Telugu pothana - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ ( |, 1/ బ్‌ [1 గణ, త డట గ్ల (ల) హా టీ, గ గే (ఫ్య స్త! ల్‌ో తాగ షి ఖీ ల ట్‌ టం. రా య | | ర ౮ అ ట్‌ వా శ | _ 0 ర టం. సనో య ల! ! | శ్‌ ర స్స సహజకవి మల్లెమాల ॥ న న్‌ స నలో కరించి ఫి (సధ కీ సుందరయ్య విజ్ఞాన కేందానో ( - న్‌ ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నార 1 హంగా - చుల్లెమాల కుటుంబం లల ట్‌ ల జూ కతా, ్ర త్రో జ్‌ హవి.యల్‌.రోజు (1 తామ ం థీ ఉం ఇ మా.

అష్టోత్తర శత కవితా సంపుటి రచన లఎవి.యస్‌, రాజు శ్రీఎ.వియస్‌, రాజు ప్రచురణలు "హైదరాబాద్‌ 2007

౧ నా ల న ల =. పోతన ౨౦1614౫4 61180 [06723 అష్టోత్తర శత కవితా సంప్పుటి మ. 01 161488 రచన; ఎ.వియస్‌. రాజు ఉం. 5. ౧4౮00 వ్‌ సర్వహక్కులు రచయితవి రి440407 ప్రధమ ముద్రణ; 2007 ల మన! |లిగటాంండ 2007 ప్రతులు :1000 _7త్రంధాలయి నమ్మం శల00 లాలు; క క్ష శ | వెల:రూ, గిం సో “భా | ల్‌ పాన వారం రాడ గె చేవ ముఖచిత్రం; శ్రీ బాఫ్టాటలి: వా లిలూగ్లా?. ఏం! 208 న లి ప్రచురణ; . ల వొజిలిాతితడో ల్ఫీ? శీ ఎవియస్‌, రాజు (ప్రచురణలు ఉప్‌. 4౮౮ ౨011626009 'హైదరాబాన్ల్‌ క్వరేయష0ి14 ప్రతులక్షు; శ్రీ ఎఏ,వియస్స్‌ రాజు ప్రచురణలు వం” 600/౮ నాగా, జ ఇ ఉస 5్‌. టి క20110611029 నాటీ న! కంపెనీ లివ్పివక్షా 1228200022 6015610601 ౦౧౧౪౫ ఆ ాల్సా 10166, 2820002 113 హైదరాబాద్‌-500 2 ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కందరు - 500082 ఫోన్‌; 9 40-23350340 తలిరగ2 ఇఇ6ల0, (౨14 పల్లి +9] 40-23350340

ముద్రణ; విప్ప కంప్యూటర్‌ సర్వీస్సెస్ట్‌ విగ7/86 4౧ (డిజైనర్‌ ఓమ “212 ౧0% 5లాగంట నల్లక్తుంై న ీ కలర్‌ ఆఫ్‌సట్‌ ప్రింటర్స్‌ (0బాలైాదా త 4002000007 0౭/ న౧౫ఆగా ఫోన్‌ బూర ్టరొబాద్‌ - 500 044 ఏయి, గరంణర24500 044

ఏ 27654003, 27676910 65348445 ల. 27654003, 27676910. 65348445

మ. ఈ0121%00్రభ4! 000 (1)

అభినందన హారతి

-ఈః పోతన అష్టోత్తర శత కవితా సంపుటిని పరిపూర్మం గావించుటలో నాకు అనుక్షణం తన ఆప్యాయత, అనురాగాలను అందించి సహకరించిన నా సహధర్మచారిణి చిరంజీవి లక్ష్మీ సౌభాగ్యవతి వేంకట సత్యనారాయణమ్మకు, చిరంజీవులు నా పదిమంది సంతానానికి వారి సంతానానికి మరియు హితులు, స్నేహితులు, పురోహితులకు అభినందనలు తెలుపుకొంటున్నాను.

నా కవిత్వాన్ని ప్రత్యేకించి (ప్రోత్సహిస్తూ విశేషించి అభినందన మాలలను వారి కవితా పాఠవంతో వ్రాసి ఈ పుస్తకానికి శోభను చేకూర్చిన మాన్యులు డాః సి. నారాయణరెడ్డిగారు, డా॥ మల్లెమాల యమ్‌. యస్‌. రెడ్డిగారు, శ్రీ జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వరరావుగారు,. డా॥ జ. బాపురెడ్డిగారు, శ్రీ యస్‌.వి. రమణరాజుగారు మరియు డా॥ శ్రీమతి టి.3. చూడామణి గార్లకు 'ప్రశంసాపూర్వక కృతజ్ఞతలు.

ముఖచిత్రం చిత్రించిన ప్రముఖ చిత్రకారులు మరియు, కవి శ్రీ బాపుగారికి నా ప్రత్యేక అభివాదములు.

సహృదయులైన పారకులు నన్నాశీర్వదిస్తారని ఆకాంక్షిస్తున్నాను.

= వ,వియస్‌. రాజు (11)

ముందుమాట బమ్మెర పోతనామాత్యులవారి మహాభాగవత కావ్యం గురించి (వ్రాసిన 108 గేయాల్లో తొలి నలుబదిఒక్క గేయాల్లో తొలిగేయాన్ని 1960వ సంవత్సరం (వ్రాసితిని. మిగిలిన నలుబది గేయాలు 1985వ సంవత్సరం కడప జిల్లా ఒంటిమిట్ట (గ్రామంలోని శ్రీ కోదండరామ ఆలయాన్ని దర్శించి అక్కడ బమ్మెర పోతన ఆ ఊరివాడే అని చెప్పగ విని తరించిన నేను ఒంటిమిట్ట నుండి 40 కిలోమాటర్లలోని వ్యాపారనిమిత్తం కొద్దికాలం మేము నివాసమున్న రాజంపేట పట్టణానికి కారులో (ప్రయాణిస్తూ కిలోమీటరుకు ఒక గేయం చొప్పున 40 కిలోమీటర్లకు నలుబది ేయములు (వ్రాయటం జరిగినది. తిరిగి ఈ మధ్య శతకం పూర్తిచేయ సంకల్పించి మార్చి 02వ తేది 2006 సంవత్సరమున ప్రారంభించి మార్చి 07వ తారీఖున అనగా ఐదురోజుల్లో 67 గేయాలు [వ్రాయడం జరిగినది. వెరశి 108 కవితలయ్యాయి. గమనిక: బమ్మెర పోతనామాత్యులవారి జన్మస్టలం కడప జిల్లాలోని ఒంటిమిట్ట (గ్రామముగా నేను నా ముందుమాటలో చెప్పియున్నాను, ఎందుకంటే నేను ఒంటిమిట్ట సందర్శించినపుడు అక్కడే ఆయన జన్మస్టలమని తెలిసింది. తరువాత బమ్మెరలో అతి వైభవంగా జరిగిన పోతనామాత్యుని 500వ జయంతి సందర్భంగా మాజీ (ప్రధానమంత్రి మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మాజీ ముఖ్యమంత్రి బహుభాషాకోవిదులు క్షీశే[మాన్యశ్రీ పి.వి. నరసింహారావుగారు పోతనవారి జన్మస్థలం బమ్మెర (గామమేనని చెప్పియున్నారు. అందుకే ఆ తరువాత (వ్రాసిన 2వ గేయంలో వారి జన్మస్థలం ఓరుగల్టులోని బమ్మెర (గ్రామమని చెప్పియున్నాను. పాఠకులు గమనించగలరని మనవి. వారి జన్మస్థలం ఏదైన మనందరికీ ఆయన మహాకావ్యం “భాగవతం” పారాయణీయ మైన పరమపావన (గ్రంథంగా నేను భావిస్తున్నాను. = ఏ.వియస్‌. రాజు (0

జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత రయ డాక్టర్‌ సి. నారాయణరెడ్డి ఎన్స ఎంపి. (గాట్‌ 1 ఎంథ, పిహెచ్‌డి, డిలిట్‌ తావ కా అధ్యక్షులు, ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు క్‌ న్‌ తిలక్‌ రోడ్‌, హైదరాబాదు-500 001. మో ఫోన్‌ : (9) 24753724 సనాణలో సుహ్బృదభినందన భవననిర్మాణ రంగంలో చిరకాలంగా కొమ్ములు తిరిగిన మిత్రులు ఎ.వి.యస్‌. రాజుగారికి కొన్నేళ్లకితం నుంచి కవననిర్మాణరంగంలో కదనుతొక్కాలనే కోరిక కుట్మలించింది ఆ రంగంలో సమకాలీన భవన నిర్మాతల్లో అ(గ్రేసరంగా వున్నట్టే ఈ రంగంలో అక్షరాలను రాసులు రాసులుగా కుమ్మరిస్తూ వస్తున్నారు. ఆ పంటలు నింపడానికి (గ్రంధాల గాదెలు సరిపోవడం లేదు. ఆ వరసలో వెలువడిన అక్షర సంపుటి ఈ 'పోతని. బమ్మెరపోతన అనగానే రాజుగారికి నిలువెల్లా పారవళ్యం. అతనిపట్టవున్న ఆరాధన భావనకు అక్షరాకృతులే ఈ (గ్రంథంలోని 108 వచన కవితలు. శతకానికున్న అష్టోత్తర శతపద్య లక్షణాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకునే 108 ఖండికలు కూర్చి ఈ సంపుటిని శతకంగా తీర్చిదిద్దారు రాజుగారు. ఒక ఖండికలో పోతన నుద్దేశించి ఇలా అంటారు రాజుగారు “నీవు సరస్వతికి దత్తుడవైతే నేను నీకు దత్తుడను నీకు దత్తుడను కావాలనుకునే ఉన్మత్తుడను”. (614) పోతనపట్ల రాజుగారికున్న భక్తిభావన అంకిత మనస్కత ఈ సంపుటిలోని చివరి ఖండికలో (ప్రస్ఫుటిస్తూ వుంది. అందులో అంటారు వారు “పోతన పవిత్ర పాదాలనే (౪1)

నేను గురువుగా భావించానని”. ఆ “అక్షర గురువుకు సలక్షణంగా గురుదక్షిణగా” తన శతకాన్ని అర్పిస్తున్నానని.

ఎ.వియస్‌. రాజుగారి రచనలో ధారాళ శైలి గుణం, ఏకరూప పద(ప్రయోగ లక్షణం (ప్రధానంగా అగుపిస్తాయి. అక్కడక్కడ కవితాంశ ఓ మెరుపులా మెరుస్తుంది. ఏ ఇండికలోనైనా పోతనపట్ల రాజుగారికున్న అనిర్భచనీయ తాదాత్మ్యం వెల్లివిరుస్తుంది. విశ్చనాధవారన్నారు “నా భక్తిరచనలు నావిగాన” అని. మరి ఎ.వియస్‌. రాజుగారి నడిగితే ఏమంటారు. ఈ సంపుటిలో వున్నవాడు “తన పోతని అని.

రాజుగారి అక్షర పక్షపాతానికి నా సుహృదభినందన అందిస్తున్నాను.

[స (1)

మల్లెమాల దొ; యం.యస్‌. రెడ్డి శబ్దాలయ బంజారా హిల్స్‌, హైదరాబాద్‌-34 అక్షరార్పనకు అభినందన “ఏ వేదమ్ము సఠించెలూత, భుజంగబే శాస్తముల్‌ చూచె, తా శ్రి ( నే విద్యాభ్యసనం బొనర్చె కరి, చెంచేనుంత్రమూహించె”? అన్నాడు ధూర్జటి శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకంలో (ప్రజాకవి వేమనకూడా “చిత్తశుద్దిలేని శివపూజలేల” అన్నాడు అంటే.......

భగవదారాధనకు భాషాజ్ఞానం, శాస్త్రవిజ్ఞానం వగైరా అర్హతలకన్నా, (త్రికరణశుద్ధితో కూడిన భక్తి ప్రధానమని నమ్మే వారిలో శ్రీ ఎ.వి.యస్‌. రాజుగారు అగ్రగణ్యులు. ఆ విశ్వాసానికి రాజుగారి ప్రతిరచనా అద్దంపడుతుంది.

లు

రాజుగారు నిలువెల్హా భగవాన్‌ సత్యసాయిబాబావారి భక్తులు. వారికలానికి బాబావారి ఆశీస్సులే (ప్రాణవాయువు. ఆయన ఆలోచనలు అనుక్షణం సత్యసాయి చరణారవిందాల చుట్టే పరి(భ్రమిస్తాయి.

ఆ పరి[భమణంలో పురుడుబోసుకున్న రాజుగారి కవితలు (ప్రతిష్టాత్మకమైన లివ్‌కాబుక్‌లో స్థానం సంపాదించుకున్నాయంటే ఆ అదృష్టం బాబావారి అన్ముగ్రహవిశేషమేనని రాజుగారి విశ్వాసం. అది నిజంకూడా.

రాజుగారి సాహితీవ్యాసంగం సత్యసాయికే పరిమితం కాలేదు. వారు ఇంతకుముందే “రామరసొమృతం” అన్న పేరుతో రామకథను అక్షరబద్ధం చేశారు. ఆ [క్రమంలో ఆవిర్భవించిందే ఈ “పోతన” కావ్యం,

ఇది... ఒక మహాకావ్యం అనినేనను. కాని ఇందులోని (ప్రతి అక్షరం నిష్కళంక చర్మితుడైన ఆ భాగవతోత్తముని విశిష్టతను (తప్పాప్పులను ప్రక్కనబెట్టి) ఎలుగెత్తి చాటుతుంది. ఆ చాటింపు కవిత్వానికి, ఛందశ్శానస్తానికి అతీతమైనది,

(౫

రాజుగారు స్వయంగా చెప్పుకుంటారు నేను కవినికాదు.'భాషావేత్తను అంతకన్నా కాదు అని, మనం వారి రచనల్ని ఆ దృష్టితోనే చూడాలి... శ్రీ ఎ.వియస్‌. రాజుగారు వృత్తి రీత్యా పేరుమోసిన పార్మిశామికవేత్త. ప్రవృత్తి రీత్యా ఆధ్యాత్మిక తత్వవేత్త, ఈ నిజం ఆయన రచనల్లో ప్రతిబింబిస్తుంది. వినయం, వివేకం రాజుగారికి పుట్టుకతో అబ్బిన గుణాలు. సభ్యత, సంస్కారం, వారు పట్టుబట్టి సాధించుకున్న వరాలు. రాజుగారిలో ఉన్న మరో విశిష్టత అసాధారణ మైన ధారణాశక్తి వారి రచనలు పలానా (ప్రక్రియకు చెందినవని చెప్పడం కష్టం. ఆయితేనేం? ఇప్పటివరకు వారి కలంనుండి జాలువారిన వేలాది కవితల్ని అక్షరం పాల్టుపోకుండా అనుకున్నదే తడవుగా ఏకబిగిని వరదపాంగువంటి వాగ్దాటితో శ్రవణ పేయంగా సభల్లో ఆవిష్కరించి కరతాళ ధ్వనులందుకుంటారు శ్రీరాజుగారు. అలా మైమరచి వారి నభినందించే వారిలో సత్యసాయి బాబావారిదే అగ్రపీరం. అంతేకాదు. తెలుగుభాషకు సువర్హ భూషణమైన “ప్రాస” రాజుగారి కలంలో కాపురం పెట్టిందంటే అతిశయోక్తి కాదు. వారి ప్రతి రచనకు [ప్రాస ప్రత్యేక ఆకర్షణ. అందుకు ఉదాహరణలు “పోతన [గ్రంథంలో కూడా కోకొల్లలుగా మనకు దర్శనమిస్తాయి. మచ్చుకు.... అరవైమూడవ కవితలో రాజుగారు పోతనను సంబోధిస్తూ “నాకున్న ఏకైక పతివి, వీతివి, ఖ్యాతివి, ప్రఖ్యాతివి, వైదికజ్యోతివి నీవే” అంటారు. అలాగే మరోచోట పోతన లక్షల అక్షరాల అధినేత, అవధూత, మాంధాత,నాకు నేత, తాత, మాత, భాత'(73) అంటారు. ఇందలి బొచిత్యాన్ని, అలంకారాన్ని రసజ్ఞులైన పారకులు (గ్రహించగలరు. రాజుగారు పోతనామాత్యునిపట్ట తనకుగల ఆరాదనను అక్షరార్భనతో ఈ కావ్యంలో వ్యక్తీకరించారు. చిత్తశుద్ధితో కూడిన వారి సంకల్పాన్ని మనసారా అభినందిస్తున్నాను- చివరిగా ఒక్కమాట-- “పోతన” (గ్రంధానికి బాపుగారి ముఖచిత్రం అరమరికలకు తావులేని లా యోగ్యతాపత్రం లా

• యం.యస్‌. రెడ్డి (00

జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వరరావు 203, గణపతి కాంప్లెక్స్‌ లై యల్లారెడ్డిగూడ సినీ కవి, సాహిత్యవేత్త, దర్శకుడు హైదరాబాద్‌ 04-04-2006

అల్లూరి కవిరాజు భాగవతం

పోతన్న భాగవతాన్నీ, పోతన వ్యక్తిత్వాన్నీ తన హృదయానికి హత్తుకొని తన్మయులైన మహోన్నతులు శ్రీ ఏ.వి.యస్‌. రాజుగారు.

'భాగవతం' మాట వినబడితే చాలు భక్తి విన్వమతలతో శిరసువంచి ప్రణమిల్టుతారు. పోతన మహాకవి పద్యాలకీ, పదాలకీ, మధుర, గంభీర, మహోన్నత భావాలకీ రాజుగారు కవిరాజై నిలువెత్తు నీరాజనమౌతారు.

వచన కవులెవరికీ లేని విభిన్న శైలి వీరిది. సదూహ ఈయన అపారసంపద. రస్కార్హత, సత్యస్పందన, సరళత, సంస్కారం, పదవిశ్తేషణ, వ్యాఖ్యాన కౌశలం,నిశ్చలభక్తి అంకిత భావం వీరి కవిత్వంలో సుస్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

ఏ.వియస్‌. రాజుగారి కవిత్వం పోతన జీవన విధానం, భాగవత రచన, పోతన పదజాలం చుట్టూ (ప్రదక్షిణలు చేస్తుంది. మనల్ని చేయిస్తుంది.

భాగవతం గురించి, పోతన గురించి ఇందులోవున్న రసమయ విశ్లేషణలు, కవితాభివ్యక్తులు సాహితీ వేత్తలను ఆనందింపబేసేవిగా ఆలోచింపజేసేవిగా ఉన్నాయి.

బమ్మెర పోతన మహాకవిని శ్రీ ఏ.వియన్‌. రాజుగారు ఎన్నెన్ని విధాలుగా దర్శించారో, ఎంతో కవితాత్మకంగా వ్యాఖ్యానించారో చూడండి.

“ఓ మహాప్రభో ప్రబోధించావు సర్వతమంత ప్రబంధాన్ని” త్త (1)

“పళ్ళు వారసులు లేరు

నీకు నీవే వారసుడవు” త్తం “'ఫజి భూషణుడు శివుడు

పద భూషణుడు పోతన” 5్‌డ్త “వెలుగు వెలుగులకు

ఇంధనం, చందనం

అందిస్తున్న సూర్యుడు నున పోతన” 5్‌6 “ఆడమన్నట్టు అడేవి

అక్షరాలు కావు

కానీ వాటిని తన ఇచ్చానుసారం

ఆడించిన వాడే బమె శర పోతన” 53 “అంతరిక్షంలోని అక్షాంశరేఖను

అక్షరాలతో నిర్ణయించిన అనురుడు పోతన” 100 “సుప్రతిష్ట కావ్య స్రష్ట పోతన” తె

“అద్వితీయ పరవశ పదాల సృష్టికర్త 8

“క్టోట్రిపద్రాల కోటీశ్వరుడాయన ణి

“శతకోటి అక్షరాల యతీశ్వరుడు ” 103

“రాముని నమి శన ముని

“భావగర్భితంగా విరచించిన వివేక చూడానుణి” 3

“షం పోతన గంటం ” 6

(౪10)

ఇది చదవగానే గుండె రుల్లుమంది. వేద సంప్రదాయ రాజరథంలో పోతనను ఊరేగిస్తూ వేనోళ్ల వినుతిస్తున్నట్టనిపించింది. పోతన కవిత్వంపైన, పదజాలంపైన శ్రీ ఏ.వియస్‌. రాజుగారి రసవద్వ్యాఖ్యానం చూడండి.... “ప్పద్రాలు కావవి పగడాలు, పచ్చలు, వజ్రాలు, కెంపులు” రై “పోతన కవిత్వం శ్వేతకపోతం ” “పోతన కవిత తపోవనం ” 35 “పోతన పద్యం నడిపించే తీరు పంచకల్వాణి తేరు” కొర్ర “షోతన పదాలు గంటం నుండి వెలువడిన అక్షర వజ్రాలు ” య్‌! ఏ.వియస్‌. రాజుగారు మహాభక్త కవిపోతన కవిత్వారాథకులు. నిత్య సత్కవితా సాధకులు. పోతన కవిత్వమే ఆయన హృదయ సర్వస్వం. పోతన భాగవతమే ఆయన పెద్దబాలశిక్ష ఆయన మాటల్లోనే చూడండి....... ణు ! “హోత్రన కవితలతోనే నాకు కవిత్వ అక్షరాభ్యాసం అయినది అంటున్నా” 59 “నేను నేనుగా గాక ఏనుగుగా ఏగి పోతన అక్షరమాల గళమున (2)

గజమాల ధరింపజేయాలన్నదే నా ఆకాంక్ష న! “అక్షరాల అధిదేవుడా కవి దేవుడా నీవు సరస్వతికి దత్తుడవైతే నీకు దత్తుడను కావాలనుకునే ఉన్మత్తుడను అలా వీలుకాని పక్షంలో నీ అభిమాన పుత్రునిగానైనా నను స్వీకరించమని అర్దిస్తున్నా 6డీ “నాకున్న ఏకైక పతివి, నీతివి, ఖ్యాతివి, ప్రఖ్యాతిని వెలిగే వైదిక జ్యోతివి” 63 “నా సాహిత్యానికి సత్యమైన దిక్కు, దిక్సూచి మా సాహిత్యమే” 58 “నేనాక్ష చిన్న కవిని కాగలిగానంటే అది మొ భాగవత్ర ప్రశ్రనం తదుపరే"” 59 “తిరుమల పతి వేంకటపతి గిరిజకు పతి గిరిజ్వాత్రి మరినాక్స్హ్హ్ల నా అక్షరాల ఆధ్యాత్మిక్ర పత్తి బమ్మెర పోతన 68 0[)

“షోత్రనకు ఛాయను నేను” 772 “లక్షల అక్షరాల అధినేత,

అవధూత, మాంధాతా

నాకు నేత, తాత, నూత, భ్రాత,

బమ్మెర వారే” ల్లో

ఇలా అనడానికి ఎంత ధైర్యం, చిత్తశుద్ది, అంకిత భావం కొవాలి. అవి అన్నీ శ్రీరాజుగారికి పుష్కలంగా వున్నాయి.

“భాగవతనూ+?

భాగ్యవ్రతమా?

భార్యా సమేతమా?

ఏది కావలెననగానే..........

నేను కోరునది భాగవతం.....

ఇదినా స్వగతం” 23

అని నిగర్వంగా, నిశ్చయంగా, సగర్వంగా చెప్పారు.

“పారమార్ధిక విమర్శ

పోతన కావాలనుకున్నా............

కాలేక పోతున్నా.

పోతన పోతనే

నేను నేనే

ఎన్ని జన్మలెత్తినా

నేను పోతన కాగలనా......౨” 78 “కవితగా మారిన

పరమ పురుషావతారం పోతన” 35

(4౧౧)

అంటూ బమ్మెరపోతన వ్యక్తిత్వంలో (బ్రహ్మాండాన్నీ (బ్రహ్మాండ నాయకుణ్జీ దర్శించిన ఆధ్యాత్మిక సాధకులు, సత్కవితాభక్తులు, సంస్కారసంపన్నులు శ్రీ ఏ.వి.యస్‌. రాజుగారు. భాగవత కావ్యంపైన రాజుగారి రమ్యమైన గంభీరమైన, సంస్కార యుతమైన రసవద్వ్యాఖ్యానాలు సహృదైక వేద్యాలు. “భాగవతం పావన పతివ్రతల ఫాలం, పాపిట మెరిసే సింధూరం” 23 “సరస, సవినయ, రసమయ కావ్యరాజం” క్ష “ఆంధ్ర మహాభాగవతం కావ్యాల్లో కెల్లా రాజు, రారాజు” 22 “భాషామయూరాకారంగా నాట్యం సలిపి, కాన్యాకారంగా కార్యరూపం దొల్భె పసిడి పదాల భాగవతల”ొ 6 “పెదవుల నుండి పేలవంగా పలికే పేదకనిత్వంగా కాక నాభి అంతరాంతరాల నుండి ఉద్భవించినది ఈ ప్రబోధ ప్రభంజన ప్రబంధం” య! “పద్మినీజాతి పడతిగా, పౌరుష ప్రమేయ పురుషునిగా, వజ్రాయుధంగా, చుక్కల్లో చంద్రునిలా, 0౧1

పోతన కావ్యానికి సాటియైన కాన్యం మరిలేదనిపించిన ప్రయోక్త మారు. 32 “మవా మహిమాన్విత అపూర్వ అద్వితీయ అక్షరాల అక్షయ (గ్రంధం భాగవతం”. ౩9 శ్రీ ఏ.వి.యస్‌. రాజుగారు ఇలా (ప్రవాహ సదృశంగా బమ్మెర పోతన భక్తి కవిత్వాన్నీ, దివ్య వ్యక్తిత్వాన్నీ, భాగవత కావ్య రచననీ, పోతన పద్యాలను, పదాలను, రసవత్తరంగా, ఆలోచింపజేసే విధంగా, అద్భుతంగా, హృదయ పూర్వకంగా, విశ్తేషిస్తూ వినుతిస్తూ నూట ఎనిమిది వచన కవితల వకుళపుష్పమాల చేసి, తానొక కవి మత్తేభమై, మహాకవి పోతన గళమున అలంకరించారు. కవిరాజై పోతన పాదాలకు తనను తాను సమర్పించుకొని గండ పెండేరమైనారు. పోతనను (ప్రమాణంగా తీసుకొని, నన్ను నేను చూసుకొని ఎప్పుడో ఒకపాట (వ్రాసుకున్నాను. “పోతన మార్గము తెలియక పోతిని కవితానేత్రము ఉన్న కబోదిని” అని ఇప్పుడు మళ్ళీ శ్రీ ఏ.వ.యస్‌. రాజుగారి అష్టోత్తరశత వచన కవితలను చదివి నన్ను నేను ఆత్మవిమర్శ చేసుకుంటున్నాను. సత్కవులకు ఆరాధ్యుడు, ఆదర్శనీయుడు పోతన. శ్రీ ఏ.వియస్‌. రాజుగారు సత్కవులు. “పోతన తెలుగుల పుణ్యపేటి” అన్నారు విశ్చనాధ సత్య నారాయణగారు. ఉ॥ “కమ్మని తేటతెల్లునుడికారములేరిచి కూర్చి చాక చ క్యమ్ముగ కైతలల్లు మొనగాండ్రు కవీశ్వరులెంతమందిలో (0౧||)

సవొ కమ్మున లేరు- నీ నలెనొకండును భక్తిరసామృత య్‌ | హమ్మున కేతమెత్తిన మహాకవి యేడి తెలుంగు గడ్డపై ( న అయిదుఐలి అని కరుణశ్రీ, జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రిగారు (వ్రాశారు. సుమార ౦ (వ్రాశారు: పద్యాలతో “శ్రీ వానమామలై వరదాచార్యులు"”గారు “పోతన చరిత్ర” కావ్య గరు ప్‌, రాదో ఈ విషయాలన్నీ ఎందుకు గుర్తుచేస్తున్నానంటే ఇప్పుడు శ్రీ న (వ్రాసిన వచన కవితల స్థాయి, భావ (ప్రకటనలో ఎన్నోచోట్ట పై నందుకొన్నదన నా అభిప్రాయం. ల ఏ.వియనః సహృదయం సాహితీవేత్తలు ఈ (గ్రంధం చదివి ఆనందిస్తారనీ, శ్రీ రొజుగారి కవిత్వాన్నీ, వ్యక్తిత్వాన్నీ వినుతిస్తారని విశ్చసిస్తున్నాను. రావ యు జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర 01)

డాక్టర్‌ జె. బాఫురెడ్డి 'రామచిలుకి డిలిట్‌ ఐఎయన్‌ (లటైర్డు ప్లాట్‌ నెం. 10. రోడ్‌ నెం... 5 ల జూబ్లిహిల్స్‌ హైదరాబాద్‌-33. భక్తపోతన మీది సంభక్తి సంస్కృత భాగవతాన్ని తెలుగులోకి అనువదించిన బమ్మెర పోతనను కీర్తించని తెలుగు సాహిత్యకారులు లేరంటే అతిశయోక్తి కాదు. అందులో వానమామలై వరదాచార్యులు, కరుణశ్రీ వంటి కవులు పోతన జీవితాన్ని, సాహిత్యాన్ని (ప్రస్తుతించిన ఉద్దండులలో ప్రముఖులు. సహజకవి, సత్యసాయి పరమభక్తుడు, పారిశ్రామికవేత్త శ్రీ అల్లూరి వెంకట సత్యనారాయణరాజు - ఎ.వియస్‌. రాజుగారు 1960లో ఒక శుభముహూర్తాన, తాత్విక భావావేశంలో పోతనగూర్చి ఓ కవిత (వ్రాశాడు- అది ఇలా సాగింది “బమ్మెర 'పోతన' “పో” తననుండి తాను “పోొలఅని తనలోని తనను తరిమివేసుకొని అయ్యాడు పోతన-------౮ క్ష పోతన భాగవతానువాదం సృజనాత్మకమైంది సృష్టికి ప్రతిసృష్టి అయింది. ఆయన రామభక్తి పారవశ్యం, కృష్ణతత్త్స దర్శనం, ముక్తిమార్గాన్వేషణం నవరస భరితంగా అపూర్వ శైలి, శయ్యా శిల్పబంధురంగా రమ్యాక్షర మహాకావ్యంగా ఆవిష్కృతమైంది. ఆబాలగోపాలాన్ని అది నాటికీ నేటికీ అలరిస్తూనే ఉన్న విశ్చజనీన, విశ్వాసనీయ సాహిత్య సంపదగా వర్దిల్లుతున్నది. రైళు బిడ్డడైన ఎ.వి.యస్‌, రాజుగారు, అధికారమత్తులైన మహారాజులనే ధిక్కరించిన ఆత్మజ్ఞాన చిత్తుడైన కృషీవల కవిరాజు పోతనను (ప్రస్తుతించిన విలక్షణ రచనల సంపుటి ఇది. సత్యసాయిబాబా (ప్రేమ తత్వాన్ని, సేవాభావ సత్యశీల జీవిత (ప్రబోధాన్ని అనుదినం, అనుక్షణం ఉల్లేఖిస్తూ అభివర్షిస్తున్న ఈయన సాహిత్యం అనేకానేక (00౫%

సంపుటాలుగా వెలువడుతూ బాబా దీవెనలు అందుకుంటున్నాయి. పూర్వాశమంలో రాజుగారు 'పోతన' శబ్దానికి చేసిన నూతన భాష్యం పాతికేళ్ల అనంతరం 1985లో, మళ్లీ ఈ పోతన కావ్య సంపుటికి శ్రీకారం చుట్టింది--- “సారస్వత సార్వభౌమునిగా వినుతికెక్కిన కౌండిన్యగోతోద్భన బమ్మెర పోతనామాత్యా! 2 అంటూ పోతనకు “ప్రధమ పప్రణవాభివందనం” చేశాడు ఆ తర్వాత భక్తపోతనపట్ల ఆయన సంభక్తి సంకర్షణంగా మారింది పోతన పరంగా ఉత్తరోత్తర ఆయనలో ఉప్పొంగిన భావావేశాన్ని శతవిధాలుగా ప్రదర్శించిన శతకంగా ఈ (గంధం రూపొందింది. అష్టోత్తర శత కవితాసుమాలతో పోతనామాత్యున్ని అభిషేకించింది. ఆప్తమిత్రులు ఎ.వి.యస్‌, రాజుగారు పాండిత్యానికి దూరంగా తన సహజ (ప్రకృతి సిద్దమైన భాషలో, తన అంతరాత్మ ఘోషను ఉన్నదున్నట్టుగా, విన్నది విన్నట్టుగా లిఖించే వినిపించే మార్గం ఎన్నుకున్నాడు. వ్యాకరణాలు ఛందస్సులు, అలంకారాలు కావు ఆయనకు కావలసినవి మనసులోని మాటల మూటలు విప్పుతూ ఆ పలుకులను తన ఆలోచనల చిలుకలతో పఠికించటం ఆయన రచనా శైలికి సోపానాలు. తన నోటినుండి అప్రయత్నంగా జాలువారే వాక్కులతో తన భావక్షేత్రాలను పండించే హాలికుడు, తనకు కనుపించిన బాటల మీద జంకు గొంకు లేకుండా సాగిపోయే సాహసోపేత సాహిత్తీ యాత్రికుడుగా మనకు భాసిస్తాడు. “తప్పులు చేయటం తప్పుకాదు- తప్పులు తెలుసుకోకపోవనటం తప్పు” అని సత్యసాయిబాబా తన (శ్రేయోభిలాషులకు చెప్పుకొనే నిరామయ జానపద జ్ఞాన విదుడాయన. ఇది నా భాష, ఇది నా భావం, ఇది నా శైలి - నా చేతన' అంటూ తనదైనవ్యక్తిత్వాన్ని అభివ్యక్తిత్వాన్ని ఆత్మవిశ్వాసంతో నిరూపించు కుంటున్న రాజుగారు అభినందనీయులే. ఈ 'పోతని శతకంలో ఆయన అభివర్షించిన పోతన గుణగణాలు, రచనా శిల్ప సౌందర్యాలు, భక్తిభావ పరిమళాలు, ఆయన పద విన్యాసంలో, యమకంలో గమకంలో చిత్ర విచిత్రంగా దర్శనమిస్తాయి. ఆయన అభివ్యక్తిలో సంయమనం కంటే సంచలనం కొట్టవచ్చినట్టు కనిపిస్తుంది. ఒకచోట పోతనగారిని సంబోధిస్తూ అంటాడు. (000

“రాముని మద్దతుతో పద్దతిగా మాతగా, మమతల ఇలాతల వినీల ప్రజామాతగా, భూమాతగా, సీతగా ప్రగతి ప్రతి భాగవతపు ప్రతి ఒకదాన్ని వ్రత పరంగా, మతంగా, పునీతంగా సనాతనంగా, అధునాతనంగా గత పౌరాణిక గాధల వైభవాన్ని వైన వైనంగా వాసి వన్నెకెక్కినారు” త్రి ఇలా గిలిగింతలు పెట్టే పదాల కూర్పుల వింతలు ప్రతిపుటలో (ప్రత్యిక్షమౌతున్న ఈ కవితలు ఎవరికి వారు చదువుకొని, ముఖ్యంగా రాజుగారు చదువుగా విని ఆనందించవలసిందే. ఆయన పోతనను చిత్రించిన తీరులోని వైవిత్రిని గమనించండి- “స్వప్రయోజనాన్ని ఎరుగని యోధుడు" “విక్రమార్కుని నిక్రమంతో విక్రమించిన సాహిత్య చక్రవర్తా 11 “కొత్త సాహిత్య దౌత్యవేత్త 25 ఆలాగే “నివు సరస్వతికి దత్తుడవైతే నేను నీకు దత్తపుత్రుడను దత్తమండలాల్లో ఉన్నవాళ్లం మనం నీకు దత్తుడను కొనాలనే ఉన్మత్తుడను” 64 అంటూ చిలికించిన హాస్యోక్తులు పులకింతలు పెడతాయి, ఈ సందర్భంలో నేనెప్పుడో వ్రాసిన “బమ్మెర కోకిల” ఖండికలోని పద్యం ఒకటి జ్ఞాపకం వస్తున్నది- (006)

స్కీ ఒక బక్కరైతువై ఒక మహారాజునే ధిక్కరించిన కళాధిపుడనీవు! అందరినోదార్భు అక్షరవాణినే ఓదార్చినట్టీ భావుకుడనీవు! హలమైన, కలమైన అభిలజనానంద సాధనమేనన్న సమళవీవు! భోగినీ భోగ ప్రబోధాత్మలోనుండి త్యాగవై మోగిన యోగి వీవు! దారసుతళులను, సహజ సంసార పథము బంధుమిత్రులు, సాంఘిక బాధ్యతలను వీడకయె, మానవత్వము వీడకుండ మనిషి - దేవుడు ఒకటైన మహిమ నీవు! అందుకే, చివరకు నేనుకూడ శ్రీ ఎ.విఆయన్‌. రాజుగారి ఆకాంక్షతో ఏకీభవిస్తున్నాను. *పోతనా! ఓ పోతనా మరలా నీవే జన్మించి నీకు నీనే వారసుడవై ఆ వర సాహిత్యాన్ని ఏలుకో ఏడుకొండల వానిని వేడుకొని మరలా నీవ్చ జన్మించేలాగున ఆంధ్రులందరి తరపున వేడుకొంటున్నా” 49 రాజుగారు తన సహజ ప్రతిభకు తన అనుభవసారాలను, పాండిత్య సాధనలను కూడా జోడిస్తూ ఉత్తమోత్తమ రచనలింకెన్నో వెలువరించాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. అభినందిస్తున్నాను. నాకు ఈ నాలుగుమాటలు (వ్రాసే అవకాశం కల్పించినందుకు కృతజ్ఞతలు అందిస్తున్నాను. శుభంభూయాత్‌

• జె. బాపురెడ్డి

సయ్యపరాజా వెంకటరమణరాజా . భీమవరం (60146 1౧ ౧19౪౮౦ పశ్శిమగోదావరి జిలా గగ౦5 6౦1 08966 0011688 నై గ్‌ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ తేది: 09-05-2006 మున్నుడి పేరమ భక్తశిభామణి పోతనామాత్యులు నుడివినట్టు “పలికెడిది భాగవతనుట పలికించు విభుండు రామభద్రుండటనే బలికిన భవహరమగునట సలికెద వేరొండుగాధ పలుకగనేలా” బమ్మెరవారిపై భగవంతునికి నిర్హేతుక జాయమాన కరుణా కటాక్షం కలిగెననుటకు వేరొండుదాహరణ ఏమి కావలయు. సదా దర్శనమునకు (ప్రాతినిధ్యము వహించు విధమున భాగవత కావ్య (ప్రబంధమును, యుక్త పదములతో తర్కమునకు సుదూరమైనట్టి సార్హక పదములతో శబ్ద ప్రపంచ సృష్టి నిర్మాణము గావించిన వీరి కృషి నిక్కముగ నా నృషి కురుతే కావ్యం అన్న నానుడిని యదార్హము గావింపజేసిన పోతన్న మన తేట తెలుగన్నలై మన్నిక గాంచుట తెలుగు (ప్రజకు గర్వకారణము కదా! అందుకే విశ్వనాధ “తెలుగుల పుణ్యపేటి” అని పోతనను (ప్రశంసించారు ఆ ఈ తెలుగన్న నే కృతిగర్తగ జేసుకొని నిర్జోష పదములతో రీతియుక్తము, ధ్వనిసమన్వితము గుణములతో, అలంకారములతో రసములతో కూడుకొన్న గేయ పుమ్చాలను కూర్చి “అష్టోత్తర శత” మాలజేసి తాను వరించిన కవి(శ్రేష్టుని తృప్తిదీర 'సేవించుకొన్న శ్రీ రాజుగారి జీవితము “ధన్యము మరియు అనేకులకు వారాదర్శ (ప్రాయులై వర్రిల్హుచున్నారు”. మొదట శ్రీ రాజుగారు బమ్మెర పోతనపై 41 గేయాలను ఆ గేయమాలికకు తాత్కాలికంగా జారుముడి నే వేస్తున్నానంటూనే మరల పూనికతో పోతనగారిపై తనకున్న ఆర్తికి ప్రతిగా మరల జారుముడి విప్పి ముప్పిరిగొన్న నూతనోత్సాహంతో (00410

“పోతనా పోతపోసుకొన్నా” వంటూ కడకంటా సాగించి అష్టోత్తర శతకంగా పూర్తికావించు టలో వీరి పంతం, పట్టుదల వీరి సొంతం అనుటకు ఏ సందేహము లేదు.

శ్రీ రాజుగారితో వాసముండే ఏకైక (గంధము భాగవతమేనట, మరియు తన రచనట్టు తెలివితనంకన్న తెలుగుతనం, పోతనతనంతో చింతిస్తా నేనని పలకడం బమ్మెరవారికి రాజుగారికి మధ్య కుదిరిన కవితాబంధం - ఇదేమీ విడ్డూరం కాదు నిక్కముగ వైఢూర్యమేనని నా అభ్మిప్రాయము.

పోతన ఎంత వినయశీలి అంటే - భాగవతాన్ని రాస్తూ

“విబుధ జనులవలన విన్నంత కన్నంత తెలియ వచ్చినంత తేటపజతు - అనడం గమనార్హము

అటులనే శ్రీ రాజుగారు వీరి 78వ చేయంలో పోతనలా తాను కానని, కాలేనని తానెన్ని జన్మలెత్తినా పోతనను కాగలనా యంచు పోతనముందు తమ విన్నమతను చాటుకొన్నారు.

మరియును శ్రీ రాజుగారు బమ్మెరవారిని అక్షరాలకు జన్మనిచ్చిన బ్రహ్మగా పేర్కొంటూ తన శతక పరిపుష్టికి పోతననే ఆవాహనం చేసుకొని చేసిన ఈ అష్టోత్తర శతక గేయమాల చదువరులకు నిక్కముగ ఆసక్తిని రేకెత్తించు ననుటలో ఎట్టి సందియము లేదు,

వాస్తవానికి శ్రీ ఎ.వియస్‌ రాజుగారు పారిశ్రామికవేత్త. కవితలల్టుట వీరికి బాల్యమునుండి సాగుచున్న (ప్రవృత్తి. సుమారు పదేడులనుండి సాగించుచున్న “శ్రీ సాయి సుధా మాధురి” రచనతో వీరు అయ్యారు కవితాలోకానికి తలమానికం. గతంలో వీరు రచించిన రామరసామృతం పండితుల (ప్రశంశలనితోధికంగా చూరగొనెను.

ఇప్పట్టున వెలయించిన ఈ శతకామృతము నిక్కముగ కవి, పండిత, విమర్శకుల అభిమానమును ఇతోధికముగ చూరగొన్న ననుటలో ఎంతమా[తము అతిశయోక్తి కాదనినా నిశ్చితా భిప్రాయము,

“'సర్వేజనాస్పుఖినోభవంతు” = సయ్యపరాజు ఎంకటరవముణరాజు 004౮0)

డా. శ్రీమతి టి.కె. చూడామణి రైల్వే జూనియర్‌ కాలేజి పెహెచడి, ఎంఎ(తెలుగు, సంస్కృతం విజయవాడ [6061౬81౧ 1614006

సహజకవి పోతన నిరాడంబరమూర్తి, నిగర్వి, వినయశీలి. ఈ భావాలని అత్యంత సహజ రమణీయంగా వివరించారు శ్రీమాన్‌ ఎ.వి.యయస్‌. రాజుగారు తమ పోతన భాగవత కావ్యంలో.

బమ్మెర పోతన 'పోొ

తన నుండి తను 'పోొ అని

తనలోని తనను తరిమివేసుకొని

అయ్యాడు పోతన ----ఈపొదాలు 1

పోతన స్వభావాన్ని వివరిస్తూ - మానవుడు 'అహంకారాన్ని' దూరం చేసికొన్నప్పుడే మహనీయుడు జౌతాడు అనే నిత్య సత్యాన్ని చాటిచెప్పాయి. ఇలా చెప్పగలిగిన ధార్మికచింతన పద వ్తోషణా చమత్కృతి శ్రీమాన్‌ రాజుగారి కవితకి పెట్టని సొమ్ములు. ఈ కావ్య నిర్మాణంలో నేనే నిమిత్తమాత్రుణ్శి అని ఆయన చెప్పడం వినయానికి (ప్రతిరూపమే. పోతన మహాకవికి వారు గావించిన సారస్వత పాదాభివందనం అభినందనీయం.

(ప్రాసలు వారి కలం వెంట పరుగులు తీసి పల్లవించాయి “వలపుల తలపుల అలల గలగలలు' మిలమిల లాడాయి. సరస్వతిని ప్రార్థిస్తూ, 'తల్లీ పోతన అన్నకు తమ్ముని కాగోరుతున్నా' అని వీరు పల్కిన పలుకులు పోతనవంటి మహాకవి నడచిన బాటలో నడవాలనే వీరి ఆరాటాన్ని, తపనని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఆ ఏకలవ్య శిష్యత్వం అంతటి ఉన్నత శిఖరాలపై ప్రతిష్టింప చేస్తుంది.

“పదాలు కావవి పగడాలు పచ్చలు, నజ్రాలు, మణులు, కెంపులు” అని రా! (౧0౧౧

పోతన కవిత్వాన్ని పీరు మెచ్చిన తీరు ఆ భక్త కవిసై వీరికి గల అనన్య భక్తికి నిదర్భనం,

“ఓ కవిరాజును ఈ రాజు అభినందిస్తున్నాడు' అనడం రాజరికపు హోదాకే నిదర్శనం.

దేహి దేహి అనను వైదేహినైనా అనడంలో - ఇతరులకు ఇవ్వడమే గాని ఇతరుల నుండి దేనినీ యాచించని, వీరి, విశిష్ట మనః ప్రవృత్తి ద్యోతకమౌతుంది.

నాకు ఇల్బాలు - ఇల వేలుపు నా పోతనే అని వీరన్నప్పుడు వీరి శ్రీమతిగారు ఏమను కోన్నారో ఏమో గాని.............. నవ విధ సంబంధాలతో ఏర్పడే పవిత్రబంధం ముందుగా గుర్తుకు వస్తుంది.

పోతన మళ్ళీ అవతరించాలని ఆం(ధులందరి తరపున వేడుకుంటున్నా వేంకటేశా.........అనే వీరి ప్రార్థన ఆ కవిపై, ఆయన కవితపై వీరికి గల అనురక్తిని చాటుతూ, అంతకంటె ఎక్కువగా వీరి సహృదయతను సాక్షాత్కరింప చేస్తోంది అనటం అతిశయోక్తి కాదు.

పోతన పద్యాలు 'సమున్నత పదాలతో గుబాళించిన పారిజాతాలైతే'

వీరి కవితలు 'ఉర్వికే ఉత్తమ ఉక్తులందించిన నేర్పరి, తీర్పరి, కూర్చరి “అద్వితీయ ఆణిముత్యాలు”

భాగవత కావ్యాన్ని పూర్తిగావించిన పుణ్యపురుషుడు పోతన. పోతన గేయ కావ్య మాలికలల్లిన పుణ్యపురుషులు ఎ.వి.యస్‌. రాజుగారు.

• టి.కె. చూడామణి (000/1)

కావ్య డ్‌ వంశక్రమం (ప్రథమ భాగం) క్ష

నొ రాశి వృషభరాశి, నక్షత్రం మృగశిర, పేరు వేంకటసత్యనారాయణ రాజు, మమ నామమే మహాఇల్దాలు మత్‌ ధర్మపత్ని నామధేయంకూడ

కాకతాళీయం కావచ్చు కనకపుతాళీయం, కవనపుతాళియం, కుంతలతాళియం ఏదేని కావచ్చు అది బలీయం

సాయి నామమున్నూ సత్యనారాయణరాజు, వంశం రత్నాకరం, అది కాకపోవచ్చు అంశం అయినా ఆయన ఆధ్యాత్మిక అంకుశం

నాది సూర్యవంశం, కులం క్ష్షత్రియం, కలం సాయ్యిశో[తియం, హలం, పొలం, నారికేళం అదే నా బలం

నా గోత్రం వళిష్ట గోత్రం, నా గృహనామం అల్లూరి, నా తల్లిదండ్రులు వెంకమ్మ, నారాయణరాజులు

శ్రీ సుబ్బరాజు, అక్కిరాజులు నా తాతముత్తాతలు, నా (గ్రామం అంతర్వేదిపాలెంలోని ఉపపాలెం పెదపాలెం

మాది జంబూద్వీపం భరతఖండం ఉభయ కృష్ణాగోదావరీ మధ్య[ప్రాంతం మూడు దిశలు గోదావరి, నాలుగవ దెస జలనిధి అంబోధి ఇదో ద్వీిపంలాంటిది

గోదావరి సప్త ఉపనదుల్లో సుషుప్తంగా, గుప్తంగా సప్రబుషుల పేర పారుచున్నవాటిలో విశిష్టమైన

వశిష్టుని పేర పారపాయ సముద్రంలో కలసే పవిత్ర స్టలం అంతర్వేది పుణ్యస్థలం, తూర్పుగోదావరి జిల్దా ఆం(ధ్రదేశం

సఖినేటిపల్లి మండలం, అంతర్వేది లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయమునకు సుమారు రెండు ఆమడల దూరం

కోనసీమగా (ప్రసిద్దిపొందిన పసిడి పవిత్ర భూభాగం భౌగోళికంగా ఇదీ నా జన్మస్టల విహార విరిహార వివరం

ఈ వసుదైక కుటుంబంలో మాది వ్యావసాయిక కుటుంబం; తండ్రిగారు మాత్రం గృహ, రహదారులు, నీటికాలువలు ఆదిగాగల

00౧/1)

నిర్మాణంలో ఉత్తమ గుత్తవ్యాపారం కూడా చేసేవారు వ్యవసాయంతో పాటు నేనున్నూ అదే సాగించి చేస్తున్నా నా సంతానం కూడా అదే సాగిస్తున్నది, వారి సంతానం కూడా అదే బాటకావచ్చు; నాకు పదిమంది పిల్లలు ఏడుగురు కుమారులు, మువ్వురు కుమార్తెలు, (ప్రస్తుతం ఆంధ్రుల రాజధాని నగరం హైదరాబాదు అని పిలువబడే భాగ్యనగరం నివాసం, అది నా ఆవాసం, ఇదీ ఈ జన్మవృత్తాంతం మరి గతజన్మసంబంధం అనగా ఏ జన్మసంబంధమో తెలీదు భగవాన్‌ సత్యసాయితో అనుబంధం ఆభవబంధం బధిరబంధం కాదు తెగనిబంధం, తగినబంధం మా సంబంధం అది తరుగని బంధం తరులతల బంధం ఈ బంధమే నాచే శ్రీసత్యసాయి ఇప్పటికి పదిహేడువేల అయిదువందల పైచిలుకు గేయాలు లిఖింపచేశారు ( నేటికి సుమారు పది సంవత్సరాల్లో ్స ముప్పదొక్క భాగములు పూర్తియై ఒక్కొక్క భాగములో ఐదువందల ఏబదిఎనిమిది గేయములతో అలరారుతూ పరిపూర్తి ఆర్తితో ముప్పదిరెండవ భాగాన అడుగిడుగ అదియు అడ్డులేక సాగుతోంది. మరిన్ని భాగములు వ్రాయగలనో లేదో నాకే తేలని తెలీని తెలివైన విలువైన నిలువైన ప్రశ్న ఇది, కాదిది చిక్కుప్రశ్న అయినా అందుకు సమాధానం అక్కరలేదు అది సందర్భానుసారం సాగే శ్రీ సాయి సుధామాధురి మధురిమతో పాటలకు మాటలకు పల్లవులు అనుపల్లవులు సాయియే సమకూర్చుతారు, సరిదిద్దు తారు ముద్దు ముద్దుగా ముద్దమందారంగా నే కూర్చి, పేర్చి పేలవంకాని 'పేశల, ఆశల అవధూతకావ్యం గోప్యంగా గాక దేదీప్యంగా లిఖించి సత్యసాయి పాదాలచెంత నుంచి నా శక్తివంచన లేకుండా కృషిచేస్తానని కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం సాక్షిగా శపథం చేస్తున్నా........ 2 సప్త బుషుల్లాంటి సప్తపుత్రులు నాకు, సష్తాశ్వారూఢునిలా వెలుగులు విరజిమ్ముతూ వెలలేనివారిగా ఉంటున్నారు (00౧/0

సప్తవర్షముల ఇంద్రధనుస్సులా మెరిసిపోతూ మంచిని పెంచి పోషిస్తున్నారు; దాన్న ఎంచి ఎంతో ఎదుగుతున్నారు

సప్తసము[ద్రముల ఆవలికి సైతం వెళ్ళి వ్యాపారం అపారంగా చేయగల ధీమంతులు, నీతిమంతులు, నీతి కోవిదులు

సప్తకొండల దైవం వేంకటేశుని దయకు, అఖండమైన సత్యసాయి దయకు ప్యాతులైన వారునా పుత్రులు, పాత్రులు, దౌహ్మి్‌తులు.

తె

మరినాకు ఉన్నారు ముచ్చటగా మువ్వురు పుత్రికలు, రామాయణ భారత భాగవత పషత్రికల్లా శ్రీదేవి, కౌసల్య, వాణి

శ్రీదేవి సిరులదేవీ నామధేయం నా అభిమాన రామునికి భార్య భావంగా, కౌశల్య కౌశలంగా, కుశలంగా ఉన్నయామె రాముని తల్లియై రవికి కిరణం ఆయనకు ఆశాకిరణంగా

ఇక వాణి నేను నమ్మిన సరస్వతి, శారద వీణాపాణి వాణి అలివేణి, గీర్వాణికి పారాణిగా కనకపు రంగనికి రాణి అక్షరవాణి, అక్షయవాణి, అంతర్వాణి, ఆధ్యాత్మిక ్రేణి

మరి నాకు అష్టాదశ “మ్పనువులు అలరారుతున్నారు అద్వితీయంగా అభ్యుదయంగా ఆ సభ్య చిన్నారులు శుభప్రదంగా

ఇక వెరశి మా కుటుంబం నాలుగుపదుల సంఖ్యాబలంతో పుంజుకొంటోంది దినదినం ధనధనంతో దగదగద్దాయమానంగా

ఇక పున్నామ నరకం నుండి తరింపజేసే పుత్రుల పేర్టు వారు నాకు మిత్రులు, సౌమి(తులై సాహసపు(త్రులుగా

అందు జ్యేష్టునిది జ్యేవ్వానక్ష్మతంతో ఇంద్ర, ఇందిర ఆవాహంగా (ప్రతిష్ట గల అనంతమైన ఆరాధనా భావంతో

శ్రీ వేంకటేశుని, రంగనాధుని మేళవింపులతో అనంత వేంకటరంగరాజు నామధేయం అదే ధ్యేయంగా దివ్యంగా

ద్వితీయపుత్రుడే గాని అద్వితీయ పుత్రునిగా, అమృత యశస్సుగా శ్రీమాన్‌ శ్రీమన్నారాయణ రాజు రాజుగా రారాజుగా

(00100

తృతీయపుత్రుడు గోపాలకృష్ణుడు గొప్ప కృష్ణుడుకాని, గోపబాల కృష్ణుడు కాడు, గోవులా సాధు, గోమేధికం సాటి చతుర్ధపుత్రుడు వేంకటనరసింహరాజు, సంకటములు సహించని రాజు సంచలనాల సముంచితంగా సంతసింపజేసే రాజు పంచమప్వుత్రుడునారాయణరాజు తాతగారి నామధేయం నమోనారాయణః:గా అదే పారాయణగా సాగుతున్నవాడు షస్ట్రమ ప్యుత్రుడు శ్రీరామనవమి పవిత్రదినాన జన్మించిన శ్రీనివాసరామరాజు సిరుల శ్రీ విరుల రాజుగా, సరాజుగా, మారాజుగా, మా మంచి మహారాజుగా కనిష్టపుతుడు కోదండ హరినాధ శ్రీరామరాజు కోటివిధాల ఉత్కృష్టునిగా, లబ్ద (ప్రతిష్టునిగా, శిష్టునిగా, (శ్రేష్టునిగా శ్రీరాముడు జన్మించిన పునర్వసు నక్ష్మతములో తత్‌నామమే తనదిగా జేసుకొని జన్మించిన వాడు తన జన్మకు చరితార్ధంగా ఇక కోడళ్లు, అలుళ్లు మనుమల 'పేర్మువాసి విసిగంచదలచనూలేదు, ఇది పొడిగించ దలచనూ లేదు పొడిపొడిగా, వడివడిగా నడయాడే కావ్యంగౌ........ “స్టున్తునలు అనగా మనుమలు మరియు మనుమరాండ్రు అని అర్హం. జ్తీ నాకు ఐదుగురు సోదరీమణులు అందరూ అక్కలే, అన్న అ(గజులు ఒక్కరు, మరొక్కరు పసితనంలోనే గతించారు నేను మా తలిదండ్రులకు అష్టమ మరియు కనిష్ట సంతానం నా బాల్యమున పసిబాలునిగ నుండగ పాము పడగనీడ నాపైపడి సాయికి జరిగిన చందముగా అందుకు సాపత్యంగా జరిగెనని వినికిడి మరి మేనల్లుళ్లు, మేనకోడళ్లు వారి వారి సంతానం మరియు అన్నగారి సంతు అందరం కలిస్తే శతాధికంగా ఉన్నాం పెత్తండ్రులు, పినతండ్రులు, మేనత్తలు, మేనమామలు, వారి వారి పుత్రులు, ప్యాతులు, ధౌహిత్రులు కలిస్తే చతుశ్ళతాధికంగా ఉంటాం. ఉళటు (౧00౧

కావ్యశిల్సి వంశక్రమం (ద్వితీయ భాగము)

('ప్రధమభాగంలో కొడుకులు కూతుళ్లు అల్టుళ్ల పేర్లు ఉటంకించటం జరిగింది ఇక మిగిలినది కోడళ్లు, ప*న్సనువులు ఈ ద్వితియ భాగంలో వారి నామములు లిఖించి

ఆ లోటు పూర్తిచేయటం భావ్యంగా ఉంటుందని శ్రీ సాయి సుధా మాధురి ఇరువది ఒకటవ భాగంలో (ప్రవేశపెట్టి తదుపరి భాగాలలోకూడ ముద్రించడం జరుగుతుంది.

పెద్దకోడలు “సుగుణ”నామధేయురాలు భర్త అత్తమామల విధేయురాలు సుగుణాల (ప్రోవు అదే సంసారంగా ఎంచి పోవునదే (తోవ

ద్వితీయకోడలు “శ్యామల” సంసారంలో సస్యశ్యామల కోడళ్లలో ద్వితీయమే కాని గుణగణాల్లో కాదు అందున ఆమె (ప్రధమశ్రేణురాలు

మరి తృతీయురాలు “జ్యోతిర్మయి” సంసారానికి జ్యోతిగా ఖ్యాతిగా నడుస్తున్న నారి కాదామె మంచిగుణాలలో పిసినారి

ఇక చతుర్హ ఆమె అర్హనారిగా భర్తకు బాసటగా నడిచే “సునీతోగా పిలువబడే “అరుంధతి” ఆమె పునీత ఆమె తనయకు ఆమె మమతల మాత

పంచమకోడలు పంచాక్షరీకూడలి సవ్యంగా, నవ్యంగా సంసారం సాగిస్తూన్న తరుణి “భారతి” బహువిధ సుగుణభారతి పతికి హారతి

షష్టమకోడలు (ప్రతిష్టగా పతిని సేవిస్తూ తన ఇష్టదైవం పతే అని భావించే నీలవేణి, అలివేణి, “నీలావతి” పుణ్యవతి

కనిష్ట మరియు సప్తమకోడలు “శ్రీదేవి” సిరుల విరులదేవి విద్యాధికురాలు వినయ విధేయురాలు పతి, పిల్లలే (ప్రాణంగా భావించే భామ ఆ లేమ

మా మనుమలు వారు మనువులు మమతల మాతాపితలకు పసిడి పునీతలు ద్వితీయ పుత్రుని ప్రథమ పుతిక “శిరీషి ఆ శిరీషకుసుమం వాడిపోయి వీడి పోయినది మమ్మందరను అర్హపుష్కరాల (క్రితం

క్టున్తువ్షలు అనగా మనుమలు మరియు మనుమరాండ్రు అని అర్థం.

(౧00/4)

అయినా ఆమె మా అందరి దృష్టిలో ఎన్నడు వాడని వీడని కుసుమించే కుసుమం

ఇక తక్కిన వారిలో జ్యేస్థపుతుని జ్యేష్టపుతిక శ్వేత'

ఆ శ్వేత తను ఎక్కువ శ్వేత కాకున్నా అందరిలా గాక సీతలా స్వచ్చంద నిశ్చల నిర్మమతల చరితురాలు

తదుపరి ద్వితీయపుత్రుని ద్వితీయప్యుతుడు “శ్రీహర్షవర్మ”

హర్షమును పదుగురికి వరింపజేయగలవాడు రూపమున్నవాడు తపము చేయగలవాడు

తదుపరి తృతీయపుత్రుని ప్రధమపుత్రిక 'దీప్తి నామధేయురాలు

పొడగరి, గడసరి, సొగసరి సరిసరి తనకు కాదు సరి కాలేరెవ్వరూ కాదు అనేటికన్య

చతుర్ధపుత్రుని ఏకైక కుమార్తె 'నిఖిత' రూపవతి స్పుర్యదూపంలో ఆకట్టుకోగల చురచిర గుణవతి

పంచమపుతత్రుని ప్రథమపుత్రుడు చయన చరి(త్రుడు ఆధ్యాత్మిక సూూత్రుడు “సంజిత్‌' నామం గలవాడు

మరి ప్రథమపుత్రుని ద్వితీయ తనయ 'రమ్య” నామధేయురాలు రసరమ్య చరితురాలు మంచితనానికి మారుపేరు

ఇక తృతీయపుత్రుని ద్వితీయ కొమరుడు అద్వితీయుడు 'విష్ణువర్మ' నామధేయుడు జిష్టువు

షష్టమప్యుత్రుని ప్రథమపుతత్రిక 'మిహిక' మంచులా చల్లనైనది మెల్లనైనది

సప్రమపుత్రుని ప్రథభమపుత్రిక 'నిరతి' నిరంతరం విద్యావివేకాల్లో ఆరితేరినది, వాగ్టేవని పిలువబడేది

అదే ఆఖరి కుమారుని ద్వితీయప్యత్రుడు “పావన్‌ అనీష్‌” ఇంకను మొగ్గ ఆ పసిమొగ్గ వికసించి ఎంత పరిమళం అందిస్తాడో తెలీదు

పంచమపుత్రుని ద్వితియపు(త్రిక (శ్రేయ అందరికి (శ్రేయోభిలాషి అనుభవ అభిలాషి చురుకైనది, తెలివైనది

ఇక పుత్రుల్లో షష్టమపుత్రుని కనిష్టపుత్రుడు (శ్రేష్టుడు 'బుత్విక్‌ 'తాత్వికుడా! సాత్వికుడా! అపుడే చెప్పలేం ఆతడే అందరి మనుమల్లో పిన్నవాడు చిన్నవాడు

(0041)

(ప్రధమపుత్రిక ప్రథమపు(త్రుడు “చైతన్య” చైతన్యానికి మరోపేరు. ద్వితీయ పుత్రిక “సౌజన్య” సౌజన్యానికి మారుపేరు. ఇక ద్వితియ ప్యుతికకు ప్రధమపుత్రిక “స్నేహ, "స్నేహ స్నేహానికే స్నేహ ఇక తృతీయ పుతికకు ప్రధమపు(త్రిక 'యూతిక' ఆమె యూతికలా సువాసనలతో సునాయాసంగా అందరిని అలరించగల అమ్మాయి ఇక ద్వితీయ పుత్రికకు ద్వితీయుడు “రోహన్‌ో నామధేయుడు చురుకైనవాడు తెలివైనవాడు ఇకమా అమ్మాయిల పుతికల్లో ఆఖరిపుతికకు అఖరి పుత్రిక నిచ్చలమైనది స్వచ్చ భాషా పరిజ్ఞానంతో అందరిని అలరించే అపురూప రూపవతి గుణవతి నెమ్మదస్తురాలు 'భార్లవినైనిక" నైనం చిన్హంతి శస్తాణిల్లో ఆమె భాషకు శస్త్రాణి ఆ వాణీ తనయ ఇక మునిమనుమల రాకతో ఈ కావ్యంకు ముగింపు పలుకవలసియున్నది అదెన్నడన్నది సాయి చెప్పవలె అపుడది మాకందరికి నేచెప్పవలె అంతవరకు వేచియుందాం॥] శుభం తుళుళా ౧౦౦61)

పోతన ముఖ చిత్రవర్హన నే బమ్మెర పోతనపై లిఖించిన పాటల్లో (ప్రథమ పాటను నాలుగైదేడులనాడు సాయికి వినిపించగ పెను పచ్చగల ఓ అంగుళీయకాన్ని కష్టించకుండానే సృష్టించి నా చేతికి తొడిగిన సన్నివేశం నేడది మరలా తెరపైకి వచ్చిన సందర్భం అది పోతనగూర్చి నలుబదొక్కపాటలు (వాసిన సందర్భం దాన్ని పుస్తకంగా వేయనెంచి ముద్రణకు ముస్తాబుచేయ సంకల్పించి (ప్రముఖ చిత్రకారుడు, రచయితయైన బాపుగారిని కోరగా వారు అట్టపై పోతన ముఖచిత్రాన్ని (ప్రముఖంగా చిత్రించి పంపించారు అది అద్భుతంగా ఉంది దాని అంతరార్హం నాకు తెలియక బాపుగారినదేమని అడుగంగా భాగవత మనగ కృష్ణుని కథ మరి పోతన దాన్ని రామునికి అంకితం ఇచ్చారు మరి పోతన శ్రైవమతస్తుడు

అందుకొరకు ముఖ్యభాగం శ్రీరామ కృష్ణ నటరాజ భంగిమతో, దక్షిణభాగాన డమరుగ సహిత (త్రిశూలం ఉత్తరభాగాన శ్రీరామ కోదండం అదే చిత్రానికి ముఖ ఫాలమున నిలువు ఊర్ష్యృపుండములు అడ్డంగా “తి” విబూది రేఖలు శివతాండవ భంగిమ కాళ్లకు కడియాలు సిగలో నెలవంక “తి శిఖపింఛమౌళి కృష్ణరూపం నెమలి పింఛమున్న నమ్మాము ఇరుకరములు బంధించిన నాద సంధానంగా మురళి సిగ చుట్టూ చిరు ఉత్తరీయం మెడలో మాల ఆ త” రూప విగ్రహానికి పూజిస్తున్న దాఖలాగా నాలుగు కుసుమించిన మందార సుమాలు పాదముల చెంత సాష్టాంగంగా గాక సుఖాసీనుడై పోతన కరములు జోడించి వంగి వినముడై నమస్కరిస్తున్న భంగిమ నాభి నుండి దిగువకు దుకూలము వీలం ఛాయ కండువా

(00౧/౧)

నడుమునకు బిగింపుతో శైవమత చిహ్న సంప్రదాయపు విభూతిరేఖలతో గళమున, కరములకు రు[దాక్షమాలలు కర్ణ్షములకు కర్ణ కుండలాలతో ఆశీనుడై ఉండి త్రిమూర్తి తత్వపు 'బహ్మ' చిత్రాన లేనప్పటికీ భాగవత రచనా సృష్టిచే 'పోతనే' (బహ్మయె చదువుల సరస్వతికి పట్టంగట్టి

అప్పటికే

“త్రి” తాళష్యత్రముల కట్టలు కట్టినవి చిరుబల్లపై ఉంచి

'త్రి' జ్యోతులతోనున్న ద్వి దీపస్తంభ (ప్రమిదలు పోతన అనే ముచ్చటైన మూడు అక్షరాలు (క్రింద నా నామధేయం

వెరళి

మరచాను

శిరము వెనుక భాగాన

గుండ్రని చంద్రబింబ కాంతిగల ఆకారం తేజస్సుగా

ఆ చిత యశస్సును పెంచేలా

చిత్రించిన

బా నగాం వా ధన్యవాదాలు శీ ఎ.వియస్‌. రాజు

(00౧/1)

1 (సం! 1960)

బమ్మెర పోతన 'పో

తన నుండి తను 'పోొ' అని

తనలోని తనను తరిమివేసుకొని

అయ్యాడు 'సోతని

(కమ్మర బమ్మెరనారు

నిమ్మకు నీరెత్తినట్టు కమ్మని కావ్యం

నిష్టతో కష్టపడి

సుష్టిగా సృష్టిలో సాహిత్యంలో

సాపత్యంలేని విధాన సాగించాడు

సరస సవినయ, రసమయ

సారస్వత సంవిధాన కావ్యరాజం

ఆ కావ్యం కాగలిగింది

కావ్య కార్యశూరుల కార్యోన్ముఖ (ప్రతిష్టలకు కరదీపిక.

ఆం(ధకావ్యాల అది అ(గగామిలై

అధిరోహించె కావ్యమయ శిఖరాగం.

దానికదే సాటి, అన్నింటికంటే మేటి

మరిలేదు ఇంకెన్నడూ రాదు మరేపోటీ.

అదేమి (గ్రంథం?

ఇదేమి బంధం?

ఒకపరి అది పఠించావో లాండు

పైత తతత అదెట్టి అనుంగు అనుబంధ సంబంధమో కాని జీవితాంతం మరి మరిచిపోలేవు ఆ భావాన ఉన్న భక్తి భావం అది బమ్మెర సృష్టికే చెల్లు వేరెవరికి రాగలదా రమ్యమైన బాణి రాదు, రాగలదనుకోవటం కల్ల, కరుణ రసం కరుణాత్మకంగా, కఠినంగా భీభత్సం, స్పజనాత గకంగా శృంగారం, మరి భక్తి అది అవధులు దాటి పరిధులు లేక పరవళ్లుతొక్కే పావన గంగా (ప్రవాహపు ఉప్పాంగు పొంగు కన్న మిన్నగా ఉరకలురకలుగా పరిగెడుతూ సరసంగా సాగిన సామ్రాజ్య రాజ్ఞి మన బమ్మెర పోతనగారి భాగవత కావ్యం! ఆలా

ఎువియస్‌. రాజు

౫౨ (సం! 1985)

ఆర్యావర్తాన దక్షణాపధాన

కాకలుతీరిన యోధులకు నెలవైన

కాకతీయ సామ్రాజ్యాన ఓరుగల్లు మండల

బమ్మెర (గామవాసిగా వెలుగొంది

తెలుగునాట బమ్మెర పోతనామాత్యులుగా

ప్రసిద్దినాందిన సిద్దపురుషా!

సిద్దించిన తనువు, మనస్సులతో

బమ్మెరలోని తటాకం చేరువనున్న

వటవృక్ష ఛాయలో

వక్షం నిండిన లక్షలాది పదాల

అక్షయ తూణీరం నుండి

పరంపరగా పదబాణాలను

పదే పదే గుప్పిస్తూ

లక్షోప లక్షల భావాలు

పారమార్ధిక హార్దిక పదసాగరంలో

పదనిసల రాగ తరంగాలై

పలుకుబడుల (ప్రాచుర్యంతో

ఆంతర్యం అత్యంత అత్యుత్తమ

వ్యుత్పత్తుల ఉత్పత్తుల ప్రపత్తుల నిప్పత్తులతో లాడు

పతన సుతిమెత్తని పవ్మిత్ర పదాల పద్యాల గాత్రంతో శత సహస్ర తాళప(తాల శతావధానం శతదా జేసి జేసి సారస్వత సార్వభౌమునిగా వినుతికెక్కిన కౌండిన్యస గో త్రోద్భవ బమ్మెర పోతనామాత్యా! నీకిదే నా (ప్రధమ (ప్రణమాభివాదం!! తా

తతత నిన్‌ రాన పా రాముని నమ్మిన మునిగా శ్రీరాముని భక్తులలో ఆమనిగా రఘురాముని రంజింప జేసిన రసమయ రాగ హృదయునిగా పరంధాముని పక్షం వహించిన పరమపావన పాత్ర పోతనగా పద్యం, గద్యం అనే భేదం లేక అత్యుత్తమ సాహిత్య కేతనంగా భాగవతాన్ని గతాన్ని దీపించిన భవరహితంగా బహురమ్యంగా భాగ్యంగా భావ గర్భితంగా విరచించిన వివేక చూడామణిగా (ప్రవీణ (ప్రశస్త సాహిత్యంలో వీణానాదాన్ని వేణుగానాన్ని మరిపించగా మురిపీంపబేసిన ముత్యపు మెరుపు కావ్యాన్ని అమరంగా కాలాలకు కులాలకు అతీతంగా అత్యంత ఉత్తమాభిరుచుల అభినివేశంతో ఉత్కృష్ట (సృష్టి ప్రబంధాన్ని పలికించిన విద్వత్‌ కవి వరేణ్యా! అత్యద్భుత పదవిన్యాస వికాసాలతో వివేకంగా సమకాలీనులూ, ఏ కులీనులూ కూడ చేయలేని సు్రతిష్ట కావ్య ్రష్టగా అష్టావధానంతో ఆ (గ్రంథరాజాన్ని అలరింపజేసిన అద్వితీయ అపురూప ఆదిత్యా! లారా

పోతన అనంతంగా సాగే ఉ(్గంధంగా ఆ మహనీయ కావ్యాన్ని మాకందించిన మహాకలీ! మోకిదే నా సారస్వత పాదాభివందనం!

ఎంవియస్‌, రాజు

న!

లోగిలి విడిచి నాగలిపట్టి

పట్టెడన్నం కొరకు పట్టిని సైతం వదలిపెట్టి

మడిలో నారుమడిలో జడివానలో

గజగజలాడే చలిని సైతం లెక్కించక

మిన్ను కన్న మన్ను మిన్నయని

మాన్యమైనదని మున్ను మున్ను

అదే తన (బ్రతుకు నిలిపేదని

యాతనలెన్నో అనుభవిస్తూ

పోతన సేద్యం చేస్తూనే

దాన్ని చోద్యంగా గాక

పద్యం గద్యంలలో కూడా సాధ్యమైనంత వరకు

కృషి సల్పుతూనే మధ్య మధ్య

మిధ్య ఈ (బతుకని తలపోస్తూ

ఓ స్టిర కమనీయ కావ్యం (వ్రాయ

సంకల్పం జేసెనాయనను.

కండలను కరిగించి కరిగించి

కడకు కవితా సేద్యం చేపట్టనెంచి

ముండన శిరస్సుతో, నుదుట విబూది దిద్ది

నభూతో నభవిష్యతిగా లారా

వెోతన అపరిమితానుభూతి మౌనంగా స్మరిస్తూ విస్మరించక అనుకరిస్తుండగా కంఠం ముఖాన వెలుగు వెలుగుతుండగా ఓ శుభోదయాన పోతన పట్టై గంటం!! వ్‌ భాగవతుల యతుల భగవద్భక్తుల శక్తుల కథలలో భాగవతాన్ని గతాన్ని మనకు చూపనెంచి భాగ్యమైన వాటి వాటి కథల కథనాన్ని (ప్రతి సదనంలోను భారంకాని రీతిలో సామాన్యులు "సైతం పఠించులాగున (ప్రారంభిచె భాగవతం.

6 ఓం ఆరంభం నాభి నాళ గళం నుండి యుగళ యుగళంగా అద్వితీయంగా ఓంకారం ఓం ఓం అంటూ సవ్వడి సదా ఆత్మతో ఆత్మీయంగా ఓంకార రుంకారం రుం రుం అంటూ ఎదనుండి ఎగసివస్తూ ఓం ఓ ఆకారంగా రూపు దిద్దుకొని అది సాకారమై ఆ (ప్రాకారంగానే ఓం మకారంగా మమకారంగా భాషా మయూరాకారంగా నాట్యం సలిపి ఓం తధిగణతోంతో గాక కావ్యాకారంగా కార్యరూపం దాల్చి ఓం ఓంగా అదే ఓం పోతన గంటం పసిడి పదాల భాగవతం ఓం ఓ ఓంగా భగవదర్పితంగా భావగర్భితంగా భాగవతంగా! రాలు

వ క్‌ విష్ణుకథలు, కృష్ణకథలు సత్యారుకి శణీల వ్యధలు గజేంద్రమోక్షాలు రుక్కిణీకళ్యాణ కార్య(క్రమాలు ఆదిగా గల అంబరీష భీష్మ, (దోణ, పరీక్షితులు పరాభవ, (ప్రాభవాలు కృష్ణ నిర్యాణం నుండి నిర్మాణాత్మక ఆత్మ కథలతో వెలువరించిన మహాభాగవత మణిమయ మకుటహార (గంథం మహనీయుడవై మాకందించిన మహామనీషీ మోకిదే మా నమస్కృతి.

8

ఎటుల ఎరుకనైతిరి

ఎన్నికైన అన్నన్ని అపురూప పదాలు

అవి సామాన్యులకు ఒక జీవితకాలంలో

ఏ పరిస్టితులందు నేర్వలేని

వినిమయ నవిషయాలుగా

ఎక్కడ ఎప్పుడు వివరణ ఈయలేని

లెక్కలేని పదాలు ఎటుల మో కబ్బె

అది నిజంగా అబ్బురమైన విషయం కదా!

ఆ పదాలు జనపదులకు నచ్చేవిగా

జవసత్వాలనిచ్చేవిగా

అవే పదాలు ఆపదలు బాసిన ఆనంద పదాలుగా

పద పారవశ్యంలో అవశ్యం

అందరకు అవి శిరోధార్యాలుగా

బహుళ శుక్షపక్ష పాఢ్య శశికాంతిగా

నిశిలో కాంతినిచ్చే కాంతిపుంజాలుగా

జాలువారు పుంఖాను పుంఖంగా

పునః పునః పవత పదాలు

శరవేగంగా గంగా (ప్రవాహపు వేగంగా

వేగిరం నీ లేఖిని నుండి

వెలువడే విలువల వలువల లారి

పతన తతత పట్టువ(స్తాల పట్టపురాణిలా వల, వలల వలపుల తలపుల అలల గలగలలు లాటి అద్వితీయ పరవళ పదాల సృష్టికర్త భాగవతపు భర్త మీరు. తా

ఎ.వియస్‌. రాజు

9

పోతనగారూ! పోతనగారూ!

ఓ పోతనగారూ!

పోతపోసి రాశిపోసి వేసేశారు

పావన (ప్రగతి పదాలు

నేత నేసేశారు

సరి అంచుతో గురిచూసి

చక్కని చిక్కని

గీతగా భగవద్భక్తుల గీతగా

సదా సద్వివేకిగా

రాముని మద్దతుతో పద్ధతిగా

మాతగా మమతల ఇలాతల

వినీల 'ప్రజామాతగా

భూమాతగా

పితగా

(ప్రగతి (ప్రతి భాగవతపు ప్రతి ఒకదాన్ని

(వ్రత పరంగా

మతంగా పునీతంగా

సనాతనంగా అధునాతనంగా

గత పౌరాణిక గాథల వైభవాన్ని

వైన వైనంగా (వ్రాసి

వన్నైకెక్కినారు. లాలా

పోతన 10 భాగవతం స్వగతం, స్వతంత్రంగా అవగతం చేసుకొన్న మోరు భావి తరాలవారి కొరకు ఎంతో (శ్రమించి భార్యాసుతుల సైతం లెక్కించక చలించని ధ్యానంతో ధనధాన్యాదుల నొదులుకొని భాగవతుల యతుల కథలను కడు రమ్యంగా కూర్చిన నేర్పరి మిరు, తీరైన తీర్చరి మీరే!

ఎవియస్‌. రాజు

శ1

(ప్రౌతం:ఃకాలాన్నే (పారంభించి

సాయంకాలంవరకూ విడువక

వింశతి వత్సరాలు

ఉత్సాహంతో

తక్షణం అక్షయమగు

ఆ మహా కావ్యానికి

పరిసమాప్తి పలుకవలెనని

పలు విధాల పలుకుబడుల

పర్యాయపదాలతో (ప్రతిపర్యాయం

('ప్రతిపదము వెంట పర్యవేక్షణలతో

పద ప్రదక్షణ జేస్తూ

ప్రస్తుతం మరే విషయానికి

(ప్రాముఖ్యం -ఈయక

(ప్రముఖమగు చతుర్ముఖుని సతిని అర్థిస్తూ (పార్దిస్తూ

ఆమె దయతో ఒసంగెడి స్పూర్తితో ఆర్తితో

పరిపూర్తి చేయనెంచి

(ప్రతి క్షణం (ప్రతిక్షించక

ఆ సద్గంథాన్ని సద్భుద్దితో

ఏ స్వలాభాపేక్ష లేకుండా!

మరే అపేక్షలూ ాాలంంంంంోాోారు

బత దాన్నడ్డుకొనకుండగా కొనవరకూ కొనసాగించి కాలాతీతమైపోతున్నదని కాలాలకు అతీతంగా దాన్ని (వాయనెంచి కావ్యాంతం లోకాన్ని సైతం లెక్కించక రేయింబవళ్ళు ఎన్నో ఇక్కట్టుల నెదుర్కొని వాటిని మార్కొని ఆ మహా (గ్రంథాన్ని మహాద్భుతంగా మహా సాహసోపేతంగా స్వప్నంలో సైతం స్వప్రయోజనాన్ని ఎరుగని విప్రయోధునిగా విక్రమార్కుని వి[క్రమంతో వి(క్రమించిన సాహిత్య చ[కవర్తిగా (ప్రబంధాన్ని ప్రభవింపజేయ పరిజన బంధువులను సైతం విస్మరించి పూర్తి కావించిన మహా మనీషి మరు.

కతత మయన్‌ రాజు

12

ఆ మహా భాగవత [గ్రంథంతో

మోకున్న బంధం అనుబంధం

అది అద్వితీయం సదా సద్వివేకం

ఎవరూ విడదీయనిదాబంధం

అది మో నుండి ఎన్నటికి

ఎక్కడికి

ఎందుకూ

పోలేనిదా (ప్రబంధం

అది రూప, వయోభేదాలు లేని

అపురూప ధర్మసమర అమర బంధం. లాల

పతన 13 పామరులకు, పాండిత్యవరులకు పిన్నలకు, పెద్దలకు (స్రీ పురుష, కింపురుషులకూ ఎంపిక జేసిన ఏ పద్యమైన, గద్యమైన అర్ధం, అందలి అంతరార్థం అంతర్షతంగా ఆప్యాయంగా ఆత్మతో అడుగక్కర లేకుండగనే అర్థమయ్యేరీతిలో అర్ధవంతమగు శైలితో రచియించి వచియించి రసజ్ఞుల మెప్పును, ఒప్తును సర్వదా సర్వే సర్వత్రా పొందిన మహనీయ మహిమాన్వితులు మోరు.

ఎవియస్‌. రాజు 14 ఆ మహా కావ్యానికి (ప్రేరణ ఎవరు స్వామి? ఎపుడు ఎటుల ఆ (ప్రేరణ మోకు కలిగ? దయచేసి నాకు స్వప్నంలో దర్శన మొసగి అందలి లోతు పాతుల ఆంతర్యం ఎరిగించమంటున్నా!

పతన 15 మో ముఖతః స్వయంగా ఆస్త్వయం సంభవాన్ని సంభవామి యుగే యుగేగా గాకున్నా ఒకే ఒక్కపరి నాకా భాగ్యాన్ని ఈ అభాగ్యుని కొరకు మోరు ఒసగి నన్ను కృతార్జుని జేయకున్న మిమ్ము నేనేమనుకోవలెనో ఆ విషయం మోకే వదలుతున్నా!

తతత వన యన్‌. రావ 16 పోతానామాత్యా! కేతనామాత్య తనయునిగా వినిమయంగా వినయంగా మోరు సలిపిన ఆ అనవరతపు అనర్గళ కృషితోనాస్తి కావ్య దుర్భిక్షంగాగాక కృషీవలుని వృషభ ద్వయంతో 'సేద్యకృషి స్వేదం చిందించునేమో! కాని ఈ పండిత కృషితో శిరస్సు పండి పండించె మోక్షై మారు ఎనలేని దీక్షతో ఏకాకిగా కార్యఫలాలను సాఫల్యంగా. లాలా

వతు

శ 7

అమ్మా! ఓ సరస్వతీ!

అన్న పోతన్నకే

నీవు కావు అమ్మవు

పోతన్న కావచ్చు

నీకు ముద్దుబిడ్డడు

నేనూ కాగోరుతున్నా

నీకు మొద్దుబిడ్డగానైనా

నన్ను అంగీకరించి స్వీకరించమని

నా ఎదలోని

-ఈ ఈడేరని

తడారని కోరికను కోరి

ఆ అన్నకు

తమ్ముని

కాగోరుతున్నా! లా

ఎ.వియస్‌. రాజు

18

ప్ప్వ ఉన్నంతకాలం

ఈ పుడమిపై

మో కావ్యం నిలుచు సాధ్విలా

సాధ్యాసాధ్యాల నెంచక

ఎంతో (శ్రమించి

చిద్విలాసపు

చిరస్మరణీయ రమణీయ

రమణిలాటి

మద్విరాట విద్య

మిధ్యకాని

(గ్రంధాన్ని లిఖింపజేశారు. ాాాాలాలాంాఅు

పోతన 19 సతి పుత్రులు, మిత్రులు ఎవరేమి చెప్పినా వినకుండా సర్వస్వం సరస్వతీ మయం జేసి ఆమెనే నిత్యం ధ్యానిస్తూ సర్వకాలాలకు ఆమె వినా! మరెవ్వరూ తన్నాదుకోలేరని సర్వం ఆమెకే అర్పించుకొని సమర్పించుకొని మది మరేదీ రానీయక స్వగతంలో కూడ ఆమెకే స్వాగతం పలుకుతూ నిద్రా, జా(గ్రదావస్థలందునా “స్వ” ఎరుగక అందుకొరకు తిరుగక సతతం స్వాభిమానం ఉన్నా స్వతంతంగా స్వరాల రాణి పారాణికే (మొక్కెడి మహనీయులు మిరు.

ఎ.వియస్‌. రాజు

20

ఇది సాధ్యమగునా! యని

సాధ్యాసాధ్యాల గురించి ఎంచక

సాధ్విలా

మనసున ఇష్టదైవాన్ని ధ్యానించి

మారు

కావ్యరచనకు ఉప[కమించి

ఉద్యుక్తులై

ఉత్తీర్ణత కలుగునా। యని

సంశయించక

సంయమనంతో

దాన్ని శోధించి

సాధించిన

భగవద్భక్తులు మారు. లాలా

పేతు 21 సదాలు కావవి అవి పగడాలు పచ్చలు, వ(జాలు, మణులు, కంపులు ఒక్కొక్క పదం పదివేల కెంపుల కన్నా ఇంపుగా, సొంపుగా పచ్చల కన్న మెచ్చదగిన పదాలు అదృశ్యం కాలేని దృశ్యాలు వ(జముల కన్న మిన్నర్వైన వ(జ్రాయుధంలా లక్ష్యం ఛేదించగల లక్షణ పదాలతో తక్షణం మెరసి మైమరిపించే మురిపించే మురిపాల పదజాలంలో ఆవుపాల లాటి స్వచ్చమైన అచ్చమైన ముగ్ట్రమోహన రూపంతో ఆంధ్ర గీర్వాణ భాషాపదాల కలయికతో సవ్యసాచిలా కలనేత నేసిన కొళ్మీర శాలువాల వలువల లాటి విలువగల అతిమెత్తని సుతిమెత్తని నెత్తపు పదాలతో సాగిన కావ్యం ఈ భాగవత కావ్యం.

తతత ననన రా

22

భాగవతం

భాగవతం భాగవతం

భాగవతం భాగవతం

భాగవతం

ఆంధ్రభాషా భాగవతం

మనపాలిట మహాభాగ్యం

ఈ భాగవతం

అది ఆంధ్రుల ఆరాధ్య అయోధ్య

దైనందిన జీవితంలో

పరమ భాగవత పోతనగారి

ఆం[ధ్రమహాభాగవత కావ్యం

అది కావ్యాల్టోకెల్లా

రాజు రారాజు

ఎల్లవేళల అది దివ్యం

అదలానే ఉండుట భావ్యం. పాళా

పోతన | 23 ఖాగవతమా! భాగ్య్మవతమా! భార్యాసమేతమా! ఇందు ఏది కావలెననగనే కోరునది భాగవతం భాగవత గతం అదినా స్వగతం. అందుకే దానికి స్వాగతం (వ్రతాలు భార్యాసమేతాలు సమ్మతమే కాని భాగవతంతో కావవి సమం కాదది ఆ(ఘ్రాణిత సుమం అది ఆది మధ్యాంత మకరంద మందారం అది పావన పతవతల ఫాలం పాపిట మెరిసే సింధూరం.

ఎవియస్‌. రాజు 24 తలపున భాగవతం తలుపు మాటున భామ తలచిన చాలు పలికెడిది భాగవతం మహాభాగవతం వలచిన భామ కలువల లేమ లేకున్నా కాదేమో కాని భరించలేను భాగవతపు లేమి అదే కానిది నాకవగతం,. 25 చెరలు తెరలుగా దొంతరలుగా పదాలు గుప్పించే పద విలుకొనిగా వీలునామా వ్రాసి గుత్తకు తీసుకున్న (కొత్త సాహిత్య దౌత్యవేత్తగా దౌత్యం పద పౌరోహిత్యం దేహ తత్వం కాగా! ఆపదలులేని ఆ పదాల దౌహిత్యం ముత్యమై సత్యమై, సత్వమై మోలో అలరారుతోంది.

పోతన 26 సింకిం చెప్పడు శంఖ చక్ర గదాయుధమున్‌ చేదోయి సంధింపడు అన్నారు గజేం్యద్రమోక్షంలో కాని అద్దానినే ఆనాటి సమకాలీన కవివరేణ్యులు అధిక్షేపించగా ఆ క్షణాన మౌనం వహించి సమయం జూసి సరైన సమాధానం ఉ(త్రేక్ష కాని ఉపాయ ఉపమానం (ప్రత్యక్షంగా జూపి వారి దూరదృష్టి లేమి (హ్రస్వ అక్షేపణా విశ్రేషణాన్ని మెత్తని పాదరక్షతో ముఖాన కొట్టినట్టు కొట్టకనే కొట్టి వారి అవహేళనను వారికి తిరిగి అప్పజెప్పిన మో జగజ్జెట్టి తనం అది అమోఘం.

కతత ౨ వన్‌. రాహు 2/7 కష్ణ నిర్యాణ గద్యంలో జీవి [క్రమంలో జూపిన మో విక్రమం అది స్మక్రమమై అనంత వేదాంతాన్ని ఆ[క్రమించినదై నభూతో నభవిష్యతిగా సాగిన ఆ వర్షనా (క్రమం అది భూగోళ ఖగోళ సర్వగోళాల సమన్వయంగా అన్వ్నయింపజేసిన అమోఘ, అత్యంత జీవిత లోతులను విడమరచి మరి మరచిపోలేని విధంగా విభజించి చూపిన వ్యక్తి వక్త, (ప్రవక్త మారు. లాలా

వదత ౨8 కావవి పదాలు అవి అవసరార్హం అర్జింపుతో అవతరించిన పదనిసల పనస తొనల లాటి పాలకోవాల పరువాల పదాలు గరుకు చురుకుగల చేవగల చెరకు పదాల మొక్కల ముక్కలు ముక్కున బట్టీ పట్టినట్టు గాక పట్టుమని పది కాలాలకు,కులాలకు కలకండ ముక్కల చక్కర ముక్కలుగా వక్కలుగా ఒక్కనాటికి తీసిపోని చుక్కల చక్కదనాలచిక్కదనాల చుక్కల్లోని చంద్రునిలా [గ్రంథాల్లో (ప్రబంధాల్లో (ప్రభువుగా (ప్రభవించిన గంధపు (గంథం ఆ సద్గంథం, తా

నం!

29

ఉత్తిష్టంతు భూత పిశాఛః

అన్న చందాన

తెలుగునాట

తెలుగెరిగిన తెరువరు లందరికి

భాగవతం

కరతలామలకం జేసిన

పుణ్యపురుషా!

గీర్వాణ భాగవతం కన్నా!

తెలుగు భాగవతం

మిన్నయని

పండితులచే ('ప్రశంసింపబడిన

ఏకైక (గ్రంథంగా

ఖ్యాతిగన్న (గ్రంధం

ఆమా ఆంధ్ర మహాభాగవత ఉ(ద్గంథం. లాలా

పోతన ననన 30 మహా మహిమా న్విత మౌననీయ మృహ్ర మనీషి మాన్యత్ర అసమాన్యత్ర సామాన్యతల సారూప్యంతో పన్న పెద్దల తార గమ్యంగా మో మౌర్గం నడ్ల్వా ఆనాటిన్వ క్‌వి, 31 వ్వా అద్య నుండి గ్ర నాభి అరతరాంత్రరా నుండ్పి ఉద్భవి్చ్వి అత్యద్భుత అమర స్వ్య్య సమృక్షార్ర్వీ కులీ క్‌విత్త్యం ఊహలక్రద్ద్య ఊపళ్వన్యి ఉద్భ్వం ఈ మి (ప్రభో (ప్రభంజ్య ప్రబంధం,

ఎ,వియస్‌. రాజు

కానా ాొనాఊఊ

32

పద్మినీజాతి పడతిగా

పౌరుష (ప్రమేయ పురుషునిగా

ఉత్తమాశ్వంగా

ఉత్తుంగ తరంగ

పావన గంగా

తరంగంగా

చుక్కల్లోని చంద్రునిలా

ఆయుధాల్లో

వ(జాయుధంగా

కావ్యాల్థ్‌

పోతన భాగవత కావ్యానికి

సాటిమైన కావ్యం

మరి లేదనిపించిన

(ప్రయోక్త మిరు.

టాంకు

పోతన 33 ఆంధధ్రభోజ కృష్ణదేవరాయలు ఉద్షా! టించినటుల సప్త సంతానములలోను కృతి ఆకృతి చెడకుండా కలకాలం ఉండును గాన అట్టి కృతికే కతిపయ దినములు (శమించి ఆ కృతిలోనే రమించి రచియించారట్టి కృతినే ఈ (ప్రకృతి (ప్రాపకంతో, వ్యాపకంతో.

ఎ.వియస్‌. రాజు

3శి

పోతన

యాతనలన్నీ అనుభవించియూ

సనాతన సంభవాన్ని వీడక

అందుకొరకు

తనకనర్థం సంభవించినా!

అర్హం కొరకు

వ్యర్జుల నెవరిని వేడక

ఏ సందర్భంలోనూ

సందిర్టం లేక

అది

అసందర్భం అసలే అనుకోక

అందుకొరకు సోరాడుటే

ధ్యేయంగా

అదే అసలు అధ్యాయంగా

అధ్యాపకునిగా

తద్విధి విధానం

పరులలోను పలికించెడి

(ప్రవక్తవు, విప్రవరుడవు నీవు. ల

35

సోతన కవిత్వం శేతకపోతం మాత కపోతం కాదది

కపిత కపోతం.

అది నవ కవితల

మమతల కపోతం.

పోతన కవిత

తపోవనం

అది అలా అవతరించగల ఆరాధించగల

అచంచల అద్వితీయ సాహితీ ధనం

ఆ అపురూప

ఆదిత్య ఆవళ్య

కవితగా అలరారిన

పరమ పురుషావతారం పోతన.

36

పోతన కవితలకు పోలికలు ఏలికలు

ఏరి ఏరి

పో పొమ్మని రమ్మని

అనగల రాజులున్నారా! పోరులేని పొగడ్తలకు పోని పామరునిగ పోటుతనమేగాని ఓటమెరుగని మెత్తని ధీశాలి మన పోతన.

పోతన 3౯ భావ్యం కాదు బావా! కావ్యం కానివారికి అంకిత మాయమనటం సంభవంగా గుంభనగా నే (వ్రాసిన కావ్యం రామునికే ఈయ భావ్యంగాని ఈ నరాంతక రాజులకు రారాజులకు ఇచ్చి అమ్మను మా అమ్మను మాన్యాలెన్ని ఒసగినా! మాన్యమైన ఈ మానినిని నిమాలిత హృదయంతో మానుషం వీడి మాన్యం కానివారికేల పెట్టుటకు నాకేలనో సమ్మతం కాకున్నది సమ్మె చేయటం వినా! మరో గత్యంతరం నాకు లేక నా ఆంతర్యం అందు కొల్లనంటున్నది బావా! శ్రీనాధ బావా! సిరులు నీకు మరులేమో!

కాని కావు నాకవి

అవి పరుల (ప్రాభవ (ప్రభావాలుగా (ప్రభవించిన ఆ సిరులకారకు

నే నాసించ బోనంటున్నా! 38

భాగవత కావ్య కన్యను అభిమానులందరికి మనస్ఫూర్తిగా అర్పించి తత్సలం తమకు

ఏమో మిగుల్చు కొనకుండగ త్యాగం జేసిన త్యాగశీలిగా అభాగ్యునిగా

ఆ భాగ్యం కోల్పోయినా కల్పకం దాకా

యోగ్యునిగా

మో త్యాగనిరతి నిరతం స్తుతింప బడుతూనే ఉంటుంది.

పోతన

39

ఎంతటి వారలూ ఇంతులకు

దాసాన దాసులే అన్నట్టు ఎంతటి అవివేకిగాని లేకిగాని సాహిత్య ధ్వేషిగాని

ఎన్నడూ

పోతన భాగవతం యెడ ఎవరికి భిన్నాభిప్రాయం లేక సదభి[ప్రాయాన్నే వ్యక్తం జేసి సదస్యులందరు

ఎంపిక జేసిన

ఏకైక ఏక(గ్షీవ (గ్రంథంగా సు[గ్రీవాజ్ఞలా

తిరుగులేని, తరుగు కొనట్టీ తరులతా తారతమ్యములు లేని మహా మహిమాన్విత అపూర్వ, అద్వితీయ అక్షరాల అక్షయ (గ్రంథం ఆ (గ్రంథం.

తతత వన యన్‌ రా త్తం ఇన్ని గేయాలను అక్షరమైనా రాని నాబోటి అవివేకి శుద్ద సన్వాసి వె(రివెంగళాయి (వాయగలిగాడంటే అది తప్పక పోతన నా కొసగిన తన తపో మహిమగాని అది నా (పయోజకత్వం ముమ్మాటికి కాదని తమకు మనవి చేస్తున్నా!

పోతన చక! భాగవతం కాదది అది భావగర్భిత (వతం ఆంధ్రమహా భాగవతం బాధ్యతల (వ్రతం నుండి భావగర్భితుల సధ్భావపు పద్యాన్వేషణల పరిణయ కావ్యం శ్రీమద్భాగవత కావ్యం శ్రీ శ్రీ శ్రీ పోతనామాత్య ప్రవీణ 'ప్రబంధంగా పద్య, గద్య విద్యలతో విక్రమం జూపిన సద్యోజాతకునిగా సద్విద్యల సచ్చర్మితల సం(ప్రోక్షణల పోతనామాత్య అమాత్యవర్వా! మోకిదే స్వ స్వాగతం పునః పునః పునరంకిత సుస్వాగతం తాత్కాలికంగ ఈ గేయమూలికా మాలకు జారుముడి వేసేస్తున్నా!

తతత టి నవన్‌ రాద తీ2 (సం! 2006) పోతనా! పోతపోసుకొన్నావు పసిడి పదాలను పాత పదాలనేగాక సనాతన, అధునాతన పదాలను సైతం. పాతరవేసేశావు పాత భావాలను పుత్తడి పదాల తొడుగు తాడుక్కున్నవాడవు. తాడిమకు తోడు అఆ పద పుప్పొడి వాటికి అద్దిన వాడవు. పోతనా! నేను నీ అభిమానిని నీ పద్య శైలిని అభినందిస్తున్న వాడనునీవాడను. ఎన్నడు వాడని వాడవు నీవు వాణీ వాడవు.

పోతన మి జప నీ అంశ ఉన్నవాడనా! అది అంశం కాకున్న అంకుశంలాటి ఆ పదాలకు పెద్ద దిక్కువు నీవు. మరినాకును పెద్ద దిక్కుగా దక్కవా! తక్కిన కవులను కౌలుకు తీసుకొని వారి వారి భాషను, భావాలను నీవే (గ్రహించినా నీ ఆ[గ్రహింపును నేను ఒకింత సం[గ్రహించిమైనా నీలా (వ్రాయాలని శతధా యత్నించాను? అయినా! అందు విఫలుడనయ్యాను. కాని విముఖుణ్ణి కాలేదు సుముఖుడనే ఎన్నేళ్లకైనా నేనంటున్నా!

ఎంవియస్‌. రాజు త్శేట్గే పోతనా! నీవు చేతనుడవు నే నచేతనుడను నీ రచన అశ్చ్వవేగం. నా రచన విరించి సతి వీచిక అదే నా సూచిక నాకున్న వేదిక, నవ్యపదాలతో, కావ్య పదాలతో భాగవత (ప్రబంధం కావ్యం ఆ పదబంధం అదే అందున నీకున్న సంబంధం ఆ సుగంధం సుందర (గ్రంధం నీవు ఏ లోకాననున్నా -ఈలోకాన దానికి మించిన కాంచన కావ్యం కావించ నెవరి తరం? అది నీ అంతరాంతరాల్లో నుండి పెల్టుబికిన పద పాయసం పద అమృతం, పద (ప్రణవం అది నాకు (ప్రాణం.

పోతన |

వద్‌ పోతనా! నీ భాగవత రచనకు మాతృక గీర్యాణ భాగవత కర్త వ్యాసులవారు లిఖించిన హిమాలయాల్లోని బదరిలోని వ్యాసగుహను రెండు సార్టు సమోపమునకు వెళ్లి వీక్షించాను. ఆలాటి

గంగ - హిమాలయాలగూర్చ్భి

ఒక శతకం లిఖించాను.

కాని కనీసం అర్హశతకమైనా

నీ కావ్యంగూర్చి వ్రాయకున్న

నా జన్మ నిరుపయోగమని ఎంచి మరలా నేడు పదునైదేడుల తదుపరి (వాయ సంకల్పించి

ఈ క్షణం వరకు

నాలుగు లిఖించాను

మరి ఒకటి రెండు రోజాల్లో

తక్కిన తామ్మిది లిఖించ నాకు

శక్తి నాసగమని నిన్నర్దిస్తున్నానయా! పోతనామాత్యా! నా సాహిత్య అమాత్యా!!

వం

బమ్మెర భాగవతం

బొమ్మ భాగవతం

బామ శ్రే భాగవతం కాదు

అది అమ్మ శారదమ్మ భాగవతం. మా పోతనన్న అన్నకు

అక్క సరస్వతీ అక్క సానుకూలంగా అనుకూలంగా స్పందించి సంధింప జేస్తుంటుంది. ఆ పద్యపాదాలను ఎన్నడిక ఆరంభశూరత్వం లేక ఆడినమాట తప్పక

తప్పక

ఆ గీర్వాణి పదాల రాణి పారాణికి (ప్రణమిల్లి పొరాణికంగా పౌరోహిత్యంగా సత్య సాహిత్యాన్ని సాగించి సాధించారు

సర్వాంగ సుందరంగా

ఆ భాగవత మహా కావ్యాన్ని.

పతన

్టే ఓ మహా పద ప్రభో! 'ప్రభోదించావు పర్వతమంత (ప్రబంధాన్ని.

ఆ (ప్రబంధ పారిజాతాన్ని పారిపోకుండా పారించావు పావనంగా పద పవనంగా.

ఆనీ కార్యాన్ని (క్రమంగా శ్రీకారం చుట్టిన నాటినుండి నాటావు

సాహిత్య (ప్రియుల

పండితుల మనస్సుల్లో మనోహరంగా

ఆ ఆ పద్యాల్థో గద్యాల్లో

ఆ ఆ అక్షర అలలు అలవోకగా 'సెలయేరుగా పారించిన తీరు

అద్వితీయం,

వి.

ఫ్‌ స్కంధంలో జూచినా

నాజూకుతనం

నవ్యతనం, నాణ్యతా లాలిత్యం

లఅలలనల సౌకుమార్యాలకు

ఎన్నడూ లోటు, చేటు లేకుండా

అది రాకుండా రాపాొడి రాపొడి

భాషను కాపాడి

ఆంధ్రభాషకే వన్ని తెచ్చిన

మౌ సర్యాంగ సుందర

సాహిత్యంకు సాపత్యంలో

మో సామాపష్యంకు కూడా

రాలేరెంతటి ఘన కవీశ్శరులైనా

అది

మో ఘంటానికే చెల్లు

మో నిఘంటువులో ఉన్నన్ని పదాలు

అవి అక్షయ తూణీరం

ఆ అక్షాహిణీల అక్షర సైన్యం య్‌

దైన్య స్థితిలో / మె అతన.

పడలేదెన్నడూ! సేజ్‌ [భా (

లో లోటు

యు

పోతన కా డం ఆదికవి వాల్మీకికి వారసుడవు నీవు మరి నీకు వారసునిగ నే తగుదునా! తగుదునాయని ఈ మాటడుగుటకు తగుదునా! నీకు వారసులు లేరు నీకు నీవే వారసుడవు నీకు వారసులు ఇంతవరకు పుట్టలేదు పుట్టారన్న వారికి జ్ఞానం పుట్టలేదు పోతనలాటి కవులు భూతలమున పుడతారా! పుట్టబోరు, పుట్టబోరు అంతటి ఆణిముత్యం మరి ఆంధ్రులకు అందును అన్నది అబద్దం అందుకే నే బద్దుడను ఆ మాటకు పోతనను కాదనగలరా! ఎవరైనా! పోతనా! ఓ పోతనా! మరలా నీవే జన్మించి నీకు నీవే వారసుడవై ఆ వర సాహిత్యాన్ని ఏలుకో ఏడుకొండలవానిని వేడుకొని మరలా నీవు జని శ్రంచేలాగున ఆంధ్రులందరి తరపున వేడుకొంటున్నా! సై

లివి.యస్‌. రాజు

౨౦

అక్షరానికి అత్త

నా అక్షయ అక్షరాలకు మేనత్త

మేనా ఎక్కివచ్చిన ఆ అత్తను

అత్తా! అన్నవేళ తన సత్తాచూపి

పత్తాలేకుండా పోయిన పదాలకు

పదవులందించి

పెదవులనుండి బంపి

పను బంధంగా ఆ అనుబంధం

నేడు

అణు బంధంగా మారగ

తేరగ వచ్చి తారగ విచ్చి

తరుగని అక్షరాలనందించి

తిరుగులేని ఆంధ అత్తవై

అత్తరువులు హత్తి

అచ్చెరువొందేలాగున

మాటలు మూటగట్టుకొని వచ్చి

మూలన మూలుగుతూ నిలువక

ఆ మూట నాకప్పుగించి

మాట నిలబెట్టుకో బెట్ట చేయక

ఆంధ్రా అత్తా! నా మేనత్తా!

పోటెత్తిన పోతన పద (ప్రవాహంగా

కదలిరావమ్మా! లారా

తతత

51

జగత్తంతా

(బహ్మమయంతోపాటు (బాహ్మణమయం

ఆ బ్రాహ్మణునిగా పుట్టిన పోతనకు అ(బాహ్మణుడనైన నేను

నేనుగాగాక ఏనుగుగా ఏగి

వారికి అక్షరమాల గళమున

ఆ గజమాల ధరింపజేయాలన్నదే నా ఆకాంక్ష

ఆ ఆకాంక్ష నా కాంక్షల్లో

కాంచన కాంక్షగా కాంచగవలె నీవు పోతనా! సనాతనుడవైన నీవు సత్‌సంప్రదాయాల అగ్నిని 'ప్రజ్వలింపజేసి ఆ సంప్రదాయాన్నే నీ సాహిత్యంలో జొప్పించి ఒప్పించావు మమ్మందరను అందుకో

ఆంధ్రులందరి తరపున అంజలి పదాంజలి, పరమ పదాంజలి, (ప్రణవాంజలి పరమ పురుషా! పోతనా!

తతత నేమ్‌ రావి 52 నొ భావాలు, పదాలు (ప్రశ్నార్హకం కావు నాకు అవి జవాబార్దకాలే. బమ్మెరవారి భావాలు, నా భావాలు అనుసరించేవి ఒకే (ప్రభావాలు అవి ముముక్ష భావాలే. ఆ ము(ద్రాక్షరాలు ము(దారాక్షసాలు కాకుండా నిర్షిద్రంగా నిద్రాహారాలు మానియైనా పోతన చిరు పేరున నే లిఖించు కావ్యం పూర్తికావిస్తానని ఆపై ము(దిస్తానని అంతవరకు నిద్రించనని నాకైనేనే నాలో బాస చేసుకొన్నా!

వేతన క్‌3 ఆడది అంటే ఆడేబొమ్మ అన్న అర్హం చెప్పుకొనే ఈ రోజుల్లోనూ ఆడ, మగ అన్న తేడా లేకుండా పురాతన కావ్యాలు పరిస్తున్న కావ్యం అదే పోతన విరచిత భాగవతం ఆడమన్నట్టు ఆడేవి అక్షరాలు కావు కాని వాటిని తన ఇచ్చానుసారం ఆడించినవాడు వాడే బమ్మెర పోతన ఆడగ ఆడగ ఆ అక్షరాలు లోగడ మోగడ తలగడగా తరించినా నేడవి అయ్యాయి మోక్షగామి.

ఎవియస్‌. రాజు

వా!

ఫజిభూషణుడు శివుడు

పదభూషణుడు పోతన

నే పోతన

పాద భూషణుడను

కృష్ణుడు శిఖపింఛ భూషణుడు

హనుమ

రామరూపం

హృదయంలో

బంధించుకొన్న భూషణుడు

నేనున్ను

పోతన

పద భూషణంతోపాటు

భక్తి భూషణుడను

భక్తిజబాంధవుడను

(పతినిత్యం

పోతన పద భూషణుడను

ఆ సంభవ సంభాషణుడను

సంభవామి యుగే యుగే

వాగ్గేయకార పోతనామాత్యా!

అందుకో

పాదాభివందనం. ాాాాాాంఆా

పోతన లి5్‌ నొ తనువు పోతన తనువు తరగతుల కోసం తగవులాడుకొనక తరించే తనువులు, మనువులు. అక్షర అక్షయ తప్రహృదయాలు మావి. లిప్తకాలమైనా విడివడి ఉండలేని మానవ మనోభావాలు మావి. ఆధ్యాత్మిక అధ్యాపకుడు అత్యద్భుత పద విన్యాసకుడు, వివేకుడు కాని కాడు నాకు సమకాలికుడు హాలికుడేయైనా! పోతన నిగర్వి ఈ ఉర్వికే ఉత్తమ ఉక్తులందించిన నేర్పరి, కూర్చరి, తీర్సరి. మరి సరిలేరెవ్వరు సరికారు మరెవ్వరూ మరెన్నడు ఇపుడైనా ఎపుడైనా అంతటివానికి అంతే వాసునిగ ఉన్నాననే భావనతో సంభావనతో సంచరిస్తున్నవాణ్ణి నేను.

ఎవియస్‌. రాజు 56 నాగ్టీవికి వారసుడవా! వాల్మీకికి వారసుడవా! సాహిత్య సరసుడవా! నవరసాలు పండించే నారదుడవా! పద నీరదుడవా! శారదా సాక్షాత్కారం పొందిన వాడవా! ఎవరు నీవు పోతనా? పోతన తన తపో బలముతో సాధించిన విద్వత్‌ పద విద్యుత్‌ జేసి వెలలేని తెలుగు వెలుగులకు ఇంధనం, చందనం అందిస్తున్న సూర్యుడు మన పోతన. ఆంధుడు ఆర్వుడు ఆరాధ్యుడు పద కార్యశూరుడు పద, పద్య, గద్యములలో అసమాన మేటి అనుపమ కీర్తిపాటి బమె శ్రరవారు.

పోతన ద్‌ అక్షరాలు అంతగ అభివృద్ది సమృద్దిగా జరుగని ఐదారువందల ఏండ్లనాడే మోరంతటి మోరలేని సమిర సాహిత్యాన్ని సాధించిన సారధి దాశరథి పద వారథికి పట్టం కట్టిన పట్టభదులు బలభదులు వీరభద్రులు నిర్షాదులు అక్షర అనిలో అర్జునులు నిర్దించ లేరెవరూ నిర్మూలించనూ లేరు నిర్మమత మో వెంటనుండంగ.

5్‌5

నా సాహిత్యానికి

సత్యమైన దిక్కు, దిక్సూచి మో సాహిత్యమే

మోతతో తలబడి

ఆపై నిలబడినా

అది నిలువక వాలి

మో పాదాలపైన తలనిడగ

అదే నాకు ఒరవడి

నాకది కాదు ఒరులబడి నాకది సొంత బడి

సాంతం ఆ ఆసాంతం

నాకది కాగడాగొ

లోగడనుండి

మోగడ కాగా

మో గడప తొక్కాను

నాకది హాయిగా

నిద్రించు పరికరం తలగడ కాగా అంగడి బొమ్మ కావలసిన నేను ఆరాధనా ఆర్యపుత్తడి పురుషుడనై పునీతుడనైనాను.

పతన 59 'నేనాక చిన్న కవిని కాగలిగానంటే అది మో భాగవత పఠనం తదుపరే అందుకు గురుదక్షిణగా మా పేరున నే లిఖిస్తున్న ఈ చిరు శతకమే ఆ దక్షిణ. ఆ పద ప్రదక్షిణ క్షిపణియై అందుకు మాతృక చిత్రికగా వెలసినదే నా సాయిసాహిత్య పుత్రిక. నాకది అక్షరాలు నేర్పిన పెద్దబాలశిక్ష పద్ధతైన శిక్షణగా నాకు రక్షగా మిగిలింది. అందుకు మోకు అర్పిస్తున్నా ఎనలేని ధన్యవాదాలు. అన్నా! అన్యను కాను నేను అందుకే అందుకో నా అనన్య, అన్యోన్య అభివందనాలు.

ఎ.వియస్‌. రాజు 60 అన్నా! పోతన్నా! ఆ నీ అక్షయ అక్షరాలకు అమృతం అద్దితివా! లేకున్న వాటికి అంతటి తీయదనం, చిరంజీవత్వం సత్వం సత్వరం వచ్చి యుండేవి. కావే అవి అలసత్వం లేక అల్లిన అక్షరాలమాల, బుట్ట. ఆ బుట్టె బ్నురగా బ్య రగా భావించి భాషించావా! గంటమే హలము తాళప(్రాలే పొలముగా అక్షరాలే విత్తులుకాగా అవే అంకురంగా అక్షరవృక్షాలు కాగా పదాలే ఫలాలుగా నీ కరుణరసం జలంగా అదే బలంగా నీ (ప్రబంధం ప్రభవించెనా! పోతనామాత్యా!!

పోతన 61 అన్న పోతనకు అక్షరాలు, పదాలే పప్పులు, ఉప్పులు, మెప్తులు, అప్పులు కావవి ముప్పుతిప్పలు వాటిని మోక్షమార్గంలో పయనించి దారి బత్తెముగా ఎంచినాడు పదవిపంచి (మోగించిన విరించిగా సతి సహకారంతో ఆదే తనకు మోక్షాన్నిచ్చే మంతముగా భావించి మనణూర్తిగా నమ్మి నమ్మిచెడినవాడు లేదన్న దాన్ని నమ్మి నమ్మకంగా పట్టుదలతో భాగవత కావ్యాన్ని పూర్తి కావించిన పుణ్యపురుషుడు మన పోతన.

ఎెవియస్‌. రాజు 62 అన్నా! ఆంధ్రుల అన్నా! తెలుగన్నా! తిరుగులేని అన్నా! తరుగుకాని భాగవత కాన్యాన్ని అందించిన అన్నా! అపుడు నీ వయసెంతన్న? ఎంతకాదన్నా ఇరువది ముప్పదేడులైనా నీ ఈడు ఉండునన్నది నా అంచనా అన్నా! అది కాదన్నా! కాకున్నా! నీవే వత్సరంలో (ప్రారంభించి ఏ వత్సర వయస్సులో ముగించావో నా కెరుక పరుపవయా! ఈరోజు రాత్రి స్వ్పష్పముననైనా సాక్షాత్కరించి అది ఎరిగించకున్న నన్ను నీవవమానించావని తలుస్తా నిన్నభిమానించే నాలాటి వారిని నిర్లక్ష్యం చేయవని ఆ నమ్మకంతోనే నేనీ రాత్రి శయనిస్తా ఆపై నీ ఊహలతో పయనిస్తా,

పోతన క్‌ 63 యజ్జోపవీతం పరమం పవి[(త్రం అంటారు. యజ్ఞోపవీతధారణ సమయంలో ఆ మంత్రంలో అదో భాగం అట్టి యజ్ఞోపవీతం బాహ్యానికి అది ఒట్టి దారం కాదది మందారం, సింధూరం సువాసనలు వెదజల్లటానికి సుందరంగా అగుపించటానికి అన్నా! నీవు ఆ యజ్ఞోపవీతానికన్నా ఎంతో పవిత్రుడవు (ప్రాజ్ఞుడవు, 'ప్రజ్ఞుాడవు (ప్రబంధ పతివి, పద పతివి నాకున్ను పతివి నాకున్నట్టి ఏకైక యతివి నీతివి, ఖ్యాతివి, (ప్రఖ్యాతివి వెలిగే వైదిక జ్యోతివి సరస్వతికి ఉదాత్తుడవు (ప్రేమామృత మత్తుడవు, మన్మిత్రుడవు.

ఎంవియస్‌,. రాజు 64 నీవు సరస్వతికి దత్తుడవైతే నేను నీకు దత్తుడను దత్తమండలాల్లో ఉన్నవాళ్లం మనం నీకు దత్తుడను కావాలనుకొనే ఉన్మత్తుడను ఆలా వీలుకాని పక్షంలో కనీసం నీ అభిమాన పుత్రునిగానైనా నను స్వీకరించమని అర్థిస్తున్నా అక్షరాల అధిదేవుడా! నక్ష్మతాల నవదేవుడా! కవిదేవుడా! పద దేవుడా! పల్లవులు ఉల్లములో ఉంచుకొని ఊరేగు ఉత్తమ దేవుడా! నీకు (ప్రణామం.

నత 65 నా శయనాగారంలో నా పయన ఆవాసంలో ఉండే ఒకే ఒక పుస్తకం అది బమ్మెర విరచిత విరజాబి పారిజాత భాగవత (ప్రబంధం. ఆ పుస్తకంలో కొంత బాగం నా మస్తకంలో నిక్షిప్తమైయున్నా అధికశాతం అది లేకున్న అవధులులేని ఆ ఆప్యాయత అనురాగం ఆ (ప్రేమానురాగం అందుకోవాలన్నదే నాకున్న అభిలషనీయం.

నా 66 రొణా (పతాపుడు ఆరావళియుడు పోతనా! నీవు ఆర్య ఆంధ్రాక్షర కార్యశూరుడవు ఆం[ధావళీయుడవు ఆంధ అక్షరాల ఆరాధ్యుడవు అందుకు ఆధ్యుడవు నీవు ఆంధ్రా వాల్మీకివి ఆంధ్ర కవికోకిలవు ఆంధ్ర అక్షరాల ఏకలవ్యుడవు ఏకసంధా[గ్రాహివి వాటిని ఏకోన్ముఖం జేశావని ఏక[గ్లీవంగా, హయగగ్రీవంగా, సు(గ్రీవంగా ఆ సంధానం అక్షర స్కంధారావంగా అన్ని స్కంధాలను అందించి ఆంధులందరికి ఆరాధ్యుడ వైనావయా!

పోతన త 6/7 కౌళ్చు కటి, కరములు, కనులు భంగిమలు మార్చి అటు నిటు కదిలిస్తే జౌతుందది నృత్యం అందు నిష్టాతులైతే నిష్టా ఆ అభ్యాసం జేస్తే అట్టివారౌతారు కృతకృత్యం. నినదించకుండా ఒట్టి నినాదాలతో గాకుండా ఆ భంగిమలు అనునయనంగా ఆడిస్తే నిత్యంఆలానే అక్షరాలతో ఆయన అనగ మన పోతనామాత్యులవారు "సైతం జేయిస్తిరి నిత్యం నృత్యం. అందు అయ్యారు ఆయన కృతకృత్యం, ఇది సత్యం.

తతత మన్‌ రాజు

68

అక్షరాల అధిపతి

ఆ నిధికి పతి

ఆ పదపతి

పోతనా పతి

వారి సతికి పతి

శాసనసభకు పతి సభాపతి

దేశానికి పతి రాష్ట్రపతి

తిరుమల పతి వేంకటపతి

గిరిజకు పతి గిరిజాపతి

మరి నాకు రాముడు రఘపతి,

సాయిరాముడు పర్తిపతి,

నా పదాల పతి

నా అక్షరాల ఆధ్యాత్మిక పతి

బమ్మెర పోతన

నా మనస్సుకు

చేతలకు

చేతనాపతి. లాలా

పోతన తతత 69 మమ అనిపించటానికి లిఖించినది కాదు పోతన తన భాగవత కావ్యం మదినిండా 'పెల్టుబుకగ కృష్ణకథను లిఖించి రామునికి అంకితమోయటం. మమతాను రాగాలు మతాలను తాకగ హైందవ మతాభిలాషి అందున (శ్రేయోభిలాషి పోతన మమతకు, మనువుకు కట్టుబడి అదే పెట్టుబడిగా భాగవతానికి రాబడిగా ఏర్చి, కూర్చిన పదాలు జొప్పించి ఒప్పించారు మనందరను మన పోతన మహాశయులు. చాలాలాలాలాలాలాలాాాాాాాాాా

ఎ.వియస్‌. రాజు

70

శణాలుగున్నర దశాబ్దాల [క్రితం

గతంలోను నీ పేరు విడదీసికాని

నిన్ను, నన్ను ఎవరూ విడదీయని బంధంగా

అది బమ్మెర పోతన

“పోతన నుండి తను 'పో' అని

అతనిలోని తనను తరిమి వేసుకొన్నాడని

(ప్రధమ పంక్తిని పల్లవిగా (ప్రవేశబెట్టి

పిమ్మట

(కమ్మటి బమ్మెరవారు

నిమ్మకు నీరెత్తినట్టని

హోరెత్తేలా సాగిన

తక్కిన పంక్తులతో జేసినా

మరి నలుబదిపాటలు

రెండు దశాబ్దాల (క్రితం పారించినా

నేటికి అవి మ్యుద్రించాలనే కోరిక

మారాకు వేయగ ఆ [క్రియలో

నలుబదొక్క పాటలన్న

నవ్విపోదురెవరైనాగాని

మరిన్ని పాటలు (వ్రాసి

కనీసం అర్హశతకమైనా

అది పధకం కాకున్నా

పథకాల కోసము కాకున్నా లాాఆఅ

పోతన

నాననా నన ననన శతకమైనా పూర్తిచేయమని మా రమణ ఆ ధ్యాస నుండి నను విరమణ చేయకుండా సవరణలు (పతిపాధించకుండా చెవిలో బోరీగ కొకున్నా జోరుగా హృషారుగా (ప్రోత్సహించగ నేటికి అది అర్హశతకం దాటి ముచ్చటగా సుమారు ముప్పాతిక శతకం పూర్తియైనది. మరి తక్కిన పాన్టశాతం పూర్తిచేయ పావును కాకున్నా పావనంగా పోత్రన, సరస్వతుల సహక్రారంతో సంపూర్ణ శత్రకం ల్రిఖిం శతవిధాల యత్నిస్తానని యతిని కాని నేను యతి సంప్రదాయంగా పూర్తిచేస్తానని మా టిస్తున్నాననను కాని మనసిస్తున్నా నే మ్రానునైతేగాన్సీ మానను నౌ ఈ క్రోర్రక్ర కొరికివేయబడ్రద్రు అది పూర్తిజేస్పక్ర్వల్రస్వ కర్తవ్యం ఆ భాగవత కర్త ప్రోత్రనద్రే. నేను నిమిత్తమాత్రుల్టని మనవి చేసుకొంటున్నా!

ఎ.వియస్‌. రాజు

శ్రే

శుక్రాంబరధరం విష్ణుం శశివర్షం

అని

వినాయకుణ్ణో

ఏ కార్యానికైనా

(ప్రార్థించటం

ఆర్యులందరికి

ఆంధులకు

అది ఆనవాయితీ

నాకు శుక్సాంబరధరుడు మాత్రం

నా పోతనే

ఆ గీతికల గీతాచార్యుడు

బమ్మెరవారు

అందుకే

నేనే సాహిత్య (ప్రక్రియ

(ప్రారంభించాలన్నా

నే తలంచెడిది అన్న పోతన్ననే

నాకు శుక్సాంబరధరుడు

శశివర్షం

(ప్రసన్న వదనం

పదాల పరమేశ్చరుడు

నాకు

పోతన మహాశయుడే. ంంంంంంాడంలి

వన 72 పోతనకు ఛాయను నేను నాకు వెలుగు పోతన ఆయనది అక్షరమైన వెలుగు నాదిన్ని అదే అక్షరాల ఛాయ ఛాయలకు ఛాయ నా చేయి చేతికి చేయి ఛాయయే రితిక, నీతికి పోతన చేతికి పోలికలేదు చేతులు, కాళ్లు, కళ్డు సుళ్లుతిరిగిపోయేలా అక్షరాలను అందించి సాక్ష్యము లక్ష్యమును ఛేదించేలా గాక నిరుపమాన నిర్వేదనా నిగమాగమనం నిరూపించుకొన్న నిగర్వి నీలాకాశంకు మించిన గంభీర నిశ్శబ్దం గలవాడు పోతన.

ఎం.వియస్‌. రాజు

73

ఇల్దాలి మాట

ఇలవేలుపు బాట అంటారు.

నాకు

ఇల్దాలు, ఇలవేలుపు

నా పోతనే

ఆ మాట, బాట

బమ్మెర కోట

పోతన పూదోట

ఆయన

అక్షరాలు, పదాలు, పల్లవులు

నాకు

రాణించే రాచబాట

ఆణిముత్యాల మూట

కోటి రతనాల కోట

కొలుచు కోవలసిన

కోవెల వేలుపు నాకాయనే

వలపు అదే నా పీలుపు

లక్షల అక్షరాల అధినేత

అవధూత మాంధాత

నాకు నేత, మాత, తాత, (భ్రాత

బమ్మెరవారే. లారా

పైక

74 దేహి దేహేయనను వైదేహినైనా, రామునైనా సాయిరామునైనా

రాపిడి రాపాడి

అది పాడిగాకున్నా

వారిని

సాహిత్యం కావాలన్నవేళ అర్జించను

కాని, నీవు పోతనా

నా సాహిత్యానికి

సాధికారత

నీదే అని భావించే

నను దయచేసి

నీవానిగ ఎంచి

నీ రుధిరంలో (ప్రవహించే

ఆ పద సాహిత్యాన్ని ఒకించుక ఆ పద పందేరాన్ని

పదే పదే పంచి

నన్నెంచినావు

నను నీవానిగా జేసుకో పోతనా! నా యాతనలను పొతరవేయుమా! పోతనా!

"౯5

ఎవరైనా ఏదైనా

కావ్యం (వ్రాయాలంటే బుద్దితో మనస్సుతో ఆలోచిస్తారు

కాని, నేను

తెలుగు సాహిత్య వల్లభుడు సార్వభౌముడైన

బమ్మెర పోతనామాత్యుని గూర్చి లిఖించ నెంచినపుడు

తెలివి తనం కన్న తెలుగుతనం

పోతన తనంతోనే చింతిస్తాను కాని

అది రానియెడ చింతిస్తానుకూడ

నా పదాలు, పల్లవులు ఉల్లములో

అల్లన మెల మెల్లనగా మసలేవేగాని

మరిగేవి, మురిగిపోయేవి కావు.

పోతన 76 నేను కోపతాపాలు, పట్టుదలల్లో విశ్యామిత్రునిలా విశ్వానికి మి(త్రుణ్ణి. విశ్వాసపాత్రుణ్ఞో కాని సాహిత్యంలో సాపత్యంలేని విధంగా రచనలు జేసే పోతనను మాతం మించి లేను. పోతన పద్యం నడిపించే తీరు పంచకల్యాణి తేరు అశ్వాలు లాగుతున్న తీరుకు సమం ఆ కావ్యసుమం అది అచ్చు (గుద్దినట్టు వ్యాసభగవాన్‌ విరచిత భాగవతంలా గాక మచ్చుకు కొన్ని (వ్రాసిన ముచ్చటైన ఆంధ గీర్యాణపదాలు జొప్పించి అందరిని ఒప్పించిన తీరు సుమధురం.

తతత మన్‌. రాడో ల్‌ వేపాకు చేదు, పాగాకు కాదది అది పగాకు అర్హం కానపుడు పోతన పదాలు చేదు అర్హమైతే దానంత తీసి మరోటుండదు. పోగాకులా పగాకు కాకున్నా పగ పదాలు కావవి అవి పావన పదాలే అర్హంకానిదంతా వ్యర్దం కాదు అనర్హం అంతకన్నా కాదు. ఆయన అభీష్టం మేరకే అర్జరహిత, విహిత విమల పదాలు అర్హసహిత అర్జాలు ఆదుకోగా పోతన పరమార్థంగా ఆ పద కూర్పు ఓర్పు చేసినది యధార్థం.

పోతన 78 సఖి నా పదపల్లవ పల్లవపాణీ సఖీ నీవుకావాలి సుఖీభవ సౌఖ్యమే నాకు ముఖ్యము (ప్రాముఖ్యము నాకదే సర్వ సౌఖ్యము. నాది పద (ప్రదర్శన కాదు పద పరామర్శకాదు అది ప్రముఖ విమర్శ పారమార్థిక విమర్శ పోతనలా నే చేయలేకున్నా వినలేకున్నా వినయంగా విమర్శ దాన్ని సద్విమర్శగా స్వీకరించి పోతన కావాలానుకున్నా కాలేక పోతున్నా నే కంచును కాని కనకాన్ని కాను ఇత్తడి ఇత్తడే, పుత్తడి పుత్తడే, చిత్తడి చిత్తడే మత్తుడు మత్తుడే ఉన్మత్తుడు ఉన్మత్తుడే ఉత్తముడు ఉత్తముడే పోతన పోతనే, నేను నేనే ఎన్ని జన్మలెత్తినా! నేను పోతనను కాగలనా! అంటున్నా!

ఎంబెయస్‌, రాజు 79 నూటల మార్దవం పల్లవుల పరమార్దం పాదములు పాదరసం ఆపాదమస్తకం శ్రీపాదములుగా సాహిత్యసిరి పాదములుగా పోతన పాదములే పరమపదములుగా నవసోదాహరణలు వివేక వివరణలు సవరణలతో సాగించే సత్య సాహిత్యం కాగా పోతన పదాలు పోతనకే జ్ఞాపకాలుగా దీపికలుగా జ్ఞానజ్యోతులుగా పద విన్యాసం జేస్తూ పారమార్దికమే పద అర్హంగా పర్వదినంగా పద పర్యవేక్షణ వీక్షణాలతో గాక ఆత్మతో డేసే పరమాత్మ పోతన, (ప్రత్యగాత్మ సోతన,

తేన 80 మించిన కామించిన నా కావ్య నాయకుడు పోతన మించిన పులకించిన స్కతిగా మించిన ఆ సతి ఆనందమయ శృతిగా యొద మించిన పదాల మంచు మలగా రచించిన పరమ పావన కావ్యం పోతన భాగవతం అది ఎద నుండి సుధగా పొంగిన భావాల పెన్నిధి విరించి (మోగించిన విపంచిక ఆ కవితా సంచిక వాగ్దేవికి సమర్పించిన ప్రసాదంగా పారిజాత పరిమళ పుష్పాంజలి అది.

ఎంవియస్‌. రాజు 81 పోతనకు పద ప్రజ్ఞతో పాటు పద పారవశ్యం ఆవళ్యం ఆసాంతం ఆయన సాంతం. మోగడ పదాలన్ని లోగడనే చెరుకుగడ తీపిగా ఆ తీపిగుర్తులు నా ఎదనిండా సుధలై సుమధురాలై సంచలనంగా ఇంచుకగా మించి స్పందించే నాకు నాకమే పోతన ఏకముగా ఏకలవ్య శిష్యుడనైన నాకు సమాకృత ఆకృతి ఆ కృతేగాన అదే నా సుకృతిగా భావిస్తా!

పోతన 82 ఆఅమ్మ అంగడిబొమ్మ కాదు అక్షరాలు అంగడి బొమ్మలు కావు పోతన పొలంలోని హలం కాదు జలము కాదు పుస్తకంలోనికి పొర్లించి పారించిన పావురపు శాంతి సందేశం పోతనది.

ఎ.వియస్‌. రాజు 83 "సై అనుటకు సైగ చేయక్కర లేదు జాను, కాదు అని ముఖతః అదేమిటో చెప్పనవసరం లేదు ముఖాన్ని జూచి ముఖకవళికలను బట్టి అది (ప్రసన్నవదనమా! అప్రసన్నమా! అన్నది అప్రస్తుతం కాదు ఆలానే పోతన (గ్రంధంలో (ప్రధమ పుట నుండి అంత్య పుట వరకు ఏ పుటలో ఏ వాక్యము తిలకించినా పులకించిపోయే రసవత్తర రచనే గోచరిస్తుంది అంతటి మహత్తర కావ్యం భాగవత కావ్యం.

నా పతన 64 సన్యాసికాడు పోతన సంసారియేమైనా తనకు తాను సన్యాసియని (ప్రకటించుకోక పోయినా అసలు సిసలు సన్యాసి శారీరక సంసారి ఆత్మపరంగా సన్యాసి సంసారిగ్గా మ్యుదపడినా ఆయన మరీచిక సంసారి, ఎండమావి సంసారి నీటిలో ఉన్న తామరాక్రు దానికా నీర్ర అంటనట్టు సంసారంలో అంట్రీ అంటనట్టుండే పోతన పోతపోస్స్వి సన్యాసి క్రాడ్డా! పోతన ఆనాటి సనాతన అధునాతన అక్షరాల నేత నేస్సి అధినేత సృష్టికి ప్రతిసృష్టి చస్వె పద (దష్ట మన పోతన (స్ట

చెవియస్‌. రాజు

నానా

85

దేవా! దేవా!

నా దేవా!

నాదే వాచకము?

వాచకాల వాచకమా!

పాతకాల వాచకమా!

బోదెకాలు కాదు నా కాలు

అది బాధలకాలు కాదు

అది అసలు సిసలు బలిసిన కాలే

నాది వాపుకాలు కాదు

జ్ఞాపకాల కాలు

కాలము బలీయము

కాకలుతీరిన కాలము - లయము

నా కలము

అదే నా బలము

సాహిత్యపు సాగుజేసే హలము

పోతన కవితలతోనే

నాకు కవిత్త్స అక్షరాభ్యాసం

అయినది అంటున్నా!

ఆ స్పూర్తీ నాకు నేర్చినది

అక్షర సమయస్పూర్తి.

పోతన 86 సంపదలనేక రకాలు పద సంపద ఎద పయ్యద సంపద స్వర సంపద సంతు సంపద రూప సంపద రూప్యముల సంపద భుజబల, కుల, మమత మహిమలు, మతము, జాతి సంపద విజ్ఞత, సర్వజ్ఞల సంపద కళల సంపద కాంచన రత్న సంపద ఈ సంపదలన్నిట శాళ్ళతమైన సంపద పద సంపదే అ సంపదకు అధిపతి ఆ అక్షరాలకు రక్షాబంధపతివి నీవే కదా పోతనా!

8ఈ/

ద్యారపాలకుడు

ద్యాపరయుగానికి ద్వారకానాధుడా! ద్వాదశ రుద్రులు ఆ నిర్ని(ద్రులు ముద క్షతగా(తులగుదురా। ద్వారబంధాలే లేని ఇంటఉన్న పోతన కృష్ణునికన్నా, శివునికన్నా

ఎట్టగు తక్కువ?

ద్వాదశ వత్సరాలు

ద్విగుణీకృత ఉత్సాహంతో రేయింబవళ్లు

ఉర్విలో ఉక్తుల ఊయలలూగిన నీవు ఆపై ఊర్మిళనిద్ర కుష్మక్రమించినా ఆశ్ళర్యపోనక్కర _ లేదు పోతనా!

న తతతతతతతతతతతకతతతతతతతతతతతత2222=22222 పతన తతత 88 దేవరా! లేవరా! రారా! రా! నా దేవరా! దైవత్వంలో నీకు సాటెవరురా! ఊరూరా వెదికినా! నోరారా! పిలిచినా! దేవరా! లేవరా! అన్నాకాని ముందుగ నే లేవగవలె కదా లేనియెడ దేవరలేచి (ప్రయోజనమేమిటి? దేవరది దేవభాష కాదు దీనభాష కాదు అది ఆయన ఆధీనబాష అవధాన భాష అపురూప అక్షరభాష ఆ భాషలో కోషరాదు దానికి లేదు ఏ గోషా అది భూషణభాష శభాష్‌ భాష శమాకవృక్షంపై నిద్రించి లేచిన వెంటనే అనిలో అవిక్ర పరా[క్రమంగా చెలరేగిన రీతి ఆ నీతితో భీతి లేకుండా సాగించిన సమరం తిమిరంలోనున్న అక్షరాలను నిద్రలేపి భాగవతంలో జొప్పించి అందరిని ఒప్పించిన ఓ గొప్ప ఆ కవిరాజును “ఈరాజు అభినందిస్తున్నాడు అనంతంగా అనూహ్యంగా అత్యంత ఆనందోత్సాహాలతో,

ఎ.వియస్‌. రాజు 89 రాజ్యం వీరభోజ్యం కదా! పోతనది పద భోజ్యం భక్తిపద భోజ్యం పదాల పారవశ్యం ఆవశ్యం పదాలు ప్రమిదలోబోసినా! అవి వెలిగినా! పోతన ముఖకాంతి పాదాల ముందవి బోసిపోతాయి ఓడిపోతాయి కాని ఓర్వలేనితనంతో అంటించినా అంటుకోవవి మాత సరస్వతి పోతన చెంతనుండి అంటనీయదు అది పోతన భక్తి

పతన తతత 9౦0 (క్రతువు బుతువు బుతువుకు (క్రతువు కావ్య (క్రతువు భాగవత కావ్య(కతువు వర్షబుతువులోను హర్షం ముప్పిరిగొన ఆ అన్ని వర్షములు సాగించి సాగించి సాపత్యంలేని, సాదృశ్యంకాని సాహిత్య యజ్ఞం (ప్రజ్ఞంగా పరమ పవ్మితంగా ఆత్రంగా భక్తిస్తూతంగా ఆచరించిన ఆధ్యాత్మిక ఆచార్యా! బహుముఖ (ప్రయోజనకరంగా అన్ని బంధాలకతీతంగా సర్వ సంభావనల సన్యాసంగా దాన్నే విన్యాసంగా విరచించిన విద్వద్వరేణ్యా! కావ్య కారుణ్యా! చేస్తున్నా శతాధిక వందనాలు.

తశ

సోతన పదాలకు

అక్కరలేదు

అవగుం౦ఠనం

అవి

గంటంనుండి వెలువడ్డ అక్షరవ[జాలు

వస్త్రాలు అస్త్రాలు

అన్నిటిని ఛేదించి

అవి దేవతా వ(స్తాల వరుసలో వనరైన ఆవాసంగా పోతనామాత్యునకు ఆవాహనమైనవి.

మరి పోతన

అచేతనంగా పడిఉన్న

ఆ పదాలను చేతనం జేసి వాటిని వాక్యాలరూపంగా మార్చి కావ్యావిర్భావానికి అంకురమైన పోతన అకుంరిత దీక్షకు జోహార్డు.

పోతన 92 (ప్రాణంలేని పదాలకు యుక్తమైన రక్తం ఎక్కించి రిక్తం కావలసిన వాటి (బతుకులకు (ప్రాణంపోసిన (బ్రహ్మ బమ్మెరవారు. ఆ (ప్రాణం పొందిన పదాలన్నీ పోతనకు దత్తపుత్రులే కొత్త పుత్రులే మిత్రులే కౌతారు. అపుడపుడు వారికి రుగ్మత వచ్చి (ప్రాణాపాయంలో ఉన్నవేళ పద చికిత్స మన వనమూలికలతో జేసి ఆ రుగ్మతను రుక్మంగా జేయు వైద్యుడు పోతన యాతనలెన్ని వచ్చినా ధైర్యం వీడని పద వీరుడు మన బమ్మెరవారంటున్నా!

93

సోతనగూర్చి ఈమధ్యనే శతకము పూర్తిచేయు సంకల్పం నాకైనే జేసుకొన్నవాణ్ణి

శతక మనగ నూరు కదా! ఆరు నూరైనా! నూరారైనా! నోరుజారిన నేను

నేనుగా గాక

పోతనగా మారి

ఆయన ఆత్మను

ఆవాహన జేసుకొని

ఆ వంద సంఖ్యను

అందే అందలం అధిరోహించ ఆయత్తమైన నేను

శతక (శ్రేష్టమైన అష్టసంఖ్యమైన ఎనిమిదిని వెరళి నూటెనిమిదికి

దీటుగా ధాటిగా

మరి పదిరోజులలోపే అందించి ఆనా కోర్కెను

తీర్చ గోరుతున్నా!

పోతన

రగ చక్రపాణి బిరుదు కృష్ణునిదా! విష్ణువుదా! ఇర్వురకు చక్రములున్నవి కదా! అది నిజం చెప్పు ఎందుకు భేషజం? వారిలో చ[క్రపాణులు ఎవరైనా నాకొక్కటే

కొని మా అన్న పోతన మాతం పద చ(క్రపాణి అన్నదానితో

ఏ మాత్రం

మోమాంసకు తావులేదు అందున వికమంగా

ఆ చక్రాన్ని చక్రిగా చక్కగా నియోగించుకొన్న

వినిమయ యోగి పోతన కొండొకచో రాక్షస పదాలు ము(ద్రారాక్షసాలున్నచోట

ఆ చక్రానికి పని కల్పించి (ప్రబంధాన్ని పూర్తిజేసే పూర్తిస్థాయి

కవి సార్వభౌముడు

బమ్మెర పోతన.

తతత న యన్‌ రావా 95 స్వచ్చందంగా స్వచ్చమైన పదాలు అచ్చంగా అందించిన పోతన స్వచ్చంద మరణ మెరిగిన భీష్మునికన్నా ఘనుడు ఏలనన? భీష్ముని మరణం మృత్యువుకు శరణం పోతన చిరస్మరణం భాగవతావతరణం కన్నా పరమ పదించేవానికన్నా పరులకోసం జనింపజేసే వారు మిన్హు కదా! మన్నుకన్నా మిన్ను గొప్పది కదా! ఆ దన్నున్నవాడు పోతన్న ఒక్కడే.

నతన తతత 06 బహిష్కరణ లేదు బహిరంగమే బమ్మెర భాగవతం అది ఊతంగా ఏతం వేయంగ వచ్చే జలం బమ్మెర పదాలకు బధిరత లేదు మధురిమేగాని మధుర మోది పిల్లివాటం కాదు పిల్లిమొగ్గలు లేవు మల్లెమొగ్గ బుగ్గల సిగ్గులున్నవి కాని ఏ ఎగ్గులు లేవు ఎలనాగ ఎదలోని సొదలా సుధలా మధువూరించే సుమధుర పదాలే ద్యోతకమౌతుంటాయి. ఏ కోణం అది (త్రికోణం, చతుర్కోణంగా ఎదుర్కొన పంచకోణమైనా పరువం పంచి ఇచ్చే మంచి పదాలే అవియంటున్నా!

తతత లినోన్‌ రాడు 9/7 న్పుత్యుముఖానికి చేరువైన వారైనా! మృత్యుకుహరంకు దగ్గరకు వచ్చినవారైనా! పోతన పద వసంత కుహు కుహు గానం వీనులు సోకగానే శోకములన్నీ నాకములుగా రూపాంతరం చెంది ఆ పద పావురాల పావనత్వం తత్వంకాగా సత్త్వ్వంగా సత్వరంగా సత్యంగా సాహిత్య సంగీతాల గీతాలుగా గోచరిస్తాయి ఆ అక్షరాలు అన్నమాటను ఆచరిస్తాయి అందరిని ఆదరిస్తాయి ఆప్యాయతనిస్తాయి ఆశీర్వదిస్తాయి అతులితంగా అనిర్వచనీయంగా!

వెత

98

నేడు లిఖించవలెనన్నా

పుస్తకాలు, తెల్లకాగితాలు, నల్ల అక్షరాలు కలాలు కావలసియున్నవి.

నాడు మస్తకమే పుస్తకముగా తాళపత్రాలు, గంటాలే ఘంటారావం కాగా

అట్టి అవస్థలన్నీ

ఆనాటి వ్యవస్థలో సాగినా

అందు అద్భుత (ప్రగతి సాధించిన పోతనామాత్యా!

నీక్షివే

నా శతకోటి వందనాలు! వందనీయ అభివందనీయ అభివ్యక్తీకరణ కారణజన్మ

నా పోత్రనా! నీ తపోధనం నాకొకింత అందించి

నన్నున్ను నీవలె

పదలావు గాక్షున్నా

సన్నగ చిన్నగనైనా చేయవయా!

ఎ.వి.యన్‌, రప

నాన ననన

99

సృ్పష్టించె జీవులను విధాత

సృష్టించె కష్టించి అక్షరాలను పోతన

సృష్టికి మారుగా

సుమారుగా గొక

కుమారులుగ

తగిన విధంగా

తనయులనేక మరియు తనయలను

సృష్టికి లయగొ

విలయములోను

వినీలంగా మనగల అక్షరాల

సృష్టి పోతనది.

సృష్టిలోని ్రష్టగా, నిష్టగా

ఆ అక్షరాలను

అనుసంధానంతో

పదాలు పల్లవులు

ఉల్లమునుండి ఉద్భవింపడేసిన

ఉత్తమ సత్తముడు

మన పోతన.

పోతన 100 అంతరిక్షం అంతిమంగా అక్షరాలతో నింపగలవాడు ఆ అక్షరాలను అతికి పదాలుజేసి అంతరిక్షానికి నిశ్రేణిగా ఆ పదాలనే అధిరోహించే సోపానాలుజేసి అంతరిక్ష అంచులను అందుకోగల జవసత్వాలు ఆ మన;స్తత్వాలు పోతన పాత్తు సొత్తు అంతరిక్షంలోని అక్షాంశరేఖను అక్షరాలతో నిర్ణయించిన అమరుడు మన మాననీయ ప్రభ

101

పొంతనలేని పదాలుగావు సాంతం స్వాంతన చేకూర్చీ సొంత పదాలు పోతనవి అవి అంతులేని

ఆ అక్షర సముదాయం సముదాయిన్తాయి సర్వులను సర్వవేళలా అనూహ్యంగా లేహ్యంగా మెత్తగా సుతిమెత్తగా సుతారంగా

నవ అవతారంగా నవ్యలోకాలకు గొంపోవు గోక్షీర పాయసమది అది అందరిని ఆదుకొనే పాదుకొనే వాడిపోని పారిజాతం అదే పోతనకున్న అభిజాతం.

పోతన 102 సోతనది వతన బేరం కాని బలవంతపు భారం కాదు అది పద బేరం అది గంభీరం పోతనను మించి లిఖించే పోటుగాడున్నాడా! ఉన్నదన్నది ఉట్టిదేకాని గట్టిది కాదది గుడ్డిదేయగు. అక్షరాలను అనునిత్యం అభ్యంగన స్నానమాచరింపజేసి అభ్యుదయం సభ్య ప్రపంచానికి పౌరోహిత్యం చేయించగ సాహిత్యం అందిస్తున్న ఆర్తనాదాలన్ని ఆవలకు నెట్టి ఆర్తితో కార్తె క్రార్రెక్టి కార్తికేయుని క్రీర్తిగా వారి యశస్సు పెంపొందుతూనే ఉన్నది.

103

పోతన పదాల భెటిదారు అందున

ఆయనకు లేదెట్టి పోటీ అని చీటీ (వ్రాసి ఈయగలను. కోటిపదాల కోటీశ్స్శరుడాయన శతకోటి అక్షరాల యతీశ్వరుడు అందుకాయన స్తుతీశ్చరుడనుటకు

లేదే అభ్యంతరం విన్నవించానిది

ఇది విని

యథార్థమా! కాదా! యని శోధనజేసి చెప్పిన

పద పదార్హమిది.

పోతన లాఠీ పట్టి

లొక్కొన్నవి కాదు

కాటావేసి ఆ పదాలను తూచి ఆచి తూచి ఆ అక్షరాలను అల్లిన అజేయుడు పోతన.

పోతన ననన 104 నిదురనీతి నిదురించినదని (భమలోఉన్న మనకు బమ్మెరవారు ఆ నీతికి పద పట్టం గట్టి సింహాసనారూఢుని జేసిన ఘనత వహించిన పోతనదే ఆ ఘనత సుమారు అర్హసహస్ర అర్హశత వత్సరాలనాడు జన్మించిన ఆపై ఏడెనిమిది దశాజ్ఞాలు జీవించినా! నేటికి ఆ నీత్తి ఆ పదరీతి ఆ అక్షరజ్యోత్రి వెలుగుతూ వెలలేని కాంతిని 'క్రాంతిని వెలయిస్తూంది, ఆంధధదేశాన అంతటి (పజాబాహుళ్యంలో లీనమైన గంధం మరొక్షట్రి లేదన్న వాదన లేదన్న ఖ్యాతి ఒక్క శ్రీమద్భాగవత భాగవత్ర కావ్యానిదే కొని కావు అర్హం మకే (గ్రంథాలకు అబ్బలేదా సుగంధం అన్నది అబ్బురంక్రాన్సి విషయ మంటున్నా!

ఎ వియస్‌. రాజు

105

పోతనా! నీ కృతికి ఆకృతి

మరి నాలుగు అక్షర రత్నాలతో సిద్దించనున్నది.

ఆ వరం అందుకొన ఆయత్ర్తమయ్యాను

ఆపై ఆ రత్నాలను

నీ కుక్షిలోని అక్షరనిధి నుండిగాని నా వక్షంలో నిలచియున్న

నీపై భక్తితో నిండియున్న

ఆ భాండంనుండి

అభాండాలన్ని ఆవలకు నెట్టి అండాండ భాండంలో నీవెక్కడున్నా వెదకి ఈ నీ కావ్యం

నీకే అంకితమోయ

పునరంకిత మయ్యానయా!

మరి నీదే ఆలస్యం

ఆవశ్యం ఆలస్యం చేయక మసలీ ముసలివాడనయ్యాననుకోక

నిత్య యౌవ్వన నీ (గ్రంథం చిరంజీవత్వంతో చిందులేస్తోంది చిద్విలాసంగా సద్వివేకంగా అంటున్నా!

బైతేతన తతత 106 నరులు, సురులు, కిన్నెరలులా కవులలోను నర సుర కవులున్నా! లేక్తున్నా! పోతనా! నీ పద్యాలు మాత్రం నరపద్యాలు కావు అవి సుర పద్యాలు సురచిర అనువద్యాలు. ఆ పదాలు సురభామల్హా సుందరమైనవి సురులు సేవించే అమృతోక్తులవి. అవి అధర మధుర పదాలు కావు అంతర్గతం నుండి ఆత్మతో ఆలింగనం జేసుకొన్న అక్షర సముదాయ సమున్నత పదాలతో పారిన పారిజాతాలనవి.

10/7

(ప్రతి (ప్రాతఃకాలం

పవి(త పదాలు పట్టి

బంధించే పంజరం నా హృదయం

అట్టి ఈ (ప్రాతఃకాలమే

పోతనా! నీ శతకానికి వలసిన

ఒనరైన పూర్వపాట ఈ పాట ఈపూటతో

పాటుపడక్కరలేకనే

ఏ పట్టుసడలక్కర లేకనే

పరువమైన ఆ శతకానికి

శతధా అబ్బిన

అబ్బుర పదాల పరదాగా గాకుండా

పూర్తియైన ఈ పావన

పవి(తపాటకు మంగళహారతికి

అందివస్తున్న వస్తుసముదాయ

సమస్త సన్మంగళా శాసనానికి (ప్రోది

-ఈ పద్యం. ాలాోాోాళాళాళఢ్టు

పోతన 108 సరస్వతి సర్వేంద్రియ స్వరూపానికి రూపమైన ప్రతీకయైన పోతన శతకానికి ఇది పతకము కాదు పతాక పద్యమై హృద్యంగమమై బలమున్నవాణ్ణే బలవంతుడంటాం ధనమున్నవాణ్ఞి ధనవంతుడంటున్నాం మంచిగుణములున్నవాణ్ణి గుణవంతుడంటున్నాం మరి సర్వ సరస్వతీగుణాల (ప్రోవు పదాల (ప్రోవు పోతనను పదవంతుడందామా! కాని నా విషయంలో పోతన పవితపాదాలనే నేను గురువుగా భావించి అట్టి నా ఆ ఆత్మ అక్షరగురువుకు సలక్షణంగా గురుదక్షిణగా ఈ చిరు శతకంతోపాటు నాకున్న గుప్పెడు గుండెను గుప్పించి పోతన నొప్పించి సమర్పింప సంసిద్ధంగా ఉన్నానని

చ

ఎవియస్‌. రాజు ఉన్నతమైన భావంగా భాగవతకర్త పోతనకు అర్పిస్తున్నానని మోకు సవినయంగా మనవి జేసుకొంటున్నా!! పోతన నభూతో నభవిష్యతిగా (వాసిన కావ్యమునకు ఆ రాముని, నందనందనుని |పేరణతో ఆనందాబ్లి అర్చణల సమర్పణము ఇది క్‌ సే నే పోతన కొసగెడి ఒక ఏకలవ్య గురుదక్షిణ. తర్జింసాం్థం ర శి 0440700 ఇ. శ క | ర. నా ం టొదరాబ్రాద్ర-వపసో + మరా

..... “పోతన . ఎవియస్‌. రాజు . రాజుగారి పరిచయం వ. || .. | ళ్‌ అఈఅది,.ఒక మారుమూల (గ్రామం, తూర్పుగోదావరి జిల్లా లోని 1 శ్‌ న “అంతర్వేదిపాలెం”. ఒక వ్యవసాయ కుటుంబంలో జన్మించి హలం | “ప తలం పట్టి పంటల రాసులు పండించారు. దానిలో వచ్చిన ఆదాయం వ్యయానికే సరిపోతుందని గ్రహించారు. ఎన్నో ఒదుదుడుకుల ణీ నెదుర్శొని పల్లె తల్లి ఆశీస్సులు తీసుకొని భాగ్యనగరానికి తరలి రో వచ్చారు. తన అపారమైన అనుభవాన్ని ఉపయోగించి నో అంచెలంచెలుగా ఎదిగి నేటికి భారతదేశంలోనే ఆగ్రగామి నిర్మాణసంస్థల్లో ఒక్కటిగా పేరొందిన “నాగార్జున కన్‌స్ట్రక్షన్‌ కంపెనీ లిమిటెడ్‌” సంస్థాపక అధినేతగా లోకానికి సుపరిచితులు అయ్యారు శ్రీ ఎ.వి.యస్‌. రాజుగారు. తన చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులకు జబ్బుచేస్తే పాఠశాల చదువుకూడ మానేసి వారిరువురి చివరి క్షణాల వరకు సేవచేసిన ధన్యులు. ఆ సేవా ఫలితమే నేటి రాజుగారిని ఒక పారిశ్రామికవేత్త - గాను మరియు సాహిత్యవేత్తగాను నిలిపిందని వారి నమ్మకం. సమయపాలనలోను, క్రమళిక్షణలోను, కష్టపడి పనిచేయడంలోనుు, ఆతిథ్యంలోను తనకు తానే సాటియని నిరూపించుకొన్న నిరాడంబరులు శ్రీ రాజుగారు. , హలం పట్టిన చేతులతోనే కలంపట్టి అక్షర రాసులను కూడా పండించారు. పారిశ్రామికవేత్తగా ఊపిరాడని కార్యభారాన్ని నిర్వహిస్తూనే ఆయన ఆత్మ చేతనకు అనుగుణమైన రచనా వ్యాసంగాన్ని అక్షరాలుగా కొనసాగిస్తున్నారు. . అక్షర కృషీవలుడుగా ఆయన పండించిన తొలి కావ్యరాజం “రామరసామృతం”. ఇంత వరకు భగవాన్‌ శ్రీ సత్యసాయిబాబా మీదగల భక్తితో 17,700 పై చిలుకు గేయాలు కురిపించారు. ఈ గేయాలను సాయి సుధా మాధురి అన్న పేరుతో ముప్పె సంపుటాలు ఇప్పటివరకు ప్రచురించారు. అనితరసాధ్యమైన వారి సాహిత్యారాధనకు వరుసగా మూడు పర్యాయాలు | ప్రతిష్టాత్మకమైన జాతీయ లిమ్మా బుక్‌ అఫ్‌ రికార్డు వారిని వరించింది. న ...... శ్రీ రాజుగారు పండించిన మరొక మహనీయ కావ్యం ఈ “పోతన” గ్రంథరాజం, అయితే ___ ఇప్పటికే ఆయన రచించిన అముద్రిత రచనలెన్నో వున్నాయి. అందులో “గంగ-హిమాలయం” వంటివి ఉన్నాయి. అవి కూడ పుస్తకరూపం దాల్బగలవని విశ్వసిస్తున్నాము. ఎంతో ప్రతిభా సంపత్తి కలిగిన శ్రీ రాజుగారు తన రచనా వ్యాసంగాన్ని నిర్విరామంగా కొనసాగిస్తూ తనదైన సహజ పాండిత్యంతో మరెన్నో రచనలు చేసి యువతరానికి ఆదర్శప్రాయులు కావాలని. ఆకాంక్షిస్తున్నాము.

• ప్రచురణ కర్తలు