Telugu pudami thalli puritinopullu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
ప్రభాకర్‌ శహాదనః తే. పతం - స చ నం. మ న. య స ద యం యన ఖ్యైర్టలూు. న. టన కం, మం. బు. గ్‌ న ల సం నా. గనే శు న న. మ్‌. సాల [స శ లస గ్రశైళ పటాలను బో మ నలప ష్య ఎ ఇని (0 చ్‌ ” ల్ని స య ల న శ లక న ప లే టయ న /ట న న! ల 1. ్య | సే న ల న ర య క ఆ ర య సర క న యో ,. £. వ వటం టలు యంట్నును. (1 నా. క ” నాపట్ల [| న | ల: స సీ శ్ఞార్లో. శ గీ ( త్‌ో శ్‌! లో ”. "౪ జి 0 శ ళా] ఇ స్నా ఖై ప జ ( 4! ] జాతీ... (జీ పై. 20లో టీ ] నే "|" న్లో స శ ల్‌ | న తం ల! /. ౫ /! | | క పా . క బా. అయా
కో పుడమి తలి ఛల్ని నే. లో పురిటి నొప్పులు గుజరాత్‌ భూకంప కవితాసంకలనం నంపాదకుడు : కె. ప్రభాకర్‌ గ2౪| ౧4౨1150100 [౦656 2, 74, 11 ౧|౧౫56, గ.0.11.8. ౧౦10౧౮౫ 40620206 - 500 072. 5౧౦౧6 : ౧65 : 23058531, ౬౯-౧14; 0౯2012%210202401/961గ.001
అలలనకనా నతన నాననా నాననా ననా నాలాల ననన ననన నను నాననా ానారానాాదాంంు నిం౭గ! 114111 - గ౮గ౧౪ [10004114 064006౯ : 2004 15 గిగ౧|80 నానామూ? ౧/౦౩ : గం. 90/- లో అం ్ట ల ( “జ్‌ బో 706 రయ/్ర౧ = | గ్ర” +ల్యాగ గీ. [01085421 [౬౦ త వయా ల ర౭5॥ 7౦౧ నాంలి/5[/౧76 20: 61 56156 61200169 | త్స టా 1021202020, [0/6 - 4. భె / పు ౧|| - 23379411 వ ర = గ్ర నిగం6ర 21: ర్త 10 0౧1౧2౧1 ౧గగ౧49౧3 త్త 6141262026, (౮౦-4 గళ్ళ ౧|| : 23302133, 23319114 ద గై గడ౪। నిట0!115[1౧6 [06౮56 8. 5200452! (౫/౩౧ 2. 7/4, ! ౨౧౭66, గనిగ1.8. 0010౧౫ ౧౫6 ౧ : 23058531 య. వా లంగ రగగాం24/04 220/4 రగిగాలూతు గంాలాంగీ! - 060 462 తడ ననననననననననననననననననననననననవనననపణనాననననాన
క్రఠకీతీల గుజరాత్‌ భూకంప బాధితులకు
వెంట 040 95ఏ[ఏ15 వొాార్సల్‌ గట వాడని 15న ల0[/4 గంగులు [6 విలుజయులు! 0250811, య కరల2026 5061౧/ 6౧611౧9 110౧) 8 €8910 ఆ౪౭౧1 1౧1666 0౫ 11246 - 2౧ క4గ064648%6, ౧ 415 0896 - 6౧6211౫ (8021౧5 ళ₹గ6 2౧6 అ/6౧( 000౧6 716 6౧010081 ౪0౧62౪48! 2౧౮ 1౧6666, 6 0౮0296 159 8 911 అ(౦౪౫6౧౦౬ 9841160020 ౧౦6౭91 0౧61211126 1౧10 9౧౫౦౯౧8019 506600 1212గ064121859 90గ0౪ 2౧6 6 29, [౧ 0౧6 [0గ 0 (౧6 0016? 96౧6౧౦. [౧6 9066 ౧౩|016850699 1౧ 16 1206 01 10212010 (85 116 664/3 6810061446, ౧618) 00083510166 9౫ '814/2!' 61525485 గాడ 06౧6గ౧౦ 1గ౧౩౦1౧4|౦౧. ౧6౧ ౬1౫ 01014090 52816 “ఉ[9! 1681 ౧2 8 10/౧౭ 1881100 0౦౧౧౭5', 6 1౫౧101 10%21 1861100 15 ౧41 900186 1౧00 50గ6(11౧9 021 0800౧185 5[22016 0౧6 21౧౧౦౩ ౪౧౪852] 1౧ 19 0౧51 1౧6 519౧102009 045 ౪014౧౧6 50 1816651౫ 0060166 2౧౮ 60166 0/గ ౧౧2౦౧22౯15 ఆ౭౦|/ 10 141 జగ016068 01 0గ౫౩| (8808 1౧ ౧06 0419 ౧౭6 ౪6602] 140916౧/ - 54062 012౧౧244 - 15 ౨౪౮6౫ గ౧|౦౧12౦86 ౭౧6 || 6౧66, 9191200 ౧౧౧౧౦ ల ఈ 6 ఆగ౫౦|౦౧ 15 66౮81౫ 86౧16 కభం1002| అఖనం2006 న 06 56, ౧0 00610 22 1 5[0గ, 116 00611౧ 940% 2 9862100 ౪215 0౧ 16 (220/5 6609 0 181 ౫౪ జం *౧|16 1౧06౧561 0650021 ౧౭౭69 10 181218 159410 118 6- 46 ౪66 ఆ౧6౮|౧8 అ:(8౧141 1201 - 868070౪4 15 [15 [626005 26 ౧౧౮1018 06 ౧6 6 15 $90గ0౪% 2౧6 508గ౧9 ౧6315153 16 0/89606001160100 15 ౧65, & 6660 గ౮౧9 006110 19520061 10 16 12966 0 16 641281 6280044166 (౧81 9000% 1౧6 00౪౧1/ 2౧6
5%00%66 6 ౪0గరే 0౫ 18 ౮౪౪౭912000 (౧2౧96. "౧6 ౧౦65 ౧6/6 2/9 *౭|[-౬౧040 ఉర ఈల ౧2౪6 ఇ6అ/86 ౩౧ ౪౧౦౮69౪0౧4016 6159%౧61%653 01 ౪0108 2౧6 ౪60/6'10 6 ౪6౪6 1౧ 0౦0౧16౧౧౧012౧/ 1610964 ॥168%/ 908౧06 0౧600069 8/8 ౪2౧66 046 21 5161 [0౧ 800౧౪0640౧ 21౧౮౦౧౭౧ ౧20౧8 2౧6 [6౧౧2౧ 263 2/6 50 0412060069 2౧6 6461 1౧ ౦6౯ (000166. 1సం4600 1069 20 ౧6౧2౧5, ౧281201460 2/8 ౧౩/౯౨ (18112100 ౧6 గొంగ[2! 200 16 6[౧౪|౧0౧౧౧6౧1౩1 61590౧4౧665 ౧22161 620% 016? 2౧౮ 66౪7291216 06 941) ౪100006[1610/౧1౧6/2౧06 గం ౪ గ౦ంగర౭13 ౧౦ 29%ం . "86, * ౧౭౧ అ౪101, ౧౧౭౧ ౪ 9061 / అ(10)(2100 అ౦6669, 1౧6 ౧6౪011 09000165 అగ౭గాం/ 10064 అధి!0148 68౧00౧, 0౪11206 1100 గాంంగ || 506 601210 ౧౦౧౦౦౧౧౧౫|4౬| ₹ 1116 928౧౧6 0418 ౧౧౦6 5[606౧106౧03210౧ 5 0/0? ౮0౧1. "౧6 8840042566 19 6966080 16 ఆ౧6౪౧౧౫ ఇ్ర00169 941 ౧4౮౫4౧ 081003 6౧86౧06! . . ౪౧౭1 020 ౪6 98 20006 16 ౧౭|£60626 / ౧౦౫ 6063 0౧6 54102 ౧౫10 [౧2|- 2 1౪/6 ౪/69 ౯ 000101 3865 (౧6 0౫14౧01/ 29 ౭౧ ౭౯/0౧ (౧206 & 0121606) (0 06౯౦౦0౧౧1౧” 1/69 ౪10% [806/6 2 ౧౫౮6 8000 0౫ 61925185 560% 29 115 [120/ ౧0615 566 1౧6 (౯2010 10౧౫ 01 16 ౧1612096 $6804/660 6 ౭16012(0గ/ గొం౦6 0 46 గ6౦౮౦|16 0౦౭౫ 2౧6 116 664 06 €41 ౧66 గ౭గ౫/ 10 610౧౭16 అగంం0౧ 7౧61౧61260 19 52/00, (1641601(9% ఆ౦160 ౪01 ౧6౧/౭-౭౦4౧9 1గ౧౧౫౦౮౦18(60/ 2౧6 1౧46౧14 ౧6 ఉగ1658 *2/ 1181 [10220660 0646 15 9006411౧00 181869 0౧౯ గం 60 | 0౪ / 10 (686 48 ౧2085 / 8(62//1 ౧66౮ 0041206 ?" 710600 118 ౧6661698 (0 92% 10౧6 11/౧0 ౧౦౭6 0041296 ౧౦౧౧6 6686, (0౯66౬4) 13 ౮68౧1658 . 415 ౧6 ౧౦ ౧౭51 16౧56 [౧85 0౧0/ 2 ౧౧౪96౧ 00౧౪౧౮౦౪6౩ 9/2౧౧౧2 (ఇ6403 ౪266 గొంరట 0 ౧౬౧18౩1 [68110
౧6 6163120 1006 50 ౧019౧౭౧|/ ఈ/౦%66 - ౧౦౧201౫ 0౫ 2౫/2౧ 16౧9౧౧౭ గంగా? - 15 1429౦966 0౪ 116 916601 ౧౦020068! 10 ౧౮౧౧౭౧ 00[౧08|) 1౧ (6 00౧0166 [109౧ 04౧౮66 5॥ 2౧6 ౪౪౭౧ ౧096 ౪౧౦ ౧౮ ౧౦ ౫0|| 11 ౧6.8౧|౧౫౪5)05 0? 661%/ - 08566 1810100 218 [0066 10 25% ౧౧౫౭ (6690౧5 ౭9 $11101॥6542 రం65 "గం4 610 8 8౭4% 361 / 1/5 ఎ౧10౭9102016 046/0 5౧0% 0611069 ౧౪4 5600౧ 0గ1610/ 7?"
౧6 ౧465100 18 2 1౧౧61655 0౧6, 1 6౧6663, 1౧666౮, 415 50 ఆగిరం౧౧0 811% అ(౭906210౧ ౪06 58% 26 46 6610- ౧06[[ [20012102 6085. "60605669 6 8 ౧౫9౧1 52015062[/ 58/5 (115 15 2 గ౫|||6౧౧|౮౫ 9|| [611209, ౧6 2666, 1౧ 2 586006) ౧90 (౧౫4 “115 89 5011౪2 00౧6౧66 ౧19 1౧10 - 9౭" 50429 1160 అ/౭ 6069 ౧౦ ౭0/ ౦౧ ౪66౧4 [08 500౧8 02.13, 0౧2౧1266 6113100 1౭6166 0) 00111102! ౧0౧౧౪|51005 గు2నగ65 06 9015142 2౧ అభ$|0120౪6 ౧౬ ఉక ౪ 5౫/2 0౧2౯౧46 1 6 1890206801 (32౧963 +219౯/1౧6 0916౧1260193 [202౫2625 / 52025 28 (34 (1698౧00) 01౧65" ₹109, 44౧09 20004 60223 & 800 (208) 01108056 615568౧0.
115 ౧౦00551016 10 00౫౫6౧00 16 6901), (2006 2౧6 ౧6 [661 6|| 0[౭॥ 116 ౧౦6 1౧ 113 2౧0100 0006466, 2౫ 2౧౧0109 15 రం ౮౧౪6౧ 14 6౧6౮465 15 0060) 85 2 ౧6151560 1651216౧60 (౧6౦౦౪౪06 10 06
| 00౧0124218 5% గ ౧1200212 ౪1056 6౧6౧౩౫ 1౧ ౪౧౮౭214౧౩9 3౪00 ఇ9 1115 19 51౧01౫ 2౧82౧9 | 45 111 2 16 065010 ఈగ 0100 121 ౧66065 గం | 040% ౧౯ 0 29009 [6 10 ౪6 1౧656 184 ౪0605
॥ - ద్ఞావప్‌ర అవార్డు గ్రహీత సంద సకం గెంరేల మ్‌ జి మ డాన్టర్‌ సి. నారాయణరెడ్డి ఎక్స్‌ ఎంపి నా 50013 601701 60౪౧6 సు స ఆంద్రప్రదేశ్‌ రాస్త్ర సాంస్కృతిక మండలి గా. సం కనతో న్రకున్తం -క00 ౧04 య "నాకో న కయ (0] 22214603 ఫార్ట్‌ (9) 23214603 బాప్ప భాషలో
ఎక్కడ ఏ విషము సంఘటన జరిగినా స్పందించి తమ ఆవేదనలనూ, ఆవేశాలనూ అభివ్యక్తం చేసే జీవగుణం కవులది. గుజరాత్‌లో జరిగిన భయంకర భూకంపాన్ని తలచుకుని ఎందరెందరో తెలుగు కవులు, కవయిత్రులు బాష్ప భాషలో తవు సానుభూతినీ, సవయద్రిక్తత నరం వెలువరించారు.
ఆ కోవకు చెందిన వివిధ కవుల, కవయిత్రుల కవితలు ఈ సంపుటిలో చోటు చేసుకున్నాయి. ఈ సంకలనాన్ని మనకందిస్తున్న శ్రీ కె. ప్రభాకర్‌ స్వయంగా సాబిిక చైతన్యాన్ని ఆయుధంగా ధరించిన కి. ప్రభాకర్‌ తాను సేకరించిన కవితలను ఈ సంపుటి రూపంలో కూర్చినందుకు నా హార్టికాభినందన. ఇలాంటి కవితా సంపుటులు సమకాలీన సమాజంలో జరిగిన ఘటనలను తర్వాతి తరాలకు అక్షర రూపంలో అందించే వాహీకలుగా మిగిలిపోతాయి.
. పేజి నం.
- _ సివి. కృష్ణరావు 1
- _ వెలిచాల కొండలరావు ౯
- అంబటి రమాదేవి 9 శీ ఎన్‌. గోపి క్ష వ్‌. నాగపద్నిని 13
- _ కందాలై రాఘవాచార్య 16 7... ఒబ్బిని 17
- ననుమూాస స్వామి 20
- _యం,హెచ్‌.వి, సుబ్బారావు 22
- ఎస్వీ సత్యనారాయణ 24
- చిల్లర భవానీదేవి 27
- టి. గౌరీశంకర్‌ 3౩0
- మహెజబీన్‌ 36
- ఎస్‌.ఎ. పద్మనాభ శాస్త్రి 38
- కాంచనపల్లి శ0
- చీకోలు సుందరయ్య శై
- పోతుకూచి సాంబశివరావు తశ
- తిరునుల జీన్‌ 19, ఉదారి నారాయణ శీ
- ఏనుగు నరసింహారెడ్డి క్‌0
- కెబి. లక్ష్మి వ్‌ కే
- జి, శ్రీశైలం వే
- ఆసూరి మరింగంటి పురుషోత్తమాచార్యులు క్‌శీ
- కె. హీేమవరప్రసద్‌ క్‌6
- పెద్దోజు నాగీశ్వరరావు క్‌7
పేజినం. 26. ఎస్‌. శరత్‌ జ్యోత్సా రాణి వ్‌ఫ 27. భారవి 61 28. మద్దులపల్లి రావప్రభు 62 29. గురజాడ విజయశ్రీ ళ్‌శీ 30. గురజాడ అప్పారావు 6క ఏ, వద్దెసల్లి కష్ణ 67 32. పి. చంద్రశేఖర్‌ ఆజాద్‌ ళం 33. నాయని కృష్ణకుమారి 71 34, అందెశ్రీ 75 35. డి. సుజాతాదేవి 77 36. కందుకూరి శ్రీరాములు 79 వ, నిఖిలేశ్వర్‌ 83 38. అమ్మంగి వేణుగోపాల్‌ శక 39. టి. కృష్ణమూర్తి యాదవ్‌ 1 40. పరుల శివకుమార్‌ క్రి 41. జింబో న్‌ శై నాలేశ్వరం శంకరం గ్‌ 43, బ్బి రామశేషయ్య కః 44. కాకునూరి న్‌ 45, పరుచూరి గోపాలకృష్ణ 102 46. వై.పి, రాజు గక 47. ఎస్‌.పి, జలజ న్‌ 48. ధేనువక్తొండ శ్రీరామమూర్తి 111 49. మాదిరెడ్డి అంజనాదేవి 113 50. ఉష్తానీలోజిపల్లె న్‌ 51. కె. ప్రభాకర్‌ 115
కన్నీరు కనపడదు ఏడవటానికీ ఏడుపొస్తుందనటానికీ ఏడ్పించే మాటలకూ అంతరాలున్నాయి వర్తమాన సమాజం మీద ఒక బలవత్తరవైైన దుర్భరత మీదబడ్డప్పుడు, కమ్ముకున్నప్పుడు, సమాజికుల్ని అశక్తుల్ని చేసినప్పుడు అసువులే పిందేసినప్పుడు మనిషి సమాజం రెండూ లేవు. ఏమిలేవు ? అని అడిగినప్పుడు, ఏముందేదో తెలుస్తే కదా ? సాక్షి లేడు, శ్రోత లేడు నో రిపోర్టర్‌, నో రిపోర్డెడ్‌ అప్పుడు ఏడుపు తప్ప ఏమీ లేదు నీవు చూశావా ? బాధను మౌళావా ? ఏ మూల ఏ సముద్ర గర్భంలో పడవ బోర్గొగిరిందో, భీకర సాగర కెరటాలు ముంచుకొచ్చిన . ముంచుకొచ్చినవో (గోవర్ధనగిరి), ఎక్కడ ఉగ్ర ఉహ్ణోగ్ర లావా నేల వాంతి చేసుకొందో (వెసూవియస్‌) క్ష
గుడిశె-గూడు, గొడ్డు*గోద, పిల్లా-మేక సర్వస్వం కసితో కసవూడ్చి కళాపి చల్లినట్లు ఏ ఉప్పెన ఎత్తుక పోయిందో (గిరిసీమ) కాలూనిన నేల, నెత్తిన కప్పూ ఓహో! జరిగినయి, నలిగినయి, పగిలినయి రాలినయి, బీటలయినయి, + కూరినయి, ధూళిమేఘాలు మిన్నంటినయి, మహాశూన్య మహాంధకారంలో మటు మాయమైనయి. (కర్ణారి - మహారాష్ట్ర ఒకడువిని, ఒకడు చూసి, ఒకడు కలపడ్డి, 'త్రుళ్లి, నత్తిగా, మెల్లగా, గూబపగిలేట్టు, గుండె అవిశేటట్టు, వళ్లు వణికేట్లు - గొణిగాడు ఈ దుఃఖ సంపుటిలో అన్నీ ఏడ్పించిన మాటలే. మొన్న ప్రియతమ గుజరాత్‌ రాష్ట్రం ఎముకల కుప్ప అయింది. లక్షమంది అసువులు బాశారు. (జార్జి ఫెర్నాండెజ్‌ వంద గాయాల్లో ఒక్కటి గూడా మిగల్లేదు. అసువులు అవిరై, మెదళ్లు ముక్కలై, నడక తునకలై, చూపు ఛిద్రమై జనవరి 26, 2000న గుజరాత్‌లో నేల ఒళ్ళు విరుచుకున్నప్పుడు
- కుళ్లి కుళ్లి నేలకరముకున్న సంకేతాలీ కవితలు సి.వి. కృష్ణరావు 2
భూమి కంపించింది.
ఎచటెచటి కోపమో
గుజరాత్‌లో ఈసారి ఇలా విరుచుకుపడి తీసింది.
మరి మనిషీ కూడా అంతే ఒక్కొక్కతూరి.
తెలియదు, ఎట, ఎందుకు, ఎవరిపై
ఎలా మండిపడతాడో తటాలున.
అప్పటికీ చెందిన కోపం కాకపోవచ్చు ఆసొంతం అది.
ఎన్నాళ్ళ నుండో గుండెలో గూడుకట్టుకొని
గుప్పుమని లేవొచ్చు అగ్నిపర్వతంలా, జ్వాలాముఖిలా,
అపుడెపుడో అన్నాడు గాంధీ.
“పాపం చేయకండి మరీ అంతగా
ఎపుడో ఒకపుడు ౯-ది వెనుదిరిగి పాములా కరుస్తుంది”'.
“మనుషులూ ! జాగ్రత్త ! జా!గత్త యని”.
మనమీ భూమిని మరీ మరీ కొల్లగొడుతున్నాం
మరీ మరీ బరువులెత్తుతున్నాం దాని తలపై.
అన్నిటినీ కలుషితం చేస్తున్నాం అదే పనిగా.
నీటిని అరికడుతున్నాం, గాలిని, వెలుతురుని, అన్నింటినీ. పాపం! భూమి స్వేచ్చ భూమికే కాకుండా చేస్తున్నాం.
భూమి ఓపిక కలదంటారు.
అంతపాటి ఓపికస్తురాలిని కూడా
తె
మరీ అంత అతలాకుతలం చేస్తున్నాడు మనిషి వశపడనంత. మరి మనిషే ఏ కాస్తో కూస్తో అతని స్వేచ్చనరికడితే
అంత కస్సుమని త్రాచుపాములా లేస్తాడే
అంత ఉక్కిరి బిక్కిరై గగోలుపడి గలాభా చేస్తాడే 1
మరి భూమికి కూడా అక్కరలేదా అలాంటి స్వేచ్చ ళ్గి
జౌనూ | మనిషిని దోపిడీ చేస్తే మనిషి తిరగబడతాడు
మరీ దోపిడీ చేస్తి మరీ తీవ్రంగా తిరుగుబాటు చేస్తాడు. భూమిని దోపిడీ చేస్తే, మరీ దోపిడీ చేస్తి
అది మాత్రం ఊరుకుంటుందా ?
మరి దాని గురించి కూడా పట్టించుకోరేం
మనుషుల దొపిడీ గురించి అంతగా పట్టించుకునే ఈ మనుషులు ? అందుకే భూమే కోపగించి అలా విరుచుకుపడింది.
అలాగే తిరగబడుతుంది, తిరుగుబాటు చేస్తుంది అంతగా హింసిస్తే ఒకసారి తుఫానులా, ఒకసారి ఉప్పెనలా
ఒకసారి వాయుగుండంలా, ఒకసారి వర్షపుకరువులా
ఒకసారి అగ్నిపర్వతంలా, కుంభవర్హంలా, భూకంపంలా మరింకన్నో తీర్టుగా
దేవుడు పూనిన మనిషిలా తాండవిస్తుంది.
పాపమీసారి గుజరాత్‌పై విరుచుకుపడింది.
ఎక్కడి కోపమో, ఎన్నాళ్ళటి కోపమో అక్కడ తీసింది.
కాని అంతపాటి పాపం వారొక్కరే మాత్రం ఏమి చేశారని ? మిత్రులారా |! అది మనందరి పాపమది మనందరికి చెందిన సమిస్టి శాపమది.
ణీ
ఇపుడు గుజరాత్‌ను కూకటి వ్రేళ్ళతో కుదిపివేసింది.
మరొకసారి మనను, మరింకెవరినో, మరింకెచ్చోటునో కావొచ్చు.
కనుక కాస్తాగండి, మరీ అంతగా తెగించకండి.
మరీ అంత పొపానికి ఒడిగట్టకండి.
మతం పేరా, కులం పేరా, ప్రాంతం పేరా, భాష పేరా
వ్యవహారం పేరా, వ్యవసాయం 'పేరా,
మరీ అంత పేరాశతో విశ్శంఖలంగా ఏహరించకండి
భూమినలా అంతగా కొల్లగొట్టకండీ, దోపిడీ చేయకండి.
మనిషీ మనిపిని మాత్రమే దోపిడీ చేయడం లేదు
భూమిని కూడా దోపిడీ చేస్తున్నాడు, ప్రకృతిని కూడా.
ఇపుడిపుడే ఆలోచిస్తున్నాడు మనిషి
దాని పర్యవసానం గురించి
మనిషి యొక్క భూమిని కూడా దోపిడీ చేసే
దోపిడీ తత్వం గురించి
అనేకానేక ప్రమాదాలు, క్షోభ సంక్షోభాలూ, తుఫొనులూ
భూకంపాలు మొదలైనవి సంభవించిన కొలదీ,
మనిషీ మున్నెన్నెడూ గురికాని రోగాలకూ నొప్పులకూ
బాధలకు గురయినా కొలదీ.
అయినా మనిషింకా పూర్తిగా కళ్ళు తెరవనేలేదు.
తెరచినా తెరవనట్లే, తెలిసినా తెలియనట్లే ప్రవర్తిస్తున్నాడు.
ఈ కాలపు మనిషీ కథంతా అంతేగా మరి ?
-ఈ కాలమంతా అతి తెలివి గలవారి
అతిగా తెలిసినవూారమని అనుకొనే వారి కాలం కదా మరి ! వ్‌
తెలివి మాత్రమే సరిపోతుంది, వివేకం అక్కరలేదని వింతపోకడలు పోయే కాలమే కదా మరి !
అయినా అంత తెలివికలవాడా, అంత తెలిసినవాడా అంతగా తబ్బిబ్బులు
పడడానకి, మరీ అంతగా విర్రవీగడానికి ! ఈ మనిషి? కొన్నివేల, లక్షల, కోట్ల సంవత్సరాలలో
ఒక్క చంద్రునిపై మాత్రమే కాలుమోపగలిగాడు
అది కూడా పూర్తిగా కాదు.
ఇంతే కదా, ఇప్పటి వరకు ఈ మనిషి సాధించిన “జాన” ఈ మనిషీ సాధించిన ''మూరి”'
ఇంతకీ మరీ ఇంత గర్వమా ? అహంకారమా ? ఇంత ఎగిసిపాటా ? పది శతాబ్దాల ప్రగతి ఒక శతాబ్దంలో సాధించాడు మనిషి ఇంకా మున్ముందు పదేళ్ళ కాలంలోనే
పది శతాబ్దాలో సాధించిన ప్రగతిని సాధించవచ్చు మనిషి కాని అదే మనిషీ పది శతాబ్టాల కాలంలో
భూమిని, ప్రకృతిని, తన చుట్టూరా వాతావరణాన్ని కలుషితం చేసినంత ఒక శతాబ్దంలో చేశాడు. మున్ముందు ఒక శతాబ్దంలో చేసిన కలుపిత్రాన్ని
ఒక సంవత్సరంలో చేయవచ్చు అదే మనిష్కి
అది నిజమైతే ఇది కూడా నిజమే.
ఈ పద్ధతంతా ఇలాగే సాగితే
ఇలాగే ఈ భూమినిలా దొపిడీ చేస్తే, కలుపితం చేస్తే ధనం మిగిలితే మిగలొచ్చు ఎంతో కొంత మనిపీకి
ఘనం మిగిలితే మిగలొచ్చు
6
కాని దెబ్బ తింటుందిక ఆరోగ్యం, భౌతిక మానసిక్క ఆధ్యాత్మిక సవ్యం, సమతులం. ఒకప్పటి మనిపిని కోతి అని అన్నారు, దానవుడని అన్నారు తిరిగి ఆ కాలం వైపే పోతాడేమోనని భయమేస్తోంది. ఒక్కొక్కసారి. మనిషేమనిపిని భక్షించే కాలమొస్తుందేమోనని భయమేస్తుంది రూపులో కొన్నాళ్ళు అలాగే ఆగితే ఆగొచ్చు కాని చూపులో మాత్రం ఇప్పటికీ దానవుడైపోయాడు మనిషి మనసిచ్చి మాట్లాడలేడు, మనసిచ్చి నవ్వలేడు మనసుతో కరచాలనం చేయలేడు. ఇప్పటి మనిషంతా ఒక “ముసుగు మనిషి” సహజత్వం, సాదాతనం, సీదాతనం ఎప్పుడో కోల్పోయి ఏడవడం కూడా సహజంగా ఏడ్వలేని అతి కుత్రిమమైన మనిషి పసిడిని మాత్రం తప్ప మరే దానినీ పట్టించుకోని పక్కవాడెవడో తెలియని, తెలిసికోగోరని మనిషి ఇదేమి నాగరికత ? ఇంతగా మనం ముచ్చటపడుతున్న నాగరికత ఇది ? మనిషిమనిపేగా కాక ఒక మాకుగా, ఒక ముసుగుగా మాత్రమే మిగిలిపోతున్న నాగరికత ? అందుకే అన్నాడు గాంధీ ఆ మాట “పాప్రం చేయకండి” అని. ఇపుడర్ధమవుతోంది అపుడు ఠాగూర్‌కు కూడా అర్ధం కాని ఆ మాట.
7
“మహాత్ముడు” కదా మది చాలా లోతుగా, దివ్యంగా ఆలోచించాడు దూరంగా. సోదరసోదరీమణులారా 1 ఎన్నాళ్ళుగానో కరువుకాటకాలకు లోనై కడుపే చేతిలో పట్టుకొన్న వాళ్ళ మల్లే కాకులు, (గ్రద్దల్లా చీరుకుతింటున్నాం ఈ భూమిని రాక్షసుల్లా, రాబందుల్లా నరనరాలను పీక్కు తింటున్నాం. ఇది భావ్యమా మరి ? కాస్త ఆలోచించండి. తరుణమిది. ఇంకొక మాట. మనందరి పాపాలకూ పాపం గుజరాత్‌ వారు బలయ్యారు. రండి |! ఎంతైనా మనవారు కదా 1 వారి కష్టాలు మన కష్టాలుగా, వారి నష్టాలు మన నష్టాలుగా వారి కన్నీళ్ళు మన కన్నీళ్ళుగా వారి కరువుబరువులు మన కరువుబరువులుగా ఎంచి పంచుకుందాం రండి. మన శాయశక్తులా చేయూతనిద్దాం రండి ! అలాగైనా మనం చేసిన పాపాలను ఎన్నో కొన్ని పుణ్యాలతో ప్రక్షాళనం చేసికొందాం త్యాగం ద్వారా తలకు పోసికొందాం రండి. వెలిచాల కొండలరావు కి
భుజ్‌ ఉదంతమా, ప్రకృతి బీభత్సమా ! జనవరి ఇరవయ్యారు భూప్రళయం, ఎనో ధన ప్రాణాల విధ్వంసం ! ఖచ్చితమైన లెక్క ఎక్కడ, , కడగళ్ళుగా మారిందక్కడే ! కుప్పల కుప్పల మట్టిలోంచి, మదిలోని రూపాల్ని చెరపలేక 'పొంచి' ఒక తల్లి కేక ! ఒక పిల్ల కేక ! భార్యా పిల్లలకై, అగమ్యగోచరమై, ఒక భర్త కేక ! కనబడని తన వాళ్ళ కోసం, కనబడని కళ్ళతో భవిష్యత్తు కోసం, ఒక వృద్ధుడి కేక! ఫ్ర
బాధా తప్త హృదయాల ఆక్రందనలు, అరిచి అరిచి ఆగిపోయాయి మూగప్రాణాలు ! , (ప్రకృతి మాత మారు పేరు “అందానికి బహీరూపం కూడా 'ఆమె” భయంకరత్వానికి, జీవనాదం వినడమే మరచిన గుజరాతా | శృతి తప్పిన 'వీణ' సరిచేస్తున్నాం, త్వరలోనే కూని రాగాలన్నా వినిపిస్తాం 1 “భారతీ' నీ జన్మ ధన్యమమ్మా నీ దుఖంలో 'పాలుకోరే బిడ్డలమమ్మా! అంబటి రమాదేవి 10
మనుష్యులు సృష్టించే నిత్య ప్రకంపనాల కంటే భూకంపమే నయం. క్షణ క్షణ మరణం కంటే హఠాన్ఫుత్యువే మేలు ఎవరిని వదిలిందని ! బతికి బైటపడ్డవాళ్ళు చావడం ప్రారంభమయ్యింది. ఇక శిబిరాల్లో సహాయానికి పేర్లు పెడతారు ఏ పేర్లతో అన్నం పెడతారో పార్టీల దుప్పటిస్తారో మిగిలిన కన్నీళ్లను విపపూరితం చేస్తారో బతుకు రంపాలకంటే భూకంపాలే నయం. యావత్‌ బీభత్సానికి ఎదురు తిరిగిన ఊపిరి ఎంతగొప్పుది ! అయితే శ్వాస మిగిలిన అర్ధమరణాల మాటేమిటి ? సగం బతుకుల్లో ఈదటమెలా ? ఇప్పుడు భూమిని కూడా నమ్మటం కష్టం ! కాళ్ల కింది ధరాగర్భంలో క్ష]
మృత్యు ప్రవాహం ఎప్పుడు పేలుతుందో | విధ్వంసంలో పండిన చావుపంట ఏ పిశాచాల ఆకలి తీర్చడానికో | ఆకాశం గుడీసెల్ని ముంచేస్తే వసుంధర మేడల్ని నేలమట్టం చేసింది. ఈ చీలికలను | ఏ జీవచ్ళవాల ఆశలతో అతుకుతారు ? గుండె పొరలను కలంతో పెకలించి అక్షరాలు తీసేవాడిని ఇప్పుడు శవాలే వస్తున్నాయి ఒక మాటడుగుతాను మరణాలకు కారణం మనిషా! భూకంపమా ॥1 ఎన్‌. గోపి [2
ఒకింత గూడుకోసం బతుకు కొలిమిని వూపీరితిత్తులతో వెలగించి, ఆశలకు ఊపిరిపోశాం. పగలూ రేయీ తేడా మరిచి కనుపాపల వెలుగుల్లోనే కలల గూడు నల్లుకున్నాం. కోరికలకు దీర్హకాలిక విరామం పండుగలకు తిరుగులేని సెలవులు పుట్టినరోజు విందులకు నిరంతరంతరాయం. పిల్లల నోళ్ళకు చెవుల్లేని తాళాలు పెద్దల బుర్రల్లో తుడిచేసిన బంధువుల చిరునామాలు మనసునాకర్షించని మల్లె సుగంధాలు కళ్ళను అకట్టుకోలేని చిత్ర చిత్రాలు పాదాలతో కొలిచిన దూరాలు చేతులతో యీదిన వత్సరాలు చెమట బొట్టుల పైసలను రూపాయల రక్తపు బొట్టులుగా కూడేసి నీడ గొడుగు చేసి పెట్టమని నమ్మకంగా అప్పజెప్పాం. 13
అది
నాలుగు తరాలు నిజంగానే నిలుస్తుందని నమ్మి
నిండుగా నవ్వుకున్నాం.
నిర్భయంగా నిదురపోయాం.
జరిగిందేమిటి ?
క్షణాల్లో నేలకొరిగిన కోరికలు గేలిచేశాయి.
నివాసాల ప్రమాణాలు పరిహాస ముద్రలయ్యాయి.
చెల్లా చెదురైన పక్కటెముకలను కూడగట్టుకుని
చుట్టూ చూస్తే ఏముంది ?
చిన్నారుల నోళ్ళకిక తాళాల అవసరమే లేదనీ,
చుడిచేసిన చిరునామాల్లోని అన్ని పేర్లూ గల్లంతులయ్యాయనీ,
మల్లె సుగంధాల్లో కాదు,
నాగజెముడు డొంకల్లోనే యికమీదట నివాసమని
నిర్ధారణగా తెలిసింది.
పేరొందిన, సిరిపొందిన ఆ గృహశిల్పి మాత్రం
నిబ్బరంగా నిశ్చలంగా మరిన్ని ఇసుక గొడుగుల
నీలి కాగితాలను తయారుచేస్తున్నాడని తెలిసింది.
అవును మరి -
కలల బ్యాంకుల్లో దాచిన రంగురంగుల నోట్లను క్షే4
అప్పనంగా అప్పగించే అమాయకు లెందరుండరు ? మరి, మా కన్నీటి పడవ ప్రయాణానికి తీరం చూపే మారాజులెవరు ? మాలాగే మోసపోయిన జీవితాల గోడును వినే రారాజులెవరు ? నాగపద్నిని 15
భూమిపైనే యమలోక ద్వారాలు తెరుచుకున్న నరకయాతనా దృశ్యం సర్వం శృశానప్రాయం బాల్య యవ్వన కౌమార వృద్దాప్యాల తేడా లేకుండా అంతా వడిగా మృత్యు వాడిలోకి గకాతంత్ర దినోత్సవం నాడే భూగర్భ అంతరాంతరాల్లో అగ్నిశిలల్లో మృత్యు ఆవాహనా తంత్రం ఎగురవేసిన త్రివర్ణ పతాకాలు ఆనందానికా అవనత సమయానికా శివమెత్తిన భూమి తల్లి కొంగు బంగారం కాదు - శవాలపై కప్పేన బట్ట కూలిన నివాసాలన్నీ సమాధులే
- నమ్మకంగా కనిపించిన భూమాతే మృత్యుదేవతగా ప్రత్యక్షమైన అపమృత్యుయోగం ఎవరూ ఎవరికీ సమాధానం చెప్పలేని, ఓదార్చలేని సామూహిక యమగండ లక్షణాలు రక్షించే పై కప్పు యమపాశమై ప్రాణాలను కబళించిన విషాద దృశ్యం నిమిషాల మీద అమలైన మరణ వ్యూహాలు కాపాడే భూమి తల్లి కడుపు నిండా శవాల దొంతరలు జన్మభూమి మీద నమ్మకంపోయి వలసపోతున్న ప్రాణాలు “భుజొలో ఇప్పట్లో సూర్యుడు ఉదయించడు రోజులు ఆగిపోయిన కాలం అందరం బాధితులకు అక్షయపాత్రలై ఆదుకునే సమయం (భూకంవానికి అక్షరాలా ద్రక౭వీంచి. ... కందాళై రాఘవాచార్య 16
శిధిల (ప్రసాదం
గడియారపు ముళ్లు తుళ్ళిపడ్డాయి గడియారపు ముళ్ళు ఊసులాపేసాయి మరిచిపోయీ, మరిచిపోకా మరిచిపోకా, మరిచిపోయీ ప్రాణాన్ని పీలుస్తూ ఉంటాం ఎన్నెన్ని తాకిళ్ళో తెల్లారితే వాకిళ్ళనిండా. ఓ నీలి తిమింగలం రౌద్రంగా ర్యుళిపిస్తే తన తోక తాకిడికి భవంతుల మెగాఓడ నీట మునిగినట్లు నేటి “గాంధీ రాష్ట్రం' - 'క్షముయా ధరిత్రీ - రోజు వారీ వందనాన్ని స్వీకరించలేకపోయింది నేల తల్లి అహింసావాది నేలమీద రౌద్రాన్ని రేపింది “శేపోమాపో అందరూ ఆఖరువే గదా క్షణమో అరక్షణమో అందరూ ఆఖరువే గదా ఇంతేకదా ... జీవితం ఖాళీ కాగితమే గదా . .. ” లోలోనే సణక్కుంటూగొంతు - శృత్రానాల్ని నింపుకుంటూ కళ్ళు -
క్ష?
జీవనలిపిని
పలకల మీద దిద్దుతున్నాం, చెరుపుతున్నాం,
సామ్మసిల్లిపోతున్నాం.
కిటికీ గాలిని ప్రసాదిస్తుంది
కళ్ళు ఏడుపుని కురుస్తున్నాయి
ఏడుపు మిగిలినందుకు సంతోషం మిగిలిన ఏడుపు
ప్రకృతి తూకాన్ని నేర్చుకుంటే మరీ సంతోషం
కళ్ళని గోలీలాటాడించే జారుడు బల్లాడించే చంద్రుడిని పడవలా ఊరేగించే పూలవల్ల ఊసులూ, మామిడి తాండ్రలాంటి
తల్లీ తతయుల ఉత్తర సంభాషణలని మధ్యలోనే నిలిపేసే ఊసులు,
సర్వమానవ సంబంధాల్ని,
సంస్కృతిని, శిల్పాన్ని
ధ్వంసం గావిస్తున్న రాజకీయాలపై
వీస్తున్న ఎత్తుగడల ఊసులూ,
అన్నీ, ఊసులన్నీ, గడియారపు
ముళ్ళ ఊసులన్నీ శిధిల సాగరంలో మునిగిపోయాయి.
18
రౌద్ర ప్రకృతి అంతరంగం అందుతుందా |! వికృత మానవ వికటాట్టహాసం అంతమవుతుందా 1! అందుకు ఆగిపోయిన గడియారపు ముళ్ళకి కాళ్ళొచ్చాయి. ఒబ్బిని క్షం
ఊపీరిపోసుకోవడం ఎంత సహజమో ఊపీరిపోవడం కూడా అంతే సహజం పుట్టిన ప్రతీది గిట్టుకున్నప్పుడు మధ్యంతర మరణం గురించి మాట్లాడ్డం దండుగే | ఏ ప్రమాదమైతేనేం ? మనిషి తప్పిదం జరిగిపోయాక భూకంపం కూడా మరణశాసనాల్ని లిఖిస్తోంది శిధిలాల్లో సమాధి అయిన అసంఖ్యాకుల జాదేది ? కాళ్ళు చేతులు పోగొట్టుకొన్న మొండీ దేహాల ప్రాణులు ఏడ్చి ఏడ్చి కన్నీళ్లింకి పోయి వంద కోట్ల కళ్లల్లోంచి నదులై పొంగాయి రాజ్యాల్లాగే స్మశానం విస్తరించడం చూస్తున్నాం. ఏడంతస్తుల మేడయితేనేం ? పూరి గుడిసైతేనేం భూమి నిలువుగా చీలినప్పుడు పశువయితేనేం మనిసైతేనేం ప్రాణాలు దక్కనప్పుడు బోసి నవ్వుల్ని కన్న నేలతల్లి గుండెల్ని పిండి సామూహీక జీవ హింసక్తి పాల్పడ్డదెవరు ? మనిష్కే వాడి ఆరోప్రాణం పేరే స్వార్ధం సాటి వాళ్ళలో చిచ్చురగిల్చే నీచ మానవుడు భూగర్భంలో పునాదుల్ని పాతి,
20
అంతులేని అంతస్తులతో భారాన్ని మోపాడు మరణానికో మరుభూమి కాదు కాదు అపార్ట్‌మెంట్లని అమ్మిసొమ్ము చేసుకున్నాడు చేతులారా తన చావుని తనే కొని తెచ్చుకున్నాడు కొన్ని శబ్దాల్లాగే మరణవార్తలు వినలేని వుంటాయి కొన్ని కాంతుల్లాగే భయానక దృశ్యాల్ని చూడలేనివుంటాయి చెప్పలేని బాధతోటే గదా గొంతు మూగబోయీది మనిషీ కర్త కర్మ క్రియ అవడం జీవితం త్యాగంలో గుండెను పిండే బాధనయిన భరించవచ్చు ప్రేమలో గుండెనే తేనెతెట్టులా పిండేయిచ్చు శవాలకైనా భూరి విరాళాలు అందియ్యవచ్చు సానుభూతికేం కుంభవృష్టీలా కురిపించొచ్చు మనిషే గదా అన్నీ చేసేది మనిషే గదా అన్నీ అనుభవించేది ఏడ్చుకుంటూ పుట్టడం ఏడ్చుకుంటూ గిట్టడం మనిషి నైజమై పోతోంది చరిత్ర పుటల్లోకెక్కాలని భూకంపానికెంత ఉబలాటం ? రిపబ్లిక్‌ డౌనాడే త్రిర్ణపతాకాన్ని అవనతం చేసి సంతాపాన్ని ప్రకటించే దురదృష్టం. ననుమాస స్వామి 21
ఇక్కడ ఓ ఉఊరుండాలి నిన్న రాత్రి నిదురించే ముందు గూడా చూశాను ఇక్కడ ఓ ఊరుండాలి | తెల్లారేసరికల్లా ఏ దుష్టయక్షిణి నన్ను ఈ అజ్ఞాత అవశేషాల్లోకి విసిరేసింది ? శిథిలాల్లోంచి దుమ్ము ఇంకా లేస్తూనే వుంది చితిమంటల్లోంచి పొగలా ఎక్కడో బిక్కచచ్చిన ఓ గొంతుక “రుండా ఊంఛా రహీ హమారా” అంటోంది ఈ శకలాల్లో దూరి సూట్‌కేసులు నింపుకొస్తున్నారు ? || ఆలీబాబా అన్నల్లా | నిన్న యిక్కడ కళ్లకి గంతలు కట్టుకున్న ఓ ముసలమ్మ వుండాలే ?| అవును ఈ యింటి ముందే ఓ పెద్ద డబ్బు చెట్టు వుంది అతను పట్టుబట్టల్లో రోజూ కరెన్సీ పూలు కోసుకునేవాడు | 22
ఇప్పుడు మొలకో తువాలు చుట్టుకుని అన్నం ముద్దలకి ఎగబడుతున్నాడు అతనే 1! అతనే ! నిజంగా అతనే !| చెడ్డ కొడుకు వుంటాడు గాని చెడ్డ తల్లి వుండదట ! మరి ఆదమరిచి ఒడిలో నిద్రించే పిల్లల్ని బూడిది చేసిందీ ఓ అమ్మే!! అంతరిక్షపు అంతరంగం కనిపెడతాడట గాని ఆమె మనసులో ఏముందో ఎరగడట అతను ! ,' అన్నట్టు, నిన్న యిక్కడ 1 _సైన్సుని పెట్టిన ఓ మ్యూజియం వుండాలి తగిన పునాది లేక కూలిపోయే భవనాల్ని | తరవాతైనా కాపాడుకోవచ్చు ! తడి ఎండిన గుండె కుదుళ్లకి దోహదం మాత్రం '' తక్షయే మొదలెట్టాలి !! . యం,హెచ్‌.వి. సుబ్బారావు | 23 న
ఎవరి పాప చిహ్నములివి ? ఎపరి స్వార్ధ చింతనలివి ?? విచక్షణా రహితంగా భూమి గర్భాన్ని ఛేదించి నీటినంతా తోడుకున్న నిర్ణయులెవ్వరు ? అంతస్తులపై అంతస్తులు నిర్మించి భూమి భారాన్ని పెంచిన భూ బకాసురులెవ్వరు ? ఇప్పుడు చేతులు కాలింతర్వాత పశ్చాత్తాపాలతో ఏమి ప్రయోజనం ? అపార జననష్టం తర్వాత సంతాప సందేశాలతో ఎవరికీ లాభం ?? - ప్రొద్దున్నే... చేతిలో చేయివేసి జీవితాంతం కలిసి ఉంటామని వాగ్దానాలు చేసుకున్న మిత్రదీపాలు బిడ్డల్ని ఒళ్లో కూచోటెట్టుకుని బుద్ధిగా బతకమని పారాలు చెప్పిన తల్లిదండ్రులు అల్లారు ముద్దుగా చేత్రి కొనవేళ్ళతో పిల్లల తలనివురుతూ ప్రేమను పంచి ఇచ్చిన మాతృమూర్తులు హృదయరాగొలతో మధురానురాగ సంకేతాలైన సహచరులు రేప్పాద్దున్నే మళ్లీ కలుద్దామని కళ్లకాంతులకో ప్రతిజ్ఞలు చేసుకున్న గమన గంధర్వులు ఎన్నో బంగారు భవిష్యత్‌ 24
కలల శిలల్ని శిల్పాలుగా మలుచుకుందామని పరితపీంచిన సుందరస్వాప్నికులు
ఎందరో . ఎందరెందరో .. వందలూ .. వేలు . . లక్షల సంఖ్యలో నరమానవులు
ఒక్క ప్రకంపనంతో. .
ఒక్క కుదుపుతో నిర్దాక్షిణ్యంగా నేలకూలారు -
గుజరాత్‌. . నరమేధపు గుండె కోతయ్యింది
ఊళ్లకు ఊళ్లు నేలమట్టమయి శ్మళాల విషాద గీతాలయ్యాయి -
మూగ జీవుల మౌనవేదనతో
రాబందుల స్వైర విహారంతో
జాతిపిత జన్మించిన నేలతల్లి కళ్లు కన్నీటి జలపాతాలైనాయి -
ప్రకృతి సాక్షిగా సాగిన సామూహిక శవ దహనాల్లో
ఇంటి దూలాలే కాష్టాల్లో కొలుములై కాలాయి
విద్యాలయాలు ప్రకృతి విలయానికి ప్రత్యక్ష మౌన సాక్షులుగా నిలిచాయి
మట్టిని నమ్ముకున్న ప్రజలు మట్టిలో కలిశారు -
రాళ్ళతో గూళ్లు కట్టుకున్న జనం రాళ్లకిందే నలిగారు
సకాలంలో స్పందించని ప్రభుత్వాలకు
మానవ మారణహోమంతో చలించని అధికారులకు సాక్ష్యంగా ..-.
తల్లిదండ్రుల్ని కోల్పోయిన పిల్లలు
పిల్లలు గతించిన తల్లులు
జీవిత భాగస్వాములకు దూరమైన అభాగ్యులు
25
ఆత్మీయులు నశించిన అనాథలు విషాదావశేషాలుగా . . . విలాపొశ్రువులుగా | దేశ చిత్రపటంపై నెత్తుటి మరకలుగా జీవన్మృతులుగా ... అసహాయులుగా నిట్టూరుస్తున్నారు . .. నీరసిస్తున్నారు - ఎస్వీ సత్యనారాయణ 26
“సారే జవోంే అచ్చా నాందూనీతా వానూరా వందలాది పసివాళ్ళ జెండా వందనాలు స్యూలు శిథిలాల్లో సమాధి అయిన క్షణాలు ప్రకృతి క్ళర్రబడటం మనిపీకేమీ కొత్త కాదు ఆకళ్ళు అగ్ని కణాలై కాల్చే వరకూ పట్టనట్టు బతకటమే విషాదం మనిషిలో ఆవిరైపోతున్న మానవత్వాన్ని నిద్రలేపటానికేనా ఈ ప్రకృతి ఉత్పాతం ? ముక్కలుగా ఆలోచిస్తున్న జాతికి గుప్పెడంత జాతీయతనివ్వటానికేనా ఈ ప్రకంపనం ఇప్పుడింక అర్ధం కానివి రెండే ! మనిషీమెదడు . . మన చుట్టూ ఈ ప్రకృతి ఎండా. . వానా... నీరు... గొలి. . భూమి .. అరంగుళం . . అరక్షణం అటూ ఇటూ ఐగా అపాయాల అగ్నిగోళాలే ! భూమాత హృదయ స్పందనలకు కొండల తాళాలు, నదుల భ్రమణాలు మామూలే 1 రాపిడి పాగిలించే నరకాన్ని 27
మనిషి కన్నా ముందే జంతువులు పసిగట్టడం ఉవ్వెత్తున ఎగిస్‌ అలలు హెచ్చరించటం కాళ్ళ కింద కదిలి జారుతున్న భూమాత చూస్తోంది కొండ చరియల చేతుల్ని చాచి జనారణ్యాలలో కూరుకు పోయిన శవాల మీదుగా సమానంగా పంపిణీ కాని వికృత హాసాలు పాటగా గజ్జెకట్టి నర్రించే లయకారుని ప్రళయతాండవకేళిగా ఎన్నో దేహాలను వీడిన శ్వాసలు నిండిన గాలిని పులుముకుంటూ ఒక్కొక్క క్షణాన్ని విషాద జ్ఞాపకంగా ఉలిక్కిపడే శకలాల శోకం వింటూ నిరాశా దుర్గంధం, విధ్వంసం వాతావరణ జడత్వంలోంచి తొలగిస్తున్న శిథిలాల్లోకి తనవారికోసం తొంగి చూస్తున్న శూన్య నేత్రాల సాక్షా ఎర్రని పాదముద్రల్ని చిందించుకుంటూ నేలతల్లి ఎంత నిరయగా నడిచిందో చూడు ! రాళ్ళ కుప్పల మధ్య హఠాత్తుగా ప్రత్యక్షమైన పసిపాప మెలిదిరిగిన చేయి ... అంతులేని అన్వేషణల్లో అగుపించిన దుమ్ము గొట్టుకుపోయిన ప్రేయసి ఎర్రవీర . .. కాలుతున్న చితులకు కన్నీళ్ళు ఆర్భ్బుకుపోయిన అభాగ్యులు గుట్టల కింద కుప్ప గూలిన తనవారి ఆర్తనాదాలు వంచక భవన నిర్మాతలు కూల్చిన కలల గూళ్ళు 28
వలస వెళుతున్న మూగ నిర్వాసితుల చేతుల్లో చితాభస్మాలు అనాథలు . .. వికలాంగులు ... బుగులు ... దిగుళ్ళు... మృత్యువు జట్టు విరబోసుకున్న అస్తవ్యస్థ జీవితాలు బిక్కుబిక్కుమంటూ ఒదిలి పోలేని మట్టి పాశాలు ... తల్చుకుంటూ తల్లడిళ్లే దుర్భరక్షణాలు విషాదాన్ని కొలవలేని రిక్టర్‌ స్కిలు రోదనల్లోంచి గుజరాత్‌ గుండెల్లో మండే గాయాలకు జౌదార్యపు హస్తాలతో లేపనం పూస్తే జాతిపిత జన్మభూమి జారి కళ్ళకు మళ్ళీ జీవకళ అందించగలిగితే మృతుల దాకా మన చేతులు అందకపోయిన బాధితుల చెక్కిళ్ళపైని అశ్రుధారలను కొంతైనా తుడవగలమేమో |! చిల్లర భవానిదేవి 29
కంచే చేను మేస్తే ఆ చేనుకు దిక్కేది ? భూమ్మీద బ్రతికే మనిపిని భూమే మింగేస్తే ఆ మనిపికి తోడేది ? నాగలితో తన గుండెల్ని చీళ్చినప్పుడు ఆ భూమి ఏమీ. అనలేదు జీవసారాన్ని జవసత్వాన్ని పీల్చినప్పుడు ఆ భూమి ఏమీ అనలేదు పైపెచ్చు ఆకలితో స్తన్యం గ్రోలే పసిబిడ్డ తన ముని పంటితో రొమ్ము మొనలు కొరికి ఆడుకుంటున్న అనుభూతి పొందింది ! ఆనందించింది ఆహారపు పంటల్ని పండించింది ఫల పుష్ప సంతతి నందించింది మనిషి మనుగడకు వెన్ను దన్నుగా నిలిచింది ఈ నాడిలా వెన్నుపోటు పొడిచింది 1 పాము తన పిల్లల్ని
ఏ0
తానే తింటుంది పులి తన పిల్లల్ని తానే చంపుకుంటుంది అని విన్నాం ! కానీ భూమి తన మనుషుల్ని తానే పొట్టన పెట్టుకుంటుంది అన్నది నేడు కన్నాం !! ప్రపంచంలో దేనిని నమ్మకపోయినా భూమిని నమ్మి బ్రతకవచ్చని అంటారు కానీ నమ్మిన ఆ భూమే నట్టేట ముంచి, సజీవ సమాధి చేస్తే -ఈ భూమ్మీద ఇంకెవరిని నమ్మాలి ??! భూమి పంటల నిచ్చి మనిషి బ్రతుకును పండించి పాణాలు నిలబెడుతుందని తెలుసు ! కానీ ఆ భూమి కంపించి కంపం పుట్టించి మనిషి ప్రాణాలు నిలువునా తీస్తుందని ఎవరికి తెలుసు ?1 కొండ చిలవల్లాంటి తారురోడ్డు రాత్రంతా ప్రమహీంచిన
31
జనవైతన్యాన్ని తాగి, మత్తిల్లి బండ నిద్దురపోయి అప్పుడే లేచి ఇంకా ఒళ్ళు విరుచుకోకముందే - తూర్పున ఉదయించిన సూర్యుని లేత కిరణాలు ఇంటి కప్పుల శిరస్సులను తాకి తనివిదీరా నిమిరి ముద్దాడందే - తెల్లవార్డూ రంగురంగుల జెండాల కలలు గన్న చిన్నారి విద్యార్థులు మసక వెలుగులోనే నిద్రలీచి సంతోషాంతరంగ తరంగాల స్నానమాడి మచ్చలేని తమ మనస్సులాంటి స్వచ్భమ్టన తెల్లని దుస్తులు ధరించి ఆశల సీతాకోక్ష చిలకల్ని పట్టి జేబుల్లో నింపుకొని పాలనురగల్లా పరుగు పరుగున పారశాలకు వెళ్ళి వందేమాతరం అంటూనే వంద ఏళ్ళు పూర్తి చేసుకున్నారు / జనగణమని అంటూ జాతీయగీతమాలపిస్తూన జనానికి శాశ్వతంగా దూరమై పోయారు | జెండా వందనం చేస్తూనే నిండు ప్రాణాల్ని పోగొట్టుకున్నారు ॥1 వె2ై
| పిల్లలంతా జెండా పండుగ నుంచి
1 ఇంటికి తిరిగి రాగానే వారికి
'' తియ్య తియ్యని ఆశల పాయసాన్ని వండీ అందించాలని
(| అమ్మలంతా వంటింట్లో
హడావిడి చేస్తోంటే గిన్నెలన్నీ గిర్రున తిరిగిన వైనం భూకంపం మరుక్షణం ! ఇంటాయన గవర్నమెంటాఫీసుకని
'' జాతీయ పతాకావిష్కరణకు ముస్తాబవుతుంచేనే ముగిసి పోయిందాతని బ్రతుకు సెళ ఫెళమని విరిగిపడిన భవంతుల గోడల కింద రిపబ్లిక్‌ డే దినోత్సవం సెలవురోజు ఇంకాసేపు పడుకుని ఆలస్యంగా లేద్దామని స్వప్నాల దుప్పటిని సవరించుకుంటున్న యువశక్తి చిటికెలో అయింది. శాశ్వత జీవసమాధి ! “రామా ! కృష్ణా !”” అంటూ రోజులు లెక్క పెడుతూ కుక్కి మంచంలో మూలిగే మూలనున్న ముదుసలులపై
33
పై కప్పులు విరిగిపడి నుజ్ఞానుజ్జ్ఞయిన దేహాల శకలాలు !! కన్నె పిల్లలు కన్నకలలు ఇంకా నెరవేరక ముందే గూటి గువ్వలు రెక్క విదిల్చి విహాయంసంలోకి ఎగరక ముదే శతకోటి కోరికల గాజులన్నీ చిట్టి చిందరవందరగా పడిన క్షణం ఎటూ చూసిన మానవశవాలు కుప్పులు తెప్పలుగా తేలిన క్షణం క్షణంలో జీవవైతన్య వాటిక మరుభూమిగా మారిన క్షం 1 తమ కాళ్ళకింద భూమి అమాంతంగా వ్రయ్యలై పోతుంటే తాము అధఃపాతాళానికి కూరుకుని పోళూ ఉంటే తమ చేయి అంది పుచ్చుకుని పైకి చేది ఆదుకునే నాధుడు లేక తమ ఆక్రందనలన్నీ అరణ్యరోదనలైన క్షణం 1 ఆ క్షణం అందరినీ భూమి దగా చేసింది | భూకంపమనే ఉపద్రవంతో మానవాళిని కబళించేసింది 1||
వశే
కన్న కూతురిని తన
కడుపులో దాచుకోవాలని
ఆనాడు భూమి బ్రద్దలయింది |
సీతను తన ఒడీలోకి
తీసుకుని ఓదార్చింది !
అది మనకు తెలిసిన
ఆనాటి రామాయణం !
మరి నేడు
ముక్కుపచ్చలారని పసికందుల నుంచి
పండు ముదుసలుల వరకు
అందరినీ పొట్టన పెట్టుకుని
వికటాట్టహాసం చేసేంది
ఈ ధరణి 1
ఇది మనం చూసిన నేటి అతి దారుణం !॥1
టి. గౌరీశంకర్‌
వెన్‌
= దుుఖసముదం
ముంచుకొచ్చిన అభద్రత ముందు నేనిలా రోదిస్తూనే ఉన్నాను
నాకేం తెలుసు
అన్ని రోజుల్లా ఆ రోజు నా ముఖం మీద
వెలుతురు పూలు పూయిస్తుందని అనుకున్నాను అన్ని రోజుల్లా ఆ రోజు అతి మామూలుగా గడిచిపోతుందని కొండంత నిశ్చింతగా ఉన్నాను
నాకేం తెలుసు
ఆ రోజు పత్రిక చదవడానికి
ధైర్యం కావల్సివస్తుందని
శరీర శిథిల శకలాల మధ్య
జీవితం కోసం ఎంతసేపు నేనలా వెతికానో తెలుసా ఆ చిత్రాలు చూడడానికి
ఆ వార్తలు వినడానికి
ధైర్యం లేకనేనలా ఒంటరిగా
ఎంతసీపు ఏడ్చానో తెలుసా
ఆ చిత్రాలు చూసి, చూసి
నా సజీవత్వం మీద నాకే అనుమానం
తె
హృదయం కరిగి వెల్లువైంది
ఇక కన్నీళ్ళు లేవు
వేలవేల మృత్యు వార్తల ఛాయా చిత్రాల మధ్య
ఇంకిన కన్నీళ్ళు
వాళ్ళీమో అలా క్షణం తర్వాత వెళ్ళిపోయారా,
నేనేమో ఇలా ఇప్పటికీ దుఃఖ సముద్రమయ్యాను
భూమిని నమ్ముకున్న అతి మామూలు మట్టి మనిపిని | భూమి నన్ను పరాయివాణ్ణే చేసింది
భూమి నన్ను ఒంటరిగా మిగిల్చింది
భూమి కంపించి, ప్రకంపించి
నన్ను ఏకాకిని చేసింది
అయినా భూమినే నమ్ముకుంటాను
భూమి స్వప్నం నాది
మహెజబీన్‌ ప్ర
రుద భూమి ! శివుని భృకుటి ముడి పడింది
- తృటిలో శిధిల భవనాల కుప్పలు ! నింగిని తాకే మేడలు నేల కరచాయి నిముషంలో 1
- గుట్టలుగా రూపుదాల్పాయి ! పిల్లాపాపలతో - చెల్లా చెదరయిన జనాలు ఎక్కడ చూసినా అనాధ అవయవ శకలాలు |! అక్కడక్కడ ఆ
- రథ్యలలో వినవచ్చే ఆర్తనాదాలు | కొ్‌న్ని కాళ్ళు - కొన్ని చేతులు - నేలలో కుళ్ళి వేళ్ళూనిన శరీరాలు ఇంకా రక్తపు చారికలయినా వక్‌
- తడి ఆరని లేతబుగ్గలు
- వాడిన గులాబి రేకులు ! వేన వేల శరీరాలను
- శీత వాయువు
- పరామర్శించిన ఘోరవార్త ! ఎస్‌.ఎ. పద్మనాభ శాస్త్రి
వా! రక్తం....శాలు ... ! పగిలిపోయిన గుండెల నుండి అక్షరాల చిటపట ఏమిటది ? రక్షిస్తుందనుకున్న కంచే పొలాన్ని కసీ కసిగా నలిపేసిందా ఆదరించాల్సిన అమ్మ కొంగు | ఉరితాడై పెనవేసుకుందా జన్మం నుంచి మరణం దాకా సమస్త జీవన భాండాన్ని మోయాల్సిన సుఖాన్ని - దుఖాన్ని భయాన్ని మెలకువని అన్ని కదలికలకు ఆధారమై నిలవాల్సిన భూమి తల్లే ..., కొత్త నొప్పులతో ఏనాటికైనా స్వప్నం బహూకరిస్తుందని పాట హృదయ స్పందనకు భూమికగా నిలుస్తుందని విశ్వసించిన భూమి తల్లీ.... ఒక్కసారి ఒళ్ళు విరిచింది ప్రాణ భాండాల సమస్త మూల్యాలను ఆక్రందనలు చేసింది తం
అమ్మా....
ఎవరు తల్లీ నువ్వు ?
ఏ విద్యుదావేశం నుండి
మొల3౩త్తిన చిన్నారివా ?
మీ అమ్మేది చ్గి నాన్నేడి ణి
ఉరుకుతున్న పాట
ఒక్కసారిగా అంతమౌతుందా ?
ఎవడికి తెలుసు
ఈ నిద్రానది
ప్రాణాలను ముంచేసుకొంటుందని ?
ఏ ఊపిరి ధార ఊహించగలదు
ఈ రాత్రి పారలోనే
మృత్యు సర్పం పొంచి ఉందని ?
జలదరించిన గుండెను మీ కోసం
అక్షరం చేస్తాను
మా కవిత్వం సూదికి
దుఃఖాన్ని - దైన్యాన్ని
దారం చేసుకొని
వాక్యాలను వాక్యాలతో కుడుతూ
మానవతకు పీఠికసౌతాను
కాంచనపల్లి
ణే
దారులన్నీ మూసుకుపోయినపుడు బతకడానికి ఇక ఏ దారీ లేనపుడు ఆత్మహత్య చేసుకుంటారు | “కోడు గతి ఏమిటో రెక్కలు రాని పిల్లలను ఎవరు చూస్తారో నమ్మినవారు ఏమవుతారో ఇవేవీ పట్టించుకోరు ॥ తను ఇన్నేళ్లు జీవించడానికి నీళ్లిచ్చిన 1, బావిలోనో... చెరువులోనో దూకుతారు
నీడనిచ్చిన ఏ చెట్టుకొమ్మకో ఉరేసుకుంటారు కట్టుకున్న ఇంటిలోనే ఏ చూరుకో వేలాడుతారు అదీ కాకుంటే పొలాన్సిక్రని తెచ్చిన పురుగుమందునో అడవిలోన్సి విషపుటాకులో! స తింటారు ఏ రైలు కిందనో, బస్సు కిందనో పడతారు | ఈ భూమీ అంతే తనని నమ్మినవారు ఏమవుత్రార్రనే ఆలోచనే ఉండదు ఏళ్ల కేళ్లుగా తన వట్టి మట్టి దేహాన్ని సస్యశ్యామలం చేశారన్న కృతజ్ఞతే ఉండదు |!
శై
అలసిన తన శరీరానికి పాదముద్రలతో ఉపశమనం చేకూర్చామన్న విశ్వాసమే ఉండదు ॥ బరువునో . .. భారాన్నో . .. అసంతృప్తినో . . . కోపతాపాల్నో. .. ప్రకటించడానికి ఎన్ని అడవుల్లేవు ? . . . మరెన్ని ఎడారుల్లేవు .. . మహా సముద్రాల్లేవు ? జనావాసాలీ కావలసొచ్చాయా ? “అమ్మా' అని పిలుస్తున్నందుకైనా “భూమాతా' అని గౌరవిస్తున్నందుకైనా సహనానికి ప్రతిరూపమని శీర్తిస్తున్నందుకైనా ఆత్మహత్యను వాయిదా వేసుకోటేనా ? ఈ హత్యల్ని నివారించలేవా ? చీకోలు సుందరయ్య 43
అదె ఒక ప్రళయ శబ్దం భూనభోంతరాలు బ్రద్దరిల్లాయి చిమ్మ చీకటిలో హాహాకారాలు, ఆర్తనాదాలు భువి నుంచి దివికి నెళ్శబ్ద తరంగాలు వారధి నిశిలో రక్తం నదిలో రోడ్లపై ప్రవహించింది హఠాత్తుగా గుండెలు ఆగాయి జీవులు వలయాకారంలో గాలిలో తాకాయి ఏదో లోకంలోకి హాయిగా ఎగిరిపోయ మాగురించి ! ఈ గోల | ఏల సత్యం కాని మీ జగతి నుంచి సత్యమైన మరోలోక్రం ఆత్మకు ఆనందం భూమి కంపించి మరణమావరలి దృశ్యాలు తరాలుగా చూపించిన కాలగతి, నియమగతిలో ఒక అపురూప అదృశ్య సంఘటన పోతుకూచి సాంబశివరావు డడ
అమ్మకి కోపమొచ్చింది ఆక్షాశం అగాధమయ్యింది నిద్ర మృత్యువయ్యింది జీవితం శిధిలమయ్యింది అమ్మకి కోపమొచ్చింది సముద్రాన్ని బీరగా కట్టుకున్న అమ్మ నదుల్ని నగలుగా పెట్టుకున్న అమ్మ పర్వత స్తన మండలంతో సస్యధారలు కురిపించే అమ్మ '' ఓర్పుని హృదయంగా మలుచుకున్న అమ్మ నడకకు ఆధారమైన అమ్మ నడిపించే అమ్మ - మన అమ్మ! ఏమయ్యిందో ఏమో ! అమ్మకీ కోహయమొచ్చింది ! అధర్మం పెచ్చు పెరిగిందనో అసత్యం విచ్చలవిడిగా తిరుగుతుందనో అవినీతి అందలమెక్కిందనో అక్రమం విక్రమించిందనో దౌర్జన్యం గర్జిస్తుందనో తిరుగుబాటు పేదాంతమయ్యిందనో శీ5్‌
నమ్మకాలు నవ్వులపాలయ్యాయనో మంచితనం వంచింపబడుతుందనో మానవతా బంధాలు తెగిపోతున్నాయనో ఏమనుకుందో ఏమో అమ్మకి కోపమొచ్చింది ! అమ్మ చలించిపోయింది అమ్మ వొణికిపోయింది అమ్మ కంపించిపోయింది" అంతా ఐపోయింది |! పునాదులు కదిలిపోయాయి శాఖలు విరిగిపోయాయి చెట్టు కూలిపోయాయి గూళ్లు రాలిపోయాయి రెక్కలు విరిగిపోయాయి నిశ్చలంగా చూపులు నిలిచిపోయాయి 1 సజీవ సమాధుల్లోంచి పగిలిపోయిన గుండెల్లోంచి ఆర్తనాదాల్లోంచి హాహాకారాల్లోంచి తెల్లారిపోయింది! బ్రతుకులా - ఎగిరొచ్చే మెతుకులా 1 తిరుమల శీఠ
మొన్న సూర్యుడు చిమ్మిన నిప్పులకు ఓ కన్ను పెనమ్రైనా నిన్న సముద్రం కక్కిన పుక్కిలికి ఓ కన్ను చలిముద్దెనా నీటి ముత్యం లాంటి నన్ను ఆరెండు కళ్ళు తామరాకులా చూసుకున్నాయి ఇప్పుడు నీ గర్జనకు విధి పశువునయ్యాను ఆ రెండు కళ్ళు చూస్తున్నా పిలవలేక పోతున్నాయి అమ్మకావాలి నాకు నాన్న చిటికెన వేలు కావాలి నిన్నెప్పుడూ వాళ్ళు మర్చిపోలేదే ! నీ శరీరాన్నెప్తుడు లాభాలకు మల్చుకోలేదే !
డీ
విత్తనాల ముత్యాల చీరతో చెమట చుక్కల రవికతో అమ్మతనాన్నిచ్చారు తిన్నా, పడుకున్నా ఏ పని చేసినా నిన్నే ముందు నొసటికద్దుకునేవాళ్ళు అమ్మకోసం శోకిస్తున్న కళ్ళను చూసి సిగ్గొస్తలేదా ? నువ్వు కూడా మోసం నేర్చావ్‌ శవాల యాత్ర నీకూ వినోదమైంది గొంతు పగిలేట్టు గర్జించి ఇందరి ఆశల్ని జుగ్రేసి ఎర్రపులివయ్యావు ఎందరినో చంపే వాళ్ళెవరో . కిరీటాలు దోచుకున్నట్టు నువ్వూ పాలబుగ్గల్ని కాల్చేశావ్‌ నా ఆట బొమ్మల్ని సైతం కూల్చేశావు డ్రి "
ఒక్కసారి ఇటుచూడు మూల్నుతున్న నిర్వేదాలు కుళ్ళుతున్న శవాగారాలు బతుకుల్ని అడుక్కుంటున్న శిథిలహస్తాలు ఆకాశమూ బోరుమంటున్నది చందమామ చీకటింట్లో చెక్కిళ్ళు తుడుచుకుంటున్నాడు ఇక నీ ద్రోహపు వీపు మీద నిల్పోవడం దండగ అదిగో... అమ్మ పిలుస్తున్నట్టుంది ఉదారి నారాయణ శ్రి
చనుబాలు కాస్త ఆలస్యమైైతేనే అలుపెరుగని ఏడుపుతో పాప అరికాలికి ముళ్ళంటితేనే తల్లడిల్లే ప్రాణం భూమాత నిర్ణయని “భుజొ శకలాల కింద మేడల్ని పసి గుండెల మీద మోస్తూ జీవ సమూహం ఒక్కసారిగా సా అధ్య వర్ణంలో కలిసిపోతూ రోదనలు దిక్కుల్ని తాకినా హాహాకారాలు మిన్నంటినా ఎవరికి ఎవరు ఆసరా మిన్ను విరిగి మీద పడ్డాక ఏ పిల్లలకి ఏ తల్లి ఆలంబన సరిహద్దుల్లేని వేదనల మధ్య శవాలగుట్టలు చూస్తూ శవాలయ్యే కొసప్రాణాలు ఇందరికీ ఒకే జీవిత చరమాంకం ప్రతి తల మీద పట్టిపట్టి ఈ వికృతమైన రాత దేవుడిదే. ... ఏనుగు నరసింహారెడ్డి 50
పుడమి తల్లి (కోపం | (| గణతంత్ర దినోత్సవం |, ఇలా గణనలోకి వస్తుందని 1, ఊహా మాత్రంగా కూడా అనుకోలేదు ! రెక్టర్‌, స్కేలు రేఖలు 'కచ్‌' మీద కచ్చితో | తలరాతలు మారుస్తాయని, “భుజ్‌ బుజబుజరేకుల బుజ్ఞాయిల్ని కూడా భూమాత ఒడిలో చేరిస్తే ఎవరు ఎవర్ని బుజ్జగించాలో తెలీని భీభత్సం అలముకుంటుందని ఊహా మాత్రంగా కూడా అనుకోలేదు ! అమ్మ కడుపు చల్లగా ! అమ్మ ఒడి మెత్తగా ! అలనాడు ఒక్క సీతమ్మను తీసుకెళ్తే పోన్లీ అనుకున్నా ! ఈనాడు ఇంతమంది మీద భూమితల్లి మృత్యుహీలా మమకారం చూపిస్తుందని ఎవరికి తెలుసు ? చచ్చినవాళ్లకోసం సానుభూతి వరదలై ప్రవహిస్తుందని । లక్షలు కోట్ల డొనేషన్లు కుప్పలు తెప్పలై కురుస్తాయని తెలుసు ! శవాల మీద పైస లేరుకునే దండు వాటాలు సరిగ్గా లేవని ఎర్త్‌ క్వేక్‌ ప్రాంతం నుండి వాకౌట్‌ చేస్తుందని తెలుసు ! వ్‌ (స్తై న్న! ణు త్‌ భి ను హో
వాంతులొచ్చే వరకూ కుళ్లిన శవాల్ని కుళ్ల నిచ్చే
స్లో సహాయక చర్యలు, మీడియా, ప్రెస్‌ల కోసం
ఫొటోసెపన్లు పోబెళ్తుతాయని తెలుసు !
ఇన్ని లక్షల కోట్ల డాలర్ల, నోట్ల డొనేపన్లలో
అసలైన అనాధలకి గుప్పెడు చిల్లరైనా
దక్కిందో లేదో ఎవరికి తెలుసు ?
సమయానుకూల సాగదీపులే తప్ప
సానుభూతిపరులు ఎందరు ?
ఎంతమంది ?'అనాధ బిడ్డల్ని అక్కున జేర్చుకున్నారు ?
ఎంతమంది ? తల్లుల్ని ఆదుకున్నారు ?
ఎంతమంది ? తండ్రులకు దారి చూపారు |
ఎంతమంది ? క్షతగాత్రులకు
ఖచ్చితమైన సేవలందించారన్నవి
లెక్కల కందని చిక్కు ప్రశ్నలు 1
ప్రకృతి కోపిస్తే మృత్యువు ముద్దు చేస్తే
మామూలు మనిషి ఏమై పోతాడన్నది /
గ్గోబలైజేషన్‌కి గుజరాత్‌ నేర్పిన గుణపాఠం |
కలలో ఇలలో మరువలేనిది | మరుపురాని దారుణం |
కె.బి. లక్ష్మి
ర్‌2
బలిసిన గుజ్జం చేతికిరాక ఎటు పడితే అటు గంతులు వేస్తుంటే కళ్లెం వేసే నాధుడొకడురాగా దారిలోకి వచ్చినట్లు వెర్రైతలల మానవ వికారాలకు తగిన బుద్ధి చెప్పేందుకు ప్రకృతి ప్రళయం జరుగుతుంది దేశాన్ని సరిచేసుకొస్తుంది ఆ దెబ్బతోనైన అతి పొంగుకు తావీయక నడుచుకుంటే ఏ ప్రకంపనాలు కలగవు భూకంపాలు తలెత్తవు వికృతికి తావీయకుండా' ప్రగతి సాగాలి ప్రకృతి కన్నెజ్జబేయకుండా మనిషి మానాలి సహజనైజూన్ని అతిక్రమించుట మానాలి స్వార్డానికి పోకుండా త్యాగమయంగా రాణిస్తే భూకంపాలు కలగవు ఎట్టి అవాంతరాలు రావు సుఖాలు మనల్ని విడిచిపోవు బి. శ్రీశైలం వ్‌3
మగవానికి కుడికన్ను - భుజం . మగనాలికడమకన్ను - భుజం అదిరితే శుభం - సుఖం అది ఒక విశ్వాస సంకేతం ఆది అనాది నాదం శతశాతం కాని అదేపనిగా అరగంట కన్నదరు కనిపించినా భుజం బెదరు కంపించినా అది వైద్యుణ్ణి సంప్రదింపు సమయం అని గ్రహించగలం - సహించగలం . కాని, భుజం బెదరకే, కనులు చెదరకే “భుజోలో అరగంట కాదు కదా అర నిముషం భూమి కంపిస్తే కనిపించిందేమిటి ? వినిపించిందేమిటి ? అంతస్థుల భవనాలు కూలి అంతెత్తు వృక్షాలు తూరి మేడలు-మిచ్దెలూ గృహాలు-గుడిసెలూ మేదినీ ఖండం క్షణంలో ఒరిగి ఒదిగి .... ఎటచూచినా గుండెల్ని పిండేసే మారణదృశ్యాలు | ఎటు చూచినా గుండె లవియించే రోదనధ్వానాలు 1 వ్‌శీ
“క్షమయా ధరిత్రీ! అని
భూమాతను సహనానికి సంకేతమంటారు
ఎంతైనా సహిస్తుందని - ఏమైనా భరెస్తుందని ' ఛధరిత్రీమతల్లి - ధరాకల్సవల్లి !
కాని, ఆ క్షమామూర్తి క్షణం సహనం కోల్పోతే
ధరా గర్భం బ్రద్ధలైతే
చరాచర సమస్తం అస్తవ్యస్తం
చిరార్జిత సర్వస్వం ఛిన్నం ధ్వస్తం !
“కుమౌాతో న భవతి' అంటారు కదా
ఆ తల్లి సహనాన్నిలా పరీక్షించే
పనులేమి జరిగాయో
పన్నాగాలేమి పెరిగాయో !
ఆ తల్లి కింత కోపమెందుకో
ఆవైన మెవరూహింపలేరు
ఏ శాస్త్రజ్ఞుడూ - ఏ సాహితీ విజుడూ
ఏ హేతువో - ఏమో తలంచలేడు
మరి
ఎన్ని మూగజీవులు
ఎంత కీర్తిని సాధించేవారో దేశానికి
ఎన్ని లీత ప్రాణులు
ఎంత శక్తిని సమకూర్చే వారో సమాజానికి
బ్రతికి ఉండి ఉంటే బయట పడి ఉంటే | ఆసూరి మరింగంటి పురుష్ణోత్తమాచార్యులు వ్‌వ్‌
మానవత్వానికి వందనం ఘనకీర్తి గల విశాల భారతం మనది క్షణం క్షణం భారమవుతున్న జనజీవితం తినటానికి ఏమీ లేకున్నాగాని !! కనటానికి కరువు లేదు 1! మనకు 11 “మనిషీ” కాని దేనివల్లా ఈ భూమికి భారం లేదు గర్భ విచ్చిత్తికి ఘనశాసనం ఉండగా 1 ఎక్కడో ఓ చివర భూమి పగిలి “జనం” సజీవ సమాధి అయ్యారని దిగులుపడకు మిత్రమా | ఇప్పుడు నీవేం చేస్తావో చెయ్యి ! చెప్పకు 1 అక్కడ చనిపోయిన జనం పై కాసులు ఏరుతున్నారు 1 దళారీ సంఘాలన్నీ కదులుతున్నాయి గుడారం వేసి విరాళాలు విరివిగా దండుకునేందుకు 11 మితృలారా సంతాపం తెలుపండి ॥ సంతోపషించండి 11 విశ్వవ్యాప్తంగా తరలివచ్చిన మానవత్వానికి ఈ దేశంలో పుట్టినందుకు 111 ముందుగా మనకు తెలిసింది ఒక్కటే | తరలివచ్చిన ఆ సహాయకులకు వందనం చేద్దాం ! అందరం కలసి 1
కె. హేమపరప్రసాద్‌ వ్‌6
భూదేవి వణికింది భూమి వణికింది పాపం భూమి వణికింది మరుభూమిగా మారి చితిమంటలేరీగి కన్నబిడ్డల కూల్చి కాల్చి నుసిచేసి భూమి వణికింది పాపం భూమి వణికింది 1 కట్టుకున్నది పోయి కట్టుబట్టలు మిగిలి పెట్టిపోషణ చేయు పెనిమిటేడని ఏడ్చు కొత్తజంటల కూర్మి తెగటార్చి తెగనవ్వి భూమి వణికింది - పాపం భూమి వణికింది ! పాడిపంటలు తొలగి పశుగ్రాసమేసమసి అంబాయని యరచు మూగజీవులనెల్ల మృత్యుకౌగిట చేర్చి భూమి వణికింది - పాపం భూమి వణికింది ! తల్లి భారతికి ప్రణమిల్లు బిడ్డల్ని మృత్యుదేవతకు వడ్డించి వేసింది శవాల గుట్టలకు కట్టిల్ని పేర్చింది కాల్చేటి కట్టెల్లో కన్నీరు మసలింది క్షమ చెదిరి భూదేవి యమగోల చేసింది తనకున్న కరుణంత అగ్గిలో పోసి
వ్‌?
క్షణంలో భగ్గుమనిపించి సర్వం బుగ్గిగావించి భూమి వణికింది - పాపం భూమి వణికింది ! అకాశ హర్మ్యాలు అతి చిన్న పూరిళ్ళు యింటింట అందాల పండంటి హృదయాలు పరువాల రాగాలనే తురిమి భూమి వణికింది పాపం భూమి వణికింది | బోరింగు గునపాలు గుండెలో గుచ్చగా _ భూసారమే పీల్చి బలహీనపర్చగా | పుడమి వణికింది 1 గుజరాతునే తడిమి భూమి వణికింది ! భూమి వణికిందంటే భూమి వణకదా | శ్రమజీవుల స్వేదంతో తడసిన పుడమి హర్షపులకాంకితయ్రై సస్యశ్యామల సుశోభితమై అమృతాన్ని పంచుతుంది ఆనందాన్ని పెంచుతుంది కాని, జనభారమే పెరిగి పరస్పర ఘర్షణల మధ్య రక్త పాతపంకిలమైన పుడమి భయకంపితయై లయ జర్జితయ్రై ప్రకంపింపక మరేం చేస్తుంది ! పెద్దోజు నాగేశ్వరరావు కక
ఓ మనిషీ! ఓ నిమిషం ఆగు...
ఎక్కడికి ఆ పరుగు
ప్రాణాలను గుప్పెట్లో బంధింఛి
ఎంత దూరమని పరిగెడతావు
నడక నేర్పిన నేలతల్లిని దాటి
వెంటాడే నీడలాంటి మృత్యువును
ఎలా తప్పించుకుంటావు
ఓ మనిషి! ఓ నిమిషం ఆగు
ప్రకృతి ఒడిలో పెరిగిన నీవు
ప్రపంచపటంలో పదిలంగా ఒదిగావు
అప్పుడప్పుడు పంచభూతాల
ఆగ్రహాల అనుగ్రహాల అలకలకు బలికావలసిందే
నింగిపై ఆనాడు కాలు మోపీ విజయభేరి మోగించి
నిలువెత్తు సంతకం చేసి
ప్రశంసల వర్షంలో తడిసి ముద్దయ్యావు
కమ్మని కలల ఒడిలో తేలిపోయే నిన్ను
కాళరాత్రి కబళిస్తుందని
కనికరం లేని వసుంధర
వళ్ళు విరుచుకుంటుందని ఊహించలేకపోయావు మనిషి
మూసినకళ్ళు తెరవకముందే
శిధిలాల కింద నంగి
హాహాకారాల నడుమ కుప్ప కూలిపోయావు, నేడు క్‌9ి
ఇది శాపమో పాపమో, తెలియదు అమ్మ ఒడిలో ఊసులాడే ఫసికందు పట్టుతప్పి ఫళఫులలాడుతూ విరిగిపడ్డ స్తంభాల కింద నుజ్ఞునుజ్జ్ఞయితే తల్లిలాంటి భూదేవి తనయులఅను బలిగొంటే ? ఎవరికీ చెప్పాలి ? ఏ దేవతలకు మొక్కాలి ? కూలిపోయిన భవనాలు జారిపోయిన ప్రగతికి ఆనవాళ్ళు అల్లుకున్న అనురాగబంధాలు పెనవేసుకున్న పేగుబంధాలు తెగిన గాలిపటాల్లా ఏ మూలకో ఎగిరిపోయాయి కాలం చేసిన గాయానికి శృతి తప్పిన మానవాళి మనుగడకు మరోమార్గం కనిపించిందే - ప్రకృతి పగబడితే మనిపికి మనుగడయే కరువు ఓ మనిషి! ఓ నిమిషం ఆగు - గుజరాత్‌ భూకంపం దేశవాసుల్ని దుఃఖ సాగరంలో ముంచెత్తింది కంపనల ప్రకంపనల మధ్య ఓ క్షణం ముగిసిన నరమేధం జాతికి మిగిల్చిన విషాదస్వష్నం ఎస్‌. శరత్‌జ్యోత్స్నారాణి 60
నువ్వు సూర్యుడవి కావద్దు కళ్ళ ఎదుటే ఎన్ని అఘాయిత్యాలు జరుగుతున్నా ఏమీ కానట్టు ఏమీ పట్టనట్టు వుండే సూర్యుడంటే నాకు మంట - ఖారవి 61
పెనుగాలి వీచి చెట్టూచేమలను, సమస్త హరిత సంపదలను నాశనం చేస్తుంది ఉదాసీనత్వం, సాంత పోకడలు మానవసమాజాన్ని సమస్త సుగుణ రాశిని ధ్వంసం చేస్తాయి నిశ్చలమైన కొండ ఓర్పును నేర్పుతుంది ఏ కొద్ది మందో పర్వతంలా తాదాత్నాన్ని, ఆశ్రయాన్ని యిస్తారు రైళ్ళు వేసి నడిపినా, తీగలు లాగి సందేశాలు పంచినా రోడ్డు పరచి మనుషుల్ని కలిపినా కవిత్వం సృజించి దివ్యలోకాలు ఎదుట నిలిపినా అది కేవలం మనిపీకే చెల్లింది అలాంటి మనిష్‌ అహ్మదాబాద్‌ బట్టలమిల్లులో మర యంత్రాలతో యుద్దం చేస్తే (ప్రతి పండగకి మనకు దుస్తులు వచ్చాయి దండి ఉప్పు నేర్పిన యమకోపం మనకో హక్కుల ఉద్యమం అయ్యింది గుజరాత్‌ భూకంపం పరీక్షలో నిజమైన దేశభక్తి నిగ్గదేలుతుంది 62
మతాచార్యులను హత్య చేయకండి మతాధికారాన్ని ప్రశ్నించండి ప్రకృతిని నిందించకండి పాలనాధికారాన్ని నిలదీయండి దీనులను బాధితులను ఉదాసీనంగా చూడకండి సానుభూతి చూపి, సాటివారిని గౌరవించండి పెనుగాలులు, భూకంపాలు చూసి భయపడకండి మీ ఆశ్రయంలో, ఆదరణలో పర్వతాలై పారవశ్యం పంచండి మద్దులపల్లి రావప్రభు 63
కలియుగ ఘోరాలను
గర్భాన ఇముడ్చుకోలేక
భూమాత కడుపు
ఎచ్చుకున్న వేళ
ఆర్తనాదాలు మిన్ను
ముట్టిన వేళ
సమస్త మానవాళి
భూగర్భాంతరంలో
మట్టుపడిన వేళ
మినుకు మినుకుమంటూ
మిగిలిపోయింది ఓ తార
మూడు నెలల పసీకందుగా
ఓ ముసలి ప్రాణి కొండ చరియ
కౌగిట నిలచెనౌర
గుజరాత్‌ చరిత్ర కాలగర్భంలో
కలువరాదని విధి నిర్ణయమేమో
గురజాడ విజయశ్రీ
వ!
గ్‌హగతుల మార్పు చరిత్రగతులనే మార్చు ఆకాశహర్మ్యాలు ఆనందనిలయాలు అపురూప సౌధాలు ఆశల అమృతాలు ఏది ద్వారకాపురి ? ఏది మహంజోదారో ఏది విజయనగరం ? ఏది హస్తినాపురం (త్రవ్వకాలలో తళుక్కుమంటోంది చరిత్రను తిరిగి రాయిస్తోంది దేశరక్షణకు జై జవాన్‌ దేశం భక్షణకు జై కిసాన్‌ అన్నారు గృహరక్షణకు జై తాపీ మేస్తే అంతస్థుల రక్షణకు జై భూమాతా అనలేదని కోపగించిన భూమాత కసితీర్చుకుంది వేలమంది అమాయకుల బలితీసుకుంది
65
ఆశల సౌధాలు అంతరిక్షానికి చేరి
డైనమ్రెట్లతో భూగర్భాన్ని పే్చితే
ఆ ప్రకంపనాలు ఓర్చుకుంది పుడమి
ప్రకృతి కంపనాలు ఓర్వలేక
కూల్చేసింది ఆకాశహర్మ్యాలను
పూద్చేసుకుంది ఎందరో నిర్భాగ్యులను
నిజానికిదో ప్రకృతి వైపరీత్యం
బాధితుల నోదార్భలేము సత్యం
అనునిత్యం పార్టీలలో
సంభవించే ప్రకంపనాల ముందు
ఈ భూకంపాలెన్నైనా ఒకటే
బాధితుల గోడు బాధితులదే
పాలకుల పొట్టు పాలకులవీ
సామాన్య బాధితుల గమ్యం సూన్యం
గురజాడ అప్పారావు, ఎమ్‌.ఎ.
66
కోపం పెరిగితే మనిషీ కంపీస్తాడు ! తోటివాల్ని తిడతాడు ! తీక్షణంగా చూస్తాడు హద్దుమీరితే మరేమైనా చేస్తాడు ! అలాగే భూమికి కోపం వస్తే ప్రకంపిస్తుంది ! అక్కడక్కడ అగాధంగా ఏర్పడుతుంది ! భూకంపంగా పరిణమిస్తుంది ! చెట్లనూగట్టునే గాక భవనాలనూ - బహుళ అంతస్తుల ఆకాశ హర్మ్యాలనూ కుప్పలా కూల్చివేస్తుంది ! మూకుమ్మడిగా ప్రజల్ని మట్టిలో కలిపేస్తుంది అందుకు గుజరాత్‌లోని “కచ్‌' గ్రామమే ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం ! తల్లిదండ్రుల్ని కోల్పోయిన అనాధభాలలతో పిల్లల్ని కోల్పోయిన తల్లిదండ్రులతో కకావికలమైన 'కచ్‌' ప్రాంతం విధి కల్పిత విషాద క్రాంతం ! సమస్త దేశీలయులకూ
67
దయనీయ విభ్రాంతం 1 ఈ విషాద దుర్హటనలు కలుగకుండా విజ్టాన సూచికలూ లేకపోలేదు ! మనిషి ముఖకవళికల్ని బట్టి అంతరంగాన్ని గుర్తించినట్ట్లే ఆకాశం తీరుతెన్నుల్నిబట్టి అవని ప్రకంపనాల్ని పసిగట్టవచ్చు ! 'ఎయిర్‌గ్గో లో ఏర్పడే సంకేత చిత్రాల్ని బట్టి భౌగోళిక పరిస్థితుల్ని ముందే గమనించవచ్చు ! ప్రమాదాల్ని పసిగట్టవచ్చు | అలా గమనిస్తే - విజ్ఞానంతో విలోకిస్తే తక్షణ కర్తవ్యాల్ని సూచిస్తే ఇకముందైనా “కచ్‌ దౌర్భాగ్యాల్ని ఖచ్చితంగా రూపుమాపవచ్చు ! డా వడ్డెసల్లి కృష్ణ 68
మాకు తెలుసు
మేమిప్పుడు వంటరిగాలేం
ఈ భూమి మమ్మల్ని మోసం చేయవచ్చు
ఈ రాజకీయాలు మా అథశ్రువుల్ని తుడవకపోవచ్చు
వీళ్లంతా దీర్హనిద్రలో - భూమి పొరల్లో
అగ్నికీలల్లో జ్ఞాపకం బూడిదకావచ్చు
ఇక్కడ శిధిలాల్లో ఓటుకీ - కాసుకీ
మృగాల్లా యుద్దాలు చేస్తుండవచ్చు
మేమిప్పుడు వంటరిగాలేం
మా గాయాల్ని మాన్సే స్పర్శ
గగనమంత విశాలమైనది
ఇపుడిక్కడ నాలుగు దిక్కుల నుండీ
మాన------ పరిమళాలీ వస్తున్నాయి
కొత్త జ్ఞాపకాలు ఈ గుండెల్లో గూడుతున్నాయి
అవని పునాదిగా ధ్వంసమైన ప్రతిదీ
కాలం ఉపరితలంపై ఎదుగుతుంది
భూమి ఉపరితలంపై చేయవచ్చు
మనిషీ కాదు
మనిషింకా మిగిలేవున్నాడు
మా వళ్లంతా మాకు లేరు " 69
మనిషిని తప్ప మేం అంతా కోల్పాయాం ఈ భూమిసైతం మళ్లీ తెలుసుకుంటుంది మేం వంటరిగాలేం
మనలా ఉన్నత వరకూ ఎవరూ వంటరి కాదు
మనిషి ఎప్పుడూ సమూహమే
శిధిలాల నుండి - అపజయాల నుండీ
మనిపిదైెపుడూ ముందుకు పయనమే
- భదాకంవం తర్చాత పి, చంద్రశేఖర్‌ అజాద్‌ 70
_ అపశ్య సంతానం
అమ్మ కదులుతోండి బాధా వహన వివశ తనూరేఖగా అమ్మ అతిమెల్లగా కదులుతోంది అమ్మ పాదచ్చాయల్లో అంతు తెలీని అనిశ్చితత్వం అమ్మ శరీర చలనంలో అదుపు తప్పిన చిరు ప్రకంపం ! అమ్మ తలమీద అంసతలం మీద అటూ ఇటూ సందిళ్ళు నిండి అంతటా పిల్లలు ! అచ్చంగా ఆమె గర్భసంజనితులు మురికి మొహాల బెరుకు సరుకులు ! అమ్మ వీపును కావటించుకుని కడుపుకు కరుచుకుపోయి కాళ్ళకడ్డం పడుతూ
ల
చూపును నిరోధిస్తూ అమ్మ తమ మధ్య నుండి ఎటు వెళ్ళిపోతుందోనని మల్లగుల్లాలు పడిపోయే పిల్ల పటాలం 1 అడుగు తీసి అడుగు పేయనీని అల్లరి తుటారం ! అంతులేని బరువు మోతకు అమ్మ సహనం చచ్చిపోతోంది అమ్మకు పీచ్చెక్కిపోతోంది | మృత్యుశిరః కంపనౌద్ధత్యం అమ్మ తలను ఆవహీంచి యమమహిష ఘంటికానాదం అమ్మ బాధావిల కంఠఘాపనతిశయించి విలయ రుద్ర పదఘట్టన అమ్మస్థిరత లేని అడుగుల నడకై అమ్మ తూలి పోతోంది నిటారుగా నిలవలేక కుప్పగా కూలిపోతోంది నోరు పెకల్చి 72
నెట్టెలు నెట్టెలుగా విడిపోతూ
ఏడుస్తోంది
వావిడిచి రోదిస్తోంది !
అయ్యా నా పిల్లలు
నా బహీశ్చర ప్రాణరూపాలు |!
నా నుండి జారిపోయి
నాలోనే కలిసిపోతున్నారు
కలిబలిగా నలిగి పోతున్నారు
నూరేళ్ళ జీవితాన్ని
నావల్లే నాశనం చేసుకుంటున్నారు
అర్బేవారూ తీర్చేవారూ
అడుగున బడితే
లేవదీసీవారూ
ఆపద్పాంధవులేరీ ఎక్కడ !
నా పిల్లల్ని కాపాడండి
నా కళ్ళ ముందు నిలబెట్టండి
మోసే బరువెంతైనా
ఇంకప్పుడూ
వాళ్ళను జారవిడవను
పిల్లల్ని కమ్ముకునే
తల్లి కోడినై
నా ఉక్కు రెక్కల మాటున 73
వాళ్ళను భద్రంగా చూచుకుంటాను నా పిల్లల్ని
నా ముందు నిలపండి
అన్నల్లారా 1
నన్ను నమ్మండి !
అమ్మ అదే పనిగా
రోదిస్తూంది
ఒక్క ఏడాది నుండీ
ఎడ తెగకుండా
ఏడుస్తూనే ఉంది
ఎన్నటికీ కనపడని
తన ప్రియమైన
పిల్లల కోసం
నాయని కృష్ణకుమారి గ.
అవ్వలేక అయ్యలేక ఆయిలేక బాయిలేక
, ఆదుకొన దిక్కులేని అనాథలం అగ్గిబొగ్గు రాయి రప్ప సేతులొన సిప్ప ఈ జగతికి మేమే పునాదులం వసీ వాడిన పని తనమున ముసి ముసి నవ్వులెరుగని పువ్వులం .... గుండె బగిలిన గువ్వలం ॥ అవ్వ ॥ కాపురాన గాని మమ్ము పారవేసిర్‌ పరుల ఇండ్ల పొంట బొతెహీనంగ జూసిరీ సిముడు ముక్కు జూసి సీదరించుకొంటరు మా ఊసు కండ్లు జూసి ఆసహించుకొంటరు జాలి లేని తల్లి తొట్ట జోలపాటలు కోపగించు కున్నెకోట్ల మే మాడి ఆటలు ఆకలయ్యి కుక్కపిల్ల అరిసే నట్టు లోకమున సొకాన సొమ్మసేల్లె ఏీక్రాకులం .... మా దొకేకులం ॥ అవ్వ ॥ సావుకాడ పెండ్లి కాడ ముందె ఉంటమీ సాగి సంబరాల కాడ జూడ అడుగు తుంటిమీ బల్లకాడ గుల్లకాడ బాంచనంటిమీ కాసులీయమంటు వారి కొళ్లు మొక్కుతుంటిమీ కుప్పతొట్లె పాను పంటు కునుకు దీస్తిమీ
75్‌
సల్లగాని సలికి మేము వణికి వణికి 'సత్తిమి అవ్వలేక బువ్వలేక గవ్వకండ్ల 'నవ్వురాక మెండుటాకీలతో రాలె పండుటాకులం .... కాలుతున్న ఏకులం ॥ అవ్వ ॥ గ్యారేజీ లల్లనట్టు పానలైతిమీ మ్యారేజీ హాల్లకాడ పిల్లి కూనలైతిమీ పానబట్టి గాలి గొట్టి పంపులైతిమీ ఎన్నో బండ్లు గడుగ కన్నీటి సంపులైతిమీ పచ్చిభూతు లెరువు పిచ్చి మొక్కలైతిమీ బాదలెల్ల బొసి బతుక వీధి కుక్కలైతిమీ సిత్తగించుడయ్యిలార సెత్తకాగితాల నేరీ సమస్త వృత్తుల శ్రామికులర .... సంఘ ఇరుసు మేకులం 1 అవ్వ ॥ అనాధ ఆశ్రమాలు బెట్టుడేమిటీ చెట్టు పేరు జెప్పి కాయలమ్ముకూనుడేమిటి సంఘ సేవ కూల మెంటు చాటుడేమిటీ సాటి మనుషులుగ మముల సూడపొవుడేమిటి మేము బుట్టి చేసినట్టి పాపమేమిటీ మేము అనుభవించు తున్న ఈ శాపమేమిటీ లొకులార మమ్ము జూసి కాకుల్ల కరుసుడాప్‌ మానవత్వముతో మమ్ము చేరదీయరా . ... మా సేద దిర్చగా ॥ అవ్వ ॥ అందెశ్రీ 76
బడ్నిలేదు గుడిలీదు వేళయ్యిందని తొందరలేదు పలకాలేదు బలపంలేదు పంతులుగారి ఉరుముళల్లేవు పాలూలేవు బువ్వాలేదు పదపద పదమను పరుగుల్లేవు వీధుల్లీవు సందుళ్లేవు ఇల్లూ వాకిలి ఏమీలేవు కాళ్ళూ చేతుల సత్తువ లేదు కడుపులోకి నీళ్ళయినా లేవు అమ్మ నువ్వెక్కడ కెళ్ళావ్‌ ? నాన్నా నేనెక్కడ ఉన్నా ? మన ఇల్లీది అక్కేది ? ఎవరు నన్ను ఇటు తెచ్చారు ? అక్కచెప్పిన చక్కని కథలో రెక్కల గుర్రం తెచ్చిందా ?
గ్రా
మొన్నచూసిన సినిమాలోలా
రాక్షసుడే ఎత్తుకొచ్చాడా ?
మళ్ళీ మన ఊరొస్తుందా ?
ఇల్లొస్తుందా అమ్ముంటుందా లి
అమ్మా! నువ్వెక్కడ కెళ్ళావ్‌
నాన్నా ! నేనెక్కడ ఉన్నా?
డి. సుజాతాదేవి 78
ప్రభాత భేరి సాగుతుంది లెఫ్ట్‌ . .రైట్‌ .. రైట్‌... లెఫ్ట్‌ వీర మరణం కోసం కవాతు చేస్తున్నట్టు - ప్రతి ఏటా ఊరేగింపు ఆరోజూ అలంకరించుకొని వచ్చారు పిల్లలు | అదే సమయంలో స్టేషన్ల నుండి పిల్లల రైళ్ళు బారులు తీసి బయల్టేరుతాయి వీధులల్లో సందులల్లో అన్నీ పాదముద్రలే చెట్టు మీద గుబురు పిట్టలు పిచపీచమంటున్నప్పుడు ఒక్కసారి తుపాకి మోత అక్కడెక్కడో బాంబుపేలింది మేడలు మిద్దెలు కూలాయి తల్లికి పిల్లా తనయునికి తండ్రీ దిక్కూ మొక్కు లేకుండా కూలిన గోడలకింద పడిపోతున్న రాళ్ళకింద చీమలై .. . చితికిపోయిన పిల్లలు గుజరాత్‌ భూమి భుజం 'భుజ్‌ విరిగిపోయింది గ్గ
పర్వదినమైనా గర్వించేదినమైనా భూకంపానికి కొలమానాలూ కొలబద్దలూ లేవు ప్రకృతే... * చూసి మహాపరవశించిపోతాం అదే ప్రకృతి వికృత రూపం దాల్చినపుడు ఆనవాలు లేకుండా నశించిపోతాం గుండెకే దెబ్బ తగిలితే దేహానికి బతుకెక్కడిది తల్లే గెంటేస్తే తనయుని గతి ఏమవుతుంది ఆకాశమూ కాదు సముద్రము కాదు కాలికింది భూమి కంపించింది ప్రాణి పుట్టక పోయిన బాగుండేది పుట్టించేది నేనే చంపేదినేనే ఎన్నెన్ని అవతారాలో . .. లీలలూ వద్దూ లీలా తరంగాలూ వద్దు పుట్టుక ఎంత సహజమో చావు అంత సహజమైపోవాలి అకస్మాత్తు సంఘటనలు
80
హఠాత్పరిణామాలు
కత్తుల కటేళాలో గుండెకోతలు
ఉండి ఉండి
ఒక్కసారి ఉపద్రవం ముంచుకొచ్చి
భూనభోంతరాలు దద్దరిల్లే
భూమి ఇరుసు కిర్రుచప్పుడు
కందెన అయిపోయి
శీల ఊడిన బండి పర్టీకొట్టింది
బండిమీది కోడిపిల్లల గంపలు
పర్రెలల్లో. .. లోయలల్లో. ..
కొక్కొరకో . . . కోలాహల ఆహాకారాలు
రాత్రి తిన్న గిన్నె తిన్నట్టుగానే
విడిచిన బూటు విడిచినట్టుగానే
కొక్కానికి తగిలించిన షర్టూ
పాపాయి ఆడుకున్న స్పింగ్‌ బొమ్మా
అవిప్పుడు
మట్టిపొరల్లో ఇరుక్కుపోయిన
మనుషుల మధ్య గుసగుసలాడుతున్నాయి
ఆర్హానాదాలు మిన్నుముట్టినా
మన్నును ఎత్తే మహానుభావుడు లేడు 8
ఉపద్రవాలు సంభవిస్తే
ఉనికే తుడిచి పెట్టుకుపోతుంది
ఆడుకున్న ఆట
పాడుకున్న పాట
తెరవాల్తుంది వేదికమీద
మేఘం ఆకారం మారిపోయింది
వినోదం విషాదమవటం
ఒక్కక్షణం చాలు
భూమి వణకటం కొన్ని క్షణాలు చాలు
అంతా యుద్ధం ముగిసిన వాతావరణం
గజరాజువి కాదు గుజరాత్‌ |
నీదేహం శుష్కించిపోయి
విరిగిపోయి మిగిఠిన అస్టిపంజరానిక్తి
మావేల దొోసిళ్ళిత్తి;
తడుపలేని బీడు భూమివి
ఐనా -
మేం మా కనుపాపలు విత్తులు చల్లి
మా కన్నీళ్ళతోనైనా
మీ కళ్ళల్లో కాంతులు మొలకెత్తించాలని ప్రయత్నిస్తున్నాం
కందుకూరి న్రీరాములు
త్రై
కట్టుకున్న కలలు పేర్చుకున్న ఆశలు కుప్పకూలిన మేడల కింద రెప్పపాటులోనే గత చరిత్రకాగా, ఇక అక్కడ ఎవరి చావు - ఎవరికి కన్నీళ్ళు తెప్పించగలదు'? తల్లి ఎదుటే పిల్లల శవాలు పిల్లలు చాచిన చేతుల కింద కన్నవాళ్లు నిర్జీవంగా లం! ఇంత కర్కశంగా ప్రాణాల్ని ఊదిపారేసే ఈ అనూహ్యమైన శక్తి భూమికెలా వచ్చింది ? పాదాల కింది నేల నెరైలుచాచి నిట్టనిలువునా సమాధిగా సమస్తాన్ని జీర్ణం చేసే
83
ప్రక్రియలో ప్రకృతి -
ఆడే ఆట ఇదే కాబోలు 1!
మదోవైపు భూమి పొడుగునా
కొనసాగుతున్న
జాతుల పరస్పర మారణహోమం
సహజీవనానికొక పరీక్ష
'“ఆచలా పేరుకే గాని
లోలోని పొరల రాపీడిలో
నవజీవనానికి సమాంతరంగా
సంచరించే మృత్యు చలనం |
నిఖిలేశ్వర్‌
84
ఏది. భూమో ఏది పామో ఎవరు పావో ఏది గావో మీదిపొర కుబుసం బుస కొడితే విషం తల మీద అడుగు కాలింది మడుగు సప్త సముద్రం మహా ప్రళయం అనుకంపలేని భూకంపం ! నైసర్లికాలు తారుమారు నాగరికతలు నాశనం పునాదిలేని గిరి తలారి లేని వురి గాజుకళ్ళ ఉపస్సు ఎహ్వల గగనం ఎకల కుటుంబం తి5
అదిగో క్రేన్‌
ఫైరింజన్‌ ఫైరింజన్‌
మై గాడ్‌
హెలీపాడ్‌
బీభత్స ప్రాంగణం
మంత్రి రాకడ
ప్రాణం పోకడ
పరామర్శలు
పునరావాసం
విమర్శలు
విచారణ
హాహాకారం ఆనవాలు
ఆర్తనాదం చిరునామా
నోటి నిండా మట్టి
మొలిచిన మూలుగు
చివరి వూపిరి
చిన్న ఆశ
అదిగో అదిగో
అట్టడుగున స్త్రీ !
మూగరోదన
ప్రసవ వేదన
ఒన్‌ టూ త్రీ
క్షమయా ధరిత్రీ
అమ్మంగి వేణుగోపాల్‌
కిం
మొగులు
మసిమంత గుడ్డ లెక్కయింది
పొద్దింక పొడ్వలేదు
సూరీడు ఎక్కడ దాగున్నాడో తెల్వదు
అప్వలక్కలు ఆకిట్ల
ముచ్చట్లు పెడ్డాండ్రు,
తలెలు, తట్టు, గిన్నెలు
కిందజారిపడ్డట్లు సెప్తతాండ్రు
ఇంట్లో ఎవ్వల్లో
దొంగలు ఇల్లు సదిరినట్లు
అనుమానం అచ్చిందండ్రు
భూమ్మీద
నాత్రి నిద్రపోయినోల్లకు
కిందికెళ్లి ఎందో ఉర్కినట్టుతోసిందన్నరు
మిద్దెమీద నిద్ర సేసినోళ్లకు
సేత్రులు పట్టుకొని ఎవ్వల్లో
కిందికి తోసినట్టయిందన్నరు
ఇంట్ల ముసలి అవ్వ
భూమి కదిలింది బిడ్డా అని
కొడుకులకు కోడండ్లకు పిలిసి సెప్తాంది 87
కోట్లు కోట్లు పెట్టి బంగ్లాలు కడితే గుజరాత్‌ల కుప్పకూలినయి పేపర్లల్ల ఫోటోలు కన్పిత్తన్నయి అవ్వసచ్చిన సోట బిడ్డలు సచ్చిండ్రనలేము అయ్యసచ్చిన సోట కొడుకులు సచ్చిండ్రనలేము ఓళ్లు ఎక్కడ సచ్చిండ్రో తెల్వదు ఒగళ్ల సావు ఒగళ్లు సూస్కోకుంటయిండ్రు కూలిన గోడలల్ల బతికినోళ్లు దిక్కులేని బిడ్డలైయిండ్రు ఆళ్లసోకం కాల్వలైయిపార్తంది మర్నాడు సర్కారు మిల్టీ కూలిన గోడలల్ల కెళ్లి తీసిన పీన్లులను కుప్పలు కుప్పలు కాలపెట్టిండ్రు భూకంపం అచ్చి బువ్వపెట్టలేదు బట్టలివ్వలేదు గాని ఏలకు ఏలు మనుసులను పొట్టన పెట్టుకుంది బతికినోళ్లు భూకంపంరావద్దని భూతల్లిక్తి మొక్కుకుంటాండ్రు సర్కారు ఇండ్లు కట్టిత్తనంది అయిదేండ్లదాక్ష సర్కారు పన్నులుండయనిి ఎలాన్‌ సిసింది టి. కృష్ణమూర్తి యాదన్‌ 88
నిరసన సంతకం. చీకటి దుప్పటి కింద ఊపిరులు దగాపడ్డ బీభత్సం తల్లి ఒళ్ళో పసిగుడ్డు వెచ్చటి నమ్మకం కప్పుకున ఎద్రిస్తున్నట్సు నేల ఒళ్ళో సేదతీరిన దేహాలు అనూహ్యంగా చాచిన మృత్యుహస్తాల మధ్య విలవిల్లాడిన విపరీతం ప్రకంపనల మధ్య సామూహీక ఖననకాండ కలల పందిళ్ళు కావాల్సిన ఇళ్ళు ఇప్పుడు జీవసమాధులు కాళ్ళకింద ఆధారమే అగాధమై దిక్కు తోచని దిగులు జీవాలు కూరుకుపోయిన ఆర్తనాదాలు ఇప్పుడు భుజ్‌ ఓ విధ్వంస జీవన చిత్రం జాంనగర్‌ అనాధశవం గుజరాత్‌ గుండెపగిలిన తల్లి ఆక్రందన
89
ఎన్ని పరిశీలనలు ఎన్ని పర్యటనలు వాగ్దానాల ధారలు ఆచరణ కొరవడి
ఆవిరైన వంచన
భరోసా ఇచ్చిన చేతులే
దేహాల మీద
రాజకీయాలాడుకుంటున్న నత పదవులు కప్పుకుంటూ
మొహం చాటేస్తున్న [ద్రోహం భంగపడుకున్న పునరావాస మేళా ప్రాకృతిక బీభత్సం నించి కోలుకోకుండానే కాటెత్తిన
అహ్రాకృతిక దౌర్జన్యం
గతి తప్పిన లోక కళ్యాణ యజ్ఞంలో
శృతి తప్పిన శాంతి మంత్రం
ఇప్పుడు ముక్కలు చెక్కలైన శవాలివరివ ఏ మతం వాళ్ళందరు
లెక్కలెందుకు కడతారో తెల్పసు నిర్దారణల లక్ష ఖు తెలుసు
ఓట్ల వాసనకోసం గిరిక్తీల్పు కొడుతున్న రాబందులు
గ
కొలతలు చెదిరిన రిచర్ట్‌స్క్‌ళ్ళూ నేలను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్న అవివేకాలూ నిన్నటి గాయాలైతే గంగాజలాల తిరునాళ్ళూ రథయాత్రల ఆర్భాటాలూ శిలాన్యాసాలు నేటి పచ్చిపుండ్డు ఊచకోతలు తెలుసు ఉన్నాదాల కారణం తెలుసు నేల వేదన తెలుసు నెనరు తప్పిన తీరూ తెలుసు ఇది నేపథ్యాల మీద దందెత్తాల్సిన దందహ్యమాన స్థితి ఇప్పుడు గుజరాత్‌ మసిబారుతున్న మానవత్వం మీది నిరసన సంతకం వసివాడుతున్న నైతిక మూల్యాల మధ్య గాయపడి కొట్టుకుంటున్న తెల్లపావురం నరుల శివకుమార్‌ 9
దుఃానికీ బాధకీ విషాదానికి ఆకలికీ ప్రేమకు అందరూ ఒక్కట్టే | వాటికి తరతఫు బేధాల్లేవు 1, ఈ భూకంపానికి అందరూ ఒక్కటే చిన్నా పెద్దా బీధాల్లేవు మీరన్నట్టు తల్లే తనయుని పాలిట మృత్యువు కావడం అన్నం మెళుకే విషపాత్ర కావడం మనం పీల్చే గాలీ మసల్ని ఉక్కిరి బిక్కిరి చేయడం భయంకరమే | ఈ భూవ్రకంపనాలు మనల్ని భయాందోశనలక్తి గురివేయవచ్చు బతుక్కోసం మనల్ని పరుగులు తీయించవచ్చు మూడడుగుల జాగా లేకుండా మనల్ని మింగేయవచ్చు ఈ భూప్రకంపనాలు భయంకరమైనవే 1 వీటన్నిటికన్నా భయంకరమ్రైనని అన్నిటిక్షన్నా భయంకరమైనవి లై
మనో ప్రకంపనాలు ఈ భూప్రకంపనాలని గుర్తించవచ్చేమో కొలవవచ్చేమో కానీ మన మనోప్రకంపనాలని ఎలా కొలవగలం ? దేనితో కొలవగలం ? భూకంపాలని మనం ఆపగలమేమో కానీ మన' మనోప్రకంపనాలని ఎలా ఆపగలం ? భూ ప్రకంపనాలకి దూరంగా పారిపోవచ్చేమో కానీ ఈ మనోప్రకంపనాలక్షి'దూరంగా ఎక్కడికి పారిపోగలం భూ ప్రకంపనాలు మనవాళ్ళ నుంచి మనల్ని విడదీయవచ్చు కానీ ఈ మనోప్రకంపనలు మనల్నీ మన నుంచి దూరం చేస్తాయి భూకంపాలకి తరతమ బేధాల్లేనట్లే ఈ మనోప్రకంపనాలకి తరతమ బీధాల్లేవు దగ్ధం కాకుండా ఎదుర్కోవడమే మనం చెయ్యాల్సింది అసలు ప్రకంపనాలు లేని జీవితముంటుందా త్తి జింబో 93
మృతదేహం మానవ దేహానికే కాదు
మన మాతృభూమి దేహానిది కూడా నని
ఈ భూకంపం తరువాతే తెలిసింది
కన్నీళ్ళు పెట్టకుండానే
గర్భంలోంచి భూగర్భంలోకి
అశ్రుతర్పణం లేకుండానే
నేల మీంచి నేల పొరల సమాధుల్లోక్షి
అనుకోని క్షంం అంతా అయిపోయింది
భూకంపపు బాధ
శవం మీది గుడ్డలా ఊరువూరంతా కప్పింది
మరణించిన మావూరును ఊరేగించేదెవ్వరు |
బాజాభజంత్రీలు లేకుండానే
మా వూరి శవాల మెడలో పూలదండలేయకుండానే
శవాల ముందు అగ్గిపట్టే ఆత్మబంధువులు లేకుండానే
దింపుడు కల్లం దగ్గర దినుసులు పోయకుండానే
మన భూదేవి తల్లి వొక్కతే వూర్రనంత్రా పూడ్చిపెట్టినందుకు
బతికున్న భారతీయులు యేమిచ్చుకున్నా తక్కువే కదా ! 94
భూకంపాల తల్లీ 1 భూకంపాల తల్లీ [1
నీకు నైవేద్యం పెట్టడానికి
యే యింటి కప్పుకింది కుళ్ళిన శవం కావాలో చెప్పు !
నీవెంత ప్రమమయివో
ఆనవాళ్ళయినా దొరకని నా వూరును చూస్తే తెలుస్తుంది 1 | నా మనమరాలిని ఉయ్యాలలో పడుకోబెట్టింది
శాశ్వత నిద్రకోసమేనని
నీ సాక్షాత్కారం వల్లనే కదా మాకు తెలిసింది |
మృత్యుదేవతలా వచ్చి
ప్రాణసంపదను పట్టుకుపోతున్న దృశ్యాన్నే కాదు,
నీవే ఒక శవంలా పడున్న దృశ్యాన్ని కూడా చూశాం తల్లీ |
మృతదేహం మనిపిదే కాదు
అప్పుడప్పుడు మాతృభూమిది కూడా . ...!
నాలేశ్వరం శంకరం 9క్‌
నేలతర్డీ [
నువ్వు ఎప్పుడూ స్పందిస్తూనే ఉంటావు
నూత్న వినూత్న జీవద్గీతికలను
రచిస్తూనే ఉంటావు
నీ నుండి పాటమరించి
ప్రాకే ప్రతిలతలో నీ తళ్చుక్తే
నీ నుండి ఉద్భవించి
ఎదిగే ప్రతి తరువులోనీగరిమే
నీవు ఆవిష్కరించే
పచ్చదనం అంతా బ్రతుకు వెచ్చదనమే
నీవు తప్ప మరెవరు చెప్పు
మానపగీతాన్ని రవళిస్తున్నది
నీవు తప్ప మరెవరు చెప్పు
కుదురుగా పరిమళిస్తున్నద్రి
సూర్యచంద్రులను వెలుగుదివ్వెలుగా సరిచేసుకొని
రాత్రింబవళ్ళను కాలంగా 'బ్రతికిస్తున్నది నువ్వే లిగ్ర
సముద్రాలను మోస్తూనే నదులను నడిపిస్తావు పర్వతాలను మోస్తూ మోస్తూ శిఖరాలను చూపిస్తావు జీవ పరిణామప్రగతికి నీవు తప్ప ఆదరువైందెవరు చెప్పు ఆరు బుతువులను (బతుకుగా రసిస్తున్నదెవరు నీవు తప్ప కన్నతల్లివి నువ్వు నడకనేర్పింది నువ్వు నీడ పట్టింది నువ్వే దాహం తీర్చింది నువ్వే ఆకలి తీర్చింది నువ్వే పూరిచ్చిందీ నువ్వే పండ్లిచ్చిందీ నువ్వే ఇంటి వాళ్ళను చేసిందీ నువ్వే ఇంత దానివై ప్రపంచం ఇరుకన్నంత కన్నదానివయ్యావు ఇదంతా నీ స్పందనల మహిమ తల్లీ నీ ఆలన పాలన లాలనగా
ఏ7
ఎస్తరించిన జీవన దృశ్యం తల్లీ ఇది కానీ నీవు కంపిస్తే “భూకంపం” అవుతుంది జీవనదృశ్యం కనుమరుగవుతుంది అతివృష్టి కసురుకోవడాలు అనావృష్టి కోపతాపాలు వడగళ్ళ రాళ్ళరువ్వుళ్ళు తుఫాన్ల బీభత్సాలు నీవు నేర్పిన బ్రతుకులో భాగాలైనాయి కష్టసుఖాల రూపాలైనాయి ఎలాగో అలా వీటిక్షి తట్టుకుంటూనే ఉన్నాము ఎలాగో అలా బ్రతుకును నెట్టుకొస్తూనే ఉన్నాము ఉంటాము కానీ అమ్మా! నేలతల్టీ || నీవు కంపించకు సామూహికంగా మానవజీవన దృశ్యాన్ని కనుమరుగుచేయకు బి రామశేషయ్య తి
ఏది భూమో
ఏది పామో
ఏది గావో
ఎవరు పానో మీదిపార కుబుసం బుసకొడితే విషం తలమీద అడుగు కాళింది మడుగు పునాదిలేని గిరి తలారిలేని వురి సమాధి కింద స్మశానం నైసర్గికాలు
నాశనం
అదిగోక్రేన్‌ ఫైరింజన్‌ ఫైరింజన్‌ మైగాడ్‌
ఏం
హెరీపాడ్‌ మంత్రిరాకడ ప్రాణం పోకడ పరామర్శలు పునరావాసం ఎచారణ నోటినిండా మట్టి మొలిచిన మూలుగు చివరి వూపిరి చిన్న ఆశ అదిగో అదిగో మూగరోద్రన ప్రసవ వేదన అట్టడుగున స్త తీటూ వన్‌ క్షమయా ధరిత్రి అమ్మంగి వేణుగోపాల్‌ 100 "
పోస్టాిమార్హం రిపోర్డు నిన్నటి నేడు ఈ రోజుకు చరిత్ర ధారాయథాపూర్వమకల్పయత్‌. దివంచ పృథివీం చాంతరిక్షమథోస్యః జాయాభూమిః పతిర్వ్యోమః ........ _. మాతా పూర్వరూపం. పీతోత్తరరూపం. ప్రజాసంధిః .......... ప్రపంచమంతా యథాపూర్వమే కన్నతల్లికి ఆగ్రహంరాదు, కనుక ఇది ఆగ్రమం కాదనుగ్రహం బాధల నావలలో ప్రయాణించే సగటు మానవుడికి కన్నతల్లి కడుపులో తలదూర్చడం కన్నా మించిన ఓదార్పు ఇంకేముంటుంది ? వెనకాముందైనా . . . సంతానంలో మిగిలిన వాడే వ్యధార్తుడు వాడీ శవమే ప్రశ్నార్థకం ? వాడీ పోస్ట్‌మార్టం రిపోర్టు వాదే చెబ్లాడా ! హత్య జరిగిందన్న వార్త గుప్పుమంది సమాజ రక్షకులు శవాన్ని వెదుకుచూ బయళ్టేరారు 101
శవం ఇంకా దొరకలేదు కానీ ఎటు చూచినా చచ్చిన శవపు దుర్గంధం హంతకుల్ని పట్టి తీరుతాం అంటూ నాయకుల వాగ్దానాలు రోజూలాగే, ఈ రోజు చచ్చిపోయాన్నేను రాజ్యాంగం ఏర్పడిన రోజు, మరోసారి నా హత్యకు కారణం నేను మాట్లాడడమే కన్నతల్లి ఒడిలో “కాలిడడానికి వెనుకంజ వేయడమే జ్ఞానానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడమే బాధల్ని తెలిపే స్వాతంత్ర్యం లేదు నాకు నేడు నాగోడు... అంధేందూదయముల్‌ నేనెంత అరచినా, వారికి ఎద్దుమీది వాన అంబరాన్నంటే నా ఆకలి క్షేక _ ఎద్దుపుండు కాక్రిక్తి ముద్దు 'ప్రతిరోజులాగే ఈ రోజు తెల్లారింది నేను మరణించాను, ఎప్పటిలాగే హత్య చేయబడ్డాను తోటి సోదరులు పేమతో చేసిన 'మూడు' బాయ్‌నెట్‌ పోట్టతో 'అయిదోః బుల్లెట్‌ గాయంతో చిల్లులు పడ్డ నా శరీరం ఎప్పటిలాగే నేలపాలయ్యింది “శవం లభించింది? అన్నారు ఆకలిమంటలలో ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడన్నారు 102
పారిపోతుంటే ఎన్‌కౌంటర్‌ చేశామన్నారు ప్రజా కంటకుడి జీవితం అంతమయ్యిందన్నారు పోస్ట్‌మార్జం రిపోర్టు తయారైంది పొట్టకూటికోసం పేపరోళ్ళు నా ఫోటో కూడా వేశారు లేని శవానికి జరిపిన పంచనామాకు మినుకు మినుకు మంటున్న ప్రాణం సాక్షిగా నాశవం ఇచ్చిన మరణవాజ్నూలం ఇది ఇలాంటి భూకంపాలు ప్రతీ సంవత్సరం రావాలని (రహస్యంగా కోరుకొంటూ కొంతమంది కొట్టిన కొబ్బరికాయల నీరు భూమిలో ఇంకింది అ తల్లి చెమర్చిన కన్నులా కనిపించింది కాకునూరి . 103
భూమిని చూస్తే అమ్మ గుర్తుకు వస్తుంది
అమ్మ తిడుతుంది
భూదేవి తిట్టదు
అమ్మ కొడుతుంది
భూదేవి కొట్టుదు
అమ్మ అన్నం పెడుతుంది
ఆ వరి భూదేవి కడుపులో నుంచే పెరుగుతుంది
అమ్మ లాలిస్తుంది
భూమి వాయువుతో లాలనగా తాకుతుంది
ఒక్కటి తేడా 1
అమ్మ నూరేళ్ళు బతకాలని కోర్రుకుంటుంది
ఒక్కింత కంపీస్తే భూమి తల్లి మాత్రం
పుట్టిన అందరినీ తనలో కలిపేసుకుంటుంది
అందుకే అమ్మా! భూమి తల్లీ |
దీవించు.. లాలించు... కంపించవద్దు
“సర్వేజనా స్సుఖినోభవంతు' అన్సి ఆశీర్వదించు
- పరుచూరి గోపాలకృష్ణ
104
న! ౧ 'హుటందంల 2 వ్‌ జా వ జడి జ
_ . రైతాంగానిరీ సహాయం... పెరి!) రుణ సదుపాయం క్ల
మన రాష్ట్రంలోని గ్రామీణ, వ్యవసాయ రంగాలు నిలకడగా అభివృద్ధిని సాధించాలంటే సమర్థమైన ణ్‌ ఏ.
పరపతి విధానం చాలా ఆవనరం. ప్రస్తుత సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలు మన గ్రామీణ వరపతి సంస్థలను ష్‌
తీవ్రంగా (ప్రభావితం చేన్తున్నాయి. అందువల్ల వీటికి అనుగుణంగా మన విధానంలో మార్పులు
తీనుకొని రావాలి వ్యవసాయ రంగంలోని ఉత్పత్తికి, పెట్టుబడులకూ, వెన్నుదన్నుగా నిలిచే పరవతి విధానాన్ని
రూపొందించుకుని, గ్రామీణ వరపతి సంస్థలను బలోపేతం చేయాలి
రాష్ట్రంలో చిన్నతరహా, మధ్యతరహా రైతులు వ్యవసాయ రుణాల అవసరాలు ఇంకా తీరాల్సి ఉన్నా ఈ తరుణంలో
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపట్టింది 2003-2004 ఆర్థిక సంవత్సరంతో నరిపోల్చి చూస్తే 2004-2005 సంవత్సరానికి
గాను పంట రుణాలను 4178 శాతానికి, కాలావధి రుణాల్లో 147 41 శాతానికి పెంచింది ఈ ఏడాది ఖరీఫ్‌ కాలానికి
శేటాయించిన 7,500 కోట్ల రూపాయలలోని ఆగన్వు ?5 నాటికి 5,066 కోట్ల రూపాయలను వంపిణీ చేసింది గత
నంవత్సరంతో నరిపోల్చి చూస్తే ఇది 1161 కోట్ల రూపాయలు ఎక్కువ.
ప్రభుత్వం చేపట్టిన చర్చలు
మన రాష్ట్రంలోని గరిష్ట సంఖ్యలోని రైతులను రుణ నహాయం అందేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నత్వర అదేశాలు
జారీచేసింది. అవి నక్రమంగా అమలు జరిగేందుకు వ్యవసాయ శాఖలోని యంత్రాంగం చురుగ్గా వ్యవహరిస్తోంది
- పట్టాదారు పానువుస్తకాలు లేవన్న కారణంతో రుణాలు పొందలేకపోతున్న రైతులకు ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్ల ద్వారా నహాయం అందించాలని జిల్లా కలెక్టర్లకు ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి.
థీ ఈ విషయమై రాష్ట్ర వ్యవసాయ శాఖ, బ్యాంఖులు విసృత (ప్రచారాన్ని నిర్వహిస్తున్నాయి
- ఇంతవరకు గ్రామీణ వరవతికి నోచుకోని రైతుల జాబితాను రూపొందించాలని, ఆ జాబికొలోని రైతులకు గ్రామీణ పరపతి సంస్థల ద్వారా రుణాలు అందేలా చూడాలని జిల్లా కలెక్టర్ల పర్యవేక్షణలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగం పెద్దఎత్తున కృషి చేస్తోంది ఇప్పటివరకు 13 56 లక్షల రైతులు అ జాబితాలో చోటు చేనుకున్నారు. ఒక్కో బ్యాంకూ ఇప్పుడు ఉన్న సంఖ్యకు అదనంగా నూరుగురు రైతులకు రుణలివ్వాలని ప్రతిపాదనలు వెళ్లాయి ఈ ఏడాది కనీసం 4 90 లక్షల మంది అదనపు రైతులకు 1345 కోట్ల రూపాయల రుణాలు బ్యాంకుల ద్వారా అందజేయబడతాయి
ఛీ నాబార్డ్‌ రూపొందించిన మార్గదర్శక నూత్రాల సహాయంతో విశాఖవట్నం, గుంటూరు, అనంతవురం, కడప, సగ టాద్‌, మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాల్లోని 6000 రైతు మిత్రా గ్రూవులను రుణ నవాయం కోనం గుర్తించడం జరిగింది వివిధ బ్యాంకులు, వాటి శాఖలు చిన్నతరహా, మధ్యతరహా రైతులకు రుణాలను పంపిణీ చేస్తున్నాయి
ఛీ అన్ని రకాల పంటలకూ సూర్తిస్థాయి వరపతి లభించేలా జిల్లా కలెక్టర్లు, చేతీయేలు, బ్యాంకు అధికారులు కృషి చేస్తున్నారు
ఛ+ ఇంతవరకు రైతులు బకాయివడ్డ అనలు, వడ్డీలను 2004 మార్చి 31 నాటి అనలు మొత్తంతో కలిపి, దీన్ని వ్రన్తుతం అమలులో ఉన్న వడ్డీ రేట్లలో అయిదు సాంవత్సరిక వాయిదాల్లో రైతులు చెల్లించేందుకు ప్రభుత్వం వీలు కల్పించింది.
ఛీ గతంలా బకాయిలు, ఉన్నర్రేతులకు కొత్త రుణాలు అందేలా నాబార్డ్‌ చూర్గదర్శక సూత్రాలను వెలువరించింది
ఛీ క్రామపీడిత బడుగు రైతులకు తోడ్బడేందుకు సల్పకాలిక రుణాలతో అసలు మొత్తాన్ని మధ్యకాలిక రుణాలుగా మార్చడం జరిగింది చిన్న మధ్యతరహా రైతులు తమ న్వల్పకాలిక రుణాలపై చెల్లించాల్సిన వడ్డీలను ప్రస్తుతానికి వాయిదావేసి, రాబోయే వంట కాలంలో చెల్లించేలా ఏర్పాట్లు చేయడం జరిగింది వీటికి చక్రవడ్డీ వర్తించకపోవడం గమనించాల్నిన విషయం.
ఛీ పరనతిని అవనరొలకు అనుగుణంగా పోందెందుకు విలుగా బ్యాంకులు కిసాన్‌ క్రెడిట్‌ కార్డులను రైతులకు అందజేస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం 506 లక్షల మందికే ఇవి అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇంకా 43.4 లక్షల మంది రైగులకు విటిని అందించేందుకు బ్యాంకులు శృషి+చేస్తున్నాయి.
శ 535.లక్షిల రైతులు చెల్లించాల్సిన 1417 కోట్ల రూపాయల పంట రుణాలను' మధ్యకాలిక రుణాలుగా మార్చడం జరిగెంది ల
వారీచేయువాతు. నమాచార, పొర సంబంధాల శాఖ, హైదరాటాగ్‌
[న్‌ా జులు రష ట్‌?
యను గతో లు య జీ చి ట్ల లో లో.
యుయంయయల వ తె, ప్రభాకర్‌ .
- ప్రేరణ ఎ 1976 న్‌ * (ప్రజయ తత్వవాదరం) ఖీ. రెండవ ముద్రణ -... 19394 . మూడవ ముద్రణ ఆ 1995 స .
- మానవులం - గం80 . (అభ్యుదయవాదలు) ల
- తూర్పుఎరువు ఆ 1987 | (విఫ్లవవాదం) ం. . 4. కావ్యసుధాలహరి - 1999 (సంస్కృతం నుండి ఆంగ్లానువాద వ్యాఖ్య ॥
- నదీరోదన ం 2000 " (ఆధునిక కావ్యం
- నాటకత్రయమను -.. 2000 (సంస్కృత నాటకాలకు _ ॥ ఆంగ్లానువాదల ం. నం. 7, పుడమితల్లి పురిటి నొప్పలు -. 2004 _ య (గుజరాత్‌ భూకంప సంకలనం) , ను. (ఆధునిక కావ్ఫం, చిత్రాలతో) - వపను... రెండవ ముద్రణ