Telugu pathumma meka chinnanaati cheli - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| / . .. " ॥ శ ఇ

|.

క ల్ని న. స

బ్‌ లి . ష్‌ . "

• నాళ్టిమి నా ఒ|

వెకం మహామ్మర్‌ 'బషర్‌ | న ల ఆ |

ను ణే మ. య పన సము!

కా నం య! లో జ [ 1

. రా సం స! హం. క స శం న గచ సో 12; జా.

ల రై] ల దీ [దాపయ శు రత 0 6శ్టీీ నాతో | స్యా గ గ న యు టు నడ ళం పా చెట్లని (య (ట్ల న (| న న నా క. | (కస్ట 1 స అనో |... క (షో డు

చ టా ాయయాం్‌ 1 శ (గ హా.

శై ర [న్‌ ( యాడ ట్ట సెం ల! నిల క ఇ శ. మే [ నా (| . స ॥ ] వ? మ 7 కానాల గ టట! ణన మ స భు (| నా. (1 ఖో గ.

చిన్ననాటి చెలి రచయిత వైకం మహమ్మద్‌ బమీర్‌ అనువాదం ఎ, వండరీనాథ్‌ కొత్తఢిల్లీ

4581 (1902) (ల) రచయికలు 19783 తెలుగు అనువాదం (0) శేషనల్‌ బుక్క్‌టస్ట్‌, ఇండియా ల నే న [౧౩: 7-00 క (గ రగా గ వొడాగిారాలాంతల తడ 6౧4 లంలాందింం వాంగిగ? (గిటంూ౭42గ) ౪౩౫ 1/42 రి? 1011044 కకత, 0|41%స4సి4ఉ?! 6౧౬౬! యవల “గ ళా కణ /1 / లొ మ | 1 ఇఆ[ఉంగ02సచళర్‌.,. 4 లో స. టా గో హొదా లోలో ఇవో నో ద్‌ వాడరు రి ౪01191, ॥ ల 5 నం 0176960107, ౫8110౧4 8001 7434 1౧614, ఉ-ర్‌, 6/69 ర4/|, కే *110616 [12629-600 6 1౧46964 814/6౬0౮% గ|౬58, 68, ౧14౧౧౭8౧08 గ466811 517991,

పరిచయం

మలయాళ నవలాసాహిత్యం వికసించి ఇంకా ఒక శతాబ్దమైనా కాలేదు 1887 లో అప్పునెటుండొడీ (ప్యవథమంగా “*కుందలతా” అనే నవలను (వాకాడు ఐకోపాలోని పాశ్చాత్యదేశాల్లో షేకొస్పియర్‌ కాలం నుంచే నవలల [వారం కొనసాగిందని విద్వాంసుల అభిప్రాయం. కాని మలఠలయాళభాషా సాహిత్యంలో నవలాసాహిత్య (పకియ అవిర్భావం చాలా ఆలస్యంగానే జరిగిందని చెవృవలసి వుంటుంది. [వజలు కేవలం పద్యకావ్యాలనే ఆస్వాదిస్తున్న రోజుల్లో “కుందలతా” నవళల (పచురించబడింది. అందువల్ద “కుందలకా” పాఠకలోకానికి ఒక కొత్తరుచిని చూపించిందని చెప్పక తవ్పదు, అయినా సాహీక్మీపియులకు సాహిత్యపు విబువ లతో కూడుకున్న నవలా సాహిత్య వరిచయం “*ఇందులేఖి (1వచురణ తర్వాతనే జరిగింది. ఓ, చంతుమేనవన్‌ కూర్చిన ఈ కృతి నిండైన భావంతో, శిబ్బసొష్ట వంతో అలంకృత మైన మొట్టమొదటి మలయాళ నవల. (పధాన న్యాయమూ క్రి పదవిని అలంకరించిన చంకతుమేనవన్‌కు అంగ్గభాషతో మంచి. పరిచయం ఏర్పడడం నవాజిమే, “*ఇందులేఖిలో ఆయన తాను కళ్చారా చూసిన సాంఘిక స్థితిగతులను చిితించాడు. స్వదేశ సాయ్యవదాయాలు వతనం అయిన తీరు ఆంగ్ల విద్యాభ్యానం ద్వారా కొత్త తరంలో ఉద్భవించిన స్వాతంత్యేద కు సంబం ధించిన భావ పరంపరలు ఈ నవలలో పొందువరచబడ్డాయి,

ఈఇంద్రులేఖి” తర్వాత సి. వి. రామన్‌ పిశ్లే రచించిన “*మార్తాడవర్మి మఠయాళభాషలో పేర్కొనదగిన రెండవ నవల, ఈ నవల అన్ని విధాలా “ఈజందులేఖ””కు ఖిన్నంగా వున్నది. భావం, శిల్పం మొదల్లెనవాటిలో సర్‌వార్దర్‌ స్కాట్‌ రచించిన 6వ్వవ్రాన్‌ హో” నవలకంటపే కూడా ఈ నవల అధిగమించింది. స్వాతంక్యోద్యమానికి పూర్వం “తిరువితాంహర్‌”” "పేరుతో (పసిద్ధిచెందిన దక్షిణ కేరళ [పాంఠంలోని సంస్థానానికి సంబంధించిన జాతియోద్యమచర్మిత దీనిలో (వతిపాదించబడింది. ఈ పంథానే అనుసరించిన “ధర్మరాజ్‌”” అనేకథ 1911 లో అదే కలం నుంచి వెలువడింది. ఈ రెండు కృతులద్వారా రామన్‌ పిశ్టేహడా చఛంశుమేనవన్‌తో నమానస్థానాన్ని సంపాదించుకున్నాడు,

ఖా వరిచయం అ తరువాత ఇరవై-ఇరవైఅయిదు సంవత్సరాలవరకు మలయాళ నవలా జగత్తులో అంత పురోఖివృడ్జి కనిపించలేదు. ఈ మధ్య 'పేర్కోదగిన రచన ఒకే ఒకటి (పచురించబడింది, ఆదే భవ(త్రాతన్‌నంపూతిరి రచించిన “అప్పం ఇమకళ్‌, -ఈ కాలమే మలయాళ నవలా సాహిత్యపురో ఖివృద్ధికి నాందీగితం పలికింది. చంకుమేనవన్‌ కాలంవరకూ మలయాళ సాహిత్యకారులకు పాళ్చాత్య సాహిత్యంతో ఎలాంటి సంబంధం ఏర్పడలేదు. కాని ఈ శతాబ్దం నలభైనుంచి ఈ పరిస్థితి మారిపోయింది. ఆంగ్లం మరియు ఇతర పాశ్చాత్య భాషలకు సంబం ధించిన ఎన్నో ఉత్తమ్మగంథాలు ఇప్పుడు మలయాళంలోకి అనువదించబడ్డాయి. రచయితలకు [కమంగా ఆంగ్లభాషా పరిచయం, పరిజ్ఞానం ఎక్కువ కాసాగింది. తద్వారా నవలలకు సంబంధించిన అభిప్రాయాలలో, నిరారణలో విశేషమైన మార్పులు వచ్చాయి. అధునిక సొహిత్యావిర్శవానికి ఈ యుగం ఎంతగానో తోడ్పడింది. రష్యా విష్ణవోద్యమం మరియు సామ్యవాదం కేరళలోని ఆరాధకు లను కండ్ధు కెరిపించాయి. సామ్యువాదంవల్ట చేకూరిన ఐలంతో, పొశ్చాళ్యు నవలల ద్వారా (ప్రాప్తించిన కళాలక్షణాలతో మలయాళ నవలా సాహిత్యం స్వర్ణయుగంగా రూపొందింది,

“కష, క్రేశవదేవ్‌ మరియు బషీర్‌ ఈనాటి అత్యుత్తమమైన నవలా కారులు, వీరు మలయాళ నవలా సాహిత్యలోకానికి (త్రిమూర్తులుగా అఖివర్షించ ఐడతొరు. ఉరూజ్సొ పొస్టక్కాటులు కూడా వీరితో సరితూగుతారు. వీరిలో ఒకరు కళను ఆరాధిస్తే మరొకరు భావానికి (పాధాన్యత నిచ్చారు. తకషీ నవలల్లో ఒక యుగానికి చెందిన రక్తం, సత్తువా చోటు చేసుకుంట్రే కేశవదేవ్‌ రచనల్లో ధార్మిక రోషాగ్ని (పజ్విరిల్టుతుంది. బషీర్‌ తన కథల ద్వారా జ్ఞాన (పకాశాన్ని వెదజల్లు తొడు. ఉరూబ్‌ కృతుల్లో సృజనాత్మకళ క్రి కొట్టవచ్తే, పొజైక్కాటు కలం మనసు లోని భావాల్ని సహజంగా బిడత్రిస్తుంది.

అధునిక మలయాళ నవలా సాహిత్యానికి జనకుడు “ఠతకషీ” శివశంకర పిళ్ళ. సామ్యవాద యదార్థవాదానికి (వదాత అని పిలువబడే ఈ నవలాకారుని రచనల్లో నవీనయుగపు హృదయ స్పందన జుమ్మనినాదం చేస్తూంటుంది. ఇంఛటి అధునిక భావడీస్తి వుతే ఇతర రచయితల రచనలో కానరాదు. ఈయన

వరిచయం ఖు సుప్రసిద్ధ నవల---*కొట్టియు పేమకన్‌ వ్యవస్థాపిత సదాబారాలను నిండుగా ఆహ్వానించింది. ఈ నవలలోనే యదార్భవాదానికి నరిపోయే శైలి మొట్టమొదట (వవేశపెట్టబడింది. “*రండిటంగషి. (రెండుసేర్టు నవలకు, “చైమ్మీన్‌ొకు లభించినంత "పేరుప్రఖ్యాతులు లభించలేదు, అయినా సృజనాత్మకశ కిలో 6క్రకషీతో పూర్తిగా 1పాతినిధ్యం వహించే నవల ఇదే, ఇందులో “కకషీి తన దృథ విశ్వాసొలను నిర్భయంగా (వకటించాడు, కేరళ (పాంతీయుల్లో విష్టవ భావాల్ని రేకెళక్తింప చెయ్యటానికి ఈ చిన్న నవల ఎంకగానో తోడ్పడింది జ్రమ్మీన వళి సముదాయానికి సంబంధించిన కథ. నవల చివర్లో పరీక్కుళ్జీ మరియు కరుత్తమ్మాల మృతదేహాలు ఆలింగనంచే సుకున్నట్టుగా నమ్ముదపుటలల్లో తేలియాడుతూ నము్ముదపుటొడ్డునకు చేరినట్టుగా చితీకరించిన నాటకికరణ విధానం మలయాళ సాహిత్యంలో అంతకు ముందెప్పుడూ కనీవినీ ఎరుగనిది “చైమ్మీనోలో “తకషీ మానవాత్మను సమ్మ[దంలా అపారమైన గాంఖీర్థంతో సహజంగా పోల్చి చెబుతాడు 6ఎణ్లిప్పటికల్‌” ఒక బృహత్తరమైన నవల, స్వాతంత్ర్యానంతరం శీరళలో అంగీకరించబడ్డ వాతీయు సామూహిక యా(తాపథకం విధానం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. శ్రిశవదేవ్‌ నవలలను పరిశీలిస్తే విప్పవాన్ని [ప్రబోధించే అంకర్‌ నత్యమే ద్యోతకమవుతుంది. స్యుపసిద్ధమార్క్స్సొ సిద్ధాంతం ఆధారంగానే “తకషీలో విష్టవ భావాలు వెల్లివిరశాయి. శ్రీళవదేవ్‌ విష్టవ సందేశం స్వాభావికమైంది. ఈయన సృష్టించిన కథలలోని ప్య్మాతలు అవినీత్తి దురాచారాలమీద దాడిచేస్తాయి. ఈయన కూర్చిన ఉత్కృష్టమైన రచన *ఓడియిల్‌నిన్నులోని కథా నాయకుడు “వప్పు త్యాగానికి మరోపేరు. అ పాతను నృ్నష్టించిన రచయిత మానవత్వానికి బంగారు కిరీటాన్ని ధరింపజేశాడు. “ఠకప్టి “ఎణిస్పటికళ్‌లాగే “అయల్కార్‌కూడా కేశవదేవ్‌ కూర్చిన బృహత్తరమైన నవల. ఇందులో రచయిక ఒక విశాలమైన దృక్పథంతో వివిఫ జాతీయ సాంఘిక విధానాల్ని, ఆ విధానాలతో కొనసాగు కున్న విఖిన్న సామూహిక జీవితాలను చితించాడు. కాని వాస్తవంలో “ఓడియిల్‌ నిన్నుకు లభించిన ,వశస్తి దీనికి లభించలేదు, అయినప్పటికీ ఇందులోని ఖాన

ళు వరీచయం విశ్లేషణ, కళాత్మకమైన గాంభీర్యం ఈయనకు సర్వోత్కృష్టమైన స్థానాన్ని సంపాదించి పెట్టాయి.

“కషి అత్యుత్తమకృతులు వెలువడ్డ నవలాయుగం సాంఘికచైతన్యానికి సంకేతంలా కేర్కొనఐడుతుంది. సమాజంలో అప్పుడు ఉవ్వెళ్తున లేచిన జాగృత లహరులు అనాటి నవలాకారులను బాగా ఆకర్షించాయి,

ఉరూబ్‌ మరియు బషీర్‌ సమాజంలో సంకుచిత తత్వానికి అంకితమై పోయిన మనుష్యుల మనస్సుల లోతుల్లోకి తిన్నగా చొచ్చుకొనిపోయే రచయితలు, ఊరూబ్‌ రచించిన “ఉమ్మాచ్చు) మలయాళ నవలల్లో ఉత్రమశ్రేణికి చెందిన నవలగా పరిగణింపబడుకుంది. ఆయన రచించిన “సుందరిళం సుందరన్మారూత్‌ నవల విశ్వసాహిత్యంలోకే బృహత్తర నవలగా నిలుస్తుంది. కాలం ద్వారా మనుష్యుల్లో, మనుష్యుల ద్వారా నమాజంలో వొచ్చే పరిణామ పరంపరలు ఈ నవలలో అతివాస్తవంగా చిత్రీకరించబడ్డాయి. సమావాన్ని (పతినించింపజేసే “కుంగ్మయుం కూట్టుకారూం” "పేరుతో వెలువడ్డ కథ అత్యుత్తమమైనది. బషీర్‌

లాగే ఉరూజ్‌కూడా అన్ని (స్మక్రియల్లో ఆరికేరిన నవలాకారుడు. తకషీలో కని పించే విష్ణవ భావాలు శేశవదేవ్‌లో కనిపించే ధార్మిక భావాలు ఈయనలో కనిపించవు. ఈయన ఒక బుషిలా పకాాగతతో సృజనాత్మకమైన తపస్సు చేస్తాడు, ఈయనలోని ఏక్మాగత, తద్వారా చ్మితింపబడే నిండుళనమే ఈయన నవలలు ఈయనకు విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించిపెట్టాయి,

(వపంచమంతా భయఛ్రాంకులలో మునిగివున్న సమయంలో పౌట్టెక్కాటు సాహిత్యఫృష్టి [పారంభమైంది. ఈయన ఉరూబ్‌ మరియు శేశవదేవ్‌ నవలా కారులకో సమంగా తూగుకాడు. ఈయన రచనల్లో కావ్యామృకధార [సవహిస్తు న్నట్టుగా కనిపిస్తుంది. ఈయనను నవలాకారుడు అనడంకంకే కవి అంకే వాగుంటుంది. మలయాళ భాషలో స్వతం[కమైన ఒళ శైలిని పీర్పరచుకున్న రచయితల్లో అ్మగ గణ్యుడుగా పేర్కొనఏడుతాడు. విష్ణసజ్వొలల్లో తపించే పాఠకుల వృదయాలలో ఈయన రచించిన ఎన్నో నవలలూ, కథలూ. శీతల చందనలేపాన్ని పూస్తాయి. ఈయన రచనలు కేవలం ఊహా(పపంచంలో విచారించి నట్టుగా వుండవు. ఉదాహరణకు ఈయన కూర్చిన అత్యుత్తమమైన కృతి *విష

వరిచయం మ కన్య కేవలం ఒక (పణయ కథ మా[తమే కాదు! సమృద్ధిగా ఐశ్వర్యాన్ని కనిపెట్టడానికి తిరువితాంకూర్‌ నుంచి ఐయలుదేరి వయనాడు వర్వత [పాంకాలకు వెళ్లి నివసించే కర్షకుల కథ వుంది ఇందులో---ఒక (పవాస జనసముదాయం యొక్క ఆశనిరాశల చరిత ఇది.తకపషీ రచించిన చైమ్మీన్‌లాగా, బపీర్‌ రచించిన “చాల్భకాల్‌. సఖిలాగా, కేశవదేవ్‌ రచించిన *ఓటయిల్‌ నిన్నుంిలాగా ఉరూట్‌ రచించిన “ఉమ్మాచ్చు"లాగా, “విషకన్యి మలయాళ భాషలోని ఒక ఉత్తమమైన నవల, ఇలా అన్నివిధాలా సరికూగే మరొక ఉత్తమ నవల-_'తెరువింఠటు కథి ఒక సామాన్యమైన వట్టణంలో ఒక వీథికి సంబంధించిన కథ ద్వారా రచయిత జేశంలోని నమైక్యుతా విలువల్ని (సన్ఫుటింప చేశాడు,

మొదట్లో మలయాళ భాషా నవలాకారులు నూతన శైలిని స్వీకరించడానికి ముందుకు రాలేదు. తకపీ, పొక్తెక్కాటు నవలల్లోని శిల్పలాలిత్యం విశిష్టమైనదిం మలయాళ నవలలకు థొవలీక్ష్షణత (పాణం లాంటిది. అక్యంక సావానంతో నూతన శైలిని (ప్రయోగించిన వాళ్ళలో ఎం. టి. వానుదేవన్‌నాయర్‌ మొట్టమొదట చెవ్వుకోతగిన రచయిత. ఆయన మార్చల్‌ వృస్త మరియు జేమ్స్‌ వాయస్‌ల కళొ మర్మాలను తీర్ణించకొని పరంపరగా వస్తున్న భావ తీక్షణకకు ఏ మాతం వోని కలుగకుండా ఒక న్వంత శైలిని రూపొందించుకున్నాడు. నవలల వికాసం అందు లోని కథా పొతతల అంతరంగంలోనే వుంటుందనే వాసుదేవనాయక్‌ ఈ కొత్త (యోగం - శైలిలో పొఠళకులకు ఒక కొత్త అనుభూతి కేశాన్ని (వసాదించిందిం ఈయన నవలల్లోని [వత్యేకత కేవలం ఇతని నూతన శెలిలోనే లేదు చంకుమేనవన్‌ అనుసరించిన రచనా రీతులు వానుదేవనొనాయర్‌ నవలల్లోకూడా కనిపిస్తాయి. ఆయన సృష్టించిన కథా నాయకులంతా పరంపరగా వస్తున్న ముండ్ల (ప్రాయమైన లత పాశంనుంచి విముక్తి పొందాలనే [పయత్నంలో రక్తాన్ని చించించినవారే. మలయాళ నవలల్లో మొట్టమొదటిసారిగా వ్మిదోవులను [పవేశ "పెట్టిన రచయిత వానుడేవనాయర్‌. ోనాలుకేట్టూ' అంధవిశ్వాసాల్లో మునిగిన ఒక నాయర్‌ పరివార వినాశనానికి సంబంధించిన కథ. ఇదే ఆయన రచనల్లో 'కెల్ళ అక్యుత్తమరచన కాలం) అనే కొత్త నవలలో స్వాతంత్ర్యానంతరం జేశంలో జరిగిన కొత్త మార్పులు చిశ్రీకరించబడ్డాయి. అపురూపమైన కావ్యాత్మళ

వచి వరిచయం మైన గద్యశైలి సహజి గంభీరమైన కథానాయకులు మహత్తర స్త్రీళ్వాన్ని [పతిబింవింపచేసే నాయికాప్యాతల చి(తీకరణ ద్వారా మలయాళ భాషలో ఈయన గడించినంత పేరు మకి నవలారచయిక గడించలేదని నిస్సంకోచంగా చెప్ప వచ్చునుః పైన పేర్కొన్న నవలాశారుల (శేణి తరువాత మరో నవలాకారుల (శ్రేణి ముందుకు వచ్చింది. “పొరప్పురంి, కే, సురే్మదన్‌, ఇ, యం. కోవూర్‌, కోవిలన్‌ మొదలైనవారు ఈ (శేణిలో విశేషంగా పేర్కొనదగినవారు, పారప్పురం కృతుల్లో సైనికుల జీవితాలు కేరళ రాష్ట్రంలోని (గామాల కథలు ఎక్కువగా చోటుబేను కుంటాయి. కే. సురేందన్‌ రచనల్లో కుటుంబ సమస్యలకు సంబంధించిన సంఘ ర్షణలు కనిపిస్తాయి. విషయ వైవిధ్యాన్ని ఎంపిక చెయ్యడంలో కోవూర్‌ది అందె వేసిన చెయి కోవిలన్‌ సైనిక జీవితాల్ని ఇకినృత్తంగా తీసుకొని కొట్టవచ్చినట్టా చితించినంక తీరుగా మలయాళ భాషలో మరే రచయితలూ చిఠించలేదు. కేరళలో నవలా సాహిత్య పురోభివృద్ధికి వీరు చేసిన కృషి అద్వితీయమైనది. వైకం ముహమ్మద్‌ ఐషీర్‌ మలయాళ సాహిత్యంలో విశిష్టమైన కృషి నలిపి (పత్యేళ స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న రచయిక, ఈయన సమకాలిక రచయిత లంతా కొన్ని (వ్మకియలను చేవట్టి నామమాత్రంగానే నిలుస్తారు. కాని న్యువసిద్ధ ఈ సొహికీపరుడు అన్ని [ష్మకియలను అధిగమించి పోయాడు. ఈయన వృద్ధాప్యం లోకి అడుగిడికూడా లెక్కలేనంత మంది పాఠకులకు అరాధ్య పురుషుడైనాడు, కొత్త యుగంలో నవవైతన్యం వెల్లివిరిసినప్పటికి ఇంకా పాతరీతుల్లోనే కొట్టు మిట్టాడుకున్న వాళ్ళలో కలవళలే దీయన. ఈయన కేవలం ఒక కాలానికి పరిమిత మైన రచయిత కాదు. మరి ఈయన ఎలాంటివాడు* ఈయన సృష్టించిన ప్మాఠ లెలాంటీివి? బషీర్‌ రచయితను గురించి తెలుసుకోవాలంకే మొదట ఐషీర్‌ అనే పేరు గల వ్యక్తినిగూర్చి తెలుసుకోవలసి వుంటుంది. స్వాతంత్యోద్యమం జోరుగా సాగు తున్న రోపొల్లో నవయువకుడైన బషీర్‌ ఇల్లూ వాకిలీ వదిలిపెట్టి అందులోకి దూకాడు. కోషికోటు (కాలీకట్‌) సము[దప్పు ఒడ్డున కూర్చొని అతను ఉప్పును తయారుచేశాడు, ఫలితంగా పోలినుల దమన నీతిని ఎదుర్కోవలసి వచ్చిండి?

వరిచయం జ! కైలుకి వెళ్లవలసి వచ్చింది. ఆ తర్వాత హృదయంలో స్వాతం(త్య సం[గామ వ్యాలలు చెలశేగుతూం పే ఆయన భారత దేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ తిరిగాడు. నవీన యుగానికి చెందిన రచయికలాగే ఐషీరొలోకూడా విష్టవ భావాలు (పజ్వరిల్హాయిం నా రక్త మాంసాలు మరియు శరీరంలోని కండరాలు అస్రికలు---అన్నీ భారత దేశానివే అని “జన్మదినం” అనే కథలో పేర్కొన్నాడు, కాని ఈయన కథల్లోని అంతర్‌ నత్యాన్ని తరచిచూప్తే ధార్మికరోషం, జాతీయ ఉద్చోధనలు తిన్నగా కని పించక తన హృదయాంతరాళంలో 'పెళ్టబుకుతున్న విష్ణవభావాల్ని శాంత పరచే ఒక విశేషమైన (ప్రబోధం కనిపిస్తుంది. ఈ తత్వమే తళషీ మరియు ఐషీరొలను దృక్పథాలలో వేరుచేసిందిం

బషీర్‌ ఊన్మాద రోగపీడితు డయ్యాడు. ఉన్మాద చికిళ్సాలయంలో ఉన్నా దుల మధ్య వుంటూనే తన చిన్న నవల -- “పాతళ్తుమ్మా యుకు ఆటూను (వాశాడు, నలువైపులా ఇరవై ముప్పై మంది పిచ్చివాళ్టుండేవారని ఆయన వస్తా వనలో పేర్కొన్నాడు, చేళులకు, కాళ్ళకు నంకెళ్లను తగిలించుకున్నవాళ్లు ఎందరో జైల్లో వుండేవారు. చలించిన ఐషీర్‌ మనన్సులో నిండివున్న ఆలోచనలు లేదా తలపులు అసంబద్ధంగా మాతంలేవు. విస్తారమైన [పపంచం మరియు దాన్ని అలముకున్న అంధకారం అప్పటి సమయంలో అతనిలో మెదలే ఆలోచనలు, బషీర్‌ ఉన్మాదం రచయిత బషీర్‌కు (పాప్తించిన భాగ్యంగా పేర్కొనఐడుకుందిం ఆయన జీవిత దర్శనంలోని అగాధతలంలో ఈ యదార్ధాన్ని చూడవచ్చును.

బషీర్‌ను విష్ణవకారు డనడంకంపే గొప్ప నత్యాన్వేషి అనడం ఉచికంగా వుంటుంది. ఆయన సమకాలిక రచయితలు సామ్యవాద యదార్థవాదం అధారంగా రచనలు చేన్తూన్నప్పుడు ఆయన “*ఎట్టుకాలీ మమ్మూంజూ' మరియు *ఆనవరి రామన్‌ నాయర్‌” హాన్య కథల్ని చదువుతూ అందలి ఆనందాన్ని (గోలుతున్నాడుం ఈనాడు ళస్టలత్తె పధాన్‌ దివ్యన్మార గూ “అనవారియుం పోనకురిశండ్పొ “ముచ్చీ టూటు కళిక్కారంఅఇమకళ్‌ాిి మొదలైన నవలలు అత్యుత్తమ స్టాయికి చెందిన హోన్య కథలుగా పరిగణింపబడుకాయి. అయినా బషీర్‌ హోన్య రనభథరిత రచనలు చేసే రచయిత కాడు. *పాత్తున్మూ యుకే అటు (వస్తావనలో” ఇదొక వోన్య కథ కాని నేను ఇది వాన్తూన్నష్టుడు నాలో అగ్ని (పజ్యరిల్టుకూన్నది” అని

కన! వరిచయం శ్వీర్కొన్నాడు, ఆ అగ్నిలో పడకుండా ముక్తిపొందాలం'టే సాహిత్య సృష్టి శావిం చడమే అప్పుడు బషీర్‌ చేయవలసిన పని. సాంఘిక నత్యాానికి విరుద్ధంగా ఆయన తన కళ్లు మూనుకోలేదు. *ఉరూబ్‌ో లాగా సంభఘంయొక్క నంకీర్ణమైన సంఘట నల అగాధంలో దిగడానికి తగిన దూరదృష్టి ఆయనలో వుంది. ఇందుకు ఆయన రచించిన [గంథం 'న్ట్‌ప్పాస్పయ్‌ కోరానెండారు (మా తాతకొక ఏనుగు వుండె డిది చక్కని ఉవాహరణ, సంఘవు టంచుల్లో తుఫానును రేకె త్తింపజేసే నవల అది, బషీర్‌ రచించిన నవలల్లో ఎక్కువగా ముస్దిం సాంప్రదాయపు స్థితిగతులు చిప్రీకరించబడ్డాయి. “పాక్తుమ్మూ యుప అటు, “ముబ్చీటూటు కళిక్కారంఘె మకళ్‌” మొదలైన కృతుల్లో ఐషర్‌ తన సమావాన్ని నిరూపించాలనే దృష్టిని (వసరించినట్టు కనబడదు. వాస్తవ శీవితాలనుంచి తీసుకుని చిత్రీకరించిన కన్య ప్యాతలు ఆయన నవలలకు జీవంపోశాయి. న్చప్పాప్పకోరానెండారుి లో ఆయన మన సమాజాన్ని ఒక విశ్హేషణాత్మకమైన వర్యవేక్షణను ఆచరించదగిన దాన్నిగా చేశాడు,

_ వెన పేర్కొన్న కృేతి కుంజిస్పాత్తున్మూ పేరుగల ఒక నిర్దోషి అయిన వాలితో కథకు సంబంధించినది. “చిన్ననాటినుంచి [ప్రాణాలనుమ్మాతం ,పేమించే ఒక చిన్న అమ్మాయి” అని బషీర్‌ పాత్తుమ్మాను గూర్చి అంటాడు, మూఢనమ్మ కాల మూలాధాళాలమై తిరుగాడే ఒక కుటుంవానికి సంబంధించిన కథ ఇది, తర తరాలనుంచి రక్తంలో శీర్ణించుకుపోయిన డాడి మళ భేదాల వ్యవస్థను బషీర్‌ ఇలా వ్యక్తీకరిస్తాడు “తాత ఏనుగు ఆరుగురిని కొట్టింది. ఆరుగురికి ఆరుగురు మావటి వాళ్లు పిరికివాళ్లే. ఆ ఏనుగు ఒక్క ముస్లిం వ్యక్తినికూడా కొట్టలేదు. “అది అనలు మాటలు కెలునుకునే ఏనుగు అని అమ్మ అంది

ఐషీర్‌ కూర్చిన అన్ని కృతుల్లాగే ఈ నవలకూడా చిన్న నవల. దీనిలోని థొాష కావ్యాత్మకమైనది. కురాన్‌నుంచి వీసుకోబడ్డ వివిధ ఉదాహరణలు, ఉవ వ్యాఖొనాలు దీని శోభను ఎంతగానో పెంచాయి. అంధకారంలో మునిగిపోయిన ముస్దిం సమావొన్ని వెలుగుబాటలో నడిపించే నవల లెన్నో మలయాళంలో (వ్రాయబడ్డాయి వాటన్నింటిలోకి ఇది [పధానమైనది. ముస్టిం నమావానికి విరు దంగా ఎవరూ ఒక మనూటకూడా అనడానికి సొహాసించని రోజుల్లో బషీర్‌ ఈ

వరిచయం ౩వగ

వుస్తకాన్ని [వాశాడు, ఈ వుస్తకం కారణంగా ఆనాడు ముస్టిం సమావాన్ని నడి పించే పెద్దలంతా ఐషీర్‌ మైన దుమ్మెత్తిపోశారు, ఒకప్పుడీ వుస్తకాన్ని నిషేధించడం కూడా జరిగింది. ఐపీర్‌ సృష్టించిన ఏ ప్మాశయెడలకూడా మనకు ద్వేషంకాన్సి తిరస్కారభావంకాని కలగదు. కుంజి పాత్తుమ్మాలో అవరించిన నిరాశ నిస్పృహ లక్కు కన్నీటి [పవాహానికి కారకుడు అమె తండి, ఆ ప్మ్యాతయెడల పాఠకులకు దయ సానుభూతి కలిగే విధంగా సృష్టించాడు రచయిత. అందువల్ల బషీర్‌ విష్ణవవాదికంటే ఎక్కువగా మనుష్యుల్ని (ఢేమించే వాడని దీనివల్చ ద్యోతక మవుతుంది.

సామ్యవాద సమాజ సిద్ధాంతమే మలయాళ నవలల్లోని వీజమం[తం, కాలం గడిచినకొడ్డీ “ఓడయిల్‌ నిన్ను” లాంటి నవలకూడా నీరనమైపోయింది. కాని ఐపీర్‌ కూర్చిన నవలలకు అలాంటి కాలవరిధుల అధారం అవసరం లేదనిపిస్తుంది ఇందుకు పైన పేర్కొన్న ఈ నవలను చక్కని ఉదాహరణగా లీసుకోవచ్చును.

“బ్రాల్భకాల సఖీ నవల తెలియని మలయాళ పాఠకుడుండడని చెప్ప వచ్చును. నృష్టి రహస్యాన్ని వెళకి బయటికితీసి బషీర్‌ నవలలు జొనపద గీతా లతో నరనంగానూ, సరళంగాన్తూ అభితంగానూ వుంటాయి. ఆయన కూర్చిన వాక్యాలు వీణా తర్మత్రులమీద మంచి స్వరాన్ని వినిపిన్తూంటాయిః బషీర్‌ లేదా ఉఊరూబ్‌లు (వాసినట్టుగా ఇతను పెద్ద నవలల్ని (వాయలేదు. మలయాళంలో పదాలను ఇలా నరిగా తూచి (ప్రయోగించే రచయితలు చాలా తక్కునగా వున్నారు, ఆవ్రాల్భకాల్‌ నఖ బషీర్‌ కళాకౌశల్యానికి చక్కని ఉదావారణ. వావ్యాదృష్టితో చూస్తే ఇదొక [(పణయ కథలా గోచరిస్తుంది. కాని అ్య(పణయ కథను తరచి చూపే మనిషి ఐశ్వర్యంతో కులికే తీరు బీవిత మర్మం ఇందులో స్పష్టంగా గోచ రిస్తాయి. ఆయన (వయోగించే (ప్రతిపదంలో పూవా గంట (మోగుకున్నట్టుగా థ్వని వినబడుతుంది. ఒక చిన్న ముత్యంలో నృష్టి రహస్యాన్నంతా నింపివేసే. ఈ కళొ కౌశల్యం ఎంతో చమక్కారంతో కూడుకున్నది.

(ప్రారంభిస్తే వూర్తిచేయనిడదే వదలలేనంకటి ఆసక్తిని కలిగించే ఈయన మరొక నవలారాజం పాత్తున్మూ యుకే ఆటు లేదా “పాళ్తున్నూ మేక ఈ శారణంబేతనే రచయిత ఆబాలగోపాలం మన్ననలను పొందాడు,

క. పరిచయం 'వాలర్థకాల నఫీి లాగ “పాత్తుమ్మా యుకే అటు కూడా సుమారు వంద “పిక్రీలకే పరిమితమైంది, “ఎణిప్పటిక * “అభూకూట్టం) మొదఠైన పెద్ద నవలలెన్నో మలయాళంలో వెలువడ్డాయి. కాని వాటిలో నవలా రచనకు సంబంధించిన (పాచీన వియమాలు పాొటించబడలేదు. ఈ దృష్టితో బపషీరొను పరిగణనలోకి తీసు కోవడం జరుగలేదు. విక్టర్‌ ప్య్యూగో ద్వారా (కేరేపించబడ్డ రచయితలు ఆయన వాక్య (వవాహాన్ని అనుకరించలేదు, మలయాళ నవలాకారులు వాక్య్యపవాహంతో కాక వాక్యాల కూర్చుద్వారా ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని సిద్ధింపచేస్తారు. “పాక్తుమవ్మూ యుకే ఆటు ఐపీర్‌ పరివారానికి సంబంధించిన కథ, ఆ కథలోని పాకలు ఆయన సోదరులు చెల్లి తల్లి అంతా ... కాని వ్యక్తీకరించిన శ్రైలి దాన్ని మల చిన తీరునుబట్టి చూక్తు అది మనండరికి నంబంధించిన కథలా కనిపిస్తుంది. ఈ నవలలో ఐపీర్‌ ఒక చిన్న వూరులోని ఒక చిన్న ఇంటికి విస్తృతమైన పరిధిని కల్పించాడు- బషీర్‌ కేవలం వ్యక్తుల కుటుంబాల లేదా ఒక సముదాయంయొక్క కథను మామే చెప్పడంలేదు. ఆయన మానవ జీవికంలోని ఒక అధ్యాయాన్ని గూర్చి చెప్పేవక్త మాకమేకాద. ఆయన విశాల దృష్టి సమస్త సృష్టిని తరచిచూస్తుంది. అయన భావాలు పర్వకాలలోయల్లో, సము,దం హోరులో, ఆకాశంలోని అనం తంలో విహరిస్తాయి. ఆయస పరిశీలనాదృష్టి విశాల విశ్వం ఉఊత్పత్తివరకు చేరు కుంటుంది. ఆయన ఒక [కొత్త రచనను ఎలా [పారంభిస్తాడో చూడండి : “అంతులేని శూన్యం __ అదే శూన్యం .... ఆ శాన్యంనుంచే అందరూ. జన్మిం చారు తెలిసినవాళ్లూ తెలియనివాళట్లూ, అందరూ .... (పర్మయుకే అరకళ్‌), ఉఊన్మాదంతో పీడికుడైన బషీర్‌ తన బ్యురలో పపంచ రహస్యాల అలో చనల్ని నింపుకొని తన ఐట్టకలను చేతులతో నిమురుతూ కూర్చొని నవ్వుకున్నాడు. ఆయనే ఐషీర్‌, ఆయన కృళతుల్ని అర్థంచేసుకునే నిధానంకూడా ఇదే,

వరీిచయం కళా

మలయాళ నవలావికాసొనికి సంబంధించిన ఎన్నోదశలు గడుస్తున్నాయి,

ఎం, టి. వానుదేవనాయర్‌ చూపించిన సాంకేతిక 2లిని రచయిళ అెందరో

అధిగమించారు. వారు కొత్తతరం జీవిక అదర్శాలను అస్తవ్యస్తం చేశారు. కొత్త

విలునల్సు కొత్త జీవిత ఆదర్శాలు కొత్త సాంకేతిక 2లితో మలయాళ నవలా

సాహిత్యం' ముందుకు సాగుతున్నది. ఈ వురోగమనంల్తో మార్చుల తుఫానులో ఐపీర్‌ ఓక దీపస్తంభంలా తలను _పెకెత్తి నిలుచున్నాడు.

ఎం. ముకుందన్‌

పాత్తుమవ్మూ మేక

క్షే

పొత్తుమ్మామేక లేక ఒక అడదానిబుద్ధి - దీనికి సంబంధించిన కథను చెప్పద లుచుకున్నానిక్కడ.

ఎంతోకాలం ఎన్నో (పదేశాల్లో తిరిగి తిరిగి ఒంటరి శీవితాన్ని గడిపి వేసారిపోదూను, ఇక ఇంట్లోనే స్థిరనివాసం ఏర్పాటు చేసుకోవాలని తిరిగివచ్చాను* నా కెంత ఘన స్వాగతం దొరికిందని! నా తెంక కోవం వచ్చిందో! నా ఒళ్ళ మండిపోయింది, అది నా యిల్లు .........నే నెవర్ని నిందించాలి?

వది పదిహేను సంవత్సరాలుగా నేను నా యింట్లో వుండనేలేదు ఒకటి చెండు ర్మాకులు మాతం గడిపినట్లు జ్ఞాపకముంది. మా కుటుంబీకుల ఇంటి ముందున్న 'పెద్దగోడకు అవల ఒక చిన్న పెంకుటిల్లుంది. ఆ యిల్డు కడుకున్నప్పుడు అ యింటికి నే నెంతో నహాయం చేశాము. ఎంతో మట్టిన్సీ రాళ్ళనూ మోశాను. దాన్నొక శొలికి నివాసం చెయ్యడానిక్సి దాని సౌందర్యాన్ని ఇనుమడింప చెయ్య డానికి నే నెన్నో సలహాల నిచ్చాను. రాళ ఇతో నిర్మించబడ్డ ఎత్తయిన గోదలమధ్య గల ముంగిలిలో తెల్టని ఇసుకను పరిపించాను, దానికి నాలుగువైవులా అందమైన పూలచెట్ట్లను పెట్టించాను. మోగరే చెట్టపై మళ్లెకిగలు పాకేలా చేశాను. ముంగిలి మూలల్లో వొమజెట్టు దానిమ్మచెట్టు నాటబడ్డాయి.

వాకిట్లో ర0డు కుండలున్నాయి. ఒకటి స్నానంచేసే నీటికొరక్కు మరొకటి (తొగే సీటికొరకు, నా కొధకు (పత్యేకంగా ఇక మరుగుదొడ్డి నిర్మించబడింది?

శ్రీ పాత్తుమ్మూ మేక "పెరట్టో అరటిచెట్టు కొబ్మరిచెస్తే కాక రకరకాల మామిడిచెట్ట£కోపాటు మరెన్నో చెట్టను నాటించాను* రోడ్డువైపుగా కళ్ళకింపుగా మొగలిచెట్టు పెంచబడ్డాయి. దానిమ్మ కొమ్మలతో ముళ్ళకొమ్మలతో ఇంటిచుటూ ఎత్తయిన కంచె వెయ్యబడింది. ఇంటిముందొక గేటుంది. ఎప్పుడూ దానికొళ 'పెద్దతాళం వుంటుంది. దాని ఇనుప ఉఊచలగుండా లోపలి మొక్కలు పూలచెట్టు బాగా కనిపిస్తూంటాయి. నేను అ యింట్లోనే ఒంటరి వీవితాన్ని గ డిపేవాన్ని. టీ ఫలహారం భోజనం వగైరాలన్నీ మా అమ్మ గేటుకైనుంచే అందించేది. ఎవరినీ లోపలికి శానిచ్చేవాణ్ణి కాదు. హాయిగా కూర్చొని (వాసుకునేవాజ్ఞి. ఏదో ఒకటి చదువు కునేవాణ్ణీ. లేదా "పెరట్టో తిరుగుతూ మొక్కల్నీ చెట్టనూ సవరిస్తూ వుండేవాళ్ణి. ఆరోజుల్లోనే కాస్త బయట తిరగాలనే ఉద్ధేశంతో బయటికొచ్చాను, వర్కలా, శివ గిర్కి మ[దాస్తు ఎర్నాకుళం, కోయంబుత్తూరు మొదళ్రైన (వదేశాల్లో కొద్ది రోజులు గడిపాను. అప్పుడే జబ్బువడి యింటికి తిరిగొచ్చాను. ఏముంది! మా తమ్ముడు అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ [ఆ యింటిని అద్దెకిచ్చేశాడు. రామన్‌కుట్టీ అనే ఎక్సైజ్‌ ఇన్స్‌ "పెక్టర్‌ తన నౌకరుతో అ యింట్లో హాయిగా వుంటున్నాడు. ఆయన కాయిల్లు వాగా నచ్చింది, అయితేనేం! అద్దెయిల్టు ఎప్పుడ్రైనా ఖాఖీ చేయవలసిందే. ఆ ఊల్ళో మరో యిల్లు డొరికితేగదా ఖాళీచేసేది? ఊళ్ళో అద్దెకొంపలే దొరకవు, నేను మా పెద్దలు సంపాదించిన యింట్లో వుండసాగాను. నాకెంతో విశ్రాంతి శావాలి. నా ఆరోగ్యం కుదటపడాలి. ఎలాంటి అల్లరి జరిగినా మనను అందో ళన చెందుశుంది.. కాని ఎన్నో అల్జర్దమధ్య్థు ఆటంకాలమధ్య జీవించవలసి వచ్చింది నాకు, దానిమ్మ కొమ్మలతో కప్పబడ్డ చిన్న నివాసం నా యిల్లు, మరి అందులో వుండేవాళ్ళెవరో తెలుసా ? మాఅమ్మ, మాతమ్ముడు అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ అతని భార్య కుంవొనుమ్మా వాళ్ళ సంతానం-పాళ్తుక్కుట్టి, ఆరీఫ్వా 2జువైదా వుంటున్నాం. మొహ్మద్‌

1. కాదిర్‌, 2 జుటైదాం

పాత్తుమ్మ్యూ మేకో క్‌

హానీఫా మా తమ్ముడు అబ్దల్‌ ఖాదర్‌ కంశే చిన్నవాడు, అతని భార్య 1ఐశోమ్మా, వాళ్ళు పిల్టలు వావీవ్‌ మహ్మద్‌ లైలా 2మవ్మాద్‌ రషీద్‌. ఇంకా అనీఫా తరువాతి అమ్మాయి = మా సోదర అనుమ్మా, ఆమె ఫఖర్త సులేవూన్‌ వాళ్ళ గారావాల బిడ్డ నయ్యద్‌ మహ్మద్‌ మా బిన్నతమ్ముడు అబుల్‌ ఐకర్‌ అంతా వుంటున్నాము.

వీరంతా మనుష్యులని చెప్పబడుకున్నవారు, వీశేకాక మా అమ్మ శరణొ ర్థులు పిల్ణలు వాటి అలికిడికి భయపడి ఇల్టంతా తిరుగుతూవుంకే మూపికాలు .... ఇంటి కప్పుమీద కూర్చొని ఎవ్వుడూ కాంవ్స్‌ కాంట్‌ మని అరిచే కాకులు, ఇవే కాకుండా మా అమ్మ పెంచుకున్న నూటొక్క కోట్ట లెక్కలేనన్ని వాటి పీల్లలు, వాటిని ముక్కున కరచుకొని పోవడాని3ై చెట్టపై కూర్చొని అదనుకై చూస్తున్న [గద్దలు డేగలూను.

ఇంట్లో ఎప్పుడూ ఏదో ఒక అలరి. రశీద్క్‌ సువైదా ఇంకా నడవలేని పిల్హలు, పాల్ముకాగుతున్నపుడు తప్ప ఎప్పుడూ పీడున్తూనే వుంటారు. ఆరీఫా ఇప్పుడిప్పుడే నడుస్తున్నది, ఆ అమ్మాయికి ఇరవైనాలుగు గంటలూ ఏీడ్వడమంటేనే సరదా! లైలా ఫైద్‌ మహ్మద్‌ ఈ అమ్మాయికం పే కొంచెం పెద్దవాళ్ళు ఈ ఇద్దరూ బాగా ఏడ్చేవాళ్లే! అవీ, పొత్తుక్కుట్టీకూడా పిడ్వడంలో ఎవరినీ తీసిపోరు. మంకుళఠనంలో కూడాను! అవీకి న్కూల్లో రాయించినపేరు హనీబ్‌ మహ్మద్‌. కాని యింట్లో అందరూ అలీ అని పిలుస్తారు. అన్సీ పాక్తుక్కుట్టీ ఇద్దరూ ఒకటోక్థాసు చదువు తున్నారు. మనుష్యులు పిల్టుల్వు ఎలుకలు కోట్లు కాకులు (గద్దలు = సందడే ఒక సంతులొ వుంటది,

ఈ కోలావాలు మధ్యలో ఒక మేక నిలబడివుండడం చూశాను,

బూడిదరంగులో వుంటుందా మేక, మంచి చురుకుదనం కలది. ఉదయమే అది మా వంటింట్లోకి [పవేశిస్తుంది, భోజనం ఆరగిస్తుంది. ఆ తరువాత గంతు లేస్తూ గదుల్లోకి వెళ్ళి పిల్లలందరినీ లేవుళుంది, అ తరువాత ముంగిట్లోకి వచ్చి అక్కడున్న పనన ఆకులను మేస్తూ వుంటుంది. ముంగిట్లో వున్న ఆ పనసచెట్టు

1. అయశాఅమ్మా, ఓ, రశిద్‌.

6 పాత్తుమ్మూ మేక

వయస్సుడిగింది. అయినా అది ఇంకా పండ్లను యిన్తూనేవుంది. మేకకు సరిపోయే ఆకులనుకూడా అందజేన్తున్నది. అ ఆకులను మేసిన తరువాత ఆ మేక దాని కెదు రుగానే వున్న అల్లనేరడిచెట్టు దగ్గరికెళ్ళి దానికిద వడున్న అల్బనేరడి పండ్లను తినేస్తుంది, ఆచెట్టు వచ్చని ఆకుల్లో అల్బనేరడి పండ్ల హిమబిందువుల్లా మెరుస్తుం టాయి. వెనకకాళ్లపై నింబడి ఆకులమధ్య మెరుస్తున్న పండ్లను తినడానికి హయ త్నిస్తుంది, వేలాడే కొమ్మల నన్నింటిని ఎవరో పైకి కట్టివేశారు ఆ పండ్డు అందడం లేదు ఆ మేకకు,

అ మేక అలా అ ఆకుల్ని నమలడానికి కాచుకొని నిలబడుతుంది. ఈలోగా వనస ఆకులు రాల కిందపడుళూంటాయి. వెంటనే అది అక్కడకు వరుగెత్రి వాటిని నోట కరచుకొని ఎంతో (ప్రి9తో నమలుకుంది. ఇంకలోకే అమ్మ కాన్ని కుండా నుమ్మా కాని ఐశోమ్మా వాని యిల్లు ఊొడ్వడానికి వాకిట్లోకి (పవేశిస్తారు. ఆ మేక పరుగెత్తి గదిలొకి వెళ్ళిపోతుంది. ఇక ఆఅ గదిలోనే అటూ, ఇటూ తిరుగుతూ వుంటుంది,

అ మేక ఎవరిది? ఎంత స్వేచృగా తిరుగుకున్నది! ఏమేమో చేస్తున్నది. అమినా దాన్నెవరూ ఏమీ అనడంలేదు. ఏం యిల్లు అది! అసలు అడిగేవాళ్లుకాన్సి వినిపించుకునే వాళ్లుకాని ఎవరూ లేనట్టుంది.

నేను ఆలా వాలుకుర్చీలో ఒరిగాను గదిలో ఏదో కాగితాన్ని చింపుకున్న చప్పుడు వినబడింది. చిన్న తలుపుగుండా చూశాను, ఆ మేక నా పడకమీద నిలబడి పుస్తకాన్ని నములుతూన్నది.

పెప్టెపైన “బాల్యకాల సఖీ మరియు “శబ్దంగల్‌” అనే రెండు పుస్తకాల [వకులను పెట్టాను. వాటిలో అది లాల్జకాల నఖి పుస్తకాన్ని తింటోందిం ముందటి కాళ్ళతో ఆ పుస్తకాన్ని అదిమిపట్టి రెండు = రెండు, మూడు = మూడు "పికీలను నాలుకతో నాకుతూ నోట్లో పెట్టుకుంటుంది. ఎంతో ఇష్టంతో నములు తుంది, తిననియ! మంచిమేక కదూ! “శబ్టంగల్‌ ఏ వృన్తకంకూడా వుంది, దానిని తినడానిక్కూడా వెనక్కిపోదు.

ఏం అనుమానం లేదిక, “బాల్యకాలసథి) దాని పొట్టలోకి దూరిపోయింది, వెంటనే అది “శస్ధంగల్‌” పై పడింది, రెండు నిమిషాల్లో ఆ పుస్తకాన్ని తినేసింది

ఇక అదీ నా కంబళిని తినసాగింది. నేను వుండలేకపోయాను. ఎగిరి గంతేసి దాని దగ్గరి ఇళ్ళాను.

లలు (ప్రియమైన మేకా! ఈ కంబళిని మ్మాకం తినటోకు. దాని ఖరీదు యాఖై రూపాయలు. దాని మరొక (పతిమ్మాతం నావడ్డలేదు. నావద్ద పుస్తకాల [గ్రకులు మ్యాతం ఎన్నో వున్నాయి. వాటన్నింటినీ నీకు ఉచితంగానే యిచ్చేస్తానులే!

ఆమ్మాతం చెప్పి మేకను పంపించివేశొను, అది వనసచెట్టు కిందికి వెళ్ళి పోయింది. ఆ చెట్టుకింద కొన్ని అకులు పడున్నాయి. వాటిని కడుపారా ఆరగించ సొగింది. ఆమేక ఎవరిది? ఆమ్మను పిలిచి అడిగాను.

అన్సన పాత్తుమ్మూ మేక” అంది అమ్మ.

అలాగా ! అందుకే దీనికింఠ స్వేచ్చ వుందిం

అది పాత్తుమ్మూ మేక అని స్పష్టంగా తెలిసిపోయింది. తెల్లవారకముందే పొత్తుమ్మూ దానిని వదలి పెడుకుంది. *ఓ నా [షియమైన మేకా వాళ్ళ వాకిట్లోని వనన ఆకుల్ని ఊొడ్చివేయకముందే వాటిని కడుపునిండా తినేసెయొ”” అని అంటుంది ఆ మేక తిన్నగా రోడ్డును దాటివస్తుంది. తన ఘనకార్యాలను మొదలు పెడుతుంది

ఈ మేకను కలిగిన పాత్తుమ్మూ మా సోదరి, అబుల్‌ ఖాదర్‌ కంశు చిన్నదిం రోణ్ణు కావల ఒకటిన్నర ఫర్హాంగుల దూరంలో వున్న వీధిలో వుంటుంది, ఆవిడ ఉదయమే తన భర్త కొచ్చుణ్ణీకి ఫలహారం, కాఫీ ఇచ్చి పనిలోకి సంపించివేస్తుందిం కొచ్చుణ్ణీ మహాశయుడు ఎన్నో వ్యాపారాలను వెలుగ బెట్టాడు. (పస్తుతం (తాళ్ల వ్యాపారం చేస్తున్నాడు. ఉదయమే యింటినుంచి వెళితే ర్యాతికిగాని తిరిగిరాడు

కొచ్చుణ్లీ వెళ్ళిపోగానే పాత్తున్నూ అంట్లు కడుక్కొన్సి ఇంటిని శభంగా ఊడ్చి తన కూతురు ఖదీవాను వెంటబెట్టుకొని ఈ ఇంటికి వస్తుంది, రావడ మే,ఎంతో హడావిడిగా వస్తుంది పాత్తుమ్మూ వెనకాలే తోకలా అంటిపెట్టుకొని తిరుగుతుంది ఇదీవా. స్వప్నంలో తేలియాడినట్టు నడుస్తుంది. కాని ఇంట్లో అడుగుపెట్టగానే ఆమె స్వభొవం మారిపోతుంది, అమె కంఠ స్దాయి 'సెరగిపోతుంది, అది అననరమే కాబోలు! అమ్మకు పెద్దకూతురు కదూ! అందుకే ఆవిడకు ఈ ఇంట్లో అందరి కంఫే ఎక్కువ అధికార ముంటుంది,

క్రి పాత్త్తీమాన్హ మేక పాత్తుమ్మా రావడం గమనించాను. ఆమె వెంట ఆ మేక, అమ్మ, చిన్న చెల్టి, ఇద్దరు వదిన లున్నారు ఇక ఏం జరుగనుందో? పాక్తుమ్మా ఇంట్లో అడుగుపెడుతూనే *ఎవరైనా నా మేకకు కనీసం గంజైనా పోశారా 93 అంటూ అధికారికంగా అడిగింది. “వండ పనులలా పడున్నాయి. నీ వెప్పుడూ నీ మేకనుగూశ్చే అలోచిస్తావు.” “మీ నంగతి నాకు బాగా తెలునును వదినెను బుకాయించింది. చెల్లిని బెదిరించింది. ఆనుమ్మా ఏం సమాధానం చెప్పిందో తెలియదు. కాని పాత్తుమ్మా అమ్మతో తన కష్టాలన్నీ చెప్పుకుని ఏడ్చింది, నా మేక శేమైనా జరిగిందంశే నేనూరుకునేది లేదు. ఆ తరువాత నామీద నిందమోపి నన్నెవరూ ఏమీ చెయ్యలేరు. మేక శేమైనా జరిగితే పాకళ్తున్మూ పం చూపిస్తుందో ? అల్ల నేరడిచెట్టు నిండా విరగాచిన పండ్డు మందహానంతో పలకరిస్తు న్నాయి. వాటిని చూస్తూ వాలు కుర్చీలో పశ్చిమ దిశగా జత్తిగిలి వడుకున్నాను. ఈలోవకే మా శరణార్థులు అవే! పిల్దులు మ్యాం .... మ్యాం .. అంటూ నన్ను సమీపించాయి. ఒకటి ఎగిర గంతేసి నా ఒడిలో కూర్చుంది. అది అంక శభంగా మాతం లేదు. అది నా ఒడిలోకి ఎందుకు వచ్చినట్టు * ఇంతకు పూర్వం మా ఇద్దరికి పరి చయంలేడే! నేను దానికి నచ్చినట్టున్నాను. తరువాత నేను రోడ్డు వైవుగా చూశాను. ఎందరో అమ్మాయిలు రోడ్డుమీదుగా వెళకున్నారు. వాళ్లంతా హైన్కూలులో చదివే అమ్మాయిలు. వాళ్లంతా నావెసే చూస్తున్నారు. ఎందుకబ్బా? ఒక వాకి రివ్వునవచ్చి పొత్తుమ్మూ మేళ వీపుమీద కూర్చుంది. ఆ మేక అలాగే దాన్ని తీసుకొని నా ముందుకు వచ్చి ఆగింది. “నన్నెప్పుడైనా చూశావా! చూసి నట్టు జ్ఞాపకం లేదు.” అంటున్నట్టు కాకి తలను పెకెత్తి నన్ను ఓరగా చూసింది. నాకు (పక్కగా వున్న [ప్రాంగణంలో కోళ్టు ఏదో ఠింటున్నాయి. కాకి ఎగిరిపోయి ఆ సమూహాంలోకి వెళ్లి ఒక మూజ కూర్చుండిపోయింది. ఇక్కడికి రావడానికి నీకేం అధికారముందని ఆడుగుతున్నట్టుగా కోళ్ళన్నీ కాకి వైవు

పాత్త్తున్నూ మేక క్ర

చూశొయి. కాకి మాతం వెనకాముందు ఆడలేదు. ఇక్కడికి రావడానికి నాకూ అధికారం వుందన్నట్టుగా గింజల్ని ఏీరుకోవడం మొదలు పెట్టింది.

ఇప్పుడా సభలోకి ఒక తెల్పపిల్టి వవేశించింది. ఆ పిల్లి ఇలా మధ్యలో జోకరం చేసుకోవడం కోళ్ళలోని ఒక నల్ల కోడికి నచ్చలేదు. అది వెంటనే పిల్లి తలమై పొడిచింది. పిల్లి బాగా ఆరిచింది. *ఈ ఇంట్లో నాకు అధికారముందో లేదో నే నిప్పుడే చూపిస్తాను. ధైర్యముంటే మరోసారి నా తలమకై పొడవొమన్నట్టుగా చూన్తూ__

ఉమ్మా! చూశావా! గర్జిస్తున్న స్వరంతో మా చిన్న తమ్ముడు అబూ వాకర్‌ ఆ నథలో చేరాడు. కెల్టగా ఉతికి ఇస్తరీ చేసిన గుడ్డలువేనుకొని చక్కగా ముస్తాబయ్యాడు. కిిరుమని చప్పుడుచేసే చెవ్పులేనుకొని ఠీవిగా తయారయ్యాడు. ఇప్పుడతన్ని అబూ అని మ్మాతమే అంటారు. అంతా ఇతన్ని లెఫ్టిస్ట్‌ (ఉగవాద్సి అంటారు. రోజుకు రెండుసార్లు గుడ్డలు మారుస్తాడు. అకని దగ్గర అరవై జతల చెప్పులన్నాయని అమ్మ చెబుకుంది. చూడడానికి నన్నగా వుంటాడు. కాని మాట్టా డితే [ప్రపంచమంతటా [పతిధ్వనిన్తుంది. అభిమానానికి కొదవలేదు. నేను రాగానే బయటికి వెళ్ళిపోయాడు. ఇంతవరకూ ఈ మహాళయుడు నా గదిలోనేవుండి సర్వాధి కారాన్ని చలాయించాడు. ఇంట్లో చివరగా అ గదిని మానాన్న నాకొరకు మా తమ్ముడు అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ కొరకు చదువుకోవడానికి కట్టించాడు. ఆ రోజుల్లోనే అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ను నేను దూరం చేశాను. అతను అమ్మ దగ్గర వడుకోసాగాడు- ఇప్పుడు అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ వెంటుకలన్నీ తెల్లబడ్డాయిం చూడడానికి నాకు అన్నలా కనిపిస్తాడు, అతను నా గదికి ఆనుకునే మరో గదిని కట్టించుకున్నాడు. వానీఫా అతని పరివారమంతా పొతగదిలోనే వుంటున్నారు. అబూను ఇంటినుంచి వెళ్ల గొట్టినప్పుడు అతను తన పెళ్టై, బెడ్డింగుు పుస్తకాలు, లాంతరును తీసుకొని హనీఫా గదికి వెళ్ళిపోయాడు. అక్కడే వుండసొగాడుః

అబూ మాటలు విని పిల్టులు పరుగెత్తాయి.. కాకులు లేచిపోయాయి... కోట్లు చెల్టాచెదరైపోయాయి. పాత్తుమ్మా మేక వెనకాలవున్న ఆడవాళ్ళ దగ్గరకు వెళ్లింది. (గద్దలు, ఇతర పక్షులు నెమ్మదిగా దాక్కున్నాయి. పిల్టలంతా ఏడ్వడం మానేశారు, అ ఇంట్లో నిశ్శబ్ద వాశావరణం ఏర్పడింది.

10 పాత్తున్నూూ మేక ఇవన్నీ ఇలా జరుగుతూంకే అన్నయ్య చూన్తూ ఉోరుకుంటా డెందుకు? అబూ మాటను హేచ్చిస్తూ అన్నాడు, పిల్టులు పిల్టలు, కోళ్ళు మేకలు కాకులు అన్నీను ! మేకను పెంచడానికి చూసుకుందొక స్థలాన్ని! *నే నందరినీ సరిచేస్తా నిక. అమ్మా! కాస్త నాబెళ్తం క్యరను 1గులేల్‌ను ఇచ్చెయ్‌ 1

• పాత్తుమ్మాకు కోపం ముంచుకొచ్చింది. “ఖదీజా ! అ మేక నిలా తరుము కురా! మనకీ యింట్లో ఎలాంటి అధికారం లేదు, వెళదాంపద! అమ్మా! మేం వెళుకున్నాం, ఈఈ యింట్లో నాకు అధికారం వుందో లేదో చూస్తాను, అంటూ అబూ కూడా గొంతెత్తి అరిచాడు. అనీఫా తమ్ముణ్ణీ, వాళ్ళపిల్లలందరినీ బయటికి పంపించి తీరుళాను” ఒరేయ్‌! క్కురోడా ! జ్యాగత్త! ఇక ఈ ఇంట్లో నీమాట వినిపించిందో ఎము కలు విరగ్గొాడతాను. సన్నగా ఊచలా వున్నావ్‌! అల్టరి చూస్తే ఇలా! హానీఫాతన పిల్లల్ని తీసుకెళ్ళి ఎక్కడుంటాడో చెప్పు? హానీఫా తన స్థలంలో యిల్టు కట్టుకుని వుంటాడు. అలాగా! ఇలాంటి విషయాలుకూడా బయలుదేరుతున్నాయన్న మాట! ఇల్లు కట్టుకోవడాన్ని గూర్చి హనీఫా నాతో అన్నాడుకూడాను. ఇక్కడికి రెండు మైళ్ల దూరంలో కొండచరియ [ప్రాంతంలో ఎనఖై సెంట్ల భూమిని ఇఖరీదుచేశొడు కూడాను. అక్కఢ అకను పెద్ద ఆరటితోటను పెట్టాడు. దాంట్లో ఒక యిల్లు కట్టవలసివుంది. దానికి కావలసిన సౌమగిక్తై సహాయానితై నామీదే అశలు పెట్టుకున్నాడు, తన వద్ద డబ్బు ఏమాతం లేదంటున్నాడు. (పతికోజూ తెల్పవారురూమున్నే నాలుగు గంటలకు లేచి అక్కడి కెళతాడు. అక్కడ పొలంలో నీళ్ళ పొర బెట్టి ఏడుగంటల కల్లా తిరిగి వచ్చేస్తాడు, అ తరువాత అఖీన్సి లైలాను వెంటబెట్టుకొని స్నానం చెయ్యడానికి నదికి వెళతాడు, తండ్రి పిల్టలు ఎంతో అన్యోన్యంగా వుంటారు. మా స్థలంలో మేం యిల్లు కట్టుకోగానే నిన్నుకూడా కీసికెళకామని ఇద్దరూ అంటూ వుంటారు. సైదుమహమ్మద్‌కూడా ఈమాఫే అన్నాడు. అతని అమ్మ, ఆనుమ్మా,

1. మట్టి వెడ్డలతో కొట్టడాని కుసయోగించు విల్లు,

పాక్త్తోమూస్ఞ మేక [11 తండి సులేమాన్‌ దగ్గర్లోనే వున్న భూమిలో వుండటానికి ఇల్లు కట్టుకుంటున్నారు. సగం మేరకు పని ముగిసిందికూడాను. రాట్ల వగ్రైరాలన్ని తెచ్చి పెట్టుకున్నారు. వానీఫా ఈమా(తంకూడా చేసి పెట్టుకోలేదు,

హనీఫా దగ్గిర డబ్బులేనట్టుగా వుంది అన్నాను నేను.

అవ్రాన్‌ఫా అన్న పిసినిగొట్టు ఆయన దగ్గిర డబ్బులున్నా” యన్నాడు అబూ మెల్లగాం

అంకా అబద్ధం! నీకేం తెలుసు

అబూరబ్బర్‌ గులేట్‌ మరికొన్ని గుం[డని రాళ్ళను తీసుకొని పిట్టల్ని కొట్ట డానికి వెళ్లిపోయాడు,

పాత్తున్మూ మేకను పిలుస్తూ ఇటువైపే రాసాగింది. ఈర్రావే మేకా! అత నేమీ చేయడు” అబూ దగ్గరే నిలబడ్డాడు. అతన్ని చూన్తూనే అంది, *అబూ కాస్త మర్యాదగా నడుచుకో. పెద్దన్నయ్య వచ్చిన నంగతి నీ వింకా గమనించ ప్లేవుంది.

విన్నావా! అన్నయ్యా! పెద్డ్దక్కయ్య నన్ను సీవు అని సంభోధిన్తూ మాట్లాడుళూంది. మీరు రాగానే ఈవిడ [వకావం సెరిగిపోయిందన్నాడు అబూ,

అబూ కంక సాత్తుమ్మా ఎంతో పెద్దది. ఆవిడ ఇతన్ని ఎరా అబూ అంకే ఇళనికి అవమానం జరిగిందేమిటి *

6అయితే మేమంళా నిన్ను అబూగారూ! అని పిలుస్తాంపద! ఇక్కడినుంచి” అన్నాను నేను

పాత్తమన్మూ నా దగ్గిరకు వచ్చింది. అటూ ఇటూ చూసింది. ఎవరూ కని పించలేద. “అన్నయ్యా ఎవరికీ తెలియనివ్వబోకు, అనుమ్మాకు కెలిప్లే పోట్టాట కొస్తుంది. అన్నయ్యా _, ఇకనుంచి నాకు డబ్బులనలే ఇవ్వబోకు, ఇదీడా కొరకు కమ్మల జిత చేయిస్తే చాలును. అన్నయ్యా! ఈ విషయం పహనీఫాకుకూడా తెలియ కూడదు. చిన్నన్నయ్యకు. అమ్మకు అబూకు మరెవ్వరికీ తెలియకూడ” దంటూ రహస్యంగా చెప్పింది

చెవుల కమ్మలు వెండివా! బంగారువా! అంటూ మెల్లిగా అడీగానుం “బ్బంగారువి అన్నయ్యా 1 ఎవరికో అనకూడదు మరి$ి అటూ ఇటూ చూన్తూ అంది పొత్తుమ్మూ.

కేక పార్తుమ్మా మేక ఎవరికీ చెప్పను. రవాస్యంగానే వుంచుతాను. ఇలా నేను పొత్తమ్మూతో నగల ఒస్పందంలో ఐందీనైపోయాను. చెవుల కమ్మలు తొందరగా కావాలని అంది పాత్తుమ్మాం (వయత్నం చేస్తానని చెప్పాను. చెవులకు కమ్మలు చేయించడమనే సమస్య ఇంక తొందరగా రావడానికొక కారణముంది. నే నిక్కడికి వచ్చినప్పుడు ఎర్జాకులంనుంచి మూడు గొడుగులను తెప్పించి ఒకటి అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ కూతురు పాత్తుక్కుట్టికి ఒకటి హనీఫా కుమారుడు అవీకి మరొకటి ఆనుమ్మా కుమారుడు సైద్‌ మహ్మద్‌కు ఇచ్చాను. పొత్తుమ్మా కూతురు ఖదీజాకు మాతం ఇవ్వలేదు. ఈ నలుగురు పిళ్టలటూ నమవయస్కులు. అల్టరి చెయ్యడంలో ఏడ్వడంలళో అందరూ అందళశే! _ నిజానికి నేను ఖదీజాకు గొడుగు ఇవ్వడం మరచిపోయాను. పోనీలే! అవిడ కిప్పుడు బంగారు కమ్మలే దొరుకుతున్నాయి. పొళ్తుమ్మా లోపలికెళ్ళి వంటింటి పనుల్లో లీనమైపోయింది. సమయం చూసి ఆనుమ్మా నాదగ్గర కొచ్చింది. ఆమె ఇప్పుడు గర్భవతి. పాత్తుమ్మాకు చదవటం, రాయటం రాదు. అనుమ్మా చదవగలదు. రాయగలదు, అందువల్ల అనుమ్మా మాట్లాడే మాటలు పొత్తుమ్మా మాటల్లా వుండవు. “ఇకముందు నాకు డబ్బు లివ్వ లేకపోతే గిన్నెలు కొని ఇవ్వండి బాలుఎ అవికూడా ఇప్పుడు కాదు- మేము కొత్త యింట్లోకి పోయినప్పుడు, కాని ఈ మాటలు అక్కయ్యతో అనకూడదు అని నెమ్మ దిగా అనేసింది. నరకే ఈ విషయం పాత్తుమ్మాకు తెలియదనుకొండి ! తెలిప్టేమ్యాతం “చాలు బాలు నీ ఐండారమంకతా బయటపడింది. పెద్ద చదువుకున్నదాని వనుకుంటున్నా వేమో! నేను లేకపోవడం చూసి పెద్దన్నయ్మనంతా దోచుకున్నావు కదూ 13 అనంటుందిం అందువల్ట వంటపొతలు కొనే విషయం ఎవరికి కైలియనివ్వకూడదు అనుమ్మాకు వంటపా[తలు కొనియిచ్చి ఈ విషయాన్ని రహస్యంగా వుంచు తొనని నా నంఠకంతో హామీ వ్యతంకూడా రాసియిబ్బాను, అలొ కాస్త నెమ్మదిగా

పొత్తున్నూూ మేక కలీ

కూర్చున్నానో లేదో *ఉల్లాటత్తిపొరూ! ఉల్లాఎ క్రిపారూ! లేదు నేను తీనుకెళ్లను” అంటూన్న పెద్ద అరుపులు వినిసించసాగాయి.

లైలా అరువు లవి. ఆ అమ్మాయి ఎవరినలా పిలుస్తున్నది? ఎంతోసేవు ఎదురుచూడకుండానే అవమానంతో వాధవడుతూ. పీడున్తున్న కళ్ళతో ఫైద్‌ మహ్మాద్‌ నాముందువచ్చి నిలబడ్డాడు. ఒంటిమీద బట్టలు లేవు. “*ప్రెద్ద్షమావయ్యా! లైలాకూడా నన్ను “ఉల్లాటత్తి పారూ!” అని అంటుంది పెద్ద వీవగింవుతో అన్నాడు,

ఏం వింతశా! ఒక అమ్మాయి ఒక అబ్బాయిని అమ్మాయి పేరుతో పిలవడం!

బెత్తం తీసుకోరా!

ఫైద్‌ మహ్మద్‌ వెత్తం తీసుకరావడానికి ఠకీ మని వెళ్లిపోయాడు.

ఆశ్రైల్రా 1 ఇలారా $” అని పిలిచాను,

ఆ అమ్మాయి అలాగే బట్టలులేకుండా వచ్చేసింది. ైద్‌ మన్మాద్‌ బెత్తం కర తీసుకురాగానే దొన్ని చూసి “బాబాయిని తీనుకెళ్లను” అంది.

తీసి కెళ్లకూడదంటూ నేను ఫైద్‌ మహ్మద్‌ జేతిలోనుంచి బెత్తం తీసు కున్నాను. అమ్మీ! అమ్మీ! అంటూ లైలా వాగా వీడవసాగింది. ఆ అమ్మాయి తల్లిని అమ్మీ అనే పిలుస్తుంది.

“ప్పిల్స]! షీ అమ్మను పిలు! మీ నాన్నను పిలు! మీ తాతనుకూడా పిలువ్‌! అందరినీ కొడతాను” అన్నాను.

తాతను ఉప్పుప్పా అంటారు. లైలా తాతనుద్ధేశించి అన్నాను, ఆ మవి శయుడు హనీఫా అరటి తోటకు సమీపంలో వుంటాడు. అక్కడే దగ్గరో ఒక రైల్వే ఫ్రేషనుకూడా తయారు కాబోతున్నది. అప్పుడు అక్కడి స్థలానికి మంచి ధర వస్తుంది, అంతేకాదు! ఆ (వదేశమంతా బాగువడుతుంది. ఇదంతా నాగా అలోచిం చిన మీదే తైలా తాత హనీఫొతో ఆస్టలాన్ని కొనిపించాడు.

“అమ్మను కొట్టటోకు! నాన్నను కొట్టటోకు! తాతనుకూడా కొట్టటోకు....[ అంది లైలా.

ఇకనుంచి “డుల్లాటలత్తి పారూ” అని ఎవరినీ అనకూడదునురి |

కక పాత్తున్మూ మీక

క6ళబ్రన్తన్సు ఏ)

మీనాన్న యిళల్టుకడితే ఆఇంట్లోకి మైదు మహ్మాద్‌ను శీసికెళతావా ?

"పెద్ద చిన్నాన్ననుకూడా కీసికెళళాను,

ఈ తగాదా ఇలా తెగిపోయింది. బహుమానంగా సెద్‌ మహ్మాద్‌కు రెండు 1టాఫీలు, ఒక పెద్ద అకటి పండును ఇచ్చాను. నొవడ్స ఎవ్వడూ. అరభి వండ్డు, టమాటాలు, అనాసపండ్డు లాసెంబడ్జు బాగా వృండేవి, షిల్చల వడ్చును మాన్సించ డానికి నేను టాఫేలను, లాసెంజర్జను డబ్బులివ్ని కొనేవాణ్ణి. మిగిలినవాటిని మా తమ్ముళ్లు కొచ్చుణ్ణీ సులేమాన్‌ కొని యిచ్చేవారు నా అరోగ్యం దృష్ట్యా నేను పండ్లు వాగా తినేవాణ్ణి,

మొదట్టో వీటన్నింటినీ బల్బమీద 'సెప్టేవాళ్ణి. ఒకరోజున సైద్‌ మహ్మాద్‌ దొంగతనంగా బల్లమీది కెక్కి వాటిని తింటూ పట్టుబడ్డాడు. దొంగతనం చేస్తూ పట్టు ఐడ్డందుకు వాడికెంతో వొధకలిగింది. వాడు భాగా ఏడ్చాడు. ఇకనుంచి నాడు వీడవకుండా వుండడానికే వస్తువులన్నింటినీ నేను "పెట్టెలో పెట్టసాగాను.

సెద్‌ మహ్మాద్‌ టాపీలు అరటిపండ్లు తినడం చూసి కెలా వాగా ఏడిచింది. నేను ఆ అమ్మాయికికూడా ఓక అరటిపండు రెండు టాపీలు యిచ్చాను. వాసనను పసిగట్టి ఆరిఫా వచ్చేసింది. అ అమ్మాయికి కూడా ఇచ్చాను. రషిదాక్కు నుఖైదాకు కూడా ఇన్వమని రెండు టాపీలు రెండు అరటిపండ్డు వాళ్ళతో పంపించాను. ఇక అనుమ్మాతో టీ తెప్పించుకుని తీరికగా తాగాను. ఒక బీడీ వెలిగించి పుస్తకం చదు వుళూ వాలుకుర్చీలో పడిపోయాను.

అలా విశ్రాంతి తీసుకుంటూండగానే వమా అమ్మ నొదగ్గరకు వచ్చింది. అవిడ ముసలమ్మ, ఇపుడామె వయస్సు డెబ్బై ఆరు లేదా డెట్సై ఏడు సంవత్స శాలు, అయినా ఒక వన్నయినా ఊడళేదు, తెల్లవారురూమున నాలుగు గంటలకే

లేస్తుంది. కాలువలో నానబెట్టిన 2కొబ్బరి ఆకులను అల్జడం మొదలుపెడుతుంది,

1. టాషీలు - తినేవస్తువులు
2. శేరళలో ఇంటి కప్పులను అరటి ఆకులలో కప్పుతారు. ఆకులను నుధ్యగా చీల్ళి వాటిని రెండు ధోబాలు కాలున్లలో నానజెడశ్రారు,. అని మెత్తబక

పొత్తున్నూూ "మేక 15 అణాల

నూర్యుడు రావడంతోనే వాటిని వాకిట్లో పరుస్తుంది. ఆ తరువాత ఇంట్లోకి నీరు నింపి పెడుతుంది. రెండు చేకులతో రెండు కడవలను వట్టుకొని నీటిని చేర వేస్తుంది. పాక్తువ్మూ, ఆనుమ్మా, ఐశోమ్మా మొదఠైన వాళ్లందరినీ బెదిరిస్తుంది. చీవాట్లు పెడుతుంది. బాగా అరుస్తుంది. ర్యాతి వదిగంటలదాకా ఏదో వనిచేన్తూనే వుంటుంది. పాత్తుమ్మా అన్నిరాాతులూ మా ఇంట్లోనే గడపదు, ఇంట్లో ముగ్గురు ఆడవాళ్ళయితే వున్నారు. అమ్మ పనెందుకు చేయాలి? ఊరకే కూర్చో లేదా? అప్రీల్ళకేమ్యూతం పని చేతకాదు. ఇంటిని సవరించుకోవడం అసలే తెలియదు” అని అంటూ వుంటుంది. ఇంటి బాధ్యతలన్నీ వాళ్ళమీద వదిలితే ఇక ఇంట్ళో (నశాంతత వున్నప్లే ! అనంటుంది.

ఇంటిని గూర్చి నీకేం తెలుస్తుండి. ఒంటరిగానివి అనంటుంది.

దీనిక్కూడా నేనొప్పుకోకపోతే “వాళ్ళందరికీ చిన్నపిల్ల లున్నారు. వాళ్లను పోషించేదెవరు ౨ అని అంటుంది ల

నేనొక ఉపాయం చెబుతాను. ఒకరు పిల్లల్ని చూన్తూవుంటారు. మిగతా వాళ్ల తా ఇంటిపనులు చూనుకుంటారు. నువ్వు ఎన్నయినా మాట్టాడుకావు న ఒంటరివానివి. నీకేం ! నాకు కొంత డబ్బు ఇవ్వు మం!

మా తగాదా ఎప్పుడూ రూపాయల దగ్గతే వస్తుంది. ఇది నా ఆరోగ్యానికి అంక మంచిదికాదు. అందుకే అమ్మ పనుల్లో నతమతమవుతున్నాా కష్షవడు తూన్నా నేను చూస్తూ వూరుకుంటాను. వాధపడను. అమ్మతో డబ్బు ఎందుకు అడిగించుకోవాలని ఊరుకున్నాను.

ఒరేయ్‌! నాకో పదిరూపాయలివ్వరా! అంటూ అమ్మ వస్తూనే అడిగింది.

అమ్మచేత డబ్బు అడిగించుకోకూడదనుకున్నాను. కానీ అది జరిగే తీరింది. అమ్మను నేను [పళ్నార్థకంగా చూశాను,

కళ_జ్ష విషయం అబుల్‌ ఖాదర్‌ కుగాన్ని హనీఫాకుగాని, అనుమ్మాకుగాన్ని పాత్తుమ్మాకుగాని శఆలియకూడదు” అని మెల్లిగా అందిం గానే వాటిని బయటికి కీసి వెడల్బుగా అల్జుతారు. ఎండిన తరువాత వాటితోనే ఇండ్డ కష్ఫులమై పరుస్తారు

16 పొత్తున్మూూ మేక

కుంజానుమ్మూకు, ఐశోమ్మాకు తెలియడంలో అభ్యంతర మేమీ లేదను

కుంటాను. నేనూ మెల్టిగానే అన్నాను.

అజ్బవ్వదల్బుకుంశేనే ఇవ్వు! కాని ఎవరికి కెలియనీయకుఎ ఆమ్మ ముఖం అదోలా పెట్టింది.

“నేను వచ్చిన తరువాత ఈ యింటికి ఎన్ని రూయలిచ్చానని! నువ్వు నానుంచి చాటుగా ఎన్నిరూపాయలు కిసుకో లేదసీ[ నేను కోపాన్ని [వదర్శిస్తూ అన్నాను,

6న్టీవ్సు డబ్బు ఇవ్వలేదని నే నెప్పుడన్సాను ఇపుడు నాకు అవసరంగా వదిరూపాయలు కావాలి” అమ్మ మరి నెమ్మదిగా అంది.

ఇంతకు ముందిచ్చినవన్నీ ఏమయ్యాయి ? నేను డబ్బిచ్చి ఎన్నోరోజులు కాలేదు కదా!

ఒరేయ్‌! మెల్లిగా మాళ్చాడు. అవన్నీ అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ తీసుకున్నాడు,

నేను వాడికి విడిగా డబ్బుయిచ్చానే 1! రానియ్‌! కుంటివెభవ ఎక్కడో !

అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ చిన్ననాటినుంచే వికలాంగుడు, అత న్ని వాగుజేయించ డానికి నాన్న చేల రూపాయలు ఖర్చుపెట్టాడు. అమునా కుడికాలు మ్మాకం అలాగే వుండిపోయింది, శరీరమంతా లావు, ఆ కాలుమ్మాతం సన్నగా వుండిపోయింది. ఇనపక[ర సహాయంతో నడుస్తాడు

లవ్రాడ్రితో ఏమీ అనబోకు ! వాడు ఇంక పెద్ద కుటుంబాన్ని సవరిస్తాడు, వాడు లేకపోతే ఏం జరిగేదో? నీవు ఒంటరివి. ఎక్కడెక్కడో తిరిగావు, ఇష్ల మొచ్చినచోటొ వుండి ఎంక ఖర్చు చెయ్యలేదని 2 ల

ఈద్దానికి పరిహారం చెల్టించానుగా] ఇక్కడకూడా ఎంతో డ బ్బు ఖర్చుచేశాను,33

అక్రాస్త్ర మెల్లిగా మాట్లాడు. కాదని ఎవర న్నారు? ఎవరికి తెలియకుండా పది రూపొయల్రైతే ఇవ్వు”

ఇంతకు పూర్వం ఎవరికీ తెలియకుండా ఇచ్చిన డబ్బు అబ్జుల్‌ ఖాదర్‌కు ఎలా చేరింది? ఆతనికా సంగతి ఎలా తెలిసింది ?

ఒరేయ్‌! ఇక మాట్టాడబోకు! అనీ పాళ్తుక్కుభ్థీలు తెలుసుకొని చెప్పారు.

పాత్తుమ్మా మేక 17

అమ్మా నేను నీకో రహన్యం చెబుతాను, ఎవరికోనూ చెప్పవుశదూ! నా

దగ్గిర అయిదు రూపొయల కాగికం మ్యాతమే వుంది. అది మినవో నా దగ్గర ఒక పైసొకూడా లేదు.

ఆయితే త్వరగా తీనుకొచ్చి ఇవ్వు. వెంటనే అంది.

నేను నెమ్మదిగా అటూ ఇటూ చూశాను. లోవలికెల్లి , ఆయిదు రూపాయల కాగితాన్నీ, ఒక ఆరటిపండునూ తీసుకొచ్చాను. అరటిపండు వానన సోకిన్రట్లుందిం పాత్తుమ్మా మేక గంకువేసుకుంటు వచ్చేసింది. ఆకటిపండు 'పైతొక్కన్ను త్రీస్తేసి తినసాగాను. ఏదో తింబున్నట్టు పసిగట్టినట్టున్నాయి. అమ్ము ళ రణార్థుల్యు ఫిల్టుబు ఆమె అండదండలతో "పెరుగుకున్న కోట్లు - అన్ని ఒకేసారి వచ్చేశాయి. అరటి వండు తొక్కను పొక్తుమ్మూ మేకకు సడేశాను. కాస్త అటూషటూ చూసి మేకను చూద్దునుకదా ! అది ఇంకా కావాలనే ఆశతోనే వున్నట్టు కనిపించింది. అవ్వు డక్కడ పాత్తుమ్మా మేక కోళ్లు పిల్లులు తప్ప మనుష్యు లెవ్వరూ వున్నట్లు క్లన బడలేదు, బామిగా అయిదు రూపాయల కాగితాన్ని తీసి ఆమ్మ_ ఒడిలో వడ వేశాను. అమ్మకూడా నాలుగు వైపులా తేరిపార చోసింది. ఎక్కడా, ఎవరూ వున్నట్టు కన ఐడలేదు. నోటును మడిచి కొంగు చివర కట్టుకొని నడుంలో చెక్కుకుంది. "ఏమీ ఎకగన క్లే కూర్చుండిపోయింది.

జంక పంటీ *ఏ చెప్పమ్మా అన్నాను,

ఒలేయ్‌! నా వయస్పేమో మీరిపోయింది.. చివరి శ్వాసను. ఎవ్వుడు విడు స్తానో ఏమో! ఎలా చెప్పగలుగుతాం ? నీవో అమ్మాయిని -:కోరికెచ్చుకో... మీతో .కొంతకాలం [పశాంకంగా వుంటాను.

“ఎక్కడైనా హోబిగ్యా (ప్రశాంతంగా వుండాలనుకుంపె నన్నెవరూ వుండ నివ్వరు గట్టిగా అరిబాను, *ోపొత్తుమ్మూ! అనుమ్మా! ఇలా'రండి! నాపెకొ బెడ్డింగు ఇలొ వట్టుకురండి. ఆబాగే ఓకూలీవాణ్ణికూడా పిలుచుకుకండి::

అక్కా, చెళ్లెల్లిద్ణకూ వరుగెత్తుకు వచ్చారు. “అ హ్మా!. పం జరిగింది[ అనుమ్మూ ఆతురతతో అవిగింది.

అమ్మ అన్నయ్యను డబ్బులడిగి వుంటుందని పాళ్తుమ్మూ శకీమని అనేసింది,

ఉ--2

18 పాత్తుమ్మ్యా మేక “కాద్లు! ఆలాంటిదేం కాదు” అని వెంటనే జవావిచ్చాను. అమ్మలేచి పెరట్లోకి వెళ్ళిపోయింది. అక్క, చెళ్లెళ్ళిద్దరూ “అసలు ఏం జరిగిందమ్మా 1%” అంటూ ఆమె వెనకాలే వెళ్ళిపోయారు. కొంచెం [పశాంతత చేకూరింది. నేను అలా కూర్చొని అనుమ్మాతో ఓ కప్పు టీ తెప్పించుకొని తాగాను, వీడీ ఒకటి వెలిగించి అటువేపు దృష్టిని సారించాను. పాక్తుమ్మా మేక నాలుకను బయటకు తీస్తూ అగ్గిపెజ్టను తినడానికి (సయత్ని స్తూంది, ఇందాకా అపెట్ట నావథ్ధే వుంది- దానిలోని వుల్లలను తీసి ఖాళీ పెట్టను నేనే మేళకిచ్చాను. మేక దాన్ని తృప్తిగా తినసాగింది. ఆంతా తిన్నతరువాతకూడా అ మేళ అలాగే నిలబడిపోయింది. “ఓ నా మేకా! పుల్లలు మ్మాతం నాకు కావాలి, ఖాలీ "పెజ్టైలు కావాలంఘే నీకు చూసిపెడఠానూ అన్నాను. ఈ లోవలే పొత్తుమ్మా మేకకు బియ్యం కడిగిన నీళ్ళను తీసుకవచ్చింది. “పొత్తుమ్మా ! నీ మేఠ నా రెండు పుస్తకాలను తినేసింది” పాకళ్తుమ్మాతో అన్నాను. “ఆలా అనటోకు తమ్ముడూ! నా మేళ అలాంటి పనులేమీ చేయదు నేనేదో "పెద్ద నేరారోవణ చేశాననే ఉద్దేశ్యంతో పాత్తుమ్మా అందిం అజ్ఞావకముందా $ నేనూ అదే స్వరంలో అన్నాను. “ఎవరికి తెలియదూ 12” అంటూ వటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది. రషీద్‌ నువైదా ఏడుస్తున్నారు. వాళ్ళకు సానుభూతిని (సకటించడాని కన్నట్టుగా సైద్‌ మహ్మద్‌, లైలాకూడా ఏడ్వసాగారు. మధ్య, మధ్య “*అమ్మీని తీసి3ళ్ళముి అంటూ లైలొ ఏడవసాగింది, ఆబూ ఇంకలో ఒక ఉఊత్తరం తీను కొచ్చాడు. ఉత్తరాన్ని నాకిచ్చి చేతిలో ఓ కక్టై పుచ్చుకొని అరుస్తూ లోపలికి వెళ్లాడు. ఇంకేముంది ! అందరూ ఏడవటం మానేశారు. ఇల్లంతా నిశ బ్దింగా మారిపోయింది. ఉత్తరం విప్పి చదివాను. మ(దానునుంచి వచ్చిన ఉత్తరం అది. రాజల్రీ యం, గోవిందన్‌, భార్య వద్మావతీ అన్ముకు వ్యకుడు కలిగాడు. తల్లీ విడ్డా కులాసాగా వున్నారు. తల్టీ బిడ్డలకు శుభాకాంక్షలు తెలుపుళూ ఉత్తరం రాశాను బాలాకు చిన్ని తమ్మాడొచ్చినందుకు అతనికీ శుభాకాంక్షలు కెలిపాను. అతని దగ్గిరవున్న డబ్బు

పాత్తుమ్మూ మేక క్షం

మొక్తం రెండున్నర రూపాయల్ని బ్యాంకులో వేయించనుని తండికి సలహా యిచ్చాను. గోవిందన్‌ నాయర్‌ మరో బిడ్డకు తండి అయినందుకు ఆయన్నీ (్రశంసించాను. ఎం. నారాయణ్‌ నంబియార్తొ ఎం, ఎ. కె- సి, యస్‌, వణిక్కర్‌, జేవిడ్‌ జార్జి జానమ్మ, పాస్కుట్టియమ్మ, కె. ఎ. కొడుంగల్లూరు కెషి- జి పణిక్కర్‌ (గోవకుమార్‌ ) శరత్‌కుమార్‌ రాంబ్రీ ఆర్‌. ఎం. మాణీక గన్‌ మొద కైన మ్మదాను మి(ులందరి క్షేమసమాదారాన్ని ఆడిగాను. నేనిక్కడ మా అమ్మతో వుంటున్నట్టు మిష[ఉతులందరకూ ,శేలియజేయమన్నాను, మరోసారి తల్టీ బిడ్డలకు శుళాకాంక్షులు తెలువుతూ వుత్తరం ముగించాను. కవర్‌లోవేసి అతికిం చాను, ఆబూను పిలిచి దాన్ని త్వరగా ఎజెంసివద్ద పోస్టుచేసి రమ్మని చెప్పాను.

ఈ విషయం చెబుతున్నప్పుడు మరోవిషయం జ్ఞాపకం వచ్చి ఆగమన్నాను. ళన్టీష్సీద చాలా ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ కొట్టునుంచి డబ్బంకా కాజేసి నీ కిష్టమొచ్చిన వాళ్ళకిస్తున్నావట. వున్న మాసవతిక అన్నింటికీ ఏజింటు వైనావట. ఎవరి మాటా వినడం లేదట నే నంటున్నవన్నీ నిజమేనా

గిట్టని వాళ్ళెవరో చేస్తున్నపని ఇది* అన్ని ఆరోవణలకూ కలిపి నమా ధానం చెప్పాడు.

అన్నయ్య వచ్చినప్పటినుంచే అక్కయ్యల్సు వదినలు అమ్మ అందరూ చెత్తనంతా ఉఊోడ్చి కాల్చేస్తున్నారు. మొదట్లో నేనెన్నో మార్గు అన్నాను. ఎవరైనా వినిపించుకుంపేనా! నన్నే ఊడవమన్నారు ఇప్పు డెవరూడ్చారు? ఇదంతా డబ్బులులాగే వ్యవహారం, డబ్బిచ్చేవాళ్లుంపే అంకా వాళ, ) వెంటనే తిరుగుతారు. కడ్లబ్బుకు లోకం దాసోహం.” నేనేమైనా డబ్బున్నవాడినా! నా దగ్గిర దవ్చెక్క డిది ... “అన్నయ్యా! మన మీ ముంగిలిని బాగుచేయించుకుందాం. ఇంటి కప్పును తీయించి సెంక వేయిద్దాం

అనలు విషయమేమిటని ఆడిగాను,

ళడ్లవ్చివ్వు అన్నయ్యా ! నాకుమ్యాతం డటబ్బెక్కడినుంచి వస్తుంది ?1%౫

భోజనంచేసి ఉత్తరం తీసుకొని వెళ్లిపోయాడు. అతను కొట్టుకెళ్లితేనేగాని అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ యింటికి తిరిగిరాలేడు. అతను వెళ్లగానే వానీఫా వచ్చేశాదు.

హానీఫా మిలిటరీలో వృండేవాడు. మిలిటరీనుంచి తిరిగివచ్చి దర్గీపని నేర్ము

వ0 పాత్తున్నూూ మేక కున్నాడు. -పక' + సైకిల్‌ షాప్‌కూడా తెరదాడు, అతను. కాస్త ఫేషన్‌గా వుంటాడు. చలువ-'గుడ్డలు = ధోవక్సీ జుబ్బా వేసుకుంాడు. రోజూ నున్నగా గెడ్డం గీనుకుని, శుభ్రంగొ జుట్టు దువ్వుకుంటాడు,-ఇదీ అతని వేషంకిరు! కాని (వస్తుకం లుంగీ మీదే 'వున్నాడు. ఏదో “మాట్లాడవలసి వుంది. ఏమ్తైనా చెబుతాజేంటి ... ? అన్నయ్యా నేను భూమిని అమ్మాలనుకుంటున్నాను. మీ3ైకే తక్కువ ధరశే యస్తానంటూ చెప్పుకొచ్చాడు. | ఇప్పుడేం అవసరమొచ్చిందని అమ్ముతున్నావు ? చేతిలో డబ్బు బొత్తిగా లేదు. వుంయే ఓ చొక్కా కుట్టించుకునేనాళ్తే. శూమి ఖరి దెంత అనుకున్నావు మీ3ైజే. చాలా తక్కువ ధరకే యిస్తాను. పదివే లిచ్చెయ్‌! పదీవేలే! హనీఫా ఆ భూమిని.పి .తేటుకి -కొన్నాడో తెలుసు''నాకు, ఇప్పుడు యింట్లోకి 'ఖర్చుశై. నీవేం యిస్తున్నావు? విషయాన్ని మారుస్తూ ఆడిగాను. శెండు మూడు సంవత్సరాల (కితం రోజుకు రెండణొ 'లిచ్చేవొడు, అకని ఫార్యు పిల్టలు అందరి భోజనాలు అందులోనే సరిపెట్టాలి. గుడ్డల్ని ఎవ్వుడూ, ఎవ రికీ శీస్తుకర్తాలేదు. నూన్సె-సబ్బులూ బ్రంఫే,.. అంతా రెండణాల్లో గడవాల్సిందే! అబ్దుల్‌, ఖాదర్‌ అతన్ని ఎన్నో, మాటలనేవాడు, - ఆయినా "అతనికి ఒకవమౌాక్రైునా ైవ్లిన.ప స్టేది,.కాద్రు, గట్టిగా మందల్రించారో! “నేను ఫ్రెన్యంలో చేరిపోతొన*ని బెదిక్లించేవా డ్వుూ_అప్పుడు నేను కలి ంచుకోవడ ౦వ ల్ల, రెండణాలనుంచి ,- వ్యవహారం నాలాగణ్యాలకు వచ్చింది. -1కమంగ్లా అది ప్రన్నెండణాలకు వచ్చిందని _ చెప్పారు ఖిందరో, అతనికి మర్లో పిల్టవాడ్డు కరగాడు, అందువల్ల అతనినుంచి డబ్బు ఎక్కు వగా ఇప్పించవలసిన ఆవసరం ప్రర్బడింది, కాని అతడు .నే నడిగినదానికి సమా థానమే చెప్పలేదు, " చిన్నన్నయ్య దుండగాల మూలంగా (ఇకక డం కష్టతరమైందన్నాడు. ఆపిం!, అబ్జుల్‌ .ఖాదగ్‌ంపం: అన్యాయం, చేశాడు 1. అతను రూపాయల నోట్టకట్ట పట్టుకొని కొట్టుకొద్చాడు _తెలిసినవా ల్లెందరో కూర్చున్నా రక్కుక,-నోట్టకట్టను నా ముఖాన విసిరికొట్టాడు. *టరేయ్‌! ఈ విసి

రిన డబ్బే డబ్బును లాక్కొస్తుంది కెలుసా 1” అంటూ కుంటుతూ. వెళ్లిపోయాడు. సిగ్గుతో తల వంచుకున్నాను నేను. నేను రోజూ నీకు బీడీలు కొనిపెట్టడంలేదూ,? నా డబ్బును అలా విసరేసినప్పుడు డబ్బును రాబట్టకపోతే ఎలా ? సరేకాని నే నడిగినదానికి సరియైన జవాబు చెప్పవేం? ఇప్పుడు రషీద్‌కూడా వున్నాడుకదా ! ఇప్పుడు చిల్లర సామ్మగికై ఇంట్లోకి ఎంత డబ్బు యిస్తున్నావ్‌? ఈనేన్సు మైన్యంలో చేరిపోతాను, [పభుత్వం నన్ను రమ్మంటుందని” ఠకీ మని అనేశాడు, కోపంతో ఆతను లోవలికెళ్లాడు. భోజనంచేసి కొట్టుకు వెళ్లిపోయాడు. నేను ఖోజనానికి కూర్చునే నరికి పొత్తుమ్మూ మేక, నాతో భోజనానికి సిద్ధ మైంది. అపహ్పాళ్తుమ్మూ ! ఒసారెలారా 1” అని అరిచాను. పాత్తుమ్మా వెంటనే పరుగెత్తుకొని వచ్చి దాన్ని, తీసుకువెళ్లింది. దాన్ని (తాడుతో కట్టివేయమని చెప్పాను. “కట్టివేయడమంటే దానికి నచ్చదు అన్నయ్యా!” అంది, సాయంతం కాగానే కొచ్చుణ్ణీ వచ్చేశాడు. అతను అప్పుడప్పుదూ ఈ ఇంట్లోనే వుండిపోతాడు. అప్పుడు నాదగ్గరే పడుకుంటాడు. నాకొకవైపు , అమ్మ, కొచ్చుల్ణీ ఆ తర్వాత అబూ ఇలాగే ఒకరి, తర్వాత మరౌకరు, (పక్క గదిలో హనీఫా అతని కుటుంబం. లోపలి గదిలో, అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ పరివారం, అంతాను. వరండాలో తెరలోపల నులేమాన్స్‌ పరివారం, కోచ్చుణ్ణీ . మాయింట్లో , పడుకో నప్పుడు తనవెంట అందరినీ ఠీసికెళతాడు. ఆతను 11కాగడాను వెలిగించి నడు స్తాడు, అతనివెంట పొత్తుమ్మా, పొత్తుమ్మా వెనక ఆమెకు తోకలాగే అంటి పెట్టుకుని

1. కాగణా _- కేరళలో కొబ్బర్తి తయారుచేనుకొని "పెట్టుకుంటారు. ర్యా్రివేళ ఎక వ్యోప్తీ న ష్టన వామొవాటిని వెలిగించు యు ॥ గో ర నే ఎనహ్తాద్భు న్‌ / కుంటూ నడుస్తారు. గ్‌ ఏ. తే (| ౧ జం (ర్‌ రరత్‌ లి శ య లో వాయ సైదా వశాసస్ట ల

లీల పాత్తుమ్మ్ఞ మేక పడదేండ్డ ఖదీవా అందరి వెనకాలా పాత్తుమ్మూ మేళ, ఇలాగే అందరూ కలిసి వెళతారు. ౭ పాక్తుమ్మా మేక ఆగడాలు ఉదయంనుంబే మొదలయ్యాయి. అప్పుడు సుమారు ఎనిమిది అయివుంటుంది. నేను ఒంటికి తలకు చమురురానుకొని కసరత్తు చేస్తున్నాను. ముంగిట్లో పిల్లల గోల వినబడుతోంది. “డల్లాటక్రిపారూ ! ఉల్లాటత్తిపారూ 13 “తోకను పట్టుకోండి! తోకను వట్టుకోండి [9 ళక్రొమ్మున్సు వట్ధండి! కొమ్మును వట్టండి [1 పంటీ గోల? కిటికీగండా చూశాను. అంత విశేషమైనదేమీ లేదక్కడ- పొత్తుమ్మా మేక. అవీ నిక్కరు ముండు వాగాన్నంతా తినేసింది. మిగిలినదాన్ని నోట్లో "పెట్టుకుంది. అవీ దాని మెడను పట్టుకున్నాడు. పాత్తుకుట్టి దాని తోళను వట్టుకొని లాగుతోంది. సెద్‌ మహ్మాద్‌ దాని కొమ్ములను పట్టుకొని పోట్టాడుతున్నాడు, అరీఫా ెదరిపోయి నిలబడింది. రషీద్‌ సువైదాల దృష్టిమ్మాకఠం దేనిత్రైనా లేదు, వాట్ట తమ [వేళ్లను నాకళూ ముంగిట్లో నిలుచున్నారు. మేక పొట్టపై వాలి పోయిన అతన్ని ఉల్లాటత్తిపారూ ! ఉల్హాటత్తిపారూ!. కంటూ లైలా శకేకలేస్తోంది. నేను తుండుగుడ్డ చుట్టిపెట్టుకొని గదిలోనుంచి వసారాలోక వెళ్లాను. మేకను చెవులుపట్టి లాగాను. అఆవీనుంచి దూరం చేశాను. మేళ అనీ నిక్కరు ముండు భాగాన్నే కాకుండా ఒక జేబునుకూడా లినేసింది. అంతా తెలునుకున్న తర్వాత పాళ్తుమ్మూ మేక తప్పేమీ లేదని తేలింది. అవీ జేబులో తినేవస్తువేదీ లేదసలు, వున్నవాటిలో ఒకటి మేక కిచ్చాడు. మిగిలిన దానికై పంట్‌ జేబును శెరిబి మేక ముందుంచి తినమన్నాడు. మేళ దాన్ని పూర్తిగా

పాత్తుమ్మూ మేళ వీ8

నొకి వేసింది. జేబుకంటిందేమైనా వుందో వీమో! జేబు సహితంగా తినేసింది 1ళబ్రాప్పా కొడతాడు అన్నాడు అవీ,

“ముందీ తెలివెక్కడికి పోయింది ? తిను ఇంకా దెన్బిలు' అన్నాను కాసే వటికి, భయవడవలసిండేమీలేదు. వొప్పాకు ఎవరూ చెప్పరులే!

పొత్తుక్కుట్టీ లైలా, సైద్‌ మహ్మద్‌ - ఈ ముగ్గరితో ఈ విషయం రహ నంగా వుంచమని బెదిరించాడు. ఇకమీదట ఎవరినీ 'ఉల్టాటత్తిపారూ అని పిలవ కూడదని క్రైలాతో అన్నాడు.

కసరత్తు పూర్తిచేసుకొని స్నానానికై నదికి వెళ్లడానికి బయలుదేరాను. ఇంతలో సైద్‌మహ్మాద్‌ను, పాత్తుక్కుట్టిని రమ్మనే కబురువచ్చింది. వాళ్ళవెంట లైలా అవీకూడా వెళ్లారు. వాళ్లు ఈ రోజు తండ్రివెంట స్నానానికి వెళ్ల లేదు. నారాకశై చూన్తూవున్నారు. అందుకు అంత విశేషమేమీలేదు. లైలా, అవీ పెన్సిల్‌ న విరగ్గొట్టింది. అందువళ్లే బాప్పావాళ్లను స్నానానికి తీనుక వెళ్లలేదు. పాత్తుక్కు టీకి అలీకి పెన్సిల్‌, పలక కొనిపించడానికి హనీఫా మూడు పైసలు అట్టి పెట్టాడు.

నేను అందర్నీ నదికి తీసికెళ్లి స్నానం చేయించి ఒడ్డున నిలబెట్టాను. ఆ తర్వాత నేను నదిలో మునుగుతూ, తేలుకూ ఈదసాగాను. ఇంతలో “పెద చిన్నాన్నా 13 అని పిలువు వినిపించింది, నేను వెనక్కి తిరగి చూశాను. నీళ్ల లోకి ఎవరూదిగలేదు. ఈదుతూ ఒడ్డుకుచేరి “ఏం జరిగిందిరా ?3 అని అడిగాను.

ఆన్రామైంట్‌ కనిపించడంలే” దన్నాడు అవీ, తొడుక్కోడానికి మరేమీ లేదుః ఇలా ఏమీ కట్టుకోకుండా వెళ్ళడ మెలాగా అనే నందేహాన్ని వెలిబుచ్చాడు,

శనీ విట్ఞాగే వచ్చావుకదురా! అని అన్నాను.

అది సరే. ఆనీ నదినిదాటించే నావలో ఒక స్కూలు పిల్లవాణ్తీి చూశౌడు,

౮౯

అతను లుంగీ కట్టుకున్నాడు, అందువల్ల అవీ సిగ్గు కాపొడ్డ్దానికి నేనొక తుండు గుడ్డను ఇచ్చేశాను. ఇది చూసిన పాత్తుకుట్టీకికూడా సిగ్గు ముంచెత్తుకొచ్చింది. ఇప్పు డతనికికూడా కట్టుకోవడాని కేదైనా కావాలి.

లిజీ పాత్తుమ్నూ స్త్సీక్రో నేను స్నానంచేసి నా గుడ్డల్ని. వేసుకున్నాను. రెండవ తుండుగుడ్డ ఉతికి పొక్తుక్కుట్టీకి తొడిగించాను. లైలా, ఫైద్‌మహ్మద్‌లు ఇంకా చిన్నవాళ్లు. సిగ్గంఘే ఏమిటో ఇంకా వాళ్లకు తెలియదు, వాళ్లకుకూడా సిగ్గేస్తోనో? నావద్ద కుండుగడ్డలు రెండు మా(తమే వున్నాయి. ఇంటీకి వెళుదునుకదా అట్టుల్‌ ఖాదర్‌, హనీఫొఇద్దరూ మాటల యుద్ధాని కుష్మకమించారు. కారణం మళశేమీళేదు. నిన్నటి రోజున చిలరసొమాన్లు కొనడాని కతను ఇంట్లో డబ్ములేమీ ఇవ్వలేదు. ఈ విషయం అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌, కు జెలిసి పోయింది. హనీఫాక్సు ఎంతో కోపం వచ్చేసింది. అందువల్లనే అకను -ఈ రోపాొ సపరివారంగా వెళ్ళడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ““ఐశోమ్మా ఇయలుదేరింక 139. హైనీఫా నోరు చించుకొని అరిచాడు. పిల్లల్ని కూడా పిలవమన్నాడు. అతనూ అతని పిల్లలూ వాళ్ళ అరటితోటలో చిన్న పూరిల్లు కట్టుకుంటు న్నారు అకను కట్టుకున్న లుంగీ నాదే. అతని దగ్గరికెళ్లి దాన్నిగూర్చి అడిగేసరికి నే ప్పుడు కొందరవనిలో వున్నాను మాట్లాడడానికి నాకిప్పుడు తీరిక లేదన్నాడు. "ఈ యింట్లో నోశ్తేసీ హూక్కులేకుండా పోయిందని గడపదాటి బయటికి. వెళుతూ అన్నాడు, హసీఫా తన దర్జీ కొట్టుకి వెళ్లిపోయాడు. “చూడూ ఈ అల్దరిమూకనుంచి నిక నన్ను రక్షించలేవా? అని అబ్జుల్‌ భాదర్‌ను అడిగాను. అయిల్లు ఖాళీ చెయ్య ని ఇన్స్‌ పెళ్టరొతో మరోసారి అనలేక పోయావా? అబక్ట్యణ్డు స్రిస్ట్ర్య తక్కువుందనీ? నూనె నబ్బు, నెయి్యి పొలు, “పెరుగు చాయ్‌ వీడీ సండ్డు టనూబాలు, అరటివండ్లు అన్నీను ___ నిన్ను అన్నివిధాలా చూనుకోవడాన్ని అమ్మా, నేనూ, ఆబూ, కోచ్చుజ్ణీ అందరం వున్నాం. ఇంకా ప్‌ం శావాలి నీకు 33 , అబ్దుల్‌ భావర్‌ స్కూలు మాష్టారు, మంచి వ్యాకరణ వండికుడు, చాలొ ఢోజొల (క్రితం ఆతనొకసారి అమ్మతో “మాతృత్చీగాడు! దయజేసీ స్వల్పంగా

పాత్తుమ్మా మేక వక్‌

శుద్ధ జలదానం చేయండి” అని అన్నాడు, ఆరోపొన-అమ్మ అతన్ని వడ్డించే గరిటతో విసరికొట్టింది.

తండి అతన్ని బుజ్దిగించాడుః “నీ వలాగే పిలువునాయనా [ఫి మరి నన్నే మని పిలుస్తావు,

ఉప్ప్రజృత్ర్రీ? | అని.

అమ్మ మరొకటి చరిచింది. ఆ తరువాత అమ్మ నాన్న అని అనసాగాడు ' కుంటివెధవడు.

నన్ను, అతన్ని ఒకే రోవున స్కూల్లో చేర్చారు. అప్పుడది ముస్టింల న్కూలు. ఆ న్కూలును ఉంపియజణ్ఞన్‌ అనే ఒక భక్తుడు స్థాపించాడు.

వుతుశ్నేరీ నారాయణ్‌ పిళ్లే మాష్టారు ఆప్పుడు మాకు మొదటి తరగతికి క్లాస్‌ టీచర్‌గా వుండేవాడు. మాకష్పుడు ఆ, ఆలు చెప్పి (వాయించింది అ మాష్టారే,, అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ న్కూలు లోవల్యా బయటా పెద్ద గూండాగా . చలామణి అయ్యే వాడు, అప్పుడా న్కూల్లో నేను పెద్ద వినయవిథేయకలుగల పిల్టవాజ్ఞిగో పరిగ ణింపబడేవాణ్ఞి, నారాయణపిళ్లే మాష్టారు అతన్ని వాగా కొప్టేవాడు. ,

అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ ఎడమకాలును సవరించుకొని గట్టిగా నిలఐడి కుడికాలును, [విప్పి పల్లల్ని గట్టిగా తన్నేవాడు.. అతను నన్నుకూడా అట్లాగే కౌ స్టేవాడు. ఇప్పు, డప్పుడూ కుడికాలు పొదాన్ని ముక్కుకు అనించి “ఇలా చెయ్యగలవా లని, అడిగేవాడు. లేదు. అలా ఎవ్వరూ చెయ్యలేరు. అందరికాళ్లూ అతనికిలా ఒదులుగా వుంటాయేంటి? వీవరూ అలాంటి సర్కన్‌ను చూపించలేరు. ___కుంటికాలు బొటనవేలును ఇతరుల ముక్కుముందు సెట్టి “వాసన చూడు” అనేవాడు. వానన చూడనివాణ్ణి ఒక గుద్దు గుద్దేవాడు. పిల్టలు దూరంగా వెళ్లి నిలు చుంకే ఛాతీపై కొట్టుకుంటూ ఏడుస్తాడు. కుంటివాడు కావడంవల అతనిమీద అందరికీ వొలికలిగేది. దాన్ని అతను ఆసరాగా తీసుకొని ఎన్నో పనుల్ని నెరవేర్చు కుంటాడు, అతను తవు లెన్నిచేసినొ అవి ఇతరులమీద వడతాయి. అతని దెబ్బలు తినడానికి ఎందరో సిద్ధమయ్యేవారు. అతని మూలకంగా నేనే ఎన్నోసార్టు దోషి నయ్యాను. నే 'నెన్నిసార్లు దెబ్బలు తిన్నానో లెక్కలేదు. అతనీ వలకన్వీ' పుస్తకాల్నీ నేను మో సేవాజ్ణ, న్యాయం చెప్పాలంటే అన్న వపలకనీ, పుస్తళాల్నీ తమ్ముడు

మోయవలసి వుంటుంది. కాని ఇక్కడ అందుకు విరుద్ధంగా జరిగేది, అతని వస్తువు లన్నిటినీ మోయవలసి వచ్చేదిః లేదండే - దెబ్బలు తప్పవు. నేను చాలా దెబ్బలు తిన్నాను. ఎన్నో బరువుల్ని మోశాను. నాలో ఆవేశం ఉరకలు వేసేది, కాని నేనేం చెయ్యగలను ? పలక పుస్తకం రోడ్డుమీద వడేసి నా దగ్గరకొచ్చి నిలబడి చేయిమైకెత్తి *నా పలక, పుస్తకం తెస్తావాళ లేదా అని గడ్డించి అడిగేవాడు. “రీనుకరానుో అని నేను రోజూ జవావిచ్చేవాళ్ణి. నేను నీకు అన్నను కాననికదూ? తీసుకొస్తావాా లేదా? అని న్యాయాన్ని కోరేవానిలా అడిగేవాడు, ఈతే... ద్రు[ తొందరగా సవరించుకొని ఒక కాలుమీద నిలబడి రెండవకాలును తిప్పుతూ నా ఛాతీమీద తన్నేవాడు. నేను చక్రంలా తిరగి కిందపడేవాణ్ణి. ఆతను కొంచెం దూరంగా వెళి నిలుచుని ల్రేచి అన్నీ తీసుకో! ఆలస్యంగా ఎత్తావా తల పగులు తుంది! అని ఆజ్టాపించేవాడు, ణా “ఇదెక్కడి న్యాయం?) అని నేను వెక్కివెక్కి ఏడ్చేవాణ్హి తమ్ముడు గుద్దులు గుద్దుకాడుు అన్న ఓర్చుకోవడం. పుస్తకాలు. పలకలు అన్నీ మోయాలి. నేను అలా పఢుకున్నానో నా ఛాతీమీద కూర్చొని “ఇంకా గుద్దులు కావాలా ౫ అని అడిగేవాడు. నేనిక విసిగిపోయి అతేదు అన్ని తీసుకొస్తాను” అని అనేవాళ్ణి, నేను లేచి అతని పుస్తకం పలకను తీసుకొని నడిచేవాళ్ణి. ఇలా ఎన్ని రోవులనీ 1 ఎన్ని దెబ్బలు తినాలనీ! ఒకరోజు నాకో ఉపాయం కట్టింది. గుద్దడానికి చేయి పైకెత్తే లోపలే అతని మంచికాలుమైన గట్టిగా తన్నాను, నాలుగు చుట్టు త5గి నేలపై వడ్డాడు. నేను గవాలున అతని భాఫ్రీస్టై పడ్డాను, అతనిపట్ట నేనేదో అన్యాయానికి పూనుకున్నట్టు “ఇదేమిటి? నేను నీ తమ్ముణ్ణికదూ! నా ఛారీపై కూర్చుంటావా ?” అని నేను గుద్దడానికి చెయ్యి పైకెత్తగానే అతను పీడున్తూ అనన్ను గుద్దటోకు, నేను నీ చిన్నతమ్ముణ్ణి కదూ !౫ అనన్నాడు,

పొత్తుమ్మూూ మేక్‌ క అత్రమ్మునివి కదూ! ఆ విషయం నీకు ముందెందుకు జ్ఞాపకం లేదు “లృక్ఞనుంచి [వతిరోపొ జ్ఞాపకముంచుకుంటానులొ 6ర్రేయ్‌ |! అది కుక్కు అని తెలిసింతరువాత దాన్ని రాయితో. కొట్టడ మెందుకు 9%

ఈబ్రన్నయ్యా కం

“ఇంట్లోనుంచి పీడైనా దొంగిలించి నీ కెవరిస్తారు ళం

6 బన్నయ్యిి

అనారాఫి శ్లే మాష్టారి మేవాబల్ల పైనుంచి సుద్దముక్కను తీసి నీకెవరిస్తారు?”

కఅన్నయ్యంి

5మ్చురైతే లం

అబన్నయ్యా ఇకనుంచి నీ వుస్తకాల్నీ, పలకనూ నేను తీనుకొని వస్తా నన్నాడు,

అవ్రశ్రేయ్‌ 1! నీ వస్తువుల్ని నీవే తీసికెళ్ళు*

అన్సర్రి ముందుగా వెళ్లేదెవరు 1

శళన్చేన్స్య 99 "

అ రోజునుంచే అబుల్‌ ఖాదర్‌ నాకు తమ్ము డయ్యాడు. కుంటి వెధవ

“ఆ ఇన్స్‌ పెళ్టఠ్‌ని యిల్దు ఖాలీ చెయ్యమని ఎందుకు చెప్పవు $” అని అడి గాను. ఈ యింట్లో జరిగేగోలను భరించలేక పోతున్నాను తమ్ముడూ. ఈవిషయం నీ శెన్నిసార్హు చెప్పినా అర్ధంకాదులొ

అతను యిల్లు చూసుకుంటున్నాడన్నయ్యా! ఎక్సైజ్‌ వాట్టకూడా వెతుకు తున్నారు, ఇంకా కొద్దిరోజులు ఆగాలిం

ఇనపక(ర సహాయంతో టక్క టకమని చప్పుడుచేస్తూ కుంటుతూ వెళి పోయాడు, నేను ఒక అఆనానపండును రెండుగా కోస్తున్నాను. అప్పుడే పొత్తుమ్మా మేళ కిటికీకి దగ్గరగావచ్చి నిలుచుంది. పిల్లలు గుమ్మం దగ్గిరకివచ్చి నిలుచున్నారు.

అరటిపండు, నెయ్యి ఇంకా 1వుట్టూ కలిపిన ఒక్కొక్క ముద్దను పిల్టలందరికీ 1 పట్టూ -- వియ్యవుపిండి,. కొబ్బరి కలిపి తయారుచేసిన ఒక తిను జండారం౦,

లర పాత్తుమ్మూ మేక ఇచ్చాను. ఒక్కొక్క. అనానపండు ముక్కనుకూడా ఇచ్చేశాను. ఇవన్నీ తీసుకొని పిల్ణలంతా అల్జరిచెయ్యడానికి మరోవైపుకి వెళ్లిపోయారు. కాని అవ్సీ పొత్తుకుట్టి లైలా, ఆరీఫా, ఖదీశా వీళ్లందరికీ కనిపించకుండా అనుమ్మా కొడుకు మైద్‌ మహ్మద్‌ నావద్దకు వచ్చీరానట్టుగానే గబుక్కున వెళ్లి స్తంభం వెనకాల దాక్కున్నాడు. నే నతనికో ముక్క ఎక్కువ ఇచ్చాను. ఫలహారం ముగించుకొని అరటివండ్డ తొక్కలని నేను పొత్తున్మూ మేకకు వేస్తాను. అ తరువాత ఓకప్పు టి తీనుకొని వసారాలోని కుర్చిలో కూర్చుంటాను. విద్యార్థులు స్కూలునుండి వస్తూండే ' సమయమది. అమ్మాయిలంతా ఎప్పుడూ నన్ను బాగా చూన్తూపోయేవారేమో! అలా నన్ను చూస్తూ వుండడంలోని రహస్య మేమిటో నాకు తరువాత తెలిసిపోయింది. అఆ విషయం ముందుముందు బెబుకాను. ఆరోటు ఎప్పటిలాగే 'అబ్సీ పాత్తుక్కుట్టీ న్కూలుకెళ్లారు.. కాసేపటికే. ఆనీ రోడ్డు చివరన దాక్కొని చెయ్యి ఊపి నన్ను పిలిచాడు. ఏం జరిగిందీ? నేను వెంటనే బయలుదేరి అవీ దగ్గరకు వెళ్లాను. పాత్తుక్కుళ్జీ కొబ్బరిచెట్టుకింద దాక్కొని కూర్చుంది. నేను వెళ్లగానే “చిన్నాన్నా నాన్న పలక పెంసిల్‌ కొనుక్కోవడానికి అర్ధణా ఇచ్చాడు. ... అని అవీ అన్నాడుం ఓ శ ఛి “ర్థణ్తాన్నా లి “మెంట్‌ :జేబులో వుంది.” “మేళతిన్న పైంట్‌ జేబులోనే వుండింది “ఏవో 1 పాత్తుమ్మాూ మేక పైసల్నికూడా తినేసిందా ! ఈ విషయం ఎవ రికో చెప్పకూడదని వారితో అన్నాను చూస్తాడు, డబ్బు లెక్కడినుంచయినా దొరుకుకాయేమోనని. / అక్రాతయ్య చూస్తే కొడతాడు” అవీ అన్నాడు. అఎక్కడైనా దాక్కోలో నేను పాక్తుమ్మూ దగ్గర రెండణాలు అప్పు లీసుకున్నాను. అర్ధణా పాత్తుక్కుట్ట్రీ ఆవీకి ఇచ్చి వాళ్లను స్కూలుకు పంపించేశాను,

పొత్తుమ్మా మేక విం షాత్తున్నూ మేక [ప్రాంగణంలోనే నిలఖడివుంది. ఎప్పటికైనా. 1మూడు వెనల బిళ్లలు రెండు కిందపడతాయి. నేను దారిగుండా చూతస్తాగాను, కాని అలా జరుగలేదు, నాకళ్లు మేకనే చూస్తున్నాయి. ఈలోపల విద్యార్థుల గుంపు నన్ను వాగా తేరపొారచూన్తూ రోడ్డుమీదుగా నడవసాగింది. నే నెవరో వారికి తెలుసునని సంతోష్కించాను. నన్ను వాళ్లు గుర్తు పడతారు కాబస్టీ నన్నలా చూస్తూ వుంటారు. వాళ్లంతా నన్నుగూర్చి మాట్లాడు కుంటారుకూడా. “ఇదంతా నా డోహ వ్యూకమే నుమా [” ఉంగశాలజుట్టున్నవాడు - వాలుకుర్చీలో వాలిన ఆ వ్యక్తి ఎవరో తెలుసా? హారిణాక్షి = ఎందుకు తెలియదు * ఆయన ను(వసిద్ధ- సాహిక్తీ వేత్త = వైంక్‌ ముహ్మాద్‌ టషీర్‌, -.. ళోకలవాణి - నా అటో[గాఫ్‌ వుస్తకంలో ఆయనచేత - ఏమైనా రాయించు కొస్తాను. మార్ధారనయని - కాదు కాదు ఆయన కాదు, అది.గుడిసెైలా కనిపిం చడంలేదూ ? మధువాణీ --పోవే! ఆయన్‌ పిల్లికండ్డ్దవాడు! నీక్రేం తెలుసులేవే! అచ్చంగా" ఆయనే ! ఇప్పుడే వెళ్ళి నా ఆటో([గాఫ్‌లో ఆయనతో రాయించుకుంటాను. మాన్దారనయని = ఊోం .... ఊం .... వెళ్ళిచూడు, ఆరోజు మధ్యాహ్నం భోజనం ముగించుకొని తిరిగి వెళుళూ వాళ్లు మాయింటి కొచ్చారు అవ్వడు నాకు మఠో సంభుటన గుర్తుకొచ్చింది. అప్పుడు నేను మరో ఇంట్లో వున్నాను, నేనొచ్చినట్టు తెలిసి హైన్కూలు హెడ్‌మాష్టారు నన్ను కలవడాని కొచ్చారు. పాఠశాల వార్షికోత్సనం జరుగనున్నట్టూ, నమావేశంలో నన్ను మాట్టొడవలసిందిగా, పిల్లలకు కొన్ని మంచిమాటలు చెప్పవలసిందిగా అయన నన్ను కోరారుం 1, రెండు మూడు మైసల బిళ్ళలు - 2 మూడు 'వైనల వీళ్ళ అర్ధణాకు నమానం. శేరళలో మైనను షాయీ 'అనేవారు. అర్థణా అంపే కేరళలో 'రెండు కాలణాలు, కాళ - పొవ్వు అణా - అణాం

క్‌0 పాత్తుమ్మూ "మేక

ఉవన్యాశం ఇచ్చే ధోరణి నాలో లేదన్నాను నేను. ఆరోజున నేనిక్కడ వండడంకూడా లేదన్నాను,

కక్రార్య[కమంలో మీపేరు వేస్తాం. మీరిక్కడ వుంపేనే రండి” అని అన్నారాయన,

కార్య్థకమంలో నాపేరు వేశారు. నేనేం చెయ్యాలి * [వళశాంళంగా కూర్చొని ఏదో రాసుకునేవాణ్ణి నేను. దీన్నిగూర్చే అలోచిన్తూ తోటలో మొక్కల మధ్య నిలుచున్నాను. ఈ లోవలే చెట్టముధ్యునుంచి కనిపించాయి రెండు కళ్లు ఉంగరాల జొట్టు కలిగిన ఒక అమ్మాయి, బహుశా మశ్లైవూలుకాన్తి మోగ'రే పూలుకాని అడు కోవడానికి వచ్చివుంటుం దనుకున్నాను.

అప్పెమిట్రి 9 అని అడిగాను,

“కార్య్మాకమంలో మీపేరు వేశారు. వస్తారుగా ! మీరు తప్పకుండా ఉపన్య సించాలి*ి

ఆ సమయానికి ఇక్కడుంకే తప్పకుండా వస్తాను,

ఆ తరువాత ఆ అమ్మాయ్యి ఆమె స్నేహితురాళ్లూ (వతిరోజూ గేటుదగ్గరకు వచ్చి “మీరు తప్పకుండా రావాలి, విన్నారు కదా ?% అంటూ చెప్పి వెళ్లేవారు. కాని వార్షికోత్సవానికి ఒకరోబు ముండే అకస్మాత్తుగా వెళ్ళవలసి వచ్చింది నొకు* పెజ్టె బెడ్డింప ఏమీ కీసుకవెళ్ళలేదు.. ఒట్టి చేతులతోనే వెళ్తాను. అమ్మతో మాశతమే చెప్పాను. అక్కడ విందు అయిపోయిన మరునాడే బయలుదేరి వచ్చాను. అదేరోపా ఆ ఉంగరాలజుట్టున్న అమ్మాయీ అమె స్నేహిశురాళ్టూ వచ్చి “ఎంత పని చేశారండీ?” = నన్ను దోషిగా పరిగణిస్తూ అన్నారు.

“ఇక్కడుందడం జరిగితే వస్తాను.” ఇదేకదా చెప్పిందానాడు అన్నాను.

“నిజంగా మీరు భలేవారండీ 1”

ఇద్‌ ఆరోజుల్లో జరిగిన సంఘటన.

ఈరోవు గడపదాటి వచ్చే అమ్మాయిల్లో ఉంగరాల జుట్టున్న అమ్మాయి కోసరం వెళికాను, కాని ఆ అమ్మాయి మా[ళం కనిపించలేదు. ఇప్పుడా అమ్మాయి లంతా పెద్ధవాళ్ళయి పోయారు. స్కూలును మానేశారనుకుంటాను. అమ్మాయిలు ఇంత శొందరగా పెద్ధవాళ్ళవుతారు ]

పాత్తుమ్మూ మేక జ! వాళ్ళ అటో[గాఫ్‌ పుస్తకంతీసి రాయడానికి పెన్ను తీయబోయాను. కాసేవు ఆగుదామనే ఆలోచన వచ్చింది. కాసేపు ఎదురుచూడాలనిపించింది వారికొరకు,

ఆ అమ్మాయి లొచ్చారు. కాని ఆ అమ్మాయి నావైవు చూడలేదు. తిన్నగా నేరడుబెట్టు దగ్గిరకు వెళ్ళి అమ్మతో ఏమో మాట్లాడింది. అమ్మ కొంగు ముడిలోంబి ఎన్నో నేరడిపండ్డను తీసి ఆమె చేతిలో పెట్టింది. అవిడ ఒకటొకటి తింటూ కుతూ హలంగా చెట్టుపైకి చూసింది. వెధవ అమ్మాయిలు ! అమ్మ మురికికొంగునుంచి తీసి ఇచ్చిన వండ్డను తింటారు, ఇక్కడ నేనెంతో శ్యుభంగా వున్నాను. నావైపు చూడనే చూడరు.

నాకు అకస్మాత్తుగా జ్ఞానోదయం కలిగింది. విషయం సరిగా బోధపడింది. ఉదయం వాళ్లు చూసింది నావైపుకేసి కాదసలు,

వాళ్లు వెళ్ళిపోగానే “అమ్మా! వాట్ట నీకేమిచ్బారాని అమ్మను అడిగాను.

కర్కక్ష బద్ధ అందిం

ఆ అమ్మాయిలకు నేరడిసండ్లు ఆమ్ముతున్నావా 1?

అలేక్రప్రోతే ఎలా ౪

ఆఆ్రల్లా తన్ని ఇచ్చావు 1”

కళల్లర్ర వైం

ళ్చాభ్రాష్ట్‌ | పొత్తుమ్మా మేకకు నేను ఎన్ని ఇరవైలు తినిపించాను ?”

ఆ అమ్మాయిలు నన్ను చూడడంలో (పదర్శించిన నిర్ణక్ష్యభావమే ఈ విషయాన్నిగూర్చి ఆలోచించే (పేరణను కలుగజేసింది. “ఆ నేకడిచెట్లు ఎవరు పెటి పెంచి పోషించారమ్మా 1౫ అని అమ్మ నడిగాను, ల ల్‌

ఆక్రల్రియావకల్‌ నుంచి తెచ్చి నువ్వే పెట్టావు

తలియావకల్‌ అనే ఇల్లు మా యింటికి పక్కగానే వుంది. అ ఇంటోనా స్నేహితులు తోమ్మన్వొ మాతన్‌కుంజ్‌, కుంజస్పన్‌ మొదలైన వాళ్లంథారు. ఆ ఇంటినుంచే నేను నేరడిమొక్కను కెచ్చాను. నేనే దాన్ని నాటి ఇంత పెద్ద చేశాను, ఇంత చేసినా ఈ గాడిదల నావైవు చూడనైనా చూడలేదు. నేను నిలబడి “ఆ అణా నాకిచ్ళినేయమాని అమ్మతో అన్నాను, అన్ము వెంటనే నాకిచ్ళివేసింది. వెళ్ళి

వీడిలు కొనుక్కొని అరుగు చివరన కూర్చున్నాను. ఆ అమ్మాయిలు నావైపు తలెత్తి చూడ కపోవడాన్నిగూర్చి అలోచించుకుంటూ పొగవదలసాగాను.

అ తరువాత అమ్మాయిలు ,పతిరోజూ నా నేరడిచెట్టును చూడసొగారు, చెట్టుకు కాయలప్పుడు విరగళకాచార్టు. “చూడండి గాడిదలారా! ఇది నా నేరడి బెట్టు. దీన్ని నేనేపెట్టాను. గాడిదల్టారా!”” అని నాలో నేననుకున్నాను*

వాళ్లపై కక్షును ఎలా సాధించాలి? దారిగుండా చూస్తూ కుర్చిలో వాలి పోతాను. గదిలోకెళ్ళి కనీసం పడుకునేవాజ్ణయినా కాదు. ఇలాగే కొన్ని రోజులు గడచిపోయాయి.

వాళ్లు వచ్చేశారు: కొని తెచ్చుకున్న అభిమానంతో పిం కావాలి! అని అడిగాను.

పిర్ర: -పైనల నేరడీ వండ్డుం)

డబ్బు లివ్వమన్నాను, డబ్బులు తీనుకొని జేబులో వేనుకున్నాను. వెకికి వెతికి పది చిన్న నేరడి సండ్జిచ్చాను.

డేంటి? జ్ఞవి చాలా చిన్నగా వున్నాయి. ఆ మునలావిడ్రైతే సెద్ద పండ్ధిన్తూ వుండేది”

అయికే మరోపండు ఇవ్వండి ! ఈ చెట్టును కష్టపడి పోషించినవారు అలా ఎక్కువ ఇవ్వడాని కిష్టపడరు - "నేను ఒక్క పండునుకూడా-=ఇవ్వళేదు.

ఏం మనుష్యులంటూ అమ్మాయిలు వెళ్ళిపోయారు.

“ఎలాంటివొళ్టు వీట్ట 133 “నన్ను చూడరు శాన్ని నా నేరడిచెట్టను ఎగాదిగా చూస్తారు [

ఇలా.నేేను , నేరఢిషండ్డు అమ్ముకూవుంపే అమ్మ. శ్రైనల్సి ' అడుగుళూ వుంటుంది,.*ఈ, చెట్టు మై సీకేం ఫాక్కుంది ? ఈంబెట్టునా. కష్టార్దితం = నాదెమట విందువుల్లన్నీ ఇల్లా నేర డిపంథ్లుగా మారి చెట్టుమై నిలిఇాయి; గీవెన్ని- సంవత్చవాల నుంచి ఈ, పండ్గ నమ్ముళున్నావు ? ఆ డబ్బులన్నీషిం చేశాను [౫

పొత్తును మేక 808 అమ్మ ఓడిపోయినదానిలా నిలబడింది. అయినా నేను వదలలేదు - ఇవి కొనాలి అవి కొనాలి అంటూ మాటిమాటికి డద బృడుగుతుంది ! వం! ఈ చెంత ఇెట్టును ఎవరు నాటారు? ఇంటి ముంగిట్లో ఒక చింతచెట్టుంది. దానికి కిందినుంచి పైవరకూ చింత కాయలు [వేలాడుతూ వుండేవి. అమ్మ ఆ చింతకాయల్నీకూడా కోసి ఆమ్మేది. దాన్నీ నేనే నాటానుగా ! దాన్ని మీ నాన్న నొటారు, నేను దానికి నీరుపోసి పెంచాను అని అమ్మ "అంది, అ | 5న్రాకు దీనిమెైన అధికారం లేదేంటి 1 అమ్మ అలిగి వెళ్ళిపోయింది. నేను అనుమ్మాను పిలిచి ఒక కప్పు చాయ్‌ తీసుకురమ్మని చెప్పాను. అనుమ్మా పక్కింటి అబ్బాయిని పిలిచి పక్కనున్న హోటల్‌నుంచి ఒక కప్పు చాయ్‌ కెప్పించింది. చాయ్‌ త్రాగి వీడీ ముట్టించాను. కూర్చొని హాయిగా విశ్రాంతి తీనుకోసాగాను. అటువైవుకేసి చూశాను. కాటుకలాంటి నల్దవి ఆమ్మాయి వస్తోందిటు. పది హేను, పదహారు పిళ్టుంటాయి. బహుశః నేరడివండ్ల కోసమే వచ్చివుంటుంది, మూడుమైసల అన్మూయా ? లేక అఆరుమైనల అమ్మాయా $ వెధవ గాడిదకు చిన్న వేయిస్తాను, కాన్‌ ఆ అమ్మాయి చెట్టువైవు చూడనేలేదు. తిన్నగా నాదగ్గరకువచ్చి నమస్కరించింది. “నేను మిమ్మల్ని ఎరుగుదును. మీరు (వాసిన పుస్తకాలన్నీ చదివాను. మీ రొచ్చినట్టు నాన్నగారు చెప్పారు, అందుకే వచ్చాను, నా ఆటో(గాఫ్‌ పుస్తకంలో వఏీదైనా రాసి సంతకం చెయ్యండి ఓ! నా గౌరవాన్ని రక్షించడానికై దిగివచ్చిన ఓ శ్యామలసుందరి! నీకు శుభం కలుగుగాక ! ఉన్లీ శ్చీరేమిటిని అడిగాను, “నుహాసిని.”” విం చదువుకున్నావు 1” “ఆ్రగ్రవ వ్రరగత్‌[ి శనీ వైవరి అమ్మాయిని 1” ర్ట్‌శి

ఫ్ర్‌క్త పాత్తుమ్నూ మేక హమాలీ మాధవన్‌ అమ్మాయిని, పల్లికూలీవాని అమ్మాయివా! కూలీవాళ్ళకు ఛుభంళల్లుగుగాక! నేను లోపలికెళ్లి "పెన్ను తీసుకవచ్నాను. *నుహోసినీ కివే వోర్థిక శుభాకాంక్షలు” అని అ అటో (గాఫ్‌లో [వాశాను. సంతకంచేసి ఆ అమ్మాయికి ఇచ్చివేశాను, 6ళన్రేర్రడ్రి వండ్లు తింటావా ** అని అడిగాను “ల్రిన్నానుో అని జవాబిచ్చింది, పెద్ద కాగిత మొకటి తీసుకొచ్చాను, నేరడిచెట్టు ఎక్కి నుమారు యేఖై నేరడి పండ్లను కోసి కాగిళంలో కట్టి ఆమెకిస్తూ *నువోసిసీ ఈ చెట్టును నేను నాఖాను” అని అన్నాను, కన్లిబ్పన్తూ $35 కక్షాన్సు! న్వ్విన్సే [133 ఆ అమ్మాయి నమస్కరించి వెళ్లిపోయింది. పాత్తుమ్మా మేక నేడో రేపో కననున్నదని ఆర్యాతే తెలిసింది. అది కడు వుతో వున్నట్టు తెలియలేదు. కాని ఈననున్నట్లు తెలిసింది. ఈ విషయం నా కింత వరకు ఎందుకు తెలియలేదు. అది కడువుతో వున్నట్టు కనిపించేదికాదు. ఒక్కొక్క సారి మాతం కడుపు కనిపించేది. మరొకసారి లోవలికి ఈడ్చుకుపోయినట్లు కనిపించేది. కడువుతోవుంశే ఇలా ఎందుకవుతుంది! నేను అమ్మనడిగానుః “*రోబ్టులు పూర్తిగా నిండాయని” అమ్మ చెప్పింది “ఇదెంతవరకు నిజం ౫” నాకు అనుమానం వేసింది.

పాత్తుమ్య్యూ మేకో ఠిర్‌ తె అయికే పొక్తువ్మూ మేక -ఈనబోతుందన్నమాట ! బాలా నంతోషం, అనుమ్మా నా గదిని శుభొంచేసి పడక గుడ్డల్ని ఎండలో వేస్తోంది. “మేళ కేమైనా మేత వేశారా?” అని అడిగాను. బియ్యం గంజి పోశారన్‌ చెప్పింది. ఆగాంబిప్రోస్టే సరిపోదు. దానికి మాంచి వచ్చిగడ్డి వెయ్యాలి, కొబ్బరిబోండాను కొని దాంట్లో నీరు కలిపి ఇవ్వడం చాలామంచిది ఇవన్నీ చెప్పిన తరువాత మేకకోసం అనుమ్మా చేతిలో ఎన్నో అరటి వండ్ల తొక్కలను ఒక చిన్న అరటినండును పెట్రాను. నా ఎదయే అనుమ్మా ఎంతో (పేమతో వాటిని మేకకు తినిపించింది. కాని ఈ ఆడవాళ్లందరికి, ఒకదానికొకటి అర్థంచేనుకునే చెడ్డ అలవాఫేదో వొచ్చిందా పమిటని అనిపిస్తోంది నాకు, అధికారం చెలాయించాలనే గుణం వారికి పుట్టుకతోనే వస్తుందనడం నేనొప్పుకుంటాను. అయినా ఇక్కడ జరిగిందేమిటంశే ... వాళ్లు అది గర్భం ధరించిందనే [భ్రమలో పడ్డారు. అసలు వీషయమేమిటంకేు నా ఎదుటవున్న మేళకు అసలు గర్భమే లేదు. దాని కడువు సన్నగానే కనిపిస్తోంది. అది అ చెట్టుకింద పడున్న నేరడివండ్డను తింటున్నది. వెంట అమ్మకూడా వుంది, ఆవిడ నేరడిపండ్డ్లను సరుకూన్నది. ముంగిట్లో ఒక వైపున్న నా ఎదకే! వచ్చని నేరడి ఆకుల్లో ఎరుపు నీలిమ రంగుతో కూడుకున్న పెద్ద నీటి విందువుల్ని పోలిన నేరడి పండ్లు చెట్టునిండా వున్నాయి. నేను కూర్చొని అలాగే చూస్తున్నాను. నాదృష్టి నరిగా అమివేపే పోయింది. ఆశ్చర్యం! అటునేవునుంచి పొత్తున్మూ వస్తూన్నది, ఆవిడ పక్కనే మేక వుంది, ఇదీనా వెంటనే వుంది. కాని పొత్తుమ్మా వెంట వచ్చే మేక గర్భాన్ని థంంచి వుంది, ఈఇదెక్కడి మేక ?* నేను ఆఅనుమ్మాను అడిగాను. “బద్రి నా మేకా దీన్ని నాకు పెద్దక్కయ్య ఇచ్చింది. అని ఆనుమ్మా అంది, అనుమ్మాకుకూడా ఒక మేక వృందేంటి! అది నా యింట్టోన్సే నాతోనే వుంటుంది. అయినా నాకు దాన్నిగూర్చి ఏమీ శెలితుడు, రెండింటినీ. వేరువేరుగా

వ! పాత్తుమ్మూ మేక గుర్తించలేక పోయాను. రెండూ బూడిద రంగులోనే వున్నాయి. నేను బాగా పరీ &ంచి చూశాను = పొత్తుమ్మూ మేక కండ్దచుట్టూ రంగుపూసినట్టుగా ఒక చారవుంది. రావడంజోనే పాత్తుమ్మా మేక గదిలోకి చొరబడింది, జపం పాళ్తుమ్మూ! నువ్వూ మేక ఇంత ఆలస్యంగా వచ్చారేంటి *” అని పాత్తుమ్మూను అడిగాను, కొచ్చుణ్ణీ తెచ్చిన గడ్డి ర్యాత్రివేళకు మ్మాళమే సరిపోతుంది. దినమంతటికీ సరిపోదు, అందువల్లనే పొలానికి వెళ్లి గడ్డి కోనుకొచ్చాను. పొళ్తుమ్మా పెరటిదొడ్డి కెళ్లి మరదళ్లమీద కోడళ్లమీద చెల్లెళ్లమీద అలకను (ప్రారంభించింది. “కన మేకకోసం తీసిపెట్టిన గంజి తప్కవుందటు? అనుమ్మా తన మేళకు వేసుకుంశు మీరు కొంచెమైనా వట్టించుకోకూడదా తుంటి? కోడండ్డ పోట్టాట 'చూడాలని నేను చాలా కుళూహలపడ్డాను, అత్తా కోడండ్ల పోట్టాటను చూసే అదృష్టం కలుగలేదు నాకు. నాకెప్పుడూ అమ్మమాే వినఐడు ళుంది. అమె అందరినీ బెదిరిస్తుంది.

“నేను నా వేళకు గంజి కొంచెమే యిచ్చాను. కాస్తంళ మేండత్రాగాం. మిగిలిందంకా అలాగే పెట్టాం) అనే అనుమ్మా మాటలు వినపడసాగాయి,

నే నిచ్చిన అరటిపండ్డ తొక్కలన్నీ అనుమ్మా మేళ పొట్టలో'కే దూరిపోయా యని నే ననలేదు,

“చాలు! ఇంకేమీ మాట్టాడబోకు, నేనంపే అమ్మకుకూడా. గిట్టదు" పాత్తుమ్మా అంది,

“చ్చూడవే[ అంటూ అమ్మ అంది. (బాపిపీకాా గడ్డను ఉడికించి తిన్న తరువాత కొంచెం గంజి తాగవలసి వస్తుంది, మేం చాలా తక్కువగా తీసుకున్నాం. మిగిలినదంతా నీ మేకశకే వదిలిపెట్టాం.

(టాపిఓీక్సా ను ఉడికించి తిన్న తరువాత గంజి [తాగవలసి వస్తుందింా అని అమ్మ అంది. ఇరాలీసింఠరువాత దీని వెనకాలవున్న రవాస్యమొకటి బయట వడిం, అమ్మా, అనుమ్మూ కుంజానుమ్మా, బఐశోమ్మాంవీళ్లలో పీఒక్కరూ అన్నం

తీనరు. అసలు వీళ్లకు అన్నం దొరకనే దొరకదు. వండిన అన్నమంకఠకా మగ వాళ్ళకు, పిల్లలకు మ్యాళమే నరిపోతుంది. మిగిలినవాళ్ళంతా ఇలా ఉడికించిన “టాపివీకా* అనే కందమీదనే చీవిస్తారు. ఒక విధమైన కందమూలాన్ని ఎండబెట్టి నిలువవెడతారు. పదకొండు గంటల (పొంఠంలో దీనిని మత్తగా దంచి పుట్టుగా చేసి తింటారు. పిడికెడు టీ ఆకును వేదినీళ్లలోవేసి, వంచదారవేసి పొలులేకుండానే టీ చేసి ఆడవాళ్లంతా (తాగుతారు. (ఈ టీ ఆకునుకూడా సులేమాన్‌ కొద్ది మోతా దులో ఇస్తాడనుకుంటాను) ఆ తరువాత వాళ్లు వనిలో లీనమైపోతారు. ఆడవాళ్లంద రకూ ఎన్నో వనులుంటాయి. మగవాళ్లంఠా భోజనం నమయానికే ఇల్లు చేరు కుంటారు. కష్టా లన్నింటినీ భరించేది అడవాళ్ణే, ఇది కేవలం మాయింటి పరిస్థితి మ్మాతమేకాదు. ఇక్కడి అన్ని మధ్యతరగతి కుటుంబాల పరిస్థితి ఇలాగే వుంటుంది స్రీలు ఇంతగా కష్టపడుతూంకే పురువులు ఎంతమ్మాతం (గహించర₹ందుకో *

1పాత్తుమ్మాత్తాతా మేక -ఈనిన తరువాత నుఖైదాకు కొంచెం పాలు పొయ్యాలి. మరువకూడదు మరి” అని అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ వార్య కుంకానువ్మూ గొంతెత్తి అరిచింది,

“ప్టిం ? షపొలు మా రషీద్‌ గొంతులోకి దిగవా ఏంటి?” హనీఫా భార్య అశోమ్మా అంది.

సైద్‌ మహ్మద్‌ పొలు కాగినందువల్డ వచ్చే నష్టమేమీ లేదు అని సులేమాన్‌ భార్య అనుమ్మా అంది.

అనుమ్మా న్కూల్లో కొంతవరకు చదువుకుంది. పాత్తునవ్నూ "పెద్దదే అయినా అవిడ ఏమీ చదువుకోలేదు. అందుకే ఆవిడ “చాలు! చాలు! చర్మం వొలిచేనీ అలవాటు 1” అనందిం

కొద్ది సేపటికి లోపలికెళ్లి చూద్దునుకదా! ఏముంది ? పాత్తుమ్మూ మేక నిల బడీ ప ట్టైమీదనున్న పెట్ట అరటిపండును తింటూన్నది. అది పాకళ్తుమ్మూ మేశే! అందులో ఏమీ అనుమానంలేదు. శూర్చ్పు ద్వారంగుండా అది లోవలికొచ్చింది. తలువువేయడం ఆనుమ్మా మరచిపోయింది.

1, పొత్తుమ్మాత్తాత్తా--తేరళ (1పాంతంలో ముస్లింలు :పెద్దక్క్యయ్య చివర అబత్రాత్తాం అని చేర్చి పిలుస్తారు.

ఆఆన్రుమ్మా 1! పాత్తున్మూ! వరుగెత్తుకురండి! మీ మేక పెడ్డ అరటిపండును తింటోంది? అంటూ నేను బాగా అరిచాను? అనుమ్మా, పాత్తుమ్మూ పరుగెక్తుకొచ్చాత. అనుమ్మా నంతోషించింది, కజ్మద్రి. "ప్రెద్దక్కయం మేక అని అందిం “దానికి అకలివేసిందేమా 1 పోనీలే అన్నయ్యా! కావాలంటే నీకు రెండరటి పండ్లు కొనిస్తాలే [ఏ మధ్యలో కల్పించుకొని అందిం ఎఎతతిన్నా దీని అకలి తీఠకదు. నా మేక గడ్డినికూడా ఇది దొంగిలించి షౌత్తుమ్మాకు కోపం వచ్చేసిందిక - “దాలు! చాలు! నీ మేక గడ్డికదూ ఎంట | కతి “పం ఫరవాలేదు. ఇకనుంచి పిల్లలందరికీ నీ మేకపాలు తాగించేసెయ్‌ $ అని నేనన్నాను, అదెలా సాధ్యమైతుందన్నయ్యా ? అత్యవనరంగా తీర్చుకోవలసిన పను లెన్నో వున్నాయి. దీని పాలనమ్మి మేం తొందరగా ఇంటి తలుపుల్ని బాగు చేయించుకోవాలి. పషిం చేస్తాం? పాత్తుమ్మా, కోచ్చుణ్ణీ, ఖదీజా వుండే ఇంటి తలుపు (తాడుతో కట్టవిడింది. దానిని బాగుచేయించవలసి వుంది, నేను వెళ్లేముందు ఆడ వాళ్ళందరికీ ఒకసారి కడుప్కనిండా భోజనం 'పెట్టనలసి వుంది, దీని కంతకూ డబ్బులెలా? నా దగ్గిర ఒక్క పైసాలేదు! నా దగ్గిర వున్నదాన్నంతా అందరికీ పంచి ఇబ్బాను. పంచి ఇచ్చాననడం మంచిదే! కాని వాస్తవంగా అందరూ నొదగ్గరున్నదంతా లాక్కున్నారు. నన్నిలా దివాలా కీయించారు. శాన్నక్‌ నమే కోవం ముంబెత్తుకొస్తుంది. నేను ఏం ఇవ్వలేదని? గిన్నెలు (సయిన్నాను. గ్లానులు కొనియిచ్చాను. ఆడవాళ్ళకు ముఖాన్ని కప్పుకోవడానికి బ్రమ్‌*ను కొనిచ్చాను. ఇవన్నీ చేసినా మాకేం చేశావ్‌ ? అని అంటారు ననన. 1, తట్టమ్‌ __ కేరళ ప్రాంతంలో వివిధరంగులతో తయారైన మధరఖా లను ములాలమీద వేసుకుంటారు. ముఖాల్ని కప్పుకుంటారు.

పాక్త్తోమూస్ఞ మేక కికీ ఇక నాకు కోపం ముక్కుమీదికి వచ్చేసింది. ఎవరైనా ,కదిలితేనే బెదిరిస్తూం టాను. అబూను, వానీఫాను, అబ్దుల్‌ భొదర్‌ను - అందరినీ బెదిరిన్తూంటాను. హవానీఫ్యా సుఠేమాన్స్‌ అబ్దుల్‌ భాదర్‌ = అందరి పిల్లల్నీ కొడుకుంబాను కాని పాక్తుమ్మా కూతురు ఖథీజాను మ్మాకం కొట్టను, ఎందుకం'పే అ అమ్మాయి ఎప్పుడూ బయటికి రానేరాదు. బెదిరించేపుడు అందరినీ మరీ పిలుష్తాను. ముఖ్యంగా మరద ళ్లను పిలుస్తాను. వారి ఎదుకు అందరిని బెదిరిస్తాను. నేను కాస్త గట్టిగా మాట్లాడి శేనే కాని ఇంట్లో నిశ్శబ్దం ఏర్పడదు. ఆ తరువాత నేను [వశాంతంగా కూర్చో గలుగుతాను.

పొత్తుమ్నూ మేక ముంగిట్లో నిలజఒడి ఎండిపోయిన పననచెట్టు ఆకుల్ని

తింటోంది. అది బాగా మేయాలి, దానిపొట్ట బాగా నిండిపోవాలి. అప్పుడుకాని అది ఈనింతరువాత పొలను బాగా ఇవ్వగలుగుకుంది. సువైదాా రషీద్‌, ఖదీబౌా ఆవీ 'సైద్‌ మహ్మద్‌, పాత్తుక్కుట్టీ --- అందరూ కొంచెం కొంచెం పొలు (తాగికే వొవుం టుంది. మా ఇంట్లో ఎవరూ పొలుతాగరు. పెరుగు తినరు. కాని నేనైతే పాలు (తాగుతాను. నెయ్యి తింటాను. ఈ విషయంలో నాకొక (పక్యేకత వుంది, ఆ... పొలు "పెరుగు అనేనరికి గత ఇరవైై ఇరవై అయిదు నంవత్పరాల [కితం జరిగిన సంఘటనలు క్ఞాపకం వస్తాయి.

అప్పుడు నేను అబ్దుల్‌ఖాద రొ హానీఫాా పాత్తుమ్మూ చిన్నపిల్లలం, ఆనుమ్మా అప్పటికింకా పుట్టనట్టుంది. ఆబూ అయితే లేనేలేడు.

ఇంట్లో అవుంది. పాలు పెరుగుకు కొదవలేదు, అనాన్న ప్పుడు కళ్షైవుల వ్యాపారంతోపాటు పడవల వ్యాపారంకూడా చేస్తున్నాడు. పర్వత (ప్రాంశాల్లో కట్టెలు కొట్టించి అక్కడే నానలను తయారుచేయించేవాడు. వాటన్నింటినీ ఒకేసారి నది ఒడ్డుకు తీసుకవచ్చి వాటిని మంచి టోకు ధరకు అమ్మేవాడు.

ఆ రోజుల్లో ఇంట్లో ఎప్పుడూ తానా నెయ్యి వుండేది. గాబుపాత నిండా వుండేది. కుటయళక్తూర్‌ కొండల్లో దొరికే బొషవ గుణాలతో కూడుకున్న తావాగడ్డిని మేసిన ఆవుల నెయ్యి అది. గాజుప్మాఠత (పక్కనే చైనా మట్టిప్మాక వుండేది ఈ శెంటినీ చివరి గద్దెమీద 'పెస్టేవారు. అన్నంతో, ఫలవోరంలో కావలసినంత నెయ్యి తినేవాళ్ల 0, |

నాన్నగారు నన్ను బాగా కొ'స్టేవారు. అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ ఎక్కువగా దెబ్బలు తినేవాడు కాదు, దేబ్బలుతినే అదృష్టం నాకే గలిగేది. ఒక్కొక్కసారి సహేతుకం గానూ, మరోసారి అకారణంగానూ .... నాన్నగారు ఇక కొట్టడం మొదలుపెడితే అలాగే కొడుకూపోయేవాడు, అమ్మకూడా అలాగే కొట్టేది. అమ్మ నన్ను గరికె 'శాడతో కొట్టి వంటింట్లోంచి తరిమివేసేది. నాకెస్పుడూ ఏదో తినాలనే కోరిక వుండేది. అందుకని ఎప్పుడూ వంటింట్లోకి వెళ్లి గిన్నెల్లో చెయ్యి పెట్టి దొరికిందాన్ని తినేవాణ్ణీ, అబుల్‌ ఖాదర్‌ కూడా అలాగే చేసేవాడు. కాని అతనలా చేస్తాడంశకే ఎవరూ నమ్మేవారు కాదు, దొంగతనం అకను జేసేవాడు. దెబ్బలు నేను తినేవాళ్ణి,

అడి ఒకనొటి మధ్యాహ్న సమయం, భోబినంచేసే సమయమైంది. అకలి విపరీతంగా అవుకూంది. చిరుతిండ్రేమైనా తీనుకొని తినడానికి మంవి అవళాశం దొరికింది, వంటింటివైపుగా వెళ్లాను. అక్కడ అమ్మ వుంది. పనిమనిప్తికూడా వుంది పనిమనిషి 'పేరు నంగేలి, పనిమనిషికూడా నన్ను కొస్టేది. బాగా కొట్టి నన్ను వయటికి తరుముళూండేది,

నేనో చిన్న యజమానిని, ఒక వనిమనిపి యజమానిని కొట్టడం ఎంతవరకు సమంజసంగా వుంటుంది ?* కాని ఇలాంటి ఉచికానుచితాల ఆలోచనలకు మా యింట్లో స్థానంలేదు. అమ్మతో చెప్పుకుంకే మంచివని జరిగింది, నీవు గిన్నెలో చేయిపెట్టి తింటావెందుకు ? అని అంటుంది. , అంతేకాదు నేనీ నంగేలీ వనిమనిషి పౌలుకూడా (త్రాగానంటుంది. పోనీలే అనుకున్నాను. శనీసం ఒక మామిడికాయ నైనా కొరుక్కొని తిందామనుకున్నాను. అదీజాడా దొరకలేదు. కాసేష అకలి తోనే అలమటించ మనంటుంది నంగేలీ, దెబ్బలు తింటానంపే ఇప్పుడే అన్నం "'పెదతానంటుంది ,,.. “లలాగా 1) నెమ్మదిగా అక్కడినుంచి బయలుదేరాను, తింగ్సీ తింగీ గది లోకి వెళ్టీపోయాను. అక్కడ నాకో నిధి దొరికిందనుకొండి. అక్కడ నెయ్యి, పంచ దార డబ్బాలు దగ్గర దగ్గరగా వున్నాయి. రెండూ కలిపికే చక్కని పదార్థ మనవ్నళ్తుంది. ఆలస్యం చెయ్యలేదింక. ఎవరిదృష్టీ పడకుండా చైనా మట్టిపళ్లె మొకటి తీసుకున్నాను. నాన్నగారి పడక గదిలోకి వెళ్లాను. నెయ్యి గిన్నెను మెల్లిగా ఎత్రి మంచంమీద "పెట్టాను. మూత తెరిచాను. శుభమైన చేతి నండులో

పాత్తుమ్మ్లూ య్‌క శే ఉట్టి సగం వళ్లింవరకూ నేతిని తీసుకున్నాను. తిరిగి నెయ్యి గిన్నెను యదాస్టానంలో పెట్టాను. అలాగే వంచదారనుకూడా .... చిన్న మూశతనిండా జొ(గత్తగా లీళానుం రెండు డబ్బాల్నీ గజ్దైమీద ఎప్పటిలాగే పె స్టేశొను. దానిని తీసిన బారలు ఎవరికీ కనిపించలేదు. నాన్నవాళ్లు పంచదారను వీసింతరువాత న్పూన్‌తో పెభాగాన్ని సరిచేసిన ప్లే నేనుకూడా నరిచేశాను, అదే మంచంమీద కూర్చొని నెయ్యి, పంచదార కలుపుకొని కొంచెం కొంచెం నోట్లోవేసుకొని కరకరమంటూ నములుతూపోయాను, పంచదార రాళ్లలా వుంది. నెబ్యులో ఎంకకూ కరగదు. అయినా నేను ఎంతో రుచిగా తినసొగాను. అప్పుడు అతినెమ్మదైన ఒక సర్వం వినబడింది. నేనలాగే ఆశ్చరగుపోయానుం అది అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ స్వరం, అతను (ప్రక్కనే నిలుచున్నాడు, ఎప్పుడు ఎలా గదిలోకి వచ్చిందీ నేను గమనించలేదు. “అన్నయ్యా! వీం తింటు న్నావనిి అతను నెమ్మదిగా అడిగాడు,

“బ్రద్రాక మందులే!” అంటూ నేనూ నెమ్మదిగానే సమాధాన మిచ్చాను,

“న్వేన్సు నీ వెనకాలే వున్నాను, నేను ఆంతా చూళాను, నాకుకూడా సెట్టు, అేజా నేను అందరికి చెప్పేస్తాను”

ఏదో రహస్యం చెబుతున్నట్టుగా శఫ్ఫివు నా చిన్న శమ్ముడివికదూ !౫” అని అన్నాను.

లయితే నాకుకూడా ఇవ్వు”

నే నఠనికి గిన్నెను ఇచ్చివేశాను- అతను దొనినంతా నాకేళాడు,

అజ్మక ప్సీదట నేను తీసుకోను నీవూ తీసుకోకూడదు అని అన్నాను,

ఇలా ఒకరికొకరం ఒస్పందం తీసుకొని మేమిద్దరం బయటికి వొచ్చేశాం. గిన్నెను యదాస్థానంలో 'పెస్టేశౌం- ఏ్‌మీ ఎరుగనివాళ్ల లాగే వెళ్లిపోయాం.

ఆ తరువాత నేను నెయ్యినికాన్తి పంచదారనుకాని ఎప్పుడూ తీసుకోలేదు, నేను చెప్పేదంతా నిజమే, నెయ్యి మొదలైనవాటి రుచి నాకు తెలియదుః తినడాని శీమీ దొరకలేదు. అందువల్లనే కనిషించినదాన్ని తినేశాను, అంతే ! ఇంట్లో తినడాని శెన్నో వున్నాయి. పండిన పనసపండ్డుు పండిన మామిడిపండ్డు గిన్నెనిండా వేపిన మాంసం -- ఇవన్నింటి పైనా మనస్సును కేంద్రీకరించాను. రోబాలు గడువ

సాగాయి. అనవసరంగా నేను దెబ్బలపాలు కాసొగాను, అబ్జుళ్‌భాదర్‌ క్మీవమైన విబ్బులో పడిపోయాడు,

,. నేను బాగా దెబ్బలుతిన్న కారణంచేత ఎవరైనా రహన్యంగా నెయ్యిని చిన్నారంకే, మంచంమీదళాన్ని గిన్నెమీదకాని అనవాళ్హేమైనా కనిపిప్రే చాలు వాళ్లను కొడుతూపోయాను. అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ను ఆవరించిన జబ్బు మరీ ప్మీవరూపం దాల్చింది. అతను రోజురోజుకూ లావెక్కిపోతున్నాడు. అతను నీళ్లమీదే వుంటు న్నాడు. భోజనాన్ని బొత్తిగా మరచిపోయాడు!

“కొడుక్కెదో పెద్ధ జబ్బే వున్నట్టుందిి నంగేలీ అంది. అమ్మకూడా అలాంటి అభ్నిపాయాన్నే వెలిబుచ్చింది. నాన్న జ్యోతిష్యున్ని పిలవడాని కెళ్లాడు. ఆ రోదొల్లో జ్యోతిష్యులే "పెద్ద డాక్టర్హు “హా! భగవంకుడా! నా కుమారుని 'కేమైంది 1” అమ్మ అబుల్‌ ఖాదరొను ఒడిలోకి తీసుకొని అంటుంది.

అమో! భగవంతుడా బంగారంలాంటి నా కొడుక్కి ఏఠోగాన్నీ అంటగట్టకు?” అని నంగేలీ అంటుంది.

అబ్జుల్‌ఖాదర్‌ మ్యాతం రోగ్యగన్తుడైకూడా ప్‌ విచారం లేకుండా అందరికి గారాబంగా తయారయ్యాడు,

నే నఠని కళ్లలోకి నా కళ్ళను తిప్పి నిశితంగా చూసి *ఒకే దొంగ! అన్నీ దొంగిలించి తిని ఇలా లావుగా తయారయ్యావు” అనే అభిప్రాయాన్ని వెలిబుచ్చాను.

అతని నడవడివై నోమాటలు ఎలాంటి (వభావాన్ని కలిగించ లేకపోయాయి. అతనిలో రవ్వంకైగా మార్పురాలేదు. జ్యోలిష్యు డొచ్చాడు. మరో వైద్యుడు(వేలన్స్‌ 1 కూడా వచ్చాడు. మరో ముస్థిం ఫకీర్‌ (ముస్టిదూరొ2 కూడా వచ్చాడు.

1. వేలన్‌ _- ఒక విధమైన మాంతికుడు, ఘాత(పేతాలగాలి గాలిసోక గానే మంఠతం్మతాలతో దాన్ని దూరం చేస్తాడు. ఇలాంటివి సామాన్యంగా నిమ్న వాతుల్లోనే జరుగుతుంటాయి. (గామంలో ఇతనే పెద్ద వైద్యుడు.

2. ముస్థియార్‌ _.. మం్యతాలు చదివి ధూపాన్ని ఊది రోగాలను నయం చేసే ముసిం ఫకీర్‌. ఇతన్నే ముస్షింలు ధర్మ మత గురువుగాకూడా భావిస్తారు.

రోజులు గడుస్తున్నాయి. రోజురోజుకీ నెయ్యి తరుగవుతూన్నది. నేను బాగా దెబ్బలు తింటున్నాను. అట్టుల్‌ ఖాదర్‌ ఇంకా లావెక్కిపోతున్నాడు. అసలే అతను జబ్బులో వున్నాడు. మందులు ససేమీ తీసుకోడు, తిన్నట్టుగానే నటిస్తూ ఎవరూ చూడకుండా పొశేస్తాడు. అప్పుడవ్చుడూ కొంచెం వరి అన్నం తినేవాడు. ఆతను జబ్బుపడ్డందువల్ణ అందరూ అతన్ని గారాబంగా చూసేవారు, కాని అతనునూ[తం జబ్బున్నవానిలా భావించేవాడు కాదు!

అతను రోజూ పంచదార నెబ్యు తింటాడని నాకు తెలుసు. కాని ఎవరి! చెప్పాలి? చెప్పినా ఎవరూ నమ్మేవాదులేరు. ఒక రోజున నే నతనికి వేపినమాంసం పెట్టాను. దాన్ని నేను అల్మరానుంచి దొంగిలించాను, ఆతను దాన్ని తినేళాడుం “క్షూడు! నీవు నా తమ్ముడివికదూ! నిజం చెప్పు. నీవిలా ఊోరిపోతున్నావెందుకు? పంచదార, నెయ్యి తిన్నందువల్లనే కదా !

పో అన్నయ్యా, మాట్లాడకుండా వెళ్లిపో. నా ఆరోగ్యం బాగాలేదు,

వీడుచేసే దొంగతనాన్ని పట్టించే దెట్లా? చెబితే ఎవరూ వినిపించుకోరు. అయినా నేను అమ్మతో చెప్పిచూశాను, నంగేలీకోకూడా చెప్పిచూశాను. నెయ్యి, పంచదారను హరింవజేసే దొంగ వీడేనని ...

నే ననుకున్నట్టుగానే జరిగింది, నేను చెప్పిందా న్నెవరూ వళ్రించుకోలేదు. నా అంతరంగం మాతం నిజమని నమ్మింది. అందుకు సాక్ష్యంగా జరిగిందొక నంఘటన, నాన్న నమాజు చదువుకోవడానికి మశ్తీదుకు వెళ్తాడు. అమ్మ పక్కింట్లో కూర్చొని ఆడవాళ్ళతో పుక్కిటి పురాణం మాట్లాడుతోంది. అమ్మ వాళ్లతో అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ తెలియని రోగాన్నిగూర్చికూడా చెప్పింది. ఇదంకా విని నేను యింటి కొబ్చాను. నంగేలీ అప్పుడు సడుకొనుంది. వంటింట్లో కెళ్లి వెళకసాగాను. దొరికిం దాన్ని తినేశాను. అక్కడినుంచి వరండాగుండా వన్తూవుంపే నాన్న గదిలో పదో చప్పుడు వినిపించింది. ఏదో కదలుళున్న నీడలా కనిపించింది. [పక్కకు దాక్కొని చూశాను, మంచం కిందగుండా రెండు కాల్లు కనిపిస్తున్నాయి. ఒక కాలు బక్క బలచగా వంది

అబ్దుల్‌ ఖొదర్‌ - నెయ్యి పంచదార తింటున్నాడు!

నేను త్వరగా బయటి కొచ్చాను. అమ్మదగ్గరికెళ్లి “అమ్మా! అబ్బుల్‌ ఖాదరొకు జబ్బు ఎందుకు నయంకావడంలేదో తెలుసుకోవాలంపే నీవు వెంటనే రావాలి అన్నాను.

అందరినీ పిలుచుకొచ్చి గుమ్మం ముందు నిబుబోబెట్టాను. తలుపు తెరిచాను, అబ్జుళల్‌ఖాదర్‌ మంచంకింద కూర్చొని చైనా మట్టిప్మాతలో నెయ్యి. పంచదార కలుపుకొని వింటున్నాడు. దొంగ చెయ్యిపట్టుకొని అందరిముందు నిలబెట్టాను. అమ్మ వాణ్ణి బాగా కొట్టింద. చప్పుడు విని నంగేలీ లేచింది. అమెకూడా కొట్టింది నేనా దృశ్యాన్ని చూస్తూ నిలబడ్డాను. నాన్నొచ్చాడు, రావడంతోనే ఆయనా వాడి జట్టు మెదగ బెట్టాడు,

ఇదంతా జరిగిన తరువాత నే నతన్ని ఒంటరిగా కలుసుకున్నప్పుడు “నేను సీ తమ్ముణ్ణి కదూ ! నీవు నన్నెందకు పట్టించావు ?” అని అడిగాడు.

దొంగ వెధవా! నీవు పచ్చి దొంగవు, ని మూలంగా నే నెన్ని దెబ్బలు తిన్నానని, దొంగ వెధవవి, నేను నీ అన్నయ్యనని ఎప్పుడైనా ఆలోచింావా !

ఇదంతా జ్ఞాపకం వొచ్చేసరికి నాలో నేనే నవ్వుకున్నాను. అప్పుడే పెద్దమ్మ అటువేవునుంచి వొస్తోంది. *ఎర్వా ఒంటరిగా కూర్చొని నీలో నువ్వే నవ్వుకుంటున్నా వెందుకు ఏ అని ముసలావిడ నన్ను సమీపించి అడిగింది,

ఒక సంఘటన క్లాపకంవచ్చి నాకు నవ్వవొచ్చేసింది. చిన్నప్పుడు అబ్దుల్‌ -ఖాదర్‌ నెయ్యి పంచదార కలువుకొని తినేవాడుకదా! అదే నాకు జ్ఞాపకం వచ్చిం దన్నాను.

కప్టీవింకా, షురచిపోలేదేంటీ 199

లేదు.

“ప్లీ దస్గరేమైనాడబ్బుందా? నాకు అయిదు రూపాయలు కావాలి. పొళ్తుమ్మూ మేక అన్నంవండే కడవను పగులగొట్టింది.”

పాత్తుమ్మా వెంటనే అందుకుంది. “అన్నయ్యా! అది అనుమ్మా మేక అయి వుంటుందిలి

పాత్తుమ్మస "మేక శ్తీఫ్‌

ఆనా మేక కాదు. 'పెద్దక్కయ్య కేకే అయివుంటుంది అంటూ ఇనుమ్మా పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చిందిః

ఆపవే! అవు ఇక! అన్నయ్య ఇక్కడే కూర్చున్నాడు, కొంచెం ఒళ్లు దగ్గర "పెట్టకొని మాట్టాడు. అది నామేకే అయివుంటుందని ఎలా చెబుతావ్‌? చెప్పునాకు*

ఆఆఅన్నయ్యుకు చెప్పాలనే చూస్తున్నాను నేను. నీమేక రావడంతోనే నా మేకను లోపలికి తీసికెళ్లి క ప్టేస్తాను, నీమేకే నామేక గడ్డిని లాక్కొని తింటుంది మా కసవు పుట్టును దొంగిలించి తింటుంది. మేం లేనప్పుడు చాయ్‌ని తాగేస్తుంది. పిల్ణల దగ్గర ఏమున్నా దక్కనివ్వదు, అన్నీ నీమేకే తినేస్తుంది.” అనుమ్మా కొంచెం గట్టిగానే అంది

ళ్‌

"ద్దాలించవే ఇక! నీమేకనేనే దొంగళనం చెయ్యంది! ఎక్కడనుంచి వచ్చిందే నీమేక ? పాక్తున్మూ అదరగొడుతూ అంది.

“ఆఅవ్ఫనవును! దాన్ని నాకు పెద్ద: క్కయ్యే ఇచ్చింది అంటూ సమాధానం చెప్పింది

“అబ్బో .... |! చూడవేయ! లోకంలో ఎంతమంది అక్కలు చెళ్లెళ్ళకు మేళల నిన్తున్నారో

ఓహ్‌! ... ఎంతమంది అక్కలు చెల్లెళ్ళకు ఎనుళలిస్తారు. పాముకుసం లాంటి మేకనుగూర్చి పం మాట్లాడుతున్నావ్‌ !

పాత్తుమ్మా వంటిమీదికి భూతం వొచ్చేసిందిక 1 “అదృష్టవశాత్తు అన్నయ్య కూర్చున్నాడిక్కడ. లేకపోతే నీకు రుచిచూపించేదాన్ని. పైన భగవంకుడున్నాడు. వెరికూతలు కూయబోకు. నాదగ్గర రెండు మేకలుంయకే ఒకదాన్ని నీకిచ్చాను. ఆ సంగతి ఒకసారి జ్ఞాపఠం చేసుకో [1 అంది,

అఖద్రీడా చెవిలో చెప్పింది మర్చిపోయావా 1౫ పాళ్తుమ్మా మెళ్లిగా నాదగ్గర కొచ్చేసి అడిగింది గ్‌

లేద్ద నేనూ అదే ధోరణిలోనే జవావిచ్చాను,

అన్గవ్రరికీ తెలియకూడదు నుర” పొత్తుమ్మా చెనిలో ఉవదేశం ఊదింది.

జ్వర పాత్తున్నూూ “మేక అవన

“లప్రద్దక్కయ్య ఏదో చెబుతకోందికదూ ! విమిటన్నయ్యా€ అనుమ్మా త్వర

త్వరగా నా దగ్గరకొచ్చేసి అడిగింది.

నేనేం చెప్పలేదు” పాత్తుమ్మూ పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి అంది.

లేద్వ. నాకంతా అర్థమైంది. మాకు తెలియకుండా పెద్దక్కయ్య కేదో ఇస్తానని చెప్పివుంటావ్‌. చెప్పు అన్నయ్యా! ఏం ఇస్తానన్నావ్‌ ? ఆనుమ్మా అందిం

ఇంతలోకే “*పీమైనా నగాన(టావుంపే అపి నూపిల్టలకుకూడా కావాలి అనే మాటలు వినబడ్డాయి. అవి అబ్బల్‌ఖాదర్‌ భార్య కుంజానుమ్మా, హనీఫా థార్య ఐశోమ్మా మాటలు,

ఈ మెరుపు వాళ్ళలో ఎలా మెరిసిందో నాకర్థంకాలేదు. అడవాళ్ళకిలాంటి న్పర్శజ్టాన ముంటుందేమో ! ఈ మాటలు వినడంతోనే పాక్తుమ్మాకు మళ కోపం వచ్చేసింది. “ఖదీకా మన మేకను పిలువ్‌! మనం వెళ్ళిపోదాం. ఇక్కడన్నీ ఇలాంటి భూతాలే వున్నాయి ఇక ఈ ఇంట్లో అడుగు పెట్టపాడదు మనం” అని అంది,

ఆనుమ్మా అర్థం చేసుకుంది, “అబ్బో! అదే మాటు బంగారు నగలున్న ట్టుంది ఏమిటి అన్నయ్యా ? కాస్త చూపించవూ” అని అడిగింది.

“ఆంద్రరూ వినండి. ఖదీవొకు చెవులకు రెండు కమ్మలు చేయిస్తానని చెప్పాను. చేయిస్తానుకూడా. ఏం? ఇందు కెవరిక్రైనా అభ్యంతరం వుందా ళ్‌

బ్రన్నయ్యా! నామా రెండు కమ్మలు కావాలి అనుమ్మా అంది, బెది రిస్తూన్నట్టుగా.

ఇచ్దాలించు నీ దబాయింపు! కొత్తింటి కెళ్లాక వంటప్యాతలు కొనిపెటమని అన్నయ్యను అడగళేదా ఏంటి నీవు? ఆయన నీకు మాట ఇవ్వలేదా వింటి? నా కన్నీ తెలును చెళ్లెలా [౫

ఈ రహాస్యమంతా పొత్తుమ్మాకు ఎలా శెలినుంటుంది *

పాత్తునూస్ఞు మేక శ్రీ క! జరుగుకున్న అల్టరంతా విని వొంటింటి వైవుకెళ్లి చూశాను. అమ్మ అధృక్ష తన ఏదో సమావేశం జరుగుకున్నట్టుంది. ఆడవాళ్లంతా విచారంగా నిలబడివున్నారు. మధ్యలో పొత్తుమ్మా మేక వుంది. దాని తలలేదు. లేదంటే లేదనికాదు కనిపిం చడం లేదు. విదో తినబోతూ తలను వంట కడవలోకి దూర్చింది. ఇక బయటికి తియ్యరావడంలేదు. ఆది అలాగే కడవతో నిలబడివుంది. నిలబడిందంటే ... అడ వాళ్ళంతా పట్టి నిలబెట్టారని .... కడవను లీసేదెలా? పాత్తుమ్మా మేక చేసే ఈ అభాయిత్యాన్ని చూశాను. దీంతో పాక్తుమ్మాకు ఎంతో అవమానం వేసిందిం “బ్బద్రలా చేసేది కాదన్నయ్యా” దాన్ని కప్పిపుచ్చుతూ అంది. " ఒక చిన్నరాయిని కీనుకొని కడవను పగులగొట్టి మేళకు విముక్తి కలిగిం చాను, ఆబ్రప్లో | -ఈ ఉపాయం మాకు తెలియదా ఏంటి?” అమ్మ అందిం కిం తెలివి మంచి కడవను వగులగొట్టాడోొని మరొళరు తన తీర్చును వినిపించారు అవమానం పారైన వానిలా నేను తిరిగొచ్చి అంగనంలో కూర్చున్నాను. అబ్దుల్‌ఖాదర్‌ పెద్దమ్మాయి పొత్తుక్కుట్టి పరుగెత్తుకుంటూ అక్కడి కొచ్చేసింది దాని పండ్డూడిపొయ్యాయి కొన్ని, “అవీ మమ్మల్ని కొట్టాడ అని నేరారోవణ చేసింది. ఇంతలోకే అవీకూడా వొచ్చేశాడు. “పెద్దక్కయ్య మమ్మల్ని కొట్టింద”ని అవీ వినిపించాడు, ఇకముం దెవరూ కొట్టుకోకూడదని హెచ్చరించి ఇద్దర్నీ నంపించివేశాను. ఇంకలోశకే సద్‌ మహ్మద్‌ ఒక ఫిర్యాదును తీసుకొనొచ్చాడు. అమ్రామయ్యా! లైలా నన్ను ఉల్హాట్తిపొరూ [$ ఆని అంటూందన్నాడు, కోపం ముంచుకొచ్చిందిక, ఒక అమ్మాయి ఒక అబ్బాయిని మళ్ళీ ఉల్లాటత్తి పారూ అని పిలుస్తోంది. కలైలాప అని పిలిచాను నేను. లైలా వచ్చింది. ఆప్పటికే కళ్లు నిండి వున్నాయి. బొనాయిని పీసికెళ్ళకూడదని వన్తూనే అంది. రీసికళ కూడదు, ఓక వెక్తం క స్జైను పీసుకరారా,

క్త పాత్త్తుమ్మ "మేక సైదమహ్మద్‌ సన్నని చింతకొమ్మను విరుచుకొచ్చాడు. లైలాను ఆ కొమ్మతో బెదిరించాడు. ఇకముందు ఆ పేరుతో ఎవరూ పిలువకూడదని హెచ్చ రించి వంపించాడు. కోళ్లెన్నో కొక్కొరోకో అని జాగా రోదనచేస్తూ లేచివచ్చి నామీద పడ్డాయి. వాటివెనకాలే పాత్తుమ్మూ మేక పరుగెత్తుకుంటూ వస్తోంది. ఆంత విశేషమేమీలేదు1 పాత్తుమ్మామేక మరో వంటకడవను మాతమే పగలగొట్టింది ! ఆనుమ్మా, ఐళో మ్మాల మాటలు వినబడుతున్నాయి. అమ్మ ఇద్దరిని బెదిరిస్తోంది. పిల్టలు నవ్వు కుస్నారు. పాత్తుమ్మా, పాత్తువ్మూ మేక నూత్రం ఏమీ తెలియనిదానిలా పనన చెట్టు కింద నిలబడింది. సాయంగం నాలుగు గంటలకు అలా తిరిగొద్దామని బయలుదేరాను. బజారు శెళ్టాను. అక్కడొక వింత జరిగింది. అబవ్వీ పాత్తుక్కుట్టీ “ఒక చిన్న బుట్టనిండా జామపండ్లను "పెట్టుకొని జనం మధ్యలో కూర్చున్నారు, వేలాది ఏనుగుల మభ స్ట్‌ రెండు ఎలుక పిల్టల్లా. ఇద్దరూ 'పండ్డు అమ్ముకున్నారు. మఖ్యప్యొత అవీ వహిస్తున్నాడు. మూడు పైసలకి అయిదు అరు పైసలకు పన్నెండు చొవ్వున అమ్ముతున్నాడు. వాళ్లిలా అమ్ముళూంపే నేను చూస్తూ అలాగే నిలుచున్నాను, వాళ్ళిలా అరణాల జొమసండ్లు అమ్మారు. నేను ఆ ఆరణాల్ని తీసుకున్నాను.

, అ రోబా ర్యాలి అమ్మకు నేను ఎనిమిదణా లిచ్చాను. అమ్మ ఎంతో నంతో పించింది, ఆర్మాతి నేను భోజినంచేస్తూ తండ్రులు పిల్లల్ని పెంచే విధానాన్నిగూర్చి, ఈల్టులు పిల్లలకు కడుపునిండా భోజనం'పెప్టే తీరునుగూర్చీ మాట్లాడాను. పిల్లలకు అర్యోగ్య నూ(ాలను తెలిపే విధానంమీద ఒక చిన్న ఉపన్యాసం ఇచ్చాను, ఇంటి పరినరాలను శృుభంగా వుంచుకోవలసిన అవసరాన్నిగూర్చి తెలియజేశాను.

అన్నీ విన్నఠరువాళ వానీఫా “నేను సైన్యంలో చేరిపోతా” నన్నాడు,

అన్నయ్యా! ఒక వని చేయవలసివుంది. ఈ ఇంటికవ్వును కీసినేసి “పెంకులు వేయిస్తే బావుంటుంది. మీరు రావడంతోనే ముంగిలైతే కృభంగా తయారైంది,

దానిని శభంచెయ్యడానికి డబ్బు ఖర్చుచేసింది నేనే కదా! రాళ్లు తెప్పించి ముంగిలిని బాగుచేయించాను,

అవన్నీ అలా వుండనివ్వు*” అబ్దుల్‌ ఖావర్‌ అన్నాడు, అన్నీ కుదటపడ కాయిలే! పాత్తుమ్మూ మేక కనే సమయం వచ్చిందిమరి.

అలా మరికొన్ని రోజులు గడిచాయి.

పొత్తుమ్మా మేక (వనవించింది,

మధ్యాహ్నం శుభ ముహూర్తాన ! కొంచెం వానజల్లు వడుతోంది. విషయం విని నేను వహాడలెత్తిపోయాను. ఏదైనా [ప్రమాదం ముంచుకురావచ్చు. (వనూతి సమయంలో చనిపోయిన భట్టాలెన్నో జ్ఞావకం వచ్చాయి, మనస్ఫెంతో వ్యాకులత చెందింది, అమ్మను వందసార్లు పిలిచాను.

ఈఆమ్మా! దాని దగ్గరే నిలబడు! అని వేడుకున్నాను. అమ్మ ఏమీ మాట్టాడ లేదు. ఏం జరుగుకుందో ? అనే భయం నాలో ఎక్కువైంది. ఒకసారి వెళ్ళిచూస్తే బావుండేది. కాని వెళ్ళిచూసే థైర్యుం లేదు. అయినా కొంచెం తొంగి చూశాను. అక్కడ గుమికూడివున్న వారంతా కనిపించారు. మేక మాకం కనిపించలేదు. అమ్మ, అనుమ్మా, ఐశోమ్మా, పాత్తుక్కుట్టీ, అవీ ఆరీఫ్యా సైదు మవ్మాద్‌ రషీద్‌, సుఖైదా - వీరేకాక ఇరుగు పొరుగు అడవాళ్ళంతా వున్నారు ఏదో పెద్ద ఉత్సవం జరుగుతున్నట్టుగా వుంది. అందరూ అతి సంతోషంగా వున్నారు

వీరిలో ఎవరి ముఖం మీదా విచారం కనిపించడంలేదు. ఎందుకూ? “ప్రాక్తుమ్మాకు విషయం కెలిపారా 1” అని అమ్మను పిలిచి అడిగాను.

అక్కడ వుండవలసిన అధికారం పొక్తుమ్మూకు మ్మాతమే వుంది. కాని ఆమెని పిలుచుకురావడానికి ఎవరూ వెళ్లలేదు. అమ్మ ఇతర ఆడవాళ్లు లెక్క చెయ్యడంలేదు. వీళ్లందరికీ ఇదో పెద్ద నమస్యుకాదని ఇదంకా చూసిన తరువాత నాకు జ్ఞాపకం వచ్చింది. వీళ్ళంతా ఎన్నోసార్లు (పసవించిన వాళ్లే. అందువల్ల [పసవమంటే వీరికి లెక్కలేనట్టుంది. ఎక్కడైనా (వనవించారంకే “అమ్మాయా ? అబ్బాయా *” అని మ్యాతమే అడుగుకారు. అంతే!

(కీ

క్‌0 పాత్తుమ్మ్యూ మేక

దీని విషయంలో నాకైతే అనుభవంలేదు. అందుకే నేను కంగారు పడ సాగాను,

ముంగిట్లో పడమర దిక్కున ఒంటరిగా కూర్చున్నాను. అక్కడేం జరుగు తోందో నాకు సమాచారం అందడంలేదు. నేనెన్నో వీడిలను ఊది పడేశాను, అటునుంచి ఇటూ, ఇటునుండి అటూ తిరుగసాగాను, అప్పుడే అన్నీ పొత్తుకుట్టి నావైపు రాసాగారు. . “నేనే మొదట చూశాన” అంటూ అవీ బడాయిలు కొడు తున్నాడు,

ఈబ్రన్సీక్రాదు నేనే మొదట చూశాను పాత్తుక్కుట్టీ అంది. ఈలోగా లైలా 'ఫైద్‌ మహ్మద్‌ వచ్చేశారు. నేనే మొదట చూశానని” సైద్‌ మహ్మడ్ష్‌ అన్నాడు

ఆలన్నయ్యను కీసికెళ్ళొద్దు. నేనే ముందుగా చూశాను, లైలా అరుస్తూ అందా

ఈ చిన్నదయ్యాలన్నీ మొదట ఏం చూసినట్టు ?

శ్చన్సు మందుగా వం చూశావ్‌ *%౨ అనీని అడిగాను.

ఉప్పూర్తిగా 1పనవించడం చూశాను. మొదట నేనే చూశాను.” అఫ్సీ భ్రక్రిక్స జవాబు చెప్పాడు.

*ఆ్త,...! మేక (పనవించిందేంటి ౪” అడిగాను.

*ఆ(....ఆ(....[పనవించింది. ఆది (పనవించడం పూర్తిగా ముందు నేనే చూశాను. పొక్తుక్కుట్టి త్వరగా ఐవాబిచ్చింది.

క్ష్‌ ....! (పసవించిందన్నమాట |” కష్టమేమీ కలుగ అప్పుడు నెమ్మదైంది నా మనస్సుకు వెళ చూశాను వరండా గగ ందన్నమాని. పడున్నాయి. కెల్టగా అందంగా వుంది మే పిల్ణు అది ఈ విశాల (వవంచాన్ని ఇక్కుటి జందొటాన్ని నిర్ణక్ష్యంగా చూస్తోంది,

దాని తల్లికి వేడినిటిలో స్నానం చేయించి, బిడ్డకు పాలివ్వమని చెబుదామని పించింది. కాని పాలు ఎక్కడినుంచి వస్తాయి? వేడినీళ్లతో చేయించవచ్చును,

పొత్తుమస్థు మేళ ర్‌ అావాటీ నే నేమైనా అంహే ఈ అడవాళ్ళందరికి తమాషాలా వుంటుంది. దానికేమైనా తిని పించారా 1” అని అమ్మ నడిగాను వుండలేక. ఆప్పష్సీ ఇవ్వలేదు, కాస్సేపటికి ఒక విధమైన ఆకు పెడతాం, అంతే. ఆప్పిల్ద చల్దని భూమ్మీద పడుంది దానికి చావకాన్సి ఇంకేమైనా కాని పరిచి వడుకో'ెడితి* అని అన్నాను. ఆవిడ ఏం చేసిందో తెలియదు. కాని నేనైతే వెంటనే మేకకి ఒక పెద్ద అరటీపండు ఇచ్చాను. అది నాకు కృతజ్ఞతను కెలుపుకుంటున్నట్టుగా చూస్తూ లినేసిందిం ఆజ్మదేంశ్సీ | అని అడుగుతూన్నట్టుగా ఆడవాళ్లంకా నావైవు చూన్తు న్నారు. అమ్మ మ్మాళం ఆలాగే కూర్చొని తనలో తను నవ్వుకుంటున్నది. సాయం[తం కాగానే పొత్తుమ్మా ఖదీజ్యా కొచ్చుణ్ణీ వచ్చారు మేక ఈనిం | లారా ల దన్న విషయం కెలిసికొడా వాశేమీ మాట్టాడలేదు. అవమ్మేక పిల్ణను ఎక్కడుంచారు 1” వడుకునేఏస్పుడు అడిగాను. ఆవంటింట్టోి అని ఒకరు జవావీచ్చారు, కనంటింట్లో వేడి తగులడంలేదూ 9 కబ్బుట్టకింద మేకని మూసివేశాంొ అని అమ్మ సమాధాన మిచ్చింది అబ్బట్టతో మూసేళారా $ ఈబ్రనుమ్మా! దానికి శ్వాన ఎలా ఆడుతుంది % మీరు మీ పిల్లల్ని ఇలాగే బుట్టలకిందుంచుకారా ఖా అరున్తూ అన్నాను. అయితే ఏంచేయమంటావ్‌ దాన్ని?” ఇదీ సమాధానం, ఈ సమాధానం ఎవరిచ్చారో నాకు తెలియదు. నేను అలాగే పడుకున్నాను, ఎంతోమంది పిల్లల్ని కలిగివున్న ఈ ఆడవాళ్ల మధ్య నేను ఏమన్నా ఎలాగో వుంటుంది. నే నేమైనా అం శే వాళ్లు మళ్ళీ దాన్ని పునరావృతం చేస్తూ వుంటాము నాపెళ్ళి కాలేదు కాబట్టీ నొకు తెలియనివాటిని గురించి అనడం ఉిచ్చి చళ్ళ వ్రటి వ+కొని కళు మూనుకొని పడుకున్నాను. (షంద యయ న్నా వ. ల న్‌ లగా శ ఉ(06 గం.?ర్స్‌ 269 ఏ స ల్‌ో ళో / క అటో బ్రాత్చో గ్లగ్గగ్ష సీ

క్రీ పొత్తుమ్మూ మేక మరునాటి ఉదయం స్నానంచేసి పనుల్లో లీనమైపోయాను, “దానిశేమైనా వేశావా %” అని ఆనుమ్మాను అడిగాను. అద్లానికి అనేసరికి పాత్తున్మూ మేకను గూర్చే ఆయివుంటుందని ఆనుమ్మా తెలుసుకుంది. “వేశాను ఆనుమ్మా మేక గడ్డినేవేశానని” ఆమె చెప్పింది పొత్తుమ్మూ మేక్క దానిపిల్ట పనసచెట్ట కింద నీడలో నిలఐడివున్నాయి. మనకు తిండి ఎక్కడినుంచి దొరికేదీ తల్లి పిల్లకు చెబుకున్నట్టుగా వుంది. మేకపిల్ల గంకుకేస్తూన్నది, దాన్ని ఓమారు ఎత్తుకోవాలనిపించింది. ఈలోపల హాసీఫావచ్చి ఎదుట నిలఐడ్డాడు. అతను లుంగీకట్టుకొనున్నాడు. “అన్నయ్యా ! ఓ పదిరూపా యలు కావాలి. చిన్నన్నయ్య నడిగికే కొడతాడు. అబూ వరకూ నన్ను పరిహాసంత్రో చూస్తారు. చూడన్నయ్యా! నాదగ్గర డబ్బేవుంయే ఒక కమీజును కుట్టించుక్షునే వాజ్లేకదా స అని అన్నాడు కన్సీ నొక్రరోు నా ధోవకుల బతన్యు కమీబును తీసుకున్నావు కదూ]! ఎవరికీ నా ఆవసరంలేదు. (పళుత్వానికి నా అవసరముంది. నీ విచ్చిన థోవత్తి జతనూ, కమీజునూ జ్ఞాపకం వుంచుకో ఇక...! అఆగవయ్యా ! నేను ఇవ్వలేదు. ఉతుక్కొని తీనుకరావడంతోనే నన్నడుగ కుండానే నువ్వు తీనుకున్నావు. నా దగ్గర గుడ్డలు ఎక్కువగాలేవు. లెక్కంళా నా దగ్గరుండింది. నా దగ్గిర ఎక్కువగా వున్న రోజుల్లో అన్మ దొంగిలించింది. అబ్దుల్‌ భొదర్‌ దొంగిలించాడు. పాత్తుమ్మూ, ఆనుమ్మా కూడా దొంగిలించేవారు. నీ భార్య ఐళోమ్మా, అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ భార్య అనుమ్మా మాతం ఎప్పుడూ దొంగి లించలేదు ఈ ధ్రోవకుల జతను కమీజును అబూనా చేతినుంచి లాక్కున్నాడు. నా అవస్థ చూడు “*బక్కపల్బని అబూ నీలాంటి లావైన వాని దగ్గర్నుండి లాక్కున్నాడా 1౫ “నమ్మకం లేళపోళే అనీని అడిగి తెలుసుకోఅన్నయ్యా 1... అవీ....[౫

అవీ వచ్చేశాడుం హానీఫొట్‌ జరిగిన అన్ని చర్యులకూ అవీ ఒక్కడే సొక్షి ఉబ్బజ్డన్షాన్న చెప్పిందంతా నిజమే. నేనూ చూశాను అని వన్తూనే అన్నాడు,

ఈ విషయం బఇశోమ్మా వరకు చేరింది. ఐశోమ్మా రషిద్‌ను ఎత్తుకొని సగం తెరిచిన ద్వారం గుండా [పత్యక్షమైందిం అత్రండ్రీ కొడుకులు కలిసికట్టుగా అబద్ధం చెబుతున్నారు. కొడుక్కి నేర్పిందంతా నేను నా చెవులతోనే విన్నాను మీ ధోవతి, కమీజు ఆలీ పెద్దనాన్న సెప్టలో వున్నాయి”

ఈద్రొంగ ! వచ్చిదొంగ ! అబ్జుల్‌ఖాదర్‌తోో నాతో కష్టెల్ని ఎ త్తిపించడం జ్ఞాపకం వుందా 1

“న్షాక్సు తెలియదు, నాకు వని వుంది, రక్తం చెమటయ్యేలా కష్టపడి పని జేసే కూలీని నేనూ అనీఫొ అన్నాడు,

ఈకన్సీక్సు అరటితోట కూడా వుంది కదూ ౫

అవద వేలరూపాయ లిచ్చెయ్‌. అరటితోటను నీ కిచ్చేస్తానూ అని అన్నా డతను,

ఆఅ డబ్బులో సదన నంకు మ్యతమే పెట్టి కొన్నాడతను అ తోటను. దొంగ వెధవ,

నేను అమ్మని పిలిణాను. అమ్మ రావడంతోనే అడిగాను. “అనీఫొ చిన్న వాడుగా వున్నప్పుడు ఆయిదు రూపాయలు దొంగిలించాడు కదూ + గుట్టలావడున్న కజ్టెల్ని ఎండ బెట్టణానికి మేం కళ్టెలు వేయిస్తూన్నప్పుడు ఇతను యజమానిలా కూర్చునేవాడు. కాను గర్వంగా కూర్చునేవాడు, మేం రోజుకు నాలుగు నాలుగు

చ[కాల కూలిని ఇబ్బ్చేవాళ్ళం. అయిదు పదిరోపిలకే నాన్నకు తెలిసిపోయింది.

దొంగతనం నేను చేశాననుకొని నాన్న నన్ను కొట్టాడు కూడాను, నీకు జ్ఞాపకం వుందా? అమ్మా ల్లా

హానీఫా నాన్న పెష్టెనుంచి దొంగిలించలేదు. ఆ రోజుల్లో నా ఆకుల

1. చ్మ్యశం-(టావన్‌కోర్‌లోని ఒక నాణెం, చం విలువ అర్హణొకంశకే కొంచెం ఎక్కువ. థి

డచ్చానిండా వెండి నాణాలు వుండేవి. ఇతను ఎలా దొంగిలించేడీ తెలునునా * లేదు. నేను చెప్పను. వీని భార్యు పిల్టలు వింటారు. అచ్చెబ్పమ్మా! విననియ్‌ 199 నేనీ మాటను డాట నిచ్చాను. ఎందుబేతనంపే అమ్మ అకుల డచ్చ్బానుంచి రోజూ తప్పకుండా వెండి నాణాల్ని దొంగిలించేవాళ్ణి, అమ్మదగ్గరికెళ్ళి పడుకునే వాణ్ణి, అమ్మ కాస్తా న్మిదలోకి చేరుకోగానే వెంటనే దాని నుంచి వెండి నాణాల్ని దొంగిలించి డబ్బాను యదాస్థానంలో 'సెస్టువాణ్ణీ. అమ్మ అంది, “వీడు. అనీఫా పెద్దవాడైన తరువాత కూడా పొలు (త్రాగ టానికి వచ్చేవాడు. పాలు (తాగుతూ (తాగుతూ ఆకుల డబ్బానుంచి రూపాయల్ని దొంగిలించేవాడు, అలా దొంగిలిస్తూన్నప్పుడొకసారి నేను పట్టుకున్నాను. వాగా కొట్టి పంపించాను, ఆ రోజునుఎచే పాలివ్వడం కూడా మానిపించానుల “అబ్బో "పెద్ద దొంగ ! అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ దొంగతనం చెయ్య లేదేంటి $౫ “వాడు కూడా చేసేవాడు, నీ వొక్కడివి మాతం చెయ్యలేదులో “ఆహా |! ఎంత మంచివాన్ని నేను.” “చూశావా హనీఫా? అవీ లైల్కా రషీద్‌ చూశారా? మీ రందరూ విన్నారుగా ఖం హానీఫా వుండలేకపోయాడు. అతనిలా అన్నాడు-అమ్మా! ఓనా (పియమైన అమ్మా! నీకు జ్ఞాపకం లేదా! లేక ఐళోమ్మా, అనుమ్మా అందరికీ తెలియడానికి కావాలని అంటున్నావా ! -ఈ పెద్దన్నయ్య కూడా నీ ఆకుల డబ్బా నుండి డబ్బు దొంగిలించేవాడు నాకు బాగా జ్ఞాపకం వుంది. నన్ను, తమ్మున్ని వీను కెళ్లి టీ తాగించేవాడు. బిల్లును వెండి నాణాలతోనే బెల్లించేవాడు. మరి అప్పుడు అన్నయ్యకు డబ్చెక్కడిది ? నువ్వు చెప్పమ్మా [” ఇక విషయాన్ని మార్చడమే మంచిదనుకున్నాను నేను-నీ వప్పుడప్పుడూ నా దగ్గిర రెండూ మూడూ అయిదూూ పది రూపొయలు అడిగి పుచ్చుకున్నావు, అవి కాకుండా వందరూపాయలు అప్పుతీనుకున్నావు, ఇందుకు సాక్ష్యంగా

నీ క్రైస్తవ స్నేహితులు నాయర్‌, ఈడవ్‌ అందరూ వున్నారు, వాళ్లందరినీ నేను అమ్మముందు హోాజరుపరుస్తొను. నా వంద రూపాయ లిచ్చెయ్‌! అన్మూ ! అన్నయ్య ఏమంటున్నాడు * నేను ఈయన వద్ద రూపాయలు శీసుకున్నానా? ఈయన కొరకు నేను అరటివండ్డు అనాసవండ్డు మొదలైన పండ్రెన్ని కొనిచ్చానని! అెక్కనేనన్ని వీడిలు కొని ఇచ్చాను. కూరగాయలు [గుడ్డు చేవలు ఎన్నని అెక్కపెట్టను ? ఇవన్నీ లెక్కకడికే ఇతను నాకే నలఖై రూపాయలు అప్పుంటౌడు. వాటి నుంచి నేను పది రూపాయలను మాఖతమే అడిగాను, అంతే! ఈఆల,...నీవు బాగా ఇచ్చేవాడివే! నీ తోటలోరాలి కించవడిపోయిన వాటిని మాషతతమే నాకు ఇచ్చావు, మిగిలిన వాటన్నింటినీ అబ్దుల్‌: ఖొదర్‌, నులేమాన్‌ డబ్బుపెట్టికొని నీవిటువేపు వొన్తూవుండే నీతో పంపించేవారు. నీవు తీసుకొచ్చి నా కిచ్చేవాడివి. కాని ఇప్పుడేమో నేను నాస్వంత డబ్బుతో కొనితెచ్చేవాళ్డిని చెబుతున్నావా [”” ఇదంతా విని హనీఫా శేకవేయసాగాడు-బసేయ్‌! ఐళోమ్మా! ఇళ నొచ్చేసెయ్‌! పిల్ణల్నికూడా తీసుకొనొచ్చేసెయ్‌ ! ఇక మనం ఇక్కడుండకూడదు. మన తోటలో అరటితోట పెట్టుకొని (బతుకుదాం. వొచ్చేసెయ్‌ ! వెంటనే! ఆగు కొంచెం! ఆ వందరూపాయల సంగతి తేలిం తరువాతనే వెళదాం అమ్మావిను. ఈయన దగ్గర అప్పుడు నాలుగు ఫైకిళ్ళుండేవి. ఎన్నో సంవత్స శాలు కాలేదు. నేనిక్కడి కొచ్చినప్పుడు ఒక ైకిల్‌ను తీసుకొని ఎక్కేవాళ్ణిం వది నిమిషాల్లో తిరిగి ఇచ్చేసినా రెండుగంటలైందనేవాడు. రెండుగంటల డబ్బు శావాలనే వుద్దేశ్యంతోనే అనేవాడలా. ఎందరో నాయర్గూ, ఎందరో ఈడల్‌ లు ఎందరో క్రైన్తవులూ---ఇతనితో స్నేహం చేసేవారు. వాళ్ళందరినీ కీసుకొని ఎర్తా కులంతో నావద్దకు వచ్చేవాడు, తస్పుడు సాక్ష్యం ఇవ్వాలని ఇప్పుడు అవీకి నేచ్చ్‌ తున్న ప్లే అప్పుడు అతని స్నేహితులకు కూడా నేర్చేవాడు. *పావం! హనీఫా ఎన్ని కష్టాల్లో వున్నాడు!” అని వొన్తూనే ఇతని కష్టాల్ని గురించి చెప్పడం మొదలు పెడతారు. ఆ తరువాత అతను చెప్పుకునేవాడు, , అప్పు అడిగేవాడు. పిల్లల కేమైనా తీసుకెళ్లణానికని చివరికి అయిదు రూపాయలైనా ఆడుక్కునేవాడు,

నేను మూడు రూపాయలను మాతమే ఇచ్చేవాణ్ణి. వాటిలో ఒక అణా పెట్టి లాసెంజర్లుకొని పిల్టలకు పట్టు కెళ్టేవాడు.

ఆ రోజుల్లో మూడువందల ఇరవైఅయిదు రూపాయలు పెట్టి ఒక ఫ్రైకిల్‌ కొన్నాను. ఎలాగో అకని కీ విషయం కెలిసిపోయింది. ఒక రోజున ఆతని 'స్నేహిళులని వెంటపెట్టుకొచ్చాడిక్కడికి, ఇతని వెంట మరో ముస్తరున్నారు. కాని వాళ్ళు మూడు సైకిళ్ళమీద వచ్చారు. రావడంతోనే హనీఫాకు నా మైకిర్‌ను ఇవ్వ మంటూ థర్నా (పారంభించారు అమంచి సైకిల్‌ని దుకాణంలో చూడడానికి "పెట్టి మిగిలిన పాత సైకిళ్లను కిరాయకు నడుపవచ్చునన్నారు. ఈ మసెకిల్‌ నా కెంతో ఆవసరముంటుందని చెప్పాను వాళ్లకు. హానీఫా సైకిల్‌ ఖరీదిస్తాడని చెప్పసాగారు. ఇలా మాటలు జరుగుతూండగానే హానీఫా నోట్టకట్టను కీసి నా వొడిలో వేశాడు. నేను లెక్కపెట్టుకున్నాను. అవి 240 రూపాయలు మామే వున్నాయి. మరి మిగిలినవి? ఓహో! ఇంటి కెళ్ళగానే పంపిస్తాడు. వాళ్ళు తప్ప కుండా పంపిస్తారు, వాళ్ల జామీను సరిపోదు. అప్పుడే వానీఫా నా దగ్గర పది రూపాయలు అప్పులీసుకున్నాడు. పిల్చల 'కేదైనా తీసికెళ్ళడానికి మరో మూడు రూపాయలు కూడా తీసుకున్నాడు. ఎన్నోనెలలు గడిచిపోయినై. మిగిలిన రూపా యలు నా కందలేదు. నే నిక్కడకు రాగానే నన్నుచూసి ఇతని స్నేహితులు కని పించకుండా తప్పుకుంటారులి

“ఒరేయ్‌ ! ఆ రూపాయలివ్వరా [౫

“నేను సైన్యంలో చేరిపోతాను.)

ఈనేన్సుకూడా సైన్యంలో చేరుకాను” అవీ అన్నాడు,

“లైలాకూడా సైన్యంలో చేరుతుంది” అని లైలాకూడా అన్నది.

“అయితే నేను కూడా రషీద్‌ వెంట వెళ్లి వస్తాను. అక్కడ మిలిటరీవాళ్లకు వంటచేసి పెడతాను అని ఐళోమ్మా కూడా అనసాగింది.

చాలు! ఇక! ఈ సభలో మాట్లాడడానికి నీ వొక్కతివే తక్కువున్నావ్‌! "పెద్దన్నయ్య _కూర్చొనున్నాడు. అందుకే....! అేళసొోకే....నిన్ను....! వెళ్లిపో

ఇక్కడినుంచి, ఇలా బెదిరించి వానీఫా గుడ్డలు కుస్ణు షావులోకి వెళ్ళిపోయాడు.

పాత్తుమ్మూూ మేక ర్‌

కాసేపటికి రషీద్‌ సువైదాను వెంటబెట్టుకొని అమ్మ నానద్ట కొచ్చేసింది; మేం స్నానం చెయ్యడానికి వెళుతున్నాం, కాస్త ఈ పిల్దల్ని ఆడించుకో. అని అందిం

పిల్లల్ని నా దగ్గర వుంచుకున్నాను. వాళ్ళంతా స్నానం చెయ్యడానికి వెళ్ళిపోయారు. ఇక్కడ ఇద్దరు చిన్నపిల్లలూ ఏడుపును (ప్రారంభించారు. వాళ్ళ పఏడువును మానిపించడానికి మేకపిల్లను తెచ్చి వాళ్ళ మధ్య వొదిలిపెట్టాను ఇద్దరూ మ్మూకం చేశారు. మేకపిల్ణ కూడా మలమూ్మూతంను వొౌదిలింది. ఈ సమ్మేళనంలోకి అబూవచ్చి చేరాడు. “ఇదంతా ఏమిటి $% అని రావడంతోనే అడిగాడు,

అబూ పిల్లల ఏీడువును మాన్చించాడు, అతను (వత్యేకంగా చేసిందేమీలేదు, కనురెప్పల్ని పెకి ఎక్కింబాదు, పెదవులు శరిచాడు అరివాడు పాత్తుమ్మూ మేళను దౌడు తీయించాడు. పిల్లులను కొట్టాడు, కోళ్లను తరిమాడు.

ఈ సునమయంలోనే నేను మేకపిల్ణ వదిలిన మలమూ[కాన్ని ఎత్తి పాశేశాను. స్థలాన్ని శుభం చేశాను. పిల్లల్ని ఆక్కడినుండి తీసుక వెళ్లి ముంగిట్లో

అచ్తూశావా! మేక, పిల్లలు, కోళ్టు అన్నీ కలిసి ముంగిల్ని ఎలా మురికి కూపంగా మార్చాయో ! ఇదంతా మీరు సహిస్తారా 9 అబూ అన్నాడు.

ఉఅనేనేం చెయ్యాలి 1౫

శ6ద్రాట్రాంధ్రి 9

నే

నన్నగా ఊచలావున్న అబూ వాగా కిడఠాడుు కొడతాడు. అతనికి అందరూ భయపడతారు కూడాను, వాడి దగ్గర. పిల్టల్ని వదిలిపెట్టి బయటి శెక్కడికైనా వెళ్ళడానికి పిల్లల తల్లులు కాన్సి అమ్మకాని ససేమీ ఒప్పుకోరు.

“పైద్దన్నయ్యా! నేను మీ ధోవతిన్సీ కమీబునూ దొంగిలించానని చిన్న వదిన చెప్పిందేంటీ ౪”

ఆమె చెప్పిందని కాస్సీ చెప్పలేదని కానీ నే ననలేదు. అతనికి కోవం వచ్చే సింది. కోపంతో అశనిలా అన్నాడు. ళప్వర్రి ఒక్కరూ తమ తమ ఫాగాల్మి

కక పా్త్తుమ్మా మేక పంచుకున్నారు. నేను అమ్మ, చిన్నవదినె మ్యూతం పంచుకోలేదు. ఈ విషయం అవిడ అనలేదు,

న్లిన్సు ద్లా 0గిలించావని అనుమ్మా అనలేదుఎ

నేను ఒక ధోవతిన్సి కమీజును దొంగిలింవాను. ఈ విషయాన్ని నే నెక్క కైనా చెప్పడానికి సిద్ధంగా పున్నాను, పెద్దన్నయ్య చివరికి నాశేమిచ్చాడని ?

కనీవ్పు ప్రడ్రక్తృన్స్వే మంచంపైన దాని విలువ నలభై రూపాయలు, ఇంకా అఆ మంచంధైని దిండు దుప్పటి నీవు కప్పుకునే కాశ్మీరీశాలువా అన్నీను---ఒక్కు శాలువా ఖరీదే యావైగూపాయలుంటుంది.. నీ జేబుకు "పెట్టుకొని మురిసిపోతూన్న పెన్ను అదే! పార్కర్‌ 'పెన్ను.__దాని ఖరీదు నలబై రెండురూసాయలు, అవ్వు దప్పుడూ నీ వొచ్చినప్పుడు నీకిచ్చే రూపాయలు ! వీటన్నింటికి లెక్కనేలేదు 1”

“అవన్నీ పాఠ వస్తువుతే! కొత్తగా ఏమైనా ఇచ్చావా ౪”

“వాటిని నీ కిచ్చినప్పుడు అవన్నీ కొత్త వస్తువులే $”

“అన్నయ్యా! నాకు పాలిక రూపాయలు కావాలి.”

ళళ్ప్చద్ట్రక్షృ లా

“కావాల్సి అవసరంగా కావాలి.

కప్తాన్టీఫ్టా అడిగాడు, అబూ అడిగాడు. అసలు ఈ రోజు విశేషమేమిటి? అటొక పైసలు అంతగా అవసరం లేనట్టుంది. సద్వి ఇరవైజితల థోవతులు, కమీనాలు వినియన్టు అతని 'పెప్టైలో వున్నాయి. ఒక పెట్టె నిండా జోళ్ళున్నాయి-

క్క ెడ్షితే అరవై వున్నాయని అమ్మ అంటూ వుంటుంది.

స్నానాలు ముగించుకొని ఆడవాళ్లంకా తిరిగొచ్చారు. అవ్పటికి మగవా క్టంత్రా లోజనాలు చెయడానికి ఇల్లు చేరుకున్నారు. “అన్నయ్యా నాకు యాఖజై రూపాయ కావాలి, చాలా అవనరముంది్సి” వన్తూనే అడిగాడు అట్టుల్‌ ఖాదర్‌,

“వెళ్ళు దారి చూసుకో జా “నేను పదిరూపాయల్ని మాత్రమే అడిగాను. హానీఫా మళ్ళీ జ్ఞానళం

డు,

నేనేమీ సమాధానం చెప్పలేదు. ఒక గంట తరువాత రహస్యం తెలిసి పోయింది. పోసన్ట్‌మవ్యూన్‌ కుట్టన్‌పిళ్లే తపాలాసంచిని భుజాన (వేలాడ వేనుకొని వచ్చాడు--ోమీక౯కో వందరూపాయల మనియార్దరుంది*” అన్నాడు. ॥

కుట్టన్‌పిళ్లే నోట్లో మామిడిపండు పెట్టుకున్నట్టు దవడ గం(డ్రంగా ఢ్రెకి తేలి వుంది. "

దాని పైనే దృష్టిని సారించి ఇలా అడిగాను. * శ్ర మనియార్జ్దరు సంగతి ఇంకెవరికైనా కెలుసా 1

సాక్‌! మనమంతా ఈ ఊర్జోనే వుంటాం. అఆబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ తో పవానీఫాతో మాకు ఎంతో పని వుంటుంది. మీపేర ఎప్పుడు మనియార్షరు వచ్చినా వాళ్లు తమకు జెస్పమన్నారు.

“అయితే ఈ డబ్బు నా కవసరంలేదు. కుట్టన్‌పిళ్లేయే తీసుకుంటాడు. ౫

బ్రదోర్ణు ! అలా ఎందుకండీ *”

అయ్రాజ్రై ఇరవైఅయిదు, మూడు అయిదులు కలిపి ఎంత అవుకుంది 1

చా

5౯ క్ర రూపాయల అెక్క ఇంతే [39

నేనీ విషయం కుట్టన్‌పిశ్లేతో వివరంగా చెప్పాను. “అంతా అట్లాగే వుంటుంది సార్‌” అని జవావిబ్చ్బాడు--

హ్రాం _ హోం....అంటూ అట్టాగే వుటుంది. ఏం వడ్యం్యతం! ఏం దోపిడీ*

కుట్టన్‌పిళ్ళే తన కూతురు సరస్వతిని కాలేజీకి పంపించడాన్ని గూర్చి మాట్టాడుళున్నాడు -ఈ లోపలే నేను సంకకంచేశాను. అప్పుజే అమ్ము అనుమ్మా అలాగే వచ్చి ముంగిట్లో కూర్చున్నారు.

నేను పదిరూపాయల కాగితాన్ని తీసి పాత్తుమ్మూ మేకకు ఇవ్వబోయానుః బ్మడ్రేంట్రి సౌర్‌ 2” అని కుట్టన్‌పిళ్ళే అడిగాడుః

6ద్రాన్నికూడా తిన నివ్వండి. పాక్తుమ్మా మేక కదూ! అందులో అది పిల్లను కని ఒకటి రెండు రోజులు మాాతమే అయింది” అన్నాడు

60 పాత్తుమ్మ్యా మేళ

కుట్టన్‌పిళ్లే నవ్వుతూ వెళ్లిపోయాడు.

“ఎంతరా ?* అని అమ్మ అడిగింది.

ఆవ్లీక్షు తెల్రియ్యద్లూ 199 _

వం చెప్పాలి? అంతకంతా అదే రోజు సమాప్తం!

క్‌

ఆరోజు సాయం[తం హనీఫా మూలంగా నాకు టీ దొరికింది, సామాన్యంగా టీ డబ్బులు అబ్దులొఖాదర్‌ చెల్లిస్తూంవాడు. (తాగడం మాతం హానీఫా కొట్లో కూర్చొని (తాగుతాం, కాని అ రోజుకు మ్యాకం డబ్బులు హనీఫా ఇచ్చాడు,

హనీఫా "పెద్ద పిసినిగొట్టు, అతని కొట్లో ఒక వత్తి మ్మాతమైనా వెలగదు. అతని కొట్టును అనుకునే అబ్జుల్‌ ఖాదర్‌ రేకుల కొట్టుంది. అక్కడ రోజుకు పది వన్నెండు ప్కెటొమూక్కులున్నాయి. అక్కడొక [గ్రామఫోన్‌ కూడా వుంది. [గ్రామ ఫోన్‌ నాడే. కాని అకను అన్ముముందు ఏడ్చీ ఏడ్చీ దాని తన కొట్టుకు తీసుకొచ్చి పెట్టుకున్నాడు, (గామఫోన్‌నూ, 'పెెటొమాక్సొలనూ అదెకిస్తూంటారు. సాయంతం వని పూర్తికాగానే హనిఫాను పిలిచి వత్తిని కాస్తా ఇటు (శిస్పమని చెబుఠాడు,

ఆ వెలుకురులోనే హనీఫౌ తన పనులన్నింటినీ ముగించుకుంటాడు.

అక్కడ కూర్చొని నేను ఆలాగే అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ నుగూర్చి ఆలోచించసాగాను. ఆతనెప్పుడూ నివ్పుదగ్గకే కూర్చుంటాడు. అతని కొట్టో కమ్మరి కొలిమి వుంది. ఎప్పుడూ పని జరుగుతూనే వుంటుం దక్కడ. అతని వెంటుకలన్నీ తెల్టవడి పోయాయి. అతన్ని చూసి ఆందరూ మా అన్న అనుకుంటారు.

అతనొక పెద్ద సొహసకృత్యం చేశాడు. మేమిద్దరం నాలుగోతరగలి మల యౌళం చదివేవాళ్లం. ఆ తరువాత నేను ఇంగ్లీషు మీడియం న్కూల్లో చేరాను, అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ మలయాళం విడవతరగతి ప్యాసైనప్పుడు నేను కజ్ణూరు జైళ్లో

పౌ త్తున్మూూ "మేక 61 తొమ్మిది నెలల కఠిన కారాగార శిక్ష ననుఖవిస్తున్నాను. ఆ కథంతా నా ళక్తర్రా కురిప్పుి (సంస్మరణ) అనే పుస్తకంలో వుంది. శిక్షను ముగించుకొని ఇంటికి లిరిగి వొచ్చేసరికి కుటుంబమంతా అప్పులపొలయింది. ఇంట్లో తినడానికి తిండి కరు వైంది. పుతుశ్శేరీ నారాయణపిళ్లే మాష్టారు మాకు అ, అలు దిద్దించిన న్కూల్లోనే అబ్జుల్‌ ఖాదర్‌ ఐడిపంకు లయ్యాడు.

వీదైనా ఒక పతికను నడపాలనే ఉద్దేశ్యంతో నేను కొచ్చిన్‌ వెళ్లాను. కొద్ది రోజుల తరువాత నేను తిరిగొచ్చి చూసేసరికి అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ బడిపంతులు ఉద్యో గాన్ని మానుకొని ఒక కొట్లో బీడీలు చేస్తున్నాడు. ఒక చేటలో అక్కు దారం, కత్తెర పెట్టుకొని కూర్చొని వీడీలు చేన్తూవుంటాడు. రోజుకు రెండువేల వీడీలవరకు చేస్తాడు. రోజుకు రూపాయిన్నర లేదా రెండు రూపాయలవరకు సంపాదిస్తాడు, నేను మళ్లీ బయటికి వెళ్లిపోనలసి వచ్చింది. ఈసారి తిరిగివచ్చి చూద్దును కదా అతను వీడీలుచేసే వనినికూడా వదులుకున్నాడు. ఐజారులోవున్న ఒక చిన్న కొట్లో అతను రేకులపని బాగా చేస్తున్నాడు. రేకుతో అతను రకరకాల వస్తువుల్ని తయారు చేస్తాడు. ఈపని అతని కెవ్వరూ నేర్పలేదు. కాను స్వయం కృషితో నేర్చుకున్నాడు, అ రోజుల్లో నేను సౌహికీవేత్తనై ఎర్నాకులంలో వుంటున్నాను, అది 1986 = 87 సంవత్సరం, నే నప్పుడు బాగా రాసేవాణ్ణి, తినడానికి తిండి లేక పోయినా బాగా రాసేవాణ్ణి. వాటన్నింటినీ ప్యతికల్లో (పచురింపజేసేవాజ్ణి. వ్యత్రిక ల్లోంచి వాటిని కత్తిరించి ఆల్బంలో వరుశగా అతికించేవాణ్ణి. అలా నా జీవనయ్మాక కొనసాగుళున్నప్ప్తుడు ఒక రోజున అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ ఇనుప ఊచను అథారం జీనుకొని నడుస్తూ నాదగ్గర కొక లావాటి పెన్నును తీసుకవచ్చాడు. అలన్నయ్యా! 'ేపర్ణలో (వచురింపబడ్డ వాటి నన్నింటినీ నా కివ్వు, వా టన్నింటినీ చదివిస్తానోమారు ఎంతో అభిమానంతో గా సొహిక్యనృష్టి నంకటినీ అతనికిచ్చేశాను. అతని దగ్గిర రెంతణాలు అడుక్కొని టీ [తాగడానికి వెళ్లిపోయాను. నేను ఆటూ, ఇటూ బాగా తిరిగాను ఈ లోపల అతను వాటన్నింటినీ బాగా చదువుకొని రసాస్వాదన కానించుకుంట్రాడనే వుద్దేశ రంతో వున్నాను - అప్పు డతన్ని మరో నొలుగణాలు

6కి పాత్తున్మూ మేక అడగడానికి అవకాశం చిక్కుకుంది. ఇంతటి విశ్వసాహీత్య సృష్టికర్త అయిన అన్నయ్య తమ్ముణ్ణి అడిగినప్పుడు అతను తప్పకుండా యిస్తాడు కూడాను, ఇలా అన్నీ అలోచించి నేను నాగదికి తిరిగొచ్చాను, కాని నేను చూసిందేమిటి? అతను చదివిన వాటన్నింటిమీదా లావుపాటి పెన్నుతో గీకలుగిసి పెట్టాడు. ఎందుకిలా గీశాడు? నేను వీడీని వెలిగించి కుర్చిలో కూర్చున్నానో లేదో అతను నన్ను పిలిచాడు.

“అన్నయ్యా ఇటురా 1%

పదో అత్యవసరం వుంటుందని భావించి నేను వెళ్ళి బల్టమీద కూర్చున్నాను, చాలా కేలీక భావంతో అతను నావైపు చూశౌడు, ఒక వాక్యాన్ని పెద్దగా చది వాడు. అది అతి గంభీరమైన వాక్యం, కాని అతను దీంట్లో 1*అభ్యాదంి ఎక్క దుందని అడిగాడు. నాశేమీ అర్థం కాలేదు. ఆఖాాదం అంకే ఏమిటని అడిగాను. అతను నాతో చిన్న విద్యార్థిలా మాట్టాడసాగాడు. అకను [కియ, నామవాచక రి విశేషణం, అవ్యయం మొదలైన వ్యాకరణ అంశాలనుగూర్చి చర్చిస్తున్నాడు. అతను ఫలానాది [కియ్య విశేషణం అని అనలేదు కాని అరగంటవరకు సంభాషణ జరిపి నన్నేదో మూర్జునిగా మువావుచేయాలనుకున్నాడు, “అన్నయ్యా నువ్వు కొంచెం వ్యాకరణం నేర్చుకో అని అన్నాడు, అంతేకాదు అతను కొన్ని వ్యాకరణ పుస్త కాల 'ేర్గను కూడా సూచించాడు,

నాకు కోపం వచ్చేసింది. వెళ్లఠా! వెట్ల దొంగవెధప! ఇక్కడినుంచి నెయ్యిని దొంగిలించి బాగా లిని రోగివయ్యావ్‌! దొంగ వెధవా! నేను రాసిందంతా మనం మాట్లాడుకునే భాషలో (వాళాను. దీంట్లో నీకు కావలసిన మూర్భత్వప్పు (క్రియలు లేకపోతేయేం? కుంటి వెధవా! య

“అన్నయ్యా నన్నెంకైనా తిట్టు నేనేమీ అనుకోను, కాని ఒకమాట వినిపిం చుకో, నీవు ఒక సంవత్సరంపాటు ఈ పుస్తకా అన్నింటినీ చదివిన తరువాతనే (వాయడం మొదలు పెట్టు అని వింతగా మాట్లాడాడు,

నీదారిన నీవు వెళ్లిపొమ్మన్నాను. ఇంట్లో ఆందరినీ అడిగానని చెప్పు, (పత్యే

|, అఆఖార్థదం బు అవొ్భత్‌ (య,

పాత్తుమ్మా మేక (8 కంగా అమ్మనూూ, నాన్ననూ అడిగానని చెప్పు. నాకు డబ్బులేమీ దొరకడంలేదు. అందుకే నేనేమి పంపించడం లేదనివూడా చెప్పమన్నాను.

వాణ్ణి నొక్క పైసాకూడా అడగలేదు. అడగ బుద్దేయలేదు కూడాను, వాడూ, వాని పనికిరాని వ్యాకరణం నూ...

ఆ రోజులన్నీపోయాయి. ఇప్పుడకను నా వుస్తకా లన్నింటిని ఎంతో ఇష్టంతో చదువుతాడు, ఒక్కొక్కసారి మా బంధువులకు సంబంధించిన కథల్ని కూడా రాయమని చెబుతాడు, “నువ్వు రాసెయ్‌! వాటన్నింటినీ నేను [పచురింప జీస్తానుూ అంటాడు,

ఆ వొచ్చే డబ్బులుకూడా వాడే తీసుకుంటాడు. దొంగవెధవటి.

రెండవ రోజున అమ్మాయిల నోట్లో నీరూరుతుంకే వాళ్లంతా నాఅల్టనేరడి చెట్టుకేసి చూస్తూ వెళ్లిపోతున్నన్వుడు పొత్తుమ్మా వచ్చి తన మేకన్వూ తన పిల్లల్నీ తీసుకొని తన ఇంటికి వెళ్ళిపోయింది.

ఉఆన్నయ్యా! ఇక్కడ దీని నెన్వరూ బాగా చూడరు. అబూ దీన్ని పరు గెత్తిస్తాడు, రేపటినుంచి దీని పాలు పితికి ఆమ్మవలసి వుంది. ఒక టీ కొట్టుకి పాలు పోస్తానని మాట ఇచ్చాను”

అసలు విషయం అదన్నమాట! దాన్ని తీసుకుపోయే కారణం ఇదన్నమాట!

పాత్తున్న్మూ మేకన్వూ దాని పిల్ట్సనూ కీనుకెళ్లింది. ఆ తరువాత ఆ మేళా, మేళపిల్లా రోజూ ఊదయం పది గంటలకల్లా చేరుకునేవి. పిల్చ బాగా ఎగిరి గంతు అేసేది. నా సడళమీదకు ఎక్కేది, పిల్టలవెంట వెళ్లి భోజినం చేస్తూండేది. మేకకూడా ఒఠి ఆశగొట్టుదై పోయింది. అదికూడా పిల్లలవెంట వెళ్ళి దొరికిందల్గా తింటూ వుండేది, ఆరవడం, వొగా పరుగెత్తడంనూో ....

ఇలా కొన్నిరోజులు గడిచాయి. ఒక రోజున ఇంట్లో "పెద్ద అల్టర్తి నవ్వడం సంతోషం = అల్వీ పొత్తుష్కట్టీ ఫైద్‌ మహ్మద్‌ లైలా అరీఫాలకు [తాగడానికి పాలతో కాచిన టీ దొరికింది. కాని అందుకు ఇంత నవ్వెందుకు? అల్టరి ఎందకు? నేను అటువేపు వెళ్లాను. అనుమ్మా, ఐళశోమ్మా అందరూ కూర్చొని “వుట్టు” ను తింట్లూ పాఠకో చేసిన టీని తాగుళున్నారు, అంతా నవ్యుతున్నారు,

64 పొత్తుమ్మూ మేక అప్పం అమ్మా 1 ఇంతగా అరుస్తూ నవ్వుకున్నా రెందుకు[) ఆప్రప్లిలేదనిో అమ్మ నవ్వుళూనే అంది. అనయ్యా! ఎవరితో చెప్పకూడదు మరి, మేం పిల్లను కస్టేశాంటో 6ళత్ర్యర్పవ్రాత్ర 133 అప్టీరు చెప్పరుకడా! * ఆవ్లార్రే! నేను చెప్పేదైతే వినూ ..!% అమ్సేం పొత్తుమ్మా మేకపాలు పికుక్కున్నాం. పావుసేకు వచ్చాయి” అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ భార్య మధ్యలోనే అనేసింది “వ్వదేంటమ్మా! మీరు దొంగతనంగా పాత్తుమ్మామేక పొలెందుకు పిఠికారు? ౫ అయితే ఏం? ఇవన్నింటినీ చూసుకోకూడదేంకు అది ? అవీ వనబోకు. మనకిది అవమానకరమైన విషయం అనుమ్మా అందిం “అవమానం. నా ఎదుటనే ఇలా దొంగతనం జరుగుళూంకే చూస్తూ ఎలా ఊరుకోగలను 1 ఇక పాత్తుమ్మూ వచ్చేసింది. “పాత్తుమ్మా! జ్యాగత్త! వీళ్ళంకా కలిపి సీ మేక పాలను పికుక్కున్నారు పిల్లను కట్టివేశారు కూడాను”) అని చెప్పాను. పొత్తుమ్మూ మీదికి భూతకి వచ్చినంత పనైంది. అలీళ్ళలో విమ్యతమైనా దయ, ధర్మాలున్నాయా? వాళ్లు తమ పిల్లల్ని ఐంధించగలరా *+ అడుగు తానుకాస్తాలి అవిడ అటువైపు పరుగెత్తింది? అక్కడ అనుమ్మా, అమ్మ, ఐళోమ్మా పాళ్తు కుట్టీ లైలా, అనీ అరీఫా అందరూ నిలబడున్నారు. 6ళగ్లాగా అయింది, మేం పిలికాం. మళ్టీ పిళుకుతాం మేక, మేకపిల్ల ఇక్కడ "పెరుగుజాయి. మా ఫలహారం మా భోజనం మాగంటి మా పిల్లల అన్నం తిని బాగా బలిసిపోయింది. మేమే దీన్ని పెంచుకున్నాం” అని అందరూ కలిసిఅన్నారు పాక్తుమ్మూ వాళ్ళలో ఏదో పోట్టాటను కల్పించడానికి (యత్నించింది. వొసే అనుమ్మా! నీవు నా చెళ్లెవుకదూ'? నేను నీకో చ్సేళ్రనుకూడా ఇచ్చాను కద్గా! అమ్మా అత్యాభా రాలకు ఒడిగ స్టే ఈ వదినెలతో ఎంతపని చేయించావే?

పాత్తున్నూ మేక 65 చాలు! చాలు! నీ వదినెల్లు నీ చెల్లి, నీ అమ్మ - అందరూ కలిసే పాలను పిళికారు, మేమంతా కలిసి టీ చేసుకొని (తాగాం

అబ్బక్ర నేను ఈ ఇంట్లో అడుగైనా "పెట్టను అవిడ మేకపిల్లను ఎత్తుకొని ముద్దు పెట్టుకుంది. బు్జిమేకా! నీ పాలను ఈ దుండగులు దొంగిలించి (తాగారు. శా! నీకు చల్లని నీరు (కాగిస్తాను,

“పాక్తుమ్మా మేకపిల్లను తీసుకొని నావద్దకు వచ్చేసింది. అన్నంహ్యూ! నేను వెటతున్నాను, ఇప్పుడు చూస్తాను వీట్ట నా మేక పాలు ఎలా పికుక్కొని (తాగుళారో

ఆవిడ మేకపిల్లను తీసుకొని వెళ్లిపోయింది. నాకు చాలా సంతోషం అయింది. పిల్టలేందే వాళ్ళు పాలను ఎలా పికుకుళారు? అవా!

6౮

“సరిగా పదిగంటలకు పాత్తుమ్మా మేక వస్తుంది. కాసేపటికి పాత్తుమ్మా మరియు ఖదీజా వస్తారు. పొత్తుమ్మాూ కోవంతో వుందో లేదో తెలియదు కాని అన్న తమ్ములతో, అక్కా చెల్లెళ్ల తో అమ్మతో . అందరితో మాట్టాడుకుంది. ఇంటి పనులు చేసుకుంటుంది, ఫలహోరం చేస్తుంది. పోలులేకుండా టీ (తాగుతుంది, మేకకు ఎప్పటిలాగే గంటి పెడుతుంది,

, కొచ్చుల్లీ వచ్చినప్పుడు పాల దొంగతనంగూర్చి మాట్టాడాను. ఆక్రొన్ని పాలు పొయ్యమని నేను ఇెప్పాను కదా” అని అన్నాడఠను, పాత్తుమ్మా వెళ్ళి పం చేసిందో తెలుసా? నాలుగిండ్లకు పొలుపోస్తానని వాగ్దానం చేసింది. ఒక కే కొట్టుకు పొయ్యడానికి నేనూ వాగ్దానం చేశాను. టీ చేసుకోవడానికి నాకుగాన్వి ఖదీకాకుగాని కొంచెం పాలైనా పొయ్యదు,

అలాగా * అయితే కొచ్చుణ్ణి కాన్కి ఇగ్గీనాకాని అనసరంవస్టై పాలను డొంగి (ఫ్‌

66 పాత్తుమ్మూ మేక లించడాని శేమా[కం వెనక్కిపోరు! ఉసన్టివు ఖపీడాకుకాన్సి కొచ్చుణ్ణీకికాని కొంచెం పాలైనా పొయ్యలేదుట ఎందు కనీ?౫ అని పాత్తుమ్మాను అడిగాను, పొక్తుమ్మూ అంది _.-- “పాలమ్మిన డబ్బుల్ని ఇదీకా తంటడే తీసుకుంటాడు కదా! ఈనాటి వరకూ అంతా పాలులేని టీని తాగారు. ఇప్పు డెందుకంత ఆశ? నేను (శాగుతానేంటి ౪౫ అప్పివ్చు ఛాలా పిసినారివి $ కఖద్రీశా తం్మడి ఒక చిట్‌ఫండ్‌లో చేరాడు, అందుట్టో కట్టడానికి డబ్బు శావాలికదా ౪” అదీ వాస్తవమే! ఈ విషయాన్ని గురించే అలోచిస్తూ కూర్చున్నాను. అప్పుడే సులేమాన్‌ మూడు అనాససండ్లను తెచ్చి నాకిచ్చాడు. “అన్నయ్యా! ఇవి విదేశం నుంచి కెచ్చిన పండ్డు, చాలా బాగావున్నాయి. అనన్నాడు, దాంట్లో ఒకదాన్ని కోసి పిల్టలకి ఒక్కొక్క ముక్కను ఇచ్చాడు. నేనూ తిన సాగాను. అ సనమయంలోనే అబూ ద నాగా టత్యకమద్యూ డక్కడ. “ఆ. డబ్బులున్నవాళ్ల సంగతి ఇలాగే వుంటుంది [ అని అన్నాడతను, “నాకు పనసపండ్రిచ్చే వాళ్లెనరూలేరు.. ఈ రోజు. నీకు విందు ఇవ్వడానికి అన్నీ సిద్ధమవుతున్నాయి కూడాను.) “ఎలాంటి విందు ౫ జల్లిరార్థన్సి 1వత్తిర్తి కార్జర౦ టీ ౨ | కన్టీవ్లూ నాతో రా,39 నన్నెవరూ పిలవలేదు, ఈ మాట విన్నారా -- “ఆ పిసినారి అవిశ నిన్న చిన్నన్నయ్యకు వానీ ఫాకు పాలుపోసిన టీని వంపించిందింొ షొల్స పోసిన టీ ఏంటి 999 6జ్యవ్రన్సు శన్లీక్షు దొరకలేదేంటీ 13

1. సత్తికి _ వరిషిండిటో కొబ్ఫరినీళ్టు కలిపి చేసిన రొబ్లలు, హ్‌

పాత్తున్నూ మేక 6?

అనేను దగ్గతే కూర్చున్నాను, అందుకని నాకూ అరకప్పు డొరికిందిలే 1)

అఎంత ఆశ్చర్యం 1! అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌, హానీఫ్యా అబూలకు కూడా పాక్తుమ్మా పాలతో చేసిన టీ పంపించిందేంటీ[$” దీంట్లో వీదో రహన్యం వుండివుంటుంది.

6ష్రాక్తుమ్మూ పాలు కలిపిన టీని పంపించిన కారణ మేంటి ?”

అవ్రాన్టీష్టా స్ట్రైక్‌ చేశాడు!

ఎలాంటి స్ట్రక్‌ లిం

వానీఫా 'పెద్దక్కయ్య రవికెను ఇడీకా గౌనును కుట్టించి యిచ్చేవాడు. గుడ్డలు పొతబడిపోగానే వాటిని బాగుచేసి ఇచ్చేవాడు కూడాను, నిన్న - మొన్న ఖదీజా ఏదో కుట్టిపించుకోవడాని కెళ్ళినప్పుడు నా కిప్పుడు వీలుకాదని వంపించేశాడు. ఇకముందు అలా అనకుండా వుండడానికి లంచమే ఆ అరకవ్పు టీల”

“మరి అబ్జుల్‌ ఖాదర్‌ కు ఇచ్చినదాంట్లో .... 1

ప్పద్ద చిన్నాన్న తమ్ముడి దగ్గర కొంత డబ్బు తీసుకున్నాడు, డబ్బు తొందరగా తిరిగి ఇవ్వకపోతే కేసు నడుపుతా నన్నాడు, మొదటి ముద్దాయి చిన్నాన్న అవుకౌడు. రెండవ ముద్దాయి అక్కయ్య, మూడన ముద్దాయి ఖదీజా అవుతారు, అ మేకను లాక్కునేలా చేస్తారు. ఇవన్నీ జరగకుండా వుండడానికే అ అరకప్పు టి”

అయితే ఇలాంటి లంచాలు ఇచ్చుకోవడానికిక్కూడా పాత్తుమ్మూ మేకపాలు అవసరంపడుకున్నాయన్నమాట |

“క్సట్టన్‌పిశ్లే వస్తున్నాడు” అబూ అన్నాడు,

అవును, పోస్ట్‌మన్‌ కుట్టన్‌పిశ్లే ద్వారం లోపలికి వచ్చేశాడు, నా కొక షార్శల్‌ కూడా యిచ్చాడు, నేను సంకఠం చేశాను. పోస్ట్‌మన్‌ వెళ్ళిన తరువాత కూడా నేను పొర్శలను విప్పలేదు. *జ పొట్టంలో ఏముందిరా ?” అని అమ్మ అడిగింది

అనా వుస్తకం కొత్త [(వతులున్నాయి, (టొస్బువాళ్టు నాకొరకు వంపించారుం అంతే ౨ అన్నాను నేను

6ట్రమ్మ్మతే డబ్బులొస్తాయి కదూ ₹%”

అడ్లబ్బు | డబ్బు! డబ్బు! నీ విక్కడినుండి వెళ్ళిపో [౫

65 పాత్తుమ్యూూ "మీక

అప్పుడు నా చేతుల్లో ఒక్క పెసాహడాలేదు, నాకో అలోచన తట్టింది. అమ్మ ఇంటి వెనకవైపు వెళ్ళిపోగానే నేను ఊోరికనే అబూని పిలిచాను-- * ఈ పుస్తకాల్ని ఐజారుకు తీసికెళ్ళి అమ్మగలవా 1

“నాకేం కమిషన్‌ ఇస్తావు ౪ వెంటనే అన్నాడతను.

*బ్బస్తాన్సు ఇస్తాను అంటూ పార్శల్‌ ను విప్పి తొమ్మిది వుస్తకాల్ని ఒక కాగితంలో చుట్టి అబూ చేతిలో "పెట్టాను. అతన్ని చూడసాగాను.

నేను రాసిన పుస్తకాన్ని నా ఊర్జోనే ఎవరైనా డబ్బులిచ్చి కొంటారా ?

ఒకట్సి రెండు గంటల సమయం గడిచింది. అబూ తిరిగొచ్చాడు. ఎం అదృష్టం! అన్ని వుస్తకాలూ అమ్ముడుపోయాయి. ఒక పుస్తకం అరీదుని అబూకు ఇచ్చివేశాను. మిగిలిన డబ్బుల్ని లెక్క పెడుతూండగానే “డబ్బు ఎంత ఇబా[రా?” అంటూ వచ్చింది అమ్మ! నాకు బాగా కోవం వచ్చింది. దగ్గరోగ్జాసు వుంది తీసి గట్టిగా విసిరాను గోడకు. అది వేలముక్కలుకాగా ముక్కలన్నీ చెల్లా చెదరైపోయాయి. ఇల్చంతా నిశ ఛబ్టిం అయిపోయింది, నాకెంతో [వళశాంతత చేకూరింది అమ్మ మాట్టాడ కుండా సగిలిన ముక్కలన్నింటినీ ఊడ్చి కాగితంలోవేసి తీసితెళ్ళింది. దూరంగా వడేస్తి అటు పశ్చిమంగా ముఖంచేసి నాదగ్గరే కూర్చుంది, నేను మిగిలిన వుస్తకం “విశ్వవిభ్యాతమాయమూక్కపొను పాత్తుమ్మా మేకకు చూపించాను. అది ఎంతో అశతో దగ్గరకు వచ్చేసింది.

కన్వదేంటి అన్నయ్యా? అబూ అడిగాడు,

6 కక్రాబ్యక్రాల్ర్‌ ప్రక్రిక్త అస బ్ఞంగల్‌*) రెండు వుస్తకాల్నీ ఈ మేళ ఎంతో ఇష్టంతో తినేసింది అని అన్నాను, అప్పుడు దీంతో ఇంకా పుస్తకా లున్నాయి నీ కిస్తా నన్నాను. అందువల ఇప్పుడది “విశ వవిళ్యాత మాయమూక్కిను తినాలి.

ఉద్రాన్సిక్షి తినిపించవద్దు” అబూ అన్నాడు. నేను వున్తకాన్ని తీసికెళ్ళి "పెజ్టలో "పెట్టాను. ఇలా అఖూను పంపించి నప్పుడల్టా వొచ్చిన డబ్బులో సగం అమ్మకు ఇస్తూపోయాను.

“ఓక పుస్తకానికి ఎంక డబ్బు వస్తుంది 939 అమ్మ అడిగింది.

నేను పున్నదున్నట్టు చెప్పాను,

కొద్ది సేసటికి అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ భోజనం ఇెయ్యడాని కొచ్చాడు, నా దగ్గర

పాత్తుమ్మూ మేక 6కి

మీగిలున్న పుస్తకాలను కిసుకొని ఇలా అన్నాడు-ఒక పెద్ద కట్ట వుంది కదూ”

పది (పళులు, తొమ్మిదింటిని అబూ కిచ్చి అమ్మిపించాను, ఒకదాని డబ్బుల్ని అబూ కిచ్చివేశాను. మిగిలినదాంట్లో సగం అమ్మచేతి కిచ్చాను.

అన్సాక్టు ఏమీ లేదేంటి ?

ఈ న్సీఫీ వుస్తశ్రాన్ని అమ్ముకొని దొరికిందంతా తీసుకోటొ .

ఆఆమ్ష్మా [1 అని అరున్తూ లోపలి కెళ్ళిపోయాడు. అక్కడేదో ఈథన విన బడింది. “ఇక్కడి ఖర్చు అన్నింటినీ నేనే భరిస్తున్నాను. నీవు నడిపించడంలేదు” అనే అబ్జుళ్‌ఖాదర్‌ నూటటు వినిపించాయి. కాసేపటి కతను సంతోషంళో తిరి గొఛ్చాడు, అమ్మ ముఖం అదోలా వుంది, ఆమె దగ్గరున్న అంతో, ఇంతో డబ్బును అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ లాక్కున్నట్టుంది.

సాయంతం నాలుగు గంటలప్పుడు కొచ్చుణ్ణీ ఖదీజా నన్ను పిలవడాని కొచ్చారు. అబూను వెంటబెట్టుకొని నేను వెళ్లాను.

ల కొచ్చుణ్ణీ ఇంట్లో అతని తం్మడ్తి తల్లి సోదరి వున్నారు. పాత్తుమ్మా కొచ్చుల్ణీ ఖదీజాలకు వాళ్ల మేకలు మేకల పిల్టలు, కోళ్లతో విశ్రాంతి తీసుకోవ డానికి చిన్న వూరిగుడిసె ఒకటి వుంది, కొచ్చుల్లీ ఇలా అన్నాడు.

అద్దానినిగూర్చి నీకేమీ తెలియకూడదనే పొత్తుమ్మా కోరిక. కాని నీవది చూసే ప్రీరాలి”._.అబూ ఊరకనే నాతో అన్నాడు,

పత్తిర్వి క్లార్టంకూర. కడుపునిండా తిన్నాడు. పొలతో చేసిన టీ తాగాడు. పాత్తుమ్మా ఇంటిని చూశాడు.

పొత్తుమ్మూ దీనంగా అడిగింది 6 అన్నయస్థ్థు ఇటుఎందుకొచ్చాడుల). అతని ఇల్లు ఎంతో దయనీయంగా వుంది, మళట్టిగోడలమీద తాటి ఆకులతో కవ్పబడ్డ చిన్నగది. పొత ఇంటినుంచి తెచ్చిపెట్టిన చానిద్వారం (తాళ్ళతో కట్టబడింది, డానికి గొళ్లెం తాళాలు మొవత్రైనవేమీ లేవుం

అనేను చాలా సిగ్గువడుకున్నాను పాత్తుమ్మూ అంది. *ఇక నేను (బతక డానికి అర్హురాలినే కాదూ అనంది..

అప్పిష్సీ “ఫరవాలేదు -పొత్తుమ్మూ. ఈ ద్వారాన్ని, బాగుచేసుకోనడానికి డబ్బు నే నిస్తానుో

అభేదు అన్నయ్యా! నా మేకపాలు అమ్ముకొని నేను చేయించుకుంటానుల

6ంజ్రేబ్పు ___ లేదు నేనే ఇస్తాను”) ఆడేరాడ్రి నేను నా గదిలో పశ్చిమంగా ముఖంచేసి కూర్చున్నాను. కొచ్చుల్లే సులేమాన్‌ పాత్తుమన్మూ అందరూ వున్నారు అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ అనీఫాతో అన్నాడు - “చూడు! రేపు ఉదయమే పోవలసి వుంది. ఆఫీసు తెరవగానే కేనును నమోదు చేయించి వస్తాం” దపెం శ్లేస్తు 133 నే నడిగాను, ఒక దీవానంకు సంబంధించిన కేసు, వెంటనే ఒక అస్తి అ్యకమణకు సంబం ధించిందికూడా. దీన్ని నేను ఎన్నో రోజులనుంచి వాయిదావేస్తూవస్తున్నాను. కొన్ని సంఘటనలు ఎలా జిరిగాయంళే ఇక ఎంతమా(తం ఆలస్క్థుం చెయ్యడానికి వీలులేదు. ఈపిం సంభుటనలు 4 వేడివేడి పత్తికి కొబ్బరి నీళ్లలో ముంచి, ముంచి స్లేట్టలో పెట్టినప్పుడు మమ్మల్ని జ్ఞాపకం చెయ్యలేదు 1 కార్డం కూర. గిన్నెనిండా పెట్టినప్పుడుకూడా మేం జ్ఞాపకం రాలేదు! కొందరికి వత్తిరీలు కాద్దెం అయితే నూశేమో సింగల్‌ టీ మాత్రమే! నేను అమ్మ, వదినలు అందరం ఉవిళ్లూరించుకుంటూ కూర్చున్నాము* 'మేంకూడా జ్ఞాపకం రాలేదు 1” అనుమ్మా అంది న్సర్రి నేను 33 స్పులేమాన్‌ అన్నాడు. అబ్బులొ ఖాదర్‌ అన్నాడు -. “సులేమాన్‌! వీవు మొదటి సొక్షివి” ఆజ్టగవంతుడా! మేము ఎవరికి భయపడాలి? అమ్మశైతే భయపడుతున్నాం, వదినెలకు, చెళ్లెలిక్కి చిన్నన్నయ్యక్కు హాసీఫాక్కు అబూకు ఇంకా భర్తలకుకూడా భయపడుకున్నాం, ఇప్పుడు సులేమాన్‌కు కూడాను 1” ఎవరికి భయపడవలసిన ఆవసరంళలేదు నాకు” == అబూ గొంతుచించు కోస్‌ అన్నాదు. “మ్రాట్టాడబోకుం __ అని నే నన్నాను, “చిన్నన్నయ్యా! నే నందరికీ విండు ఇస్తాను, టీకూడా (తాగిస్తాను. కొంత కాలం ధైర్యంతో వుండులి “ఆపంకక్రాలం 1) అతనడిగాడుం

పాత్తుమ్మా మీక ఖా

నేను చెబుతాను అన్నయ్యా! కాని వానీఫా నీ విలాచేశావా? ఖదీజా గుడ్డల్ని కుట్టకుండా తిరిగి ఇచ్చేశావ్‌ !

“ఆం .... నేనిలా ఊోరికేనే కుట్టిన్తూ వుంటాను? అబూ 1ఠమీజు కుట్టాలిం ఈ ఇంట్లో వాళ్లందరి గుడ్డలు కుట్టాలి. ఒక్క రైనా కుట్టినందుకు డబ్బు లిస్తారా 1 హానీఫొా సమాధానం యిచ్చాడు

అనీ భ్రార్య వొకెట్‌ కుట్టించడానికి డబ్బులు నే నివ్వాలా? లైలా గుడ్డలు కట్టించడానికి డబ్బులు నే నివ్వాలా? అవీ కోట్సు పైంట్‌ కుట్టినందుకుకూడా డబ్బు నేనే ఇవ్వాలా ? ఏమిటది?” అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ అన్నాడు.

ఆనా కెవరూ ఏమీ ఇన్వనక్కరలేదు! నేను సైన్యంలో చేరిపోతాను. ఈ రాతికే వెళ్లిపోతాను.” వానీఫా కోవంతో అన్నాడు.

నాకో సంఘటన జ్లాపకం వచ్చింది. నేనన్నాను --- “చూడరా! ఒక అర గంట తర్వాత సైన్యంలో చేరుదువు కాని, ఎన్నోసార్టు సెలవు పైన ఎర్ల్హాకులంలో నా దగ్గరకు వచ్చావు కదూ? అ రోజుల్లో అయిదు పది రూపాయలు అప్పు తీసు కునేవాడివికూడా. ఉన్నదంతా అమ్మ తీసుకుంది. అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ తీసుకున్నాడు అని ఎన్నో కథల్ని చెబుతూండే వాడివి. నువ్వు తీసుకున్న డబ్బులో ఇంతవరకు ఒక మైసొ అయినా తిరిగి ఇవ్వలేదు. ఇప్పుడు అన్నీ ఇచ్చేయ్‌ (9)

హానీఫా వెంటనే ఐళోమ్మాను పిలిచాడు - “పదవే! బయళుదేరు! పిల్ణల్ని కూడా తీసుకురా! ఈ ఇంట్లో ఇక వుండకూడదు, ఇళ అంకఠా తలపెకెక్కి కూర్చుంటారు. అక్కడికెళ్లి మనం అకులు ఏరుకొని [బకుకుదాం. లేవరా! అబీ! *

“న్లీవ్లు నావద్ద రూపాయలు తీసుకున్నావు కదూ 1 నే నన్నాను,

అవన్నీ ఆరోజుల్లో తీసుకున్నవి కదన్నయ్యా? ఇప్పుడెవరికి జ్ఞాపకం వుంటాయి? అని జవాలిచ్చా డతను.

అసరే! వ్రీనుకున్నావని మాతం తేలిపోయింది ! చాలు

నేను వెళ్లి పడుకున్నాను. తెల్ట్పవారుయామున్నే నాలుగు గంటల [పొంతంలో పొత్తుమ్మా, కొచ్చుణ్ణీ, ఇంకా ఖదీవా వెళ్లిపోవోతున్న హడావిడిని విని లేవాలను

1. చొక్కా

కున్నాను, కాని లేవలేక అలాగే పడుకున్నాను, నీవు లేచావా? అమ్మ అంది. “లేచే వున్నాను. ఏం 13) నే నన్నాను. “నీజేబులో ఏమైనా డబ్బులుంయే ఒక రూపాయి॥వ్వు! ఎవరికీ తెలియకుండా. నిన్ననే ఇచ్చాను కదా 1” ఈఆవ్లన్నీ అబుల్‌ ఖాదర్‌ తీసుకున్నాడు. ఇంటిని నడిపేది అతనేకదా, ఎందరి ఖర్చుల్ని భరిస్తాడని! రోజుకు ఎంత డబ్బు ఖర్చు అవుతుందో కాస్తా ఆలోచించు నీవు వెళ్లిపో. ఇంకేమైనా మాట్టాడానంపే నే నిప్పుడే ఇక్కడినుంచి వెళ్లి పోళతానుఎ అమ్మ ఏమీ మాట్లాడలేదు, నేనూ అలాగే పడుకొన్నాను, కొంతకాలం శిందట జరిగిన విషయం డ్డాపకం వచ్చింది నాకు, అ రోజుల్లో మరో చిన్న ఇంట్లో వుండేవాన్ని, ఒక టాక్చీకారొచ్చి అగింది. టాక్సీ రావడంతోనే అక్కడ చాలామంది గుమికూడారు. డ్రైవర్‌కు నోట్టు లెక్క ఇట్టి యిచ్చాను. అక్కడున్న వాళ్లంతా చూశారు. అరోవి భోజనంచేసి పడుకున్నాను. అప్పుడు అష్టుల్‌ ఖాదర్‌, అమ్మ, హనీఫా వచ్చారు. అబుల్‌ ఖాదర్‌ రావడంతోనే ఇలా అన్నాడు -- “అన్నయ్యా! డబ్బలేమైనవుంపే నా 8ిచ్చేసెయ్‌! ఇక్కడ 'పెట్టటోకు. దొంగ లెవరైనా వచ్చి కొ ప్టేయవచ్చును నేను ఆయిదువందల రూపాయలు లెక్క పెట్టి అమ్మ ఎదుసే అతనికిచ్చాను. దొంగలొచ్చి కొట్టినా దబ్బుమ్మాతం పోవడానికి వీలులేదు, అందరూ తృప్రిచెంది వెళ్ళిపోయారిక, నేను అలా వడుకొని వీడీ వెలిగించాను. అప్పుడు నాకు ఇంట్లో ఎవరో వున్నట్టనిపించింది. కొంచెం భయంవేసింది. “ఎవరూ ₹5 ఆని అడిగాను,

“నేన్సురా! నేను దాక్కొని వచ్చానుల

“పంటి సంగతి 1౨9

“నాకో పాతిక రూపాయలు కావాలి, ఈ విషయం ఎవరికి తెలియకూడదు. ఇగు గోడక్కూడా చెవు లటుంటొయిలి

పాత్తుమాన్ఞ మేక ఖ్య

అమ్మకదూ ? నేను పాతిక రూపాయ లిబ్బాను. అ తరువాత వోయిగా వడు

కున్నాను. ఇక మరునాటినుంచే అడిగేవాళ్ళ క్యూ పెరుగసొగింది ! ఎక్కువగా ఆడ

వాళ్లున్నారు. అందరూ ముస్లింలు కారు నేను అందరి పాలూ (తాగాను! “కొడుకా! సీ వది మరచిపోయావా? నాకో రెండు రూపాయలిన్వు? _

“రెండు నాలుగు అయిదు -- ఇలా ఇన్తూపోయాను. అన్నీ కలిసి వందకు చేరాయి. ఇక నేను ఎవరిద గ్లరనుంచీ పాలు తెప్పించుకోలేదు, అని కూర్చున్నాను. ఈ మధ్యనే ఒక తమాషా జరుగుతూంది, అమ్మ అవీన్సి పొత్తుక్కుట్టీని తీసుకవచ్చి ఇలా అంటుంది -- *-ఈ పిల్లల కేమైనా ఇవ్వు- కాని విను! నీవిక్క డుండడాని కొచ్చావు. ఇప్పుడు నిన్ను కలుసుకోవడానికి నీ మ్మితబ్బందం వస్తుంది. వాళ్లకు భోజినం దేంట్లో పెడకావ్‌ 1

“ఆర్రటి అకుల్లోంి

ధ్ర! ఛా! సిగ్గుచేటు! కొన్ని ప్తేట్లు, చిన్నపల్లాలు గ్లాసులు అన్న కావాలి”?

నాదగ్గిర డబ్బులేదు.”

అయితే శేను 1అనప్పరంబ్‌ కొట్లో నీపేరు చెప్పి కొనుక్కొస్తానులొ

ముసలిది అలాగే చేస్తుంది. 2వర్కికుంజ్‌కు అనప్పరంబ్‌ అనే పెద్దకొట్టుంది, అతను నా స్నేహితుడుకూడాను. అమ్మ అక్కడికి వెళితే ఇక కొట్టునంకా పట్టుకు శావడానికి వెనకంజ వేయదు, *అమ్మా నీవు పెళ్ళబోకు. నేనే వెళ్లి తెస్తానని వెంటనే అన్నాను.

నేను వెళ్లి ఎన్నో వంటప్యాతలు తెచ్చిచ్చాను. ఇక అమ్మ ఓక రోజువరకు శాంతంగా వుంది, ఆ తరువాత ఇలా అంది = “నాయనా! నీవు ఇక్కడుండడాని కొబ్బావు. నీ స్నేహితులొస్తే ఎక్కడ వడుకుంటారు?, కొన్ని మంచి ఇావలు, దిండ్లు కొనుక్కొనిరాల |

ఆమ్మా! నీ విక్కడినుంచి వెళ్లిపో

ఏం చెయ్యాలి ? కష్టాలన్నింటినీ వరిమార్చడానికి నేను అన్నింటినీ కొని "పెట్టాను. అప్పడు"అమ్మకు ఒక రోగి బిందె అవసరపడింది= “ఎక్కడినుంచయిన్నా ఛాన్యంవళ్తు ఎందులో ఉడికించుకుంటాం? స్నానం చెయ్యడానికి నీట్టుకూడా నింపుకో వచ్చును దాంట్లో

1. అనప్పరంబ్‌ = ఇంటిపేరు ఓ, వ్యక్తిపేరు,

ఇత్తి పాత్తుమ్మూ మేక రాగి బిందె తరువాత ఎడ్డబండి. ఆ తరువాత మోటార్‌ కార్‌ వగ్రెరా.... ! పెట్ట వెడ్డింగ ఠీసుకొని నేను బయలుదేరాను. వర్కలాగుండా మ[దానును చుట్టివచ్చాను. మళ్టీ వెళ్తాను. తిరిగి వచ్చాను. అలాగే ఇప్పుడూ వచ్చాను. హనీఫా సైన్యంలో చేరే (పనక్తి ఇకలేదు. నేను వెళతానని చెవితే వెళ్లే తీరుతాను. అందుకే అమ్మ కదలకుండా మెదలకుండా పడుంది. నేను లేచి 'పెష్టెను తెరిచాను. అందులో వున్న రూపాయల నన్నింటినీ తెచ్చి అమ్మకిద్చాను -_ “అమ్మా ఇక భయపడ బోకు. వెళ్లాలని వున్నా వెళ్లలేనిక. దారి ఖర్చులకుకూడా. నా దగ్గిర డబ్బులేదు ఇప్పుడు నన్నుకూడా నీవే పోషించు. “ఇలాగే దోబ్టుల్సు దొర్లిపోసాగాయి. ఇప్పుడొక అద్భుతమైన సంఘటన జరిగింది. అనుమ్మా, ఐళోమ్మా ఇద్దరూ కలిసి పాత్తుమ్మా మేకపాలను, మేకపిల్సను వదలకుండానే పితుక్కున్నారు. పాలతో టీ చేసుకొని (కాగారు. ఒక రోజనికాదు (పతిరోజూ పాల దొంగతనం జరుగుతూనే వుంది. పిల్ణ (కాగందే మేక పాలివ్వదనే నమ్మకంతో వుంది పొత్తమ్మా. అవీన్సి పాత్తుక్కుట్టిని మేళపిల్ణల్నిగా చెయ్యటానికి (వయక్నాలెన్నో జరి గాయిః కాని అది కుదరలేదు. చివరికి సుభైద్యా రషీద్‌ దానికి పిల్దలయ్యారు. ఈ ఆద్భుత సంఘటన పౌత్తుమ్మూకు తెలియగానే ఆవిడ రొమ్ముగుద్దుకొని ఏడ్చింది. “మీరు మనుషులేనా ? ఇలా చేస్తారా మీరు? వొద్దు! అలా చేయబోకండి. కావాలం'పే నేను మీళ్సు పాలుపోస్తాను. మరునాటినుంచే పాళ్తుమ్మానుంచి సగంసీసా పాలు రాసాగాయి. సుబైదా, రషీద్ష్‌ అవ్ఫీ అరీఫ్టా లైలా పాత్తుక్కుట్టీ అందరూ కలిసిపోయారు. అనుమ్మా, ఐళోమ్మాా అమ్మ-అందరికీ పాలతో చేసిన టీ దొరుకుతుందిక ! ఇప్పుడిక మేఠతో పాటు మేళపిల్లకూడా వచ్చేస్తుంది. దాంతోపాటు ఖదీజా సగం సీసా పొలను తీసుకొనొస్తుంది. ఇప్పుడు మాయింట్లో రెండురకాల పాలు దొరుకుతున్నాయి. మొదటి రకం దొంగిలించినవి! కాగా కెండన రకం పాత్తుమ్మూ పంపించినవీ! పావం! పాత్తుమ్మా! “ఆడవాళ్ళలో ఈ బుద్ధి మొదట ఎవరికి పుట్టిందో 1 ఈ రవాస్యాన్ని నే నింతవరకూ తెలుకోలేజ్ట పోమూను,

చిన్ననాటి చెలి

క్షే సుహర్వా మజీద్‌ చిన్ననాటి స్నేహితులు. వాళ్ళ స్నేహం వెనుక రహస్య మొకటుంది. అదేమిటంయకే స్నేహితులు కావడానికి ముందు వాళ్ళిద్దరూ భయంకర శ్మతువులు, ఈ శతృత్వానికి కారణ మేమిటి? వాళ్ళిద్దరూ ఇరుగుపొరుగు. వాట్ట, నారి కుటుంబాల మధ్యకూడా మంచి నఖ్యత నెలకొనివుంది. కాని. నుహరా, మజీద్‌లలో శతృత, [మే పొడనూపసాగింది. సుహరా ఏడుసంవత్పరాల అమ్మాయి. మజీద్‌ తొమ్మిదేళ్ళ పిల్లవాడు. ఒకరి కొకరు చాడీలు చెవ్వుకోవడం, మూతులు ముడుచుకోవడం, భయపెట్టడానికి (పయత్నించడం వాళ్ళకు అలవ్నాకైపోయింది, చూస్తూండగానే మామిడిపండ్ల కాలం వచ్చేసింది. సుహరా ఇంట్లోవున్న మామిడిచెట్టు నిండా పండ్డుపండి నేలరాలసాగాయిః కాని అ అమ్మాయికి ఒక్కపండు కూడా దొరకడం లేదు, మామిడిపండు కిందపడ్డ శబ్దం విని ఆ అమ్మాయి పరు గెత్తుకొస్తుంది. కాని మజీద్‌ రాలిపడ్డ మామిడిపండును అందుకొని రసాన్నితాగుతూ వుంకే చూస్తుంది. అతను సుహరాకు ఇవ్వాలని కనీసం అనుకోనైనా అనుకోడు, ఎప్పుడైనా ఇవ్వాలనుకుంటే సగం తిన్న తరువాతనే జ్ఞాపకం వస్తుందతనిక, సుహరా పౌరపొటున దాన్ని తీనుకోవడానికి చేయి చాచితే మామిడిషండుకు బదు లుగా తన ముంజేతిని చూపించి “తీసుకో తిను! అని అంటాడు. కనిపించినప్పుడు కళ్ళైరచేస్తి నోలుకను బయటకు తీసి ఆమెను బెదిరిస్తాడు. పేటన్నింటీకి సుహరా భయవడేది కాదు. అ అమ్మాయికూడా అదేవిధంగా భయ పెశుతూంటుంది. అయినా వమామిడివండు విషయంలో మా1తం నుహారా ఓడిపోళుంది;

76 చిన్ననాటి చెలి అ అమ్మాయికి మామిడిపండు దొరళదెందుకు? గాలివచ్చిన్తా రాకపోయినా సుహరా ఎప్పుడూ అ బెట్టుకిందే నిలఐడుకుంది. కాని ఒకటీ పడదు. కనీసం ఒక ఆశైనా రాలదు. ఆ చెట్టుకు ఎన్నో సండిన పండ్డున్నాయని మాతం ఆ ఆన్మూయికి తెలుసు, రాలకపోకతే చెట్టుఎక్కి కెంపుకోవాలి. కాని ఆ చెట్టునిండా వ్మార చీమలు ఉగబాకుకున్నాయి. కరిచి పొతాన్ని తీసేన్తామి. కరిజే ఈ [ప్రాణుుు లేకపోమినా అ అమ్మాయి పీమైనా చెట్టు ఎక్కగలుగుకుంది కనకనా! అసలే అమ్మాయి ! ఒకరోజున ఆలోచిస్తూ అలా నిలబడిందా అమ్మాయి. ఇంకలో కొమ్మల మధ్యనుండి పీదో ఒక వస్తువు రాలి కిందపడింది. ఆహా! అంటూ సుహరా అటు వేపు పరుగెత్తింది. సంతోషంతో ఒంగి దాన్ని తీయబోయి. అలాగే సిగ్గుకో నిలబడి పోయింది! ఆ పడింది ఒక చిన్న కొబ్బరిపిందె! ఇడేంజీ? నన్నెవరూ చూడడం తేదుకదా? లేదు. మామిడిచెట్టునుంచి -ఈ కొబ్బరిపిందె ఎలా దొర్లింది? ఆమె అటూ ఇటూ దృష్టిని సారించి చూసింది. అమె శరీరంలో ఆగ్ని రగుల్కొంది. ఆ పీల్ణవాడు! మశీద్‌ విజయం పొందినవానిలా కబాగజ్ఞుగూ |! జూగజ్టాగూ! అంటూ అరవసాగాడు. వెళ్ళి అ చెట్టుకింద చేరాడు. కళ్లు బాగా పెద్దవిచేసి భయ పెట్టాడు. నాలుకను బయటికి ఎంఠ తీయగలడో అంత కతీళాడు. ఉఊ్యగరూపం దాల్చాడు! అతన్ని చూసి ఆపొంళం అన్మూయిలంఠా అట్యయమో్మో 12” అంటూ అరుస్తూ పరు గెత్తిపోయారు. అంతా పరుగెత్తారు కాని సువారా మ్యాతం పరుగెత్తలేదు, అంతే కాదు తలను ఒకవైపుకి వంచి నాలుకను బయటికి తీసి కశ్ఞేరజేసి ఆ అమ్మాయి కూడా అలాగే నిలబడింది! మజీద్‌ శరీరమంతా కోపంతో నిండిపోయింది. ఇంక పెద్ద పిల్ళవాడు __ ఒక చిన్న అమ్మాయి అతన్ని బెదిరించడానికి [సయక్నిస్తుందా ఆతను మరీ ద గ్గ కొచ్చాడు. ఆ ఆమ్మాయి కళ్లు ఇంకా పెద్దవి చేసింది. భుజాలు ఎగరేసింది. ముక్కును 'ెద్దబేసింది. యుం ! అనే భయంకరమైన ధ్వని ఆవరించిందిక్కడ. నుహారా వరుగెత్తలేదు. భుజాలను ఎగశేస్తి కళ్లు ఎ్యరజేస్తి ముక్కు రం(ధ్రా అను 'పెద్దగాచేసి “యుం 1” అని అరిచింది, నుశీద్‌ నిశ్చేష్టుడై నిలబడిపోయాడు, కాని అ అమ్మాయి రవ్యంతైనా కదల

చిన్ననాటి చెలి గ్గ్‌ప్ర

లేదు. మశీీద్‌కు అభిమానం, పౌరుషం మరి పెరిగాయి. అతని కోపానికి వాద్దు లేకుండా పోయింది. *పీం శే 1” అని భాగా అరున్తూ అమె చెయ్యిపట్టుకుని గంభీర రూపాన్ని ధరించి _= “నీ 'పేరేంపే *” అని ఆడిగాడు. ఆ అన్మూయి పేరు అత నికి తెలుసు. కాని అడగాలనే అడిగాడు, మగాడు కదా! అందుకే అడిగాడు, ఆ అమ్మాయిని అంతం చేస్తాడా ఏంటి? అనే భావాన్ని [పకటించాడు. ఆ అమ్మాయి గోళ్లను పళ్లతో పటపట కొరకసాగింది. ఒక క్షణం వరకు పం చేయాలో ఆ అమ్మాయికి తోచలేదు. ఆతని చెయ్యిని ముక్కలు ముక్కలు చెయ్యాలి లేదా గిల్లి రక్తాన్ని [పవహింపజెయ్యాలి. “నీ పేరేంటీ ?- ఆ అమ్మాయి తండడికాన్సి తల్లికాని పమికే? అని ఎప్పుడూ పిలవరు, మరి ఈ క్మురోడ్రు మూతి ముడుచుకునేవాడు, మామిడి పండ్లను ససేమీ ఇవ్వనివాడు మోచేయి నరికేస్తా ననేవాడ్రు ఈ మురికి పిల్లవాడు ఎందుకిలా పిలుస్తాడు కోపంతో ఆ అమ్మాయి ముందుకు సాగింది మొనలు తేలిన ఎడమచేతి గోళ్లతో మజీద్‌ చేతిని బలాన్నంతా [(పయోగించి గిల్లింది

అగ్నిలో తపిస్తున్న ఇనుపషముక్కలా వుంది అతని స్థితి ఇప్పుడు. మవీద్‌ చేతిని వదిలించుకున్నాడు, అమ్మో! అంటూ అరిచాడు, అతని కంతగా భయం వేయలేదు. అతనుకూడా అ అమ్మాయిని అలాగే గిల్లాలనుకున్నాడు, కాని అతను గోళ్ళను మొద పళ్ళలో కొరికేశాడు ఇప్పుడేం చెయ్యాలి? పళ్ళతో కొరకాలి లేడా గుద్దులు గుద్దాలి. కాని ఆ అమ్మాయికూడా గుద్దులు గుద్దుతేనో !

విమైనాకాన్రీ అమ్మాయి. గోళ్ళతో గిల్లింది. ఇంకా గుద్దింది - ఇదెవరైనా వింకే ఎంత అవమానకరం! చివరికతను ఏమీ చేయలేకపోయాడు, ఓటమిని అంగీకరించి సిగ్గుతో తలవంచుకొని నిలుచున్నాడు.

సుహరా పళ్టు తెరచి భయపెట్టింది అతన్ని. కాని మజీద్‌ చలించలేదు. ఆ అమ్మాయి తిరిగి మూతిని ముడిచి మశీద్‌ను వెక్కిరించింది.

అబ్రమ్ర్మోయ్‌ 1 అంటూ అప్పటికే మజీద్‌ కిమ్మనకుండా నిలుచున్నాడు. తనకు జరిగిన అవమానాన్ని కప్పిపుచ్చుకోవడానిక్కి సుహాశాను కించపరచడానికి వెంటనే పీదో అనాలి మరి, అబ్బాయిని కదూ! ఏం అనాలి? ఏదైనా గట్టిమాట గొవ్ప మాట అనాలి. అతనికేమీ తోచలేదు. నలువైవులా వెళుకుతూ చూడసాగాడు. అరటి ఆకుల మధ్యనుంచి గడ్డితో కప్పిన మళట్టిగోడల పూరిల్లు కనిపించింది, రెండచ

80 చిన్ననాటి చెలి వైపున కౌబ్బరిచెట్ట మధ్యనుంచి కెల్చ పూతపూసిన్వ 'పెంకులతో కప్పిన తన యిల్టు కనిపించింది. అకనికో ఉపాయం తట్టింది. సుహరా ఆవమానంతో తలనంచు కోవాలని *మా యింటికప్పు సెంకులతో కప్పబడింది అని అన్నాడు, దాంట్లో గొప్పతన మేము9దీ ? మామిళ్లు మటికో కట్టబడి గడ్డికో కచ్చ బడితే సిగ్గుపడవలసిందేముంది * “అయ్మోయ్‌ [” అని వంకరమూతి పెట్టింది అతను సెట్టినట్టుగానే. అమ్పీనాన్న వక్కలమ్ముకునే చిన్న వ్యాపారి! మానాన్నో! కశ్టైలవ్యాపారం చేసే పెద్ద వ్యాపారి = ౫ అని గర్వంగా అన్నాడు మజీద్‌, ఈ మాటకూడా నుహ రాకు అవమానం కలిగించలేదు. మజీద్‌ అనే (పాణి తన [పక్కగా నిలబడన క్ష థావించి ఆ అమ్మాయి తిన్నగా మామిడిచెట్టుపైకి చూస్తూ నిలబడింది. మజీద్‌కు దుఃఖం వచ్చినంత వనయింది, అవమానం! ఓటమి! ఇవన్నీ అతన్ని వ్యాకులపరచాయి. గాడిదలా చీ= ఖై ఆంటూ వాగా ఏడవాలనిపించిం దతన్సికి. వడిక్టే మనను కొంచెం శాంతిస్తుంది కాని .... ఎలా? అతనిలో ఒకి సారి (పేరణ కలిగింది నావద్ద ఇతరు లెవ్వరూ చేయకాలనట్టి గొప్పతనం వుంది. దాంతో నేను సుహరాను ఓడిస్తొను, 6ళన్లేన్స మామిడిచెట్టు ఎక్కాగలను) - అతను ఆకాశాన్నీ భూమినీ చూసి గంఖీరంగా అన్నాడు. సుహరా కనురెప్ప వేయకుండా చూస్తోందిక అలాగే నిలుచుని, మామిడి చెప్టెక్కడం! ఇదీ ఒక కళేనా! ఆ అన్మూయి కొంచెం బెదరిసోయింది. అతను చెట్టు ఎక్కుతే మామిడిపండు నా కిస్తాడా * ముందుగానే వాటిమైన తన హక్కును కలిపించుకోవాలనుకుంది. తన చేికి అందేటట్టుగా (వేలాడే రెండు మామిడివళ్ళును చూపించి బు్బన్బాయీ! ఆ వండిన రెండు వండ్డను మొదట నేను చూశాను! తెలుసా 1” అని అంది, మజీద్‌ జవాబేమీ ఇవ్వలేదు. అతనెందుకు పలకడంలేదు ? అతను ఉడుతలకు భయవడతాడు కాబోలు! వాటిని ఉడుతలు కింటొయిని అంది ఆ అమ్మాయి. ఆ అమ్మాయి న్వరంకాన్ని ధోరణికాని మజీగ్‌కు ఎంతమా[తం నచ్చలేదు. అతనికి కోవం వచ్చింది. ఉడుక

చిన్ననాటి చెలి వ! శేంట్సీ తేళ్లున్నా నేనెక్కే తీరుకాను. ఊం ..= ! రెండు పెద్ధ మామిడివళ్ళను చూశాడు. మంచిది!

మజీద్‌ బట్టల్ని సవరించుకొని చెట్టు ఎక్కసొగాడు. అలా ఎక్కుకుంకే అతని శరీరం గీక్కుపోయిఐది. అతని ఛాతీపైని చర్మం రాక్కుపోయింవి.. అంక జరిగినా అతను చూన్తూవుండగానే రెండు మామిడిపళ్టు తెంవుకొని జయించిన వానిలా కిందికి దెగాడుం |

నుహారా వరుగెత్తి అతని దగ్గిర శెళ్టింది. అశతో గాబరాపడుతూ. చేయి ముందుకు చాచింది = ఉప్పల్లోడ్లా ఆవళ్ళను ఇటివ్వు” అంది. మజీద్‌ మౌనంగా వుండిపోయాడు. నోరు ెద్దచేస్తి ఆ తరువాత పెదవుల్ని వ్రిపెట్టుకొని ఎప్పటి లాగే నిలచున్నాడు,

ఈల్మవ్వురా బుల్లోడా ! అవి నేను చూసినవేలి

మజీద్‌ పరిహాసంగా ఆ అమ్మాయిని చూశాడు = ఉమ్మి “ఆహా! వీటి నువానన ఎంత వబానుంది! అని తనకుతానే అనుకుంటున్నట్టుగా రెండుసళ్లను వాసన చూసుకుంటూ వెళ్లిపోసాగాడు, సుహకాకు కోపం వచ్చేసింది, ఒళ్ళుంకా భగ్గున మండిపోయింది. ఆ అమ్మాయి హృదయం .... అవా! ఆ అమ్మాయి కన్నీటిని రాలున్తూంది., వెక్కివెక్కి పీడున్తూందిం

మజీద్‌ తిరిగి వచ్చాడు. తన గొప్పళనాన్ని ,పదర్శించుకోవడానికి మంచి అవకాళం దొరికింది. అతను పళ్ళను నుహరాకిస్తూ ఠీసుకొమ్మన్నాడు. తనకు ఇష్టంవున్నా సుహూరా తన చేతిని ముందుకు చాచలేదు. మజీద్‌ రండు మామిడి పళ్ళను ఆమెముందు పెట్టాడు. ఆ అమ్మాయి మ్మాళం వాటిని తాకనైనా తాకలేదు. ఎంత త్యాగం! అ అమ్మాయి నమ్మలేకపోయింది, తన రెండు చేళుల్నీ నడుము వెనకకు బంధించి కన్నీరు కారున్తూ అలాగే నిలబడింది.

“క్రావాలంయే ఇంకా తెంపిస్తాను మజీద్‌ అభిమానంకొద్ది ఆన్నాడు సుహరా హృదయం (దవించిపోయింది. కావాలం'పే ఇంకా కెంపిస్తాడు!” ఎంత క్యాగం 1! పొపం! త్యాగశీలి ! ధీరుడు ! ఎంత మంచి పిల్లవాడు! నేనతన్ని సరి చేశాను. అతనిప్పుడు దారిలోకి వచ్చాడు. తాను స్వయంగా త్యాగం చెయ్యడానికి సిద్ధమయ్యాడు - “నా కొక గట చాలు

రా!

వం! చిన్ననాటి ఎలి అన్నీ ప్రీసుకో అమ్మాయా” - ఆ మహాక్యాగి నిస్సారమైన భావంతో అన్నాడు. “నా కొక్కకే చాలు ఆ అమ్మాయి ఒక పండును కీసుకొని మిగిలినవాటిని మవీద్‌ కిచ్చివేసింది. మజీద్‌ తీనుకోవడానికి నిరాకరించాడు. నుహరాకు ఎంతో కోవంవచ్చింది. “తీసు కోకపోతే నాకు ఏడుపొన్తుంది” అనంది. మజీద్‌ తీసుకున్నాడు, పండు ర సాన్ని పీలున్తూంపే రనం ఛాతీమీదిగుండా కారసాగింది. అతని శరీరంలో చెట్టుపేళ్లు గుచ్చుకున్నట్టు నుహరా చూసింది. ఆ అమ్మాయి॥కి చాలా దుఃఖం కలిగింగి. అతని శరీరానికి అనుకొని నిలుచుంది. శరీ రంలో గుచ్చుకున్న చెక్కపేళ్ళను తీయసాగింది. ఆమె గోళ్లు అతని శరీరానికి తాకగానే అతనికి భయమేసింది. ఆరోపొ సుహరా మశజీద్‌ను గిల్లలేదు. కాని ఆ తరువాక ఆ అమ్మాయి అతన్ని గిల్టుతూకొరుకుకూ పోయింది. ఇనేను గిల్లుకాను” అని ఆ అమ్మాయి అనగానే మజీద్‌ వణకిపోయేవాడు, అ తరువాత అతను ఎలాగో ఆ అమ్మాయి పదునైన గోళ్ళను సీసివేశాడు, ౭ ఒకరోజు ఉదయాన సుహరా మజీద్‌ కలిసి చుట్టుపక్కలనుంచి మొక్కల అంట్టను [పోసచేస్తున్నారు. సుహరా అంట్లకట్టను మోస్తూన్నది. మజీద్‌ గర్వంగా ముందుకు నడుస్తున్నాడు మగధీరునిలా ! మజీద్‌ చేతిలో ఒక విడి కల్తి వుంది. ముందు ముందు తా నేమేమి గొప్ప పనులు చెయ్యబోయేదీ బాతాఖానీ కొడుతూ నడుస్తున్నాడు, సుహరా మాత్రం అంఠా వింటూ హూం-కొడుత్యూ సంతోషాన్ని ఆళ్ళర్యాన్ని (పకటిస్తున్నది

చిన్ననాటి ఎలి 88 మజీద్‌ మరో లోకంలో ఎన్నో అద్భుతమైన కలలు కొంటున్నాడు. అతని ఆలోచనలు విచ్మికంగా వుంటాయి. స్వర్ణమయమైన తేజస్పుళో అందమైన భవిష్యత్తు చూనుకుంటొడతను,. అతనూహించే లోకానికి రావొధిరాబు మవీద్‌ కాగా పట్టమహి నుహరా! సువారాకు ఏడువునస్తే ఆమెను ఎవరూ ఆపలేరిక ఆమె గోళ్ళను ముందుకు చూపికే మజీద్‌ శరీరమంతా మండిపోతుంది. ఇలాంటి వరిస్థితి రాకుండా వుండటానికే మవీద్‌ ఎంకో వాగగత్తగా మాట్టాడుతూంటాడుం కాని అప్పుడప్పుడూ అతను మరచి పోతుంటాడు.

మజీద్‌ భావావేశంలోలుడు. భవివ్యత్‌లో అతనొక అంవమైన భవనాన్ని నిర్మిస్తాడు, దాని గోడలన్నీ అచ్చమైన బంగారంతో కట్టబడతాయి. దాని (పాంగ అొన్ని వ్యవాలు ముత్యాలతో అలంకరిస్తాడు. మఏ దాని కవ్చును? ఎలా? ఎంతకూ తోచదే! ఈ సుహరా ఎప్పుడూ డఊోం...కొట్టదు. ఎందుకో ! నుహరా కనుక ఊ....కొడుతూ పోతే మవీద్‌కు స్ఫురిస్తుంది.

కళన్వువారా [53

“వింట్రీ మజీద్‌ 19

తనీ వెందుకు ఊో6...కొట్టవు 9

“కొడతాను కాని నీవు నన్ను “పింకి అని ఎందకు పిలుస్తావు ఆ అమ్మాయి కోపంతో ముందుకు సొగింది. ఆమె గోళ్లు అతన్ని మిరుమిట్లు గొలిపాయి. అతను కత్తిని చూపిస్తూ ఆమె వైపుకు తిరిగాడు ఆ అమ్మాయి గోళ్ళను ఇంకా చాచ్చి కళ్ళు కెరచి తన ఖీషణ స్వరూపాన్ని (వదర్శించింది. నేను బాగా గిల్లుకాను అంటూ మశీద్‌ను బెదిరించింది,

లోగడ ఆ అమ్మాయి అతన్ని గిల్లిందీ, కొరికింది అతనికి జ్ఞాపకం వచ్చింది. అతని రక్తం చల్లబడిపోయింది. గోట్లన్న ఈ అమ్మాయి భయంకరమైంది, ఈ గోళ్టు లేకపోతే ఎంత బావుండేది! కాని వున్నాయి. పీం చేస్తాం? వాటిని (యోగించడంలో కొంచెం వెనకా ముందు ఆడదు. ఈ పరిస్థితిలో అమెను రెచ్చగొట్టడం ఏం బాగుంటుంది

“న్సుహూరా నన్ను ఎందుకు గిల్లావు *” అంటూ అతను నిర్గోషిలా అమాయ కత్యాన్ని (దర్శిస్తూ అడిగాడ్గు, |

రశ చిన్ననాటి లి పిల్లవాడు నన్ను *ఏం'పే అని ఎందుకన్నాడు ? మశ్లీద్‌ విస్మయాన్ని [పదర్శించాడు.-_--*నేనా ?। ఎప్పుడు? “పింకి అని ఎప్పుడూ అనలేదే! సుహరాకు కలవచ్చిందేంటీ ?) మజీద్‌ ముఖాన్ని అతనిలోని కంగారును చూసి నుహరా ఖిన్నురాలైంది. వాస్తవంగా మజీద్‌ “*ఏంయపి అని అన్నాడా * నాకు అలా అనిపించిందేమో! లేదు. అతను అనలేదు, నేను అతన్ని గిల్లి దౌర్జన్యం చేశాను. ఆ కనిపించే నాలుగు వ్మరని చారలు, నా దౌర్జన్యానికి [పలీకలు, ఇవి నా కఠోర హృదయా నికి చిహ్నాలు, ఆమె కళ్ళనిండా నీళ్ళ నిండాయి. నా తప్పిమీ లేకున్నా అమ్మా, నాన్న నన్ను తిడతారు, కొడతారు. కొందరైతే వీమీ అనకుండానే గిల్లుతారు.. ఇలా చేస్తే వాళ్ళ కెంతో అనండం కలుగుతుంది. మనం చనిపోతే వాళ్ళు జ్ఞాపకం చేనుకుంటారేమో !- “పాపం! మజీద్‌ కనుక [ఐతికుంశే కనీసం ఒకటి రెండుసార్లు గిల్టలేక పోళాడా[” అంటూ కౌంెగా. వెనక్కి తిరిగి చూశాడు. శభాష్‌! సువారా చెక్కిళ్ళమైన రెండు కన్నీటి ధారలు! ఆతను సంతోషించాడు మజీద్‌ అనందంలో పాలువంచుకోడానికా అన్నట్టు బాలనూర్వుడు పర్వత ' శిఖరాన్ని అధిరోహిస్తూ ముసిముసిగా నవ్వుతూ [కింద నున్న [గామాన్ని బంగారు వన్నెతో రంగరిస్తున్నాడు. అ వర్వతం వెనకాల రెండుగా చీలిపోయి పర్వతాన్ని, (గ్రామాన్ని చుడుతూ కొంతదూరం పోయాక మళ్లీ ఏకమై బంగారం కరిగి పారి నట్టు పారుకూంది నది. -ఈ అద్వితీయ సౌందర్యం మధ్య (గామాన్ని ఆవరించిన నిశ్శబ్దాన్ని భంగవరున్తూన్న వక్షిగణం కలకల రావంలో, మశీద్‌ ఏదో ఒక అనిర్వచనీయమైన అనందం (పతి ధ్వనిని వింటున్నాడు, కాని సుహరా హృదయంలో ఏ మ్యాకం అనందం పొడనూపడంలేదు, అమె ఒక క్షమించరాని నేరాన్ని చేసింది---ఏ కారణం లేకుండానే ఆమె మవీద్‌ను గీకి పెట్టింది! క్లాపకం వస్తూంపే హృదయంలో ఏదో బాధ రగులుతూంది; ఆ థాధను భరించలేకపోతూంది, మజీద్‌ వీవుమీద గిల్లిన నాలుగు బాధలు! భేసిన తప్పును రూప్పుమాప్పకోవడం ఎల్లా 1

చీన్ననాటి వలి రిక్‌ మజీద్‌ ఏ భవనాన్ని గూర్చి మాట్టాడుకున్నాడో దాన్నే జ్ఞాపకం చేస్తూ నుహరా మెల్లిగా అంది --*అన్బాయ్‌ ! మళ్లీ ఆ భవనాన్ని గూర్చేనా ? ఈ మధ్య ఏం జరిగినట్టు చెప్పలేదతను. కాని కాసేపటికి “నువారా ఊోం...కొడతావా అని అడిగాడుం కన్దర్రే _.పన్రుహరా దుఃఖంతో అంది. అన్నమాటను నిలబెట్టుకో వడానికి అమె ఊోం....ఊం .. ఊం....అని మూడుసార్ధు అంది, ఆం ...అయితేి మవీద్‌ మాట్టాడసాగాడు--*అ భవనం వర్వతంపైన వుంటుంది ॥ అయితే అక్కడి నుంచి ఊరంతటినీ చూడవచ్చునన్నమాట! రెండు నదులూ కలిసి ఒక నదిగా ఏర్పడ్డ దృశ్యం కూడా చాలా దూరం వరకు కని పిస్తుంది. మజీద్‌, నుహరా ఇంకా ఎందరో ఆ [గామం ఇతర పిల్లలు ఆ వర్వతం 'పై నుండి చూశారు కదూ? అక్కడ మజీద్‌ నిర్మించబోయే భవనం ఎంతో "పెద్దగా వుంటుంది అ్షంక్రా శ ఆ అమ్మాయి ఎంతో కుతూహలంతో, ఉత్సాహంతో అడి గింది, “ఆ భవనం ఎంత ఎత్తుంటుంది * “ఎత్తుకు అంతెక్కడిదీ ! అబ్బో చాలా ఎత్తు) అన్నాడు మజీద్‌, చాలా ఎత్తు అంటే ఎంతో సుహరాకు అర్థంకాలేదు...-*అరటి చెట్టంత ఎత్తా౪ి అని అడిగింది “ఈఅగ్రటి చెట్టంళనా 1” మశీద్‌కు బాగా అనిపించలేదు. అరటి చెట్టంత భవనమా! ఛీ! అంటూ అతను సుహరావైపు చూశాడు, “మర్రి కొబ్బరి చెట్టంత ఎత్తాళి అనడిగింది సుహూరా. మజీద్‌ దాన్నికూడా తుచృంగా భావించి నవ్వాడు. అప్పుడు సుహరా ఆకాశంవైపు చూస్తూ అనుమానంగా అడిగింది-*ఆకాశో మంత ఎళ్తా ౫” అనిః *జ్ర39__అంటూ మశీద్‌ తలవూపాడు, “*తకాశమంత ఎకుంటుందిి అని అన్నాడు, " + య

రీం చీన్ననాటీ ఇజలీ

అప్పుడు ఆ అమ్మాయికి మరో సమన్య ఎదురైంది. *మరి దాంట్లో అబ్బొ యొక్కడే। వుంటాడా ?౫

కళక్రాద్సు నేను ఒక రాణి అంటూ అన్నాడతను అరేలియా కథలు డ్డావకం వచ్చేలా,

6ళర్రార్టీయా 203 _జ్మ ఊర్జో రాణీ అయితే ఎవరూలేరు. అయినా.ఆ అమ్మాయి ఎవరో

“ఎవరో వున్నారులే!” పదో రహస్యాన్ని దాచి 'పెడుకున్నట్టుగా జవా నిచ్చాడు,

-ఈ మాటతో సనుహరా ముఖంలో విరిసిన ఉక్తేజమంళతా మాయమెపోయింది. ఆమెకు కోపం వచ్చింది దుఃఖం కూడా వచ్చింది. ఆ అమ్మాయి అంటుమొక్క లన్నింటినీ కింద వడేసింది. కళ్ళల్లోంచి నీరు (ప్రవహిస్తోంది. అయితే *ఆ రాణీ తోనే ఎట్రిపించు వీటిని” అని అందిం

“వియ్‌ అమ్మాయ్‌! ఎత్తుకురా వీటిని” అని అడ్జాపించాడు.

నుహరా గట్టిగా ఏడవసాగింది..*నేనీ అవ్నొయి వెంట రాను, రాణీతో ఎత్తిపించుకోోి ఆ అమ్మాయి దీనావస్థ మజీద్‌ హృదయాన్ని కరిగించి వేసింది. అతను వెళ్ళి అమె ముందు కూర్చున్నాడులాసుహరాయే నారాణీ ...౨

ఆఆ. రా. అీయ1 ఆ అమ్మాయి ముఖం మళ్ళీ వికసించింది. “*పో అవ్బాయ 1” నవ్వుకూ అందిం

“అమ్మమీద ఒట్టు 44 [09

సుహరా ఎంతో పొంగిపోయింది. మజీద్‌ నుహరా ఇద్దరూ కలిసి ఆ భవ నంలో వుండవచ్చును. ఎంత బావుంటుంది! ఆ అమ్మాయి చిరునవ్వు చిందిస్తూ ఆనందభథాష్పాలను రాలుస్తూ అలాగే నిలబడింది. మజీద్‌ అమె గోళ్ళను తియ్య డానికి ముందుకొచ్చాడు.

“వదిలిపెట్టు పిల్లోడా! ౫

వర్షపు చినుకులు పడుశూన్నప్పుడు కారుమేఘాల మధ్యనుంచి చందుడు బయటకు వస్తూ నవ్వుశూన్నట్టుగా కన్నీటి మధ్య సుహరా నవ్వు గోచరింబింది.

చీన్న నాటీ ఇలీ 8

అఅర్రితే నాగోళ్ళు వీసెసెయూ.__నసువారా పెదవులు ముడుచుకొని అంది అన్సల్ళి ఎప్పుడైనా పిల్లోడు అనవసరంగా వాగితే గిల్టుతానులొ

సుహరా నన్ను గిల్టుతుందా ?

“ల్రవృను గిల్లుకాను! ఎప్పుడూ---ఎప్పుడూ. గిల్టుతానుల వళ్లు బిగబట్టి కనురెవ్పలు విస్పారచేసి ఆమె గిల్లడానికి సిద్ధమైంది.

మశీబ్‌ కకీమని అక్కడినుంచి లేబాడు. పదో భయంకరమైన తప్పును జ్ఞాపకం చేస్తున్నట్టుగా ఆకనన్నాడు--ోరాణి గారిక గిల్లలేరు.

అంల్రాగ్లా ! రాణిగారు గిల్టితే "పెద్ద పాపంచేసి నట్టవుకుందేంటి 1” నుహరా అనునూనాస్పదంగా అడిగింది,

“అమ్మమీదొట్టుల మజీద్‌ ఒట్టుతిన్నాడు...- “తల్లిమీదొట్టు గిల్రకూడదికం””

నుహరా గాభరావడింది. “రాణీగారు గిల్లకూడదం కే గోళ్ళ అవసరమేంటి మరి? అయికే తీసేసెయి”._ప్‌దో త్యాగంచేసే దానిలా రెండు చేతుల్ని ముందుకు చాచి సమ్మతిని తెలిపింది.

మజీద్‌ అనందంతో సుహరా ముండు కూర్చున్నాడు.

వాణొల్టా మొనలు తేలిన పొడవైన పది గోళ్ళను కత్తిరించి పారేశాడు మజీద్‌. అతనిక లేచి నిలుచున్నాడు, ఇద్దరూ వెళ్లి తోటను తయారుచేసుకున్నారు మజీద్‌ ఈన ఇంటి ముందున్న విశాలమైన [పాంగ ణంలో మూడువైపులా చిన్న చిన్న గోతులను (తవ్వాడు. వాటిల్లో సుహరా ఒక్కొక్క అంటును నాటి నీరు పోసింది. రకరకాల మొక్కల అంట్లతో నిండిపోయిందా [పాంగణం. ఒక మూలలో జౌొవా పూలమొక్క నాట బడింది, అక్కడొక వాడిపోయిన ఎ్మర పువ్వుకూడా వుంది.

(వతిరోజూ సుహరా మజీద్‌ ఇంటికెళ్ళి మొక్కలకు నిరు పోస్తుంది. “పం సుహరా ఇతరుల మొక్కలకు నీళ్ళు పోస్తావా *” ఒకసారి నుహరా తల్టి నవ్వుతూ అడిగింది

పరాయి వాళ్ళకు మొక్కలెక్కడున్నాయి ఏ సుహరా జవాబిచ్చింది.

అరోజు సుహరా మజీద్‌ ముంగిట్లో నిలుచున్నారు, ఆకులతో పెరుగుతూన్న మొక్కల్ని చూపిన్తూ మజీద్‌ “ఇవన్నీ సుహరావా” అనడిగాడు,

58 చిన్ననాటి చెలి 6ళ్చాకప్రోజే ఈ ఆబ్బాయివా 1౫ ఆబ్రమ్మాయి ఆశకేం కొదవలేదు.” మజీద్‌ వరిహసించాడు, అస్రుహరాకు కోవం రాదెందుకు!” అమె గోళ్ళతో మవీద్‌ను గిల్లడానికి [వయత్నించింది. కాని గోళ్టుంకే కదా! అందుకే మజీద్‌__డ్తి, ,.. ఇంకా గిల్డు చాలా వాగుంది” అన్నాడు. సుహరా తన గోళ్ళను చూసుకొని ఏడిచింది. అరుస్తూ ఇలా అందింా అయితే నేనిక పళ్లతో కొరుకుతాన్తు* అమె మజీద్‌ చేయి పట్టుకొని కొరక సొగింది, మబీద్‌ ఏమీ అలోచించకుండా ఖురాన్‌మీద [ప్రమాణం చేశాడు అట్టు రాణీగారు ఎప్పుడూ కొరక కూడదు. తవ్వ” సుహరా కన్నీరు కారున్తూ “ఎవరిని ౪ అని అడిగింది “ఎవరినీ కొరక కూడదు” మజీద్‌ నవ్వుతూ జవాబిచ్చాడు. తె సుహరా లెక్కలు వొగా చేస్తుంది. మాష్టారు ఆ అమ్మాయిని బాగా మెచ్చు కునేవాడు, మజీద్‌ను నాగా కొడుతూ వుండేది. మజీద్‌ లెక్కలంపే గాబరా పడే వాడు, ఎంత కష్టపడ్డా అతనికి ఎప్పుడూ లెక్కసరిగా వచ్చేది కాదు, మేష్టారు మజీద్‌ను ఎప్పుడూ “*మూర్థరాజు” అని పిలిచేవాడు. హాజరు తీసుకునేటప్పుడు కూడా ఈ పేరుతోనే! .. ఇందులో ఎలాంటి అనుమానానికి తావు లేదు. మజీద్‌ అక్షరాలా మూర్ధుడు. అండుకే అతను పిల్లల మధ్య కూర్చొని పెద్దగా “యెస్సారోొ” అని జవాబిస్తాడు. “ఒకటికి, ఒకటి కలిపితే ఎంతవుకుందిరా ?”” ఒకనాడు మేష్టారు. శివ్యుణ్ణి అడిగాడు. ఒకటికి ఒకటి కలిపితే రెండని [సవంచమంతటికీ తెలుసు. కాని మజీద్‌ సమాధానం విని మేష్టారు కడుపుబ్బ నన్వాడు, ఆ సమాథానం అటు తర్వాక పరి

చీన్ననాటి చేలి 85 వాసానికి సాధనమైంది. నమాధానం ఇచ్చేముందు మజీద్‌ దాగా ఆలోచించాడు. రెండు చిన్న నదులు కలిసి ఒక పెద్ద నది అవుతుంది. అలొగే రెండు ఒకట్టు కలిసి పెద్ద “కటి వర్పడుతుందిం ఇలాగే పరిగణించి గర్వంగా అకను--- ఆక్రొంచెం లావైన ఒకటి” అని జవాబిచ్చాడు. గణిత శాన్రంలో కొత్త [యోగం జేసినందుకు మేష్టారు అతన్ని బెంచీ పైన నిలబెట్టాడు.

6ళక్రొంబెం "పెద్ద ఒకటి 19? అందరూ అతన్ని చూసి నవ్వసాగారు. అవ్పటికీ మజీద్‌ ఒకట్వి ఒకటి రెండని ఒప్పుకోలేకపోయాడు. అందుకే మేష్టారు చేతిమీద ఆరు వేడివేడి వెత్తం దెబ్బల్ని తగిలించి వాటన్నింటినీ కలిపి ఒక పెద్ద దెబ్బ అను కోమని నలవో యిచ్చాడు,

ఆ తరువాత నుంచి అతన్ని చూడగానే అతని “స్నేహితులు “కొంచెం పెద్ద ఒకటి అని వాళ్ళల్లో వాళ్ళే మాట్టాడుకోసాగారు.

ఈ మొండి వైఖరి దీని పరిణామం మవీద్‌ను చాలా దుఃఖం పొలుచేశాయి. అతనన్నది నరియైనద్వే కాని అఠనన్న దాన్నెవరూ నమ్మరెందుకు? తప్పయి వుంటుందేమో ! తనడి మూర్చత్వమే అయివుండవచ్చునని అతను కీరని దుఃఖంతో తల్లికి చెప్పుకున్నాడు

“ఖ్టగవంకుడు ఎవరికోరికనైనా వ్యర్థంగా పోనీయడు నాయనా $” అని తల్లి దుఖాన్ని భగ వంళునికి చెప్పుకొమ్మని సలహా ఇచ్చింది

అ ఉపదేశం (సకారమే ఆ పసివాడుంాోఓ భగవంతుడా! నా లెక్కను

నరిజేయి” అని లోకనాయకుణ్ణి (ప్రార్థించాడు అదే అకని తొలి ]పార్ధన. పగలు, రాథ్రి అతను ప్రార్థిస్తున్నాడు. అయినా అతని [వశ్నల జవాబులు తప్పులవు తున్నాయిః బెత్తం దెబ్బలు తగులుకున్నాయి. ' అరచేయి ఎప్పుడూ నొప్పి పెడు తుంది. అతను ఓర్చుకోలేకపోయాడు. “కొంచెం పెద్ద ఒకటి. సంఘటన జరిగిన నాటి నుంచి అతను ఎవరితోనూ మాట్లాడడంలేదు. [పక్క బెంచీలో కూర్చోనున్న నసుహరా చూసింది, కాని అతను ముఖం తిప్పుకున్నాడు, చివరి కతను మాట్టొడొడు.. సుహరా నవ్వింది. ఆమె తను కూర్చునే స్థలాన్ని మార్చి వేసింది. మజీద్‌కు దగ్గరగా వున్న బెంచీ చివర్లో కూర్చోసాగింది. అప్పటినుంచి మజీద్‌కు దెబ్బలు పడడంలేదు, అతని లెక్కల జవాబులన్నీ సరిగా వస్తున్నాయి.

ర చీన్ననాటి ఇలీ అక్షవ్రళాో [39 వ్వేష్ణార్తకు ఆశ్చర్యం వేసింది _-*నే ననుకున్నట్టు నీ బ్యుర ఒఠి మట్టి బు(రకాదు [౫ మేష్టారి ఈ పొగడ్త మజీద్‌ ఒఠి దద్దన్న అనే మచ్చను మాయం చేసింది. “తరగతిలో మజీద్‌ [వథమ్మశేణిలో వున్నాడొని ఫిల్దలే -ఈర్షతో అనసాగారు. విన్సీ విని నుహూరా నవ్వుతూంటుంది, కాని అందులోని రహస్యం ఎవరికీ అంతుపట్టలేదు. మజీద్‌ లెక్కల జవాబులన్నీ నరిగా రావడంలోని రవాస్యమంతా ఆమె చిరునవ్వులోనే దాక్కొనుంది.. లెక్కలు చెయ్యడానికి పిల్లలంతా నిలబడి ఒకరి కొకరు చూసుకుంటూన్నప్పుడు మజీద్‌ ఎడమకన్ను నసుహరా వలక మీదుంటుంది. అతను ₹క శ్రనంతా తన పలకమీద కాపీచేసి దింపవుకుంటాడు, లెక్క పూర్తిచేసిం తరువాత కూడా సుహరా కూర్చోదు. మొదట మజీద్‌ కూర్చుం వాడు. స్కూలు నుంచి ఇద్దరూ కలిసి ఇంటి కెళుకున్నప్పుడు ఎవరికీ వినిపించ కుండా సుహరా మశ్రీద్‌ను పరిహాసం చేన్తూంటుంది. ఎన్నో విషయాల్ని జ్రాపకం చేస్తూ “క్రొంచైం పెద్ద ఒకటి) అంటూ నవ్వుకుంది. తనకోపాన్నంతా ఒకే మాటలో ఇమిడ్చి “రాణిగారూ[ ఇని అంటాడు మజ్రిర్‌. అదివిని వెండిగంట నుంచి వెలువడే మందస్థిత ధ్వనిలా సుహరా మథుర శోకభావంతో నవ్వుతూ తన [వేళ్ళను చూసుకుంటుంది. తన (వేళ్ళ గోళ్ళన్నీ శ్యుభంగా కత్తిరింంచ విద్దాయి. పరిష్మభత్క సదాచారానికి మంచి మార్గదర్శకంగా నిలిచిందిప్పుడు సుహరా, మ్షక్రిడ్‌ గుడ్డల మీదన్నీ సిరామరకల్కు వండ్ల్దదనం మరకలు నిండి వుంటాయి, మవీద్‌ చుట్టుపట్టావున్న మామిడి బెప్లెక్కి చిటారి కొన్ముమీద అకుల మధ్య నుంచి పసంచాన్ని చూసి సంతోషిస్తాడు. ఎండమావులకు అవతల వుండే లోకాన్ని చూడాలనే జిజ్ఞాస వుందతనికి. ఈ భావాల్లో మునిగి అతను చెట్టు కొమ్మలపై విలవడ్ధప్పుడు సుహరా.-“మళక్కాను చూస్తున్నావా? అబ్బాయా!” అని అడుగుకుంది, దీనికి జవాబుగా. విశాల మేఘాలను స్పృశిస్తూ ఎగిరే గరుడపక్షు లాలా పించే పాటల పంక్తుల్ని మధుర స్వరంతో గానం జేస్తూంటొడు. “మక్కాను చూశొను,...మదీనాలోని మశీదును కూడా చూశాను... అని అంటాడు.

చీన్ననాటీ చెలి రై శీ నుహరాకు చెవులుకు ప్రే కార్యంలో మజీద్‌ ఎంతో బాధతో, దాక్కొని పొల్లొన్నాడు, నున్నత్‌ నంస్కారం తర్వాత మశీీద్‌ పడకమీద పడ్డాడు. అప్పుడు "సెలవు రోజు అతని సున్నత్‌ సంస్కార కార్యం ఆ [గామమంతటికే ఎంతో వైభవంగా జరిగింది. మజీద్‌ను పనుగు.మై కూర్చుండబెట్టి పెటొమాక్చ్‌లైట్ట వెలుతుర్లో, బ్యాండ్‌ వావాలతో ఊరేగింపు తీశారు, అ తరువాత పెద్ద విందొకటి జరిగించి. వేలాదిమంది భోజనాలకు వచ్చారు. భోజనాలకంకే ముందే నున్నజ్‌ సంస్కారం జరిగింది. ఏదో కద్తిరిస్తారని అతను దినమంతా భయపడసాగాడు. అనలు జరిగే దేంటి? దానివల్ల మనుష్యులు చనిపోతారా? భయంతో వణకసాగాడుం సాయంతం వరకు [ఐకకనేమోననిపించిందతనికి, ఏం జరిగేదీ అతని కేమా[తం తెలియదు, మహ్మదీయుల్లో వురుషులందరికీ సున్నత్‌ జరుపబడుతుంది.. జరుగ కుండా వన్న వాళ్ళివరూలేరు, అయినో అతను--**ఈ సున్నల్‌ ఎట్టా జరుగు తుంది[” అని సుహరాను అడిగాడు సుహరాకు ఈ విషయం ఎంక మాం కెలియదు. ఏమైనా కానియ్‌! చనిపోవడమంటూ వుండదని కొంచెం ఊరటను మ్యాశం కల్పించింది, అప్పటికీ మశీద్‌ గాఐరావడుకూనే వున్నాడు, కఆల్హాపహు అక్పర్‌--ఈ ఈశ్వర (పశంసౌగీఠం మంటపమంతా ప్రతి ధ్వనించింది. ఆ తరువాత మజీద్‌ తండడి అతని చేయి పట్టుకొని చిన్న గదిలోకి తీసు౩ళ్ళి అక్కడ వదిలి పెట్టాడు- అక్కడొక రోలును తలకిందులుగా వేసి దాని మీద తెల్టని గుడ్డను పరిచారు. దాని ముందు ఒక ఎత్తయిన దీవపు సెమ్మెను "పెట్టారు. దాంట్లో పదకొండువత్తులు వెలుగుతున్నాయి. గడిలో మంగలి ఉస్మాన్‌ కాకుండా ఇతరులు పది సన్నెండుగురున్నారు. అకను మజీద్‌ కమీజున్తూ గుడ్డ అన్నింటినీ విప్పేశాడు, చిన్నప్పటి గుడ్డల్నివేసి అతన్ని రోలువైన కూర్చుండ బెట్టారు. ఆశ్చర్యం! వీశ్హేం చేయబోశున్నారు ? |

క్రి చిన్ననాటి చేలి మజీద్‌ కళ్లు కన్హేశారు.. తల కాళ్లు చేతులు వాగా వట్టుకున్నారు. అతను కదలలేకపోయాడు. నలువైపులా “అల్లాహు అకర్‌” అనే నినాదం తప్ప మరేమీ వినపడడంలేదు. -ఈ ఆల్డరిలో రెండు జాంఘాలు కలిసే (వదేశంలో అతనికి ఓ క్షణం వరకు కొంచెం నొప్పి కలిగినట్టనిపించింది. ఆ తరువాత నీళ్ల చల్దారు. మంట! అగ్నిలో పడినంతమంట! మంటలు పోట్టు! మజశీద్‌ను పడుకో బెట్టారు. తలకింద, కాళ్టకిందా దిండ్డుంచారు, ఈ గందర గోళం మధ్య అతను చూడడానికి (పయత్నించాడు. అ స్థానం, వేలు ఎ|రసిరాలో , ముంచినట్టుకాక వేలుకైన ఎ(రసిరాను పూసినట్టు కనబడింది. కాని అతనికి కనిపించింది సిరా మాతం కాదు అక్కడ కారిన రక్తం, ఈ మా[(తం అతను సుహరాకు చెప్పగలిగాడు 6ఉమృక్లీద్‌కు భయం వేసిందా *” కిటికీ బయటి నుంచి అడిగింది సుహరా. “నాకా అలా పడుకొనున్న మజీద్‌ ఒకేసారి ఇటు తిరిగాడు, “నాకు ఏ మ్మాశం భయం వేయలేదు అప్పుడే సుహరా తనకు చెవులు కుట్టిన సంగతి చెప్పింది. వది పన్నెండు రోజుల్లో తన చెవులు కుడళారు, “మజీద్‌ రాలేదా 299 అనే నొస్తాను మజీద్‌ అన్నాడు. కాని ఆ రోజు వచ్చేసరికి మజీద్‌ కదలలేని స్థితిలో వున్నాడు. మొదట సుహరా తల్ళి కరువాత సుహరా స్వయంగా ఇంటివాళ్ళందరినీ పిలిచారు, మశ్చీద్‌ ఆదంతా విన్నాడు. కాసేపటికే సుహరాను కిటికీ బయటినుంచి చూశాడు కూడా. ఆమె ముఖం అదోలా కనిపించింది. కాని కళ్లు మెరుస్తున్నాయి. ఈశ్రుర్రోబ్రు నా చెవులు కుడకారుతి మశీద్‌ మెల్లగా నవ్వాడు. అ నవ్వు సుహరా ముఖంమైన కూడా (ప్రతివిం బించింది. మజీద్‌ ఆ అమ్మాయి అందమైన చెవుల వెవు చూశాడు. వాటిలో చిన్న చిన్న రంధ్రాలు వేస్తే బాభ కలుగదా ? అతనికి ఆశ్చర్యం వేసింది. “లఅడ్లిగి తెలుసుకోవడం కష్టంకాదు. వచ్చి చూడాలి సుహరా అంది, _ వెంటనే పారిపోయింది.

చిన్ననాటి చలి 98 మజీద్‌కు వెళ్లాలనిపించింది. కాని వడకనుంచి లేవడాని కతనికి శక్రిలేదు అయినా ఎవరూలేని సమయం చూసి అతను లేచి నిలుచున్నాడు. శరీరంమీద ఏదో "పెద్ద రాయిపెట్టినంత బరువైైందతనికి. వేయిగాయాలంత నొప్పి వుంది అన్నీ వృాదయంనుంచ్చీ ఛాతీనుంచీ (వేలాడుతూన్నట్టుంది. అడుగులు దూరదూరం వేసుకుంటూ యుక్షిగా బయటికి వెళ్ళాడు. నందుగుండా మెల్లిగా కదులుతూ వెనుక ద్వారం గుండా నుహూరా ఇల్లు బేరుకున్నాడు అక్కడ జన సందోవామేమీ కనిపించలేదు. వొళ్లు ధనవంతులు కారు అందుకేనేమో అనుకున్నాడు, ధనవంళతు క్రెతే భావా భబిం[లీల్వూ విందులూ__అన్నీను.

మశీద్‌ను చూడగానే గుహరా తల్లి బాగా అరున్తూ వరుగెత్తు కొచ్చింది. నాయనా నీ విళ్కడి తెందుకొద్చావు

“చెవులు కుట్టడం చూడడానికి మజీద్‌ అతి కష్టంగా అనగలిగాడు.

అప్పటికే సుహశా వచ్చేసింది ఆ అమ్మాయి ముఖం ఎ(ర బారింది. కంథ్రు టపటపౌొ కొట్టుకుంటున్నాయి. రెండు చెవుల రం[ధాలలో కిందినుంచి పైదాకా నల్టని దొరాలు దూర్చుబడ్డాయి. కుడిచెనిలో పదకొండు ఎడమచెవిలో పది రం(ధ్రాలున్నాయి.. ఒక్కటొక్కటిగా అన్ని రంధాలూ నూనిపోతాయి.. అప్పుడు. ఆ రం[ధ్రాలగండా చిన్న చిన్న నగల్ని తొడిగిస్తారు. 'పెండ్డి నమయంలో వెండి నగలకు బదులు బంగారు నగలను తొడుగుకారు. ఇదంతా మజీదోకు తెలును.

అధాగా నొప్పి వేసిందా +” మజీద్‌ అడిగాడు.

కొంచెం కొంచెం సుహరా బాధలో చిరునవ్వును _పదర్శిస్తూ అంది. _

ఇంతలో మశీద్‌ను వెళకుక్కుంటూ అతని ఇంటివాళ్లు అక్కడి కొచ్చారు, వాళ్లు అతన్ని ఎత్తుకొని ఇంటికి ఠీసికెళ్టి పడుకో బెట్టారు.

ఈ సంఘటన చిన్నపాటి గాలి దుమారాన్ని లేషింది. మజీద్‌ను అతని తం(డి మందథించాడు. మజీద్‌ కండి తల్లినికూడా మాటలన్నట్ల్టుంది. ఇలా ఆ [వస్తాపన ముగిసింది.

మజీద్‌ సుహరాకంయకే ముందుగానే కోలుకున్నాడు. ఆరోజు అతనికి స్నానం చేయించి కొత్తగుడ్డలువేస్తి అత్తరు చల్లి ముస్తాబుచేసి అఇడంబరంగా మస్థిద్‌లోకి

రిక్త చిన్ననాటి జెలి తీసికళ్లారు.

నుహళా ఆ ఆడంబరాన్ని చూసి “ఓహో! అబ్బాయి ఠీవి! పెళ్టిచేసుకో బోతున్నట్టుందే!3 అని వరివోసంగా అంది.

వ్‌

ఆ నంవక్సరం నుహరాా మజీద్‌ ఇద్దరూ ఊోమ బడిలోని పైతరగతి ప్యాసయ్యారు. తరువాత సుహరా సట్నం న్కూల్లో చేరాలనుకుంది. కాని తన -ఈ కోరికను థగ ంచేసే ఒక దుర్ధృటన జరిగిందిః సుహారా తండి పోయాడు. మజీద్‌ మొదటిసారిగా ఈ మృత్యువును కళ్లారా చూళౌడు,

ఈ దుర్శటనవల్ల సుహరా, ఆమె ఇద్దరు చెళ్లిట్హు తల్లి అనాధలయ్యారు, ఆంకా కలిపితే అతనికున్న అస్తి ఒక చిన్న ఇల్లు, కొంచెం పొలం. అమె తండి వొక్కలు అమ్ముకునేవాడు. దాంతోవచ్చే ఆదాయంలో కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు, తెల్పి టోప్సీ ్యరమట్టిలాంటి రంగులోవున్న ధోనత్సి ఉత్తరీయం ఆయన ధరించే విట్టలు, నల్టని గెడ్డం, తెల్బని గుండని ముఖంలో నల్దని కళ్టు ఎప్పుడూ చిరునవ్వు చిండిన్తూండేవి. గోనెసంచి చంకలో "పెట్టుకొని కొంచెం ముందుకువంగి నడిచే వాడు, ఇంటింటా వొక్కలు కొరుక్కుని గోనెళంచిళో నింపుకుని తలమీద "పెట్టుకొని పట్నం వెళ్టీ అక్కడ అమ్ముకొని వచ్చేవాడు, అతను బాగా మాట్లాడేవాడు. ఆయన అనేకచోట్ల తిరిగివచ్చిన తరువాత అ విషయాలన్నీ మజీద్‌కు అన్నీ వినిపించేవాడు. అనలైన ముస్థింలంతా బయకే వున్నారనేవాడు. ఈ (గామంలో వృన్నవాళ్ళంతా పచ్చి మూఢవిశ్వాసొల్లో మునిగి తేశేవారు. కరినులు, మంచివాళ్ళను చూడాలంకే బయట చూడాల్సిందే, ఇక్కడివాళ్ళంళో మేమే మంచిముస్టింలమని చెస్పుకుంటూం టారు. వాళ్ళ కనలు జ్ఞానంలేదుం అది మొదటి దోషం, అనలు లోపం. భగవం శుని అను[గహంవల్ల మీరంళా విద్య నేర్చుకొని పెద్ధ అవుతే అస్ఫడీస్థికి అంళా నూరిపోతుంద్ది,

చిన్ననాటి చెలి 95

సుహరాచేత పెద్దపెద్ద వరీక్షలు రాయించాఐని అతను ఎంతో కలలు కన్నాడుం

ఇంకా అతను, “అది పెద్ద ఉద్యోగంచేప్రే మమ్మల్నందరినీ మరచి పోతుంది. ఈయన మా నాయన అని ఇవ్చకోవడానికే సిస్రపడుతుంది*” అని

ళు

చెవ్చుకునేవాడుం

అవును! సువారా ఒఠి గర్విష్టి? అని మశీద్‌ అందుకు తాళం కొశ్తువాడు.

అప్పుడు సుహరా తలుపు వెనక దాక్కొని కళ్లు బాగా తెరచ్చి వళ్లు కొరు కుతూ భయ పెడుతున్నట్టు చూపించి, "పెదిమలు కదపుశూ __ అక్రాంచెం పెద ఒకటి అని అంటూండేది, స

ఇలాంటి [పసక్తి వచ్చినప్పుడు మజీద్‌ అమెని బాగా శిక్షిస్తాడు. అతని దగర ఎప్పుడూ ఒక గులేట్‌ వుంటుంది. దాన్ని లీసి దాంట్లో ఒక చిన్నని గుం[ని శరాయినిపెట్టి సుహరా కాలుకు కొడతాడు, అతని గురి ఎప్పుడూ తప్పదు, కాలుకు తగిలిన తరువాత *అ తలుప్పుకు అంటుకున్న సున్నం మరకను కొద్లాను నేను”

రలు

అని అంటొడం

సుహూరా తన స్థానంనుంచి కదలనే కదలదు, అమె కళ్ళి నుంచి ఒకటి “రెండు బిందువులు రాలుకాయి. ఆమె అమ్మకు ఇదంళా తెలియదు. ఆమె మడీద్‌తో ఇలా అంటుంది-ోమజ్రీద్‌ ! నువ్వు గరిపెట్టీపెట్టీ మామట్టి ప్మాక అన్నింటినీ పగులగొ స్టేటట్టున్నావ్‌ ! మీలాగా మా దగ్గిర డబ్బుల్లేవు మరి 1౫

ళక్షకాం | ఇకముందు. నేను గురిపెట్టడానికి రానిక. నేనీ (గామాన్నే వదిలి పోతున్నాను”

ఈబక్కడి శెళజావ్‌ 1”

55ఆర్పనెలల సుదూరంకం'కే కూడా దూరంటి

ఈన్సుల్ళీ సాయం్యతంకల్లా తిరిగొస్తావా *”

మకీీద్‌ అంకే సుహరాకు గల అఖభ్నిపొయం ఇది, కాని సుహరాను గూర్చి మజీద్‌ పీసీ ఆలోచించడు, అతనిలా అంటాడు...

నేను [ప్రపంచమంతా తిరిగి వస్తాను. అప్పుడు సుహరా పెద్ద వోదాలో

06 చిన్ననాటి ఇలి వుంటుంది. నన్ను గుర్తుపట్టడానికి (పయల్నించాలనే అఖ్నిపాయాన్నయినా వ్యక్తం చెయ్యదుః

ఆ ఆనంవడాయకమైన సుదూర భవిష్యత్తును తాసు కళ్ళారా చూసిన ప్రే భావిస్తుంది నుహరా. నుహరా ముఖంమీద ఓక తేలితైన చిరునవ్వు చిందులు తొక్కుతుంది. బాగా ఆలోచించి ఆ అమ్మాయి “అబ్బాయి అయికే బాగా చదువు కొని ఉద్యోగం చెయ్యబోతున్నాడు. మా దగ్గిర డబ్బుకేదు కదా[” అని అంటుంది.

అప్పుడు సుహరా తండి అంటౌడు-= డబ్బు వగ్రెరా అండా భగవంతు డిస్తాడు. మనం ముస్గురం పట్నం నుంచి తి5గొన్తూ వుంటాం. (వతిరోజూ నేను వొక్కాలు అమ్ముకొని స్కూలు ద్వారం దగ్గర నిలబడుతూంటాను 3)

కాని అంతా అనుకున్నట్టు జరగలేదు. సుహూరా తండి వర్షంలో తడిసి ఇంటికొచ్చాడు. రెండు మూడు రోజులు జ్వరంతో వడున్నాడు. మూడవరోజు రాతికే అతను వరలోకం చేరుకున్నాడు, అతను చనిపోయినప్పుడు మీద్‌ కూడా అక్కడే వున్నాడు, ఆరిపోయిన దీపశిఖ పొగకు నల్దబడిపోయిన. గాజు లాగా ఈ రెండు కళ్ళు! .... వెలుతురు మరియు వేడి. ఈ రెండూ లేకపోవడం వల్ట ఆ శరీరం నిశ్చులమై పోయింది!

రెడవరోజున శ వ-సంస్కారం ముగిసింది. ఆరోజు సాయంకం కూడా మజీద్‌ ఎప్పటిలాగే నుహశా రాకకై ఎదురు చూస్తూ మామిడి చెట్టుకింద. నిలు చున్నాడు. నుహరా శోకభారంతో ఒంగిపోయిన దానిలా తలను వంచుకొని మజీద్‌ దగ్గరకు వచ్చింది. మీద్‌ ఆ అమ్మాయి. ముఖం చూడడంతోనే ఆ అమ్మాయి వీడవ సాగింది. మజీద్‌ దఃఖభారంతో సమీ మాట్లాడలేదు. అకను కార్చే కన్నీరు సుహరా తలమీద సుహరా కార్చే కన్నీరు అమె హృదయం పైన పడి దొర్హసాగాయి.

అదే సమయంలో వీకట్లో కలిసిపోయిన రెండు కొబ్బరి చెట్టమైనుంచి చందుడు [వకాశించసొగాడ్డు,

చిన్ననాటి వలి ర 6 మశ్లీద్‌ను అతని తండి వట్నంలోని పొఠశాలగలో చేర్చడానికి తీసుకు పోకున్నప్పుడు నుహరా వాళ్ళ ఇంటి గడవమీన నిలబ$ చూసింది. ఇద్దరి జీతుల్లో గొడుగులున్నాయి. మజీద్‌ కొత్తగొడుగు పట్టుకున్నాడు. ఆతను వేను కున్న కమీజు, లుంగి టోపీ--అన్నీ కొత్తవే. ఊరు రోడ్డుమీదుగా దూరం నడిచి పోయేంళవరకు, దృష్టికి అందకుండా పోయేంతవరకు ఆ అమ్మాయి అలొగే చూడ సొగిందిః ఆ రోజు సాయంతం మజీద్‌ న్కూలునుంచి తిరిగొచ్చి ఎవ్పటిలొగే మామిడి చెట్టుకింవ నిలుచున్నాడు. అతని చేిలో కొత్త వుస్తకం వుంది. ఎంకో అకురతత్తో గర్వంగా తన వుస్తకాన్ని నుహరాకు చూపించాడు. అడగ్రినిగో చాలా బొమ్మ లున్నాయి” అంది నుహరా సుహారా పుస్తకంలోని 'పేశీలను (తిప్పుతూ చూడసాగింది. మజీద్‌ వట్టణం రెండుమైళ్ళ పొడవున వ్యాపించివున్న అద్భుత దృశ్యాలను వర్ణించాడు. ఇంకా తాను చదువుకునే పాఠశాలను గురించి ఇలా చెప్పసాగాడు--గ*పట్నం మధ్య మవ్యన వీడు పెడ్డ కట్టడాలున్నాయి. అన్నీ తెల్లగానే వున్నాయి. అన్నింటికీ కప్పులున్నాయి. ఆ స్కూలు ఇక్కడి న్కూలులాలేదు. చాలా 'పెద్టగా వుందిం “పెద్దతోట--ఎన్ని విధాల మొక్కలున్నాయనుకుంటున్నావ్‌ ? నేను వాటన్నింటి గింజల్ని కెస్తాను. ఆ(....మఏ అటస్థలమో....! అన్నీ చూసి తీరవలసిందే! ....... అవ్బాయిలూ, అమ్మాయిలూ ఎందరున్నా రో ఆం! లెక్కలేదు, పెద్ద మాష్టారు ఐంగారు. కళ్ళజోడు. పెట్టుకుంటాడు. ఆయన ఒక్థి మొకటుమనిష్తి, చేతిలో ఎప్పుడూ జెక్తం కరవట్టుకుంటాడు. మా మేష్టారు ఏకాక్షి. అయనకు ఒకే ఒక కన్ను మా క్లాసులో నలబ్తై ఇద్దరు అబ్బాయిలు అమ్మాయిలు వున్నారు వాళ్లలో అమ్మాయిలు వద్నాలుస్థుకున్నారుగ మజీద్‌ ఆగిపోయాడు. పుస్తకంమీద నుహరా == కన్నీరు... ! అస్పుహరా 1) మజీద్‌ పిలిచాడు, సుహరా కన్నీ రెందుకు కారుస్టోందో 0-7

రి చిన్ననాటి జెలి

మజీద్‌కు అర్థం కాలేదు- “విడుస్తున్నా వెందుకు 1 మాటిమాటికి అడగసాగాడు. చివరికి సుహరా తల పైకెత్తి మెల్లిగా అంది-*నాహు చదువుకోవాలనుంది. సుహరాకు చదువుకోవాలనుందా * అందుకు మార్షమేంటి? మజీద్‌ బాగా

ఆలోచించాడు. కీచురాయి రుంకారంలా ఆతని హృదయం మారు[మోగింది.

చివరి కతను మార్గం వెతికాడు .. “నేను రోజూ చదువుకునేదంకా సువాశాకు

చెప్పేస్తాను*

వాళ్లిద్దరూ ఈ నిర్ణయాని కొచ్చేసరికి అతను ఇంతకంకే మరో మంచి మాౌన్గాన్ని వెతికాడు, అతని ఇంట్లో డబ్బుబాగా వుంది, సువారానుకూడా న్కూలుకు పంపించి ఎందుకు చదివించకూడదు. తండడికి చెప్పాలం'పే భయంవేస్తుందిం అమ్మకే చెప్పాలి --అళనో నిర్ణయాని కొచ్చాడు,

అ రోహార్యాతతి భోజనాలయ్యాక తంగడి అకులకు సున్నంరాస్తున్నాడుు తల్లి వొక్కలు కత్తిరిస్తూంది. భయపడుతూనే అతను తల్లిదగ్గర కెళ్ళి కూర్చున్నాడు. మెల్టిగా అడిగాడు __ ఈబ్రమ్రా [39

“వం నాయనా ?* తల్లి పిలుపులో అనురాగం తొణికిసలాడింది,

“మనం సువారానుకూడా చదివికే ఎలా వుంటుంది ?33 స్థాయిని తగ్గించి

కొంచెం సేపటివరకు ఎవర్వూ ఏమీ మాట్టాడలేమ. కం[డి తమలపాకులను మడిచి నోట్టో దూర్చాడు. కత్తిరించిన వొక్కల్ని నోట్లోకి పోనిచ్చి నమలసాగాడు. తరువాత బంగారంలా మెరిసిబోయే ఇత్తడి డబ్బానుంచి వెండిడ వ్బా నొకదాన్ని తీసి దాన్ని తెరచాడు, ఒక విధమైన సుగంధం వినరసాగింది. మసాలా ఇలిపి తయారుచేసిన పొగాకును డబ్బానుంచి తీసి అరచేతిలో వేసుకొని చూర్షంచేశాడు, అన్నీకలిపి నోట్లో ఒకవైపుకు చేర్చి ఆంగనంలో చిమ్ముకూ ఉమ్మివేశాడు.

చెట్టఅకులమీద రక్తరలా వడింది. “క్కడ ఉమ్మివేస్తే సరిపోతుందేమిటి? ఉమ్మిప్కాకను ముందుకు నెడుతూ అంది అమ్మం

“*ఇవేమైనా తల్లిమొక్కలా 1 నాన్న విసుగ్గా వాలుకుర్చీలో వొరిగాడు, అతను వేసుకున్న వద్టుచొక్కాకున్న బంగారు గుండీ మెరుస్తూ సగటి వెలుక్తురున్లే

చిన్ననాటి చెలి రం మరపింప చేస్తూంది. ఇప్పుడతని నల్టని కనుబొమ్మలు పైకిలేచాయి. బూడిద రంగులో మెరుస్తూన్న నొనటిపై ముడతలు ఏర్పడ్డాయి. బంగారు కళ, జోడు గుం[డని అద్దాలపండా అకను కోవంతో రెప్పవేయకుండా చూశాడు. మజీద్‌ నుద్దేశించి ఈన అభిప్రాయాన్ని కెలిపొడు-_

“పెమేవ్‌! వీళ్ల ఎక్కడివైనా వెళ్లమని చెప్పు. లోకమంకా తిరిగివస్తొడు. మనలాంటి వాళ్ళంతా ఎలా జీవిస్తున్నారో తెలుసుకుంటాడు ఎంమదకో తెలింందా? లేదు 1

ఓవ! మళ్లీ మొదలైందీ! నోట్లోనుంచి మాట వెళ్లడమే పాపం - వెళ్ళిపో! ఊరువిడిచిపో ! ఎవడూ ఈపాపే పాడుతూ వుంటారు"

తడ 1 దీని కసలు బ్యురలేదు”

“అందరికీ మహావుంది

డి కన్నీ సీ బుద్దులే వచ్చాయి కదూ 1

హ్‌! ఈమధ్య నాబ్కర పాడైపోయింది. భగవంకునిమీద ఆన”

లేకపోతే వీనికి విషయం ఎలా తోస్తుంది? చెప్పవేం?* నాతమ్ముళ్ళ పిల్ల అంకా కలిసి ఇరవై ఆరుగురు నీ కమ్ముండ్హ చెళ్లెళ్ళ పిల్లలంతా కలిసి నలబైఒకరు! వాళ్ళంతా ఇక్కడికొచ్చి తిని కాగుళూ ఉన్నదంకఠా ఉఊోడ్చేస్తూవుంకే నేనేమైనా అంటానా? అనను 1% =

“పి మాటలండీ ఇవి $౫

“ఎస్ని అన్నా నీకు బుద్ధి వస్తుందేమి వి? రాను. నామాఏలు సీప అర్థమవు తాయా? కావు "

“అయితేమరి రాసి చూపించకూడదూ 1”

అమ్మకు అక్షరమంటపే పమిబో తెలియమ అనాడు, నాన్న గొట్టిన నవ్వాడు. అమ్మ తెల్లని చీరమీద అక్కడక్కడా తమలపాప నమిలిన ఉమ్మివడి ఎ్యరగా మారిపోయింది.

ఉవెళ్టు ఇక్కడినుంచి జా నాన్న అజ్ఞాపించాడు ల వెళ్ళి చీరమార్న్చుకో,

స్‌పు చిన్ననాటి ఇలి

శెలిసిందా 1

అమ్మ వెళ్ళి చీరను మార్చుకుని మళ్లీ వచ్చింది. నాన్న మళ్లీ మొదలు పెట్టాడు రాయడం! మీనాన్న నేర్చుకున్నాడా అసలు? కాదు, మీ అన్నదమ్ములు నేర్చుకున్నారా అనలు ?౫

అమ్మమ్మాళం తక్కువ తిన్నదేంటి? ఎందుకూర్కుంటుంది__ి మీవాళ్ళంతా మవి నేర్చుకున్నారులే 13

చాలా సేపటివరకు నాన్న ఆనూటకు జవాబివ్వలేదు. తన వాళ్లివరికి చద వడం కాని రాయడం కాని రాదు ఆయన త ల్లిదం[డులకుకూడా చదవడం, రాయడంరాదు, అమ్మ ఈ విషయం జ్ఞాపకం చేసేసరికి నాన్నకు కోవం వచ్చేసింది.

“వాగబోకింక్సా” నాన్న గర్జించాడు __- “తన్నులు తన్ని పచ్చడి చేసే ప్రాను కెలిసిందా 1౫

అమ్మ ఇప్పుడేమైనా మాట్రాడితే పోట్టాట అవుతుంది. ఆకుల డ వ్పొను తీసి ముంగిట్టోకి విసిరేస్తాడు, అమ్మను కొడతాడు. మజీద్‌ను అతని బెక్టెల్ని కొడతాడు. అంతేకాదు మజీద్‌ "పెట్టిన మొక్క అన్నింటిని పీకివేస్తాడు. అందుకే అమ్మ వమ్సీ అనలేదు, ,

అమ్మ మాట్టాడక పోవడంతో .___ “ఏమేవ్‌ ! నాలుక లోపలి కెళ్ళిపోయిం దేంపే"ి అని అన్నాడు. _

, అమ్మ ఎంతో శాంతంగా అడిగింది. అబ్వవన్నీ ఎందుకంటారు? మజీద్‌ అక్షానంతో ఏదో అడిగాడులెండి. భగవంతుని అను(గహంవల్డ్క పెద్దల దయవల్ల మనదగ్గిర కావలసినంత డబ్బుంది. ఇప్పుడు నుహరాకు తండి లేడు. వాళ్లకు నా 'వాళ్ళంటూ ఎవరూలేరు. మనం నుహశానుకూడా చదివిస్తే పోయిందేమిటీ?3

మజీద్‌ [పబలమైన కోరికతో చూడసాగాడు. అమ్మ చెవులకు మెడకు ధరించిన నగలన్నీ మెరుస్తున్నాయి.

ళ్హోర్సీ | మనవద్ద కావలసినంత డబ్బుంది. నిజమే! కాని అదంతా నీ అబ్బ సంపాదించి ఇచ్చాడనుకుంటున్నావా? లేక నీవు వరకట్నం కింద తీసుకొచ్చానను కుంటున్నావా య. .

చీన్ననాటీ ఇలీ 101 ఓహో ! ఇక వరకట్నం సంగతి మొదలైందీ! ఏదోమారు “పెళ్ళిచేసుకొని వీసుకొచ్చారనుకుంటున్నాళా నన్ను * వేయి రూపాయలు లెక్కపెట్టి యిచ్చారు మావాళ్ళు. చేతులకీ కాళ్ళకి చెవులకి, నడుంక్సీ మెడలో ఎన్నో నగలను పెట్టి పంపించారు. అంతా మరచి పోయారా!” ఆం ఆం! ... నాన్న మీసాలు మెలివేస్తున్నాడు -__ *౨ వాపకువెయ్యి రూపాయలా ! ఒసే! నీ అంకడబ్బుతూచి ఇచ్చినా నీలాంటి మందబుద్ధిగల ఆడ దాన్ని ఎవరైనా పెండ్డిచేసుకుంటారా? అేదులి ఉఆఅయితే వెళ్ళి ఎవరినైనా బుద్ధిమంకురాలిని 'ెండ్డిచేనుకొని రండి ఈచ్రేసుకుంటాన్వే తప్పకుండా చేనుకుంటాను. నాలాంటి బుద్గిమంతులకు ళు వెయ్యిమంది ! కాదే పదివేలమంది పిల్టల్ని ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా వున్నారు. తెలిసిందా *” . అమ్మ మళ్ళీ ఏం మాట్లాడలేదు, నాన్న తలుచుకుంకే ఎందంనైనా పెళ్ళి జీసుకోగలడు, అమ్మ ఏమీ మాట్టాడకపోవడంకో నాన్న కోవం తొరస్టాయి చేరుకుంది. అదన్హూద్ధావా ! అదేమంటోందో? మనద సర కావలసినంత ధనముందిటిి తనదగ్గర ఒక సపైసాకూడా లేదనే భావంతో అన్నాడు నాన్ను అసలు పరిస్థితి మనీద్‌కు తెలును. నాన్న ఆ పొంకాని కంతటికీ పెద్ద ధనవంకుడు, ఒక్కసారి కొబ్బరికాయలు కోయించి కుపష్పవేబిస్తే అదొక చిన్న గుట్టలా తయారవు నే తుంది, ఒకసారి ధాన్యం కోనుకొని ఇంటికి కీనుకవస్తే ఆ ధాన్యం పోసుకోవడానికి న్టలమే నరిపోదుః, ఇవికాకుండా కస్టైల వ్యాపారంలో ఎంతో లాభం వస్తుంది. ఒక సారి క ప్టెలమ్ముకొని నాన్న అన్నీ బంగారు నాణాలనే లీసుకవచ్చాడు. . కెల్లని కాగితం పరిచి వాటిని కుపష్పగాపోసి దీపం వెబుకురులో లెక్కపెడుతూ. వాటిని ఎన్నో సంచుల్లోనింపిి వాటిని ఇనుపలీరువాలో పెట్టి తాళం వేళదు అంతకు ముందు మజీద్‌ వాటిని చేతుల్లోకి తీసుకొని ఆడుకున్నాడు. వాటి బంగారు వన్నె శుడు ఒక "పేద అమ్మాయిని చదివించలేడా ? కక వ న న గ ల గ ౯ జ | జ 7షలెర8తి . వ. వరవలనన ఈ

103 చీన్ననాటీ ఇలీ

లేదని అనబోళండి. మనదగ్గిర వుంది. ఈఊిల్లో అందరికంటే ఎక్కువ ధనం మనదగ్గర లేదా ఏంటి? మశీద్‌ను చదివించడానికి ఎంత్రైతే ఖర్చవుళుందో సుహరాను చదివించడానిక్కూడా అంతే అవుకుంది అమ్మ అంది.

నాన్నకు కోపం వచ్చేసింది __ “చూశావా! నీ కనలు బుద్ధిలేదంకే నీకే మైనా అర్ధమవుతుందా ? కాదు. నేను నీవు కలిసి రక్తం అవిరి ఆమయ్యేలా (మించి సంపాదించింది ఎంకుందో నీఐ తెలుసా? ఇరవై అరు నలజై ఒకటి కలిసి ఎంతవు తుందో నీకు తెలుసా? కెలియదు.

“ఎంతవుకుంది రా మజీద్‌ 193 అమ్మ అడిగింది.

మజీద్‌కు చెమటలు పోశాయి. కాగితం, "పెన్సిల్‌ తెచ్చుకోవడానికి పత గెత్తాడుం

శప బుద్ధే? నీ బుద్ది తగలెయ్య!) నాన్న పరిహసించి, నవ్వుతూ అన్నాడు.

మజీద్‌ "పెన్సిల్స్‌ కాగిళం తీసుకొని పరుగెత్తుపంటూ వచ్చాడు. అతను £6 కింద 11 వేసి ముచ్చెమటలు పోస్తూవుంపే కూడసాగాడు అరవై ఏడు - నవ్వుతూ అన్నాడు నాన్న. అప్పటికే మజీద్‌ కూడికను పూర్తిచేశాడు, “*ఆ్య అరవై వీడు అంటూ ఆవను ఒప్పుకున్నాడు,

“వెల్టిపో ఇక్కడినుంచిం తండి గర్జించాడు.

అతనింకా అన్నాడు -- నుహరా చాలా మంచి అమ్మాయి. యోగ్యురాలు కూడాను, కాని ఆ అమ్మాయిని మనం చదివించాలనుకుంపే మొదట అరవై వీడు చది వించవలసి వుంటుంది. అందుకు మనద గ్లీర సరిపోయే డబ్బు వుందా?

అమ్మ సమాధాన మేమీ ఇవ్వలేదు.

కవాడిక్కడినుంచి వెళ్లిపోలేదా 1” మశీద్‌ను చూసి తండి వాగా అరిచాడుం వెళ్లిపో అట్లువేవు ౫

మజీద్‌ పిడున్తూ వెళ్ళిపోయాడు. కిటికీ దగ్గిర చీకట్లో కూర్చొని అతను సుహరా ఇంటివైప్పుకేసి చూశాడు, రెండు చేతుల్లో ముఖాన్ని దాచుకొని వెలుగు తూన్న మట్టి [పమిదను కను రెప్పవేయకుండా చూస్తూ విబారంలో మునిగిపోయి వసారాలో కూర్చున్న నుహరా కనిపించింది,

చీన్న నాటీ ఇజ్‌లి 108 లో నుహాకా జీవితం ఏగమ్యం లేకుండా గడవసాగింది. అమె ఎక్కువకాలం మశీద్‌ ఇంట్లోనే గడుపుకుంది. అ ఇంటివాళ్ళంతా అమెను (శేమిస్తారు. అయినా అమె ముఖంలో ఎప్పుడూ విషాదచ్చ్భాయళలే ఆవరిన్తూంటాయి. “వకారణమైనా కానియ్‌! మన మెప్పుడూ దుఃఖంతో వుండకూడదంటూ మజీద్‌ తల్లి ఆమెతో అంటూ వుంటుంది ... అన్రేనేమీ డఖించడం లేదూ సుహరా నవ్వుతూ అంటుంది. _తన మాటల్లో వ్యక్తమయ్యే దుఃభొన్నిమ్మూకం ఆమె దాచుకోలేక పోకుంది. దీంళో మజీద్‌కుకూడా ఎంతో దుఃఖం వస్తుంది. శనస్తుహూరా అనాటి నవ్వును నేను చూడ లేకపోతున్నాను” మజీద్‌ అనేవాడు. అప్పం $ నేను మొదట్టోలాగా నవ్వడం లేదా? ఆమె జవాబిచ్చేదిం ఆల్రేద్సు ఈ నవ్వులో కన్నీళ్ళ ఛాయలు కనిపిస్తున్నాయి కహా ! బహణళా నేను పెద్దదాన్నయి వుంటాను. ఇంకా కాసేపటికి ఇలొ అంటుంది. “మనమంతా పెద్ద వకపోజే చాలా వావుంటుంది కదూ ఏం? ెద్దయ్యాకనే దుఃఖం, కోరికలు వుట్టుకొస్తాయా? వాళ్ళొళప్పుడు పిల్టలు, వాళ్ళకు తెలియకుండానే పెరిగి పోతున్నారు సువారా వక్షస్థలం "పెరిగిపోయింది. వెంటుకలు పెరిగిపోయాయి, ఆ అమ్మాయి యువతి అయిపోయింది. మవీద్‌ నూనూగుమీసాల యువకుడైపోయాడు, సుహరాకు తన భవివ్యత్‌ ను గూర్చిన భయముంది, తన చెళ్ళే తల్దీ తాను అనాధలు, తండి చనిపోయిన తరువాత కుటుంబపోషణ భారమంకా తన నుకు మారమైన చేళుల్లో పడింది ఇప్పుడామె వయస్సు పదహారు సంవత్సరాలు మా(తమే |! అయినా కుటుం బాన్ని సంరక్షించే వొాధ్యత తనమీదుంది. మశ్షీడ్‌ తల్లి సహాయాన్ని ఎంళవరకు ఫీసుకుంటుంది? ఇతరుల దయాదాక్షిణ్యాలమీద (బతకాలి, అక్కడ ఒక మవీద్‌ మా(శమేవుంయే ఇంతగా వగచేది కాదు

104 చీన్న నాటి ఇిలీ

మజీద్‌ తండి, తల్లి లేదా చెళ్లైలయొడల నుహరాకు ఎలాంటి చెడు అభి [పాయం లేడు. కాని మజీద్‌పట్ట వున్న సద్భావనవాళ్ళయెడల కనిపించదు. మజీద్‌ ఎదుటవున్నప్పుడు ఆవిడ'కేమీ విచారం కలుగదు. కాని అతను లేనప్పుడు ఆమె మనస్సులో పివేవో మెదులుతూంటాయి, మజీద్‌ ఉదయమే కాలేవీకి వెళ్ళిపోకాడు, సాయంతం అతను తిరిగి వజ్చేవరకూ ఆమెలో ఏపిదో కలవరం చెలరేగుతూనే వుంటుంది మజీద్‌ కెప్పుడైనా సుస్తిచేస్టే అమెకి రాతంతా న్మిదపట్టిదు. ఎప్పుడూ అతని దగ్గర కూర్చోవాలనుకుంటుంది. రా(తింబవళ్ళు అతనికి సేవజేయాలను కుంటుంది.

అతనికి సేవచేయాలనే కుతూహలానికి అనుకూలంగా కావోలు ఒక ్ననంభ టన జరిగింది. పట్నం న్కూల్లో చేరిన నాలుగో సంవత్సరంలో స్కూలుకు వెళుకు న్నప్పుడు కుడికాలు పాదానికి ఒక విషవురాయి గుచ్చుకుంది. అప్పుడతను న్కూలు నుండి వస్తున్నాడు. కాలికి బాగా నొప్పివచ్చింది. కు.టుతూ నడిచివచ్చి అతను ఎలాగో ఇల్లుచేరుకున్నాడు, రెండవ రోజున పాదంలో ఒకచోట పండినట్టు కనిపిం చింది, శరీరమంతా నొప్పి, మంచంమీద పడుకొని మూల్లసాగాడు. పుండు వగిలిం తరువాత నొప్పి తగ్గుళుందని చెప్పారు అంకా. కాని దానికేమైనా తగిలితే మవీద్‌ ఆర్తనాదం చేస్తాడు,

ఎప్పుడూ అకనిదగ్గిర అంతా గుమికూడుతారు. అతని జబ్బును చూడడానికి వచ్చినవాళ్ళ సమూహం తగ్గేసరిక్కి సమయం చూసుకౌని సుహరా అతని గదిలోకి వెళుళుంది. మజీద్‌ కాళ్ళదగ్గర కూర్చుని పుండు అయిన చోట నోటితో ఊదు కుంది. పాదంలో జామపండులా గుండ్రంగ్యా పచ్చగా మెరవసాగింది వుండు. మజీద్‌ ఆ నొప్పిని భరించలేకపోయాడిక. అతను బాధతో ఉస్తుహూరా! నేనిక (ఐతకను” అని అన్నాడు

ఇప్పుడేం చెయ్యాలో అమెకు తోచడంలేదు. అమెకుకూడా దుఃఖం వచ్చే సింది. ఆమె మజీద్‌ కుడికాలు సొడాన్ని తన బుగ్గమీద చేర్చుకొని కూర్చుంది. తరు వాత పాదాన్ని వత్తుకుంటూ ముద్దుపెట్టుకుంది,

అది మొదటి ముద్దు!

అమె లేచి వేడివేడిగా వున్న మనీద్‌ నొసటికై చేరితో దువ్వుతూ ముఖంకైకి

చీన్ననాటీ ఇలి 105 వంగింది. అమె వెంట్రుకలన్నీ విడిపోయి మజీద్‌ ఛాతీ పైబడ్డాయి. అమె శ్వాస వశీద్‌ ముఖానికి తగులుతూంది. శరీరంలో విద్యుత్తు [ప్రవహించి నాడీని కంపింప జేన్తూన్నట్లినిపించింది. ముద్దును కీనుకోవడానికి తన తలను కొంచెం "పైకెత్తాడు. అతని రెండు చేకులూ దండలా నుహరా మెడను ఆవరించాయి్యి అంటివట్టు కున్నాయి అతను, అమెను తన వృాదయానికి హత్తుకున్నాడు.

ఉన్బుపూరా! ... నీవేనా ప్రాణం! .. ౫

మజీద్‌ పెదిమలు సుహరా ఎరని అధరాలను ఒత్షివేశాయి. అణగి పోయాయి. ఈ నృష్టిలోకి వారెస్పుడో వచ్చినా మొనటిసారిగా ఇప్పుడు ఏదో ఒక అద్వితీయమైన శక్తికి (శేరేపించబడి వాళ్ళిద్దరూ ఒక్కటయ్యారు. ఒకరికొకరు వెయ్యి ముద్దుల్ని పెట్టుకున్నారు. కండ్లపెన, నొనటిమైన్య బుగ్గల్వపెను మెకమీద వక్షస్థలంమీద ఎ శరీరమంతా వణకిపోయింది. ఒక విధమైన సుఖ్యపదమైన న్మిదమక్తు, ఏదో ఒక కొత్త అనుభూతి! ఏమిటో ఆది?

కన్చండు పగిలిపోయింది” __ ముఖంమకై మందవాసొన్ని విరజిమ్ముళూ నుహూరా అంది. మశీద్‌కు అదొక ఆద్వితీయ సంగీతనాదంలా గోచరించింది. అతను లేచి కూర్చున్నాడు. అద్భుతం ! వుండు నిజంగానే పగిలిపోయింది. సిస్గ్ణతో నమ తతో వాలిపోయిన సుహరా (పేమార్ద్యముఖంకేసి చూశాడు మీద్‌.

చిగురులాంటి లేత అధరాల మూధుర్యం! ఆ మొట్టమొదటి ముద్దుల్లోనిమత్తు!

కుడికాలుమీద సుహశా ముద్దుపెట్టుకున్న చోట ఓక అనిర్వచనీయమైన చల్దదనం!

ఆర్యాతి సుహరాకు నిద్రవట్టలేదు.

సుహరా శీవితానికొక లక్ష్యం వుంది, కాని దాని ఫలికాన్నిగూర్చి. అలో చించుకోవడానికే భయపడుతుంది అమె,

ఒక విచ్మితమైన అనిశ్చితత్వంతో పగఖ్యు ర్యాళులు గడుస్తున్నాయి.

1 చిన్ననాటి ఇెలి 8

సుహరా మజీద్‌ను ,పేమించింది. మజీద్‌కూడా సుహరాను [గేమించాడు* ఈ విషయం ఇద్దరికీ తెలుసు, మజీద్‌ స్నేహవలయం మధ్యలో వున్నాడు, అయినా ఉత్కృష్టమైన ఆశయాలు ఆవలయాన్ని నడువుకున్నాయి. స్వాభిమానానికి కొదవ లేదు. తనను గురించి అతనికి వాగా తెలుసు, అతని జీవితం అతని తండి (ప్రపం వానికి అకీఠకంగా వుంది. అతనికి ఇంటివిషయాలేమీ తెలియదు. తండడితో మాట్లాడ డానికే జంకుతాడతను,

తండి ఎవరి సమ్మతిలేకుండానే అన్ని పనుల్ని తనకుఠానే చేనుకుంటాడు= మశీద్‌ తనకు కావలసిన వస్తువుల్ని తల్లిని అడిగి తీనుకుంటొడు. తంగడిమాట ఎత్తి జేనే అతనిలో విరోదభావం కలుగుకుంది. విరోదభావం ఎవరియెడలనోకూడొా అక నికి అర్ధమయ్మ్యేదికాదు. తండి మంచివాడు కాడా * అతనికి కావలసినవి ఇవ్వడం అేదనా? తండడిగా అతను చేసిన దోషమేమిటి ?

తన తం డ్లిమీదకంకే సుహరా కం[డిమీద అతనికి గౌరవం, స్నేహభావం వుంది. సుహరాకు తండి అంపే ఏమ్మాతం భయంలేదు. వాళ్ళనుగూర్చి మాట్లాడు కుంటున్నప్పుడు అతని కళ్లు కన్నీటితో నిండిపోతాయి. మజ్లీద్‌ తర్మడి కనుక చని పోతే మజీద్‌ ఏడుస్తాడా? అతని తల్గికనుక చనిపోతే అతనికి దుఃఖం బాగావస్తుంది.

వీది ఏమైనా అ ఇంట్లో వుండడం మడీద్‌కు ఇష్టంలేకుండా పోయింది. ఎక్కువగా బచుపే వుంటాడు, లేదా తన గదిలోనే వృండిపోతాడు. అతను ఇలాగే గడువుకున్నాడు. ఈ మధ్యలో ఒక "పెద్ద సంఘటన జరిగింది.

మశీద్‌ అప్పుడు పట్నంలోని పాఠశాలలో స్కూల్‌ ఘైనల్‌కంకే కింది తర గతి చదువుకున్నాడు. ఇంటిదగ్గర ఊళ్లో పంట కోయడం, కుష్పవేయడం మొద లైన పనులు (ప్రారంభమయ్యాయి. ఎండలు త్మీవంగా వున్నాయి. ఉవపవానం రోబులుకూడాను. తం[డి రోజంతా ఉపవాసం వుంటాడు. ఇలాంటి స్థితిలో ఆయన కి చిన్నదాన్ని ఎంతో ఉ్మదేకంగా తీసుకుంటాడు,

ఒకరోబో ఉదయం పొలానికి వెళ్ళడానికంకే ముందు తండి మజీద్‌తో ఇలా అన్నాడు -- కోసిన ధాన్యం ఎండి సిద్ధంగా వుంది, దానిని పడవలో వేసు

చీన్ననాటే ఇలి 107 కొని తీసుకరావాలి. వెంట యజమాని లేకపోతే వడవవొడు దొంగిలించి అమ్ము కుంటాడు, నీవైతే ఉఊవవానం వుండవుకదా * న్కూలునుంచి శాగానే పొలానికి రావాలి. నువ్వయి వొస్తావా ? లేదా?”

వ్రొస్రాను.” మజీద్‌ అన్నాడు.

కాని అతను వెళ్ళలేదు. న్కూలునుంచి రాగానే రోజిటిలాగే ఆడుకోవడానికి వెళ్ళిపోయాడు రాతి ఉపవానం ముగింబేవేళ తండి కనిపంచలేదు. అప్పుడు మజీద్‌కు జ్ఞాపకం వచ్చింది. తండి ఎంతోరా(తి అయిన తరువాత ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. మజీద్‌ను చూడడంతోనే అతడు గర్జించాడు, లీషణమైన కోపంతో అతని వీవుమీద ఒక్కటి చరిచాడు --- ఆ దెబ్బకో మజీద్‌ స్పృహను కోల్పోయాడు. తలలో వేల మిణుగురు పురుగులు లేచినంత పనయింది. తరువాత తండి అతన్ని వాగాకొట్టాడు --- నీవిక బాగువడవు. చవ్వైనాపోవు, దెబ్బల చప్పుడు విని తల్లి వరుగెక్తుకొనివచ్చి మజీద్‌ను రెండుచేతులతో అడ్డంపడింది. '

“ఆపండి ఇక! ఇష్టంవచ్చినట్టా కొట్టారుగా ! నరిపోలేదేంటి 1) తల్లీ అందిం

“కుదలవే ఇక్కడినుంచి!” తండి గర్జించాడు ___ “నీకు వినిషించడం లేదా **” అతను తల్లినికూడా కొట్టాడు. చెల్లెళ్టు ఏడుస్తూ రాగానే వాళ్ళనుకూడా కొట్టాడు, తలుపుల్ని పగులగొట్టాడు. గిన్నెల్ని విసిరి పడేశాడు, వీటన్నింటి మధ్య మజీద్‌ నిశ్శబ్దంగా నిలుచున్నాడు.

ఆత్రోర్రా పో1* బయటి [ప్రపంచంలో తిరిగి ఏమైనా నేర్చుకో ! కెలిసిందా!) -- తండి వాగా అరిచాడు. మెడవెనక చెయ్యేసి నెట్టి అతన్ని వరండాలోకి తోశాడు. మజీద్‌ చెవులు కోసుకుపోయి రకం కారసాగింది. అతను కేచి నిలబడే సరికి తంథి మళ్ళీ గర్జించాడు -- “వెళ్ళిపో ఇక్కడినుంచి 1”

మరో (వపంచపు టంచును చేరడానికి ఆమాటొక్కటి చాలును మశీీద్‌కు, అతను అక్కడినుంచి బయలుదేరాడు. గడప బైటికి వెళ్ళి కూర్చున్నాడు, అతను పడవలేకపోయాడు __- అతని కండ్లలో ఒక్క కన్నీటిచుక్కకూడా కనిపించడం అేదు. అతని హృదయంలో ఖీషణమైన వ్యతిరేక తుఫాను చెలరేగింది. అతనికి కొంచెమైనా ఉపశమనం కలిగించటానికి ఆతని దగ్గర ఎవరూ లేరు.

ఇంట్లో ఒకవిధమైన మౌనం వ్యాపించింది. అతనిలో తుఫాను త్మీవంగా

లీ

108 చీన్ననాటి చెలి వీన్తూంది కాని అక్కడ ఏవిధమైన కదలికా లేదు. ఎవరో చనిపోయినట్లుగా నిశ్శబ్దం ఆవరించిం దక్కడ. విశాల [పపంచంలో' అతను ఒంటరివాడయ్యాడు. ఇంటిని వదిలి పెట్టి ఎక్కడి వైనా వెళ్ళిపోవాలని అతను నిర్ణయించుకున్నాడు. కాని ఎక్కడికి వెళ్ళేది? చేతిలో ఒక పైసాఅయినా లేదు. అతని శరీకం మినహా అకనిదగ్గిర మరేమిలేదు.. ఎలా (బళుకుకాను? సరే యువకుణ్ణికదా ! వెళతాను. అతను వెళ్లిపోయాడు. అతను మొదట సుహరా యింటికేసి నడవసాగాడు. అఆ మామిడి చెట్టుకింద, ఎక్కడైతే వాళ్ళిద్దరూ ఎప్పుడూ కూర్చొనేవారో అడదేచోట, చీకట్లో ఒంటంగా నిలుచున్నాడు, దూరంగా సుహరా మభుర కంఠం (పతిధ్వనిస్తోంది. వెలుగుతున్న మళ్టి [పమిదె ముందు కూర్చుని ఆమె ఖురాన్‌ చదువుతూంది. మథ్యలో తలెత్తి అమె ఆ చెట్టువెపుకేసి చూసింది. దృష్టి అలాగే నిలిచిపోయింపి -- ఏదో వినఐడుకున్న ట్టుంది. బంగారు రంగును వికజిమ్ముతున్న వెలుకుకులో అమె ముఖం మెకస్తున్నదిః రకం కారుశున్నట్టుగా కనిపించే ఆమె "పెదవులు తెరుచుకున్నాయి, కాసేపు అలాగే కూర్చొని అమె మళ్ళీ చదవడం మొదలుపెట్టింది. “స్తుహూరా 1? మజీద్‌ పిలిచాడు. కాని అతని "పెదిమలు మూనుకునే వున్నాయి. అతను తన హృదయాంతరాళంలోనే ఆమెని పిలిచాడు. కాని పిటన లేకపోయాడు. అతను పిచ్చివాడిలా నడువసాగాడు, ఊరునుదాట్సి పట్టణాన్ని కౌొడా దాటి అతను వెళ్ళిపోయాడు, అడవుల్ని గుట్టల్ని నగరాన్ని వెనకాలే వదిలిపెట్టి అతను ముందుకు వెళ్లిపోయాడు. అతను విడు సంవత్సరాలు తిరుగుతూ పోయాడు. నిండా పిడు సంవక గ్‌ రాలు! ఈమధ్య ఇంట్లో ఏం జరిగిందీ సుహరా [జీవితంలో ఏమార్పు వచ్చిందీ అతనికేమ్మాతం తెలియదు. అతను ఉత్తరాలేమీ రాయలేదు. పిమీ కెలునుకో కూడదనే అఖ్మిపాయం అతనికిలేదు. అయినా రాయళేదతను, వెళకడానికి ఇంటి నుంచి ఎవరైనా వొస్తే .... 133

చిన్ననాటి పులి 109 అకను అంతా వక్యటించాడు. కాలినడక నడీచాశు. వావానాల్లో తిరిగాడు. భిక్షకులతో, గోసాయిలతోకలిసి తిరిగాడు. నన్యాసుంకు శిమ్యడయ్యాడు వోటలో చాకిరీ చేశాడు. ఆఫీసుల్లో గుమాస్తా గిరీ చేశాడు, జాతీయోద్యమ కారులతో తిరిగాడు. కుబేరుల్లాంటి ధనికులకు అతిథి అయ్యాడు---ఇలా ఎన్నోవిధాలుగా, ఎన్నోవేషాల్లో జీవితాన్ని గడిపాడు. ఏవివ మకాలకు చెందిన వారితో అతనికి పరిచయం కలిగింది. అవ్వు డతనికి డబ్బు నంపొదించాలనే కోరికలేదు. అందువాటిలోవున్న సౌకళ్యాన్నికూడా అతను ఉపయోగించుకోలేదు. చూడడం, తెలుసుకోవడం, నేర్చుకోవడం --- వీటి నఠడు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాడు. అతను పెద్దపెద్ద ఊళ్ళను. పెద్ద పెద్ద పట్టణాలను చిన్నచిన్న నీట్మిపవా వోల్ని+* పెద్దపెద్ద నదుల్ని, చిన్నచిన్న గుట్టల్ని, ఎత్తయిన వర్వతశేణుల్నిి దుమ్ము మట్టితో కూడుకున్న పంటభూముల్ని, తెల్టని ఇసుకతో నిండుకున్న నువి శాలమైన ఎడారుల్ని దాటుళూ ఇలా వేలాది మైళ్ళవరకు వయనించాడు. చూడ డానికా ? ఏం వినడానికి .... ఒక్క వేషభావల్లో తప్ప అన్ని (ప్రదేశాల్లోనూ మనుష్యులంళా ఒకటిగానే కనిపించారు. స్త పురుషులంతా పుడతారు పెద్ద పెరుగుతారు కలుస్తారు సంఖ్యను పెంచుతారు. చివరికి చనిపోతారు. అంతే! జీవన్మరణాలమధ్య. జరిగే సంఘర్షణ ఈ క శోరయాతనలన్నీ అన్నిచోట్టా వున్నాయి. అయికే ఇవన్నీ మృక్యువువెంట సమసిపోఠతాయా * ఇలా విషాదంతో కూడుకున్న భావాల్లో మునిగి తేలుకూ అతను తన న్వ(గామానికి తిరిగివచ్చాడు, ఎందుకని సుహరాను పెళ్ళి చేసుకొని శేషజీవిఠాన్ని ఎక్కడైనా [పశాంకంగా గడపొలనే ఊద్దేశ్యంతో__ కాని నిశ్శబ్దాన్ని అవరింపజేసిన మారిన పరిస్థిశులను ఎదుక్కోవలసి వచ్చిం దతనికి. వ్యాపారంలో తండ్రికి మాటిమాటికీ నష్టం రాసాగింది. _పళుక్వంవద్ద 'పెద్దమొత్తాన్ని అప్పుకీనుకున్నట్లు ఓ కాగితంలో తెలియకుండా సంతకం చేసి నందుకు లేదా మరేదో కారణంచేత తండి ఆస్తి అంతా అప్పులవాళ్ళ స్వాధీనమై పోయింది. ఇల్లుకూడా కుదవపడిపోయింది. తల్లి దం్యడు లిద్దరూ ముసలివాళ్ళయి పోయారు. ఇద్ధరు కూతుళ్ళకి సెండ్డి ఈడు దాటిపోయింది. ఇంకా ,44 సహరా

110 చిన్ననాటి ఇెలి "పెండ్లి అయిపోముంది. ఆమెను సట్నంలోవుండే ఒక కసాయివాని కిచ్చి పెళ్ళి చేశారు.

సుహరా మజీద్‌ కోనరం ఎదురుచూడలేదు. అందుకే మజీద్‌ __ “శ్రీవితం స్వార్థంతో కూడుకున్నదని తేల్చేశాడు.

ఏమైనా కానీ ఇరుగు పొరుగువాళ్ళంతా మడ్లీద్‌ను కలవడానికొచ్చారుః అతని పెష్టె, బెడ్డింగు సామాన్టన్నీ నలు*వరైదుగురు కలిసి పట్టుకొద్చారు. ఇవన్నీ చూసి అకని దగ్గర డబ్బు బాగా వుందనుకున్నారు, కాని ఏముంది? ఎన్నో వుస్త కాలు ఒక పదిరూపాయల కాగికం 1!

మొదట్లో మజీద్‌కు అన్ని _పదేశాలనుంచీ ఆహ్వానాలు వచ్చాయి. ఒక్కొక్క ఇంటికి రెండు - రెండు మూడు - మూడు సార్లు ఆతిథ్యాకిని వెళ వలసి వచ్చింది అతనికి. కోపగించి కడుపునిండా తినిపించేవారు అంతా, కాని ఒళ నెలలోపతే అందరూ అనలు విషయం తెలుసుకున్నారు __ పేదరికంలో మునిగితేలే ఈ వరి వారానికి చెందిన దర్శిదుడే ఇతడని! ....

“అత నెందుకు తిరిగినచ్చాడు $*”” అందరిలో మెదిలే పశ్న ఇది __ విడు సంవక్పరాల తరువాత ఒర్టిచేతులతో వచ్చాడు!

ఇప్పు డతనికి నిందాభావంతో కూడుకున్న దృష్టితోనూ, పరివోనంతో కూడుకున్న మాటలతోనూ స్వాగతం పలుకసాగారు అంకా. అతను బయటికి వెళ్ళడమే లేదు. ఇంట్లోని మొవటి గదిలో బందీ అమిపోయాడు. ఆ గదితో ఎన్ని కథలు ముడిపడివున్నాయని ! విద్యార్థిగా వున్నప్పుడు ఈ గదిలోనే వృండేవాడు. ఈ గదిలోనే సున్నత్‌ సంస్కార (క్రియ జరిగింది. కాలుకు పుండు అయినప్పుడు కూడా ఈ గదిలోనే పడుకున్నాడు, ఇప్పుడు ఈ గదిలోనే ఓక పాత వాలుకుర్చీలో ఒరిగి బయటికి దృష్టిని పోనిచ్చి విశ్రాంతి తీసుకుంటూంటాడు.

ఇంట్లో తినడానికి సరియైనవేవీ లేవు. చెల్లెళ్ళు కొబ్బరి నారతో తాళ్ల అల్లుతారు. తండి వాటిని బజారులో' అమ్ముకొస్తాడు, అలా వచ్చిన డబ్బుతో ఇంట్లోకి సరుకులు కొనుక్కొస్తాడు. దాంట్లో ఎక్కువ భాగాన్ని మవీద్‌కు 'పెడుకుంది తల్లి, కకొడ్సుకు ఎలా చిక్కిపోయాడు నిన్ను ఎలా పెంచానో తెలుసా? నీ రంగు కాప్రా తక్కువని పాలల్లో ఎంళ బంగారాన్ని నూరి కలిపి పోశాన్లో[ి అని అంటుంది తల్గి.

చిన్ననాటి ఇులి క్షైష్ష్ష

మజీద్‌ రెప్పవాల్బకుండా చూన్తూ కూర్చుంటాడు __ “వరా! చేతిలో ఒక 'పైసాలేదు. డబ్బు నంపాదించే ఉపాయమేమీ లేనద్యా నవోయంబేసే వాళ్ళైెవరూలేరా?

రోజురోబొకూ అతను క్షీణించిపోతున్నాడు. పాలుపోక మనోల్లాసొనికై అత నొక తోటను పెట్టాడు. ఈసారి ఒక్కడు మ్మాతమే పెట్టాడు

(పాంగణం మధ్యలో తెల్బని ఇనుకనుపోసి నాలుగు వెవులా మొక్కల్ని నాటాడు. ఒకప్పుడు సుహరా తన చేతులతో జవాకునుమ చెట్టును నాటింది. ఇప్పుడాచెట్టు ఎంతగానో ఎదిగింది. అకను తిరిగివచ్చేనరికి దానినిండా వూలు విరగ బూళశాయి. వచ్చని అకులతో కూడుకున్న అడవిలాంటి చెట్టువైన వికసించిన ఆ పూలు వ్మరని రక్తవు విందువుల్ని రాలుస్తున్నట్టుగా .వుంటుంది ఎప్పుడూ. దాని నీడలోనే వాలుకుర్చీలో కూర్చొని అతనెవుడూ చదువుళూంటాడు వాస్తవంగా అతను చదువుకాడా ? వుస్తకం తెరిచి ఒడిలో పెట్టుకొని ఆలాగే ఒరుగుతాడు.

“విం ఆలోచిస్తున్నావు నాయనా $” అమ్మ అడుసతుంది,

ఆర్పిమీ లేదూని ఆతను నెమ్ముదిగా జవానిస్తాడుం

తల్లికూడా విచారంలో మునిగిపోతుంది. “అంతా భగవంళుని దయి” అను కుంటూ తనకుతానే సరిపుచ్చుకుంటుంది.

మశీద్‌ను నంకృషప్తి పరచడానికి అతని కిష్టమైన మొక్కలకు నీరు పొయ్య డంలో ఇద్దరు చెళక్టెళ్ళ మధ్య పోటీ పిర్పడుతుంది. ఇద్దరూ పోట్టాడుకుంటారు. చివరి కిద్దరూ మజీద్‌ దగ్గరికెళ్ళి “అన్నయ్యా! ఈ రోజు మొక్కలకు నీరు నేను పోళాను) అంటూ విడివిడిగా చెప్పుకుంటారు _. “వాటికి పూసిన పూలను ఇద్దరు సమానంగా వంచుకొండిల మజీద్‌ వారికిచ్చే సమాధానం ఇది.

వాని మొహం పూలు! వున్నదంతా ఊోడ్చేసి వాళ్ణి చదివించాను. ఏడు సంవత్సరాలు పనీపాటా లేకుండా తిరిగి వాడు సంపొదించిందిది. నా ముసలితనా నికి విశాంతి తీసుకోవడానికి తోట! దీన్నంతా నరికివేస్తాను తెలిసిందా 1

“ఎలాగైతేనేం ముంగిలంకా శు్రభమవుళుంది 1” తల్లి అందుకిచ్చే జవాబు,

ఉనేనేమన్నానో తెలిసిందా 1౫” __ తంగడి అకుమీద కాస్త నున్నం రాను కుంటూ అంటాడు.

ఉన్టమన్నారు 1

$1లి చిన్ననాటి వెలి ఆఎక్షడికైనా వెళ్ళి కొంచెం పొగాకు క ప్టైముక్కని తీనుకురా. విచారమంతా మాదే అంటూ నెత్తిన పెట్టుకొని మోస్తున్న __ చిరిగి, మాసిన రవికెను తొడుక్కున్న పక్కింటామె దగ్గరకు పొగాకు కజ్టముక్కని అడగడాని కెళుళుందిం మజీద్‌ పృదయాకాశంలో గత స్మృకులన్నీ మేఘాల్దాగా పరుగెడు తూంటామి. పేదరికిం ఒక భయంకరమైన వ్యాధి, అది శరీరాన్నీ హృదయాన్నే కాదు అక్మనుకూడా దహించివేస్తుంది. "పేదరికం మూలాన శరీరాన్నీ హృద యాన్నీ, అత్మనూ కోల్పోయిన లక్షలాది స్త్రీ పురుషుల్ని చూశాడతను. అ దృశ్యమే ఆతని హృదయంలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది. వికృళకమయమైన, జుగుప్పాకరమైన ఆ చిత్రమే అతనిలో ఎప్పుడూ ఎందుకు మెదులుకూంటుంది? జీవితం [1పకాశవంతమైన సౌంద రానికి నిధి. కాని దాని ముభాన మలినం బురద లాంటివి పడ్డాయో! అవి ఎప్పుడూ చెరిగిపోవు జీవితం విచిత్ర మైనది ! తినడానికి తిండిలేదు. కట్టుకోవడానికి గుడ్డలు లేవు, పడుకోవడానికి కొంచెం చోటైనా లేదు వికలాంగునికిమళ్లే అన్ని కొరతే ... ఇలాంటివే అనేకానేకమైన నిరాశలతో కూడుకున్న అనంత భోషయాాత ! పగలూ, రాకీ అకనిలో మెదిలేవి ఇవే. అశను అన్నింటినీ మరచిపోవాలనుకుంటాడు, కాని ఎలా మరచిపోగలడు ? తల ఎప్పుడూ అగ్నిలో మాడుతున్నట్టుంటుంది. మనస్పెప్పుడూ పరిపరివిధాలా పోతుంది. సువారా జ్ఞాపకం రాగానే కళ్లు కన్నీటితో నిండిపోతాయి. ఒకసారి అమెను చూడాలనుకున్నాడు. కాని .... ఇప్పుడామె పరవురుష్తుని కంకితమైన స్త్రీ! దూరం నుంచైనా ఒకసారి కనిపిస్తే! బాధను తెలుపుకోడానికి కాదు, ఒకసారి చూడడానికి మ్యాతమే! అకంశఠాన్ని ఒళసారి వినడానికి ఆమె మజీద్‌ను మరచిపోయేలా చేసింది. కాని మజీద్‌ ఎలా మరచిపోగలడు? వాళ్ళిద్దరూ వఏచెట్టు కిందైతే పండిన పళ్లను ఇచ్చిపుచ్చుకొనేవారో ర్యాత్రివేళ దీనంగా, ఒంటరిగా ఆ చెట్టుకింద నిలబడతాడు. ఎవరి నిరీక్షణ కొరకు? అవనలు నిరీక్షించ గ్లాని కెవరున్నారని?

చిన్ననాటి చెలి 18 అనే నిక్కడి కొచ్చానని సుహరాకు తెలిస్తే సుహూరా ఎప్పుడూ .... ఎవ్పడూ ఇటురాదికంి మవీద్‌ నిర్ణయం ఇది. 9 నుహరా వచ్చేసింది. మదీద్‌ వచ్చాడని తెలియగానే ఆమెలో (పేమ పర వళ్లు తొక్కింది. అందుకే ఆమె పరుగెత్తుకు వచ్చింది. కాని మజీద్‌లో ఆమెను కలువాలనే .ఉత్పాహం లేదు. అతనిప్పుడు భగ్న్యపేమికుడు. అతను కదలలేక పోయాడు. బాగా అలసిపోయి వున్నాడు, ఎక్కడ 1” అనే సుహరా (వళ్నకు “తోటలో”? అనే తల్గి జవాబు ఈ రెండింటినీ మశీద్‌ విన్నాడు. అతని హృదయం కంపించసాగింది. అతను కదలకుండా వాలుకుర్చీలో వడున్నాడు. సంధ్య వెలుగులో తోట తేలియాడుకుంది. [భమరాలు పూలమీది కెగురుకూ యుమ్మనే నాదం చేస్తున్నాయి. సుగంధంతో కూడుకున్న మలయమారుకం ఆకు లను కదిపివేస్తూంది. నంధ్య చీకటిలో అకను కలిసిపోయి శిల్పంలా పడున్నాడు. నుహరా పొదధ్వని అతనిని సమీపిన్తూన్నదిం 6ళ్స్రళో | కొత్తతోట [) దుఃఖంతో కూడుకున్న సువారా ధ్వని వెనక నుంచి వచ్చింది. మజీద్‌ హృదయంలో తీరని వాధ రగిలింది. అది సామాన్యమైన వాథధకాదు, నన్నని మునలుదేలిన శఛూలాలు అకని పృావయాన్ని ' ఖేదిస్తున్నట్ఞనిపిం చింది, మెల్లిమెల్లిగా వాధ త్మీవం కాసాగింది. 6న్లన్ను గుర్తుపడతావా మజీద్‌ కళ్లు కన్నీటితో నిండిపోయాయి, 9-8

కే1ేడీ చిన్ననాటి లి మజీద్‌ తిరిగి చూశాడు, అతని హృదయంలో అగ్ని (వర్వారిల్లినంత పనైంది. నోటినుంచి ఒక మామైనా రాలేదు. సుహరా బొత్తిగా మారిపోయింది వాగా చిక్కి పోయింది. ఉంగ శాల జుత్తు వదుకైంది. గోళ్ళన్ని అరిగిపోయాయి. శరీరమంతా వచ్చబడిపోయింది. చెవుల రంథధాలు నల్టని దారాలతో మూయబడ్డాయి.. ఇలా వాళ్ళిద్దరూ ఒకరినొకరు చూనుకున్నారు. చాలాసేపటివరకు ఎవరూ ఏమీ మాట్లాడ లేకపోయారు. నూర్వ్యుడు పూ ర్తిగా కృంగిపోయాడు. అంతరాలను కని పించకుండా చేసే అంధకారం వ్యాపించింది, వాళ్ళిద్ధరికి ఇదంతా అవగతంకాలేదు. ఇలావుంటూండగానే ఆ (గామాన్ని ఆలింగనం చేసుకుంటూన్నట్లు కనబడే నది రెండు థధారల్ని పరిశ్నుభం చేన్తూ పూర్ణచంద్రుడు పర్వతశిఖరంనుంచి తొంగి చూడసాగాడు. ఊరు నిశ్శబ్ద వాతావరణాన్ని భంగంచేస్తూ, ఎక్కడో దూరంనుంచి ఒక (పేమగీతం వినిపించసాగింది. ఒక (పేమికుడు తన (ప్రేయసి జ్ఞాపకార్థం పాడు తున్నాడు శోకనమ్ముదంలో మునిగి__ “* కమలాల వూదోటలో ఉండేదానా ! రంగు రంగుల 'రెక్కలదానా! ఓ! వంచరంగుల చిలకా పూలరేకలవంటి ముఖం సీ పూలరేకులవంటి మఖం ... నన్నాశ గొలుపుతుంది చూడగానే తనివికీరుళుంది నిన్ను మనసారా చూసే సమయం ఎప్పుడొస్తుందో ఆ సమయం ? శామినియే నావద్ద కొచ్చిందా? కాలదోషం నిఘ్నమై

చిన్ననాటి ఇలి 115 మధ్యలో నిలిచిందా ? కమలాల పూదోటలో ఉండేదానా! .. ఆ అజ్ఞాత గాయకుడు ఆ గీకాన్ని మరీమరీ అలాపిస్తున్నాడు. చివరికి మజీద్‌ జీకపోయిన కంఠంతో “*నుహరా [1 అని పిలిదాడుం ఈక్షి ,... [ గతకాలానికి చెందిన హృదయంతో జివాలిచ్చినట్టుగా వుందిం ఈబ్లబ్బేంటి 3 మజీద్‌ అడిగాడు, శవ్రెప్సి లేదు” అన్నదామె ఆమ్సరి ఇంత చిక్కిపోయావెందుకు 1 సుహశా అందుకు సమాధానం ఇవ్వలేదు. “వచ్చినట్టు _.. నాకు మొన్ననే కెలిసిందిలి దీర్ద మైన నిట్టూర్పును విడుస్తూ అంది. నే నెప్పుడూ తిరిగిరాననుకున్నావు కదూ ?” మజీద్‌ కొంచెం అలిగినట్టుగా అన్నాడు. “అందరూ అలాగే అనుకున్నారు. మరి నేను .... ౫ న ఉత్రిర్రిగొస్తావనే నమ్మకం నా కుండింది *” అళన్చురైతే ,... | నా ఈడు వాళ్ళందరికి పెళ్ళిళ్లు అయిపోయాయని అమ్మ బాధతో కుమిలి పోసాగింది. అందరూ నిర్ణయించుకున్నారు. నా సమ్మఠి ఎవరూ అడగలేదు బంగారం వరకట్నం లేనిదే నన్నెవరూ .... వరకట్నం, బంగారు నగలులేందే నుహరాను 'పెళ్ళిచేనుకోడాని కిష్టపడని ప్యక్తి వుండడు -- ఇలాంటి విశ్వానం సుహారాకు గాఢంగా వుంది, ఎందుకు ? అబ్మల్రా జరుగుతుందని నే నెప్పుడూ ఊహించలేదు. ఒక్క క్షణంకూడా మరచిపోలేదు నేను. ర్యాతింబవళ్లు జ్ఞాపకం చేనుకొని ఏడ్చేదాన్ని. ఏ కష్టం కలుగ కూడదనీీ ఏజబ్భు రాకూడదనీ (వతిరోవూ భగవంకుణ్ణి వేడుకునేదాన్ని.)

క చిన్ననాటి చెలి నేను సుహరాను మరచిపోయానని సుహరా అనుకుందికదూ ? నే నలా అనుకోలేదు ఉత్తరా అెందుకు రాయలేదు 19” ఆర్రాయలేదు! అంక! ఎన్నోసార్లు రాశాను. కాని వేయలేదు.” అప్రతిరోజూ నేను ఉత్తరం కోసరం ఎదురుచూసేదాన్ని. ఇవ్వాళ్ళొస్తుంది, 'శేపొస్తుంది =. ఇలాగే అనుకునేదాన్ని.” కమ్సరి ఈ పెళ్ళి .. ౨ ఈనేను చెప్పానుకదా! నన్నెవరూ అడగలేదు. అమ్మా నాన్నలకు బరువై ఎంతకాలముండాలి ? నేను అబలను కదా *౫” “చివరికి ఇల్లు భూమి తాకట్టు పెట్టి బంగారం మొదలైనవి కొని "పెళ్ళిచేశారు బంక బలహీనమై పోయావేంటి 1” “సుహరా ఏమీ మాట్లాడలేదు. “చెప్పు సుహరా! ఎందుకిలా అయిపోయావు ?93 కళవిచారంతోం) అపిం విచారం 139 హ్‌. అన్సుప్రూరా 199 66త్రళ్లి [03 అచ్చెన్నవేం 1 నుహరా వెక్కివెక్కి పీడ్వసాగింది. మెల్లగా తన భర్తను గూర్చి చెన్ప సాగింది. “పెద్ద కోవగొండి. ఆయనకు మఠో భార్య, ఇద్దరు పిల్ణలున్నారు, “మీ ఇంటికెళ్ళి సీకొచ్చే భాగాన్ని తీసుకరమ్మంటాడు. నాకు చిన్న చెళ్లెళ్ళున్నారు కదా! నేనేం చేయగలను? నేనేమీ మాట్లాడకపోయేసరికి నన్ను కొడతాడు. ఒక సారి నన్ను నాభిలో తన్నాడు. నేనలాగే పడిపోయాను. ఆరోజే ఈ పళ్ళూడి పోయాయి. చూడు ఆమె నోరు తెరచి చూపించింది. తెల్టని పండ్డవరునస మధ్యలో ఖాలీస్థానం?

చీన్ననాటీ ఇలీ 117

ఈ6ళనృవారా ో

ళ్‌ర్పి ళం

ళళద్చుర్రి 1,

ఉబ్రక్క్కడ్తి 'కెళ్ళింతరువాత ఒక రోజైనా కడువునిండా ఖోజనం చెయ్యలేదు. ఒక్క తణమైనా (పళాంతంగా గ డపలేదీ హృదయం. నేను థార్యను కాను ఒక పనిమనిషినిమా(తమే, కొట్బరి ముక్కల్నినూరి కూలి డబ్బులు తెచ్చి ఇన్వాల్పొస్తుంది నాకు, డబ్బు తక్కువగా వుంపే దెబ్బలు పడతాయి, నాకు ఏమీ ఇవ్వడు" అప్పుడా నెలలో దూరం వున్నాను .... =

క6 అకపళి టాం ఏతతిళ తొ

ఉఅవరునగా నాలుగు రోజులు

ళల టాం వలల వన్‌

ఉవస్తులుండాల్సి వచ్చింది £”

ఇలాగే సుహరా అన్ని చెబుకూపోయింది. ఎంకో చెప్పవలసి వుంది. ఆమె హృదయంలో ఎన్నో రహస్యాలు దాక్కున్నాయి. అమె ఇంకా అంది = ఎన్నో సార్డు చనిపోవాలనిపించింది. కాని ఒకే అశ తో (వతికున్నాను! ఒకసారి వచ్చి చూసిన తరువాత చనివోవాలని $

ఉమ్మత్యువును తలుచుకుంటూ ఇక మనస్సును పొడుచేసుకోటోకు, అసలు వ్రీవితం ఇంకా ముందుంది. నమ్మకాన్ని పెంచుకో, ముందు ముందు మంచి భవిష్యత్తున్నది”

మజీద్‌ మాటల్నివిని సువూరా ఒక డీర్డ మైన నిటూర్చును విడిచింది, కుర్చీ కింద మజీద్‌కు ఎదురుగా కాళ్ళదగ్గర కూర్చుంది. ఎంతోసేపటివరకు నీమీ మాట్లాడకుండానే ఇద్దరూ వెన్నెల్లో తేలియాడుతూన్న (వసంచాన్ని తిలకించారు చివరికి మజీద్‌ ఇలా అన్నాడు ___ *నుహరాా, వెళ్ళి భోజనంచేసి వోయిగాపడుకో మళ్ళీ రేవు కలుద్దాం”

అజ్మన్బుడ్తిక నేనేమీ చెయ్యలేను నుహరా లేచి నిలబడింది.

“ఇంత అలసటా 1 మజీద్‌కూడా లేచాడు,

షక చీన్ననాటీ ఇలీ మనస్సుకు సంబంధించిన అలనట 1” “మ్షనన్సును పొడుచేసుకోవోకు. వెళ్లినడుకొని విశ్రాంతి తీసుకో.” ఈర్రేశ్చక్కడికెనా వెళతావా? కళద్దేద్పుం జివ్రేన్సు రేపు ఉదయం వస్తాను* సుహరా వెళ్ళసాగింది. బ్రల్రాగే! మజీద్‌ సమ్మతిని కెలిపాదుం వెన్నెలలో కేలియాదుకున్న కొబ్బరి చెట్టముధ్యనుంచి వెళతూంది నుహరా. మజీద్‌ ఆమెను చూన్తూ వాలుకుర్భిలో ఒరిగాడు.

-. చేతిలో చిన్న దీపం వట్టుకొని తల్లి వొచ్చేసింది. “నీ విలా పడున్నా వెందుకు నాయనా ?౫” మజీద్‌ అలసిపోయి. వపడుండడాన్ని చూసి (కేమతో అడి గింది తల్లి.

ఆప్రెప్స్‌ భ్రేద్తుం?

“ళన్తూశావా నాయనా ! సుహళా పరిస్థితి. చిలకలాంటి అమ్మాయి .... అంతొ దైవలీల

మజీద్‌కు కోవం వచ్చింది. దుఃఖంకూడా కలిగింది. “అమెను ఎవరలా చిళారు 1

ఆవ్లొచ్చి కొంచెమేమైనా తిని పడుకోనాయనా! ఆలోచించి ఆలోచించి బాధ పడకు. దేవుడంతా మేలే చేస్తాడు.

మజీద్‌ ఆరా్య౩ న్నిదపోలేదు. నువహారాకూడా పడుకోలేకపోయింది. ఎందు కలా? వారిద్దరి మధ్య భూమి, (వవాహాలున్నాయి. అెండు ఎత్తయిన గోడలుకూడా వున్నాయి. అయినా వాళ్లిద్దరూ పడుకోలేదు. భవిష్యత్తును గురించి ఆలోచించ సాగారు.

భవిష్యత్‌ 1

చీన్ననాటి ఇఐలీ 118 10 నుహరా మనస్సు తొందరగా మారిపోయింది. వృదయంలో కొత్త వెలు గులు ముఖంమీద ఎరుపుదనం, కళ్ళల్లో తేజస్సు! తల మధ్యలో పాపటతీసి వెం[టుకలను వెనక్కి ఆకర్షణీయంగా ముడుచుకుంటుంది. ఇరుగు పొరుగు ఆడవా భళ్ళంతా సుహరా వచ్చినప్పటికంటే ఇప్పుడు బాగా కనిపిస్తోంది. తిరిగి తన ఇంటికి వెళ్ళిపోతే అమె ఆయన్క ఆమెను గుర్తువడతాడోలేదో -- ఆశ్చర్యంగా అంటారు, ళళజ్రయన [339 అమె ఎప్పుడూ మజీద్‌ ఇంట్లోనే వుంటుంది. చెట్లకు నీరుపొయ్యడం వట్ట అమెకూడా (శద్ధవహిస్తుంది. *ఈ మొక్క అలన్నింబినీ మేమే. పెట్టి నీరుపోసి “పెంచాం” అని మజీద్‌ చెల్లెళ్ళంటారు. 66 జ్య చెట్టును కూడానా 1?” జవాకునుమ వృథిన్ని చూపిన్తూ అడుగుతుంది సుహరాం ఆజ్లద్రి మొదటినుంచీ వుందిక్కడల సువహారా ఇంకేమీ మాట్లాడ లేదు అది అంతే కాబిట్టి, 6సుహరా ఎప్పుడు వెళతావు” ఒక రోజున మజీద్‌ ఆమెని అడిగాడు సుహరాకు అర్థం కాలేదు. ఆమె ఆశ్చర్యంగా “ఎక్కడికి ఖఇ3| అని అడిగింది. ళధర్సి భర్త దగ్గరకుళి 66క్సపళో 1 ఆవిశ ముఖం వాలిపోయింది. “ఆయన నన్ను "పెళ్టిచేనుకో లేదు “ళమ్చురెవరిని! ఈనేన్తు నా వెంట బంగారు నగలకోపాటు నా భాగానికి వచ్చిన డబ్బును పీసిళళ్ళాను కదా! దాన్నే చేసుకున్నాడు, నగల్ని అతను అమ్ముకొని తిన్నాడు, ఇక మిగిలింది నాభాగానికి సంబంధించిన డబ్బు. అది అతనికి దొరికేదారి కనిపించ శేదుల్‌ సుహరా జవావిచ్చింది.

120 చీన్ననాటీ చలీ కాసేపటికి ఆమె మళ్లీ ఇలా అంది __ “నేనిక్కడ వుండడం ఇక్కడివాళ్లకు ఇష్టం లేకపోతే ... నేను వెళ్లిపోతాను.” అబ్బక్కృడి వాళ్ళలో ఇలాంటి అభిపాయమే వుందా “అలాగే అనిపిస్తోంది.” ఆమె ఒక గులావీ వువ్వును తెంపుకొని వాసన చూసి తలలో పెట్టుకుంది. ఈం క్రావాకుసుముం బాగావుంది,౨ మశ్లీద్‌ అన్నాడు. సుహరా నవ్వింది. కాని అప్పుడే అమె ముభాన్ని విషాదం అవరించింది. కాసేపటికి అడిగింది _ “ఈ జావాకునుమచెట్టు జ్ఞాపకముందా “విన్నాను అన్నాడు మజీద్‌. అయితే “కొంచెం "పెద్ద ఒకటిని గూర్చికూడా వినివుంటావు ? కట( 1 ర్రాకీగారి నోట విన్నాను, వాళ్లిద్దరూ ఒకరినొక రు బాలా దగ్గర కొచ్చారు. అయినా మవీద్‌ జీవితం లోని ఏడు సంవత్సరాలనుగూర్చి ఆమె కేమీ తెలిడుదు. ఆమె ఆ రహస్యాల్లోకి చొచ్చుకొని పోవాలనుకుంటుంది. అమెకు అన్నీ తెలుసుకోవాలని వుంటుంది, పరి చయంవున్న మగవాళ్ళనుగూర్చి ముఖ్యంగా ఆడ వాళ్ళనుగూర్చి వింటున్నవ్పుడు- కళ బ్రవ్సై వయ'స్పెంత వుండింది? ఏలాంటి రంగు? అందంగా వుండేదా అమెను మాటిమాటికి క్లాపకం చేసుకుంటావా?” అని అడుగుతుంది. మజీద్‌ అన్ని [పళ్నలకూ జవాబిస్తాడు. అయినా అతనికేమా[తం సంతోషం కలుగదు. “లేదు అనే మాట ఆయన నోటినుంచి రానేరాదు. క6నాతో ,., నాతో అంతా నిజమే చెప్పాలి. విన్నావా 1% “ప్టిం అమ్మాయీ 1% మశ్రీద్‌ సవ్వుతూ అంటాడు, గడునుపిల్ల! చేళులుచాచి గిల్లడానికి ముందుకొస్తుంద్హి నవ్వుతుంది. శభ మైన, అందమైన వళ్లవరుస మధ్యలో ఆ ఖాలీస్టలం! తీసివేసిన ఆ వేళ్ళగోళ్ళు ! గిల్దాలనే అమె పాఠ ఆలవాటు! మజీద్‌ హృదయాన్ని తొలిచివేస్తుంది. పలచని చర్మంమీద వాడివస్తువుతో గిల్లిన ట్రవుళుంది.

చీన్ననాటీ ఇలీ క్షే ప్రే

“మవీీద్‌ మరియు సుహరాల మధ్యవున్న సంబంధం ఎలాంటిది * ఇరుగు పొరుగు ఆడవాళ్ళలో గుసగుసలు బయలుదేరాయి.

ఆఆ ఆమ్మాయి తన భర్త దగ్గరకు ఎందుకు వెళ్ళదు? పఏమైనాకానీ భగ వంకుడు దీన్ని నహిస్తాడా ?”

మవీద్క్‌ సుహరా ఇలా మాట్టాడుకుంటున్నారంకే నభ్యతకి విరుద్ధ కాదా? ఈ దుష్కృఠానికి ఆకాళం విరిగిపడదా ౪ ఆమె భర్త ఆమెని తన్నివుండవచ్చును. అయితేమ్మాతమేం ? ఏదో ఒకసారి కొడితే పండ్డూడిపోయి వుంటాయి. అయితే ఏం? భర్త కాదా [౫

“న్వుహూరా 13 ఒకరోజు మజీద్‌ అన్నాడు ___ “మనల్నిగూర్చి ఇరుగుపొరుగు వాళ్లు బాగా మాట్టాడుకుంటున్నారు.

ఈఆయితే పం

“ప్పిఫ్టీలేదు, సుహరా జ్యాగత్తగా వుండాలి. అనలే ఆడజాతి! శేరుకు కళంకం రాకూడదు .

“మచ్చరానీ! నా ఉనురు తగలనీ! నేను మాట్లాడేది మరెవరితోనోకాదు.”

ఆమె కళ్లు కన్నీటితో నిండిపోయాయి. మజీద్‌ తొందరగా ఏదో చెప్పాలను కున్నాడు. నుహరాకు సంబంధించిన నిర్ణయ మొకటుంది. కాని చెప్పేదేలా? నుహశరాకు ఇవ్వడానికి అతనిదగ్గర వీముందని? ఇల్లు ముంగిలి లేదు. డబ్బులేదు. పిమీలేదు ! అతనన్నాడు -__- *సుహరా! అత్తవారింటికి వెళ్లకూదదూ ఖం

అవెళ్ళును.

మజీద్‌ తల్లితో మాట్లాడాడు. "చాలాసేపటివరకు ఆమె ఏమీ బివాబు ఇన్వ లేదు, చివరికిలా అంది --- “నీవు నువాళాను పెళ్ళిచేసుకుంకే బాగానేవుంటుంది. కాని నీకు ఇద్దరు చెళైళ్ళున్నారుకదా ? మనదగ్గర అస్తి ఏమీలేదు. అయినా మనం మన కిదివరకున్న గౌరవ, [వతిష్టలకు లోటురానీయకూడదు. నాయనా! నీ వెక్కడి తైనా వెళ్ళి పిల్టల్ని చూడు, కొంచెం బంగారంకూడా నంపాదించు. వరకట్నానికి డబ్బుకూడా ... ! ఎలాగైనా వీళ్ళిద్దరిని ఇద్దరు అయ్యల చేతుల్లో పెట్టి పెళ్ళి చేసెయ్యాలి.

క. చీన్ననాటే ఇల పిల్లలు దొరకడం సమస్యకాదు, బంగారు నగలు వరకట్నానికి డబ్బు శావాలి, “వరకట్నం లేనిదే ఎవరూ 'పెళ్ళిచేనుకోరా 1) మజీద్‌ అడిగాడు. ఎవరు చేసుకుంటారు నామనా! దొరికికే ఎవరో కూలినాలీ చేసుకునేవాళ్లో, లేదా క్రైస్తవులుగా మారిన వాళ్లో దొరుకుతారు. వాళ్ళకెలా ఇస్తాం మనం? కాళ్ళకూ, చెవులక్కూ నడుంకూ కొన్నయినా బంగారు నగలు చేయించి ఇవ్వవలసి వుంటుంది మజీద్‌ ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు చెవులకు నలఖైఆరు రం(ధాలున్నాయి. ఇన్ని రంధా లెందుకు చేయించినబ్లు * నడుంక్కి మడలో ఎక్కడా బంగారు నగలు తొడీగించక పోతే ఏమముపోకుంది * ఈ వరకట్నం వద్ధతే లేకపోతే .... 1 ఉఆ్రమ్మా |! ఈ చెపులు కుట్టించడం మొదలైనవి లేకుండాపోతే ఎంత వాగా వుండేది, మన సమాజింలో ఇలాంటి పనికిమాలిన ఆచారాలు ఎందుకున్నాయి? నానారకాల గుడ్డల్ని ధరించే విచిత ఆచారం విచితమైన నగలూను ...” శల్లీ, తండీ పీమీ మాట్టాడలేదు. మజీద్‌ ఏమీ అడుగలేదు కూడాను. ఆ ముసలివాళ్ళకు ఏం శిక్ష విధించాలి? వారికాలంనాటి ఆచారాల మర్యాదల [ప్రకారం వాళ్లు చేశారు. ఇది అవసరమా కాదా అని ఆలోచించలేదు. (ప్రాచీన ఆచా శాలను రవ్వంత్రైనా అధిగమ్‌ంచలేరు, కాని ఆ విధంగా నడుచుకోవడాని కిప్పుడు పరిస్థితులున్నాయా ? మడీద్‌కి ర్మాతంతా న్మిదపట్టదు. ఎప్పుడూ విచారంలో మునిగిపోతాడు. చెల్లెళ్ళు "పెళ్లిళ్ళు చేయవలసి వుంది. వాళ్ళిద్దరూ యుక్తవయస్సులో వున్నారు. వాళ్ల శెన్నో ఆశలూ, కోరికలూ వున్నాయి. కాని కట్టుకోవడానికైనా నరిక్రైన గుడ్డలు లేవ, ఖభోజనంకూడా ... ఐలహినతను పురికొల్చే అక్షణాలెన్నో వస్తూం టొయి* ఎక్కడైనా తస్పటడుగులు వేస్తే ... అతని బాధ రోజురోజుకీ ఎక్కువవుతూన్నది. అతను ఏమేమో సొధించా అనుకున్నాడు, ఇంటి అప్పును తీర్చవలసివుంది. చెళ్లెళ్ళ పెళ్ళిళ్లు చేయవలసివుంది. తల్లి దర్యడులు మెచ్చుకునే పనులు చేయవలసి వుంది. వాళ్ళు ముసలివాళ్ళయి

చీన్ననాటి ఇలీ గేలిక్రీ పోయారు, మృత్యువు ఎప్పుడు నమీపిస్తుందో తెలియకుండా వుంది. వాళ్ళను సుఖ 'సెస్టే దెప్పుడు? సువారాను పెళ్లిచేసుకోవాలి. ఆమెకు బెక్లెళ్ళున్నారు. తల్లి వుంది. వాళ్ళకే మైనా చేసిపెట్టాలి. కాని వం చెయ్యాలి? అన్నింటికీ డబ్బు కావాలి. ఏవనైనా కొంచెం ముందుకు సాగిందంహపే దాన్నెలాగైనా పూర్తిచెయ్య వచ్చును. అఫలు [పారంభించడమే కష్టం, చేతిలో డబ్బులేనిడే లేదా ఎవరి సవాకారమైనా లేనిదే ఈ [1పపంచంలో ఎవరూ ఏివనీ చేయలేకపోయారు. కాని అమ్మ అభిప్రాయం మరోలా వుంది. దూరంగావున్న పట్టణాల్లో ఉదార వృాదయం కల ముస్థింలున్నారని అంటుంది, సమాజొఖివృద్ధికి వారెన్నో వనులు చేస్తున్నా రంటుంది. వాళ్లు అనాధయువతుల 'పెళ్ళిళ్టు చెయ్యడం, పనిలేని వాళ్ళకు ఉద్యోగాల్ని ఇప్పించడం ఉచితంగా చదువుచెప్పే పాఠశాలల్ని నడ వడం వికలాంగులకు అనాధలకు అనాధ శరణాలయాలను స్థాపించడం లాంటి ఎన్నో వనుల్ని చేన్తున్నారంటుంది. - “నాయనా! మన విషయం వాళ్ళకు తెలియడమే ఆలస్యం. అన్ని విష యాలూ వాళ్లు చూనుకుంటారు.. నాకు వొగా కెలును .... అ సాధువు అన్నీ చెప్పాడు దూర్యపాంతాల్లో వుండే ధనికులు మంబి ఉదారులని ఎవరో ఖికుమెత్తుకునే వారు అమెకి చెప్పారు. ఏమా[తం నంకోచం లేకుండా మజీద్‌ వెళ్ళడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఎక్కడి కైనా వెళ్ళి ఏదైనా వనిజేస్తాను. “నేను వెళ్లి తొందరగా తిరిగివస్తాను. అందరినీ నీ చేతుల్లో పెట్టి వెళుకున్నాను* అతను నుహారాకు అన్నీ చెప్పాడు. “న్లీవు వచ్చేవరకు నేను జా(గత్తగా చూనుకుంటానిని నుహారా అభయం ఇచ్చింది. ఒకనాటి సాయంకాలం వళ్ళ్చిమదిశలో రంగారు బంగారువర్డం వ్యాపించి నప్పుడు మజీద్‌ పెషైన్తూ బెడ్డింగునూ వట్టుకొని ఒక పిళ్ఞవాడు బస్‌స్ట్రాండ్‌ కేసి వెళ్ళాడు, మజీద్‌ అందరినుంచి వీడ్కోలు తీసుకొని వెళ్లాడు

మేవీత్న చీన్ననాటీ ఇెలీ నాకు రోజురోజుకూ దృష్టి లోపిస్తూన్నది. నాకొక టోడు తెచ్చిపెడతావుగా+ "పెడతావా? లేదా కండి అన్నాడు. తెస్తా నంటూ మజీద్‌ తన గదిలోకి వెళ్లిపోయాడు. అక్కడ కిటికీ దగ్గర సుహరా కన్నీరు కారుస్తూ నిలబడివుంది. క్ష మాట చెప్పాలా +” ఆమె అడీగింది “చెప్పండి రాణీగారూ 1” మజీద్‌ నవ్వాడు అమె ఏమో చెప్పబోయింది. కాని పూర్తిగా చెప్పకముందే బస్‌ చప్పుడు వినిపించింది. తల్లి గది గడపదగ్గరకు వచ్చి అంది -__ “తొందరగా వెళ్లు నాయనా! ఐస్‌ వెళ్ళిపోగలదు" మజీద్‌ వెళ్ళిపోకూం'కే సువారా కళ్ళనుంచి కన్నీరు కారసాగింది. 6ఇక నేను వెళ్ళిరానా * అంటూ అతను అనుమతిని కోరాడు. సుహరా తలవంచుకొని అనుమతి నిచ్చింది. ఒక అడ్జొత భవిష్యత్తులోకి అతను బయలుదేరాడు. గుమ్మం దాటి వెనక్కి తిరిగి చూసినప్పుడు అతనికి కనిపించిన సుహర్వా ఆ ఇంటి చితం అతని హృదయం మీద చెదరని ముదను వేశాయి. ఎన్నో నెలల తరబడి ఆ చ్మికం అతని కళ్ళల్లో మెదలసాగింది. అదెలా! న! సుహరాను పెళ్లిచేసుకోవాలీ, అంతకంకేముందు చెళ్లెళ్ళకు ఆశయాల్ని చూపించాలి, వరకట్నంకోసరం నగలకోసరం డబ్బు సంపాదించాలి. ఇవన్నింటికి ఉపాయం * .... ఉద్యోగం కావాలి, కాని .... మజీద్‌ను నిరాశ అవరించింది. ఉద్యోగం ఎక్కడా దొరకలేదు. ఉద్యోగం ఎక్కడైనా వున్నా సిఫారసు చేసే

చిన్ననాటి వలి 19$ీ వాళ్లు కావాలి, లంచం ఇవ్వాలి. పరీక్ష ప్యాసైన నర్జిఫికెట్‌కూడా కావాలి. ఇవన్నీ లేందే ఉద్యోగం దొరకదు. అయినా అతను నిర్విరామంగా వెళుకుతూనే వున్నాడు ఎన్నో పట్టణాలు తిరిగాడు.

చివరికి తన జన్మస్థానంనుంచి వది హేనువందలమైళ్ళ దూరంలోవున్న ఒక "పెడ్డ వట్టణం చేరుకున్నాడు. ఈ మధ్య నాలుగు నెలలు గడిచిపోయాయి.

ఆ వట్టణంలో అతనికొక ఉద్యోగం దొరికింది. ఉద్యోగం అంత కష్టకర మైంది కాదు. మంచి ఆదాయంకూడా వుంది. వి(శ్రాంతి లేకుండా మాతం వనిచేయ వలసి వుంటుంది. నలై శాతం కమిషన్‌ ఇస్తానని కంపెనీ యజమానే న్వయంగా వాగ్దానం చేశాడు.

కంపెనీ ఒక ఫైకిలొను ఇచ్చింది. ఉండడానికి కంపెనీలోనే ఏర్పాట్లుచేశారు. వివిధ శాంపిళ్ళను తీనుకొని తిరగవలసి వుంటుంది,

మజీద్‌ ఇలా వనిచేయసాగాడు, చిన్న పెపైలో రకరకాల సాంపిళ్ళను అలంకరించుకొని పెట్టుకుంటాడు, ఆర్డర్‌ మిక్‌ తీసుకొని ఐయలుదేరుకాడు. వట్టణ మంతా తిరిగి ఆర్జర్హు బుక్‌చేనుకొని సంతృప్తితో తిరిగివస్తాడుం

ఇలా ఒకనెల గడిచింది. ఖర్చులన్నీపోను ఇంటికి వందరూపాయలు వంపిం చాడు, తం్మడికి వోడు కొనుక్కోడానికి, నుహారాక్పు చెళ్టెళ్ళకు, బట్టలు కొనుక్కో డానికి డబ్బు వంపించాడు.

మళ్లీ ఒకనెల గడిచింది. క్షణంలో పీం జరుగబోయేదీ ఎవరికి తెలుస్తుంది నష్టం జరుగుతుందని ఎవరూ అనుకోగలరు. ఇలాంటి నమయంలో ఒక అనుకోని దుర్ద్‌ టన జరిగిపోయింది.

అనాడు సోమవారం, మజీద్‌కు వాగా జ్ఞానకం వుంది __ మధ్యాహ్నం నమయం, రోజటిలాగే బాక్సొను మై8ల్‌ ల్యాంప్‌వద్ద వేలాడదీసి సము[దపు ఒడ్డు ఫది తార్‌రొడ్టు మీదుగా వెళ్తున్నాడు. అదంతా వాల్యుపదేళం. సైకల్‌ అత్తి

గంగా పోతూంది. ఈ మధ్యలో 'పెసై వోండిల్‌ విరిగిపోయి పెన్రై ఫైకిల్‌చ్మకం మధ్యలోకి వచ్చింది. సైకిల్‌నుంచి దూరంగా ఒక గోతిలో పడిపోయాడు మజీర్‌,

126 చిన్ననాటి చలి తనమీద 'ఏిదో ఒక పెద్ద పర్వతం కూలిపడ్డట్టబింది. ఏదో ముక్కలు ముక్కలైనట్టుగా, తీరని బాధ కలుగుళున్నట్టుగా జ్ఞాపకం వన్తూంది. శరీరంనుంచి పదో తెగిపోయి వికిపోయి నట్టనిపించింది. అంకా చీకట్లో కలిసిపోళున్నది. అంకా చీకటితో కూడుకున్న జ్ఞావకాలల్లో ... ఫాను వీస్తున్న ర్యాతిలా మధ్య మథ్య మెరుపులు మెరుస్తున్నట్టుగా అనిపిస్తూంది. నొప్పి! భయంకరమైన నొప్పి, మందుల వానన, బాధతోకూడుకున్న మూలుగులు, నోటిలోపల గొంళులో8 పొడవైన దేదో దిగుతున్నది, కడుపులో వేడినీళ్ళలాంటి వేవో నిండుళున్నాయి. ఎలాగో అనిపి స్తోంది. ఇలాంటి అనుభవాలతోనే కాలం గడున్తూన్నది. | స్మృతి ఎంతో దూరంలో వుంది. ఏదీ స్పష్టంగాలేదు. కెల్లని పొగమంచుల్యా వెండి మేఘాల్తా---జ్ఞాపకాలన్నీ మజీద్‌ నుంచి దూరంగా వెళుకున్నాయి .... అంతా అపస్మారకంలోనే విలీనమై పోవలసివుందేమిటి ? లేదు ! స్పృహలోకి రావాలి. (బతకాలి. జీవికం? ఫ్మీవమైన, కఠోరమైన వేదన ! అయినా (బతకాలి! మజీద్‌ [పయత్నం చేశాడు.తనను అణచివేసే విస్సృతి పర్వతాన్ని తనకున్న శ_క్రినంతా కూడతీసి ఒకేసారి నెట్టివేశాడు..... .. మెల్టిమెల్లిగా నొప్పితోపాటు స్మృతిలోకి రాసాగాడు, ఒక దీర్ధమైన నిట్టూర్చును వదిలాడు, మెల్లిగా కళ్ళు తెరిచాడు. అలా వడుకునే వున్నాడు, మెడదవరకూ తెల్లని దుప్పటి కస్పబడివుంది. ఆస్పతి ! అతని కంఠొ జ్ఞాపకం వచ్చింది. భయంకరమైన బాధ, కుడివైపుగా నడుంకింద అగ్నితాకుతూన్నట్టుగా మండుతోంది ! భరించరాని తలనొప్పి! అతను చేయి చాచి చూసుకున్నాడు. నడుంకి ఎన్నో గుడ్డలుచుట్టి వున్నాయి. అతను కుడికాలును వెతుక్కుంటున్నాడు. అకి చల్చదనం ! శూన్యం! " అతను గాభరానడ్డాడు. చెమటలు పోశాయి. మళ్ళీ స్మృతి కోల్పో తున్నాడు. ఒక కాలు సగ భాగం లేకుండా పోయింది! వడుకొనుండే అతనొక అగాధమైన లోయలో పడసాగాడు, [పపంచమంతా తిరుగుతూన్నట్టుంది. మళ్ళీ అతను చేకితో ఛడిమి చూసుకున్నాడు, శాలు కింది భాగాన ఏమీ

చిన్ననాటి చలి 127 లేదు, అసహ్యమైన వాథ తవ్పం. నుహరా మొదటిసారిగా ముద్దుకీసుకున్న అకుడి కాలు ఏమైంది ?

కళ్ళు తెరిదాడు. వేడి వేడి కన్నీటి బిందువులు చెంపలమీదుగా రాలు తున్నాయి. కంపెనీ మేనేజర్‌ ఒంగి అన్నాడు._ోమిష్టర్‌ మజీద్‌ + నాకు చాలా వాధ కలిగింది. బొధవడకు 1%

కళన్సుహూరా [1౨

ఏంటి మశీద్‌ +?

నీవు ఊం... అని ఎందుకనవు ?

నేను ఊం....కొడతానుగా ! ఏం పిల్లోడా నన్ను విమేవ్‌ 1” అని ఎందు కంటావ్‌

మజీద్‌ వణకిపోయాడు. “సుహారా |!) అని అరుస్తూ అతను ఆశ్చర్యంతో లేచాడు.

“పగటి కలలు కంటున్నావా * నర్చొ అడిగింది

మజీద్‌ నవ్వాలని ఎంతో [నయత్నించాడు.

అరవైనాలుగు రోజులు అరవైనాలుగు రాశులు గడిచిపోయాయి. తన కంకే కూడా పొడవైన కర సహాయంతో మేనేజర్‌ వెంట గేటును దాటాడు జననమూహాంతో వున్న రోడ్డు మీకకు నచ్చాడు.

కంపెనీ మేనేజర్‌ యాఖైరూపాయలు చేతిలో పెట్టి “ఇక మీరు ఇంటికి వెళ్లి పొండి, ఇలొ జరిగినందుకు నేను చాలా వాధవడుతున్నాను $ అని అన్నాడు

మజీద్‌ కళ్ళువెంట నీళ్లు రాలసాగాయి. అతనన్నాదుఎాగనా చెళ్టెళ్ళకు "పెండ్లీడు దాటిపోయింది. వాళ్ళిప్పుడు ఇంట్లోనే వున్నారు. అమ్మ నాన్న ముసలి వాళ్ల యిపోయారుం ఉన్న అస్తి అంతా అప్పుల కింద చిక్కుఐడిపోయింది. మగవా న్నంటూ ఆ ఇంటికి నేనొక ల్లీ ఆధారంగా వున్నాను. ఇంటి కష్టాలను కడతేర్చే దారిలేందే నాకు ఇంటికి వెళ్లు బుద్ధికావడం లేదు, ఈ స్థితిలో వెళ్ళి వాళ్ళ కష్టాల్ని మరి ఎలా పెంచగలను

“జ్జయ్రితే ఇప్పుడేం చేయదలుచుకున్నావ్‌ ఖం

$123 చిన్ననాటి చెలి “పెప్సీ నిశ్చయించుకో లేకుండా వున్నాను. “మ్లా కంపెనీలో మీకు తగిన పని ...మీరు లెక్కలు చెయ్యగలరా 1 కలేదు లెక్కల్లో నా కంకగా అనుభవంలేదుల ఇలా మవశ్రీద్‌ మళ్ళీ ఒంటరివాడయ్యాదడు. అతను ఇంటికి నంబై రూపాయలు పంపించాడు. వెంట ఒక ఉత్తరం కూడా పంపాడు, దాంట్లో కాలు విరిగినట్టుగా రాయలేదు, “జబ్బు పడ్డాను, మళ్లీ నేను మీకు రాసేంతవరకు జవాబు రాయ కండి" అని మాతమే కెలిపొడు. అతను మరో ఊదోోగం కోనం (సయత్నం చెయ్యసాగాడు. రెండు చేళులతో కసైను పట్టుకొని ఒక కాలు ఐలంమీద దుముకుతూన్నట్టుగా నాలుగు అడుగులు ముందుకేస్తాడుు నిలబడిపోతాడు. నిలబడి డ్ఞావకం చేసుకుంటాడ్డు మళ్ళీ నడుస్తాడు, ఇలా రెండు నెలలు గడచిపోయాయి. ఉండడానికి స్థలంఅేదు. ఎక్కడ కాస్త స్థలం దొరికినా పడుకుంటాడు. చివరికి పట్నంలోని ధనవంతుల దగ్గరికెళ్ళి సహాయాన్ని కోరాలని నిశ్చ యించుకున్నాడు. ఆరాతీయగా ఖాన్‌ఐహదూర్‌ గొవృ ఉదార స్వభావం కలవా డని కెలిసింది, పట్నంలోవున్న ఇళ్లన్నీ అకనివే. ఇళ్ళల్లో ఇటుకలంత బంగారు ముద్దలున్నాయని జనం అంటారు. [పభత్వంతో కూడా అకనికి మంచి వలుకుబడి వుంది. ఆ రోజుల్లో అతను పది పదిహేనువేలు ఖర్చుచేసి గవర్నరుకు విందు ఇచ్చాడు. అతను ఏమైనా చెయ్యగలడు .. .... కాని కాపలాదారు మజీద్‌ను లోపలికి వెళ్ళనీయలేదు, అతను (పతిరోజబూ భవనం ద్వారంలో నిలబడళాడు, ఇలా ఒక వారం గడిచింది, చివరికి కావలా దారుకు దయ కలిగింది. భాన్‌బవాదూర్‌ దశ్చార్‌లోకి [పవేశం దొరికింది. మజీద్‌ నమస్కరించాడు. ఒక ముస్లిం మరొళ ముస్టింను కలిసినప్పుడు “సలాంఆశేకంొ అని అనవలసి వుంటుంది. అందువల్ల మజీద్‌ అలాగే అన్నాడు. కాని ఖాన్‌బహదూర్‌ అ నమస్కారాన్ని ఎందుకు స్వికరించలేదో అర్థం కాలేదు. కనీసం అతని అఖ్మిపాయాన్ని వినడానికైనా (ప్రయత్నించలేదు. సుమారు యా ఖై సంవత్సరాల తెల్టని, మంచి ముఖవర్చస్సు కలవాటతను, వ్మజం పొదిగిన చేతితో గడ్డాన్ని దువ్వుకుంటూ అథను మశీగ్‌ దుఃఖాన్నంతటినీ విన్నాడు, “మ్రన్ల

చిన్ననాటి ఇలి 199 నమాజంలో మళ్లీ పెళ్ళికి నోచుకోన్‌ ఎంవరో ఆకవాళ్టున్నారూ. అని అతను చివరిగా అన్నాడు. ఒకపూట తిండికి నోచుకోనివొళ్ళూాకూడా ఎందరో వున్నారు నాకు వీలైనంకవరకూ అందరికి సహాయం చేస్తూనే వుంటొను. ఇంతక ంపే ఎక్కువ నేనేం చెయ్యగలనో చెప్పు?

ఏమీ లేదన్నాడు మవీద్‌-

ఇభాన్‌బహదూర్‌ తాను నమాజోద్ధరణకై చేసిన గొప్ప కా ర్యాలన్నింటినీ చెప్పేశాడు. అతను నాలుగు మశీదులను కట్టించాడు కాగా అక్కడున్న ఇతర కోటిశ్వరులు ఒక్కొక్కటి మాత మే కట్టించారు. అతను ఒక న్కూలును కట్టించ డానికి భూమిని కూడా విరాళంగా యిచ్చాడు. అదే స్థలంలో ఇళ్లు కనుక కట్టించి కిరాయిల కిచ్చివుంశే ఎంక డబ్బొచ్చేదీ! నమాజంకోనం అతను మా[తం [పకి సంవత్సరం ఎంత డబ్బని ఖర్చుపెడ తాడు? ఇంతకంకే ఎక్కువగా నేనేం ఇయ్యగలనో చెవ్పమన్నాడతను మళ్ళీ

మశీద్‌ మాట్లాడకుండా నిల్చున్నాడు,

మీద్‌ కాలును కోల్పోయినందుకు తన సానుభూతిని కూడౌ శెలిపొడులా “ద్వురదృష్టం! ఏం చేద్దాం లం

మవీద్‌ మళ్ళీ పం మాట్లాడలేదు.

లోలోపలే బాధవడుతూ నమస్కరించి కర సహాయంతో అతను బయటికి వెళ్ళిపోయాడు. గడవదాటి బయటికి పోతూండగా ఖాన్‌ ఐహదూర్‌ నౌకరుచేత ఒక రూపాయి పంపించాడు,

నా కిచ్చానని చెప్పి దీన్ని నువ్వే తీసుకో” అని నౌకరుకు చెప్పి మజీద్‌ నడవసాగాడు.

అతనా రూపాయి ఎందుకు తీసుకోలేదు * ఆ కోటిశ్వరుని దగ్గరకు వేలాది మంది పేదవాళ్ళు వన్తూంటారని అతనికి తెలియదా? అతనే ఒక కోటీశ్వరుడైతే ఏం చేసేవాడు? మొదట వచ్చిన యాచకునికి కన నగం ఆస్తినీ ఇచ్చేస్తాడా? ఓక వెండి వళ్లిం నిండా రూపాముి నాణాలను "పెళ్టి ఇస్తాడా ౪ ఖాన్‌ ఐహాదూర్‌ నిండు రూపాయి ఇచ్చాడు. దాన్ని తీసుకోవడం అకని కర్శవ్థం శాదొశి మజీద్‌ విచా

0-9

180 చిన్ననాటి ఇలి కంలో మ నిగిపోయాడు, కాని ఆ పట్నంలో కోటీశ్వరులు అయిదుగురు మ్మాతమే వున్నారు. మిగిలిన ఆరున్నర లక్షలమంది అంకా సామాన్యులే. మజీద్‌ రెక్కలు విరిగిన పక్షిలా నిలుచున్నాడు. మజీద్‌ కర కిందుగా నాలుగు అంగుళాల మేర అరిగిపోయింది. భోజనం లేనందువల్ల శరిరమంకా శుష్కించిపోయింది. అకని కొక పని దొరికింది. ఒక హోటల్‌లో ఎంగిలి గిన్నెలు కడగాలి. ఉదయం నాలుగు గంటలకే లేచి రాత్రి పదకొండు గంటలవరకూ కొళాయి దగ్గరే వుండాలి, ఒక పెద్ద బుట్టనిండా అంట్లన్నీ "పెట్టి అతని దగ్గర పెడతారు. ఒక్క టొక్కటిగా వాటిని శుభంచేసి మరో బుట్టలో వేస్తాడు. ఆ బుట్ట నిండగానే దాన్ని తీసికెళతారు మరోబుట్టనిండా అంట్లను అక్కడుంచుకారు. ఇదీ అతను చేయాల్సిన వని, తినడానికి పొట్టనిండా తిండి దొరుకుతుంది. (పతినెలా అయిదు రూపాయలు ఇంటికి పంపిస్తూండేవాడు. సుహరా జిబ్బు పడింది. ఆమె చాలా బలహీనమై పోయిందని ఇంటినుంచి ఉత్తరం వచ్చింది. “బక్కాడంకా క్షేమంగా వున్నారు. ఒకసారి చూడాలనుంది” - మీ సుహరా, కేం సుహరాను చూడాలని మజీద్‌ కూడా ఆరాటపడుతున్నాడు, నది హేనువందల మైళ్ళదూరంలో వుండి ఆశను సుహరాను చూస్తాడు. ఆమె దగ్గును ఇక్కడినుంచే వింటాడు, ఏమేమో మాట్టాడి ఆమెను శాంతపరుస్తాడు. “నుహరా! ఇప్పుడెలాగుంది * భాకీలో నొప్పి తగ్గిందా? మళ్గీ భ్యృభం ఛేస్తూన్న మ్రేటువైవు చూస్తూంటాడు.

చిన్ననాటి చలి క81

రాత్రి పడుకునేప్పుడు నుహరాతో *వడుకో నా (పేయసీ! వడుకో 1 అని అంటాడు, కాని అతను చూసేది మాతం చుక్కలతో నిండిన నీలాకాశం వైప్ప

కొంతకాలం తరువాత మళ్లీ ఒక ఉత్తరం వచ్చింది. [వాత సుహారాదికాదు. తల్లి ఎవరితోనో (వాయించింది. దాన్ని చూడగానే పట్టణంలోని కోలాహలమంతా ఒకేసారి ఆగిపోయినట్టయింది.

[పియమైన వ్యుకుడు మవీదొకు మీ అమ్మ (వాయిస్తున్నది. మొన్నటిరోజు ఉదయాన సుహరా చనిపోయింది. నా ఒడిలో తలపెట్టుకుని వాళ్లింట్లోనే .... మా అందరికీ ఆధారంకూడా పోయింది. ఇప్పుడు భగవంకతుడూ నీవూ తప్ప మాకిం "కెవరు దిక్కు?

ఈన్రాయనా ! పోయిననెల 80 వ తేదీన మన ఇంటిన్తి భూమిని అప్పుల వాళ్లు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వెంటనే భాఖీ చేయమంటున్నారు. ఈ ఇద్దరు అమ్మాయిలను, జబ్బులోవున్న నాన్నను తీసుకొని నేను ఎక్కడికి వెళ్ళాలి ?

6న్రాయన్వా నేను వడుకొని చాలా రోజులైంది. నీ చెళ్టెళ్ళు ఈడువాళ్ళంఠా ముగ్గుర్తు నలుగురు పిల్టల తల్లులైసోయారు, ఏమైనా జరుగగూడనిదైతే.... ? ఇక్కడి వాళ్ళలో ఏమ్మాతం దయాగుణం లేదు! నేను, మీ నాన్న చేతులు జోడించి ఎంతో వేడుకున్నాం. కాని వాళ్లు తొందరగా ఖాళీ చేయించాలనే నిశ్చ యించుకున్నారు. మన సమాజానికి చెందిన ఎందరో ధనవంకులు అక్కడుండి వుంటారు. వాళ్ళతో చెప్పు. వాళ్లేదైనా మార్గం చూపిస్తారు.

“నాయనా ! సుహరా వున్నంతవరకూ నాకు విశ్వాసం వుండేది రెండు నెలలనుంచి ఆమె మంచం వట్టింది. చనిపోయేముందు నీపేరే తలుచుకున్నది. వొచ్చాడా ? వొచ్చాడా * అని మాటిమాటికీ అడగసాగింది. అంతా థగవంళుని లీల $

ఉత్తరం చదువుతూంకే సుహరా రూపం తన ముందు నిలిచిపోయింది. ఏదో జనళూన్యంలో విశాలంగావున్న నిశ్శబ్దమైన ఎడారిలోని శిల్మాపళిమలా కూర్చుండిపోయాడతను, నుహరా జీవన (గంథంలోని ఒక్కొక్కవుటను ఆదినుంచి ఇంథందాకా తిర గేశాడు ! చివర? ఎక్కడుందా చివ

[89 చిన్ననాటి చెలి అ రోజు అకను వీడ్కోలు చెప్పి వెళకున్నాడు. ఆమె ఏదో చెప్పబోయింది పూర్తి ేయకముండదే ఐస్‌ హారన్‌ మోగింది. అమ్మ వచ్చేసింది. ఆమె ముంగిట్లోకి నడిచింది, తోటలోనుంచి గడవలోకి వెళ్లింది. వెనక్కి తిరిగి చూసింది. వడమర దిక్కున బంగారు రంగులో చేభాలు మెరుస్తున్నాయి... బెట్టు మొక్కల్యు ఇట్ట తోట అన్నీ వనుపురంగు వెలుగుతో రంగరించబడ్డాయి. ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు ద్వారం వెనక నిలుచున్నారు. నాన్న గోడను అనుకొని ముంగిట్లో నిల్చున్నాడు, అన్ము (పొంగణంలో వుంది. సుహారా జవాకునును వృజాన్ని పట్టుకొని తోటలో నిలుచుంది. ఆమె కళ్ళల్లో కన్నిరు నిండివుంది* చెబుహూ చెబుతూ ఆగిపోయింది. అప్పుడుకూడా అకరాలమీద కన్నీళ్తుండ వచ్చు. నువ్వు నాతో మాట్దాజే టప్పుడు ఎలాగున్నావు నుహరా 1 నో గ్‌ఆ ధా భద యా య్యా గ్గ గా ఖం. స్టా ఉట - 42 సట్రై సభ టు సీ య కా కనన కనా మా నాక మై వాద్‌-00 6%%

గ . “పాశుమ్మా 'మేకి అనే హాన్య భరిత నవల / ॥ ం ణి | “చిన్ననాటి ఇది అశే |,చమ కథ వంద ॥ | వేజీలకు వరిమితిమైన చెండు చిన్న నవలలు, ' . / క్షేళలోని మధ్యతరగతి ముస్లిం కుటుంబీకుల " | , * శీవనకీతులు, (పేమానురాగాలు ఎంతో సునిశి మ తంగా, ఆన క్రి డాయకంగా వర్గి స్తుంది మొదటి ం బా లతల ; నపబ, విహోవం, వీయోగం కూడిన (వణయ . |. ఎప్పెమూపుతుంది నాయకీ నాయకులు స! వ మయా టా పాఠకుల మనసులో శాశ్వతంగా నివిచి[క శ | , - వోతాక్చు, స్‌ న. వ, . _ రచియిత వైకం మహూన్ముచ్‌ బల్‌ (|. న . ః లయాళ _గాహేళ్యంలా శ్చ ట్టమెన కృషీ |. |. | | (=. సనమ్‌ దల్యేక స్థానాన్ని నంపాయించు కై (. కున్నారు, అపగాలనోసాల మన్ననలను పొంచే క. ఏీరి రచనలు వదజాల కౌశలం, చమత్కారం, . ఆ ] “ ల గా "| క్ట | క్‌ . వాక్య గే? గ్‌ . అపషనల్‌ బుర్స్‌ [తస అంత్‌యా . |