షలు నవ్రాశాము, ఇద్దరమూ సెలెక్టు అయ్యాషుని నిన్ననే వచ్చింది గదా! మేమిద్దరమూ వెళ్లిపోతాం గదా! అప్పడు నీక్సకడ నక. ఆడుకోడానికీ బొమ్మలాంటి బిడ్డ కావాలికదా! అదేదో త్వరగా కనేస్తే మేము గూడా ముద్దుపెట్టి అడుకొని వెళ్ళిపోతాం" అన్నారు కొద్దిగా ఆటపట్టిస్తూ.

వురొక్త మాసంగడిచింది. అమెరికా నుండ్సి పిలుపు కోసం చూస్తున్నారు వీళ్లిద్దరూ. ఈలోగా గణపతి ఉత్సవాలు వచ్చాయి. ఈ ఉత్సవాలు ఒక న్యూసపెన్సు. పాతనగరంలోని హిందూ ముస్లిం కక్షలు ఈ సమయంలో బయట పడతాయి. హిందువులూ ముస్లిములూ గూడా జాగరూకులై వృంటారు. ఎక్కడో ఒక్ర మూల ఒక చిన్న పుర్షణ - పారంభిస్తాడొకడు. వాడు హిందువు కావచ్చు ముస్లిం కావచ్చు. తమ లోగల పాత కక్షలను పురస్కరించుకొని ఎవ ఒకడు చిచ్చుపెడతాడు. లది రావానలంలాగా వ్యాపిస్తుంది. ఈ వ్యవహారంలో ప్రత్యక్షంగా ఈ పట్టని తనం హెందువ్పల్లో ఎక చ పహ కాగా వుంటారు. చెలరేగారు. కొన్నిచోట్ల ముస వ వో రో స్రాంమాత్రం బాందువులు ముస్లవములంతా ఏకమై |ష శ యుల వ్యాపార స్థలాలను కాల్చేశారు.

స మొ, ప్రతిఘటించారు, ఏవ్లీ సంబంధంలేని

డొ/ అంతటి నరసింహం తీర్‌ హిందూకుటుంబాలపై పడ్డారు. అలాంటి కుటుంబాల్లో ఒకటి కరుణాకర్‌ కుటుంబం

కరుణాకర్‌ ఫ్యాక్టరీలో రండు ముస్లిం కుటుంబాలున్నాయి కదా! ముస్లిం యువకులు వచ్చి ఆ కుటుంబాల వారిని కట్టివేసి హిందూ కుటుంబాలలోనిపెద్దల్ని చంపేశేవారే కాని ఇంతలో పోలీసులు వచ్చారు. పోలీసులు పది సెకండ్లలో వస్తారనగా అరుణ అపహరణకు గురైంది.

నాలుగేళ్లక్రితం ఎలాగయితే అసహృతమైందో, ఈ సారిగూడా అదే పద్ధతిలో అపహృతమైంది ఆనాటి ముస్లిం యువకులే ఈ నాడుగూడా పట్టుకుపోయారు. ఒక వాహనంలో రాజేంద్రనగర్‌ వైపు తీసుకుని వెల్లారు, ఒక పాడుబడ్డ గృహంలో నిర్బంధించారు. * __ ఆ అమ్మాయి కళ్లకు కట్టిన గంతలూ నోటికి కట్టుగా కట్టిన బట్టా విప్పారో లేదో ఫ్యాక్టరీలో వున్న ముస్లిములూ, హిందూవర్కర్లూ, పోలీసులూ వచ్చి పడ్డారు. ఈలోగానే 'అరుణా నిన్ను చెరచడానికి గాదు తెచ్చింది. నిన్ను నాదాన్ని చేసుకోవాలని తెచ్చాను. నీవృు వూ వుతంలోకి మారనక్కర్లేదు నేనూ మీ మతంలోకి మారనక్కర్లేదు' అంటూ వుండగానే పోలీసులు వాళ్లను అరెస్టు చేశారు.

మరునాడు వాళ్లను కోర్టులో హాజరు పరిచారు. కేసు విచారణ జరిగింది. అరుణను మేజిస్ట్రేటు వేసిన మొదటి, ప్రశ్న 'ఈ యబ్బాయి నీకు తెలుసునా అని.

“ఒకటి రెండు సార్లు చూశాను"

'ఎక్కడ'

“మా ఫ్యాక్టరీలోనే'

“నిన్ను చెరచడానిక్షే తీసుకెళ్లాడన్నమాట'

“కాదు, నన్ను వివాహానికి ఒప్పించడానికి అని అన్నాడు

'వివాహమాడతావా?"

రాజహంస షీట్‌

'నాకా కోరికలేదు. నాకింకా పదహారు గూడా పూర్తికాలేదు, నా చదువు పూర్తిగూడా కాలేదు."

'సరే నీవు వెళ్లవచ్చు' అన్నాడు మేజిస్ట్రేటు.

కోర్టు దగ్గరికి ఖాద్రీ సాహాబ్‌ గూడా వచ్చాడు. అతనితోపాటు అహ్మద్‌ ఖాద్రిగూడా వచ్చాడు. 'బాగా చెప్పావు బిడ్డా'ఆ ఆలివి తక్కువవాణ్ణి బదికించావు' అన్నాడు. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ గూడా పలకరించి ఆమెరికా ప్రయాణం ఎప్పుడు? అని అడిగాడు. అమెరికా రమ్మని నీకు వచ్చిందా అని అడిగింది అరుణ, ఇంకా రాలేదు అన్నాడు ఖాద్రీ. అరుణ వెల్లిపోయింది. అహ్మద్‌భాద్రీ ఆ పిల్లవాడి దగ్గరికి పోయి “ఏరా దరిద్రుడా, ఇలాంటి పని ఇచేశావేమిరా? ఆ అమ్మాయినిప్పురా! నేను ఆ అమ్మాయిని చూపించింది నీవు అపహరించమని గాదు. నా సెలెక్షన్‌ ఎలావుందో చూడు అనడానికీ అంతే

“నేను గూడా చెరచడానికి గాదు వివాహం చేసుకో అని అడగడానికే

“అయితే ఇది పద్ధతి గాదు!

“ఇది మన పూర్వులు అనుసరించిన పద్ధతే.

“కాలం మారిందిరా ఫూల్‌. ఇది పాతకాలం నాటి దౌర్జ్దన్య యుగం గాదు. మనం వున్నది ముస్లిం సామ్రాజ్యంలో గాదు క

దుల్వేష్‌ ఖాద్రి ముందుకు వచ్చి 'వొరే! ఆ అమ్మాయి నాభిడ్డ లాంటిది. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ ఆ యమ్మాయి క్షాసుమేటు. అయినా ఆ యమ్మాయికంలే పెద్దవాడు. వీల్లిద్దరిక్రీ "పెళ్లి చెయ్యాలని అభ్మిప్రాయం, నీవీ వ్యవహారంలో తల దూర్చకు. నీ తలకాయ భద్రంగా వుండాలంలే ఇకనుండీ జాగత్తపడు' అన్నాడు.

రెండు రోజులు కస్టడీలో వ్యంచ్చి వాజ్డి వదిలేశారు, ఖాద్రీ, కరుణాకర్‌ల జోక్యంతో వాణ్జి వదిలేగ్గార, ఆ అబ్బాయి వీళ్ల ఫ్యాక్టరీలో వున్న ముస్లిం కుటుంబం వాళ్ల దగ్గర బంధువే. వాడిది ఇబ్రహీంపట్నం, ఫ్యాక్టరీలో వుం చదువుకుంటున్నాడు. అందుచేత అరుణక్రు తెలుసు. వాజ్ఞి వదిలేశారని

డొ/ అంతటి నరనీంహం త తెలిసి ఫ్యాక్టరీకి వెల్లింది అరుణ. వెల్లి ఇదేమిటి భాయీ! మనం ఒకే చోట నివసిస్తున్నాం. ఒకే ప్యాక్టరీ అన్నంతింటున్నాం మనం అన్నాచెల్లెళ్ళం అంతే! ఇలాంటి పిచ్చి ఊహలు రానీయకు' అంది. ఆ మాట గూడా చిరునవ్వుతో అంది. అతడు కన్నీరు పెట్టుకొని, తప్పుచేశాను అని అనలేదు. క్షమించు చెల్లీ అనలేదు.

తన చేతికీ కాలికీ మధ్య వున్న కట్లు చూపాడు. పోలీసులు అతన్ని బాగా కొట్టారు. వాళ్ల చేతుల్లో పడితే వాళ్లు వదుల్తారా? మరీ ఈ లాంటి సమయాల్లో. అవన్నీ చూచి అయ్యయ్యో ఇదేంటి? ఈ దెబ్బలేమిటి? అంది. “నిన్ను (ప్రేమించిందానికి బహుమానం'

“నన్ను (్రమించడమేంటి బ్రదర్‌?"

“నేను బదులు తీర్చుకొని తీర్తాను. నిన్ను ఆ అమ్మద్‌ ఖాద్రీ గాడు ఎలా చేసుకుంటాడో చూస్తాను" అని అటు తిరిగి పడుకున్నాడు.

“వెరీ సారీ బ్రదర్‌! అనవసరంగా శత్రుత్వాన్ని పెంచుకోకు' అంది.

“ఇది ఆగిపోని శత్రుత్వం' అని కళ్లుమూసుకున్నాడు. వాడి పేరు హిదయతుల్లా. వాడూ మెడిసిన్‌లో చేర్తాడు అమెరికాలో.

గ్‌ శ గ్‌

అమెరికన్‌ స్కాలర్‌ షిప్పుమపై సోదరీమబులిద్దరినీ న్యూయార్క్‌ సిటీలోని మెడికల్‌ కాలేజీలో చేరమని వచ్చింది. ఒక వారానికంతా బయలుదేరాలి. సిద్ధమవుతూనే వున్నారు. కాని కాస్త గాభరాగా వుంది. గాభరాదేనికి? ఇపుడు భవానీ నిండు చూలాలు. కాన్పు దగ్గరికి వచ్చింది. 'రేపా యెల్లుండా అని వుంది. అమె కాన్పు చూచి పోదామని వుంది. అదే గాభరాకు కారణం.

మూడు రోజుల్లో కాన్పు వచ్చింది. స్వహస్తాలతో సత్యాబాయ చేసింది. అరుణా కరుణలను దగ్గర పెట్టుకొనే చేసింది. 'అరుణా నిన్ను ఈ చేతుల్లోనే బయటికి తీశాను. కరుణను గూడా తీశాను. ఈనాడు నీ

46 రాజహంన తమ్ముణ్జీ తీస్తున్నాను. సీవానాడు మృత్యుంజయ. ఈనాడూ నీ తమ్ముడు అమృత్‌." అంది సంతోషంగా. సత్యాబాయి మలయాళీగదా! మలయాళంలో సంస్కృతాధ్యయనం ఎక్కువ. అందుకే సత్యాబాయికి సంస్కృత పరిచయం బాగా వుంది. ఆలుగులో కూడా సంస్కృతం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి సులభంగా తెలుగు అధ్యయనం చేసి బాగా పాండిత్యాన్ని గూడా గడించింది, తెలుగు భాష అంటే మలయాళిలకు చాలా మోజు, పుట్టిన బిడ్డకు అమృత్‌ అని వెంటనే నామకరణం చేసింది సత్యాబాయి. పిల్లవాడు అంతా కరుణాకర్‌ లాగానే వుంటాడు. అరుణా కరుణ లిద్దరూ పిల్లవాణ్ణి మెత్తగా ముద్దుపెట్టుకొన్నారు. తామున్న అయిదు రోజులూ ఆ పిల్లవాడి దగ్గరే గడిపారు. ఆఖరికి, యొట్టకేలకు వదిలి అమెరికా ప్రయాణమయ్యారు. అరుణా కరుణలిద్ధరూ లేని యిల్లు శూస్యంగా తోచింది వాళ్లకు. అసేలు లలికాదేవిలేవి యిళ్లే వాళ్లకు భరింపరానిదిగా వుండగా ఇపుడు అరుణా కరుణలు గూడా లేకుండా పోయేటప్పటికి, వాళ్లకు దిక్కుతోచనట్లయింది. ఈయిల్లు మారిస్తే మంచిదనిపించింది.

డా/ అంతరి నరసింహం వి

పదిహేనేళ్లకితం జూబ్లీహిల్స్‌లో చాలా చౌకగా పదెకరాల స్ధలం కొన్నాడు కరుణాకర్‌. అపుడు ఆ చుట్టుపట్లా ఒక యిల్లు కూడా లేదు. ఇపుడు ఇళ్లు బాగా పడ్డాయి. వీళ్లో స్ధలం పక్కనే పోలీసు స్టేషన్‌ వసడింది. స్థం ముందుగా బస్సురూట్‌ గూడా పడింది. అక్కడ ఇల్లు కట్టుకొని నిర్భయంగా వుండవచ్చు.

అమెరికాలో అక్కాచెల్లెళ్ళిద్దరూ హాస్టల్లో వున్నారు. అక్కడ హాస్టల్‌ మేట్సు (ప్రవర్తనలు నచ్చక ఇండియన్స్‌ దగ్గర పేయింగ్‌ గెస్ట్‌లుగా కుదిరారు. వాళ్లుగూడా తెలుగువాళ్లే. అలాగే అహ్మద్‌ ఖాద్రీ గూడా వుంటున్నాడు వేరేచోట, వీళ్లు గెస్టులుగావున్న ఇంట్లో ఒకమ్మాయి వుంది. ఆ అమ్మాయి జలజ, వీళ్లకు సీనియర్‌. వీల్లిద్దర్నీ న్యూయార్క్‌లో వుండే తెలుగు కుటుంబాలకంతా పరిచయం చేసింది. వాళ్లందరివల్లా, మొత్తం అమెరికాలో వుండే చాలా మంది పరిచయం అయ్యారు వీళ్లకు.

అమెరికాలో రెండు తెలుగు అసోసియేషన్లున్నాయి. ఒకటి ఆటా (అమెరికన్‌ అసోసియేషన్‌). రెండు తానా (తెలుగు అసోసియేషన్‌ ఆఫ్‌ నార్త్‌ అమెరికా ఆ రెండింట్లో వీల్లిద్దరూ మెంబర్లయ్యారు.

ఆ ఆసోసియేషన్ల సభల్లో వీల్లిద్దరూ పాల్గొంటూవుండేవారు, వార్షిక సభల్లో తప్పక అరుణను ఆహ్వానించేవారు. ఆ సభలకు ఆహ్వానితులైన వీరికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నుండి వచ్చిన ప్రముఖ కవులూ కళాకారులూ అందరూ పరిచయమే!

డిసెంబర్‌ ఆఖరివారంలో వీళ్లకు సెలవులు ఇచ్చారు. క్రిస్టమస్‌ సండగ అమెరికన్లకు చాలా ముఖ్యం ఒక నెల దినాలు సెలవు (ప్రకటించారు. (ప్రతి డిసెంబరు యిరవై అయిదూ ఇరవై ఆరూ జనవరి ఒకలో తేదీ ముఖ్యమైన సెలవు దినాలు. మన సంక్రాంతి పండగలు జనవరి పదమూడూ పద్నాలుగూ పదిహేనవతేదీలో. జనవరి యిరవయ్యారు మన రిపబ్లిక్‌ డే. ఇవన్నీ కపులుకొని వీళ్లు ఇండియాలో గడపవచ్చు. సెలవులెప్పుడిస్తారా, ఎప్పుడు ఇండియాలో వాల్టామా అని ఎదురు చూస్తూన్న వీళ్లు డిసెంబరు యిరవై అయిదున హైదరాబాదులో దిగారు.

50 రాజహంన అహ్మద్‌ ఖాద్రీతో పాటుదిగారు. రత్నాకర్‌, రమేష్‌లుగూడా వారితో అమెరికా నుండి వచ్చారు.

దుర్వేష్‌ ఖాదీ బొంబాయిలోనే వీళ్లను రిసీవ్‌ చేసుకొని హైదరాబాదుకు ఫాలో అయ్యాడు. హైదరాబాదు విమానాశ్రయానికి కరుణాకర్‌, బిడ్డతో పొటు భవానీ, సత్యాబాయి, హిదయతుల్లా వచ్చారు. -ముఖేష్‌ గూడా వచ్చాడు

వీళ్లిద్దరి రాకతో ఇల్లంతా పొంగిపోయింది. ఫ్యాక్టరీ ఉద్యోగులంతా పొంగిపోయారు. ఎయిర్‌పోర్టు నుండి వీళ్లిద్దరూ మార్చి మార్చి అమృత్‌ను ఎత్తుకొని ముద్దులు కురిపిస్తూనే వున్నారు. తమ్ముడి వయసు ఇప్పుడు ఆరు మాసాలు. అమెరికా నుండి వీళ్లతో పాటు వచ్చిన స్త్రీ స్వాతంత్య్య సంఘాధ్యక్తురాలూ (గేస్‌కు మంచిగది యేర్పాటు చేశారు ఇంట్లో.

మరునాడే మహిళాభ్యుదయ సంఘంవారు వచ్చారు. తమ ఆఫీసుకు ఆహ్వానించారు. అరుణ అక్కడ (గేస్‌ను పరిచయంచేస్తూ అమెరికాలో ఆమె చేస్తున్న కృషిని వివరించింది. అమెరికాలోని స్త్రీ స్వాతంత్యుం ఉద్యమాన్ని గూర్చి అయిదు నిమిషాలసేపు క్లుప్తంగా వివరించింది. తరువాత (గేస్‌ లేచింది మాడ్డాడటానికి.

“ఎక్కడయినా ఏ దేశంలో అయినా, ఏ సమాజంలో అయినా స్త్రీ పరిస్థితి ఒకటే. భౌతికంగా అభివృద్ధిని సాధించిన అమెరికాలో గూడా అమె స్థానం అంత మెరుగేమీకాదు. ఆర్థికంగా మెరుగేగాని సామాజికంగా గాదు. ప్రపంచంలో జరిగిన అన్ని విప్లవాల కంటే ముందు జరిగిన (గ్రైంచి విప్లవానంతరం గూడా [ప్రాన్చు మొదలయిన దేశాల్లో కూడా స్త్రీ స్వాతంత్యుం తక్కువే. పార్లమెంటు పద్ధతి ప్రభుత్వానికి ఆది ఆయిన ఇంగ్లండులో గూడా ఇటీవలే స్త్రీలకు వోటింగు హక్కు లభించింది. ఇండియాకు ఇతర దేశాలకంటే కాస్త ముందే వచ్చింది. పురుషులతోపాటు స్త్రీ స్వాతంత్యుం ఎక్కడ వుందీ అంటే అది ఒక్క రష్యాలోనే. నేను రష్యా వెళ్లాను. చైనా వెళ్లాను. ఇపుడు ఇండియా వచ్చాను. ఇక్కడ స్త్రీ స్వాతంత్యు విషయం స్వయంగా చూద్దామని వచ్చాను. అరుణకు అమెరికాలో చాలా సభల్లో పాల్గొనే స్థితిని కల్పించాను. పోరాటపటిమ

డా/ అంతటి నరసింహం 51 ఆమెలో అధికం అని ఉపన్యసించింది. సమావేశంలో అందరూ గూడా 'అమెరికాలో కన్యా సంతానం ఎక్కువ అని అంటారు గదా, ఆ స్థితిని కాస్త వివరిస్తారా' అని అడిగారు. 'ఆ స్థితిని నేను వివరించేకంటే అరుణ వివరిస్తే మంచిది' అంది (గ్రేస్‌.

మనం మన స్త్రీల పరిస్థితిని ఆధారంగా తీసుకొని ప్రపంచంలోని ఇతర సమాజ స్త్రీలతో పోల్చుకోవాలి. మన స్త్రీల విషయం మనకు కొంత తెలుసు. ఇతర సమాజాలు అన్నీ వర్గ సమాజాలు. అంలే ఉన్నవాళ్లూ లేనివాళ్లూ అని అర్ధం. మనది వర్ణ సమాజం గూడా. అంటే కుల భేదాలతో వుండే సమాజం అన్నమాట. అంటే మనకు వర్గమూ వుంది. అందులోనే కులమూ వుంది. అంటే మన సమాజంలో స్త్రీలు వర్గబాధితులూ కులబాధితులూ గూడానూ. ఇతర సమాజాల్లోని స్త్రీలు కేవలం వర్గబాధితులే. ఉన్నవారూ లేనివారూ అనే వర్గతారతమ్యం అన్నది కేవలం ఐంద్రియకాలమయిన భౌతిక పరిస్థితులపై ఆధారపడినట్టిది. అంటో కాంథక్రీట్‌ అన్నవూట,. ఇండియాలో దానితోపాటు అనైంద్రియకమైనట్టిదీ, కేవలం ఊహమై ఆధారపడినట్టిదీ ఆయిన కుల వ్యవస్థమై కూడా ఆధారపడినట్టిది. అంటే నాన్‌ కాం[క్రీటన్నమాట. ఇం(ద్రియకం కానివ్యండీ, ఆనైంద్రియకం కానివ్వండి. స్త్రీ పరిస్థితి అన్ని సమాజాల్లోనూ దాదాపు ఒకటే. అనైంద్రియకం గూడా ఐం[ద్రియకం పె ఆధారపడి నట్టిదే.

స్త్రీయే సృష్టికి మూలం. అంటే సృష్టికి ఆధారభూమిక. కామంలేనిదే సృష్టిలేదు. ఆ కామానికి స్ట్రీ ఆకర్షక కేంద్రం. కామకార్యం సృష్టికి ఉపస్కారకం. ఆదికాలంలో కొావుకార్యానికి వావివరుసలు లేవ. కాలనియవువమూలేదు, కావుకార్యానికి స్త్రీ సుముఖంగా వృందాః అనుకూలస్థితిలో వుందా? అన్న మీమాంస పురుషులకు పట్టేదిగాదు. అందుచేత స్త్రీ ఆరోగ్యం కేవలం అభద్రతా స్థితిలో వుండేది: దీనికి కారణం మానవుల్లో రుతుబద్ధత లేకపోవడమే,

మానవులు గూడా జంతువులే. అందులోనూ వింత జంతువులు. మానవేతర జంతువుల్లో రుతుబ్బ్దద్ధత వుంది. గర్భధారణ జరిగినాక కామకార్యం దానంతట అదే ఆగిపోతుంది. మానస్తుల్ల అలా. కాదు.

య్‌. చాన షా గట స. గస! రి తె.

52 రాజహంన గర్భం ధరించినాక, కాన్పు వరకూ గూడా కామకార్యం జరుగుతూనే వుంటుంది. అది స్త్రీ ఆరోగ్య అభద్రతకు మూలకారణం.

ఈ భదత కోసమే, కుటుంబవ్యవస్థ ట్రాచీనంగా (ప్రారంభమైంది. అందులో ముఖ్యమైనది వివాహ సంస్కారం. దీనివల్ల కుటుంబ వ్యవస్థ సువ్యవస్థితమైంది. స్త్రీకి భద్రత అధికమైంది. తన రుతుకాలంలోనూ, గర్భధారణ కాలంలోనూ, కాన్చుజరిగినాకనూ గూడా భద్రత చేకూరింది.

దీనివల్లనే పురుష స్వార్థమూ పెరిగింది. అంతవరకూ ఫరవాలేదు. అది పురుషాధిక్యం వైపు పురోగమించింది. పురుషుడు ఎందరు స్త్రీలనయినా పొందవచ్చు. కాని తన స్త్రీ మాత్రం తనకే సాంతం అన్న స్వార్థభావం అధికమైంది. పోను పోనూ అది పాతివ్రత్యాన్ని స్త్రీ మె విధించే వరకూ పోయింది. ఇది మన దేశంలో ధర్మసూత్రాల్లోకి గూడా (్రాకింది. క్రమక్రమంగా అది (టబాహ్మణక్ష(త్రియుల్లో - ముఖ్యంగా క్ష(తత్రియుల్లో సతీసహగమనానికి గూడా దారితీసింది. ఈ పొతివ్రత్యమూ, సతీసహగమనమూ ఆ(ప్రతర్మ్యంగా కొనసాగాలన్న దృష్టితో స్త్రీలకూ శూదులకూ విద్యానిషేధం గూడా విధించడం జరిగింది. విద్యవస్తే గదా తర్కబుద్ధి కలుగుతుంది! ఈ తర్కబుద్ధి లేకుంటేనేగదా, స్త్రీ ప్రశ్నించకుండా, మూగగా, తనమైన విధించబడ్డ ఈ దమననీతిని సహించి , పూరకుంటుంది! దీనికి తోడుగా మరణానంతర స్వర్గప్రాప్తి ఆశను కలిగించింది పురోహిత సమాజం. 'క్షమించండి అడ్డు వస్తూన్నందుకు క్షమించండి. మీ సమాజంలో స్త్రీలకూ శూదులకూ విద్యానిషేధం జరిగిందా? అది చట్టబద్ధంగా చేశారా?' అంది (గేస్‌.

అవును. చట్టబద్ధం జేశారు. అంతేగాదు. ఒక స్త్రీకి ఒకే పురుషుడు అన్నది గూడా చట్టబద్ధం చేశారు. ఆది ఫరవాలేదు. ఒక పురుషుడికి ఒకే స్త్రీ అన్నది గూడా చట్టబద్ధం చేసివున్నట్లయితే చాలా బాగుండేది. అది స్త్రీకి ఆరోగ్య భద్రతకు హేతువుగా వుండేది. సుఖరోగాలకూ పెద్దరోగాలకూ ఆస్కారం లేకుండా వుండేది.

భారతేతర సమాజంలో, అది యూదు సంఘం కానివ్వండి, ముస్లిం

డా/ అంతటి నరసింహం ళు సంఘం కానివ్వండి, తై9స్తవ సమాజం కానివ్వండి. డైవర్పు పద్ధతి వుంది. అది హిందూసంఘంలో చాలా తక్కువ. నాగరక సమాజంలో దాదాపు లేదనే చెప్పవచ్చు. ముస్లిములలో అయితే డైవర్సు చాలా సులభం. ఇద్దరు పెద్దల సమక్షంలో స్త్రీ గానీ వురుషుడుగానీ 'నీకు తలాక్‌ ఇస్తున్నాను' అని మూడుసార్లు ఉచ్చరిస్తే చాలు, నోటి మాటగానే విడాకులు లభిస్తాయి. ఈ తలాక్‌ పద్ధతి ఎక్కువగా అనుసరించేది పురుషుడే. కొత్త రుచులకు మరిగిన పురుషుడు తన స్త్రీని సులభంగా పదిలించుకొనే మార్గం యిది. సంతాన వతి అయిన స్ర్రీనయినా సరే సులభంగా వదిలించుకుంటాడు ముస్లిం పురుషుడు. దానికి వాళ్లమత[గ్రంథాలయిన ఖురాన్‌, షరీయత్‌లను ఆధారంగా చూపుతాడు. ఇంకా అన్యాయం యేమిటంటే ఒక ప్పరుషుడే నలుగురు స్త్రీలను చేసుకోవచ్చునన్న తప్పుడు సూత్రం. క

కుటుంబంలో అనునిత్యమూ స్త్రీ పురుషుల్లో ఘర్షణ అనివార్యంగా వున్నప్పుడూ, చికిత్సకు లొంగని పెద్ద రోగవూ మొదలయినవి వున్నప్పుడూ ఫరవాలేదు. అది గూడా సొనుభూతితో సహించవలసీన పరిస్థితే! అంతేగాని విడాకులిన్వడం మంచిదిగాదు. ఎందుకంటే అలాంటి ప్త్ట్రీలకు భద్రత కరువవుతుంది కాబట్టి

ఒక స్త్రీని మొదటి పురుషుడూ, తర్వాత రెండవ పురుషుడూ, ఆ తర్వాత మూడవ పురుషుడూ ఈలాగా డైవర్సుచేస్తూ పోతే తర్వాత ఆ బ్హ్రకి భద్రత కరువయ్యే దుస్థితి గూడా యేర్పడుతుంది. జీవిత చరమాంకంలో ఆమెకు రక్షణే కరువవుతుంది."

“కన్యా , సంతానాన్ని గురించి చెప్పనేలేదు' అన్నదొకామె.

అవునవును. ఇది అమెరికాలో కాస్త ఎక్కువ గానే కనిపెస్తుంది. ఆ బిడ్డలకు రక్షణ తల్లే కలిగిస్తుంది, రష్యాలో అయితే (ప్రభుత్వమే చూచుకుంటుంది. ఇండియాలో అయితే దిక్కులేని చావే. కన్న మనిషి తనయినా చనిపోతుంది. లేదా బిడ్డను చంపి పారిపోతుందే. అది హిందువయినా సరే ముస్లమయినాసరే.

ర్‌ రాజహంన

ఇంతలో ఎవరో పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి వయఖ్యవుంతతి చనిపోయారట. అన్ని ఆఫీసులూ మూసి వేస్తున్నారు. మీటింగు బంద్‌ చెయ్యండి అన్నారు.

అరుణ అవాక్కయింది. కళ్లల్లోనుండి నీళ్లు ప్రవహించాయి. గాద్గదికంగా ఈ సమావేశం సంతాప సమావేశంగా చేద్దాం అంది.

ముఖ్యమంత్రి (పప్రసాదరావే! 'ఈనాటి ముఖ్యమంత్రి ప్రసాదరావు గారు నాకు తెలుసు. మా తలిదండ్రులకు చాలా హితుడు. నేను పుట్టగానే నన్ను మా తలిదండ్రులకు అందించినవాడు ఆయనే. మా తలిదండ్రులతో కలిసి తొమ్మిదేళ్ల వయసులో ఒకసారి, పన్నెండేళ్ళ వయసులో ఒకసారీ వెల్లి కలుసుకున్నాను. నన్ను చాలా ఆదరంతో స్వీకరించేవారు. విద్యలో నాకుశాగ్రబుద్ధిని గూర్చి నా తలిదండ్రులు చెప్పినపుడు వీపుతట్టి ఇంకా బాగా చదవాలమ్మా అనేవారు. ఆయన ఇకలేరు. ఆయన అత్మకు శాంతి కలుగుగాక అని కూచుంది, కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ.

ఇక రెండురోజుల్లో అమ్మాయి లిద్దరూ అమెరికాకు వెళ్లబోతున్నారు. దుర్వేష్‌ ఖాద్రి వచ్చాడు వాళ్లయింటికి. భవానీని కలిశాడు. అమె ఆతన్ని గుర్తుపట్టింది. ఆయన వచ్చింది అరుణతో మాట్లాడడానికే. అరుణ వచ్చింది. బాగున్నావా బిడ్డా అన్నాడు. బాగున్నానండీ అంది సంతోషంగా, ఆయన కళ్లల్లోకి చూస్తూ. ఆయన అరుణను ఎగాదిగా చూచి 'అమ్మా అరుణా నేనొకటి అడుగుతాను. ఏమీ యిబ్బంది పడకుండా జవాబు చెప్పమ్మా' అన్నాడు. సరేఅడగండి అంది.

నీవు లలితాదేవి కన్నబిడ్డవు కాదుగదమ్మా'

“ఎందుకు కాను?'

“కాదమ్మా నిన్ను కన్నతల్లివేరు. నీ తండ్రి గూడా వేరు

“నేను లలితాదేవి కరుణాకర్‌ గార్ల పుత్రికనండీ అదేమిమాటలు' అంది, తన తండైవరో తెలిఫే ఘడియలు దగ్గర పడ్డాయి అనుకుంటూ.

“నిన్ను కన్నతల్లి వేరమ్మా లలితాదేవి కాదు. నీ కన్నతల్లి నిన్ను

డా/ అంతటి నరసీంహాం ర్‌ కనకముందే చనిపోయిందో నిన్ను కన్నాకనే చనిపోయిందో మొత్తానికి ఆనాడే పోయింది. అది అందరికీ తెలిసిన విషయం. ఆనాడు (వ్రసాదరావు మంత్రి ఆయన కనుసన్నలతో నిన్ను లలితాదేవి కరుణాకర్‌లు ప్లుత్రికగా స్వీకరించారు. అందుకు ఈ భవానీయేసాక్షి'

“అవునామ్మా' భవానీ నిశ్శబ్దంగా వుండిపోయింది.

“అమ్మ విషయం తెలిసింది. మరి మా నాన్న అంది అరుణ.

'మీ నాన్నను నేనేనమ్మా, ఆమె నా భార్య'.

ఆ మాట వినగానే అరుణ చకిత అయింది. తన జన్మయొక్క రహస్యం, రహస్య స్వరూపాన్ని వదలి బహిరంగరూపాన్ని ధరిస్తున్నట్లు ఫీలయింది. వెంటనే కుతూహలంగా 'దీనికి రుజువు ఏది? మీకెలా తెలిసింది' అంది. 'భవానీ గారి ఉదంతం వల్ల తెలిసింది. పంచాయతీ రికార్డుల్లో నీ పేరు మృత్యుంజయ అని రాసివుంది. నీ జన్మ అనామకంగా పోయేదే! కాని దానికి ప్రత్యేకత వుంది. ఎందుకంటే మినిష్టరు ప్రసాదరావు సమక్షంలో జరిగింది కాబట్టి సత్యాబాయి పురుడుపోసింది గాబట్టి. ఆమె నీకు మృత్యుంజయ అని పేరు పెట్టింది గాబట్టి"

'శేను ఆమెకే పుట్టినట్లు రుజువులే ఇవన్నీ. కాని ఆమె మీ భార్య అన్నదానికి రుజువు ఏమిటి?

“ఆ రహస్యం సత్యాబాయి కి తెలుసు

“సత్యాబాయి పురుడుపోసింది. అంతే! ఆమె మీ భార్య అని ఆమెకెలా తెలుసు?"

“ఆమెనే అడగాలి. ఆ రహస్యం చెప్పగలది ఆమె ఒక్కర్తే.

56 రాజహంన రి అరుణా కరుణలు విడవలేక విడవలేక తమ తమ్ముణ్ణి వదలి అమెరికాకు వెళ్ళిపోయారు. ఇద్దరూ ఒక మాట మీదే వుండి చదువు బాగా చదువుతున్నారు. అది జనరల్‌ చదువు కాదు గదా! అంతా (ప్రాక్టికల్స్‌ మై ఆధారపడి వుంటుందధ్ధి. ఆ ప్రాక్టికల్స్‌ ప్రాఫెషర్స్‌ తో ప్రత్యక్ష సంబంధం వుంటుంది. ఆ (ప్రాపైసర్లు శీలంలేని వాళ్లు. శీలానికి [పప్రాముఖ్యం యివ్వనివాళ్లు. వారిలో ఇండియన్‌ (ప్రొష్నెసర్లు ఇద్దరున్నారు. వారికి ఇండియాలోని ఆడవాళ్ల శీలం విషయం తెలుసుగదా! వాళ్లు ఒక కంట వీరిని కనిపెట్టేవున్నారు. మొత్తానికి అమెరికాప్రొసైసర్ల బారిన పడకుండా జాగ్రత్తగా తప్పించుకుంటూ కోర్సు పూర్తి చేశారు. అమెరికాలో వీల్లిద్దరూ చాలా చురుగ్గా అన్ని రంగాల్లోనూ వుంటున్నారు. ఆటా తానాలు జరిపే కార్యక్రమాల్లో వీరికి ప్రత్యక్షజోక్యం వుంటున్నది. కవి సమ్మేళనాలూ, సాంస్కృతిక కార్య(క్రమాలూ విరివిగా సాగించారు. అమెరికాలోనేగాక ోదరాబాదులో కూడా వీరిఖ్యాతి విస్తరిల్లింది. వైద్యవిద్య కోర్ఫూమూత్రం అయిపోయింది. హౌన్‌ సర్జన్సీ వుందిక. ఒకవైపు హౌన్‌ సర్జన్సీ చేస్తూనే వైద్య రిసర్చి కేంద్రాల్లో పనిచేయసాగారు. కరుణ క్యాన్సర్‌ రిసర్చి కేంద్రంలో చేరింది. అరుణ కార్డియాలజీ రిసర్చిలో చేరింది. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ గూడా కార్డియాలజీ రిసర్చిలోనే చేరాడు. , అమెరికాలో వున్నంతకాలమూ వీళ్లు తమ దృష్టిని కేంద్రీకరించింది అక్కడి స్త్రీ ఉద్యమం పెన్నే, ప్రపంచంలో ఎక్కడగూడా స్త్రీ పురుష సమానత్వాన్ని గుర్తించే శాసనాలు లేవు. ముఖ్యంగా అమెరికాలో స్త్రీ

డా/ అంతటి నరసీంహం 57 పురుష సమానత్వాన్ని లాంఛనప్రాయంగా నైనా ప్రకటించలేదు. ఈ సమానత్వాన్ని గౌరవించిందీ ఆచరణలో పెట్టిందీ రష్యా మాత్రమే. సమాన ఫాయిదాలో విద్యా ఉద్యోగ కల్పనే అందుకు సాక్ష్యం

హౌస్‌ సర్జన్లుగా వుంటూవున్న రోజుల్లోనే రష్యా వెళ్లారు వీరిద్దరూ వైద్య విద్యా కోర్పుల్లో వీళ్ల చురుకుదనాన్ని గూర్చి వాళ్ల యూనివర్సిటీ వాళ్లు రష్యాలోని కొన్ని యూనివర్సిటీలకు రాశారు. వాళ్లు ఆనందంతో వీళ్లకు ఆహ్వానాలు పంపారు. వీళ్లు ఇండియన్లు గదా! రష్యాకు ఇండియాకు మంచిస్నేహం గదా! అందుకు వీళ్లు రష్యాలో గౌరవ అతిడులు

వీల్లిప్పటికే అమెరికాలోని చాలా యూనివర్చిటీలు తిరిగారు. పెన్సిల్వేనియా, ఫిలిడల్ఫియా, విన్‌కాన్సిన్‌, కాలిఫోర్నియా, మిచిగన్‌, బర్కిలీ, శాన్‌ (ఫొన్సిస్‌కో, బెక్సాస్‌, మిన్నసోటా మొదలయిన యూనివర్సిటీలు చూశారు. ఆ యూనివర్సిటీల్లో లెకర్లిచ్చారు. సాధారణంగా అక్కడివారు ఉపన్యాసాలివ్వాలంటే పాయింట్లు వరసగా రాసుకొని చూచుకుంటూ ఉపన్యాసాలిచ్చేవారు వీళ్లు అలా కాదు. అలవోకగా, అనర్గళంగా, ధారాళంగా, ధారగా ఉపన్యసించేవారు అక్కడివారు ఆశ్చర్య పడిపోయేవారు. మరునాడు పేపర్లలో మెచ్చుకుంటూ వీళ్లను గురించి వార్తలువచ్చేవి.

అహ్మద్‌ ఖాద్రి గూడా వీళ్లతో పాటే హౌస్‌ సర్దన్‌, వీళ్లీకంటే ఒక నెల ముందే చేరాడక్కడ. వీళ్లతోస్నేహం ఇండియానుండే. ఇపుడతడు గూడా రష్యా వస్తానన్నాడు వీళ్లతోపాటే. వీళ్లతోపాటే పోతే వీళ్లకు జరిగే మర్యాదలన్నీ తనకు గూడా జరుగుతాయిగదా. ఇపుడు కొత్తగా వీరితో జాన్‌ అనే అతను చేరాడు. అతడు గూడా హౌస్‌ సర్టనే. అతను ఒరిజినల్‌ జర్మన్‌ జాతీయుడు, అతడు గూడా వీళ్లతోపాలే రష్యా వస్తానన్నాడు. వీళ్లతోపాటు వాళ్లకుగూడా అరుణ వీసా తెప్పించింది. క్రిస్టమస్‌ రోజుల్లో వీళ్లు రష్యావెళ్లారు.

రష్యాలో వీళ్లకు రాజమర్యాదలు జరిగాయి. వాళ్లను విడిది వేయించింది ఒక హోటల్లో, అది ఇండియాలోని హోటల్‌ లాగా వుండదు. ఒక గొప్ప

58 రాజహంస రాజభవనంలాగా వుంటుంది. ఆ హోటల్లోని బోర్డుమపైన వీళ్ల పేర్లూ రష్యాలో ఏ రోజు ఎక్కడెక్కడ ఏయే చోట్ల తిరిగుతారో అవన్నీ వివరంగా రాశారు. నీళ్లకొక దుబాసీని యేర్పాటు చేశారు. వీళ్లు నలుగురికీ మెడికల్‌ చెకప్‌ చేశారు. అక్కడ అది మొదటి కార్యక్రమం. భోజనాలు బ్రహ్మాండంగా యేర్పాటు చేశారు. అమ్మాయి లిద్ధరికీ ఒక గది ఇచ్చారు. వాళ్ళిద్దరికీ వేరే వేరే గదులు యేర్పాటు చేశారు.

ఆ రోజు రెస్టు తీసుకున్నాక, మరునాటి నుండీ వీళ్లు చూడవలసిన చోట్లకు వెళ్లే కార్యక్రమం (ప్రారంభమయింది. అన్నిటికంటే ముందు లెనిన్‌ (గాడ్‌ చూపించారు. దాని అసలుపేరు పీటర్స్‌ బర్గ్‌. దాన్ని మార్చి లెనిన్‌ (గాడ్‌ అన్నారు. రష్యాలో రెవినిజం వచ్చాక లెనిన్‌కై కాస్త నిరసన భావం యేర్పడి లెనిన్‌ గ్రాడ్‌ను మల్లా పీటర్స్‌ బర్గ్‌గా మార్చారు. దానిపైన విమర్శలొచ్చాయి. మళ్లా లెనిన్‌[గ్రాడ్‌ ఆని మార్చారు. ఆ లెనిన్‌ గ్రాడ్‌లో చూడవలసినవన్నీ చూశారు.

తర్వాత లెనిన్‌ సమాధి స్టాలిన్‌ గ్రాడ్‌ చూశారు. అందులోని విశేషాలు చూశారు. గోర్కీ సమాధి చూశారు. కొన్ని యూనివర్సిటీలు సందర్శించారు. అవన్నీ చూస్తూవుంటే వీళ్లకు కొత్తలోకాలను చూస్తూ వున్నట్లనిపించింది. మాస్కోనగరాన్ని బాగా తిరిగి చూశారు. తెలుగు అనువాద కార్యాలయానికి వెళ్ళారు. అదొక (స్రపంచం లాగా వుంది. హిందీ బెంగాలీ, మలయాళీ, అనువాద కార్యాలయాలు చూశారు. అవి గొప్పగా వున్నాయి.

ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌, బెంగాల్‌, మలయాళ (ప్రాంతాలు మన దేశంలో కమ్యూనిస్టు ప్రాబల్యంగల ప్రదేశాలు గదా! అందుకు వాటి ఆధ్యయనం ఎక్కువే రష్యాలో. ఇండియన్‌ భాషల్లో, తెలుగుకు ఎక్కువ (ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.” ఇపుడు యూనివర్సిటీలో తెలుగు గూడా బోధిస్తారు అక్కడ అరుణ తెలుగులో ఉపన్యాసం యిచ్చి చప్పట్లు కొట్టించుకుంది.

గతంలో లలితాదేవి రష్యాలో ఏవేవి చూసిందో, ఎక్కడెక్కడ తిరిగిందో అన్నీ అమె చెప్పిన (ప్రకారమే వీళ్లకు కూడా చూపించారు. వ్యవసాయక్షే త్రాలు చూపించారు. పరిశ్రమలు చూపించారు. కాని యివన్నీ

డా/ అంతటి నరసింహం 59 తమ తల్లి చెప్పెనంత గొప్పగా లేనట్లు తోచింది వీళ్లకు. పరిస్థితులు మారాయిగదా ఇప్పుడు!

ఇపుడు గోర్బచెవ్‌ అక్కడ పార్టీకీ, ప్రభుత్వానికీ పెద్ద. అతడు కొన్ని మార్చులు (ప్రవేశపెట్టాడు. అంతకు ముందు ఐరన్‌ కర్టెన్‌ ప్రభుత్వం అనేవారు ఇపుడు పారదర్శకతకు చోటిచ్చాడు గోర్బచెప్‌. అంతకుముందు ఉక్కు పాదం క్రింద నడిచేది ప్రభుత్వం. ఇపుడు పగ్గాలు సడలించారు.

మానవుడు ఆనాడు గానీ ఈనాడు గానీ, ఇక్కడ గాని మరెక్కడ గానీ అతిస్యార్ధపరుడు తప్పని సరి ఒత్తిడివల్ల క్రమశిక్షణలో వుంటాడుగాని ఆ ఒత్తిడి తగ్గితే క్రమశిక్షణ నుండి బయటపడిపోతాడు. శారీరక కష్టానికి దొంగ మరుగుతాడు. పరులకష్టాల్ని దొంగిలించి తినడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. దోచిదాచుకోడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఈ పరాన్న భోజన తత్వం మొదటి నుండీ మన సంఘంలో వుంది. (ప్రతి వాడికీ ఇదే దృష్టి అయితే, ఇక పనిచేసేదెవడు? అందుకు బలవంతులు కొందరు తయారై బలహీన్నులచేత పనులు చేయిస్తూ వారికై ఉపజీవులుగా తయారవుతారు,

రష్యా అందుకు ప్రబల ఉదాహరణ. ఎవడు గూడా సోమరిపోతు కాకుండా, పరాన్నభుక్కుగా తయారవకుండా, అందరూ కలిసి అందరి కోసమూ కష్టించి అందరూ సమానంగా తింటూ, సమానంగా బట్టలు కట్టుకుంటూ, అవసర మున్నంత గృహవసతి కలిగివుంటూ డెబ్బయి సంవత్సరాలు స్వర్గధామంగా జరిగిన సమాజం, ఈనాడు స్వార్థం (ప్రవేశించి ఉత్పత్తులు దెబ్బతిని ఆఖరికి ఒక రొట్టె ముక్కకోసం పెద్ద క్యూలో నిలబడే తరుణం వచ్చింది. దాదాపుగా వీళ్లు ఆదృశ్యాన్ని చూశారు. వీళ్లు దాదాపుగా రష్యాకు అఖరి అతిథులు గాబోలు,

రష్యా సారవంతమైన భూమి గాదు. ఎడారి భాగం ఎక్కువ. చిత్తడి నేలలు జాస్తి. అయినా క్రమశిక్షణలో అవన్నీ సారవంతమైన భూములుగా మార్చి పంటలు పండించి, తాము సమృద్ధిగా తింటూ (ప్రపంచంలో ఆహారం తక్కువైన ఇతర చోట్లకు ఎగుమతి చేసే రష్యాకు ఈనాడు ఈగతి పట్టిందంటే దీనికి కారణం యేమిటి? దీనికంతా దేవుడి భావం

6 రాజహంన కారణం. దేవుడిపేర దోపిడీ కారణం.

రష్యాలో దేవుణ్ణీ, మతాన్నీ పక్కకుపెట్టేశారు.

“దేవుడిచ్చాడు బాగా తింటున్నా అనే వాదనకు ఏనాడో స్వస్తి పలికారు.9మార్కుు ఏంజిల్స్‌ (ప్రచారాన్ని లెనిన్‌ అమల్లో పెట్టబట్టి దేవృడెగిరి పోయాడు వుతవదూ దైవటప్రార్థనలూ వమూతబడ్డాయి. మహమ్మదీయులు రోజుకు ఐదుసార్లు లేదా యేడు సార్లు అల్లాకు (ప్రార్థనలు చేస్తూ సోమరి జీవితం జీవిస్తూ ఉండేవారు. అది తగ్గిపోయి ఉత్పత్తి కార్యక్రమాల్లో పడ్డారు. చర్చికి పోవడం తగ్గించారు కై9స్తవులు.

ఇప్పుడు దైవప్రార్థనలూ: పూజలూ, మళ్లా రష్యా సమాజంలో ప్రవేశించాయి. పరాన్న భోజన తత్యం ప్రబలిపోసాగింది. అదీ యీనాటి రష్యా కరువుకు కోరణం.

ముస్లిములూ, కై9స్తవులూ, హెందువులూ, సిక్కులూ మొదలయిన వాళ్లంతా ఓ దేవుడా మాకు రొట్టి యివ్వు. సుజాలు యివ్వు. ఐశ్వర్యం యివ్వు అని ప్రార్థిస్తారు. చేవుడెక్కజ్జుండి తెచ్చి యిస్తాడు? దేవుడు తయారు చేస్తాడా? మానవులే తయారు చెయ్యాలి. స్వార్థమానవుడు బేవుడి పేరుతో కష్ట జీవులనోళ్లు కొట్టి దోచుకోవాలి. దాచుకోవాలి.

అంతేగదా! ఇప్పుడు ఇదే జరుగుతున్నది ప్రపంచమంతా. రూసో, వాళ్టేర్‌, మార్క్సు ఏంజిల్స్‌ మొదలయిన వారి తర్క(ప్రచారప్రభావంవల్ల “దేవుడు భావం కొంతకాలం తగ్గి, ప్రజలంతా సుఖంగా వుండే వారు. ఇపుడు మళ్లా దేవుడు భావం తాండవిస్తూ వుంది. దోపిడీలూ, దురాక్రమణలూ ఎక్కువయ్యాయి. మఠీ మన ఇండియాలో చాలా అధికమైపోయిందిట్‌వల.

అమెరికాలో సారవంతమైన భూములు విస్తారంగా వున్నాయి. పండించే జనమూ, యంత్రాలూ విరివిగా వున్నాయి. ఉత్పత్తులు అవసరానికి మించి వున్నాయి. ప్రపంచ మాక్కెట్టునుఏలుతూ వుంది. అలాంటి అమెరికాతో చిత్తడి భూములూ, ఎడార్లూ కలిగిన రష్యా పోటీపడి దానితో సరిసమానంగా కొన్ని విషయాల్లో ఉన్నతంగా - తయారయిందంటే ఇందులో మానవ ప్రయత్నం ఎంత వుండాలి? చిత్త శుద్ధి యంతవుండాలి?

డొ/ అంతటి నరసింహం 61

అమెరికాతోపాటు అంతరిక్ష పరిశోధనలు సాగించింది రష్యా. అంతరిక్షంలోకి మొట్టమొదట మనిషిని పంపిన దేశం రష్యానే. అనేక అంతరిక్షనాకలూ, స్పుత్నిక్కులూ, రాడార్లూ, రకరకాల అణుబాంబులూ నూత్నాతి నూత్న ఆవిష్కరణలూ ఆమెరికాతోపాటు కావించింది రష్యా. పోటీగా కావించింది. రష్యాను చూస్తే అమెరికాకు బెదురు. అమెరికాను చూస్తే రష్యాకు బెదురు. అలాంటి రష్యా ఈనాడు ఈవిధంగా విడిపోయింది. ఈ విడిపోవడం రిపబ్లిక్కులు స్వతం(తించి విడిపోవడం ఇటీవలే (ప్రారంభమైంది. రష్యాబలహీనపడింది.

ఇండియా అంటే రష్యాకు సద్భావం. మైషప్రీభావం. ఆది ఇండియాకు అండ. ఇండియా అలీన రాజ్యమైనప్పటికీ కొద్దిగా రష్యావైపే మొగ్గు. అంతర్జాతీయ సంబంధాల్లో ఎప్పుడూ రష్యా ఇండియాను వెనకేసుకుని వస్తూ వుంటుంది.

తత్వతః ఇండియా అనాది నుండీ సోషలిస్టుదేశమ! సర్వే జనా స్పుథినోభవంతు అన్న సిద్ధాంతం దానిది. మతం కాని మతం దానిది. అది సామాజిక మతమే గాని దైవిక మతం గాదు. అది వైదికనముతం, వైదికమతం అనడం కంటే, బ్రాహ్మణ మతం అనడం మంచిది. ఇతర మతాల్లో లాగా ఈ [బ్రాహ్మణ మతంలో అందరూ ఒకటిగాదు. ఏ మతంలోనూ లేని కులాలు ఇందులో వున్నాయి. కులం అన్నది జన్మతః సం[క్రమించేది. మతం గూడా జన్మతో సంక్రమించేదే. అన్ని మతాల్లోనూ మత మార్పిడికి స్థానం వుంది. హిందూ మతంలో లేదు. ఎందుకంటే ఆది ఏకత్వం అంటే సమానత్వం మై ఆధారపడింది గాదు. అందుచేతనే ఈ దేశం పెకి ఎత్తి వచ్చిన (ప్రతి వాడూ గెలవగలిగాడు. గెలిచి వాళ్ల మతాన్ని వెలయించగలిగారు. ముఖ్యంగా ఇస్లాం మతం ఇండియాలో బాగా వ్యాప్తి పొందింది. ఎందుకంటే ఇక్కడ వుండే, పురోహితమతం (హాందూమతం) ఒక మతం కాదు గాబట్టి. ఆది కులాల కుంపటి గాబట్టి. అరీదులో అస్పృశ్యత గూడా వుంది గాబట్టి. వేరేమతం వాళ్లు మతం మార్సిడి చేసుకొని ఈ మతంలో చేరే వీలులేదుకాబట్టి. ఇస్లాం అన్నది సమత్వం మె ఆధారపడినట్టిది. ఈ హిందూ వుతంలోని ఆంటరానివారూ, బాగా

62 రాజహంన వెనుకబడినట్టి కులాల వారూ ఐచ్చికంగా నాటి రాజమత మైన ఇన్లాంలో కి మతాంతరీకరణ పొందారు. ఆసంతృప్తి వల్లా అవమానం వల్లా ఇస్తాం పుతంలో చేరారుగాబట్టి మొదట ఎత్తి వచ్చిన ముస్లిములకంటే ఈ కొత్తగా మతాంతరీకరణ పొందిన వారు హిందూ మతంకై ద్వేషాన్ని కక్కడం న్యాయమే. అందుకే కైంస్తవులకంటే ముస్లిములు హిందువులను ద్వేషించడం జరుగుతున్నది. స్థ్థాలం గా చూస్తే, తై 9స్తవం, వి్య్యితవుంత౦గానూ, ఇస్లాం శ్యతువంత౦గానూ వంనదశంలో పరిఢవిల్లుతున్నాయి. హిందూమతం గూడా అదే స్థాయిలో మత రూపం ధరిస్తే తప్ప ఇది ఈలాగే కొనసాగుతుంది.

రష్యాలో వీళ్లు నిన్నదీ, కన్నదీ కూడా స్త్రీ స్వాతంత్య్యమ! అర్థరాత్రిలో మసెతం స్త్రీ ఒంటరిగా తిరగగిలిగిననాడే నిజంగా స్వాతంత్య్యం వచ్చినట్లు అన్న గాంధీజీ సిద్ధాంతం ఆచరణ రూపంలో చూడాలంభే అది రష్యాలోనే.

1917లో రష్యా విప్లవం జయావహంకాగానే అక్కడ వాళ్ళ సోషలిస్టు రాజ్యాన్ని నెలకొల్పుకున్నారు. వాళ్లు చేసిన మొదటి సంస్కరణ సంపూర్ణ స్త్రీ విమోచన. అన్ని రకాల కట్టుబాట్లనుండీ స్త్రీ విముక్త అయింది. “ఉత్పత్తి కార్యక్రమంలో, విద్యార్థనలో, ఉద్యోగరంగంలో, పరిపాలనా రంగలలో అన్నిట్లోనూ స్త్రీ తన వాటా తాను అనుభవించింది. వివాహ రంగంలో గూడా స్త్రంకి స్యేచ్భ యివ్వబడింది. ఇష్టం వచ్చిన వారిని చేసుకోవచ్చు. అయితే వ్యభిచారం కూడదు. సులభంగా డైవోర్చ్సుకోరగూడదు.

ఇండియా సమాజాన్ని అమెరికా సమాజాన్ని బాగా చూచి అనుభవించిన వీరికి రష్యా సవాజం ఎంతో ఆదర్శంగానూ అనుసరణీయంగానూ కనిపించింది.

రష్యాలోని వీఠ8 విడిది లో ఒక చిన్న అపశృతి కనిపించింది. అది జాస్‌వల్ల. ఒక రోజు రాత్రి భోంచేశాక అహ్మద్‌ ఖాద్రీతో కలిసి జాన్‌ అరుణా వాళ్ల దగ్గ౦కి వచ్చాడు. ఖాద్రీ అరుణతో బాతాఖానీ వేస్తున్నాడు.

డా/ అంతటి నరసీంహం 6 జాన్‌ కరుణను తన రూం కొస్తావా నీతో మాట్లాడాలి అన్నాడు. అమె వెల్లింది. షేక్‌ హ్యాండిచ్చి కూర్చో అన్నాడు కూర్చుంది. కరుణ వైవు అదొక మోస్తరుగా చూస్తూ మనం వివాహం చేసుకుందామా కరుణా అన్నాడు.

నేను ఇంతవరకూ నిన్ను ఆ దృష్టితో చూడలేదు అంది కరుణ.

“మరి ఏ దృష్టితో చూశావు?

“మామూలు దృష్టితోనే. క్లాస్‌ మేట్సు అందర్నీ ఏ దృష్టితో చూస్తామో ఆ దృష్టితోనే

“వేను నిన్ను బ్రైడ్‌ దృష్టితోనే చూస్తూ వచ్చాను

*'ఆ విషయం నేను కనిపెట్టలేదు

“ఇపుడు చెబుతున్నానుగా ఇక మీదట ఆ దృష్టితోనే చూడు"

'మా అక్కయ్యతో మాట్లాడాలి మా అక్కయ్య పర్మిషన్‌ లేకుండా నేనేమీ చెప్పలేను"

“ఇంత వయసు వచ్చిందీ - డాక్టర్‌ కోర్సు కూడా అయిపోయింది. ఇంకా నీకు మీ అక్కయ్య నుండి స్వాతంత్యుం రాలేదా"

“ఇందులో స్వాతంత్యుం సమస్య యేముంది?”

'మీ అక్కయ్య భాద్రీని చేసుకుంటున్నది గదా?

“మీకా విషయం చెప్పిందా?

“వెప్పలేదనుకో. అయినా నేను ఊహించాను"

“మిష్టర్‌ జాన్‌! ఈ విషయాల్లో మీ సమాజానికీ మా స్వమాజానికీ భేదంవుంది. వివాహం విషయం వస్తే మేము అంతగా స్వతంత్రించం జద్దవాళ్లతో మాట్లాడే, నిర్ణయానికి వస్తాం'

“ఎవరు మీ ెద్దవాళ్లు?'

654 రాజహంన ఇక్కడ మా అక్కయ్య అక్కడ హైదరాబాదులో మా అమ్మా నాన్నా వాళ్లు. ఒప్పుకుంలే నీవు ఒప్పుకుంటావు. ఒప్పుకోము అని అంబే ఒప్పుకోవా?"

“కరుణ మాట్లాడలేదు

“కరుణా నేనంటే నీకిష్టమ అని గతంలో ఒకసారి అన్నావు. ఇపుడు మౌనం వహించావు"

కరుణ మాట్లాడలేదు.

“నీకు నీవు కమిట్‌ అయ్యేలా చేస్తాను. నిన్ను ఇక్కడే రేప్‌ చేస్తాను' అంటూ దగ్గరికి వచ్చాడు. కన చెయ్యేశాడు. కరుణ రపీమని చెంపమీద కొట్టి గబగబా అక్కయ్య దగ్గరికి పరుగెత్తింది.

“దేనికి పిల్చాడే జాన్‌ నిన్ను. అపుడే వచ్చావేమి? నొసలిమై ఆ చమటలేమిట్‌?' అంది.

*“ఏమీలేదు' అంది కరుణ.

“ఏమీ లేకపోతే చెమట యొందుకు పోస్తుంది" అంటూ వుండగా జాన్‌ వచ్చాడు. అతడు అతి సాధారణంగా నన్ను పెళ్లి చేసుకొమ్మన్నాను. మా అక్కయ్య పర్మిషన్‌ కావాలి అంది. నీవు నాకు కమిట్‌ అయ్యేలా చేస్తాను. నిన్ను రేప్‌ చేస్తాను. అని తమాషాగా అన్నాను. చెంపకై కొట్టి ఇలా నచ్చేసింది. అంటూ కుర్చీలో కూర్చున్నాడు.

జాన్‌ మంచివాడే. అయితే ఈ దౌర్జన్య భావం అతని రక్తంలోనే వుంది. అతడి పూర్వులు జర్మన్‌ జాతీయులు. జర్మన్‌ జాతీయులు తాము అసలు ఆర్యులము అన్న గర్వంతో వుంటారు. ఆర్యులలో వుండే (కూరత్వమూ, తొందరపాటూ, జర్మన్‌లలో కొట్టవచ్చినట్లు కనిపిస్తుంటాయి. అందుకు మొదటి ఉదాహరణ హిట్లరే. హిట్లరు జర్మనీ నియంత 1939లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధాన్ని (ేరేపించినవాడు. (ప్రపంచాన్ని అర్యమయం చేస్తానని పప్రకటించినవాడు. 'కృణ్వంతో విశ్వమార్యం' అన్న సూత్రాన్ని అనుసరించినవాడు. హిట్లర్‌ ఓడిపోయి చనిపోయాడుగాని అతడే

డా/ అంతటి నరసింహం య్‌ గెలిచివుంటే ప్రపంచమే వేరుగా వుండేది. ఆ హీట్లరు జాతీయుడు జాన్‌.

“మేము భారతీయులం జాన్‌! వివాహ విషయంలో తొందరపడం. చాలా ఆలోచించి చేసుకుంటాం. ముందూ వెనుకా అలోచిస్తాము పెద్దలతో సంప్రదిస్తాం. జైవర్స్‌ను వివాహంలో భాగంగా గల మీ సమాజం గాదు మాది. అది నూరేళ్ల బంధంగా భావిస్తాం మేము. కామమూ ఇష్టమూ మాత్రమే వ్రధానం మీకు. కుటుంబం (ప్రధానం మాకు. చదువులు అయిపోయి స్థిర పడ్డాకనే మేము వివాహం గూర్చి ఆలోచిస్తాం. ఈ వయసులో మాకు తొందరేమిటి?' అంది అరుణ.

“ననూ అంతవరకూ ఆగుతాను. తర్వాత కరుంణననత్న చేసుకుంటుందా?' అన్నాడు జాన్‌ ఉత్సుకతతో,

'నందో రాజా భవిష్యతి. ఇపుడే అ విషయాన్ని గురించి యేం చెప్పగలం? అంతవరకూ వెయిట్‌ చేసిచూడు. ఆలోగా దీని మనసు మారవచ్చు. అసలు నీ మనసు మారవచ్చు”.

“మారకుంటే చేసుకుంటారా? చేసుకుంటావా కరుణా' అన్నాడు జాన్‌. ఆ తొందరపాటు చూచి అరుణ 'భాయీ జాన్‌, మాకు కోర్టింగూ, వూయింగ్‌ లపై నమ్మకంవుండదు. అది మా జాతికే విరుద్ధం. మామూలుగా వుండండి. కొంతకాలం నీవూ మాతో పాటు ఇండియా వస్తానన్నావు వచ్చి అక్కడి సమాజాన్ని చూడు.

“అమెరికాలోని ఇండీయన్స్‌ను చూస్తున్నాంగా!

“చాలదు. ఇండియాలో ఇండియన్ల బిహేవియర్‌ వేరు. ఆమెరికాలో వేరు. ఇండియన్‌ చిహేవియర్‌ని ఇండియాలోనే చూడాలి. నీవు వస్తావుగా చూడు.

చూస్తూ వూరకుండిపోయాడు జాన్‌.

'మరొకమాట! నీవు కరుణను చేసుకుంటానని నిర్మొహమాటంగా, నిస్సంకోచంగా, తోచింది తోచినల్లే మా అందరి ముందూ చెప్పావు

68 రాజహంస అమ్మాయి గూడా అంతకుముందు తరంలో మతం మారిన హిందువుల అమ్మాయే! ఇలాంటి వెన్నో కుటుంబాలు. ఈనాడు హైదరాబాదులో వున్న ముస్లింలలో నూటికి తొంభైమంది హిందూ కన్వర్హే!

మేము పేరుకు ముస్తిములమేగాని మాది హిందూ ఆచారమే! మేషు కొంతమంది శాకాహారులం గూడా. నాకునా భార్య అంటే చాలా యిష్టం. ఆమెకు పుట్టిన బిడ్డ అంటే ఇంకా యిష్టం. దయచేసి ఆ రహస్యాలు చెప్పండి. ఆ గుర్తులు భర్తగా నాకు తెలుసు. పురుడు పోసిన మీకు తెలుసు. ఆమె పేరు హుసేన్‌బీ. ఆ పేరే పచ్చపొడిపించాను. మరొక విషయమమ్మా! ఆమె లోతొడమైన ఎర్రని పెద్ద మచ్చ వుంది. అది మీ కంటపడివుండాలి. ఆ రహస్య స్థానం మీరే చూచివుండాలి. దయచేసి చెప్పండి.

నిజమే! అవి రెండూ చూచింది సత్యాబాయి. ఆ రహస్యస్థానాలూ చూచింది. అతని కళ్లు చూచింది. మృత్యుంజయ కళ్లు తనకు పరిచయమే గదా! ఆ అమ్మాయి అతని బిడ్డే అని విశ్వసెంచింది. ఎందుకంటే మృత్యుంజయ హిందువుల అమ్మాయిగా పెరుగుతున్నది. తెలుగు పేల్లలాగే పెరుగుతున్నది. ఆ యింటి హక్కుదారుగా పెరుగుతున్నది. ఖాద్రీ ముస్లిం. మైదరాబాదు ముస్లిం. ఆ పిల్లను ముస్లింల వశం చెయ్యగూడదనుకొంది. అందుకు గట్టిగా “నేను చూడలేదు' అని అంది. 'దయచేసి చెప్పండి. ఆ గుర్తులు ముఖ్యంగా లోతొడలోని వుచ్చ వీకు తప్పు అన్యుల కంటబడేదిగాదు' అన్నాడు. ఆమె ఒక క్షణం గూడా తటపటాయించకుండానే ఆలస్యం చెయ్యకుండానే “అయ్యా నేను పురుడు పోసింది నిజమే! ఆ పురుడు అసాధారణ పరిస్థితుల్లో జరిగింది. దాదాపుగా చనిపోయిన మనిషి నుండి ఆ పిల్లను బయటికి తీశాను. నేనా పిల్లను బయటికిలాగాలి అన్న ధ్యాసలో వుండిపోయాసు గాని వేతివై పచ్చను గానీ తొడమైని మచ్చనుగానీ చూచే స్థితిలో లేను' అని బొంకింది.

పాపం ఖాద్రీ యేమీ మాట్లాడలేకపోయాడు. కాని ఆమె చెప్పింది నమ్మలేదు. ఆమె కావాలనే రహస్యాన్ని దాస్తున్నదని అనుకొన్నారు. ఆయన ముఖం చూచి క్షాస్త జాలి కలిగింది సత్యాబాయికి. 'ఖాద్రీగారు

డా/ అంతటి నరసింహం 69 ఏనాడో జరిగిన ఆ జన్మకు ఇపుడెందుకండీ రుజువులు! అంత తాపత్రయ పడవలసిన అవసరం లేదు. అని అన్నది. 'లేదమ్మా! నాకు చాలా యిష్టమైన భార్యకు పుట్టిన అమ్మాయి నా రూపంతో పుట్టిన అమ్మాయి. ఆ అమ్మాయి పుట్టింది నాకే అయినా ఆ విషయం ఆ అమ్మాయికి తెలియదు యిన్నియేళ్లం దాటి హిందువుల యింట్లో హిందువుల అమ్మాయిగానే పెరుగుతున్నది. ఆ అమ్మాయి యిపుడు వచ్చి ముస్లింగా పెరగదు. పెరగనక్కర్లేదు. మా యింట్లో ముస్లిం ఆచారాలు లేవు. మేము నమాజు చదవం నా భార్య గూడా చెయ్యదు. ఖురాన్‌ చదనం. నమూలాంటి తలిదండ్రులకు పుట్టిన అరుణ గూడా మా యింట్లో పెరగడానికి అడ్జేముంది? కనీసం ఆ యమ్మాయి నన్ను కన్నతండ్రిగా భావిస్తే చాలు నాకు”.

ఇదంతా కొంతకాలం [క్రితం జరిగిన సంగతి. నిన్ననే అమెరికానుండి డాక్టర్‌ కోర్సు పూర్తి చేసుకుని వచ్చిన అరుణను రిసీవ్‌ చేసుకొని వచ్చాడు. మళ్లా ఈనాడు తన చిన్ననాటి ఫోటో పట్టుకొని అరుణ దగ్గరికి వచ్చాడు. దాన్ని చూప్‌ 'చూడమ్మా! ఈ ఫోటోలో వున్నది నీవీ! మగ రూపంలో మగ వేషంలో వున్న పదేళ్ళ పిల్ల రూపం గదా! నీవు నా బిడ్డవేనమ్మా' అన్నాడు.

ఫోటోను ఆసక్తితో చూచింది అరుణ. అలాంటి ఫోటోలు తనవి చాలావున్నాయి. ఈ ఫోటోను ఆనందంగా తిలకిస్తూ అలానే వుండిపోయింది కాసేపు. 'మనం సత్యాబాయి దగ్గరికి వెళ్లామా అమ్మా' అన్నాడు. ఖాద్రీమెన' తనకు (గ్రేమతో కూడిన జాలి కలిగింది. అలాగే వెళ్టామండి అని తటపటాయిస్తూ కూర్చుండిపోయింది.

“అమ్మా నీవు లలితా కరుణాకర్‌లు కన్న సంతానం కాదని ఏనాడో తేల్చుకున్నావు. వాళ్లు నిన్ను చాకిన వారే అని తెలుసుకున్నావు. వాళ్లకు చాలా సంపద వృంది, నాకూవుంది. నీవు నా యింటికి/వచ్చెయ్యి' అన్నాడు కాస్త తొందరపాటుగా.

“లేదండీ! మిమ్మల్ని తండ్రిగా స్వీకరించలేని స్థితిలో పీన్నాను. కాని అంత వరకూ మిమ్మల్ని బాబాయి అని అంటాను. మీకేమన్నా

గ రాజహంన ఇక విద్యా విదానం చాలా భేషుగ్గా వుంటుంది. నర్సరీలో మొదలు హైస్కూలు స్థాయివరకూ ఆంతా స్త్రీలే నిర్వహిస్తూ వుంటారు. హైస్కూలు స్థాయి అయిపోగానే పాలిటెక్నిక్‌ కోర్సులుంటాయి. చాలామంది ఆ కోర్సులు చదువుతారు. కాలేజీలకూ ఆ . చదువులకూ చాలా తక్కువ మందిపోతారు అందుచేత ఉన్నత విద్యకు ఖర్చు తక్కువ (ప్రభుత్వానికి. స్త్రీల విషయంలో కన్యాసంతానం విషయం ఒక సమస్యగాదు రష్యాలో. పుట్టిన ప్రతి బిడ్డా ప్రభుత్వ (ప్రాపర్జీయే. వాళ్లను సాకేపని ప్రభుత్వానిదే. రష్యాలో స్త్రీల స్థితీ, సామాజిక స్థితీ వేర్వేరుకావు. ఎందుకంటే ప్రతి రంగంలోనూ, ప్రతి స్థాయిలోనూ స్త్రీలూ పురుషులూ సమానంగా పాల్గొంటారు. ఇపుడు గోర్చచేవ్‌ పరిపాలనా పద్ధతివల్ల సమాజాభ్యుదయం దాదాపుగా ఆగిపోయింది. కమ్యూనిష్టు సమాజాభివృద్ధి దెబ్బతింది. అంతకుముందు స్త్రీల స్థృతి యెలాగుండేదో ఇప్పుడూ అంతే. సమాజాభివృద్ధికి స్త్రీలూ పురుషులూ ఉభయులూ సమానంగా తోడ్పడుతూవుంటారు రష్యా లో స్త్రీలకు వోటింగు హక్కు చాలా ముందే వచ్చింది. ఇంగ్లండు ఆమెరికాల్లో తర్వాత వచ్చింది. అయితే ప్రస్తుతం ఆర్థిక పరిస్థితి దెబ్బతింది. “దానివల్ల స్త్రీల పరిస్థితి దెబ్బతిందా' అన్నారు కొందరు. “సమాజానికంతా తగిలినదెబ్బే స్త్రీలకు గూడా అనువర్తిస్తుంది. అక్కడ పురుష సమాజమూ స్త్రీ సమాజమూ వేరువేరు అని అనడానికి వీలులేదు. గతంలో ఏయే రంగాల్లో ఎంతెంత అభివృద్ధి సాధించారో అదే అభివృద్ధిలో ఇపుడూ వున్నారు. “అదిసరే! విడివడిపోయిన రిపబ్లిక్కులలో ముస్లిం స్త్రీల పరిస్థితి ఎలా వుందో చెప్పండి" అన్నారు మరికొందరు. 'ఆ విషయం డా॥ అహమ్మద్‌ ఖాద్రీ చెబుతాడు" అంది అరుణ. “'సఠే ఆయన్నే చెప్పమనండి'

_డొ/4 అంతటి నరసింహం [క

“స్త్రీల విషయం స్త్రీలే చెబితే బాగుంటుంది. ఏమతం స్త్రీల గురించి అయినా స్త్రీలు చెప్పడమే బాగుంటుంది. కాబట్టి కరుణ చెబుతుంది అంది అరుణ.

కరుణ ఇలా చెప్పింది.

మన కైైదరాబాదులో అనేక మతాల స్త్రీలున్నారు. వాళ్ల విషయం కొంత తెలుసు. హిందువులలోకంలే వివాహాది విషయాల్లో ముస్లిం స్త్రీలకు స్వేచ్చ ఎక్కువ అని చాలా మందికి తెలియదేమో! వాళ్లలోవుండే పరదా పద్ధతి చూచి వాళ్లకు స్వేచ్చ లేదని అనుకుంటారు. అది సత్యంగాదు. మహమ్మదీయుల్లో బహు భార్యాత్వం వుంది. అది ముస్లి స్త్రీలలో అభద్రతా భావం కలిగిస్తుంది. దానితోపాటు తలాక్‌ పద్ధతి గూడా వుంది. ఆ తలాక్‌ పద్ధతి వల్లనే ముస్లిం ప్ట్రీలకు వివాహ సమయంలో కొంత ఆస్తిని కేటాయిస్తారు. ఒకవేళ తాలాక్‌ ఇచ్చినట్లయితే అస్త్రీకి ఆ ఆస్తి దక్కుతుంది. జీవితం ఒక మోస్తరుగా గడుస్తుంది. హిందూ స్త్రీకంటే అది మెరుగే. ఆ ప్రశంస వచ్చింది గాబట్టి, పరదా పద్ధతిని కాస్త వివరిస్తాను. ఇది పరపురుషుని చూపుల నుండి స్త్రీని దాచే ఉద్దేశంతో ఏర్పడింది. పురుషుడికి పరదాలేదుగదా మరి స్త్రీకే యెందుకుండాలి. అదే వివక్ష అంటే. పురుషునీ, స్త్రీనీ, వేరువేరుగా చూడడమే ఇది. మానరక్షణ అన్నది స్త్రీ పురుషు లిరువురికీ సమానంగా వుండాలిగదా! మరి ఇందులో వివక్ష మొందుకు! స్త్రీ అబలకాబట్టి పురుషుడు ఆవెప చలాయిస్తున్నాడన్నమాట।

ఈ పరిస్థితి అన్ని సమాజాల్లోనూ వుంది. మనదేశంలో హిందూ స్త్రీలలో గూడా వుంది. రాజస్థాన్‌ స్త్రీలూ, సిక్కు ప్ప్రృీలూ, అంతే గాకుండా వుహలరాజులుగా వుండె హాందూ స్త్రీలుగూడా ఫరదాపాటిస్తూవుంటారు.

రష్యాలో మార్పులు వచ్చేవరకూ అక్కడి స్త్రీలలో ఇది లేదు. ముస్లిముల్లో గూడా లేదు. ఇటీవల అయెతుల్లాబుమైనీ ఇరాన్‌లో దీన్ని తీవ్రంగా ప్రవేశపెట్టారు. శరీరంలో ఏ భాగమూ కూడా కొంచెమైనా

74 రాజహంన కనిపెంచకుండా కప్పాల్సిందే అన్నారు. కొద్దిగా కళ్లు కనిపించేలా ముసుగు దిగేసుకోవాల్సెందే అన్నాడు, రష్యా నుండి విడివడిన రిపబ్లిక్కుల్లోని ముస్లిం పురుషులు గూడా తమ స్త్రీలు అదేవిధంగా ఫరదా పాటించాల్సిందే అన్నారు. ఇపుడు మన దేశంలో గూడా ఆ పద్ధతిలోనే ముస్లములు ముసుగు ధరిస్తున్నారు. చీదస్త్రీలూ, విద్యలేని స్త్రీలూ గూడా దాన్ని తప్పక పాటిస్తున్నారు. కలిగిన కుటుంబాల్లోని స్త్రీలూ, ఉద్యోగం చేసే ప్ప్రలూ కొంత మెరుగు. ముఖం కనిపించేలా ముసుగు ధరిస్తున్నారు. మనటచేశంలోని ముస్గం స్త్రీలు ఫరదగాను పాటించే వారేగాని నేడంత పూర్తిగా లేదు."

కరుణ ఈ విషయంకెని డాక్టర్‌ సుల్తానా మాట్లాడతారు. ముస్లింగాబట్టి ముస్లముల విషయం మాట్లాడితే బాగుంటుంది అంది అరుణ.

“ఎవరు మాట్లాడినా ఒకటే ముస్లిములగురించి' అంది సుల్తానా. ఆ వెంటనే 'నా చిన్ననాటి విషయాలు చెబుతాను. నేను 1980లో హైస్కూల్లో చేరాను. అప్పుడు నా వయసు పది. ముస్లిం ఆడపిల్లల్లో ఇతర హిందూ ఆడపల్లల్లాగా ముసుగు లేకుండానే స్కూళ్లకూ కాలేజీలకూ వెళ్లేవారు. కోయెడ్యుకేషన్‌ కాలేజీలకు గూడా అలాగే ముసుగులు లేకుండా వెళ్లేవారు, నేను కాలేజీలో చదివే రోజుల్లో గూడా అంతే! తర్వాత నేను డాక్టర్‌ చదివి హైదరాబాదు వచ్చాను. అప్పుడు కూడా ఫరదా పద్ధతి అంతగాలేదు. కొందరు ఉర్దూ లెక్చరర్లు గావున్న ముస్లిం స్త్రీలు గూడా బురఖా వేసుకొనేవారు గారు. అక్కడక్కడా మాతం కొందరు ధరించేవారు. ఇరాన్‌ల్లో షా చక్రవర్తిని తొలగించి అయెతుల్లా ఖుమేనీ పరిపాలకుడయ్యాడు. అతడు కరుడుగట్టిన మతవాది. అతడు ఇరాన్‌ రాజ్యూన్ని మత రాజ్యంగా చేశాడు. మతరాజగ్థం అంటే యేమిటి? కేవలం స్త్రీలను బురఖా తగిలించుకొమ్మనడమే! రజస్వల అయిన వ్రతి ఆడపిల్లగూడా బురఖాలో తిరగవలసిందే అన్నారు. అలా యొందుకంటే అద్భి ఖురాన్‌లోనూ, షరీయత్‌లోనూ చెప్పిన విషయం అన్నారు. అది ఇస్లామైబేషన్‌ అన్నమాట. కొన్ని ముస్లిం దేశాలు ఇస్లామైజేషన్‌ పాటించాయి. పొరుగునవున్న పాకిస్తాన్‌ పాటించింది. ఇండియా ముస్లిం రాజ్యం గాదుగదా! ఆయినా

డా/+ అంతటి నరసింహం 75 ఇక్కడి వలుసవమలు ఇస్లావైైచేషన్‌ (పవెశ పెట్టుకున్నారు. వుతస్వాతంత్యా్యాన్ని ఒప్పుకొనే దశంగదా వునది! ఇండియా ముస్లిందేశంకాకపోయినా మతాన్ని అలాపాటిస్తూ వుంటే అడిగేదెవడు? ఇండియాలో వివిధ మతాలవాళ్లూ వాళ్లవాళ్ల మతానుసారంగా వాళ్లో మతవిధులు పాటిస్తారు. హిందువుల్లో గూడా ఏకత్వం లేదుగదా! ఒకడు నిలువు నామాలు పెట్టుకుంటాడు. మరొకడు అడ్డనామాలు పెడతాడు. మరొకడు ముద్రలు కొట్టుకుంటాడు. ఇంకొకడు అర్థనగ్నంగా వుంటాడు. ఒకడు పిలక 'ెట్టుకొంటాడు. కొందరు ఆడవాళ్లు గూడా కుంకుమబొట్టు దగ్గర బూడిద బొట్టుగూడా పట్టుకుంటారు. స్త్రీలు చీరలు కట్టుకోడంలోగూడా వివిధ పద్ధతులు వహిస్తారు. రాజస్థాన్‌ లోనూ పంజాబులోనూ హిందూ స్త్రీలు గూడా బురఖాలో వుంటారు. హిందువులు కానివ్వండి, ముస్లిములు కానివ్వండి. ప్రతివారూ వాళ్ల మతం చెప్పిందనీ, వాళ్ల ధర్మశాస్త్రాలు చెప్పాయనీ అలా చేస్తున్నారు. వాళ్లలో చదువులు ఎక్కువ య్యేుకొద్దీ, ఉద్యోగాలు ఎక్కువయ్యే కొద్దీ ఆ“ఎద్ధతి బాగా తగ్గిపోతున్నది. కాని ముస్లిములలో ఎక్కువవుతున్నది. ఇటీవల ఇస్లామిక్‌ తత్వం ఎక్కువయ్యాక, హిందువుల్లో హిందూత్వం సిద్ధాంతం గూడా ప్రబలింది. ఏతత్వం (పబలినా వాళ్లంతా వాళ్ల స్త్రీలమైన్నే ప్రయోగిస్తున్నారు. అంది.

“అవును హిందువులు కానివ్వండి, ముస్లిములు కానివ్వండి, మరేదైనా మతంకానివ్వండి. స్త్రీలు ద్వితీయ (శ్రేజీ తృతీయ(శ్రేజిలోకీ తోయబడతారు' అంది అరుణ.

న శ గ!

భవానీ ఇపుడు మళ్లా గర్భవతి. ఒక అమ్మాయిని కనాలి అని కోరిక భవానీ సత్యాబాయీ మాట్లాడుకుంటూవున్న సమయంలో ఖాద్రీ సాహెబ్‌ వచ్చాడు. అతనివెంట అతని భార్య ఇమాంబీ గూడా వుండి ఇమాంబీని భవానీకి చూపీస్తూ 'అమ్మా భవానీ ఈమె నా భార్య. పేఠు ఇమాంబీ' అన్నాడు.

76 ఎజహంస అయ్యో ఆమె తెలీకపోవడమేంటండీ మా మీటింగులన్నింటికీ వస్తుంది గదా ఆమె! ఆమె బాగా తెలుసు! 'సంతోషం' అన్నాడు ఖాద్రీసాహెబ్‌. ఇంతలో అరుణ కరుణా వచ్చారక్కడికి. కరుణకు ఆమెను చూపుతూ “కరుణా ఈమె బాగా తెలుసనుకుంటాను' అన్నాడు ఖాద్రీ. “ఈమె మా ఆర్గనైజేషన్‌ చురుకైన మెంబరు. మీ భార్యగా ఈ రోజే వింటున్నాను' అంది కరుణ. “అవునమ్మా ఆమె నాభార్యే! నిన్ను గురించీ అరుణను గురించీ ఎన్నోసార్లు మాట్లాడుకుంటూ వుంటాం మేము." 'మీకుటుంబానికీ మా కుటుంబానికీ అనుబంధ బాంధవ్యం వుందని ఈనాడే తెలిసింది" అంది ఇమాంబీ. “ఏమిటా అనుబంధబాంధవ్యం' మీరు చెబుతారా లేక నన్ను చెప్పమంటారా అన్నట్లుగా చూచింది ఇమాంచీ ఖాదీవైపు. *నీనే చెప్పు" అన్నాడు ఖాద్రీ. “అరుణా చెప్పనా?" అన్నట్లు అరుణ వైపు చూచిందామె. కరుణ ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ కూచుంది అందరివైపూ. అరుణ వెంటనే, మేల్కొన్న దానిమాదిరిగా లేచి "కరుణా! జుబేదా నీకోసం మాట్లాడాలనివచ్చింది. పదపోదాం రా, జుబేదా' అంటూ బయటికి నడిచింది. ఆమె వెంట కరుణా, ఆమె వెంట జుబేదా వెల్లిపోయారు. మిగిలిన అందరూ నోరెళ్ల బెట్టి చూస్తూకూర్చున్నారు. వాళ్లు సరాసరి వాళ్లగదిలోకి వెల్లి కూచున్నారు. జుబేదా నీతో ఆమెరికా స్టడీస్‌ విషయం మాట్లాడ్డానికి వచ్చింది కరుణా! ఏం జుబేదా మాట్లాడుమరి అంది అరుణ. జుబేదా ముఖంలోకి చూచింది కరుణ. ఆ ముఖంలో అరుణ కనిపించింది. అరుణ ముఖంవైపు చూచింది. ఆ ముఖంలో

డొ/ అంతటి నరసింహం 77 ఖాద్రీ కనిపించాడు. వెంటనే 'మీతో మాకు అనుబంధ బాంధవ్యం వ్లుంద్రి' అన్న ఇమాంబీ మాటలు స్ఫురించాయి. అనుమానభావలేశం కరుణ ముఖాన్ని ఒకక్షణం ఆవరించింది. బాంధవ్య భావం - అంబే అనుబంధ బాంధవ్యం - మీ కుటుంబానికీ మా కుటుంబానికీ అనుబంధ బాంధవ్యం వుంది అని ఇమాంచీ ఎందుకంది? మా అక్కయ్య అరుణలో, జుబేదాలో, ఖాదీలో గల రూపసాదృశ్యానికి గల టూతువేమిటి? మా అక్కయ్య మా అమ్మ కూతురు కాదా! మా అక్కయ్యలో జుబేదాలో గల ఆ రూప సాదృశ్యానికి కారణం యేమిటి? అలా అనుకోగానే మనసులో సిగ్గు ఆవరించింది. ఊరుకున్నావేమిటే జుబేదా ఏదో ఆడుగుతానన్నావు? అంది అరుణ. కరుణ మనసులోనూ, మొగంలోనూ వచ్చిన మార్పులు చూస్తూ ఇదెక్కడికి దారితీస్తుందో అనుకుంది. అరుణ ఏమీ మాట్లాడలేదు. ఆ మౌనవాతావరణాన్ని భగ్నం చేస్తూ కరుణే ఇలా అంది : 'జుబేదా! నాకు కాస్త తలనొప్పిగా వుంది. రేపు రా మాట్లాడుకుందాం' అని తన పడకగదిలోకి వెల్లిపోయింది. 'ఎరే, వస్తానక్కయ్యా' అంటూ జుబేదా సత్యాబాయి క్వార్టర్సులోకి వెల్లింది. వాళ్లంతా ఒక్కసారిగా “యేమిటి జరిగింది. అన్నారు.

లోపలికి వెల్లిపోయిన కరుణ మళ్లా ఆలోచనలో పడింది. తన తల్లి శీలంమైకి పోయిన మనసును ఛికొట్టుకొంది. నిజం తెలుసుకోకుండా ఇలా తొందరపడవచ్చునా అని తన హృదయాన్ని తానే మందలించుకొందధి..

మరునాడు కరుణ తానొక్కర్తే ఖాద్రీ యింటికి వెల్లింది. ఇమాంబీ దగ్గర కూర్చుని 'నిన్న మీరన్న అనుబంధ బాంధవ్యానికి అర్ధం యేమిటి అని అడిగింది.

ఇమాంబీ నవ్వుతూ నిన్ననే అదేమిటో చెప్పివుంటే ఇంత జరక్కుండా పోయివుండేది. కరుణా నీవూ, జుబేదా బయటికి వెళ్లగానే మేము అనుకున్నాం. వెళ్లేటప్పుడే నీ మొగాన్ని చూశాం. మార్పును గమనించాం. రెండు నిమిషాల్లోనే జుబేదా మొగం అదోలా *పెట్టుకొని మౌ దగ్గరికి రావడం గమనించాం. అదేమీ లేదు. అది ఆరుణ జన్మ రహస్యానికి సంబంధించిన విషయం అంతే! అంది ఇమాంబీ,

78 రాజహంన 'అదేనండీ నా మనసును క్షోభలోకి దింపింది అంది కరుణ. 'కోభ పడాల్సిన విషయం యేమీ గాదు. అదంతా మామూలు

విషయమే! నీవు సత్యాబాయినే అడుగు. నేనొక వేళ చెప్పినా నీ

అనుమానం తీరదు. ఎలాగూ సత్యాబాయి దగ్గిరికి వెళ్లి తీర్తావు. కాబట్టి ఒకేసారి సత్యాబాయి దగ్గరికే వెళ్లి అడిగితే సరిపోతుంది."

"ఏమిటండీ రహస్యాలు! సత్యాబాయికి మాత్రమే తెలిసిన మా కుటుంబ రహస్యాలు!

సత్యాబాయి దగ్గరికి వెళ్లింది కరుణ. ఆమె బిజీగా వుంది. “సాయంకాలం ఆరుగంటలకు రా కరుణా అంది. కరుణ మనసులోని ఉద్విగ్నత పెరిగిందే గాని తరగలేదు. అరుణ దగ్గర కూచుంది. ఆమె కరుణవైపు గూడా చూడకుండా ఏదో పుస్తకం పట్టుకొని కూర్చుంది. తానూ ఒక పుస్తకం తీసుకుంది కరుణ. చదవడానికి ప్రయత్నించింది. సాగలేదు. మంచం మైన పడుకొని నిద్రపోదామని ప్రయత్నించింది. నిద్ర రాలేదు. మంచంపైన్నే ఇటూ అటూ పొర్లుతూ పడుకొంది.

మద్యాహ్నం ఆలస్యంగా వెల్లింది భోజనానికి. రెండుసార్లు భవానీ వచ్చి లేపితేగాని మంచం దిగలేదు. వెల్లి మొక్కుబడిగా రెండు మెతుకులు నోట్టోవేసుకొంది. ఎంతకూ (ప్రొద్దు పోలేదు. నాలుగు గంటలకే సత్యాబాయి ఆసుపత్రిలోకి వెల్లింది. సత్యాబాయికి సహాయం చేస్తూ ఆరుగంటల వరకు గడిపింది. ఆరు గంటలయినా గూడా సత్యాబాయి రంగంలోకి దిగలేదు. 'నేను వచ్చిన పని కాస్త చూడక్కయ్యా అంది కరుణ. సత్యాబాయి నవ్వుతూ వచ్చి దగ్గర కూర్చుని 'ఆంయేమిటి చెప్పు' అంది.

'నిన్న ఇమాంబీ మనకుటుంబాల మధ్య అనుబంధ బాంధవ్యం వుంది" అంది గదా! నిన్న సాయంత్రమ ఆమె నడిగాను. సత్యాబాయి చెప్పుతుంది అడుగు అని అంది. నిన్నటి నుండీ నాకు చాలా ఉద్విగ్నంగా వుంది అంది.

సత్యాబాయి కరుణ తలమై చేతితో చువ్వుతూ 'నిన్నటి నుండీ బాధపడుతున్నావా? నీవు అనుమానించే బాంధవ్యం యేమీ గాదు.

డా/ అంతటి నరసింహం 79 అదంతా అరుణ జీవిత రహస్యం అంటే జన్మరహస్యం' అంది. “అం అదే ఆ జన్మ రహస్యాన్ని గురించే నా అనుమానం" అంది కరుణ.

“నీవు అనుమానించే రహస్యంయేమీ లేదులే ఆ జన్మ రహస్యం అంతా తనతోనే [ప్రారంభమైంది' అంది.

“అదే నక్కయ్యా చెప్పండి త్వరగా ఇంకా సస్పెన్స్‌లో పెడితే యెలా" అంది తొందర చూపిస్తూ కరుణ.

సత్యాబాయికి అర్థమైంది. కరుణకు తన కుటుంబంపైన్నే అనుమానం వచ్చిందని. అరుణా దుర్వేష్‌ఖాద్రీ, జుబేదా ఒకే రూపంలో వుండడంతో ఆ అనుమానం ప్రారంభమయిందని అనుకొంది. వరసగా పూసగుచ్చినట్లుగా జరిగిన సంఘటనలన్నీ చెప్పింది. అంతా విన్నాక తన అనుమానం తీసేసినట్లుగా పోయింది కరుణలో. అయితే చిన్న భయం పుట్టుకొచ్చింది “అరుణక్కయ్య ఖాద్రీ ఇంటికి వల్లిపోతే 'యలా' అంది మెకే.

“అరుణకు గూడా ఇలాగే చాలాకాలం ఉద్విగ్నత పట్టుకొంది. భవానీ మొదటి వివాహానికి సంబంధించిన కేసుతో తన జన్మ రహస్యం కొద్దిగా తెలుసుకొన్న అరుణ నన్ను రెండు మూడు సార్లు అడిగింది. నేనే చెప్పలేదు. చెబికే తన బిడ్డ అరుణే అని నిర్ధారణ అయ్యాక ఖాదీ తనను తన యింటికి తీసుకెల్లి పోతాడేమో అన్న భావం నాలో (ప్రవేశించింది. హిందువుగా పెరుగుతున్న అవ్మాయిని ముస్లం కుటంబానికి అప్పజెప్పడమేమిటి అని నేను నాకు తెలియదు అని బుకాయిస్తూ వచ్చాను. అలాంటి ఆఅపాయంవుండదు అని నిర్దారించుకున్నాక రహస్యాన్ని బయటపెట్టాను. ఖాద్రీ ఆనందించాడు గాని తన బిడ్డ తన యింటికి రావాలని పట్టుపట్టలేదు. ఎక్కడున్నా తన బిడ్డ తన బిడ్డే అని తృప్తి పడ్డాడు. అరుణ గూడా అంతే! కాని కరుణా, ఖాద్రీ మాత్రం చాలా గొప్పవాడు, ఉదారుడు. తన వెంట ఎపుడూ మైన్యం వుంటుంది. గాంతి మైన్యం అనుకో.

చాలా తృప్తిగా బయటి కొచ్చింది కరుఐ. తాను అనుమానించిందానికి తానే సిగ్గుపడింది. అలాంటి అనుమానానికి తావిచ్చిన తన మనసును

80 రాజహంన తానే మందలించుకొంది. ఇదంతా అరుణ గమనిస్తూనేవుంది. తన మనసులో తానే నవ్వుకుంటూవుంది. తానే ఈ రహస్యాన్ని చెప్పేది. కాని ఇంత ఫలవంతంగా వుండదు గదా! శంఖంలో పోస్తేనే తీర్థం అవుతుందన్న సామెత (ప్రకారం సత్యాబాయితో చెప్పించింది. కరుణ, అక్కయ్య పక్కన చేరి కూర్చుంది. ఒకే ఒక క్షణం అలా కూర్చుని అక్కయ్యను కౌగిలించుకొని అబుచుకున్న దుఃఖంతో వెక్కిళ్లు పెట్టింది. వీపు తట్టుతూ 'యేమిటే ఆ ఉద్విగ్నత! ఊరుకో' అంది అరుణ. 'కాగిలివదిలి ఒక్కక్షణం అక్కయ్య మొగంలోకి చూస్తూ 'అక్కయ్యా నీదెంత పవి(త్రజన్మ అక్కయ్యా' అంటూ మళ్లా కౌగిలించుకొంది. నీదెంత సౌందర్యం అక్కయ్యా, బాదీగారే చాలా అందగాడు. నిన్ను కన్న తల్లిగూడా చాలా అందగత్తె అని సత్యా అక్కయ్య చెప్పింది. ఆమె చెప్పిన ఆఖరి మాటలు నా చెవుల్లో ఇంకా మార్మోగుతున్నాయి. కరుణా అమె చాలా అందగత్తె. పాపం ఆమె చనిపోతూవుంది. కొనవూపిరితో వుంది. నావైపు కాతర దృష్టితో చూచింది. నా బిడ్డకు నీవే దిక్కు అన్నట్లుగా చూచింది. బిడ్డను బయటికి తీయగానే అలాగే యెత్తి ఆమెకు చూపాను. చూచి అలాగే కన్నుమూసింది. ఆ దృశ్యం ఇప్పటికీ నా కన్నులకు కట్టినట్లు కనిపిస్తుంది. ఈనాటికి గుడా అరుణను చూచినపుడు నాకా దృశ్యమే కనిపిస్తుంది. ఆ దృశ్యం శాశ్వతం. అందుకే అరుణకు మృత్యుంజయ అని శాశ్వత నామం'పెల్టేశాను. ఆ బిడ్డను నేనే పంచుదామనుకున్నాను. ఎలాగా? నేను అప్పటికి పద్దెనిమిదేళ్ల కన్యను. ఇంతలో మంత్రి ప్రసాదరావు మీ అన్నూ నాన్నల చూచి 'ఏమ్మా లలితా ఈ అమ్మాయిని నీవు పెంచుకో. నీవు అదృష్టవంతురాలివి' అన్నాడు. వెంటనే మీ అమ్మా ముందుకురికి ఆ బిడ్డను మహా ప్రసాదంగా స్వీకరించింది. ఆ అమ్మాయికి పాలుఎలాగా? అపుడే కన్నబిడ్డను ఉప్పెనలో పోగొట్టుకొన్న భావమ్మ

• భవానీకి - ఎత్తుకొనిపాలు పట్టమ్మా అని యిచ్చి ఆమెతో పొటు మఘైదరాబాదు తీసుకొని వచ్చింది. ఆ బిడ్డమై పంపుడు (గ్రేమకాక కన్నప్రేమను పంచుకొంది తన దగ్గరే పడుకోబెట్టుకుని యేడిస్తే తన చన్ను కుడిపేది. అలా నాలుగు రోజులు చేసిందోలేదో తనకే పాలు

డా/ అంతటి నరసింహం 81 పడ్డాయి. కన్నతల్లి కంటే మించిన మమతతో పాలిచ్చి పెంచింది. తర్వాత నీవు కలిగావు. ఇదీ కత అని అంది. మరొక విషయంగూడా చెప్పింది. “కరుణా, తన జన్మ రహస్యం తెలిశాక భఖాద్రీగారు మీ అక్కయ్యను తన యింటికి తీసుకెల్లిపోతే యెలాగా అనుకుంటావుగదా! అలా జరగదు. నేను గూడా అలా జరుగుతుందేమో అన్న అనుమానంతోనే ఆ జన్మరహస్యాన్ని చెప్పలేదు. ఆయన తనపేరు ఖాద్రీ అని చెప్పాడు గదా! హోదరాబాదులోనూ, దేశంలోని ఇతర చోట్లానూ, అపుడపుడూ హిందూ ముస్లిం ఘర్షణలు జరుగుతూ వుండడం, గమనిస్తూ వుంటాము గదా ముస్లిములు స్వభావతః మంచివాళ్లే! దయాస్వభావులే. ఆ విషయం నాకు ఇలుసు. అయితే పరమత సహనం వారిలో తక్కువ. పరమత సహనం కాదుగదా పరవముతద్వేషం ఎక్కువ వారిలో. అది గూడా జాందూమతం అంటేనే మంట క్రైస్తవులూ సిక్కులూ వున్నారు. వారికీ ముప్లీిములకూ మధ్య ద్వేషం లేదు. హిందూమతం అంటేనే వారికి మంట. కొఫిర్‌లను చంపవచ్చు అని వాళ్ల ఖురాన్‌లోనూ, షరీయత్‌లోనూ వుందని అజ్జానులయిన కొందరు ముస్లిం గురువులు అంటూవుంటారు. అలాంటి మతంలోకి ఇలాంటి ఒప్పుల కుప్పును ఎలా అప్పచెప్పగలను. అందుకే తెలిసి గూడా గట్టిగా అబద్దం చెప్పాను. చావు బ్రదుకుల మధ్యలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న ఆమె కాన్పుమై దృష్టిని కేంద్రీకరించాను గాని ఆమె శరీరంకఘై నుండే పచ్చలూ, నుచ్చలూ పరిశీలించే స్థితిలో ఎలా వుంటాననుకుంటారు అని దబాయించి ఆయన నోరుమూయించాను. అమ్మాయిని ఆయన తన బిడ్డను తాను తీసుకుని పోతాను అని అనకుండా వుండే స్థితిలో అపుడు చెప్పాను ఆ రహస్యాన్ని అయనగూడా నేను అవివేకినామ్మా పుట్టినప్పటి నుండీ వాళ్ల బిడ్డగా పెరిగిన అమ్మాయిని నేనెలా తీసుకెళతాను. ఆ అమ్మాయి యొలా వస్తుంది. లోకం ఎలా ఒప్పుకుంటుంది అని అన్నాడు' అంది సత్యాబాయి.

ఖాద్రీగారు యేర్పాటు చేసిన అల్పాహార విందుకు మరునాడు పేళ్లంతా వెళ్లారు. ఇమాంబీ, జుబేదాలు ఆనందంతో వీళ్లను రిసీవ్‌ చేసుకున్నారు.

82 రాజహంన 1]

దుశ్వేష్‌ ఖాద్రీ యింట్లో అల్పాహారం అయిపోయాక అరుణా కరుణా తమ యింటికి వెళ్లారు. ఇద్దరూ తండి దగ్గర కూచున్నారు. “నాన్నా! జుబిలీహిల్స్‌లో మనం కడదామనుకున్న సూపర్‌ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్‌కు పునాదులు (ప్రారంభిద్దాం అనుకున్నాం గదా! డిజైనర్‌ను పిలిపించారా' అని అడిగారు ఇద్దరూ.

“మొన్ననే యేర్పాటు చేశానమ్మా. డిజైనర్‌ ఈ పాటికే రావాలి మరి. అయిదు నిమిషాల్లో వచ్చేస్తాడు.”

“ఆసుషథతి పేరు అమ్మ పేరే. లలితాదేవి సూపర్‌ స్పెషాలిటీ వాస్పిటల్‌ అందులో అయిదు విభాగాలు వుంటాయి. క్యాన్సర్‌ విభాగం

• కార్జియాలజీ విభాగం - జ్వరమూ పిల్లల విభాగం - దానిలోనే (ప్రసూతి విభాగం - ఆర్టోపెడిక్స్‌ విభాగం. మాది హౌస్‌ సర్లెన్సీ అయిపోయింది. పీజీ కోర్సుల్లో చేర్తాము. అక్కడ సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిలో పనిచేస్తాం. అటు నైపుణ్యమూ వస్తుంది. ఇటు సంపాదనా వుంటుంది. తర్వాత రెండు మూడేళ్లు ఆ ఆసుపత్రిల్లోనే ప్రాక్టీసు చేస్తాం. ఇక్కడ మన బిల్జింగు పూర్తి అయ్యే టప్పటికి కనీసం మూడేళ్లు పడుతుంది. ఆ లోగా మేము సీనియర్‌ డాక్టర్ల దగ్గర పనిచేసి ప్రావీణ్యం సంపాదిస్తాం. మామైన విశ్వాసం వుందంటావా?' అంది కరుణ.

'మీహపైన నమ్మకం లేకపోతే ఇంకెవరిమైన వుంటుందమ్మా' అని అంటూ వుండగా దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, డాక్టర్‌ సత్యాబాయి, డాక్టర్‌ ముఖేష్‌ హిదయతుల్లా వచ్చారు. అందరికీ టీ ఇచ్చాక అందరూ, బయలుదేరారు.

డా/ అంతటి నరసింహం య

జుబిలీహిల్స్‌ సెంటరుకు ఒక పర్షాంగు దాటి వీళ్ల స్థలం వుంది. నాలుగువందల గజాలపొడుగ్గా, నూటాముప్పుయిగజాల వెడల్పున, అది పెద్ద స్థలం పదెకరాల కంటే కాస్త ఎక్కువే! అందులో పెద్ద నేరేడుబెట్టు వుంది. దాని ప్రక్కనే పెద్ద కానుగ చెట్టువుంది. అ చెట్లనీడన ఒక రౌండు టేబుల్‌ వేశారు. చుట్టూ కుర్చీలు వేసి వీళ్లంతా కూచున్నారు. ఎదురుగా సెంటర్‌లో డిజైనర్‌ కూర్చున్నాడు. డిజైనర్‌కు ఇరువైపులా అరుణా కరుణా కూచున్నారు.

పెద్ద డిజైన్‌ విప్పి టేబుల్‌ మై పరిచాడు డిజైనర్‌. ఈ స్కెచ్‌ అంతా వాస్తు ననుసరించి చేశానన్నాడు. ఆ స్కెచ్‌లో అండర్‌ గ్రాండ్‌ విభాగం గూడా వుంది. దానిమైన గ్రాండ్‌ ప్లోర్‌. దానిమైన ఒకటో అంతస్తు. తర్వాత రెండు మూడు నాలుగు ఐదు అంతస్థులు. కిందనే బెట్‌ పేషెంట్ల విభాగం వుంటుంది. అక్కడే కన్సల్టేషన్‌ గూడా. రిసెస్టన్‌ అక్కడే. ఫస్టు ప్లోరలో ఆపరేషన్‌ థియేటర్లు. ఆమైన అంతస్థులో రోగులకు గదులు.

ఆసుపటత్రి ఆవరణలోనే డాక్టర్స్‌కు క్వార్టర్సు గూడా యేర్పాటు వుంది. అది తర్వాతి సంగతి. (ప్రవేశించగానే ఎడమవైపున యిరవై అయిదు అడుగుల వెడల్పున నిలువుగా నూటముపృ్ఫయి అడుగుల స్థలాన్ని వదిలారు. దానిలో మొదట లలితాదేవికి సంబంధించిన శిలాఫలకం వుంటుంది. పది అడుగులు వదిలేసి తర్వాత రీడింగు రూం వుంటుంది. అందులో లైబ్రరీ వుంటుంది. దానికి నలఖై అడుగులు' వదిలేసి మిగతా యనఖై అడుగులూ కాన్‌టీన్‌ వుంటుంది. రక్షపరీక్షా మొదలయిన బెస్టులన్నీ అండర్‌ గ్రౌండ్‌లోనే, పైన అంతస్థుల్లో మొత్తం నూటాయిరవై గదులు రోగులకోసం వుంటాయి.

దీన్ని అనుకొని దుర్వేష్‌ ఖాద్రీకి సంబంధించిన నాలుగెకరాల స్థలం గూడా ఈ ఆసుపత్రికిందికే చేరుస్తారు. దానిలో అక్కడ పని శేసే డాక్టర్లకు ఆధునిక వసతులతో క్వొర్దర్సు నిర్మిస్తారు. అదిరెండస్థులలో నిర్మిస్తారు. వాటి వెనుక నర్చులకు క్వార్దర్సు. మొత్తానికి అదొక చిన్నా టౌన్‌షిప్‌ అవృతుంది,.

84 రాజహంన

నిర్మాణానికి డబ్బులు కావాలిగదా! తన ఫ్యాక్టరీకి వెలకట్ట్ల యనబైశాతం ఎవరికైనా అమ్మి యిరవైశాతాన్ని తనకు ఉంచుకుంటా నన్నాడు కరుణాకర్‌. ఫ్యాక్టరీ ఈనాటి ధరల్లో యిరవై కోట్లకు మించేఉంటుంది. కాబట్టి డబ్బుకేమి చింతలేదు. అయినా ఖాద్రీ రెండుకోట్ల వరకూ సర్జుతానని ముందుకొచ్చాడు. ఆసుపత్రి మేనేజిమెంటంతా కరుణాకర్‌దీ ఖాద్రీదీనూ.

శ ఖు గ

నాలుగు రోజుల్లో అమెరికా వెల్లిపోతారనగా అరుణా కరుణా ఏలూరు వెళ్ళారు. మాతామహుడు బాపయ్య ఆరోగ్యంగానే వున్నాడు. హరాత్తుగా వీళ్లరాకను చూచి ఆనందంతో తబ్బెబ్బియి పోయాడు, మేనమామ సుభాష్‌, అతని కొడుకు మహేష్‌లు గూడా ఇంట్లోనే వున్నారు. వాళ్లతో పాటు వాళ్ల అత్తమ్మ గూడ ఆనందెంచింది. 'ఏం అరుణా, కరుణా ఇన్నేళ్లకా మేనమామ ఇంటికి వచ్చేది' అంటూ మొహమాటంగా పలకరించింది. “ఇది మూడోసారి అత్తయ్యా మీయింటికిరావడం. అమ్మపోయాకే ఇది వమూడవసారిరాక. గత రెండేళ్లూ అమెరికాలోనే వృుండిపోయాం. అక్కడినుండే రష్యాగూడ వెల్లివచ్చాం.' అంటూ మహేష్‌ వైవు చూచి “మహేష్‌ బావా' నీది హౌస్‌ సర్జన్సీగూడ అయిపోయిందిగదా! యండీ గూడ కింగ్‌జార్జిలోనే చేస్తావా లేకపోతే మాతోపాటు అమెరికాకు వస్తావా'అంది, కరుణ. రమ్మంటావా అరుణా అన్నాడు అరుణ వైపు తిరగి మహేష్‌. ఇప్పుడు అందుకే వచ్చాం బావా! తాతయ్యనూ మావయ్యునూ, అత్తమ్మనూ నిన్నూ అమెరికా రమ్మని అడుగుదామనే వచ్చాము 'అంది అరుణ. నాకూ అమెరికా రావాలనే వుంది. మరి ఆ 'ఆుర్పాట్లకు ఇప్పుడువీలుందా? అంత వ్యవదధవృందా! వీంఠు వెళ్లిపోతున్నారుగదా!' అన్నాడు. 'ఫరవాలేదు. బయలుదేరు. అక్కడి వ్యవహారాలన్నీ అక్కయ్య చూచుకుంటుంది, అక్కయ్యకు అక్కడ చాలా పలుకుబడి వుంది. అక్కడికక్కడే యేర్చాటు చెయ్యగలదు. నీవు పాస్‌పోర్టుకు అప్లయి చేసుకున్నావా?' అని అడిగింది కరుణ. అది రెడీగా వుందనుకో. ఆమెరికాలో స్టడీస్‌కోసమూ, అక్కడ వుండడానికి వీసా

డా/ అంతటి నరసింహం 85 కావాలిగదా అదెలా అన్నాడు వుహేష్‌ మేము నాలుగు దినాల్లో బయలుదేరుతున్నాం. నీ పాస్‌ పోర్టు కాఏ్‌ తీయించి యివ్వు. మేం పట్టుకెళ్తాం. వెంటనే వీసా యేర్పాటు చేస్తాం. అది చేరగానే నీవు వచ్చేద్దువుగాని'

“స్పెషలైజేషన్‌ దేంట్లో చెయ్యాలి'

“నీవు స్టేటుకంతా మూడోవాడుగా వచ్చిన వాడివి. నీవేది కోరితే అదే దొరుకుతుంది"

“అవును టెస్టు రాయాలిగదా?'

'రాయాలి. అది నీవు నెగ్గగలవు'

"నీవు వచ్చెయ్యి బావా! అవన్నీ అక్కయ్య చూచుకుంటుందీ” అంది కరుణ.

“నీవు రేపే మాతో పాటు బయలుదేరు హైదరాబాదుకు! అక్కడ టిక్కెట్టు అదీ కొనాలిగదా!

“అందుకే, ఆ యీర్చాట్లకోసమే నాకు ఆెన్నాళ్లు అయినా వ్యవధి కావాలిగదా'.

“టిక్కెట్టు మేము కొనేస్తాం నీవు వచ్చెయ్‌" అంది అరుణ.

"అత్తయ్యా! రచేష్‌ బావ చుడీ! అతనిది ఇంజనీరింగు అయిపోయిందిగా' అంది కరుణ.

“అయిపోయింది. కాని వాడికది తృప్తిగాలేదు. యం.బి.వియస్‌. చదువుతాడట! అదిగూడా అమెరికాలోనే చదువుతాడట ఆ పట్టు నాలుగేళ్ల క్రితమే పట్టి వుండాల్సింది. తీరా ఇంజనీరింగు అయిపోయాక ఇ్ఞపుడెందుకు?' అంటూ వుండగా రమష్‌ వచ్చాడు. మొగం గంపంత చేసుకొని వాళ్లదగ్గరికి వచ్చి కూచున్నాడు.

"రమేష్‌. నీవు ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తిచేశావని తెలుసు. అయితే డాక్టర్‌ కోర్సు చదవాలని వుందన్నావటగా! అత్తయ్య అంటూ వుంది. నిజమేనా!

జ రాజహంన

"నిజమే మీరు చదివిన చొటే చదవాలనివుంది”

“అక్కర్లేదులే. నీవుగూడా అమెరికా రా! అక్కడ ఇంజనీరింగులోనే మై కోర్సు చదువు. లేదంటే అక్కడే జాబ్‌లో చేరు అదేమంచిది',

“లేదు కరుణా! నేను గూడా మెడిసన్‌ చదివి, మీరు స్థాపిస్తున్న సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిలో చేరి ,పనిచెయ్యాలనివుంది'

“అయితే ఇక్కడే విశాఖ పట్నంలో చదువు. అది అయిపోయాక మైకోర్సుకు అమెరికా పోవచ్చు. మేము గూడా అమెరికాలో ఇక రెండుమూడేళ్లకంటే ఎక్కువ వుండము. నీవు ముందు ఇంజనీర్‌గా రా అక్కడికి. తర్వాత చూద్దాం

'సశే అలాగే చేస్తాను

రెండు రోజులు హాయిగా గడిపారు అక్కడ. అత్తమ్మ చేసిపెట్టిన ఫలావులూ, స్వీట్సూ బాగా తిన్నారు. మూడవనాడు మహేష్‌ తోగూడా బయలు దేరారు మైోదరాబాదు. తర్వాత రెండు రోజుల్లో అమెరికాకు బయలుదేరి వెల్లిపోయారు.

డా/ అంతటి నరసింహం 87 16

కొర్దియాలజీలో.అరుణ చేరింది. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ గూడా అందులోనే చేరాడు. కరుణూజాన్‌లు క్యాన్సర్‌ విభాగంలో చేరారు. జలజా ఈరానీలు ఆర్టోపెడిక్స్‌లో చేరారు. వీళ్లందర్నీ గూడా అరుణ తనవైపు తిప్పుకొంది. అందరూ గూడా జుబిలీ హిల్స్‌లో వీళ్లు స్థాపించిన సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసువడత్రిలో చేరాలనీ, ప్రజాసేవాదృష్టితో ఇయ్యాలనీ, కీర్తి గడించాలనీ పట్టుదల గలిగివున్నారు. కుశాగ్రబుద్ధి గలిగి పట్టుదల కలిగిన అరుణ వీళ్లందరికీ కేంద్రం.

ఏ శాఖలో (ప్రవేశించినా ఆ శాఖలో ప్రావీణ్యం సంపాదిస్తుంది అరుణ. దాన్నొక తపస్పులాగా చేస్తుంది. అందులో ఎంత జ్ఞానంవుందో అంతజ్ఞానాన్ని సంపాదిస్తుంది.

జలజది రాజముండ్రి. విశాఖపట్నం కె.జీ.హెచ్‌.లో యం.బి.బి.యస్‌ చేసింది. అమెరికాలోనే అరుణతో చేరింది. జాన్‌, ఈరానీలు అమెరికాలోనే చదివినవారు అరుణ యెడ వీళ్లంతా అకృష్ణులయ్యారు. ఆమె యెంతంలే అంత! హిదయతుల్లా గూడా వీరితోనే.

వీళ్లంతా నాలుగేళ్లు గడిపారు. అమెరికాలో, ఇండియాకు వచ్చేద్దామనుకున్నారు. కాని జుబేదా మహేష్‌ల చదువు పూర్తి కాలేదు. జుబేదాను వదిలి అరుణ ఇండియాకు రాలేదు. జుబేదాకు రక్షకురాలుగా వుంటున్నది. ఆంగరక్షకురాలు ఆంటే బాగుంటుంది. ఇంకా రెండేళ్లకు గాని జుబేదాకు పూర్తి కాదు.

ఈలోగా వీళ్లందర్నీ అక్కడే ఉద్యోగాల్లో చేర్చుకున్నారు. అది వీళ్లకు ఎంతో మేలయింది. ఈ రెండేళ్లలో ఎంతో (ప్రావీణ్యం సంపాదించారు

88 రాజహంన వీళ్లు. జుబేదా గూడా తన కోర్సు ముగింభింది పూర్తిగా డాక్టరయింది ఇక హౌస్‌ సర్టిన్‌ కోర్పు మిగిలింది.

జ 1 న

వీళ్లంతా ఇండియా వచ్చారు. బొంబాయి విమానకేంద్రానికి దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, కరుణాకర్‌, భవానీ, ఇమాంబీలు వచ్చారు. విమానందిగగానే అందరూ వచ్చి వీళ్లు నలుగురికీ నవుస్కారాలు చేశారు. అరుణ పాదాభివందనం చేసి “నాన్నా కరుణనూ, జుబేదానూ జా(గత్తగా రక్తించుకొంటూ ఇప్పుడు మీకు అసప్పజెప్పుతున్నాను' అని పాదాలంటింది. ఆ నలుగురూ ఆమె శిరస్సు ముద్దాడారు. జుబేదా వచ్చి వాళ్లు నలుగురికీ పాదాభివందనం చేసి వెంటనే అక్కయ్య కాళ్లమైపడి ఆనందబాష్పాలు రాలుస్తూ లేచి కౌగిలించుకొంది. అక్కయ్యే అక్కడ. తల్లీ తండ్రీ రక్ష - అన్నీ అయి నిత్యము అమెరికా కాకాసురుల నుండి రక్షించుకుంటూ తన్ను తాను రక్షించుకుంటూ సురక్షితంగా చేరే వీలు కలిగించింది.

అందరూ ఆసుపత్రి ప్రాంగణం చేరారు. అక్కడ సత్యాబాయి, ముఖేష్‌ ఇంకా కొందరు డాక్టర్లూ, ఆఫీసు వాళ్లూ అంతా పూలమాలలతో స్వాగత౦ చెప్పారు. తనకు వేసిన పూలమాలలన్నీ అరుణ తనతో వచ్చిన అందరికీ వేసింది.

“లలితాదేవి సూపర్‌ "స్పెషాలిటీ ఆసుపటత్రికిఆమెరికాలో సుశిక్షితులైన డాక్టర్లూ సర్జన్లూ చేరారు. చీదలయిన రోగులకు అర్థచఛార్జీలకే గుండె శస్త్రచికిత్స చేయబడును" అని వురునాడే పేపర్లలో (పకటన వెలువడింది.మరునాడే పేపర్లలో (ప్రకటన వెలువడింది. ఆ (ప్రకటన చూచిన జనం అంతా ఈ ఆసుపత్రికి ఎగబడ్డారు. గుండె జబ్బురోగులూ, క్యాన్సర్‌ రోగులూ ఎక్కువగా రాసాగారు. అరుణ, అహ్మద్‌, ఖాద్రీ, కరుణ, జాన్‌ జలజ, ఈరానీ, మహేష్‌, జుబేదా ఇంకా మరినలుగురూ రాతి వదిగంటలవరకూ పనిచేసేవారు. ఒక సంవత్సరం అయ్యేటప్పటికి ఇది చాలా పేరు మోసిన ఆసుపత్రి అయింది.

డా/ అంతటి నరసింహం 89

ఇక్కడ బిల్లు చేసేటప్పుడు ఇతర ఆసుపత్రిలోలాగే ఛార్జి చేస్తారు. డబ్బులు కట్టేటప్పుడు తక్కువ తీసుకుంటారు. అదే వీళ్ల ఆసుపత్రికి మంచి ప్రచారాన్ని కలిగించింది.

వీళ్లు వచ్చి పని ప్రారంభించిన రెండు మాసాలకు వీళ్లతాత బాపయ్య యేలూరు నుండి వచ్చారు. ఆయనకు మళ్లా గుండె పోటు వచ్చింది. ఆయనకు చికిత్స అరుణే. బాగయింది. ఏమీ జరగనల్లే వెల్లిపోయాడు.

ముఖ్యమైన రెండవ రోగి చంద్రన్న చంద్రన్న గుండెజబ్బుతో వచ్చాడు. వచ్చి '“ఆరుణమ్మా నన్ను బతికించమ్మా' అతడి మాట పూర్తి కాకుండానే “చంద్రన్నా నిన్ను చంపుతాను. నీ గుండె మంచిదికాదు. అది బ్లాక్‌ మెయిల్‌ చేసే గుండె. అది వుండగూడదు' అంది నవ్వుతూ. “నీ యిష్టం తల్లీ బిడ్డలు గల వాజ్జ్దే. అంకా నీదే భారం' అన్నాడు. చంద్రన్న వీపుతట్టి చంద్రన్నా! నీకు నా (ప్రాణం అడ్జేస్తాను. నిన్ను రక్షిస్తాను. నీవల్లనే నా తల్లి యెవరో తెలుసుకున్నాను. నా తండ్రిని కనుగొన్నాను. నీవు నా తండ్రి లాంటి వాడివి. నీకు ఫ్రీగా వైద్యం చేస్తాను. అని శ్రద్ధగా వైద్యం చేసింది, అతనికి గది యిచ్చి నర్చులకు డద్ధగా చూడమని ఆర్డరు వేసింది.

అయిదురోజులున్నాడు. “నేను వూరికి వెల్లిపోతానమ్మా, వెల్లి ఒక ముసలామెను తీసుకొని వస్తాను. ఆమెను చూస్తే నీవు ఆశ్చర్య పడిపోతావు. ప్రస్తుతం ఆమె గూడా గుండె జబ్బుతో బాధపడుతూ వుంది. నేను వెళ్లి అమెను వెంటబెట్టుకొని తీసుకుని వస్తాను. అన్నాడు. “వద్దు చంద్రన్నా నీవిపుడు ప్రయాణం చెయ్యగూడదు. అమె యొవరో వివరాలు చెప్పు నేనే పిలిపిస్తాను' అంది అరుణ. చెప్పాడు. ఆమె పేరు గౌరమ్మ అని వివరాలు చెప్పాడు. వెంటనే మనిషి వెళ్లి ఆమెను పిలుచుకుని వచ్చాడు ఊరు నుండి.

ఆమె వచ్చే లోగా అరుణ అడిగింది చంద్రన్నను ఎవరామె అని. అమ్మా అమె మీకు బాగా కావలసిన ఆమె. రానీ అన్ని విషయాలూ ఇవబుతాను అన్నాడు

90 రాజహంన

తీరా ఆమె వచ్చింది. 'ఇపుడు చెప్తానమ్మా ఈమె యెవరో. ఈమె మీ అమ్మమ్మ గౌరమ్మ, అన్నాడు. తానేమి వింటున్నది? అది నిజమా, కలా, ఈమె మా అమ్మమ్మా? నిజమా చంద్రన్నా అంది సంతోషంపట్టలేక. అవునమ్మా ముందుగా ఆమెకు వైద్యం చెయ్యమ్మా' అన్నాడు.

గౌరమ్మను పరీక్షించింది. ఆంజియోగ్రాం కూడా తీసింది. కొద్దిరోజులు పరీక్షిస్తాను. ఆపరేషన్‌ అవసరమో కాదో తర్వాత చెబుతాను. 'ఇపుడు చెప్పు వివరాలు చం(ద్రన్నా' అంది అరుణ.

ఆమెను గురించిన వివరాలు చెప్పాడు. గౌరమ్మ తన అమ్మమ్మ. అమ్మమ్మను చూచినందుకు పొంగిపోయింది అరుణ, తన తల్లికోసం తను ఇంతకాలమూ ఆరాటపడుతున్నది. ఆమె ఎలాగూ ఇక లభించదు. చాలా అందగత్తె అనివిన్నది. అమ్మమ్మ గూడా కొంత అందగత్తే, వయసులో చాలా అందంగా వుండివుంటుంది. మా అమ్మ ఫోటో గూడా లేదు చూచుకోవడానికి. అయినా మరిచాను. వుందేమో నాన్నగారిని అడుగుతాను.

గౌరమ్మకిపుడు అరవై అరవై అయిదు మధ్య వుంటాయి. ఈ వయసులో గూడా ఆమె అందంగానే వుంది. 'వయుసులో చాలా అందంగా వుండివుండాలి. ఇక తప్పక ఆమె అందాన్ని ద్విగుణీకృతం చేస్తాను. ఆమెకు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారమూ బెషధాలూ, వసతీ, మంచి వస్త్రాలూ అన్నీ కల్పిస్తానుి అనుకొంది అరుణ.

ఆమెకు బైపొన్‌ తప్పనిసరి అయింది. చక్కగా ఆపరేషన్‌ జరిగింది. వారంపదిరోజుల తర్వాత అమ్మమ్మ దగ్గర కూర్చుంది అరుణ. “అమ్మమ్మా! నీ జీవితాన్ని గురించి చెప్పు. నీవాళ్లెవరు? నీకెందరు సంతానం? అందరూ ఏం చేస్తున్నారు?' అని అడిగింది.

'మా జీవితమేముందమ్మా? చేపలు పట్టుకొని అమ్మేవారం. మా వాళ్లంతా సముద్రంలోకి పోయేవారు. పట్టుకొన్న చేపలు "పెద్దవి అయితే శీతల గిడ్డంగుల్లో వేసేవారు. అందులో పండుగొప్పలూ మొదలయిన వాటిని కోసి ఉప్పు పట్టించియెండబెళ్టేవారు. చిన్న చేపలు కొన్ని యెండబెట్టి నెత్తళ్లు చేసేవారు. వచ్చినెత్తళ్లను బుట్టల్లో పెట్టుకొని బయట

డౌా/ అంతటి నరసింహం 91 అమ్మేవారం, వాటికి డబ్బులూ గింజలూ వచ్చేవి. మాకు తిండికీ బట్టకూ యేలోటూ వుండేది కాదు. మీ తాతయ్యకు చదువు రాదు. నాకూ రాదు. మీ అమ్మకు మాత్రం కొద్దిగా వచ్చు”

“నాన్న అమ్మను ఎలా చేసుకున్నారు?

'అదొక పెద్ద కత లేమ్మా. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే యిది

'మీ నాన్న పేరు దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ. చేపలవ్యాపారం. అంటే మరసడవల్లో చేపలు పట్టించి, పెద్దవి దొరికితే శీతల గిడ్డంగుల్లోకి చేయించేవారు. చిన్నవన్నీ వేలం వేసే మాబోటి వాళ్లకు అమ్మే సేవారు. శీతల గిడ్డంగుల్లో వాటినే హైదరాబాదుకు ఎగుమతి చేసేవారు. ప్రతిరోజూ నాలుగైదు లారీలు చేపలు వెళ్లేవి. మీ నాన్నగారికి మూడు నాలుగు మరపడవలుంటేవి.

మా యిల్లు భావదేవరపల్లికి తూర్పున పదికిలో మీటర్ల దూరంలో వుండే పల్లెకార్ల (గ్రామం. అది సముద్రంగట్టున వుండేది. మా యింటి పక్కనే ఒక చిన్న యిల్లు కట్టించుకొని అందులో వుంజేవాడు మీ నాన్న. వారానికి మూడు రోజులుండేవారు. ఎలా జరిగిందో మీ అమ్మతో స్నేహం కట్టేశాడు. మనిషి అందగాడు. మంచివాడు. ఇద్ద మనిషి. నేనూ తాతయ్యా వాళ్ల స్నేహాన్ని అడ్డుకున్నాం. వూళ్లో వాళ్లు గూడా అడ్డుకున్నారు. నేను పెల్లి చేసుకుంటాను అని అన్నారు. అదెలా చేసుకుంటావు అని అడిగారు. మీరు తురకవాళ్లు గదా, మేము తెలుగు వాళ్లం గధా అన్నారు. మా మతం (ప్రకారం చేసుకుంటాను అన్నాడు. ఒకరోజు ముగ్గురు సాయిబులను పట్టుకొని వచ్చి నిఖా చేసుకున్నాడు, అదేం పద్ధతి అని అన్నాం. మా పద్ధతి అంతే, కావాలంటే మీ సర్పంచిని అడగండి అన్నారు. సర్పంచి కూడా అంతే అంతే అన్నాడు. నిక్కా చేసుకున్నందుకు మీకు డబ్బు లిస్తాను అన్నారు. ఇచ్చారు. మా వాళ్లందర్నీ తాగించాడు. వేటను కోయించాడు. అందరికీ అన్నాలు పెట్టించాడు. మేము సమాధాన పడ్డాం.

వేరే నుతం గదా అని భయపడ్డాం. కాని మీ అమ్మను చాలా బాగా చూచుకొనేవాడు. మంచిమంచి బట్టలు ఆచ్చిచ్చాడు. సొత్తులు "పెట్టాడు. చదువునేర్పాడు. మీ అమ్మ గూడా చాలా (ప్రేమగా వుండేది అతనంటే!

92 రాజహంస ఒక సంవత్సరం తిరగకముందే నీవు కడుపున పడ్డావు. నెలలు గడిచే కొద్దీ మీ అమ్మను ఎంతో బాగా చూచుకొనేవాడు. ఒకటి రెండు సార్లు బెజవాడ తీసుకెల్లి పెద్ద డాక్టర్లకు చూపించాడు. ఒకవారం రోజుల్లో పురుడు రావచ్చు అన్నారు. ఆ వారంలో జరిగింది పెద్ద ప్రమాదం. మీ నాన్న రేపే వస్తానని హైదరాబాదు వెల్లిపోయాడు, అక్కడ పెద్దగా జ్వరం పట్టుకొంది. వారం రోజులు మంచం దిగకుండా అయిపోయాడు. ఆవారంలో ఇక్కడ మా గ్రామంలో ముసురు పట్టుకోడమూ, వర్షం "పెద్దదికావడమూ, గాలి రావడమూ, అది పెద్దగాలీవానగా మారడమూ ఇళ్లన్నీ ఎగరగొట్టడమూ జరిగింది. దానివెంటనే పెద్ద తాడిచెట్టంత యెత్తున ఉప్పెన వచ్చింది. మమ్మల్ని ముంచేసింది. మావాళ్లు చాలా మంది ఆ ఉప్పెనలో కొట్టుకొని పోయారు మీ అమ్మ గూడా కొట్టుకొనిపోయింది.. ఉప్పెన తగ్గాక చూస్తే మీ అమ్మ లేదు. మీ తాతయ్య లేడు. నెత్తీ నోరూ బాదుకున్నాను. నేను పోయినా బాగుండేది అని యేడ్చాను. తర్వాత మీ ఆమ్మ ఎక్కడో తలిందనీ నిన్ను కని చనిపోయిందనీ, మరికొన్ని శవాలతోపాటు కాల్బ్చేశారనీ మూడు రోజుల తర్వాత విన్నాను' అని యేడుస్తూ అరుణ వైపుచూచింది. అరుణ యేడుస్తూవుంది. 'యేడవకు తల్లీ! అది అదృష్టవంతురాలు. గొప్ప డాక్టరు అయిన నిన్ను కనింది. ఎందరికో ప్రాణం పోసే డాక్టరీ చదివావు' అంది. అరుణ యేడుపు మానలేదు 'ఎక్కడెక్కడో వెదకగా రెండు మైళ్లు అవతల తేలిందనీ నిన్ను కని చనిపోయిందనీ, నిన్ను మీ అమ్మంత నర్సు బయటికి తీసిందనీ, ఎవరో పెద్దవాళ్లు నిన్ను తీసుకొని వెళ్లారనీ, మీ వెంట భావమ్మ వచ్చిందనీ విన్నాను. ఇటీవలే ఈ విషయాలన్నీ చంద్రన్నద్యారా తెలిశాయి. అప్పటినుండీ నిన్ను చూద్దామనుకుంటూనే వున్నాను. 'నీ వెవరో నేనెవరో" అని ఆంటాపని భయపడ్డాను కొంతకాలం. ఇపుడు ఈ జబ్బు పట్టుకొంది. ఇది గూడా నిత్యమూ మీ అమ్మ కోసం దిగులు పడటంవల్ల వచ్చిందే. ఆ జబ్బే నన్ను నీ దగ్గరకి చేర్చింది' 'తాతయ్య గూడా ఉప్పనలో పోయాడా?" 'అవునమ్మా'

డా/ అంతటి నరసింహం 9

'ఇంక౩ెవరూ లేరా”

'లేరు. మీ అమ్మా, ఒక పిల్లవాడూ వున్నారు నాకు, మీ అమ్మ ఇలా అయిపోయింది. ఆ పేల్లవాడూ మీ తాతయ్యతో గూడా పోయాడు. నేను ఒక్క ర్తనే మోడులాగా జీవిస్తున్నాను'

'వేరే దిక్కులేదన్నమాట'

“అవునమ్మా, ఈ జబ్బు పట్టుకొంది దిక్కులేసి నాకు. ఇటీవలే చంద్రన్న చెప్పాడు. చంద్రన్న మాకు కాస్త దూరపు బంధువు. నిన్ను చూశాననీ, చాలా మంచి అమ్మాయిఅనీ, పెద్ద డాక్టరు అనీ, తనకు గూడా జబ్బు బాగుచేశావనీ, నిన్ను చూస్తేనే జబ్బు ఎగిరిపోతుందనీ చెప్పాడు. పదబాబూ! నాకు అవ్మాయిని చూపించు, శేనెవరో ఇప్పుకుంటాను' అన్నాను. నన్ను పిలిపించుకొన్నావు. వచ్చాను. నిన్ను చూపాడు. నిన్ను చూడగానే చనిపోయిన నా బిడ్డను చూచినంత సంబరపడ్డాను. నీ రూపం అచ్చం ఖాద్రీ రూపం. అది చూచి అవును. ఈ అమ్మాయి తప్పక నా కూతురి బిడ్డే అనుకున్నాను" అని మళ్లా కంటతడిపెట్టింది.

“నేను మీమనమరాలినే అని యెవరు చెప్పారు?"

'చంద్రన్నే! నీ రూపమూ చెబుతుంది. ఇంకే సాక్ష్యమూ అక్కర్లేదు" చంద్రన్న భార్య గూడా మాకు దూరపు బంధువే. ఆ అమ్మాయి గూడో యిక్కడే వుందట గదూ!

అమ్మమ్మ దగ్గరికి జరిగింది అరుణ. అమ్మమ్మా ఆమాట గట్టిగా అనకు. ఆ విషయం మరిచిపో. ఆమెకు తెలిస్తే నీవుగూడా ఇక్కడ వుండలేవు. భావమ్మ మాటే యొత్తకు. నీవు ఇక్కడే వుండు. ఈ రూములోనే వుండు. నీకు అన్నీ ఇక్కడే జరుగుతాయి. నీకు తోడుగా మా నరుక్టలుంటారు. రాత్రులూ పగళ్లూ కూడా. నిన్ను కనిపెళ్టే వుంటారు. ముసలి తనంలో తమ బిడ్డలో, మనవరాళ్లో తోడుగా వుంటారు గదా! ఈ రోజుల్లో అలోంటివేమీ అంతగా వుండవు. అయితే నీకు మాత్రం నేనున్నాను. నీకు ఏమికావాలన్నా

94 రాజహాంన నర్సులకు చెప్పు. వాళ్లు నాకు చెబుతారు. నీ అవసరం చూస్తాను. అన్నీ చూస్తాను. సరా? తృస్తేనా? అమ్మమ్మా నీకంటే నాకు పెద్ద దిక్కెవరూ లేరు. హాయిగా (ప్రశాంతంగా తృప్తిగా వుండు"

అమ్మమ్మ ఆనందంతో తృప్తిగా నిట్టూర్చింది. 'నా బిడ్డ గూడా నీలాంటిదేనమ్మా. ఆ గుణమే నీకు వచ్చినట్లుంది. భగవంతుడు నీకు మేలు చేస్తాడమ్మా మేము పల్లెవాళ్లం. పళల్లెటూరివాళ్లం. దేహీ అనే వాళ్లకు, నాలుగు మెతుకులు వేసేవాళ్లం. అ పుణ్యమే నీ రూపంలో నాకు బిక్ష వేస్తున్నదమ్మా'

“ఆమాట అనవద్దమ్మమ్మా. ఇది బిక్ష ఎలా అపుతుంది? నీవు నా అమ్మమ్మవు. నీకు చెయ్యవలసిన బాధ్యత నాకుంది. నీవు నిశ్చింతగా వుండు. నీ బొందిలో ప్రాణం వుండే పరకూ నిశ్చింతగా వుండు. నీకు ఆహారానికి లోటు వుండదు. జెషధానికి లోటు వుండదు. ఆరోగ్యానికి ఏమీ లోటు వుండదు. నీవు బాల్యం లోనూ, యౌవనంలోనూ ఎలాటి ఆరోగ్యంతో వుండేదానివో, అదే ఆరోగ్యంతో నిన్ను వుంచుతాను'

మరునాడు దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ రాగానే “నాన్నా ఒకమాట" అని అంది. 'ఎమిటమ్మా' అన్నాడు. 'అమ్మమ్మ మన ఆసుపత్రిలోనే వుంది తెలుసా అంది. ఆయన మొగం గంపంత చేసుకొని 'ఎక్కడుంది?' అన్నాడు ఆతురతతో. 'చూపిస్తాను రా' అంటూ వెంట బెట్టుకొని వచ్చి చూపించింది. ఆమెను చూచి ఖాద్రీ ఎంతో ఆనందించాడు “ఏం అత్తగారూ బాగున్నారా అన్నాడు. ఆమె ఆనందంతో లేచి కూర్చుని 'బాబూ! ఈ యమ్మాయి మన బుజ్జమ్మ కూతురు తెలుసా' అంది. “తెలుసు. ఈమె పిల్లప్పటి నుండీ తెలుసు. నీ విపుడెందుకున్నానిక్కడ?' అన్నాడు సంతోషంతో. అరుణ అన్ని విషయాలూ చెప్పింది. 'నాన్నా అమ్మ ఫోటో యేమన్నా వుందా?” అని అడిగింది. 'ఒకటి వుండాలమ్మా. ముష్ఫయి యేళ్లక్రిందటి సంగతి గదా! అయినా వెదుకుతాను' అన్నాడు.

మరునాడు తామిద్దరూ తీసుకున్న ఫోటో ఒకటి పట్టుకొని వచ్చి ఆనందంతో చూపుతూ 'ఈమేనమ్మా మీ అమ్మ' అన్నాడు. ఉత్కంఠతో.

డా/ అంతటి నరసింహం 6 ఆ ఫోటో చూచి అరుణ పొంగిపోయింది. ఫోటోకు ముద్దులు కురిపించింది. అమ్మా అంటూ ఫోటోను హృదయానికి హత్తుకుంది. పాపం ఇంతకాలం ఎంతగా తపన పడిందో తల్లికోసం! ఆ ఫోటోను సంతృప్తితో చూస్తూ “ఎంత అందంగా వుందో మా అమ్మ' అంటూ ఆనందం పట్టలేక యేడ్చింది. అలాగే హృదయానికి హత్తుకొని మూగగా వుండిపోయింది. మల్లా ఆ ఫోటోను చూస్తూ “నాన్నా! దీని నెగటివ్‌ వుందేమో చూడు. దీని కాపీలు తీయిస్తాను. అమ్మ ఫోటోను వేరుచేసి పెద్దదిచేసి, కాపీలు తీయిస్తాను. నాకు సంబంధించిన అన్ని చోట్ల పెడతాను' అంది. వెంటనే ఇంట్లోకి వెళ్లాడు ఖాద్రీ. పాత సూట్‌కేసు వెదికాడు. అందులో దొరికింది నెగెటివ్‌. ఆమె ఫోటో మాత్రమే వుండే నెగెటివ్‌ గూడా దొరికింది. ఆయనకు గూడా చాలా యిష్టమైన భార్యేగదా! సంతోషంతో తెచ్చి యిచ్చాడు. ఆ నెగెటివ్‌ను అటూ యిటూ తిప్పి చూస్తూ “నాన్నా నీవు చాలా ఉన్నతుడివి. భార్యాబిడ్డల యెడ (శ్రేమకు నీకు నీవేసాటి. వురుటిలోనే పోయిన భార్యకోసం బిడ్డకోసం తసించడం నీకే చెల్లు, సత్యాబాయి గూడా నిన్ను గూర్చి చాలా గొప్పగా ఇప్పింది నాన్నా, అది మామూలుగా ఎవరన్నా అనే మాటే అనుకున్నాను కాని అక్షరాలా నీతపన సత్యమే అని నాకు రుజువైంది. కన్న బిడ్డకోసం నీలాగా తపన పడే వ్యక్తి నా తంథడే కావడం ఎంతో ధన్యత్వం.' వంటనే ఆ నెగటివ్‌ పట్టుకొని లక్టీకాపుల్‌ జనతా స్టూడియోకు పరుగెత్తారు. మనసు ముందా కారు ముందా అన్నంత వేగంతో వెళ్లారు. (ప్రఖ్యాత ఫోటోగ్రాఫర్‌ కోటేశ్వరరావు దగ్గరికి వెల్లి ఫోటో నెగెటిన్‌ ఇచ్చారు. కోటేశ్వరరావు నిలబడి సంతోషంగా అందుకొని 'డాక్టరమ్మా కుశలమా" అన్నాడు తృప్తిగా. కోటేశ్వరరావుకు లలితాదేవి దంపతులతో చాలా కాలంగా స్నేహం వుంది. ఆయన గూడా రాజకీయవేత్త. తొలిరోజుల్లో వామపక్షభావాలుగల రాజకీయవేత్తగా కొంతకాలం వున్నాడు. తర్వాత కాం[గన్‌ పక్షపాతిగా మారాడు ఇపుడు ప్రత్యక్షంగా రాజకీయాలు చాలించాడు.

9ం రాజహంన

అరుణ తనచదువులో ఉన్నత (్రేజిలో ప్యాసవుతూ వుండడమూ, ఆ క్లాసుకు సంబంధించిన జ్ఞానాన్ని సంపూర్ణంగా కలిగి వుండడమూ చూచి అద్భుతపడుతూ వుంటాడు. కోటేశ్వరరావు లలితాదేవీ సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపష్యతి వ్యవస్థాపకురాలని తెలిశాక అద్భుతానందాలు పొందాడు. ఆమె పెత్తనం వహించకుండా ఆ ఆసుపతికి సత్యాబాయినే వుంచడం ఆయన్ను ఇంకా ముగ్దుణ్జి చేసింది.

కోటేశ్వరరావు నెగెటివ్‌ తీసుకొని యిరవై ముప్ఫయి ఇంచుల మెజు ఫోటోలు లామినేషన్‌తో మూడు కాపీలు తీస్తానన్నారు. కార్డు మసైజులో పది చాలా అన్నాడు. పాస్‌పోర్టు సైజు నాలుగు, క్యాబినెట్‌ సైజు ఒక ఆరు తీసి యిస్తానన్నాడు. మూడు రోజుల్లో ఇస్తానన్నాడు. భార్యాభర్తలు కలిసి వున్నది నాలుగు కాపీలు, లామినేషన్‌తో యిస్తానన్నాడు అమ్మ ఫోటో సింగిల్‌గా నేను అడ్వర్‌ లైజింగుకోసం తీసుకోడం బాగుండదు గానీ అమ్మనాన్న వుండే ఫోటో కాఏ్‌ మాత్రం అడ్యర్‌ టైజింగ్‌ కోసం నాబేబుల్‌ అద్దంకింద అమర్చుకుంటాను, ఇష్టమేనా అని అడిగాడు. ఓ తప్పక వుంచుకోండి అన్నారిద్దరూ. అంటూ, టేబుల్‌ మెన గాదుగాని, మీ ఆల్బంలో పెట్టుకోండి అన్నారు.

మూడురోజుల్లో అన్నీ పట్టుకొని వచ్చాడు వాటితోపాటు అరుణ ఫోటో ఒకటి క్యాబినెట్‌ మైజుది తెచ్చాడు. వీళ్లు వెల్లిననాడే చీరలో మనోహరంగా వున్న అరుణను “అమ్మా (ప్రత్యేకంగా నీ ఫోటో తీస్తానమ్మా' అని తీసి లామినేషన్‌ చేసి ఇచ్చాడు. ఇలాంటి కాపీ ఒకటి నా లేబుల్‌పై పెట్టుకోడానికి నీ పర్మిషన్‌ కావాలమ్మా అన్నాడు. కాస్త సిగ్గు పడుతూ సరే అంది. ఆ ఫోటో తీసుకొని చూచుకొని మురిసిపోయింది. తానెంత మోహనంగా వుంది!

ఫోటోలకు ఎంత ఛార్జి చేస్తున్నారు అని అడిగింది. ఛార్జిలేదమ్మా అన్నాడు. 'బాబాయ్‌ మీ పోటో స్టూడియో గూడా పెద్ద యెస్ట్సాబ్లిష్‌ మెంటు. దానికి ఖర్చు ఎక్కువ. మైగా మీకు బాగా తెలిసిన రాజకీయవేత్తలు చాలా ఎక్కువ. ఇలా అయితే మీరు స్టూడియో మూసెయ్యాల్సి వస్తుంది అంది.

డా/ అంతటీ నరసింహం 97

ఇటీవలే దాదాపు రెండు మాసాల క్రితం కోటేశ్వరరావుకు బైపాస్‌ చేసింది అరుణ, ఆయన దగ్గర నుండి ఏమీ తీసుకోలేదు. ఆయన పామిలీ (గెండ్‌ గాబట్టి ఉచిత చికిత్స చేసింది. చాలా బాగా చేసిందన్న ఆనందంతో కోటేశ్వరరావు ఇప్పటికీ వున్నాడు. 'నా వైద్యానికి ఛార్జి చెయ్యమ్మా. నేను నా ఫోటోలకు ఛార్జి చేస్తాను అన్నాడు. సరే ఒక విషయం బాబాయ్‌. రేవు మీరు పిన్నీ మాయింటికి భోజనానికి రావాలి. ఆసుపథి ప్రారంభించాక ఎవరికీ భోజనాలు గూడా పెట్టలేదు. మీకు తప్ప ఇంకెవరికీ గూడా పెట్టను. రేపు రండి' అంది.

ఆ మరునాడు కోటేశ్వరరావు దంపతులు వచ్చారు. అక్కడ భోజనాలకు ఎవరూ ఎక్కునమంది లేరు. తన అసుప(ికి సంబంధించిన అందరూ వచ్చారు. దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ దంపతులు వచ్చారు. కోటేశ్వరరావు దంపతులకు వస్తాలు కొంది అరుణ. వాళ్ల పాదాలకు నమస్కరించి అవి అందించింది. ఆయన ఆనందంతో ఆశీర్వదించాడు.

వెళ్లిపోయే ముందు అమ్మమ్మను పరిచయం చేసింది అరుణ. అంతవరకూ అమ్మమ్మ పక్కనే కూర్చుంది. చాలా సంతోషించాడు “కోటేశ్వరరావు.

తానెక్కడికివెళ్లినా గూడా వెంట కెమెరా తెచ్చుకొనే అలవాటున్నది కోటేశ్వరరావుకు. వెంటనే గౌరమ్మ ఫోటో తీశాడు. అరుణ చాలా ఆనందించింది. క్యాబినెట్‌ మైజులో రెండు కాపీలు అంది.

ఆ కాపీలు అందగానే అమ్మమ్మ దగ్గరికి వెల్లి 'అమ్మమ్మా నీ కొక బహుమానం తెచ్చాను. ఇదిగో చెయ్యిపట్టు' అంది. ఆమె చేయి చాపింది. ఫోటో చేతిలో పెట్టింది. అపురూపంగా తన రూపాన్ని చూచుకొని ఆనందించి ఆనందబాష్పాలు రాల్చిందామె. ఆ ఫోటో కాపీ అమె వున్న గది గుమ్మానికి యేర్పాటుచేసింది అరుణ.

దానితోపాటు తన తల్లి ఫోటో గూడా కార్డుమైజుది ఇచ్చింది. ఆ పోటోలు రెండూ తన తలదిండుకింద పెట్టుకొని ప్రతిరోజూ కొన్నిసార్లు చూచుకుంటూ వుంటుందామె. (ప్రతిరోజూ వాటితోపాటు అరుణ ఫోటో

88 రాజహంస గూడా చూచుకుంటూ ముద్దుపెట్టుకుంటూ వుంటుంది.

గౌరవమ్మకు చదువు రాదు. ఇక తనకు పొద్దెలాపోతుంది. ఒక పెద్ద టీవీ కొనిచ్చింది. రిమోట్‌తో దాన్ని ఎలా ఆపరేట్‌ చెయ్యాలో చెప్పింది ఇపుడు గౌరమ్మకు లోలేమీ లేదు. కొండంత తృప్తితో ఆనందంతో జీవితాన్ని నెట్టుకు పోతూవుంది.

ళ్‌ శ ఈ

అమెరికాలో హౌన్‌ సర్దెన్సీ ముగించుకొని జుబేదా మహేష్‌లు అమెరికా నుండి బయలు దేరారు. బొంబాయి విమాన కేంద్రానికి కరుణా, దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, ఇమాంబీ వెళ్లారు. అరుణకు అర్జెంటు ఆపరేషన్‌ వుండి తాను పోలేకపోయింది. మిగతా డాక్టర్లను గూడా తమ తమ పనుల్లో వుండండి అని అంది అరుణ.

వాళ్లంతా మైదరాబాదు విమానంలో దిగాక, సరాసరి యిళ్లకు వెళ్లలేదు. వెల్లి స్నానాలు ముగించుకొని, తర్వాత ఎక్కడికైనా వెళ్లారు. కాని జుబేదా మహేష్‌లు సరాసరి ఆసుపత్రికి వచ్చేశారు. అరుణ ఆపరేషన్‌ ముగించుకొని చేతులు కడుక్కొని టవల్‌తో తుడుచుకుంటూవుంది. గబగబా వల్లి జుబేదా ఆమె కాళ్లకై పడిలేచి ఆనందబాష్పాలు రాలుస్తూ నిలబడింది. అరుణ ఆమెను కౌగిలించుకొని ఇపుడు మన ఆసుపత్రి ఫ్వల్‌ అంది. ఇంటికి వెళ్లి స్నానం చేసిరామ్మా అని, మహేష్‌ వైపు తిరిగి ఏం మహేష్‌ ప్రయాణం బాగా సాగిందా! వెళ్లి స్నానం చేసిరండి. మధ్యాహ్నం లంచి తీసుకున్నాక, అన్ని విషయాలూ మాట్లాడుకోవచ్చు" అంది.

స్నానం చేసి ఆదరాబాదరా రెండు మెతుకులు తిని వెంటనే ఆసుపికి బయలుదేరింది జుబేదా. కాస్త రెస్టు తీసుకొని పోవే అంటూ వుంది వాళ్లమ్మ. 'వుండమ్మా అక్కయ్య దగ్గర కూర్చోవాలి' అంటూ పరుగెత్తింది. వచ్చి అక్కయ్య ఎదురుగా కూర్చుంది తృప్తిగా ఆమె మొగంలోకి చూస్తూ, 'అక్కయ్యా నీ వెలా నెగ్గుకొచ్చావో ఆ అమెరికా డాక్టర్లతో! అబ్బా వట్టికామ పశువులు" 'వద్దమ్మా వాళ్లను పశువులతో

డొ/ అంతటి నరసీంహం 99 పోల్చకు. పశువుల కామం రుతుబద్ధం ఆ మానవులకు మంచీ చెడ్డా వేళాపాళా లేదు. అయినా అందరూ నీవనుకున్నంత చెడ్డవాళ్లుగారు. ఎనీ ఎక్స్‌పీరియన్స్‌' అంది. “ఏమీలేదులే మహేషున్నాడుగా, అతని సహాయంతో నెగ్గుకొచ్చాను.' అంది “నీకు ఒకడు బాడీ గార్డు. మాకు అంటే నాకూ, కరుణకూ, జలజకూ అమలకూ కలిపి జాన్‌, అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, ఇరానీ, హిదయతుల్లా, భగీరట్‌ మొత్తం అయిదుగురు బాడీగార్జులు. ప్రతిక్షణమూ వాళ్లు మావెంటే వుండేవారు'

“చాలు బాబూ! ఇక అమెరికా వెళ్లమన్నావెళ్లను' ర6గ్రెషర్‌ కోర్సులకు వెళ్లవచ్చు రెగ్యులర్‌ కోర్పులకయితేనే నీవు చెప్పిన అపాయం. అయినా నీవుదేనికీ పోనక్కరలేదు. అన్నీఇక్కడే. నీవు యండీ ఇయ్యాలన్నా, యం.యస్‌ చెయ్యాలన్నా డీజీవో చెయ్యాలన్నా ఏం చెయ్యాలన్నా అన్నీ యిక్కడే మన ఆసుపత్రిలో పని చేస్తూనే పీజీ కోర్సు లూ చదువు. వెంటనే అప్లయి చెయ్యి. మహేష్‌ ఇంకా రాలేదేం ఇల్లు ఇక్కడేగదా! అంటూ వుండగానే మహేష్‌ వచ్చాడు. మహేష్‌ నీవు యండి చేశావుగాబట్టి రేపట్నుండీ ఇక్కడే శ్యూటీలో చేరు. ఏం నీవు ఏలూరు వెళ్లిరావాలా' అంది. అక్కర్లేదు. అమ్మా నాన్నా ఉదయమే వచ్చారిక్కడికి'

'వచ్చారా? కనబడలేదే?'

'వాళ్లు వచ్చి రెండు గంటలయిందట. సాయంకాలం నిన్నే రమ్మన్నారు. నీకు తీరిక లేకపోతే వాళ్లే వస్తామన్నారు"

“వాళ్లను చూడకుండా వుండేంత తీరిక లేనిపనేమిట్‌? ఇప్పుడే 'వెళ్లొస్తాను' అని లేచింది.

అరుణ హాలులోకి వెళ్ళేటప్పటికి భవానీ వుంది 'రా అరుణా! వచ్చి కూర్చో' అంది. ఇంతలో సుభాష్‌ దంపతులు వచ్చారు. అరుణ లేచి 'మామయ్యా అత్తయ్యా ఎప్పుడొచ్చారు? ఆరోగ్యమేనా' అీంది వెంటనే తాతయ్య ఎలావున్నారు అని అడిగింది.

100 రాజహంన

“బాగున్నారమ్మా నిన్ను రోజూ తలుస్తూనే వుంటారు. అరుణను మహేష్‌ కెపుడు చేస్తారు అని అడుగుతూ వుంటాడు" అన్నాడు సుభాష్‌.

“అదేమిటి మామయ్యా మహేష్‌ నేనూ సమవయస్కులం. కొంతన్నా తేడా వుండాలిగదా! అయినా ఆసుపత్రిని ఇంకా వృద్ధి చేయాలి. ఇంకా నాలుగేళ్లయినా పడుతుంది' అంది అరుణ.

'మీ యిష్టం తల్లీ! మహేష్‌ గూడా నీ దగ్గరే చేరిపోయాడు. మీ యిష్టం." అంది అత్తయ్య

భవానీ వాళ్లు సంభాషణ వింటూ చిరునవ్వుతో కూర్చుంది. “ఏం భవానీ నీవన్నా సలహా యివ్వగూడదా అరుణకు?” అంది అత్తయ్య.

'అరుణకు సలహా యివ్వాల్సిన అవసరం లేదండీ! అదొక ఉద్యమకర్త. ఇంకా గొప్ప డాక్టరు కావాలని వుంది. ఈ అసుపత్రిని ప్రఖ్యాత ఆసుపతి చేసేవరకూ వేరే ధ్యాస నాకు లేదు అని అంది. దాని వివాహ విషయం చెప్పాము గత సంవత్సరమే. నేనూ ఆయనా గూడా అడిగాము. ఆ అమ్మాయి గట్టిగా చెప్పెంది ఇపుడే ఆ మాట యెొత్తవద్దని. ఇప్పుడు మీరడిగారుగా. దాని జవాబు అలా వుంటుంది' అంది భవాని. ఇంతలో మహేషూ జుబేదా వచ్చి భవానీకి నమస్కారం చేశారు. 'మా అమ్మా నాన్నలు జుబేదా' అన్నాడు మహేష్‌. జుబేదా (డ్రెస్‌లో లేదు. చీరలో వుంది. బొమ్మలాగా వుంది. వచ్చి అతని తలిదండ్రులకు పొదాలంటి నమస్కారం చేసింది. ఆమె జుబేదాను కౌగిలించుకొంది. 'జుబేదా అంతా అరుణ లాగా వుంది' అని అప్రయత్నంగా అంది. 'అవును' అన్నాడు సుభాష్‌ మెచ్చుకోలుగా. అరుణా జుబేదాల్లో గల రూప సాదృశ్యాన్ని చూస్తూ అవాక్కుగా కూర్చుంది మహేష్‌ తల్లి.

మహేష్‌ తలిదండ్రులకు చూపడానికే తీసుకొని వచ్చాడు జుబేదాను. చూపించాడు. జుబేదా వచ్చి భవానీకి నమస్కరించగానే 'ఈ అమ్మాయి జుబేదా. అరుణంత తెలివైన అమ్మాయి' అని చెప్పింది భవానీ సుభాష్‌ దంపతులకు,

డా4 అంతటి నరసీంహుం 101

ఇంతలో కరుణ వచ్చింది. వచ్చి అరుణ పక్కన కూర్చుంది. పోటోలు నచ్చాయి అంది అరుణతో. “రండి అందరూ అమ్మ గార్లఫోటోలు వచ్చాయట. (ఫేములతో వచ్చాయట వాటిని గుమ్మాలకు 'వేలాడదీద్దాం రండి అంటూ లేచింది అరుణ వెంటనే కరుణా, జువేదా మహేష్‌లు లేచారు. భవానీ లేచింది. సుభాష దంపతులూ లేచారు.

గ్రుమ్‌తో బిగించిన పెద్ద పెద్ద సైజు ఫోటోలు అవి. రెండు లలితాదేవివి రెండు బుజ్జన్మువి. ఒక్కొక్క ఫోటో ఒక్కొక్క గుమ్మానికి కట్టారు. కార్గియాలజీ విభాగానికి ఒక్కొక్కటిచొప్పునా, క్యాన్సర్‌ విభాగాని ఒక్కొక్కట్‌ చొప్పునా కట్టారు. రెండు ఫోటోలూ గూడా సజీవ వ్యక్తుల్లాగా భాసిస్తున్నాయి. ఒకామె లలితాదేవి. రెండవ ఆమె యొవరు? అని అడిగింది. మహేష్‌ తల్లి. 'ఆమె అరుణ కన్నతల్లి అని ఇప్పింది భవాని. ఆమె మెచ్చుకోలుగా ఒకర్ని మించి మరొకరు అందగళత్తెల్లాగా కనిపిస్తున్నారు అంది. అందరు డాక్టర్లూ, నర్చులూ, ఇతర సిబ్బంది అంతా వచ్చి నమస్కారం చేశారు. అరుణ అమ్మమ్మ గూడా బయటికి వచ్చి చూచి నమస్కారం చేసింది. నీవు నమస్కారం చెయ్యగూడదమ్మమ్మా ఆ ఫోటోలకు. వీళ్లు నీ బిడ్డలు అంది అరుణ. 'కొవచ్చు. చనిపోయిన వాళ్లు దేవతలతో సమానం, వాళ్లకు అందరూ నమస్కరించాల్సిందే'అంది. “ఎవరామె అని అడిగింది మహేష్‌ తల్లి. ఆరుణ అమ్మమ్మ' అంది భవాని. తల్లీకూతుళ్లు ఒకేరూసం అంది మహేష్‌ తల్లి. ఆ ఆ0డు ఫోటోలక్తూ అంతగా పూజిస్తున్నందుకు అరుణా కరుణలను అందరూ అభినందించారు,

మిగిలిన అదే సైజు రెండు ఫోటోలనూ దాచి పెట్టించింది అరుణ. అవి లామినేషన్‌ ఫోటోలుగాబట్టి శ్రేమ్‌ చెడదు. అయినా కొంతకాలానికి దెబ్బతింటాయిగా. అపుడు వాలిని తీసేసి, వాటిస్థానంలో వీటిని "ెట్టడానికన్నమాట!

ఈ అమ్మల చిన్న చిన్న శిలా విగ్రహాలు చేయించి గిెల్టేవరకూ ఈ ఫోటోలుంటాయి. ఆయా ఫోటోలకైన లలితాదేవి కాన్సర్‌ హాస్పిటల్‌ అనీ, బుజ్జమ్మా కార్డియాలజీ హాస్పిటల్‌ అనీ రాశారు. రెండు ఫోటొల ముందూ అరుణా కరుణలు చెరొక టెంకాయ కొ ట్‌ పంచారు. చారో న.

! తా... (జయం టారికి 1

102 రాజహంన 13

సరాపక్‌ "స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి పెట్టి ఇప్పటికి అయిదేళ్లు పూర్తయింది. పెట్టినప్పటినుండీ దాని పెత్తనమంతా సత్యాబాయిదెే. దాని అకౌంట్సు అంతా అంటే రోజువారీ ఖర్చులూ, ఆదాయమూ, జీతాల బట్వాడా మొదలయిన వ్యవహారాలన్నీ భవానీ చూచుకుంటుంది. డాక్టర్లనూ, ఇతర సిబ్బందినీ వేసుకోడమూ, మొదలయిన పాలనావ్యవహారాలు కరుణాకర్‌ దుర్వేష్‌ ఖాద్రీలు చూచుకుంటారు. డాక్టర్లూ, నర్చ్సులూ, గుమాస్తాలూ, టెక్నీషియన్లు, ప్వీపర్లూ మొదలయిన వారు కనీసం మూడు నాల్గు వందలమంది వుంటారు. దాని పాలన అంతా చిన్న ప్రభుత్వ పాలన అంత వుంటుంది. ప్రతి సంవత్సరమూ ఆడిట్‌ చేయిస్తారు అకౌంట్స్‌,

కార్టియాలజీలోనూ, క్యాన్సర్‌ వైద్యంలోనూ ఎముకల వైద్యంలోనూ, (ప్రసూతివైద్యంలోనూ పిల్లల వైద్య విభాగంలోనూ, జ్వరవైద్యం లోనూ, యూరాజీలోనూ, కడుపు జబ్బుల వైద్యంలోనూ, మంచి పేరు తెచ్చుకొంది ఆసుపత్రి. పేషెంట్లు క్రిక్కిరిసి వుంటారు ఎప్పుడూ. మంచినీళ్ల సరపరా ఆహారం సరఫరాల విషయంలో అరుణ చాలా (శ్రద్ధ వహిస్తుంది. ప్రతి రోజూ సొంతంగా తనిఖీ చేస్తుంది.

విజిటింగ్‌ ప్రొఫసర్‌గా రమ్మని అరుణకు అమెరికా నుండి పిలుపు వచ్చింది. మొత్తం ఆరు కాలేజీలనుండి పిలుపొచ్చింది ఒక్కొక్క కాలేజీలో ఒక వారం చొప్పున క్లాసు లుంటాయి. ఒక్కొక్క కాలేజీ నుండి ఒక్కొక్క లక్ష డాలర్లు రెమ్యూనరేషన్‌ ఇస్తారు. ఒక డాలరంటే మన నలఖై రూపాయలకు మించి పుంటుంది.

డో అంతటి నరసింహం 103

మొదట న్యూయార్క్‌కు వెల్లిందామె. విమానం దిగింది. చీర కట్టులో వుంది. ఆమెను రిసీవ్‌ చేసుకోడానికి ఇద్దరు అమ్మాయిలు వచ్చారు. విమాన కేంద్రంలో విమానం దిగేచోట నిలబడ్డారు. అరుణ దిగింది. వాల్లిద్దరూ తనకోసం వచ్చారేమో అనుకొంది. వాళ్లు ఆమెను సమీపించలేదు. విమానం నుండి ఇంకా యెవరన్నా దిగుతారేమో అని చూస్తున్నారు. ఇంకెవరూ దిగలేదు అరుణను చూస్తున్నారు గాని ఆమె కాదేమో అనుకున్నారు. ఇండియా నుండి ప్రొఫెసర్‌ వస్తున్నదని అన్నారు గాని ఆమె వయసును గురించి గానీ, ఆకారం గురించి గానీ తలియ జెయ్యలేదు. ఆమె చీరకట్టుకున్నది కాబట్టి భారతీయురాలే అనీ, తాము వచ్చింది భారతీయరాలికోసమే గాబట్టి, వాల్లిద్దరూ ఆమె దగ్గరికి వచ్చారు. అరుణ వాళ్లతో “మీరు ఎవర్నన్నా రిసీవ్‌ చేసుకోడానికి వచ్చారా అని అడిగింది' “అవును (ప్రొఫెసర్‌ అరుణగారి కోసం' అన్నారు. నేనే అరుణను అంది వాళ్లిద్దరూ చాలా ఆశ్చర్యాన్ని ప్రకటిస్తూ విజిటింగ్‌ ప్రొఫెసరు అంటే పెద్దామె వుంటుందనుకున్నామండీ ఇంత చిన్నవారు అనుకోలేదు అన్నారు. ముగ్గురూ నవ్వుకుంటూ కారెక్కారు. యూనివర్సిటీ వెళ్లేటప్పటికి ఆమెకు మంచి రిసెప్టన్‌ లభించింది. ఆమె క్లాసులు తీసుకొని చాలా బాగా బోధించింది. మెడిసన్‌ సైడూ, ఆపరేషన్‌ మైడూ క్లాసులు బాగా నిర్వహించింది. కోర్సు అయిపోయాక ఆమెకు వీడ్కోలు యేర్పాటు చేశారు. నేను ఇదే న్యూయార్కులో చదివాను. నేను ఈయూనివర్సిల్‌కి ఇందినదాన్నే అనేటప్పటికి చప్పట్లు మార్మోగాయి. మొత్తానికి మొత్తం ఆరు లక్షల డాలర్లతో ఇండియా చేరింది. ఆ డబ్బంతా ఆసుపత్రికే జమ చేసింది.

అమెరికాలోని పేపర్లు ఆమెను (ప్రశంశిస్తూ రాశాయి. అందువల్ల ఆస్ట్రేలియా, ఇంగ్లండ్‌, జర్మనీ, రష్యా, ప్రాన్సు మొదలయిన పదిచోట్ల నుండి విజిటింగ్‌ (ప్రొఫెసర్‌గా రమ్మని ఆహ్వానాలు వచ్చాయి. వెళ్లింది. మొత్తం ఆరుమాసాల్లో పదికోట్ల రూపాయలు సంపాదించి. అంతా ఆసుపత్రికే జమ చేసింది. ఆ మొత్తాన్ని ఆసుపషథత్రి అభివృద్ధికే ఖర్చుపెట్టింది

104 రాజహ్మంన అందరికీ నెలకాగానే జీతాలు ఇస్తారు. వాళ్ల వాళ్ల స్కేలును బట్టి ఇస్తారు. (ప్రతి డాక్టరూ కన్సల్టేషన్‌ ఫీ ఛార్జి చేస్తాడు. అది నూటాయాఖై వుంటుంది. అందులో ముప్ఫయి రూపాయలు వైద్య సంస్థకు పోతుంది. మిగిలిందంతా డాక్టరుకే. అదీగాక ప్రతి ఆపరేషన్‌కూ విధించిన ఛార్జీల్లో దాదాపు సగం డాక్టరుకే. ఈ విధంగా (ప్రతి డాక్టరుకూ ఆదాయం తృప్తిగా వుంటుంది. ఆసుపత్రికి సంబంధించిన డాక్టరు మొదలు పాకీవాడి వరకూ తృప్తిగా జీవిస్తూ (ప్రతి వ్యక్తీ తన డ్యూటీని (శద్ధగా నిజాయితీగా నిర్వహించేవారు. అరుణ కరుణలకు సంబంధించిన సంపాదన అంతా భవానీ దగ్గరే. వాళ్లకు ప్రత్యేకంగా ఖర్చులు యేమీ వుండవు. వాళ్లకు వచ్చే కన్సల్టేషన్‌ పీజులే దండిగా జమ అవుతూ వుంటుంది. కొంతమందికి ఛార్జీనే చెయ్యరు వాళ్లు. అయినా (ప్రతిరోజూ యిద్దరిదీ కలిపి నాలుగైదువేలు జమ అవుతూ వుంటుంది. జీతం చెరొక్కరూపాయి మాత్రమే తీసుకుంటారు. ఆవిధంగా తీసుకొనే వారు మరి ముగ్గురు. జాన్‌, అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, హిదయతుల్లాలు గూడా రూపాయి జీతగాళ్లే. అయినా ఆదాయపు పన్ను రూపేణా ప్రతి సంవత్సరమూ వేల డబ్బు చెల్లించాలి ప్రభుత్వానికి. కాకులను కొట్టి గద్దలకు వేసినట్లుంటుందిగదా అని చాలామందికి కన్సల్టేషన్‌ ఫీ కూడా ఛార్జి చెయ్యరు. ఇన్‌కంటాక్స్‌ అబద్ధాలు రాయకుండా కట్టే ఆసుషథతి ఇదే అని పేరు గూడా తెచ్చుకొంది. అందుకు కొన్ని రాయితీలు గూడా పొందింది. - ఆసుపత్రిలో నివాసముండే వారికంతా ఒక [క్రమశిక్షణవుంది. ఉదయం అయిదయ్యే టప్పటికి తాను లేచి గంట కొట్టిస్తుంది భవానీ. అందరూ విధిగాలేవాల్సిందే. అందరూ కాలకృత్యాలు తీర్చుకుంటారు. ఆపాటికి గీజర్‌లో నీళ్లు కాగుతాయి. అందరూ స్నానం చేస్తారు. అదయిపోయే _టప్పటికి పెద్దలంతా వాకింగ్‌ వెల్లివస్తారు. ఆరయ్యేటప్పటికి అందరూ హాల్గులో లలితాదేవి పటం ముందు కూర్చుని అయిదునిమిషాల్లో ధ్యానం ముగిస్తారు. అందరికీ గ్లాసుడు తేనె నిమ్మరసం నీళ్లు యిస్తారు. అది తాగి అందరూ లైబ్రరీకి వెళ్లి కూచుంటారు. అక్కడికే అందరికీ కాఫీగానీ

డా/ అంతటి నరసింహం 105 టీగానీ, మరొక పానీయం గానీ వస్తుంది. అప్పటికి అయిదారు రకాల న్యూస్‌ పేపర్లు వస్తాయి. అవి చదువుతూనూ, పుస్తకాలూ, మెగజిన్లూ చదువుతూనూ ఎనిమిది గంటలవరకూ గడుపుతారు. అందరూ డైనింగ్‌ హాలుకువెల్లి అక్కడ ఇడ్లీ పొంగలి గానీ, ఇడ్లీ ఉప్మాగానీ, పెసరట్టూ ఉప్మాగానీ కావలసినంతా తింటారు. అంతే. ఇక వారికి భోజనం రెండు గంటలు దాటిజేనే. ఈ పద్ధతి ఆసుపత్రి ఆవరణలో వుండే అందరికీ కాదు. చాలామందికి వాళ్లవాళ్లు సంసారాలు వేరుగా వుంటాయి. ఇది భవానీ, కరుణాకర్‌, దుర్వేష్‌ బాద్రీ, ఇమాంబీ, సత్యాబాయి, ముఖేష్‌, అరుణ, కరుణ, జాన్‌, అహ్మద్‌, హిదయతుల్లా, జుబేదా, మహేష్‌ లకు మాత్రమె!

అరుణ మాత్రం రాత్రి పదిగంటల వరకూ పుస్తకాలు చదువుతుంది. అవి తన రిసర్చి పుస్తకాలు కావచ్చు. జనరల్‌ కావచ్చు. పసడుకోబోయేముందు మాత్రం తన తల్లిఫోటోకు ఎదురుగా కూర్చుని ధ్యాన ముగ్న అవుతుంది. తర్వాత అమ్మమ్మను పలకరించి వెల్లి పడుకుంటుంది ప్రశాంతంగా.

106 రాజహంన

ఇల్లీ

౧ఎలౌపరొస్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి పెట్టి ఆరేళ్లు దాటింది. వ్యవస్థాపనకు చేసిన అప్పులు ఏనాడో తీరిపోయాయి. ఇపుడది లాభంలో వుంది. లాభనష్టాలన్నీ భవానీ కరుణాకర్‌లవే అయితే నూటికి ముప్పుయిపాళ్లు దుర్వేష్‌ ఖాద్రీవి. ఇపుడందరి కాపురాలూ ఆసుపత్రి కాంపొండులోనే.

జుబేదా తన తండ్రి గుణాలు పుణికిపుచ్చుకొంది. ఆయన రంగూ సొందర్యమూ అన్నీగూడా. పూర్తిగా అరుణకు ప్రతిబింబాలు. అరుణలాగా చేరలేధరిస్తుంది. ఎప్పుడూ అరుణ దగ్గరే వుంటుంది. తానూగూడా కార్జియాలజీలో అరుణంత కావాలని శ్రమిస్తూ వుంటుంది. అరుణకు కూడా జుబేదా అంటే చాలా యిష్టం. తాను తన కెంత యిష్టమో జుబేదా అంలే గూడా అంత యిష్టం. తన తండ్రి దుర్వేష్‌ ఖాదీ అంటే మువీ యిస్టం,.

జుబేదాకు పెల్లి చేసెయ్యాలని తలిదండ్రుల యిష్టం. పెద్దమ్మాయిలు అరుణా కరుణలకు కానిదే తనకు ఎలా చేస్తారు?

అరుణను అహ్మద్‌ ఖాద్రీకి యివ్వాలని దుర్వేష్‌ ఖాద్రీకి ఇష్టం. ఆయన భార్య ఇమాంబీకి గూడా యిష్టమే! అంతేగాదు తాను ఎవర్ని చేసుకోవాలన్నా అతనికివ్వడానికి గూడా వారికి యిష్టమే.

భవానీ, కరుణాకర్‌, దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, ఇమాంబీలు ఒకరోజు హాలులో కూచున్నారు. పిల్లల వివాహవిషయం ఆలోచించారు. తవు ముగ్గురమ్మాయిలూ మెడికల్‌ రిసర్చిలో చూపుతున్నంత శ్రద్ధలో కాస్తయినా తమ వివాహ విషయంలో చూపడంలేదు. అందుకు ముందుగా అరుణ

డా/ అంతటి నరసింహం 107 భావాన్ని కనుక్కోవాలి. వాళ్లందరికీ ఆమె కేంద్రం. తాను ముందు వివాహం చేసుకుంటే ఇక అందరూ వివాహాలు చేసుకుంటారు. ఆమెను పిలిపించారు రాత్రి పదిగంటలకు. నీవు వివాహం చేసుకోవాలమ్మా అన్నారు. ఆమె ఒకక్షణం ఆలోచించి రేపు చెబుతాను అని లేచివెళల్లింది.

ర్యాతి పడుకున్నాక ఆలోచనలో పడింది. అందరూ తనవాళ్లు గానే కనిపిస్తున్నారు గాని తన వాళ్లు అనబడేవారొకరూలేరు, తన తల్లి లేదు. తాను చూడను గూడాలేదు. తండ్రి వున్నాడు. ఆయన తనకు మాత్రమే తండ్రి గాడు. మరి యిద్దరికి గూడా తం(డే. తనది అని చెప్పుకోడానికి ఒక్క అమ్మమ్మ మాత్రమే వుంది. ఆమె గూడా చాలా ముసలిది. డెబ్భ్బయ్యేళ్లు మైబడిన మనిషి. ఆమెకూ యెవరూ లేరు తాను తప్ప. తమకు దగ్గిర బందువులు గూడా ఎవరూలేరు. తనవారూ తన బంధువర్గమూ తయారు కావాలంటే తాను వివాహంచేసుకోవాల్సిందే. కాని ఎవర్ని?

తనకోసం నిరీక్షిస్తున్నవారు ముగ్గురున్నారు. అందులో (ప్రధముడు జాన్‌. జాన్‌ అమెరికా సమాజంలోని వాడు. జర్మన్‌ వారసత్వం గలవాడు తాను ఆర్యజాతి వాజ్ణి అనుకొనేవాడు. తెగింపూ ఉదేకమూ గలవాడు. తెల్లనివాడు. చాలా అందగాడు. తనకోసం ఇండియాకు వచ్చేశాడు. తన ఆసుపత్రిని వృద్ధి చెయ్యడానికి పూనుకున్నాడు.

రెండవ వాడు హిదయతుల్లా. అందగాడే. తాను చిన్నపిల్లగా వున్నప్పటినుండీ తనపైన వ్యామోహం పెంచుకున్నవాడు. తనకోసం సాహసించి పోలీసులకు చిక్కి దెబ్బలు తిన్నవాడు. ప్రస్తుతం తన ఆసుపత్రికే అంక్షితమైవున్నవాడు. అయితే అహ్మద్‌ ఖాదీమె కొంత శత్రుత్వం వున్నవాడు. అదీ తన కోసంగానే!

ఇక మూడవవాడు అహ్మద్‌ ఖాద్రీ. ఇతడు తన తండ్రి బంధువు. దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ ఆశీస్సులతో తనను ,(పేమిస్తున్నవాడు. అమెరికాలో తనకు అంగరక్షకుడుగా వున్నవాడు. తనకోసమే తన ఆసుపత్రిలో పనిచేస్తున్నవాడు. తనకు ఎక్కువ జీతం యిస్తామన్నా వేరే చోటికి పోనివాడు. తననే ఆరాధిస్తున్నవాడు.

ఈ ముగ్గురిలో ఎవర్నిచేసుకోవాలి? హిదయతుల్లా వైపు మొగ్గు చూపితే మిగతా యిద్దరికీ కోపం వస్తుంది. ఖాద్రీపె మొగ్గుచూపితే హైదయతుల్లా ఖాద్రీని ఏం చేస్తాడో. వాల్లిద్దర్నీ వదిలేసి జాన్‌ను చేసుకోడమే సబలేమో! కాని జాన్‌ కరుణను చేసుకుంటానన్నాడు. కాని మనసు మార్చుకున్నాడు. మొన్న ఒకనాడు తాను లబరీలో వుంబేవచ్చి కూర్చున్నాడు. "నీవు చీరలో వున్నప్పుడు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా వుంటావు అరుణా. అందుకే నేను నిన్ను కోరుకుంటున్నాను' అన్నాడు. "అంటే అర్ధం యేమిటి' అంది అరుణ.

'నిన్ను వివాహం చేసుకోవాలనుకున్నాను'.

'అదెలాసాధ్యం? నేను భారతీయుజ్జే చేసుకోబోతున్నాను"

“ఎవరతను?'"

“'మరినిన్ను నేను గ్రుమిస్తున్నాను”

“అదే మీకూ భారతీయులకూ మధ్యగల తేడా

“తేడా యేమిటి?"

“ఒకర్ని (క్రేమిస్తున్నానని చెప్పాక మా భారతీయుడయితే మరో మాటమాట్లాడడు. చెప్పాక గూడా 'నిన్ను ్రుమిస్తున్నాను అని అనడమే ఆ భేదం."

'మాకదితప్పుగాదు' అని లేచివెళ్లిపోయాడు జాన్‌.

మరునాడు తాను ల్రెబరీలో వున్నప్పుడు వచ్చాడు జాన్‌ 'కూర్చో' అంది, సంతోషంగా ఆమె ముఖంలోకి చూస్తూ కూచున్నాడు. తాను ఏం మాట్లాడడానికీ తోచక వూరుకుంది.

అతడే సంభాషణ మొదలు పెట్టాడు.

'మనం వివాహం చేసుకుందాం" అన్నాడు.

డా/ అంతటి నరసింహం 109

'ఇంకా ఆలోచించుకోవాలి" అంది.

"ఎంతకాలం?

“'మరికొంతకాలం'

“నేనింక ఆగను. నీవంటే నాకు పిచ్చిగా వుంది

'నేనొకర్ని చేసుకుంటాను అని అన్నాక, ఈ మాట అనడం తప్పు”

'పాకేమీ తప్పుగాదు'

'మాకు తప్పు'

“తప్పోవొప్పో, నీవు నన్ను చేసుకోవాల్సిందే లేకపోతే నేను బతకను'

'మరి నీవు కరుణను చేసుకోవాలనుకున్నావుగదా!

'నీ వద గ్రేవుతోనె ఆపని చెశాను. నీవు ఖాదీని చేసుకుంటానన్నావు. నీవు నాకు దక్కవన్న కసితోనే నేను ఆవిధంగా ప్రవర్తించాను."

“ఇప్పుడు కరుణనే చేసుకో."

“వద్దు. నీవే నాకు కావాలి. కావాలంటే కరుణను ఆహ్మద్‌నే చేసుకోమను.”"

“మనసు మార్చుకోడమూ, మనువును మార్చుకోవడమూ మాకు చేతగాదు'

“క్రష్ట మేమిటి అరుణా వట్టిమాటే గదా! చేసుకున్నాక అయితే అది కష్టం అనుకోవచ్చు. అలాంటివి మాసమాజంలో సహజం.”

"అందుకే మీ వివాహాలు మైతం విచ్చేదం అవుతూవునీటాయి'

“అయితే యేమి? మావాళ్లు మల్లా వివాహం చేసుకుంట్లారు'

“మేము జీవితంలో వివాహం భద్రత కోరుకుంటాం. వివాహాన్ని పవిత్రంగా భావిస్తాం. వివాహ విచ్భేదమనే మాటే మాకు సరిపోదు.

“ఒప్పుకుంటాను. అందుకే నన్ను వివాహం చేసుకోమంటున్నాను. మీరు వివాహాన్ని చాలా పవిత్రంగా భావిస్తారు గాబట్టే నేను నిన్ను వివాహం చేసుకోదలిచాను. అంతేగాని నిన్ను మరొకడికి దక్కనీయను"

జాన్‌ది మొండి ప్రమ అని తెలుసు అరుణకు అతనికి అమెరికా లో గూడా ఎవరూ తన వారు లేరు. ఇండియాలో తాను తప్పు ఎవరూ లేరు. హిదయుతుల్లాకూ అహ్మద్‌కూ దండిగా వున్నారు. జాన్‌ మొగంచూచింది. 'ఏం చెబుతావు?' అన్నట్లుగా వుంది నాకు కొంత గడువు కావాలి జాన్‌. నన్ను ఆలోచించుకోనీ అని లేచింది.

'కూర్చో అరుణా! మనం పసిపిల్లలం కాము. నీకు ముప్పయి అయిదు వచ్చాయి. నాకు ముపషృయియేడు వచ్చాయి. మనం ఇంకెపుడు వివాహం చేసుకుంటావల? వయసలితనం వచ్చాకనా? ఇపుడ తేల్చుకుందాం.

"నేను వివాహం ఆడడమూ ఆడకపోవడమూ ఇంకా తేల్యుకోవాలి జాన్‌"

“నన్నే చేసుకుంటాను అను. నేను ఎంతకాలం అయినా ఆగుతాను

“ఒకవారం దినాలు ఆగుజాన్‌. తర్వాత ఏ విషయమూ ఇబుతాను. నేను వైద్యవృత్తికే నాజీవితాన్ని అంకితం చేశాను. సంసారం బాదరబందీ పెట్టుకుంటే నా వృత్తిలో నేను అనుకున్నంత ముందుకు పోలేను. అనుకున్న లక్ష్యాన్ని అందుకోలేను. ఈ మాటనీకేగాదు, అహ్మద్‌కూ, హిదయతుల్లాకు గూడా అనువర్తిస్తుంది.'

'నాకు అమెరికాలో ఎవరూలేరు. ఇండియాలో నీవు తప్ప ఇంకెవరూ లేరని ఇంతకు కొంతకాలం (క్రితమే చెప్పాను. నేను ఏంచూచుకొని ఇండియాలో వృండిపోగలను? నీవు నాదానివి కాకపోతే నేను ఎలా వుండగలను?"

'నిజమే జాన్‌. నా కా విషయం తెలుసు. నీకే నా వోటు, అయితే ఒక వారం ఆగు.

డా/ అంతటి నరనింవాం 111

జాన్‌ సమాధాన పడ్డాడు. మొగం కాస్త ప్రశాంతం అయింది. అరుణలో థ్రైదీభావం లేదని అతనికి తేలిపోయింది. క్‌ గ గ

అరుణ మళ్లా ఆలోచనలో పడింది పెద్దలు తొందరపెడుతున్నారు. సకాలంలో వివాహంచేసుకొని వున్నట్లయితే ఈపాటికి పదిహేనేళ్ల వివాహ జీవితం జరిగిపోయివుండేది. మామూలు విద్య ఆంటూ, వైద్య విద్య అంటూ, అందులో ప్రావీణ్యాన్ని సంపాదించాలని తమిస్తూ, క్యాన్సరూ, గుండె జబ్బులకు పెద్ద డాక్టరు కావాలన్న పట్టుదలతో, అదే తపస్సుగా (శ్రమిస్తున్నంతకాలం, ఈ వివాహ బాధ నన్ను పీడించలేదు. ఇప్పుడు కీడ్రస్తున్నది.

“జాన్‌ పెన నాకు మనసుంది. అతడు అందగాడు. నేనంలే చాలా యిష్టంగల వాడు. మంచి డాక్టరు. నైపుణ్యంగల సర్జన్‌ ఇక అహ్మద్‌ ఖాదీ విషయం అతడు మా తండ్రికి ఇషస్టుడయినవాడు. సదా తనకు సంరక్షకుడుగా వుండేవాడు. అతని విషయం అనుకోగానే హిదయతుల్లా (ప్రత్యక్షమవుతాడు నా మనసులో. నేను చిన్నపిల్లగా వున్నప్పటినుండీ నా ఆకర్షణలో పడ్డవాడు. కిడ్నాప్‌ చేసి చెడగొట్టకుండా వివాహం కోసమే ఆపని చేశానని చెప్పినవాడు అమెరికాలో తనను వెన్నంపవున్నవాడు. ఎవర్ని చేసుకోకపోతే యెవరికి కోపం వస్తుందో! ఎలాగా ఈ విషమ పరిస్థితి నుండి గట్టెక్కడం? ఈ పద్మవ్యూహం నుండి బయట పడేదెలా?'

ఒక వారం గడిచింది. ఒకరోజు వాళ్లో అమ్మమ్మను చూచి గదిలోనుండి బయటికి వస్తూవుంటే వాళ్లు అమ్మమ్మ పిలిచింది. వెళ్లి, ఆమెదగ్గర కూచుంది. 'అమ్మమ్మా నీకు సుజంగా వుందిగదా' అని అడిగింది.

“నా సుఖానికిలోలే ముందమ్మా! నీవు నాకు దొరకబట్టి, ఇంత

112 రాజహంస: వయసు వచ్చినా గూడా, సుఖంగా జీవిస్తున్నాను. లేకపోతే కనీసం పదేళ్ల క్రితమే పోయివుండేదాన్ని.

“అయ్యో! నీ ఏంకా యిరవయ్యేళ్లు జీవిస్తావమ్మమ్మా! నీకు నూరేళ్లు ఆయుస్సు పోస్తాను. నీ గుండెను నా ఆధీనంలో వుంచుకుంటాను, ఆరోగ్యకరమైన ఆహారమూ బెషధాలూ యిస్తాను. మా అమ్మకు ప్రతినిధిగా నీవు నా కళ్లు ముందువుండాలి. నాకెవరూ లేరమ్మమ్మా, నీవు మా అమ్మ స్థానంలో వున్నావు. అందుకే (ప్రతిరోజూ మా అమ్మ ఫోటోకు నమస్కారంచేసి, నీ దర్శనం చేసుకోందే ఏపనికీ పోనుగదా, అవునా? అంది అరుణ

“అవును బిడ్డా, రోజూ అలానే చేస్తున్నావు. నిండా నూరేళ్లు జీవించు"

“ఏం జీవితమోలే అమ్మమ్మా'

“కాదమ్మా! నీవు వివాహం చేసుకోవాలి. బిడ్డలను కనాలి. వాళ్లను సీలాగా చదివించాలి. నీ అంత గొప్ప వాళ్లను చెయ్యాలి నీలాగే యితర్లకు మేలు చెయ్యడం నేర్పాలి.'

*“ఇతర్గకు మంచి చెయ్యడం, ఒకరు నేర్చితేవస్తుందా అమ్మమ్మా"

“నేర్పడం గూడా అవసరమే నమ్మా, అదలా వుంచు. నీవు, త్వరగా పెల్లి చేసుకో. చూచి చచ్చిపోతాను. అంది గౌరమ్మ.

“అయితే నేను చేసుకోనమ్మమ్మా, నీవు చచ్చిపోయేలా అయితే నేను చేసుకోను.

ఇద్దరూ నవ్వుకున్నారు. అరుణ వెళ్లింది. వివాహం ఒక సమస్యగొ తయారయిందే అనుకుంటూ వెల్లింది. లైబ్రరీకి వెల్లింది. అక్కడ హిదయతుల్లా కూర్చునివున్నాడు. తాను వెల్లి కూర్చుంది.

'అరుణా' అన్నాడు హిదయతుల్లా,

*ఊలీ

డా/ అంతటి నరసింహం 113

“నేను నీకంలే రెండేళ్లు పెద్దవాజణ్దీ. నిన్ను చిన్నప్పటి నుండీ (గేమిస్తున్నాను. నీవు డాక్టరయితే నేనూ అయ్యాను. నీవు ప్రజా సేవ చేస్తానంటే నేనూ చేస్తున్నాను. సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిలో పని చెయ్యడంకోసం సీతోపాటు అమెరికాకు వచ్చి నైపుణ్యం సంపాదించాను. నీ కోసమే ఇంతకాలమూ ఆగాను. చేసుకుంటే నిన్నే చేసుకోవాలీ లేకపోతే ఇలానే వుండిపోవాలనీ అనుకున్నాను. అంతేగాని నీవు మరొకడికి భార్య అయితే మాత్రం నేను తట్టుకోలేను. వాజ్జీ నిన్ను చంపివేసి నేను చచ్చిపోతాను." అన్నాడు.

“నేను ఎవర్నీ చేసుకోను. నీవూ అలాగే వుంటావా?" అంది ఆరుణ.

'తప్పకుండా! అలాగే వుండిపోతాను' అంటూ అరుణ మొగంలోకి చూస్తూ కూర్చున్నాడు. ఈ సమస్యకు పరిష్కారం ఎక్కడ? అని అనుకుంటూ కూర్చుంది అరుణ.

గ ళ్‌ న!

సత్యాబాయి కబురు పెట్టింది అరుణకు. వెల్లింది. 'లోపలి గదిలోకి పద' అంది. వెళ్లింది. అక్కడ భవానీ కూడా కూర్చుని వుంది. అరుణను చూడగానే 'రా అరుణా ఇలా కూర్చో' అంది. పలక్కుండా కూచుంది.

“అరుణా, నీకిపుడు ముప్ఫయి అయిదేళ్లు. మీ గ్రూపు ఆంతా ఒకటి రెండేళ్లు ఇటూ అటూగా నీ వయస్సే. ఇంత వరకూ ఆసుపత్రి పనిని మహాయజ్ఞంగా, అదొక తపస్సులాగా చేశారుమీరంతా. ఈ సిలీలో మనది నంబర్‌ వన్‌గా చేశారు. ఇకనయినా వివాహం చేసుకోండి' అంది భవానీ.

“ఎవరు ఎవర్నిచేసుకోవాలి' అని అడిగింది అరుణ.

“అది మేము చెప్పవలసిన అవసరం లేదు. మీలో మీరే ఎప్పటినుండో

అల్యి ఖీ 114 రొజహంన అనుకుంటున్నారు. మీరే చేసుకోండి

“చేసుకోవాలనే వుంది. అయితే తేల్చుకోలేకపోతున్నాం'

'ముందూ నీవు తేల్చుకో. మిగిలిన వారిది తేల్తుంది'

“అరుణే తేల్చుకోలేక పోతున్నది' అంది సత్యాబాయి.

“జాన్‌ కరుణను చేసుకోవాలనుకున్నాడు మొదట. ఇపుడు మార్చుకొని అరుణను చేసుకోమంటున్నాడు. అక్కడే వచ్చింది చిక్కంతా' అంది భవాని,

“అది తేల్చవలసింది అరుణే' అంది సత్యాబాయి.

“అఆ విషయం నిన్న అమ్మకు చప్పానక్కయ్యా" అంది అరుణ.

'అదే ఆ విషయం మేమిద్దరమూ మాట్లాడుకొనే నిన్నపుడు పిలిపించాం' అంది సత్యాబాయి.

“జాన్‌ వైపు మొగ్గు చూపాననుకోండి. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, హదయతుల్లాల మధ్య గొడవ వస్తుంది. అదే యిపుడు పెద్ద ప్రాబ్లం'

“అయితే జాన్‌ నే చేసుకుంటే సర!

'అదే గదా చిక్కు. హదయతుల్లా అహ్మద్‌ ఖాద్రీ లు ఊరుకోరుగదా! హిదయతుల్లా ఎంతకయినా ఆగిన్తాడు"

“నీకు అపాయంకలిగిస్తాడనా?'

“అబ్బే అలాంటిదేమీ లేదు. ఆభయమేమీ లేదుగాని, వాళ్లలో వాళ్లే అఘాయిత్యం చేసుకుంటారేమోఅని'

“అయితే మేమే వాళ్లను పిలిపించి మాట్లాడతాం" అంది భవాని.

మరునాడు అరుణ వాళ్ల అమ్మమ్మ దగ్గర కాస్త తీరిక చేసుకుని కూచుంది. అమ్మమ్మను మాటల్లోకి దింపింది. వాళ్ల పాతవిషయాల్లోకి దించేటప్పటికి, ముసలమ్మ ఉత్పాహంగా మాట్లాడసాగింది

డా/ అంతటి నరసింహం 115

'అవ్మువ్మ్నూ! నాన్న ముస్టింగదా! అవ్ము హె ౦దువృగదా! అదిపల్లెటూరుగదా, వంఠి, వాల్లు వంద్య వివాహ౦ ,యెలా సాధ్యమయిందంటావు' అని అడిగింది అరుణ.

"లేదమ్మా! అది అ౦త సులభసాధ్యమయిందేమీ కాదు. వాళ్ల, వివాహానికి కూడా పెద్ద సమస్యలే వచ్చాయి' అని జరిగిన విషయం అంతా చెప్పింది. ఆఖరికి అమ్మానాన్నే గెలిచారు అని అంది.

జ గా గ

సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి కోసం ఇదివరలో కొందరు డాక్టర్లను రిక్రూట్‌ చేసి వున్నారు. వాళ్లందరూ క్వార్టర్పులో వుంటున్నారు. అందులో వివాహితులూ అవివాహితలూ కూడా వుంటున్నారు. అనివాహితలైన లేడీ డాక్టర్లు కూడా వుంటున్నారు. వాళ్లొక్కొక్క క్వార్టర్లో ముగ్గురేసి నలుగుళలేసి వుంటున్నారు. వాళ్లంతా గొప్ప డాక్టర్లు కావాలన్న పట్టుదలతో వున్నారు. రిసెర్చి చేస్తున్నారు కొందరు. వాళ్లల్లో వాళ్లు వివాహం చేసుకునేలా (్రేరేపించాలి అని అనుకొన్నారు సత్యాబాయి, భవానీలు, అలా చేస్తే ఆ ప్రవీణులు తమ సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిని వదలరని కూడా వారి భావన. అంతేగాదు హిందూ ముస్గిం సమైక్యతను సొధించిన వారు కూడా అవుతారు.

వాళ్ల క్వార్టర్సులోనే అవివాహిత లేడీ డాక్టర్సు కూడా వున్నారు. మతం మారడం అన్న సమస్య లేకపోతే వా్లివర్ని చేసుకోడానికయినా సిద్ధమే. ఎందుకంటీ వారిలో అధిక భాగం పీవాహ వయసు దాటిన వారే వుంటారు ఈ పద్ధతిలో ఇప్పటికే మూడు నాలుగు జంటలను కుదిర్చారు వీళ్లు.

116 రాజహంన

హాదయతుల్లాకు అహ్మద్‌ఖాదీకి ముందు కుదిర్చితే అన్నీ చక్కబడతాయి. వాల్లిద్దరి దగ్గరా వారి జూనియర్సుగా లేడీ డాక్టర్లు పనిచేస్తున్నారు. అందులో వీళ్లు ఆకర్షింపతగిన అందమైన వాళ్లు కూడా వున్నారు. ముందు ఆ అమ్మాయిలను పిలిపించి మాట్లాడాలి. వాళ్ళను పురికొల్పాలి. అదే చక్కని పరిష్కార మార్గం ఈ సమస్యకు అని నిర్ణయించుకున్నారు సత్యాబాయి, భవానీలు.

మరునాడే సాయంకాలం ఈ [ప్రయత్నానికి శ్రీకారం చుట్టాలి. హిదయతుల్లా దగ్గర ప్రమీల పనిచేస్తున్నది. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ దగ్గర సుజాత పనిచేస్తున్నది. ఇద్దరూ చక్కని అమ్మాయిలు, డద్ధగా పనిచేసే డాక్టర్లు.

ముందుగా (ప్రమీలను పలిపించారు. ఆ అవ్మాయి కూడా క్యార్టర్సులోనే వుంది. వచ్చి వీళ్లకు నమస్కారం చేసి కూర్చుంది.

“ప్రమీలా! ఎలా వుంది నీ వైద్య వృత్తి ఇక్కడ. నీవు యం.డీ. సంపాదించావు. గవర్నమెంటులో చేరతావా? లేక మీ టౌన్‌కు వెల్లి ప్రైవేటు ప్రాక్టీసు పెడతావా." అని అడిగారు.

“లీదండీ ఇక్కడే వుంటాను. ఇంకా పనిలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాలి, డాక్టర్‌ ఆరుణ దగ్గరే ఇంకా పని నేర్చుకోవాలి. ఇది వరకు నా విషయాలు చెప్పే పరిస్థితి రాలేదు. కాబట్టి మీకు చెప్పలేదు. నాకిప్పుడు తలిదం(్రులు లేరు. అన్నయ్య ఒకతను ఉన్నాడు. అతను చిన్న ఉద్యోగి. భార్యా బిడ్డలతో జీవిస్తున్నాడు. నాకు మీరే తల్లిదండ్రులు. డాక్టర్‌ అరుజే నాకు మెద్ద దిక్కు. ఈ ఆసుప(తిలో చేతినిండా పని వుంది. సంపాదనా వుంది. నేను ఇక్కడ నుండి వెల్లిపోవాలని మీకుందా?" అని అడిగింది.

“నో నో అలాంటిదేమీ లేదు. నీవు ఈ ఆసుపత్రిలో వుండడమే మా యిష్టం. అరుణకు కూడా ఇష్టం. హిదయతుల్లాకు కూడా ఇష్టం. ఒక విషయం అడుగుతున్నాను. హిదయతుల్లా అంటే నీ అభిప్రాయమేమిటి?" అని అడిగారు.

డా/ అంతటి నరసింహం 117. ఒక్కసారిగా ఈ (ప్రశ్న ఇద్దరూ వెేసటప్పటికి (పవీంల ఆశ్చర్యపోయింది. 'ఏ విషయంలో మేడమ్‌ అంది ప్రమీల. సత్యాబాయి, భవానీ ఒకరిమొహాలొకరు చూసుకున్నారు. ఒక్కక్షణం ఆగి, 'నీ వివాహ విషయంలో' అంది భవాని.

*నా వివాహ విషయానికీ డాక్టర్‌ హిదయతుల్లామై నా అభిప్రాయానికీ సంబంధమేమిటి మేడం?' అంది (ప్రమీల, మల్లీ చిరునవ్వుతో వీళ్లు ఒకరిమొగా లొకరు చూచుకున్నారు. ఈసారి సత్యాబాయి అంది.

“ప్రమీలా నీవు ఎవరిమైనన్నా మనసుపడ్డావా? వివాహం ఎప్పుడు చేసుకుంటావు?” అని.

'ఎవరిమైనయినా మనసుపడడానికీ హాదయతుల్లాకూ సంబంధం యేమిటి?' అని అడుగుదామనుకొంది ప్రమీల.

ఇదివరకన్నదే అధిక (ప్రసంగంగా తోచింది. పెద్దలయెడ కాస్త అవిధేయత కనబరచినట్లే అని తోచింది. ఏమీ జవాబు చెప్పకుండా కూచుంది.

“ఏం (ప్రమీలా జవాబు చెప్పలేదు'

“మేడం మీరు సూటిగా వేసిన ప్రశ్నకు సూటిగా జవాబు చెప్పాలి. డా! హిదయతుల్లా మైన నాకు మనసు వుందా అన్నది ప్రశ్న అంతేనా మేడం?"

“మొదటి జవాబు - ఆయన ముస్లిం. నేను హిందువును. రెండవ జవాబు - మనకు మతం పట్టింపులేకపోయినా నామైన ఆధారపడ్డ మా అన్నావదినలకు వుంది. మాది బీద కుటుంబం. స్కాలర్‌ షప్పుమవై చదువుకున్నాను. మా తలిదండ్రులిద్దరూ ఒకరితర్వాత ఒకరు పోయారు. మా అన్నయ్య చిన్న ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. ఆయనకు ఇద్దరు జోల్లలు. వాళ్ల భవిష్యత్తు నామీద ఆధారపడివుంది. హిదయతుల్లా మంచివాడు.

116 రాజహంస చక్కనివాడు. కాని మా గురువు అరుణమై మనసున్నవాడు. అతనికి మతం విషయంలో పట్టింపులేనట్లయితే నాకూ లేదు. మా అన్న పిల్లల విషయంలో ఏమీలోటు లేకుండా చూచుకోగలను. కాని మా గురువ్వ డా॥ అరుణకు నేను ప్రాధాన్యం యివ్వాలిగదా' అంది ప్రమీల.

“మీ గురువు ఆరుణకు (ప్రాధాన్యం యివ్వడానికే నిన్నిపుడు పిలిచింది అరుణ ఇప్పుడే పెల్లి చేసుకోను అని అంది. అందుకు హిదయతుల్లాను నీవు చేసుకోవాలి. అది నీకు సమ్మతమయితేనే'

“ఆలోచించి చెబుతాను. నేను ఆయనతో వూట్లాడవచ్చా ఈవిషయం?"

'ఓ! తప్పక మాట్లాడు"

(పమీల వెల్లిపోయింది. వీల్లిద్దరూ ఒకరి మొగాలు ఒకరు చూచుకున్నారు. 'మనం వెంటనే హిదయతుల్లాతో మాట్లాడాలి అంది భవానీ.

వెంటనే హిదయతుల్లాకు కబురుచేశారు. అతను వచ్చాడు. నమస్కారం చేసి కూర్చుని 'ఏమిటి మేడం! మీరిద్దరూ కూర్చుని పిలిపించారట?'

'పలిపించాం బాబూ! చాలా ముఖ్య మైన విషయం కోసం పలిపంచాము' అంది సత్యాబాయి.

“చెప్పండి' అన్నాడు.

"మేము మూలవ్యక్తులం. మా మాట ఆలావుంచండి. అరుణా, కరుణా, నీవూ, అహ్మద్‌, జాన్‌, మన ఆసుపత్రికి మూలస్తంభాల్లాంటివారు. ఆసుపథ్రని స్థాషంచింది మొదలు దాని వృద్ధికి ఎంతో పొటుపడుతున్నారు. ఎంతో పృద్ధికి తెచ్చారు. దీన్ని మన సిటీలో నంబర్‌ వన్‌గా చేశారు. మీ సేవలు ఇంకా ఇనుమిక్కిలిగా సాగాలి. మీరు వివాహాలు చేసుకొని ఇక్కడే స్థిర పడాలి. ఈ ఆసుపత్రిలో పని చేసే వాళ్లనే చేసుకోవాలి. నీకెపరి మెనా మనసుందేమో చెప్పు" అన్నారు.

డా/ అంతటి నరనీంహం 119

హరాత్తుగా ఈ (ప్రశ్న మొగం మీదే అడిగేటప్పటికి హాదయతుల్లా తికమక పడ్డాడు. ఇంకెవరన్నా అయితే సరవాలేదు. అ అడిగినవారు అసుపత్రికి మూలవిరాట్టులు. తామంతా గౌరవించే పెద్దలు. ఏమి జవాబు చెప్పాలో తోచక ఊరికే కూర్చుండిపోయాడు.

“ఏంబాబూ! మాట్లాడవే౦?"

“ఏమని చెప్పను మేడం?”

'మన ఆసుపథతిలో లేడీడాక్టర్లున్నారు. ఆలివైనవాళ్లున్నారు. కరుణ వుంది. అరుణ వుంది. (ప్రమీల వుంది. సుజాత వుంది. ఇంకా మరి నలుగురున్నారు. వాళ్లందరిలోనూ నీకు బాగా చనువుంది. వాళ్ల మనస్తత్వాలు గూడా నీకు తెలుసు"

“నాకు ఒక వారం వ్యవధి యివ్వండి మేడం!

“అలాగే. 1! అయితే ఒకమాట. నీవు ప్రమీలతోగూడా ఒక మాటమాట్లాడు. అఆ అమ్మాయి నీ మనసు కెక్కుతుందేమో చూడు."

“'మీరామెతో మాట్లాడారా మేడం?"

“'మాట్లాడవముంటావా?"

'ముందూ అరుణతో మాట్లాడండి. తర్వాత (ప్రమీలతో మాట్లాడండి"

“అరుణతో మాట్లాడాం. ఈ ఆసుపత్రి అభివృద్ధికోసం తన యావజ్జీవితాన్ని వెచ్చిస్తుందట వివాహం మైన దృష్టి కేంద్రీకరించలేదటి

“అర్థమయింది మేడం. నాకు ఒక వారం బైమివ్వండి'

“అలాగే! పది రోజుల్లో తేల్చు'

“కాని ఒక విషయం తేల్చి చెబుతున్నాను మేడం! నా దృష్టీ అరుఐమెన్నే వుంది. చిన్నప్పటి నుండీ వుంది. ఆ విషయం మీకూ ఆలుసు. అరుణ నన్ను చేసుకొని తీరాలి. అరుణ వివాహం ఆడితే నన్నే ఆడాలి. అంతేగాని అహ్మద్‌ ఖాద్రీని ఆడగూడదు అంతే! మీరిద్దరూ

120 రాజహంన నాకు తల్లుల్లాంటి వారు. మీ దగ్గర ఇంత ఖచ్చితంగా అంటున్నందుకు క్షమించండి. నేను ఈ ఆసుపత్రికే నా జీవితాన్ని అంకితం చేశాను. తరతరాలకూ ఈ ఆసుప(్రిమన దే."

హిదయతుల్లా వెల్లిపోగానే అహ్మద్‌ ఖాద్రీని పిలిపించారు. వచ్చాడు. నమస్కరించి కూచున్నాడు

“ఖాద్రీ అన్నారిద్దరూ.

“చెప్పండి అని సావధానంగా కూర్చున్నాడు.

“చల్లకొచ్చి ముంత దాచడమెందుకు? నేరుగానే అడిగేస్తున్నాం. ఖాద్రీ నీవు వివాహ విషయం, ఇప్పటికే, లేటు చేశావు. నీవు ఈ ఆసుపత్రిలో పనిచేసే డాక్టర్నే వేసుకొని స్థిరపడిపోవాలి. ఈ ఆసుపత్రిలోనే స్థరపడిపోవాలి' అన్నారిద్దరూ.

'క్షవించండి మేడం! మిమ్మల్నే ఎదురు ్రశ్నవేస్తున్నందుకు క్షమించండి. ఎవర్ని చేసుకోవాలన్నారు?"

'మనవాళ్లే అయిదురుగురున్నారు. అందులో ఒకర్ని

“అందులోనే యెవర్ని మడం'

'నీకు నచ్చిన అమ్మాయిని"

“నాకు నచ్చవచ్చు. నేను ఆ అమ్మాయికి నచ్చవద్దా?'

“అలా నచ్చినవారినే'

“అలా నచ్చిన అమ్మాయి అరుజే

“అరుణ ఇపుడు వివాహం చేసుకోను అని అంటున్నది

“నేనూ వృండిపోతాను మేడం'

'కాదు. నీవృ వివాహం ఆడాలి. ఈ ఆసుపడతిలోనే ఇద్దరూ స్థిరపడిపోవాలి. ఈ ఆసుపత్రి మూల స్తంభాల్లో నీవొకడివి'

'ఆ మూలస్తంభాల్లో ముఖ్య స్తంభం అరుణే'

“మూలస్తంభాలు విడివిడిగా, వేరువేరుగా వుంటాయి భవనాన్ని మోస్తూవుంటాయి. ఆ మూల స్తంభాలకు సపోర్టు స్తంభం వుంటుంది

డా/ అంతటి నరసింహం 121 గాని ఆమూలస్తంభానికి మూల స్తంభమే సపోర్టింగు స్తంభంకాదు'

“అర్ధమైంది మేడం. అసలు అరుణతో ఈ విషయం చర్చించారా! ఆమె మూల(గ్రహం అయితే ముఖ్యమైన ఉపగ్రహం లాగా ఆమె చుట్టూ తిరుగుతున్నాను."

“కొంత దూరంలో వుండి, తన చుట్టూ తాను స్వతంత్రంగా తిరుగుతూ మూల(గ్రహాన్ని చుట్టి తిరుగుతూ వుండేదే ఉపగ్రహం. అంతేగాని మూల (గ్రహం (ప్రక్కన చేరదు."

'ఆమాట అరుణే అందామేడం?'

“దాదాపుగా అంతే అంది. ఈ ఆసుపటతికి తానెంత అవసరమో నీవూ అంతే అవసరం అంది. ఒక విషయం చెప్పు అహ్మద్‌. నీ అసిస్టెంటు డాక్టర్‌ సుజాతపైన నీ అభిప్రాయం యేమిటి' అని సూటిగా ప్రశ్నించారు,

“ఏం, మీరు సుజాతతో మాట్లాడారా?

'ముందు నీతో మాట్లాడి తర్వాత ఆ అమ్మాయితో మాట్లాడతాం. ఇపుడే మాట్లడతాం'

'నాకొక వారం గడువివ్వండి మేడం'

'సరే అలాగే"

అహ్మద్‌ ఖాద్రీ వెల్లిపోగానే సుజాతను పిలిపించారు. సుజాత వచ్చింది. కాస్త జంకుతూ కూర్చుంది. తాను ఇంటర్‌వ్యూకి వచ్చినపుడు ఇంటర్‌వ్యూ చేసింది వీరే. తాను రిసర్చి చేస్తూ ఉద్యోగం చేసే అవకాశాన్ని కల్పించింది వీకే. తనకుటుంబ దీనావస్థను వివరించాక ఉద్యోగం ఇచ్చారు రెండేళ్లక్రితం. అప్పటికి తనకు యిరవమ్యుదేళ్లు. తనకు తల్లి మాత్రం వుంది. ఇంకెవరూలేరు. ఆమె కూలి చేసుకొని బదికేది. ఇంతవరకూ స్కాలర్‌ షిప్పుతో చదువుకొంది. చదువులో చాలా చురుకైనది. గొప్ప (గ్రహణ శక్తిగలది. ఆమెను అహ్మద్‌ ఖాద్రీ కింద అసిస్టెంటుగా వేశారు. అతన్నే అనుసరిస్తూ అతను చెప్పినట్లుగా చేస్తూ వుంటుంది క్వార్టర్సులో తన తల్లితో వుంటున్నది. నిత్యమూ ఆసుపత్రిలో యేదో ఒక పనచేస్తూ వుంటుంది.

122 రాజహంస

“అహ్మద్‌ ఖాద్రీ కైన నీ అభిప్రాయమేమిటి?' అని తాను ఊహించని ప్రశ్న రకీనుని వేశారు. అదివిని తాను ఉలిక్కిపడింది. ఆశ్చర్యంగా వాళ్లవైపు చూస్తూ,

“ఏమిటన్నారు మేడం' అంది.

“అహ్మద్‌ ఖాద్రీ పై నీ అభిప్రాయమేమిటి?" అని తాను ఊహించని ప్రశ్న ఠకీమని వేశారు

“చాలా (ప్రజ్ఞగల డాక్టరు మేడం!

'నీవు అతన్ని వివాహమాడతావా!

మళ్లీ సూటిప్రశ్న తాను ఊహించని ప్రశ్న వెంటనే సమాధానం చెప్పడానికి వీలుగాని ప్రశ్న, నిశ్శబ్దంగా కూర్చుంది సుజాత. ఇద్దరూ చిరునవ్వు నవ్వుకొని,

“సుజాతా మా ప్రశ్నలతో నిన్ను తికమక "పెట్టాము. మీ సేవలు ఈ ఆసుపత్రికి చాలా ముఖ్యం. ఇందులో పనిచేసే వాళ్లే పరస్పరం వివాహం చేసుకుంటే ఈ ఆసుపత్రికే అంకితమైపోతారు. ఆందుకే మీ వివాహాలపై మా దృష్టి కేంద్రీకరించాము. మీ కరోర పరిశ్రమ వల్ల ఆసుపత్రి చాలా ఉన్నత స్థానానికి ఎదిగింది. ఆ స్థానాన్ని నిలుపుకోవాలంలే మీరంతా ఇందులోనే పని చేసేలా వుండాలి. ఇందులోనే పని చేస్తూ వుండాలంలే మీకు ఇందులోనే బంధాలు యేర్పడాలి. అందుకే మా యీ (శ్రద్ధ

'మీరాయనతో మాట్లాడారా మేడం?'

“మాట్లాడతాం. ముందు నీ అభిప్రాం తెలుసుకోవాలి గదా!

సుజాత వెళ్లి పోయింది. వీళ్లిద్దరూ ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. అరుణతో ఈ ఫలితాలు చెబుదామనుకున్నారు, గాని కాస్త ఆగుదామంది భవానీ.

దడా/ అంతవి నరసింహం 123 15 అరుణ అందర్నీ బయలుదేరదీసింది. వాళ్ల ఆమ్మమ్మ, సత్యాబాయి. భవానీ, కరుణ, జలజ, జాన్‌, (ప్రమీల, సుజాత, అహ్మద్‌ ఖాద్రి, హిదయతుల్లా, దుర్వేష్‌ భాద్రీ, కరుజాకర్‌, మహేష్‌, జుబేదా, ఆమె తల్లి అంతా అవనిగడ్డ తాలూకా బయలుదేరారు, ముందే చంద్రన్నను పలిపెంచి యేర్చాట్లు చేయించారు. మంత్రి [ప్రసొదరావుది అవనిగడ్డే. ఆయన ఇప్పుడు లేడుగాని ఆయన కుమారుడు ్రస్తుతం యం.యల్స్‌యేగా వున్నాడు. ఆయన వీళ్లందరినీ భోజనాలూ, రాతి వుండడానికి వసతీ అన్నీ యేర్పాటు చేశాడు, ఆక్కడి నుండి భావచేవరపల్లి, శ్రీకాకుళం, కోడూరు, నాగాయలంక, హంసలదీవీ, మోపిచేవీ మొదలయినవి తిరిగిచూచి మళ్లా రాత్రికి అక్కడ చేరుకొని భోజనం చేసి అక్కడే విశ్రాంతి తీసుకొని మరునాడు హైదళాబారు వచ్చేస్తారు. నీళ్లు బట్టలు బెడ్డింగు సామగ్రితో బయలు దేరారు. రెండు పెద్ద వాన్‌లలో బయలుదేరారు. చాలా సరదా (టిప్పు అది. తాగడానికి మినరల్‌ వాటర్‌ బాటిల్బా ఒక నూరు, వేసుకున్నారు. అది డిసెంబరు మొదటివారం. వర్షాలూ తుఫాన్లూ వుండని రోజులు. చలి మాత్రం వుంటుంది. అంతే, ఉదయం ఆరుగంటలకే బయలుదేరారు. మధ్యాహ్నం దాదాపు ఒంటిగంటకు అవనిగడ్డ చేరారు. అది శనివారం, (ప్రసాదరావుగారి యింటి ముందే గవర్నమెంటు జూనియర్‌ కాలేజీ వుంది. దాన్ని శుభ్రం చేయించి అందులో వీళ్లందరికీ వసతి యేర్పాటు చేశారు. యం.యలొయే వినాయకరావు వీళ్లందర్నీ రిసీవ్‌ చేసుకున్నాడు. వాళ్ల నాన్నగారికీ, కరుణాకర్‌ కుటుంబానికీ గల సంబంధం ఆయనకు కూడా తెలుసు. అందుచేతనే యేర్వొట్లు చాలా బాగా చేశాడు. స్పెషల్మ్‌గ్రా చేపలూ, రొయ్యలూ, చికెన్‌ కూరలు కారమూ, మసాలా తగ్గించి రుచిగా చేయించాడు.

12కీ రాజహంన

భోంచేశాక ఒక గంటరెస్టు తీసుకొని అందరూ బయలుదేరారు. వాళ్ల వెంట వినాయకరావుగూడా వెల్లాడు. చంద్రన్న వాళ్లను అవనిగడ్డలో కలిసి వాళ్ల వెంట వెళ్లాడు. చంద్రన్నతో బాటు అతని భార్యా, కొడుకు, కోడలూ గూడా వున్నారు. చంద్రన్న కొడుకు ఒక (ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. విశాజపట్నంలో పున్నాడు. అతని భార్య గూడా ఉద్యోగే. హైదరాబాదు గాంధీ మెడికల్‌ కాలేజీలో ఇపుడే చేరిస భవానీ కొడుకూ కూతురూ, సత్యాబాయి కొడుకూ కూతురూ గూడా వీరి వెంటవచ్చారు.

మొదట వీళ్ళంతా కోడూరు మీదుగా నాగాయలంకకు వెళ్ళారు. ఆనాటి తుఫొనుకు కొట్టుకొని పోయిన యిండ్ల స్థానంలో కొత్తగా వెలసిన ఇళ్ళు చూశారు. అక్కడినుండి భావదేపరపల్లి వచ్చారు. అనాటి తుఫానులో బాగా దెబ్బతిన్న [ప్రాంతాన్ని చూశారు. అక్కడ కట్టించిన ఇళ్ళను చూశారు. దానికి తూర్పున కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న హంసలదీవికి వేళ్ళారు. హంసలదీవికి భావదేవరపల్లికీ మధ్యవుండే మత్య్బకారుల పల్లెకు వెళ్ళారు. ఆ తుఫానుకు ధ్వంసమయిన అఆచటంతా ఇసుకమెట్ట వేసి వుంది. అక్కడ శిథిలమైన ఒక రెండుగదుల ఇల్లుచూపాడు చంద్రన్న అరుణకు. ఆ యింటిని గౌరమ్మ దుర్వేష్‌ ఖాదికూడా గుర్తుపట్టి అరుణకు చూపారు. అంతవరహూ అరుణ గౌరమ్మ చేయిపట్టుకునే వుంది. ఇదేనమ్మా మీ అమ్మ వుండిన ఇల్లు అనగానే ఆరుణకు దుఃఖావేశం పాల్లుకువచ్చింది. అలాగే మోకాళ్లమైస కూర్చుని వంగి ఆ భూమిని ముద్దాడింది. కన్నీరు కారుస్తూ అమ్మా అని ఏడ్చింది. నాన్న ఖాద్రి ఆమె వీప్పు తట్టి లేపాడు. ఆయసకు కూడా కన్నీరు కారుతున్నది. అలాగే చాలాసేపు ధ్యానంలో నిమగ్నమైంది “నాన్నా ఇక్కడ అమ్మ గుర్తుగా ఒక చిన్న స్మారకగృహం నిర్మించాలి' అంది. ఆ పని ప్రారంభించు చంద్రన్నా అని అతను చంద్రన్నకు పురమాయించాడు. అక్కడి నుండి, ఆ స్థలానికి భాపదేవర పల్లికీ మధ్య గల స్థలానికి వచ్చారు. అది అరుణ తల్లి బుజ్జమ్ము శవమై తేలిన చోటు. అక్కడ చంద్రన్న అరుణను చేయిపట్టుకొని ఇదేనమ్మా మీ అమ్మ కన్నుమూసిన చోటు అన్నాడు. ఆ మాట వినగానే గుండెలు పగులగొట్టుకొని వచ్చిన దుఃఖం శబ్దం చేసుకుంటూ బయటికి వచ్చింది. ఆమాంతం

డా/ అంతటి నరసింహం 125 భూమివై పడిపోయి అమ్మా అమ్మా అంటూ విలపించింది. ఎంతకాలంగానో గుండెల్లో గూడు కట్టుకొని వున్న ఆ దుఃఖం కన్నీరై (ప్రవహించింది. ఎంతకాలంగానో తల్లికై తపఏంచిన ఆమె కల్లోకు ఆమె రూపం సాక్షాత్కరించినట్లుకాగా పొదస్థానంలో ముద్దులు కురిపిస్తూ దుఃఖావేశంతో అలానే నేలమైన మూర్శిల్లినట్లు పడిపోయింది. ఖాద్రీ గబగబా ఆమె మొగం కై నీళ్లు చల్లి లేప్‌ కూర్చోబెట్టి వీపు తట్టాడు. తేరుకొని లేచి కన్నీరు తుడుచుకొని చిరునవ్వుతో కరుణాకర్‌ చేయి పట్టుకొని 'నాన్నా అమ్మ పేరిట ఒక స్మారక గృహం కడదామా ఇక్కడ అంటూ బాదీ మొగంలోకి చూచింది. ఇద్దరూ ఒక్కసారిగా తప్పకుండా కడదామమ్మా. బలమైన కట్టడాన్నే తుఫాను షెల్టర్‌గా కట్టి ఈ (ప్రాంతమంతా సర్వే మొక్కలు నాటిద్దాం. ఈ భవనంలో లైబ్రరీ, రీడింగు రూంలు గూడా యేర్పాటు చేద్దాం 'చంద్రన్నా వెంటనే ఈ యేర్పాట్లు చూడు అన్నాడు ఖాద్రీ. అంతేగాదు, నీ జీవితాంతమూ ఇందులోనే వుండు' అన్నారు. 'అంతకంటేనా' అన్నాడు చంద్రన్న

తన తల్లి నివసించిన శిథిలగృహం దగ్గర పట్టుకున్న గౌరమ్మ చేతిని అరుణ ఒక్కక్షణం కూడా వదల్లేదు. అంత దూరమూ గౌరమ్మ కన్నీరు కారుస్తూ తుడుచుకుంటూ అరుణ వెంట వస్తూనే వుంది. బుజ్జ్వమ్మ శవంగా పడిపోయిన చోట అరుణ పడిపోగానే, శోకాలు సెట్టి ఏడుస్తూ బిడ్డా బిడ్డా అని విలపిస్తూ గుండెలు బాదుకుంది. ఆమెను సత్యాబాయీ, భవానీలు చెరొకపక్కా పట్టుకుని వీపు తట్టారు. ఆ తరువాత అరుణ అవన్శవ్మును కౌగిలించుకొని నీ కూతురూ నాతల్నీ ఇక్కడే నిద్రిస్తున్నదమ్మమ్మా అని మళ్ళీ యేడ్చింది. ఆ దృశ్యాన్ని నిశ్శబ్దంగా తిలకిస్తూ దుఃఖానందంతో అందతూ నిలబడ్డారు. అక్కడనుండీ అరుణా గౌరమ్మలు కదళ్లేక పోయారు అక్కడే చతికిలబడ్డారు. అరుణ కాస్పేపు ధ్యానంలో నిముగ్నమయింది.

బుజ్జమ్మ శవమైతేలిన ఆ చోటును ప్రత్యక్షంగా చూచిన మరి యిద్దరున్నారు. వారు సత్యాబాయా భవానీలు. అరుణా గౌరమ్మల పరితాపాన్ని చూస్తూ వాళ్ళు గూడా కన్నీరు కార్చారు. ఎవరూ చూడకుండా

126 రాజహంన కన్నీరు తుడుచుకున్న ఖాద్రీ వాళ్ళిద్దరి దగ్గరా నిలబడ్డాడు. నిలబడి, అరుణ భుజాలు పట్టుకుని లేపుతూ పదమ్మా వెళ్టాంపద. పొద్దు గుంకింది పద అని అక్కడినుండి నడిపించాడు. శవాన్ని దహించి నిర్యేదంతో నడుస్తున్నవాళ్ళలాగా అందరూ వాళ్లోనిద్దర్నీ వాహనాల దగ్గరికి అనుసరించారు.

ఇంతవరకూ వాళ్ళవెంట నిశ్శబ్దంగా అనుసరిస్తూ అద్భుతంగా వారి ఉద్వేగాన్ని గమనిస్తూ వస్తున్న యం.యల్‌.ఎ. వినాయకరావు అరుణ దగ్గరికి వచ్చిః.మీరు చెప్పిన ఈ రెండు కట్టడాలు నేను స్వయంగా పర్యవేక్షణ చేసి రెండుమాసాల్లో పసి ముగించుతానండీ అని అభయం ఇచ్చాడు. 'సర్వే మొక్కలు నాటించే పని రేపే చూడండి' అని చంద్రన్నకు వురమాయించాడు, తన తల్లి పోటో ఒకటి వినాయకరావు కిచ్చి “ఈమె శిలావిగ్రహాన్ని గూడా ఈ స్మారకభవనం ముందు స్థాపించాలండీ, దయచేసి తగిన వారిని ఏర్పాటు చెయ్యండి. హైదరాబాదులో మీ క్వార్టర్సుకు వచ్చి వివరాలు మాట్లాడుతాము. తర్వాత మీరు మా ఆసుపత్రికి వస్తారు కదూ' అంది అరుణ. 'తప్పకుండా నవ్మూ. మా నాన్నగారికీ మీ తలిదండ్రులకూ ఎప్పటినుండో స్నేహంవృంది. ఆ స్నేహన్ని మన కుటుంబాలు కూడా కొన సాగించాలని నా వాంఛి అన్నాడు. అందరూ వాహనాలెక్కి అవనిగడ్డ వైపు పయనించారు. ఆరాత్రికి అక్కడేవుండి మరునాడు అందరూ ఉదయమే (ప్రయాణం అయ్యారు. పోనీ ఆదివారం వుధ్యాహ్నుం భోంచేసుకుని సాయంకాలం వెళ్ళవచ్చుగదా అని వినాయకరావు ప్రార్థిస్తే అలాగే అని ఆరుగంటలు ఆగారు.

నిన్న వాళ్లు అందరూ భావ దెవరపల్లీ, హంసలదీవీ పర్యటిస్తున్నప్పుడు కొందరు బీదజనం వినాయకరావును కలుసుకున్నారు. మైస్కూలు బిల్టింగు ప్రక్కన ఒక ఎలిమెంటరీ స్కూలును తమ పిల్లల కోసం కట్టించాలనీ, పిల్లలకంతా మధ్యాహ్న భోజనం యేర్పాటు చేయాలనీ ఆ విషయం అరుణమ్మ గారికీ సిఫార్సు చేయాలనీ కోరారు. ఆయన సవ్వుకుని వాళ్ళందర్నీ డాక్టర్‌ అరుణకు చూపిస్తూ వీళ్ళ మహజర్‌ పుచ్చుకుని వాళ్లకు జవాబివ్వండి అని అరుణను కోరాడు. అరుణ మహాజరు

డా4/ అంతటి నరనింహం 127 చూచుకుంది. చదువుకొంది (ప్రత్యక్రరము చదువుకొంది.

తాను స్వయంగా ఆ (ప్రాంతాలు తిరిగింది కదా ! స్వయంగా అందరితోనూ ముఖ్యంగా బీదాబిక్కీతోనూ మాట్లాడింది కదా! అప్పుడే ఆమెకు ఈ విషయం వునసుకి వచ్చింది. వెంటన ఏదో స్ఫురించిందానిమాదిరాగా, అందర్నీ ఉద్దేశించి. ఇక్కడ చదువుకునే ఏర్పాట్లు తక్కువగా ఉన్నాయి. నేను తప్పక మీకు స్కూలు కట్టిస్తాను. పనులకు పోయే ఆడవాళ్లు తమతమ బిడ్డలను ఈ స్కూల్లో దింపే వెల్లిపోయి, తమతమ పనులు అయి పోయాక తమ పిల్లల ఇంటికి తీసుకుని పోవచ్చు. ఇక రెండోక్లాసు మొదలుఆరో క్లాసు వరకూ స్కూలుకు అనుబంధంగా కట్టించే హాస్టలులోనే వుండే యేర్పాటు చేస్తాను. ఈ యొలిమెంటరీ స్కూలులో చదువు చెప్పడానికీ, వంటలు చెయ్యడానికీ అన్నిటికీ కూడా ఆడవారినే యేర్పాటు చేస్తాను. ఈ యెొలిమంటరీ స్కూలు హెోస్కూలుకు ఫీడర్‌ స్కూలుగా వుంటుంది.

ఇలా చేస్తే మీ పిల్లలకు మీరు ఏమీ పనులు చెప్పరు. మీకు సంబంధమే వుండదు. సాయంకాలం కాసేపు మీ పిల్లలను మీ యిళ్లల్లో వుంచుకోవచ్చు. అదికూడా మీరు కావాలనుకుంటేనే. ఆ పిల్లల జీవితమంతా స్కూలు హాస్టల్లోనే.

మా తల్లి ఈ భూమిలో ప్పట్టిందే. నేను కూడా ఈ గడ్డమెనే జన్మించాను. ఈ నేలకు నేను సేవ జశేయదలచాను. ఈ భూమి రుణం తీర్చుకుంటాను. నాకు సహాయంగా వీళ్లంతా వున్నారు. వినాయకరావు తండ్రిగారు ఈ భూమి పుత్రుడే. ఆయన మంత్రిగా, ముఖ్యమంత్రిగా గూడా మాకు పరిచయమే. ఆయన కుమారుడు ప్రస్తుతం మన యం.ఎల్‌.ఎ. వినాయకరావృగారు గూడా మా (ప్రతి కమిటీలోనూ మెంబరుగానే వుంటున్నారు. మేము ఈ స్కూలును స్థాపించుతాము. ఈ వ్యవహారాలు సాగడానికీ ధనం ఏర్పాట్లు చేస్తాము. అపుడపుడూ వచ్చి చూచుకుంటూ వుంటాము. అంతే. ఇక్కడ ఎక్కువగా శ్రద్ధగా చూచుకునేవారు వినాయకరావుగారే. చంద్రన్నగారే. ఈ స్కూలుకు వెంటనే పునాదులకు యేర్పాటు చేస్తాను. స్థలాన్ని కూడా హైస్కూలు పక్కనే యేర్చాటు

128 రాజహంన చేస్తాను. “చంద్రన్నా ఈ పనిని వెంటనే చూడు. ఇది అన్నింటికంలే వుఖ్యం' అని చెప్పింది అరుణ అదికూడా రూపందాల్ఫింది రెండుమాసాల్లోనే.

ఈ ప్రయాణ ఫలితంగా ఆసుపత్రి డాక్టర్ల దృష్టిలో అరుణ స్థానం ఇంకా బృహదాకారమైంది. వున్నట్టేవుండి ఒక్కసారిగా అంత యొత్తుకు యొదిగినట్లయింది హిదయతుల్లా అహ్మద్‌ఖాద్రీల దృష్టిలో అందరానంత 'యొత్తుకు యొదిగినట్లయింది. పిడికెడంత పిండరూపంలో తన చేతుల నుండి బయటపడ్డ అరుణ సత్యాబాయి దృష్టిలో ఈనాడు బ్రహ్మాండరూపంగా ద్యోతించింది. అప్పుడే కన్ను తెరిచిన చిన్నికందుకు చన్ను కుడిపి తన చేతులతో పెంచిన భవానీ దృష్టిలో ఈనాడు అరుణ బృహదాకారంగా కనిపించింది. ఆసుపత్రి సిబ్బంది అందరిదృష్టిలో కూడా ఈనాడు అరుణ శ్వేతాకార అరుణో దయంగా కనబడింది. ఒక స్వచ్భరాజహంసగా గోచరించింది.

(ప్రత్యేకించి జాన్‌ దృస్టిలో అరుణ చాలా ఉన్నతురాలిగా కనిపించసాగింది. అవనిగడ్డతాలుకా పర్యటనంతా మూగసాక్షిగా కావించాడు. అరుణవెంటే ఉన్నాడు. అరుణ తనదవుతుంది అని పొంగిపోతూవున్నాడు.

జాన్‌ విదేశీయుడు. విజాతీయుడుగూడా. జాతినిహిత వైన తొందరపాటు స్వభావం కలవాడు. ఇండియాకు వచ్చాక కొన్ని కుటుంబాలతోనూ, కొందరు వ్యక్తులతోనూ పరిచయాలు ఏర్పడ్డాక తన దృక్పథంలో మార్పులు వచ్చాయి. అరుణ సాంగత్యంలో సాధువైపోయాడు, తన సంపాదనంతా అరుణలాగే ఆసువషటి ఆస్తిలో భాగంగా చేస్తూవచ్చాడు,

గ్‌ గ శ

అవనిగడ్డనుండి వచ్చిన రెండోనాడు యం.యల్‌.యే. వినాయకరావు అపాయింట్‌మెంట్‌ తీసుకుని ఆసుపత్రికి వచ్చాడు భవానీ గృహంలోని హాలులో భవానీ, కరుణాకర్‌, దుర్వేష్‌ఖాద్రీ, అరుణ, కరుణ, జాన్‌లు

డా/ అంతటి నరసింహం 129 వినాయకరావుతో సమావేశమయ్యారు. వినాయకరావు ఒక (సతిపాదనతో వచ్చాడు. అది బుజ్జమ్మ మెమోరియల్‌ హైస్కూలు స్థాపన విషయం. ఆమె పేరిట పెట్టే స్మారక మందిరాన్ని తుపాన్‌ షెల్టర్‌ కింద మాత్రమే గాక దాన్ని రెసిడెన్షియల్‌ హైస్కూలుగా పెడితే బాగుంటుదనీ దానికి గానూ అరుణ కానిటీవల అమెరికా [ట్రిప్పులో సంపాదించిన దానిలో నాలుగు కోట్లు రూపాయలుగాక, (ప్రభుత్వంనుండి బిల్లింగ్‌ (గ్రాంటుక్రింద మరికొన్ని లక్షలు సంపాదిద్దామన్నాడు వినాయకరావు. బిల్డింగ్‌ ఫొండేషన్‌ కిటికీ లెవెల్‌ వరకూ లోతయిన పునాదులనుండీ కాం[్రీటు గోడలు నిర్మించాలనీ దానికి మాత్రమే కోటిరూపాయలు ఖర్చు అవుతుందనీ ఆర్కిలెక్ట్‌నుండి స్కెచ్‌ తెచ్చాడు వినాయకరావు. అమెరికా (టిప్పులో తాను సంపాదించుకొని వచ్చిన డబ్బుతో కలిపి ఈ ఆసుపత్రిలో తాను సంపాదించినదీ కలిపి తన పేరవున్న డబ్బులనుంచి వాడవచ్చునని జాన్‌ అన్నాడు. వెంటనే దానికి ఒక కమిటీ వేశారు. దానికి అరుణ (ెసిడెంటు, జాన్‌ వైన్‌యైెసీడెంటు, వినాయకరావు సెక్రటెరీ, చంద్రన్న జాయింట్‌ సెక్రటరీగా ఎన్నికయ్యారు. కోశాధికారి భవానీయే. ఆర్గనైజింగ్‌ ఇటశైటరిలుగా దుర్వేష్‌ ఖాద్రి, కరుజాకర్‌లు ఎన్నికయ్యారు. ఈ కమిటీ స్కూలు కల్టేవరకే దాన్ని స్థాపించేవరకే,

ఆ తర్వాత బుజ్జమ్మ మెమోరియల్‌ ట్రస్టు పెట్టాలని ప్రతిపాదించారు. దానికి రెండు మూడు కోట్ల రూపాయలు నిధిని కేటాయించారు. ఆ ట్రస్టులు గూడా పై సంఘమే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. దానికి మాత్రం అరుణా జాన్‌లు శాశ్వత పద్ధతిలో అధ్యక్ష ఉపాధ్యక్షులుగా వుంటారు. అంటే జీవిత సభ్యులన్ననూట. భవానీ జీవితకాలం కోశాధికారిగా ఎన్నుకోబడింది.

స్కూలుకూ టీచర్స్‌ క్వార్టర్పు కట్టడానికీ ఒక పదెకరాలు ప్రభుత్వమే మంజూరు చేసింది. ఆ స్థలానికి తూర్పున అయిదారు కిలోమీటర్లలో సముద్రం ప్రారంభమవుతుంది. అదంతా సర్వేమొక్కలు నాటడానికీ పిల్లల స్లేగ్రౌండ్‌కూ పనికివస్తుంది. తుఫాను వచ్చి ఉప్పెన వచ్చినాగూడా అది బిల్టింగును పడదోసుకొని పోకుండా నీళ్లు జారిపోయేలా డిజైన్‌

130 రాజనాంన చేశారు. ఉప్పెనకు తట్టుకొనేలా గోడలు కిటికీ లెవెల్‌ వరకూ సిమెంటు కాం[క్రీటుతో లోతు పునాదులతో కట్టే యేర్ప్చాటుచేశారు, స్థలమంతా గూడా పెద్ద ఉప్పెన వచ్చివా గూడా తాకరానంత ఎత్తులో వుంటుంది. మిట్టగా వుంటుంది.

వీళ్ల సూపర్‌ "స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిలో చాలామంది చికిత్స పొంది జయావహంగా మృత్యువునుండి తప్పించుకొన్న పెద్ద కాంట్రాక్టర్లూ, పారిశ్రామికవేత్తలూ ఇపుడు వీరికి అండగా నిల్చారు. వారికై వారే స్వచ్చందంగా ముందుకు వచ్చి కొన్ని హాల్పూ, కొన్ని గదులూ తమ తమ పేర్లతో కట్టిస్తామని అందుకయ్యే ఖర్చు ఇచ్చారు. ఆ రూపంలో ఎంతో ధనం సమకూరింది.

స్కూలులో అయిదు వందల మంది విద్యార్థులకు విద్యాబోధన వుంటుంది. ఆ అయిదు పందలమందికీ రెండు వందలా యాఖై హాస్టలు గదులుంటాయి. అందులోనే కాస్త ఎడంగా కట్టిన నూరు గదులు, ఆడపిల్లల కోసం. ఆ నూరు గదులూ అర్ధచంద్రాకారంలో మూడు అంతస్థులు కలిగి వుంటాయి.

ఆ గదుల కెదురుగా లేడీ టీచర్లూ, వార్డన్లూ వుండడానికి క్వార్టర్సు వుంటాయి. క్వార్టర్సు గూడా విశాలమైన మూడు గదుల క్వార్టర్లు. వాటిని ఆనుకొని కాస్త యెడంగా విశాలమైన రెండు గదుల క్యార్టర్సు నలఫై వుంటాయి. ఆ నలభైక్వార్ధర్సూ మొత్తం స్కూలు హాస్టళ్లకూ కలిపి ప్యూన్లూ, ట్వీపర్ఫూ, బాత్‌రూముల శ్లీనర్సూ మొదలయిన వాళ్లుండడానికి కట్టాలవ్నమాటి.

మగ పిల్లవాళ్లు హాస్టలు గదులు అర్ధచంద్రాకారంలో వుండవు. ఒకదానికొకటి అభిముఖంగా దీర్ణ చతురస్రాకారంలో వుంటాయి, అవి గూడా మూడంతస్థుల మేడలే, అందులో ఒకవైవు మూడు గదులు గల టీచర్సు క్వార్టర్సు మూడు అంతస్థుల్లో మొత్తం ముష్ఫయి వుంటాయి. మధ్యలో బెన్నిస్‌, బాడ్‌మెంటన్‌ (గగౌండ్సు వుంటాయి. ఒకవైపు యిద్దరు మేల్‌ డాక్టర్లూ ఒక లేడీ డాక్టరూ వాళ్ల అసుప(తి గూడా వుంటాయి. ఒక

డా/ అంతటి నరసింహం 131 ఎలక్ట్రీషియన్‌ కూ, ఒక పారిశుద్ధ్యపు పన్తులు సూపర్‌ వైజర్‌కూ చెరొక క్వార్దర్సు గూడా వున్నాయందులో, హాస్టలు వంటశాలలూ, భోజనశాలలూ వుంటాయి. "

స్వయం సంపూర్ణంగా ఈ హాస్టల్సు మొత్తం నూరెకరాల్లోనూ, బ్ల(గ్రాండ్స్‌తో కలుపుకొని స్కూలు రెండు వందల యొకరాల్లోనూ వ్యాపించివుంది.

నిర్మాణపు పనులు (ప్రారంభవుయ్యాయి. మైదరాబాదోూ, విశాఖపట్నం, బెజవాడ, గుంటూరుల నుండి విరాళాల (ప్రవాహం గూడా (పారంభనుయింది.

రోడ్లూ బిల్లింగుల చీఫ్‌ ఇంజనీరూ: సూపరింటెండెంట్‌ ఇంజనీరూ గూడా వీళ్ల దగ్గర గుండె ఆపరేషన్‌ చేయించుకున్ననారే, వాళ్లు వచ్చి సలహాలిచ్చి అపుడపుడూ సూపర్‌వైజ్‌ చేస్తామన్నారు.

నిర్మాణం (ప్రారంభమయింది. నిర్మాణానికి అవసరం అయినంత కంటే మించే సిమంటూ, ఇసుక, కంకర, ఇనుము వచ్చిచేరింది. మేస్త్రీలూ, కూలీలూ కావలసినంత మందిని దించారు కాంట్రాక్టర్లు. నాలుగు చోట్ల నాలుగు బావులు తవ్వి ఇంజన్లు అనుర్చారు. కరెంటులాగారు. ఆ ప్రదేశమంతా తిరునాళ్ల లాగా తయారైంది,

ఆ పనులమైన పర్యవేక్షణ చంద్రన్నే చూచుకుంటున్నాడు, అసెంబ్లీ లేనప్పుడూ, మైదరాబాదులో పని లేనప్పుడూ వినాయకరావు పర్యవేక్షిస్తూ వుంటాడు. ఇక దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ అక్కడే క్యాంపు చేశాడు,

జూన్‌ నెలలో స్కూలు ప్రారంభంకావాలనీ, ఈలోగా ఏప్రిల్‌ మ నెలల్లోనే చిల్జింగు పని పూర్తి కావాలనీ, మేనెలలోనే ప్రన్సిపాలూ,

' టీచర్చూ, తదితర సిబ్బందిని రిక్రూట్‌ చేసేసుకోవాలనీ నిర్ణయం జరిగింది. ఆ రిక్రూట్‌ మెంటు పనంతా భవానీ, కరుణాకర్‌, దుర్వేష్‌ ఖాదీ, అరుణా కరుణా చూచుకొంటారు.

132 రాజహంన 15

వమఖమూ కాళ్లూ కడుక్కొని అపుడే ప్రవేశించింది అరుణ తన శయనాగారానికి. అవని గడ్డా, భావదేవరపల్లీ, హంసలదీవీ అన్నీ తిరిగి ఇల్లుచేరి పది నిమిషాలే అయింది. సాయంకాలం దాదాపు ఆరు గంటలయివుంటుంది. అది డిసెంబరు కాబట్టి అపుడే మసక చీకటి వ్యాపిస్తూ వుంది. మన్మధరావు ఆమె గదిలోకి (ప్రవేశించాడు. ఆమె అనుజ్ఞతోనే ప్రవేశించాడు, ఆ గదిలోకి ప్రవేశించడానికి మన్మధరావు ఒక్కడికే అనుజ్ఞ వుంది. ఇంకెవరూ అందులోకి రాగూడదు. మగవాళ్లెవరూ రాగూడదు. ఆఖరికి జాన్‌ గూడా.

ఇతరులెవరు కలుసుకోవాలన్నా ఆసుపత్రిలోని ఆమె (ప్రయివేటు రూంలోనే. ఆ రూములోనే వెనక అనుబంధ గదిలో ఆమె విశ్రాంతి

• కోసం మంచమూ రెండు మూడు కుర్చీలూ వుంటాయి. తన శయనాగారం మటుకు ముఖ్య గృహంలో వుంటుంది. అందులోనే తన గది ప్రక్కన కరుణ గది. ఎదురుగా పెద్దగదిలో తలిదండ్రులు. ఆ ప్రక్కన వాళ్ళ తమ్ముడూ, చెల్లిలూ చెరొక గదిలో వుంటారు. వాల్లిపుడు పెద్దపిల్లలుగదా!

వాళ్లోయిల్లు ఆసుపత్రి ఆవరణలోనే, ఆసుపత్రికి ఆనుకొని నూటాయనఖై అడుగుల పొడుగునా, నూట యిరవై అడుగుల వెడల్పునా మొత్తం రెండువేలా నాలుగు వందల చదరపు గజాల్లో వుంటుంది. అందులో నాలుగు మామిడిచెట్లు ఒక వేపచెట్టూ, రెండు కానుగు చెట్లూ, నాలుగు సపోటా చెట్లూ, పది నిమ్మచెట్లూ నాలుగు ఉసిరిక చెట్లూ వుంటాయి. గేటుకు ఇటువైపు మూడూ, అటువైపు మూడూ టెంకాయ చెట్లువుంటాయి. ఉండవలసిన చోట్ల పూల మొక్కలు వుంటాయి. రెండు

డా/ ఆంతటి నరసింహం 13 ఆల్సేషియన్‌ కుక్కలు పగలంతా కట్టివేసి వుంటాయి. గేటు దగ్గర ఇద్దరు ఘూర్థాలుంటారు. అసుపథ్రికి సంబంధించిన వెయిన్‌ గేటు దగ్గర ఇద్దరుంటారు. వాళ్ళ కుటుంబాలు గూడా ఆసుపత్రి క్వార్జర్సులో వుంటాయి.

మన్మథరావు ఎపుడొచ్చినప్పటికీ రెండు మూడు పళ్ల బుట్టలతో వస్తాడు. ఆ కానుకలు తన ఖరీదైన కారులో వేసుకొని వస్తాడు. ఈసారి దానిమ్మ పళ్ళు పెద్దవి తెచ్చాడు. అవి అతని తోటలోనివే.

ఆతనిది తూర్పు గోదావరిజిల్లా సామర్లకోట దగ్గర ఒక జమీందారీ (గామం. బొబ్బిలి రాజవంశానికి వాళ్లు బంధువులు. జమీందారీ పోయింది గానీ, వాళ్లకింద మూడువేల యెకరాల నూగాణి వుంది. అది మొత్తం మూడు ఖండికలు గా వుంది.

అతడు పేరుకు తగ్గట్టుగా మన్మధుడే, రామాయణంలో వాల్మీకి రాముణ్ణి వర్ణిస్తూ 'వ్యూఢో రస్కో మహా బాహూ" అని వర్ణిస్తాడు. అంటే ఎత్తయిన విశాలమైన వక్షం గలవాడు. "ద్ద "పెద్ద బాహువులు గలవాడు అని అర్థం. ఆర్యులకు మోకాళ్లవరకూ చేతులుంటాయట. అలావుంటే వికారమే! అయితే ఈ మన్మధరావుకు ఎత్తయిన వక్షం వుందిగాని చేతులు మోకాళ్ల వరకూ లేవు. ఎంత పొడవు ఉంలే అందంగా వుంటాయో అంతవరకే వున్నాయి. స్ఫురద్రూపి.

అతడి భార్య పేరు పద్మాలయాదేవి. బొబ్బిలి రాజవంశంలోని. అమ్మాయి. మద్రాసు క్వీన్‌ మేరీస్‌ కాలేజీలో యం.యె, చదివింది ఆయన భార్య చాల్తా రూపవతి. మన్మధరావుకు అనురూపవతి. వాళ్లిద్దరూ సరూప సురూపులయిన జంట. పద్మాలయాదేవికి ముప్ఫయి రెండు వుంటాయి. పెళ్లయి యొనిమిదేళ్లయింది. సంతానం ఒక కొడుకు. ఆమె పెళ్లయింది మొదలు ఆమె ఆరోగ్యం నలతగానేవుంది.

అమెకు గుండెబరువు. ఆయాసం. డాక్టర్‌ అరుణ కరుణల దగ్గరికి వెళ్లమున్నారు తెలిసినవాళ్లు. తీసుకొని వచ్చాడు. గుండెల్లో నీరు చేరిందనీ, శ్వాసకోశాల్లో నీరు చేరిందనీ పరీక్షించి చెప్పారు. ఒక శ్యాసకోశానికి క్యాన్సర్‌ అని గూడా చెప్పారు.

'దీన్ని మీరు బాగుచెయ్యాలండీ' అన్నాడు మన్మధరావు. “కష్టం అండీ" అన్నారు ఇద్దరూ,

“మీరిద్దరూ ్రవీణులని విని ఈవిడను తీసుకొనివచ్చాను. మీరు అమెరికా డాక్టర్లని విన్నాను. మీరెలాగైనా బొగుచెయ్యాలి, ఎంత డబ్బయినా ఇస్తాను' అన్నాడు.

“'ప్రయత్నెస్తాము' అన్నారు.

ఇది జరిగి నాలుగు మాసాలైండి. ఆమెను ఈ ఆసుపత్రిలో చేర్చారు. మళ్లా బాగా పరీక్ష చేశారు. ఒక శ్వాసకోశోన్ని - కాన్సర్‌ సోకిన శ్వాసకోశాన్ని తీసేస్తావున్నారు. వాళ్లు భయపడిపోయారు. ఒక శ్వాసకోశంతో జీవితాంతమూ (బదకవచ్చు. దానికి మేము హామీ ఇస్తాము, అయిళే గుండెల్లో నీరు జేరింది గదా దాన్ని తగ్గించడం కష్టం అన్నారు.

'ఈ పనీ మీ వల్లనే కావాలి అన్నాడు ప్రాధేయపడుతూ.

పద్మాలయాటదేవిని ఆసుపత్రిలో చేర్చుకున్నారు. వైద్యం ప్రారంభించారు. కాన్సర్‌ అంటుకొన్న శ్వాస కోశాన్ని తొలగించి రెండవదాన్ని శుద్ధిచేశారు.

గుండె స్థితిని బాగా చూశారు. దాని చికిత్స అంతుపట్టలేదు. అతని యొదురుగుండానే అమెరికా హృద్రోగ నిపుణులతో సంప్రదించారు. వాళ్లు గూడా పెదవి విరిచారు. నీవు చేయలేని సని మేము చేయగలమా అన్నారు అరుఐతో. ఇటీవల కొత్తగా కనిపెట్టిన సాధనంతో ప్రయత్నించి చూడండి రోగిని అక్కడికి పంపుతాము అని అంది అరుణ,

పద్మాలయాదేవి ఈ ఆసుపత్రిలో ఒక పక్షంరోజులుంది. అన్ని రోజులూ అన్ని వేళల్లోనూ మన్మధరావు ఆ గదిలోనే వుంటున్నారు. అతడు అరుణ అందాన్ని ఆరాధనగా చూస్తూవుండేవాడు. ఆరుణగూడా అతన్ని చూడడానికి కుతూహలపడేది. ఒక సారిచూస్తే మల్లీ మల్లీ చూడాలనిపించే అందగాడు అతడు. అరుణ గూడా పద్మాలయాబేవి వున్న గదికి విశేషంగా వస్తూ వుండేది. ఆపుడంతా మన్మథరావుతో

డా/ అంతటి నరసింహం 1365 మాట్లాడుతూ వుండేది. ఇద్దరూ ఒకర్నిమించి ఒకరు అందంగా వుండడమ అందుకు కారణం. అందం నిరంతర శాశ్యతానందకరమైనదన్న సత్యానికి అఆనురూపవైనవి ఆ చూపులు. అవి ఆత్మానందకరాలుగాని భొతికానందకరాలు కావు.

పద్మాలయాదేవి ఆ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న సమయంలోనే వాళ్లు భావదేవరపల్లి హంసలదీవి మధ్య బుజ్జ్బమ్మా స్మారక ఆెసిజెన్షియల్‌ స్కూలు స్థాపన (ప్రారంభమయింది. అందులో నిర్మాణ మయ్యే ఆసుపత్రి భవనానికయ్యే డబ్బు తాను పెట్టుకుంటా న్నాడు మన్మథరావు. దానిపేరు పద్మాలయా జేవీ ఆసుషత్రి భవనం అని పెట్టాలని నిర్ణయమైంది. పది లక్షల రూపాయల ధనాన్ని ట్రస్టుకు అప్పజెప్పాడుగూడా. రేపు జూన్‌కు ఏడవ క్లాసుకు రాబోయే వాళ్ల ఏకైక పుస్రుణ్ణి ఆహాస్టల్లోనే చేర్చాలన్న నిర్ణయం గూడా జరిగింది. ఒకరోజు కార్లో ఆ పని జరిగే ప్రాంతానికి గూడా వెళ్లి చూచి వచ్చారు. పని అప్పటికే వేగం పుంజుకొంది. అక్కడ పనిలో మునిగివున్న జనంలో తిరిణాల అనందం వెల్లివిరుస్తున్నట్లు చూశారు వీరు. ఆ ప్రయాణంలో జాన్‌ మంచి మిత్రుడయ్యాడు మన్మథరావుకు. ఒక లంగ్‌ను తీసివెయ్యడమూ రెండవ లంగ్‌ను శుద్దిచేసే విషయంలో నిమగ్నులయిన డాక్టర్లు కరుణా, జాన్‌, అరుణలు. ఆపని తృప్తిగా జరిగింది. అందుకు ఆ ముగ్గురికీ మన్మధరావు దంపతులు తృప్తితో కృతజ్ఞతలు చెప్పుకొన్నారు.

ఇక గుండెలలో నీరు చేరే విషయంమై శ్రద్ధ పెట్టారు ఆ ముగ్గురు డాక్టర్లూ. ఇది కాస్త చిక్కు సమస్యే, దానికి సంబంధించిన యంత్ర సామగ్రి (ప్రస్తుతం అమెరికా న్యూయార్కు ఆసుపత్రిలోనే వుంది. ఆ నిపుణులు అరుణకు సీనియర్లే. వాళ్లతో ఫోనులో మాట్లాడింది అరుణ. అరుణ గూడా అమెరికా రావాలన్నారు మన్మధరావు దంపతులు. నాకూ జూన్‌కూ ఎలాగూ అమెరికా ఆహ్వానం వుంది. ప్రస్తుతానికి కొన్ని రోజులు అంబే పదిరోజులు పోస్టుపోన్‌ చేయమని వాళ్లను కోరివున్నాము. ఇపుడు మీ కోసమై రావాలి గాబట్టి ఆ పనులు గూడా చూచుకొని వస్తాము అని ఉదయచవే. ఫోనుచేశాము. అని చెప్పింది అరుణ. “వీరు వస్తే జబ్బులొలిగిపోయినల్లే' అని అనందంగా అన్నారు దంపతులు. క

136 రాజహంస

వీళ్లు గూడా ఈ వైద్యాన్ని ఛాలెంజ్‌గా తీసుకున్నారు. ఇపుడు లంగ్స్‌ శుద్ధి జరిగాక ఆమెకు ఆయాసం కొంత తగ్గింది. డాక్టర్లకు రోగితోపాటు ఆనందంకలిగింది. అమెరికా నుండి వీసాలతో పాటు వీళ్లకు ఆహ్వానం అందింది. అందరూ న్యూయార్క్‌కు వెళ్లారు. అక్కడ అమెరికా డాక్టర్లు అరుణా కరుణా జాన్‌ల కిచ్చిన స్వాగతాన్ని చూచి వీరు మగ్గులయ్యారు. అందులో అరుణ యొడ వాళ్లు (ప్రదర్శించిన గౌరవానికి ఆనంద భరితులయ్యారు.

అమెరికాలో కొన్ని ఆసుప(తుల్లో ఆపరషన్సు వీరికోసం కటాయించివున్నారు. అన్నిటికంటే ముందుగా పద్మాలయాటదేవి పనిప్రారంభమైంది. కొత్తగా వచ్చిన యంత్రంతో పని (ప్రారంభమైంది. ఆ పనిని జాగ్రత్తగా స్టడీ చేస్తున్నది అరుణ. దాని పనిలో మెలకువలన్నీ నేర్చుకుంటున్నది. తనకు తృస్తికరంగా జరిగింది పని, పని జరిగాక తాను రాసుకొన్న నోట్సు ఒకసారి జాగ్రత్తగా చదువుకొంది. ఆ యంత్రం పని బాగా అవగాహనమైంది. వెంటవెంటనే అలాంటి కేసులు అమెరికా డాక్టర్లతో కలిసి నిర్వహించింది. యంత్రమూ, యంత్రం చేసే పనులూ మెదడులో నాటుకున్నవి.

పద్మాలయాదేవి (ప్రస్తుతం కోలుకుంటున్నది. పది రోజులు న్యూయార్కులోనూ, ఇతరచోట్లలోనూ వారు చెయ్యడానికి యేర్ప్చాటైన శస్త్ర చికిత్సలు అరుణా కరుణా జాన్‌లు నిర్వర్తించారు. ఈ సదిరోజుల్లోనూ పద్మాలయాదేవి బాగా కోలుకున్నది. కుట్లు ఊడదీశారు నాలుగు దినాల శ్రీతమే. కుట్లు త్వరగా ఆరిపోయే పద్ధతి కొన్ని యేళ్ల [క్రితమే కని ఇెట్టారు అమెరికాలో. ఆ చికిత్స గూడా లలితాదేవి సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిలో వుంది. మిగజా చికిత్స మన ఆసుపత్రిలోనే చూచుకోవచ్చు అని బయలుదేరారు వీళ్లు. బయలుదేరే ముందు ఛార్జీల విషయం అడిగోడు మన్మధరాఖ్సి. మేము ఈకేసుకు రెండు లక్షల డాలర్లు ఛార్జి చేస్తాము. అరుణ తెచిన్టేన కేసుగాబట్టి ఒకలక్షే ఛార్జి చేస్తాము. ఆ లక్ష డాలర్లు గూడా అరుణ తలపెట్టిన మెమోరియల్‌ స్కూలు స్థాపన కోసం అరుణకే చెల్లించండి. అందుకు చందా కింద కూడా మరొక లక్ష డాలర్లు అరుణకే యిస్తున్నాం అన్నారు. దానితోపాటుగా వీళ్లు చేసిన ఆపరేషన్లకు ఈ

డా/ అంతటి నరసీంవాం 137 పదిరోజులకుగానూ మొత్తం పదిలక్షల డాలల్లు గిట్టుబాటు అయింది. మొత్తం పన్నెండు లక్షల డాలర్లతో వీళ్లు ఇండియా చేరారు.

వురొక నెలపాటు లలితాదవి ఆసుప(థతిలోనె వృంచారు పద్మాలయాదేవిని. ఇది వరకు ఇచ్చిన యిరవై లక్షల రూపాయలు గాకు ఇపుడు మల్లా లక్ష డాలర్లు చెల్లించారు గాబట్టి పద్మాలయాదేవి చికిత్సకు వీళ్లు ఛార్జి చెయ్యలేదు వాళ్లకు అఆహారాదికాలు వీళ్ల దగ్గరే. మన్మథరావు జాన్‌ క్యార్టర్సులో వుంటున్నాడు.

ఇక హోదరాబాదులోనే వుండడం మంచిదని పన్నెండు లక్షలుపెట్టి ఆసుపత్రికి దగ్గరగానే - పోలీసు స్టేషను పక్కనే ఏడెనిమిది వందల గజాల స్థలం కొని ఇల్లు ప్రారంభించాడు మన్మథరావు. ఇల్లు రెండు మాసాల్లో పూర్తి అవుతుంది. అంత వరకూ వీల్లిద్దరూ ఆసుపత్రిలోనే వీళ్లకు అతిథులుగా వుండే యేర్పాటు జరిగింది. హంసలదీవి దగ్గర శెసిజెన్షియల్‌ స్కూలు కట్టే కాంట్రాక్టర్లే వీళ్ల బిల్జింగు కడుతున్నారు. స్కూలు బిల్టింగు పని త్వరత్వరగా జరుగుతున్నవి. ఇపుడు అరుణా, కరుణా జాన్‌లు అమెరికాలో సంపాదించిన డబ్బంతా దానికే వినియోగిస్తున్నారు. ఈ బిల్దింగులు కట్టడానికి ముఖ్యమైన వ్యక్తులు ముగ్గురు చాలా (శ్రద్ధగా వున్నోరు. మొదటిది అరుణ, ఆమె కన్నతల్లి పేరిట నిర్మాణమయ్యేది గొబట్టి అమెకు ఎక్కువ శ్రద్ధ వుండడం సబబే. రెండవవ్య క్తి భవానీ. ఆమె ఆ ప్రాంతపు వ్య క్తి. మైగా బుజ్జ్ఞమ్మ ఆమెకు బంధువు. మూడవవ్యక్తి దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ. బుజ్జమ్మ ఆయనకు ఇష్టమైన భార్య గదా! ఇక భవానీ ఆ స్కూలుకు జీవితకాలం కరెస్పాండెంటు.

శ 4

ఆసుపత్రి బాగా స్థిరపడిపోయిందన్న నమ్మకం కలగాలంటే అందులో పనిచేసే డాక్టర్లు స్థిరపడాలి. ఆ స్థిరత్వం వివాహాల వల్ల వస్తుంది అందుకు హిదయతుల్లా ప్రమీలలకూ, సుజాతా అహ్మద్‌ ఖాద్రీలకూ మహేష్‌ జులేదాలకూ వివాహం నిర్ణయమైంది. వాళ్లను అరుణా, దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, కరుణాకర్‌, భవానీలు రిజిస్ట్రారు ఆఫీసుకు తీసుకెళ్లారు. అక్కడ వధూపరులు

138 రాజనహాంన సంతకం చెయ్యగానే, సాక్షులుగా వీళ్లూ సంతకాలు చేశారు. సాయంకాలం (బ్రహ్మాండమైన రిసెప్షన్‌ యేర్పాటయింది. దానికి పెద్ద పెద్ద రాజకీయ నాయకులూ, ఆఫీసర్లూ వచ్చారు. కాంట్రాక్టర్లూ వ్యాపార (ప్రముఖులూ వచ్చారు. ఆదర్శ వివాహాలు అని ఉపన్యాసాలిచ్చారు మరునాడు పేపర్లలో ఆ వార్త బ్రహ్మాండంగా న్రాశారు. జ ళ్‌ జ

కమ్యూనిష్టులు అసలు తీవ్రవాదులు. అందులో ఇంకా తీవ్రవాదులు నక్సలైట్లు. ధనికవర్గాల మధ్యా, బీద వర్గాల మధ్యా పోరాటమే కమ్యూనష్టుల లక్ష్యం. ఈ వర్గపోరాటానికి ఇండియా సమాజం అనువైంది గాదు. ఎందుకంటే అదివర్గ సమాజంగాదు గాబట్టి. అది వర్ద సమాజం గాబట్టి, వర్ణ సమాజం అంటే, ఊహాత్మకంగా -యేర్పాటయిన కుల సమాజం అన్నమాట. కుల సమాజం అంతా హచ్చుతక్కువల మయం. ఆ హెచ్చు తక్కువలు జన్మతః సిద్ధిన్తాయి. జన్మాదిగా మృత్యువు వరకూ ఆకులంపోదు, చచ్చినతర్వాత గూడా పోదు. అది పేరుకు అంటుకొనే వుంటుంది. పేరు ఎంతకాలమైతే (ప్రచారంలో వుంటుందో అంతకాలమూ అదిపోదు.

వర్గ సమాజం అంలే ధనిక వర్గమూ బీదల పర్గమూ అన్నమాట. ప్రపంచంలోని అన్ని సమాజాల్లోనూ ఇవి రెండూ రెండు వర్గాలు. ఇండియాలో అలా కాదు. ఒకే కులంలో ఇవి రెండూ వున్నాయి. అంటే ఒకే కులంలో వున్నవారూ లేని వారూ వుంటారన్నమాట. అన్నికులాల్లోని ఉన్నవారంతా ఒకటి గాదు. అలాగే లేనివారంతా ఒకటిగాదు. అందుచేత ఇండియాలో వర్గపోరాటం రాదు. మనిషి మనిషికీ మధ్య అడ్డుగోడగా నిల్చిన కులం పోతేగాని - తత్ఫలితంగా వచ్చే సంఘసమానత్వం వస్తేగాని - ఉన్నవాళ్లూ లేనివాళ్లూ అని వేరువేరు వర్గాలు యేర్పడగలవు. ఆవీలు రముుర్పుడ లేదుగా బట్టి ఇండియాలో కవర్యూనిజం స్థరపడ లేకపోయింది.

ఈ కుల వ్యవస్థ వున సవాజంలో హచ్చు తక్కువల అయుర్పాటుకలిగించడ వేం గాకుండా, కొన్ని కులాలను జన్న్మాదిగా

డా/ అంతటి నరసింహం 139 అస్పృశ్వ్య్యులను చేసి వేసింది. ఈ అస్పృశ్య కులాలు జన్మతః స్వాతంతృ్యం నిరాకరింపబడినట్టివి. భూ స్తితి లేనివి. కేపలం కూలీలుగానూ, మ కులాలవారు చయలేని నీచపు పనులు చేసే వాఠరుగానూ వుండిపోయారు. వారంతా వర్గ పోరాటానికి సిద్ధమేగాని వాళ్లల్లో చైతన్యం లేదు. ఎందుకంటే విద్య లేదుగాబట్టి. ఇప్పుడిప్పుడే విద్యావ్యాప్తి జరుగుతున్నదిగాబట్టి, అసంతృప్తి ఎక్కు వైపోతున్నందివారిలో. ఆ వర్గాల్లో ఉన్నత వర్గంలోని భూస్వాములు, కాంట్రాక్టర్లూ, వ్యాపార్లూ అందరూ కలిసి, వీళ్లనూ వారితోపాటు బాగా వెనుక బడినకులాల వారినీ పీడించడం ఎక్కువయింది. ఆ పీడిత వర్గాల్లో వైతన్యం వచ్చే కొద్దీ వర్గపోరాట దృష్టి ఎక్కువయింది. ఆ వర్గంలో గూడా ఉపకులాల మధ్యగల వ్యత్యాసాల వల్ల సంఘటితం కాలేకపోతున్నారు. సమాజంలో పీడక వర్గం అంతకంతకూ బలపడి పోతున్నది. పేడిత వర్గమూ బలపడిపోతున్నది. ఆ పీడిత వర్గంలోని అసంతుష్టులు (ప్రతీకారభావంతో పోరాటం సాగించడానికి ఆడవులు చేరారు. వాళ్లేనక్స లైట్లు. ఈ ఉద్యమం ముపష్పయ్యొదేళ్ల క్రితం బెంగాల్‌ లోని నక్సల్‌ బరీలో (ప్రారంభమైంది. అది వ్యాప్తి పొందుతూ ఆంధ్ర, ఒరిస్సా, మధ్యప్రదేశ్‌, కర్ణాటక, మద్రాసు రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువైంది.

'ప్రభుత్వపాలసీ వల్ల - భూస్వాముల కొమ్ము కాసే పాలసీ వల్ల

• ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లో నక్సలిజం ఎక్కువ, అయిపోయింది. చిత్తశుద్దితో భూసంస్కరణలు అవులు జరిపి, సమాజంలో కులవ్యవస్థను రూపుమాపినట్లయితే, నక్స లైట్లేకాదు గదా, అసలు కమ్యూనిష్టు ఉద్యమం గూడా కనుమరుగ్రెపోతుంది. అలా చెయ్యదు ప్రభుత్వం. నక్సలైట్లు తీవ్రవాదాన్ని విడనాడి, ఆయుధాలు విడనాడి, వచ్చి ప్రజా జీవితంలో కలిసిపోవాలంటుందిగాని అందుకు తగిన వాతావరణాన్ని ఇప్పటికీ కల్పించలేదు ప్రభుత్వం. నక్సలైట్లు ఇంకా విసిగిపోయి అక్కడక్కడా, హత్యలూ, దహనాలూ, కావిస్తూనే వున్నారు. ప్రభుత్వం మేలకొని, వెంటనే సంఘంలో సమానతా నిస్వార్థతల (ప్రాతిపదికగా సంస్కరణలు చేపట్టడం పోనిచ్చి వారిపై దమనకాండ సాగిస్తున్నది. వాళ్లు గోడా (ప్రతీకారంగా రైల్వేస్టేషన్లు తగుల బెట్టడమూ, పోలీసు స్టేషన్లు లూటీ

440 రాజహాంన చెయ్యడమూ, పోలీసులను చంపడమూ మొదలయిన హింసాత్మక చర్యలు సాగ్‌ స్తున్నారు. ఈ విధంగా పరస్పరం సొద 9చఎకోడాలం ఎక్కు వైపోతున్నాయి. పొట్ట కూటికోసం పోలీసు ఉద్యోగంలో చేరిన వాళ్లను వక్సలైట్ల పెకి తోలుతున్నది ప్రభుత్వం. ఎన్‌కౌంటర్‌లు సాగిస్తున్నది. వాళ్లు (ప్రాణాలకు తెగించిన నక్సలైట్లు. వీళ్లు పొట్టకూటి కోసం ఉద్యోగం చేస్తున్న పోలీసులు. అంతేగాని [ప్రాణాలకు తెగించడానికి రాలేదు. పాపం వాళ్లు చస్తే వాళ్లమై ఆధారపడిన వాళ్ల కుటుంబాలు కష్టాలపాలైపోతారు. చచ్చే పోలీసులు క్రింది తరగతి ఉద్యోగులే. ఎక్కడో నూటికో కోటికో ఒక్క ఆఫీసరు చచ్చిపోతాడు. (ప్రభుత్వం ఎక్స్‌గ్రేషియా ఇస్తుంది. ఆఫీసరయితే ఎక్కువ ఇస్తుంది. జవాన్లకు తక్కువ ఇస్తుంది. ప్రభుత్వానికి వాళ్ల ప్రాణాల్లో గూడా సమానత్వం కనిపించదు. ఆ చచ్చిన వాడు మనవాడు కాదు అంతే.

అరుణ తల్లి లలితాదేవి జీవించి వున్న రోజుల్లో ఆమె కమ్యూనిష్టు పక్షపాతిగా వుంజేది. సక్సలైట్లకు గూడా విరాళాలిస్తూ వుండేది అరుణా కరుణల్లో గూడా ఆ వాసనవుంది. అదే ప్రస్తుతం సమస్య తెచ్చి పెట్టింది అరుణకు,

గుండెపోటుతో ఒక నక్సలైటు వీళ్ల ఆసుపట్రిలో చేరాడు. ఛార్జీ యేమీ చెయ్యకుండా వీళ్లు వైద్యం చేశారు. బాగయింది. ఆ రహస్యం వీళ్లు ఆసుపత్రి పక్కన వుండే పోలీసుస్టేషను ఇన్‌ఛార్జిలోవున్న ఇన్‌'స్పెక్టరుకు తెలిసింది. అరుణ లోని ధార్మిక గుణం తెలిసిగూడా తనకు ప్రమోషన్‌ వస్తుందన్న స్వార్ధంతో ఈ రహస్యాన్ని ప్రభుత్వానికి తెలిపాడు. ఈ రహస్యం యొరిగిన నక్సలైటు పారిపోయాడు. అరుణను అరెస్టు చేశారు. పోలీసు ఉన్నతాధికార వర్గంలో అరుణకు పలుకుబడివుంది. అందుకు ఆమెను రిమూండులో వుంచకుండా నేరుగా కోర్టులో ప్రవేశపెట్టారు.

ఆమెను లాయర్ను సెట్టుకోవున్నారు. అక్కరలేదండీ నేనే వాదించుకోగలను అని అంది. అయినా పొరహక్కుల కమిటీ సె(కైటతీ అయిన లాయర్‌ ఆమె తరఫ్ఫున వాదించడానికి సహాయపడ్డాడు. కోర్టులో విచారణ (ప్రారంభం ఆయింది,

డా/ అంతటి నరసింహం 41

'డాక్టర్‌ అరుణా! మీరు నక్సలైటు సానుభూతి పరులు అన్న ఆరోపణ వుంది. అందుకు మీ జవాబు యేమిటి?" అన్నాడు న్యాయాధికారి.

“డాక్టరుగా నాకు అందరు రోగుల యొడా సానుభూతీ ఉద్యోగ ధర్మమూ వుంటాయి. వచ్చే జబ్బులకు వివక్షలేదు. అలాగే డాక్టర్లుగా మాకూ వివక్ష లేదు

“మీరు ధనవంతులకు ఎక్కువ ఛార్జి చేస్తారనీ వీదలకు తక్కువ ఛార్జి చేస్తారనీ, అందులో వివక్ష వుందనీ మీమై అభియోగం వుంది.

“అది నిజమే. ఆ వివక్ష చూపడంలోకూడా వీడు నక్సలైటు అనీ వీడు భూస్వామిఅనీ, వీడు మరొకడనీ వివక్ష వుండదు"

' “అదిసరే, తెలిసి తెలిసీ ఈ నకృలైటుకు మీరు ఆశ్రయం ఇచ్చారు

"ప్రాణాలను గుప్పెట్లో పెట్టుకొనివచ్చి వైద్యంకోరిన వాడు నక్స లైటా మరొకడా అని చూడలేదు. ప్రజల ఆరోగ్య రక్షణే డాక్టర్ల పని. ఇతనికి ఆశ్రయం యివ్వడమమిటి? రోగిగా అందర్లాగానే ఆశయం పొందాడు. అందర్నీ చేర్చుకున్నట్లే అతన్నీ చేర్చుకున్నాను. ప్రాణాలను నిలుపుకునే హక్కు నక్పలైటుకు లేదా ? ఒకవేళ నేను నిరాకరించాననుకోండి. మరొక ఆసుపత్రికి. పోతాడు. (ప్రాణాన్ని కాపాడుకునే హక్కు అందరు మనుషుల్లాగానే నక్సలైటుకూ వుంది. అది కాదనే హక్కు ఏ మానవ్చుడికీ లేదు."

“అతడు పారిపోవడానికి మీ ప్రోత్సాహం వుంది అని మీకై అభియోగం వుంది.

“నేనెలా ప్రోత్సహిస్తాను ? రోగికి ఛార్జ్‌ చేసిన బిల్లును వెల్లించాడా లేదా అని డాక్టరు చూస్తాడు. అంతేగాని డబ్బు చెల్లించకుండా పారిపొమ్మని చెప్పడు."

“డబ్బు చెల్లించకుండా పారిపోయాడా?"

'పారిపోవడం అంటే పారిపోవడమె. డిశ్చార్జి చెయ్యకుండా పోయాడంలే పారిపోయాడన్నమాటే.'

'అందుకు మీరు పోలీసు కం ప్లెయింటిచ్చారా?”

“అది మాకు తెలియదు సార్‌ ! కంప్లయింటిచ్చింది పోలీసు డిపార్టుమెంలే. ఒకవేళ అతను పోలీసుల (ప్రోత్సాహం తీసుకునే పారిపోయాడేమో'

'మిలాడ్‌, పోలీసులకు లంచాలిచ్చి పారిపోతూ వుంటారని లోకులు అనుకుంటూ వుంటారు గదా' అన్నాడు ఆమె తరఫు లాయర్‌.

'ఇన్‌ స్పెక్టరుకు లంచమిచ్చి పారిపోయాడంటారా'

“అదే అనుకుంటున్నారు' అన్నాడు లాయర్‌. అవునో కాదో ఇన్‌'స్పెక్టర్‌ని అడగండి మిలాడ్‌ అనికూడా అన్నాడు లాయర్‌.

“ఈ విషయం రుజువు చేయగలరా డాక్టర్‌ అన్నాడు జడ్జి,

'నా ప్రమేయం వృంబేగదా రుజువు చెయ్యడానికి. నేను మా యింట్లో, నా గదిలో నిద్ర పోతున్నానుగదా. నాకెలా తెలుస్తుంది. ఆ విషయం రక్ష్తకభటులకే తెలియాలి యెొందుకంటే ఆసుపత్రి నుండి అర్థర్యాత్రి పూట యేరోగీ పారిపోడు. అది పోలీసులభయంవళల్లె జరిగిన సని"

“దీనికి జవాబేమిటి ఇన్‌ స్పెక్టర్‌గారూ!

“మేము రక్షకభటులమండీ. ప్రజారక్షణే మా ధ్యేయం. (ప్రజల్ను భయపెట్టి పారిపోయేలా చేయం."

“ప్రజారక్షణ పోలీసులు ఎలా చేస్తున్నారో జడ్జీలకు ఎరుకే సార్‌ | ప్రతిరోజు ఎన్నో కంప్లెయింట్లు మీ వరకు వస్తూనే వుంటున్నాయి. లాకప్‌డెత్‌లు అనీ, స్టేషన్లో మానభంగాలు అనీ, మానభంగం చేసి హత్యలు కూడా చేశారనీ, నిజం చెప్పించాలని దారుణంగా హీంసించారనీ, ఇలాంటి వన్నీ మీ నోటీసుకు నిత్యమూ వస్తూ వుంటున్నాయిగదా మిలాడ్‌!

డా/ అంతటి నరసీంహం 143 అవన్నీ రక్షక భటశాఖ తక్షణ కర్తవ్యంలోని భాగాలు. ఇలాంటి రక్షణ ఇస్తున్నామని చెప్పడానికి సిగ్గు పడాలి సార్‌ ! డాక్టర్‌ అరుణ కర్తవ్యపాలన చేసే డాక్టరు. చిన్న వయసులోనే అంత గొప్ప పేరు పొందడానికి ఆమె తన డ్యూటీతోపాటు మానవత్వం వుండటమే కారణం. అలాంటి ఆమెకై తనకు ప్రమోషన్‌ వస్తుందన్న ఆశతో అభియోగాన్ని చెయ్యడం అతిస్వార్థం. అవివేకం' అన్నాడు లాయర్‌.

“ఇందుకు మీ జవాబేమిటి ఇన్‌స్పెక్టరుగారూ! అన్నాడు జడి.

“నేను ప్రమోషన్‌ కోసం చెయ్యలేదు సారో

'అతను చేసిన ఈ డిఫమేషన్‌ పనికి అతన్ని డిమోట్‌ ఇయ్యాలి సార అన్నాడు లాయర్‌.

'నాకు ఆధారంలేకుండా నేనేమీ ఇయ్యలేదు సార్‌! ఈ డాక్టరు వంశమే నక్సలైట్ల సానుభూతిపరులు. ఈమె తల్లి గారయిన లలితాదేవికూడా నక్సలైట్లకు విరాళాలిచ్చేవారు.'

'ఆ విషయం రుజువు చెయ్యగలరా?"

'అయితే ఈయన స్వర్గానికి పోవాలి అని అన్నారు (ప్రేక్షకులు. కోర్టు అంతా నవ్యుల జల్లులు.

ఇన్‌స్పెక్టరు నిరుత్తరుడుగా నిలబడ్డాడు.

అరుణ తరఫు లాయరు ఇలా అన్నాడు.

“మిలాడ్‌ ! ఈ ఇన్‌ స్పెక్టరును డిమోట్‌ చెయ్యమనడం నా క్షయింటు డా! అరుణ అభిమతం గాదు. ప్రజా ఆరోగ్యానికి నిత్యం పాటుపడుతూ, అదే దీక్షతో వుండి నిరంతరం కృషి చేస్తున్న డాక్టరు అరుణ కేవలం నునస్వి. కాబట్టి ఆమె ఈ ఇన్‌స్పెక్టరు డిమోషన్‌ కోరదు. అయితే నేనంటున్నాను మిలాడ్‌ ఆమె తరఫు లాయర్‌గా నేనంటున్నాను. అతన్ని డిమోట్‌ చెయ్యాలని అంటున్నాను. స్వీయ (ప్రమోషన్‌ కాంక్షించి, ఎవరిపైనా - ఎలాంటి వారియైనా - అభియోగం చేస్తున్నామో

4144 రాజహంన ఆలియకుండా, తప్పుడు కేసు బనాయించి, ఆమె కీర్తికి కళంకాన్ని ఆపాదించి, ఆమె మనసుకు కష్టాన్ని ఆమె మానానికి హానిని, కలిగించిన ఈ వ్యక్తిని డీప్రమోట్‌ చెయ్యడమే కాదు, డిస్‌మిస్‌ చేయాలంటాను. నిస్వార్థంగా (ప్రజారోగ్యాన్ని కాపాడుతూ ఘనతకెక్కిన సర్దన్‌గా తాను పట్టిన కేసులు ఒకటీ సైయిల్‌ కాకుండా సత్కీర్తి పొందిన డాక్టర్‌గా అంతర్జాతీయ కీర్తినార్జించిన డాక్టర్‌గా, ధనికులకు కూడా మామూలుగా ఛార్జీ చేస్తూ బిల్లును చెల్లించేటప్పుడు ముదరాయిస్తూ, బీదలయితే ఉచితంగా చేస్తూ, ప్రజలచే దేవుతగా భావింపబడుతున్న డా॥ అరుణకు మనః కష్టాన్ని కలిగించి, ఆ విధంగా (ప్రజా క్రోధాన్ని చూరగొన్న ఈ ఇన్‌స్పెక్టరుమై కరిన శిక్ష (ప్రకటించాలి. ఆమె ఆసుపత్రికి పోలీసు అధికార్లు వస్తారు. అలాగే నక్సలైట్లు వస్తారు. చికిత్స పొందడం పోలీసు అధికార్లకు ఎంత జీవితాశో, అలాంటి జీవితాశే నక్సలైట్లకు ఉంటుంది. మనది దేవుణ్ని నమ్మే జాతిసార్‌! దేవాలయాలకు పుణ్యాత్ముడూ సోతాడూ = పాపాత్ముడూ పోతాడు. అలాగే ఎవరైనా రోగార్తులు ఆసుపత్రికి పోతారు. కాబట్టి నేను ప్రకటించిన సత్యాల ఆధారంగా - మాళ్లయింటు మనస్తాపాన్ని పోగొల్చేలా తగు చర్య తీసుకోవాలని మనవి .చేస్తున్నాను.' అని కూర్చున్నాడు.

కేసు వినడానికి గ్యాలరీలో చేరివున్న ప్రజలు హర్షధ్వానాలు చేశారు.

“సైలెన్స్‌ మైలెన్స్‌' అన్నాడు జడ్డి. కోర్టంతా నిశ్శబ్దం,

“ఇన్‌స్పెక్టరుపై కఠిన చర్య తీసుకోవడం డా అరుణ అభిమతం కాదుకాబట్టి- ఇన్‌స్పెక్టరు క్షమాభిక్ష కోరితే క్షమించాలని భావిస్తున్నాను. అతనికి క్షమాభిక్ష పెట్ట, డీప్రమోషన్‌ విషయాన్ని ప్రక్కకుపెట్టి రెండు ఇంక్రిమెంట్లు కట్‌ చేయవుని డిపార్ట్‌ వెంటుకు సూచిస్తూ కోర్టు విరిమిస్తున్నాను' అన్నాడు జడ్జి,

కోర్టు దగ్గరికే ఆసుపదత్రి మనుషులు పరిగెత్తుకొని వచ్చి అరుణతో “మీ అమ్మమ్మ గారికి ప్రమాదంగా వుంది. రండి అని ఆదరాబాదరగా ఆమెను ' కారెక్కించారు.

డొ4 అంతటి నరసింహం 145 అరుణ హడలిపోయింది. 'ఏం జరిగిందీ! ఏం జరిగిందీి' అంటూ వారిని తొందరపసెట్టింది.

“మిమ్ముల్ని పోలీసులు పట్టుకు పోయారని అంటూ గుండెలు బాదుకుని ఏడ్చింది. బిడ్డా బిడ్డా అంటూ ఏడుస్తూ అలాగే మంచంపై పడిపోయింది.' అంటూ వాళ్లు గాద్గదికంగా చెప్పారు. నిర్విజ్ణగా అయిపోయింది అరుణ. అసుపత్రిలో వాళ్లమ్మమ్మ గదికి చేరగానే చాలా మంది జనం గుమిగూడి వున్నారు. వాళ్లను తోసుకుని లోపలికి వెల్లింది. తన పోటోను, తన కూతురు బుజ్జ్ఞమ్మ ఫోటోను, మనుమరాలు అరుణ ఫోటోను గుండెలకు హత్తుకుని నిర్జీవంగా పడివున్న అమ్మమ్మ శవంమై '“అమ్మమ్మా' అంటూ పడి హృదయవిదారకంగా రోదించింది అరుణ.

అరుణ ఏకాకి కాదు. తనకు చాలా మంది వున్నారు. ఎందుకో మరి అమ్మమ్మ పోయేటప్పటికి తాను ఏకాకిగా ఫ్రీలయింది. రక్తబంధువు కదా అమ్మమ్మ! ఆ శవంమై అలాగే పఢిపోయింది. దుర్వేష్‌ ఖాదీ, కరుణాకర్‌, భవానీ, సత్యాబాయి, కరుణ, అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, హాదయతుల్లా, జాన్‌ అందరూ కలిసి అరుణను లేవదీశారు. చాలా బలహీనంగా కనిపించింది. వెంటనే హార్లిక్స్‌ త్రాగించారు. తాగాక కాస్త చేరుకుంది. శూన్య దృక్కులతో కూర్చుంది.

దహనం ఎక్కడ చేద్దాం అరుణా అని అడిగాడు దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ. ఈ సిటీలోనే దహనం చేద్దామా అన్నాడు. 'లేదు ఈమె దహనం మా అమ్మ గోరీ (పక్కనే జరగాలి. ఆవిధంగా అమ్మమ్మ ఒకనాడు నన్ను

, కోరింది. నా బిడ్డ ప్రక్కనే నా దహనం జరగాలమ్మా అరుణా! నేనీవూల్లో చనిపోతే అక్కడికి తీసుకెల్లి దహనం చేయి తల్లీ అంది. సరిగ్గా ఈ మాటలే అంది కాబట్టి ఈమె కళేబరాన్ని అక్కడికే తీసుకెళ్లాలి.

శవంతోపాటు ఈ అందరూ వెళ్లారు, వీళ్లతోపాటు మన్మధరావు, వినాయకరావు మరికొంతమంది అందరూ నాలుగు వేన్లలో వెళ్లారు. అంతకు ముందే ఫోన్‌ ద్వారా చంద్రన్నకు ఈ వార్త తెలిపి దహనానికి ఏర్పాట్లు చెయ్యవున్నారు. మొత్తం ఏడుగంటలు ప్రయాణం చేసి

148 రాజహంన మధ్యాహ్నం ఒంటి గంటకు ఆక్కడికి చేరుకున్నారు అప్పటికే అన్నీ సిద్ధం చేసివుంచాడు చంద్రన్న దహనం జరిగిపోయింది. వాళ్లదంతా పూడ్చే గాని అగ్ని సంస్కార ఆచారం లేడు. కాని, ఈమెను చితి పేర్చి తగులబెట్టారు. చంద్రన్న వాళ్లందరికీ భోజనాలు ఏర్పాటు చేశారు. నిర్మాణంలోవున్న స్కూలు బిల్టింగులో రెండు గంటలు విశ్రాంతి తీసుకుని బయలుదేరి రాత్రి పది గంటలకు హైదరాబాదు చేరారు. అంత వరకు అరుణ ఏవీం మాట్లాడలేదు. ఆమె బు(రలో ఎన్నెన్ని జ్ఞాపకాలు తిరుగుతున్నాయో! ఇంటికి వచ్చి వాళ్లమ్మమ్మ రెండేళ్లు గా వుండిన గదిలోకి వెళ్లి నిశ్శబ్దంగా కూర్చుండిపోయింది. ఆ గది ఇప్పుడు ఖాళి అయిపోయింది. అదంతా శూన్యంగా కనిపించింది అరుణకు. గదంతా బావురుమని పంది. అమ్మమ్మతో గడిపిన రోజులన్నీ గంటలన్నీ జ్ఞాపకం వచ్చాయి. ఏమిలేమీటో తన చిన్ననాటి కబుక్లు - వివాహమై పిల్లలు కలిగాక ఆ సంబంధమైన కబుర్లు - తన తల్లి బుజ్జ్వమ్మకు సంబంధించిన కబుర్లు - ఇలా ఏమేమో చెప్పేది. అవన్నీ కుతూహలంగా చిన్నపిల్లలాగా వింటూ వుండేది అరుణ. ఇప్పుడు అ అసకాశం లేదు. అలాంటి అవకాశం ఇక రాదు. గౌరమ్మ గోరీకి అనుకొని, గౌరమ్మ స్మారక ఎలిమెంటరీ స్కూలు స్థాపించి పది అక్షలతో స్కూలు బిల్డింగు కట్టించారు. అది బుజ్జ్ఞమ్మ స్మారక రెసిజెన్షియల్‌ బిల్జింగుతోపాటు నిర్మాణం అయిపోయి అందులో ఒక రిలైర్డ్‌ హార్‌మాస్టర్‌ను హెడ్‌ మాస్టరుగా వేశారు. మొత్తం పది మంది టీచర్లను వేసి వాళ్లు పండడానికి కూడా ఇరనై లక్షలు పెట్టి బిల్డింగులు కట్టారు. బుజ్జ్ఞ్వమ్మ రెసిడెన్టీయల్‌ స్కూలు నిర్మాణం పూర్తి అయింది. దానికి (ిన్సిపాల్‌గూ హైదరాబాదులో రిలైర్‌ అయిన మంచి ప్రిన్సిపాల్‌ను అపాయింట్‌ ఇేశారు. టీచర్స్‌ను ఆపాయింట్‌ చేయడానికి భవానీ అధ్యక్షతన ఒక 6టెక్డ్‌ ప్రన్సిపల్‌ ను ఇద్దరు రిఖైర్డ్‌ హెడ్‌మాస్టర్లను మెంబర్లుగాగల కమిటీని అపాయింట్‌ చేసి సెలెక్షన్‌ పూర్తి చేశారు.

డా/ అంతటి నరసింహం 147

ఉన్నత విద్యాశాఖ రిటైర్డ్‌ డైరెక్టర్‌ను, పారశాల విద్యాశాఖ రిటైర్డ్‌ కైరెక్టరును మెంబర్లుగా వేసుకొని భవానీ తమ తెసిడెన్షియల్‌ స్కూలు పాలక వర్గాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

ప్రిన్సిపల్‌ కోసమూ టీచల్ల కోసమూ ఇంగ్లీషు మీడియంలో మంచి అనుభవం ఉన్న వాళ్లు కావాలని విస్తృతంగా ప్రకటనలు ఇచ్చి మెరికల్లాట్‌ వారిని సెలక్ట్‌ చేశారు. ఎలిమెంటరీ స్కూలు ఆరవ క్లాసు వరకూ ఉంటుంది. అది కేవలం తెలుగు మీడియం. రెసిడెస్టియల్‌ స్కూలు మాత్రం ఇంగ్లీషు మీడియం.

ఇంగ్లీషు మీడియం ఇట్టే విషయంలో తర్దన భర్జనలు జరిగాయి. సుద్‌ర్జ చర్చల అనంతరం ఇంగ్లీషు మీడియంనే అంగీకరించారు. అది అంతర్జాతీయ భాషకదా.

పిల్లలను చేర్చుకోడానికి పేపర్లలో ప్రకటన ఇచ్చారు. ఎలాంటి టీచర్లను సెలక్టు చేశారో వాళ్ల వివరాలతోపాటు పేపర్లలో ప్రకటన ఇచ్చారు. వసతి కోసం ఎలాంటి ఏర్పాట్లున్నాయో వివరాలతోపాటు ప్రకటన నిచ్చారు. ఏడవ క్లాసు నుండి [ప్రారంభం కాబట్టి పిల్లవాళ్లో వయసు అధమ పక్షం పదమూడేళ్లుగా వుండాలన్నారు. అప్లికేషన్లు కుప్పలు తెప్పలుగా వచ్చాయి. అడ్మిషన్లు కేవలం మెరిట్‌ కైనే జరిగాయి. డోనర్సు పిల్లలకైతే కొద్దిగా కన్సెషన్‌ ఉంటుంది. కనీసం ఐదు లక్షలు వీరి శాశ్వత నిధికి జమ చేసిన వారంతా డోనర్సే. ఆవిధంగా ఇప్పటికీ ఇరవై మంది డోనర్సు చేరారు. ఆ ఇరవైమంది డోనర్సు పేర్లూ ఒక శిలా ఫలకం పె వ్రాయించి ప్రదర్శనగా ఏర్పాటు చేశారు. ఇందులో మెరిట్‌ చూసుకునే ఎస్సీ ఎస్టీ, చీస్‌ రిజర్వేషన్లు పాటించడం జరుగుతుంది.

స్కూలు పాలక వర్గంలో వినాయక రావు శాశ్వత మెంబరు. విద్యాశాఖావుం(ి పదవి రీత్యా వెంబరు. ఆయన ఆనరరీ (ెసిడెంటుగూడా. పాలక వర్గంలో ఇంకా ముగ్గురు ప్రముఖ వ్యక్తులను వేసుకోడానికి చోటువుంది అందులో సాంఘిక సంక్షేమ మంతి, స్త్ర శిశు సంక్షేమ మంత్రి తప్పరు.

148 రాజహంస

పలుకుబడి గల వ్యవస్థాపకులూ, పాలక వర్గ సభ్యులూ వున్నారుగాబట్టి దగ్గరలోనే పోతున్న రైల్వే లైను నుండి, అతి దగ్గర శైలే స్టేషను నుండి ఒక చిన్న రైల్వే లైను లాగడానికి సిఫార్ప్సులూ కృషీ సాగించడం జరిగింది.

చిల్లింగు కాంపొండ్‌కు ఆనుకొని షాపులు హోటళ్లూ పెట్టడానికీ మరికొన్ని పసతుల కోసమూ, చిన్న టవున్‌ షిస్పు పెరగడానికి వీలుగా కొన్ని యెకరాల స్థలం కేటాయించడం జరిగింది. అందులో యవరుగూడా (త్రాగుడు పానీయాలూ, పొగ వస్తువులూ అమ్ముగూడదు. అవేవీ స్కూలు ఆవరణ లోనికి రాగూడదు. హాస్టల్సులోనూ, టీచర్స్‌ క్వార్టర్స్‌లోనూ గూడా అలాంటివి వాడగూడదు. ఇలాంటి విషయాల్లో గాంధీ ఆ(శమ పద్ధతులే అనుసరిస్తారు. మత్స సంబంధమైన కూరలకు మాత్రం అనుమతిపుంది. కొలెస్టరాల్‌ పరిహరణార్థమే మాంసాహారం నిషిద్ధం.

అన్ని రకాలైన అపాయింట్‌మెంట్లు పూర్తయ్యాకనే విద్యార్థుల అడ్మిషన్లు పూర్తి అయ్యాయి. వెంటనే స్కూలు ప్రారంభోత్సవం యేర్ప్చాటయింది.

ఆహ్వాన సంఘంలో డాక్టర్‌ ఆరుణపేరు ప్రముఖంగా ప్రచురితమైంది. (ప్రారంభోత్సవానికి యైసిడెంటుగా గవర్నరూ (ప్రారంభోపన్యాసానికి ముఖ్యమంత్రీ, ముఖ్య అతిథిగా విద్యామంత్రీ ఉపన్యాసకులుగా పారశాల డైరెక్టరూ, కళాశాల విద్యా డైరెక్టరూ, సాంఘిక సంక్షేణ శాఖ డైరెక్టరూ పోలీసు శాఖ డైరెక్టరూ స్త్రీ సంక్షేణ శాఖ డైరెక్టరూ సౌత్‌ సెంట్రల్‌ రైల్వే జనరల్‌ మేనేజరూ ఆహ్వానితులు అయ్యారు. వ్యవస్థాపక సంఘ కార్యదర్శిగా భవానీ, స్కూలు పాలక వర్గం తరఫున దుర్వేష్‌ భాద్రీ కరుణాకర్‌లూ, ఆర్గనైజింగ్‌ సెశైటరీగా డాక్టర్‌ ఆరుణా వినాయకరావూ సభలో ఉపన్యాసకులు.

అంతర్జాతీయ కీర్తి గడించిన డాక్టర్‌ అరుణ పెద పెద్ద వాళ్లందరికీ పరిచయమే కాబట్టి ఆహ్వానింపబడిన (ప్రతి వ్యక్తీ ఆనందంతో ఒప్పుకొని వచ్చారు. అప్పుడే యేర్చాటయిన పేరెంట్స్‌ అసోసియేషన్‌ తరఫున

డా/ అంతటి నరసీంహం 149 మన్మధరావు మాట్లాడడానికి యేర్పాటయింది.

ఆనంద సందోహాల మధ్య సభ జరిగింది. వచ్చి మాట్లాడిన ప్రతి వ్యక్తీ తన శక్త్యాను సారంగా నిస్వార్ధసేవలందిస్తానని మాట ఇచ్చారు." ఆఖర్లో డాక్టర్‌ అరుణ అందరికీ కృతజ్ఞతలందించింది స్కూలు (ప్రారంభమైంది.

ఇంతకు ముందురోజే భవానీ అధ్యక్షతన డాక్టర్‌ అరుణే ఎలిమంటరీ స్కూలు ప్రారంభించింది. నిన్నటీ, ఈనాటీ సభలవల్ల ఆ ప్రాంతం అంతా తిరునాళ్ల సందడిగా తయారయింది. ఈ సభా కార్య(క్రమాలు సాయంత్రం రెండున్నర గంటలకు ప్రారంభమై అయిదుకంతా ముగిశాయి. అన్ని శ్వపర్ల పక్షానా, రిపోర్టర్సు వచ్చారు. చక్కని రిపోర్టు తయారుచేసుకొని వెంటనే అందరూ బెజవాడ వెళ్లారు. అక్కడి నుండీ అన్ని పేపర్లకూ సమాచారాన్ని అందిస్తారన్నమాట!

మరునాడు అన్ని పేపర్పు అన్ని వివరాలతోనూ వార్తలు అందించాయి. ఇంత వ్యవహారానికి కీలక వ్యక్తిగా డాక్టర్‌ అరుణను (పశంసించాయి. ఆమెనూ, భవానీనీ, కరుణా, దుర్వేష్‌ ఖాద్రీనీ ఆదర్శంగా తీసుకొని కృషి చేస్తే, అదర్శవాతావరణంలో అభ్యుదయకర విద్య అందరికీ అనతి కాలంలోనే అందుబాటులోకి వస్తుందని వార్తా పత్రికలు (ప్రశంసించాయి.

150 రాజహంస 16 అరుణ మళ్ళీ ఏకాకిగా పీలు కాసాొగింది. తాను లలితాదేవీ కరుణాకర్‌ల సంతానం కాదని తెలిసినప్పటినుండీ తన తల్లి యెవరు అని అన్వేషణ ప్రారంభించింది గదా. తండ్రి వివరాలు తెలుసుకుంది కాని ఆయన వేరే భార్యా, బిడ్డలూ కలిగి వున్నాడు. తానంటే చాలా (గేమగానే వుంటాడు. ఆయన వల్లే తన తల్లి ఫోటో చూడగలిగింది. తల్లిని చూచినంత తృప్తి కలిగింది. ఎడారిలో ఒయాసిస్సులాగా అమ్మమ్మ దొరికింది. ఆమెలో తన తల్లిని చూడగలిగింది. ఎంతో తృప్తిగా ఆమెకు చికిత్స చేసుకుంటూ ప్రతి రోజూ ఆమె దగ్గర కూర్చుని మాట్లాడుతూ ఆనందంగా వుండేది ఆమె ఆరోగ్యాన్ని జాగ్రత్తగా చూచుకుంటూ అర్హ మైన ఆహారాన్నిస్తూ సంతృప్తిగా వుండేది. నీ ప్రాణానికి నా ప్రాణాన్ని అడ్జేస్తాను అని కూడా ఇటీవలె అంది. చాలా కాలం (బ్రతకాలి అమ్మమ్మా, నిన్ను చాననివ్వను అని గూడ అంది. పాపం ఆమె తన మూలంగానే గుండె ఆగి పోయి మరణించింది. తనను పోలీసులు ఆరెస్టు చేయకుండా వుండి వుంటే ఇంకా కనీసం పదిహేను యిరవై సంవత్సరాలు జీవించి వుండేది. ఆదే అరుణ మనసుకు బాధగా వుంది. తనవాళ్లనదగిన వారెవరూ తనకు లేరు అనే ఫీలింగు మల్లీ కలిగింది. కన్నళల్లికంటే మిన్నగా చూచిన లలితాదేవి పోయి ఇప్పటికే పదేళ్ళు దాటింది. ఇక తన వారెవరున్నారు? తన చనుబాలు కుడిపి కంటికి 'రెప్పలాగా కాచిన బవాని వుంది, ఆమె ఇప్పుడు అరుణకు అన్నీను. కన్నతల్లి కోసం అరుణ తన మనసులో కొదువ ఫీలవుతున్నారని అలిసి నప్పటినుండీ ఇంకా ఎక్కువ (శ్రద్ధగా చూచుకోసాగింది భవానీ.

డా/ అంతటి నరసింహం 151

అరుణకు ఆ లోటు తీరాలంటే తానిపుడు వివాహం చేసుకోవాలి. అదొక్కటే తన ఏకాంత జీవితానికి విరుగుడు.

ఇలా అనుకుంటూ వుండగా జాన్‌ వచ్చాడు. తొందర సూచించే కంఠంతో “అరుణా త్వరగా రా. ఇపుడు మనం ఆపరేషన్‌ చేసిన మనిషి ఊపిరందక బాధపడుతున్నాడు. త్వరగా రా' అని దారితీశాడు. అరుణ గబగబా అతన్ని అనుసరించింది. ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌ ప్రవేశిస్తూ వుండగా ఆ రోగి భార్య ఈమె కాళ్లమైనబడి రోదిస్తూ “అమ్మా పతిబిక్ష పెట్టమ్మా" అంటూ దీనంగా అమె మొగంలోకి చూచింది. 'భయపడకు నేను వచ్చానుగా' అని ఆమెను ఓదార్చి థియేటర్‌లో ప్రవేశించింది. రోగి చికిత్సలో నిమగ్న మైపోయి చేస్తున్నంతసేపూ ఆ స్త్రీ గాభరా దృక్కులూ గాభరా స్వరమూ అనుక్షణం జ్ఞప్తికి వస్తూనే ఉన్నాయి. రోజూ ఇలాంటి దృశ్యాలు తటస్థపడుతూనే వచ్చాయి గాని ఈ రోజు మాత్రం ఆ దృశ్యం (ప్రత్యేకతను సంతరించుకొంది. జాన్‌ సహాయంతో ఒక గంట సేపు పోరాడి ఆ రోగిని మరణం నుండి రక్షించి బయటికి వచ్చింది. ఆ రోగి భార్య ద్వారం దగ్గరే వేయి కన్నులతో నిరీక్షిస్తూ నిలబడివుంది. అరుణ ఆమె వీపుతట్టి 'ఫరవాలేదమ్మా, నీ భర్తను బతికించాము' అంది. పాపం ఆమె ఆనందంతో ఆనందబాష్పాలు రాలుస్తూ అరుణ కాళ్లకై బడింది, ఆమెను లేవనెత్తి మళ్లీ వీపుతట్టి ఇంకొక గంట తర్వాత అద్ధం గుండా చూడవచ్చు. రేపు ఉదయం మంచం దగ్గరికి వెళ్లి చూడవచ్చు అంది.

సరాసరి తన్న గదికి వెల్లింది అరుణ. జాన్‌ ఆమెను అనుసరించాడు. ఇద్దరూ కూర్చున్నారు.

“అరుణా' అన్నాడు మెచ్చుకోలుగా చూస్తూ,

“ఊయి అంది.

"మనమిద్దరం మంచి సర్టెన్లుగా అమెరికాలోనే పేరు తెచ్చుకున్నాము. నా కంటే నీ నైపుణ్యం గొప్పది అని అంటున్నాను. ఆది నీ హస్తవాసి అన్నమాట'

152 రాజహంన

“హస్తవాసి ఏముంది?

'వుంది పాకకళ అందరికీ తెలుసు. కాని కొందరు చేస్తేనే చాలారుచి దాన్నే హస్తవాసి అంటారు. అలాగే చాలామంది వైద్యం చేస్తారు. కొందరి చెయ్యితాకితేనే జబ్బు నయం అవుతుంది. దాన్నే హస్తవాసి అంటారు. "చాలామంది సర్జరీ చేస్తారు. కొందరు చేస్తే అసలు చేశారా లేదా అనిపిస్తుంది. అదే హాస్తవాసి అంటే. అలాగే నీ హస్తవాసి గొప్పది.

“నీ హస్తవాసి కూడా గొప్పదే జాన్‌'

“నీ అంత గొప్పది కాదు. ఇపుడు ఈ కేసు చూశావా ? మన చేయి జారిపోయే కేసు అనుకున్నాను. మనం చేసిన సర్జరీ పెయిల్‌ అయిందనుకున్నాను. అందుకే నీ దగ్గరికి పరిగెత్తుకువచ్చాను. నీవు వచ్చావు. నీ హస్తవాసితో రోగి బతికి బయట పడ్డాడు'

“అయితే నా హస్తవాసి మంచిదంటావు'

'అవృనం. అందుక ఆ హస్తగహ ణం చెయర్యాలని ఉబలాటపడుతున్నాను.'

అక్కడనుండీ ఇద్దరూ పబ్లిక్‌గార్డెన్స్‌ వెళ్లారు అది జూన్‌ మాసం. తొలకరి చినుకులు పడ్డాయిగూడ. మృగశిరకార్తి దాదాపు అయిపోయింది. ఆరుద్ర కార్తె ప్రవేశించింది. అక్కడక్కడా మబ్బులు పట్టుకుని వున్నాయి. వర్షం కురిసి రెండు రోజులైంది. భూమి బాగా ఆరింది. వీళ్లిద్దరూ ఒక చెట్టు క్రింద పచ్చిక బయల్లో కూర్చున్నారు. ఇద్దరికీ మనసు ఉల్లాసంగా వుంది. హాయిగా వుంది. ఇన్నేళ్లుగా పరస్పరం ఒకే మాటగా ఒకే బాటగా వున్నా గూడా ఈనాడంత తృప్తిగా, తీరిగ్గా ఏనాడూ లేరు. ఫ్రీగా యేనాడూ లేరు. వాళ్లు పరస్పరం వివాహం ఆడడానికి ఎలాంటి ఆటంకాలు లేవు. హాదయతుల్లా అహ్మద్‌ఖాదీల వివాహాలు అయిపోయాయి గాబట్టీ వీళ్లవివాహానికి ఇక ఆటంకాలు యేమీలేవు.

“నిన్ను గురించిన వివరాలు చెబుతానన్నావు గదా జాన్‌. ఇపుడు చెప్పు' అంది అరుణ అతని కళ్లలోకి చూస్తూ,

డా/ అంతటి నరసింహం 153

నీ జన్మను గురించి కొంత అర్ధం చేసుకున్నాను అరుణా! ఇటీవల బాగా అర్థం చేసుకున్నాను. నీ వ్యక్తిత్వం నీ వయసుకి మించి చాలా ఎత్తుగా యొదిగింది. నా జన్మ కూడా ఇంచుమించు నీ జన్మ లాంటిదే. నాకూ తండ్రి వున్నాడు. ఆయన మా అమ్మకు డైవర్పు చేసి వేరే ఆమెను చేసుకున్నాడు. నాకు చాలా దూరం అయ్యాడు. మా అమ్మకూడ వేరేవాజ్ణి చేసుకుని నాకు దూరమై పోయింది. మీ ఇండియన్ల వివాహపద్ధతిని గూర్చి నీవు చాలా విపులంగా చెప్పావు నేను బాగ గమనించాను గూడ. వివాహ విచ్చేదన మీ ఇండియన్ల మనసులకి అంతగా రాదు. వచ్చినా అంత సులభం కాదు. ఎందుకంటే సమాజం ఒప్పుకోదుగాబట్టి. సమాజ భావం చాలా బలమైంది గాబట్టి.

నాకు చిన్నప్పటినుండి తలితండ్రుల (గుమ కరువైంది. అలా కరువైన వాళ్లు మా సమాజంలో చాలా మంది ఉన్నారు. మా సమాజంలో పిల్లలు గూడ ఏదో ఒక పనిచేసుకుని పొట్ట పోసుకోవచ్చు. ఏ పని అయినా చేసుకోగలం మేము. (్రతివాడికీ చేతినిండా పనివృంటుంది. సంపాదనా వుంటుంది. నేను చిన్న చిన్న పనులు చేసుకుంటూ జీవిస్తూ వస్తున్నాను. చదువులు మాకు థ్రీగా లభిస్తాయి. నేను మామూలుగా చదువుకున్నాను. వైద్యవిద్యలో (ప్రావీణ్యం సంపాదించాలనుకున్నాను.

నాకు దూరం జరిగిపోయిన మా అమ్మ అంటే నాకూ నేనంటే మా అమ్మకు పరస్పరం (ప్రేమ ఉండేది. ఆమెకు గుండెజబ్బు చేసి చనిపోయింది. అందు వల్లనే వైద్యవిద్యలో ప్రానీణ్యం సంపాదించాలనీ, అందులోనూ శస్త్రచికిత్సలో ప్రావీణ్యం ఉన్నత (ప్రమాణాలు అందుకోవాలనీ శ్రద్ధగా (శమించాను. అదృష్టవశాత్తు నీవు నాకు క్లాసుమేటు అయ్యాను. నీ దీక్షా నీ కృషి నన్నాకర్షించాయి. నీ అందమూ, నీ డిగ్నిటీ, నీ చీరకట్టూ ఇంకా ఆకర్షించాయి. వివాహం అడితే నిన్నే వివాహం ఆడాలని అనుకున్నాను. అదెలా సాధ్యం శ

మీది ఇండియన్‌ సమాజం. నాది అమెరికన్‌ సమాజం. వివాహం గూర్చి ఆలోచించడంలోనూ చేసుకునే పద్ధతుల్లోనూ మీకూ మాకూ ఎంతో తేడా వుంది. అమెరికాలో ఎందరో ఇండియన్లు చదువుతూవుంటారు.

ఉద్యోగాలు చేస్తూ వుంటారు. వివాహ సమయం వస్తే వాళ్లు ఇండియన్‌లనే చేసుకుంటారు. అందులోనూ తమ కులాల్లోనే చేసుకుంటారు. అది కూడ నాకు తెలుసు. ఇన్ని ఆటంకాలు మనిద్దరిముధ్యా వుండగా నిన్నెలా చేసుకోగలను

మాది ఫ్రీ సమాజం. అయినా నేను ఫ్రీగా తిరిగేవాణ్ణి కాను. నీ పరిచయంలో పడ్డాక ఆదృషస్టే వహించేవాజణ్జీ గాదు. నీ మాదిరే విద్యాభ్యాసంలో, వృత్తిధ్యాసలో వుండేవాణ్ఞి. నిన్ను అందుకోవాలన్న ధ్యాసలో వృండేవాణ్ణి. నీవు అందీ అందక వుండేదానివి. నీకు అంగరక్షకులుగా, కరుణా, జలజా, అహ్మద్‌ఖాద్రి, హిదయతుల్లా ఎపుడూ విడవకుండా వుండేవారు అన్నాడు.

“అవును. నీమీద నాకు సద్భావం వున్నాగూడా మన సమాజం భిన్నత్వం కారణంగా నేను కూడా దూరం పాటిస్తూ వుండేదాన్ని, అయినా వివాహ భావాన్ని దాదాపు అణిచివేసి వుండేదాన్ని, గుండెజబ్బులు వచ్చిన మంత్రులూ, పెద్ద పెద్ద వ్యాపార్లూ, పారిశ్రామిక వేత్తలూ, ఇండియానుండి అమెరికాకు వచ్చి చికిత్స చేయించుకొని ఆ జబ్బు నుండి' విముక్తులు కావడం చూస్తూ వుండేదాన్ని అందుకు నా వైద్య విద్య అమెరికాలోనే జరగాలనీ, గుండె శస్త్రచికిత్సలో ఇక్కడే ప్రావీణ్యం సంపాదించాలనీ పట్టుదలగా చదివి, అమెరికా స్కాలర్‌షిప్పుతో ఇక్కడే చదివాను. నైపుణ్యం సాధించాలని నిరంతరం ఆదే తపస్సుగా (ప్రాక్టికల్స్‌లో పాల్గొంటూవుండేదాన్ని గొప్పగొప్ప శస్త్ర వైద్య నిపుణులతో కలిసి పనిచేస్తూవుండేదాన్ని. నీవు కూడ అదే ధ్యాసలో నిమగ్న మైవుండటం గమనిస్తూ వుండేదాన్ని అహ్మద్‌ఖాద్రీ, హిదయతుల్లా, కరుణా కూడ పట్టుదలగా ఏకాగ్రచిత్తంతో వుంటూ వుండేవాళ్ళు. వైద్యవిద్యలో వాళ్లెంత ఏకా[గ్రతతో వుండేవాల్లోః నా రక్షణ విషయంలో గూడ అంతే ఏకాగ్రతతో వుండేవాళ్లు,"

“అవును ఆకారణంవల్లనే నేను కాస్త దూరంగా వుంటూ వుండేవాణ్ణి. మా సమాజంలో యువకులు ఎవర్నన్నా పొందాలంలే డైరెక్టుగా అడి గేస్తారు. సాధ్యం కాకపోతే రేప్‌ చేస్తారు. లొంగినా లొంగకపోయినా పిస్టల్‌తో

డా/ అంతటి నరసింహం 155 కాల్చేస్తారు. కేసు గూడా అల్లే జరగదు. ఎందుకంటే సాక్ష్యం దొరకదు గాబట్టి సాక్ష్యం చెప్పేవాళ్లు గూడా వుండరుగాబట్టి. సాక్ష్యం చెప్పే వాళ్లను ఆనిందితులు బెదిరిస్తారు గాబట్టి. అందుచేత కోర్టుల్లో సాక్ష్యం చెప్పే వారుండరు. నీ విషయంలో నాకు అలాంటి దుష్టభావం వచ్చేదిగాదు మెగా అహ్మద్‌ఖాద్రీ, హిదయతుల్లాలు అహరహం నిన్ను కాస్తూవుం డేవాళ్లు, వాళ్లలాగే నిన్ను నేను ఆరాధనాభావంతోనే చూచేవాణ్ణి. ఆమెరికన్‌ అమ్మాయిలు నాసాన్నిహిత్యం లోకి రాకపోలేదు. అయినా నేను వాళ్లమై మనసు పోనిచ్చే వాణ్ణి గాను. నీవు నాకు లభ్యంకాకపోతే కరుణనైనా చేసుకోవాలనుకొవేవాణ్జి. అందుకే నాకు అమెరికా వైద్య కళాశాలల్లోనూ అసుపత్రుల్లోనూ ఛాన్సులు వచ్చినాగూడా ఇండియాకు నీతో రావడానికి ఇష్టపడ్డాను. నీవృ స్థాపించిన ఈ ఆసుపత్రి అభివృద్ధికి నీతోపాలే పాడుపడాలని నిర్ణంయంచుకున్నాను. నీతో పాట వృండాలని నిర్ణయించుకున్నాను' అంటూ కరాన్ని గ్రహించి షేక్‌హ్యండిచ్చారు. “మరికొన్నాళ్లు జరగాలి జాన్‌. ఇపుడే కర[గ్రహణానికి తొందరపడవద్దు. మనకు అమెరికా ఆహ్వానంవుంది. ఆమెరికా, ఫ్రాన్సు; జర్మనీ, ఆస్ట్రేలియా, ఇంగ్లాండుల్లో, మనం సాగించాల్సిన శస్త్ర చికిత్సలున్నాయి. దానికంతా ఒక మాసం పడుతుంది. ఆ డబ్బులు రెసిడెన్షియల్‌ స్కూలు ట్రస్టుకు జమ చెయ్యాలి. ఎందుకంటే ఆ రెసిడెన్షియల్‌ స్కూలును నాలుగేళ్లు పోగానే రెసిడెన్షియల్‌ కాలేజీగా మార్చాలి. స్కూలును మార్చాలని గాదు. దానికి అనుబంధంగా కాలేజీని స్థాపించాలి అంది అరుణ.

ఇద్దరూలేచారు. అరమరికలు లేకుండా మాట్లాడుకున్నాంగదా అని యిద్దరి మొగాలూ తృప్తిగా (ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఇద్దరూ ఆసుపత్రికి వెళ్లి పోయారు.

ఇంటికి వచ్చి మొగమూ కాళ్లూ కడుక్కుని హాల్లో కూర్చుంది ఆరుణ. ఆమెకు హార్లిక్స్‌ పంపి తానూ వచ్చి కూర్చుంది భవానీ. “అరుణా ఒక మాట' అంది భవానీ

“చెప్పమ్మా

“ఇంతకుముందే మీ నాన్న గారు కరుజాకర్‌గారూ, దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ గారూ పచ్చి కూర్చున్నారు. నీకోసం చూశారు. నీవు లేవు. నీవూ జాన్‌ కలిసి బయటికి వెళ్లారన్నారు. వాళ్లిద్దరూ వచ్చి మాట్లాడిందేమిటంటే ; అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, హిదయతుల్లా, మహేష్‌ల పెల్లిళ్లయి పోయాయి. ఇక వెంటనే నీ వివాహం చేసెయ్యాలి అని 'అరుణ సూపర్‌ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్‌ ప్రారంభించి నిర్మించాలి అని అంది. అది నెరవేరింది. ఆసుపత్రిని నంబర్‌ వన్‌గా చేసెయ్యాలని అంది. ఆదీ జరిగింది. రెస్‌డెస్షీయల్‌ స్కూలు యేర్పాటు కావాలంది. అదీ అయిపోయింది. వాటికున్న పండ్పుతో

• అంటే పచ్చే పడ్డీతో అవి నిరాఘాటంగా సాగిపోతాయి ఇక అరుణ ఫ్ర అయిపోయింది. ఇక ఆమె వివాహం చేసుకోవాలి ఆ విషయాన్ని అమ్మాయితో పూట్లాడి తేల్చు బోవానీ' అని ఇపుడే వెళ్లిపోయారు. ఏమంటావు అరుణా! అంది

“ఒక మాసంలోగా మేము అమెరికా వెళ్లాలమ్మా! ఆ (టిప్పు తర్వాత చేసుకుందామనుకున్నాము' అంది అరుణ.

“జానూ నువ్వేనా?"

'అవును?'

“కరుణకు మీ మేనమామ కొడుకు రమేష్‌ వున్నాడు"

“అ విషయం ప్రక్కన పెట్టు. మేము అమెరికా వెల్లి వచ్చాక కరుణతో మాట్లాడదాం అంతపరకూ ఈ విషయం సస్పెస్సులో పెడదాం అంది అరుణ.

, ఇంతలో జాన్‌ వచ్చాడు. బయటి నుండి కరుణ గూడా వచ్చింది. వాళ్లిద్దరికీ కాంప్లాన్‌ తెప్పించి యిచ్చింది బవానీ. వాళ్లు తాగుతూ పుండగా తాను లోపలికి వెళ్లిపోయింది. వీళ్లు తాగుతూ, సపరు చదువుతూ మాట్లాడుకుందూ కూర్చున్నారు

అప్పటికి రుడు గంటలయింది ఇక ఖోజనాలకు లేద్దామనుకుంటూండగా మహిళాభ్యుదయసమాజ సబ్యులు వచ్చారు.

డా/ అంతటి నరసింహం 157 “డాక్టర్‌ అరుణ గారూ, మీకు సన్మానం యేర్పాటు చెయ్యాలని మా (డొసిడెంటూ, సెశైటరీ మమ్మల్ని కోరారు. మీతో మాట్లాడి యే తేదీ మీకు వీలుకలుగుతుందో కనుక్కుందామని వచ్చాము" అన్నారు.

'నా కెందుకండీ సన్మానం! నేనేమి సాధించానని. ఏదో వైద్యం చేసుకుంటూవుండేదాన్ని' అంది అరుణ సిన్సియర్‌గా.

“ఆవిషయం మాకు ఆలుసండీ. అది తెలిసే వచ్చాం. మీరెంత చేశారో, దాని ఫలితమేమిటో తెలిసే వచ్చాం. దయచేసి ఒకవారంలోగా మీకు వీలయిన తేదీ యివ్వండి. అంతే! అంతకంటే మీకు ఛాన్సు యివ్వదలచుకోలేదు' అన్నారు వాళ్లు నిర్ణయంగా.

'మీ యిష్టం' నాకు ప్రత్యేకంగా ప్రోగ్రాంలు లేవుగా. మీకు వీలయితే నేను ఎపుడైనా రెడీ అంది అరుణ.

“మాకు ఇన్విటేషన్లు ప్రింట్‌ చేయించి అందరికి అంచేలా టైం వుండాలిగదా. కనీసం ఆరు రోజులు కావాలి. ఈ రోజు ఎలాగూ ఆయిపోయింది. ఈ రోజు శుక్రవారం. వచ్చే శుక్రవారం యేర్పాటు చేసుకోమంటారా?"

“అలాగే"

“థ్యాంకృండి'

'ఒక్కవాట! దీనికి వైద్యశాఖ మంథతిగారిని ముఖ్యఅతిథిగా ఆహ్వానించండి."

“వాళ్లు, వేరే మీటింగు ఒకవారంలో పెట్టుకుంటామన్నారండీ, డాక్టర్బూ. మెడికల్‌, రిప్రజెంటేటివ్సూ అందరూ కలిసి మీకు ఘన సన్మానం యర్చాటు వెసుకోబోతంన్నారు. వాళ్ళీపాటితె వివ్శల్ని ఆహ్హ్వానించి వృంటారనుకున్నాము నేడో రేపో వాళ్లు గూడా వచ్చి మిమ్మల్ని ఆహ్వానిస్తారు. వాళ్లు వచ్చి యేర్పాటు చేసుకోకముందే మేము పచ్చి ఆ ఛాన్సు కొట్టెాయ్యాలని వచ్చాం."

4158 రాజహంన

'సరే! మీ యిష్టం వచ్చిన వాళ్లను ఆహ్వానించండి అయితే పోలీసు మంత్రిని పెిలవండి' అంది అరుణ,

మహిళాభ్యుదయ సంఘం వారు ముందు జాగ్రత్తగా ఒక హైస్కూలు (గ్రౌండ్స్‌లో యేర్పాటు చేశారు సభ. భారీగానే యేర్పాట్లు చేశారు. ముఖ్యషుంటత్రినే ముఖ్యఅతిథిగా తీసుకుని వచ్చారు. పోలీసు మంతిని కూడ తీసుకుని వచ్చారు. మహిళా సంక్షేమ మంత్రిని అధ్యక్షురాలిగా చేశారు. సభా(ప్రారంభానికై మహిళాభ్యుదయ సంసుఅధ్యక్షురాలును కోరారు. వేదిక మైన భవానీ, సత్యాబాయీ గూడా ఆసీను లయ్యారు. (ఢేక్షకులులో ముందు వరుసలో దుర్వేష్‌ ఖాదీ, కరుణాకర్‌, అహ్మద్‌భాద్రి, హిదయతుల్లా, జుబేదా, ప్రమీలా, సుజాత, మహేష్‌, జాన్‌లతో పాటు మరికొందరు డాక్టర్లు కూర్చున్నారు. ఆ తర్వాత చాలామంది స్త్రీలూ పురుషులూ కూర్చున్నారు. వేదిక పెకి అతిథులను ఆహ్వానించాక, ఈనాటి సభాధ్యక్షులు సభా కార్య(క్రమాన్ని నడుపుతారు అని కార్యదర్శి కిందికి వచ్చేసింది. తర్వాత అధ్యక్షత వహించిన మహిళా శిశు సంక్షేమ మంతి మాట్లాడుతూ, ఈనాటి సభకు జ్యోతి వలిగించడమూ, ప్రార్ధనా గీతం పాడటమూ లేవు అంది. అది ఈనాటి సన్మానితురావైన డాక్టరు అరుణకు ఇష్టంలేదుగాబట్టి, అవి లేకుండానే సభ ప్రారంభమవుతుంది. అంతేకాదు ఆమెకు ఇష్టంలేదుగాబట్టి పూలమాలలు వెయ్యడం కూడా జరగదు. అవి యెందుకు నిషేధించారో వారే తమ భాషణలో విశదీకరిస్తారు. (ప్రస్తుత మహిళాసంక్షేమ మంతి ప్రారంభోపన్యాసం చేస్తారు అని అంది.

మహిళా సంక్షేమ మంత్రి లేచింది. 'సంప్రదాయ రక్షణ భారాన్ని స్త్రీలకై మోపింది సంఘం. సంఘం అంటే పురుష స్వామ్యం అన్నమాట. సంఘంపె పెత్తనం వహించేది పురుషులు. ధర్మాన్ని నిర్వచించింది పురుషులు. ధర్మశాస్త్రాలు (వ్రాసింది పురుషులు, ఆ సూత్రాలను స్త్రీల నెత్తిన రుద్దింది పురుషులు స్త్రీలకూ శ్యూదులకూ విద్యానిషేదం చేస్తూ ధర్మశాస్తాాల్లో వాసింది పురుషులు. కవిత్వాలు వ్రాసింది పురుషులు. స్త్రీలను అంగాంగ వర్దనలతో శృంగారదేవతలుగా చిత్రించింది పురుషులు. హాందూ సమాజంలోనేగాదు, ముస్లిం సమాజంలోనూ, వై స్తవ

డొ/ అంతటి నరసీంహం 159 సమాజంలోనూ గూడ పురుషాహంకారమే చెల్లింది. చెల్లుతూ వుంది. డా అరుణకు సం(ప్రదాయాలు నచ్చవు అని చెప్పడం కోసమే ఈ ఉపోద్దాతాన్ని కావించాను. డా॥ అరుణను సన్మానించడానికి మనం సమావేశమయ్యాం. ముఖ్యఆతిదీగా వచ్చిన మన ముఖ్యమంత్రిగారు అరుణకు శాలువా. కప్పుతారు. స్త్రీ సంక్షేమ మంత్రి అమెకు స్వర్ణకంకణం తొడుగుతారు" అని కూర్చుంది,

లేచి నిలబడింది డాక్టరు అరుణ. ముఖ్యమంత్రి శాలువా కప్పాడు. ప్ప్రీ సంక్షేమ మంత్రి స్వర్ద కంకణం తొడిగింది. ముఖ్యమంత్రి తన అభిభాషణ ప్రారంభించాడు. 'సోదర సోదరీమణులారా! డా! అరుణ చాలా చిన్నవయస్సులోనే అనేక ్రజ్జ్ఞలు సాధించారు.సర్దన్‌గా ఆమెకు గొప్పపేరు వుంది. ఆమె వందలకొలది ఆపరేషన్లు చేశారు. ఒక్క కేసు కూడ ఫెయిల్‌ కాలేదు. అదే ఆమెకు గల ప్రత్యకత. సూపర్‌ సషాలిటీ ఆసుపత్రి ప్రారంభించింది డా! సత్యాబాయి. ఆమె వెనుక ఆర్థికంగా నిలబడింది కరుణాకర్‌, దుర్వేష్‌ ఖాది గార్లు. వీరందరికీ (ేరణా, బలమూ ఇచ్చింది డా॥! అరుణ. ఆమె తన సంపాదనే కాక, కరుణ, జాన్‌, పాదయతుల్లా, అహ్మద్‌ఖాద్రిల సంపాదన గూడ పోగుచేసి ఆసుపత్రి ఆస్తులు పెంచింది. ఆమె లేకపోతే - ఆమె ప్రోద్చలమే లేకపోతే - ఈ హాస్పిటల్‌ ఈ రూపాన్ని ధరించి వుండేది కాదు. సారాంశమేమిటంటే ఈ సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి వ్యవస్థాపకురాలూ, పోషణకర్తా అన్నీ ఆమే! అని అన్నాడు. తర్వాత లేచిన పోలీసుమంతి మాట్లాడుతూ 'డా॥[అరుణ గొప్పవ్య క్తిత్వం గల వ్యక్తి. సంప్రదాయాలకు భిన్నంగా ప్రవర్తించే వ్యక్తి. సంప్రదాయాలూ, సమాజంలో హెచ్చుతక్కువలూ, దోపిడీ తనమూ, కులాహంకారమూ పెంచే సాంప్రదాయాలకు విరుద్ధమే. మన స్త్రీల చీరకట్టూ, మన సంప్రదాయం మంచిది కాబల్దే అరుణ ఆ సంప్రదాయాన్ని చక్కగా పొటిస్తున్నది. అమెరికాలోనే చదివి అమెరికాలోనే డాక్టరుగా కొంత కాలం చేసి కూడా అక్కడకూడా తన చీరకట్టుని వదలకుండా పొటించిందంలే, ఆమె వ్య క్తిత్వం ఎంత గొప్పదో ఆలోచించండి. ఆమెకు బాగా తెలుసు చీరకట్టులోని అందం. గౌొన్లలో

160 రాజహంన ఈనాటి మోడరన్‌ (డ్రస్సులలో లేదని, వుండబోదనీ అందుకే ఆమె చీరకట్టును విడనాడకుండా వుంది.

“డా! అరుణకు వైద్య సొకర్యాలు కలిగించాలని యెంత పట్టుదలో, విద్యాసౌకర్యాలు కలిగించాలని అంతే పట్టుదల వుంది. ఆమే, ఆమె సహచరులూ డబ్బు బాగా సంపాదించారు. అరుణ తల్లిగారి పేరు మీద రెసిడెన్షియల్‌ స్కూల్‌ పెట్టించారు ఇది చాలా పెద్ద ప్రణాళిక. దానితో పాటు ఎలిమెంటరీ స్కూలు కూడా స్థాపించింది రష్యన్‌ సిస్టమ్‌ లో నడుపుతున్నది.అరుణలాంటి వాళ్ళు జిల్లా కొకరి చొప్పున వుంట్‌ విద్యా వైద్య సొకర్యాల సర్వ వ్యాప్తి అయిదేళ్లలో పూర్తి కాగలదు.

తనకు కావించిన సన్మానానికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ అరుణ ఇలా అంది: “(ప్రపంచంలోని అన్ని సమాజాల్లోనూ భగవంతుడున్నాడు అన్న విశ్వాసం ఉంది. ఇది పరాన్న భోజనుల సృష్టి. ఎవడో చేసి పెడితే పని చేయకుండా కూర్చుని తిందామన్న పరాన్న భోజనుల సృష్టి అది అది కూడా పురుషుల స్పృష్టే.. కాకపోతే దేవుడు పురుషుడు గానే ఎందుకుండాలి? స్త్రీ ఏల కాకూడదు? లేదు - దేవుడు స్త్రీగా వుండడానికి వీళ్లేడు. ఎందుకు ? అది పురుషుని సృష్టే కాబట్టి. ఆ సృష్టించిన దేవుడు కూడా పురుషుడే. ఇతర మతాల్లో అయితే వాళ్లకు ఒక్కడే దేవుడు, హిందువుల్లో అయితే అనేక దేవుళ్లు. వాళ్లందరికీ భార్యాలు వున్నారు. బిడ్డలు వున్నారు. వాళ్లకు ఆయుధాలు కూడా వున్నాయి. రాముడు కృష్ణుడు మొదలయిన దేవుళ్లకు జన్మదిన్నాలు చేస్తారు. కళ్యాజాలు చేస్తారు. ఒకే ఉయ్యాల మంచంపై భార్యాభర్తల విగ్రహాలు (ప్రక్కన (ప్రక్కన పడుకోబెట్టి గర్భాధానంలాగా చేస్తారు. మానవుల్లో జరిగే అన్నీ కార్య[క్రమాలు చేస్తారు. 'పెల్లిచేసినపుడు మనం - అంటే - తెలుగువాళ్లం

• తాళికట్టినట్లుగా పురోహితుడే కడ్డాడు. ఆడ విగ్రహానికి, ఈ పిచ్చిచేష్టలు ఇతర మతాల్లో లేవు. వాళ్లకు మనకున్నంతమంది దేవుళ్లు ఉండరు. ఇవన్నీ ఎలా చేస్తారో అర్ధంకాదు. సిగ్గులేదు మన వాళ్లకి. మన హిందూ మత మూర్థులు చేసే ఈ చేష్టలకు (ప్రభుత్యం సహాయంగా వుంటుంది. (ప్రభుత్య అంగీకారమూ జోక్యమూ వుంటుంది. భద్రాచల సీతారాముల

డా/ అంతటి నరసింహం 161 విగ్రహాలకు పూజలూ వివాహాలు వుంటాయి. సెక్కులర్‌ ప్రభుత్వం అంటూ ఇలాంటివి (ప్రభుత్వమే చెయ్యడం చాలా మూర్చం. ఇందుకు కథ కూడా అల్లారు. కొన్ని సందర్భాల్లో హిందువుల్లాగే ముస్లింలూ మూర్చుల్లాగా (ప్రవర్తిస్తారు. రామదాసు అనే హిందువు గోల్కొండ సుల్తానుల కాలంలో తహసిల్టారుగా వృండి, తను రాబట్టిన పన్ను నంతా భద్రాచల రామాలయానికి ఖర్చు చేసి, ప్రభువులకు చిక్కి, కారాగారంలో పడి పోతాడు. అదెలా సాధ్యమో గాని రామలక్ష్మణులిద్దరూ రామోజీ, లక్షో 2జీ అనే పేర్లతో తానీషాకు (ప్రత్యక్షమై రామదాసు కట్టవలసిన డబ్బులంతా ఇల్లించి, అతన్ని కారాగార విముక్తుణ్ని కావిస్తారు. ఇలాంటి కథలు అల్లి మూఢులను నమ్మించడం మన వురోహిత వర్గానికే చెల్లింది. అప్పటినుండి తానీషా, స్వతహాగా భద్రాచల రామాలయానికి వివాహ సామాగ్రి అయిన పట్టువస్త్రాలు, తలం(బ్రాల ముత్యాలూ నెత్తిన పెట్టుకుని మోసుకుపోయి కళ్యాణం నడిపించే సాంప్రదాయాన్ని పాటించాడని, తర్వాత వచ్చిన పాలకులు కూడా ఆ ఆచారాన్ని పాటించారనీ, "సెక్యులర్‌ స్టేట్‌లో మన ముఖ్యమం[తి ఆ సాంప్రదాయాన్ని భక్తిగా ఈనాటికీ పాటిస్తున్నారని మనకు తెలుసు. ఇలాంటి మూఢ భక్తిని - ప్రజల్ని అందులో నుండి ఉద్దరించవలసిన (ప్రభుత్వమే - పాటిస్తూ సమాజాన్ని ఇంకా మూర్ణత్వం లోనికి తోసేస్తూ పోతే, ఇక (ప్రజల్లోని మూఢత్వం ఎలా తొలుగుతుంది? (ప్రస్తుతం మన ముఖ్యమంత్రి సోషలిస్టు భావాలు కలవారు. ఈయనైనా ఆ మూర్ధ చర్యకు ముగింపు పాటిస్తే ప్రజలు ఉద్దరించ బడతారు. ఇటీవల ఐదారేళ్లుగా = ముఖ్యంగా ఈ సహస్రాబ్ది లోని చివరి వారాల్లో హిందువుల మూర్థాచారాలు పెరిగిపోయాయి. దీనికి ఆదర్శం ముస్లింలలోని ఫండమెంటలిజమే. వాళ్లల్లో పురాతనాచారాలు ప్రబలే కొద్దీ - మూర్గత్వంలో మేము తీసిపోతామా అన్నట్లుగా హిందువుల్లో నామాలూ, బొట్లూ, నానా వికారాలూ అధికం అయ్యాయి.

నేను చెప్పవచ్చేదేమిటంలే స్త్రీలలోని మూఢాచారాల గురించి. ఆవిషయం వదిలి పురుషులకై పడ్డాను. ఎందుకంటే ఈ ఆచారాలు స్థాపించింది పురుషులే కాబట్టి. స్త్రీ లలో విద్యానిషేదాన్ని అమలు

162 రాజహంన జరిపిన పురుషులు, కుల తత్వాన్ని పోషించే జవాబుదారీ కార్యాన్ని ప్ట్రీల మై మోపారు. పైకి కులాన్ని రక్షిస్తున్నట్లు కనిపించదు. కానీ వాళ్ళ పాటించే ఆచారాలు మాత్రం కులాన్ని కుల వ్యత్యాసాన్ని పోషించేవే. అందుకు స్త్రీ లలో నోములు వ్రతాలు వ్యాప్తి పొందించారు. పూజలూ పునస్కారాలూ వ్యాప్తి పొందించారు. వాటిని పొటిస్తే తమ భర్తలు క్షేమంగా ఉంటారనీ, తాము పుణ్య స్త్రీలు గా కలకాలం ఉండగలరని నూరిపోశారు. ప్రాణాశా, సుభఖాశా వుండడం సహజమే కదా! అందుచేత విద్యలేని స్త్రీలు నోములు, (వ్రతాలు, పూజలూ పునస్కారాలూ పొటించడం మొదలు పెట్టారు. దానికి వీలయిన వ్రత కధలు, నోముల విధానాలు పురుషులే వాసి (ప్రచారం చేసారు. వాటిని పాటించి పురోహితులకు తాంబూల దక్షిణాలు అర్పిస్తే నేరుగా పుణ్యలోకాలకు పోతారని భ్రమపెట్టింది కూడా పురోహిత పురుష పుంగవులే.

నేను ఈ దేశంలో పుట్టాను. ఈ సమాజంలో - అంటే హిందూ సమాజంలో పుట్టాను. పెరిగాను. నా జన్మ నాకు తెలియదు. తర్వాత తెలిసింది నేను పుట్టింది హీందూ స్త్రీకి అని. నాతండ్రి - నా జన్మ కారకుడు ముస్లిం అని. ముస్లింలు ఎవర్రైనా చేసుకోగలరు. అలాగే మా తల్లి మతం నూరకుండానే ముస్లిం పురుషుడికి నన్ను కన్నది. నా తల్లి అందమైనది. నా తండ్రి ఇంకా అందగాడు. అందుకే నేనూ అందంగా పుట్టాను. హిందూ ముస్లంల కలయికతో నా జన్మ వునీతమై, నిజమైన "సెక్యులరిజం కలిగిఉంది. నన్న కనగానే నాతల్లి, దివిస్‌వును మహ్రైఅయిదేళ్ళ [క్రితం ముంచెత్తిన ఉప్వైనలో చనిపోయింది. ఆమె చనిపోయాకనే నేను పుట్టానో లేక నేను పుట్టాకనే ఆమె పోయిందో నేను కన్ను తెరిచేటప్పటికి ఆమె లేదు. నన్ను మా తల్లి గర్భం నుండి బయటికి తీసిన పుణ్యాత్మురాలు ఈ డాక్టర్‌ సత్యాబాయే' అంటూ. భక్తిగా వంగి సత్యాబాయి పాద నమస్కారాలు చేసింది. ప్రజలంతా ఒక్కపెట్టున కరతాళధ్వనులు గావించారు. ఉపన్యాసాన్ని సాగించింది అరుణ. 'నన్ను మహోదారులూ, ఆదర్శజీవులూ అయిన తలిదండ్రులు సాకారు. వారు ఈ తగిలించి వున్న పటంలోని లలితాదేవిగారూ, ఎదురుగా

డా/ అంతటి నరసింహం 163 కూర్చుని వున్న కరుణాకర్‌ గారూనూ అంటూ తల్లి ఫోటోను అంటి నమస్కరించింది. “ఇక నన్ను కన్నతండిని తర్వాత కనుగొన్నాను. నా తల్లి చనిపోయాక నన్ను కన్నతండ్రి మాయమైపోలేదు. అదే మరొకరయితే కులాంతర మతాంతర వివాహం చేసుకున్న హిందువయితే బంధం కాస్తా తొలగి పోయిందిలే అని గాయబ్‌ అయిపోయి వుండేవాడు. నన్ను కన్నతండ్రి కాతరుడు గాడు. భీరువుగాడు. దయలేని వాడుగాడు. కర్తవ్య విముఖుడు గాడు. నేను భూమిపై పడే సమయానికి ఆయన హైదరాబాదులో జ్వరం మంచంకై వున్నాడు. తుపాను ఘోరకలి మా తల్లిని మింగివేసిందని తర్వాత మూడు నాళ్లకు వచ్చి తెలుసుకున్నాడు. కన్నబిడ్డకోసం గాలించాడు. నేను లలితాదేవి దంపతుల కన్నబిడ్డగా క్షేమంగా పెరుగుతున్నానని తెలుసుకున్నాడు, నాకు స్తన్యం ఇచ్చి నా ప్రాణాన్ని రక్షించిన తల్లి ఇదిగో ఈ భవానీ దేవే అని ఆమె పాదాలకు నమస్కరించింది అరుణ. సరిగా ఒక నిమిషం కరతాళ ధ్వనులూ ఆనందపు 'కేకలూనూ. గ్రేుక్షకులంతా సర్దుకొని ఉత్సాహంగా చూస్తూ కూర్చున్నారు. మళ్లా మొదలుపెట్టింది అరుణ నన్ను కన్నతండ్రి తన ఆన్వేషణ సాగించాడు. నా కన్నతల్లిని హిందూ పద్ధతిలో దహనం చేశారని విన్నాడు. నాకోసంగాలించాడు. నా తల్లి అంటే ఆయనకు అంత మమత! కన్న బెడ్డా అంలే అంత కన్నా మమత! నేను హైదరాబాదులోనే వున్నట్లు ఆలుసుకున్నాడు. నేను తన బిడ్డను అని రుజువు చేసుకోడానికి తంటాలు పడ్డాడు. ఆఖలికి నాకు పురుడు పోసిన సత్యాబాయిని ఆశ్రయించాడు. ఆమెకు తెలుసు ఆయన చెప్పిన గుర్తులు మా తల్లికి వున్నాయని ఇలుసు. ఆ గుర్తులు ఒక్కభర్తకే. పురుడు పోసిన డాక్టరుకే తెలుస్తాయి అలాంటి గుర్తులు* చెప్పినపుడు, వాటిని చూచిన డాక్టరు సత్యాబాయి. హిందువుల బిడ్డగా పెరుగుతున్న నన్ను ముస్లిం కుటుంబాలకు అందివ్వాలనీ అందిస్తే నా జీవితం యేమవుతుందో అనీ - జంకుతో ఎంతో అపురూఫవంగా లలితాదేవి కరుణాకర్‌ కన్న బిడ్డగా సకల భోగాలతో - భవానీదేవి నిత్య జాగరూక రక్షణలో పెరుగుతూవున్న నన్ను రక్షించుకోవాలి అన్న (ప్రేమకో నా తండ్రికి ఆ గుర్తులు నేను చూడలేదు అన్ని అబద్ధాలు చెప్పింది.

164 రాజహంస అయినా నన్ను కన్న తండి నన్ను వదల్లేదు. ఆఖరికి సత్యాబాయి దయతో ఆ రహస్యాన్ని చెప్పెంది. ఆయన యేనుగు నెక్కినంత సంతోషంతో, నా దగ్గరికి వచ్చి నన్ను కౌగిలించుకొని బిడ్డా బిడ్డా అని ఆనందబాష్పాలు రాలిస్తే - నన్ను కన్న తలిదండ్రులు వేరు అనీ, తల్లి నా జన్మలోనే చనిపోయిందనీ నిరూపణలలో తెలుసుకొన్న నేను - నన్ను కన్న తండ్రి యెవరా అని అన్వేషిస్తూ వున్న నేను - నా కళ్లూ నా కన్నతండ్రి కళ్లూ ఒకటిగానే వుండడం వల్ల రంగూ శరీరమూ గూడా ఒకటిగానే వుండడంవల్ల ఈయనే నా కన్నతండ్రి అని దాదాపుగా నిర్ధారించుకొని వున్న నేను నాన్నా అని పాదాలకు నమస్కారం చేసినపుడు ఈ తండ్రి కార్చిన ఆనంద బాష్పాలకు అంతులేదు.

ఆయనే ఆయుదురుగా కూర్చుని ఇపుడు గూడా ఆనంద బాష్పాలు రాలుస్తున్న దుర్వేష్‌-ఖాద్రీ - ఆ ప్రక్కనే కూర్చుని ఆనందబాష్పాలు రాలుస్తున్న తండి కరుణాకర్‌. అనేటప్పటికి ఆనంద కోలాహలంతో సభఆంతా ఒక్కసారి ఘూర్డితమైపోయింది. పప్రశాంతతా ముద్రితమైన ముఖంతో - ధీరగంభీర స్వరంతో ఇంకా ఇలా అంది.

"నా జన్మ ధన్యమైనది. నేను ధన్యను. నాజీవితం ధన్య మైనది. నా కన్నతల్లి సాక్షిగా, నా తల్లి లలితాదేవి సాక్షిగా - వాళ్లిద్దర్నీ మనసులో పెట్టుకొని, వాళ్ల ఆత్మలకు శాంతిగా నేను ఏమి ఇవెయ్యాలను కున్నానో ఏమి సాధించాలనుకున్నానో అవి సాధించాను. ఇంకా సాధించాల్సింది చాలావుంది. ఇంతటితో నేను తనువు చాలించినా నాకు తృప్తే అని సభవైపు చూచింది. 'నో నో మీరు చిరంజీవులు కావాలి. చెయ్యాల్సింది ఇంకా వుంది. చిరంజీవులు కావాలి' అని సభలో కేకలు వినిపించాయి.

నేను రెండు మాటలు చెప్పి ముగిస్తాను. నేను అమెరికా, ఇంగ్లండు, అస్ట్రేలియా, ఫ్రాన్సు, రష్యా మొదలయిన ప్రజాస్వామ్య దేశాలు సంచరించాను. మన సమాజాన్ని మనసులో పెట్టుకొని ఆ సమాజాలను పరికించాను. మనది చాలా ప్పురాతన సమాజం. వేదాలు పుట్టిన దేశం. వేదాల్లో దేవుడి ప్రసక్తి లేదు. కాని దేవుడిని మన పూర్య[బ్రాహ్మణులు సృష్టించారు. ప్రపంచంలోని అన్ని సమాజాల్లోనూ మతాధికార్తులే దేవుణ్ణి

డా/4 అంతటి నరనీంహం 165 సృష్టించారు. దేవుడి ఆధారంగా అన్ని మతాలూ యేర్పడ్డాయి. మనది మాత్రం వేదం ఆధారంగా యేర్పాటు కాలేదు. వేదంలో దేవుడు లేడు. కాని మన (బ్రాహ్మణులు వేదాన్ని ఆధారంగా బుకాయిస్తూ దేవుణ్ణి సృష్టించారు ఒక్కదేవుడు గాడు, ఎందరో దేవుళ్లను సృష్టించారు. అందుకే మన సమాజం వైవిధ్యంతో కూడుకున్నదయి పోయింది. (టాహ్మజాధిక్యం కొనసాగాలని వర్ణ వ్యవస్థను సృష్టించారు. ఇండియాపైకి ఎత్తి వచ్చిన ఆర్యులవలన యేర్చడిందే అది. ఆర్యా అనార్య కలయిక వల్ల జనించిన సంతానంవల్ల యేర్పడి నటువంటిదే అది. ఆర్యుల తెల్ల రంగు రక్షించాలన్న ఆర్య (బ్రాహ్మణుల స్వార్థంవల్ల యేర్పడినట్టిదే అది. అది వర్ణం పోయి - కులం కింద మారింది. వర్ణం యేదయినా జన్మతోనే (బ్రాహ్మణ క్షత్రియ వైశ్య శూద్ర కులాలూ యేర్పడ్డాయి. అనంతకాలంలో ఎన్నెన్నో కులాల కలయికలతో అనేకవుయిన కులాలు జన్మను పురస్కరించుకొని యేర్పడ్డాయి. అంతేగాని మనది మతం గాదు. మనదే గనుక మతం అయివృన్నట్లయితే ముస్లిములు ఇంత జనసంఖ్యలో వుండేవారుగాదు. దండయాత్ర చేసివచ్చిన ముస్లిములు మన మతంలోకి మారిపోయి వుండేవారు మనది మతంకాదు. కులాల పుట్ట. ఇందులో హెచ్చు తక్కువలు. ఆఖరికి అంటరానితనం గూడా మన సమాజంలో వుంది. దానివల్ల సమానత్వమే (ప్రాతిపదికగా గల ముస్లిం సమాజంలోకి అనేకమయిన వెనుకబడినకులాలూ అస్పృశ్య కులాలూ చేరిపోయాయ్యి ఐచ్చికంగా చేరిపోయాయి. కులభేద(ప్రాదిపదికగో అనేక అవమానాలకు గురి అయిన ఈ వెనుకబడిన హిందువులూ, అస్పృశ్య హిందువులూ, ఆ మతంలోకి చేరిపోయాయి. చేరిపోయాక మనల్ని ఇంత నీచంగా చూచిన ఈ, హిందూ సంఘాన్ని నాశనం చేసెయ్యాలి అన్న కసితో నాటి నుండీ వ్యవహరింప సాగారు. వాళ్లంతా ఎత్తి వచ్చిన ముస్లిం మతం వారుకారు. మధ్యలో హిందువుల నుండి మతం మారినవారు. కొత్త కొత్తగా మతం పుచ్చు కున్న ముస్లిములు.

నేను హిందూ ముస్లిం సమ్మేళన రూపాన్ని అందరూ నా మాదిరి కావాలని నా ఆకాంక్ష. హిందువులూ, ముస్లిములూ తమ తమ సనాతన

166 రాజహంన వాదాన్ని విడనాడి సంస్కారవంతునలై సమైక్యభావంతో కలిసిపోవాలి, ఈ సమాజాన్ని గురించి చెప్పవలసింది ఎంతో వుంది. అయినా ఇక చాలిస్తున్నాను.

ఆఖర్లో ఒకమాట! స్త్రీ విద్య అత్యవసరం. ఎలాంటి విద్య! సమత్వం ప్రాతిపదికగా గల విద్య ఇప్పుడు చాలామంది చదువుకున్నవారున్నారు. చదుప్పుకుంటూవున్నవారూ వున్నారు. ఇందులో అధిక శాతం, దేవుడిపూజ అంటూ నానా రకాల పటాలు బజార్లో అమ్మే పటాలు - తెచ్చి పెట్టుకొని పూజలు చేస్తూ వున్నారు. వాళ్లేగారు. వాళ్లు సంతానానికి నేర్పుతున్నారు. పురుషుడు అంతగా పూజలు చెయ్యడు, చేసినా అతడొక్కడే పటానికి దండంపెట్టి తొలగిపోతాడు. స్త్రీ ఆయితే అలాకాదు. తన సంతానానికంతా ఆ మురికి పూస్తుంది. పిల్లలు గూడా స్నానం ఇయ్యగానే దేవుడి పటానికి దండం పెట్టి అక్కడ వుండే కుంకుమో, బూడిదో నొసటికి పూసుకొని ధన్యులమయ్యాం అనుకుంటున్నారు. ఆ స్త్రీలే ఆచారాలకు రక్షకులం అనుకుంటూ వుంటారు వారీ కులాచారాలకూ అస్పృశ్యతకూ బానిసలు అవుతున్నారు. అయిదారేళ్లకు పూర్వం - పదేళ్లకు పూర్వం ఇంత పిచ్చిలేదు. ఇపుడు ఎక్కునవుతున్నది. అది హిందూత్వవాదులవల్ల వ్యాపిస్తున్నది. ' వాళ్లకు ముస్లిములు ఈ దేశంలో వుండగూడదు అన్న భావం వుంది. వాల్లెక్కడికి పోతారు? ఏనాడో కొద్ది మంది మాత్రమే దండయాత్రగా వచ్చిన ముస్లిములు ఇక్కడి వారిని చేసుకొని సంతానాభివృద్ధి కావించుకొని ఈనాడు ఇరవై కోట్లకం =3ఎరొగన వారిక్కుడికి పోతారు, ఆర్యవుత స్థ్థృలవునుకుంటున్న ఈ హెందూత్వవాదులు గూడా ముస్లిములలాగా ఈ దేశంలోకి చొచ్చుకొని వచ్చినవారే ఒకనాడు. ఆర్యులు వాళ్లే, అయిదు వేల యేళ్లక్రితం వచ్చినవారు. వీరు ఆర్యులూ, వారు అనార్యులూ అన్న భేదాన్ని ఏవిధంగానూ కనుక్కోడానికి వీలుకొాకుండా మారిపోయినవారు. ఈ హిందూత్వం పపరగడానికి ముస్లంలలోని ఫండమెంటలిజవు కారణం. ఉభయవర్గాలూ ఈ పండ మవెంటలిజాన్ని విడనాడకపోళ భారత సవూజం ఇంకా నిర్వీర్య మైపోయి, వ్యక్తిత్వం లేనీ జాతిగా మిగిలిపోతుంది. ఆఖర్లో

డా/ అంతటి నరసింహం 167 ఒక్కమాట. ఈ విధంగా చెప్పుకుంటూపోతే దీనికి అంతులేదు. హీందూ స్త్రీలకు ఒక హెచ్చరిక యిస్తున్నాను. “అమ్మా మీరు పాతివ్రత్య భావం గలవారు. పత్తివతలు పరపురుషుని ఆలోచన్లలోనికి గూడా రానీయరు. అలాంటి స్త్రీలేగదా పతివ్రతలు అంటే.

మరి సతివ్రతలయిన మీరు రాముడు అనీ, కృష్ణుడు అనీ పూజలు చేస్తారేమిటి? వాళ్లు పరపురుషులు గారా? అలా అనుకోరు మీరు. వాళ్లు దేవుళ్లుగదా అంటారు మీరు. వాళ్లు మానవులేగాని దేవుళ్లాలా అయ్యారు. రామాయణమూ, భాగవతం చదివితే వాళ్లు మామూలు మానవులేనని తెలుస్తుంది. పోనీ, దేవుళ్లు అనే అనుకుందాం వాళ్లు సరపురుషులేగదా! పాపం, పతివ్రత ఆయిన భార్యను మోసంతో వదిలేసి, ఆమె ఆత్మహత్యకు కారకుడయిన వాడు శ్రీరాముడు గదా. లెక్కలేనంత మంది గోపికలతో, అందులోనూ వివాహితలయిన స్త్రీలతో రంకు సాగించినవాడు శ్రీకృష్ణుడు గదా! ఇవన్నీ స్పష్టంగా కనిపిస్తూవుండగా, వాళ్లను అవతారపురుషులుగా, దేవుళ్లుగా భావించి, రకరకాల విశేషణాలతో వాళ్ల భజన చేయడం = పిల్లవాళ్లకు గూడా ఆ భజన నేర్పడం - ఎంత అవివేకం. చక్కని సమాజ నిర్మాజానికి అసలు మేస్త్రీలయిన స్త్రీలు తమను తాము సంస్కరించుకొని జాతిని పునర్నిర్మాణాలు చెయ్యాలని ప్రార్థిస్తున్నాను.

సమాజ సౌధ నిర్మాణంలో, పునాదుల్లోనే వున్న నన్ను ఇంతగా అభిమానించి సన్మానించిన మహిళాభ్యుదయ సంఘానికి కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుంటున్నాను. వేదిక కైనిపెద్దలు నన్ను గురించిన కొన్ని మంచి మాటలు చెప్పి నన్ను ఆశీర్వదించినందుకు వాళ్లందరికీ పేరు పేరునా నమస్కారాలు చెప్పుకుంటున్నాను అని కూర్చుంది.

9 జ న! క!

మరునాడు జరిగిన మెడికల్‌ అసోసియేషన్‌ మీటింగులో అధ్యక్షత వహించిన మెడికల్‌ డైరెక్టరు - ఇండియన్‌ మెడికల్‌ డాక్టర్సు గర్వించే ఒకమాటన్నాడు. అదేమంటే “అమెరికా, వైద్య నిపుణులకు ఆలవాలం. అలాంటి అమెరికాలో మన ఇండియన్‌ డాక్టర్లు చాలా మంచి పేరు

168 రాజహంన తఆచ్చుకున్నారు. కొన్ని కొత్త విధానాలు ఆవిష్కరించిన వారు మన ఇండియన్‌ డాక్టర్లు. అందులో మన డాక్టర్‌ అరుణ గూడా వుంది. ఆమె మనకు గర్వకారణం. ముఖ్యంగా తెలుగు వారికి గర్వకారణం' అని.

“డాక్టర్‌ అరుణ వైద్య వృత్తి ద్వారా కీర్తినీ, ధనాన్నీ సంపాదించారు. ఆమెకు వునం ధనాన్ని యివ్వలేము. ఆమెకు సన్మాన పత్రాన్ని అందీయగలం' అంటూ ఆమె ఫోటో గల పెద్ద ఆర్ట్‌ పేపర్లో సన్మాన పత్రాన్ని వ్రాసి, లామినేట్‌ చేయించి, చదివి, ఆమెకు అర్పించారు. ఆమె చాలా ఆనందించింది. మెడికల్‌ అసోసియేషన్‌ వాల్లిచ్చింది గాబట్టి దానికి గొప్ప విలువ యిచ్చిందామె. కృతజ్ఞతలు చెప్పేటప్పుడు ఆమాటే అందామె.

సన్మానాలకు ఆనందిస్తుందామె. అంతేగాని పొంగిపోదు. వ్రక్కన్నే అసంతృప్తి గూడా ఆమె హృదయంలో కలుగుతుంది. నేనేం చేశాను, ఇంతవరకూ నేను చేసిందెంత! అదంతా అత్యల్పంగా కనిపిస్తుందామెకు. అలా అనుకున్నప్పుడు తనలో తానే సిగ్గు పడుతుంది.

డా/ అంతటి నరసీంహం 169 1 /

స్వరాజ్యం వచ్చాక మన ప్రభుత్వాలు నల్లదొరల చేతుల్లో పడ్డాయి తాము త్యాగాలు చేసి సంపాదించుకొన్న స్వరాజ్యం తమకే భోక్తం కావాలన్న దురాశ, రాజకీయ నాయకుల్లో చాలా భాగానికి తొలి నాళ్లలోనే కలిగింది. రాజకీయాలంటే గౌరవమూ, ధనార్జనా కలిగించే సాధనాలుగా భావింపసాగారు. [గ్రామ'ెత్తనమూ, తాలూకా పెత్తనమూ, జిల్లా పెత్తనమూ తమకే దక్కాలని (ప్రతిపార్టీ తలపెట్టింది. పెత్తనానికి పోటీ పడ్డాయి. సామాన్య (ప్రజానీకం యొక్క జీవితం యొక్కడి గొంగడి అక్కడనే అన్నట్లుగా అయింది. దేశంలోని (ప్రతి రాష్ట్రంలోనూ కొన్ని కులాల పెత్తనమే సాగజొచ్చింది. మన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనూ రెండు మూడు కులాలే పెత్తనం చేయసాగాయి. సామాన్య పప్రజానీకపక్షం ఆది నుండీ వహించిన కమ్యూనిష్టు పార్టీ యేనాడో రెండుగా చీలిపోయి అంతకంతకూ బలహీన' పడసాగింది. భూస్వాముల "పెత్తనాన్ని, దౌర్జన్యాన్ని దోపిడీని సమాజంలో నుండే యొదిరించడం కష్టం అని, కొందరు తీవ్రవాదులు నక్సలైట్లుగా మారి అరణ్యాల్లో నుండి పోరాటం సాగింప మొదలుపెట్టారు.

ఢిల్లీలో పరిపాలనను ఒక పార్షీ చాలా కాలం సాగించింది. దాన్ని పడగొట్టి జనతాపార్టీ 1977లో పాలనను చేపట్టింది. అది పోయి మళ్లా పాత పార్టీయే వచ్చింది. దాన్ని పడగొట్టి మరికొన్ని పార్టీలు వచ్చాయి. దాన్ని పడగొట్టి మల్లా పాత పార్టీయేవచ్చింది. దాన్ని పడగొట్టి యునైలెడ్‌ ప్రభుత్వం వచ్చింది. అదీ పోయింది. భారతీయజనతా పార్టీ వచ్చింది. కొన్ని దినాల్లోనే అదీ పోయింది. కొత్తగా ఇటీవల మళ్ళా ఎలెక్షన్‌లు వచ్చాయి. దానితోపాటు మన అసెంబ్లీ ఎలెక్షన్‌ గూడా వచ్చింది.

170 రాజహంన ఈ ఎలెక్షన్‌లో వినాయకరావు ఒక పార్టీ తరఫున పోటీలోకి దిగాడు. అది సమాతాపార్జ్టీ వామ పక్షభావాలు గల పార్టీలు కలిసి ఈ సమతా పార్టీగా యేర్పాటయ్యాయి. ఈ పార్టీని సమర్ధిస్తూ తన తరఫున (ప్రచారానికి రమ్మస్‌ వినాయకరావు ఆరుణను అర్ధించాడు. అరుణ వెంటనే ఒప్పుకోలేదు. ఇద్దరూ కాసేపు చర్చించుకున్నారు. 4 గ గ

రెసిజస్టియల్‌ హైస్కూలుకూ ఎలిమెంటరీ హైోస్కూలుకూ మధ్యగల మైదానంలో మీటింగు యేర్పాటయింది. సరిగ్గా సాయంకాలం అయిదు గంటలకు జనవుంతా చేరారు అందులో బీదాబవిక్కీ జనం తండోపతండాలుగా వచ్చారు చాలా మంది తలా ఒక మహజర్‌ చేత్తో పట్టుకుని వచ్చారు. తమ తవు (గ్రామూల్లో విద్యా వైద్య సొకర్యాలు కలిగించమని మహజర్లిచ్చి స్వయంగా (ప్రార్థించారు. జనం అంఠతొ చిక్కిపోయినుట్లు కనిషించారు. చాలా మంది చింకి బట్టలతో కనిపించారు. వాళ్లను చూడగానే అరుణకు కన్నీరు పెల్లుబికింది. చాటుగా తుడుచుకొని మీ అందరికీ [ప్రభుత్వం ఏద్యా వైద్య సొకర్యాలు ఎందుకు కలిగించలేదు అని అడిగింది.

“మేము వోబ్లేసిగలిపించడమే మా వంతు అమ్మగారూ! ఇక మా యం.,యలొయే.లు మామై తద్ధ పెడ్రితే గదా!

“వినాయకరావు గారు చెయ్యడం లేదా?

“ఆయన యం.యల్స్‌యే. అయి లెంజేళ్లయింది. ఈలోగా మల్లీ ఎలెక్షన్లు వచ్చాయి. ఆయన హయాంలో రండు మూడుచోట్ల స్కూళ్లు పెట్టించాడండి “వీ రాయన్ను ఈ సాంగెలిపెస్తే తప్పక మీకు కావలసిన పనులు చేయగలరు. నేను గూడా ఆయనకు సహాయపడగలను'

'శప్పకుండా నమ్మా! మీరు చెప్పినట్లు చేస్తాము. మీరు మాకు స్కూళ్లూ, ఆసుపత్రి పెట్టించండి.'

డా/ అంతటి నరనింవాం 171

“ఇపుడున్న ఆసుపత్రి మీకోసమే గదా! ఇక్కడ మందులు తీసుకోడం లేదా!

'తీసుకుంటున్నాం అండీ' అన్నాయి కొన్ని గొంతుకలు.

'మాకు దూరం అమ్మగారూ మాకు కోడూరులో ఒక ఆసుపత్రి భావదేవరపల్లిలో మరొక ఆసుపటి శ్రీకాకుళం ప్రక్కన ఒకటి కట్టిస్తే సౌకర్యంగా వుంటుందమ్మగారూ!

“ఆసుపత్రి పెట్టి, డాక్టరుండడానికి క్వార్దర్పు కట్టి, మందులు సప్లయి చేయాలంటే ఒక్కొక్క ఆసుపత్రిమైన యాఫై లక్షలు నిర్మాణానికీ, మందులు కొనడానికి, నెలనెలా వడ్డీ రూపంలో ఒక లక్షరూపాయలయినా కావాలంటే దానికోసం యాలై లక్షల రూపాయలు డిపాజిట్టు రూపంలో పెట్టాలి. ప్రభుత్వంచేత ఆసుపత్రులు మరిరెండు పెట్టించేయేర్చాట్లు చేస్తాం నేనూ వినాయకరావుగారూ! ప్రభుత్వం పని నిదానంగా జరుగుతుంది. ఆలోగా నేను ఆసుపత్రి బిల్జింగూ, డాక్టర్‌ క్వార్థర్సూ నర్సు క్య్వార్టర్సూ వార్డు బాయ్‌ క్వార్ట్దర్బూ కట్టిస్తాను. మిగిలిన పనులు పవ్రభుత్వం ద్వారా చూడమని వినాయకరావు గార్నిమనమంతా కోరదాం. ఆయన్ను యం,యల్‌యే.గా పంపేపని మీ చేతుల్లో వుంది

'మా వోట్లన్నీ ఆయనకే వేస్తామమ్మా' అన్నారు అందరూ.

“ఇపుడు మేము కట్టించిన ఈ ఆసుపత్రి ఎలా పనిచేస్తున్నదంటారు'

“బాగా పనిచేస్తుందమ్మగారూ!'

“ఇక స్థాపించబోయే ఆసుపత్రిలో గూడా బాగా నడిచేటట్లు మీరే చూచుకోవాలి. మల్లా పక్షం రోజుల్లో వస్తాం మేము. అపుడు బీదలకు వస్తాంలిస్తాను'

'ఇది కేవలం సమాజ విషయాలకు సంబంధించిన మీటింగు. అయినా రాజకీయాలగూర్చి గూడా ప్రశంశ వచ్చిందిగాబట్టి కోడూళు సర్పంచి, భావదేవరపల్లి సర్పంచ్‌, చల్లపల్లి సర్పంచ్‌ గూడా రెండు మాటలు మాట్లాడమని కోరుతున్నాను" అంది.

172 రాజహంన

నాగాయలంక సర్పంచ్‌, కోడూరు సర్పంచ్‌, చల్లపల్లి సర్పంచ్‌, శ్రీకాకుళం సర్పంచ్‌, భావదేవరపల్లి సర్పంచ్‌, మోపిదేవి సర్పంచ్‌ మాట్లాడారు. వాళ్లందరూ గూడా అరుణ సలహా మేరకు పనిచేస్తామని మాటయిచ్చారు. వినాయకరావును కాదని మేమెవరమూ ఏ పనీ చేయము అని అన్నారు. డాక్టరు అరుణ ఈ (ప్రాంతానికి ఎవరూ చేయని సహాయకార్యక్రమాలు సాగించారు గాబట్టి ఆమె తలపెట్టినట్లుగా వినాయకరావుగారికి పోట్‌ పెట్టకుండా చూచుకుంటాము అని అన్నారు. ఆమె వేదికమైకి ఆహ్వానించిన ఆప్రాంతప్పు కమ్యూనిష్టు నాయకులు గూడా ఆవిధంగానే మాట్లాడారు.

తర్వాత పల్లెకారు జనానికి నాయకత్వం వహిస్తున్న సత్యనారాయణ వేదిక నెక్కి డాక్టర్‌ అరుణ విషయంలో చాలా సంతృప్తి వెల్లడిస్తూ “అమ్మగారూ మీరు మేమడగకుండానే చాలా మేలు చేశారు. మా మత్స్య- కారుల తరఫున నేను కోరే దేమిటంటే ప్రభుత్వానికి చెప్పి మాకు సముద్రం గట్టున చేపల రేవు పెద్దదిగా కట్టించే యేర్చాటు చెయ్యండి" అని.

“మీరు మహజర్‌ ఇచ్చారుగదా! ఇదిగో ఇప్పుడే దానిమైన చర్యకోసం పూనుకుంటున్నాను. వినాయకరావుగారూ, హైదరాబాదు వెళ్లగానే మీరు దయచేసి మత్స్యశాఖ మంత్రిగారి దగ్గర అపాయింట్‌ మెంటు కొరకు ప్రయత్నించి యేర్పాటు చేస్తే నేను గూడా మీతోపాటు వచ్చి ఈ యేర్పాటు చేస్తాను" అంది.

'మీరు వినాయకరావుగారినే పట్టుకోండి. ఆయన చేస్తారు. ఆయనకు పోటీ పెట్టకుండా ఎన్నికయ్యేలా చూడండి. వీ పల్లెకార్ల వోట్లు రెండువేలున్నాయి. అందులో ఒక్కటి గూడా పొల్లుపోకుండా వినాయకరావుకే రావాలి. అంది. ఓ! మరెవరికి వేస్తామమ్మా, మీదిదేవతా వాక్కు. మీరు మా దేవత' అన్నారు అక్కడ చేరిన పల్లెకారజనం,

“ఈ ప్రాంతానికి చెందిన నాయకుల్లో ఒకరు వినాయకరావు గారు. నేను ఈ భూప్యుతికను. ఈ భూమిలో పుట్టినదాన్ని ఈ భూమి

డా/ అంతటి నరనీంహం 1౫ నాకేమిచ్చింది. అన్నిటికీ ఆధారమైన జన్మనిచ్చింది. నేను ఈ (ప్రాంతానికి ఏమి చేసినా - ఎంత చేసినా నా జన్మ రుణం తీర్చుకోలేను. నేను జీవించివున్నంత కాలమూ ఈ భూసేవకోసం పాటు పడుతూనే వుంటాను. నామాదిరే తమ సంపాదనంతా ఇక్కడి కార్య(కమాలకు వ్యయిస్తున్న ఈ జాన్‌గారూ, ఈ మన్మథరావుగారూ గూడా నా జన్మ భూమిసేవకోసం కంకణం కట్టుకొని వున్నారు అంటూ వాల్లిద్దర్నీ చూపించింది. “నిన్ననే రెసిడెన్షియల్‌ స్కూలు వ్యవహారాలూ, ఎలిమెంటరీ స్కూలు వ్యవహారాలూ అసుప(త్రి వ్యవహారాలూ చూశాను. సంతృప్తిగా నడుస్తున్నాయి. రెండేళ్లు జరగగానే రెసిడెన్షియల్‌ కాలేజీ గూడా పెట్టిస్తాము. ఈ బిల్జింగు కన్నే మరొక అంతస్తువేసి పెట్టిస్తాము. ఇంజనీరింగు డాక్టర్‌ కోర్సుల తర్భీదు నిస్తాం. ఈ (ప్రాంతం నుండి అనేకమంది ఇంజనీర్లూ డాక్టర్లూ తయారు కావాలని నా ఆశయం' అనగానే ఆనందంతో కోలాహలంతో చప్పట్లు మారు[మోగాయి

ఇక సెలవు తీసుకుంటాను అంది అరుణ! 'లేదండీ మీరు మా (గామాలు ఒకనారి దర్శించాలి. మా జనం అంతా మిమ్మల్ని చూడాలని అంటున్నారు' అని అన్నారు కోడూరు, చల్లపల్లి, శ్రీకాకుళం, భావదేవరపల్లి నాయకులు.

తప్పకవస్తామండీ నేను ఆ (ప్రాంతాలు స్వయంగా చూడాలని ఉవ్విళ్లూరుతున్నాను. మీ దర్శన భాగ్యమూ, మీ సహకార వాగ్జానమూ నాకు లభించాయి. ఈ రోజు బయలుదేరి మకైదరాబాదు వెళ్లాను నాకు అర్జెంటు ఆపరేషన్లున్నాయి. అవి చూచుకోవాలి. ఇక్కడి చేపల రేపు నిర్మాణపు పనులు వెంటనే చూడాలి. నేను ఒక వారం, పదిరోజుల్లో ఎలాగూ వస్తున్నాను. ఈ బీద జనానికి వస్తాలర్పించడానికి వచ్చి తీరాలి గదా! ఆప్పుడు మీ ప్రాంతాలకు వస్తాను. మీరు నాయెడ ప్రదర్శించిన గౌరవానికీ, వాత్సల్యానికీ, (ప్రేమకూ మరొకసారి కృతజ్ఞత లర్బొస్తున్నాను అంది.

ఆర్యాత్రికి రెసిడెన్షియల్‌ హైస్కూలులో యేర్పాటు చేసిన బసలో విశ్రాంతి తీసుకొని తెల్లవారు రూమున నాలుగున్నరలకే బయలుదేరి

174 రాజహంన పదిగంటలకంతా హైదరాబాదు చేరారు దారంతా (్రక్కన కూర్చున్న జాన్‌ ఆమెనే చూస్తూ అబ్బురపడుతూ ఆనంద పడుతూ ప్రయాణం చేస్తున్నాడు. మైదరాబాదులో కారుదిగి ఎవరికివారు వాళ్ల గదులకు పోయే ముందు జాన్‌ అరుణ చేయిగ్రహించి 'అరుణా ఇదే కర[గ్రహాణంగా భావించి సన్ను తప్పక ధన్యుజ్జీ చెయ్యి' అని తన గదికి వెల్లిపోయాడు.

స్నానాలు చేసుకొని ఆదరాబాదరాగా టిఫిన్లు ముగించి ఆసుపత్రిలో ఆపరేషన్‌ థియేటరులోకి వెళ్ళిపోయి ఆపరేషన్ను ముగించుకున్నారు. ఈలోగా ఫోన్లద్వారా మత్స్యశాఖ మంత్రి నుండీ, రవాణా మంత్రినుండ్తీ, ముఖ్యమంత్రి సుండీ అపాయింట్‌ మెంట్లు ఏర్పాటుచేసుకున్నారు. రెండు రోజుల్లో వాళ్లు చేయవలసిన పనులు చేయించుకుని, ఢిల్లీలోని షిప్పింగ్‌ మంటత్రితో అపొయింట్‌మెంటు ఫిక్సు చేసుకొని ఆయనను గూడా కలిసి హంసల దీవి దగ్గర లేవు నిర్మాణానికి మంజూరు చేయించింది అరుణ.

శ శ న

అపరేషస్లయ్యాక అరుణ తన అమ్మమ్మ వుండిన ఆసుపత్రి గదికి వచ్చింది. అమ్మమ్మ పోయినప్పటి నుండీ పగలు విశ్రాంతి తీసుకొనే గది అదే. రాత్రి పూట పడుకోడానికే తలిదండ్రుల గృహంలోని తన గది ఉపయోగిస్తుంది. యధాతథంగా అమ్మమ్మ గది చేరింది విశ్రాంతికి. మంచంమై సడుకొంది. అమ్మమ్మను జ్ఞాపకం చేసుకొంది. అమ్మమ్మా నీవు పుట్టిన [్రాంతానికీ, మా అమ్మపుట్టిన (ప్రాంతానికీ, నేను పుట్టిన ప్రాంతానికీ నీపేరా అమ్మపేరా సేవ చేస్తున్నానమ్మమ్మా అని మనసులో అనుకొంది. అమ్మమ్మ పదేపదే 'అరుణా పెల్లిచేసుకోమ్మా, ఒక బిడ్డను కనవర్కా, చూచి చచ్చిపోతాను' అన్న వూటలు చెవృల్లో రింగింగుకాసాగాయి. అలా కళ్లు మూసుకొని జాన్ను స్మరించింది. ఇంతలో జాన్‌ పచ్చాడక్కడికి. వచ్చి మంచం ప్రక్కన కుర్చీలో కూచున్నాడు. జాన్‌పైన ఈమెకు (పమ ఆంతకంతకూ అధికమవుతూవున్నది. తాను తలపెట్టిన ప్రతి పనిలోసూ జాన్‌ యొక్క పూర్తి మద్దతు వుంది. తన సంపాదనంతా అరుణ సంపాదనలో కలిసి, ఆమె ఏ అభ్యుదయ

డా/ అంతటి నరసింహం 175. కార్య[కమాలు సాగించాలన్నా అందుకు అంగీకరిస్తూ ఇటీవల ఆమె వెంట తిరుగుతున్నాడు. వాల్ల (పేవు ఆదర్శ్భ్శవంత మైనది, సంస్కారయుతమైంది అందుకే ఒకరిమీద ఒకరు పడరు ఈనాటి సినివరాల్లోలాగా. నవలల్లోలాగా పల్లెటూరయినాసర అక్కడ పార్కులున్నట్టూ, అపార్టుమెంటుల్లో ఒకరివంట ఒకరు సరుగిడుతూ, డాన్సులు చేస్తూ వున్నట్లు సృష్టంచే పనులు వీళ్లు చెయ్యరు.

“అరుణా అన్నాడు జాన్‌.

“చెప్పు జాన్‌' అంది లేచి కూర్చుంటూ.

“మనకు చాలా వయసొచ్చింది. యికనైనా వివాహం చేసుకుందాం' అన్నాడు జాన్‌.

“చేసుకుందాం జాన్‌. కరుణకు సరిఅయిన వ్యక్తి దొరలేదు. రమేష్‌ వున్నాడుగాని పూర్తిగా సవమవయస్కుడు, పెగా డాక్టరుగాదు. అదే ఆలోచిస్తున్నాను. పోనీ, నేనిలాగే వుండిపోతాను. నీవు కరుణను చేసుకోరాదూ'

“నీవు ఇలాగే యెందుకుండాలి? నేను కరుణ నెందుకు చేసుకోవాలి?"

“నేనేదేదో చెయ్యాలనీ వివాహ జీవితమూ సంసారమూ, దానికి ప్రతిబంధకాలనీ నా అభ్మిపాయం. అందుకే వివాహమంటే కాస్త భయంగా వుంటున్నది.

“దానికి భయమెందుకు?"

“నాకెందుకో కాస్త భయం పట్టుకొంది. బిడ్డనుకంలే చనిపోతానేమా అని భయం'

రకీమని ఆమె నోరుమూశాడు జాన్‌. 'నీ నోట ఇలాటి మాటేమిటి అరుణా! ఒక పల్లెటూరి మూఢ స్త్రీలాగా మాట్లాడతావేమిటి?' అన్నాడు.

“ఏవిటో జాన్‌ నాకెందుకో అలా అనిపిస్తున్నది పెల్లిమాట తలపెట్టకుండా వున్నంతకాలమూ ఇలాంటి భయభావం లేదు. వివాహం

4176 రాజహంన పెకి మనసుపోయే కొద్దీ ఈ భావం కలుగుతూవుంది. ఇలాంటి మూఢ సెంటివెంటు ఎలా ఎప్పుడు నా హృదయుంలో చొరబడిందో' నాకుతెలియదు'

'ఎవరన్నావింటే నన్విపోతారు అరుణా! నీవేంటీ, నీ చదువు యేంటీ, నీ వృత్తేమిటి? నీ శేరు పప్రఖ్యాతులేమిటి? ఏమిటీ అర్ధం లేనిమాటలు'

అరుణ చిరునవ్వు నవ్వింది.

“భవానీ అమ్మకు చెబుదామా? మనది రిజిష్టరు 'పెళ్లేగదా! ఒక పెద్ద రిసెప్టన్‌ యేర్పాటు చేస్తే సరి!

“కాస్త ఆగుజాన్‌. మనం మన రెసిడెన్షియల్‌ స్కూలుకు వెల్లిరావాలి, అక్కడ బీదలకు వస్త్రదానం చెయ్యాలి. అన్నట్టు మరిచాను. బట్టలమిల్లుల వాళ్ళకూ, హోలోెేసల్‌ వ్యాపార స్టుంలకళా ఫోన్‌ చస మాట్లాడాలనుకున్నాంగదా! పద వెంటనే ఆ పని చేద్దాం?"

వెంటనే ఫోన్‌ చేశారు. ఆయజమానులు దొరికారు. మేము వస్తున్నాం అని చెప్పి వీల్లిద్దరూ, కారులో వెల్లారు.

వీళ్లు చెప్పిన (ప్రకారం వారానికి బట్టలతో వెల్లారు వీళ్లు. ముందురోజే వినాయకరావు దండోరా వేయించి అందరికీ వీళ్లరాక తలిపాడు, కోడూరు, భావదేవరపల్లి, నాగాయలంకా, మోపిదేవి, చల్లపల్లి, శ్రీకాకుళం సర్వం సర్పంచిలంతా గూడా వీళ్లు వెళ్లేటప్పటికే అక్కడచేరి వున్నారు. జనం చాలామంది గుమిగూడారు.

వీళ్లందర్నీ వేదికనలంకరించమని కోరింది అరుణ. వాళ్లసీట్లకు వెనకవైపున గుట్టలు గుట్టలుగా చీరలూ పంచెలూ వున్నాయి. జనాన్నంతా ముందు వచ్చి కూర్చోమంది. వాళ్లందరినీ ఒకసారి తిలకించింది. అందరూ చీడీలే. ఆనందంగా వున్నారు. ఎవుడు బట్టలిస్తుందా అని నిరీక్షిస్తున్నారు. వాళ్లందర్నీ ఉద్దేశించి, “మీరిచ్చి నమహజర్లన్నీ పరిశీలించారు. ఆయా డిపార్టుమెంటులకు పంపాం. మీకోరికలన్నీ త్వరలో నెరవేరుస్తామని అధికార్లు వూట ఇచ్చారు. వేము చేయవలసిన సహాయుం వెంటనే

డా/ అంతటి నరసింహం 177 'పారంభవువృతుంది. అదేమిటంటే కోడూరులో నాగాయలంకలో, మోపిదేవిలో, భావదేవరపల్లిలో (ప్రాథమిక హోల్తు సెంటర్లు పెట్టడానికి ఆర్డర్లు వేశారుగా బట్టి, అక్కడ భవనాలనిర్మాణం (ప్రారంభిస్తున్నాం. అంటే ఆసుపత్రికీ, డాక్టర్‌ క్వార్టర్సుకూ నర్చుక్వార్ధర్పుకూ ఇంకా ఇతర సిబ్బందికీ వసతులు సమకూర్చాలిగదా! అవనిగడ్డలో మాత్రం అక్కర్లేదు గాని ఇతర చోట్లంతా పనివెంటనే (ప్రారంభమవుతుంది. హెల్త్‌ సెంటర్ల శాంక్షన్‌ కాగితాలు వినాయక రావుగారి దగ్గరున్నాయి. రేవు బిల్లింగులకోసం పునాదులు ప్రారంభిస్తారు. దానికంతా మా డబ్బే

ఒక్కమాట! వినాయక రావు పోటీ లేకుండా ఎన్నికకావచ్చు. ఆ సదుపాయాన్ని ఈ సర్పంచులందరూ కల్పించారు. ఒకవేళ ఎన్నిక జరగేటట్లయితే మీ వోట్లన్నీ వినాయకరావుగారికే. నేనుగానీ, జాన్‌గారుగానీ, మావాళ్లెవరుగానీ ఆయన తరఫున (ప్రచారం చెయ్యడానికి రాలేదు. నేను ఇక్కడి దాన్నేగాబట్టి నాబాధ్యతగా ఈ మాట చెప్పాను. అంతే. అంటూ వేదిక మెన కూర్చున్న సర్పంచులనూ, వినాయకరావును ఉద్దేశించి చీరలూ పంచెలూ పంచండి" అంది. వాళ్లు పంచారు. అరుణ మాత్రం చిన్నపిల్లలకు గౌన్లూ నిక్కర్లూ పంచింది. స్వీకరించిన అందరూ ఆనందిస్తూ వుంటే వాళ్లను చూచి భేదపడింది అరుణ. ఏమిటి యీ జనం! ఈ కాస్త దానికే ఇంత ఆనందిస్తున్నారేమిటి? ఇంత దీనత్యమేమిటి? ఇంత బీదరికమేమిటి? స్వరాజ్యం వచ్చి యాబై యేళ్ళు దాటింది. స్వరాజ్యం రాకపూర్వమే దేశం సుభిక్షంగా వుండేదని చాలామంది అరవైయేళ్లు దాటిన వారంటూవుంటే విన్నాను. ఆ రోజుల్లో దేశమంతా ఒక మోస్తరు చీదరికంలో వుండేదట! ఉన్న వాళ్లూ లేనివాళ్లూ అని ఇంత వ్యత్యాసం వుండేది గాదట. (ప్రతివాళ్లూ తమ తమ కులవృత్తి చేసుకుంటూ తిండికి కొదువలేకుండా వుండేవారట. ఈ చదువులూ ఉద్యోగాలూ వచ్చాకనే బీదరికం ఒక వైపూ కలిమి ఒకవైపూ అంతకంతకూ పెరిగిపోతూ వచ్చాయట। దుర్యాకవుణలూ, దౌర్జన్యాలూ, అన్యాయార్జన లూ, అ(క్రమార్జనలూ, మోసాలూ, అసూయలూ, ద్వేషాలూ, మానభంగాలూ, ఒకటేమిటి - సమాజ పతనానికి ఎన్నివుండాలో అన్నీ వున్నాయి. పెరుగుతూ

178 రాజహంన వున్నాయి. సమాజంలో ఇంత దారిద్య్యమేమిటి? అల్బదానానికే ఇంత అధిక ఆనందమేమిటి? - ఇలా ఆలోచిస్తూ కూచుంది. దాన[గ్రహీతలు అందరూ వెల్లిపోయారు. స్టేజిమైన వున్న వారే మిగిలిపోయారు. అరుణ ఇంకా శూన్య దృష్టితోనే వుంది. 'అరుణా' అన్నాడు జాన్‌. పలకలేదు. కాస్త తట్టి 'అరుణా!' అన్నాడు మల్లీ. నిద్ర నుండి మేలుకొన్నట్టుగా ఉలిక్కిపడి సర్దుకొని చక్కగా కూర్చుంది. కాస్త సిగ్గుపడింది.

“ఏమిటి డాక్టర్‌ గారూ ఏదో స్వప్నావస్థలోకి జారుకున్నట్టున్నారు' అన్నాడు వినాయకరావు.

“ఏ పార్టీ పాలించినా కూడా (ప్రజలు హీన స్థతి నుండి బయటపడలేకపోతున్నారు గదా అని ఆలోచిస్తున్నాను. ప్రజా స్వామ్య (ప్రభుత్వంలో గూడా ప్రజలు ఇంత నికృష్ణ జీవనంలో వున్నారంటే ఇది (ప్రజాస్వామ్యం తప్పా లేక ప్రజాపాలకుల తప్పా అని అలోచిస్తున్నాను. ప్రజలవోట్లు గుంజేసుకొన్న ప్రజాప్రతినిధులు, ఎవడికి దొరికింది వాడు భక్షిస్తూ దోచుకొని దాచుకుంటూ, బంగళాలు కట్టుకొని కార్లలోనే తిరుగుతూ, వైభవోపేత జీవితం జీవిస్తూ దేశాన్ని దారిద్య్యుం లోకి నెట్టేస్తున్నారు గదా అని ఆలోచిస్తున్నారు. మనం హైదరాబాదు చేరాక ఒకసారి రండి వినాయకరావుగారూ! మనం కూర్చుని ఆలోచిద్దాం' అంది అరుణ, 'తప్పకుండానండీ' అన్నాడు వినాయకరావు. మనం ఇపుడు చేసినపనిని ఒకసారి సమీక్షించుకుందాం. మనం ఈ జనానికి ఇంకా యేమయినా, మన వశంలోని పనులు చేయ్యాలేమో ఆలోచిద్దాం అంది. (ప్రజలకు అతి ముఖ్యావసరాలయిన కూడూ గుడ్డా సామాన్య విద్యా ఇంత వరకూ ఎందుకు అందడంలేదు. ఏమి చేస్తే అవి తీర్తాయో ఆలోచిద్దాం అంది,

• శ శ

వీళ్లంతా మైదరాబాదు చేరారు. వీళ్లరాక కోసం వేచివున్న ఆపరేషన్లు మూన్నాళ్లలో ముగించుకున్నారు. వీళ్ల మనసులు (ప్రశాంతంగా వున్నాయి. వినాయకరావు వచ్చాడు. శుభవార్త ఆచ్చాడేమో చూశారు. నామినేషన్లు ఉపసంహరణ తేదీ ఇంకా వారం దినాలుంది. కాని ఆయన ఒక దుర్వార్త

డా/ అంతటి నరసింహం 179 ఆచ్చాడు. అది అన్ని పేపర్లలో వచ్చిందే. అదేమిటి? అది తుఫాను హెచ్చరిక. సముద్ర తీరప్రాంతం ఆంధ్రలో ఆరువందల మైళ్ల పర్యంతం వుంది. ఎక్కడో ఒకచోట తగులుతుంది. కాని ఈ సారి మళ్లి, మొన్న తగిలినచోటే ఆ దెబ్బతగిలేలా వుంది. ఇది ఆకాలంలో వస్తున్నది. వీళ్లకు ఆ విషయం చెప్పి, వినాయకరావు గబగబా బయలుదేరి పోయాడు తన (ప్రాంతం.

హైస్కూలూ ఎలిమెంటరీస్కూలూ, ఖాళి చేయించి ఆ పిల్లలను వాళ్ల వాళ్ల వూళ్లకు పంపేయేర్పాట్లు చేశారు. ప్రభుత్వం గూడా చాలా శ్రద్ధ తీసుకుంది. కలెక్టరూ, యస్‌ప్‌ సకాలంలో శ్రద్ధగా పని చేశారు. వీళ్లంతా ఖాళి చేసిన హైస్కూలూ, హాస్టలూ ఎలిమెంటరీ స్కూలూ బిల్గింగుల్లో సముద్ర తీరపు లోతట్టు ప్రాంతాల వారితో నింపారు. రెసిజెన్షియల్‌ స్కూలు చుట్టూ విస్తరించిన కొత్త గ్రామం అంతా గూడా ఆస్కూల్లో తలదాచుకున్నారు. ఆహారసామగ[గి దండిగా స్టోర్‌ చేశారు. తుఫాను దాని రూటుమార్చుకొని ఈ యేరియాకైన్నే కన్నుపడింది. తగిలిన వేలికే దెబ్బ అన్నట్లుగా జనం అల్లల్లాడిపోయారు. తుఫానుతోపాటు ఉప్పెన గూడా వచ్చింది. కాని అంత -ఉద్ధృతంగా లేదు. పాత ఉప్పెన ఎత్తులో నాలుగో భాగం వుంటుంది. ఆ ఉప్పెన ఈ బిల్జింగుల పొద ప్రాంతమైనా స్పృశించలేదు. గాలిగూడా అంత ఉధృతంగా వీవలేదు. గంటకు నూరు కిలోమీటర్లే వీచింది. ఈ తుఫాను దెబ్బ ఘహైదరాబాదుక్సు గూడా తగిలింది. తుఫాను గాలికి వణికిపోతూ తీరప్రాంతంలో తుఫాను ఎంత ఉధృతంగా వుందో, ఎంతెంత నష్టాన్ని కల్గిస్తుందో అని, అరుణా జాన్‌ బెదిరిపోతూనే వున్నారు. వినాయకరావు తుఫాను ఏరియాలోనే సహాయకార్య[క్రమాల్లో మునిగి ఉన్నాడు. చంద్రన్న వినాయకరావుకు సహాయంగా నిలబడ్డాడు అంతేగాదు ఆ చుట్టుపట్ల గ్రామాల సర్పంచులంతా నిలబడ్డారు. మోదరాబాదు నుండి అక్కడి కార్య[క్రమాలు సక్రమంగా, శ్రద్ధగా జరిగేలా అథికార యంత్రాంగాన్ని నియం(తించేలా వుంటత్రులనూ, సె్య(శైటరీలనూ కలుసుకొంటూ ఫోన్లుచేసి ఎప్పటికప్పుడు సహాయక కార్యక్రమాల ప్రోగ్రేస్‌ కనుక్కుంటూ వుంది అరుణ తానూ, జానూ, కరుణా కలిసి, హిదయతుల్లా (ప్రమీలా, ఆహ్మద్‌ ఖాద్రీ సుజాతలు కలిసి రెండు జట్లుగా సిటీమైన

180 రాజహంన పడి బట్టలూ. డబ్బూ (పోగుచేశారు. డబ్బు (ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసి, బట్టలు తామే తీసుకుని పోయారు. దండోరా వేయించి బాధితులనంతా మళ్లా పోగు చేయించాడు వినాయకరావూ సర్పంచులూనూ,

సభ యేర్పాటయింది. జనం అంతా తండోపతండాలుగా వచ్చారు. గతంలో బట్టలు పంచడానికి పిలుపు ఇచ్చినప్పటికంటే ఇంకా అధికంగా వచ్చారు జనం. ప్రభుత్వం తరఫున డబ్బులు కలెక్టరు పంచితే, వీళ్లు బట్టలు పంచారు. ఆహారసామగ్రి వాళ్లు ఊహించిన దానికంటే అధికంగా దొరికింది ప్రజలకు.

'రెసిడెన్టీియల్‌ స్కూలూ, ఎలిమెంటరీ స్కూలూ, హాస్టళ్లూ చాలా మందికి సురక్షితంగా దాచుకున్నాయి అని ప్రజలంతా సర్టిఫికెట్టు ఇచ్చి అరుణను కొనియాడారు. ఇదంతా వినాయకరావు సర్బంచులవల్ల జరిగిన సత్కార్యమే అని అరుణా జాన్‌ మొదలయిన వాళ్లు అన్నారు. మరునాడు పేపర్లన్నీ కూడా స్కూళ్ల నిర్మాణం గట్టితనాన్ని గూర్చీ, వైశాల్యాన్ని గూర్చీ, సహాయ కార్యక్రమాల సక్రమ నిర్వహణ గురించీ, వీటన్నిటికీ వెనుక దన్నుగా నిలిచిన అరుణ గురించీ వ్రాశాయి. దానితో పాటుగా అరుణ వైద్య సేవను గూర్చీ అందులో ఆమె నైపుణ్యాన్ని గూర్చీ గూడా (బ్రాశాయి. ఇంతకుముందు గావించిన వస్త్రదానమూ, ఇపుడు కావించిన వస్త్రదానమూ విషయంలో ఆమె చందాల రూపంలో వసూలుచేసిందేగాక తన సొంతం కొన్ని లక్షల రూపాయ్యలు ఖర్చుపెట్టి నట్లుగూడా వ్రాశాయి.

౪ ళ్‌

ఎలెక్షన్‌ నామినేషన్ను (ప్రకటించారు. అవనిగడ్డ నియోజక వర్గానికి వినాయకరావు ఒక్కరి పేరే ఖరారయింది. అసలు ఏ యితర పార్టీ వాళ్లు గూడా నామినేషన్‌ వెయ్యలేదు. అదంతా డాక్టర్‌ అరుణ శ్రమ ఫలితమే. ఆమె పలుకుబడి ఫలితమే, తూర్పు క్రిష్ణా పార్లమెంటుకు గూడా అరుణా వినాయకరావులు నిలబెట్టిన సభ్యుడే గెలిచాడు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వామ పక్షాలకూటమి మంత్రి వర్గాన్ని యేర్పాటు చేసింది. వినాయకరావు మంత్రి అయ్యాడు. మంతి కాగానే అరుణకు

డా/ అంతటి నరసింహం 181 ఫోనుచేసి 'అమ్మా నేను మీకు కృతజ్ఞతలు చెప్పడానికి వస్తున్నాను' అని అన్నాడు. 'కాదండీ మీరు రాగూడదు. మేమే మీదగ్గరికి వస్తున్నాం అభినందించడానికి' అని తన బృందంతో కలిసి వెల్లింది. రెండు ఆపిల్‌ పళ్లను చేతిలో "పెట్టింది. ఆయన అక్కడ చేరిన వాళ్లకు ఆమెను చూపుతూ పార్టీలేని మహానాయకురాలు అని పొగిడారు. “వద్దండీ, అంత పెద్ద మాటలు అని నన్ను చిన్న బుచ్చకండీ' అంది నిజంగానే న(మతతో. అరుణ చాలా సంతృప్తిగా వుందిపుడు. అది తానందుకున్న (ప్రశంసలవల్లగాదు. తాను నిర్మాణం చేయించిన స్కూలు బిల్టింగులు అంతమంది జనానికి తుఫాను రక్షణ కల్పించినందుకు. సిమెంటు కాం[క్రీటు పునాడులతో నిర్మిం ౦చినందుకు. అంతేగాదు తాను ఆ (ప్రాంతపు వీదజనానికి తన గక్తికొలదీ కేవ చేసి నందుకు. అంతేగాదు (ప్రజలనోటా, పేపర్లలోనూ అక్షరాలా తన తల్లిపేరూ తన మాతామహిపేరూ వినిపించినందుకు, తనతోపాటి ఆపనెషన్‌లో నైష్పుణ్యం సంపాదించి, తన సంపాదనంతటిలోనూ తనకు వెన్ను దట్టి నిలిచి తన కార్య(క్రమాల్లో పాల్గొంటున్న అమెరికా క్రైస్తవుడు జాన్‌ సాహచర్యం లభించినందుకు నిజంగా అతను ఆమెకొక నిధిలాంటివాడు.

ఒక నెల గడిచింది. రాజ్యసభ ఎలెక్షన్‌లు వచ్చాయి. వినాయకరావు ప్రోద్బలంతో అరుణ అప్లయిచేసింది. ఆమెకు కొందరు యం.యల్‌యే లను అలాట్‌ చేశారు. వాళ్ళు ఈమెదగ్గర డబ్బులు తీసుకోకుండానే వోట్లు వేశారు. గల్బింది. ఢిల్లీకి వెళ్ళి పార్లమెంటులో ప్రమాణం చేసి రెండు దినాలు పార్లమెంటులో కూర్చుంది. హైదరాబాదు రాగానే వెంటనే ఆమె కోసం యేర్పాటు చేసిన సన్మాన సభకు వెళ్లింది. ఆది ఆమె ఆసుపతి ఆవరణలోనే జరిగింది. ఆమెకు అది ఆనందాన్ని కలిగించింది. మరొకవైపు చిన్న తనాన్ని గూడా కలిగించింది. ఎందుకంటే సన్మానాలు ఆమెకిష్టం లేదు గనుక, ఆమెకు కేంద్ర ప్రభుత్వంలో మంత్రి పదవి ఇస్తామన్నారు. ఆమె గట్టిగా ప్రతిఘటించింది. తన వృత్తికి చాలా అన్యాయిం జళతుగుతుంది అని వాదించింది. బలవంతం చేశారు. నేను పాలక పార్టీ దాన్నీ గాదు గదా అంది. కాకున్నా ఫర్వాలేదు. నీవు ఒప్పుకో అన్నారు మిత్రులూ హితులూనూ. ఆమె చాలా సిన్సియర్‌గా మళ్లా నిరాకరించింది. “నేను

162 రాజవాంన గుండె జబ్బులు బాగుచేసే డాక్టర్ని, నేనిప్పటికి ఎన్నో వందల ఆపరేషన్లు చేశాను. ఒక్కటీ ఫెయిల్‌ కాలేదు. నేను పాలకవర్గంలో మంత్రిగా చేరితే నా నైపుణ్యం దెబ్బతింటుంది. నిత్యమూ చదువుతూ వుండాలి. కొత్త కొత్త ఆవిష్కరణలు జరుగుతున్నాయి. వాటిని చదువుతూ వుండాలి. మామూలుగా చదవడంగాదు చాలా బాగా స్టడీ చెయ్యాలి. కాబట్టి నాకు మంటత్రి పదవి అక్కరలేదు. క్రమించండి' అని నమస్కారం చేసింది. జ ॥ గ్‌

తనకు పవర్‌ కావాలనీ, తద్వారా ధనార్జన చేయాలనీ లేదామెకు, తనకూ, కరుణకూ జాన్‌కూ వచ్చే ఆదాయమే బోలెడంత వుంది. తాను రెసిడెన్షియల్‌ కాలేజీ పెట్టాలనీ, దాన్ని బాగా వృద్ధి చెయ్యాలనీ ప్రబలమైన కోరిక వుంది. దానికి సంబంధించిన పనులు గూడా సాగుతున్నాయి. మామూలు డిగ్రీ కాలేజీ పెట్టడం జరిగింది. అయితే మెడికల్‌ కాలేజీని గూడా పెట్టాలను కొంది. దానికి ప్రభుత్వం చేత పర్మిషన్‌ ఆచ్చుకోవాలి. అదితెచ్చుకొనే శక్తి ఆమెకు వృంది. ఆ కాలేజీని గూడా తన సూపర్‌స్పెషాలిట్‌ ఆసుపత్రికి అనుబంధించే పెట్టాలి. అలా అయితే స్టాఫ్‌కు ప్రాబ్లెం వుండదు. తన ఆసుపత్రిలోని డాక్టర్లయితే దాన్ని నడపవచ్చు. కావాలంటే తన ఆసుపత్రికి డాక్టర్లను రి(క్రూట్‌ చేసుకోవచ్చు. తన ఆసుపథతిలో పనిచెయ్యడానికి అనెక వుంది డాక్టర్లు ఉవ్విళ్లూరుతున్నారు.

కాలేజీకి భనాలు కట్టడం ఇక్కడయితే సులభం. ఆసుపత్రి మైన మరొక ఆంతస్థు పెంచితే సరిపోతుంది. డాక్టర్సు క్వార్టర్సు మైన మరొక అంతస్థు పెడితే డాక్టర్లకు వసతి చేకూరుతుంది.

ఇందులో పనిచేసే డాక్టర్లకు జీతాలుంటాయి. రాబడి పెంచాలిగదా, ఆపరేషన్‌ చేస్తే దాదాపు సగభాగం డాక్టరుకే చెల్లించే పద్ధతి కాస్తా మార్చారు అందులో యిరవైశాతం మాత్రమే డాక్టరుకు చెందుతుంది. మిగిలిన భాగం అంతా యాజమాన్యానికి చెందుతుంది. ఎందుకంటే

డా/ అంతటి నరసింహం 183 డాక్టర్లను జీతం స్కేళ్లు వుంటాయిగాబట్టి. ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన స్కేళ్లు యివ్వాలి కాబట్టి. ఈ కాలేజీలో స్పెషల్‌ కోర్పులు కార్డియాలజీ, కాన్సర్‌, యూరాలజీ, గాస్ట్రో మెంటిరిటీస్‌, ఆర్టోపెడిక్స్‌, ఫీవర్‌ ప్రధానాంశాలు. దీనికి ప్రిన్సిపాల్‌గా సత్యాబాయే వుంటుంది. కరెస్పాండెంటు భవానీయే. పాలనా వ్యవాహారాలు కరుణాకర్‌ దుర్వేష్‌ ఖాద్రీలే. కార్జియాలజీకి డీన్‌గా అరుణ. కాన్సర్‌ విభాగానికి కరుణ. ఆర్గోపెడిక్స్‌కు అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, జాన్‌ వైస్‌ ప్రిన్సిపాల్‌, ఆర్టోపెడిక్స్‌కు హిదయతుల్లా.

హిదయతుల్లా ఇటీవల కొంచెం దూరం దూరంగా వుంటున్నాడు. తమ తమ వివాహాలు అయిపోయాయి గాబట్టి ఇక అరుణా జాన్‌లు వివాహంచేసుకుంటారని అతనిలో నమ్మకం ఎక్కువయింది. అది అతనికి సహింపరానిదయింది. బయటికి పొక్కడంలేదుగాని లోలోపల మళ్లి స్పర్ధ జంచుకోనాడు.

(ప్రభుత్వానికి కాలేజీ స్థాపన విషయంలో పర్మిషన్‌కు రాశారు. బిల్జింగులు గూడా ప్రారంభించారు. అదనపు ఆదాయం కోసం అమెరికాకు వెళ్దాం అని (ప్రోగ్రాం వేసుకున్నారు. వీళ్ళు ఎపుడొస్తామంటే అపుడే వరికి కొన్ని కేసులు సిద్ధంగా వుంచేస్తారు అమెరికాలో. ప్రస్తుతం న్యూయార్కు మెడికల్‌ కాలేజీకి డీన్‌గా రమ్మని కరుణకు అపాయింట్‌ మెంటిచ్చారు. అరుణ కు కూడా అలాగే యిచ్చారు. అరుణ తర్వాత వస్తానని చెప్పి కరుణను వెళ్లమంది. కరుణ ప్రయాణం అయింది కాని ఎందుకో ఆగిపోయింది.

ఆరుణా జాన్‌లు రహస్యంగా వివాహం చేసుకున్నారు. ఆ వివాహానికి సాక్షులుగా సత్యాబాయి భవానీ కరుణాకర్‌, దుర్వేష్‌ ఖాదీలే. ఎవరికీ చెప్పకుండా వీళ్లు ఆరుగురే రిజిష్ట్రారు ఆఫీసుకు వెళ్లి వివాహం అయిపోయిందని పించారు. ఇంత రహస్యంగా జరగడానికి కారణం హిదయతుల్లానే. నిన్ననే అరుణతో నిష్టూరంగా మాట్లాడాడు గూడా అతను.

కరుణ స్థానంలో జాన్‌ అమెరికా వెళ్లేటట్లు ఆర్జర్పు సర్దుబాటు చేయించింది అరుణ. జాన్‌ అరుణలు అమెరికా బయలుదేరారు వెల్లిఅక్కడ వోరిపోయారు. ఇక్కడి వ్యవహారాలన్నీ కరుణ, భవానీలు చూచుకుంటారు.

184 రాజహంన అన్ని వ్యవాహారాలు ఎలా సాగించాలో అరుణ విశదీకరించింది. అరుణ పరోక్షంలో అన్ని కార్యకలాపాలూ ఆవె సవుక్షం౦ంలో జరిగేలా చూచుకుంటానని కరుణ వాగ్దానం చేసింది. ఇన్నెందుకు నీవే నేనూ, నేనేనీవుగా అన్ని వ్యవహారాలూ సాగిస్తాను అంది.

(డేమా కావుమూ వేర్వేరుకావు వాటిని స్మరించడంలోనూ, ఆచరించడంలోనూ కాస్త భేదం వుంటుంది. వాటి జన్మ స్థానం ఒక్కథే అది హృదయం ఆది. మనసిజం. మానసికం.

పసిబిడ్డను తీసుకుంటామనుకోండి. ముద్దుగావుంటే ముద్దుపెడతాం. కౌగిలించుకుంటా౦. పరిష్యంగ సుఖం అనుభవిస్తాం. (ప్రేమ అంటే అదే. అది ఆంతరంగికం.

కామం అన్న దానికి గూడా జన్మస్థానం అదే హృదయం, (పేమను అనుబవిద్దామనుకోడమే కామం. శారీరకంగా అనుభవిద్దామనుకోడం కామం ఆన్నమాట. ఇది యౌవనారంభం నుండి [పప్రారంభమవుతుంది. అది శరీర అవస్థల బట్టి మారుతుంది. బాల్యావస్థలో దానికి స్థానం లేదు. యౌవనావస్థలో అది విజృంభిస్తుంది. కౌమారావస్థలో అది నిలకడగా

డా/ అంతటి నరసింహం 185 వుంటుంది. (ప్రొధావస్థలో గూడా అది జృంచవాణంగా వుంటుంది. వృద్ధావస్థలో అది శమిస్తుంది. ఇంకా వార్థక్యంలో అది కేవలల స్మరణావస్థలోకి జారుకుంటుంది.

శుము విషయంలో పోటీ వుండదుగాని, కావుం విషయంలో వుంటుంది. అందులో కసీ, ద్వేషమూ గూడా వుంటాయి. అదే ఇపుడు హిదయతుల్లాలో కనిపిస్తున్నది. అతనికి అరుణ మైన కామ దృష్టి ఎక్కువ. అతడికి ఆమె పైన (శేమ వుండవచ్చు. గ్రేమను జయించాలంటే అది మార్గం కాదు. అది దౌర్జన్యం అవుతుంది. ఆము[ద్రే అరుణ మనసులో పడింది.

అతడు మంచి వాడే కాని గ్రేమ విషయంలో పిచ్చివాడు. తన అనుభవంలోకి రాకపోత మరొకడు అనుభపించ గూడదు అన్న పద్ధతి మనిషి. ఆమాట స్వయంగా రెండుసార్లు అరుణతోనే అన్నాడు. నన్ను తప్ప నీవు ఇంకెవరిని చేసుకున్నా నిన్నూ వాణ్ణీ చంపినేనూ చస్తాను అని వున్నాడు. అందుకే సత్యాబాయీ భవానీలు కలిసి హిదయతుల్లాకూ అహ్మద్‌ ఖాద్రీకి వేరు వేరు అమ్మాయిలతో పెల్లి జరిపించారు. ఇటీవలే అరుణను బెదిరించాడు. నీవు జాన్‌ను చేసుకోడం కోసం మాకు వేరే పెల్లిళ్లు చేసి తప్పించుకున్నావు అని అన్నాడు. ఇపుడు రహస్యంగా అరుణ వివాహం చేసుకున్నది జాన్‌ను. ఆ రహస్యాన్ని కనిపెట్టాడు హిదయతుల్లా. తాను రిజిష్ట్రారు ఆఫీసుకే వెళ్లి కనుక్కొని వచ్చాడు

పెల్లి జరిగి రెండు మాసాలు గడిచింది. అరుణ గర్భం ధరించింది. ఈ రహస్యం హిదయతుల్లాకు తెలియనీయగూడదని అరుణ భావన. అతనికి తమ పెళ్లి విషయం తెలిసిందని గూడా పసిగట్టింది. అందుకు అమెరికా, న్యూయార్కు మెడికల్‌ కాలేజీకి ఫోన్‌ చేసింది. వాళ్లు తనకూ జాన్‌కూ అసోసియేట్‌ ప్రాఫెసర్లుగా ఆర్జర్సు పంపేలా చేసింది. ఆర్జర్సు రాగానే అన్ని పెత్తనాలూ, కరుణకు అప్పగించి అమెరికా వెల్లిపోయారు అరుణా జాన్‌లు.

వెళ్లేముందు అందరికీ చెప్పారు హిదయతుల్లాకు గూడా చెప్పారు

186 రాజహంస “తప్పించుకొని పోలేవులే' అనుకున్నాడు హిదయతుల్లా. అతనిది పాము పగ, మనిషి తల కాయ కూడా పాము తలకాయ పోలి వుంటుంది. ఏ మనిషిని తీసుకున్నా అతడు ఏదో ఒక జంతువును పోలివుంటాడు. పూర్తిగా అనికాదుగాని, కొద్దిగా ఆ ఛాయలు గోచరిస్తాయి. మీరెవరినన్నా చూడండి. ఏదో జంతువును పోలివున్నట్లు చూడగలరు. కొందరి ముఖాలు " కప్పముఖం లాగానూ, కొందరి ముఖాలు కోతిముఖాల్లాగానూ, కొందరి ముఖాలూ మేకముఖాల్లాగానూ, కొందరి ముఖాలు ఆవుముఖంలాగానూ, ఈలాగా జాగ్రత్తగా చూస్తే ప్రతి మనిషీ ఏదో ఒక జంతువును పోలివుంటాడు. అలాగా హిదయతుల్లా మొగం గూడా సర్పం ముఖంలాగా వుంటుంది. ఈ జంతు ఆకారాలబట్టే గాబోలు యోని కూటమును లెక్కిస్తారు మనపెద్దలు. ఇది ముఖ్యంగా పెళ్లి సందర్భంలో వస్తుంది. వరుడి జన్మ నక్ష(త్రాన్నీ పేరునూబట్టీ అతడు మేకయోని అనీ, పులియోని అనీ లేక మరొక జంతువు యోని అనిగానీ చెబుతాడు పురోహితుడు. అమ్మాయికి గూడా యోని కూటమిని ఏ జంతువు కూటములోకి వస్తుందో చెబుతాడు. ఏనుగుకు సింహం శత్రుకూటంగదా! కప్పకు పాము శత్రుకూటం గదా! కోతీ పిల్లీ అయితే మిత్రకూటము. కుక్కమేక అయితే మిత్ర కూటము. ఈలాగా శత్రుకూటమయితే వాళ్ల వివాహం కూడదు అంటాడు పురోహితుడు. గ! జ ఈ

న్యూయార్కులో అరుణా జానూ చాలా (ప్రేమగా, అన్యోన్యంగా దాంపత్తాన్ని గడుపుతున్నారు. వాళ్ల వైద్యవృత్తి [ప్రభ్యాతంగా సాగుతున్నది. సంపాదన చాలా బాగున్నది. డబ్బులను హైదరాబాదు పంపుతున్నారు. అక్కడ వైద్య కళాశాల స్థాపన వ్యవహారాలు ముందుకు సాగిపోతున్నాయి. హైదరాబాదు ఢిల్లీ ప్రభుత్వాలతోనూ రైల్వే డిపార్ట్‌మెంటుతోనూ ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు సాగిస్తూనే వుంది. బెజవాడా బందరు రైల్వే లైను నుండి +ఒక లైను, నాలుగు మైళ్ల పొడవున వేసి హంసలదీవి స్టేషను కట్టి దాన్ని టెర్మినస్‌ స్టేషనుగా కట్టడానికి మంజూరయింది. దానికోసం రైల్వే డిపార్టుమెంటుకు డొనేషన్‌గూడా కట్టింది అరుణ. అక్కడ గల విద్యాకేంద్రాల

డొ/ అంతటి నరసింహం 187 వల్లా, ఈ రైల్వే స్టేషనువల్లా, ఇక ఆ (ప్రాంతమంతా తగిన సౌకర్యాలతో అభివృద్ధికాసాగింది.

అక్కడి విద్యాసౌకర్యాలకూ, రైల్వే సొకర్యాలకూ, ఇతర ముఖ్య మయిన పనులకూ డబ్బు మంజూరు చేసే విషంలో చాలా ధారాళంగా వుంటున్నది భవానీ. ఆమె గూడా ఆ భూపుత్రికేగదా! మంత్రి వినాయకరావూ, పార్లమెంటు మెంబర్పూ న్యూయార్కు నుండి అరుణా మైైదరాబాదు నుండి భవానీ తొందరపెట్టి పనులు చకచకా నడిచేలా చేస్తూనే వున్నారు. వీళ్ల రెసిడెన్షియల్‌ కైస్కూలు నుండి పదవ తరగతి పరీక్షకు ఈ సంవత్సరమే మొదటి బ్యాచ్‌ కూచుంటున్నది. దాని (ప్రిన్సిపాలూ, తదితర ఉపాధ్యాయులు స్టేటు ఫస్టుకోసం (శ్రమిస్తున్నారు. అరుణ కూడా న్యూయార్కు నుండి వీళ్లకు (వాస్తూ ఉత్సాహ పరుస్తున్నది. జన్మ స్థానం పేరు ప్రఖ్యాతులు గలదై పోవాలనీ, అక్కడ సకల సౌకర్యాలూ వెలవాలనీ చాలా మందికి వుంటుంది కాని అరుణలో అపాలు ఎక్కువ. తాను పుట్టిన గడ్డఅనీ, తన తల్లీ, అమ్మమ్మా పుట్టిన స్థానమనీ, భవానీ కూడా పుట్టిన స్థానమనీ ఆ ప్రాంతం కోసం తపించి పోతున్నది. తన అనంతరం తనదీ, భవానీదీ స్మారక చిహ్నాలు అక్కడ నెలకొనాలని ఆమె తన కోరికను వినాయకరావుకూ, పార్లమెంటు మెంబరుకూ, హైస్కూలు పాలక వర్గానికీ చెప్పింది గూడా. ఆమె మరణానంతర స్కృతి చిహ్నాల గురించి గూడా తపన పడడం ఇదే మొదటిసారి. ఆమేకు ఎంత మమతో ఈ ప్రాంతవుంటే. అందులోనూ హంసలదీవి అంటే! తాను పెరిగిన ప్రాంతంకంటే కాను పుట్టి కన్ను తెరిచిన ప్రాంతమంటే ఎక్కువ మమకారం. అన్ని ప్రాంతాల మీదా శ్రద్ధే ఆమెకు. అయితే తాను పుట్టిన గడ్డ అంటేనే ఉదేకపూశ్చ మమకారం. ఉద్వేగ పూర్ణ మమకారం. రెండు రోజులకొకసారి సత్యాబాయికో, దుర్వేష్‌ ఖాద్రీకో, భవానీకో, కరుణాకర్‌కో, కరుణకో ఫోను చేసి అక్కడి కార్యకలాపాల సాగుదల గురించి తెలుసుకుంటూ వుంటుంది

తమ ఆరోగ్యాన్ని జాగ్రత్తగా పోషించుకుంటూ వైద్య కార్యకలాపాలు

158 రాజహంస విరివిగా చేస్తూ న్యూయార్కు ఆసుషతి వాళ్లు చేసిన యేర్పాట్ల ప్రకారం అమెరికాలోసూ, ఇంగ్లండు, ఆస్ట్రేలియా, (ప్రాన్సూ, జర్మనీ, రష్యా, ఈజిప్టు, సౌదీ అరేబియా, కెనడాలలోనూ ఆపరేషన్లు చేశారు. సౌదీ అరేబియాలోని ఆపరేషన్లకు రెట్టింపు ఛార్జి చేశారు ఈ ఛార్జి చేసేవారు న్యూయార్కు ఆసుపషతత్రివారే. వారి భాగాన్ని వారు తీసుకొని వీళ్ల భాగాన్ని వీళ్లకు అప్పగిస్తారు వాళ్లు తీసుకున్న భాగాన్ని గూడా అరుణ తల పెట్టిన విద్యా కార్యక్రమాలకు డొనేషన్‌గా ఇచ్చేస్తారు. ఆ డబ్బులన్నీ భవానీ ప్రోగుచేస్తూ వుంటుంది. వీళ్ల ట్రస్టు పేర ఢిల్లీ ప్రభుత్యం నడిపే పరిశ్రమల్లో పెట్టుబడిగా షేర్లు కొంటూవుంటుంది. అరుణ ఈసారి అమెరికా వెళ్లేముందు యేర్పాటుచేసిన మత్స్య పరిశ్రమ, మామడి పళ్ల రస సంబంధమైన పరిశ్రమా, తాడిచెట్టు ఉత్పత్తులకు సంబంధించిన పరిశ్రమా (ప్రారంభించారు. ఆ ప్రాంతంలో నిరుద్యోగ సమస్యను దూరం చేసే ప్రోగ్రాంలు పెట్టారు. గన న ఖు

ఢిల్లీకి ఇప్పటికి రెండుసార్లు వచ్చివెళ్ళింది అరుణ. రాజ్యసభ మెంబరుగా సభలకు వచ్చి వెళ్తూ వచ్చింది. అన్ని సభలకూ రాలేకపోయేది. వరుసగా మూడు సమావేశాలకు హాజరు కాకపోతే సభ్యత్వం రద్దు అవుతుంది. అందుకోసంగా ప్లయిట్‌లో దిగి సభకు హాజరై అదే రోజు ప్లయిట్‌లో వెళ్లిపోయేది,

ఆరు నెలల గర్భవతిగా హైదరాబాదు రాక తప్పులేదు అరుణకు. ఎందుకంటే హంసలదీవిలో చంద్రన్న చనిపోయాడు గాబట్టి.

చంద్రన్న అంటే అరుణకు (ప్రత్యేకమైన ($్రుతి. అతని ద్వారానే తన తల్లినీ, తండ్రినీ తెలుగుకోగలిగింది. మైగా తన అమ్మమ్మ తరఫున బంధువు. తనచేత గుండె ఆపరేషన్‌ చేయించుకున్నవాడు. తన అమ్మమ్మను తనతో చేర్చినవాడు. తాను స్థాపించిన విద్యాసంస్థలతో మిక్కిలి సంబంధం గలవాడు.

డా/ అంతటి నరసింహం 189

భవానీ కేసులో కరుణాకర్‌ చేత ఆరెకరాల మాగాణి పొందినవాడు అఆ భూమినమ్మితే వచ్చిన ఆరు లక్షల రూపాయలతో రెండు మరసడవలు కొని చేపలవ్యాపారం చేయసాగాడు. లాభాలు బాగా సంపాదించాడు. వాళ్ల [గ్రామాల్లో కొంత ధనికుడుగా పేరుపొంది, అక్కడ గల అరుణ ఆస్తులకు కస్టోడియన్‌గా వున్నాడు. అరుణ స్థాపించిన విద్యాలయాల్లో శ్‌ద్ధ వహించివున్నవాడు. ఆ ఆస్తులకు సంరక్షకుడుగా వున్నవాడు అరుణ అంటే చాలా వాత్సల్యం గలవాడు. అలాంటి వాడు చనిపోతే అరుణ రాకుండా యెలా వుంటుంది?

తన తల్లీ అమ్మమ్మల దహనం చేసిన చోటులోవే చంద్రన్న దహనం జరిగింది. ఆ దహనాన్ని చూచి చాలా నిర్వేదం పొందింది అరుణ. ఎంత పేరుపొందినా, ఎంత సంపాదించినా, ఎన్నెన్ని ఘనకార్యాలు చేసినా ఆఖ౦కి యేమీకాకుండా పోయేదేగదా ఈ ప్రాణం అని నిర్వేదం పొందింది. తొలిసారిగా పొందిందా నిర్వేదం ఆ రాజహంస.

చంద్రన్న కొడుకు చేస్తున్న ఉద్యోగం నుండి చాలిపించి నెలకు పదివేలరూపాయల వేతనం మైన చంద్రన్న చేస్తూవుండిన పనిలో పెట్టింది. అవన్నీ పర్యవేక్షణ చెయ్యడమే అతని పని. హైదరాబాదులో భవానీకి ఇతను ఇక్కడ (ప్రతినిధిగా వుండడమే అతని పని.

చంద్రన్న మృతికి వచ్చిన అరుణను చూడడానికి చుట్టుపట్ల గల జనం వచ్చారు. తాను మొదట చూచిన జనం కన్నా ఈ జనం కాస్త నాగరికంగా కనిపించారు. ఆమె స్థాపించిన స్కూళ్లలో చదువుకొని, అమె స్థాపించిన పరిశ్రమలలో పనులు చేసికొని సంపాదించుకొని జనం దారిద్యుం నుండి బయట పడ్డారు. ఆ జనమే ఈ జనం. ఆ జనాల కోరికపైన మోపిదేవిలో మరొక మైస్కూలు స్థాపించడానికి యేర్పాట్లు చేయించమని మంథై వినాయకరావు గారికి చెప్పింది వినాయకర్గావుగూడా చంద్రన్న మృతికి "వచ్చాడు.

హోదరాబాదు నుండి అమెరికాకు ప్రయాణ మవుతున్న అరుణ దగ్గరికి వచ్చాడు హిదయతుల్లా. నన్ను నీవు మోసం చేశావు అన్నాడు. నా కన్నీ జ్ఞాపకం వున్నాయి అన్నాడు. ఆమాటలు అనడంలోనే వుంది

190 రాజహంన అతని అజ్ఞానమూ, కసీనూ. నిన్ను నేను చేసుకుంటాను అని ఎపుడయినా అన్నానా హిదయతుల్లా అని అడిగింది అరుణ,

“అన్నావు అన్నాడు హిదయతుల్లా.

“బాగా జ్ఞాపకం చేసుకో నీవు నా వెంట పడ్డావుగాని, నేను నిన్నే చేసుకుంటానని యెప్పుడైనా అన్నానేమో జ్ఞాపకం తెచ్చుకో

“చేసుకోను అని అనలేదుగదా!

“చేసుకుంటాను అని అనలేదు. చేసుకోనూ అని అనలేదు

“నేను వివాహం విషయంలో ముభావంగా వుంటూ వచ్చాను, అంతే, నీవు ఆ విధంగా ఊహించుకుంటే నా తప్పుగాదు. అయినా అమాటలతో ఇపుడు అవసరం 'యేముంది. అవన్నీ మరిచిపో

“నేను మరవను, నిన్ను వదలను అన్నాడు గట్టిగా.

అరుణ అమెరికాకు బయలుదేరింది. హిదయతుల్లాను ఒక కంట కనిపెట్టివుండు అని కరుణకు చెప్పింది. తనకు వివాహమైంది. నాకూ వివాహం అయింది. అలాంటిప్పుడింకా పాత ఊహల్లో వుండడం చాలా అన్యాయం గదా! హిదయతుల్లా హృదయం మొదటి నుండీ మంచిది గాదు అని గూడా కరుణకు పెప్పింది.

తాను బయలుదేరబోయే సమయంలో వరంగల్లుకు చెందిన ఇద్దరు నక్సలైట్లు పచ్చారు. అందులో ఒకడికి గుండెజబ్బు. రహస్యంగా అరుణతో మాట్లాడారు. అరుణ కరుణతో ఇతనికి ప్రాదమిక చికిత్స చేసి అమెరికాకు పంపు. ఇక్కడ వీళ్లకు చికిత్స చెయ్యడం మంచిదిగాదు అని ఇప్పి వెళ్ళిపోయింది. అమెరికాలో దిగిన వెంటనే అతనికి వీసా యేర్పాటు చేసి తన వద్దకు రప్పించుకొంది. చికిత్స చేయసాగింది. వరంగల్‌

డా/ అంతటి నరసింహం 191 నక్సలైటు కు వైద్యం చెయ్యడం అంటే అది చాలా సాహసంతో కూడూకున్న చెడ్డకార్యం (ప్రభుత్వం దృష్టిలో.

హిదయతుల్లా తన దుర్మార్గ దృష్టిని అరుణమై ప్రసరిస్తూనే వున్నాడు. ఆమె రాజ్యసభ మెంబరుగా బట్టి ప్రభుత్వం వెంటనే చర్య తీసుకోలేక పోయింది. హిదయతుల్లా ఆ నక్సలైటు (ప్రథను చికిత్సలో వున్నపుడు ఫోటో గూడా తీసి ప్రభుత్వానికి పంపివున్నాడు. పగ అన్నది ఎంత దుర్మార్గానితైనా పురికొల్పుతుంది గదా!

నిజానికి హిదయతుల్లాకు అంతపగ పట్టవలసిన అవసరం యేముంది గనుక! తాను చిన్నప్పటి నుండీ (ప్రేమిస్తున్న మనిషి తనకు దక్కక పోవడమే కారణం. అహ్మద్‌ ఖాదీీకి దక్కిపోతుందేమో అన్న అక్కసే కారణం. అదిగూడా తప్పిపోయింది గదా మగా తానిపుడు వివాహితుడుగదా! అతనిది వక్రస్వభావం, అరుణ ్రతికదలికనూ కనిపెడుతూనే వున్నాడు. పాపం అరుణకు అన్యాయం చెయ్యాలని నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.

తేలుకు ఎవరూ యేహానీ చేయనక్కర్లేదు. అయినా కుట్టే స్వభావం మానదు. పులికి ఏ మానవుడూ యే హానీ చేయనక్కర్లేదు. అయినా పైనబడకమానదు. వాటి [ప్రాణ హానిని అనుమానించే ఆ పని చేస్తాయి. కాని హిదయతుల్లా వాటికంటే [కూరుడైపోతున్నాడు.

అందమైన వస్తువు ఆకర్షణకు స్థానమైనది. అందమైన స్త్రీ అయితే ఇంకా అకర్షణకు హేతుభూతమయినది. ఆరాధనకు ఆలవాలమయినది. అరుణ విషయంలో హిదయతుల్లాది దాదాపు అదే దృష్టి. అయితే అనుభవిద్దామనుకున్నాడు. అది కేవలం స్వీయదృష్టే. పారస్పరికం కాదు. అందకుండా దాటుకునే సరికి పగబట్టి అనుసరిస్తున్నాడు.

నక్సలైట్ల అనుభవం అరుణ కున్నది. గతంలో పోలీసు కస్టడీలోకి పోవడమూ, కోర్టులో స్వయంగా వాదించిగలవడమూ జరిగింది. ఇపుడు మల్లీ నక్సలైటు గొడవే పట్టుకొంది. అరుణ భయపడదు. ఇపుడు అమెరికాలో వుంది కాబట్టి భయమేమీలేదు. ప్రస్తుతం పోలీసు డైరెక్టర్‌ జనరలూ మరిద్దరు ఉన్నతాధికారులు తనకు బాగా పరిచయం. వాళ్లకు

చెప్పిందీ విషయం. వేం చూసుకుంటాం అన్నారు వాళ్లు ఇంకా నిర్భయంగా వుంది అరుణ.

పోలిసులు వరంగల్లు అడవుల్లో ఎన్‌కౌంటర్‌ జరిపారు ఒక పోలీసు చనిపోయాడు. నలుగురు నక్సలైట్లు చనిపోయారు పోలీసు డిపార్ట్‌మెంటు మామూలు పాటే పాడింది. ఆత్మ రక్షణకు పోలీసులు కాల్పులు జరిపితే నక్సలైట్లు చనిపోయారు అన్నదే ఆ అరిగిన రికార్డు ఆ పాటను ఇపుడు ప్రజలు నమ్మడంలేదు

ప్రజా విద్రోహ కార్యక్రమాలు నక్సలైట్లు గూడా సాగిస్తూనే వున్నారు. పోలీసు స్టేషన్లమైన పడుతూనే వున్నారు. ఒకరిద్దరు పోలీసులను చంపి వాల్లు ఆయుధాలను హరిస్తూనె వృన్నారు. పోస్టాప్‌ సులను తగులబెడుతున్నారు. ఎందుకిదంతా చేస్తున్నారు అని అడిగితే ప్రతీకారం అంటారు. ఆ పోలీసు స్టేషన్నూ పోస్టాఫీసులూ పునర్నిర్మాణం కావించాలంటే చాలా ధనం కావాలి. (ప్రభుత్వానిదేముంది? పన్నులు వేస్తుంది అది ప్రజలఫైన్నే భారం అవుతుంది. ఈ విధంగా రకరకాల పన్నుల భారం అధికమవుతుంది. పరోక్షంగా (ప్రజలమై ప్రభుత్వం చేస్తున్న ఈ దాడికీ భూస్వాములో పారిశ్రామిక వేత్తలో, గ్రామాల్లోని "పెత్తందార్లూ, సామాన్య (ప్రజానీకంమై సాగించే దోపిడీకీ - జవాబే ఈ నక్సలైట్ల తిరుగుబాటు. అది ప్రజలకోసమే అని వారివాదం ప్రజా రక్షణ కోసమే నక్సలైట్లపె మా దాడి అని (ప్రభుత్వం వాదం. మనదేశంలో దారిద్య్యుం తొలిగే వరకూ ఈ రెండు దారులూ కొనసాగుతూనే వుంటాయి. అది తగ్గాలంటే ప్రభుత్వ విధానాలు వెంటనే మారాలి. అందుకు కేంద్రంలో స్థిరమైన ప్రభుత్వం యేర్చ్పడాలి. ఆదిగూడా ఏకపార్టీ (ప్రభుత్వంగా వుండాలి. దాని నాయకుడు బెనవలెంట్‌ డిశ్ణేటరుగా వుండాలి. అంత వరకూ ఇది రావణాసుర కాష్టమే.

అరుణకు ఇవన్నీ తెలుసు. తాను ప్రజా సంక్షేమ దృష్టితో ఆలోచిస్తూ వుంటుంది. కమ్యూనిషస్టులన్నా నక్ప లైట్లన్నా సుముఖ దృష్టి, ఆమెకు ఉగ్గు పాలతోనే వృద్ధి పొందింది దానికి కారణం తల్లి లలితాదేవే. తండి కరుణాకర్‌ దోదహమే! గతంలో ఆమెకు నక్సలైట్ల విషయంలో

డా/ అంతటి నరసింహం 193 ఎదురు దెబ్బ తగిలినా సరే - వాళ్లయెడ ఆమె సానుభూతి తగ్గదు. ఎందుకంటే వారి ఈ తిరుగు బాటు స్వార్థం కాదుగాబట్టి. వాళ్లకు డబ్బు అెందుకివ్వాలి అని అడిగితే, వాళ్లం జీవించాలి గాబట్టి, (ప్రాణరక్ష చేసుకోవాలిగాబట్టి అంటుంది. 109

అరుణ పనీ తన పనీ రెండూ చూస్తూవుంది ఇవుడు కరుణ. ఆరుణ వున్నంతకాలమూ తాను జవాబు దారీగా వుందేదిగాదు. అన్నీ అరుణే చూచుకుంటూ వుండేది. అరుణ సూర్యుడయితే కరుణ చంద్రుడు.

అరుణ అంటే కరుణకు అమితమైన (పేమ. అధికమైన గౌరవం. అరుణను అనుసరించేవుంటుంది ఎల్లపుడూ. అరుణ ఇపుడు అమెరికాలో వుంది. గర్భవతిగా వుంది. కాన్పు అయ్యేవరకూ అమెరికాలోనే వుండమని సలహా ఇచ్చింది. ప్రస్తుతం అరుణ ఢిల్లీలో కార్డియాలజీ సెంటరు ఓపన్‌ చేసింది. కార్డియాలజీ నడపడానికి ఎవరు సమర్థులు? ఆమెకు అహ్మద్‌ ఖాద్రీయే సమర్థుడు అనిపించింది. రాజ్యసభ మెంబరుగా తానూ చూచుకుంటూ వుంటుంది. ఆమె రాజ్యసభ సమావేశాల సమయంలోనే ఒకటి రెండు దినాలు ఢిల్లీలో వుంటుంది. ఆతర్వాత అంతా చూచుకొనే వాళ్లు కావాలి గదా! హిదయతుల్లా సమర్ధుడే. కాని అతన్ని నమ్మి అతని చేతిలో ఇలాంటి వర్థమాన ఆసుపత్రిని పెట్టలేదు. అందుకు అహ్మద్‌

194 రాజహంన ఖాద్రినీ సుజాతనూ పిలిపించింది. ఆసుపత్రి భారమంతా నీవుమోసే టట్లయితే, మేము రెడీ అన్నారిద్దరూ.

అంతే! ఢిల్లీలో కార్డియాలజీ విభాగం ప్రారంభమయింది. బాగా జన సమ్మర్థమైన చోట మునిసిపాలిటీ వాళ్ల స్థలం మంజూరయింది. వెంటనే ఇటీవల తాము న్యూయార్కులో సంపాదించిన లక్షా యాభైవేల "డాలర్లనూ పెట్టి బిలింగులు ప్రారంభించారు. ఢిల్లీలో వుండే ధనాధిపతులూ, పారి(శ్రామికవేత్తలూ, వముందుకువచ్చి లక్షల కొలదీ డబ్బును కుమ్మరించారు. అరుణా జాన్‌ల వైద్య నైపుణ్యం తెలిసిన వారంతా ముందుకు వచ్చారు. మూడు మాసాల్లో బిల్గింగులు పూర్తయ్యాయి. అంతవరకూ ఢిల్లీలోని జనరల్‌ ఆసుపత్రిలోని ఒక భాగంలో నడుపుతూ వచ్చారు ప్రస్తుతం అరుణ బిజీ అయిపోయింది. హెోదరాబాదు ఆసుపతిి చూచుకుంటూనే వృంది. అయిత అక్కడ కరుణ సవుర్థంగా నడుపుతూనేవుంది. ఇక హంసలదీవి లోని విద్యాలయాల పని ఆమెదే. ప్రస్తుతం రేపల్లి నుండి రైల్వే లైను పని సాగుతూవుంది. మధ్యలో క్రిష్షా నదిమై రైలు బడ్డి తయారవుతున్నది. ఇక న్యూయార్కు ఆసుపత్రి పని వుండనేవుంది. ఢిల్లీలోని పనీ, హంసలదీవిపనీ హైదరాబాదు పనీ కేవలం అజమాయిషీ పనే గాబట్టి తాను అలిసిపోకుండా జాగృత పడుతూనే వుంది.

కరుణ హైదరాబాదు నుండి విశదంగా జాబు రాసింది. అందులో హదయతుల్లాను గురించి వ్రాసింది. అతని కార్యకలాపాలు తనకు అంతుబట్టడం లేదట. తమ ఆసుపత్రి నక్సలైట్లకు స్థావరమైపోయిందని పోలీసు -డిపార్ట్‌మెంటుకు వ్రాశాడట. అతను తమ ఆసుపతిని వదిలేసి ఓల్డుసిటీలో తన యింటి దగ్గరే సొంతంగా ఆసుపట్రి పెట్టుకున్నాడట. ఇవీ ఆ జాబు లోని (ప్రధాన విషయాలు.

_ హిదయతుల్లా మనస్తత్వం బోధపడలేదు అరుణకు. వివాహిత అయిన అరుణకై కామ దృష్టి వహించడం ఒకతప్పు. పగపట్టడం ర30డవ తప్పు. సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి వదలటం మూడవతప్పు. అతని తత్వం భారతీయతత్వమూ కాదు. ఇరాన్‌ సాదీ అరేబియా ముస్లిం తత్యమూ కాదు. మరి అదేమిటో.

డా/ అంతటి నరసింహం 195

పోలీసు డిపార్ట్‌మెంటు వాళ్ళు వచ్చి కరుణనూ భవానీనీ సత్యాబాయినీ ప్రశ్నించారు. వచ్చిన రోగి నక్సళైటో, మరొకడో ఎలా తలుస్తుంది అని అన్నారు వాళ్లు, ఛాందసవాదులయిన ముస్లిం పురుషులు వచ్చినా ఛాందసవేషంలో బురఖా తగిలించుకొని వచ్చే ముస్లిం స్త్రీలనయినా గుర్తించవచ్చుగాని ఇతర పురుషులనూ స్త్రీలనూ ఎలా గుర్తించడం అని అడిగారు వాళ్లు. పోలీసు వాళ్ళు వచ్చిన సమయంలో దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, కరుజణాకర్‌లు గూడా అక్కడున్నారు. ఆ పోలీసు ఇన్‌స్పెక్టరూ, కానిస్టేబుల్స్‌కూ వీళ్లంతా తెలుసు. 'మీకెవరు చెప్పారండీ" అని అడిగారు పోలీసు వాళ్లను. 'మి డాక్టర్లలోనే ఒక పిచ్చివాడు' అన్నారు వాళ్లు.

సరిగ్గా అదే సమయంలో అమెరికాలో అరుణ దగ్గర చికిత్స చేయించుకొన్న నక్సలైటు వచ్చాడు ఇండియాకు. సరాసరి సత్యాబాయినీ, కరుణనూ కలుసుకొని కృతజ్ఞతలు చెప్పాడు. ఆ సమయంలో కరుణ అతనితో హాదయతుల్లా వేసిన పని చెప్పింది, కావాలనే చెప్పింది. వాడి అంతం చూడాలనే దృష్టితోనే చెప్పింది.

= కరుణ చాకులాంటి మనిషి, ఆమె మాటలూ పనులూ కరుగ్గా

వుంటాయి. తెల్లని మనిషి. అందమైన మనిషి. మృదుభాషిత్వమూ, మితభాషిత్వమూ గల మనిషి. అవసరం వచ్చినప్పుడు కరినంగా వుంటుంది. ఇదిగో ఇప్పుడు వచ్చింది అవసరం, అందుకే హిదయతుల్లా అంతం చూడాలని సిద్ధమైంది. హిదయతుల్లామైన ఆమె దగ్గర (ప్రబలమైన సాక్ష్యాలతో కం సైంట్లున్నాయి. అరుణ లాంటి దేవతకు చెడును తలపెట్టాడు. ఈ రహస్యం యావత్తూ అరుణకు తెలియదు. అరుణలోకంటే నేర పరిశోధనా గుణం కరుణలో అధికం. సత్యాబాయి అరుణా కరుఐల ఆధిపత్యం కింద నడుస్తున్న ఆసుపత్రిలోని స్టాఫుకు కావలసినంత స్వేచ్చ వుంది. సంపాదన వుంది. ఇతర ఆసుపత్రుల్లో మాదిరిగా స్టాఫ్సు సంపాదనలో నియంత్రణ. చేశారు.

ఇండియాలో వృంటూ అమెరికాలో వున్న అరుణకు [దోహం తలపెడుతున్న హిదయతుల్లా అంటే కరుణ మండిపోతూవుంది. సూపర్‌

106 రాజహంస "స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రికి కరుణ ఇపుడు పూర్తిగా ఇన్‌ఛార్జిగా పుంటున్నది. ఇంత వరకూ తల్లి చాటు బిడ్డలాగే వుంటూ వచ్చింది కరుణ. ఇపుడు తాసు స్వతంత్రురాలు. అరుణ లేదు. జాన్‌ లేడు. హిదయతుల్లా వెల్లిపోయాడు. ప్రమీల కూడా ఆతనితో వెళ్లి పోయింది. అహ్మద్‌ ఖాద్రీ సుజాతలు ఢిల్లీకి వెళ్లిపోయారు. మహేష్‌ జుబేదా మొదలయిన జూనియర్‌ స్టాఫ్‌ మాత్రమే ఆమె ఆధిపత్యం కింద వుంటున్నది. అనుభవశాలురయిన సీనియర్లు లేకపోయినా జ్యూనియర్లంతా ప్రజ్ఞాధురీణులుగా తయారైన వాళ్లే. ఏ విభాగంలో తీసుకున్నా చాలా ప్రజ్ఞావంతులైన డాక్టర్లేవున్నారు. ప్రావీణ్యాన్ని పొందిన మరి నలుగురు డాక్టర్లు ఢిల్లీ ఆసుపత్రికి వెళ్లవలసి వుంది.

హిదయతుల్లా కోటి రూపాయలతో వెళ్ళిపోయాడు. లెక్కలన్నీ చూచి భవానీ అంతమాత్రం ఇచ్చింది. ఆ డబ్బుతో క్రైవేటు ఆసుపత్రి పెట్టాడు హదయతుల్లా. అమెరికాలో అతనికి గూడా ఆహ్వానం వుంది. కాని తన అసుపత్రి కొత్తది కాబట్టి వెళ్లడానికి వీలులేదు అని అంది ప్రమీల. ఆమెరికాకు పోతే అరుణను ఎక్కడ వేధించి అపాయంలో ఇరుక్కుంటాడో అని ఆమె భయం. అరుణ అంటే (స్రమీలకు (ప్రమ గౌరవాలున్నాయి. అరుణ విషయంలో ఈ భార్యాభర్తలిద్దరూ గోడవ పడ్డారు కూడా ఇటీవల.

రేపల్లి నుండి దాదాపు ఎనిమిది కిలోమీటర్లుంటుంది హంసలదీవికి, మధ్యలో క్రిష్టానది ప్రవహిస్తుంది. దానికి రెండు కోట్ల ఖర్చుపెట్టి బ్రిడ్జి కట్టుకోవాలి. అందులోఒక కోటి రూపాయలు ట్రస్టు నుండి అరుణ ఇప్పించింది. అందుచేత త్వరత్వరగా పనులు నడిచి ఆరుమాసాలలోగా (బిడ్డితోపాటు రైల్వే లైను పని గూడా అయిపోయింది. పెద్దపెద్ద కాంట్రాక్టర్లు (ప్రత్యేక శ్రద్ధపెట్టి కేంద్రీకచణ దృష్టితో పని ముగించాడు, ఢిల్లీలో పనులు త్వరగా సాగడానికి ఇక్కడ మంత్రిగా వున్న పినాయకరావూ, తూర్పు క్రిప్లా పార్లమెంటు మెంబరూ, డాక్టర్‌ అరుణా కృషే కారణం. పనిలో పని గౌ ఆ లైను అవనిగడ్డను గూడా కలుపుకొని హంసల దీవిలో ముగిసేలాగా జరిగింది.

డా/ అంతటి నరసింహం 197

హంసలదీవి రైల్వే స్టేషను (పారంభోత్సవానికి రైల్యేమంత్రినీ, ముఖ్య అతిథిగా (ప్రధాన వంటత్రినీ ఆహ్వాన సంపూచ్యక్షుడుగా వినాయకరావునూ జ్యోతి (ప్రజ్వలనానికి డాక్టర్‌ అరుణా యేర్పాటయ్యారు. అవనిగడ్డ రైల్వే స్టేషను (ప్రారంభోత్సవానికి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రీ, ముఖ్య అతిథిగా మంత్రి వినాయకరావూ యేర్పాటయ్యారు.

సభలు జరిగాయి. ప్రజానీకం తండోపతండాలుగా వచ్చారు. జనం ఇప్పటికే సగం నాగరికులు అయ్యారు హంసలదీవి ఈ దెబ్బతో చిన్న పట్టణమే అయిపోయింది. డాక్టర్‌ అరుణ ఆ ప్రాంతానికి అరుణ తారగా వెలిసింది. (ప్రజానీకం ఆమెను రాజహంస అని గూడా ముద్దుగా పిలుచుకుంటున్నారు.

అరుణకు ఇక ఒక నెలలో కాన్పు జరగవచ్చు. ఇక అను అలిసిపోగూడదు. అతి కరినమైన ఆపరేషన్‌ అయితేనే తాను హాజరు అవుతుంది. కాన్పుకు రెండు మాసాలు ముందూ ఆరెండు మాసాలు తర్వాతా సెలవు ఇస్తారు అమెరికాలో జీతంగైన. ఇప్పుడావె సెలవుల్లోవుంది. అయినా ఆరోగ్యం బాగా వుంది గాబట్టి తన విథులకు హాజరవుతునే వుంటుంది.

ఇంతకు రెండు మాసాలు ముందు న్యూయార్కు ఆసుపతతి ఆహ్వానంపై హిదయతుల్లా ఆమెరికా వచ్చాడు. ఒకవారం దినాలున్నాడు. ఆ వారంలో మూడు సార్లు జాన్‌ లేని సమయం చూచుకొని అరుణను సతాయించాడు. 'నీవు వివాహాతుడవు. నేనూ వివాహితను. ఇంకా మనం వివాహవాడదాం అంటావేమిటి హిదయతుల్లా' అని ప్రతి సారీ అంటూనేవున్నది. శత్రుభావం వదలిపెట్టు అని అంటూనే వున్నది. సీరియస్‌గా మందలిస్తూనే వున్నది. అయినా హిదయతుల్లా తన పంతం మానలేదు. ఇదివరకంతా 'ని వింకవరినన్నా బేసుకుంటే, న్లిన్నూ వాజణ్డే కాల్చేసి నేను చచ్చిపోతాను అంటూ వుండేవాడు. ఇపుడు అవన్నీ అనడం లేదు. నిన్ను పిస్టల్‌తో పేల్చిపారేస్తానంటున్నాడు. అతడు మూడో సారి అరుణను ఏకాంతంగా కలుసుకొని సరిగ్గా ఈమాట అంటున్న సమయంలో తటాలున వచ్చి జాన్‌ ఆ మాట విన్నాడు. వినిగూడా

198 రాజహంన విననట్లు నటించాడు. కాని వీణ్ణి అంతం చెయ్యాల్సిందే అని అనుకున్నాడు. హిదయతుల్లా మైదరాబాదు చేరగానే అరుణ కరుణకు హిదయతుల్లాను గురించి రాసింది. కరుణ మండిపోతూనే వుంది కొన్ని వారాల నుండీ, అరుణలాంటిది కాదు కరుణ. ఇలాంటి విషయాల్లో కరుగ్గా వుంటుంది. సరిగ్గా ఆ సమయంలో వరంగల్లు నక్సలైటు ఒకతను కరుణ దగ్గర ట్రీట్‌ మెంటుకు వచ్చాడు. ఆతన్ని అమెరికాకు పంపించింది పంపించుతూ అతనికి గూడా హిదయతుల్లా గురించి చెప్పింది. అరుణా కరుజలంలే వరంగల్లు నక్సలైట్లలో చాలా గౌరవభావం వుంది అతడు వరంగల్లులో తన (గ్రూపుకు చెప్పిపంపాడు.

హంసలదీవి రైల్వేస్టేషను ప్రారంభోత్సవానికి అరుణ వచ్చినపుడు గూడా హిదయతుల్లా వచ్చాడు. రహస్యంగా తనపాతపాటే పాడాడు. చిన్నప్పటి నుండీ కలిసి పెరిగిన వాడేగాబట్టి ఇంత వరకూ అతన్ని క్షమిస్తూనే వచ్చింది అరుణ. తాను వివాహిత అయిన విషయం తెలిసి గూడా ఇలాగా వెంటపడడమే తనకు కోపం అఆప్పేంచింది. అరుణ కోపం హిదయతుల్లాలో మార్పును తీసుకురాలేక పోయింది. మైగా కేదవాని కోపం పెదవికి చేటు అనే పద్ధతిలో ఆలోచించసాగాడు.

అమెరికాకు వెళ్లి నపుడు, గతంలో వీళ్లకు అసిస్టెంటు ప్రొఫెసర్‌ గా వుండిన అమెరికన్‌తో మాట్లాడాడు హిదయతుల్లా. ఆ అసిస్టెంటు (పాఫెసరు చాలా అందగాడు. చదివే రోజుల్లోనే అఆరుణమైన కన్నేశాడు. అరుణా అతన్ని దరిచేరనీలేదు. ఖాద్రీ హిదయతుల్లాలు అంగరక్షకులుగా అతని పని సాగనీలేదు అతడికి అరుణ కెగల దృష్టి కొనసాగుతూనే వుంది. ఇపుడు జాన్‌ ఒకడే ఆమెకు అంగరక్షకుడు. గతంలో అంతా, కరుణా, జలజా, అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, హిదయతుల్లా, జాన్‌, (ప్రమీలా ఆఅంగరక్షకులుగా వుండేవారు. అతడికి ఇప్పుడు నలఫఖైయేళ్లుంటాయి. వీళ్లకంటే మూడు నాలుగేళ్లు మాత్రమే పెద్ద వాడు. అతడు దుర్మార్గుడు గూడా. గతంలో ఒక అమ్మాయిని రేప్‌ చేసి పిస్టల్‌తో కాల్చి ఆ అమ్మాయిని చంపివేసినవాడు. అతడిమపైన కేసే లేదు. ఎందుకంటే అమెరికాలో సాధారణంగా సాక్ష్యం చెప్పేవాళ్లుండరు. ఇప్పుడా పాఫెసర్‌ను

డా/ అంతటి నరనీంహాం 199 రెచ్చగొట్టాడు హిదయతుల్లా. ఆ అసిస్టెంటు ప్రొఫెసరు, ఇపుడు (ప్రొపెసర్‌ అయ్యాడు.

వీడి చూపులూ, చేష్టలూ గమనిస్తూనే వుంది అరుణ! మోదరాబాదులో హిదయతుల్లా బెడద. ఇక్కడ వీడి బెడద. తనకు ఆత్మ సుఖం అంతకంతకూ కరువై పోతున్నది అంటూ కరుణకు (వాసింది అరుణ. 'నీవా కాంట్రాక్టును రద్దు చేసుకొని ఇండియా రమ్మని కరుణ గూడా జవాబిచ్చింది. ఢిల్లీ ఆసుపత్రికి డబ్బు అవసరం కాబట్టి ఈ మూడుమాసాలూ చేసివస్తాను' అని జవాబిచ్చింది. ఆట్టుజాబుచూచుకొని కరుణే అమెరికా వచ్చింది.

గదిలో మంచంకై పడుకొంది అరుణ. కరుణ ఆమె ప్రక్కలో కూచుంది. నిండు చూలాలు. అరుణ కాళ్ళు పట్టూతూ 'అక్కయ్యా ఢిల్లీ కీ అవసరం. అయిన డబ్బును మన ట్రస్టు నుండి ఇద్దాం. నీవు వచ్చెయ్‌. నీ మనసుకే డవుట్‌గా వున్నచోట నీవెందుకుంటావు' అంది. ఢిల్లీ ఆసుపత్రి కోసం మన ట్రస్ట్‌ డబ్బులు వాడనవసం లేదు చెల్లి. ఢిల్లీలోనే వుండే పారిశ్రామిక వేత్తలూ బడా వ్యాపార్లూ డొనేట్‌ చేస్తున్నారు. అయినా దానికి ఒక కోటి రూపాయలు అవసరం వుంది. అది గూడా ఢిల్లీలోనే సంపాదించగలను. ఏదీ ఈ కాన్పు జరగనీ, అన్నీ సెటిల్‌ చేసుకుని హైదరాబాదులో శాంతిగా కూర్చుంటాను. నేను ఆ నిర్ణయానికే వచ్చేశాను. హంసలదీవి వ్యవహారాలు అమ్మ చూచుకుంటుంది. ఢిల్లీ వ్యవహారాలు అహ్మద్‌ ఖాద్రీ సుజాతలు చూచుకుంటారు. హైదరాబాదు వ్యవహారాలు నీవు చూచుకుంటావు. నేను రిసర్చి చేసుకుంటూ, విద్యార్ధులను తయారు చేస్తూకూచుంటాను అంది.

అరుణ అంటే కరుణకు ఎంతో ప్రీతి. ఆమె దగ్గర తాను ఏనాడో ఆత్మార్పణ చేసుకుంది. తన జీవితం అక్కయ్య కోసమే అన్నట్లుగా జీవిస్తూవుంది. ఇపుడు ఈ మాటలు విన్నాక అక్కయ్య తన దృష్టిలో దేవతలాగా (ప్రత్యక్ష మైంది. అక్కయ్య పాదాలకైకి వంగి ఆపాదాలు ముద్దుపెట్టుకుంటూ “అక్కయ్యా నేను సదా నీ సహచరురాలినే. నీవు చెప్పిన ఈ వ్యవహారాలకంకా నీవే పెద్దవు. నీ 'పెద్దరికంలోనే ఇవన్నీ సాగుతాయి. మేమెవరమూ పెత్తనం వహించము. నీవు ఒక డైనమిక్‌

200 రాజహంస లేడీవి. నీ డైనవిజం వల్లనే ఇన్నిన్ని పనులు నెరవేరాయి. సామాన్యమానవుడెవడూ ఇన్నిన్నిసాధించలేడు. నీవు అసామాన్య స్తీవి. నీవు సూర్యగ్రహానివి. మేమంతా నీ చుట్టూ పరిభ్రమించే గ్రహాల్తం. నీవన్నట్లుగా మైదరాబాదు వచ్చి రెస్టు తీసుకో. నిన్ను సింహాసనం మె కూర్చోబెట్టి వేవు పనులన్నీ సాగించగలం' అంది. (ప్రసన్నంగా కౌగలించుకొని 'కరుణా! నీవు నా అనుజగా పుట్టినప్పటి నుండీ ఒకక్షణం గూడా ఎడబాటు లేకుండా నన్ను అంటిపెట్టుకొనే వుంటున్నావు. మనం కలిసే తిన్నాం. కలిసే ఒకే మంచంకై నిద్రించాం. అన్ని పనులూ కలిసే చేస్తున్నాం. వీ సహాయమే లేకపోతే ధైర్యంగా నీవు ప్రతిదానికీ నాకంటూ వుండకపోతే నేను ఇన్నిన్ని పనులు చేసి వుండేదాన్నిగాదు. ఇది యేనాటినుండో నా మనసులో వున్నమాట. నీకు శుభం అగుగాక! సుఖీభవ" అంటూ నొసలు ముద్దుపెట్టుకొంది.

“ధైర్యంగా వుండవయ్యా' అంటూ ఆమె దగ్గర వీడ్కోలుపలికింది. జాన్‌కు అప్పగింతలు చెప్పి కరుణ హైదరాబాదు వచ్చింది. వచ్చేముందు అరుణతో ఒక అభయం పొందింది కరుణ.

“కరుణా నీవు భయపడకు. నా విషయంలో నీవు ఏమాత్రం భయపడకు. నన్ను నేను రక్షించుకోగలను. నీవు బయటికి ఉ(దేకపడతావు. నేను లోపలే ఉద్రేక పడతాను. మనం కరాటే నేర్చుకున్నాం. తుసాకీ పేల్చడం గూడా నేర్చుకున్నాం. వాటి సహాయం చాలుగా నాకు. తెలిసిందా నీవు ధైర్యంగా వెళ్లు జాన్‌ గూడా గట్టివాడే నాకోసం (ప్రాణం ఒడ్డే వాడే. అతని-అండ ఒక్కటే పదిమంది అండతో సమానర' అంది.

కరుణ ప్రాణం. కొంత కుదుటపడింది. అక్కయ్య హిదయతుల్లా అంతం చూడమని చెప్పలేదు గాని తానే వాడి అంతం చూడాలని నిర్ణయించుకొని ఇండియా బయలుదేరింది.

డా/ అంతటి నరసింహం 201 20

అరుణ (ప్రసవించింది. రెండు రోజుల ముందే సత్యాబాయి అమెరికా చేరుకుంది. భవానీ కూడా వచ్చింది. కరుణాకర్‌ దుర్వేష్‌ ఖాదీలు గూడా వచ్చారు. సరిగ్గా కాన్పు సమయానికి కరుణ కూడా చేరుకుంది. కాన్పు చేసింది సత్యాబాయే!

తెల్లగా పుట్టాడు పిల్లవాడు. ఎంత బరువు వుండాలో అంతే బరువు వున్నాడు అరుణా జాన్‌ ల పిల్లవాడు ఎలా వుండాలో అలా వున్నాడు. ఆ పిల్లవాణ్ణి గర్భంలో నుండి వచ్చినవాజణ్ఞి శుద్ధిచేసి అరుణకు చూపిస్తూ అందరూ చూస్తూ వుండగా 'ఒరే బాబూ! మీ అమ్మను ఈ భూమిపైకి తెచ్చాను. నిన్ను గూడా ఈ భూమిమైకి తెస్తున్నాను. ఆది నా అదృష్టం. ఇది గూడా ఇంకా అదృష్టంగా పరిణమించేలా నీవు పెరగాలి అని ఆంటూ అరుణ చేతికి అందించింది. అరుణ వాణ్ణి ముద్దుపెట్టుకొని కరుణ చేతికి అందిచ్చింది. కరుణ ముద్దుపెట్టుకొని భవానీకి అందిచ్చింది. భవానీ కరుణాకర్‌కు అందించింది. ఆయన ఖాదీకి అందించాడు. త బాబును ముద్దుపెట్టుకొని అరుణ పక్కలో పడుకోబెట్టి అరుణ తల నిమురుతూ, బిడ్డా, ఈ నీ బిడ్డ కనీసం నీ అంత (ప్రజ్ఞాశాలి అగుగాక అన్నాడు. కరుణాకర్‌ ఆ పిల్లవాడి నొసలిమీద చేయి తాకిస్తూ “తథాస్తు అన్నాడు.

మనకు ప్రైవేటు మెడికల్‌ కాలేజీ మంజూరుచేస్తూ(ప్రభుత్వం నుండి ఆరర్లు వచ్చాయి. అరుణా మము అమెరికా బయలుదేరే సమయానికే ఆర్జర్పు చేశాయి అంది భవానీ! ఇవిగో ఆర్జర్చు అంటూ అందిచ్చింది సత్యాబాయి. ఆ అర్జరు చూచుకొని అరుణ పొంగిపోయింది. “దానికి సూర్యా మెడికల్‌ కాలేజ్‌ అని పెడదాం. పిల్లవాడి పేరు సూర్యఅని

202 రాజహంన "పెడదాం ఆ పేరు వీడికీ, ఆ కాలేజీకీ అర్థవంతంగా పుంటుంది. అంది అరుణ" తధాస్తు అన్నారందరూ.

మరునాడు కరుణా, ఖాదీ, సత్యాబాయి వెల్లిపోయారు. ఒక నెలరోజులు పుండిపోదామని భవానీ కరుణాకర్‌లు వుండిపోయారు. కొత్త మెడికల్‌ కాలేజీకి అడ్మిషన్లూ, స్టాఫ్‌ సెలెక్షన్‌లూ చుచుకోవలసిన పసులున్నాయి. కాబట్టి మూడు వారాలు మాత్రమే వుండి భవానీ కరుణాకర్‌లు వెల్లిపోయారు. నేను గూడా ఇంకొక నెలకువస్తున్నాను అని చెప్పింది అరుణ. సరిగ్గా అడ్మిషన్‌ సమయానికి బయలుదేర్దామనుకుంటూ వుంది

జాదయతుల్లా హఠాత్తుగా దర్శనమిచ్చాడు. జాన్‌ ఇపుడే వస్తానని బయటికి అప్పుడే వెల్లాడు. ఏం అరుణా! ఎలా వున్నాషు? ఎలా పుంటావేమిటి? బాగానే వున్నావు, ముసుపటంత అందంగా గట్టిగా వున్నావు. అయినా ఆ గట్టితనం ఇంకెంత కాలంలే అన్నాడు.

“'హదయతుల్లా నీవు పాత ధోరణి వదలవా?" అంది అరుణ.

“వదిలేటట్లు చెయ్య లేదుగా నువ్వు?

“ఏమిటా మాటలు హిదయతుల్లా?

“ఏవీ లేదులే అరుణా! వూరికనే అన్నాను. ఎప్పుడొస్తావేం హాదరాబాదు?

ఇక మూడు రోజుల్లో బయలుదేరుతున్నాను"

నేనీరోజే బయలుదేరుతున్నాసు. ఒక చిన్న హెచ్చరిక యిచ్చి పోదామని వచ్చాను. మన (ప్రొఫెసర్‌ వున్నాడుగా! మనం చదివే రోజుల్లో అసిస్టెంటు ప్రొఫెసర్‌గా వున్న వాడు. అతను ఆరోజుల్లోనే నీపైన కన్నేసి వున్నవాడు. మేము బాడీగార్జులుగా పుండేవారంగాబట్టి వాడిపప్పులు ఉడకలేదు. ఇపుడు నీమీద పడడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు.

ఇంతలో జాన్‌ వచ్చాడు. జాగత్త యేమిటి హిదయతుల్లా! సిద్ధమవుతున్నాడేమిటి? ఎవరు? దేనికి అని అడిగాడు. అరుణ చెబుతుందిలే. నాకు టైం అయిపోయింది. నేను వెళ్తున్నా అంటూ గబగబా బయటికి

డా/ అంతటి నరసీంహం 203 వెల్లిపోయాడు. అరుణ దగ్గరికి వచ్చి “ఏమిటి అరుణా అన్నాడు జాన్‌.

ఏమిటి ఈ హిదయతుల్లా పిచ్చిపిచ్చిగా మాట్లాడుతున్నాడు. మన ప్రొఫెసర్‌ గురించే చెబుతున్నాడు. ఇప్పుడు మన ప్రాఫెసరున్నాడుగా డేవిడ్‌. అతన్ని గురించే.

“ఏమిటి అతన్ని గురించి"

'వాడు నాపైన పాత ధోరణిలోనే వుంటున్నాడట! వాడి నుండి రక్షచేసుకో అంటున్నాడు"

“వాడి మొహం. వాడేం చేస్తాడు?

“ఏమిటో జాన్‌, మనం ఈ వాతావరణాన్ని త్వరగా వదిలేస్తెయ్యాలి. నాకెందుకో భయంగా వుంది. ఇక్కడ డేవిడ్‌తో భయం, అక్కడికి పోతే హపిదయతుల్లాతో భయం,

'నీవు ఇటీవల కాస్త భీరువైపోతున్నావేం అరుణా! అంత థైర్యవంతురాలివి నీనోట ఆపిరికిమాటలేమిటి?'

“ఏమిటో జాన్‌! సంవత్సరం నుండీ ఈ పిరికితనం పట్టుకొంది. మన పెల్లి అయినప్పటి నుండీ మరీనూ. అదంతా హిదయతుల్లా కల్పిస్తున్న భయమే!

'మనం హైదరాబాదు పోతున్నాం గదా! ఇక ఎక్కడికీ ప్రయాణం పెట్టుకోకపోతేసరి?"

వెంటనే మైదరాబాదుకు ఫోన్‌లో మాట్లాడింది అరుణ. కరుణతో మాట్లాడింది. హిదయతుల్లా వచ్చాడనీ, తన పాతధోరణిలోనే వున్నాడనీ, చెప్ప, ఈరోజు ఏం జరిగిందో చెప్పింది. సరే నేను చూచుకుంటాలే అక్కయ్యా అంది కరుణ.

“నీవు జాన్‌కు గూడా చెప్పకు. నేను నక్సలైట్సుతో అరేంజి చేశాను అని గూడా చెప్పింది.

పొసఫెసర్‌ డేవిడ్‌ పొంచుకొని వున్నాడు సమయం కోసం. పిస్టల్‌ పట్టుకొని వచ్చాడు. జాన్‌ లేడు. వచ్చి అరుణ మైన పడ్డాడు.

“ఏమిటి (ప్రొఫెసర్‌ డేవిడ్‌ ఏమిటిది? ఏమిటీ దౌర్జన్యం" అంది ప్రతిఘటిస్తూ.

“నీకోసం పదిహేనేళ్లుగా కాచుకొని వున్నాను. నాకు ఛాన్సు రానీలేదు నీవు. ఈ రోజు తప్పదు నీవు పప్రతిఘటించవద్దు. లొంగిపో. నీకెంతయినా ఇస్తాను"

ళల్చీ దుర్మార్గుడా!ఇదా నీ నిజరూపం!? అని కరాటే కుస్తీకి సిద్దమై ఒకకేక వేసింది. కేకతోపాటు వాడి కైకి ఉరికింది వాడు కాస్త వెనక్కి తప్పుకొని పస్టల్‌ పేల్చాడు అది సరిగ్గా డొక్కలో తగిలింది. ప్రాణాలు బిగబట్టి ఒక ఎగురు ఎగిరి కాలితో వాడి చేతిమై తన్నింది. వాడి చేతులో నుండి పిస్టలు కింద పడింది. ఒక్క ఎగురు ఎగిరి ఆపిస్టలు పట్టేసుకొంది. ఠపీమని పేల్చింది. సరిగ్గా గుండెల్లో దూసుకుపోయింది. అలాగే ఒరిగి పడిపోయాడు వాడు. అరుణ గూడా పడిపోయింది. వాడు మాతం చచ్చిపోయాడు. ఈమె ఇంకా చావలేదు.

డేవిడ్‌ మొదట పేల్చిన శబ్దానికే ఆ చిల్లింగులో వున్న వాళ్లు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చారు. కింద నుండి పిస్తోలు చేజిక్కించుకుంటున్న అరుణను చూశారు. దెబ్బ తిన్న అరుణను చూశారు. ఇంతలో జాన్‌ గూడా వచ్చాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూశాడు. వచ్చి అరుణను జవురు కొన్నాడు. జాన్‌ నన్ను వెంటనే హైదరాబాదు తీసుకొని వెళ్లు. అంతవరకూ కొనవూపీరితో వుంటాను. వెంటనే ప్రథమ చికిత్స చేయించు. వెంటనే నన్ను తీసుకుపో. పెద్ద ప్రొెపెసరుతో చెప్పు. ఆయన యేర్పాట్లు చేస్తాడు.

జాన్‌ పెద్ద (పపొపెసర్‌ దగ్గరికి పరుగెత్తుకొని పోయాడు. అతడు వెంటనే పరుగెత్తుకొని వచ్చి జరిగిన దంతావిన్నాడు. అన్నీ పరిశీలించాడు. మొదట కాల్చింది డేవిడ్డే అని నిర్ధారించుకున్నాడు. తర్వాత ఆపిస్టల్నే ఉపయోగించి అరుణ పేల్చిందని నిర్ధారణ చేసుకొన్నాడు. (ప్రక్కనే వున్న పోలీసు స్టేషనుకు కబురుపెట్టి ఇన్‌స్పెక్టరును పిలిపించాడు అతడు

డా/ అంతటి నరసింహం 205 గూడా అలాగే నిర్ధారించాడు. ఇక కేసు తేలిపోయింది. అరుణ బాడీని తీసుకొని పోవడానికి యేర్చాటు జరిగింది. కాని వెంటనే హంస ఎగిరిపోయింది. వెంటనే కేబుల్‌ ఇచ్చాడు జాన్‌. సత్యాబాయి అందుకొంది 'అరుణా వాజ్‌ షాటొ అని ఇచ్చాడు. అది సత్యాబాయి చేతిలో పడగానే ఆమెకు షాక్‌ తగిలినట్లయింది. ఆ వైర్‌ పట్టుకొని భవానీ దగ్గరికి పరుగెత్తింది. భవానీ వణికే చేతులతో అందుకొని చూచి మూర్భపోయింది. ఆసుపత్రి అంతా దావానలంలా వ్యాపించింది ఆ సమాచారం. విన్నవాల్లు విన్నట్టుగా పరుగెత్తుకొని వచ్చారు. ఆ అసుష(తి ప్రాంతమంతా కోక సముద్రమై పోయింది. మైదరాబాదు అంతా వ్యాపించిందీ వార్త అన్ని పేపర్లకూ వార్త పోయింది. ఢిల్లీకీ, హంసలదీవికీ, అవనిగడ్డకూ పోయింది. మరునాటికి విమానంలో అరుణ కళేబరం వచ్చింది. జాన్‌ తన కొడుకుతోపాటు యేడుస్తూ దిగాడు. పిల్లవాణ్ణి తీసుకొని వచ్చి సత్యాబాయి చేతులకే అందిచ్చాడు. సత్యాబాయి భవానీ చేతికి అందించింది. భవానీ చేతుల నుండి కరుణ అందుకొంది. మొగానికి చేతులు కప్పుకొని యేడుస్తున్న జాన్‌ దగ్గరికి వచ్చింది కరుణ. ఒకచేత్తో కొడుకును పట్టుకొని, రెండవ చేతో జాన్‌ చేయిపట్టుకొని లేపి తన గదికి తీసుకొని వెల్లింది. వెంటనే మరొక మరణవార్త కరుణ చెవిలో పడింది. అది హాదయతుల్లా మరణవార్త. నక్సలైట్లు చంపినట్లుగా లెటర్‌ వ్రాసిపెట్టారట. అరుణ మరణవార్త వినగానే భవానీ మూర్చపోయింది. ఆ మరణ వార్త వినగానే దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ స్మారకం తప్పి పడిపోయాడు. కరుణాకర్‌ అచేతనంగా అయిపోయాడు. సత్యాబాయి పిల్లవాణ్ణి ఎత్తుకొని భవానీ దగ్గరికి వచ్చింది. “భవానీ! అరుణ నీ పాలు తాగే జీవించింది. వీడికి కూడా పాలుపట్టు' అని భవానీని పట్టుకొని భోరున యేడ్చింది. ఆరోజు నేనే నీకు అరుణను అందిచ్చాను. ఈ రోజు ఈ సూర్యను అందిస్తున్నాను. వీణ్ణి సాకే భారం నీదీ, కరుణదీ

206 రాజహంస అని మళ్లీ యేడ్చింది. కరుణ వచ్చి, ఆమె కన్నీరు తుడిచి అక్కయ్యా అక్కయ్య వొక అరుణ తార. ఉజ్వలతార చీకట్లను తరిమేసే తార. విద్యారంగంలో వైద్యరంగంలో వ్యాపించిన చీకట్లను తరిమి ఆ జ్యోతి మరుగైపోయింది. ఆమె కారణజన్మురాలు. అంటూ భోరున యేడ్చింది. అలాంటి మనిషి పుట్టిందా, పుల్టి చచ్చిపోయిందా అని నమ్మ లేనంతగా చలించిపోయింది. ఈ దుఃబాన్ని వచించడానికి భాషే రావడంలేదు. 2]

అరుణను ఎక్కడ దహనం చెయ్యాలి అన్న సమస్య రాలేదు. ఎందుకంటే ఆమె, తన తల్లి తన అమ్మమ్మ దహనమైన చోటనే తన దహనం కావాలని కోరు కొన్నది ఇటీవలనే. తాను తొలుతగా వి భూటప్రాంతంకైన అయితే అవతరించిందో ఆ (ప్రాంతంలోనే తన దేహ దహనం కావాలని కోరుకొంది.

శవాన్ని హంసలదీవికి తరలించుకొని పోయారు. వినాయకరావు దుర్వేష్‌ ఖాద్రీ, మన్మధరావూ, ఆయన భార్యా, కరుణాకర్‌, సత్యాబాయి, ముఖేష్‌, భవానీ, జలజ, అప్పుడే ఢిల్లి నుండి వచ్చిన అహ్మద్‌ ఖాద్రీ, సుజాత, జాన్‌, కరుణ ఇంకా కొందరు డాక్టర్లూ, అరుణ అంటే ఎంతో భక్తిగల వాచ్‌మన్లూ, అందరూ వెళ్లారు. అంతకుముందే చం(దన్న కుమారుడికి ఫోన్‌ సమాచారం వెల్లింది అతడు యేడ్చుకుంటూ దహనానికి యీర్చాట్లు చేశాడు.

డా/ అంతటి నరనింహాం 207 గంధపు చెక్కలు పేర్చించారు కొరివి కాల్చి, దాన్ని తెండు మాసాల వయసు గల సూర్య చేతికి తాకించి, జాన్‌ చితికి నిప్పు అంటించాడు. జాన్‌ పక్కన ఏకధారగా కన్నీరు కారుస్తూ కరుణ నిలబడింది. అరుణ బూడిదైపోయింది. కలగా ఇలలో వచ్చి, కలగానే పోయింది అరుణ. తాను తన చిన్నజీవితంలో ఎన్నెన్నో సాధించి అందరిలోనూ ఒక కలగా మిగిలిపోయింది అరుణ. హంసల దీవి(ప్రాంత ప్రజల హృదయాల్లో ఒక చం(ద్రకళగా మిగిలిపోయింది. ఆయిపోయింది. అరుణ చనిపోయిన మూడు మాసాలకు హంసలదీవిలోని రెసిడెన్షియల్‌ స్కూలుకూ కాలేజీకి ముందు గల స్థలంలో సిమెంటు కాం(క్రీటు దిమ్మెమై అరుణ కాంస్యవిగ్రహం వెలిసింది. సరిగ్గా ఆమె ఎత్తంత విగ్రహం - ఆమె రూపం ఉట్టిపడేలా సజీవవిగ్రహం వెలిసింది. దాని ఫలకం మీద ఇలా నవ్రాసివుంది. ఇక న! చావ్లా వ భే న! - విద్యా వైద్యవేత్త, మృత్యుంజ సత వే ద స. రాజహంస లః క క గ్‌ జ జ క డా! అరుణ షు ఓ క్ష ల కరా లో విశ్రమిస్తున్నది ఆ స. జననం మరతొవ్లైై క 1967 1999

కా | జననం 1925 కడపజిల్లా వెంకటరాజుపల్లెలో, . స ఎట. బెలుగు ఎం.ఏ. ఖాందీ. విశారద. 6 (పప్రబంధములలో ప్రకృతి వర్జనలు' మైన జ ఇ. యూనివర్సిటీలో డాక్టరేట్లు సంపాదన. ' , కాను... 1974లో సర్వోత్తమమైనదిగా బహుమతి, అనేక య. (పభుత్వ కళాశాలలో అధ్యాపక వృత్తి. .' ల్‌ు (ప్రిన్సిపాల్లు. 1976 నుండి సెక్రటేరియట్‌లో

• శి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ (ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక . త్‌ గ వ్యవహారాల: (ప్రత్యేకాధికారి. 1082 నుండి ,... గ మీ వెనుకబడిన తరగతుల సహకార ఆర్థిక... సహాయసంస్థ. అభివృద్ధి అధికారి. ఎ. పి. వాషర్‌మెన్‌ జసెడరేషన్‌ మొదటి కావ్యములు : 1. (50) కాళరాత్రి 2. నవసృష్టి 3. ఇప్పుడే 4 గేయసంపుటి ల 5.. ఇరవై ఒకటో శతాబ్దంలోకి 6. అవతారాల ' మాసాలు. . పద్యకావ్యాల . సంపుటి. కథన కవితల: సంపుటి. " క . బాలసాహిత్యం వ కోటవీరన్న సాహసం, ఉదయగిరి "పోలన్న ధైర్యం," - స _ మంత్రాల రామన్న మొండితనం, కవిగారి బాల్యం, కవిగారి హైస్కూలు నొంఘిక నవలలు : ఆదర్శం: భావం, (పేమభిక్షు లేడీ. లెక్చరర్‌ స్వగతం, ల శంపాలత, చీకట్లో “కాంతిరేఖలు, కోభాదేవి, ఆప్‌బీతి (హింది). మండే. ౧. . . చంద్రుడు, జన్మధాత్రి, రాజహంస. _,, ప... "చారిత్రక రచనల్లు : రామరాయలు, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. న. నాటకాలు : సహజీవనం, సమరసత్యం, మాన్గవత్వం; పరిష్కారం, ఎక్కడి _. నో "గొంగడి అక్కడేనా మహిళామహస్సుః వేలం వెరి భృువనవిజయళ,. . . ముక్కంటి సందేశం, నిత్యకళ్యాణే, ముల్లును ముల్లుత్తోనే,. రేడియో '.-.) నాటికలు: రేడియో ఫీచర్స్‌. యయా! ... "జీవిత చరిత్రలు : మవోత్మపంచకం బుద్ధపరమాత్మ ॥..మహాత్మాగాంధీ' ( “౪ మహాత్మా జోతిరావు ఫులే 1. శ్రీ నారాయణగురు ౪. మహాత్మాఅంబేడ్కర్‌. 1.