Telugu raithu bajanaavali - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

రతుభజనావళి ర. అలం. క్‌ పూ తో నం? న. లన 4/47 ను

• ప్రచుర ణప ంధ్రరాష్ట్ర రైతు కాంగ్రెసు విజయవాడ

నవంబరు, 18430 వన్నెరశవ ముదణ పతులు 1000... త్‌ే

(౮/

మామాట

ఛారతచరిత్రలో. అవిరామ కృషిస్తాగిస్తూ సమాస్తజీనేకోత ఈధారభూతవుయిన_ నై 'తాంగంలో,, తదితర ్రామికల్లోకంల్లో ; రాజీయ చై తన్యం విజ్ఞానవికాసాల రో ల్లించుటకు ' రంగాజ్‌ తాలి "సలుకులలో నుడివినట్లు యీ *( శ్రామిక జనావళి, పన్నెండంసంవత్వ -రాలనుంచి ప్రచురిస్తున్నాము. |శ్రామికహృదయ్ర అవేదనల) అభి. 1పాయాల' అర్ధంచేసుకొని, జీర్మించుక్తొని (ప్రస్ఫుటింపచే సోవిననార్నశ . శోయాలు ప్రతిపడు మేము కోరికోరకముం'దే రచయితలు మాకు '.దయతో అందించు చున్నందలకు వారికి మా“ధన్వవాదాలు._. “పాళకల్లోకము. గత (ప్రచురణలవలె దీనినిఫూడ అదరిస్తుందనిి. మా నిశ్వాసం. -/ . న

పోష్టు కా ళకులు

అంకితము తే + ల్‌ర్రై తుభిజనంబున నీక తి నింపకూషదా? అని కవితాలోకానికి సౌచ్చరిక చేసిన నై తాంగ3వి “,

• క్రీ శే॥ కవిబహ్మ “ఏటుకూరి ' వెంకటనరసయ్యగారి? మ. ( బస్టిగా ల్కై యౌ గేయగుచ్చము సమర్పిరిచ్చున్తున్నాము.".. జ గొర్రెపాటి వెంకటసుబ్బయ్య -. అధ్యములు- ,

• లం ఆంధ్రరాష్ట్ర రైతు కాంగె (న్ను

పాటలబలం మాటలలోనేలేదు; శబ్దములంటే 'వ్రన్ఫు

టము కాజూలదు; నృత్యలమణములందే కానరాదు, కారణమా?

, పాటలలో సమ్ముగమగు (ప్రాణముకలదు. భావఏీచికలుు ఆశయ శేఖలు, అవేశపు కణికలు, హృదయ 'స్పందనాలు, మరెన్నో బలమగు అమోళాలు పాటలందు అంతిర్లర్భితము కాగలవు, అన్ని శుభలతణాలు "యీ “కె తుభజనావళిోయందు. మువ్చిరిగొని యున్నవి, కనుకనే అంధ ప్రజలశేగాకు యువజనులకును పాణుది మగు చున్నది; [క్రిందటి 15 సంవత్సరాలలో. 12 ప్రచురణలకు ఎదుగుచున్నది.

ఈ నూతిన సంచికలయందు. ెరుగుచున్న న్నిస్పరించు చున్న (శామిక జనావళి భావవీధ్తుల్కు అఆశయావేగముల్సు ఆలోచనా తిశ్చరతలు, రాజకీయార్థిక భావధోరణులు (ప్రస్ఫుట మగుచున్నవపి, ఆ [9314-40 వరకు నై తాంగమంతౌ, “తమ అంతర్షిద్భెత మైయున్న, వ్యవసాయకాలీలు, భూమిగల్లినరై తులు, కౌలుడారులను రె తులను (ప్రముఖముగ్యా పారిశ్రామిక కూలీ

. లను తోడు (ప్రజలుగా మనో 'ప్రపంచముంటదు - చేర్చుకొని ఈర తుకూలీ రాజ్యస్థాపన చేయగానలె లండు అండోయిి అంటూ 1వయోగించుచుండిన విప్ణవకవి శెట్టిపల్లి ఛావయుగ ములో నుంటిమి, మధ్య వచ్చిఐడిన 198945 (ప్రపంచయుద్ధ అపత్కొాాలమందు *“ఖాంతి శాంతి యనే ప్రపంచ ప్రజల అరాటమును, దానికితోడు, స్వరాజ్య సంప్రావ్లికై. చ్రుడుకు చున్న హృాదయావేదనను, దీనజనోద్ధరణ కై 'నెల్టుచున్న ఆళా పరంసరలేగాక్క అవేశ 'నెల్టునలు, నిరాశ నెతోశమపై వెశల .

.

నడుపుద్తూ, ధె ర్యసాయాసోవేతమను, విజయలమ్మీని 'కాంథ్మిం చుతూ. (పకటించుకొంటూన్నే స్వాపబోధమును, , యుద్ధకాల మందు, ఆ పిమ్మట (పకటితమెన సంచికలు మన ఆర్యధఖామిక లోకమునకు అందించినవి, "

1946-47లో ెల్వడిన సంచ్రిక్రయందో, అతివిస్తారమైన) సర్వగ్రామిక 'లోకమును ఆవరించ్చో' కొనుచు యువజనులకు' నాయకుల, ఆతు, జూలీ, శక్త్‌భాకారుల్ను బుద్రిజీవలందరి . విక్యత ఉ్య్వారా “సర్వ శ్రామిక్త జ్యమును నే “దనపెసాన, భారత బేశపు యుద్ధానంతర ీక్షోకలను హృద్దత మొనర్పుకొన్న యువక కవీంద్రులు పున్నయ్య, రాఘవదాస్కు రాజులురెక్డి తమ భావమువ్పికిద్వార్కా కజవులు, బీదళ్శనము, విరామముళేన (శ్రమ జీవితమునశ్తే అలవడీయున్న ' విశాఖ (ప్రజలనుండి, నూఠతనాశయ, 'ప్రబోధితములగు గీతముల మనకందించు చున్నారు. కలకాలము: నుండి కష్టజీవులు పొందుచున్న కడగ్థండ్రను హృదయవిదారక ముగా, నిప్ణవ్లోత్తేజకరంగా,. (శ్రీ యిన*ంటి పున్నయ్య తన పద్యమంజరిద్వారా మనల మేల్కొ_ల్పుచున్నారు, - , + అలోచనా ప్రపంచమందా నీరి భావగీతికలకొక నృన్టి కారకళ క్రి గలదు, ఆళల నల్లి బిల్లి గా పెంచుకొనగోరు (ప్రజ లశా వీకొక నుబ్వేగము కల్లించుచున్నారు. కార్యనిర్వహణ క్రై వ్లు-దేక పడువారి కా పీక సునిశాలమెన విప్లవ భావపార్మిఖామి కాలయము సృష్టించుచున్న్నరు. ఇపష్పజీవులై న వారికి సత్వర ముగా, అభివృద్ధి చాయకమగ్కు సుఖదాయకమగు వినూల్ని

మ.

సంఘ _పునర్ని ర్మాణమును విన్వెంటనే 'కాంశ్నీంచువారిక్కా మార్కు కంక, లెనిను, స్టాలినులకంకె, వ్రటు ర్యూ, యిటు అమెరికాలకంక, (ప్రపంచళాంతి, మానవ్రుని పవ్శిత్రత, వ్యక్తుల " స్వతంత్రము, సాంఘీ కాభివృద్ధి కల్లించు. విప్ణనజ్వాలలు (ప్రసా దించుచున్న, పరిపక్వతస్థితి కందుకొనుచున్న, అభివృద్ధిదాయక మగు, విష్ణ వాత్మకమగు; గంగా యమునా సరస్వతీ సంగనూ. నంతరం త్రివేణి అందించుచున్న గభీరమగు విస్తారమగు,' 'పాణ్యపదమగు, రతుణదాళయర్థమగు, సృష్టికారకమగు నూతన భావ్యస్రవంతిని మన పజాహృదయముల పల్లవింప జేయుటకు బయల్వెడలినది. దానికి మన 'కార్మిక సోదరులు, నై తాంగ ' బిడ్డలు, పనాస కార్మికుల అనుభముల జీర్మించుకొన్న శ్రీ _సిల్లారాజులు రెడ్డి, శెట్టిపల్లి వెణుకులతో, మన యువక జన్లుల మేల్కొల్పుచున్న గీఠములజేర్చి, ఆ సంచికలకొక వడ్సి, మేము _జేర్చుచుండిరి, |. " -

*-ఈనాటి యీ సంచికకో, ఎన్నో విలువైన వుత్స్చాహ వంతమైన, నూతన భావ ('ప్రబోధకరములై న గీత్రములను ప్రసిద్ధ (ఆామికజన విజ్ఞానులు, కవులు గాయకులు (ససాదించు చున్నారు. నిన్న, మొన్ననే అక స్యాత్తుగా, అన్యాయముగా మనల వఏవీడిపోయిన సుప్రసిద్ధ ఆవిబహ్మ పటుకూరి తన గభీర " గీఠములలూో,.. విజ్తనమీయ పదాలతో, "5 తాంగము

డక రా

నుదోంధింఛుభూ, పండిత్మాగముల పై నున్న విజ్ఞానులు, క్‌వ్రలు కూడా' యీనాటి విప్లవయుగమందు (ప్రజూభ్యు యమును పృాదయమార ; భోరుచున్నారని వెల్లడించుచున్నాదరు, వారు

ఛా" మశ,5ై 'తాంగమునకొక విష్ణవాత్మకమగు, చారిత్రిక. భావము; 'భవిమ్యద్వాణి 'ప్రసాదించుచుండిరి,. = ,.... గోయువజనులలో కూడ న్తూతన నై జ్ఞానిక కవులు గ్రూమిక- ' జనాల సేవించి, (ప్రోత్సహించి, _రశ్నీంచుటకు ముందడంగువేస్తూ వుండడం శుభప్రదం, "పెద్దలనుండి కవి శ్రీ యినగంటి పున్నయ్య, విన్నృలనుండి శ్రీ జండ్లమ్యూడి శీవరామకృష్ణ, .- పున్నయ్య, రాఘవడాసు, రాజులరెడ్డి జూసి నరసయ్య వ్రభృాతులు యి సంచికకు నూతన కాంతులు (ప్రసాదించుచున్నారు,." | “భారతీయ ్రానిక జనులెన్వరు? యుద్ధాత్పూర్వను, , సోవియటువారి అనుభవాల వల్లను, భారత దేశమందలి కమ్య్యూ ః నిస్తులు, సోవలిస్టుల థోరణివల్ల న్కు" స్వాతరత్య సమరముందు తగినంత తెంపుగా మిగతావారు 'శ్యాగమొనర్చుటకు వ్లూగ కుండుట వేతిన్ము మనందరి వప్ణ వతత్వము, భారతీయ, తదితర అస్వాతంత్య్య చేశాలు (ప్రజల అనుభవాలతో నిండుగా పరిపక్వత బొందకుండుటనలన్తు మహా త్ను నిబోధల౦తర ర్భి తమె ళు జై. షా యుండినందున్న మానవలోకపు పిలువ, (ప్రతివ్యక్తి కందవలసిన స్వాతంత్ర్యము, స్వేచ్చ, హక్కు, సత్యాల అత్యంతావశ్యకత, సాంఘికాభివృద్ధియందు వ్యక్రులకు అనుదిన జీవితమందు అంద జేయనలసిన రత్నలు, వాక్కులు, - శ కియుకులు, వజ్ఞునభాన స్వాతంత్ర్యములుు, నై తికాభివృద్ధి కనువగు సౌకర్యములు, (ప్రపంచ శాంతి. తద్వార్సా. జాతి జాతిమధ్య, ,'బేశ 'దేశములమధ్య మూనవబ్బ్భంద, , బృందముల్లమధ్య విరాజల్లవలసిన న్నేవ్నా

ళీ

సౌభాతృత్వ,- సహాకార సంపదల విటునను మనమంతా నిండుగా గిహించకుండుటచే మార్కు, లెనిన్కు స్టాలిను ప్రభృతులిచ్చు చుండిన రాచకీయ నినాదములు, “ూలిరాజ్యము ఉవైత్రు రాజ్యము” ఆ పిదప విస్తరించుకొన్న నినాదము “రై తుకూలీ రాజ్యస్థావ నాిళయములతో తృ _స్తీజెందుచుంటిమి; .

కాని 1942 విష్ణ నమందు, బుద్ధిజీవుల 'ప్రాబల్యము, విన్ల వశ్టి 'త్యాగమహిమ, నూతనాశయాభిమానాలు యుల్ల రకు

• ఎంతగా యుద్ధయుగమందు కళాకారుల పూర్తి సహకార

ముూపై యీ యంత్రయుగ ప్రజలు అన్ని బేశాలలో, (ప్రత్యేకంగా ప్రాచ్యచేశములందు, సాధారణ జీవితపు, యుద్ధకాలపు అవస రాల. తీర్చుళొనుటకు ' ప్రజలు అధారపడనలసి వచ్చెనో మయాచితిమి.

కనుక యుద్ధాత్పూర్వమునలెనే, బుద్ధిజీవుల, కళాకారుల విషయమై. _అక్రద్ధచేయుట అసంగ్యత మగునని (గ్రహించుకో గలితిమి.

అటంచాంబులొచ్చిన తరువాత, పట్టణజీవితము, స్రాభ వము నాగరికతి ఎంతటి బుద్బుదప్రాయమగుచున్నదొ, అపా యక్రరమగు చున్నదో, _లామాణ నాగరికత రవతణదాయక మగుకో ఎలరిశఘు బేటతెల మెవనది, ॥ ॥

గుడా

అకనుకనే మహాత్ముని శాచకీయాశియ పొశస్యము,

వుదారమగు సర్వ శ్రామికుల అక్షి ౦చ్కి ఆవరించుకొను సాంఘీక

య.

. పాటలలో, గేయములలో, పద్యాలలో జలిఏలి పలు లలో యీ దివ్య సంచేశమున్వు (ప్రదారయోగ్యముగా, మన జేసుకొను ధోరణిలో, హృదయ రంజకమైన యమకములలో వ తేజపూరితమైన యమకములలో “రై తుభజనావళి” అం (ప్రజలకు సమర్పించు చున్నది.

" ఇంతటి రసవ త్తరమగు (గంధమున్సు సందేశముల జూం మును (శ్రీ) నొరైపాటి వెంకటసుబ్బయ్య, ఎందరో ఉజ్వుల విప్ల గాయకుల ఏీరుల సహకారముతో ఆంధ్రరాష్ట్ర నైతుకా, గొసుపేర అర్చించు చున్నందులకు కృళజ్ఞలము.

ఈ విన్నాణమైన, తేజోవంతమైన; విజ్ఞాన పదమైన, అళా పూరితమైన పద్య పాటల పొదరిల్లును “అంధి కవన వుద్యాన మునశెంతో శోభా సొంపు యింపుల కల్లించి వెల్లొందుచున్ను

గ ఇ ను త న _ కవ్మ్‌బహ్మ్‌ ఏటుకూారికి అంకిత మొసంగు చుండుట స్లాఘాపాశత్రము. ఇని

• కవిబ్రహ్మ స్మారకసభామండపసము, నిడు[టటోలు, రంగ 25 - 11-49

ర్న రు ళభజచాన గాహే విహంగమ, పుణ్య, సమీరణ నవజీవసరస ఢాలేః తవ కరుణారుణ = రాగే నిదిత భారత జాగే తవ చరణేనత మాథా। జయ జయ జయహే, జయ రాచేశ్వర, భారత థాగ్యవిధాతా। జయ హే, జయ హే, జయహే, జయ జయ జయ. జయ హే త్రిలింగ దేశం మన దేనోయ్‌ ట్రైకింగదేశం మనదేనోయ్‌ నో తెలుంగులంపే మనమేనోయ్‌.... మధురం మధురం మధురం మధురం ఆంఢధ్రమ్మం పే అతి మధురం దేశభాషలా తీరుల్లోకి ఆం(ధ్రమ్మం౦టే ఆతిమధురం.... రాయలు మనవాడోయ్‌ . పండిత రాయలు మనవాడోయ్‌ కలంతిక్క-నా ఖగతిక్తానా గ పతిచేవులు నవోి.... అమరావతి నాగార్జునకాండా సిద్ధహస్తులా శిల్చాలోయ్‌ మల్లినాధ కుమారిలభట్టులు అందెవేసినా హస్తాలోయ్‌.... గోదావరి కృష్ణా , తుంగభద్ర పెన్నా కావేరీ పంపా

తొలిపలుకు లలా చా తుభజనావళి పుట్టినడాది, (1984లో కొ త్త్‌ొత్త ఛావముల వుత్సాహవంతముగ నుండు నడకల్పపై ; అఖలాం 'జామిక, (ప్రజానీకమంద్తు నడచుచున్నది. అనాటి శెట్టిపల్లి నుండి. యీ నాటి ' కన్మిబహ్మవరకు -రై, తుకూలీలశ ఫి, విషప్ణవజ్వాలల వెల్పించి, పంచు క వీశ్వరుల భఛావజుంపముగా విరాజిల్లు చున్నది. . “.శేరునకు “రై నుభజనావళి”? నా స్తనాసిఃది చ ామిక భజన్తావళి” ఈ విప్లవ పదగుచ్భము ఎందరెందరో యునజనులకు న్లూత్తనోత్సాహృమేగాక, "అభివృద్ధి కారకమైన ప్‌ఫ్లవథ్తావ్తాల్గను చురుకై న గేయ ఇణుకులనేగాకు మనోల్లాసమున్సు. వికాస' మును కలిగించుచున్నద్ని '- అంధ్యప్రబానీకమందు. నూతనాశయములు వాని సాధిం" చుటవై నూతనోద్యమములు (క్రిందటి అర్ధశతాబ్దమందు బయ, బ్లేరినవి., ఏీటన్నిటిళొక నూతనమగు, బలవ త్తరమగుళ క్రి వడి, “పట్టు అశేష ప్రజానీకమును లేవదీసి వుణూతలూగించి, సృష్టీకారకమగు శక్తిగా పెంచుచున్న రైతు, హూల్కి యువజన విద్యార్థి వుద్యమాలే, ఈ విప్లవోద్యమములకు, పాణము మహా త్నుని _సళ్యాహింసలనే ధర్మసూూత్రములు, - సత్యాగహమనే పంధా. వీటికి వడ్సి వేడ్కి' వెల్లు ఉత్సాహము కల్లించగల "గేయ 'సంపుకే యీ “నై తుభజనావళిి.

ఖా జాతీయగీతము. జనగణమన = అధినాయక జయ హే భారత భాగ్యవిదాతో : పంజాబి సింధు గుజరాత మరారా దావిడ ఉత్కళ వంగ వింధ్య పొమాచల యమునా గంగా ఉచ్చలజలధితరంగ తన శుభ నామే జాగే, తవ కుభ ఆశిష మాగే, గాహే తవ జయగా థా। జనగణమంగళదాయక జయ హే భారతభాగ్యవిధాతా జయహే, జయహే, జయహే, జయ జయ జయ, జయహే॥ అహరహ తవ ఆహ్వాన (ప్రచారిత, శుని తవ ఉదార వాణీ హిందు బౌద్ద &ఖ కైన పారశక ముసలమాన క్రిస్తానీ _ పూరబ = పళ్నిను ఆసే తవ సింహాసకా పాశే, పేమహార హయ గాథాః జనగణ = ఐక్యవిధాయక జయ హే భారతభాగ్యవిధాతాః జయ హే, జయ హే, జయహే, జయ జయ జయ జయహే॥ పతన - అభ్యుదయ - బంధురపంథా, యుగయుగధావిత యాత్రీ, “హీ చిరసారధి, తప రధచ(ే ముఖరిత పథ దినరాత్రిః * దారుణ - విస్టవ, మాము తవ శంభఖధ్వని బాదే, సంకటదుః ఖశ్రాతా। జనగణపథపరిచాయక జయ హే భారతభాగ్యవిధాతా। + జయ హే, జయహే, జయహే, జయ జయ జయ, జయ హే॥ "ఘోర తిమిరఘన నివిడ నిశీదే పీడిత మూర్చిత దేశే జాగ్రత ఛిల తవ అవిచరి మంగళ నతనయనే అనిమేషే। దుఃస్వస్నే ఆతంకే టి కరిలే అంకే, +. స్నేహమయిీ తుమి మాతాః జనగణదుఃఖత్రాయక జద్ధు హే భారతభాగ్యవిధాతా, " జయ హే, జయ హే, జయహే, జయ జయ జయ, జయహే॥ రాత్రి ప్రభాతిల, ఉదిల రవిచ్చవి పూర్వ ఉదయగిరి భాలే,

“+ ' విష్ణవ సూూశ్రముల అవసరము, నిర్మాణ యు క్రమగు, అహిం సొల్మకమగు, అభివృద్ధి దాయకమగు సమ్మగ _విష్ణవమును "కాం శీంచు వారందరికి ద్‌ శ్యేతక మైనది. కనుకనే మనమినాటి “సర్వ (శామక రాజ్యస్థాపనావళ్యకతను 'గ్రహీంచుకుస్నాము. బుద్ధి జీవుల పూర్ణ సహకారాన్ని కళాకారుల 'శాంతికారకపు తోడ్చా టును నై తుకూలీలు పొందవలెనని తీర్మానించు కొన్నాము. కనుకనే నై తుకూలీలు, (ప్రజాసామాన్యమందలి 'పధాన భాగాలే" గాని సర్వ్హాపజలు కారని (గ్రహించ్వి 15 తుకూభీలతో చేరుకున్న 'ప్రజారాజ్యస్థాననక్రై - కృతనిశ్చయులమగు చున్నాము. కనుకనే -.“రామరాజ్యమూను కోరిన మహోత్ము లే, కె తుకూలీ 'ప్రజారాజ్య- మును స్థావించుటయు * ఆ దారియం'బే సాధ్యమగు (శ్రామిక విష్ణవాశయసాధన యని నమ్మిర్కి 'ప్రకటించిరి. ఆ నై తుకూలీ 1పజాకాజ్యాధికారముద్వారా, సర్వశామిక సహకార సురాజ్య మును సాధించగల్లుదుమని బోధించిరి.. ఇటుల పరస్పరంగా బల ,పరచుకొనుహూ, అందరు ప్రజల నభివృద్ధి మార్గమున తీసుకొని రాగల్లు రె తుకూలీ (ప్రజారాజ్యమూ సర్వశ్రామిక సహకార , సాంఘీక (ప్రతిపత్తి పరస్పరముగా బలపరచుకొనుచుంకే, అహిం సాత్మకమైన, అభివృద్ధి జఊజాయకి మైన దినదినము నూతన సుభ ముల, శోభల (ప్రజలకందించు సర్వతోముఖ ' (శ్రామిక సుఖ

• జీవనము సాధ్యమగునని వారు బోధించిం, "అ దివ్య సంబేశమును యీనాటి “రై తుభజనావళి _యనకందించు చున్నది |

కళై తుభజనావలి పలచన నువపవవవవవనయవాయాలు

కనిపెంచినవోయ్‌ తెలుంగుజాతిని

వినిపించినవోయ్‌ వీణానాదం..*

ఓడలుక ప్రేమా = మీంటికీ

మేడలు కళ్లేమూ

మున్నీరంకా ఏకరాసిగా

ముద్దర వేశామూ...

సంతలలొ వశ్రాలరాసులూ

జలజల లాడినవీ

కుదేరతుల్యం మహాదైశ్వర్యం

గొడుగుపట్టినాదీ...

కలకలలాడే తెలుంగుదేవికి

గంధాగరుధూపం;

కిలకిలలాదే తెలుంగుకన్నెల

కిన్నెరలాలాసం

బలం గడించీ వెలుంగు నించే

'తెలుంగుజండా “హుం

తెలుంగుభేరీ “ఢాం”

గణగణ గణగణ

గణగణ గణగణ

తెలుంగు జయఘంటా;

గణగణా గణాగణ

గణాగణొగణ

తెలుంగు జయఘంటా....

తిలింగదేశం మనదేనోయ్‌

తెలుంగులంపే మనమేనోయ్‌.

_--కవిసొమాట్‌ పెడిపాటి కూ

ననన.

వైతుభజనావళి రారాజు అదు గడుగొ పంచి పెట్టి తాను మార్రైతు రాజు పస్తు పడి యుంటాడు॥ లఆ॥ ఆతడెరా రాతిరో, చీకటో, రాజులకు రాజు ఉబజుముతో, మెబుపుకో పచ్చినెత్తురువోని పిదుగులాగా తాను పచ్చని పైరెట్టి పరుగు రీడుతుం కేను పిచ్చి మార్తైఠన్న పంచఘాతాలెల్ల నచ్చిపోరుండినా, బెదరిపోఠాయి, పండినా పంటంత మంచిగా రాజుతో ప్రాణి కోటుల కెల్ల మనలు లుంటాయి* శ ఈ సృష్టికర్త _ . నీదిరా ఈలోక 2. నీ ఎముకలో పుష్ప మేలుకోరై కా। నీ కండలో బఐము _ సీదిరా సకలమ్ము నీవేశి రుధిరమే మేలుకోరై తా; సృష్టి కొదారాలు నీ; సనీకడుపులో జగతి నిదుర టోళున్నాది సీ చేతిలో సృష్టి ' నిరిచి యున్నాదోయ॥ స్‌ ఏల శంకించేవు " సృష్టికొటనే సీవు ఏల చింతిఐచేవు పుట్టి యున్నావా? సృృష్టికర్తవు నీవు సృషి నీకొణివయి (ప్రి భదర్తపునీపు పుట్టి యున్నా దోయ్‌॥ న; ఎ=వి.భాస్క ర్‌

శ్ర జ౦డాొ (వందేమాతరంలో **పూలో పూలో” అనుమాదిరి జండా జండా జాతీయజండా ఆదుగో కనుడీ (త్రివర్షములు ధిరియించీ స్వరాజ్యమునె మదినెంచీ స్వతంత్ర సమరను జరిపిన జండా జండా ఈ జండా కిందేగా ? కస్తూరిమాతా ప్రాణం స్వతంత్రం వీరబలిదానం తుపాకి కొల్పుకి గుండెల్‌ ఫిరంగి పేల్చుకి కండల్‌ బలి యిచ్చిరి మన భారతయోఖుల్‌ జంగా గాంధి మహాత్ముని తలపూ వీరజహ్వరుని పిలుపూ స్వరాజ్య యోధుల గెలుపూ సనుస్త విశ్వము చాటిసజండా జండా॥ పఠ హృదయంబును చేరి ధర్మనిరతికై పోరీ విజయ విశ్చంఖల శంఖం ॥ విశ్వవాణ్సిపై విరిసిన జండా జండా, మిక్కిలినేని భగవంతరావు

త్త లై తుభజనావ న స లన భ్‌ 5తజూడకపోతె డా ఆగునా జీవాలు సృష్టనైజము గాంతువా సాగనా లోకాలు (ప్రకృతిని రాజుగా మనమెంచి “సౌందర్యమిక నిల్చునా? రైతు జూడకపోరె ల రిలే దేశాలు తలలెత్తునా పగల రాలి దాస్యపున్‌ పాళాలు '1ఠాపీశునా? ౧. టుపడు నారై కడగంద్లులన్‌ గాంచి యాదరించకపో త అపు లందచాయందు ౦ సక రాజ్యమే యిలనిల్భునా అరచు అ చళరులముండ్త కళ్యాణ చేపలన్‌ ౯ ధూదేవి గ్తమెపో కనుల జూడనినాడు భగ్నమై కుండునా? సౌభాగ్య మేతెంచునా: డేశపున్‌ పొలములో రైలుండి సిరిసంపదలు నిల్చునొ + ౨, పొలికేక ెట్లగన్‌ న! జయభేరి (మోతలై పిల్ల ప్రైరులమీద జగతి నిండకపోతె చల్త ఆతమ్మరపీవ పీఠర కము పాబజునా? గాంచి యానండించు చె లెడల ఘనుని గాంచకపోతె ధీరత్వ మడుగంటదా ? _-శెటిపర్లి ర! ౧ యయ

3 తుభజనాపవలి తి తతా కర్రకా!

ల్ని మరఫీరంగుల గుండ్లు కన్నీరొలుక జేయ మౌ రోత లిడుచుండ శోఠమే లేనట్టుగా కర్షకాః పకుబలంబులు ఘోర ఏకాకిప్ర దున్నితిః ప్రళయ తాండవమాడ లోకంపు టాకలిగా శీర్షకా। రాల మొక్కటిగ కల ఏరాకివ్నై దున్నితి? కాలముండగ జోడు కారుచీకటి. కడల పన్నుభారము శిరము హోరూర కుండుగా పగులగొట్టుచునుండ కాంతిపుంజం బల్లదే కర్షకా వెన్నుకంటిన కడుపు శాంతి సౌఖ్యము నీకగున్‌ 1 ఎా- ఆచా ర్య మా ఆతు చా “న్‌ తుకష్టము లెరుగవలెశన్నా! కష్టంబులెంచక రై తుక్తై పనిచేయవలెనన్నా! రై! రైతుకష్పములెరుగబూనక, రైైతుసంగతి నరయచా లక ర్రైతురైతని పెద్దపెట్టున ఆజచికేకలు వేసినంత నెః ర్రైతుణాధలు తీరిపోపన్నా ఈ విధులతోనే రైతుహర్కులు ఉఊడిపడవన్నా। 1089 _- కోట సోదర కవులు

త్న ఇళ "జనాప వావి ఇక అ గది! ఎమరేది: రై తులశక్రి కార్మికళశ్రి దేశము కిక్‌ దివ్యతారకము అ వి | ఆకలిమంటకు అగ్గినిష్పురా ర్రైతు॥ కూలీరై తుల ఘోషతగిలెనా కూలీపోవును రాజ్యాలన్నీ పటాపంచళౌ వై భనమంరా రైఈు॥ | “రయితు కోదమూ కార్మిక క్రోధము (పళయతాండవము పూంజిదారులకు క్థాహీంాచారూలరు సింహస్వస్నము రైతు॥ కూలీరయితులు చేతులునుడిచిర లోకాలన్నీ ఘోషిలిపోవును దిక్కుదిక్కునా ఆకలిమంటా కోటీశ్వరులకు చరక్రవ ర్తులకు రైతు॥' రయితులపేమ కార్మిక ప్రేమ ' విశ్వమంతటా అమృతవర్షమె విరాజిల్లును దయాధర్మములు విజయరుంధుభులు పూరు మోతలిదు రైళు॥ ఆూాళెటి పలి ల్‌ ో క్ర.

నై తుభజనావ? గ్‌ చలల ౧౦౬ రీ 4 కుశలప్రశ్న ఓ పల్లెటూరి పేదరై శా? పీల 'మేకా చల్లంగున్నారా? ళం ఉి 'ఆరు గాలములు సీపు గోమాతను భూమాతను ఆరక దున్నే (బతుకుతావు కొలిచేటి పూజారివి తీరనీవు తింది'కేగా తనకు మాలిన ధర్మ మెంచే చారెదైనా గంజిలేదా? ఓ॥ దాతలైనారయ్య మీరు ఓ కార్చినట్టి నీరక్తమేగా మెండు చెండకు గుండె యెండ .కాలువగ (ప్రవహింపడేసి బండితోలే బ్రతుకుతావు కండచెండీ పిండివేసి పరుల “సేనకు పయనమైన దండిగా పండిస్తప మాకు? ఓ పర మేశుడవయ్యనీవు ఓ॥ ళశూలిపోయినావా బాబూ? పాలేరు నీపారి బంధుపు కోలుకోనె లేవయింకా గోమాతనీ గు ప్తధనము జాలిలేని దొరలనిన్ను బసవన్నలు నీ బంటులు మగాలమై ,షొడిచారబాబూ? ట్య పసిదూడలు పైడికొండల ఓ॥ ఎండలోను వానలోను ఇల్లాలా? కల్ల లెరుగదు ఆండగా నీ దండజేరి పిల్లలా? వరమసాధుపులు (పాణమిచ్చీ పాటుబడెడీ పల్లెటూరే న్వర్షముగ బసవన్నలే తోడునీకు ఓ॥ ట్రితుకుతున్నా వయ్యనీవు ఓ -- మిక్కిలినేని భగవంకరావు కలత

(1 ఎ తుభజనావ న జ అల రార ల రతువండుపవటొథభమయి ఓ... న కష్షకులారా! రంచురండిక నిరావరులము రోమింకమీనటను చాధల సహించి భావములడంచి సడరిఐబడలి ఎడగులవం నుంటిమి ధాగ్యము వారిది బాధలు మనవని | తలంచుటలు తరతవరములవారిశే న్‌ మనదే భాగ్యము మనమేక్తలు మదించికడి3ది మగటిమిజూపగ వీరులు వీరా వెరులు మనమా లెఐదు బెండింకను ఖీరులుగారుడు. ల్‌ దునమందర మొక్క-టియై నిలచిన ఎవ్వరితరమౌొ మనలనాపగను స్వతంత్రమనునది జన్మహకు్కుగా , దానిచెంద యీదినమే సుదినము. కః సత్వరంబుగా రై తురాజ్యమయును స్ట్థాపింతము మన హించూదేశముస ర తుఠరాజ్యమను రిమణీమణినే "సీవించుట దిహు గేమోదాయము క్‌! లు ల వలల తు త 1

తుభ జ్నా వళి ' 1 న మ శౌర్మిక కరక ప్రజారాజ్య మును లి కల్పించండోయ్‌ స్వతం్య్రమందున కూరీల్లారా? రై లుల్లారా? డిచేటర = నిఠంపశతమను బి౧ తీ అధివారాంధుల = అఆ్మకమ చర్యలు జమీందారుల = సంపచంధిలి శ్రమజీవులు = తలలెత్తే వరశే రద్క్తపిపాసుల = రక్క-స కృత్యాల్‌ (భూమీ ధపుల - పకుప్రపుత్తి ) కోటీశ్వరుల = క్రూర పద్దతి న. ధి శ్రామికజీఎలు = లేచే వరశే- జజ-ళెటిపలి యలు గా ల వామి జయళణఖరి జయభేరి మోగింది ఓవీదరైరా జయగేయములపాడ సాగిరమ్మింకౌం జయ॥ రై తుకొంపలుదీయ ర్వాజులంతాగూడి ౮ ఆలోచనబువేస్తే అణచివేశానని. జయ॥ కర్షకులు గెల్బారు కదనరంగమునందు | భరత విద్వేషులు పారిపోయారంచు జయః ఎ ళెటపలి అ ౪౧౧ కాప ప హవన వయా వవ హా డయా వాడ యా వలయాలా

6 ఇరైతుభజనా తలంతా వోరెతురాజా ఓ... ఊరకుంటావేల వోరై తురాజా ఎలుగెత్తి నీహక్కు- లెరిగింపలేవా? ఎలుగిలి నీళక్టి నెరిగింపలేవా? " పొట్టకన్నములేక కట్టపుట్టములేక ఎముకలరిగేటట్టు లెన్నాళ్లు కష్టింతు సీమిటుంబవ్యయమ్మే కష్టమైపోవ యీశిస్తుభారమ్ము నెట్లుమోసెదవోయి టి యింటికడ్డముపడి యడ్చువిడ్డలగతి తలపోసి విలపించు కులకాంత గనిక్టైస నాగేటిక [రుగొని నాహక్కు-లిమ్మనుచు ఎలుగెత్తి నీగోదు నెరిగింపలేవా- డి . ఈ దేశ మీభూము లీమేడ లీసుఖాల్‌ అన్నియును నీపాటునకు మారురూప్పులే సీపు నాగరిబట్టి నేలదున్నుటచేత ఎగసరడుచూనున్నారు యీలత్ష్మ్మీప్ప్టుతులు ట్‌ ఏబాడిబురదనో ఏవాడిముండ్లనో పలుకష్టములుబడి పంట పండిస్తావు రడుపృనిండారూడు కాన్చించదేమి సీకష్టములకింళ నియమంబులేదా. ది జాళెటిప_ ఆ లి (౧ జు న న. జ చరా పడా పా అలా సాం జా ళా ॥ ల నలాచనతడానాలడాలలు బజన. ఉతమ నాయాడాడా.

రై తశుభజనాపళి రి లెండు భారత ర్రై తుల్లారా కాలుమడచీ కన్నుమూసే లండి మేల్కొనండి పదంశీలెం॥ పీలేలేదిక విశ్రమంతురా లెం॥ ఉండలే మీదాస్యభూమిన్‌ పాడీయాపూ పంటపొలమూ ఒక్యగడియే కొవీలెండిక లం॥ తోడునీ డనుకున్నావకటా కొండలన్నీ కొండ్రచేని పాశీలేను పంటరేదు అడవులన్నీ దుడులూజేసీ యేడుగడచే దెట్టూలేదిక అెం॥ చవిటిభూమీ చదునూదేసీ మంచునీటికి తడిసి చారె డంబలికేనీ నోచరు లెం॥ మనసు మాద్యంలో పడినాదా హలముబట్టీ పొలముదున్నీ మించినీయెకు రై తుకాంగగైను ఆరరాతిరి యెడ మేపీ మేలుకొలుప్పన కై నాలెండిక లెం॥ ఉండుపెండలో రక్రంమాంసం యు క్తిగలదూ శ క్రీగందూ పిండుతున్నా శిండిలేదా? లెం॥ ముక్తినెరిగీ ముందుకువ స్తే కానగడచీ వావతడిసీ (రై వస్టంపమల పరులు సృజించే మేనచెమటలు కారగడున్నీ త మీనుదు టబెవ్వరువ్రా సరి లెం॥ యేనుసందుల కప్పగించీ (ల వర్గాలతోడా యెన్నినాళ్ళిక పస్తుంటారు లెం॥ (కాంగికేసున శీరీనిలచీ కటికి చీకటి క్రమ్మూచున్నా భరత జాతికీ పేరజాతికి కాలమేఘఖా లురుమూడరున్నా పారతంత్ర్యం పోర్రోలాలి లెం॥ ఆజ వేజండ ళం ఒకపయి మేడిమీదమరియుక్కకరంలబొగ్నె దానమంకు పాయకయిడి శాన్యరాసుల వయంబునుగూర్చుడు విచ్చుచుండు క ర్షకునకు సాటియెవ్వరు రరాతలమందునుండ దండి యోపికయు బజామరాగమును పెంపువహఐచినయేవి ల్పౌల్లరన్‌, (పాడీపంటలనుండి) రా లావో

10 "ల మభిబ శాస ల్శ 4 తా గ్శి లో నినాగలలయు న కెర్ము కలం

ముందరంజనువేస, ముందగా సీశక్తీ

ఆండరక జూపగా లేలెష్ము

ఆందమైనట్టి యీ రరణీతలము సీడు "

ఆరచేతిలోనుండు రారద్ము.

పన్నుభారము నెత్తి పగు౪గొట్టుదునుండ

మన్నమంటి విదేల భయమేమి,

వెయ్యారు విరములను వెలయు నీ హక్కులను "

వేవేగ డెల్బ్పంగ రావేమీః |

పసడరానీపాట్లను, పడియున్న యాకాల పడ

కంతయుటోయె రేవయ్యా!

కన్నీరుగా క్పెడి కావమంతయుజోయె,

కరరా యిక మేలుకోవయా:

సీనాగలిమె నీకు, వజమైన కొర్యుకము

సీ దున్నలేవీకు గుర్రాలు!

నీ గుర్రములదూనవి నీ వార్ముకముఐలీ

నీకు జడీయపవ యెల్లలోరాలు, ము; -- అప్పారావు వావా

యు. పాం

తుభిజచనాపవళి క్ష కలడో లేడో సవస ము డయ్యే (పేమమూర్తియో సర్వేశుడుం పే (వరధుడొకదుం పే కొందరు కోట్లతో ద్యేషాలేన్నో కులకగనేలా? పెబుగగనేలా ? ఎందరో కూటికి “ర క్రవుకేరులు కుందగ నేలా? పాజగనేలా ? కరుణానిధియోౌ డీనరశుడౌ పర మేశుడుం కే దేవుడఉంపే క్రొర్యముజగళిని దిక్కుదిక్కునా ఏలగ నేల? దై న్యంచేలా ? కాంతముధూళిని త ల్లిబిర్రలకు దొర్లగనేల ? ఎడబాటేలా ? వావ్‌ ఎ నార్ల వెంక బశ్వరరావ్న ఏటిలంకల మేతమేసే _ పూతగిల్లిన జోడుగి త్తల పైడినాగటి"కజ్జులోజ్‌ = వాలజీవితముందెనే దున్నరా ఈ తెలుగుభూమిని = తొలకరించిన పుణ్యభూమిని కరువులేనీ న్వర్గరాజ్యపు = దొరపునీవయ్యెదపురా (ఆంధ్ర సర్వస్వంనుండిి ట్ల ంంంంం పన

శల కైగుథజనా వ లాను నానానటననననాకాననానావారనాడానాండానాడ్తాతాడా డత డతడతడడ ఆరైైతు యీరైతు యేర్వాకరోజుల్లొ సాగిపోయినరీళి సాగిపోదామ స్వాతం శత్ర్యభామికే సాగిపోదామ అఆకోడె యీకోడె ఆకాడినేకమై చాలుదున్నినరీతి పాలుగొందామా పాలుగొని మనదేశ మేలుకొందామ ఆయాపు యీయాప్సి లఅడవివేరై మేసి దొడ్డి నొకశైనట్లు దోగాడుదామా దోగి కాంగైసులోనె మూగియుందామా విరియదున్నేరైైతు విత్తులేసేకూలి కలిసి పనిచేయుటను తలచుకొందామా తలచుకొని కాంటగెసున కలసియుందామ " నాగేటితోరై తు నాటుమొక్కతొ కూలి (ఛముపంచుకున్నట్టి క్రమమెంచుదామా శ్రామిక (ప్రశారాజ్య భూమినుందామ బంతితోలేరైతు దంతె తీసేకూలి ' పొరికేక నొకగొంతు కలిపించుదామా కలిపి స్వాతంత్ర్యంబు నొలికించుదామా। | జా వేజండ 'వెంకటసుబ్బలు న్‌. తనయుల్‌ పెక్కులులేరె భారతికినిన్‌ దాపించి చేసాపిరా తనయాః ఒక్కడవీవె నా సుతుడ; సద్ధర్మంబు గాపొడితే; ఘనడార్నిద్యులు దమ్ములన్‌ గనవె; సాఖ్యగ్రీల జేరూర్చవే యను; నోహోాలికచ౭ద్ర। చాటుము స్వంత త్రె9శ్వర్య సూత్రంబుల ాగుమ్మలూరు సత్యనారాయ (“పాడిపంటల నుండి" ్సె

చెకుభజవావ భి శవ త్తం కీరస అణి పుట్టినప్పటినుండి ఓర్రైకా పొలములో ననునీవు ఓరైతా నెళ్తురోడుస్తావు సై ఓరైతా విండ పండిస్తాపు ఓరైతాః చేలలో ధాన్యంబు చేలోనె ధనిక్షున్తకు-- ఒప్పగించీ పోదువోరైతా ఒట్టిచేతులతోనె ఓరైశా పః ఏడాది పొడుగునా పూర్వ కర్మాలనీ | ఎండ వానలకోర్చి పూర్వసజ్యాలనీ కండలన్ని కరుగ సీకష్ట ఫలమె ల్ల కష్టించి నందుకూ శేకమై దోచారు కలిగినట్టీ ఫలము ఓర్తైతా $ ఊరకుంటా వేల ఓరైతా | కాసరాదేమోయి ఓరైైతా 1 ప్వ॥ నీ హకుూ నెలుగవా ఓరైతా ప్ప॥ బేవోయి లేవోయి ఓరైతా । కండ్లు విప్పాలోయ్‌ ఓరైతా: గాంధిచేవుండదే కర్మవీగుండుగా కష్టజీపుల కె ల్ల కర్తస్యాముం దెల్బి ఉద్ధరింపగ వచ్చెనోరైతా 1 సిద్ధమై రావోయి ఓరైతా పః నిమ్మగడ్డ రామకో పేశ్వరరావు | వాం పున వాపు ుపావ కాయా యవ

కడ వై తుభజ నా వ డా ఇ మ॥ పగలెల్లన్‌ పనిచేసి కష్టపడితికా; ప్రాణంబులర్చించితికా1 సగదాల్లై నను కూడుచేకూరదుగా; సాయంత్రమయ్యె?౯6టా!ః మగనాలి౯ పసిరూనలకా జగతినే మార్ష్గంబున౯ా సొకగా నగునంచు౯ా విలపించుకూలిజనుడాహా? ఎట్టిదుష్కా-లమో ఇ ఎ శే. వెం. రాఘవలఅయ్యంగార నాగలి చేబిట్టి నదుము బిగగట్టి దున్నిన మీకీర్తి సన్నగిలదు ఎరుపు తట్టలునె త్తి నెత్తిన మాళక్రాన నలుగురు మిముజూచి నవ్వదోరు పారవగైైరాల పనిపాట్లు చేయంగ పదిమందిలో పేరు భంగపడదు మటిలో నదుగెటి మడికటి యూడ్చంగ | లు న్‌ పరువు మర్యాదలు పాడుగాపు సరమ స్వాతంత్ర జీవనోపాధి యిట్టి కర్షకా వృత్తియే కడు హర్షమనుచు పోతనామాత్యుడు నాడు పలుకలేదె మనన చేయుము సోదరా మరుపదోకు ఎ-జనాట్‌ మహమ్మద్‌ జైనుల్‌ ఆబెదీన్‌ గార (పాడిపంటలనుండి)

రైటు భజచావళి క్షే తతత డడ డడ డా కాపుల కవష్లాలు ల సీ, బిందెలతోడ( బాల్చిండదుగాని నీ కంచ-బులోనికి గంజినీశ్లై కొండంత నునుస త్తి పండింతుగాని నీ కాయంబు మూయంగ గప్పడంబె పలుపుట్ల ఎడ్లగా దెల నింతుగాని నీ తుద్చాధ నడ(గింప( జోళ్ళణావె కమ్మని శాకముల్లాయింతుగాని నీ కూరతై కటికి సంబారు పొడుమె తే, ఏమని వచింతు నీ బాములెల్ల( దడవి కడుప్పు చుఖ్మిలు వాజు నీకథలు విన్న నిన్ను మజచిరెదొర లయోః నే(టికెట్టి చెట్టనిను ముట్టడించెరా 'సేద్యగాండ, సీ పెద్దవడ్డీలొద్గిపీర్చె నీ రక్తంబు దడ ఆ ల్‌ చట్టు రాగుండీయ సాహురకారు లంచంబు నాసించి కించిత్తు నీతిలే కధికారి సీకూటికడ్డు దగితె బన్నంబెజింగి నీపంట నల్బకం9యం చిచ్చిబండ్తకు నె త్తిబచ్చుకటికి_ దారుణంబగు సన్నుదయమాలి విధియించే కటకటా; నృపతి నీకడుపుమాడ్చె తే ఇన్నిరీతుల నీసొమ్ము తిన్నవారె చూచుచున్నారు నిను గడ్డి పోచవోలె లేదొకో ధర్మముర్వివై లేశ మేని సరసగుణరత్నహార కర్షక కుమారం

తతత డా సీ. సుక్షేతములు దయాశూన్యులై పీడించు బుణదాతలకు సమర్పింపవల సె ఇల్లాలి మెడలోని నల్లపూనయు వెచ్చ పెట్టి పన్నులపొట్ట( బెట్టవలసె కడుపు కక్కులీతిక్రై గతిలేక పళుకోటి మల్లమెల్లన విక్రయింపపల స దినవెచ్చమునకునైై తెచ్చు దాకీల.ై కొంపవతారట్టులో ముంపవలస తే, ధరలుపడియె, 'సేద్యంబు తక్కువాయె శిస్తు మెొడాయె నింకేమి సేయుదోయి విర్ణనారణ్యమే నీకు నెలవటోయి కర్షకా, యిదియేనా6టి కలుషమోయి. స్‌, సంఘశక్ర్తి నెజింగి జనపదందబులనెల్ల రైతుళూటంబు లేర్పరుపవయ్య సీ గొరవమునెంచి నీ చేవ బాటించి తలయేతత్తి దీనతం దలసవయ్య వెరప్పదవ్వుగ జోపిదొరల పజ్డకుడేరి సీ గోడునెల్ల విన్నింపవయ్య నీ మేలుగోరి నీ నేతలిచ్చు తురాయి పవదండవం దలంబూనపయ్య తే, సాటిదేశాల కాపుల జాడలరసి నేడు నీకర్ణ మెద్దియో సూడవయ్య ఉమ్మలిక్త లెల్లకాలంబు నుండటోసు | చింతపడకయ్యః భారత శేర్రబీవి- -- తుమ్మల సీతారామమూ “క ననతకనానానునాటానకకనుునునడా లారా నులనతతనకుుడడలలచాననననా నానన

6 రుభజనావళీ 1 ఆర్పగవలదెఖా రెస్టుకస్తి ల ట్‌ గ రైతు కాం(గెసుల . .బాదుకొల్చుచు రైతులళక్రిని . రచ్చకుదెచ్చుచు ఆర్బగవలదె = అడవులబాధలు ఫారెస్టుక సిని = దొపగవలదె, ఆ॥ ఆవుల తిప్పల - నారయలేము గొజెల యూర్తుల = గూల్బును మదిని జీవధనంబులు = జీర్ణము బొందెను. ఆ॥ శవములబోలి - శల్యంబులలో = నడుగిడణా౯లక = తడబడుచున్నవి మృతజీవులవలె = మనుచునున్నవె. ఆ పోషణజేసే = మార్గము దెలియక రాలిపోయెడు - వానిని జూచి రాల్చుచుంటివి - కన్నులనీరు | ఆ॥ ఆడ వెంకట క్రిష్ణయ్య ణ కావాలిః: కావాలి! వీదసాదల నిరుపేద జీవనము కర్షక జనావళి కరుణ జీవనము కార్మిక సంఘాల కష్టజీవనము తనచేతి కుంచలో దనరారునటు కటిక గుండెలనైన కరిగించునటు రచియించు చిత్రకారళులు వావాపీ, రాణించు చిత్రకారకులు కావాలి, భావిభారత దేశ భాగ్యోదయము నకు కావాలి । కావాలి ; కావాలి । నేడు. తస

16 ఎరెచు భజ నా డాం తు వంచ పమ వత్‌ బానిసదేశం స్వతంతి)దుం చే పథకం బదియేరా థాం పావనునీ నీ ధారతదేశప్ప పొరుల గనుమనెరా -సేవాథర్మం జీనన్ను క్షీ సవింపగమ నెరా థా సర్వమతంబుల సమతాధర్మం సారించగడోయీ కులమత కంప్పృన కుశ్లేవాలికి ఫల మేలేదోయీ థాం మాలలు నీ యభిమానులు దీనుల నాలోకించునురా అస్పృశ్యత పిశాచాచారంబును అంతము చేయుమురా భాం భారత శాతీికి పొనపిశాచం దూరము గానవలెరా పానముజూదం మానం బెరుగని దీనుల చేయునురా భాం ”ఆర్థిక సమతావర్ధన ౦30త్రం చారాట్నకు గనరా ఫారత స్వరాజ్య దీఇెవస్త్రం పొటింపుము లేరా ధాం గా9మపరిశ్రమలే మన బీదల నోముల ఫలములురా ఖాదీ గోరవ సాధనమిఎదే కలదని యెరుగుమురా భాం, కుళ్ళిన చెత్తల కుష్పల కంపున "ఘోరవ్యాధులురా పల్లెలజేరీ పరిషద్రత క్రై పనిజేయగ వలెరా భారః జాత్రిదాస్య విద్యాతిరుమంత్రపు నీతినిఐడి గసరా సూతన విద్యా విధానమందున జాతిని గనుగొనరా భారం. వియోజన పద్యావటోధనమే స్వరాజ్య సాధనరా అయోమయంలో భారతజాళికి ఆధారం వబిదెరా భార. భారత నారీముణుల పరిస్థితు లారయవరె లేరా వాలిని మనతో సమానరీతిగ తీరిచి మనవఠెరా ఖార_ ఆహారము సీరము వాయువులం దళుచిని గనుగొనరా ఆరోగ్యమె భాగ్యంబదినీ సేవారాధన మనరా భారి:

రైశుభజనాపగి * కేగి నా. దేశభాష నిస్దేశం దేమన కాశా కిరణమురా ఏకథాషతో హిందూస్థాని లోకమె శరణమురా భారత॥ మాతృథాషలో మధురం టెరుగని మనుజుల గనుగొనరా మాతృభాషనీ మాతృసమానం దిని బోధింపుమురా భారత॥ ఆర్థికసమతా నిర్ధారణ సత్యాహ్తాంసఖ గనరా ॥ స్వార్ధత్యాగము చీసులపరమై వర్టిల్ల గవరరా భారత॥ రైతుకూలీ కాంగగెసులు విద్యార్రీరమణుల కాం(గైసులూ రై శుకూలీ ప్రజారాజ్య నిర్మాణ మొనర్చుమురా భారత॥ కర్మవీరులారా నిర్మాణమె కదలించును జూతిన్‌ మర్మములేదీ మార్గములో నే మనస్వరాజ్య గీతీ జ్యోతీ భారత॥ ----వేజండ్ల, 1 యాీ డా డా మాకు వడ్డోయ్‌, మాకు వొద్దోయ్‌, 'హెచ్చుతగ్గులందొం గకల్పన పంటనే-తెగది౦టుమ శ్రీ చచ్చుసంఘం=యింకమీదను సీవు సీగ్రో-నీవు మాలని మాకువద్దోయ్‌-మూ రుపద్రోయ్‌, నిర్హయించే-యెక్కు చలిక హెచ్చు, హై! న! టా చదువుసామినింనీవు వెచ్చని , చదువుయెరుగవు.నీపు చచ్చని _ మసిషి మనిషి-మధ్యనిల్ని రంగుమెక్తు వ-నీవు పెద్దని మాయవాదం-మతంమార్చి కలంతక్కు.వ-నీపుకొదని. హెచ్చు సహజబంధం-సోదరత్వం న నెత్తురొలుకంనలికివేసే హెచ్చు. మెండవానలంయెందీతడిసీ పిండినెతురు.పంటబెట్లి మా --ముద్దుకృష్ణ పై బ ద్‌లణ

ల వైతుభజనా. పనుల లననాా భూ దేవీ మనభూ దేవి శీవదసాదల భేదములేక పాడిపంటల గ్రేమతొ నొసగి పిన్నపాపల 'టోచెడు త్తి భూచే పాపపుణ్యముల థారంబనకను సర్వజనులను సమతా దృష్టితో కన్నిత ల్లివలె కాచెడుదేవీ ఘాచ రష్టపడిననూ కడుపు నిండకా కర్షకులెల్షరు తోధింపంగ | సౌఖ్యముకల్తునె సా౩డు తల్లికి జా భూ... హళ్కుూభు క్రములు సర్వము మావని పాడిపంటలకు (ప్రభువులు మేమని కష్టపడుటయే కర్షక విధియని సాఖ్యము మరిగి సోమరులై న ధనికదాసుల దగ్ధముచేయదే భూదే సిరిసంపదలకు పెట్టిపుట్టిత ని హెైఖ్యజీవనమె (తన జన్మహక్కలని పరులందరు తన దానిసలండును పేదల=దరిని పీల్చివేసెడి థోగలాలసుని భగ్నము సేయదే భూగి

• కష్టజీవుల కడుపులగొట్టి కార్మికులెల్లర కాల్చి వేసియు “ రాక్షసత్వమున రాజ్యములేలెడి ూరమానసుల నణచివేయదే భూగే 'అాలదాచతానావనలడతాడతననలా నలా నాననా ననన ననన న ననననా.

శెశుభజనావళి | పాసంబిట్టుల పెరిగిపోవగా | దేశమంతయు దుష్టులమయమవ గర్భమునంతా బ్రస్దలు చేసుకు మాసవారముల మింగి వేయకను మౌఢ్యం గలిగి మెదలకుండునే భూ దేపీ॥ లానే అగ్లీ ఇ "రతు ఆలాపవుం యల పొద్దున్నెలేస్తాము, సద్దికడితింటాము, ఎడ్లన్నుతోలూక, సేద్దాని కెడతాము, కూలీనాలీదేసి కష్టిం చెదముగాని మనకష్టముల కేల అంతులేదోయీ : దారిద్యజీవులై దాసానుదాసులై జీవచ్చవమువోలెధరను ద్రికుకుటకం'టె జాొతిజండానెత్రి స్వాతంత్రసమరమున స్వారాజ్యమునుపొంది సౌఖ్యమందూదాము, + "కూలీల కష్టాలు సమసిపోవాలం టె రైతుల బాధలు అంత మొందాలం పె సామ్రాజ్యవాదాన్ని ధనికవాదాన్న౦త కనికరింపళమనము కడ లేర్చవలనోయి రైతుకూలీ (ప్రజారాజ్యమును స్థాపించి పొతసిద్ధాంతాలు పాొరదోలినమీద కలిమిలేములు సమము కష్టసుఖములు సమము ఆనందజీవులై సౌఖ్యమందూదాము జా=కే. వి. రామకృష్టారెడ్డి. ననన

త! ॥ ఇ ఫజ నా అన్యా యకాలము అన్యాయకాలంబు, దాప్పరించిందిపుడు, ఆందరము మేలకోవాలండి మాన్యాలు, భోగాలు, మనుజులందళికబ్బు మార్గాలు | వెతకాలి రారండి ఏటిపొడుగునదున్ని యెరువేసి నీరెట్టి నూర్చి. పండి౦చేది మననంతా గోటుసేయుచు బూతుకూతలనుకూసి తలకొట్టికొనిపోవుటింకొకరొంతా కూలిచాలక కడుపుమాడుతూ గుహలలో ॥ కుందుతూ కుళ్ళ్గడము మనవంలా? గాలిమేడలలోను కమ్మతావులలోను గర్వముగ థోగమింకొకరొంతా | -- గరిమెళ్ల సత్యనారాయ ॥ _ గా లం న భకవరులకు ముకియా | అవాతో అాణాతి ధర్మసంస్థల ధనము (మింగియు శి లఖ్కా జెప్పగ నిక్కుచుండియు అడిగినంత న హరిహరీయను భక్తవరులకు ము క్రియా ? రూలివారల కూలినివ్వక మాడువారల మాడ్చుచుండియు రాతిరాతికి రామరామను భక్తవరులకు ముకక్తియా ఇ (ముక్తినుం: న. అతల లా ననా.

కైతుభజ నావలీ లీ రతుడాతి లా శాత తాతలనాటినుంచీ దేపునంశతొ జన్మ మెత్తిన రీతిరీతుల మానపులసూ జీవినంటూ నీదజనులను జేతిమీదుగ సపెంచిదించిన దావగొట్టుచు రాజ్యమేరే జాతి నాదేనోయ్‌ 1 భూవిభుడగానోయ్‌ 'దేవుడంటూ 'దెయ్యమంటూ రై తుదే యీరాజ్యమంతా

• చావుకబురు లెవేవాజెప్ప కూలిదే యీ రాజ్యమంతా, -రీవితో గూర్చుండ పురోహిత ప్రజానీకమె హక్కుదారులు జీవినేగానోయ్‌ 1 రాజ్యమున కీపుడోయ్‌ 1 గొట్టిపాటి, థిన్నరూపములెత్తవలదే - ఓ మతము థిన్నముగ మముచేయవలదే? 1థిన్న॥ కష్టాలు ఆనుభవించామె = ఇపుడు కలవరము తెలిసికున్నా మే॥ కలసిమెలని యు౦డెదామే = ఇంక కాకులెల్లను మెలగుతా మె భిన్న॥ ఆచారమును మార్చుకొనుమా . లేకున్న అగచాట్లు మేము పడగలమా అన్యులము యెస్వుడును కామే = మీము . ఆందరము అన్నదమ్ముఇమె॥ ధిన్న॥ ఒక్కచోటను పుట్టినామే - మాక ఒక్కమ్మ ఒక్కయ్య యనె ఒక్కంచోటను పెరిగినామే = మేము ఒక్కచోటి కె పోయెదా మె॥ భిన్న॥

గ ॥ తై తుభజనా తతా తన్నిరు కూలివాళ్లమని కోసమనితెస్తే మాలవాళ్లమని రుసరుసలు పడితాగి తూలనాడిముమ్ము కసురుతుంపేమమ్ము, కన్నీరు, కూలదీ సేమాకు కన్నీరు మానుంచి చదువుశాలలు మేము కడవలై కారింది £ పొదుపుగా కజ్టేసి అదురు బెదురూ లేక పొలము పనులచేసి ముదముతో మీకీ స్తే మొలకలెన్నో పెంచి చదువులన్నీ చదివి వెలలేని ఫలమెంతో చవటలమముచేస్తే, కన్నీరు, కొలతలేకను దీస్తె దాలగాతిని మీరు ఎత్తుమిద్దెల్లోన చీలదీ స్తేమమ్ము, కన్నీరు. మత్తుగ మిము మేపి మెత్తపాన్పులపైన కసవు చాలాతెచ్చి చిత్తమొప్పగ 'పెడీఆ పసుల నెన్నిటొపెంచి పిత్తబలసిమమ్ము మసకలేని పాలుమీ ఎత్తిపొడిసీతీనూ, కన్నీరు. కృపాం

కలనా . ఇష్‌ కరకావళియేకమె అ? గ్‌ వ. 'శ్రామికావళ యేకమైతే, సంపదేమీ తరుగురా కర్షరావళిలోన బలమీ, కాలమందున ను౨డెరా కూలివాండ్లలోన బలమీ, కొలమందునను౦ డెరా కర్షకుల మైనట్టిమనమూ, కులముతెందుకు తెలుపరా కూలివాండ్లమైన మనకూ, కులములెందుకు తెలుపరా కర్షకులమైనట్టి మనమూ, కలసియుందుము సోదరా కూరివాండ్లమైన మనమూ కూడియుందుముసోచరా అన్నా శ్రామికు లేకముకావలెరా ఎండ వానల కోర్చిమనమూ కండలను కఠిగించియూ దండీగా రకరికములై న, ధాన్యముల పండి స్తమీ + పండిన పంటంత సోమరి, పోతులకు దెచ్చిస్తిమి తిండిలేకను చెట్టుగుట్టలు, తిరుగుతూ మనముంటిమీ లన్నా॥ కష్టపడి యీ మేడలన్నీ, కట్టినదిమన మే గడా కషపడి యీఫ్యార్షరీలు, కటివారల కి స్తిమీ ళా లు ళా అవీ రష్టజీపులమైన మనరూ, గుడిఎలే గతియాయెరా శష్టపడి పనిచేయుచుస్నను, కదుపృనిందుటలేచురా అన్నా॥ ధనము ధాన్యము తయథపగనంతా, దేశమందున నుంగెరా రినుటకున్నప్పటకి దానికి, దూరమైపోయామురా ధనకులే యీసంపదంతయు, అనుభివిచుటయేలరా తినుటకన్నములేని మనకూ, దానిలోహక్కు-౦డిరా అధ షె గానా. సమ్మెతో స్వాతంశ్యరాజ్యము, స్ట్థాపనము చేయొచ్చురా అన్నా॥

6 శై తుఫజ నా జే యువజన ప్రబోధము యువజనులారా లేలెండీ, యుపటుల్లారా రా రండీ, యువతీమణులందరు కూడి స్వతంతంఎమందుస నచదువంచీ,. లు ఉత్సాహముతో, ఉల్లాసముతో, ఉ_దేకి ముతో, వేడిరక్షముతో, పీరులు, దీరులు, విజయోత్సాహులు, రా రండోయీ, లే అలండోయ్‌, యి జుం సోతనకాలపు పొరుష మేడ్‌ రాయలకాలపు శౌర్యంబేది? జగముల నేలెడు, భారతజననీ "పేదల వీదల, కూరీ రైతుల కొష్లనష్టముల కడ రేర్చంగా, ల్‌ టు డారిద్రందును రూప్పమాపగను =. సాధాగ్యంబుల పెంపొందింపగ,. లూ దేహదార్థ్యమును, మనోబలంబదును, చై ర్యళౌర్యములు కార్యదీకయును ' మీయందేయవి నిండియుండెగా | దేశమాతరై పోరునల్చినిల, యు భారతదేశ ప్రతిభ నిల్బగను, మతములనన్నిటి మ న్నా క. ఒన్‌ యయ తం ర ఆవని... స ! (౯27 ఇ్ల న న = జ ్‌్‌ న క ల. శ స రెచ ళం ఎ నః ఇం లు.

శైశుధజనావళ లా బ్రహ ననన అసనూనత్వము నంతరింపగను, అక్రమమల్లెడ నసణచి పెట్టగను- యు॥ కష్టనష్టములు కనిపించకనే కొత్త సంఘమును కోరిస్వజిఐప నవసాహసముతో నదుప్పడిముందుకు -భాతృభావముతో పోరుడిరణమున. యు॥ ఎగరేయండోయ్‌ రై తులజండా, పాొడండోయ్‌ రైతు పాటలను, జపింపుడోయ్‌ రైతు మంత్రముల అణచఎదోయ్‌ ధనమదాంధులను, యు॥ మీధైర్యములను పృరికొల్పండి మీ శౌర్యములను మెటిపించందీ, సమకాదృష్టిని పసాదింపగల జాతీయజంగా నెగిరి. చంతీ, యు॥ ఆర్జిక స్వరీజ్య మద్బోలండీ "పేదల బాధలు తీరాలండీ అస్పృృళ్యత పోవాలండీ అప్పులబాధలు తొలగాలండీ, యు॥ రయితు కాం1గెసుబు కూలి కాంట(గెస్తులు వేళమెల్లడల స్టాపింపాలె. సమత మొసగిదు సొమ్యునాదమను నవతత్వమునదె _పబోధింపవలె, యు॥ కే. వి, రామక్రిష్ణ ఎం. ఏ, బి. యర్‌, ం ప తవా

లం ఇవు జచవా. అ౦టరానొడు అంటరానోడివోయ్‌ = ఆవలకు పొమ్మంచు కంటగించే పాప _ కర్మిలియిలనుండ అంటుదోసము పోవునా * సోదరా ఆనందమే చిక్కునా అం సవలు రాలూలనక = బండచాకిరిచేసి పాలు మాలినరోజు పస్తుండుటేగాని పజ్టడన్నము చిక్కునా - సోదరా ప్రాణంబులే నిల్చునా అం: దాన ధర్మములంచు - తలలు మార్చుటేగానె ప్రాణ్‌ పోయినగోత - పారేసే దిక్కేది వాని డచ్చేయిత్తురా = సోవరా కనికరం టౌొరటున్నదా ఆం; బంధ కవికేసలి ఆాపత్తిగొడుపు రాఘవరా: సీః హరిజనసోదరా , ఆలసింపకనీవు పరుగుపరుగున ము౦దు, కురుకుమయ్య నీవు చేయుచునున్న , నిరిపమ సేవయే జ్యగ సోదరులకు , అండయయ్య ఎండవానలలోన *, యెంత చేసినగాని నీ కాయకష్టంబు , నీయరయ్య సీ యాలుబిడ్గలు + నిలువనీడయెలేక కషాలళోమున్లి , (గ్రాలరయ్య ఆమె ళా ననియు.

శశతుభజణజనావళి లం వారి జూచిన నీకింక , ఓర్మియేడ నె తేలివిశతేటలన్నియు , నెనరుజూపి హరిజనుల నెల్లనీవేగ +, ఐక్యపరచి _ ముండుకురుకుము సోదరా , ముదముమీర. “ాశిలారాజులు రెడి గం ౮ సీ. సవలు ర్మాత్రులు కష్టపడి రక్తృమూడ్చిన =. మితిలేని యజమాని మెప్పులేతు తనఆలి మెడలోని రాాడీయరుణదాత తనివి దీరని 'ప్పుడప్బణోదు తలభారమున నున్న తరిని (గుక్కెడు గంజి గాచు అప్పలనోము నోచలేదు నంధిదోషముగల్లి చావ సిద్ధంైన మడ్డి డాక్టరు చేతిమాత్రరాదు చి న! తేగీ, ప్రాత సిద్ధాంతముల మీరి పయనమైన సంఘళక్రులు వెలిబెట్టి "సంహరించు కూలితమ్ముడు బ్రతికిన గొప్పయేమి . కవుల కలము ధనికుల రాళుబజ ౧ టి చింధ కవికేసిరి ఎ-పకత్తిగొడుపు రాఘవరాజు

ఓటుపాట రై తుకే ఓటివ్వవలెనన్నా ॥ నీ కష్టసుఖములు రైతుప్రతినిధె చెప్పగలడన్నా రైళునని ఓట్లడిగిరీసుక రైరుకొంపల గూళ్చుపట్లను నీతి గాదను జ్ఞానముననిన్‌ గోతిలోపల ద్రోయకుం డెడు రైలు దారిడొంకలు లేనియూళ్ళన్నా ! మన పర్లెకొంపలు | దమ్మిడీకి పనికిరావన్నా ' దారిడొంకలు లేకదాన్యపు ధరలుతగ్గియు పంటపాగై తేరికొనుటకు శక్తినా దారిర్టై తుకు తెన్నుజూపే రైతు శిస్తుభారము హెచ్చెగదరన్నా ః: పం టెల్ల పూడ్చిన శిస్తుమట్టుకే లోటుగచంన్నా శిస్తుభారము నాచ్చెరయితుల చిక్కులెల్ల మిన్నుముకై క_స్తి హెచ్చెను ద్రవ్యమునకీ కష్టమును దీర్చేటియోధుడు రైతు విందుతిండికి లొంగవలదన్నా ఒకపూటతింపే ముందుఆరలి తీరు బెట్లన్నా . విందుతిండిలొ మోసపోయి మందమతులకు వోట్లనిచ్చిఆందు లోపముదెరిసి వెనుక కుందలాభము లేదునిజమగు ర్రైళు మంచిచెడ్డలు నరయవలెనన్నా 1 లోకమ్మునడవకి కొంచమైనను తెలియవలెనన్నా మంచిచెడ్డల జోరిమాని వంచెనచె నీ కడుప్పునింపిన పొంచినన్ను అధోగతికిద్రో యించుంాలమువచ్చుచున్నది రైళు.

రశతుధిజనావళి త్మ ఓటువిలువ తెలుసుకోరన్నా ఒకపూటతిండి కే ఓటుయిచ్చుట నిగ్గుచేటన్నా ॥ ఓటుతోనే ముందు స్వేచ్చా కోటపట్టగ వలసియిన్నది నేటినై సను నిదుర మేల్కొంని దాటిస్వార్ధము పౌరుషముతో వైతు. ముందునాలుక జారపలదిన్నా : అభ్యిద్దలేవరో ముందుగా యోచించి చెప్పన్నా:ః ముందునాలక జారియోగ్యుల క్రింవజేసియు పరులకొనగిన అందుకలిగెడి చెరుపుక్తై మననుందరము కుందుదము గావున రైతు. ముందుకాలము రై తుదేనన్నా ః విదురించకను నీ వందుపాల్గౌన సిద్ధపడుమన్నా : ముందుకాలములోన నీవానందపడగల రేఖలున్నవి కందువదెతెల తెల్ల వారక ముందుస్థానము నాక్రమింపను రైతు. పాలనము నీ చేతిలోదన్నా నీ వెన్నుకొన్న | పళినిధియె పెత్తనదారన్నా £ పాలనంబున కెపడుయోగ్యునొ పధమమునయోచించకుండిన పాలనముచెడి పోగ యిప్పటి పాలనమె మేలంద్రు ం గావున, రైతు కులముతో మనకేమి శోలన్నా 1 రష్టించిదున్నే కులము ఒక్కటె తెలుసుకోరన్నా । శులము కక్షల బెట్టిమనలోపలను ఛేదము రగులజేసి బలము సంపాదింపనెంచెడి తులుగతనము వీడిమన ళు, మ్‌

ప నైతుభజశనావ ఇఒ ల విజయగానము రైతు రార్మిక రాజ్యస్థాపన వీరజహ్వారి అండనుండగ చేయగావలె లండు తెండో, వైతుధారత సార్వభౌముడు 'తెలుగుయోధుల విజయధంవా రాజరంగొ తోడునిల్వగ,. రైతు తెలుగువీథుల మారుమోగెను వృద్ధినాయక దీవనలతో తెలుగుకీర్తి వెలుంగుదిక్కుల. యుపతులెల్లరు ముందునడవగ తేజరిన్లైను సూర్యుషగిదిని, రైరు॥దేశవి క్రయువకయోధులు ". తాటిఎమ్తున పొంగినచ్చెతి సంగరంబున ముందునిల్వగ. 3౨& రైలువార్మిక హాహినీలో ఆరరాదీ అగ్నిజ్వాలలు దగిలికొట్టుక పోవగా నే. వ్షైతు॥రై తువార్మీక రాజ్యస్థాపన వీరభారత సార్వభౌముడు జేసధాసిలు నంతదావా, రై జాశిటిప ల తో ధర్మ వీరుడు దేశమంతయు నెప్పదు కల్షకాః నిన్నెనమ్ముకొని యున్నది కర్షకాః ధర్మవీరుడ వీవు కర్షతౌః మనరు ధర్మంబె ధనటూయి త్‌ర్షరాః ఉత్సోహము లేక కరికా। స్య ప్రజలు శవమట్లు పడియు౦దద్రు రక్షకా! & ర్యంబు దాల్బ్చుమో 5ర్తకొాః చూ షె రోజులీలాగె యుండునా కర్షరాః లేవోయి, లేవోయి, 5రకా: టి లేచి నీళకక్తి గస్పకనమూ కర్షకాః | వా గణప ననన

కై తుభజనాప లి తె జ ల తది కా య్నె సీవు హలమునుబట్టి అఖిలభారత రైతు నేల దున్నకపోతే కాంగెసే యుండగా రాజాధి రాజులకు తిమదొప్ప్యముల కొరకు రాలదొకగిందై నా నేతి వ్‌ంల్లాంటి విలువ నీడుస్నదే. సంఘాలు నెలకొల్పి లేవోయి కరక నిజమైన సంఘాలు రావోయికరరొ సీరసం చొనరింప రణరంగమునదు ముక, కమ్యునిస్టు నాయకలు కృషించుచున్నారు , పండినా పంటంత మెలకువతో కనిపెటి |శిస్తుకొర కమ్మేసి కొట్రకుంటే దెబ్బ" నిరా నరుల రుణము ఎన్నావమారులు నిన్ను భో పండంగం మోసాలు చేసారు ని ఘనదరిద్రముతోడ ౫ కడుపగిలి పోతుండ ని. రా.లేదాలి పెంచారు సీ "పెంస్ప గూల్చంగ కతులూ వాణాట అట్టి వారబకీప్ప నీతిగరపకపో౩ ఫీరంగి తోటాలు కొట్టపంపే దెబ్బ లేవు లేవో యంటూ *ీరతతో - వీరతతో జాలి పడబోకోయి దాల కేసరిలాగా నీ హలము కొడవలియె శతువుల్పపై దుముక నీజమైన దాణాలు రావోయి కష్షకా విన్ను మార్కొనువార్కి, ని, రారణరఎగమున దుముక ని. రా, బారం ధ్ర్ళాాాాాాాయాలాాలలాలానమటనడనమయమమయ

ప్రశ శన తుభజినావ అనానిలాాడానా నలల స్తూములులకమాడానానుకనాలన నవు నానాలకునాన కోను నాలనాకొలాాతాన ననగా లనూ లకమలా కనా నాననావచ కులమున నానాలననననాలుననానాలలోనానానననననగాన పవనాల ననన. ఇన్‌ ఈవ్‌ న్‌ అ యువకుల దండయాత్రి వెలిగించండీ జ్ఞానజ్యోతిని ఉవికుదికొద్చ వేడి క్తములో ఆకలిమంటల వేదిపొంగుతొ యువకిల్లారా? రండీ ముందుకు కర్షక కార్మిక పౌఖ్యంకోసం రైతు సంఘములు కొర్మీక సమితులు స్టాపించండీ యువజన సమితులు యువకుల్లారా? రండీ ముందుకు బూజుపట్టిన పాతచెరలను , ముసలి నిరాశల మూలుగులన్నీ శరిచేగంతొ తెంచుకు రండీ యువకుల్లారా! రండీ ముందుకు. జాతిశౌర్యమె తాండనింపగా జాతి లేజమె దిక్కుల బారగ స్వచ్చాహోమప్పు సమధలుగండీ యువకుల్లారాః రండీ ముందుకు. దనికుడా! ఉ॥ తొొటినుండి ఒల్పితివి దుండి గకృత్యములన్నో, నేటితో చెల్లెనుః సీ ధినాఢ్యతరు జేటుదినంబులు దాప్పరించె; నీ యుల్లము చిక్క-బట్టుకొనుమోరి 1 _కృషీవలు రింతకాలము?ా చెల్లియొ చెల్లకో తమకుచేసిన [ద్రోపాము సై చినారిలకా ఉ॥ తాతల పేరు గొప్పలను, తండ్రుల పైభవసంపదాదులకా చేతమునంద లంచుక విశేషదుర్శాగహవృత్తి బూనినకా డడం

ఇజతుధిజ నావ లి తై తడల డడ నడడడడడడడైడడడడడడై డడ తాతశలనాటి రీతి మదితల్లడమందగ కంపమొందుదుళా ఫీతిలువారు లేరు; మరివేగమె వీడుము నీ ధినాంధత౯ా క॥ సమకలౌ, స్వతం[శ్రతాస త్యముదే పూర్ణస్వరాజ్య హర్మ ఫంబునకుకా క్రమమైన పునాదులు సూ శ్రమజీవులకందె స్వర్గసౌఖ్యము కలుగు౯ా దేవుడెక_డ ఖద ర్మ మండు వేసంగిలో దేవాలయంబులో జ్‌ జస మిట్టమధ్యాహ్నాన నిర్జీవప్రతిమలో ॥ ఎండనిపషులు (గక్కం లేదురా! దెవుఐడు వేడిగాడ్పులువీవ లేదురాః ॥ లేడురా? ! వాడిన ముఖాలతో మడిగట్టినానని ఉష్కు దేహాలతో ముక్కుగట్టిగమూసి భి మురికిబట్టలుగట్టి చేసే జపాలలో తట్టనె త్తినబెట్టి లేడురాః లేడురా!! కూలినాలి చేసే చెమట వాలువగట్టి కూలిజనులవంక కాయకష్టముచేయు కాలువలుగట్టినా పొాలివారలమధ్య చెమట వరదలపంక కాన్చిందు కనువిచ్చి చూచితే చాలురాః చూడరాః చూడరాః! గుండె నీర్కారురా: ---శీనివాస చక్రవరి బి. ఏ. న! ం _్ల టు

లలనా నా గలీ నాగలీ నీకిదే జోటోరు నా భాగ్యడేవరా శోహోరు సిరిలో బుట్టిఐది సీతా మహాసాధ్వి నాగేటి చాలులో నాధాగ్యమున్నది ఏటిశేదాది మాదోటివారికి నీపు పొట్టనిందా తిండి పెట్టి పోషించాలి లవలు గడించినా లాభమేలేదునీ కొనమేన బ్రతకాలి కోటాసుకోటి రాజ్యాలు గెలిచినా రామ నోటికి మెతుకు నిను గెల్చిననా డె నివిలలోకము గెల్చు_ నీకు స్వాగతమన్న నైతన్నాః సీకు నుంగళమోయి రైతన్నా! సీ షేమమే రాజ్యక్షేమంబు తన్నా! సీ చాక్‌రే చామధ్వంనమ్ము ర్లైతన్నా! వడిగొట్టు చలిగాలి కోర్చికొనీయుంటాపు తలబగులు మయెండలో తడబాటుబడటోేపు, నిలచి వర్షములోన రైతన్నా: నీ పొలము చూతువో వైతన్నా! సకల జీవులనెల్ల సాకేటిరాజువు, సకల డాఎంఎనెల్ల సపెరించునేతపు, సీకన్న మొనగాండ్లు రైతన్నా! భూమిగలోలేరోయి రైతన్నాః 1946---కవిచం[దులు కోటసోడరకవుల ననన నవవ డవు

ఇశుభజనావలి ర? ళం ద్రి అరక “మహిళా కాంగ్రెసు త్రీలకాం[గైెసు లేవవలెనమ్మా మనభావి భారత నారిలోకము మేలుకొను నమ్మా త్తీలకాంగగైసు పూనికతొ మన థారతాంబను కొలువకుండిన దారితెలియక దేశమునకే దూరులై పొయ్యెదరు గావున శ్రీః దేశమునకై. తేరిచూడన్మూ మనదాస్య శృంఖల భేదమునకై పాటుబడుమమ్మా దేశమంటే తెరియకనె యీనీచజీవన పర మెబట్టిన దాస్యమున నారీమతల్లులు నాశమైపోయెదరు గావున త్తీ॥ శ్రీలుకూడ మానవులె అమ్మా విజ్ఞానమందున ఓలలాడిన త్తీలుగలరమ్మా స్తీలుకూడ మానపుతెయని పాలకులు దిగృమను దబొందగ ఏలియున్నది విజయలక్ష్మీ వీరజిహ్వారు సోదరీమణీ త్రీ! . మాతృదేశపు తలపునిలుపమ్మా మనజన్మ భూమికి సాటివచ్చు చోపెలేదమ్మా మాతృదేశపు దాస్యబంధము మంటళో గలపాలిరమ్మని దేశమందలి యువతులకు సందేఫమును వినిపింపుమమ్మా శ్త్రీ॥ కదురు కవ్వము నదలబోకమ్మూ * 'ప్రాపంచ (ప్రజలకు కడుపు తిండికి జీవగజ్జలవి కదురుతో స్నామాజ్యశ కిని కాలరాసేను గాంథిదేవుడు ఎదురులేదీ విశ్వమున మనకదురుకని రాంతలకు తెలియ స్తీ ఎ మిక్కిలినేని భగవంతరావు న లన

తా ఇ న్ననా లలనా ం నీ ఏశాకింణాలు నిఖిల దిక్కులలోన నిండించరా శిల్పి పంగుతవి భాగ్యాలుః నిదుర మైనము వీడరా ధారతాభ్యునయన్ము గావించకాః 1 కర్షకుడు సీవును కలిపి చేతుల3ెంటి మనదేశ దాస్యమ్ము మంటకో గలుపంగ థీరువై పూనరండిరాః మీతల్లి వీరమాతనుకొండీరా 1 1 ఏనాడు మనవృత్తు లీగిపోయెనొనా డె కారతీయులపె=పు బాటపట్టిందిరాః శిల్చిపీరము నెక్కరా! తిరిగి ఆ(శ్రీవిందు నర్తింగురా 11 వాట _-కొంషూరు వీరరాఘవాచార్యు. శి ప్పి రూన్చిలక్షీబాయి సమరశి య్యెను చౌ థారత స్వాంఠంద్ర్యథ క్తి కతన కమలనెస్టూ విదేళమున ప్రాణము బాసె ధారత స్వారంట్యు భక్తి కతన దూత కస్తూరిదా మరణించె వైలులో ఛారత స్వాతంత్ర్య భక్తి కంస అన్నపూర్ణాదేవి ఆసువులు కోల్చోయె భారత స్వాతంత్ర భక్తి కతన ఎ ఎం న. న.

వేరుభజనావ॥ త వెలది కమలా సరోజిని విజయలక్ష్మి ధారతీదేవి మొవలుగా (ప్రమదలంత యిళ్ష వాకిళ్ళవిడిరాడ్రిళ్ల పగల తిరుగుచున్నారు నీబిడ్డ లరుగొ అరుగా భరతమాళరొ చింతీల వలదు అలి. న్‌. ళం జా వేజండ ఉం 'రెతుపుతాా మేలుకొనప రతుపుతా| లుకొనవయా్నై న్‌ అ ముందుగానిను నీ పరుంగమయా జగమంతనీపై గంందుకొని యాధారపడినదయా।; ఆందముగ నీచేతియన్న ముపొంది మహాదాస"దమొందుచు మండవై జీవంబులల్ల వె వందిగణచుటునిను సుతించెడు, రెతు॥ టీ న. పహలముబూన్నిన సృష్టియోనుకనా। కళ్ళమున ధాన్యపు ఫలమునూర్చిస స్థితి కలుంగుగదా। మెలకువతో నీబలముచూపక, తెలియజాలరు కలిమిపుతులు! కుడుపనిలువను, కూర్కు పెట్టను రైతు బిడ్తదె రతికుండని లతు॥ న్న. రి్యిమాటల పొన్దుపుచ్చబుమా: పనిభారమని తలయెత్తు భయమును తర్క చేయటమా। శ్తితి నాకారు సీస్టితి చిత్తమున ధ్యాసంబు చేయ మహ త్తరంబగు కార్య జాలము మెట్ట్ట్రైకను పట్టునప్పుదె రైలుః ననన యయ

త్త నేతుభజనా లలనా నా జాణ జ లతురర్‌ణ నూ. ః ల్‌ో చినమెన్లకిప్టుంచి పనిచేసి పడిసిన కడుపునిండని వస్ట గంజితోడ వెలుగుగారియుతొర వీలులేనంతటి యిరుకుగిర్షిన దీకటింప్త తోడ మాసిపేరికలమి మది కేవప్పట్టించు మొలకుచాలనిగుడ్తు మక్కతోడ మడ్డియొడ క్లతో మడతల్తై వెన్నంటు కడుపులతో గుంట కళ్ళతోడో అనుకవంపరాని యవమానములతోడ_ చాప్తుబతుకుగాని జీవనంబు గడుపుచున్నవారు కటకటా ॥। పాటక ప్రజల నాదుకోరే | భ్రాతలారి | మం. 'వెంకటళర్మ 4 లీ ఇర వముం౦ందుగితి ముందుగతి యూచింపవలెనన్నా = రైతులును టూలీః లంద రేకంబగుట డులన్నా ఎంద౭ందలా యేకమై తల = మొందితొము సుఖించుదుండిరి: మందమతులముగాక వెంటనే... ముం: పొలుపసులనుగని మురిరంనలదన్నా = జననంఖ్య హెచ్చినః కొలదితిండికీ _ కాటక౧బన్నా నిలుపబంజరు భూములడవులు = పొలములుగ మార్ప్చించిపల్లైల పొలములో పనిచేయుకూలికి = పూర్ణహక్కులతోడనీవలె మ..

శేతుభజనావలళీ ల! రతతతతతతతతతతతతతతతతడతతతతతతత 22 వమవూదన ౦0

ఏ దేశ ముమీడేశం ఆశలుండునూ ఆఅర్థముండునూ ఏలోకములో మీదేశం ఆశార్థంబుల యాదేశం% అఆదేశంబున మాదేశం ఆందలికొరకే మాదేశం* అమరలోకమున మౌదేశం ప్రభువులుందురామీదేశములో మతములుండునా బౌనిసలుందుర మీరాజ్యములో మీదేశములో వప్రభువులులేనీ వానిసలేనీ మమతలుండునా (పజారాజ్యమే మాదేశం మీరాజ్యములో (శ్రమజీవుల కే మారాజ్యం మతములు మమతలు వర్గ్ణాలుండునె మీదేశములో మనుజులకొర కే మార్గాలెందున మీరాజ్యములో హితమని నమ్మేమాదేశం ర్లైతులు కూలీ ప్రజావర్గముల వితరణ గలదీ మారాజ్యం రాశితయమున మా దేశం జాతులుండునా మీదేశములో రాసులయకమె ఆదేశం జగములుండునా మలమలమాడే మీరాజ్యములో మనుజులుందురా జాతీయతలో జగముల నెరిగే వలనిలయేడ్చే వారలుందురా స్వతంత్రభావము సూదేశం మలమలమాడే వలవలయేడ్చే న్వరాజ్యధామం మా రాజ్యం మనుజులులేనిది మాదేశం ఆళలుండునా మీదేశములో కిలకిలసవ్వులు గలదేశం అర్థముండునా మీరాజ్యములో కళకళలాడును మాదేశం " ఆ వేజెండ్ల ద యయ నడ లతైతనతత2=త222తడత2ఊత2త22222న22త2ఊఊ

శే నతుభణ నా. జపతపంబులు గానముల్‌ చాలుచాలు అన్నితలుపులుమూసి యీ యూలయమున జిమ్మజీకటిగొందులో జేరి యిట్లు లొంటి నెప్వని పూడించుచుంటివిచట తెంచి కన్నులజూడుము దేవుచెదుట గానవచ్చునా లేదో నీ కిన్నులమును గట్టియౌ భూమిదున్నుడు వాపులరుగొ కష్టపడుచోట నాతడు గలడుచూడు,

• రవీంద్రుని (భక్రిపబోధమునుం- రాట్నలక్మీకి మంగళం మారాజ్యలక్ష్మికి మంగళం పాలుదోలిన నూలు నొనగే భాగ్యలక్న్మికి మంగళం మాభాగ్యలక్ష్మికి మంగ. సిరులు తొలకెడు దివ్యవేళల కరవు లురిమెడి కటికి వేళల కన్నబిడ్డల కాచిప్రోచిన కదురు తల్లికి మంగళం - ఢా ౯ | ఛిన్నమతముల భిన్నకులముల భిన్న భాషాభేదములనూ భిన్నమధయ్యుడు చిన్నవిడ్డల చేర్చు జననికి మంగళం రా! (పలీచ్య చేళప్రజలు వారల పారుటాకులు గట్టునాటికె మేరివలువలు చెలువు జూపిన సూలు తల్లికి మంగళం ర్‌ ణారిపోయిన దేశగరిమను మీరి పోయిన దేశ సంపద తిలిగి చేర్చగ తరలివచ్చిన వర ప్రదాయకీ మంగళం యా ౮ | ఆాభ్రీమతి కనుపరి వరలకత్మమ ' ౮ ర్హి వర పాడి పంటలనుండి అననన కాలాంానడాయానా్ధవమలాన్తూతానావనయామయాయానానాయనాడానుా..

రతుబాబు చా /| ల రై తుబాబును మీరుచూడంకీ: చేతనైనా సేపచేయండీ! టొదుపొద్దునలేళి చర్తిదిని పొలములో ది ది ౧ ఎదులతొ ఎండలో టొర్గల్ల దున్నేటి రైతు॥ యణ న. కాడిమూప్పనబెట్టి కష్టించువాడండి కజవులను దీర్చేటి కర్మవీరుండండి రైతు! చేశదారిద్ర్యంబు' నాశమవ్వాలంటె రైతులకు సహియమౌతువుండాలండి ర్రైతు॥ పనిముట్లు కొనుటకు ద్లాక్‌ మార్కె-ట్టళిడి ధాన్యంపు బస్తారు ధరలై తె లేపండి చైతు! స్వల్పవర్రీలతో బుణములివ్వ్యాలండి చెమటోడ్చెర్తైతుకూ చేయూతనివ్వండి రైతు॥ భూమిబండినచోట లేమియే లేదండి భూమాత గోమాత పృణ్యదేవతలండి రైతు॥ దున్నవలె గూర్చున్న అన్న మేలేదండి దున్నుకొనువారికే భూమున్నదండీ రైతు॥ రైతులే రాజులై రాజ్యమేలాలండి రామరాజ్యము మనకు రావాలెనండీ రైతు! డా॥ రెంటాల గోపాలకృష్ణమూ రి గ న. వనన న

కీర్‌ ఇఎగుఖజ నా. = ఇల నవ్వ్లుగాడు శా॥ ఎన్నోమాసములెండనీడనక (గష్టించిమ్మహీవృ ల యే రున్నంబంచును నమ్మి, పంటలను. బూయంనేసి, మర్త్యాశికీ వన్నంబుంగుడిపించు ధాతివగు, న్రైతన్నా:ః భవిత్సేవయే చెన్నారెంగద, భారతావనియక్రీతోడ, జీవింపంగళా, ఆ వె. అఖవిలలోకములకు నన్నదాతవునేత వంమ నిన్నుదాప్పరించెగోవు దాప్పరించిసర్వదానీకు మేల్సేయు పూఠత చరిత గోవుమాతగదర. క, గోమాతను భూమాతను నీమంబుగవమ్మి సేవనెటపెడినీకు౯ "సేమంబు( గూర్చకున్న( బజామం (కులపదవులేల? శాసనమీ. ఆ,ఎ, నీ పొలానహలము నిముసమాడకయున్న రుద్రభూమికాచెలోకి ఒ సీమహత్వళ క్రినెజింగి సృష్టికి జీవగ్యుపంచు నిన్నుంగనంప్రధ.. ఆ.వె. కల బొలి మాటలులమందునలేవు ళం ళం ళం సాధుమతివి దుఃఖసాగరమున నీదుచుందునాని, వేపన౯ా బడపయో। బడుగు సేద్యగాడ వందనములు " -ా- చెరుకుమల్లి వెంకటయ్య బౌ మేటి. అందని దివ్యరూముల కహర్నిశ మి్లైగందాాంయుచుందువీ వెందులకోయి? నందనములేల యసంగత దేవరాప్పల్‌* బృందములేల? చందనములేల? పురందములేల? జీవికొ నందమొనర్చ్భు రైతుళజనమ్మున సీక్ళతి నింపంగూడదా? --ర వి బ్రహ (కేశ్రలక్షి)

నై తుభిజనాపలి + శ్రి యి ఓ కషబవుడా!ః ట కార్మిక సోదరా ధనిక వర్షమునీదు ఓ కష్ట జీపుగా। పొట్టకొడుతున్నాది కా॥ లేపరాః లేవరాః భారతావని నీది ముందుముందుకి నడుపరా। థావిపాలకుడ వీవు ఎంత కష్టించినా వేగముందం జవేయరా కడుప్పనిండాలేదు కర్తవ్యమును పాలింపరా ఠా ఎంత శ్రమించినా నీదుదాధ్యత నెరిగి వంటినిండా లేదు తాః మహానగారా (మోగించి స్వతంత్ర కుసుమమునీది ఆవేయళంఖం పూరిఐచి స్వారాజ్యసుఖమునీడి ముందు ముందడుగిడుమురా రా॥ --వా(్రేవు శ్రీజోగిపందులు మినువట్టీ నలుచెసల్‌ మెజసిపోయినంగాని కనుదెప్ప( గొట్టండా రత్మయోగ్ని మండు వేసవి నిష్టుచెందుచుండినంగాని కాయమ్ముడాప(గా కప్రజీవి ఆరుగాలములేమి6 2 కృశంచినం గాని పడిపంచ( ర్రొక్యం/చా భాగ్యశాలి చుట్టపక్కాంలిల్లు చూఅకొన్నంగాని తన్ను. దా నెటు(గ( డా ధర్మరాజు

కేరి రైళుభీజనా. లాావుానానకార్తనాాానావవానావలముల , విశ్వమాదమజుచి విషమిచ్చుచున్నను డోసిలొగ్గి కనులు మూసినాంద వెనుకముందులేని మనపంటివారల అంతమంది నుద్ధరింప(గలడె। "సిద్యమురులపాలు జీవమ్ము మజపొలు స్వాస్యమంతొ యింతొ చదుపుపాం తప్ప మోట్లపాలు కల్మిడంబముపాలు మా చరిత్ర తుదకు నుచ్చపాలు సీటితీరువ [క్రింద నిలువుదో(పిడిచేయు ఉద్యోగి మాఠాట లొలుచువాండె తనకు బావిచాల దని యల్లుకుబ్దండు. సంచులు దొలంగ౧ద్రోయించువా6డె చదువుసంధ్యల పేరం జెదపుర్వువలె; జేరి కొదుళమాంతము గుండె గొయికువా (6 నవ్యసభ్యత కు( జెంతంనేరి భూషించు రుక్షింభరులు బలి(గోడువారె పట్టణాభ్యాసములు తలపడెడులోన సర్వసన్యాస యిప్పించి సాగనంపు దూరబృ్యంగొండ నునుపుగా. దోయంగాని నభ్యజనులెంతమాత్ర మాళశ్చర్యపడరు ఇంగఠునా పరాత్సరునశకే చయగర్లి?ం రై టరాజ్య మ త్యంత నిమఘాతి( బంపెసంగదా? మస కర్షక సార్వభౌముండే అంతములేని యాభువనమంతకు శాఏనకర్తయై నిర భ్యంతర పాలనం బొనరుపంగల భాగ్యము గల్గు పెన్న(డో।

శత్రు భజ నా వళి త్తం తతత తతత తడ ఆకనుపట్టు క్షేత్రమున రావలిగట్టున పంటచేను నా జూకుగ గాలిసో(కి మనచూప్పలకుం బ్రణమిల్లినంతనే రేకుల కప్పులో( దొటమరించిన వెన్నుపసందు చూడరా? సీవవితామృతంబునకు విగ్గట గోచరమౌను పుణ్యు(డాః మీ రినిశమ్ము కావ్యమయ మేదిని మెత్త(గదున్ని పచ్చిశ్ళం గౌర రసమ్మునింపి కనరమ్మొలికించినమాథత్ర (6 దీలునే థారతకష్టగాధ తమిపట్టక వ్రాసిన మీ కవిత్వపుం గారడిగాక మా కడుపు. గక్కుటితిం దోల6గింపనేర్చునే: కన్నఠల్లియి త గుపుణ్యగర్భగాదొ, కాలువెట్టిన భువి రత్మగర్భగాదొ? పడసినట్టివరం బె దొర్భాగ్యవరమొ? కర్లకున కెప్పుడీ దినగండ మేల జ లె గా లికి6దూ(గియాడు 'మొలకల్టలలూ (చుచు వై తుకాళ్ళపె (వ్రాలిన వాత్మబాధ దెలుసం గమకించెనొ; గాయపడ్డ మా హోలికసార్వభౌమ కుళలాతిశయంబడుగం దలంచేనో? జవాలిచరిత్రకుం గర(గ( జాలని మానవజన్మ గాల్ప్బనా? ఓరంత పొద్దు నిర్వురు మూరావ్వై పాటువడిన గూడించిడ్డే చేరదు పొయికడకని ని టూరుచుచున్నా(డు కరకో త్తము( డచటన్‌ ఓ నక =-క వి (బి హ్మ్‌ (క్షేత్రలక్ష్య) చన 7

850 వైతుభజనా లప గి ళో అద ఇం ఏటికీనిదుర మా౦వ్య ము। ఏటికీ యీ నిదురమాంద్యనూః। ఓ రైతువిడ్డా! లేచిరమ్మా ఏ! జీపకోటులాకునెల్ల - జీవగగ్రివై తివింకను థావిభాగ్య పదుడరారమ్మా ఓ రై తుబిర్హా ఏ6 వొళ్ళనిండా హూడులేని _ బక్కం(పేవులారొ స్‌ దుక్కియెట్లు దున్నగలవోకా ఓ రైతువిడ్డా ఏట మొలకు జానెడుగుడ్రలేకా = చలికి వానకు యెండకోర్చిన నిలువ నీడయు నీకులేదికనూ ఓ రై తుబిడ్డా ఏటి చెటుపుట్లాగొట్టియెంతో - నట్టుగడ్డా పగఐదున్నిన ట్‌ యి ల ట్‌ ణి పటబెడన్నము నీకులేదికనూ ఓ రె తువిడ్లా ఏటి లు కలనా ణం కోడిగూయకానెముందే - కొడిమూతువు జాగులేకను వీడువారిన పొలముదున్నాగా ఓ రైతుబిద్డా ఏటి. మంచెయేగద పసిడిగద్దియ = కంచెయేగదకంచుకోట పంచటరుగే రచ్చబండాయే ఓ వై తువిర్ణా ఏటి వల్ల గాదని మేడివీడిన = యెల్ల లోకము తల్లడిలుదు పిల్లి లేవదు ప్రొాయ్యిరాజదుగా ఓ రైతుబిద్దా ఏటి మ. వా. ళో కష్టపడుటానీదువంతా = తుష్టిజెందుట పరులనంతా సీకష్టమూ యేయేట్లగల సెనాగా ఓ రై తుబిడ్డా ఏటి. పొలిపదాలను దొడుకొంటూ - పొలమునే కచేరిజేతుపు ప్రాలుమాలక సనులుజేయగనూ ఓ ర్రైతువిడ్డా ఏటి! ననన. ననన ననన వున

వైతుభజనాప స ర్‌1ే లలనా సీ. ఆడుగరలునాక్క మేడెమను పేగాని ఆపూటగంజికి ఆటిరాదు దోమబారియుజణొన్నదో సెండంబలిగాదు రాగిపంటనగ శ్రీరామరక్ష గాజుపురుగుబారిబాజుబో యెనుసడ్జ రొశ్చైబిళకునై నలొట్టలిడియె పరిగపంటనగను పరిగేరుకొ నలేదు చారకానికి కొ రదారిలేదు. గీ, ఆముదాలకుజంగపు ర్వాక్రమించె దాళదుత్రైనప్ర త్రిక ద్దాహుళక్కిం ॥ పాడిపంటలుయనుమాట బండిగల్లు శిస్తుకీలాగు చెల్లించు సేద్యగాడు॥ స్కీ పగలుతాతిరితీరు దిడిలేనిసంసారి కాయంబుడాపనికన్లజీవి నడలెకమడిదున్ను దిడుగు కెద్దులజోదు మేలిగుణాలకద్దాల మేడ నడమంతరపుసిరిమిడి సివచ్చినగాని నిక్కులాటలు లేనీయుక్కు తునక నిదురమంచములేచినది మొదల్‌ పొరుగింటి గుమ్మముళ్‌ దొక్కంవిగు ప్తధనుడు గీ నిరతమునునెత్తు పేరుల నిండమునిగి . తేలియాడుచునున్నట్టి, ధీరవర్యు( డెండిననరాలవా(డుయు దండపిడుగు తరమెవర్ణింపరై తుసో దరీదలంప॥ న... __-_.

ర్‌ం చె తచుళజనా సీ పిట్టలగమికోడ సేరెమువాజగా చిఃలుచెమ్మటలు మేన(జిందులాడ పండుమిర్పలమీద(బడి వాలుపరికెలో చివిపిచేష్ణలకు గుండిళ్లుదీయు జవలేకరాశళ్ల సత్తుపగుంజిలాగిన పారాదుపై రుగాపాడగాను పోతుదీంగనునై న పొలివోకంగాపొడి భూతకోటులకును మేతవేయు గీ పడింరమ్మునకునులోటు పాటులైన యొరులనాసించ(దోండుయె ప్పరసునైన యాలఅమందఅతోడన య్యాటలాడు న్రైతికాదర్శప్రాయుండీ ర్పైతుబాబు - సీ వదగార్చుసుడిగాలిసుడిసినిప్పులుగగక్కి చేటలతోగనుచెలగుచున్న కడుష్పృమంటలచిచ్చుగదసిముట్టించిన కరణి బహ్మ౦డంబు(గాల్బుచున్న 5 న్నువొడదుకున్నగనరానికటికి చీ క (టిబహ్మరాషినికొగలించ కడకట్దకొక గంటుబడ కుండనిలుపుగా ళ్లనుకోపు టెద్దలపూని మేప్ప గ్‌, రాండుంగాచినయట్లునృ గాలనమితి వసరివేబవర్‌ గన్నుమూ.తంబడి కుండ రొజవిదయ్యాలతోడనూ కొట్టుకానుచు “పై ుగాపాడుగుండునా వైరికుండు॥ --దామచగ్ల వీరరాఘవయ్య భల నాకలా నాలుకా నాకా నానా నాకనా నిధానానానననాగాన నునా కన్యని తననన ననన ్థనుా--ావనకననునుణు ని నొపా షాలిని కా రకా నాకాక నునా ననన

రైతుభజచావళి ర్‌కి ఏమున్స దిగరాకారణం 8 చీ ఏ దేశచరిత్ర చూచినా చరిక్రగతినిరూపించినవి ప్‌ ఏమున్నదిగర్వకారణ౦ చెంగిష్‌థాన్‌, తామశ్లేను నరజాతిచరిత్రసమ స్తం నాదర్షాగజనీ, ఘోరీ పరపీడన పరాయణత్వం సికిందరో ఎవరై తేనేం నరజాతిచరిత్రసదు స్తం ఒకొ్క-క్కడుమ హాహంతకుడు సరస్పరాహరణోద్యోగం న్టైకింగులు శ్వేతహూణులు నరజాతిచరి త్రసమ స్తం సిధియన్లు. పారశీకులు దరిద్రులను కాల్చుకలినడం ఏ॥ పిండారులు ధగ్గులుకట్టిరి బలవంతులు దుర్చలజాతిని కాలావికీకత్తులువంతెన , ఏ॥ , వానిసలనుకావించారు అజ్ఞానపుటంధయుగములో ' నరహంతలు ధరాధిపలులై ఆకలితో ఆవేశములో చరిత్రమున ప్రసిద్ది కెక్కిరి , తెలియని యేళీవ్రశక్తులో రణరంగముకానిచోటు నడిపి స్తే నడిచిరి మనుషులు భూస్థలమంతా వెతకినదొరకడు అంతా తమ ప్రయోజకత్వము గతమంతాతడిసెరర్రిమున్‌ తామే భివికధినాధులమని కౌకుం టె కన్నీళులతో స్థాపించిన సామ్రాజ్యాలు చల్లారిన సంసారాలు నిర్మించిన కృత్రిమ చట్టాల్‌ మరణించిన జనసందోహం ఇతరేతర శక్తులులే స్టే అసహాయుల హాహావారాల్‌ _ పడిపోయెను పేకమేడలై చరిత్రలో మూలుగుచున్నవి పరస్పరము సంఘర్షించిన వైషమ్యము స్వాస్థ్రపరత్వ శ్ర్పలలో చరిల్రపున్లైను ఏ్‌॥ కటిల్యము ఈ ర్ష్యయిస్పర్థిలు చిరకొలము జరిగిన మోసము మాయలతోమారు పేళ్లతో బలవంతుల దౌర్జన్యాలు జ వనన

ర్‌ఓ జీతు భజనావ ధనవంతుల పన్నాగాలు ఖండాంతర నానాజాతులు ఇంకానా ఇకపైసాగవు చారిత్రక యరధార్థతత్వం ఒకవ్య కక్తిని మరొకవ్య క్తి చాటిస్తారొక గొంతుకతో ఒకజాతిని వేరొకడాతి నై లునదీ నాగరకతలో పీడించే సాంఘికధర్మం సామాన్యుని జీవిత మెట్టిది ఇంకొనా యికపై ఛేల్లదు లరాశ్‌మహల్‌ నిర్మాణానికి చీనాలో రిక్షావాలో రాళ్ల త్తిన కూలీలెప్వరు బెక్‌చేళప్ప గనిపనిదనిషి సామ్రాజ్యపు దండయాత్రలో ఐర్లాండులో ఓడకళొసి సామాన్యుని సాహస మెట్టిది అణగారిన ఆర్తులందరు (పభువెక్కిన పల్ల కిరాదోయ్‌ వోటంటాట్‌ జూలూనీగ్లో అది మోనిన వోయీలవ్వరు ఏ: ఠీ థీ ఈం పళాలయొక్క గుట్టు బటబయలు ఉట లు దళాలయ్యదళాలుం మాయదారి దళాలు మటుమాయదారి దళాలూ. మాయావళాలు ద్‌॥ "సేవసేవన యంటారు=_ పశాసేవ యంటారు మాలిసేవ యంటారు. కూడదీసుకుంటారు ద॥ ఐక్యత్ర క్యతంటారు ఇ ఆదరి స్త్రమంటారు - అందరొకటి యంటారుం ఆదోఇదో చెప్తారు ద॥ మీదుకోసమంటారు. మాదుకష్టమంటారు + మాయలెన్నా చెప్తారుం ప్రజల మోసగిస్తారు ద॥

4కు భజ చావళీ త నకలతపతపాంపడావయా. అన్నమన్నమంటారు- గట్లల్లోకంటారు తీసుకరమ్మంటారు- తిస్పలెన్నా పెడ్తారు ద॥ (గ్రామాల్లోకొస్తారు. అన్నం పెట్టమంటారు "పెట్టపంచెప్రజలాను= పెక్కుబాధల్‌ పెడ్తారు ద॥ మ్‌ దిబ్బలెన్నాకొడ్తారు తిశ్లైన్నాతిడ్తారు బాధలన్నా 'పెద్దారు. చందాలివ్వమంటారు ద్‌॥ యివ్వకుంక ప్రజలాను- ఆ స్తిదోపిడంటారు గొడ్డతోలుకెళ్తారు. ఖూనీలు చేస్తారు ద॥ చంపగామిగిలినోర్ని చందాలివ్వమ౦టారు ఇన్వకుం బెమిమ్ములాను. అదేచేస్తమంటారు దః ఇట్లులొంగకుం పేనుం ఇండ్తుకూలదోస్తారు పెళ్ళుమనిపిస్తారుం ఆడవిపాలౌతారు ద్‌॥ ప్రజాసేవలఅన్నోరు ప్రజలుకవ్హపడుతుం టె చిబ్బలెన్నాతింటుం బెం పారిపోతుయుంటారు దః వారిరక్షణొకువారు= (ప్రజలకే మోచెప్తారు ప్రజలమోసగిస్తారుం రక్షణ స్తమంటారు దః మోసగాండ్రనమ్మవద్దుం అళాంతిలేపపద్దు ॥ శాంతినికాపాడవలయుం శతుంలదునుమాడనలయు ద॥ పట్టిబంధి: చదలయు= అల్లరులనణచవలయు హాయినిచేళూర్భవలయు... స్వతంత్రమనుభవించవలయు ద్‌॥ కె. యల్‌. యన్‌. సింహ

తీ తుభజనావ కూలీలమెొం గుంచెనీరయి పోవుచుండెను గదరా = ఓ కూలిసోవర ఎండనిష్పులు (గక్కూచుండెను గదరా॥॥ కండలన్నీచెదర రక్తము - చిండికాల్వలు భూమినిండిన తిండిలేని తిప్పలాయెనుగదరా & హారి సోదర = ఎందిపోయిన నరములామెను గదరా గుం నాలిజచ్చిన వారమనుచు = తూలనాడీ చీలదీసి జాలిలేకను కూలద్రోతురుగదరా - ఓ కూలి సోదర = మేలమాడుచు పలుకరిడదరుగదరా గుంం ఎత్తుమేడలలోనా _ మెత్తనిపూ పాన్పులపైనా మకత్తుకొని పడియుందారుగదరా * ఓ కూలి సోదర - చి త్తవుద్ధిలేనివారలు గదరా గుం కటికీ పస్తులతోడా = కటకటా బడుచుండినగానీ కరినహృదయుల మనను గరంగదుగదరా ఓ హారి సోదర = కంటినీరు కడవలామెను గదరా గుండె గాలివెలుగు లేనియట్టి _ చఛాలయిరుకు టిండ్లలోనా ఉఎలకడాల పడకలయ్యెను గదరా ఓ హాలిసోడర = తూరివాయము సోలనోయెనుగఎరా గంట దిక్కూ (యొకూ్కూ లేనియట్టి ఎ దీనులకెల్లను మన ఆచార్య రంగా గలడుగదరా ఓ మాలి సోదరా = యొక్కి- వేదుకొందము పదరా గుండె ఎజ=దామచర్ల వీరరాఘనయ

లై చు భజనావ శీ ఈ ర6తులఅగచాటు (జ ౧ _ -పీ1 * కటికి చీకటివేళ = కారాడుపాముల నడుమచేలకు సీ = నడుస్పచుండు తీవింపు నడకల - తేదృముసరెడు నారు 'మౌప్పలు నెత్తిన = మోయుచుండు మొనలు దీరినగొన్బి = మురిడ్డగుత్తులుగల కరుకు గడ్డలమీద = దిరుగుచుండు తిండిజేరనిపూట = మండెడిసొౌదదీర బురదనీటినిద్రావి = పొరలుచుండు గడ్డపలుగులతో కొళ్ళు = గలుప్పుచుండు చెలగు పారలతో(వేన = చేర్చుచుండు " ఇన్ని కవ్పంబులను భరి. యించుచుండి _ రాల్బకుండున్‌ కన్నీరు = రై తుబిడ్డ॥ పిడుగుల జడీవాన - కడవపోతగ (గుమ్ము చున్నను నాగలి _ దున్నుచుండు ఇనుమును గరగించు _- యెరటఇండలలోన ం తిరుగులాడుచు కల్పు = దీయుచుండు పెళ్లునచలిగాలి = విసరి వీచుచునుండ కొడవలితో పైరు గోయుచుండు తల మంచుగడ్ధయై = తబ్బిబ్బు లోనరింప . కుష్పగింజలురాల - గొట్టుచుండు కసరు దున్నళనదలించి = విసుగుచుండు పొగరు "పెద్దులగదలించి _ పోరుచుండు ఇన్నికష్టంబులను భరి.. యించుచుండీ రాల్బకుండునె కన్నీరు = రైతువిడ్డ॥

ర్‌ం నరైతుభజనా. సః బండ్లచక్రములకు ఇ పట్టాలుదేలేక పొలములలో వనుల్‌ = నిలుపుచుండు పాటునకనువగు - పళువులగొనలేక చేలుదున్నకె సాగు = జేయుచుండు సరిమైన బలమిచ్చు = యెరువుబెట్టగలేక కొంచెమె పంట బం = డించుచుండు తరుగుపంటలవైన = ధరలుతిన్నగలేక ఖర్చులవ్రైభూమి = గట్టుచుండు సుదతి మెడనున్నమంగళ = సూర్రమమ్మి " . శిస్తులుజెల్లించి పస్తులు దేయుచుండు ॥ ఇన్ని కష్టంబులను భరి - యించుచుండి రాల్బకుండునె కన్నీరు _ రై తుదిడ్డ॥ సీ॥ ఏనాడు సీవుక = ష్టించి ధాన్యంబు వే కూర్చువో ఆనాడె = [కుంగుజగము ఏనాడు నీగొరు) = రాణించివిత్తనాల్‌ జల్లదో అనాడె - చెల్లుజగము ఏనాడు నీదుక్కి- = "'బద్దుపొలముటోయి దున్నదో ఆనాడె = సున్న జగము ఏనాడు నీచిత్త = మిలను సేద్యముజేయ బూనదో అనాడె * మునుగుజగము రయితుసోదర నీ కేమి. భయములేదు రథగజములున్న = కనకంపు రాసులున్న పెస్త్రచయమున్న చతురంగ - బలములున్న సీపులేకున్న రాజ్యాలె - నిలువవన్న॥

వే తుభ జ నావళి ర్‌ం బనాననతత్తాననానానాలానననొపానోనానుువనానాాకానానొాకాతతనానతతతడాడ డా. సీ నెలజీతములువేవు = అలవెన్సులునులేవు - కరువుబ త్రెములేదు - బిరుదులేదు ఇంకి మెంటులులేవు ఎ ఇతర(గ్రాంటులులేవు యెలమి పెన్షనులేదు = సెలవులేదు అంచెవిల్లుజలేవు ఎ చెంచిబల్ల లులేవు టావిలింగునులేగు = డ్రస్సులేదు డిన్నరులునులేవు నున్ననలునులేవు శాల్యూటులేదు యే. వ్యాల్యులేదు " శెక్కలును ముక్కలొనరించి = రేయిబనలు పొలముబెకలించి చెమట చు = క్కలనురాల్చి ఖర్చులకు పంటలను గట్టి = కడుపునిండ తిండిజడాలక కృళియించు _ చుండెర్రైతు॥ స్కీ. చోబ్ళు కొర్రలు సజ్జ = జొన్నలుగోదుమ "సెనగలు దనియాలు = మినుము పెసర అలచందలులవలు . ఆవాలు మెంతులు పసుపు చెరకును నువ్వు = గసగసాలు కందయు చేమయు . కందులు నొరగలు - 'పెండలమును ప్రత్తి = వేరుసెనగ ఆరుగలును వడ్డు ఎ ఆముదమల్ల౦బు _ ఉల్లియు చిరుగడ = ఉర్హగడ్డ కష్టపడి పంటబండించి _ ఖర్చులస్ని లెక్కజూడగ నష్టంబు - దక్కవేరె ఫలిత మేమియులేదని = పరితపించు రైళుకష్టాలు గమనించు = రసికుడేడి॥ రును వంాకారానాంకాాకానడాడానడు ననా నాకాను నకామా ఇడా గానక నన నోమునకననానులనననుననిలవాడాకానాణున

| (60 నైశకుభజనావ? సీ॥. "అసభు ఇస్తులుగాక = అభివృద్దిశిస్తులు ెంపుశిస్తులు అద = నంపుకిస్తు *.. సీటికీరవళిస్తు = యేటిలీరువశిస్తు రెట్టిమొదల్‌ పది = రెట్లశిస్తు తరము ఖేదపు!స్తు = తిరిగిలోకర్‌శిస్తు వెంటవెంటనే సెటిల్‌ - మెంటు?స్తు గూడవాటుకుళిస్తు = గులకరోడ్డ కుళిస్తు . రాత్రింబవలు సర్వి = రాళ్ళశిస్తు - ఇంక నెన్నియొళస్తుల _ నివ్వలేక దండుగల క్రింద పంటలు - ధారవోసి అన్నమనునది చాలక = అలమటించు రై తులి౨కేమి సేద్యాలు - జేతురయ్య॥ సీ॥ పంకసన్నంబులు - కుంకుమపువ్వులు “ గుండ్రసంబవ మొల = కొలుకుకుసుము సన్నకొనామణి = చిన్నపిషాణీలు ెద్దకాకి రెక్కలు = పిన్నకుసుమ పాలాట్రగడ్డలు = బంగారుతీగెలు సన్నంపుముత్యాలు = జున్నుబాలు వంకెలు పగడాలు = వరడిల్లి భోగాలు రామసాగరములు ౨ రాజనాలు

• ముద్దు౯లరంగ బండీ౦చి = మూటగట్టి దండుగల[క్రింద సర్వంబు = ధారటోసి పొటకన్నములేక వా = పోవుటాయె రమ్ము లేలెమ్ము మేల్కొమ్ము - ర్రైతుబిడ్డ॥ , 22న ననననననననానననడనతనాన

ఆ శతుభజనాపళి ॥ 61 పత ైతడడడడడడడడడడడడడ డడ న ౯ ఫీ; సదులలోనీరున్న = అదనులో కాలువల్‌

• విడిపించకుండెడి = వింతయేమొ కొలువలను సీర = మోలలాడుచునున్న చిన్నతూములుబెట్టు = చిత్రమేమొ , కంత దీయకముంది - కటికి గడ్డలచేలు గండిలెళ్ళ్కులు వ్రాయు = చుండుపేమొ సీరారగట్టిన - పైరు వై ఖరిగాంచి తిరిగి సీరివ్వక = త్రిష్పుపేమొ
• శెలియగాటోవు నీవు నీ . పొలమువిడచి మంచి యధికార్లువచ్చి నీ = మంచిచెడ్డ లరసి సాయంబుజేయ సం = బరముజెంది చేతులిడి (మొక్కుచుందువో = రైతుబిడ్డ॥ సీ! ప్రైరున పదిపుట్లు = పసలతొమ్మిదిపుట్లు యెనిమిదిప్పట్లు = కుప్పెక్క్యిదిగగ ఎడ్డ బంతులు దిష్ప = యేడుపుట్లన్నర “ యెనుములు ద్రొక్కగ ఎ యేడుపుట్లు ప్రోగుజేయగ ఆరు = పృట్లపందుము తూరు ' పొరటోసిన వేళ _ ఆరుప్పట్లు పురిగోతములకైదు = పుట్లపందును సరి మైన కాల్పలుగొల్వ = న్లైదుపుట్లు . మూలమేలేని యాఆంచ = నాలునమ్మి అప్పుచప్పుల సేద్యంబు = గొప్పజేసి శిస్తుఖర్చులు దండుగల్‌ _ చెల్లుబడక బ్రతుకుపెట్లని విలపించు = రైతుబిడ్డ! ల్‌

64 రై శుభజనావళి చలనాలను నాని ందాాడడనననతనడనాడాడా నాలా. సీ ఏ హె ఓహోయని = ' యెడ్ల్డదబంతులు ద్రిస్ప పొలిగాడునిలబడి = పొంచిచూచు ఒలియ ఒలియయని = ఒలి పాటబొడంగ చేలపపొలిగాడు - జేరుచుండు పొలి పొలోయనిపెద్ద = పొలికేక బెట్టంగ కళ్ళంబునను పొలి = గాదుదూరు పొలిపొలేలుగచాల - పొలిగల్లవలెనన్న పొలిగాడురాశపై = గౌరలుచుండు మంచి పొలిగల్లగా తన - మనసుబండి ధాన్యమునుబట్టి పాతళ్ళ - దాచిపెట్టి తగ్గుధరలకు చివరకు - ధారటోసి వ్రిశుకుబెట్లని విలపించు ౨ రైతుబిడ్డ సీ॥ చిన్నయెండలుగోయ - జిటకబారెడిచింత 'పెద్దయెండలుగాయ అ బెట్టచింత వరదలు (ప్రవహింప - మునిగిపోయమెడిచింత గాలివానకు కంకి = రాలుచింత తిరగాడ ప్పరుగులు = తెల్ల కంకులచింత ఏమెరుంగని కుళ్ళు = నాముచింత సుడిగాలి వీచిన = మడమతాలనుచింత _ లేకున్నరాల్బడి = లేనిచింత ఇన్ని చింతలుగడచి నీ = ఆన్నమునకు పండఊుణ పండదోచేను = పాపమింక శస్తుఖర్చులు దండుగల్‌ = చెల్లుటెట్లొ వైతుసోదర సీదు సం = ప్రాప్తమౌర॥ డన ననడమ తననన

వైకుభజ నావీ రీతి సీః గురకరోగముచేశ = కోదెదూడలుజచ్చి చలిదొమ్మచే యెడ్ష = జతలు జచ్చీ వాతరో గముచేత = పడ్డదూడలుజచ్చి నెరడుచేగేదెలు _ సీల్లిచచ్చి 'పెద్దరోగముచేత = పెయ్యదూడలుజచ్చి మలిమిడిచే ఆల = పుందజచ్చి" తోకగురుజులచేత - దున్నకుర్రలుజచ్చి కోరదున్నలు గాలి = కంట్ల జచ్చి గొప్ప నష్టంబువాటిల్ల - గుండెజెదరి తిరిగి సేద్యంబుజేసెడి = తెరవులేక అలమటించెడి నీకు దై - ర్యంబుజెప్పి భయము మాన్సెడివారేరి = రయితుబిడ్డ॥ సీ, పొగరుబట్టినయెద్దు - పగబట్టిగ్తాయముల్‌ బడనీన్ను కొమ్ముల _ బొడువవచ్చు బండిమీదనుమోకు = బట్టిలా గెడి వేళ తెగిక్రిందబడి తల = బగులవచ్చు చూడకగట్టుపైై - కోడె శ్రాచున్నుదొక్క _ పడగతో యొడిసికాల్‌ = బట్టవచ్చు మండువేసవిని నో _ రెండి పొలంబున వడగొట్టిప్రాణముల్‌ = వదలవచ్చు ఆతిభయంకర రూపమై = ఆడలుజెంద నీకు సేద్యంబు దాపరిం = చినదిగాని ఫలిత మేమియు లేదని = యలమటించ చేతులందించువారేరి = రై తువిడ్డ॥

జడి సి॥ రేయింబవలు తమ - లెక్కులుముక్కలై చెదరగ చాకిరి - జేయుచుంద్రు నింశార తొమ్మిది = నెలల చూలాండ్రు - భార్యలకూలికి = బంపుచుందు పాలపండ్లూడని య పసిబాలకులబిట్టి నెట్టి జీతములకు = బెట్టుచుంద్రు ఆయిజాలనిచిన్ని - ఆడబొ ప్టైలనెర "చెండలపనులు జే = యించుచుంద్రు సచ్చి యుబ్బడములనైన = మెచ్చితెచ్చి ముష్పుతిప్పలుబడి పొట్ట _ బూడ్చుచుంద్రు అమితదుర్భరమైన క = ష్టములనుండి = కోలుకొని లేచులెన్నడో - కూలివారు॥ సీ॥ తలనొప్పి గొడ్డళ్ళ = తగిరి కొట్టినరీతి బాధింప ప్రాల్మాలి - పండుకొనరు గుండెల నూపిరి = కుట్టు గట్టిగబట్టి ప్రాణాలుబోనున్న = మానుకొనరు కొండియూడగతేలు = గుట్టి వేధించిన

• కొకచెమైనను విశ్ర = మించణోరు గడ్డపలగు దిగి = కాలుగాయంటబైన యింటగూర్పుండుట = కిష్ణపడరు పొట్టకొరకయి పనులకు - టోవుచుంద్రు ముందు పనులేమొయచుచు వా = పోవుచుందు ఆమిత దుర్భరమైన క - ష్టములనుండి కోలకొని బేచుపెన్నడో = కూలివారు శ్రీమాన్‌ ఇనగంటి బృన్నయ్య చౌదరి (రై శుకన్నీరు తతత.

శతు భజవావళలి 65

కూలిబాబు

కొాసువోసి బిగించి క ట్టినమొలపంచ

డచ్చిట్ల పొక్కింట6 గు స్తరించి

పంట్లబర్వున(దాటి బ్రద్దజౌజౌవ్వాడ

భుజముపై ( గావడి పొందుపజచి

వారవంప్పగ6జుట్టి కదలిన తలగుడ్డ

సడలుచున్నకొలంది చక్కబెట్టి

ముండేతిప్రై వెండి మురుగదేపని జార

బలుమాలు (వ్రేళ్ళతో( బదిలపజిచి

కాళ్లరడ(బడంగ( గండలు సుడియంగ

నడుమువంగి పొట్ట ముడుతవడ(గ(

బండ్ల విగుపుగూరి సరువెత్తుచున్నాడు

బాలిగౌలుపు ముసలి కూలిబాది

కడుపు( గక్కుటీతికి నిచ్చకమ్ములాడి

చేదుమేనెడు వారి:ట( జీమమైనం

గుడువ దనుమాట రవ్వంత గుర్తెలుంగు

కార్ముకున క30దుకా స్వర్గఖండమైన

నేంటికి గార్యరంగమున నిల్చిన కార్ముకకర్షక ప్రజా

నాటకసూ(త్రధారు లొకనా(టికినేని దరిద్రదేవతో

చ్చాటన మఎశ్రవీజ ములు ' చల్ల కమా[త్రము ముందుకే(గిరా

ఏటికి. దెప్పగట్ట కెదురీందిన మాదిరి దోంచు నెలైడన్‌

ళా జార్‌ వి (బ హ్మ్‌ (కేశ్రలక్కృ్ర) ార్ధూాానానపడనవచడచతానడనయు వవ ననవవననమ

[౧6 శళుభజ చావ జర న నడవండి: వీదపిల్లల నెత్తుకొంటూ వుందడిపోయారా? బాధగుంచెల నొత్తుకొాంటూ మండిపోయారా!ః తపాలాలకే హూడలిపోతూ, నడవండి; ముందుశే నడవండిరా। తుపాకీలకే ఆహుతెతూ; వుండి పోయారా? పూరిగుడి సెల్లోనే నిఒసిన్తూ మండిపోయారాః కిటికి చీకట్లలో నే కదిలిపోతూ; నడవండి: ముందుకే నడపండిరాః: విషాధగాధల జీవిలాలోనే, సాం "4 న్స్‌ వంటఅంతా పండించుతూ భు స్యామీదారల పీడనాల్లోనే యింట, వంటాకందచించలేకుండ, ఇప. కంటిలో కన్నీరు (గక్కుకొంటూ, న ప్‌ో! నడవండి వంటిలో రక్తాన్ని అమ్ముకొంటూ; ॥ ౦డీ; ందుకి ౦గిరాః జాాజగపలి భ్‌ ఎ అల తుకషం యు న సీ॥ వెలములో విత్తులు - పోసినదాదిగా మొలనలేనని మొట్ల = మొదటి చింత తదుపరి పష్షముల్‌ - దగినన్ని లేవని ఉగులు నీ పనువెంట = దగిన చింత ద్‌య్యినై నీపొలం = బిమ్ముగా లేదని నీడించునిన్‌శ0 = పెద్దచింత ఆలసృష్టదే సన్య = మనుళూలపడటన్న కలుగును నీయందు . గానిచింత

౯౮7 ఇ31శుభజనావళి గీ॥1 పంట సరిలేకయున్నచో - బహుళచింత ద్రితుకుమార్గంబు గానక = బడెడి చింత యింతచింతయు నిన్వరి = యించునయ్య రమ్యగుణ తేజ థారత = రైతురాజ | (నైతుజీవితము కొప్పలచక్రపాణిస్వామి, కోలుకొనిలేచుకొన్న డో సీ. తలనొప్పి గౌజ్బళ్ళు - తగిలి కొట్టినరీతి బొధింవ ప్రాల్మాలి = పండుకొనరు, గుండెల నూపీరి - కుట్టు గట్టిగదిట్టి , ప్రాణాలువోనున్న - మానుకొనరు కొండియూడగలేలు = గుట్టి వేధించిన కొంచెమైనను విశ _ మించబోరు గర్గపలుగు దిగ్‌ = కాలుగాయంబెన యింటగూర్చుండుట కిక్టపడరు పొట్టకొరకయిపనులకు _ బోవుచురద్రు మందు పనులేమొయనుచు వా -_ పోవుచుంద్రు అమితదుర్చరమైన క _ ప్టములనుండి కోలుకొని లేచుపెన్నదో . కూలివారు॥ రవిరాజళథామణి (శ్రీమాన్‌ ఇనగంటి పున్నయ్యచాౌదరి 0 (3 శుక్టన్నీరు నవనవ

(66 రైతుభజనావ సర్వళాంమిక రాజ్య సొపన ంలీ జలు సక్వుశామిక రాజ్యస్థాపన చేయగావలె తెందులెండోయ్‌ రైతుకూలీ ప్రజలుజేరి కలసి మెలసీ రండురండోయ్‌ సర॥ హాలముబట్టీ పొలము దున్నీ ధాన్యరాసులు పజలకిచ్చి జీవరాసుల నిలుపుచుండే వీదరై తుకు సుఖము కలుగగ స్వ ధనికదోపిడి కునికిపట్టయి వ్రమకుతగిన ఫలితమొందక కష్టమొందే కూలివానికి సౌఖ్యసంపద లబ్బునటులా సర్వః (గామసీమల నిలచియుండీ చేతివృత్తుల నిలుప్పుచుందీ సర్వప్రజలు పొందగోరే సరకులన్నిటి నిచ్చుచుండే నీళారారుల కష్టముంతయు రొలగిపోవుచు మెలగునటులా సర్వః చదువృచదివీ జ్ఞానజూందీ వాధపొంచే ప్రజలమొచి “ కలసివచ్చుట కిచ్చగించే బుస్టిజీవులు సంఘమందున సముచితస్థితి నందునటులొ సర్వ॥

కైతుభజనావ భి 6 నవా వా ఒకరికష్టము నొకరుదోచే సంఘళశ క్రిని మార్చుజేసీ ధనికతత్వము రూప్పమాపీ కష్టజీవులు కలసిరాగా సర్వసోదర సమానత్వము జగతినంతట వెలయునటులా సర్వ॥ -ారిఖరాన రాఘవదాసు రెతురాసోదరా!: నే రైళురా సోదరా అతని నాగలికట్టు రాష్ట్రమ్ము వెన్నెముక ఐశ్వర్యములమిల్డు రైతు కనుకోస నీ అళని కొడవరి, ఫాల రాజనమువెలగాలి ॥రై॥ తలపు భాగ్యపురేఖ 128 అజ్ఞానతిమిరమ్ము ఎండనక వాననక లంతరించాలీ పుగుగనక పుట్రనక విజ్ఞాన భాస్కరుడు కష్టించి పండీంచు వెలుగునించాలీ ॥రై॥ తావు వర్ధిల్లాలి 13 --కవినమాట్‌ సుబ్బరామశౌస్త్రి (“దేశం” నుండ్రి గీ॥ లింకికి బట్టకు నుండిన దండిసుగల మేషటంచుదలతురుజనులా రిండియు బట్టయు గల్గును ఖంగిరముగ వ్యాపసాయకార్యమువలనన్‌ జావ గురుమూ రి (పాడిపంటలనుండి) ు

70 వైతుభజనావళి రథహలీపజారాజ్లుం ర్న లో ఆలీ

రారండోయ్‌ లేలెండోయ్‌

రంగాజీ మున కండగనుండగ

రాజ్యస్థాపన జేయండోయ్‌

కర్షకరార్మిక బుద్దిజీవుల

రాజ్యస్టాపన బచేయండోయ్‌

తొన్షిక రార్మిది శళారారుల

రాజ్యస్థాపన జేయండోయ్‌ ॥రా॥

పొట్టయినిండని రచిరులారా

కడుప్పయఎమాడే కార్నీ కులారా

వృత్తుల్రతి కే శొమికులారా

బుర్టినిగరిగిన శ్లానుణ్లారా

రారండోయ్‌ లేంండోయ్‌

కర్షకరార్శ్మిక బుద్దిజీవుల

రాజ్యస్థాపన జేయండశోయ్‌

కక్షకకాల్మిక కళారారుల

రాజ్యస్థాపన వేయండోయ్‌ ॥రా॥

పరాయిప్రభువుల పొలనలేదని

సరారుజెందక పనిలేదోలయ్‌

విరామ మొ౦దక నిరాశ జెందక

సఠాజూసాపన చేయండోయ్‌ 1రా॥

రాజకీయ స్వాతంథగ్యిమందినా

రాజులపాలన మంతమంచినా

శైతుణవృద్ధిని పొందిననాడే

జాతికిజీవము కలదండోయ్‌ రా త్త ల టం

సై తుఖభజనాపళి ళా రు వలతతతడాలాను . ధనికవాదమది దగ్గమొందినా దోపిడిదారులు నాశమందినొ , మాలీకషేమము జూచిననాడే " " జాతికి శ్రేయము నిజమండదోయ 1511 యంత్రములన్నిటి పృద్ధబొందినా ॥ నాగరికతమది పెంపుజెందినొ _ ఛ్రేతివృత్తులను నిలిషిననాడే థారతభాగ్యము నమ్మండోయ్‌ +4రా॥ కర్షకులింతగ వృద్ధినివౌందిన “ , కొర్మికులెన్నిట లాభములందిన ' బుద్దిజీవుంను పెంచిననాడే జాతికి తేజము స్థరమంతోయ్‌ ర | --తిపుకాన రాషవదాసు /7తురా జ్య౦ నా గాంధీజీ చెప్పాడంటే రాజ్యముమీది- ఊరక చెప్పాడా 'రైతురాజా ॥ రైతే గద్ధెను. రాజులమీదూ. ఎక్కాడంపేం , రైతలరోజులు రామరాజ్యమే రానేవచ్చయి= వచ్చివుందేది- రండీ రండీ = వైఠుసేవకు- కల్లూ కపటం రాజ్యం ఖోజ్యంం , రైతుకు తెలియదు ఇచ్చును రైతు - లోటుండేదాం? చేయాలీ. లి రామరాజ్యమును వైతులారా , చూడాలీ __ఎమ్‌. ఎస్‌. ఎమ్‌,

7౫ వై ళుభజనావ లి తతత వదువులవతకు సమాధి కడుదాం నడవండి. ' కర్షకులారా శామికులారా కదనసీమకె 5దలంతోయ్‌ సమరమఘామిళో కరువుదేనతతఈ సమాధి కడుదాం నడువండోయ్‌ నడిచేనాగలి తిరిగేరాట్నం ప్రపంచ ప్రగరికి ప్రాడాతోయ్‌ పిశ్వదాత ళోయు రైతుబిడ్డలు ఉగాదిదీ కలు గై కొండోయ్‌ జగానింంతా జీవంపోయగ నవధాన్యాలను పండిద్దాం కరుపుబరుపులా ధారతభూమిని సిరిసంపదలతో తేల్చేద్దామ్‌ భూగోళాన్ని దబ్రిద్దలువేసి పృంజలనంజల మార్చేద్దాం పట్టినమేడినీ కట్టిన కాడిని వదలక చేలను దున్నేద్దాం జీవగద్ద మా జన్మఘామియని జగత్తుకంరా చాపేద్దాం కరుంలదాళ్లు కదుళ్ళనూట్ల కరుఐులమారికి వురిత్రాళ్లు పారా, గునపం కపి సుం్తి ధారతభూమికి సలంబుళోయ్‌ కె సధా చైతన

రై-తుభజనావళి 3 నా నాళనాల్రలాకానానాకాలనా కానరాని నో నపాానా్రాడా కనాన కాకా కాలా న్యనానున్‌ న నానకాన ననన లన వనాననాలలోననాునననననననానుననునినా-..... = ్న ఆసచేయవు పరుల కష్టార్హితంబు ఉండిళిన్నను బేకవస్తున్న(గాని యాసచేయవు పరుల కష్టా ర్రితంబు। నా(కలెత్తంగ సీపంచకరుగు నకిధి తినక, తావక, పోయిన దినములేదు, (ప్రొద్దుపొడిచినదాదిగా (4 బొదుగు?ంకు వణకు(గష్టింతు వేగాని యిరుగు పొరుగు వారిసంపవత్రై యీసు(గూవ (తోవ వంతనిర్య్మలమోయి, నీహృవదయకళక॥ తలలొకటుల ఎట్టి ధవికుళదగ్గట( బన్ను కై గొన్న రూపాయలప్పు కూలికినాలికిం గూటికిం జాలక నాముగా(గొన్న ధాన్యంమిటప్పు చిల్లరమల్లర చేదిడదులుగ(దెచ్చి యక్కఅగత పినయట్టి యష్పు పండుగపర్వాల బందులవిందు కై సామానుగొన్న బజాపటప్పు వాయిదామ౦చవచ్చిన వక్తియప్పు పడంత హెమ్ముల కము వమ(దిత్తయప్పు వేగరీఎచి స్వాతఎత్ర్య వీధియంమి సంచరింప్పుమ విశ్చింత సంతతం౦దిు, కట)

(1 ఆ తుభజనావళి మ్‌ పతతతతతతలననాలనననతతలలనననవనయాననననాయానానాయావనామాడాడా. సంఘపరివ తనంబులు జరుగుచున్న మ్‌ రాజకీయ సంవోభంబు రగులుకొన్న విపవందుల చేశమ్ము వీ(గుచున్న; లా న్స గృపింద్యుదింపకుకిత్తరా, కీదునగిలుగు ల జ్న సోమరిపోతవై జనకు సూ క్రులలక్యము చేసికొంట పో రాముల౧బ్రొన్దుపుచ్చకు, నిగర్హకి మాముల నె నంజమ్మటన్‌ కా శ్యామలసశ్యవంతముగ సల్పెడు కొాంపులు నోగులైననిం కోమెడు వారళెవ్వరు జనోత్క-రమున్‌ " సరసాన్నడాతిలై?ః నా. సెరికా, నీపుథారత ఇ్మెతలాత్మ గొంవ వవిత్రమూ రివ హరమజణివిః ఛారుణీపళి పాలనదండ మెప్పడు సీహాలంణుకన్నిను శ్రాకనీయమగునె? థి ఓ కృషీవలః సీపు కష్టోత్యట9పు దుర్వరావ్యుయుంది తోందోజవడ (౫ నెపరుశానించువారు, నీకేమకొదువ? _ ఆచ్మెపన్టానమయముగా సంపరింపు? “కృషీవలయిదు” నుండీ అట్‌ గ. క్రీ శ॥ చువ్వూరి రామి౭జగారు (నో న _ న.

రై తు భజనావళి 76 తతత సెనికశికణ చు లయ ఆంధ్రయువక వీరులార భరత దేశరతణ నీ ఆలసింపనేలనోయ్‌ పైనదిడియె యువకుడా। ఆలసింపనేలనోయ్‌ "పై నబడియె యువకుడా: ఆందథును జేరుోయ్‌ బాధ్యతగను వీరుడాః మైనికశిక్షణమునంది ॥1ఆంధ్ర॥ సౌగిముందుసడువుడోయ్‌ సాగిముందునడువుడోయ్‌ నెత్తురోడ్చి అసువులొడ్డి . స్వతంత్రమును నిలుపుడోయ్‌ నీతితోడ నాయకుల్‌ ॥ఆంధధ్ర॥ నీతితోడ నాయకుల్‌ నేర్చుమీఅ "స్వేచ్చను ఏక్‌ దో లీన్‌ దార్‌ ఛారతికిని కూర్చినారు ఏకధాటిగాను నడచి భవ్యయశమునందినారు ఏకధాటిగాను నడచి భన్యయళమ నందినారు ఎల్లరు[క్రమశిక్షణమున భక్రితోడ నిలుపుకో నడుములువీగియించి లెండు ॥ఆం(ధ॥ నదురు బెదురులేక రండు నదురు బెదురులేక రండు ఎనైనికులుగ శిక్షణంబు నవ్యభారతమును గొలువ సత్వరముగ నుండుడోయ్‌ క ను క శార్యపటిమ. చూప్పడోయ్‌ స్వతంత్రంబు నిలుపుడోయ్‌ న్‌ జగతిలోన భారతీయ సాహసంబు నిలుపుడోయ్‌ త న శౌర్యమహిమ తెలుప్పడోయ్‌ సాహసందునిలుబుతోయ్‌ ర న్‌ శెర్యమహిమ తెలువుడోయ్‌ స్టెర్యముగను నిలువుడోయ్‌ నే జగద్దితము చేయుడోయ్‌ 1ఆంధధ్ర॥

గాగ నై తుభజనావలి అతానాడానాలా తాతను తముమడు ునయుకకొచుునుడునననునును.....-ా చనా నానాానుడునవననన కాండలు గను స యుడమునునునునునాతునకట కాయలను ననననలుుననుముననానునకానామడా లావాను సనయోాజనవి వ్య చదువుచదివిన పెద్దలారా భరత దేశ వయోజనంబుల సదయులగు నో సుజనులారా నరయగాను నిరక్ష రాస్యుల హృదయములప్రై చేయినుంచి సరనముగ జదివించు భారము చదువరుల దే?మున సెంచి సరసులగు మీదౌ ప్రచారము 'తెలియుడయ్యా వివరము పైనగలదయ తేలియుడీ నిలుపుడయ్యా పపవము ధ్యాన మొనరగ నిలుపుడీ ॥చదు వు॥ ॥చదువ్వు॥ నూటికీ పదిమంది యే మన వివిధవృత్తుల వారలందున నేటిభారత దేశమందున నెవరిశేసమయంబు నందున పొటవముగను ఆతరాస్యులు అపునొతీరిక అట్టితలీగని సూటిగను కనుపించు వారలు నువిశాలమనంబుతో జని ఎంత వింతయొ? గాంచుకీ అక్షరాస్యుల శీయుడీ సుంతకనికర మూనుడీ చక్తయుగ్మమునీయుడీ చదువు ॥చదువు॥ దేశదారిద్యమ్ము రొలగగ చదుపుటయు వ్రాయుటయె గాక దేశసంరక్షణము జరుగగ చదివి అర్థము సెష్పుదాక ఆశయంబులు సఫలమొంద ప _ హృదయమందున రాజకీయము కాశ దీధితు లలము కొనగ వప పదిలముగ నవగాహనము చండథ్యాతిని గాంచగా "సేయంగ నేర్చనగున్‌ డండి ప్రరిభను మించగా న్యాయందబు గూర్చదగున్‌ ॥చదుపు॥ ॥1చదువు॥ డాస్తి వెంకట సరసయ్య ధూళిపాళ వెంకట సుబ్రహ్మణ్యం నానలనోలానాలొవునరానానాన్తాననుతాలా వలనా భ్యాడన కానా నునా.నకానునునునా చు నినన నానా నకాగా నానా ొన్తుునవాషునపునా చనల జాజానాకాకాకా నాయనా ననననననననునమును.నచగానిన్తల్య

రైతుభజ చాన లి గా తతత డై. నా వ్‌ ఎల్లపుడు ంతుగాన యుండఉద౯ా రై తువర్గమునాదిరా - యెల్ల పుడురై తుగా నేయుండెదన్‌ విశ్వవ్యా ప్తినాది, నిస్వార్టడను నేను, సకలమానపకోటికొధార = భూతుడను 12% మార్కుుఏ౦ంజుల్పులెంత దూషించినా విశ్వమంతా మరి యంత్రమయమైనా నావర్గ నాశసమువట్టి భ్రాంతియెసుమా నవ్యధోరిణినే విబృంభించెదనోయి 151 పరికించుమొకపరి ప్రాపంచ విష్లవాల్‌ కర్షకులేగదా విప్ణవసొరధుల్‌ మమ్మునమ్మించి = మమ్మూరడించి అధికొరమునుపొంది మమ్మణచశెం చెదర ॥రై॥ నన్ను గూర్చెడుకధల్‌ వట్టిస్వప్నాలోయి నన్ను శంకించుట = అజ్ఞాన మేనోయి అణగారదుసుమా = నావిష్ణవజ్వాల అగ్నిపర్వత మె నాహృదయమోయి రై ॥ మారాజ్యమేగోరు సంకుచితులముగాము నియంతృత్వమునేగోరు = నిర్ణయులముగాము సర్వశ్రామికపజల సమ్మేళనంబగు రైతుకూలీ ప్రజాపాలనమె మాకాంత్ష ॥5॥ రైతు భాగ్యవిధాత = ఆచార్యరంగా మాయండనుండి = మమ్ముకాపాడ యేదేశమందైన _ ఏవేళనందైన మాకింక భయమేల _ మాకుభయమేల ॥ర॥ బత

78 ఆ శుభజచనావళి లలల నతనాయ అట్ల 4 జు ఎ వావి డా పతితులారా, పరాకుజెందక లేవండోయ్‌ి ఉం పరపీడనచే పతితుల్లారా | పరాకుచెందక లేవంశడోయి పరాకుచెందక లేవండోయి ॥పర॥ మీ కష్టాల్టిత మనుభవించుచు దాసులుగా మిమ్మణచియుంచిన దోపిడిదొంగల నణచి వేయను పరాకుచెందక లేవందోయి ॥1పర॥ సౌలములో మరలలో శ్రమపడువారె ఆకలి మంటచె మాడుటదేల సోమరులుగ మరి నుండెడువారు భోగభాగ్యముతో కులుకుట దేల యీలన్యాయము నంతముచేయ పరాకుచెందక లేవండోయి ॥పర॥ నేలకు రైలుకు నదులకు గనులకు నేతలుగా మీరందరునుండి ప్రపంచ సౌభాగ్యమునంతటిని ప్రజలందరికి వశముచేయను కర్షక కాద్మక పజారాజ్యమును స్టాపనచేయగ లేవండోయి స్థాపనచేయగ లేవండోయి ॥పర॥ తడతాడు

రై ఈభజనావళి ( మానవులందరు ఒకటేగాదా మానవులందరు ఒకటేగాదా మనుజులలో విభజనతగునా హరిజన సిరిజన - అనుబేధములు స్వార్ధమానపుల కల్పనలే అధికనీచ యనుభావంజునకే అవకాశము మరిలేదోయి ॥1మా॥ పరపీడన కిక గోరీకట్టగ పతితులందరు లబేవండోయి పీడిత ప్రజల నాయకో త్తముడు గాంధీజీ సందేశమిదే “ల్తెతువూలి ప్రజారాజ్యము కొరకై ఆందరు యేకము కావలెనోయి ॥మౌా॥ జ "జీ చె సర్వప్రజలు అండు లండు సర్వా మికరాజ్యస్థాపన చేయగావలె లెండు లెండు, సర్వ(ప్రజలు సౌఖ్యమొందే సౌమ్యమార్షంబిదియె సుండి ॥స॥ చవిటి ష్మర్రలు చదునుచేసి . యెండవానలో యెండితడిసి, పంటలను పండించియిచ్చె = రైతుహాయిగ నుండవలెనోయి ॥న॥ నంఘయ వసరములను దీర్చ = సరుకులను పుట్టించియిచ్చే కొయ్మకుండిక సరుకుగాడోయి _ కార్ముకుండిక సరుకుగాదేయి॥ పీడనము సక్టు ఇ మేంఏగు _ ధనికనాదము దగ్ధపరచి కర్మగారపు సశ్విసంపద క్తాయ్టకుపుడే.వెంచ..లెనోయి॥

న! వెైకుభజనా వలీ బుద్ధిజీపుల బలములేనిదే _ భద్రశకులోటుండునోయి మధ్యతరగతి ప్రజలహక్కు.ల = మోదముగ కాపాడవలెనోయి॥ కర్మకారుల సర్వసంపద ధర్మయుతముగ 'పెంచవరెనోయి కర్మకాయ నుపేశచేసిన = కళావిహినమెజాతి త దేశసంపద దేశపాలన సర్వ(సజలకు చెందవలెనోయి, గాంధీజీ దివ్యపథమున నడచినపుడే పొందదిడునోయి ॥సర్వ॥ భారతీయ యువకా। భారతీయయువకా _ భరత భాగ్యనిర్మాత భరత దేశ విజయరేఖ - భవ్యముగాదిద్దవోయి ॥భాక, ఆఅరుదెంచుము ధీరతతో = అధిగమించు శళూరతతో పునఃప్రరిక్టంపవేయు = భారతీయ సంస్కృతిని పునర్నిర్మించనోయి - ధారతీయసంఘమును ౪భా॥ పరిగించుముదేశములో _ దివ్యజ్ఞానదీపికలు తొలగించుము మనుజులలో = అజ్ఞానపు చీకటులు మరలింపుము జనావభల = మతోన్మాద భరముసుండి తరలింపుము నీజాతిని = మహాత్మాజీ మార్గమున "క వ. అదిగో అళోక చగక్రం మానవాభ్యుదయ చిహ్నం ఆహింసాత్మక స్వరూపం అంతర్జాతీయ ధర్మచ(క్రం 1 మానవజార్యోద్దరణమి = మనఆకశయం మానవకళ్యాణమె * మనఆదర్శం ఏకవనుధ నిర్యాణయి = దునెసిద్ధాంతం ఏకనంఘబీవనము = షు క్నర్తిప్యం పూంంప్పము విజయశంఖం = (మోగింపుముజయ౫ణరి సాధింస్పము ఘనవిజయం * స్థాపింపుము నవజీవన౦ 1భా॥ మ _

ల్‌ శుభజ చావలి 81 ఎంత కష్టెంచినా = ఎంత శ్రమపడినా ఎంతచమటోడ్చినా = ఎన్నాళ్లు దొర్లినా ళ్‌ ల తొంగదా యీకూటి కళరువూ తొలగదా యీాకడుపు మంట 1॥ఎం8 ఎవరి పాలించినా, ఎవరేమివేసినా, ఏవిధానముపోయి, ఏ మేమివచ్చినా? తొలగదా యీ కూళటికరుపు తోలగదా యీ కడుబృవముంట ॥1ఎ౦4 రక్తమౌాంసాదులు బలిచేసి నప్పటికి శక్తిసామర్ద్యాలు = శోషించి నప్పటికి ఆకటి మంటలు శ్రమజణీవివా థాగ్యభోగములన్ని సోమడలకా ॥ఎం8 ఇచియేమి ఖర్మమో _ ఇదియేమి చోద్యమో ఇదిమేమి నియమో _ ఇచియమి ధర్మమా ఎం౦01 కష్టపడువారలరు సుఖ మేలలేదు రష్టించువారలరు సుఖ మేలలేదు ॥ఎ౦॥ అణా కలి అశ + జస ఆ అర ర్‌ _ర్తపల్లి పున్నయ్య లే అయ చ మమం౦ండిబతుదు సగం చచ్చిన ముసలిది “మండే ఎండలో పస్తులుపండే పెండ్లాం బండరాళ్ళ చేలో దిసిమొల పీల్లలు ఎండే గుండెలను . కవెపక్కం గోడు పిండుతున్నా ఒకపక్క పోడు ఇంట్లో యిత్తులులేవు చావనియ్యరు వంట్లో సత్తువ లేదు చితక నియ్యరు చారెడు పండని బండబితురు చవిటి నేల మొండిబడుక” చచ్చు నేల ఎా-సింతల లక్ష్మయ్య షే!

తు ధిజ నామళి న చ క ఈ; ణే “నాగేటి కట్లుపె నా పొలము నేదున్ని నాధారపడీయున్న నాదు (పజలనుగాతు నాసోవడదలకోనమీ శష్టాల ఎప్వలెదిరించినన్‌ నెన్నైన పడరాను నేన్‌ నా॥ ఎలకేని ర్యాగముతొ నా జోడు గిత్తలే ఎదిరింతు బెదిరింతు నా (ప్రాణమ్మిలాలు నెన్నైన సహియింతు నా భార్య బిడ్డలే _ రైళుకూరి (పజా నాయంగ రక్షకులు రాజ్యస్థా పనకునై నా కార్మివొవళులె నాసర్వ మర్చింతు నా (ప్రజలు నా బలము నాప్రాణ మర్చింతు నా॥ నా పంట లక్ష్మీయే నా పంట నెల్లనూ - నా ధనాగారంబు నా చెంతనే గొనియు నాదు పర్ష్నపటిరమే నేను కావలెనన్న నాదు రాజ్యంబు నా॥ నెర్బరిగ నాకంట్లు నా యాలమందలే కస్పి నను నొప్పించి నా కామ చేనుప్పులు రడువిలువ గైకొనే నా కోడెదూడలే ద్లాక్‌ మార్కెట్‌ వారి నాము మంచి యశ్వమలు చాహులను ఖండించి నా దున్నిపోళులే .... పతిత పడాళినే ॥ నా గజయూోాధందు సతము సేవించెదను నా॥ నాచేత ములుగ్యరై ఆచార్యరంగ, నా నామ వ్యజాయుధిమ యండ నున్నాడోయి నాదు రాజ్యములో హోలికుల యిబ్బందు ననాధురింళుండరు నా॥ లణగారిపోతాయి ల... ఎ యా

శ తుభజచనావలి యి చలల ధన మదాంధులకృష్ణ లక్యమేచేయను తగ్గించి వేస్తాను స్వార్థమన్నది నాస్వ, కుకీంభరుల నింక రాజ్యంబులో వలదు, నా॥ ఎజశిలా రాజులంెది ౧౧ 0 కేత్రజీవి ఆ న్‌ సి సరధర్మములు మెచ్చి పరువులె త్తెదవేల కోటివిద్యలు కొం[డసాటియగునె పట్టణంబులంజూచి లౌట్టవైచెదవేల తల్లికౌగిరిగదా పల్లేటూరు కొంప నిచ్వనంగూల్చు కోర్దులంవట ఏల దిద్దు తీష్పరిలేండె పెద్దరాంపు బక్క-రై తును గ్రొక్కిపట్టంజూచెదవేల మేలోర్వ కెవ్వాడు కోలుకొనియె గీ॥ కలపరించెద వేల ఘుల్క-౦బుకొబికు విషకణంబది నీదు జీవితపు సుధకు సడలిపోయిన శీఅంబు నంతరించి కీర్తిగనవయ్య ! భారతకేత్రజీవి 1 శ అహ అదు న్‌ా ఇం థ్రీ రుమ్మల శతారామమూర్తి ల్హాదరి చ్‌ వూ ర్క్స్చు - రంగా $1. మార్కు మహాిశయు౦డప్పడు మా నవలోకమునన్షనించి ఓ కార్మికులార యేకముగగంటు ప్రపంచమునేలగాననకా కర్తకులార లెండు మిముగాదన నెవ్వరశోపరీధువికా మేరలె రాజ్య మేలదగు మేటులటందయను రంగదాబనె౯ శ. ఇంతియెగాదు తేడగలదింకను వీరలనోల్చిచూడగకా ఆత(డుగోరినాండు భువినచ్చగ కార్మికిరాజ్య మొక్క పే నీళ౧తు గోలినాడవని నెల్లరుమెచ్చగ వైరుటూలి థీ మంతుల రాజ్య మీపుడమిమానుగశాంతియహింస లేర్పడ౯॥ -ాబండ్రమూడీ +వరా ముకృష్ణ ఉం ణు క

01 శ తుభజనావలి తాం నీ క ఇదొనినాది౦

ఇదోనినాదం ఇదోనినాదం

రై తుకూలీపణా రాజ్యనినాద6... ॥

మామగిరిశిఖరాల్‌ విరిగిపోయినా

ఏడుసొాగరాల్‌ ఇంకిపోయినా

మిన్నుమన్నులే మిళితములైనా

సన్నగిల్లదోయ్‌ సమరనినాచం .. 4

నిరంకుళరక్కస నితతులేకమై

(పచండసమరము' (పజ్వలించినా

భూనభోంతరాల్‌ (ప్రతిధ్వనులతో

ఊగిసలా డి ఉగనినాదం .. ॥

ధనికులగుండెలు 'ద్రవించిపారగ

పీడిరళర్వులు పిరికిపందలై

ప్రాణఖీ౨ఠతో వరుగులుదీయిగ

విజయముచేకొను విష్ణపనినాదం... ॥

(ప్రపంచథాధిత పజలకంరముల

ప్రళవించినగోయ్‌ ప్రచండ నినాదం

రైతుహలీపజా రాజ్యస్టాపనకొరకు

సమరాగ్నిరగిల్చే అమరనినాదం .. ॥

ఆరె సభా

శ్హ తుభజచవా నలి [ర్‌ ఖ్‌ తెలుగొాడా!:, * చేయెత్తి జై కొట్టు తెనుగోడా గతములో నీకీర్తి గతమెంతొ ఘనకీర్తి గలవోడా కతలల్లి సెప్పారు పసయేడ దాచావు ఓటమెరుగని కోట 'బ్రకుకె బరువై యుంటివీనాడూ నివురుగప్పీ నేడు శతపోరి సాధించు తొలిపేరు నిదురె పోతు౦డాది తై కొట్టి మేల్కొలుపు తెలుగోడా నాగార్జు నుడీ కొండ గతమెంతొ ఘనకీర్తి గలవోడా అమరావతీ స్థూప భావాలపుటలో వీరరకృపుధార జీవకళ పోదిపొవు వారబోసినసీమ అబ్బుడను కానంచు తెల్బావూ పలనాడు నీవెరా శిల్చివంటివి దేశ దేశాల వెలనాడు నీదెరా న్‌ గాలచంద్రుదు చూడ ఎవరోడోలయ్‌ రాజ్యమంటే వీర రాండ్రపాపయగూడ నీవోడూ భోజ్యమన్నాదు మన తిక్క నార్యుని మాట నాయకీ నాగమ్మ ధీరులు జాటరా మల్ల మాంది, మొల్ల పూర్వపౌరుషమెరిగి బ్రతవాలి మగువ మాంచాల నీ కార్యశూరులు నేడు కావాలోయ్‌ తోడబుట్టిన వోళ్ళె వీరవనితల గన్న తల్లేరా డేశమంసే వట్టి రీరమాతల జన్మభూ మేరా, మట్టి కాదన్నాడు

86 కెకుధజనావళి మనుషులన్నామాట 3ెలగాణ సాంతములొ మరువటోకన్నాడు చెలిమి గలిగించాలి

అమరకవి గురశాడ నీవోడు కలిసి మెరిసీనేదు పోవాలోయ్‌

(ప్రజల కవితనుకాడి చూపాశోయ్‌. కలిమి బలిమీ గూర్చుకోవాలి రాయలేలినసీమ ముక్కోటి బలగమోయ్‌ ! రతనాల సీమరా ఒక్క-.మై మనముం టె డాయగసేపరులు యిరుగు పొరుగూలోన దాలితీస్తుండారు వూరిపేకుంటాది

నోరెత్తి యడుగరా దానోడా తర్షివొక్కతె నీకు రెలుగోగా

వారసుడ నీవేర లెలుగోడా సవతివిడ్డలపోరు మిన కేల కల్లోల గౌతమీ 'పెనుగాలి వీచింది వెల్లువల గ్రిష్టమ్మ అణగారి పోయింది తుంగభిదా ల్లి నట్టనడి సంద్రాన పొంగెపారిన చాలు నావ విలిచుండాది

ధాన్యరాసులె పండు చేశాన చుక్కానిబట్టరా తెలుగోడా కూడుగున్తకు 5"దుపలేదోయ్‌ నాప దరి జేర్చరా మొసగాడా పసిడిపారరనీది స్వాకంతత్రి ధారతిలొ పరులన్‌ రూరెనోయ్‌ స్వేచ్చతో మసజాతి సీలొ నీశేపెట్టి లాయలాస లేని యా నె ర్తిచేయట్టారు కైలాస మౌతాది దేశాన్ని దిగమింగి పోయినారోయ్‌ జీయగ౨పి సాధించు స్వరాజ్యం మోసాన్నిగుర్తెంగి వాపాశోయ్‌.. జయమండి ధోగించు నీరాజ్యం ఉ తరాదీ మొదలు శ్రీ కిష ద త్తమండలమంత (అమవస వ.

లెతు భజనానలళి 87 చలన ైనలైడడ తై. పుష్పాంజలి ఎత్తవోయి నీ జయజెండా, విప్పవోయి నీ ప్రియకాండాం స్వతంత్ర ధారత చరితచ్భాయలు చిహ్మాండము నిండా ఎత్తవోయి నీ జయజెండా, విస్పవోయి నీ ప్రియక్షాండా, ఉదయాస్తా,ద్రుల తలవాకిండ్లను,

• "సేతు శీతనగ శిఖరా.గములను, ముప్వున్నియలును పొదిగి పొందీ ఏకస్వామిక రేఖ నలందా, ఎ త్తవోయి నీ జయజెండాా
• విప్పవోయి నీ (పయకాందా. కపటవంచనా నిపుణ తంర్రముల మారణపింసా మధిత చిత్తిమయి ద్వేషలోభములు కెర్లి జ్వలింపగ . మసరి భమం౦చేమనుకుల మరయగ ఎత్తవోయి నీ జయజెంగా మానవమై(తీ మంగళతంతువె మం[త్రాంగములకు మూలనూ(తమని సత్యా(గపహమిుషి చాటినపారము ఎల్లణారులును సల్లవిపాడ ఎలత్తవోయి నీ జయజచెండా, విస్పచోయి నీ ప్రియకాండా . ఆారాయప్రోలు సుద్బారావు వ తన.

66, రైతుభజనావన వందెమాతరం సుజలాం సుఫలాం మలయజ శీతలాం సస్యళ్యామలాం మాళరం, శుభణ్యోత్సా పులకిత యామినీం, పుల్లముబుమిత ద్రుమదళళోభినీం, సుటోననీం నుమభుర భాషిణీం సుఖచాం పరదాం మాతరం॥: బ్రం+రో(టికంర కలకల నినావ కరాలే ద్విత్రింశత్కోట మదడైై ద్భ్యతఖర కరవాబే అబలా శేన మా ఎతబలేే బహుబల ధారిణీం నబూమ్సి ర్తౌరిల్తేక్మా శివుదళవారిణిం మాోచరం॥ తుమి విద్యా తుమి ధర్మ, తుబయు హృది తుమనుర్మ, త్వింహి (ప్రాణాః రిలే, ఒహెతే తుమి మా శక్తి, హృదయే తుమిమా భక్త, రోమలంబ (సరిమా గడీ మందిరే మందికే, త్వం వ దుర్గా దవట్రువారితచా రిలీ కిఏలా కమలదళ వివోంతీ | వాలీ విద్యాదాయిపీ సటూమి క్యం నమామి కమల౮ాం ఆఅమలాం అతులాం సుజలాం సుఖలాం మాతరం వందే మాతరంః ళ్యాహసలెాం నరకాం సున్మగౌం భొషిరొం ధగణిం ఠరణీిం మాతలం॥

గరి క ఆల "భీ ఉప్పు లో ను ఉతమ వాలెయ తెలుగు బ్రంధములు అయా యాం ర ఆ చార్యలరగా కం జాలీయ నిషవవండా 99 క్త సా శి మొగి కూ 4 పె థిస్టాన్‌ | 6స్టై కమ్య్మ్యూనిస్తులు : రై గులు / వలం న్‌ లా న. హరిజన నాయకుడు | [లా _ ౯" 7ర్య రంగా (జీవితచరిత్ర) గొగరెపాటి వెలంకటనుబ్బయ్య త్య యూరపు కథలు 1 0కే జ గా శ లు సట్ష వంకా యులుతిరి గా౭కీయార్లికి విషయాల పన మాజి ఎకు ల్‌ లై న. అావలసివా యీళకేంచి? "88 (నాయండి, ఇంగీపుల* ౦0శగాబ్‌ రపి ంలన్‌ క భాగ ఆల. ఇన ” చొరటను. "0ంటు కో వ త ఆంధ్రర్మాష్ట రైతు కాంగెను దంధవల్ను భవనం గవర్న కజీట్క విజయహాశ.! నేక (! జు శ్‌ మ వ గ్‌ శ చనా. ది ఆంధ) కిసాన్‌ పల్లి కేషన్సు లిమి'పెగ లో "భా ౯ ప్ప న్రానందుపేట విజయవార్త, వి