Telugu raitanga patalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

|| న న టన ్టీ! హి న హ్‌ శ స 2 (లో సే గ న. న? న స్‌ + 1 / | సే వ. న హవ . , ॥. .? = ( / ల న ! | ల పే శ వ! గ్గ .. స ను? [| న్‌ కా టి ఆలీ 1 ః సపస్లో!! మం! లా రభ ఆత లో నం మట స! గ్ర ల టీ టల గ న్‌ స లే! లే చే :.... (౧ షే 7 హ్‌ [షన / తే 4 పా, శా వ 1, + 1౬ గ గ ” స (సర న గన! న / గ్‌ టీ. గ! స న గీ హా ణన శి ళ్‌ ట్‌ న. టి! (రగ, కీ ల్‌ో గ . ల. | | ళ్‌ రమ 92 ్య ణి న శ | | స న, స మ ఇ + లా న్లో! 14 (1 య రం దె. శ్తే ? రన్‌” € | ; శత కూ. ప సుల్ల 4 చన న... " సిన | 4. న్‌ గ్‌ స ప టం స్‌ ఎపీ నే | ఇ జాల శ లు ౫ చల్‌ ళం క |] . మో సల్‌ కన శ ॥ చ్లా లీ నీ న. . శ ల వం ఉట గ ఇ | జ 7 . ం 7 |. త న. 7 క . సమం న్‌ స అటి ॥ ," [ క న స. భ్‌ స్‌... ర. . ప్ల ఖే | 9 4. 4/71! న ట్లో లల! టో య. ళు స్‌ 1.472 ప్రజాశక్తి టి. అధీ బుక్‌హౌస్‌ ని ల నగ! జ్‌ ల చ ఓ,

2000 00 22007080 కణ | ౮4 ౧31039 జీ(00 తక లటి [78/02 వితాంగ పాటలు టర.” టు జానాళ్యకుందే ప్ర క ్య ఆ + చస వనముల ఎద్రచురణ :- ప్రజాశక్తి బుకహౌన్‌ ₹-7-787/7/2, వివేకేినగర్‌ చిక్కడవల్లి, నై 20 ఫోన్స్‌: 7660013 7635736

శల) లో త్‌ లి ప్రచురణసంఖ్య ; 726 లా ప్రచురణకాలం : ఆగస్టు, 2002 ఉలి టకంపొల త్య ప్రతులు : 3000 పచ లాగా సంలు జగం ఈక వప వెల : రు.20-00 ఓట లో శ గి ల ఎట్‌ టైటిల్‌ : అక్షర్‌ త గ సు య కీ ముద్రణ : ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రింటింగ్‌ ఫ్రిన్‌, హైదరాబాద్‌ వానో క్ష హూ న్‌ ఆట ళా తుల పజాశకి బుక్‌హౌస్‌ కో! స్‌ ణూటి 27-19-14, 1-8-52/2, ఇ వీధి, చిక్కడపల్లి, - _ విజయేపాద 2. | హైదరాబాద్‌-20 దెప్దకానగర్‌, ఎడ్తర్తి రాబొాబ-జ(. న ఫోన్‌ :577533 ఫోన్‌ : 7608107 విశాఖపట్నం నుందరయ్యభవన్‌, 140, ప్రకాశం రోడ్‌, 6-2-250, నుందరయ్యభవన్‌ బాలాజీనగర్‌ తహా-517502 వియటాకీన్‌ రోడ్‌ శాస్తి (నుభాన్‌ విగ్రహం (ఎదుట), థిష్ణ-507001 ఫోన్‌ : 23017 పన్తోయళ06001 నల్హొండ

ముందుమాట

మానవుడి మాటకున్నంత వయన్ము పాటకూ ఉంది. మానవ జీవితంలాగే పాట యొక్క నిడివి చాలా విశాలమైనది, లోతైనది, వైవిద్యృభరితమైనథి. ప్రజలు తమ నిత్యజీవిత సంఘర్షణలో, సామూహిక కార్యక్రమాలలో, బాధల్లో, బరువుల్లో, కష్టాల్లో, నష్టాల్లో, ఆనందంలో, ఆవేశంలో అనేక పాటలు అల్లుకున్నారు. వాటిని ఒక సాంసృతిక సంపదగా తమ ముందు తరాలకు అందజేస్తున్నారు. ప్రతి తరం దానికి తమదైన సృజనాత్మకతను జోడిస్తూ మరింత సుసంపన్నంగావిస్తున్నది. ఆ సాంస్కృతిక సంపద తరగని గని. ఆ గనిలో నుండి ముడి పదార్ధాన్ని వెలికి తీసి నమకాలీన నమాజానికి అన్వయించి దానిని ఒక పోరాట ఆయుధంగా తీర్షిదిద్ది తిరిగి ప్రజలకు అందిస్తుంది ప్రజానాట్టమండలి.

ప్రజానాట్బమండలి వేలాది వాటల్ని సృష్టించింది. ప్రజల నుండే కవులను, గాయకులను, రచయితలను తయారు చేస్తుంది ఏడాదికి వందకు పైగా పాటలను స్యష్టించగల శక్తి సామర్థ్యం నేడు ప్రజానాట్బమండలికి ఉంది. రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా, సామాజికంగా, సాంస్కృతికంగా ప్రజల్లో చైతన్యం పాదుకొల్చాలనే కర్తవృంతో ప్రజానాట్బమండలి పాటను ఆయుధంగా చేసుకుని మారుతున్ల పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పాటకు పదును పెడుతూ ముందుకు సాగుతున్నది. ఆ క్రమంలో ఉద్దవించినవే ఈ పాటలు. ఈక పాటలన్నీ రాష్ట్ర వ్యాపితంగా విన్వతంగా ప్రచారంలో ఉన్నవే. ప్రజా ఉద్యమాల్లో మారుమ్రోగుతున్నవే. ప్రజానాట్బమండలి గాయిని, గాయకులతోపాటు అనేక ఇతర నంన్ఫల కార్యకర్తల కంఠాల్లో వ్రతిధ్వనిన్తూ... వ్రజలను ఉత్సాహపరున్తున్నాయి. ఉత్తేజ పరున్తున్నాయి. ప్రజల ఆదరణ పొందిన ఈ పాటలన్నిటిని గతంలోలాగే ఇప్పుడూ ప్రచురిన్తున్న ప్రజాశక్తి బుకహౌన్‌కి ధన్మవాదాలు.ఎప్టటిలాగే వీటిని ఆదరిస్తారని ఆశిస్తూ...

ప్రజానాట్యమండలి రాష్ట్ర కమిటీ

దవిపయసూణక

1. లైతు పకాక గీతం = దేవేంద్ర లకే 2 దేశం తీరు - జి. సన్యాసిరావు జులై

2. అన్నం పెట్టె చెయ్యి = బి. దశరథ లి శ తిండిపెడురున్నారైతుబళుకు , = సత్తెన్న ల్‌

3. మట్టిగుండె పాదుల్లో - - రాళ్ళబండి 7 &ఓ ఏక్కారైతు - ఏన్‌ దుర్గేశ్‌ లలి శ ప్రీమైన కుట్టునట్టు = ఎలమర్రి తి

4. అన్న ఓ రైతన్నా _ బఎన్‌.ఎస్‌. ప్రసాద్‌ 10

5. నేల శల్లిని నమ్ముకొని =స్వామి 11

6. కౌలురైతు - చైతన్యప్రసాద్‌ లు కలై

7. అన్నో రైతన్నా = నారాయణ 13

8. కన్నీటి మదుగులో చెల్లెమ్మా - దుర్దేశ్‌ 165

9. గాలి నీరోలె నుప్వు -దర్గేశ్‌ 16 14 మట్టి పూసిన మనిషి పువ్వు - రాళ్ళబండి 17

10. అమ్మను నేను -మహి లు 18

11. అన్నదాత రైతన్నా! _డిబి చారి లం

12. దేశానికి అన్నదాత -వవి. రాములు ల 18 ఆశల ఐండికి = చైతన్యప్రసాద్‌ లి 19, పంటకాల్వ పారదాయె = వి దశరథ 28

13. ఓ పల్లెటూరి పేదరైతా 24 21 లేవర లేవర రైతన్నా - ఎవి. పుల్లారావు 25 2 భూమి కోసం - శ్రీత్రీ 2

14. పల్లెలో పనివాడ - వర్లమూడి లా 26 రావయ్యా రైతన్నా - సూర్యారావు . 2 25, రైతు స్వాగతం - బాషా 0 26 రండి రండీ = సన్యాసిరావు 91

15. కదలరా ఓ రైళా! = కొర్నెపాటి వెంకటేశ్వర్లు త 28 అన్నోరి రైతన్నా - నల్లిధర్మారావు 93 29, వడి వడిగా నడువ్‌ నడువ్‌ - దేవేంద్ర 34

16. అన్నదాత నీవెలా... - వట్టికొండ రామకోటయ్య ఈ

17. సంఘపు జెండా వుంది - వడ్లమూడి ఉదయలక్ష్మి లు తళ 82 రైతే రాజు - చవటపల్లి ఆదిశేషగిరిరావు తి 88 ఏం బాధలు మనయికో = పున్నం బసవయ్య 39 34 వూరువాడ కదలిరండి + =నవి శ్రీహరి 40

18. రైతన్నలు - సన్యాసిరావు తక 36 రైతునంటావ్‌-రాజునంటావ్‌ -డి.వి.వి.ఎస్‌, వర్మ 42 87 నారుపోసి-సీరుపోసి - వర్లమూడి 43 88 ఓ రైతా నీపై దాడిని జెసే = సి.హెచ్‌. యాదగిరి ఎల కేడీ

19. అంచు పంచ తెల్లచొక్కా - దుర్గేశ్‌ యం శ్ర? 41, ఆనాటి నువ్వులు ఏమాయెనో = ఆక్‌ఎ వాసు లు కీర్‌ 42, ఏటిలో ఎదురీత _ చింతల యాదగిరి 50

20. భూమే నాకు సర్వస్వం = బి దశరధి లు ర్‌1ే తశ నాగలి వట్టే రైతన్న = బి. దశరధి ఎ ర్‌రె కక. నూతన వ్యవసాయ విధానం - వల్లభాపురం జనార్దన్‌ ర్‌

21. కరువు సీమలో... = నల్లిధర్మారావు -ర్‌ర్‌ శీ7. రైతు విలాపం (ఢేరది) - ఎ ఎస్‌ ఎన్‌.వి. ప్రసాద్‌ ంల్‌6

22. ఎట్లనేడు ఐళుకు దెరువు = భాన్మర్‌ ఒ్‌ర్‌రి 49, నిప్పుల వాన... = బై భాస్కర్‌ 60

23. గుండెలెండిన బీడు నడుగు...! -డిబి. చారి ఎం కిక తష ఎన్నాళ్ళురన్నో ఓ రైతన్నా -రవి ఎం 62 52 సిరులనిచ్చె ఇంగారు తల్లి = వేముల ఆనంద్‌ = 638

24. రైతా నీ కష్టానికి = - దేవేంద్ర 6 5ఓ అన్నా యాదికున్నాడా = చింతల యాదగిరి ళ్‌ 5, ఐతుకు ఐంది పోటీ = సత్తిన్న ఈ? 56 శ్రాగు నీరు కరువు = చైతన్య ప్రసాద్‌ 68

25. పల్లె ఏడ్చింది - చంద అప్పారావు ఈ 5 స్వాతి చినుకు = దేవేంద్ర = 90 59, ప్రాణం పోసిన నీరే -న్భూర్తి ఎ 22

26. చక్కునీరు లేదుకుందల్‌ ఇ” కర్‌ వాసు 73 61 కఠువు పోరు - చైతన్య ప్రసాద్‌ లు 7డీ

27. మానవలోకం మనుగడ - సత్తన్న 75

రైతు పతాక గీతం

• దేవేంద్ర పల్లవి : ఆం(ధ్రప్రదేశ్‌ రైతు సంఘం పతాకమిదిరా ! ఆకాశాన ఎగురుతుంది త్యాగామయ చరితగా ! అనుపల్లవి రైతు జన బంధువురా - అరుణారుణ సింధువురా ఉద్యమ రవి బింబమురా - వర్గపోరు కేంద్రమురా శై పున్న ప్రద్ధాయిలార్‌ - పోరాటపు త్యాగాలు బెటర్‌మెంట్‌ టాక్స్‌ కారకు - పంజాబు అమరులు వర్లీలా తిరుగుబాటు - తెబాగా సుర్మ వ్యాలి వీర తెలంగాణలో - రైతాంగపు బలిదానం మరువలేము మనమిపుడు - అమర వీరుల చరిత వారి బాటలో నడిచి = నిర్మిద్దాం భవిత ॥ ఆంధ్ర ॥ లై తెల్లవాడు పెంచాడు - బుణ భారం, అధిక శిస్తు పోరు చేసే రైతునాడు - స్వరాజ్యమని నినదిస్తూ మన్నెంలో రామరాజు - అసమాన ధీరత్వం కన్నెగంటి హనుమంతు - చూపినట్టి వీరత్వం కొమ్మారెడ్డి జరిపినట్టి - రైతు రక్షణ యాత్ర తలుపు కొస్తే చాలు మనకు - రోమాలు నిక్కపొడుచు. ॥ ఆంధ్ర ॥

3. చల్లపల్లి మునగాల - మందస, కాళీపట్నం జమిందార్డు, రైతన్నల - మూల్గులు పీల్చేశారు దుక్కిన దున్నే వాడికి - భూమిపైన హక్కులేదు పండించిన పంటకన్న - శిస్తులె పెనుభారం రైతులను కూడగట్టి - జమీందార్ల పాతిబెట్టి కౌలుదార్ల రక్షణకై - నిలిచినట్టి జెండా మనది ॥ ఆంధ్ర ॥ శ!

4 అప్పుల భారంతోడు - అధిక వడ్డీ జతకలిసీ కౌలుదార్ల కష్టాలు - ప్రతి యేటా పెరుగుతుందె సబ్సిడీలు తరిగిపోయె - పెట్టుబడులు పెరిగిపోయే పోరాటం తప్ప మనకు - మరో దారి లేదాయే వామపక్ష పాలనలో - భూములు పంచిన జెండా గిరిజన హక్కులకై - నిరంతరం పోరే జెందా ॥ ఆంధ్ర ॥ క... ఏ చట్టమొచ్చినా - పోరాటపు ఫలితమే ఆ చట్టం అమలుకై - మళ్ళీ పోరాటమే ప్రభుత్వ బంజరు కోసం - అటవీ భూముల కోసం దేవాలయ ఈనాములు - రైతుకు దక్కుట కోసం 'అనుక్షణం రైతులను - సంఘటితం చేస్తూ పోరుబాట నదడిపించె - సంఘం జెండా మనది ॥ అంధ్ర ॥ దేశం తీరు = జి. సన్యాసిరావు పల్లవి : విన్నారా రైతన్న లారా జాతికి అన్నం పెట్టే రైతున్నకు సున్నం రాసిన తీరు విన్నారా ॥ 1 స్వాతంత్ర మొచ్చి యాబదేళ్ళ దాటిపోయిన ఎతలుకతలు తప్పలేదు సన్నకారు రైతులకు తెల్ల దొరలు పోయి నల్లదొరలు గద్దెలెక్కినా యల్లన్నకు ఇల్లు లేదు మల్లన్నకు మళ్ళు లేవు ॥ విన్నారా ॥ లై రైతన్నలందరికీ రాయుతీయలన్నారు ఎరువు విత్తనాలు మీకు విప్పిత్తామన్నారు ఎరువులోన కల్తీ విత్తనాలలో కల్తీ పంటల పండించె రైతున్నకు బతుకు నాస్తి ॥ విన్నారా ॥ ఖల

8 ప్రాజెక్టులన్నారు ఆనకట్టలన్నారు ఎరులన్ని మళ్ళకు, మళ్ళిస్తామన్నారు వానొస్తె వరదయే, ఎండకాసైబెట్టకట్టి (ప్రభుత్వాలు మారినాయి మాటలెమిగిలినాయి ॥ విన్నారా ॥ త్తే ఊరూరికి కరెంటు దీపాలని అన్నారు వీధి వీధికి పెద్ద లైట్లు వేస్తమన్నారు కరెంటు కోతలాయెొ దీపాలు వెలగవాయె మోటార్లు ఆగిపోయె పంటలన్ని ఎండిపోయె ॥ విన్నారా ॥ ర్‌. పండించు పంటలకు గిట్టుబాటు ఇవ్వాలి ప్రాజెక్టులు కట్టించి నీటిని అందించాలి చౌక ధరలకు ఎరువులు విత్తనాలు అమ్మాలి రైతుల హక్కులకై పల్లెపల్లె కదలాలి రండయ్య రైతన్న లారా మీరు రైశు సంఘంలో చేరి మన హక్కులు సాధించ అన్నం పెట్ట చెయ్యి = బి. దశరథ సాక్షి : భూమాతకు నేను ముద్దుల తనయుడ అతిధి అభ్యాగతులకు ఆత్మీయుడ బడుగు జీవులకు నేను బాంధవ్యుడ మూగజీవులకు నేను పుణ్యాత్ముడ అట్టి నన్ను... పల్లవి : అన్నం పెట్టె చేతిని నరికె యీ ప్రభుత దేశానికి వెన్నెముకని చాటుతుంది ఘనత అనుపల్లవి పొగరుమోతు గిత్తలనె మెడలు వంచి అరకకడితి మోసకారి పాలకులకు బుద్ది చెప్ప నడుం కడితి తి

చరణం : బాధల్లో ఉన్న నాకు కొంతైనా ఊరటని భూస్వామి వద్ద నేను కౌలు భూమి చేస్తిని పంటకిచ్చె బ్యాంకురుణం భూస్వామికి ఇస్తారా సిరులు పండించె నేను పరుల కాళ్ళు పట్టాలా కర్ణుడి చావుకు ఎన్నెన్నో కారణాలు భూపుత్రుని చావుకు ఈ విధానాలె కారణాలు ॥ అన్నం ॥ చరణం : పచ్చనైన పైరు చూసి ఆశలెన్నా చిగురించె కల్తీ విత్తనాల పంట అపహాస్యం చేసే చుప్పనాతి చీడపట్టె కల్తీ మందు గుండెతొలిచె ఆలు బిడ్డలందరిని అగచాట్ల పాలుజేసే కల్తీలకు నిలయమాయె ప్రాణాలతో ఆటలాయె అట్టివారిని పట్టి నిలదీసీ అడుగుదాం _॥ అన్నం ॥ 8 తొలకరిలో పంటరేటు మబ్బుల్లో విహరించే మాసూల్లో పంటవసై కొనేవాడు లేకపోయే చినుకు పడితె ముంపు వచ్చె లేకుంటె పంట ఎండె దినం దినం గండనూయె లోకానికి వెలితాయె నెమలికంట నీరొలికిన వేటగాని కేమిరా రైతుగోడు పట్టనోడు రాజ్యమేలుచుండెరా _॥ అన్నం ॥ శీ మనకంటె పేదలు మనముందే ఉన్నారు అనునిత్యం పస్తులతో సతమతమౌతున్నారు భూస్వాములు ధనస్వాములు మనల మింగె పులులురా అండగున్న ప్రభుత వారి జేబుల్లో బొమ్మరా అభిమానం అడ్డుకాదు కూలిరైతు ఒకటందాం రైతు సంఘం అండగ పోరు చేయ సాగుదాం ॥ అన్నం ॥ అలలా లాలా

తిండెపెడుతున్నా లరైతుబతుకు

• సత్తెన్న పల్లవి ; దేశ ప్రజలకు తిండి పెడుతున్నా రైతన్న బతుకు గండమయ్యి పోయె చూడన్నా రైతన్న బతుకు చరణం : సెరువు కాలువ నీరు పారని - సెలుక పొలమును సాగు చేయగ కరంటు మోటారు కొరకు. - కలెక్షన్‌ ఇమ్మంటు పోతివి ॥ కరంటు ॥ కరంటూ ఆపీసర్లూగ్రారు రైతన్న నిన్ను కట్టుమనె పదిహేడు వేలన్నా రైతన్న నిన్ను ॥ కరంటు ॥ 'తల్లిపెళ్ళాం చెల్లి సొమ్ములురో రైతన్న నూవు తాకట్టు బెట్టి అప్పు దెస్తివిరో రైతన్న నీవు 1 తల్లిపెళ్ళాం ॥ ॥ దేశం ॥ ల అప్పునాకు దొరికెనంటూ - ఆత్మలో సంతోషపడుతూ - 1 అ|$॥ భూమి తల్లి కడుపులోన - ఉన్న నీటిని. పైకి తీయగ ॥ వున్న ॥ బోరు పంపును నీవు వేయంగా రైతన్న నీకు జోరుగా నీరొచ్చినాదన్న రైతన్న నీకు ॥ బోరు ॥ కరంటూ సక్కంగ రాదాయే వోల్టేజి లోపము వల్ల మోటరు కాలి చెడిపాయె వోట్టేజి లోపము ॥ కరంటు ॥ ॥ దేశ ॥ తి ఉన్న కొద్ది నీల్లతోనే - నున్నగా పొలమూను దున్ని మందు మాకు విత్తనాలకు - మరికొంత అప్పు దెచ్చి ర్‌

నారు బోసి నాటు బెట్టంగా రైతన్న నాటుకు పచ్చ తెగులు వచ్చి పడ్డదిరో రైతన్న నాటుకు ॥ నారు॥ పంటసేను పెంటకుప్పాయే రైతన్ననీదు కంటనీరు దారలైపారే రైతన్న నీదు ॥ పంట ॥ 1 దేశ ॥ త్త మంది కొంపలు ముంచెటోళ్ళు - మందులా కంపెనివాళ్ళు కల్తి మందులు ఎన్నో దెచ్చిరి ఖరీదైనది అంటు జెప్పిరి ॥ ఖరీ 1 నమ్మి డబ్బులు గుమ్మరించితివీ రైతన్న మందుకు పురుగు జావదు పైరు పెరుగదురో రైతన్న మందుకు ॥ నమ్మి॥ తెచ్చుకున్న పురుగు మందులనే రైతన్న నీవే పుచ్చుకొనుటకు సిద్దమయితివిరో రైతన్న నివె ॥ తెచ్చు ॥ ॥ దేశ॥ ర్‌. చీడ పీడ పొగ మిగిలిన - సేను కొంళా సేతికొస్తే అప్పులోడు కళ్ళమూలో - కుప్ప.మీద ముద్దు. రేసె ఇష్టమొచ్చిన ధరకు కొనిపోయే రైతన్న నీకు నష్టమొస్తుందన్న విడనాడే రైతన్న నీకు -. వూరు ఇడిసి బోతనన్నావ్నా రైతన్న నీకు వురి బొసుక సస్తనన్నావా రైతన్న నీవు ॥ వూరు ॥ ॥ దేశ ॥ 6 అన్నధాత రైతు నోటిలొ - మన్ను బీడరాదంటు జెప్పి, రణం చేయ కదిలివచ్చిరి రైతన్నలు నేడు చూడు ॥ రణ 1 రైతు సంఘం జెండ లెగరాలె దళాగి.దోపిడి పద్దతులనే రూపు మాపాలే దళారి దోపిడి ॥ రైతు సంఘం ॥ న 6 ననన

మట్టిగుండె పాదుల్లో ఎ రాళ్ళబండి సాకి: రైతు భారతి రాజ్యమెక్కడుందిరా కాల్దారి కాల్పులు కౌల్టార్ల పడ్పులు ఆత్మహత్యల ఘోషలు మిన్నునంటి పోతున్నాయి గుండెలవిసిపోయేలా పల్లవి : మట్టిగుండె పాదుల్లో మొక్కతల్లి వేళ్ళల్లో రైతు వడలు ఒలికిన కన్నీటి అలలు ఎగిసిన ఎదురీతల వడిరా బాధల నదిరా " ఎదురీతల వడిరా ఇది బాధలనదిరా చరణం : కోడికూతె అలారమై నెత్తిపాగె ఇలారమై సద్దిమూట సవాసంతో మూడో. ఎద్దు తానే అయ్యి ముక్కలయి దుక్కిలో చేరి మొక్కలై లేస్తాడమ్మ సూర్యుడ్ని స్తాగనంపి చంద్రుడై వస్తాడమ్మా ఎదురీతల వడిరా ఇది, బాథల నదిరా-2 ౭ పసుపునీరు మందులయ్యి రైతు 'జేబు దండుగయ్యె బిడ్డలాంటి పంట చేను జబ్బుతోటి ఒరిగిపోయె నీళ్ళులేని కళ్ళ నుండి కలలు దూకి పారిపోతె చట్టుబండలయ్యానని గుండె బాదుకున్నాడమ్మా ఎదురీతల వడిరా ఇది బాధల నదిరా-2 క! సబ్సిడీలు దూరమయ్యె వడ్డీ గాళ్ళ రాజ్యమాయె ' కుండనాగు దోపిడీలు చీడపాడుపీడనాయె గడ్డె మాద పెద్దలంత చిలకపలుకు లోలుకు తుంటె రోడ్డు మీద పడ్డ బతుకు చావుబాట వెదకబట్టె ఎదురీతల వడిరా ఇది-బాధల నదిరా-2 నభా

ఎగ్రచెక్క నేలల్లో సాలిర్వాళ్ళ కోండ్రల్లా .

ఉద్యమాల పంటలేసి రైతు సంఘం కంచెపాతి -

ఐతుకుబాట వేసుకుందాం - జట్టుగా ముందుకెళ్టాం

బక్కారైతు = లన్‌, దుర్గేశ్‌

పల్లవి : _బఐక్కారైతుల సిత్రంగ దోచే ఎత్తులు జూడరా నువ్‌ కండ్లేదెరువరా

నీ నెత్తుటి సెమట ఎవడెట్ల దోసింగ్రో లెక్కలు గట్టాలిరా - నువ్‌ జట్టుగ కదలాలిరా 1 దుక్కిలొ ఇత్తులు పోసేటప్పుడు పైరుకు పురుడు జేసేటప్పుడు-

సావుకారి వొద్ద వడ్డీకెళ్ళితె - అవసరాన్ని జూసి దేబ్బగొట్టినాడు

యాడాది గాకముందే ఆ మిత్తి అసలను మించిందిరో

మందిని ముంచి మిద్దెలు గట్టిన సావుకారె దొంగోడురో ॥ బక్కా॥ జ పురుగు మందుకని కొట్టుకుబోతే. దొంగ మందులు షొపి రాయితీలిచ్చిందు -

సొమ్ము పోయి నీకు శనిబట్టినట్టు పంటను తినిశురుగు మందునే తాగింది

నిన్నెక్కిరించిందిరో ఆ పురుగు ఎక్కడికి నీ-పరుగురో "

(కల్తీ) మందుల కంపెనోడు మడుగుల ముంచిన దొంగోడురో తి పంటను తీసుకు సంతకుబోతే తిర్లమల్లేసి తాలున్నదన్నాడు

దానాలకై మూట మూతికోతాయె తూకాల లెక్కల్లో మోసాల జోరాయె

నాసి సరుకన్నాడురో రేటు తెగగోసి ఇచ్చాడురో

మాయలే జేసెటోడు దళారి నీ మూట దొంగోడురో ॥ బక్కా॥ త్తే దేశ పాలకులు, రైతే రాజని నటన (ప్రేమలన్ని వాలక్షబోసినారు

మద్యదళారితో చేతులు కలిపిండ్రు దోప్టీడిలో దండి వాటాలు గుంజెండ్రు:

రేట్లన్ని పెంచింద్రే సబ్సిడి కోతలు కోసిండ్రే

దయలేని సర్కారోళ్ళు నిలువు దోపిడి దొంగోళ్ళురో ॥ బక్కా॥ పనన నానా

ర బయటి దేశపోళ్ళు బద్మాషుగాళ్ళంత విషంగల్ల ఇత్తనాలను దెచ్చిండ్రు ఇక్కాతుతో నీకు ఒప్పించ జూసిండ్రు ఇరగపండునని ఉబ్బించి పోతుండ్రు సేను గొడ్డుదౌనురో నీకు నొట్ల మట్టె దక్కురో బువ్వబెట్టె తల్లికీ వాడు విషం బెట్టె దొంగరో దోపిడీ చీడ పీడ వదిలించ మందు నీవవ్వాలిరో పోరుజెండ బట్టరో నువ్వె సంఘమై నిలవాలిరో ॥ పోరు!

త్‌ ॥ నసమైన కుట్టునట్టు = లఎలమర్హి

సాకి: సీమైన కుట్టనట్టు

సీము నెత్తురు లేనట్టు

నిమ్మకు నీరెత్తినట్టు:

నీ మాటె పట్టనట్టు. పల్లవి : బొమ్మలాగ పలకదేందిలో - రైతన్న

సరకారులొ సరుకు లేదురా

ఈ సరకారులో. సరుకులేదురా “1 బొమ్మ॥ 1 పుట్టినట్టి గడ్డ మీద

బానిసగా బతకలేక

పానాలను బిలిపెట్టీ

తెల్లోళ్ళను ఎల్లగొట్టి

తెచ్చుకున్న సొరాజ్జెమ్మునే - సరకారు

తాకట్టు పెట్ట జూసెనే ॥ బొమ్మ ॥ రీ విత్తు విషం చెట్టు విషం

నాటిన నేలంత విషం

బోల్‌గార్జుకు పురుగుబడదు ాలాలలాలాలశాశాశళాళాళశళాళాళళళాలోోోాాాాాాాాాాాాాాాలలలలలలలలలలాలలా

అనుకుంటే ఏం లాభం?

పత్తివచ్చి ఏం సుకమురా - ఆ విత్తుల

పశువుదాణ, నూనెరాదురా = బొమ్మ ॥ 8 కాలం చెల్లిన విత్తులు

కళ్ళముందు అమ్ముతుంటె

విదేశాలు వెలివేసిన

పురుగుమందులంటగడితె

రైతన్నలు అన్యాయం అవుతుంటే

సరకారునోరు విష్పదే ॥| బొమ్మ॥ త్తే దున్నపోతుమీద వాన

కురిసినట్లు కదలకున్న

సరకారుకు బుద్ది జెప్పి

నడుం గట్టు రైతన్న

గర్చించి నీవు కదిలితే = సరకారు

దిగి వచ్చు కాళ్ళకాడికి

అన్న ఓ రైతన్నా = బి.ఎనే.ఏస్‌. ప్రసాద్‌

పల్లవి : అన్న ఓ రైతన్నా సన్నకారు రైతన్న

ఆలకించవేమన్నా ఆలోచన చెయన్నా చరణం : తొలిపొద్దు పొడవకుండ - తలకు పాగ సట్టుకోని

కాడెడ్లు కట్టుకోని - కమతం నువ్వు చేస్తే

వరద వాన వచ్చిపోయి - వరి పంటను ముంచేస్తే

గుప్పెడు గింజలు కరువై - గుడ్ల నీరు మిగిలెనీకు !

॥ అన్న ఓ రైతన్నా ॥

త

లై విత్తనాలలో కల్తీ - ఎరువులలో పెద్ద కల్తి పురుగుమందుకొనబోతే - పనికిరాని చెత్త కల్తీ కల్లి సరుకు కొనడానికి - కడదాకా అప్పు చేసి పంట నమ్మి అప్పుదీర్చి - పస్తులతో గడిపేవూ ॥ అన్న ఓ రైతన్నా ॥ ! రైతన్నె దేశానికి - వెన్నుముక అంటారు రైతు బతుకు బరువు చేసి - వెన్ను విరుస్తున్నారు సబ్సిడీలు ఇస్తమంటూ - సగం*లోనూ మింగుతారు అప్పుతీర్చలేని నిన్ను - జప్తులతో ముంచుతారో ! 1 అన్న ఓ రైతన్నా ॥ శీ పంట రేటు గిట్టదాయె - పై వాళ్ళ ధర్గ్మమాయె అమ్మబోతే అడివాయె - కొనబోతే కొరివాయె 'నీ) రెక్కల కష్టం దోచే - రాబందుల తరిమికొట్ట రైతు సంఘమందడతోట - బతుకు మార్చుకోరన్నా 1 రైతు సంఘమందుజేరు ॥ నేల తల్లిని నమ్ముకొని | -స్వామి పల్లవి ; నేలా తల్లిని నమ్ముకొని రైతన్ను సాలూ సాలుకు సాగుజేసి రైతన్న పచ్చా పచ్చని పైరులేనే రైతన్న పల్లెలన్నీ పచ్చగ చేసే మా రైతన్న ॥ నేలా ॥ చరణం : అర్ధరాత్రి, అపరాత్రి అరవసాకిరీ జేసి సాగేటి సొల్టు బెట్టి సాలుకు దొసనలు వేసి రాజనాల పంటదీసి రాసులుగ దినుసుబోసి రాజులకీ తిండి బెట్టు రాజువు మా రైతన్న ॥ నేలా॥ ల నీ సెమట సుక్కలతో చేను, సెలక పండినయి గల గల మంటూ గాదెలు గంపలలొ నిండినయి శ్షే్షే

పొడి పంటలకు నిలయం అన్నపూర్ణ మన రాష్ట్రం ఆ పేరు ఆ కీర్తి నువు తెచ్చిందే గదా ! ॥ నేలా॥ వ్‌ నీ గొప్ప తనము జెప్ప ఎప్పటికీ తరంగాదు నీ తిప్పలు ఇవరింప మనసు పొగిలి మాటరాదు ఎవ్వడు పాలన జేసిన మనకొరిగిందేమి లేదు రైతులె మా ప్రాణమని రైతుకు నామం బెట్టిరి 1 నేలా ॥ ్షీ కుడి కాల్వలొ నీళ్ళుంటె - ఎడమ కాల్వ ఎండిపాయె ఎత్తి పోతల పథకం ఉత్తు మాటలాయె దండి ప్రాజెక్టులన్ని పెండింగులో పడిపాయె దండోరా మోగింది దండులోని కలువన్నా కొలురైతు

• చైతన్య ప్రసాద్‌ పల్లవి : భూమి మీద మమకారం భుకిలేని వ్యవసాయం కౌలు చేసే రైత నీకు కన్నీళ్ళే ఫలసాయం ఏటి ఈతలంక మేత నీ వ్యవసాయం దినగండం నూరేళ్ళ నీ ఫలసాయం అప: ఓకాౌలు జేసే రైతా నువ్‌ వీడాలి మగత పోరాడాలి రైతా చరణం : మిగులు భూమి సాగులేక బీడయ్యి పడి ఉన్న సేద్యం చేసే వాడికి సెంటు భూమి కరువన్న తుపానులు వరదలొచ్చి కౌలుదారు నష్టపోతే ' పరిహారం కొత్త బుణం - యజమానికె ఫలహారం 1 ఓ కౌలు ॥ 12

లె నీ పిల్ల పాప కష్టమంత పోలానికె ఎరువైనా పెళ్ళీ పేరంటాలకు ఇల్లు వళ్ళు తాకట్టు నేలతల్లి నాదలలేక సేద్యరి చేస్తున్నావు కూలిపనికి వెళ్ళలేక కౌలుతోడ కుములుతావు ॥ ఓ కౌలు ॥ 8 ఎరువు పురుగు మందుల్లో ఎంపిక తూకాలల్లో దాళారోళ్ళ దోస్తుంటే దారుణాలు చేస్తుంటే బ్యాంకుల్లో సబ్సిడీలు బినామీలు మింగుతుంటె చేవలేని వాడిలాగ చేతగాక కూర్చోకు ॥ ఓ కౌలు ॥ 4 పెరుగుతున్న ధరజూసి మెతుకు కొరకు కూలడిగె వ్యవసాయ కార్మికుడు కాదు నీకు శత్రువు సర్మారు అండతోటి కౌలుపేర నిన్ను ముంచే నువు నమ్మిన భూస్వామే నీక్షు అసలు శత్రువు ॥ ఓ కౌలు ॥ ర్‌. మిగులు భూమి పంచాలని సాగులోకి తేవాలని అప్పులు పరిహారాలు కౌలు రైతుకందాలని కౌలు రేట్లు తగ్గాలని మద్దతు ధర పెరగాలని తూకాలు నాణ్యతలో మోసాలు పోవాలని చిన్న సన్నకారు రైతు సంఘటితం కావాలి రైతు సంఘమండతోటి - పోరాటం చెయ్యాలి అన్నా ఓ రైతన్నా

• నారాయణ పల్లవి : అన్నా ఓ రైతన్నా అన్నా ఓ కూలన్నా ఆలకించ వెమన్నా కూడులేక మాడు (బ్రతుకు చూడర మా రైతన్న -2 జన ననన న ననన

చరణం :; అన్న దాత వన్నారు ఓ.: నా రైతన్నా సున్న మెట్టినారు నీకు వెన్ను ముకే నీవంటు వెన్ను లిరుగ జంపినారు మట్టిలోని నీ బ్రతుకు ఎట్టిపాలు చేసినారు మాయదారి రాజ్యంలో నిన్ను మాడబెట్టినారు ఇదేమి రాజ్యంరా ఓ రన్నా దీని ఆంతేదో తెలుసుకోరా మాయన్నా ల ఒక్క కారు నిరొస్తే ఓ.. నా రైతన్నా రెండో కారు రాకపాయె నీరు లేక నారు ఎండె కంట నీరు కాలువాయె మెట్టపైరు వేద్దమన్న అదునుకు వానేరాదు వెతలు పడే బతుకులోన రోదన పడి పోతుండే రైతుల వెన్నులు విరిచిరి ఇదేమి రాజ్యంరా ఓరన్నా దీని అంతేదో తెలుసుకోరా మాయన్నా తె తాలు గింజ తరుగు తీసి ఓ.. నా రైతన్నా రాజనాలు రాసిపోసి పట్టమెల్లి అమ్మబోతే పంటరేటు గిట్టదాయె వేలం వేసిరి పంటకు ఏముంది ఏడ్పు తప్ప దళారీలు అంత కలిసి నిన్ను దగా చేసినారు మననోటిలో మట్టిగొట్టె మేడలెన్నో గట్టినారు ఇదేమి రాజ్యంరా ఏరన్నా దీని అంతేదో తెలుసుకోరా మాయన్నా ర్షేత్త

త్న కష్టపడ్డ ఆదాలేదు ఓ.. నా రైతన్నా కడుపుకింత కూడులేదు కుప్పలోలె అప్పులాయె రోగమైన నొప్పైనా మందులేక సచ్చుడాయె నీతిలేని రాజ్యంలో నీడలేని బతుకులాయె ఇదేమి రాజ్యంరా ఓరన్నా. దీని అంతేదో తెలుసుకోరా మాయన్నా 5. నాటి నుండి నేటి దాక మారింది ఏమీలేదు బండిపోట్ల రాజ్యంలో బాగు పడతీరులేదు కుక్కతోక పాలనాయె-ఎలుకతోలు రాజ్యమాయె ఎదురు నిలిచి పోరాడి-వెలుగును సాదిద్దాము వె(ర్రజెండా నీడలో పోరాటం చేద్దాము ఓ.. నా రైతన్న కన్నీటి మడుగులో చెల్లెమ్మా ల దుర్గేశ్‌ పల్లవి : కన్నీటి మడుగుల్లొ తడిసే చెల్లెమ్మ సత్తువెందుకు నీది వాడిసే మాయమ్మ ఎన్నాళ్ళు కుములుతుంటావే సెల్లెమ్మ కారణంను తెలుసుకోలే మాయమ్మ చరణం : అంట్లు దోముడు నుండి అరకదున్నేదాక ఎండ వానక ఓల్లు బండబారినగాని నిమిస మాగనట్టి రెక్కలిగిరిపోయి ఇంటి సంసారాన్ని ఈదుకొచ్చినగాని నీతిలేని లోకులమ్మో సెల్లెమ్మ ఆడదంటు తక్కువనిరా మాయమ్మ ॥ కన్నీ ॥ ఓర్‌

ల సర్కారు సార్టార్‌ నీకు అందాదాయె కష్టానికీ దగ్గ పైకమియ్యారాయె నాటుకోతల్లోన రోడ్లపనుల్లోన యంత్రభూతాలొచ్చి కూలేమొ కరువాయె లాభమంత దొరలపాలే సెల్లెమ్మ కూడు గంజి నీకు లేదే మామమ్మ

॥ కన్నీ ॥

త భూస్వామి కొడుకులు బలిసినా దొరగాళ్ళు కొంటె మాటలతోటి ఇంసలే పెట్టిరా 'పైసలిస్తామంటు బలవంతపెట్టిరా పచ్చనీ నీ బ్రతుకు నలిపెయ్యి జూసిరా బతికి ఉన్న శవమోలే చెల్లెమ్మ బాధలేని రోజు లేదే మాయమ్మ

॥ కన్నీ ॥

4 ఇంత ఇరకాటంతో బతుకెందుకనుకుంటె పసిపిల్లలా జూసి మనసు కరిగేపాయె తిండినీకు లేకపాలు సరిగారాక పోరగాళ్ళె పచ్చి రోగాల పాలైరి చావాఖానా ఫీజులాకే చెల్లెమ్మ సిల్లిగవ్వా నీకు లేదే మాయమ్మ

॥ కన్నీ! ర్‌ ఒంటరిగా నివ్వు ఏమి సాదించేవు కష్టాల కొలిమిలో ఎన్నాళ్ళు మగ్గేవు నీలాంటి వాళ్ళనూ ఒక్కటిగ జెయ్యాలి మోసాన్ని ఎదిరించ జట్టుగా కదలాలి అమ్మలక్కలు కలిసిరండీ చెల్లెమ్మ దోపిడోళ్ళ తరుమ లెండీ మాయమ్మ ॥ అమ్మ ॥ గాలి నీరోలె నువ్వు

• దుర్గేష్‌ పల్లవి : గాలినీరోలె నువ్వు అందరి బశుకుల్లో పొనమైనావే + రైతన్న కష్టాల కుంపట్లో కుమిలి నువ్వు కన్ను మూస్తననబోకే నీ నెత్తురు జుర్రే దొంగల కనిపెట్టు తరిమి కొట్టా రైతు సంఘం జెండాబట్టు ॥ గాలి ॥ క్ష సినుకు రాభిందంటె కునుకున. మరిసేవు - దొంగెంట పడ్డట్టు దుక్కినే దున్నేవు అప్పుతో విత్తనం దుక్కిలో కొచ్చింది - అలి పుస్తె పంట పెట్టుబడి అయ్యింది పచ్చని ఆ పైరు జూసి మనసులో ఆశల మెరుపు మెరిసింది పసుపు బట్టల్లోన బిడ్డా నీకు కండ్లల్లో కనిపించినాదే ॥ గాలి 1 నానన డడ నా

ల పగలు రాత్రి అన్న తేడాను మరిచేవు బోరు బావుల తోటి కాపురం జేసేవు కునుకు పొట్లేదప్ప కరంటు .రాదాయె-పంటకు నీరేమో తీర్ధమయ్యిపాయె ఆవులేని దూడవోలే అ పైరు ఆకలంటు ఏద్చినాదా దడబుట్టి జరమొచ్చినాదా నీకు గులు కోసులెక్కించి నారా ॥ గాలి ॥

వ్‌ సట్టదంటుల తోటి పొట్ట కొచ్చిన సెను పురుగు తినేందుకు బువ్వలేకున్నది సూడిబరైను అమ్మిమందులే కానుకొచ్చి -ఆత్రంగా పైరంత మొదలంటు తడిపేవు తానమాడిన పురుగు జాడే ఎన్నుతొ వైతక్కలాడుతున్నదే సేరుగొప్ప మందులన్నీ నిన్ను ఉరితోటి ఊగమన్నాయె ॥ గాలి ॥

డు చేతికొచ్చిన పంట కోసికల్లంజేసి గాలిని రమ్మాని దిక్కులు జూసేవు జాలి జూపిన గాలి రివ్వున నస్తంటె - ఆశల బాటతో రాశెత్తి పోస్తుంటే గింజలు గుంటెడయ్యాయా తాలుపొట్టేమొ గుట్టగైనాదే నీ సెమట తాలయ్య నాదీ నీకు పారెయ్య మనసొప్పదాయే ॥ గాలి॥ ర్‌. సీవు పండించిన నెత్తుటి ఇత్తుల్ని సిరిగిన దోతిలో మూటగట్టుకోని నెక్కలిగిన బండ్ల మార్కెట్క దోలితే - మనసులేనోడితో మనువయ్యినట్టు 'పెండ్లయిన ఆడబిడ్డోలే ఆ మూటతండ్రుంటుబోరుమన్నాదా మోసగాళ్ళ ఉచ్చులోనా నువ్వు ఫడబోకు పదిలమన్నాదా ॥ గాలి| 6 కాసేటి చెట్టుకూరాళ్ళ దెబ్బన్నట్టు -పాలకుల పీడకుల నిను పీక్కుతింటుండ్రు బతుకు మారాలంటె.దోపిడంతం జెయ్య రైతు సంఘం దండిపోరాటం జేస్తుంది కోపాన్ని బిగబట్టుకోకే పోరు జెండా లెత్తే ఉరికిరావే రైతు సంఘం అండతోటి కష్టాల బతుకుల్ని నువు మార్చుకోవే ॥ గాలి ॥ మట్టి పూసిన మనిషి పువ్వు = రాళ్ళబండి పల్లవి : మట్టి పూసిన మనిషి పువ్వా ఓ రైతన్నా పుట్లు పండించె నీకు పుట్టెడు దుఃఖమాయె క్రై

చరణం : ఏరువాకలోన నువ్వు కోటేరయ్యి సొగుతుంటె పల్లెబాట పులకరించి సలాములే చేసింది మాసూళ్ళు అయ్యాక ఒట్టిచేత వస్తుంటె ఎగిరొచ్చిన గడ్డిపరక కంట నీరు పెట్టింది చరణం : ప్రయోగాల దగాపడి విత్తనాలు విషమయితే చెలకల చిలకపాట విషాదమే పాడుతుంది అన్నం పెట్టె మన్ను నిలబెట్టి అడుగుతుంది ఏ పంటా ఇవ్వలేని గొడ్రాలును చేయొద్దని చరణం ; ముత్యాల పంట ఇంట మురిపంగా వస్తుందని కష్టాలు కన్నీళ్ళు తాకట్టు పెట్టామని అప్పులోడు జస్త చేయ ఇంటి చుట్టు తిరుగుతుంటె కళ్ళల్లొ నదులన్ని కట్లు తెచ్చుకున్నాయి చరణం : బతుకు దీపమార్చుతున్న సర్కారును నిలదీసి దగా చేసి దళారుల్ని దండుగట్టి తరిమేసి వేనవేల వెన్నుముకలు దీపాలయి వెలగాలి రైతు రాజ్యదారుల్లొ చీకటే తొలగాలి అమ్మను నేను = మహి పల్లవి : అమ్మను నేను ! నేలమ్మను నేను పుట్లకొద్ది పంట తీసి పది, మందికీ బువ్వపెట్టి పస్తులతో కాపురాలు చేస్తున్న రైతుబిడ్డ చెమ్మను నేను కంటి చెమ్మును నేను ॥ అమ్మను ॥ చరణం : వీడునంత చదును చేసి చెమటతోని పదును పెట్టి ఊపిరినే మొక్కలుగా బురదలోన నాటు బెట్టి న 18

నీళ్ళకై మోటరెడితే కరెంటెమో అలిగిపాయె ఎండుతున్న పొలం చూసి గుండె జారి రైతన్నకు చెమ్మను నేను కంటిచెమ్మను నేను ఆశలసడి వినలేని కలలజాడ కనలేని కన్నవీడ్డ తలనిమిరే... అమ్మను నేను నేలమ్మను నేను ల కూతురులా పసిడి పైరు కళకళ లాడుతూ ఉంటే మాయదారి రోగమొచ్చి చేనంతా తొలుస్తుంటే ప్రాణాన్ని కుదవబెట్టి పురుగుమందు జల్లినా పురుగు చావలేదంటూ పొగిలిపోయె రైతన్నకు చెమ్మను నేను కంటి చెమ్మను నేను బతుకు దారి చూపింటే జెందను నేను సంఘ జెండను నేను 2 ఆలు పిల్లలు దుక్కుల్లో అలుపెరుగని యంత్రాలై కడుపు లెండగట్టుకొని కల్లంలో రాసులైతే కోడిపిల్ల నిత్తుకెళ్ళి గద్దలాగ డళారోడు తన్నుకైళ్ళి పంట జూసి తల్లడిల్లె రైతన్నకు చెమ్మను నేను కంటి చెమ్మను నేను మార్కెట్లో మోసాలు దళారోళ్ళ వేశాలు

• ఎదిరించగ నడిపించే పోరును నేను రైతు హోరును నేను | చ్తీ ఆస్తులన్ని కరిగిపోయి వెన్నుపూస విరిగిపోయి అవమాన భారంతో ఆత్మహత్య మార్గమని పురుగు మందుతోటి పైకి పయనమై పోతున్న బిడ్డల్ని చూసి గుందె బరువెక్కి పోయిన “అమ్మను నేను నేలవ్మను నేను సావెన్నడు సమస్యకు సమాదాన మివ్వదని ల.

వీరతెలంగాణ పోరు ఊపిరయ్యి నిలిచినట్టి అవ్మను నేను అయిలమ్మను నేను అన్నదాత రైతన్నా! -డి.జ. చారి

పల్లవి : అన్నదాత రైతన్నా వెన్ను విరిగి ఉన్నాడు

మోయలేని భారంతో బ్రతుకు గడుపుతున్నాడు ॥ అన్న॥ చరణం : కండలన్ని కరిగించి చెమటనంత ధారపోసి

దుక్కిదున్ని విత్తులేసి పంటలెన్నా పండిస్తే

తన రెక్కల కష్టానికి విలువన్పదె లేకుంటె

దగా కోరు దళారీలు కడుపు కొట్టి.దోచుకుంటే

కళ్ళ నిండ నీళ్ళతో రైతన్న నిలిచాడు-2 ॥ అన్న ॥ ల రోజురోజు తరుగుతున్న రూపాయి విల్లువతోటి

తనకొచ్చే ఆదాయం అప్పులే పెంచుతుంటే

పెరుగుతున్న ధరలేమో 'పెనుతుపానుగా మారి

నేల నుండి నింగివైపు పరుగులే పెడుతుంటే

దీనంగా లైతన్నా జీవితాన్ని గదుపుతుండు-2 ॥ అన్న ॥ తి కరువులెన్నో ఎదురయినా కడగండ్ల పాలైసా

పుస్తులనె అమ్ముకొని పస్తుతో పదుకొని

పండించిన పంటకేమో గిట్టుబాటు ధరలేక

అప్పుళోళ్ళ దురాశను తీల్చేటి శక్తిలేక

బడుగుజీవి రైతన్నా శవమళల్లె మిగిలాడు-2 ॥ అన్న ॥ శ అవినీతి పాలకుల అడ్డమైన విధానాలు బ్ధటి తాః రాల టె

పేద ప్రజల కడుపుకొట్టె చిత్రమైన గారడీ ము

అంతులేని భారాలను మోపేటి ప్రయ ఖః గ్‌ న్‌! సత్యే 6 2ెచలి

రం ఇ లో క న టో గ మత్‌ వశ స్ట గ మా వంకతుతతనూాగా

అవిగవిగో వస్తున్నాయ్‌ నీవైపే చూస్తున్నాయ్‌ అందర్షినీ కూడగట్టి ఐక్యంగా ఎదిరించి ప్రతిఘటించు సమైక్యంగా-2 అన్నదాత రైతన్నా తలెత్తి నిలువన్నా ఎ(ర్రజండ చేతబట్టి మునుముందుకు నడువన్నా 123॥ దేశానికి అన్నదాత

• =వి. రాములు పల్లవి ; దేశానికి అన్నదాతవు ఓ నా రైతన్నా ఫొలం పనుల పల్లె ఇరుసువు ఓ నా రైతన్న ఆత్మహత్య చేసుకొని అంతం కాబోకు నువ్వు కల్తీ పురుగు మందులమ్మీ వడ్డి మీద వడ్డీ పెంచె వెన్ను విరిచే భూస్వాముల తరిమి కొట్ట పోరుజెయ్యి చరణం : కారుతున్న చమట దీసిరో ఓ నా రైతన్న రక్తమంత ఇంకిపోంగరో ఓ నా రైతన్న ఏపుగా చేలపెంచినవ్‌ ఓ నా రైతన్న పసిడి వన్నె పూత పూసెలో ఓ నా రైతన్న పత్తి పగిలె ఎన్నెలోలెరో ఓ నా రైతన్న ప్రాణమోలె పెంచుకున్న పంటేమో అమ్మబోతే దళారోళ్ళ మాయతోటి రేటు నిన్ను దగా చేసే ॥ దేశాని | లి పంటచేల పెంచేటందుకు ఓ నా రైతన్న చేతిలోన పైకం లేక ఓ నా రైతన్న సహకార బ్యాంకు కెళ్ళితే ఓ నా రైతన్న పేరున్న భూస్వాముల జేబు నింపి పంపారు జాలిగ అడిగె నిన్ను జూసి తెద్దు జూపించారు ॥ దేశాని ॥ ళ్‌ లి ౧౯”... అప్పుదెచ్చ్‌ ళ్యంట పేంచితే ఓ నా రైతన్న ( కల్తీ పురగు మేళమఖీదెచ్చి ఓ నా రైతన్న స గ | ణా డి జు టే దాము వమమముంలమాలే

పత్తి మిరప చేల జల్లితే ఓ నా రైతన్న పంట చేలు పాడయ్యి పోయె ఓ నా రైతన్న అసలు నకిలి దెల్వదాయె చెప్పెటోడు లేక పాయె పురుగేమో చావదాయె మిగిలింది శోకమాయె ॥ దేశాని ॥ త్తే కౌలురేటు మొపెడాయెను ఓ నారైతన్న_ ఏటికేడు ఆశ ఆచవదు ఓ నా రైతన్న నీ కష్టం మిగలాదాయెను ఓ నా రైతన్న పెట్టుబడులు పెర్గిపోయెను ఓ నా రైతన్న పసిడి పంట దీసే నీకు దినగడంనూరెళ్ళు ప్రతిక్షణం నీ బ్రతుకున అంతులేని పరిక్షాయె ॥ దేశాని ॥ ఆశల బండికి = చైతన్యప్రసాద్‌ పల్లవి ;: ఆశలబండికి ఊహల గుర్రాలు - అరచేతి వైకుంఠ మన్న రైతన్న ఏలినోళ్ళ బాసలన్నా! నింగి అంచుల్లోని హరివిల్లు రంగుల్లో మనల ఊరించారురన్నో రైతన్న నిలువునా ముంచారురన్నో " చరణం : పుస్తెలు తాకట్టు పెడితె ఓరన్న నకిలి విత్తులు నీకు దక్కె ఓరన్న తల్లిభూవి ఒడిలోజల్లి ఓరన్న గొల్లుమని కూలావురన్నా ఓరన్న దళారి మోసాల దోపిడి కోరల్లో అన్నోరె నీ ఐతుకు అడకత్తెరలో పోక ॥ ఆశలబండికి ॥ యి సబ్సిడీలు ఎత్తివేత ఓరన్న ఎరువుల ధరలతో మోత ఓరన్న 292

సర్మారు కరెంటు కోత ఓరన్న రైతు బజార్లలో వాత ఓరన్న హైటెక్కు జిమ్మిక్కు అప్పుల భావాల ఆత్మహత్యల తోటి అన్నదాతల ఘోష ॥ ఆశలబండికి ॥ 8. స్వదేశీ కొంగజపంతో ఓరన్న విదేశి గద్దల్సిపిలిచి ఓరన్న మనకంపెనీలకు తాళం ఓరన్న విదేశి సరుకుల మేళం ఓరన్న గాటు ఒప్పందాల పేటెంటు చట్టాల సామ్రాజ్యవాదులకు ద్వారాలు తెరిచారు - ॥ ఆశల బండికి ॥ త్స అమెరికోడి షావుకార్లు ఓరన్న దొరలోలె దూరుతున్నరు ఓరన్న భారతమ్మను మింగనేడు ఓరన్న బారులుతీరాయి చూడు ఓరన్న అప్పులు ఎరవేసి అయినకాడికి దోచి దేశ స్వాతంత్రాన్ని దొంగిలిస్తున్నారు పల్లవి; అడుగడుగున నేడు మోసపోయినువ్వు ఆత్మహత్యకు మళ్ళవద్దు రైతన్న అలు బిడ్డలకేది దిక్క రైతన్న మేకతోలుతో ఉన్న పులులె మన పాలకుల అంతుచూడాలి రన్నా రైతన్న సంఘం కావాలిరన్నా రైతు సంఘమై కదలాలిరన్న పంటకాల్వ వారదాయె = బి. దశరథ పంటకాల్వ పారదాయె వర్షమన్న కురవదాయె ననన నావా

చరణం ; భూమి తల్లిని నమ్ముకొని-అధికవడ్డి కప్పుతెచ్చి

పంటబాగ పందునని - ఆశపడి ఖర్చు పెడితె

వానలేక పంట లెందె-వానవస్తె వరదాయె...

వరదనీరు సంద్రానికి తప్పదా - అది

నా భూమిని బంగారం చెయ్యదా ॥ పం ॥ 1 కష్టపడి పండించిన - పంట ఇంట చేర్చుకోక

అప్పులోళ్ళ వత్తిళ్ళకు అయిన కాడికమ్ముకోగ

గిట్టుబాటు ధరలేక మగతాకే కొరవాయే...

అప్పులోళ్ళకేమి బదులు చెబుదునో - నా

ఆలుబిడ్దల ఆకలెట్లు తీర్తునో ॥ పం ॥ లి పండగంట బడిలేదని ఎగురుకుంటు చిట్టి తండ్రి

కొత్త చొక్క కొనమని - చిరుగు చొక్క చూపించె

కంటనీరు కుక్కుకొని కొట్టులోని కడుగిడినా...

గుద్దరేటు చుక్కలంటిపోయెగా - అది

నన్ను జూసి ఫక్కుమని నవ్వెగా 1 పం ॥ 8 మంచినూనె చూడ భగ్గుమనె - కందిపప్పు కస్సుమనె

నాదు చెమట నుండి వచ్చి - నన్ను వెక్కిరించు చుండె

సంఘపోళ్ళ జెండా నన్ను - వెన్ను తట్టి లేపిరాది...

రైతు సంఘమందు చెరా పిలిచెరా ం

చేరదీసి కంటనీరు తుడిచెరా- నేను పోరుజెయకంటనీరు తుడిచెరా1

జ్‌ అటి

• పల్లెటూరి బదరైతా

ఓ పల్లెటూరి పేద రైతా పిల్లా జెల్లా సల్లంగున్నారా ఓ కూలిరైతా ఓ పేదరైతానీ పిల్లజెల్లా సల్లంగున్నారా లా

ఆరుగాలం కష్టపడినా అస్తమానం పొటుపడినా ఒంటినిండా గుడ్డలేక పొట్టనిండా గంజిలేక కష్టకాలం దాపురించెనా కష్టకాలం దాపురించెనా ఓ కూలి రైతా ఓ పేదరైతానీ పిల్లా జెల్లా సల్లంగున్నారా 1 ఓ॥1 వండలనకా వానలనకా కండలను కరిగించి నీవు అలు పిల్లలు అలమటించ బాధలన్నీ చుట్టు... ముట్టా బాంచనంటూ బతకనేర్చావా బాంచనంటూ ఇతకనేర్చావా ఓ కూలి రైతా ఓ పేదరైతా పిల్లా జెల్లా రైతా ఓ పేదరైతా ॥ ఓ | నీకు నాకు శక్తి ఉంది నిగ్గదీసి బలము వుంది కార్మికుల అండవుంది సంఘపోల్లా సాయముంది కలిసికట్టుగా ముందుకు రావోయీ నువ్వు కలసిగట్టుగ ముందుకు రావోయా లేవర లేవర రైతన్నా =ల. వి. పుల్లారావు లేవర లేవర రైతన్న - లేచిరావేమిరా ఓరన్నా అన్న దాతవు నీవు రైతన్నా-నీకు అన్నమే కరువాయె ॥ లేవర ॥ స్వారాజ్యమొచ్చేనని - చంకలెగరేశావు కష్టాలు తొలగునని - కలలుగన్నావు కలలు కల్గ్లాలాయె - కడగండ్లు బ్రతుకాయె ఎంతవచాకిరి చేసినా రైతన్నా - నీకు తిండికే కరువాయె ॥ లేవర ॥ ఎండనక వాననక - పగలనక రేయనక రక్తమే చెమటగా - చెమటనే నీరుగా లారా? ోో్‌్‌ోొాొాొ.ోోోోాాాాోాోాోాోాోాలాలాలాలాలాలాలా

బంగారు పంటలే - పండించినా నీకు మిగిలింది ఏముంది రైతన్నా - అప్పులా బ్రతుకాయె ఓరన్నా ॥ లేవర ॥ పొలము పుట్రదున్ని - ప్రత్తి విత్తులు నాటి అదను పదనుజూచి - ఎరువు మందులు వేసి క్వింటాళ్ళు క్వింటాళ్ళు - (ప్రత్తి పండించినా వంటినిండా బట్ట ఏదన్నా - నీది ఎగతాళి బ్రతుకాయె ఓరన్నా ॥ లేవర ॥ రాజమండ్రిపోయి - నారుమూటలు దెచ్చి పొగతోట లేయించి - జేరన్లో కాల్చించి గ్రేడింగు చేయించి - చెక్కులమ్మిన నీకు పాయ్యి ఆరకముందె రైతన్న - నీకు చెయ్యారిపోయెనా ఓరన్నా ॥ లేవర ॥ చాకిరేమో చెయ్యనోళ్లు - సౌఖ్యాల తుల్‌ తూగె ఏదాది శ్రమజేసె - నీ ఐతుకు ఎతలాయెనే మర్శ్మమెందో తెలుసుకో - రైతన్నా గిట్టబాటు ధరలకు - కలసి కట్టుపొర్తుమోరన్నా ॥ లేవర ॥ భూమికోసం అ శీతీ ఎఎ

పల్లవి : -భూమి కోసం భుక్తి కోసం

సాగే రైతుల పోరాటం

అనంత జీవిత - సంగ్రామం

అంతం కాదిది - ఆరంభం చరణం : రోజులుమారి - రాజులు మారిన

పాలన చేసే పద్ధతి మారిన

మారని - దొకటేరా....

అది పేదల - (బ్రతుకేర.... ॥ భూమి ॥

26

ల సంపద పెంచే - తీరులు మారి పంపకాలలో - రీతులు మారిన మారని దొకటేరా... అది పేదల - అకలి మంటేరా ॥ భూమి ॥ 3 'సేదల బాధలు - రాజిన మంటలు . రైతుల గుండెలు రగిలిన జ్వాలలు లావా పొంగెను - దావానలమై పల్లెపల్లెకు - కుదిపి వేయగ ధనికుల దోపిడి - అంతం చేయగ సాగెను రైతుల - పోరాటం ॥ భూమి ॥ కుల్లెలో పనివాడ = వర్లమూడి పల్లవి : పల్లెలో పనివాడా పశువులకు చెలికాడా తొలివాన కురిసిందిరా భూదేవి పిలిచిందిరా ॥ పల్లె ॥ చరణం: _ కోడెగిత్తల మెడకు కొత్తనాగలి వేసి పన్నుగడ పన్ని నువు పగ్గాలు చేబడితే పొంగిపోయిన బీడు లొంగిపోయెను నీకు మెత్తగా దున్నాలిరా... విత్తనము వేయాలిరా... ॥ పల్లె ॥ ల కార్తీక మాసాన పస్తులను తప్పించి కూలినాలీ ప్రజల కదడుపునింపాలన్నా దొంగవర్తకులొచ్చి వంగి దణ్ణము బెడితే పొంగిపోయావంటే ఓరన్నా... లగ

తి పాతలోకము మారి - ఈతి బాధలు దొలగి- నీతి జగమంతటా - నిండిపోయేదాక కరువులకు ప్రజలంతా - దూరమయ్యేదాక. దరిజేరు దీనులకు ఓరన్నా దాతవై మెలగాలి రైతన్నా ॥ పల్లె ॥ డీ కులమత భేదాలు - కూలిపొయ్యేదాక హెచ్చు తగ్గులు సమసి - ఏకమయ్యేదాక రైతు కూలీలంతా - రాజ్యమేలేదాక అందరిని నడిపించరా ఓ రైతన్నా ముందుండి పోరాడాలి రావయ్యా రైతన్నా

• సూర్యారావు పల్లవి _ రామయ్యా రైతన్నా రతనాల రాజన్న జగమంతా నీకొరకే జాగుచేయురోరన్నా నీరాక ఏరువాక పోవాలి దోపిడి మూక స్వార్ధం అనే కలుపు మొక్కలను ఉండనీయకింకా ॥ రావయ్యా ॥ చరణం * చురుకయిన ఎద్దులు కట్టి కరుకుగ నువు దున్నుకువుంటే మెరకైనా పల్లవైనా పాడుబడ్డ బీడయినా నీకు లొంగకుంటుందా
• పంట పండకుంటుందా 11 రావయ్యా ॥ న ననన

2 ఒంటినిండా గుడ్డాలేక వుండ నీడా గూదూలేక పండించను పొలమూలేక చెట్టు పుట్టు చెలిమినుంటే 1 రావయ్యా ॥ 23 కాలిబాట కరువుల కోట రాజ్యమందే ఆకలివేట నీటి మూట నిరుపేదాశ ఎన్నాళ్ళని తీరని ఘోష ॥ రావయ్యా ॥ త్తే ఇకలి జాస్తి ఫలితం నాస్తి ఆలుబిడ్డల జగడము జ్ఞాస్తి మిగిలేదీళ్ళకు ఇదే ఆస్తీ సేదల (బ్రతుకుల బాదల కుస్తీ 1 రావయ్యా ॥ ర్‌. మాటుతోడి నాటులువేసే నేటి కూలిపొట్లు చూడు బాగా బలిసిన బాబుల గాధల బాట చూసి ముందుకు నడువు అ రావయ్యా గా 6 పాతపాటల నేతి మూటల పరమ మూర్భుల పాలనలోన బానసత్వపు బ్రతుకులు చూడు బంధ విముక్తి మార్గం చూపు ॥ రావయ్యా ॥ “4 దోపిడీల పేర మేడలు రేపో మాపో కూలే రాజులు కాలే కడుపుల కూలి ప్రజల గోడు నుండి పుట్టెను చూడు ॥ రావయ్యా । లిం

ర గోడు నుండి పుట్టెను చూడు

స్వార్ధపరుల గుండెలు దున్ని

సోషలిజం సేద్యం చేస్తే

తిండికింక కరువేముంది

పండగంతా మనకే వుంది ॥ రావయ్యా ॥

రైతు స్వాగతం

• బాషా

పల్లవి ; భూమి బాయె పుట్రాజాయె

తాతలిచ్చిన మేద బాయె

పోడుబోయె లచ్చమ్మారి పాడిపంట బాయె లచ్చమ్మారి

పోడుబాయె లచ్చమ్మారి పాడిపంట బాయే లచ్చమ్మారి చరణం : స్వరాజ్యం వచ్చినాని చంకలెన్నో గుద్దుకొని

బాధలన్ని తీరునని బ్రతుకు బాగుపడని

అర్ధరాత్రి స్వాతంత్ర్యము -,ఓ లచ్చమ్మారి

అరచేతిలో వైకుంరమే - ఓ లచ్చమ్మారి ॥ పోడు ॥ 2 పుట్టగుట్టగా పుట్టినాడు బొంగరాల కొడుకాని

ఏడెకరాల నేలమ్మి ఎం.ఎ. నేను చదివి స్తి

ఎం.ఎ. చదివి - లచ్చమ్మారి

వాడు ఇంటెనకాల కూచున్నాడు ॥ పోడు ॥ 28 చిన్నకారు రైతన్నలు - సన్నకారు రైతులాయె

సన్నకారు రైతన్నలు - రైతుకూలీలాయె

అప్పుల బాధతోటి - ఓ లచ్చమ్మారి

అల్లాడి'పోతున్నాడే ” ॥ పోడు ॥ శీ గిట్టుబాటు ధరలేక - గింజలసలే వండక

అమ్మబోతె ఆడివాయె * కొనబోతె కొరివాయె

తం

రైతన్నల (బ్రతునులన్ని - ఓ లచ్చమ్మారి బాధలతో ఎండినాయె ॥ పోదు ॥ ర్‌ చదువు తగ్గ పనిలేదు - చేద్దామంటె కొలువులేదు కడుపునిండ తిండిలేదు - ఒంటి నిండి గుడ్డలేదు ఇదియేమి రాజ్యమంటే - ఓ లచ్చమ్మారి రాబందుల రాజ్యమాయునా ॥ పోడు ॥ 6 కంపెనీలో పని చేసే కూలన్నకు తిండిలేదు రతనాలు పండించె రైతన్నకు కూడులేదు ఇదియేమి పాలనంటే - ఓ లచ్చమ్మారి పాపిష్టి పాలనంట ॥ పోడు ॥ లా ఈ బాధలన్ని పోవాలంటె ఇంపైన బాటుంది కూలినాలి రైతులకు కూడు దొరికె మార్గముంది ఎర్రజెండా నీడ క్రింద - రైతుకూలిలేకమై రైతురాజ్యమొచ్చే వరకు ఫోరును సాగించాలె రండి రండి = సన్యాసిరావు పల్లవి; రండి, రండి, రండి వూరువాడా రండి దగపడ్డ రైతన్నలు అంతా కలిసి రైతు సంఘాన్ని పెట్టగా చరణం గొద్దుకారపు మెతుకులు వేసి - గొడ్లచావడి బ్రతుకులు మోసి గరిసెల కొలది ధాన్యం చేస్తే - గరీబోళ్ళగ మనలను మార్చి గోదులు నింపి కులుకుతు ఉన్న - ఘరాస దొంగల గుండెలు గొభేల్లమన ॥ రండి ॥ చరణం ' కట్టపడి పండించు రైతుకు - గిట్టుబాటు ధర లేనే లేదు సాగుచేసే నిరుపేద రైతుకు - శ్రాగేటందుకు గంజి లేదు రానని

రక్తం పిండి విత్తులు నాటిన - పొత్తులో గింజలు 'స్తొత్తు చేసుకొని బొర్రలు పెంచిన భూస్వాములకు - బుర్రలో ఆటంబాంబులు పేల్చగ ॥ రండి ॥ చరణం ; భూమిని పట్టుకు 'ప్రాకులాడిన - పిడికెడు మెతుకులు దొరకకపాయె గరువులు పట్టుకు పొట్టాడిన - కరువులు మాత్రం తప్పక పాయె మన కష్టంతో మధించి పెరిగి మేడలపైన మేడలు కట్టిన దోపిడిదారుల దొంగ వర్తకుల దుక్కిలో పడేసి దున్నివేయగా ॥ రండి ॥ చరణం : ఎగ్రజంద మన అందరి కండ శ్రామికులందరు మనకై దండ పరాన్న భుక్కులు సోమరి పోతులు పరిపాలించె నేటి నాయకులు సుద్దమొద్దు దద్దమ్మలనందరి గద్దెనుండి పదదోసేటందుకు ॥ రండి ॥ కదలరా ఓ రైతా! పల్లవి ; కదలరా ఓ రైతా కదలరా రైతు సంఘానికి జైకొట్టి కదలరా నీ రైతు సంఘంతో కలవరా చరణం : అంతస్థుల ఆర్భాటం అవతలకు నెట్టరా విఖేదాలు విస్మరించి విజ్ఞత చూపెట్టరా నీ వర్గ పోరాటమె నీకు రక్ష కదలరా ॥ కద ॥ క న ననన

2 పత్తికి ధర బెత్తెడురా బట్టధర బారెడురా సిగరెట్టు ధర పెరిగెనురా పొగాకు ధర తరిగెనురా నీ పంటకు నికరమైన ధరలేదని తెలియరా కటకటలాడుకురా, ఈ కిటుకేమిటో తెలియరా ॥ కద ॥ 8 అప్పులు ఇస్తామంటూ ఆప్పల్లా చెబుతారు ఆలస్యమైనందుకు అపరాధపు వడ్డీలు ఆపైని ఆస్థులకు జప్పులను తెస్తారు ॥ కద ॥ త్త అప్పులలో నీ బ్రతుకు అతుకుల బొంతైయ్యింది తనఖాలలో నీ బ్రతుకు తునకలై పోయింది: పరువులేని బ్రతుకేందుకు పదరా, పోరోడ రైతా ॥ కద 1 అన్నోరి రైతన్నా

• నల్లి ధర్మారావు పల్లవి. ఆన్నోరి రైతన్నా - అగ్గిజో(జ్వా)ల ఐతుకు సిమ్మ సీకటిలోనా - ఎలుగుదారీ ఎతుకు | అనో ॥ చరణం : సాగునీరు లేక - సాగదే నాగలి తిండి గింజలు రాక - ఆగదే ఆకలి 88

ఎరువూల ధరలెల్ల - ఎలకాలము బరువు ఎన్ని తిప్పలు బడినా - తీరదే నీ కరువు ॥ అన్న్నో॥ 2 మండినా ఎండలో - మల్లెపువ్వు నాగ మలమల ఎండలో - నువ్వు మాడిపోగ గంజినీళ్ళే అపుడు - నీకు అమృతం కాగ అప్పులోడి తలపు - అగ్గిపిడుతాయెరో ॥ అన్నో ॥ 8 పండినా ప్రతి గింజ - పడినా కష్టానికి సాచ్చియై నిలవగా - 'సంతృప్తినివ్వగా కాజేసే సల్లగా - పందికొక్కుల దండు రైతన్ననీ బతుకు - వాడిన వూచెండు ॥ అన్నో ॥ త్తే ఇలువైన నీ సెమట - ఇంకిపోయెసోట ఇత్తనాలు నేలా - ఇరజల్లినావట సేతికందిన పంట - తల్లినే సెరబట్టి కాజేసెవోళ్ళవరో - ఎరగరా కనిపెట్టి ॥ అన్నో ॥ క్‌ కర్మని, మాయని, కల్ల కబురులు మాని ఎత్తవోయి నాగలి - చేయఓియి శపధం రైతు సంఘం జెండా - భరతఖండము నిండా ఎగరేసి కదలవోయి - ఎర్రజెండా అందా ॥ అన్నో ॥ వడి వడిగా నడువ్‌ నడువ్‌ = దేవేంద్ర పల్లవి : హైసా! హైలెస్సా ! హైలెస్సా! హైసా! చూశా ఈ లోకం గుట్టంతనే చూశౌ ఇనరా ఓరన్నా వరవాల నామాట రైతన్న బతుకు ఎళలు చెపుతుంది ఈ పొట ॥1 హైసా 11 మూ క ప్రశ

చరణం . రైతే దేశానికి వెన్నుముక అంటారు రైతే లేకపోతే కడుపు నిండదంటారు ఆరుగాలపు కష్టం కారుచౌకగా పోతే కష్టం దక్కని రైతుల గోడును విననంటారు ॥ హైసా॥ ల నీళ్ళిస్తామని చెప్పి పంట ఏసుకొమ్మంటరు కాలవంక కళ్ళు పెట్టి కాపలా కూకుంటే పంట తడుపు దేవుడెరుగు అసలు.నీళ్ళు రావాయే శ్రష్టం దక్కని రైతుల గోడును విననంటారు ॥ హైసా॥ థి ఎరువులలో కల్తీ - పురుగుల మందులలో కల్తీ పంటకు మూలం అయిన విత్తనాలలో కల్తీ ఇదియేమి చిత్రమని ప్రభుత్వవంకనే చూస్తే పాలించే దొరలబుద్ది ఎలకతోలు సామెతాయె ॥ హైసా శ్తే చీడల పీడలతో పంటను కాపాడలేక నీటి పేర భూమి పేర శిస్తులతో వగలేక 'పెరుగుతున్న ధరలతో దినసరుకులు కొనలేక ఆదాయం గుప్పెడాయె ఖర్చేమో గంపెడాయె ॥ హైసా॥ ర్‌ ఎదిగొచ్చిన కూతురికి పెళ్ళెట్లా చేయాలని చదువుకొనే కుర్రాడికి డబ్బెట్లా పంపాలని భార్య జబ్బులకు వైద్యం ఖర్చు పెరిగిపోతుందని అలమటించు రైతు బ్రతుకు అమావాశ సీకటాయె ॥ హైసా॥ 6. తాతల నేతల సంగతి తలచుకుంటూ బతకొద్దు ముందుదారి లేదంటూ దిగాలుపడి వుండొద్దు చారి[ద్రపు బ్రతుకులకు కారకులను చూడు రైతుకూలీ ఉద్యమాలు వడివడిగా నడువు నడువు ॥ హైసా॥

• తర్‌

అన్నదాత నీవెలా...

• వట్టికొండ రామకోట పల్లవి : _దేశవెన్నెముకనై, దేశ పోషణవేసె య్య అన్నదాత నీవెగ ఓ రైతా, అన్నమె కరువయ్యెరా ! ॥ దేశ॥ చరణం :; ఎన్నో రకములైన పన్నుల భారమున కృంగిపోతున్నావురా 1 ఓ రైతా కుమిలిపోతున్నావురా ॥ దేశ ॥ వ్యవసాయ తరుణమున ప్రాజెక్టు భూములకు సరిపోను నీరందదూ' ఓ రైతా చెరువులే నిండవాయె ॥ దేశ॥ అప్పులిస్తామంటూ గొప్పలు చెప్పుదురు లంచాలు గుంజేరురా ఓ రైతా ముంచివేస్తున్నారురా ॥ దేశ ॥ పంట కళ్ళములోనె - పంట ఫలహారమై ఆలుపిల్లలు తోడను - ఓ రైతా అలమటించుచునుంటెవా ॥ దేశ జీవనదొానీటితో చెరువులను నింపితే పంట కొల్లగబందురా ఓ రైతా ఇంట ధాన్యము లుండురా ॥ దేశః రైతు లందరు గూడి - చైతన్యవంతులై అందరు పోరాడాలి - రౌ ఓ రైతా హక్కులను పొందాలిరా ॥ దేశ ॥ సంఘపు జెండా వుంది = వడ్లమూడి ఉదయలక్షి పల్లవి : సంఘాపు జెండ వుంది - పోరాడె శక్తి వుంది పోరు బాటలోన నీవు - ముందు నడువరా . ఐక్యంగా నడుం గట్టీ - నినదించలేవరన్న 1 సం (1 నా ఏ6

సృష్టికి దాతవైన నీకు (బశుకె నికృష్ణమయ్యె జాతిని దరిజేర్చె నీకు ఆదరణె కరువయ్యె 1సం ॥ సంస్కరణే గిట్టదాయె భూమి పంచి పెట్టరాయె కౌలు జేస్తే రక్షణేది భక్షించే మాయదారి ప్రభుతలోన ౧సం॥ ఏటేలా లోటాయె ధరలన్ని పెరిగిపోయె కొనబోతే కొరివాయె (బతుకేమో బరువాయె 1 సం॥ తూక విలువ దగ్గిపోయె పన్నులెమొ ఎక్కువాయె పాలకులా దురాగతం పెచ్చారిల్లిపోయె ॥సం॥ గిట్టుబాటు ధర శూన్యం బ్రతుకంతా బుణగ్రస్థం అప్పులేమొ అధికమాయె ఆస్థి వేల మేసిరాయె 1సం॥ నీటి తీరువా హెచ్చినాది - నీటి కొరత పెరిగినాది జీవనదులు చెంతనున్న మంచినీరె కరువాయె త్ర

సంఘబలం పెంచమన్న బ్రతుకు భద్రపరుచుకున్న ఆస్తవ్యస్థ జీవితానికి స్వస్థి పలుక మికనైన ॥సం ॥ రైతే రాజు = చవటపల్లి ఆదిశేషగిరిరావు పల్లవి : భారతదేశం నీదిర రైతన్నా (ప్రజలంతా నీవాళ్ళెర ఓరన్నా. పదం కలుపుతూ నీవు నదువన్నా పసిడి పంటలు పండించుమన్నా చరణం : భారతానికి జీవదాత నీవని (ప్రజలంతా నీవాళ్ళని దేశానికి వెన్నెముక నీవని తోడు నీడై అందరు మెలగాలని ॥ భార ॥ య నీది నాదని వాదం విడిచి వాదని వీడని బేధం మరచి కులమతాల కుళ్ళంతా కడిగి జాతి ఐక్యతకు నడుంకట్టరా ॥ భార ॥ త ప్రాంతీయ ఖేదాలు మరిచి ఆర్థిక అసమానతలు విడిచి భుజం కలిపి ముందుకు సాగరా భారతజాతి ఒకటని చాటరా ॥ భార ॥ డీ మూఢనమ్మకాలు వదలిపెట్టరా | నియంతృత్వాన్ని ఫాతిపెట్టరా | ముతత తకు 88

శాస్త్రీయ పద్దతిని అనుసరించరా ! జాతి ప్రగతికి నడుం కట్టరా ! ॥ భార ॥ ర్‌ కష్టించే వాడిదే ఈ పంట దారిద్ర్యానికి తావు లేదంట సోమరులకు నెలవే లేదంట థమజీవిదె ఎపుడు గెలుపంట 1 భార ॥ 6 నడుం బిగించి ముందుకు నడవాలి విద్యనంతా చక్కగ నేర్వాలి ప్రగతిపతంలో ఎపుడు నడవాలి రైలేరాజని జనతకు చాటాలి ॥ భార ఏం బాధలు మనయిరో

• పున్నం బసవయ్య పల్లవి . ఏం బాధలు మనయిరో రైతుల్లార కూలీల్లార ఈ పొడు రాజ్యంలో రైతుల్లార కూలీల్లార 1 ఏం॥ చరణం * ఎండకేమొ ఎండినాము - వానకేమొ తడిసినొము కండలన్ని కరగదీసి - పొలములన్ని దుక్కి దున్ని యింతజేసి పైరు వేస్తె - వానలేక ఎండిపోతే అప్పులోళ్ళ బాధలేమొ - రోజు రోజు పెరిగిపోయె ॥ ఏం ॥ 2 అప్పదెచ్చి కష్టపడి - పొగాకేమో వేసినాము పొగాకమ్ముకుందమంటె - మార్కెట్లో ధరలేదు చుట్ట బీడి సిగరెట్‌ ధరల చుక్కలంట పెరిగిపోయె ॥ ఏం ॥ తి సర్మారోడి మాటనమ్మి - చెరకుపంట వేసినాము . ఎరువులెన్నో వేసినాము - ఏపుగానే పెంచినాము చెరకుకేమొ మార్కెట్‌ లేదు - చక్కెరేమొ దొరకలేదు ॥ ఏం ॥ 9

శ్రే ప్రత్తిపంట వేసినాము - దూదినంత తీసినాము దూదికేమొ ధరలు లేవు గుడ్డ ధరలు పెరిగిపోయె వద్ల ధరలు తరిగిపోయె - బియ్యమేము పెరిగిపోయె 1 ఏం ॥ విజ్ఞప్తులు ఎన్ని జేసి - ఫలితమేమి లేకపోయె తప్పనిసరి రైతులింక - వీధినబడు రోజులొచ్చె అందుకు మనకండ వుంది రైతు సంఘ కమిటిరన్న ॥ ఏం ॥ రైతుసలఘ పిలుపు తోటి - ఆందోళన చేస్తెగాని మన బాధలు తీరవురా - రైతుల్లార కూలీల్లార ॥ వం వూరువాడ కదలిరండి = వి. శ్రీహరి కదలండి కదలండి కదనానికీ వూళ్ళు వూళ్ళే కలసి కదలండీ వూరువాడ కలిసి కదలండీ ॥ కద ॥ క్షే కాడి మేడిపట్టి - కండలను కరిగించి ఎముకలే ఎరువేసి - నెత్తురే నీరెట్టి అహరహం తపియించి - గట్టెక్కి కష్టమా వచ్చెనూ ఫలితమని - రాశిజూసి మురువ ధరపలకదేమిటో రైతున్నా - కష్టమెవరికి చెందె చూడన్నా 1 కద ॥ ల్డి చెరకు ధర పడిపోయె - పంచదారా హెచ్చె కొని తినే అన్నకు ధర తగ్గలేదాయె అమ్మువాడికీ అడవి + కొనువాడికీ కొరివి మధ్యలో బాగుపడే - సొవుకారెవ్వడు జ సాహసించి చూడు రైతన్నా - వాడి భరతమే పట్టాలిరోరన్న _ 1 కద॥ ప న 40

తి పంటలేసి నీవు పైన జూస్తున్నావు వానలేక కొన్ని పైరులెండిపోయె వరదలొచ్చీ కొరవ పంటలన్ని పోయె ఎరువునాటి అప్పు - కరువునాటి అప్పు కలసి మోపెదైనా - షావుకారు అప్పు కలిపితిను నీరాశి రైతన్నా - కూటికే మిగలవురోరన్న ॥ కద ॥ శ్వ గిట్టుబాటుగాని సేద్యాలు ఎన్నాళ్ళు సేద్య మొదిలేసి చేయగలదేముందీ పంటలకూ ధరలు రాబట్టుకోవాలి కొని తినే వానికి సరసముగ యివ్వాలి యిద్దరి హక్కులకు వైరుధ్యమే లేదు అందరం కలసి మనం ముందు కడుగెయ్యాలి

• గామ గ్రామాలు కదలి పోరాడాలి ॥ కద ॥ రైతన్నలు

• సన్యాసిరావు పల్లవి - విన్నారా రైతన్నలారా మీరు చిత్రమైన దేశం తీరు క్‌ ఎబైదెండ్లపైగా స్వాతంత్ర్యం వచ్చినా తిప్పలు తప్పలేదు సన్నకారు రైతుకు తెల్లదొరలు పోయి గద్దెనల్లదొరలు ఎక్కినా ఎల్లన్నకు ఇల్లు లేదు మల్లన్నకు మళ్ళూ లేవు 1 విన్నారా ॥ ల ప్రాజెక్టులన్నారు ఆనకట్ట లన్నారు ఏరులబట్టి నీరు ఇప్పిస్తామన్నారు చెరువులు లేవాయె ఆనకట్టు లేవాయె ఉన్న ఆనకట్టైమొ వరదకు కొట్టుకుపోయె || విన్నారా | తి కరువులు కాటకాల కాదుకుంట మని సెప్పి ఎరువులు ఇత్తనాలు పంపిత్తామని సెప్పి త్తే

ఎరువులు లేవాయె కరువులు తప్పవాయె

పేద రైతులందరికి మూతులెండుకు పోయె ॥ విన్నారా ॥ త్త గిట్టుబాటు ధరలు లేక రైతులంత గోలపెడితె

లారీల తూటాలతో బెదిరింపగ బూని నారు

అన్న దాత రైతన్నని గొప్పగా సెప్పినారు

అన్నం లేదాయె గంజినీళ్ళు కరువాయె ॥ విన్నారా ॥ ర ఏనాడు ఏ మంత్రి గద్దెక్కి కులుకుతాడో

ఏనాడు ఏ మంత్రి గడ్డె దిగిపోతాడో

ఏలినోళ్ళ వింత పనుల అర్జాలు వేరాయె

మాటలు కోటలు దాటి రైతుబతుకు నరకమాయె ॥ విన్నారా ॥

రైతునంట్లావ్‌ - రాజునంటావ్‌ = డి.వి.వి.ఎస్‌ వర్మ

చరణం ; రైతునంటావ్‌ + రాజునందావ్‌

మాసముంది చూడమంటావ్‌

రోజులిట్టా గడజనన్నా

రోసమంతా చూపుమన్నా క్ష భూమిదున్ని పంటవేస్తావు

రాశిపోసి కలలు కంటావు

సంతలో రాకాసి మూక

లాభమంతా తన్ను కెల్లే ॥ రైతు ॥ ౭ పన్ను మాద పన్ను వేసి

వెన్నులన్ని విరగొట్టిరి

పంట ధరలు గిట్టవంటే

తొంటి చెయ్యి చూపుతుంటిరి ॥ రైతు ॥1

శీల

తి ఊర ఊర బాంకులున్నవి

తిప్పి తిప్పి అప్పులిస్తవి

చేత పైస లేవంటే

చెంబు ముంత బైటవేస్తరు ॥ రైతు ॥ డీ భూమి లెక్క తెలియకున్నది

శిస్తుఖాత తెమలకున్నది

కరిణపొడు కాకపోయిన

కానిబతుకు అయినదన్న ॥ రైత్ము॥ ర్‌ కలసి మెలసి కట్టు కడితె

రైతు సంఘం గట్టి పడితె

(బ్రతుకుమారే దారి ఉంది

రాజ్యమొచ్చె రోజు మంది ॥ రైతు ॥

త నారు పోసి - నీరు పోసి

• వర్గమూడి

నారుపోసి నీరు పోసి - కాడిమోసి పైరు చేసి

రాజనాలు పండించావురా - ఓ రైతు కూలి

భోజనానికి దక్కలేదురా - ఓ రైతు కూలి ॥1 నారు పోసి ॥

క్ష ఇంటజూస్తే వట్టికుండ - పిల్లలేమో పస్తులుండ

అప్పులెన్న్తో చేసినావురా ఓ రైతుకూలి

వడ్డీలతో చచ్చినావురా ఓ రైతుకూలి ॥నా॥ లె ఊరికవతల వల్లకాదు - పూరిగుడిసెల కాపురాలు

పూటపూటకు తిరిపమేనురా - ఓ రైతుకూలి

నింజీనిందని కడుపునీదిరా - ఓ రైతు కూలి ॥నా॥ ౩ చేతిలో చిల్లిగవ్వలేదు - ఊరిదొరకు జాలిలేదు

శతి

పెద్దబిడ్డ వయస్సుకొచ్చెరా - ఓ రైతు కూలి పెళ్లి యెట్లు సేతువేమిరా - ఓ రైతు కూలి 1 నా॥ 4 బోసినవ్వుల తాతనునమ్మి - గోసినీకు దక్కినాది ముప్పదేండ్లు ముప్పతిప్పలేనా - ఓ రైతు కూలి నిన్ను దోచి మేసి బలిసిరి, ఓ రైతు కూలి ॥నా॥ ర్‌ ఎందాకని చస్తవు ఎన్నెళ్ళని చూస్తవు వర్గ సంఘమందు జెరా రా ఓ రైతు కూలి హక్కులపై పోరు సల్బరా 1నా॥ శ్‌ ఓ రైతా నీపై దాడిని జెబ -సె.హెచ్‌, యాదగిరి పల్లవి : ఓ రైతా నీపై దాడిని జెసె పురుగులు నాలుగయ్యా ఆ పురుగుల బారిన పదకుండా నువ్‌ పదిలంగుండయ్యా చరణం : వడ్డిగింజ అప్పుల నిచ్చె భూస్వామి ఈ పురుగు దుక్కిదున్ని సమయమప్పుడె నీపైనె కన్ను బెడతది అంటుకుంటె వదిలి పెట్టదు అవసరమని దగ్గరికెళితే అప్పురోగమొచ్చెస్తుంది చిప్ప బతుకు నీకిస్తంది సర్మారె నీకు రుణాలివ్వటము దీనికి మందయ్యా ఈ రుజాల కోసం రైతులందరు పోరాడలయ్యా ఓ రైతా నీపై దాడిని జెసె పురుగులు నాలుగయ్యా _ ఆ పురుగుల బారిన పడకుండా నువ్‌ పదిలంగుండయ్యా 2 కల్తీ విత్తనాల మందుల కంపెనీల కంతిరి పురుగు అదును బోకె తిరిగి రాదని అడ్డమైన వంట్న గడతది ణన కంటికెమొ ఇంపు చేస్తది కడుపు మద కత్తి దూస్తది మాట నమ్మి మోసపొతివా చావుకు నిను సిద్దం చేస్తది కడ లలల

ఈ పురుగును నేల రాయడానికి మందాకటి ఉన్నదయ్య కల్తీ విత్తులు దొంగ మందుల తరమడమేనయ్య ఓ రైతా నీపై దాడిని జెనె పురుగులు నాలుగయ్యా ఆ పురుగుల బారిన పడకుండా నువ్‌ పదిలంగుండయ్యా 38 పంటరాసి మింగెటందుకు నువ్‌ పదిలంగుండయ్య మార్కెట్లో మాటు వేస్తది మాటలతో మాయ జేస్తది నీ రేటుకు కోత బెడతది లాబాల కోట కడతది ఓంటరోన్ని నిన్ను జెస్తది పీల్చి పీల్చి పిప్పి జెస్తది పంటకు దగ్గరెటును మనకు పప్రభుత్వమివ్వాలి ఈ దళారి పీడ వదలాలంటె ఇది సాధించాలి ఓ రైతా నీపై దాడిని జెసె పురుగులు నాలుగయ్యా ఆ పురుగుల బారిన పడకుండా నువ్‌ పదిలంగుండయ్యా త్త పురుగులని మించిన పురుగు నువ్‌నమ్మిన సర్మారు వురుగు అన్ని నీకు ఇస్తన్నది ఆశజూపి జారుకున్నది నీకోసమె నేను' అన్నది నిను నిలువున ముంచుకున్నది నిను మేసిన పురుగుల తోటి దోస్తానం చెస్తు ఉన్నది రైతా సర్కార్‌ పెద్ద పురుగుకు విరుగుడు నీ ఓటు నీ ఓటు దెబ్బ మరి సూటిగ వేస్తే మారును నీ రూటు రాష్ట్రమంతా రైతన్నలు ణు స్ఫూర్తి పల్లవి *" _ రాష్ట్రమంత రైతన్నల పోరుడెండ లెగిసెరా పోరుజెంద లెగిసెరా దగా పద్దా రైతులంత దండులాగ కదిలెరా ఏరులై సాగెరా క వచ్చిపోతు కరెంటేమో అరిగోసలు పెడుతుంటే లా కో

బిడ్టోలే పెంచుకున్న పంటేమో ఎండిపోతే బావురన్న బక్కారైతు ఏలెటోన్ని ఎదిరించగ దండులాగ కదిలెరా రాష్ట్ర మంత రైతులంత

2 తెలంగాణా పోరులోన తొలి వీరుడు కొమురయ్యను బలిగొన్న నిజామోన్ని బందూకతుతో తరిమేసిన ఐలమ్మ వీరగాధ మనుసుల్లో నింపుకొని దండులాగ కదిలెరా రాష్ట్రమంత రైతన్నలు

తి, పండించిన పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలేక దళారోల చేతుల్లో నిలువెల్లా మోసపోయి దగబడ్డ జనమంతా పిడికిలెత్తి జెండబట్టీ దండులాగ కదిలెరా రాష్ట్రమంతా రైతన్నలు

త్స మారుపంట ఇవ్వనట్టి టెర్మినేటర్‌ విత్తనాలు మాన్‌సెంటో కంపెనీ బోల్‌గార్జు మోసాలు

తీరి

సింవాలై గర్జిస్తూ

దండులాగ కదిలెరా

రాష్ట్రమంత రైతన్నలు ర్‌ స్వదేశీ పేరు చెప్పి

దేశమాత తాకట్టు

హైటెక్కు మోసాలతో

అవుతుందని కనికట్టు

కేంద్ర రాష్ట్ర విధానాల

గుట్టు రట్టు జెసెందుకు

దండులాగ కదిలెరా

రాష్ట్ర మంత రైతన్నలు

అంచు పంచ తెల్లదొక్కా న చుర్గేష్‌

పల్లవి. అంచు పంచ తెల్లచొక్క మోతుబారు రైతునయ్య

కరంటూ లేకుంటే నా బతుకంతా హీనమయ్య

వచ్చిపోయే కరంటయ్య బిల్లు జూస్తే బోలెడయ్య అ.ప ఎట్లా బ్రతకాలే...

కరంటు రేటు షాకుతోటి పానమల్లాదే ॥ ఎట్లా ॥ క్షే 'సెట్టూ పుట్టా దొవ్వి - దుక్కిని దున్నాను

బోరేద్దమని బ్యాంకు - లోను కంటెల్లాను

(వాడు) లంచామివ్వాలంటు - నకరాలు ఒద్దానె

పిట్టోలె తిరిగొచ్చి - పానసరం బడితె

సొమ్మమ్మి నా భార్య -బోరెయ్యమని జెప్పి

సేస్మ బతుకుదమంటే - సాయమే లేకుంటే ॥ ఎట్లా ॥

నాననా నాననా నాననా త్త యానా

ల సినుకు రాలకప్తాయె-సేను తడువకపాయె

బోరింగులో నీళ్ళు - అలిగలిగి రావట్టె

సొద్దూ మాపు సేను - గట్లన్ని తరిగాను

మొక్క మొక్కకు - సెటమ సుక్కలు గలిపాను

పంట మీదే సింత - కునుకైన రాదాయె

పచ్చని పైరంత పసుపు రంగ్రెపోతె. " ॥ ఎట్లా ॥ కె కరంటోచ్చే టైము - గ్యారంటు లేదాయె

సెను బోరేనాకు - సంసారమైపాయె

వచ్చిపోయె కరంటుకు - మొటరు సెడిపాయె

బోరు నడువాకుంటె - సేను తడువకపాయె

సిల్లిగవ్వా లేక - సొమ్మసిల్లితినయ్య

తప్పే జెయ్యకపోతి సిప్ప బతుకైపాయె ॥ ఎట్లా ॥ త్త మోతెబరితో ఇంట్లో - మీటరు బెట్టాను

ఇంటి బిల్లు బోరు బిల్లు - ఎద మీది కొస్తుంటె

మేక పిల్లను అమ్మి - మాపి జెయ్యించాను

పండే కొసరు పంట - ఇంటికి రాకుంటె

తైదా నూకల తోటి - సరిపెట్టుకున్నాము

దేనికే కొరగాను - పేరుకు రైతంటె ॥ ఎట్లా ॥ ర్‌, విసిగి వేసారి నే - సతికీల పడ్డాను

సర్మారు సాయంకు - ఆశతో చూశాను

పిడుగూ పడ్డట్టూ - కరంటు రేటు పెంచె

చిల్లు గుర్తొన్తుంటి - గుండాగినట్టాయె

సావంటు సర్మారు - సేతులెక్తేసిందె

పురుగుమందెతప్ప దిక్కెటోజేప్పండి 6, ఆమె ! సొవొద్దు మామా బతికి సాదించుకుందాం పోరాడి రేట్లు

తగ్గించుకుందాం నన 48 యాలాల

సెద్రాబాదే మనలగీ గతి జేసిండు - ప్రపంచా బ్యాంకోడు జెప్పినట్లు ఆదుతుండు " కరంటు షాకుతోటి ఆంధ్రరాష్ట్రం ఉదుకుతుంది-ధరలు తగ్గుటకై జనం ఉప్పెనయ్య ఉరుకుతుండ్రు ఎ(ర్రజెండ అండతోటి ఏరులయ్యి సాగుదాము - దందులోనా కలిసి ధరలు తగ్గేవరకు పోరుదాము ॥ దండు జ్‌ ఆనాటి నువ్వులు ఏపమాయెనో -ఆర్‌.ఎ. వాసు పల్లవి : ఆనాటి నవ్వులు ఏమాయెనో పసిడి పంటల పండుగ ఎటుపోయెనో దేశాని కెన్నెముక దేనికీ కొారగాక సర్మారు వలలోన సేప పిల్లయినాక కై పట్టెడన్నం పెట్టు అన్నదాతకు నేడు కల్లంలో గింజేది పళ్ళెంలో మెతుకేది బతుకమ్మల పాట గొబ్బెమ్మల ఆట గరిసె నిండుకుంటె ఊరొదిలి వెళ్ళాము ౭ ఊటబావి మూట పల్లె కాంతులతోట కాల్వయ్యి పారగా రతనాలు పండగా కొయిలమ్మ కూత కోలన్నల మోత కర్పూరమై వెలిగి కరిగి పోతున్నాది తి కాలె కడువూ తోటి కాడి ఎద్దుల గట్టి కడుపు నిండాలంటూ సేను పండాలంటూ కలలెన్నో కనుకుంటు నీళ్ళు కట్టాబోతే నరకమై కరెంటు బతుకెండగొడుతుంది త్తి

త్త భూస్వామి సరకారు దళారు షావుకారు పసిమి పీల్చుతుంటె నవ్వు దోచుకుంటె నలుగురితో రాకుండ పోరాడ లేకుండ గొప్పోణ్ని అనుకుంటె ఒంటరై పోతావు నవ్వులా మారాజు రైతన్న నవ్వులా పాలు నువుగాకన్న రైతు సంఘమందనీకుంది బతుకుబాట మార్చుకోమంది ఏటిలో ఎదురీత

• చింతల యాదగిరి పల్లవి : ఏటిలో ఎదురీత ఎన్నాళ్లూ ఈదనని కన్నీళ్లు పెట్టకురా మట్టి పూల రైతన్నా నడి మధ్యలాగకురో నేలకొంగు రైతన్నా తోటోళ్ల తోడుతో నీకోసమే నీవు సాగిపోవాలన్నో - వానపాము రైతన్న నిలిచిపోరాడన్నో - నీకు తోడుంటమన్న ॥ వటిలో ॥ చరణం : విత్తనాల రేటు కత్తితో పొడిచెనని పత్తి కొమ్మపూలు నిన్నెక్కినించెనని కల్తీల, మందులు ఎల్లిజేసిన వాని అప్పులోల్లు నిన్ను గల్లపట్టిండ్రాని పచ్చని మనసోడ పాల మీగడవాడ కుంగిపోవద్దన్నా పాలకంకిరైతన్న ఎదురు తిరగాలన్నో తల్లి వేరు రైతన్న చరణం : వడ్డీల బందొచ్చి నడ్జివిరిసిందాని మినుకు మినుకులైటు వణుకు పుట్టించెనని డా ర్‌0

అధికార్ల జప్తుల సుడిగాలి సుట్టెనని జరుగుబాటెలేక నగుబాట్ల బతుకాని అవమానం అయినాక (ప్రాణం ఎందుకని తల్లడిల్లకురన్నో గట్టి మొలక రైతన్న వట్టిపోవద్దన్నో జట్టు గట్ట రారన్న చరణం బతుకు బంధనాల చిక్కుదాటేందుకు విలువైన ప్రాణాన్ని బలిపెడుతు ఉన్నావు ఏదిక్కు లేకుండ ఇంటిల్లిపాదంత దిక్కు మొక్కులేని పక్షులుగ మిగిలేరు పరువు కోసం నీవు పురుగు మందుతాగే పద్ధతి మానుకోవె ఓ పత్తిరైతన్న ఎత్తులలో జిత్తులలో నిను తొక్కిపటోళ్ల చిత్తు జేయరావె ఓ పత్తిరైతన్న చరణం : నకిలి మందులు నీకు నమ్మించి ఇచ్చిన ఎరువు విత్తనాలు మోసాలు జేసిన అప్పు పేరున నీ మూల్గలను పీల్చిన ఊరు మొత్తం మీద భూస్వామిగాడుండు వానికోసం వాని తోడు కోసం ఈ సర్మారు నిలిచెనురో ఓ పేద రైతన్న ఈ తోడు దొంగల ఆట ఒక్కటై మీరంత మట్టు పెట్టగరాదె ఓ పేద రైతన్న అ నాళం ఆట భూమే నాకు సర్వస్వం =బి. దశేరధి పల్లవి భూమే నాకు సర్వస్వం ప్రాణం కన్న అదె ముఖ్యం ర్‌

'పైరును చూస్తె పులకింత అది ఏ మౌనోయని ఒక చింత చరణం * ప్రకృతి నాతో సరసం ఆడె కల్తీ విత్తులు పక పకలాదె చీడలు వచ్చి పంటను తొలిచె వ్యాపారస్తులు గుండెలొపొడిచె పద్మవ్యూహములో అభిమన్యునిలా ఒంటరి చేసి చుట్టుముట్టెరా ॥ భూ॥ ల విద్యుత్‌ చార్జి 'పెంచారు నీటికి మిటరులన్నారు వర్షంవస్తై కాలువగండ్లు మోటారేస్తె కరెంటుబిందు నేరైలు బారిన నేల తల్లిని చూడలేకనే కుమిలిపోతిని ॥1భూ॥ 8 రైతుకు సల్సిడి రద్దన్నారు పంటకు రేటు లేదన్నారు సబ్సిడి పొందిన విదేశి రైతులు కారుచౌకగా దింపిరి సరుకులు ప్రత్తి, శనగ జాలిగజూసె అప్పులవాడు కన్నెర్రజేసె ॥భూ॥ శ ప్రపంచ బ్యాంకు చెప్పినదంట అభివృద్ధంటె ఇదేను అంట రైతుకు భూమి వలదంట బడాబాబులకె సేద్యం అంట కనిపెట్టారు కమ్యూనిస్టులు మేల్మొలిపారు మార్శిస్టులు 1భూ॥॥ లాడాలి యర 222

అ నాగలి పట్టే రైతన్న

• బి. దశరధి పల్లవి : నాగలి పట్టే రైతన్నా కొడలిపట్టే కూలన్నా ఎర్రనిజెండా పట్టన్నా వచ్చే రోజులు మనవన్నా చరణం. నెత్తురు చెమటగ మార్చావు

మట్టిలో మెతుకును తీశావు అందరి ఆకలి తీర్చావు అప్పుల పాలై నిలిచావు

కారణమెవరో కనిపెట్టు

కీ లెరిగినువువా తెట్టు ॥ నాగలి ॥

లై సంపద సృష్టికి నువు మూలం

ముద్దకు మాత్రం కడుదూరం కొల్లగ పండిన ఆహారం ఎలుకల కయ్యెను పలహారం

భూమిలో చాకిరి నీదన్నా - అది

సాంతం అయితె బలమన్నా ॥ నాగలి ॥

ప్ర ప్రపంచ బ్యాంకు షరతులకు

దేశాలెన్నో తల (క్రిందు హైటెక్‌ బాబు చేష్టలకు మనుగడదె కష్టం ఇక ముందు

కలిగిన వారిదె యీ (ప్రభుత

వంచన చేయుటయే ఘనత ॥ నాగలి ॥

58

డ్కే కుంభకోణములో బి జె.పి దీనికి లేరు ఇకసాటి స్వదేశి జపములో ఇది మేటి విదేశీయులు బహు ప్రీతి మతం పేరుతో ఘర్షణలు వీరికి రక్షణ కవచాలు ॥ నాగలి ॥ ర్‌ అప్పులు తెచ్చి దిగమింగి (ప్రభుత్వ సంస్థల తెగనమ్మి అందలమెక్కె అవినీతి పోటో తెచ్చె మన పైకి సంఘం జెండా తోడుంది పోరాటంలో ముందుంది నూతన వ్యవనాయ విథానం

• వల్లభాపురం జనార్దన్‌ పల్లవి ' మన నేతల నూతన వ్యవసాయం విధానం పల్లెపల్లె రైతు బతుకు కాటికి పయనం ' సొంత కాళ్లపై నిలబడుటన్నది మాయం ప్రపంచ బ్యాంకు పాలు క్రాగి పెరిగిన వైనం ॥ మన ॥ చరణం : సొంత పంట విత్తనాలు నిన్నటి మాట బోలుగార్జు టర్మినేటు దోపిడి పాట అదనపు భారాలతోడ నడుము విరుగునూ వ్యవసాయం తీరు మారి దారి తప్పునూ ॥ మన ॥ ల సాగునీరు కొనలేక చతికిలబడిపోవునూ లోవోల్టేజీ సుడిలో ఊపిరాగిపోవునూ ర్‌క్షీ

సేద్యము ఉరితాడయ్యి, తలపై వేలాడునూ సొంతభూములన్ని పోయి కూలి బతుకు మిగులునూ ॥ మన ॥ ౩ పెట్టుబడులు పెరిగి పెరిగి పుట్టి ముంచునూ గిట్టుబాటు ధరలు లేక గుండె పగులునూ దున్నటమే తెలియనట్టి బహుళజాతి కంపెనీలు భూమికి యజమాను అయ్యి కులుకుదారులు ॥ మన ॥॥ డ్తీ కర్షకుడే రాజన్నది పుస్తకాల మాటవురా కదం కదం కలుపుకుంటె భవిష్యత్తు లేదురా ఎర్రజెండా గొడుగు కింద కదలిరమ్మురా ఎదురునిలిచిపోరు సలిపి గెలుచుకొమ్మురా ॥ మన ॥ క్త = నల్లి ధర్మారావు రైతు కూలీల రాజ్యమిది కాదు - దీనికి రక్తాలు తప్ప కన్నీల్లు చేదు ఎండిపోతుంటే నీరు లేక నోళ్ళు నీరు - మీరంటారు నీతి లేనోళ్ళు భూములెండిపోతుంటే చాతగానోళ్ళు జన్మభూములంటారు మాయదారోళ్ళు ॥ రైతు ॥ పాలకోసం బిడ్డ - గంజి కోసం తల్లి పాలకోసం దూడ - గడ్డి కోసం ఆవు ఎదురు చూసే బాధ - నరకమంటిది కాదా? ఏ బాధలేనోళ్ళు రాబందులే కదా రాజ్యమేలినోళ్ళే ॥ రైతు ॥ పాలమూరుకు నకలే ప్రతి పల్లెటూరు ఏ బతుకు కదిపినా రక్త కన్నీళ్ళూరు నయన ర్‌ర్‌

ఇంటింటా ఉరి శ్రాళ్ళే ఇంటి దిక్కుల కోసం

పురుగుమందుకన్న విషం - ఏలినోళ్ళ మోసం ॥ రైతు

ఎవరికి వారే అంతమై పోతుంటే

ఏలినోళ్ళ అంతు ఎవరు చూస్తారన్న? "

తుడిచేయి కన్నీరు - విడిచేయి కష్టాలు

కలసి కదిలితే మనమే కదిలే సూరీడు

రైతన్న కూలన్న కలిసి పోరాడు

రైతు విలాపం

• ఎ.లయస్‌,ఎన్‌.వి. ప్రసాద్‌ (వుష్పాలి విలాపం మాదిరి) (పేరడి)

హే భగవాన్‌ ఎంతటి విపత్తు దాపురించింది వచనం : పురుగు మందు చల్లిన చేనెలా ఉందో చూసొద్దామని ప్రొద్దున్నే

పంట పొలానికి వెళ్ళాను. ఉదయాన్నే అరుణారుణ కాంతుల్లో

చేనంతా కళ తప్పి పడి ఉంది. పంట కొచ్చిన మొక్కలు వడిలి

నేల బడిలో అల్లాడుతున్నట్టు వాలిపోయి ఉన్నాయి అప్పుడు . గీతిక ; _ నేనొక లేత మొక్క కడనిల్చి చివాలున చేయిచాచి

సవరించునంతలోన - తరులన్నియు జాలిగ నోళ్ళు విప్పి

మా. . ప్రాణము తీీతువా కల్తీ మందు జల్లి యంచు

బావురుమన్నవి క్రుంగిపోతి - నా మానస మందెదో కలుక్కుమన్నది

“ఘోర విషాద కావ్యమై !! వచనం . అంతలో. . వెన్ను విరిగినట్లు పక్కనే పడి వున్న జొన్న మొక్క ఒకటి

నన్ను జూసి ఏమని పరితపించిందంటే .. ననా

56

గీతిక ఆయువు కల్లినారు మాసములో నను పెంచిన నీకు గింజనిచ్చి బుణము దీర్తును తదీయ కరమ్ములలోన నీర్సమై ఊపిరాడకనే ఒరుగుచుంటిని ఆయువు తీరెనేమొ ఇక హాయిగ పెరిగి ఉందుము-ఆతరి నీఒకింత ఎరువు జల్లగల్లినన్‌... వచనం చేత కానీలే, ఎరువు చల్లని నా చేతకానితనాన్ని నిలదీస్తూ ఎందుకయ్యా మా స్వేచ్చా జీవనాన్నిలా అడ్డగించావ్‌. మేమునీకేం అపకారం జేశాం? గతిక జాతికి జీవమిచ్చెడు పసిడి రాశియెదుము మమ్మాశయించ జన బృందాలకు విందు సేతుము కమ్మనిసారమై... మో బోంట్ల హాలికులకు సిరిని గూర్తుము సౌభాగ్య మొసగు మమ్ముల చేజార్చుకొంటివీవు త్రాకుము - కుమలబోకుము - నీకు మాకు ఇక బుణము తీరెలే | వచనం పోనిమ్ము! ఎంత వరకు బుణమో అంతిమే దక్కును పోయినది పోవ మిగిలిన పంట గింజలనైనా అమ్మిన నా వెతలు తీరునని దళారి నాశ్రయిం చాను అప్పుడు... గీతిక . అప్పు భారాలతో గొంతు కురిబిగించి అధిక వడ్డీల నాగుండె పీల్చి, చీల్చి దోచుకుంటిరి నిలువెల్ల మోసగాళ్ళు మమ్ము అకటా దయలేని వారూ దళారి వారు ! వచనం * ఎంత ఘోరం ! ఇన్ని విధాల నిర్భాగ్యులైన మా రైతన్నలను ఏ మాత్రం ఆదుకోని ఈ అసమర్ధ ప్రభుత్వం మా ఆకలి చావులను సైతం వేడుకగా చూస్తోంది గీతిక మా వెతలేవొ ఓర్చి కడుపార ఒకింత తినంగ నోచనీ జీవితమెల్ల మీకై శ్రమించి కృశించి నశించి పోయె లాలా

మా సత్తువ నెల్ల కొల్లగొని ఆపై చీకటి వెతలకు జార్చి మమ్మాకలి చావులకెర సేతు రా ఈ నేతలకు నీతి యున్నదే ! వచనం _ ఓరిదేవుడా ! నమ్మిన సేద్యం నాశనమైంది తీరని అప్పులతో బ్రతుకు వీధిపాలైంది ఛివరకు అలు బిడ్డలకింత గంజి పోసె దిక్కులేని నాకిక చావే శర్యం ! ఆత్మహత్యే శం్యం !! వచనం. ఆగు! తొందర పదకయ్యి అన్నదాతా ! ఏ సమస్యకైనా మరణం పరిషారం కాదు ! గీతిక : కర్మ ధీరుల భూమిలో పుట్టినావు సహజమౌ రోషమ్ము నీలోన చచ్చెనేమొ అందరికి భుక్తినిచ్చు హాలికుండ రైతు సంఘమందు జేరి.పోరు సేయి !! ఎట్లనేడు బతుకు దెరువు -ఎ. భాస్కర్‌ పల్లవి : పాడు బావిల నీళ్ళు లేక - పంట కంకులు రాలిపోగా చేద్దామంటే కూలి లేక - చేతికొక్కా పైస రాక మెతుకు దొరుకని కాలమొచ్చె - బతుకు జరుగని కష్టమొచ్చె అ.ప : నీకు, నాకు గుండె మీద గండమై కూసుంది కరువు కూడు లేదు, తోడు లేదు ఎట్ల శేడు బతుకు దెరువు పూట పూట అప్పులోళ్ళ మాటతో పోతుంటె పరువు సావబోకే ఏలెటోన్ని తరుముదాము కండ్లు తెరువు చరణం . ఒక వైపు పంటలెండి పాడెమోదికి చేరుతుంటె మరో వైపు నదులు నిండి వ్యర్థమయ్యి పొంగుతుంటె ప్రాజెక్టులు కట్టకుండా కంప్యూటర్‌ కధలు జెప్పి ల లాలా " ర్‌రి

“నీరు-మోరిని ఊరు ఊరున కోట్ల ధనము కర్చుబెట్టి ఇంకుడు గుంతల పేర డొంకదిరుగుడు చేతలెందుకు ఇంటి మిద కప్పులేదు ఇంద్రునీ వైబోగమెందుకు ॥ నీకు, నాకు ॥ అసలే తిండికి కరువు ఆపై రోగాల బరువు మమ్ములను వేదిస్తవుంటె పనుల కోసం వెతుకుతుంటె మట్టి, రోడ్దు, రాయి పనికి యత్రమొచ్చి కొల్లగొడితె మాకు మార్గం చూపమంటు పట్టుబట్టి లొల్లిబెడితె నీతి మాలిన సార్లు జెప్పిన కాని లెక్కల కారణాలు కూలి కొంపకు సాక్షమయ్యె కన్నీటి తోరణాలు ॥ నీకు, నాకు ॥ మేడిపట్టి దున్నై రైతు పేగులన్నీ కాలుతుంటె మేతలేక పశువులన్ని కభేళాలకు తరలుతుంటె సాగునీరుకు వేల కోట్ల సర్మారు సాయమంటు మం(్రులంత ప్రచారంలో పల్లెపల్లెన జెప్పిపోతె “జన్మభూమి” జెండ దప్ప 'జలము' ఏడదొరుకలేదె నిన్నటి “స్వర్ణాంధ్రకోటి ఏ గుంతల కూలినాదె | నీకు, నాకు ॥ డీ దిక్కుతోచక పిల్లలంత పక్షులోలె తిరుగుతుంటె దీనమైన తల్లిదండ్రులు బ్యాంకు శిస్తు గట్టకుంటె పేదల ప్రాణాల మాద 'అధికారం' చేసె దాడికి ప్రతీ న్యిం పెరుగుతున్న అధిక ధరల ఎండ వేడికి మాడుతున్న జీవితాల్లో నీడ కొరకై పోరుదాము బీడు భూముల గోడు తీర్చె నీటి వాగై పారుదాము ॥ నీకు, నాకు ॥ లా

నిప్పుల వాన... = ఎ. భాస్కర్‌ పల్లవి ఎండ చూపులు కత్తులై గుచ్చుకుంటె -.నేల నెరైలు పట్టి ఎండిపోతుంటె తడిలేక నా వేర్లు తడుముకుంటుంటె - తల్లడిల్లి గుండె రాలిపోతుంటె నా తండ్రి గోసనే సూడలేకున్నా. * తనువు మోయలేక తూలిపడుతున్నా.... అ.ప , అయ్యనేను పంటచేనునూ రైతు పెంచుకున్న ముద్దు బిడ్డనూ... చరణం. మేఘాల గుంపుకు కునుకు పట్టిందేమో - మాగానితో చెలిమి మరిసి పోయిందేమొ పారేటి యెరుకు రోగమొచ్చిందేమొ - పంట పొలం దాక నడవలేకుందేమొ పురిటినొప్పుల బాధ ఎక్కునయ్యిందేమొ-నీటి ఊటను బావి ఇంక కనలేదేమొ నా మోద సూర్యుని కోపమేందోగాని - కొన జీవితో నేను కొట్టుకో బడితిని ॥ అయ్య ॥ ల రోజునిప్పుల వాన రాలిపడుతావుంటె-భూమి కడుపులోన సెగలు రాజుకుంటె ఆ నిండు వేడిలోనే కమిలిపోతుంటె-పురుగుదాడుల్లోన పుండు పుండౌతుంటె తన ఒంటి చెమటను నాకు నీళ్ళు, జేసి-గుండెనెత్తురు దీసి మందులాగా పూసి కంటిపాపై నన్ను కాపాొడినా గొని-కరువొచ్చి నా తండ్రి నాదుకోపోతిని ॥ అయ్య ॥ తె బీడు భూములకెన్నో కోట్లు యిచ్చామని-మంత్రులంతా మాయమాటల్లో ముంచినా బీద రైతుకు ఇంక ఏ బాదరొదని - సొంత ప్రచారాల మైకులే పెట్టినా కరువు సాయం ఏడకనిపించలేదని-ధరల భూతం వీపు మిద కూసుందని మెడవంచకన్నాను ఎదిరించమన్నాను-మెరిసేటి కొడవలై వెంట నేనున్నాను 1 అయ్య ॥ త్తే నాదు బంగారాల పుట్లు పండించినా-నేడు పూటకు లేక అప్పులే తెచ్చినా కాలేటి కడుపుల కష్టాలు తీరక-పెరిగి మోపెడైన వడ్డి గట్టలేక లాలా

వలస పిట్టల్లాగ ఊరెళ్ళి పోతుంటె-ఉప్పుగంజిలేక ఉరిబెట్టుకుంటుంటె గాలినై వీరుల కధలెన్నో జెప్పాను-ఉద్యమాల ఉగ్గుపొలు తాగించాను ॥ అయ్య ॥ క్‌ బతుకుదారి సిమ్మ చీకటయ్యిందని-పోరాడితే పొద్దు వెలుగు బుట్టెనని కూలేటి కొంపల కన్నీళ్ళు సూడని-ఏలేటి దొంగల వెన్నులిరవాలని పోరులో జనమంత కదిలేటి తోవకు-పల్లె తీరును మార్చి పేదోళ్ళ కేకకు తిరుగుబాటు జందనై తోడు వస్తాను-ఎర్ర మందారాల తోటనైపోస్తాను ॥ అయ్య ॥ గుండెలెండిన జడు నడుగు...! -డి.బి. చారి పల్లవి. _గుండెలెండిన బీడు నడుగు వాన కురిసి ఎన్నేళ్ళయ్యిందో రెక్కలిరిగిన రైతు నడుగు రెప్పవాల్చి ఎన్నాళ్ళయ్యిందో మన రెక్కలిరిగిన రైతు నడుగు రెప్పవాల్చి ఎన్నాళ్ళయ్యిందో ' 1 గుండె ॥ చరణం . దుక్కి దున్ని దమ్ము చేసి - చెమట చుక్కల విత్తులేసి ప్రాణమంత ఎరువు జేసి - మట్టిలోనె మెతుకు దీసి పొట్ట నింపే రైతు నడుగు పస్తులిడవక విన్నాళ్ళయ్యిందో నెరైలిచ్చిన:నేల నడుగు నీరు ముట్టక ఎన్నాళ్ళయ్యిందో ॥ గుందె ॥ రాతి గుండెల సేటుకాడ - తలరాతను తనఖా బెట్టి అప్పుదెచ్చిన నాల్గురూకలు - అడుసులోన పన్నీరయితే తలుపులూడిన గుడిసె నడుగు జస్తు చేసి ఎన్నాళ్ళయ్యిందో ఉసురుపోయిన రైతు నడుగు ఊపిరొదిలి ఎన్నాళ్ళయ్యిందో ॥ గుండె ॥ రెప్పలాగ కాచుకుంటె - బిడ్డలాగ చూసుకుంటె బండికెక్కిన బండ చాకిరి - బానకడుపుల పాలయిపోతే కొడిగట్టిన కళ్ళ నడుగు కునుకు మరచి ఎన్నాళ్ళయ్యిందో గుండె పగిలిన రైతు నడుగు గూడు చెదిరి ఎన్నాళ్ళయ్యిందో ॥ గుండె ॥ 61

అన్నదాతను ఆలసుజేసే - అవినీతి నేతలంత రైతులంతా రగిలి చూస్తే - బూడిదయ్యి పోతారంటు దోచుకున్న దొరలపైన దండు కట్టి జండాలెత్తండోయ్‌ నిప్పు చెరుగుతు నేలబిడ్డలు ఉరికి దూకే ఉప్పెనలవ్వండోయ్‌ 1 గుండె ॥ ఎన్నాళ్ళురన్నో ఓ రైతన్నా = రవి పల్లవి : ఎన్నాళ్ళురన్నా ఓ రైతన్నో కుమిలేవు నీకు నీవే కన్నీళ్ళు కాదురా కదలాలి ఏకమై కష్టాలు తీరేందుకు 11 21 హోలియాలో హాలియాలో హొలియా హౌలియాలో హోలియ హొలియాలో ॥ 211 మే - భూమి తల్లిని నమ్మి బురద మన్ను బుక్కి ప్రాణమే ఎరువుగా పంటలే పండించి వీట్ల ఒడ్లుపోస్తే సేట్లు.పదురుకోని ఇష్టమొచ్చిన ధరకు కష్టాన్ని దోచిరి ॥ ఎన్నాళ్ళు ॥ ల పెద్ద పెద్దోళ్ళకు సబ్సిడి కల్పించి రైతన్న నీకిచ్చే రాయితీ తీసేసి ఎరువు పురుగులమందు ధరలెంతో పెంచేసి ఏలినోకళ్లెనిన్ను ఎతలుపాలు చేస్తే 41 ఎన్నాళ్ళు ॥। తె కళ్లు ఒత్తులు చేసి కాలం వంక చూస్తే చినుకు రాలదాయె మొలకలెండిపాయె అన్నం పెట్టేరెతుకు అండగుంటామని ఆశ జూపినోళ్ళి మోసగిస్తూ ఉంటే ॥ ఎన్నాళ్ళు ॥ డా 62

శ్రీ నిత్యజీవితంలో నువుగొనే సరుకుల ధరలు పెంచీ వారు ధర్జాగా అమ్మేరు ఇంటిల్లి పాదంతా కష్టించి పండిస్తే నీ పంట ధర హక్కు నీచేతులో లేదు ఎన్నాళ్ళు || ర్‌ చితికిపోయిన నీ బ్రతుకు బాగుకొరకు బక్కరైతులంతా ఒక్కటిగా నిలవాలి కదలాలి రన్నా ఒరైతన్నో నీకోసమేనీవుగా ఒంటరి కాదురా రైతు సంఘం జెండా అండగానీకుందిరా సెరులనిచ్చె బంగారు తల్లి మేమి. = వేముల అనంద్‌ పల్లవి : సిరుల నిచ్చె బంగారు తల్లి భూమాతకే నే దూరమా బువ్వ పెట్టి నన్ను బుజ్జగించేను అమ్మ లాలనకు దూరమా

• నేలమ్మ లాలనకు దూరమా శై కడుపు చీల్చుకొని పచ్చని పైరు పెరుగుతుంటే కంకులు బరువెక్కి నీకు వందన మంటుంటే ముత్యాల గింజలు కనక వర్షంలా'జలజల రాలంగ నాకు, కనుల పండగాయె నేలమ్మ ఆ మట్టీ పేగు బంధం చేదిరి చెదలు పట్టెనమ్మ ॥ సిరుల ॥ 2 ఊరు వట్టిపోయె మా బతుకు వలసబోయె అలసిన చమటలలో మా ఆశలావిరాయె చినుకు లేక పులకిచని భూమి గుందెలెండిపోయె తల్లి వన్నే తగ్గిపోయె ఓ మాతనీ చల్లని వడిలేక కంటికి కునుకే లేదమ్మ ॥ సిరుల ॥ త ప్రాజెక్టులు కట్టమంటే ప్లేవోవర్‌ కడుతుంద్రే పంట కాల్వలు తెమ్మంటే తారురోడ్లను వేస్తుంద్రే 683

మోడు బారే నీ వీడులపైన మొక్కలు మొలవాలే నా ఆశలు పండాలే భూమాత నీ మట్టి గుండె కదిలి రైతుకు మార్గం.చూపంగా ఓ తల్లి సర్కారు భూస్వాముల మేము కూల్చగ కదిలేము ఎర్రని జెందై ఎగిరేము ఎర్రని జెండై ఎగిరేము రైతా నీ కష్టానికి = దేవేంద్ర పల్లవి ; రూపాయి కూలి పెంచితే పుట్టి మునిగి పోతుందా భూ కంపం వస్తుందా మిన్ను విరిగి పడుతుందా అప. . రైతా నీకష్టానికి మూలం కూలోడు కాదు కళ్ళు తెరచి చూడన్నా అసలు దొంగల గుపిస్తరు చరణం : పెట్టుబడికి అప్పిస్తడు కల్లాల్లో ఇమ్మంటడు కారు చౌక రేటు' చెప్పి వేలు ముద్రలేయిస్తడు తనవంతుకు వద్లంటడు - నీ వంతుకు గడ్డంటడు వడ్డీ వ్యాపారిగాడు నిను దోచే పెద్ద దొంగ రైతా! 2 మందు కట్ట ఇవ్వమంటే _ పురుగు మందు కొనమంటదు మంచి విత్తనాలడిగితె మాయ సరుకులంటగట్టి లాభం తను గుంజేస్తడు ఊబిలో నిను నెట్టేస్తడు వ్యాపారం ముసుగులోన ఉన్నాడు - మరో దొంగ 1రైతా॥ 64

తి నీటి పన్ను - భూమి పన్ను 'పెంచుకుంటుపోతారు కరెంటు డీజిల్‌ ధరలు సుక్కలకెక్కిస్తరు రైతుల పొట్టలు గొడతరు - ఉన్నోళ్ళకు తెగబెడతరు గద్దెనెక్కి ఏలె దొరలు - కనిపించని దొంగలురా ॥రైతాః॥ క్త బకాసురుల పాలి నుండి తప్పి మార్కెట్‌ కెళితే నాసిరకం సరుకంటరు రేటు సరిగ పడదంటరు నీ కష్టం కాజేస్తరు - తొంటి చెయ్యి చూపిస్తరు దళారీలు మార్కెట్లో నిను దోచే దొంగలురా 1రైతా॥ ర్‌ ఇంత మంది దొంగలు నిను నిలువున దోస్తుంటే మారు మాటాడక నువు మౌనంగా ఉంటె ఎట్ల కూలికి రైతన్న తోడు - రైతుకి కూలన్న అండ కూలి రైతులేకమైతె డొంగల పని ఎంత సేపు 1రైతాః అన్నా యూదికున్నాదా

• చింతల యాదగిరి పల్లవి , అన్నా యాదికున్నాదా నీ పుట్టు మైలను పొట్టలోన చాసుకున్న నీటి సంగతి గుర్తు కున్నాదా . చరణం. సేను వంక చూసుకుంటూ పొద్దు గూకులు కావలుంటూ చెలిమల్లల్లో నీళ్ళు మనకు చేద తీర్చి కడుపు నింపిన ళా

ఆ రోజులన్నీ కళ్ళ ముందు కదులుతున్నాయా

ఇప్పుడు, అడ్డగోలిగ బోర్లు వేచితే

మంచి నీటికి కరువు వచ్చిన రోజులొచ్చాయా . 1 అన్నా॥ చరణం బాయి మిద గిరక చప్పుడు

ఎంత చక్కగా వుండె అపడు

ఇంటి పక్కనే చేత బాయి

చేదే కొద్దీ నీళ్ళోయి

ఆ నీటితో ఇంటిలో తోటలు పెంచుకుంటిమీ

ఇప్పుడు గుక్కెడన్ని నీళ్ళ కొరకు

మైళ్ళ దూరము నడుచుకుంటూ

నీళ్ళు బిందెలు మోసుకొచ్చే కాలమొచ్చిందా .. 1 అన్నా! చరణం : చినుకు రాలిదంటే చాలు

చెరువు కుంటల నిండా నీరే

చేను పారగ, నీరు ఊరగ

పల్లెలెల్లా పచ్చగుండే

ఆ వాగు వంకల పశుల మందల అందమెట్లుండే

ఆ మందలేవీ, అందమేదీ

నీళ్ళు లేక పల్లె రంగు నిలిచి పోయిందా... ॥ అన్నా॥ చరణం : గుట్ట మోటున జాలు నీళ్ళుకు

మట్టి చదిమి నాటు పెడితే

పుట్ల కొద్ది తిండి గింజలు

ఇంట్ల గరిసెల నిండి వుండె

ఆ జాలు మడుల జాడ నేడు కానరాదాయె

నడిజాము రేతిరి వరకు ఒక్క.గజము

మడికి నీళ్ళు పారని గండ, మొచ్చిందా.. . 1 అన్నా ॥ చరణం నాడు నీటి చుక్క నీకు నాటికాడికి దగ్గరుండే

నేడు నీటి చుక్క నీకు అందనంతా దూరమూంది ననన

అది అందుకొనుటకు అందరం మనం ఏకమవ్వాలే పడ చినుకు నెలా దాసుకొనుటకు దారి చూపే నీటి పోరే మనం చేయాలే న || అన్నా॥ బతుకు బండి పోటీ

• సత్తెన్న పల్లవి పున్నమి వెన్నెల్లో వచ్చె జొన్నాలా బండి భారతీ ఎన్నియాల కరువు రోజుల్లో సాగదాయె బతుకు బండి భారతీ ఎన్నియాల చరణం వరుణుడు వస్తాడంటు వాగు వంక లెదురుచూసె ఎదిరు సూడంగ మబ్బు తొంగి చూసి నీళ్ళు లోసి వరదలై పారకుండ వాగులో ఇసుక లారి మొసె సెరువూలో వున్న చేపపిల్ల నాతో పాటుకూటికి బాసె ॥ పున్నమి ॥ చరణం. _ మిట్టపు భూముల్లోన పడ్డట్టీ నీటి బొట్టు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి కాలువల్లో కలువదొట్టు పరివాహక (ప్రాంతం అంతా బంధించి అడ్డంగంటు గంగమకల్లీ గండం చాటి సెరువుల్లో చేరేదేట్టా ॥ పున్నమి ॥ చరణం"... సెరువుల్లో తూముల మట్టం ఒండుమట్టి నిండిపాయె ఏండ్లూ గడిసిన దాన్ని దీసెటోడు లేకపాయె ఒచ్చిన నీరొచ్చినట్టు ఒకే ఒక్క పంటకు బాయె రెండో పంట ఆశకు బోతే నిండిన సెరువు ఎండిపాయె॥ పున్నమి ॥ చరణం. సెరువులు కుంటలు ఇంకి సేద్యం సేద బావులెండె తాగేటి నీటి కొరకు సర్కారొచ్చిబోరింగేసి పల్లె భూస్వామి దాని పక్కనె పెద్దబోరు వేసె సెమట గారించాక గొడితెసేతి పంపు సేతులెత్తి ॥ పున్నమి ॥ చరణం ' _ ప్రకృతిలో దొరికె నెరుకు (ప్రాణాధారమైన నీరు ధనవంతులకింట బయట దాసోహమంటుంది నేడు డా లా

నిరుపేదల గొంతులన్నీ దాహమంటు దండుగట్టి పల్లె పట్నాలేకమయ్యి నీరు పొదుపు చేయకుటె ॥ పున్నమి ॥ చరణం. _ తరువాతొచ్చె తరమూనాకు నీరు దొరకిదుటు భారతీఎన్నియాల నీరు పొదుపు జేయనోళ్ళకు నీవైనా జెప్పు భారతీ ఎన్నియాల జలము కరువైనా జమల గండంగట్టెక్కించు భారతీఎన్నియాల కలిగినోళ్ళకు మా కన్నీటి ధారలు జూయించు భారతీఎన్నియాల ॥ పున్నమి ॥ త్రాగు నీరు కరువు

• చైతన్య ప్రసాద్‌ పల్లవి : మైళ్ళకొద్ది నడిచినా - తాగునీరు కరువు కడవ మీద కడవతోటి - మెడ విరిగే బరువు అనుపల్లవి ; తాత తడ్రి నాటి నుండి ఇదే తీరు మనకు ! పిల్లలైన సుఖపెడితే అదే చాలు తుదకు ! చరణం : మబ్బుల్లో నీరు చూసి - ముంత ఒలకబోసినట్టు కుళాయిలు వచ్చాయని - చెరువు కుళ్ళ బెట్టాము మోటారు చెడిపోయినా - కరెంటాగిపోయినా పంపులోంచి చుక్కరాక - పరుగులు పెడుతున్నాము! ॥ తాత తండ్రి ॥ చరణం : చేపరొయ్య చెరువుల్లో - కట్ట వరకు పోర్లుతున్నా చుట్టూరా నీరున్నా - చుక్క నీరు త్రాగలేము కాల్వల్లో బోదెల్లో కలుషిత నీరొదులుతుంటె కాళ్ళుముంచితీస్తే మనకు - కుళ్ళు గజ్జిపడుతుంది! ॥ తాత తండ్రి ॥ పేదోళ్ళు చేరకుండ -పెద్ధగోడ కట్టారు ననన స 68

తాగునీటి చెరువులోన - చేపల లీజును పొందిన కాంట్రాక్టరు వేసవిలో - కరువు వెచ్చి పెడుతున్నడు ॥ తాత తండ్రి ॥ చరణం గాలినీరు భూమంతా - అందరి సొత్తన్నారు అందినంత కాజేసే - పందికొక్కులున్నారు త్రాగునీరు అందరికి - హక్కుగాను పొందేందుకు ఏకమయ్యి అందరము - నీరు పొదుపు చేద్దాము !! అయ భ్‌ పల్లె ఏడ్చింది

• చంద అప్పారావు పల్లవి : తాగునీరు లేక తల్లడిల్లి కంట నీరు పెట్టే పల్లెతల్లి సాగునీరు లేక వదలిపోయి దిక్కుతోచకుంది నేలతల్లి చరణం. _ నీళ్లల్లొ ఫ్లోరిను నిండదుగుండే తాగినోళ్ళకు తనువేమొ తరుగుతుంటే నీళ్లల్లో పురుగులు తిరుగుతుంటే తాగినోళ్ళకు నూరేళ్లు నిందుతుంటే తలపట్టుకోని తల్గులంతా. . గొల్లు గొల్లున గోడు పెడితె కంట నీరు పెట్టె పల్లె తల్లి దిక్కుతోచకుంది నేలతల్లి ॥ తాగు ॥ చరణం నీళ్లన్ని సీసాల్లో నింపిరాయె తాగేటందుకు డబ్బెమొ లేకపోయో నీళ్లన్ని ప్యాకెట్లో నిలపలాయో నీరు సామాన్యులకు నేడు దూరమాయో లతా

గొంతులారి జనమంతా... గుండెలన్ని బాదుకుంటె కంట నీరు పెట్టే పల్లెతల్లి దిక్కు తోచకుంది నేలతల్లి ॥ తాగు ॥ చరణం : చెరువులన్ని చేప నెలవులాయె (మనకు) తాగేందుకు నీరు కరువాయె కాలువల్లో నీరు మురుగులాయె తాగినోళ్ళకు తీసువెళ్ళితో గమాయె గుందెలెండి గూడె మంతా... నీటి కొరకే కేకలేస్తే కంట నీరు పెట్టే పల్లె తల్లి దిక్కుతోచకుంది నేలతల్లి ॥1 తాగు ॥ చరణం: _ నీటి కొరకు ఊరు బోరుమంది (నన్ను) ఆదుకొని దాహాన్ని దీర్చమంది నీటి నిల్వలు పెంచకదలమంది (పల్లే) పచ్చదనము కొరకు నడవమంది పాడిపంటల వన్నె దెస్తా. . మీ బతుకంత తోడై వుంటా అంటు పల్లె తల్లి వేడుకుంది మన అందరి బాగునె కోరుకుంది... ॥తాగు॥ స్వాతి చినుకు = దేవేంద్ర పల్లవి : స్వాతివాన చినుకు చినుకు సంద్రంలో ముత్యాలు ! తొలకరి జడి తడులన్నీ నేలమ్మకు బత్తాలు !! క్‌ 70

ముత్యం దక్కాలంటే ప్రాణం ఫణంవడ్డాలి మొకృకైనా, మనిషికైన, ప్రతి చినుకూ దక్కాలి చరణం . గంగమ్మ దేవతంటూ పూజ చేస్తే చాలదు వాన చుక్క ప్రసాదంలా చూస్తే కరువుండదు చెరువు కుంటల్ని మనం - గుడిలాగా చూడాలి 2 అమ్మకున్న మరో పేరు, నీరే అనుకోవాలి ॥ స్వాతివాన ॥ ౭ (ప్రాణం చిరునామా నీటిలోనే దాగుంది పచ్చదనం చక్కదనంలో నీటి చుక్కపాటుంది నదులు, వంకల్లోనే - నాగరికత నడకుంది లై మానవతా పూలదందడలో, నీరు దారమయ్యింది ! ॥ స్వాతివాన | 8 ఆత్మపరమాత్మలతో నిండి ఉంది వేదాంతం నీటిని మినహాయిస్తే జీవిమనుగడ అంతం అందం ఆనందాలన్నీ - నీటి బొట్టు సౌందర్యం 2 పుట్టుక, గిట్టుకలన్నీ నీటితోనే సహచర్యం ! " ॥ స్వాతివాన త్త కూడు, గుడ్డ, నీడ అవసరాల సంబంధం వీటిని కలిపే బంధం నీటితోటి అనుబంధం ధాన్యాలూ, మాన్యాలు-నీరిచ్చిన వరాలు లై గొంతుకాస్త తడవకుంటె, పలకవు ఏ స్వరాలు ॥ స్వాతివాన ॥ ర్‌ చరిత్రలో యుద్దాలన్నీ రాజ్యాల కోసమే నీరులని రాజ్యాలు స్మశాన సావాసమే ముందు చూపులేకపోతే - కరువు కాటకాలు 2 నీటిని జాగ్రత్త చేస్తే, భవిత సంబరాలు !! ॥ స్వాతివాన ॥ ఆ

ప్రాణం పోసిన నీరే ఆ స్పూర్తి పల్లవి : 'ప్రాణంపోసిన నీరే - నాడు “ ప్రాణం తీస్తుందీ - నేడు పర్యావరణం పాదైపోతే బతుకే మిగలదు ఏనాడు (2 సార్లు) చరణం : చెరువుల్లోన కుంటల్లోన చేపలు ఎగిరే దృశ్యం లేదు ఒడ్డున కూసోని గాలంవేసే మత్స్యకారుల పిల్లలు లేరు బ(రైలు కడుతూ ఈతలు కొట్టే పిల్లల అలికిడి అసలే లేదు కంపెని వదిలే రసాయనాలతో కలుషితమైయ్యెను మా చెరువు ॥ ప్రాణం ॥ ల బుడబుడ మంటూ బొక్కెన వేసి నీళ్ళను తోడే బావులు లేవు పాతాళానికి బోరింగేసి ఎంతగొట్టినా విషపు నీరులే మంచి నీళ్ళకై మైళ్ళనడకలు చూసే వారికి వలస పక్షులు యజమానుల లాభం కోసం పల్లెలు మొత్తిం పాడవ్వాలా ॥ ప్రాణం ॥ తి నీటిని వాడే హక్కులు మొత్తం స్థంవక లా! రికా ్ట్‌ ప్రకృతి మనకు నాడే ఇచ్చెను . గ్‌ న [ఓ న్ని ఉన్న వారి లాభం కోసం సగ ఇ. ఒం |] నీరు మొత్తం కలుషిత మాయెను | ఓ వ, నీటి బొట్లకై వీరంగాలు ఫా నం యమ ల

ట్యాంకుల చుట్టూ ముష్టి యుద్దాలు కోడికూతలు కూయంగానే బిందెలు గుర్తుకు రావద్దు బతికే హక్కు మాకుందని కాలుష్యంపై యుద్ధం చేద్దాం చక్కు నీరు లేదుకుండల్‌

• ఆర్‌.ఎ. వాసు పల్లవి : “చుక్కనీరు లేదుకుండలా - సంసారమెట్టాడేదుకొంపలో సురసుర సూర్యుడు ఎల్లెనె - సెరువు బావుల్లో నీరేమో ఎండెనే చరణం వడు గంటల కొస్తదంటే (నే)-ఐదింటికే వంతుపెడితి బిందె వెనక బిందెలాయె (ఆ) బారు జూడకోషదాయె సరిపోను నీళ్ళు రావాయె - నీళ్ళకాడ జగడమాయె కడవంతునాదాయే నీళ్ళేమో బందాయె కాలి బిందె చేతికాయె - ఇక నీటి కొరకు నడకలాయె ॥ సుక్క॥ త ఇంట్లో సంటిదాని ఏడ్పులు - మా ఆయన వంట కొరకు పిలుపులు పొద్దుబారదెక్కి పోయేగా - ఇంటిలోన పనిగాదాయెగా జోడుకుండలు శిరసుపైన పెట్టి మైళ్ల దూరం మహిళలైనా చుక్క నీటి కొరకు సావునడకతోటి కాళ్ళు చేతులు గుంజుడాయె - రోజు నీటి కొరకు యాతనాయె " 1 సుక్క॥ తి ఇరుగు పొరుగు వున్న వాళ్ళు - నీళ్ళకి ఇబ్బందులెన్నో పడుతుండ్రు డబ్బైన అప్పులిస్తుంద్రు - తిండిగింజైన బదులు పెడుతుండ్రు ఎల లనెంబు నీళ్ళ సాయమైన - వాళ్ళు సెయలేము అంటుండ్రు య సళ? * న్లీళ్ళు కొన్న వారికె గొంతు తడిసే-కొనలేని వారి గుండెలవిసె ౮7౯ *” "ఏటేటా నీరేమో తర్షుగుతావుంది ల్‌ ల్సి మనకాలమేగిట్లీ నం - ఇక ముందు కాలమెట్ల వుండు శీ ఖ్‌ ఖ్‌ (అందుకే) నీటి నిల్వలు పెంచుకుందాం - నీరు పొదుపుగా వాడుకుందాం క పచ్చని చెట్లు పెంచాలి - పారే నీటిని పోదుపు చేయాలి ర్న ణీ ం -కా , ఖే ణీ కూ 78

కరువు వోరు

• చైతన్య ప్రసాద్‌ చరణం :; సల్ల ముంతలా ఏది సద్దెట్టమన్నాడు - నీ కొడుకు రాముడు బహుపున్నెనంతుడు నాతల పట్టిగొట్టాడే మామా - నను సంపిపోతనన్నాదేమామా ! మాపిటేలా ముంత గింజలేమో దాచి - పిల్లలకు పెనిమిటికి నేసదిరి పెడితీ నీళ్ళు తాగి గడిపి నాను మామా - నేనేడ సద్ది తెచ్చేదే మామా ! నీళ్ళబాయిల్లోన నిలువులోతులు దిగిన - దొసెడు నీళ్ళైన దొరకకున్నవి గిన్నేడ ఎసరు బెట్టేదీ మామా - నేనెవరి గొంతు తడిపేదీ మామా ! పంటలెండిపోయి పనులు లేకపాయె - పల్లే జూడ గుందె చెరువయ్యిపోయింది చిల్లిగవ్వ చేతలేదే మామా - సంసారమెట్ట సాకేదే మామా ! గడ్డిగాదాం లేక గొద్దొట్టి పోయింది - పాలుపెరుగు జూసి పదినాళ్ళ అయ్యింది పిల్లదానికి పాలులేవే మామా - నేనేడ సల్ల దెచ్చేదే మామా ! పిల్ల ఆకలి గోల పట్టలేకున్నాను - పిడికెడు బువ్వైన పెట్టలేకున్నాను కన్న కడుపు ఎంత కోత మామా - బతికున్న పీనుగుల మిగిలే మామా ! నీ కొడుకు నన్నాదిలి పట్నానికెడుతుండు - ఎప్పుడో ఎన్నడో తిరిగొస్తనండు అందాక బతికి ఉందేమా మామా - నన్నెంట తీసికెలనవే మామా ! నిన్నమొన్నటి దాక నిండుగా వున్నాము - నీళ్ళ కరువు వచ్చి నిలువెల్ల చచ్చాము కారకులెవ్వరో కనరే మామా - (ఆళ్ళ) కళ్ళ కారమెట్టి గొట్టా మామా ! జట్టుగా ఉందాము ఒక్కటిగ సద్దాము - నీటి బొట్టు కొరకు పోరును చేద్దాము అధికారమెక్కి నోళ్చడగా మామా - అందర్ని ఆగమని సెప్పవే మామా |! ననననననననననననననననరి

మానవలోకం మనుగడ

• సత్తన్న పల్లవి మానవలోకం మనుగడ సక్కంగ సాగాలియను కుంటెరోరన్న కూడు గుడ్డ నీడ కొరత లేనట్టే కాలం రావాలోరన్న చరణం ; కూడు గుడ్డ నీడ కావాలెనంటె పంచ భూతాలల్లో ప్రాణం వంటిది భూతల్లి గర్భము నందు బుట్టినా చెట్టు చేమలూ పంట ఫలాలు ఎండిపోక.నిండు పచ్చదనంతో ఇరగ పండాలోరన్న కరువు రక్కసి కోరల నుండీ భూమిని కాపాడరోరన్న లి కరువు కారణాలు తరుముకొచ్చెడీ కారణాలు తెలుసుకోవాలిరన్న నరుకుతున్న ప్రతి పచ్చని చెట్టు నరకపు మెట్టయ్య నిలిచెనురన్న వనములు పాడై వానలు గురువక - వట్టి పాయె భూమిరోరన్న జనలోకమంత జలములు దొరుకక మలమల మాదేరోరన్న 8, తెప్పలొంగి మెప్పుడన్న వానబడితె మెట్టల్లో మట్టంత కొట్టుకొని పోయి సారవంతమైన నేలలు అన్ని నిస్సారమైన చవిటి నేలలాయె ఎరువులు మందులు ఎన్ని వేసిన ఏమి ఫలములేదోరన్న పుట్టు బలంలేని పైరుకు మనం పెట్టె బలం చాలదోరన్న శీ తల్లి ఆరోగ్యంగ లేకపోతే తన పిల్లలకే పాలు ఇచ్చిపెంచలేదు నేలమ్మలో తేమ ఇంకి పోయెనంటి సకల జీవులకు సౌఖ్యమేలేదు నీటి వూటలూ పెంచుకునేటీ బాట జూడరన్నో నేడు ఐకమత్యంగ మనమంత ఒక్క మాట మిదుండాలిరోరన్న ర్‌ సీరు సొంతమ్మెవరి సొత్తుగాదన్న - అందరనుభవించె హక్కుందిరన్న పల్లపు భూముల్లో ఆనకట్టలేసి నీటి వూటలే పెంచుదామన్న నీటిని మూటగ గట్టి అమ్మె టోళ్ళ బేరం సాగొద్దురోరన్న అందరికీ నీరు అందించె దారిలో ముందుకు సాగాలిరోరన్న 75 న రి అంగ

సమస్యల ప్రతిబింబాలు... పోరాటాల ప్రతిధ్వనులు... ప్రజల పాటలు , వెలరు.20 చదువంటే మూడో కన్ను, వెల: రు.30 పాడరా ఓ తెలుగువాడా, వెల :రు.15 మహిళా ఓ మహిళా, వెల: రు.25 చేతివృత్తుల పాటలు, వెల:రు.15 కులవివక్ష పాటలు, వెల: రు.15 కార్మిక పాటలు, వెల: రు.25 తొలిపొద్దు పొడిచింది, వెలఃరు.12 వ్యవసాయ కార్షిక పాటలు, వెల: రు.12 రైతాంగ పాటలు, వెల: రు.20 విద్యార్థి, యువజన పాటలు, వెల: 15 హైటక్కరి పాలన పాటలు, వెల: రు.10 మ్రోగెను నగారా, వెల: రు.8 ం ధా . 9౧4్కగకషగ?। 800% [1౦౮58