Telugu rachanaswadanam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

కా క ఆర్వయస్‌సు౦ందరం

రచనాసా దనం

(పాతికేళ్ళ రచనానుభవాలు - జ్ఞాపకాలు) 1969 = 94

డా. ఆర్వీయన్‌, సుందరం

తెలుగుశాఖ మైనూరు విశ్వవిద్యాలయం

మాననగంగోత్రి, మైసూరు - 570 006 ప్రతులకు ;

చింతల పద్మావతి హోం లైబ్రరీ 76 - 5 - 16, గాంధీవురం - 2, రాజమండ్రి - 533 103.

886౧1250౧0%8128% (౧ య ౦ 7009) న. 500౮586106 80015- 1 (౫ ౨౯ గి.౪.5. 546గ642౧2గ, న్‌ గ! - 929, ౪1౪౪16౧4౧౮ 11208గ౧ ం న [%/6079- 570023. పంల ల ట్లో సుంద" ౯15 కర!40౧, 1994 నానా (6 నీయ010/ ఖా చంధాలయ నా

• (60న) ఇ త్త ౧106: ౧5. 20=00 బ్రా ల 00౪8 06560౧ 0/. 966604 520/80ఇ60/2౧8 లగ 0౦౧౫౧౦66 0: నింగి! 0956949[5 కల. నిగ౧196 2 ౮౧౬ 068౬ ౧౧౧18౫ ౮ [0౫ ౦౦౧1౬౯6; ౧110211 క౩శం372641 [ంగం 1020205 "76-5-16, ఆజగ౧రగ1౧౪6/౧8౧ - 2, దషిత4౮గ౫౦౧- 533 1039.

ప ఇది స్మ ఫో నాకు అత్యంతొప్తులు స ఖో కోస్తావాణి సంపాదకులు అయిన చ్‌ శ్రీ/ చింతల గోపాలరావుగారి అమ్మాయి చి॥ పద్మ (ప్రియ వివాహ సందర్బంగా (25-5-94) పుస్తకాకృతి దాల్చిన బహూకృతి

రచయిత గురించి పుట్టింది , నెల్లూరు 21-4- 1948 చదువు : జంతుశాన్తంలో బి.ఎస్‌.సి తెలుగు కన్నడ సంన్కృతాలలో ఎం.వ్ప డగగ్రీలు పరిశోధన ః పీహెచ్‌.డి. (తెలుగు కన్నడ జానపద గేయాలు). డి.లిచ్‌. (ఆంధ్రుల జ“బఎట విజ్ణానం) ఈచనలు : యాభైకి పైగా పుస్తకాలు వందకు పైగా వ్యాసాలు, కవిత పరిశోధన, నవల, కథ, జీవిత చరిత్ర, విమర్శ, జానపద విజ్ఞానం అనువాదం. తెలుగు, కన్నడ, ఇంగ్లీషు భాషత్లో రుచి, అభిరుచి _ : ఎవ్పుడూ చదువుతూ రాస్తూ ఉండడం. మనుషుల్తో మనసువిప్పి మాట్టాడడం.

కవిత

1. ఆధునిక వేమన శతకము (1969)

2. దిగంబర కవిత (1972) కన్నడంలో ,ఇతరులతో

౩. పిటీలు రాగగళ డజన్‌ (1976) పఠాభి కవితకు కన్నడం

4. గొరిల్టా (1980) శేషేంద్ర కవితకు కన్నడం

5. ని(ద్రాపుష్పం (1985)

క. నుందర (ప్రభవ (1987)

జానపద విజ్ఞానం

1. ఆలిచిప్పలు- ఆణిముత్యాలు (1972) జానపదగేయ సంకలనం ఇతరులతో

2. జానపద సాహిత్య న్వరూపం (1976) (1993)

3. జనపద సాహిత్యద మూల తత్త్వగళు (1976) కనడం

4. తెలుగు - కన్నడ జానపద గేయీలు (1979) నద్దాంచ్కవ్యాసం

5. జానపద విజ్ఞాన న్వరూపం (1980) కన్నడం నుంచి తెలుగుక్తు

6. భాష- జానపదం (1981) సెమినార్‌ వ్యాసాలు సం. ఇతరులతో

7. జానపద సాహీత్యం (1982)

8. ఆం(ధ్రుల జానపద విజ్ఞానం (1983) (1993) డి.లిట్‌. సిద్దాంత వ్యానం

9. కర్నాటకొాం([ధ్ర యక్షగాన సమీకె (1985) కన్నడం.

10. 5646468 1౧ గ౦|0౯౪|05 (1986) వ్యాసాలు ఇతరులతో

11. ఆం(ధ్రవ్రదేశ్‌ జూునపద (1987) రామరాజుగారెి ఇంగ్రీమ పుస్తకానికి

కన్నడొనువోదర

విమర్శ

1. తెలుగు సాహిత్యములో దేశి కవిత (1970)

2. కన్నడ సాహిత్య చరిత్ర (1977)

వె. తెలుగు భాపెమత్తు సాహిత్య (1981) కన్నడంలో తెలుగు

సొహిత్యం

4. పరిశోధన పద్దతులు (1990)

నవల

1. నంస్కారం (1974) కన్నడ నవలకు తెలుగు

2. ఆకాశగంగ (1975) కన్నడ నవలకు తెలుగు

3. నంగవిజయ (1986) మాలపల్లికి కన్నడం

4. భావన (1993) యాత్రా నవల జీవిత రేభా చిత్రాలు

5. పుట్టుప్పు కథ (1975) కన్నడ మహికవి జీవితం

6. దాతాయణి ౧1980)

7. పట్టాభి నీతారామయ్య (1980) కన్నడం

8. ౩. రామక్ళేుశ్వరరావ్‌ (1980) కన్నదం

9. పంజె మంగేశరావ్‌ (1981) కన్నడ రచయితను గురించి

10. పాల్కురికి సోమనాథ (1983) కన్నడంలో

11. ని.ఆర్‌, రెడ్డి (1986) ఇంగ్రీషు నుంచి తెలుగు సంఫాదకత్వం

12. ఆనంతరాగం (1977) రాళ్ళపల్లి అభినందన, ఇతరులతో

13. రాళ్ళపల్లి పీఠికలు (1978) ఇతరులతో

14. పఠాభి వన్‌చాంగం (1980)

ఇవికాక

“ఇ లెలుగు పాఠ్య (గ్రంథాలు నాలుగు

• 'జానపదం' సంచికలు 21 (ఇతరులతో)

• 'చైతన్య కవిత సంచికలు 16 (ఇతరులతో)

శీ కర్నాటక సాహిత్య అకాడెమీ పత్రిక 'అనికేతన* 12.౧ఇతరులతా) శీల జానపద విజ్ఞాన భారతి పుస్తకాలు రెండు

శీ “తెలుగు కోయిలి బులెటిన్‌ కొన్ని నంచికలు

భాషా విజ్ఞానం

1. తెలుగు - కన్నడ న్వయం బోధిని (1977)

2. భాష మత్తు భాషావిజ్ఞాన (1978) కన్నడం, ఇతరులతో

3. ధ్వని విజ్ఞాన (1979) కన్నడం, ఇతరులతో మరికాన్ని పున్తకాలు

4. బాల(గ్రువుడు (1970) కన్నడం నుంచి పిల్లల నాటకం

5. కుట్లోకుళ్హో మళెరాయ (1984) బాల విజ్ఞానం కన్నడంలో

3౩. మాటమం(త్ర మోడి ఎస్టునత్య (1989) మంత్రతం[త్రాలను- గురించి

కన్నడంలో

4. కన్నడ నంన్క్బృతి వైభవం (1990) కన్నడం నుంచి తెలుగుకు
5. నన్నయ భారతం (1993) ఆది సభాపర్వాల వచనానువాదం

పాతికేళ్ళ నా రచనా వ్యాసంగాన్ని గూర్చిన జ్ఞాపక చిత్రశాల ఇది. నా మొదటి పుస్తకం అచ్చయిన నాటినుంచి ఈనాటి వరకు గ్రంధ రచనలో, ప్రచురణలో ఎర్పడిన మానవ సంబంధాలను తెలపధద్రమే సా ముఖ్యోద్లేశం నా అనుభవాలను జ్ఞాపకాలను సహృదయులతో పంచుకుందామనే సంకల్పం ఈ రచనకు (ప్రేరేపించింది. పొతికేళ్ళుగా నన్ను వెన్ను తట్టి ముందుకు నడిపించిన వారిని చేయూత నందించిన వారని తలచుకొడం నాకెంతో తృప్పి కలిగించే విషయం

ఇందులో నా ప్పుస్తకాళన్నిటిని గూర్చి వ్యక్తమైన అభిప్రాయాల్ని, ప్రశంసల్ని, సమీక్షల్ని నేను చేర్చలేదు. నా పుస్తకాలలో చాలా వాటిని చదివి నాకు ఉత్తరాలు రాసిన రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మగారి మాటల్ని అక్కడక్కడా ఉదాహరించాను ఎందుకంటే రాళ్ళపల్లివారు. ఎనాడూ ఊకదంపుడు అభి[పాయాలను వ్యక్తం చేసినవారు కారు ఆయన లాంటి కొంతమంది పెద్దల ఆశ్‌స్సులే నా గతాన్ని నడిపించాయి

నే నెప్పుడూ. కాయితొలను అక్షరాలతో నింపడమే వృత్తిగా "పెట్టుకునేందుకు మిత్రులు శ్రేయోభిలాషులు చాలా వరకు కారణం ఒకరిద్దరు చాటుమాటుగా గునగునలాడుకున్నవారు. లేకసోలేదు. “మైనూరుల్‌ ఇతనికేమీ పనిలేదు కాబట్లి రాసుకుంటూ ఉంటాడు ! అన్న మహానుభావులున్నారు. వారానికి నాలుగయిదు గంటలు ఎం.ఎ. వారిక్‌ పాఠాలు “చెప్పడమే ఘనకార్యంగా భావించే అలాంటి మహనీయులు నాలో నిరుత్సాహం బదులు ఉత్సాహాన్నే పెంచారు. మైసూరులో మూడు ఎం.ఎ లకు బోధస్తూ అందరికంటె ఎక్కువ తరగతులు తీసుకుంటూ, మిగిలిన్‌ సమయాన్నంతటినీ అక్షరదీక్షకు అంకితం చేసుకున్న నేను అసూయా పరులను చూసి నవ్వుకోడం తప్పు ఏం చేయగలను

పాతికేళ్ళుగా. నేను రచనల ద్వారా ఎంతమందిని బాధపెట్టూనో ! నేను రాసిన ప్రతి అక్షరాన్ని ఏర్చి కూర్చి ముద్రించిన కార్మికులు ఎంత కష్ట్రపడ్డారో ! నాకు సహాయం చేసిన ప్రతి ఒక్కరినీ చల్లని వేళ స్మరించుకుంటాను. నేను రాసి ప్రచురించినవి, సంపాదకుడిగా ప్రతులు తయారుచేసి ముద్రించినవి పెద్దవి చిన్నవి అన్నీ కలిసి 80 కి పైగా పుస్తకాలున్నాయి. వీటిలో ఎక్కువ భాగం మద్రాను ఫ్రీడమ్‌ (పఫైన్‌లో, మైసూరులోని అరవింద (పన్‌, మిత్ర (ప్రింటర్స్‌లో అచ్చయ్యాయి. ఆ ముద్రాపకులు నా విషయంలో చూపిన శ్రద్దను, ఆత్మీయతను మరిచిపోలేను. పాతికేళ్ళుగా నేలమీద నాతోట కూర్చుని నా పున్తకాలను, కాయితాలను, చేతి ఒత్తిళ్ళను మోసిన రాత బల్లకు కూడా కృతజ్ఞతలు చెపుకోవాలి.

ఈ పుస్తకం ముద్రించే భారాన్ని మిత్రులు చింతల గోపాలరావు గారు. స్వీకరించారు. ముద్రణ స్మాలిత్య సంహారానికి డా. ఎండ్టూరి సుధాకర్‌ పూనుకున్నారు. సుందర గోపాల నుధాకరులది త్రివేణీ సంగమం. సరస్వతి కనిపించనంత మాత్రాన లేనట్లు కాదు. నేను గోదావరీ క్షేత్రంలో లేకున్నా ఉన్నహ్టు అనిపింప జేస్తున్నారు మిదత్రులు.

ఎందరో మహానుభావులు. అందరికీ వందనాలు. భావనామ సంవత్సరం ఆర్వీయస్‌. సుందరం ఉగాది 11-4-1994

రచనాస్వాదనం / రచనాస్వాదనం

“ఒరేయ్‌! తెలుగులో తక్కువ మార్కులు తెచ్చుకుంకు నీ వీపు చీరేస్తా?'

నెల్లూరులోని ఆర్‌. ఎన్‌. ఆర్‌. ఎం. హైస్కూలులో తెలుగు మౌస్టారు. అనంతరామ శాస్త్రిగారు నన్ను ఉద్దేశించి అన్నమాటలివి. అప్పుడు నాకు పదేళ్ళు. నా విద్యార్ధి జీవితంలో ఆనాడు మా మాస్టారు అన్న మాటల్ని నేనెప్పుడూ మరిచిపోలేదు. ఆఅ చిన్న వయసులో శా(స్తిగారు నేర్చిన ఛందస్సు వ్యాకరణం నాలో తెలుగు మీద ఆసక్తిని అభిమానాన్ని కళ్ళించాయి.

అనంతరామ శా'స్తిగారు మా నాన్నగారికీ గురువే. అందుకే ఆయన నామీద ్రత్యేకాభిమానం చూపించేవారు.

నెల్లూరులో హైస్కూలు చదువు అయిన తర్వాత నేను మద్రాను త్యాగరాయ కళాశాలలో చేరాను. ప్రీ యూనివర్సిటీలో సైన్సుతోబాటు అడ్వాన్‌న్స్‌ తెలుగు అనే విషయంకూడా ఉండేది. అందులో విశ్వవిద్యాలయానికంతటికీ నేనే ఎక్కువ మార్కులు తెచ్చుకున్నాను. అనంతరామ శాస్త్రిగారు ఈ విషయం తెలిసి చాలా సంతోషించారు.

నా మొదటి గేయం త్యాగరాయ కళాశాల జర్నల్‌లో ముష్పయ్యేళ్ళ క్రితం అచ్చయింది. దాని శీర్షిక 'మతిహీనుడు. మా నాన్నగారు ఒక కథ చెప్పారు. మా తాతగారిది నెల్లూరు సమీపంలో మరుపూరనే పల్లెటూరు. ఆయన నెల్లూరులో బట్టలు కొనుక్కొని ఊరికి తిరిగి వెళ్తున్నారట. మధ్యలో దొంగలు వచ్చి బట్టలు దోచుకున్నారు. మా తాతగారు వట్టి అమాయకుడు. “బాబ్బాబు పండక్కి కొత్త బట్టులు తీసికళ్తున్నాను. నా దగ్గర ఉన్న డబ్బులు ఇస్తాను. బట్టలిచ్చెయ్యండి'

రచనాస్వాదనం 2 అన్నారట. దొంగలు ఆయన దగ్గర డబ్బులున్నాయని తెలిసి అవి కూడా దోచుకున్నారు.

నా మొదటి రచనకు వన్తువిదే. అప్పటి నుంచి నేను అప్పుడవ్వుడూ ఏనైనా రాసి పత్రికలకు పంపిస్తూ ఉండే వాడిని, నాకు విద్యనిచ్చిన గురువులు, స్నేహితులు నన్ను మొదటినుంచి బాగా 'ప్రోత్సాహించారు. బి. ఎన్‌ సిలో నా ప్రధాన విషయం జంతుశాన్తం. అయినా తెలుగంటే నాకు మొదటినుంచి ఇష్టమే. బి.ఎస్‌.సి. అయిన తర్వాత తిరుపతిలో ఎం.ఎన్‌ సి. చదువుదామనుకున్నాను. కాని అంతలో మ'ద్రాను (ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో కొన్ని సంవత్సరాలు విరామం తర్వాత మళ్ళీ తెలుగు ఎం ఎ తరగతులు ప్రారంభమయ్యాయి. దీనితో నేను ఎం.ఎస్‌ సి. చదవాలనే ఆలోచన విరమించుకొని తెలుగు ఎం. ఎలో చేరాను. దీనికి రెండు కారణాలు. నాకు తెలుగు మీద ఉన్న అసక్తి ఒకటి, మా ఆర్థిక పరిస్తితి మరాకటి.

మా నాన్నగారు మద్రానుకు ముఫ్నయ్‌ ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండే పొన్నేరిలో బడిపంతులుగా ఉండేవారు. ఆయనకు వచ్చే అరవైరూపాయల జీతంతో మా కుటుంబాన్ని నెట్టుకొచ్చారు. తిరుపతిలో ఎం.ఎస్‌.సి చదవడమంకే ఖర్చుతో క్రూడుకున్నపని. అందువల్ల మ'ద్రానులో చేరి నాకిష్టమైన తెలుగు ఎం.ఎ. చదివాను. ప్రీ యూనివర్సిటీ నుంచి ఎం. ఎ. వరకు ఆరేళ్ళ చదువు నాకు రైళ్ళలోనే సాగింది. రోజుకు మూడు నాలగు గంటలు పొన్నేరికి మద్రాసుకు మధ్య రైళ్ళలో ప్రయాణం చేసేటప్పుడే చదువుకొనేవాణ్ణి రాసుకొనే వాణ్ణి

మాది పండిత వంశం కాదు. మౌ వాళ్ళలో ఎవరూ పెద్దగా చదువుకున్నవారు. లేదు. అంతా ఎన్‌.ఎస్‌.ఎల్‌.సి వరకు చదివి బడిపంతుళ్ళగా అయ్యారు. మా నాన్నగారొక్కరే ఎఫ్‌. ఎ. వరకు

రచనాస్వాదనం 3 చదివారు. నన్ను మొదటి నుంచి నా విద్యాగురువులు, "స్నేహితులు వెన్నుతట్టి విద్యాబుద్దులు నేర్పించారు, నన్ను ఇంతవాణ్ణే చేశారు. నేను మొదటినుంచి అతిశయమైన తెలివితేటలు చూపించిన వాడిని కాను. అసాధారణ ప్రజ్ఞాశాలి అని పించుకున్న వాడిని కాను. అయితే ఏ నాడూ పరీక్షలో తప్పలేదు. మొదటినుంచి నేను బిడియం కలవాడిని. చొచ్చుకుపోయే. స్వభావం కలవాడిని కాను. కొని నా జీవితం ఎన్నో మలుపులు తిరిగింది. నాలో వచ్చిన మార్పులను తలచుకుంటే నాకు ఎంతో ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. అటు బాహ్యాజీవితంలోను అంతరంగం లోను కలిగిన మార్పులు నా జీవితానికో మార్గాన్ని నిర్దేశించాయి. పదిహేను పదహారేళ్ళ వయసులో నాలోని సంకోచ స్వభావానికి నేను న్వస్తి పలికాను. మొదటి సారిగా పదహారేళ్ళ వయసులో వకృత్వపు పోటీలో పాల్గొన్నప్పుడు నా కాళ్ళు చేతులు వణికాయి. అయినా మొదటి సారి నాకు మూడవ బహుమతి వచ్చింది. ఆ తర్వాత ఎనాడూ బహుమతి లేకుండా తిరిగి రాలేదు. త్యాగరాయ కళాశాలలో చదివేటప్పుడు వ్యాసరచన, నాటక రచన, వకృృత్వం, పద్యరచన మొదలైన అన్ని పోటీలలో ఇరవైకి "పైగా బహుమతులు గెల్పుకున్నాను. బహుమతిగా ఏమివ్వమంటావు? * అని అడిగారు అక్కడి మా ఆచార్యులు బిట్రా భావనారాయణగారు. “పుస్తకాలు ఇవ్వండి అన్నాను. త్యాగరాయ కళాశాల ఉండే వీధిలోనే వావిళ్ళ (ఫెస్‌ ఉందేది. అక్కడికి. తీసికెళ్ళి మా ్రోఫెనసరుగారు నాకు కావలసిన పుస్తకాలన్నీ కొనిచ్చారు. భారతం, మనుచరి(త్ర, కళాపూర్ణోదయం, శబ్దార్ధ చంద్రిక, గురుబాల ప్రబోధిక, శాకుంతలం మొదలైన చాలా పుస్తకాలు తీసుకున్నాను. అదే నా మొదటి (గ్రంథాలయం. ఆ నాటి నుంచి ఇప్పటి వరకు

రచనాస్వాదనం తీ పుస్తకాలు సేకరిస్తునే ఉన్నాను. నా దగ్గర చాలామంచి [గంథటొఅఆయం ఏర్పడడానికి ఆనాడే పునాది పడింది.

త్యాగరాయ కళాశాలలో బిట్రా భావనారాయణగారు, డా, రాజగోపొల్‌ర్యాలి నా శురువులు. ఇద్దరూ నన్ను ఎంతో (ప్రేమతో చూసుకున్నారు నేను రాసిన వన్నీ రాజగోపాల్‌ గారికి చూపిస్తుండేవాడిని. ఆయన దాదాపు ఇరవై ఎనిమిదేళ్ళనాడు అమెరికా వెళ్ళారు: అక్కడే పిహెచ్‌.డి. చేశారు. ప్రస్తుతం మాంటగొమరిలోని జాబర్న్‌ విశ్వవిద్యాలయ లలో ఆచార్యులుగా ఉన్నారు.

నా చదువు అయిపోయినా నా గురువులతో ఏదో విధమైన సంబంధం కలిగి ఉన్నాను అది అంతరంగంలోంచి వచ్చిన ఆత్మీయత. అది అమూల్యమైన అనుబంధం ఈ అనుబంధం నా విద్యాత్మక జీవితంలో విచిత్రమైన సంఘటనలకు దారితీసింది. నా వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దింది.

నేను త్యాగరాయ కళాశాలలో చదివేటప్పుడు ఒకసారి మా తరగతిలా భావనారాయణగారు. “నేను ఎప్పటికైనా డాక్టరేట్‌ తీసుకుంటానయ్యా” అన్నారు. కాని ఆయన డాక్ట్రోట్‌ చెయ్యటానికే వీలు కాలేదు. ఆయన ఈ మాట చెప్పిన తర్వాత సుమారు పదిహేనేండ్లకు నేను ఆయనను మైనూరులో పరిశోధకుడిగా చేర్చించాను. అప్పటికి వారకి సుమోరు అరవై అయిదేళ్ళకు పైబడి ఉంటాయి. పరిశోధక[గ్రంథం పూర్తి చేసి సమర్పించగానే వారి పర్యవేక్షకులు కె. సుబ్బరామహ్పగారు చనిపోయారు. అప్పుడు నేనే మా గురువుగారికి పరీక్షకుడినై ఆయనకు డాక్టరేట్‌ ఇప్పించాను. ఇది నేను జీవితంలో మరిచిపోలేని సంఘటన.

డా. ర్యాలి రాజగోపాల్‌ గారు అమెరికా వెళ్ళినా నన్ను ఆయన, ఆయనను నేను మరిచిపోలేదు. నా డి.లిట్‌. కు ఐదుగురు పరీక్షకులల్‌' ఆయనా ఒకరు.

రచనాస్వాదనం క్‌

నేను చిన్నతనంలో ఎంత బిడియంగా ఉండేవాడినో తర్వాత అంత ఎక్కువ చురుకుగా అన్నిట్లో పాల్లోసాగాను. నేను (ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో చేరే ముందు అక్కడి (్రపసరు సాళ్వకృష్ణమూర్తిగారిని కలిశాను. నేను ఎన్ని బహుమతులు తెచ్చుకున్నది, తెలుగులో ఎంత చురుగ్గా ఉన్నది చాలా ఉత్సాహంగా చెప్పాను. కాని ఆచార్యకృష్ణమూరర్తి గారు ఏమీ మాట్లాడలేదు. నాకు చాలా నిరుత్సాహం కలిగింది. తర్వాత ఒకసారి మా ్రాఫెసరుగారే చెప్పారు. *'నీవు ఎంత ప్రతిభావంతుడవో నిన్ను చూడగానే తెలుసుకున్నాను. కాని నిన్ను పొడిగితే మరీ శెచ్చిపోతావని, నిన్ను నీవు తెలునుకోలేవని అలా ఊర్కుండి పోయాను.

నా జీవితంలో సాళ్వ కృష్ణమూర్తిగారి వల్ల ఎన్నో పాఠాలు నేర్చుకున్నాను. వారికి నామీద ఎంత అచలమైన (ప్రేమ ఉందో తర్వాత ఎన్నో సంఘటనల వల్ల కలుసుకున్నాను, (ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో డా. దేవళ్ళ చిన్నికృష్ణయ్యగారు, డా. ఎల్‌. బి. శంకరరావుగారు, డా.పి. ఉమగారు సదా నా అభివృద్దిని కాంక్షించారు నేను ఏం రాసినా చదివి నాకు ఎన్నో సలహాలు ఇచ్చారు. పుస్తక రచన

పున్తకాలు చదవడం నాకు హైన్కూలులోనే అలవడింది. అయితే అప్పట్లో ఎక్కువగా డిటెక్టివ్‌ నవలలు చదివేవాణ్ణి. ఒకటి రెండు సార్లు ఈ విషయమై మా నాన్నగారి చేత తన్నులు కూడా తిన్నాను. దేవదాసు, బడదీది మొదలైన నవలలు కూడ నాకు 12-13 ఏళ్ళ వయస్సున్నప్పుడే చదివాను. కాలేజిలో చేరిన తర్వాత పదహారు పదిహేడేళ్ళకు వందల పుస్తకాలు చదివేశాను. శ్రీ, (శ్రీ మహాస్రస్టానం పదహారోఏట చదివి

రచనాస్వాదనం 6 “ఏమిటీ రచన' అని ఏవగించుకున్నాను. అప్పటి నా నేపథ్యం అలారిటిది. నా విద్యార్డి జీవితమంతా గురువుల (ప్రభావంతోనే సాగింది. వారిలో చాలామంది. సంప్రదాయవాదులే. మొదటినుంచి నాకు వ్యాకరణం, ఛందస్సు, అలంకారం, (ప్రాచీన కావ్యాలు ఇష్టమైన విషయాలు,

నాకు పుస్తకాలు రాయాలనే ఆలోచన పుస్తకాలు ఎక్కువగా చదవడం వల్లనే కలిగింది. నేను ప్రీ యూనివర్సిటీ చదివేటప్పుడు తిమ్మవజ్ఞం కోదండ రామయ్యగారి 'పాలవెల్లి పాఠ్య(గ్రంథంగా ఉంది. కోదండ రామయ్యగారు నేను చదివిన త్యాగరాయ కళాశాలలోనే నేను చదవడానికి ముందు పనిచేశారు. బి.ఎన్‌ సి.లో మా గురువు బిట్రా భావనారాయణగారి 'విషయ' అనే నవల ఉపవాచకంగా ఉంది. గురుతుల్యులైన కోదండరామయ్యగారు, గురువుగారైన భావనారాయణగారు. రాసిన వుస్తకాలు నాలో ఏదైనా రాయమని (ప్రేరణ కలిగించాయేమో 1 భావనారాయణగారు మా క్లాసులో అప్పుడప్పుడు చెప్పేవారు: “నేను ఎన్నేళ్ళు బతుకుతానో అన్ని (గ్రంథాలు రాయాలని ఉందయ్యా?' అని ఆ మాటలు ఇప్పటికీ నా చెవిలో గింగురుమంటూనే ఉన్నాయి. బహశా నేను ఇన్ని(గ్రంథాలు రాయటానికి ముఖ్య (ప్రేరణ ఆ మాటలే అనుకుంటాను. మా గురువుగారు చేయలేకపోయిన కార్యాన్ని నేను చేస్తానని అప్పట్లో నేననుకోలేదు.

నా మొదటి అముద్రిత (గ్రంథం 'విద్యార్హి అనే నవల. దీన్ని బహుశా నా పద్దెనిమిదో ఏట రాశాననుకుంటాను. నా విద్యార్హి జీవితంలో నేను ఎన్నో వింత అనుభవాల్ని చవిచూశాను. బీదతనం చవిచూపిన కష్టాన్ని అనభవించాను. స్నేహితుల ఆప్యాయానురాగాల వెల్లువలో మునిగి తేలాను. కుటుంబంలో ఎన్నో ఒడిదుడుకుల్ని ఎదుర్కొన్నాను. ఇవన్నీ నా నవలకు వస్తువయ్యాయి. మొదటినుంచి నాకు కరుణరసం అంపే

రచనాస్వాదనం 7 అభిమానం. స్నేహితులతో ఎప్పుడూ సరదాగా ఉండేనాలో విషాదచ్చా యల్ని చూసి స్నేహితులు. ఆశ్చర్యం చెందేవారు. హాస్యం, శోకం నాలోవింతగా పెనవేసుకు పోయాయి. విషాదాంతంగా మిగిలిన నానవల అప్పటి ఇప్పటికీ అము(ద్రితంగ్రానే ఉంది.

నేను గాంధీజి చనిపోయిన మూడు నెలలకు పుజ్తాను నెల్లూరులో మా. పక్కింటి. వాళ్ళు నన్ను '*“గాంధి' అనే పిలిచేవారు. చిన్నతనంలో నాకు గాంధీజి అంటే - అపరిమితమైన అభిమానం డి యంకె అధినేత సి.ఎన్‌. అణ్జాదురై *ఉలగపెరియార్‌ గాంధి అనే చిన్న పుస్తకం రాశారు. నేను ఆ పుస్తకాన్ని “లోకోన్నతుడు గాంధి' అనే పేరుతో అనువాదం చేశాను అది నా మొదటి అనువాద (గ్రంధం అప్పటికీ ఇప్పటికీ తమిళం నుంచి తెలుగులోకి నేను అనవదించిన ఒకే ఒక్క పుస్తకమది. దొవిన- ప్రచురించాలని నేను ఏనాడూ అనుకోలేదు ముద్రైత (గ్రంథాలు

రచనల్ని అష్చులో చూసుకోడమనేది ఎవరికైనా సంతోషదాయకమే. ఆ అనుభవం ఎతారటిదో రచయితలందరూ ఎదో ఒక నాడు రుచి చూసే ఉంటారు. ఆ వింత అనుభవం తర్వాత తర్వాత ఒక జీవన షథంగ్యాా కార్యదీత్షగా సార్ధక జీవిత సోపానంగా రూపు దిద్దుకుంటుంది. ముప్పుయ్యేళ్ళ నుంచి ఈ అత్షర ప్రవాహం నన్ను పునీతుణ్లే చేసింది.

“ఆధునిక వేమన శతకము నా మొదటి ముద్రిత రచన (1969). ఇరవై అయిదేళ్ళుగా పుస్తకాలు రచించడం అచ్చువేయడం నా నిత్యవ్యవహారమై పోయింది.

నా (ప్రారంభ రచనలు వెలువడిన కాలం నాటికి ఈనాటికి

రచనాస్వాదనం 8 నాలో ఎన్నో మార్పులు వచ్చాయి. అప్పట్లో నేను వీరగ్రాంథికూదిని. శుద్ద సంప్రదాయవాదిని. నా (ప్రారంభరచనలన్నీ (గ్రాంథిక భాషలోనే ఉన్నాయి. ఒక్క. నవల తప్ప. 'ఆధునిక వేమన శతకము వెలువడే నాటికి నా వ్యాసాలు కృష్ణాపత్రిక, 'ప్రజామత, ఆం(ధ్రసాహిత్య పరిషతృ్ప త్రిక, భారతి, స్రవంతి మొదలైన పత్రికల్లో వెలువడ్డాయి. అవన్నీ (గ్రాంథిక భాషలో. రాసినవే. (గ్రాంథిక భాష పరిత్యాజ్యమా” అనే పేరుతో నేను “ఆంధ్రసాహిత్య పరిషతృత్రికలో రాసిన వ్యాసాన్ని (1969) చదివితే ఇప్పుడు నాకు నవ్వు వస్తుంది. ఆ నేను నేనేనా అని. నేను వీరగ్రాంథికంలో రాసిన ఒక వ్యాసం చదివి మా గురువు ఆచార్య దేవళ్ళ చిన్నికృష్ణయ్యగారు “నీవు వ్యావ హారికంలో రాయరాదూ'* అన్నారొక సారి. కాని అప్పట్లో నేను ఆయన మాటల్ని వినే స్రితిలో లేను. అలాంటవ్వుడే నా మొదటి ముద్రిత రచన వెలువడింది. క్షే969 అప్పుడింకా నేను ఎం. ఎ. చదువుతున్నాను. ఒకరోజు ఇంటినుంచి

బయలుదేరి మైలు దూరంలో ఉన్న పొన్నేరి రైల్వే స్టేషనుకు వెళ్తున్నాను. కైలు కట్ట మీద నడుస్తుంటే ఉన్నట్టుండి ఓ పద్యం మనసు లోనుంచి తన్నుకొచ్చింది. అది ఆటవెలది. అప్రయత్నంగానే చివరి పాదం “విశ్వదాభిరామ. వినుర వేమి అయి కూర్చుంది. బహుశా ఈక్రింది పద్యమే అనుకుంటాను :

గుండె పగులునట్లు గొల్లుమనునాకండు

విరగబడుచు నవ్వు వేడ్కనాకడు

మాయదారి జగము మౌనముగా నుండు

రచనాస్వాదనం 9 విశ్వదాభిరామ వినురవేమ

అలాగే రోజూ అల్లుతూ ఉంటే పద్యాలు వస్తూనే ఉన్నాయి. కీలకనామ సంవత్సరం సంక్రాంతి రోజుకు (14-1-1969) వందపద్యాలు ముగించాను. ముగించిన తర్వాత దీన్ని అచ్చు వేస్తే ఎలా ఉంటుంది. అనే ఆలోచన పట్టుకొని పీడించ సాగింది. అప్పట్లో మద్రాసులో 'కధాంజలి? అనే మాసపత్రిక వెలువడేది. ఈశతకాన్ని ఇస్తే దానిలో ధారావాహికంగా (ప్రచురించారు.

ఆ రోజుల్లో నేను ఒక్కపుస్తకమైనా అచ్చువేసుకో గలగనే నమ్మకం నాకు లేదు. అలాంటి సమయంలో ఎం. ఎ. తోనా సహాధ్యాయి ఇ. రఘునాథ రెడ్డి ““నుందరం బాధ పడకు. నీ పుస్తకం అచ్చువేయడానికి డబ్బులు నేనిస్తాను ' అన్నాడు

రఘునాథరెడ్డి నా సహాధ్యాయి మాత్రమేకాదు. నాకు అన్నయ్య. అప్పటికీ ఇప్పటికీ మా అనుబంధం మాసిపోలేదు. నా మొదటి పుస్తకాన్ని వెలుగులోకి తీసుకువచ్చి నా రచనావ్యాసంగానికి నాంది పలికిన మా అన్నయ్యను నా జీవితంలో ఎప్పటికీ మరిచిపోలేదు. వున్తకం అచ్చువేసే సమయానికి మిత్రుడు రఘునాధరెడ్డి దగ్గర వంద రూపాయలు మాత్రం ఉన్నాయి. దాన్ని అడ్వాన్సుగా ఫ్రీర్లమ్‌ (ప్రెస్‌ (చాకలిపేటలో ఉండే (ప్రసీద్రమైన (పెన్సు. మదరానులో తెలుగు [గ్రంథాల ప్రచురణ ఎక్కువగా జరుగుతుండిన (పెన్సులలో అది ఒకటి) వారికి ఇచ్చాను

అప్పట్లో వేమన శతకం ప్రచురణకు (వెయ్యి కాపీలకు) బహుశా రెండు వందలయిందనుకుంటాను. సంక్రాంతికి పూర్తిచేసిన శతకాన్ని ఇప్పటికి ఇరవై ఐదు ఉగాదుల ముందు సౌమ్య ఉగాది నాటికి ప్రచురించాను. అలా సౌమ్య ఉగాది నా పొలిట యుగాదే అయింది. నేను అప్పుడప్పుడు కష్టపడి దాచుకున్న డబ్బులన్నీ చేర్చి మరో వంద ఇచ్చి పుస్తకాలు

రచనాస్వాదనం 10 తెచ్చుకున్నాను. ఎం. ఎ. పూర్తి చేయ్యగానే నాకు కోలారు జిల్బా, చింతామణిలో ఉద్యోగం దొరికింది. ''నాకు ఉద్యోగం కూడా దొరికింది. నా పుస్తకం తాలూకు డబ్బులు నువ్వేమీ ఇవ్వక్కర లేదులే!” అన్నాను రఘునాథ రెడ్డితో. కాని అతను వినలేదు. '*నేను ఇస్తానన్నాను. ఇస్తాను” అని బెల్లం అమ్మగా వచ్చిన డబ్బులోంచి వంద రూపాయలు ఇచ్చి తాను బుః విముక్తుడై+నన్ను బుణపడేట్లు చేశాడు.

నా మొదటి పుస్తకం వెలువడడానికి మరో ముఖ్యకారకుడు ఎం ఎ.లోనే మరో సహోధ్యాయి డా. టి. గోపాలకృష్ణారావు. అచ్చు పనుల్లో ఏమాత్రం అనుభవం లేని నాకు ఎన్నో దారులు చూపించి, తన చిరునామానే నా పుస్తకానికి విలానంగా ఇచ్చాడు. గోపొలకృష్ణారావు వాళ్ళ నాన్నగారు నా వున్తకాలను అమ్మి పెట్టారు. గోపాలకృష్ణకు నాకు ఉన్న అనుబంధం ఈనాటికీ చెక్కు చెదరలేదు. మరో గమ్మత్తేమిటంళేు నా మిత్రుడే నా మొదటి పరిశోధన విద్యార్థికూడా. తెలుగు కన్నడాలలోని జానపద రామాయణాలను. గురించి పరిశోధించి పిహెచ్‌.డి. పట్టం పొందాడు.

నేను, నా మిత్రుల గొడవ అలా ఉంచి అసలు “ఆధునిక వేమని శతకానికి వెన్ను బలంగా నిల్చిన ఆచార్య సాళ్వకృష్ణమూర్తిగారిని గురించి ఎంత చెప్పేనా తక్కువే. ఏదో ఒక శతకం రాశాను, ముద్రించ దలిచాను- అంతమాత్రమే కాని దానిలోని ఆనుపానులన్నీ నాకేం తెలుసు! ఫ్రూవులు దిద్దడం కూడా నాకు రాదు. అందులోని ప్రతి పద్యాన్నీ మా గురువుగారే చదివి దిద్దిపెట్టూరు. ఫ్రూఫులన్నీ వారే దిద్దారు వారి శిష్య వాత్సల్యానికి 1 ఏపుత్ర వాత్సల్యం ఎక్కువతుంది?

అంతేకాదు. ఆ తర్వాత నాకు విషయం తెలిసింది. అంతక్రితమే వారం రోజులనాడు మాగురువుగారి తమ్ముడు అకాల మృత్యువు

రచనాస్వాదనల క్షే పాలయ్యాడ్యుస్త్రకోనౌ ఆ శోకాన్ని కడువులో దాచుకొని, నా పుస్తక (ప్రచురణ ఆలస్యం కాకూడదని, సకాలంలో రావాలని ్రూపులన్నీ దిద్దపెట్త్లూరు. మూ కృష్ణమూర్తిగారు. నాకా విషయం తెలిసి కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగాయి. అలాంటి గురువర్యులను పొందిన అదృష్టం నాది “ఆధునిక వేమన శతకం' ఆచార్య సొళ్వ కృస్ణమూర్తిగారి మంగళా శాననంతో ప్రచురితమైంది. 'ఈ వర్షిష్టువుమణింత భారతీ కటాక్ష సౌందర్య దర్శనమునకు బాద్రుడై ముందు ముందు సంస్పంద సుందరమైన కాన్య కన్యాపరి[ప్కియ వెలార్చుటకిది క్షేమంకర మైన యల్పారంభమే యగును గాక" అన్నారాయన. వారి 'మంగళాశాసనరంి మీద ఒక జోక్‌ ఉండి దాన్నీ చెప్పేస్తాను. చూ గురువుగారిది అత్యంత ఫ్రాఢమై. ఒకసారి పండిత మిత్రుడొకరు నా పుస్తకాన్ని గురించి చెప్తూ "మీ గురువుగారు కృష్ణదేవరాయలకంళు (ప్రాఢతగలవారు.. వారిది సాళ్వ వంశం కదా చుళువవంశంకంలకు ముందుది అన్నారు. నా శతకాన్ని గురించి నిడదవోలు వేంకటరావుగారు ఒక పద్యం రాని పంపారు. రాళ్ళపల్లి నుందరము రచనను చూచి నీకు బోలె నతడు లోకమందు ఘనత జెందుననుచు ననుకొన జెల్లును విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ, సహృదయ పరమేశ్వరుని కొక నమస్కారం!

రచనాస్వాదనం [2 970

మొదటి వుస్తం వెలువడిన తర్వాత నేనిక వెనుదిరిగి చూడలేదు. రచనా వ్యాసంగం నా ముఖ్యవ్యాపకం అయింది. (ఫ్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో నేను విద్యార్షిగా ఉన్న రోజుల్లోనే [1968-69 సంవత్సరానికి గాను ఆం(ధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీవారి బహుమతికోసనం (ప్రకటన వెలువడింది. అది కూడా నా జీవితంలో ఒక ముఖ్య నంఘటన ఎందుకంటే నా పరిశోధన జీవితానికి ఆ్రకటన నాందీగీతం లాంటిది. "తెలుగు సాహిత్యములో దేశికవిత'” ను గూర్చి పుస్తకాలను ఆహ్వానించారు అకాడెమీ వారు. దేశి కవితవైపు నా మనస్సును తిప్పిందా ఆహ్వానం. అదే తర్వాత జానపద సాహిత్యం వైపు కూడా నన్ను తిప్పుకుంది.

సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి కోసం .రచన చేద్దామని నాకు ఆలోచన కలగడం పెద్ద సాహనమే ఎందుకంకే ఆనాటికి అకాడెమీ బహుమళులు పొందిన వారు గొప్ప పండితులు, నిడుదవోలు వేంకటరావుగారు. గిడుగు సీతాపతిగారు, వేదం వేంకట రాయ శాస్త్రి (జూనియర్‌)గారు, అమరేశం రాజేశ్వర శర్మగారు. అలాంటివారి సరనన నన్ను ఊహించుకోవడానికి కూడా సాధ్యంకాదు. అయినా ప్రయత్నం చేద్దామని పూనుకున్నాను. దీనికీ నా మిత్రుడు డా. గోపాల కృష్ణారావు ప్రోత్సాహం ఉంది. “నీకు తప్పుకుండా బహుమతి వస్తుంది. రాయి" అన్నాడు,

నేను చదివే రోజుల్లోనే (ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలకు సమీపంలోనే ఉన్న ('ప్రాచ్యలిఖిత భాండాగారానికి వెళ్ళడం అలవాటయింది. నేను వేళ్ళే ఆరోజుల్లోనే ఆరుద్రగారు సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం కోసం ప్రతిరోజూ అక్కడికే వచ్చేవారు. (గంథాల్లోంచి “" విషయాలు ఎలా రాసుకోవాలి,

రచనాస్వాదనం 13 పుస్తకాల్లోంచి విషయాలను ఎలా ఉపయోగించుకోవాలి మొదలైన విషయాలను అప్పుడప్పుడు చెప్పుండేవారు. అదే (గ్రంధ భాండాగారంలో తెలుగు పండితులు శ్రీ) తీర్ధం ;,శ్రీధరమూర్తితో నిత్యమూ సాహిత్య చర్చ జరుగుతూనే ఉండేది. ఇలా తయారయింది “*తెలుగు సాహిత్యములో దేశికవిత'.

నాపుస్తకానికి బహుమతి వచ్చే సమయానికి నేను చింతామణి కాలేజిలో లెక్సరరుగా చేరాను. చింతామణి బెంగుళూరికి 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో కోలారు జిల్టాలో ఉంది. నాకు దేశికవితకు గొను సాహిత్య అకాడెమీ వారు 2000 రూపాయలు ఇచ్చారు. అది ఆకాలంలో చాలా "పెద్ద మొత్తమే * బహుశా ఈనాడు ఇరవై వేల రూపాయలకంట ఎక్కువే అనుకుంటాను. ఎందుకంటే ఈ రోజుల్లో 250 పుటల రాతప్రతి (చిన్న అచ్చులో 156 పుటలు వచ్చింది) వెయ్యికాపీలు వెయ్యాలంటే ఇరవైవేల రూపాయలు అవుతుంది. అప్పట్లో. *తెలుగు సాహిత్యములో దేశికవితితో బాటు 'బాల(్రువుడు' అనే మరో చిన్న పుస్తకం (23 పుటలు) కూడా వెయ్యి కాపీలు వేస్తే నాకు 1500 రూపాయలు మాత్రం ఖర్భయింది. అకాడెమీ వారిచ్చిన బహుమతితోనే ప్రచురణ ఖర్చులు ఫోను 500 రూపాయలు మిగుల్చుకున్నాను

దేశికవిత సాధారణ ఉగాది (7-4-1970) వాటికి అచ్చయింది. అంటు నా మొదటి వున్తకం అచ్చయిన సంవత్సరానికి మరో పుస్తకం అచ్చు వేయగలిగాను.

ఒక్కక్క. పుస్తకం ప్రచురించడానికి ఎంతగా కష్టపడే వాడినో తలచుకుంటే “ఎవరి పిచ్చి వారికానందం అనే సామెత జ్ఞాపకం వస్తుంది నాకు. నేను చాలా మందిలా ఒక్కోపని ఒక్కొక్కరికి అప్పజెప్పి నిశ్చింతగా ఉండే రకం కాదు. ఏ పనైనా తలపెదితే సమస్తమూ నా. నెత్తినే

రచనాస్వాదనం కేశ వేసుకునే మనస్తత్వం నాది. నా పుస్తూలన్నీ నేనే ప్రతి తయారు చేసుకుంటాను. (పెన్‌కాపీ తయారు చేస్తాను. (ఫ్రెసన్సుల చుట్టూ తిరగడం దగ్గర నుంచి ఫప్రూపుల చూసేవరకు అన్నీ నేనే చేసుకుంటాను.

నా వుస్తకాలలోను, నేను ఇతరులతో కలిసి రాసిన వున్తకాలలోను అత్యధిక భాగం అలా తయారయినవే. ఈ విషయాలను నాకు నేర్చిన వారు ఆచార్య సాళ్వ కృష్ణ మూర్తిగారు తీర్ధం (శ్రీధర మూర్తిగారు, రావూరి దొరసామి శర్మగారు, తిమ్మావజ్ఞుల కోదండ రామయ్యగారు. నేను చింతామణినుంచి, మైసూరునుంచి కూడా మద్రాసుకు వెళ్ళి ఫ్రీడమ్‌ (పెస్సులో అచ్చుకు ఇచ్చేవాడిన్ని పొన్నేరి నుంచి రైలులో పాను తీనుకొని రోజూ మ్రాను వెళ్ళి అచ్చుపనులు చూనుకునే వాడిని. తిమ్మావజ్ఞల కోదండ రామయ్యగారితో నాకు ఫ్రీడమ్‌ (పెన్‌లోనే పరిచయం మయింది.

దేశికవితకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ బహుమతి వచ్చే సరికి నా ఉత్సాహం పెల్లుబికింది. ఆచార్య సాళ్వ కృష్ణమూర్తిగారు నన్ను అభినందిస్తూ గొప్ప ఉత్తరం రాశారు. “నా విద్యార్దులు (ప్రతిభావంతులు, కార్యదీక్ష కలవారు అని చెప్పుకోవడానికి ఇంత కంట నిదర్శనం ఏం కావాలి* అని రాశారు.

ఈ మధ్యలో ఒక ప్రసంగం జరిగింది నేను ఒకసారి తిరుపతికి వెళ్ళాను. రాళ్ళపల్లి అనంతకృన్మ్న శర్మగారిని చూడడానికి వెళ్ళాను. అదే వారితో మొట్టమొదటి సారి సంభాషించడం. 'ప్రసంగవశాన వారు “మీ బహుమతికి నేనే కారణం బాగా రాశారు. రచనలు కొనసాగించండి" అన్నారు. నా ఆనందానికి అవధులు లేకపోయింది. రాళ్ళపలళ్లివంటి మహానీయుడి చేతి చలవవల్ల బహుమతి అందుకున్నందుకు పొంగి పోయాను. బాల్య చాపల్యం వల్ల 'నాకు మీరే పీఠిక రాసి సెట్టుండి' అన్నాను.

“నేను అలాంటి పని చేయను. నేను బహుమతిని సీఫారను

రచనాస్వాదనం కేఏ చేసిన వాడిని కాబట్టి పీరిక రాయకూడదు అన్నారు. వారి నిజాయితీకి మనసులోనే జోహారు లర్చించాను. నాజీవితంలో నేర్చుకొన్న గొప్పు పాఠమది. తరువాత కాలంలో ఎన్నో విషయాలలో రాళ్ళపల్లివారి సౌజన్యం నిజాయితీ, కార్యదీక్ష నాకు చుక్కానిలా పని చేశాయి

ఆ సందర్భంలోనే నా పేరు మార్చుకునే ఆలోచన కూడా కలిగింది. రాళ్ళపల్లివారిని కలిసినప్పుడు వారు మీరాళ్ళపల్లి మారాళ్ళపల్లి ఒకటేనా *“అని అడిగారు నేను “అధునిక వేమన శతకమును రాళ్ళపల్లి సుందరం! పేరుతోనే (ప్రచురించాను. కాని రాళ్ళపల్లివారు ఎప్పుడైతే ప్రశ్న వేశారో అప్పుడేనాలో మధన ప్రారంభమయింది రాళ్ళపల్లివారి "పేరును నేనెందుకు వాడుకోవాలి నా సొంత వ్యక్తిత్వాన్ని నేను “రూపొందించుకోవాలి' అని నిశ్చయించుకున్నాను. అందుకే ఆనాడే రచనళ్లో 'నాపేరును 'ఆర్వీయన్‌. సుందరం'గా మార్చుకున్నాను ఈయనది రాళ్ళపల్లి వంశం. అందుకే రాస్తున్నాడు అని కాక సుందరం ఎదో చేస్తున్నాడు అని పించుకోవాలని నా ఆశ నిజానికి వాళ స రాళ్ళపల్లికి మా రాళ్ళపల్లికి ఏమీ సంబంధం లేదు. అయినా అదేమిదో చిత్రం, రాళ్ళపల్లి వారు పనిచేసిన స్టానంలోకే నేను వెళ్ళాను. వారు మైసూరులో సుమారు నలభై ఎళ్ళు పనిచేసిన స్థానంలో నేను ఇరవై ఏళు గా ఉన్నాను వారిలాగే కన్నడంలో అంతో ఇంతో కృషి చేసే అవకాశమూ లభించింది

“తెలుగు సాహిత్యములో దేశికవిత' నుంచి నా పుస్తాలు చాలా వాటిని చూసి చదివి రాళ్ళపల్లి వారు అభిప్రాయాలు రాసి పంపారు అవన్నీ నాకు శిరోధార్యాలయ్యాయి. ఎందుకంకే వారిదెపు ఏడూ ఖచ్చితమైన అభిప్రాయం. మెచ్చుకోలుతోబాటు లోపాలను నిస్సంకోచంగా ఎత్తిచూపే నిజాయితీ వారిది

దేశి కవితను గురించి రాళ్ళపల్లిగారు రాసిన మాటలు కొన్ని

రచనాస్వాదనం కేక (వారి లేఖ 18-27-1970):

“మన దేశికవితను గూర్చి మీరు చేసి చూపిన వ్యానంగము గొప్పది. అనేక భిన్న రచనలు పరిశీలించి వివేచించి విభజించి (గ్రంథమును నిర్వచించితిరి. ఆడంబరము అనపేశ్తీత విస్తర లేని విషయము ప్రధానమైన శైలితో సాగినది మీరచన. సాహిత్య అకాడమీవారు. దీనికి బహుమతి నిచ్చుట వారి యర్హత్రాగ్రహమునే స్పుటపరుచును. మీకు నా హార్దాభినందనములు”'

తర్వాత 'మార్గకు మార్గము” గానరనంఫణిత మొదలైన శబ్దాలను గూర్చి సలహాలు ఇచ్చారు. 'కొన్ని యితరుల తెలుగు వాక్యములకు మూలఅ(గ్రంథములను సూచించుట యావశ్వకము*” అన్నారు.

దేశికవితకు కూడా ఆచార్య సాళ్వ కృష్ణమూర్తిగారే 'మంగశాశాననంి రాశారు నన్ను. గురించి రాస్తూ “చోదితో గురుణానిత్య మ(ప్రచోదిత ఏవవా, కుర్యాదధ్యయనే యత్న మాచార్యన్య హితేషుచి' అన్న ఛాత్రధర్మానికి పాత్రమని చెప్పడం నామిద వారికి గల వాత్సల్యానికి నిదర్శనం. బాలధ్రువుడు

దేశికవితతో బాటే నేను ప్రచురించిన మరో చిన్న పుస్తకం బాల(ధ్రువుడు. అది కన్నడంనుంచి నేను అనువదించి. ప్రచురించిన మొదటి పుస్తకం, చింతామణి కాలేజీలో నేను చేరిన పది వదిహేను రోజులలోనే కన్నడం నేర్చుకోవడం మొదలెట్టాను. బహుశా. రెండు నెలలలోపే కన్నడ మవాకవి కె.వి. పుట్టప్పుగారి కొన్ని కవితల్ని తెలుగులోకి అనువదించాను.

కఠచనాస్వాదనం కే?

చింతామణిలో ఒక అపూర్వవ్యక్తి ఉన్నారు. ఆయన పేరు వైఎస్‌. గుండప్పు. ఆయనకు “సాహిత్యకూట' అనే సంస్హ ఉంది 1ప్రతి వారం ఒక్కొక్క. ఉపన్యాసం ఇప్పిస్తుంటారు. నేను దాదాపు పది ఉపన్యాసాలు ఇన్ఫ్చి ఉంటాను. విశేష మేమిటంటే. దాదాపు నలభైయేళ్చుగా ఒక్కవారంకూడా తప్పకుండా (ప్రతిశనివారం ఆయన ఉపన్నాసాలు ఇప్ఫిస్తున్నారు. ఇప్పుడు ఆమహానీయుడికి తాంభైయేళ్ళు. దాటాయి. అయినా సాహిత్యసేవ చేస్తూనే ఉన్నారు. ఆయన రాసిన చిన్న నాటకమే

• ధ్రువ బాలి అందులో రాగతాళాలతో కూడిన కీర్తనలున్నాయి. ఆ గద్భూ గేయనాటకాన్ని నేను చింతామణికి వెళ్ళిన ఆరునెలల్లో అనువదిం చోను. వై.ఎస్‌. గుండప్పగారికి నాకు మధ్య ఎర్పడిన అవ్యాజానుబంధసూవ కంగా _దేశికవితతోబాటు. 'బాలగ్రువుడు' పేరుతో ఆ పుస్తూన్నీ అచ్యూవేశాను. నాకు కన్నడాన్ని అనువదించడంలో, గేయాల్ని రాయడంలో తోర్దం (శ్రీ,ధరమూర్తిగారు సహాయం చేశారు.

'పైన దేశికవితను గురించి రాళ్ళపల్లివారు రాసిన ఉత్తరంలోనే (18-7-1970) 'జాల(ర్రువుడు గురించి ఈ కింది మాటల రాశారు: “బాల(్రువుడు' ను గూర్చి నేను వ్రాయగలదేమియు లేదు. బాలురకిది అభినయోపయోగ్యమైన రచన. కాని నాటకీయత దగినంత లేదేమోయని పీంచినది. అందలి కొన్ని పాటలకు మాత్రమే మీరు సూచించిన 'స్వరరదని వలసినంత స్పష్టముగా లేదు"'

“బాలద్రువుడు నాటకానికుండే పరిమితుల్ని చక్కగా సూచించారు రాళ్ళపల్లివారు. అది 'స్నేహధర్మంగా వెలువడిన రచన మాత్రమే అని నేనూ భావించాను.

రఠధనాస్వాదనం సత శ్షం7/1

ఈ సంవత్సరం నా వుస్తకాలేవీ వెలువడలేదు. కాని నా జీవితగమునమే మారిపోయింది. 1970లో పిహెచ్‌.డికోసం మైసూరు విశ్వవిద్యాలయంలో రిజిష్టరు చేసుకున్నాను. మొదట తెలుగు కన్నడాలలో దేశి కవితనుగూర్సి పరిశోధన చేద్దామనుకున్నాను కాని తర్వాత అధి అతివిస్తారమని “ఆెలుగు-కన్నడ జానపద గేయాలు అనే విషయాన్ని తీనకున్నాను. దీనితో జానపద సాహిత్యక్షేత్రంలోకి అడగుపెట్తాను. తర్వాత దాన్నే నా ముఖ్య పరిశోధన శ్నేత్రంగా చేసుకున్నాను. దీనికి ముఖ్యకారణం అప్పటికే కన్నడంలో చాలామంది కృషి జరగడం. అదే రకమైన కృషిని తెలుగుతో కొనసాగించాలనే నంకల్పం కలిగింది. అదీ కాక తులనాళ్ముక జానపద. సాహిత్యాన్నికూడా. తెలుగులో ప్రవేశ పెట్తాలనే ఆలోచన తోడయింది.

1971లో పరిశోధన మొదలుపెట్టాను. సిద్దాంత (గ్రంథాన్ని రెండేళ్ళలో సమర్పించాలని నా సంకల్పం. నిబంధనలు మేరకు సరిగ్గా కెండేళ్ళుదాటిన రోజునే సిద్దాంత గ్రంథాన్ని నమర్ప్చించగలిగాను. 1971లో వీషయసేకరణ ముమ్మరంగా సాగించాను.

మరోరకంగా నా రచనా పద్దతి, జీవన విధానం) అలోచనా పథాల్వు విశ్వాసాలు గొప్పమలుపు తిరిగిన సంవత్సరమిది.

బహుశా ఆగన్హులో నెల్లూరు వెళ్ళాను. మౌ నమీప బంధువులించో “దిగంబర కవిత పుస్తకం కనిపించింది. ఆ నాటికి నేను ఆధునిక కవిత్వాన్ని మెచ్చుకునే స్ట్రీతిలో లేను. మా బంధువు బలవంతలమీద ఆ పుస్తకం తీనుకన్నాను.

చింతామణికి వచ్చాను. ఎం. ఎఫ్‌. జి. కాలేజీలో నా సహోద్యోగి,

రచవాస్వాదనం క్షే కన్నడ ఉపన్యాసకుడు కె. నారాయణ స్వామితో కలిసి దిగంబర కవిత చదవ సాగాను. ఆయన మాతృభాష తెలుగే అయినా చదువంతా కన్నడంలోనే సాగింది. దిగంబ కవితను మళ్ళీ మళ్ళీ విమర్శనాత్మకంగా చదివేకాద్షీ మా ఇద్దరిలోనూ చాలా మార్చు వచ్చింది. అదే సమయంలో ఈశ రచనల్ని మళ్ళీమళ్ళీ చదవడం తటస్ట్రించింది. తెలుగు కవిత [$0లో అత్యాధునిక ధోరణుల్ని కన్నడానికి పరిచయం చేయాలనే ఆలోచన కలిగింది.

1971 సెష్టెంబర్‌ 23న నేను, నారాయణస్వామి దిగంబర కవితల్ని కన్నడానికి అనువాదం చేయడం మొదల పెట్టాము. దిగంబర కవుల మూడు సంకలనాలనుంచి ముఫ్ఫై కవితల్ని ఎంపిక చేసుకున్నాము. దిగంబర కవులైన నిఖిలేశ్వర్‌, చెరబండరాజు, నగ్నముని నాతో ఉత్తర (ప్రత్యుత్తరాలు జరిపారు. హైదరాబాదులో అప్పుడప్పుడు వాళ్ళను కలొసే వాణి. మద్రాసుకు వెళ్ళినప్పుడల్లా శ్రీ, శ్రీ ని కలిసేవాణ్ణి ఈ కొత్త పరిచయాలు, రచనలు నా అంతరంగంలో మార్పుకు కారణమయ్యాయి.

అంత వరకు నేనెప్పుడూ గ్రాంధిక భాషనే రాశ్తాను, పద్య కవిత్వోన్నే అభిమానించాను. “ఓం. (శ్రీ వేంకకేశాయ నమూ అని రాయండీ ఏమీ రాసేవాణ్ణి కాదు. ప్రతిరోజూ తప్పుక సంధ్యావందనం చేసే వాణ్ణి, సమకాలిక సాహిత్య ప్రభావం మనిషిని సమూలంగా మార్చగలదనడానికి నేనే నిదర్శనం. 1971-72 సంధి కాలంలో నా జీవితానికి, రచవలకు ఒక ధ్యేయాన్ని సమకూర్చుకున్నాను. దృఢమైన సంకల్పంతో నాదంటూ ఒక్ష మార్గాన్ని ఎన్నుకున్నాను. 1971 డిసెంబరులో దిగంబరకవుల రచనల అనువాదాన్ని అచ్చుకు ఇచ్చాము. తెలుగులో దిగంబర కపులలాగానే నా పేరును రక్తూత్మీ అని, నారాయణ స్వామి "పేరును యుగాంతక ఇవి మార్యుకున్నాము.

రచనాస్వాదనం 2 క్షేం72

జనవరి నెలలో దిగంబర కవిత కన్నడంలో సిద్దమయింది. నేనూ కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించాను. ఆరోజుల్లో నేను ఎంత మథన పడ్డానో, ఎన్ని రకాల సంఘర్షణలకు గురి అయ్యానో తలచుకుంటే ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యం వేస్తుంది. శుద్దశ్రోత్రియుడిలా ఉండిన నేను ఇంత మార్పుకు ఎలా గురి అయ్యానా అని పిస్తుంది. నగ్నముని రాసిన “దెయ్యం దీవించాలి' కవితలో *'ఆ దేవుడుగాడు చచ్చాడు” అనే వాక్యాన్ని అరిగించుకోవడానికి నాకూ కొన్ని రొజులు పట్టింది. కొన్ని రోజలు నేను నిద్రపోకుండా ఆలోచించేవాడిని. జగద్గురువులను గురించిన కవితని అనువదించడానికి నేనేమీ బాధ పడలేదు. కాని 'బుద్దుడా నువ్వూనీక్షమ నాకక్కరలేదు. నువ్కొక్కడివే బోధివృక్షం కింద చావు" అనే మాటల్ని అనువదించేటప్పుడు. చాలా బాధ పడ్డాను. బుద్దుడన్నా, గాంధీజి అన్నా నాకు ఎంతో అభిమానం. అలాంటిది ఇంత కటువుగా రాయాల్సి వస్తోందే అని నేనెంతో విలవిల లాడిపోయాను. ఈ ఆలోచనలు నన్ను నిరంతరంగా వేధించేవి.

1972 జనవరి 30 నాడు గొంధీజీ హత్య జరిగిన సమయంలోనే కన్నడ దిగంబర కవితను బెంగుళూరు, మైసూరు, గుల్బర్గాలలో ఆవిష్కరించడం జరిగింది. దీని కోసం తెలుగులో దిగంబర కవులలాగే శేమూ. కొంత హంగామా. చేశాము... నేను, నారాయణస్వామి బెంగుళూరులో ఒక సామాన్యస్త్రీ చేత మురికివాడలో ఆవిష్కారింప జేశాము. అలాగే మిగిలిన చోట్లు కూడా మిత్రులు సమావేశాలు జరిపారు. ఈ నమావేశాలకోనం మేము. వేసిన అహ్వాన పత్రిక గొప్ప సంచలనం కలిగించింది. అంతవరకు కర్నాటక రాష్ట్రంలో ఎవరూ ఇలాంటిది కనివిని ఎరుగరు. మా ఆహ్వాన పత్రికలో కొన్ని భాగాలు ఇలా ఉన్నాయి:

రచనాస్వాదనం 21, ఆవిష్కరణ సమావేశం (అన్ని నగరాలలో ఒకే సమయంలో) 1972 జనవరి 30 నాడు సాయంత్రం 5 గంటలకు సరిగ్గా ఊరు : స్తలం: ఆఅవిష్కరించేవారు ః| బెంగుళూరు: శ్రూజి టాకీస్‌ ఎదురుగా నమౌజానికి బలియైైన న్యూమిషన్‌ రోడ్డులో ఉండే సామాన్య స్త్రీ ఇంకంటాక్స్‌ భవ్య భవనం పక్కన ఉన్న మురికి ప్రదేశం మైసూరు: పురమందిరం పక్కనే హోటల్‌ క్లీనర్‌ ఉన్న ట్యాక్సి స్టాండు టి. ఎన్‌. చంద్రశేఖర్‌ గుల్బర్లా ; మెయిన్‌ రోడ్‌ లో హోటల్‌ సష్టయిర్‌ చెరువు పక్కనే గోవింద మురికి వాడ (బగీచా)

“దిగంబర కవిత ' చదివితే 30 సార్లు మీ దేహంలో అణువణువున అవేశం పొంగి పార్లుతుంది మీ కళ్ళల్గోనుంచి నెత్తురు కన్నీరై కారుతుంది సమాజంలో ఇప్పుడు జరుగుతున ఏ క్రూరమైన దొంగనాటకానికి తెరవేసేట్లు మిమ్మళ్ని (్రేరేపీస్తుంది”'.

మేము. బెంగుళూరులో జరిపిన సమావేశానికి అనుకోకుండా అపూర్వ (ప్రచారం లభించింది. ఇలాంటి సమావేశాన్ని ఇప్పటి వరకు చూడలేదని ప్రముఖ పత్రికలు మొదటి పుటలో ప్రచురించాయి. ఒకటి రెండు పత్రికలు సంపాదకీయాలు, విశేష వార్తలు రాశాయి. అన్ని పత్రికల్లో సమీక్షలు వచ్చాయి. ప్రముఖ కాలమిస్టు, రచయిత డా. హా. మా.

రదనాస్వాడనం 22 నాయక్‌ దిగంబర కవితను గురించి చాలా విషయాలు రాసీ 'కవిత దిగంబరంగానే ఉంది. కాని కవిత్వం కావలసి ఉంది" అని రాశారు. మమ్మల్ని గురించి కటువుగా విమర్శిస్తూ పత్రికలో “కాలం రాసేన హా. మా. నాయక్‌ గారే నన్ను చింతామణినుంచి మైసూరికి పిలిచి ఉద్యోగం ఇచ్చారు.

దిగంబర కవిత అనువాదం కర్నాటకంలో యువళమీద" చాలా (ప్రభావం చూపింది. దళితకవిర, బండాయ కవిత (తిరుగుబాటు కవిత) దిగంబర కవిత్వ ప్రభావానికి లోనయ్యాయి. కర్నాటకంలోని చాలా మంది కవులతో నాక్స పరిచయం ఏర్పడింది.

దిగంబర క్రవిత తెలుగు కవితా వికాసంలో ఒక చారిత్రక పా(త్రను నిర్వహించిందనడంలో సందేహం లేదు. (క్సిక్స, కవిత లాగె దిగంబర కవిత కూడా నాక్సు ముందు చూపును ప్రసాదించింది. కొత్తగా వచ్చిన దేన్నయినా అనుమానంతో కాక స్వాగత దృష్టితో చూడాలనే (క్రీక్తీ అభిప్రాయం నారో వేళ్ళు నాటుకుంది. దిగంబర కవి పరిమితులు నాకు లెలియక కాదు. కాని (ద్రవస్రితలో ఉన్న నా చిత్తాన్ని ఆ కాలంలో అది ఆకట్టుకుంది. దీనివల్ల నేను ఎంతో మంది బంధుమిత్రుల విమర్శకుగురి అయ్యాను. కాని నేను దేనినీ గుడ్డిగా అనుకరించలేదు. దిగంబరకవులు. విస్ణవ కవులుగా మారి తర్వాత ఎన్నెన్నో నంన్దల్లో చేరినా నేను మాత్రం అప్పటికీ ఇప్పటికీ ఏ సంస్థలోనూ చేరలేదు. నా పరిమితురేవో నాకు తెలును. ఒకప్పుడు మిత్రులంతా వారి వారి సంస్తట్లో చేరమని నన్ను ఎంతగానో అడిగారు. కాని నేను నమ్మిన దాన్ని చిత్తశుద్దితో నా పరిమితుల మేరకు ఆచరిస్తూ వస్తున్నాను. ఏది ఆచరించినా ఆచరించక పోయినా, సంస్తలలో భాగం కాకున్నా మానవత్వం; సమానత్వం, ముందుచూపు మొదలైన వాటిక్తో నేను

రచనాస్వాదనం 23 రాజీపడలేదు. ఒకటి రెండుసార్లు నేను పొరపాటు చేసి ఉండవచ్చు. స్నేహ బంధం కోసం, కొందరికి ఇచ్చిన మాటకోసం, భాషా సాహిత్యాభిమానం కోసం కొన్ని విషయాల్లో తప్పటడుగులు వేసి ఉండవచ్చు. కాని 1972 నుంచి ముఖ్యంగా తీసుకున్న కొన్ని నిర్హయాలను మాత్రం అమలుపరుచుకుంటూ వస్తున్నాను. ఇది నేను ఎంతో వేదనకులోనై, అంతర్మధనానికిలోనై త్రీన్సుక్సున్నదే కాని హరాత్తుగా తీసుకున్నది కాదు. ఈ నేపథ్యంలో వేను యజ్ఞోపవీతాన్ని ఆనాడే విసర్జించాను మూఢ సంప్రదాయాలన్నిటికీ స్వస్తి చెప్పాను. మానవాతీత శక్తులను నా మనసులోంచి శాశ్వతంగా దూరం చేశాను. జాతి మతాల పరిమితులకు మంగళం పొడేశాను. అప్పటినుంచి ఇప్పటివరకు ఈ విషయాలలో ఏనాడూ నేను నా మనసుకు వ్యతిరేకంగా వెళ్ళలేదు

అయితే ఇక్కడ ఒక విషయం చెప్పాలి నేను ఎప్పుడూ సంస్కృతికి విరుద్దంగా (ప్రవర్తించలేదు నా సాంత అభిప్రాయాలు ఇతరులను బాధిస్తాయని, వేదనకు. గురిచేస్తాయని స్పష్టమైతే అలాంటప్పుడు సుసంస్క్పృతుడిలా"ా. (ప్రవర్తించాను నా సొంత అభిప్రాయాలను ప్రచారం చేసి నేనేదో గొప్పు త్యాగం చేస్తున్నాననో, సంస్కరణ తెస్తున్నానో చాటుకోవడం నాకిష్టంలేదు. అందుకనే (శ్రీశ్రీ 'నదనత్సంశయం' చెందడం, తనకు దేవుడిమీద నమ్మకం ఉందా లేదా అనే విషయాన్ని గూర్చి మళ్ళీ మళ్ళీ రాస్తుండడం నాకు నచ్చేది కాదు. ఇది అనలు పట్టించుకోవలసిన విషయం కాదనిపించేది.

ఇదే సందర్భంలోనే నా మీద అపారమైన ప్రభావం చూపిన మహనీయుల్ని న్మరించుకోవాలి. అలాంటి వారిలో గోరా (గోపరాజు రామచంద్రరావు) గారొకరు. వారి వుస్తకాలు చదివి నేను చాలా (ప్రభావం పొందాను. వారి 'గీ[650 పత్రికను తెప్పించి చదివేవాళ్ళి. రాహుల్‌

రద్ధనాస్వాదనం 2ై॥ సాంకృత్యాయన్‌ నన్ను గొప్పగా ప్రభావితం చేశాడు. ఆయన స్వయంకృషి విద్వత్తు, లోకానుభవం నన్ను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి. కందుకూరి ఆత్మ చరిత్ర నా మీద చూపిన ప్రభావం అంతా ఇంతాకాదు. సాహిత్యంలోను సమాజంలోను కందుకూరి పాత్ర నా రచనలకు, జీవితానికి కూడా దారి దీపమయింది. వి.ఆర్‌.నార్టగారి మేదస్సు, పున్తక సేకరణ నన్ను ఆకట్టుకున్నాయి. ఆయన మైసూరులో కిం౪9గ/ 01 10౧[3160145౧0 1౧ 1౧౮12” అనే పేరుతో ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. అవి నాకు దృఢసంకల్పాన్ని చ్చాయి. వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్యగారి సరళ జీవితం, నిజాయితీ నాకు బుద్దులు నేర్పాయి. మదర్‌ థెరిసా, బాబా ఆమ్టే సమాజసేవ, కారుణ్యం నాలో పులకరింతలు తెస్తుంటాయి. 1972 నుంచి ఈనాటివరకు సాగిన నా జీవితం, రచనలు ఈ నేపథ్యంలో మలువు తిరిగినందువల్లే ఇంతగా చెప్పవలసి వచ్చింది.

అప్పటినుంచి ఇప్పుటిపరకు నేను మళ్ళీ గ్రాంథిక భాషలో రచన చేయలేదు. ఏనాడూ కులాన్ని, మతాన్ని, మూఢవిశ్వాసాల్ని, మానవాతీతశక్తుల్ని సమర్షిస్తూ రాయలేదు. కొన్ని కారణాలవల్ల ఒకటి రెండు. ఆధ్యాత్మిక రచనల్దాంటివి చేయవలసి వచ్చినా మూఢ సంప్రదాయాలకు బద్దుణ్హే కాలేదు. ఆలిచిప్పలు - ఆణిముత్యాలు

ఇది మేము ప్రచురించిన మొదటి జానపద గేయసంకలనం (నేను, ఘట్టుమరాజు అశ్వచ్చనారాయణ, డా. తంగిరాల వేంకట నుబ్బాతావు). జానపద సాహిత్యంలో పరిశోధనకు పూనుకున్న నాటినుంచి ఆ జేత్రంలో అనేక (గ్రంథాలను ప్రచురించడానికి ప్రణాళికలు వేసుకున్నాను. నేను. కన్నడంలో చక్కని పీఠకలతో ఉత్తమ గేయాలను, ఇతర ప్రక్రియలను

రదనాస్వాదనం ఃై5్‌ (ప్రచురించడం చూశాను. జానపద గేయాల ్రచురణక్షు ఒక పద్దతిని సూచించాలనే ఉద్దేశంతో '“ఆలిచిప్పలు - ఆణిముత్యాలు ప్రచురించడం జరిగింది. అప్పటికీ ఇప్పటికీ శా స్రీయంగా తెలుగులో వెలువడిన ఉత్తమగేయ సంకలనాలలో 'త్రివేణి' ని చెవుకోవాలి,

“ఆలిచిప్పలు - ఆణిముత్యాలూ. చిన్న పుస్తకమైనా ఒక పద్దతిలో వెలువడిన సంకలనం ఇందులో 32 పాటలున్నాయి. అవి వివిధ రకాల పాటలకు (ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. మొట్టమొదటిసారి అశ్వత్థ నారాయణ గారు. సేకరించిన 56 కపిలి పదాలను ్రచురించాము. పుస్తకానికి 16 పుటల ప్రస్తావన నేనే రాశాను. చివర అఘుటీక ఇచ్చాం. సంసాదకులమైన ముగ్గురమూ. సేకరించిన పాటలు ఈ నంకలనంలో ఉన్నాయి. ఈ పుస్తకం రాత'్రతిని నేను, అశ్వత్సనారాయణగారు మద్రాసుకు తీనుకువెళ్ళి ఫ్రీడమ్‌. (ప్రైన్సులో ఇచ్చాం. దసరా "సెలవుల్లో పాన్నేరినుంచి రోజూ మద్రాసు వెళ్ళి ఆలిచిప్పలు అచ్చువేయించాను. 1972 నవంబరులో పుస్తకం వెలువడింది. శ్ష్రం73

ఈ నంవత్సరం నా పుస్తకమేమీ వెలువడలేదు కాని అచ్చుకు సిద్దం చేయడం జరిగింది. నేను, నారాయణ స్వామి కలిసి కన్నడంలో యు.ఆర్‌. అనంతమూర్తి రాసిన ప్రసిద్ద నవల “సంస్కార తెలుగులోకి అనువదించాము. ఈ సంవత్సరమే నాకు సిహెచ్‌.డి. డిగ్రీ లభించింది. వ్యావహారిక భాషలో రాసి పిహెచ్‌.డి. పొందిన మొట్టమొదటి సిద్దాంత (గ్రంథం నాది. అంతకు ముందే కొంతమంది వ్యావహారిక భాషలో చేయడానికి పూనుకున్నారు కాని నేనే ముందుగా రాసీ పిహెచ్‌.డి.

రచనాస్వాదనం 26 పొందిన వాడినయ్యాను. వ్యావహారికంలో రాయడానికి ఒప్పుకున్న నా మార్గదర్శకులు కె. సుబ్బరామప్పుగారికి కృతజ్ఞతలు చెవ్పుకోవాలి. నాకు వచ్చిన తర్వాత డా. మద్దూరి సుబ్బారెడ్డి డా. కొలకలూరి ఇనాక్‌. డా. వెల్చేరు నారాయణరావు, డా. కేతు విశ్వనాథరెడ్డి గార్లకు డిగ్రీలు లభించాయి. తర్వాత వ్యావహారిక భాషలో వందలక్‌ద్లీ సిద్దాంత వ్యాసాలు వచ్చాయి.

1973లోనే నేను మైసూరు విశ్వవిద్యాాఆయంలో ఉపన్యానకునిగా చేరాను. చింతామణిలో నాలుగున్నర సంవత్సరాలు నేను, కె నారాయణస్వామి గారు ఎప్పుడూ సాహిత్య కార్యక్రమాలలో నిమగ్నులమై ఉండే వాళ్ళం. మా యిద్దరి స్నేహం వల్లనే నాకు కన్నడంతో బాగా పరిచయం ఏర్పడింది. 1973లోనే కన్నడ ఎం.ఎ.కి కూడా (ప్రయివేటుగా నేను చదవడానికి చింతామణిలో నా మిత్రులు చాలా దోహదం చేశారు. కన్నడంలో బాగా రాయడానికి నా చింతామణి ఉద్యోగం ఉపయోగపడింది.

మైనూరులో చేరడంవల్ల జానపద సాహిత్యంలో విశేషంగా కృషి చేయడానికి వీలుకలిగింది. నేను వెళ్ళగానే అక్కడ జానపద విజ్ఞానంలో ఎం.ఎ, తరగతులు ప్రారంభమయ్యాయి, దేశంలో మరెక్కడా లేని కొర్చు మైసూరులో (ప్రారంభమై. నేను బోధకుడిగా ఉండడం వల్లి నాకెంతో లాభించింది.

1973లోనే నేను, దుప్పటి నుబ్రహ్మణ్యం, అనంత అనే ముగ్గురం కలిసీ “ఫ్రజాకవిత' పేరుతో ఒక కవితా సంకలనాన్ని ప్రచురించాలనుకు న్నాం. దిగంబర కవితలాగే ఒక కొత్త కవితా మార్గాన్ని నిర్హేశించాలని మా మహదాశయం. కాని దానికి వురిటిలోనే సంధికొట్టింది. సంకలనాన్ని సిద్దంచేసి. పీఠికలకోనం కొందరు ప్రసిద్దకవులకు పంపాము. (శ్రీశ్రీ గారు... పీఠిక రాశారు. అది సుబ్రహ్మణ్యం దగ్గరే ఉండి పోయింది.

రచనాస్వాదనం 27 నేను మళ్ళీ దాన్ని అతని నుంచి సంపాదించలేకపోయాను. మరో మున్నుడిని పఠాభిగారు రాశారు. అది ఈనాటిక్‌ నా దగ్గరే ఉంది.

ప్రజలకోసం ప్రజల తరపున

(ప్రజలతో గొంతుకలిపి

పలికేదే ప్రజాకవిత్వం.

సుందరం సుబ్రహ్మణ్యం

అనంత

వీళ్ళ కవిత్వం

అటువంటిది.

కాలయాపనకు కాదు

నదుం కట్టి

కార్యరంగంలో దూకి

పోరాడుటకు

'ప్రోత్సాహమిచ్చే

ఈ వుస్తకాన్సి గ

నేనాహ్వానిస్తున్నాను. అన్నారు పఠాభి.

అనుముల కృష్ణమూర్తిగారు 'కిరసనాయిలు' అనే పేరుతో చాలా మంచి కవితారూప పీఠికను రాశారు. అందులో కొన్ని వాక్యాలిలొ

రచనాస్వాడనం 28 ఉన్నాయి ;

“దగా పడిన తమ్ముళ్ళందరూ మొగాళ్ళే ఐతే

ఈనాటి కవిత తరహా ఉండేది మరో తీరుగా”

“ఇదొక త్రివేణి.

నసుందరానంత సుబ్రహ్మణ్యాలు

(ప్రజాకవితా భాగీరథిగా ప్రవహిస్తున్నారు

ఇదొక త్రిశ్యశ్చంగం.,

ఒక రావణ మహాకాష్టానికి

కవి ధనం - కవితా ఇంధనం అర్పితమౌతున్నది.

నీ కోయిలసైతం కొంత కిరసనాయిలు పవుక్కిలించింది”.

అప్పటికీ ఇప్పటికీ జ్రజాకవితను ప్రచురించే ప్రయత్నం చేయలేదు నేను. క్షేం74

యు.ఆర్‌. అనంతమూర్తి గారి 'నంస్కారు ఒక సంచలనాత్మక నవల. కన్నడంలో దీన్ని మన పఠాభిగారు సినిమాగా తీశారు. కన్నడ చలనవచిత్రాలకు జాతీయస్టాయిలో మొట్టమొదటి. బంగారు. పతకం లభించింది. నాకు పఠాభిగారు బెంగుళూరులో పరిచయమయ్యారు. ఎన్నో సార్లు వారి (శ్రీమతి "స్నెహలతా రెడ్డిగారి ఆతిథ్యాన్ని చవిచూచాను. అప్పట్లోనే పఠాభిగారి ఫిడేలు రాగాల డజనొను నెల్లూరు. వర్షమాన

రచనాస్వాదనం 29 సమాజం వారు మళ్ళీ ప్రచురించారు. 'సంస్కారి నవలను తెలుగులోకి అనువదించడానికి, *'రాగాల డజన్‌'ను కనడానికి అనవదించడానికే పఠాభిగారితో నా పరిచయమే కారణం.

నేను చింతామణిలో ఉండగానే *“సంస్కారి నవల అనువాదాన్ని పూర్తిచేశాను. దీని ముద్రణ విషయంలో నాకు కొన్ని అనుభవాలు ఎదురయ్యాయి. ఇప్పటి వరకు నా పుస్తకాలన్నిటినీ మద్రాసులో ఫ్రీడమ్‌ (పెస్‌లోనే ముద్రించాను. అనంతమూర్తిగారి 'సంస్కార ను ఎవరైనా (ప్రచురణకర్తలకు ఇద్దామనుకున్నాం. నవోదయ వారికి రాశాను. రామమోహనరావుగారు 15% రాయల్టీ ఇచ్చి ప్రచురించడానికి కూడా అంగీకరించారు. కాని మా దురదృష్టం కొర్షీ గుంటూరులోని "కర్నాటక శృవాసమితి అనే వారితో పరిచయమయింది. వారు అంతకుముందే “వంశవృక్షం నవలను (ప్రచురించి దాన్ని సెద్ద ఎత్తున గుంటూరులో ఆవిష్కరించారు. కన్నడ నవల అనువాదాన్ని అలాంటి సంస్థకు ఇవ్వడమే మంచిచనుకొని ఇచ్చాం. ఆ మహానుభావులు “సంస్కార ను అతి సామాన్యంా ముద్రించడమే కాకుండా అన్ని 'ప్రతులనూ గోనె సందమలలో సమాధిచేసి ఎవరికీ అందుబాటులో లేకుండా చేశారు. అతికష్టంమీద నాకు రెండు కాపీలను, నారాయణ స్వామి. గారికి రెందు. కాపీలను మాత్రం సంపాదించగలిగాం. మాకుగాని, మూలగ్రంథ రచయితకు గాని (ప్రచురణ కర్తలు ఒక్క పైసా కూడా ఇవ్వలేదు. దీనివల్ల యు.ఆర్‌. అనంతమూర్తిగారి మందలింపుకు కూడా మేం గురికావలసి వచ్చింది. ఇదో చేదు అనుభవం,

“సంస్కార* నవల వచ్చిందని తెలిని కొందరు మాకు. ఉత్తరోలు కూడా రాశారు. కాని అనలు (ప్రతులే వెలుగులోకి రాలేదు కదా! అలా ఆసక్తి కనబరచిన వారిలో రంగనాయకమ్మ గారాకరు. నేను

రచనాస్వాడనం 30 పంపిన 'సంస్కార* నవలను చదివి ఇలా ఉత్తరం రాశారు (23 - 6- 1977).

మీ “సంస్కార నవల అప్పుడే అందింది. నేను చదివాను, మా (ఫెండ్స్‌ చదువుతున్నారు. అనువాదం చాలా వరకు సహజంగానే వుంది. తెలుగుతో మీకు మంచి పరిచయం వున్నట్టు అర్హమవుతోంది'. నేను కర్నాటకలో చాలాకాలం నుంచి ఉండడంవల్ల నేను కన్నడిగుడిననే నమ్మకం కొంతమందిలో బలపడిపోయింది. ఆ నమ్మకంతోనే రంగనాయకమ్మ గారలా రాశారు. 'సంస్కార' చదవాలని ఆసక్తి చూపించిన కొందరికి ఇలాగే నా దగ్గరున్న (ప్రతినే పంపి మళ్ళీ తెస్పించుకోవలసి వచ్చింది. శ్షేం75

“సంస్కార నేర్చన అనుభవం వల్ల అనువాదాలను చేసి ప్రచురించే కార్యం. ఎప్పటికీ చేయమౌాడచని అనుకున్నాను. కాని అడపాదడపా చెద్యుక తప్పుడం లేదు. దీనివల్ల నేను సొంతంగా రాయాలనుకున్నవెన్నో రాయళలేకపోయాను.

మైనూరు విశ్వవిద్యాలయంలోని కన్నడ అధ్యయన నంస్తలో ఎన్‌. చన్నప్పు అని నా "స్నేహితుడున్నాడు. ఆయన చిన్న పిల్లల కోనం చాలా పుస్తకాలు రాశారు. వాటిలో “కువెంపుకథో ఒకటి, కన్నడ మహాకవి, జ్ఞాసపీఠ ప్రశస్తి విజేత అయిన కె.వి. పుట్టుప్పుగారిని గురించిన వివరణమది. దాన్ని తెలుగులోకి అనువదిస్తే తానే ప్రచురిస్తానని అన్నారు ఎన్‌. చన్నప్పు. మహాకవి కె.వి. పుట్లప్పుగారిని గురించి తెలుగు వారికి తెలిపినట్టుంటుందని నేను అందుకు ఒప్పుకున్నాను. అంతకంటె ముఖ్యంగా

రచనాస్వాదనం తః "స్నేహధర్మంవల్ల నేనీపని చేశాను ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీ వారికి ఆ పున్తూన్ని పంపి కొంత సహాయ ధనాన్ని కూడా చన్నప్పగారికి ఇప్పించాను. *పుట్టప్పకథి ను మద్రాసులోని ఫ్రీడమ్‌ (పెస్సులోనే అచ్చువేయించాను. “పుట్టుప్పు కథ ను గురించి రాళ్ళపల్లి వారిలా రాశారు (21-4-76)

“వుట్టప్ప కధ భాషాంతరీకరణమైనా. తెలుగులో ధారాళంగొ చదువుకోదగినదిగా నున్నది చిన్న పిల్లలకోసం వ్రాసినదయినా ఆయన స్వవిషయమెక్కువగా తెలియని "పెద్దవారికీ అది ఉపకారకమే కాని ఇందులో ఆయన భార్యాసంతానములను గూర్చిన విషయాలు లేకపోవడం కొరతగా తోస్తుంది. ప్రబుద్దుల కోసమే ప్రత్యేకంగా పెద్ద పుస్తకం న్రాసేది మేలు. ఒకవేశ అదికూడా ఎవరైనా చేసే వున్నారేమో 1”: ఆకాశగంగ

అనుపమానిరంజన అని కన్నడంలో గొప్ప రచయిత్రి ఉండేవారు. ఆవిడ జీవితం ఒక మహాకాష్యం వృత్తి రీత్యా డాక్టరు సుబ్బమ్మ అనుపమగా మారి నిరంజన అనే మరో (ప్రఖ్యాత రచయితను వివాహం చేసుకున్నారు. ఇద్దరూ ఆధునిక కన్నడ సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేశారు. ఒకసారి. వారింటికి మిత్రుడు హరిహర ప్రయతో వెళ్ళాను. అనుపమ గారితో కలిగిన పరిచయం వల్ల ఆవిడ రాసిన నవల ఏదైనా తెలుగులోకి అనువదిద్దామనే ఆలోచన కలిగింది. నేను. వారింటికి వెళ్ళినపుడు *'ఆకాశగంగె. అనే నవలను ఇచ్చారావిడ. చదివితే నాకు బొగా నచ్చింది. ఒక రచయిత సమకూర్చుకోవలసిన వస్తుసామాగ్రిని నవలారూవంలో చెప్పే రచన, (బ్రహ్మాండమైన నవల కాకున్నా వస్తువు

రచనాస్వాడనం పై చాలా ఉదాత్తమయినదనిపించింది. అనువాదం చేశాను.

“అకాశగంగ'ను ప్రచురించాల్సిందిగా ఒకరిద్దరు (ప్రచురణకర్తల్ని కోరాను. తిరుపతిలో బాలాజీ పబ్లిషర్స్‌ అనే ప్రచురణ కర్తలు పదిశాతం రాయల్టీ ఇస్తామని చౌప్తే డా. అనుపమ అంగీకార పత్రం రాసి పంపారు. తనకు ఐదు ప్రతులు ఇవ్వాలని, అనువాదకుడిని (ప్రోత్సహించేందుకు గౌరవధనంలో 75% తీనుకోవచ్చని రాశారు. బాలాజీ పబ్లిషర్స్‌ వారు కాపీరైట్‌ కూడా తమకే ఇమ్మని- అడగడం వల్ల నేను పుస్తక ప్రచురణకు అంగీకరించలేదు. నవలను “జ్యోతి మాసపత్రిక వారికి పంపాను. ' ఆకాశగంగ జ్యోతి సస్టిమెంట్‌గా 1975 ఆగష్టులో వచ్చింది. జ్యోతివాళ్ళు నాకు రూ. 200 మాత్రం ఇచ్చారు. నేను వారికి సగం డబ్బుమూల రచయితకు పంపాలని, 5 కాపీలు పంపాలని స్పష్టంగా రాశాను. కాని అలా జరగలేదు.

డా. అనుపమ 2-4-76న నాకో ఉత్తరం రాశారు. అందులో సారాంశం ఏమిటంపేాా “మీరు జ్యోతి పత్రికకు పయేముందు నా అనమతి అదగాల్సింది. సమ్మతి పత్రం లేకుండా వారనలు ఎలా ముద్రించారు? ప్రతులెన్ని? ఇవన్నీ తెలుసుకోకుండా 200 రూపాయలకే మీరెలా ఇచ్చారు? మామూలుగా అనువాదకులకు “ఫీ మాత్రం ఇస్తారు. నేను నా వున్తకాలను అనువదించిన వారందరికీ నాకు వచ్చిన డబ్బులో నగం ఇస్తూ వచ్చాను. నా నవల "స్నేహపల్లవి' తెలుగులోకి అనువాదమైతే అలాగే చేశాను. మీకు వచ్చిన దానిలో సగం నాకు రావాలి. ఇది డబ్బు ్రశ్నకాదు. నియమం. ఇది మూల రచయిత హూక్కుకు నంబంధించింది. మీరు తెలిపినట్టు ఆకాశగంగ (ప్రతులు ఐదు రూ. 100 పంపించండి”,

నాకు ఏమిచోగా అనిపించింది. అనువాదాలు చేసి వాటిని

ప్రదవాస్వాదనం త3 ప్రచురించడానికి నానా పాట్లు పడి చివరికి ఇలాంటి నిష్టారాలను కూడా ఎదుర్కోవడం ఎందుక్టు అని బాదపడ్డాను. జ్యోతి సప్టిమెంటు శోభనబాబు ముఖచిత్రంతో జనప్రియ పత్రికకు. తగినట్లు ఉంది. తమ పుస్తకాలనఎ అందంగా ము(ద్రించుకునే అనుపమగారు దీన్ని ఎలాగూ మెచ్చరని తెలును_ అయ్యినా-కాపీలు, డబ్బు పంపాను.

మరో ఆరు నెలల తర్వాత డా. అనుపమ నిరంజనగారి దగ్గరనుంచి ఒక ఉత్తరం వచ్చింది. దాని విషయం చెప్పడానికే ఈ కధంతా.

“మీరు పంపిన డబ్బు అనాడే అందుకున్నాను. మొన్న పాతక ఉత్తరాలు తిరగేస్తుంటే నేను లోగడ రాసిన ఉత్తరంలో మీకు 7598 గౌరవధనం ఇస్తానని రాసినట్టు తెలిసింది. పొరపాటున మీ వదు వందరూపాయలు తినుకున్నాను. మీకు న్యాయంగా రూ. 150 చెందాలి అందువల్ల రూ. 50 కి చెక్‌ పంపిస్తున్నాను" అని రాశారావిడ

ఆవిడ నిజాయితికి ఆశ్చర్యం వేసింది ఇవన్నీ జీవితం నేర్పన్న పాఠాలు. డా. అనుపమగారి మీద నాకుండే గౌరవం ఇనుమడింవింది_ తర్వాత ఆవిడరాసిన ఆత్మకథ 'నెసపినల్లి సిహి- కహి (జ్ఞాప్రాలరా తిప్తి చేదు) చదివి చలించిపోయాను. సామాన్య కుటుంబంలోని ఒజ్య 'స్రీ న్వియంకృషితో మహారచయితా, డాక్టర్‌ సమాజుసేవీకు రాలిగా=.. ఎలా రూపొందిందో ఆ ఫుస్తకం వల్ల తెలుస్తుంది. క్షే976

పఠాభిగారితో పరిచయమైన తర్వాత అప్పుడప్పుడూ వారింటిత్నై వెళ్ళేవాణ్లి,- బెంగుళూరికి ఎప్పుడు వెళ్ళినా తప్పక ఆయనతో సమకాలీన్వ

రచనాస్వాదనం తశ. తెలుగు సాహిత్య వాతావరణాన్ని గూర్చి చర్చించూళణ్ళి అప్పట్లో పఠాభిగారు ““ది సౌండ్స్‌ ఆఫ్‌ మ్యూజిక్‌” లాగా పూర్తి నంగీత ప్రధానమైన చిత్రం తీద్దామనుకున్నారు.. దానికి రచన 'చేయమని నన్నడిగారు. కన్నడంలో “సంగ్యాబాళ్యా" అనే జానపద నంగీత రూపకం ఉంది. దాన్ని సుమారు 30 పాటలలో రాసి తెలుగు (స్ర్రిషఫ్ట తయారుచేశాను. ఆ రోజుల్లో పశ్చిమ బెంగాల్‌ ప్రభుత్వం సినిమాలకు ధససహాయం ఇచ్చి కొన్ని గొప్పు సినిమాలను తీయించింది. కాని అక్కడి ప్రభుత్వం పడిపోవడంతో పఠాభి"ారి సినిమా నా స్క్రిప్టు మూలబడ్డాయి. ఆ రోజుల్లోనే కేంద్ర ప్రభుత్వ న్వర్హ పతకం పొందిన 'కాడు' (తెలుగులో “అడివి పేరుతో ఎమెస్కోవారు నవలను (ప్రచురించారు) అనె చలనచిత్రం స్క్రేఫ్రును. కూడా. దాని రచన ఆలనహళ్ళి కృష్ణ కోరిక మేరకు అనువదించాను. ఆ సినిమాను డబ్‌ చేయించాలని కృష్ణ చాలా (ప్రయత్నించారు. కొని అది వీలుకాళేదు.

పఠాభిగారు. తెలుగులో తియాలనుకున్న సినిమాలు ఆరంభంలోనే ఆగిపోయాయి. అది నా దురచృష్ట్రంకాదు, తెలుగువారి. దురద్వష్టం. “ఇప్పుడు వీస్తున్నగాలి' (సి.ఎస్‌. రావుగారి కథ) సినిమా కోసం కూడా నను రచన చేశాను. అదీ అలాగే ఉండిపోయింది. తశ 'ఆకలి మంటలు అనే పేరుతో ఒక సినిమా కథ రాశారు. దాన్ని సినిమాగా తీద్దామని పఠాభిగారు అనుకున్నారు. దానికి. స్క్రీన్‌ప్లే రాశాను అది ఇంకా నా దగ్గర అలాగే ఉంది. ఇలా చలనచిత్ర రంగంలోకి నా ప్రవేశం ఆదిలోనే ఆగిపోయింది.

ఘంటసాల బలరామయ్యగారు మా "సమీప బంధువులు, చాలా సినిమాలకు నహాయక దర్శకులుగా పనిచేసిన ఘంటసాల చిరంజేవి (బలరామయ్య గారి తమ్ముని కొడుకు) నన్ను సినిమాల్ళొకి తీసుకురావాలని

రవనాస్వాదసం తెక్‌ చాలా ప్రయత్నించారు. అలాంటప్పుడే సింగీతం ;శ్రీ,నివాసరావుగారితో పరిచయమయింది. ఆయన కందుకూరి వీరేశలింగం గారి మీద పూర్తి ఫీచర్‌ ఫిల్మ్‌ తీస్తానని, నన్ను రచన చేయమని అడిగారు. అదే అదనుగా నేను కందుకూరి పుస్తకాలన్నీ చదివాను. నా మీద కందుకూరి (ప్రభావం బలపడింది. నాకెంతో లాభించింది. కందుకూరి జీవితాన్ని _ చలనచిత్రం కోసం సుమారు 30-40 దృశ్యాలలో దించాను. అయితే అప్పటికీ ఇప్పటికీ నా (స్క్రిప్టును సింగీతం గారు అడగనూ లేదు నేను పంపనూ లేదు.

ఇలా కొన్నాళ్ళు సాగిన నా చలనచిత్ర సంబంధం ఎప్పుడో ముగిసిపోయింది. ఆ తర్వాత నాకు ప్రయత్నించ ఓపికగాని, ఉత్సాహంగాని లేకపోయాయి.. దాని కోసమే మద్రాసు చుట్టూ తిరగడం నాకిష్టం లేకమావేశాను.

అయితే పఠాభిగారిలాంటి వారితో పరిచయం .చలన చిత్రాలకు అతీతమైంది.. (శ్రీగశ్రీ, అయినా ఆరు(ర్ర అయినా దాశరధి అయినా నారాయణ రెడ్డిగారయినా అంతేకదా, అందుకే వారితో పరిచయాలు సాహిత్యపరంగానే బలపడ్డాయి. ఫిడేలు రాగాల డజన్‌

బెల్లూరి వాళ్ళు ఎక్కడున్నా అభిమానం చూపించుకుంటారు. ఏ ప్రాంతం వారయినా అంతే కదా. పఠాభిగారిదీ మా ఊరే అనుకోవడంలో ఒక అభిమానం ఉంది. బెజవాడ గోపాల రెడ్డిగారికీ నా మీద ప్రత్యేకమైన అభిమానం, రాగాల డజన్‌ను సుందరం కన్నడంలోకి అనువదించాడు"

రచనాస్వాదనం త్త అని అప్తుడప్పుడూ అభిమానంతో చెప్తూనే ఉంటారు.

ఫిడేలు రాగాల డజన్‌* కన్నడం వారికి నచ్చుతుందని నాకు అనిపించింది. టి.ఎస్‌. ఏలియట్‌ ప్రభావం కన్నడ నవ్యకవులమీద అపారంగా ఉంది. నగరబీవితచిత్రణను, అభివ్యక్తిలో నవ్యతను వారు అభిమానిస్తారు. పఠాభిని కన్నడానికి పరిచయం చెయ్యనక్కరలేదు. “నంస్కార' నిర్మాతగా ఆయన సుపరిచితులే. కాని కవిగా ఎవరికీ పరిచయర కాలేదు:

పఠాభి కవితల్ని అనువాదం చేసి కన్నడంలో ప్రముఖ విమర్శకులైన జ'హెచ్‌. నాయక్‌ గారికి ఇచ్చి చదవమన్నాను. ఆయనకు చాలా “ఖుషీ! అనిపించింది. ఆయన సామాన్యంగా ఎవరినీ మెచ్చుకోరు. కాని “నవ్యకవిత' అంటే ఇలాగే ఉండాలి అన్నారు. నాకు ధైర్యం వచ్చింది. కన్నడరాగాల డజన్‌కు యు.ఆర్‌. అనంతమూర్తి గారిచేత మున్నుడి రాయించాలని నా అభిప్రాయం. పఠాభిగారికీ ఇదే ఇష్టం. అనంతమూర్తిగారు. కన్నడ, ఇంగ్రీషు రచయిత విమర్శుకులు (ప్రస్తుతం కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అధ్యక్షులు)

ఫిడేలు రాగాల డజన్‌కు (ప్రచురణ కర్తలు చాలా సులభంగానే దొరికారు. అపురూపమైన పుస్తకాలను మాత్రం అచ్చువేసే దేవేగౌడ (నెలమనె.. ప్రకాశన) "కాడు రచయిత ఆలన హళ్ళి కృష్ణ ద్వారా ఫరిచయమయ్యారు.. నేను అడిగిన వెంటనే పుస్తకం అచ్చువేస్తామని ఒప్పుకున్నారు... పఠాభిగారి పుస్తకం, యు.ఆర్‌. అనంతమూర్తి పీఠిక - అచ్చుకాక ఏం చేస్తుంది. ఈ విషయంలో పఠాభిగారు కూడా ప్రయత్నాలు చేశారు. ఆయన రాసిన ఉత్తరం ఈ విషయాన్నే తెలుపుతుంది (27-8-74);

“గింరిడ/61౧౦ 116 20512400 0 రాగాల డజన్‌ క౧60/ 1౧01666

ఠచనాస్వాదనం వ్ర” ₹ం 1౧౪౦6౪4౦0౧ 6/3౫ 81%25.7/611 డి ౧౫౪ ౧018 10! 116 9600౧6 ఆరగ0౧. 7౦0౪6 8%0646: 4150 ౪/16 2 ౪2031ఖ0[5 ౧018. 00 ౩/౦౮ 1101 ౪||. ౧6 2 9004 [6624 10 ఈ 2౧ 10౧70806010౧ 0/ గీగిజ౧18 తంగ 1190 52164 ౧6 11496 గ ౧0౪% 0౧ 512. / 06 ౪20 ౧౧6. [020 ౪/18 10. ౧1౧౧. ౪06 ౪66 అ(60ం౧0ం ఇ ౧౮9113౧0 10 128 1౧6/6 1/23 1 5600ఆ95%1117 గ ౧౦౪ | 040 €₹0/ 90౧16 019 ౧౮౦1906! 10! ౪/0౮. ౧16౭56 161 ౧8 గగంళ ఈ ఉత్తరం ఆయన 74 ఆగష్టులో రాశారు. నేను అప్పటికే అనువాదం సిద్దం చేశాను. మరో రెండు మూడు నెలట్లో అచ్చుకు కూడా వెళ్ళింది. మైసూరులో గొప్ప (పెన్‌ అది; మైసూర్‌ ప్రింటింగ్‌ అండ్‌. పబ్లిషర్స్‌? వారెప్పుడూ పదిపదిహేను పుస్తకాలు అచ్చువేస్తూనే ఉంటారు. ఆ రద్దీళో నా రాల డజన్‌ అచ్చు కావడానికి సంవత్సరం పట్టింది రాగాల డజన్‌కు కన్నడంలో మంచి ప్రతిస్పందన వచ్చింది అనంతమూర్తిగరు. తమ పిఠకలో పఠాభి గురించి చక్కని అంచనా వెశారు. “పాటలు పాడుకునె సంప్రదాయాన్ని ఇంకావదిలెపెట్టమని తెలుగు సాహిత్యంలో ఈ “అకావ్వం' లాంటి పరాభి వచన పద్యాలు ఇప్పటికీ విష్ణవాత్మకమైనవే అయి ఉండాలె” అని ఊహించారు 1939లో ఇలాంటిది కన్నడంలో వచ్చిఉంబ అదో బాంబులాంటిది అయ్యేదన్నారు. **పఠాభికి సుందరం కంటె మంచి అనువాదకుడు కన్నడంలో బహుశా దొరకడు అని రాశారు.

రడనాస్వాదనం గ్ర జానపద సాహిత్య స్వరూపం

నన్ను తెలుగు జానపద విజ్ఞాన క్షేత్రంలో నిలబెట్టిన మొదటి పుస్తకమిది. 1973లో పిహెచ్‌.డి. తీసుకున్నా సిద్దాంత వ్యాసానిష్షి అచ్చువేసే స్తోమత లేక ఊరుకున్నాను. కాని జానపద వైజ్ఞోనెం, సాహిత్యం గుదికచి నేను తెలుసుకున్నవి, చూపొందించుకున్నవి సమన్వయం చేనుకున్నవి లోకానికి తెలియడం లేదనే బాధ పీడించెసాగింది. అందుకే జానపద సాహిత్యంలోని ముఖ్యమైన శాఖలకు సంబంధించిన నిర్వచనాదుల్లు, ఉత్పత్తి విభజన, పరిశోధన మొదలైన శాన్త విషయాలను గురించి తెలుగులో మొట్టమొదటి పుస్తకం రాశాను. నా మొదటి. రెండు పుస్తకాలకు మంగళాశాననం పలికిన మా గురువుగారు ఆచార్య సాళ్య కృష్ణమూర్తిగారే ఈ పుస్తకానికి మంగళాశాసనం రాశారు. ఎప్పుడూ వ్యావహారిక భాషలో రాయని. సాశ్వగారు నా కోసం పీఠికను వ్యావహారికంలో రాయడం విశేషం. నేను అప్పటికే జానపద సాహిత్యంలో పరిశమంచడం వారికి చాలా ఆనించాన్ని కలగబేసింది. నా పుస్తకంలో “అభిరువి, అనుభవం, పరిశ్రమ కనిపిస్తున్నాయని ఆశీర్వదించారు.

శ్రితంలాగే ఈ పుస్తకాన్ని కూడా చుద్రానకువెళ్ళి, ఫ్రీడమ్‌ (థెన్‌లో అచ్చువేయించాను. రామరాజుగారు దొణప్పుగారు. ఇంకా జానపద విజ్ఞానంలో కృషిచేసిన అనేకులు నా కృషిని గుర్తించారు. చాలా విశ్వవిద్యాలయాలలో జానపద సాహిత్యం చదువుకునే విద్యార్దులకు దాన్ని సంప్రదింపు (గ్రంధంగా చేశారు.

తెలుగులో రాసేటప్పుడే జానపద సాహిత్య స్వరూపాన్ని కన్నడంలో కూడా రాశాను (జానపద సాహిత్యద మూఐతత్వగళు' అనే సేరుతో) కన్నడంలో కూడా అలాంటి పుస్తకం -అంతవరకు-- రాలేదు. గేయాలు,

రచనాస్వాడనం వ కథలు, వ్యాసాలు మొదలైనవి వచ్చాయి కాని జానపద సొహిత్యాన్ని శా(స్టీయ దృష్టితో విశ్లేషించే పుస్తకాలు రాలేదు. భారతదేశంలో మొట్టమొదటి జానపద విజ్ఞానాచార్యుడు డా. జె.ఎస్‌. పరమ శివయ్య. ఆయన, నేను మొదటినుంచి మైనూరులో ఫోక్‌లోర్‌ ఎం.ఎ. వారికి పాఠం వెప్పన్నాము. మైనూరులోనే నా సహోద్యోగి డా. రామేగాడ కన్నడ జానపద సాహిత్యంలో గొప్ప కృషి చేశారు. పై ఇద్దరూ నా కన్నడ పుస్తకాన్ని గురించి అభిప్రాయాలు రాశారు మరో సహోద్యోగి, “పుల్టప్పకధ ప్రచురణకర్త ఎస్‌. చన్నప్పు నా పుస్తకాన్ని (ప్రచురించారు.

నేను మద్రాసుకు వెళ్ళి తెలుగు పుస్తకం ప్రచురించడానికి నెలముందే కన్నడ పుస్తకం అచ్చయిపోయింది ఇది తలచుకుంటే నాకు ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు గారి విషయం గుర్తాన్తుంది. ఆయన ఆంధ్రులకు నాటక పితామహుడు. ఆయన రాసిన చిత్రనలీయం తెలుగుకంపి ముందు కన్నడంలోనే అచ్చయింది. అందువల్ల ఆయన కన్నడంలోనే రాసి తెలుగులోకి అనువదించుకునే వారని అనుకునే ప్రమాదముంది నా పుస్తకాలు చూసినవారు కూడా అలాగే అనుకుంటారని నా భయం.

నా కన్నడ మూల తత్వాలను చూసి రాళ్ళపల్లి్శ”రు తమ అమూల్యమైన అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. దాన్ని పునశృరణ చేసుకోడం నా ధర్మం:

'““జనపద స్తాహిత్యద మూల తత్వగళు' మీరు ఆ విషయంపై చేసిన తీవ్ర పరిశోధనను తెలుపుతుంది. కన్నడంలో మీరింత చక్కగొ 'బ్రాయగలరని నేననుకొని యుండలేదు. ఉదాహరణలు లేక వట్టి మూలతత్వాల వివేచన - విశ్లేషణలు గలిగి యీ పుస్తకం, లక్షణానికి లక్యుమే పరిణిత ప్రయోజన మనుకునే నా వంటి వానికి, కొంత చదువుకొనడానికి బరువుగా తోస్తుందేమో!"* (21 - 4- 76)

రచనాస్వాదనం శ౦

“జానపద 'సాహిత్య స్వరూపానికి, “జనపద సాహిత్యద మూలతత్వ గళుకు ముఖచిత్రాన్ని వేసి ఇచ్చిన పి.ఆర్‌. శిప్పేస్వామి గారిని కూడా నేను న్మరించుకోవాలి. ఆయన ప్రసిద్ద చిత్రకారుడు. అవురూపమ్లైన వ్యక్తి చిత్రకళకు జీవితాన్నే అంకితం చేసిన బ్రహ్మచారి. మైనూరులోని జానపద వస్తువు దర్శనాలయానిక్షి క్యూరేటర్‌ గా ఉండి అపూర్వ వస్తువులను వేల సంఖ్యలో సేకరించారు. ప్రస్తుతం కర్నాటక లలిత కళా అకాడెమీ అధ్యత్రులు.

పీ.ఆర్‌. తిప్పే స్వామిగారు పాతికేళ్ళనుంచి నాకు మంచిమిత్రులు. ఆయన నా పుస్తకాలలో చాలా వాటికి ముఖపత్రాలంకరణ చేశారు. జానపదం సంచికలకూ బొమ్మలు వేశారు. ఒక్క పైసా కూడా పుచ్చుకోలేదు, మహాత్ముడు. క్షేం77

కర్నాటక సాహిత్య పరిషత్తు అనే సంస్థ ఉంది మన ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తులాగే. అయితే కర్దాటక పరిషత్తు ఇంకా బతికే ఉంది. కర్నాటక (ప్రభుత్వం లక్షలకొద్దీ ధన సహాయం చేస్తుంది. కర్నాటక సాహిత్య పరిషత్తు ప్రతిసంవత్సరం సాహిత్య సమ్మేళనం జరుపుతుంది. దీనికి తప్పుకుండా - ముఖ్యమంత్రి హాజరవుతాడు. సమ్మేళనాధ్యక్షుడిగా ఎంపీక చేయబడడం గోప్ప గౌరవం. అదో అత్యున్నత పదవిగ భావిస్తారు.

కర్నాటక సాహిత్య పరిషత్తు వెయ్యికి పైగా గ్రంథాలను (ప్రచురించిన మేటి. నంస్త్య వాళ్ళ ప్రచురణలలో ఇతర భాషల ద్వారా కన్నడం నేర్చుకోవడానికి 'స్వయం బోధిని పేరుతో ప్రచురించిన పుస్తకాలు

రచనాస్వాదనం జీ కూడా ఉన్నాయి. అప్పట్లో సాహిత్య పరిషత్తు అధ్యములుగా ఉన్న జి. నారాయణగారు (ప్రస్తుతం (పెన్‌ అకాడెమీ అధ్యతులు) ఒకసారి మ్రైనూరు విశ్వవిద్యాలయానికి వచ్చారు. అప్పటికే ఆయనకు నన్ను గురించి తెలుసు, 'తెలుగు- కన్నడ న్వయం బోధిని రాసి పెట్టండి" అన్నారు. నేను మూడు నెలలో రాసి ఇచ్చాను. దీనిలో తెలుగు, కన్నడం రెండూ అచ్చువెయ్యాలి.

ఆ సమయంలోనే నాకు మైసూరులోని అరవింద ముద్రణాలయంతో పరిచయం లభించింది.

రచనొకాలంలో నాకు కళిగిన పరిచయాలు అనుభవాలు విచిత్రమైనవి కలకాలం. గుర్తుంచుకో తగ్గవి మైసూరులో అరవింద ముద్రణాలయం చిన్నది. దీని యజమాని కెంపలింగయ్య. ఒక రోజు అతని దగ్గరికి వెళ్ళి నాకు తెలుగు పుస్తకాలు వేసుకోడం కష్టంగా ఉంది. మీరు తెలుగు 'బ్రపులు తెప్పించండి మీకు చేతినిండా పని ఇస్తాను” అన్నాను,

““కంపోజ్‌ చేసేవాళ్ళు లేరు! అన్నాదు.

“దానికి దారులు వెతుకుదాం, ముందు తెప్పించండి'' అన్నాను.

“మీరే "పెట్టుబడి "పెట్టండి" అన్నాడు.

అతనికి ఐదువేల రూపాయలు అప్పు ఇచ్చాను. మేమిద్దరం మద్రాసు వెళ్ళి బృందొనన్‌ "బ్రపుల “పేరుతో అందంగా ఉన్న 'ట్రెపులకు ఆర్డరు ఇచ్చి వచ్చాము, అప్పటినుంచి కొన్ని సంవత్సరాలపాటు నా పుస్తకాలకు కెంపలింగయ్య ముద్రాపకుడు. మా యింటికి అతను హాజరుకాని రోజంటూ ఉండేది కాదు, ప్రతిరోజూ నాలుగయిదు పుటలయినా కంపోజ్‌ కావలసిందే. మైనూరులోని (ప్రభుత్వ పాఠ్యగ్రంథాల (ప్రెన్సులో తెలుగు ఉంది. అక్కడి

రచనాస్వాదనం శీ2ై కంపోబిటరును పిలుచుకువచ్చి అరవింద ము(ద్రణాలయంలో ఒక కుర్రాడికి ఛర్చీదు ఇప్పించాము,

నా పుస్తకాలు ప్రచురించడంలో, దానికి బ్రాతప్రతిని ఈయారు చేయడంలో ఎన్నో విచిత్రాలున్నాయి.. మైసూరులో నేను (గ్రంథాలు ము(ద్రించినప్పుడు అక్కడి ముదద్రాపకులకు, కంపోజిటర్లకు ఎవ్వరికీ తెలుగు అక్షరం ముక్కరాదు. అందువల్ల నేను అచ్చుకు ఇచ్చే ముందు (పతి అతక్షరాన్నీ అచ్చులోలాగా సాధ్యమైనంత స్పష్టంగా, గుండ్రంగా రాసి ఇవ్వాలి. వారికి భాష తెలీదు కాబట్టి తప్పులు ఎన్నయినా చేయగలరు. అందువల్ల నాలుగు సొర్లయినా ఫ్రూఫులు దిద్దాలి. ఇలా కొన్ని పదుల పుస్తకాలను ఇనుమడించిన కష్టంతో ముద్రింపజేశాను.

అరవింద ము(ద్రణాలయంలో తెలుగు - కన్నడ స్వయంబోధినితో మొదలుపెట్టి చాలాపుస్తకాలు వేయించాను. ఈ విధంగా నా ముద్రణ కార్యం మద్రాను నుంచి మైసూరికి బదిలీ అయింది. (ఫ్రీడమ్‌ (పైన్‌ యజమాని బాల సుందరంారు కాలధర్మం చెందడంవల్ల మద్రానులో పుస్తక ప్రమరణ కొనసాగించడమూ నాకు కష్టమే అయింది. కన్నడ సాహిత్య చరిత్ర

బెజవాడ గోపాలరెడ్డి గారికి మొదటినుంచి నేనంటే అభిమానం. వారు ఉత్తరప్రదేశ్‌ గవర్నరుగా _ చేసి నెల్లూరు. వచ్చి చేరిన తర్వాత నెల్లూరి సాహిత్య వాతావరణంలో, ఎంతో మార్చువచ్చింది. నేను ఎప్పుడు నెల్లూరు వెళ్ళినా “సుదర్శన మహ్హల్‌*లో వారిని కలొసేవాడిని. 1974లో జెంగుళూర్తులో అఖిలభారత తొలుగు మహానభలు జరిగాయి. ఆ నభల్లలో గోపాలరెడ్డిగారికి మరింత సన్నిహితుడినయ్యాను. ఆయన ఎప్పుడూ

రచనాస్వాదనం శె అవేవారు '“తమిళనాడులో చల్దా రాధాకృష్ణళర్మ గారు తెలుగుదీపం వెలిగిస్తున్నారు. నువ్వు కన్నడనాదులో వెలగించవయ్యా?' అని. ఒకసారి ఇలాగే ''శర్మగారు తమిశసాహిత్యాన్ని గురించి రాశారు. నువ్వు కన్నడ 'సోహిత్యాన్ని గురించి-రాయి. అయితే విపులంగా రాయి” అన్నారు.

విపులమైన ప్రణాళిక వేసుకొని కన్నడ సాహిత్య చరి(త్రరాశాను. అవసరమైన చోట తెలుగులో తులనాత్మకంగా వివేచన చేస్తూరాశాను. మొట్టమొదటి. సారి కన్నడ జానపద సాహిత్యానికి కూడా సాహిత్య చరిత్రలో స్టానం కల్పించాను. గోపాలరెడ్డిగారు చాలా సంతోషించారు. అంతవరకు అకాడెమీ రచయితలకు పేజీకి ఒక్కరూపాయి. ఇచ్చేది. కాని నాకు బహుశా ?50 రూపాయలు కాబోలు ఇప్పించారు రామానుజరావుగారు. కన్నడ సాహిత్య చరిత్రను ఆవిష్కరించాలని కూడా గోపాలరెడ్డిగారు ఉత్సాహం కనబరచారు. అకాడెమీ పుస్తకాలను ఆవిష్కరించే . పనిచేసేది కాదు. నేరుగా పుస్తకాలను మార్కెట్లోకి విడుదల చేసేది.

కన్నడ సాహిత్య పరిషత్తు వజ్రోత్సవాలు బెంగుళూరులో ఘనంగా జరిగాయి. ఆ సందర్భంగా సాహిత్య పరిషత్తు వారు నా “కన్నడ న్వయంబోధిని'వి ఆవిష్కరించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీవారు “కన్నడ సాహిత్య చరిత ఆవిష్కరణ నభను "పెట్టుకున్నారు. దీనికోసం (ప్రత్యేకంగా గోపాలరెడ్డిగారు. వచ్చారు. తెలుగు కన్నడ సాహిత్య సంబంధాలను గురించి .మాట్లూడారు.

“కన్నడ సాహిత్య చరిత్రను చదివి రాళ్ళ పల్లివారు ఇలా రాశారుః “మీ కన్నడ సాహిత్య చరిత్రను సాంతముగా చదివి అనుభవించితిని. చోలా సంతోషమైనది. రచన విషయపుష్టమై నుగ్రహమధుర శయ్యతొ సాగినది. ఇంకొకమూరు చదువుకోగలను. తెలుగువారికిది నిషృక్షపాతమైన "పెద్ద కానుక. వారి పరముగా మేకు నా హార్దాభినందనలు*.

రచనాస్వాడనం గ్‌ా

సి. నారాయణరెడ్డిగారు 'జానపద సాహిత్య స్వరూపం “కన్నడ సాహిత్య చరిత రెండూ చదివి ఉత్తరం రాశారు. మొదటి నుంచి నా రచనల్ని చదివి చక్కని అభిప్రాయాలను అందజేసిన వారిలో వారూ ఒకరు.

“రెండు పుస్తషాలూ చదివేశాను. ఏమిటీ ఇంత తొందరగానా అని మీరనుకుంటు - అది మీ దోషమే.

భావ ప్రకటనంలో సంయమనం, విషయం విశ్లేషణంలో నియతి, శైలిలో పట్టుకు లాగే గుణం. ఉండడంవల్ల చాలా ఆసక్తికరంగా రూపొందినవి 'ఆెండు పుస్తకాలూ.

“జానపద సాహిత్య న్వరూపం' వైజ్ఞానిక భిత్తిక పైన జానపద సాహిత్య హృదయాన్ని ఆవిష్కరించింది.

కన్నడ సాహిత్య చరిత్ర కొండని అద్దంలో చూపింది. పంపణ్ని గురించి, ఆధునిక కవితా (ప్రారంభదశను. గురించ్లీ, నవ్యకవుల రచనా దృక్పథాలను గురించీ చాలా బాగా ప్లేషించారు. మీరు. సంతోషం”. (14- 7 - 1978) అనంతరాగం

నేను, నా మిత్రులం కలిసి చేసిన ఘన కార్యాలలో రాళ్ళపల్మి అభినందన (గ్రంథం ప్రచురించడమొకటి.. తెలుగులో అభినందన నంపుటాలను ప్రచురించే అలవాటు తక్కువ. అప్పట్లో వావిళ్ళ పష్టుబ్లి సంపుటం గొప్పుగా వెలువడింది. కాకతీయ సంచిక, గిడుగు రామమూర్తి సంచిక లాంటివి పేరెన్నిక గన్నవి. అయితే హిందీ, కన్నడం మొదలైన

రచనాస్వాదనం గ్‌ -భాషట్లో అభినందన (గ్రంథాలు శరసరంపరగా వెలువడ్డాయి. కన్నడంలో నన్మోన సంపుటాలదే ఒక (ప్రతేక సాహిత్యశాఖలాగా వెలిసింది, అలాంటి సంపుటాన్ని రాళ్ళఫల్లి వారికి సమర్పించాలని నేను, ఘట్టుమరాజు అశ్వ నారాయణగారు సంకల్పించాం.

అశ్వళ్చనారాయణగారికి, నాకు బహుకాల పరిచయం. 1972లో మేమిద్దరం తంగిరాల గారితో కలిసి 'ఆలిచిప్పలు - ఆణిముత్యాలు సంకలనం. వేశాం. దాన్ని '“జానపద సమితి, బెంగుళూరు. పేరుతో అశ్వత్చ నాలాయణగారి చిరునామాతో ప్రచురించాం. తర్వాత నా 'జానపద సాహిత్య స్వరూపం' వేసేటప్పుడూ అశ్వత్స నారాయణగారి చిరునామౌ తోట్‌ “జానపద విజ్ఞాన సమితి పేరుతో ప్రచురించాను.

ఒకరోజు మేమిద్దరం బెంగుళూరులో రాళ్ళపల్లిగారిని కలిశాం. అప్పుడు వారు తమ కుమారుడు ఫణిశాయి. గారింట్లో ఉండేవారు. తిరుపతినుంచి వచ్చి చివరి వరక రాళ్ళపల్లి వారు అక్కడే ఉన్నారు.

“మేం మీకు సన్మానం చేసి ఒక సంపుటం సమర్పుర్దాం అనుకుంటున్నాం. దయచీసి మీరు అంగీకరించాలి ' అన్నాం.

“నేనేం చేశానని నాకు సన్మానం నాకలాంటివి ఇష్టం ఉండవు" అన్నారాయన.

“మీ తర్వాత నేను మైసూరు విశ్వవిద్యాలయంలో మి స్టానంలో చేరాను. అందువల్ల మీకు అభినందన సమర్పించుకోవడం నా కర్తవ్యం. మీరు అంగీకరించక తప్పదు” అన్నాను నేను.

చాలా కస్టం మీద ఆయనను ఒప్పించాం.

రాళ్ళపల్లి అభినందన. కార్యక్రమం మేము అనుకున్నదాని కంఠలు వందరెట్లు _గొప్పుగా జరిగింది, ఎంతమంది ఎన్నిరకాలుగా నహాయం

రవనాస్వొాదనం 4శ చేశారో ఇప్పలేం రాళ్ళపల్లి. వారంటే -ఆంధ్రకర్నాటకాలలో ఎరత గౌరవర ఉందో తెలిసింది. ఆంధ్రరాష్ట్ర (ప్రభుత్వం నాలుగు వేల రూపాయతి ధనసహాయం చేసేంది. ఆం(్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీ. సంగీత నాటక అకాడెమీ, సారస్వత పరిషత్తు మొదలైన సంస్థలు. ధన సహాయం చేశారు. విశ్వవిద్యాలయాలలో కొందరు ఆచార్యులు పూనుకొని- డబ్బు "సేకరించి ఇచ్చారు. నాగార్జునలో దొణప్పగారు, గంగప్పుగారు.. కాకతీయలో సుప్రనన్నగారు. వెంకటశ్వరలో జి ఎన్‌ రెడ్డి గారు "ఇలా ఎంతమంది ఈ సన్మానం తమదిగా భావించారు.

అభినందన సంపుటం ప్రచురించేటప్పుడు ఎన్నో అనుభవాలు ఎదురయ్యాయి. సంపుటం అత్యున్నత స్టాయిలో ఉండాలని, ఎరంతగొప్పు రచయిత అయినా రచన బాగుండకపోతే సంపుటంలో చేర్చకూడదని నిర్ణయించుకున్నాం. ఇది. ఎంత కష్టంతో కూడుకున్న వనో చెప్పనక్కరలేదు. ఇదో గొప్పు అనుభవం-మాకు. కొంతమంది చాలామంచి వ్యాసాలు రాశారు మూడు భాషత్లో. (తెలుగు, ఇంగ్లీషు, కన్నడం) నంపుటాన్ని వెలువరించాము. రాసిన వాళ్ళలో బెజవాడ గోపాలరెడ్డి మౌస్తి వెంకమేశ అయ్యంార్‌, డి. జవరేౌడ యన్వీ జోగారావు, సి. నారాయణరెడ్డి, జ,ఎన్‌ రెడ్డి బి,రామరాజు మొదలైన కన్చలు, పండితులు, విమర్శకులు ఉన్నారు. ఈ నంపుటం ప్రచురించేటప్పుడు కొన్ని వింత అనుభవాలు కలిగాయి.

మా గురువుగారు సొళ్వకృష్ణమూర్తిగారిని ఎదైనా వ్యాసం రాయమని అడిగాను. తమకు తీరికలేదని వీలుంటే తప్పకుండా రాస్తానని అన్నారు. అయితే తర్వాత వారిలో ఎ అంతళశ్శక్తి (పేరేపించిందో 'సురూపోదాహర ఇము' అనే “పేరుతో చక్కని ఉదాహరణ కావ్యం రాసి పంపించారు. అది రాళ్ళపల్లి వారికి కూడా చాలా బొగా నచ్చింది. ఉదాహరణ

రచనాస్వాడనం 47 కావ్యంతోబాటు 'కావ్యంలో సత్త్వచర్చాభూమికలు' అనే పేరుతో ఒక వ్యాసంకూడా ఇచ్చారు సాళ్వవారు. దీన్ని గురించి రాళ్ళపల్లివారు ఎలాంటే అభిప్రాయం వెలబుచ్చుతారో తెలపమన్నారు. కాని నేను ఎప్పుడూ తెలపలేదు. రాళ్ళపల్లివారు '*నాకు మా గురువుగారు రాసిన వ్యాసార్హం బోధపడలేదు. మీకేమైనా బోధపడిందా” అన్నారు. మౌ గురువుగారి పప్రాఢశైలి అలాంటిది.

మరో ప్రసిద్ద అవధానిగారు నాకు నూట పదహార్లు పంపుతూ పద్యాలు కూడా పంపారు. కాని ఆ పద్యాలు ఏమీ విశేషం లేక మామూలుగా ఉండడంవల్ల మేం అచ్చువెయ్యలేదు. తర్వాత ఆ అవధానిగారు చాలా నిష్టూరంగా జాబురాన్తూ “నేను డబ్బులు కూడా పంపాను. మీరు నా పద్యాలు వెయ్యలేదు అన్నారు. నేను వెంటనే ఆయన డబ్ను తిప్పి పంపుతూ **మీరు డబ్బులు ఇచ్చి పద్యాలు వేయించుకుంటారని తెలీదు. లేకుంటే మీ దగ్గర డబ్బులు పుచ్చుకునేవాళ్ళం కాదు” అని రాశాను.

తర్వాత కొన్నేళ్ళకు అదే అవధానికి నేను పిహెచ్‌.డి. మౌభిక పరీక్ష జరపాల్సి వచ్చింది. నేను త్వరగా జరుపుతానో లేదో అని ఆయన నంశయపడ్డారు. కాని నేను మామధ్య లోగడ జరిగిన పత్ర వ్యవహారాన్ని ఏ మాత్రం పట్టించుకోకుండా మౌఖిక పరీక్ష జరిపి ఆయనకు డిగ్రీ ఇప్పించాను. అవధానిగారికీ చాలా నంతోషం కలిగింది, నాకూ తృప్తి కలిగింది. మా యిద్దరి మధ్య ఎలాంటి విరసం లేదని నీరూపితమయింది.

రాళ్ళపల్లి సంపుటం పరిమితుల్ని దృష్టిలో ఉంచుకోకుండా కొందరు సుదీర్హ వ్యాసాలు రాశారు. వాటిని విధిలేక కత్తిరించాల్సి వచ్చింది. దీనికి కొందరు మండిపడ్డారు. మనస్తాపం వ్యక్తం చేస్తూ జాబులు రాశారు.

రచనాస్వాదనం మ! కాని తప్పు వారిదే కాని మాది "కాదు. మొత్తంమీద రాళ్ళపల్లి నరప్పులుం ఎన్నో రకాల.మానవ సంబంధాలను కలిగించింది

బెంగుళూరులో జరిగిన రాళ్ళపల్లి అభినందన నభ ఒక అపూర్వ విద్వత్సుమ్మేళనం. ఆ నభకోనమే బెజవాడ గోపాల రెడ్డిగారు (సాహిత్య- అకాడెమీ అధ్యక్షులు) కూర్మా వేణుగోపాల స్వామిగారు (నంగీత నాటక అకాడమీ అధ్యత్రులు) తరలి వచ్చారు. ఇంకా ఎంతో మంది అభిమానులు ఎక్కడెక్కడి. నుంచో. అభిమానంగా వచ్చారు. అప్పుడు ఆకాశవాణి కేంద్రం నిర్లేశకులుగా బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు గారు బెంగుళూరులోనే ఉన్నారు. ఆయన మా ఆహ్వాన సంఘం అధ్యక్షులుగా ఎంతో ఉల్చానంగా, ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు. కర్నాటకంలోని మహనీయులెందరో ఆ. సంబరాలలో ఆత్మీయంగా పాలుపంచుకున్నారు. 84 ఏళ్ళ వయసులో రాళ్ళపల్లినారు తమక్కు సీ. ఆర్‌. రెడ్డి గారికి ఉండిన అనుబంధాన్ని గురించి వివరించి రెడ్డిగారిని గూర్చి తాము రచించిన పద్యాలను చదువుతుంటే ఎంతోమందికి ఒళ్ళు పులకరించింది.

“ఆనంతరాగం' నంపాదకులు 7 నేను, ఘట్టమరాజు అశ్వత్ణనారా యణ, డా; శివలంక శ్రీరామ చంద్రమూర్తి వ్యవహరించాం. మూడు భాషట్లో ఉన్న. ఆ పుస్తకొన్ని మైనూరులో అరవింద ముద్రణా లయంలోనే అత్యంత సుందరంగా ముద్రించాను. ముఖచిత్రం బ్ఞాకులు, లోపలి అపూర్వ ఛాయాచిత్రాల బ్ఞాకులు తయారు. చేయించడం దగ్గర నుంచి ఫ్రూవులు చూడడం వరకు నేను ఎంత శ్రద్దగా, భక్తి పూర్వకంగా వ్యవహరించానో సగర్వంగా- వెప్పుకోగలను. బెజవాడ గోపాలరెడ్డిగారు మేము ప్రచురించిన సంపుటం చూసి *'ఇది ఇంత అందంగా ఉంటుందనుకొోలేదు. ఏదో చిన్న సంచికగా వేస్తారనుకున్నాను'” అన్నారు. అభినందన కార్యక్రమ నిర్వహణ కోసం వచ్చిన ప్రకటనలు, కొన్ని వ్యాసాలు కలిపి ఒక

రచనాస్వాదనం శం అభినందన నంచికను కూడా ఆ సందర్భంలోనే ప్రచురించాము.

“అనంతరాగం' వల్ల ఎంతో తృప్తి ఒక మహనీయుని గౌరవించామన్న సంతోషం కలిగినా ఎందరో వ్యక్తులు, సంస్తల చాలా విసుగును. అనంతోషాన్ని కలిగించకపోలేదు. మన పుస్తకాలేవో మనం రాసుకుని, వీలైతే అచ్చువేసుకుని ఊరుకోవాలి కాని ఇలా అనేక వ్యక్తులతో, నంస్తలతో సంబంధం పెట్టుకోకూడదని అనిపించింది నాకు. అదే విషయం మిత్రులు అశ్వత్సనారాయణగారికి రాస్తే ఆయన ఈ క్రింది విధంగా జవాబిచ్చారు, అప్పటి మనః స్హితిని తెలుపుతుంది ఈ ఉత్తరం :

““మనమందరం కలిసి రాళ్ళపల్లి అభినందన సమితి ద్వోరా ఘన కార్యమే. చేశామనిపిస్తుంది. అందుకు మనకు మనమే కృతజ్ఞతలు చెప్పుకొనడం బాగుండదు. ఎటువంటి సంస్తలతోను కార్యక్రమాలు తలపెట్టుకొనకూడదను మీ అభిప్రాయం గురించి నేనేమి చెప్పగలను ? వ్యక్తిగతంగా మనం గొప్పవని చేయగలము. కాని సామూహికంగా నెరవేర్చగల పనులు కూడా కొన్ని వుంటాయి కదా? అటువంటి మహత్‌ కార్యాలకు చేయివేయకుండా వుండవచ్చును. కాని కష్టపడి పనిచేస్తే మంచిపని చేయగలము. అనిపిస్తుంది. మీకు కలిగిన నిర్వేదము. నాకు ఇంకా కలగలేదు. మనము సంస్షలకు దూరంగా వుండటమేమిట్సి సంస్థల పేరిట సేవ చేన్తున్న అసాహిత్య వేత్తలు మనలాంటి సాహిత్యాభిలాషుల్ని దూరంగా వుంచటం మీకు తెలియనిది కాదు. సంస్త్ర నిర్మించటం చాలా కష్టం. కొందరు త్యాగం చేయవలసి వుంటుంది. రాత్రిం బవళ్ళు (శ్రమించవలసి వస్తుంది. మనలాంటి యువకులే సాహితీ సంస్థలకు దూరంగా వుండి, చేయి వేయక పోతే శ్రేయస్కరము కాదేమో అనిపిస్తుంది. అయినా రాళ్ళపల్లి అభినందన సమితి వంటి బృహత్కార్యాలు అనతికాలంలో తలపెట్టలేం కదా? సన్మానాలు ఉపన్యాసాలు చేయించటం చాలా లేలిక.

రచనాస్వాదనం వ్‌ ఇంకొంచెం పటిష్టమైన కార్యాలు సుమారు ఖర్చులో జరిగే వనులు సంవత్సరానికి ఒకటయినా చేయాలని నా తలవు. అటువంటి (ప్రణాళికలు కొన్ని నా మనస్సులో వున్నాయి. మీరు ఎప్పుడయినా బెంగుళూరు వచ్చినప్పుడు మీతో చర్చిస్తాను.

రాళ్ళపల్లి అభినందన సమితి కార్యక్రమాలు చూసిన సహృదయులు మన శక్తియుక్తుల మీద అపారమైన విశ్వాసం కలిగి వున్నారు. కొత్తవారిని కొందరిని చేర్చుకొని సాహిత్య సభలు చేయాలనే తలంపు నాకు ఉంది. అందులకు ఆ సాహితీ మిత్రుల సహకారం లభిస్తుంది. ఒకరిద్దరు నాతో అప్పుడే ప్రస్తావించారు. నేను ఇప్పుడే కాకపోయినా నిదానంగా వాటిని కార్యగతం చేయాలని అనుకొంటున్నాను. రచనా వ్యాసంగం సాగిస్తూ, ఇటువంటి నిర్మాణాత్మక కార్యాలు అప్పుడప్పుడు జరుపుతూ వుంకఘే తెలుగువారితో, తెలుగుదేశంతో మన సంబంధ బాంధవ్యాలు పెంపొందగల వని ఆశిస్తాను. మరి మీ అభిప్రాయము ఎట్లున్నదో?'.

నేను, ఘట్లమరాజు గారు కలిసి ఇంకా ఎన్నో మంచి పనులు చేశాం. వాటికి పైలేఖ పీఠిక లాగుంది. క్షే978

రాళ్ళపల్లి వారి పీఠికలకు ఆంధ్రదేశంలో చాలా విలువ ఉంది. ఆయన లేఖలు రాసినా వాటిసి పీఠికల్లా చేర్చుకున్నవారున్నారు, (ఆం(ధ్రుల సాంఘికవరిత్ర, సురవరం ప్రతాపరెడ్డి. రాళ్ళపల్లి అభినందన సమితి కార్యక్రమాలు సన్మాన నంపుట (ప్రచురణతోనే ఆగిపోతాయనుకున్నాము. కాని అవి ఆగలేదు. ఎందుకొచ్చిందో ఒకనాడు నాకు, అశ్వత్చ

రదనాస్వాదనం క్‌1 నారాయణగారికి రాళ్ళపల్లి పీఠికలను (ప్రచురిస్తే ఎలా ఉంటుందనే -ఆలోవన వచ్చింది. దీనికి ముఖ్యకారణం రాళ్ళపల్లి వారి పీఠికలను గురించి జి.ఎన్‌.రెడ్డి గారు 'అనంతరాగంీలో రాసిన గొప్ప వ్యాసం. అదీకాక అప్పటి వరకు పీఠికలనే ఎర్భికూర్చి ప్రకటించిన (గ్రంథాలు తెలుగులో ఎక్కువగా. లేవు ఒకటి రెండు ఉన్నా రాళ్ళపల్లి వారిలాగా పీఠికలు ర్లాసేవారు తక్కువ ; రాసినా సమగ్రంగా సేకరించి ప్రచ్చురించాలనే దృక్పథం కలవారు తక్కువ.

మేర పీఠికలను ్రచురించాలనే ఆలోచనలో- ఉన్నామని తెలిసి త్రివేణి పబ్లిషర్స్‌ వారు రాళ్ళపల్లి వారికి తామే వారి పీఠికలను (ప్రచురిస్తామని ఉత్తరం రాశారు. అప్పుడు రాళ్ళపల్లివారు నాకో ఉత్తరం రాశాను.

“మచిలీపట్నంలో వుండే - త్రివేణి- పచ్లిషర్స్‌'' యజమాని క భావరాజు నరసింహారావుగారు - నా సారస్వతాలోకం- నాటకోపన్యాసాలను ప్రకటించినవారు - నా పీరికలను సాహిత్యవ్యాసాలను ప్రకటించడానికి నాయనుజ్ఞకోరి జాబువ్రాసివారు.

నా నన్మానసంఘం తరపున మీరు వాటిని ప్రకటించే భారం వహించే నూచన చేసితిరి గదా. ఆ విషయమై మీ 'ప్రయత్నానుకూల్యాలెట్టు న్నవి! మచిలీపట్టణం వారికంటే మీరు ముద్రించి ప్రకటించడమే. నాకు మేలని తోచుచున్నది. దయయుంచి మీ యఖభిప్రాయం తెలిపితే కృతజ్ఞుడను””.

ప్రసిద్ద ప్రకటన కర్తలకు వ్యాపారదృష్టేతా అంగీకారాని ఏ తెలపకుండా నాకు ఉత్తరం రాసిన రాళ్ళపల్లివారి సొజన్యాన్ని గురించి మరేం చెప్పగలను 1

“రాళ్ళపల్లి పీఠికలు” పలువురి ప్రశంసలందుకుంది. 'ప్రొవీన కావ్యాలకు, నాటకాలక్తు గ్రంథాలకు, ఆధునిక. శావ్యాలికు,

(“గయ నే డి రసం న్‌

“రదనాస్వాదనం -వ్‌2 అన్నమౌాచార్యుని. కీర్తనలకు వివిధ- రకాల పీఠికలను రాసిన రాళ్ళపల్లి వారి పుస్తకం వారి ఖచ్చితమైన దృష్టికి, నిజాయితీకి, విలువలు కట్టే చేవకు నిదర్శనంగా ఉంది. సుమారు నాలుగువందల పుటల -ఈ పుస్తకాన్ని కూడా మైనూరులోని అరవింద ముద్రణాలయంలోనే అచ్చువేశాను.

పీఠికార్చన పేరుతో జి.ఎన్‌.రెడ్డి గారు. చక్కని పీఠిక రాశారు. పీఠికలను ఆవిష్కరించే రోజు సొంత ఖర్చుతో జి.ఎన్‌. రెడ్డిగారు బేంగుళూరికి వచ్చి నమావేశంలో పాల్గొన్నారు. వెల్చేరు నారాయణరావు గారితో ఆరోజే రాళ్ళపల్లిగారింట్లో. పరిచయమయింది. ఆరోజు సమావేశంలో, వెల్చేరుగారూ పాల్గొన్నారు.

పీఠికలు వెలువడిన కొంత కాలానికే రాళ్ళపల్లివారు కాలధర్మం వందారు. మా రాళ్ళపల్లి అభినందన కార్యక్రమాలు ముగిశాయి. ఒక మహాచేతన వెళ్ళిపోయింది. ముఖ్యంగా నాకు వారి మరణంవల్ల ఒక ప్రోత్సాహక శక్తి వెళ్ళిపోయినట్టుయింది.

రాళ్ళపల్లి వారితో నాకుండిన పరిచయం వల్ల నా రచనలకు, జీవన విధానానికి, సాహిత్య కృషికి ఒక స్పూర్తి ఏర్పడింది. ఒక్కొసారి గంటల తరబడి వారు ఎన్నో విషయాలు చెప్పేవారు. విశ్వనాధ వారు బెంగుళూరు. వచ్చినప్పుడు నేనే రాళ్ళపల్లి వారింటికి పిలుచుకు వెళ్ళి చాలాకొలం తర్వాత వారిద్దరు కలిసి మాట్లాడుతుంటే చూసి ఆనందించాను. రాళ్ళపల్లినారు నాకు రాసిన ఉత్తరాలన్నీ భ(ద్రంగా దాచుకున్నాను. అవి నాకు పెన్నిధి లాంటివి.

సి. నారాయణరెడ్డిగారు నాకు రాశారు. రాళ్ళపల్లి వారు కాలధర్మం పందిన విషయం తెలిసి---

“ఎంత ని(గ్రహించుకున్నా ఆకాశంలో కలిసిపోయిన 'అనంతరాగం'

రచనాస్వాదనం క్‌3ె ప్రతిధ్వనిస్తూనే వున్నది. పరమ శాంత గంభీరంగా" అని. రాళ్ళపల్లి పీఠికలను గూర్చిన ఒక చారిత్రక సత్యాన్ని కూడా ఇక్కడ. చెప్పాలి. పీరికలు వేలువడిన మరునటి సంవత్సరం కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి కోసం అది సిఫారసు చేయబడింది. చివరి వరకు వెళ్ళిందది. కాని సాహిత్య అకాడెమీ కార్యవర్గ సమావేశంలో ఒక విచిత్రం. జరిగింది. సామాన్యంగా చివరి దశలో ఒక్కొక్క విజ్ఞుణ్మి మూడు పుస్తకాలు సూచించమంటారు. కాని మన తెలుగు విజ్ఞులు తమకు నచ్చిన _.ఒక్కొాక్క పుస్తకాన్నే సూచిస్తుంటారు. తమకు నచ్చిన వారికి బహుమతి వస్తే వచ్చినట్టు లేకుంటే ఎవరికీ రాకూడదు. భారతదేశంలో ఒక ప్రాచీన భాష్క హిందీ తర్వాత ఎక్కువమంది మాటాడే భాష, ;. కాని సిగ్గుచేటు. కొన్ని సంవత్సరాలు తెలుగుకు అసలు బహుమతే లెదు. ఆ సంవత్సరం ఇలాగే *'నీదా నాదా అనుకుని చివరికి ఎవరికీ బహుమతి లేకుండా చేశారు. రాళ్ళపల్లివారు. కీర్తి శేషులయ్యారు. కాబట్టి వారికీింక బహుమతి ఇవ్వడమెందుకని మరోసాకు. ఇలా ఆ మహనీయుడికి చెందాల్సిన గౌరవం చెందలేదు. దీనివల్ల రాళ్ళపల్లి వారికి వచ్చిన నష్టమేమీ లేదు. *ఇదంతా నీకెలా తెలిసింది అని సన్ను ఎవరైనా ప్రశ్నించవచ్చు. అనేక భాషలకు చెందిన మిత్రులు కేంద్రసాహిత్య అకాడెమీలో ఉన్నప్పుడు మన తలుగు వార్‌ (పతాపం ఎలాగో ఓలాగు తెలీకుండా ఉంటుందా! భావు విజ్ఞానం 1978లోనే భాషా విజ్ఞాన రచనకూ శ్రీకారం చుట్టాను. అంతకు

రెండు మూడేళ్ళ క్రితమే. 'భాషా శాన్రప్రవేశిక "పేరుతో. తిలుగుల్‌ ఒక పుస్తకం రాయాలని నేను, డా. శివలంక [శ్రీరామచంద్రమూర్తి

రచనాస్వాదనం వ్‌శీ కలిసి రెండు..మూడు అధ్యాయాలు రాశాము. వాటిని ఆచార్య జి.ఎన్‌. రెడ్డిగారికి చూపెట్టాను. “చాలా బాగుంది. విద్యార్దులకు - బాగా ఉపయోగిస్తుంది. కానివ్వండి "అన్నారాయన. అంతలో ఆచార్య భ(ద్రరాజు కృష్ణమూర్తిగారి వుస్తకం అదే "పేరుతో వస్తోంది అని వార్త. వచ్చింది: “అంతటి మహనీయుడు పుస్తకం వేస్తుంటే మనం వేయనక్కరలేదు అనుకొని మా వుస్తకాన్ని ఆపేశాం. కాని అప్పటికీ ఇప్పటికీ భద్రిరాజు గారి వుస్తకం మౌ్రం రాలేదు.

తెలుగులో వద్దనుకున్న నేను కన్నడంలో ఇదే పని చేద్దామని (ప్రారంభించాను. మైనూరు విశ్వవిద్యాలయంలో భాషా విజ్ఞాన శాఖలో ఆచార్యులు కె. శెంపేగౌడతో కలిసి ఒక పుస్తకం రాశాను. -'భాపెనుత్తు భాషావిజ్ఞాని (భాష- భాషావిజ్ఞానం) :అనే పేరుతో దీనిని అచ్చువేశాము. దాన్ని ప్రచురించే సంస్తకు నేను 'భాషా విజ్ఞాన భారతి" అని "పేరుపెట్తాను. అప్పుటికి “భారతి” పేరుతో మూడు నంస్టలసు (ప్రారంభించాను. రాళ్ళపల్లి వారు అధ్యక్షులుగా, నేను కార్యదర్శిగా ప్రవాసాంధ్ర భొరతొ అని "ేరుపెట్తాను. అప్పటికి. “భారతి పేరుతో మూడు సంస్తలను ప్రారంభించాను. రాళ్ళపల్లి వారు అధ్యక్షులుగా. నేను కార్యదర్శిగా (ప్రవాసాంధ్ర భారతొ ఒకటి, నేనే అధ్యక్షుడిగా 'జానపద విజ్ఞాన భారతి (కార్యదర్శు డా. బి.ఎస్‌.మోహన్‌) "భాషా విజ్ఞాన భారతి మరొకటి. ఈ సంస్థలకు వనరులు గాని, వందలాది నభ్యులుగాని లేకున్నా సద్దులేని కార్యశ్రమాలు, పుస్తకాలు మాత్రం ఉన్నాయి. “భాషా విజ్ఞాన భారతి ద్వారా ఇలొ ఆ శాఖలోనూ కొంత ప్రవేశం చేశాను. క్షే979

ఈ సంవత్సరం నా సిద్దాంత వ్యాన (ప్రచురణతో (ప్రారంభమయింది.

రచనాస్వాదనం వ్‌వ్‌ 1973లో డిగ్రీ తీనుకున్నా వెంటనే నా సిద్దాంత వ్యాసాన్ని ప్రచురించలేదు. దీనికి ముఖ్యకారణం ్రాతప్రతిని పరిష్కరించాలనే ఉద్దేశమే. నాకు డ్తిగ్రీ ఇచ్చేటప్పుడు ఆచార్య దొణప్పగారు కొన్ని అమూల్యమైన సలహాలను ఇచ్చారు. వాటిని పాటిస్తూ సిద్దాంత (గ్రంథాన్ని చాలావరకు పరిష్కరించాను. 1979 వరకు జానపద విజ్ఞాన క్షేత్రంలో వచ్చిన మార్పుల్ని అందులో పాందుపరిచాను. ఇరుగు పొరుగు భాషలతో తెలుగు జానపద సాహిత్యాన్ని పోలున్తూ ఎవ్వరూ అప్పటికి సిద్దాంత (గ్రంథం రాయనాలేదు, 'ప్రచురించనూ లేదు. అందువల్ల తులనాత్మక అధ్యయనానికి ఒక పద్దతిని కూడా వేవే రూపొందించుకోవలసి వచ్చింది.

"తెలుగు - కన్నడ జానపద గేయాల్లు' విద్వాంసుల మెప్పును, సాహిత్య విద్యార్జుల ఆమోదాన్ని పొందింది. మొట్టమొదటి సారిగా నా పుస్తకాన్ని నా జన్మస్త్రలమైన నెల్లూరులో ఆవిష్కరించాను. అక్కడి మి(త్రులు డా :కాళిచాసు వుర్తుస్తోత్తం మొదలైనవారు నభను ఏర్పాటు. చేశారు. ఆనాటి సభకు ముఖ్య అతిథిగా వచ్చి నా పుస్తకాని స ఆవిష్కారంచినవారు దీపాల పిచ్చయ్య శాస్తీగరు. 'అనంతరాగం ప్రచురణ కాలం నుంచి నాకు వారు చాలా ఆత్మీయులయ్యూరు. వారు నెల్లూరులోని వి.ఆర్‌. హైస్కూలులో మా నాన్నగారికి గురువులు, మరుపూరి కోదండ రామరెడ్డిగారి లాంటి పురప్రముఖులంతొ అనాటి సభకు వచ్చారు.

ఆచార్య సి.నారాయణ రెడ్డిగారు నా పుస్తకాన్ని గూర్చి రాసిన అభిప్రాయం ఇలా-ఉంది (12-౩3 - 1979)

“వీ ఉత్తరం అందింది. మీ థీసిస్‌ రెండో రోజున్నే సాంతం చదివాను. అది చదివించే పుస్తకం, తెలుగు కన్నడ జానపద గీతాల తులనాత్మక పరిశీలనం అత్యంత సంయమనంతో చేశారు. విషయ విశ్లేషేణంలోనే కాదు ; సమాచార నమీకరణంలోనే కాదు మీ రచనలో

రచనాస్వావనం క్‌ఆ ఒక భావుకత కూడా కనిపిస్తున్నది. విమర్శకుత్లో అంతగా కనిపించని లఅతణమిది. మీ శైలి మీ అంతరంగానికి అందమైన పోతపోసింది. అయనుగురించి మీరు న్రాసిన పంక్తులు నన్ను కదిలించి వేశాయి".

నా థీనసిన్‌ను అలకామృత్యువు వాతపడిన ఒక ఆత్మీయ వ్యక్తికి అంకితం చేశాను. అడిగి అంకితం పుచ్చుకునే వారికి నేను ఏనాడూ ఏ పుస్తూన్నీ అంకితం చేయలేదు. నా అంకిత గేయంలో *'అయి' ను గురించి రాశాను. అది సినారె గారిని కదిలించడంనా అదృష్టం.

నేను తరచుగా ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరుపుతుండిన మేధావుట్లో డా. నంజీవదేన్‌ గారొకరు. వారు నాకు అమూల్యమైన లేఖలెన్నో రాశారు, కవితాత్మకంగా, చిత్రాత్మకంగా నా “వ్రెల్పుగు కన్నడ జూనపదగేయాలు' చదివి వారు ప్రతిన్వ్పందించిన తీరు ఇలా ఉంది. (24- 1- 1980).

“నీరు హృదయ వూర్వకంగా పంపిన మూడు (గ్రంథాలు అందినాయి. ధన్యవాదాలు. మీ “తెలుగు - కస్నడ జానవదగేయాలు"' చ్వరత్వరగా చదివేను. మీకు ఉత్తరం (వ్రాసే నిమిత్తం. మరోసారి ఎక్కువ వివరంగా చదువుతాను.

మీరు. గ్రంథంలో చూపిన లోతు వెడల్పు, నిడివి మేధసు, హృదయాన్ని కూడా ఆకట్టుకొంటున్నాయి. ఇంగ్లీషులో *ఎన్‌ లైటన్‌ మెంట్‌ అండ్‌ ఎంటర్‌ ఘైన్‌మెంట్‌' అంటారు చూడండి అవి అందులో ప్రతి వుటనా (్రత్యక్షం. అదంతా చదివిన తరువాత అనిపించింది. ధీన్ని తయారు చేయటానికి మీరెంత శ్రమపడ్డారో అని! నేనయితే అటువంటి పని చేయలేను.

ఒక భాషలో అయితే పరవాలేదు, రెండు భాషలలో ఆ పనిచేయటం

రచనాస్వాదనం క్‌7 మీకే సాధ్యమేమో | ధన్యం, మీ గవేషణా (ప్రతిభ -ఎన్నెన్ని అందరాని తావులనో అందుకొన్నారు. మరుగుపడిన చీకటి కోణాలను వెలిగించారు ఇంకా ఏమేమో చేశారు. చేయటం అయితే మీరు చేశారు కాని, జ చేసిన దాన్నిగురించి చెప్పాలంకే నాకు సాధ్యమా మరి? అయినా, కొంళయినా చెప్పకుండా వూరుకోళేను. అనలు మీరు (గ్రంథానికి వ్రాసిన విపుల '“ప్రవేశిక ఎంత గొప్పగా వున్నదో! (ప్రతి వాక్యం ఎంతో సమీవ్షాత్మక అంతర్‌ వీక్షణను కలిగి కాంతిమయంగా వున్నది. ఎన్నెన్నో దృక్కోణాలనుంచి విషయాన్ని గవేషించారు.. గిం|/6౧౪౩1, గ౧౦౧౦౫౪౧౦౩1౩, 9౦౧౦౭౧2615, శిరళంయుగ! 2౧౭2055, 17440౧జీగ్శ/ మొదలైన. విషయాలని చొప్పించి వాటిద్వారా అసలు విషల్తూన్ని- వీక్షిస్తూ అద్భుతంగా పట్టుకవచా రు. విషయాన్ని ఎక్కడ తెగనీయకుండా, అనందర్చ దోషాలను చొరనీయకుం డా.ఇందులో మీరు ముట్లుని విషయం లేదు. రకరకాల శాస్తాలనూ వాడుకొన్నారు. ఈ (గ్రంథంలో జానపద సాహిత్యంపైన ఇతర్ల (గ్రంథాలను నేను చదివివున్నాను. వాటి (ప్రత్యేకతలు వాటికున్నాయనుకోండి. కాని మీ (గ్రంథ బైశిష్ట్రం ఒక విశిష్టంగా వున్నది. జానపదుల ('ప్రాణాలనుంచి వెలువడిన గేయాలు తిరిగి మీ రచనలో నవప్రాణస్పందన నందుకొనా యి. తార్కెక పారదర్శికత, హేతువాద విశ్లేషగి, విషయ విపులీకరణ, వైద్యుష్యం, అందరికీ అర్హం కాకపోయినా కొందరికైనా "బాగా అర్హమయే శైలి మొదశైనవ మీ (గ్రంథంలో ప్రస్పుటంగా గోచరిస్తాయి. అందరికీ అర్హం కావాలనే నీనాదం ఎవరికీ అర్ధం కాకుండా వుండాలనే నినాదంతో సమానం. అందరికీ అర్హమయేది జగత్తులోనే లేదు ఎక్కడా! మీ (గ్రంథాన్ని గురించి ఇంకా ఇంకా 'బ్రాయాలంటే నేను నేనే కాని" నేను మీరు కాదుగా! ప్రస్తుతానికి చాలు ఇంతవరకు, నా ప్రథమ

రచనాస్వాదనం వ్‌ ఇం(పెసన్లను -కొన్నిటిని -ఇక్కడ అక్షర రూపంలో అభివ్యక్త పరచాను అంతే”.

నా రచన శంఖంలో పోసిన తీర్ణం లాంటిదయింది - వారి సద్విమర్శకులోలై, ధ్వని విజ్ఞాన

గడచిన ఏడాది ప్రారంభించిన '*“భాషావిజ్ఞాన భారతి” కార్యకలాపా లను ఈ ఏడు కూడా విస్తరించాము, నేను, డా. కెంపేగాడ కలిని “ధని విజ్ఞాని పేరుతో గిగ౦౧౭|05 - మీద. మరో (గ్రంథం (ప్రకటించాము. ధ్వని విజ్ఞానాన్ని గూర్చి ప్రత్యేకంగా ఒక వున్తకం చాలా భాషట్లో రాలేదు. అది ఎక్కువగా భౌతిక శాస్త్రానికి జీవశా(స్త్రానికి నంబంధించిన విషయం... కెంపేగాడ' గారు. విషయాలను అందిస్తే నేను వాటికి మరికొన్నిటిని జోడించి పుస్తకశైలిలోకి దించాను. ధ్వని విజ్లోనం భాషా శా(స్రజ్ఞాల ప్రశింసలందుకుంది. తలుగు కోయిల

ప్రవాసొంధ్రుడతై ఉంటూ నేను తెలుగు పుస్తకాలను సేకరించడంలో గాని, చదవడంలోగాని, పత్రికలను సేకరించి చదవడంలో గాని ఏనాడూ ననకబడలేదు. మైసూరులో ఉన్నా తెలుగు కార్యక్రమాలను వఏరివిగా జరుపుతూ. ఉండేవాళ్ళే. 1984లో “ప్రజాపత్రీక పేరుతో కొన్నాళ్ళు సైఖైస్రైయిల్‌ పత్రిక ఒకటి నడిపాను. ఆ నాటికి మైనూరులో ఎక్కడా తెలుగు ముద్రణకు అవకాశాలు లేవు మైసూరులోని" తెలుగు సాంన్మృతిక

రదనాస్వాదనం క్‌ సమితి తరపున ఒక చిన్న బులెటిన్‌ నడపమంటే 1979లో *తెలుగు కోయిల అనే పేరుతో అచ్చువేయించసొగాను. మొదటి నంచికలో దాశరథి కవిత, సినారె, శేషేంద్ర సందేశాలు, రాళ్ళపల్లి వారిని గూర్చిన న్మృతి, దొణప్పగారి హరి కథా సర్వస్వం సమీక్ష ఉన్నాయి, క980

జానపద విజ్ఞానాన్ని కన్నడిగులకు మొట్టమొదటిసారిగా పరిచయం చస్తూ నుమారు ముషృయ్యేళ్ళ క్రితం డా. హా.మా,నాయక్‌ ఒక పుస్తకం రాశారు. దానిలో నాలుగు వ్యాసాలున్నాయి. డా. తంగిరాల దీన్ని గ్రాంథిక భాషలో అనువాదం చేసి నాకిచ్చి చూసి "పెట్టమన్నారు. “ఇది తెలుగులో అచ్చువెయ్యాలయ్యా వెయ్యాలయ్యా* అనే వారు గాని వేసే ప్రయత్నం చేయరేదు. డా. హామా.నాయక్‌ (అప్పట్లో మా సంస్తకు డైంక్షరు “మీరెందుకు అనువదించకూడదు' అన్నారు. నాకూ అలాగే అనిపించింది. వెంటనే అనువాదం ప్రారంభించి కొన్ని నెలల్లో అచ్చువేసేశాను. సుబ్బారావుగారు. నువ్వువేసేశావా. మంచిపనిచేశావు. పానీలే' అని సహృదయంతో అన్నారు. గొరిల్లా

శేషేంద్ర శర్మగారితో నాకు 1974 (ప్రాంతంలో పరిచయమయింది. అప్పటినుంచి మా మధ్య ఎంతో ఆత్మీయత బలపడింది. శేషేంద్ర శర్మగారి రచనల్లో నాకు గొరిల్లా నచ్చింది. ఎందుకో కన్నడం వారికి

రదనొస్వాదనం కి కూడా అది నచ్చుతుందనిపించింది. అప్పట్లో శేషేంద్ర కవితలు కన్నడంలో ఒక మానపత్రికలో ధారావాహికంగా వెలువడుతున్నాయి. నేను అనువాదం చేని దాన్ని మైనూరులో ఇద్దరు విద్వాంసులకు చూపించాను. డా. 'హేచ్‌.ఎం. నాయక్‌ లోగడ మా దిగంబర కవులను .కవిత్వం కాదంటూ వ్యాసాలు రాసినవారు. కాని శేషేంద్ర కవిత చదివి చాలా బాగుందని మచ్చుకున్నారు. ముఖ్యంగా ఎన్‌.జిఓ. అను గురించి, గంగానదిని గురించి రాజకీయ నాయకులను గురించి రాసిన కవితలు.

నేను ఆ పున్తూన్ని ఇచ్చి చదివించిన మరోవ్యక్తి శంకరమొకాళి వుణేకర్‌. కన్నడంలో నవ్యకవి, ఇంగ్రీషులో గొప్ప కవి, విమర్శకుడు, ఇంగ్లీషు ప్రొఫెసర్‌. ఆయనకూ గొరిల్లా బాగా నచ్చింది. “కవి రాజకీయ అభిప్రాయాలతో నేను ఏకీభవించను. కాని. కవిత్వం మీ అనువాదం నాకు బాగా నచ్చాయి”. అన్నారు. గొరిల్లాకు 'మున్నుడి' రాసింది మరో ప్రఖ్యాత కన్నడ విమర్శకులు ప్రా. హెచ్‌.ఎం,చన్నయ్య (ప్రస్తుళం కన్నడ అధ్యయన సంస్త నిద్లేశకులు).

+జానపచ విజ్ఞాన స్వరూపం “గొరిల్లా పుస్తకాలను. మైనూరు విశ్వవిద్యాలయంలోని కన్నడ అధ్యయన సంస్థలో ఆవిష్కరింపజేశాను. కన్నడంలో (ప్రఖ్యాత కవి కె.ఎస్‌.నిసార్‌ అహమట్‌ గొరిల్లాను గురించి మాట్లూడారు. కన్నడ ఎం.ఎ. మొదటి బ్యాచ్‌ విద్యార్షి (1927), రాళ్ళపల్లి శిష్యుడు, తెలుగు - కన్నడ విద్వాంసుడు ప్రా. 3. వెంకటరామప్ప తెలుగు పుస్తకం గురించి మాట్లాడారు. భారత భారతి

“భారత భారతి పుస్తక సంపద పేరుతో బెంగుళూరులోని ఒక

రచనాస్వాదనం ళ్‌ పుస్తక నంస్తవారు పాకెట్‌సైజు పుస్తకాలు 550 ప్రచురించారు. భారత దేశంలో - వివిధ రంగాలలో" ప్రసిద్దులైన వారిని గురించిన పుస్తకమాల అంది. అందులో .విశ్వనాథ, రాళ్ళపల్లి కందుకూరి, (ప్రావీనులైన పోతన, వేమన, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మొదలైన వారిని గురించి కూడా పుస్తకాలు వచ్చాయి. ఈ వుస్తకమాలలో భాగంగా పట్టాభి సీతారామయ్య, కోలవెన్ను రామకోట్విరరావు గార్లను గురించి నన్ను రాయమన్నారు. నాకు ఇలాంటి పుస్తకాలు రాయడం ఇష్టం లేదు. అయినా ఇతర భాషలలో తెలుగు వారిని గురించి తెలపడమంటే ఒక కోశాన తొలుస్తూనే ఉంటుంది. అలాంంప్పుడు ఇవి చేయక తప్పదు. అందుకే రాశాను. తర్వాత భారత భారతి . పుస్తకాల ప్రాశన్యం చూచి వాటిలో 50 పుస్తాల హక్కులను టి.టి. దేవస్టానం వారు తీసుకున్నారు. కొన్నిటిని తెలుగులోకి అనువాదం చేయించి ప్రచురించారు కూడ. పఠాభి సన్‌చాంగం

1980 లోనే నేను మరో మంచిపని చేశాను. ఇంతకు ముందే చెప్పినట్లు - “ప్రవాసాంధ్ర భారతి అనే నంస్తను నేను స్టాపించి కొన్ని కార్యక్రమాలు - జరుపుతూ వచ్చాను. పుస్తకాలు కోడా ప్రచురిద్దామనే ఆలోచన వచ్చింది. పఠాభి పన్‌ స రాయడంలో 'ప్రసిర్దుడని తెలుగు సాహొత్యాసక్తులకు తెలిసిందే. వాటిలో కొన్ని పాత ఆనంద వాణ్రి పత్రికలో వచ్చాయి. తర్వాత 1964లో జో;తి మానపత్రికలొ వరుసశా వచ్చాయి, నేను వాటినన్నిటేని పుస్తకరూపంలో తెచ్చాను. నా మిత్రుడు ఆనంద్‌ొ అనే అతను జ్యోతి పత్రిక నుంచి పన్‌లను కాపీ చేసి పంపారు. మైసూరులో సి.ఎస్‌. రెడ్డి అని పారిశ్రామిక వేత్త ఉన్నారు. నేను చేసే అనేక కార్యక్రమాలకు ఆయన అండదండలు లభించాయి. నేను

రచనాస్వాచనం 62 వెళ్ళి “పఠాభి పన్‌ చఛాంగం'”” విషయం చెప్పగానే - అప్పటి -కప్పుడు 500 రూపాయలు- తీసి ఇచ్చారు. అంతకు మునుపు -దివినీమ- తుఫానుకు బలి అయినవ్వుడు కూడా ప్రవాసాంధ్ర భారతి ద్వారా ధనం, .దుస్తులు వగైరా సేకరించి పంపాము. అప్పుడో సి.ఎన్‌. రెడ్డిగారు చాలా నహాయర చేశారు.

వెంటనే “పన్‌ చాంగం' మైనూరులోని అరవింద (పెన్‌లో అచ్చుకు ఇచ్చేశాను. " ముఖ చిత్రంతో నహా అచ్చు అయిపోయింది. ముఖచిత్రం కూడా నేనే వేశాను. నాకు అదో నరదా. ఎప్పుడూ. తంగిరాల సుబ్బారావుగారు చెప్తూనే ఉంటారు: “నీకిదేం సరదా. చక్కగా మంచి అర్జిస్తుల చేత వేయించు” అని. కాని నా నరదా కొద్దీ కొన్ని పుస్తకాలకు నేనే బొమ్మలు గీచుకున్నాను. అయితే గమ్మత్తేమిటంకే. (శశీ, గారు పఠాభి పన్‌చాంగం ముఖచిత్రం చూసీ “ఎవరు వేశారో గాని చాలా బాగా = అంటే ఆలోచనాత్మకంగా - వేశారు. అబూ అబహాం రేఖా చిత్రం లాగుంది” అన్నారు. నాకు ఎంత సంతోషం వేసిందో, ఒక్కరయినా మెచ్చుకున్నారు కదా అని.

ఇంతకీ నేను అచ్చువేసిన 'పన్‌చాంగం! ఆవిష్కరించాల్తి.. అంతలో ఇజవాడ గోపాలరెడ్డిగారు “*న్లీవు పంచాంగం అచ్చువేస్తున్నావట. ఇదిగో నీకు కొంత ధనసహాయం చేస్తున్నాను! అని కొన్ని వందలు (ఎంతో గుర్తులేదు) ఇచ్చారు.

గోపాలరెడ్డి”రే సాహిత్య అకాడెమీ ద్వారా కూడా కొంత ధనసహాయం ఇప్పించారు. ఇవన్నీ నాకు 'ప్రాధేయపడకుండానే దొరికాయి. సను ఎప్పుడూ డబ్బుకోసమో, సహాయం కోసమో, స్వార్ధం కోసమో దేవుళ్ళాడలేదు. సహృదయులు వారికి వారుగా నా కృషి తెలుసుకొని నహాయం చేస్తే వద్దనలేదు . పన్‌చాంగం ప్రచురణకు ఇంతగా అన్ని

రచనాస్వాదనం 63 వైపులనుంచి ప్రోత్సాహం లఅభించేసరికి నేను మొదట ప్రచురించిన 500 ప్రతులు కాక మరో 500 ప్రతులు మళ్ళీ మంచి పేపరు మీద్మ మంచి కవరుతో ముద్రించాను. ఇలా ఒకే పుస్తకాన్ని ఒకే సమయంలో రెండుసార్లు ముద్రించవలసీ వచ్చింది. పన్‌చాంగం ప్రతులు కూడా అచిరకాలంలోనే చెల్లిపోయాయి.

-మైనూరులో “పఠాభి పన్‌చాంగం' ఆవిష్కరణ సభ జరిపారు. దీని కోనం మద్రాసునుంచి ,శ్సీగశ్రీ) గారు వచ్చారు. బెంగుళూరు నుంచి పఠాభి వచ్చారు. చాలా సంవత్సరాల తర్వాత వాళ్ళు అదే మళ్ళీ కలవడం. -ఆరోజు (శ్రీశ్రీ గారి కోనం (అప్పుడు (&ీ;శ్ర కి సప్తతి మహోత్సవాలు జరుగుతున్నాయి) వెయ్యిన్నూట పదహార్లకు పఠాభి గిఫ్టు చెక్కులు పట్టుకొచ్చారు.

1980లోనే నేను, అశ్వత్స నారాయణగారు. కలిసి “జానపదం అనే అనే పత్రికను కూడా ప్రారంభించాము. ఈ కథలు చెప్పుకుంటూ పోతే కొండవీతి చాంతాండంత అవుతాయి. దేశం కాని దేశంలో ఉంటూ కొందరు మిత్రుల సహాయంతో ఎన్నో పనులు చేయగలిగినందుకు నాకెంతో హాయనిపిస్తుంది. 'జానపదం' (ప్రథమ సంచిక మార్చి 1980లో వెలువడింది. అదే సంవత్సరం మరో మూడు సంచికల్ని కూడా ప్రచురించాము. దాతాయణి

నా మనస్సుకు విరుద్దంగా చేసిన పనుళ్లో 'దాఇాయణి' అన్నె పుస్తకం రాయడం ఒకటి. మత సంబంధమైన కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడం మత ప్రచారానికి తోడ్పడడం, ్రాచీనతకు అనవసరంగా పట్టుం కట్టడం

రచనాస్వాదనం కశ ఇలాంటి వాటికి 1972 నుంచే దూరమయ్యాను. నాకు తోచినవి, నాక్షు నచ్చినవి రాసుకుంటూ పోవడమే నేను చేసిన వని. కాని తిరుపత్తిలోని ఒకరిద్దరు ఆత్మీయమిత్రుల ప్రోద్భలం వల్ల టి.టి.డి, వారికి మీరాబాయి, బాశ్షాయణీ అని రెండు పుస్తకాలు రాసి పెట్టుడం జరిగింది. కాని రెండింటిలోను ఒక సాహిత్య విద్యార్హిలాగా వివరాలు రాసి సపెట్లుడమే కాని మానవాతీత శక్తుల “ప్రాబల్యాన్ని సమర్హించలేదు. హేతువాదులు కూడా పౌరాణిక నాటకాలు రాసీనట్టు నేనూ ఇలాంటివి కొన్ని చేశాను. అది తప్పో ఒప్పో నిర్ణయించే స్థితిలో నేను లేను. స్నేహితుల ్రోద్చలంవల్లి అలా రాయవలసి వచ్చింది. వాటిలో మీరాబాయి. అచ్చుకానేలేదు. దొషాయణీ మాత్రం ఒకటి రెండు సార్లు ముద్రింపబడింది. కష్ణా వుష్కరాల కోనం. వేసిన ఈ పుస్తకాలు లక్షప్రతులకు పైగా అమ్ముడయినట్టు విన్నాను. కేం8ై1

[980లో మైసూరులోని తెలుగు సాంస్కృతిక సమితి తరపున నేనొక సెమినారు జరిపాను. దానికి నేను డా. పరిమిరామ నరసిళహం (స్తుతం హైదరాబాదు కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో రీడరు) సారథ్యం వహించాము. "సెమినారులో నమర్పింపబడిన వ్యాసాలను “భాష - జానపదం' “పరుతో పుస్తకంగా అచ్చు వేశాము.

1981లోనే కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీలో నాకు రచనల పరంగా నంబంధం ఎర్చడింది. 'పంజె మంగేశరావ్‌* అనే కన్నడ రచయిత ఈ శతాబ్ది ప్రారంభంలో కన్నడ భాషా సాహిత్యాలకు అపారమైన "సేవ చీశారు. ఆయనను గురించి వి. సీతారామయ్యగారు ఇంగ్రీషులో (4285

రచనాస్వాదనం 6క్‌ 01 1౧612౧ (16720016 96169) పున్తకం రాశారు. దాన్ని తెలుగులోకి అనువదించమన్నారు అకాడెమీ వారు.

వి. _సీతారామయ్యగారిది చాలా శ్లిష్టమైన శైలి. వాక్యాలు కొరుకుడుపడవు. చాలా పొడుగైన వాక్యాలు. దాన్ని అనువాదం చేసేసరికి తలప్రాణం తోకకు వచ్చింది.

1981లోనే మైనూరు విశ్వవిద్యాలయం వారికోనం తెలుగు భాషె మత్తు సాహిత్య". అనే పుస్తకం రాసిపెట్టూను. మహాకవి కె.వి. పుట్టప్ప ఉపాధ్యక్షులుగా ఉన్న కాలంలో 'గృహనరస్వతీ (గ్రంథమాల' అన్నదాన్ని ప్రారంభించారు. 150-200 పుటల్లో కొన్నివిషయాలను గూర్చి నరళ నుందరమైన పుస్తకాలను (ప్రచురించాలని వారి ఉద్దేశం. .ఈ (గ్రంథమాలలోనే వేను తెలుగు భాషా సాహిత్యాలను కన్నడం వారికి పరిచయం చేన్తూ ఈ పుస్తకం రాశాను.

“జానపదం' సంచికలు మరో నాలుగింటిని కూడా అదే సంవత రం ప్రచురించాను. క్షే98ై2

అమెరికాలోని విస్కాన్సిన్‌. లో (ప్రపంచంలోని అనేక (ప్రాంతాల నుంచ్చి జానపద విద్వాంసులను పిలిచి జానపద మహాకావ్యాలను గురించి సదసు క జరిపారు. దానికి నన్ను, జానపద విజ్ణానాచార్యులు డా. చె ఎన్స్‌ పరమశివయ్యగారిని భారతదేశం నుంచి ఆహ్వానించారు. అప్పుడే ఎ్హై రామానుజన్‌ వంటి ్రపంచ ప్రసిద్ద కవి విమర్శకులతో పరిచయం ఏర్పడింది. అమెరికాలో "పేపరు కోనం నేను ఎల్లమ్మ కథ తెలుగు

చచనాస్వాదనం ర6 కన్నడాలలో ఎలా ఉందో తులనాత్మకంగా పరిశీలించాను. డానికోనం వరంగల్‌, మహబూబ్‌నగగ్‌ నలళ్లాండ, ధారవాడ, గుల్చర్గా మొదలైన జిల్లాలో పర్యటించి చాలా నమౌచారం పోగుచేశాను. అమెరికాకు వెళ్తూ *“జానపదం' నంచికను ఇంగ్లీషులో అచ్చువేసి పట్టుకెళ్ళాను. మన జానపద మహాకావ్య సంప్రదాయం మీట అందులో వ్యానం రాయించాను.

1982లోనే యువ భారతి వారి “జానపద సాహిత్యం" అనే వున్తూన్ని ప్రచురించారు. లోగడ జానపద సాహిత్య స్వరూపం రాసినప్పుడు రాళ్ళపల్లి వారు కేవలం శాస్త్ర విషయాలను రాసి అక్యాలను ఇవ్వకపోతే చదవడం బరువుగానే ఉంటుందని అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. అందువల్ల 'జానపద సాహిత్యంలో లక్షణాలతో బాటు లత్యప్రదర్శన క్రూడా చేశాను. యువభారతి వారు ఆ పుస్తకాన్ని రెందుసార్లు ముద్రించారు. శ్షేత83

నా జానపద విజ్ఞాని పరిశోధనకు పరమావధిగా దాదాపు పదిహేనేళ్ళు నేను జరిపిన సాహిత్య కృషి ఫలితంగా “ఆంధ్రుల జానపద విజ్ఞానం! అనే పుస్తకాన్ని రచించాను. దాన్ని ఆం(ధ(దేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీ వారు. (ప్రచురించారు. ఒక జాతి జానపద విజ్ఞానాన్ని గురించి ఇంత విపులంగా శాస్త్రీయంగా రచించిన పుస్తకాలు (ప్రపంచంలోనే చాలా అరుదుగా ఉన్నాయని ప్రఖ్యాత జూనపద విజ్ఞాన వేత్త అలన్‌ డండెస్‌ గారే మైసూరు వచ్చినప్పుడు (ప్రశంసించారు. తమకు తెలుగు తెలియకపోయినా ఆ పుస్తకాన్ని అమూల్య నిధిగా దొచుకుంటానని ఒక ప్రతి అడిగి తీనుకొని వెళ్ళారు. నా జీవితంలో చేసిన సాహిత్య తపస్సుకు ఫలంగా ఆంధ్రుల జానపద విజ్ఞానర "వెలువడింది. దీని వెనక ఆత్మీయమైన కథ మరొకటి ఉంది.

రచనాస్వాదనం 67 పిహెచ్‌.డి. తర్వాత నేను డిలిట్‌. చేయాలనుకున్నాను. నిజానికీ జానపద వైద్యాన్ని కూలంకషంగా పరిశోధించి డి.లిట్‌. సిద్దాంత వ్యానం తయారుచేయాలని అనుకున్నాను. కాని తర్వాత ఆంధ్రులకు సంబంధించిన జానపద విజ్ఞానమంతటినీ ఒకచోట పోగు చేయాలని అనిపించింది. జాన్‌ (బున్‌ వాండ్‌ రాసిన “గగి8గ020 దంకరిరంగ” అత్యుత్తమ (గ్రంథాలలో జక*క్కి అది- నాకు ఓ నమూనాలా కనిపించింది. దొణప్పుగారు అత్యంత శ్రమకోర్చి, తమ పాండిత్యాన్ని, ధనాన్ని, విశ్లేషణ సామర్ద్యాన్ని వెచ్చించి తయారుచేసిన "తెలుగు హరికథా సరసం కూడా నాకు న్ఫూర్తి నిచ్చింది. డి.లిట్‌.కు సిద్దాంత (గ్రంథం సమర్పించాలంకే దాన్ని ప్రచురించాలి. 500 పుటలకు పైగా వుస్తకం రాసి దాన్ని అచ్భువేనుకోవాలంకే సొమన్యమైన పని కాదు. నేను ఒక ప్రణాళిక రూపంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడెమీ వారికి ఆంధ్రుల జానపద విజ్ఞానం ఇచ్చాను. వారు అంగీకరించారు. నేను రాసిన (వ్రాతపతిని గొప్పు పండితుల పరీశకు గురిచేసి గౌరవధనం నిర్ణయించమన్నారు. వారు నహృదయంతో మూడువేల రూపాయల గారవధనంతో బాటు 122% రాయల్టీ నిర్ణయించారు. అది ఎంత, ఏమిటి అన్నది కాదుఫ్రశ్న అనలు అచ్చు అవుతుందో లేదో అన్నదే “ప్రశ్న అయింది. ఆ రోజుల్లో గోపాలరెడ్డిగారు, నాకు అత్యంతాప్తులయిన ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తిగారు చేసిన సహాయం ఈ జన్మలో మరిచిపోలేను. పుస్తకం రాలేదని నాకంపటే ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తగారే ఎక్కువగా బాధపడిపోయారు. వారే స్వయంగా ప్రయత్నించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం నుంచి ఈ పుస్తకం కోసమే. [గ్రాంటు పొంది పుస్తకాన్ని అచ్చువేశారు. అది అచ్చు అయ్యే నమయంలో దేవులపల్లి రామానుజరావుగారు అకాడెమీ అధ్యక్షులు. ఈ మహనీయులందరూ నా మీద అనురాగం, ఆప్యాయత

రచనాస్వాదనం భ8 చూపకపోతే నా పుస్తకం అచ్చు అయ్యేదీ కాదు, నాకు డిలిట్‌. డి(గీ లభించేదీ కాదు. పాల్కురికి సోమనాథుడు

మైసూరు. విశ్వవిద్యాలయంలోని కన్నడ అధ్యయన నంస్త ప్రకటిస్తున్న సమగ్ర కన్నడ సాహిత్య చరిత్ర నంపుటాలకోసనం పాల్కురికి సోమనాథుణ్లే గురించి ఒక వ్యాసం రాయాల్సి వచ్చింది. అప్పుడు అతన్ని గురించి అనేక విషయాలను మళ్ళీ మళ్ళీ చదివాను. కన్నడ అధ్యయన నంస్టలో ఉండే బ్రాత ప్రతులలో పాల్కురికి సోమనాథుడి అనేక రచనలున్నాయి. వాటిలో పంచ ప్రకార గద్యలు మొదలైనవే కాక కొన్ని కొత్త రచనలు (ఇంతవరకు వరిశోధకుల చృష్టికి రానివి కూడా ఉన్నాయి. మైనూరు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణల విభాగం నిర్లేశకులు శ కెటి. వీర్పు నన్ను ఒక పుస్తకం. రాసి పెబ్బమని అడిగారు. అప్పుడే పాల్కురికిని గురించి రాశాను, |

మైనూరు. విశ్వవిద్యాలయం. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక సంఖ్యలో పుస్తకాలను ప్రచురించే రెండుమూడు విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి. వారి వుస్తకాలలో “ప్రచారోపన్యానమాలొ ఒకటే. ఏదైనా విషయాన్ని గురించి నుమారు 30-40 పుటలలో వ్యాసం రాస్తే దాన్ని పాకెట్‌ సైజులో 90 - 100 పుటలలో ముద్రించడం జరుగుతుంది. ఇలాంటి పుస్తకాలకు చాలా (ప్రాచుర్యం లభించింది. ఒకసారి బిఎన్‌. రెడ్డిగారు ఆ ప్రచురణలను చూసి ముగ్దులై ఎప్పటికైనా తమ. విశ్వవిద్యాలయంలో అలాంటి “ప్రచారోపన్యాసమాల ను చేపట్టాలని ఆశించారు.

రచనాస్వాడనం 69 “మైనూరు విశ్వవిద్యాలయం (్రచారోపన్యామాలలో అన్ని విషయాలకు సంబంధించిన పుస్తకాలు ప్రచురితమయ్యాయి. తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించిన (శ్రీనాథ, పోతన, వేమన తెలుగుచాటు పద్యాలు మొదలైన పుస్తకాలు పప్రకటింపబడ్డాయి. వరుసలో నేను పాల్కురికి సోమనాధుణ్ణి గురించి రాశాను. ఈ పుస్తకాలు ఒక్కొక్కటి 5-6 వేలు (ప్రచురిస్తారు. వెల 25 పైసలు మాత్రమే. 1984 నేను 1983లో రెండోసారి అమెరికా వెళ్ళాను. _వాషింగ్టన్‌లో జరిగిన. తెలుగు మహాసభల్లో (తానా సభలు) పాల్గొన్నాను. ఆ రోజు జానపద కళల్ని గురించి నేనిచ్చిన ఉపన్యాసం విని చాలా సంతోషించి (ప్రపంచ (ప్రసిద్ద చితకారులు ఎస్‌.వి. రామారావు గారు నాకు 500 డాలర్లు ఇచ్చారు. దిన్ని ఎచైనా జానపద విజ్ఞాన (గ్రంథానికైనా వినియోగిందుక ండి. లెదా అమెరికాలో మీ. ఇర్చులకైనా ఉంచుకోండి? అన్నారు. వారి ఉదారస్వభావానికి, తెలుగు సంస్కృతి పట్ట కళల పల్లు ఉన్న ఆసక్తికి చలించిచోవడం నావంతయింది. వారిచ్చిన 500 డాలర్లూ ఆక్కడే ఖర్చయిపోయాయి. ఎప్పటికైనా ఒక పుస్తకం అచ్చువేసి టారికి అంకితమివ్వాలని అనుకుంటూనే ఉన్నాను కాని ఇప్పటివరకు వీలుకాలేదు. అయితే రామారావుగారిచ్చిన డబ్బును సద్వినియోగం చేశాను య్ముఎస్‌.ఏ.. దక్షిణాదిన. వేలమైళ్ళ దూరంలో అలబామాలో మా గురువుగారు. రాజగోపాల్‌ ర్యాలి ఉన్నారు. వారిని చూడడం కోసం అంతదూరమూ (గే హొండ్‌ బస్సులో ప్రయాణం చేశాను పీయు.సి. బి.ఎన్‌సి.లలో నాగురువుగారైన ర్యాలి గారికి పరమానందమయింది. విశ్వవిద్యాలయానికి తీసికెళ్ళి అంతా చూపించారు. ఒక విషయం చెప్పారు

రచనాస్వాదనం శాట్ర

“నేను వచ్చి చాలా ఏళ్ళయింది. పిహెచ్‌.డి. డిగ్రీ తీనుకొని కూడా చాలా ఏళ్ళయింది. కాని థీసిస్‌ అచ్చువెయ్యలేదు. వేస్తే నా 'ప్రమోషన్‌కు వీలుగా ఉంటుందేమో. ఇక్కడ అచ్చు వెయ్యడం కష్టం!

“మీకెందుకు సార్‌. నేను అచ్చువేయిస్తాను*' అన్నాను వెళటనే.

“దానికయ్యే. ఖర్చంతా నేనే భరిస్తాను” నీవు ఆ విషయంలో ఏమీ సంకోచించవద్డు. అచ్చువేసి పెట్టుచాలు'' అన్నారు.

డ్యూక్‌ యూనివర్సిటీలో రాజగోపాల్‌ ర్యాలి.గారు పిహెచ్‌.డి. కోసం. తీనుకున్న విషయం “4 3608000 గం౧ఉ0/98 0 760006 (౧౩౧ ౧ 16/౧5 . మానవ శాస్త్రాన్ని భాషాశాస్త్ర విశ్లేణకు ఆసరాగా చేసుకొని కొత్త పద్దతుల్లో తయారుచేసిన సిద్దాంత వ్యానమది. నేను ర్యాలి గారి బ్రాతప్రతిని మైసూరికి తీసుకవచ్చి శారదాముద్రణాలయమనే చోట ఇచ్చాను. ఎంత (శ్రద్ద వహించినా అచ్చుతప్పులు చాలా వచ్చాయి. చివరి పూవు బాగా చూసి ఇచ్చిన తర్వాత కూడా మళ్ళీ తప్పులు. ముద్రించారు. నాకు ఏం చెయ్యడానికీ పాలుపోలేదు. ఒకవైవు. గురువుగారి థీసిస్‌. అదీ అలబామాలో ఆయన ్రమోషనుకోనం చూపించుకోవలసిన పుస్తకం. అలాంటిది తప్పుల తడకగా ఉంటే ఎలా?

అప్పుడు మిద్రుడు పి.ఎస్‌. గోపాలకృష్ణ మద్రాసులోనే ఉన్నాడు (నా మిత్రుడు. (పెసిడన్సీ కళాశాలలో నా జూనియర్‌, తర్వాత నా పరిశోధక విద్యార్షి కూడా - నన్ను (ప్రేమతో అన్నయ్యా అని పిలిచే వారిలో ఒకడు) డా గోపాలకృస్మ నా బాధ చూడలేక మైసూరులో అచ్చయిన పుస్తకాన్ని మద్రాసు తీసికెళ్ళి అక్కడి 0౦౦౭౩౬గ 0658 లో అచ్యువేయించాడు అప్పుడతను కేంద్రసాహిత్య అకాడెమీకి మద్రాసులో ప్రాంతీయ కార్యదర్శి అందువల్ల చాలా (పైస్సులతో సంబంధం ఉంది. ఇలా ర్యాలి గారి ధీసిస్‌ను రెందుసార్లు ముద్రించడం జరిగింది. మిత్రుడు డా. గోపాలకృష్ణకు కృతజ్ఞతలతో ప్రవాసాంధ్ర భారతి ద్వారా ప్రచురించిన ర్యాలి గారి థీసిన్‌ను అమెరికా పంపించాను.

రచనాస్వాదనం 71 అదే సంవత్సరమే 'జానపద విజ్ఞాన బారతి ద్వారా పుస్తకాలను ప్రచురించాలని కూడా నిర్ణయించాను. మిత్రుల ప్రోత్సాహం లభించింది. మొదటి పుస్తకంగా 3. నుమతిగారి 'జానప్పద్ర కథా (సవంతి'ని ము(ద్రించాను. సుమతిగ్లారికి నెను పహెచ.డి. పరిక్షక్సడ్తిగా ఉన్నాను. ఆవిడ నల్గొండ జిల్లాలో, ఇతర తెలంగాణా జిల్టాలలో త్రిరిగి కథలు సేకరించి తమ సిద్దాంత వ్యాసానికి అనుబంధంగా ఇచ్చారు. ఆ అనుబంధంలోని కథలనే నేను “జానపద విజ్ఞాన భారతి" 'స్రచురణశా తీసుకువచ్చాను. ఈ పుస్తకం (ప్రచురించే నాటికి అరవింద ముద్రణాలయం (మైనూరు)లో తెలుగు అచ్చులు అరిగిపోయాయి. అప్పటి వరకు తెలుగు కంపోజ్‌ చేస్తూ వచ్చిన కుర్రాడు డిగ్రీ పాసై ఉద్యోగం వచ్చి వెళ్ళిపోయాడు. నాకు మళ్ళీ అచ్చు కస్టాలు (ప్రారంభమయ్యాయి. విజయవాడలో నా పరిశోధక విద్యార్హి డా. వి.వి.భానుమూర్తి మాయింట్లో మనిషిలాంటివాడు అతనికి నామీద ఉన్న (ప్రేమానురాగాలు వర్లనా తీతమైనవి, స్వచ్చమైనవి. “జానపద కథా స్రవంతివి అతను విజయవాడలో అచ్చువేసి ఇచ్చాడు ఇలా ఆ పుస్తకం కోసం నేను నానా బాధలు పడవలసి వచ్చింది. అయితే త్వరళోనే ఈ బాధలనుంచి విముక్తుడి నయ్యాను మైసూరులోని మరో (పెస్సు (మిత్ర ప్రింటర్స్‌) వారితో నాకు ముందునుంచి పరిచయముంది. నా భొషా విజ్ఞాన గ్రంధాలను జానపద సాహిత్య (గ్రంథాన్ని అతనే ముద్రించాడు. అతనిని బతిమలాడి, మళ్ళీ కొన్నివేలు అప్పు ఇచ్చి మద్రాసునుంచి "ట్టపులు తెప్పించాను. కొత్త 'బైపులతో “తెలుగు సాహిత్య (సవంతి మొదటి పుస్తకంా అచ యింది. _ మ్రైసూరు విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలో డి(గ్రీ కళాశాల విద్యార్హుల కోసం. ఒక పాఠ్య (గ్రంథం అవసరమయింది. నేను అధ్యక్షుడిగా సంపాదకమండలె సిద్దమయింది. అలా వచ్చిందే *తెలుగు సాహిత్య స్రవంతి అంతకుముందే నేమ కర్నాటక ప్రభుత్వం వారికోసం మూడు నాలుగు పాఠ్య([గ్రంథాలు తయారుచేశాను. వాటిలో వ్యావహారిక భాషకు స్టానం కల్పెంచాను. మొదటిసారిగా తి జాషువా, రాళ్ళపల్లి కృష్ణశాస్త్రి

రచనాస్వాడనం 72 తిలక్‌ సంజీవదేవ్‌ మొదలైనవారి రచనల్ని పాఠ్సాలుగ న్వీకరించడరి జరిగింది. క్షేతగైక

కాట్రగడ్డ అని ఒకరున్నారు. భలే్శనరదా మనిషి ఎన్నెన్నో వుసకాలు వేస్తుంటారు. మధ్య మధ్య కొంతమందికి అవార్డులు ఇస్తుంటారు. కవితా సంకలనం ఏదైనా ఉంకే అవార్డు ఇచ్చి 'ప్రచురిస్తామని ప్రకటన ఇచ్చారు. నేను కొన్ని కవితల్ని నంకలనంలా కూర్చి పంపాను _అచ్చు పనులకయ్యే డబ్బులు ఇచ్చేస్తే నేను మరింత అందంగా అచ్చువేనుకుంటోన న్నాను. కొని ఆయన అంగీకరించలేదు. అయనే వేశారు. ఆయన వేసే వ్రచురణల్లోకి కొంత బాగానే వేశారు. కాని ఒక కవితా. సంకలనం రావలసిన . తీరులో లేదు. మిత్రులు ౩. శివారెడ్డి ఒకసారి “చీవాట్లు “పెట్తారు. “వేయగలిగిలే అందంగా ఎయ్‌. లేకంట ఊరుకో” "అని. నిజమే అనిపించింది. కరొ ఎటకాంధ్ర. యక్షగానాలు

ఒకసారి (ప్రఖ్యాత సాహిత్యవేత్త కె. శివరామ కారంతగారితో తగాదా “పెట్టుకున్నాను. ఆయన కన్నడ “యతగానమే తెలుగు యక్షగానానికి మూలమని ఒకచోట. రాశారు. నేను దానికి ప్రతిస్పందిస్తూ కన్నడ యత్మగానం కంట మందు తెలుగులో యక్షగానం ఉందని చెప్తూ ' (ప్రజావాణి అనే పత్రికకు ఉత్తరం రాశాను. తర్వాత ఒక వ్యాసమూ. రాశాను. అదలాగే పెరిగి పెరిగి కర్నాటకాంద్ర యక్షగానాల తులనాత్మక నమీక్షగా తయారయింది. ఈ పుస్తకం ముద్రించడానికి “కర్నాటక జొనపద- యక్షగాన అకాడెమీ" వారు ధన సహాయం చేశారు

రచనాస్వాదనం 73

1985లోనే *జానపద విజ్ఞాన భారతి తరపున' రెండో వుస్తకం అచ్చువేశాను. అది డా. జి.ఎస్‌,.మోహన్‌ గారి "జానపదుల తిట్లు అదో విశ సంకలనం. తెలుగులో ఇంకా ఈ విషయంమీద పరిశోధన జరగలేదు కాని కన్నడంలో ఎం.ఫిల్‌.కు పిహెచ్‌.డి.కి కూడా జరిగింది. తెలుగులో తిట్టుకవిత్వాన్ని గూర్చి మాత్రం ఫున్తూలు వచ్చాయి. జి.ఎన్‌. మోహన్‌గారు కష్టపడి 900 తిట్టవరకు సేకరించారు. 24 పుటల పీఠిక కూడా రాశారు. కే986

ఓవైతన్య కవితా వేదిక ప్రారంభమైన సంవత్సరం. నేను తంగిరాల "సుబ్బారావు గారు మైనూరులోని *“ధ్వన్యాలోక' మనే సంస్తలో నలభైరోజుల పాటు. "ఫలోలుగా ఉన్నాం. “ధ్వన్యాలోక పద్మభూషణ సి.పి. వరసింహయ్యగారి సంస్త్రృ ఒక ఆశ్రమం లాగుంటుంది." ఫోర్డు ఫౌండేషన్‌ నహాయంతో ఆయన రచయితలకు ఫెలోషిగ్‌ ఇచ్చి ఏదైనా రాయమనేవారు. మేమున్న కాలంలో తంగిరాలవారు మినీ కవితలు రాశారు. నేను కి అ1థంగ20/ 01 5042) 1౧612౧ [౯010016 తయారుచేశొను.

మేము ఉన్న సమయంలోనే ప్రపంచ ప్రఖ్యాత నవలాకారుడు “హెచ్‌. ర్రాజ్రారావ్‌, ఒక సిలోన్‌ రచయిత, ప్రఖ్యాత మలయాళ క్షి పణేక్కర్‌ మొదలైనవారు. అక్కడ ఉన్నారు. ఏదో ఒకటి- చెయ్యాలనే తపన నిరంతరం పీడించే నేను, ఎప్పుడూ చైతన్యంతో మిసమిసలాడే తంగిరాలగారూ ఏవేవో ఊహలు చేశాం, ప్రణాళికలు వేశాం. చివరిక్తి కవిత్వానికే అంకితమైన పత్రిక పెట్టాలని నిర్ణయించాం, 'ధ్వన్యాలోకులో వాగర్ధ 'నింజ/ 71068" మొదలైన భారతీయ పత్రికల్ని అనేక పాశ్చాత్య పత్రికల్న చూసి మాకు ఇలాంటి స్పూర్తి కలిగింది.

ఒకసారి నేను, తంగిరాల హైదరాబాదు వెళ్ళి శేషేంద్ర, ౩.

రచనాస్వాదనం క! శివారెడ్డి, నగ్నముని, నిఖిలేశ్వర్‌: మొదలైన చాలామంది మిత్రులతో సారస్వత పరిషత్తులో ఒక సమావేశం పెట్టాం. ఆ రోజు రంగనాథాచార్యులు మొదలైన వారంత మంచి మంచి సలహాలు ఇచ్చారు. ఇవన్నీ జేబులో వేసుకొని మళ్ళీ మైనూరు. వచ్చి ఛైతన్య కవిత మొదటీ సంచికను చాలా అందంగా ము(ద్రించాం. అంతకుముందే 'ముకుళిత పత్రం" పేరతో కొన్ని కవితలతో, మా ధ్యేయోద్దేశాలతో ఒక 'ఫోల్లర్‌” ప్రచురించొత. దాన్ని దాశరధి, మధనాపంతుల, వుట్టపర్తి మొదలైన వారు మెచ్చుకుంటూ ఉత్తరాలు రాశారు. వైతన్య కవితకు ఆంధ్ర రాఖం నలుమూలల నుంచి మంచి. ప్రతిస్పందన వచ్చింది. తంగిరాల వారు, నేను పదుతున్న “జంటబాధి చూసి "చాలామంది మిత్రులు జోకులు వేసుకునేవారు. 1986 ఏ(టైల్‌లో మొదటి సంచీకను అతయ వనంత నంచికగా ఆవిష్కరించాం. మైనూరులోని “ధ్వన్యాలోక' లోనే ఆచార్య ఎన్వీ జోగారావుగారు ఆవిష్కరించారు. వచన కవిత, పద్యకవిత, _అనువాద కవిత అని మూడు శేర్షికలలో కవితల్ని ప్రచురించ సాగాము. 1986లోనే అత్షయ శరత్తు సంచిక కూడా పఠాభి ముఖ చిత్రంతో వెలువడింటి. కవుల ముఖ చిత్రాలు వేసే ఏ పత్రికా తెలుగులో లేని. దురదృష్టం కదా మనది. సినిమా ముఖాలు చూపందే పత్రికలు చదవరుకదా మనవాళ్ళు. కవిత్వానికి సంబంధించిన పత్రిక కాబట్టి కవులనే ముఖచి(త్రంగో వేద్దామని నిర్ణయించాం. పత్రికలో ప్రకటనలు కూడా ఉండరాదని, ఒక్కో సంచికను ఒక్కో కవితా సంకలనంలాగా తయారు చేయాలని నిశ్చయించాం, ఇన్నిపొట్టు. పడి ఎక్కడో దేశం కాని దేశంలో ఇంత అందంగా ఒక కవిత్వ పత్రికను తీసుకువస్తుంటే (ఆరు నెలలకోసారి). ఎంతోమంది మెచ్చుకున్నా ఒకరిద్దరు పక్రభాష్యాలు చెప్పకపోలేదు. మిత్రులు చేకూరి రామారావుగారు చేర్తాతట్లో అలనాట్‌ కవితను గురించే చాలా భొగం రాసి (ఛైతన్య కవితను గూర్చిన (వ్యాసంలో) చివరికి పత్రిక అటోమాడిరి ఉందని తీల్చేశారు. నేను చాలా బాధ పడ్డాను. “ఎడమ చేరాతలు' "పేరుతో ప్రతిన్పందించాను. అయితే రామారావు గారు అందరి. లాంటివారు

రచవాస్వాదనం 75 కారు, సరదా మనిషీ నేను ఒకసారి కలిసినప్పుడు "“భలే రాశారండీ. మీరు అలా రాయాలనే నేను గిల్లి వదిలిపెట్టాను” అన్నారు. హాయిగా నవ్వుకున్నాను. మాలపల్లి

తెలుగువారు నగర్వంగా చప్పుకోగలిగిన గొప్ప నవల మాలపల్లి కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీవారు మరుపూరు కోదండరామ రెడ్డిగారి చేత నవలన సంక్షిప్తం చేయించి ప్రకటించారు (త్రివేణి పబ్లిషర్స్‌ ద్వారా). దానిలోనూ 350 - 400 వుటల వరకు ఉన్నాయి. దానిని కన్నడంలోకి అనువదించ వలసిందిగా కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ వారు కోరారు మాలపల్లిని అనువదించడమంటే సామన్యం కాదు. అందులో ఉన్నవి లక్ష్మీనారాయణగారు. వాడినవాడుక పదాలకు లెక్కలేదు. వాటిని వేరే భాషలకు అనువదించడం చాలా కష్టం. నేని ఈ అనువాదాన్ని 1979 - 80 మధ్యలోనే పూర్తిచేశాను. కన్నడ మాండలికం వాడడంలో నాకు ఎం.షలో నా విద్యార్థిని ఒకరు చాలా సహాయం చేశారు. లేకుంటే వేనీ అనువాదం చయగల్‌గే. వాణ్శికాదు. నా శ్రమ ఫలించింది. శేషేంద్ర “గొరిల్లా కన్నడ అనవాధానికి, “మాలపల్లి కన్నడ అనువాదానికి - రెండింటికీ నాకు ఉత్తవు అనువాదాలుగా కేంద్ర ప్రభుత్వ మానవ వనరుల శాఖవారి పురస్కారాలు లభించాయి.

“మాలపల్లి అనే "పేరును 'పొలగేరి అనే చేరుతోనే అనువాదం చేశాను. కాని కులంపేరిట వద్దని అకాడెమీ వారు *“నంగవిజయ' అని శేరు "పెడదావున్నారు. ఉన్వువవారు 'మాలపల్లికి “సంగవిజయిమనే నామాంతరాన్సి ఎలాగూ నూచించే ఉన్నార్తు,

కేంద్ర సాహిత్య ఆకాడెమీకే నేము రాసిన మరో ఫున్తకం సి.ఆర్‌, రెడ్డి. ఇంగ్రీషులో డి. ఆంజనేయులు గారు రాసిన వుస్తకానికి కన్నడ

రచనాస్వాడనం 76 అనువాదం ఇది. 5గు9!53 1౫ ౧0౬౬౦౧15౧౦

1986లోనే నేను, డా. గోపులింగారెడ్డి డా. బి.ఎన్‌, మోహాన్‌ కలిసి కొన్ని ఇంగ్రీషు వుస్తకాలు వేద్దాం అని అనుకున్నాము. గ్‌0)008 800% 7౧458 అనే పేరుతో ఈ పుస్తకాలు ్రచురిద్దామని నిర్ణయించాం. మొదటి పుస్తకంగా '5[164162 1౧ ౯014062123" వెలువడింది. అందులో మౌ ముగ్గురివీ ఇంగ్రీషు వ్యాసాలున్నాయి.

జానపద విజ్ఞాన భాచతి ప్రచురించిన చివరి సంచిక (21వ సంచిక) కూడా అదే సంవత్సరం వెలువడింది. నేనూ ఒక విధంగా అలిసిపోయాను. మైనూరులో (పెస్సుల చుట్టూ తిరిగి తిరిగి ప్రతి ఒక్కరికీ ఉత్తరాలు రాసి వ్యాసాలు తెప్పించి ప్రచురించడం ఎంతో శ్రమతో కూడుకున్నపని. ఛైతన్య కవిత మీదే దృష్టి నిలుపుదామని మిగిలిన కార్య(క్రమాలను కొంత వరకు ఆపొను. 1987

*న్తుందర. 1పభవ పేరుతో కవితా .నంక్షలనం. వేశాను, నేను తంగిరాల ఎంతో కాలంగా కవితా సంకలనం వేయాలని అనుకుంటున్నాం. “హంసపదిక' ఈర్వాత తంగిరాల గారు మళ్ళీ కవితా సంకలనం వెయ్యలేదు. ఇద్దరం హైదరాబాదు వెళ్ళి శీలావీర్రాజు గారి చేత ముఖ చిత్రాలు చేయించాం. తంగిరాల వారు పూర్తిగా వేయించారు. నేను అక్షరాలు మాత్రం రాయించి మిగిలిన చిత్రం వగైరా రూపకల్పన నేనే చేసుకున్నాను. శె.శివారెడ్డి 'సుందర (ప్రభవ చూసిన తర్వాత ఇలా వెయ్యమన్నానయ్యా నిన్ను, “నిద్రాపుష్సం' లా కాదు, అన్నారు.

1987లో శేషేంద్ర శర్మగారు షష్టిపూర్తి చేసుకున్నారు. ఈరోజు

రచనాస్వాదనం 77 నేను, తంగిరాల సుబ్బారావుగారు హైదరాబాదులో ఉన్నాం. ఆరోజే శేషేంద్ర శర్మగారు *“గుండెపూసిన గులాబి అనే పేరుగల తంగిరాల వారి కవితా సంకలనాన్ని, నా సుందర ప్రభవిను ఆవిష్కరించారు. శేషేంద్ర, పఠాభి నా పుస్తకానికి భూమికలు రాశారు. పఠాభి నా అంతరంగాన్ని అర్హం చేసుకున్నారనుకుంటాను. *నుందరం కవితలు శక్తివంతమైన దృశ్య ప్రతీకల్ని ప్రత్యడ్షం చేస్తాయి. ఆ ప్రతీకలు బలమైనవి, సజీవమైనవి. అవి తీవ్ర నంవేదనాత్మకాలై కవి అనుభూతుల లోతుల్ని అభివ్యక్తం చేస్తున్నాయి'” అని రాస్తూ తర్వాతి వాక్యంలో “ఈ కవితల్లోని సంగీతం సామన్యుని వచోధారకు దగ్గరగా ఉంది ; కావ్య కౌళశలానికి వాహికగా ఉంది” అని రాశారు. శేషేంద్ర **డా. సుందరంగారి కవితల్ని చదవడం ఒక .నూతన పుష్పాన్ని ఆఘ్రాణించడంలాంటి అనుభవం” అని రాశారు.

“నుందర ్రభవిను గురించి మంచి సమీక్షలు వచ్చాయి. టి.ఎల్‌. కాంతారావుగారు వారం వారం ఆంధ్రప్రభలో రాస్తుండిన 'కాలమ్‌ లో దీన్ని గురించి రాశారు. ప్రఖ్యాత కవి డా. సోమసుందర్‌ చాలా చక్కని విశేణ చేశారు (ఆంధ్రభూమి), అయితే నన్ను కదిలించివేసే అసుభవం కలిగింది. వారణాసిలో ఉండిన ఇ.ఆర్‌.కె.. శాస్త్రారి ఉత్తరం, ఆయన సాహిత్యాభిమాని, అక్కడ డిప్యూటి రిజిస్ర్రారుగా ఉండేవారు. తెలుగులో చాలా కవితా సంకలనాలను ఆయన బైండు చేయించి భద్రంగా పెట్టుకున్నారు. 'సుందర (ప్రభవి మొదటి పేజీ నుండి చివరి పేజీవరకు చదివి నాకు తొమ్మిది పేజీల ఉత్తరం రోశారు. ఆయన గుండెలోతుల్లోంచి వచ్చిన అక్షర (ప్రవాహంలో నేను మునిగిపోయాను. ఆయనకు నవ్వినవి, నచ్చనివి రెండూ ఉదాహరిస్తూ బ్రతి కవితనూ విశ్లేషిస్తూ రాశారాయన

తర్వాత ఒక విచిత్రం జరిగింది. బెంగుళూరులో. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి అఖిల భారత తెలుగు మహాసభలు జరిగాయి. నేను తులనాత్మక సాహిత్యం సెమినారులో పాల్గొన్నాను. నా పక్కన

రచనాస్వాదనం ఒకతి ఒక వ్యక్తి కూచున్నారు *“సుందరంగారిని చూడాలని వచ్చానండి. ఆయన నొకు ఉత్తరాల ద్వారా చాలా ఆత్మీయుడయ్యారు. ఈ రోజు ఈ "సెమినారులో ఆయన పేరుంది" అన్నారు.

““నేనేనండీ ఆ నుందరాన్ని. మీ రెవరు-?** అన్నాను.

““ఇఇఆర్‌.3. శాస్తిని. వారణాసి నుంచి వచ్చొను”? అన్నారు.

మాకిద్దరికీ కలిగిన సంతోషాన్ని మాటల్లో ఎలా' వర్షించగలను? నేను తర్వాత వారణాని వెళ్తే ఆయన ఎంత (ప్రేమగా చూనుకున్నార్లో! మళ్ళీ వారణాసి వెళ్ళి *“ఏరీ' మన శాస్రిగారు'” అని దిగగానే అడిగాను.

“ఆయన చనిపోయారు” అన్నారు మిత్రులు డా. బి. త్రివిక్రమయ్య.

ఎంతమంది ఆత్మీయ మిత్రులు ఇలా రాలిపోయారో తలచుకుంటే ఒక్కొసారి దిగులుగా ఉంటుంది.

“సుందర " ప్రభవిను గురించి నేను ఎక్కువగా రాయను కాన్ని దాన్ని చాలామంది. అర్హం చేసుకోలేదసుకుంటాను.. పఠాభి గారు “చండమారుత' అని ఒక కన్నడ చలన చిత్రం తీశారు. దానికీ బంగారు పతకం వచ్చింది. కాని ఎవరికీ అర్హం కాలేదు. *“నేను ఇప్పటి అత్యాధునిక విధానమైన జర్నలిస్టిక్‌ విధానంతో ఈ సినిమా తీశాను. దాన్ని జనం సరిగ్గా అర్జం చేసుకో లేకటోయారు?' అన్నారాయన. నా పరిస్థితీ కొంతవరకు

51 అలాంటిదే. అందుకే పఠాభి మాత్రం కొంతవరకు నా విధానాన్ని అర్దం చేసుకున్నారని అన్నాను.

“సుందర ్రభవిలో నేను ఒక ప్రయోగం చేశాను. చాలా కవితల్ని అప్పటికప్పుడే సంకలనం కోసమే రాశాను. ఆశు కవిత్వంలాగా. ' కవితళ్లోని సంగీళం సామాన్యుని వచోధారకు దగ్గరగా ఉంది” అని పరాభిగారనడంలో నిజం ఉంది. కొన్ని వస్తువుల్ని సామాన్యుని వచోధారలో నడిపించుకుంటూ వెళ్ళి అక్కడక్కడా కవితాత్మకమైన మెలికల్ని ఇచ్చే ప్రయత్నం చాలా కవితత్లోచే శాను నేను.

“రచనాస్వాదనం 79

నా కవితలకు ప్రతిస్పందన చూపించిన మరో మహనీయుడు డా. సంజీవదేవ్‌ 1- 8- 89న వారు రాసిన ఉత్తరంలో ఇలా రాశారు;

“సుందర ్రభవను త్వరలో చదివి ముగించి మీకీ పంక్తులు 'బ్రాయటానికి ఆనందిస్తున్నాను.

వేనిదివరలో చాలాషుంది నవీన కవుల, (ప్రవీణ కవుల కవితల (గ్రంథాలకు పీఠికలు వ్రాశాను. కాని ఆ కవితలన్నీ గొప్పగా ఉన్నప్పటికీ మీ “ప్రభవః ను చదివిన తరువాత మీ కవితలు ఒక విచిత్రమైన గొప్పగా ఉన్నట్లు తట్టింది నాకు. మీ కవితల వస్తువులు ప్రత్యేకంగా ఉన్నాయి, శిల్బం ్రత్యేకంగా ఉన్నది, కల్పన ప్రత్యేకంగా ఉన్నది. బకటేమిటి, అసలు ఆ ్రత్యేకతంతా ఒక ప్రత్యేకంగా ఉన్నది! మన మిత్రులు తంగిరాల వారి మీద మీ కవిత చదివి ఎంతగా నవ్వుకొన్నానో | ఎంతో రక్తి కట్టింది అది. మీ ప్రతీ కవితలోని మాటలు అది వరకు లేవేమో, మీరు సృష్టించినవి మాత్రమేమో అనే భ్రమ జనించింది! మీ ““ప్రభవి'ను గురించి ఇంకేమేమో (బ్రాయగలను కాని చాన్ని ప్రస్తుతానికి ఆపి. మీ ఉత్తరంలోని విషయానికి వస్తాను”.

ఉత్తరంలోని విషయమేమిటంటే కర్నాటక సాహిత్య అకాడెమీ "వారి “అనికేతని అనే పత్రిక కోసం వారి ఉత్తరాలు కొన్ని పంపమని నంబీవదేవ్‌ గారికి రాశాను. అనికేతన

కర్నాటక సాహిత్య అకాడెమీ వారికి ఒక 'ఖైమాసిక పత్రిక ఉంది. దాని పేరు '*చందన' గా ఉండేది. తర్వాత అది 'అనికేతన గా మారింది. నేను కన్నడంలోని ప్రఖ్యాత కవి హెచ్‌.ఎస్‌, వెంకటేశమూర్తి బి.నై. లలితాంబ అనే ముగ్గుర్ని కర్నాటక సాహిత్య అకాడెమీ వారు సంపాదకులుగా

రచనాస్వాదనం త్ర చేశారు. మేము.సంషాదకులుగా ఒక 'చందని 12 'అనికేతని సంచికలు వచ్చాయి. అవి మామూలు సంచికలు కావు. సాహిత్యానికి అమూల్యమైన కానుకలని గొవ్స గొప్పు విద్వాంసులు (ప్రశంసించారు. ఎందుకంకు మేం తీసుకున్న నిర్హయాన్ని బట్టి కన్నడ పత్రికలో ప్రపంచ సాహిత్యాన్నంతా పరిచయం _ చెయ్యాలి. ఇంగ్రీషు '“అనికేతని పనులు 1987లో ప్రారంభమయ్యాయి. మొదటి సంచిక 1988లో వెలువడింది. మూడేళ్ళ పాటు వాటిని శ్రద్దతో నిర్వహించాము.

1987లో కాళోజీ ముఖచిత్రంతో ఒక “వైతన్య కవితను శేషేంద్ర ముఖచిత్రంతో మరో చైతన్య కవితను వెలువరించాము. చైతన్య. కవితా వేదిక తరపున “శేషేంద్ర చమత్కారికలు" అనే పేరుతో పాకెట్‌ సైజు పుస్తకాన్ని (ప్రచురించాము. దానికి చాలామంచి ప్రచారం లభించింది. చమత్కారికల ప్రచురణ శేషేంద్ర శర్మ గారికి చాలా సంతోషం కలిగించింధి.

అదే సంవత్సరం నేషనల్‌ బుక్‌ట్రన్ట్‌ వారు నా 'ఆంధ్రప్రదేశ్‌ జానపది అనే కన్నడానువాదాన్ని ప్రచురించారు. ఆచార్య బి, రామరాజుగారు ఇంగ్రీషులో రాసిన “౯0||40/8 0 గరగ 5260690" కు కన్నడ అనువాదమది. వారి పుస్తకానికి తెలుగు అనువాదం ఇప్పుటు వరకు. వెలువడలేదు. భెలుగు జానపద విజ్ఞానాన్ని కన్నడం వారికి పరిచయం చేసే ఏకైక పుస్తకం నేను చేసిన అనువాదం. 1988

*'చందని' .ఒక సంచిక 'అనికేతన నాలుుు సంచికలు, “వైతన్య కవిత రెందు సంచికలు తీనుకువచ్చాము. “అనికేతనిలో సినారె శివారెడ్డి శేషేంద్ర నీతారం, జయప్రభ మొదలైన అనేక కవుల కవిత్వాలను పరిచయం. చేశాను. ఇటీవలె తెలుగు కవిత్వాన్ని గూర్చి వ్యాసం 'ప్రకటించాను. చైతన్య కవిత 5, 6 సంచికల పైన అజంతా, దాశరధి,

రచనాస్వాదనం 81 సోమసుందర్‌ ముఖచిత్రాలు వేశాము. ఒకదానిలో దేవులపల్లి శశీ కలిసి ఉన్న విశేష ఛాయా చిత్రాన్ని ప్రచురించాం. 1989 ఈ సంవత్సరం కూడా రెండు చైతన్య కవితల్ని, నాలుగు అనికేతన సంచికలన్ని వెలువరించాము. కర్నాటక సాక్షరతా సమితి (వయోజన విద్య) ఒక పున్మకమాలను (ప్రచురించారు. దానిలో భాగంగా మాయ మంత్రాలను గురించి ఒక పుస్తకం రాసి ఇవ్వమన్నారు. నేను “మాట, మంత్ర, మోడి ఎస్టు సత్య ' అనే పేరుతో రాసి ఇచ్చాను. మాయమంత్రాలు, చేతబడులు మొదలైన వాటిలో ఎంత వరకు సత్యముంది అనే విషయాన్ని సామాన్యులకు కూడా అర్హమయ్యేట్లు. రాశాను. నేను నేర్చుకున్న ఇంద్రజాల విద్య హిప్నాటిజం, మంత్రతంత్రాలను గూర్చిన అవాహన, జానపద విజ్ఞానంతో పరిచయం ఈ పుస్తకం రాయడంలో పనికి వచ్చాయి. క్షేం90 యువభారతి వారు 'పరిశోధన పద్దతులు" (పకటించారు... .ఇది కూడా మానవ సంబంధాల దృమ్టై నేను అప్పుడప్పుడు చలచుకునే విషయం నేను పరిశోధన పద్దతులను గురించి యువభారతికి ఒక పుస్తకం రాసి పెట్టాను. అది బహుశా 1987 లోనో 88 లోనో యువభారతికి ఇచ్చాను. అంతలో యువభారతి ఆర్డికంగా, హార్టికంగా ఎన్నో క్లిష్ట పరిస్రితుల్ని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. నాకు ఈ విషయాలను

ఛశచనాస్వాదనం 82 అప్పుడవ్వుడూ. రాసి ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తిగారు తమ అశక్తతని తెలియబరిచేవారు. . నేనాకమూరు అననే అన్నాను. “మీకు వీలుకాకపోతే రాత'(ప్రత్తి ఇవ్వండి. నేనే అచ్చ్భువేసుకుంటాను” అని. కాని ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి గారు ఒప్పుకోలేదు. '“అలాంటి పరిస్తితే వస్తే నేనే సొంతంగా వేస్తాను. మీకు మాత్రం ఇవ్వను” " అన్నారు. ఇరివెంటి వారికి నామీద ఎంత అభిమానమో చెప్పలేను. నేను చిన్నవాడినైనా నాకు వారి చూపిస్తుండిన గారవానికి నేను సిగ్గుపడిపోయే వాడిని.

ఇలా ఉండగా 1989లో -ఒకసారి విద్యార్థులను పిలుచుకొని వారు మైసూరు. వచ్చారు. అప్పుడే వారు “నేను ప్రొఫెసరు నయ్యాను” అని. చెప్పే నాకు మహదానందం కలిగించారు. '“ఇప్పుడు యువభారతి పరిస్తితులు చక్కబడ్డాయి. మరో నెలలోపు మీ పుస్తకం తప్పక (ప్రచురిస్తాను”' అన్నారు.

"కాని నెలలోపలే వారు చనిపోయారు.

నా బాధను వర్షించడానికి మాటలు చాలవు. నా పుస్తకం రాకపోతే పోయింది, ఒక ఆత్మీయుజణ్లే కోల్పోయామనే బాధ నన్ను తాలిచివేసింది. “పరిశోధన పద్దతులు ' రాతప్రతి ఎక్కడుందో కూడా తెలీదు. ఇలాంటి పరిస్తితుల్లో. తర్వాత “యువభ్యారతి అధ్యకులయిన ఆచార్య జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యంగారు నామీద ఎంతో అభిమానముంచి రాతప్రతిని వెలికితీసి ముద్రించారు... వారికీ నేనెంతో బుణపడి ఉన్నాను. బెంగుళూరులో తెలుగు మహాసభలు జరుగుతుంటే కొన్ని ప్రతులు పట్టుకు వచ్చారు సుబ్రహ్మణ్యంగారు. ఇలా వచ్చింది నా “పరిశోధన పద్దతులు .

ఈ సంవత్సరం కూడా చైతన్య కవిత, అనికేతన యధావిధిగా వచ్చాయి. చీనీ సాహిత్యాన్ని గురించి మేము ప్రచురించిన 'అనికేళన' పలువురి (ప్రశంసలందుకుంది.

1990 నవంబరులో నేను రాజమండ్రి సాహిత్య పీఠానికి ఆచార్యునిగా వెళ్ళాను. అయినా కర్నాటక సాహీత్య అకాడెమీ వారునన్ను వదలలేదు.

రదనాస్వాదనం 83 సంపాదకునిగా కొనసాగించారు. రాజమండ్రి నుంచే ప్రతి నెలకు, రెండు నెలలకు నేను సంపాదకుల సమావేశం కోసం బెంగుళూరు వచ్చేవాడిని.

ఇదే సంవత్సరం ఎం చిదానందమూర్తి అనే పరిశోధకుడు, కన్నడ ఆచార్యుడు రాసిన “కన్నడ సంస్కృతి వైభవం! అనే పుస్తకాన్ని "స్నేహ ధర్మంగా అనువదించి ఇచ్చాను. దీని మూలటప్రతి కన్నడంలో 35,000 కొపీలకు 'పైగా అమ్ముడు పోయింది. ఇదే మైసూరు 'మిత్ర ప్రింటర్స్‌లో నేను ముద్రించిన చివరి పుస్తకం. దీనితోబాకే ఇచ్చిన చైతన్య కవిత సంచికని కంపోజిటర్లు లేకపోవడంతో చాలా ఆలస్యం చేయవలసీ వచ్చింది. క్షేం్రం1

నేను రాజమండ్రిలో ఉండడంవల్ల ము(ద్రణ కార్యాలేవీ సాగలేదు. చైతన్య కవిత 11-12 నంచికలు కలిపి వేగుంట మోహన ప్రసాద్‌, ఉత్పల చిత్రాలతో ముద్రెంచాము.

అతి కష్టంమీద మైసూరులోనే మిత్ర ప్రింటర్స్‌ అతను ముద్రించి ఇచ్చాడు. మళ్ళీ కొత్త (పెస్సులకోనం అన్వేషించార్సి వచ్చింది. “అనికేతన' ద్వారా యెహూది సాహిత్యం విశేష సంచికను తీనుకువచా సం. [9092

బైతన్య కవిత 13-14 సంచికలు కలిపి నగ్నముని, ముదివర్తి కొండమాచార్యుల చిత్రాలతో ము(ద్రించాము. విజయవాడలొ ఏశ్వనాథ పావని శాస్త్రిగారికి ముద్రణ కార్యభారాన్ని అప్పగించడం జరిగింది.

పదేళ్ళ తర్వాత "ఆంధ్రుల జానపద విజ్ఞానం మళ్ళీ ముద్రింపబడింది. మొదటి ముద్రణవల్ల నాకెంత తృప్తి కలిగిందో రెండవ

రచనాస్వాదనం 84 ము(ద్రణవల్స అంత అసంతృప్తి మిగిలింది పనిగట్టుకొని కొందరు అనూయాపరులైన అధికారులు ఫవుస్తకం ముఖపత్రాన్ని అతిసామాన్యంగా ము'ద్రించడమే కాకండా, *ఇది డి.లిట్‌. డి(గీ పొందిన (గ్రంథం' అని (ప్రచురించమని కోరుకున్నా ప్రచురించలేదు. ఇలాగైనా నా గ్రంథం విలువను తగ్గిద్దామని వారి ఉద్దేశం కాబోలు. నా పుస్తకం రావడానికై చిత్తశుద్దితో శ్రమించిన మహనీయులకు మరోసారి మనసులోనే నమస్కరించుకున్నాను. క్షేం9పై

రాజమం'(డ్రిలో ఉండగా నాకు కలిగిన గొప్పు లాభం కొంతమంది ఆత్మీయ మిత్రులు లభించడం కోస్తావాణి సంపాదకులు చింతల గోపాలరావు గారితో విడదీయరాని అనుబంధం ఏర్పడింది. నేను, చింతల, ఎండ్లూరి సుధాకర్‌ కలిసి కోస్తావాణి రూవురేఖలలో ఎన్నో మారులు తెచ్చాం. ప్రతిరోజూ. *చూవు' అనే పేరుతో ఒక ప్రానక్రీడను. రాయడం మొదలుపెట్లూను.. నన్నయ మహాభారతాన్ని వచనంలో రాయడం మొదలుపెట్తాను.. అది కోస్తావాణి చదువరులను ఆకర్షించింది. ఆది సభాపర్వాలు పూర్తి అయిన తర్వాత గోపాలరావుగారు. దాన్ని పుస్తక రూపంలో తెచ్చారు. నా జీవితం మరో మలుపు తిరగింది. గోపాలరావుగారూ ్రకాశకుల జాబితాలో చేరారు. ఒక్క సంవత్సరంలో పది పదకొండు పుస్తకాలు (ప్రచురించారు. ఇదొక అద్భుత విజయం. దానికి ఒక విధంా నేను, చింతల, ఎండ్లూరి సుధాకర్‌ కలయికే కారణం నన్నయ భారత ్రచురణతో మళ్ళి నాలో పుస్తక ప్రచరణమై ఉత్సాహం పెల్లుబికింది.

రచనాస్వాదనం శక భావన

నేను 1982లఠలో ఒకసారి 1983లో మరోసారి అమెరికా- వెళ్ళినపుడు కొన్ని వేల మైళ్ళు ప్రయాణం చేశాను. బస్సులోనే అమెరికాలో దాదాపు 30 రాష్ట్రాలకు పైగా చూశాను. అలా తిరుగుతున్నప్పుడే ఒక కల్పిత కథకూడా నా మనసులో సుళ్ళు తిరగసాగింది. యాత్రారచనను ' కథకు జోడించి ఒక “టూరిస్ట్‌ నవలగా రాస్తే ఎలా వుంటుంది అనిపించింది. మొదట కన్నడంలో నవలగా 1983లోనే రాశాను. దాన్ని 'ప్రచురిస్తామన్న పత్రిక మూలపడింది ఆ పత్రిక పేరు "సొగసు 1 సుందరంగా నాలుగు నెలలు వచ్చి ఆగిపోయింది. నా రాతప్రతి కూడా వారితోనే పోయింది. చిత్తుప్రతి, నా నోట్సు మాత్రం మిగిలాయి.

మళ్ళీ 1993లో పదేళ్ళ తర్వాత నా భావాల్ని తిరుగదోడుకున్నాను అదే- “భావన నవలగా రూపుదిద్దుకుంది. ఆత్మీయులు _ చింతల గోపొల్‌రావారే "దోనినీ ముద్రించారు. రాజమండ్రిలో ఆవిష్క్టారణ కూడా జరిపారు. ఇలా నా సొంత నవల ఇన్నాళ్ళకు వెలుగుమూసింది.

నాకు మిత్రులనుంచి సాహిత్యాభిమానుల నుంచి ఎన్నో ఉత్తరాలు వచ్చాయి. సహృదయులు, శ్రేయోభిలాషులు డా. ఆపంత్స్మంహామసుందర్‌ గారు ఉత్తరం రాశారు. (19-2-94) .

“మీ నవల భావన యిప్పుడే చదివేసి ముగించాను” దాదాపు ఒక్కగుక్కలో - నిమిషమైనా పఠనంనుంచి విరహంభరించలేని ఉత్సుకతతో చదివేశాక నైరాశ్యంలోంచి ఆశోదయం - శుభోదర్కంగా ముగించడం గొప్పు రిలీఫ్‌! మీకు కధ చెప్పడం తెలును. | ౪గ66 ౪౦౮ 0008 ౪10) 2 9౧940 ౧9౮6106 294౧81 ౪౦౪౧ 120610/ 0౧1౧0౪6 ౪౧౧౧9౦. 5౪ |! య016 అం౦౮56 ౧౫6౭1 10 గ” ౪౧66 ఆ[0౧116. మీరు గొప్పా నడిపారు కథన్లి.-అనవసరంగా భారం చేసే సన్ని వేశాలు గాని పాత్రలు గాని. లేకుండా, బరువైన సిట్యుయేషనును తేలిక పరుస్తూ సాగే పాత్రల

రదవాస్వొాదనం 86 తోరణాలల్లుతూూ, ప్రాదేశిక సౌందర్యా స్వాదనకు వ్యతిరేకంగా మనస్సుల్లో గూడకట్టుకున్న. విషాదానుభవాల గొలునుకట్టు వేదిస్తుండగా - నాటకీయంగా తారనపడ్డ రెండు పాత్రలు దాదాపు మూడు రోజుళ్లో అత్యంత సన్నిహితులై- ఒకరికోనం ఒకరు ఎప్పుడో సృష్టింపబడి, కాలమూ దూరమూ. వేరు చేయగా అన్వేపిస్తూ అన్వేష్‌స్తూ చివరికి ఆర్దాండో బన్సు స్పేషనులో కల్సుకోవడం- తదాదిగా నన్నిహితులు కావడం మేఘనాథ్‌ లాంటి వ్యా(ఘ్రేశ్వరుల నుంచి ఆ హరిణాన్ని రక్షించుకోగలగడం ఒక వినూత్న సమాజానికీ, ఆధునిక జీవన ధర్మానికీ ప్రతీకగా సాగింది. మీ నవల- లేదా పెద్ద కథ- అత్యంత మోదామహాంగా, ఆనంద (ప్రదంగా - ఇంకేం రాయను?'

జానపద సాహిత్య స్వరూపం

1976లో నేను ప్రచురించిన *జానపద సాహిత్య స్వరూపం మళ్ళీ ఇన్నేళ్ళ తర్వాత పునర్ముద్రితమైందె. విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం వారు సౌజన్యంతో ముద్రించారు.

ఎంతో తృప్తిగా, భవిష్యత్తును గురించిన మహదాశయంతో 1994లో అడ్తుగు పెట్టాను. ఇరవై అయిదేళ్ళ నుంచి చేపట్టిన రచనా వ్యానంగం నాకు జీవనోపాధి కాక పోయినా జీవితానికి ఒక మార్గాన్ని నిర్జేశించింది. ఈ పాతికేళ్ళలో ఏ ఒక్క రోజుకూడా ఎదో ఒకటి రాయకుండా చదవకుండా నేను వ్యర్షం-ా గడపలేదు. నా బాధల్లో, వ్యధళ్ళ, మనస్తాపంలో రచనలే నన్ను ఆదుకున్నాయి. “రచనాస్వాదనం' నాకు అమృత ప్రాయమయింది.

ఈ పాతికేళ్ళ జ్ఞాపకాలవల్ల ఎంతోమంది మిత్రుల సహృదయుల శ్రేయోభిలాషుల సహకారాన్ని (ప్రోత్సాహాన్ని స్మరించుకొనే అవకాశం కలిగిందన్వదే నా ఆనందం. ఈ జీవితాన్తిక్తి్తజళనందల్షి..

గ న్‌ చర్మ - (| క్షా. కణ వా

న నన ననున! షై

ష్‌ న్‌ న చింతల పద్మావతి హోమ్‌ లైబ్రరీ క్ట న్‌ సై సై నై స్ట 76 - 5 - 16, గాంధీపురం - 2, స షు

మ రాజమండ్రి - 533 103. ఫోన్‌: 61141 స స 1. రవవాస్వారవం అర్వీయన్‌ సుందరం 20/- స స సై స ఓ వన్నయ భారం $51/సిలి 20/37 అర్వీయవ్‌ సందర. 46/- | న నై సై 3 భావన 1615/సాతె 100/10789 ఆర్వీయన్‌ సుందరం 30/- స స సై ష్‌ + ఇంటింట మంచి (మింటరీ వంట స వ్‌ వ స (వాన్‌ వెళటేయన్‌) $$080/పాతె600/355 సి వర్మావతి క0/- | ష్‌ న్‌ సై 5 టెన్‌ పోయ 10918/పాతె 60/36. పి పద్మావతి 30/- | చై సె 6. మిరకిల్స్‌ విగ్‌ స్‌ వ వ్‌ స్‌ స నాన్‌వెట్స్‌ 15919/సా2 60/30 సి వద్వావలి 10/- స వ ళా న స 1 కకాక్‌ స్‌ . ,వార్‌వెక్‌ట్టైన్‌.. 111/పొ 0091 ప పద్మావతి 30/- | వు సై స | తెబనూరిమస్తల 110%4/ఫ8380/0% స ఫచ్మానతి 15/- స్‌ న వై

1. (విట్‌ పర్ట్‌ 1313/పాతె 60/36. సి వద్మావళి 30/- స మై నై ష్‌ (1 ల వై శ ప్టో2 531/స3 00/33) సి ప్యావతి 30/- సీ వ! పళ్ళో 3. 1131/పా3 (00/38. స ఏద్మావ 30/- | వై ట్‌ వై సై లం వై 12 చిగోరా గక చింతం గోపాలరావు 20/- స్ట్‌

= “ననన నవనవ వనతన నవా వవానన రన నవీ

| రచనాస్టానం. ఆ ద్ర ఆర్వీయస్‌.సు౦దిర౦