Telugu pashchatya sanghika natakam prabhavam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
హా వానసనత. ॥ . ౯ శ్ర ౯ ఫం. (” ల* | న చ. లా 4. ॥ ॥ . | , . (1 . " స్టే న (00 ల టో.
లొశ్చాత్య సాంఘిక నాటకం అలుగు నాటక ౦-పె [పభావం డాకర్‌ సి, వి రనుణ ల ఎం.ఏ; పి హెచ్‌.డి. పన్లిషక్స్‌ వెంకటరనుణ (బదర్స్‌ 'పాదరాబాద్‌ = తెనాలి = వరంగల్‌
₹76684ట2 3506181 0802 8346 14 1000404 0% 76108 0208 40720002 వజలాలు 274 546 త్రూ ల 2. *. ఉనెనఉమతీ కం 261109 8 1993 6౧౭౯ లిజాఫగి ? ం స్కై” “ంకతముమెత4ుి యూద ఒ గు తెంంన్‌ 60767 = ఆ. 4056 3430 ఫ్‌66 గక 75/- స్ట్యుగ్రంకాలయ శా 208 6091649 : ళ్‌ 04క34కన్‌. [1 | న ర శ ప్రవ “జ 11.4) 0౧.0, వాటి న్‌ స్ట తంత కె4నిన - 507 211 + పొదరోన క౬లీ8మమి80 ౧౬ న. గ్రాము 0424 64 ల్‌ 7|గ9టీ ౮౯ మ8క్రంకర?2 ౨౯935 / ₹713838ళ2ర6ే& - 520002 (| కౌగ2 రింంగి 6 వలీగ3గిండ జన 2 గంకం0! 60042706 ౧1 /గ౧6 2424 ల00ంబో భా క్రాటణాంలి4 00 008
అలలు వలాంలందిగ న్న్ట్టా ఎఎం జ్ఞరూపం జనహిత నిరత దిక్షాభూషిత మహిత స్వరూపం విబుధ విహాయస రవముణీయ వాసదుణిదీసం సమతా మవముతా వూనదతలకపురూవ (ప్రతిరూపం మాన్య జ్‌ సై స న నలి ా వ | . ॥ శు. క... వ. ళా ల ప న! ను వ్‌ జ్‌ క | జు 1 మ 7; త్న్‌ న (న న జ [ స్ట్‌ న. ఛా: మ న్‌ గ. స్‌ | జీ // 1. ( శాంతం జ్‌ య. బడా ఆం(ధ్రప్రదశ విడద్యాశాఖామాత్యులు గౌరవనీయులు న్‌ గా గారికి డాక్టర్‌ పి.వి.రంగారావు గారి అం గౌరవాభిమానాలతో అంకితం _డాకర్‌ రమణ
సంస వ న స నై” మ ప. | జ స 1 శ. | సన వ... న న మ? మ వాన న. టసష్ట / త! ్ష్మై యం న మ. వ్‌ టా వ స . ఏ . స్‌ న న్యు [మ టూ. ల ్ట గ | న ను . . . 2 మ క. - _ |. న మ టు మా చ. . మ " ఆస నటే శ్‌, మమల. న. న! గె . శే మ న న ాననాలు ౪ న. న్య తో ప్ప స మ టే. సాలడా వ. స జ్‌ ట్ట పబ చే స వ. షు న . య స న] న పనో [ గ్‌ | స్త టే ఎ! న నన్‌ ఏ ల్‌ న క్‌ క్‌ ల | న్‌ ప న న వనరుల గిగా న. ; న శః ము ష్‌ ౮ ర న న న వ ను. య. సస ర . న లే ళు న్న స్‌ న న న. . స్‌ వ ప. న ప! న! సం మ. స. ౭ న! ప న న కవ న | న హ్హ్‌ న . వస... న? యా 2 త్ర ల్ల స న ప. న న. క నో ను శం _ . న గం సు స న స్‌ో నే స న న! గై శతి మ ల్‌ న. నత. టట స్టో, సు లా ను ర. 2 స! స స ను న ॥ ప న స్‌ ము. సై మ. వ్‌: నన య. . “ ల . “ | న. య. . స ర వ . నాం అతు య. గలే సె _ వ మ న (1. స్స తు స్‌ న! య మ షి | పక న య. స న్‌ న. న. సం “. | ఓ
ఇల్లి ల్ని విషయసూచిక
పుటలు ఉంచడం ౪16686 09015 ళు అ ఇ “క్రావిగల బంగారం” ఆవార్య బి, వి, సుబ్రహ్మణ్యం 12-11 “మెచ్చుకోలు” ఆచార్య ఎస్‌, గంగప్ప ఇస ఎ 27 “నిశిత పరిశీలన ఆచార్య పి, ఎస్‌, అర్‌ అప్పారావు న్‌! రేభాపరిచయం .క్షం32 (గీకునాటకరంగం = సం్యగహ సమీక్ష 33 = వెడీ (్రీస నాదికం-సాంఘికనమస్యలు 35 = 86 సోఫోక్లిస్‌ సాంఘిక నమస్య, వాస్తవికత 37 = 40 సాంఘిక ఇతివృత్తం = యుద్దవ్యతిరేకత 4 ఆధునిక నాటకొనికి ఒరవడి = (గీకునాదికం జ2 = వడ రోమ్‌ నాటక రంగం తక్‌ = కీ6 సొంఘిక జీవిళంంయధ్యతరగతి ఇతివృత్తాలు 47 - 48 మధ్యయుగ నాటికలు 49 = ఏ2 "షేక్పియర్‌ సాంఘిక దృష్టి వ నిషే [ప్రవచనం ర్‌8ి బెన్‌ జాన్సన్‌ 59 = 60 శెస్టో రేషన్‌ పీరియడ్‌ 61= 68 వాస్తవిక వాద ఛాయలు 69+ 72 (కొల్చనికవాదం, అమెరికన్‌ రెవెల్యూషన్‌ నియోక్లాసిజం) ఆధ్యాత్యి“పృ విజనలు=గొ ఫె 73 = 6
(|
పారిశ్రామిక యుగం కక ఎ 76 (హ్యూగో సిద్దాంతం మెలో(డడామా అవతరణ) వేశ్యా సంస్కరణ 77 = 78 పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్ట 79. 80 అథోక్ఞాసికలు 81 - 92 (స్రభానం-పరిణామ దశలు 83 = 91 అధోక్టాపికలు ఉత సిద్ధాంకాలు-ప్రయోగాలు 93 వా స్తవికతావాదం-(2621189) రశ ఇబ్సన్‌ యుగం 95 - 96 సమకాలీన సమన్యలు, కర - 97 ప్రీ స్వాతోంత్య (ప్రస్తావన 932 = 104 షెబ్సన్‌ అ స్తత్వవాదం 105 =107 నాటక రచయితగా ఇబ్సిన్‌ 107 - 110 ధ్రత్యక వరోక్ష (ప్రభావాలు 120 (్రత్యత్ష (ప్రభావం 112 = 112 పరోక్ష నభావ లక్షణాల శేష = 113 తెలుగు నాటికంపై ఇబ్సిన్‌ (వభావం క16 = కప? విసృత సాంఘిక నాటిళరూసం కేశ? 'జెర్చ్నాక్ట్‌షా 118 = 120 షంమోలియర్‌ 121 షా=సమళౌలీన సమస్యలు 122 = 123 శిజగునాటక రంగంపై “షా వ్రభావం 123 వాన్‌ గాల్స్‌ వర్చీ కంర = 25 మహిళా ఉద్యమం 125 = 126
ఖ
సింజీ=తీర (ప్రాంత పాత్రలు కలి? = 130
రష్యాపై ఇజమ్స్‌ (ప్రభావం శప[ = 133 (గోగోల్‌, డాస్టావిస్క)
టాల్‌ స్టాయి కేం = 134 టార్‌స్టాయి-గాంధీజీ కేఏక = 136 మాక్సింగోర్కీ [137 - 142 గోర్కీ-తెలుగు నాటకరంగం శే42 = 149 ఇకోన్‌ 49 = 160 ఇకోవ్‌ అసంతృ ప్తివొదం క51 = 154 (ట్రీ అర్బర్స్‌ శే!
టాల్‌స్టాయి “ఫస్ట్‌ డిస్టి లర్‌” క్షేకక్‌ = 158 ఆయోనిద్‌ లీయోనోవో “ఇన్వేజన్‌”
న్వథభాన వాదం (2602190) కై59 = 160 కమర్షియల్‌ ధియేటర్‌'-పీప్పల్‌. ఎస్టేట్‌
నాచురలిజం ౨ విఖిన్న వాదనలు కేర1ే = కే66 కిచన్‌ సింక్‌ (డ్రామాస్‌ 166 = 170 (ప్రతీకవాదం (52100292) 170 = 172 మేటర్‌ లింక్‌ సించాలిక్‌ రచన క్షే?3 వ్యక్తీకరణ వాదం (3%016921021900) 177 స్ద్రిండ్‌ బిర్ష్‌ క్షే70 = 181 న్య క్రీీరణవాదం- తెలుగునాటికం 132 = 184 న్య క్తీకరణవాదం-సీన్‌ వొకొసి 184 168 అనిబద్ధతావాదం (శరం 26866) 186 డౌడాయిణ్గం 18?
క్ష అధివా_స్రవికతావాదం(న్‌గ141159) 187 పిరాండీలో (16౯8266110) 187 - 19] పిరాండిలో-తెలుగు నాటకరంగం 191 - 192 యూజినీ లవినెస్కో (586106 036560) 193 - 19+ శెలగున అబ్బర్షిజం సిద్దాంత ఛాయలు 105 = 19౪ అస్తిత్వవొదం (2715:1230413మి్ర 197 = 198 ధియ్మేటకలిజం 199 _- 201 బెర్తోల్డ్‌ (బె్హ్‌ 201 = 204 అవంటే గార్డె (ఉ?8:1 6౭౯69) 204 - 205 పోలిష్‌ లేబరేటరీ ధియేటర్‌ 205 = 206 యూరోపియన్‌ థియేటర్‌ -(ప్రయోగాత్మకత 207 = 209 లెక్ట్‌వింగ్‌ థియేటర్‌ 209 దీస్తీట్‌ థియేటర్‌ మూవ్‌ మెంట్‌ 210 = 211 ఆధునిక ఆం గ్రనొటిక రంగం 212 ౨ 214 ఆధునిక ఆమెరికొ నాటకరంగం 214 యూజినీ ఓనిల్‌ (కళ్య్ళ616 011611) 215 = 128 అగోడ్డాపికలు 269 = 222 పొళ్చాత్య నాటక రంగ పరిణామ వికొన్యకనము౦ 223 ౨224
౧82021 ఉం[మ0%716629690686 10 $10౧16, 5/1 ని. గో8/౧891౧0౧8 ౧౭౦, ౯11006 [41101918 6 1౧౮614, [6౪ 089101. టంగ'5[6 9/1 1012 ౪1878 81898౯2 ౧6౮6, 06౧191 11౧1516౯, 60౪1. ౦064౧061౯2 [౯460691. $10౧“౨016 6౧ £.*. గెజగ౧62 ౧8౦, [గ1015167 01? 56000647 20౪6641100, [౪77086, క701. ౧6౧౫౭౫౫౧ ల2్ర80౧0౧26౧08౧0, ౪106 6[8౧69110%, 76100౪ అ౧1/6910/. ౪౪086 ౯7 0. ౮డ72 58082 ౪106 6౧8౧6610! 1488004 ౮౧౪61910. 2౯8౧641. ౯7 ౧0. 2౧87808 ౧6రర/, తిర౪!:56! 10 60౪1. 64.9. 108 ఓ&౧౮౮866 4౧64 0014621 4118179, [౪086 ౯౯ 6. ౪. 545[200౧12౧౪8౧). 06౧0. 0 791486. ౮౧౧౫౭౧1౮/ ౦01 గ౪ర6/85046, 046. ౧౯ ర. 62౧98002, ౨601 0 "791006. సిం4గంగ౧4 లగి[/6/510/. 77 గ/06811 28680043 08౧2 580008, 0606 01 7068116 416, 08౧౧4౧18 ౮౧1౫౪౪౯౪10, 79086. ౧ శ 5. 6;/౧0/1802830, 06౧1 01 761060, [1866781 [8008784] ౧1౪67510 1866781. 7 5, గెడ028 గి8164, గ(6. 1646. 61. 0601. ౦8౧4౧14 ౮౧1౪6౧14, $15086 7 9,5. ౬. గింగైడ గడం, ౧606180406,
౪1 57) ౧౭౧౫౪80611 54685178 [0, 10166 ౧116 ౬ 0110, ₹/418062]. ఎ ౬ 9౧౦౧812120, శీ,ణి.శీ.ర్‌? 2౧891౧9 01166107 ఓ1600, సిఇర. రణ 1161110601 ౧౭౮౧2 గ౯150181 గం, గోడర?85. 7 [079112 6౧౮ [|126067, ౦0116 1900౪26 స|11001061 ఈ1916, 1/41/8౧68! 51. ౫. 76౧౧466520/2010, 548110౧ 01766107, 415, 2720681 ౯7 గగ. 526/2౧82౪78012 గడం, మిరేర!. 5801. 01 701106, 0౦౪6 రజ04్ట. 7౯ ౨.7. 5౬008 గ6౦; ॥ ః బం111 గ6౮16121, 91466 ౮౧1౪879100 గాఏి8ియ. 1 ౨౭160108 గగ టట విం 000204 0౪. 01766101, 181౮9౪ తింతరంగ ౪ 046. ౯ 9౭18140021 గ| 2606566 04౧8 కగె8ం, గం. 5. 0180107, 4 1.౧. 580, .. క4ర౭ా3)0 |౧౭6080130208, 10026. ఆ ౪154202108 గి20, 1421061. లం 0600! (40121472 ౧20, 84౧681. 1680 ₹. ౪. 58552 ౧8౦, 14/272౧గ81 6/1 గం౧818 600218%719008 ఇం6ేరే?,. నం61, గ0/7046. నీకీ గ1201014685, బీక51. గ66158. ౧6౮15081 0 రిలఏ11064110౧09, 27016. 77 త౭ర?47821081202 81818౧0, నిం౧౪187 5101 4/19, 04౧410066౪ ౪, [11001 ౧181.
౪! 6/1 *8౧608౧4౧| 76676౧6౧8౧2+౧, గం౧౪|ఇ? ర౯4౧౧4191 ఈ గం౪41194 ౧7086. ౯౯ గి గ. ౧4౧౮ గం౧౮|2 0౧4గ)4౧181 ఈ సం౪8190, ౧౪775086, 27 క2ం0ం862044124 గ18112గ4౧4 గం, గొంంం!4/ 0/40%851 6 ౦౪41134, గెడ 4గ4౧6గ/. ౧ సీ, 7008564 గ8౧8 గె20, గ00౧414 0/4గ4691 ఈ [10741154 ౪086. 7 ద6317810 1206020౧62 ౧80, గ౦౧|4౯ 51166 4౦10? & 01760101. ౫7046. /౯ 16. 51086 గ04గ0, కొంంం!4 562096 4౦10! 6 50160107. ౧౪086. గ 0, ర్‌, గి, గంగ, ౦౧౮411 546266 4౦10? & 01760107, గ౪"౦46. ౯ 5. ౪12372 ౧౧2౧29 గ. గింగ౧౪!8? 5182866 4ం[0? & 51/60060% 1/926. గం కెడ/2౪72౯8906 612165౪2౧2 గడం, [0౧418 54869 ౦60! 8 01/6906007 660౧౧4. 77 5. ౧. 0౧8౧? కర00౪14 51806 4౦10! & ౨160608, /2/20641. 77 "0౧84౧6౧4" ౧౦౧౪౮18 ఉ?€366, ౧0261. ౯7 ౭౧౧6024611 5౯892648 గడం, ౧0/౨86. ంల న ౧8౧44౯8౧62 గడ0, కనికి( తీగ, ౪1180/804/4068. ౭ జి 50017202 గ66640, ౧౬ ఉ||, ₹/440691. ౧ ౭౧౧౧౦౦4140, 964, 410౧, 6001486466. = 60౧. 0081824601 ౧40, ౧౬౫. 41౧, [0/028. ఆ మ, 20201002 980, ౮౦౮౧4154 281081.
క! 548 ర. ఓ615008 ౧96డ64*, ౧౯౧1౧౦1081. 4740041. ఇ లగి కరగంగ ౧0, 5608117, 21118 68160814 354009108౬, ౬1616. ౯7 1. ఆ. క2ం0322 గజ౦, 56679441/, 21112 ఆ?౭౧6౧812/2 52౧9018, 1/81/2౧61. ౯ 16. సిగ 21130206౧2 80, 5606161800, 21118 6780604124 54౧21948, [120౧1104004గ. ౧ లె గ2ంగ32%, ౬1045140. 0.1.5. 6౯+. బ026. ,. వింగం8 గడం, గక ఓ0/8/110, 0.1.6. ఈక౬., 46. ౮౯ మి, విజగ౧8 5272601, 0.౮.9. 01166, ౪7.016. ౯ 0౧. ౧౫౧౧2 ౧00, ౨.3.7. ౦0141066, [౧/ద1ఇ6ే. ౧ టె. ఇ2160612072926.. ౧1౧౧2 00% 09౧0 1128464౬. ఇ8)2 514 20216, 6106 416, ౧౪720246. 0౭850102 86107, తిగగ౧౦౪౧౦6% తగి 1/220641. లీల 6, గొ౭గాటల 8206, 41508 & 0|/96010!, ౪182426412 ళ్‌ క = ౯. ౪. 8౧౧౧149 5290-5610, శ౧6014 5000గ). ట్‌ / ౪180008641. వ / ప.
తావిగల బంగారం ఆచార్య జి. వి, సుబ్రహ్మణ్యం 'హై(దావాద్‌ విశ్వవిద్యాలయం హేదావాద్‌ ఎన్నుడూ నవ్వుతూ ఎదురుబడే డాక్టర్‌ సీ, వి, రమణ అచ్చమైన స్నేహానికి అసరావతారం. ఎప్పుడు మాట్లాడినా కళ్లల్లో భావచిశ్రాలను కరచ్ళ కరళ్ళుగా (ప్రద శృంబే (ప్రజ్ఞ వారికి సహజంగా ఉందీ. జీవిశాన్ని వా స్తవంగా చూచే. చింతనను ఎంతగా పెంపొందీంచుకొన్నారో జీవికాన్ని విబవల అనుభవకోశంగా మననం జేసుకొనే మనస్వితను అంతగా సంరక్షించుకొన్న సహృదయుడు డాక్టర్‌ పివి రనుణ. మాట్లాడిన కాసేపూ మర్మంలేని మను స్పందించే అనుభవాన్ని అందించ గలిగే స్వచ్భశీలి, తెలుగు నాటికంతో జీవికాన్ని కలిపి నడుపపంటున్న (స్రయోగశీలి డాక్టర్‌ రమణ. నృ'త్తిసరంగా ఆధ్యావకులుగా జీవికాన్ని సాగిస్తున్నా (వవృ త్తిపరంగా తెలుగు నాటికరంగానికి (త్రికరణాలను కుదువబెట్టినవారు డాక్టర్‌ రమణ, రచయితగా? (వయో కక్షగా వరిళోధకుడుగా. తెలుగు నాటకరంగంలో తన పాత నిర్వపాన్తున్న వాడు, సామాన్యంగా ఈ మూడు దళల్లో (క్రమంగా రాణించటం సాహిత్యరంగంలో అడుదు. అరదై న మూడు దళలను సాధించినా అంతకం'పే అరుదై నదీ అదృష్టం కూడ వరిందాలి. డాక్టర్‌ రమణగారి తళాధికారం అదృష్టం కోనం ఎదురుచూస్తోండీ ఫలించాలని ఆశిస్తున్నాను, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో జరిగిన నరిశోధన (ప్రగతి చరిత్ర గమనిస్తే చరిత్రలోని కొన్ని ఉజ్వలమైన వాస్తవాలు న్పష్టమొతాయి. ఆంధ్ర సాపాత్యంలోని శక్తిమంతమైన (స్ర(క్రియలనువేవట్టి వరిశోధనలు నిర్వపాంచిన అనసరాలు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగుకాఖలో ఎన్నో ఏర్పడ్డాయి. అటువంటి వాటిల్లో శెబుగు సాంఘీక నాటకం మీద జరిగిన వరిశోధన ఒకటి, ఆధునిక నాటక (ప్రక్రియలలో ప్రనంచ వ్యాప్తంగా ఐహుళ (ప్రయోగాలతో విస్తరిల్లి తెలుగు నాటికరంగాన్ని ఆభ్యుదయ పంథాలలో నయనింనజేసిన జనరంజక (నక్రిదు సాంఘిక నాటకం, దానిని గుఏంచి పరిళోధనం జేసే అఆవకొళం డాక్టర్‌ పీ, వి, రముఐగారికి కలగటం
జ ఓక అదృష్ట విశేషం. ఎన్నుకొన్న అంళంమీద' (ప్రామాజ్‌కమైన పరిశోధన (గ్రంథం రచించి డాక్టర్‌ రమణగారు తమ గౌరవాన్ని నిలువబెబ్టుకున్నారు. ఈనాడు ఆ కాఖ మిద ఒక (ప్రామాజిక పరిశోధకుడుగా రంగంతో మంచిగు త్రింపును పొందారు. తెలుగు సొంఘిక నాదికం మీద డాక్టర్‌ పి, ఏ. రమణ (వ్రాసిన సిదాంత (గ్రంథం పరిమాణానికి. చాల పెద్దదే. లిఖిత (వ్రతి చూస్తే ర్రివికమక్వం గా రిస్తుందీ, ఆ అనుభవాన్ని అతుంాలా నరూపిద్దానుని కాబోలు. డాక్టర్‌ రమణగారు తము సిద్దాంత (గ్రంథాన్ని విస్తరించి పదీ సంపుటాల్లో ముద్రించి వెలయింస చేయా అవి నంకల్పించినట్లున్నారు. “తెలుగు సాంఘిక నాటకం” అనే పేరుతో మొదటి భాగం 1988 లో వెలువడిందీ, లిఖిత (ప్రతిలోని మొదటి నాలుగ అధ్యాయాలు మొదటి భాగంలో చోటుచేసుకున్నాయి. “పాశ్చాత్య సొంఘిక నాటకం = తెలుగు నాటకం (ప్రభానంి అనే పేరుతో (ప్రస్తుతం రెండవ సంపుటం వెలువడుతోంద్ప, *న్రవంచ నాటికరంగం = తెలుగు నాటికంపై (ప్రభావం = తులనాత్మక పర్యా అనే పేడతో మాడవ సంపుటాన్ని (ప్రచురించాలని డాక్టర్‌ రమణగారి సంకల్పం, నఠరికల సౌకర్యార్దం పరిశోధనను ఈ రకంగా పదీ సంపుటాల [క్రింద విభజించటం అభినందనీయ మే. వీ సొవాత్యంలోనై నా న్‌ (ప(క్రియమీదనైై నా (ఫహ్రభావం పడ్డవ్పుడు అద్ది ముఖ్యంగా మూడు దశల్లో గోచరిస్తుందీ. (ప్రభావం వేస్తున్న భాషా సాహిత్యంలోని (ప్రక్రియణ (ప్రభావం వడుతున్న భాషా సొహిత్యంలోని రచయికలను ముమ్మరంగా ఆకర్షించి (ప్రక్రియలను యథాతథంగా అనువాదం బేనుకొనేటిట్లు చేస్తాయి. వస్తువు, రూనం, అనుభవం = అన్నీ (ప్రభావం వేస్తున్న భాషలోనుండి దీగునుడి అయినట్లుగా అవతరించటం (ప్రభావంలోని మొదటి దళం తెలుగు నాటకంలో కూడా ఈ దళ మొదట. (ప్రవ ర్తిల్లిందీ, అయిత్తే అనువాద రూపొలను ఆం(ధ్రుబు ఆంతగా ఆదరించ కదు, అందువలన మొదటిదళ అంత ఫలవంతం కాలేదు, రెండవ దశ రూసాంతతీ కరణ దళ, ఇంగ్లీషు నాటకొల్లోని నస్తువు తెఖగువారి వాతావరణానికి అనుగుణంగా నూర్చదికిందీ, ఆంధ్ర నాటకరంగ వికాసొనికి అనుగుణంగా ఉండే స్రయోగాలను రూపొందీంచటం జరిగిందీ... అనుకరణంగా కంట సనన్ఫ్ఫృజనంగా ఉండేటట్లు (నభావం నాటిక వికాసానికి తోడ్చడద౦ రెండో దళలోని ఆయుస్నూ.క్రం, మూడవ దళ తెలుగులో వెలసిస సాంఘిక నాటకం సాకెత్తు స్వతం్యత సృష్టిగా రూపొంద టం పొళ్చాత్య నాటక (వ్రభావాన్ని అసుభవగతంగా జీర్ణ ౦చుకొని అభినవ
క! (వక్రీియను ఆవిష్కరించే (ప్రతిభాశక్షి ఈ మూడవదళలో గోచరిస్తుంది. డాక్టర్‌ పి. వి. రమణ ఈ మూడు దశలను తెలుగు సాంఘిక రూపకానికి సాంగంగా సమన్వ యించి విశ్లేషించిన ఈ భాగం స్వయం నమ్మగ్రమైన (న్రభాన పరిశీలనగా వరితలకు రూపుకడుతున్నద. తెలుగు సొంఘిక నాటిక వికాసాన్ని వివేచించేటప్పుడు పాళ్చాత్య సాంఘిక నాటిక వికాన చరక పరిజ్ఞానం ఎంతవరకు ఉనయోగపడుకుందో లోతుపాతులు తెలిసిన వండితుడు డాక్టర్‌ రమణ, అవసరాలను ఆంచనావేయటంలో వారి నాటకొను భవం ఎంతో తోడ్పడింది కూడా. ఈ మాటలు గమనిస్తే ఆ సళ్యం స్పష్టమౌతుందీ-- “తెలుగు నాటిక (పేక్షళలకు, నటులకు పాళ్చాళ్య నాటకరంగ బహిన్వరూవం గూర్చిన అనగాహన తక్కువ; ఆంగ్ల నాటక సిద్ధాంత వైవిధ్యాలను గూర్చీ, (సళయోగ స్వభావాలను గూర్చీ శెలిసినదీ మరీ కక్కున, పాళ్చాత్య సాంఘిక నాటక న్వరూవ న్వథావాల్ని కెలియబేయటంలో రెండు అంకాలను నేను దృష్టిలో పెట్టు కోవటం జరిగిందీ. ఒకటి* ఆ యా నాటిక రచయిళలు ఆ కాలంనాడే ఎంచుకొన్న సాంఘిక ఇతివృత్తాన్ని తెలియజేయటం, రెండు-- సొంఘిక సమన్యను (వస్తావించ టంలో అయా దేశ రచయితలు అవలంవించిన (ప్రయోగపు పోకడల్ని, (వతీకాత్మక ధోరణుల్నీ తెలియజేస్తూ, తెలుగు నాటకంపై ఆ (నభావాన్ని నంక్షి న్దంగా నమీక్షించ టం”. (ప్రభావ పరిశీలనాన్ని [పయోజనాత్మకంగా సాగించే (ప్రయత్నం డాక్టర్‌ రమణగారు పరిశోధనలో చేశారని వారి పై (ప్రణాళిక స్పష్టం చేస్తున్నది. _ తెలగు లోని సాంఘిక నాటక (ప్రయోగాల వ్యక్తిత్వ వివేచనం కూడా అంతర్లీనంగా ఈ పరిశీలనంలో సొగటం విశేషం, .[పభాన వరిశీలనరి దేశి బ్రయోగాల' (వ్రతిధా (ప్రకొ శకానికి తోడ్పడుతుందనే అభిప్రాయాన్ని డాక్టర్‌ రమణ తను అనుశీలనంలో నిరూ పించారు. ఈ భాగం తెలుగు సాంఘిక రూపళొలను గురించి తెలుసుకోవాలని పూను కొనే సఠితలకు మరికొన్ని లాభాలను కూడా కలిగిస్తుందీ, శ పాళ్ళాళ్య నాటకరంగం మీద పరిణామ దళలను శీసికొని వచ్చిన వివిధ సిద్ధాంతాలను చార్మికక దృష్టితో, (ప్రయోగాత్మకంగా సరిచయం బేస్తుందీ ఈ రచన, ధానినలన తెలుగు సరితకు (ప్రపంచ నాటిక దర్శనం దీజ్మా[త్రంగా ఏర్పడుతుంద్‌,
న!
-
పాళ్ళాత్య భూమికల పరిచయంతో తెలుగు నాటకంలోని వెలుగునీడలను వెలికి తీయటానికి ప్రయత్నం జరిగిందీ ఈ రచనలో, చీనివలన ఈులనాత్మక అధ్య యనదృష్టి కూడ బలపడే అవకాళం ఏర్పడింద్‌.
-
తెలుగు నాటకరంగాన్ని అనుశీలించగా వెలువడిన విలువైన ఆంశాలను ్రోడిశరించటం ద్వారా ఈ సిద్దాంత వ్యాసం అనగాహనను ఇనుమడింప చేస్తున్నదీ, మచ్చుకు ఈ అయిదు ఫలితాంశాలు పంచ(ప్రాణాల్లాంటివి.
“1, అనువాదాలు అనుసరణలు, ఉక్సే్రేరకొాలతో ఒక కొ త్రతరహా వసువు
కలుగు నొటక రంగాన్ని వికొనవంఠం చేసింది. న్‌
2, నాటకం ఒక మ్మికమ (ప్రక్రియా స్వరూపాన్ని సంతరించుకోవబం జరి గిందీం
3, వస్తుషు విదేశియమైనదై నా ఇక్కడి రచయితల కౌళలంతో చేశీయ వన వుగా వ్రజలకు చేరున అయింది, హా
4, సాంకేతిక సాధనాలను తెలుగు రంగ స్టలంచై వాడటం ఆధికమైంద్ర; నాటిక ఆంతరిక సందేశాన్ని (ప్రేక్షకులకు బేరవేయటింలోన్నూ అన్న భూతి చెందించటంలోనూ ఈ సాంకేతిక సాధనాలు వాహికలుగా ఉప యోగసనడ్డాయి.
ఈ అభినవ (వ్రయోగాలవల్ల (ప్రదర్శన ఆకర్షణీయంగా మాఠిందీి
విణవై న నివేచనలను సజీవవాషలో వ్యక్తం చేయటం దాక్టర్‌ పి, వి, రమణ సాధించిన మరొక విశేషం. అనుభవిస్తూ (వ్రాయటం, అనుఖభవించేటటు (్రాయటం డాక్టర్‌ రమణగారి సహజగుణం, అదీ ఈ పరిశోధన కిచ్చిన అపూర్వ పరిమళం, దాన్ని అనుభవించి ఆభినందీంచకుండా ఉండలేం ! జభం భూయాక్‌ 1 హెదరాబాదు, నం జి. వి, నుుఐప
కూ న! క య. 0 టా. ( ్క ఉట 7 ఈ
మెచ్చుకోలు ఆచార్య ఎస్‌. గంగవ్చ, ఎం, ప;పి హెచ్‌, డిం తెలుగు [ప్రాచ్య భాషా విభాగం. నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం నాగార్జననగర్‌ = 322510. ఆభునిక యుగంలో వెలసినా ఇతర సాహిత్య (స్మకియత్తో ఏ మ్మాతమా తీసిపోనిద తెలుగు నాటకం, కాసీ ఈనాడు అత్యధిక [పదారమూ, జన(పియమూ ఆయిన సాహిత్య (స్ర్కక్రియ నవల. జీవిశానికి నిజమైన (పతివిందిం నవల, కొనీ ఒకనాడు పాళ్చాత్య దేశాల్లో లాగానే మన దేళంలోనూ (ప్రజలకు విజ్ఞాన వినోదాలకు ఎంతగానో ఉపకరించింది నాటకం, తెలుగులో వెలసిన నాటిక సాహిత్యాన్ని పరిశీ లిస్తే వాసిలోను రాసిలోను ఎంతో విశిష్టతను సాధించిందీ. కానీ ఈనాడు తదీతర (ప్రాంశాల్తో పోలిస్తే తెలుగు నాటకం వెనుకంజ వేస్తూందన్న అంశం అందరూ ఆంగీకలిస్తారు. రచనా (ప్రయోగాల విషయమలా ఉంసే తెలుగు నాటక సాహిత్యంపై సౌగిన వరిళశోధన, వెలునడ్డ విమర్శ తక్కిన సాహిత్య (ప్రక్రియలో పోల్చినప్పుడు మిక్కిలి తక్కువనే చెన్సవలసి ఉందీ. కొంతలో కొంఠ సరిశోధన జరుగుతున్నా, విమర్శ రానలసినంత రాలేదనట౦ వా స్త్రవమే. పరిళోధించిన అంళాలనైై నూ (ప్రకటిం చటం అంతకంటే లేదు ఈ సందర్భంగా డాక్టర్‌ ఏ. వి. రమణ చేస్తున్న కృషి మెచ్చుకోదగ్గదీ, డా! రమణ తఈన సరిళోధనాంశంగా. తెలుగు సాంఘిక నాటకాన్ని ఎంచు కొన్నారు. డాక్టరేట్‌ పొందార. సరిశోధనాంళాల్ని (గంభస్థం చేచూలన్న సంకల్పం దృథఢమైంది. తతృ్ఫలితమే “తెలుగు సాంఘిక నాటకంో అనే పేరుతో ఇంతకు ముందే (ప్రకటించారు. ఇప్పుడు “సాళ్చాత్య సాంఘిక నాటకం - (వథానంొ అనే రచనను వెలువరిస్తున్నారు, మూడో స౦ంపుటంగా “పంచ నాటక రంగం-తెలుగు నాటికంపై (ప్రభావం” అనేది రాబోతుందని రానుకొన్నారు. అలాగే తక్కిన ఇర నంప్పటాలూ [క్రమంగా వెలువరించాలన్న అభిలాష అతనికుందీ. ఇదొక ద్భిహ
వే క్క్యార్యం. ఆ మొత్తం నంపుటాల్లో తెలుగు సాంఘక నాటక సాహిత్యాను శీల నకు సంబంధించిన సమస్త సమాచారమూ ఒక చేతి మీదుగానే రావటం ఒక విశేషం. ఆ (ప్రయత్నంలో భాగమే ఈ రెండో సంపుటం “పాళ్ళాత్య సౌంఘిక నాటికం- ప్రభావం” అనేదీ. ఇందులో పాళ్చాత్య సాంఘిక నాటకం - తెలుగు నాటకంపై (ప్రభావం, లీకు నాటిక రంగం- సంగ్రహ సమీక్ష, (ప్రభావం = పరిణామ దశలు సిద్దాంతాలు- ప్రయోగాలు - అనే (ప్రకరణాలు (ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి. (గికు నాటక రంగం అని పేరుంచినా అందులో రోం నాటక రంగం, షేక్స్పియర్ సాంఘిక దృష్టి అనే అంశాల్ని వివరించారు, సిద్ధాంకాలు - ప్రయోగాలు అనే ప్రకరణం చాలా (ప్రథాన మైంద్‌, ఇందులో వాస్తవిక వాదం ఈష్యామవై ఇజమ్స్‌ (ప్రభావం, న్వభావ వాదం, శత్రతీక వాదం, వ్య క్రీకరణ వాదం, అనిబద్దతా వాదం, అస్తిశ్వ వాదం ఆ ధువిక అమెరికా నాటకం, ఆనే అంకాల చర్చ వివరణ ఉన్నాయి. డాకర్‌ రమణ చేసిన కృషి పరిశ్రమపై రచన వల్ల సువిదీత మపృత్వంద్ష. కేవలిం పొళ్చాత్య సాంఘిక నాటక సొసొత్య చర్విత చెప్పటమే రచయిత లక్ష్యం కొదు. అనాటి సరిస్టితులు, ఎలాంటి (ప్రథావాలకులోన్నై ఎలా తదీతర సాట్రక్ర సావి క్యాలను (పథావితం చేశాయో ఆలోచించి వివరిస్తూ అంచనా వేళశారు రచయిత, వా టి మూలాన భారతదేశంలో ముఖ్యంగా తెలుగులో ఎలాంటి (ప్రభానం (ప్రనరించిందో ఖోగట్టాలను చూపించారు. ఆ చూపించడంలో విమర్శ (ప్రతి విమర్శల వెలుగులో తన తీద్ప అన్నట్లు ఉదాహరణ పూర్వకంగా పేర్కోవడమూ జరిగింద, ఈ కృషికి కేవలం తెలుగు నాటక సాహిత్య సంబంధి నూ(తమే కొక, పాళ్ళాత్య నాటక సాహిత్య నంబంధి జ్ఞానం పరిపూర్ణం కాకపోయినా గురించి (గ్రహించి వివరించ గలిగే ళ క్తి ఎంతైనా అవనరం. ఆదే డా॥ రనుణ సాధించారవడానికి వారి రచ్షనంత్రా ఉదాహరణ'మే అవుతుందీ. రచన లి, భాషా వాగున్నాయి. ఇంత మంచి (పయత్నంలో (ప్రధానంగా కొట్టినచ్చినట్లు కనిపించేదీ శా మట్టుకు నొకు- ఒకటుందీ. ఈ (ప్రణాళిక మరింత పటిష్టంగా సంబిద్దంగా ఉంటే ఈ (గ్రంథం శోధాయమానంగా ఉండి ఉండేదీ. (గ్రీకు నాటక రంగమని అనేకమైన ఇళరాంకాల వినరణ, సిద్ధాంతాలు = (వ్రయోగాలులో వివిధ విషయ చివరణ ఉండడం
సా కొంచెం ఇబ్బందీని కలిగించేదేగాక (ప్రణాళికా లోసమనిపిస్తుందీ. చీవరి ప్రకరణంలో “రష్యాపై ఇజమ్స్‌ (ప్రభావం అని గాకు రష్యా నాటిక రంగంలో కనిపించే ఇజమ్స్‌” అని ఉంపే సముచితంగా ఉండేదీ. ఇక్కడే మార్క్స్‌ సిద్దాంతం (వ్రభావం గూర్చి న్ఫుటింగా వివరించి ఉంటే ఎంతో సముచితంగా ఉండేదీ, ఏదీ ఏమైనా “తెలుగు సాంఘిక నాటకం” అన్న అంళొన్ని పదీ భాగాలుగా విభజించుకోవడం, ఒక్కొక్క థాగాన్ని మ్మద్రణలోకి తీసుకొని రావడం, అందుకై వడ్డ (వదూసా, కష్టనష్టాలు డా॥ రమణ సరీశ్రమకు నిదర్శనమని ముందే భావిం ఇొము, తెలుగు సాంఘిక నాటికం'పై ఇంతమంచి కృషీ కొనసాగిస్తున్న డా॥ రమణను అభినందీస్తున్నాను. అంతే గాదు తలంచిన సంపుటాలన్నింటినీ వెలుగులోకి తీసుకొని రావడానికి చేసే (ప్రయత్నం వదలకుండా పూర్తి చేయగలరని ఆశిస్తున్నాను. ఆ (ప్రయత్నంలో ఏ లోనం లేకుండా మునుముందు వాగ్ర త్త పడగలడనిగూడా భావిస్తున్నాను, అస్తు, (నం) ఎన్‌, గంగప్ప, 19-6-95.
అలి నిశిత పరిశీలన
వలి 9. 5. ౬. ఉక 4౦0 వజ = 6 ౨10016 = కే సజటడ28822 ఇర 208810, హ్యారేంండ026ే = 500 044 05. వష. 6శేఠరడేశీ5్‌
కెబగు నాటకరంగ పరిశోధకులుగా డాక్టర్‌ పి, వి. రమణ సు్రసిద్దులు, వారి పీ హెద్‌.డి. సిద్దాంత వ్యాసంలో “తెలుగు సాంఘిక నాటకం పై పొళ్చాత్య సాంఘిక నాటిక (ప్రభావం” అనే ఈ సంపుజం రెండవది. డా, రమణ నిశిక పరిశీలసకు ఈ సంపుటం తార్కాణంగా ఉన్నదీ. డౌ రమణను ఆభినందీస్తూ, తక్కిన సంపుటాణ కాడా త్వరలో వెలుగు దూడగలవని ఆశిస్తున్నాను. హై(ద్రాబాద్‌ | (సం) పోణంగి (శ్రీరామ అప్పారావు 28-6-93
పాశ్చాత్య సాంఫిక నాటకం = ఆతి తెలుగు నాటకంపై [1పభానం రేఖా పరిచయం క
పాళ్ళాత్య సాంఘిక నాటకరంగంలో (ప్రాచుర్యం పొందిన పెక్కు (ప్రయోగాలూ సిద్ధాంతాలూ తెలుగు నాటిక రంగాన్ని కూడా బలంగానే ప్రభావితం చేశాయి. సృష్టికి అనునృష్టిలా సొగిన ఈ పరిణామంలో తెలుగు నాటకం తన స్వయం వ్య క్రిశ్వాన్ని మన్నించుకుందూన్వే పాళ్ళాత్య నాటిక (ప్రవృత్తిని కూడా స్వాయ త్తం చేనుకొని ఓ కొత్త స్వరూపాన్ని సంతఠంచుకుందీ. (ప్రయోగాలూ, సిద్ధాంతాలూ పాళ్చాశ్యాల్తైనా అవి తెలుగు నాదిక జీవనంలో సమన్వయం చెంద గలిగాయి. సహజీవనం చేయగలిగాయి.
తెలుగు నాటక రంగ నికొన పరిశామ3లో పాశ్చాత్య నాటక రంగ (వ్రధావం మూడు విధాలుగా గోచరిస్తుంది. పాశ్చాత్య నాటికానువొదాలు. (గః2031240959) మొదటి కోవలోకి వస్తే పాళ్చాత్య నాటికానుకరణలు (10120109). రెండో విథాగంలోకి నస్తాయి, పొళ్చాత్య నాటిక రచనల (వ్రభావంతోగానీ (1152102060), ఊక్పేరణతో (11921108) గాసీ రూవం దిద్దుకొన్నవి మూడో కోవకు చెందు తాయి.
(ప్రసిద్ద ఆలంకారికుడు స్లెకినోవ్‌ (9169407) (ప్రతిపాదించిన ాంళా 0 ౪4168 కం05” (ప్రకారం చర్యిళలో ఆయా దేశ కాలానుగుణ సరిస్టితులను బట్టి వీదో ఒక దేశంలో పునరుణ్జీవనోద్యమం (0982352506) (ప్రారంభమవుళుంది. సీఠు వల్లానికి (వ్రవహించినట్లుగానే ఈ ఉద్యమం గూడా ముందుగా తాను పుట్టిన దేశం నుండి, ఆదే స్థితి గతులతో కొట్టుకులాడుళున్న ఇతర జేళాలవై తన (ప్రభావాన్ని చూప్పతుందీ, ఇటిలీ (ప్రసిద్ధ రచయిత సెనికా (చం2601) మీద (గీకు (ట్రాజెడీల (ప్రభావం ఉంటే సెనికా (ప్రభావంతో ఆంగ్లంలో ఎన్నో గటాజెడీలు వెలిసినాయి. టర్జనోవ్‌ జుకొవిస్క్‌ మొదలగు రష్యా నాటిక రచయిత లపై ఇంగ్రీషు స్కాటిష్‌ రచయిళల (ప్రభావముండేద్‌. ఎన్నో రష్యన్‌ నాటకాలు ఈ శఠాబ్దనుండీ అమెరికొలో (ప్రదర్శింపబడుతున్నాయి. *షా” కాను *మోలియర్‌ పద్ధతుల్ని అనుసరిస్తానని తెలియచేశాడు, (వథనుంగా 'షేక్సియర్‌ “జూలియస్‌ సీజర్‌” నాటికొన్ని తెలుగులోకి ఆనువదించిందీ స్వర్గీయ వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి.
జి తర్వాత గురజాడ శ్రీరామమూ ర్తిగారు. “మర్చంట్‌. ఆఫ్‌ పెన్నిస్‌” అనే మరో "షేక్స్పియర్ నాటకాన్ని అనువదీంచారు. ఆ తర్వాత ని(దాణమై ఉన్న సంఘాన్ని జాగృతం చేయాలని స్వర్గీయ వీరేశలింగంగారు ఆంగ్ల నాదిక (సభావంతో ఎన్నో వహసనాలను రచించారు. “పషెరిడిన్‌ నాటకాల్టై న “డ్యూయెన్నా” “రై వల్స్‌” నాటి కాల్ని గూడా పంతులుగారు తెలుగులోకి ఆనువద్‌ంచారు. ఆంధ్ర నాటక పికామహ స్వర్గీయ ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యుల వారి విషాద నాటిక రచనల్లో ఆంగ్ల [ప్రభావం ద్యోళకమవుతుంది, వారెన్నుకున్న పౌరాణిక, దార్యితక, సాంఘిక ఇళివృత్తాలలో, రచనా శిల్పంలో పాత్రల స్వభావ సరళిలో పాళ్చాత్య ముద స్పష్టంగా కన్చిస్తుందీ, ప్రకాపరు[దీయం. కన్యాశుల్కం నాటకాలమీద ఆంగ నాటిక (ప్రభావం ఉన్నదనుట స్పష్టం, చార్మితక నాటక పికామహ శ్రీ కోలాచలం ్రీని వాసరావుగారి చారిితక నాటికొలమైనా ఆచంట సాంఖ్యాయన శర్మగారి “మనోరమ” వల్లూరి బాపిరాజుగారి “సాగరికో మొదలగు నాటకాలపైనా షేక్స్పియర్" (ప్రభావం గోచరిస్తుందీ. అ్యక్రేయ “ఎన్‌. జి. వో” వై ఇబ్బన్‌ ఆస్కార్‌ వైళ్‌ రచనా మ్యుదను గమనించగలం. తెలుగు నాటకొల తొలి రోజుల్లో, పౌళ్చాత్య నాటిక రచనా (వ్రథావం అనువాదాలకు మామే పరిమితమైతే, అధునిక తెలుగు నాటక్ర రచయి తలు కేవలం అనువాదాలతో నే సరిపెట్టుకోక్క పాళ్చాత్య ఇతివృత్తాల ఆధారంగాన్లూ సమస్యల ఆధారంగానూ తమ రచనలను వికాసవంతం _ చేసుకోవటం గమనించ గలం,
1965 సం॥లో వచ్చిన “మరోమొహంజోదారో” నాబక్రంతో పాళ్చాత్య నాటిక (ప్రదర్శనా (సపమోగం గూడా. తెలుగు నాటికంపై (ససరించటం (ప్రారంభ మైంది. విజయవంతమైన ఈ “ఎలియనై జేషని ప్రయోగం ఆ తర్వాతి తెలుగు నాటిక రచయితలక్కు దర్శకులకు ఒక వనరవడిగా మారింద్‌. (క్రమంగా పాళ్ళాత్య నాటికరంగాన్ని ఆవహించిన వివిధ సిద్దాంతాలూ (ప్రయోగాలు తెలుగు నాటిక రంగంలోకి చొచ్చుకు వచ్చాయి, రియలిజం, నేచురిలిజం, సించాలిజం, స్మర్రియలిజం, ఎక్సి(పెషనిజం, అబ్దిర్జిజం ఆదీగా పల వివిధ సిద్ధాంతాలూ (సయోగాలూ తెలుగు నాటిక రంగంలో గూడా వేట్య్ళూనుకున్నాయి. వాస్తవిక చిిత్రణతోో సమకాలీన వస్తువుతో (ప్రయోగింపదిడేది “రియలిజం”, సామాన్యుల జీవితానుభవాలను వాళ్ళకు పరిచితమైన భాషలో నే తెలియజెప్పాలంటుందీ వాదం. “మ్కైనా. సారోగిలు ఈ సిద్ధాంత రూపకల్పనకు ఆద్యులు, “ఠన్యాపల్కం్య. ఎన్‌, ణి. వోగి నాటికాలు.ఈః
క్రి కోవలోనివే; వాస్తవికత సంఘటనలలోనూ, చిత్రీకరణలోనూ వేషభాషల్లోనూ సహజత్వంలో కలగలసిపోవాలని చెప్పేదీ “నేచుంలిజం” హెచ్చెల్‌ (జర్మనీ ఎమిలీజోలా (ఫాన్స్‌ బెలాస్కాం (ఆమెళికృొ, స్టాన్షవిస్కా (రష్యా మొ॥వారు ఈ వాదానికి (ప్రాచుర్యం కల్లించారు; అనాటి “మా భూమి” ముందడుగు నాటకొలతో పాటు ఈనాటి "పెక్కు తెలుగు నాటకాలు ఈ కోవకింద కే వస్తాయి. సాళ్చాత్య దేశాల్లో బలం పుంజుకొన్న మరో సిద్ధాంతం “సింబాలిజంో శేవలం సంథాషణల్తోనూ అభినయంతోనే గాక (ప్రతీకల ద్వారా గూడా (ప్రేక్షకులకు నాటిక సందేశాన్ని అందీంచవచ్చునంటారు ఈ సిద్ద్ధాంతవాదులు, ఈ వాదాన్ని (ప్రాచుర్యానికి తెచ్చిందీ “న్సబర్‌ లింకొొొ “అడాల్చిఅప్పియా”లు. సామాజిక వాస్తవాల్ని మరింత ఎ ఫెక్టీవ్‌గా, గాఢంగా చెప్పవమృ్ననంటారు వీబ్ళు. తెలుగులో ఆ(కేయ “భయయొ్క ఆర్‌, వి, చెలం ఇదీ నాటకం కాదో మొదలగునవి ఈ కోవ లోనివే, చూపవల్చుకొన్న విషయాన్ని, చెప్పదల్బుకొన్న నందేశాన్ని (ప్రత్యేక (ప్రాభాన్యంతో రంగస్థలంపై (ప్రయోగిందాలని చెప్పే సిద్ధాంతం “న్య క్తీకరణ వొదంో, భౌతిక సంఘర్షణలకన్నా, మానవుని ఆంతరిక యోచనలకు శక్రిమంతమైన రూపం ఇవ్వాలంటుందీ ఈ సిద్ధాంతం. మానవ (వృత్తులకు (సాకృళగతమైన సరిణామ ధర్మాల్ని ఆరోపంచిచూపుతారు, ఈ సిద్ధాంతవాదులు. “స్ట 9ండ్‌ బి ప్‌ క ప్రయోగంలో ఆద్యుడు. “అదీవిష్ణు” “*సిద్దార” మొ; నాటకాలలో ఈ (ప్రయోగాన్ని గమనిస్తాం మనం, గణేష్‌పొాతో “అసుర సంధ్య” నాటకంలో గూడా ఈ (ప్రయోగ ఛాయబుంటాయి. స్టేజిమీద ఉన్న పాఠ్య ఒక్కోసారి _పేకకుల్లో సంభాషించటం, (పేకకుల్లో నుండే పాత్రధాచలు రంగస్టలంపైకి వెళ్ళి ఆభినయించటం ఇక్యాదీ (ప్రయోగాలు గూడా సిద్ధాంతంలో గమనిస్తాం, గొల్లపూడి “లావాలో ఎజ్జగులావి” ఇనుకఎల్లి మోహనరావు “డియర్‌ ఆడియన్స్‌ సిన్సియర్లీ యువర్స్‌” మొ।। నాట కొలు ఈ (ప్రయోగ (వ్రథానంతో తెలుగులో వచ్చాయి. పాళ్చాత్యా దేశాల్లో మరో (ప్రాచుర్యం పొందీన సిద్ధాంతం “అద్ద జంగ, క వాదానికి (ప్రాణం నింపినవాడు “అవినెస్కో”, రంగస్టలంపై (తీవ్‌ ట్రయోగ యోగ్యమే న౦టాడీతడు, శామ్యూల్‌ వెశెట్స్‌ పిరాండిలో, అల్బర్డ్‌ కామూ మొ॥ వాడీ ఈ వాదాన్ని[ప్రాచుర్యంలోకి తెద్చారుం సంజీవి “నమాధానం కావాలో చెలం “ఇదీ నాటకం కొదుగ్‌ మొ1-నాటికాల్లో ఈ (ప్రయోగాన్ని గమ౦ంచగలం.
జీ మరో పప్రయోగవాద సిద్దాంతం “అ స్పిత్వవాదం”. సాం్రదాయపథానికి వ్యతి రేకంగ్యా నిరంతర అన్వేషణా కాంక్షతో తమ గమ్యాన్ని తామే నిర్జారించుకోవాలని (వజోధిస్తుందీ సిద్ధాంతం. “కిర్కుగార్జ్‌” ఈ వాదానికి మూలప్పరుషుడు. వివి. రమణారావు “తమసోమా జో్యోలిర్లమయ” _ బుచ్చివాబు “ఆత్మవంచన” మొ॥ నాటికొలు ఈ వాద (వ్రభావంతో ఊసిరిపోసుకొన్న వే, నాటిక (ప్రదర్శనను రంగస్థలానికే పరిమితం చేయక సంఘటనావళ్యకతను
బట్టి బహిరంగ (ప్రదేశాల్లోనూ, థవన (పాంగడాల్లోనూ ఏర్పాటు చేసే పద్దతికి
“మేయర్‌ హోల్ద” అంకురార్పణ చేస్తాడు. దీనినే “మేయర్‌ పహోర్షిజం” (వ్రయోగం
అంటారు. ఎ. ఆర్‌. కృష్ణ “మాలపల్లి” నాటకం తెలుగులో ఈ (ప్రయోగ (ప్రభా పంలో (ప్రాణం పోసుకున్నదే.
నాటకం అనేదీ సామాజిక కారణాలవల్ల, సమాజం మధ్యలోనే ఉత్పన్నం
కావాలన్న ఆశయంతో “ఆవంట్‌గాశ్తే (ప్రయోగానికి రూప్పనిచ్చారు కొందరు, (ప్రదర్శనకు ఒక నియత వద్దతిగాన్సి నిర్టీత (ప్రదేశంగాని అవసరం లేదంటారు
పళ్ల. తెలుగుతో ఈతరసా పదర్శనలకు డా[1 అ త్తిలికృష్ణ సారధ్యం వహిస్తున్నారు,
ఒక సొమాన్య వ్యక్తికీ చార్మితక వ్యక్తిగా ఊహా రూపమిచ్చి (ప్రదర్శించజి-సి చద
తిని “అస్పోరన్‌” “తాహిర్‌” నాటకంలో గమనిస్తాం: మహమ్మద్‌ సీన్‌ శ్ర క్‌
శా కీయనదర్శనం మొ తెలుగు నాటకాలు ఈ కోవలోనివే, నిజానికి
గత శళాద్దిపు చివరి సాదమ్హూ ఈ శతాబ్ధపు (పథమ పాదమూ నాటిక
యుగం గానే మనం పరిగణించుకోవాలి?. సొంఘక సంస్కరణ భావాఖిలాష్క
నవీన సాహితీ (వ్రక్రియల వట్ల ఆసక్తి సాంప్రదాయ జీవనంపట్ల ధిక్యార
ధోరణి విద్యానంతుత్లో (ప్రబలం కాజొచ్చిందీ. దీని కారణంగా పాళ్చాత్య
సాహిత్యం పట్ల ఆ సాహిత్యంలోని నవీన థావణాలంసట్ల తెలుగు రచయితలు
ఆకళ్షి తులయ్యారు.. మూఢ విశ్వాసాలతో, దురాచారాలకో (మగ్గిపోతున్న
నంఘాన్ని సంస్కలించటానికి, చైతన్యవంతం జేయటానికి పాళ్చాత్య నాటికాను
వాదానికి పూనుకొన్న మహనీయుడు స్వళ్షీయ వీరేశలింగం పంతులుగారు,
“పాచ్య పొళ్చాత్య భావముల సాహిత్యముల సంఘర్షణలో పాశ్చాత్యమునై న
వారికి గల వైవిధ్యము మన వారలను దీ(గ్భాంతులనుగా చేసి వారి మనో రాజ్యము అసు ఏల వొచ్చెను,,,,...” అని వ్యాభ్యానిస్తారు డాక్టర్‌ కొ త్తవల్లి వీరభద్రరావు,
వ్‌
తెలుగువారిపై (వ్ర త్యేకించి సంఘ సంస్కరణొభిలాష్క పాఠ వ్యవస్టకట్ల ధిక్కార థానం ఉన్న రచయితలపై పాళ్చాత్య సాహిత్యం, మీదు మిక్కిలి నాటిక సాహిత్యం (వగాఢమైన (ప్రభావాన్ని ప్రసశింప జేసింద్‌. నీరేళలింగం సంతులుగారు (స్రథమంగా “రాజశేఖర చతిత్రగి అను నవలను 1878లో (వచురింసబేసినా ఇంగ్లీ ములోని ఆన్ని (ప్రక్రియలనూ. తెలుగులోకి తెచ్చిన ఘనత కూడా వారిదే; ఉదాత్తమెైన్యు చైతన్య యుతమైన కృషి ద్వారా సంఘాన్ని వికానవంతం జేయూలన్న లక్ష్యంతో పంతులు గారు (్రక్యేకంగా ఎన్నుకొన్న (ప్రక్రియ “నాటకం”. “వీరేళలింగం పంలుళలుగారు నవ్యకొవ్య (ప్రక్రియలను చేపట్టలేదు, కాన్సీ నాటక నవలా (ప్రక్రియలను తెలుగులో బలంగా వెలుగులోకి తీనుకువచ్చారు*-*-” అంటారు ఆచార్య జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం. నమకొలీన సమాజ సముద్దరణకు పంతులుగారు నాటకాన్నే ఆయుధంగా తీసీకోవ టానికి కంణం అన్ని సాహిత్య (ప్రక్రియల్లోనూ (ప్రజల్లోకి చొచ్చుకుపోగలిగేద, ఆళ్మీయతను పెంచుకోగలిగేదీ నాటకం మాత్రమే: “011202 19 06 805ఓ మ] క02059 ₹ంమి 01 1149880 4 2086 0[09 13 ఈం 1009651. అని *హడ్చన్‌” (ప్రకటిస్తాడు. పంతులుగారు సంస్కరణ (ప్రదోధానికి ప్రహసనాలను చేపట్టినా నాటకరచనను ఒక ఉదాత్త సాహితీ (వ్రక్రియగానే తలపోళారు. ఇందు పల్ల నే వారి నాటికొల్లో (న్రబోధం (ప్రాధాన్యత నహిస్తుంది.
“పెక్బాత్య నాటక (స్యక్రియల పరిచయం వలన తెలుగులో నాటకోత్ప ర్తి వికొసం తిహలం మొనల వలె ముందుకు సౌగింపఏ ఒక మొన తెలుగులో ఇంగ్షీష సాహిత్యంలోని ఉత్తమ విషాదాంత నాటకాల (1128661608) వంటి వాటిని విని ర్మించుకోవాలని సాగేదీ. మరొక మొన ఇంగ్లీ ములో లాగ గంభీర పురాణ సాంఘిక చొరి(త్రక నాటకాలను సొంఠంగా తెలుగులో వినిర్మించుకోవాలని సాగేద, మూడో మొన భారతీయ నాటిక స్వరూస స్వథావాలనూ పాశ్చాత్య (ట్రాజుడీ స్వరూవ స్వభా వాలనూ సమ్మేళనంజేసి ఒక [కొత్త పాఠల మేలుకలయికను మేటిగా సృష్టిద్ధామని సాగేదీ "క అని పాళ్చాత్య నాటిక (ప్రభావాన్ని వి వేచిస్తారు ఆవార్య జివి, సుబ హ్మణ్యం తెలుగు కథలను తెలుగువారి భావ న్వభావాల సరళిలో తీర్చిదీద్దీ పొళ్చాత్య నొటిక పోకడలతో అను సృజన చేసిన నాటకాలే తెలుగులో విజయం సాధించినాయి; కేనలం ఆంగ్ల నాటకాలకు ఆనువాదాలుగా రూపొందీంచిన నాటకాలు తెలుగులో (ప్రసిద్ధీ పొందలేదు. (ప్రక్రియ పాళ్ళాత్యంనుండి తెచ్చుకొన్నా తెలుగువారి జీవిత కథలకో నిండిన ఇతినృ త్తమెనప్పుడే ఆదీ ఆదరణ ఫొంధగలిగింది.
6
(ప్రక్రియపై అఆకర్షణకన్న్యా వస్తుబిలం, సాన్నిచాత్యం ఉన్న ఇరివృ త్తాన్న్స కన్ఫల (ప్రతిభా నిర్వహణనూ (ప్రజలు ఆదరింవారని భావించవచ్చు. కేవలం ఇంగ్షీషు నుండి అమువదీంచబకిన లేదా ఆశుసరించబడిన నాటికాలకన్నాా రచనా, (ట్రదర్శనా విలువలున్న నాటకాలకే అధిక (ప్రజాదరణ లభించినట్టుగా మనం గమనించగలం. కళాగౌరవం, నాటకీయత సమాజ సంస్క రణాభిలాష ఖభానం ఇవ్వన్నీ సమపాళ్ళల్లో ఉన్న సాటికాని కే (సడాదరణ లభించిందీ. నాటిక (ప్రక్రియా పరిణామ వికాస చర్మితలో ఈ అంళం గమనించదగిందే; ఇట్లా (ప్రజాదరణ పొందిన నాటకాలలో విషాద చారి[శ్రక నాటికొల్తు విషాద గాంఫీర నాటకాలు, సాంఘిక సమస్యా నాటకాలూ ఉన్నాయి. నాటక నిర్మాణ నిర్వహణంలో, వస్తు స్వీకరణంలో, పాకల చిత్రణలో పాళ్ళాత్య నాటక (ప్రభావం స్పష్టంగా గోచరిస్తుంది; ముఖ్యంగా సాంఘిక నాటికొలను సమస్య (పథానంగా నియతిస్తూ ఉంటుంద, ఇక్కడ ఒక్క- (ప్రధానమైన అంళాన్ని పేర్కొనాలి. ఎన్నుకొన్న ఇతివృత్తం పౌరాజిళ మైనా, చార్మిక్రకమైన్నా సాంఘికమైనా సంఘ సంస్కరణ (ప్రబోధం వాచ్యంగానో, పరోక్షం గానో (వస్త్రావించబడటం,. అకాలపు నాబకాలతో గుర్తించగలం; వీరేశలింగంగారి “వహ్లాద” ధర్మవరంవారి “విషాద సారంగధర” మొదలగు నాటకాలు ఈ కోవ లోసివే. ఈ నాటక నిర్మాణంలో, అనుబంధ (ప్రయోజనంగా సంస్కరణ (ప్రజోధాన్ని జొప్పించటింలో సాళ్చాత్య నాటకం మార్గదర్శక పాత్ర నిర్వపించింద; సాంఘిక సమస్యను (ప్రత్యక్షంగానో పరోక్షంగానో, గూఢంగానో, సొంగంగానో ప్ర్‌సావిం చటం ఆ సమస్య పరిష్కార (ప్రేరణను (పేక్షకుని కందీయటం, లేదా ఆ సమస్య తీవ్రతను సంవేదనాత్మక౦గా మన కందంచి హెచ్చరించటం మొదలైన పోకడల గూడా పాళ్చాత్య నాటకం మన కందీంచినవే. అంపే భారతీయ నాటకసాం్యప దాయంలోని విశ్వజనీన (ప్రవృత్తులకు (వతినిధులవలె దర్శనమిచ్చే నాయకప్యాత్రల్తు గాక్క సాంఘిక సమస్యలకు మూలమైన స్యాతలు, సమస్యలకు ళ క్తి నిచ్చే ప్మాళలు, నంఘర్షణలకు (ప్రతి రూవైనిల్చే పృాఠలు పొళ్చాళ్య నాటక రంగం నుండి మనం తరలించి తెచ్చుకొన్న అప్పరూస అతిధి రూపాలు మాతమే ... “కన్నడ వచన కవిత్వ నాటకానికి షేక్సియర్‌ మార్గదర్శి; విషాదాంత నాటకానికి చారిత్రిక నాటి కొనికీ.... అయనే ఒరవడి; గోల్డుస్మిక్క్‌ షెరిడిన్‌ మూనవ చేష్టలను (ప్రదర్శించే హాన్యనాటకొనికి మూలపురుషులు, సొంఘిక నాటకానికి ఇద్బిన్‌, వాదమ్ము చర్చలు ఉంపే బెర్నాడ్‌షా దారి చూపారు, ... ౧ ఆని వ్యాఖ్యానిస్తాడ [పొసెనర్‌ వి,3,
7
గోళాక్‌. కన్నడ సాహిత్యానిశేకాదు. తెలుగు నాటిక రంగానికి గూడా ఆవార్య గోకొక్‌ మాటలు అన్వర్జాలే అవుతాయి. విషాదనాటికొలు షేక్స్పియర్ రూపకల్పనలో ఆప్పరూపంగా తీర్చిదీద్దదిడ్డాయి. ఉన్నత (ప్రమాణాలలో విశ్వఖ్యాతి నార్జీంచినాయిం నాటిక (వ(క్రియకే విశిష్టతను చేకూర్చి పెట్టాయి. శ్నీక్సయర్‌ నాటకాల తెలుగు అను వాదాలు తెలుగు నాటక రంగంలో పౌొందనలసినంత (ప్రసిద్ద పొంద లేకపోయాయి? కారణం వాటిలోని వస్తువు దేశీయంకాకపోవట మే. దేశీయ వస్తువుతో రూపం దిద్దు కొన్న విషాదాంత నోటకాలు విషాదసారంగధర్క (శ్రీపాద “బొబ్బిలి” కోలాచల “*రామరాజుచర్మితో “శిలాదీళ నో దువ్వూరి రామిరెడ్డి “కృంభరాణా” మొదలగు నవి ఎంతగానో (ప్రజాభిమానాన్ని పొందీనాయి; చివరకు విశ్వనాధ సత్యనారాయణ “న రనళాల” వేనరాజు” మొ॥ నాటకాలు గూడా పాశ్చాత్య నాటిక (వ్రభావంలో రూప్పదీద్దుకోవటం మనల్ని ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. కథలో అంతర్లీనమై ఉన్న సహజ నిషాద వాతానరణం, ఉదాత్తుడైన నాయకునిలో ఒకానొక బలహీనత వల్ల కలిగే ఆంతన్సంఘర్షణ. అత్మ వినాశనం మొదల్లైన పాళ్చాత్య విషాదనాటికవవృత్తులన్నీ
పై నాదికాలు సన్బత్దీగా పండించుకొన్నాయి. తెలుగువారికి చేరువ కాగలిగినాయి. తెలుగు నాటిక పరిణామ వికొసంళో పాళ్చాత్య విషాద నాటకాలు ఎంత దోహదం కల్లించాయో తేలుగు నాటక స్వదహాపానికి ఎంత పరిపుష్టిని కల్గించాయో, 'పెన వివరించటం జరిగిందీ. దీనికితోడు మదాస్తు బొంబాయి, కలకత్తా యూనివర్సిటీ లలోని ఇంగ్లీషు (పొ ఫెసర్లు కళాశాల విద్యార్టలతో ఆంగ్ల నాటకాలను ఆడించేవారుం తెలుగునాట కూడా ఈ (ప్రభావం (వసరించిందీ, (ప్రత్యక్షంగా కాకపోయినా ఆంగ్ల నాటిక ఆడంబిర (పదర్శనా పద్దథలన్నింటినీ పార్శీ మరాటా కం'పెసీల ద్వారా వరోక్షంగా అంధధ్రదేశమూ _ జీర్ణించుకొందీ, హు ఇం 264 66 8120206 01 ఈం 98నే. 5ట్య్రం 02 101680 ₹85 ౨౦ ఈ166166 44 రం 506 1408806 ఘిరం0ం0ట 0081 ఓం 28001 26 వర1804 బ్ర£ంళక ఇం 1066 తంళేమా&ి 206 208652 120 196 060000 186టాాాాాలివిరే ఇ రం పంసింయుండ06క. 668166 2 €18049 601 తడమిడ10 1670721 2 గయరేపే!2....200 ఓండట05 06880 €0 56886 91600 9283146102 0 8689010386 0మి తళ్య110స, స్‌డం014 1861 0౯ 01121281 వ1జా5 ఇాసీ[00 0001001466 [0400 7096౯0 ఉయు!106.
గ్ర పం 1200506 0 గుం 22811 54486 88 2150 5660 19 పంం0008 6 014 8120220491 ఇరు *17606 తేంం0౯8666 కే౯౦6565, 18/19 5610089, 5009ల 236 16 ఇంగ...లక్‌ అని ప్రకటి స్తారు జూక్చర్‌ జి. యస్‌, రెడ్డి. ఆం[ధదేశంలో సమ్మగ సాంఘిక నాటక పుట్టుకకు గాని పసరుణ్జివనానికి గాని ఆంగ్ల నాటకం "సెక్కు విధాలుగా స్ఫూరర్హి నింపిందీ, ఆంగ్ల నాటకం ఇక్కడి రచయితలకు కొత్త వెలుగును కొత్త నేశ్రాలను, కొత్త ఆలోచనా ధోరణిని ప్రసాదించిందనుద స్పష్టం. షెక్సియర్‌. నాటక (ప్రక్రియ (ప్రమాణం, ప్రయోగంలోని వైవిధ్యం, మన ెలుగు నాటిక రచయితల మన్నన లందుకోవటమే గాక్క ఆ విధమైన రచన ఉద్వేగానికి ఊపిరి నింపింద. దీనికితోడు (ప్రదర్శనల్లో ఆంగ్ల నాటక (వయో క్రలు అవలంవించే ఆడంబర స్టేజి (ప్రాపర్డీలు గూడా ఎంతగా 'కెలుగువారిని ఆకట్టుకున్నాయోో ఆదరణకు పాాతమయ్యాయో 'పెన వివరించటం జరిగిందీ,
ఈ (క్రమంలో ఇక్కడో ముఖ్య విషయాన్ని (పస్తావించాలి. [ప్రథమంగా “జూలియస్‌ సీజర్‌” నాటకాన్ని స్వర్గీయ వావిలాల వాసుదేవళాస్త్రిగారు 1876లో అనువదీంచిన్తా ఆంగ్ల నాటకాలను అఆసుసరించి తొలిగా తెలుగుతో నాబక్రాలు (ొసిందీ న్వర్లీయ పీరేశలింగంగాకే. ప8డిన్‌ నాటికొలైన “డ్యూయెన్నాన “రై వల్ప్‌” నాటకాలను ఆసుసరిరచి “రాగమంజరి" (1885) “కళ్యాణ కల్పవల్లి” వాటికోలను రూపొందీంగారు సంతులుగారు. పషెక్సియర్‌ *కామెడ్‌ ఆఫ్‌ వ్యరర్స్‌” నాటికొన్ని అనుసరించి “చనమక్కార రళ్నావళొ. నాటికొన్ని రూపొందంచటమే గాక్క 1880లో రాజమం(డిలో ఈ నాటిక (ప్రదర్శనకు గూడా సారధ్యం వహించటం విశేషం. పంతులుగారు ఈ అనుసరణలన్నింటిని తెలుగువారి స్వభావ తత్వాలకు, సాంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా రూపొందీంచటం చేతనే (ప్రదర్శనలో ఆవి విజయ నంతం కాగలిగినై . రాజమండ్రిలోని *“పాందూ నాటిక సమాజం” వారు ఈ నాటక (ప్రదర్శనలను జరిపించేవార.
“యూరపు జీవితము. దాని సంస్కృతితో కలిగిన సంపర్కము - ఇవి
! మన కవసరమైన మూడు (యేళణల నిచ్చాయి. పొళ్చాత్య సంపర్క6 మనలో గుప్తంగా ఉన్న విజ్ఞాన సంబంధమైన, విబారణాత్మకమైన ఉత్సాహాన్ని పునరుద్దరిం చింది. మన జీవిశానికి పునరావాసం కల్పించి, మనలోని నవ్య సృజనా (ప్రతిభను
క్రి
మేల్కొలలి ,0ద.--కాతియొక్క మిద్దీ వివేకమళు గత సంస్కృతిని ఒక విసూత్న దృష్టితో అవలోకించాయి. ఆయితే యదారమైన పునరుజ్జీవనం సంభవించాలంటే మొదట యూరోపియన్‌ సంపర్కాన్ని స్వీకరించాలి, రెండవ క ర్తవ్యమేమంకే యూరప్ప (ప్రభావానికి భారతీయ అత్మ (వ్రతిక్రియ జరపాలి, మూడవ దేమంపే నవ్య సృష్టికి అనివార్యమైన ఆధునిక భావాలను, (ప్రక్రియలను, రూపాలను స్వీక రిస్తూనే భారతజాతి స్వకీయ సత్యాలను తితిగి సొషొత్కరింప బేనుకోవాలి.” అని మహర్షి అరవిందులు (స్రబోధిస్తారు.
నంఘ సంస్కరణ, జాతి చైతన్యమే ట్రధాన లత్యెలుగా సాహితీయుగాన్ని నిర్వహించిన వీరేశలింగం పంతులుగారు అరవిందుని (నబోధాన్ని తన ఆలోచన లకు అన్వయించుకొని, పాళ్చాళ్య సాహిత్య స్వీకారానికి పూనుకొన్నారా అన్న భావం అబ్బురం కలిగిస్తుంది. భారతీయ గత సంస్కృతి వట్ల అభిమానాన్ని (వ్రద ర్శిస్తూనే తన సాంఘిక పునరుజ్జీవన ఆశయానికి అనుగుణంగా భారతీయ ఆత్మ వతి [క్రియ జరపాలని యోచించటం పంతులుగారి సృజనాత్మక (వ్రవృ శ్రిలోని (త్యేకఈ శ్రీ విద్యా (వచారోద్యమం, సంఘనంస్కరణోద్యమం పంతులుగారి జాతి పునరుజ్జీవనా లక్ష్య్యంలోని (ప్రధానమైన అంగాలు. పాళ్ళాత్య సాహితీ సంవ ర్కాన్ని వంతులుగారు స్వీకలించిన్నా ఆ సాహిత్యంలోని ఆధునిక భావాలను రూపా లను (వ్మకియలను తన నాటక రంగోద్యమంలోకి ఆహ్వానింఏన్నా ఆయన (పథాన లక్ష్యం తన పునరుజ్జీవన వికాసోద్యమానికి కొత్ర శ కిని ఆహ్వానింప జేసుకోన టానికే అన్న విషయం నునం మరచిపోగూడదు. దురాచారాలలో సాంప్రదాయ మొడ్యాలతో కుళిపోతున్న తెలుగుజాతిలో బుద్దీ వివేకొలు కళ్లించి నూతన చై తన్య (వళభల్ని నింపాలన్న ఆరాటమే పంళులుగారిని షపాళ్ళాత్య సొపాత్యంవైపు ఆకర్షిం చేట్లు చేసింది. తన పునరుజ్జీవన వికాన లక్ష్య సొధనకు ఒక ఉపకరణంగానే ఆయన పాళ్ళాత్య నాదికాలను తెలుగులోకి తీసుకువచ్చారని మనం భావించాలి.
దురాదారాలతో (భ్రష్టునట్టి దిగజారిపోతున్న _ భారతీయ జీవనాన్ని, దాని పఠనావస్టనుండి పైకి రప్పించాలన్న యోచనే పంతులుగాలిది; గత సంస్కృతిని ఒక
2]
210 వినూత్న దృష్టితో చూడాలన్న ఆకాంక్ష పంతులుగారిలో పొటమరించటం వల్లనే ఈ సంస్కరణ ఆలోచనలకు అంకురార్పణ జరిగిందీ, ఈ అంకురార్పణకు ఆస్కారం కల్లించిందీ మాత్రం పొళ్చాత్య సొపాత్యంలోని అధునిక భావణాలమే నన్నదీ తిరుగులేని సత్యం.
ఈ రోజు సౌహిత్యరంగంలో సామాజిక వ్లైతన్యం కౌదు సమస్య, సామా జిక చైతన్యాన్ని సాహిత్య చైతన్యంగా మార్చుకొనే శ క్రి కావాలి కవికి. సాహిత్య చైతన్యమే కవికినిజమైన గీటురాయి. మహాకవి చారొల్స్‌ బోధిలేర్‌ మాటలుచూడండి : “ఏ 2018176040 676% 026 10 1116 2 080 1 భం కా140166 శం అం 116 000ఇే 18 89 జో (6౯0ళ6ే9) సమాజ జీవితంలో సాహీత గం; ఆవిభ క్రమెన (ప్రతిస్పందనమే. సంకగ్కరణకు సాధనంగా సాహిత్యాన్ని నృష్టించే పీరేళలింగం వంటి దార్శనికుల విషయంలో సమ్మగ మానవజాతి చైతన్య కాంషొ స్పృహే సాహిళ్యానికి పోషకంగా ఉంటుందీ. ఒక విధంగా యూరోపియన్‌ సాహిత్య (ప్రభావం, భారతడాతిలోని బుద్దీ వివేకాల్ని ఒక కొత్త దృష్టితో చూడటానికి పాదుకొల్చిచేశాయన్నమాట, ఇందువల్ల భారతీయ అత్మ (ప్రత్మిక్రియకు లోనై స్వీయ సత్యాలను తిరిగి దర్శించే అవకొళాన్ని పొందింందన్నమాట. టి. యస్‌, ఎలియట్‌ గూడా “013 64916 10 టఓ 12 & 0062 18080280 ఈఏ 1 18 (0 061 11 1ళ అని పేర్కొంటాడు. ఆంగ్ల భాషను నేర్చిన విద్యావంతులకు ఆవాద్చ పంతులుగారి రచనలు ఆలోచించటం ఆలవాటు చేసినాయిః పంతులుగారి సంస్క గ్రజ్య ఉద్యమానికి ఈ పఠితల ఆలోచనగూడా ఒక కొ త్తశ క్రిని చేకూర్చి 'పెట్టిందనటంలో సందేహంలేదు; ఏ మార్ప్చైయినా ముందు. విద్యావంతుల నుంచే రావాలి, కారణం ఏ ఆదారాన్నైన్నా సొంప్రదాయానై న్ననా రక్షించుకునే అవసరం, భ్‌స్టు పట్టించే అవకాశం విద్యానంతుల్నండే ఆరంభమవుతుందీ కొబిట్టి. ఆనాడు ఆంగ్ల భ్రాష్షలోన్స ఆలోచించే విద్యానంతుల్ని దృష్టిలో ెట్టుకొన్నపుడు ఎలిమెట్‌ చెప్పింది ఎంతో అర్ధవంతమైన విషయం. ఈ పట్టున పంతులుగారు తెలుగుజాతి పునరుజ్జీవన ఉద్య మాన్ని తెలుగు భాషలోన్నే తెలుగు సాంప్రదాయంలో నే ముందుకు తీసుకు వెళ్ళటం (ప్రక్య్యేకించి దృష్టి యందుంచుకోవాలి; ఇందుక్కారణం పంతులుగారికి క్రవిగా (గ్రసిద్దీ పొందాలన్న భావంకన్నా, సమాజాన్ని సంస్కరించటానికే సాహిత్రా శ్‌న్ని
ఉసయోగివదాలన్న దీక్ష అధికంగా ఉండడమే. అందువల్ల నే సంఘ సంస్కరణ (వథానోద్దేళ్యంగా అనేక భావాలను ఎన్నో [వక్రియలద్వారా వంతులుగారు
|!
అభివ్య క్రం చేయగలిగారు. పాళ్ళాత్య విజ్ఞానంతో, దాని (ప్రభావంకో తను జీవించే సమాజి సంస్క్రరణకోసం పాటుసడటం వీరేశలింగం, గురశాడ కాలంనాటి లక్షీ జాలు. “సంఘం కోనం సాపిత్యంి అన్న స్పృహను ఎలుగెకక్రి చాటిందీ పంతులుగారే.
“ర్తాష్టంచంి జాల 18 మా మ85161 ప పేడా6 & రళట (0 50066” అని స్పష్టంచేసిన గురజాడ కూడా సాహిత్యాన్ని సమాజ సంస్కరణకు అయుధంగా (ప్రయోగించాడు. తెలుగులో ఇప్పటికీ నమ్మగ్ర నాటకంగా సరిగణింపబిడే “ఠన్యా శుల్కం” నాటక నిర్మాణంలో గురశాడకు 'పెక్కు పాశ్చాత్య రచనల (యేరణ లభిం చిందీ, కథా వి సృృతిలోో పాకల మనోభావ చిత్రీకరణలో గుందెలను కదీలించే సన్ని వేళశకూద్పులో గురణాడకు పాళ్చాత్య నాటికొలు స్ఫూ ర్తినిచ్చాయి. అందుకే ఈ నాటి కొన్ని గూర్చి శ్రీ థీ “చవంచంలోని పర మోక్కృష్ణ (గ్రంథాలలో ఇది ఒకటీ అని గు ర్థించగలిగినవారు చాలా కొద్దమందీః యావద్భారతంలోనూ శూ(దకుని “మృచ్చ కటకం” తర్వాత “కన్యావల్క'నంటి నాటకం ఇంకొకటి వెలువడలేదు; పొళ్చాత్య నాటక రచయితలలో ఇబ్సిన్‌కు గల (ప్రత్యేకస్థానం (ప్రాచ్య నాటకకవులలో గురజాడదే అనకతప్పదు”. అని వ్యాఖ్యానిస్తారుః “ఇబ్సన్‌” లా ఉన్నత మధ్యతరగతి వ్యక్తులు (ప్రథానంగా సంచశించే నమాశాన్నే గురజాడ ఎంచుకొన్నా, బై రాగులు, లంచగొండి లాయర్లు కానిస్టేబను, జూదరులు, వేళ్యలు ఆదీగా గల సమ స్థ జనావళికి (సొతీ నిధ్యం వహించే సమ్మగ సమావాన్నే రంగం మీదకు తెస్తాడు గురజాడ; మౌలికంగా సమస్య కన్యాశుల్కమే ఆయిన్తా ఆ సమస్య చుట్టూ పరిభ్రమించే కుత్సిత సాం దాయ తిరోగమనవాదులు, వారు కళ్ళించే కష్టనష్టాలు, బాథా వేదనలు విభిన్న మానవ (ప్రవృత్తులు, వాటి లోతుపాతులతో కూడిన ఒక విసృత వ్యవస్థను ఫోకన్‌ చేశాడ గురజాడ; అందువల్ల నే “కన్యాశుల్కం ఎపిక్‌ (ప్రమాణాలను సాధించిన విశిష్ట రచన అని పేర్కొంటారు థ్రీ కె. వి, రమణారెడ్డి: ఈ నాటిక , నిర్మాణ౦లో ఒక్క ఇబ్సన్‌ మాత్రమే కొక, మోలియర్‌, ఆస్కార్‌ వైల్డ్‌, మెరిడిన్‌ మొదలగు వారేందరి (వ్రభావమో గురజాడ మీద కన్పిస్తుందీ. ఎపిక్‌ (ప్రమాణాలతో సరితూగుతూ క్లాసిక్‌” గౌరవాన్ని సాధించుకొన్న “*క్రన్యాకుల్కంంొ నాటకం గూర్చి దీనిపై పాళ్చాత్య సాహిత్యం (సథభావంగూర్చి “నా తెలుగు సొంఘికో నాటికంోలో వి సృృతంగా చర్చ చేయటం జరిగిందీ,
తన శవనరమైన రచయితను ఆ తరమే నృష్టించుకొంటుందన్న సూక్తిని
క2
నిర్దారించటానికే “కన్యాశుల్కం” ఆవిర్భవించిందీ. ఇంతటి కృషికి పూనుకొన్న గుర జాడకు స్వభాషలో భూమికే లేదు. అందువల్ల నే గురజాడ దృష్టి బయట (ప్రపంచం వైపప మళ్ళిందీ. “కన్యాశుల్కంి వంటి గొప్ప సొహితీ ప్రక్రియ అఆవిర్భవీంచ టానికి ఆ కాలంనాటి సాంఘిక్క మళ రాజకీయ వ్యవస్టల్లో ని అల్లకల్లోల సఠిస్థ్రి తులే కారణమై ఉంటాయి; ఈ విషయాన్నే (ఫెంచి విమర్శకుడు “పాల్‌ వాన్‌ శై 'ఘెమ్‌ ఈ విధంగా పేర్కొంటాడు “520% 90640141 12306, 6820 500121 0£ ౯6118102 666 11 16 1006 01 611606 69196 110% 0108930005 016 01 1688 పే29 గ్ర” “పతి సాహితీ (ప్రక్రియు అత్యంత (ప్రతిభా వంతుడ్తై న రచయిత తన ఏిశిష్టమైన (ప్రయోగంతో, వి _సృతమూ, వికాసవంతమూ చేస్తాడు” అంటాడు “ఫెర్డి నాండ్‌ (బూనేటర్‌” హిమవన్నగ సదృజదై న గురణాడ “కన్యాకుల్కరి వంటి సమ్మగ సాంఘిక నాటక (థథక్రీియను రూపొందంచట మేగాక
దానికొక వ్య క్రిత్వాన్ని, అస్తిత్వాన్ని చేకూర్చి పెట్టాడు. ఇదే విధంగా నిన్నటి సంఘపు కథ “టకాపరుద్రీయం”. నాబకీకరణం లోనూ పా(ర్ర చితణలోనూ పొళ్చాత్య నాటిక (ప్రభావం విసృతంగా దర్శన మిస్తుందీ, “ోకాస్త్రిగారు (ప్రకావరుద్రీయాన్ని మహానాటకంగా రచింవారు. పది అంకాల ఈ నాటకం సహజంగా క్లాసిక్‌ రూపాన్ని దాల్ఫిందీ. (ప్రదర్శనకు సంబంధించిన సమస్యలు ఉన్నా నాటక నిర్మాణ శిల్పం దాన్ని క్లాసిక్‌గా రసిపలకు రూప కట్టిం చింది” ఆంటారు ఆచార్య జి. వి. సుబ్రహ్మణ్యంగారు ఈ నాటికంపై వా్యావ్యానిస్తూ; “మనవారు ఇతర దేశస్టుల (గ్రంథములను చదవరు; చూడరు; అందులో నుండు స్వారస్యమును (గహింపరు..., ఇటులైన నాటక వాషావివృద్దీ ఎట్లగును 1 7 అని (వ్రాస్తారు శ్రీకోలాచలం భ్రీనివాసవావుగారు: ఇట్లావాసి దాదాప్ప వనిమిద దళాబ్దాలు గడిచిపోయిందీ. (1915-16) స్రీ రావుగారు (వాసిన నాటి పరిపిళులు ఇప్పుడు లేవు. ఒక్క ఇంగ్లండే అననేమిట్‌ ? అమెరిక్కొ రష్యా ప్రాన్సా జెర్మనీ, ఇటలీ మొదలగు అనేకానేక దేశాల నాటకాల (ప్రభావం. తెలుగు నాలక రంగంపె ముమ్మరంగా (ప్రసరించింది. కాలానుగుణ మైన మార్పును అభిలషించటం మానవ నైజం: నాటక ఇతిపృ క్తాలపట్ల గూడా మార్చును ఆశించటం తప్పనిసరి; తెలుగు నాటి కూడా నాటక ఇతి వృత్తా లమీద, స్మాత చిిత్రజణమీద ఈ మావ్ప ఏ విధంగా ద్యోళకమైందో, అందుకు పాళ్చాత్యనాటిక రంగం నీ విధంగా దోహదం జేసిందో
3
వివరించే ప్రయత్నం చేశాను. శతాద్గాల తరబడి ఆంగ్లభాషలో చేసిన చెలిమివల్ల్య ఆంగ్లేయుల ఆధిఎళ్యంతో ఏర్పడ్డ అనుబంధం వల్ల ఈ అనుకరణలూ అను సరణలూ తెలుగు నాటకరంగ విశాసొనికి అనివార్యాలై నై, తొలుత మాసు, కలకళక్తా బాంచే వంటి మహానగరాల్లో ఆంగ్ల నాటిక కంపెనీల (ప్రదర్శనలతో (ప్రారంభమైన ఈ (ప్రథావప్పు వెలుగు రేఖలు (కమేసీ తెనుగునావి గూడా వి_స్రరించ్చి తెనుగునాటిక రంగాన్ని గూడా వికాశమానం బేళాయ ; పెద్ద అధికారులు (పముఖులు గూడా ఈ [వదర్శనలలో రంగస్టలంవై వేషం కశ్టేవారు.. తెలుగు నాటకరంగ చైతన్యానికీ, బేవకు ధార్వాడ్శ బాలీవాలా కంపెనీల (సదర్శనలు మార్గగాములై న్యా ఈ కంపెనీలు గూడా ఆంగ్ల (ప్రభావంలో జవాన్నీ జీవాన్ని నింపుకొన్నట్టి వే అంపే ఆంగ్ల (ప్రభావం తెనుగు రంగస్థలంపై (ప్రత్యక్షంగా గాక ఆదీలో పరోతంగా (ప్రతిఫ లించిందన్నమాట; తెనుగు నాటికరంగాన్ని వహించిన మొలక చికట్ల చీల్చివేతకు దీపస్టంభకొంతులు పార్శీ మూటా కంపెనీల (ప్రదర్శనలతో (ప్రసరించటం (ప్రారంభ మైనా ఈ దీస స్తంభానికి మూలకేంద్రం ఆంగ్ల నాటిక రంగమే.
జూలియస్‌ సీజర్‌ అంగ్ల నాటకాన్ని ప్యప్రథమంగా తెలుగులోకి అనువాదం చేసినవాళు శ్రీ వావిలాల వాసుదేవళాన్తగారు.
ఈల 0011790 చం 15 6 [006 206006 [0 84018060 22 29188 ౨4౦8 సం (ఏం 0010168 ండరేసు్ర క01088 మంటంగో అని [వాసారు శ్రీ శావ్రగాడ, కేవలం షేక్స్పియర్ మహాకవి నాటక శిల్స రచనా నై పుణ్యతకు అబ్బురపడే శ్రీ శాస్త్రిగారు ఈ అనువాదం కొనసాగింవారు.. అస్పటి కింకొ సంఘ సంస్కరణాభిలాష సమకాలీన స్టితిగతుల కూలంకష (ప్రస్తావన తెనుగు నాటిక రచయితతో ఏర్పడలేదు.
3వలం పేక్సియర్‌. వస్తు రాదుశీయకత్య థావరస పుష్టి శ్రీ శాత్రి గారిని అనువాదానికి పూసుకొనేట్లుగా చేసిన్నై తర్వాత (శ్రీ గురవాడ శ్రీరామ మూర్రిగారు "షేక్స్పియర్. కండల. 0౯ 62106” నాటకాన్ని ఆవెఫ్టీస్సు నజిజ నాటికను" లేక సుహృత సుభాషితము అను పేర 1880 సంవత్సరమున తెనుగు చేసి (ప్రకటించారు.
“ప్నేక్స్సృియర్‌ మహాతవి కృత నాటకము. దెనిగింప నుష్మకమించితీని;
న! ఇందులో నొకటి రెండు నాటకము లీవరకే. దేశీయుల చేతనే తెనిగింపబడి యున్నవి. అవి నటికులకు, పాఠకులకు వలయు వివిధ వృ త్తంబులబే నొప్పకుంట యొక కొజకగ నిశ్చయించి యిస్పుడే నా యిర్వుర దనియించుటికీ (తోనం దొక్కితిని....” 9 ఇని తెల్చుతారు. శ్రీ గురజాడ శ్రీరామమూ ంర్ధిగారు. “సీజరు చరి(త” అనువాదంలో శ్రీ శాస్త్రిగారు ఒకే ఛందస్సును వాడిక్కే తమ “వెనీసు వణిజ నాటికన్ని” శ్రీరామమూ ర్హిగారు గద్య సద్య మిశ్రమం చేశారు: అంతే గాదు సంస్కృత నాటకక ర్రలవలే ఇష్టదేవతా (ప్రార్జనను గూడా (ప్రవేశ పెట్టాదు. నంస్కృృత నాటిక క ర్తలన్సు "షేక్స్పియర్ ను కీ ర్థిందారు. ఈ నాటికం గూడా (ప్రజాఖి మానానికి నోచుకో లేకపోయింది; “*సీజరు చరితను పలువురు పరిశీలించనై నా లేదనటానవికి శ్రీ కాస్త్రీగారు తమ “నందక రాజ్యము” నాటకంలో (వ్రాసిన. పీరిశే సాకెధారం. అనేను వెనుక దెనిగించిన “సీజరు నాటికముసుి మనవారు చొలామందీ చద్గివినళ్లే కనపడదు....”30 “షం 1601602 6603024109 0206620664 (ం ం?120% 0 6122 రిన్‌0ర౯10206, 2921608 ఈం ౮౦29లో. 5166038 5021 10 ₹€6 రషంపేడనిమ010 0 9166469 116 196 49 [016 50/08. 86 890011 01 286 1028 16016206 ఇ 010162 2మ6ే 261294 టం 2261021 [006 పేల 861 ఠఠేంఇుం6 అరు మ2ంట ఇర వఏ153820 1085. త10ం054 126౪162013 ఆఅ 26% 1రేం2 24 6060966 ఓం ౦01210 4610 16 1 200 16 ₹650 821066 00710100 ల౦ంళ8 30984122 (శ్రీ రాఘవాచారిగారు వ్యాఖ్యానించినట్లు పాళ్ళాత్య సాహిత్య సంస్కృృతు లకు (ప్రథమ (ప్రభావిత స్టావరం బెంగాల్‌ దేశామైనా, (క్రమానుగతంగా ఆ (ప్రథాన ఛాయలు దేళమంతటితోపాటు తెలుగు గుండెను గూడా చేరుకొన్నె; వ్రాత్ర రచనా పద్దతులకు స్వ స్తి వాచకం చెప్పి నూతన రూపళల్పనలకు నాందీ గిఠం పాడటానికి దోహదం చేసినై; భారతదేశ (పారిన పద్దతులను, జాతిని పట్టి పీడించే అక్కరకు రాని సాం్యవ్రదాయాలన్సు ఆనారాలను (సళ్నార్దకం చేస్తి రచయితలతో సంఘ సంస్కరణాభిరాషను, అభ్యుదయ భావ చింతనను కల్గించినై, “....పొళ్ళాత్య సాహిత్య (పభావంలో నూతన సాహిత్య రూపాలు ఎన్నో సాహిత్యంలో (ఫ్ర వేంచాయి; సాహిత్యం విజ్ఞాన దాయకంగానేగాక (ప్రజల జీవ
శ్ర
నానికి చేరువగా ఉండేదీగా టాపొందసొగిందీ . . ఆధునిక విజ్ఞానళాస్త్ర (ప్రభావం (క్రమంగా విస్పరించసొగిందీ.. సాంఘిక వై తన్యం, హేతువాద దృక్సఠం, భౌతిక వాద లక్షణం ఆలోచనల్లో స్థానం ఏర్పరచుకొన్నవి.
కొ త్తగా ఉదయించిన సాహిత్య (ప్రక్రియలలో సాపాత్య సీమలు విస్త రించాయి....? వీటిల్లో నాటకం పూర్వం నుంచీ ఉన్నదే అయినా దేశ భాషల్లోకి సంస్కృృతాంగ్లాల్లోంచి దాదాపు ఈ శతాబ్దంలోనే (ప్రవేశించింది: అన్ని భారతీయ భాషలలో వలెనే తెలుగు థాషలోనూ ఈ నూడన చైతన్యం వీరేశలింగం వల్ల (వ్ర వేశించిందీ.... పొళ్చాత్య విజ్ఞాన (ప్రభావంచేత మన మననులన్నీ ఒకానొక నవీన దృష్షినీ హేతువాదాన్నీ ఆలవరచుకొన్నవి; దళాబ్లాలుగ్యా సహస్రాబ్టాలుగా యధా
అజ చ మ ప్‌ ౮౩
తధంగా అంగీకరిస్తూ వచ్చిన అంశాలు అన్నీ (ప్రశ్నలకు గురి జేయదిడ్డవి...” అంటారు ఆవార్య కోవెల సుప్రనన్నాదార్యులు.వీ
ఆంగ్ల రచనల అనువాద దృష్టీతోగాక, నిద్రాణ సంఘాన్ని మేలుకొలపా లన్న పరమ లక్ష్యంతోనూ, మూఢ సాంప్రదాయాలను, దురాదారాలను తుదముట్టించా అన్న ఆశయంకోనూ పాళ్ళ్చాత్య రచనలను గీటురాయిగా చేసికొని దానిపై తన భావాలను జఒళిపిడి "పెట్టుకొని రచనలు చేశారు. శ్రీ వీరేశలింగం పంతులుగారుం
“సంఘ దురావార సంస్కరణమును వరిళుద్ద నుత ధర్మ (పకటీకరణ మును నా మనస్సు నెప్పుడును బాయకుండుగాక మేతి
ఈ, కదలబారిందీ చిమ్మచీక పేగాని మంచు బీకట్లింకా విచ్చుకో లేదు; పీరేశలింగం నీరావేశం మొగ్గ విస్పటానికింకా వ్యవధివుంది. థాన పిశాచ రూపా లింకా వి(శ్రమిస్తూనే వన్నాయి. కన్యా విక్రయాలు, అతి బాల్యవివాహాలు కుండ మార్పిడి పెళ్ళిళ్ళ వేళ్యా విలాసాలు, విద్యాధికుల చీకటి వినోదాలు బాల ఏితంళు వుల కన్నీటి చిచ్చులు, వండితమ్మన్యుల హెచ్చులు, కవుల కుళ్ళు వస్తువులు సౌపాత్ష్యైక జీవుల అతుకు బతుకులు, జమిందార్ల దాష్టీకొలు -- యధాపూర్వంగా, సొజావుగానే సాగిపోతున్నాయి... మూసేనుకున్న సంఘం తలుపులు నెమ్మదీగా ఇఆరచుకొంటున్నాయి; ఇంగ్లీను రూప్పుచెడి ఇంగిలిపీనై ఎంగిలిసీసె పళల్లైవట్టుతో
ం. కూ జ ౯ టగా
గూడా వినిపించి పాఠకారు వాళ్ళను కవ్వించి నవ్విస్తున్నదీ....౨
అనాటి సంఘ స్టీతిగతికి పట్టిన [గ్రహణ మెటువంటిదో, తెనుగు వొడవాడనా
క6 ఆంగ్లథాష ఏ విధంగా స్టానం సంపాదించుకొంటూ ఉద్యమిస్తున్నదో పె రమణారెడ్డి గారి వాక్యాలు నిరూపిస్తున్నై; సరిగ్గా ఈ సంధియుగ కల్మషాన్ని కడిగి వేయటానికే పంతులుగారు తను రచనా యాగాన్ని ఉజ్వలవంతం చేశారు; ఇందుకు వారు కొన్ని పాళ్చాత్య నాటిక రచనాంతర్చాగా లైన “ఫార్సుొలసు ఎన్నుకొని వాటిని అనుసరించి శెనుగుతో “ప్రహసన” రచనలు చేశారు; తెనుగు జాతిని పట్టి పీడిస్తున్న మూఢ సాంప్రదాయ అంధక్వాన్ని, దురాచార మందభాగ్యాన్ని ఆవలకి నెట్టి వెలుగు రేఖలను (ప్రసరింవ జేయటానవికి నడుంకట్టారు. బహుముఖ సాహితీకృషి సల్పారు; సంఘం లోని విషయ చాపల్యాలప్రై విషాద స్థితిగతులపై "పెక్కు రచనలు చేశారు కట్టి మంచి వారన్నట్లు *.... ౯౬6 61686636 తంఠష?& 0౯ 10తేం2 టరు సే6 క3మ8 30 12 318 0660041 11360” ఈం 6721246012 01 29 6200%.. గం రమణా రెడ్డిగారు వ్యాధ్యానించినట్లు శ్రీ వీరేశలింగం పైకాళికులశే వై తాళికుడు. మానవ జీవనాన్ని ఆసాంతం వ్యక్రగళికి మళ్ళించే అనాటి సాంఘిక దురా చారాలన్వు నంకుచితమైన సం్యవ్రదాయాలను, రాచిరంపాన'పెష్టే కట్టుబాట్లను నిర్మూ లించటానికే పంతులుగారు ప్రహసన రచనలను వేదీకగా మలచుకొన్నారు; ఇందుకు భూమిక పాళ్చాత్య నాటకరంగమే,
“అపూర్వ (బ్రహ్మచర్య ప్రహసనము; విచిభ్ర వివాహ (సహసనము, మహా బధిర ప్రహసనము; పునర్మరణ (ప్రహసనము, బలావ్కార. గాన వినోద (ప్రహస నము కలహప్రిమా ప్రహసనమృ్ము మహః మహోపాధ్యాయ (బ్రహసనమృ్మ యోగ నిదా (ప్రహసనము; మహావంచక (ప్రహసనము, అసహాయశూర ప్రహసనము, అను పదీయు నింగ్లీషు థావలోనున్న (పహసనముల ననుసరించి పేరులన్న కొంత కథను తెనుగువారి కనుకూలముగా సుండులాగున నేను మార్చిచేసిన స్రహసనమ్సలు” అని సంతులుగారే (ప్రకటించటం గమనార్హం 2, ఈ ఆంగ్ల (ప్రభావిత (్రహసన రచనలలో పంతులుగారి (ప్రధాన ఆశయం ఆనాటి సాంఘిక దురాగారాలన్ను దుర్నీతిని దునుమాడాలన్నదే? గకానుగతిక నిర్జీవ సార్యపదాయాలను వెలికికెచ్చి ప్రజా దృష్టిని నూతన చైతన్యం వైప్పకు మళ్ళింారు.. ఈ ర్‌క్యా. రాజోపు సంపూర్ణ సాంఘిక నాటిక రచనకు వేదికను సిద్ధం చేశాడ పంతులుగారు,
పాళ్చిత్య అనుసరణలను [ప్రథమంగా (ప్రారంభఖించిందీ పంతులుగారే, గనిక్తి కారణం వారిలోని సొమాజిళ (శ్రేమోభావనే, అనాటి జనజీవనంలోని భఫోగలాల
7 సత్వం, అమానుష వై ఖరుల నుండ్కి జాతిని పునరుజ్జీవింప జేయటానికి సంతులు గారు పోరాటం సల్పారు. పరిణజామగళమైన మానవ జీవనంలో మార్చు అనివార్యం, ఈ మార్చును ద్రష్టలు, సూత్మదృష్టి గల రచయితలు కాస్హ ముందుగానే (గహించి సామాజిక హృదయాన్ని తమ రచనల ద్వారా (ప్రతిన్సందింప జేస్తారు. “కొల ధర్మాను గతమై జగత్ప్రవృ త్తి మారునపుడు వాజ్మయమును మారు నిజవ” ఆంటారు రొయ[ప్రోలువారు.. ఈ నదాశయంతోనే షెరిడిన్‌ నాటికాలై న “డ్య్యూయెన్నాోోను *ర్రాగమంజరి” పేరుతోనూ (1885) “రై వల్స్‌”ను “కల్యాణ కల్పవల్లి ” పేరుతో పంతులుగారు కెనిగిస్తారు. షేక్స్పియర్ “కామెడీ ఆఫ్‌ ఎర్రర్స్‌” అను నాటకాన్ని
కూడా “చనుక్కార రళ్నావళ” అనుపేరుతో సంతులుగారు అనువదించారు.
*_. శెనుగున (వహసనములను రచించుబయందు పంతులుగారే ఆద్యులు. సంఘములోని లోటుపాట్లను హాన్యరస స్ఫోరకముగా, వ్యంగ ధోరణియందు విమ ర్శించుటి సంతులుగారి కనివార్యముకాగా వారు (సహసన రచనమునకు బూనిరని చెప్పవచ్చును:.... ఆంగ్ల వాబ్బ్యయమునందలి (స్రసిద్దములగు ట్రహనసనముల కొన్నిటి ననునదించి తను వివేకనర్టనియందు 1886న సంవత్సర (పాంతమున (ప్రచు రించిరి. నాటి రాజమ'హేం్యద్రవరమున లఅంచగొండులగు అధికొరులు, అవినీతిసరు లైన "పెద్దమనుషులు, కుకింభరులగు విద్వాంసులు నూయోపాయ ధురీణులగు కుల స్వాములు ధనవంతులగు డాంభికులు సంతులుగారి నిశిత విమర్శనమునకు గురి
అలు, వారి స్రహనముల కెక్కినారు....” కె?
పంతులుగారు తమ (ప్రహనన రచనలద్వారా సంఘ సంస్కారాన్నథిలషించో రన్న నత్యాన్ని డాః! అక్కిరాజుగారి మాటలద్వారా వెల్ల డవుతూ నే ఉందీ.
౪... ఇట్టి నాటక (ప్రదర్శన మూలమున జనులకు వినోదము కలుగుటయే గాక య్యక్రమనులు చేయవారు సిగ్గుపడి తమ (ప్రవ్నర్థనమును దిద్దకొనుబయు, అందునలన సీతి వర్షిల్లుబయు. గలుగునుగాన (గొత్త నాటికములనుజేసి నాటక సమాజము నొకదానిని స్టాపించవలసినదని నా మిళులనేకులు నన్నుగోరిరి....” అని థ్రీ వీరేశలింగంగారు గూడా [వ్రాసుకొంటారు *,
3]
కై
క. ట్రహసన మాయన, కరముల కుచిత పరికరమయ్యెనుః శైలి సొంపుల తోను హాస్యంప్పదళులతోను శోభిల్లైడి యీ (ప్రహసనావశియందు. “దుష్టాంగమును ఖండించి శేషాంగ స్ఫూ ర్తికి రతచేయు చికిత్సకునివళె” నీ రచయిత సాంఘికార్థముల నురుమాడెను....” అని పంశులుగారి (వహసన రచనపై వ్యావ్యానం చేస్తారు రాయ సము 'వేంకటిశివుడుగారు ౫,
సాంఘిక అనర్జాలను అంధ విశ్వాసాలను, డాంవిక తత్వాలను దుసుమాడుతూో ఆనాటి (ప్రహసన (ప్రక్రియను పరిపుష్టం జేయటమేగాక రావోవు సాంఘిక నాటిక పూర్ణ రూపానికి మార్గమేర్చరచారు సంతులుగారు. వేశ్యా సంపర్కాలన్ను అంచ గొండి అధికారులను మూఢ విశ్వాసపరుల్ని కుహనా పండితుల్ని, ఒకరినని ఏముటి * పంతులుగారి తీళ్ష లేఖినీవాదర అంచుకు దిలిగాని దురాచారములే లేవన్న ఆరిశయో క్తి కాదు.
*_,.. ఒక మనిషి తెనుగుదేశంలో ఉదయించాడు వేగుచుక్కలాగు, అంతటితో అంతనరకు గాఢ విద్రావరవళ మైపున్న మన సంఘం ఆతని పిలుపులకూూ మేల్కొ-లు పులకూ కూకలకూూ, కేకలకూఆదీరిపడి డద్దరిల్లి లేచింది. ఆహవసీయాగ్నిచ్చబవలి కాను పొకినంత మేరా ఒక మహా సాంఘిక విష్ణ వం (ప్రావృట్కాల వయోధరమాలికలాగ గర్జిస్తూ పునీతం చేసిందీ. సంఘం ఇల్లు చక్క-దీద్దుకొని ఆత్మ పరీక్ష చేస్పుక్షాని కన్నులు నులుముకొని ఆభ్యుదయ వథాన (ప్రయాణం సాగించింద” అని (ప్రకటిసార మృ్రంపల్లి సోమశేఖర భర్మగారు. ఇంతకన్నా ఒక రచయిత నుండి ఆశించే నవ్యత్క సామాజిక వై తన్యాపేతు వేరే ఏసముంటుందీ ?
క రటం బాటం 80010600 అం 2209010 2021 ౧09మళలు ల శ 68 800121- 2 ఇ1రేలా రేంం069 5001607 డల ఇంప 18 068164 అ 65 009009 8031611639, 041 రేంక1905, 01 360160 05081812... వ౦ 500166 ప25 0660 2016 10 200113 సేటు డ2 8860089 0 0116081 8030600 082 6611761 289 0మ ౧6 21 0% 11008 గంయి 0 2081 0 6620, 09 1086 [07 ఈం 20901160; 1 19 భం సుడి 002612 109 81 61012103 16 300181 0086141002, 206 7106 70502...” 20 అంటాడు ఆవినెస్కో. విళ్వావికి సందేశాన్నందించటం, నంస్కరించాలని (వయత్నిం చటిం రచయిళకు సంబంధించిన విషయం కొదన్నదీ ఆవినెస్కో భావం: ఆవినెసోోం
క్షం
దృక్పథానికి పంతులుగారి దృక్పథానికి వున్న వై విధ్యం, ఎంతటిదో వెల్ల డవుతూనే వుంద; ఏ భాషనుండి ఏ రచన అనువదంపదడిందీ, అనుసరింపబడిందీ అన్నడీ ఇక్కడ (ప్రశ్న గాక్క ఆదీ సంఘానికి ఎంత ఉవయు క్రకరంగా పుందో, జననందోహ సమస్యల నివృ త్రికి ఎంతనచకూ తోడ్చడిందో అన్నదే (ప్రధానాంశం; ఈ ఆంళానికే రూసం దిద్ది సంఘ వికాసానికి హారతులు పట్టిన ధన్యజీవి సంతులుగారు.
శేక్పృయర్‌ “ఒథెల్లో” నాటకాన్ని వల్లూరి పద్మనాభరాజు 1894లో అను వాదం చేశారు. “మాగ్బెత్‌” నాటికొన్ని 5. 1 కృష్ణమ్మ “మ్లాగ్బెతు అను పేర “షెర్రిడన్‌” “ోనూ్క్కూల్‌ ఆఫ్‌ స్కాండల్‌” నాటికొన్ని కె ఆర్‌. వి కృష్ణరావుగారు *ఆప్లవాద తరంగిజొ అనుపేర 1900వ సంసత్సరంలోన్తూ 'షేక్స్సృయర్‌ మే నైట్‌” ను “మోహినీ మనోహరం” అన్న పేరుతో శ్రీ (శ్రీపాదకృష్ణమూర్తి శాస్త్రీ గారు, 1910వ నం॥లోనూ, ఇదే నాటికాన్ని “ద్వాదశ యామిని” అన్న పేరుతో శ్రీ పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహారావు 1943లోన్సు “కామెడీ ఆఫ్‌ ఎ(ర్రర్స్‌” నాటి కాన్ని “నరస్వతీ నాటకము” అన్న పేరుతో తెనుగున రూపొందీంచటింతో, ఆనాటి (ప్రసిద్ధ నాటిక రచయితలలో నలువురు ఆంగ్ల నాటక రచనా పద్దతిని అదరించిన వారేనన్న విషయం స్పష్టమపుతూ ఉందీ,
ఆంధ్ర నాటిక పికామహ _ శ్రీ భర్మవరం రామకృష్ణాచార్యులనారి విషాద నాటక రచనలలోనూ ఈ ఆంగ్ల (ప్రభావం దో్యోతకమసుతుందీ. వారెన్నుకొన్నవి దేశీగత పౌరాణిక చార్మిత్రక్క సొంఘిక ఇతినృత్తాలే అయినా రచనా శిల్పంలో ప్యాత్రల స్వభావ సరళిలో పొళ్చాత్య మద్ర గోచకిస్తుంది.
క పాళ్చాత్య రూపక పద్ధతిలో కొందరు స్వతం(త్ర నాటికనులను రచింప నారంఖించిరి. ఆట్టివారిలో ధర్మవరమువారు (ప్రథభములేగాక, (ప్రధానులు కూడాను;.... అంకమును రంగములుగా విభజించుట: నాందీ-(వ్రస్తావనా-విష్క_ంథాదులను వదీలి వేయుట లేదా కొన్ని చోట్ల ప్రొలోగొను; ఎపిలోగ్‌ను (్రాయట; షేక్స్పియర్ పద్ద తిలో స్వగతములను రచించుటి: పాత్రోచిత భాషనుపయోగించుట; పౌరాణిక కథ
లలో అధునిక సమస్యలను చొప్పించుది మొదటగునవి కృష్ణమాచార్యులుగార వలం వించిన కొన్ని పాశ్చాత్య సొం్రదాయములు: వీరు (ప్రవేశపెట్టిన మరియొక ముఖ్యాంశము భావసంఘర్షణమునకు (ప్రాధాన్యమొసంగుచి, ఇంచుమించుగ ఇడే
[20
పవ్పంలో రచన సాగించినవారు కోలాచలంవారు. వేదం గురజాడల (ప్రశాపరుద్రీయ= కశ్యాసల్క_ములమీద ఆంగ్ల సాహిత్య (ప్రభావమున్నదనుట స్పష్టము; ఇంక, రచించిన రూపకము లల్నింటను పాళ్చాత్య (షేక్స్పియర్) రూపక రచనా (పభావము సుస్పష్టముగా కన్న జెడి పమభఖులలో పానుగంటివారు (సముఖులు...” 21ఆచార్యుల వారి అజామిశ” పొరాణిక నాటికంలో 'పెక్కు ఆధునిక సమస్యల్ని జొప్పంచారు. “రజస్వలా వివాహ” సమస్యకు (ప్రాధాన్యత నివ్చారు. ఆజామిళుడు మద్యపానం యొక్క అనర్జాలను చోడులకు తెలియజెప్తాడు, న్యాయస్థానాలలో అనుక్షణం ఎదు రయ్యే అవిసీతి పద్దతులను, ఆసన్యాయాలను రెండన అంకంలో అన్యాపదేశంగా (ప్రస్తావించారు. ఈ నాటికంతోపాటు ధర్మవరంవారి సారంగధర పాదుక్క ముఖ మిషాద్‌ రూపకాలలోగూడా పొళ్చాత్య నాటిక రచనా ప్రోక్రడ్రలన్సు గమనిస్తాం. “పారంగధర” రచనకు (పేరకమైనవే యురిపిడిన్న్‌ “హిప్పొలిబస్‌” "సపేకొ “సాప్పొలిస్‌”.. నాబకాలు ఇతివృత్త నిర్వహణలో, పా(త్రభోషణలో, నాయకుని విషాదాంత స్టితిగకులలో ఇది పాళ్చాత్య రచనా (ప్రక్రియసె పోలివుందీ, శీల సంపద యుక్తాయు క్ర విచక్షణా కల్గిన పారంగధరుని నాళనమ్సు తెన్సగ్సు నాటిక రంగంలో వినూత్నమైన సృష్టి. “ఓథెల్లో”ి నాటకంలో దెస్టిమోనావలె సార్రంగధరుడు నాశన మైపోఠాడు, “కం 8876 రం 1006 18865 1 తం1180 “ళ్ళా్యటషరే&ి వ్‌2823క్రి26మ2027 25 28్రింటం[ 06 106142 461009 స రడి... షం ం0092666 2 8621 681 0 ₹/౭81601 60801026. మ్య 30111006; 400 19021064 18 02 056 12 52808 18)/5....22 పాళ్ళాత్ర్య నాటిక పోకడలతో భారతీయ సొం(్రదాణూనికి విరుద్దంగా “విషాద సారొంగధర అనే విషాదాంత నాటకాన్ని ఆచార్యులవారు (ప్రథమంగా తెలుగు నాటికరంగానికి అందీంచా రని డా, డి. యన్‌, రెడ్డిగారు పేర్కొంటారు. రాజరాజనరేంద్రుడు ఏీకాంత్ర ంగా విల
పించే ఘట్టం ముమ్మూర్తులా “చ్నేకొస్పియర్‌ పాత్రలనే పోలి పుంటుంది, “..-పదీ శోరొంత నాటకములు చేసినంతపని తెలుగువాొరికిద మృక్ర ప్రే చేసినది” అన్న రాళ్ళపల్లి అనంఠకృష్ణళర్మగారి వ్యాఖ్య ఎంతో సమంజసమైనదీ, “*ోప్రాంఛాలీ స్వయంవర” నాటకంలో యువతీ యవకుల వివాహ సమస్యన్ను “*చిరక్రారొలో ఆంగ్ల పదాలను ప్రవేశ పెట్టడాన్ని “ప్రమీలా డ్డసనీయంో”లో త్త స్వాతంత్య వస్తా ననన్సు “చందద్రహాసొలో ఉప్పు పన్ను గూళ్చిన చర్చను పరిశీలిస్తే ఆచాయ్యలవారి
ల! దృష్టి, స్వీకృత వస్తువేదయినను అనాటి సాంఘిక్క రాజకీయ పరిస్టితుల మీదగూడా గాఢంగానే కేంగద్రీకరింపబడి ఉండేదని గమనించగలము.
చారిత్రక నాటిక పిళామహ గా కీ ర్రిగాలచి, అనేకొనేక చారిత్రక నాటకౌలతో తెలుగు నాటికరంగాన్ని వికానవంళం జేసిన ../ కోలాచలం శ్రీనివానరావుగారి వారిత్రక నాటికొలలోను ఆంగ్రరచనా [ప్రభావం అధిరాధికం, శ్రీ కోలాచలం వారిమీద పఠిశోధన జేసి డాక్టీ రేట్‌ సట్లా స్వీకరించిన డా. యస్‌, గంగవృగారి అభిప్రాయం ఇదీ,
౪. భారతీయ పాళ్చాత్య నాటిక లక్షణాల సముచిత సమ్మేళనమే (శ్రీనివాస రావుగారి నాటకొలని చెన్సవచ్చు. ఇతివృత్త నిర్మాణంలో పైతం ఈ విషయం స్పష్టంగా గోచరిస్తుందీ.... పాన్చాత్య నాటికౌల్లో మిక్కిలి (ప్రసిద్ది గాంచిన షేక్సి యర్‌ విషాదాంత నాటికొల్లోని దీర్హ స్వగళాలవంటివి, శ్రీనివాసరావుగారి నాటకొల్లోనూ కలవు. *” 24 అని నిర్జారిస్తారు డా యస్‌, గంగస్ప, (శ్రీ రావుగారు తమ విషాద నాటకాల్లో ఈ ఆంగ్రరచనా పద్దతిని ఆధికంగా అనలంవిం చార్లుకిప్యాక చిత్రణలో ప్యాతపోషణలో, సన్నివేశ కల్పనలో స్వగళాల కూర్పులో ఈ (సథావ (ప్రాముఖ్యతను మనం గమనించగలం; రంగ విభజన పంచకార్యావస్టలు (లజ! 611025 05 రే?8మిడటం 00 నాటకీయ వ్యంగాలను (0౯8508= (10 సంఘ). ఆంగ్ర రచనా (సప్రభానంతోనే తమ నాటకొలలో (ప్రవేశపెట్టారు.
కర్రామరాజు చరిత” చారిత్రక నాటకంలో “రామరాజును తన తండ్రిగా తెలిసికొనిగూడా పఠాను అతనిని వధించటంతో నాటకం విషాదాంతమైందీ. దీనిని గూడా సర్వజన సమ్మోదనకరంగా, సందర్భోచిత సంఘటనా సంవిధానంతో, పాత చిితణా కౌళలంతో తేష్టమైనద్‌గా తీర్చిదీద్దారు. “రామరాజు చరిత” నాటకం గూడా బహు జంాదరణకు ప్మాఠమైందీ. థీ కూర్మా వేణుగోపాలస్వామి వంటి వారు గూడా ఈ నాటకాన్నెంతగానో (సళంసించారు. మొదట్లో ఈ నాటకాన్ని నుఖాంకంగానే సమౌాష్హం జేసినా ఆ తర్వాత (వదర్శకుల (ప్రోద్భలంతో భేదాంత నాటకంగా రూపం దీద్దుకొంది. శ్రీ పురాణం సూరి కాస్త్రీగారు వ్యాఖ్యానించినట్లు ఆంగ్ల నొటిక వరిచయ (వ్రగాఢతతోనే ఫ్రీ రావుగారు ఈ నూద్చుకు పూనుకొని వుంటారు,
బ్రెడ్లై
“షేక్స్పియర్ కృతులలో హ్యామిలెట్‌, (దూటిస్‌ పాత్రముల మనో వృత్తుల గొన్నింటిని తమ పటానుని అలంకరించి నందున సీ నాబకమున రసో (దేకము మిక్కుటముగ జేరియన్నదీ. .25” అని తెల్పుతారు (శ్ర సూరిళాస్రిగారు. థ్రీ రావుగారి “పాదుకా పట్టాభిషేకము” నాటకంలో గూడా దశరథ పాత్రలో ఈ విషాద నాయక లక్షణాల్ని మనంగమనించగలం. ఈ ఏషాద లక్షణ నాయక చిత్రీ కరణకు శ్రీ రావుగారికి పాళ్ళాత్య నాటక రచనా (ప్రేరణ నిచ్చిందీ వీరు ఆంగ్లంలో (వ్రాసిన “06 92046410 409 0 గం ₹ంళి4 (ప్రపంచ. నాటిక రంగంపై వారి సునిశిత మేధా సంస శ్రీని (ప్రగాఢ పతిశీలనా (ప్రతిభను పెల్లడిస్తుందీ, “హూణ రూపక రసంబుదరంబు నిండారం (గ్రావి గజ్టున (దేచితనిసి” అని (ప్రకటించిన థ్రీ వేదం వేంకటాయ కళాస్త్రిగారి “ప్రకాపర్ముద్రీయొ%ొ బొబ్బిలి యిద్ధ నాటకము”లలో గూడా ఈ ఆంగ్ల రచనా (వాసం మనకు గోచరిస్తుంది, శ్రీ కాత్రీ గారికి (వతాపరుద్రీయ నాటకం విశ్వ విఖ్యాత కీ రి నాపాదించి పెట్టుటమే గాక, తెనుగు నాటకరంగాన్ని గూడా నిత్య శోభాయమానంగా వెలుగొందింప జేసండీ; ఇతివృత్త నిర్మాణంలో, సన్నివేశ కల్పనలో, పాఠ చ్మితణల్తో. భాషా (ప్రయోగంతో ఆ నాటకం తెనుగునాట మకుటాయమానమైంద. 1397 బుల- అక్టోబర్‌ నెలల మధ్య ఈ నాటకం (ప్రకటింసదిడిందీ. వీరి నాటకాలలో ఆద్యంతం “నంస్కృుత నాటిక లక్షణాలే మనకు గోచరించినా పాత చిత్రణలో అంకమును రంగములుగా విభజించట౦లో పాళ్ళాత్య రచనా పోకడలు చోటు చేసికొన్న్నైం నొటికమందలి అల్బ పాళఠలప వ్యవహారిక భాషను వాడి పాత్రోచిత భాషా వాదానికి పట్టాభిషేకం చేశారు శ్రీ కాస్త్రగావ, (ప్రకాసర్ముద్రీయము, కన్యాశుల్కం. ఒకే సంవత్సరంలో (ప్రకటింపబడటంతో, తెనుగు నాటకరంగ విశిష్టత్క (పతిష్ష విఖ్యాత
“మైంది, ళ్‌ “......-ప్రశావపరుద్రియము.. శాస్త్రిగారి రూపకములందే గాదు. ఆంధ్ర రూపక వాజ్మ్యయమునకే తలమానికము వంటిదని ముందు మనవి చేసితిని, దాని సరనను గాదుకదా దరిడాపులనై న చోటు సంపాదీంచిన రూపకము మరియొకటి యాం(ధ్రమన లేదన్న ననత్యముగాదు, అట్టిదీ కన్యాశుల్కా మొక్కటి కలదని కొందరనవచ్చును. కాని యద్‌ సరికాదు, కన్యాకుల్క_ములోని యితివృ త్తమునకు శాళ్యతత్వము లేదు... (ప్రశాపరుద్రీయములోని యితివృత్త మట్టిదీగాదు. దానికి
రె శాళ్వతమున్నదీ... (ప్రశాపరు[ద్రీయమును జదీవి యానందీంచు పాఠకులందరును కన్యాశుల్మామును జదీవి వూనందీంతురన లేము...” అని వ్యాఖ్యానిస్తారు శ్రీ ఆమరేళం రాజేశ్వరశర్మ.
“*క్రన్యాపల్కంొ తాత్కాల సమస్యా (వ్రదర్శిళ వస్తువుతోనే కూడి ఉన్నందు వల్ల దానికంతటి జగత్ప్రసిద్దీ, బహుళ జనాదరణ కల్లలేదు; ఇతివృత్తాన్ని సైతం వెనకకు నెస్లే సజీవ పాత సృష్టి, వ్యవహారిక సంభాషణా చతురత ఆ నాటకాని కంత (ప్రాచుర్యాన్ని సంతరించి పెట్టినై; సమస్య కనుమరుగప వచ్చేమేగాని ఆ ప్యాత్రలు జన జీవితంలో, నిత్య దర్శనీయాలు; కణం క్షణం స్మరజీయాలు, ఆవి ప్యాతలు కౌవు; ప్రతీకలు: అని సంభాషణలు కావు; సార్వకాలిక (ప్రజా ణశీవన సొగర గర్చిత (ప్రవాకాలు. అందుకే “కన్యోపల్కింొ.. (ప్రపంచ రంగస్టలలలో వేడుక తరగని రత్న కిరీటిం వంటిది; వెనుచూ'వెరుగని యాగాశ్వం వంటేది.
కమ్షనదేశ చరిత్రలో గుండెలను. కదీలించే వృత్తాంకాన్నాకడదాన్ని నాటకంగా వెలయించేటివడు యీ కవి సావిత్యాత్మక దేళభ క్రి పూరిత కాల్బనిక వాతావరణాన్ని సృష్టించుకొని దానిని నేద్చతో జయప్రదం జేశాడు. కొని నాటిక6లోని చార్మితక చిత్రీకరణ మటుకు శేవలం ఆళూత కల్పన, అనంభాొవిత విషయాలు సొరస్వత కట్టుబాట్లను, లై సెన్పును ఆ౭ి(క్రమిన్తున్నాయి*ీ అవి గురజాడ గూడా (వ్రకావరుద్రీయ నాటకాన్ని ళ్లాఘించటిం, పా(త్ర పోషణ, ఇతివృత్త కల్పనల విషయంలో అనంకఠృ ప్రిని వెల్లడించటం గమనించగలం--
1895లో అచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మగారు (వ్రాసిన “మనోరమ” అయిదంకొల సాంఘిక నాటకం; స్రీలకు లలితకళలలో (ప్రావీణ్య మొనంగటాన్ని గూర్చి, త్రీ జీవిత వికాసాన్ని గూర్చి, విద్యానళ్యకత గూర్చి ఈ నాటకంలో చర్చింసబిడిందీ. ఈ నాటకంపై సేక్సియర్‌ కామెడీ ఆఫ్‌. ఎ(ర్రర్స్‌” (ప్రకావం గోచరిస్తుంది. శ్రీ పి. శ్రీనివాసాచార్యులు వ్రాసిన “కనకాంగ”లో. గూడా "షేక్స్పియర్ రచనా (వ్రభావం మనకు గోచరిస్తుందీ అం ₹మీకై ఓ ర౯8మ22 2 మడ76 ం[ం!6 0 (6 0686 హాకక్రంరే!03 05 (6 సుమం] స0డ- 6920216 10 క్ర2!66 16 11 ఢ16 రేం౪6100మ081 0% 0సేడ58010698..29
1897లో (ప్రకటితమైన “కన్యాశుల్కం”. తెలుగు నాటిక రంగ రచనా పోఠగల్ని నూతన మలుపులకు తిప్పింద్‌.
న!
“ప్రకాసరుద్రీయమయన ఊర్జూ. భాషా పదముల కెంత (పాముఖ్యమున్నదో, కన్యాశుల్మమున ఆంగ్ల థాషా పదముల కంత (పాఠధాన్యమున్నది....; ఆసలు అస్పారాపుగారు దీనిని మన [ప్రాచిన లక్షణములను దృష్టిలో పెట్టుకొని వాయశేదని తెలియవలెను; వారు దీనిని పాళ్చాత్య దేశమందలి “500181 60%66 పద్దతిలో రచింపవలెనని ఉగద్దేశించినట్లుగా కన్పట్టుచున్నదీ . ఈజాతి రూపక కర్తలలో మోలియర్‌ (ప్రముఖుడు ఆస్కార్‌ వైల్దులోని సునిశిత హాస్యము, ప్యాత పోషణా వైచిత్రి అప్పారావుగారిలో కన్పట్టును;.... బెర్నార్షుషాలోని గుండెను దూసుకొని పోయెడు వ్యంగ్యమును వీరిలో (ప్రకృతి సిద్ధముగా నున్నదీ. ఈ మూడింటి ఒమ్మేళ నములో అప్పారాపుగారు కన్యాశుల్మమును రచించినారు .. 80 అన్న డా, పి యస్‌, అప్పారావుగారి వ్యాఖ్య ఎంకో సమంజసమైనదీ; విలువైనదీగూడాను; “కన్యా కల్కాంిలో గురజాడ అభిలషించింది (ప్రధానంగా సంఘ సంస్కరణ; ఈ సంస్యర
ఇను వో స్పవిక పాత్రలతో సహజ సంఘటనలతో జన జీవన భాషతో గురజాడ సాధించదల్చుకున్నాడు; బెన్‌ జాన్సన్‌ “నిశిత న్యంగ్య ధోరణి” "షెరిడిన్‌ కుహనొ పాత్ర నృష్టి గూడా అప్పారావుగారిని ఆకర్షి ౦చింద్క ఇతివృత్త కల్పనలో, సంఘటిన కూర్పులో కొంత “మృచ్చ కటికంో ఛాయలున్నా పాత చ్యితణలో, ఆ పాత్రల్ని ఠాడు విడిచి విసిర5ిన బొంగరంలా (ఫయోగించటంలో ఆంగ రచనొ ముద్ర ఆధికంగా మనకు గోచరిస్తుందీ. ర్త ఇంతకునుందు వారివలే ఒకరిద్దరు ఆంగ్ల నాటక రచయితల (ప్రభావ వరిధు ల్లోనే (షేక్స్పియర్ సపెరిడిన్‌ మున్నగు ఇమిడిపోక్క వథాన్ని మరింక విశాలం చేసిన న్య క్రి గురజాడ. తన జీవితాళయా వికి, సంస్కరణాభిలాషక్రు అను గుణంగా అవసరమైన పలువురు పొళ్ళాత్య అహ్లాద నాటక గ్రయితల పాత్ర చ్మతణా నైపుణ్యాన్ని, నంభాషణా చాతుర్యాన్ని ఆవాహన జేనుకొన్ని ఆ థల సారాన్ని తన ప్యాతలకు వంటిబట్టించిన నుహాో రచసాశిల్సి గురజాడ, ఆ తర్వాళ తెనుగు నాటిక రచనా విథానానిక్కి సంఘటనా సంవిధానానికి త్మ పరిజాముం ఒక “దీళ్సూచిలా నిలచ్చి దారి చూపింద. వర్తమాన సాంఘిక నాటక రచనా ఫోకడ ముఖద్వారాన్ని కెతిచిన వ్యకి గురజాడే: ఏ ఒక్క ఆంగ్ల నాటకానికీ జ్టన్న్యా కుల్కం”. అనువాదం, అనుసరణ గాకపోయిన్నా "పెక్కు పాళ్చాత్య నాటికొలి ఆధ్యయనం ఈ మహా నాటక సృష్టిలో గురజాడకు తోడ్పడిందీ. తన నంఘ సంస్కంరణొభిలాషను (ప్రభావితం చేయటానికి అనుగుణ్యమైన (ప్రతి ఆంగ్ల
డఫ
ఆహ్లాద నాటక రచయితా కవీ ఆయనకు (ప్రేరణగా నిల్బారుః పాత సృష్టికి (పాణం పోయటంలో సహకరించారు,
౮్‌.. ఆయామ్‌ (్రెడ్‌ఫల్లీ యిన్‌లవ్‌. దీనిని చూసిన దగ్గరనుంచి టిపున్‌ లవ్‌ సూ డాన్సింగ్‌ గర్ల్‌ నూ మీద పరను అసహ్యం పుట్టింది, పోజిట్‌వ్‌ యట్‌ హరెన్స్‌ వాళ్ళ పెంకె మాటలు, 'పెడార్డాలు వేషాలు, డామిట్‌ అం౦కా యిన్‌సీన్‌ సిరియారిటీయే కదా ?.. ఇదీ ప్యూర్‌ డై మండ్‌, అట్టర్‌ ఇన్నో సెన్స్‌.... దీనికి నామీద (ప్రేమ యున్నది. నో డౌట్‌ దట్‌ అయితే సక్సడ్‌ కావడం యొలాగు, దేరీక్‌ దీ రబ్‌.... టు వీ ఆర్‌ నాట్‌ టువీీ దట్‌ ఈజ్‌ దీ క్వశ్చన్‌...” ౩1+
పె వాక్యాలు గిరీశం బుచ్చమ్మ కోసం పడి గాడ్చులు వడుతూ ఏీకొంతంగా సలవరించే నన్నివేళంలోవి. ఇవి పేక్సియర్‌ నాటకం హామైట్‌లో హామ్లెట్‌ న్వగకాన్ని పోలి వున్నాయి.
బగ్దాం 6 02 201 10 06; 1086 1 6 ౧4631109”
కకం వ1660 : 6౯ 012206 10 రకం 2 800 16558 ళం వరు - భం0ం ఏ భం 0
హామ్లెట్‌ మూడవ అంకంలో వున్న సేక్సియర్‌ రచనను పోలి వుందీ, గిరీశం'పై స్వగతం గూడా:
(థఠమాంక ౦లో గిరికం “కళంననం | ాంకిం ! పేటిం 904% పెంళజ | ఇం96606 ఇసేడ! 08 26
కోద్పి స్టార్‌ = ఆన్న నర్సరీ గేయంలోని మాటిలివి; ఈ గేయాన్ని (వాసిందీ రేష6 గొజా!0ల్‌ ఉష 280108 = అనే ఇద్దరు ఆంగ్ల కవియి[తులు, అట్లాగే (వథమాంకంలో వెంక కేశం వలిశకే ....డలం 00 నోోంండే 08 6 క30మ్‌8 తేషంటి ఇసేంకం6 211 084 షం పేడ6 1ం6” అన్నది గూడా ఎఫ్‌. హె మాన్స్‌ అనే ఆంగ్ల కవయిత్రి (వ్రాసిన ళ్‌ కాస వియాంకాొ కథా గేయంలోనిద్‌.
ఆచంటి సాంఖ్యాయన శర్మగారి కన్పునోర్రమ”. (1895) వల్లూరి బొపిరాజు గారి “సాగరిక” (1897) నాజకాలలో షేక్సియర్‌ (న్రభావం గోచరిస్తుంద.
4]
డం పానుగంటి నాటకం, (ప్రహసన రచనల మీద గూడా ఆంగ్ల (ప్రభావాన్ని మనం గమనించగలం; హాస్య, వ్యంగోక్తులతో సమాజానికి ఆత్యంత సన్నిదాతంగా వచ్చిన వీరి “కంఠాభరణం” నాటకం దీనికి సాడీభూతం.
ళ్‌ 20082004 725 8626 మ 160064 స 6 308113 1100020168 , . ల. 3డె అంటారు డా!। జి. యన్‌, రెడ్డి. హొిస్య రస పప్రయోగమున "షేక్స్పియర్ వీరికి గురువు... పాళ్చాత్య నాటక సంసదాయములలో రసమునకు (ప్రాధాన్యమిచ్చుటి కావ్యమును విశ్వ (శేయోదాయకముగ వొనర్చుట ... మున్నగు పాళ్ళాత్య సొంప్రదాయములను సమన్వయించి ఈ కవిచంద్రుడు ఆంధ్ర భారతికి అప్పరూపాలంకారములను (గ్రహించెను... అన్న శ్రీ నండూరి బంగారయ్యగారి సలుకులు గమనార్హాలు.
లూ
సాంఘిక అనాఛారాల సట్ల, అవకత్సవక పద్ధతుల పట్ల, అధిక్షేపణ. రీతిలో ప్యాగిన “పానుగంటి “కంఠాఖభర్లణం” నాటకంలోనూ తదీతర (ప్రహసనాల్లోనో ఈ ఆంగ్లో రచనా ఛాయల్ని మనం పరిశీలించగలం,
- మొదటి క్రజఖంచ యుద్ధానంతరం ఆంగ భాషా (గ్రంథాలు విరివిగా మన దేశాని కందుబాటులోకి వచ్చాయి; తెలుగుదేశంలోని నాటక రచయితల దృష్టి గూడా నే వీటిపైనే ప్రసరించింది. తతృలితంగా ఆంగ్ల నాటక రచనా పోకడల్నీ తము అధి కేస రచనలను పరవడిగ్గా (గ్రహించారు, తెలుగు నాటక రచయితలు, అ్యక్రేయ “ఎన్‌, జి. నో” వై “ఇబ్సన్‌్‌” “ఆస్కార్‌ వె లాగిల (ప్రభావ రూ లూడ్ర ముద మనకు గోచరిస్తుంద్‌. వ, యస్‌, అవధాని (వొసిన “ఆదర్శాలు” నాటకం వైన “ఆస్కార్‌ వై క్ట రచనా వరవడి సుస్పష్టం.
1930 నుండి తెలుగు సాంఘిక నాటికౌలపై ఆంగ్ల నాటిక రచయితలు కల్గించిన (స్రభానం కొ త్త కోణాల్లో మనక దర్శనమిస్తుందీ; ఇటు పాళ్ళాత్య నాటిక సొహత్యమే గాక్క అటు రష్యన్‌ సాహిత్యం గూడా మనకు అందుబాటులోకి వచ్చిన దాని ఫలితమే ఇది. ఈ సాళ్చాత్య రచనలను అనుసరించటం, అనువదీంచ టిం తెలుగు నాటిక రచయితలకూ తవృనిసరి అయింది; ఒక వంద సంవత్సరాలు వెనుకా ముందుగా ఒకే విధమైన సాంఘిక సమస్యలు అక్కడా ఇక్కడా తలెత్తి,
దే
జన జీవనాన్ని వికృత పరచటమే ఇందుకు కారణం, దేశాలు వేర్తైనా నమస్యలు సంఘర్షణల్లో సారూప్యం ఉన్నందు నల్ల నే తెలుగు నాటక రచయితలు ఆయా దేశాల నొటిక రచనల పట్ల ఆకర్షితులై నారు,
తొలి రోజుల్లో పాళ్చాత్య నాటికాల్లోని వస్తువ్వు పత్ర చిత్రణ (పథానంగా తెలుగు నాటిక రచయితల్ని (పభావితం చేసింది. ఆధునిక కాలంలో పాళ్ళాత్య నాటిక రంగాన్ని హోరెత్తిస్తున్న పెక్కు రంగస్టల (ప్రయోగాలు, విలక్షణ సిద్ధాం తాల పట్ల శెబగు నాటక రచయితలు ఆకర్షితులై నారు, ఆధునికతను కాలవాొచిగా కొక్క గుణవాచిగా నాటక రంగ విషయంలో అన్వయించుకోవాలి. ఈ రీత్యా పరిశీ తించినపుడు ఈ ఆధునికత నాటక రంగంలో మూడు విధాలుగా గోచరిస్తుంద మనకు= వస్తు రూన శిల్పాలలో ఆధునికత మొదటిదీ కాగా, వస్తువును రంగస్థలంపై వయో గించటంలోని అఖినవత్వం రెండవది. పాతల ఆంతర (ప్రవృత్తుల్ని (వతీకల చ్వారా బలంగా అభివ్య క్తం చేసే కళాత్మక సోకడ మూడవదీ సాళ్చాత్య నాటక రంగంలో విలక్షణ రీతిలో రంగస్థలంపై (స్రయోగాలు జరుగుతున్నాయి నేడు. (వస్తుతం ఈ (వమోగ పోకడలు తెలుగు నాజక రచయితల్ని అవహంచి ఉన్నాయి. రంగస్థలం ఎంతగానో వికాసం చెందీన పాశ్చాత్య దేశాల్లో ఎటువంటి (సయోగాలు చేసినా వాటికి ఒక పూర్ణత్వం చేకూరుళుంది, రంగస్థల పరిణితే లేని తెలుగునాట గూడా ప్రయోగాలను ఇబ్బిడి ముబ్బడి చేయటమం చే ఇక్కడి (పేత్సక స్టాయిని అవగాహన చేసికోనక్షే అవుతుందే. “కవి లోకంలోని నుఖదుఃథాలను భావించి అనుభవిస్తాడు. నటుడు భావించి అనుభవించి (ప్రదర్శిస్తాడు; (పేక్షకుడు. దీనినే భావించి అనుభ విస్తాడు” అంటాడు భట్టలౌతుడు, పొళ్చాత్య (ప్రయోగాలను, (వతీకాత్మక (ప్రదర్శనా ఆంతర్యాన్ని అవగాహన జేసికానే స్టాయి, అనుభవించే స్థాయా మన (పేక్షకునికి ఉన్నదా ? లేదు కనుకనే ఆధునిక తెలుగు నాటకాలు (ప్రశాదరణన్ను పొందలేక పోతున్నాయి, నాటకం జీవిశానికి (సతివిందిమే కాదు, జీవిక సొరంగూడా;ః “వి?2014 15 206 ఈం 19880 0 వటం 024 భం 6386006 ₹76 9081 ౧౦96600అ్య్వ అని “లాజోస్‌” గూడా ఇదే నళ్యాన్ని చెప్తాడు. (ద్రేకకుడికిగైనాటిక రచనా సారం అంతు బిట్టనంతగా (వయోగాలు మితిమీరరాదు. (ధేశకుని అనుభూతిని ఆశించని నాటకం ఎన్ని హంగులతో (ప్రదర్శింపబిడ్డా వ్యర్థమే కదా! నాటకం (ప్రేకకుల్లో ఆళోచనను ఉధృతం చేయాలి; నాటికొనికి విజయం లభించేదీ అప్పుడే; గ6013 (పేకకులను ఆకర్షిస్తాయి: తలైరండ] యేకక హృదయాలను జయిస్తుందీ,. అందు
28 సల్ల నాటక వస్తువును (మింగి వేసే ప్రయోగాలు అవి పాళ్చాశ్యాలై నొ, దేశీయీలై నొ వాంఛసీయాలు కావు; “ఇకివృ త్తంత నాట్యిన్య శరీరం...” అ౨టాదు భరతుడు అరిస్టాటిల్‌ గూడా వస్తువే నాటకానికి 1.106 310064” అంటాడు. (పేకకుని మనో గతాన్ని సమర్థంగా తట్టిలేపేద్తీ దృశ్య శక్తిగా మారే నాటకంలోని శబ్ద శ శ్రే ఈ కజ్ఞ శక్తికి ఆకృతే ఇతివృత్తం. (పేక్షకుల ఆలళోచనకందని నాటకం ఎన్ని సాంకేతిక హంగులున్న్వా (ప్రయోగ ఆర్భాటాలున్న్యా అది రక్త (పసారం లేని శరీరాకృతి వంటిదే, ఆకృతిలో దృఢత్వం లేనప్పుడు సమగ్రత్వంతోపాటు, దార్శనిక క్రి లోపిస్తుంది. నాటక వస్తువులో సమ్భుగ మూ ర్తిత్వం వొరవడినవ్వ్చుడూ, నిర్మాణ పద్ధతిలో (ఠ్రమత్వం లోపించినప్పుడూ, నాటక ఆకృతి (058216 000) అనేకొ నేక అతుకుల బొంత విషయాలతో సంకీర్ణ మైనప్పుడూ, నాటకం (ప్రతిపాదించే అంతర్లీ నార్జాన్ని ఒడిసి పట్టుకొనే అవగాహన స్టాయి (ప్రేక్షకుడికి ఏర్పడనప్పుడూ ఎన్ని సాంకేతిక వై భవాలున్నా, (పతీకల ఆర్భాటాలున్నా వ్యర్దం తెలుగు నాటక రంగంలో ఈనాడు ఎదుర వుళున్న విషాద స్థితి ఇదే. నాటకంలోని “1716 ౨012కు వేకకడు అనుకూలంగా స్పందించినవ్చుడూూ నాటక సందేశంలోని స్ఫూర్తితో (మైషోల (పేకకుడు మేళవింపు పొందినప్పుడూ మాత్రమే నాటకానికి విజయం చేహారినట్లుగా భావించాలి. పాళ్చాత్య (వ్మక్రియలనూ, (ప్రయోగాలనూ స్వీకరించినా వాటిని ఇక్కడి అనుభవాలతో ఆదర్శాలతో మేళవింపు చేసుకోగలిగినప్పుడే సైదిళం (ప్రజల్లోకి వెళ్తుంది? అందుకనే “ఆకృతి మీదపడిన (ప్రభావం కంటే ఆలోచన ద పడ్డ (ప్రభావం అధికం” అంటాడు “ఆస్టిన్‌ వారెన్‌”, గాల్స్‌వర్షీ ఇబ్సన్‌ యూజినీఓనిల్‌, ఆస్పోరన్‌, పిరాండిలో, చెరోల్‌ (బెహ్హ్‌, దికెట్స్‌ సిజి, స్టిిండ్‌ బర్‌, ఇకోవ్‌, గోరీ + పచయిక్‌ ర ణం ణి గ్రానంటి విక్యాత నాటిక రచయితల నాటకాలెన్నింటినో తెలుగులోకి అనువదించారు. పలువులు నాటక రచయితలు, అబ్దిర్థిజిం, బ్లాక్‌ కామెడీ సిద్దాంత (ప్రయోగ పోకణలుగూడా తెలుగు నాటకరంగాన్ని (వభావిత౦ చేశాయి. యండమూరి. వీరేంద్రనాధ్‌ “నిశ్శబ్దం సీకూ నాకూ మధ్య” “డామిట్‌ కథ అడ్డంతిరిగింద” ఈ కోవలోనివే, వ్లాడెన్‌ దొజొరెక్సేవ్‌ (111662 ౦2౦0667) “సం 1256 2000121690 నాటకొన్ని శ్రీ ఆకెళ్ళ “సత్య కామేష్టి” పేర తెలుగు నాటికరంగానికి పరిచయం చేసారు; మానవ (ప్రవృత్తుల అఖి వ్య క్రీకరణలో ఈ నాటకం ఓ చిత్రమైన ప్రయోగం తెలుగు నాటక బీహారంతర స్వరూపాలపై పాళ్చాత్య నాటకం ఎంత (ప్రగాఢమైన (ప్రభావం కలిగించిందో స్థూలంగా నినరించటం జరిగిందీ: నాటక (స్మక్రియకు బహిరంతర రూపాలు రెండూ (ప్రథాన
రం
మైనవే, నాటక రచయిత ఆశించిన (ప్రయోజనం దిహిరూవ ప్రయోగమై తే, ఆంతర రూపం శచయిత దర్శన ళ క్రికి (ప్రస్తానతేజం. బపిరూపం (వయోగ విశిష్టతను వెల్ల డిస్తే ఆంతరిక రూసం రచయిత (ప్రతిభాశ కక్రికి పట్టం గడుతుందన్నమాటి. సుఖదుఃథొ త్మఠమైన లోకొనుభూతి నుండి తనని తాను విముస్తుణ్జీ జీసుకోవటానికి రచయిత సాగించే కళాత్మక యాగమే నాటకం. ఈ సుఖదుః వాలు మానవ అంతర్చహ్‌ (ప్రవృ త్తుల సంఘర్షణ నుండి పుష్ట స్ట్థాయీభావనలు మ్మాళఠమే. మానవ అంతర్చహి (ప్రవృత్తుల సంఘర్షణ (ప్రాతిపదికగా, సంఘాన్ని సామూహికంగా సమీక్షించే ధోరణినే నాటకంగా మళలుస్తాడు రచయిత. ఇట్లా సమీకీంచటంలో దేశ (ప్రాంత, భాషా, వర్ష తారతమ్యాలుండవు. లోకంలో ఎక్కడున్నా నూనవుని నహజి (ప్రవృ బిలో వై విధ్యాలుండవు, అతని కొమనలు, స్వార్జచింతనలుు దురాశలు, దుర్నీతి పోకడలు, హింసొధోరణుబు విశ్వవ్యాప్తమైన వే: సమాజ సామూహిక సంఘర్షణాయుళ ఛి(ద్ర రూపానికి నాటకంలో కన్పించే ప్యాభలు ఖిన్న (ప్రతీకలు మాత్రమే; ఈ (ప్రతీకలు నిశ్వంలో మూలమూలలా వ్యాపించి ఉన్న వైవిధ్య మానవ (ప్రవృత్తులేః అందు వల్లనే నాటకం విశ్వమానవాళికి చెందిన సమష్టి సంపద. “లోక వృక్తానుకరణం నాట్యిమ్‌ ...” అని భరతుడు గూడా వ్యాఖ్యానిస్తాడు.
కొదిస్ట్రే తెలుగు నాటకం ఇన్నివిధాల్య ఇన్నికోణాల పాశ్చాత్య నాటికంతో సంబంధ బాంధవ్యాలు 'పెట్టుకోగలిగిందీ. కారణం, (ప్రపంచంలో నీ మూలవుస్నా మానవుడు మానవుడే: అధోజగత్తు వారి జీవితాలనుగూర్చి, ఊర్హ్వజగతివారి పోకడ గూర్చి; మధ్యతరగతి (తిశంకుస్వర్ల "సెంటిమెంటల్‌ వితుకు వితుకు (టివపగూల్చి, అమానుషత్వాలకు అమాయకత్వాలకు జరిగే సంఘర్షణల గూర్చే స్థూలంగా ఏదేశంలో నై నా నాటక ఇతివృత్తాలు న్వీకరించదిడుతుంటాయి?. ్రామిళవగ్గాన్ని దిలవర్చే రచనను “(బ్రో గెసివ్‌” రచన అని ధనికవర్గాన్ని వెనుక వేసుకువచ్చే రచనను “రియాక్షనరీ” అని స్థూలంగా న్యవహారిస్తూ ఉ౦ిటారం ఇటువంటి ద్వీవిధ రచనల్ని పాళ్చాత్య నాటకరంగం నుండే మనం తెచ్చుకొన్నాం. అధునిక నాటకం బాహ్య జగత్తులో సంఘర్షణను చితత్రిస్తుందీ. తాను సృష్టించిన సమాజంలో మానవుడు ఏ రీతిలో ఉన్నాడో చూవటమే నాటికంవసి. సాంశేతిక కదక్తి ఉంపే తప్ప వ్యక్తి అంతరంగంలో జరిగే ఘర్షణను చిిత్రించలేం, పొళ్చాత్య నాటికరంగంనుండి సాంకే తిక శక్తి దీగుమకికోసం తెలుగు నాటకరంగ దర్శకులుపడే ఆరాటం. నేడు తెలుగు నాటకరంగంలో అక్కుడక్క-డా దర్శనమిస్తుందీ.
ఏ0
నాటికం (పేకుకుడ్‌కి నీతులను బోధించేదీలాగానోో లేక నూతన (వయోగా అతో అతని బుర్రను దీమ్మెక్కించేదీగానో ఉండగూడదు. “తనచుట్టూ ఉన్న వాళ్ళ కన్నా, సీకిగ్యా, బుద్ధీగా ఉండాలని (ప్రయత్నించేవాడు అవినీతి గుమ్మం తలుపు తట్టి నష్లే” అంటాడు ఇటాలియన్‌ తత్వవేత్త “చెనిడిట్‌కోచె”. కేవలం నీతులు, సిద్దాం తాలు చోధించే నాటకాలకు ఈ సూక్తి వత్తిస్తుందీ. పోతే ఎన్నో (సయోగాలు, "టెక్నిక్‌లు ప్రవేశపెట్టిన స్టిరింగ్‌ బర్గ్‌, అవినెస్కో, పిరాండిలో మొదలగువారి నాటి కౌలు మేధాసుల మన్ననలు పొందినా, (ప్రజాభిమానం చూరగొనవేక పోయాయన్న విషయం ఇక్కడ గుర్తుందుకోవాలి, ఎందుకంప్కే ఈ రెండు పోకడలూ. తెలుగు నాటికరంగాన్నిగూడా ఆవహించిన్నై.. రంగస్టలమే లేనందువల్ల ఏ (ప్రయోగమూ
తెలుగు నాటకరంగంమై విజయవంతం కాలేకపోయింది. వ్య క్రిక్సి కుటుంబానికీ ఉన్న ఘర్షణను అమెరికన్‌ నాటకాలు అఖివర్డి స్తే, వ్యక్తికీ వ్యక్తికీ మధ్య సంఘర్షణను (విటిష్‌ నాటకాలు (ప్రతివింవిస్తాయి రష్యన్‌ నాటకాలు వ్యక్తికీ వ్యవస్థవా మధ్య నిరంతరం జరిగే పోరాటాన్ని (ప్రాతివదీకగా శీసుకొంటాయి ఈ మూడు దేశాల విఖిన్న స్వభావ నాటిక ధోరణుల్ని తెలుగు
నాటకం స్వాగతించింద. పోశ్చే తెలుగు నాటకాలలో ఇప్పటికీ సమస్యలుగా భావిస్తూ ఇతివృత్తాలుగా స్వీకరింపబిడుతున్న "పెక్కు సాంఘిక అంశాలు మూడువేల సంవత్సరాల [క్రిందటనే (గీకు నాటకంలో చోటుచేసికొన్నాయన్న విషయం మనకెంతో ఆశ్చర్యాన్ని కల్లి తెలుగు నాటికంపై పౌళ్ళాత్య సాంఘిక నాటకరంగ (ప్రభావాన్ని ఈనాటి విిన్న సాంఘిక సమస్యల్ని ఆనాడే (ప్రస్తావించిన (గ్రీకు నాటకరంగం నుండే వివేచన చేయటం హేకుయు కంగా ఉంటుందన్నదే నా భానన. తెలుగు నాటక రంగంపై విలువైన్క విశిష్టమైన సరిశోధన జరిప్కి నాకు మార్గదర్శకులుగా. నిల్చిన నాటకరంగ పారిషదులు న్వర్లీయ శ్రీనివాస చ(క్రవి డాక్టర్‌ పి. యస్‌, ఆర్‌, అప్పారావు, ఆవార్య జి. వి, ను్రహ్మణ్యం, డాక్టర్‌ మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూరి గారలకు ధిన్యవాదాలు సమర్చిస్తూ..., మీ
పి. వి రమణ
క్న్న అధో జాపికలు వలే 1... తెలుగు సాహిత్యంపై ఇంగ్లీషు (ప్రభావం = ప్పది 416, 2. సావాత్య చరిితలో చర్చనీయాంశాలు, నాటిక యుగం = నామ సౌర్టక్యం. మ్‌ జ. క్‌ కి, 4 భారతీయ పునరుజ్జీవనం = డి, రామలింగం పుటి 69, క గం సమరంంం06 0 89815 12 కలై 1104000 6 కల 6. ౫ ఇంకక 2. 125, 6. భారతీయ పునరుజ్జీవనం = డ& రానులింగం పుట 36, 7, శమూనాపమానంో నాటిక పీఠిక ఓ “సీజరు చరిత నాటక పీరికం 9. “*వెవీను వణిజ నాటకము సీరిక, 10. “నందర రాజ్యం” నాటిక ఫీరికం _ 11. వలి... మడ8కిడ400ీడకంంం గాంది! తం! 195,- 2. 19 12. విమర్శిన్సి జనవరి 1976 పుటలు కె 6 క్షే్ర, స్వీయచర్శిత ద్వ, వాం రెండవ (ప్రకరణను పుటి క్షే9థీ 14. మపోదయం, కెవి రనుణారెడ్డి పుటలు శని 46 16. “హింం2082మ” 12 నణడ[8౨ట8 ఖా ౮. 2. మెంకేర్వే/ 16. స్వీయచరిత్ర రెండవభాగం పుట 215. 17... పీరేళలింగం వంశులు - సమగ్ర పరిశీలన = డా॥ అక్కిరాజు రమాపళిరాపు వుట 60%, 61 18. స్వీయచరిత్ర - (ప్రథభమభాగం పుటి 170 కం, ఆత్మచరి(త ౨ రాయసం వేంకటిశినుడు, 20. “కం ం140 ఇస 1016 క కడ 21. తెనుగు నాటక వికాసం - డా! పి. యస్‌. ఆర్‌. అప్పారావు పుట 4723 27. 00 సేల06100 08 మొ! ఏ కంక. 10680006 య. 6. ౫. 666, , 23, _నాటకోవన్యాసములు = రాళ్ళపల్లి అనంత కృష్ణశర్మ ప్పి 87 . 24. కోలాచలం శ్రీవివాసరాపు - డాః॥ యస్‌, గంగస్ప పుటి శ్‌0 54
రెడ్ల
-
_సాట్యాంబుజము - పురాణం సూరిళాన్త్రి పుటి 20
-
ఉషా నాటకం పీఠిక - వేదం వెంకటాయళాస్త్రి
-
వేదం వెంకట్రాయకాస్తి రూవక సమాలోచనలు = అమనేళశం రాజేశ్వరశర్మ పుటలు 2%, 29
-
గురజాడ రచనలు.... అయిదవ సంపుటం - పుటలు 87, 88
-
“కనకాంగి” నాటక పీరిక - పి, (శ్రీనివాసాచార్యులు,
30, తెనుగు నాటిక వీకానం - డా॥ ప, యస్‌, ఆర్‌. అప్పారాపు పుటలు 2% 260
కై, మొట్టమొదటి కన్యాపల్క_ము ... తృతీయాంకం....బంగోరె.... పుటలు 4క్క్‌ 46
కడ. క00 రంం06 0 వక్రం 08 61680 1100౯20256 లిం ౮6. |. కంకర 9. 140
తేవె... పౌనుగంటివారి రచనా ఫాటివం - భారతీ - నండూరి బంగారయ్య.
కక గ 01 901%260 ఇ 2. 116.
(గీకు నాటకరంగం = సం్యగహసమిోక్ష
“నీంన్స్‌” నగరం గ్రీకు నాటక రంగానికి స్ఫూర్తి కేర్యదం: నాగరికతకు విడిద్‌ తమ్యేర్రం: (పణాస్వామ్య ఆదర్శ జీవన సరళికి (ప్రతిరూపం. (గ్రీకు నాటక రంగం విషాదాంత మోదాంత ,హోస్య నొటికత్రయాన్ని వరిసోషించటిమే గాక (ప్రపంచ నాటికీ రంగానికి గూడా ఈ నాటిక(త్రయాన్ని నజరానాగా అందచేసిందీం
“జమయొనినస్‌ ఫలప్పష్పాదులకు, చుద్యాస్‌కీ అధిపతి. ఆనాడు (గ్రీకు నగరాళ్లో “డమొనిసస్‌ిను ఆరాధిస్తూ ఉత్సవాలు జరిగేవి, ఆ సందర్భంలోనే గ్రీకు నాటికొనికీ తొలి హాశమైన బృందగానాలు జరిగేవి. (క్రమంగా ఈ బృందగానా బే విషాదాంత, మోదా౦ంక్క హిన్య నాటకొలుగా రూన పరిణామం చెందాయి. విషాదాంత నాటికం నృత్య గాన, నమ్మేళనం.. [క్రీ పూ, జశిగిన డయొనిసస్‌ ఉత్సవాల నేవథ్యంలోనే విషాదాంత నాటకం (ప్రాచుర్యం పొందీతే మరో “ఎఫ్లై సం॥5ల్లో సమకాలీన సాంఘిక ఇలివృ త్తంతో కూడిన మోదాంత నాటకం రూవం దిద్దుకొందీ,. మోదాంత నాటికానికి, సమకాలీన సమాజమే భూమిక. ఆనాటి సొమాజిక్క రాజకీయ జీవనంలోని అవాంఛనీయ ఢోరణుల్నీ దగాకోరు మానవ (ప్రవృత్తుల్నీ వెల్లడి చేసిన మోదాంత నాటకం (ప్రేక్షకుల మన్ననల్ని అపారంగా చూరగొంది" ఈ సాంఘిక నాటకొలకు పట్టం కట్టిన అరిస్టో ఫెనిజ్‌ (క్రీ.పూ. 425-398), మినాండర్‌ (డ్రీ.పూ. 342-292)ల నాటికొలు పెక్కు. సొంఘిక సమస్యల్నీ వ్యష్తళ సంఘర్షణల్నీ పేర్కొంటాయి. పొరాజికో నేసథ్యం రూసం దీద్దుకానే విషాదాంత నాటకొలు గూడా “వతి (ప్రస్తా వనకూ, ఆధివర్యానికి దూరంగా స్యాయాన్యాయాల సంఘర్షణకూ, శిక-నేరాల్ననై జాల్నీ (వస్తావిస్తాయి. ఒక హింస మరెన్నో హింసలకు దారితీస్తుందన్న వాదాన్ని (నబ లంగా విన్పిస్తాయి ఈ నాటికొలు, ఎస్కిలస్‌ “ల్హగ మైన్నూన్‌” ఈ రకం నాటికాలతో చెప్పుకోదగ్గదీ, కథనం ఎట్లా నడిచినా (పాచీన భారతీయ నాటికాలనలె, (గ్రీకు విషాద నాటికొలు గూడా ధర్మానికే అంతిమ విజయమని శెలియనేస్తాయి.. సోఫోక్టిజ్స్‌ ఎస్కిలన్‌లు గూడా ధర్మా ధర్మ వివేచనకల్లి, సమదృష్టితో వ్యవహరించిన మానవు నికి సుఖకాంతులు లభిస్తాయన్న భావాన్ని తమ నొాటకొలలోని ప్యాతల ద్వారా తెలియజేస్తారు. (ప్రాచీన భారతీయ నాటకాలలోనూ ఈ విధమైన (స్రదోథాన్నే మనం
రై
వశీ
గమనిస్తాం. “అరిస్టోఫెన్స్‌” (వ్రాసిన “దీ ఫ్రాగ్స్‌” అన్న హాస్య నాటకం గొవ్పగా (ప్రజాదరణ పొందీంది. “డయానీసన్‌” దేవతనే తన నాటికాఖిమానిగా ఈ నాటకంలో చ్మిత్రింపబడటమేగాక్క విషాదాంత నాటికొలపై విమర్శను గూడా అరిస్టో ఫెనిజ్‌ కొన సాగిస్తాడు: (క్రమేపీ విషాదాంత నాటికాలపట్ల (ప్రజాభిమానం తగ్గి హాస్య నాటికాల (ప్రదర్శనలు అధికమనృకాయి. ఏథెన్స్‌ పాలకులకు, “*స్పార్దాలకు మధ్య యుద్ధం ఈ మాద్చుకు కొంత కారణమైక్కే ఆవతరిస్తున్న ఆధునిక విజ్ఞాన ఆలోచనాథార మరికొంత కారణం,
మినాండర్‌ “ద్ర గర్ల్‌ (ఫమ్‌ కామొస్‌” అన్న తన సనాటికంలో జీవితంలోని సలు సంఘటనల్ని శ క్రివంతంగా చిడత్రీకరిస్తాడు; (కమఃక్షణ లేని యువకులు గూండాలుగా మారడం తల్లి దండ్రులు విడిచిపెట్టిన బిడ్డల స్టితిగతులు, వీటిపై నాటక రచయిత చేసే సహేతుక వ్యాఖ్యలు ఈ నాటకాన్ని (ప్రణాహృదయానికి చేవ జేస్తాయి.
సాంఘిక నమస్యల్ని, సంఘర్షణల్నీ, విఖిన్న మానవ వికార (ప్రవృత్తున్నీ వ్యంగ్య, హాస్య, రసస్ఫోరకంగా చి(త్రించ్చి హాస్య నాటకాలను రోమన్‌ నావికరంగ శైలిలో తీర్చిదిద్దీనవారు ప్లాటీస్‌, “మైరెక్స్‌లు.
“గస నాదికరంగం-నాటకం” అన్న విషయంపై పరిశోధనాత్మక గంథం రాసిన ఫ్లికింజర్‌ (టాజెడీ5్కి శమైరును *డితిరామ్‌బు నాట్యం నుండి వెలువడ్డ రెండు కాఖలుగా పేర్కొంటాడు, అయికే జర్మన్‌ పండితుడు వెల్కర్‌ “టర్‌ స్పియర్‌ అన్న తన [గ్రంథంలో పరిహాస నాటకం (భటరిక్‌ (డ్రామా నుండే విషాదాంత నాటకం వెలువడిందని తెల్చుకాడు.
మొత్తానికి ఎస్కి లస్క్‌ సోఫోక్సిజ్క్‌ యురిపిడిస్‌ల నాటక రచనలతో నాటక! కళా స్వరూపం గాంభీర్యంతో వి స్పృతితో సౌందర్యంతో పరిపృష్టమైంది. పరలోక సూగ్రాలతో, మానవీయతాద్భులతో, ధర్మ సిద్ధాంతాలతో సోఫోక్టిడ్‌ నాటకాలు రూపు దద్దుకొంచ్కే మత్త ధార్మీక్క తాత్విక సందింధాలకు ఎస్కిాలస్‌ నాటకాలు పట్టం కడ; తాయి. మానవ జీవన ఉన్నతికి భాష్యంగా నిలుస్తాయి. యురిపిడిస్‌ నాటకొలు సోఫోక్టిడ్‌ 'యాంటిగని” నాటికొన్ని శ్రీ యం, ఆర్‌, అప్పారావుగారు. తెలుగులోకి అనువదిస్తారు. యాంటిగని వీర వనిత, భగవదాజ్ఞ చెల్లాలని వాదిస్తుంది: రొజు (క్రియాన్‌, రాజాజ్జే చెల్లాలంటాడు; ఈ రెంటికీ జరిగే అద్భుత ఘర్షణీ *యాంటిగని
335 నాటకం, భారతీయ పురాణ గాళల్లోని దేవన మానవ బంధాలు ఘర్షణలు లీక ప్రాచీన నాటకొల్లోనూ నిండి ఉంటాయిః ఇదే విధంగా తెలుగునాట ఈనాడూ సంఘాన్ని పీడిస్తున్న సౌంఘిక సమన్యలూ, మానపఠకు (ప్రమాదంగా నిలస్తున్న విలకఐ మానవ వికార (పనృత్తులూ (క, పూ, ికు నొటికాల్లోనూ. ప్రస్తావించ బడాయి, న. ఎట ఆది ఆట
(గీకు నాటకం = సాంఫిక సమస్యలు
సమకాలీన సమాజ స్వరూప న్వభావాల్ని నిశితంగా ఇరిశీలించగల _ నొటిక రచయితే, తన నాటకాన్ని జిన జీవన గమనానికి (ప్రతిబింబింగా రూపొందీంచ గలుగుకాడు. అటువంటి నాటకం సమకాలీన సమస్యలకు సంఘర్షణలకు నిలువెళ్తు దర్పణంగా నిలిచిపోతుందీ. రచయితలలో సామాజిక చింతనకోపాటు, అభ్యుదయ దృక్పథం, సత్యావిష్కరణా కొంత్సు కళాత్మక దృష్టి సహజత్వచ్వికణా నైపుణ్యం ఉన్నప్పుడు, అతడు సృష్టించే నాటకం పదీకాలాలపొటు. (ప్రడొ హృదయాలలో నివాసం జేయగల్లుతుంది. తర్వాతి తరాల నాటిక రచయితలకు నూర్గదర్శకంగానూ ఉండిపోతుందీ.
గ్రికు నాగరికతతో. పొట్టు నాటకరంగం గూడా వికొనవంఠరమపుతూ, 1వపంచ రంగస్టల (ప్రగతికే సట్టు గొమ్మగా విలసిల్లింది, అరిస్టాటిల్‌ “పొయిటీక్స్‌” సాహిత్య నొటిక కళా లక్షణాల వివేచనకు [ప్రామాణిక [గ్రంథంగా (ప్రసిద్దీచెందంది.
“జ్లమ్యైనిసస్‌”ని కీత్తిస్తూ ఏల్టై మందీ కళాకారులు గానంచేస్తూ, నృత్యాలు చేసేవారు. ఈ బృంద గాయకులనే “కోరస్‌” అని వ్యవహరించేవారు; కోరస్‌ అంపే (గీకు థాషలో “నృత్యం? అనే దానికి పర్యాయపదం, సమకాలీన సమాజం లోని పలు సమస్యల్ని ఈ కోరస్‌ (ప్రతివింబిస్తుందీ, కక్షోర్రస్‌ సామాన్య (ప్రజల భావాలకు (ప్రాతినిధ్యం వహించడం కూడా మనం గమనించవచ్చు. పురాణ రథకు సమకాలీన జీవికానికి సమన్వయం సాథిస్తూనే సామాన్య (ప్రజల మనోభావాలకు అద్దం పడుళుందీ కోరస్‌” అని వ్యాభ్యానిస్తారు డాక్టర్‌ మొదలి నాగభూషణళర్మ గారు, నాటిక ఇతివృ త్తం పురాణ సంబంధ మైనదై. నా సమకాలీన (పశాశీవన సరళిని సందర్శోచితంగా కోరస్‌ ప్రస్తావించి కాల సమన్వయాన్ని సాఫిస్తుందీ; (వేకజల్నీ
35 అలరిస్తుందీ. ఈ నృత్యగాన వద్దకే [క్రమంగా నాటకంగా పరిశామం చెందీందీ. బృందగాయకులు సాడే పొదిలను “డిథిరాంట్స్‌” గా పిళ్ళేవారు. “కోరస్‌” కళాకారులు “మాస్క్‌”. లు ధరించినట్లుగానే నేడుగూడా కొన్ని. ఆధునిక నాటకొలలో నటులు మాస్క్‌లను ధరించి రంగస్థలం పైకి (ప్రవేశించటం మసం చూస్తున్నదే. ఈ గాయక బృందంతో, ప్రశ్నలు వేస్తూ సంభాషిస్తూ ఉందే మరో (నత్వేక పాత్ర గూశా సృష్టింపబిడిందీ, ఇందుకు ప్రధాన కారకుడు “ఇస్పిస్‌”. బృందగాన (ప్రక్రి యలో సంభాషణ చోటు చేసుకొందన్న విషయం గమనార్హ౦- క్రీ, పూ. ఆరో శతాబ్దం చివరలో ఈ పరిణామం జరిగి ఉండవచ్చునని డాక్టృర్‌ మొదలి నాగభూషణ శర్మగారు (ప్రకటిస్తారు. ఈ పరిణామ [కమంళోనే “ఎస్కిలన్‌” సంథాషణలకు మరింత (ప్రాధాన్యతనిస్తూ రెండవ నటుజ్జి గూడా రంగస్థలంపై ప్రదేశ పెట్టబంతో బృందగానం స్థాయి నాటక రూపానికి చేరువై ంది. “సోఫోక్టి స” మూడో నటుడిని గూనా రంగస్థలంపై ప్రయోగించటింతో నాటిక రూపం మరింత పరిబిం. చెందీంది- నాటకీయతకు సరిపృష్టి ఏర్పడింది. విషాద నాటక నృష్టి పరిణామంలోని. పూర్వ రంగమిదీ, నిరోషా ఖండంలోని రంగస్టలానికి ఆచార్య పీఠంగా వర్డిల్మిన [ీక. మహానాటక రచయితలలో నైతం ఈ సామాజిక అవగాహన, వౌస్తవిక రచనాస్సేక్ష నిర్దష్టంగానే ఉన్నదనటానికి అనేక నిదర్శనా లున్నాయి. అనాటి సమాజంలోని దయసీయమేన స్పితిగతులను, కల్లోలాలను తమ రచనల్లో (ఫకివించింస చేశారవారు, మన భారత దేథంలో వలెనే ఆనాటి (గ్రీకుదేళం లోనూ. నాటక రచనాసృష్టి మతకర్మకాండలకూ, దైవ మహాత్మ, నిరూవణ కొరకూ ఉపయోగపడింది, క్రీ పూ. ఏ3ెడీ సం॥లో తొలి నాటకం (గ్రిసులో రచింసబడినట్టు సాత్ష్యాధారాలున్నాయి. అయితే ఆసియా మైనర్‌ నుండి డయోనిసిన్‌ అరాధనొత్సవం క్రి, పూ. 13 వ ॥ నాటికే గ్రీకు దేశం చేరినట్లు గూడా ఒకవాదు వుంద. ఈ డయోనిసిస్‌ ఉత్సవాలకు ఆదీభూమి ఈజి ఫ్ర దేశమని, అక్కడి నుండి అవి గీకు దేశానికి వలన వచ్చినట్లుగా చారిత్రకొధారాలపల్స నిర్దారణ మవుతూ ఉందే. నాటక కళలో ఐరోపా ఖండానికి (గ్రీకు ఆచార్య పీఠమైతే, ఈజిప్పు (గ్రీకుకు న్యూ రర్హి భూమిక వంటిదని థావించవచ్చు.. దేశం సుఖళాంతులతో తులదూగాలన్న అళయంతోనే ఈ దేవకారాధన ఉత్సవాలను (గీకు వ్రజలు ఆనాదు జరుపుకొంటూ వుండేవారు. “టాగోస్‌” అనే పదం “టాబడి అన్నదానికి మూలం.
27 తొలుత (ట్రాజెడీ ఇతివృ త్తం సంఘ జీవికానికీ తర్వాత వ్యకి జీవిానికీ సంబంధంచినదిగా రూపొందండి”£, “యవన నాటకములు రొచియింపబడి అభినందీంప బడిన కాలములో ఆనాటి (ప్రజలు తమ నిత్య జీవితములో నాటకములందురగ్దీపింప బిడిన భావములను జీవిశావస్టలను కొంచె మించుమించుగా ననుభవించు చుండిశి.౯* కర్తారం మడ9107 0౯ 656 5601108 2262166 10 ₹16 26161068 28 116 ౯011810025 518010102206 0 6019 0101)5120 60117213 రేం011066 12 మంం69 రకం 016 000406 & 80641 3608182124400; ౪01 00089102 106 619)” &మ55 ₹686 5838 6201013 ఏ 0201 ౧౯ 92065 866! 28 ౨1028509. లోక న్వభాన సరళి మారే కొలదీ జన దాహుళ్యపు దృష్టి పథంలోనూ, ఆలోచనా రీతుల్లోనూ (నూనుగుజమైన మూవ్ప్చ అనివార్యం ఈ వై తన్యానిక్‌ అనుగుణంగానే ఆ నాటి (గ్రీకు రచయితలు గూడా దేవకారూప చ్యితణకు బదులు ఉన్నత వంశ నాయకుని జీవిత చికణకు పూనుకున్నారు. మానవ వివిధావస్టలక్కు ఫల్మ్యపాప్తులకు, ఒడిదుడుకులకు దైవమే మూలమన్న నమ్మకం అనాటి (గీకు (ప్రజ లలో కొంత సడలింది. మానవ జీవిత సుఖదుఃఖాలక్కు వైళ్ల బ్యాలకు మానవుడే కారణమన్న అభిప్రాయం బలసడసాగింది. విధి విధానం కన్న పురుష (వ్రయత్నమే నంకల్ప వికల్పాలకు 'హేతుభూతమన్న ఆలోచన "పెరగసాగింది. న్లోఫోక్సిన్‌ సాంఘిక సమన్య (క్రీ॥ పూ 495-45 క చెందిన యవన నాటక రచయితలలో మేటియైన సోఫోక్లి స్‌ తన నాటకొలలో దైవ (ప్రమేయాన్ని చాలవరకు తగ్గించాడు. మానవ జీవితావస్టలు దైన నంకల్పంతోనే నిర్జావింపబడజాయన్న థావానిక్సి సోఫోక్సిజ్‌ ఆస్కారం కల్లించిన్నా తనక ముందరి ఇస్కింలస్‌ (4ఉ6కంస్వేగతకలా సర్వం దైవమే నన్న భావంతో తన నాటిక రచన సౌగించలేదు. మానవ అంతర్షత అవస్థల చ్యితణలో ఇతడు అద్వితీయుడు. సాంఘిక ఇతివృత్తాలను గూడా సోఫోకిట్‌ స్వ్‌క రిందాడు. ఇతని కొలంలోనే “ట్రా జెడీ”కి శ క్రీవంతమైన రూప మేర్చడింది. ఇరని నాటకాలను ఆధారంగా చేసుకొనే అరిస్టాటిల్‌ విషాద నాటక లక్షణొలను రూపొం దీంచాడు. సోఫోక్లిస్‌ (వ్రాసిన గొన్న నాటకాలలో “ఈడివస్‌” (0964148 లం
వ్యా విశష్టమైంది. (గ్రీకు పురాణ గాధ ఈ నాటకానికి భూమిక. నిరంతర సత్యాన్వేషణా చింతనాసరుడు ఈ నాక నాయకుడు ఈడిపస్‌. “సమ స్తం విధి లిఖితం అన్న సిద్దాంశాప్‌కి 'ప్రతిరూసం ఈ నాదికం. మనిషి విధిని అధిగమించాలని ఆరాటిపడినా, చివరకు విధి మాసవునికపై తన ఆధిక్యతను వెల్లడించుకోవటం చీరకొలంగా జరుగుతూ వస్తున్న సత్యమే, విధికి తలపంచటిం మినహా మనిషికి వేరే దాం లేదన్న విషయాన్ని ఈడిపస్‌కు ఎదురైన సంఘ, 'దేథ బిహిష్కార శశిక ద్వారా సోఫోక్టిస్‌ నిరూపణ చేస్తాడు. ఈ నాటకాన్ని అత్యుత్తమమైన నాటకంగా అరి స్టాటిల్‌ "పేర్కొంటాడు. వర్తమానం నుండి గతంలోకి తొంగి చూసే ఈనాటి "పెక్కు. నాటకాలలో మనం చూసే “స్టాష్‌బాక్‌” (ప్రయోగ పద్ధతి “ఈడిపస్‌” నాటకంలో ఆనాడే (ప్రవేశపెట్టబడిందీ: వర్తమానం నుండి సన్ని వేశాలు గతంలోక్రి పయనిస్తాయి? గతానికి పర్తమానానికి వారధిలా రంగస్థలం “ఈడివస్‌” నాటకంలో నమ్మిశ్రితమనుతుంద్‌. తండడ్రిని చంసటిం, తల్లి ని వివాహమాడటం, తనకు తెలియకుండా, తన (ప్రమేయం లేపండా జరిగిపోయినాా ఈ విపరీత విషాద ఘటనలకు కొరకుడు శ్రాన్సే అయినందున, నిజాన్ని (గ్రహించిన తర్వాత ఈడివస్‌ తనను తానే శికించుకొంటాడ్షు, తన కళ్ళను కానే పొడుదుకొంటాడు. రాజుగా తాను నిర్మించిన శాసనాన్ని పౌరునిగా అమలు చేసుకొంటాడు ఈడిపస్‌. ఈడిపస్‌ నూనసిక సంఘర్షణన్ను ఆద్యంతం అద్భుతంగా చ్విితించాడు “సాఫ్రోర్టిస్‌” “నిజం తెలుసుకోడానికి స్వయంగా నద్చాను విశ్వ విఖ్యాతుణ్ణ ఈడిసన్‌ మహారాజుని (10-14) సరే! నేనే విారణ జరుపుశాను. ఈ హత్య వెనక వున్న రహస్యాన్ని వెలికి తీస్తాను (151-152) చనిపోయిన మహారాజు నా తంథదేనని ఖావిస్తాను మహారాజు హంతకుజ్ణి బట్టబియలు చేస్తాను, (283-864) ఈడిపన్‌ వైన చేస్తున్న (ప్రతిజ్ఞలన్నింటికీ తానే కారకుడ నన్న యవార్దం తెలుసుకొన్న తర్వాత... ఈడిపస్‌ ; నన్ను తొందరగా ఈ దేశం నుంచి బపొష్కరించు
39 నేనెవరికీ కనిపించని నిర్ణనారణ్యాలకు వంపు నన్ను . నా పిర్మ పికామహుల దేశంతో ఉండనివ్వకు.... సితరాన్‌ కొండల్లోనే ఉండనీ .. నా తల్లీ తండ్రీ వోళ్ళు (బిడికుండగా ఆ కొండలనే నా మరడుభూమిగా నిశ్చయం చేశారు. వా్ళ నిశ్చయించిన చోటినే నన్ను మరజించసీ నేను మృత్యప్రాయుజ్జి, నా సంగతి పట్టించుకోకు... అమ్మా మీ తండ్రిని గురించి చెన్నుకొనే కథల కట్టిడికి మిమ్మల్నెవరు పెళ్ళి చేసుకొంటారు ? “తండ్రిని చంపిన వాడు, తల్లిని 'పెళ్ళాడినవాడు మీ నాన్ని అని మిమ్మల్ని నలుగురూ అడిపోనుకొంటారు.... క్రియాన్‌ | విలపించిందీ చాలు; ఈడిపస్‌ రాజప్రసాదంలోకి పద, ఈడిపస్‌.... నన్ను ధీబ్బ్‌ నుంచి దూరంగా సంపిస్తానని మాటి ఇవ్వు దేశ బహిష్కారం __ అదే నేను కోరేద్‌.... బృందగానం ; ధీబ్స్‌ (వజలారా.... ఇతని వంక చూడండి విపత్తులో ఉన్న దేశాన్ని రక్షించాడు తనకన్న గొవ్పవాడు తన దేళంలోనే లేడనిపించాడుం ఇతని అదృష్టాన్ని చూసి జనం అసూయ చెందారుం శ ఇస్సుడో భయంకరమైన కష్టాల కడలిలో మునిగిపోతున్నాడు చ రాణా ఈడిపన్‌ నాటకాన్ని ఆద్యంతం వచన కవితా రూవంలో అత్యద్భు తంగ్యా సర్వ నమ్మగంగా, సహృదయ హృదయ నంన్పందనంగా తెలుగులోకి 'స్వేద్భానువాదం జేశారు డా॥ మొదలి నాగభూషణ శర్మగారు. కథ పాత్రలు భారతీయ జీవన విధానానికీ ఆలోచనా. రీతికి విరుద్దమైనవి అయినా, నాబికీయ చిత్రీకరణలో డా శర్మగారు చూపిన నై పుణ్యం, కవికాత్మక సంభాషణల్లో (స్రవ
ళ0 హించే భావనా వేగం నాటకాన్ని, పొతల్ని తెలుగువారికి. సన్నిహితం చేస్తాయి కథనంలోని అర్జ్భత, పాత్రల అంతర్షత సంఘక్షణల చిత్రీకరణలో డా॥ శర్మగారు చూపెట్టిన కౌళలత్వంం ప్యారల సహజ (వృత్తుల్ని అఖివ్యక్పం చేయటంలో నూ, సంక్షిష్టమైన కథాంశాన్ని మానవతా దర్శనంతో పరిణితి సుందరంగా ములచటం లోనూ డా॥ శర్మగారు ఎంతో ఉపజ్జను ప్రదర్శించారు. ఈ అన్ని కారణాలవల్ల నే *ంాత్రా ఈడిపసొ నాదికం అలుగు నాటికరంగానికో ఆమూల్య అఆకఫరణంగా ప్రాచుర్యం పొందింది.
“నశ హోక్టిస్‌” మరో నాటకం “యాంటిగని" (ఉమయు[60స3) లో కొడుక (ఢ్రేమించిన కన్య జ్రాంటిగని”ికి రాజు (క్రియాన్‌. (6౯609) మరణ దండన విధిస్తాడు. అ సందర్భంలో కోరస్‌ (బృందగానం) చూడండి,
“మానవ జన్మమే దుఃఅ భాజనమ్ము
శాసత స్తమ్మగు ఈ కుటుంబి చరితమ్ము
తర తరాల వెంటాడు సావ సంచయమ్ము
ఇనుమంతేని ఒసంగదు శాంతి సుఖమ్ము
మరణాలపై మరణాలు వడు విచార బాధ
ఈ యభాగ్య వంళంపు విషాద గాధలలో 6
మానవ విషాదావస్థల్ని గాఢంగా చ్యితించటంలో సోఫ్టోక్టిస్‌ ఎంతటి సిద్ధహస్తుడో పై పంక్తులు వెల్లడిస్తాయి. యాంటిగని “ఈడిసస్‌ కూతురు, తండ్రిని హత్యజేస్పి తల్లిని వివాహమాడి విధి (ధేరితంకో అజ్ఞాతంగా మరణిస్తాడు ఈడిపస్‌,
హ స్తవిశత
ప్రావీన గీకు నాటకాలలో మరింత వొ స్తవికతను, సాంఘికతను (ఫ్రవేశ 'పెట్టిందీ యురిపిడిస్‌ (రు14). అనాటి మూఢాచారాలను దుష్ట సం్య్రదాయా అను కూడ యురిపిడిస్‌ తన నాటకాలలో విదుర్శింవాడు, దేవతలను సైతం అస హాన్యం చేస్తూ వారి కార్యకలాపాలను అతి తీవ్రంగా నిరసించాడు. దైవమే అన్నిటికీ మూలమన్న అనాటి నాటక కధావస్తువుకు (ప్రత్యామ్నాయంగా తన వివిధ కర్మలకు మానవుడే మూలకారకుడన్న _ భావాన్ని యూరిపిడిస్‌ తన రచనల్లో (ప్రస్ఫుటం చేళాడు, సమాజంలోని భిన్న మన స్థశ్వాలను సహశాతి సహజంగా తన రచనల్లో
జే
చిత్రించాడు, ఒక విధంగా వాస్టవికతు సాంఘికత ఇతని నాటకాల నుంజే ('ప్రాచుర్యానికాచ్చాయని చెప్పవచ్చు.
ఆనాటి (గ్రీకు దేశంలోని నిక్షీన ఆచారాల్నీ, వికార విశ్వాసాల్నీ, దుర్నీతి వ్యక్తుల్ని, వ్యవస్థల్ని అవహేళన చేస్తూ హోన్య నాటకాలు వ్రాసిన వ్యక్తి అరిష్టో ఫస్‌స్‌ (4140008206). ఇతడు శక్రీస్తు పూర్వం 448 నం॥ వాడని కెలుసుం ఉందీ. ఈ హాన్య నాటకాలు. డమోనిసిస్‌ ఉత్సవాలలో (486 3. 6) మొట్ట మొదటగా అనుమతించబడినాయి. వివిధ రకాలైన జంతు, వృకు ముఖాలతో అలంక రించుకొని డమోనిసిస్‌ ఉత్సవాలళో ఆడుతూ పాడుతూ వుండే పద్దతిని కోమస్‌ అని పిలిచేవాడు ఈ కోమస్‌ (60%౪9) సదం నుండే ౦౦0%6క్వే! అన్న వదం రూప్పదీద్దు కుంద. ఇందులో ఆనాటి రాజకీయ సామాజిక సమస్యల్ని జతి త్మీనంగా చమక్కాా రంగా పఠిహసిస్తూ(ప్రదర్శించేవారు. దీనినే 0164 00526467 ఆని పిలిచేవారు, అరిస్టో ఫసీస్‌ను ఈ(ప్ర(క్రియలో (ప్రథముడుగా కాకపోయినా (ప్రసిద్దుడుగా విమర్శకులు పరిగ జణీంచారు. ఇతను గూడ యుద్ద వీభళ్సాన్ని తీవ్రంగానే నిరసించాడు.
ఈ ఖై! 2002811 పేంళ6ళలా 609669 11001664 00మ ఛజ్వింర్వే? ల 146 52500600 మ81లు వటం. ఉలైండిి? 16 ₹48 ౨090061266 ౪14 6091690౯81) 2646503 0 90114103 09 228 ₹140 66511028 0 పం2ం6 0౯ 721 తెళ 25810 16 60510 ఇ1401 ప7లు(ితే. ప 0ఇకి 1065 2126 0019010 ఫ143-₹౯1881 2130 ఆమ10966ే మజ 1606౯60068 10 ౦౦౫46మ00141) 6000239 01 9144240934
సాంఘిక ఇతివృత్తం - యుద్ధ వ్యతిరేకత
ఆనాటి (గికు కామెడీలు సమకాలీన సాంఘిక రాజకీయ సమస్యల్ని వహ్తా వించేవి. యుద్దం-ళాంతి విషయ చర్చను గూడా ఈ కామెడీలు చేసస్టేవి.. ఆనాటి సామాజిక స్టితిగతుల్ని చ్విత్రీకరించటానికి ఈ కామెడీ ఉపయుక్తంగా ఉండేదీ, కనుకనే ఈ (ప(క్రియలో (ప్రసిద్దుడైన ఆరిస్టోవనీస్‌ తన పెక్కు. నాటకాలలో ఆనాటి దురాచారాలను దుయ్యబట్టటమే కాక ఆందుకు కారకులైన అవినీతిపపల్ని గూడా రంగస్థలం పె నిశితంగా విమర్శిస్తూ రచన సొగించాడు. అనాడు గీకుల మధ్య ఆత్త కలసోలుండేవి; నగరాల మధ్యగూడా నరన్సర యుద్ధాలు జరుగుతుం దేవి, యుద్ధం
టీ2 కొరకు ఎంతో ధనం వెచ్చించేవారు. స్త్రీలకు స్వాతం్యత్యం ఉండేదీ. యద్దం వల్ల అధికంగా నష్టపోయేదీ ఆడవారే. ఓడిపోయిన దేశాల సైనికులను, విజేతలై నవారు తమ దేశాలకు బానినలుగా తీసుకొని వెశ్ళెడివారు. ఆనాడు [గికు దేళంలోని యుద్యోన్మాదాన్ని, ఈ ఉన్మాదంవల్స దుర్శరంగా మాఠిపోతున్న స్త్రీల జీవిశాలను ఆధారం చేసుకొని “ఆరిస్టోఫేన్స్‌” (వ్రాసిన సొాంఘిక నాటకం “అస్‌స్ట్రాస్టారా, అప్పుడు (గిసులో సెరికల్స్‌ పీరియడ్‌ నడుస్తూ ఉందీ. యుద్దం తర్వాత కాంత్తి ఏర్పడ్డస్పుడు ఈ నాఐకం వచ్చిందీ. ఈ నాటకానికి మొదటి (వ్రపంచయుద్దం తర్వాత అమేరికొలో, ఇంగ్లండ్‌లో ఎన్నో అనువాదాలు వెలువడినాయి. ఈ నాటకం ఆనాడు గీకు వ్రజలను ఎంతగా కదలించివేసిందో, ఇటీవల (వ్రాడ్వేలో సదర్శింపబడినవ్పడ్త్య అంతగానూ విజయవంతనుయిందే, ఆధునిక నాటకానికి ఒరవడి - (గికు నాటకం “వఇమి' 0% 16 8౯౦2౬ ము281363 00౯ 106 06266 ₹6086161 ల ఈ2మడ 0౯ 12 ౨౯001603 01 5286 61800 3[6మ0 గొంయు 6౯6614 న్‌షంటై 50 16681006 (980 మం 38164 2] &2(66000153 0 మంశేంరు ఈూ2రు& రేం1706 [0002 14 22 2060401066 6%488482(402. 036 ళం 1699, 06 రంజలి 85 ఇత 10% 16 ౯6067664 ఇమం16 9056 8494108 ్‌0మి 6౯66 0౪8% ఇసి10 లాం8(86. లుం 0121532206 296430 ఈ?0ష81 180 ఓం 6676100901 0౯ 116 మంగంలు. రడ”. యూరోప్‌లోని ఆధునిక నాటిక పరిణామ [క్రమంలో (గీకు నాటకం ఆయువు పట్టు వంటిదన్న సత్యాన్ని 'పె వాక్యాలు తెల్పుతున్నాయి. 1960లో డెనిస్‌ కానన్‌ (0ల19 6023882) అనే విటిష్‌ నాటకక ర వియత్నాం యద్దంపై “*0నొ అన్న నాటకాన్ని వాస్తవికత ఉటిపదేటటుగా యిరు ్‌ః ళు లే (వాడు. ఈ నాటకం ఎంతో విజయవంతమయిందీ. మరో (ప్రసిద్ద (బ్రిటిష్‌. నాటక కర్ణ జాన్‌ ఆర్థెన్‌ (౦19 తగకింి) గూడా యుద్ధవైమువ్యాన్ని (పదర్శించే నాటకాలు గ్రాకాడు. (ప్రసిద్ద నాటక రచయిత టాలర్‌ (గం116) [వాసిన ']4822 126 ఈం మెడకంరకి గూడా యుద్ద వ్యతిరేక ధోరణిలో (వాయబిడ్డదే. ఈ నాటికంలోగూడా యుద్ధానికి వ్యతిరేకంగా ఒక స్త్రీ ఉద్యమాన్ని నడుపుతుంద్‌. “అస్టారిస్ట్రా”లో
43 వలెనే; అదే సమయంలో (ప్రభుత్వంపై తిరుగుదాటు జరుగుతుందీ. ఆ తిరుగువాటుకు ఈమె నాయకత్వం వహించిందనే అపోహతో ఈమెను కాల్చి చంపుతారు. ఈ నాటికం 1921లో (వ్రాయబడింది. న్యూయార్క్‌లో (ప్రదర్శింసబడినపుడు ఈ నాటకం ఎంతగానో (పశంసలు పొందింది. మరో జర్మన్‌ ఆధునిక రచయిత “బెర్లో9ల్డ్‌ (బ్రెహ్హ్‌” (వ్రాసిన “మదర్‌ కరేజ్‌” గూడా యుద్ధం మీద, యుద్ద గేరేవక శకుల్లై న సామ్రాజ్యవాదం మీద నిరననగా (వ్రాయబడిందే. జర్మన్‌ భూభాగంపై 17వ ళ॥లో మూడు దళాచ్దాల పాటు జరిగిన "ఘోర యుద్దం, (ప్రజలు సడ్డ అష్టకష్టాలు ఎంతో కళాత్మకంగా, వ్రయోజనాత్మఠంగా ఈ నాటకంలో చిత్రింపబడినాయి. యుద్దమనేదీ మానవాళిని కబళించే మారణ హోమం వంటిదేనని “బెస్టా” తెలియచేస్తాడు, తెలుగులో గూడా అ్యకేయ “*విశ్వళాంతి” , అని సెట్టి “ళాంతి”్‌ యుద్ధ వీభత్సాన్ని తీవ్రంగా చి(తించే నాటికొలే, యూరోప్‌ రంగస్టలానికి (గ్షీకుదేశం ఆచార్య పీఠం వంటిదైతేే అనాటి సాంఘిక జీవనంలో స్పర్టలకు, హవ్యాకాండక్కు నిలయమైన యద్ధకండూతి గర్హనీయమని థావించి రచన సాగించిన అరిస్టోఫనీస్‌ వంటి వారు గూడా, యూరోప్‌లోని ఆ తర్వాతి యుద్ద వ్యతిరేక నాటకాలకు ఆద్యులనంటివారే అనటంలో సందేహంలేదు, ఆనాడు (గ్రీకు దేశంలో _పజాస్వామ్య వ్యవస్థ నెలకొనివుందీ. శాంతి మానవ (ప్రశాంత మనుగడకు ఎంత ఆవళ్యకమైనదో ఆరిస్టోఫనీస్‌ తన రచనల్లో శైలియ చెస్పాడు. ఈ భావం ఈసాడూ శిరొధార్యమే. ఆనాటి సంఘ జీవనంలో యుద్దం ఎంత అస్టిమితాన్ని ఆయోమయీన్ని కలుగజేసిందో తన రచనల ద్వారా వ్యంగ్య భరితంగా విశ్లేషించి చూపాడు ఆరిస్టోఫనీస్‌. ఈనాటి సమాజ మనుగడకు (ప్రాణ భూతం వంటిదైన సర్వ మానవ సమానత్వాన్ని బోధించే సామ్యవాద భావనకు గూడ అరిస్టోఫనీస్‌ వేదీకను ఏర్పర్చాడు. అనాటి సంఘ సమస్యలనే కాక భవిష్యత్‌ నంఘపు రూపురేఖలను గూడ తన నాటకాలలో చిత్రించాడు అరిస్టోఫనీస్‌, “ఎడ్డ్సిసియాజుసేి (2001691220506) అన్న నాదికం గూడా
“ఆస్‌స్ట్రస్టా” వలె స్రీ ఉద్యమానికి సంబంధించిందే. న౦ంపద అందరికీ సమంగా లభించాలన్న ఆశయంతో “ాక్సొగోరా” (౯48008) అన్న స్రీ కమ్యూనిస్టు రాజ్యస్టాపనక్రై విష్ణ వం సాగిస్తుందీ. 'స్వేచ్చావ్రణయ భాననను గూడా ఈ నాటికం' (వస్తొవిస్తుందీ. (పాంస్కు రష్యా, (విటన్‌ దేశాలలోని అర్వాచీన నాటిక రచయత భెందరో ఈ సామ్యువాద సిద్దాంత (ప్రతిపాదనే (సభానోద్దేశంగా "పెక్కు. నాటకాలు
మ! (వ్రాశారు, ఈ సిద్ధాంత అవగాహనకు అంకురారోవణ గావించిన అరిస్టోఫనీస్‌ కేవలం అభూత కల్చనలనే ఆశ్రయించక్క ముందుకౌలాల (ప్రజల ఆకాంక్షలకు పట్టాభిషేకం చేశాడు తన నాటకాలలో. సమ సమాజి ఆశయానికి ద్వారాలు తెరచిన నాటక రచయిత ఆరిస్టోఫసీస్‌. ప్రాచీన ఆహ్లాద రూపఠం ఈ కాలంలోనే ప్రాచిన ఆహ్లాద రూపకం (0164 60566) మధ్యతరగత్రి ఆహ్లాద రూసకంగా మాద్చ పొందీందీ. ఈ మధ్యతరగతి ఆహ్లాద రూపకంలో రాజకీయ వ్యవస్థపై పరిహాస విన్యాసం కొంత తగ్గింది? వ్యక్తులపై వ్యంగ్య చణ ధోరణి గూడా కొంత సడలింది. కథా నిర్మాణానికి (ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది, వై తరగతి వ్యక్కుల మనోభావ చి(త్రణ నుండి మధ్యతరగతి (సజల మంద భాగ్యాలను, నిర్జీవ మందహాసాలను చి(త్రీకరించేంతవరకు నాటకం దీగివచ్చిందీ. సంభ సమ్యగ్ర స్వరూప పరిశీలనా దృష్టి రచయితలలో మరింత విశాలమైందీ, స్వేకృత కథావస్తువులకు విడిది సామాన్య జన జీవనపు లోగిలే అయ్యిందీ: నాటక రచనలో వొ_ఫ్టవికళ్క సహజత్వం పరిపూర్ణ 6గా చోటు చేసుకున్నాయి. ఈ కొత్త కామెడీ రచయితలలో మనాండర్‌ ఆద్యుడు అగగణ్యుడు. మధ్యతరగతి గృహ వాకావర ణానికి తన నాటకాలలో నిర్దిష్ట రూసకల్పన చేళాడు. మెనాండర్‌ రచనా కాలంలోనే (వ్రశాస్వామ్యం అంతర్జాన మై బూర్జువా నాగరిక వ్యవస్టకు పునాదులు ఏర్పడ్డాయి. దైవభావం (సజలలో నన్నగిలిపోయింది. ధనానికి అధిక (పాధాన్యం చేబారింద. “ధనమూలం ఇదమ్‌ జగత్‌” అన్న పరిస్థితే. ఎక్కడ చూసినా. ఈ స్థితిగతుల వల్ల నే ప్రజల ఆలోచనల సరళి (క్రొత్త మలుపు తిరిగిందీ, సంఘ పోకడలు పాత మజిలీలు మార్చుకొని కొ త్త గుడారాలను వేసికొన్నాయి. పైనర్గం, (క్రింది వర్గమని గౌక అన్ని వర్షాల [ప్రజలలోనూ ఈ మార్చు గోచళించింది. కాబిప్టే మెనాండర్‌ కథావస్తువు ఈ కొ త్త మార్పుకు వేదీకగా వాసిల్లిందీ. నవరూసక నిర్మాణానికి నాందీ వాచకంగా విలసిల్లింది, సామాన్య మానవునికి పెట్టని కోటి వంటి స్టానం మెనాండర్‌ రూసకొలలో సంక్రమించింది, అన్నార్తుల్తు వారి అకలి ఘోషలు, దీనులు దరిద్రులు వీరందరి విషాద (బతుకుకు మూలమైన సాంఘిక స్థితిగతుల అవ గాహనకు మెనాండర్‌ నాటకాలు అవకాశం కల్పించాయి, ముందు ముందు పరిజానుం చెందవోయే రూపక స్వరూపానికి మెనాండర్‌ వ్యారాలు తెర్ఫాడు. అనాటి సం(స్రదాయ రచనాస్మక్రియకు కాయకలృ చికిత్సచేసి నూతన
4కి (ప్రయోగానికి అంకురార్పణ చేశాడు, మధ్యతరగతి సామాన్యమానవుల మనోగవాలు, వారి తాప్యతయాలు; నై రిక విలువల మరబోనులో (మగ్గిపోతున్న శ్రీశాతి దయనీయ స్థితిగతులు వీటన్నింటిని రసవ త్తరంగా, వ్యంగ్యంగా మననును కలవరవరబే ఢోరణిలో వర్డిందాడు మెనాండర్‌. పురుషాధిక్యత, పృరుషాథీనురాల్తైన శ్రీ యొక్క బాధామయ స్టిరి సంప్రదాయ భావనా బంఛాల మధ్య నలిగి సీరనవడే స్త్రీల విషాద (బ్రవకు, ఇవ్వన్నీ మెనాండర్‌ నాటకాలలో ఎంతో వాస్తవికంగా చితించదిడినై. రోం నాటకరంగం
విశ్వ నాటకరంగంలో మాననీయమైన స్టానాన్ని నంపొదీంచుకొన్ని వివిధ గేశాల నాటిక రంగానికీ ప్రాణస్పందన గావించిన (గ్రీకు రంగస్టలి వైభవం ఇంత టితో ముగిసింది క్రీ. పూ. 2వ భతాన్దానికి (గ్రీకు రంగస్టలం. దాదాపు అంకర్జానమే ఆయిపోయింది. ఈ వారసత్వ వైభవం రోం దేశానికి సం్మక్రమించిందీ.
రోమన్‌ నాబకరంగ రూపానికి (ప్రాణాన్ని, స్పూ్తిని కళ్గించిందీ. (గ్రీకు దేశమే అఎబన్సా ఆ తర్వాతి పాచ్చాత్య నాటకరంగ వికొసొనికి జీవాన్ని, జవాన్ని కల్గించింది రోమన్‌ నాటకరంగం అవలంబించిన విథిన్న (వ([్రియారూపాలే.
కొత్తదనాన్ని (ప్రవేశ పెట్టటం (గ్రీకుల పద్ధతై తే. దాన్ని అనుసరించటిర రోమన్‌ పోకడ, కాలానుగుణమైన నాగరికత (ప్రభావంగా ఒక చిన్న గ్రామమైన రోం ఆ తర్వాత తర్వాత మహానగరమై, లలిత కళలకు నివానభూమియై వరిల్లింది, గ్రీకు దేశ కళా వైభవాన్ని తనకు గోపురంగా ఆలంకరించుకొందీ, రోమన్‌ నాటిక రచయితలు (గ్రీకు నాటకాలను అనుసరించి అనువదీంచి తమ నాటక కళను పరి పుష్టం చేసుకున్నారు. నాటిక కళాక్షేత్రంలో. నువర్జ _ (ప్రసూనాలను పూయించు కొన్నారు. ఇంగ్లండు, స్పెయిన్‌ ఈజిస్ట్‌ వరకు వ్యాపించిన ఈ సువిశాల రోమన్‌ మహా సాషమూజ్యం దాదాపు వెయ్యి సంవత్సరాల కొలం మహాన్నైభన సంపన్నంగా పర్టిల్లి నందున, రోమన్‌ నాటకక_ర్హల భావసంపద్భ రచనా వైశిష్ట్యం, ఆ యా. దేశా అకు అనుపానంగా అనుసవణీయంగా ఉండిపోవటం సహజిమే- (ప్రాచీన రోం దేశంలో వినోద (ప్రధానమైన ప్రహసనాలను ఆదీలో (ప్రదర్శిస్తూ వృండేవారు. వీటినే అటిల్లా ప్రహాసనాలని పీల్చేవారు (౯20314 4౦114680 ఇదీ రోం దేళప్ప జాతీయ
46
కళా (ప్రక్రియ. ఈ (ప్రహసనాలలతో అనాటి సామాజిక ఆచారాలపై వ్యంగ్య హేళన అతో నిండిన చతురోక్షులుు హానికర వ్యక్తులపై నిందాగర్భిక దూషణలు సిండి వుండేవి. రోం దేశంలోని “అటిల్లా” అనే చిన్న పట్టిణం పేరు మీదుగా ఈ “ఆటిల్లా ప్రహసనం” నామరూపం థరించుకొందని విజ్ఞుల అభిప్రాయం: కథా నిర్మాణంలో పాత్ర చిత్రణలో ఈ (ప్రహసనాలు ఎంతో పకడ్చందీగా వుండేవి. ఈ హాస్య రూప కాలలోని ప్యాతలు మార్పులేనట్టివిగా, మూసపోసినవిగా ఉంటాయి. తిండిష్తో తు దురాశాపరుడు, తెలివితక్కువవాడు, అబద్దాలకోరు మొదలగు పాత్రలు ఆనాటి ర్‌ం 'దేళపు సమాజానికి పతివింబొలుగా వుంచై, ఈ రూపకాలు ఎంతగానో (ప్రజాదరణ పొందేవి. సమకాలీన సమాజంలోని వివిధావస్టలను దుర్చర పరిస్టితులను వ్యంగ్య చతురోక్తులతో వెల్ల డించటాన్నిబట్టి ఆనాడే ఇవి సాంఘిక హాస్య రూపకాలుగా రోం దేశపు నాటక కథా వస్తువును (ప్రభావితం చేయటమే కాక్క సంఘ సుఖజీవనానిక్తి ఆటంకంగా ఉండే దురాచారాలను సర్వమానవ సౌహార్జతళ్వానిక్రి అడ్డుగోడగా న్పిబ్దే దురాళా పీడితులను (ప్రజల ముందుకు తెచ్చేవి. ఆ తర్వాతి పాళ్ళాత్య నాటకరంగ హోస్యరూపక వికాసానికి ఇవి సోపాన పంక్తులుగా నిలిచిపోయినై . మానవజాతి (ప్రశాంతమైన మనుగడకు పీడకులుగ్యా సంఘాభ్యుదయానికి ఆటంకులుగా వృండే వ్యక్తులను, వ్యవస్థలను దుయ్యబిట్టి, సొమాజిక పురోగమనానిక్తి వ్య క్రి వికాసానికి దారు లేర్చక్చటింలో ఈ (ప్రహసనా లెంతగానో ఉపకరించినై. ఆనాటి (ప్రజల దైనం దీన జీవిత సరళిన్మి విథిన్న మనస్తత్వ _వెఖరులను ఇవి (ప్రతివింవిస్తూ పండేవి. (్రఠెంచి '్రసిద్ధ హోస్యరూవక రచయిత మోలియర్‌ పైన గూడా వీటి ప్రభానమద్ర ఎంతగానోవుందీ. కొలకమేణా ఈ అటిల్లా (సహసనాల స్థానంలో “మెష్‌” (11%16) లనే ప్రహసనాలు రూప్పదీద్దుకానై న, ఈ మైమ్‌లుగూడా ఆనాటి సంఘ జీవితానికి కొలమానంగానే రచింపబడినవి. అటిల్లా (ప్రహసనాలవలెనే ఇనిగూడా ఎంతో జనొకర్షణీయంగా వుండేవి. ఆనాట్‌ సంఘ దురాచారాలను, దుర్నీతిని ఈ మైమ్‌ల చ్వారా ఆవహేళన చే పేవారు. ముఖ్యంగా స్యభిచార వృత్తిని నిర్దాక్షిణ్యంగా తెగనాడే వాడు. ఆ విధంగా వీటికెంతో సాంఘిక (ప్రయోజనం, (ప్రదర్శన (ప్రాముఖ్యం చేహారిందీ. (గ్రీకు నాటకం యొక్క (ప్రభావానికి తొలిదశలో రోం దేశంలో పర్టిల్లిన దేశీయ హోస్యరూపక చరిత్ర ఇదీ, *మైమిలో స్త్రీ ప్యాతలను స్త్రీలే ధరించుట
విశేషం, (త్రీకు నవీన హాస్యటాసకంతో (ప్రభావితమై రోంలో నాటకాలు (వ్రాసిన వారిని
జ గూర్చి తెలినికోవటం ఆవశ్యకం, (గ్రీకు తొలినాటి నాటకరంగం నుత కర్మకాండల (ప్రాధాన్యతతో అవతరి స్తే, రోం నాటకరంగం కేవలం వినోదాత్మకం, నందేశాత్మ కం అయిన దృష్టితోనే ఆవిర్చ్భవించింది. (గ్లీకు నొటికాలకు కొద్ది మాద్చులు చేస్తి రోమన్‌ (పజల (ఫభావాల కనుగుణంగ్యా వారి అహ్హాదానికి నన్నిపాకంగా లాటిన్‌ భాషలోకి అనువాదం చేసేవారు రోం నాటక రచయితలు, వీటిలో నమకాలీన జీవితం (ప్రధాన ఇతిన్న త్తంగా ఉండేది. (ప్రజల దైనందీన జీవన (ప్రళివింబింగా కథా వస్తువు ఎంపిక జరిగేదీ. సాంఘిక జీవితం = మధ్య తరగతి ఇతినృత్తాలు ఆనాటి సమాజం యొక్క అమూలా(గ్ర సజీవ (ప్రతిబింబంగా ఈ క్రీస్తు పూర్వపు లీపు, రోం హాన్య నాటకాలు వరిగజింపబడక పోయినా. వివిధ వర్గ (ప్రజల అర్జిక్క సాంఘిక, రాజకీయ సమస్యలను వెలువరించ్చి వాటికి మానవతావాద దృష్టితో, హేతువాద సిద్దాంత దృక్పతంతో పరిష్కారాన్ని అందించ లేకపోయిన్సా ఆనాటికవి ఎంతో (పవాదరణకు నోచుకున్న సాంఘిక రూవకొలుగానే పరిగణింప పడ్డాయి. మధ్యతరగతి కుటుంవీకుల అశయాలూూ అనుభూతులు అవేశాలు విషయ వాంఛల పోకడలు, బలహీనతల్లు నై తికంగా దీగజారిపోయిన రాజకీయవేత్తల (బ్రతుకు బిండారం; సంఘంలో రాచప్పండులా రగిలే దురాచారాలు; వేళ్యలు వాళ్ళ జీవిత స్టితిగతులు; వాళ్ళని కుటుంబ జీవితంలోకి ఆహ్వానించే ఉదారాశయంగల యువకులు: కొడుకులు వనసువడ్డ యువతుల మీదనే కన్నుంచే తండ్రులు; వానినలు, వాళ్ళ ననో(ప్రవృత్తులు యజమానులను గూడా తమతమ సలహాలపై అధారపడేట్లు జేసికోగల నేర్పరితనం; పిసినిగొట్టులు: దురాశా పీడితులు: ఇతరుల (శ్రమవై జీవించే పరాన్నభుక్కు-లు; పుఠషుని విలాస 'స్వేచ్భాజీవితం.... ఒక పేమిటి ? ఇవన్నీ ఆతి నిశకంగానూ మోటుగాన్సు హేళనతోనూ ఆ నాటికాలలో నిండివుండి రూవక చితణను పరిపుష్టం చేళాయి. ఒకవైపు ఈ నాటకాలు కడుపుబ్బ నవ్విస్తూన్వే మరో పైపు ఆయా వ్యష్తల అంతర్గత సీతివాహ్యాకతత్వాన్ని వెల్లడి చేస్తి కళ్ళు తెరివించ (ప్రయత్నించేని; జాతిని జాగృత పరిచేందుకు హెచ్చరికగా ఉండేవి, భగవత్‌ సంస్తుతితో, సారన్వత సౌధంలో తొలి అడుగులు వేసిన ఈ (గీకు రోం నాటకరంగం క్రమేపీ [ప్రజల మధ్యకు దీగివచ్చి ఆనాటి మానవ (ప్రకృతికి (ప్రతివింింగా నిలిచి పోయింది. ఆ మానవ (ప్రకృతిలోని వివిధ ఉద్దేశాలను, చి త్తవృత్తులను నమన్య లను, వ్రైరధ్యాంను, వీటన్నింటిని నమన్వయ పరుచుకొని వినోదాన్ని (ప్రసా
ఉరి దిస్తూనే జాతిలో చైతన్యాన్ని, జాగృతిని కల్లించిందీ. ప్రభుత్వాన్ని, (ప్రభుత్వాధికారు లను వెక్కిరించటానిక్సీ వారి చెడు తత్త్యాలను వెలికి కేవటానికీ కూడా ఆనాటి నాటక రంగం వెనుకాడలేదు. ఇందుకు ఫలితంగా (క్రీ. పూ. 414 నాడే (టీసు దేశంలో కాన్ని నాటకాలు నిషేధింపబిడ్డాయి కూడా. ఏీటిన్న్‌టి సాంగత్య ఫలితంగా సంప్రాప్త మైన రూపంతోనూ, సంఘ స్వరూపంలోని చీకటి వెలుగులను (ప్రజాదృష్టికి తీసు కొని వచ్చిన (్రథావంతోనూ ఈ నాటకాలు ఆ తర్వాతి పాళ్చాత్యలోకంలో వెలసిన మధ్యయుగ్క ఆధునిక నాటిక రూపానిక్సీ జీవానికీ ఆదర్శంగానూ, ఉత్తేజంగానూ వుండిపోయాయి. ఇతివృ_త్ట స్వికొరానిక్కీ సంఘబనల వ్యక్తీకరణక్కూ సవుకాల్చ్వి సమస్యల సమన్వయ చి్వితణకా మార్షదర్శకాలుగా గూడా వుండిపోయాయి. క్రీస్తు పూర్వపు (గ్రీకు రోం దేశాల నాటకాలలో సాంఘిక జీవిత స్వరూప చిితణమది. మధ్య, (క్రింది తరగతుల మానవ (ప్రకృతిని, సంఘర్షణలను విభిన్న కోణాలలో విభ జించి చూపిన తొలిఘనత గూడా ఈ ఆహ్లాద రూపకాలకే దక్కుతుందే. పాత ఆహాద రూపకాలలో అవహేళన ఎ త్రిపొడుపులు, విమర్శ వ్య క్తిపరంగా రాజ క్రీయాలవరంగా తారాస్తాయికి బరిక్తే నుధ్యకాలపు అహ్హాద రూపకాలలో వీటి మోతాదు కొంత తగ్గి కధా నిర్మాణంపైనా వివిధ సమస్యల సమన్వయ వ్య క్రీకరణ పైనా శ్రద్ధ గోచరిస్తుంద. అవ హేళన్మ్న దూషణ నాటిక సన్ని వేశాలలో అంతర్భాగంగా మలచ ఐడేనై; (ప్రహసన స్టాయినుండి సొంఘిక నాటక స్టాయికి మధ్యకాలపు అహ్హాద దూప కం వశిణామం చెందింది. నవీన ఆహ్హాద రూపఠం
నవీన ఆహ్లాద రూపకాలలో గృహ వాతావరణానిక్కి స్తీ పురుష సంబంధా లక్కు నైతిక సమస్యలకు (పాథధాన్యం అధికంగా గోచరిస్తుందీ, ధూర్తులు, వృద్దులు, బానిసలు, వేశ్యలు అనాధ బాలికలు- వీళ్ళందరు రూఢ పా(తధారులుగా వుండేవారు, (క్రింద తరగతి వ్యక్తులు (పభాన పాత్రధారులుగా రూసకొలలో స్వీకరింసబిడే దానికి (శ్రీకారం చుట్టబడింద.
ఈ కాలంలోనే రోం నాటకరంగాన్ని ఉజ్జ్వ్యలం చేస్తూ. విషాద నాటకాలు రచించాదు= సెనెకా (వ్‌లుం2), పునరుద్ధరణ కాలంలో యువ నాటక రచయితల నెంతగానో ఇతని నాటకాలు (ప్రభావితం చేశాయి. షేక్స్పియర్ విషాద నాటక రచనల్లో గూడా సెనెకాముద్ర కన్చిన్తుందీ. విషాద నాటకాలలో వా స్పవికతకు స్రావం కల్పించాడు సెనెకా,
శం
ఇంతటితో ఎఖెన్స్‌ నుండి రోం వరకూ సాగిన నాటిక కళా (నవంతి సంపూ ర్హంగా ఆగిపోయిందీ. నాలుగు ఐదు శతాబ్దాల కాలంలో రోం నాటక రంగంవై చీకటి కమ్ముకుంది. ఆపెలియన్‌ (స్రహసనాల చ్చాయల్లో “మైమ్‌” లనే (గ్రహన నాలు మాటత్రం (ప్రదర్శింపబడుతుండేవి. ఇవి కేవలం పల్లె (వ్రజలను వినోద పర్చే చౌకదారు (స్రదర్శనల వంటివే. మధ్యయుగ నాటకాలు
శ 15 20% 1600881564 046 260 &11 ం ౪62101 0 666% 6566027020 2964 0౯ 10442609 0౯ 19 61691 1 009, 6 16 2 ఓం కంక ౧91 మడరేం 2 గొంంష్‌ 51806 మ లం [00మి 052 భూ [025౯ 11165 0127-1606 క%6 0406 5 10టు [00 6 31016
బైబిల్‌ నుండి (గ్రహించిన కథలతో ఇం(దాల సంఘటినలతో మధ్యయుగ నాటకం ఆవిర్శవించిందీ, ఈ నాటకాలు లాటిన్‌భాషలో రచింపబడేవి. 1100681081 ౯2863 (అర్చనా నాికొలు) శేశ్‌[&016 21408 (దవ్యలీలా రూవకాల్సు ఈ యుగంలోనే అభివృద్ది చెందాయి. వీటికి చర్చిలోని పూవా పీరమే రంగస్టలంగా వుండేదీ; మఠ సంబంధం గల నీతి (్రదోధాత్మక రూవకొలు ఇవి. ఈ అర్చనా నాటికం కాథలిక్‌ మతాఖినివేళాన్ని పెంచి పెద్ద జేసే దానికే రూపొందీంసబిడిందీ. వీటిలో మకాచార్యులు గూడా పాతలు ధరించేవోడ. [క్రమగశ్రమంగా చర్చి అధీనం నుండి నాటకరంగం (ఫజా జీవిత ఆవరణలోకి అడుగు 'పెట్టిందీ, లాటిన్‌ భాషలో గాక దేశభాషలోనే నాటిక రచన సాగిందీ. ఈ ఫలితంగానే ఆద్భుతరూవకొలు కశం160/ 0౫016) రూపం దాల్చాయి, ఇవి గూడా దై వనంబింధమైననే. ఇంద్రజాల మహేంద్ర జాలాలు, స్వర్గ నరకాలు ఇవన్నీ వీటిలో వుండేవి. దేవళాలీలలకు అధిక (ప్రాధాన్యంతో ఈ నాటకొలు రచింపబదేవి. వైవిల్‌లోని గాధలే వీటి కొధారం, ఇంగ్లాండులో గూడా ఈ రూపకాలు వృద్దీ చెందాయి. ఈ నాటకాలలో (పతీక
ణు
వాదం (ప్రబలంగా వృండేదీ. యూరప్‌ దేశాల అంతటా వీటి (ప్రధానాశయం, లక్షణం ఒక్క పే
జర్మన్‌ దేశపు ఈ అద్బుత ర్హూవకొలలో అనాటి సంఘ జీవిత చ్మితణ విరి విగా వుండేద. నీతికి పెడగా సంచరించే వారిని తూర్పార పట్టటం, అవహేళన
7
క్‌0 జేయటం గూడా పీటిలో పుండేదీః చెన్సులు కుష్టేవ్యక్తి, దర్జీ ఈ [క్రిందీ తరగతి వ్యక్కులు గూడా ఈ నాటకొలలో పా(త్రలుగా పుండేవారు. వీరి అవిసీతిని దుయ్యు బట్టదిం గూడా జరిగేదీం ఇంగ్లండు ప్రాన్స్‌ దేశాల్లో గూడా కశ్సీ కేర్‌ శతాబ్దాలలో వీటి (ప్రదర్శనలు విరివిగా జరిగేవి. వీటి ప్రదర్శనలకు క్రీస్తు ఉత్సవాలు జరిపేవారు, 13వ శతాబ్దంలో ఈ ఉత్సవం జరుపబడిందీ. ఫ్రాన్స్‌లో బౌత్సాహిక సంఘాలవారు వీటిని (వదర్శించేవారు, ఈ మహిమా రూపకాలు అర్చక రూసకాలుు సీతిరూపకాలు యూరప్‌లోని అన్ని దేశాలందూ 1100-1500 సం; వరకు (ప్రదర్శింపబడుతుం డేవి, “పెంట్‌ కాథరిన్‌” మపొమా రూసకం పన్నెండవ శశాద్దింతో డాన్‌ స్టబుల్‌ వద (ప్రదర్శింపబిడినట్లు ఆధారాలు లఖించినై. (ఫ్రాన్స్‌ దేశంలో పదమూడవ శకాబం నుండి వదహారవ శకాబ్దిం నరకూ ఈ రూవకాల (ప్రదర్శన జరిగినట్లు తెలుస్తున్నది, ఆర్బ్భన రూపకాలు దైవ మహిమ (తిసాదనం ధర్మంగా ఎంచుకుంపే అద్భుత రూపకాలు గృహ సందింధ సంఘటినలకు, ధీరోదా త్త కొర్యాలకు నాటక రూపం కల్లించినాయి, ఈ అర్చక రూపకొల (స్రభావంతోనే నీతిరూవకొలు అవతరించీనై.. వటిలో (వతీక పార్రలు (ప్రథాన పాళతలుగా మలచబడినై , ఆయా సద్గుణ్య దుర్గుణ గుణాలే పా(తలుగా (ప్రవే పెట్టదిడినాయి. నంస్కృృుత మహాకవులు గూడా అన్యాపదేశ రూవ కొలను రచించటం మనకు తెలిసినదే: క్షీణయుగంలో కృష్ణమితుడు “ప్రబోధ చందోదయం” నాటికొన్నిి వెంకటినాథుడు “సంకల్ప సూర్యోదయము” నాటకాన్ని రచించారు. వీటిలో పాత్రలు మానవ అంతర్గత గుణ సమూహానిక్షి (ప్రతిరూపాలే. వివేకం, (ప్రవృత్తి, నినృ త్రి మనస్సు, బుద్ది మోహం మొదలగు రూన రహిత ప్యాక్రలే ఈ నాటకొలలో నిండి వున్నాయి, అశ్వఘోషుడు గూడా ఈ రకం అన్యానదేశ నాటకాన్నే రచించాడు. తెలుగులో గూడా కుందుర్తి ఆంజనేయులు (వ్రాసిన “ఆభ” సాంఘిక గేయ దూపకంలోని పాశ్రాలన్నీ ఆన్యావదేశాలేే. కొలం, చర్మిక్క ఆళ మొదలగు నొటితో ఆ రూసక రచన సొగింది, నహ్హిమ్మా అర్నసా రూమక్తాలు వై విల్‌ ఠఠా నన్తువులనే ఆశ్రయించి దైవ
వీ!
(పాథాన్యానికి ప్రథమ స్టానం కల్పిస్తే ఈ నీతి రూవకొలు సొమాన్య మానవునీ చిత్త సంస్కొంరానిక్కి ఉదాత్తమైన నడవడికి (స్రావకాలుగా వర్డిల్లి నాయి.
సాంఘిక ఆఫఏ)క నాటిక రంగానికీ మధ్యయుగాల నాటిక రంగానికీ వొటి సాంఘిక ఇతినృత్త స్వీకారానికి ఈ సీడి రూపకాలు ఒక వంతెనగా వరిల్లి నాయి.
మహిమా రూసకొలు (క్రమేపీ కొల్పనిక నాటికొనికి రూపాన్ని సిద్ధింనజే స్తే సీకి రూనకౌలు నీతిబోధనా (పాధాన్యతను పోగొట్టుకొని కేనలం వినోద (ప్రథాన ప్రహసనాలుగా నిలిచిపోయాయి. పొళ్చ్ళాత్య రంగస్థల చర్మితలో ఈ (ప్రహాననాలు మధ్యయుగపు మలిదళశలోనూ పునదక్జీవన కాలపు తొలిదళలోను తరచూ (పదర్శ నకు నోచుకోదిడుతుండేవి. ఈ (వ్రహసనాలలో గూడా హాస్య, వ్యంగ్య (వ్రసంగా అతో పాటు గృహాస్ట జీవితాలలోని స్త్రీ పురుషుల నై తిక (ప్రవర్తన మీద గూడా కథా వస్తుపు ంల్లి బడినవి, నీతి రూపకాలు
నీతి రూపకాలు, నీకిని వాచ్యంగాను, నన్ని వేశ పరంగానో వ్రజోఖిస్తో, ఆనాటి సాంఘిక జీవనంతో సరివ్నర్ధనకు ఉన్ముఖ మైనట్టివి. అంతేగాక భౌతిక లాలనతో పడికొట్టుకుంటున్న వ్యక్తుల్ని, దుర్భర, దున్సహ, నీతి వాహ్యులైన అన్యాయం చేసే వర్తకుల్ని ఎడా పెడా కడిగి వేళాయి. గృహస్త జీవితంలోని శ్రీ పురుషుల నై తిక వంచనల పోకడలను చెరిగివేశాయి. అయిన్మా నైతిక వరివర్హననే ప్రధానంగా పెట్టుకొంటూ నాటిక శిల్పాన్ని అలక్ష్యం జేశాయి,
ఈ యుగంలో క్లాసిక్స్‌ పునరుద్దరణకు కారణాలు. సున్సష్టమే: ఈ దేశాల్లో రాచరికాలు స్టాపిళమై వున్నాయి. దేశాల మధ్య శ[కుక్వాలు, వా దై నందీన జీవితం భయ సందేహాలతో నిండి వుండటం; నాటక రచనలపై ఆంక్షలు-అదుపులు= వీటన్నింటి కారణంగా సమకాలీన సంఘ పూర్ణ రూపాన్ని న్య శ్రీకరించటానికి రచయితలకు అవకాళం లేకసోయిందీ. సంఘంలో దుర్భర పరిస్థితులు ఆవపాంచి ఉన్నా అవినీతి అధికారుల లాలనత్వం, లంచగొండితనం విచ్చల విడిగా సొగు తన్నా రచయితలు అళక్తల్టై ఉన్నారు ఈ కాలంలో. (ప్రేక్షకులు ఈ మూనపోత నాటకాలతో విసుగెత్తి పోయారు,
ఈ శరాబ్దింలోనే (ప్రొాన్సులో గూడా న్వశం్ర ఆహ్లాద రూపకొలూ, విషాద రూవకాలు ఆవతరించినా వాటిలో (ప్రత్యేకించి ఇవద ఏమీ లేదు.
ళా ళో (గ్రంధాలయ నర్గా ఉ పలకల... న న రా.
ర్‌
"సేనెక్కా యూరిపి జియస్‌ నాటికాలనే ఇవి పోలి వుండేవి. ఇటాలియన్‌ కొమెడీ ప్రభావంతో కూడిన రూపకాలు గూడా (సదర్శింపబడేవి. అయికే వీటితో _ఫెంచి పేకకులు విసిగిపోయారు. ఆ కాలానికి తగ్గ రూపకాలు చూడాలన్న ఆపేక వారిలో ప్రబలంగా జొచ్చినదీ, షేక్స్పియర్. కాలానికి కొంచెం ముందు వరకు ఇటలీ కన్నా గూడా నాటక రచనా ప్రక్రియలో ఇంగృండు ఎంతో వెనుకబడి పుంది, ఇటలీలో 1560 ముందు “ఆరియస్టో” (ఊంక40) సమకాలీన సంఘ జీవనం మీద హాస్య రూపకాలతోగాన్సీ మాఖివిల్లీ సమైర్‌ రూపకాలతో. గాని సరితూగగల
నాటకాలు ఇంగ్లాండులో లేనేలేవు. ఆయితే రినై జాన్స్‌ కొలంలో ఇటల్కీ (ప్రొన్సు దేశాల మాదిరే ఇంగ్లండులో గూడా నూతన నాటక రచనా పద్దతులపై ఆపేక్ష ఆధికమైంది. వాటనీ 8 రాజ (ప్రసాదంలో లాటిన్‌ నాటకాలు (పదర్శింపబడుతు౦డేవి. పురాతన ఇతివృత్తం మీద ఆధారపడి రచించిన రోమాంటిక్‌ నాటకాలు గూడా (ఫ్రదర్శింప బడుతుందేవి. అయితే వీటి నిర్మాణంలో మధ్యయుగపు నీతి నాటికొల్క ఇంటిర్లూద్స్‌ల ఛాయలుండేని. మధ్యయుగపు నాటకాలలో నీతిటోధన (ప్రధానాంశమైశ్సే 15, 16 శతాబ్ది నాటకొలకు మధ్యశరగతి గృహస్థుల దారితస్పిన జీవిత చిత్రణ మూలమైంది. వ్యసనానికీ సీతిక మధ్య రాజుకొనే సంఘర్షణ _ (గేమలు వై ఫల్యాలు, చీకటి నుఖాలవై ఆరాటం - ఇవన్నీ మహసీయంగా మలచబిడ్డాయి. ఈ మార్పుకు మూలం 14వ శకాబ్దంలోనే ఆరంభమైంది. మత (ప్రబోధ నాటకం చర్చి కనుసన్నల నుండి బయటి పడి సామాన్యుల లోగిలినే చేరిందీ, ఈ ఆస్షాద నాటకొలలో సమకాలీన సంఘ స్థితి గకులు, దురాదారాలు శకునాలు, వేళ్యాలోలత్వం, నృద్దల కామాపేక్సు సంస్కరణ భావా పేతం ఇవస్నీ చోటు చేసుకొన్నవి, మానవతా వాద స్వరూపం నాటక రచనలో అంతర్జీ సంగా తొంగి చూసిందీ. వా సవికతకు పునాదీ నిర్మింపబడినదీ* కళ్ళముందరి జనుకే పృాతలుగా'. సీఆరి చబడ్తారు. వివిధ సాంఘక సమస్యల రలుగా న్వరరంచబిడ్డా న్‌ చిత్రణ సర్వ సామాన్యమైనది. న్పందనక్కు చై తనానికి ఆనుభూతికీ, థావావేళానికీ
(వేకపడు హక్కుదారుడై నాడు,
వ! కె గా ఠి, షేక్స్పియర్ సాంఘిక దృష్టి
దాదాపు ఈ కాలంలోనే విశ్వనాటక సొపాత్యంలో మరువలేని స్టానాన్ని అధిష్టించిన మహా నాటక కర్త స్నేక్స్పియర్‌ తన రచనలను ఆరంభించాడు. నూతన నాటక రచనా (ప్రక్రియకు (ప్రోజం పోళాడు.. ఆంగ్ల నాటక రంగంతో పాటు ప్రపంచ నాటక రంగాన్నే జాజ్వల్యమానం. చేశాడుః విశ్వజన వాహుళ్యానిక విశిష్టమైన వై తన్యాన్ని తన నాటకాల ద్వారా (ప్రసాదీంచి పెట్టాడు. షేక్స్పియర్ తన నాటికాలలోనే గాక తన సమకాలీనుడై న జాన్సన్‌ నాటకాలలో కూడా స్యాత్రలు ధరించేవాడు. కథా విస్తరణ, నైపుణ్యం, ఆద్వీతీయ ప్యాఠ పోషణ, నవరసాల పొందిక, మానవ హృదయ సంఘర్షణ ఇతని నాటికౌలకు అఆపూర్వాభరణాలు, 1591-1611 దుధ్య కాలంలో ముప్పయ్యేడు నాటకాలు (నాసి చరికార్డుదైనాడు.
అనడు 19 లి. 2200116040 1 071 [02026 కలాం 13 & 1646 0 ఓం 2రడటం 0౯ [ఇంక *స10ంట్‌ 12808 20 పంప! యముం 1869 మిం €0 109006
ఆన్న తన వ్యాకాన్ని బట్టి మానవుని మనుగడ అతని అదృష్ట-చురదృష్టాలను బట్టి కొనసాగుతుందనేది షేక్స్పియర్ విశ్వాసం. ఉన్నతోన్నతుడై న మానవుడు సైళ6 విధి (పేరేపణచే ఏ చిన్నలోపంతోనైన్సా ఏ తన్పటిడుగు చేసినా అదీ అతని వినాళా నికే దారి దీస్తుందనేది షేక్స్పియర్ విషాద నాటక సొరాంశ౦, మానవ అదృష్టాన్ని అదృశ్య శక్తులు నడుపుతుంటాయన్న భావం గూడా ఇళని విషాద నాటికొల ద్యారా వెల్లడవుతుంది. ఆనాటి సొంఘిక స్థితిగతులను, రాచతికపు దౌష్ట్యాలను గూడా "షేక్స్పియర్ అన్యాపదేశంగా తన నాటికౌల ద్వారా వెల్లడి చేఠాడు,
ళ్‌ గరం 18 201 16 91406 10 80 1210 06 (౪౦% 01 ఇస[ంట్‌ 80012] 519462 11 ₹85 వ్‌మడ109068౯5 12401402 00 580%. 4 13 62020808 10 276 2500౯04266 141 110 [లి జడే మ054 16219176 250661 08 118660 96 1800765066 07 [88809 3 ళం ఇ8000మ:664 003026106402 0617660 106. 1668 00 ఎం400 ఖర ౯62110 1101 13 కంచూరే 0 96 00806 10 భక పే
ఏ సొసైటీని చూపుతున్నాడన్నదీ మన ఉద్దేశ్యం కాదు, అసలు. -మూల
ర్‌4ీ సూ(కం న్యాయం, వొస్తవం అనేవాటి మధ్యగల సంబంధాన్ని నిరంకుశత్వం అణిచి వేస్తున్నది; అన్న పై వాక్యాల భావాంశనే ఇతని నాటకాలలో మనం చూస్తున్నాం. ప్రానీన గ్రీకు సమాజంలో (పజాతం[త సాంప్రదాయ (పభావం సజీవంగా పండేది, ఏ నగరానికొనగ రాగమే పాలనా స్వాతంత్యం గలిగి వుండేది. మానవుని దుఃఖదై న్యాలసు దేవుడు నివారిస్తాడన్న నద్ముకం వుండేదీ. కుటుంబ జీవనం మీదనే సుఖ కాంతులాధారపడి వున్నాయన్న భానన వుందేదీ. అదృష్ట దురదృష్టాల పైననే మానవ జీవితం అధారపడి వుంటుందన్న (ప్రగాఢ విశ్వాసం అలముకొని వుండేదీ. ఒకే కుటుంబంలో దర్శిదులూూ భాగ్యవంతులూ- ఈ ఫెనామినా ఆనాడు ఆతి మామూలు. విధి మానవ మనుగడతో అడే వింత ఆటి. మధ్య యుగాని కొచ్చేసరికి రాజు అధికారంలోకి వచ్చాడు: ఆ రొజు తహ్బిప్పుల కతీతుడు, దైవాంశ సంభూతుడు; ఈ విధంగానే రాజు (ప్రతినిధులు ఇమిందారు = పని చేపేవాన్ళ = ఈ విధమైన వర్గ వ్యవస్థీకరణ వుండేదీ? ఉమిందారుని తొలగించాలన్న ఇతివృ తంతో ఆనాడు నాటకాలు లేవు; కారణం స; రచయిత అస్వతం్యతుడు. ర్చి ఆధికొరం గూడా దీన్యవంత మైనదేః బి పెనిపలు, అధికారులు వీరిని తొలగించే వీలులేదు; అట్లాగే పోవ్‌ నియమించే మకాధికార్వంన్స గూడా, న్‌ వంత 1 17 శకాబ్దముల వరరూ ఇదే వ్యవస్థ పాళ్ళాత్య [ప్రపంచంలో న్‌్‌ 1 కాలాలలో నాబకాలన్నీ ఒకే ఇతివృత్తం దైవతత్వ (సాముఖ్యతః లా ₹వన విశిష్టత; మంచీ చెడుల విచక్షణత ఇవి (ప్రధానాంశములుగా నుందేవి. నం. రాల వున్నా వుందొద్చు; అంత బలమైనగాడు కాదు పారంపర ఏఏ కాలంనాటి రాజు ఆత్యంత శక్తిమం వ్‌ శ్రింగా రాచరికప్ప హక్కులు కలవాడు. మనదేశంలో గూడా బుద్దుని తర్వాత రాజులకు స్టిరత్వం సం[కమించిందీ, దీవ్యత్వం అపాదింప బడింది. ప్యూడల్‌ వ్యవస్థలో రాజుకు స్థిరత్వం అబ్బుతుందీ, దుష్యంతుడు ఆదిగా గలవాద్య ఈ సరిధిలోకి వసారు. సమాజ భావన పన రుద్దరణకు వీశ్ళే కార్రకులవృళారు. స్తా షేక్స్పియర్, బెన్‌ జాన్సన్‌ కాలంసాటి ఎలిజబెత్‌ పాలనలోనే కళా సృష్టి అద్యీతీయమైనదీ. మన చగ్గర అక్బర్‌ కాలంలాగా, ఈ రెండు యుగాలకు పోలిక
ర్‌5్‌
వుంది. దేశ కాలాలకు అతీతమైన సామ్యుమిది. పటిష్టమైన రాజు నేతృత్వంలో కళలు విశ్వవ్యా ప్రమవుకాయి. షేక్స్పియర్ కాలం తర్వాత నుండే కాపిటలిస్టు సమావానికి అంకురార్పణ జరిగింది. ఆ తర్వాత పారిశ్రామిక విష్ణవం; మిషన్ల (ప్రాధాన్యత; ఈ పరిస్థితుల్లో (ప్రజాసామ్యం అవిర్భవిస్తుందీ,. ప్యూడల్‌ శాగిర్‌ ర్రారులు పోయి, పాతిశ్రామిక (ప్రాధాన్యత గల సొవైటీ అవకళిస్తుందీ. ఈ కాలాను గుణమైన మార్చును మహారచయితలు తమ మనోనేత్రంతో సరిశీలించ గలుగు తారు. వారి రచనల్లోనే వర్తమాన భవిష్యత్‌ సమౌజి నంచలన (వతిరూనం దర్శనీభూత మవుతుంది, ప్యూడల్‌ వ్యవస్ట నుండి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు మారు తున్న సమాజ (పతిస్పందన సషేక్స్సియర్‌ రచనల్లో మనం చూడగలుగుతాము.. ప్యూడల్‌ సనూజంలో అన్ని సమస్యలకు ప్యూడల్‌ వ్యవస్టానుగత మైన న్యాయ నిర్ణయమే వుంటుందీ.
కోర్టులో “మైలాకొగ్‌ ఓడిపోనటమం పే కోర్టు మీద విశ్వాసొన్ని జన౦లో "పెంపొందించటమే; ఆఅంపే ఫ్యూడల్‌ వ్యవస్థ చట్టాన్ని; చటాన్ని (వజాదృష్టితో బలసర్నటమే, ఈ నాటకంలో 'షైలాక్‌ క్యాపిటలిస్టుః దెసానియో వ్యూడల్‌ః రాజు (ప్రాతినిధ్యపు చృటమే గెలుస్తుందీకాన్సి క్యాపిటలిస్టు గెలవ లేడు, యం్యత్రయగం (ప్రాధాన్యానికి వచ్చినపుడు ప్యూడల్స్‌ క్యాపిటలిస్టులతో పోటీ వడళారు. కొని, ఫ్యూడల్స్‌ నిలువ లేరు, (పజాసాొమ్యాం వి న్తరించ్చి జన జీవన (ప్రాంగణంలో వికాసమాన మైనపుడు సామాన్య మానవుడు సైతం న్యాయద్యృష్టిలో చట్టిం దృష్టిలో ఆందరితోపాటు సరిసమానుడు; ఈనాటి వరిస్థితులు ఇవి. ఈ పరిస్థితుల మీద ఆధారపడే ఇప్పటి నాటకాలు సామాన్యుడిని ఐలవరుస్తూ, ఉన్నవాడిని హిళన పరుస్తూ వస్తున్నవి. "షేక్స్పియర్ విశ్వమాసన హృదయం
స్నేక్పియర్‌ కాలంనాటి సమాజం రాజరికం (ప్రభానమైనదీః: అ పరి స్థితులలో సైతం షేక్స్పియర్ వ్యవస్థ కతీతంగా విశ్వమానవ హృదయాన్ని మానవత వొదాన్ని తన నాటకాలలో (ప్రిష్టావన చేశాడు. భూస్వాముల మీద మఠం మీద తిరుగువాటు చేశాడు; ఈ భావాలన్నీ షేక్స్పియర్ నాటికాలలో మనకు కన్ని స్తాయి. అవిశ్వాసం, అసంతృప్తి, భూస్వామ్య సే త్తనంవై వ్రతీకారం= ఇవన్నీ శేక్సియర్‌ తన నాటకాల్లో తీసికొన్నాడు. మధ్యయుగాల్లో అణచబడ్డ మానవుని భాన'స్వేచ్చను (ప్రధానంగా తీసికొని షేక్స్పియర్ రచనలు సాగించాడు, ఈ తిరుగు వొటుు ఆసంళ స్తి రాచరికాన్ని దెబ్బతీయటానికి దారికీస్తుందీ. రాచరికపు నలసవాదం
న్‌5 పోయి. ప్రజా ప్రభుత్వపు వలసవాదం వస్తుంది, ఈ కారణం వల్లనే కంపెనీలను రాజునే నియమించినా ఆ తర్వాత రాజులే తొలగించబిడ్డారు. "షేక్స్పియర్ అనంతరం జరిగిన సరిణామమిదీ,
షేక్స్పియర్ రాచరికొన్ని తీవమైనదిగానే చూపినా ఆదీ తప్పనిసరి అన్నట్లు సమర్దిస్తాడు. రక్షణ ఇచ్చేదనే వివరిస్తాడు, కారణం: ఆ కాలంనాటి పరిస్టితి ఆదీ. ఇతవి పాత్రలలో ఆక్మవిమర్శ బియలుదేరుతుందీ. ఈ కాలపు సాంఘిక మానపుడు ఆత్మ విమర్శ, స్వయంకృషి ఆత్మ నిశ్చయంద్వారా స్వతంత్ర భావనతో తన భవిష్యత్‌ మార్గాన్ని కోరేవాడుగా వున్నాదు. మానవుని దుఃఖదై న్యాలను దేవుడు నివారిస్తాడన్న నమ్మకం పూర్వం ఉండేదీ: ఇన్సుడో మానవుడు తన శక్తికి మించిన విస్ఫృతిలో కొట్టుమిట్టాడుతుండగా, ఈ బాధలను చూచి దేవుడు సంతోషించే వాదులా ఉన్నాడు గాని ఓదార్చేవాడులా లేడన్న భావం మనిషిలో చోటుచేసుకొంది.
మానపుని స్వాతంత్రం, చొరవ, క క్తి గొప్పవని అంగీకరిస్తూనే ఇవి (ప్రతి ఫలిస్తాయ్లని నమ్మకం లేదని గూడ ఇతనంటాడు. రాజువల్ల , పరిస్టితులవల్ల , సొంఘిక అవరోధాల వల్ల శత్రువుల వల్ల మనమనుకున్నవి ఆసజయం పొందవచ్చునన్నదీ అప్పటి మానవృవి భావన, ఈ ్సందీగ్గంలో పతనమై తే (టాజెడీ; (కూరళ్వానికీ చ్వేషమును కలిపిన (ప్రవృత్తి ఇతని పాత్రల్లో కన్పిస్తుందీ. నిజంగా సీతిమంతుడై తే (్రైకకటం కష్టం, బ్రతకాలంపే విశేషమైన తెలివి కేటలుండాలన్న విషయాన్ని కూడ ఇతన్సి, పాకలు (ప్రబోధిస్తాయి.
స షం బ641 01% 01606 05 2 “రేం 018956), 01228105 మగ3100510 సై గం 2800638 08 12291002 1260 2 01853 0 0006013 0022641463 494 26 ఈం 98006 మం, ఓ ప15 0ళ98 6050389 షం ₹6006360616176 0౯ షం 61155 0 9806616064 0౯45630080, *౪%0 వ£071664 16 మెంటు ౪10 ఈం 0410081 ర13టడంటంద3,. న్‌365- ఫ9896 12 630 60001 ఇషా. కం మ16168 015365. 29 2 ఇషేం10 ₹616 రే౪0100128 1160 చం 02946409 0౯ 2780106, స్రేం000260/ &%6ే వ220రు. 000164 866 20 51806 916 మ టం 85198 010౪6 2షండిరే” 2 ప్రై వాక్యాలను గమనించికే ఆనాటి నమాజ సస్టితిగతుల్ని బఫే 'షేక్స్సయర్‌ తన రచనలను కొనసాగించాడన్న భావం స్పష్టమవుకుంది. అరిస్టో(కసీ కింద బయలుదేరుతున్న మధ్యతరగతి ప్రజలలో బుద్ధీజీవులకు ఏ ఏ అవకాళాలు
వ్‌
కల్పింప బడుతున్నాయో అవన్నీ కృత్రిమ దృక్పళంలో అవకొశవాదంతో చేయ బడుతున్నాయి. (విబన్‌ చరిత్ర ఆనాడు అట్లానే వున్నదీ, వీటిని చూచే షేక్సియర్‌ రాళాడు. "సిక్సియర్‌ = నమకాలిక చృష్టి
ఎలిజబెత్‌ కాలంలో ఇంగ్లాండ్‌ గొవ్ప వికొనం చెందీందని ఇతరులనుకో వచ్చు; కానీ ఆ కాలంలో (విబన్‌లో ఉన్న సమాలోచనవరుడు, రచయిత ఆ విధంగా చూడలేదు. ఇంగ్లండు (ప్రగతంకా వలసాధిపత్య దోపిడీ వల్ల నే లభించింది, రాజుల కళాపోషణ వైపై పటాటోపమే; వాళ్ళ అంతరంగాలు సరమ కర్కశమైనవి; దురాశా పూరితమైనవి; అన్న భావంతో గత రాజుల్ని గూర్చి నాటకాలు (వ్రాసి అనాటి పాలకుల్ని నిందాగర్భితంగా దుయ్యబట్టాడు సేక్సియర్‌. మారుతున్న జనసామాన్య భావాలు, నూతన వ్యవస్థకోనం పడే తవన్య పాత వ్యవస్థ నుండి; భావాల నుండి విడివడాలన్న (సజల (ప్రగాఢ వాంఛ షేక్స్పియర్ తన రనచలిలో (వ్రతివింవింస జేళాడు. ఇతని నాటకాలు అవి చొరితకాలై నా అహ్హాదరరూసకాలైన్యా వస్తుతః ఇతి వృ త్తమేదైనా సమకాలీన నమాజ _హృదయనాడి అందులో ్రతిన్నందీస్తూనే ఉంటుందీ. సామాన్య మానవుని నంపూర్ణ రూపం అందులో (వ్రతిథలిస్తూనే వుంటుంది. దీనులు దర్శిదుల్తు దగాపడినవారు ఆళ నిరాశల కొట్టుమిట్టాటిలో ఆలసీ సోయినవార్పు జీవిత రథంపై నుండి జారి (కింద పడ్డవారు, సర్వ(క్రా జరిగే అన్యా యాలు అక్రమాలు వీటన్నింటి ఛాయలు ఇతని రూవకొల్లో దర్శనమిస్తాయి. చారి (త్రక ఆంళాల తొడుగులోనే ఆనాటి సమాజి సమస్టీ తత్వాన్ని? దాని ని_స్సృత ఆస్తే త్వాన్ని సమ్యగ్రంగానే పరిశీలింపచేశాడు. మానవజాతి మనోవై క్ల్షబ్యోలను. వాటి చర్యవసొనాలను (స్రతివింవింపజేశాడు.
కల ఓ కిం ఇ₹481 0౯4118 6140008600 40 స్మ816506800, ఇ౯96085666 25 ౦66 81010 101168, ౦0%8180101 రేండ3810క8మ) 2014 236 ౯షం[0210120 29 161 20 00101621 యడమ, &ఏఢే 602164 2012000564 10 81346 2 8620210 90190010 2ం04 1 213 5006163 0£ 216101 2మ6ే 500100” 22“, ర్య్నంంర0216 ఇషం 1లో ఏ2ము28 ₹6జేయిం88 న్‌ం ఇం11 26762 16% పేషుడ9 90620801..." ** నంఘదర్శనంలో శాస్త్ర బద్ధమైన పద్దతిని కిష్సేయర్‌ అనుసరించలేదన్సీ మానవ దౌర్భల్యాలే గాన్మి శక్తి సామర్థ్యాలు షేక్సియరొకు తెలియవని 'పై వాక్యాలలో “షా” సమీకించినా దే కాల
రిక పరిస్థితులను బట్టిగూడ ఈ అంశాన్ని మనం పరిశీలించాలి. షేక్సయర్‌ నాటి రాజి కీయ సొంఘిక పరిస్థితులకు “షా నాటి పరిస్థితులకు ఎంతో ఆఅంతరమున్నదీ:ః రచయిళల భావ వ్య క్తీకరణ 'స్వేచ్చలోనూ ఎంతో మార్చు పుందీ. అయినాగాని షేక్స్పియర్ తన నాబికాలలో, అవి చారిత్రకొలయినా కూడా అంతర్గతంగా ఆప్పటి వాకాసరణాన్ని నివిడిభూతం చేశాడు. సొంఘిక ఉద్యును భావాల రూపురేఖలు రాజి కీయ స్వరూపాన్ని మార్చివేస్తాయి. ఆ దశలో రచయితల పరిశీలనాత్మక చృష్టిలో గూడ ఎంతో మాత్చు వస్తుందీ. ఈ దూర్చును బిక్ల రచనలు రూపొందుతాయి. “నిష” ప్రవచనం “ోర్రామా అనేదీ సంఘాన్ని చూస్తుందీ; కొలుస్తుందీ; అన్వేషిస్తుందీ: మన ముందు 'పెడుళుంది” అని (ప్రసిద్ద ఆలంకారికుడు “నిషే” (వవచిస్తాడు. విశ్వమానవీయ దృష్టిని బట్టి షేక్సియర్‌లో సమకాలీన సాంఘిక స్థితిగతుల వివరణ పైకి ఆంత పచలిరంగా (సకటించదిడకపోవచ్చును గాన్తి ఆనాటి సమస్యలు ఆతని నాటకొల లోనూ చర్చసీ మూంళాలై నాయి. ముఖ్యంగా షేక్స్పియర్ మనసులో అనాటి రాచరికపు పాశవిక కవట దృష్టి బలీయంగా నాటుకొనిపోయి వుంది, దానిని (పజల ముందుకు 'కేవటమే అతను [ప్రధానాశయంగా పెట్టుకున్నాడు. సరమార్థ దృష్టితో పాటు లౌకిక దృష్టి గూడ సత్య నిర్థారణ చేసే పద్దతినే షేక్సియర్‌ అనుసరించాడు. ఈ %09 ఇల 0? కుం ముం ౦ టం 0500820102 000, టంట రుల 000200 28 కంక 10 ఇ29 080081౯085, 7116600655 16 సత[68 3 క0ళ్లాక రయణ08 ఇషరే ష0001666ఓ03... అనాడు ఇంగ్లండు దేశ సాంఘిక వ్యవస్ణ ఎంతటి హెన్యస్టికిలో వుందో వెవాక్యాలు విశదవరుస్తున్నాయి. దీనిని దృష్టియందుంచుకొనే ఈ పద్దతికి విరుగుడుగా పూర్వపు రాజుల చర్మితలను పరిళోధించి ఆ చారిఠిక భూమీకలనే ఇతివృత్తాలుగా తీసికొని వర్తమాన రాచరిక దుర్శర పాలనను ఖండించారు షేక్స్పియర్ వంటి కొందరు. తమ రచనా (ప్రభావం మానవ దౌర్భల్యాలను నివారిస్తుందని 'షేక్సియర్‌ సమకాలికుడు బెన్‌ జాన్సన్‌ ఒకచోట పేర్కొన్నాడు. “మానవ (ప్రకృతికి నోటకం దర్చణం వంటిదీ”35 అని ప్పేక్సియర్‌ వివరించ టాన్ని బట్టీ అనాటి సంఘ తీరుతెన్నులను తన నాటకాలలో (పతివింవింపజేయాలన్న ఆకాంక్ష షేక్స్పియర్ కు ప్రగాఢంగా వున్నడనే మనం భావించాలి.
॥9
“.. ౨014101890 15 2 60 ₹ం6 స 8020000000 9880. వ్‌ం 1002816 111 826 మి166 918 0% (001 6100181 8 క్రంళే!63 2821256 (16 0201 8౭౦౪౨6 ౦? ఈ 6026100 ఎ షేక్స్పియర్. చారిత్రిక నాటకాలను ఫథానంగా ఎన్నుకున్నదెందుకో కూడ 'వైవాక్యాల వల్ల అవగాహన మవుతుందీ. ఆనాటి రాచరిక వ్యవస్థలోని లొనుగులను (స్రజలప విశదవరచ్చి నూతన సమాజ వ్యవస్థ స్టాపనకు వాళ్ళను (ఫేరేపింద జేయటానికి అనాటి పరిస్థితులలో షేక్స్పియర్ వంటి మహారచయితశై నా ఇంతకన్నా మార్గం లేదు,
షేక్స్పయర్‌ సదుకాలిక నాటక రచయితలలో బెన్‌ జాన్సన్‌ మభఖ్యుడు, (1573-1637) (గికుు రోమన్‌ నాటికక _ర్హల రచనా విథానాన్ని అనుసరించి నాటిక రచనను తీర్చిడిద్దినాడు. అంతేకాదు ఆనాటి స్థితిగతులను ఆత్యంత సూత్మంగా పరిశీలించి రచన సాగించాడు. ఆనాటి దురాచారాలను దర్నీళిని వ్యంగ్య, హేళనా ధోరణిలో లన నాటకాలలో దుయ్యబిట్టాడు. అనాటి. శ్రీ పురుషుల విచ్చలవిడి తనాన్ని తూర్పార పట్టాడు. అర్థం వరం లేక వీదీ బడితే అదీ రానే కవుల్ని హేళన జేఠాడు. “నా నాటకంలో హ్యూమర్‌ వుందీ, ఆది నవ్వించేదీకొదుః జీవితంలో కల్సివుండేదే; మన శరీరంలో వుండే నాలుగు హ్యూమర్లు. శరీరాన్ని ఏ విధంగా రక్షిస్తున్నాయోో నా నాటకంలోని హ్య్యూమర్లుగూడ నాటకొన్ని ఉ్తే జితం చెందీస్తుంటాయి.?27” ఆని జాన్సన్‌ చెప్పుకున్నాడు, జెన్‌జాన్సన్‌
షేక్స్పియర్ ఐడియా (ఊహా, ఆలోచన) (వ్రధానంగా నాటిక రచనసొగిస్తే జాన్సన్‌ ప్రవృత్తి (129200 (ప్రధానంగా రచనలు చేశాడు, వాననాగలఠి జీవి మును గులు తీస్తి ఆ లోవలి ఆంతర్యాలకు గూడ రూపం కల్పించి మనముందు పెడతాడు. “*భ్రాషద్వారా, పాతల చేష్టల ద్వారా మనిషి బలహినళళలను, హాస్యభథరితంగా వెల్లడిచేస్తున్నాను గాని ఆ మనిషి నేరనవృ క్తిని కాదు నేను వెల్లి డించేదో అని గూడ జాన్సన్‌ చెప్పుకున్నాడు. మానవుడు దీవ్యుడుకాడు! అళని లోపాలు సహ జాతాలు, అవి అతని లోపల ఒదీగి వుంటాయి. ఆ ఓదీగిన వాటినే ఇళడు ఒడ్డుకు . గుంజాడు. మనిషిలో వున్న సళుప్రవృత్తిని (యమ [80000) జాన్సన్‌ వెలికి శెద్చాడు. పేక్సియర్‌ కామెడిలకన్నా ఇతని కామెడీలు ఇంగ్లండులో ఎక్కుస కాలం కొనసాగినాయి. షేక్సియర్‌ ది ఎ త్తిపొడువులు లేని హాస్యమైత్కే జాన్సన్‌ హాస్యం సూదిమొన గుచ్చినట్టు వుంటుందీ. పైకి నవ్విస్తూనే లోవల తూట్లు
60 ఫొడుస్తుంటుందీ. 211008 ఇరు 1038169 ఇతని ముఖ్యధర్మం, మానవుల అయోగ్యతలను వెల్లడి చేయటంలో జాన్సన్‌ 'సెమైర్‌ నే అనుసరిందాడు. చెడు-మానసిక బలహీనతల నుండి వస్తుందీ గాని ఆదీ ఆతని నేరం కాదు. దీనికి కారణం సంఘమే అని నిర్థారణ చేస్తూ, ఆ సంఘ యథధార్హ స్వరూపాన్ని కూడా తన నాటకాలకు నేపథ్యంగా వాడుకున్నాడు. అరిం రేక 206 12082886 530% 18 మిం 60 156, తక 2013013 910% 88 60066 70౪164 0%0056 ₹సంం 86 ఇంళ164 శం? జు 1మడక0 0€ 6 10265 తీవితే 50054 ఇ 082 011165 20+ ౪16 ల1ి౦9” అని తన నాటక రచన (ప్రధానోద్దేశ్యంగా జాన్సన్‌ (వాసుకొన్నాడు గూడ, కాల్పనిక ఇతివృత్తాలకు వ్యతిరేకంగా వాస్తవిక హాస్య రూపకాలకు పుష్టిని చేకూర్చుటమే గాక్క వాటి (ప్రవర్ధమానతకు గూడా బలమైన పునాదులు వేసినవాొడు జాన్సన్‌, ం కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ మానవుని ఆశలూ, అభిలాషలూ, వాటి స్టితిగతుల్నీ, స్థిర దృక్కుల్నీ మరోవై పుకు మరలించుకోవటం (ప్రకృతిలో సహజం. ఈ సహజి వాంభితాన్ని (పేతక సంతృప్తి నిమిత్తం ఏ నాబక రచయితై నా స్వీకరించి అమలు పరచక తవ్పదు. పై గా అనాటి (పేశకులు తమకు నచ్చని (ప్రదర్శనను పదుగురి ముందే అసహనంతో అభిళంసించటిం, నాట్యిశాలలో అల్లరి చేయటం. పరిపాటిగా అలవర్భుకొన్నారు. అందువల్లనే నాటక రచన రూపురేఖల్లోనూ. కొద్దీ మార్పులు అనివార్యాలయినాయ, అనాటి న్యనస్హ్ర సామాజిక అవస్థలో మార్పు కూన్యమైనా (పేకపల దృష్టిపథంలో రవంత మార్పు గోచరించింది. నాటకం (పేకకుల్సను అటు సంతృప్తి పర్చేదీగానూ, ఇటు తటోధం చేసేదీ గానూ " ఉండాలన్న (ప్రధాన ధర్మాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొంటూనేే సమ కాలీన సమాజ చిత్రణకు 'పెడమొగం పెట్టకుండానే ఆనాటి (గేషకులకు తగ్గట్టుగ నాటిక రచన చేసి సంతృప్తి పర్చినారు అప్పటి నాటికక ర్తలు. పునరుజ్జీవన దశ రిన్హై జాన్స్‌ కాలంలోనే నాటక రచన ఉన్నత శిఖరాలనందుకొంద; సమకాలిన
|
సమాజానికి (ప్రియమైన ఆతిధిగ్యా అపురూప పెన్నిధిగా (ప్రతివింవించిందీ. వావి కతకు నేస్తంగా వర్డిల్హింది. ఆహ్ల్హాదనాటిక రచనలలో అసహజత్వం, అతిశయోక్తులు నిండి ఉన్నప్పటికీ ఆనాటి సమాజానికి అతి సారూవ్యంగాన్తూ నన్నిహితంగానూ ఉండేవి, మానవకా వాదానికి పెద్దపీట వేయబడిందీ. అవాస్తవికత, దౌర్జన్యం, భావో ద్వేగ మన స్తశ్వాలకు తలుప్పలు మూయబడినాయి.
ఆనాటి సంఘజీవికాన్ని, ఆ జీవితంలోని విషాద (ప్రకృతిని అమానుష వైఖరిని మేడిపండులా మెళిసిపోయే విలన ట(పవృత్తులను అఆ (ప్రవృత్తుల మరుగున కకావికలయ్యే ముదనష్టపు మనుగడలను, కల్మశ పూరిత ఆంతర్యాలను, ధనవ్యా మోహంతో సంక్రమించే వివిధ రుగ్మకా తీవ్రతలను స్వాథా వికంగా, సాదృశ్య భూతంగా ఈ కాలంలోని నాటక రచయితలు చిత్రించారు. వాస్తవికతకు కొ త్తరక్తాన్నెక్కింవారు. ఊహాకల్పన లకు ఊపిరితో డారు, సంఘంలోని డాంవిక జీవుల యదార్థ జీవితాన్ని వెలికి తెచ్చి అవ హేళన చేశాడ, సంు,నరన్కంర ణన్ము వ్యక్తి చైతన్యాన్ని (ప్రథానాశయంగా తలపోళారుం
ఈ విధంగా సమకాలీన సంఘానికి చేరువగా వా స్టవికతకు కామధేనువుగా వ్యా ష్పమవుతూ వస్తున్న నాటిక రచనకు 1642 లో జేయబిడిన పొర్ల మేంట్‌ శానన౦ వ(జ్రఘాతంలా పరిణమించింది. నాటికళాలలు మూయవలసి. వచ్చిందీ, నొటిక రచన న త్త నడకను అనుసరించిందీ.ే
ఈ కాసనంతో ఆంగ్ల నాటిక రంగంపై అంధకారం. ఆవరించింది. రచయి తల వాస్తవికఠా దృష్టికి సామాదిక చింతనా సరళికి అడ్డుగోడలు అవతరించినాయి , అదీగాక ఆంగ్ల దేశ రాజకీయ చరిత్రలో గూడా ఎన్నో మాద్చలు నంభవించినాయి, అస్పటి కే సాంఘిక వ్యవస్థలో (ఫ్రజా జీవనంలో, వారి ఆలోచనా. సరళిలో దైనందిన వ్యనహార సరళిలో పెద్ద ఎత్తున మార్పులు రాసొగినాయి. రాజరిక స్యవస్ట ఎంతో మార్చు చెందిందీ: (ప్రజలలో నూతన ఆలోచనలు మొలకిర్తాయి, రాజరిక౦ పట్ల వై ముఖ్యం ఏర్పడడొచ్చిందీ, రెస్టో రేషన్‌ పీరియడ్‌ -
రెస్టోరేషన్‌ కాలంలో 'హెరాయిక్‌ నాటికౌలు వర్జి ల్లినాయి. వీటితోపాటు వాస్త విక పాత్రలు గల ఆహ్హాద నాటకాలు గూడా అనతరించినాయి. వీటిలో కొంత ఆనసహజత్న్వర్కి అతిశయోక్ష్యలు, నిందాగర్భిత నొక్కుంలు, న్యక్షులపై అవ హేళన్న
62 అనాచారాలమై తిరుగుబాటు ఉండినప్పటికీ వాస్తవికతకు ఇవి సన్నిషపాతంగానే ఉండేవి. 'హేతువాద6 అంధ విశ్వాసాలు, సత్య నిరూపణ పట్ల ఆసక్తి దైవళకక్తిపె స్టిర మైన నమ్మకం ఈ విచ్యిత సమ్మేళనం మధ్య చిక్కుకొని ఉందీ అనాటి సమాజం. నూతనత్వం, సనాతనత్వ్యం ఈ రెండూ కలబోసుకొని (ప్రజల భావాలలో (ప్రతిఫలిం చిన వింతస్థిి ఆనాటిదీ.
1660 నుండి ఆంగ్ల సొంఘిక్క సారస్వత పర్వంలో నూతన శ+కం ఆరంఖ మయిందని చెప్పుకోవచ్చు. రెండవ చార్లెస్‌ ఈ సంవత్సరంలోనే సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఈ పునరుద్ధరణ కాలంలోనే అన్ని సాహితీ (స్మక్రియంతో పాటు నాటక రచన గూడా వైవిధ్య సథాల్లో సాగిందీ, దీనికి తోడు “జాన్‌లాక్‌” నూతనర త్హ్వ సిద్దాంత ఆలోచనలు గూడ జాతి సాంఘిక న్లైతిక జీవిక ఆలోచనలపై కొత్త (ఫ్రథావాన్ని కలుగజేసినాయి. వినోద నాటకాలు
ఆెస్టారేషన్‌ పీరియడ్‌లో రంగస్థలం న్నైతికంగా ఎంతగానో దీగజారి 'పోయిందీ, ఇందుకు మూలకారణం ఒక్కటే. అనాటి రచయితలు (పేకకుల వినోదం కొరకే తమ కలాలను పదును "పెట్టుకొని వ్యంగ్య హాస్యపూరిత రచనలు కొనసాగిందారు. ఆ రచనలకు సార్వకాలిక స్టిర తేజో యశస్సులను ఆసా చీంచుదికు తిలోదకాలివ్చారు. ఇవి పెకి సాంఘిక ఇతివృత్తాలే అయినా వ రృమాన సమాజ స్టితిగతులను మానవా ధర్మ విదూరుల మన స్తక్వాలను వెలికి తెచ్చేవే ఆయినా (పేకపలను అహ్హాదవరచటమే తమ పరనూళయంగా పెట్టుకున్నారు గాని సనుకాలీన సమస్యల యొక్క సజీవ నిరూపణకు, శాస్త్రబద్దమైన, సార్వజనీనమైన వై తన్యతకు, వరిష్కారానిక్కి హేతుబద్ధమైన విజ్ఞాన వికాసానికి వీడు పూనుకో లేదు. అందుకే ఇవి సామూహిక సంఘ దర్శనాన్ని (ప్రదర్శించే పరిపూర్ణమైన, సార్వ కొలిక సత్య సంబోధితమైన నూతన వ్యవస్టావిర్భావానికి మార్గదర్శక మైన సొంఘిక నాటికొలు కాలేకపోయాయి. సమగ్ర నిరూపణకు కావలసిన వస్తు లోపమే ఇందుకు కారణం. సమస్యలను, సంశోభాలను మోతాదు మీరిన మోటు హాస్యంతో వ్య క్రీక రించటానికే వీరు నడుం కట్టారు, ఆచార వికొరాలను, శృంగార వికొరాలను (ప్రదర్శించటం వరకే వీరు ఆయత్తులై నారు.
వస్తువు పటిష్టమైనదై ; సర్వవ్యా ప్టమైన సంచేళాన్ని నభ్యుకైన (పేకకులకు న్ఫురించ జేసే భక్రివంకమైనదై, కథ ప్యాక్ర శీలములు ఆదర్శప్రాయములైై
ళ్కి వాస్తవికమైన వర్తమాన లోక (ప్రవృత్తిని చి(త్రించేదే సినలైన సాంఘిక నాటకం అవుతుందీ ఆ నాటకంలోని పాత్రలు కాలానికి ఆతీఠంగా మనకు గోచరమవుతూనే వుండాలి; మనవై పు చూస్తూ నిలదీసి వాటి మనుగతను గూర్చి మనల్ని ప్రశ్నిస్తూనే ఉండాలి. సంభాషణలు, వస్తూస్మీలన, పరివ ర్తనలు కాశ్వతంగా మనముందు ధ్వనిస్తూనే ఉండాలి. ఈ దృష్ట్యా చూచినపుడు ఇవి పొడిక వీకణా దిద్ధ ఆసంపూ్ధి సొంఘిక నాటకాలే, రస దృష్టి సౌందర్య నృష్టి కూడా వీటిలో కొరవడినాయి. నాటి కౌొలలో ఉపయోగింపబిడే వస్తువు శాశ్వతము, తాక్హాలికము, స్టానికము, విశ్యవ్యా ప్పము జాతీయము, సార్వజసీసము అని మనం విభాగించుకొన్నట్లియిలే దీవిని ఠాశ్కా-లి కము, స్టానికము, జాతీయము అని లెక్కించుకోవచ్చును. ననుకొలికమైన జీనన (గ్రనంతిలోని ఒక పాయను నూ(్రమే వీరు ఈత కొలను గావించుకొన్నారు. స్తం 2 028866)” [01 మి *సం 019 టిడే 2 00966. 01 షమి సం లకక” అని హార్సొవాల్‌ పోల్‌ (140200 21019) వ్యాథ్యానిస్తాడు. వై వ్యాఖ్యానానికి అనుగుణంగానే ఈ రెస్టోరేషన్‌ కాలపు ఆహ్లాద రచయితలు తమ రచనలను కొనసాగించారు. రచయిత సామాన్యులను చైతన్య సీమల నడిపించాలనే మహదాశయాన్ని వీరు ఉపేషించారు. మృచ్చకటిక సాంఘిక నాటకంలోని నాయకుడు వన్తుళః ధర్మబద్దుడు:
ఆదర్శవంతుడు; ఉన్నశాశయుడు; అయితే తన (ప్రనర్తన ద్వారానే ఎన్నెన్నో విషాదావస్టలను ఎదుర్కొన్నాడు. అయినా ధర్మశీలత విషయంలో న్యాయాన్యాయ విచతణా విషయంతో చారుదట్తునిలో ఏమరుపాటును ఎక్కడొ చూడం; ఈ నాట కంలో ఆనాటి సంఘ జీవనాన్ని సమూలంగా, నర్వకోణానుబిద్దంగా మనం చూడ గల్లుకాం; ఇందులోనూ హోన్యం, వినోదం, ఉత్సుకత, ఉటదేకం సమస్టాయిలో సర్దుకొని సాగిపోయినాయి; కేపలం (ప్రేక్షక వినోదం కొరకే కొక్క అనాటి సంఘ జీవనానికి ఒక దింర్చాచిగా ఎన్‌ నైక్లో సీడియాగా ఈ నాటకం నిలిచిపోతుందీ వస్తువిన్పటిదీ కాకపోయినా కొన్ని పాతలు, వాటి విఖిన్నరీతులు ఇప్పటికీ మనకు సంఘంలో గోచరమవుతూనే ఉంటాయి. ఈ దృష్ట్యా వరిశీలించినపుడు “మృచ్ళ కటితం” “కన్యాపల్కం” మొదలై నవి సంపూర్ణ మైన సాంఘిక నాటకాలుగా మనం "సీర్కొనవచ్చు. రెస్టోరేషన్‌ పీరియడ్‌ సొంఘిక రూవకొాలలో ఈ విశ్వజనీన నత్య నిరూనణ, సమన్యలకు సొర్వకాలిక పరిష్కార (ప్రయళ్నం కొరవడింది? కేపళం
56 వినోద్యప్రాయంగా, దుర్నీతిని దుర్గుణాలను, కామవ్యామోహతలను హాన్య వ్యంగ్య భరితంగా తెగనాడటం వరకే తమ పా(తగా ఎంచుకొన్నాయి. సమకాలిక ఇతిసృత్తాలు
ఈ రెస్టోరేష్షన్‌ పీరియడ్‌లో వచ్చిన విషాదాంత నాటకాలలో గూడ సమ
కొలీన సమాజ జీవిశాన్నే ఈచయితలు (ప్రతిఫలింసచేశారు. “తామస్‌ ఆట పే (1652-1685) రచించిన “ఆర్భక” (ప్రసిద్ధమైంది. అనాధ స్త్రీ జీవితం ఇందులో చిత్రితనుయిందీ. మోనిమియో అనే యువతిని కవలలైన ఇద్దరన్నదమ్ములు (ధేమిస్తారు.. కాన్బాలియో పోలీడోర్‌ల మధ్య సోదర (పేమ ఉట్టిసడుతూనే పుంటుంద్‌, మోనిమియోో కాస్హాలియోను (ప్రేమిస్తుంది. వివాహమాడతారు. చకటిలో పోలిడోర్‌ చేసిన మోనం వల్ల సోదరులిద్దరూ అపోహకు గురై ఒకరినాకరు చంపుకుంటారు, మోనిమియో గూడా ఆత్మహత్య చేసుకొంటుంది.
తామస్‌ సొదర్న్‌ (1660-1746) (వాసిన “ఓరూనోరో” (1696), “పాటిల్‌ మేరేజ్లో గూడ (ప్రసిద్దమైనవే, నీగ్రోల దయనీయ జీవికాన్ని వర్థిస్తుంది మొదటి నాటకం. ఈ నాటకం 'పెక్కు (ప్రదర్శనలకు నోచుకుంది.
“ఫాటిల్‌ మేరేజ” . చైరన్‌ అనే యవకుడు ఇజబెల్లాను పెంబ్లాడువాడు, తంగ్రికిదీ ఇష్టముండదు. అతనిని యుద్ద రంగానికి పంపువాడు. అతడు యుద్దంలో చనిపోయినట్టు వార్త అందుతుంది. ఇజబెల్లాను ఇంట్లో నుండి తరిమేస్తాడు మామ; కొంతకాలం తర్వాత బైరన్‌ తమ్ముడు కార్లోస్‌ దురాళశాపూరితుడు; వంచకుడు? ఇజిటెల్లాన్సు విల్లోరాయి అనే వ్యక్తి వివాహమాడేటిట్లు (ప్రయత్నించి సథలమవృతాడుః బైరన్‌ తిరిగి వస్తాడు. కార్లోస్‌ అతనిని చంపే (ప్రయర్నం. చేస్తాడు: ఇదంతా అన్న ఆ స్పిమీద దురాశతో నే; ఇజబెల్లా ఆత్మహత్య చేసుకొంటుంది.
ఈ రకం ఇతివృత్త ఛాయలు గల నాటికౌలు ఒకటి రెండు తెలుగుతో గూడ వచ్చినాయి. న
కారకరామారావు “అత్మసాష” నాటకంలో అన్నమరణించాడని భావించి అతను (పేమించిన స్త్రీని తమ్ముడు పెండ్లాడుకాడు.
కొట్టిపొటి గంగాధరరావు [వాసీన “ఆరనిపారాణి” నాటకంలో అన్నదమ్ము లిద్దరూ ఒకే యువతిని (పేమిస్తారు. ఈమె తమ్ముజ్జీ (ధ్రేమిన్తుందీః అన్న ఆమెను బలాత్యాంరం ద్వారా చేపట్టాలని చూస్తాడు, మూల తను అసనితమైనానని భావించి
న! ఆత్మహత్య _ చేసుకుంటుందీ. అన్నదమ్ములిద్దరూ ఆలస్యంగా వళ్చాత్తాపం చెందుకారు. ఒకే ఇతివృ త్తంగాకపోయినా. దాదాపు ఆదే ఛాయల్లో ఈ నాటకొలున్నాయి తెలుగులో. నేటి యుపకులలోని ఆవేళానికి ఉగదేకతకు ఇవాక గుణపాఠంలా వున్నాయి. హెరాయిక్‌ (డామా పైగా ఈ కాలంలోనే హెరాయిక్‌ (డ్రామా కూడ్‌ ఈ “ఆహ్లడి * కూవకొనికి సహచర్యం చేస్తూనే వర్డిల్లిందః వీటిపై కూడ (ఫ్రెంచి స్పానిష్‌ కవుల ము(ద్ర (స్రగాఢంగా వుందీ. ఆహ్లాద రూపకాలపై ఉన్న (ఫెంచి (ప్రభవం ముందే వివరింపబడిందీ. ఇంకా ముందు కాలంలో గూడ (ఫెంచి రంగస్థలం; ]పేక్షకుల మనోభిలాష ఏ రీతిలో ఉన్నాయో ఈ వాక్యాలను గమనిస్తే తేటి 'తెల్లనుపుళుంది. “ఎ స02 8000 భం 6406 ౦107 2849004103 మ ₹018110239 226 2003560694 గం ఇసి86 8ముం6 (02 054 10. 201 టంటు, 026 104100. ౧౦ 160౯936906 ఇ౪%16 13 06026 ౦౪1 668 ౦౧7 62౫ 13 షం (ఏ6 ఇ2? €ం ౧16456 ౫౦౪; 046 ఇ₹%81 రేం68 ౬01 6086 10 ౫౦౪ స 0% 23021 1100, 66 అంటంంకమిబ్తుం 0 90920040 ఈ080 15 ఇ ంపీ220808 0౦౪ డి 13 ఇసీ&6 06 19 62888 €0 0గల? ౮౦౪... 286 266 ఓ ౯6 700 270619 6 6700099108 05 500196 1 1 768 0102 ౧6 1279136 6౫08633103,... గ08 920%0 301106 10 106 20260900101225 12 1836. 00+51100 “3401166 ఓ&6 2 శే8మి8(130 సథీ 6 1000110 60 1 9180 చం రష0టై16 82 0 ం4టాం ఓ జముంంింతఓ కం 00842 $13 ౦2100౯ 0) ఇ10ఏ8 ౮౦00664165, ₹89 66711168; (వీధిభాగవకాల వంటివి గారం ₹226ే671]10 21013 30161” (0 0216912320 008414 01176 50414 రంగస్థలం (థేవకుల ఆలోచనల ఒరవడికి పదును 'పెష్టేదీగా గాక్క కేవలం కొల్ప నిక జగ క్తులోని అభూత సన్ని వేశాలతో జోగొ్టేదీ గానూ. వినోద పషర్చేగిగానూ ఉన్నంత కాలం సాంఘిక చైతన్యం, (ప్రేక్షకుల మనోవికొనం, సమస్యా పరిష్కార తావ్యత్రయం ఎక్కడినుండి వచ్చిపడుతుందీ ? రచయితల వల్లనే ఇది సాధ్యపడుతుంది ఆ రచయితలు కూడ (ప్రేతకాఖిరుచిని దృష్టిలో 'పెట్టకోకపోతే ఆ నాటికొలు (గ్రంథాలయాల్లో అలంకారంగా ఉండిసోళాయే" తప్ప (దర్శనా త్మ
66
భాగ్యానికి నోదుకోవుః అయికే వీటిలోనూ అక్కడక్కడా నాటీ సంఘ పరిస్థితులు (ప్రస్తావించ బిడుకూనే ఉంటాయి; ఈ పరిస్థితులకు ఒక సిద్దాంత సూ(తంగానీ, వరిష్కార మార్గంగానీ ఉండదు, రెస్టోరేషన్‌ యుగపు ఆహ్ల్ధాద రూపకాలుకూడ సాంఘిక వస్తు (ప్రస్తావనా మన స్తత్వంతో నిండిన వినోద (ప్రధానమైన (ప॥్రి యలు మాత్రమే; కడుష్పబ్బ నవ్వించే హాస్యానిక్కీ ఉదేకతను రచ్చగొప్టే వ్యంగ్య పద (ప్రయోగాలకూ సూచికలు మాత్రమే. కాను వ్యామోహ రత్పరమైన వేడు కలకు కొరికలు మాత్రమే.
ఉన్నత వర్గ జీవిత చిఫ్రీకరణ
ఈ నాటకాలలోనూ ఆనాటి ఉన్నత తరగతిలోని విషయచాపల్యం, మిక (ద్రోహం, వరస్తీ వ్యామోహం, శ్రీల లౌకికర వెల్ల డవుశాయే తన్ప సర్వ సమగ్ర నమాజపు లోలోతుల సహజ న్వరూపంకానరాదు. వైరుధ్య మన స్తత్వం గల మను వలను ఆ మనుషుల 'స్వేచ్భా విహారానికి అభయ హస్తం పట్టిన వికారమైన వ్యవస్థను, ఆవ హేళన౦ం కబేయటందార్వా ఈ అహ్హాద రూపకం (ప్రజలను ఆకర్షించింది,
“ఈ రెస్టోరేషన్‌ (డ్రామా వీరేశలింగం పంతులుగారికి నచ్చినదీ, *ఈ నాటక పద్దతిలో సంఘ విమర్శ కలదు. నంఘమందలి వివిధ (శేణులకు చెందిన. వారి ఆచార వ్యవహారములను విమర్శించుటియే ఈ నాటిక లత్యుము.”౨9
పంతులుగారి (ప్రథానాశయం కూడ అనాటి మూఢాచారాలను, మూర్ద నం దాదూలను శెగనాడటమే కౌబట్టి, ఈ రకపు ఆంగ్ల రచనానువాదంపై వారికీ మక్కువ కలిగింది. ఈ విషయం ముందు ముందు విపులంగా విశడీకరించబడుతుందీః అంపే ఈ ఆహ్లాద రూపకం (ప్రధాన ధర్మం సంఘ సంన్క్మ-రణగా మనం భావించ వలసి వుంటుంది. ఇందులో దై9డన్‌ ముథ్యాతి ముఖ్యుడు; వర్తమానకొల పరిస్టితులనే కొక ఆనాటి మూసపోత రచనా సరళిని కూడ అతి నిశితంగా విమర్శించిన వ్యక్తి డై9డన్‌; ఈ యుగానికి వైతాళికుడని ముందే వివరింపబడి౦దీ,
మన్త సంస్కృత (ప్రకరణాలకు వీటికి ఎంతో సామ్యమున్నది.
నాతిలో పాఠుకుపోయి వేళ్ళూనుకున్న (వవృత్తులు, చిరనంచిత మైన చింతనలు కొలానుగుణంగా వాటికవే దీగ్యమింగుకుంటూ నిష్క్రమిస్తాయి. సామాజిక ఆరిక
శిద్దాంత సరిన యర్తనతో నూతన మీమాంస గుబాళింప్పలకు ఆవిష్కురణం జరుగుతుంది,
రా
“ఏ జీవన త త్త్వమైన్సా దర్శనమైన్నా [పబోధమైన్నా పరిణామమైనా సమాజ వ్రయోజి నమే సరమావధిగా సాగిపోవదం యుగధర్మం. ఈ థర్మం యొక్క భిన్న ముఖాలనే సమాజం తనకు సరిపడునట్టుగ్యా సరిశూగునట్లుగ్కా అనాటి స్టితిగతుల కొలతలు సరి చేసుకుంటూ తృ ప్తిపడుతుంది. ఆయా ధర్మాలు సనుకావాదాన్ని వి స్పరింపడే సేవ్కీ విక పింపజేసేవీ ఆయితే నాలుగు చెరగులా వ్యాపించి పదికాలాలు నిలుస్తాయి. వీటి నీడనే జాతి విశ్రమిస్తూ పుంటుందీ; రచయితా ఈ విరామ సంకేతం నుండే _సాణ స్పందనను పొంద్కీ ఈ సమతా తర్త్వాన్నే కవిశాదర్శనంగా శాసిస్తూ రచనలు బేస్తాడు. ఈ అద ర్మాలకు కాలం చెల్లి పోత్తే ప్రయోజన రహితంగా మారిపోతే, జాత మౌఢ్యాన్ని ఊడి గం చేయిస్తూ, సామాజిక స్పృహ దృక్పథాల వేలుగు [కోవకు అడ్డుగోడలుగా నిలుస్తు న్నాయని భావించినపుడు ఈ అడ్డు గోడలు భేదీఠచటానికే ఆ కొాలవు గమనంతో రచయితలు (ప్రయత్నిస్తారు; (ఫెంచినాటి జరిగిన పరిణామమిదే? పాత ్రగ్రీయలు, రీతులు ఆంరకు మునుపు అవి అపురూవంగో వీలసిల్లి నవే ఆయిన * పురోగామిక పరిణామాలే అనిపింపనేసినాా కాలం గడిచినకొడ్డీ ఆ వద్దతులపై మొహం, మొ కి పోయిందీ. (పాణన్పందన లేని తిరోగామి నిర్జీవరూపం వాటిల్లో +దర్శితమైందీ. (ప్రాథమిక స్టాయి నుండి వాటిని వదీలించుకోవాలని ఉదిలాటవడ్డాద- రచన్క దాని నిర్వచనం వేరుగా వుండాలని వేడుక చెందారు. పాత సరిహద్దులను. చెరిసివేసి నూతన (క్రియల వైపుకు మననులను మళ్ళించారు. 'మనిష్‌ తన జీవితంలో, దృక్పథంలో కొత్త సూ(క్రాలక్కు ఆశయాలకు అనుభూతులకు, వాటే, నమ(గ్ర గుణాగుణ విచక్షణా పరిశీలనకు ఆరాటపడటిం ఆతను చేనే మహామాగత్రలో నహజి మైందే; సాటి (స్రపంచమంతా (క్రమంగా స్వీకరించదోయే ఈ చూర్చుకు ఫ్రాన్సు కొంత ముందుగానే చేయిజాపిందీ. సమకాలిక సమాజ గర్భం నుండి మొలుచుకొచ్చే వర్గ వై షమ్య బాహువుల విస్తరణా _ (ప్రాబల్యాన్ని అరికట్టటంలోనో, / యోవల్‌ విశ్వవికాసొనికి వినాళకారిగ్యా నపోదర బాంధవ్యానికి: -క౦విక(ప్రాయంగో విలయ తాండవం చేసే దురాదారాలను, దుష్ట సంప్రదాయాలను వెలికి శీవబంలోనూ ఆ దేశ రచయితలు మార్గదర్శకులయ్యారు, నాటిక -(వ్రయోజనం పౌరకుని, -(పేకపని ఆలోచనా నరళి కిసన్నిహితంగా ఉండి అ రచనా (వభావాన్ని వారు స్వీకరించేట్టు చూడటమే. సాంఘిక దురాబారాలు
“౦౦9౦403 0 906141 2034761160 మం 80 211 196 06
ళ్‌8 ఓం 460: 00 ౪16 ౦0806” అన్న మోలియర్‌ భావం ఎంతో విలువై నదీ; ఎన్నో దేశాలకు అనుసరణీయమైందీ. ఈ వ్యంగ్య హాస్యాలే సంఘ దురాచార నిర్మూలనకు గురణాడవారిని గూడ (ప్రభావితం చేసి “కన్యాశుల్కం” ఆవిష్కరణకు (యేరణ కలిగించినాయి. సాంఘిక వస్తువు, సమకాలీన స్టితిగతులు కలిగివున్న దానినే సాంఘిక నాటకంగా 'పేర్కొన్నపుడు (గ్రీకు కామెడిల నుండే ఈ (పక్రియ ఆరంభ మైందీ,
కలం ౧65106 0మ 1630 €0 1650 82% 97/660108 0082803 ల ళం 7620 6206, 0202564 0 076 56611664 0026164005, & 8028 రే681౯6 10 72186 110 86020721 0310031721 167061 0౯ ౯206, ళం ుం0కటంప 0౯ 1621140 16083 20 948808 206 రూజమిడ 296 616 20ఫ622ర206 0£ 342038 280176 రే?20811565...**
మఠపరమైన అంతర్గత యుద్దాల్నుండి అప్పుడే (ఫ్రాన్సు బయటవడింది, రాజకీయ సుస్థిరత ఏర్పడింది. అన్సటి (ఫెంచి (ప్రధానమంతి కార్డినల్‌ రిచేలియో (04141221 మెంష0116) ప్రోళ్సాహం గూడ ఈ రంగస్థల అభివృద్ది కెంతో తోడ డింది, ఈ కాలంలోనే నూతన క్లాసికల్‌ (డ్రామా (3160 0115313920) అనేది సిద్ధాంతీక రించబడి౦దీ. (ట్రాజెడ్మీ కామెడీలు విడివిడిగా ఉండాలన్ని రెండూ ఒకదానితో ఒకటి మిశ్రమం కారాదని ఈ సిద్ధాంత కర్తలు స్యూత్రీకరించారు. ట్రాజెడీలో రాజులులేక ఉన్నత వంశీకులు నాయకులుగా ఉండాలని కామెడీలో మధ్య, (క్రింద తరగళుల వాన (ప్రధాన పాత్రధారులుగా ఉండాలన్నదీ వీళ్ళ మతం.
క ంంకక8రైరర్వూ రేంళా 108 0స8క806008 క90మి కషల1688 0౯6 ం90111.... 90మ0ర్వు 02 చం 0టం పేడలరే రేంి6ళ/ 1468. 0181806083 [90% ళం !6ే616 01 1001౯ 0128565...88 ఈ సిద్ధాంత కర్తలు తమ మళ విపులీకరణకు (గ్రీకు రోమ్‌ దేశ నాటక విమర్శకులమై దృష్టి సారించేనావ (అరిస్టాటిల్‌ పోరాస్‌. కెం[ఇ60)- ఈ రచనా పద్దతిని అత్మిక్రమంచిన నాటక రచయితలను బహిష్కరించి మే కొక్క ఆ రచనలను అక్రమ (1110140219) నాటికాలుగా పేర్కొనేవోడు. ఈ నూతన క్లాసికల్‌ సిద్ధాంత (ప్రతిపాదనను ఇటాలి యన్‌ వీమర్శకుల నుండి (ఫెంచి అకాడమీ స్వీకరించింది. ఈ దళలోనే మానవకా
69
వాద ఉద్యమం రూపు దీద్దుకుంది. జాతి నై తికోద్దరణమే (వ్రధానాశయంగా నాటిక రచయితలు ఆనాడు భావించారు. వాన్తవిక వాదచ్చాయలు
19వ శతాబ్దిపు మధ్య థాగానికే వాస్తవిక వాదం (వ్రదారంలోకి వచ్చిందే. అంతకు మునుపు వ్యాప్తిలోనికి వచ్చిన రోమాంటిసిజమ్‌ (కోల్సనికవాదం), మెలో(డామాల ఉధృతిని అరికట్టింది. చారిత్రకంగా రాజకీయంగా. దీనికి పెక్కు - కారణాలున్నాయి. (ససంచ పరిణామ గమనంలో కూడ తీవ్రమైన మూర్చులు నంభ వించినాయి. 1789లో ఫ్రాన్సులో విష్ణవం ఆరంభమైందీ, ఆంగ్లేయల- సామ్రాజ్య వాద విస్తరణ హస్తం ఇతర దేశాలపై పడిందీ. ముఖ్యంగా ఇండియా శేనెడొ మీద, ఆయితే ఆమెరికన్‌ వలస కేంద్రాలు తమ "స్వేచ్చా స్వాతంత్య పళాకొల నెగర వేసుకొన్నాయి. విటిపై (బిటిన్‌ ఆధిపత్యం కోల్పోయింిదీ? పార్ల మెంట్‌ భవనంలో దీన్ని గూర్చి తీవ్రస్టాయిలో వాదోపవాదాలు సాగినాయిః ఒకవైపు మూనవవి 'స్వేద్భా జీవిత థావానిక్రి స్వత౦్శత ఆలోచనలకు (పంచ ద్వారాలు ఇపచుపంటుం'పే మరో వైపు ఆంగ్లేయుల సామాజ్య విస్తరణ వాంఛ ఆధికమవడం, నలసాధివత్య ధోరీజీ స్వేచ్చా ప్రియలయిన (ప్రజలకు విడ్డూరంగా తోచిందీః విషాదంగా ధ్వవించిందీ? సర్వ సమానత్వ సొంఘిక న్యాయం కోసం, స్వేచ్చా స్వాక౦ం(శ్ర్యాల కోసం సొగిన (డెంచి విస్ణవ శంథారావ (సభావం ఆంగ్ల దేశం మీద గూడ వ్రనరించింది, దీని ఛాయలు (విటన్‌లోనూ ఆరంభమయినాయి* ఆ జీళ రచయితలు కొందరు ఈ వల సొధిసత్య ధోరణిని ఖండిస్తూ, తమ వ్యతిశేకతను వ్య క్రవరుప్తూ రచనలు సొగి౦ ఛారు, ఎడ్మండ్‌ బర్కొ_ విలియమ్‌ కేవర్‌ మొదలగు వారు తమ గద్య కృతులలో పాత పద్దతులను తెగనాడుతూ నూతన భావస్వాతంగ్ర్యాన్ని కొండిస్తూ రచనలు జేళారుః ఇవన్నీ ఆ తర్వాతి నాటిక రచయితలకు న్ఫూ సీం బ్రోళ్సాహోన్నీ కలి గించినాయి. తదీతర యూరోప్‌ ఖండ రచనా పరిణామంతో వీహ్ళూ జీశులు కలిపి నారు; పద్దెనిమిదవ శతాద్దానికి పూర్వం. ఆంగ్ల నాటిక రచయితల నుండి తత్వ పేత్తల నుండి స్వీకరించిన రచనా నంసదను ్రాన్ఫొ వడ్డీతో నహా తిరిగి ఆంగ్ల చేశానికి ముట్టిచెప్పిందీ. ఫ్రాన్సొలో ఇలరేగిన విష్ణవ భానాలు అ థాదొలి పీజాలు వడిన నాటిక రచనా పద్దతులను ఆంగ్ల దేశం స్వీకరించిందీ, ముఖ్యంగా రూసో వంటి రచయితలు ఈ విష్ణవ భావాలకు ఆంగ్ల దేశంలో సీజాలు. నొటి రచనల్లో మరింత వాస్తవిక చ్యికణకు తోడ్బ్పడినారు. (ఫెంచి విష్ణవంలో సొగిన రో క్రపాతం
70 ఆంగ్ల రచయితలని కఠవర పెట్టడంతో ఇంగ్హండులో ఈ విష్ణ వాదర్శాలు కొంత వెనుకంజ వేశాయి. (ఫంచ ఇంగ్హ౦ండ్‌' దేశాల దుధ్య ఆంరః కలహాలు కూడా చెలి 'రేగినాయి. ఈ కాలంలోనే విటిష్‌ వారి దృష్టి జర్మనీ దేశపు కవుల పోకడలను ఆశ్రయించిందీ. గెఖ్కే హెగెల్‌ వంటి సాపాతీవేత్తల రోమాంటిక్‌ సంప్రదాయ సరళిని ఆంగ్ల దేశానికి 'మైలర్‌” వంటి రచయితలు దిగుమతి చేశారు. కాల్పనీక వాదం (ఇ౦%జడం9ు)
ఈ రోమారిటిసిజాన్నే వర్డ్స్‌ వర్స, కాలరిడ్డ్‌ వంటి వారు గూడ ఆశ్రయిం చారు. ఈ ఇజంలో వాస్తవికళా దృష్టి కన్న కల్పన, తాత్త్వికత అధికం, మానవు నికి (ప్రకృతికి మధ్య రహన్య ళ క్తులను దర్శనీ భూతం చేశారు. మానవుని మంచి చెడ్డలను ఆవేశకావేశాలను సాంఘిక స్టితిగతుల కన్న సర్వ వ్యాపకమైన మరేదో అగోచర శక్తిని పటిష్టం చేశారు. అందుకే ఈ రచనలు సార్వకాలిక వస్తువులుగా (ప్రళంసింవబడుతున్నా అనాటి సమాజానికి సమ్యగ్దర్శన (ప్రతీకలుగా కీర్తింప బడ లేదు. వాస్తవిక వాద పతిణామానికి ముందు ఉన్న పరిస్థితులు ఇవి. ఈ వాస్తవికలా ఉద్యమం ఫలోన్ముఖమయ్యే మందు (ఫ్రాన్స్‌లోనూ రోమాంటిసిజం వికొసవంత౦గానే సాగిందీ? ఈ రోమాంటికొంప్ర(క్రియ నుండే మెలో[డామా ఆవతరించిందీ? రియలిజిమ్‌ ఉద్యమ వాదొప్రతివాదనలసు, వాటి ఫలితాలను చర్చించే ముందు రోమాంటిక్‌ మెలో(జుమాల స్టితిగతులను కొంత పర్యాలోకించ వలసిన అవసరముస్నదీ. అమెంళన్ల్‌ రెవెల్యూషన్‌
౧. అమెరిక సొటక రంగం కెవలం ఆంగ్లరంగస్టల (ప్రభావం మీదనే ఆథార్‌ పడి ఉండేదీ, 1780 లో అమెరికన్‌ రినల్యూషన్‌తో అక్కడి రంగస్థలం నద్దు మజణీగిందే తాత్కాలికంగా, 18 వ శతాబపు (వసిద్ద నాటక రచయిళ విలియమ్‌ డన్‌లప్స్‌ క్య్య్యంర్రా 08 66 తమిళగేంటిని గాషంటిం” అతని ముఖ్య పరీశల నాత్మక (గ్రంథం. 1852లో (వ్రాయబడింది. మత రాజకీయ వై షమ్యాలతో జర్మనీ (ప్రోదేశికంగా ముక్కలైంది, 1590లో ఆంగ దేశం నుండి జర, శ్రనీకి నందార నటులొచ్చి (ప్రదర్శన లిచ్చిపోయేవాథు. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో జర్మనీ దేశాన్ని (ఫెంచి క్లాసికల్‌ (వ్రభావాన్నుండి మళ్ళించి ఆంగ్ల నాటకాల పై అభిరుచి పెంచిందీ లెస్సింగ్‌. (08308 = 1729-81. యిడ?08 కంపం”. ఇతని (సిద్ధ హాన్యనాటకం; ధగవంతురాలై న ఓ యువతి, ఆస్ట కోల్పోయి ఆ విషయంపై దూరం కాటోతున్న యువకుణ్ణి ఏ విధంగా ద్రైర్యవరచి చేరదీసిందోనన్నద్‌ ఇతి
లి
వృత్తం. ఇదీ "సెంటిమెంటల్‌ హాస్య రూనకం, “మడమ 0058 వ౨1ము8టుకర్టై” అన్న విమర్శనాత్మక (గంథాన్ని గూడ ఇరడు రచించాడు; నాటక రచనకు పద్దతులు, పరిధులు అర్జరహితమైనవని ఇతడు సూచించాడు; దీంతో 18వ శ॥ జర్మన్‌ నాటిక రచన అయోమయంలో గందరగోళంలో వడిపోయిందీ. రూపరసొతంగా వీగణా రిందీః ఈ స్టితిలోనే రోమాంటిసిజం అభిపృద్దీ చెందీందీం సో్కోో్రోయిడర్‌. (నయ?06- కంల అనే నటుడు 'షేక్పియర్‌”ను జర్మన్‌ దేశానికి పరిచయం దేశాడు.. [క్రమ (్రమంగా జర్మనీలో రోమాంటిక్‌ ఉద్యమం వేళ్ళానుకుందీ. నియోక్షాసిజం
నియోక్లాసిజంలో మానవుడు తన బద్దీ వికొనంతో, తర్కచింళనతో. జీవిత సరమాళ్చాన్ని అన్వేషించుకోవాలన్న భావన (వ్రభానంగా ఇమిడి పుంపే, 18 లోనే ఈ భావం పూర్వా్యశ్రయంలో ఆశ్రయం తీసుకుందీ.
నియోక్లాసికల్‌ పీరియడ్‌లో పద్దతులను పాటించి వ్రాస్తే ఆదీ మంచి నాట కంగా పరిగణింపబడేదీ. 18 ళ॥ లో ఈ భావన మారి అభిరుచిని బట్టి నాటిక రచన సాగిందీ. (ప్రతిథ రూల్సుకు మించినదీగా భావింపబిడిందీ. దీనికి తోడు సాంఘిక ఆర్జిక స్థితిగతులు ఆయా దేళాల్లో విపరీతమైన మార్చులకు లోనయ్యాయిః అంత వరకూ ఉన్నత వర్గాల కొమ్ముకొస్తూ. వచ్చిన మధ్యకరగతి (వ్రజలు ఉన్నత వంశస్థుల హక్కుల్ని (ప్రశ్నించటం వరకూ, ఆ (వ్రత్యేకతను ఖండించటిం నరకూ వచ్చారు. సర్వమానవ '్వేద్భా స్వాళం[క్ర్యాల వట్ట, వర్గరహిత నమాజం సబ్లి (్రక్వేక దృష్టి (ప్రజల్లో ఏర్పడిందీ. రాజకీయ ఆర్థిక స్థితిగతుల కతీతమైన చింతన ఇదీ: నూనవతా వివేచన పట్ల నూతన జాగృతి ఇదీ. (ఫెంచ్‌, అమెరికన్స్‌ విచ్లవాలు గూడ ఈ జాగృతికి (ప్రేరకాలుగా.. నిలిచినాయి. అన్ని “వద్ధతులోకు అతీతంగా “సత్యం ఉండి తీరాలని ప్రజలు వొంఛించారు.ి ... శీంం0[6ే!13క్ర 10 ళం 2ంమ88401319, 06 ఇక[76186 89 0008066 స ౮06 041 0 మేమి! 80 12౬ పం 9018 పే€ 9016 689110 0051000214160 1118615...” వో ఈ విశాల విశ్వం దైవలీలలపై నే ఆధారపడి యున్నదని, జీవిత పరమార్జ దర్శనకు, విశ్వ రహస్యాన్వేషణా సత్యాన్ని అవగాహన చేసికోవాలన్నదీ వీరి భావన. (ప్రకృతి రహస్యాల మీద వీరికి అఖిమానమున్నా మానసిక శక్తుల్ని (వ్రజ్వలింవజేసి నూతన విషయ శోధనకు వీరు నడుం కట్టారు. [వజాస్వామిక భావన భావ త్మీవత నూతన విషయ పరిశోధనా తత్సరత ఆడంబర రహిత జీవితం ఇవన్నీ వీరి వెలుగురేఖలు
72
ఈ సూత్మ దృష్టి, భావనా పటిమ రాబోవు వాస్థవిక వాదానికి సోపానాలుగా వర్డిల్లీ నాయి; నియోక్లాసికల్‌ వాదానిక్కి వాస్తవిక వాదానికి ఈ రోమాంటిసిజమ్‌ మధ్యే మార్గంగా వర్చిల్లిందీ? రాబోవు వరిణామానికి సంభవించే నూతన చైతన్యానికి సోపాన పం క్తిగా విలసిల్లింది. ఈ రోమాంటిసిజమ్‌ నాటకరచయితలు ర_త్త్య్వవే త్తల పరిధిలో గాక సామాజిక. పరిశీలకుల పరిధిలో సే మానవ (ప్రవృత్తిని వారి ఆవేశకావేశాలను దర్శించారు. క్లాసికల్‌ వాదంలోని మానవ (ప్రవృత్తి రహస్యాలు, సాంఘిక చేతనా. చేతనాలు వీరికి అయిష్టంగా :అనమ్మగంగా గోచరించినాయి. అయితే ఈ మానవ (ప్రవృత్తి ధర్మాలను, (ప్రకృతి రహస్యాలను సాంఘిక వైరుధ్యాలను వీరు హేకు చృష్టితో గాక ఊహా కల్పనలతో చమత్కరించారు; పరిళోధందారు. కొందరు రోమాంటిసిజమ్‌ నాటిక రచయితలు మన స్పత్వళాస్త్ర పరిధిలోనే మానవ సమన్యల పరిష్కారానికి పూనుకొంశే మరికొందరు విశ్వమానవ హృదయాన్ని దైవళక్తుల హసేరణకు ప్రతినిధిగా భావించారు. ఆధ్యాత్మికపు విలువలు
మానవుల అధ్యాత్మికప్తు ఎలునల పునరుద్దరణకు, నైతిక జీవన విశిష్టతకు పీరు తమ శ్రచనల ద్వారా (ప్రయళ్నిందారు. అగమ్యగోచరమైన వేదాంత ధోరణిలో గాక సుందరమైన కథాకల్పన ద్వారాను పాత్ర స్వభావ చిిర్రణ ద్వారాను దీనిని వ్యక్తీకరించారు. ఈ రోమాంటిసిజమ్‌ నాటక రచయితలు షేక్స్పియర్ వైపు గూడ కథా నిర్మాణ శైలిలో తను దృష్టిని అక్కడక్కడ సారించారు. (గ్రీకు రోమన్‌ నాటకాలు నూతన క్లాసికల్‌ రచయిరలకు ఆధార భూరమైనట్లు గానే వీరికి షేేక్సియర్‌ నాటికాలు (ప్రభావం కలిగించినాయి.
అంగ్ల దేశంలో షేక్చియర్‌ తర్వాత ఈ ఉద్యమానికి స్పూ ్రినిచ్చింది చేమ్స్‌ పెర్గిడన్‌ నోవెల్సొ (౮4౫65 52651660. మషంళాం190.. (1784-1862), జార్జి లిట్బన్‌; సీరి నాటకాలు క్నేక్సియర్‌ మెలో (డ్రామాల మిశ్రమ రూపంగా సాగి సాయి, నో వెల్ళ్‌ “వర్డీ నియస్‌ లిట్టన్‌ “ద లేడి ఆఫ్‌ ల్రై యన్స్‌” (౫09 మ2ర్వే! 0 క్రా౦ష3) ముఖ్యమైనవి. ఇవి 20వ శతాబ్దం వరకూ (ప్రదర్శింపబడుతూనే వున్నాయి; ఈ రోమూ౦టిసిజమ్‌ నాటక రచయితలలో గూడ సమూలీన స్థితిగతుల (ప్రస్తావన లేక పోలేదు; మానవ సంస్కార వికాసానికి ఇవి (వథానంగా మూలస్థంభాలుగా నిలిచినా నొటి సంఘ సమస్యలనుండి ముఖం చాటుచేసుకోలేదు. ఆయా రచయితలు,
జోహాన్‌ వాల్భ్‌గా. ? గోధే (1749-1832), షిల్లర్‌ ఈ రొమాంటిసిజమ్‌ నాటక రచనకు మూలప్పుకుషు ౨. ఆంగ్ల దేశానికి షేక్స్పియర్. ఎటువంటి మహా
ళా,
నాటిక రచయితో, జర్మన్‌ దేశానికి గోథే అంతటి (ప్రసిద్ధుడు, క్లాసికల్‌ పద్ధతిలో కూడా ఇతను కొన్ని నాటకొలు (వాకాడు, రంగస్టలం రాజకీయ, మత వై షమ్య నిరూపణలకు దూరంగా వుండాలన్న భావనతో ఇతని తొలి నాటకం రచింపబడిందీ, “60612 *₹00 3601101086” నాటికమదీ. ఇతని (ప్రసిద్ద నాటకం “పాస్ట్‌” (వసంచ ట(ప్రసిద్దీ పొందీన నాటికమిది. తెలుగులో గూడ ఇదీ అనువాదం చేయబడిందీ. మానవుని ఆత్మను జాగృత పరచటమే ఈ నాటకం (ప్రధాన సంకేతం. ఆధ్యాత్మిక మోక్షం కొరకు అంతర్గతంగా పోరాడే తత్వం గూడా (ప్రథాన సాత్రల ద్వారా నిరూ పించాడు గోఖే, “ఫాస్టు నాటికొన్ని 1832లో రచించాడు. ఒక మానవుడు దానవుడై నవ్పటిక్కీ వాడిలో కూడా మానవత్వం వుంటుందన్నదీ ఇతని సిద్దాంతం, పరిస్థితుల వల్సనే మనిషి పకువవుతున్నాడు గాని వస్తుతః మంచివాడే. మానవునిలో నహటింగా ఉండే మానవక్వాన్ని నిరాకరిస్తుందీ ఈ నాటకంలో డెవిల్‌. 318 18 8 తః 6జు2 0100 0766 భం 926160 2100060 ౨0 18 2 వక6రేంయ6క [98213 అని ప్రళంస వచ్చిందా నాటకానికి, అనాటి రోజుల్లో పండే అన్ని వ్యామోహాలను గోథె విమర్శించాడు. ఆ రోజుల్లో అందరూ న్యా మోహమనే దయ్యం చేతితో చిక్కుకున్నట్లు నర్మగర్భితంగా వివరిస్తాడు.
ఒక 20 సంవత్సరముల ముందు గాని తర్వాత గోని నేను పడితే ఇంకొక రూపంలో ఉండేవాడినని£క గోరే చెవ్చుకున్నాడు. ఫలానా కాలంలో ఫలొనా (న లకు (వాస్తున్నామనే చైతన్యం ఆ రచయితకుందీ. ఒక నిర్గిన్స కాలపు చరిత ఒకో వీ వ్య క్రి ద్వారానే బహిర్లతమవుతుంద. “పాన్‌లో. రచయిత నిరూపించింది నక కాలంలోని పొలకులు అనేక ఘాత్తుకాలు జీని 'పెకివచ్చారుః నాటిక రచయితగొ దీనినే (పతివింవించబేశాడు.
“జాతిని బట్టి వావావరణాన్ని బట్టి ననుయ సంద్భాలను బిల సానతట్టి ఏర్పడుతుందే, అస్పుడొక వ్య క్తి ఏం జేన్తున్నాడన్నదీ ప్రథానం కొదుః ఈ స్థితి గతులను ఐస్లే అతని నడవడిక పుంటుంది. ఈ అంశాలను మించి ఏవ్య న! ఉండడు.” అని మైన్‌ (019) క త్త్యవేత్త దోధిస్తాడు: అలెగ్జాండర్‌ చ్‌ కాలంలో కూడ రష్యాలో గొవ్పగా ఉదయిస్తున్న నమాజం లేదు. ఆందుకే ఆనక బాధలు పడ్డాడు. అధికార యంత్రాంగపు మంశ్రాంగంలో . చిక్కుకున్నాడు. అతని పూర్వీకులు ఒక ఆళ?ా కేఖను చూడలేకపోయారు. ఘనీభవించిన నదులు మళ్ళా మంచు విచ్చుకొని షవ్రవహిస్తాయని ఊహించలేకపోయారు? ఆ మంచు దాటి చూడ
ర్‌ రేఠబోయారు. పృష్కాన్‌ తర్వాత రాటోయే ఉద్యమాన్ని, ఆళావాదాన్ని ధ్వనింపజేపే సొటిక రచయితలు పట్టారు రష్యాలో; గోదే తర్వార జర్మనీలో జరిగిందీ ఇదే. సమాజ చ్మితణమే మూ పని అని షేక్స్పియర్, మోలియర్‌ మొదలై న రచయితలు ఉన్నత వర్గాల మానసిక సండోభాన్నే చూపించారు కొనీ పుష్కిన్‌, గోథే తర్వాత వచ్చిన నాటక శచయితల (శ్రవంచ వీక్షణ సమగ్రంగా, సాముదాయకంగా 'పెరిగిందీం “పాస్టోలో 881 డివైన్‌ ఫోర్సొ దగ్గరే ఆగిపోతాడు. రచయిత. ఆదృళ్య దేవత అటమీదనే అధారపడకాడు. మనుష్యుని దేవుడు ఆడిస్తాడనీ, అందులో చిష్కుకొన్నవాడే మానపుడని చూపిస్తాడు తప్ప; ముందు ముందు పొడక ప్రే విస్ణన భావ ఛాయలు చూపించడు గోథే. నికోలాన్‌ చకవర్హి వేసిన సంశెళ్ళు (ప్రజలు తెంచుకొని ఒక నూఠన వ్యవస్థను చూసే తరుణంలో కానున్నానని పుష్మ్యిన్‌ గూడ అనుకున్నాడు, షొనంలో సుఖం లేదని గోథే ఫిలాసఫీ. పురుషుడు చేసే అన్ని పాపాలకు నీ (ప్రేమలోనే ముక్తి అని తెలుపుకాడు. మానవతావాదం (ప్రతిభావంతంగా చూపిన వాళ్ళలో గోథ్కే హ్యూగో (ఫాన్స్ర) ముఖ్యులు, రష్యాలో టాలు స్టాయికి కూడా యూ సిద్ధాంశాన్ని అనున ర్తించవచ్చు. వీళ్ళు కథా నిర్మాణానికి (ప్రాముఖ్యాన్నిచ్చారు. మొత్తం ప్రపంచమంతా నాటకంలో దృశ్యమాన మౌతుంది. మోడరన్‌గా పోయిన కొద్ది కథా నిర్మాణ వి స్మృతికి విలువలు తగ్గినాయి. గోఠథేను షలరు అనుసరించాడు. అతని “16 000615” ఎంతో విజయ వశమైంది. గా (ఫెంచి రెవల్యూషన్‌ రాకముందే ఆ దేశంలో (ప్రజలకు జాతీయ చైతన్యం ఆరివడుకూ ఉద, 1920 నాటికి యూరపు అంకా విష్ణన భావాలతో ఉడికిపోయింది, జర్మనీ, కెల్పియము, ఫ్రాన్సు, నేపల్‌, (గ్రీసు మొదలగు. దేశాలు ఈ (ప్రభావానికి తోనయ్యాయి = 843లో ఇబలీ, జర్మని, ఇంగ్ల ండులో సంస్కరణలు మొద లయ్యాయి.. ఆకతకు మునుపే ఇంగ్లండులో (1688) (క్రామ్వెలు రాజును డంచివేసినా 'ఆ' తరువాత పార్ల మెంటుకు విశేషాధికారం లభించిందీ. 1828లో మత దృక్పథంలో కూడా మాడ్పు మొదలయిందీ. ఆకేసణ దారులు (6188166265 = వి౦పై 00900916) చర్చితో ఏకీ;వించక పోయేవాళ్ళు, ఆ తరువాత మత, రాజకీయ ఆధిసత్యథి తగ్గిపోయింది. రచయిళల అనగాహన వ్య _క్రీకరణలో 'ప్వేచ్ళ
ర్‌
ఒనగూడింది.! దీనికి తోడు వైజ్ఞానికంగా పారిశ్రామికంగా యూరపు అండములో మాద్ప సంభవించింద: 1750 - 1807 మధ్య కాలంలో స్పిన్నింగు మిల్లాకు, స్టీము యింజనులు, ఆవిరితో నడచే ఓడలు రూపొందించబడ్డాయి. ఇందువల్ల 1900 సంవత్సరం వచ్చేసరికల్లా పారిశ్రామికీకరణ యుగం ఆలరంభమయిందీ, ఇబ్సను శకం వచ్చేసరికి పెట్టుబడిదారీ విధానం స్టిరవడి పోయింది. రాచరికం పోయి పొర్ల మెంటు ఏర్పడింది, ఇక్కడి నుంచే వలనలలో విదేశ దుర్యాకమణ అరంభమయిందీ. పార్మిళశామిక యుగం
ఆందుకే రచనల నెక్కువ పట్టణవానులను దృష్టిలో పెట్టుకొని నాటికరచయితలు జేశారు. వీచ్ళ నాటకాలలోని భావ పరంపర వట్టణవానులకే పరిమితం. వ్యవసాయ దారుల మీదకి వీళ్ళ దృష్టి యింకో మళ్ళలేదు. మొత్తం దేశానికి నందింధించి కొక పాక్షీక వీక్షణ మే వీళ్ళదిను. టాలుస్టాయి,.. ఛెకోవొ. ఇబ్బను మొదలగు, వారంతా యీ పరిధిలో కే వస్తారు: తీసికొన్న సమన్యలు మాతం సమకాలిక సంఘర్షణ వర మైనవే. ఈ రొమాంటిసిస్టు రచయితలు _తమ రచనలు “సమాజాన్ని మారుస్తాయని విశ్వసించలేదు. హ్యూగో కూడా యిందులో భాగస్టుదే. అయికే. నాటిక రచనలో విస్ణవం రావాలని యితడు (ప్రతిపాదీంచాడు.
ఈ. కాండర్వే? 12 1824 10 126 ౧౦0206 19 ఇమ05008 అ౦మిఇాం[1 షర 10ఇ 1 1827 16 103064 1410 ఈం 20010 20002- పై220164 0 2 165 908806 ఇ1100 ఇ48 12 0[00ఓ8 ఉళఖంంా 0211 40 1670126002. వె910810 15 ఉ్రంయింలి! ఏ 04! యముడి ళం 82921636 [0291 0 24960. ఆగర96891020 2౨6 6858 1000600 1900966 10 ళల ఇ1గింయు.. కయ!టటా 0| 23016209... క£0మి ళు షం రేంలేశం6క క120 గం రేకజరి& 12866464. 00 06108 18 50506 $8ర 9816, 2 మి£08 0 1100, 13 “2 002008ట80198 [02 ఛ₹స[0ట 281086 01 ఇండం2[0ిక్రై. ర0ద౦61198468 ఇవిరే. ౦0662505. 110 0010166 1235 ఇమం 2205 0% 2 [016 క1680 & 11801 26 02 & 801 & కడమం.”ఏ? హూ్యగో సిద్ధాంతము
నాటికం సమాజానికి దర్పణం వంటిదని అంతకు మునుపు సలుపరి సిద్ధాంతము. హ్యూగో దానిని రిస్లైళ్లను థియరీ [క్రింద (ప్రతిపాదించాడు. - భూతద్ధం
?₹65
నుండి వచ్చే వెలుతురు దూదీమీద పడి దానిని ఎట్లా కొలుస్తుందో, అట్లానే కన్చించే దానిని మనస్సనే - అద్దం స్వీకరించి రచన ద్వారా దానిని (ప్రభావోత్చాదకం చేస్తుందీ. అద్దం ద్వారా చూసి పరిష్కారం లేని సమాజపు మార్పుదలకు పరి ష్కారం చూప్పకానని హ్యూగో భావం; ఇక్కడ కళ అద్దం. వస్తువు సమాజం, ఈ వస్తుపు అద్దంలో (ప్రతిఫలించ్చి కేంద్రీకృతమై వ్యక్తమవుతుంది.
ఇతను వ్రాసిన "హెర్నాని (6524220). (1830) నాటకం అనాడు (ప్రాంసులో పెద్ద సంచలనం కల్లించింది.
(వేక్షపల్ని మూడు విధాలుగా వర్గీకరించి ఆ మూడు వర్గాలకూ సరిపడేటిట్లు నాటికొన్ని మలచాలన్న తన భావనను హ్యూగో వెల్ల డించాడు!కి.
2027-28 వధ్య ఆంగ్ల సంచార నటులు పారిస్‌ను సందర్శించి "షేక్స్పియర్ నాటకొలను (ప్రదర్శించారు. ఈ (ప్రదర్శనలో సాంకేతికంగా. ఎంతో హంగునూ ఆర్భాటాల్నీ (వదర్శించారు. హ్యూగో ఈ (వ్రదర్శనలను చూసి ఉ శ్రేజితుడై నాడు.
అలెగ్జాండర్‌ డ్యూమన్‌ (యం225రే22 ళరు8క) ఈ ఉద్యమంలో మరో 'ప్రసీద్ధ నాటక రచయిత, ఆ(ల్ఫెడ్‌డివిగ్నే ఎన్నో షేక్స్పియర్. నాటకాలను (ఫెంచి భాషలోకి అన్సన్షదీంచాడు. ఈ రోమాంటిసిజమ్‌ ఉద్యనుం యూరప్‌ అంతటా వ్యాపిగచింద్‌, 'మెలో[డ్రామాకు ఇక్కడే. అంకురారృణ జరిగిందీ ఇంగ్లండ్‌లో ఈ రోమ్లాంటిపిజమ్‌, వాటిక పథక్రీియను గూర్చి ఇన్చుకో తగ్గంతగా ఏమీ లేదు. రష్యా నాటశ రంగం
రష్యా లిబరిజిమ్‌ (ప్రథావాన్ని ఈ కాలంలోనే అనుభూతి పొందేందుకు ఎదురు చూస్తూ వుందీ, మాస్కో. ఆర్ల్‌ థియేటర్‌లో “పుష్కిన్‌” రూపకొలు ప్రదర్శిత మవుతూండేవి. వీటిలో గూడ ఈ రోమాంటిసిజమ్‌ వాసనే అధికం. 'మెల్నోడామా అవతరణ ఆ తర్వాక ఈ రోమాంటిక్‌ రూపకొల మధ్య, సంగిత (వ్రథధాన ఓ'పేరాల మధ్య మెలోడ్రామా జన్మ దీద్దుకుంది. నాటక ఇతివృ త్తంలో, పాత చిత్రణలో ఎంతో వైవిధ్యం ఈ 'మెలో(డ్రామాలో గోచరించింది; సన్నివేశాలు సంఘటనలు సమకాలీన జీవన స్థితిగతులకు సన్నిహితంగా వుండేవి. సాధారణ నావికుడ్తో నైవికుడో నాయకుడుగా దర్శనమిద్చేవాడు. అహార్య, భాషణాదుల్లో గూడ సహజత్వం కన్చించేదీ. నాయిక నీద తరగతికి చెందీనదై వుండేద. కొంత
న!
కొలం గడిచిన కొద్దీ నాయకుడు గూడ కార్మిక సంతతికి చెందీనవాడే అయ్యుందే వాడు. మెలో(డ్రామా అరంళంలో నాయికను ఓక సాధారణ (గ్రామ కన్యగా రూప కల్పన చేసేవారు. సహజత్వం కోసం వైలు.(ప్రమాద వీభక్సాలను, ఫ్యాక్టరీలలో ఆగ్ని (ప్రమాదాల్ని గూడ రంగస్థలంపై చూపించేవారు. ఈ మెలోడ్రామా రోమాంటిక్‌ వాసనలు కలిగివున్నా, అనాటి యథార్ద జీవితానికి నన్నిపాతమైన నంఘటనల్సు పాత్రలతో కూడిన ఇతివృత్తంతో కూడి వుండేది, (గ్రామ వాతానరణ స్థానంలో పట్టణ వాతావరణ ముండదేది,
ఆంగ్ల దేశంలోనే గాక్క తదితర యూరోవ్‌ దేశాలన్నిటిలో. ఇదే విధమైన్‌ పోకడతో ఈ 'మెలో(డ్రామా లుండేవి.
హెన్రీ హెర్మన్‌ హెన్రీ ఆర్జర్‌ జోన్స్‌ (వ్రాసిన “200 2702 188 నాటకం ఆధునిక నాటికరంగానికి ఆంగ్ల సాపాత్య (వ్రవంచంలో మార్గదర్శకంగా వరిల్లింది. ఈ మెలోడ్రామా రచనా పద్దతే యథార్డ నాదానికి అంకురారోవణ చేసింద. (ప్రాన్స్‌ దేళ పరిస్థితిని కొంత పరిశీలించుదాం. 'వేళ్యా నసంస్యరణ
ఎమిలీ ఆగియర్‌ (309116 తీళ్య!6[ మొదట రోమాంటిక్‌ సరళిలో నాటిక రచన బేసి మెలో[డామా (ప్రియను ఆశ్రయింవాడు. ఉర్షాన్టం తీరళం902- 1059” (1849) ఆనే ఇతని నాటకంలో క్లోరిండి (6051266) అనే వేశ్య తన (పేమరాహిత్య జీవితంపై విసుగుజెందీ, (క్రమంగా హృదయంలో. పవిత్ర (ప్రేమ ఖావోన్ని పదీలం చేసికోవాలని ఆరాటం చెందుళుందీం కొను 'సంబింధమైన ఉ౦ప్పడు గశ్లైకు మారుగా అనురాగ పూరితమైన మనన్ఫుతో కూడిన “భార్య” స్థానం త్తికీ ఎంతో ఉన్నత మైనదని ఈ నాటకం. తెలియజేస్తుంది: ఈ తరహా కథా వస్తువుతో నిండిన నాటికాలు ఆ తర్వాత యూరప్‌లో నే కాదు; శిలుగున. గూడ అనేకం వచ్చినాయి. చింతామణి పునర్జన్మ ముఖ్యమైనవి.
ఇంత ఆశయ (ప్రధాన నాటకం గూడా పద్యరూనంలో (గ్రాయవిడటం చేత-- ఈ నాటకం కొంత పాత వాననను న్ఫురింపజేస్తుందీః 19వ శళాబ్దం మధ్య భాగంలో నైతిక జీవన దృష్టి మానవజాతి 3౦త (ప్రామఖ్యమైనదో, బౌతిక సుఖళాంతులకే గాక, పారలౌకిక (ప్రశాంతతకు ఈ తత్వమెంఠ (ప్రామఖ్యమైనదో “ఆగియర్‌” తన రచనలలో వెల్లడి బేళాడు. వేళ్యావృత్తిని నంస్కరించటానికి ఇతను తన రచనల
ళం
ద్వారా సంసిద్దము వ్యక్తం చేసికూడ సంసార స్త్రీగా ఈ నాటకంలో నాయికకు స్టానం కల్పించలేక పోయాడు. “01100128 92827186” నాటకంలో వొలింపియా గన గక కలుషిత జీవితాన్నుండి విముక్తి పొందటానికి పేరు మార్చుకొని వ్రొ.అనే వ్య క్రిని పెండ్లాడుతుందీ. ఉన్నత వంశంలోకి ఆడుగు పెడుతుంది, ఆమె గతన్మృతులు, వాటి పాపపు ఛాయలు ఆమెను ఉక్కిరిబిక్కిరి బేసి వేధిస్తూనే ఉంటాయి. ఈ మానసిక శోభ మధ్య తన జీవితాన్ని తానే తెరచిన (గ్రంథంగా మలుచుకుంటుంది; కుటుంబ మర్యాదకోసం ఆమె భర్త దగ్గరి బంధువు ఈమెను పిస్టల్‌తో కాల్చి చంపుకాడు, అనాడు (ఫెంచి సమాజంలో సంభవిస్తున్న జీవన పరి ణామాలివే? స్త్రీ పురుష దాంధవ్యంలోని ఆంతరార్హమూ ఇదే; శీలవతికున్న గౌరవం
'్రకిష్ణ్కు వాటిని కోల్పోయిన నంచార స్త్రీకి ఉండవనేది దేశ కాలాతీత సత్యం, వినా కరప ఇతివృత్తాలు గల నాటకొలు గూడ తెలుగులోకి వచ్చాయి; స్‌ 9దు జరిగిన తప్పిదాన్ని దాటవేణూలని భర్త ముందు తోభసడే పో “దేవతలె త్తిన పడగి; “శిథిలాలయంో మొదలగు నాటికొల్లో కని పడికట ని యకథ్యార్రకా వాద భావానికి “అలెగ్జాండర్‌ డ్య్యూమస్‌” రచనలు జీవికస్‌ వెలు యాం ఆ వాద (ప్రబోధాన్ని ప్రసరించేవిగానూ అలరారినాయి. వనే వా సవికళ్ర డల సయ్యాబల ఆటుపోటులలో, నీడల వెనుక నే సుఖాల మరుగు వ్యధల్ని ఆ వ (ప్రస్ఫుటంగా (ప్రదర్శితమవుతుందన్న కానన ఇతనిది. ఎద లోవలి అజ్ఞాక [| వీ పిండి విడిచే కథల్ని ఇతను తన రచనల్లో నికేపించాడు. ఒక మరాలజ్లే ళీ వుని మనుగడకు ఏడుగడగా వుంటుందని, జీవితంలోని ఉదయాస్త తటుం 2 శ్రే కారణభూతమనీ ఇతని రచనలు (స్రవచిస్తూ ఉంటాయి. వంటి ఆమె ల లనమిం[లి” నాటకంలో ఒక వేళ కథా నాయకురాలు. ఉప్పెన "పెట్టబడిన తన కం? తొలిసారిగా (పేమ భావం అంకురిస్తుంది. తాకట్టు విషాద జీవిక కాపు ఏళం నుండి విముక్తి పొందాలని, విధథిశాపం నుండి ఈన తండ్రి అడ్డుగోడగా సీ విడిపడి రావాలని అల్లాడిపోతుందీ. తన (పేమికుని దీసాడు; తన ఉన తన కొడుకుని (ఊూయి&విడే) విడిచి పెట్టిమని _ప్రఖో నుండి, ఇటువంటి (శేయస్సు కోనం అతని భవిష్యత్తు కోనం తను మరణి = ఇతిమృత్తాల (ప్రభావం. తెలుగు సొంఘక నాటక రచనపై
త్ర 1980-60 మధ్య కొలంలో అనంతంగా వుంది. పాలిన్‌ వట్టిణాన్ని ఈ నాటికం ఒక ఊపు ఊపి విడిచిందీ,
“ఆగస్ట్‌ కాన్టుగొ “డార్విన్‌” వంటి కాస్త్రవేత్తల నూతన వరిశీలనాంకాల సారాంశం కూడ వీరిక్‌ (పోదృలాన్నిచ్చిందీ. కేవలం ఇతివృత్తర వరకే ఈ వాన్హవీక వాదాన్ని సంకిిప్త పరచక, రంగస్థల నర్వ కోణాలలోనూ దీనిని (ప్రతిఫలింన చేయా లని నాటక రచయితలు ఉద్యమించారు. యూజినీ' మ్యైఫిచ్‌తో “వ్రసిద్ధీ పొందీన ఆళ్ళ]! 2866 180” (పక్రియ వాస్టవికతా ఇఠివృత్త సంఘబనలతో ఆగియర్‌, డ్యూమాస్‌ మొదలగు వారితో పూర్ణ త్వం, పొందీ; నార్వే దేళస్టుడైన “ఇబ్బిన్‌” రచన లతో శిఖరాగ్రానికి చేరుకొంది; వా స్పవికతా వాదానికి వట్టాభిషేకం చేయబడింది, "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ
రాచరిక వ్యవస్థ పోయి భూస్వామ్య వ్యవస్థ రూపం. పొంది ఆ' తర్వాత పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ ఊపికి నింవుకొందీ: “సమాజంలో నీదో ఒక .రూవంలో ఈ వర్గతత్వ వైరుధ్యం కొనసాగుతూనే వచ్చిందీ అనాడు; ఈ అంతర్‌ న్రైషన్యూలి వల్లనే మధ్యతరగతి వ్యకుల్లో వివేక సంచలనం ఆరంభమై ఈ వాస్తవికఠా వొదం ముమ్మరమైందీ: నాటక రచయితలను గూడ ఈ రకం ఆలోచనలు. వెల్లువలా ఆవ హంచినాయి. సౌందర్య చింతన స్ట్థానంలో, కాల్పనిక జగత్తుకు మారుగా, [ల హక్కుల్ని అవసరాల్ని కబళంలా (మింగివేసే బూరడ్డవా మన స్పల్వ వ్‌లయ తాండవాన్ని, ఆ తాండవ వీభత్సాన్ని వెల్లడి చేయాలనే ఉత్కం౦ర న్నావికరా సిద్దాంతానికి (పేరకమయింది. ఈ (ప్రేరణయే అభ్యుదయ, భావ(ప్రా ప్తీకీ దోవాదం కలిగించిందీ. అంతకు మునుపు నాటిక రచనలలో ఎండాకాలపు కొండవాగులోని సిరులా కొన ఊపిరితో కొట్టుకులాడే సామాన్య మానవుని స్టీతిగతుల దుర్భరత్వం (క్రమేణా ఉధృతమై ముప్పేటిగా ముడివేయబిడ్డ (త్రివేజీ సంగను రూవం దాల్చింది. రానురాను ఫాసిజం చిచ్చు విశృంఖల వ్యాప్తి నిరోథావికి, సమాజాభ్యుదయ సొధనకు నాటిక రచయితలు తాము నివసించే సమాజన్నే తను రచనా వేదకకు (ప్రొతిపదీకగా తీసికున్నారు, వాస్తవికతను కాల్చనికత చెరనుండి విడిపించి (కొత్త జీవాన్ని, జవాన్ని కలిగించారు. సాహిత్యానికి సామాజిక [ప్రయోజనమే కొలమానంగా భావిం చారు. నిరుపేదల కటిక దరిద్రం కనీస జీవితావసరాల పట్ల పడే కావిర్లాట్క సాంఘిక భద్రతకు నోచుకోని నిర్భాగ్యుల ఎగుడు దీగుడుల అళాంతి.శీవితం 'ఇవన్శ్‌ తొలి
80 నాటి వా_స్పవికతా వాద రచయితల దృష్టి నాకర్షింపలేదు. సువిశాల దీవ్యభవనాల్లోని (శ్రీమంతుల విలాస జీవితం నుండి స్వప్రయోజన పరులలో అలుముకు పోయిన అవిసీతి అరాచకత్వాల నుండి నాటిక రచనను మళ్ళించి ఉన్నర మధ్యరరగతి జీవన గళులలోని సొంఘిక్క ఆర్థిక్క రాజకీయ విఖిన్న చింతనా సరళి వైపు తమ దృష్టిని మళ్ళించారు. తొలినాటి సాంఘిక నాటక రచయితలలోని వొ 'స్పవికతావాద దృష్టి యొక్క పరిణకి ఇంతనర కే 19వ శశాబ్ద సాంఘిక ఆహ్లాద రూపకాలలో వ్యక్తులు-సంఘం మధ్య ఉన్న సంబంధ బాంధవ్యాలే (ప్రథాన ఇరివృత్తాలుగా తీసుకోదిడ్డాయి. మనిషి పరిస్థితులకు లొంగిపుండకుండా తనకు తానుగా బయటవడే విధంగా 20 శతాబ్ద రచనలు చ్వితించ దిడ్డాయి, ఇదీ అత్యవసరమైన విలువై న పరిణామము; పాత పద్దతులు అంతరించుతూ కొత్త పద్దతులకు స్థానం కల్పించబడిండీ. ఆలోచన్మ్య భావంలోకి మారి వ్యక్తి సమాజంగా పరిణామం చెంది సమాజపు "పెరుగుదలకు ఈ వాస్తవికతావాద రచనలు దోహదం చేస్తాయి, సామాజిక సద్దతులు వ్యక్తిగత దృష్టితో వరిశీలించబడతాయి. వ్యక్తిగత సంబంధంతో మౌలికమైన ఆచారాలు ముడిబెట్టబడతాయి. విపులమైన విజ్ణానంతో లోక ధర్మాన్ని సూత్మితి సూడ్మంగా పరిశీలించి, సమాజ స్థితిగతుల వైరుధ్యాలను మానవతా తత్త్వాలను, విశ్వమానవళా దృష్టితో చేసే పరిపూర్ణ యథార్థ రూపకల్చనా నృష్టినే ఈ వాద సొరాంశంగా పరిగణించవచ్చు; కాల నిర్మిత అవశేష్ష భావాలసు సమర్డించటానికి మారుగా, సంప్రదాయ పద్దతికి విభిన్నంగా? అధఢిగస్పించే సక్యాన్వేషణా అవగాహస _ దానికి తగ్గ నిర్మాణాత్మకతా ఆచరణతో నిండిన రచన డీనికి ఆభయహ స్తం వంటిది". ఒడ్డున పండి సమాజాన్ని పరిశీ లింబే దానికన్నా (ప్రవాహంతోశే పయనించి దాని లోతుపాతుల్ని, కదలికల్నీ, విరుపు అనూ ప్రత్యక్షంగా గమనించి సాగించిన (ప్మక్రియ ఇదీ: సంస్రదాయ రచనా [పవో హంలో ఇదీ క త్త లైఫ్‌టోట్‌గా అభివర్షించబిడింది....” “02202 9016 22080౫100266 స 906601 216 31టు41012 10 16 500181 2064 శంమం9110 ఫైవిం016018 0 67ట్రూరఖ 2
అథో జాపికలు వే
-
“రావా ఈడిపస్‌” నాటక పీరిక -- డాక్టర్‌ మొదలి నాగభూషణశర్మ పు 111
-
(ప్రాచిన పాళ్చాత్య నాదికరంగం --- శ్రీనివాన చక్రవర్షి పుక్షే5
-
నాట్యోత్పలము --- పురాణం సూరిశాశ్త్రి పు 169 త్ర తీ 150ఎ0” 0౯ 116 0106206 వ్‌ 11
-
రాజా ఈడిపస్‌ - డా॥ మొదలి నాగభూషణశర్మ పుక్రేకి కి 86 6 “యాంటిగస*ొ నాటకం --- యం, ఆర్‌. అప్పారావు పు 19 7 గం కుగండట6 26 0606401102 క్‌ 8 ₹702164 [13605 26 2 612066
1601 జడ గెంయమిడం ౮1౪1102409 ల్‌(0 9 ₹0౯164 ౨౯1292 వి 142 10) 02 ౬169౯20 296 శు వ్‌ 299 10 20164 క 303 12 000109 60 “టడం 91649206 26 ౮916458220
= 0 వడ? 13) ఇమం 9611020 6౪146 10 3061132 1146020078 వ్‌ 213 14 1240928 296 625” 5180 802 ల్‌ 121 18) కగొం 10164 23 16 ఇం౯ టం మఃం£ ఇం10 వునికి
ఆారడర!0ట తంఓ మ నంఠ6 2 16) -- ౫1240008 జతే 6401) 500801 0208 ల్‌ 136 కై ప004టు96 196 ఈక 2 303
11]
గ! 18) 284100 ౨108 ౦ 16 9630012603 226 2191016600 (ళు 690బా (1642-1760) --- 9 6. ౩ ౫6416102 1 19) 60800 62118640 0౯2002 గం లల6100మ601 0 మిం మల వై 517 20) తెలుగు సాహిత్యంపై ఇంగ్లీషు (సపభావం పు 101 2 ఊఉ ఏకం: 2150097 0౯ 2081190. ౨౯2002 ఆ ఫ్రే? పం వెళ828 వ్‌ 110 220) 06 ౧00266 లై 164 23 1016 వ్‌ 166 24 1014 వై 224 2వ 100400౯6 జరీ త వై9 26) ₹0114 15600 26 8 818200 వి 313 220 ₹ా0514 ౨9818 వ్‌ 470 28 క... గ066 8058 0 520600624028 00%0086 016 ఇం 2౯6 4002500066 10 0211 ఘం ౧12 80102 ౬0110; వింటూ 062: న్‌ంం0కర 116 1200)1600413 జర 0210 106 6౩1621 లుం: ఉంం౦ం60810 సు మి 160 200981 భ66 కేంళంం 906 0 918662181.... 1010612002 [02 గు 0౯౦ఇర్వే ఉ8క్రంర్వే? కుడ 29810563 856102 [0౯ ఠి ఇంమింమి 2064 01 9 మం, 00%669 26 6601043 మడు కజలుంలొ. ౯6- 406 10 “మ్స” 3189 - స 716601 [380 29) 20% ౮930 క1టాజల 16401900 వ్‌ 580 300). 1014 = 590 31) ౦షంక64 ౦0మ0జ2102 60 భం ౧06406 వ్‌ 660
(వభావం _ పరిణావు దశలు
ఏ కాలంలోనైనా సంపూర్ణ సమాజాన్ని గుండెల్లో. పొదువుకోగల సమగ నాటకం అరుదుగానే అవిర్భవిస్తుందీ. ఆటువంటి నాటక నృష్టి సునిత మేధా సంప త్తి అద్వీతీయ పరిశీలనా ళక్రి గల నాటిక రచయిత వల్లనే సాధ్యమవుతుందే. ఇట్లా రూపుదిద్దుకొన్న నాటక స్వరూపంలో అఖినవత్వంతో పొటు న్వభావంలోనూ ఒక వై విధ్య దర్శనం గోచరిస్తుందీ. సందేశాత్మకంగానే కొక్క కళాత్మకంగా గూడా నాటికొవ్ని రూపొందీంచటంలో నాటక రచయిత సిద్ధహనస్తుడై ఉండాలి. ఎందుకం పే కవిత్వంలా నాటకం చదీవే పరితుడి అనుభూతికే వ౦మితమై సోయే సాపాతీ (పథకియ కాదు. రచయిత దృక్పథ పరంగా నాటకానికి సందేశం ఎంత అవనరమ్మో (వేకకుని అభిరుచి మేరకు కళాత్మకతా ఆంతే అవసరం. రచయిత అనుభనం సంభాషణా పరమై నటునిళో (ప్రవేశించి అభినయ రూవంలో పరావర్తనం చెంద (దేకకనిపై (ప్రసరించి అతడూ రచయిత అనుభూతి స్టాయికి వెళ్ళవలసినంతటి సమాహార కళాప్రకియ నాటకం. అందువల్ల నే నాటికొన్ని కేవలం సాహిత్య ఏలు వలతోనే కొలవలేం. మరో విలువైన్క వివేచనాత్మకమైన కళాత్మక విలువలతో నాటికొన్ని అంచనా వేయాలి. నాటకంలో సాహిత్య (స్రమాణంతో పాటు, నమాజి జీనన (ప్రతిరూపం గూడా ఉంటుంది. నాటిక విజయాన్ని (వ్రభానంగా ఈ సానూజిక జీవన స్టాయితోనే చేరిజు వేసుకోవటం జరుగుతుందీ. ఉత్తను నాటిక ఎంపికకు ఈ సామాజిక (ప్రతిరూప సాంధదతే (ప్రధాన ప్యాత్ర వసాస్తుందీ, అంబే నాటకం శుద్ధ సాహితీ మూదిగానే కాక్క (ప్రజలను వెన్నంటి వచ్చే జన జీవన (ప్రతిబింబ చ్హైతన్య స్ఫూర్తిగా గూడా దర్శనమవుతూ ఉంటుంది.
ముందే చెన్సుకొన్నట్లు ఒక్కొక్క కాలంలో ఒక్కొక్క తరహా నాటకం (ప్రజలకు చేరువవుళూ ఉంటుంది. మారుతున్న కాలంతో పాపే, మానవుని ఆలోచనా తీరూ మార్చు చెందుతుంద్‌, ఆలోచనా తీరతోపాపే అభిరుచుల్లోనూ అంతరా లేర్పడ తాయి అఆ యా కాలాల (ప్రజాఖిరుచుల కనుగుణంగానే ఏ సావొతీ (స్రక్రియయైనా ప్రయోగమైనా ఆదర పార్రమవుతుంద. నాటికర విషయంలోనూ ఇంతే; అయితే (ప్రజల అభిరుచులన్నీ సార్వకాలీనాలుగా ఉండవు; కాలానుగుజమైనవే. కాలాన్ననుస రించి (సజల దృక్సధాలు మారిత్తే ఈ దృక్సథాల ననుసరించే సాహితీ రూపొలు
న!
సరిదాదుం చెందుతుంటాయి. “మేల్‌ రైట్‌” గూడా ఇటువంటి అభిప్రాయాన్నే ప్యక్తం చేస్తాడు.
కర్మన0డ్రేం910 ౦232809 ఇ యం 226 1613 మిం 016029 క&4 119 676౯ 2 ₹1టలిే
నాటికొనికి రూపం సమ్యగ్రంగా ఉన్నా స్వభావంలో అంతస్మ్సూరంగా సొగివచ్చే సమస్యా (ప్రస్తావనం, సందేశం గాఢంగా అభిన్య క్తం కానప్పుడు నాటి కౌనికి చిరంజీవత్వం లభించదు, నాటిక౦, సమకాలీన సమస్యార్మకమై ఉంటూ సార్వకొలిక సందేశాన్ని గూడా తనలో ఇముడ్చుకోగలిగి ఉండాలి.
సాంఘిక నాదికంై వివేచన చేయబూనటం కష్టసాధ్యమైన విషయం, అందునా పాళ్ళాత్య సాంఘిక నాటకంపై చర్చ సాహసంతో మాడిన పనే అవుతుందీ. ఆంగ్ల భాషపట్ల జూలంకషమైన (పజ్ఞతోపాటు. పాళ్చాత్య సాంఘిక నాటక రచనా ధోరణివట్లి లోత్తైన అవగాహన గూడా ఇందువెంతో అపసరం. ఆంగ్లభాషా (వేశం గాఢంగా ౧ంపే అ భాషా నాటకాల ఆంతరిక స్వరూపం మరింత స్పష్టంగా అవగాహన చేసుకొనే అవకాశం కల్గుతుంది. చిన్ననాటి నుండీ నాటిక రంగం పట్ల నాలో ఏర్పడ్డ అభిమానం అనుభవంతో పొటు విసృతమపుతూ, ఆంగ్హ నాటకరంగ అధ్యయనంలో మరింళగా నన్ను నంపూర్హంగా ఆవహించే స్తితికి చేరిందీ. పాళ్చాత్య సాంఘిక నొాటికరంగాన్ని పరామర్శ కేయటం ఆషామాషా విషయం కాదన్న సంగతి నాకు తెలియందీ కొదు. కెంత కృపి సల్పాలన్న ఆరాబమే నాన; ఓ పెద్ద సాగరాన్ని అధిగమించటానికి ఓ చిన్న పడవకోనం జరిపే అన్వేషణ నాదీ. రష్యన్‌ (ఫెంచి జర్మన్‌ తదితర భాషా నాటకాలను గూడా ఆంగ్ల భాషా నూధ్యమంలోనే అధ్యయనం చేసే ఆవకాశం కలగటంతో నా అన్వే షణకు ఓ కాంతికిరణం తోడైన స్ఫూర్తి కల్గింది. తెలుగు నాటకంపై ఆ యా దేళ నాటకాల (వ్రభావొన్ని తెల్సుకోవాలన్న జిజ్ఞాస నన్ను వెంటాడిందీ. పాళ్చాత్య నాటిక పరిచయంతో మన తెలుగు నాటక రచయితలు స్ఫూర్తి పొందారని చెప్పటం గకార్షమే అవుతుందీ, ఆంగ్ల నాటక (ప్రభావంతో తెలుగు నాటిక స్వరూప స్వభావాలు గూడా విశేషంగా మార్చు చెందాయి. తెలుగు నాబక రచయితలకు (ప్రేరణగా నిల్చిన పాళ్చాత్య నాటిక రచయితల గూర్చి వారు రూపకల్పన చేసిన నాటకాల గూర్చీ ఒక ప్రణాళికాబద్ద గతిలో విస్పృతమైన కృషి చేయవలసిన అనవసరం ఎంతో ఉంది,
ఫ్‌
ఆంగ్ల నాటకకర్తలు ఏ ఏ సిద్ధాంతాలతో నాటకొలను రూపొందంచారోో ఏఏ (ప్రయోగాలతో నాటకాలను ఆలంకరించారో వివరంగా తెలియజేయవలసిన ఆవనరం గూడా ఉంది. వారి నాటకొల ద్వారా ఆ యా దేశాల నాటిక రచయితలు వెల్ల డించిన అభిపప్రాయాలతోపాటు, వారు అనుసరించిన సిద్ధాంతాల పుట్టుపూర్వో త్తరాలన్తూ వాటి వికొన పరిణొమాలనుగూడా పరిచయం చేయటం అవసరమన్పించిందీ.
తెలుగు నాటక (పేశ్తకులకు నటులకు పొళ్ళాత్య నాటకరంగ బిపొన్వరూప౦ గూర్చిన అవగాహన తక్కువ; ఆంగ్ల నాటిక సిద్దాంత వైవిధ్యాలను గూర్చీః (యోగ స్వభావాలను గూర్చీ తెలిసినది మరీ తక్కునం పాళ్చాత్య సాంఘిక నాటిక స్వరూవ స్వభావాల్ని తెలియవేయటంలో రెండు ఆంకాలను. నేను దృష్టిలో పెట్టు కోవటం జరిగింది. ఒకటి ఆ యూ నాటక రచయితలు ఆ కాలం నాడే ఎంచుకొన్న సాంఘిక ఇతివృత్తాన్ని తెలియజేయటం... రెండు సొంఘిక నమన్యను ప్రస్తావించ టంలో ఆ యా చేశ రచయితలు అవలంభించిన (వ్రయోగ పోకడల్ని (ప్రతీకొత్మక ధోరణుల్నీ తెలియజేస్తూ. తెలుగు నాబకంపై ఆ (ప్రభావాన్ని. నండీ పంగా సమీకీంచటం,
భిన్న దేశీయులై నా, విథిన్న రాజకీయ వ్యవస్థల్లో జీవితం గడుపుళూ ఉన్నా? మూనవ అనుభూతుల మధ్య సామ్యం ఉంటుందీ? మానవీయ విలువలు, ఆదర్శ దృక్పథాలు, ఉదార న్య క్రిత్వాలు స్వచ్చమైన ఆంతర్యాలు, నిస్వార్జ వైజాలా విశ్వ మానవాళికే గణనీయ అనుసరణీయ అదర్శ్భాలు, అనునిత్యం న్మరణీయా లువ అయి నప్పుడు ఈ ఉదాత్త గుణాలను (ప్రస్తావించే రచనలు. వైతం విశ్వజినీనాలే అవు లాయి; విదేశీయులనే భావన రాదు. ఇటువంటి నృజనాత్మక, ఆదర్శవంళ సాహిత్య దర్శనం పట్ల దేశ దేశాలూ పరస్పరం (వ్రభావీతమవటం సర్వ సహజం. ఆంతర్యాలి విషయంలో భిన్న దేశ పూనవుల మధ్య సారూన్యం ఉన్నన్లే, సాపాత్యంలోనూ సారూవ్యత తప్పదు. డేళ దేశాల సరిహద్దులు సముద్రాలు ఈ సారూవ్యతకు అడ్డు రాబోవు. ఒక దేశ నాటికం పట్ల మరో దేశ నాటిక రచయిత (పభావితుడవటిమం కే, ఆ నాటకంలోని వస్తుప్పమీది మోబే కొరణజ౦ కాకపోవచ్చు: ఆ వస్తువును అభివ్యక్తం చేయటంలోని ఆధునికత్వం, భాష; శిల్పం, వీటన్నింటికీ మించి నాటి కంలోని ఆంతరిక సందేశం కారణం కావచ్చు; (ప్రవంచ (ప్రసిద్ద నొటికకర్తల నృజనాత్మక రచనల్లోని ఆదర్శవంత దృక్పథాన్నో, దర్శనాన్నో, ఆలోచనా రీతినో విశ్వమంతా ఆదరిస్తూనే ఉంటుందీ. ఇదే విధంగా పాళ్ళాత్య నాటిక ప్రభావానికి
శె తెలుగు నాటిక రచయితలూ లోనయ్యారు. విశ్వమానవులంతా ఏక కుటుంపీకులే నన్న స్పృహకు ఈ (ప్రభావాలు దీపికల్లా భాసిస్తాయి.
“ఇంగ్రీషులోగె “ఇన్‌ప్లయన్స్‌” అనే మాటకు సమాంతరంగా తెలుగులో (ప్రభావం అనే ళస్దాన్ని వాడుతున్నాం. ఒక వ్య క్రిర్వం మరొకరి వ్యక్తిత్వంతో ఆకర్షింపదిడిి [క్రమంగా అవ్య క్తంగా ఆంతరమైన పరిణామానికి లొంగి తృ వృత్తితో కాదాశ్శ్యాన్ని భబించి, (ప్రకటించే మానసిక వ్యాపారం [పథావం”* అంటారు ఆచార్య జి. ఏ. సుబ్రహ్మణ్యం, ఆచార్య సుబహ్మణ్యంగారు (వచించినట్లుగానే ఆంగ్ల నాటిక కర్తల ఆలోచనలు, దృక్పథాలు తెలుగు నాటక రచయితల'పె (ప్రభావం చూపటమే గాక్క తెలుగు నాటకరంగ స్వరూప స్వభావాలలో సంలీనమై పోయినట్లు గానే మనం భావించవచ్చు. తెలుగు నాటకంపై ఆంగ్ల నాటిక సర్వాధి పత్యానికి సౌక్షీభూతాలుగా నికే కొన్ని సత్యాలు,
-
_సార్వకాలిక మానవ (ప్రవృత్తులను బలంగా అభివ్యక్తం చేసిన ఆంగ్ల నొటక ఇతివృత్తాల వట్ల తెలుగు నాక రచయితల అనుర క్తి.
-
దేశీయ నాటక రంగంపై పొళ్చాత్య నాటకరంగ (ప్రయోగాలను, సాంకేతిక ఉపకరణలతో సహా (ప్రవేశపెట్టి (ప్రదర్శనను మరింతగా ఆకర్షణీయం చేాలన్న తహ కహ.
ఫ్రె పాళ్చాత్య నాటకళ ర్హల సిద్దాంత వై విధ్యాలను అనుసరించి ఇక్కడి నాటక “రచనలకు కొ త్స దర్శనాన్ని అందించాలన్న ఆపేక,
- వన్తు నిర్మాణ $ల్పానిక్కి విలక్షణ పాత చ్వితీకరణకు ఆకర్షి తులవటం.
5ొ అభినవ కథాంశాన్ని అభివ్యక్తం చేయాలన్న ఉబలాటం.
- పాళ్ళాఠ్య నాదికంలోని ఆధునిక సిద్ధాంతాలు అభివ్య క్తంచేసే తాత్విక సందేశాల పట్ల అభినూనం. తెలుగు నాటకకర్తలపై ఆంగ్ల నాటక (ప్రభావానికి పై ఆరు కారణాలనూ
(ప్రధానంగా చెన్సుకొంటాం. పాళ్చాత్య నాటక రచయిత (ప్రసిద్ధీనిగాక్క, ఆ నొటికం
లోని సిద్ధాంకాన్ని, (ప్రయోగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొనే దృక్పథమే తెలుగు నాటక రచయితలదన్న విషయం మనకనుభన మైనదే.
తెలుగు నాటికంపై సాళ్చాత్య నాటకరంగ (స్రభావంతో మూడు సనరిణామ దళలు గోచరిస్తాయి: మొదటిదళ ఆకృతిమీద పడ్డ (ప్రభావంగానూూ. రెండో దళ
క్‌?
ఆలోచనమీద పడ్డ (ప్రభావంగాస్తూ మూడో దశ అసుళూతిపరమైనదీగానూ విభాగితం చేసికోవచ్చు. మొదటి దశ ఆకృతిమీద పడ్డ (స్రభావం అంపే కథావస్తువు మీదీ దృష్టి కే పరిమితమైన (సభావం; పేక్సియర్‌, షెరిడిన్‌ నాటకొల అనువాదాలలో ప్రధానంగా ఇక్కడి నాటక రచయితల్ని ఆకట్టుకొన్నదీ ఆ యా నాటకాల అద్భుత కథా నిర్మాణ శిల్పం; విలక్షణ పాత్ర సృష్టి మాశమే. ఇతివృత్తానికి మాతమే పరిమితమైన (ప్రభాన పరిధి ఇదీ. రచనా నిర్మాణంలో నూతన వైఖడులను స్వాగతిం చాలన్న ఆకాంక్షతో నే పాశ్చాత్య నాటక అనువాదాలకు శ్రీకారం చుట్టారు న్వర్లీయ వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి; గురజాడ ్రీరామమూ లి ప్రభృతులు. అయికే ఆయా కథా వస్తువుల్ని, పా(తల్ని ఇక్కడి జనజీవనానికి అనుగుణ్యంగా, విశ్వాసొలకు (ప్రాతి పదికగా సంవదింప జేయాలన్న ఆలోచన రచయితల్లో కలుగనందువలై, తెలుగునాట ఆ తొలి అనువాద నాటకాలు (ప్రజాభిమానాన్ని పొందలేకపోయాయి ఆశించిన స్థాయిలో.
ఆ తర్వాతి దళ ఆలోచన మీద పడ్డ (ప్రభావం, సమస్యాత్మక నాటిక నృష్టికిః సంస్క-రణభావ ధోరణికి ఈ దళ మార్గదర్శకమైందీ. సమాజ సంన్క-రణకు నాటకం శ క్రివంతమైన ఆయుధమన్న తలంపు నొటిక రచయితల్లో నాటుకుపోయిందీ. ఈ పరిణామం వల్ల నాటకం సంస్కరణ ధ్యేయంతో నందేశాత్మక రూపు ధరించింది. కందుకూరి వీరేశలింగంగారి “బహ్మవివాహం” “విగ్రహ ధర్మవ్యావ రిని వంటి పెక్కు. ప్రహసన (ప్రాయమైన నాటకాలు, పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహారావు “థ౦రా భరణం” గురజాడ “కన్యాభల్కంి కాళ్ళకూరి నారాయణరావు “వ్లరవి[క్రయం “మధుసేవ” బళ్ళారి రాఘన “*నరివడని నంగతుల” పి, వి. రాజమన్నార్‌ జత్రప్పెవరిదీ ”. “*పీమి మగవాళ్ళు” అదీగా గల రూపకొలన్నీ సమస్యాత్మకొలై సంస్య్రరణ లక్ష్యంతో రూపం దద్దుకున్నట్టి వే; ఈ (వ్రభొన దళ ఇవ్చటి అనువాద, అనుసరణ నాటకాలలోనూ బలీయంగానే ఉంద. తెలుగు నాటక రంగాన్ని ఆంగ్ల నాటిక రంగ (ప్రభావంతో వికాసనంతం జేసిన డొ॥ కొట్టపొటి గంగాధరరావ్వు భ్రీయతులు డి. వి. నరసరాజు గొల్లపూడి మారుతీరొవు, ' బుచ్చివొబు, హితశ్రీ, యండమూరి నీరేంద్రనాధ్‌ (వ్రృతుల నాటకాలు ఈ దళలో రూనం దీద్దుకున్నవే.
మానవజాతి వికాసం కోనం జరిగే (పయళ్నాలలో సంభవించే వరిణొమాలు, పుట్టుకొచ్చే సిద్దాంతాలు ఒక్క దేళానిక్కో జుతికో పరిమితమై ఉండపు. అవి సార్వ జనీనాలు, ఒకే విధమైన పరిస్థితుల్ని, సమన్యల్నీ ఎదుర్కొంటున్న (ప్రజలు వారు ఏ
88
దేశానికి చెందీనవారై న్వా ఏ భాషను మౌట్లాడే వార్తైనాా ఇవే సమస్యల్ని (పస్తావిందే నాటకాల్ని ఆవే భాషకు చెందనవై నా ఆదరిస్తారు. ఇటువంటి సందర్భాలలోనే ఆను వాద రచనలు దేశాల సరిహద్దులు దాటి (ప్రసంచ (పజలకు చేరువవువాయి.. పొత ప్యవస్తపై వ్యవస్టీక్కళ పోరాటం, ధనస్వామ్యం, భూస్వామ్యంపై, రైతు కూలీల సంఘటిత తిడుగుబాట్కు నూతన సా మ్యవాద సమాజ ఆవిర్చావానిక్షై జరిపే అని (శాంత అలజడులు ఇవ్వన్నీ సోవియట్‌ నాటకరంగం నుండి తెలుగు నాటిక రచయి తలు అరువృతిచ్చుకున్న వరాలే. విష్ణవాలన్కు మాద్చులను నాటక రచయితలు తమంతటి తాముగా తీసుకురాలేకపోయినా, వారి రచనలు అందుకు యేరణ కల్లి స్తాయి (వజ్రుంం[76 20000).
“కగంం 109 1160 6801 0006౯ 11006 ₹2765, 8౮”. £8టుల1 22 టర” ఆంటాడు రిచర్డ్‌ వెల్‌మూన్‌. ఉప్పెన నాటి ఉధృత కెరటాలవలె గాక్క కడలికెరటాలివలె రచయితలు ఒకతిలోకి ఒకరు (్రవహిస్తారన్న “ఎల్‌మాన్‌” వ్యాఖ్యానం ఒకే ఆశయం, దృక్పథం గల సోవియట్‌ రచయితల వట్ట అన్వర్థమవు తుండీ, ఇరుదేశాల (ప్రజల జీవన సరళిలోనూ, వారి సమస్యల్లోనూ సన్నిహితత్వం 'పెన వేసుకొని ఉండే: సమనమాజ వ్యవస్థ పట్ల ఇరుదేశ (సజల ఆశయం. గూడా ఒకే, కొబిస్టై (ప్రజా జీవితాన్ని (ప్రతివించించాల్సి వచ్చినపుడు ఇరుదేశ నాటక రచయితల భావాల మధ్య, దృక్పథాల మధ్య సారూప్యత అనేదీ ఆవశ్యకమైనదే కాద్కు అనివార్యమైనదీ గూడా. సమాన ఆదర్శాలు, చింతనలు గల రచయితలు ఒకరి భావాలను మరొకరు అనుసరిస్తారని చెప్పటమే “ఎల్‌ మాన్‌” ఆంతర్యం గూడా. వ్యక్తికి వ్యవస్టకు జరిగే భుర్షణను చ్నితించిన తెలుగు నాటక రచయితలకు' (పేరణ సోవియట్‌ నాటిక రచయిత లే. (ప్రభావం చూపిన సోవియట్‌ నాటక రచయితల ఆలోచనల్లోక్తి [ప్రభావం పొందీన తెలుగు నాటిక రచయితలు పరకాయ (వవేశం చేశారన్నమాట.
“౦16 0౯ ళ6 930681 01 166 1 ఏం 80 12 010 ౧064 ఏంలాంళాః. యిణటుం6 06 0010206. సల8యిం వ006 506020 086 0643 రేం200 ఇఆసడ4 ళల కం. 204 8006 066 మ౭%ఓ0 1 1140
“000018 060106 09 2 16886 90మ0గస8 రహ[ం[89€ & బ్రం0॥ ఫైిం68 ఇఏ1 ౩903411 009909 ఓంమ 24రుం౯5 పరర0010 ఘటం, 0 21100 ఏ 1108288. 01 6176156 12 ఘం6౯609టగే అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు
89
టి. యస్‌. ఇలియట్‌; ఇలియట్‌ (ప్రబోధం నాటక రచయితలకూ వర్తిస్తుందీ? సమర్జ్యుడైన నాటిక రచయిళ ఏ (ప్రభావానికి తోన్సై నా తన నాటికొన్ని మరింత శక్తి వంతంగా తీర్పిదద్దుకాడు: తన రచనకు వరింత పరిణితి రూపాన్ని సాధించి పెడ కాడు; సోవియట్‌ నాటక (పభావానిక్షి ఆకర్షితులైన సుంకర వాసిరెడ్డి ఆత్రేయ, బెల్లంకొండ రానుదాసు, రెంటాల గోపాలకృష్ణ కొడాలి గోపాలరావు వి. యన్‌. సూరి (స్రభృతుల నాటకాలలో ఈ పరిణితి రూపాన్నే మనం చూడగలుగుతాం.
ఇహ మూడవ (ప్రభావ దళ “అనుభూతికి సంబంధించినదిగా పైన చెప్పటం జరిగిందీ, ఇదీ (సధానంగా కళాత్మక శిల్పానికి నంబింధించినదీ; వస్తువు వరంగా కన్నా నాటకాన్ని (వ్రదర్శించటంలోని సాంకేతిక పటాటోవ (వ్రయోగానికి నంది ధించిన దృష్టి ఇదీ; పాళ్చాళ్య నాటకరంగంలో సిద్దాంకాలపొటు, (ప్రయోగాలు గూడా ఇబ్బడి ముబ్బడిగా నాటకాన్ని ఆవహించిన యుగం ఇదీ, "పెక్కు. సమకాలీన నమ స్యల్ని ఆకర్షణీయంగా ఫోకస్‌ చేయాలన్న తహతహ ఈ (ప్రయోగాలలో వ్యక్తో మవుతుందీ సాంఘిక, రాజకీయ, ఆర్డిక సమస్యలను విఖిన్న కోజులలో విస తంగా ఈ (ప్రయోగాలు అభివ్యక్తం చేశ్వన్నాయి అయికే ఈ (వయోగొల వళ్ల కళాత్మక విలువలు దెబ్బతినిపోతున్నాయనే వాదం ,గూడా విమర్శకుల్లో విన్నిస్తో ఉందీ.
వ్ల 2 060058 అలుంముంం(, ' 6026060066. 12 208817 6761౯3 0171132664 00౬06) డడ ౪08 చం 2004126 9298ల 16% 10168 ౦1 520్రుంం6 ౧24008 296 శరం 08 9091620, 8కే మ86ే6 31 2 [20105 01 మ29క06ీ 300121 ఏరింగ8906. ఈ 116 9296 109 110 186 0[0381 రం గుం2006 40 2 గంహం ₹2609 జూ. కం: 66/010202002%, 01 410 136011600121 306121 (00116041) 6206560206 ళం ఛాంంంటి 116 20111010 630011600066....7”. అన్న ్రెక్ట్‌ అభిప్రాయం ఈ వాదాన్నే బలపరుస్తూ ఉందీ. “రంగస్థలానికి నందింధించి ఏ సాంప్రదాయ పోకడ స్టిరమైనదీ కాదు; కారాదు అంటాడు (బెక్ట్‌ మరో సందర్భంలో: “ప్రతి చారిత్రక వరిణామంలోనూ రంగస్థలం మాడ్చుకు గురపుళుంద” అని (వ్రకటించిన “లల్లి నెస్కో” అంతరార్జమూ ఇదే. పైన పేర్కొన్నట్లు ప్రజల జీవన స్టితిగతుల్లో ఆలోచనా రీతుల్లో, అభిప్రాయ పోకడల్లో మార్పు సంభవించిన కొద్దీ (వ్రజా జీవితాన్ని (ప్రతివింథించే రంగస్టిమూ మార్పుకు గురవుతుందే. పాళ్చాత్యదేశ నాబకరంగంలో జరిగిన పరిణామం ఇదే?
90
ఉక కే ఇజ08 10 ష276 2 1001 2౬ ఈ 282008 వం[ా/68180 312 &9ర ₹81 0760 94) [02 6 91724826 10561 19 ము పడ70₹- రకం 220ం%, 308 1మంఇ”్‌ ఇబ్సన్‌ “పిల్లర్స్‌ ఆఫ్‌ ది సాసైటొ నాదికం చూడటానికి తనకొక సీటు రిజర్వ్‌ చేయమని మాస్కో. ఆర్డు ధియేటర్‌ నటుణ్ని కోరుతూ ఛెకోవ్‌ అన్నమాటలు పైవి; ఇబ్బన్‌ తన అభిమాన రచయిర అని చెప్పు కొన్న ఛెకోవ్‌ ఇబ్బన్‌ మరో నాబకం “₹/116 కఇంట” రిహార్సిల్స్‌ చూస్తూ “ఇద్సిన్‌” నాటిక రచయితే కొదంటాడు. ఇబ్సన్‌కు జీవితమే అవగాహన కాలే దంటాడు. “0869 ₹28 10€ & 123 ఇ21క్రమ( 10500 4065 206 కకం 11563 5 16 14 శేంఠం 90 8262 16 ఈ”
వేగనంతంగా మారిపోతున్న సమాజ గమనాన్ని ఒడిసిపట్టిటంలో ఏ కొంచెం వెనుకంజ వేసినా నాటక రచయిత సొటి నాటక రచయిత ఆదరాభిమానాలను గూడా దూరం చేసుకొంటాడన్న విషయాన్ని ఛెకోవ్‌ మాటలు వెల్ల డిస్తున్నాయిః “ఇబ్సన్‌* నాటిక రచయితగా చరిత్ర నృష్టించిన వ్య క్రి. సామాన్యుడు. కాడు. పాళ్చాత్య నాబికరంగ పరిణామ దళకు అతడు వై తాళకుడు,
“రలు 26 120804 200 024 కమముత ఓ 4 725 11/0 2 టళ6
0 18 0౯%, ముం 6621 ఇ రు29 ంమంళంవిక, ఇటు. 021085 షిరిడి 2౬6 ఢేం2౯ 60 01610293 09 226 7002” అని ఇబ్సన్‌ గూర్చి (ళంసిస్తాడు నికోల్‌. ॥ అందువల్ల (ప్రజా జీవనాన్ని సమస్యామయ సమాజాన్ని మరింత ఆకర్ష జీయంగా, ఆకట్టుకొనే విధంగా తెలియజిప్పాలన్న అభిప్రాయంతో నే పాళ్చాత్య నాట్రక కర్తలు పలు సిద్దాంతాలను (ప్రవేశపెట్టారు. ఆ సిద్దాంతాల వ్యా ప్తిక్‌ వై విధ్య మైన సమస్యల్ని రచనల్లో స్వీకరించారు: విభిన్న మానవ (పవృత్తుల్ని బలంగా ఫోకస్‌ చేయాలన్నదే (ప్రధానంగా సిద్దాంతవాద నాటిక కర్తల ఆభిప్రాయం. ఇందుకు నాటకమే (ప్రధానతి సాధనంగా వారు భావించటం జరిగిందీ. “[100616 13 20 టుంజర6 మం: 9002102061009 భడ0 ం రం౭రు2 70100 2910168 1 ఈ 30612] 116 అంటాడు టాంబరిన్‌ గూడా,
విఖిన్న సిద్ధాంత ఛాయల్లో నాటక రచనల్ని రూపొందించటమేగాక వాటిని రంగస్థలంపై (ప్రయోగించటింలోనూ సాంకేతిక పరమైన సదుపాచూల నెన్నింటినో
ర! పాశ్చాత్య నాటిక రచయితలు (సవేశ పెట్టటం జరిగిందీ; ఆధునిక తెలుగు నాటిక రచయితల్ని (ప్రధానంగా ఆకట్టు న్నదీ ఈ (ప్రయోగ శిల్పమే.
ఏ దేశంలో (ప్రామక్శావం చెందీనాా నాటక రచనల్లోని ఒక కొత్త వరవడ్వి (ప్రయోగం ఇళర దేథ నాటక కర్తలకు మార్గదర్శక మవుతుంది; గకానుగతిక పోకడను దారి మళ్లించ్చి ఒర అభినవ (ప్రయోగానికి అ స్త్రిత్వం చేకూర్చి పెడుతుంది; సిద్దాంత చై తన్యంతోపాటు, (ప్రదర్శించే తీరులోని నూతనత్వం సమాంతరంగా (పవ ర్హిల్లి నందువల్ల పాళ్చాత్య నాటిక రంగంతోపాట్సు తదీతర, దేశాల నాటక
న ణా గ్‌; , రంగాలు గూడా ఈ నూరనత్వ స్వీకారానికి తహతహలాడాయి. శైలుగు నాటిక రంగం ఈ (స్రభావాన్ని తన (ప్రాభావానికి " జేయాతగా భావించి స్వీకరించిందీ. ఈ పరిణామంతో తెలుగు నాటిక రంగంలో ఈ (క్రిందీ మాద్భుల్సి మనం గమనించగలం,
- అనువాదాలు, అనుసరణలు, ఉక్సేరకాలతో ఒక కర్త తరహా వస్తువు తెలుగు నాటిక రంగాన్ని వికొసవంతం చేసిందీ
- నాటకం ఒక మిశ్రమ (ప్రక్రియా స్వరూపాన్ని నంతరిరిచుకోవటం జరిగిందీ, వ్ర వస్తువు విదేశీయమైనదై నా ఇక్కడి రచయితల కౌళలంతో దేశీయ వస్తువుగా
(సనజలకు చేరువ ఆయిందీ.
( క 4) సాంకేతిక సాధనాలను తెలుగు రంగస్టలంవై వాడటం అధికమైంద న్‌
ఆంతరిక సందేశాన్ని (ప్రేతకులకు జేరవేయటంలోనో, అ గ
చెందించటంలోనూ ఈ సాంశేతిక సొధనాలు వాహికలుగొ ఉపయో
పడాయి. యణ $) అభినవ (ప్రయోగాలవల్ల (ప్రదర్శన ఆకర్షణీయంగా మారిందీ,
ఇంతగా తెలుగు నాటిక రంగాన్ని (ప్రభావితం జేసిన పాశ్చాత్య నాటిక రంగ సిద్దాంకాలను, [ప్రయోగాలను వినరంగా చర్చించుకోవట౦ ఆవక్యకం; ఆ భావనతోనే రావోయే అధ్యాయంలో ఈ వివరాలను విపులంగా, సమగ్రంగా వివేచించటిం జరిగింద.
అథోజ్ఞా పికలు
క్ర) కజాం మ 01464180 2864 ౧౦%024676 వెం6103
ఎ వేశం! ₹లరు 2 571 2) ఆంధ్ర సాహిత్య విమర్శ - ఆంగ్ల (ప్రభావం
డా| జి. వి, సుబ్రహ్మణ్యం వై 11 త. మంజంరే 21022 -- పెరంటున ంణ210 శ శ్సీ నొం160106 21086 01 ౧. 5, 211101 వై 163 వ్‌ 2౯6011 00 068676.... 0220312403
ఎ ప్రే రంప ₹71164 ఫై 244 6 “011092 896 మెంంకట” --- 016007 వి 94 గౌ గ జా వై 935 క. కరు ౨9292, ఈ12కూంం ₹10011 లై 357 కు 50010108 పట81166 2064 092002
ఊా వెథం4 0 ౫112406000 226 మందరము వై 81
సిద్దాంతాలు = [ప్రయోగాలు ణు
పాళ్చాత్య సాహిత్యం ఆ యా సిద్ధాంత తత్త్వ (ప్రభానంతో (వ్రభావితం కావటం తెలిసిందే, 6211500, 20008)180, కయిం0![0ము, కవ 00608102 ఏరు చల[-౯0211500) తరక04190. మొదలై న సిద్దాంకాలు పొళ్ళాత్య సాహిత్యంలోని అన్ని (స్రక్రియల పైనా (పగాఢమైన (ప్రభావాన్ని కలిగించాయి. అయితే నాటకంపై' ఈ సలు సిద్దాంతవాదాలే గాక (స్యక్రియలు హడా సముచిత (పభొవాన్ని (ప్రసారం భాయి. ఈ (ప్రభావం పాళ్చాత్య నాటికరంగంపై ఎలా ప్రసరించిందో, అదీ తెలుగు నాటక రంగానికి కల్లించిన ఉద్దీ ప్లి ఎటువంటిదో పతిశీలించుదాం,
వాస్తవికతావాదం (టిన్‌
మనసులో పొంగి పొరలే భావాలను ఉ(దేకంతో నిజాయితీజో వివరించేదీ 'మెలో(డ్రామా. ఆ భావాలను వాస్తవిక దృష్టితో రూసకల్చ్పన చేసేదీ రియలిజం, నాటి సాంఘిక స్టితి గతులను ఆదర్శవంతంగా కల్పనా చాతుర $ంతో గాక నిణాయి శీఠో స్పష్టతతో వ్య క్తీకఠించటం దిని లక్షణం, ఆదీలో స్మాకలు వాటి ఆవేశాలు, ఉ్యదేకాలు, కట్టూ బొట్టూ సామాజిక విలువల పట్ల విపరీత స్పృహ రియలిజమ్‌ నాటికొలతోనూ మనకు దర్శనమిస్తాయి. పాతల స్వభావాలు సందేశాలు మెలో (క్రొమ్సా ఫక్కీలోనే వుండి ఇతివృత్త స్వీకారంలో, సంఘటనల్లో వాస్తవికతను జోడించారు రచయితలు. ఈ నాటికొలలోని పాత్రలను మనం అక్కడక్కడ చూడ గలిగినా వాటిల్లో ని&ప్పమై వుండే మోతాదు మించిన ఆదర్శాన్నీ ఆంతర్యాన్ని సమాజంలో మనం "చూడలేం. చూడగలిగినా ఆదీ సరృ శ్రే ఆయితే. రంగస్థల ఆలంకరణ, పాత్రల చుట్టూ అవరింపదిడి పున్న వొతావరణం మాతం ఈ తియ లిాన్ని స్ఫురింనబేస్తాయి. ఒకే భావంతో ఒకే చట్రంలో విగింపబడ్డ కథనుండి “సత్యమే వర్డిల్లాలి, త్యాగమే ఫలించాలి” అన్న సిద్దాంతం నుండి (మెలోడ్రామా (క్రమేణా విడివడి రచయిత తన చుట్టూ నున్న (ప్రపంచాన్నీ, దాని గమనాన్ని పరిశీలించిన బలంవల్ల్క అతని భావాభిరుచుల్లోనూ మావన్స వచ్చింద. ఆదర్శ పాతల స్థానే వాస్తవిక పాత్రలు, కృత్రిమ విలువల స్టొనే సొమాజిక సమకాలీన స్టితి గతులు, పీటీ (ప్రస్తావనలు వెలుగులోకి వచ్చినాయి, పేకకుని మానసిక పెరుగుదల, రచయిత భావాల ఎదుగుదల సంఘ గమనంలో మాద్చు ఇవన్నీ గూడ ఈ మాద్చుకు మూల కారణాలే.
రాజకీయపు పోకడలపై జాగృతి సాంఘిక న్యాయం, చిరకొలపు విలువలపై నూతన దృక్పథం మొదలగునవన్నీ రంగస్థల పరిణామ దశకు దీక్చూచికలుగా, మేలుకొలుపు హెచ్చరికలుగా మసల స్తొగినాయి. సంఘ పురోగమనం అడ్డగింపబిడి నప్పుడు, తాత్సారం చేయబడ్డపుడు సంభవించే రక్తపాత విస్తవాన్ని గూడ ఇదీ సమర్జించిందీ. “(ప్రొ'పెస్ట్‌ ధియేటర్‌”గా ఈ ఉద్యనుం పరిగణించబడింది. వాస్త విక నాటక రూపకల్పనకు ఇదీ ఒక సోపాన మార్గంగా విలసిల్లైందీ.
ఫ్రప్ర
ఇన్సన్‌ యుగం
ఈ వాస్తవిక నాటిక రూపకల్పన (1641139) ఇబ్బిన్‌ యగంతో పరిపష్టి నొందీందీ. రచనా మార్గంలో వస్తు స్వీకారంలో, శిల్ప నైపుణ్యంలో ఇతను నూతన మాళ్గం అవలంవించాడు. అంతకు ముందు. నాిక రచనలతో కొనసాగుళూ వచ్చే స్వగకాలను మన విష్కంభ (వ్రస్తాననాదుల వంటి వాట్‌ని తీసివేశాడు. (కొత్త దారులలో నాటక శిల్పాన్ని కొనసాగించాడు. చిరకొలం నుండీ నాటక రచనలో ప్రత్యక్షమపుతున్న విపరీతోపన్యాసాలను, భావ తీవ నంకోభాలను తొలగించి సున్నితమైన మనో వై క్షదబ్యాలను, సాంఘికాచారాల వట్ల తలనొగ్గే దుర్చలులన్క విలునలకోసం (ప్రాకులాడే కూట నీతివే తలను ఇతను సున్నితంగా? , రనవ౦త౦గా విమర్శించాడు. మానస్పని మనుగడలోని లోతుపాతులను, వివరీత భావ స్వభావాలను సరన సుందరంగా, (ప్రత్యక్షర సాక్షీభూతంగా చిత్రించాడు. మానన జీవిత వివిధావస్ట లన్వు మనస్తాపాలను ఇతడు తన రచనలందు భావ స్ఫోరకంగా రూవకల్పన చేశాడు
ఇబ్బ్సన్‌ను ఈ రియలిస్టిక్‌ నాటిక రచనా సాహిత్యానికి యుగపురుషుడుగా అభి వర్తించవచ్చు. 1850 లోనే ఇతను తన నాటిక రదనను ఆరంభించి 185 వరకు కొనసాగించాడు. సాంఘిక జీవనంలోని అవా సవిక ఆవార వ్యవహారాలను, కృ(త్రిను గౌరవ మర్యాదలను పీటికోసం అలమటించి పోయే అల్స్బ మనన్కులను ఇతను నిర్దాక్షిణ్యంగా. తన రచనలలో విమర్శించాడు. సాంఘిక నమస్యొ తర్క చింతనతో పాటు; (పతీకవాద (ఈమింం19ము పద్ధతిలో గూడ ఇతని రచన పురోగమించింద. ఆనాటి (వేకకుల్ని ఇతని. రచనా వద్ధత్తి నమన్యల పరిష్కార ధోరణి సం్యభమాళ్చర్యాలలో మంచివేసింది భలితంగా పలు దేశాలలో ఇతని నాటకాలను నిషేథంచాడు, రచనలో, శైలిలో, సంఘటనా వివరణలో వాస్తవికత తొడికిసలాడేదీ, అనాటి జీవన పరిస్టితలకు (పతి వింబాలుగా గోచరించేవి ఇబ్బన్‌ నాటకాలు.
ఇచబ్చిన్‌ చూపిన రచనలోని విశిష్టత అధునిక పద్దతి ఆ తర్వాతి ఆంధ్ర రచయితల్ని (మూళుయః ఇక్‌ లాం 1855-1934 యర మాం 0205 1851-1929: 3౦1 601;ఇ02ర్రు” 18671933; 660186 తెంలు896ే. 38 1856= 1950 ఎంతగానో (ప్రభావితం చేసిందీ,
తీఠ
వాస్తవిక సిద్ధాంత నాటక రచనా క ర్తలలో ఇబ్సన్‌ స్టానం అఆ(గగణ్య మయిండీ, శాళ్వడమైందీ. ఆధునిక నాటిక రంగానికి అవసరమైన పద్దతుల్ని మెల కువల్నీ, ఆస్నీ కాచి వడబోసినవాడు. ఈ విషయంలో “*స్కైె9బ్‌”ను ఆదర్శంగా తీసికొన్నాడు. స్ట కాల నియమ నిబంధనల్ని వాటి ఆనుసంథధాన పటిష్టతను పాటిం చాడు, నాటిక రచనలో “అయిదంకొల” ప్రాచీన విభణనా నియమాన్ని ఉల్లం ఘించాడు,
పందొమ్మిదవ శళాబ్దింలోనే ఫ్రాన్స్‌లో పలువురు నాటిక విమర కులు ఈ వాస్తవిక చ్యితణా రూపకాన్ని గూర్చి చర్చలు సాగించారు. జర్మనీలో గూడ 'హెర్మాన్‌ హెట్టర్‌ (360009 64600) అనే సిద్దాంత క్ష “009 406402 0 ౯498” అన్న పుస్తకం (వ్రాశాడు. వాస్తవిక కథా వస్తువుల ఎంపికలో ఈ (గ్రంథం పలు విధాల ఉపయోగపడింది.
తా 36 056 5౯06 26 006 60 0010606020 01 విక్సంషే01081021 రంరు5 2064 2 రేంం0 18రేం[308006108 0% 300121 ₹01669” అన్న విషయం మీద హెట్టర్‌ (వ్రాసిన వ్యాసం ఇబ్సిన్‌ మీద గూడ గాఢమైన (ప్రభావాన్ని చూపిందీ. ఇంతకు మునుపు హెబ్బెల్‌ (160990 నాఐక రచన మీద సమకాలిక సంఘటనల (ప్రభాప ముద్రకు (ప్రవేశం కల్పిందాడు. అగియర్‌, డూోమాన్‌ల్కు ఆశయ నిరూపణ, ఆభిిప్రాయూల విశే షణ సాంఘిక నాటిక రచనకు ఏ విధంగా మార్గగాములుగా మలచబడతాయో విస్పష్టం చేశారు. సామాన్యమైన జీవ నానుభవాలు ఘటనలు, (ప్రజలకు సుసరిచితమైన భాష (ప్రదర్శన విజయానిక్కి రచనా వటిష్టతకు ఎట్లా ఉపకరిస్తాయో సైష్కబ్సొ సొర్జాలు (వ22రేంళగ నిరూపణ జేశారు; ఇవస్నీ ఇబ్సిన్‌కు (ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చాయి. అవి చారితిక నాటికొల్లై నా వాస్తవికళా అన్వర్జ్హతగల ' ఆహార్యంతో యం పరికరాలతో రంగస్థలంపై (స వేళించాయి. వాస్తవికత రంగ (ప్రవేశానికి ఇవన్నీ పునాదులుగా నూతన రచనాక్రమానిక్తి సమకాలిక వస్తు చిత్రణకు ఆఆంబినంగా తోడ్పడినాయి. నమకాలిక సమస్యలు :
యుగధర్మంతో మనో ధర్మాన్ని రంగరించి హృదయ స్పందనతో సమాజ హృాదయాంతరాకాన్ని జతచేసి విశ్వజీవన రహస్యాలను అనంతమైన వా_స్తవికతా
క్రి
దృష్టితో పరిశీలించి సరిళోథించిన నత్య పరూవడాయ త్ర గదాధరుడు ఇబ్బన్‌. ఈ పరిశీలనలో _ఫెంచి, జర్మన్‌ దేశ సంవారాల అనుభవం గూడ జతగూడింది. కాల వేగానికి ఈన రచనా గమనాన్ని అనుసంధానం జేశాడు. సంవ్రదాయ నరిహద్దులను చెరిపేసి, ఆకావాదంతో, వా స్పవికకా వాదంతో తన రచనా. శిల్పానికి మెరుగులు పెట్టాడు. అందుకే ఇద్సిన్‌ రచనలు అతని సాహిత్య న్యవసాయానికి ఫలసాయాన్నే గాక్క (ప్రపంచానికే యథార్జ రచనా త త్హ్య (వ్రబోధామృతపు సోనల్ని అందచేసి నాయి. పీళ్ళొని కుద్దీచేసే వర్షంలా కాల్పనిక జగత్తళోని వాహ్యపసౌందర్యాన్ని దాని లోని జడత్వాన్ని పరిహరించి బుద్ది వికసమానమైన చైతన్యవంతమైన సమకాలీన
సమస్యలను, సహవాతి సహజంగా (ప్రవచించాడు “ఇబ్బిన్‌- నూతన (ప్రయోగం,
ఆళావాదం నాటికొ రచనా విశ్వానికి ఆతనిచ్చిన వరాలు, సత్య దర్శనంతో. ఇద్సిన్‌
రచనలు తొణ్‌కిసలాడుతుంటామి. (ప్రతిమనిషి లోవలి . హృదయతం(కుల్ని అననర
తం మీటుకాయి.
ఇతని నాటికొలలో 3౯4364 (18660, పెండ: ౮1411 (186), ౨|1141%8 ౦£ 16 500160 (1377) 1164 801 (1883), యంత్తండ.62060, గ ెజ్‌25062 3011662౯: 101060 ౪6 ౨646 శ?2కంఏ (1899) ప్రసిద్ధమైనవి. సమ కాలీన సొంఘిక స్థితిగతుల యథార్జ నిరూవణ తొలి నాటకాలలో (పాధాన్యం నహం చినా వ్య క్తివాదం, (సతీకవాదం గూడ ఆ తర్వాత రచనలల్లో చోటుచేసుకున్నాయి. “046122” (1850) ఇతని తొలి నాటకం, రోమాంటిక్‌ భావ ప్రపంచంలో వుండి ద్రాసిందే ఇదీ. “0౪65 60%66ు” (1802) “నాటకంలో తన కొలంనాటి గృహస్టే జీవన న్యవస్టను చిితించాడు,
క 04 ౪206 10 మలం రంం6 96 మే 10౪6 1 పం 1076 [85౯ అన్న ఇబ్బిన్‌ సిద్దాంకానికి (ప్రతిమావమే ఈ నాటకం, స్త్రీ పథష నమ స్యలు, (పేను వై భల్యాలు ఇందులో వివరించదిగినయి. తవృనినరి వివాహం జీవన పూమయర్యాన్ని నళింపబేస్తుందని ఈ నాటకం ద్వారా తెలియజేస్తాడు. (పేమ వివాహాల గూర్చి సంఘంలో జరిగే కపట వైఖదలను, కల్ల వొల్లి కబుర్ల ను నిశతంగా విను ర్శిందాడు. ఈ నాటికానికి తగ్గ (ప్రచారం (ప్రజల్ను౦డి లఖించకపోనటంతో. ఇబ్బన్‌ కొంతకొలం చారిత్రక నాటికొాలవై పు మనను మళ్ళించాడు, ఇంత మహారచయిథ గూడా ఆర్జికంగా ఎన్నో ఇక్కట్ల పాలయినాడు,
13 ]]
త్రీ ళన పశినరాల్లో వన్న బూర్జువా సమాజంలోని అనేక విషయాలను ఇబ్బన్‌ ద్వేషించాడు. 'పేద పాత్రలను రూపొందీంచినా, ధనికవర్గ ఆదర్శభావాన్నే వాటిలో ఆహూతం చేశాడు. బూర్జువా భావాలను చిలుక పలుకుల్లా వల్లించే నమాజగత వ్యక్తులు ఈ చిన్న మనుషులు; వీళ్ళకు తమ సౌంత ఆలోచనలనూ, సొంక పరిసితు లనూ బహిర్గత పరచుకొనే క్స్‌ రావాలని వాంఛిస్తూ (పోత్సహించాదు. ఆదర్శవాదొ వికి బదులుగా యథార్థవాదాన్ని వెల్లడించాడు ఎస్టాన్లిష మెంట్‌కు వ్యతిరేక ఆలోచన తన పాత్రలకు ఆలవడాలని ఆకించాడు. “0౪68 ౮౦౫66” లోని 016౯86 283. (పీఠాధిపతి) పాఠ్రద్వారా, (బ్రాంద్‌ పాాతద్వారా పెద్దపెద్ద కబుర్ల త్రో సొంతగొంకు విష్పలేని ఆదర్శ ప్యాతల దౌర్భల్యాలను, భ్రమలను ఎ త్తిచూపాడు ఉన్నతవర్గాల అహంభి వర్కు బూటకం: చై తన్యరహిత స్తీ జీవికాన్ని ఇతను “*పీరొతైంట్‌ నాటి తంలో చి(తింద్రాడు. స్త్రీ పురుష సంబంధాలలో స్త్రీలకు స్వసమర్థ్యనా శ క్రిని (వ్రపొ దించ చేదు, స్రీ స్వాతం[త్య (ప్రస్తావన “పిల్లర్చో ఆఫ్‌ దీ సొసైటీలో పట్టణాల ఆడంబర జీవితంలోని అవిసీతిని (ప్రధానంగా తీసుకున్నా స్తీ విషయంలో, ఆమె అణచివేత జీవితంలో, ఆశ్చిక్క సామా జిక్క ఆధ్యాత్మిక బంధనాల ముండి వెలికితెచ్చి వెలుగు చూపించే ఇతివృత్తాన్ని “ఎడాల్స్‌ హౌస్‌” నాటకంలో ఎంచుకున్నాడు. ఈ నాటకం ఎంతో సంచలనాన్ని కల్గించింది, (ఢేక్షపల్లో కలవరాన్ని రేపింది. మనసుల్ని (ప్రశ్నల పరంపరలలో ముంచెతత్తిందీ 11 ఈ నాదికంతో నోరా అనే యువతి ళ ర్తకొరకు ఫోర్జరీ చేస్తుందీ. తవ్నలుచేసి సమర్జించుకోటావికి కూడ వెనుకాడదు. భర్తనుండి ఈమెకు అంగీకారం గాని (పోక్సాహంగాని లభించదు. నంఘంలోగాన్వి గృహంలోగాని తనకు "స్వేద్భా, రక్షణా లేదన్న భాన సంఘర్షణలో పడిపోతుందీ. చివరకు గృహాన్ని విడిచి వెళ్ళి పోతుందీ, ఆనాటి వివాహ వ్యవస్థలోని పరమార్దాన్ని, స్త్రీ పురుషుల జీవికాను బంధాల్లో ఆనునంథానంగా విలసిల్లే (పేమానురాగాల్ని [పళ్నార్దకం చేసి వదీలాడు “ఇబ్సన్‌ ”. గృహాన్ని, పిల్లల్ని భ _ర్తని విడిచివెళ్ళిన “నోరా” తిరిగి వస్తుందా ? రాదా ? ఇందువల్ల ఆమె న్యక్రిత్వం వికాసమాన మవుతుందా ? ఒంటరిగా నిల కడగా నివసించగలుగుతుందా ? ఇవన్నీ (పేశ్షకుల బుద్దీకే విడిచివేళాడు. “నోరా” భర్త ఆమెను ఆదరించే వ్య క్ర (ఢేమించే వ్యక్తీ తనేమిటో తనకు అవగాహన
9
మయిన తర్వాత ఇల్లువీడి పోవదంకం'టె గత్యంతరం లేదన్న భావం ఆమెలో శల్చి స్తాడు ఇబ్సన్‌,
“యానా ఎనిమీ ఆఫ్‌ద పీపుల్‌” (4౩ ఆలి 01 16 ప60016 (182). ఈ నాటకం గూడ ఎంతో (స్రసిద్ది పొందింది. న్యూయార్క్‌, ఇటలీలలో (ప్రదర్శెంన దిడిందీ. రంగస్థలంపై అభినయానికి అనువైన నాటకం ఇదీ, పట్టణంలోని మున్సి పల్‌ కార్పొరేషన్‌ ఆశ్రద్దవల్ల, స్వార్దంవల్ల డై9నేజి నీరు ఏ విధంగా కలుషితమై పోతున్నదో, అందువల్ల (పశాజీవనం ఏ విభంగా దుర్భరమైన ఆనారోగ్యం పాలవు తున్నదో ఒక యువక డాక్టర్‌ వెల్లడి చేసిన దానికీ ఫలితంగా ఆతనా వట్టిణం నుండే నిరాశయుడై వెళ్ళిపోవాలసి వస్తుందీ స్వార్దం, ఆధికొర వ్యోమోహం మనిషిని ఎంతటి హినస్టిరికి దీగణార్చిి మృగంకం'ట్కై (కూరాత్మికూరంగా మార్చి వేస్తుందో ఇబ్సన్‌ ఈ నాటకంలో వెల్లడిచేళాడు. (ప్రపంచ ధ్యాస్తంగా ఈ నాటిరౌనికి అభినందనలు ఆందీనాయి. అనువాదాలు, అనునరణలు ఈ నాటికొనికి ఎన్నో వెలు నడినాయి. “తీ 11010 9% 06 క8మిట. 2 మఖం టా ప్‌ 8065 ఇ£02క్ర..,.” అని ఇబ్సిన్‌ ఈ నాటికం ద్వారా తన ఆంతర్యాన్ని తెలియజేస్తాడు,
“హెడ్డా గాబ్లర్‌గి (166642 6491ల) (1890) : శ్రీ పదవుల అక్రమ సంబంధాలు, పేమ వై ఫల్యాలు ఇందులో (ప్రస్తావించబడినాయి. పెళ్ళి, దెబ్బితిం టుందీ: (పేమ గెలుస్తుందన్న ఇబ్బన్‌ (ప్రవచనాన్సికి గ్రకిరూవమే ఈ నాటిక్రం; శ్రీకి (కేన ఉన్నచోటనే పెళ్ళి నిశ్చయం కొవాలన్నద్రీ ఇబ్బన్‌, భావం; ఈ నాటకంలో “హెడ్డా” వివాహితురాలు; తనకు తాను నిరంతర అన్వేషణలో ఉండే స్రీ గొవ్ప వంశంలో పుట్టింది. తనకన్నా [కింది వ్య కిని 'పెళ్ళి చేసుకున్నాననుకొని అసం తృ్ప్థితో (బ్రిళుకీడుస్తుంది. శార్జి'ఇస్‌మన్‌ను వివహమాడుతుందీ, అంతకు మునుసే ఆమెకు లవ్‌బర్డ్‌ అనే వ్య క్రితో అక్రమ సంబంధముంటుంది. ఆప్రెడ్డాగ "ఇస్‌మన్‌కు విముఖురాలై టోర్‌ కాడుతున్నాడనే వరకూ. వెళ్తందీ. “లన్‌బర్ల్‌” మీద (పేమ ద్వేషంగా మాత్చుకుంటుంద్‌. “నీవ చేసిన పనికి చంపాలని వున్న”దని కూడా లవ్‌ బర్గ్‌ ను హెగ్టా నిందిస్తుంది. చివరకు తన పరిస్థితుల్లో తాను చిక్కుకుని; బోయీలు లేని వల్లకి మీద (ప్రయాణం వళి తన జీవితం అస్టిముత౦ ఆవేదనా చుయం చేసికొని అంతమపుతుందీ. ఈ నాటంంతో న్యాయాధిపతి గూడ అనుహలంగా సాక్ష్యం చేప్పే టించుళై “ హెర్రా” పై వ్యామోహం పెంచుకొని ఆ వ్యామోహాన్ని వ్య క్రవరుస్తాడు; 'హె్టా ఆంగీ కరించదు.
100 బ్రాండ్‌ (3£జుథ్సు : బిలహీనులలో వున్న ఆదర్శం ఆత్మహత్యా సదృశం వంటిదని ఈ నాటకం ద్వార 'తెలియపరుస్తాడు ఇబ్బన్‌. (బాండ్‌ తల్లి బలవంతపు "పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. తల్లి ప్రవ్నర్ధన ద్వారా (ప్రపంచాన్ని అందుతోని అనంత విషాదాన్ని అర్జం జేసుకుంటాడు (బ్రాండ్‌: ఇరుగు పొరుగులకు సహకరిస్తూ నూనసిక న్వస్థ్రత పొందుళూ వుంటాడు; చివరకు విడ్డను గూడా చంపుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఎదురపుత్తుందీ బ్రాండ్‌కు. నైతిక అయిడలిజంను ఇబ్సన్‌ తృణీకరిస్తాడు. మనం చెప్పే. ఆదర్శానికి చేసే పనులకు వున్న అనంఠ వ్యక్యాసాన్ని ఎత్తి చూపుతున్నాడు. భార్యభర్తల మధ్య ఏర్పడ్డ అనమన్వయం, ఆందరాని అంతరాలవల్ల (బ్రాండ్‌ ఆదర్శవాదిగా రూవమేక్తాడు. మనిషిని సాంప్రదాయ నై తికబంధనల్లో (0017612610221 ౦0కే6క) ఇమిడ్యేందుకే ఈ ఆదర్శాలన్కీ ఈ ఆదర్శవాదం తనకి తాను సేన చేసుకొనేట్లుగా సరిఇమిస్తుందనీ తెలియజెప్తాడు, మనిషికి ఆత్మ విశ్వాసం (7111 ౦ఇంల ఉన్న 'వైకే వ్రసంహేన్నే మార్చృవచ్చునన్న నమ్మకం “్రాండ్‌”, ఈ నమ్మకం అతని వల్లనే (బ్రతికించలేదు.. ఎంత నేరస్తుడు గూడా ఈ ఆదర్శవా చేసినంత మో'పెడంత నేరం చేయడన్నట్లు ఇబ్సన్‌ ఈ పాత్రను విప్పి చెప్పిగాడుం కరర శ్ర]68 2 88120 889 36866. వసం “సే27108 024566 మంకర 6390 80060108 09 119 92ఘ610655 ఈు23"భం 2056 12160666 51206౯ 008164 ఎం910) 1276 ఉేంష6 *1టు +₹106 18 09902(101669 “బాండ్‌” పాత్రను గూర్చి బెర్నాడ్‌షా చేసిన వ్యాఖ్య ఇది. “బాండ్‌” ధార్మికుడిగానే అంక మొందుతాడు గాన్మి తన ధార్మికత ద్వారా ఇరడు విపరీతమైన విషాదాన్ని, నేరాన్ని" మోసినట్లుగాచూపి చంప్పకాడు బబ్బన్‌; తన పరిసరాల్లో వున్న బూర్జువా సమాజంలోని అనేక విషయాలను ఇబ్బన్‌ ద్వేషించాడు; సేద పాత్రలను కల్పన జేసినా ధనిక వర్గ ఆదర్శ భావాన్నే వాటిళో అహూతం చేశాడు. బూర్జువా భావాలను చిలుక పలుకుల్లా వల్లించే సమాజ గత మను షమళు ఈ చిన్న మనుషులు; వీళ్ళ తమ స్వంత భావాలను (ప్రకటించే వైర్యం తెచ్చు కోవాలి. తమ స్వంత ఆలోచనలు స్వంకఠ పరిస్టితుల్లో బహిర్గతపర్చుకునే శ్రి రావా లని భావిస్తూ (ప్రోత్సహించాడు. ఆదర్శవాదానికి బదులుగా యదార్జనాదాన్ని పెల్లడిం చాడు, ఎస్టాబ్లిష్‌ మెంట్‌ కు వ్యతిరేక ఆలోచన తన పా్యతలకు అలపడాలని ఆశించాడుం కష్టైంళం8 60966” లోని ౮16566 260 (సీకాధిపత్సి పాత్ర ద్వారా, “్రాండో
శే
పాత్ర డ్వార్గా పెద్ద పెద్ద కబ్యర్థతో న్వంత గొంతు విప్పలేవి - ఆదర్శ ప్యాతల దౌర్భల్యాలను, (భమలను ఎత్తి చూపాడు,
వీర్‌ జ్రైంట్‌ (66౯ 81820 ఇబ్సిన్‌ మరో ఉత్తమ నాటకం: ఇందులోని (ప్రతీక వాదం (5[00160) పాతదే? అనూచానంగా వస్తున్నట్టి దే ఇందులో గూడా థావవాదాన్ని ఖండించి రియలిజమ్‌కు స్టానమివ్బాడు. తీరని కల్లలు, నిరంళర కష్టాల సుడిగుండాల్లో తన్నుకులాడే. పాశల్ని ఎంచుకున్నాడు, మఠవాద్గాన్ని, ఆధ్యాత్మిక; ఆదర్శ వాదాన్ని తెరనురుక్కు నెట్టాడు. మానవళావాదీగా ఇబ్బన్‌ ఈ నాటకం ద్వారా దర్శనమిస్తాడు. అమాయక బలహీన పాత్రలు వాళ్ళ, ఆకివుంచిి తనం, ఆశల ఈవల ఒడ్డునే తన్నుకులాడే దైన్యస్థితిని దయనీయంగా వరిస్తాడు. ఇందులోని స్త్రీ పురుషులు పాతలుగా గాక్క ఆనాటి సామూహిక. సం జీసనంలోని (ప్రత్యక సాథలుగా గోచరిస్తారు.
ఒక (ఫెంచి, ఒక జర్మన్‌ ఒక స్వీడన్‌ ఒక అమెరికన్‌ ఈ నాలుగు జాతుల వర్ధకులందరూ వారి వారి జాతీయ (ప్రవృత్తులను బిహిర్ష్గత నడ్బ్నకుంటారు. పీరొతైంచ్‌ తన తల్లికి తన వీరత్వాన్ని గూర్చి గొన్పలు. చెప్తాడు: యవ్వనదళలో పొరగింటి పెండి కూతుర్ని చెరుస్తాడు. మసలివాద్రై వళ్ళాళ్తావంతో మగ్గిపోతుంటాడు. (ప్రకావంకోపాటు తన బలహీనకల్ని గూడా నెమరు వేసుకొంటుంటాడు. భార్యను (వేమిస్తాడు గాని ఆమెను సంసాదించటానికి పడ్డ కష్టాలు ,తల్బుకొని తల్లిడిల్లీ పోతాడు; ఇటువంటి విలక్షణమైన పాత్ర ఈ ఫీర్‌డైంట్‌; సగో బొనినల్ని విగ్రహాలను చై నాకు సంపుకాడు; (ప్రపంచ సార్వలౌమాధివత్యానికి కలలు గ౦టుం టాడు; ఒక స్త్రీ (పేమలో చిక్కి పచ్చి ఆసువతతిలో చేర్తాడు. చివరకు మశాచార్యునితో పీర్‌ వాదన 'పెట్టుకొంటాడు, తాను చెడ్డ వనులలో పొటు మంచి వనులు గూడా చేశా నని;
తన దేశంలో ఆటూ ఇటూ గాని బిలహీనతల్ని నైతిక వివర్యాయాల్ని, ద్వంద్వ మనస్తత్వ విధానాన్నీ ఈ నాటికం ద్వారా తెగనాడొడు ఇచ్చిన; లొంఛన (ప్రాయ నీతులమీద ధ్వజ మెత్తాడు. తన భావనా జగత్తుకోని వాడీన్సి వాస్తవిక జగత్తు లోని వాటిని అనుసంధించి ఒక కొ త్తసృష్టితో వ్య క్రీకరిస్తొడు ఇబ్బన్‌; నూసవాత్మ తన సంప్రదాయంలో (56116206) మళ్ళీ పునర్జీవనమంది తన పొత్ర వహి స్తుందీ? అప్పడు నీకు సంతృప్తి చేకూరుతుందీ-అని మాస్సిమస్‌ అనే మంత్రగాడు ఈ నాటకంలో సీర్‌కు (పటోధిస్తాడుః జ్ఞానం, - మఠం ఈ రెంటినీ తృణీకరించి
102 మూడవ (ప్రపంచాన్ని మంత్రగాడి ద్వారా చూపిస్తాడు. ఈ నాకం “గెఢేగి “ఫాస్టుొను అనుసరిస్తూ సాగిందీ; ఆయినా వాస్తవికతా వాసన ఇంగువ కట్టిన గుడ్డలాగే వుండి పోతుందీ. ఇదీ (ప్రత్యక్ష రాజకీయ నాటకం; ఈమ 00యుం (0 506210౯ ౨9210 25 & రయి 11 ఇన[ం0 0360 16 00216 2 6౯0 *₹920 2996803 3 1161408110 లంక 24 6 రములంం 0 06613 ఇష6ే 2 66౯ 61126 25 2 00మ)॥-= మ10ఇ ఫ1600 1 110% “ళం అ0+6ట 0% 30016 206 1210 1626660638 రు 20360 16001164 22284 113 00800” మంతి మంచి చెడుల మధ్య, ఆవేదనా మధనల మధ్య నలిగి నలిగిపోయిన *పీరో ఆత్మఘోష ఆనాటి సామాజిక స్వరూపానికి సజీవ ఆకారమే; “మై16. 162905౯6 01 ౫౦షటు”. నాటకంలో అనాటి స్లానిక రాజకీయాలను హాస్య వ్యంగో క్తులతో బహిర్గతం జేశాడు: ఫార్స్స్‌ మెలో(డ్రామాల మిశ్రమ రూపమిది. పిల్లర్స్‌ అఫ్‌ దీ సొసైటీ “(0౫11193 0౯ గం 9001600) : ఈ నాటకంలో గూడా పమ్కైరీట్‌ (ప్రభావం నుండి ఇబ్బన్‌ విముక్తుడు కాలేదు; వేళ్ళూనికాని పోయిన సాంఘిక ఆవారాలస్సు నిలువ సీరులా నిల్చిపోయిన కూటనీతులను వ్యంగ భరి తంగా వెలువరించాడు; జద్చెర్చిన్‌” అనేవాడు అతి మర్యాదస్తుడు: ధసవంతుడు; ఇతని బావమరిదీ (ప్రశాధనాన్ని చటిక బెల్లం ముక్కల్లా చస్పరిస్తుంటాదు;ః మేధావి, పకీల్ళొ టీచర్‌ -వీళ్ళందరూ ఈ సంపన్నుని అనుగ్రహం కోసం నొనావస్టలు పడుతూ నాగు గుంజీలాటలు (ప్రదర్శిస్తారు. బెర్నిన్‌ స్వలాభ భావం మరుగున దేశపేవా తత్వం తృెట్లి ఏనుగు రూపంలో విజృంభిస్తుంటుందీ. ఈ సమాశానికి మేం నాలుగు స్తంభాల వంటి వారమని చెన్పకానే వాళ్ళుంటారు: వాళ్ళది వట్టి వాగుడు ఘనత; ధనవంతుడి కుటుంబం వారంకా అవినీతికి ముద్దువిడ్డలే: అయినా ఇతని కూటినీతి ఘనత (ప్రవర్జమానమపుతుంటున్నదే గాన్మి సంకోచం చెందదు: స్రీ ప్యాతలను సాధారణంగా చిన్న చూప్ప చూశాడు ఇబ్సిన్‌; వీళ్ళ జీవితం గూర్చి పాజిటివ్‌ ఎలి మెంట్‌ ఏం చెన్పలేదు ఇబ్సిన్‌: ఇందులోని స్త్రీ పాత్రగూడా తన స్వంత భావాల మధ్య, ఎస్ట్రా్గిష్‌ మెంట్‌ భావాలమధ్య నలగిపోయేదగా వుంటుందీ; ఈ సమాజంలో శ్రీకి తనకు తానుగా ధీమాగా, వ్యక్తిత్వంతో అ స్పిత్వంతో నిలబడే ఆవకాశం లేదు, సొసైటీలో మగవాళ్ళే (ప్రాధాన్యం; ఆడవాళ్ళని జర్జీలుగా నియమించిన్నా వాళ్ళ
1003 ఆలోచనలన్నీ మగవాళ్ళ ఛాయల్లోనే వ్రతివింవిస్తాయ. ఆత్యసుఖ పరిత్యాగ తత్వం ఆమెలో జీర్ణించుకానిపోయింది: ఈ పాత్ర ఆధికార' వర్గ ఆలోచనల మధ్య ఆమె ఆధ్యాత్మిక వై తన్య (5010018) 600390ఇ9) ధోరణుల మధ్య నిన్సృహాయురాలై నిలదిడిపోతుంది? స్రీత్వ భావాలు తనను అవవాన్తున్నా వాటిని నడలించుకొంటూ వుంటుందీ: పిల్ల ల్ని పెంచుకునే విషయంలోగూడా ఆమెకు స్వాతంత్యం, స్తయిం చింతనా మార్గం కన్పించదు.
ఉన్నత వర్గాల అహంభావం, బూటకం చైతన్య అర్థరహిత న్తీ జీవిశాన్ని ఇతను *పీర్‌జై ంట్‌” నాటకంలో చిత్రించాడుక స్త్రీ వురుష నంబంధాలలో స్రీలకు స్వశక్తిని (పసాదించలేదు. -
ఘోస్ట్‌ 610949) (1881) : ఇందులో అల్వింగ్‌. (టోకు త ామిక్రొ పార చిత్రణ *నోరాొకు విభిన్న మైంది; సా౦ంవ్రదాయదిద్ధ జీవిక గమ్యుం నుండ్‌ (ప్రక్కదారులు పట్టినిదీ. భర్త, వేరే స్త్రీలతో సుఖలోలుదై వున్నా, నుఖ వ్యొధి (గక, సాంసారిక జీవనంలో చిచ్చును రగిలిస్తున్నా, ఆల్వింగ్‌ భ ర్తను విడనాడదు. వంశపారంపర్యంగా వ్యాపిస్తూ వచ్చే సుఖవ్యాధుల వీథక్సతను ఇబ్బిన్‌ ఈ నోటి కంలో సూచింవాడు. చూపు కందని దయ్యాలెంతటి భయోక్చాకాన్ని, వొటీ (భ్రమలో చిక్కుకున్న వ్యక్షుల్లో ఉత్పన్నం చేయగల్గువాయో, ఈ నుఖవ్యాధులూో అట్లానే అగోచరంగా వుండి గృహస్థ జీవికాన్ని విషాదవంతం చేస్తాయని ఇబ్సిన్‌ (వ్రతీక తత్వంతో (వామి0ం0110) ఈ నాటకంలో అన్యాపదేశంగా నిర్దేశంచాడు. తంత్ర వ్యాధి కొడుక్కు. గూడా వ్యాపించినపుడు తల్లి హృదయం తల్లడిల్లి పోతుంది: కొడుకు మతిస్థిమితం లేని స్టితితో చూసి తపించిపోయేదానికన్నా అలేనికి నిం నిండిన ఇంజక్షన్‌ ఈయటానిక్షి గూడా ఆమె వ్రయత్నించటోతుందీ. ఇదీ నాటకంలో (ప్రళ్నార్దకం; (పేక్షకుల ఆలోచనా చింతనకే ఇది విడిచి పెట్టాడు,
ఈ సందేహాన్నే విలియమ్‌ అర్బర్‌ “ఇబ్బనోను (ప్రశ్నిస్తాడు. అల్విన్‌ లన కొడుక్కి. విషపూరిత ఇంజక్షన్‌ ఇన్తుందా లేదా అని? “నాకూ తెలియదు? ఎవరికి వారు దాన్ని అన్వేషంచుకోవాలి” అని నవ్వుతూ ఇద్సన్‌ (గ్రత్యశ్తర మీ్‌యడం విశేషం.
ఈ నాటకం న్యూయార్కొతో గూడా (ప్రదర్శితమై (1935-36) ఘనవిజ ణగూన్ని సాధించినద,
104 ఉపెల్డ్‌డక్‌” (17114 తలం : వాస్తవం అనేది ఎంత కటువుగా పంటుందో అదీ బహిర్షతమైతే గుంభనంగా సాగిపోయే సామాన్య సంసారాల్లో గూడా. గుండె లెంతగా తోభ చెందుకాయ్యో పరిస్థితులకు బానిసలైన సామాన్య పాతల ద్వారా ఉాలిగొర్పేట్టు చిత్రించాడు ఇబ్బన్‌: “వైల్సి డక్‌” (ఆడవి బాతు) రంగస్టలానికి ఒక ప్రక్కగా వుండే ఏర్పాటు చేస్తాడు. ఈ డక్‌ సాంకేతికంగా రథకు సహాయపడేదూ పా(క వ్య క్తిశ్వాన్ని స్ఫుఠింపచే పేదిగా పుంటుంది, “హెడ్విక్‌” ఆనే యువతి తాను “వెల్త్‌ డెక్‌” వలే ఆ్రధానమైన, బాంధవ్యరపిత వ్య క్తి ననుకాని తనని తాను కాల్చి చంప్తకొంటుంది. వాస్తవం వెల్లడి కానంత వరకూ ఈ నాటకంలోని పా(త్రలన్నీ తృ ప్తితోనో ఆశతోనూ వుంటాయి; భ్రమలు వీడిపోగానే తల్లడిల్లి పోతాయి. ఈ నాటికంలో సామాన్య జనంలో ని సమకాలిక బావాల్ని ఇబ్బన్‌ (ప్రదర్శిస్తాడు. ఆనాటి సాంస్కృతిక సమస్యల యొక్క వాళావరణం ఒకే సీను ద్వారా బహిర్షత సరుస్తాడు. “వెరల్‌” అనేవాడు తాత్వికుడు, సత్యవాద్కి ఆదర్శవంతుడే అయిన్మా తన తండ్రి విషయ లోలత్వం బయటపడగాన్తే జావగారిపోయి జారుకొంటాడు; తాను ఉంపుడు గత్తె కూతుర్నని “హెడ్విక్‌” తనని కాను చంపుకుంటుందీ. సామాన్య సంసారాళ్లో అక్రమ (ప్రేమ సంబంధాలు, వాటివల్ల ఏర్పడ్త ర క్రబఎధాలు ఎంతటి అనర్హదాయక మపవుశాయో ఆత్యంత వా న్తవికంగ్యా అనాటి జీవనానికి యదార్థ రూపంగా అభివ శ్హిం దాడు ఇబ్సన్‌,
“ది లేడిస్రమ్‌ దీసి” (౧6 126) గ0మ 106 562) ; యదార్థ జీవిశ చిత్రణతోపాటు, తన ప్రతిభా సంపత్తిని మానవభావ పరిశీలనా కొళలాన్ని కల గలిపి ఈ నాటకం రూపొందీంవాడు ఇద్చిన్‌. *“ఎలిశా” అనే యువతి “స్ట్రేంజర్‌ అనే నావికుజ్జి (పేమిస్తుందీః ఆతడు ఓడ నావికుడు; డా. వేంణిల్‌ అనే వ్యక్తితో “ఎలిడా” వివహమపుతుందీ. (ప్రియుడు. నావికుడు గాబిట్టి సముద్రంపై ఆపేక్ష ఏర్పడుతుందీ ఎలికాకు. ఇదీ ఒక మానసిక వ్యాధిగా సరిణామం చెందుతుంది. స్రీంజర్‌ వస్తాడు? ఏలిడాక్కు వేంజల్‌ 'స్వేచృనిస్తాడు; కాని ఎలిా భర్తతోనే పుండి పోఠుంది-ఈ నాటకం అనాటి స్త్రీ పురుషుల (పేమ వైఫల్యాంతో పాటు అధునిక మానసిక వ్యాధి (6150౪0) తత్వాన్ని గూడా జోడించాడు తన “వాల్‌ పోన్‌” నాటకంలో జాన్సన్‌ ఈ అంశాన్ని కొంత కొంత (ప్రస్తావించాడు; ఈ తత్వంతో పాటు అనాటి (ప్రేమ వివాహ సమస్యలకొక సున్నిత పరిష్కారాన్ని చూపిస్తూ వివాహపు (సాధాన్నాన్ని “ఎలిడా” పాత్ర ద్వారా వ్య క్తికరిస్తాడు. ఉదేకాలు ఆకర్ష
1053 ఇలు విషయ చాతుర్యాలు వివాహవ్యవస్థను ఎట్లా విచ్చిన్నం చేస్తాయో వివోహితశ్తీ ౪ఎల్రిడా” ద్వారా (పతీక తర్వంలో వెల్లడి జేళాడు.
గ[౦ సెనీష5క[6 క81164అ :- ఇందులో గూడా అనాటి యదార్ధ జీవితం మనకు దర్శనీయ మవుతుందీః; కొంత కొంత విచిశ్రానుళూతులతొ;
“హాల్వార్డ్‌ సోల్నెస్‌” (017408 5010659) అనే వ్యక్తి నడివయస్కు-డు; భనన నిర్మాణం ఆతని వృత్తి. అతనొక విచిత్ర _మానసికావస్థలలో, ఆవేదనలో కొట్టుకులాడుతుంటాడు; యువకులొచ్చి తన నైపుణ్యం మీద దెబ్బలీసీ తన వి వ్యత్తును చీకటిమయం చేస్తారేమోనని; మునుళుకొంటూ వచ్చి తన్నావహించీన వయసామీద కూడా తీరని అసంతృప్తి అతన్ని వేధిస్తుంది. “సోల్నిస్‌” జీవిత౦ లోకి ఒక యువతి (ప్రవేశించి ఘనకార్య నిర్వహణకు అతనీ శక్తినీ, మేధస్సును ప్రోత్సహిస్తుందీ. తన అశ క్తతలని గూడా కొత్తగా తను కట్టిన మహా భవంతి పెకి ఎక్కి, వ్యాధ్యిగస్తుడై పడి నురణిస్తాడు. |
ఈ నూనసిక వ్యథా పరిణామ నాటికొలు స్పేకొస్పీయర్‌ ఆందీంచిన్నా అ పాత్రలు మంచి చెడుల మధ్య కొట్టుకులాడిపోయేవే; ఇబ్బన్‌ సూజ్మ పరిశీలనాళ క్తి సమకాలీన వ్యక్తుల అంతరాంతరాకాలలోకి చొచ్చుకుపోయి అ మానసిక సంకోభా లకు, రుగ్మతలకు అక్షర రూపాన్నిచ్చింది: నాటక రచనా రీతులకు కొత్త మలుపు లను చూపెట్టింది: “౦39 640161 3౯0పలటు, గం మాం!” కళషటు ₹6 ౨646 ఉత ఇటో గూడా ఇబ్బిన్‌ (వాసిన (ప్రముఖ నాటికొలు.
వెన్‌ ఉయ్‌ డెడ్‌ ఎవేశన్‌. (1౬౦ ₹6 విలి6 శళాయలు) ఈ నాటకం గూడ యువతీ యువకుల అంతర్మనో వేదనను సూఖ్మెతి సూత్మంగా విశ్లేషించిన నాటకమే. నాయకుడు శిల్పి; భార్య తనకే విధంగానూ ఉపకరించలేదు.. మరో స్తీ ప్రవేశిస్తుంది. ఆమె సహాయంతో ఒక (ప్రసిద్దమైన శిల్పాన్ని తయారుచేస్తాడు; ఈ శిల్ప నిర్మాణ రూవంలో తన్న అతనినుండి తనశేవిధమైన అనురాగ, ఆప్యాా యతల్కు భార్యాభర్తల (పేమానుబంధం ఆందటం లేదని అసంతృప్తితో అతణ్ణి విడిచి వెళ్తుంది. ఇబ్సన్‌ అన్తిత్వవాదం
సంప్రదాయ యంత్రాంగంలో మలచబిడ్డ వ్యవస్థ అ ప్యవస్టలో ని రూసాలుు వాటి మనో వైవిధ్యాలు ఉన్న దళను అధిగమించి మరోదారికి మళ్ళాలనే
106
త్మీవ ఉబలాటం హెడ్డా పాతలో న్య క్తమపుతుంది. ఈ సాంఘక వ్యవస్థలో ఇమడ లేక మనుగడ మనోభీష్టంతో కొనసాగించలేకా సరమరమయిన పాత ఇది, ఆరోగ్యం కోల్పోయినవాడి ఆ(కోశంలా ఆమె అంతరంగం అల్లాడిపోతుంటుందీ, (యేమ లేని వివాహం, వివాహంలేని (పేమ, శారీరక సౌఖ్యం, కాముకత్వం, వీటి మధ్య అంతర్హర్షణ్యా ఆడుగడుగునా సమస్యల కత్తులు మానసిక వేదన నంఘ నియమాల ఉల్సంఘన పట్ల ఉపేఇభావం, ఈ భావం [కమేపీ చుట్టుముట్టి లౌకి కంగా కన ఆలోచనల్ని చెదరగొ్టే 'పెనుగాలులు వీటన్నింటి మధ్య ఓ పవిత్ర పాత్ర సృష్టి హెడ్డాదీ. ఈ పాథత్ర ద్వారా ఆ స్తిత్వవాద అంళాన్ని (21360941&- 1160) (పేరేపించాడు ఇబ్బన్‌. ఈ వాదంలో కొట్టుకుపోయే వ్యక్తులకు "స్వేచ్భ సన్నిహితం కార్యకారణ భావ కూన్యతలో ఈ పా(తలు న్యూనతగా చూపబిడుతుం టాయి. ఈ సాత్రలు జీవన గమ్య మహాసాగరంలో ఒడ్డు అందక, లోతులను దర్శించ లేక్క కెరటాల మీదనే ఉగినసలాడుతుంటాయి. ఏ తర్కానిక్సీ హేతువాదానికీ అందని విలక్షణ వ్యక్తులు వీచు, సంప్రదాయ వాదానికి ఇదీ భిన్నమైంది. వ్యవస్థ దాని కట్టుదాట్లు వీళ్ళకు పట్టివు. వాటికి దూరంగా తమ అన్వేషణ నిర్దేశించిన మార్గం లోనే ఇవి పయనిస్తాయి. ఆ (వస్థానంలో వీళ్ళకందే సుఖం ఉరమని మేఘాల వర్షపు చినుకుల వంటిదే; వ్య క్రీ స్వంత వ్యక్తిత్వానికి, (సత్యేకతకు ఈ వాదం (ప్రతీక ఆతని ఉనిక్కి గమనం సంఘపు యథాతథ జీవన (వవాహంలో మిళితం కాకుండా ఒడ్డున ఉండి వీటి లక్యెల నివి నిర్లేశంచుకుంటూ వుంటాయి. నీతుల్ని, నియమాల్ని, ఆంక్షల్ని ఆధిపక్యాలను, సాంప్రదాయాలను ఇవి తృణీకరిస్తాయి. సమష్టి భాన (ప్రపంచాన్ని కూస్టీభావంతో చూసాయి ఈ పాత్రలు, అవి నిస్హేంంచుకొన్న పథం ఎంత ఎగుడు దిగుడులతో నిండి "వున్నా, సుఖమనేదీ ఎండమావిలా (భ్రమింప వేస్తున్నా శాంతి దింగారు లేడిలా కన్పించి (ప్రయాస కల్లిస్తున్నా వాటికవి ఆ పథం లొనే పయనించి, పెసుగులాడి అంతమవుతాయి. తప్ప, సంప్రదాయ భావచ్చాయ ల్లోకి వెనుడిరిగిరావ, వీరి జీవితాదర్శం స్వేచ్చ: పీరి అన్వేషణ స్వభావ గమ నేచ్చా తీరం వైపు.
“రచయిత ఒక వ్యవస్థగా మారిపోవటం అన్నదాన్ని ఆంగీకరించగూడదు. అదీ ఎంత గౌరవమైన రీతిలో వృన్నానరే. నన్ను నేను నృష్టించుకొన్నళ్లే నా విలువల్ని సృష్టించుకానే హక్కుగూవా వుందీ ...* సెక్‌డమ 13 20060108 900 భ84 ఇం ఏం ఇజం 00 1155610 .. ఈ జీవితంలో అ స్థిత్వం తవ ఏదీ లేదు,
107
ఆ ఆస్తిత్వం మన అనుభవంలోకి వచ్చేదీ మాత్రం నిజం. మనం జీవితాన్ని ముకా ముఖి చూడాలి అంటూ శాన్‌పాల్‌ సాకే ఈ అ స్థిక్వవాద రూపాన్ని బహిర్గతం చేస్తాడు.
వ్యక్థి (పాముఖ్యం వెనుకనే సంఘం: సంఘం కోసం వ్యక్తి బలికారాదు. నంఘం వ్యక్తి ప్వేవా గమనానికి సోపాన మార్గంగా వుంకాలిగాన్కి కట్టువాట్టు అడ్డు గోడగా ఉండరాదని ఈ వాదం బోధిస్తుంది, వీళ్ళ 'ప్వేచ్భాన్వేషణలో ఎన్ని అవ ప్టలు అనుభవించినా కష్టాలకత్తులు ఒరుసుకున్నాా వాతికదే మానసిక సంతృప్తి? ఈ వాదానికి ఈ నాటకంటో “పడ్డా” (ప్రతినిధి
తెలుగు నాటిక రంగంలో గూడ ఈ వాద (ప్రభావం వడిన రచనలున్నాయి, చలం. పి వి. రాజమన్నార్‌ బళ్ళారి రాఘవాదార్శి అ్యరేయ గొల్లపూడి మొద లగువారి రచనలపై ఇబ్సన్‌ (ప్రభావం (ప్రగాఢంగా వుండటింతోపాటు ఈ అస్థిత్వ వాదమే వాళ్ళ రచనలకు పెద్దపీట చేసిందీ. భారతీయత త్య దర్శనానికి గోవుర శిఖరాల వంటివైన ఉపనిషత్తుల్లోనూ, బొద్ధమతంలోనూ ఈ అ _ప్తిత్వహాదం౦ వ్రబ లంగానే మనకు గోచరిస్తుంది, మానవుడు తన ఉనికికై కాను అన్వేషణ సౌగించా లన్న ఆత్మ జ్ఞానలర్త్వానికి మరో రూపమే ఈ అ స్తిత్వ వాదం, వ్యక్తి తన జీవిత గమనపు ఎంపికలో సంఘంపాలు ఏ విధంగానూ వుండకూడదంటారు వీబృం వ్యవస్త కంశ్క నునీషికే వీళ్ళ (ప్రాధాన్యమిస్తాదు,
నవలా నాటికక ర్హల భావ సముదాయానికి ఈ అస్టిత్సవాదం విథిన్నమైన దేమీకాదనే రాబర్డ్‌ చాపిగ్ని అధిిప్రాయం గమనార్హ౦. ఈ పదాన్ని గొ ర్చిన చర్చ ముందు విపులీకరించబడుతుంది. నొటక రచయితగా ఇబ్సన్‌
నాటక రచనా శిల్చిగా ఇబ్సన్‌ ఆ యుగంలో అనమానుడు; ఇతివృత్తాన్ని ఆధునిక నాటక రంగానికి అనుపుగా మలచటంలో పాతల మనోధర్మాలను, వాటీ ఆంతస్సంఘర్షణలను వ్య క్తీకరించటంలో నూతన వై విధ్య౦ం, కథావస్తువును ఒకే రంగంపై నడిపించటంలో (ప్రధమ తాంబూలం ఇబ్స్బన్‌ దే, అనాటి సొమాజిక సమ స్యలను ఎత్తి చూపి వాటికి తగ్గ పరిష్కార మార్గాలను _(ప్రేజకుల ఊహాళ కిక పదిలివేయటం: ఉన్న సంఘర్షణలను, స్త్రీ పురుష సంబంధాలలో ని విషాద _వైరుధ్యా లను సహజంగా వ్య క్రీకరించబం- ఈ అన్ని అంశాలలో ఇబ్సన్‌ స్టానం మహోన్నత
108 మైంద్‌. 1880 నుండి 1920 వరకు మేధావి (ప్రపంచాన్ని ఒక వూపు వూపాడుః నూతన వావ చైతన్యానికి అంకురారోపణ జేళాడు: ఇబ్బన్‌ (ప్రభావం ఒక్క యూరోప్‌ భండంతోనే ఆగిపోలేదు. (ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇబ్సన్‌ ముద్ర వగా ఢంగా (ప్రసరించిందీ. తెనుగునాటి గూడ ఆరునిక నాటక రంగానికి నూతన భావ రచనా (ప్రక్రియకు (పేక్షక చైతన్య స్ఫూ క్రికీ ఇబ్బిన్‌ నాటకాలు వేగుచుక్కలై, దీక్సూచికలై వర్టిలి నాయి. బిక్శారి రాఘవ, పి. వి. రాజమన్నార్‌, ఆ కేయ, డ్రా కొర్రపాటి గంగాధరరావ్ప, గొల్లి పూడి మారుతీరావ్వ, డా॥ మొదలి నాగభూషణ శర్మ, వంటి (ప్రసద్ద నాటిక రచయితలపై ఇబ్బన్‌ రచనగా పద్దతి ఆలోచనా సరళి ప్యాత్ర చిత్రణ, కథావస్తువు సమ్మోహనాస్తంగా పనిచేశాయి. అందుచే ఇబ్బన్‌ (ప్రముఖ నాటిశాలు తెనుగునాటి అనువదింపబడి, అనుసరింపబడి తెనుగు సాంఘిక నాటిక రచనా (స్మక్రియలో నూతన స్ఫూర్తిని ఇళివృత్త స్వీకరణలో విలక్షణమైన పోకడనూ ఆందీంచినై , వైవిధ్య అంశాల రచనలతో రంగస్టలం శ్వాజ్వల్యమానం అయిందీ. స్త్రీ పుథషల మధ్య ఉండవలసిన అన్యోన్య (పేమథావానికి బలవంతప్ప వివాహప్ప అశాంతికి మధ్య ఉండే విషాద అగాధాన్ని సంభూనికి ఎరుకపరిచినాయి. ఎలిజచెత్‌యుగంతో ్రసిద్దపొంది (పపంచ ఉత్తమోత్తమ నాటక రచయితలలో ఒకడుగా వరిగణించబడే షేక్సియర్‌ తో సమానమైన స్టానం ఇబ్బన్‌కు కల్పించ బిడిందీ, అయికే ఇబద్సిన్‌ రచన ఉన్నతవర్గాల కోనమే కొనసాగిందన్న అసవాదు లేకపోలేదు. కొందరు (ప్రొజ్ఞులవల్ల నే సమాజం బాగుపడుతుందన్న భావం ఇబ్బన్‌లో అంతర్గతంగావుందీ, భూస్వాములకు బదులు పారిగశ్రామికులన్ను మేభాపంతులను ఇద్సిన్‌ (ప్రవేశపెట్టాడు. అప్పుడే క్యాపిటలిజమ్‌ వృద్దీలోకి వచ్చిందీ. వాళ్ళ స్థితిగతిని వాళ్ళకు వివరించి చూపాడు, మధ్యతరగతి వ్యక్తులతో కూడిన నాటకం 18వ శతాబ్దంలో నే ఆరంభమైంది, ఆయికే అవి మెలోడ్రామా రూపంలో, హాస్య వినోద రూపకాల (ప్రక్రియలో వుండేవి. గృహసంబంధ జీవితం, భావోద్వేగ సంఘటనలకు అవి పునాదీరాళృం ఇని గూడ అప్పట్‌ సమకాలీన గృప జీవిత వా 'స్తవాలను వెల్లడిజేసేవే. 1800 లోనే యూరప్‌లో (ఫీ థియేటర్‌ ఉద్యమం ఆరంభమైంది. అది ఇంగ్లండునూ. ఆవహ్‌ిం ఛింది. నాటక రచనా (సదర్శనలలో మార్చు, అభినవత్యం ఈ (ఫీ థియేటర్‌తోనే
కే09
ఆరంభమైందీ. పునర్వివాహా కాలంలో వడిన వాస్తవిక నాటిక రచనా వీజం మొల కెత్తి ఇబ్బన్‌ (ప్రయోగాలతో కాభోవశాఖలుగా వ్యా ప్రిజెందీందీ. మెజారిటీ ధియేటర్‌ గూడ దానిమానాన అదీ వైభవంగా పెద్దఎత్తున ప్రదర్శనలిస్తూనే ఉంది అయితే మెజారిటీ థియేటర్‌ (ప్రదర్శనల్లో గూడ వాస్తవికతా వన్తువానన ఉండేదీగాని అదే కృ(త్రిమత్వంగా గోచరించేద్‌, సం(ప్రదాయాచరణ బుద్టీజీవుల (ప్రవర్తనా బద్ధత కే మెజారిటీ థీయేఐర్‌ ఒదీగి ఉండేదీ. దానికి పర్యవసానంగా కొత్త ఇచివృత్తాలతో, సజీవ సమస్యలతో, సంఘరక్షణలతో, జీవిత వాస్తవ ఘటనలతో, నూతన థావ వైవిధ్యాలతో కొత్తరూపకం, సజీవ సత్యాలతో వెలువడింది. ఇబ్బిన్‌. విలక్షణ నాటక రచన సూజ్మ సరిశేలస్క సమకాలిక వస్తు స్వీకరణ ఈ (ఫీ థియేటర్‌ ఉద్య మానవికి పాణస్ఫూర్హి నిచ్చింది.
19వ శతాబ్దంలోనే ఫార్ములా నాటకాలలో ఆధునికత (వ్రవేశించిందీ. నూతన "టెక్నిక్‌లు వ్యాప్తిచెందీనాయి. ఆర్జ్యు మెంట్‌, స శీల్చం వీటికీ (ప్రమభస్థానం లభిం చిందీం అరిస్టాటిల్‌ కాలంతో (ప్రజలు (గ్రీకు దైనళక్తులవల్ల నే రోజూ పర్టిల్లే వాడన్న విశ్వాసంతో ఉండేవారు. అందువల్ల రాజును బలపరిస్తే సమాజంలో సుస్థిరత ళాంతీ ఒనగూడతాయని నమ్మేవారు. ఇప్పుడు రాజులు లేరు. నగరాలు, ఎన్నికలు మిషన్లు వీటిమీద నమాజం ఆధారపడి ఉంది. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిదే (ప్రాధాన్యం: (ప్రజలవల్ల ఏర్పడే (ప్రభుత్వం అదర్శప్రాయమా అంటే మన నమాథానం మౌనం చెప్పినా అసమ్యగ్రం. ఈ సమాజంవల్ల అసలు సమన్యలు అర్జం కొవు. (422131 ౦2మ6ం90 ఈ (ప్రభుత్వం అరిస్టాటిల్‌ లేదా అశోకుని నాటీ నమాజంలా ఊండదుం. పూర్వకాలంలో సాంఘిక (ప్రతినిథి ఒకడుండేవాడు (రాముడు : కృష్ణుడు) ఇన్న్సడా సన్యగ (తినిధిలేడు. మళ్ళీ ఆ మనిషిన్సా ఈ మనిషినా అన్న నంశయం భౌతి కంగా, వస్తుగతంగా (0604078) ఉదయిస్తుంది. వస్తుగతంగా నిద్ధస్షంగా చూస్తే అందరూ ఒక్కూలానే కన్పిస్తారు. ఇటువంటి సమాజం. ఉన్నవ్సుదు ఎవరో ఒక పావీక సమాజ భాగ (ప్రతినిథే నాటికంలోనూ నాయకుడవుతున్నాడు. ఇబ్బన్‌ తన నాటికౌలలో ఒళ్కౌ-క్కం భావ (ప్రవంవానికి ఒక్కొక్క వ్రతివిధిని నాయకుడుగా ఎన్నుకున్నాడు. తెనుగులో గూడ; 2.6.0, కొల్మికుడు, ఉపాధ్యాయుడు. వీళ్ళు కథానాయకులుగా నాటరాలున్నాయి. అందరకూ సమ్మళమైన సర్వనమ్మగ సమాజ ప్రతినిథి ప్రస్తులం అభ్యవడరు. అందువల్లనే ఈ సాంఘిక నాటికాలలోని సమస్యలు పరిష్కారం వేటికవి విశ్లేషించి చూసుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్చడిందీ, ఇబ్బన్‌
క్ష1ే0
ఏ విధంగా జీవితంలో మిస్టీరియస్‌ (అగోచరం) ఎలిమెంట్స్‌ ఉంటాయన్నాడో, అట్లాగే సత్యంలో గూడ ఈ మిస్టీరియస్‌ ఎలిమెంట్స్‌ ఉంటాయని “మిల్లర్‌” వ్యాఖ్యా నించాడు,
యూ సక్యాన్ని వ్యక్తికరిస్తున్నాం గాని అద ఛాయా మాకంగానే ఉంటుందీ. అదీ అగోచరం” అని తప్పుకున్నారు వాస్తవికవాద నాటిక రచయితలు “రియలిజం చెప్పు గానీ మరీ సంకుచిత రియలిజమ్‌ను చూసకు. వాడి దయనీయ పరిస్టితులు చూప్పుగాన్కి అవి సంఘ సమస్యలుగా చూవకు” అని లోమన్‌ అనే వ్యాఖ్యాత బెస్ట్‌ డ్రామాలకు పరిచయం (వ్రాస్తూ వెల్లడిస్తాడు. “౬౦56 10040*” (పచ్చదొట్టు) అనే (డ్రామాకు (వ్రాసిన పీఠికలో “విలియమ్స్‌”గూడ పై విధంగానే సూచన చేశాడు.58
ళం కెళలం ట్రై *షంయప్‌ [| 806 ఇ1400 25 2 066 వేడక మడ6ే 15 0ణ్రమ 11 2 4096 01 కమత 26 5102602 1 16 అంటూ కాను (వాసిందంకా జీవిత వా _స్థవమేనని ఇబ్బన్‌ తెలియజేస్తాడు.
కాలగమనంతోపాటు మానవుని ఆలోచనా సరళి మారుతూ ఉంటుందీ. దృక్స ఢాలలో మాడ్చు సంభవిస్తుంది, పాఠదాదలోనే పయనించి అలసిపోయిన బాటసారిలొ చతికిలబిడేందుకు ఆతడు విమఖుడు, మానవ మనను వేసిన చోటనే ఉండే గొంగళ వంటిదిశాదు; స్వయం (ప్రతిభ, శ్రత పాండిత్యం సామాజిక దృష్టి ఉన్న రచయిర తఈన .రచనా ధనుస్సును ఈ లత్యానికి అనుగుణంగానే సంధిస్తాడు. సామాజిక జీన వంలో కొక ఓజస్సును పండిస్తాడు. జీవితపు లోతుల్నీీ విలువల్ని, కూట సీతుల్నీ, ఇంద్రజాలాల్నీ ఇనుపకెరల్నీ వ రృమాన సమాజపురంగు వెలసిన రూపాన్ని, ర క్రి, శ్రి చెడిన మనుషుల్ని, వారి నాడీ ఉషో(గ్రతలన్వు శీతలక్వాలను, వేదనలను, వీటి న్నింటిని ఈన రచనలకు ఆలంబనం చేసుకొంటాడు. నూతన కళాసృష్టికి ఈ అన్వే షణ ఎంతగానో తోడ్పడుతుంద. (ప్రత్యక పరోక ప్రభావాలు
తెలుగు నొటిక రచయితలు ఆయా దేశాలలోని స ఒక్క నాటిక రచయిళనో గౌక్క (ప్రసిద్ద నాటక రచయితల రచనం నన్నింటిని సమభావంతో సనూదరించారు, అనుసరించారు. మోలియర్‌ హాస్య వ్యంగ్య ధోరణి, షేక్స్పియర్. అద్భుత కధి నిర్మాణ శిల్పం ఇబ్బిన్‌ అభినవ దృక్పధం, గాల్స్‌వర్టీ వర్ణరహిత దృష్ట సషెరిడిన్‌
క!
స్యంగ్య హాస్య, అధికేపపద్దత్స్కీ పీరాండిలో విలక్షణ వ్రయోగం, ఆవినెస్కో అనిబద్ద వాద సిద్ధాంత పరమార్షం, గోర్కీ. మానవతావాదం, ఇకోవ్‌ సర్వమానవ సమతా చింతన ఇట్లా విశ్వనాటికకర్టల వినూత్న రచనా వ్యక్తిత్వం పొమూవికంగా తెలుగు నాటకరంగాన్ని (ప్రభావితం చేసింది అంపే ఈ (ప్రభావం న్‌ ఒక్క- పాశ్చాత్య నాటక రచయితకో పరిమిత మైందిగా కాక్క విశాలమైనద్కీ ఉప్వాలమైనదీ అని (గహించాలిః [వభావ స్వభావాన్ని గూర్చి లోగడే కొంత వివరణ ఇవ్వటం జరిగింది, (వఠానంగా ఈ (ప్రభావ (ప్రతివత్తిని రెందు విధాలుగా పశిగణించుకోవచ్చు. ఒకటి నరోక్‌ వఖా వం, రెండు (సత్యత [పభావం.
(ప్రత్యక ఫభాపం
-
మూల నాటిక రచయిత దృక్పధాన్ని దర్శనాన్ని గాఢంగా పరిపోషిం చిన శక్తివంతమైన ఇతివృత్తాన్ని యధాతథంగా శెలుగులోకి ఆనువాదం చేయకుం.
-
పాళ్చాత్య నాటక ఇతివృత్త నిర్మాణంలో ఆ నాటికీ రచయిత అలి వ్యక్తం చేసిన (ప్రధాన తాత్పర్యాంళాన్ని మాత్రమే తెలుగు నాటక రచయిత న్వీక రించి తన అభిరుచులకు, దృక్పథానికి అనుగుణంగా, దేశీయ వాతానరణ౦తో శిల్పీకరించి ఒక వై విద్య నాటకంగా థాసిల్ల చేయటం,
-
మూల నాటిక సృష్టికి [ప్రాణ స్పందనంధీంచే పాత్రను గాని పాొర్రలను గాని దృష్టియందుంచుకొన్ని ఆదే విధమైన ఆదర్శాలతో, గుణవిశేషాలతో పాత్రలను తెలుగు వాకాపరణానికి అనుకూలంగా నృష్టించుకొని నాటిక నిర్మాణొని కుప(క మించటం; (ప్రభావం అందీంచే నాటక రచయిత కథా. నిర్మాణంతో గాన్‌, దర్శనంతో గాని (ప్రమేయం 'పెట్టుకోక్క కేవలం పాత్ర లేదా పాత్రల నంపోషణకు మాత్రమే తెలుగు నాటక రచయిత పరిమితమైపోయే సంగ్రహ పతిధి ఇదీ.
-
(ప్రభావితం చేసిన నాటకంలో ఆ నాటిక రచయిత కాల్లి! (ప్రవచనానికి ముగ్జుదె, అంపే నాటిక రచయిత భావన గాఢతను అద్బుతంగా ప్రసారం జేసేన సంభాషణం విశిష్ట శ క్రివి పరవళం చెందీ కేపలం ఆ సంభాషణల కాత్విక సారాన్ని అందించటానికి మా్రమే తెలుగు నాటిక రచనకు పూనుకొనే పద్దతి మూలి నాటిక రచయిత సంభాషణ శిల్ప దాతుర్యానికి (వ్రభావితమనథం అంటే. ఆ సంభాషణల ద్వారా రచయిత అందించిన తాత్విక శక్తికి లోబడి పోవటింగానే ావించాలి; సంభాషణలు రచయిత భావన న్యాప్తకి దోహదపడే అక్షర చిగ్రాలే కదా ఈ
క్షేే2ై సందర్భంలో గూడా మూల నాటక రచయిత తాత్విక దర్శనం, ఇంగువ కట్టిన గుడ్డ చందంగా, తెలుగు చేసిన సంభాషణల్లో సైతం బహూ రూపంలో ఆఖివ్యక్త మవుకూనే ఉంటుంది. సంఖానణలు నాటక రచయిర భావనకు భాసించే (ప్రతీకలు,
వ) మూల నాటక ఇతివృత్తాన్ని గాన్తీ నంభాషడణా అభివ్యక్తి శక్తిని గానీ, ఆ రచయిత దార్శనిక దృక్పథాన్ని గాని ఆ(శ్రయించక, వేదా అనుసరించక, కేవలం ఆ రచనలోని మనో విశ్లేషణాత్మక గుణ సంసదకు మాత్రమే స్పందించి అ చిన్న (ప్రభావంతోనే తెలుగున నాటకాన్ని సృష్టింయకోవటం.
-
మూల నాటకంలో పరిపోషింపబడ్డ అభినవ భావ రూపకల్పనకు, వైవిధ్య ప్రవృత్తి విశిష్టతకు, సృజనాత్మక పరిజ్ఞానానికి (వభావితుదై అ(ప్రమేయం గావే తన నాబక రచనలో పై అన్ని (ప్రత్యేకతలను పరిపోషించుకోవాలనే తవనతో కెలుగు నాటిక రచయిత చేసే (ప్రయత్నం: (ప్రభావం చూపెస్లు నాటిక రచయిత, (సభాసం పొందీన నాబక రచయితలోకి (ప్రవహించి తాత్కాలిక (స్రవాసం చేస్తున్నా గన్నమాటి. |
-
మూల నాటకంలో అభివ్య క్తమైన భావాన్ని బాహిరంగా అనుసరిస్తూ, ఆయా పాకల ప్రవృత్తి విశేషతలను (పతిబింవింప. చేస్తూ, మూలంకన్నా వీన్నంగ్యా మరింత విశిష్టంగా, విలక్షణంగా తన హృద్లళ భావ సంపద జోడించి మూల భావానికి మెరుగు పెట్టి పాత్రలను మూలంకన్నా శక్రిదుంతంగా మలచి తెబగు నాటకానికి జీవం పోయటం; తన్ను (్రభానితం చేసిన వస్తువులోనూ పాత్ర చితజలోనూ తాదాత్మ్యం చెందుతూన్సే తన సృజన శక్తిని గూడా వాటిలో (వ్రసారంచేసి నాటిశాన్ని మరింత కళార్మకంగా, గుణాత్మకంగా తీర్చిదిద్దే పద్దతి; కొమ్మను తెచ్చి ఆంటుపెట్టి దోహద [క్రియలతో మహావృతంగా. రూపొందించు కోవా లన్న ఆలోచనా లక్షణం ఇది. తెలుగు నాటక రచయిత తన టవ్రతిభా వై పుణ్యంతో వౌలిక నాటకాన్ని మరింత నిగుదీసిన చందంగ్యా. విశిష్టంగా రూపౌందీన అనుభవాలు ననకునె ల
హ్‌? ఖ్రి పాళ్ళాత్య నాటికం (వ్రతిపాదీంచిన ఏదెనా ఒక అమూల్య సత్యానికి తాత్విక చింతనక్సూ లోబడిపోయ్యి ఆ సత్యాన్ని తమ నాటిక రచనల్లోనూ (ప్రత్యక్ష దర్శనం చేయింవాలని ఉబలాటపడి తెలుగుతో నాటక రచనకు పూనుకోవటం: ఇకాడ మూలంలోని వినూత్న సక్యాన్వేషణా వివేచనకు మూ(త్రమే కట్టుబడిపోయి
[13
దానినే సొర్వరాలిక సిరిష్కారాంశంగా,. నాటక న్వభావ (ప్రమాజ్న ఫలితార్థంగా
స్వీకరించి ఉదితర నాది నిర్మాణ పరిటోషకాలై న కథ స్యా్ర చ్‌కణా విషదూ
లను నిల్లత్యుం చేస్తూ ఆలునులో నాటక నృష్షి చేయటం; శేనలం ఒక దర్శనానికి హ్యాతమే పరిమలివ్వై పోయ్‌ (సభావ లక్షిణం ఇద,
పరోత (వభావ లకిణాలు :
) మూల నాటక రచయిత (ప్రకిధా సంపత్తితో గాన్మి అతని వినూత్న
నాటికంతో గాన్‌ ఆ సాటికంలో (స్రతిపాథంచబిడ్తి అభినవ దళ్ళనంతో గానీ, కళాత్యక విరష్టతతో గానీ (ప్రత్యక్షంగా ఎటువంటి. ప్రమేయం. లేక, 'పరచయమూ లేక కేవంం అనుభవజ్ఞుల ద్వారానో, నాటికి (స్రయోగచాదుల ద్వా౮నో విన్తి ఈ అన్నీ గుణ విళిష్ణళలోలతో గాన్స్‌ స్వ ఒక్కో విశేషాడకంతో గాని నాటిక నృష్టికి పూనుకోనటిం: ఆంధ; (పేకిత (దనృత్తి గాని అధ్యయనం ద్వారా లభించే ఆను శేలనా ప్రయోగ విజ్ఞర గాని లేని, శేవలం వినికిడివల్ల లబ్ది పొందిన అణుత్న కృత ప్రభావ (స్రైభావితం ఇదీ; అనుకరణ, అన$ీలన విధానం కోక అనునృజన విధొనంగా + ్రోభావాన్ని అంచనా వేసుకోవచ్చు; (ప్రభావిరో శచయిల (నతిభా వంతుడై లే. తన విశిష్ట వివేకంతో, మూలంళన్నా మిన్న అమబున, ఉ్హేజికరో మైన, కూత్య్మక్క గుణాత్మక నాటవాన్నే నృష్టంచగలడు, ఓళ యగ బై తన్యోనికీ, ఉద్యమ శీలానికి ఫ్య నిర్దేశకుడిగ్తా నూతన (ప్రయోగ (ప్రళిపాదకడిగా వ్యవస్టీ కృతో సరిడామ. శల. సామూవిక దై తన్య వైతాళపడిగా (వ్రమాణకొదడిగొ చరిత్రలో నిలబడిపోవచ్చు. ఒక్ష నూతన్రక్రియకు సమగ్రత్వం, సంపూర్ణ త్వం చేకూర్చిన [ప్రయోగకారుడిగా నాటక చరిత్రలో న్మరణీయడు కొవచ్చు.
- ఎక్కడో, ఎన్నడో. పదో. ఒక రూవంలో మూల కఠాంాన్ని వనటమో పరంచటమో జరిగి అడే స్మృతి సథంలో నిల్చి కాలక్రమేణా. క్లానక శకలాలన్నింటిని సంఫఘిటిళం చేసుకొని నాదక రచనకు ఉన్మీలుడు కావటం; ఈ మహోయత్నంల జక మహా రకొఖండ సృష్టిే మార్గం చూపవచ్చు? ఇక్కడ (ప్రభావం ఏనాడో విన్న ఒక చిన్న అంశానికే సలిమితమైనదే అయినా, ఆ నాణ్య మైన ముడి సదుకుసు తన భావనా బలంలో అప్పూన వైఠన్య కళా రైతన్య మూర్షిగా తీర్చిదిద్ద. తనదైన వై లిత్కో నంభుటినా నంవిధాన చాతుర్యంతో ఆ
15]
కేడీ మూ్వ్ధికి స్టింమైన అస్టిక్వాన్ని, సమ్యగ్ర నాటక వ్య క్రిక్వాన్ని చేకార్చి పెట్టవచ్చు? ఇటువంటి ఘటినలకు తెలుగు నాటిక రంగంలో ఉదాహరణంగా చెప్పుకొనే నాటకొ లున్నాయి,
- అనూచావంగా, (శ్రుతిపూర్వకంగా వినవచ్చే ఒక సిద్దాంత స్పర్శకో, ఏదో దేళంలో జరిగిన విస్ణవం స్మృతుల ఉద్వేగానికో చేరనత్వం పొంద్కీ అదే సిద్దాంత నిబద్దతతో ఆదే విధమైన విస్తవ వాంఛా (పేరిల స్ఫూర్తితో తెలుగులో నాటిక రచనకు పూనుకోవటం (స్రత్యేకించి వ్య క్తిగద ఆలోచనల పరిధికి మాత్రమే ఒదిగి పోయే (ప్రభావ పరిధి కాదు ఇద్కీ ఇదీ సామూహికమైందీ; సమస్టి భావ్యఫేరిత 'మైందీః ఒక దార్శవిక (ప్రవాహానికి సంబంధించిన ఉద్యమశిలంతో కూడిన అనంత మైన ఆలోచనా సరళి ఇదీ. దేశం (ప్రాంత భాషా పరిధికి ఆతీరమైస (ప్రభావం ఇదీ, ఇందుకు గూడా తెలుగు నాటకరంగంలో ఉదాహరణలు కో కొల్లలు, ఈ (ప్రభావంతో నాటిక నిర్మాణ +ల్చం సిద్ధాంత ప్రవృత్తికి (ప్రతీకగా దర్శనమిస్తుంది. ఒక సొమూ' హీఠక్క సమాహార ఆలోచనా సరళిక్కి నాటక (ప్రక్రియ దాసోహం చేస్తుందీ. వర్గ రహిత సమ సమాజ స్టావనా ధ్యేయానిక్రీ ఇతివృ త్తం ప్యాతలు, సంభాషణలు వాటికవే సహకరిస్తూ నాటక కళాస్ఫూర్తితో సంలీనమైపోతాయి... సిద్దాంత దర్శనం నాటిక (ప్రయోగంగా మూ ర్తిమంత మవుతుంద.
శ) సమకాలీన జీవన స్థితిగతుల్ని అభినవ ఆలోచనా సృజనతో ఆవిష్కం రించిన సాహిత్యాంశాన్ని దేనినో విన్సో చదీనో ఆ అంశాన్ని తన దృక్సథాని కను గుణంగా అభివ్యక్తం చేసుకోవాలన్న ఆలోచనతో నాటిక రచస కుప్మకమించటం, గత చరిత్రన్కు అందలి అవశేషాల్ని ఆ కాలంనాటి విలతణ (సవృత్తులు గల వ్యక్తుల్ని, నేట్‌ నాటక (ప్రయోగంతో పరిపోషకులుగా ఉపయోగించుకోవటం. అంటే. వర్తమానాన్ని గతంలోకి దింపి గతానుభూతుల్ని, వర్తమానంలో సంలీనం. చేసి శన నాటక (ప్రయోగ భవిష్యద్దర్శసంగా తన అభినవ అభివ్య క్రీ ప్రమాణానికి ఆదర్శక పరిణామ రూసంగా నిరూపణ చేయటం- నాటిక రచయితి చరిత్రవారుడిగా రూపొంది తన నాటకొన్ని వర్తమాన, గకాంళాల సమ్మిళిత
ఎ వంగా. హాపొందిస్తాడు గతం పట్ల చర్మితకారుడిశెంత అభినివేశం ఉంటుందో, ర్త న సరూజం పెట్ల నాక ర్తకు ఆంకే పరిశీలనా దృష్టి ఉండాలంటాడు ఈన *ఆమెరికన్‌ సప్లేరైట్స్‌” అన్న (గ్రంథంలో హారెస్ట్‌ _ఫెంద్‌.
18 ్య్యేంాం 1 1606 200102) అంగం ఉం *ంలు ౦0 6 0940986136 2964 6 *ంర ౦066 క1800082. 1 *ఇ0ల 15 860201 26406 0 1068 3[షర్ర' 00 06001021 మింరుండు 06 | 8661 మింట ఇంర68002264 113 0120806688 ఓ 2014102 00 01 రంంర 5) "పెక్కు పొళ్ళార్య నాటిక రచనల్ని చదీవి, జీర్చించుకొన్మి అవేవీ కన రచనపై (ప్రసరించనీయక శ్యాగ్ర త్తపడే తెబగు నాదిక రచయిత ధోరణ్‌ ఇదీ? నాటక నిర్మాణం, వ్రైల్తి ప్యాత చ్యిరకా సమస్తం తెలగు వాతావరణంలో కలిసి మెలిసి సహవాసం చేస్తున్నట్లు ఉన్నా, చూసే (పేక్షకుడి గుండెల్లోకి చొచ్చుకుపోయే. అను భూతిని అభివ్య క్తం చేయగల దార్శనిక (ప్రతిభ నాటకంలో ద్యోతకమవుళ్తున్నా విమర్శకుల దృష్టికి న్యూతం ఆ నాటక పాశ్చాత్య నాటిక (వభావం (ప్రత్యత్తమవుకూనే ఉంటుందీ. ఇక్కడో పభావం పాశ్చాత్య నాటక మర్మాలను కెల్పుకో లేనంతటీదీగా చేశీయ ఆలోచనాధారలో సమ్మిళితమై పోయిందిగా భావించుకోనోలి; థన దృక్పథా లను, ఆలోచనా నరళిన్మి పాళ్చాత్య భావ వ్య క్తిక్వాన్ని హారించివేపేటింతటి పకడ్చందీ నిర్మాణ శైలిలో (ప్రయోగింవాడన్న మాది; ఎన్ని కొత్త మార్గాల అన్వేషణనకు తహతహలాడిన్నా దుకెన్నెన్ని (వ్రయోగ ధోరణుల పట్ల అఖిరుచి “పించుకొన్నా నాటక రూప నిర్మాణంలో తన 'వీవేచననూ, “వ్య క్రిత్వొన్నీ నాటిక రచయిత దూరం చేసుకో గూడదు, ధారంటన్‌ వై నర్‌ ఇటువంటి అభిప్రామూన్నే (ప్రకటిస్తాడు. ర్హారం కారం (౯6 స్‌ 1288664 0001164 16. 06160 8 12 [284308 06 269 ₹2్ర5 60 అంన6:8 0% 89 296 ఇ0మ28 111% 206 601 10 0౯ 106, 1 20 ఇ06 016 01 కు శేటడరంట “9 886 10008 శిం2ు క 3130 ప్‌ ఇల ఈ వివఫంగా (ప్రభావం (ప్రత్యక పరోత్స విధానాలగ (పసంత మపుతూ ఉంటుంది; తెలుగు నాటకరంగం పై కమ్ముకున్న పాళ్చాత్య నాటిక (ప్రభాన వివేచ నలో నైరం ఈ (ప్రత్యక పరోక్ష పద్దతురే (ప్రవృష్టంగా పని చేళాయన్నదీ నిర్వివాదాంశం. ఈ (ప్రభావం. తెలుగు. నాటికానికి ఒక అంతనృత్వాన్ని చేహర్చి 'పెట్టింది. ఒవ అభినవ దర్శనాన్నందీంచిందీ. ఒక నృజనాత్మక దృశ్చథాన్ని వసా దించి పెట్టింది? తెలుగు నాటిక (స్మక్రియకు నంపూర్ణతను చేకూర్చి పెట్టిందీ.. నాటిక స్వరూచ స్వభావాలలో ఒక సూతన అభివ్య క్షి ఆనుభవానికి అనకాశ౦ కల్ళిచిందీ,
116 అభ్యాస వరిహాణంతో ఉన్న తెలుగు నాటకానికి అనుభప (ప్రమాడాన్ని సంతశించి 'ెట్టిందీ. జెలుగు నాటక ఆకృతిమీదు (వృ త్తిమీద, (పకృతిమీద అనుసరణ రూవంతోనూ అనువాద రూపంలోనూ, అనుకరణ రూపంలోనూ తనదైన (వభావ (వఠిపత్తిని ప్రకటింప జేసుకొందే. ఈ అనుభవంతో తెలుగు నాటకం దేశీయంగానే గాక్క విశ్వజసీనంగా గూడా తన రూపాన్ని పెంపు చేసుకొంది; ఒక పరిపూర్ణతను సిద్దింపజేసుకొని ఒక గౌరవ స్టాయికి తెలుగు నాటకం ఎదగటానికి ఈ పాళ్చాత్య నాటిక (స్రభావం ఎంతగానో దోహదం చేసిందని చెన్పటిం పునరు శ్తే ఆపుతుంది, ఇక్క-డొక్క విషయం; ఆంగ్లనాటిక (ప్రభావం ళాసించేట్లుగా ఏవో శిఖరంమీద ఉండి టోధించేట్లుగానో కాక్క తెనుగు నాటక జీవనంలో క్షీరంలా సమ్మిళికమైంది; ఆందు వల్ల సూత్మంగా వివేచన చేస్తేనో, విమర్శనా దృష్టితో పరిశీలన బేస్తేనో తప్ప విదేశీయమేద్తో దేశీయమేదో తెల్పుకోలేనంతటి స్వరూప స్దాయి నేటి తెలుగు నాటికానిదీ ఆంగ్ల నాటికం అందించిన (పవృ త్తి దర్శనాన్ని తెలుగు నాటకం తన సాధనాభ్యాసాల ద్వారా తనలోకి సంవదీంప జేసుకొంద: ఉభయకారకంగా సంఖవించిన విశిష్టమైన, జొచితీభరితమైన సంగమమిదీం తలుగు నాటకం'పై ఇబ్బన్‌ (్రకావం లోకానికంతటికి వెలుగు (పసాదంచే భాస్కరుని కిరణ (ప్రసార ద్‌శల్ని లెక్కీంచబూనటం ఎంత విష్పృ్రయోజనమైన ఆలోచన్నో విశ్వనాబకరంగం మీదనే తన విరాట్‌ స్వరూపాన్ని దర్శింసజేసిన ఇబ్బన్‌ (ప్రభావం తెబుగు నాటకరంగాన్ని సీ విధంగా శేజోవంతం చేసిందో అంచనా చేయ పూనుకోవటం అంతే కష్టసాధ్య మైన కార్యం తెలుగు నాదిక అంతరాంత రాళంలో మిళితమైపోయిన ఆ (ప్రథా వాన్ని ఏదో ఒక కోణం ద్వారా విశ్లేషణ చేయాలని పూనుకోవటం శకేలికైన పని కొదు. అయినా ఆ (ప్రభావ (ప్రాభవాన్ని స్వభావాన్ని అదీ (ప్రసాదించిన సమన్వయ శీలాన్ని వివేచించటం తెలుగు నాటక పరిణామ వికాస అనుశీలనకు ఎంతో ఆవశ్యకం. ఇబ్బన్‌ దృక్పథం రచనా శిల,౦, భావ గాంభీర్యం, తాత్విక దర్శనం వ్యష్టి రూపం లోనూ సమష్టి రూపంలోనూ (ప్రత్యక్ష పరోక్ష (ప్రభావాల ద్వారా వ రీతిలో తెలుగు నాటికంప్రై (ప్రదర్శశీయాలై నాయో పరిశీలించుకోవటిం అవసరం... తెలుగు నాటక నిండుదనానిక్సీ ఆధునిక న్వరూపానిక్కీ ఆంతరిక సత్వానికీ ఇబ్సన్‌ నాటకాలు బల వర్టక టానిక్‌లా ఉపకరించాయనటంలో వి(ప్రతిపత్తి లేదు. తనకు అవసరమైన రచయుతను ఆ యుగమే సృష్టించుకొంటుందన్నదీ ఆర్యోక్తి, ఇబ్బన్‌ నాటక కర్తగా
శభ దాపొంద్‌, విళశ్వనాటిక స్వరూపానికే కొత్త కాంతినందిందాడుః; ఆ కాంతి భారత దేశంతో పాటు తెలుగు నాటా (ప్రసారితమైందీ: తెబుగు నాటికొనికీ నజీవశ్వాన్ని 'వసాద్‌ంచింది. సమకాలిక దృక్పథాన్ని, సమస్యా పూర్వక చింతననూ అందీంచిందీ, ముఖ్యంగా స్రీ పుటషుల సంబంధాలపై ఒక కొత్త అధ్యయనాన్ని అందణేసిందీ? తొలుర సంస్కరణ రూపంలో రూవం దీద్దొన్న తెలుగు సాంఘిక నాటకంవై ఇబ్సన్‌ (ప్రభావం. లేదని చె్పలేం. దయనీయమైన ణచ్చమ్మ చీన వదనంలోన్తూ మమతా మానవళా దృష్టితో: కాంతు లీనే “మధురవాణి” విశాల దృష్టిలోన్తూ పురుషాహంకారానికి ఎదురు. నిల్చి, శ్రీ వట్టుదలకు (పతీకగా నిల్చిన కళ్యాణి ధీర దృక్కులలోనూ మగవాళ్ళ నైజం ఇంత సనంకుచితమూ, స్వార్ద పూరితమూ ఆయి సందుకు అసహ్యించు కొంటూ కాళి తెంపివేసిన “శసక్రాంగి” తెగింపు లోన్తూ లోకుల్ని లత్మ్య పెట్టక, భర్తృ హీన ఆయినా రూపం కురూనం చేసుకోక భేదాన్ని లత్యబెట్టక కళ్యాణ నాయుడిని ఆంతర్యంలో ఆరాధించిన వసుంధర (తల్లి లేని పిల్ల - విశ్వనాధ సత్యనారాయణ) గంఫీర (వ్రవృ త్తిలోన్యూ నిధి వక్రించి నాల వితంతువుగా మారిన్తా మనసు వడ్డ కిశోర్‌కుమార్‌ వల్ల కొడుకును గన్న కక్ర్యాణి” సాంప్రదాయ తృణీకారేచృలోనూ. (ోతెరచాటు-”. జానువొ) అక్షగం ముక్కూ రాదని అసహ్యాంచుకొని దూరంగా వెళ్ళి వేరొక స్తీ ఫొందుకు శావ్యత్రయ వడిన కుసంస్కా-ర విద్యాధికుడై న భర్తను, నాగరిక యువతి రూవమెతి దాసోహం చేయించుకొన్న “నుశీలొ.. విజయ దరహానంలోనూ. (“వ్యామోహం” వేదం చేంకట్రాయళాన్ర్ర) ఇంకా నేలాదీవంది యువతుల అత్మనిశ్వాసంలో న్యూ “ఇబ్సిన్‌ (ప్రభావం ఉజ్వలంగా దర్శనమిస్తూనే ఉంటుందీ, ఈ విషయమంతా మందు ముందు విపులంగా వివేచన చేయబడుతుందీ. విసృత సాంఘిక నాటక రూపం (పాచీన సాంఘిక అట్లాద రూపకాలు ఉన్నత తరగతి వ్యక్తులి విషయ లోల త్యాలన్యు చర్చి పాలకాధికారుల అవినీతి కార్యకలాపాలను దుయ్యచిట్టిన విషయం వాస్తవమే. ఇబ్బిన్‌ యుగం వచ్చేనాటికి వ్య క్రిగత దూషణ నుండ్కి సొంఘిక నాటక స్వభావం విశాలమైందీ. జీర్ణమందికం వంటి వ్యవస్థను, రెక్కలు తెగిన విశ్వాసొలతో కొట్టుకులాడే విషాద జీవుల్ని సహారా ఎడారిలాటి (బికుకుల్మీ అందులోని నిరాశల సీలినీడల్ని,
118 సజీవంగా, సంపూర్ణంగా ఇంతకుమునుపు రూపక రూపంలో మనం దర్శించలేక పోయాం. విరిగిన కాయానికి కాయకల్పన చికిత్స చేస్తి ఆళావిషాదాల మిశ్రమ సంఘ దర్శనాన్ని ఆమూలా[గ్రంగా మనకందీంచిందీ ఈ వాస్తవికకా (6418) రూపక ఉద్యమమేననటంలో సందేహం లేదు. రియలిజం (ప్రభావం ఈ శతాబ్దాంతంలో అన్ని దేశాలకూ వ్యాపించిందీ. మొదటి ఆంగ్ధ దేశ నాటిక రచయితల్ని పరిశీలిస్తే; వింగ్‌పినెరో (18352-1934) అఉహ్లెట్టీ ఆర్థర్‌ జోన్స్‌” (లుం శీలి ేష ౮౦1659) (1851-1929), ళజ్లాన్‌ గాల్స్‌వర్షీ”" (ంష2 62190600) (1867-1933), జార్చి బెర్నార్స్‌షా:(1856-1950) (ప్రముఖ సం క్తిలో దర్శనమిస్తారు. పీరి మీద గూడ ఇబ్సన్‌ (సభావం (ప్రత్యక్షంగా వరో ఉంగా (ప్రగాఢంగా వుందీ. మానవకళా సంక్షేవు దృష్టితో, సమ్మగ సంఘ స్వరూ పాన్ని సునిశితంగా వీరు సమీకించకపోయినా రాబోయే ఆంగ్ల నాటక రంగ పరిణామ వికాసానికి వీరి రచనలు సహకరించినామి. “ఆరర్‌ జోన్స్‌” (వాసిన నాటకాలలో “పినారో” క౦'పె విశాల సాంఘిక (ప్రపంచం మనకు దర్శనమిస్తుంది. నేరాలకో (మ్రగ్గిపోయే స్రీ జీవితం వరకే “జోన్‌” రచనలు పరిమితం కాబేదు. సాంఘిక మళ సాంప్రదాయ చ్భాయల్ని గూడ తన నాటకాలలో (స్తావించాడు. అగ్మాట్టం కైట్‌! రే616 వేశీడమ; ₹769810 ౧6 16053 వ్‌॥123 226. 5120655” నాబకాలు ముఖ్యమైనవి. “06 0221552006. 0౯ 16 208192 ౨292” (1895) పేరుతో జోన్స్‌ సంకలనం జేసిన విమర్శనాత్మక వ్యాసాలు, రియలిజమ్‌ యొక్క- (వ్రయోజి నాన్ని పరమార్డాన్ని వె న్లిడి చేస్తాయి. హాస్యము, అధిక్షేసణ్క వెక్కిరింపుల ద్వారా ఆనాటి సంఘ స్టితిగతులను, యదార్జ సందర్భములను, చురుకు పోటులరో తన నాటకాల్లో తర్కించటమే గాక్క మానపునిలోపి ఆత్మశ కక్రిని జాగృతం చేసేందుకు జీవికాంతమూ కృషి సల్పిన మహామేధావంతుడు తోక విఖ్యాత విమర్శకుడు. బెర్బార్డ్‌షా ఇబ్సన్‌, ఇకోవ్‌, సిజి (న్వి2క్రిల్స, పిరాండిలో వీరందరూ ఇతని సమకాలికులు; కబ్బన్‌ (ప్రవర్థ మానుడై వున్నపుడు ఇతను వయసుతో చిన్నవాడు. బెర్నార్ట్‌షా థి తన జీవితకాలంలో విమర్శలను, (ప్రశంసలను పెద్ద మోతాదులో ఎదు ర్కొన్న మహా నాటికక ర్ర షా ఈళని నాటకాలలో శిల్చ్బం తక్కువై. తర్కం
ఖలీ
అధికమై రసాభాసగా మారిన సందర్భాలు లేకపోలేదు. “షో రచించిన “216 (41119996206 0€ 20940190” అన్న విమర్శనాత్మక (గంథం “అధునిక నాటకం” యొక్క అన్వర్జ రూపాన్ని (వర్యతం చేసింది,
ళ్‌ ౧6 208150 వళంళ61 23 0660 0160 116 8101165 0 164ట0అ *016 16 6081150. రేక8మి& ప25 06612 115 రే138్ర£806ీ అని (ప్రకటించిన *షా” మానసిక వేదనను బట్టి ఆనాటి ఆంగ్ల సాంఘీక నాటక వైఖరు లను మనం అంచనా దేసుకోవచ్చు. “నాబకం కొరకు రంగస్టకం ఉనకరణజంగా ఉండాలిగాన్సి రంగస్థలం కోసం నాటిక రచన చేవట్టగూడదన్నదే “షా” నిళ్చిశాభి పాయం (576% 26600610 6516064 కం 1౦120 పంం?064 (84 1 ఈం రంజరుడి *010%0 94609 ఈం గంకట6 కర 100 006 కం2ట6 చం ఢ292”) ఇండి సెండెంట్‌ థియేటర్‌ యొక్క అవశ్యకతను మంచి చెడులను వితర్కిస్తూ “షా” పై విధమైన అభిప్రాయాన్ని వెల్లడి చేస్తాడు. థియేబర్‌ కొరకు నాటకాలు [వాయటం ఆనాడు ఆధికమైందీ. వొటీలో కమర్షియల్‌ _ దృక్సథ మున్నంరగా సాంఘిక స్థితిగతుల వివరణాత్మక విశ్లేషణ, వొ న్తవికత కానరాదు:
కవిగ్కా కథా నిర్మాతగా ప్రసిద్ధి పొందీనంతగా, నంభాన్ని దాని స్వరూ పొన్ని శాస్త్రబద్దంగా షేక్ప్రయర్‌ ఆవిష్కరించలేక పోయాడనీ “ష్షా? (ప్రకటిస్తారు అనాటి రాజరిక పరిస్థితులను దృష్టిలో పెట్టుకాని ఉన్నంతలో చొరి(త్రళో నత్యాలను గూడ నమకాలిక సంఘటనలతో అన్వయించి నాటిక రచన జేశాడు. ేక్సీయర్‌ కాల గమనాన్ని బిట్టి సాంఘిక వ్యవస్టా రూపాలు మాడ్ప వందుదూ ఉంటాయి 'షేక్సృయర్‌ కాలానిక్కీ షా కాలానికీ మధ్య జరిగిన సాంఘిక వ్యవస్థలో వచ్చిన సరిశామం, పాలకవర్ష రూపురేఖలలో, దృక్పథాలలో వచ్చిన మౌొల్పు ఇవన్నీ దృష్టిలో "పెట్టుకోవాల్సి ఉంటుందీ. “షా” మనను వడింది, ఉబిలాటిం, చెందిందీ శాస్త్రీయ దృష్టిమిదనే. వివిధ సాంఘిక జీవన నరళులమీద ఈ దృష్టిని ప్రసరింవదేసి నాటిక రచనను కొనసాగించాలన్న ఆశయం గూడ 'షొిలో బలీయంగా వుంది. సాంఘిక్క సాంకేతిక అర్జిక రంగాలలో వచ్చిన మాడు గూడ ఈ దృష్టికి ఆలంబన నిచ్చిందీ. సమాజం మారిన్మా మట్టి ముద్దలా జడమై వున్నా వ్రత న్యాన్ని పురోగమనాన్నీ రచయితలు ఆపేక్షించటం సహజం; ఏ కొలంలోనూ స్వర్థయుగ మనేదీ వుండదనీ, సంఘ వికాసానిక్కీ సహోదర బాంధవ్య భాననమా రచయితల కృషి మార్గగామి వంటిదన్న భావం గూడ గణుతింపదగిందే,
120
(ప్రకృతిని వెన్నాడే వెలుగు సడల కలనేత వలె సుఖకాంతులు గూడ జీవి కాన్ని కమ్ముకొనే వుంటాయి. ధనవంతుల, ఉన్నత వ్యక్తుల విలాసాలతోపాటు, కటిక దర్శద్రుల విట్టూర్పులు, బడుగు గుందెల్లో నిరంతరం రగివే ఆళాంతి బడబాగ్ని ఇవన్నీ జాతిలోని అవాంఛిత వై రధ్యాలే. గతాన్ని, వర్తమాన అఆనుభవా లతో, [క్రియాశీల ఆంతర్యంతో పరిశలించగలగాలి అవ్పుడే ఆ;ావాద పూరితమైన (క్రిమూచరణ దృష్టి వసుదైక భావం రచయితలలో ఏర్పడవాయి. స్వర్హ యుగా లైనా వాటంతటవే సర్పడవు, స్లైతికు ఆభ్యాత్మికపు విలువంలకోసాటు, సాంఘిక ఆర్జిక్క రాజకీయ లక్ష్యెలలో గూడ స్వచ్చమైన ఆంతర్యం, సమదృష్టి, (ప్రగతి భావన (ప్రాతిపదీకలుగా పున్ననాడు ఆ జాతి సంస్కృతి కచే స్వర్శయుగం.. లేదా అణువణువునా నిర్వేదంలో మఠ మౌఢ్యం. గుప్పిటిలో చిక్క ”ని పరమపద సోపాన పంక్తిలో పాము నోటికి చిక్కి బల్లైపోక తప్పదు ఐలొానుడు.
అందుశే “షా” “| 145109676౯ ఇజం మ 1646ల: (8699 214603 806 (11160666 8క్రిణ!15ఓ 1160561765, ౨౦6 88812951 ౨3 51880 [18టూథ........ అని ప్రకటిస్తాడు. 'షా” నిరసన, ఆగ్రహం ఆయా వ్యక్తుల మీదనే గాని పాత్రల మీద కాదు. వ్యక్తులు మారిసప్పుడు సమాజం దానంతటదే మారటండి, భూస్వామ్య వ్యవస్టమీద మురికి పేటల మీద స్వేవ్బా (జయం మీద (236460-10863ణు వ్యభివారం మీద మిలిటరీ వ్యవహారాల మీద వివాహ వ్యవస్థమీద్క సమకాలిక రాజకీయాల మీద జాతీయతత్వం మీద, వ్య క్రిత్వం మీద, నుఠ నిరూపణల మీద ఒకదానిమీద నేమిటి? “షా” ముట్టుకోని వస్తువు లేదుః చర్చించని సమకాలీన సమన్య లేదు. విశ్హేషించి విమర్శించని దురావారం గానీ, దుష్ట సంప్రదాయం గాసి లేదు. దిహుముఖమైన్క భావాల సెన్నిధువే “షా రచనలు. ఈ రచనలు గూడా శాస్త్రీయ దృష్టితో తార్కిక చింతనతో నిండి పుంటాయి, *“₹/6 శా2966 25 (06 38913 0% 01 185. 2 ౯68110 50160650 1811 ₹81 2151003 ...... * ఆని షా నాటక రచనా ధ్యేయాన్ని స్పష్టపరుస్తాడు. హాన్య వ్యంగ్యోక్తులతో సమకాలీన సమస్యలను తర్కించి తన నాటక రచనలకు “ల్లాసికల్‌” స్టాయినిచ్చాడు 'షా”, ఆయన నాటికాలన్నీ ఆనాటి వ్యక్తి డోలాయ మాన మానసిక అవ్యవస్థమ, సమస్యా వై విధ్యంతో తన్నుకులాడి పోయే. సంఘ రూపాన్నీ, దాని అంతరంగాన్నీ మన కందజేస్తాయి.
కంక? వంమ80రే3027 06839 0 *లం [0౯ 16 ండ006,
121
ఓం6 డర 0660 ఇం మం6ేం?క వెప రేుతముడటంల ఇమం 6003 0మగ6? 800121, 011041 286 1611281029 ౯౦016009 29 98)601 [01 ర1855...-... ఓం మడరం ౪0 118 మి16ే €ం రేం ఫి 58803 ఇసిజి 15 146 0001 గేంస్‌ ప ంకాం8109 హిం. ఇర0ింళక 18750... కేసింళకు!98 "000110 &కడహిక్క ఇ0110% 1080166 గ 1068 06 +ట్వు. 14086 మునికి 0 ఫైఠ0016........”” మె వివరణ షా విషయంలో ఎంతో సత్య నమ్మతం. ఆతని సౌంఘఫిక నాటకాలు నాటి సమకాలిక సమస్యలనే గాక్క నజీన నమాజపు మనుగడకు (ప్రాణం పోశాయి. పప్రమాడథరితమైన దుూాదారప్ప పోకడలను గూడ విన్లేషించి చూపినాయి. ఈ విన్తేషణ బహు ముఖాలుగా సాగిందీ. ఆడ్జిక్క, సోమాజిక్క న్రైతిక సమస్య అన్నింటిమీద *షా" తన దాడిని ఉధృతం చేశాడు: షా=-మోలియర్‌
నూతన చారివకాంకాలను నూతన కావస్ఫూ ్రితో (గ్రొయాలని .షా బోధిస్తాడు. రచనలో పరిశీలన (2౫40128002), పరిశోధన (27682602) ఉంశాలని గూడ *షా' ఆంటాడు. ఈ వరిళోధన సమాణాంతర్గత జీవన ధర్మాలకు; పోకడలకు సందింధించినట్టిద. మోలియర్‌ పద్దతిలో కాను (వొస్తానని గూ డ షా తెలియజేశాడు. నాటకం (స్రభోదాత్మకంగా ఉండాలని మోలియర్‌ తెలిసాడు.. ఆవ హాస్యం ద్వారా ఆ (ప్రదోధాన్ని అందజేస్తానని “షా (ప్రకటించాడు. మోలియర్‌ ఉపన్యాసాల ద్వారా సాధించిన దానిని నేను హ్యూమర్‌ ద్వారా నెర వేదస్తొనని తన రచనా దృక్పథాన్ని *షా వివరిందాడు, *షా” నాటకాలు వినోదాన్నీః ఉదే స్మ ఆనందాన్నీ, అసహ్యాన్ని కలిగించినాయి గాని ఆలోచనలను (ప్రేశేపింపలేదు. షా హాస్యం గూడ గిలిగింతల వరశే పరిమితమయిందే. గాని దాని ఏద్నొత్త ఆయే? ఆవశ్యకత నెరవేరలేదు. మోలియర్‌ గొన్న భాష వాడి (వబోధాత్మకంగా గాలి (వాాడు. “షా” చెళ్త పద్దతుల ద్వారా అపహాన్యంకో నాటకాలు (వ్రాశాడు! అని (ప్రకటిస్తాడు టి. ఆర్‌. బార్నెస్‌,
నాటక (ప్రపంచంలో ఇబ్సిన్‌, ఛెకోవ్‌ల స్టానం ట్‌ష్షాగి సంపాదీంచుకో లేదని “వాక్లీలి (4. ౩ ₹7280ల0 అన్న విమర్శకుడు వ్యాఖ్యానిస్తాడు. (షా. దాధ్యకా రహిత వైఖరే ఇందుకు కారణమని గూడా వ్యాఖ్యానించాడు.
ఈశడమ 204 వళంఅయి8మో” పీరికలో ళాను ఆత్మ చైతన్యం కోసం అన్వే షిస్తున్న నైతికవాద్‌గా “షా” తనని కాను అభివర్థించుకొన్నాడు, ఆత్మ చైతన్యం
122 ద్వావా నూతన మానవుణ్ని కనుగొనటిం తన ధ్యేయదుని “టానర్‌” అనే నాయక ష్మాత “టి.వి” ఆనే పాత్రతో తన ఘనతను చెన్పుకొంటూ వెల్లడిస్తుంది. వం. జమ్‌ అన్న నాటకంలో “తగ136 1110500162. అనే నదాన్ని (ప్రయోగిం చాడు “షా”, సేక్సియర్‌కు మానవ దౌర్భల్యాలే గాని ఆ మానపుని శక్తి సాదుర్ద్యాలు తెలియవని షా” వ్యాథ్యానిస్తాడు. రోజు రోజుకు మానవ ఆలోచనలు, పద్దతులు మారుతున్నాయి కాబట్టి నా పతిజ్జను నిలబెట్టుకోలేనని “షా అన్నాడు. అజ్ఞాన కేహళంలో నాటబడిన కలుష మొక్కలు ఎంత దున్నిన్నా ఏటా కలుపు మొలుస్తూనే వంటుందని గూడ “షా వ్యాథ్యానించాడు “32% 2061 వ్‌ళ61మ922” పీఠికలో. 'షాంసమకాలీన సమన్యలు “షా శ్రానని గూర్చి కాను అధికంగా చెప్పుకొన్నా వాస్తవిక వస్తు దర్శ నంలో ఉపోద్దాకాలను మిళితం చేసి రసాభాస చేసినా గంభీర నన్నివేశాలలో గూడ మధ్య మధ్య హాస్యాన్ని చొప్పించి ఆ రంగాన్ని ఆభాసుపాలు జేసినా ఆనాటి ఆంగ్ల నాటకరంగ మహోదయానికి నూతన వెశాళికుడు “షా”. సమకాలీన వివిధ జీవన పద్దతులను సమస్యలను క క్రివంతంగా. విశిష్తంగా, విస్తారంగా, సూటిగా షా చెప్పి నంతగా ఆనాడు మరెవ్వరూ సాహసించలేదు ఇదీ చారిటత్రిక సర్యం. దేశవిదేశాల్లో షా నాటకాలు ఇప్పటికీ (దర్శింప దిగుతుండట మే ఆ నాటకాల జనాకర్షణ ళక్తికి (ప్రబల నిదర్శనం. కేవలం ఆఅపహాస్యమే గాక ఇెప్పదల్బుకొన్న భావాన్ని సమా జప గుండెల్లోకి ఇంజెక్ట్‌ చేయాలన్న భావమే “షాది. హాన్యరచనా నిర్జిష్టతలో షా” భక్తి అపురూపమైంది, ఆదీ (ప్రబోధంలో గాని సమస్యా వివరణలో గానీ సంఘటనా గంభీరతలో గాని ఇపే కల్సిపోతుందీ తప్ప వెలుసలవుండి వెకిలి భానం కల్లించదు. తంల ఇతే 3626068 ౧626664 16 267 ఈ[42 1 ౪85 రగిలి 60 కుకేలం(1ురే 14 56 *న&4 20562 268296 60. 00%7ట ౦౫౫ న్‌సషళా 266 2 11416 61801014 కంకి 6 9871683 961 0 (ఏం 0040842 012116 216 ఆళు[0కీ అని ప్రకటిస్తాడు సురేంద్ర సాహల్‌, పాత సొం(ప్రదాయాలమీద విక్టీరియా సీచులమీద “షా” వెల్లడించిన నిరసన పై పంక్తులు శేలియజేస్తున్నాయి.
కడా
షా రచనా (ప్రభావం అన్ని దేశాలతోపాటు మన తెనుగునాట కూడ చోటు బేసికొందీ. అతని నాటకాలను సూటిగా అనువదీంచడమే గాత పలువురు నాటికీ రచయితలు “షా” సంభాషణా సరళివ్కి హాసక్టా ఆక్షేపకా వై ఖరిని తమ తమ నంభా వణల్లో చొస్పింసజేళాయ, “కం ంఇంకే 90 సటయి2టండ 10 & 6౦6 ఇట ఓం $00121 01[00౧05681065 - 10 90188606 ఇం21002653 12 షే18 ౦0031609%- ఇ౦181169”]30 అన్న నికోల్‌ పలుకులు 'షా” (ప్రత్యేకతను తెలియచేస్తాయి. తలుగు నొాటకరంగం'వై షా (పథావం
“వినోయర్స్‌ పొస్‌”ొను అనుసరించి మురికి పేటలు అన్న పేరుతో వేమన గంటి (శ్రీరాములు సౌంఘిక నాటకాన్ని రచించాడు. మధ్యతరగతిలోని మందభాగ్య దుందహాసాన్నిి అలవికాని ఆశలతో (బతికే ఊహల జీవితాన్ని ఇందులో. చిత్రీక రించాడు.
“మాన్‌ అండ్‌ సూపర్‌మాన్‌” ఆధారంగా సోమంచి యజ్ఞన్నళొస్ర “విశ్వం జెళ్ళ అన్న నాటకాన్ని, కొట్టపాటి గంగాధరరాపుగారు “విషకుంభాలు అన్న నాటికాన్ని రచించారు.
“విఖ్యం పెళ్ళొలో సంకానాపేక్షతో స్రీలు పురుషుల నేవిధంగా వశపర్చు కుంటారో తెలియజేయబడిందీ,
“దెవిల్స్‌ డివైపుల్‌”ను అనుసరించి “సాహసి” అన్న నాటకొన్ని కొజ్డపొటి వోరు రచించారు. ఆవదసమయంలో యజమానిని సేవకుడు ప్రాజాలొడ్డి కాపాడటం ఇందులో [పధాన ఇతివృత్తం. జాన్‌ గాల్బొవర్డి
౮౦ష2 ౮611590500) (1867-1933) : మొదటి నవలా రచయితగా (వభ్యాతుడు. 1906లోనే నాటక రచనకు ఉప(క్రమించాడు. 51116 (1909), 3391106 (1910), 021163 ఇతని (ప్రసిద్ద నాటకాలు. 118 511768 90న (1906) ఇతని మొదటి నాటకం : అనాటి సాంఘిక స్టితిగతులకు దర్పణం పస్టే రచన కస్పిల్వర్‌ బాక్స్‌”. న్యామనునేద ధనవంతులవై పే చేతులువాచి వుంటుందని, వీదలకదీ
అందుబాటులో ఉండదని తెలియజేస్తూ. నాటి సాంఘిక వ్యవస్థలోని వ్యత్యాస ఢోరణిని నిశితంగా నిమర్శిందాడీ నాటకంలో. దారి(ద్యం, నిరుద్యోగరు నిన్న్ఫృహ,
న! ఆసహాయత నిట్టూడ్పులు ఇవన్నీ శల్సి ఒక వైపు ప్యాత్రలుగా?; అన్యాయం థన దాహం కవటత్వం వంచన, నేరాన్ని దాబవేసే ధనమదాంధశా వై ఖ8ి ఇవన్నీ మరోవైపు పాత్రలుగా రూపుకట్టి మనకళ్ళముందయ. కడలాడుకాయి. బలవంతుడు , చిలహీనుజ్జీ ఏ విధంగా తన పిడికిటిలో విగించ్హి మానసిక శోభకు గురికావిస్తాడో సౌకీభూతంగా నిరూపణ చేయటంలో అసమానుడు.
“జస్టిస్‌” అనాటి శైలు జీవితంలోని నికృష్ణ దయనీయ స్టితిగతుల్ని వివలి స్తుందీ. ఈ (ప్రదర్శనతో (ప్రభుత్వం కళ్ళు తెరిచి జైలుగోడల మధ్య నలిగిపోయే కాప్యగన్తుల దుర్భర స్థితిగతుల్ని సంస్కరించింది. నాటిక రచనా [ప్రయోజనం ఫల వంతమైంది.
“జస్టిసిలో విలియమ్‌ ప్లాడర్‌ (౮1111421 1266ల) చిన్న గునుస్తా. పివొ హిత స్త్రీని పేమించి ఆమెకో పారిపోతాడు. ఇందుకుగాను ధనం కొరకు ఒక చెక్‌ను ఫోర్డతీ జేస్తాడు. పట్టుబడి జైలుపాలవుతాడు; జైలులోని దుర్భర సరిస్టికుల్ని సంభాషణద్వారా వెల్లడి చేయకుంవాన్సే వాటిని సంఘటనల పరంగా వివరిస్తాడు, ఈ సహజాతి సహజ వివరణ ఆనాటి రచయితల నెందరినో కలవరపర్చిందీ. ఏ విధమైన సంభాషణణు లేకుండానే ఆ సీను గాల్స్‌ వర్షి వివరణతోనే ముగుస్తుందీ, స్టేజి దై రకన్‌ విధానంలో ఇబ్బన్‌ను గూడ ఆధిగమిండాడు. (పేక్షకుడు ఆ వివరణ ఆంకా చూడగలుగుతాడే గాని ఒక్కమా మైనా వినలేడు. ఆతని పంచేం్యద్రీయాలూ ఆ పాత్ర రంగం మీదపడే అవస్థమీదనే శేం్రీకృత మవుకాయి. జైలులోని దుర్శర పరిస్థితులను గూర్చిన వివరణే ఇది.
“ఫ్రైబ్‌”లో గూడ ధనిక వీవల మధ్యనున్న అంతరాన్నే సునిశితంగా వినే షణ చేసే చూప్పకాడు. ఆతని మానవకా వాదం ఈ నాటకంలో పరాకొస్టకు. చేరిందీ, కార్మికుల యజమానుల మధ్య రగిలే సంఘక్షణ (సభానంగా తీసికోఐబిడిందీ.
ఉన్నత మధ్యతరగతి వ్యక్తుల పటాబోవకపటి జీవికాన్న్సి [క్రింది తరగతి ప్యక్సుల నిస్సహాయ రోదనలతో నిండిన వాస్తవిక దయసీయ జీఏకాన్న గాల్స్‌ వర్రీ తన నాటకాలలో విశ్లేషించి చూపాడు. ఇబ్బగ్‌ బావపరిధిని ఇవి ఆకి[క్రమించి నాయి. ఆయినా చిన్న చిన్న లోపాలు ఉన్నాయి. ఉన్నత వ్యక్తువే పా(త్రలుగొ ఉండాలన్న వాదనలివి వ్యతిరేకించిన్నా [క్రింది తరగతి వ్యక్తుల దయనీయ స్టితి గటేల్ని శేదికెల్లం చేశాదేగాని, అన్యాయాన్ని వాళ్ళవైైపునుండి మళ్ళించే సాహ
న!
సొన్ని "గాల్స్‌ వరి" చూ పెట్ట లేకపోయాడు. గాల్సొవర్టి స్టేజిలద్బలు తగ్గించి. నాటి రాన్ని (సదర్శించవచ్చని నిరూపించాడు. [అంతకు ముందు పేజిలో రియలిజం పేరిట విపరీతమైన ఖద్చు ఉందేడి). యథారథ జీవన స్థితిగతుల్ని వివరించాడు గాని నందే శఎగాని పరిష్కార మార్షంగాని లేని దాటివేళవైఖరిని అవలంబించాడు. చ్యితణ ఉంటుందీ గాని గుణపారం వుండదు, [క్రిందే వర్గాల సమన్యను అవగాహన చేనుకొని జాలిచూపుతాడు. హేతువులోకి పోడు, సాంఘిక విశ్లేషణా (ప్రదర్శన న్యూ(త్రమే ఉంటుందీ. తిదుగుదాటు స్వభావం లేదు, కరుజరనంతో రచన నిండి వుంటుందీ,
ల 110 0% 20410066 10 16 కంర ౪014 2ల0౪66 80 15 6716621 2 902గ64 410%06[0మిు - ఇత 66 4౯6 20016 81818 10 సయండ66 జల 6 ఏఘముంం ఇషం 2ళషంం 0 కస బడే ఈ69ర ౦03664 90 1... ౧16 1416 మజ్యు గం ఇంలే మతు 6 రేంళాన. 8064 026 920 ₹10 15 04ళ%6 ంంంక80స. 18 16 5808010 1115 2804566 00641 19 010 23తే పే ఇంరేంకం08మ6సు8్ర 6819౪057 పీడ(రిర 26ే రే65015664 056 ఇషం 109100 కం! పఅకం0021165 12 ళం 0106, 2110౪664 లులమంం1౪65 0 06 టటికంయంతే. 100 22 మంంఏ58/8 ముం9. ఏషంపే 2 స2లుం6 01 లం 0[0%64 ౪740 టలు, 8550014466 ఇటు & ర1తే బం౪0 ౦% మం &రే ఇంకుంక ప్రేం పేఇరే ఆ(0ంక్కు 00మన85క102 మరే &రయిి11260బష”* అంటూ “విలియమ్స్‌” వెలిబుచ్చిన ఈ అభిప్రాయం గొ ల్స్‌ వర్తీ నాటక రిచనలోని ఆంతర్యానిక్సి అద్దం వడుళూ వుందీ, మహిళా ఉద్యమం ;
ఆ నాటికే ఇంగ్ధండులో ప్వేచ్బ్చాయల నూతన మహిళా ఉద్యమం ఆరంభ మైంది, భార్యకు ఇష్టం లేకపోతే భర్తను విడిచి వేయవచ్చని దీని (పథానాశయం. శార్జిశాంద్క్‌ అనిని సెంట్‌ తదితరులు ఈ ఉద్యమాన్ని బలనర్చాడు. ఆశయ సాధ నం చేసికొ న్నారు. గర్భనిరోధానికి అనుకూలంగా గూడ చట్టం అమలులోకి వచ్చిందీ, 'పెళ్ళిక్కి (పేనుకు మళ నిర్వచనంతో ఎట్టి సందింధం లేదని వీళ్ళ వాదన, వివాహం సంకానం కొరకేనని ప్యూరిబన్ల భావన, విణాకుల చట్టింగూడ 1921లో అమలులో కొచ్చింది. స్రీ రెండో వివాహానికి గూడ అనుమతి అఖించిందీ. ఈ సాంఘిక ఛాయ లన్ని నాటిక రచనల్లో (ప్రతివింవించినాయి. పె తరగతి త్రీ (క్రిందీ తఈరగళకి వ్యక్తిని (ప్రేమించి వివాహామాడటం గూడ ఇవ్చుడిన్సుడే. తెలుగు నాటకాల్లో కన్చిస్తున్న్యా
126
మై తరగతి యువకుడు క్రింది తరగతి. స్త్రీని (ప్రేమించి. పెంగ్లాడటం ఈ శకాన్టీ మధ్యనుండే తెలుగు సాంఘిక నాటికాలో కన్పిస్తుంది. అ జేళంలో 1914 లో నంక వించిందీ. ఈ తెలుగు తీరం చేకేసరికి "సరో నలై సంవత్సరాల కాలం తీసికాందీం ఇబ్బన్‌కు బర్గ్‌కు దుధ్యన ఉన్నారు మన నాటక రచబుతలు. “స్తే పునర్వివాహానిక అనుమతి ఛాశ్వులు కొంత కన్యాసల్యంలో లీలామా(త్రంగా మాడగలుగుక్త మధ్యతరగతి (కిందీ తరగతుల బావలు, అఆగవాట్లు, అజీవివేకలు 6.0; పొ స పల్లివడుచు, మాలపిల్ల తదితర నాటకాల్లో మనకనుభవమే. తనతో రియలివర వాదావికి వస్తురూపం కొ శ్రదనం తొడుగు తొడుక్కుంది. షా, గాల్స్‌వక్టీలకు కొ భిన్నమైన వస్తువిద,
ఈ కొలంలోనే ప్రాన్సుతో గూడ ఇటువంటి సం్రదాయభావ నిరాతృతి న్‌ కౌలు వెలువడినాయి. వ్‌ళ్ళద్‌ సంస్కరణవాదం; కొత్త నినాదా౦ం, సాంఘిక సంస్యం రణే వీళ్ళథ్యేయం,
అల్ఫ్రెడ్‌ కోపన్‌ (వ్రాసిన. “తైర్యం81 ఇష6 113 0468006౯” (18) నాటకంలో అక్షికంగా చితికిపోయిన తండ్రి తను అన్నుజేసిన వ్యక్తీ మేనల్లుజ్ణ త యాత్తుర్తు పెండ్లాడటింతో తికిగి ఉఃపిరి పేల్చుకోగలుగుకాడు. పై తరగలి కులాదారోః మకాచార్య రాజకీయ అధికారాలను వ్యతిరేకించేవి, (క్రిందీ తరగతి పా్యత్రలచేత, "పెద్ద తరగతివాళ్ళ వై ఖడలను ఇండింస జేసేన్మి ఈ తరహా నాటకాలు. (ప్రొన్స్‌లో వెలు వడినాయి. వీటిని క్రింది తరగతి వాశ్శెక్కువ అభిమానిండారు. (పేకకులలో అధిక శాతం కూడసేనే రాన్రోత్సై సాంఘిక అభ్యుదయానికి నూతన పరిణామానికి ఈ నాటి కౌలు కొం సూచక్రాల్సగా పఠిగణింసబడినాయి. (గే విలాసాలకు డబ్బు అడ్డు కౌళూడదని ఇవి భాష్యం చెప్పినాయి. “6 266. 7700060, “కషముణి2 బం ఇటువంటి నాటకాలే,
వీటిల్లో ఇతివృత్త వా స్పవికతేగాని, కళాత్మక దృష్టిగాని సమస్యా వివరణ గాని మనక్కంవిపించదు. రచనలకు వను నిరషతలేదు. ఇబ్బన్‌కు మించిన రియ లిజంన్న పీబ్ళ వ్యా న్లీలోక్ష్‌ తన్నినా వోకావరణ కల్పనలో, పాత్రల చిత్రీకరణలో వాస్తవికలో మినహా నిండుదనం లేదు రియలిజం పేరుతో వెలువడిన బలహీన వస్తు (ప్రదర్శన నాటకాలివి. కామ ప్వేచృతో గూడిన నాటకాలు గూడ కొన్ని వెలువడి నాయి, మొదటి (ప్రనసంచయాద్ధం తర్వాత చలువువ పుపషులు మరణించటంతో అడ్‌
121
వాళ్ళ 'సెక్సా విజ్బృంభణకు అనుకూల వాతావరణ" మేర్చడింది.. “సర్‌ శ్రిచర్జొబర్డ్‌న్‌* కౌమశాస్త్రం నూర్చి (వాసింది గూడ అప్పుడే.
ప్యూడల్‌ (డ్రామాలలో శరీర సొస్టవాన్ని కప్పిపుచ్చేవారు. ఇప్పుడు బహిర్గత' పర్పటం; తెలుగులో గూడ స్త్రీ ప్మాత్రలను లోగడ ప్పరుషుకే ధరించేవారు. ఇప్పుడు చీ పాత్రలను స్రీశే నిర్వహిస్తున్నారు. ఇదీ కాలానుగుణమైన 'మాద్చ. “రియలిజం యొక్క పరిపూర్ణ రూపంలో ఇదొక కాఖం
19 భ₹॥ చివర దానిన వ్యాపార వ్యతిరేకత మీద గూడ కొన్ని నాటకాలు వెలు పడినాయి. "స్పెయిన్‌ రచయిత కైవస్‌ (2109) వ్రాసిన “కి జంలో' (1919) నాటకం; యూరోపియన్స్‌ ఇతర దేశాలకు వెళ్ళినపుడు కార్మికులననర మయ్యేవారు. ఆక్కడ గొరకనపుడు బానిసలుగా కొనుక్కొని చాకిరీ చేయించుకొనేవాద.
అాషిం పెర 618” (1931) “త ౦౦మమ2% 686 అన్న నాటకాలు అనాటి సాంధిక జీవన ఘర్షణను చితత్రించేవే ఆయినా దోపిడీని [ప్రోత్సహించేవి. ఇవి నేరాలను సమర్జిస్తాయి. తెనుగులో “రంగూన్‌ రౌడిగొ “దొంగ వీడు” మొ॥ నాటకాల్లో గూడ మొదటి ఈ ఛాయలున్నా నాటికొంతంలో ఆయా పాత్రల ట్రన _త్తన (ప్రధానాశయంగా తీసికోబడింది. సింజి-పీర్మపాంత పాకలు |
ఈ “రియలిజం” సిద్దాంతానికి జీవం పోస్తూ నగర (ప్రజల మనోభావాలను జీవన గమనాలనేగాక్క వల్లె ప్రజలు, సము ద్రజీవులైన జాలరుల దయనీయ జీవిత పమరాన్ని అక్షర రూపంతో సాఇ్షిత్క-రింప జేసిన గొప్ప నాటికీ రచయిత జే యమ్‌, స్వింజ్లా ౮ కెజ్‌. వృయక్రల) పారిిశామిక (వ్రవంచానిక్తి నాగరిక జీననొనికీ ఐహాం దూరంగా రమ అనాదీ వంళ పారంపర్య వృత్తిలో (మగ్గుతున్న జాలరులను గూర్చి వారి ప్రమాద భరిత జీవిత సమరాన్ని గూర్చి, ఆరన్‌ డీవుల మౌండలిక యాసలో రచింపదిడ్డ ఈతని నాటకాలు ఆ దేశపు పల్ల జీవుల సంస్కృతిని, నం చాయాన్ని ఆవార వ్యవహారాలను వెల్లడి జేస్తి సాంఘిక నాటక రచనా (వ్రవందానికీ నూతన జీవాన్ని నింపినాయి,
ల కరం రయుుజ 1206 కుం కృయంషింద్తూ. రేం 10 2011 01 వివింళఠ. ఇషయ[రి కై తుషజకేనకక ఇసు లంట 20016, ఏరే. (88016553 ఇటు ంసన 93754600: 406 8008 29 016 2910266 ఇ5 భల మ%జలయడ-
126 6090012 0% 68168 - 100% 4 [039690 &94 ౪10 ౮6౯౧805 - 986 16 అఆం6 ప1డ5 0 వంటుంకం08 206 పెం11686 ౮2౦ ౪0 00౯6 [80 0 01 శ2ంఏ102 2 6 0120606112165 0 06 166్ర్రలు.... భం రః808 15 మడరే6 561109 10 (16 160% 36356 0[ €%16 ఇ౦ం1164-206 9” 6 రేం॥్రై066 శ ఇ౪810% 16 15 ౬68 అం ౪1646 ౧౯౦9016003 4 216 569105 11 భ6ర- 5617653, 0౪1 0 16 166౯66 11 ౪0109 16 81765 116 01150006 01 ౪650 68) 10 రేం! సుం 09 *స10ంపే్‌ 09 108813%161055 11౪/6 5 ౪76 520౪164 018010 ఓం రుంష068 85 ౪660 60 2 6102౫61 *ఆసేలం 6 006 ౪6 మంరిరే 15 62608 ౪100 01625006 26 2081206 206 ౯4006 *స68 116 రేడికుడి ₹29 28 పట 1066... 22 ఈ వ్యాఖ్యతో నాటకాల పట్ల సింజ్‌ ఆఖ్మిపొయిమేమిదో వెల్లడపుతున్నదీ, చర్చనీయాంశమైన సమస్యను బట్టి, ఆ నాటకం (పేక్షకుల మనిస్సువై. కల్గించే (ప్రభావాన్ని బట్టి నాటిక లక్ష్యం, ఉన్నతి ఆధారపడి ఉంటుందనే, మందుల షాపుకు వెళ్ళినట్లుగానే సంతోషంతో పాల్గానే విందుకొరకు వెళ్ళినట్లుగా గానీ రంగసలానికి వెళ్ళరాదని సింజ్‌ అభిప్రాయం. అంపే నాటకం (పేకక మనోరంజకంగా ఉండాలనీ వివిధ చర్చల వివరణతో సమన్యం బరువు భారాలతో పేక్షకుని చికాకు బరచగూడ దని గూడ మనోగకాధిప్రాయము. నాటకం దేనిని ఉద్రేశ్యపూర్వరంగా టోధన చేయదనీ అటుపంటి సమస్యాత్మక నాటకాలకు కాలం తీరిపోయిందని గూడ ఆతను వ్యాఖ్యా నించటం గమన్నార్షం, ఆధిక్షేపణలతో, విమర్శలతో ఆనాటి సాంఘిక జీవితాన్ని ఆహ్హాదభరితంగా వెల్లడి చేసిన జాన్సన్‌ మోలియర్‌ నాటకాలు శాశ్వతత్వం అపా దించుకున్నాయన్న సింజ్‌ భావం గూడా సమంజసమైసదే. ఆనాటి కొన్ని సమస్యలు ఈనాడూ ఉన్నాయి. (ప్రదర్శన విషయంలో అఆనొాడవి ఎంత విజయవంకాలో ఈనాడూ అంతే, ళ్‌ ట్‌ంకర్స్‌ వెడ్డింగ్‌ దీషాడో ఆస్‌ ది గ్లెన్‌” తెంటూ అహ్లైద రూనళాలు, తియలిజంకు ఇని నూతన ళేభను గూర్చి పెట్టినాయి. వాస్తవికత, అధికేసాలకో నిండి ఉండి అనాటి సొంఘిక జీవనానికి దర్పణాలుగా విలసిల్లినాయి. “ది షాడో ఆఫ్‌ దీ గె” చిన్న నాటకం, నాటిక వంటిది. వయసులో ఉన్న తన భార్యకు ఆమె (పియనిత్‌ పరిష్వంగ సుభాన్నందీయాలన్న భావంకో, వృద్దుడైన భర మరణించి నట్లు ఆభినయించడం దీనిలోని సారాంశం. ఆనాటి పట్టణ జీవిత విలాస జీవన చై వరీత్యాలను భార్యాభ ర్హల వయసుల అధిక బారతమా్యాలలోని (ప్రమాదాన్ని న్‌
129
నొటికం తెలియజేస్తుంది, ఆనాటి యువకులు భనవంశుకై న యువకులను. వివాహ మాడాలని ఎంతగా తాచ్యత్రయసడేదీ సింజీ గదీ టింకర్స్‌ వడ్దింగోలో. వెల్దడి జేశాడు. ఇది ఏనోదాత్యకం. ధనమదాంధుకై న మశోధికారులి స్వాభావిక అవవిత్ర నైజాన్ని ఈ నాటకంలో స్పష్టీకరింవాడు, “రైడర్స్‌'టు దాసీ” వీషాదాంళతం? సము ద్రమే సర్వస్వంగా జీఎంచే జాలరుల దైనందీవ జీవన, దారుణ (బితుకు' తెకునుల్ని అత్యంత స్వాభావికంగా తెలియజేశాడు. మనిషికీ నము(ద్రాన్‌కీ ఉన్న అనుబంధాన్ని, సంఘర్షణను, అపాయాన్నీ వెల్లడి చేస్తూ (ప్రకృతి నుందు మని'షెంత బలహీనుడో శెలియజేస్తాదు.. ఇందులో సముద్రమే (ప్రధానత్వం స్వేకరిస్తుందీ. "తన కొడుకు లందరూ వృటి ధర్మంలో సముదానికి బృలైపోగ్నా తల్లి మార్చ (342052) పడేతోళ (పేకకుల్ని కదిలించివేస్తుందీ. కంటతడి పెట్టిస్తుంది, ఆందర్శ్నీ మింగిన ఈ నము(ద్రం ఇక నన్ను చేసేవేముంది. అదీ నన్ను వేరే సాధించేదేముంది ఆంటూ వేదనాథరిత నిర్లి ప్తతతో నిండిన హ్యాదయంరో తన కొడుకుల ఆత్మ కాంతి కోనం భగవంతుజ్జే (పార్జిస్తుంది. “న్‌ మనిషీ ఎల్లకాలం జీవించడు, ఈ పరిస్తితుల్లో కాంతి ఓకా టే శరణ్యం” అనుకొని గుండెను రాయి చేసుకొంటుంది. “ఈ నాటికలలో గూడ పృల్లై (ప్రజల మాండలిక భాషనే సింజీ వాడాడు. వాస్తవికతకు వట్టం శట్టాడు” * అని (పకటిస్తుందీ “ఎల్లిస్‌ 'ఫెర్యర్‌ ౧.
తెలుగులో గటెళ్‌ ప్యార్రో రచించిన “కొడుకు పుట్టాలి నాటీక దాదాపు ఈ “రైడర్స్‌ ఆఫ్‌ ది సోకి ఆనుసరణే. పాత్రో ఆయా ప్యాతలకు వోడిన భౌష్‌ కూడ తీర ఫ్రజల మాండలిక బీవితభాషే.
తన రచనలలో సామాన్య రైతుల, తీర ప్రాంత జాలదల మాండలికభాషను వాడి ఆంగ నాటక రంగాన్ని సింజీ ఎంతగానో వికాననంతం జీయగలిగాడు. ఆధునిక తెలుగు. నాటక రచయితలలో గనేళ్‌ ప్మాతో తీరప్రాంత మాండలిక లొషను తన సొంఘిక నాటకాలలో (ప్రయోగించికే. కే. యల్‌. నర్పింహోరాపువంటి వాద తెలంగాణా నుడిరారాలరో నిండిన జన జీవత భాషను వొడి నాటిక రచనకు (ట్రత్వేకతను పరిణతిని ఆపాదీంచి పెట్టారు,
కే]
130
ర్‌. గీ 66206 0 ఉంళయ0ంయం20 2 పం ఉండలి 6 9 షరి] 60280 90000008 280 6068008 8664 భా పు ఈ 760 8౦06062106 0౯ 16౧6308 రేికై7ం[రుయి. ఓరే 20076 2 2 రేంహిం [0 6502906 కొందు. 68కీ మి21లణేడ!. ఇ41163....€ ఆఆన్సి వ్యోవ్యానిస్తాడు “నికోల్‌” సింజీ నొటికోలి నుద్దేశించి. కనే కళలకూ వా స్పవంగా ఎదురయ్యే జీవితానికి మధ్య ఉండే అంతే రాన్ని ౪ ఆంకరం రగిల్చే నిరాకా నిద్దూర్చులను, వీటన్నింటితో కూడిన మనిషి భంగపాటు బ్రకుకును *సింజి తన నాటక రచనలకు నేపథ్యంగా తీనుకొన్నాడనే అన్పిక్రో లని అభిప్రాయం గూడా,
రష్యామై ఇజవన్స్‌ _సభానము మూ పలురకాల ఇజమ్స్‌ (ప్రభావం 19 వ॥శ॥ అఆంతంలోయూరోప్‌ దేశాలన్నిం
టిని అలుముకొన్నచ్తు, రష్యా దేశ నాటకో రచయిళల్ని గూడ ఉఊక్సాహపరిచిందీ- కా త్త వస్తువుకోసం, సామాజక చింతనతో టొడిన అభ్యుదమాత్మక రచనల కోసం ఆ దేశ రచయితలూ ఉవ్విక్యూరారు, 1917 లో నంభవించిన రష్యా విస్ల వానికి కొద్దిముందు ఆ చేళ రచయితల మనసులను గుంజి వీడుస్తున్న భావ సంకో ధాన్ని (పశా సంచేమ సద్చావాన్ని; తమ రచనలకు ఆలంబనంగా మలచు కొన్నారు. 18 వ కకాబ్దింలో వొజిరోవ్‌ (0219207- 1769 - 1816) (ఫెంచి మోడల్స్‌ మెదనే ఆధారబడి (టటాకెడీలు రచించాడు, జుకోవిస్కీ (1786-1852) రోమాంటిసిజమ్‌ను అనుసరించి నాటక రచన చేశాడు, చారిత్రక నాటిశౌలు గూడ కొన్ని ఇతడు రచించాడు.
“జ్బృష్కన్‌” (₹49%8మ) : ఇతడు నీగ్రో మనుమడు, రష్యా నాదిక రంగాన్ని ఉజ్జ్వలంగా (వ్రకాశింపజేశాడు. షేక్స్పియర్, (ఫెంచ్‌ రచయితల (క్రభావం ఇతని మీద (సగాఢంగా వుందీ. పృష్కిన్‌ “కొం 1 ఈ ళ00 02 [162594౯6 నాదికొనిక్‌ జాల్‌మిల్లర్‌ “శ26 ఆట 0౯ బె[60804090 ఆధారం: (గిబాయ్‌దోవ్‌.. (650060. “కామెడి. అఫ్‌నూనర్సొిను. ప్రతమంగా రూపకల్పన బే?౯డు. “%6 1500౯006 0 06108. 01079౯ “000 ₹0మ ౪16 - ఇ *ం౯185 *ం6 వ “ోు4ల1ట్రంం0ం6 009268 10 659౯” ఇలని (ప్రసిద్ద నాటకాలు. 1820 (ప్రాంతంలోని రష్యా విషాద జనజీవికాన్ని ఇరను తన రచనలలో (ప్రస్తావించాడు. “*శ14611186206 0008065 10 ఆ॥16౯” అనా డున్న "సెన్సార్‌ నిబంధనవల్ల (ప్రచురణకు నోచుకోలేకపోయినా వ్రాకపరే 6కొ్యాక్కురి చేతుల మీదుగా పయనించింది. ఆక్కుడక్కూడ ట్రదళ్శనలు జరిగి నాయి, ఈః నాదికంలోని కొన్ని భాగాలను విద్యాష్టలు వీధులలో నే (వదర్శన జరిపేవారు. ఈ నాటకం మిద మోలియర్‌ “రేంష[886890906ో (ప్రభాననుందే ఇకడు హత్య గావించబడదం విషాదం, గొగోళ్‌ (0601)
ఇతని మొదటి నాటకం “మారేజ్‌”, సెన్నాకే భయంతో వెలుపలికి రాలేదు,
శేఫ2ై
ఆధీకాడుల కుకం(త్రాలను ఈ నాదికంలో దుయ్యబట్టాడు. ఇవి నెగ్గకపోతే. వారికి పిచ్చిలేస్తుందని తెలియబేశాడు.
“ఇన్బొపెక్టర్‌ జనరల్‌” (షెంచ2లం 01 అమంలైంం[609 6626141”) = ఈ నాటకం (వ్రపంచ (ప్రసిద్ధీ నొందింది. తెలుగులో గూడ దీనికి పెళ్ళ అను వాదాలు వెలువడినాయి. ఈ నాటకానికి “పుష్కిన్‌” భావ_పేరణ నిచ్చాడు. ఈ...60801 6502013864 98676 60566 ఇ. ౯6౪1201 10౯ 14 661 మా ఓ 2 పేంయుడకంళుం ర85(69 1606”ేన్‌. ఇకను కొంత తిరోగమనవాది. ఈ.చాతక్రక దళత్తోనే కొందరు రచయితలు సమాజంతో మర్షణపడి దనిపోవదమో, వికలాంగులవటిమో జరిగింది. కొందరు రాజీపడి ఆధ్యాత్మిక తిరోగాములుగా మారారు. (ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్‌ తో రాజీపడి. ఈ రెండో వర్గంలో గోగోల్‌ చేరి పోయాడు, మొట్టమొదట టిరశీతో యుద్ధం (ప్రారంభించి తర్వాత రాజీపడకాడు. (510% ౧౦౦1609060),
అనేస హైారర్‌ను చూస్తానుగాని: దానితో సంఘర్షణ పడకుండా ఆ సంఘర్షణలో దీగి ఆత్మ గౌరవాన్ని కోల్పోకుండా, నాకేదైనా వరదానం దొరికితే బాగుంటుందని భావిస్తానూ*” అని *“గోగోల్‌” వెల్లడించాడు. దూరంనుండి అయిష్ట్ర ఈన్వు వీభర్సాన్నీ చూసి ఎస్టాన్లిషమెంట్‌తో రాజీవడరాడు. ఇతని మొదటి రచనల్లో ఉన్న విష్ణన భావం ఆ తర్వాత రచనల్లో లేదు. కొారణం ఇతను గూడ భూస్వాన్యు వర్గ సానుభూతిసరుడే,
భూస్వామలందరూ బై విల్‌ తీసికొని లము జీతగాళ్ళకు బోధిస్తే ఇవ్నటి "సీవకన్నా ఎక్కువ చేస్తారని గోగోల్‌ (ప్రకటిస్తాడు. భూస్వాముల పరిరక్షణకు భగవంతుని నామం దీవ్యజసంగా ఉపకరిస్తుందన్నదీ ఆతని యోచన గావచ్చు. లేదా అసంకల్పితంగా ఈ భావాన్ని వెల్లడిచేసి ఉండవచ్చు. సొమాన్య జనంలో అప్పుడు వేళ్ళూనికొని వున్న భగవచ్చింతనా తత్పరతను గోగోల్‌ ఈసడింపు దృష్టితో చూసి ఇటువంటి భావాన్ని న్య క్తీకరించాడా అన్నదీ ఆలోచసీయం,
అనాడు రష్యన్‌ పట్టణాల్లో లంచగొండి ఉద్యోగులు పై ఆధికొటిలను లోబిర్చుకొనేదానికి ఎన్ని ఎత్తులు (ప్రయోగిస్తారో ఎంతగా దీగజారిపోకారో కక్నింై606001 6916841” నాటకంలో గోగోల్‌ అద్భుతంగా. చ్నితీకరించాడు గోగోల్‌ తన రచనా జీవిత కొలమంతా సెన్సార్‌ నిబంధనలతో జరిపే పోరాటంలోనే వెచ్చించవలసి వచ్చింది, “1216 026461 0 714615 012 భం కుటురే. 0116కి
193 ఇదీ గూడ (ప్రభుక్వాధికారుల దురహంకారంమీద్య అవినీతిమీద ధ్వజం ఎత్తిన రూవకమే. తన దురాశలు తీరనప్పుడు అధికొర్లకు మనోచపలత్వం సంభవిస్తుందని ఈ నాటకంలో తెరియనేళాడు. డాస్టావిస్కా (0901014610) 18221881 :
“డాస్టావిస్క్‌” (ప్రసిద్ర నవలావారుడు. 086 2964 2021010611 (1866), గాలేంి పె05565566 (1071-72) మొదలగు నవలలే నాటిక రూపంలో మలచబడి నాయి, ఈ నాటకాలు ఎంతో విజయవంతమయినాయి. ' 4. ఇడం. కళ 26019౯5 0296 10 ఠేం540/76919 09 41181086 ఈల [0306 1౬4 లేర 66 508706) 2016 (0 2116 ౩ 16ఏ06 90 ₹/811 0020000166 226 113 82660163. (ప్రత్యేకించి నాటకరంగం కొరకు ఇతను నాటికలు (ప్రాయక పోయినా ఇకని నవలలనే నాటకాలుగా ఆనువదీండేవారి స్థితి ఎంతటిదో వైవాక్యొలు నిరూపణ జేన్తున్నాయి. “౯16 3౯00109 కడ4ఖు8&247” _ అన్న ఇతని నవల నాటకంగా రూపౌందీంచబడి 1972ళో న్యూయార్క్‌లో (వ్రదర్శితమైందీ,
రాచరికమనేదీ (బతికుండగానే నన్ను తినివేన్తున్నదని. డాస్టావిస్కీ వొపో కాడు. ఈ తినబడటం తన కిష్టం లేదని తెలుపుశాడు.
కళ... (డాష్టావిస్క్ర్‌ ౨ంక[8లంకింా అసం. 85. 10000 ౮0831 లఅిన౦6013 ౦000501013 0 818 ౦07% 2౫6 0 16 9260121 క0160 పరి 081166 100% €0 1% మ 106 2616 10 118 అలక త 2210- 06800 ౪29 62608 యి 817 మెం 618 804 ఇ 10 06 62460 ఇకడు మూర్చరోగి. మూర్చ వచ్చినపుడు నేను విశ్వాత్మలో విలీనమౌతాసు. ఈ సృష్టితో నన్ను నేను శృతి కలుపు కొంటున్నాను.. నాలోవల్నుండి పుసీ నూక్మజీవి దానిలో నుండే. పుడుతున్నదని (ప్రకటిస్తాడు, ళనను తాను సింసించుకొంటూనే లన రచనల్లో ఆ హింననుు భచూన్ని (ప్రకిబిందిం చాడు. ఈ రచనలే పారకులక్కు రచయితలకు సాహనత్వాన్ని ఒక ఆలోచనగా ఉెంపొందీంచ జేసినాయి. టాల్‌్సస్టాయి (00101 18281910) :
టం 25 2 29626 268100 ౨070100 9180 ఇ₹40602 286 శం[01:60; మం *13 61610410 మ ప 202046 10 6 24 02 16
కే3థ 500881 10 1997076 9 10 760౧02 800160 2964 900౧141 6062 శంమ8 ల సంఘ సంస్కరణ నిమిత్తం సూతన భావాలతో (ప్రబలితమయ్యే నాటక రచనకు పూనుకొన్నాడు టాల్‌స్టాయ. ఆరవై సంవత్సరాల వయసుతో ఇతను నాటక రచనకు పూనుకోవటం అబ్బురం. “గ ₹ల11810%” అన్న పేరుతో వరుసవెంబడి కరప(క్రాలను (పచురిండాడు. కేనలం సంఘ సంస్కరణ నిమిత్తమే ఇతను రచనలను సొగించరాదని ఇతని ఆభిమానులు కొందడ బాధను వ్య క్రపర్శ్నే వాద. “216 ౨0౪6౯ 0! అజ0638్‌ ఇతని (ప్రధమ నాటకం, వైతు జీవితం ఇందులో (ప్రతివించింసదిడిందీ. వాస్తవికత తొణికిసలాడింది. ఆస్టావిస్క్‌ రియలిజా నికి విరుద్దంగా ఇందులో న్హైతికత (ప్రస్తావించబడింది, దూనవకతావాదానికే (ప్రాధాన్య మిచ్చాడు ఈ నాటకంలో టాల్‌ స్టాయ్‌, లెనిన్‌ టాల్‌స్టాయని గూర్చి భూస్వాముల రచయిత అని వ్యాఖ్యానించాడు, జీవకోరుణ్యవాదం మఠవాదం, ఆధ్యాత్మికవాదం _ఏటిని చేపట్టి రచనలు చేళాడు టాల్‌స్టాయ్‌. ఇవి నేడు చస్పబడిపోయినాయి. ఈ రచనలకు కాలదోషం పట్టిందీ. అళలు ఈగ్గించుకొన్ని ఉన్నిదాంట్లోనే సర్దుకొని, తృప్తిగా జీవించమని ఇతడు ఉద్నో ధించాడు. ఈ (స్రభావమే గాంధీజీ మీద పనిచేసింది. టాల్‌స్టాయ్‌ గూడ స్వయంగా భూస్వామి. ఇతని నాటకాలలో రైతు కథానాయకుడుగా పున్నా ఆతని ఆజిగివుండే స్వభావమై ఉంటుందీ. దాధ (5ఇగొంబుంుక్ర, త్యాగం (5202101090. ఆజిగి ఉండ టం (హ0ఖ19310మ్ర, ఓడ్ప (94/అ06ల్రి అహింస (యైంగ-౪7011ల0ణ) వీటీ మీదనే ఇతని ఆలోచనలు కేంద్రీకరించబిడి ఉంటాయి. ఈ నిరాళా నిస్పృహాలనుండే (శమంగా అగహం రూపం దీద్దుకుంటుంది. ఈ విధంగా ఆజిగి బాధలతో భయంతో దైకికే రై కాంగంవల్ల భూస్వామ్యంగూడ దెబ్బతిందీ. ఇతని తర్వాత వచ్చిన గోర్కీ ఈ ఆలోచనా పద్దతిని మార్చివేశాడు. అప్పటికే పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్ట వచ్చింది. భూస్వాముల కంటె వీళ్ళింళా ఘోరంగా ఉన్నారు. భూస్వామ్యు వ్యవస్ద అంతరించి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ (ప్రారంభమయ్యే సంధికాలంలో టాల్‌స్టాయ్‌ ఉన్నాడు. ఇతరులకు ఉపదేశాలు చేశాడు తస్ప రచసల్లో సమస్యలకు పరిష్కార మార్గం చూపలేదు, ఇంగ్ల ౦డులోవలె ఈ పారిశ్రామికాధివతుల ఆడంబరత్వం, రష్యా వాతావర జొనికి సరివడలేదు, రాజ్యాంగం, పార్లమెంటు ఆనే మాటలకంశ చర్చి, భగవంతుడు నూటలే రష్య్యాలే ఆధిక వాడుకలో ఉండేవి, ఈ కొత్త "పెట్టుబడిదారులు రైళును
కై3క
ఆకాంకిపాలు చేశారు. కొత్త నాగరికతలోకి గుంజాలని చూశారు. ఈ నేవధ్యంలో కాపిటలిస్టు కచయితలు పెద్దగా వికాసం పొందక, (ప్రోలిపేరియన్‌ రచబుళలు బయలుదేరారు. టాల్‌స్టాయ్‌ _ గాంధీజీ
ఈ తరుణంలోనే ఆంగ్ల (ఫెంచి దేశాలలో కాపిటలిస్టు రచయిత లుదయిం చారు టాల్‌స్టాయ కరుణకు (ప్రాధాన్యమిస్తే “గోర్కీ ద్వేషానకి (ప్రాధాన్య మిచ్చాడు. గాంధీజీ, టాల్‌స్టాయ్‌ నా గురువని (వకటించటంతో దేశీయులతోపాటు, తెలుగువారిలో గూడ ఆతనివట్ల ఆనక్తి బయలుదేరింది, అతని రచనలవట్ల వ్యామో హం 'పెరిగిందీ. తెలుగుతో మొదటగా వచ్చిన రష్యన్‌ రచనలు టాల్‌స్టాయ్‌వే. ఇతని “౯56 134%6నొను తెలుగుతో వలువుడ అనువదంచారు.. అన్వుడు గాంధీజీ మధ్యపాన నిషేధం గూర్చి పోరాటం సల్చుతున్నారు. “(నథమ పాంథి కుడు” పేరుతో వేలూరి శివరామళాస్త్రిగారు “ధస్ట్‌డిస్టిల్లర్‌ ను అనువదీంబారు (1924). ఇదే తెలుగున వెలువడిన రన్యన్‌ సాహీత్యరూవం,
గద్దె లింగయ్యగారు *కర్షకుని కాలగతి; కరిమాయ” అన్న పేరులో దీవిని అనువదించారు. 1930 నాటికే రష్యన్‌ సాహిత్యం ముఖ్యంగా కథలుకెబుగులో ఇబ్బిడీ ముబ్బడిగా రాసాగాయి. ఒక దళాబ్దం ఆలస్యంగా రష్యన్‌ నాటికసాహిత్యావికీ శెలుగు 'దేశంతన రచనాద్వారాలను తెరిచి ఆతిధ్యమిచ్చింది. టాల్‌స్టాయ్‌ నాటక రచనకు పూను కొన్నపుడు ఎన్నో రచనా నిబంధనలను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చిందీ. దీనితో అతను పడ్డ అశాంతి అసంతృప్తి ఆతని రచనల్లోనూ ప్రతివింవించిందీ. దీ వవర్‌ ఆఫ్‌ డార్క్‌ంనెస్‌. (116 శెంజాలః 01 వితిరదాలకు, హాస్ట్‌మన్‌ (9టులుం? విఫోర్‌ సన్‌రైజ్‌ (39101౯6 స్‌1ష186) నాటకం వలె భావో(దేక ఇతివృ త్తంతో నిండి ఉందీ. “పనర్‌ అఫ్‌ డాల్క్‌నెస్‌”లో “న్లికిటా మణి) నాయకుడు, ఈతను పనిచేసే భూస్వామి భార్యతో ఇతనికి అ్మకమ సంబింధముంటుందీ, ఈ అవినీతి కార్యాన్ని నికిటా తల్లి తన స్వార్దానికి ఉపయోగించుకుంటుంది. భార్యచేతనే భూస్వామిని చంపిన్తుందీ, భూస్వామిని తన యువక (ప్రేమికుడు “నికిటా'ను వివాహం చేసికొంటుంది. ఆమె సవితి కూతురుతో నికిటాకు నందింధ మేర్పడుతుందీ, ఫలితంగా ఒక పిల్ల జన్మిస్తుంది. ఆ పిల్ల ను చంపివేస్తాడు. “నికా'లో ఆత్మఘోష బయలుదేర్కి తన నేరాన్ని బహిరంగంగా ఒవ్సుకుంటాడు. అవిసీకిసరురాలై న ఓ శ్రీ ఇతివృత్తమిది. యూరోప్‌ నాటిక రచనకిది సన్నివితంగానే ఉంది, నైతిక
136
మక (ప్రబోధ ప్రాధాన్యతలో “వా స్తవికత” శనుమరుగ్గా పోయింది నాటకంలో, “ది (పూట్స్‌ ఆఫ్‌ ఎన్‌ రై పెన్‌ మెంట్‌” (౧16 ౧19 00 20118%(అమత0 నాటకంలో విస్తారంగా సంఘజీవిశాన్ని చ్యితించటం జరిగిందీ. ఒక రైతు కూతురు తనకేదో అసాధారణ శ క్తులున్నట్లు ఆభినయిస్తుందీ, ఆంతకు మునుపు భూమి అమ్మ కానికి విరాకరిస్తున్న భూస్వామి నుండి రైతులు ఆ భూమిని, కొనుక్కోవటానికి ఈ కపట అసాధారణ శక్తులు అద్భుతంగా పనిజేస్తాయి. టార్‌ స్టాయ తన కాలం లోనే భూస్వామ్య వ్యవస్థ అంతరించి పోవటం గదునింవాడు.
టాల్‌ స్టాయ్‌ జు గోర్కి |
_. టాల్‌స్టామ్‌ ప్రారంభించిన ఈ వాస్తవికతా సిద్దాంత ఉద్యవం గోర్కీ భుజాల మీదకు చేరిందీ. టాల్‌స్టాయ్‌ మహాత్మునిలా ఆభయ హస్తం చూపెడిశే గోర్కీ మీ చేతల వల్లనే వారు బాధపడుతున్నారని హెచ్చరించాడు (ప్రజలనుః ఆమానుషశ్వాన్ని స్వార్ద చింతనను తెగనాడాడు. టాల్‌స్టాయి భూస్వాములను గానీ రైతులను గానీ పోరాడమని చెప్పలేదు. గోర్కీ (ప్రజల భుజం తట్టి విప్లవ నినాదం చేశాడు. *........ ఆంలెు ₹ం8164 306 11276 21162. 2 710650 60 116 ౦1101681 6391001500, *6 100% 48 షత ౪29 61592019హ166 ఇ104 16 6౯2366 14ం21130. ఎ 013 గులంట్‌ 68916౯ 60 19228126 ఆంగులు 288 0 1౯౦161 0% 6856 రంం04109, 040118 09 111 542౯౯66 మి &ా వ జి 29 & 3806 ₹015001 ౪ 2 5410307 210 80076 113 వషే0గ్ర/ పేళశితే 196 115 226 ₹81366 11 16851289”
పచ్చి నిజాన్ని వెల్లడి చేస్తానని (ప్రకటిస్తూ గోర్కీ తన "సీడుసు “చేదు అని మార్చుకున్నాడు. ఆదిద్ధాలు చెప్పి పీదవారిని బుజ్జగించవద్దని మోనగించవద్దని ఈ విధంగా చేయటం మరింత మోసమసీ హెచ్చరిస్తాడు. రష్యన్‌ (ఫోలిపేరియన్‌లో సంచలనం కఠల్పించకపోశతే గోర్కీ. గూడ దుర్భల పాారలు గల రచనలే చెప్పే వొడేమో; ఆతని కాలంలో (వజల్లో విసన భావాలు నాటుకుంటున్నాయి. అ భావాలకు గోర్క్‌ రచనలు. పెన్నిధుల్లా నిల్బాయి.
(పళ్ళకికి సన్నిసితుగై టాల్‌స్టాయ్‌ ఆదర్శ వాదంలో పడిపోయాడు, ఈ భూమి “సైకాన్‌ ట్రాప్‌” అని టాల్‌స్టాయ్‌ అభివర్డి స్తే భూస్వాములు దాన్ని ఐల పర్బారు. తన శాతిన్సీ వారి జీవిశాలనూ ఏ విధంగా వాగుచేచూల అన్న ఆలోచన ల్లోనే గోర్కీ. కొట్టాకులాడిపోయాగు, మనిషిలోని దివ్యశ కిని పేమించమన్నాడు
137
టాల్‌స్టాయ్‌, అదే దేవుని క క్రిగా భావించి దైవభ క్రి, ఓర్పుగల చూనవుణ్ణి (గేమిం వాడు.
గోర్కీ మాసవుజ్జి మానవుడిగానే (ప్రేమించాడు. అసలు మనిషి అన్న వదం ఎంతో ఆత్మ గౌరవంతో కూడినదిగా తనకు విన్చిన్తుందంటాడు గోర్కి. (020% పవంళరు ఈ6 ఇంలయుకై5 గజ. మనుష్యులలో అల్పత్వం, నీచత్వం, స్వార్థ పరత్వం కలవారున్నారస్తే అమాయకులూ ఉన్నారనీ; ఈ *ఫ్రిక్స అనేవి ఆంద మైన మానవ సమాజ వృక్షంమీదీ ఎండుకొమ్మల వంటివన్కీ వీటిని సంస్కరిందాలని (ప్రకటిస్తాడు గోర్కీ. నలవ్హై సంవత్సరాల సాహిత్య వ్యవసాయం గోర్కీ-దీః ఇతని సిద్ధాంతాలు ఈ రోజుక్కూడ ఆమోద యోగ్యంగానే ఉన్నాయి ఆ దేశ (వజలకు. ఇతని సాహిత్వం మీద ఎవరూ సమాలోచన చేయకపోవటం విడ్డూరం, గోర్కీ-లో మార్క్సిస్టు లెనినిస్టు భావొలు ముప్పిరిగొని ఉన్నాయి. మాక్సిం గోర్కీ (34832 605040) 1868-193 %....
కమ్యూనిజం సిద్ధాంత (ప్రేరణతో నాటక రచన సాగించి వండితు కౌడిత (వజల [ప్రయోజనాల కోసం జీవిశాంతం పాటుబడ్డ వ్యక్తి గోర్కి. సామాన్య మానవుని ఉచ్చ్వాస విశ్వాసాల రహస్యాలను నాటకంలో (ప్రతివింవింప జేయటిం ఎంత అవళ్యకమో గోర్కి తన నాటగాల ద్వారా వెల్ల డిచేళాడు, అటువంటి రచనే భాష దేశం అనే ఎల్లలు దాటి విశ్వమానవ హృదయానికి. చేరువ కాగల్లుతుందీన సామాన్య మానవుని జీవన సమరంలో దీన దిన సంఘర్షణల్లో (ప్రాక్సశ్చిమ భేదా లుండవు. ఈ బాధల పద్దులన్నీ ఒకే నమూనాలో విగింపబిడ్డ వే; ఒకే కూతా పుస్తకంలో (వాయబడ్డ వే. తెలుగుని టి గూడ గోర్కీ నాటికాలు అనువదీంప ఐడటానికీ ఆవ రింసదిడటానికి (సధాన కారణం ఇదే. *దీలోయర్‌ డె ప్‌" (౧ష6 మ0ళ6? 610) (190) సమాజ స్వరూపాన్ని వెల్లడిచేసే ఉత్తమ వాన్తవికతా వాద. సిద్దాంత రూపకం. రష్యన్‌ జీవిళాన్నుండి పిండి తీసిన వస్తువిది. వస్పిలీ అనే వ్యక్తికి? లాడ్జి యజమాని భార్యతో అక్రమ సందింధముంటుందీ. ఆమెనే కాకుండా ఆమె చెల్లెల్ని గూడ చేరదీస్తాడు. ఆమెతో వెళ్ళిపోదామనుకుంటాడు. అక్క, చెల్లెలిని దండి స్తుంది. చెల్లెలు నటాషా (10623928) ను రకీంచబోయి, (ప్రమాదవశాత్తు లాడ్జి యజమానిని చంప్పకాడు వస్సిలి. శారీరక కోరికల దాహం. తీరని భార్య, వేశ్య (ం5ట8) జీవితాన్ని కాచి వడబోసి ఫిలానఫీగా మలచుకున్న యా(తికుడు, వీళ్ళం దరూ ఈ నొాటకంతో ప్యాత్రలు, 051 9064004 8 [8846001606 న్‌్‌
క్ర3 పురమల అ్మకమ సంబంధాలను (్రధానంగా తీసికొన్నా వివిధ ప్మాతలద్వారా విభిన్న జీవిశావస్టలను అద్భుతంగా అభివ్య క్తం చేస్తాడు ఈ నాదికంలో గోర్కీ,
“చిజ్ద్రన్‌ ఆఫ్‌దీ సన్‌” (0116464 01 గఠ వట) రాజకీయ సనమన్యతో సామాన్య గృహస్థు జీవితం ఏ విధంగా మారిపోతుందో ఈ నాటకంలో ప్రతివింవింప జేస్తాడు గోర్కీ,
ఎనిమేస్‌ (2269169) (1906) వర్గ నంఘర్షణను ఈ నాటటంలో ఇతి సృత్తంగా తీసికొన్నాడు గోర్కీ. కాపిటిలిస్టుల్క కార్మికుల మనోభావాలు స్వభాన వైరుధ్యాలు ఇందులో (ప్రస్తావించబడ్డాయి. ఈ ఇరువురు కలిసి మనగలగటం అఆసంభవమన్న _ సిద్దాంకాన్ని స్పష్టం చేస్తాడు గోర్కీ. కార్మికులు ఫ్యాక్టరీ మేనేజి రొను హఠ కి చేస్తారు.
“ఈగర్‌ దులిచోద్‌ అండ్‌ అదర్‌ న” (5805 34010107 206 ౦4619) (192) విష్ణవంలో పాల్గొన్న కారణంగా నాశనమైపోయిన మధ్యతరగతి వ్యక్తుల జీవన గాధన్నదీ. “ఈగర్‌ బులిచోవ్‌” పాత్ర ద్వారా ఆనాడు రష్యాలోని శొపిటలిస్టుల కరిన దయారహిత మన స్తక్వాన్ని వెల్లట్‌ చేశాడు. ఇతడు “కాన్సర్‌” వ్యాధిగస్తుడై నా ధనంమీద క్యాపిటలిస్టుల కుండే ఆరాటాన్ని దిట్టబియలు చేళాడు గోర్కీ ఈ పా(తద్వారాః ధృడ సంకల్పం పట్టుదల అన్నీ ఇతనిలో ఉన్నా మంచి నడత గలవాడై నా ఇతని సంపద ఈర్షాసూయలకు కారణమవుతుందీ. ఎక్స్‌ప్లాయి'పేషన్‌కు ఆధారమవుతుందీ, ఇకను చుట్టూ మూగిన బిందువర్గమంకా స్వార్దపరుల్కు కాశిన్య హృదయులు, ఈగల్‌ ఆఖరి ఘడియల్లో కిటికీ వద్ద నిలబడి వీధుబ్నండి విన్సించే విష్ణవ సంగీకాన్ని వింటుండటంతో నాటకం ముగుస్తుంది, ఈ నాటకాన్నే గోర్కీ తన “*ీటిలగిలో మొదటి. భాగంగా రూపొందించాడు, విప్లవ (ప్రథమ ఘట్టం ఛాయలు ఇందులో ఉన్నాయి అయితే గోర్కీ మరణంతో మిగతొ భాగాలు పూర్షికాలేదు,
“సమ్మర్‌ విజిటర్స్‌” (50మణుజ? 13809) రష్యన్‌ పౌరులై న్యా తమ దేళంలోనే టూరిస్టులుగా (బ్రడికే వారిని గూర్చి వ్యంగ్యంగా (వ్రాయబడ్డ రచన,
“ఎనిమీస్‌” (206016) ఈ నాటకంలో చనిపోయిన మేనేజర్‌ విడ్డకూ కార్మిక వర్ల (ప్రతినిధికీ జరిగిన సంభాషణతో ఆనాటి రష్యన్‌ వర్గ వై రుధ్య ఘర్షణను గోర్మీ= బట్టబయలు చేస్తాడు,
క్షం
శ్మతుపు ఎవరు ? చంపినవాడ్యా చంపబడ్డవాడా /1 ద్వేషాన్ని రగుల్కొాల్పిన వాడా? రచయిత తేల్చి చెన్పడీ నాటకంలో. కార్మికుల మీదీకి పిస్టల్‌ గురి పెళ్తాడు యజమాని. కార్మిక నాయకుడు కార్మికుల తరపున వాదీస్తాడు. నేరస్తుడెనరై దీ తెలియజేయబడకుండానే తెరవడుతుంది. లెవిసెమ్‌ (1.67/13%0మ) అన్న ప్యాత చేత ఏ అవసరం తీకాలన్నా థనం ఎంతటి [ప్రాధాన్యం వహిస్తుందో , చివరకు చచ్చిన న్యక్రిని పాతిపెట్టాలన్నా ఈ ధన అవళ్యకత ఎంతటిదో గోర్కీ. తెలియజెప్తాడు.
ధనం దేాన్ని ఆక్రమించి వీద (ప్రజానీకాన్ని ఎంత నికృష్ణంగా ఆజగ (దొక్కింవోో ఆవేదనతో నింపివేసిందో. (గం మంఖం 088 21128 116 ౦౦బషట్టా) పెట్టుబడీబారీ భూస్వామ్య వ్యవస్థ సామాన్య (ప్రజల జీవన పకిస్టితులనే విధంగా దుర్చరం చేసిందో గోర్కీ. తన రచనల్లో వెల్లడి చేశాడు. దారిద్య వొధల చేత కాటు వేయదిడ్డ కార్మిక వర్షాన్ని అభివృద్దీ లేని ముళ్ళ పొదల (5188802 మధ్య కూరుకుపోయిన ధనస్వామ్య వ్యవస్థను ఆ వ్యవస్థ పద భుట్టినల (క్రింద చిిత్రవధల పాలయ్యే (౫౦౫64 5061690 సామాన్యుల జీవిశాలను తన నాటి కాలలో శక్తివంతంగా (పతివింవింప చేశాడు.
వివాహితులైన స్త్రీ ప్పరువుల్లో ఇటువంటి విషయ వాంఛా చానల్యం ఒకప్పటి యెంచ్చి, ఆంగ్ల నాటికాలటో (ప్రధాన ఇతివృ త్తమె ఉండేదీ. ఆకర్షణకు, కొమ నకు ఇచ్చిన (పాముఖ్యం ఆ కాలం యుపతీ యువకులు పవిర్ర అనుబింధాని కిన్వలేదన్న విషయం. ఆ నాటకాలు స్పష్టం చేసేవి, (శ్రేమికులు (ప్రేమ (పామి ఖ్య్యాన్ని శేలిగ్గా పరిగజ్తించటం, వీలాసంగా (బ్రికకాలని తీబలొటినడట6 శెస్టొ రేషన్‌ కామిడీ నాటకాల ద్వారా (గ్రహిస్తాం: ఆనాటి సమాజాన్ని ఆ నొటిక రచ నలు (ప్రతివింవించాయి తప్ప, నాటికకర్తల ఊహాకల్పిత రచనలు కొవాలి? త్రై పురుషుల (పేమ సంబంధాలలో సొంపప్రదాయం వివాహాన్ని అపేడీస్తుందీ* ఆరిస్టా (కొటిక్‌ కుటుందాల వ్య కులు ఈ సాంప్రదాయాన్ని థాతరు చేయరు, అనాటి ఆంగ్ల సమాజంలో అఆర్జిక విముక్తి పొం3 విలాసంగా వ్యభిచరించే స్రీలు కొందరై తే, అర్థిక ఆవసరాల వత్తిడి వల్ల మరికొందరు. ఈ రెండు భావాల మధ్య నలిగిపోయే మనుషులు మధ్యతరగతివాళ్ళు. సాధారణంగా మభథ్యతరగతిలో. (ప్రేమ, పెండ్లి పరస్పరం ముడి పెట్టబడి ఉంటాయి. స్థితిమంతుల వ్యామోహాలకు సొం(ప్రదాయాలు ఏ విధంగానూ అవరోధాలుగా ఉండవు. విలియమ్‌ కాన్‌(గ్రీవ్‌ “దీ వోల్డ్‌ బాచ్‌ లర్‌” “లవ్‌ ఫర్‌ లవ్‌" డి వేఫర్‌ ది వర్గా” నాటకాలలో వివాహిత వ్యక్తుల్లో ఈ శారీరక
లె
40
వాంఛా చానల్యం శ€ఖరాగగస్థితిని గమనిస్తాం. ఇక ఆనాటి (ఫెంచి నాటకాలనంగతి చెప్ప నలసిసఆవసరమేలేదు. ఈ విషయాన్నే సురేంద్ర సహాయి సిర్దారిస్తున్నాడు, ఉర్తాన్థ్‌ ర ౮౦౫7611105381 మ101్ర్రైం8 06096692 10765 206 మి2166 ౪00631 శ 90890 పళ630పే ప1జ్పకే? లం?6 601 విసేన1ండ1” అనికెందరు “క076 13 ₹00023840” అని కొందరు ఆ కాలంలో భావించేవారు. ఆ భావాలకు ప్రతి రూపాలే ఆ కాలపు నాటికలు, కాళిదాస మహాకవి అభిజ్ఞాన శాకుంతలం నాటకంలో దుష్యంతుడు తన ఆధరాలకు శకుంతల వదన సమీపానికి తీసుకొని వస్తాడుగాని చుంవించడు, కాళిదాసుతోపాటు భారతీయ నాటక రచయితలు సాం(స్రదాయాన్ని మన్నించారు.. అనాటి భారతీయ సమాజంలోనూ స్తీ పురుషుల మధ్య ఈ పమ్మిశ భావం ఉందీ. దుష్యంతుని శొతగ్భహాని కొచ్చిన శకుంతలను జూసి [పతిహారి.... “దర్శనీయా పునరస్యా అకృతిర్హ తక” ఆని వ్యావ్యాని స్తే వెంటనే దుష్యం తుడు కలుగజేసుకొని
“అవిర్వర్దసీయం పరకళత్రం ...? 29 ఆని వారిస్తాడు “పరుని భార్యను తదేకంగా చూసి వర్షించరాదు” అన్న దుష్యంతుని ఉదాత్త భావం స్త్రీకి భారత (ప్రానీన సమాజం ఇచ్చిన పవిత్రతకు (ప్రతిరూపమే తప్ప వేరుగాదు. ఈ కాళిదాను పంక్షులు ధర్మం పూచిన ఆమృతానుభూతుల పుష్పాలు సర్వకాలాలను ళాపించే, నర్వదేశాలలో భాసించే నూ క్తి దీపికలు,
బిన్‌ జాన్సన్‌ (వాసినోదీ ఆల్క్‌మస్టు” (౫6 41096910 ఉత్తమోత్తమ నాటకమని విమర్శకుల అభిప్రాయం; ఈ నాటకంలో గూడా ళారీరక ఆకర్షణను ఎరగా వేస్తి మగువలు మగవారిని ఆకర్షించేందుకు ఎంతగా జాప్యర్రయ పడళారో ఈ నాటకంలో చ్యిత్రీకరిస్తాడు. బెన్‌జాన్స్నన్‌, “లవ్‌ విట్‌” (1076 ఇం అనే పెద్ద మనిషి, నంటవ్నాదెన “పేస్‌” కు ఇల్లు అస్పగించి పారిపోతాడు, (ఆనాడు లండన్‌ నగరంలో ప్లేగ్‌ వ్యోధి భయంకర రూసం దాల్చింది) *సటుల్‌ ఆల్క్‌ మిస్టు” ఆనే వాడిని ఇంట్లోకి చేరుస్తాడు “ప్పస్ట్‌”, పీడికి సీసాన్ని బంగారంగా మార్చే విద్య వచ్చు ఆని ఫేస్‌ విశ్వసిస్తాడు. *డాల్‌కామన్‌ొ గూడా “ఈ సటుల్‌ొ తో పాటు వస్తుందీ “నర్‌ ఎపిక్యూర్‌” అనేవాడు ఇంకొక డొస్తాడు. వీడు వ్యభిబారో విద్యలో ఆరికేరినవాడు, ఇద్దరు నై తికవాదులు (11112250, వై విల్‌ మంత్రాలు చదివే భక్తుడు ఒక జూదగాడు, భర్తకోసం అన్వేషించే విధవరాల్సైన స్రీ వీరం
క్షత
దరూ గూడా ఆ ఇంటికి చేర్చారు. చివరకు ఆసలు యజమాని “లవ్‌ విట్‌” వచ్చే సరికి వీరంతా పారిపోతారు. ఆ వెధవ స్త్రీని యజమాని కప్పగిస్తాడు "ఫేస్‌, ధర్మం, దైవం, భక్తి అనిగాక శరీరం దాని తాష్యతయం, పొట్టితిప్పలు, ఇందు కోసం మనిషెంత దిగజారుడు నైజం (ప్రదర్శిప్తాడో జాన్సన్‌ ఈ నొటికంలో వివరిస్తాడు. ఆనాటి ఇంగ్లండ్‌ జనజీవననాదనావస్థ్రను కళ్ళకు శట్టిస్తాడు. జాన్సన్‌; 1603 లో (వాసిన నాటకం ఇదీ,
సరిగ్గా ఇటువంటి సమాజమే అనాటి రష్యా, దేశంలో ఉందీ; నైతిక విలు వలు ఆడుగంట్సి ధనవ్యామోహం్కి దుకాశ్య స్వార్ధచింతన, వంచన బడుగు జీవుల వ్యథలు భూస్వాముల శూరత్వం, కపటిత్వం ఈ లకణాలన్నిం౦టితో లుకలుకలాడ' తున్న వ్యవస్త అదీ, ఏ నాటక రచయిత కైనా సమకాలీన సమాజాన్ని తన నాటకంలో (ప్రతివింవింపచేయటం తప్పనిసరి: ఆయిస్‌న్సుడు వఠొనావస్టలో కొట్టుకు మిబ్దుకులాదే ఆనాటి మానవనసీచ (పవృత్తుల్ని ఆవిస్కరించక తప్పదు; నాటిక రచయితలందరూ ఈ విధమైన వికారప్రవృత్తుల్నే చిత్రించకొంటూ సోతే ఒకే విధమైన మూన ఇతివృత్తాల్లా (ప్రేతకులకి అనంతృ ప్రికలగవచ్చు. నొటకంపట్లి అనాదరణ భావమూ కలుగవచ్చు. డోనాల్డ్‌ “ళైవ్‌స్టువార్సొ్‌” అనే (ఫెంచి నాటిక విమర్శకుడు ఇటువంటి భావాన్నే వ్యక్తం చేస్తాడు.
లంట. బం 16 టండ66 101 [02 129టటంటంము 00 002 శ612%26105 29 2003360026 ₹0 9600860636 ₹సేడ 13 060016 లే 6/63 6760)/ రజ 13 06 మం ఇట 10 16256 ఏ0 080041 శ్రే౦ం65 10[ 00096 109౦ 1% 00 9341 16, ళం 6500061385 ళం ఇ0మ20060, 261 ఇకిడ 0%29మ5 ఏ0 క 18 *న2 036 19 6836 €0 0060 00౪4... ఉం ఉండ006 13 గుం 760 8౯0 రి 6న ౯659101 01 500160
అనాటి సమాజంలోని స్త్రీ పుడషుల అక్రమ శారీరక సంబంధాల్నిః నైతిక రాహిత్యాస్న్‌ నంచనా పోఠడలను, ధన వ్యామోహాన్ని తన నాటికొలలో (ప్రతిబిం వించటమే గాకుండా, ఆర్జిక వ్యత్యాసాలతో కూడిన వర్గవై రుధ్య అంతరాలనూ, ధన వంతుల కుటిల కొటిల్య పోకడలనూ కార్మికుల దైన్య జీవితాలను గూడా. గోర్మీ- తన నాటికౌలలో (ప్రముఖంగా (ప్రస్తావించాడు. పీడితులు తొడిళులు ఆణీగి మజీగి ఉండి భూస్వాములకు పారిశ్రామికాధిపతులకు కలకాలం దాన్యం చేస్తూ, 'ద్హైన్థం
కేత2
నిండిన (బతుకు గడపకూడదనీ, భనస్వామ్య వ్యవస్థను ఎడీరించాలనీ తన నాటికొలీ ద్వారా గోర్కీ కౌర్మికులకు (ప్రబోధం. చేశాడు. వ్యవస్టలో ఆ తర్వాత రావోడీ మార్పుకు గోర్కీ నాటకాలు వైళాళక కాహళాల్టై చైతన్య శంథారావాల్ని (మోగిందాయి.
కమం ఇం646 01 9206406008 10 మిడ10181 1156 రం60[మ1265 0 601668] 60201016 0౯ ఓం 506121 [0114081 26 4011600648] ఫైక00655 08 16 1613 206౬ 16 0015010ఇ0ష059 0౯ మయి ఈజీ ఈం[8520 రంగా టంత 088 6 009020 ఓ8011 800181 అ215122600 ఢ6[00601265 11611 601501-045ష655”22 అని (ప్రకటిస్తాడు సే, హెద్‌. కెర్‌. ఉత్పత్తి విధానమే భౌతిక జీవనంలో వ శకి న్వథావాన్ని నిన్దేళిస్తుందీ సహజంగా: ఇందుకు విరుద్ధంగా సాంఘిక స్టితిగతులే వ్యక్తిని నియం(తించటమనే విషాద అనుభవం గోర్కీని ఆతోచింస జేసిందీ. ఫలితంగా తన నాటికొలలో కొల్మి పల మనసుల్లో పోరాట వీకాలు నాటాడు, వ్యవస్థ మార్పుకు విష్ణ వం మినహా వేరే గత్యంతరం లేదన్న భావాన్ని ఫీడితుల హృదయాల్లో రగిలింపజేశాదు. తెలుగునాట గూడా ఇంచుమించు ఇదే విధమైన వర్గ వైరుధ్య వ్యవస్థ పాదుకొని ఉన్నందున గోల్కీ- నాటకాలను తెలుగు నాటక రచయి తలూ ఆహ్వానించారు; ఆనువదీంచాలే: , అనుసరించారు,
ఇక్కడ (వ్రథానంగా చెప్పుకోవల్సిందీ టాల్‌స్తాయిది ఉపదేశ వై ఖరి ఆయితే “గోర్కి"దీ పోరాటవై ఇ8, వ్య క్రి మార్పుకు టాల్‌స్టాయి ఆస్తే వ్యవస్థ మార్చుట గొల్కిం అక్షరాయధం చేపట్టాడు, దాధితులుు పీడితులు పారిళులు గోర్కి. ఆలోచ నలకు (ప్రతినిధులు; గోర్కా నాటకాలు బడుగు జీవుల వబాధామయ జీవితాలకు కి రూపొలు; గోర్కి = తెలుగు నాటకరంగం :
లెలుగునాటి ఈ (వ్రభావంతో "పెక్కు. నొటకౌలు వెలువడినొయి. ధనిక వర్గాలి (్రౌర్యానికి స్వార్థానిక్షి ఎరమైై పోయే బడుగు జీవికాలసు తొలి సాంఘీక నాటకొలు (పాలేరు, రై శువిడ్డు దోపడి ఇవా (ప్రపంచం మొదలగునవి) వ్యలడి చేస్తే అ తర్వాత నాటకాలు గోర్కీ “పన్సిస్సీస్‌* వల్కె భసిక వర్గంపై తిరుగుబాటు తత్వాన్ని? పగతీర్చుకొనే వైఖరిని పీడిత వర్గాలు అలనర్చుకిన్నయి. (యథా (ప్రజా తథా రాజో ఛలిచీమల్యు నాంద్సీ గెరిల్లా సమాజంమారాలి) తమ పీడనకు దోపిడీకి కారకులైన
కేతీపి వారిపె పోరాటం సలిపే నాయకులు తెలుగు నాటక రచనలో అవతరించారు. బాధ లను పేడలను ఏక కంఠంతో వ్యతిరేకించారు. భూస్వామ్య వర్గాల నిరంకుళ్య అమా నుష, నీతి రహిత పై ఖరిపై వెల్లువలా విరుచుకువడ్శే పోరాటానికి సిద్దవదే పీడిత వర్ల [పతినిధులు నాయకులుగా నాటికొలు వచ్చొయి, గోర్కీ= “ఎనిమీస్‌” (82260166) నాటకావ్ని *శ్యళువులుి అన్న పేరుతో ఆశ్వసీకుమారొదత్తు 1951లో అనువాదం చేశారు. “ళ్యతువులు”. నాటకంలోని ప్యాతల 'పేర్ణన్నీ మూలంలో ఉన్నట్లుగా యధాతధంగా ఉండటం విశేషం. జకార్‌ వారిన్‌, ఫొలీనా (కార్య) యాపోవ్‌ బార్జిన్‌ తాడ్చానా (చార్జిన్‌ భార్య, నటి నాడ్యా (పొలీనా సోదరుని కుమా రై 'పెచెనిగోవ్‌ (ఉదోోగం విరమించుకొన్న "సేనాపతి మైఖేల్‌వర్హకుడు, క్లీ యోప్యాత (శార్య్ర) నికోలాయ్‌స్కా బొటోవ్‌ (మైఖేల్‌ తమ్ముడు పింజోవ్‌ (గుమస్తా) పొలోగా (గుమస్తా. వాన్‌ (మాజీసైనికుడు ఇవీ ఈ నాటకంలోప్యాత్రలు: ఇంకా (గకోవ్క్‌ లెనహన్స్‌ యగోడిన్‌, రయాబచ్‌జోవ్స్‌ అక్రిమోవ్‌ అనేకొర్మిక్షులు “గాడా ఉంబారుం నిరంకుశ యజమానులు పెక్టు హింసలకు తట్టుకోలేక కార్మికులు ఎదురు తిరగటం, మైఖేల్‌ను కాల్చి చంవటం ఈ నాటకంలో ఇరివృ్హ౦ం పోలీసులు కార్మికుల పట్ల అనుసరించే కరిన వైఖరిని, అవిశ్వాస ధోరణిని కూడా గోర్కీ= నొటి కంలో కక్రివంతంగా చిత్రిస్తాడు అయితే కార్మికుల్ని వావినల్లాగాక, వ్య క్రీత్వమున్న పౌరుషనంతుల్లా, (ప్రతీకారంతో జ్వరించే ఆగ్నిళిఖల్లా గోర్కీ చ్యితించడం జరిగిందీ ఉదాహరణకి ఈ సంభాషణల్ని గమనించండి, "సేనాని : మూతివైపు పట్టుకుంటావేరా శుంఠా.... వాన్‌; వీళ్ళిద్దరి పిస్టోలు పట్టి కోవటం నేర్చు.... సీ దగ్గ శివాల్వర్‌ ఉందా? లెవొషిన్‌ ; అద్‌ నొ కెందుకండీ.... "సేనాని ఇ తిరుగువాటుదార్లు వస్సే వారిమైకి కాలుస్తారా ? అెవ్‌షిన్‌ న ఈ ఫ్యాక్టరీ మూసివేపినందుకు; వాళ్ళకి బాలా కష్టంగొ ఉండి లెండి, ఆందులో చాలామందీకి పిల్లలు గూడా ఉన్నారు క్పియోప్యాత్రా : ఎక్కడున్నారు ? మిషా ఏం జరిగిందీ? సృహ తప్పిండా ? (ప్రాణం పోయిందా? అవ్‌షిన్‌ 2 ఆయన శాశ్వతంగా కన్నుమూళారు, పనివాళ్ళ పైకి ఆయన పిస్తోలు గురి'పెట్టారు. కొసీ అఫ్‌ ఆయనసైైకే ఎదురు తిరిగిందీం
కేడడీ నికాలాయ్‌ : నుప్వు అవళలికిపోః (పోలీస్‌ ఛవ్‌తో) వేజ్తి గంటి వేయండి. లెవ్‌షిన్‌ ; వెడుతున్నాను; గెంటక్క-గ్షేదు శ్రీమోప్యొ : (శాత్సానా.... జథార పౌలీనాలతో) కరాలీలను రెచ్చగొట్టి మూ అయన'పై మీరే విద్వేషం రగిలించాద, ఆయన పేరు చెబుతే సింహ స్వప్నం; అందరూ గడగడలాడిపోయేవామి ఆదీవరకు, అట్టివాళ్ళు ఇప్పుడాయన (ప్రాణాలే శీళణరు, మీరే దానికి కారకులు. ఆయన చావుకు మీరే కారకులు” 2% క్ల యోప్యాత మాబల ద్వారానో వ్యవస్థ ఏ విధంగా పరిణామం పెందుతున్నవే గోర్కీ. నర్మగర్భంగా సూచించాడు; ఆమె భర్త పేరు చెవితేనే వణికిపోయే. బడుగు జనం, ఇప్పుడాతసి (వ్రాణాలే తీశారు: బానిసత్వం స్టానంలో వగ “్రతీకొ రాలు స్థావర మేర్చరచుకున్నాయి; ఈ తరహా నాటకాలు తెలుగులో అనేకం వచ్చాయి. ఇప్పటికీ వస్తున్నాయి, లార్మిక్క కర్షక సంఘటిత పోరాట దృక్పథంతో సమష్టి శక్రితో భూస్వామ్యం యూ మాన్యంపై తిరగబడటం౦ అనాటి మాభూమ్మి ముందడుగు నాటకాల ద్వారా సుంకర-వాసిరెడ్డి తెలుగున (ప చీళపెడిరేే. ఆ(తేయ (విశ్వ శాంతి కొడాలి గోపాలరావు, వి. ఎన్‌. సూరి, కణ్వ(శ్రీ వంటి వారు మరింత వికాసవంతం చేశారు; ఆనంద్‌ హ్యాదయ్‌రావ్‌ ళ్‌ ్రంం ఆగి నాటకం గోర్కా విప్లవ భావస్ఫూ్రికి పడ్డం కట్టిన రచన, “ఈగర్‌. బులిగోఫ్‌ అంగ్‌ అదర్‌ ని 6801 2100 26 ౦%). అన్న హాక్నింగోర్కి. మరో నాటికాన్ని “తుద ఘడియలు "పేరుతో ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ, చిద్దూరి సత శ్రనారాయణగారలు. తెలుగున అనువదిందారు. ఈ రచయితలు గూడా మూలంలో ఉన్న షే్లనే తమ అను వాదంలోనూ. పెట్టటం. జరిగింద: గోర్కి. రచన వీళ్ళు నెంతగా (ప్రభావితం చేసిందోనన్న పిషయం ఇందునల్ల స్పష్టమపుటూ ఉందీ. ఈ నాటకంలో భూస్వామ్య =రైళు పో౮ాటాన్నే గోర్కీ (ప్రధానంగా చర్చించిన్నా యొద్దం నేవథ్యంతో ధన దాహం మానవుణ్ణి ఏ విధంగా దానప్పడిగా హాతుస్తుందో గూడా. వివరిస్తాడు. పెత్తందారీ భూస్వామ్య వ్యవస్థ పునాదులు పెళ్ళగించబడుతున్నప్పుడు, వ్యవస్థలో మాద్చికు సూచకంగా విజయధ్యానాలు చెలరేగుతున్నవ్పుడు పెత్తందారీ ఆత్మఘోష ఎట్లా ఉంటుందో గోర్కీ ఈగర్‌ ప్యాక ద్వారా వ్య క్తం చేస్తున్న వద్ధతి గెమనిగ రటం
కేతన ఈగర్‌. :2- మీరు నాకు శెలియదను కొంటున్నారా ? నేను డబ్ను సంపా దంచేటప్పుడు రైతును పీడిస్తున్నానని _ కదూ మీ ఉద్ధేశం. డబ్బు పోగుచేయట నా వృత్తి. వసూలు చేయనంతమా[క్రాన రైతు హర్షిస్తాడను కోవాడదు; (ప్రతివాజ్శాఈ యుద్ధాన్నాధారం చేసూని డమ్బి_సంప్తాచించు కొంటున్నారు. యటం. భగవంతుడి పశిపాలన నాశనమౌతుంది. నాకేమీ " కనవడటంలేదు, “ఆంకా అయోనుయం. నీ పాలన నళంచిపోఠతుంది. నాకు చావు విధించిన సీవు ఏమి దేవుడివి ? ఎందుకు ఆందరూ చావాలి....ఏమిటిది ? నా అంత్య[క్రియలు జరుగుతున్నాయా ? (ప్రొపోపే్‌ (భక్తుడు) ఖేతీ (మోగును. మృత్యువు వస్తుంద్కే గుంపులుహడు తున్నాడు, పనయిపోయింద. మనం కరాళ నృత్యం చేద్దాం, డోనాట్‌:- రష్యా పూ ్రిగా నాశనమైపోయే దాకా వీళ్ళ ఆళ తీరదు. వాళ్ళేకి తృప్తిలేదుు మనం యుద్దం ఎందుకు చేస్తున్నామో మనలో ఒక్కడివైనా తెలుసో ? జార్‌ జయించటానిక్తి మనం భరించటానికి ** నియంతృత్వ వ్యవస్థ అంతరించి సర్వజన (శ్రేయోవాయకమైన సామ్యవాద నూతన వ్యవస్థ ఆగమశాన్ని (ప్రత్యేకవాద పద్దతిలో గోర్కి అభివ్యక్తం చేళొడీ నాటకంలో. “మృత్యువు వస్తుందో” అని భక్తుడు [ప్రకటించటమం'పే. పాత వ్యవస్థ ఆంకరించిపోతున్నదనే భావాన్ని సంకేతంగా తెలియవెచ్చటంగా భావించాలి. నూతన ఆలోచనా సరళిక్తి పోరాటిస్సూ ర్హికి పథ నిర్హేశకుడిగా రన్యన్‌ నాటకరంగంలో గోర్కీ. చిరస్మరణీయుడు: సామాజిక వ్యవస్థా ప౦ణామ ద్లళ్లల్లో బానిసవ్యవస్థ్య ప్యూడల్‌ వ్యవస్థ, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ సోమ్యువాద వ్యవస్థ ఈ నాలుగే మఖ్యమైనవి. దీనికి (ప్రధానంగా మానవుని ఆత్మగత్య అంతర్గత సంస్కృతీ పరిశామం ఎంతో ఆవళ్యకం, సంస్క్య్బృతినే ఆంగ్లంలో “కల్చర్‌” అని వ్యవహరిస్తాం. దీనికి మూలం “క్షు బ్హరా”ి అన్న లాటిన్‌ పదం. “కృషి అని దీని అర్థం. మానవుని మనుగడకు-ఆటంకంగా పరిణమించే (ప్రమాదకర పోకడతో నిండి వ్యవస్టను నిర్మూలించటానికి జరిపే కృషినే మానవ పరిణామ సంస్క్బృతిగా చెవ్చుకొంటాం. ఒళ వ్యవస్థ నుండి మరో వ్యవస్త మజిలీ మార్చే సాంఘిక పరిణామదశ “గోర్కీ” ఉన్న కొలం, వ్యవస్థ అంతరించే 19)
146 సమయంలో దాని ఛాయలు భయంకరంగా దర్శనమిస్తాయి. అస్పుజే నూతన వ్యవస్థ కోసం ఉద్యమం గొంతు విస్పంటుందీ. సంఘంలో జరిగే మార్చ సాహిత్యంలోనూ (ప్రతివింవిస్తుంది. కావున నాటక రచయితలు తమ నాటకాలలో ఆనాటి సమాజంలోని ఘర్షణన్కు పోరాటాన్ని, నూతన ఆలోచనా సరళిని (ప్రతివిం వించటం అవసరం, నాటక రచయిత తన నాటకం ద్వారా ఇవ్వగలిగిన సందేశమే ఆనాటి వ్యవస్థ నిష్మూలసకూ, నూతన వ్యవస్థ అఆవి్భావానికీ దారి ఏర్పరుస్తుందీ విష్ణవానికి ముందు రోజుల్లోని (ఫెంచిదేళ శ+ధిలావస్థను “మోలియర్‌ ” తన రచనలకు ఉపకరణంగా వాడుకున్నాడు. జార చోర్య లుద్ధభావ పీడితుల అవినీతి వైఖరిని, అశ్లీల పోకడను మోలియర్‌ తన నాటకాలలో దునుమాడాడు. అరిస్టోక్రసీ చట్రం లోని అవకొళవాదుల కృత్రిమ జీవనాన్ని కూట నీతిని బట్టబయలు చేళాడు. రాజ రికంలోని భయంకర డగ్మతలకన్నింటికీ వీరే (ధాన కారకులని మోలియర్‌ నిశ్చిశాభిపాయము.
ఆదే విధంగా 19వ కకాదబ్దంలో అధికంగా (ప్రసిద్ది పొందీన మెలో[డ్రామా “*అంకుల్స్‌ టామ్స్‌ కావిన్‌” "(010168 మంటి 6౭౦౪) మిసెస్‌ స్ట్రోవ్‌ (34138 34076) వ్రాసిన నవలకు జార్జి ఎల్‌. మైకిన్‌ (66036 1 డికింకు చేసిన నాటకీకరణ ఇది, 1852లో ఈ నాటకం (ప్రథమంగా (ప్రదర్శింపబడింది. ఆరం కాల ఈ నాటకం 325 ర్మాతులు వరుసగా నూ్యూయార్కులో (్రదర్శింపబడిందం పే ఈ నాటక టప్రసిడ్దిన్సి ప్రాముఖ్యాన్ని మనం అంచనా వేసుకోవచ్చు. వానిసత్వ నిర్మూలన ఈ నాటకంలో (ప్రధాన ఇతివృత్తి: సీగోలను దానిసలుగా అమ్మటమనే దాడకాన్ని ఈ సాటికం థిండిస్తుందీ, ఆనాటి అమెరికన్‌ సమాజంలో ఉన్న దారుణ దయనీయస్టితని ఈ నాటకం ,(ప్రతివించించిందీ,. (కమంగా బానిస కొనుగోలు వ్యాపా రాన్ని తుదముట్టించే శాసన ఆవళ్యకతను ఈ నాటకం తెలియజెప్పింది.
“మాక్సిమ్‌ గోర్కీ” గూడా తన కాలంనాటి బూర్జువా వ్యవస్థను తుద ముట్టించాలన్న లత్యంతోదే నాటక రచనను కొనసాగించాడు......... & 89081 86641028 1003 116 కర7210110060/ 01459, *28ఓ 2కు 680006, 8182 62010౯ 068064 2 36040 01 ళం 26011107 ఇం86 076౯ 10 ళం 001%1+ క్రైర03160, 60 10% 2 051100 0 116 90%56్ర్ర601316 8063 076౯ 10 లం ఇ201612/21....£ 5 నూరుతున్న వ్యవస్థ వ్యక్తుల (ప్రవృత్తులు, తొలుత కొద్దికుందే
కత?
అయినా [క్రమంగా విష్ణవశక్తులు బలం పుంఉుకోవటం, గుంపుల (గూపుల మార్పిడి 'పె వలుకులు వెల్లడించే పరిస్థితులన్నీ “గోర్కీ” ఎదుర్కొ న్నట్టి వే. విస్ణవ భావాలను పరిపోషించి మానవుజ్ణి మానవుడిగా నిలబెట్టాలన్న తవనే గోర్కీది,
గోర్కీ. మరో (ప్రసిద్దీ నాటకం “లోవర్‌ దెన్స్స్‌” (0౪61 6౭269. ఈ నాటకం గోర్కీకి ఆంతర్జాతీయ ఖ్యాతి నార్జించిపెట్టింద్సీ 1902 డినెంబర్‌ 31న మాస్కో ఆక్ట్‌ ధియేటర్‌ మొదట్‌ఫొరిగా ఈ నాటకొన్ని (ప్రదర్శించిందీ, ఆ తర్వాత (ఫసంచమంతటా “లోవర్‌ డెబ్స్‌” నాటకం (ప్రదర్శింపబిడిందీ, “ర్పక్రనాడు కలిగి వున్నవాళ్ళ” (ప్రపంచాన్ని దాదాపు ఇరవై ఏళ్ల పరిశీలించిన ఫలితమే ఈ ఆధో లోకం. వాళ్ళల్లో దేశదిమ్మర్లూ, సథ్రాల్లో (బికిశేవోశృనేగాశ్స మేధావి వర్గంలో ఎంతోమందిని, జీవితంలో వై ఫల్యాలకో, అవమానాలతో_ గాయవడ్డ పెక్కు మందనీ ఈ నాటకంలో కలిపాను అని (ప్రకటిస్తాడు మాక్సిం గోర్కీ (వ్రధానంగా రాబోయే నూతన ప్యవస్థపై (ప్రగాఢమైన వ్యాసంకోనే గోర్కీ ఈ నాటకం రచించాడు. *ఆఅధోలోకం” పేరిట ఈ నాటకం తెలుగుళోకి అనువాదం జేయబడిందీ, విచిత్రమేమంపే పాతల నామాలు నైఠం మూలంలో వున్నవే తన్ప; మాద్పచేసే చొరవకూడా అనువాదకుడు తీసికోలేక పోవటం. గోర్కీ. (ప్రభావ ముద్ర ఆంత గాఢ తరమైంది. మిహైల్‌ ఇవనోవిచ్‌ కోస్టిల్సోవ్‌ (ఇంటి యజమాన్సి వాసిలిస్సా కార్చోన్నా (యజమాని భార్య) నటాషా (వాసిలిస్సా చల్లిలు అ(్రిమ్‌ మెద్వెదేవ్‌ (పోలీసు వాస్యాపెప్పెల్‌, అండ్రక్లెస్న్‌ |(మిగరిచ్‌ -కాకాలు వాగుచేసేవ్య క్తి] అన్నా శ్లేష్స్‌ భార్య నాస్త్యా (ఆవార౮ాక్యాషాన్యా (చిదతిళ్ళ అమ్మేన్త్రీ బుట్నోన్‌ (టీవీలు తయారుచే సేవాడు) చేరన్‌, సతిన్క్‌ యాక్టర్‌, లూవా (దేశద్రీమ్మత)ి అల్యోష్కా చెప్పులు కుస్టేవ్య క్రి ,(కివైజోటా కావార్‌ (ఆసథ్స్‌ నొవలు బాగుచే సేవాళ్ళు ఇంకొందరు ఆవారాలు ఈ నాటకంలో పా(త్రలు,
చేరన్‌ ; నువ్వే గాడిదలాంటివాడివి.
మెద్వదేవ్‌ ; వొంటికి అసలు 'సెవులు వుండనే వుండవు; నుక్కుతో వుంటుంది.
బుబ్నోోవ్‌ (సతిన్‌తో) యిక్కడున్నావా ? దోస్తూ ! సీకోసం సారా దుకొణా లన్నీ యొతికా యీవీచా తీసుకో నా 'సేతులు కాలీగాలేవ.
సతిన్‌ ; ఆ రొయ్యల్ని బల్లమీద పెట్టు దాంతో ఓ పెయిలి కాలీ అవుతుందీ.
ల! బుబ్నోవ్‌ : బాగుందీ. యీడెంక జూడూ. సురు3ై నోడు గాదూ. మెద్వ దేవ్‌" :- మోసగోల్లంత సురుచైనోశ్ళే.. నాకు తెలు, సురుగ్గా లేక పోతే ఆల్లపనేం సాగుద్దీ. మంచోడు తెలివితక్కువవోడు. గావచ్చు. గాని -చెడ్డోడు సురుగ్గా వుండి తీరాలి. అమికే అవొంటి యిస మంలో మీరింవా పొరపడ్డారు. అదీ "సాక్రర్ర సీ జంతువి, కొమ్ములండవు, వల్లుండవు -- శ్వొషిన్యా :- (ప్రవేశించి ఒహో.... యేం గాలి, యేం సలీ, యేంమంచా మా పోలీసాయన యిక్కడున్నాడా ?“--*.... మెద్యదేవ్‌ :- యిదిగో యిక్క-డాం క్వాష్‌న్యా :- జాగ్రత్త. వుంచేయి. నీ కోతి సేట్టలేం సాగవ్‌, బబ్బుందాం'పద మెద్వెదేవ్‌ :- నిజంగా నిద్దురోయే యేలైందీ. సళిన్‌ ; వీడ్ని గట్టిగా అదుప్లో "పెట్టటం రేదా లి క్యాష్‌న్నా :- అవొక్కపేగతి; దోస్తూ. యిలాంటోళ్ళని గట్టిగా గుప్పెట్లో పెట్టుకోవాలి, యీడ్ని నాతో వుంటావికి తీసికెళ్ళివపుడు “నేను దీహ్కా మొక్కు లేని ఆడదాన్ని యీళ్ళంక్సా వొట్టి పోకిరీ మూం. యీడేమో పోలీసు. అందుకని యీడొల్ల కాత్త సాయం -వుంటదనుకున్నా, అముశేనేం యెంటనే కాగుడు మొద రెట్టిండు. అలాంటిది నాదగ్గరేం సాగదు. సిన్‌ :.- యెందుకూ పనికిరానివాడిని యెంచుకున్నావేం ? = శ్యాషన్యా :- యింతకంసే మెరుగ్రైన్నోడేడీ ? యింతలా పుందే, వచ్చిరి “వుండమంపే నువు వుండలేదాయే; పున్నా ఒక వారం తిరగదు. చిటి3ెలో నన్నుః నా మంచితనాన్ని జూదంలో వొడ్దూపు. £! | ఇదీ గోర్కీ. చికించిన అధోలోక జగత్ససహోదరుల ఆంతరిక (పవంచం, వీళ్ళ నంపదంకా కొందరే హక్కుభు క్తం చేసికొని విలాసవంత జీవివాన్ని గడుపు తున్నప్పుడు, దగాపడ్డ సోదఉలంవ౫ ఇటువంటి దైన్య, దయసీయ జీవితంలో (మగ్గి పోవల్సిందే; వీరిలోనే ఒకరికొఠరు తోడు నీడు అనాటి రష్యా దేశంలోని బడువర్గాల అత్మ ఘోషకు సంకేతరూనం, “లోవర్‌ జెన్స్స్‌” రాబోయే 'పెనుమూర్చుకు నాందీ గడం సాడుళున్నట్టుగా ఇంకటి నైన్య జీవ కాల్లో నో అఆగౌకిరణాలు (సదు 3౩ శ వేస్తాము
క్షిళ9ి
గోర్కీ. వా స్తవికవాద సిద్ధాయానికి గోర్కీ నాటకాలు. సహజమైన (ప్రతీకలు. గోర్కీ. ఆభిలషించే సామ్యవాద జీవన సరళికి స్పూ ర్తీదీపికలు ఆకని రచనలు,
*__గం౭11300 [005 ౪ 5061211 ప్రళషత ఇం జ 2 క్‌ి 296 0౧౫౧౯౦16౧5176 ౧961016 81 ॥ 6150021316 286 య 1261 రేష&1 ₹164 908% తేం 106 8081016196 1 6౪1 1618 108 _..11 1 2 86 ౮ [16 ఇంగం88 12959 34౯2516 [06 కళండ410 క01040085 [09 800121 1౯001609 5096121231 9681139 6299 9941404110 1600640198 యిం సం 16264139 09 2౯01510 116809 [0001 & 5006191151 ఇం1€ 01 ఛే అన్న జాన్‌ విల్లెట్‌ పలుకులు “గోర్కీ” వా స్పవికవాద నాటకాలకు తన్వర్థాలుం
ఇటువంటి నాటక రచనకు శెలుగున రష్యా నాటకాలు, (ప్రేరణనిస్తే గృహ సంబంధ జీవిత ఘర్షణలకు, నైకిక సమస్యల వైపరీవ్యాలకు మూలమైన నాటకాలకు ఆంగ్ల యెంచ్చి ఆమెరికా నాటకాలు 1పాతిపదికలైై నాయి.
“రై తుల్కు కూలీలు, కార్మికులు మధ్యతరగతి:వారు] మొదలై న పొ "లకు [ప్రాధాన్యం హెచ్చింపే, "వారి జీవిశాలలోని, వెలుగునడలను, సుఖదుణాలెన్తు వారి నిత్యసమస్యలను ధనికవర్గం వీద్‌నలన్యు బఅవంతులను బలహీనులను: దోచు _.కోవటం చి(తత్రించటంలో రష్యన్‌ సొహిత్య6 ఆంధ్ర .గరచయితలకు. దారి చూసిందీ. హెరాకిక్క చారిగాత్మక గాధలకు బదులు (ప్రజల. దైనందీన సమస్యలను చిడత్రిం చడంలో తెలుగు నాటక ,రచయతలు నిమగ్నులై నారంటే వాసికి (ప్రోద్బలం రష్యన్‌ సాహివ్యానిదే. కథను మలచటంలో పాత పోషణలో- చెకోవ్‌? గోర్కీజల రీకులు తెలుగు నాటకాలలో నాటికలలో. గోచరించువాయి” ₹8 ఇకోవ్‌ (40108 92౪10౪10 6%1లంళ)
లం ౪28 6 ట06 01 6160 200002యమ, 1680 0166 0 16 100160౯ గేంళ010000601 05 0612౯20660 ౧694061653 ౦ 10 56600108 1206 01 0016౯ [000 2 మాటతున్న సాంఘిక వ్యవస్తషు, గోర్కీవలె ఛెకోవ్‌ కూడా రి(్రజెంట్‌ చేశాడు, సమాజంలో సంభవిస్తున్న _భావవికసొన్ని అ సరిదేశ కారునిగా తన నాటకాల ద్వారా (పేక్షకులకు చేర వేశాడు ఛెకోవ, విష్ణవ భావానికి స్ప్ఫూర్షిని అందించాడు. వాస్తవిక వాదానికి (వ్రతిరూపంగా తన ధచనలను ధూూపొందించాడు,
కేం0
రచయితలలో. రెండు తెగలవారు. ఉన్నారని ఆర్థర్‌ మిల్లర్‌ తెలియ జేస్తాడు. (ప్రపంచానికి దూరంగా ఉండే రచనల్ని చేసేవాడు మొదటి తెగకు చెందినవాడు, (17200 శంళలి ఇతడు ఉన్నత తరగతి జీవిత వై క్షబ్యాలనే తన రచనకు వస్తువుగా స్వీకరిస్తాడు. రెండో వ్య కీ సమాజం నట్టనడుమ తన గుడారాన్ని వేసికొని సమాజి హృదయ స్పందనని తన రచనల్లో స్పందింపజేస్తాడు. ఇత్సడు మధ్య, [క్రిందీ తరగతి వ్యక్తుల మనోభావ వై ఖరుల్ని, దుర్చర జీవికాల్నీ వెలుగుల్లోకి తెస్తాడు. సాంఘిక వాస్తవికతకే. వీరు (ప్రాధాన్యమిస్తారు. సాంఘిక చైతన్యానిక్క్‌ వ్యక్తి చైతన్యానికి వీరు (ప్రాధాన్యమిస్తారు. సాంఘ్‌క వా స్పవికతన్ను వ్య కిగత వాస్తవికతను. వీరు వికాసమానం_ జేస్తేరు. మానవళా - విలువల్ని బలపానుల విషాద జీవికాన్ని బట్టబయలు జేస్తారు. రివల్యూషనరీ వాతావరణం బలంగా ఉన్నపుడు ఇటువంటి రచనలే వస్తాయి, అనాదినుండీ వచ్చే సంస్కృాతిక్తి భానవారసవ్వానికి సృజనాత్మకమైన నూతన స్ఫూత్త్తి వస్తుందీ. రచయితలకు సమగ వీక్షణ ఆబ్బతుంది. మానవ జీవితం ఎంత బాధామయమో, ఈ దుఃభానిక్తి సాత్త చేమిటో సందేళాత్మకంగా వీచ్ళ చిత్రించి చూపుకారు. ఈ దుఃథానికి కారణభూత్తా మైన వాటిని (గ్రహించి దూరంగా ఉంచాలని తమ యోగాత్మక రచనల ద్వారా సూచన చేస్తాడ. ఈ కోవకు చెందీన రచయితే ఛకోవ్‌.
రచనాపరంగా అనుభవం, పరిణతి పెంపొందీ తర్వాతనే నాటక రచనకు పూనుకొన్నాడు, రష్యన్‌ నాటక రచనా వికాసానికి ఉద్యుమించాడు ఫకోవ్సొ "సమాజిక విషమ పరిస్థితులను దిహిరంగవరుస్తూ, సంక్ష్మి ష్ట్ర మానవ రాగద్వేషాలన్సు వీటికి కొరణభూశాలై న సంప్రదాయపు పోకడలను చితిస్తూ రచన సాగించాడు. ఇతని పాొథకళ్లో వై విధ్యముంటుంది. వ్యంగ్యంగా, (15001021) ఈ (ప్రపంచాన్ని చూపిస్తాడు. అసంతృ ప్పి ఆనంగీకారంతో మానసిక వ్యధతో నిండిన భెకోవ్‌ పూ ర్త దర్శనం మనకు ఆ రచనలలో కన్పించినా ఉ్యదేకం చెందడు; ఉన్నదున్నట్లు చూప్పకాడు. రంగస్థల దిగృంధనాలను తెగగొట్టి తన భావాలను స్వేచ్చగా తాండవ మాడించాడు, ఇందుకోసం తన కలం శ క్రిని చురక త్తిలా వుపయోగించాడు, “జ్బవ్లన్లోవ్‌) (1719007 1887) :
అనేదీ ఇళని (పథమ నాటకం; పెళ్ళానికి జప్బు; చావు (బికుకుల్లో ఉంటుంది. కథానాయకుడు (సక్కింటి యువతితో సరసాలు సాగిస్తుంటాడు; భార్య మరజిస్తుందీ, పునర్వివాహానికి ఆయ శ్రమవుశాడు. నీ భార్య మరకానికి నీవే కారణమని డాక్టర్‌
(| వెల్లడి చేస్తాననటంతో. ఆత్మహత్య చేసికంటాడు. ఈ నాటకరి - విషాబాంతం? నొమకుడు స్వార్ధపరుడు; విషయలోలుడు;ః వెన్నెముకలేన్ని మనిషి (5006ఏ163)" జర్మన్‌ నాటక రచయితల నికాశావాద (ప్రభావం ఇందులో కొంత కన్పిస్తుంద్కీ శొలినాటి తెలుగు సాంఘిక నాటకాల ఇతివృత్తాలు కొంళవరకు ఈ ఛాయల్లోనే నడిచినాయి;. భార్యపట్ల అనాదరణ: దుర్వ్యసనాలు; సానికాంపల్లో నరస్తాలు; వివేకోదయం-- ఈ నాయకులంకా జీవితంలో అసమర్థుల, స్వధర్మం న్వైతిత పధాల ముండి [ప్రక్కకు మళ్ళినవాళ్ళు. “సిగల్‌” (5338310 ౪ ఇదీ ఛెకోవ్‌ (ప్రసిద్ధ నాటకం, ఇవనోవ్‌లో కొంత సం(న్రదాయ రచనా వానన గుష్పుమంటుందిగాని;, ఇందులో ఆ పథాన్ని దాటికొ _త్హపురతలు తోక్కొడు" సామూహికంగా కొందరు వ్యక్తుల్ని తీసికొని వారి మానసిక చింతనల్ని, వ్యఠల్నీ చిత్రీకరించాడు. వీళ్ళందహ గూడా పట్టుదల, దృఢ నంకల్పం లేనివాళే అయౌ ప్మాతల మరో విశ్తేషణ మాత్రం అబ్బరం గొల్పుతుంద. మనస్తత్వ నిరూవణి పటిష్టంగా వుంది. నివాశా నిస్పృళాలమధ్య జీవించేవారి వేదనాభరత మన బ్రక్వాలకు శేంద్రస్తలి ఈ నాటకాన్ని రూపొందించాడు. ఈ నాటకాన్ని ఆంగ్లంలోకి పలువురు అనువదీంచారు. (138061 840 606 మరికొందరు) 1938లో అమేశికొలో (ప్రదర్శితమైందీ ఈ నాటకం, ఛెకోవ్‌ అనంతృప్తివాదం : ఒకరకంగా ఛెకోవదీ అసంతృ ప్తివాదం (01219198). వ్యధణు పడటం, కనబడని సంచళ్ళతో మూలనబడటం (బకుకు ఐండరాళ్ళ బరువుతో క్రుంగి పోవటం, అఆహానుష (పవృ త్తితో, నంగనాచి వై ఖరికో, వ్యవహరించే వ్య క్తుకు, "పెదాలకు తేనె పూసుగాని మాటాడే ఆదర్శంాయున-ా. వీరందహా ఇకని పా్యాతలే. ఆబికే ఆనాటీ రష్యాదేళ పరిస్థితులను, అదీ విస్ల వానికి ముందుదశలో చిత్రీకరించటమనేది ఛెకోవ్‌కు ఆసిధారావతం వంటిదే. నిరశానహ వాతావరణంలో కళ్ళగంతలకో కదం తొక్కే గుప్హాల్లా గంళతురేస్తున్న ఉద్దండ వ్య క్తులకో నిండిన సామాజిక నడకలో “భెకోవ” తన పాతను కొంత సంతృ ప్తతోనే నిర్వహించాడు,
కై52 చెకకి ఆర్బర్‌డ్‌ , . ఇది భెకొవ్‌ వ్రాసిన గొప్ప నాటకం. మొత్తం రష్యా దేశాన్నే “చెల్‌ అల్వేర్డ్‌”తో పోల్చి ప్రతీకవాద పద్దతిలో ఈ నాటకాన్ని (బ్రాశాడు, రష్యా చే పారిగ్రామికీకరణ విధానం సామాన్య జనంపై దాని విష ఫలికాలు ఇందులో ప్రస్తావించబిడినాయి, మూరుళున్న ప్రపంచాన్ని మాగన్నుతో పరిశీలించే భూస్వామళ్స్‌ తరగతిన్సి వాళ్య ఆధిపత్యం, సంపద స్వయం బలహీనతల వల్లనే ఆన్యా(కాంత్‌ మై పోవటం ఈ నాటకంలో ప్రస్తావించదిడిన మై. “సీగల్‌” నాటకాన్ని “స్త్రీ శాక అన్న పేరుతో థ్రీనివాస చ్రవ త్రి “చెరీ ఆవ్పెర్ష్‌” నాటకొన్ని “సంపెంగృతోట” అన్న పేరుతో శ్రీశ్రీ తెనుగు జేశారు. వం “సంవెంగతోట”. రూపకల్పనలో దేశీయ వాావరకాన్ని చి(త్రించే (ప్రయ త్నం జరిగిందీ గాని అనలు కథాంశమే తెలుగువారి భావ, స్వభావాలకు, ఆలోచన లక్మ విశ్వాసాలకు. పొంతన లేనిచైనందువల్ల తెలుగువారి ఆదరణకు అంతగో వోచుకోల్లేకపోర్టుంగ్సీ నాటకం. ఈ నాటకంలో ప్యాత్రలు జయ్య్రీ - (సంపెంగతోటు యజమాసుాలు)), అడణ్బగఆవిడ కూతురు), తరుణ (అభిమాన పుత్రిక విరించి (జయన్లీ అన్నగ్ధార్యు (శేషశాయి _వ్యాపారస్టుడు, అనంతం (ఒక విద్యాన్థి లింకమూ రి (భూస్యామిి జానకి (పనిమనిషి). +ధిలమైపోతున్న భూస్వామ్య వ్యవస్థలో, సహజత్వం చచ్చుపడిటోయిం ఛిన్నాఖిన్న మైన అనుబంధాల మధ్య (బికుకీడ్చే న్యక్తులు ఈ నాటకంలో" కారనే వడకార్పు జయశ్రీ పాత్ర ఈ శకలాలకు (ప్రతీక సంపెంగకోట సీడ్రలో -చల్లగ్లొ పాగ్గిపోయింది ఆమె బతుకు, ఇప్పుడు ఆ తోట తెగనమ్మకపోతే గత్యంతరంలేని స్థితి ఎదువైందీ? తోటను-పాడువెట్టి బంగకాలు లేపే వ్రయత్నంలో పారి్రైచుకుడుగా రూషొంతరం చెందదోయే శేషళాయి; తోటి అమ్మితే ఇంతకాలం ఏ నీడనై తే-శాము (బకికారో ఆ నీడనే “కోల్పోవాల్సి వస్తుందని జయశ్రీ వేదన చెందుతుంది: ఆమే అన్నగారు “వించి” భూస్వామ్య "జీవనంలోని పరాదిన ఖుషీ (బతుకుకు ఆఖరీ (ర్రకినిధిగాః. టాస్వామ్య వ్యవస్థ ఆవశేషానికి " చిహ్నంగా. “తోటి స్టానంలో బంగా ని్మానాన్ని (ప్రవళపెడకాడు ఇకోప్‌, *అనంతం”- పాక లాజోయే విప్ల వానికినేట్‌ అభ్యుదయ వేదిక, “నేటి మన భారతదేశంలో పనికిమాలినవాచేని చందరో విద్యాధికులమని విరవీగుకాడు, తిన్నగా ఏ పనీ చెయ్యలేరు. - దక్షత లేద
కకక
లై శుల్ని'పకువుల్లా చూస్తారు. వరమ బద్దకస్తులు తచరణ ళోస్యుం, "ఆర్భాబం ఎక్కువ కాస్తమన్నా కళలన్నా ఆవగావాన లేదు అన్నీ తెల్పినట్లీ నట్‌స్తారుం నూజికి తొంచ్చైమంది పళుప్రాయాళ్లూ - నివసిస్తున్నారు. ఉన్నదల్లా చూలిన్థం, నైైచ్యం... ఆంటూ “ఆనందం” పాట ఆ్రోళీస్తుందీ. ఆనాటి రష్యన్‌ సమాజ స్టితిగతులూ ఇవే అమునా, శేటి భారతదేశ అకర్మయవకుల్ని, స్ట సమౌతాన్నీ దృష్టిలో పెట్టువానే ఈ వ్యాఖ్యానం అనువాదకడు చేసినట్లుగా అర్జనువుతూగే ఉంద్‌, (పేమించి పెళ్ళి చేసుకొన్న భర్త అకాల మకణం,చెందొకే. జయ్మశ్రీ పిచ్చి పట్టినట్లు దేశాలన్నీ తిరుగుతుంది. మరొక పురుష సంపర్కంంలోక్రి వెహ్తాందేః తన పాపాలకు తానే విలపిస్తుందీ. స్థూలంగా ఇది కథ భూస్వామ్య వ్యవస్థలో కమ. విలువ తెలియని యువకులు .విలాస జీవనం, "కన్నూ మిన్నూ వరుగనట్లు దుబారా ఖర్ఫు నైతిక కట్టువాట్లకు తిలోదకాలు, తమ క్రింద పనీచేసిన రైళులేం తమ భూముల్ని కొనే స్పితికి ఆర్జికంగా 'ఎదగట6-2. "వీటన్నింటిని చెకోవ్‌. ఆత్యంత సహజంగా “ఇ్ళార్‌ ఆర్బర్జ్హ్‌ోొలో రూపకల్పన చేశాడు,
అంకం 10569 10 1176 15 ౪0 010096... కంక రయం? 40 1170 శక 60 8607 016; 40 9600801596 26 ఇం సాల 21006 ఇఏర ఈ11 1100 888 2గ0' 640193 ఇల 296 906- 11069 శం 6ి1300ళంక 14 స, యజ 300214 ౦016 ఇల6ంలం 1666 10 06 1క “090)60616 ” 29 & 1690: ఈ 6 966 913 ఇంం916 09)ఆల్వ.. 28 కలకంట *ల్ర' అం100)6, ఆంఖ10ం జుడే--గుతుం. 90206 - $66 --16 603. కయి. టూ ఈ శక ఓ691 0౪65061799, ౨01. 23 ఇ6 0996౪6- ౦ంషం...లతంళికో జయరజలా ఇరు రులరు ఇండ. ఇంయంం. క083- లేం69....”8 ౯ ఆంటాళు ఛెకోడ్‌ రచనల్ని విశ్లేషిస్తూ లీమూన్వొ స్కాటొలు. ఇెకోన్‌ ఆతోచనా సరళికి “ఈ వాక్యాలు" నిలువెళ్తు దర్పశాలు. ఇకోవో మూడు ్రసిద్ద నాటకాల "ఆరంభతలోసనూ. 'ఒకరిని మరొళరు గు ర్తుచేసుకొంటూ పాకలు (ప్రవేశిస్తాయి. తమని తాము పరి$లన జరుపుకొంటో పరస్పరం (పళ్నలు వేసుూంటాల్తుణ తమకు నంభల్లించిన్‌ వరిస్టితులిను వరామర్శ చేసుకొంటాయి.- అబికే. నాటకాంతంల్లో ఎతహ్హ తమ. తనుబంధాల్ని విచ్చిన్నం బేసకొంటూ విషాదంతో నిష్కర్సిమిస్తాయి,. లోకం యొక్క నపాజ పోకడకు ఈ
వశ ప్యాక్రలు ప్రతిబింబాలు అన్న అవగాహనను కల్షించటమే శఇకోవ్‌ ద్యేయంగా కన్పిస్తూవుందీ, మార్చుచెందే వ్యవస్థలో దేనికీ స్టిర ఛాశ్వతత్వముండదన్న బావాన్ని, గూడా ఆశ్యాషడేళంగా ఇెకోవ్‌ వెల్లడి చేస్తున్నట్లుగా మనం అవగాహన్న చెంద గలం--- వొస్టవికళా వాదానికి ఇకోవ్‌ నాటకాలు ప్రాణ స్ఫూర్తిని కల్గించాయిం 85 ఏ8 టాల్‌స్టాయ్‌ “ఫస్ట్‌ డిస్టిలర్‌” (౯1౪6 015410 నాటకాన్ని “కలిమాయ పేరుతో. గిద్దె లింగయ్య తెనుగు చేస్తారు. “వ్రహననం”గా లింగయ్య దీనిని పేర్కొంటారు. రైవ్క కూలి, కలిదూత ఇందలి పా(త్రలు; నైతికంగా వతనమై పోయిన అనాటి రష్యన్‌ సమాజాన్ని అధికేపిస్తూ సాగిన రచన ఇదీ. కూలి ;- ఎచ్చే “కదంవా ఎరిగిందేనండి: ధర్మం నోరు చింపుకు చెప్పిన్నా వినేవాగెవడు?. ఆంకా కచ్ళున్నా గుడ్డివాశ్ళే. చెవులున్నా చెవిబోశ్ళే, ఇదంకా చాస్తే స్వర్గంకంపే షన నరకమే గొప్పదనీ, బలం గలదని తెలుస్తుందీ. కలీదూత :- ఓఠేసీ యు క్రికి మెచ్చాను5ా. కూలి డబ్బు; కల్లు ముండ ఈ మూడూ ఉంకే యీ (ప్రపంచంలో లొంగనాడుంటాడా? శీలిగూత.1- భన ఇక విన్ను యవడూతలపై సర్హైరోగ నియమిస్తానే. యమునితో సిఫార్స్‌ చేస్తాను... 82 “ఆయోనిద్‌. రియోనోనో”.. వ్రాసిన “ఇన్వేజన్‌” (1౫749108) నాటరౌన్ని “బలిదాన్‌” సేర్రత్రో మహీధర జగన్మోహన్‌రావు తెలుగులోకి అనువ దీస్తారు. “జారు ఛ్రవర్తుల కాలంలో పెద్ద వ్యాపారి “(ఫెయోనిన్‌.” సోవియట్‌ (గ్రభత్వంమీద - ష్మట్రలు పన్నినందున 'కమారునితోసహా (ప్రవాసానికి వంపబడ కాడు. పహారురు, మరణిస్తాడు. 22-6-1941 నాడు జర్మన్‌ వైన్యం సోవియట్‌ పై దడి చేస్తురది? దేశమంతటా గందరగోళం. ఎ(ర్రసైన్యం తిరోగమినం చేస్తుందీ, దేశద్రోహులు స్వార్ధపరులు జర్మన్‌లకు *క్లిప్పింగ్‌'లుగా మారకారు. 1917 విసన కల్వంలో “విదేశాలకు పోయిన పెట్దుబడిదారులు జర్మన్‌లకు మద్దతుగా దేళంలోకీ ప్రవేశిస్తాడు, ది ఆ సమయంలోనే జైలునుంచి విడుదలైన “ఫియోడోర్‌” “ఆఫెయోనిక్‌ వీర్చాటు బేసిన్‌. విందుష వస్తున్న జర్మన్‌ కమాండెంట్‌ను, మరో ఆరుగురినీ' కాలుస్తారు... ఇతనికి. ఉర, విధించి, తీసుకుపోళుండగా “కొలెస్నికోన్‌
కైకక్‌
నాయకశ్వాన గెరిల్లాలు దాడిచేసి ఖై గిలందరితోపాటు ఫియోడోర్‌.న్తు విడిపించుకొని తీసుకుపోకారు. సంగ్రహంగా ఇదీ కఠ; స్వాఠం[త్యం రాకమునుపు భారతదేశ పరిస్ట్థికే ఆనాడు సోవియట్‌లోనూ నెలకొని ఉంద్రి. _(వ్రటీష్‌ అధికార్లతో లాలూచీ పడ్డ మన దేశంలోని సంస్టానాధిపతులు జమీరిదార్ల వలెనే (ఫ్రియోనిక్‌ వంటివాళ్ళు జర్మన్‌ల సాయంతో సోవియట్‌ ను దోచుకుందామని "భావించారు. ఇరుదేశ వ్యవస్థల మథ్య, మన స్పక్వాల మధ్య ఉన్న ఈ సామ్యంవల్ల నే రష్యన్‌ నాదకాలు థారత దేళంలో, (వ్రత్యేకించి తెలుగునాట సమాదరింపబడినై
1931లో ఆఫిశాజెనీద్‌ (వాసిన నాటకాన్ని *భవం) 'పేరుళో రామమోహన్‌ తెనుగు చేస్తారు. “విజ్ఞాన శాస్త్రాలు రాజకీయాలతో సంబంధి6చని' 'వ్రశ్యేకొంళోలు కావు, వర్గ కలహంలో అవి కూడా ముఖ్యమైన ఆయుధాల అన్న సిద్ధాంతం :మీద రచింపబడ్డ నాటకం ఇదీ. సోవియట్‌ యూనియన్‌లోని , శ్రామిక ప్రళ్య్యూనికీ మేధావి వర్గానికి గల ఆంతరంగిక నెంబంధాల్ని అద్బుతంగా చిక్రించాడు (గ్రంథ కర్తా ఈ సంభాషణలు గమనిస్తే ఈ నాటక ' సారాంశం ' కొంత అవగాహన మవుతుంది.
దొ(ట్రోవు :- అనాగరిక (ప్రజలలోంచ్వి చరిత్ర మనల్ని నాగరిక బ్రజల్నిగా మాత్చింది. కాసీ మా రాజకీయవేత్తలు సమష్టిత్వం అనే అమాందస్తాలో ఒకరా మాటగా ఆఫేదాల్ని దంచెయ్య్యాలని (గయత్నించుతున్నారు. "
ఎలెనా : మేము చరితను సృష్టించుకున్నాం. సీపు జీవిత సత్యం (గ్రహించి దానిలో పాల్గొని ఉంటే ఆయాపని వట్టినే భేదాలు భేదాలు న౦౦పజెయ్యట0 మ్యాతమే కాదని (గ్రహించి ఉండేవాడివి .... నెళ్ళాల్ల పోటు దళ ఆంకా చుట్టి వచ్చావు. ఇప్పటికీ ఇంకా రాజకీయాలకీ, విజ్ఞాన కాస్త్రిలకీ నంబంధంలేదని చెప్పన్నావంకే, ఏమీ చూడలేకపోయావనీ; ఆర్థం చేనుకోలేకపోయావసీ చెప్పాలిః
చొటోవు : కాదు; ఎన్నో విషయాలు చూడగలిగాను. చూసినవస్నీ ఇంతవరకూ జాగ్రత్తగా ఆలోచిస్తున్నాను. ఈ దేశాన్నీ పాలించుటూన్నదీ రాజకీయ వేత్తలు, రాజకీయవే త్తలు వ ర్తమానంలోనే తస దృష్టి ఉంచుకారు, "కొని వైజ్జా నికుడు వందలకొద్దీ సంవత్సరాలు దృష్టిలో. ఉంచుకోవాలి. లోకల్‌ కమిటీలకి రేపు ఎలక్షన్లు జరుగుతాయని మాకు గుళ్తే. బార్లీ లేషన్‌ జద్దతితో పంచుకొన్నారని మీకు శ్ఞాపకమే....కానీ “ఫాస్టు” (వ్రాసిన వారెవ్యరో మీకు, జ్ఞావకం ఉండదు, శవ
కేక్‌6 “దొత్రోవి పూర్తిపేరు నికోలాయ్‌ కాళ్యానోవిచ దొ(టోవా. ఇన్‌ స్టిబ్యూట్‌లోవీ పరిళోధనళాఖకి' డై రెక్టర్‌, ఎొకేనామికిలో నామాకరోవా (ఎలెన్సా కమ్యూనిన్షు ఇన్‌ స్టిట్యూట్‌లో రిసెర్చి అసిస్టెంట్‌. జీవికమరకా రంగస్టల్పమే అయినప్పుడు రాజకీయ జీవితం గూడా రంగస్థలం లోకి రాకుండాపోదని: “లీమూన్‌?' ట్రకటిస్తారు.. - ఉకకం 18 11081264, 20009 90110021 1106 159 2110 గంగా జ్యే రే లుసల్గర తం కంటక 12 06 160006 “స06200002ట్ర న. 13 “ఇ 0090800 ఛాజ5క:. 0€0రేాంంంరే 110 12080806 0 6 ముల లంగ 150128 5761050, 3 [ప్రజా హృదయావేదనను, వ్యక్తి నిష్టంబేసి కన్నీబ్శ, కష్టాలతో. నిండిన పాత్రలుగా రూపొందీంచిన్నా రష్యన్‌ రచయితలు ముందు తరాల భావి భాగ్యో దయానికి తమ రచనల్ని (యేరకంగాచేశారన్న విషయం వివాదరశా తాంశం. రష్యన్‌ (ప్రజల మనొభావాలను, హృదయ స్పందనలనూ 'తఈమ' నొటూలలో శ క్తివంకంగా ఇ ౬౦. = (వ్రతివింటింపచెళారు, సంఘంలో వి ధౌర్భల్య్యాలనుు దౌష్ట్యాలను తుడిచివే 'పెడస్టర్‌గా ఈమ కలాన్ని మలచుకొన్నారు. జడవ్వాన్నుండి చైతన్యానికి నిశ నుండి అళా వాదానిక్తి వయనించేట్లుగ్గా (పజలను (పేశేపింపజేళారు. వారి రచనలు సామాజిక కదలికకు ఉపకరణాలు, . మకిలిని కడిగివేసే ఉజ్జ్యల భావ కిరణ _సముదామాలు వారి భావ్షాలు:సమృస్థ మానవాళి. మనుగడకు భద్రతను కల్లించేవిగా కాశ్వతశ్వాన్ని ఆపొద్రంచుకున్నారు.: నాటక రచన అన్నదే మాటల" గ్రారడీగాక్క కేవలం మానవా మ్రూడక్యాన్ని, జడన్వాన్ని కడిగివేస్కి టై తన్యాన్ని భవిష్యత్‌ దర్శనాన్ని కల్గించే గొన్న సొహిత్య ప్రక్రియ అన్న. భావాన్ని ఆ దేశ రచయితలు ప్రసంచాన్సికి కల్గిం
- చాడ, అగ్నిచేత పొగ్క పొగచేత మబ్బు, మవ్చచేత వర్షం, వర్షం చేత ఆహారం "ఏట్లో సమహర్చబడకాయో పీకి రచనలు గూడ ఆనాటి. జన జీవనంలోని ఘంలీ _చేడ్తులను వీశ్లేషించి-చూవటం “ద్వార్శోకాదోవు “నూతన జగత్తుకు దాని: ఉజ్ఞ్యల భవి ష్యళ్తుకు మార్గాన్ని సుగమం చేశాయి,
[157
మానవుని సాంఘిక్క ఆర్డిక స్థితి గళుల ఉన్నతి కోనళ [కూరమైన పాలక్షో వ్యవస్థ నిర్మూలన కోసం, లుప్తమైన (పశ్గాస్వామిక హక్కుల పరిరకణ కోనం, దైనందిన జీవిత ఈలి వాధల విముక్రి.కోసంప్రజా సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో. పెట్టు కొని (వాసిన రచన, సామాజిక (ప్రయోజన లక్ష్య్యషుద్ధీకో. నిండి ఉంటుంది. ఈ, లడ్మ్యి ళుద్ది మానవహిరాన్ని ఆపేకస్తుంది. రచయితల గుండె గదులన్నీ మానవ ఆర్తి తోభలతో నిండి ఉన్నప్పడు ఆ రచయిత వెల్లడించే భావాలూ సమాజ నిట్టూర్పులకు కన్నీటి గాధలకహూ (ప్రతి రూపాలుగానే ఉంటాయి. జీవితంలోని చేదును వాసవి, కంగా వెల్లడించటం తన బాధ్యతగా రచమిత గుల్తించగలిగిననాడు “రియలిజం” (ప్రయోగం సార్హకఠమవుతుంది. రచయిత మేధస్సు నింగి విడిచి నేలకు రావాలి భజా జీవిత గమనాన్ని (పస్ఫుటంగా పతిశలించాలి. దుర్భర స్థితి గతుల నుండి (వ్రగతి పథంవైపు పయనించేట్లుగా జాతిని ఉ క్తేజతం చేయాలి, రష్యన్‌నాటక రచయితలలో ఈ లక్షణాన్ని మనం గమనించగలం. శిల్చ విన్యానంకో వా స్పవికతసు గూడ తమ భావ (ప్రాంగణంలోకి ఆహ్వానించారు. ఈ మార్గంలోనే కర్షక కొర్మికు జన సొమౌ న్యాన్ని ఉద్దేశించి తెలుగుతో కూడా నాటకాలకు రూపకల్పన చేయటం జరిగిందీ, వర్తమాన సమాశాన్నే గాక్క భావి సమాజ రేథా దర్శనాన్ని గూడ ఇవి అఖీవ్య క్షం చేస్తున్నాయి. వాస్టవికవాద సిద్దాంతానికి ప్రతీకలుగా నిలుస్తున్నాయి. అయితే విన్లవొ నంతరం ఆ దేశ రాజకీయ్య సాంఘిక రూప్పచేఖలను సహజంగా, సమర్దవంతంగా బహిర్గతం చేయగలిగిన రచనలు లేవు, ఆ (ప్రభుత్వం ఏర్పశ్చిన నిబంధనలూ, నలి కొన్న సామాజిక వ్యవస్ట్రే ఇందుకు కారణం,
60 2 9180 1040866 10 06 )౪ర్వండ గంలు సం *16 క0లి1 0 0౯61020 19, 16 13 9688125 6115910166 38 9681340, ఈ 212 [5 16211360 15 14 &ఇళ0169 జుు10188 ౪10% 18 1011060401 ఇం-వి2టుం8 తట
దైనందీన జీవివాన్ని సహజంగా చిత్రీకరించే రచనే “రియలిజం అన్న మై వ్యాఖ్య ననుసరించి ఇప్పుడు చర్చించిన రష్యా నాటికాలన్నీ జర్రియ్య్ల లిజ౦” పరిధి లోకే వస్తాయి. ఆంగ్ల, రష్యా దేశాలలోనే గాక జర్మన్‌ దేశంలోనూ. ఈ యదార్హ వాద నాటకాలకు సంధొమ్మిదవ శకాబ్దంలో పలువురు రచయితలు రూపకల్పన చేశారు. విిన్న వస్తువులతో వైవిధ్య ప్రక్రియలతో ఆయా దేశాలలో నాటక (ప్రయో
-కైరరి గాలు జరీగాయి. మన 'దశ రూపక విభాగమూ ఇటువంటిదే. సమకాలిక సంఘజీవి శానిక్సీ దాని చిల్రీకరణప రియలిజంను ఆలంబనంగా చేసుకొన్న జర్మన్‌ నాటక కర్తల (భావం కూడా తెలుగు నాటక రంగంపై ఉంది. కొన్ని జర్మన్‌ నాటకాలు తెలుగులోకి అనువదీంచబడినాయి,
స్వభావవాదం ( 4ఉా0లకితపి!58 )
స్వభావవాదం (1413521150) కూడా “రియలిజం కుదురులో నిదే, రచయిత కాను వెల్లడించే భావాన్ని మతింత విస్పష్టంగా విపులంగా రంగస్థలంపై స్వధావ సిద్ధంగా వెల్లడి చేయటానికే ఈ స్వభావవాదం ఆవిర్భవించిందీ, మారుతున్న కాల మాన పరిస్టితులనూ, (ప్రజలలో (ప్రదిలమవుళున్న హేతువాద తర్కం చింతననూ ఉజ్జ్యలనంతమవుళున్న కాస్త సాంకేతిక పురోగతిని దృష్టిలో ఉంచుకాని నాటిక రచయితలు గూడ తాము చెప్పదల్చుకున్న _విషమాన్ని రంగస్థలంపై మరింత ఆకర్ష జీయంగ్యా ఆకట్టుకానే విధంగా చెప్పటానికి (ప్రయత్నాలు చేశారు. ఆ (వ్‌ ర్నంలో ఒక భాగమే “నాచురలిజం. ఊహాకల్పిత వస్తువు నుండి, వాస్తవిక సహజ చిర్రణకు ఇది కేంద్రమైందీ. రాజుల ఉన్నక వంశీకుల విలాస జీవి వాలను, గాక్టం సామాన్య, మధ్యతరగతి (ప్రజల గృహ జీవిత కల్లోలాలను చిత్రించటమే టి సిద్ధాంత పరమావధి అయింది. సమకాలీన స్టితిగతుల చిత్రణకు ఈ సిద్ధాంత న కొలు వేదికగా నిలిచినయి. “మ్కై9బ్‌” నుండే నాట్‌ కాలపు నానావిధ జీవిత న్‌ లను సహజంగా, వా స్తవికంగా రచనల్లో వెల్లడి చేయబడటం ఆరంభమైందీ. మా న్‌ వృనిలోని అవ్యక్త భానవ పరంపరలను నిసర్గ సుందరంగా అభివ్యక్తం వేయ ఈ సిద్దాంత నాటక రచన ఉపాధేయమైంది. దీనికి పరిపూర్ణ రూపాన్ని రియ య కల్పించింద, ఇప్పదల్చుకాన్న సంఘటనను సమ్మగంగా, అనసందీగ్ధంగాః వి షం టానికి *నాచురలిజంి తోడ్పడింది. “రియలిజం”. కౌరికఠు 'నాచురలిజిం” ొ ట్‌ వంటిదీ. నాటక రచనకు, ఇదీకొ త్త ఊపిరిస్సీ శ క్రినీ అందీంచిందీం సొమౌన్‌ గ జీవనాన్ని యథాతధంగా స్పష్టంగా, వెలువరించటానికి ఈ వొచం తోర్పడ్తరిం “వాచురలిజంి (ప్రాచుర్యం పొందటానికి జర్మసీలో * హెబ్చెల్‌” ప్రాన్స్‌ తో పలు దోహదకారులై నారు, ఆ తర్వాత యూరప్‌లో ఈ స్వభానవాద (ప్రభావం వయనిం నాటకౌలు వెలువడినయి. అప్పా విస్కీ, ఛకోవ్‌లు గూడా ఈ (తోవలో పవేశ చీన వారే. రచనలోనే గాక్క (వదచర్శనలో గూడా నహజక్వాన్ని నమ గం ంత 'పెన్స్టేందుకు వీరు ప్రయత్నించారు. రియలివానికి వ్యతిరేకంగా గార ఖో పురో స్పూర్సివంతంగాా సృజనవంతంగా ఈ సహజవాదం పర్టిల్లిందీం సొం గతి గూడా ఈ వాదానికి కొంత తోడ్పడిందీ. కమర్షియల్‌ ధియేటర్‌ _ పీపుల్స్‌ స్టేజ్‌
ళ్‌
వై ఖైన్‌ (దావా (111662 35200) వాజాలమ్యగారా తనవి నికి దృష్టాంతంగా పేరొానవచ్చు. ఈ సిద్ధాంత 'బెక్నిక్‌లోని అను క్షణ (పవ నాటికలు పడికట్టురాచ్ళుగా (ప్రసిద్ద పొందాయి. సమాజంలోని వివిధ విలతీణ (ఎల్బి
కరర తులను ప్రత్యక్షం చేయటానికి ఈ వాదం ఒరవడి” పెట్టిందీ, సంఘటనలను అతికి నట్లుగా గాక సహజింగ్యా సజీవంగా చిత్రించొలన్న దే ఈ వాద(పతిపాదకుల భానం, వీసమెత్తు విప్రత్సిన్న ర్తి బేకుంశ్వా విపర్యాసం రాకుండా రొంగస్త్టలంపై ఆయా ఘటన శిన.శ(ప్రదర్శించబ్నాన్స్‌కే ఏద్ద ఉబిలాటపడ్డారు, “కమక్షియల్‌ ధియేటర్స్‌ ఈ థరహా నాటిక ప్రదర్శనలకు పై ముఖ్యం చూపేవి. “పీపుర్స్‌ స్టేజొ అన్నదానిని స్వథాన వాద” నాటక (ప్రదర్శనల-కోసం 1890లో జర్మసీలో స్టాపించారు. ఇదే ఆ తర్వాత కాలంలో జస్టా్యోనల్ర్‌ డెమొక్రాటిక్‌ ధియేటర్‌”గా వ్యవహారింపబడింది. (1908 ఈ బోధియేటర్‌క -అనాడే' 12,000 మంది' చందాదారులున్నారన్న విషయం గమనార్హం, చూనవవావాద (ప్రధాన దృష్టితో నాటిక రచనకు పూనుకున్న మరో (ప్రసిద్ధ “జర్మన్‌ నాటక రచయత హాట్‌ మన్‌ (08300200 ఇద్సిన్‌ (భావంతో ది ఫెస్టి వల్‌ ఆఫ్‌ పీస్‌” అన్న ' నాటకొన్ని రచించాడు. “రియలిజం, నాచురలిజం” లకు ఇతని నాటకాలు (ప్రతీకలుగా నిలచినయి. “దీ వీవర్చు” (౧16 1/64+6) (1893) ఇతని ప్రసిద్ద నాటకం, “జన సమూహం” ఇందులో నాయకపా(తగా రంగస్థలంపై "ప్రవేశ పెట్టబడింది. హాట్‌మన్‌ను (ప్రపంచవ్యా ప్ర కీర్తి శిఖరాలకు ఈ నాటకం తీసుకొని వెళ్ళిందే.
ఇబ్బిన్‌ స్ట్రిండ్‌ బర్గ్‌, డ్యూమాస్‌ మొదలగువారివలె గాక ఒక వర్షపువారి జీవిత స్థితిగతుల్ని ని వ్యానుభవాల్ని ఈ నాటకంలో హట్‌ మన్‌ చ్యిత్రించటం జరిగిందీ, వొరి బాధలన్సు మకోవ్యధలను. వివరంగా, సహజంగా తెలియజేశాడు హాట్‌మన్‌,
- సన్ని వేశాల్కు పాత్రలు అన్నీ స్వభావ సిద్ధంగా వర్తమాన కొలానికి సన్ని 6హ్‌తంగా చిట్రీకరించబడినై . సాలెవాతి గృహ జీవితం, సరుకును తీసికొని వాడ పట్టణం రావటం యజమానితో ఘర్షణ్య ఆతని ఇంటిని ఫాక్టరీని ఆవేశపరులైన సాలెవారు ధ్వంసం చేయటం, ఈ విధ్వంసక చర్యల్ని ఆరికట్టటా నికి నెన్యాన్ని రప్పించట౦ం సాలెవారికో ఘర్షణ ... ఇవనిి ఎంకో సహజంగా చిత్రించదిడినాయి. “వీవర్భొ తిరుగువాదుకు ముఖ్య కారణం వార దైన్య స్టితి అందుకు "హీతువు దారి (ద్యం, ఈ దరిద్రానికి కర్తలు యజమానులు; వారి థోగ జీవితం; మూనవ ఉపాధీ వైవివ్యాలను, (ప్రవృత్తి వైదభ్యాలను సహజాతి సహజంగా రూపకల్పన జేశాడు హాట్‌మన్‌, ఒక వ్యక్తి యొక్క సుఖ దుఃఖ కార్యకలాపం గాక్క ఒక వర్గం యొక్క విషాదమయ జీవికాన్ని ఈ నాటకంలో ప్రతివి.వింపజేసి స్వభావవాదానికీ పునాదీని పదీలం చేశాడు. హోట్‌ొమన్‌ సమకాలీన సమస్యలను సహజంగా. నిలిపిన
సాంఘిక నాటకమిద,
161 న్యాచురలిజం ఎ విఖిన్న వాదనలు సాంఘిక జీవిరాన్ని [పతివింబించి (ప్రకాళవంతం చేయాలన్న .నాచురలిజం సిద్దాంతం కవిరాత్మక, సౌందర్యాత్మక కళాసృష్టికి భంగకరంగా పరిణమించిందని కొందరు విమర్శించారు. సామాజిక సమస్యలనుకూడా ఇవి విస్పృతంగ్యాప్రతివింవింప జేళాయని చెప్పలేమనీ, వీళ్ళవలంబించిన పద్దతి వలన కభానస్తువులోని పటిష్టత రూపుమాసి ప్మాతల షౌచిత్యం పూర్థిగా దెబ్బతిని పోయిందనీ, సౌంఘిక పున రుద్ధరణ థావం, కళాత్మకంగా దిగజారి పోయిందనీ (వసిద్ధ్‌ నాటక కర “టెస్ట్‌” (౨4020 వ్యాథానించాడు.55. వర్తమాన “కాలపు సమస్యలను వీళ్ళ [ప్రధానంగా చర్చించినా వీళ్ళవలంబించిన పద్దతులవలన: 'రకేగత్థల | కౌలీత్యం, ! నాటక-రచసా పరమార్హం తిఠమకల్లో పఠిపోయిందని కూడా “ీలటెన్ట్‌” ఆరోపిస్తాడు. వాస్తవికతతీ పాటు సహజత్వం గూడా ఉపస్థితమై ఉండాలనీ, సరైన పాతలద్వారా, సరైన పద్ధతుల ద్వారా సహజ వావావరణంద్వారా సంఘం సహజ స్వరూపాన్ని ఎట్టి మరుగూ లేక ప్రకాళమానం చేయాలనీ, సన్నివేశాలూ సంఘట శలూ గూడా సహజంగా ఊండాలనీ ఈ సిద్ధాంత కర్రలు వాదిస్తారు; యధార్థ ప్రీలిగతులను స్వాభావికంగా చ్వితణ చేయాలన్నదే ఈ' వాద (పధానోద్దే్య్యంం ఈ వాద (ప్రధాన స్తూతదారుకు “ఎమిలీశోల్యా /కైఖ1112014) యథార్థ. టీఏత _.ఘటనలకు శాస్త్ర బద్ధమైన పరిష్కార మార్గాన్ని చూపాలన్నడి ఇతని ముకం నాటక వస్తువు విషయంలో ఈ వాదకర్ధలు అట్టడుగు (ప్రజల జీవిత గాథలకే [సారాన్య మిచ్చారు. చీనివల్ల ఈ వాద నాటకాలలో విషాద సంఘట1లు,, దైన్య చాయలు, అనివార్యాలైనవి. వర్ణ ఘర్షణలకు రచశల్లో రూపుదిద్ద వడింది వైద్యుడు కారీరక రుశ్మతలకు తగ్గ కౌషధాన్న వవిధంగా ఉప మోగిస్తాడో అదే నీధంగా సాంఘిక అవరోధాలను, *సమంజసాలను తమ రచశల్లో వ్యితించటమే కొక, ఆ అవరోధాల వ్యాధి తగ్గే చికిత్సల పట్లగూడ నాచురలిన్టు రచయితలు (శద్ధ న! నపొంచాలని షోలా ఉపదేశిస్తాడు. జోలా, అతని అనుచరులు బాహ్యస్థితి నాటక పద్దతి కే (006066 6202110 మ81షంక్సి. (ప్రాధాశ్యమిచ్చాప యథ్య్థాన్ని విప్పిచెప్పే దానికన్నా అందులోని ముప్పును (ప్రగాఢంగా (పదర్శించడవ్నే (22
| ర్ర్‌ల్లీ
ధ్యేయంగా పెట్ట కొన్నారు. బాహ్య జగత్తునే తమ భావనిన్నేపంగా (గం08% వ్‌ష0512006) భావించారు వీళ్లు. “కళి అన్న పదమే తనకు అయిష్టత కల్లిస్తుం దనీ, జీవిత సత్యాన్ని, అందలి విషాదపు లోతులను సహజంగా స్పష్టికరించి చూప టమే తన మతమన్నాడు “జ్లోల్రో అయితే ఈ *నాచుకలిజం” వాదం వలన రంగస్థల పైన అలంకరణలను గూడ సహజత్వంగా చూపటం (పదర్శకులకు అని బార్యమైంది. సంఘటనలకు పరిసర సహజత్వాన్ని ఆపాదించటానికి, సన్నివేశాన్ని ,యధార్థతా భాయల్లో నింపడానికి రంగస్థలం మీద మాంసం దుకాణాలను గ్గూడా ఏర్పర్చారు వీరు “116 పెళ00సలు” అన్న రూపక (ప్రదర్శన ఈ విథంగానే జరిగింది. కనిపించే దృశ్యానికి వేషభాషలక భిన్నంగా రచన ఉండరాదన్నది పిగ్రి సిద్దాంతం నటులు అభిగయించరాదసీ, వారు ప్మాతల్లో లీశం కోనాలనీ జోలా _అభిభాషించాడు, రంగస్థలం గూశ యశార్థ జీవితంళో సూశవ నివాసంగానే ఉండాలనీ నటులు వాస్తవ జీవితంలో మెలగినట్టూ, సంభాషించిన ప్రై నాటకంలో గూడా అనుసరించాలన్నదే జోలా అభిమతం. ఈ పరిసితితో (సదర్శకుల్లో, నటుల్లో కొంత గందరగోళం సంభవించింది. వాస్తవికతను సాధ్యమైనంతవరకూ ఇదృళ్యమానం చేయవచ్చుగానీ దానినే దిగుమతి చేయాలన్న విషయం నిత్యాను -ఛవంలో, సంథవమా ? అన్న ళంక విసృత పరిశీలనాశంతరం బయలు దేరింది. జీవితం, రఎగస్థలం మథ్య అభేదతను సూవబించి రంగస్థలంపై జీవితాన్ని సంలీనం చేయాలసి బోధించిన “నాచురిలిజం” సిద్ధాంత ఉద్యమం పందొమ్మిదవ శతాద్దాం తాాకే కనుమరుగైంది. రంగస్థలం, జీవితం వైరుధ్యాంశాలన్న ఆలోచశ రచయిత లలో ఏర్పడజొచ్చింది. సంఘటశల్లో, సంభాషణల్లో ఎంత వాస్టఏకతను సహజ త్వాన్ని జొప్పించగలిగినా జీవితాన్ని యధాతథంగా రంగస్థలం పైకి దింపాలన్న వావం ఐళం చేకూర్చుకోలీక పోయింది. రానురాను ఈ నాచురలిజం (ష్మకియ గూడా “రియలిజం” (ష్మకియలోకి ఒదిగి పోయింది. జోలా నాటకకర్తగా కన్నా నవలా కర్షగా [పసిద్దుడు ఉోలాతోపాటు హెచ్చెల్‌ అస్టాాఎస్కి, టర్జనోవ్‌, గొగోల్‌, (గిజొడోవ్‌లు, వాస్టవికతా (సదర్శనకు (పాణం పోసినా *జోలాలోని జిఫికవాస్రవ సహటి చ్చితీకరణ రష్యన్‌ రచయితలలో కొరవడింది.
16
ఎం క 006 7087 108 100609,01 19811902, ౧860 06౧1 716౫ 861౪7695... 706 798115 0606 ౧15 $80626 10 016 18 2గ౦౬౧6| ౧౯) ర081 119 8౪6 ౧1౫ 90029 1100 57 ౧6909008 (0 ౪౧100 ౧౩ 80/13 8౧౮ 1౧6 తగంగ5 01+ ౧5 60౧౫౧౭౧10౧ గ|9౧1 08౮౪4౮6696. _86082060599 గ)౦౧ ౪/6/6 117864 01 ఈం 016 *గ|1014110/ 2౧64 5602659 1౧6౫ 6651786 4 10/0 01 8/౧ ౮606006964 1౧ గ6గొ8గ ౪21065 6211572 10413066 101 141/ 11/66 660265...” 98 అన్న నికోల్‌ పరిశీలన ఎంతో వాస్తవమైశది నాటక రచయితలు చెప్పిన విషయాన్నే చెప్పటం, దానిని కృతిమ అభినయరీతుల్లో టులు (పదర్శించటంతో |.శేక్షకులు విసిగెక్తి పోవటంగూడా ఈ వాస్తవ సహజవాదాల (పాచుర్భావానికి, (ప్రాచుర్యానికి ఒక కారణంగా బెప్పుకో వచ్చు; తమ3 ఆవరించి ఉన్న జీవితాన్ని (పతిబింవింప' జేయటమే' రియలిగ్జులు, నేచురలిస్టుల్టుపధాన ఆశయంగా పెట్టుకొన్నందువల్ల గూడా ఈ వాదాలు (ప్రజల్లోకి వెళ్ళగలిగాయి; ఆయితే బాధ్మాగస్తుల బాధానుయ 'జీవితాలనే వీరు ఇకివృత్తాలులుగొ స్వీకరిస్తూ మరింత దైశ్యపూరిత వాతావరణంలో వాటీని (ప్రదర్శిస్తూ ఉండటంతో ఈ తరహా వాస్తవ, స్వభావ వాద నాటకాలపట్ల గూడా (కమేపీ అయిష్టత (ప్రవిల సాగింది. (పేషకుల్లో, (బతుకంఠా నికాళాపూరితంగానూ, నిస్పృహ, నిట్టాద్పుల నిలయంగానూ ఈ నాటక రచయితలు చితీకరిస్తూ ఉండటంతో జీవితం పట్ల ఆకావాదం, అభిరుచి ఉన్న జనానికి ఇవి *టోర్‌ కొట్టించాయి. మేం వాస్తవాన్ని స్వభావ సిర్టంగాా సత్యసమ్మతంగా (ప్రదర్శిస్తు న్నాం కాబట్టి, (పజల ఆకర్షణను గూర్చి ఆకట్టుకోవటం గూప్పు ఆలోచించలేం అని (పకటిస్తారు ఈ వాద (పతిపాద కులు. “ఎన్నీకింగ్‌” వ్యక్తం చేసిన ఈ అభిప్రాయంగూడా.. వారి వాదనకు అనుకూలంగానే ఉండటం గమనార్హ 0-=
“తీగ 10? 1209 98669 15 5671065. 1౪ ౧190651 00/0039 [185 6౪8౯ 068౧ 10 కింగం90/416 118116 06 16 46 20400 15 2% 65590114! 0 218/1. 1640౧౦6౬ ౪౩౧539 ౧౨౫ 2002౧2 03 2౯ 4౧0౪180006 1601... 87
ముందు రాటకం ప సిద్దాంత భావాల్లో రూపుదిద్దుకొన్నా ఆది సమకాలీశ జీవనానికి సజీవ వ్యాఖ్యానంలా ఉండగలగాలి. తాను నివశిస్తున్న సంఘాన్నే రచయిత తమకు చూ పెడుతున్నాడన్న హాస్యం (శ్రేషకుల్లో కలిగించగలగా 9, ఈ విషయంలో స్వభావ వావ నాటక కర్తల బాధ్యత మరీ పెద్దది,
164 | ౮౪/121౧1/ రం ౧౦1 ౪130౧ €0 900151 80006 గ౧౫౪ ౧18. 14 [89 9[68ఫ1201,806 ౧౦౦౧6, ౦2౧ 99 5676976 _ 10 106% 108౧ ౧౧౫ ౩6 11 ౪916 16 ధ1లం, 9,000 109 1౧88 4౦౮౪16 06 161 513౧6100 క! 08. 19, 661116 ౧౮/౧౦86 0% [౧610109 1౧ 116816 169 07026 ౧౦౮౪8౧౧6౧1 0.410 284 6౫0971౧602! ఓగ౧౦౪/1964096 ౪౧10౧ 1౧ 169 [281 08౧4౧/ ౧4౩ 096౧ ౯౦౪/086 4౧6 30/68641౧09 1౧96490 061 19 ౪0016 11916 0 ౧౮౧౧ 1౧6111196706... 06020696 0 1౧6౧) ౧౭౬౪8151 శి25 ౧86౮ 2౧ 91601 0గి 67101902 2౧6 ౧19107 07 9650011106 ౧౧8౧ *8గ6 ౧15 ౪౦౧౦౩ 10 8౧ 6౫201 8౧౭81౪7519. 1461౧9 ౧౧10 20004౧1 017606౧1 9120065. 6౧౪10౧౫౧9౧ 8౧64 ౧[౫/91021 21406095... 008618 ౪0) | 2౧ 2090141617 60౧౪1౧0606 186 ౪/6 5౧211 5000౧ 566 6౧9 ౧8168115 ౦౪౦౧౧6౧1 10/066 ౪౧౦౧ [09 €౧62416 0/1౧81౧9 ౪/1౧ 11 ౧6 ౧౦౪8 ౦1 708110. 1౧6 ౧6౪ 116 01 ౧౦6670 2౯౬. ౩8 అని (ప్రకటిస్తాడు జోలా, (సపంచమంతా వ్యాపిస్తున్న (పయోగాత్మక విద్దానం మానవ మేథస్సులు తరచితరచి వివేచిస్తుక్నదనీ, స్వఖావ వాద ఉద్యమానికి ఈ ఫలితం ఎంతో దోహదం కల్లిస్తుందని జోలా విశ్వసిస్తూ, ఈ ఉద్యమానికి ఉద్యమ భవిష్యత్తు ఉందని 1పకటిస్తాడు, అయితే నాటకమనేది కాస్త సాంకేతిక అభివృద్ధికి బారా మీటర్‌గానో, మాగవ మేధస్సుకు కొలమాగంగానో ఉండగూడదు, 1పయోగాలు జరగవచ్చుగాక, సిద్దాంతాలు మారువచ్చుగాక। నాటకం మ్మాతం (పజల ఆళలకు, విశ్వాసాలకు, విజయాలకు, వైభల్మాలకు, సమస్యలకు, సంతోభా లకు (పళిబింబ)గానే ఉండాలి, మాగనవ హృదయ స్పందనల్ని (పతిస్పందిస్తూనే ఉండాలి ఛకోవ్‌ గూడా ఈ వాస్త వాన్ని మరో విధంగా అంగీకరిస్తున్నాడు, గమనించండి. 1 ౧2/8 ౪1664 10 ౪/18 0౧ ౧9 02515 0% 80160110 61412, ౪619 11౪88 1100961016. ! ౧/6/97664 ౧౦౬10 ౪1/69“ ౩9 ఈవాస్తవికబాద పద్దతి బూర్జువా అభిపచులకు అనుబంధం వంటిదని విలియమ్స్‌ వెల్లడించటం విశేషం.
“706 0906/ 0 ౧4144113౧2, 10 ౧0000౧ 8౧౮ 62004. [5 1680 8 60౧5010068 గ/౪8౪౧181100 0% [6౧౭౧ 0౧220167 8౧64 80000 101౧8 ౧214181 2౧6 50018! 6౫౪110౧౧8౧ 1615 2 80601[0 0610108110 0 4 10౧29 16౧69౧0౫ ౦ 9047980159 030/ 2౧8 10730009. 11 0గ|7
165 664665 10 56 04766015 (8౧64 160 ౩£104/ 688508 10, 06 _౧౭472- 115౧0) ౧6౧. 28 1౧ గీ200151 10600/,,201100 18, 569౧ ౧౦౦౧1౫ ౪/1౬) 2౧ 6౧౪10౧౧౧౪౧౯ 00185 156% ౪/1౧ 10 6911810 11గ|9 8౧6 ౧/9- 5564165 ౧౦6౮౦1౧౮ ౩౧ 6౧౪౧౦౧౧౦౧౯” ఉ6 మారుతున్న కాలానికి తగ్గట్టుగా నాటక _ పేక్షకుల అభిరుచులు గూడా మార్చు చెందాయని విలియమ్స్‌ తెల్పుత్తూ నగరాల్లో నివశించే (సేవకులు .ఈ స్వభావవాద నాటక (పదర్శశలపట్ల విముఖత! పదర్శిన్తున్నారని (పకటిస్తాడుం స్తహజ వాతావరణ ఛాయల్లో, అత్యంత. స్వభావ జనితమైన వేషఠాషల్లో, ప్నాతల్ని అభిశయింపజేసే పద్దతి చ్యూతం ఈ తరవి నాటక విజయానికి కార్షణభూత మవృతూ ఉంది. “709/9 ౪459 ౧౦౪౧౮ 7 ౧6 ౧6౪ ౧4౦౧411510 ౧821194 64గ18 001169 1[809 ౪౧౦౧ 1౧ 16గ౧9 0 16 ౪8194౧6/ 0110౪ 118 61 116 ౪016౧66 01 6౪631159 ౪/౭5 ౧6౪ 10 ౪116 5౧01150 1901 06౧01 (68+ ౪6 8౧౮ 6906014117 €0 1౧9 ౧౧6|౦6/4౧18... 42 అని విలియమ్స్‌ (పకటించటం గమనార్హం, ఆర్థర్‌ మిల్లర్‌, జెర్లో) బేహ్హిల్డ్‌ వంటే [పసిద్ధ నాటక కర్తలు గూడా ఈ స్వభావసిద్ద వాద నాటకాల పట్ల పెదవి విరిచిన విషయం దృష్టిలో పెట్టకొన్నప్పుడు విలియమ్స్‌ అయిష్టత అళ్చర్యం గొల్పదు. (సెంచి *నాచురిలిజం” రచయితలు గూడా మాగవ జీవితంలోని విషాదావస్థ లను, దయనీయ ఘటనలనూ చితించడానికి ఉత్సుకత యూపిం్రచినంతగా, నాకొటి "మరో వైపున్న అహ్హద రూపచ్మితణకు ఉబలాట పడలేదు. జర్మన్‌ స్వభావ వాద నాటకాలలోని త్యీవతనుగాని ఫెసచి నాటక రచయితలలోని మానవ పకృతి సహజ పర్యాలో కనా తత్పరతనుగాని రవ్యన్‌ రచయితలు స్వీకరించలేక పోయారు. అవి వారి అసభవానికి అందనంత ఎత్తులో ఉండిపోయినయి. “గనం [82064162 0 16 [6812 19 20140 ౯0౪36 అఃటలాణనమం 920 (0 30% ఇాసీ14 [68 26... అని జోలా అంటాడ, దీనిని ఇట్టి ఈ వాద ముఖ్యోద్దేశం జీవితాన్ని అద్దం పట్టి చూసట మశ్నది (గాహ్యమవుకుంది. కాననాత్మకంగా (పపంచాన్ని ఊహించటానికి మారుగా జ్ఞానేర్యదియాలకు “అవగాహనమయ్యే “విధంగా చూపించడం కొరకే ఇది.
146
అమెరికన్‌ నాటక రంగంలో ఈ స్వభావ వాదాన్ని అత్యుత్తమ స్థాయికి కేసికొని వెళ్ళిన వారిలో “బెలాస్కా” ముఖ్యుడు. ప్యాతల విషయంలో రంగ స్థలాలంకరణ విషయంలో ఈ వాదానికి పరిపూర్ణత చేకూర్చాడ, “సై నృలవోస్టీ” గూడా ఈ స్వాభావిక వాదానికి ఆప్తబంధవు. గటులకు సామాజిక జీవనావగాహన ఏర్పర్చేందుకు, _ వివిధ జీవనావస్థల మానవాళిని దర్శించటానికి పం 'పేవాడ, జీవితాన్ని యధాతధంగా రంగస్థలంపైకి దిగుమతి చేయటంలోగాక చి(త్రీకరించా లన్నది ఈయన వాదం. ఇబ్బన్‌ “వోరా” సామాన్య గృహస్టురాలు, అయితే '"అనాటకం రొచనా ఛాయల్లో మధ్య తరగతి గృహ జీవశ వాతావరణ ముండదు, గోవోరా”కు ఓ పిలుపు వినబడుతుంది, అది మార్కెట్‌ స్థలం నుండి గాక, పర్వత (పాంకాల నుండి ధ్వనిసుంది, *జోలా” వ్యతిరేకించే దిక్కడే. వ్యక్తులకు తగినట్లు పరిసర చ్మితీకరణలో గూడ సహజత్వముండాలంటాడు ఆయన,
_, “నాటక సంప్రదాయానికి భిన్నంగా ఉండటం నాచురిలిజం కాదు... స్టేజీ మీద్‌ వాస్తవ పరిస్థితుల్ని ఎట్టా సంభావితం చేయాలన్న విషయంలో. జీవితానికీ ,ర్‌ళరూ మథ్య ఉండే సమన్వయాన్ని గూర్చి తికమకను కల్పించిందీ వాదం. దీని "నుండి రంగస్థలం ఇంకా బయట పడే స్దితిలో లేదు. వాస్తవికతను ఇంకా అభివృద్ది పర్చటంలో ఆసక్తి చూపాలి” *%, వినుర్శకులు గూడా ఏకీభవిస్తుర్నారు ఇప్పటి మగ అర్కెస్ట్రా (గక సంప్రదాయమే. రివాల్వింగ్‌ స్టేజ్‌ జపాన్‌ సం్యపదాయం, నాచురిలిజంను ఇప్పటి కాలాను గూణంగా అభివృద్ధి పరచుకోవాలి. శీచన్‌ సీంక్‌ (డామాన్‌
పాళ్ళాత్య విమర్శకులు ఈ తరపో నాటకాలను “"కీచెన్‌ సింక్‌ [డామాన్‌” అని హేగన జేఠారు, వీదతనాన్ని యువకుల అసంతృప్తిని డాక్యుమెంటరీ పద్దతిలో చూపుతున్నారు సాంఘిక నాటకాలు గూడా సన్నివేళ గంభీకత, రసపోషణ ఉన్నపుడే అవి జయ్యప్రద మవృతాయని ఇటీవల పాళ్ళ్చొాత్య రంగస్థల విమర్శకుల వాదన. హూన్య కష్క నినాదాలతో కృతక డైలాగులతో. కూడిన నాటకాలు జయ్మపదం కావు. కొన్ని నాటకాలు నాచురలిజం ఫార్ములాలో ఉన్నాయి గొని అవి ర క్రిగట్టటం లేదు, వీటిలో యధార్జత పాలు తక్కువ. స్వాభావిక (పదర్శనా తంతు అధికం, ఇందుకుదాహరణగా “శీ 222 08 211 3648028
16? ను, (బోల్ట్‌ (నాసింద్రి. వైటింగ్‌. (వాసిన “రల 6౪|9”ను తీసికోవచ్చు. కాస్తూమ్స్‌లో, రంగస్థల అలంకరణలో తీసికొశ్నంత (ద్ద వస్తు స్వీకారంలో ఈ రచయితలు తీసికోలేదు. లై ఈ నాచురిలిఃం (పకియతో అసంతృప్తి చెందిశ రచయితలు ఈట్స్‌, , ఇలియట్‌ మొదలగు వారు తిరిగి పద్యనాటక రచన కుష్మకమించారుి. దీనికి తగృట్టు (సేకకులు గూడా వీటిపట్ట అభిలాషను వ్యక్తం చేస్తున్నారు, మితిమీరిన స్వాభావిక వాద నినాద ఫలితమిది, బెర్నార్డ్‌ షా గావ్స్‌, హెర్టీ మాఘమ్‌ (పీస్ట్రి నాటకాలు గూడా అవి సాంఘిక సమస్యాత్మకములైన యధార్థవాద రూపకాలైతే వాటికి కాలం చెల్లి పోయిందనీ, ఆ రచనల మీద జనాస క్రి సన్నగిల్లి పోయిందని గూడా పై విమర్శకు లభ్మిపాయ పడ్డారు. రియలిజం, నాచురిలిజం శ్వేర్రతో వచ్చిన నాటకాలు యధార్జానికి విభిన్నమైనవి. _ పీటిలో కృతిమ వాస్తవికతకు ఉన్న సమస్యలను మరింత ఉద్విగ్నంగా చూపేందుకు రచయితలు ఉబలాట పడ్డారు. కావున, కళాత్మకంగా ఇవి విఫలమై పోయినవి. ఆకర్షణీయంగా “పటిని రాసేందుకు “గాస్‌ను సృష్టించారు. కావున రియలిజంకు దూరమైపోయినవి. శ జర్మనీలో పందొమ్మిదవ శతాబ్దాంతంలోనూ, ఈ శతాబ్ద (పఠమార్థంలే నూ ఆదేశ రచయిశలు ఎంచుకొన్న నాటక వస్తువుకు, స్వభావ వాద (ప్మకియను, ఆధు నిక ఆంగ్ల నాటక రచయితలు అవలంభిస్తున్నారు. మధ్యతరగతి వ్యక్తుల గూర్చి వెలువడే నాటక రచనకు ఇవి విభిన్న మైనవి, కింద తరగతి వ్యక్తుల విషాద జీవిత గాధలపై ఈ రచగలు కేం[దీకరింపబడి ఊన్నాయి. జర్మన్‌ రచయిత “బేరోల్ల్‌ (బెహ్రఎెట “1010696933 ౦068"కధావస్తువు ఐలహీన వర్గ (పజల బొధా మయ జీవితమే. ' (ప్రజలకు మూడు మైసలను చూపటానికే ఈ ఓపెరాను [బెహ్హ్‌ (వాకాడు. వెస్కర్‌ (౪ఆ౬లి (వాసిన “మం కంటక గూడా ఆళాభంగ జీవితం, దార్మిద్యం, అయోమయచింతన ' (వధానంగా తీసేకోబడింది ఉన్నత మథ్య తరగతి వ్యక్తులనే ప్యాతలుగా తీసికొని వారి వ్యక్తిగత జీవితాన్నే ఫోకన్‌ చేసి (వాసిన ఇబ్బన్‌ రియలిజానికి ఇవి విరుద్ధిమైనవి. కింది తరగతి వ్యక్తుల దార్మిద్య వోభలు, బాధలు దైనందిన జీవిత దుర్భరానుభూతులను వాస్తవిక రూపములో స్వభావ సంఐద్ధతతో చ్కితించ వచ్చని ఈ నాటకాలు బయుజోవు చేళాయి, నేచురిలిజం వాదానికి పుష్టిని కర్షించినాయి
168
రైనంరిన 'జినిత "సవస్యలను అర్హుల బాధామయగా ధలను వారి కావ్మగస్థ మనుగడను సవ (గంగా స్వభావ సిద్ధంగా, సాం కేరిక బద్దంగా రంగి స్థలంమై సమీ జించి చూపడమే నాచురికిజంగా ఇంతకుముందే వివరించటం జరిగింది. యగ యుగాల శాపభారాన్ని మోస్తూ దుఃఖ థాజన జీవితంలో వగ్గతున్న వారి ఆత్మ
“ఘోషను అక్షరబద్ధం చేయటానికే ఈ రచయతలు (ప్రయత్నించాక. ఈ నాచురి లిజం రచశల్టో దైవ (ప్రమేయాన్ని పూర్తిగా ఉఊపేకించాలని స్ట్రిండ్‌ బర్డ్‌ (పవచిం “చాడు: 20వ కతాబ్దం వచ్చేనాటికి సమకాలీన వస్తువును యధాతధంగా స్వీకరించి రియలిజం బలషడుతున్నప్పటికి బైశందిన సమస్యలసు సాంకేతిక నైపుణ్యంతో "స్పష్టంగా చూపటమనే చ్యటంలో నాచురిలిజం తనక తాను బంధింపబడింది. రియ “లిజం మ్మాతం నూత్నరూపాలతో (కొత్త దర్శనాలతో వికాసాన్ని పొందింది ..... పోవియట్‌ యూనియన్‌లో రియలిజం సోషలిస్టు రియలిజంగా (పచలిత మైంది. పాత పద్ధతులు అంఠరిస్తూ కొత్ర పద్దతులకు స్థావరం ఏర్పడుతున్న ప్పుడు రచనా _పద్దతుల్లోనూ మార్చు అనివార్యం, ఏంజిల్స్‌ (పవచనం ఆవేళ పరిస్థితులకు
- అనుగుణమైనదేగ* మనిషి పరిస్థితులకు లొంగి ఉండకుండా తనకు, తానుగ్గా బయటపడే విధంగా ఈ రచనలు చ్మితించబడ్డాయి. ఇది అత్యవసరమైన విలువైన -పరిణామం "సంఘ పరిస్థితుల్ని, సంఘర్షణలను సాహిత్యం కొంతలో కొంత (వతి బింబిస్తున్నా మన సొహిత్య సమస్యలను పరిష్కరించటానికి ఒక (పత్యేక సంఘమే కొవాలన్న వాదం గూడా ఒకటి బయలు దేరింది.
“షా గూడా తశతొలి రోజుల్లో రియలిజం పోకడల పట్ల అసంతృ ప్రిజెంది స్వభావవాదం వైపు మొగ్గు చూపిశట్ల్టుగా నికోర్‌ తెలియజేస్తాడు.
3024 ౧86 300౪౧ 0౧ ౧15 9811956 ర౭౪5 1౧ 1062316, & శ1358115180100 ౪/04 /768115000[0069. 5600 2౧1౧621131 16౧66౧0169, 0౧ 09 0౪46౯ [౧4౧6 ౧86 5660౧ 6[5ళ0గ౧€౧/ 5600/61౧216 10 +౧9 ౯6౪81100 ౧౦౪6౧6౧1 (0 ౪8160 ౧౭౮౯2150)... ఉర్‌
ముందే (పస్తావించినట్టు రియరిజం పేరు దీనులడైన్య జీవితాన్ని (పదర్శించ టమే పద్ధతిగా పెట్టుకోవటం, స్వభావ సిద్దంగా (పదర్శించాలన్న ఆకాంక్షతో ఆ దైన్య జీవితాన్ని ,మరింత దయనీయంగా చూపెట్టటంతో అటు రచయితలూ, [వేవకులుగూడా ఈ రియలిజం, నేచురలిజం పట్ట అసంతృ ప్రి చెందారు. *బ్లాధా [గనుల జీవిత చ్మితణే నాటకం కాదు. అశ ఆర్మర్‌ మిల్లర్‌ గూడా (పకటిస్తాడు. '
శేళకి 06 710806 500౪ 1౧6 6౧6 91 గ౭౧౧ 1%6 ఫ4౧౦$8 10 ౪1101 18 500616 ౨6 66౪0466.,806 ౧౦౬ ౧౧6|6% 56 106. ౧౦0౪౪౧1906, 0109 08611659 2౧౦6 ౪/64%651....46 1 ఈ ; వా స్తవిక, స్వభావ వాద్యాలు , +వముఖ..నాటక (రచయిత వొకాఫ్టిసిని 'గూడా ఆకట్టుకొన్న దొఖళాలు కన్పించవు.ఆ ఎవివళయాన్నే +కేవోజీ తెలియజేస్తాడు. ఈ వాఖ్యాలు గమనించండి. , ““గిం౭115౧1 ౧6/9 ౧6౪6? 3001/ 20098166 10 6699818019 01 106, 5800699 2౧0౮6 18౧06 11 86 [00001 01%. .[6 140019..1౧, (09 [68113010 [౧౧8౧౧౮౧ నీం626458 1 864006/000[/ &౧61 ౫6445 1౧౩46రే,8/6 “608656 ర౭9110౧ 86616౧09:100%-1 08/61 4 వొకాసీ (వాసిన “ది షాడో ఆఫ్‌ గన్‌ మాన్‌ (గ్రామం వషిడరీ0గా ౧6ెచలిం ఇ2%) ది ప్లవ్‌ అండ్‌ దిస్టార్స్‌ 6 ౧10081 226116 $(2515)గతంలో (పస్‌ద్ధి పొందాయి, ఈట్‌ న (౫౨. సలడ(9) లేడ్మిగెగరీ (1460 1679860) ఇద్దరూ అచ్చీథియేటర్‌ దర్శకులు. “*ప్లవ్‌ అండ్‌ స్టార్స్‌” నాటకంలో కథావస్తువుగొనీ, పాత్ర “చ్మిశణగానీ సమ్ముగంగాలేదని దర్శకులు, ఆ నాటకాన్ని [దర్శించటానికి తిరస్కం రిస్తారు.
“|21078115గ) 15 ౧౦18 62౧౧౭౪10 ౧161౧౦6 1166 “81 01 519 “ఫిగం100/82000 ౧100౧ 1౧౦1౮665 6౪6గ11౧0 98 106 509&% 011 8 16౧3 0 16 0400678. 7౧౭1 19 016 18156 ౧8(౮౧౭|15ట, ౪౫100 061 (0౮95 €181 2గ౦౦గ౧5|965610001/.0% 5861001౧00 8 ౧1866 6 ౧౭48-1౧ ఇగ [8౧౧6౧ 001 1119 ౧౦€ 106 66 గ80?80కగ ఈ0100. 38618 0౬1 1౧036 ౧01019 1౧ 116 ౪౧6/6 3 9/98 00౧1110165 _0006౯ ౪౧100 79101065 'ై 59910 ౪౧౭౬ 04౧౧౦1 06 560౧ 6ఈ౪6౧/ ౮27“ అన్న స్ట్రిండ్‌ బర్గ్‌
వ్యాఖ్యానం ఈ స్వభావవాద సిద్దాంతానికి ఒక జీవనభాష్యం వంటిది. రియలిజం కుదురునుండే నాచురిలిజం ఉదృ్భవించినా ఆరెంటి మధ్యా అంతరం -ఉన్నదని విమర్శకులు వివేచన శేళశారు.. అయినా నాటక రచనలు ఒక కృొత్త వరవడికి జన్మసియటానికి ఈ రెండు. సిద్ధాంతాలు సమ్మశితమైనాయని ఘరేయ్యద సహాలట్‌ విపరిస్తున్నారు.
శ్ష్రా౦0
గజ గలక! కథ తేంా6615066 ₹0% 182115గ 88 66/19 ౨4గ8 6180865 81671885 1658 140 16౧66౧౦189 00110104 10 1౪6
010108 ౧6౪ 6064 1౧ 6౭౧౭౬0 "1116081679. [214515౧ 18 _ర్ల8౧08₹0 600౧౪౪౧౧౦౧ ౪౧10౧ 66౧౧8౧౮5 8౧ 6౫౭061 ౧౦౧17821 01 116 “6% చల 3486610081 1016616006 01 16 ౭6109? ౪/౧౦ ౧౧౫1౦౧1 61/8
- ఈ8|(5 26168604 1౧07662100. స216781130 6౮065 ౧౦1 త
- కి6811902 18 00౧067౧6౮6 ౪/10 106 1660౧16606 01 ౧195౧81100
14 ఈ[8౧648 60౯౭౦658 01 51896 ౧౯00611169 2౧౮6 6065 ౧౦1 6606౧6 త! ఇటం్టగ2, 56 120185110.. [810/211502 00౮001 6౧8౧865 ల “86 /19900౧ 2౧౮ 6181009066. ౧0% ౧౦౪ ౩07౯60[+6 6 ౪81605 1079 60౭ గక్ర65 ౧ 1౧6 గా౧౮9 01 6001914౧ ఏషాం 192. స80040311606042202 6/64 ౧౧0౧౦ 50006061౪6 1౧ 8011
“ఈ6815౪4/110 119 1౧6౮|౪166815.[9860959 10 ౪2౧10౪5 506/2) ౭౧౮6 6101681
- 9
నాటకాన్ని (వదర్శించటంలో ని 'దెక్నిక్‌ వరికే [ియలిజం పరిమితవనీ, ఇతివృత్రం
యొక్క మంచి చెడ్డలు, వేషభాషల సహజత్వం ఇవ్వన్నీ నాచురిలిజం అధీనంలో
ఉంటాయని సవిల్‌ చేసిన వివరణ అర్జవంతంగా ఊంది _
ం.. 20815గ 1/85 8౧ 1౧06625116 01096౧6568 10 00180176
12015... 9060121 1600010489 ₹0? 1౧97 600660060౧... 10 ౧౯౪౭9౧1
8 50106 01 1118 1౧91664 0 2 0291011 6009140186 ౧106 ౭ 200౧1046
అఖ 19. ౪1100 89609 01099 10 (24 1630 01 18 11 561% ఫ్‌ర్టి
అని న్యాఖ్యాసిస్తాడు (ఎ[క్‌ బెంట్రీ? ఈ స్వభావవాద (పాధాన్యతను పిశఢీకరిస్లూ,
(్రకికవాగం (ఫ3మికం)180)
'రయశిజం నాచురరిజం సిద్ధాంతాళేగాక నాటక రచనలో మగన్ని సిద్ధాంతోల రూపం దిద్ధుకొన్నాయ్యి. చెప్పే వస్తువులో పెద్దగా వైవిధ్యం లేకపోయినా (పదర్శనా విషయంలో ఈ కొత (ప్రక్రియకు (ప్రాముఖ్యం ఏర్పడింది. రచన వాస్తవిక రూపురేఖర్నే అంటి పెట్టకొని ఉన్నా (పదర్శన విషయంలో సాంకేళిక (ప్రజ్ఞ, శాస్త్రవిజ్ఞాశ _పభావంతో ఏర్పడ్డ నూతన టెక్నిక్కులకు (పాధాన్యత
“యేర్చడింది. ఈ నూతన (ప్రకియల స్ని గూడా. “రియిలిజం”కు (పదర్శశలో
ఐలం బచేకూర్చేవిగానే వర్షిల్లి న. కేవలము శబ్లాల ద్వారానే గాక చెప్పదలచుకొన్న నా. స!
విషయాన్ని కళాత్మకంగా ఇెప్పటాసికి అవసరమై (వకికలను (ప్రదర్శగలో
కళ్యా
[ప్రయోగించాలని ఈ (ప్మకియావాదులు తెల్పుతాడ సిసలైన వాస్తవం తార్కిక సంభాషణ ద్వారానే (పేక్షకాన భూతి దళకు రాదని ఆ వాస్తవాన్ని సింబల్స్‌ ద్వార స్ప పర్చాలనీ పీరు భావిస్తారు. ఓక సద్యోజాత మైన వర్ట్‌న్‌ స్పిరిట్‌ (17౯812 $91210 లేనిదే నాటకం లేదు; ఈ రసానభఖూలికి, . ఫింజాలిక్త్‌ (థవ(్రియయే (పాణాధారం, కామిక్‌, (టాజిక్‌ అన్న తేడాల్సు కాగడా వలుగు నీడల్లాంట్‌వి. _వెలుగెక్కు వైతే చీకలి; చీకటి తగ్గితే వెలుగ; ఈ వెలుగు నీడలు మిశీతమైయ్యక్న జీవన వాస్తవాలను (వతీ: (ప్మకియల ద్వారానే బహిర్గళం చేయాలని వీరు చెప్తార్ను
సమకాలీన సవ స్యలకే పీరు (ప్రాధాన్యమీయేద; పైగా నియోళ్లాసికల్‌ వాదన జేసే వారికి అన గుణంగా ఒక శాళ్వత సత్యాన్వేషణమీద తమ దృగ్టిని కేర్యదికరించారు.. అయితే, సత్యాన్ని తర్క బద్దంగా. నిర్వబించ వచ్చన్న నియోక్టాసిస్టుల వైఖరిని గూడా వీరు వ్యతిరేకిస్తారు. ఫలితంగా ఈ సింబాల్‌జం చివరకు అగమ్యంలో, అయోమయంలో పడిపోయింది. (పదర్సశలో పదాలద్వార సాధ్యంకాని సత్య దర్సనాన్ని, భావనాళ క్రిని (ప్రదర్శించి సింబల్స్‌ ద్వారా వ్యక్త పరచాలన్నదే వీరి ధ్యేయం ఈ సింబాలిజం (ష్మక్రియోద్యమ పసిద్దుడెన “మాటర్‌ లింక్‌" ఈ (ప్మకియను గూర్చి వివరిస్తూ, నాటకంలో పైకి కనిపించే సంభాషణలో అంతర్బూతమై మరో సంభాషణ గూడా ఉంటుందని అది పంచేణ్యదియ పరిధిని దొటి ఆత్మను తట్టి పిలుస్తుందని _పవచిస్తాడు. “స ఈ: 4యుజ 1్‌ ₹6 2086276 14 0105613౫ 18 ఇ26ం ౪౧ 0% ౧66 ౨౯201021 6126218, శ51, ఇ₹00021 062207 లలల 6 009(69001441029 296 8531022818 062221 1 ఇమీజఓ 2ంట211 61815 20024 29 296 ఇ స ఈత 1069 38 60 38) 220. 29రే ౦ 3969669౪...” “అని గూడా మాటర్‌లింక్‌ వ్యక్త పరుస్తాడు. సంభాషణా చతురతే కాకుండా మానవ జీవిత మందలి అవేద్య రహస్య పరిశీలనకు, ఆంతరిక చింతనను అవగాహన చేసుకోవటానికీ, (ప్రతీక సంబంధ సూచక మేదైశ రంగస్థలంపై _పదర్శించవలె నన్నదే ఇతని "'ావం. మానవ జీవిత మందలి అగోచర ఘటనా ఘటశల వ్యక్తీకరణకు సింబల్స్‌ అవళ్యకమనే ఇతడు నిర్ధారించాడు; పదముల మాటున పరోక్ష రూపంతో
క్షైళరై సందేశనిరూపణకు, శాశ్వత సత్య నిర్దారణకు ఈ (ప్రతీకలు (పాధాన్యం వహించు తాయి ఈ సింబల్స్‌ మనకు లోగడనే ఉన్నాయి. వాటిని భావాని కనుగజంగా “హదీంచడంలో రచయిత జా[గతపడాలి, ఆ ఆపాడించిన సింబల్‌ను అవగాహాన న! రేషకుడు సంసిద్ధడు కావాఠి. కశలోనే ₹ండు సింబల్స్‌ గిర్భితంగా 6ఉంటాయి. "అవి 8012 61ల౨% (పవ్వితత్శ) 210121 అయిలలి (మత సంబంధ ఆచారం అనే రెంత విభాగాలు. మొదటిది కళను పవ్శితంటేస్తే రెండవ లక్షణం జీవితాన భూతి విలువ నాపాదిస్తంది ఈ గండ. సూ(త్రాలనూ అంగీకరించకపోతే అసలు శే ఉంరదు. నాటకంలోని కధ ఎట్టా నరిళినా చూప దల్భుకొన్న దాన్నిని ఎట్లా పేక్షకానుభూతి పరం చేయాలో ఆలోచించాలి. కార్మిక ఫిస్తవం జరిగినా జరుగకపోయినా నాటకంలో రచయితలు జరిగి* బ్రే చూ పెడతారు, ఇందువల్ల నాటకానికి సందేశాత్మకత, సమ్మగత శాశ్వతత్వం ఏర్పడుతుంది. నాటక కాళ్యతక్యానికి ఇదొక సింబాంణంతో కూడిశ కళ, సిఎబల్స్‌ పవిక లక్షణాల్లో ($8012మ6212)) మఠజనిత కార్యాల్లో (గజ ఆఘటన ఘటనాత్మ కత విషయాల నుండే జన్‌స్తాయి. “న్‌ మ్ణచ్మకం” సంహారార్డంలో అనా డేఉంరి, ఈ సింబాలిక్‌ భావంలోనే ఈ (ప్రతీకలు కాశ్వతంగా. నిలుస్తాయి. యుద్ద్ధంలో- భొల్లిజెండా”. ప్రదర్చన సిఃబాలిజమే ఆలాగే కాంలికి పె వురిం చిహ్నం. ఇెవుల ధ్యార అస్య్యాడింప బడటానికి పదాలు, (పదర్సశ కపకరిస్రే, సిం ఒల్స్‌ వల్ల న్నటక కధావస్థలు పాక చేష్టాదుల సూచన సుబోధకంగా అవగతమవుత్వంది, రిభల్గిజంను సమ్మగా (వదర్శించలేనపుడే ఈ సింబాలిక్‌ (ప్యకియ ర్యూప్తొండు తుంది. ' వాస్తవిక నాటకాలలో ఓక సంజోభ వద్ధతి వర్పడ్డప్పడు దానిని వ్వాస్తవేళ్ణర పద్ధతుల -ద్వారా పరిష్కరించుకోవడం, కొరకే ఈ (ప్మకియలు ఆవసరవ వుఠాయి, మాటలకు సపాధాన్యం తగ్గించి అభినయానికి [ప్రాధాన్య మివ్వాలి కనుక ఈ సిందాలిజం అవళ్యకమైంది. భాషకు మరో పరిభాషకావాలి; చేసే వాష్ళగ్ధాకుండ్తా “చూసేవా కూడా. దీనిని (గహించగలగాలి : మన కూచిపూడి వారి నాటాలి శయంలో కూడా ఈ సింబాలీజముంది. *సీటర్‌లింక్‌” వ్యక్తవరచిన దానిలోని
కకక
మూలభావమిదే. మనలో నున్నదానిని పరిసరాలలో ఉన్నదానిని, ఉఊ(దేకంతో (0285102216) మిశితంచేసి దాని స్వభావాన్ని, రసాత్మకంగ్రా. అభివ్యక్తం చేయాలి, వాతావరణాన్ని కూడా (వదర్పనసకు అనుగుణంగా ,మార్చుకోవటంవల్ల వషయం సుబోధకమవుతుంది మేటర్‌లీంక్‌ సింబాలిక్‌ రచన
(పసిద్ద సింబాలిస్టు నాటక రచయిత అయ్యిశ “మెటర్‌లింక్‌” ' (వీజీ20101 26911910 (1863-1910) (ప్రసిద్ధ నాటకం “*పెల్లీన్‌ అండ్‌ మాలిశాండ్‌ (5611625 2%6 కీజ్‌21192066) (1898). = ఈ నాటక - (ప్రదర్సశలో ' పాతల పెవిధావస్థలను మనోగత భావసంచలనాలము అభివ్యక్తం జేయటంలో మేటర్‌ లింక్‌ వాడిన సంకేతాయల చూపిన ఉపపత్తులు వ్మిభాంతిని కర్ణిస్తాయిం
ఆడాల్సి అప్పియా. (తీశం1ష6 తీంం18). (1862-1080) ఈ సింబాథిజం ధియరిని వ్యాప్తిలోకి తెచ్చిన (పసిద్దుడు. వెలుగ్ననీడలు, సంగీతం ఈ పకీక [పదర్పశకు అక్యావళ్యకాలనీ' ఇతడు తెలియజేస్తాడు, నాటక రచనా విధా నాలో పెద్ద మాచ్చులు రాకపోయినా సెట్టింగులు లైట్లు మొదలగ ఉపకరణాల్లో పూర్తి పరిణానుం గోచరించింది. వీబిల్లో కూడా సాంఘిక సమస్యల్నే [పరానాం శాలుగా తీసికొన్నారు పెయింట్‌ వేయబడ్డ సీశరీలను కూడా ఇతడు నిరాకరింన్‌ వెలుగునీవలనే _ప్రదర్శశకు ఆలంబనంగా చేస్తుకొన్నాడు, వాకావరణం మ భావాలు ఈ పెబుుగు సీడల ద్వారానే ఐపార్హత మవుతాయి. అనవసరమైన సీశరీలు తలభారమయ్యే పరికరాలన్కు ఇతడు తిరస్కరించిన తీరునే, నేటి ఆరునిక రంగస్థలం అనుసరిస్తున్నది. _ ఇతడు (పవేళ పెట్టిన డిజైన్స్‌ క్లుప్తమైనవి. _
“గార్డల్‌ (గేగొ(ఈ06% 6218) 1879ఆప్పియా భావాలనే మొళ్టం మీద (ప్రచారం చేశాడు. రచశ మీద కన్నా, ధియ్యేటీకల్‌ "వదర్శనకే (ప్రాముఖ్య మిచ్చాడు. నాటకంలో నివిడికృతమైన ఏ ఒక్క కళకూ (పత్యేక (ప్రాధాన్యమీయక అన్నింటిని సమశ్వ.యం చేసి ప్రవర్శించాలని ఇతడు, సూచించాడు, (ప్రతీకలను
క్షై4
వాడటం అధికమైంది వాస్తవిక వాద నాటకొనికి ఇతనూ వ్యతిరేకతను (పదర్శిం చాడు. రంలస్థలంపై విపరితమైన అలంకరణలనూ వ్యతిరేకించాడు. [పాయిడన్‌ సైకాలజీ మీద గూడ ఈ సింబాలిక్‌ భావ ముద పడింది. మానవ మనోంతర్గత థావ సముదాయ వాస్టవాలనే (ఫాయిడన్‌ సైకాలజీ అభిలప్నిస్తుంది. అయిజే ఈ సింవారిజం (ప్రభావం అతి కొద్దీ కాలమే. వ్యాపిలో ఉంది.
వాస్తవాన్ని శగ్నవాస్తవంగా కాకుండా సంకేత రూపంగా తెలియ జేమాల్నది వీళ్ళ అభిమతం. పరోక్షంగా చెప్పేదానికి (పభావోత్సాదకమైన సాఢ నాల ద్వారా విషయ వ్య క్రీీరణకి ఏ (పాముఖ్యమిస్తుంది. శబ్దం ద్వారా గాక ఇతర సౌథనాలద్యాకా విషయాన్ని అవగాహన చేయించటంళో, గావించటంళలో, సింబా లిజం (యోగం విలక్షణమైంది (పేక్షషలక అర్ధమయ్యేరీతిలోనే ఉంటాయనేకం= మేలుకొలప్ప పాటకు తెల్లవారందని గుర్తు. అలాగే ఇతరమును ధ్వని, కాకువ్వు శ్లేష గూడా సంకేకాలుగానే పనిచేస్తాయి. ఇందులొ గర్తు (ఆజలఃల) సిద్ధాంతం (20న) గూశా ఇందుకో గర్భితమై ఉంటవి. గుర్తు గూడ ఒక సింబలేం ఫ్రైరస్కోప్‌ చూపిస్తే డాక్టరన్న గర్తు మనకున్న కోరికలననుసరించి కలలు వస్తా యని (ఫ్రాయిక్‌ అందిటాడు ఇది చదివిన తర్వాత సీంవాలిజం పట్ర ఆసక్రి 'పెఠి గింది, ఆ (ప్మక్రియ పట్టగల ఆదఠణ మూలంగాగాని అభివృద్ది జరిగింది. సింబా లిగ్జులు సాశిఘిక వస్తువుల్ని తీసికొన్నా సమస్యలను తీసికోలేదు.. “క్యారెక్టర్‌” _బొహ్యవాతావరణాన్ని గూడా అప్రధాశంగా తూచాయ.నియోక్లాసిస్టులు చెప్పిన కాళ్యత స్ట్రలకాల ఆవరణాతీతమైన సర్వసత్తాక పిశ్వజనీశ వాదాన్ని కూడా వీరు తిరస్కరిం చారు. అదృష్ట దేవత నడుపుతూ ఉంటే నోరులేని ఎద్దుకడిచినట్లు ఈ సింబాలిక్‌ ష్మాతలు నడుస్తాయి, నాటకానికి స్థలకాల జనిత సంవంధ ముండదు. కథలోజరిగే సంఘటనలకు కార్యకారణ (సమేయ ముండదు, సత్యం కచ్చీగ్‌.గా మాయగా తిక మక సర్చేదిగా ఉంటుది. మాటలు కూడ సింబర్సేశనీ ౮౦౫001641108 క50102065ో (వకీకలపశ్న (ప్రాధాన్య దేనికీ లేదని పీకు తెల్పారు. సింబల్స్‌ను పమోగించిన పద్ధతిని బట్టి వాటి అన్వయాన్ని తీసికోవచ్చన్నది పీరిబాదం.
కాల్‌
“కైైడ్‌ = నాటకంలో ఉండవల్సిన సంఘర్షణ (సేవకులకు కనపడే విధంగా (ఛ15061 5320011900) ఉండాలని సూచించారు
మేటర్‌లింక్‌. “పెల్లీన్‌ అండ్‌. మెలికాంద”. నాటకంలో పైన ఒక డైలాగ్‌ విన్పిస్తున్నపుడే లోపల మరోడ్రైలాగ్‌ విన్పిస్తుంది లోపల్నుండే స్వగతాలు. మనలో ఉన్న భావాన్ని, దాని స్వభావాన్ని, "సెంటోమెంట్స్‌ను వాతాపరణం మొదలైనవాటిని తధను గుణ్యంగా మిశితంచేసి' వీటన్నిటిని ఏకీభావం చేసే మాయను కూడా (30/39610 6160600 అభివ్యక్తం చేయాలని ఇతని భావన,
ఇబ్బన్‌ నాటకాలలో కూడా కొంత సింబాలిక్‌ సెన్స్‌ ఉంది,
అబ 226 211 షజం966 2 5 ఇంటే ౨01 0217 9 భముజి ₹6 11164 ౯౧౧౦౧౫ 0౪౯ 9206986, 02 0) 6 8803౪6 01 1ములు6క8 016 016 9841163 2904 068% 1210 [0030068 అయం11469 సళళ 06 ఓ80818. 1016 ఇరం18 ఇంలరే 18 320494 00 19 $68%034 01 6 రేం॥రే' జింక అంటుంది ఆల్వింగ్‌' తల్లిదండుల నుండి సం[కమించిన ఆలోచనలు, జీర్జించుకు పోయిశ అసూయాద్వేషాలు, వంచనలు, [కూర - నార్పాలు ఇవ్వన్ని దయ్యల్లా వేంటాడు తున్నాయంటుంది. అల్యింగ్‌. మన దుష్ట చించనలే 'పెనుదయ్యాలు, ఇక్కడ “దయ్యం” (వతీనాత్మకంగా. వాడబడింది. వరుసకు ఛెల్లైలేన * కెగినా (68102్టకో తశ కొడుక “ఆస్వాల్‌” (0౪7౭16) [యేమకలాపాల్లో పడటంచూసి ఆల్వింగ్‌ నిక్నేష్టుకాకై పైనూటల్ని అసంకల్పితంగా పల్కుతుంది, ఇబ్బన్‌ (వాసిన గొప్ప నాటకాలలో 'ఘోస్టు (ఆష1ం50) ఒకటి ఇబ్బన్‌ సృస్టించిన త్రీ ప్మాతలు భవిష్యత్‌ స్వేచ్చ, స్వాతంటత్రా ఆలోచన్నా సరళికి (పతీకలవంటివే. లల పిడ6ే రే09 కుం /0మం9 01 లం లుల అని నికోల్‌ కూడా పేర్కొంటాడు.
తెలుగుళో ఆత్రేయ “భయం”? ఈ ప్రతీక వాదానికి చక్కటి ఉదా
కే₹6 హరణ, వ్యవస్థను ఆఫీసుగా సంక్షి ప్రరీకరించి భృదతలేని మసుషల్లో భయాన్ని (ప్రదేళమెట్టిశ తీరు సహజంగానూ, ఆకట్టుకొనే విధంగానూ ఉంది, మనిషిని మూస్తే మనిష్షికి భయం, కారణం మనిషికి ప్రధాన శ్శతువు మనిషే కాబట్టి. ఇబ్బన్‌ “60 0 భ6-960916” నాటకంలో చెరువు, సమాజంలోని కళ్ళుకు సంకే తంగా రూపకల్పన చేయబడింది. ఆ కళ్ళును తొలగించుకోవడానికి శక్తి -చాలనవి ఇందలి ప్యాతలు పిరాండిలో (22266110) నాట కాలళలోనీ “సంకేతాలు హెత్రల కన్నా, సంభాషణల కన్నా అధికంగా సత్య,_న్లిరూ పణకు తశోడ్పడుకాయన్న థావాన్ని కల్గిస్తాయి రంగస్థల ఉసపకరణలకు (ప్రాధాన్యమిచ్చినంతగా “రయాలటీ"క ఇవ్వలేదు. ఈ సింబారిజంను వ్యా పఫ్రిలోక తెచ్చిన వారిలో నికోలోవాన్‌ ఆంగడీవ్‌, నికోలావిచ్‌ ఎవిరినోవ్‌ అన్న రష్యన్‌ రఛయితలు.కూడ ముఖ్యుర్శే . ఆం్యడివ్‌ రచనలు గోర్కీకి, మీటర్‌లింక్‌కు మథ్య స్థఖగా ఉంటవి, . రియలిజానికి సింబాలిజానికి సమానాంతరాల్లో సాగుతవి. రంగ స్థలం పై. జరిగేధి (గేష్షకులకు సులభంగా అవగతం కావాలని ఆండ్రీవ్‌ భావన* “ఇవరిన్రోవ్‌” (౨౪91907. రంగస్థల నికాసానికి తన రచనలో ఎక్కువ 'ప్రాధాశ్యమిచ్చాశు. అం్మడినోవ్‌ రచశలు విషాదథరితాలెతే ఇతను ఆరైద నాట శాలకు సప్రార్దాన్యమిచ్చాడు. ఇతని (పసిద్ధ నాటకమైన “226 కొం. ౪26” లోని “ఫాస్టు హార్‌ నాటకాంతంలో తానా హ్మైత ధరించలేశని [కేక్షకులకు తెల్స్పింమరణిస్తాడు ఈ నాటకంలోని'(పధానాంళం '*ఫొస్టు నాటకాన్ని _పదర్చిం చటం.” అసిస్టెంట్‌ (పొడ్యూసర్‌, డైరెక్టర్‌ మనస్సుల్లో లేనిపోని శళంకల్ని నాటి పా_తలను గందగోళ పరుస్తాడు ఇందులో కొంత పికాండిలో రచనా పోకడ కన్పిస్తుంది, పాత్రలే దర్పకుని ఆకయాలకు విరుద్ధంగా వాటి [తోవన అవి నడ వటం, (పదర ఎనను/రసాభాస చేయటం. “ది థియేటర్‌ అఫ్‌ సోల్‌” (గాం ఇంషటం 0 లం 5011) నాటకంలో (పొవెసర్‌ ప్యాత మోనో_డామా (8010 ౧|2218)ను (ప్రదర్శిస్తుంది.
క్ష?
సింబాలిజం - మానవజీవిత విశ్లేషణ :
మానన రూపాన్ని “1 గా కేంద్రీకరించి వాటిని 1, 11+ కేగా విభాగిస్తాడుం బ్లాక్‌ బోర్తుమిద దీనిని వ్య క్షపరుస్తాడు. అజ్‌ ౯ గా నూనన జీవితాన్ని వి శేష్‌ స్తాడు. '1) లో పెక్కు ఏభాగాలున్నాయి గాబట్టి మానపుడు సంపూర్ణడు గాడన్న భావ నను ఈ నాటకంలో సహజ వైచిత్రితో, కొ త్తప్రయోగంతో సింబాలిక్‌ గా నిరూపిస్తాడు (వొ సెనర్‌ పొత్రద్వారా. పిరాండిలో రచనావైఖరికి ఇందులో కొంఠ సామ్యం కన్పిస్తుంది. ఇందులో *1' అన్న సింబాలిక్‌ మనిషి ఈ విచ్శిత (వ్రసంచంలో ఆన గాహస ఆయ్య్యి కాని విషయాలతో అల్ల కల్లోలంలో పడిపోతాడు. భౌతిక వస్తువులు విఖిన్న వ్యక్తులకు విథిన్న రూపాల్లో కన్పించడమే గాక మనిషికి గూడో విఠిన్న పరిస్టితుల్లో ఒకే ఘటన విభిన్న స్వరూపాల్లో కన్పిస్తుందన్న భావనను ఈ నాటకం వ్య క్రపరుస్తుంది నాటకాంతంలో “1” అన్న మనిషి తనకు తానే శేల్చుకొంటాడు. ఎదుటి మనిషిని ఆవగాహన చేసికోవటంలో విభిన్న పరిస్థితులు ఎం గంధద్రగోళ బరుస్తాయో, ఆ గంద్రగోలల మధ్య మనిషి నిర్ణయాలు ఎట్లా రూపాలు మాదీ కొంటాయో గూడా ఈ నాటకంలో చూపటం జరిగిందీ,
ఆంతరంగిక విశ్వాసాల్ని మానవ పరిధిలోని పరిజ్ఞానం వెల్లడి చేయటానికి ఈ సిందాలిజం ప్రక్రియ ఉపకరించింది. (ప్రదర్శనా విధానాల్లో ఈ (స్యక్రియ విథిన్న విశిష్ట పోకడలు పోయినా సొంఘిక నమస్యా “పరిష్కారంలో. దీనికి స్థానం. లేదు (ప్రారాన్యం. లేదు. అఆందమశే అక్కరకుూని ఆ స్పరినలి ఉవ్వెత్తుగా వచ్చి వెను దిరిగిన సెరటంవలె ఈ సింబాలిజం ఉద్యమం పుట్టినంఠ శీమంగొనే కను దురుగైంది. ద్య శ్రీకర ౪ పొదం (82౫05659100150)
ఈ (పక్రియకూడా “రియలిజం మీవ తిరుగువాపే, దీని పునది మొదట జర్మనీ దేళంలో స్టాపించబడింది. 1910 (ప్రాంశాలలో. వాన్‌గాగ్‌. (828080) గాగిన్‌ (౮438418) ల పెయింటిగ్స్‌ ద్వారా తొలి రోజులలో ఆఖిన్య క్ర్తమైందీ, “వాల్టర్‌ హోసిన్‌ క్ల వర్‌ (1/41469 4902 016767) నాటికలు ఈ ఎక్సొ(ప్రెషన్‌ ఉద్యమానికి ఉపిరి నింపినవి. మొదటి (ప్రపంచ యుద్ద సమయంలో దీనికి స్టానరం ఏర్పడింది, రెండు దళాబ్దాలలోనే దీని ప్రాధాన్యం ఆంకఠ8ించిందీ,
23]
శ?8
చూపదడబ్బొన్న సంఘటసక్కు విషయానికి మామూలుకన్నా మించిన (ప్రాధాన్యం ఇన్వటమే ఈ (ప్మక్రియ (ప్రత్యేకత. రచయితకి ఏదీ వాస్తవంగా కన్ని స్తుందో దానికి బొదొళ్యాన్ని కర్పిస్తూ రంగస్టలంవై చిిట్రకిరించబం జరుగుతుందీ, భొతిక ఏషయీత్లోకం'చ మ-నవ ఆంకరంగిక జీవితభావాలకు నరివోలిన విషయ వ్య క్తీకరణకు ఆధిక్కప్రాధాన్యమియటం జరుగుతుందీ. ఈ వ్య క్రీకరణవాదం మొక్క (32913891091380) (ప్రధాన అత్యం మానవానుభవ సలిధికీ లోబడే. ఉ౦ంబుంది. మానవ సంబంధాలతో వస్తుధర్మాన్ని మిశ్రమంచేసి చూస్తాడు రియలిస్టు, మానవాత్మ వాంళించేదానినే [సత్యేకంగా న్య క్తపరుస్తాడు వ్యక్తీకరణ నాద రచయిత సంఘ వరిణొమము ఇకని అంతరంగిక (ప్రపంచంలో సీ రూపులో దర్శనమిస్తుందో ఆ రూపాన్నే ఈ రచయిత దిపార్గతం చేస్తాడు. స్వీయాంతర్షత భాహసుగుజంగా విషయ విశ్లేణము మానవ అనుభవాలను (ప్రకృతికి గూడా అపాదించడం ఇందుతో చు స్తాము దుఃఖిస్తున్న మనిషికి నిర్వచనంగా ఎండిపోయిన చెట్టును చూపిస్తాడు, చెట్టును స్త్రీగా ఉపలక్షీంచి దానికి రెండు స్తనాలు. పపెట్టదిం మొదలగువాటిని ఈ ఫప్రశ్రియలో గమనించగలం. ఇద్‌ (ప్రకృతికి మానవ ధర్యాన్ని ఆపాదించటం. సన్నివేశాని కనుగుణంగా మొత్తం (ప్రకృతిని జతచేయటం (ప్రకృతి ధర్మాన్ని మానవ ధన్మూనుగుజంగా చూసించట౨ ఈ వ్య క్రీకరణ వాద (ప్రత్యేశత. జర్మనీ దేళం (్రవంచయుద్ధంలో (1914-18) పూ ర్తిగా దెబ్బతిన్నదీ. అదొక మాయ (మ్వుళుగా థగుంచి దైవ ఆ స్పిశ్వాన్నే (వ్రళ్నించటం జరిగింది. ద్వేషకావేశాల నుండి ఈ ఉద్యమం మొదలై నది. చిత్రకళలో అఆవిరృవించిన ఈ (ప్రక్రియ నాటిక రచనకు గాడా (ప్రొకిందే, బాహ్యు(ప్రపంచ సొందర్యం౦, అర్జం కృత్రిమమైనదని, ఆందులో ఇాళ్వత విలువలు లుప్పముని భాఏంచి, అంతర్జ్భృష్టిచరంగా ఆత్మాన్వేషణ లత్యుంగా ఈ (పక్రియ (ప్రాదుర్శవించింది. ఇందులో వస్తువు "*సొమాజికమే ఆయినా సంభాష ఇలు వ స్పపికతను కోల్పోయి 'పెలిగ్రాఫిక్‌గా ఉండటంవలన అవగాహనలో అయో మయత్వం ఏర్చిడ్‌ ఈ పద్ధతి అతి త్వరగా నిష్క్రిమించింద్‌.
ఈ అభివ్యక్తి వాదులకు మానవజీవితమే 'కేంథద్రస్టానం, పారిశ్రామికీకర ణము కౌస్త్రవిజ్ఞానను మానవుని యంత్రంగా మార్చివేసినాయని కొవున మానవుని. ఆత్మకు (ప్రాధాన్యమిచ్చి ఆ లక్యెని కనుగుణంగా సంఘాన్ని పరిశీలించాలని ఈ ఉద్యమ రచయితల భోపం. మానవాభ్యున్నతి యాంత్రికం కాదని ఆత్మ చైతన్యం ద్వారానే సంభథవిస్నందని పి విశ్వాసం. భౌతిక వా స్తవికత గార; ఆంతర్‌ చై తన్యం;
క్షం
ఆత్మ వికాసాల ద్వారానే హూసవ జీవిత వైశిష్ట్యాన్ని గుర్తించాలని వీచ్ళ వాదీస్తారు, ఆత్మాన్వేషణ వ్యక్తీకరణలు వీరి (సధాన లడ్యుం- (పస్తుత వాధామయ జీవికాన్ని దాని నీథిక్సాన్నే గాక రాటోయే నిర్సిష్ట భవిష్యత్తును చూపటానికి గూడా వీడు ప్రయ త్నిండారు. పీరు *“యాక్టి విస్ట్ర్రి (ఉంటంట) మిస్టిక్స్‌ (04ూంటం9ు అని రెండు తెగలుగా చిలారు. మానవ బీవిరాన్ని, వారి అనుభవాన్ని చూవటం వరకే “మిస్తిక్సొ” పరిమితమైతే: సూనప జీవిాన్ని, సంఘానికి అనుసంధించి కార్యరంగంలోకి ఉప (క్రమించటానికి యోక్టి విస్ట్ప్‌ ప్రయత్నిందారు, స్ట్రంండ్‌ బర్గ్‌
ఈ వ్య_క్రీకరణ వాద రచయితల్లో (ప్రసిద్దుడు. (స్రిండ్‌బర్లా.. (యురం+ నటా[6 0982 1849-1912) (సపంచ (పథ్యాతి ఇందీన నాటక రచయిత, ఏఖైకి పైగా నాటికలు రచించాడు. “గొ[ం ఇ2టుంద 89 ౪166 0 110216 కం 15- ౨౦260866 08% $66మ[08్ట0/ 1081021 ఫం 0 6 ర?0800 ముయముం. మడు” 2060వ 60 08 ఏ 039019 ఉష 002016. ౧000 2264 52206 60 10€ 67136 0౬ 22 2318ై61010200 అ2టం $20086. 05 1628110 స8క1926402 రేం318085 2౬6 అయ౫01016613 0701 బ&88టరు”,.. అని “్వాం6ముం]జ నాటిక పీఠికలో తన భావాలను ఆభివ్య క్తం చేశాడు స్ట్రిండ్‌ బర్గ్‌ “దఫాదర్‌” (86 2069) (1887), “మిన్‌ జూల”. (04155 210 (1889), “దస్పార్క్‌ సోనొటి (16 900510 502442), “దీ డ్రీమ్‌ న క ౨120) (1902) మొదలగునవి ఇతని (ప్రసిద్ధ నాటకొలు, “క్రీమ్‌ స్టే నాటకంలో కాలస్టల నిబంధనల నెన్నో (త్రోసిపుద్చాడు, ఒక అనుభవం న్‌ తర్క చింతనకూ అందకుండా ఒక పా(త్రనుండి మరొక ప్మాఠలొోకి (ప్రవేశించవచ్చని గూడా ఇందులో తెలియసనేళాడు. కాల స్టల సంబంధాన్ని ఇతడు తృణీకరించాడు. ఒక వస్తువును నిశ్హే శించే సమయంలో కల వచ్చినపుడు భయం వెల్ల డించే సీనులో బుసకొస్టే పాము సీనును మనం చూపించవచ్చును. ఈ కారణానికి దానికి సంబంధం లేళకపోయినాసశే, ఇక్కడ సమష్టి కారణం భయంగొల్సే వస్తువే.
రేఢామాత్రంగా, అసమ్యగంగా జరిగే భావ వికాసం థియే£ర్‌ ద్వారా ప్రద ర్శింపబిడుతుంద్‌ (సమగ్రంగా కాదు). గొప్ప సంస్కృతిని సృష్టిస్తున్నామని చెప్పే ఇంగ్లండు జర్మనీ దేశాలలో కళ ఈ స్థితిలో ఉన్నదంటే అవి చచ్చిపోయిన కళా
140 రూపావే. నాటవం సమాలోచనా శక్తిని దాని పరిపక్వతను సమగ్రతను అరికడు తున్నదని స్ట్రిండ్‌ బగ్గ తెలియజేశాడు..3 నాటక రచనలో వినూత్న భావస్పూర్తిని (ప్రతిపాదిస్తానన్న “షా అ (ప్రామాన్ని స్ట్ర్ఫిండ్‌ బర్ల్‌ ఖండింవాడు. ఆలోచన ఆస్వాదనలు ఏకకాలంలో జదగ వని ఇరడు భావించాడు. పె పైవా స్తవాలను ఎంత సహజంగా రచనల్లో చూపినా (వమయోజనం లేదని *షాొతో పాటు పలువురు అంగీకరించారు, అభిరుచులు - భావాలు మారుతాయి. ప్రభావోశ్సాదకంగా చెప్పటం '“వైలి ఆనే షా అభప్రాదూన్ని ఈతడు వ్యతిరేకించాడు. జర్మన్‌ నాటక రచయితలు వెలువరించిన ఆభివ్య క్రి వాదాలు ఆంగ్ల దేశంలో నూతన పద్దతుల్లో అవతరించి 1950 వరక్యుకొానసాగినాయి. గీనినే నూతన వోస్తవికత (0160 = ౯61156 మం౪6మ600గా వాడ అథివర్డించుకొన్నాడు. రియ లిజం సమగ్రంగా (ప్రదర్శించలేనప్పుడే ఈ (ప్రయోగాలు అధికం చేశారు. తియలిజింను ఆవాస్తవిక విషయ (ప్రదర్శనా (ప్రక్రియగా అభివర్జిస్తూ ఆదీ సం(ప్రదాయ శ్వాసను పీల్చే ఉన్నత మధ్యతరగతి వారి ఆళా విశ్వాసాలకు. విడిది కేతంగా వీరు (ప్రకటించారు. అందుకనే ఈ నూతన రూపాలను స్వాగతించారు. దిపారూపంలో ఈ అభివ్య క్రి వాదం అవా స్పవికంగా (పేతకులప కన్పించినా అంళ ర్లతంగా రచయిత మనసుకు చ్మికకొరుని నేథ్రానికి వొాస్తవంగానే ఖాసించిందీ, మొదట 'పెయింటింగ్‌ ద్వారా ఉద్యమించిన ఈ పక్రియ రానురాను నాటక రచనకు తరలి వచ్చిందీ, నాటకం జీవన వై తన్యాన్ని (పేరేపించాలి. ఇదీ ఎంత గుజాత్మకమో అంత కళాత్మకమై ఆస్వాదింపబకాలి. నాటక రచన నిర్మాణాత్మకత, సృజనాత్మకత కల్లి ఉండాలని ఈ సిద్ధాంత రచయితలు (ప్రవచించావన. రచయిత స్వయాఖి రుచినిబట్టి వాస్తవిక కథా వస్తువును స్వీకరించి తన సిద్ధాంత విశ్వాసాలను ఆందులో జోడిస్తే (పేక్షకునికి అదీ అంగీకారం కొఠపోవచ్చు:ః కాని అ సిద్దాంత విళశ్వాసొలను చూపరు లంగీకరించాలని నియమం మాతం ఏముంద? అని గూడా వీరు (ప్రల్నించారు; ఒక అనుభవం సమూహికంగా అందరికీ సమంగా వ ర్షించదని తెల్పారు. సమాజ చారి [్రక దళ రచయితకు తెల్సి ఉన్నా సిద్దాంకాశ్రయంగా వాస్తవ దృష్టితో నాటకం (వాస్తే ఆ సిద్ధాంతం ముగియగానే ఆ వా స్తవమూ (ప్రశ్నార్ణకమవుతుంది. [క్రిస్టియన్‌ చనిపోతే ఆతని గోరీ చూచినప్పుడు నాటకం చూసిన దానికన్నా గతకాల ఆవగాహన మధికమవుతుందీ. నాటకం కంపే త్వరగా రూస్త్పమాసిపోయేద్‌ ముగిసిపోయేదీ వేరే
శర పిదీ ఉండదు నాటకంలో మిగిలేదీ దారాలే గుడ్డకొదు ఆంటూ ఈ విమర్శకులు వ్యాఖ్యానించారు. నాటక రచన సున్చష్టమై ఉండాలని అరిస్టాటిల్‌ చురియ అఆక్సి నాస్‌లు గూడా (ప్రకటించారు (1 2056 06 5185110820). ఈ *ఎక్సొ(సెషనిజంి (ప్యక్రియా రచనలో (వ్రసిద్దులుః ఎర్నెస్ట్‌ టాలర్‌ (292051 ౫01169), జార్జి శై జర్‌ (౮6078 81360) లు,
రచయిత చెప్పదలచుకొన్న విషయానికే (ప్రాముఖ్యమిచ్చి దొనిమీదనే
ప్రదర్శనా భావాన్ని కేంద్రీకరింప జీయటం: రంగస్థలంలో ఒక మూలవీదేని బ్రతిరూప. వస్తుపును (ప్రతిష్టించి దాని మిదనే రచనోద్దేశాన్ని రిక్లెక్ట్‌ చేయటం; లె టింగ్‌ కాస్ట్యూమ్స్‌ః రంగస్టలోపకరణాలు ఇవన్నీ ఆధునిక మానవుని మనోవైఖరికీ రగటుగానే. (ప్రదర్శించడం; ఈ _సిద్దాంతవాదంలో (ప్రత్యేకతలు, తెబగులో ఈ ఎక్స్‌(టెషనిజం (వథ్రియ కొత్తది కాదు. అనాదీనుండి మనకున్నదే. ప్యాత స్వభావ వ్య ్రీకరణకు వేరే (ప్రత్యామ్నాయ వస్తు (ప్రదర్శనం చేసి గచనా లక్ష్యాన్ని దాని మీద శేందద్రీకరింపచేయటం శనర౯6531025 సిద్ధాంకానికి మూలనీజం.
మొదటి (ప్రపంచ యుద్దకొలం నుండీ ఈ సిద్ధాంతం బహుళ (ప్రాచుర్యాన్ని వొందీందీ. అమెరికొలో గూడా పలువురు రచయితలను ఆకర్షించిందీ. ఎల్మర్‌ రైస్‌ (319061 2105 యూజినీ ఓనిల్‌ (3620 0) 811) జార్జి కాఫ్‌మన్‌ మొద అగు రచయితలు ఈ సిద్దాంత వ్యాప్తికి దోహదం చేశారు.
“*శ్చేదురిలిజం” సిద్దాంతం వలె భౌతిక వాస్తవాన్ని గాక ఆంతరిక జీవికాన్ని ఆత్మచై. తన్యాన్ని దాని (ప్రతిరూపాన్ని ఈ సిద్దాంతం అభిలషించిందీ, ఇబహిర వాొన్త వాన్ని దాని (ప్రదర్శనాన్ని ఇదీ తూస్ట్రీభానంతో చూసినా మానవ అత్మ చైతన్యం ద్వారా సిద్ధీంచే సాంఘిక మార్పుపై ఇదీ ఎదురు తెన్నులు చూసింది. మానన ఏడుగడ ప్రభానంగా ఆత్మ జాగృతి మీదనే ఆధారపడి ఉంటుందీ అన్న నమ్మకం ఈ సిద్ధాంత రచయితలదిః ఇది సిద్ధిస్తే. సాంఘిక సంస్కరణ దానంతటదే ఒనగూడుతుందనేదీ పీళ్ళ విశ్వాసం. భారతీయ ధర్మశాస్త్ర ఆదర్శాలకు, స _త్వరతోతమస్సుల గుణఏభాగా లకు ఇదొక ఆధునిక (ప్రతిరూపం. జర్మన్‌ రచయిత *టాలర్‌” (వ్రాసిన ట్య ర ర గూడా ఈ ఎక్స్‌(ప్రెషనిజం పిద్దాంతాన్ని వ్య క్తపర్చేదే. 1927లోని జర్మన్‌ విసవ కారులను గూర్చిన గాధ ఇది. విష్ణవకారులందర్ని జ్లైలులో బంధించి వారి ఉరితీతకు ఎదురు. చూస్తున్న ఘటియల్లో “విలియమ్‌ క్రిల్మాన్‌” అనే వ్యక్తిని రహస్యంగా విడుదల చేస్తారు. ఆకడు (వధానమం త్రి అవృకాడు. ఇతడు ఠఈన మిత్రుడైన మరో
182
విష్ణవకారుజ్జి బందీగా కొరాగృహవాసుజ్ఞి చేయటం ఈ నాదికంలో చూస్తాం. మానవ స్వార్ధపరత్వం, దాని తనివితీరని దాహం ఎంత తీవ్రతరమైందో టాలర్‌ వ్యక్త పరుస్తాడీ నాటకంలో, వస్తుపు సాంఘిక మే. (సదర్శనలో మాతం ఎక్సొపెష నిజం........-.. “2 మూ పైం11081 020801ట్టా 1 పక౦రేంం66. ఇం02 16 2932మి2ట09 186 0019 (౯025, 26ర1950262(]7653 0€ 500121 *01 3, ౪2గం05 60020910 0904029 షేడ76 2 681 61512006; టజ4 0011412 61820103 0696ల షర అండం 206 009)600/6 ౯6811653 29 ఇమ 22టి స 9600828126 16 1ం ₹2110 0౯ 1650 2005) 18 సై స్సే/ €263(10982016”........53, బహిర్గత వాస్తవాలప మానవ లొతార్డ జీవన సం ఘర్షణలకు ఉన్న వైవిధ్య మెంతటిదో “టాలర్‌” ప్యాభ్యానింాండు ఈ సిద్దాంత రచనల్లో పాకలా, రచయిత భావాలకు (పేరకంగా (తిరూవజంగా ఎంటాయి తస్ప సహజ నామాలలో ఉండాలన్న నిబంధన లేదు. సంఘటనంకు గూడా తార్కిక సంబంధత ఉండదు. వ్య క్రీరణవాదం_తెలుగు నాటకం
ఈ ఎక్స్‌(పెషనిజం ముఖ్యంగా (ప్రదర్శన 'పెక్నిక్‌కు సంబంధించింది. చెన్న దల్చుకున్న విషయాన్ని రంగస్టలంపై నూతన (ప్రయోగం ద్వారా (ఢేకకులకు సులభ(గ్రాహ్యం చేయటానికి సిద్దాంత కర్తలు ఈ (ప్రయోగాన్ని చేపట్టారు. తెలుగుతో కూడా అధునిక నాటకాలలో ఈ "టెక్నిక్‌ ఆవలంవింసబడు తున్నది. గజేళపాత్రో “అసురనంధ్య్శొ యండమూరి విరేంద్రనాథ్‌ “కుక్కు” (నాటిక) మొదలగు. రచనల్లో ఈ "బెక్నిక్‌. కన్పిస్తుందీ.. “అసురసంధ్యిలో రంగస్థలంమై “చెట్టు"ిను దాని బుతుసంబంధ వివిధావస్థలను “ప్యాతో” రంగస్టలం పై (పయోగిప్పే “కక్క్టిలో “దారాలుకట్టబడ్డ దొమ్మ”ను వీరేయ్యద్రనాథ్‌ (ప్రవే 'పెడఠాడు, రంగస్థలంపై కొంళ స్టలాన్ని విడిచి పెట్టి స్మ్యాతలు సంచరించడం, లైటింగ్‌ "పెక్నిక్‌ ఇవన్నీ ఈ సిద్దాంత (ప్రయోగాన్నే తెలియజేస్తాయి. ఈ వన్తువుల ద్వారా పాత్రల మనోభావాలను, సంభఘటనలలోని ఆంతరిక సందేశాన్ని (ప్రయుక్తం చేయటం జరుగుతుంద.
ఈ వాదాన్ని అనుసరించి రచనలు చేసిన పలువురు నాటక రచయితల దృక్స్పథాలలో వైరుభ్యం ఉందీ, ఎవరి పోకడలో వారు రచన చేసినా (ప్రదర్శనలో నా స్పవికతకు భిన్నంగా రావటంలో అందరకూ ఏకమైనారు. “స్టిండ్‌ బర్డ్‌” కవ్చెగ్టి
క్షైపసీ కిండ్‌” (౫646పమిళ) ఎక్న్యెవెషనిజం సిద్ధాంతం మీదనే (వ్రాసినా ఎవని దారిలో వారు వయనించారు. వీఠి రచనల్లోనూ కొంత గందరగోళం కన్పిస్తుంది. కేవల౩ సొంకేతికో (దర్శన సందర్బంళోనే దివికి అధిక (ప్రాధాన్యమిస్తారు. జర్మన్‌ రచయితలు, ఆర్తశివొమన్‌” రచనల్లో. గూడ ఈ సిద్ధాంత రూపం. గోచరిస్తుంద. (వదళ్శనల్లో పాల్గొనే పాత్రధారి (పేతకుల్లో కూర్చోవటం “నబ్ది క్షివ్‌ థియేణరో స్థావన...ఈ (యోగం రచయిత ఆదర్శంగా తీసికొన్నారని మనం గమనించగలం ఈనలీకిలు రంగస్టలంవై ప్రయోగించటంలో కేవలం అగీ ప్యాత దృక్పథ వివరణశే సతిమితోం గాక్క ఒక వర్గం (ప్రాతవంటి మనస్పక్వంగల వారు ఐపొః న్వరూపొన్ని “ర పెజంట్‌” జేసి పేతకులకు వివరించటంగూడా జరుగుతుంది. కైేజర్‌ “నమ్‌ మార్ళాటు మిడ్‌ నైటి” లోని కొషియర్‌ ప్మాత అటునంటి జీవిశావనస్తలు గల మరెం దరికో వతీక టాల5్‌. “మాన్‌ అండ్‌ మాసెస్‌” లోని సోనియా (రం518) పాత్ర ఆదర్శనిన్షన ఖావొలు గలి నురెందరినో (కళివింవిస్తుంద్‌. "సామాన్య జనానికి [గి నిధిగో మరోసొత గూడా రంగనస్టలం మీద ఉంటుందీ: ఈ ప్యాళకు పేరుండదుం స్రోనియొ అన్న ప్రీ బానిస కార్మికులను వారి పిముక్తిై (యేగేపిస్తుందీ: చివర రను ఉలి తీస్తాడు “20956. వంయోలల 0% 900స్రూ 226 101 2621: 240 200 10021 001006 మం 9016880236 0౯ 206 12 2411424 0822006857 ఆని [వాస్తాడు టాలర్‌ ఈ ష్యాతలద్దేశించి. అనాడు (1919) కళాకారుల్లో గూడొ "దిష్ణవభావాలు ఉంగేషి, ఈ భావాల్నే పాాకగకం జేసి (నతి ఐంవింసకేళాడు టాలర్‌= (ఫ్రాన్సులో ఈ ఉద్యమానికి ఆంత (గ్రైరణ లథించకేదు ఆమెగికాలో గూడా సంఘ రంగ స్టలాల దట్ల సంస్కరజణాభిలాష గళ వలునరు యువ నాతిక రచయితలు ఈ [సక్రియ వట్ట (ప్రగాఢమైన ఆసక్తి (ప్రదశ్శిం బారు. జర్మన్‌ పద్ధతులనే వీరూ ఆవలంవిందారు, “లడికలొ భావాలను" రచనల్లో (ప్రదర్శింప జేశారు. “జె హెచ్‌, లాసన్‌” (3 క పంం8) (వనిన “టౌ ఫెషనర్‌” (910160310541”) వాలకంతో (19/5) గని కార్మికులకు యాజనూనులకు మధ్య గల ఘర్షణ (ప్రధానాంశం, యజమానులహ ఎప్పుడూ పొలీనుల ఆందదండ లుంటాయ కూడికాహెన్‌ో. (52606 య0%9400. ఈమెను తను (దోవకు మళ్ళించే 6జిబి అను ఈ రండు పాత్రలను (గ్రతీకలుగా తీసికొడ్చాడు లొనన్‌ వీళ్ళకు స్పట్టవోయే బిడ్డను భవిష్యత్కా ర్యిక నాయకునిగా అభినర్జించుడు. ఇదీ రంగ స్థలంపై కచిపిందని ప్యాఠం అనాడు ధగిగే సొంఘిక సమన్యను లానన్‌ గ్రముఖంగా
184 ప్రస్తావించాడు. రాబోయే రోజులు కార్మికులకు ఉజ్జ్యలమైనవనే భావం ఇందులో సివిడిక్కతమైందీ. “థార స్టన్‌ వైల్లర్‌ ” “గగంా000% ₹7864ంలి గూడా ఈ సిద్ధాంశాన్ని నూతన 'పెక్నిక్‌లో వ్యాప్తి చేసిన (ప్రముఖ నాటక రచయిత. “*ఆవర్‌ టౌన్‌” (0 107%). (199 నాటకంలో కొత్త ఆంగ్ల జీవిశాన్ని ఫ్రస్తా వించాడు. రంగస్థలం చివరన “స్టేజీ మేనేజర్‌ * పాక నిలబడి (పేవకులతో మఖా ముఖిన సంభాషణ జరుపుఠుంద, ఒక్కో పాత్రను (పేక్షకులకు పరిచయం చేస్తుందీ, దాహికంగా గానే గాక చెస్పదల్బుకొన్న విషయాన్ని సూచనగా దూడా (ప్రేక్షతవరం బేస్తున్నాడు వైల్షర్‌. (ప్రేక్షకులకు ఉన్న హాద్దును చెరిపి విషయ వివరణలో (యేక్షకులు గూడా ప్యాకలకు సహకరించే ప్రయోగం చేశాడు. సంఘజీవనం మానవ హృదయ కుహరాలలో భద్రపరచబడి ఉన్న (వప్రేమతత్త్యం, ఆతని పుట్టుక, మరణం మొదలగు వాటీని గూడా ఈతని నాటకాలు (స్రస్తావిస్తాయి. ప్యక్రీకరణ వాదంఎసీన్‌వొకాసి సీన్‌ వాకొసీ (5082 0)61860). దీ షాడో ఆఫ్‌ ఎ గన్‌మూన్‌ (016
- వ్‌సీడి6ేం% 0% & 6యుజఖులో నగరంలోని బడుగు [పజల బాధామయ జీవిశాలను తన రచనల్లో (ప్రముఖంగా (ప్రకివింవింపజేస్తాడు. మానవ జీవిత తక్త్యాలను ఆంత ర్యాలను నిశితంగా రూపకల్పన చేయటంలో ఏంతో ఉపజ్జ గల రచలుత “వొకాసీ వాగాడంబరత్వం గల ఒక విష్ణవకారుడు సొగించిన (పేమ కలాపాలవల్ల బలై పోయిన యువతి జీవితాన్ని “116 526ేంఇ 0% 2 822 మ8మ” వివరిస్తుందీ. ఒక వైపు నిలువెత్తు సంపద్య మరోవైపు దుర్చర దారిద్ర్యం కరిగిపోయిన కలల మూలంగా విరిగిపోయిన (గ్రివకులు “జూనో అండ్‌ పీకాక్‌” నాటకంలో విఖిన్న ప్మాతల ద్వారా చూపిస్తాడు ఐరిష్‌ ఉద్యమాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని సాగించిన రచన “*గ్గౌస్టిం వ1008మ జు6 116 36275” (1926) ఈ నొదికంలోని ఎన్నో “సీన్లు ఆంధకారం తోనే అవరింసదిడి ఉంటవి. నాగరకతతోని అవలక్షణాలను, అవాంఛనీయ ధోరణు లను “వొశాసి తన రచనల్లో తీవ్రంగా నిరసిస్తాడు. యుద్దం కారణంగా మనిషి బలవంతమైన భౌతిక రూపం ఏ విధంగా విరూపంగా దర్శనమిస్తుందో “సిల్వర్‌ టాస్సీ” (016 నల గౌడకం) నాటకంలో చూడగలం. యుద్ధ వీళత్సం ఈ నాట ఠంలో (ప్రస్తావించాడు, పుట్‌బాల్‌ (క్రీడాకారుడు ఇందులో నాయకుడు. తర్వాత వైన్యంలో చేరుకాఢు. అతని బ్రతుకు నరకప్రాయమౌతుందీ. యుద్దంలో అవిటిగా నూరిన ప్యాతే గొల్లపూడి మారుతీరాపు “*లావాలో ఎగర గులావీి నాటకంలో
వవ్‌
నాయకుడై న శేఖర్‌, బాహ్య చిత్రణ వేరైనా ఈ సా్యతల మనళ్చత్రం ఒక్కా రేం వీరి శ్యాదయాల్లో రగిలే బిడబొనలంలో సామ్యముంది. ఒకానీ యుద్ధ వీభత్సాన్ని మానవ జీవితంపై అది రగిలిండే నిన్సు పౌరల్ని నరూపిస్తే, (శ్రీ మారుతీరావు యుద్దంవల్ల అవిటివాడుగా నూరిన వ్య క్రలో చెలగాడే దట్టమైన చీకటిరేఖల్ని వాట్‌ (భూరతత్త్వాన్ని నాయక ప్యాతద్వార రూప్పు గట్టిస్తాడు. ఒకొసీ “జోన్‌ "ఆండ్‌ పీకాక్‌” నాటకం ఆధారంగా రచింపబడ్డ తెలుగు నాటకం “వీలునామా శ్రీ డి. వి, నరనరాజు రచన. తెలుగు నాటిక రచనా భథక్రియప (ప్రత్యతంగా పరోక్షంగా ఉక్పేరణ కల్గిం చిన రచయితలలో ఒకాసీ ఒకడు.
జర్గాట్టంి ౦మేడ£806610 న మంటు 1208 *696 బరు 620% ₹60౯65865-= అట?ం 0€ మజ) మిల, మరే (080 29 696 19 కేరి 60106000720102 02 9076121 0150235 వ భం ర2మిడటిం గఖైకలి 50 ఈం 200050 6౨6- 62702566 10 0020690816 112 00% ౨8162066 గ08365 ₹మ్‌2€ 204 0876 1864 60 00 0[6౯ళ156 అం్తవాంకంండ ఏ పేలురే[ంరేం 0౯ భం39256ీ ఛ01లే5.... “తక, వ్య క్రీీరణ వాద రచయితల గూర్చి నికోర్‌ జేసిన వ్య ఖ్యానం. ఈ వ్యాఖ్యానం [(వధానంగా సీన్‌ వొకాసీ శైలర్‌ నాటికొలను దృష్టిలో పెటాకు బీసిందే: ఒక్కొంకగ్రా ప్యాతను కొన్ని వేలమండికి (ప్రతినిధిగా ఈ వ్యక్తీ కరణ వాదులు రూవకల్పన చేస్తారు, సీన్‌. వొళాసీ “సిల్వర్‌ టాసీ” (316 గజకకే నాటకం నాచురిలిజం, ఎక్సి(పెషనిజంల మిశ్రమరూపం.
హిట్లర్‌ కు ముందు కాలంలో జర్మసే దేశంలో *“రియలిజంిను ఎక్స్‌ (్రష నిస్తు వొదులు, ఇంప్రెషనిస్టు వాదులు కలిసి ఎదుర్కొంటారు లియొమిగ్‌ అన్గో9వ్‌ (గైం0మ!6ే తీవికేంలిగ- “దీ లైఫ్‌ ఆఫ్‌ మాన్‌” (౧16 116 0 మజ 186) కింగ్‌ హంగర్‌ (1128 మ్య్యంల- “దీ ధియేటర్‌ అఫ్‌ సోల్‌ (౧౫6 గయండ46 0£ 5021), వైల్టర్‌ (₹14అసం- “అవర్‌ టౌన్‌ (04 కొం, పిరాండిల్లో- “సిక్స్‌ కారక్టర్స్‌ ఇన్‌ సర్చ్‌ అఫ్‌ యాన్‌ ఆధర్‌” (ఏ1 యజఃం- 05 12 $6220% 05 20 23ట010) నాటకాలు ఈ వ్య క్రీకరణవాద ఛాయళల్లో ఇమిడిపోయేవేః వా స్తవికవాద రచయితలకన్నా జీవితం గూర్చి మరింత నిర్దష్టమెన అవగాహనను ఈ వ్య క్రీకరణవాద రచయితలు (ప్రజల్లో కల్పించగలిగారు.
అనిబద్దతావాదం (68 గర4ఉం28 ౦0౯ 62 ఉ&35౮[౬మ
తర్కజద్దంగ్యా రేషనల్‌గ్యా (క్రమబద్దంగ్యా ఊహించిన విధంగా జీవిఠం ఉండదనీ గందగోశంతో గూగి రూపగపాతంగా. అనేక ఆశంబబ్చాలతో కూడిన కున్పగా ఆ(హ్రధానాంళశాల అనుభవాలతో జీవితం ఉంటుందని అబ్బర్డ్‌ వాదులు నిర్వచించారు. సత్యం [కసు రావిత్యంగానూ థభయోజన రహిళంగానూ నూరి పోతుందని వీరి వాదన, ఈ సిద్ధాంత (ప్రతిపాదకుల్లో (ప్రధానుడైన ఇవనిస్కో (101౪960) చై ర్చ్‌ (61216) అన్న నాటకం వై వ్యాఖ్యానిస్తూ ఉన్న “రియలరిజం”ను రూప్పమాపాలన్న ఉద్దేశంతోనే ఆ రచన చేళానన్నాడు. పరన్పర విరుద్ధమైన ప్రిన్సివల్స్‌ నెన్నింటినో కలిపానవి. తెలిపాడు. విషాద సోస్యాలను కృతకంగా కళిపానన్కీ ఇడి నిజమైన సృష్టి గాదని (ఈ6 నం(16919) కానే ఆమోదించాడు. అవి యధార్హంగా కలవడళ ఆసంభవమనీ సరన్పర న్యతిరేక (మేరణను కల్లించాయని తెలుపుతూ నాచురిలిజంకు భిన్నంగా నాచురిలిస్టిక్‌ కామెడీ (బాళానని తెల్పాడు. “కవి ఘటనా ఘటన నమర్జుడన్న భావ నిరూపణ చేయటమే ఇవినెస్కో, లత్యంగా కన బడుతుందీ. రంగ స్థలాన్ని చ్వేషిస్తున్నాను గాబట్టి నాటక రచస సాగించానని ఇవి నిస్కో (ప్రకటించడం గమన్నార్గం, థియేటర్‌ కొలానికి కట్టుబడి ఉండ నవసరం లేదన్నాడు ఇవినిన్క్కైి... 2760 ఈక 13 ప్రటయి!9తే 12 16 068006” అన్నదీ గూడ ఈ అబ్బర్జినిస్టుల మతం, పాత్రలను సాకొత్కరింసజేయ డానికి మారుగా కుర్చీలనే పాత్రలుగా ఇతడు కల్పన చేస్తాడు, 6218 నాటకంలో. సింబల్స్‌ రూనంలో భావ న్య క్తీకరణకు పదాలు ఆశ త్రమయినవ్పుడు పరోక్ష రూపంలో నందేశావగాహనకు రసొవిష్కరణకు ఈ సింబిల్సే అవసరమని ఇవి నిస్కో (ప్రకటిస్తాడు. సిద్ధాంక రూపంలో కళలు (ప్రదర్శించటానికి (ప్రయత్నించిన వారంతా కొలమానాలకు నిలువలేక అసంబద్దమైన మూర వాదనకు తోనచ్ల వారసీ, అవి కళారూపం గాదని ఇవినెస్కో తెలియజెప్తూ (ప్రజాచర్విత కాంస్పెక్స్‌గా. ఉంటుం దస్మి హనప్పనికి అతీతంగా వ్యా ప్తమై ఉంటుందని కాబట్టి ఇడి సోషల్‌ అని చెప్పే
కై౭7
వర్తమాన సాంఘిక గమనం ఎటు పోతున్నదో చెప్పటం ఎంత మేధావిశైనా దుస్తర మని ఆందువల్ల ఆ కళాస్రక్రియ వరి పూర్ణత బెందిందీ కొదని (పకటిస్తాడు. ఈ అబ్బర్జిజం కంపే కొంత ముందుది డాడాయిజం, డాడాయిజం
డాడాయిజం “మాని ఫెస్టో” లోనే (1918) ఈ అద్సిర్జిజం ఛాయలు కన్పిస్తాయి. ఈ “డాడాయిజంి మొదటి (ప్రపంచయుద్ధ భయానక వరిస్టిళుల్లో జనించిందీ. “రియలిజంను వీరు ధిక్కరించడమే గాక ఒట్టి చెత్తగా వ్యాఖ్యానించారు. మానవ జీవితం మనిషి యొక్క కర్షృత్వశ క్తిని దొటిన క్లిష్ట దశలో. పడిపోయిందని సొమాన్య మానవుడు ఏమీ చేయలేని శక్తి హీనుడని వీరు (వవచిందారు. రియలిజం పరిస్టితులకు బానిసగా ఉంటుందని వ్యాఖ్యానించోరు. ఈ రియలిజంను అధిగమించే “స్సపీరియర్‌. ఫోర్స, ఒకటున్నదని వీరు నన్మూరు. “డాడి ఆనే పదము ఎంపికకు లొరణం ఆ వదార్జం “శూన్యం కావటమే. (ఫెంచి దేశాన్ని జర్మన్‌ "సీనలు జయించి సాంఘిక అల్ల కల్లోలాన్ని అశాంతిని కల్లించినవి. ఆ నానా వీభన్సాన్నీ చూచి సాంఘక నియనూళు, నమ్మకాలు అన్నీ బూటకమని డాడాయిస్టులు (్రకటిందారు. మామూలు రియలిజం నమ్మకాలన్ని పరిస్టితులను బట్టి ఎంతగా తలవంచి లొంగి పోతాయో ఈ డాడాయిస్టులు నిరూపిస్తారు. అన్ని నైతిక ,నైజాలను తృణీకరించే అనుభవంతో వ్యాప్తమైన ఉద్యమ మిద. ఇదెక్కువ కొలం కళావక్రియగా కొలూని నిలువలేక పోయిందీ. అధివాస్తవికతా వాదం (50121130)
ఈ “స(ర్రియలిజంి ఉద్యమం (ఆధివా స్తవికత) డాడాయిజం. కుదుళ్ళలో పుటిందే. 1919లో ఆరంభమై 1920 సంవత్సరానికే ఎంతో (ప్రాచుర్యాన్నందీందీ,
ళు
సత్యమనేదీ మనిషి కలలో నిమగ్నమై ఉన్నస్పుడు మనసు సౌందే సట్‌ కొన్షస్‌ అనుఖభూతినుండే బహిర్గత మప్పళుందనీ దైనందిన జీవిత వాస్తవ (ప్రదర్శనకుగూడా ఈ అవస్టాస్టితే పేరకమని వీరు భావిస్తారు. ఈ చేఠనాచేశన మధ్యస్థస్టితే మామూలు
188
ఆలోచనా [కమాన్ని దూరంచేసి సిసలై న సత్యనిరూపణకు చుక్కానిగా ఉంటుందని పీరు భావిస్తారు. ఆండ్రీ(చెటన్‌ (4016 వె౯610ల)దీని (ప్రథాన ైద్దాంతికుడు. దీనివి “లారి వక్సాం310 2310మ0409మ గా అభివర్శించాడు. తీవ ఆలోచనా నరళినుండి మనసును కాంత సరజే సట్‌కాన్షస్‌ స్టితినుండే సత్య వ్యక్తీకరణ మపుతుందన్నద్‌ వీరి భావనగా పెన పేర్కొనబడింది. ఈ రండు సిద్దాంతాల్లోనూ (డాకాయిజం, సర్రియలిజం) (ప్రపంచం వివేకరాహిత్యంలో (మగ్గిపోతున్నదని భావించి ఆ వివేక రాహ్‌క్యాన్ని కళాదృష్టితో (సకటించ (ప్రయత్నించారు. ఈ సిద్దాంత సరంగా (ప్రసిద్ధ పొందిన నాటిక మంటూ లేకటోయినా వేరే ఉద్యమాలకు ఇవి దారులేర్పర్చినవి. రచనలో, (ప్రదర్శనలో నూతన పోకడలకు మార్గగాము లయినయ్‌. “అదబ్సిర్స్‌ (డ్రామాను “స్మర్రియలిస్టిక్‌” సిద్దాంత రూసంగానే కొందరు జమ కట్టడం గమనార్హం డాడాయిస్టుల (ప్రణాలీకనుండే అద్చిర్గిజంకు ఆంకురార్చణ జరిగిందని వైన పేర్కొన బడిందీ. అం'పే అబ్బిర్జిణానికి ఒకటి అంటుగట్టేనదీగా ఉద్యమిస్తే మరొకటి దాని భూమికకు సందిరిగా భాసిల్లింద్‌.
పీరాండిలో :
“అబ్బర్జిజం) (ప్యక్రీయా (సాదుర్భావానికి స్పందన నిచ్చిన (ప్రమభఖుడు పిరాండితో (101 ౨172266110) ఈ శతాబ్దంలో ఎంతో (ప్రాచుర్యం పొందీన నాటిక రచయత. “స్రపిల 06 రి “న్‌ 904 ఫి 30%. 22లో (1919, 512 ౧౨11801065 10 ఏంటంటే 0 20 తిం? (1921) తం 04 రేం916 (1920) ల్యూ [” ఇళని (వసిద్ద నాటకాలు, సైన్స్‌, శాస్త్రీయ వికానం, నూతన అర్జిక అధికారం రాజకీయ నియంతృత్వం కలిగిన ఈ ఎస్ట్రాన్లిష్‌ మెంట్‌ సామాన్య మానవుని పాత్రను మించిపోయిందసీ, నేట్‌ మనిషి పరిస్టితులకు దానిన ఆని పైన వివరింపబడినళ్త్షే ఆధునిక నాటక రచయితల దృక్పథాలలో గూడా ఈ విధమైన భావస్వామ్యాన్ని పరిశీలించగలం, జీవితంలో అసంబద్దత ఏర్పడ్డన్నుడే ఈ సిద్దాంతం (పాదిల్యం చెందుతుంది.
సత్య వ్య క్రీకరణలో ఒకే వ్య క్రికి చెందిన ఒకే సంఘటనను పలువురు నలు విధాలుగా చెప్పటం - ఇతని నాటికొల్లోని (ప్రత్యేకత. ఒక వాస్తవాన్ని విఠథిన్న
కేశ్ర9 వ్యక్తులు విభిన్న వరిస్థిల్లో దర్శించి వారివారి తరతనూల దృష్టితో సవ్యమైనదనే భావిస్తారు. వస్తుతః మనిషి సన్యమైనవాడే, ఈ వ్యవస్థ వాళ్ళను వ్యకమార్లానికి మళ్ళించిందని, జీవిత పరిస్టతులిట్లా భయంకర రూపం తాల్చుతున్నాయని తార్కికళ కతీఠంగా చూపటం. పి5ాండిలో నాటకాలు విళ్యవిథ్యాతిని బడసీనవి, నమన్య సాంఘిక జీవనం నుండి స్వీకరించినా చూవటంలో వాస్తవికతకు విరుద్దంగా రీజనింగ్‌ను ప్మాత్రల మన సత్వ తాదాత్మ్యానికి విడిచివేస్తాడు.. “515 0ష22200805 ఫ 56280. 05 22 తంళంగి లో తండ్రి, తల్లి; నవతి కూతురు, కొడుక్కు బాయ్‌, గరల్‌ వీరేగాక నాటిక మేనేజరుగూడో ఒక పాత్ర నటులే వారివారి మనోభావాల కనుగుణంగా నాచికొన్ని నడిపిస్తారు. ఇస్పుడున్న త్‌ న్లి ఫాదర్‌ ఆెండోఖభార్య; మొదటి భార్య గుమస్తాతో నంపర్కంం పెట్టుకోగా వాడిని డిస్మిస్‌ చేసి ఆమెను వది లించు కొన్నానని తండి ఆంటాడు. మొదటి భార్య నంతానం ముగ్గురు. ఇప్పుడున్న భార్య తన స్టెప్‌ డాటిర్ని కారుస్తూ (్రితకీడుస్తుంది. ఇప్పటి తండ్రి గెస్టుగా గాక మిస్ట్రేస్‌గా గూడా అమిపోయానని రండో భార్య కూతురంటుంది. ఈ తండి క్హ్రబ్బుల్లో కూతురు వద్దకు పోతుంపే ఈమె తల్లి అడ్డు వస్తుందీ .... ఈ వరుసలో నడుస్తుంది ఈ నాటిక ఇరిన్ఫ త్తం. పిరాండిలో చిత్రించిన వస్తువు సామాజిక మే: ఆ నంభానికది సహజమే: నజీనమే; అయితే స్మ్యాతలు వాటివాట్‌ ఆనుభహల కను గుణంగా విస్పష్ట సుఖదుఃఖ (ప్రకటినానుభూతికి (ప్రతిరూపంగా అవే ముందు కొచ్చి వాట్‌ మనోయవనికసు తొలగించుకొని (పేక్షకుల ముందు మనలుతాయి. వాటీ గమ్యాన్ని అవే నిర్దారణ జేసుకోవోలను కొంటాము. వాటి ఆజ్జ్ఞానొన్ని లోపాల్ని అవే వెల్లడించుకొంటాయ. ఈ విచ్విక సూథక్రాలను స్యాతళల కందగట్టి రచయత ఆదృళ్యుడవుకాడు. సొత్రలే వ్యక్తులై సలుకరించుకొంటవి, అవి ప్మ్యాతలుగా గాక అభినయార్జంగా గాక అవసరార్డం శీవిత రంగంలో నిలిచిన మనుష్యలన్న భావం గ్రేతకుల్లో కలుగుతుందీ. విశ్వనాటక సాహిత్యంలో ఈ రచనా సృష్టి ఆద్భుఠం. సామాజిక విలువల్ని? ఆమలులోనున్న సీతి నియమాలను ఆథఃకరిస్తూ సంచరించే వ్యక్తులు, పరిస్థితుల కబింధ హస్తాల్లో కమిలిపోశున్న వ్యక్తులు మనకు. దర్శన మిస్తాద. కష్టసుఖాలు వెల్ల డిస్తాప, పిఠరాంకితలో సమాజానికీ దాని గమనానికి దూరంగా పోలేదు. పాత్రల్ని ప్రవే సెట్టి వాటికి (పేకకులలో అనుబంధాన్ని అంట
190 గట్టి రంగస్థల పరిధినుండి దూరంగా తప్పుకొన్నాడు. సమాజ (స్రతివింబం, ఆ వింబింలో తన్నుకులాడే మనుషులు మనకు దర్శనమిస్తారి. ఇతినృ్ఫ త్తం వరకూ ఆయితే ఇంకే. [ప్రయోగం మాత్రం ఏలక్షణమైందీ, అది రంగస్థలింగా గాక్క ఆనాటి సమాశాన్నే పిరాండిలో వేదీకగా వాడుకొన్నాడు. మాటల ద్వారాగాక మనుషుల సహజ (ప్రవృత్తులను గమ్యంకోసం ఎవరికి వారు సడే పతలను వారికి వారే స్పష్ట సర్చుకొ నేటట్లు మన స్పత్వ విభిన్నత్వంలో సంఘర్షణ పడేటట్లు రూపొందించి తాను కనుమరుగై పోతాడు పివాండిలో. నాటిక రచనోద్దేశం అవి అఖిలషించే సత్యం లక్ష్యం పాత్రలే నిర్జారిస్తాయి. వాటి గమ్య్యూలను ఆవే (వళ్నించుకొంటివి. వినేదాలతో పోరాడుకొంటివి. పొ(త్రల రూపంలో కాదీదీ: వ్యక్తుల రూపంలో. ఈ రచనా (క్రమాన్ని మార్చు చేయవద్దని తండి ప్యాత సభహో ఇస్తుంద్‌. ఈ విధంగా ఏ పరిస్థితుల్లోనూ (ప్రదర్శన జరప వద్దుః ఈ కథను మాళ్ళి (వాభూలని మేనేజర్‌ వాడిస్తాడు. సత్యానికి వ్యక్రభాష్యం చెప్పి ప్యాతను చ్మితవధ బేయటానికి నే నంగీకరించ' నంటుందీ తండ్రితో సంబంధం "పెట్టుకొన్న స్టెప్‌ డాటర్‌. నా బిడ్డను నువ్వు పాడు చేప్పి దాని జీవితం బండలు జేళావని శల్లి పాత్ర వచ్చి .తండడ్రిని తిడుతుంది, ఇదం౦ంశా (ప్రదర్శనలో భాగమే. పాత్రలే రూపాలెత్తి వాటి స్వభావాల్ని తర్కించు కొంమై, జరగని ఏషయాన్ని జరిగినట్లుగా ఎట్లా మారుద్దామో యోచిద్ధామని మేనే జరు అంటాడు, రచయిత (వాసినట్లు నాటిక (ప్రదర్శన జరగాలి గాని నీకు తోచినట్లు కౌదని గూడా తండ్రి ప్యాతతో ఘర్షణ పడతాడు. కొడుకు దీన్ని (ట్రాజెడీ అవుతుం దచంటాడు, నాటికకర్తలు నటులు పీరంశా నిజమైన వాస్తవాన్ని (ప్రదర్శించలేక పోతున్నాడ. ఒక కల్పిత వా స్పవాన్ని స్వీకరించి వాస్తవంగా చూ పెడుతున్నారన్నదీ పిరాండిలో భావం. ఈ పాత్రల్లో సీతివంతులు. ధైర్యస్థులు ఎవరూలేరు, లెజిటిమేట్‌ భాయ్‌ ఒకడుంటాడు. వాడు చనిపోయినట్లు (డ్రామా ముగుస్తుందీ. నేటి మనిషి అవినీశి
ల!
కర నమాజంలో నివసిస్తున్నాడు. రియలిజం నంజరంలో ఉంది. దాన్ని విడుదల జేయటంలో రచయిక విఫలమవుతున్నాడన్న విమర్శను ఈ నాటికం ధ్వనింవ జేస్తుంది, క0 18 & 520ఏ1021 472002 09 66 6001800166. డబ్బు, సంపా దన్య అంతస్థు, హోదా ఈ భానాల సమరంలో మనిషి అనినీతికి క్యుబిలకు బలై పోతున్నాడన్న విషయాన్ని గూడా ఈ నాటకం ధ్వనిస్తుంది. నిజమైన మనిషి లెజిటి మిట్‌ బాయవలె ఆహుతై పోవాల్సిందే. నటుడు ఇష్టమొచ్చినట్లు తన గమ్యాన్ని మలచుకోవచ్చన్న తండ్రి ప్యాత వెల్లడించే ఆథిలాష నాటిక లడ్యెన్ని వెల్లడిస్తుందీ, విఖిన్నతలు, వై రుధ్యాలు సంఘర్షణలున్న నమాజంలో ఎవరిదారి వారిదే. ఈ అస్పష్టకప క్షణక్షణం మారే మానవ విలువలను లక్ష్యరాహత్యాన్ని, (ప్రనృత్తులలోని బలహీనతలను ప్యాత్రలు తమకు కామే తర్కింంచుకొంటివి. తను తత్త్వాలను కామే వెల్లడించుకొంటివి. ఈ ప్రయోగంలోని అప్పరూపళిల్పమిదీ.. రెండో (ప్రషంచ యుద్ధానికి ముందు (వ్రాసిన నాటకమిదీ. ముసోలినీ ఫాసిజ భావాన్ని విఘాతపరచిన రచన ఇదీ, మన సమాజాన్ని ఒక పద్దతి (ప్రకారం నడిపిద్దామని ముసోలినీ అంటాడు, అప్పజట్రిన్‌ ” లేదు ఏమీ లేదు అన్న భావ వ్యక్తీకరణ ద్యారా ముసోలినీ ఫాస్‌జ త్త్‌త్త్వా నికితాళం వేశాడు ఫిరాండిలో. శీ౩ణ-651401130616 నాటకం గూడా ఇవీ, నుంచి వాడిని ఈ 6518013%5688€ మర్దర్‌ చేస్తుందన్న అభిప్రాయంతో అడుగులు. వేసిన నాటకం, కమర్షి లిజంకు గూడా నాటకం వ్యతిరేక మ. ప్రొఫెషనల్‌ నటులతో ఉీదకపోయిన భావ వ్యభిగారాన్ని గూడా తోడివేసే రచన ఇది. పీరొాండిలో = తెలుగు నాటకరంగం
1934 లో పిరాండిలోకి “నోబుల్‌ ప్రైజ్‌” వచ్చింది, తెలుగు సాంఘిక నాటిక రచనలోని పోకడలమైన గూడ ఈ 'పెక్నిక్‌ ఇటీవల (ప్ర నేశించిందీ. రచయిత రంగం మీద (ప్రఠ్యతం కాసటిం౦, తాను నడిపే ప్మాక్రలను మధ్యలో వాటి వాటి గమ్యాలనుండి మళ్ళించి నురోవై స్తకు తరలించడం, (బ్రతుకు చీకటిలో కూరుకుపోయిన పాత్రలను వెలికి లాగి పాఠ పద్దతుల (ప్రభావాలన్ము అవాంతరాలను కారుమారుజేసి సుఖ
19]
మయ స్టితి పథంపై ఆ ప్మాతలను తీసికొని రావటం - ఈ "టెక్నిక్‌ “ఇదీ నాటకం కాదు “సమాజంలో మనం” “డియర్‌ ఆడియన్స్‌ సిన్సియల్లీ యువర్స్‌” వంటి నాటకొలలో చూడగలము. మూసపోత ఇతివృత్తాలతో ముంచె శే నీతి బోధనలతో బుట్టదొమ్మల్లా కన్పించే నాటక రూపాలకు నూతన (ప్రతిపత్తిని కల్పించి. అందని అంతు చిక్కని వ్యవస్థలో లోలోతుల (మగ్గుతున్న జీవాల గుండె ధ్వనుల్ని ఆధునిక నాటికఠ రలు విన్నింపేశారు. తెలుగునాటా జరుగుతున్నదీదే. నిజ జీవితంలోనూ రచనా జీవితంలోనూ కన్పించే ఆంతులేని వ్యత్యాసొలను ఇవెంత ఆబ్బర్డ్‌గా దర్శన మిస్తాయో చూపించాడు.
ఈ సిద్దాంత నాటకొలు వాస్తవ జీవితాన్ని (ప్రదర్శిస్తున్నా దై నందీన జీవిఠానికి థిన్నంగా మహాకాల గమనంలో మనిషెంళ అల్పుడో, జీవన సమరం అతడినెంత ప్రయోజనా రహిళుడిగా సందేహాల మధ్య దగ్ధమయ్యే మనసు గలవాడిగా మౌర్చి వేస్తుందో పీరు వెల్లడిస్తున్నారు. (ప్రదర్శన వా స్పవికతకు విరుద్దంగా కొ త్త పెక్నిక్‌తో కొత్త విర్వచనాలలో కొనసాగుతుంది, పాఠ డికున్‌కు పాత ఆదర్శాలకు ఇదీ విలిన్నం. ఈ ఆబ్బర్డ్‌ సిద్దాంతంలో (ప్రసిద్దీ పొందీన (ప్రథమ నాటక రచయిత సామ్యూల్‌ బకెట్యా(1906) అమెరికా దేశీయడు. “వెయిటింగ్‌ వత్‌. గోడాట్‌” (68 [0౯ ఆం4ంట (1952) ఇతని (ప్రసిద్ద నాటకం, (ప్రపంచంలోని "పెక్కు భాషల్లోకి అనువదీంపబడింద్‌ నాటకం, జీవితానికి సాల్వేషన్‌ ఉందని చెన్పటం “అబ్బర్జిజం” అని బకెట్‌ తెలియజేశాడు, ఆక అన్నదీ ఈ నాటకంలో కథా వస్తువు. ఇదీ ఎన్నటికీ తీరేదీ కాదని దీన్ని పట్టుకు వేళ్ళాడే మనిషి తీరం చేర డని ఐశెట్‌ తెలియజేస్తాడు. జీవితం పెక్కు సందేహాస్పదమైన కలగాపులగ సంళ వంటిదని బకెట్‌ నిర్వచించాడు. (ప్రతీకవాద చట్రంలో పాత్రలను సంఘటనలను తిగించి చెన్పదలచుకొన్న సిద్దాంత సారాన్ని "యేక్షకావగాహనకే విడిచి పెడతాడు. ఎన్నడూ కన్పించని గోడాట్‌ కోసం అంతులేని ఆకతో సీరీక్షణలో మకఠాఖిని వేళు చెదురు చూడటం ఇందులో కథాంశం, “శ్రాప్స్‌లాస్ట్‌ టీవి *హేపీడేస్‌” బకెట్‌ (ప్రసిద్ధ సాటకొలు.
2కి] కఫ
మరో అబ్బర్డిస్తు నాటిక రచయిత జీన్‌ జెనెట్‌ (౮622 8౦౫6౮) ఇతడు యెంచి దేశస్తుడు. “దీ బాల్కనీ దీ బ్లాక్సి, ది మైడ్స్స్‌ దీ-స్కీ9న్స్‌ ఇతని (ప్రసిద్ద నాట కాలు, మానవ మనుగడ అద్దంలో (వతిఫలింబ్మే వీంబ6' 'వంటిదనీ ఊహా నంజనిత మైన సమదాయాలన్నీ (్రాంతులేనని నత్యమనేదు, ఎన్స టికీ, గోచరం గాదని ఇతడు చెలియజేళాడుం యూజినీ అవినెస్కో
యూజినీ అవినెస్కో (26126 [026500) అబ్బర్షిన్దు సిద్ధాంతానికి మరో గ్రసిద్దాచార్యుడు. ళద్ద వాల్డ్‌ సొప్రానో” న న్‌021220) ఇతని ముదటి నాటకం: 1950లో పారిస్‌లో (ప్రదర్శింపబడింది.. దీనిని యాంటీస్లేగా అయినెస్కో- నిర్వచించాడు. రంగస్థల "బెక్నిక్‌ను, దృష్టిలో ; పెట్టిన రచన ఇదీ. జీవి తంలోని కూన్యతను (ప్రతివాత్మకంగా వ్యక్రనరజే నాకం “ది చైర్స్‌ (116 014116) ఇతని మరో (ఫ్రసిద్ధ్ద రచన. జీవిత వివిధావస్టర్ని, (బ్రతుకు వ్యథల్ని (్రమల రూపాన్ని పొంగిపొరలే గత సంతోషాన్ని మిళితం చేసి ఆ మిశ్రమ బొష భాన్ని (శేకకులకు సమంగా సంచిపెడకాడు ర్వృన్సయిక, ముసలివాడు మనలిద్‌ ఇరువురే స్యోతలు, మిగతా పాత్రలు మనకు కన్చించవు, ఒక్కొక్క పాత్ర (వ్రవే శానికి సంకేతంగా ఒక్కొ కుర్చీ రంగస్థలం పె స్టలం, నంపాదిస్తుందీ (0 062108 01102] 11128102) చెప్పే వస్తువును అకర్షణీయంగా చెన్నటానికే ఈ పరోక్ష పాత్రలు, శిపవు తల్లి ఒడిలో కూర్చొన్నట్లుగా ముసలివాడు ముసలమ్మ ఒడిలో కార్పొంటాడు? థార్యను (ప్రేమిస్తున్న యువకుడిగా ఇవన్నీ గత జీవితానుభవాల నిమరువేతం చరిత్ర శిరస్సుపై కాలం ముద్రించిన ముద్రలు, ఈ అభినయం జరుగుతూ ఉన్నపుడే ఒక కనపడని ప్యాత ఇతని భార్యలు చెడస్తుంది. ఇతనూ మరో యువతిని (్రేమిస్తాడు. మానవ అవస్టా వైఖరుల నగ్న ప్రదర్శన ఇది, నాటక అరంథంలో శెంజే కుర్చీలు ముసలివాడు జీవిత రహస్య వ్యక్తీకరణ చేస్తాననగానే 'పెక్కూ జంహాపొ(త్రలొస్తాయి వీటికి సంశేశాలు ఖాశీకుర్చీలు, ఏదో చెప్పాడని ఆశ, మనుషులు లేనిదే జీవితమే లేదని అందరూ ఖావిస్తారు. మసుషులు లేకుండా నేను నాకం గూడా చొపించానంటాడు అవినెస్కో, జీవితానికి ఏ లాజిక్‌ ఉండదని అంతంలో నిరూపిస్తాడు. ముసలివాడి నుండి ఏ సందేశమూ రాదు. జీవికానికి ప 'ప్రాభాన్యమూ ఆంతరార్థనూ లేదని ఇందులోని సారాంశం. రంగస్టలం మీద మానవథ్రాంతుల చిత్రణమే ఈ నొటికం. మానవ జీవిత సరమార్జాన్ని వెల్ల డిచేసే కాల్పనిక రచయి తల సిద్దాంతాన్ని అపహాస్యం చేయటానికే ఈ నాటిక రచన. అబ్బర్జిజం సిద్ధాంత దృక్చథానికి అనుగుణంగానే ఈ రచన సాగిందీ, ఈ ప్రయోగం ఈ 'బెక్నిక్‌ లేందే సఫలవనంతం కొదు.
ల్నాసంలడ1! ఉ10ి8 రం2141 0 ళం ౪6% 6౫112006 08 ళం 209356 11
పే 0001“ సె0(4 00466. &109 20060 ఇ*ేడ6 మెంంట61 &ఏరే 10065060 982 200 140 2౯టాక6ంట 13 0591016 ఇషేంకి 9 0160600016 1199 0%
కడి
0? 110 ఇటిరంళా *026500ి9 “కం 0%8165” (1951) ఈం [63115 2వి6ీ మ 86006 షంళటు108. ఎశ88ి8 2౬160104 10 398260 618010 2964 3620176 09819 శ690113 19 పే 6000128 00౯6 209016... పం? ఇం 6180810 0౯ 282 క165 10 13 201110 €0 200 02110౮ సు 211 165 5$6025861635%685 10 200691 1606061 ఇ1మం036 €08౯ ఇంజ 1110351028 = 284 10 12080 26 14 ఆని (ప్రకటిస్తున్న మార్టిన్‌ ఎస్లిన్‌ పలుకులు గమనార్హాలు. (ప్రసిద్ద నాటిక రచయిత “*అల్పీ” ఈ అసంబద్దవాదాన్ని పూర్తిగా వ్యతిరేకించినట్లుగా కూడా “ఎస్లిన్‌” వివ రిస్తున్నాడు. “అవినెస్కో” “చై ర్స్‌” పట్ల “ఎస్లీన్‌” (ప్రదర్శించిన అసంతృ ఫ్రిలోని అంతర్యం ఆ వాదంలోని వాన్తవ విరుద్దతే, జీవితం 'పెళ్టే పరీక్షను ఉక్కుగుండెతో ఎదుర్కొన్నప్పుడే మనిషి వ్యక్తిత్వం ఇనుమడిస్తుందన్న భావమే “ఎస్లిన్‌”దీ,
ఈ ₹దంంనంట శ్వావడం 827 29 10011011 ము [0265008 ఇ0%% “గం 16911 2113059) షం పేరే 92164 1 298 2408ల ౪01109 16 12200866 12 కగు 6096665 అసం 14 (1026800 ౦౯8౦941 715109) 18 1614 ౪9 [07 క్రం3011 69014000 828 ఈం 811692) €0 ఓం ఉండటం 1 6 016, 4 01641 90% 0064 సంలు *స!0ప టం 2180028213 పేం౯69163 0% £41- (08 12 10810 2064 06116 1 మఖ 1 100679౯ జు[మం4 “౧? భవిష్యత్‌ రంగస్థల భవితవ్యానికి వేగుదుక్కలా ఈ అబ్దిరిణా భాసిస్తుందని భావన చేసిన్క లేదా కలలుగన్న వారికి పై “డోనాల్డ్‌ వాట్సన్‌” పలుకులు స్మరణీయాలు.
ఏ సిద్ధాంతాన్ని (ప్రాజెక్ట్‌ చేశామని గొక్క ఏ తరాన్ని (ప్రవేళ పెట్టామని గాక్క ఏ అభినవక్వాన్ని (ప్రతిపాదన చేశామని గాక్క సమకాలీన సమాజ ఆశలకు శ్వానలకు (ప్రతినిధిగా (ప్రతిద్వంద్వీగా నాటకం ఉన్నప్పుడే ఆ నాటకం (ప్రజలకు (ప్రియమైన సాహితీ పెన్నిధిగా నిలబడి పోతుందంటున్న *టాంబరన్‌” పలుకులు యదార్జమైనవని మన అనుభవమే నిరూపణ చేస్తున్నదీ.
= “పం 0406 13 800160 0౯ 8 820౪9 10018 44 115601౯ 12
౪221028 మ!౯[019), 6 1008803 60160166 గం16 డక టి8క్‌ 6 6౦16 ౮001001266), 0 9960111028, ఇ669, 12081 08 00016 160 $0%6 ర601* 8102 ₹1 సం002566 60014108. ౧06 లండటాం 010615 8100266200 296 1612221109 901 24 లం ఈండ06 16012 ౯002155 2 0000919863 1818124664 08౯01 500160, 21 6౫9౯659109. ౦0౯ 1 286 0602910221] 0222016 0£ 80168 4.68
అయితే ఒకే గాటిలో పయనిస్తున్నట్లుగా, ఏ విధమైన మార్చుళూ నోచుకో లేవి అనాటి నాటిక స్వరూపాన్ని స్వభావాన్ని చూసి అసంతృప్తి చెందీనందువ ల్లి గూడా నాటిక రచయితలు ఇటువంటి (ప్రయోగాత్మక నాటకాలకు రూపకల్పనచేసి ఉంటారన్న విషయాన్ని గూడా కాదనలేం. “౯06866 0020865 1 211 118001= 1021 మం+000006” అంటాడు అనిశెస్కో; మీరెందుకు నాటకాలు (వ్రాస్తున్నారని కొందరు “అవినెస్తోట”ను (ప్రశ్నిస్తే “0602086 1 1400 చం కంజ06" అని
193
సమాధానమిస్తాడు. ఇక్కడ అవినెస్కో ద్వేషించేదీ ఈంగస్టలాన్నికాదు; న అభిన వత్వానికీ నోచుకోని యధాతథధ సాం(్రదాయ నాటక స్వరూపాన్ని మామే,
(ఫొన్స్‌ ఈ సిద్దాంకానికి కేంద్రంగా ఉన్నా, యూరోప్‌లోని "పెక్కు దేశాల కిది వ్యాపించిందీ. ఆంిగ్ర దేశ ఆధునిక నాటిక రచయితలు హెరాల్డ్‌ వింటర్‌ (1930) యన్‌, యఫ్‌. సింప్సన్‌ గూడా ఈ (ప్రభావానికి తలలొగ్గినవారే. వింటర్‌ *బరాడే పార్టీ? “ది కేర్‌ పేకర్‌” ఎంలో విజయవంతమైన , నాటకాలు. *సింన్సన్‌ ఒనోవే
లబ (ర్‌
'పెండ్యులమ్‌” సమకాలీన విటీష్‌ జీవితాన్ని వ్యంగ్యంగా చిత్రించిన నాటకం. ఆధు నిక పాళ్చిళత్య నాటికరంగానికి ఆందీనచ్చిన కొనుక“నంటిదీ ఈ సిద్దాంతం. దీనిని ఆకళింపు బేసుకోనటానికి తెలుగు నాటకరంగానికి..చరికొంత కాలం పట్టవచ్చు. అయితే ఈ “చైర్స్‌ ఆథారంగానే “నిశ ఛద్టిం' నీహానాహ- మధ్య” _ అన్న రూసకం ద్వారా తెలుగులో గూడా ఈ (ప్రయోగ (వవేఖినికి ] యండమూరి వీరేంద్రనాథ్‌ రంగస్టల ద్వారాలు తెరవటం సంతోషదాయకం. "ఈః1నాటికరపై తర్వాతి. అధ్యా యంలో విపులమైన చర్చ చేయటం జరిగిందీ, “శ్రీ ఇనుకవల్లి మోహనరావు “డియర్‌ ఆడియన్స్‌ సిన్సియర్లీ యువర్స్‌” నాటకం గూడా శఈ,సిద్దాంత ' ఛాయల్లో కల్పన బేయబిడి౦దే. జలుగున ఈ సిద్ధాంతం ఛాయలు
ఈ విభిన్న సిద్దాంత రచయితలు పాత చట్రాన్ని (బద్దలుకొట్టి నాటిక పురో గమనాన్ని సొధించేదీ వా స్తవమే; అవి సందేళాత్మరం కాకపోయినా నూతన (వయోగాలనటింవల్ల ఆ (పదర్శనలసు (పేకకులు చూస్తున్నారు. వాళ్ళ నాటక పునుదజ్జీవనో దృష్టి ఆస క్రిదాయకంగా ఆకర్షణీయంగా ఉన్నదని కారిన్లన్‌ తెల్పుళూ వీళ్ళు సమాలోచకులు కాకపోయినా ఈ నాటకాలలో కార్కిక (ప్రాధాన్యం కంటె వినోద (ప్రాధాన్య మధికమని గూడా అతడు తెల్చాడు.
అద్సిర్సిస్టులకు విషాదమైనా అహ్లాడమైనా రెంటికీ మూలశేంద్రం. నిరాశ అందుకే అయినెస్కో తన నైైర్స్‌ను టటాజిక్‌ ఫార్స్‌ అని పిఠిగాడు, జీవన వై విధ్యా లను, అసంబద్ధతలను సొంపదాయిక నాటకరంగం (ప్రదర్శించలేక్ష పోతున్నదీం గాబట్టి మేము ఈ సిద్ధాంతాన్ని (ప్రతిపాదీస్తున్నానని ఈ అబ్బిర్జిస్టులు తెల్పారు. మంచి గెలుస్తుందని సంప్రదాయవాదులు నుంచీ చెడులలో ఏదైనా విజయం ఫొంద వచ్చునని వీరు (ప్రకటించారు. జీవిత సమన్యల్లో నలిగే వ్యక్పులనే వీరు పాత్రలుగా నెన్నుకొన్నారు. ఆయితే ఎన౦దారి వారిదే అన్న దృక్పథంలో ఇవి సంచరిస్తాయి. సార్వజనీన సత్యం ఈ నాటికొల్లో ఉండదు, పొక్షిక సశ్యాన్ని వీరు (ప్రదర్శిప్తారు, హాస్య విషాదాలను మిశ్రమం చేస్తాడ, “ట్రాజెడీ కొమెడీ రెండూ. రెండు మార్గాలు లోగడ; నా విషయంలో అది కుదరలేదసీీ ఒకదానిలో ఒకటి కల్సిపోయాయని యూజిసీ ఓనిల్‌ గూడా (ప్రకటించాడు వాడికి వాడు తివ్వుజేసి ఫలికం అనుభ వించేవాడు. ఇదీ పూర్తి విషాదం: వాహ్యగత కారణాలవల్ల ఓడిపోయేవాడుు ఈ
196
శటి వ్రతిరూపాలు నేటి రచనల్లో కన్పిస్తాయి. బాహ్యకారణాలవల్ల ఏర్పడ్డ ఇబ్బం దులకు లోన్టై నవ్య క్తి నాటకంలో ఉన్నప్పుడు కామెడీ చిహ్నాలుంటాయి. అదబ్బిర్జిస్టుల రచనల్లో మొత్తానికి ఆహ్లాద చిహ్నాలే అధికం: స్వయంకృతం కాని కష్టాలలో మానవుడెప్పు డిరుక్కుపోతాడో అప్పుడు నాకు కామెడ్సీ (ట్రాజెడీ భేదం తెలియదని అవినెస్కోట అంటాడు. ఈ రచనలు పెకి కామెడీగా ఉన్నా లోపల సీరియస్‌గా ఉంటాయి. “వెయిటింగ్‌ ఫర్‌ గోడాట్‌ో” (₹21608 [0౯ 60660 లో మానవుడికి మానవుడితో సంబంధం ఏ రీతిలో ఉండాలన్న (ప్రశ్న ఉంద్‌, ఆధ్యాత్మికంగా, భౌతి కంగా వ్య క్రిగతంగా మానవుడు కోరేదేమిటి ? వాడి జీవిత లశక్యమేమిటి ? డీనికి సమాధానంరాదు గాబట్టి ఇదీ అద్సిర్డ్‌. బాహ్య కొారణొలరో బాధపడే వ్యక్తి జీవితం అతనికే ఆగమ్యం, (వెహ్హ్‌, బెశెట్‌ ఇరువురూ “నేచురిలిజంోను తిరస్క-రిస్తారు. ఆయిశే కారణాలు వేరు, ఆ విషయాన్నే రోనాల్డ్‌ గాస్కెల్‌ వివరిస్తున్నాడు.
వె౭ంే64 కర్రుంంటం డ811000 25 రే601817061/ 29 916016 ఉంళ8ష 07 10౯006 6028085. 02 0౯601 & టంజట6 0 11109102 600004- 803 ఏం 22610200 10 2000626 1106 28 1615, ఓ0 1690096 *౪10 ౧1620070 10 ౭౦016 226 676143 198686 ౦ భఫ08 88850 ఇస? 0690 6౪636 ౧౧6 6000506 6) 6164. 1 ఓం 0116 200౪21 భం ఇం146 15 €0 06082080 1 6 0111 01 ర?82094 [02 ౯606 15 €0 91౧1085 092080 621062, 50 భడ€ 11006 &8 14 13 089 ౨6 ౯090140664 09 1106 23 16 3%03164 06. పౌం! 30060610 022806 83 0 1881010206 0౯, 2౬ (6 01౯02141 3౧౦౧౩6 ౦ *“ఆంకంళటి సఫ165 2000296 10 11466 0106 రుడ82 ౯606114108, 15 ఇంప [6760024 పేడ8 660 €0 60 11 2106198 01 06 €0 613ము6 19 20112౯ 296 691206 16 09 60655217..59
జీవితంలోని సమస్యలకు సంకోభాలకు కారణాలను ₹ెలికే పద్దతిగాక జీవిశాన్ని జీవితంగా ఆమోదింప జేయాలన్న అభిలాష (ె్టైచే: రంగస్థల పరం గానూ (బెహ్హ్‌ ఆశించే మార్పు ఇదే, బెకెట్‌ దృష్టిలో ఏ మాద్చుకూ అఫ్ట్రే (ప్రాధాన్యత లేదు. “వెయిటింగ్‌ ఫర్‌ గోడాట్‌” నాటక (వదర్శనతో విశ్వనాదిక రంగంలోనే ఊహించని మాద్చలు సంభవించాయని నాటక విమర్శకులు (సకటించారు.
సంప్రదాయ నాటకం జీవిత చిత్రణలో పసర్వదీనం చూస్తున్నట్లుంటుంద్‌. ఆబ్సిర్డ్‌ (డ్రామా ఏదో ఒక ఒట్టుదేనాన్ని చూస్తున్నట్టుంటుందని “కోరిగన్‌ వ్యాఖ్యా నిస్తే” ఫిదేళ్ళను శృతి కలుపుకొనే స్టితిలోనే వీరున్నారు: రాగాలావన ఇంకొ ఆరం భించ లేదని” ఈట్స్‌ కామెంట్‌ బేళాడు. “నీరంతా అన్వేషణా దళలోనే ఉన్నారని పాఠబడిపోయిన గోర్కి. మొదలగువారితో వీరు (అబ్బరిస్తులు, సోషలిస్టులు) తమనివాము పోబ్చుకొన్నారని “పచ్చబొట్టు” (2086 ౧0110) నాటక “పీఠికలో గె విలియమ్‌ కామెంట్‌ చేస్తాడు. ఆవినెస్కోవలె వీరికి 'స్వేచ్చాభివ్య కిని కోరే మాన వాత్మ మూలసూ(త్రం. ఇంతవరకు ఏ సిద్దాంతమూ మనిషి భయాన్ని బాధను తొల గించేదీ పుట్టలేదు. ఆలాంటి కళారూపమూ ఆవిర్భవించలేదు. “నాపని అందుకొరశే, అవి (ప్రయత్నించే కార్యంలో వున్నవన్‌ అయినెస్క్కోట (ప్రఠకటించాడు,”క
వహతి. అసైత్త్యవాదం (వ టుగునతులనాట)
అబ్బర్జిజంకు (పాశినదీకగా, మార్షగామిగా ఈ అ_స్తిత్వవాదాన్ని గూడా కొందరు సూచిస్తారు. జీవితం తర్కరహితంగా ఏ నియమాలకు అందకుండా జాన్యాన్ని చుట్టుకొని ఉంటుందని అబ్సర్జిస్టులు చెప్పే వాడానికి ఇదీ కొంచె మించు మించు సన్నిహితమైనదే. ఈ అస్తిత్వవాదం ఈ శతొబ్దంలో యూరన్‌లో (ప్రాచ ర్యానికొచ్చిందీ. మొదటి (ప్రవంచయుద్దంతో “చిగురించి రెండో (పవంచయుద్దం నాటికి వివిధ శాఖలతో విస్తరించింది ఈ వోద (ప్రథనాంశం జీవిత సత్యాన్వేషణ, ఈ అన్వేషణకు సాగించే నిరంకర యాత “'హీతువోదావికి తర్కానికీ అందకుండా ఇద్‌ దోబూచులాడుతుందీ, మనిషి తనను జడవదోర్థంగా ఊపాంచుకోక జీవితం లోని ఆసంబద్దతను ఆధారం బేసికొని, కార్యకారణ నంబంధాలను వెనక్కునెట్టి తన కోసం, తన ఆశయాల పూర్ణత కోన౦ం సాగించే జీవనం ఈ ఆ_స్థిత్వవాదంగా సరిగణించబిడుతుంది. అనగా సంపూర్ణ 'స్వీచ్చలో ఇచ్చలో తన ఆళయాల్ని కోరి కల్ని నెరవేద్చకోవటం: ఇడీ నంన్రదోయ వ్యవస్థకు 'ిడగా అన్ని నియమాలకు ఎడంగా మనిషిని తన జీవన పోరాటాన్ని తాను సొగించుకోమని జోధిస్తుందీ, జీన్‌ పాల్‌ సొధతే (68%0811 స2౪6) దీనికి (ప్రధాన వ్రతినిధి ... ఉగ్పాల్టిర్తార 19 0 శల 702821 8డీ 20501016 1453 01 ₹2స69 ఇతే చుక6 మడమ 15 &6ే1 ఓ 2 ఇంయ16 కేరగంకే 02 9300360 19560016 980% మడ 13 ౧౦౦ 2ఏ6 18 ౯6920091019 081 40 స1%561£ స్యాకే దృక్పథంలో అ స్థిళ్వవాదాన్ని గూర్చిన భ్రావమిదో?" గారం. 2166 (1943) “6 ౨6/1 బుక కం ౮004 1016 (1951) సొశ్రే (సిద్ధ నాటకాలు, 'స్టెస్‌లో మనుషుల్ని ఒట్టి క్రిమికీటకొదులుగా చిత్రించాడు, అరాజకత్వ ముండదు గాస్కి అన్ని నియమాలకు, కమాలకు ఆశీత౦గ్యా విరుద్దంగా ప్యాతలు సంచరిస్తాయి.
అర్షాట్టంాం 18 10 00181 1917086 6706201 టం మడ 6556, ఠం ఇ2గాంిం6 0 3029 రుంంటతటు 33 15 మణనటము 662096 76 క8మ8వ06 మ 18400010 18 10 1081312101 0 షమంతేని 21 16 పమంం[ 38 బుడకరేంకముంమం మొక కే601646 01 1యం1౯* మానవ (ప్రపంచం మినహా (ప్రపంచం వేశే ఏదీ లేదస్సీ తన వజ్ఞ
198 సిర్దేశకత్వంలో మానవుడే సర్వాధికారి అనీ “సాకే” నిర్వచించినట్లుగా “మై రెటొలి 'తెలుపుతున్నాడు. తన గమ్యాన్ని, లత్యెన్ని తనకు కాను గానే మనిషి స్టిరపడ్చకో వాలన్నదీ గూడా ఈ సిద్దాంత సారమే, మొత్తానికి ఈ సిద్ధాంతవాద నాటికక ర్తలు నాటికౌన్ని ఇబ్సన్‌ ఇకోవ్‌ సాంప్రదాయ సరిధినుండి మరో మార్గానికి మళ్ళిందారు, నొటికం ఒక శ క్రివంతమైన సోధనంగా కొనసాగాలంటే అధునాతన (పయోగం మినహా వేరే గత్యంతరం లేదన్న భావాన్ని గూడా వీరు వ్యాపింపజేయగలిగారు. ౪బాడ్‌వే” నిబంధనల్ని, పరిధుల్ని ఈ తరహా నాటికొలు ఖాతరు చేయలేదు. కొం 52900 గం 80110166 2964 2089602002 ఇషం ౧0811 6 (21012 19,06 సేలముడం 91220100 00200116 201 2 66901114061%8 0706 994 186 0090008802 0 ₹ంంరేంలు. 5215060006 10 షేము 18 ఈ3ంట%0ం6 ఈంరు 116 మ680సఏక్ర 0% 6౫15468006. 51006 00680108 ఈేం[1769 00 చం 1060గేరేడం 0%0106 0 0501011199 14 2854 20001౯6090 +ఈబున్‌ కలు కం 2612ైయి13కీడుం4 0 సంంరేయి....? వ్యక్తి స్వేచ్చా చింళనలో, గమనాన్ని నిర్దేశంచుకోవాలన్నదే “సాకే అభిప్రాయంగా “విగ్‌ స్నెొ (31890) (ప్రకటిస్తున్నాడు. సాకే నోబెల్‌ బహుమతి (గ్రహీత. తిరగ బడమని (ప్రజలకు ఉద్బోధ, చేస్తాడు స్యాత్రే. దేశంలో 'పెద్ద ఎత్తున ఉద్యమం బయలు .దేరిందీ అనాడు. “సాాకేను నిర్చంధ్రించవద్దని (ప్రభుత్వం అదేశనువుతుంద. సా(కేను నిర్పంధించటమం టే, (ఫ్రాంస్లు, దేశాన్నే నిర్బంధించినట్లని డీగాల్‌ (ప్రకటిస్తాడు. (16 1601636263 వడం శైకడం06 13 106 80108 10 2౯651 8060) డీగాల్‌ యొక్క రాజనీతి చాతుర్యానికి నిదర్శనం ఇదీ. ఆల్బర్డ్‌ కేమస్‌ (410606 ౮1%39 1913-1960) ఈ వాద పచారకుల్లో మఠో (ప్రధానుడు. గగ6 56 25589309, ౯098-9₹90056 మొదలగునవి ఇతని నాటికొలు. కసాయివాణ్ణి నాయకుడుగా ౫91 &55853129 లో చూపాడు. ఇలుగు సొంఘిక నాటకరంగంలో గూడా ఈ అ_స్టిత్వవాద ఛాయలు కన్పి స్టవి. సాంప్రదొయిక సీతులకు, 'నియమాలకు విరుద్దంగా *చలం్‌. నాటకాలు కన్పిస్తాయి. భర్తలకు దాసోహ౦ కొకుండా తను ఆశయాల సాఫల్యళకు అనుగుణంగా నడుచు కొమ్మని తన నాటికొలలోని స్రీ పాత్రలకు (ప్రబోధిస్తాడు చలం. బుచ్చిబాబు “ఆత్మ వంచన” నాటకం పైనా ఈ వాద ముద్ర ఉందీ. బి. వి. రమణారావు “తమసోమా జ్యోతిర్గమయ” నాటకం ఈ వాదానికి నిండైన పతీక,
క్ష
“థియే[టికలిజం”
దర్శకుడి (ప్రాధాన్యానికి ఇదీ (ప్రాముఖ్యమిస్తుంది. “రి రైబచా” ౧1681600%) (6010౯5 60ఫ్ర) అన్న ప్వస్తకొన్ని రచనతో పాటు తయారుచేసుకొని నటువి వ్‌కి కదలికను, సంఘటనను, దర్శకుని ఆఖిలాష కనుగుణంగా మలచుకోవటాన్ని (వతిపొదిస్తుందీ. ఈ వాదానికి మూలపురుషుడు “రై న్‌హోర్హెట్‌” (280 62264 1873-1943) వియన్నా దేశీయడు, రచనా వస్తువు సొమాజికమైనా కాకపోయినా (ప్రదర్శన దృష్ట్యా దర్శకుని మనో భీష్టానుస్తారంగా (ప్రదర్శనకు (సాముఖ్యత నొసంగబిడటిం ఈ సిద్ధాంతంలో గమనించగలం. అనగా దర్శకుడు నాటక (వదర్శ నంలో సర్వాధికొరి, అవసరమైతే రచనలో (వదర్శనాయోగ్యతలేని ఆటంకంగా వంణమించే భాగాలను తొలగించుకోవటంలో గూడా దర్శకుడు వెనుకాడడు. తెలుగు నాటిక రంగంలో ఈ పద్దతి పూర్వం నుండే అమలులో ఉందీ. రచయితకు ఆస్తి త్వాన్ని (ప్రక్యాతిని కల్గించిన దర్శకులు తెలుగు సాంఘిక. నాటకరంగంతోనూ పలువురిని మనం చూస్తున్నాం. ,
ళు [200 3264 206 6100608866. 702276 20, క06%)600 02 ఇతో. 12660101066 హ్‌ ఈం వసతే 1 ఇ 4064 16 67013 మంళంమం. 02 (1056 వశజాం ఇకం06 0260 00౯ 0% _ ముగ అంయింటలి. 7108 106 01 30 80030 0 16 ఉడంంర. 30౬ 97002 216 శంం050664 ళం (686 ఇడం 0 676 91006 02 00 02006 14169 09 ఇ74866ే 10 సం 2064 50 ఇషం 020 0౯ 306 00108 : 7041 ప110టడ6 ౦96 09111088 0? 2 569163 0% 21009 280012166 3$06169, 28 6% మ!801 2 1 1086- శ్ర 226016. కటా 18 20 కంబు టంగి ం1క80069, ౦ కేంఘు104- బంక 10400... తన “ది స్టవ్‌ అండ్‌ ది స్టార్స్‌ (186 10020. జడి 6 58229) నొదికొన్ని పరిశీలించమని "సీన్‌ వాకొస్వి అబ్బే థియేబర్‌ (ఉ౦0టా 162ళ6) డై రెక్బ శన డబ్లు, వి. ఈట్స్‌ (3, 3, 6460 లేడి ౮ెగకీ (146 ౯98000 అకు పంపినపుడు ఆదర్శకులిచ్చిన సమాథానమే పె సంక్తులు, మే నాటకంలో ఇతినృత్తమే లేదన్సీ బలమైన సంఘటినగాస్కే ఆకట్టుకొనే పాత్రగానీ లేదస్తీ యుద్ద నీథత్సం గూర్చిన ఎటువంటి (ప్రత్యక్ష ఆనుభవం లేకుండానే యుద్దాన్ని గూర్చి మీరు (వ్రాయటమంపే, మీ వినోదం
200
కోస౦ (వ్రాసింది నూూతమే అవుతుందనీ వగ్పైరా వగైరా తమ అసంతృప్తి నంతా “సీన్‌ వాకాసీ”కి 'తెలుపుశారు. నాటక దర్శకులు. నాటక (పదర్శనవై దర్శకుడి దెంక అవ్రభిహతమైన స్టానమో ఈ సంఘటన తెలియజేస్తున్నదీ, రచయిత సంఘా నికి (ప్రతిరూపంగా నాటకానికి రూపకల్చనచేస్తే, ఆ నాటకానికి [పాణ స్పందనజేసి (పేకపల మధ్యకు తీసుకువెళ్ళేదీ దర్శకుడే. నాటక విజయంతో ఇరువురికీ సమష్టి బాధ్యత ఉన్నా, 3, వెంక పేశ్వరరావు, దేశరాజు హనుమంతరావు, గరిక పాటి రాజారావు మొ॥వారు ఇవిగాక అనునిత్యం పాశ్చాత్య నాటక (సవంచంలో (ప్రదర్శనను (_పేకకొహ్లుదపరంగా చేయటానికి మరిన్నో నూతన (ప్రయోగాలు జరుప బడుతూ ఉన్నాయి. ఇని సిద్ధాంతబద్దంగానూ [సదర్శనాపరంగానూ రెండు వైపుల నుండీ అమలు జరుగుళూ - ఉన్నాయి. (ధేకపల్ని ఆకట్టుకొనే విధంగా నాటక (ప్రదర్శనను రూపొందించుకొనే సర్వాధికారం మాతం దర్శకుడి సరమై ఉంటుందీ. “వెంటాడే నీడలు” నాటకొన్నీ (ప్రదర్శించి పెట్టమని (ప్రసిద్ద రంగస్థల కళాకారుడు, దర్శకుడు అయిన శ్రీ డి. యస్‌. ఎన్‌. మూర్తిని 1973 లో కోరటం జరిగిందీ, ఆ. నాటికొన్ని (శ్రీ మూర్తిగార్లు చదివిన ఆనంతరం వెల్లడించిన అభ్మిప్రాయమిదీం
“మ్స్‌ నాటకంలో సంభాషణలు గొప్పగా ఉన్నాయిః; సన్నివేశాలు మాతం ఆ కట్టుకొనేట్లుగా లేవు; అయుసా "విజయవంతంగా (ప్రదర్శించటానికి (ప్రయత్నిస్తాను నాటక (వ్రదర్శనపై దర్శకుని ఆధిసత్యం ఎంత తిరుగు లేనిదో ఈ అనుభవాలు వెల్లడి చేస్తాయి.
ఇటీవలి కాలంలో "పెక్కు నాటకాలను స్వమేధస్సుతో రంగస్థలంపై తీర్చిదీద్దీ విజయవంతంగా (ప్రదర్శింపజేస్తున్న విశ్యాత దర్శకులలో (శ్రీయుతులు చాట్ల శ్రీరాములు, డి. యస్‌, యన్‌, మూర్తి మిశళో, బాస్టీ భయ్యవరపు వెంక 'పేశ్వరరావు తదీతరులు ముఖ్యులు, పాశ్చాత్య నాటిక రంగ ప్రయోగాలను, సాంకే తక ఉపకరణాల సహకారంతో సమ్మిళితంజేస్తి ఆ (వయోగాలను. తెలుగు నాటికో పోకడలతో సంవదీంచ్చి ఇక్కడి రంగస్థల (ప్రదర్శనలకు అభినత్వాన్ని చేకూర్చి పెట్టిన ఘనత శ్రీ చాట్ల (శ్రీరాములు, (శ్రీ దేశరాజు హనుమంతరావులకే దక్కు తుందని చెన్పటింలో ఎటువంటి వి(ప్రతివ త్తి ఉండదు మేయర్‌ హోల్లు (34661 షేం14 1874- 1940) రష్యన్‌ నాటిక రంగానికి వినూత్నమైన స్థాయిని కల్పిం చాడు, *360- కళంయేడు[03 భుంంగో ని నృష్టించి, నాటకాన్ని రంగస్టలానికే పరిమితం చేయకుండా, బహిరంగ స్థలాల్లో లేదా పెద్ద పెద్ద గోడొన్స్‌లలో (ప్రదర్శన
201 జరిపేవాడు. వలువుడ నటీనటుల్ని ఒ'కేమారు రంగ స్థలంపై (వవేళపెట్టి వారిని యంశ్రాలవలే నటింపజేసి ఒక కర్మాగార వాతావరణాన్ని నృష్టించేవాడు. ఇందు లోనూ రచయితకు (సపాధాన్యత నందగించేదీ. ఆర్కెస్త్రోో లాగా ఆంతా ఒక కంపోజిషన్‌ పద్ధతిలో (ప్రదర్శన జరిగేద్‌. ఇర్విన్‌ పికేర్‌ (ము. ఇ08009) : (1893-1966) జర్మన్‌ దేశీ
యుడు. ఫో ర్త్‌వాల్‌ సిద్ధాంచాన్ని తీసివేసి (పేక్షకులకు ఊపహాజనకంగా ఉండేటట్లుగా తదనుగుణ్యమైన సెట్టింగ్స్‌ వేసి నాటకాన్ని (ప్రదర్శించేవాడు, దీనికి 2010 56/1) ఆన్న పేరు పెట్టాడు, ఇతని ఆధ్వర్యం క్రింద నాటికొలు “డాక్యుమెంటరీ థియేటర్‌” అన్న వద్దతికి వచ్చి వాటిలోని కథా వస్తువుకు (ప్రతీకలుగా వెనుక సినిమారీళ్ళు నాయకులు వగైరాల పోటోలు కార్టూన్లు, బొమ్మలు _సైడ్లమీద వేసి చూపేవాడు, ఇతని నాటకాన్ని “*ోక!71081 మంళం పేజరిలలో. అని పిళ్చేవోరు.. సోంఘిక జీవిత " నమనస్యల వరిశీలనకు ఇవి సమా(త్రం తోడ్సడకపోయినా. రాజకీయ ' వాతోవరణొవ గాహసీకు తోడ్పడేవీ. ఆనాటి జర్మన్‌ దేశ రాజకీయ విశేషాలను "ళ్లాఘించటానిక్‌ అఖిశంసించటానికి ఆ నాటికాలు ఒరవడిగా ఉండేవి, జెర్తోల్డ్‌ బెక్‌
_ బెర్తాల్ల్‌ (బెహ్హ్‌ ౪1014 తంంయల 1898-1956) ప్రసిద్ధ జర్మన నాటిక కర్తం (బెక్టొది కూడా ఎపిక్‌సైలే. (8016 9ట్ట!ర్శ ఇతని నాటికొలు సమాజ వికాసా నికి ఎంతగానో తోడ్చడిన్నై విశ్వనాటక సాహితక్టంలో ఇతని నాటకాలు చిరస్టాయిగా నిలచిపోవటిమే గాక సలుభాషళ్లోకి అనువదీంనబడిన్నై గూడా, ఇని కాలంలోనే జర్మన్‌ (ప్రజలు యుద్ద వీభత్స వాతావరణంలో (మగ్గుతుండటిం సంభవించింది...” అన్నార్తుల ఆకలి ఘోష్క దీనులూ; దరిద్రుల్యూ దగానడిన తమ్ములూ "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు బలికానటిం, నర్వ(త్రా అన్యాయాలు అక్రమాలు లాజ్యమేలడం వీటిని గూర్చి పట్టించుకోకుండా అస్రసన్యానం జేయలేదు (హ్హ్‌. కాను వాసే ప్రతి మాటా నవ (ప్రపంచానికి నాందీ వొచక౦గా ఉండాలని అహర్చిళలు తృషి చేశాడాయన... (బెహ్హ్‌ ఆలోచనా విధానాలపై నూర్కు, లెనిన్‌ టోధనల ప్రభావం ఎంతో ఉంది, అని కొట్రగడ్డ గంగయ్యగారు వివరించారు. నల థె నాటకొలు రచించాడు బెహ్హ్‌, ఇతడు నాటకరంగంలో చేసిన ప్రయోగాలు (ప్రవచించిన సిద్ధాంతాలు, వొటి కన్న గుణంగా సోగించిన రచనలు సలు దేళాల రంగాలపై [ప్రభావాన్ని (ప్రసరింపజేసినవి. వివిధ దేశాల రంగస్థల వికొస దీక్నూచికగా వర్డిల్లినవి, జర్మనో సైనిక నియం
202
తృత్వానికి అదీ కల్గించే మానవ మారణహోమానికి (వెక్ట్‌ తన జీవితాంతం పోరాడు డుళూనే ఉన్నాడు. నిర్బంధ సైనిక శిక్షణను ఖండించాడు. హిట్లర్‌ ఇనువ పిడికిలిలో జర్మన్‌ వొరుచుకుపోతున్నస్పుడు (బెక్ట” ్రవాన జీవితం గడిపాడు. నాజీలపైన్న వారి క్ఫూరమైన చర్యలమీద తన రచనల ద్వార నమరం పొగిందాడు, సాంఘిక విషాద సమస్యల అవగాహనను (సజా విద్రోహ రాజకీయ ధోలణుల ఖండనకు ఇతని రచనలు దర్పణాలు, నాటిక రచన వినోదంతో పాటు విజ్ఞానాన్ని కల్లించాలస్కీ (తబోథాన్ని, చైతన్యాన్ని, వొస్తవ స్టితగతుల్ని, సోషలిజం నిర్మాణ దృక్పథాన్ని కలిగించాలని (బెహ్ట్‌ వాంఛించాడు.
గోర్కీ “అమ్మ నవలకు నాటక రూనం కల్లించాడు (బెహ్హ్‌. (శ్రామికుల పోవంాటాన్ని సమర్షిఘ్ట్రా, కీ త్తిస్తూ, అభినందిస్తూ ఈ నాటకంలో పాబలు ఉన్నవి విష్ణవకారులను, కమ్యూనిజంను గూడా ఇవి అభినందిస్తాయి. “గెలీలియో” అన్న నాదికంలో మత మౌథ్యానికి శాస్త్ర విజ్ఞానానికి జరిగిన ఘర్షణ చిత్రింపబడిందీ, గెలీలియో సిద్దాంతంపట్ల ఆనాటి నుశాధిపతులు కినిసి అతనిని వేధించడం, “సూడ్యుని చుట్టూ భూమి తిరుగుతున్నదన్న” ఇతని సిద్దాంత పరిశోధనలు దేశం దాటి వెలుపలకు పోవడం ఇందులో (ప్రస్తావించబడిండీ. విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని మకాధి వతులు ఎంత తూష్టీభావంతో చూస్తున్నారో కాస్త పురోగమనాన్ని ఎంతగా ఆటంక వరుస్తున్నారో ఈ రచనలో విళడీకరించాడు. (ప్రపంచ సుస్టిరకా వికాసాలక్తై (ప్రవంచాన్నే మార్చమని ఆయన (ప్రబోధించాడు. రసొస్వాదనే కాకుండా సమస్యా పరిష్కార నిర్ణయాలను గూడ (ప్రేక్షక పరం చేయూలని సూచిందాడు. తాదాత్మ్య విచ్చి త్తి (41168100) పద్దతిని నాటకంలో (ప్రవేశ పెట్టాదు. (పేకకులకు (ప్రద రృనా లక్ష్యంలో స్పూర్తి బాధ్యత ఉండాలని సూచించాడు. నాటక వస్తువు దిదీ స్వీక రించినా [పజల చై తన్యానిక్తి వివిధ సమస్యల ఆవగాహనకు అదీ తోడ్పడేద్‌ కావా లన్నాడు, *సెషువాన్‌ నగరంలోని మంచి మపాళ” ఆన్న (బెహ్హ్‌ నాటకాన్ని “ోచుంచి మనిషి” అన్న పేరుతో శ్రీ కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణ అనువదించారు. ఈనాటి తెలుగు జీవనానికి అనుగుణంగా ఆ అనువాదం సొగిందీ (తమ్స్‌ ఇన్‌ దీ నైట్‌ (౧౫ 1 16 శ్రీల యుద్ద భూమిలోని సైనికుని కష్టజీవితం యుద్దం ద్వారా లస్టి పొందే స్వార్టపరుల విలాస జీవితం ఈ రెంటి వై రుధ్యాలను ఈ నాటకంలో వివరించాడు.
616 180 ఇ011609 ఇసీం 5191 366 రేం ఇనిడఈ 206166,
203
40210 05 యి. కటు మ86లేడ! 10 61181016. 1 రేంజి కం! పేడ?0 10 మి416 1 50: 0 &౯6 06ల ₹10665 ఇమం 10602819 6 ఢంళ2 ఇకిడ€ 4006006 900 8876 2 ం01611081 6701208102 43 & 50007806 ₹16- మంట శీపరే చుటు గం ఏ & 104 *8ు 01 8౦108 20026 మిక్రైం్క ఇసంష్‌ 20803 26616 మంల21 [00100 02 [76 98460081 206 00090221 22213315 గౌం ము” 9ఏ6ే 091 606 [036 800౯0808 902145 16 రే?॥గ08- ఈం 20మ. అంటూ. (బైక్ట్‌ తన రచనో వైఖరిని ఆవిష్కారం చేస్తాడు సంఘంలో జరిగే దానిని ఉన్నదున్నట్లుగా (వాపే పద్దతి కొందరిదై కే ఆ జరిగిన దానికి సిద్ధాంతపరమైన వ్యాఫ్యానం చేసే నాటిక రచయితలు మరికొందరని (బైక్‌ తెలుపుతూ కాను మొదటి రకం రచయికనేనని వెల్లడిస్తాడు. ఆంటే నమాజంలోని వెలుగునీడలను సహజంగా చి(త్రీకరించట మే “(బెప్టా” అభిలాషగా మనం ెల్చుకో గలం,
నాటకం విషయంలో నీ సాంప్రదాయం గూడా స్టిరంగా ఉండదంటాడు; కొలొన్ననుసరించి రంగస్థలం గూడా సరిణొమం చెందుతుందని తెబ్బతూ “ఇబ్బన్‌ క నాటకాలు ఇన్చుడు (పేకకుల్ని ఆకట్టుకోలేవంటాడు (వైన్‌; ఇందుకు (ప్రధాన కారణం మానవ అనుఇంధాల్లో, (ప్రధానంగా స్త్రీ పరుష సంబంధాల్లో కొట్టవచ్చి నట్లుగా మార్చులు సంభవించటమే. ఒ'పెరాను ఆధునిక నాటక స్థాయికి తెచ్చినవాడు (బెక్టై్‌. తన ఎపిక్‌ థియేటర్‌ గూర్చి (బెస్ట్‌ ఈ విధంగా తెలియజేస్తాడు.
“ఫస 6 6010 104006 కషం 508680 6889 10 1011 2 90౧ 6 ౨8488002 “88 0 10866 మమ. 21038 ఇగేరు ఈం [00 *బ!.... 1 6 6210 6866 1613 0600606 0౪016 805 2 0888006080 అను! పంం!1 1 & ముమ[గంల 05 రణల క0% మంజ806 0 6400 16001112... సాధారణ నోటిక (ప్రదర్శనను చూసే (ధేక్షకుడు రచయిత భావనా (ప్రపంచంలో సంలీనమైపోయి, ప్మాతల మకోగళ చింతనలన్నింటినీ తనకూ ఆపాదీంచుకొంటాడు; పాతల అభినయంతో పాటు కానూ ఆనందీస్తాడు; ఆవేదన చెందుకాడు, ఈ బాధలు, అనుభవాలు అన్నీ (బ్రతుకులో సామాన్య్యాలే? తప్పించుకొనే వీలు లేనివి అన్న నిస్పృహకు లోనై నా కావచ్చు సాధారణ నాటిక (పేకకుడు; ఈ ఎపిక్‌ పద్దతి నాటకం ఇటువంటి అనుఖథవాన్ని అందీయదు (దేకపనికి. పైగా ఊహించలేనంర ఆత్మ విశ్వాసొన్ని కల్లిస్తుందీ అతనిలో; ఈ పాత్ర ఆఖినయం వస్ట
804
వంగా లేదు, నాటకంలో ;రచయిత చెప్పిందీ విశ్వననీయంగా లేదు. అనవసరమైన దాధల్ని, బాధ్యతల్ని ఈ;.పాాత్రలు భుజాన వేసుకొని విలపించాయిః అందువల్ల నే ఈ ప్యాత్రల నవ్వినప్పుడు నేను కోభ చెందాను; ఏడ్చినప్పుడు నేను వినోదీంచాను అన్న భావన చెందుతాడు ఈ-ఎపిక్‌ థియేటర్‌ పేకకుడు. నటులెస్పుడూ దై నందీన జీవితం లోనీ భాషను గమనిస్తూ ఉండాలని “బెహ్ట” ఉపదేశిస్తాడు. మొత్తానికి సాధారణ సాంద్ర దాయ నాటకానికి పూర్తి వైవిధ్యంలో (బెక్ట్‌ ఎపిక్‌ థియేటర్‌ ఉంటుంది. సొం్ర దాయ నాటకం వాస్తవ జీవిశాన్ని (పతివింవిస్తుంది. సాాతల ఆఖినయం మాటున ఒదీ గిన అనుభూతులన్నీ తఈమవే అన్నంత (భ్రాంతిలో ఉండిపోతారు (ఢేకకులు., హృదయ స్పందనం, రసోడద్వేగం్క. ఆనందానుభూతి ఇవ్వస్నీ పాాఠలు పుష్కలంగా అందీ స్తాయి (పేకకులకు; ఎపిక్‌ థియేటర్‌ ఇట్లాగాక నటుణ్ణీ, _పేశ్షకుణ్ణీ దూరంగా ఉంచు తు౦దీ; సామాజిక సమస్యలు వైరుధ్యాలు, సంఘర్షణలు అన్నింటినీ నాటకం (పతివింవిస్తుందీ: ఒక విశ్లేషణాత్మక (ప్రబోధ మార్గంలో (కేక్షకులకు వీటినన్నింటినీ అవగాహన చేయిస్తుంది; సమాజ గర్భపు లోలోతుల్నీ (పేక్షకుల కందీస్తుందీ: కాసీ ఆ ల్లోతుల్లో వడి కొట్టుకుపోయేట్లుగా (పేక్షకణ్ణి తాదాత్మ్యం కానీయదు. భావో[దేకొలకు, తీవ స్పందనలకు గురికానీయకుండానే సొంఘిక చైతన్యాన్ని 1ఢేకకునిలో "పెంపొందీస్తుందీ; జీవిజాన్ని అధ్యయనం చేయించే దీళశకు (బతుకు వైవిధ్యాలకు కారణాలను అన్వేషించే దశకు (పేకకుల్ని ఈ ఎపిక్‌ నాటకం తీసుకు పోతుంది. “మరో మహృుంజోదారో” నాటక (ప్రదర్శన ఈ ఎపిక్‌ థియేటర్‌ పోక డకుఓ చక్కంని సంకేతం: తరతరాల మూఢ్యం, స్వార్ద పీడితవర్గం, మానవతా స్పర్శ లేనీ అవకాశవాదం ఇవ్వన్నీ కుస్పటోసి ఆ నాటకంలో ఉన్నా (ప్రదర్శన ఈ తాదాత్మర్థ విచ్చిత్తి (వ్రయోగంవల్లే ఆన క్రిడాయకంగా సాగిపోతుందే.
ఉతమ 61గం3 (046 0౧1 116 090 నాటకాన్ని రంగ స్టలానికే పరిమితం చేయకుండా నాలుగు గోడల మధ్యనే దాని ఉనికిని బంధించ కుండా చూడటం ఈ ఉద్యమ (ప్రధానాశయం. నాటకం అనేదీ సామాజిక కారణాల వల్ల "సమాజం మధ్యలో ఉత్పన్నమయ్యే సాధనంగా భావించి 1896 (ప్రాంతంలో ఈ ఉద్యనూనికి కొందరు రూపుదీద్దారు. ఈ ఉద్యమకారుల భావనలో నాటక (దర్శనకు ఒక నిర్ణీతమైన నియమబద్ద (ప్రదేశం అనావశ్యకమని, బహిః[వ్రదేశం లోనే ఆదీ రాణిస్తుందన్నదీ (ప్రధానం. ఆల్‌ ఫెడ్‌ జారీ (415004 32౯౮ 1873- 1907) ఉబురాయ్‌ (౮9౯01) ఇద్దరూ వ్య 0 0001” అనే నాటకాన్ని
803 ఈ విధంగానే [వ్రదర్శింవారు. రంగస్థల _డీగృంధనాన్ని ' (సదర్శన విషయంలో భీదంచాలు. సెట్టింగులను, సీనరీలను అసహజంగా, ఏర్పాటు 'చేళారు. (పేకకుభ ఆలోచనా ఒరవడికి కొ త్త పద్దతిలో ఉత్సుకతను జోడిందారు. (పేక్షకులకీ వద్దతి అయోమయం కల్గించింది. వారు దాన్ని నిరసించారు,
“ఆ్రన్షోనియమ్‌ ఆర్జాండ్‌” (4340212 త్య1226) 1896-1948) ఈఅవంట్‌ థియేటర్‌ను విస్కృతం చేసి దీనిని (ప్రబారంలోకి తెచ్చాడు. ఈయన్ని ౯2110 01 తళజనఓ 602646 206469” గా అఖినర్షిందారు, ఈయన నొటికొలు ౫64 మం780026 అనే దాని మీద ఆథారపడి వెలుగ్గులోకి వచ్చాయి. ఈ డాడా ఉద్యమ ట్రధాన అత్యం బూర్జువా సంఘ పద్ధతుల్ని తిరస్కరించటం. వీరి దృష్టిలో నియమ బద్ధమైన జీవితం నిర్జీతమైన వస్తు దృక్పథం అర్జరహిత మైనటువంటిదీ.. పరిస్థితు లను బిట్టి అనకొళశాలను బట్టీ కొర్యొలు జరిగిపోతుంటాయన్నదే గూడా వీరి భావన.
౨౦1వ పిఉకి0గష4ం0ం[ి రాళంతరునకి : దీని దర్శకుడు (గోటో విస్క్‌ (92010 1/11 - 1933): సీనరీలను, లైట్లిను ఆహార్యాన్ని కబ్ది యం శాలను గూడా ఇతడు తన నాటకొలలో నిషేధించాడు వం0[ కౌకింజట6 అని తన థియేటర్‌ రు నామకరణం చేళాడు. రియలిస్టిక్‌ థియేఏర్‌ నుండి దాని (ప్రదర్శనా నియమాలనుండి, పద్దతులనుండి (దర్శనను నరలింపదజేయటమే ఇతని ఆశయం,
రానురాను నవీన నామధేయంకో వస్తున్న నాటకొలు 100206 0 61110 ససం8156 0 22016390 10040806 0౯ ఉంటం 068000 01 ళంళం6 మొదలగునవి అనేకానేక (ప్రక్రియల (ఫ్రొదుర్భావానికి అస్కారమయినాయి;. నేటి పాశ్చాత్య జీవితం ఎంత అనిఇద్ధమైందో నాగరకత ఏ రీతికి జేరపోయిందో చూపె డుతూ పెక్కు. (ప్రయోగాలు వస్తున్నై ఈ (ప్రయోగాలు సామాజిక సమస్యల్ని; కళాత్మకంగా మలచి తిరిగి థియేటర్‌లో (పదర్శింవజేసినై. థియేటర్‌ వల్ల జరిగిందే చుంటే (గ్రేకకుల్ని రాజకీయ సమస్యలపై వృచృకులుగా మార్చటి౦....
గ్జాం పేండ[6 0£ పైే00656 206ే గీశక్రం! 102 0£3%00 0 గ ష0 కషంజటం మం?01 13 సమయంమం61 3010000109 296 01 1970176064 23 0016 2 కంయమ220 థఠ07601031...... “రాం గసం08 0 వ౯0063 206 తమకం? 13 806) 9201900176, వటం 18061 తం8మడ184 0006663 ఈ1310836 836 1మ 01198 శేం0246 &86ీ 60151106 ఇస86 680%. 10001 113 ఇంైై0€ 6203 201684 28 138 090041 ంయల సేం 1180 6114101668 రం1603ట 10 ఈం ముం 0 080 మసక 200 పేజకథ టా. 10911
206 శం03 08 గే036 ఇషం ఇం%1లే 076001 60 8|6 7621 60 టం? 10088134 టం3, సే6180100 (1011 12083886 60 0856 0౪6 11180 2 8939102866 వె?ా06080 236 3808 - 26 66 20001 28266 0 ఇంక14)% బని ఈ థియేటర్ల గూర్చి వివరణ ఇస్తాడు డక్టర్‌ ఎస్‌. ఎన్‌. సాహు;
సామాజిక వై రుధ్యాలను సంఘర్షణ రీతిలో (స్రదర్శించటం, ఆ(గహాన్ని,
దిక్కారాన్ని తెలియజేయటం ఈ తరహ (ప్రదర్శనల్లో (సధానంగా గమనిస్తాం; సమాజం' అవినీతిపరులతో అరాచకవాదులతోో వంచకులతో నిండి ఉన్నప్పుడు ఈ తరహా నాటక రచనకే ఆవిర్భవిస్తాయిః (ప్రముఖ నాటిక రచయిత “ఆస్పోరన్‌ొ గూడా తన నాటకాన్ని వంచకులకు, దేశ (ద్రోహులకు అంకితం చేస్తున్నట్లు (వాస్తాడు. ॥ “| శ్రంరే!ండ00 కట 0127 €0 ళం 11869 824 501౯ శేరి౦ం61761౯5, 10 లం80 ఇం 621) శేం&1 06 (౯౦౦160)... 601036 ఇసేం, 01 & 88180 010600 214 1658. 8006850011) 0607 19 602260 2964 ం36 ఇషం ఇ ఠం 14801 10 1161060611 41 211. వంచకులక్కు అబద్ధాల కోరులక్కు, ఆదర్శ వంచకులకు దేశ (దోహులకు నాటకాన్ని అంకిత మీయటమం పే సమాజ మంకా ఇటువంటి వాళ్ళతోనే నిండి పున్నదని “అస్పోరన్‌” ఆగ్రహాన్ని వెల్లడించట మన్నమాటి.
“ఈ (ప్రదర్శనలు కళాత్మక భావాల్ని తగ్గింపజేశాయి.... యదార్థ అనుభ వాలకు బదులుగా ఈ మాజిక్‌ (ట్రిక్సొవల్ల ఉపయోగమేమిటి ? ఈ (ప్రయోగాలు జీవిత ధ్యేయాన్ని (ప్రతిపాదీస్తూ ఆ యా సామాజిక పరిస్టితుల్ని వి వేకవంఠంగా ఎదుర్కొనే ర్రైరాన్ని (పేక్షకుడికి కల్లించాలి.... ఈ (ప్రయోగక _ర్తలు కొన్ని అనుభవాల్ని గడించటంతోన్లూ యదార్జ జీవితాన్ని ఉదాహరణలతో చిత్రించడంలోనూ విజయం పొందలేక పోయాళు; అసంపూ ర్రిగ్యా వంచనాత్మకంగా చిత్రించగలిగారు....” అని (ప్రముఖ జర్మన్‌ నాటిక రచయిత “(ెస్టా” ఆధునిక రంగస్థల (స్రయోగాలపై తన అభ్మిసాయాన్ని వెల్ల డించారు.
“....ఆబ్బర్జిన్టు, వైకో ఎనోలిసిస్టులకు భవిష్యత్తు లేదు. నేర లైంగిక అనహజత్వాలు చూపేవాటికి (ప్రాచుర్యం రాదు. యుగధర్మాన్ని (ప్రతిబింబింప కేయటంలో ఇవి తోడ్పడటం లేదు, కళా (ప్రయోజనమూ సిద్దీంచడం లేదు ... పూర్వపు నాటక భాషా సంసదను పాఠబడిందని. వీరు తీసివేస్తున్నారు. కానీ ఆ పూర్వపు భాషా స్థాయిని అందుకునేటంత వరకూ, (స్రక్యాన్నూయ భాషా సాధనాలు
2807
మనకు చేకూరేంతనరకూ. ఆ పాత దానిని తీసివేయరాదని “కొరిగన్‌”. అఖి (పాయం.
యూరప్‌ చర్మితలో ఇద్‌ ఉద్యమిక దళ కాదు. కొత్త భావాన్ని కీసివేసి ముందుకు పోయేమార్ష్గం. ఆ రచయితలకు కన్పడటంలేదు. ఆందుకే ఉదాత్తతతో కూడిన నాటికొలకు (పేరణ లేదు. సంస్కృతికి సృజనాత్మక స్ఫూర్తి లేనందువల్ల ఇటువంటి నాటకొలు వస్తున్నవి. వీటిలో సమాజ సమగ్ర వీక్షణ లేదు, పాక్షీక వీక్షణ మాత్రమే. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం బలంగా ఉన్నప్పుడు, రివల్యూషనరీ వాతానరణ౦లో నుంచి నాటకాలు వస్తాయి. ఒక దార్శనిక వలువ నాపొదీ౦చ్చి దాని “పిరికే “నాటకం” అని వ్యవహరిస్తున్నాడు? కోపోటద్రి క్తమైన కథా వన్తువై కే దానిని థియేటర్‌ ఆధ్‌ యాంగర్‌గా అఖివర్సి స్తున్నారు. (కూరత్వమై తే. థియేటర్‌. ఆఫ్‌ క్రూయాలిటి. ఈ విధంగా వస్తున్న పాశ్చాత్య ఆధునిక నాటక (ప్యక్రియలు శీఘ్ర మైన మార్పులకు లోనై మరో రూపాలకు ఆధారాలవుతునై స్టిరమైన దార్శనికళా లోపం వల్ల నూ ప్రస్తుత సాంస్కల్భతిక జీవితంలో స్థిరత్వం కోల్పోయినందువల్ల నూ అనేకానేక (వ్ర(క్రియలు అనతరిస్తున్నాయి.
నాటికొన్ని నూతన (వ్రయోగంతో రచయిత ద్వారా (ప్రయోక్త (వేకపల వరం బేయూలన్న తహతహ కన్పిస్తున్నదీ. సొమాన్య వాస్తవానికి వివిన్నంగా ఉండే కళారూసం ఏదైనా (ప్రేకకుని ఆవగాహనకు తోడ్బడలేక ఆతనిని అకట్టుకో లేకపోతే అతడు చూసేదేమిటో, దాని ఆంతర్య 'మేమిటో కెలిసికోలేని అయో మయంలో సడిపోవచ్చు. తన అనుభూతి ఏమిటో 1440 చేయలేని విచిత్ర స్థితిలో వడి కొట్టుకుపోవచ్చు. రచన సొమాజికమైనా సమకాలిక సమస్యా పూరిత మైనా సామాజికుని సోనుభూతికి, అనుభూతికి, అవగాహనకు ఆదీ తోడ్పడటంలో విఫలమైనపుడు (పదర్శనా లక్ష్యం ఎడాలి పాలై నళ్లు. సహజంగా (ప్రేక్షకులు. ఒక దృశ్య వద్దతికి ఆబవాటువడినస్పుదు, వారిలో ఈ గంద్రగోళం మరీ అధికం, ఈ నూతన (ఫ్రయోగాలవట్ల పలువురు తమ ఆసంతృప్తిని వెల్లడిస్తున్నారు. ఈ విమర్శ కలలో (ప్రముఖులు ప్రసిద్ధి చెందీన ఆధునిక నాటిక రచయితలే కావటం గమనార్హ 0, యురోసియన్‌ థియేటర్‌ - ఫయోగాత్మకత ;
“గత రెండు తరాల సుండి యూరోపియన్‌ థియేటర్‌లో వ్రయోగాత్మకళ
+206 (ప్రవేశించింది అయితే ఈ విఖిన్న (ప్రయోగాలు ఆశించినంతటి [ప్రయోజనాన్ని బేకూర్చులేకపోయాయి. ఈ విధమైన (ప్రయోగాలవల్ల (ప్రేక్షకులు తికమకలో పడి పోయారు. వీళ్ళు అవలంబించిన భాషా పద్దతులు గూడా ఆతి దారుణంగా ఉన్నాయి, _ “పికాసో” అవలంవించిన పద్ధతుల్లో ఏ ఒక్కటీ (ప్రబోథాత్య్మకం కాదు. సమ కాలీన వస్తువును స్వీకరించడంలోని గొచిత్యం ఇక్కడ (పళ్నార్ధకమైపోయింది, స్టేజీ యంత్ర పరికరాల షాపైతే ఆడిటోరియం అసెంబ్లి హాలుగా మారిపోతుంది, ష్‌కొసో దృష్టిలో థియేటర్‌ అ'సెంన్లీ హొల్పు (ప్రేక్షకులు సభ్యులు. తెలుగునాట హూడ ఈ విధమైన నాటకాలు వచ్చినాయి. మొత్తం సమాజం దర్శనం కాదు కొబట్టి మనం చెప్పేదీ తస్పు కావచ్చు. మనక్కనిపించేదే మనం (నాస్తాం.... నా దృష్టిలో (ప్రాయిడన్‌, మా ర్రిసు నాటకాలే సొంఘిక నాటకాలు” అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు హెన్నీ అడ్లర్‌. తెలుగు నాటికరంగంపై వివిధి దేశాల రచనల (ప్రభావాన్ని మనం గమనించ గలిగౌం. " ఇందుకు (ప్రధానంగా ఆంగ్ల భాష వాహకగా పనిచేసిందనేదీ నిర్వివా దాంళం, అంగ్ల భాషా సాహిత్య పఠనంలో మక్కువ చూపారు భారతీయులు, తెలుగు నాటక రచయితలు దర్శకలు కూడా, పాళ్చాత్య నాటకరంగ నూతన (వ్రకియా (ప్రయోగాలను ఆసక్తితో పరిశీలించి ఆకళింపు చేసుకొన్నారు. కబట్టి ఆంగ్ల దేశంలోని అధునిక నాటిక రీతుల వరిశీలనను సూలంగా ఇక్కడ సమీక్షించడం అవసరం. యూరప్‌లో (ప్రారంభమైన ఈ నూతన (ప్రయోగ పోకడలు 1819 (ప్రాంతంలో ఇంగ్ల ౦డుకు చేరినాయి. అస్పృడస్పుడు రూపుమూర్చుకొనే (9787616124 ౨2531025) ఫాషన్స్‌ను ఇవి ఇమిటేట్‌ చేసినై,. ఇవి ఎంతోకాలం జీవించలేదు. వీనినే £౯6 [6866 గెడిం౪6062రగా వ్యవహరించేవారు. వీటితో పాటుగా “ఆర్థడాక్స్‌ నాటి కౌలు; మెలో(డ్రానూలు, ఫార్సులు సెంటిమెంటల్‌ కామెడీలు డొమెస్టిక్‌ ఇంటటిగ్‌ రూపకాలు గూడా (ప్రదర్శింసబడేవి. ఇవీ &ీణించి పోయినై. వీటిని మధ్యతరగతికి చెందిన నాటకాలుగా పఠిగణించుకోవచ్చు. రియలిజం ఉద్యమంతో వచ్చిన నాటి కౌలు అర్జణాళ్స్‌వి. మిడిల్‌ క్లాస్‌కు న్యతిరేకమైనవి, ఇవీ కళాత్మకంగా విఫలమై నాయి, నాటికొన్ని ఆకర్షణీయంగా చ్వితించేందుకు గాస్‌ను సృష్టించారు. ఇందు వల్ల వాస్టవికతకు దూరమైనాయి. (610915 (1881) య సంఇ 021 €6 వెగర్యేం (1935) సిందాలిజం, ఎపిక్‌ థియేటర్‌ యాంటీ థియేటర్‌ మొ॥ వాటికి వాటకకర్తలు రూనకల్ప్సన ఛేశారు. నూతన కెక్నిక్‌లను (వవేశపెట్టారు.. ఇవి
209
(ప్రత్యేక గా ఉండలేక ఒకదానితో ఒకటి కల్సిపోయాయి (01160౯ 2120016 = 0768 8202198) “ప్రపంచ గమనాన్ని మానసిక సంఘర్షణను చ్మితించటంలో ఇవీ విఫల మెనాయని” విలియమ్స్‌ వ్యాఖ్యానించాడు. కి9స్టియన్‌ గ ప్లాటోనిక్‌ నాటకాలు గూడా కొనసాగినై- మానవుని ఆంతరంగిక జీవితాన్ని (ప్రతివింవిస్తూ (పేమమయొక్క రియాలిటీని చిితించటానికి ఈ స్లాబోనిక్‌ నాటకాలు [వయత్నించినాయి. వీటితోపాటు సాంఘిక విష్ణ వ నాటికౌలు గూడ రూపం దిద్దుకొన్నాయి. * వఠిపూర్ణ మైన నమా జిక చింతన _ నీటిలోనూ లోపించింది. . వొళంరి! 54060016 (పైకి కన్విం చేది. 3202820000006. (పునాద్భీ. ఈ రెంటినీ సమన్వయం చేయటంలో రచమితటు విఫలనువటమే ఇందుకు కారణం, నాటక రచనలు నాచురలిస్టు స్టాయిని అధిగమించ లేకపోయినై =
మార్క్సిజాన్ని, ప్రాయిడినాన్ని కళాత్మకంగా _స్టేజీవై - ప్రదర్శించడానికి కొందరు (యత్నించారు 'పొయిటిక్‌ ఇడియం. ద్వారా. ' "(ఆడెన్స్‌ కిషర్‌ వుడ్‌ మొదలగువొద)ి *షాో (ప్రయోగాలు జరుపుతున్నపుడే, “ఇలియట్‌” పద్య నాటకాలు (గ్రాసాడు. ఇవీ (ప్రేక్షకులలో మరచిపోలేని రసానుభూతిని కల్లించిన్తై. ఈట్బొ గూడ పద్యనాటకౌలను (206616 రేఃజరుగ5) (నాళాడు, భావొల ద్వారా వై తన్యం తేనా లన్న వాదం “షాదీ? ఇదీ అంతమైందీ. ఇన్నుడు ఆంగ్ల దేశంలో అనుభూతి పద్ద తితలో రచనలు సొగుతున్నాయి.
నూతన వా స్తవికళా దద్యమం. 160 108116 క0౪6మ02 వ (నూతన వా సవిక ఉద్యమం) వాస్తవికేతర పద్దతిలో ఈ ఉద్యమ నాటికొలు వచ్చినవి, వీర సింబాలిజం ఎక్సొ(ఫెషనిజంలకు (ప్రాధాన్యమివ్బారు, మాటిలతో చూపలేని వాటిని మాధ్యమమార్ల్గముల ద్వారా? సరోక్ష మార్గముల ద్వారా అనుభూతి కల్లించే పద్దతి ఇదీ. దీనికొర తే సిందాలిజిం, ఎక్‌, గయెషనిజంలకు (ప్రాధాన్యత నివ్చారు.
లెస్ట్‌వింగ్‌ థియేటర్‌. (60 ₹128 కండలు. (1930) ఒక కాలంలో వచ్చి వెంటనే అంతరించిపోయింది. చిన్న చిన్న థియేటర్ల లో చిన్న చిన్న ప్రదర్శ నలిచ్చే లత్యుంతో ఇదీ (ప్రారంభమై కొద్దీకాలం సాగి ఆ తర్వాత ప్రీ థియేటర్‌ మూవ్‌ మెంట్‌లో కల్సిపోయిందీ, ఇందులో (ప్రధానంగా నీదల (బ్రతుకు తెరువును వారి దీనొనస్టలనూ చూపేవారు, మొదటి ప్రవంచ యుద్ధానికి ముందు పర్టిల్లిన (జ రచనా పోకడలతో తిరిగి నాటకాలు. (వాస్తున్నారు (మిడిల్‌ల్లాస్‌
2
రీ0
నాటికలు ఉన్నత తరగతి నాటిళాలు *ఏ పేస్ట్‌ ఆఫ్‌ హస నాటకం ఎంతో (ప్రసిద్టీ వొందిందీ, బడుగు (ప్రజలను గూర్చి (వ్రాసిన నాటకొలు గూడా వచ్చినై: జనామోదాన్ని పొందీన్నై. వాస్సవీకతతో పాటు సహజత్వాన్ని గూడ వీటిలో (ప్రవేశ పెట్టారు. సన్నివేశాలను, సంఘటనలను సహజంగా చిత్రీకరించారు. "కిచెన్‌ సింక్‌ (డ్రామాన్‌'గా వీటిని పిల్చారు కొందరు. వీదతనాన్ని, యువకుల అసంతృ ప్తితో నిండిన రచనల్ని లిరికల్‌ రొమాంటిక్‌ కళాత్మక భావస్ఫూ ర్తి ద్వారా (ప్రదళ్శిస్తు "న్నాడు. కొ త్ర జెక్నికొలో “తాహర్‌” (1961) నాటకం వచ్చింది. దీనిని అస్పోరన్‌ (0300౯26) (వాళాడు, ఒక సామాన్య వ్యక్తికి చారిత్రాత్మకమైన వ్యక్తిగా ఊహా రూపమిచ్చి అతని చేష్టలను ఈ సామాన్య వ్యక్తి ద్వారా (పతివించింపదేయటం, తెలుగున గూడా ఈ మాదిరి నాటకాలు (మహ్మద్‌ వీన్‌ తుగ్గక్క్‌ (తివాకీయను దర్శ .నం౦ వెలువడినై. -
ద్ర స్పిట్‌ థియేటర్‌ మువ్‌ మెంట్‌” (౧౦ 30]16 కంషటా6 రం౪0మ6బ0 చిన్న చిన్న (ప్రదర్శనలకు కేంద్రంగా స్పిట్‌ థియేటర్‌ మూమెంట్‌ (ప్రారంభమైంది. పలుచోట్ల వీరి (ప్రదర్శనలను జరి పేవారు. ఈ (ప్రదర్శిత నాటకాలు నూతన భావాలతో నూతన కళాత్మక భావస్ఫూ ర్తితో నిండ్నిఉందేవి. (ప్రజల (ప్రోత్సాహం లభించినా ఈ ఉద్యుమావికి ్రభుత్వాదరణ లభించలేదు. నాటిక రచన మొత్తం సమాజానికి ప్రతి వింబింగా గాక ఒక వర్గాన్ని ఆధారం చేసికొని వీటి రచన సాగేద. (గ 6. ౦. కొరకు నాటకం చూపించడం, (ప్రచారం కొరకు (వభుత్వం వేయించే నాటకొలు మొదలగునవి ఈ మూవ్‌మెంట్‌ నాటకాల).
“వాస్తవికత సహజత్వం, సంఘం” ఈ పదాలన్నీ వాడటం వరకే గాని (పేవతపల అనుభూతికి ఇవి ఉపకరణ సాధనాలు గావని కొందరు విమర్శిస్తున్నారు, “04 య21060) అన్న నాటక (వదర్శనపై (పేశకలు రిరుగుబాటు చేశారు. ఒక హేతువాదీన్మి ఆధ్యాత్మిక వాదీన్సి మతవాదీని విచారణ నిమిత్తం డి్రేటర్‌ అయిన రాజు కోర్డలో హాజరుపరచినందుకు ఈ తిరుగుదాటు, “షా *సైెంటోజోన్‌” నాటికానికీ ఈ అనువాదమే తటిస్థించింద్‌. దేవుడిని రాజును విశ్వసించే వ్యక్తికి శిక్ష విధించాలని ఈ నాటకం సూచిస్తుంది. మత భావ, సంప్రదాయ 'స్వేచ్చలను శికించ గూడదనే భావంతోనే (ప్రేక్షకులు ఈ తిరుగుదాబు.. చేశారు. ఇలియట్‌ గూడా ఈ నాటకాన్ని రివైజ్‌ చేయాలన్నాడు. ఎంత ఆధునికత్వం వైపు (ప్రపంచం సరుగులు తీస్తున్నా, నాగరికతలో శిఖరాలకు. చేరుతున్నా సాంప్రదాయ భావాలు విశ్వాసాలు (ప్రజలలో పాఠుకొని సోయి ఉంటాయని ఈ అనుభవాలు నిరూపిస్తున్నాయి,
పై[ే
సాధ్యమైనంత విపులంగా పాశ్చాత్య నాటిక రంగ సరిణామ ,(కమాన్ని వివ రించటం జరిగింది. (ప్రసిద్ద రచయితల్ని. వారి (ప్రముఖ నాటికొల్నీ, వారి రచనా పోకడల్నీ నాటిక సారాంళాలను తెలియజేయటం జరిగిందీ. సామాజిక చింతన సాంఘిక సమస్యల (ప్రస్తావన వున్న నాటిక రచనలను ప్రాచీన (గ్రీకు రోమన్‌ నాటక రచనల నుండి వెల్లడి చేయటానిక్తి (ప్రద్యుక్నం జరిగిందీ. శతాబ్దాల నాటక రంగ పరిణొమ చరిత్రను చాలీవాలని పరిమిత శక్తితో సమీక్షించినందు వల్ల కొన్ని కప్ప దాటులు తప్పలేదు. విపులంగా వివరించట్లం ఇక్కడ స్వాధ్య్యం కాదు ఆయికే తెనుగు నాటకరచనలపై పెన పేర్కొన్న పాళ్చాత్యరిచనలు కొన్ని గిటురాచ్ళుగా, మరికొన్ని ఒళిపిడి రాళ్ళుగా ఉపయుక్తాలయినాయి. ఆ వివరాణ ముందు ముందు (ప్రస్తావించ బడతాయి.
(ప్రాచీన గ్రీకు :దేశంలో ఇన్కలిన్‌, సోఫక్షిస్స్‌ యూరిపిడ్స్‌. అలశిస్టోఫీక్సిలు; పదీ హేడవ శతాబ్దంలో మోరియర్‌, ' రేసిన్‌లు (ప్రాన్స్‌లో, రోంలో ష్టాటిస్‌, 'పెరెన్స్‌ మినొండ్‌రొలు- ఈ సరిణాను (కమంలో నాటిక రంగాన్నిణొజ్జ్వల్యమానం. బేసిన ధృవకారల వంటివాడు. నూతన కథా వస్తువును ఎంపిక చేసుకోవటంలోనూ దానికి నా స్తనికతా తొడుగును ధరింప జేయటంలోనూ “ఇద్చిన్‌ 7 క్ర పఠిణామ్మక్రనూన్ని మరో మలుసుకు మళ్ళించాడు, స్టిిండ్‌ బర్గ్‌, హాట్‌మన్‌, ష్కా సిండ్‌, ఇెకోవ్‌, అమెరికాలో యూజినీ ఓనిల్‌ మొదలగు (ప్రసిద్దులంకా ఈ పరిణోమంలో నాటిక రచనకూ (ప్రదర్శ నకూ పరినక్వతకూ నూతన స్బూర్తిన, శక్తిని (వ్రసొదీంచి పెట్టినవారే.. ఆధునిక పాళ్ళ్చాత థ్‌ నాటిక రచయితల వస్తువు బహు వి స్ఫృతమైందీ. వాద స్పృశింపని క౯ఖ లేదు; మానవ మనోకేేత్రంలోని మూల మూలలను వారు దర్శించారు, అమృత నీజాలతోపాటు సహజీవనం చేసే విషసీవాలను గూడా వారు గమనించారు. (ప్రపంచ నుస్టిరతకు;, మూనవ జీవిత (స్రళాంతతకు ఇవెంత హానికరాలో తను తను రచనల్లో ప్రస్తావించారు. ఇది వారు జీసిన ఆవివామ పరిశోధన, ఆయితే ఈ విషనీజి నిర్మూల నకు వారెట్టి తరుజోపాయాలను సూచించలేకపోయిన్నా సంఘ జీవిశానికి ఇవెంఠటి అనరోధాలో, అపొయకరాలో తను రచనల ద్వారా వెల్లడించారు. పాశ్చాత్య సంఘ
_ వురోగమన పునాదులను గూడా పెకలించి వేయగల నిచ్న్ర్వయోజనకర్య వినాశకర పోకడలను వారు తను రచనల్లో విప్పలీకరించారు. సాంఘిక వ్యవస్థ ఎంతగా. దీగ జారిపోతున్నదో తెలియజేశారు. ఈ ఆధునిక రచనలను గూడా ఓ మూరు సంక పంగా చర్చించడం కొం ఆవళ్యక౦. శో
వ? ఆభఘనిక ఆంగ్ల నాటక రంగం :
ఆధునిక ఆంగ్ల దేశంలో విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులుగూడా నాటక రచనల పట్ల ఆశర్షి తులవటం హర్షదాయకమైన విషయం. జర్నలిస్టులు, టీచర్లు, గృహ్‌ ణీలు గూడా ఈ నాటిక 'రచనకు పూనుకోవటం గనమనింపగలం. (పతి సంవత్సరం కొన్ని వందల నాటకాల రాత(ప్రతులు, పెద్ద పెద్ద నాటక కం'సెనీలకు ఆందుతుండటం, వీట్‌ పరిశీలన కొరకు (నత్యేక సిబ్బందీ నియమిఎపబిడటం మనకు ఆశ్చర్యం కల్గించే విషయం. చిన్న కంపెసీలు కూడా సాలుకు రెండు మూడు (కొత్త నాటకాలను (ప్రదర్శిస్తాయి.
ఈ నూతన నాటకాలు అనేక విభాగాలకు చెందనవై ఉంటాయి. పింటిర్‌ (1160, వెస్కర్‌. (77691౬60, అస్బోర్స్‌ (0౩9016), ఆర్దెన్‌ (యితేలు, ఎడ్వర్డ్‌ బాండ్‌. (కెరేగజండ 309, డేవిడ్‌ (క్రీగాన్‌ ౧04౪14 06862). చాన్లెన్‌ ఉడ్‌. (౮12163 ₹/004్రి, జాయి అర్హన్‌ (౮౦6 0/౦౫) పీరంకా ఆధునికొంగ్ల నాటక రచయితలు, - జె, "వి: ్రీస్టీ, క్రిస్టావర్‌ 9 వారికంకు కొంచెం ముందటి వారు. పీరిలో ఆధునిక రచనా.పోకడలు తక్కువ.
ఈ ఆధునిక రచయితలు స్పృృశించని వస్తువు లేదు. ంకం:ంరన2811ట0 మయుంంమ00212, వెంంటటటం9, 20020103, 71010526 02 6229881 జేంతటు5, రగ2ుమిలం€ మొదలగువాటిని గూడా. నాటక ఇళివృత్తాలుగా స్వీకరించారు. ఆఅయికే ఇవస్న్‌ ఈనాటి సంఘజీవనంలో ఆంతర్చాగాలే. సమకాలిక జీవితావస్టలను పీరు చిడ్రిస్తున్నారు. భయంకర వా స్తవాలను తెలియ జెప్త్పన్నారు. ఆయితే. వాట్‌కొక పరిష్కార మార్గాన్ని గాని నివృత్తి పొందే సందేశాన్నిగాని వీరు సూచించటం లేదు. బాహిక నందర్శనమేగాన్సి ఆత్మ సందర్శనానికి పీరు సుముఖత చూసటిం, లేదు.
వెన్సర్‌ “కిచెన్‌” నాటకం నాటిక రచనా (క్రమాన్నథిగమించింది.. కిచెన్‌ చూపటింలో సినిమా (వ(కియ నవలంవించాడు. గ్యాస్‌ పొయ్యిలు మాంసపు పేబుల్‌ ఇవన్నీ ఒక “రెస్టారెంటోలా దర్శనమిస్తాయి. ఇందులో ముష్పదీ పాత్రలు దొదాపు వంట ఇంటిమీదే ఈ నాటకం కేంద్రీకరించడం జరిగిందీ. ఇందులోని (ప్రతిప్యాత్ర తన అనుభవాన్ని చెప్త మరో స్యాతకు ఆ విషమాన్ని నరథరా చేస్తుందీ. శ్రీ పురుష పాత్రలన్నీ కిచెన్‌లోనే కదలాడత్తై. 0౯ 5%1100320466 116
ద్ద
ఇం116 98 276 0660 2 56836; 046 109 మం 16 ఇ8 & కంల” అని వెస్కర్‌ తనను విమర్శించేవారికి సమాథానమిస్తాడు,
ఆభునికాంగ్ల నాటిక రచయితలను గూర్చి .... ఉ|టంంంి 110 26% వెస్‌ ర8మడ05ట్‌ ఇం 06407లట్వ సళం766ే ₹16 నంయంట? 226 566% 2 1811 07013009 12 01౯ 01400 0£ ౪046 లం 6 సె ం-ఇ05168 &70226ే 11600 2864 ₹1 ఏఏ కుం .... ౩౬60 ఇ140 08192000 4001 021, 58058010021, 11620108] 1803 అేంండ000 భం 16410 028 06 & 6811960081 6న01014100, 60901104664 26 నంషం6ి ౯6600191016 మంఠే10. ....”* అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు విలియమ్స్‌, +
చెప్పదల్భుకొన్న వస్తుపు తమ చుట్టూ అల్లుకొన్నదే ఆయినా చెప్పే విధా నంలో వీరు రంగస్టలాన్ని మరింత (వ్రయోగానుకూలంగా వాడుకొన్నారు. నూతన "ఇక్నిక్‌లతో (ప్రేకకులను పరామర్శించారు. ఈ కాద్దారంభంనుండి (వదర్శనలో, రచనలో నూతన పద్దతుల కోసం అన్వేషిస్తూనే ఉన్నారు అంగ్ల నాటిక కర్తలు,
పింటర్‌ “ది రూం (౫౬౦ మెం0ణు) నాటకంలో ఈ అన్వేషణే మనకు గోచరిస్తుంది. రంగస్థలం ఒక గదీగా మలచదిడిందీ, దాని 'ద్వారం ఎనుడైనా ఇరుచుకోవచ్చన్న నిరీక్షణలో (పేక్షకులుంటారు. (ప్రపంచంలోని అగోచరమైన మిస్టరీ ఆంకా ఈ ద్వారం తెరచుకోవటంతోనే అవగాహన మవృతుందన్న ఆంతరార్జం ఇందులో. నాటికాంతంలో మరోసారి తలుపు తెరుచుకుంటుందీ. వృద్ధన్రీక్‌ తనగదే శెలును. ఆ భవనంలో ఉన్న మంన్నో గదుల విషయం ఆమెకు తెలియదు. అ భవనానికి ఎన్ని అంతస్టులున్నాయోగూడ ఆమెకు తెలియదు, జీవిత పరమార్థాన్ని సింటిర్‌ సింబాలిజం ద్వారా అఖివ్య క్తీకరించాడుం మనిషి ఎంత అబ్బడ్పో అజ్ఞానాంధ కారంలో ఎంతగా ఆవరింపబడి ఉన్నాడో పింటర్‌ తెలియచేస్తున్నాడు. తలుప్ప ఇదచుకోగానే అంధుడైన నీగ్రో వ్ర వేశిస్తాడు. మరణహోనికి సంకేఠంగా ఈ పొ్యత
“ర్స్‌ డ్త పార్షీ * నాటకంలో గూడా “పింటర్‌” ఇటువంటి ఇతివృత్తాన్నే ఎన్నుకొన్నాడు. స్టాన్టే (52802) అన్న పాక తన గడిలో భద్రంగా ఉంటుందీ, ఒక వఐరిష్‌ వ్యక్తి మరో '“జూూ అతనిని ఈ సెక్యూరిటీ నుండి దియటకు రమ్మని వత్తిడి చేస్తారు. ఎండుకిట్లా వత్తిడి. చేస్తాయో సింటర్‌ శెబవడు, వాస మరణ
214 నంకేతకులో, రాజకీయ పార్టీ (ప్రతినిధులో, గూఢచారులో మనం ఊహించుకో వాల్చిందే. ఇదీగూడా సించాలిజం, ఎలిగారికల్‌, సూపర్‌ నాచురల్‌ పోలికల మ్మ్‌శమం.
“డ్ష కేక 'శేక్రర న గొవ్చ నాటకం. ఈ విళాల విశ్వంలో తన స్టానం కోసం అల్లాడే ఒక వ్యక్తికి ఆశ్రయం దొరుకుతుందీ. తన స్వార్టపరత్వం వల్ల తిరిగి దానిని కోల్పోతాడు. చలినిండిన చీఠటి (ప్రదేశంలోకి వెళ్ళగొట్టబడళాడు.
మానవుని జీవన పోరాటాలను ఆంతర్గత గుణగణాలను జీవన రహస్యాల (ప్రతీ కల ద్వారా వెల్ల డిస్తున్నాడు'పింటర్‌”. ప్మాత చిికణలో, వస్తు వ్య క్తీకరణలో పింటిర్‌ (ప్రసిద్దుడు. మరో (ప్రముఖ నాటికక ర్త వెస్కర్‌ (176920. ఇతని నాటకాలలో నొటి సాంఘిక రాజకీయ సమస్యలన్నీ (ప్రస్తావించబడినయి. “011162. 90829 ₹16 ౨౬రేల్సగ. “00ట%, 22 1138 20024 లంయయుం216మ”. ఈ మూడిం డిని ఒకే నాటక-సముదాయంగా రచించాడు వెన్కర్‌. (గారంబ) (టిలజీ అని ఈ [ప్రక్రియకు పేరు ఆ కాలపు రాజకీయాలు, సాంఘిక జీవనం నీటిలో (ప్రస్తావించ బిడినై. జాయిష్‌ ఫామిలీలో కాలానుగుణంగా వచ్చిన మార్పుల్ని ఈ (టైలజీలలో (వ్రస్తావింవాడు. హంగరీపై 1956లో దాడి చేసిన రష్యా చర్యగూడ ఇందులో (ప్రధా నంగా ప్రస్తావించబడింది. ఒకే కుటుంబంలోని భర్త భార్య, కొడుకుల మధ్య చెల రేగిన వై రుధ్య భావాలను. చర్చించాడు వెన్కర్‌. మారుతున్న సాంఘిక వ్యవస్థలో మారే మానవ మనోగత భావాలకిదీ (ప్రతిరూనం. అ్యశ్రేయ (వ్రాసిన “విశ్వశాంతి నాటకంలో (ప్రస్తావించబడిన కుటుంబ వ్యక్తుల మనోగత వై రుధ్యాలు ఇక్కడ స్పురణకు వస్తాయి. ఆధునిక అమెరికా నాటక రంగం
తెనుగు నాటక రంగంపై (ప్రభావం చూసిన ఆమెరికొ ఆధునిక నాటక రంగాన్ని గూడా కొంత చర్చించడం ఇక్కడావళ్యకం. విలియమ్‌ వాగమ్‌ మూడీ (111129 722880 నశంంర్వే/ 1869..1910) ఆమెరికా నాటిక పునరుజ్జీవనానికి మూలపురుషుడు,' ఇతని (ప్రసిద్ద నాటకం “గౌ16 6౦41 ౨1646” తూర్చు పడమర దేశాల నాగరికతల వైరుధ్యాలను తెలియజేసే రచన
లక “యూజినీ ఓనిల్‌” (6౮౮902 ౦౫) యూజినీ ఓనిల్‌ (ప్రపంచ (నవ్యాతి .చెందీన నాటక రచయిత. జీవితం
మీద మానవ సంబంధాల మీద నిశిత దృష్టి గల వ్యక్త, అమెరికన్స్‌ నాటిక రంగ విశష్టను విశ్వవ్యాపితం చేసినాడు. జీవితంలో ఎన్నో అవస్థలను ఎదుర్కొన్నాడు, స్ట్‌ మర్‌ మీద పపవుల కావరిగ్యా నావికుడిగాా వత్రిలా విలేఖరిగా మరెన్నో వ్యాసం గాలు చేసట్టాడు. ఈ శశాద్దారంభంలో “షా” షీ విధంగా అంగ్ల నాటక రంగాన్ని వికానమానం చేస్తూ వచ్చాడో, ఆడదే విధంగా ఓనిల్‌ గూడా అమెరికా నాటక రంగాన్ని యుద్ద సమయాల్లో వాజ్జ్వ్యల్యమానం చేంాడు._ ఒకటా 1. రెండా ! ఎన్ని జీవితాంతర్జిశల చ్చిలీకరణలు ! ఎన్ని సిద్దాంత వ్యక్తీకరణలు 1 ఎన్నీ రంగస్థల నూతన (ప్రక్రియలు ! రియలిజం, ఎక్సొిపెషనిజం, ఇం్యపెషనిజం ఇవన్నీ ఆకని రచనల్లో (ప్రతివింవిస్తూనే ఉంటాయి. రంగస్థల బంధనాలలో ఆతని భావాలు ఒదీగినా ఒదగలేక పోయనా _అతను (వ్రాయటంలో వెనుకొడి౦దీ లేదు. ఓనిల్‌ భావ వ్యక్తీ కరణకు రంగస్టలం ఓ చిన్న పంజరంలానే దర్శనమిచ్చిగిది. వాస్తవికత అనేక రూపొల్లో అతని నాటకాల్లో కనురెప్పలు కాడించి (ప్రపంచాన్నవలోకించేది. సం (వ్రదాయ రచనా రీతులన్నింటిని వెనక్కు నెట్టి నూతన భావాలకు నూతన “ఎ ఫెక్ట్‌ లకు జీవిశాంతం కృషి సల్పాడు, వెంటే 6151 క01 ంజ611 (1916), 00034 0బ్ర 506 పెంం8ై 70880 క0మ6 (19,70 86 మం09 0€ 16 ౧2910675” మొదలగు నాటకాలు అ కాలంలోనే (వాళాడు, 06 2001 ఈల్‌ మేం 02౯7100018 గొప్ప నాటకం. సముద్రం మీదనే జీవిళం గడిపే ఓడ కెప్టెన్‌ ను ఒడ్డుకు రమ్మని అర్జించి ఆర్జించే తన కోరిక నెరవేరక పిచ్చిదై పోయిన అతని భార్య ఇతి వృత్తం. “విమాండ్‌ ది హారిజన్‌” మరో గొప్ప నాటకం. ఒనిల్‌ నాటక రచనా వ్యాసంగానికి ఎనలేని కీర్తిని తెచ్చి పెట్టిందీ, పులిశ్హైర్‌ ఫ్రైజును ఓనిల్‌కు సాధించి పెట్టింది. సమ్ముదాన్నీ బంగారాన్ని మంచీ చెడులకు (ప్రతీకలుగా చిత్రించారు. సమ్మదయానాన్ని “బాక్‌గౌండ్‌” గా తీసికొని ఈ నాటకొన్ని (వ్రాశాడు. సముద్ర జీవితంపై కలలు గనే “రాదిద్ద” (పేమలో వడినందున రైశుగానే ఉండిపోతాడు. భార్యా పిల్ల లున్నా జీవితంలో నరకమనుభవించి చనిపోతారు. ఈ నాటకొన్నను సరించి తెలుగులో “*ోరాగరాగిణిొ నాటకాన్ని గొలష్య
విం రో పత్ర షర వ / శీ పడి మారటాప (వాళాడు.
ద్ద వి = లక్ష్మి 9సిటీనే దైనంగా భావించ్వి ఓ యువతిని (పేమించి విఫలణడైై ఎలక 9ిసిటీ ద్వారానే ఆత్మాహుతి చేసి
216
కొన్న ఓ యువకుని గూర్చిన రచన, కాను (ప్రేమించిన యువతినీ చంపుశాడు. దైవాన్ని కాదని విద్యుచృక్తినే ఇళడు దైవంగా భావిస్తాడు.
కది హైయిరీ ఏప్‌న (116 21610 లైల “ఆల్‌. గాడ్స్‌ చిల్హ్విన్‌. గాట్‌ వింగ్స్‌” (411 ఆ౦6ి9 ౧౦462 ౮౦౬ ₹/1989) మొదలగు ఏథైయి నాటకాలు (వ్రాసొడు ఓనిల్‌. మనిషి పళు (వ్రవృత్తి నుండి [పక్కకు మళ్ళలేదని _సతీకాత్మకంగా తెలిపే నాటకం “దీ హెయిరీ ఏపో. రెండో నాటకంలో తండ్రి కొడుకుల మధ్యనే 1వణయం సాగించి తన పిల్లవాజ్ణే హత్య చేసిన యువతి ఇతివృత్తం చిత్రించబడినదీ.
మానవుడెంత నాగరకుడపుతున్నా, అకను జీవితంలో ఆధ్యాత్మికంగా చేరు కోనల్సిన స్టానంలో ఎంత వైఫల్యం చెందుతున్నదీ; ఈ భౌతిక సుథాలు, (ప్రేమలు వీటి వెనుక దాగిన మృత్యు సమాన విషాదం; వేదన తపన వీటన్నింటినీ తన రచనకు (ప్రాతిపదకలుగా ఓనిల్‌ తీసికొన్నాడు, మనిషికీ: దైవానికీ మధ్య వున్న అనుబంధమే తన3ెంతో (ఫ్రీతిపాాతమైనదని ఓనిల్‌ ప్రకటిస్తాడు. ప2ఐ 204 15466 హే ఈం 1651460050 ౦0౯మ149 +0 క త 04”,
“ఎంపరర్‌ జోన్స్‌ (2006501 30%65) అనే నాటకాన్ని 1920లో (వాస్తాడు ఓనిల్‌; ఇందులో సీగోనే కథానాయకుడు; తన జశాతివారి గ్రమనే దోచు కొని నాయకుడై, రాజై పట్టపగ్గాలు లేని ఆహంకారంతో విర్రవీగిన వ్యక్తి: తాను వంచించ్చి పీడించిన తనవారే తనను హతమార్నటానికి వెంటాడగా (ప్రాణభయంతో తల్లడిల్లి పోయాడు. సీగ్రోనే సెంట్రల్‌ (పౌటోగనిస్టుగా రూపకల్పన చేయబడ్డ నాటికమిదిం
00 ౫11 6124866 09 కం గం టరిం చం రేటయమి॥ 0 లం 216810 6690ల2160 2921009 10 650406 16 1146211095 0£ 2806, 000 షేం16 020% 6011 9 01160655 0% భం56 270౪96 ఏ1. 206ే ఈ & 5660010810 టిడరేం. 04016 వె౯టం6ే!ం6 00466 2 €6 రే1ం122ఓ వెడళ అని వ్యాభ్యానిస్తాడు విగ్బొబే; మన ఆనాట్‌ నాటకాలలో హరిజన సమస్య ఎంత తీవ్రంగా (ప్రస్తావించబడిందో అమెరికన్‌ నాటకాలలో సీీగో సమస్య ఆంతే (ప్రాధాన్యంతో చర్చించబడిందీ, “థియేటర్‌ అఫ్‌ దీ బ్లాక్‌ ఆర్ట్స్‌” “స్యీగో ఆర్డ్‌ థియేటర్‌” “మ్కైలాట్డ్‌ ప్లేయర్స్‌” వంటి రంగస్థల సంస్థల్ని స్థాపించుకోవటం గూడా జరిగింద. “*థియేబర్‌ ఆఫ్‌ దీ జ్డాక్‌ ఆర్ట్స్‌ నో ఆధునిక సిగో యువ నాటక
ది? రచయితల పక్షెన వెలసిన సంస్థ, జీవితంలో వె పె పొంగులా దర్శనమిచ్చే 'థోగ్గ విలాసాల మరుగున [క్రూరంగా నిలబిడి చూసే మృత్యువును (ప్రతి చోటా మునుగు తొలగించి చూప్పతాడు. భౌతిక, సుఖాలు అల్పోలసీ, అనిక్యాలన్వీ పరమార్జ దర్శనానికే మానవుడు .(పయత్నించాలనే తత్త్వాన్ని. తన రచనల్లో మూనపోళాడు,
“....ఓనిల్‌ మేధ (ప్రతి ప్యాక్ర" వెనుకొ ఉండి జీపీత సత్యాలను నిశితంగా' తరచి తరచి వరిశిలిస్తుందీ. సామాన్య పొస్తవిక పొత్రలలో విశష్ట వ్య క్రిక్సాలను సృష్టించడం ఓనిల్‌ (ప్రత్యేకత. కృ(త్రిమళ్యనికీ మేల్యోడ్రామాకి గుడ్‌లై కొట్టించి," యాక్టర్ల చేత వ్యావహారిక భాషలో సమకాలీన స్థితిగతులను ర క్తి గట్టింపచేశాడు. ఊగిసలాడే లాంచి లోంచి (ప్రపందాన్నంకా చూపించగల ఒకే ఒక నాటక రచయిత ఓనిల్‌” అని ళ్షా (ప్రస్తుతించారు.
కళను రాజకీయాలకు దూరంచేసి పారలౌకిక చింళనకు నన్నిపాతం చేశాడు, నీతి ఆవినీతుల మధ్య వ్యత్యాసాలను అవేళకావేళాల తాశ్కాలిక పొంగున్వు జీవితంపై పేరుకొన్న చేదు సక్యాలసు, డాంవిక తత్వాలను, వేదనలో చుట్టుకుపోయ వ్యక్తులను ఓడలో ఒంటరి చావు ననుభవించే నావికులను,...ఒకటనేమిట్‌....ఓక, రనేమిటి.... ఓనిల్‌ న్నృశించని వస్తువు లేదు; వ్యక్తులు లేటు. అమెరికన్‌ నాటిక రంగాన్ని వికనవనంతం చేసి ప్రపంచ నాటికరంగాన్ని ఉక్రేజితం చేసిన మహానాటక రచయిత ఓనిల్‌, 1038 రేజుం లంషర6/ అన్న తన నాటక పీఠికలో ఓనిల్‌ ఆరే 050% కాంతి 2 16803 196 0100ళే;....60 [200 మూ రేంల్నే ఇ 1496 236 ఇగే6 18 14”... అని (వ్రాసి జీవితమంపే చేతికందే దింగారు వశ్శామే కాదనీ, ముట్టుకుంటే ప్రిదిలిపోయే, తడిసిన ఇసుక కుస్స్పవంటిదని తెలియ జేస్తాడు. ఇబ్సన్‌ ఆశవాళ్ళవై మగవాళ్ళు చూసే [క్రూరత మీధ నిన్సులు చెరిగితే స్ట్రిండ్‌ బర్గ్‌ మగవారిపై ఆడవారి దొష్ట్యాన్ని నిరసించాడు. “ఓనిల్‌” ఈ రెండింటి వెనుక దాగిన నహజ మానవ వ్రవృత్తిన్సి ఊదిలా చిమ్ముకొచ్చే విషాదాన్ని తన రచనల్లో నిక్షిప్తం చేశాడు. వేదనలతో విషయ లోలత్వంతో కొట్టుకులాడే వ్యక్తులను చిత్రిస్తూనేం వారిని జూచి అసహ్యించుకోడు. జాలి కురిసిస్తాడు. ఇదే ఓనిల్‌ కే కళ, ఈ ప్రశ్యేకకే విశ్వనాటక రంగంలో అతనికి శాశ్వత స్టానాన్ని నమక 'పెట్టిందీ.
అధునిక ఆమెరికా రంగన్షలం వివిధ వ్రక్రియల (ప్రదర్శనలో ఎంతో మందుష పోయిందీ, నిశ్వనాటిక రంగానికే ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నదీ, ఇతివృ త్తంలో 'పెక్నిక్‌లో
డిం
వై విధ్యాన్ని చూపుతున్నారు. నాటక రంగాన్ని జనజీవన సరళికి చేరున చేళారు యుద్ద సమయాలలో రచయితలు (ప్రజాస్వామ్యాన్ని సమర్జించారుం నగో నటులను, రచయితలను ఆహ్వానించారు. ఆహ్లాద రూసకాలు. సునిశిత వ్యంగ్యంతో గూడిన గంఖీర రూపకాలు. కాముకత్వంతో నిండిన గృహ జీవిత రచనలు (గాఃఠ ౪0106 05 6 జంలు, 2 ల౦యిరిల? రేఃడమిడ ఆశ్రయ (పదర్శిత నాటకాలు (4 3011 07 తీరేతకం- 0 22౪1 ౦౪9051 [09911 5%00004 (వాసిన 2%6 08808 పటు, తకరేంంత (నాసిన గౌణుం 26 0216, శూరులు ప8!636 (వాసిన 00.0 16 3276 మొ గృహ సంబంధ ఆహ్లాద రూపకాలు (116 కఇ169, ఇ61మ6569 కు మ8ై010101606 322%00 మొ[ి సంగిత పొయిటిక్‌ ఫాంటసీలు (1466 5028) వి స్తరిల్లాయి. గంఫీరేతి వృత్త చిత్రీకరణలో - అండర్‌ సన్‌; ఆహ్ల్హాదరూపక రచనల్లో - బెలార్‌ మన్‌; సమస్యాత్మకములలో - రాబర్జ్‌ సేర్‌ పుడ్‌; వ్యంగ్య హాస్య నాటకాలలో - జార్జి కాఫ్‌ మాన్‌; స్రీ మనస్తత్వ నిరూవణా నోటకాలలో - రాచల్‌ (గోథెర్స్‌; వాస్తవికతా (వతివింబ రూపకాలలో - ఎల్మర్‌ రైన్‌; ప్రాంతీయ సంఘజీవిత (వ్రదర్శిత నాటకాలలో - పాల్మొగీనొలు సుప్రసిద్ధులు, కీర్తీ సిద్దులు. “ఇర్విన్‌ షా రాబిర్స్‌ ఆండ్రీ, పెన్నిస్‌ విలియమ్స్‌లు యువనాటక రచయి తలు,
ఆధునిక అమెరికా నాటక రచయితలను గూర్చి... “ఇ! లగుయ6 6౯498 కం ౯001690006 ఓం 450 2266౯ 2 ఈం క0లుం.... గరం. 560026ే ఇంగేడే ఇజం ఇట! 004 2066006, 23 616 ₹6 150 & క₹029 0% 6180261346 ఇం? 10 1006600209 06 80646 5265 09 భం రేజా ఇమరే 8176 19 2 6% రే?202 [09 2 ఏ6 68” అని ద్రకటిస్తాడు “గాడ. కథా వస్తువుకన్నా రంగాలంకరణపట్ట నూతన 'కెక్నిక్‌ల పట్ల రచయితలలో అభి లాష అధికమైంది. (పేకకుల అభిరుచీ దీనికి తగ్గట్టుగానే ఉంది. చిన్న చిన్న థియే టిర్లలో [పదర్శనల పట్ల ఆకర్షణ ఆధికమైందీ. పాత పద్దతులమీద, నియమాలమీద' రచయితలు తిరుగుబాటు దరోరణ్‌ని (ప్రదర్శించటం పరిపాటిగా మారిందీ. దారిిద్వ్యం మీద యుద్ద వ్యతిరేకత మీద సాంఘిక వైఠన్యం మీద నాటక రచయితల దృష్టి కేంద్రీకృతమైంది, విషయ వి స్తరణ భయం దృష్టా మరింతగా వివరించే అవకాశం లేదు. ప్రపంచ నాటకరంగంలో సంభవించిన మార్పులన్నింటినీ అమెరికా రచ యితలూ స్వీకరించారు. చెన్పదలచుకొన్న వస్తువుమీడ కన్నా, చాన్ని (ప్రదర్శించే "బెక్కిక్‌ మీదనే నాటక రచయితలు ఆస క్రి చూపుతున్నారన్న నిషయం తెల్సిందే.
రం అథేజ్ఞాసికలు ల86 సం.
1 ఉ& వపింంంు 0 0 256800 978 2 శ₹ాం4 ౧1202 వ్‌3క్‌' 3 ౨0౫2 [౯00 0:62 €0 211100 మ! శు గీరుయ080 ₹12ఇర806 24664 0 01600 గాయి? ల 5. 60%[00%118010%8 226 ౧౦౫1192606 ౮౦%11690002826
తీయంక028 రేమ2 07 కపంగు(0 ₹0661 . ర “9123 ఇషం] 628224" ౯6200 న వ! స్స&ఇా 7. మం తంం160 6౭% - 6926121 మరాంరళంటిం9 , 361466
శా ఉ౦.'₹జ6 110 శ 006 211080 616 +0 కక311 సండ00:6 0
గ . 9800683 210 9, 20810 ౧8౫82 09 నషాలిల్లః న్‌2ష21 క్రేం 10. పరం 04008, 41189606 ప.ంం)! 219 11." వెం811 ౨892 పెంయుః 296 అం?61095ం96 వరే184 09
శీన4ంమ 206 ₹/11118003 " 86 2 వకం0806 10 16 “2012306130 ₹ం6ర8ి (1907) 13, మ6 ఏ 04109800 మంథయం4 07 3198 2118 యింద. 169 14 ఊఉ మ300 05 6 06466 394 శక ప10680066 296 ఈ $25 16. 1106880000 ఇ౨రే త£€ 128 17. ఈ మంళంంా 09 కం 200866 వం 198. పెంం8050 294 శక రం శం, 100120 "16206 - న్‌00612 58121 175 20, అశిజ్ఞాన కాకుంతలమ్‌ .... కాళిదాసు 21 “00 షంకంళం ౨1198 16 ఎలతంంకంి 0
0294110 తళ 0 ౨ం%జ6ీ 99 58% ఫ్‌[(7
20
22 ౬201 వెడల... 6036100402 68 ఈం ౧11016 0
నెం4081 6009090 9 ౦ ౫. అ 11 12 29. “ళ్యకుపులు” నాటకం - ఆశ్వసీకుమార్‌, దత్తు 55 వరు 57, 67 24. “తుదిపుడియలు నాటకం - ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ,
చిట్టూరి సత్యనారాయణ 19 29, 79 25 కెకడున జర 508119%....06 ౧౦మమమమ134 కెళ2010910 12
2221 38ల 5ల006476 ₹7056 క్షే 216 26. “"అధోలోకం” నాటకం క్షై1ైగా 122 27. 360%10 0% గౌకం8లా6.....౯29919602 3 ₹0%2 ₹711164 66 28... “యవనిక” శ్రీనివాస చక్రవర్తి. 162 29, శ 151000 0 ఈం ₹ఏటారు ద. మ852 జం 401 30. గల |19& 0£ ఏంం111 6811 07 వ2000196ే
వెరు మారుడఏ -జంరే వెళజగ!8 ౩. వొంం౪ క04 31. “కలిమాయ” (వ్రహననం - గద్దె లింగయ్య 8%్క్‌ 86 3ె2్లై “భయం” నాటకం -- రామమోహన్‌ 3డె 33. గల (192 0౯ 5౦0121 26210 కేష్ష1ే వతు “106 వొంపిళలి 0 క6090మసి8ి లర3 శ? వవ ౧06806 13 గళం టంట ౮69111౧ 100 36 వెరి ౯902 సే మం011 శర 37... తులం ౯4002 4964 16 ౧౪608 24166 స . డీ!89ి8 ౦001 క్రి
పకి. “00౯0506 685 టుి 900200 0 201 39, వంటా 9 ౧16107 10 & త10649పేం 2 1899 213 10. క్యు ౧8 = పెం ఓర 0670)00మ0121
కైరే166 00 తంంల ఇంతే ₹ప18ర8 జే. 1014 213 కై టాడి గ008టాం తశ ఎంలు8! = ౨1మ! 99 2. 4821 ణే
ర |
జీ3. ౧6 వ001082 6౫166 10 2881150 పరం విడ? £0 తడి కళంంటంటి ౧00జ్రు/ ౧||౧013%0 ఛ్‌ి2 45, ర030 ౯4మిత వం0]1] . నే 46. క0010108 మ10602106 ౭264 ౧2008 24664 ఈ 2112402మ
226 శంమరళన 2వే4 తా గళం 21064 ౧1400, ఏడం: ంఇ88366 గ్‌ 49, 04 కెశంఠంం 0౨402 - 226 నేళంగేంమయునంం 0
న్‌ణనిరే0ింం్ర 208 49, 9811021 084008 = వక0ికరే౯8 న్‌ణసీం! క36 50. 216 )4ంరం0 గ80206....వ10 30000 జీ 5! ఆష౦50....022004 స? 10302 62 52. విం80ం6 10 24159 ౮21 0 ఏంమిర0టా్రై వ్‌3. కెడంం6ం ఉరీ గీడీడమి,...ఉ మం06 10 ఓం 206400: 0 0110౯ వథ, వెం0100 4మ8....11001] 470 ర్‌ం, 100466 12 7606000 టం వ్‌క్‌ వర. 00 ౧06806 0 గుం ఉ౦ంంకడే పశ్‌షక010 2381110 816 57. 288606 ₹0ష0300....210668 జరి ౮011162 201650.0.
028164 20001 రెడ 58. స్‌040108 1106420006 284 ౨4004 మె6ే1ం4 0 51122086
&పరే కంకులు 76 వ9, నము జరీ మంటకు... 02214 ౮౭౫01 కడ? 50 00 060206 93ఢ 58. ఎంఏ విజ! 52006....215642012113రు ఉమఢ చయయడిమకము....
వ2లి[0 వెడం కక్‌ 56 62. ౮02000042601 2కే ౦0యు[[ం96 సటాం6ంకంక
ఫు టై 03 సకం 216 గ 60 32003 ౮౦ జక్సం6 రెళర
222 64. వ960%602 068606 - 0800146401 9 ౮౦09 281666 [12 65 10164 ళ్‌! 65. సషండ00 0£ 206636 296 నుం - 0 ౨. 1. వ నమ 164 67. మళ్వి!క్‌ 002 296 రేంళం100మ600 241066 9 ₹/01జ05 167 రస, శయల!0డ9 9100512880 02 ౯2:02 0 మం 632 క౦ ఈ ౧౦౫మిం002403. 2964 ౧౦యియిం9 9 వసంస్సి? ఇ2 70. మం?0ం106402 మ శతుముంలంటు ౨8402 శ్‌ ౮౬6ట 280
ర్స నే చే పాశ్చాత్య నాటకరంగ పరిణామ వికాస [కవుం క. 26181003 న తక మెంట్వి!009 న8ై6 మతనంబంధ లా మతవ్యతిరేక దళ 11. మంంంణ041 అజా తముటంప[040బే $086 చార్మిత్రక లా చారీత్రక విరుద్దదళ 11. సెరీండ! ఆ తీషణయంవత! నడక్రైం వీతిదాయక అవా నీతివిరుద్ద దశ క 2010 42018 ౪. 8140 జా తీవల+ 0885010. (వాస్తవిక జా (ప్రదర్శనలో) వాస్తవిక (224316) నాటకాల ఇతివృత్తాలు
- భయంకర నాటకాలు (౦౧౫౦ ౨8మట) రంగస్థలం మీద (క్రూరత్వం, (క్రౌర్యం చూపెళ్లు నాటకాలు: ఎలిజబెత్‌ కాలంలోనూ ఇవి ఉన్న్నైన డాస్టావిస్క.. తదీఠరులు (ప్రముఖులు, శి. నందేశాత్మఠ నాటకాలు సంప్రదాయ సంప్రదాయ వ్యతిరేక (శ్రామికవర్గ సమర్థన్క కుల మఠతత్వ ఖండన తదతఠరాలు. తీ. కొల్చ్బనిక నాటకాలు (ంయ22040 1029) పెళ్ళికి (గేమకు, "స్వీద్భా ప్రణయానికి సంబంధించినవి
- మన స్రఠత్వ సంబంధ నాటకాలు (విాం౦-292803 కుడి) మూనవ మన స్పత్వ సరిశీలనాత్మకములైై న నాటకాలు ఇన్ల మా
య ॥ అ [ తియ నన్‌ ఫి స | ఏ. ఇ, స్వ్య్య్వాపైదరాబాద్‌- క ర. రాజకీయ నాటకాలు (016021 ఉయువాో బూర్చువా విధానాలు పారిశ్రామిక విష్ణవరీతులను:' సమర్థించే మౌనం వహింబే జ్‌ ఖండించే నాటకాలు, 6. ₹0016541:1416 నోటకాలు కౌర్మిక పర్గ పష్టవ' 'పోద్చల నాటకాలు, భాం పరిళోధనాత్మక నాటకాలు (0660676 గం౦ంమ016446 09 216మ0901 0£ 31506906) భార్యాభ రృల_నరస్పర- హక్యాకాంక్క రాజకీయ నాయకుల హత్య, ఫ్యాక్టరీ యజమాని మేనేజర్ల హత్య, కోర్దసీనులుం ఏీటితో నిండిన ఇతినృత్తాలు- వరిశోధన. ఠి జడి 0? చం సంం1600ుడ13 'మేధావులు- కళాకారుల జీవితచరిత్ర, వోరి బాధలు; అవస్థలు; ఆనసరాలు 9 00ల సెికేరే!6ం 01899 084945 ఉన్నత మధ్యతరగతులకు సంబంధించిన నాటిక రచనలు, 10. 076 ౧1286 ౨20923 .. క్రిందాతరగతివారీకి సంబంధించిన ఇడివృత్తం గల నాటకొలు.
- వెంబటజగం లము : గృహనంబంధ "వై దధ్యాలు; ఆత్మహత్యలు వీఫల , (శ్రేమల్కు భార్యాభ ర్హల పరస్పర (పేమ రాహిత్యం, విషయలోలత్వం, (తాగుడు వ్యభివారం సంజోభం తదితర. ఇతివృత్తాలు గలపి, 12 6214 ౨౫13 వృ త్రిపరంగా వచ్చిన నాటికొలు?. ఒక వర్గాన్ని గూర్చి వినరింబే నాటకాలు. ళ్‌
- 50106 0489 : (ప్రస్తుత సాంఘిక వ్యవస్థను ఖండించే నాటకొలు శత 0౯1185 0౨ మం 206 కొంయుం సిద్దాంతాల మీద (ద్రయోగాల మీద వెలువడ్డ నాటకాలు, అవ స్టర్ట అకాల
పాశ్చాత్య సాంఫిుక నాటకం = తెలుగు నాటకంపై (పభావం తులనాత్మక పరిశిలన
రవం క వనాల హం. నం ( న టలు లా / . . |. కేం యంతో ళో. (నూ . ఆకా రో నంద దర | అరం డ్‌ వాకంకుడి అభి న య థి రుం రం.
- ంశొద రనుణ నల లాడ యం లా ర వ. సం కర్‌ కరకర లలన ర క... ం నదిచా? లారా ఈయ " ర 5 ఉదయంక్ష-] యా. క ఈ స నాటకానికి క్ర |. భతి! లి టపి ఆ . శ ధర బాలం దాక్టర్‌. రమబకృష్ని ప్రశంసనీయం... ( తర తన న చ. -. | న్‌ జా ఇట్ట ( 117 | విం 0/6 (ఈ) . | చ చరంంటై న విశేష స్మ తక్‌ . షక నొటి మయి శ = రాం / య. ' పాంఘీ ణీకర క కే ళా ౧7 ( .. . సొ మొ మ కు ₹0ం/ / | క [1 పొ చడ సో గా గ 1. ( _ వివచనలా డా హి 9 క / క్షమా మ్‌ ' జ్‌ న్‌ అ అవత 1. (య జ , .. వాద్యా తెలుసునా న్యా సమ . స బర్జుణం ఖా (తకు తూ యూ ర్చ్సూ శ. . ఆ గతొత్త్మ క్యా ఎ యు ళం టీ | నహ కనన వ కంగానూ ఇ క్షత ఈ ఖా [|