Telugu panchashathi vol 2 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ః కై కన న శా శల కలె

షన క్‌ జా (శివ భాగం) వ్తః 1 1 కె వా ష్‌ ణ్‌

కలై వం |

షన శ . లా . స్తా స్తా ల ఆ 1 మబఖాని మహాళవెతలు మాన్నతరమె |; రా ఎ|౬ రా వం ర్‌ వం ణా చం శల న లల శం ణం స్తం ప రచయిత : శల సెహెచ్‌. స్వరాజ్యలక్షై న్‌ షా ఒ భాషా(పప్రవ్‌ణ వణ లీ | | గ న్‌ ( ల +(౯ న్తా వ్తోం వ

తుంచచతమి (శవ భాగం) య)మంగ్‌ వముహెళ వెతలు మాన్పతరమె | రచయిథి : సెహెచ్‌. స్వరాజ్య లక్షీ భాషాప్రవీణ

| కుతులకు 2 సిహెచ్‌. స రాజ్యలడ్మీ ఇం.నెం.10-18201, ఫాట్‌ నెం.ఉ, "'పైదరాబాద్‌- 500 085. ఫోన్‌: ఉ04ఉ0201 ల (షీ గ గ కాశ ముుదణ £ లా సాయి (కిష్ట (పింటర్స్‌ దిళఘుఖ్‌నగర్‌, హైదరాబాద్‌ - 60. ఫోన్‌: ఉ068140 తట్‌ (్ద [ / శ్రీవుతి చిల్లరిగె స్వరాజ్యలక్మి జన్మస్థలం ః కాకినాడ జననం 5-2-1926 ఏలూరులో 1951 నుంచి "సెయిన్స్‌ థెరిసౌస్‌ బాలికోన్నత పాఠశాలలో (గెడ్‌- 1 తెలుగు పండిట్‌గా పనిచేసి 1988 సం. ఫిబ్రవరిలో రిటైర్‌ అయ్యారు. టో. న జ (1 1పషాం న గ క అ లి

పొఫసర్‌ ఎన్‌. గోపి ఎం, ఏ, పిహెచ్‌.డి వైస్‌ చాన్స్‌లర్‌ మాన్తచదిత మహిళ-ఈ3 జాన

ఆధునిక సమాజంలో బిడ్డగా జన్మించినప్పుటి నుంచి శ్రీ తల్లిదం[డులు, అత్తవరావులు, ఆడపడుచులు, కోడళ్ళు, అన్నదమ్ములు, భర్త, సవౌాజం ద్వారా ఏ విధంగా హింసలు అనుఖభవిస్తుందో వాస్తవ దృక్పధంతో, వైతన్యస్ఫూర్తితో, ఉదాత్త రచనాశైలితో శ్రీమథి సి హెచ్‌. స్వరాజ్యలత్మీ గారు రాసిన శతకం “=నుష్తాని మహిళ వెతలు మాన్చతరమే” ఆలోచింపజేసే (గ్రంధం. భాషా(ప్రవీణ అయిన స్వరాజ్యలత్మీగారు ౩3 సంవత్సరాలు తెలుగు పండిట్‌గా పనిచేసి, తన సుదీర్గమైన బోధన, పండితుల సాంగత్యం, జీవితానుభవం కలబోసి వీరు *మహాశ్వేత”, “మహాగవేషణ”, కన్నయ్యకు కవితా కలువల కంఠహారం (7 భాగాలు) హత్యగాని హత్య నిరుద్యోగి హత్య, జేజేలు, భట్టబాణుని కాదంబరి పై పరిశోధన (గ్రంధం, పంచశతిలాంటి ఉత్తమ (గంధాలు, ఎన్నో సాహిత్య వ్యాసాలు వెలువరించి సాహితీ రంగంలో తమ (పతిభను నిరూపించుకున్నారు. తన తం(్రియైన గొబ్బూరి వెంకటానంద రాఘవరావ్చగారి నుంచి అక్షరభిక్షు లభించిందని కన్నీటితో తెలియబేస్తూ, రాఘవరావృగారి అనేక అముద్రిత (గంధాలు పుస్తకరూపంలో వెలువరించి తండి సాహితీ రుణాన్నే గాక, జన్మరుణాన్ని కూడా తీర్చుకున్నానంటారు స్వరాజ్యలక్మిగారు. ఇంత టి సాహితీనేపధ్యం కలిగిన సి హైచ్‌. స్వరాజ్యలక్మీరాసిన ఈ శతకం ఐది భాగాలుగా ఉంది. ఈ ఐదు భాగాలలో కలిపి మొత్తం 557

పద్యాలున్నాయి. నాలుగుపాదాలు కలిగిన ఈ పద్యాలలో నాలుగవ పాదం ఎక్కువగా మహిని మహిళవెతలు మాన్చతరమే? “మహిని మహిళయెపుడు మాన్యచరితో, “మహిళ చూపలయు మంచి యెంతొ అసే.మకుటాలతో సాగాయి. మొదటి మూడు పాదాలు మహిళలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులు వర్ణించారు. మహిళల కష్టాలను, కడగళ్ళను తెలియతీజేసే కవితలు అడపాదడపా ఒకటి, ఆరా వచ్చినా పూర్తిగా స్త్రీల సమస్యలను ఇతివృత్తంగా చేసుకొని ఇటీవలి కాలంలో వెలువడిన [గంధాలలో ముఖ్యంగా శతక సాహిత్యంలో ఇదే మొదటిది కొవచ్చు. ఈ శతకంలో పద్యాలన్నీ సరళంగా, సూటిగా, స్పష్టంగా పాఠకులందరూ చదువుకునే విధంగా రాశారు రాజ్యలత్మీగారు.

ఆధునిక సమాజంలో వరకట్నం కోసం నవ వధువులను అతిదారుణంగా చంపుతున్నారు. ఎంతటి ఆప్యాయత కనబరచినా కోరినంత కాసులు తేనిదే ఆ వధువుకు అత్తవారింట్లో మన్నన ఉండదు. ఈ విషయాన్ని తీవ్రంగా నిరసిస్తూ--

చమురు పోసినేడు చేనల చంపుట

తీలికయిన పనియె తెలివిలేక

గడప (తొక్కినట్టి కాంతలనీ నాడు

చంపుచున్న జాతి చవట జాతి అంటూ మహిళలను బలవంతంగా చంపే వారిని అధములుగా చిత్రించారు. అంతేగాదు పెండ్లయిన తరువాతకేవలం భార్య కొంగు పట్టుకొని, సెళ్లామే బెల్లం అంటూ చుట్టూ తిరిగే పతిదేవుళ్ళకు కూడా చురకలంటించారు,

ఆలి చుట్టాలంతా ఆత్మీయులగుదురు

తనదు ఐంధులనిన తనకు రోత

అయిన వారిలోనే అవగుణాలే తోచు ఈ పద్యం చదివితే “*ఆవివంకవారు ఆత్మబం ధువృచైైరొ అన్న వేవున పద్యం గుర్తుకొస్తుంది.

సమాజంలో పొప, బాబుల పెంపకంలో తల్లితం[డులు వ్యత్యాసం చూపిస్తుంటారు. ఏ విషయంలోనైనా అగ్రతాంబూలం బాబుకే. ఉన్నత కుటుంబాలలో సమానత్వం చూపించినా మధ్యతరగతి కుటుంబాలలో ఈ వ్యత్యాసం స్పష్టంగా కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఇలాంటి వైరుధ్యాలు తగవంటారు రచయిత్రి. అంతేగాదు (ఢేమతో పెంచి, లతలు పోసి చదివిస్తే ఆయనగారు చేసిందేమంటే- -

“ఆస్తీపాస్తులమ్మి అతనిని సాకగా

చదువుల పూర్తిచేసి చక్కనయ్య

వేలు లకలెన్నో వేపేగ ఆర్జించి

తరుణీచేత చిక్కు తెలివిమాలిో

• అంటూ ఈ విధమైన (యేమ లేని సుతుడ్నిపెంచినా ఫలితం

ఉండదనీ, వారి హృదయాల్ని బండరాయితో పోల్చారు. మొదటి శతకంలోని 100 పద్యాలు కూడా స్రీలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందుల్ని వర్ణించారు.

'రెండవశతకంలో 112 పద్యాలున్నాయి. యుక్త వయస్సు వచ్చిన తరువాత యువతికి పెండ్లిపేస్తే, భర్త మరణం అప్పటి నుంచి విధవరాలుగా ఆమె పడేపొట్లు వర్ణించ బడ్డాయి. భర్త మరణం స్త్రీకి

శాపమ్రైతే, అదే పురుషుడికి భార్య మరణం వరంగా ఏవిధంగా మౌరుతుందో చూడండి. ఖార్య చావగానే భర్తకు శషిది ఆరుపదులు దాటి అధముడైన "పెండ్లియాడివాడు పెక్కు సుఖములు పొందు అంటూ వంహిళ వెతలు, భర్తల సొగసులు కడు దయనీయంగా వర్ణించారు. మూడవశతకంలో 100 పద్యాలున్నాయి. ఇవికూడా వివిధ దశలలో (స్త్రీ లు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులు, కడగండ్లు, కన్నీరును వర్ణించేవ. మాయమాటలు చెప్పి, నమ్మించి వరకట్నం తీసుకుని భార్య మొగమైన చూడని యువతిని వదిలేసి వెళ్ళిపోయ మోసగాళ్ళు మాయకు విలపించే తల్లితండ్రుల ధైన్యస్టితి, ఇంతి ఇక్కట్లు తెలియజేస్తూ, యుక్తవయసులో ఉన్న అమ్మాయిలు కడుజాగర్తగా మెలగాలని హితవు చెబుతారు. కాంత తెచ్చునట్టి కట్బమ్మెకా నిమ్ము తం(ీ చంపియైన ధనపురాసి అమ్మచంపియైన ఆస్తిని చేపట్టు ధనాళ ఎంతటి దారుణానికైనా గురి చేస్తుందనీ, ధనవ్యావెశాహంతో తన, వున అనే విచతణా జ్ఞానం కోల్పోయేదిగా చేస్తుందనే సామాజిక సత్యాన్ని తెలియజేశారు. మహిళ మనసు మధురభాండం, ఎంతళి శేమ పంచినా మరింత పెరుగుతూనే ఉంటుంది. చక్కటి చిరునవ్వుతో భర్తకు తగిన సపర్యలు చేస్తుంది. అంతేగాదు

గుండె నిండయున్న కుండల (సేమను వంటకాల యందు వనిత నింపు మధుర వాక్కుతోడ మరిమరి వడ్డించె ఇంతటి అప్యాయతను పంచే అమృతమూర్తి స్రీ. ఇలాంటి శ్రీ వల్ల అందరూ సుఖంగా ఉంటారు. (కేమకు ప్రతిరూపమైన శ్రీని గౌరవించి, ఆదరించి నూననీయతను చాటుకోవాలంటారు. నాలుగవ శతకంలో గలక115 పద్యాలలో విధవ స్రీలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులు కడుళోచనీయంగా వర్ణించారు. ఇంటిలోని సమస్తపనులు అమే చేయాలి. కానీ ఆమె ఎప్పుడు ముందుకు రాకూడదు. వారి దయనీయ పరిస్థితికి దర్భణం ఈ పద్యం అనద స్ర్రీల మీద ఆదరమ్మే లేక చీడపురుగులట్లు చీదరిం(త్రు తల్లితం(డ్రిలేక తనకు సంతతిలేక ఆదరించు ప్రాణి అసలులేక అలమటించువారినసలు యోచింహరే 7 అహహయుమి జాతి అగ్రదాతి నలుగురుండిచోటు ఆమె ఉండకూడదు నవ్వకూడదు. కొత్తబట్టకట్టుకోవడం, కుంకుము పెట్టుకోవడం నొషేధం. అంతేగాదు ఉదయం మూడు గంటలకే లేచి ఇంటిపనులన్నీ ఆమె చేయాలి. ఇంతటి చొకిరీకి ఆమె పొందే (ప్రతిఫలం అందరి దగ్గర నుంచి ఈసడింపు ఈమె జీవితం ఎలాగుందంటే -

కాంకలన్నీ చచ్చికాంత జీవించాలి జడము నయము యీమె జన్మకంటె అనదయైన యట్టి ఆడజన్యము కంటె నల్లనాపరాయి నయువుగాదె అంటూ ఆవేదన తెలియచేస్తారు రచయి(తి. మరి భర్దలేని జీవితం ఇలాగుంటే, భార్యలేని భర్త మైభోగం ఏవిధంగా ఉందో ఆలకించండి. భర్తలేనియట్టి పడతికి పౌట్లన్ని భార్యలేనివాని భాగ్యమెంతో భార్యలేదటంచు భర్తవీడడు దేనిని అన్నివీడ వలయు అనద యొప్పుడు అంటూ భర్తలేని స్త్రీ పొందే ఇబ్బందులు, భార్యలేని పురుషునకు కలిగే అవకాశాలు వాస్తవ దృక్పధంతో, హృద్యంగా తెలియవేశారు. ఐదవశతకంలో 180 పద్యాలున్నాయి. చరితలో మష్తాళ్టు జొన్నత్యాన్ని చెప్పే పద్యాలివి, వేదకాలక్షుంద్రు వనిత వాసిని గాంచె ధీర వనితలగుచు దీప్పి గాంధి చేవగల్లినట్టి జనమంత ఆనాడ్షు చేతులెత్తి మొక్కె చానలకును అంతటి కీరిగాంచిన వనితలు, పురాజక్రాలంల్రశ కూడ తమ ప్రతిభను నిరూసించుకున్నారు. భారతం కథకు ద్రౌప్వ మూలపా్ర సత్యభామను భర్తకు తోడుగా నిలిచి నరకాసురునిత్రొ యుద్ధం చేసింది. రాణీరు[దమదేవి, రూన్సీలక్ష్మీబాయి రణరంగంలో శతువులకు

వణుకు పుట్టించారు. జిజియాబాయి శివాజీని ధీరునిగా తీర్చిదిద్దింది. గాంధీజీతో చేయికలిపి కస్తూరిబా స్వాతం(త్యోద్యమంలో పాల్గొంది. ఇంతటి ఘనకీర్తిని ఆర్జించిన స్రీని నేడు వస్తున్న సినిమాలు, టీవీలు, పుస్తకాలు అసభ్యంగా చూపిస్తూ, సభ్యసమాజం తలదించుకునే విధంగా చేస్తున్నాయి. ఈ సం([పదాయుం జాతివునుగడకు "పెనుముప్పుగా మౌరింది. చట్బ్చాలు కూడ మహిళల (శ్రేయస్సు కోరే విధంగా లేవి. ఈ పరిస్థితి మారాలంటారు. వేలాది బుషులు ఈ భూమిపై జన్మించి, మంచి రచనలు సమాజంలో వెలసి చైతన్యం తీసుకురావాలంటారు.

మహిళ ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను, అవరోధాలను, అవహేళనలను, అసమానతలను, అడ్డంకులను, వాస్తవిక దృష్టితో “ళ్ళంచళతకాలు”గా పొఠకులకు అందించిన రచయి(తి సిహెచ్‌: స్వరాజ్యలడ్మీ అభినందిస్తున్నాను. కొన్ని పద్యాలలో దగ్గరి సారూప్యత ఉన్నప్పటికీ విషయం వైవిధ్యంగా ఉండి ఆలోటును తెలియనీయలేదు. సుతిమెత్తని హెచ్చరికలతో, సూక్తులతో ఉన్న ఈ పద్యాలన్నీ అకరరత్నాలు,.

ువుఖ ఖగోళళాన్రు రచయిత, బహు(గంధకర్త కీ.శే. గొబ్బూరి వెంకటరాఘవానందగారి సాహితీవారసత్వాన్ని పుణికి ఉసృచ్చకున్న 'స్వరాజ్యలడ్మీ గారి ఈ (గంథం పాఠకాదరణ పొందుతుందని ఆశస్తున్నాను.

రో

డా! వాసా (భావతి ఎం. ఏ, షియోచ్‌డి మహాళలకు జరుగుతున్న అన్వాయంలపై ఎక్కుపెట్టిన చర్‌, శతకము ఆట్వద్రివ్లిన పండితులగుదురు విదితము గౌకున్నయపుడు వెట్టులెప్తురుషుల్‌ చదివిన చదువక యున్నన్‌ ముదితల్‌ విద్వాంసురాం[డ్రు పుట్టువుచేతన్‌” మహిళా పాండిత్య్రాభవాన్ని యెలుగెత్తిచాటిన మహిళామూర్తి స్వర్గీయ శ్రీమతి కాంచన పల్లి కనకాంబగారు. 11న శతాబ్దంలో అదికావి నన్నయ్య గారితో తెలుగు సాహిత్యము ప్రారంభమయినప్పటికి 16 న శతాబ్దపు పూర్వార్థములో కవయి(త్రుల సాహిత్యయుగం (ప్రారంభమైనదని చెప్పవచ్చు. నన్నయ్య గారికి పూర్వమందుండిన జానపద స్తాహిత్యకర్తలలో అజ్ఞాన మూర్తులుగా మహిళలుండవచ్చుననుకొనుట పేరాళకాదు. అన్నమాచార్యుని భార్య తాళ్ళపాక తిమ్మక్క రచించిన 'సుభ(దాకళ్యాణ కావ్యము తొలితెలుగు కవయి[తుల కావ్యంగా "పేర్కొనవచ్చును. మొల్ల రామాయణంలో కవయి(త్రుల సాహిత్యం మూడుపువ్వులు ఆరు కాయలుగా విలసిల్లింది. 1888 లో దార్ల సుందరీమణిగారు రచించిన భావలింగ శతకములో కవయి(తుల శళతకరచన (ప్రారంభమయినది. కాని అంతకుముందే జీవించియుండిన మదిన సుభ(ద్రమ్మగారి రఘురామ, కేళవరామ శతకాలు, రత్నాంబ

గారి వేంకట రమణ శతకము, చెలికాని చెల్లాయమ్మగారి దేవకీ శతకము, పార్ధసారథధీ శతకములు లభ్యము కానందున దార్ల సుందరీమణి గారి భావలింగ శతకమే తొలి తెలుగు కవయిత్రుల శతకంగా చెప్పబడుచున్నది. పరమాత్మతత్వాన్ని వేదాంత ధోరణిలో 121 ఆట వెలదుల్లో రచించబడిన శతకమిది. తరువాత కాలాలలో వరుసగా కొటికలపూడి సీతమ్మగారు ఉత్పల మాలలలో రచింపబడిన సాధురకశతకము, శ్రీకాకుళం వాస్తవ్యురాలైన శ్రీమతి బు(రా సూరమాంబగారి హరినాధ, నంద నారళతకములు, 11న ఏటనే నాగ్నజితీ పరిణయ(పబంధం రచించెనని చెప్పబడుచున్నవేమూరి శారదాంబగారి మాధవశతకము, సీరము సుభ(దాంబఐగారి ఛ్ర వేంకటేశ్వర, శ్రీరామ శతకములు, జ్ఞానాంబగారి విజ్ఞానామృత, కాశీ (పసాదినీ శతకములు, (గంధి మాణిక్యాంబ గారి గురుమౌళి శతకము, పులు గుర్తి అత్మీ నరసమౌాంబగారి మంగళహారతుల శతకము, శ్రీమతి దొంతి రాజరత్నమ్మగారి 1984లో రచింపబడిన జనార్థన శతకము, శ్రీముడి కాంచనపల్లి కనకాంబ గారు 1శివ ఏటనే రచించెనని చెప్పబడుతున్నరంగశతకము, గుడి పూడి ఇందుమత్తీ దేవిగారి తరుణీ శతకము, రాజేశ్వరీ శతకము, నరసింహ శతకములు, చేబోలు సరస్వతీ దేవి గారి సరస్వతీ, పతివ్రతా శతకములు, గిడిగు లక్మీకాంతమ్మగారి లక్ష్మీ కారదా శతకములు, అము(ద్రితములైన తిరుపతి వేంకటేశ్వర, రామ చం[ద్రశతకములు, శ్రీమతి గంటి కృష్ణవేణమ్మ గారి చెన్నకేశవ, జ్ఞానప్రసూనాంవికా శతకములు, భువనగిరి లక్మీ కాంతమ్మగారి భరత కృష్ణళతక ము, శ్రీమతి దేశరాజు భారతీ దేవిగారి కాంతా శతకము, చుండూరు రమాదేవిగారి రాఘవేశ్వర శతకము, (శ్రీమతి అయితం ఇందిరా, భారతీ జంకుకవయి(త్రులు జననీ శతకము, శ్రీమతి సోమరాజు

ఇందుమకి దేవిగారి అము[దితా వేణుగోపాల శతకము తెలుగు సాహితికి మణిహారాలుగా పేర్కొన దగిన శతకములు. ఆనాటీ నుంచి నేటి వరకు కవయి(తల శతక రచనా (ప్రాభవం పేర్కొన దగినది. పద్యరచనలో అందెవేసిన శ్రీమతి స్వర్గీయ ఊటుకూరి లక్కీ కాంతమ్మ వంటఉద్దండ పండితులెందరో! అభినమొల్ల చ(క్రవర్తుల లక్మీనరసమ్మవంటి పిండిత కవయి(తులెందరో 1! ఇంకను వెలుగు చూడవలసిన కవయి(త్రుల శతక, పద్య, వచన రచనలు మరెన్నో! ఇటీవల కాలంలో శతకరచనకు శ్రీకారంచుట్సేన | కవయి[క్రులలో శ్రీమతి చిల్లరగి స్వరాజ్యలమ్మీగారు, (శ్రీమతి మల్గాది పద్మావతిగారు, యువతుల్లో శ్రీమతి హట్టి భానునుతి గారు పేర్కొన దగిన వారు.

. మోదటి నుంచి పద్యరచనలో సిద్ధహస్తులైన శ్రీమతి వుల్గాది పద్మావతి గారు 80 సం వయుస్సులో నేడు చాలా ఉత్సాహంతో అలవోకగా కాళహస్తీశ్వర శతకము, న) వేంకటేశ్వర సంకీర్తనల శతకము 8) క్రీస్తు శతకము 4) జ్ఞాన (ప్రసూనాంబ శతకవనులు రచించారు. ఆనొలుగుూ ళతకవలులనా

• ('పచురించేపయత్నములో ఉన్నారు. శ్రీమతి హట్టీ భానుమతి యువకవయి(తి కలం నుండి వెలువడిన సూర్యశతకం, షిర్డీ సాయీ శతకము, వేంకటేశ్వర శతకములు కూడా ప్రచురణ భాగ్యమునకు నోచుకొనుచున్నవి. ఈ కవయిఫత్రి వనితా మహావిద్యాలయంలో చదువుకున్న నా పూర్వ విద్యార్దిని కూడా | ఈ నాటి మనకవయిళతి శ్రీమతి స్వరాజ్యలక్క్మి గారు

'మొల్లరామాయణ కర్త కుమారి మొల్లలా చిటికెలో కవిత్వం చెప్పగల శక్తి, సామర్ధ్యములు గల కవయిత్రి అనడం అతిశయోక్ర కాదు. పని పాటలు చేసుకుంటూనో, దైవ ప్రార్ధన చేస్తూనో కవిత్వం చెప్పగల (ప్రతిభ గల కవయి(తి ఆమె "5 సం ॥1 వయస్సులో కన్నయ్యకు కలువల కంఠహారం పేరుతో వరుసగా?” సం, పూటాలు రచించి (ప్రచురించిన ఆవిడ పట్టుదల సామాన్యమైనదికాదు. ఇటీవలె “రక్షసేతువయ్య రాఘవేంద్ర మకుటంలో” క్ర రాఘపేంటదశతకము, “చల్లగాను చూడు సాయినాధ పేరుతో” 2) సాయినాధ శతకము, “కన్నతండ్రి నన్ను కరుణచూడు వుకుటంతో ” 8) కన్నతం(ి శతకము, “రాజుగారి బాట రాచబాట మకుటంలో” క) మరోశతకము, “*ఖ్రత్సుక్టు బాట సారి బరువదేల మకుటంతో ” క) మరో శతకం రచించి సంచశతి-పేరతో 'పై అయిదు శతకాలు (ప్రచురించి శతక రచనలో సిద్ధ హస్తులుగా కీర్తి గడించారు. చక్కని తేట తెలుగు పదాలతో రమ్యమైన ఖావాలతో సమాజరుగ్మతల 'పైవిసురులతో ఎత్తి పొడుపులతో సహజత్వానికి దగ్గరగా, పూర్వకవుల శతక సాహిత్యానికి దీవెన విధంగా శతకరచన సాగించారు. ల అనారోగ్యము శరీరాన్ని ఎంతకుంగతీసినా, ఎన్ని సమస్యలు దండెత్తి వచ్చినా తాను నమ్మిన కిష్టయ్య కరుణతోమనో ధైర్యాన్ని పుంజుకునే మనోథైర్య సంపన్నురాలు ఆవిడ. ఆ అత్మ శక్తితోనె అలవోకగా అయిదు శతకాలు రచించి (ప్రచురిస్తున్న నిరంతర వాణీ వర (పసాదిని ఆవిడ. 1) మహిని మహిళ వెతలు మౌన్సతరమెశి)ి మహిని మహిళయెపుడు మాన్య చరితతి) మహిళ చూపవలయు మంచి యెంతో మొదలగు ముకుటములతో త

శతకములు రచించి శతకసాహిత్యానికే వన్నె తెచ్చిన కనయితతి శ్రీమతి స్వరాజ్యలక్మీ ఖగోళ కాన్ర్రజ్ఞుడై అనేక (గ్రంధాలు రచించి కీర్తి గడించిన గొబ్బూరి ఆనంద రావుగారి పెద్ద కువూర్తె ఈవె. తంగడి పాండిత్యాన్ని అందుకొని, స్వభావ సిద్ధమైన ప్రతిభా లోకాన్ని చుట్టు (ప్రక్కల పరిస్థితులను ఆక 9ంపు చేసుకొని హృదయ వైకాల్యం "పెంచుకొని ఈనాడు మహిళా సమస్యలను అనేక కోణాల నుంచి ఎత్తి చూపించటమే కాదు, ఎదిరించి (పశ్నిస్తున్న కవయి(త్రి ఈవిడ, లోకానుభవం స్వానుభనంతో మిళితమైతే వెలువడి యదార్ధ కధనమే ఈ పద్యాలు, హృదయ ద్వారాలు తెరుచుకుని మహిళల కన్నీరే సిరాగా కలం రాల్చిన అక్షర రూపాలు ఈ శతక పద్యాలు. మహీళలపై జరుగు అత్యాచారాలు, అన్యాయాలపై ఎక్కుపెట్టిన శరాలు ఈ శతక్సాలు, పండిత పొనురులకు అర్ధమయ్యేభాషలో చిన్న చిన్న తెలుగు పదాలతో అందమైన శైలితో కవయి(త్రి అంత రంగమధన మీ కృతులు. దేశీయ ఛందమైన ఆట వెలదుల్లో శతకరచన సాగింది. ఆటు వెలదికి 1,8 పాదాలలో అనగా బేసి పాదాలలో వరుసగా తి సూర్యగణాలు, శి ఇంద్ర గణాలు, వక్ష పాదాలలో అనగా సరి పౌదాలలో వరుసగా త్‌ సూర్య గణాలు, ప్రతి పాదంలోని 1. గణముల మొదటి అషరములకు యత్రి చెల్లుతుంది. స్వరాజ్యలక్మీ గారు 500కు సైగా రచించిన శతక పద్యాలలో ఎక్కడా నుచ్చుకైనా ఛందో భంగము కాలేదు, ఛందస్సుపై ఆవిడకు గల నైపుణ్యమే ఇందుకు కారణమని చెప్తుక "| తప్పదు, లవ

వేమన కందాలలో సమాజ రుగ్మతలను దుయ్య ఐడితే, దార్ధ సుందరీ మణి గారు ఆట వెలదుల్లో మరో విధంగా దుయ్య ఐట్లారు. యు పోతులూరి వీర (బ్రహ్మంగారి శిష్య పరం సరలేనిదని చెప్పబడుతున్న ఈవిడ “జిక వాని వైన గాల్‌(మొక్క వచ్చును సోమయాజీ ముఖము చూడరాదు పౌలుడైన వాడు పశువుల జంపునా పాప భయ భంగ భావలింగొ అంటు యజ్ఞయాగాదులతో జంతు బలిని నిరశస్తూ క ఠినంగానె తన భావాన్ని తెలియజేసారు. మన చిల్లరొగి స్వరాజ్యలత్మీ గారు మహిళా సమస్యలను నిరసించిన తీరు చూడండి “తల్లి యింటి కేగి ధనము తేకున్నచో ఆమె మీద భర్త ఆగ్రహించు వంట యింట పెట్టి మంట పెట్టుచునుండు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమో” వరకట్నదాహంతో ఎంతమంది మహిళలు బూడిదై వంట యింటిని మసి బార చేస్తున్నారో అందరికి తెలిసి యదార్ధ కధనం. చట్టం, సమాజం ఈ దూరాచారాన్ని ఆపలేక పోతొంది. మహిని మహీళ వెతలు మాన్నతరమె అంటూ (వాసిన అవిడ మకుటం ఎంతటి అర్భాన్ని కలిగి వుందో పాఠకలోకానికి విదితమే. మరొక చోట మహిళలపై జరుగు అత్యాచారాన్ని వవిధంగా నిరళన తెలియ

చేసిందో ఆవిడ పద్యం చదివితే మనకే తెలుస్తుంది. -... గీచిన్నవారి యెదుట చింత బెత్తమ్ముతో కొట్టీ కొట్టి చంపు కొరివిగాడు చిన్నలిదియుచూచి చీదరింతురు కదా మహిని మహిళ వెతలు మాన్సతరమె?” భార్యలను చింత బెత్తములతో చావబాదు దుష్టులైన భర్తల అకృత్యవులను చూచి చిన్న పేల్లలె చీదరిస్తారుసువర। | _అప్పుడేవారికి బుద్ది వస్తుందని అట్టి వారిని చీదరిస్తూ రాసిన ఖావతత్వమిది. అంతేకాదు నేటి ఆధునిక యువతులు కొందరు తన | పుట్టింటి వారిని ఆదరించి అత్తవారిని ఏవిధంగా చీదరిస్తారో కూడాఎన్నో పద్యాలలో వర్ణించి కోడళ్ళు ఆదోషాన్ని విడనాడాలని తెలియ చెప్పారు. అనేక దురాచారాల రుగ్మతలకు నిలయం ఈ సమౌజం, గర్భంలో ఆడ షిల్లని తెలొస్తే గర్భస్రావానికి పాల్పడి భూణహత్యలకు పాలుపడుతున్న వారిని దుయ్య పాట్టారు. ఈ పాపం చెయ్యడంలో స్రీ, పురుషథఖేదంలేదు. ఆలుమగలు సమాన బాధ్యులే అనితెలియ వేసారు. అంతే కాదు కొందరు తల్లి తం(డ్రులు మగ పిల్లలను గొప్పుగా పెంచి ఆడ పిల్లలను ఏవిధంగా చిన్నచూపు చూస్తారో కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించారు. తల్లి తండ్రులు ఆస్తే పాస్తులమ్మి నుగ పిల్లల్ని చదివిస్తుంటె వాళ్ళు పట్నాల్లో ఐహువిలాసాలకు బానిసలై ఏ విధంగా చెడిపోతున్నారో చెలియ చెప్పారు. ఈ విమర్శ నాసాజ్యాల మధ్యలో అమ్మ కమ్మని మాటను గుర్చి చెప్పిన పద్యం హృద్యమైనది. / గ

“అమ్మమాట లోని కమ్మదనంబెంతొ

(బహ్మదేవుడైన పలుక గలడె

కండ చక్కెరైన కమనీయ తేనెయు

దిటు వచ్చు నయ్య ధీవరేణ్య”

వాడియైన ఆవిడ వీమర్శకు అంతరార్థం అమ్మలోని కమ్మదనాన్ని అందరికి తెలియ చెప్పడమే! ఈ శతకాలలోని పద్యాలన్ని ఒక యెత్తు భర్త్రమరణింపగా స్త్రీ, పురుష ఖేదం లేకుండా ఈ సమాజ మంతా ఆమె శిరస్సు పై ఎలా నిప్పులు గుమ్మరిస్తుందో హృదయ విదారకంగా చి(తించిన తీరు చదివిన వారి గుండెలను (బద్దలుచేసి కన్నీళ్ళ వర్తాన్ని కురిపించే పద్యాలు మరొక యెత్తు. స్వరాజ్యలడ్మి గారి గుండెను చీల్చి అందులో నుండి పుట్టిన అగ్ని ధారలు ఈ పద్యాలు అనడం అతిశయోక్తి కాదు. ఈ (కింది పద్యం చదవండి

బొట్టు పూలు తీసి పొగులుచునొకమూల

కూరుచుండ పెట్టి గుంపు కూడి

చేతి గాజులన్ని చిట్ల గొట్టియువారు

కుమిలి కుమిలి యేడ్చు కాంత గాంట్రు 1

మగడు చనిపోయిన స్తీ పై శ్రీలే చేయు అత్యాచారాన్ని మనకళ్ళు యెదుట చి(తించిన యదార్ధ శిల్ప చి(తొలు ఈ శతక పద్యాలు. ఆ మహిళగుండెలోతుల్నితడిమి చూపిన శోక చిత్రాలు ఇవి. అంతే కాదు అంతటితో తృప్తి పడి దురాచారాలను అపరు, మరింత పరాభావాన్ని చేసి తీరు తారు అనడానికి ఈ కవయి(త్రి వ ర్లించిన తీరు చదివిన వారి గుండెలను పిండి వేయక మానవు

తెల్లదీర గట్టి తెలివింతలేకుండ

జుట్టు గొరిగి గొరిగి చూచుచుందు

అహహయేమి జనులు అసలు మనుషులవీరు? |

మహేని మహిళ యెప్పుడు మౌన్యచరిత

శ్రీలపై అట్టి అత్యాచారాన్ని జరొపె సమాజంపై ఆవిడ చూపిన కసి ఆవిడ వాడిన పదాల్లో గజ్జె కట్ళి తాండవించింది. వీటినన్నిటిని చూస్తూ ఈ దురాచారాన్ని రూప్పమాపడానికి పూనుకొనని వారి పై కూడా ఆవిడ కలం ధ్వజమెత్తింది, నిర్మాహ మౌటంగా నిరసన తెలియ జేసింది. నిజం చెప్పాలంటె అవిడ కలం గర్జించి పలికింది అని చెప్పక తప్పదు.

“భర్తలేని పడతి పలుపాట్లు పడుచుండ

షట్టనట్టి జనము (భష్టుజనము

మంచి మనసు లేని మనుజుథి మృగములు

మహిని మహీళ యెపుడు మాన్యచరిత”

అటువంటి వారిని మృగాలతో చి(లించడం సమంజసమే కదా! ఆమెలోరగిలిన బాధకు (ప్రతీకలు ఆ మాటలు. అంతేకాదు, భర్త చితిలోనె బతికున్న ఖార్యును పడవేసి కాల్చడం ఎంత అన్యాయమో వర్ణిస్తూ ఆవిడ భార్య చితొపై భర్తను ఎందుకు పడవేయరు. ఈ అన్యాయ మేమిటని ఆవిడ సమౌజాన్నినిలదిసార్హు. అంతే కాదు కొందరి పురుషులలోని దుష్టత్వాన్ని కూడా ఆవిడ ఎత్తి చూపించారు. ,

కొట్టి తిట్ట కున్న కోమలిలొంగదు

అణచవలయు నెప్పుడు ఆడ జాతి

చెప్పు క్రింద తేలు చావని రీతిని

'మొత్తి తీర వలయు మొగుడు ఎప్పుడు

ఈ బూజు పట్టిన ఖావాలతో ఎన్నొ కుటుంబాలు మసిబారి ఉన్నాయి. ఈ నాగరి కతా [ప్రపంచంలో ఇంకా ఈ అావాలతో సినీమాలు (గ్రంధాలు వెలువడుతూనె ఉన్నాయి. వీటిని కొందరు పెద్దలు సమర్ధిస్తూనె ఉన్నారు. ఇలా చెప్పుకుంటూ వెడితే ఈత00 పద్యాలు చెప్పకతప్పుదు మచ్చునకు కొన్ని ఉదాహరణలు చూపించగలిగాను పాఠకులు చదవాలన్నదే (పధానోద్దేళం,

పద్యానికి ప్రధానం చదివింటేగుణం. అపేపద్యానికి అత్మ కొన్ని చోట్ల ఖావం పునరావృత్తమయింది. అది కవయి'త్రి లోని భావావేకానికి మచ్చు తునకలు. శ్రీల సమస్యలు త్రీలే తీర్చుకునే స్థితికి త్రీ అభివృద్ధి చెందాలన్న వివేకానందుని ఆశయం నెర వేశేసవమయం ఆసన్నవువుృతొందని చెప్పకతప్పదు. స్త్రీల సమస్యల్ని కన్నీళ్లను, కడగండ్లను శ్రీలే భాగా చి(త్రించగలరు అనడానికి ఈ శతక పద్యాలురచించిన కనయి(తే ఉదాహరణం. మహిళ సాహిత్యానిే వన్నె తెచ్చిన రచనలు ఈ శతకాలు, తెలుగు సాహితీమ తల్లి మెడలో మణిహోరులుగా నిలినే కవిత్వం అందించిన రచయిథతికి కళాఖివందనములు .

అక్షరం రాక కష్టాల కడగండ్లను అనుభవించే స్థాయి నుంచి యీానాడు వివిధ రంగాలలో పురుషులకే మా(ఠమూతిని పోకుండ అన్ని రంగాలలో అద్భుత(ప్రతిభను చూపుతున్న నేటి యువతీలలానులకు ముఖ్యంగా సాహితీరంగంలో (పతిభా షౌటవములను (ప్రదర్శించే (సముఖ రచయిత్రి వర్గమునకూ నా అభినందనలు,

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయా నిర్వహణాదకత అన్నది

సామాన్య విషయం కాదు. అసంఖ్యాకమైన కార్య(కచరాలు

.__ తలమున్కల గానున్ననూ నా అకరాలమీద, మాూనాన్నగారి

(గొబ్బూరి వెంకటానంద రాఘవ రావ) మీద ఉన్న అపార

గౌరదరావాఖి మానములతో మహిని మహిళ వెతలు మాన్సతరమె

అన్న పంచళతికి తమ అమూల్యమైన సందేశాన్ని పీఠిక రూపంగా (ాసియిచ్చారు.

''నా (ప్రతి పద్యం అనడం కంటె ప్రతి అకరమూ ఎంతో నిళతంగా పరిశీలించి ఉదాత్తమైన భాషలో (వాసి అటనట పద్యువటలనుదాహరిస్తూ రచంయితకెంతో ఉత్సాహ ('సోత్సాహములనందిచ్చారు, వారికనేక ధన్య వాదములు,

వాసా వారు కూడ పంచశతి పద్యాలను పరించి వాటి సారమును పిండి పిండి పుస్తక పఠరితలకు తము అమూల్యమైన సందేశాత్మకమైన పుస్తక పరిచయ వ్యాసమును వ్రాసి యిచ్చి నందుకు చాలా కృతజ్ఞతలు. అటనట పద్యములనుదాహరిస్తూ మంచి వ్యాసమును (వ్రాసినందుకు చాలా సంతోషము. వీరిరువురకు భగవంతుడు ఆయురారోగ్యములనిచ్చి వారి వాంఛి తార్థములను వర్జించుగాక ఖాషాకుటీరనిర్వహకురాలు నాఆత్మీయ(పియ మి(ఉతురాలు అయినట్టి జూన (పసూన ఈ ఆవిష్కరణ కార్య(శముమంతయు ఇంతతో నిర్వహిస్తున్నందుకు కృతజ్ఞతలు. నా అత్మీయుకైన రచయి(్రులందరకూ అభినందనలు, నా యీ రచన ఎవరినీ ఉద్దేశించి వ్రాయలేదు. నా యీ రచనను (ప్రోత్సహించిన మి(త్రవర్గానికి నమోవాకములు, గొబ్బూరు (సి.హెచ్‌.) స్వరాజ్యలక్మీ 1-02-8000

1వ శతతకము మయకమంణగు చముకులళల్‌ తతలు దుంన్నతరయె 9 క్షే నాటి మహిళ యెంతొ నరులచే పూజింప దేవి వోలె ధరణి తేజరిల్లె 1 | ఇంటి దీప మగుచు ఎంతోదీప్తి గడించె మహిళ నాడు చూడ మహిత చరిత నె ఇంటి ఆడ పిల్ల యిందరయీ యని సంత సించి నారు, సాదరమున ఎంతో (గేవము తోడ యేలోటు రాకుండ ముద్దు ముదము తోడ ముగుద పెరగ తి. విద్యయున్న తన్వి విశ్వ వందితగదా ఆమె నాదరిం[క్రు అఖిల జనులు ఇల్లు పూల తోడ ఇందిర నిలయమౌ అట్టి మహిళ బాధ అన్న చూడు క్త వనిత ధనము కొజకు వరకట్న రూపాన ధనము గుంజి గుంజి ధరణి యందు, ఆమె ధనము కొంంకు అ$రులు చాచుచు చంపబూనుటంత సవ్యమగులె శ

ర్‌ అబల విత్త హరణ అధమాధమంబని పెద్దలనిన మాట పెడసరముగ వినక విశ్వమందు విత్తాన్నిపూజిం[త్రు మహిని మహిళ చూడ మాన్య చరిత 6, తల్లి యింటి కేగి ధనము జేకున్నచో ఆమె మీద భర్త ఆగ్రహించు వంట యింట సెట్టి మంట 'పెట్టచునుండు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 7. ఆమె నిటుల చంపి అతివయింకొక తెను పేల వేల ధనము వేగ కూర్చి కట్న మిచ్చి నంత కంఠాన ముడివేసి మరల చంపువాడు మనుజుడయ్య 2 8. అత్తమౌామలీకును అతిధన దాహమ్ము వసుధ వనితకెంతో వస్తుకాంకు తల్లి యింటి నుంచి తన్వెంత తెచ్చినా తృప్తి చెందలేని దుష్టుడతడు. 0, నీదు కూతుసేమొ నిండారు శేమతో అత్తమామ లెంతో ఆదరింప వలయు ననుచు నీవువాంఛింతు వే గద అటుల చూడవలదె అతివనెపుడు 2

10. ఇంటి కోడ లనిన యేల యీచులకన శేమ చూపవేల పెడ సరముగ ఆమె నాదరించి అలరింప వేలను ? అల్బా బుద్ధి నీకు అర్హమగునె 2

11. చిన్నపాపలనిన సుంత([ఢేమయులేక తల్లి చంపువాడు దొనవుండు భార్యనిట్లు చంపి బ్రతుకుట వ్యర్థంబు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

12. చమురు పోసి నేడు చేనల చంపుట తేలికయినపనియె తెలివి లేక గడప'త్రొక్కినట్టి కాంతలనీనాడు చంపు చున్నజాతి చవట జాతి

13. పరుల ధనము కొఆకు (పాకులాడుటమాను శక్తి పెంచుమయ్య చేవ మీర పడతి ధనము నీవు పాము విషమ్ముగా తలచి టబతుక నేర్చుధరణిలోన

14. _ విత్తమెంతో నీవు విధిగ తే తెమ్మంచు తిట్టి తిట్టి యామె తిరుగుగొట్టు ఆడ శిశువులున్న ఆమె గోలాపన విన్నవాడు లేడు విశ్వమందు 3

15. చిన్నవారి యెదుట చింత బెత్తమ్ముతో కొట్టి కొట్టి చంపుకొరివిగాడు చిన్న లిదియు చూచి చీదరింతురుగదా . మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

16. _ అత్తయింట ఆమె అడుగుపెట్టిన దాది వెతలు చెప్పలేము వేలకొలది పనులు చేయతప్పుపనికి మాలినదని అందరామె మీద ఆగ్రహీంథ్రు.

17. అత్త కంటె ముందు అమె లేచిన తప్పు ఆలసించి లేవ అసలెతప్పు అత్త తోడ లేవ అది నాకు సాటియా అనుచులిట్టు చుందు అహము తోడ

18. ఇంట వస్తుబయము యేది పొడయినను, అమె దోషి యంచు అ(గ్రహింటత్రు సత్యమజయుశక్తి సర్వదాళూన్యంబు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

19. కన్నవారి విడిచి కాంత యింటికి రాగ ఆదరింపరేల అత్తవారు, వచ్చి వంటపనులు వనితెంకచేసినా కరుణ ః చూపలేని కణకుజనులు |

శి. నగలు ఉన్న నారినాణ్యత గాంచును విలువ వలువ గట్ట విలువ నికు బాహ్యవస్తు చయమము పరికింతురేగాని గుండె లోతు చూచు గుండె లేదు.

ని&ఓ. కర్ణభూషణముల కాంతులు చూతురు కాలిచెప్పులందు ఘన గాంటత్రు కరమునందు ఉన్న గాజులు పరికించి ఆదరించు చుంద్రు అల్పమళులు

శ8. భర్తయింటి లోన పడతి (ప్రవేశింప అతనివైపు వారు అసలు వద్దు . తనదు తల్లి దం(డి తన అన్నదమ్ముకే వలయుగాని పరులుపనికిరాదు

శిత. అత్తయింట నుండ ఆమెతో పలుకదు వంట వండి తినియు వనిత యేగు గిన్నెలోన కూడు గిజగిజలాడుచు మింగలేక మింగి మేను వాల్చు

శక, అక్క అన్న రాగ అతిసంతపంబుతో ఎదురు వెళ్లి వారి యింట చేర్చి కమ్మకమ్మనైన యట్టి కబురు లెన్నోచెప్పి తినగ త్రాగనిచ్చి తీపి చూపు

5

శ5. తనదు భర్త సొత్తు తన వైపు వార్‌కే పూర్తి హక్కు టంచు పొలతి తలచు "పెంచి పెద్ద చేసి'పెద్ద చదువులనిచ్చి ఉద్ధరించు వారి ఊసువద్దు శిరి, ఆలిచుట్టాలంత ఆత్మీయులగుదురు తనదు బంధులనిన తనకు రోత అయిన వారి లోన అవగుణాలేతోచు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? శ, ఆమె వైపువారు అదరపాత్రులు మగని వైపు వారు మలిన జాతి "పెట్టు సోతలందు "పై మెట్టు వారిదే మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 28. విలువ వలువలన్ని వారికే చెందాలి అత్త వారి కసలు అంట రాదు అంట రాని వారు అత్తింటి వారంత మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 2. భష్యులైన వారు భవనానికొచ్చిన పరిచయంబు చేయతగిన వారు అత్త వారి జనమ అందుల కర్డులు మహిని మహీళ వెతలు మౌన్ప్సతరమె ? 6

80. నవ్వుమోముతోడ నయమార వారితో మాటలాడు చుంద్రు మహితరీతి మగనివైపు వారుమరి నిందకర్తులు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

81. అన్న వదిన అనిన హొహసభావమదెంతో బావగారివైపు బందువొద్దు అమ్మనాన్న అన్న లాదరింతురుగదా మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

తిశి. తల్లి గర్భ మందె తనయుడాతన్వియా తెలిసి కొన గలట్టి తెలివితోడ ఆడ పిల్ల అయిన అపుడి తెగటార్హురు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

తికి. ఆడ పిల్ల అయిన అపుడె అంతము చేసి హాయి గాంచు చుందు ఆలుమగలు తల్లిలేక యున్న ధరణి సంతతియేది ? మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

తిక. అత్తలేక యున్న ఆలెట్లు వచ్చును మౌమ్మగారి మమత మనకు లేదు పెద్ద వారి గుమ 'పెన్నిధియే గదా మహిళ మహిని యెంతో మాన్యచరిత

7

85. అక్క చెల్లి వదిన లసలెట్లు వత్తురు (ఢమ కడలి పొంగు (్రేగు నందు ఆడ జాతి నిట్లు అంత మొందించుట తగున తండులార తలహాల

తిక. పురుష శిళువు మీకు పుణ్యమిచ్చునటుంచు తలచు చుందురయ్య ధా(తిలోన అందు కతనినేమొ అమిత[శేమతోపెంచి తనివి చెందు చుంద్రు తల్లి దండ్రి

తి, పురుష శిళువు భువిని పుట్టిన చాదిగా

' చ(వర్తి వోలె సాకుచుందు

వెండి కంచములను వెండి గ్లాసులనిచ్చి సాకు చుందు రంతొ సంతసమున

తి8. _ విలువ యెంతొ యైన వింతైన వస్త్రాలు గొలుసు ఉంగరముల కొదువలేదు ఎంతో(గేమ తోడ యెంతెంతో చేయించి మురియు చుందురయ్య మూర్థ జనులు

89. గరిక పోచకంటె కడు హేయభావాన ఆడువారి చూడ నర్హమగునె ఇంట పుట్టి నట్టి ఇంతిపై నేలనో పశకపాత బుద్ధి ఫపజలకింత

8

40. మధురమైన యట్టిమంచి పదార్థా కూర నొరలన్ని కొడుకు వరకి విలువ వలువలన్ని వానికేయివ్వాలి మహీని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? ఉీ1. _ ఆడ పిల్లవోలె అననికి వచ్చుట పాప ఫలముగాదె పుడమిలోన నిదురనుండి లేచి నిండైన ఓర్పుతో ఇంటి పనులు చేయుయింతియెపుడు 4న. పురుషరూపు తోడ పుడమిపై జన్మింప వాని కబ్బు చుండు వనుధ సుఖము పెరుగు పెసర పప్పు పెంపొందు వస్తువుల్‌ వాని పరము గాదె వసుధయందు తి. కాఫీ టిఫినులన్ని కావాలి కొడుకుకే ఆడ పిల్లకేమి అసలు వద్దు కప్పు గ్లాసుప్లేటు కడుగుట మౌ(త్రమే మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? జీడీ. స్వీటు హటులు లన్ని చిన్నారి బాబుకే చిట్టి తల్లీకేవి చిక్కరాదు పండ్ల జాతులన్ని బంగారునాన్నకే, మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 9

శక. చిన్నపిల్లలేమో చింతతో వంతతో

వాని చూచి చూచి వంచుతలను

గుటుకు గుటుకు మనుచు గుటకలు (మింగును.

మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? ఉ6. ఏడ్చు మోము తోడ ఎంతయో నంతతో

తల్లి వైపు చూచి తలను దించి

చలిది అన్న మింత చావమోదుచు తల్లి

కసరి కసరి పెట్టు కంచమందు 47. _ కనుల యెదుట అన్న కమ్మని ఎన్నియో

తినుట చూచి చూచి

దిగులుతో ఏడ్పు మోము తోడ

వింతయో కుందుచు కనుల నీరు నింపుకన్న తల్లి ఉ8. _కమ్మనైనయట్టి గడ్డ పెరుగన్నంబు

వేచి నట్టీ కూర వెండి గ్లాను

చిక్కనైన యట్టి చక్కెర పాలన్ని

బాబు కిచ్చు చుండు సడతి యెపుడు 49, చూత ఫలములన్ని చిన్నారి బాబుకే

చిన్నచిట్టి తల్లి చీకు (వేలు

(వ్రేలు చూపి యడుగ వెన్నుకై కొడుదురు

మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

10

50. పాయసాన్నమంత బంగారు కొడుకుకే కంట చూప రయ్య కాస్త యైన ఇంట పుట్టి నట్టియీరితి పాపలు చూచు వారి చూడ చోద్యమెగద
51. ఆడు కొనగ మంచి ఆట వస్తువులన్ని పురుష శిశువు సొత్తు పృధివిలోవ ఆడ పిల్ల లేమొ అసలంటగారాదు. మహిని మహీళ వెతలు మాన్చతరమె ? 5శి. కాగికాగి నట్టి కమ్మని మీగడ చక్కెరెంతో గలిపి చిక్కగాను కన్న కొడుకు చేత కడు పార లౌగిం[్రు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? ' శకి. ఆస్తిపాస్తులన్ని అమ్మేసి అమ్మేసి చదువు సాకు చుందుసాదరాన పట్టణానికేగి ఐబహువిలాసాదుల తండ్రి కష్టపెట్టు తనయులిపుడు
52. గానమందు (పీతి కదలచేయుచునుండు (దవ్యమెంతయైన తలపడితడు అమ్మనాన్న వెతలు అసలు తలపోయడు. మహిని మహిళ వెతలు మాన్నతరమె ? శ

క5ళ. స్వార్ధ బుద్ది గాని సోదరీ జనమును బీడ పురుగు లట్లు చీదరించు పస్తులుండి త్సనకు పంపు [దవ్యమ్మని. ఊహా చేయలేని వట్టి శుంఠ

56. అడ పిల్లలింట ఆర్గురు ఉన్నారు

. వలయు నట్టి పేవి వారి కొద్దు

పులుసు కూడు తప్ప పొసగ దింకేమియు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

57. కంచమందు చెయ్యి కడుగును కొడుకెపుడు కంచములను కడుగు కన్నె పీల్ల చేయి కొడుకు కడుగ చేతికి నీరిచ్చు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె 2

58. అన్న వచ్చినంత ఆదరభావాన మంచినీటి నిచ్చు మమత తోడ తాగి నట్టి పాత్ర తన చేత కడగాలి మహిని మహిళ వెతలు మాన్పతరమె ?

59. దోరగాను వేచి దొడ్డ రుచులతొ నున్న పళ్లైరంబు తెచ్చి పడతి యిచ్చు తిన్నపిదప దాని తీరుగా కడుగును మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

12

60. స్నానమాడ నీరు సాధ్వి సిద్ధము చేయు తుండుబట్ట నిచ్చు తోష మునను బల్ల పుస్తకాలు పడతి తొసర్జును మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?
61. ఇట్టి రీతి స్త్రీలు యింటిలో పనులన్ని నేర్చు మీరచేయు నెవరు తోడ ఆడ పిల్లలయందు ఆణునంత (శేమయే మహీని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?
62. వచ్చి పోవు చుండు వసుధతో జనులకు సేవచేసిచేసిసేదదీర్చు మంద హస ము[ద్రమగువలో చెరగదు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?
63. ఇంటిపనులు చేసి యింపగు గ్రేమతో సుదతి శక్తి చూచి చొక్కరెవరు పనియు పాటు లేని పరమ బఐళుద్ధాయి ఆదరించి పెడురదురన్నమెంతో (8. పేకువందు లేచి వేలాది పనులను చక్క చేయు చేన చేవగనరు ఎనిమిదింటికి లేచు ఏటబ్రాసి మగవాని ఏమియురనగలేరదేమివింతో 13

64, అతడు లేవ గానే హడలుచు నీకిచ్చి (ఐష్‌ సేస్టులిచ్చి (కేన తోడ ముఖము తుడుమ తుండు ముగుద తానివ్వాతి మహిని నుహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 65. _ నిదురలేవగానె నీటుగా ప్రక్కను సర్దు చుండ వలయు సాధ్వియెపుడు పురుషుడిట్టి పనులు పొంఠకే పోరాదు మహిని మహిళ వెతలు మౌన్చతరమె ? 66. పుణ్యమెంతో చేయ పురుష జన్మము వచ్చు అట్టి జన్మ వలన అతడు రాజు దాసివోల తన్వి తల వంచి (బతకాలి మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 67. వనిత వేగ వేగ వంట యింటిలో దూరి వేడి వేడి కాఫీ వేగ తెచ్చి భర్త చేతి కిచ్చి భయపడి నిలవాలి. మహిని మహిళ వెతలు మాన్సతరమె ? 68. అత్తమామలందు అతి ్రేమ చూపాలి ఆడ విడ్డలనిన హడల వలయు ॥ వంట వార్చు చేసి వారల మెప్పించు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 14

69. ఆమె పనికి యెవరు ఆయింట మెచ్చరు దొసగులెన్ను చుందుదొడ్డ బుద్ది అహహ ఆడ దనిన ఆపనిలో చులకన మహిని మహిళ వెతలు మౌన్చతరమె ?

70. ఇంటయేది చెడిన యింతి యేయనుచును తిట్టి పోయు చుం[దు తిక్కపట్టి మగువ కూడ ఒక్క మనసున్న మనిషని ఊహ చేయ రేల ఉర్విజనులు.

71. అతిధి వర్గమునకు ఆదర భావన పనులు చేయ వలయు పడతి యెప్పుడు సుంత లొసుగులున్న చురచుర చూతురు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె 2

72. తిండి తీరములును తిరుగుతు చూడాలి యం'(త్రరీతి నామె యెగుర వలయు అన్ని పేళలందు అందర చూడాలి మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

73. ఇట్టి యింకతినేడు గర్భాన నుండగా చంపు చుండుటంత చతురతగునె 'పుపుష శిశువు తమకు పురుషార్థమందురు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 15

74. _అస్తిపాస్తులమ్మి అతనిని సాకగా చదువు పూర్తి చేసి చక్కనయ్య వేలు లకలెన్నా పేవేగ ఆర్జించి తరుణి చేత చిక్కు తెలివి మాలి

75. తల్లి దండి నితడు తలపోయనేలేడు ఆడ తోడులనిన అసలె పడదు ఇంటి బాధ్యతేమి యిసుమంత పట్టదు మహిని మహిళ వెతలు మౌన్సతరమె ?

76. తనదు అర్హమంత తరుణికే చెందాలి అమ్మ అక్కచెల్లి కంటరాదు నాన్న చిక్కులేవి నరునికి పట్టవు మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

77. బెల్లి ఇదియు చూచి చింతతోనంతతో ఆదు కొనగ దలచె ఆ(తమునను కుట్టు మిషను తోడ గుడ్డలు కుట్టియు ' వంట కములు చేసి వనిత అమ్ము

78. ఉన్న పిల్లలంత ఊరక ఉండక ఉద్ధగాను చదివి చతురులైరి ం చిన్న చిన్న జాబుశ్రద్ధగా చేసిరి ఇల్లు నడిపినారు ఇంగితముగ 16

79. ఇటుల పిల్లలంత ఇంటికై శ్రమియించి యీదినారు వారు యింపుగాను జన్మనిచ్చి నట్టి జనకుని జననిని పూజలెంతొ చేసి పొంగి నారు.

80. కొడుకు కొడుకటంచు కొండంత గేవమతో అస్తి అంతనిచ్చి అతని పెంచ ఒక్కనాడు కూడ ఒప్పుగా తండ్రికి మెతుకు పెట్టలేని మెతక కొడుకు

81. (యేమలేని సుతుని పెంచిన ఫలమేమి కంంకు గుండె వాడు కనడు అసలు అట్టి వారి కొణకు అరాట మెందుకో మహేని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

82. సాటిపాణులందు సానుభూతి లేని, మహిని మనుజుడనగ మదిని చూడ సళువటంచు పలుక పళువు సిగ్గులుచుండు మహిని మహిళ వెతలు మానతరమె 7

రికి. అట్టి హీనుడైన ఆ మగజాతై పరితపించు చుందు పాణి కోట్లు మంచి మనసులేని మగపిల్లలిట్లుండ తపనచెందురేల తల్లిదండ్రి

[7

84. నాతిమోసి మోసీ నవ మాసములునిండ

వానీ నడత చూడ వసుధలోన ! "హేయమైన యట్టి యే(భాసి (బతుకురా

మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

855. ఆలివి తోడ నేడు తెలుసుకునిజమును మసలు వలయు జనులు మెతక వీడి ('పాణియమేదియైన పంచాలి (శేమను మహినీ మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

856. కూతురునిన ఉన్న కూసు భావముమాని మంచి మనసుతోడ మనగనలయు ఆడ పిల్ల మనసు అమృత భాండమే మహిని మహీళ వెకలు మాన్చతరమె ?

857. శకట మునకు లెండు చక్రాల రీతిని మగడు మగువ నడువ మౌాన్యతగద "హెచ్చు తగ్గులనుచు హేయభావము వద్దు మహిని మహిళ వెతలు మౌాన్చతరమె ?

858. పురుష జాతి అంత పుణ్య మూర్తులుగదా మహిని మగువలంత మౌాన్యులుగద సమత మమత పెంచి సొగాలిలోకమ్ము మహిని మహిళ వెఠలు మాన్చతరమె ?

18

| 89. పతపాతబుద్ధి ప్రజలంత వదలాలి దేవి దేవులట్లు తెలియవలయు నాతి లత్మీయనుచు నరుడు దేవుండని తఇలియవలయు జనులు తెలినిగలిగి. $0. రేయి పవళు లట్లు రాణిరా జుండాలి పూవుతావులట్లు పొలుపమీర హెచ్చు తగ్గు లనిన హేయాన్ని వదలాలి, మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 91. ప్రాణియిది యైన (ప్రవిమల ఖావాలు గుండె నిండ నిండి గూడు కట్టి సర్వషపాణులందు సమతను పంచాలి మహీని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 92. _ శశువునాటి నుండి స్రీ జాతి హింసకు అగ్గిమగుచు నుండ ఆర్హికాదె సృష్టిముఖ్యపా(త్ర సుదతీ లలామయే మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 98. జీవి జననమాది జననియువెంచుదు కండ కొండ చేయుకన్న తల్లి నిదుర మౌని తల్లి నిందైన శుమతో సాకు చుండు గాదె సహనమునను 19

0&. ఏవ గింపు లేక యేవేళ తనయుని గుండి కడలి యందునిండి యున్న ఇంత ఇంత నరాని యెంత యో [్రేమతో సాకు చుండు తల్లి సాటి యెవరు $5క. తల్లి (శేమ తడిసి ధరణిలో వర్ధిల్లు జీవి కోటి యంత చిత్రముగను (పమ తడియనట్టి ప్రాణియేమున్నది మహేని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? $6. అమ్మమాటలోని కమ్మదనం వెంతో (బ్రహ్మదీవుడైన పలుక గలడె కండ చక్కెరైన కమనీయ తేనెయు దీటు వచ్చునయ్య ధీవరేణ్య ఠా, అట్టి తల్లి మీద అనురాగ ముండని , మానవుడనగను మహిని దగదు దానవునగను తగదేమొ ధరణిని మహిని మహిళ వెళలు మానతరమె 2 88, _ తల్లి మీద (పేమ తనయుడా పెంచుకో మాతృ మూర్తి నీకు మాననీయ అటుల తలప కున్న అన్నజన్మము వృధా మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ? 20

99. _ అమ్మ అమ్మ అటంచు అవనిలో కొచ్చావు కణము కణము నందు తల్లి(సేమ ఆమె (ఢేమ లేక అయ్య (బతుకుదువయ్య మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె ?

100. ఉదయ మైన నుండి ఉయ్యాల యందున్న చిన్మయయమున నున్నచిన్నపాప ముద్దు లన్న పెట్టి ముగుద తాపెంచును మహిని మహిళ వెతలు మౌన్చతరమె ? మహాగి మవింళ యెప్నడు మణన్వచలణత 2వ ఛచతకం

101. _ బాల్య మాదిగాను భక్తితో ఢేమతో మాతపితల యందు మగువ మెలగు అన్న దమ్ములందు అనురాగమెంతయో మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత వ్ర "ెద్దలందు భక్తి పిన్నలందున శ్రేమ మమత యెంతొ చూపు మనుజులందు అందమైన యట్టి ఆమె బుగ్గల సౌొరు ముద్దు లొలుకు బాల ముద్దు బాల తి, యుక్త వయసురాగ యువకునకొకనికి "పెండ్లి చేసినారు పెద్దలంత ఆరు మౌాసములకె ఆభర్త మరణింప అనద వలెను బతుకు అతివయప్పుడు 21

102. _ ఊరు జనము వచ్చి ఓదార్చు మాటలు పలికినారు వారు పాలు మాలి నిన్నుపెండ్లి యాడ నిండెగా నూరేండ్లు మహీని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

ర్‌. నరుని ప్రాణ మేగ నాతికారకురాల ? ఎంత నింత మాట యెరుగవలయు నాతి బాధ తీర్చ నరుల మాటలు ఇవియ మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 6. బొట్టు పూలు తీసి పొగులుచు నొకమూల కూరుచుండపెట్టి గుంపు కూడి చేతి గాజులన్ని చిట్ట గొట్టియు వారు కుమిలి కుమిలి యేడ్చు కాంత గాంటత్రు 7 తెల్ల చీర గట్టి తెలి వింత లేకుండ జుట్టు గొరిగి గొరిగి చూచు చుందు అహహ యేమి జనులు అసలు మనుషుల వీరు? మహిని మహీళ యెపుడు మౌన్యచరిత 8. ఆట పొటలందు అలిరెడు ఆయింత్రి పసుపు మాని పడతి ముసుగుదాల్చి గుంపు గూడి జనము గుసగుసలాడుచు వీడిపించు జనము ఏమిజనము 22

౦0 రంగు గాజులేక రగిలెడి దుఃఖాన పొగులు చున్నపొలతి పొంతపోక ఇంటిలోన జనులు అందరుగుమిగూడి చర్చ సేతు రామె సొత్తు గూర్చి

10. అయిదు దినములైన ఆమె చూడగరాదు అన్నమిచ్చు వారు అతివ కెవరు వారు కష్టమున్న వనితను చూచిన కష్టతతులవెన్నా కలుగు మనకు

18, ఆమెతండి వినియు అచటి వారలకనె నేను చూచు వాడ నెమ్మితోడ ఇంత కష్టములకు యీమేమి చూచెను వచ్చు నట్టి వెతలు వచ్చి కీరు

13. ఇంట విధవ యామె ఎందుకు కొంగాదు గానుగిద్దు వలెను కాంత ఉండి పనులు ఎంతగానో పడతి చేయుచునున్న కష్టమామె మణఖుచుకాస్త్ర కూస్త

కేతు. ఒంటి పూట తిండి ఒప్పుగ పెట్టాలి మంచి చీర గట్ట మగువ తగదు పదుగురున్నవోట పడతి రాగూడదు చీక టింటి లోన చీక వలయు

23

15. ఇంట అందరుండ ఇంతి లోనుండాలి మాట లౌడ రాదు మంచిగాను మూగ మనిషి వోలె ముగుద జీవించాలి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

16. తండ్రి ధనము లేక తన కూతుసొత్తును సున్నచుట్టి నాడు చోద్యముగను కాని యీమె కీఠ కడగండ్లు పెట్టునే మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత సడ! ఉదయ మునను లేచి ఊపిరాడక ఉవిద పనులు చేసి చేసి బడలియుండ కష్టమునను మనసు కుమిలి కుందుచునుండ ఆదరంబు లేని అనదయీమె

17. ఇంట వస్తు పేది ఇంతి తాఠకగరాదు పసుపు ముట్టరాదు పడతి సుంత ఆమె మోము చూడ ఆపద వాటీల్లు అనుచు పలుకు చుంద్ర అవనిజనులు

18. ఆమె వస్తు చయము వాడుదురందరు అమె ఉండరాదు అంద రందు నవ్వు మోము తోడ నాతి తిరుగగ రాదు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 24

19. వంట వార్పు చేసి వడ్డించరాదామె ఇంట నున్నవారు ఇంత తినిన ఉన్న తినగ వలయు ఉసురు మనుచునునామె మహిని మహిళ యెపుడు మూన్యచరిత నే, అంద రొక్క చోట హయిగా తిందురు మాట లాడు కొనుచు మనుజులుం[దు విధవ యైన యీమె వీరి చేరగరాదు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

20. భర్చలేని పడతి పలుపాట్లు పడుచుండ పట్ట నట్టి జనము (భష్టుజనము మంచి మనసు లేని మనుజులీ మృగములు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత నికి. నోట మాట లేదు నుదుట కుంకుమ లేదు గృహము నందు యీమె కుములుచుండ కొంత కుందు దీర్చు ఘనులెవ్వ రుండరు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత నో. ఎదుట యీమె పడిన నెన్నియో బాధలు పడగ వలయు ననెడి భయము తోడ ఎదుట పడిన మనిషి యేవగింపున చూచి మూతి ముక్కు విరిచి మూల్గుచుందు 25

శక. భర్తలేని స్త్రీని పలుబాములనుపెట్టి

చిత్ర హింస చేయు చిత్రజగతి

మనుజు అందు మనసు మట్టి ముద్దో యేమొ మహేని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత | వక. నగలు నాణ్యములును దాతికి లేకుండ | జంకులేక (మింగి సంత సీంటత్రు ] మింగి మింగి వారు మగువను చూడరే | మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత | శా ఇంట నున్నయింతి యీ రీతి చూతురు | సుంత జాలి లేని శుంఠ జాతి | గొడుగు నీడ లేని కోమలిగానైన | కాస్త చూడ లేరు కర్కశమున మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

• శిరి. సుఖము కాంతి లేని సుదతిని యీరీత్తి | ఏడిపించు జనులు ఏమిజనులు శ దరికి చేరి యెవరు దయసుంత చూపరు ] మహిని మహిళ యెప్పుడు మాన్యచరిత

29. మనుజులందరి ముందు మంచి మాటలు చెప్పి ఇంటి తిట్టు చుంద్రు ఎంతగానో / మనసు అసలు లేని మానవృలేవీర్చు / మహిని మహిళ యెపుడు మౌన్యచరిత

26

80. _ రామమోహమండు రామలదుస్థితి- కొంత బాపి నాడు కోమల ముగ భర్త శవము తోడ పడతులగాల్చుట మాని పించి నాడు మహిత రితి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత తి1. _ నిండు జీవి నేమొ నిప్పులలో త్రోసి శాస్త్ర సమ్మకమని చెప్పు వారు భార్య లేని వాని భగ్గువమంటలో కాల్చి నట్లు మవకుగానరాదు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత శణ8. భార్యలేని వాని పడవేసి కాల్లురా ' వనిత చావ వాడు వదలడేమి అతివ అన్ని వదిలి అఆ(కోశ పడుటేమి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత తికి. సంఘ మందు వాడు సార్వభౌముని వోలె సాగు చుండు గాదె సంతసమున మగువ నేమొ యిట్లు మరి మరి కాల్తురు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత తిక. భార్య చావ గానె భర్తకు €షేది ? ఆరు పదులు దాటి ఆధముడైన పెండ్లి యాడి వాడు పెక్కు సుఖములు పొందు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 27

విక. సంఘ మందు వాడు సంతసంబున సాగు వీడు వెధవటంచు అనరు భువిని ఛిద్ర మైన యట్టి శిక్షలు స్త్రీలకే మహిని మహిళ యెప్పుడు మాన్యచరిత తం, అరువదేంద్లు వాడు అతివను చేపట్టి కొంత కాలమునకె గుటుకు మనును కాల మతడు చేయ కాంత కొంపను ముంచి వెతలు పెట్టు చుందు వేడుకలర తా పురుష జాతిలోన పుట్టిన మనుజుడు సాగి పోవు చుండు సంతసాన ఇంకి చావ గాన్న ఎట్టి బాధలు లేవు మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిత తికి, కట్టు బొట్టు లోన కనరాదు, భేదంబు వాని గార వింత్రు వసుధ జనులు ఇంతి నింత వెతలు ఏలన్సు వెడుదురో మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిత తి. ఇంట శుభము తలుప యీయింతి కొజగాదు వస్తు చయము వనిత్ర తాకరాదు మంచి బట్ట వైపు మగువ చూడగరాదు చూచి చొక్క రాదు సుంతయైన 28

ఉ0,. పుస్తెపూస నైపు పొలతి చూడగరాదు పుణ్య వతులు చూచిముట్టవలెను. విధవ యీమెగాన వినరఠరాదు కనరాదు మహిని మహిళ వెతలు మాస్పతరమె ?

జీ1. _ పెండ్లి కూతురైన పడతి చూడగరాదు జనము నందు యూమెజడము రితి ఊపి రున్నయట్టి ఉక్కు బొమ్మొయన కదులు చుండ వలయు కలత తోడ

శి, గుండి మంట మండ కుములుచు కుములుచు వంట యింట వద్ద వనిత నిలిచి వంట కంబులన్ని వానిచే చేయించి వంత చెందు నట్జీ వనిత యీమె

శతి. ఎవరి యెదుట నైనయింతి నిలువగ రాదు తలను వంచి(ఎతుకు తనివియెపుడు మౌట మంతి ఠేని మళ్ళీ బొమ్మేయీమె మహిని మహిళ యెపుడు మౌన్యచరిత

శక. భర్తలేని స్రీని పలుచాములనుపెట్టు జాతి యనగ రాదు జగమునందు మనిషి రీతి యీల మగువను చూడరో మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

29

శక. వీరి తోభగాంచి వీరీశ కింగంబు

. తపన యెంతొ చెంది తల్లడిల్లి

/ తిరిగి పెండ్డి చేయ తిప్పలు పడ్డాడు

| మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

|

+... 48. శాన్రవేత్తలంత చేయెత్తి యీతని

, చూసి తిట్టు నారు చోద్యముగను

, విధవరాలు పెండ్లి వీడు చేయగరాదు

| వెలిని వేత మంచు వె[రులైరి

కేగి. ధనము మింగి నట్టి దౌర్భాగ్య జీవులు

| విద్య ధనమునైన విదవకీరు

/ అర్హ మింతయైన అతివ కుండగ వీరు మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిత

శక. మూగనోము పట్టు ముగుదగా నీరీతి (బ్రతుకు చుండ వలయ పడతి యింట.

, మంచి గుండె మనిషి మహిలోన కనరాడు మహిని మహిళ యెప్పుడు మౌన్యచరిత

క9. పలుక రించుటకును భయపడు చుందురు నీడ కూడ చూడ నీచమెగద - ఆమె చేసి నట్టి ఆ పాప మెట్టిదో మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిత 30

50. నడువరాదు యీమె నలుగురి తోపాటు | తెల్ల బట్ట కట్టీ తిరుగ వలయు | విధవయీమె యంచు వెల్లడి కావాలి క మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత |

51. అతివ గుండెలోన అగ్నిని కనఠేరు మధన పడెడి మనసు మహిని కనరు. కనుల నీరుక్రమ్మి కాంత యేడ్చుచునుండ వంత బాప లేరు వసుధ జనులు

5శి. ఉదయ మందు లేచి ఎవరిని చూడక పనులు పూర్తి చేయు పడతి యెపుడు , ఎంత రా(్రి వరకు ఇంతి ఎంత చేసినా మెచ్చు కోలు లేని మెలతయీమె ॥

58. _ ఆదరింపు సుంత అతివ కుండదుగదా చీదరింపు లెన్నొ చెప్పలేము 'పాణి (ేమ సుంత పడతి కుండదు గదా మహిని మహిళ యెపుడు మౌన్యచరిత

5*ఓ. ఇంటిలోన జనులకీమె పట్టదుగదా స్వార్దమెంతో ఉన్న చవట జనులు రోగమెంత ఉన్న రోదింప రాదిమె ఆర్తి నిండి యుండు అనద (బతుకు

31

55. మందు మాకు చూచు మనుజులే ఉండరు కస్సు బుస్సు మం(ద్రు కాంత మీద పనులు చేయ మాన పడతి దీయెత్తని తిట్టి పోయుచుం(దు తీవ్రముగను

56. అవనిలోన అతివ నజుడు స్పష్టించుచు ఇన్నివెతలు వ్రాసె యింతి నుదుట ఆమె చదువు వారు అసలేరిజగతిలో మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిత

57. నీడతోడులేని నాతి యీజగతిలో హీన ముగను (బతుకు దీన వోలె మాట లాడ కూడ మరి జంకు జగమంత మహిని మహిళ యెప్పుడు మాన్యచరిత

58. మగడులేని మగువ మరియిక జగఠిలో బ్రతుక రాదంట (ప్రజలు పలుక రమణీ జీవ మంత రంపపు కోతయీ మహిని మహిళ యెప్పుడు మౌాన్యచరిత

59. _ తల్లి దం(డ్రి మరియు దగ్గిర బంధువుల్‌ యేవగింపు తోడ యేచు చుండ అగ్ని గుండ మందు ఆయింతి ఉడకాలి

| మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 32

60. బాబుపాపయైన పడతికి లేకున్న కాల మంత పనితొ గడవ వలయు చెంత చేర్చి ఒకరు చేతిలో తట్టుచు చింత దిర్చలేని ఫిద్ర జాతి

61. మానవత్వమున్న మానవ జాతియా దానవులును కూడ తలను వంచ మౌాదుజాతి కంటె మరిహీన మీజాతి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

62. సంఘ మందు సాధ్వి సర్వదా చచ్చుచు "సేవ చేయవలయు 'స్వేచ్చలేక సుంత (శేమలేని శుంఠల మధ్యలో మూగ జీవి వోలె ముగుద (బతుకు

63. వంట వార్పు చేసి వంటిల్లు కడగాలి షా(త్ర లన్నితోమి భద పరిచి మీటి బట్టలన్ని మెలత ఓర్పున ఉిదికి పిండి ఎండ వేయు [వదులముగను

6%. _ పిల్లలందణకును పిండివంటలుచేసి ఆదరానపెట్టి ఆమె తినదు చేతులరుగు నట్లు "సివెంత చేసినా మంచిమాట లేని మనుజ జాతి

33

65. కాంత కడను ఒక్క కాసైన లేకుండ శక్తి అంత పీల్చి జలగలట్లు ఇంత జాలి లేని యాజాతి యేజాతి ? మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత
66. _ అనదలైన స్రీలు అవని లోమనుజులే అన్న భావమేమొ అసలు లేదు ఊపి రున్నయట్టి ఉట్టి దేహమెయిది మట్టి బొమ్మ లాంటి మగువ యీమె
67. సాటిస్రీలు కూడ సాను భూతియె లేక

• ఏచుచుందురెంతో హేయముగను మనసు లేని యట్టి మరబొమ్మలే వీరు మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిత

68. _ అవదలైన స్రీల ఆరళ్లు పెట్టుట మచ్చ కాదె మనుజ జాతి కెల్ల వుచ్చ వూపచూనె వుహిలోన వీరుండంు ( వీరేశలింగం) మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

69. సాటి స్రీల గుండె సాన రాయే గద పురుష జాతి గుండె పూవు రితి నలిగి నలిగి గుండె నాతుల భాదలు బౌపదలచినాడు బాబు లింగ మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత ౩4

70. మరల పెండ్లి యాడ మహిని దోషముగాదు పురుషలట్లు శ్రీలు పృధివిలోన ఇంత హీనముగను యేలచూడాలయ్యా మహిని మహిళ వెతలు మాస్పతరమె ?

71. _ కాంతలయిక్కట్టుగనలేగగనలేక గుండె బరువు యెంతోగూడు కట్ట ఎట్టి రీతినైన యిక్కట్లు బాపాలి అనుచు దలచి నాడు ఆఘనుండు

72. అనుచు నిశ్చయించి ఆవీర వరుడెంతో అనదలకును కట్టె ఆశమమ్ము చిన్న బాట వేసి చింతలు పోకార్చి వెన్నుతట్టి వారి వెతలు దిర్చె

73. _ విధవ లంత విధిగ విద్యనేర్వాలని పాటి చెప్పి నాడు సదయుడగుచు విద్య మగువ నేర్వ విజ్ఞత పాటించు చతుర తెంతో నేర్చి చేన (బతుకు

క. భావియందు స్రీలు బంగరుబాటలో సాగ గలరు సుంత చింత లేక విద్య ధనము ఉన్న వనితలు రాణిం(త్రు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

35

75. ఛాంద సాళినంత చేట దెబ్బలు కొట్టి ముందు నడిచి నాడు మోదమలర అనద శ్రీలు నెంతో ఆదుకున్నాడయ్య కందు కూరి ఘనుడు కుందు దీర్చె

76. _ సేటి నాతి కొంత నేర్చెను జ్ఞానమ్ము ఏబడదేండ్ల (క్రితము యింతి గాదు నేటి నాతులంత నేర్చరులయ్యారు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత ₹7. పుట్టుకతో వచ్చె బొట్టు పూవులు స్త్రీకి వీటి వీడనేల విధవలంత విద్య నేర్చి నట్టి విజ్ఞాని యానాడు వనిత వంత మాని వరలుగాదె

77. ఇచ్చ ఉన్నయింతి యిల్లాలు గౌవచ్చు లేని లేమ లేమొ లేకి గాక మోకమార్గమ్మును ముదమార చేపట్టి భువిని పుట్ట నట్టి పుణ్యమూర్తి

78. మంచి విద్య సేర్చి మగని సుఖానికి విత్త మెంతొ తెచ్చి వీభువ కిచ్చు నాతి యిచ్చు ధనము నాధుడు కబళించి ఏడిషించు వాడు ఏటి వాడు 36

79. ఊరి బయటకేగి అత్సు కత్వంబున తాగి తాగి వచ్చి తరుణి తిట్టు తట్లు తేరు నట్లు తగ వీపుపై కొట్టు వాని పొగరు చెప్ప వశమెమనకు (ఇప్పుడు చాలయిండ్లలో జరుగుతున్న సత్యాలు)

80. కొట్టి తిట్ట కున్న కోమలి లొంగదు అణచవలయు నెపుడు ఆడజాతి చెప్పు (క్రింద తేలు చావని రీతిని మొత్తి కీర వలయు మొగుడు ఎప్పుడు

81. _ వదొవంక పెట్టీ ఏటబాసినీవని తిట్ట మొట్టవలయు తీవ ముగను అటుల గాక యున్న ఆమెకు పౌగరెచ్చు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

82. వంట బాగున్నను వనితను మెచ్చక వంకపెట్టీ తిట్టి వాత పెట్టు ఆడు వారినిట్లు అణగ (తొక్కకయున్న పురుషజాతి కుండు పౌంకమేది ?

83. _ బట్టలెంత ఉతికి బాగు చేసిన గాని మెచ్చబోకునీవు మెలత పనిని చెవిని మెలియ పెట్టి చేడియ నేడ్చ్పించు 3/7

మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 85. ఎంత చక్కగాను యింటిని యుంచిన మెచ్చెబోకు మెపుడు మెతక వోలె లోసమేమి యనుచు లోసుగులు కనిపెట్టు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 86. ఎదొ వంకతోడ యింతిని తిట్టుచు ఉండ వలయు నయ్య ఉర్విలోన అటులగాకున్న అతివకు పొగరెచ్చు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 8, ఆగనయ్య బాబు ఆగుము ఆగుము తెలివి మీఠనయ్య తెనుగు వనిత నీవు ఒక్కచటనిన సేను వంద అందును కబర్‌దారు అనుచు కసరగలదు 38. ఇంక ఆగ కున్నయిదిగొ విడాకని వెళ్లిపోవు నయ్య వేగ మునను ఎచటి కేగ గలదు ఏరి బంధవులయ్య ఒకతె ఉండగలద ఒరులు లేక 80. ఆడ దొకతయున్న ఆగచాట్లు ఎన్నియో తెలియగలదు యీమె తెలివిగలిగి మనము ఎన్నితిట్టి మనసు బాధించినా పడియె యుండ వలయు పడతు లెపుడు 38

90. విద్య యెంత యున్న విత్తమార్జించినా ఉండ లేదు ఒకతె ఉర్విలోన గాన పురుష జాతి కాంతలకెపుడు వంగియుండ రాదు వసుధలోన

91. _ జుట్టు పట్టి కొట్టి రూటవునీవని తిట్టు చుండ వలయు తీవముగను అటులగాకయున్న అతివలు అణగరు

" మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

92. మంచి బట్ట కట్టి మగువ యుగుచునుండ వంకపెట్టి పిలిచి వందతిట్టు అటుల చేయకున్న అధముడవే గద | మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

93. గంట కంటె నీవు గడప వలదావల

" తిరిగి వేగ రమ్ము తిండి వలయు

చల్ల బడిన తిండి చాన నేతినలేను మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

94. అనుచు నానతిచ్చి ఆమెను పంపును గడియ తణము నోలె గడుపుచుండు కాస్త ఆలసీంప కనులెణ్జి చేయును మహిని మహిళ యెపుడు మౌాన్యచరిళ

36

985. ధనము ఖర్చు చేయ తల్లడిల్లును వాడు దాచు కాంత యెంతొ తలపలేము తరుణి ఖర్చు చేయ తలనొప్పీ యితనికి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

986. అన్నిపనులు యెప్పుడు అతివలె చెయ్యాలి కాని ఖర్చు చేయ కాంత మీద ధాము ధూముమనుచు తరుణిని నిందించు మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత 97, _ పనులు చేయువరకె పడతిభాద్యత గాని దనము ఖర్చు చేయ తగదు తన్వి సుంత స్వేచ్చ లేని సుదతి మనుగడ చూడ మహిని మహిళ యెప్పుడు మాన్యచరిత $8. అత్త మామలందు అత్యుత్తమ (శ్రేమ చూపిసివ చేయు చోద్య ముగను (పేమలేని పనులు పడతెంత చేసిన మెప్పు పొందలేదు మెలత యెపుడు

987. కరుణ కడలి గుండె కాంతల దేగద దయను పంచి యిచ్చుధరణి లోన అన్నిప్రాణులందు అనురాగ మూర్తియె మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత తం

988. రామభక్త హనుమరాముని సేవించి ధన్యుడయ్యెనతడు ధరణి లోన "సివ చేయహాయి చెప్పగా తరమౌనె మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

989. మండు టెండ యందు మనిషియింటికి రాగ చిన్న నవ్వుతోడ చల్లనీళ్లు ఆద రముననిచ్చి హాయిగాంచును అతివ మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

990. వచ్చి నట్టి వాడు వాసుదేవుడె అని పండ్లు పానకంబు పడతియిచ్చు కనుల యందు కరుణ కడలిలా కదలాడ మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత

991. అతిధి యందు ([శేమ అతివ చూపుచునుండ అన్నమెంతొ పెట్టు ఆదరమున అన్నమరిగి పోవు అరగంటలోపల మరువ డాదరమ్ము మహిని యెపుడు మహిని మహిళ యెపుడు మౌన్యచరిత 10ఓ. పెరటి యందు పడతి పెట్టును మొక్కలు కాయకూరలెన్నా కాయుగాదె పూలచెట్ల వెన్నా పొలుపార తాపెంచి ఇల్లు స్వర్గసీమయింతి చేయు త్న]

992. రంగ వల్లు లెన్నా రాణ మీరగ తీర్చి కనుల విందు కూర్చు కాంతయెపుడు హృదయసీమ యందు ఉన్నట్టి సత్వంబు పూలలోన పెట్టి పొలతి పంచు

993. ఇట్టి యింతి సేమొ ఇంగి తంచెరుగక చంపు చుండు జాతి చవట జాతి దయయు, సుంత లేక, తనయలనే చంపు తండ్రి తండ్రి యగునె ధరణీలోన

994. వసుధ యందు ఉన్న వనితలందరకును

• మంచి నీయవలయు మాధవుండు నీతి గలిగి జనులు నిండుగా బతకాలి హయి గాంచవలఠలయు అవనిజనులు

108, సత్య ధర్మములను చక్కగా పాటించి సుఖము శాంతి తోడ చింతలేక పెద్ద పిన్నలందు ్రుమెంతా చూప్పుచు (టతుక వలయు జనులు 'ప్రవిమలముగ

109. మంచి నడత తోడ మనుగడ సాగించి

(ేమగలిగి జనులు 'ప్రవిములముగ

నవ్వు మోము తోడ్త నరులంత మెలగాలి

మహిళ చూప వలయు మంచ్చి యెంతొ ళీ2

110. సమత తోడ జనము చక్కగ సాగిన హాయి గాంచ గలదు అవని యంత మంచి పెంచు కొనుచు మనుజులు (బతికిన సంతసం ఐదెంతొ చెప్పలేము
111. సభ్య తెంతొ ఉన్న చిత్రాలు రావాలి బాలలంత యెంతొ పాభవమున మంచి నడత నేర్చి మనుగడ సాగింప సహకరింపవలయు చిత్రసీమ
112. నీతి నిండి నట్టి నిండైన చిత్రాలు చూచి చూచి జనులు చొక్కవలయు భావి బాలలంత బంగారుబాటలో నాణుతెంతొ సొందినడువవలయు ౩వ శతకం క్షే యుక్తవయసు యువతి యుద్వాహమును చేయ వరుని వెదకీ నొరు వసుధలోన ఒక్క వరుడు వచ్చి ఒదిగి దండము పెట్టి కట్న మసలు వద్దు కన్య వలయు శి అత యెదుట నిలిచి అతినమఖావాన కిక మోద మలర (యమొకి పలికె నిట్లు త యొక్క డబ్బు వసుధలో హైాయంబు దాని లౌకు హెడు దగులు భౌజి 43

| శ _అత్తసంత సించి అమ్మాయి పిలువగా మాట లాడ వలయు మగువతోడ మాయ యయజుగ నట్టి మానిని ఆతన్వి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత ఓ. _ కన్యతోడ నతడు కమనీయ భావాన పలుకు లెన్నా పలికి బాసబేసి మాట నమ్మి మగువ మనసిచ్చి మెలగెను మహిళ చూప వలయు మంచి యెపుడు 5. _తల్లితోడ చెప్పి తగవేగ వత్తును అనుచు యెన్నాచెప్పి అరిగి నాడు వచ్చి చెప్పి నాడు వధువు తోనసుగుచు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 6. అమ్మనాన్న లెంతొ ఆరాధనీయులు మాట దాట లేను వహీని యిపుడు పబదొక్కవేలు ఎటులనో యీయుడీ అనుచు పలికి చనియె అతడు వేగ గం వధువు తల్లి వినియె వాడియా మాటలు తల్లడిల్లి పడియె ధరణి మీద తనదు కూతు(తుకు దగ్ధమయ్యెను గదా అనుచు కుమిలి కుమిలి అతివ పొగిలె జ

8. మడులు మాన్యమమ్మి మగువ యెంతయొ కుందె వెండి బంగరములు వేయి నమ్మి అయిదు పదులు వేలు ఆచకట కర్పించె మహీళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

ర చవట వెధమ వాడు చానను తోకొని ఇంట దింపి వాడు యీసుతోడ అసలు రాడు వాడు ఆయింటి.గడపకు మహిళ చూప వలయు మంచి యంచు

10. ఇంట నున్నయింతి యెంతయో వంతతో యేడ్చి యేడ్చి యేడ్చి ఎదయు పగుల ఆమె వంత దీర్చ అజునకు వశమానె మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతో

11. తోడ పుట్టి నట్టి తోబుట్టువులు ఆరు ఎటుల తల్లి వారి 'సేదగలదు ? చదువు సాగుటెట్లు చలిదికి కలునాయె మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

12. ఇన్నివేలు [మింగి యీరీతి నేడ్పించె ననుచు బాధ చెంత నాతియంతా

చేతిపైసలన్ని చెల్లగా చెల్లగా చిల్లపెంకువోలె చేరెనిల్లు జ్‌

18. రి నట్టి చెనటి చేదుసంతానంబు బడసీనాడు వాడు పళువు రీతి వాని పిల్లలంత వసుధలో (భ్రష్టులు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు

19. _ చిన్నజాబు చేసి చిన్నారి పిల్లల సాక లేక వాడు సాగిల పడె చిత్త మింత లేక చెత్త ఖావాలతో (ష్టువెధవలట్లు (బతికినారు .... కేక. యుక్తవయసు లోననున్నట్టి పిల్లల చూసి చూడ గానె సౌదలు చెప్పి నాతి శ౦తొ చెప్పినట్టేట ముంతురు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

20. పాఠశాల లందు పడతుల గాంచుచు చదువు సంధ్య మాని చవట లగుచు వారి వెంట తిరిగి వారిని వేధించు ఇదియపుపుష జాతి యేమికర్మ

21. శీల మింత లేని ఛిద్రపుజాతిలా మెలగు నట్టి వాడు మెతక గాదె జాతి బిడ్ణ యనగ జాతికేసీగ్గగు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ తీట

22. ఆది శంకరుండు ఆ తాత గాంధియు పుట్టినట్టి పుణ్యభూమియిదియ ఇప్పుడు జనము చూడ యేవగింపేకద మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

23. _ తల్లి అక్క వెల్లి తన వార్‌పై (నేమ , ఎటులొ అటుల తలప యెంత హాయి మంచి భావ మసలు మనుజుడు తలపడే మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు

24. కట్న మనిన ఆశఘనమయ్యె నీవాడు కాంత సొమ్మమీద కాంతయెంతొ ? అబల విత్త మెంతొో అధమాధమముగాదె మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

శి1. చేవలేని మనిషి చేడెల ధనముకై చేయి చాచు వాడు చెత్త మనిషి బుద్ది లేని వాడుభువి కెంతొ ఖారమ్ము మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు నిశి. పురుష జాతి యొక్క పొరుషమేమాయె ధనము కొజకు తరుణి తగలబెట్టు మగువ తగుల బెట్టు మగజాతి మృగబౌతి, మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ గీ

శిత ఒకతె "పెండ్లియాడి ఒకలక్ష యార్జించి నెలలు గడిచినంత నెలత చంపి మరియు ఒకతెనుండి మాన్యమ్ములార్జించు మహిళ చూప వలయు మంచి యంతొ నక్త, _ పురుష జాతి కిపుడు పుత్తడిపై కాంత హద్దు మీరి యంటె ఆకశమున ధనము మీద ఆశతరుణుల చంపించు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ వ్‌. అమ్మ నాన్న లొద్ను అలువిడ్డలు వద్దు గణన కంద న్భీ ధనము వలయు "పేక ఆట తోనా పెద్దల చంపియొ ధనము వలయునయ్య ధరణిలోన నక. నేడు జగతిలోన 'నేర్చరియెవరవ నెత్తి మొత్తి యెటులో ధనము వలయు విత్త మున్న వాడె విభుడు యాజగతీలో మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ స. కాంత తెచ్చునట్టి కట్బమ్మె కానిమ్ము తండ్రి చంపియైన ధనపు రాసి అమ్మచంపి యైన ఆస్తిని చేపట్టు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ ఉరి

న8. ఏది యేమియైన యెంతయో విత్తమ్ము గడన చేయ వలయు ఘనత తోడ కట్న మెంత యైన కాంతల చంపుచు పెంచ వలయు దాని ప్రాభభమ్ము

న. కట్నమందు లీపి ఘనముగా మెండాయె (భష్టుబుద్ధి తోడ (బతుకు జనులు ఎగ్గుసిగ్గు లేని ఏ భ్రాసి మనుషులే మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

80. ఎంతో గేమతోడ యింకతిని పెంచియు వరుని చేత పెట్టి వారు తనియ ఆరు నెలల ముందె ఆమెను కాల్తుం ఇదియ మనుజ జాతి ఇలను చూడ

81. కట్నమనున దెంతొ కడు హాయమైనది దాని దెయ్య మనగ తగును జగతి దాని బారి పడక తప్పించుకొను వాడు లేడు లేడు లేడు లేడు జగతి

తశ. కట్నమన్న పిశాచి ఘనముగా వ్యాపించి (ప్రజల నెత్తి నెక్కి అడు చుండు నాళ్యు మౌడి అడి నరజాతి ముంచెగా మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

శం ్య

తికి. కట్నకాంకచేత కనరు ప్రాణుల బాధ ఊహచేయశరేల ఉర్వీజనులు ఉరిని తెంపు వారు ఉర్విలో కజటువాయె మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ తిక ఆడ పిల్లలనిన హడలును లోకమ్ము ధనము మీద తీపి ధరణి పెరిగి (దవ్య దాహమ్మును తగ దిర్చు వారేరి మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు లిక. దినము పతికలందు దీనుల చావులు పఠన చేయునట్టి పాఠకులకు ఎన్ఫడెన జగతి ఇంతుల యిక్కట్లు కాన బడక యుండుకాలముంద ? మహిళ చూప వలయు మంచ్చి యెంతొ తిం. అర్ధ దాహమ్మున అత్తచమురును పొసి చంపినన్న వార్త చదువలేక తనుకన్న షాప్రన్స తగ నిట్లు చంపిన తనదు మనస్సు ఎటుల తల్లడిల్లు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు త. మనసు సుంత లేన్లి మౌమగారున్సు క్రూడ్త చాన చంప బోవ జంకడెప్పడ్చు వీరి నాపలేక విధిని నిందించుచు యేడ్చు చుండు వాడు యేమిమనిష్షి . 50

88. కట్టు కున్నవాడు కఠినచిత్తంబున జంకు కొంకు లేక చంపు చుండు చీన్న పాపలున్న చీదరించుచువాడు భావి కడ్డ మనుచు బాదుచుండు
89. _ తెల్లకొగి తమున తరుణి చేవ్రాలుంచి చంపీ తగులపెట్టి తన్విచేత నాదుయిష్ట ముననె నేనె చచ్చితి నని ప[త మిచ్చు వాడు భిష్టుకాడె శీ. చట ములకు గాని సంఘమందున గొని దొరక కుండు నట్లు దొడ్డ బుద్ది హత్య లెన్నొ చేసి ఆతడు దొరకడు కదా (బ్రతుకు కీవి గొను ప్రజలు లోన శ1. ఇంతి ఎద్దు వోలె యింటి పనులనుచేయ కూర కోయునట్లు కోయుచుంద్రు చీమ దోమ చంప చేతు లాడవుగదొ సాటి మనుషినెట్లు చంపుచుందు శల. వందలాది స్త్రీలు వరకట్న బౌధతో చచ్చు చున్న వార్త చదువ లేము ఎంత కాల మిట్లు యింతులు చావాలో ద ల షు రమేమి లేద మహిని చూడ 4 మౌర్గ ళా గ్‌. 1౨ ర 1% 51 న. ల

కతి, పుట్టి నింటి నుండి పుట్టెడు ఆశతో గడప త్రోక్కి నట్టీకాంత నిట్లు అర్థ కాంచచేసీ అతివని తలుపక చంపు చున్న జాతి చవట జాతి

ఉక. _ చదువుకున్నవారు సంస్కార వంతులు చాన రకచేయ చట్ట ములను ఎన్నిఎన్నీచేసి ఏ రక్షణ ములేక అటమటించి పోవు అతివ యిపుడు

జీ5. మనసు నందు మార్చు మనుజుల కుండాలి చట్ట సభల యందె చట్ట ముండు చట్ట ములకు జాతి బద్ధమ్టై యుండిన జగతి సుఖము తోడ సాగ గలదు

క6. కట్న మిచ్చు టయును పుచ్చుకొనుటయు కూడ చట్ట సమ్మత మని జనులు అనరు చేత అందు వీరు చేవ చూపగ లేరు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు

క7. _ ఎన్ని చట్టములును యేమి చేయగలేవు అర్ధ కాంత తగ్గ అది సుగమము తగ్గు నన్న ఆళ తగలడి పోయింది మంటలందు మగువ (మగ్గవలెన ?

52

జీ5. ఇంట యింతి నిజము ఇందరయేయవి ఆమె సంత సింప అగును జయము అనుచు తలచి జనులు ఆమె రక్షించాలి మహిని మహిళ యెపుడు మాన్యచరిత క్షీ9, కాంత కలత చెంద కటుగును ధనమని తలచిపెద్ద వారు తరుణి నెపుడు (పేమ మీర నామె పెద్దగా చూతురు , మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ ర్‌0,. ఇంట నున్నయింతి యెందుకు కొజగాదు అనుచు తలచి వారు అగ్రహమున ఇనుప మనిషి వోలె యేల ఖావింతురో మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచుమూా 51. మగని వైపు వారు మందగా వచ్చినా సహన మునను సాధ్వినాకవలయు తిండి తీర్ధ ములను తీరుగానడపాలి మంటలందు మగువ (మగ్గవలెన ? 5శి. ఈమె అటకు బోవ యింపుగాపలుకరు మంచి తీర్ధమైన మగువ కీరు ఇటకు వచ్చినంత యింట రాజులమని కాలుకదపరయ్య గర్వమునను 53

శకి. మనసు లేని జనులు మహిలోననెందరో గణన సేయలేము కాస్త యైన మనుజు రూపుదాల్చు దానవులేవీరు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

54. గంట గంటకేమొ కావాలి (తాగంగ" తీపి కారములను దీటు గాను బల్ల మీద నుంచి పటు తర (పేమతో తినుడ టంచు పలుకు తీయగాను

వ ఇట్టీ రీతి యింట యింపుగా తింటారు తిరిగి వీరు వెళ్ల తిట్టు చుందు మంచి నీరు అయిన మరియీయనే తేరు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

56. కోడలనుచు వీరు కోరుచునుందురు వచ్చి నట్టి వనిత వెతలుపెట్టి చాయి తెమ్మటంచు చానను అటు బంపి వెనుక చమురు పోసి వ్రనిత్ర కాల్లు

57. పెండ్లి అయిన పిదప పెక్కు ఆశలతోడ ఇంటకాలుపెట్టు యింతి నేమె

॥ పిల్ల తల్లి అనుచు పీసరంత్ర చూపక పుట్టి నింటి కంపి కులుక్షు చుంద్రు 54

58. _ తల్లి దం(డ్రులంత ధనము లేకున్నను సాకు చుందురెంతోసాదరమున కోర్టు తెక్క లేక కుందుచు కుందుచు గోడ చాటు నుండి గొల్లు మందు

59. ఇరుగు పొరుగు వచ్చి ఎపుడీమె వెళ్లును అన్నమాట వినిన అమ్మనాన్న వదిలి పెట్టి రటంచు వాకొననేరరు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

60. అపుడు విద్య నేర్చి ఆమె ఉద్యోగిగా తనదు కాళ్ల మీద తాను నిలుచు విడువుకున్న అత్త విల్తాన్ని కాంక్షించి ఆమె తెమ్మటంచు అజ్ఞయిచ్చు

61. మనసు లేని యత్త మరియున్న ఫలమేమి రమ్ము పొమ్మటంచు రగడ చేయు కొడుకు తైన బుద్ధి కొంటైన్‌ చెప్పుదు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

62. ఇంటి కొచ్చినట్సీ యింతిని చంపక కత్తి కోత కొసి కొల్చు చుందు మాట మంతి లేక మరితిండి పెట్టీక తిటి పోయుచుం[దు తీవముగను

55

68. మహిని మరొక అత్త మరి మరి తిట్టుచు తండ్రి కడకు యేగి ధనము తెమ్ము వట్టి చేతి తోడ వనిత రావద్దంచు రగడ చేయునట్టి రక్కసీమె

69. ఇంటి పనులు యెన్ని యింకిచేసినగాని మెచ్చ లేని జనులు మేతక జనులు ఇత్తు నన్న డబ్బు యివ్వని తండ్రి అని అహరహంబు నామె హడలగొట్టు

70. తండ్రి తిట్టు చున్న తగనత్తచూచూచు తలను వంచి పలికె తన్వియపుడు నెలకు ఆరువేలు నేతెచ్చి మీకీయ పాడియగున అత్త పలుకబోకు

71. ఓసి యెంత తెగువె యేమిచెప్పెదనీవు తాళికట్టినంత తరుణి ధనము మాకు చెందుగాదె మంకు మాటలు మాను మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు

72. _ ధనము తెచ్చి యిచ్చి తలవంచి పని చేసి మౌట పడగ వలయు మగువ యెప్పుడు మౌట మంచిలేదు మందహాసము తేదు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతా 56

73. _ ధవునిచేతి కీమె ధనమంత యునుయిచ్చి వంట వార్పు చేయు వగపులేక కంచ మందు పెట్టు కమ్మని భోజ్యముల్‌ మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

74. _ శద్దగాను వండి చెమటోడ్చి వడ్డింప తినియు తినియు వేగ తిట్టు చుంద్రు అతని యందు ఉన్న అహమది యెంతయో మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు

75. పురుషనట్లు పొలతి పొద్దంత కష్టించి ఇంట పతిని సుతుని యింపు మీర ఎంత (ేమ తోడ ఎన్నెన్నో తినిపించు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ గ. అలసి అలసీ వచ్చు అతని వీక్షించి మంద హాసమునను మగువ పలుకు మహిళ మనసు అంత మధుర ఖాండ ముగధ మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

76. అమె మనసు అంత అమృత భాండమ్ము ఎంత ఎంత పంచ అంత పెరుగు తరుగునన్న మాట తరుణి కుండదుగదా మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 57

77. గుండె నిం యున్న కుండల (పేమను వంట కాల యందు వనిత నింపు మధుర వాక్కుతోడ మరి మరి వడ్డించు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 4౬. _ చిన్న నవ్వుతోడ చినయభావాన పరవశించి యెన్నా పనులు చేయు సుంత చింత లేక సుఖ మెంతొ యిచ్చును మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

78. ఇల్లు చక్క దిద్దు ఎంతయో నేర్పుతో పూల మొక్క లెన్నొ పొలతి పెంచు పరిమళముల తోడ పూగుత్తులన్నియు ఆదరాన్ని తెలుపు అతిధులకును

79. అత్త మామలనిన అతి పూజ్య భావంబు తల్లి వోలె చూచు తనదు మరిదిని వృద్ధ జనము నందు వనిత తెంతయొ (ప్రీతి మహీళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

80. _ పుట్టీ నిం గొప్ప పొలతి చెప్పదు యెప్పుడు అత్త వారి యింటఅతిన మెలగు అమె యందు ఉన్న అణకువ యెంతయో మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 58

81. భర్రవైపువారి భవ్యమౌ (మతో వినయ మెంతొ గలిగి వనిత మెలగు అచటి వారి నెల్ల అతినేర్చుగా చూచి చతుర మతితో చదివి చాననడచు.

82. ధరఃణశి దేవతట్టు తరుణెంతొ ఓర్పుతో ఇల్లు (తిప్పు చుండు యింగి తముగ బద్ధ కంబ మనది పడతి రానీయదు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

83. మహిని మహిళ యెపుడు మంచిని పెంచుచు హాయిగాంచ వలయు నవనిలోన మంచి 'పెంచకున్న మనుగడ వ్యర్థంబు మహిళ చూస వలయు మంచి యెంతొ

84. మనజులందుమగువ మహనీయమూర్తియు శక్తి వంతురాలు చావ యెపుడు ఆమె శక్తి నెవరు అసలు గుర్తింపరు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

85. తనదు భర్తపనులు తగునేర్చుతో చేయు 'పెద్దలందు (ఏమ పెంచు కొనుచు సంఘ మందు ఆమె సర్వదా పూజ్యయె మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 59

8తి. సత్వ గుణము అమె చక్కగా పాటించు అందు వలన పొందు అతివ శక్తి దాని శక్తి వలన తనివి చెందుచు నుండు 1 మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ | 04. సత్వ గుణము వలన సాధ్వి సంతసమందు ॥ దాని పంచగలదు ధరణి లోన సంతసంబు గలుగ సరియైనదేముంది మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 85. లోభమేమి లేక లోకుల గ్రేమింప లోప పేమియుండు లోక మునను దాన గుణము మనకు తనివి నిచ్చును గదా మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 86. మంచి గుణము ఉన్న మగువలుయెపుడు మహిని వెలుగ గలరు మౌన్యులగుచుచు మాన్యతయున్నచో మరి యేమి వలయును మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 87. _ సుగుణములను పెంచ సుదతి సేర్పరిగదా ఆమె వలన జనులు హొయి గాంటత్రు అట్టి అతివ వలన అందరు సుఖియిం(్రు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 60

88. మంచి మనసుతోడ మగువ జీవించిన ఇల్లు స్వర్గసీమ యింతి వలన అటుల గాక యున్న ఆయిల్లు నరకమే మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

89. మలిన మనసు మగువ మంచిపేయగ లేదు | మంచి పొందలేదు మహిని యెపుడు మంచి కొంచమైన మగువకు లేకున్న మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

90. హయి గాంచ లేదు అవని యంత నేటి చానలంత నెరజాణ తనమున పరుల దొసగు లెంచ పరుగు తీయు తమని తప్పు తన్నాతరచనే తరచరు. మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

91. అత్తలోన మంచి అసలు తలియగలేరు మంచి చూచు మనసు మరుగు పడెను టే దొసగు నెంచు జేమొ దొడ్డతనంణని ( తలుచు చుండు వారు తిక్కజనులు 92, విద్య యెంత యున్న వినయంబు లేకున్న చదువు చదువుగొదు చర్చ చేయ అట్టి చదువు వలనఆగచాట్లు వచ్చును మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 6]

92. దొసగు లెన్నుబుద్ధి తొలగక యున్నవో సుఖము సంతసంబు శళూన్యముగద అదియులేకయున్న అతిహియమేగద మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

9%. సాటి మనుజులందు చక్కని (మేమను చూపుచుండ వలయు సుదతి యెపుడు (పేమ సుంత లేని పడతి మనుగడ వృధా మహిళ చూప వఠయు మంచి యెంతొ 95. మహిని మహిళ యెప్పుడు మౌాన్యయే అవుగదా ఆమె యందు శక్తి అణగియుండు సమయ మునకు ఆమె శక్తింతో (ప్రకటించు మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 90. _ స్వార్ధగుణము లేని సాధ్వియే సాధ్వియౌ అదియు లేని యెడల అతివ గాదు అరసి చూడ నామె అసలు రక్కసి గాదె మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 07. దానగుణములున్నతనిని హాయిని చెందు ఆమె పూజ్యగాదె అవనియందు అట్టి అతివ లంత ఆరాధ్యులేగద " మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ 62

98. మంచి గుణములన్ని మగువను వరియుంచు మహిని మధుర హృదయ మగువగాదె మగువనేచు వాడు మనిషిగా డీభువిని మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

99. మధువు తోడ (బహ్మమగువను సృజియించె మధుర హాస మెంతొ మగువకిచ్చె మధురమైన మౌట మగువ సొత్తీగద మహిళ చూప వలయు మంచీ యెంతొ

100. యింటి పనులనన్ని యింతి నేర్చున వేయు కమ్మనైన వంట కౌంత వండు ఆమె చేతి తిండి అందరు తిని తిని హాయి గాంతురయ్య అతులితముగ

తీవ చతతదకము

1. _ అనద యైన 'స్తీని ఆదరింపగలేరు ఆమె మోము చూడ హడలు చుందు ఆమె అర్ధమంత హాయిగా హరియించి సుంత శంక లేని శుంఠజాతి

న ఎవరి కంట పడక యింటిలో పని చేసి దాగి యుండ వలయు తలుపుప్రక్కు ఉదయముననే లేచి ఉర్విజనులకు ఆమె కంట పడగ వారు కసురుచుందు.

63

8. _ ధేభ్యమైన మోము తెల్ల వారక ముందె చూచి నామటంచు చోద్యముగను దవుడ నొక్కు కొనుచు దడ దడ తిడుదురు

" మహిళ చూప వలయు మంచి యెంచు

| క్తి గడప కామి కాస్త పసుపు పూయగ రాదు

; ఎరుపు బొట్టు పెట్ట య్యేవగింత్రు పూలబుట్ట వైపు పొలతి చూడగరాదు

, మహిళ చూప వలయు మంచి యెంతొ

త్‌. మంచి రంగు బట్ట మగువ తొకగరాదు

తాకి తాక గానె తరుణి వచ్చి పచ్చి పచ్చి తిట్లు పడతిని తిట్టుచు ముఠియు చుందు రెంత మూర్ధజాతి

6, _ అనద స్త్రీల మీద ఆదరమ్మేలేక చీడపురుగులట్లు చీదరింత్రు తల్లి దండ్రి లేక తనకు సంతతిలేక ఆదరించు పొణీ ఆసలు లేక ఆట మటించు వారినసలు యోచింపరె అహహయీమి జాతి అగ్రజాతి

7, _ అ(గ్ర జాతిలోన అనదయ్రైపుట్టిన

ఆమె వేద నెంతొ అజుని తెణటుక లాల నసలు లేక లేమకుందుచునున్న సంతసించు జాతి చవట జాతి

64

8. అర్ధముండరాదు అనదలకంచును అపహరించి వారు హోయిగాం[తు అనదమీదగేము ఆవంత యుండదు మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి

ల 9, నలుగు రుండు చోట నాతి నిలువగరాద నవ్వు నవ్వ రాదు నాతి యెపుడు ఆమె ద్రవ్య మంత హాయిగా హరి యించి తిట్టి పోయుచుం[దు తీట తీర

10. (కొత్త ఐట్టపట్టి కొసల కుంకుమపెట్ట కోపగింతు రెంతొ కోతి మూక ఆమె మనిషి కాద అగచాట్లు యేలకో యేమి జాతి యిదియు యేీవగింపు

11. _ ఇంట పెండ్లి యైన ఆమె సొత్తంత యు ఖర్చు చేసి చేసి ఘనతగాంటత్రు గాడి పొయ్యి కడను కనలుచు నుండాలి ఎదురు పడిన చూచి యేవగింటత్రు మహిని మహిళ యెంత మట్టీ మనిషి

12. మూడు గాకముందు ముదిత లేవాలయ్య పసరమట్లు పడతి పనులు చేసి అన్న మింత నీవు అసలు తింటివయని అడుగ లేని చాతి అధమజాతి 65

13. వరుని చూడ రాదు వధువుకు దూరాన మసల రాదు మగువ మరిచి యెపుడు మరియు నవ వధువును కూడ నాతి చూచినయంత తలకు నొప్పియటంచు తన్వియేడ్చు దిని కళ్లుపడెను దీనికి దుస్థితి ఆడి పోయుచుంద్రు అవని జనులు

1ఓ. _ వరుడు కాస్త దగ్గ వనిత చూశేనని దిష్టీతీయుచుందు దిగులు తోడ పనులు పూర్తి అయిన పడతి వత్తువుగాని వెనుక గడపనుండు వె[రి మొఖమ

15. అడ పిల్ల వారి నసలు చూడగరాదు వరుని వైపు వార్త వనిత కొద్దు దుఃఖమంత (మింగి దుక్కిటెదోయన పడతి చేయవలయు పనులు యెపుడు

16. చిన్నవారి పనులు చేడియ చేయాలి విసువ రాదు యీమె వీసమైన ఏవగింపు పనులు యేచింతయును ఖేక్ష నవ్వు మోము తోడ నాతి చేయు ఆమె కష్టమెంతొ అసలు కనలేరాయె అహహ యేమి జాతి అగ్రజాత్తి

66

17 అంట్లు తోమి తోమి అమెయే వండాలి బట్ట లన్న ఉదిగి బ్రతుక వలయు ఇల్లు వాకిళులను యింతి యీ ఊడ్చాలి అమ్మ అయ్యొ అనుచు అనగరాదు

18. ఇంట (కొత్త నగలు యేవైన వచ్చిన ముందు గొను ముగుద ముట్టరాదు అనద చేయి వేయ అపళశకు నమ్మవి వాడి యైన వేడి మాట లెన్నొ వాతలట్లు వాగి వనిత నేడ్పింతురు అహహ యేమి జాతి అ(గజాతి

19. అనద కోడలైన అమె +పొల్లెన్నియో

.. నుడువ తరముగాదు నలువకైన అత్త ఆ(గ్రహించు అనుకణమునుతిట్టు మలిన మనసు మాము మగువనేచు

20. ఆడ పడుచు బావలందరు యేకమైై అడిపోయుచుంద్రు అనదనెపుడు జాలి యింత లేని చవటలు వీరంత మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి

21. సాటీ మనిషి అనుచు సొనుభూతే లేని మనుష జొతి అనగ మనసు రాదు రాతి గుండె కంటె రక్కసులే మేలు మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి

67

నిశి. తల్లి దం[డ్రు లైన దయయింత యును లేక ఆమె అర్ధమంత అపహరింత్రు కట్టు బానిస వలె కడగండ్లు పెడుదురు మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి శిత. అక్క చెల్లి అన్న అసలు చూడరు దీని కస్సు బుస్సు మనుచు కసురు చుంద్రు చదువ పుస్త కమ్ముచేత చేపట్టిన వేగ వచ్చి దాని విసురు చుంద్రు శక, ఇంటి పనులు మాని యింతి యీపఠనతో ఉద్దరింతు వేమె ఉర్విలోన ధనము తెచ్చి నీవు తనుపుదువామమ్ము మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి నిక, వేళకు జాము లేచి సేవేగ పనులన్ని ఎంతో నేర్పు తోడ యింతిచేయ ఇంత షేసె ననుచు యేమియు మెచ్చరు వెదకి వెదకి తప్పు వెతల ముంటత్రు శి. ఆరవేసి నట్టి అన్ని బట్టలుపేర్చి ఇంతి మడిచి మడిచి యింపుగాను సర్ధి పెట్టి చాన అందర కివ్వాలి కంట పడగ రాదు కాంతయెపుడు 68

స. బంధు వర్గమంత పరమళత్రువు వోలె కనలు చుం(దు యెపుడు కాంతమీద భర్త మరణ మునకు పడతి కారణ మని తీట తీర వారు తిట్టు చుందు.

శ8. ఇంటి పనుల నన్ని ఎంత నేర్చున చేయ మెచ్చ లేని జనులు మెతక జనులు చిన్న నవ్వు నవ్వి సేద తీర్చగలేని జనులు కారు వీరు జాగిలములు

శ9. తలను వంచవలయు తన్వి యెల్లపుడు మురియుటన్నమాట ముగుద కొద్దు అసలు హద్దు లేక ఆమెను-అణచాలి అణచకున్న నామెకహము పెరుగు

80. చిత్ర వధలు చేసి చింతపెట్టుట కంటె అగ్ని తోయమేలు అనదజాతి మనిషి ఉన్నతప్పు మాట లాడిన తప్పు చూచు టెంతో తప్పు సుదతి (బతుకు

తి1. ఇల్లు ఊడ్వగాను యెచట తొక్కున్నదో చూచి చూచి తిట్టు చోద్యముగను పాత్రలన్నీితోమ పడతిని చూచుచు చిన్న మజణక ఉన్న చింత పెట్టి సుంతయైన దయను చూపనే చూపరు మహిని మహిళ యెంత మట్టీ మనిషి

69

తి. ఆత్తయింటి (పేమ అసలుయెజుగదుగద పుట్టి నింట (కేమ పూజ్య మయ్యె ఇట్టి జనము నడుమ యింతి టబతికుండాలి మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి

తికి. కాంకలన్ని చచ్చి కాంత జీవించాలి జడమునయముయీమె జన్మకంటె అనదయ్రైన యట్టి అడ జన్మము కంటె నల్ల నాపరాయి నయముగాదె

తి. _ అనదజీవికంటె అధమాధ మంబేది అర్హి బొపలేరు అవని జనులు మంచి మాట ఒకటి మచ్చుకైనా లేని యేమి మనుజులయ్య యేనగింపు

తిక. పనులు తప్పు పడతి పన్సిక్తి రాదెందుకు నలుగు రున్నచోట నాతి నిలువ కూడ దనుచు జనులు గుసగుసలాడుదు నొవ్వచేయు చుందు నొసటిరాత

త6. మగువ యెవరితోను మాపొడకూడదు చొక్కొారాదు చేని చూచ్చి యైన కనుల యందు కాంత్తి కొంత్ర కుండగరాదు దీన భావమునను తనివి (త్తుక్ష

70

87. _ (కొత్త బట్ట యీమె కొసలుముట్టగరాదు మంచి బట్ట కట్ట మగువ తగదు పూలతోటచూచి పొలతి పొంగగరాదు ఊపిరున్న యట్టి మట్టీ బొమ్మ

88. _ పాపతొట్టి నుంచ పడతియూపగరాదు బోసి నోటి నవ్వు పొలతికొద్దు అంటి ముట్టకుండ ఆమె టబ్రతికుండాలి మురికి గుడ్డలన్ని ముగుద ఉతుకు

లి 89. పసుపు కుంకుములకు పదుగురు వచ్చిన చూచిచొక్కరాదు సుదతి యెపుడు మూల గదిని చేరి ముగుద కూర్చుండాలి మనసు ఉన్న జొతీ మనుజ జొతి శ0. అందరిగి నొక అవియన్ని తుడవాలి చక్క దిద్ద వలయు చావిడంత కూలికున్న మనిషి కౌస్తంత మేలేమొ ఇంత కఠిన శీక యింలికేల ? శ1, అనద బీవితంబు అలివ వాంభించునొ 2 చిత్ర వధను చేసి చింత తోసి చ నుథ మనసులున్న మనుజాలుగద 71

శీ నామ కరణ మప్పుడు నాతి చూడగరాదు

బట్ట లన్ని పెట్టి పడతి మురియు అస్త వర్గ మునకు అన్ని బట్ట లు పెట్టి చింకి బట్ట పెట్టి చీదరిండత్రు

కతి. ఇంత హీనముగను యీయింతి చూచుట అనద యగుటకాదె-అరసి చూడ అనద మనిషి కాదె అసలు ప్రాణములేదా ? ఏల యిటుల చూతురవని జనులు

ఉక. భర్తలేని యట్టి పడతికే పొట్లన్ని భార్య లేని వాని భాగ్యమెంతొ భార్య లేదటంచు భర్త వీడడుదేని అన్ని వీడ వలయు అనద యెపుడు

కీర్‌, బోట్టు పూలు గౌజు పొలతివర్జించాల వాడు వదలడేమి వసుధ లోన భార్య లేని వాడు పుడమిలో వీడని వీలు చూప లేని వెట్టి జాతి.

జీర. మగువ లేకయున్న మగవాని బాధలు విప్పిచెప్పులేము విశదముగను కాఫీ మొదలు గాను కంచమ్ము వజకును కాంత చేతి యూత ఘనుడు విలుచు

72

శు స్నాన మాడ జలము కాంతయె చూడాలి సోపు తుండు గూడ సుదతి కూర్చు అన్ని అంది యిచ్చి ఆదరమ్మునచూచు మగువ వలన (బతుకు మనుజు డెపుడు కక. మగువలేకయున్నమగనికి నడువదు మగడు లేక యున్న మగువ (బతుకు (బతుకు తెయివు కొంంకు పడతి కష్టించును హాయిగాను (తుకు అవనిలోన శీ9. పతియు సతియు జగతి సరిసమానులెగద ఇంత బేధమేమొ ఎఆయిగ లేము అనద అవని లోన అన్నియు వర్ణించి బడుగురీతి (బతికి బాధ చెందు 50. తల్లిదండ్రి లేక తనదు సంతతిలేక అయిన వారి యేమ అసలు లేక అర్ధమంత గుంజి అగచాట్లు పెడుదురు ఏవగింపు జూతి యేమిజాతి క్షే అనద యనుచుయింత ఆదరమ్మేలేదు నీడగిట్టనట్టి నీచ జాతి " నీడ నుండు నీవు నీకర్ధమెందుకు ? " (వాత కోత కూత వనిత మాను | పళువువోఠతె నీవు పడతి పడి యుండుము అనుచు నింద చేతురవనిజనులు 73

52. పుస్తకాలు వ్రాసి పొలతి అచ్చును వేసి ధనము వమ్మువేయతగునేనీకు (వ్రాత.మాని నీవు మసుధ దనమును దాచి (బతుకుగలవు గాదె పుడమిలోన

53. అనుచు మందలించు అతివలనేమందు చిన్న నవ్వుతోడ చింత మాని కలము కాగితమ్మె కలతల వీర్చును అనుచు నమ్మితమ్మ అశరమ్మ

54. _ ఆరువదేండ్ల వృద్దు అయిన పెండ్లాడంగ ఉత్పహించునతను ఉర్విలోన విషయ నాపనలను విడువనే విడువడు అహాహటయేమి జాతి అగ్రజాతి

55. విషయ మందు రక్తి వీడనే వీడడు మనసు ఘగువ యందు మసలుచుండు తపసు చేయు తలపు దరికిరానీయడు మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి

56. అతివ అనద అయిన అన్నియు అంవలే పసుపు వీడి పడతి ముసుగుదాల్చు శీశ ఖండ నమున క్లేశంబు పోవునా " మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి . 74

57. పడతి లేని పతిని పట్టి చూపదు (వ్రేలు ఆంక్ష లేవి లేవు అతని కసలు అన్ని విడిచి నట్టి అనదల నేలవో హింస చేయుచుందు హనజనులు

58. సన్యసించినట్టిసత్పురుషాశిని. యితడు యతి యటంచు యెంతగానొ పరమ సంతసమున (బహ్మరధమును పట్టి పూజ సేయుచుం(దు పుడమిలోన

59. అన్ని విడిచి నాడు అనఘుడితండని షాద పూజ చేసి పరవశింత్రు దేవ పూజయట్లు తగును యీాతండని ఘనము గాను చూచి గారవిం[తు

60. ఇతడె దేవుడనుచు యింపైన భక్తితో పూజలెన్నో చేసి పొలుపు మీర ధనమ దెంతొయిచ్చి దండబులనుపెట్టి కావు మంచువారి గార వింత్రు

61. యతులు ఉన్నచోట యెంతొ పుణఖ్యమటంచు చెప్పుచుందురయ్య చేవ మీర ఇతడు మాన్యుడనుచు ఎంతయో వేడ్కతో పూజ చేతురయ్య పుడమిజనులు 75

62. అవతరించె నితడు అతిపూజ్య తముడంచు నతులు నుతులు చేయునాణ్యముగను మంచి వస్తు చయము మహనీయ గొనుమని ఇచ్చు చుందరెంతొ ఇచ్చతోడ

63. సూక్తులెన్నొ చెప్పి చూపించుగతియని వేల దండములతో వేడుకొందు దకిణ యెంతొయిచ్చి దయతోడ గనుమని పదము పట్టి ప్రజలు పాకులాడు

కక్ష తోర్కెలెల్ల దీర్చుకొమరొప్ప మిము గొల్లు

" మీరె దేవుడనుచు 'మేమునమ్మి అర్చ చేయువార మౌదరింపుమమ్ము అనుచు వేడు, చుంద్రు అవనిజనులు

65. ఎన్ని రకములైన ఎన్నిపండ్లో తెచ్చి నీదుసేవ చేతు నేర్ప్చుమీర వచ్చి నారమయ్య వరములెన్నా యిచ్చి

కరుణ తోడ మమ్ముగావుమయ్య 66. సన్యసించి నట్టి సన్యాసి నీరిత్రి ఫలము పూల నిచ్చి భక్తితోడ పూజ సేయు చుందు పుడమిలోనందరు యింతికేలయిన్నియిడుములరయ 76

67. అనద అనద యంచు అందరుభికొట్టి చీదరించు చుం(ద్రు సిగ్గుమాలి మనదు మనిషియనెడి మనసు 'సుంతయు లేక మహిళ వెతల పెట్ట మట్టి జనులు

68. ఊపిరింత యున్న ఉవిదయేయీమని ఊహచేయురేల ఉర్విజనులు అనద యైన అతివ అవనిలో మరబొమ్మ మనుషులనగ రాదు మహీని వీరి

69. ఇట్టిరీతి యింతి యిలలోన కుములుచు కాల మీద వలయు గతియులేక సంఘమందుయీమె చవటలా (బతకాలి అహహ యేమి జాతి అగజాతీ

70. అయ్యొ అనెడి జనులు అవనిలో లేరాయె వఏవగింతురేల యేవగించి పట్ట భ(దులైన ప్రభుతఎంత యుండినా జాలి గుండె లేని చవట జాతి

71. మనిషి మనిషి వోలె మమతలే లేనట్టి మానవా? చూడ మనసురోయు మహిని యిట్టి వారు మానవులొ మరి మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి | 77

72. చదువునేర్చు చేన చాతుర్య మతి యని తలచి తలచి జనులు తన్వినేమొ చేట చీపురిచ్చి చేదు జీవనమునిచ్చి మనుచు చుందురయ్య మహివి జనులు

73. వెట్టిచాకిరంత వేడ్కుతో చేయించి సంత సించు జాతి చవట బాత్తి కట్టు బట్ట అయిన కాంత కీయగ తేరు చింకిపాత తోడచివుకవలయు

74. మాటలాడరాదు మగవారితో నీవై వీధి చూడ రాదు విధవరాలు ఇంటి ముందు యీమె అసలు నిలువగరాదు మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి “5. చిన్నమాట చెప్ప చెవిసొపెట్టరు వీరు విలువ అసలు యీక్ర విసుగుచుంద్రు దాసీ జనులు మీద తగు యేమ వర్షింత్రు యింటి మనిషి నేమై యిీసడింత్రు

75. మగువ మౌటలాడ్ల మూతులు (తిప్పుచు వెకిలి నవ్వుతోడ వెక్కిరింత్రు అనద దిగులు చూచి ఆనంద మొందుచు పరిహసించు జార్రి (భష్టుజాతి 78

76. ఉదయముననే లేచి ఉవిద పనులను చేసీ వేడి వేడి గాను వంట చేసీ మనుజులందరికిని మరి మరి వడ్డించి ఉన్నదేదొతినియు ఉసురు మనుచు

77. తాను తినిన వెనుక తన వారి కంచాలు కడిగి కడిగి వేగ కాంత యపుడు కాఫీ టిఫీనులన్ని గబగబ చేయాలి ఊపిరాడుచున్న ఉక్కుమనిషి

78. పనులు చేయునట్టి బానిస యే యామె జాలిసుంతకేని జాతి మనది చిన్న నవ్వుతోడ చింత బాపగ లేరు మెచ్చు కోలు లేని మెతక జాతి

79. అదరమ్ముతోడ అనదను చూడరు పెద్ద పిన్న మొదలు పెడ సరముగ యీసడింపుతోడ యెన్నియో తిడుదురు మనుజులనగరాదు మహినివీరి

80. మొగము చాటు అయిన మొటివలు విరుచుచు చేదు మాట లెన్నొచేవమీర ఎన్నా అనిన గాని యేమియుతోచదు అహహ అ(గ్రజాతి అనదయీమి. 79

(అజ్ఞానియైన అనాధ) 82. ఇట్టి రితి జనులు యీసునచూచిన యిముడ లేక యీమెయీర్హ తోడ కలహ ములను పెట్టుగంప గయ్యాళిగా మహిళ మారు చుండు మహినియపుడు 88. పూలునగల తోడ పొలతులు తిరుగంగ చూడలేక యామె[సుక్కుచుండు ॥ పూర్తి మార్చులేని పొలతుల జీవాలు తంపు లెన్నొ పెట్టితనియుచుండు 84. పట్టు చీర గట్టి పడతులు నడయాడ ఉసురు మనుచు ఆమె[సుక్కచుండు చూచి ఓర్వలేని సుదతిగాయాయమ నరుల నాల్కమీద నలుగు చుండు 85. యువతజంట యెంతొ ఉత్సాహమున నుండ చూచి ఓర్వ లేక సుదతి యేడ్చు ఆలు మగల మధ్య ఆలుకలు సృష్టంచి "హీళ నమ్ముచేయు హేయముగను 86. ' మ(దబుద్ధి తోడ మరకర్మచేయించి తెగువ తోడ తెల్ల పంచె కట్టి బొట్టు గాజు పూలు పొలకికి లేకుండ చీకటింట పెట్టి చీదరింటత్రు 80

8. ఏబదేండ్ల క్రితము యివి యన్ని సత్యాలు అ([గజాతులందు అనదలంత ఇట్టి కష్టములను ఎన్నియో భరియించి ఎటుల (బతికి నారోయేమి చెప్పుదు
9. చదువు యెయణుగనట్టి చానలు అనాడు ధనము బలము చూచి తల్లిదండ్రి అరువదేండ్ల వాని కామెను అర్చించి అతడు చావగానె అనదచేసి కట్టు బానిసట్లు కాంతను యేుడ్చించి 'మెలగుంండు జాతి మెతక జాతి
10. తల్లి దండి అన్న తమ్ములు మరదం[డ్రు బౌని సట్టు నామె పామి పామి యేమి తింటి వనుచు యింతిని అడుగరు అహహ అ(గ్రజాతి అనదయోామె ఏ0. మనసు అసలు ఖేని మనుజులె వీరని చెప్ప బోవుటంత చెడ్డ గాదు దయయుసుంత లేని దానవులే వీరు జంకు బొంకు లేక చాట వచ్చు
11. _ కఠిన చిత్తులైన కన్న వారిట్లుండ నాధు[మింగి నదని నాతి చూచి అత్త వారి జనము నామెనే తిడుదురు మహిని మహిళ యెంత మట్టీ మనిషి 61

02, తాళ కంఠ మందు కట్టిన కాంతుండు తరలిపోవ చూచి తరుణులంత కాకులట్లు పొడిచి కాంతను పేదిండత్రు సానుభూతి లేని చవట జనులు

98. _ వేదములను చదివి విజ్ఞుడై యున్నను అనద యందు పీరు ఆదరమును చూపలేని వారు శుంఠలే అనవలె మహిని మహిళ యెంత మట్టి మనిషి

9%, _ అనద చదువుకున్న ఆటలు సాగవు గాన చదువ రాదుకాంత యెపుడు చదువులేని చాన చచ్చుగా పడియుండు అనుచు తలుచు నయ్య అ'గ్రజాతి

త్‌ వంట యింట పెట్టి వనితను నలిపిన మూగజీవి ఓలె ముగుద (బతుకు ఒంటీ పూట తిండి వనితకు పెట్టుచు నలిపి నలిపి చంపు నరులు వీరు.

న! ఆమె కూడ మనిషి అనుచు యోచింపరు పనులు చేయ పడతి పుట్టెననుచు అనదయ్దైున యట్టి అడది యీమె అని (శమ చూపలేని భ్రష్టు జనులు

82

97. వేడి వేడి తిండి వేవేగ దొసికి దయతో పెట్టి పెట్టి తనియు చుంద్రు అంట్లు తోమి తోమి ఆమె యిల్తూడ్చాలి పరమ (పీతి తోడ ఐట్టలుతుకు
98. గానచూడ వలయు దాసిని యేమతో | అనద చూడరాదు ఆదరమున దాసి దానీవలెను తమయింట వనితను చూడ లేని జాతి కుద జాతి
99. ఇంట పాడు పనులు యేవి జరిగిన గాని అనద కారణ మని ఆ(గహిం![త్రు తమ్మి చూలి (వ్రాత తన్వికట్లున్నది దాని కర్మసలము తప్పునెట్లు
100. (కొత్త జంటరాగ గొబ్బున నందరు త్వరగ త్వరగ యేగి తలుపు కడకు చిన్ననవ్వు తోడ చిన్మయ ఖావాన పలుకరించివారు పరవశింత్రు
101. ఇంట నున్న అనద పెరటిలో ఉండాలి అసలు చూడరాదు ఆలుమగల గడప వారుత్రొక్కకాంత యెటొపోవాలి అనదతుమ్ము తుమ్మ జ(గ్రహిం[తు 83

102, పూలు గుచ్చరాదు పౌొలతి యేమాత్రము నల్ల పూస దండ నాతి తాక ఈటి పోటులట్లు ఏవగింపునవారు తిట్టిపోతురయ్య తీవ్రముగను

108. పాయసంబమనది పడతి ముట్టగరాదు పట్టు బట్ట ముట్ట పడతి తగదు పూలజబుట్ట నసలు వపొలతి చూడగ రాదు ఎంత రోతటబతుక యింధ్సి (బతుకు

4జీ. పలుకరించు ప్రాణి పుడమిలో కరువయ్యె కంటి నీరు తుడుచుకరుణ లేదు నిండు యింటి లోన నొందుకీయేడ్చు అనుచుతిట్టుచుందు రవదనెప్పుడు

105. ఈమెకిచ్చు తిండి యులను దండుగయంచు అన్నమిచ్చుదయయ్య అంత మయ్యె దగ్గిరున్న డబ్బు దండిగా తిందురు మగువ మనిషి యనెడు మనస్సుతేదు

106. ఆలనింత లేక అగచాట్లు "పెడుదురు ఇష్టజనము' కింతగేము లేదు నీవు తింటి వనుచు నిండుగా అడగరు

వ!

107. బాల లెవ్వరైన పడతి దగ్గిర చేర రెక్కపట్టి లాగిరెండు కొట్టి అట్టి చవట కడకు అసలు వెళ్లద్దని కొట్టి కొట్టీ తిట్టి తోపగింత్రు

108. ఇంతి నిట్ట రీతి యేవగింపునచూచి పలుకరింప రెవరుపడతి గాంచి సాటి చాన మీద సానుభూతేలేని ఏవగింపు జాతి యేమిజాతీి.

109. చిన్నవారి నైన చెంత చేరగనీరు "పెదవి కదపలేరు పెద్దవారు మగువ మనిషి గౌదు మరి రాతి బొమ్మయే అనగ చూచుచుండు అ(గ్రజొతి

110. అ(గ్రజాతి లోన అనదయై పుట్టక పుట్టలోన పురుగె పుణ్యమూర్తి యిట్టియిక్కట్లతో యింతుల మనుగడ గణన కంద నట్టి కష్టము కద

111. రామమోహనుండు రగిలెడి అగ్నిలో మంట పెట్టకుండ నమహిళగొంచె విధవచదువుకున్న వీడునుయిక్కట్లు కందు కూరి తలచి కాంతగాచె 85

112. ఇంగి తంబు తోడ యింతులు యీనాడు విద్యయెంతా నేర్చి విజ్ఞులగుచు ఇట్టి కష్టములను ఇంతినేర్చునదాటి తనివి చెందు చుండు ధరణి నేడు

113. ఇప్పటికిని కూడ యింతుల దుస్థితి పల్లెలందు పడతి బాధపడును అనదలందు కొంత ఆదరమ్మే లేక అణచి వేయునయ్య అగ్ర జాతి

114: ముసుగు వేసి నంత ముగుద (తుకేమాయె ఛాందసాలసుడులు సడలలేదు అనదలందు ([ేమ అసలు శూన్యముగదా అనద నణచి యుంచు న(గ్రజాతి

కే1ర్‌. వేల రామ మోహనులును వేలాది లింగముల్‌ ఉద్భృవించ వలయు ఉర్విలోన అనదలదుస్థితి అసలు లేకుండగా బౌగు పడున మనదు ఖారతమ్మ

86

కవ శతకము మహాణ మహిళల యెంత మోన్యటలిత క్షే 'వేద కాలమందు వనితల ఘనతను చాట గలమె మనము సాంత ముగను బుక్కులెన్నా (వాసి బుషితుల్యులైనారు మహిని మహిళ యెంత మాన్యచరిత వి. గార్గి సులభ మొదలు కాంతలుయెందరో రాజ సభల యందు రాణ మీర శప్రతిభ యెంతోచూపి [ఘణతులనందారు మహిని మహిళ యెంత మాన్యచరిత తె, 'వేదకాల మందు వనితవాసినిగాంచె ధీర వనిత లగుచు దిప్తిగాం(చి చేవ గల్లినట్టి జనమంత ఆనాడు చేతులెత్తి మొక్కె చానలకును శ మనపురాణ చయము మగువలఘనతను సాటి చెప్పెయెంతో సాొంతముగను దుపద రాజతనయ (దౌపది నేర్పెంతొ వాకొనంగ లేము వాక్కుతోడ శ్‌. రాజసూయమందురాణి (దౌపది చెప్పె నాది ముఖ్యపా(త నాంది నుండి అన్ని పనులయందు హస్తమ్ము నాదియె యాగదిక నుండి అన్ని చూతు 687

6. నరకు సంహరింపనాతిసత్యయునేగె నంద నంబు చూడ నాతి దలచే వనిత యుద్ధ పటిమ వాసుదేవుడుచూడ తలచి తన్వితోడ తానునేగె

7. అలసీయున్నయట్టి ఆనాధునీక్షించి విల్లు నందు కొనియె విభుని నుండి చాన బాణములను చక చక పేయగా అలసి నాడు వాడు అమ్ములకును

8. _ యుధ్ధపటిమ నేర్చు యునిదదితాగాంచి సంత సించె నెంతొ శౌరియప్పుడు ఆదరాన చూచి ఆమెను శాఖించి మురిసి మురిసి మురుడు ముదము గాంచె

9. _ వీస మంత యైన వీగక వీరుతో పోరు నారి చూచి పొంగి వాడు నాటి నారు లేమొ నాణ్యమౌ వీరుతే మహిని మహిళలోన మాన్యతెంతా

10. రాణీ రుద్రదేవి రాణించె నెంఠయో రణము (పపతిఖ గాంచి రాజులంత హడలి హడలి వారు అట నుండి వెడలీం అడు పులి యటంచు నామెమెచ్చి 68

11. వేటు వేటునకు వేలాది శిరములు తాటి పండ్లు వోలె ధరణి గూలె అపర దుర్గవోలె ఆదుర్గభాసిల్లె నీరు గారి నారు వీరు లెల్ల

12. రాణీ రూన్సి కూడ రణ రంగమందడున పతిభ యెంతొ చూపెప్రాభవమున ఆమెధాటి కపుడు ఆర్లోయులందరు హడలి చచ్చినారు అధములగుచు

13. _ కణకు కత్తులట్లు కఠినులాంగ్లేయుల ధాటికిజడ వని తన్విరూన్సి పరమధైర్యశాలి పడతి మన రూన్సియు వీరనారి గాను వాసి గాంచె

14. _ సమర రంగ మందు చానతో యుధద్ధంబు చేయ వలయు ననిన చెమట పట్టు నిలువు గుడ్డువేసి నీరుగారిరివారు వెనుక తిరిగి చూడ వెన్నువణుకు

15. మాయరీతివారు మగువను చంపారు ఆమె పేరు విన్న హడలినారు మహిళ లోకమునకు మహిళ ఒక రత్నంబు మహిని మహిళలోన మాన్యతెంతొ

89

16. హయముకాలి ధ్వనులు అలకించుటతోనె గుండె చేత పట్టి గుటక (మింగి హడలి హడలి వారు అరచేత ప్రాణన దౌడు తీసీ నారు తొటుపడుచు
17. జిజీయ తీర్చిదిద్దె శివునెంతొ థిరుగా శీల ధనునిగాను సుతుని 'పెంచె రాజ్య స్థాపనెంతొ రాణింపసేర్చించె పాల నంబు కిటుకు పడతినేర్చె
18. 9వుడు 'నేర్చుతోడ మంచి రాష్ట్రము నేతె ఛత్ర పతిగ నిలిచె శివను గొలివె అంత ఘనత గాంచ ఆ తల్లి జిజియయే ఆమె లేక యున్న అతడు లేడు 19, జాతి సితయు గాంధి జౌతి రత్నం బట్లు 'పజ్వరిల్లినాడు 'పాభవమున అతని కరము పట్టి ఆ తల్లి కస్తూరి నాణ్య ముగను నడ్తిప్లి ఘనత గూర్చె శి, భార తీయ పతిభ పడమటి దేశాల సాటి చెప్పి నట్టి సార్వభౌమ అన్నదమ్ములట్లు అనురాగ భ్రావాన జీవ కోటి (బతుక చింతసున్న 90

శి1. అజునిసృష్టి యందు అందరు ఒక్కటే కలిమి లేములెన్న ఘనతగాదు మనిషి హృదయమంత మధుర భాండమువలె నిండి యుండు వాడు నిండు మనిషి

శశి. దైవభీతి లేని మనుజుండు మనుజుడే పాపభీతి వలయు ప్రాణులకును అవియురెండు లేని అజ్ఞాని కవనిలో ఖ్యాతి వచ్చు నయ్య గణనవేయ

నికి. భక్తి వలన జనుడుపరమసౌఖ్యమునందు ఇష్టసంపదెంతో అతనికబ్బు సుఖము శాంతి హాయి సుందర తరమగు సంత సంబునందు జగతినరుడు

శిక్ష. అన్నీ ప్రాణులందు అంత యింత నరాని ేమ చూపు చుండు ప్రవిమలముగ మధుర వాక్కుతోడ మనిసిచ్చి మనుజుల ఆదరించి యెంతొ హాయి గనును

నక. మంచిశీలముగల మనుజుడై మహిలోన అన్ని పొందగలడు అవనిలోన పాద ములను పట్టి ప్రజలు పూజింతురు ఘనముగాను నతని గారవింత్రు

091

సో, వనిత గాంచినంత వంచును తలయెంతొ న్యమతెంతొ గలిగి సతులుచేయు హాసభావమ్మునను హాయిగా మాటాడి సంతసించు చుండు సదయుడగుచు శ. నిగ్రహంబనునది నిండు మనుజునకిచ్చు పూజ్యుడగును వాడు పుడమిలోన అదియులేని వాడు అధమాధముండగు అతని చూతురంతొ హేయమునను 28. చలన చిత్రరాజి చంచలత్వముపెంచు మనుజలోక మంత మలినపజచు నీచభావములను నిండిన (కూరత చెడును పెంచుననుట చేదుగాదు 29. పట్టపగలు పడతి పాఠాలు చదువగా తరగతందు ఉన్న తన్విచూచి పదును కత్తి తోడ పడతిని వజకుట మహిని మనుజు లనగ మనసురాదు 0. ఇంత దుష్టతనము ఎందైన నున్నదా దాన వాళికంటె దారుణమ్ము తల్లి దండ్రులెంత తల్లడిల్లిన గాని వంత దీప్ప గలరె మసుధ జనులు 92

తి1. ఇట్టి కృత్యములకు యేమి కారణమయ్య చెత్తపుస్తకములు చేదుపనులు దుష్టమైన వెన్నొ దూరుదర్శనమందు చూచి చూచియిట్లు క్తుదులైరి తశ. _ వన్ర్ర హీనులైన వనితల చూపింట్రు తన్ను లాట చూచి తనివిచెంది పడతి చూచినంత పరమ హేయమ్ముగా (శూర మృగములట్లు కూయుచుంద్రు తతి. (సీని గౌరవింప శ్రీలబ్బుజాతికి ఆమె కష్టపెట్ట ఆయువుడుగు అక్కచెల్లిఅమ్మ అనెడు భావము లేక హింస పెట్టు వాడు హింసచెందు తి&ఉ. దిన వార పథతికల్‌దీని వర్షింపవు ఏవగింపు బొమ్మలెన్నొపేసి భరత జాతి నంత (భష్ట్రపట్టించుట పాడి యగున తం(ి భరతపు(త తిక. సభ్యతంత వీడి చలన చిత్రాదులు హాయమైన పాటలెన్నొ పెట్టి చిత గీత ములన్ని చిన్నారి పాపల మనసు మలిన పరుపమాన్య నుగునె | 93

86. మంచి పుస్తకాలు మరుగున పడియుండ ఇంట పెద్దలైన యింపుమీర సత్కదళను చెప్పి చక్క దిద్దరుగదా | వారి కొంత తోడ వాటి చూడ

87. వారె మోహమునను వాటిని చూడగ పసీడి మనసు గలుగు పావలంత పాడు పాట వినియుభ్రష్ణుపట్టును గదా మంచి మాట పాట్ల మనసుకెక్కు

88. వీట్‌ వలన నేడ్డు వసుధ పంకిలమాయె మనుజ జాతి యెంతొ మలిన మయ్యె నాతి నీతి తప్ప నిష్పచ్చరమ్మిది అణీగి పోవు గాదె ల్రవన్సి బన్షక్షు

శ8. మంచి నడత గలుగు మానవ జాతిగా చూడ గలమె మనమ సుంతయైన అతివలనిన నేడు అంత "హేయమదేల? మౌననీయులైన మహిళలుగద

క, చట్టములన్సు యెన్ని చక్కగా చేసిన పుస్తకముల వరక్త పుడమియందు వొటి చేయువారు వసుధలో పురుషుకే

కాంతలందు వారు కనరు ఘనత 94

త్తే పౌఠశాలయందు పాపల చేర్చింప హక్కులేదు అతివ కసలదేమొ తండి కున్నహక్కు తన్వి కేలను లేదు ? చానచేయలేదు చట్టములను శీ2. ఆస్తియందు హక్కు ఆమగ వానికే , అతివ కసలు లేదు అవనిలోన | కొడుకు కున్న హక్కు కూతుకెందుకు లేదొ ? | అనుచు అడుగలేరు అడవారు | 48. నోరులేనినారి నొక్కచూతు వీరు ధనము లేని తరుణి తగ్గి యుండు అన్ని హక్కులున్న ఆమెనణచ గలేము పురుష జాతి యెంచు పొంకమునను కక. పురుష జాతి తోడ పొలతి సమానమా అటుల జరుగు రాదు అవనిలోన మనముచెప్పినట్లు మగువ పడియుండాలి ఆమె కీయరాదు హక్కులెపుడు ఉక. _ బాల్యమందు పెండ్లి పాపకు చేయుట (దోహమనుచు నెంచు దొడ్డ బుద్ది పదియు నైదు యేండ్లు పాపకు వచ్చిన అదియు మంచి దనుచు యాక్షువెసె 55

క్షీ, వధువు తల్లి దండ్రి వరకట్న మీయుట పాడి కాదటంచు (పభుతచెప్పె అట్టీ కట్నమిపుడు ఆ బారమైనది (ద్రవ్య కాంక హెచ్చె ధరణిలోన

శ. _ శాస్ర రచనలన్ని శాస్తులేచేకారు వారి చిత్త మునకు వచ్చు రితి ఇంతి యిడుముకేవి సుంత యోచింపరు అడుగు ఆడువారు అప్పుడు లేరు

కరి. ఎపుడు ఎవరు యేది యెట్లు కాసించినా మగువ హితముగోరు మనుజుతేర అతివ నణచకున్న ఆమెలొంగదటంచు చేసి నారు వారు చట్ట ములను

49. సతుల పతులయందు సభ్యత లేకున్న వీడి యుండ వారు వేడు కలర న్యాయ శాల యందు నరుడు నాతియు కూడ అనుమతింప వారు అడిగినారు

50. భార్య భర్తలంత పడదు మౌకంచును తెంపు చేయుడనుచు తెైలుపగాను న్యాయ స్థాన మందు న్యాయాధి పతివిరి చక్క చేయచుంచు చతుర మతితొ

06

51. చట్ట సుఖములన్ని పురుష జాతితె మేలు కష్ట తతులు అన్ని కాంత పాలు సమముగాను దిద్దు చట్ట మేదియులేదు ఏమియనగ లేరుయింతులంత

5జి. పేన వేలబుషులు వసుధ పై పుట్టాలి మనుష జాతి మనసు మంచి రీవ్సి మారునట్టు కవులు మంచిరచనలు చేసి తీర్చి దిద్ద వలయు ధీయుతముగ

ర5్‌తి, మంచి పుస్తకాలు మనుషులు రచియించి పాత్ర సృష్టి చేత ప్రాభవమున మంచి నెంతొ పెంచీ మనుజుల ఖావాలు తీర్చి దిద్ద వలయు ధీయుతముగ

వాసా [1పభావతి

ర్‌డీ. నవల లెన్నా వాసె నాతి ప్రభావతి వాసి గాంచెయీమె వరభఠినదియు పఠిత హృదయమందు షా(త్రల నిలపెట్టీ రచన చేసి యీమె వాసి గాంచె

ఈక. ఇతర చేశ ములలో యింతుల ప్రతిభను చాటి వచ్చి నట్టి చానయీమె కధలు కపితలెన్నొ కమనీయ ఫణితిలో వాసి వరలి నట్టి వనితయిీామె

97

58. నాట కములు మరియు నాణ్యమౌ వ్యాసాలు రక్తి కట్టు నట్లు రమణి (వ్రాసీ యువతకెంతగానాొ ఉత్తేజమును గూర్చి మంచిరచన చేయు మగువయీమె

ఇలిందల సరసంతి దేవి

క", మంచి కధల నెన్నామగువ సరస్వకి రక్తి కట్టు నట్లు రమణి నవాసె (ప్రజలు మేలు కోరి పడతి బాగుగ వాస్‌ ఖండ ఖండ ములలోఖ్యాతి గాంచె

5కి. స్త్రీల భాధ్యతలను యింత్తి 'సేర్చున వ్రాసి హృదయ వీధి యందు ఉవిదనిలిక సదయ హృదయులైన స్తాహ్తిత్తి 'ప్రియులంత నతులు నుతులనెన్నా నాత్తి కిబ్చె

59. ఆమె ప్రతిభగాంచి ఆయూనివర్సిటీ విరుదు డాక్టరిచ్చి పెంప్ప గూళ్చె ఆమె కృషికి ఆదియు సముచితంబేగద

9ిగ్రి

సనాయని కృష్ణకుమారి 60. నాయని వారింట నాతి కృష్ణమ్మగా జననమందె నీమె జనకుకడను విద్యలన్ని నేర్చి విజ్ఞాన మణి వోలె దీస్తి చెందు చున్నతన్వి యామె 61. _ ఇంతియిల్లు దిద్ది యేమాలసింపక ఉద్యమించు నెంతొ ఉత్సుకతను అమలమైనయట్టి ఆచార్య పదవిని నిపుణతెంతొ చూపినిర్వహించె 62. శాంత చిత్త మరియు సదమలభావాలు నిండి యుండి నట్టీ నిండు కుండ సాటి వారి యందు సత్తువ గమనించి ఆదరించునట్టీ అతివయీమె గోవిందరాజు సీత 68. చిబుత హృజయులైన చిన్నారి పాపల మనసు నెరిగి సీత మంచి కధలు తియ్యతియ్యనైన తిరమగు భావాలు హృదిని హత్తునట్లు ఉవిది (వ్రాయు 64ఉ. భావి పొరులయిన పాపల మనసున నాటు నట్లు వాయు నేర్పుయెంతొ తెనుగు జాతి యెంతో దీప్తీ గౌంచాలను తపన తోడ వ్రాయు తరుణీ సీత 99

సులోచన రాణి బులంచన రాణ 65. నవల లెన్నొ వ్రాసి నాతి సులోచన పౌఠ కాళి చదివి పరవశింప ఆమె పుస్తకమును అసలు పఠింపని పాణి లేదు లేదు 'పస్పుటముగ 668. ఆమె పొత్తములను అతి ఆదరమ్మున పళన చేయ్యు నట్టి హౌఠకులకు ముందు ముందు కథను ముగుదెట్లు వ్రాయునొ అనుచు ఆత్రమునన్సు అందరుం[దు ఆనందారాతుం -ఊ=మంలొారావముం 67. మంచి మౌర్గమందు మనుజులు నడువగా ఉత్సహించి సేడు ఉవిదలంత 'నాణొమ్టైన్స యట్టి నరులు 'మెచ్చేరీత్తి పుస్తకాలు వలయు పృడమిలోు 6 సంఘ మందు ఉన్న చచ్చు గుణాలని తనదు హెత్రలందు తరుణి వ్ర్య్సూ వార్త ప(వ్రిక్ర్య్స వనిష్ష ఆనందమ్మ మాస గాం(డ్రు అయిన ముషుల క్రధ్రల్బు 100

మాలతీ చందూరు 69. అ(గజాతి యందు అనదల వెతలెన్నా మౌాలతమ్మ వాసె మంచిరీతీ అర్ధ శఈతము ముందు అనదల దుస్థితి మనసు కయయిగునట్ట్లు మగవ వ్రాసె 70. సుంత జాతి లేదు చూడ నీపుడమిలో మగువలందు కూడ మనసులేదు అనదయైన అతివ సూరీడు పాత్రను పఠిత హృదయసీమ హత్తునట్లు రమ్య మైన రచన రక్తి కట్టెటట్లు వాసి వాసి గాంచె మాలతమ్మ 1... మంచి బాట జనులు మనుగడ సాగింప సహకరించు రచన సవ్యరీతి రచన లెన్నా చేసిరాఖించి రాణించి వసుధ వనితలంత వరల వలయు 20 హం హరాదులకును అలవియెగానట్టి దుష్టరాకసాళిద్రుంచినారు లలిత దుర్గదేవి లలిత లలితమ్ముగా రక్కసులను చంపిరాణకెక్కి 101

8. అవనియందు స్రీలు అతిసమర్ధత తోడ నిలిచి నారు భువినినిండుగాను నాతి నేడు మిగుల నాణ్యత గడియించి ఏల గలుగు శక్తి యెంతో సే

9. వైద్య విద్యయందు వైదిక విద్యలో గాలి ఓడ నడుపుఖ్యాతిగాంచె మండలంబు లేలు మహిళ యీాకాలాన చతురంతొగలుగు చాన సేడు

10. _ నాతి కనువుయైన న్యాయ శాస్రములును సమత గలుగు నట్టి చట్ట ములును నాతులు చేపట్టి నడపాలి రాజ్యాన్ని

అపుడు కాంతి గలుగు అవనిలోన

75. చట్ట సభల యందు చానల సంఖ్య యెంతో పెంచవలసీయుందు (ప్రభుతనేడు పొలతి కొక్కరీత్రి పురుషునకొక్రగిత్రి చట్ట ముండరాదు జగతిలోన

76. చంటి పిల్ల నెంతొ చక్కగా సాక్షచ్చు పెంచి పెద్దచేయు 'పాభవమున పాఠశాలయందు పాపల చేర్చింప హక్కు లేద దేల అతివలకును

102

గా తండ్రి కున్న హక్కు తల్లి 3ెందుకులేదొ యాయవలద సరిగయింకతి కిప్పుడు మార్కు కాగి తమున మగువ చేవ్రాలును గణన చేయరేమి గణ్యుతెంచి

78. ఇలను యింతికేల యింతటి చులకన దేవతలను చూచి తెలియవలయు విష్ణుదేవుడేమొ విపులవక్షమ్మును లచ్చి యేలుకొనియె లాలితముగ

79. పరమ శివుడు కూడ పార్వతీదేవికి సగముభాగమిచ్చె సాదరమున ఆమె శక్తి వలన ఆతడు (పాణులనేలు ఇదియు తెలియలేదు ఇపుడు జనులు

80. నలువ కూడ నాతి నాద స్వరూపిణి తనదు మోమునందు తమ్మితోడ స్థానమిచ్చి మెచ్చి సొదరభావాన ఆదరించి నాడు అతులితముగ

81. _ మంచి స్థానమిచ్చి మహిళనుపూజింప 'దేశ మంత యెంతొ దీప్తిచెందు కాంత గౌరవింప గణతికెక్కు జగంబు సత్య మరయ వలయు సకలజనులు

109

82. ఇంట అన్నిపనులు యింతి చేయుచు నుండ గృహము రాజ్య మేలు గృహిణి యెప్పుడు పెద్దలందు (పేమ పిన్నలందున జాలి కరుణ కడలి నిండు కొంతగుండె

రికి... కాంత చిత్త యగుచు చక్కని నేర్చుతో దిద్దు చుండ వలయు తీయగాను చిత్త మందు ఎంతొచింతలు పొంగినా చిన్న నవ్వుతోడ సిరులునింపు

8ఓ. అత్త మామల కును అతి (పేమ భావాన ఆదరించి చేయునన్ని పనులు అతిధి జనులనెంతొ ఆదరమ్మున చూచ్చు మహిని మహిళ్ళ శకి మరువతగునె

85. _ ఎవ్వరేమనినను ఇంత కోప్పింప్తక . కాంతభావమేమి సడల నీక్ర ఎంతొ సంతసమున దోలును గృహసీమ మహిని మహిళ శకి మరువ తగునె

86. అన్ని రంగములలో అతళివెంక 'నేర్చుతో నిర్వహంచుచుండు నిపుణమత్రిన్సి చులుకు చుజుతుగాను సుదతి చక్కగ చూచ్చి నిదుర పోవు వార 'నెలతలేపు 104

ఇందిరాగాంధి 87 ఇంతి యిందిరమ్మ యెంతయో నేర్పుతో రాజ్య మేలి నట్టి రమణియీమె పురుష వరుల కంటె పొలతెంతొ నేర్చుతో భరత ఖండ మేలె ప్రాభవమున 88. (పజల పాలనందు డ్రఖ్యాతి గాంచిన (ప్రభుత నర్గమంత పడతి నుంచి తాము చెప్పినట్లు తన్వితా వినునని ఉహచేసీనారు ఉత్సుకతను. 88. వారి ఊహలన్ని వనిత వమ్మును చేసి స్వంత (ప్రతిభ తోడ సాధ్వి యేఠె తలలు వంచినారు తన్వి ధాటికి వారు జయము జయము పల్కి చేత (మొక్కి 90. ఇంటిలోనయింతి అవధానములనెన్నా చొక చక్యమునను చాన నడుపు ఆమె చూచి జనులు అబ్బురపడునట్లు మహీళ శక్తి తలుప మనకువశమె 91. పాఠశాల యందు పడతి పాఠము చెప్పు మాన్యమైన బాట మగువ చూపు భరత ఖండ మందు బాలల సరిదిద్దు మహిళ జి మహిని మరువ తగునె 105

(ప్రతిభా భారతి 62. ఆంధ రాష్ట్ర మునకు అతివ స్పీకరుగాను (ప్రతిభ నిలిచె నేడు ప్రాభవమున ఉన్నతంబు అయిన ఉచితాసనమ్మున భారతమ్మయేలు ొఢరీతి 98. ఇంత దనుక యిచట యింతి యీపదవిని నడుప లేదుయెప్పుడు నరుదెగాని సదయ హృదయు లైన సభ్యులూగానీమె మధుర భాషియగుచు మగువత్రిప్పు 9%. _ గావుకేక లేమి కాంత లేకుండగ మధుర వాక్కుతోడ మగువ మలచు కమ్మనైనయట్టి గళమున బాషించి హృదయ ఫలక ములను ఉవిదతుడుచు 95. చతుర మతిగ సీమె సభను 'ారంభించి చెలుకు రసము వోలె చెప్పగలదు మంచి భాష తోడ మగువ భాషింపగా అపరభారతంబు అంజలిం(త్రు 106

మల్లాది సుబ్బమ్మ 06. శ్రీల కష్టములను యింతి యాసుబ్బమ్మ తరిచి తరిచి చూచి తపనచెంది చట్టములను చదివి చానలకెంతయో ఉపకరించు నట్టి ఉవిదయీమె 97. అత్తవారి యింట అగచాట్లు పడుచున్న అనద లైన శ్రీల నాదరించి అత్త కత్తి కోతలను భవించెడి స్త్రీల సానుభూతి చూసీ సహకరించు 08. నీడ గూడు లేని నికృష్ణ జీవుల ఆదరించి వారి నాదుకొనును కుమిలి కుందుచున్న కాంతలకన్నీరు దయను తుడుచునట్టీ తన్వియామె 09. తనదుసొత్తు నంత తరుణుల యిక్కట్లు తీర్పదలచి యీమె ధీయుతముగ వారి కొజకు వీలు వ్రాసియిచ్చిన తల్లి మహిని మహిళ యెంతొ మాన్యచరిత 10/7

సరోజిని నాయుడు 100. బాల్య మాదిగాను పడతి సరోజిని కవిత లెన్నా (నాసి ఖ్యాతిగాంచె దేశ మాత కీమె దివృమౌ తనయగా కవిత కోకిలంచు గణతిగాంచె 101. గాంధి తాతకేమొ తనయగా వర్తించి వెన్నుతట్టి అతని వెతనుదీర్చి పాలమందు పడతి తిలకమ్ముతాదిద్ది కారగారమునకు గాంధి నంకే దువ్వూరి సుబ్ల యు 102, ఆంగ్ల జాతి నెంతొ హడలగొట్టిన తన్వి వెకిలి వెధవలంత వెతనుచెంద వాడి వేడి యైన వాక్కులతో నీమె పొడిచి పొడిచి కాల్చెపొలుపుమీర 108. మైకు ముందు నిలిచి మగువ పద్యము పాడ మత్తు జల్లినట్లు మనుజులుం(దు కంచు గంట వొలె కాంత కంఠము (మోగు మహిని మహిళ యెంతో మాన్యచరిత 104. భావపటిమ కంటె భాష పరుగులు తీయు ఖాషకంటె ముందు భావముండు భాష భావములన్ని పడతి సౌత్తేకద ఆమె (ప్రతిభ నుడువ నుడులు రావు 108

కిరణ్‌ బేడి 105. కాంత కిరణ్‌ేడి ఖ్యాతి గాంచిన కాంత దీటు లేని యట్టి ధీరవనిత చట్ట పాలన మున చుట్టాలు పక్కాలు లెబ్బ చేయనట్టి లేమయీమె 106. కారగారమందు కఠిన శికలు పొందు వారి యందు డ్రేమ వనితకెంతొ మంచి మనసు తోడ మనుజులకాపాడి సంతసంబు గూర్చు సాధ్వియామె 107. విధిని నిర్వహింప వెనుకాడ దిసుమంత తనదు బాధ్యతంచు తన్వితలచు ఎదుట నున్నవాడు ఎంతటి ఘనుడైన బెంలుకు పిరికి లేని బేడి కిరణు కనుపరి వరలక్షి 108. మగువలకొణకైన మాసప(తిక నాడు గృహలక్మీపేరుతో గణుత్‌కక్కె పసగల రచనలు పడతి (కనుపర్తితె వరలక్మీ (వాసి వాసి యెంతొ వాసి గాంచె 109

109. ఖ్యాతీ గాంచి నట్టి కాంతగానీమెను గారవించి తొడిగి కంకణమ్ము ఆమె ఘనతగాంచి అతివలుప్పొంగిరి మహిని మహీళ యెంతొ మాన్యచరిత

నుమతీ రామ

110. చలన చిత్ర మందు చాన భానుమతమ్మ నిరుపమానమైన నటన వేసి కంచు గంట లాంటి కమ్మని కంఠాన పాట వినిన జనులు పరశింటత్రు

111. మంచిమంచి కధలు మగువ తారచియించి సాటి లేని కీర్తి సౌద్వి గాంచె నటన యందె గాక నాత్తి రచయితతిగా ఎంత గానో ఖ్యాతి యింకిగొంచె

జ్ఞాన [1పసూన

118. మంచి తనంబంత మగువగా రూపొంది కమ్మని రచనలు కాంత[వాయు నిండు కుండ గుండె నిండును గఢేమతో గరిటె కడములేదు కాంత శెపుడు

110

118. వడగండ్ల రచనతాొ వాసి గాంచినయట్టి వారి ముద్దు పట్టి వనిత జ్ఞాన అలసటింత లేని అతివ (పసూనమ్మ వాత (పతిని నడుపు వనిత యిపుడు

119. మంచి పేరు తోడ మందాకినీయను (ప్రతిభ యెంతొ గాంచు పథత్రికిదియ రాజధాని యందురాణీంచి రాణించి పడతి అలసి అలసి పండు కొనియె

120. నిదుర లేచి మరల చిందులు తొక్కుచు స్వర్ణ ఆఅం(థధ మందు సొగసుదిద్ది మరియు నృత్యమాడి మరియెంతొ రాణించు అహహయనగ మచ్చ ఆం(ధ్రులెల్ల

జమున

116. చిత్రసీమయందు చిక్కని చక్కని నటన చూపినట్టీ నారియామె గర్వమింత లేని గరితగానీనాడు ఖొాతిగొంచి నట్టీ కమలనే(కి

117. కడలి యంత్రము గుండె నిండుగ నుండు మాట మాట యందు మధువు లొలుకు గాంధి తాత మీద కడు భక్తి యామెకు మంచి నడత గలుగు మగువ యామె

శ్ర

118. దైవ భక్తురాలు తనదైన నేర్పుతో , మనసు కదలు నట్లు మాటలాడు స్వచృమ్రైన మనసు స్వచ్చృమౌ భావాలు ఆమె స్వంత మనుట అసలు మాట బాగానరఫు లకి
119. భాగ్య నగర లక్మి భాగ్యమదెంతయో చెప్పనలవికాదు సుంతయ్రైన అవని యందు ఉన్న అన్ని రంగాలలో ఆమె కున్నశక్తి అలని గాదు
120. ఆంగ్ల భాషయందు ఆమెకు ఉన్నట్టి 'పాభవమ్ముయెంతొ పలుక లేము తీయనైన గొంతు కీయన్సి మాటలు తీయనైన మనసు తరుణి సొత్తు
121. సేటి బౌలలంత నేర్చరి తనమున

• ఐద్ధకంబులేకటతుక నేర్చి భౌవి భారతమును బంగరు భూమిగా ధీరవీరులు అగుచు దిద్ద వలయు కర, లెక్క కందనట్టి తేమలు యీనాడ్షు రసము లొలుకునట్టి రచన చేస్తి వరలుచున్నయట్టి వనితలశక్తిని వాకళొనంగలేను వనితలార 112

128. వసుధయందు ఉన్న వనితలందరకును మంచి నీయమలయు మాధవుండు నీతి గలిగి జనులు నిండుగా (బతకాలి హాయి గాంచ వలయు అవనియంత మంచి పెంచుకొనుచు మనుజులు బతికిన సంతసంబదెంతొ చెప్పలేము

129. నేటి సేతలంత నీతిగా మెలగాలి 'శుజలనేల వలయు (హేమ మీర స్వార్ధగుణము వీడి సమరసభావాన

బతుక వలయుజనులు (ప్రవిమలముగ 125. సమత గలిగి జనులు చక్కగ సాగిన హాయి గాంచ గలరు అవనిలోన మంచి పెంచు కొనుచు మనుజులు (బతికిన సంత సంబదిెంటొ చెప్పలేము 126. సభ్యతెంతొ ఉన్నచిత్రాలు రావాలి బాలలంత యెంతొ 1'పాభవమున మంచి నడత నేర్చి మనుగడ సాగింప సహకరింపవలయుచిత్రసీమ 12. నీతి నిండి నట్టి నిండైన చిత్రాలు చూచి చూచి జనులు చొక్కవలయు భావి బాలలంత బంగరు బాటలో నాణ్యతింకొ పొందినడువవలయు 113

128. ముందు పెద్దలంత మురికి చూచుట మాని చిజుతలకివి యేవి చూపరాదు కొట్టు కొనుట చూడ కొంపలు మునుగును మనసు మలిన మవను రుంచిలేక
129. బుద్ధి పదునుపెట్టు (ప్రవిమల జ్ఞానమ్ము జ్ఞానధనుల కధలు చదువ వలయు మంచి మంచి కధలు మనుజులు చదివిన దేశ మెంత గానొ దీప్తి చెందు
130. ఇలను ఇంతి యెంత ఉన్నతి గాంచిన దేశమాత అంతదీప్తి చెందు నాతి కష్టములను నాపద్యసుమమాల వందనంబుబేసి వాణికిత్తు ఓం తత్‌సక్‌ [114

• సిహెచ్‌. స్వరాజ్యలక్మీ ే ఇఆతర రచనలు ౩ మహాశ్వేత మహాగనేషణః భట్టజాణుని కాదంబరి పై పరిశోధన (గ్రంధము " కన్నయ్యకు కవితా కలువల కంఠహారము శ2-8-ఉ-6-6-7 భాగములు

4. హత్యగాని హత్య నిరుద్యోగి హత్య
5. పంచశతి
6. మహిని మహిళ వెతలు మాన్చతరమె (పంచశతిశివ భాగము) . .
7. గొబ్బూరు వెంకటానంద రాఘవరావుగారు రచించిన. " వే ేలు, మన పండుగలు, మహాకవుల (ప్రార్ధన పద్మములను ' " ఒక చోకూర్చి ఖగోళ సమన్వయముతో రచించినది. .