Telugu pagntharam_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

అం(ధ్రానువాద నహితమ్‌ అఆ , ప జు తనవమ్‌్‌ కా (మిత ఖేదం, మిత్రప్రా ప్తికం చ ॥ ౨. అనువాదక (| కై శి , శీ జీరెడ్డి బాలచెన్నా రెడి శ్‌ల్‌ ల్‌ న తీవ ైర్ల్‌ క్రట్‌ప ర ఫ్రై శ్‌ “హైక్‌ ర య గ సు ట్ర్‌ న. న్‌ యుక్త... త ౯] . దబ (| ఏంస్క్యూత భాషా _పచార సనమితిః . క్‌టీ వేంకటరమణ నగర్‌, హెదరాదొదు-4 న టు! _ సంస్కృత భాషా వచార నమిలి, . కండీ-?43, (గవ అంతస్తు) సం నా-పరీ స్టేషన్‌ రోడ్డు అవిక్స్‌, |. . . | ప్రాదళాబాద్‌ = 500 001 .

| థ్రీ విష్ణశళర్మణా విరచిత్తమ్‌ "భ్రాభపైట ఢి పళజ్బ్పుతన్ర క్స్‌ ౧4 జ్‌ ఆంధ్ర తాత్పర్య నహితమ్‌ (మిత్ర భేదం: మిిత్యప్రాప్రికం చ) కర ఖే అనువాదకశ ఖీ జీరెడ్డి బాలబెన్నా రెడ్డి యా. 6 డె ఇప ు న్‌ శో చ్‌ వోలు రో న సస్పానో శు ఖీ, న్‌ా క ళ్‌ భాగ్యనగ'రే వేంకటరమణ నగర స్థితయా సంస్కృత థాషా (పచార నసమిత్యా (పకాశితవ్‌ం 19008

నంన్కృత భారతీ (గ్రంథమాలా : ద్వావింశతితమం పుష్పమ్‌ కససునుక నక ఎ పస ల. | లో ఉడా ణ కాజ | సర్వస్వామ్య సంకలితమ్‌ దయ పు ణి న్‌ చథమ ముృుదణమ్‌ | 67 2000 [సతయః (౫ = మూల్యమ్‌ వ రూ. శిత-00 డే ళల ల క ర [పా విస్టానమ్‌ : ల టె త్తి సంస్కృత థాషా (ప్రచార సమితిః రె యా ల వేంకటరమణ నగర్‌, ఖైరతాబాదు శల క్‌ శ హైదరాబాదు. ల క. లు టో ల సస ఇ వ్‌ క్‌ ముద్రణ : ఆర్‌, శె. పిటర్స్‌ జయలాానవాకా న నాంపల్లి హైదరాబాద్‌ _! సయం ఈ వా /€ 40 ౫ంక 159] శీ

శ్రీః (పనస్తావన

భారతీయ వాజ్మయంలో నీతి కథాళాథి ఆతి(ప్రావీనమైనది. (కీన్తు శకాసికి పూర్వమే ఇది బహుళ (వచారంలో ఉన్నట్టు చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు ఉన్నాయి క్రి. పూ, 150 సంవత్సరాల (ప్రాంతం వాడైన. పతంజలి మవోభామ్యంలో “అజాకృపాణీ శుమ్‌*” “కాకతాలీయమ్‌” ఇవ్యాదిపదాల అర్ధాలను నృష్టికరించే విధా రాన్ని పట్టి చూస్తే ఇలాంటి కథలు ఆ నాటికే చాలా (ప్రచారంలో ఉన్నట్లు స్పష్టం అవుతుంది దురాళ చేత బంగారు [గ్రుడ్డు పెట్టే పక్షిని చంపినట్లు వర్దించే కథనుగూర్చి మవిభారతంలో నిర్దేశం ఉన్నది. కొన్ని సీతులు బోధించడానికి ఉద్దిషమైన ఈ కధలు గద్యలో ఉంటాము. మధ్యమధ్య, చెప్పిన విషయాలను సమర్థించు కోవడం కోనం రామాయణ భారతాదులనుంచీ, మన్వాది న్మృతులనుంనీ శ్లోకాలను ఉఊదాహరించడం జరుగుతుంది, ఒక కధ చిప్పుకుపోతూ ఉండగా పసకాను (ప్రసక్తంగా దానిలో ఎన్నా అవాంతర కధలు వన్తూ ఉంటాయి. ఈ అవాంతర కథల్లు (వఠానకథ (ప్రతిపాదించే నీతికే నంబంధించి ఉంటాయి. ఈ భారతీయ నీతి కథా సం(సదాయాన్నే అనుసరిన్తూ ఇతర దేశాలలో కూడా “అరేవి మెన్‌ నైట్సుో వంటి కథలు (వచారంలోనికి' వచ్చాయి

రాజ్యానికి నంబంధించిన కార్యక లాపాలలోన్ను దైనందినవ్యవహారాలలోను; మానవుడు అనునరించవలనిన నీతిని బోధించడం ఈ కధల (ప్రధానోద్దేళ్యం. ఈ కథలలో పపవష్యాదులు మానవులనలె మాటలాడుకొంట్తూ వ్యవహశ్షిస్తూ ఉంట్టాయి, ఇలాంటి కథలు బౌద్ధుల జాతక కధలలో కూడా చాలా ఉన్నాయి. బౌద్ధమతానికి నంబంధించివ కొన్ని నిద్దాంకాల (పాళస్యాన్ని బోధించడం వాటి ట్రఠౌనోద్దేశ్యం.

సీతి కధలలో ముందుగా చెప్పుకోదగనవి పంచతంతము. షొతోపదేశము ఆనే [గంథాలు, పంచతంత్రం అత్రి ప్రాచీనమైనది. ఆందు చేతనే దానికి (ప్రాంతభేదా లను బట్టి ఆనేక పాఠరభేదాలు ఉన్నాయి. అయితే వీటి కన్నింటికి మూలం ఒకుటి ఉండి ఉంటుంది ఆనీ ఆడి ఈనాడు అలభ్యం కాదనీ విమర్శకుల ఊహ, పర్షియా" దేశ

|]

(ప్రభువైన నాష్షిర్వాన్‌ ఆదేళశంచేత ఆతని వెద్యుడైన ఐర్గో అనే పండితుడు ఈ మూల పంచతంతాన్ని (కీన్తు ళక (ప్రారంభ శతాద్దాలలో పహ్ల్హవీ భాషలోనికి ఆమవదించాడుం [కశ 570 నంవత్సరంలో ఈ పస్లావీ పంచతం[తాన్ని సిరియా భాషలోనికీ, 750 నంవత్సరంలో ఆరబ్బీ భాషలోకీ ఆనువదించడం జరిగింది. కాలాంతరంలో యూరపుదేళ భాషలన్నింటిలోకీ వచ్చిన ఆనువాదాలన్నీ ఈ అరబ్బీ అనువాదంమీద ఆధారవడి ఉన్నాయి. కీ.శ. 1100 (ప్రాంతంలో హెటబూ భావలోనిక్రి 1250 [ప్రాంతలో లాటిన్‌ భావలోనికి. 1480లో జర్మన్‌ భావలోనిక్తి 1552 (పాంతంలో ఇటాలియన్‌ భాషలోకీ, 1678లో (ఫేంచి భాషలోకీ, [080లో ,గికు భాషలోకి, 12వ ళతాబ్దంలో “పెర్మియన్‌ భాషలోనికీ పంచతర్మతం అరబ్బీ భాషానువాదం. ద్వారా అనువదించ "బడింది. మూల పంచతం(తమూ, దాని పష్టావీ అనువాదమూకూడా లభ్యం ఆవడం లీదు. అయితే వహ్లవీ అనువాదం 670లో సిరియన్‌ భాషానువాదానికి మూలం అవ డాన్ని పట్టి మూల వంచతం_తం 5708 చాలా శతొద్దాలకుపూర్వుమే ' ఉండిండాలని నిర్దారణపూర్వకంగా చెప్పవచ్చును అనగా సఫ్లూవీ అనువాదం (క్రీళ మూడవ కతా బానికి చెందిఉంటుందనీ తన్మూలమైన నంన్భాత (గంథం కనీసం దానికి రెండు మూడు శతాద్దాలవూర్వం ఉండిఉంటుందనీ ఊహించవచ్చును.

మూల పంచతం[తం కొళ్ళీర్‌! దేశంలో పుట్టినదని కొండరూ* మగభలో వటినదని కొందరూ ఊపాస్తున్నా రు= పహ్షావీ పాఠానికి (పంచతంకానిక్సి “క్టల్రిల్రాగ్‌_ దమనాగ్‌” అనీ దానినుండి వచ్చిన అరబ్బీ అనువాదావికి *కలిలాహో దమ్నాహ్‌” అన్సి శ్రిడ ఉండడంచేత మూల సంస్కృత పంచతం,తానికికూడా *కిరటక దమనక”” అని చీటీ ఉండిఊంటుందని కొందరి పండితుల అభిప్రాయం, మి([తభేదం అనే మొదటి తంత్రంలో (వధాన పా(త్రలైన రెండు నక్కల పేర్లు కరకట-దమనకులు. వాటి 'శిర్సనుబట్టి మొదటి తండత్రానికి ఆ పేరు పెట్టడం ఉచితమే ఆయినా మొత్తం (గంథానిక్తి ఆ పేరు పెట్టకంలో జొచిత్యం లేదు అందుచేత పహ్హవీ అనువాదం మొదటి తం్కకా నికి మ్యూతమే చేయబడినదని దానినివట్టే ఊోపొంచవచ్చునేమో, ఏది ఏమైనా బల వత్సరిమాణారతరం పదీ లేక్రపోవడంచేత “పంచతం[80” అనేదే దీని (ప్రావీనతమ నామధేయంకూడా అని చెప్పడంలో తనవ్పులేదు. ఆయా ప్రాంకాలకు అనుగుణంగా ఉండేటట్లు కొన్ని చిన్నచిన్న మార్పులు చేయడంచేత అనేక పాఠాల్ను లభిన్తున్నా మూల

పంచత్‌ం తరి లుప్తమైహోునదని చెప్పవలనీన పనిలేదు. దాని న్వరూపాన్ని గూర్చి సిరియా _ఆరల్బీ భ వలలోని (గ్రంథాలమీదకూడా అధారపడనలసిన పనిలేదు ఎందు చేతననగా పంచతంత్రంతో ఐదు తంటాలు (భాగాఎ) మాృాత్రమే ఉంటే సిరియా పారంతో పది కాగాలు అరబ్బీ పాఠంలో ఇరివై రెండు భాగాలు కినబడుళున్నాయి దీనిబట్టి అనువాదకులు సంన్కృత మూలమున ౦డి _షయిం సేకరించి తమతమ అవన రాలకు అనుగుణంగా విధాగాద్రులుు బేసిఉంటారని అనుకోవచ్చును

తంత శ్ఞజ్జునికి సీకి లేదా విధానము లేదా. ఉపాయము అని అర్థం పంచతంత్రంతో మిత భేదము మిషతస్రావ్లికము కొకోలూక్రియము లబ్ధివణా శమ. అవరీక్షీతకారక్రమ్స అని ఐదు తం[తాలు ఉన్నాయి ఇద్దరు ఘనిష్టమెతీవంతుల మధ్య విరోధం పుట్టించడం మ్మితభేదములోని విషయం మి(తృప్రాపికంలో సన్మి [తుడు లభించడంవల్ల కలిగే లాభాలు వర్ణింపబడినవి ఇద్దరు శ (తువులమధ్యఉండే వ్రైరమౌ దొనివల్ల యుద్ధమూ_ జయాపజయాలూ మెడలైన విషయాలు నవజ శతు త్వంగల కొకులనూ గుడ్డగూఖలనూ ప్యాతలుగా ట్రహించి కాకోలూక్రీయింలో వర్తి? చడం జరిగింది ఈ తంతానికి విగవాం (విరోధము ఆనే నామాంతరంకూడా ఉన్నడి మానవుడు. తెలివితక్కువతనంచేత లభించినదానిని ఎలాపోగొట్టుకుంటాడో లబ్ధ్మిపణాళంలో వర్టింపబడ్‌నది చివరివైన అపరీక్షితకారకంలో లాభనష్టైలను సరిగా అంచనా వేసుకోకుండా పనులుచేస్రే ఏవిధంగా బెడిసికొడుతుందో వర్ణింప బడింది ఐదు తంత్రాలలో ఈ ఐదు విషయాలనూ (వధాశంగా ఉంచుకొని వాటికి తగిన కథలు _పన్‌క్హాను ప్రస కృంగా చేరున్తూ నీతి (పతివాదికాల్లైన ఎన్నొ కోకాలు ఉదాహరిన్తూ ఈ (గంథం రచించబడింది. వివిధ పాఠాలతో ఉన్న భేదం అంటా కొన్ని కధలతోనూ శ్ఞోకాలలోనూ మావే

ఇపుడు మనక్రీ[గంథం తం(క్రాఖ్యాయిక పంచతం (శ్ర అనీ శెండు శేర్ణతో రెండు పాఠాలలో లభ్ర్యం అవుతున్నది సిరియా భొషానువాదం త౦త్రొ థ్యాయికకు బాలా దగ్గరగా ఉంటుంది తం(ఠాఖ్యాయికకు కాశ్మీరదేశం ఆవిర్భావ స్థానం పంచతంకానికి అనేక పారాలు ఉన్నాయి పంచతం[కానికి నంబంధించిన కథలు కొద్ది మార్పులు చేర్పులతో బృహత్కథోమంజరీ కి థానరిత్సాగరా లలో ఉన్నాయి,

౪ కిశ 100 నంలో జైనులు రచించిన పంచతంతంలో కొన్ని కథలు మార్చడం కొ త్తవిచేర్చడం జరిగింది 1 99 (సాంతంలో పూర్ణభ్యదుడనే జై నవండితుడు త౦(తాఖ్యాయికను వైన చెప్పిన జైన పంచతం [తాన్నీ ఆధారంగా చేసుకొని పంచా ఖ్యానకం అనే పేకుతో ఒక వంచతల్యతం రచించాడు 860 [పాంతంలో మేఘ విజయగణి అనే జైనవండితుకు కొన్ని మనోహరమైన కొ త్త కథలు చేర్చి ప_చాభ్యానోద్ధారం వాళాడు దక్షిణదేశంలోకూడా కొన్ని పంచతంటత షారాలు ఉన్నాయి దీనిలో కా?దొసంభారవ్యాదుల శ్లోకాలను ఉదాహరించడంచేత ఇవికి శ 6005కు పూర్వం రచింపబడిఉన్నాయని చెప్పవచ్చును నేపాల దేశంలో ఉన్న పంచతం[తం జాలావరకు శోకరూపంలో ఉన్నద్ది దీనికి దక్షిణదేశంతో పంచతం్యతంి. అనీ ఉ త్తరదేశంలో పంచాఖ్యానకం అనీ వే తరవాత వచ్చిన శకనవ్రతి వేతాల పంచవింళతి మెదలైన కథాాగంథాలమీద పంచతం్యత [ప్రభావం అత్యధికంగా కన ఐగ్రుతుంది నాలుగు భాగాలలోఉన్న హితోపదేశం పంచతం౦(కానికి మరొక రూపమే ఆధునికయుగంలో పంచతం[కానికి అన్ని భాషలలో ఎన్ని అనువాదాలు బయలు దేరిరాయో చెప్పడం చాలా కష్టమైన పని ఆవి అనంథ్యాకములు ఈ విధంగా ఆతి (ప్రావీనకాలంనుంచి నేటివరకు అనేక భాషలలోనికి అనూదితమైన ఈ వంచతం్మత్రం మొదత (ప్రతుల నంఖ్యను వట్టి చూడగా (వవంచకంలో దీని స్థానం రెండవదని (వివిధ థాషలలో ము[ప్రించిన బై దీలు స్టానం (వతుల నంఖ్యనుబట్టి మొదటిది) అంటారు పస్తుతం ఐహుళపచారంలో ఉన్న వంచతంతొన్ని రచించినవాడు వీవు శర్మ అనే పండితుడనీ దక్నిణాపధింలోని మహిలారోష్యనగరానికి రాజైన అమరళ కి కుమారులకు రాజసీత నెర్చిడానిక్తై ఆ రాజు (ప్రార్ధనచేత ఈ (గంథం రచించినాడనీ కథ ముఖంలో చెప్పబడిఉన్నది అందుచేత ఈ వంచతల [తం దాక ణాత్యపాఠం అని చెప్పవచ్చును పంచతం[తం ఇక్కడనే అనిర్భూతమై కొన్ని మార్పులు చేర్పులతో విభిన్నరూపాలలో ఇతర |ప్రాంకానికి వెళ్ళిఊంటుందని చెప్పడానికికూడా ఆవకాళం లేకపోలేదు లోక వ్యవహారశ్ఞానం కలిగించే మనోహరమైన కధలతో.ఈ కథలలో బాలా వరకు మృగవ క్యాదులు పాత్రధారులవడంచేత వీటి మనోహరత్కం ఇనుమడించినట్టున్నది =

౮

(పాలీన్యగంభాలనుండి సేకరించిన ఉ తవమైన నీతి శ్లోకాలతో పరితలకు ఆనంద పారవకాశన్ని కఖిగించడంతోపాటు వారిని ఉత్తమ పౌరులు గాకూడా దిద్దగలిగిన ఈ పంచతంత్రం (వతి ఒక్కడూ చదశవలనీన (గంధం దీనిలోని (వతి ఒక్క శ్ఞోకముకోడా కంగిస్థంచేసి ఆ జీవితాంతం తొలగిపోకుండా రక్నించుకోవలసిన రత్నం జీవితంలో ఎదురయ్యే ఏ సమస్యకైనా ఏదో ఒక పరిష్కారమార్గం ఈ సీతి క్లోకాలలో

కనుక్కోవచ్చును ఇవి స్టిమైన నంక ల్పాన్నీ మనోబలాన్నీ ఇస్తాయి నంస్బత థాషలోఉన్న జనసొమాన్యానికి ఉవయోగించే కొన్చి ఉత్తమ (గ్రంథాలను తెలుగు ఆనువాదంతో [పచురింబాలని ఈ మధ్య నంన్కృత భాషా [చార సమితి నిర్ణయం తీనుకోవడం జరిగింది తడనుసారంగా అలాంటి (గంధోల కోవలో (పథమ గణనీయమైన పంచతం కాన్ని [వచురించాలనే ఉద్దేశ్యంతో తమను కోరగానే మా్యప్రార్థనను అంగీకరించి ఈ పంచతం,త్రానికి చక్కని తెలుగు అనువాదం నంతరించి ఇచ్చిన ఉత్తమ సంన్క్బృక పండితులు శ్రీ జీరెడ్డి బాల చెన్నా రెడ్డిగారికీ సమితి పక్షాన క సృతజ్ఞత తెలియవరుస్తున్నాను కాకోలూక్రియం అపరీక్షితకారకిం్త లబ (పణాళం అనే మిగిలిన మూడు తంతాలతో రెండవ నంపుటం అచిరకాలంలో వెలువడ నున్నది. ఆంధొనువాద నహితమైన ఈ పంచతం[తం తెలుగునాట ఇంటింటా వ!

జ్ఞానజ్యోతిని (పనరింపవ్రేయగలదని ఆశిస్తున్నాను

పుళ్లైల శీందామచందుడు

"హీదరాబొదు కులపతి 12114 988 సంస్కృత ఖాషా వచార చమితి

వినతి

పంచతం[(తం-అనే పేరునుబట్టియే ఇందు అయిదు తం[తాలు గలవని పారకులు తేలికగా (గ్రహింపగలరు ఇడి నరల నంన్క్బృతభాషలో విరచితం 1 గంథభవళన్తి _-

ఇయ్యడి భారతీయ సాహితీజగత్తునందేగాక విశ్వసాహితీ (వపంచంలోనే ఒక విశిష్ట స్థానంతో విరాజిల్ల తూంది (గిక్‌ -ఆరబ్చిక్‌-జర్మన్‌ -ఇంగ్రీషుఫెంచ్‌ మొద క్‌న (పసిర్ధ నభ్యభావలన్నింబిలో నికి ఇది అనువాదం పొందడమే ఇందుకు నిదర్శనం పీజీలో జర్మన్‌ -(ఫెంచిఇంగ్లీమభిజ్ఞనువాదాలు వలుమారులు ముదికాలైనట్టు సాహితీ షే త్తలందురు చి కథాసాహిత్యం-పంచతం్యత్రం

సంస్కృత భాషలో కథాసాహిత్యానికి ఒక (ప్రత్యేకత గలదు బుగ్వేదం లోని మను-మత్స్యనంవాదంచే దీవి ప్రాదీనత వెల్లడియగుచున్నది సే తర్వాత వచ్చిన బృహత్కథ కథానరిక్సాగరం మొదలైనవి దీని వి నృతరూషాలు అనవచ్చును ముఖ్యంగొ క థాసాహిత్యాన్ని మూడు విధాలుగా విభజిస్తారు 1 సీతికథలు 2 బారి (తళ కధలు 3 వినోద కథలు

ఈ వంచతం్మత కధలలో ఏతి వినోదం రెండూ ఉన్నాయి గద్య వద్య మిశ్రమంగా ఈ కధలు సాగాయి గద్యభాళంలో కథనడుస్తుంది పద్యభాగంలో సౌమాన్యంగా చిన్నచిన్న ఛభందన్సులతోడి శ్లొకాలతో గంభీర సీతివిియాలు టోధింవ బడినాయి. చారి[తక -పారాజీక ప్యాతలకంచె భిన్నములై న విశద్ద కాల్పనిక ప్మాతల ద్వారా కధలు నడిచాయి. ఇదియొకవిచ్చిత కాల్పనిక జగత్తుగా తోస్తుండి నంఘటనా వైచ్చిత్యంతోబాటు పాత వైచ్చిత్యం వోన్యం వ్యంగ్య వినోద - భరితంగా ఉంద పా(త్రంపేర్దు వాటిగుణాలకు యోగ్యంగా ఉన్నాయి ఒకనీతివాక్యం నుండి ఇంకొకనీత్రి వాక్యం ఒక నీతికథనుండి మజియొక సీతికధ ఉద్భవిస్తూ రసమయంగా హృదయాన్ని నృండం పజేస్తున్నాయి ఇందలి పాతలుచాలవరకు పపవులు పక్షులుగానే గలవు. కొన్నియెడల ఆధ్యాత్మిళ-విషయాలను నరళంగా బోధించడం జరిగింది

లై త్రి కవి - దేశం _కాలం_పాండిత్యం అ ఈః పంచతంత్ర రచయిత అ్రీవిస్ణ్టళర్మ అనియు ఆతడు తన ఎకుఐది యేండ్ల పరిణత వయస్సులో ఈ (గ్రంథం రచించెననియు (గంథారంభ పిఠీకవలన తెలియుచున్నది అస్తి దాక్షీణాత్యే జనపదే మహిలారోప్యం నామ నగరమ్‌” _ ఇత్యాదిగా వలుమారులు దక్షిణ దే్ఞ [వశంని ఉండతంతో ఇతడు దాక్షిణాత్యుడు అనీ కొందరు అండురు కొని స్ఫుఓంగా దేశనిర్ర్యయం చేయడానికి తగిన ఆధారం గనబడదు మహిలారోప్య నగరం ఎచ్చట గలదో తెలియదు ఇలాగే కౌలాన్నిసైశం ఇడమిత్తంగా నిర్ణయించడానికిని తగిన ఆధారాలు లేవు ఇందు పేర్కొనబడిన అమరళ క్రి భూపాలుడు ఏకాలంవాడో తెలియదు విషవృషోఒవి సంవర్ష్య న్వయం ఛేత్తుమసామ్బంతమ్‌ చతుర్దోషాయ సాధ్యె శు రిపొ సాన్వ్వమపకియా ” ఇత్యాది కాలిదాన.మాఘాది శ్లోకోల్లేఖాదులవలన వారికంటె ఇడ్వావీనుడన వచ్చును కకడు ఈ (గంథందప్ప వేజ్మేగంథం రచించినట్లు ఈ (గ్రంథంలో ఎచ్చుటా నూచింవబడలేదు ఇతడు పీరిక్రటో అమరళ క్రి భూపాలుని మం్యతిద్వారా తన యోగ్యతనుం తద (త్రాఒ స్త్రి విష్ణుళశ ర్మానామ (దాహ్మణః నకలకాస్త్ర పారజ్ఞమః ” అని నే టించుకొన్నాడు ఆయితే ఈ [గంధం వ్రరించినవారికి ఇడి అతిశయోక్తి గాదనియే తోచును, ఖో యది భన్సే నూర్యసుతో రోహిణ్యాః శకటమిహ లోకే ద్వాదళవర్షాణి తదా నహి వర్షతి వానవో భూమౌ (మ్మితభేదే-వివిలి-క్లోకః) ఇత్యాదుల ద్వారా ఇతని జ్యోతిషాదిళాస్త్రపాండితి (పకటితం అవుతుంది శీ సాంఘిక విషయం _ ఇక _ఉవనిషద్యుగం తర్వాత అనగా పొరాణికయు.గం నుండి నేటి ఇరువది యవ శతాబ్దంలోఐ శ్రీరాజావానుమోహనరాయలు శ్ర్రీకందుకూరి వీరేశలింగంపంతులు గారు మెదలైన సంఘనంస్క ర్తలకు ముందుండిన కవులు ఆందరు శ్రీని నిందించిన వారుగానూ శ్రీని భోగ్యపదార్థంగా భావించినవారుగానూ గనబడుచున్నారు

కి న జానే భోక్తారం కమిహసమువస్థాన్యతి విధిః “అని మవోకవీ కా+దాసే అన్నాడు. అట్టియేడ నాటి సాహిత్యంనందువలె, ఇందూ. న్ర్రీనింద అధికంగా చేలో ఐడ్లీందిం ...... బేతులు రెండు కలిస్తేనే ళబ్దం నంభవిస్తుంది అట్టియెడ స్త్రీలను మ్మాతమే చుశ్మీలతకు నిలయంగా చితించి దూషించడం ఆంత సనముచితంగాదు అని నేట్‌ విమర్శకులు అందురు. ఏమైనా నాటినంఘాన్ని రచయిత ఇందు (వతిఫళింపజేశాడు. ఇందుకు అతడు అంతగా జాధ్యుడుగాదని తోచును ర అస్థ్రోనువావ విషయం +_ (ప్రపంచంలోని నాగరిక భాషలన్నింటిలోనీకి అనుహదం పౌొండిన ఈ (వసీద్ధ (గ్రంధిం నమ్మగంగా మూలనహితంగొా ఆం(ధానువాదంతో ఇంతవరకు (వచురింపబడ లేదు. శ్రీ వరవన్తు చిన్నయనూరిగార్యు. శ్రీ కందుకోరి వీరేశలింగంపంతుల, గారు సంగ్రహంగా వచనరూపంలో కొంత కొంత (వాశారు. కానీ వాటివరిన నమ్మగ మూల (గంళ వరిచయం గల్లదు అండువర్లి ఈ గ్రంథం సమ్మగమూల్కగన్సపరిచద ంతో బాటు కోంతవరకు సరళమై నంన్కృృత భాషను అభ్యసించడానిక్‌నీ డోహదం చేయ గండు. మవోదొతలు సాపిత్యోభిమూనులు అయిన మా బోవగారు శ్రీ గుణంవల్తి వుల్గారెడ్డీగారు వారి నతీమణి మా అక్కగొరు అయున చి, లం సొ, నారాయణమ్మగార్వ, వారి అల్జుడు శ్రీ పాలగిరి సుబ్బారెడ్డిగారు నావై ఎంతో అభిమానంతో నంన్కృత భొషా[వ్రచోరసమితి-హైదరాబాద్‌ వారికీ నన్ను సరిచయంచేని ఈ ఆనువాదంచే సే జభయోగం గల్లించోరు. వారికీనీ మరీయు ఈ విషయర౮లో ఎంతగానో నహకరించిన నంన్మృతభాషా (వచార నమితి కులపతి ఆచార్య వ్పళ్ణల శ్రీరామళం[(దుడుగారు కార్య దర్శి (బహ్మాశ్ర్రీ చి వెంకట సుబ్రహ్మాణ్యంగోరికి,. ఉపసమికి సభ్యులకు కృతజ్ఞతో పూర్వశళమైన (సణామములు నమర్పిస్తున్నాను* ఆం సాపొతీలోకం దీనిని ఆదరింతురని ఆశింతునుం ఇటు గురుజన విధేయడు (విభవ దీపావి) అనుపొదకుడు జీరెడ్డి వాలచెన్నా రేడ్డి

విషయు సూచిక మిఇతభేదమ్‌ 1, కిథాముఖమ్‌ శ 2 క్రిలోత్సాటి వానరకథా 17 ళి. శృగాల దున్హుభి-క థా తీర్‌ ఈ. దృన్తిల గోరంభయో!-క థా ఖ్‌ € దూత్రీజమ్చుకాషోధభూతి-క థా 72 6, విష్ణురూపధ్భృక్‌ కౌలిక-కథా 7 7 కాకి కృష్ణనర్చ-క థా న. 8 ఐక-కర్కాటక -కథా కైల్‌ 9, సింహ-శళక =కథా శివిడి 10. మున్దవినర్పిణీమతుగ్రాణ -క థొ 289 న | చబ్దరవళ్ళగాల =కథా వ4రి కలి ఉష్ట _కాకాదిా-కథా శేర్‌ర్‌ 1 లి టిట్టిభ_నము(ద =ర్‌థా శర98 క్‌ మూర్ధక చృవ-కథా శ72ి కిర్‌ మత్స్య |(తయ-కథా శే75 కటిం చటక =కుష్టుర క థా 181 17. సింహ-శ్చుగాల=క థా గం9 18 నూ చీముఖ-వానరయూథ =కథొ ప12

19 వానర _చటకడమృతి -కథో 814 £17 తిం, ధర్మబుద్ధి..పావబుద్ధి.5 ఫా వీ! ఐక-నకుల- కథా వళి జై? ౨౨, లోహతులా-వణిక్పు[త-_కథో 28 నృపసేవకవానర -కథా వ లల న! చౌర్మబావ్మణ-కథా మిత(ప్రా ప్రికమ్‌ ల్‌, చక (గ్రీవవృత్తా నః ల0 26, లఘువతనక హిరణ్యక నంవోద! విగ్‌! రై హిరణ్యక వృత్తానః ప! శ్రర తిఅచూర్జవ్మికయ-క థా వ్‌8 ల0 కబరఎహకర కథా 278 80, వజీక్పత-కథా విం0 శి. మన్షభాగ్య సోమిలక_కథో 808 లికి, వృషభానుగళ్ళగాల-కథో 810

జ అ ఇల్బ్చ త న్రివ్‌ం అాణహా వితభేదప్‌ం తత్ర కథాముఖమ్‌ మజ్బలాచరణమ్‌ ల్లో బ్రహ్మా ర్యాదః కుమారో హరివడణయమా వహ్నిరిన్షుః కుజేర = శృన్టాాదిత్యా సరన్వత్యుదధియుగనగా వాయురుర్వీభు జజ్లాః సిద్ధా నద్యోఒశ్వినౌ శ్రీర్దితిరదితి సుతా మాతరళ్చణ్ణికాద్యాః వేదా స్లీర్ధాని యజ్ఞా గణవసుమునయః పాన్తు నిత్యం గహాళ్చు 1 ఆనువాదం (బ్రహ్మ శివుడు కుమారస్వామి విష్ణువు వరుణుడు యముడు అగ్నిదేవుడు ఇందుడు కుబేరుడు చంద్రుడు నూర్యుడు నరన్వతీదేవి నము(దాలు యుగాలు పర్వతాలు వాయుదేవుడు భ్రూదేవి నాగదేవతలు సిద్ధులు నదులు అఆన్విని కుమారులిర్వురు లక్ష్మీదేవి దితి ఆదితిప్పుతులై న దేవతలు చండిక మొదలైన మాతృ దేవతలు వేదములు పుణ్యతీర్థాలు యజ్ఞాలు (ప్రమథాది గణదేవతలు అష్షవనువులు మునులు _గహాలు మమ్ము సర్వదా రక్షీంచుగాక శ్వా, మనవే వాచన్పతయే వ్యక్రాయ వరాశరాయ నసుతాయ చాణక్యాయ చ విదుషే నమోఒస్తు నయళాస్త్రక_రృభ్యః లై ఆ మనువునకు బృహన్నతికి శకునకు వుతృుడైన వేదవ్యానునితో కూడన పరాళరునికి మహావిద్వాంసుడైన చొణక్యునికి ఇతరులైన నీతిళాస్త్రక ర్తలకందరకును నా నమస్కారమొ

లి పంచతంతే ల్లీ నకలార్థశాస్త్రసారం జగతి నమాలోక్కి విష్ణ్రళర్మేదమ్‌ త్త న్త్రైః వజ్బుభిరేతచ్చకార సుమనోహరం కాస్త్రమ్‌ అ విష్ణుశర్మ (సపంచంలో లభించే ననున్ర నీతిళాస్తాలు పరిశీలించి వాటి కన్నిటికి సారరూపంగా అయిదు తం్యతములతో సుమనోహరరితిని ఈ శాస్త్రమును రచించెను పజ్బత న్ల్రే__కథా్యపస్తావనా గ న్దార మ ఫి మూలమ్‌ తద్యథాఒన్ముహయతే- అ సి దాక్షిణాట్యే జనపదే మహిలా రోవ్యం నామ నగరమ్‌ త్మ్యత్ర నకలార్దికల్బ(దుమః (ప్రవర-ముకుట-మణి-మరీచి మజ్జరీ_చర్చిత-.పాదయుగళః సకలకలాపారంగతోఇ్న మరశ క్రిర్నామ రాజా ఐభూవ తన్య (త్రయః పుథక్రాః పరమదుర్మేధసో బహుళ క్రిర్యూగళ కిరనన్తశ క్తి శ్చేతి నామాశో బభూవుః అ ఇట్లు (కవణపరంపరగా వినబడుచున్నడి._ దిక్షిణాపధంలో వపిలా రోప్యం అనే (ప్రసిద్ధమైన నగరం ఉంది ఆ నగరంలో నమ _న్గయాచకులకు కల్పవ్పవం వలే కోరినవన్నీ తీర్చువాడూ- ఉత్తమురైన రాజుల కిరీటాలలోనిమణుల కాంతులనెడ్‌ వుష్పగుచ్భాలచే పూజితమైన పాదద్వయం కలవాడూ సకలకలాపవీజుడా ఆయిన అమరళ క్రి అనే రాజు ఉండేవాడు అతనికి పరమమూర్థులైన బహుశ కి ఊళ కి అనంళళ కి. అనే ముగ్గరు వ్యుతులు ఉండిరి మూ అథ రాజా తాన్‌ శాస్త్రవిముఖానాలోక్య సచివానాహసూయ (ప్రోవాచ- భోః స్ఞాతమేతదృవద్భిర్యన్మమైతే పుత్రాః కాస్రవిముఖా వివేకరహి తాశళ్చ తదేతాన్‌ వళ్యతోొ మే మహదవి రాజ్యం న సొఖ్యమావహతి ఆ ఆంత రాజు వ్యుతులను కాస్త్ర్రపరనమునందు అస _కిలేనివారినిగి గు రించి మంతులను విలిచి ఇలా అన్నాడు... నా వ్యుతులు కాస్త్రవిముఖులూ, పివేకహీనులూ

మ్మితభేదిమ్‌ లి అని మీరు (గ్రహించియే ఉందురు ఇందుచే ఇలాంటి విరిని చూస్తూ ఉంటే నాకు ఇంత గొప్ప రాజ్యంగూడ సుభాన్ని గల్లిం కడంలేదు మూ అథవా సాధ్విదముచ్యతే-- శ్లో అజాతిమృతమూ క్టీభ్యో మృతాజాతా సుతా వరమ్‌ యతస్తా స్వల్పదు శాయ యావజ్జీవం జడో దహేత్‌ త్సె అ అందువేతనే విద్వాంసులు ఇలా లెన్సగా చెప్పారు __ పుట్రనివాడు- పుట్టి చచ్చినవాడ్‌. = పుట్టినవాడు మూర్జుడు (అవడం) _ అనే ఈ మూడు విఛాల వ్త్తులలో మొదటివాళ్లిద్దరూ కొంతమేలు ఎందుకనగా= వాశ్రరు వురూ అల్పదు;ఖాన్నే గల్లిసారు మూర్ధవుతుడు మ్మాతం యావజ్జీపితం దిహిస్తాడు ల్లో వరం గర్భ్యస్రావో వరమృతుషు నై వాఖిగమనం వరం జాతః యేతో వరమపి చ కన్స్యైవ బసితా వరం వస్ట్యా భార్యా వరమపి చ గర్బేషు వసతి న చొవిద్వాన్‌ రూప. దవిణగుణయు క్రోఒపి పురషః ర్‌ అ గర్భస్రావం గల్గడం- బుతుకాలంలో. భార్యను కలియక పోవడం- యెదొవిధంగా నంతానం కల్లినా ఆదివుట్టుకతోనే చావడం- కిన్యయే పుట్టదం- బార్య గొడ్డురాలు కావడం సంతానం గిర్భంలోనే ఉండిపోవడం ఇవి మంచివి రూపధినాది గుణయుక్తుడై ననూ విద్వాంసుడు కాని వ్పుకుడు జనించడం మాత్రం మంచిది గాదు క్లొ కిం తయా (కియతే ధేన్వా యాన సూతే న దుగ్దదా కోర్టః వ్యులేణ జాతేన యో నవిద్వాన్‌ న భక్రిమాన్‌ 6 ఆ గొడ్డదీ పొలుయివ్వనిదీ అయిన ఆవుచే ఉపయోగం యేమిగలడు? ఆలాగే వ్‌న్వాంసుడు కానివాడూ భ_క్రిహీనుడూ అయిన ప్యుకుడివల్ల (యయోజ కం ఏంది? ళో వరమిపహా వా సుతమరణం నూ మురత్వం కుల్మపసూతస్య యేన విబుధజనమధ్యే జారజ ఇవ లజ్జతే మనుజః /7

శీ పంచతంతే అ ఈ [వ్రపంచంలో కులీనుడై న పుడు మూర్హుడై ఉండడంకం బె వాడు మరణించడమే తం్యడికి కొంతవరకు మేలు ఏలననగా అట్టి మూర్ధపు తునిద్వారా అనగా వాని దుష్కృృత్యాలవలన తండి జ్ఞానులమధ్యశ వ్యభిచారిణీసుతునివ లె సిష్షతో శలవంచుకోనలసి వచ్చును కో గృణిజనగణనారంభే న పతతీ కరినీ సస్యమృమా యన్య తేనామ్బా యది సుతినీ వద వన్ధ్యా కీడృశీ భవతి 8 అ గుణవంతులను గణించే నమయంలో ఎవని పేరు చెవ్పగానే చిటికన ్రేలు వెంటనే వంగదో అలాంటి ప్యుతుడున్న తల్లికూడా ప్ముతవతియే య్రైనచో. ఇక లోకంలో గొడ్డురాలు ఆంటే ఎవరు! మూ తరేతేషాం యథా బుద్ధివకాశో భవతి తథా కోఒవ్యుపాయో౬ను స్టీయతామ్‌ అత్ర మద్దత్తాం వృత్తిం భుజ్జానానాం వజ్జితానాం వబ్బాళతీ తిష్టతి తతొ యథా మమ మనోరథాః సిద్ధిం యాని తథాఒనుష్టీయతామ్‌ _ ఇత్తి అ అందుచే వీరికి బుద్ధినికాన౦ గల్లే ఉపాయం ఎదేని చేయండి ఇచ్చట నేసు ఇచ్చిన జీవికను అనుభవించే పండితులు అయిదు వందలు ఉన్నారు క్‌నష్ట వెలా చేస్తే నా మనోరథాలు సిద్ధిసాయో ఆలా (ప్రయత్నం చేయండి మూ తతై9కః [ప్రోవాచ ద్వాదళభిరిర్షైర్వ్యాకరణం (శూయతే.. శ్రత్రో ధర్మళాస్తాాణి మన్వాదీని అర్థళాస్తాాణి బాణక్యాదీని కామకాస్తాంణి వాత్స్యాయ నాదీని. వీవు చ తతో ధర్మారకామశాస్త్రజి జ్ఞాయన్హే తతశ్శనతిబోధనం భవతి అ వారిలో ఒక నుంటి ఇలా అన్నాడు. “ప్రభూ వ్యాకరణళాస్తాంన్ని అధ్యయనం చేయడానికి పం గ్రైండేండ్తు పట్టుతుండి వమ్మటి మన్వాడి ధర్మశాస్తార్టుః చాణక్యొదులు (వాసీన అర్జభాస్త్రాలూ వాళ్స్యాయనాదివిర చిత కామళాస్తాంల్లూ ఉన్నాము ఇలా వ్యాకరణళాన్త్రం త్వాత థర్మార్జకామకాస్తాాల్స చడివిననే బృది వికాసం (వతిభా చేకూరుకాయి 0

వి(తభేదమ్‌ ర్‌

మూ ఆధ తన్మధ్యతః సుమతీర్నామ నచివః [పాహ___ అకాశ్వ తోఒయం జీవితవ్యవిషయః (వభూతకాలక్ఞేయాని శబ్దకాస్తాాణి తత్‌ నంషేవ మాతం కిజ్బిదేతేషాం చిన్యతామ్‌ _ ఇతి,

అ పిమ్మట వారిలోనుండి నుమతి అనే మం[శిలేచి యిలా అన్నాడు- “ఈ దేహం ఆకాళ్వతం శ బ్బకాస్త్రజ్ఞానం (వ్యాక ర ణళాస్త్రజ్ఞానం) గల్గ్లాలంటే. చాలాకాలం పడుతుంది కనుక్ష వ్లీగ్రక్ర బుద్ధివికాసం గల్గేందుకు ఏదేని నంషిప్రమైన కశాస్తాంన్ని గూర్చి విచారించడం అవసరంగా తోస్తుంది

మూ ఉక్త్రఖ్బు యతః___

క్‌ అన న్తపారం కిల శబ్దకాస్త్రం స్వల్పం తథాయుర్చహవళ్చ విఘ్నాః సారం తతో (గ్రాహ్యామపాస్య వల్లు హం నైర్యథా కీరమివామ్చుమధ్యాత్‌.

అ పెద్దలు ఇలా అన్నా రుకూడ ఏలననగా._-- శబ్దకాస్త్రము (వ్యాకరణకాస్త్రము)నకు నిశ్చితమైన ఆంతంలేదు ఆయుర్దాయం మిక్కిలి ఆల్బమైంది విఘ్నములా బహువిధాలు అందుచ హంనలు నీటినుండి పాలను వేరుబేని (గ్రహించునట్టు నిస్సారమైనదాన్ని వదలి సారమైది నన్ని (గపి ంచాలి

మూ, తద్యతా స్త్రి విష్ణళర్మా నామ (బ్రాహ్మణః నకలళాస్ర్రపారంగ మః భ్యాతసంనది లబ్బకీర్తిః తస్మై సమర్పయతు ఏతాన్‌ స నూనం టాగ్‌ చ్‌బు ద్బాన్‌ కరిష్యతి _ ఇతి.

అ అందుచే ఇచ్చట విష్ణళర్శ ఆనే (బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు అతడు నర్వ శాస్త్రపార్మదష్ష మరియూ శి్య్యమండలిలో విశేషకి రిగలవాడు కాబట్టి వీరిని ఆయనకు ఆర్పించండి అతడు తప్పక త్వరతోనే వీరికి జ్ఞానవికానం గల్గిసా డు,

మూ, న రాజా తదాకర్హ్య విష్ణశర్మాణమాహమూయ (ఫ్రోవాచ__ లో భగవన్‌ మదను్యగహార్థ మేతానర్థశాస్త్రం చ్‌తి (దాగ్‌ యథాఒనన్యనదృళాన్‌ విదధాసి తథా కురు, తదా౬హం త్వాం కాననళతేన యోజయిష్యామి.

డ్రి పంచతం[తె ఆ ఆరాజు దానిని విని వీష్ణశర్మను విలిపించి ఇలా అర్ధించాడు. ఓ పూజ్యుడా నన్ను కరుణించి నా యీ ప్మతులను ఆర్థళాస్త్రంలో శీఘంగా సాటిలేని వఎడితులను చేయండి అందుకు వ్రతిఫలంగా నూర్ముగ్రామాలకు మిమ్ము (ప్రభువుగా చేస్తాను (నూరు (గ్రామాలు మాన్యంగా సమర్చిస్తాను ) మూ లక విష్ణళర్మాతం రాజానమూచే___ దేవ [శూయతాం మే తథ్యవచనమ్‌ నాహం విద్యామ్మికయం శాసనశతేనాఒపి కరోమి. పునరేతాం స్తవ వ్యత్రాన్‌ మానషప్కేన యది నీతిశాస్త్రక్తాన్‌ న కరోమి తతః స్వనామ త్యాగం కరోమి కిం బహునా* [ఛూయతాం మమైష సింహనాదః నాఒహమర్జ లివ్వు[క్చపీమి. మమాశీతివక్షస్య వ్యావృ తిసర్వేంథద్రియా రన్య న కిజ్బిద్టేన (ప్రయోజనమ్‌ కిను త్వ(త్చార్హనాసిద్ధ్యర్థం-సరన్వతీ వినోదం కరిష్యామి తలిఖ్యతా మద్యతనో దివసః యద్యహం షణ్మాసాభ్యన్వరే తవ ప్యుతాన్‌ నయశాస్త్రం (వ్ర ఆనన్యసద్భకాన్‌ న కరిష్యామి తతో న్నార్శితి దేవో దేవమాఠం సందర్శ యితుమ్‌ అ అఎతట విష్ణుశర్మ రాజుతో ఇలా అన్నాడు_-పభూ నా సెత్యవచనం వినండి వంద గామాలు ఇచ్చినా నేను విద్యా వికయం చేయను అయినా మీయీ వ్యుళుల్ని ఆరుసెలల్టొ నీతికాస్త్రకోవిదులను చేయక పోతే విష్ణ్టళర్మ అనే నాపేరు త్యాగం చేస్తాను (మారుపేరుతో పీలవండిఎ అని భావం) 'పెక్కులేల? నాయీ సింహనాదం వినండి శేను ధనా పేక్షతో చెన్నడింలేదు ఎందుకంటే నా వరోన్సు ఎనుబదియేండ్తు విషయవాంభలు వూర్రిగా నశింఛాయి. ఇలాంటి నాకు ధళంతో అవసరం ప్రముంది ఆయినా మీ (పార్టనకు సిద్దింపజేయడాని క్లై విద్యావినోదం నరన్వతీ వినోదం) చేయ దలచాను కోన్సుక ఈ ది;ం గుర్తుగా (వాయించండి నేను ఆరునెలలలోపల మీ వ్యుఠుల్ని నీకిశాస్త్రంలో సాటిలేని విద్వాంనుల్ని చేయకపోతే భగవానుడు న్వర్ణనుఖా లకు దూఠంగా నన్ను ఉంచుగాక (పుణ్యళస్టడనై నరకంలో పడుదునుగాక

మిశభేదమ్‌ 77

మూ అథాసొౌ రాజా తాం (వాహ్మణస్మాసమావ్యాం (ప్రళిజ్షా) [శత్వా సనవివః (ప్రహృష్టో విన్మయాన్విత_స్పన్మై సాదరం తాన్‌ కుమారాన్‌ సమర్వ్య పరాం నిర్ఫ్రాతిమాజమ

అ "అంతట రాజు (బావ్మణుడు చేసిన ఊహింపనలవిగాని (ప్రతిజ్ఞను విని మంతులతోబాటు ఆళ్చర్యాన్నేగాకి అధిక మైన ఆనందం సైతం పొందాడు పిమ్మట సాదరంగా తన ముగ్గిరు ప్కుకులను ఆ పండితునికి అప్పగించి మిక్కిలి నిశ్చింతతను అనుభవించాడు

మూ విష్ణళర్మణాఒవి తానాదాయ తద్భం మి్మత్రఖేద- మ్మిత్మపాప్తే- కాకోలూ కీయ -లబ్ధ_పణాళ -అపరీషీ తకార కాణి చేతి పజ్బా తన్తా౨జి రచయిత్వా పారితాస్తే రాజపుతాః తేఒపి లాన్యధీత్య మానషట్కేన యథోక్రాః సంవృత్తాః తతః (వభృత్యేతత్‌ పఖ్బత న్త్రకం నామ నీతికాస్త్రం బా లావబోధనార్హం భూతటే (ప్రవృ ్తమ్‌

అ విష్ణళరన్మయు వారిని తనవెంట గొనిపోయి వారికొరకు మి(శ భేదం. మి్మిక లాధం -కాకోలూకీయం -లబ్ధపణాశ౧_ అపరీశితకారకం అనే పంచతం(త్రములు రచించి వారిచే పరింపజ్రేశాడు వారును వాటిని చవివి ఆరునెలల్లో (ప్రతిజ్ఞ్యహారం నీతి కాస్త్రజ్ఞులయ్యారు అది మొదలు ఈ పంచతర్మతం అనే సితిశాస్త్రం బాలురకు జ్ఞాన బోధకై భూమండలంలో (వసిద్దమయింది

మూ కిం బహునా?

ల్లో అథీతే య ఇదం నిత్యం నీతికా నం శృణోతి చ న పరాభవమాహ్నిితి శకాదవి కదాచన. 10

అ ఆధికమేల

ఈ సీ తిళాస్తాన్ని ఎవడు నిత్యం పరిసాడో అతడు దేవతల్మపభువై న ఇ౦ (ద్రునివలనకూడ ఏనాడును అవమానం పొందడు.

అథ వి,తభేదః (పారవ్చుః మిషత భేదారంభము మూలమ్‌ అథాతః (ప్రారభ్యతే మి(త్రభేదో నామ (ప్రథమం తన్త్రమ్‌ యసా్యాయమాదిమః కైకః_. శో వర్షమానో మవిక్‌ స్నేహః సింహగోవృషయోర్వనే భా 0 విళునేనాతిలున్ధేన జమ్నుకేన వినాశితః 1 అ ఇతడు మిత్రఖేదం అనెడి మొదటి తంత్రం ఆరంభింవబడ తూంద్ర దానికిడి మొదటేకోక 0_.. అడవిలో సింవోనికీ వృషభానిక్తీ మధ్య పెరుగుతూన్న ఆధికమైన స్నేహాన్ని చాడీలకోరూ ఆశకలదీ ఆయిన నక్కం నాళం చేసింది మూ తద్యథాఒన్నుకూయతే- అస్తి దాక్షిణాత్యే జనపదే. మృషిల్రా రోప్కం నామ నగరమ్‌ తత్ర ధర్మోపార్టితభూనివిభ వః వర్ధమానకో నామ వ్రశ్రి బ్బ్మతో బభూవ తన్య కదాచి[ద్రాశ్రా శయ్యారూఢన్య చినా సముత్పన్నా _ తత్ర్రభూతేఒవి వి శ్రేఒర్జోపాయాళ్చి న్తనీయాః కరృవ్యాశ్చేతి యత ఉక్తబ్బ_ ఆ ఇలా జనఫతి గలదు ద&ీణాపధంలో మపి లారోప్యం అనే నగరం ఉండి అందు వర్ధమానుడ్సు అనే వై ళ్యవ్యుతుడు ఉండేవాడు ఆతడు ధర్మంగా నంపా దించిన ధశంవల్ల అధికివై భవంతో జీవితం గడిపేవాడు ఒకనాడు ర్మాతి శయంంచి (చొవ్రిక్సై ఉపాయాలు వెదకాలి యత్నాలు చేయాలి అందువలనే విద్వా నులు ఇలా అన్నారు= ళో న సీ నహి తద్విద్యతే కిభ్బిద్యదర్థేన న సిద్ధ్యతి యత్నేన మతిమాం స్తస్మా దర్థమేకం (ప్రసాధయేత్‌ లి

మి తభేదమ్‌ ర అ ఈ లోకంలో ధనంచే సిద్ధింపనిది యేదీ లేదు అందుచే బుదిమంతుడు ధనం తప్పక నంపాదించాలి క ల్‌ యస్యార్థాస్తస్య మిత్రాణి యస్యార్థాన్తన్య బాంధవాః యస్యార్థాః న వుమాంల్లోకే యస్యార్హాః నచ పండితః లి ఆ- థనవంతునికే మి(తులు బంధువులు ఉంటారు ఆతడే లోకంలోఉ తమ పురుషుడుగాను వండితుడుగాను తలంపబడుతాడు, శ్లో నసా విద్యాన తద్దానం న తచ్చిల్పంన సా క్రలా న తత్‌ వః హి ధనినాం యాచ కైర్యన్న గియతే డి ఆ ధనవంతుల్లో యాచకులచే కీ రింపబడని విద్య విద్యగాడు-దానం దానం గాదు-శిల్బం శిల్చ్పంగాదు.కళ క ళగాదు-స్టిరత స్థైరతయుకుగాదు అనగా ధనవంచు లయందే విద్యావసుగుణాలు (ఊండినను లేక పోయినన్తుయాచకులచే కీ రింపబడుకాయి- ఆనిభావం ల ఇహ లోకే హి ధనినాం పరో౬వి న్వజనాయతే స్వజనోఒవి దరిదాణాం నర్వదా దుర్షనాయతే ర్‌ అ ఈ ప్రపంచంలో ధనవంతునితో_ పరాయివాడుకూడా. బంధుత్వం కల్పించుకొని వ్యవహరిస్తాడు దరిదునితోనైతే కుటుంబనంబంధికూడ శత్రువుగా [పవ రిస్తాడు. ఇ ళ్లో ఆగర్టేట్యోటవి హ్‌ వృద్దేభ్యః సంవృతేభ్య ఇత_స్పతః (పవర్త న్నే (క్రియాః నర్వాః పర్వతేభ్య ఇవావగో?. 6 ఆ పర్వకాలనుండి నిర్గమించిన చిన్నచిన్నవాగులు కలిసి (మంగా మవానదు లె సర్వార్ద సాథకాలై నట్లు-ఇటున టు వైనలు వైనలుగా సేకరించి వృద్దిని హౌండించిన నంవదలే (లడలూ కోట్టు-జయి సర్నళుకాలు గల్గిస్తాయి శ్లో పూజ్యతే యదవపూజ్యోఒపి యదగమ్మో౬ఒవి గమ్మృతే వద్ద, తే యదవన్ష్యోఒవి న వ్రభావో ధనన్య చ 77

[10 వంచతం తే ఆ ధనమహిమవల్లి గౌరవాయోగ్యుడు గౌరవార్తు డుగాన్క,ఆగమ్యుడు గమ్యు డుగాను అవంద్యుడు వండనీయుడుగాను గణింపబడుతాడు శో ఆళనాదిన్టియాణీవ స్యుః కార్యాణ్యభిలాని చ ఏతస్మాత్‌ కారణాద్వి త్తం నగ్వసాధనముచ్యతే 8 అ ఆహారంచే ఇంద్రియాలు అన్నియు శక్రివంతమ.లై నట్టు ధశంచే నర్వ కార్యాలు సఫలం అవుతాయి అందుచే ధనం నర్వకార్యసాధనంగా న్తుతింవబడుతుంది క్లో ఆర్జార్టీ జీవలోకోఒయం శ్మళానమవ్‌ "సేవతే త్య క్యా జనయితారం న్వం నిన్వం గచ్చతి దూరతః. ర అ ధశకాండచే మానవుడు రు(దభూమిని (క్మాళానల్సగూడ సేవిస్తాడుం అనగా ధినసాభవాలై న జవతపాదులు అచ్చట చేస్తాడు కానీ అతడే తనకు జన్మదాత్ర యైన తంగడి ధకహీనుడై తే ఆతనిని వదిలేస్తాడు ల్లో గతవయహామవి వుంసాం యేషామర్థా భవన్గి తే తరుణాః అన్జేన తు యే హీనా వృద్ధాసే యౌవనేఒవి స్యుః 10 ఆ వృద్ధులై యండియా ధశంగలవారై తే యవకులే అలాగే ధనంలేనివార్తు యవకులైయన్ననూ వృద్ధలే జ. మూన్స చార్థః పురషాణాం షడ్భిరుపాయైర్భవతి భికయా-నృవ సెవయా- కృషిళర్మల్ల_ విద్యోపార్దనేన- వ్యవహారేణ- వణిక్కర్మణా వ్వా నర్వేషామవి రేషాం వాణిజ్యేనాతిరన్కృతో ఒర్థలాభ 8 స్యాత్‌ ఇ లున ఆ అట్టిగనం మాకవులకు ఆరుఉపాయాలతో లభిస్తుంది అవి 1)భీషావృ రి క్త రాన నె షై వ్యవసాయం శ్ర విద్యార్దన ర) వ్యవహారం _ఆనగా వడ్డీవ్యాపాఠం గ్లో ఖ్‌ మొదలగు వ్యవహారాల్లో సాక్షి ఇత్యాదిగా [ప్రవ రి డం 6) వ్యాపార 60=అఆని (ప్రసిద్ధాలు వీటిఆన్నిటిలోనూ వ్యా పార్రంవల్లినే తప్పనిసరిగ ధనలాభం గల్గుతుంది మా ఉక్తం చ యత--

శ్చ కృత్తా భి నేక్షై ర్వితరతి నృపో నోచితమవో కృషి: క్లిషై విద్యా గురువినయవృత్యా&త్తి విషమా. కుసీదాడ్దార[ద్యం' పరకరగత్న్మగన్షిోమనాత్‌ న మన్యే వాణిజ్యాత్‌ కిమపి పరమం వర్తనమిహ, * 11 ఆ. విజ్ఞులచే ఇలా చెప్పబడింది, భికచేసేవారు లోకంలో చాలామంది ఉన్నారు, శకేవించినను [వభువు యోగ్యతకు తగినవృ త్రినిగానీ శమకుదగిన (ప్రతిఫలంగానీ ఇవ్వడు, వ్యవసాయం ఎంతో శమతో గూడినది విద్యఅన్నచో గురువులకడ ఆధికమైన వినయ (శ్రద్దలతో పొందదగినది అవడంతో కష్టసాధ్యం.వడ్డీకి ఇవ్వడం మొదలైన వ్యవహారాలవల తన కా నో ధనం పరహస్తగతం అవడంతో వారి వంచళాడికంవల పెట్టుబకికే మోసంవచ్చి లు ట్‌ దార్మిద్యం నంభవిన్తుంది. ఇందుచే వాణిజా్యాన్నే నర్వ (శేష్ష ధన్మపాప్తిసాధనంగా నేను త లంచుచున్నాను. శ ఉపాయానాజ్బు నర్వేషాము పాయః వణ్యనజ్లిహః ధనార్థం శన్యతే హ్యేక_స్తదన్యః సంశయాత్మకః, శబ ఆ ఉపాయాలన్నింటిలో విికయయోగ్యాలై న "వన్తువులను సేక రించడం అనేది ఒక్కటియే (వాణిజ్యమేే ధనప్రాప్తికి ఉత్తమమైన ఉపాయం. ఇతరములైన వన్నియూ నంళయాత్మకాలు, మూ. తచ్చ వాణిజ్యం స్తవిధమర్థాగమాయ స్యాత్‌,.తద్వథభా-గాంధిక వ్యవహారః నిక్నేషవవేళ్ళః -గోస్టకకర్మ _వ3చిత్యగ్రాహకాగమః -మిథ్యాాకయ కథ నమ్‌- కూటతులామానమ్‌ = దేశాంతరాద్భాండానయనం, చేతి. ఆ ధనసంషాదనార్థమైన అట్టివాణిజ్యం. వడువిధాలుగా *- ఉంటుంది. అదెటనగా-- య 1 గాంధికవ్యవహారః = సుగంధ(దవ్యాలై న" మూలికతు మొదలు వాటిశోటిప్యాపారం,

12 పంచతంతే 2 నిషేపషపవేశః=బంగారం మొదలగు వానిని తాకట్టుగా ఉంచుకొని రూపాయలుగాన్కిఇతరవన్తువులుగాని వడ్డకి ఇవ్వడం. ల గోష్టికకర్మ=నంఘాలలో కంపినీలలో ) ఉద్యోగం శ. పరిచిత [గ్రాహకాగనుః ఎవర్తిచితుల్లైన అనగా (పనిధ్రులైన విక్రేలను (ఖరీదుచేసేవారిన్సి తనవైపు ఆకర్షించడం, 5, మిఖ్యాకయకథక౦=వస్తువులను ఆమ్మేటప్పుడు తక్కువ థరకు కొన్నవాటికి ఎక్కువధరను అనత్యంగా చెప్పుట. 6 కూఓతులామానం=తూక ౦ మొదలగు వాటిలో మోసం చేయగం. గ దేశాంతరభాండానయనం == ఇతరదేశాలనుండి. తక్కువధరకు నరకుజెచ్చి యెక్కుువధరకు అమ్మడం, మూ. ఉక్తంచ లై. పణ్యానాం గాన్తికం వణ్యం కిమన్వైః కాజ్బునాదిభిః యతై 9కేన చ య్యత్రీతం తచ్చతేన (సదీయడే- 19 అ నవ్షవిధ వాణీబృ్బృలవ్షణాలు ఇలా చెప్పబడినాయి. వికయయోగ్యాలె న వస్తువులలో నుగంధ(దవ్యాలై న మూలికాదుల తోటి వ్యోపాకర నర్యో త్రమమైంది ఏలననగా _-ఒక రూ పాయకు కొనబడిన వసువు ఆవసరాని ఐల్ట్‌ నూరు రూహైయలకును అమ్మబడుతూంది, అలాంటప్పుడు తక్కిన బంగారు ముల లగివాటి వ్యాపొరంవల్ద గళ్లే లాభం మిక్కిలి అల్బం కో నీక్షేపే వతితే హర్మ్యే త్రే్టీ స్రొతి న్వదేవతామ్‌ ని కేప్‌ మియతే తుభ్యం (పదాస్యామ్యుపయాచితమ్‌. [కీ సాధా అ. తాకట్టువస్తువు తనభవనం చేరగానే _శేష్టీ తనకులదేవతను _ ఇలా (పారాను తాకట్టు ఉంచినవాడు మరణిస్తే నేను తాముకోరే వస్తువు నవృర్రంచి వూజిసాను. గా ఎ భో. గౌష్టికకర్మనియుక్రః (శే్టీ చింతయతి చేతసా హృష్టః ళో - వసుధా ననునమ్బూర్జా మయాద్య లద్ధా కిమన్యేన* 15

మితభేవమ్‌ 18 అ గోప్పికకర్మ నియుక్షుడై న (శ్రేష్టి నంతుష్టవిత్తుడై ఇలా భావిస్తాడు-వను (భశ) పరిపూర్ణమైన ఈ వసుధఅంతము నేడు నాదైై ఉంది అలాంటప్పుడు నాక్షు ఇతరంతో పనివముంద్రి 2 లి, వరివితమాగచ్చ న్తం (గాహకముత్కబ్ఞయా విలోక్యా౬సౌ హృష్యతి తద్ధనలుజ్ఞో యద్వత్ప్సు[తేణ జాతేన, అఆ పరితులైన _గాహకులు (కౌనెడివారు) తనఅంగడికి రావడాన్ని ఆన కితోడను ఉత్కంరతోడను గాంచి వారిధనంపై కన్నులుసిలివి వ్యాపారి తనకు వుతనంతానం గల్లినంత ఆనందాన్ని అనుభ విస్తాడు మూ, అన్యచ్చ- ల్లో. వూర్ణాపూర్తే మానే పరిచితజనవక్బునం తథా నిత్యమ్‌ ణ క మిథ్యాక్రయస్య కథనం ,పకృతిరియం స్యాత్‌ కిరాతానామ్‌. 17 అ, మరియూ-సరిగానో తక్కువగానో కొలతలు తూకాలువేసి అంగడికి వచ్చే గాహకులను నిత్యం వంచించడం-_వెలలు త ప్పుగాచెప్పడం -అనేది కిరాణా(కీరాశ) వ్యాపారులకు సహజగుణం, & ద్విగుణం (తిగుణం విత్తం థాజ్జ్యకయవిచక్‌ణాః (ప్రాస్నవ న్తుద్యమాల్టోకా దూరదేశాన్తరం గతాః, 18 ఆ ఆయా(ప్రంతాలలో లభించే వస్తువులను ఇతీర్మపాంతాలకు తీసికొని ఆమ్మశ్షంలో నేర్పరులై న వ్యా పావలు రెండంతలుగాను మూడంతలుగాను ధనం సంపా డిసారు. మూ, ఇత్యేవం న్మమ్బభార్య మథురాగామీని భాజ్తాన్యాదాయ శుభాయాం తిథా గురజనానుక్ఞాతః సురథాధిరూఢః (పస్టితః తన్య చ మజ్గల వృషభౌా నజ్జీవకనన్దననామానా గృహోత్పన్నా ధూర్వోఢారా స్టితౌ, తయోరేకః నజ్జీవకాభిధానో యముసా కీచ్చమవతీర్ణః నమృజ్కపూరమాసాద్య కలితచరణో యుగభజఎ విధాయ నిషసాద,

క్షే్తీ పంచతం।తే అ ఇలా నిళశ్చయిఐచి ఆవ్యాపారి మథురానగరంలో వ్మికయయోగ్యాలై న నకకులు సేకరించి యొకానాక శుభదినాన మంచిబండివె కూర్చుండి (వయాణం సాగిం చాడు ఇంటిలో వుట్టినవియు ఉభలతషణాలు గలవియు అగు నంజీవక _.నందఠములు అనే ఎద్దులజంట ఆ బండీని లాగుతున్నాయి, వానిలోనొకటియగు నంజీవకుడు అనేఎద్దు యమునాకీరం దిగగానే బురదలో ఇరుక్కొని కాలువిరిగి కాడిదవ్చి వడిపోయిండి మూ. అథ తం తదవస్థమాలోక్య వర్తమానః పరం విషాదమగమళణ్‌ తదర్భం చ స్నే వార్ట్రుహృదయన్రిర్మాతం (ప్రయాణభజణ్నమకరోత్‌,. ఆథత్రం విషణ్ఞమాలోక్య సార్థికై రభిహితమ్‌ - “భోః (శ్రేషిన్‌, మేవం వృషభన్య కృతే సింహవ్యా ఘనమాకులే బహ్వపాయేఒస్మిన్‌ వనే నమ_స్తసార్థ_న్వయా నండేళ్చ నియోజితః, ఊఉ కృజ్బు- శో. న న్వల్పన్య కృతే భూరి నాళయేన్మతిమాన్నరః ఏతదేవాశత్ర హిజ్జీత్యం యత్‌ న్వల్బాద్భూరిరక జమ్‌. 19 అ ఎద్దు పడేవాధనుగాంచి వర్హమానుడు మిక్కిలి విషాదం పొందాడు, దాని యెడ దయార్జ్రపహృదయడై (బాగుపడునమో యని వివిధ చికిత్సలు చేయిన్తూూమూడు రా[తులవకక్ష (వయాణాన్ని నిల్పివేళాడు, ఎద్దుక్లై అతడు అలా దుః లితుడగ్వట్రపబ్చ తోటివ్యావారులు ఇలా అన్నారు బశేషీ, ఒక ఎద్దుక్సై యెందుకిలా సింహాలూ వులలూ మొదలై న (కూరజంతువుకతో నిండినదీ అనేక మైన ఆవదలతో కూడినదీ ఆరు ల యడవ్లిలో ఈ _వ్యాపార్రల గుంవునంతా ఇబ్బందిలో నుంచావు. విజ్ఞులు ఇలా ఆన్నారు, బుద్ధిమంతుడు ఆల్పమైనదాని క్రై ఆధికమైనదానిని ఎన్నటికీ నాం చేను కోడు, ఆల్పం వడలి ఆధ్ధిక మైనదానిని రక్మించడమో వివేకిలడణం మూ, ఆథాఒప్లా తదవధార్య నజ్జవకన్య రితాపురుషాన్ని ర్య ప్యాశేష సార్ధం నీతా [వస్టితః. అథ రషాపురుషా అవి బహ్వపాయం తభ్వనం విదిత్వా. నజ్జోవక 6 పరిత్యజ్య వృస్దతో గత్వాఒన్కేద్యుస్తం సార్ధవాహం, మిథ్యాఒ౬ప్హ్యా-

మి(ళ భేదమ్‌ 15 స్వామిన్‌ మృతోఒపౌ సజ్జీవకః అస్మాథిస్తు సార్టవాహస్యాఒఖీష్ట ఇతి మత్వా వహ్నినా సంస్కృృతః ఇతి.

ఆ, అంతట వర్షమానుడు వారిమాటలను లెన్సగాదలచి నంజీవకునికక్ష తై కొంవరు పురుషులను నియమించ్చి పరివారమంతటితో తోటివ్యాపారులతోడ గదలి పోయాడు, రష్మక వృరుష్కలును- ఈ అడవిలో ఉండడం మిక్కిలి అపాయం” అన్లి తలంచి ఆతడి వెనుకనే గదిలారు మరునాడు ఆ సార్థవాహునితో ఇలా ఆనత్యం చెప్పారు. *_వభూ, ఆ నంజీవకుకు మరిణింబాడు (సభువులకు మిక్కిలి [పియ మైనవాడుఎి ఆని తలం ౨ అగ్నిసంస్కారం చేసినాము ౫

మూ. త్య్భుక్వా సార్ధవాహః కృతజ్ఞతయా న్నేహార్ట్రవృదయ_న్ద స్వార్ధ దేహిక్యకియా వృగోత్సర్గాదికాః నర్వాళ్చకార నజ్జీవకోప్కాయు శెషతయా యమునానలిలమి ౩ 98 శశి రవాతై రాప్భాయితశరీరః కథజ్బోదప్యుత్థాయ యమునా తటమువపేదే, తత్ర మరకతనదృశాని బాలతృణా(గ్రాజి భక్షయన్‌ కతివయై రహోభిర్హ రవృషభ ఇవ పీనః కకుద్మాన్‌ బలవాంళ్ళ నంవృ త్తః (ప్రత్మహం వల్మీకశిఖరా[గాణి శృత్షాభ్యాం విదారయన్‌ గ ర్జమాన ఆస్తే, సాధు చేదముచ్చతే

ల్లి. అరషీతుం తిష్షతి దైవరక్షితం సురక్షితం దైైవహతం వినళ్చతి జీవత్యనాథోఒపి వనే వినర్జితః కృత్యవయత్నాఒవి గృహే వినళ్యతి. £0 ॥ అ. దానిని విని వ్యాపారి కృతజ్ఞతతో దయార్దిం9హృదయడై నంజీవకునికి వృషోత్సర్గాదులగు పరలోక కర్మలన్నింటినీ యథావిథిగా చేశాడు. ఇచ్చట నంజీవకు డును అయువు మిగిలి ఉంగతంతో యమునాజలాలమీది చలని విల్లగాలులు సోకి కొలత న్యస్థతను పొందాడు. ఏదోవిధంగా లేచి యమునానది ఒడ్డును చేరాడు, అచ్చట మరకతమణులవలె నిగనిగలాడే లేత గడ్డివరకలన వోయిగాతింటూ. కొన్నిదినాలకు బనవేశ్వరునివలె [క్రొవ్వువట్టి ఎత్తైన మూవురంతో బలవంతుడై నాడు (పతిదినం తన కొమ్ములతో పుట్టల శిఖరా(గ్రాలను చీల్చుతూ రంకెలు వేస్తూ ఉండేవాడు, అందు వల్టనే పెద్దలచే ఇలా చెప్పబడింది =

మానవులు రక్షింసక పోయినా దైవరక్షితం అయిన వనువు శభంగా

ఉంటుంది, మానవులు ఎంత్మిళద్రవహించినా దై వరషణ లేకపోతే ఆది తప్పక నళిన్తుంది.

16 పంచతంతే ఆశవిలో వదలబడిన ఆనాథ్గుడును దైవరక్షితుడైనచో జీవిసాడు కాని ఇంట్లో మాన వులచే అధికి యత్నంతో రిక్షింపబడేవాడును రైవవళుడై నచో నళిస్తాడు.

మూ. అథ కదాచిత్‌ పిజ్లలకో నామ సింహః సర్వమృగ పరివృతః పిపాసాకుల ఉదకపానార్హం యమున్తాతటమవతీర్షః సజ్జీవకన్య గమ్ఫీరతరరావం

న!

దూరాదేవాళ్ళణోత్‌. త్యచ్భుత్వాఒతీవ వ్యాకులహృదయః ససాధ్వసమాకారం (వ్రచ్చాద్య వటతలే చతుర్మణ్ణలావస్థానేనావస్థితః. చతుర్మజ్ఞలావస్తాన న్విదమ్‌_ సింహః, సింహానుగామినః కాకరవాః, కింవృత్తా ఇతి.

ఆ. అంతట నొకనాడు ఆ యడపఏలో ఉండే పింగళకుడు అనే సింహం నర్వజంత్తవులతోగూడి దప్పిళగొని యమున ఒడ్డుకు చేరి దూరంన్నుండియే నంత్రీవకుని గంభీఠకరమ్రైన రంకెకు వినెను. దానిని విని కలత నొంది తొటువాటుతో (ళయంత్రో ఆకారాన్ని ఆచ్భాఏంచుకొని (ఇతరులకు తెలియకుండా భయం త"*ల్రో దాచుకొన్సి మజ్జినీడల్లో చతుర్మండలావస్థానముగా కూర్చు=డెనుం చత.ర్మండలావస్ర్య్వ్యా గా

థి 1౧) సింహాము 8) సింహామసారులైన ఇతరమృగాలు, త) కొకరివాల్సు (కింకరులు త) కింవృతాలు ఆనగా ఏమివిషయం జరిగింది ఆశి విచారించేవారు.

మూ. అథ తన్య కరటక .దమపకనామానౌా ద్వౌ శృగాలౌ మన్ని వుతౌ (ష్టాధికాతా సదాజఒనుయాయినావాస్తామ్‌, తొ చ పరస్పకం మ న్తయః :, తత దమనకో౭ఒ బవీల్‌_ భద్ర కరటక, ఆయం తావదన్మత్స్యాప్సి వింగళకః ఉదకగహణార్ధం యమునాకచ్చమవతీర్య స్థితః న కిం నిమి త్తం విపాస్త్కాల 'కులోజవీ నీవృత్య వ్యూహరచనాం విధాయ దౌర్మన న్యేనాఒభిభూతో౬ త్ర వట తలే న్ట్‌తఈ కరటక ఆహ భద కిమావయోరనేన వ్యాపారేఇ, ఉక్తంచ. యతః_

కో. అవ్యాపారేషు వ్యాపారం యో నరః' క ర్తుమిచృతి న ఏవ నిధనం యాతి కీలోత్సాటీవ వానరః ణం! మూ దమనక ఆహ_'క్రథమేతక్‌? సోఒబవీత్‌_

మ్మిళఖేదమ్‌ 17 అ అంతట కరటకుడు దమనకుడు అనే రెండు నక్కలు మంతివు(తులై ఉండ్‌ కూడ అధికారిం పోగొట్టుకొని ఆతన్ని నిత్యం ఆశుసరిన్తూ ఉండేవి. (పింగళ కుని అవస్థన్టు గాంచి) అవి తమలోతాము ఇలా ఆలోచన చేయసాగాయి దమనకుడు ఇలా అశ్నాడు- మిత్రమా కరటకి? మన్మపభువు పింగళకుడు నీర్యుతాగడాసికై యమునా తీరల దిగియూ అచ్బటనే ఉన్నాడు కారణం తెలియదు దిప్పికచే తపిస్తూ ఉండియా సీటిని ్యత్రాగక వెనుదిరిగి సేనను వ్యూహంగా చేసికొని విచారంతో అవమానం పొందిన వానివలె మజ్జినిడను చేరాడు దానిని విసి కరటకుడు ఇలా పల్కాడు---' మనం ఈ అక్కరకురాని విషయాల్నిగూర్చి ఆలోచన చేయడం ఎందులకు! అందువల్లనే పెద్ద లిల్రా అన్నారు *“జోలిమాలినపన.లు ఎవడు చేయదలచునో, వాడు మేకు పీకిన కోతి వలె మరణిస్తాడు (2 )

ఆ కధ ఏమి? తెలువుము'.. అని దమనకుడు అడుగగా కరటకుడు ఇలా

చెప్పాడు= కీలోత్పాటివానరక ధా

కస్మింశ్చిన్నగరాభ్యాసే శేనాఒపి వణిక్పుుతేణ చతరుఖజ్జమద్యే దేవ తాయతనిం కర్తుమారబ్ధమ్‌, తృత చ యే కర్మకరాః నృపత్యాదయ॥, తే మధ్యాహ్న వేలాయా మాహారార్థం నగరమధ్యే గచ్చంతి అథ కదాచిత్‌ తత్రాను షబ్లికం వానరయూధమిత శ్చేతశ్చ పరి్యభ్రమదాగతవ్‌ . తత్షై9కన్య శిల్పినోర్థ స్ఫాటితో ఒజ్జనవృత దారమయ్య న్తమృః ఖటిరకీల కేన మధ్యనిహితేన తిష్టతి-

ఆ ఒకా *ెక నగంనమీపంలో ఒకానొక వైళశ్యవ్యుతునిచే తోటనడుమ దేవాలయనిర్మాణం ఆరం౭భింవబడింది అచ్చట పనిచేసే. వ(క్రంగులు మొదలై నవారు మధ్యాహ్నవేళయందు భోజనానికి నగరం వెళ్లేవారు అంత నొకనాడు అచ్చటికి అన.షంగి కంగా (తమజాతి న్వభావంతో) కోతులగుంపు ఇటునటు తిరుగుతూ వచ్చింది, ఆక్కడ ఒక వ(డంగిచే సుమారు సగంకోయబడి మధ్యన చరయ్మడకొయ్య( బిగువుగా ఉంచబడిన చేనస్తంభం ఒకటి ఊంది:

కేరి పంచతింతే మూ, ఏతస్మిన్న న్తకే తే వానరాః తరుశిఖర పొ సాదళ్ళజ్లదారుపర్య _నేమ యథేచృయా (క్రీడితుమారద్దాః ఏకళ్చ తేషాం (ప్రత్యానన్నమృత్యుశ్చాప ల్యాత్‌ తస్మిన్నర్ణ స్ఫాటిత స్తమృే ఊపవిశ్య పాణిభ్యాం కీలకం సజ్బృహ్య- యావ దుత్చాటముతుమారేభే తావత్తస్య _సమృమధ్యగతవృషణన్య న్వస్థానాచ్చలిత కీలకేన యద్వృత్తం తత్‌ (ప్రాగేవ నివేదితమ్‌, అతోఒహం బ్రవీమి. *“అవ్యా పారేషు ఇతి. అవయోర్భక్షితశేష ఆహారో స్యేవ. తక్‌ కిమనేన వ్యాపారేణ . దనునక ఆహ తక్స్‌ కిం భవానాహారార్డీ క్రేవలమేవ. తన్న యు క్రమ్‌. ఉక్తం చ- అ, ఇంతలో ఆ కోతులు చెట్టకొమ్మలమీద గుడి గోపురం పైనా (వడం గలు సనిచేస్పే కజ్దలమీద ఇష్టం వచ్చినట్లు గంతులేయసాగాయి. వానిలో ఒక వబ్రోత్ర చాపుదావురించినదై సగం కోయబడ్డ న్తంభంమీవికి వచ్చి కూర్చుండి, సహజమైన చాసల్యంతో న్తంభం బీలికమధ్య ఉంచిన కజ్ఞను రెండ-చేతులతో గట్టిగా పట్టకొన్సి పై గుంజసాగిందిం కట్ట కదలి వైకి రాగానే స్తంభం చీలిక నడుమ దాని వృషణాలు పడ్డాయి, ఆ తర్వాత జరిగిన విషయం (వృషణాలు నజ్జునజ్జుణయి విలవిల తన్ను కుంటూ అఆదిచావఠంర్యముందే తెలిపాను..అందుచే అక్కరకురాని వనులలో తలదూర్చ రాదు అనీ చెవ్చుచున్నాను, మనకు తినగా మిగిలిన అహారం ఉంది.ఆందుచే ఈ స్విహం గొడ్డవ ఎందుకు?” అదివిని దమనకుడు ఇలాఅన్నాడు- “ఏమి? సీవు ఆహాగ్రమే శ్రిత పరమా రంగా తంంతువా? ఆది యుక్తంకాదు. పెద్దలు ఇలా ఆన్నారు గ. సుహృదాముపకారకారణాద్‌ ద్విషదామవ్యవకార కారణాత్‌ నృవసం[శ్రయ ఇవ్యతే బుద్దై ర్టరరం కో న బిభర్తి కేవలమ్‌. లి అ. బుద్ధిమంతులు మి్యతులకు మేలు, శతువులకు కీడు చేయడానికె రాజు లను అ(శయిస్తారు, కేవలం పొట్టను అయితే పళివాడును వదోవిధంగా నింవుకంటూనే ఉన్నాడు, నూ, కించ. గ్లో యన్మిన్‌ జీవ$ జీవని బహవః సోఒ(త్ర జీవళు వయాంని కిం న కుర్వన్తి చజ్బాఖ స్వోదరపూరణమ్‌, వి

మిత్రభేదమ్‌ 19 అ. మరియూ, ఎవడు జీదించడంతో అనేకులు జీవిస్తారో, వాడే జీవించు గాక. అ౩గా అతని జ్రీవితం సఫలం అని భావం పక్షులు కూడ ముక్కుతో తమ పొట్టకు నింపుకుంటున్నాయి గదా! మూ. తథా చ_ స్‌ యజ్జేవ్యలే కణమవి (వ్రథితం మనుమైః వి కానళౌర్యవిభవాదిగుణైః నమేతమ్‌, తన్నామ జీవితమిహ (ప్రవదన్ని తక్థః కాకో2౬వి జీవతి చిరాయ బలిం చభు బ్తేం ల అ. విజ్ఞావం శౌర్యం ఐళ్వర్యం మొదిలైన సదుణాలతో గూడినదె (వతెష్టా న! కలా భి మా రి యుక్తమైన జీవితం మానవులకు షణకాలమైనను బాలు అలాంటి జీవితాన్నే నజ్జనుల నిజమైన. జీవితంగా (పళంనిసారు. ఇక వ్యర్థంగా కాకియు బాలకాలం జీవిస్తుంది- బరిమతుకులు తీంటుంది లై, యో నాత్మనా న చ వరేణ చ బన్సువళ్తే లిం అ ౧ దీనే దయాం న కురుతే న చ మర్యవర్ధ, కిం తన్న బజీవితఫలం హి మనుష్యలోకే కాకోఒవీ జీవతి చిరాయ బలిం చ భుజ్తే, విగ్‌ ఆ ఎవడైతే న్వయంగా గాన్సి ఇతిరలచే (పేరితుడై గాని బంధువుల యెడను దీనుల యెడను, సాటిమానవుల యెడను దయ డలంవడో అలాంటి వాని జీవిలానికి ఈ లోకంలో ఉపయోగం ఏముంది?కాకియు వ్యర్థంగా చిరకాలం జీవిస్తుంది. బలిమెతుకులు తింటుంది ళ్ధొ సువూరా స్యాత్‌ కునదికా సువూరో మూషి కాజ్జులిః సునన్తుష్తః కాపురుషః న్వల్బకేనాఒవి తుష్యతి. 26 అ చిగ్నవాగు కొద్దివానతో పౌ. గిపొరలుళొంది ఎలుకనోరు కొద్దిపొటి ధాన్యవు గింజలతో ఉబ్బిపొతుంది. ఆలాగే ఆల్పబుర్ధ శనకులఖించిన ఆ ఎవసువుతోనే నంతృప్తి పొందున,

౭0 పంచత౦ లే మూ కిబ్బులా క కిం తేన జాతు జాతేన మాతుర్యౌవనవోరిణా ఆరోహతి శయ? న్వన్య వంశస్యా్యగే ధ్వజో యథా? 27 అ ఎవడు, జండావలి వంళశా(గ్రమున పిరాజిల్లడో వానిజన్మ నిషృఒం క్రేవల్తం తల్పి యౌవనం హరించునదే అగును (వంశ =కులమె, వెదుర.శల్ది) క్లో. పరవ ర్తిని నంసారే మృతః కోవాన జాయజే జాతస్తు గణ్యజే సోఒత యః స్ఫురేచ్చ శియాజఒధికః, 28 అ పరిణామశీలమెన ఈ(ప్రపంచంలో. చచ్చిన (ప్రతివాడూ తప్పక పుట్టు నాడు కొనీ ఎవడు అధికసంపదచే దేదీప్థమాన డై ఉ హడో అలాంటివని జన్మయే పరిగణింపబడుతూంద మూ క్రించ-_- ళో జాతన్య నదీతీరే తస్యాఒనీ తృణస్య జన్మసాఫల్యమ్‌ యత్‌ సలిలమజనాకులజనహసాలమృ్బన౦ భవతి+ ఐం న! వ.

ఆ మరియు (అ పసిద్దుని జన్మక౦ టె) నదీతిరాన పుట్టిన ఆ గడ్డి జన్మయు కొంత సఫలం నదిజలంతో మునుగుతూ (ప్రాణభయంతో ) కలతనందిన మానవు నీకి కొంఠవంకు హసావలంబనంగా నెనా ఉపయోగపడుతుంది

మూ తథా చ_

ల్లో _సిమితోన్నతనజ్బారా జనన స్తావహారిణః

జాయ_న్షే విరలా లోకే జలదా ఇవ నజ్జనాః, //

అ అటులనే వైకి (క్రిందికి సంచరించునవియూ. (అభివృద్ధిదళను ఆనభి వృద్ధి దశను పొందువారును) పనుల నంకాపమును (సంకాప _ వేడిమి దుఃఖము)

మిరఖేదమ్‌ ర హోగొట్టునవియూ అయిన వర్షించే మేఘాలగంటి నజ్జనులు లోకంలో బాల తక్కు వగా జనిసారు శ్లో, నిరతిశయం గరిమాణం తేన జనన్యాః న్మరంతి విద్వాంసః యత్కమవి వహతి గర్భం మహతామవపి యో గురుర్భవతి ౮|| అ నువాత్ములకును గురువైన శిశువును గర్భంలో వహింళిన తల్లిని సాటి లేని మహిమాన్వితగా విద్వాంసులు న్మరిస్తూంటారు శ్లో అ(ప్రకటీకృతశళ క్తిః శ క్రోఒపి జన స్తిర్మస్కియాం లభజే నివసన్న న్తర్జారుణి లక్ష్యో వహ్నిర్న తు జ్వలితః* 8వ అ జమ్మి మోదుగు మొదలైన కలలో అగ్నిఊండినను దానిని (లొక్కు- చున్నారు... దొటుచున్నారుగూడ అది జ్వలితం అయినచో అలా చేయరు అలాగే నూన వుడు యోగ్యుడ్రై ఉండినను తన శక్తిని (పదర్శింపనిచో అవమానాలను పొందు తూంటాడం మూ కరటక ఆహ- ఆవాం తావద్యవ్రధానొ తత్కిమావయోరనేన వ్యాపారేణ ఉక్తం చ- ళ్ళ అవృష్టోబ్మతాావ్రధానో యో (బ్రూతే రాజ్ఞః పురః కుధీః న క్రేవలమసమ్మానం౦ లభతే చ విడన్చునమ్‌ లలి ఆ, కరటకుడు ఇలా అన్నాడుం మనం ఇప్పుడు మ్మ్యతులం గాదు ఆలాం ఓప్పుడు మనకు ఈ పనితో ఏమి? పెద్దలిల అన్నారుకూడ-అ(వధాకుడై ఉండి అడు గకయె రాజనంన్నిధిని సలహాలు జెప్పే బుద్ధిహీనుడు అవమాంన్నేగాకి వంచనగూడ పొందును మా తథాచ-ం శ్లో వచ_న్త్వత (వ్రయో_క్తవ్యం యతో క్షం లభతే ఫలమ్‌ స్థాయీ భవతి చాత్యన్తం రాగః శుక్ట శస సగం ధాలయ చా ట్‌ ల్‌ ఖం గ సొ (40 జీ1కలేి షట ఎ హక. న

22 పంచతం4తే ఆ అటులనే ఉపయోగం ఉండేచోటనే మాట్లాడాలి కెల్లని గుడ్డపై వేసిన యెరుపురంగు అద్దకం స్థిరంగా ఉండును గదా మూ దమనక ఆహ.- మా మైవం వద కై, ఆవధానః (ప్రధానః స్యార్‌ సేవతే యది పార్టివమ్‌ 'చ్రధానో ఒవ్మవధానః స్యాద్‌ యది సేవావివర్టితః ర్క ఆ దమనకుడు ఇలా అన్నాడు..-వద్దు, అలా అనవద్దు (ప్రభువృమ మెల కువగా సేవిస్తే కొంతకాలానికి అ[పధానుడు (ప్రధానుడు అవుతాడు అలాగే నరిగా 'సేవింపనివాడ్రు (గ్రధానుడ్రై ఉండిననూ అ(వ్రధానుడగును మూ యత ఉక్తం చ. క. ఆసన్న మేవనృవతిర్భజతే మనుష్యం విద్యావిహీనమకులీినమసంస్ట్భృతం వో (పాయేణ భూమిపతయః (ప్రమదా లతాళ్ళ్చ యళ్‌పార్వతొ భవతి తత్‌ పరివేష్ణ్టయంతి తికి అ విద్యావిహీనుడూ కులపినుడూ నంస్కారహీన డూ అయిన మానవు డ్లైననూ నిత్యం సమీపంలో ఉంటే అభిమానిస్తారు సామాన్యంగా (వభువులు శ్రీలు తేగెలు దాపున ఉండేవారిని హాత్తుకొనడం సంభవిస్తుంది మా తథా చ_ కై కోక వసాథధవన ఆ $ వ్మాప్రనాక్రవస్తూని యే విచీన్వంతి 'సేవకాః ఆరోప హంతి శనై? షళ్చాద్ధున్వ న్తమవి పార్థివమ్‌. లొ అ మరియూ (ప్రభుని కోపొనికి ఆను(గవోనికి ఉండే కారణాలను నరిగొ ఓ, అవ్యయనం చేయగళ్లే "సేవకులు (కమ క్రమంగా (ప్రతికూలుడై స (ప్రభ వుదగరను ఉన్నత పదవి నారోహిసాగ్ర ౧ శా అణ" విద్యావతాం మహచ్చేనాం శీల్ప్చవి[కమళాలినామ్‌ సేవావృ త్తివిదాం చైవ నాశయః పార్థివం వినా, 908

మితభేదమ్‌ 23 అ అభివృద్ధిని కాంక్షించే విద్వాంసులకూ శ్రిల్చులకూ వీరులకూ సేవమర్మ జ్జులకూ రాకా్యాశయిం వినా వేజీ ఆధారం దుర్లభం శ్లో. యే జాత్కాదిమహోత్సాహా న్న రేన్దాన్నోవయాంతి చ తేషామామరణం భిక్నా (పాయశ్శిత్తం వినిర్మితమ్‌* తం అ తమ జాతివిద్యాది గౌరవాఖిమానించే రాజనన్నిధికి పోనివారికి మరణ పర్యంతం భికావృ త్రియే (ప్రాయశ్చిత్తం (వభ వును ఆశయించినవాడు భో కభాగ్యాలతో తులతుాగునని భావం, క్ల. యే చ (ప్రాహుద్దరాత్మానో దురారాధ్యా మహీభుజః (ప్రమాదాలన్యజాడ్మాని స్టావితాని నిజొని తైః 40 ఆ (ప్రభువులను సేవించడం చాలకష్టం అసి కొందరు దురాళ్ళులు వల్కు- తూంటారు అలా పల్కడం ద్వారా వారు తమ అజా(గత్తనూ సొమరిత నాన్నీ మూర తనూ మ్మాతం (ప్రకటిన్తూన్నారు త సర్వాన్‌ వ్యా్యఘాన్‌ గజాన్‌ సింహాన్‌ దృష్టో పాలైర్వశీకృతాన్‌ రాజేతి కియతీ మ్మాళా ధీమతామ్మపమాదినామ్‌* జీ1 ఆ పొములూ సప్పళులూ వీనుగులూ నింహాలూ మొదలై నవన్ని యూ ఉపొయా లచే లోబడుతున్నాయి అలాంటప్పుడు సౌవధానులై న ధీమంతులకు (వభివును లోబజచుకోడం ఒక లెక్కలోనిది గాదుః కో రాజానమేవ సంశ్రిత్య విద్వాన్‌ యాతి వరాం గతిమ్‌ వినా మలయమన్యత చన్షనం న (వరోహతి శీలి అ. ఏిద్వాంసుడ (పభువు నా్యశముంవియే ఉన్నత మైన స్తానం పొందును. చండనవృషం మలయపర్వత ౬లో దప్ప జెతాక చోట మెలవదు ళో, ధవలాన్యాతపత్రాణి వాజినళ్చ మనోరమాః సదా మత్తాళ్చు మాతడాః (వనన్నే సతి భూపతౌా* శీలి అవిటి

బ్రో పంచతం(తే ఆ (వభువుసంతుష్టుడెతే మనోహరముల్సై న శ్వతచ్చతాలూ ఉ త్తమాశ్వాలూ మదగజాలూ మొదలైన భోగభాగ్యాలు అన్నియూ అభిసాయి మూ కరటక ఆహ-. అథ భవాన్‌ కిం కర్తుమనాః ? సోఒగబవీత్‌ - ఆద్యాన్మత్స్వామీ పింగలకో థీతో భీతపరివారశ్చ వర్తతే తదేనం గత్వా భయ కారణం. విజ్ఞాయ సంధి-వి[గహ-యాన-ఆనన-నం(శ్రయదై్వైధీభా వానామేక తమేన సంవిధాస్యే ఆ కరటకుడు ఇలా అన్నాడు అయితే ఇప్పుడు తాము ఏమి చేయదల చారు? దమనకుడు ఇలా బదులుపల్కాడు..-- ఇప్పుడు మన్యపభువైన పింగళకుడు పరివారనమేతంగా భ-రుగస్తుడే ఉన్నాడుం ఆందుజే ఆతిన్ని సమీపించి భయకార్రణం తెలిసికొని సంథి_వ్మిగహంచబయానం-ఆననం ౨ సం్యశ్రయాం -- ద్వైధీభావం _ అనే ఆరింటితో త్తగినధ్రాన్ని ఆశ్రయించి వ్యవహరిస్తాను సంధ్యాదుల లక్షణాలు శాస్త్రజ్ఞులచే నిర్విచింపబడినాయి__ 1 నంధి=ళ(తువు బలవంతుడ్రై నచో రాజీ ఆగుట తీ వ్మిగహం=ళ తువు సమబలుడైనచో యుద్దానికి సిద్దపడుట లేకాయుద్ధం చేయుట కి యానం =యుద్ధ్యపయాణం చేయుట 4 ఆసనం = ళ(,తువువె దండయా,తకు తగిన సమయాన్ని నూ ఉండతం లాలన [ స్ట నిరీక్షిస్తూ 5 నంశ్రయం=ళ [తువుకంటె బలవంతుణ్ణి ఆ్మశయించడం 6 డై్వైఢీభావం _ ఇద్దరు బలవంతులై న శత్రువులు ఉన్నచో వారికి భేద భావాలు వృట్టించి తాను నిశ్చలంగా ఉండుట మూ, కరటక ఆహ. కథం వే్తి భవాన్‌ యద్భృయావిష్టోఒయం స్వామీ సోఒగబవీక్‌_. జ్ఞేయం కిమత్ర యత ఉక్తజ్బ- ల్లో ఉదీరితోఒ౬ర్థః వజనా౬ఒవీ గృహ్యతే హయాళ్చ నాగాళ్చ వహంతి చోదితాః అను క్రమవూ్యహతి వణ్ణితో జనః పరేబ్గితశొనఫలా హీ బుద్ధయః, &ీఉ

మిళభేదమ్‌ ల్‌

అ కరటికుడు ఇలా అడిగాడు. (ప్రభువు భయపడినాడు అని తామెలా గుర్తించారు ? దమనకుడు అన్నాడు. ఇందులో తెలియిదగింది యేముండి? అందు వల్లనే పెద్దలు ఇలా అన్నారు.

చెప్పిన విషయాన్ని పజవుగ్రూడ (గహిన్తుంది. గుజ్ఞాలూ ఏశుగులూ తోలగానే బరువును లాగుతున్నాయి. పండితుడు తెలుపనిదాన్ని గూడ సందర్భాన్నిబట్టి ఊహిస్తాడు ఆకారాదులద్బారా ఇతరుల భావాలను 1గహించడం ఆనేదే (ప్రతిభకు _వయోజనం

మూ, తథా చ మనుః-_

శ్చొ ఆకార్టై రిబ్లీతై ర్ల్గత్యా చేష్ణయా భాషణేన చ నేేత్రవక్త్రవికారై శ్చ లక్యుతే౭న్తర్గతం మనః ఉర్‌

ఆ ఆకృతిలోని మార్నులూ సంకేతాలు గమనరచేష్ట నంభాషణర్న చూపులు ముఖభంగిమలు ఇళ్యాడికంచే లొవలిమనస్సు తెలియబడును అనగా మనన్సులోని దావాన్ని ఊపాంపవచ్చును

మూ తదద్య్యైనం భయాకులం 'పావ్య న్వమిద్ధివభావేణ నిర్భయం కృత్వా వశీకృత్య చ నిజాం సాచివ్యపదవీం నమాసాదయిష్యామి ? 'కరటక

హాం "సే స ఏనం వశ్సీక శే ఆహ అనభిజ్లో ఖథవాన్‌ సెవాధర్మస్య తత్కధమేన కరిష్యసి సోఒబ వీత్‌._. కథమహం సేవాఒనభిజ్ఞః? మయా హి తాతొత్సళ్లే [క్రీడతాఒభ్యాగత సాధూనాం నీతికాస్త్రం పర్తతాం య్మచ్చుతం సేవాధర్మన్య సౌరం తద్ద్భృది స్టావితమ్‌ (శ్రూయతాం తచ్చేదమ్‌-.

ఆ అందుచే నేడే నేను భయవిచలితుడైన [పభువును సమీవిస్తాను_ా తెలివి బలిమ్‌వే అతని ఖయంతాలిగిసాను -స్వాధీనపరచుకొని పోయినమం్మతిపదవిని మరల నంపాదిసౌను అది విని కరటకుదు ఇలా అన్నాడు... నీకు సేవాధర్మం తెలియదు అబ్టియెడ యెలా ఆతన్ని లతోబరచుకోగలవు అందుకు దమనకుడు ఇలా అన్నాడు. నేను 'సేవాధర్మం తెలియనివాడను ఎందుకు అగ్గుదును? నేను వాల్యంలొ తం్మడితొవ వై కూర్చుండి ఆడుకొనేవాడను అవ్వడు అచ్చటికివచ్చిన నజ్జనులు

26 పంచతం లే సీతికాస్త్రం పరించేవాకు (చర్చింవేవారు నేకు శద్దగా విని దానిసారాన్ని హృదయంలో పదిలపణచుకున్నాను దానిని తెల్పెదను వినుము... ల్లో సువక్ట్రవుష్పితాం భూమిం విచిన్వంతి నరా స్రయః శూరశ్చ కృతవిద్యశ్చ యశ్చ జానాతి 'సేవితుమ్‌ 46 ఆ కూరులూ విద్వాంసులూ 'సివాధర్మవిదులూ.అనే (తివిధమానవులు - వారు వురుషులై నమ న్ర్రీకై నను-సువర్జ్షవుమ్చెిత మైన భూమిని వెదకుతారు అవగా ఐశ్వక్యసక్కున్ట్యపదేళాన్ని అ క్వేషి స్తాము-అచ్చటిక చేరుతారు అని భావం కో. సా సేవా యా (వ్రభుహితా (గాహ్యా వాక్యవిశేషతః ఆశ్రయేత్‌ పార్టివం విద్వాన్‌ తద్ద్వారేజైవ నాన్యథా త్త అ (వభువునకు హితం గూడద్చునదియే "సేవ అగుకు అద్ది విశేషంచ్చి పథ వాక్యంద్వారానే గహింపదగి ఉంటుంది అందుచే విద్వాంసుడు దాని ((వళువాక్యం) ద్వారానే (ప్రభువును ఆ(శ్రయించాలి వేజ్రేమార్గం లేద్రు భో యో న వేత్తి గుణాన్‌ యస్య న తం నేవేత్తు పజితః నహి తస్మాళ్‌ ఫలం కిబ్బోక్‌ సుకృష్ణాదూనరాదివ, 48 ఆ రాజసీకివండితుడు 'నేవ్యపభు గుణాదికం సరిగా తెలియక్ర ప్రోత్రే అతన్ని (ఆ (వళవును) 'సేవింపరాదు చవిటి నేలలోని వ్యవసాయంవలె ఆసే్వ నివృలం ళ్టో [(దవ్య(వకృతిహినోఒ౬ వి 'సేవ్యః సేవ్యగుణాన్వ్‌తఈ భవత్యాజీవనం తస్మాత్‌ ఫలం కాలా నరాదవి శి ఆ ధనం దుర్గం నేనా మి తులూ మొదలైన రాజ్యాంగబలం ల్రీనివాడె మందైనా జీవనాధారం అభిసుంది క కో అవి స్థాణువదాసీనః వష్యన్‌ వరిగతః మధా న త్వక్షానాత్మనమృన్నోద్‌ వృ త్తిమీహేత వణ్జితః ర్‌0

మ్మిత భేదమ్‌ వి అఆ రాజసతిజ్జుడు విరిగిన_మోడువలె (స్థాణువువలె) పడియున్నను= ఆకలిచే బహుధాపీడితుడై శుష్కిన్తూ ఉన్నను ఆజ్ఞానియైన ప్రభువువలన జివీకా వుత్తిని కోర రాదు లా సేవక: స్వామినం ద్వేష్టి కృపణం పరుషాకరమ్‌ ఆత్మానం కింన న ద్వేష్టి సేవ్మాసేవ్యం న వేత్తి యః ర్‌1 అ ఏ సేవకడు తన (వభువును లబ్బుడు పరుషభాషణడు - ఇత్యాదిగా పరువవాక్కులతో నిందిసాడొ వాడు వాన్తవానికి తననే నిందించుకొనుచున్నాడు వాడు 'సేవ్యా సేవ్యవి వెకంలేని మూర్థడు శౌ యస్యా్యశితృ న విిశ్రామం కధార్తా యాన్తి సేవకాః సోఒర్కవన్నృపతిస్కాజ్యః సదా పృష్పవలోఒవి సన్‌ 52 ఆ ఏ (పభ వును సేవిస్తూ పవకులు ఆకలిచే నకనకలాడుతూ విశ్రాంతి నెరుంగరొ ఆ ప్రభువు భోగభాగ్యాలుగలవాడై నా పుష్పఫలపూర్ణ మైన జిల్లేడు చెట్టువలె సదా త్యాజ్యుడే శ్లో రాజమాతరి దేవ్మాం చ కుమారే ముఖ్యమంత్రిణి పురోహితే (ప్రతీహారే నదా వర్తేత రాజవత్‌, ర్‌లి అఆ రాజమాత పట్టివురా ణి రాజపు్యత్రుడ. ముఖ్యమం్థతి వురొహితుడ.- ద్వారవాలకుడ.-ఈ ఇక్రగురయెడల భాజునందువలెనే (పై రిల్దాలి శ్లో జీవేతి వ్మబువన్‌ (పోక్తః కృత్కాకృత్యవిచతణః కరోతి నిర్వికల్బం యః న భవెదాజవల్టభః ర్‌4ీ ఆ సేవకుడు కృత్యాకృత్య వివేకంతో వభవు పిలువగానే ఆయుమ్మంతుఎ విజయం అని వెంటనే వల్కాలి తర్వాత అతిని ఆజ్ఞను నిస్సంకోచంగా నిర్వహిం బాలి అలాటి సేవకుడే రాజునకు (ప్రీతిప్మాతుడౌన.. శో (వభువ్రసాదజం విత్తం స్ముపాప్తం యో నివేదయేత్‌ వస్త్రాద్యం చ దధాత్యక్లే న భవేద్రాజవల్టభ?* కక్‌

28 పంచతం [కే అ (వభువ్పు అన్న(గ్రహించిన థన్గాన్ని. గొప్పగా చెప్పుకొని సంతోషించాలి ఆతడు ఇచ్చిన వస్తాొదికనుకు ధిరించాలి అట్టి సేవపడే రాజునకు ఇష్టుడౌను, కో అన్త్నపురజనైై! సార్టం యో న మన్త్రం నమాచరేత్‌ న కలత్తైన్న రేన్దుస్య న -భవే్యద్రాజవల్టభః 56 అ అంతఃపురవానులతో అందును రాజపత్నులతో రహస్యనంభాఎ ణాదికం చేయకాదు అలాంటి సేవకుడే రాజునకు (పీతిపాతుడగును శో ద్యూతం యో యమదూతాభం పహోలాం హాలాహలోపమామ్‌ పక్యేద్దారాన్‌ వృథాకారాన్‌ స భవే్యద్రాజవలభ!. ర్‌? అ జూదాన్ని యమదూతగానూ మద్యాన్ని హాలాహలవిషంగాను స్పంద రాంగులై న రాజకాంతలను కురూవులుగాను తలంచేవాడే రాజునకు (పీతిపా తుడౌకాడ్య, లం యుద్ధకాలేజగణీర్యః స్యాత్‌ నదా వృష్టానుగః వురే (ప్రళోర్చ్వారా(శితో హర్మ్యే న భవేద్రాజవల్లభ:ః. క8ి ఆ (వభువునకు యుద్ధకాలంలో ముందుండువాడూ-నగర పర్యటనలో కః! వెనుక ఆనుసరించేవాడూ..రాజభవనంలో ద్వారంవడ్డ ఉండేవాడూ ఆయిన 'స్వేకుడే బ్‌ నమ్మతోఒహం విభోర్నిత్యమితి మత్వా వ్యత్మికమేత్‌ కృషచ్చేష్వపి న మర్యాదాంన భవే[ద్రాజవల్హభః క్రి ల అ నేను (ప్రభువునకు నిత్యం (పేనుప్మాతుడను _అని తలచి (గర్వింపక) స్టములందునూ మర్యాదనుమీజక [ప్రవ_రించే సేవకుడే రాజునకు [వ్రీతిపా(త్రడశను, శో ద్వేషిద్వేషవరో నిత్యమిష్టానామిష్టకర్మకృత్‌ యో నరో నరనాఠన్య న భవేదాజవల్లభః 60 వస అ రాజునకు ళ[తువులై నవారిని ద్వేష్‌౦చేవాడూ - ఇస్లులెనవారు కోరేవనలు వాడూ అయివాడే రాజునకు వీఠిప్రాతుడౌతాడు

మి(తభేదమ్‌ వం శో పోకః వ్రత్యుత్తరం నాహ్హ విరుద్దం [వభుణా నయః న సమీపే హనత్యుచ్చైః న థవేద్రాజవలభ:= 61 రొ అఆ (వభువు మాటకు-విరుద్రమైన నమాధానం చెప్పని వాడూ. అత నిదగ్గర దిగ్గరగా నవ్వనివాడూ [ప్రభువునకు (పీతిపా(తుడగును క్లో యో రణం శరణం తద్వన్మన్యతే భ యవర్షితః (వ్రవానం స్వపురావానం న భవేద్రాజవల్టభః 69 ఆ యద్దభూమిని నిర్భయంగా న్వగృహంవలె పరదేళనివాసాన్ని న్వనగర నివాసంవలె తలంచేవాడే రాజునకు (సీతిపాతుడౌకాడు శ్చొ న కుర్యాన్నరనాధన్య యోషిద్భిః నహ నక్షితిమ్‌ ననిన్హాంన వివాదజ్బు న భవే(ద్రాజవల్లభః 69 అ రాజకాంతలతో స్నేహంగా ఉండరాదు వారిని నిందింపరాదు వారితో వాదుళాడరాదు ఆలాంటివాడే రాజునకు [పీతిప్మాతుడగునుం మూ కరటక ఆహ. అథ భవాం-స్త్యత గత్వా కిం తావ్యత్చథమం వక్ష్యతి తత్తావదుచ్యతామ్‌ *” దమనక ఆహ ఆ కరటకుడు ఇలా అన్నాడు._నరే తాము అచ్చటికిపోయి మొట్టమొదట ఏమి మాట్టాడెదరో తెలువండి అందుకు దమనకుడు ఇలా చెప్పాడు... ఫ్‌ ఉత్తరాదుత్తరం వాక్యం వదతాం నమ్చజాయతే సువృష్టిగుణనమృన్నాద్‌ వీజాద్బీజమివావగమ్‌ 64 ఆ (ముందుగానే ఇలా ఆని యెలా చెప్పగలం) నువృష్టికారణంగా ఒక వీజం నుండి నకాకీయమగు వేచోక బీజం జన్మించునట్టు నందర్భాన్నిబట్టి వాక్య - (వకివాక్యాలద్వారా నంభాషణ వృద్ధి చెందుతుంది శ్లో అపాయనన్దర్శనజాం వివ శీముపాయనన్షర్శనజాబ్బ సిద్ధిమ్‌ మేధావినో సీతిగుణ్యపయు క్రాం పురస్ఫురన్తీమివ వర్ష్యయ ని 65

60 వంచతంతే అ అఆహియ నందర్శనజన్యమైన ఆపది(అజా(గ త్రచేత కల్లే ఆవద అనియి అందురు) ఉపాయాన్ని గు రించడంచే గల్షే కార్యసిద్ధ.ఈ రెంటినీ ప్రతిభాశాలురు నీతి ౪ స్ర్రజులవడంతో కన్నులకు గట్టినటు వర్తించి బోధిస్తారు నై టే! టట లఅ స! అనల్‌ న్డో ఏకేషాం వాచి శుకవదన్వేషాం హృది మూకవత్‌ హృది వాచి తథాఒన్యేషాం వల్లు వల్గంతి సూ క్రయః 66 ఆ. కొందరికి మాటలు చిలుకపలుకులవలె మధురంగా ఉంటాయి ఆనగా- హృదయం కాలువ్యయు క్తం అనిభావం మరికొందరికి "హృదయం మూగదై (నిర్మలమై) ఉంటుంది అనగా వాక్కుకరిశం అనిభావం ఇకకొందరు తమ నూక్తృలద్వారా హృదయంలోనూ మాటలలోనూ-సర+త నూ సహృదయత నూ (పకటిసారు మూ ని చాహమ్మప్రాప్తకాలం వక్షే ఆకర్షిత మయా సీతిసార్య్మ వితుః పూర్వముత్సళజ్లం హి నిషేవతా ళ్జో అ(ప్రాప్పకాలం వచనం బృహనృతిరవి (బువన్‌ లభతే బహ్వవజ్ఞానమపమాన్బు పుష్క్టలమ్‌. 67 అ నేకు సందర్భహన్యంగా మూట్టాతను ఏలననగా-తండితొడ్ర పె. ఆడు కొనేటప్పుడే నీడీకాస్త్రం గహించాను సందర్భ హన్యంగా మాట్లాడినచో బృహన్పతిగూడ అధికనిరాదరణా పృవ బ్రాల మైన అవమానం పొందును. మూ కరటక ఆహ_ శ్లై దురారాధ్యా హి రాజానః వర్వతా ఇవ సర్వదా వ్యాలాకీర్ణాః సువిషమాః కరినా దుష్ట సేవితాః, 68 ఆ సర్బాది కూరనత్వాకీర్ణములూ నిమ్నోన్నత (పదేళాఅచే సమతాపాన్యాలూ కఠినశిలాయుతాలూ అయిన వర్వతాభవలె దుష్షజన సెవితులూ, సమబుద్ధిహైన్యులు అన రాజ లను నర్వదడో ఆహాధించడం ఆసోధ్యం

మ్మ్‌త భేదమ్‌ తి! మూ తథాచ- శ్లో భోగివః కజ్బుకావిహ్టాః కుటిలాః (కూరచేష్టీతాః సుదుష్టా మన్త్రసాధ్యాశ్చ రాజానః-వన్నగా ఇవ 69 అ ఆటులనే _. ఎలాపాములు పడగగలనీ.కుబుసంతో కప్పబడినవీ_వంకర గమనం గలవీ - [క్రూరచెష్టలుగలవీ_మిక్కిలిదుష్టములూ అయి ఉండియూ మం(తాలకు లోబడుతున్నాయో అలాగే రాజులును భౌతిక భోగసుఖవిలీనులూ సుందరవహ్త్రవృతులూ కవటులూ [క్రూరచేష్టులూ మిక్కిలిదుష్టులూ అయిఉన్ననూ నేర్పరులైన మంతుల ఆలోచనలకు లోబడుతారు ల్లో ద్విజిహ్వాః (కూంకర్మాణో ఒనిష్టాశ్చిద్రానుసారిణః దూరత్‌ఒవి హి పశ్యంతి రాజానో భుజగా ఇవ "0 అ ఎలా పాములు రెండ.నాల్మలుగలపీ .(.కూరకర్మ మ. లూ-అనభెప్టై లూ తొజ్బలలో (వవేశించునవీ దూరంనుండియే బూచేవి అయిఉన్నాయో ఆలాగే రాజులును రెఏడునాల్క-లుగలవారూ (మాటనిలకిడ లేనివారు (కూరకర్ములూ అందువలనే అంద రికి అనభిష్టలూ దుష్టమార్గానుసారులూ దూరంన.౦డియే. చూఢచారులద్వారా విషయాలు (గహించేవారు అయిఉందురు ల్లో స్వ ల్వమవ్యపకుర్వంతి యేఒఖీష్టా హి మహీపతఠేః తే వహ్నావివ దహ్మన్తే పతర్గాః పావచేతనః ౯/1 అ ఎనవరేని సేవకులు రాజునకు పీతిప్మాతులై ఉన్ననూ (పమాదవకాన మిక్కిలి స్వల్పమైన ఆవకారం ఇయుదురుగాక ఆ పాపాత్ములు అగ్నిపడిన పురుగుల వలె దప్‌ ౦వబడుదురు శ్చా దురారోహం వదం రాజ్ఞాం నర్వలళోకనమన్మృతమ్‌ న్వల్చేనావ్యపకారేణ (బ్రాహ్మణ్యమివ దుష్యతి //త్తి ఆ నర్వజనవంద్యవైన ౭ జపదవి మిక్కిలి కష్టంలో పొందబడుతూంది కాని అది స్వల్పమైన ఆపకారంచేతనే (బహ్మతేజంవలె మలినం ఆవతుంది (చిన్న చిన్న రాగద్వేషాలు మైతం (బహ్మశేశాన్ని మలిసంచేసైయి అసిళాస్త్రద

లలి పంచతం[తే శ్లో దురారాధ్యాః శియో రాక్టాం దురాపా దుష్పరి(గ్రహాః తిష్టనాప ఇవాధారే చిరమాత్మని నంస్టితాః 78 ఆ రాజనంపదలు (శమచే ఆరాధ్యాలూ (పాప్యాలూ.. పరిగ్రాహ్యాలూ అగును కాని అవి ఆధావపాతాదికంలోని జలంవలె సావధానంగా రక్షింప బడిననే తన దగ్గ చిరకాలం నిలుసాము (అనగా పాాతనళి స్తే సరు చెదరిపోవునట్టు రాజ్యా ధారమగు అమ త్యాదికం సరిగా లేసిచోట రాజ్యం నిల్వదు ) మూ దమనక అహ-- సత్యచేతత్సరమ్‌ కిన్తు- శ్లో యన్య యస్య హియో భావసేన తేన సమాచరేత్‌ అన్మువ్రవిశ్య మెధావీ క్షషవ్రమాత్మవశం నయేత్‌ గ్క్తీ ఆ వతివారూ తమతమ భావానుసారం ఆచరింపవచ్చు కాని వెధావి _మ్యాత్రం (పళని చిత్తం వూరరిగా గురించి ్యపవరించి ఆతన్ని లోబజచుక ంటాడు క్లో. భర్తుళ్చిత్తానువ ర్తిత్వం సువృత్తం చానుజీవినామ్‌ రాక్షసాళ్చావి గృహ్య నే నిత్యం ఛన్జానమువ ర్తిభిః గార్‌ ఆ యజమానుని హృదయాన్ని అమనరించటం అతనివల్ల జీవన ధారం పొందన సేవకులకు శభమైనవ ర్తన నిత్యం అల్హావవ ర్హించే సేవకులకు రాక్షన (వకృతి గల యజమానులు సైతం లోబడుదురు ల్లి నరుష్ని నృపే స్తుతివచనం తదిభీమతే (ప్రేమ తద్ద్వీషి ద్వేషః తద్దానన్య చ శంసా అమృన్హ్రత_న్తం వశీకరణమ్‌ 76 అ పభువృకోవిన్తే పొగడడం ఆళనికి ఇష్టమైనవారిని _పేమించడం అతని శ ువులను ద్నేషించడం ఆతని దానాన్ని (ప్రళంసించడం మొదలైనవి మంట తం్మతాలు లేకయే ఆతన్ని దశీక రించుకొనే సాధనాలు మూ కరటక ఆహ యద్యేవమభిమతం తరి శివాస్తే పంథానః నన్తు యథాఒభిలషతమనుష్టీయతామ్‌ సోజవి (ప్రణమ్య వింగళక భిముఖం (వతసే అ

మ్మిశఖేదమ్‌ 92

అ కరటకుడు ఇలా అనెను__ఇడే నీకు నమ్మతంగా ఉంటే ఏ మార్గాలు శుభంబుల ఆగుత త అంచినట్లు చేయిము, దమనకుడును ఆతనికి (వణామంచేని పింగళకాభిముఖంగా వయవించాడు

మూ అథాఒ౬గచ్చ_న్తం దమనకమాలోక్య వివంకో ద్వాస్థ్రమ్మబవీత్‌- ఆపసార్యతాం వేేతలచా అయమస్మాకం చిర్వ్నన్తనో మంట తివుత్రో దమనకోఒ౬ వ్యాహత॥వ్రవేళః తక్‌ _వవేళ్యతాం ద్వితీయమణ్ఞలభాగీ -కఇతి న ఆహ- యథాఒవాదీత్‌ భవాన్‌ _ఇతి

అ ఆంతటవచ్చే దమనకుని చూచి వింగళకుడు చ్చారపాలకునితో ఇలా అన్నాడు__ వేశ్రలత తొలగింపుము ఈ వచ్చేవాడు మా పాచీవమంశత్రి పుడు దమనకుడు అతని (వవేళానికి ఆటంకం లేడు అందుచే రెంవరకం అధికారిగా (వవేళ పెట్టుము. ద్వారపాలకుడు... (సభువుల ఆక్ఞానుసారం*-అన్నాడు

మూ అధోపసృత్య దమనకో నిర్జిష్ట ఆననే వింగలకం (పణమ్మ (ప్రాహ్తానుజ్ఞ ఉవవిష్ణ్ట్ర సతు తస్య నఖకులిళాలంకృతం దక్షిణపాణిముపరి దత్త్వా మానపురస్పరమువాచ-_ అవి శివం భవతః? కస్మాచ్చికం దృష్టోఒసి॥ చమనక ఆహ-_ న కిజ్బిద్దేవపపాదానామస్మాభిః 'సయోజనమ్‌ వరం భవతాం 1ప్తావ్లకాలం వక్తవ్యమ్‌ యత ఉ_త్తమ- మధ్యమ- అధవై.? నరై్వైరవి రాజ్ఞాం ప్రమోజనమ్‌ ఊక్తబ్బు- -

అ ఆంత దమనకుడు సమీపించి పింగళకునికి నమస్కరించాడు అతని అజ్ఞచే నిర్హిష్టపీరంవై కూర్చున్నాడు పిమ్మట పింగళకుడు వ్యీజాలవలె నిగనిగ మెరిసే గోళ్లతోడి తన కుడిచేతిని దమనకుని శిరంవై ఉంచి-ఆదరంగా ఇలా అన్నాడు..- కభవమా* ఎందుకు ఇంతకాలం తర్వాత కనబడినారు ? దమనకుడు ఇలా అన్నాడు. = వూజ్యపాదులై న (వభువులకు మావలన వమియూ ఉపయోగంలేదు కాని నందర్భాన్ని బట్టి పథ వులకు విన్నవింపవలనినగి గలదు సీలననగా_ఉ త్తమ మధ్యమ అధములందరి తోడనూ రాజులకు ఉపయోగం ఊ&ందని 'పెద్దలందురు.”

ల్‌ దవన్తన్య నిష్కోషణకేన నిత్యం కర్రన్య కణ్జాయనికేన వావి తృణేన కార్యం భవతీశ్వరాణాం కిమంగ వార్ద స్తవతా నరేణ "77

రశ పంచతంతే ఆ ధృంతములనందుల (గ్రచ్చుకొనుటకు -బెవులను గోకకొనుటకు గడ్డిపరక తోడను (ప్రభువులకు ఉపయోగం ఉంది అట్టియెడ వాగాదిఇం్యదియాలుగల మనుషార్థ నితో ఉపయోగం ఉండ్డంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది శి మూ తథో వయం డదేవపాదానామన్వయాగతా భృళ్యా ఆపత్ప్సిప్తి నృష్టగామునో యద్యవపి-స్వ్యమధికారం-న లభామహే తథాపి దేవపాదానామేత ద్యుక్తం న భవతి ఉదక్తబ్బ- ల్లో స్థానేష్వేవ నియో క్తవ్యా భృత్యా ఆభరణాని చ న హి చూడామణిః పాదే (వ్రభవామీతి బధ్యతే ౯78 ఆ మరియ్లూ మేము (ప్రభువుల శ్రీపాదాలకు నంళక్రమంగ్గా వచ్చిన శ్చ కులము, ఆవదలందునూ వెంటనుండేవావం అయినా శ నమయంలో మేము మ ఆ| కొరం పోందలేదన్నచో ఇది [ప్రభ వులకు సముచబేతంగాదు పెద్దలు ఇలా అన్నారు. సేవకులను ఆభరణాలను వాటివాటి స్టానాలందే ఉంచాలి ఇది (శేష్తం లీని తలంచి చూడామణిని పాదానికి బంధింపం గదా ? న మా యతః. బ్లై అనభీజ్లో గుజానాం యా న భృత్ర్యైరనుగమ్యతే ధనాఢ్యోఒపి కులీనోఒప్‌ (క్రమాయాతోఒపి భూపతిః కం ఆ ఏీలననగాఎయజమాని ధనికుడైనా నత్కూలసంజాతుడెనా వంశ (క్రమంగావచ్చీన భూపాలుడైనా గుణ్మగాపొకానిచో ఆతనికి సేవకులు నరిగాతొద్చడరు మూడి _కృజ్బు-- శ అనమైః నమీయమానః నమైళ్చు వరహీయమాణనత్కార; ధురి యో న యజ్యమానతన్రిభిరర్థపతిం త్యజతి భృత్యః 80 ఆ విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు. అసనమానులతో తుల్యంగా చూడబడడం సొటి వారితో నమంగా గౌరవం పొందకపోవడం౦ం కార్యజారంలో నీయమింపబడకప్లోవడం = అనే ఈ మూడు కారణొలవల్ట సేవకుడు (వభువును వరిత్యజిస్తాడు

మి[తఖేదమ్‌ లిఫ్ట్‌ మూ, యచ్చావివేకితయా రాజా ఛభృత్యాను_త్తమవదయోగ్యాన్‌ హీనా ధమస్టానే నియోజయతి న తే తతై9వ తిషస్టంతి న భూపకేర్టోషా న తేషామ్‌ ఉక్తం చ- కొ కనకభూవషణనబ్లు కోచితో యది మణిస్త్రవషి (వ్రతిబధ్యతే న న విరౌతి న చాపి న శోభతే భవతి యోజయితుర్వచనీయతా 81 అ ఒకవేళ రాజు తన అవివేకంవల్ల ఉ త్తమస్టానయోగ్యులై న సేవకులను హినాథమస్థానాలలో ఉంచినప్లైతే ఆ సేవకులు ఆ వదివులందే స్థిరంగా ఉండరు మరియూ ఇది రాజదోషమే కాని సేవకదోషంమా[(తం గాదు అభిజ్ఞులిలా ఆన్నారు- ఖంగారు ఆభరణాలలో పొదుగబడదగిన మణి తగరంళో పొదుగబడినంత మాకాన అది (మణి రూపాంతరం పొందదు కాంళిపీనం గాదు అలా దానిని కూర్చినవాడే నిందింపబడును మూ యచ్చ స్వామ్యేవం వదతి... చిరాగ్‌ దృశ్యతె - ఇతి చదవి (శూయతామ్‌-_ శ్లో నవ్యదక్షిణయోర్యథత్ర విశేషో నాస్తి హ_న్తయోః ల న షల క_న్తత్ర క్షణమప్యార్యో విద్యమానమతిర్భవేత్‌ అ మఠియు (వభువులు- బాలా దినముల తర్వాత క్ర నజఒడ్డారు _అనిఅడిగారు దానిఏ వినండి= కుడిచేతికి ఎడమచేతికి ఉండే భేదం గుశింపబకనితోట నేర్పరియైన నీతి కాస్త్రజ్జుడు తణంగూడ ఉండజాలడు ళో కాచే మణిర్మణౌ కాచో యేషాం ౨బుద్దీర్వికల్చ్పతే న తేషాం నన్నిధా* భృత్యో నామమ్మాత్రోజవి తిస్టతి రి ఆ ఎవరిబుద్ధికి గాజుముక్య మణిగాను మణి గాజుముక్ట_గాను (భాంతిగా త్లోన్తుందో అట్టి వ్రభువులవద్ద నామమాత్రానికిని సేవకులు ఉండరు సా. అ

26 సంచతంతే శై పరీకకోయత్ర నన న్సి దేశే నార్హన్ని రత్నాని నమ్ముదజాని ఆఖీరదేశే కిల చన్దకాన్నం సతిభిర్వరాటైర్విపణ న్తి గోపాః 84 ఆ, పరీక్షలు లేనిచోట నము(డ్రంలోపుట్టిన చత్నాలకైనా విలువ ఉండదుం ల్‌కంలో ఇలా సామెత ఉంది-'ఆభీరదేళ లో గొల్జ్టవావి మ చం్యదకాంతమణీవి మూడు వైసాలకు (గవ్వలకు) అమ్మెదరు కొవెదరు * కో, లోహితాఖ్యన్య చ మణేః పద్మరాగన్య బా_న్తరమ్‌ యత్ర న్నాస్తి కథం శత (కియతే రత్నవ్నికయఃం ఓక అ కెంపునకు పద్మరాగమునకు జకొంత్రతక్కు.వ ఎరువుగల మణి) భేదం తెలియసిచోట రత్నవ్యావారం ఎలా జరుగుతుంది ? కా నిర్విశేషం యదా స్వామీ నమం భృత్యేషు వర్తతే త్యత్రోద్యమసమర్థానాముత్సాహ* వరిహీయతే 606 ఆ (పథవు శివకులందరియడ నమానంగా ఉండరాదు. ఆలా ఉంపే సాహసవంతులకు ఊత్సాహ౦0 నళినుంది అనణా సాహసవంళులరు.డ్ష వికేషతచూవి (పోత్నావాక బవుమత లివ్వాలి అని భావం ళో క నవినా పార్థివో భృక్ష్యైర్న భృత్వాః పార్థివం వినా లేషాంచ వ్యవహారోఒయం పరస్పరనిబన్టనః ర్‌ అ సేవకులులేనిచో (పభువులేడు- అలాగే (వభువులేనివో వేవకుల లేదు. శో భృతై్యైర్వినా స్వయం రాజా లోకాను[గ్రవహకారిభిః మయూఖై రివ దీహ్తాంకు కృేజన్వ్యవి న శొభతే ఈ ఆ మార్యుడెంతటి తేజస్వి అమునా (పషపంబానికి బహుధా ఉపకగంచే. కి లేనిచో (వభువు ఎంతటి పర్శాకమి ఆయినా విరాజిల్లడు ళ్లో అరైః నద్ధార్యతే నాభిర్నాభౌ చారాః 1పతిప్పితాః స్వామి నేవకయోరేవం వృ్తిచ్యక్రం (వవర్శతే. త

మ్మితభేదమ్‌ క్ర అ (బండ్‌చకవు) అకలీకే నాభి (నడిమితూమ--కుండ) ధరింపబడు తూంద్రి అలాగే నాభిరం్రాలలో ఆకులు విలువబడ్డాయి. ఇలాగె స్వామి 'సేవకులడ అన్మోశ్యాాశ యరూపమైన వృత్తిచ్మకం (సవ రిల్లుళూంది ల్లో శిరసా విధృతా నిత్యం స్నేహేన పరిపాలితాః కేఠా అవి విరజ్యన్తే నిస్నేహాః కిం న సేవకాః 00 అ కేళములు శిరోవిధ్యతాలు స్నేహ(తై ల) పరి పాఠికాలు అయి రాణజిసొయి అవి సిస్నెహాలు (తై అనంస్కారరహికాలు) అయితే ఎండుతాయి కణకుబారుతాయి సేవకులుగూడ న్నేహ(పేమ) రహితంగా చూడబడిడే ఎలాఉంటారో తేలిగ్గా ఊహించ వచ్చు ళ్లో రాజా తుష్టో హ్‌ భృత్యానామర్థమాతం 1(వయచ్చతి లేతు నమ్మానమ్మాతేణ (పాజ్షై రవ్యపకుర్వకే | అ రాజు నంళుష్లుడైతే సేవకులకు ధనాదికం ఐఫూక రిసాడు సేవకులై తే నన్మానమా(తంచే (పాణాలొడ్డి ఉపకరిస్తారు శ్జో ఏవం జ్ఞాత్వా నరేన్హ్రణ భృత్మాః కార్యా విచక్షణాః సులినాః కౌర్యనంయుక్కాః శక్తా భ క్రాః కమాగతా* ల్రిి అ దీనిని (గహింఛి (ప్రభువు విద్వాంసులూ నిపుణులూ నత్కులీనులూ మాూరులూ సమర్థులూ భక్తులూ వంశ కమాగతులూ ఆయివవారిని వామే శివకులుగా ఈ ంచుకొనాలి క్లో యః కృత్వా సుకృతం రాజ్ఞో దుష్కరం హో శము_త్తమమ్‌ లజ్జ్ఞయా వక్తి వో కిళ్సత్తేన రాజా సహాయవాన్‌ కి అ ఎవడు రాజునకు శుభమూ కస్టసాధ్యమూ ఉత్తమహితమూ ఖయిన కార్యంచేనియా సిగ్గుతో ఏమియుచెవ్పడో వాడే నహాయకుడై న సేవకుడ్డు క్ల యస్మిన్‌ కృత్యం నమావేక్య నిర్విశజ్కేన చేతసా ఆన్యతే సేవకః స స్యాత్‌ కల్యతమివ బాపరమ్‌* ఖు

కక పంచతిర్యడేః ఆ ఏ సేవకునొపై కార్యభారంఉంబీ (ప్రభువు నిన్సందేహంగా ఉండగలడో అట్టి స్వేవక్సుడు ద్వితీయ కల్ళాతంవలె శుభకరుడు: శా. యోఒనాహూతః సమభ్యేతి -ద్వోరి కిష్టతి సర్వదా పృష్టః నత్యం మితం (బూకే న భృత్యోఒ శ్లో మహీభుజామ్‌ 95 అ పిలునబఐడకయు (ఆవనరంగు ర్రించి దగ్గరకు వచ్చువాడూ నిత్యం ద్వారంవద్ద ఉండువాడూ ఆడిగినచో సత్యాన్ని పరిమిత భాషతో పల్కువాడూ అయిన వాడే రాజ సేవకుడగుటకు'" అర్హుడు ళం అనాదిహ్టోఒపి భూపక్య దృష్ట్వా హానికరం చ యః యతకతే తస్య నాశాయ న భృత్వోఒ ర్ధో మహీభుణామ్స్‌ 08 అ ఆజ్ఞలేకభోయినను (పభువుకు సంభవింపబోయే ఆపదను గృర్విచ్లి శ్రా గంచేందుకు యత్నించేవాడే రాజ సేవపదవికి అర్హుడు లై కాడతొబివి దురుక్రోఒవి దజ్జీితోఒవి మహీభుజా యో న చిన్హయతే పాపం న భృత్యోఒ రో మహిభుజామ్‌ "రా అ (పభవు కొట్టినా తిట్టినా దండించినా అతనిక్టి ( పభువునకు కీడుదలం చనివాడే రాజసేవక పదవికి అర్హుడు జ్ఞ న గర్వం కురుతే మానే నావమానే-చ తప్యతే స్వాకారం రతయేద్యస్తు న భృత్యాఒర్హో మహీభుజామ్‌ 98 ఆ గౌరవానికి గర్వింపక ఆగౌరవానికి తపించక మానావమానభావాలను ఆకారంద్వారా వ్య క్తంచేయనివాడే రాజ సేవకఎదవికి అర్హుడు శో ని తధా వీడ్యతే యస్తు 'నిదయా చ కదాచన య్‌ ( పో న చ శీతాతపాద్య్యైశ్చ న భ్యత్యో౬ర్హో మహీభుజామ్‌, ర్ట అ ఆకలికి న్నిదకు శీతాతపాదులప చలింపనివాడే రాజసేవపదబికీ అర్హుడు

కై (శ్రుత్వా సాళ్ల్రామికీం-ఐా ర్తాం భవిష్కాం స్వామినం వతి (పనన్నాస్యో భవేద్యస్తు స భృత్యోఒ కో మహీభుజామ్‌ 100 అ యుద్దం రాబోవుచున్నది అనే వా ర్తవిని పథువునకు సాయంచేసేం దుకై (పనన్నముఖుడై నవాడే రాజ సేవకవదవికి ఆర్హడు శై సీమా వృద్ధిం సమాయాతి పక్షపక్ష ఇవోడురాట్‌ నియోగ నంస్థితే యస్మిన్‌ న భృత్యోఒ ర్హో మహిభుజామ్‌ 101 అ ఎవడు రాజకార్యనియుక్తుడు కాగానే రాజ్యనరిహద్దులు శక్షవడచం్భదుని వలె వృద్దివాందునో వాడే రాజ సేవక వదవికి అర్హుడు లో సీమా సజ్కోచమాయాతి వహ్నా (ప్రక్షిప్పచర్మవత్‌ స్టితే యన్మిన్‌ నతు త్యాజ్యో భృత్యో రాజ్యం నమీహతా 102 అ ఎవడు రాజకార్యనియుక్తుడుకాగానే రాజ్యన రిహద్దులు అగ్గిలో వేయబడ్డ చర్మంవలె తిగ్గిపోవునో అట్టి సేవకుణ్ణి రాజ్యవృద్ధికోరే పభువు పరిత్యజించాలి మూ తథా శృగాలోఒయమితి మన్యమానేన మమోపరి స్వామినా యద్యవజ్ఞా (శ్రియకే తదప్యయుక్రమ్‌ ఉక్తం చ యతః_- బ్లో కౌశేయం కృమిజం సువర్ణమువలాద్‌ దూర్వావి గోరోమతః వష్కాత్తామరనం శళాజ్క ఉదధేరిన్టీవరం గోమయాత్‌ / కాష్టాదగ్నిరహేః వణాదవి మణిర్లోవిత్తతో రోచనా 'ఫపొకాశ్యం న్వగుణోదయేన శ్వణ్లైనో గచ్చంతి కిం జన్మనా 108 అ ఇది నక్క అఆనితలంచి (వళభువులు నన్ను తిరస్కరించడం మైతం సముచితంగాదు ఏలననగా విద్వాంనులిలా అన్నారు-పురగులనుండివట్టు రాతినుండి బంగారం గోరోమాలనుండి గరిక బురదనుండి కమలం నమ్ముదంనుండి చం[ద్రద. ఆవు పేడనుండి నల్పకలువ కట్టనుండి అగ్ని పాముపడగనుండి మణి గోవైత్యరసం నుండి (గోవ్ముకొవ్వునుండి) గోరోచనం పట్టుకున్నాయి (ఇందుచే గుణవంశులు తమ గుణగరిమచే (వకాశిస్తా రేగాని జన్మచేగాదు (అని తెలియుచున్నది

శ్ర పంచత౦ం।తే శ్లో మూషికా గృహజాతాఒవి హ_న్వవ్యా స్వాపకారిణీ భత్యుప్రదానై ర్మార్జారో హితకృత్‌ 1పార్షృకే జనైః 104 అ ఎలుక ఇంటిలోపుట్టినా ఆపవకోరి అవడంతో చంపదగ్గడి అవుతూలడది మేలుచేసే పిక్‌ని జనులు ఆహివాదిదొనంచే ఇంటనుంచగోరుదురు. క్లో ఏరణ్జభిజ్ఞార్భనలైై ౩ వ్రభూత్తైరవి నజ్బోరై: దారకృత్యం యళథానా స్తీ తథై వాజ్లెః (ఛయోజనమ్‌- 10% అ అముదంచభెట్లు బెండచెట్టు జిలేడుచెట్లు? బచ్చలిచెట్లు ఇత్యాదులన ఎంత అధికంగా సేకరించినా వాటివల్ల కజ్జిసామాను ఒకగాటియు తయారుకాడదు అలాగే మూర్థసేవకులెందరు ఉండినా పభువుకు ఉవయోగం ఉండదు క్లో క్రిం భశ్తేనానమక్టేన కిం శ శ్రేనాపకారీణొ భక్తంళక్తంచ మాం రాజన్నా వజ్ఞాతుం త్వమ గ్రీర్తసి 106 అ సేవకుడు భకుడె అనమర్థుడెనొ అతఆాగే నమర్జుడె అపకారియైనా (వఖివు నకు ఉపయోగంలేదు ఓరాశా భకృడూ ళకృడూ అయిన నన్ను అవమానించడం నముచితంగాదు వీ,లక ఆహ... భవత్వేవం తావత్‌, అసమర్థః సమర్డో వాచిరన. న. న్య మస్మాళం మర్మత్రిప్ముతః తద్వి(నబ్ధిం (బూహ్‌-. -యత్కిజ్బొద్వ క్త కామః దమనక ఆహ దేవ విజ్ఞాష్యం శిజ్చీదస్తి విజ్ల్ణలక ఆవా తన్ని వేదయాభి, పేతమ్‌ సశబవీత్‌ - శే అవి న్వల్పతరం కార్యం యదృవేత్సృథివీవలేః శన్న వాచ్యం సభామథ్వే (ఫోవాచేదం“బృహస్పృతిః 10? అ వింగళకుడు అక్నాడు-. అటులే అగుగాత నమర్జుక్రవైనా అనమర్థుక వైనొ నీవు మూకు చిరంతశ మంథతివ్వుతుడవు ఆంధ్రువల్స చెన్పదలచిగదేదో.. నిఠాః టంకంగా (నిస్సంకోచంగా) తెల్పుము. దననకుడు ఇలా అన్నాడ- ప్రభూ. ఓట్ల

చిన్స విన్నపం పింగళకుడు పల్కాడ.నీ అభ్మపాయం నివేదింపువు అతడు (దమనకుడు) ఇలా అన్నాడు. (పభూ బృవాన్నతి ఇలా నొక్కిచిప్నాడ-. రాజకార్యర ఎంతన్వల్ప మూ తద్దె కాంతి కే మద్విజ్లోవృమాకర్ణ యను. దేవపాదాః: యథః ల్స్‌ షట్కల్టే భిదృతే మన్త్రుళ్నతుష్కర్ణ ః స్టిరో భవేత్‌

తస్మాత్సర్వ_పయత్నేన ఇట్కర్హం వర్ణయేత్సుధీః _ 108

ఆ అఆ౦డద్యువల్ల ఏకాంతంగా? (ఓలఎరిగాా నా మనవి ప్రభువులు విశాలి వలననగా.. ఆరుచెవుల (ముగ్గురు మనుషుల ద్వారా రవన్మం వకటితమౌతుంది నొముగుచెవుల (ఇద్దరు మనుష్యుల) ద్వారా రహస్యం నిలస్తుంది. అందువల్ల విద్వాం నుడు ఆరుచెవులకు వదలాలి

మూ అథ షింగలకాభ్యిపాయక్షా వ్యాాఫ...ద్వీపి-వృక పురన్నరాః స్పర్వేపి తద్వచః సమాక క్ష్య నంనది తళ్షణాదేవ దూరీభ్తూతాః తతశ్చ డమ నక ఆహ-. ఉదక్యగహణార్జం (ప్రవృ'త్తన్య స్వామినః కిమిహ నివృత్యాఒవ స్టానమ్‌ పీంగలక ఆవా నవిలక్షణస్మితమ్‌- న కిజ్బాదవి ఫోఒగివీత్‌-.. దేన యద్శనాఖ్యేయం తత్రిచ్ధతు. ఉక్షం చే-_

“అ అ్తడెతట పింకళకునిభావం “6 రించి వెద్దవుబులు చిరుతపులులు తో డేట్లు మొదలై నవన్ని తతని దబునకుని) మాటివీస్‌ నభన.ండీడ్తూరంగా వెళ్ళాయి. అప్పుడు దమనకుడు ఇలా అన్నాడు- :నీర్కుకాగడానికి పోయిన (పభువులు వెనుదిరిగి ఇవ్ఫటికి వచ్చి ఏందుకు కూర్చున్నారు పింగళక డు _విలతణంైగా (నెస్షపడ్శి మందవానం చేళ్తూ ఇలా అన్నాడు ఏమీ లేదో దమనకుడు అన్నాడు శృీపభూ. ఆది తెలుషదగన్ని వైతే అలాగే ఉండ నీయ్యండి విజ్ఞులిలా తన్నారు. శ్లో దారేమ కిఖ్నీక్‌ న్వజనేమ కఖ్నిద్‌'గోవ్యం వయస్యేష సులేమ కిజ్బిత్‌ జే జీ

యుక్తం న వాయ్యుక్తమ్లిదం విచిన్య వదేత్వివశ్చిన్మభాతొ౬న రోఢాత్‌ 108

ఆ కొన్ని విజయాలు దార్యవద్ద కొన్ని న్యజసులవద్ద కొన్నిమ్‌ (తుల స్తు

శల పంచతంతే కంలో కొన్ని వ్ముకులముందు. దాచదిగినవై ఉంటాయి కాని మహోత్యులు నిర్మంధించి. అడిగితే ఇది యుక్తం ఇది అఆయుక్తం అని పిచారించి వివకియైనవాడు రహస్యాలను వైశం తెల్పాలి మూ త్య్భుత్వా పింగలకిశ్చి నయామాన-- యోగ్యోఒయం దృశ్యతే తత్కథయామ్మేతస్యాగే ఆత్మనోఒభ్మిప్రాయమ్‌ ఉ_క్తజ్బు--- కో సుహృది నిరన్తరచి త్తే'గుణవతి భృత్యేఒనువరర్తిని కలతే స్వామిని సౌహృదయు క్తే నివేద్య దుఖం సుఖీ భవతి " 110 ఆ దానివి విని పింగళకుడు ఇలా ఆలోచించాడు. ఇతడు యోగ్యునిలా కన బడుచున్నాడు ఆందువల్ల ఇతనికి నా అభిప్రాయం వెలడ్‌స్తాను* పెద్దలిలా అన్నారు. అనన్యచిత్తుడై న (మనస్సులు కలిసిన మీ తునితో గుణవంతుడైన శిక్ష నితో అనువర్తిని ఆయిన భార్యతో నహృదయుడై న [పభ్శవుతో తనదు ఖం చెప్పుకొని మానవుడ్డు సుఖవంతుడౌతాడు మూ భో దమనక శృణోషి శబ్దం దూరాన్మహా నమ్‌ సోఒ్మబవీక్‌ స్వామిన్‌ శృణోమి తతః కిమ్‌ ? వింగలక ఆహ-_ భద అహమస్మాద్వ నాద్‌ గన్త్హుమిచ్భామి దమశక ఆహ- కస్మాత్‌? పింగలక ఆహ_ యతో౬. శ్రదాన్మద్వనే కిమప్యపూర్వం నత్తం _ (ప్రవిష్టం యస్యాయం మహాళబ్దః శూయకే తనస్యచ శద్దానురూపేణ పరా(క్రమేణ థావ్యమ్‌ = ఇతి దమనక అహ యచ్చ్శబ్దమ్యాతాదవి భయమువగతః స్వామీ తదప్యయ్య క్ష్‌ ఉక్రజ్బలా శ్లో అమృసా భిద్యతే సేతు న్తథా మనోోఒవ్యరక్షితః వైపన్యాద్భిద్యతే స్నేషో భిద్యతే వాగ్భిరాతురః 11 అ ఓయి దమనకా దూరంనుండివచ్చే మహాళబ్దం వింటున్నావా? దనమనక- (వభూ, వింటున్నాను. కొని దోనివల్లి మనకేమి? వీంగళక-భళ్యద నేను ఈ అడవి విడిఛి వెళ్లదలుస్తున్నాను దమనకఎ ఎందులకు ?

పింగ్రశక ౨ఈ అడవిలోకి ఏీదో- అపూర్వ[ప్రాణి వచ్చింది వినబడే ఈ మహాళబ్దం -(బహుళ్సా దాసిదే శౌచ్చానికి -ఈగెన పరాక్రచుందానికి ఉండవచ్చు దమనక = ఇలా శబ్దంవలనే (ప్రభువులు భయపడడం నమువితంగాదు. పెదలు ఇలా 4 న్నారు... ౧ (పవాహవేగంచే సేతువు (ఆనక ట్ర-వంతెన) కొట్టుకొనిపోవును మంతము అం క్షీతమై పకటిత మౌతుంది పై ఫన్యంచె (లోభంచే-చాడీలచే స్నేవాం చెడి తుంది ఆతురుతు (శంగారుపడువాడు) మాటలచే బెదరిపోతాడు మూ తన్న యుకక్తిం స్వామినః పూర్వోపార్టితం వనం త్య క్తుమ్‌ యతో భేరీ_వెణ-వీణా.మృదంగ -తాల-పటహ-ళజ్జ. కాహలాదిభేదేన శబ్దా అనేకవిధా భవంతి తన్న కేవలాచ్చబ్దమాత్రాద వి భేతవ్యమ్‌ ఉకృజ్బ- లి అత్యుత్మటే చ రాదే చళత్రా ప్రాప్తేన హిళతే థ్జ్‌ర్యం యన్య మహీనాథః న స యాతి వరాభవమ్‌ న (2 ఆ అందువల్ల (పభువులు పూర్వంనంపాదిత మైన్‌ అడవి వీడుట నమంజనం గాదు మరియూ శద్దాలూ నగారాలు వేబువులు వీణలు మద్దెలలు తాళాలు తసప్పెటలు శంథాలు కొమ్ములు ఇళ్యాదికి చుండి నంభవిన్తూ బహుధా ఉంటాయి. కనుక కేవలం శబంవలనే భయపడరాదు విజులిలా అన్నారు___ చి వా! యనే ఏ భూపొలునికి ఆత్యంత భయంకరమైన శ(తువుతో తలపడినప్పుడును థ్రేర్యం సడలదో ఆతడు (ఆ భు పాలుడు పరాభవం ఎన్నటికిని పొందడు శో. దర్శితభయేఒవి ధాతర్తి ధైర్యధ్వంసో భవేన్న ధీరాణామ్‌ శోషితనరసి నిదాఘే నితరామేవోద్ధతః సిన్టుః 119 అ. విధాత భయ పెట్టినా ధీరులకు ధ్రై ర్యంనడలదు సరోవరాదల కమ్కాంప జేసి ఎండాకాలంలోనూ సముదం ఉద్భృతంగానే ఉంటుంది మూ తథా చ శ్లో యన్య న వివది విషాదః నంపది హర్గొ రణే న భీరుత్వమ్‌ తం భువనత్రయతిలకం జనయతి జననీ సుతం విరలమ్‌. [14

చీటీ దమంచతంధ్రే ఆ అబులచే.ఎవనికి ఆవదలో విషైదం-సరపదలో నంతోషం-యుద్ధంలో -పిరికితనం ఉండవో అట్టి తిలోకతిలకుని -ఏ తల్రియో ఆరుదుగా ప్రనవిస్తుంది మూ తథా చం శ్ళో ఛక్తివై కల్యన్నమసృ నిస్సారత్వాబ్లమీయనః జన్మనో మానహినన్య భృణన్య చ నమాగతిః 115 అ -అటులనే బలహీనత వల్ల న[ముడూ (వంగునదీ) =నిస్సారత (పాద కూస్యత “భారఠాహిథ్యంవల్ల మిక్కిలి చులకన అయినవాడూ (శేలికమైనద్రీ ఆయిః అభిమానహీనునిజన్మ గడ్డిపరకతో సమానం మూ అపి చ_ ల్లి అన్యద్రతావమాసాద్య యో ధృఢత్వం ని గచ్చతి జతుజాభరణుస్పేవ రూపేధావి హితస్య కిమ్‌ కేక టో నక ఆ మర్‌రువా--నవడు. ఇతరున్లి (ప్రతాప .పొందియూ. దృదిత రౌందిషో 'చిక్కతోచేసిన సొమ్మువెరటి"వానిఆకృతచే ఉపయోగం ఏముంది ? _ మూ తదేవం జ్ఞాత్వా స్వామినా-ధై ర్యావష్టమృః కార్య8 న శబ్ద “ముశ్రాగ్‌ భేతవ్యమ్‌ ఆఅపి చ కి పూర్వమేవ -చుయా క్ఞాతం పూర్ణ మేతద్ధి మేదసా ___ఉనుప్రవిళ్య విజ్ణం యావచ్ళర్మ చ దారుచ 11? “పింగలక ఆహ... కథమేతత్‌? సో౬ఐపీక్‌..... అ కను డీనిని గమనించి (ప్రభువులు ర్లైర్యం -ఆవలంబించాలి ఫ్ది మ(శంచే భయపడరాదు. మరియూ-+ఇలా అన్నారి-- బ “నేను ఈ డుండుఖిని (కొవ్వుతో నిండినద్‌ని మొదట తల౭బాను. కొని (బెజ్జం చేసికొవి)- లోనికి ప్రవేఖచి వైన చర్మం మరియూ లోపలచుట్టూ కౌయ్యి "అని (గ్రహించాను య డీనిని విని ఏంగళకుడు అన్నాడు- ఇది ఎట్లు ? దమనకుడు (ఆ కథను) ఇల చిబెప్పాడ్రూా

మి ఇజేషమ్‌ క్‌ _కథా-22 శృగాలదున్లుఖి.కధా [నే మూ కశ్చిద్గోమాయుర్నామ శృగాలః ఎకుత్తామకణ్ఞ ఇతస్తతః ఆవో రార్థం వర్మిభమన్‌ వనే నైన్మద్వయనవామభూమిమపళ్యల్‌ తస్కాం చ దున్నభేః పతితన్య వాయువళాద్వల్తీశాథాగై 9 ర్షన్యమానన్య శబ్దమళ్ళణోత్‌ అభ కభితహృదయశ్ని న్తయామాస -.. అవషో వినహ్షాఒన్మి తద్యావన్నాస్య (ప్రోచ్చారితశబ్బన్య దృష్టిగోచరే గచ్చామి తావడన్యతో ,వజామి అథవా నై ఉద్యుజ్యతే సహపవైవ శ్చ భయే వా యది.వా హర్షే న్నమ్పాప్తే మో వమర్శయేడ్‌ కృత్యం న కుర్శతే వేగాన్న న సన్నావమాప్పుయాత్‌ 118 తతావజానామి కస్యాయం శబః* అః హ్రీ చ అ గోమాయువు. అనే ఒకానొక నక్క ఆకలిచే శుష్క్టకఠరమె ఇటునటు తిరుగుచూ ఆడవిలో సేనాద్వయ యద్ధభూమిని చూచింది అచ్చట పడిన దుందులిని గాలివళాన తీగలకొమ్మల అంచులు తగలడంతో వచ్చే శబ్దాన్ని వినింది. వెంటనే కలతనొంది ఇలా పిచారింవ సాగింది అయ్యో చచ్చాను ఈ ళబ్దంచేసేవాని దృష్టిలో పడకముందే వేటేచోటుకు పోోయెదను _అయినా తొందిరిపడి ఆలాచేయడం తగదు భయంగానీ నంతోషంగాని శల్లినప్పుడు వ్లాటికి క్షారణ్యాలు. విచారించాలి తొందరివడి ఏపనీ శేయిరాదు ఇలా [పవ్వరించేవాడు దూుఃఖఖంపొందడు _అందుచే మొదట ఈ శబ్దం ధేనిదో తెలిసికాందును మూ _ధై ర్యమాలమ్మ్య విమర్శయన్‌ ఇూవన్మన్దం మన్దం _గచ్చతి తావద్దున్సభిమపళ్యత్‌ నచ తం పరిజ్ఞాయ నమీపం గత్వా స్వయమేవ -కౌతుకా దతాడయతక్‌ భూయశ్చ. హర్దాదవ్నిన్హయత్‌ _. అవో చిరాదేతదస్మాకం మహ . ద్భోజనమాపఖితమ్‌ తన్నూనం (వభూతమాంనవేదో ఒసృగ్భిః _వరిపూర్తితం ,భవిష్యుతి

థర వంచతం తే

అధై ర్యంచేసికొని విచారిస్తూ మెల్దమెల్లగా పోయి. నగారాను (దుందుభి) చూచిండి దాన్ని (ఆకారాది విశేషాలతో ) చకరాగా తెలిసికొని దగ్గరకుపొయి న్వయింగా కులూవాలంత్తో (మోగించింది పిమ్మట సంతోషంతో -ఇలా తిలంచింది. ఆహా చిర కాలానికి మాకు ఈ మహ తరఖోజనం, నంప్రాప్రమెంది ఇది తప్పక అధికి మైన మాంనంతో ।క్రొవ్వుతో రక్రంతో నిండిఉంటుంది ?

మూ తతః పరుషచర్మావగుణ్థితం తిత్కథమవి విదార్తె ఫకదేశే ఛిద్రం కృత్వా సంహృష్టమనా మధ్యే ,వవిష్టః వరం చర్మవిదారణతో దంష్ట్రాభంగః నమజని అథ నిరాశీభూత_స్టద్ధారుశేషమవలోక్య శ్లో కమేనమవఠత్‌- _ పూర్వ మేవ మయా జ్ఞాతమ్‌ ఇతి అతో న శబ్ద్బమా(త్రాద్భేతవ్యమ్‌

అ పిమ్మట కరినచర్మంచే చుట్టబడిన ఆ దుందుభిని అతికష్టంమీద -వీల్చి ఒకచోట బెజ్జం వేసింది నంతోషంతో లోనికి (ప్రవేశించింది. కాసి చర్మాన్ని బెదించ చంలో దానిగంతాలు (కోరలు / ఊడిపోయాయి. పిమ్మటి నిరాశచెంది దుంచుఖి నంబం ధించిన కొయ్యముక్కనుచూచి పూర్వమేవ మయా జ్ఞాతమ్‌ ఇత్యాది శ్లోకం పరించిందిం కనుక శబ్బమ్యాతంచే భయపడరాదు

మూ వ్లీగలక ఆహ- భోః పశ్యాయం మమ నర్వోజవి పరిగ్రవో భయవ్యాకులితమనాః పలాయితుమిచృతి తత్కథమహం _ వైర్యావస్బమృం కరోమి. సౌ౭బవీర్‌_ స్వామిన్‌ నైైషామేష దోషః యతః స్వామినద్యికొ

ఎ గ్రత్యాః ఊ క్తజ్బు- ళ్‌ అశ్వః శస్త్రం శాస్త్రం వీణా వాణీ నరశ్చ నారీ చ పురోషవిశెషం ప్రాప్తా భవన్య్యయోగ్యాశ్చ యోగ్యాళ్చ 119

ఆ ప్యిగళక్పడ్తు అన్నాడు. ఓయీ చూడుము నా పరివారమంతా భయంలో రలతనంది పాజీషోదలంచుతూంది అలా-టప్పుడు నేనెలా ధ్లెరరం పొందగలను ? దమనకుడు అన్నాడు-_ వదూ ఇది పిరిదోషం గాదు ఏలనన-స్వామి కుల్యులుగొనే సేవకులు ఉంటారు అధిజ్జులిలా అనా రు.

అశ్వం ఆయిధం. శాస్త్రం వీణా వాక్కు పురుషుడు స్రీ ఈ ఏడు ఆ(శ్రయమైైన వ్యక్రినిబట్టి యోగ్యాలు ఆయోగ్యాలు అగును

మి తభేదమ్‌ క్త మూ తత్పొరుషావష్టమృం కృత్వా త్వం తావదతై 9వ (పతిపాలయ యావదహమేతచ్చబ్దనస్వరూపం జ్ఞాత్వాఒక్షగచ్భామి తతః పళ్చాద్యథోచితం కార్యమ్‌ ఇతి .వేంగలక ఆహం-- కిం త్మత భనాన్‌ గన్తుముత్సహతే?' న.ఆహ.- కిం స్వామ్యాదేశాల్‌ సద్భృుత్యన్య కృత్యాకృత్మమ స్తి* ఉకృజ్బా-- శ్లో స్వామ్యాదేకాళ్‌ నుభృత్యన్య ని ఖీః నజ్జాయతే కర్పచిత్‌ 'వ్రవిశేన్ముఖమాహేయం దుస్తరం వా మహార్డ్య వమ్‌ 190 అ ఆందుచే పౌరుషం అవలంబించి నేను ఆ శబ్దస్వరూపం తెలినికొని వచ్చేంతవరకు ఇచ్చటనే ఉండండి ఆ మీదట తగినట్టు చేయవచ్చు. దానిని విని వింగళ కుడు ఇలా అచ్నిడు- సీవు అచ్చటిక వెళ్లడానికి ఉత్చాహపడుచున్నావా అందుకు దమనకుడిల _ అన్నాడ.- (ప్రభువు ఆజ్జాపి సే మంచిసేవకునికి కర్తవ్యాక ర్తవ్యాలు ఉండనా ఏమి? పెద్దలిలా ఆన్నారు- ఆ (వభని అజ్జపొండిన 'సేవకునికి ఎచ్చటను ఏ విధమైన భయంగల్లదు పాము నోటనై నా దు న్లరసము (ద్రంలోనై నా (వవేశిస్తాడు మూ తథా చ- శో స్వామ్యాదిష్టస్తు యో భృత్యః నమం విషమమేవ చ ల టవ మన్యతే నస సన్ధార్యో భూభుజా భూతిమిచ్చకా కవి ఆ అటులనె.(పభువు ఆజ్ఞాపించిన కార సంలోని సాఠల్యకారిన్యాదులను (ఎ) వరామర్శించే సేవకుని (శేయస్కాముడై న రాజు దగ్గర ఊఉంచుకోరాదు (వి నమన్యతే అని అన్వయించి (కిందివిధంగా నైతం భావం చెప్పవచ్చును [సభువు ఆజ్జాపించిన కార్యంలోని సార ల్యకారిన్యాదికమును తలంచని "సేవ కుడ్జే అభివృద్ధికో రే రాజు దగ్గర ఉంచుకోవాలి మూ పింగలక ఆహ- భద యద్వేవం తద్దచ్చ శివా స్తే వన్దానః నను _-ఇతీ దమనకోఒవి తం [వణమ్య నజ్జీవకళబ్దానుసారీ శ్రతస్తై ఆ పింగళకుడు అన్నాడు-ఓయీ అలాగైతే వెళ్ళిరమ్ము నీ మార్గములు శుభ్రములగుత ? దమనకుడును అతనికి నమస్కరించి నంజ్లీవకుని శద్దాన్ని అనుసరిస్తూ వెళాడు

థ్‌ వంచతం్మతేే మూ అథ దమనకే గలే! భయవ్యాకులమనాః పింగలకశ్చింతయా మోస_ అటో న శోభనం కృతం మయా యదత్తస్య విశ్చాసం గలాాద౬. క్మాభిప్రాయో నివేదితః కచాచిద్దమనకోఒయము భయవేతనో భూత్వా మమో పరి డుష్టబుచ్టిః స్యాషదృష్తాధికారత్వాత్‌ ఉక్తజ్బు- శ్లో యే- భవంతి. మహీపస్య నమ్మానితవిమానితా? యతంన్తే తన్య నాళాయ కులీనా అవి సర్వదా 12్లై అ అంత దమనకుడు వెళ్లగానే భయంచే వ్యాకులచిత్తుడై.. పింగళకుడు ఇలా విచారించాడుల అయ్యో నేను చేసిపని శుభం కాదు ఆతజ్ఞి నమ్మి నా ఆలి (పౌయిం తెలిపాను. అధికాఠరచ్యుతుడ వడంతో ఉభయవేతనుడై. ఒకవెళ నాయెడ దుష ల (ప్రళువుచే మొదట నన్మానరపొంది తర్వాత అవమానితులెన శ్వ కులు సత్కుభీనుతె నా ఇపభుని వినాకానికి నిత్యం యత్నిస్తూ ఉంటారు మూ తత్తావదన్య చికీర్ణితం వేత్తుమన్యత్‌ స్టానాన్తరం గత్వా వ్రత్మి పౌలయామి కదాళిద్దమనక_న్త్రమాదాయ మాం వ్యాపాదయితుమిచ్చతి ఉకబ్బు- ల్లి న వధ్య న్తే హ్యావిశ్యస్తా ఇలిభీర్దుర్సులా అవి విశ్వస్తా స్తేేవ వధ్యన్తే జలవన్తో౭ఏ్‌ దుర్చళ్లై 9. ]ేవికి ఆ అందుచే ఇతడు చేయడలరిచినదెడో (గషించేందుకై మరయొకచోటుకు పోలు గమనిసాను ఒకవేళ డమనేకడు ఆతన్ని తిసికొనివిచ్చి నన్న చంవదలచునేమో | తెవరీన్‌ నమ్మని బ౪ంకోనులను బళ“ంతులునూ వధింపలేరు అందర్నీ నమ్మే టలవంత్వ్పతే దుర్చులులచే చంపబడుదుళు, ల్టి బృహన్సతావవీ (ప్రాజ్ఞో న విశ్వానం _వజేన్నరః- య ఇ ఫ్ఫేదాత్మనో వృషద్దిమాయ. ష్యళ్ను స్‌ూఖాని చ 124 అ తేన అభివృద్దీ ఆయవూ నుఖాలు కోరే నరుడు ఎంతటి (ప్రాజ్ఞుడెం బృిహన్నతినిగూడ విశ్వసింపరాదు

మి_తభేదమ్‌ శం క్లో శవథైః నస్టితస్యావి న విశ్వానం (వ్రజేద్రిపోః రాజ్యలాభోద్యతో వృతః శకేణ శవదై ర్హృతః 125 అ శపధములచేే నంధిచేసికొన్న శతువునుసైతం నమ్మరాదు ఇం[దుడు క పథాలద్వారా (విశ్వానం గల్గించి) రాజ్యలాభాతురుడ్డై న వృ(తుణ్జి చంపాడు కో ని విశ్వాసం వినా శళతుః దేవానామవి సిద్హృతి విశ్వాసా త్తి9ద శేన్ట్రేణ దెతేర్గర్చో విదారితః 126 అ దేవతల శ[్యతువుగూడ (రాషసుడు) విశ్వానంగల్లించక పోతే లో బడడు ఇంద్రుడు విశ్వాసం గల్గించియే దితి ( రాషనజనని) గర్భాన్ని వేదించాడు మూ ఏవం సమ్చుధార్య స్టానాంతరం గత్వా దమనకమా ర్లమవలోక యన్నేకాకీ తస్థా దమనకో౬వి నజ్జీవకనకాళం గత్వా వృషభోఒయమితి వరి జ్ఞాయ హృష్టమనా వ్యచిన్హయత్‌.. అహో శోభనమావతితమ్‌ అనేన్నైతన్య నన్ఫివ్నిగహద్వారేణ మమ పింగలకో వళ్ళో భవిష్యతీతీ ఉక్తజ్బుం శ్లో న కాలీన్యాన్న సౌవార్దాన్నృపో వాక్కే (ప్రవ రే మంత్రిణాం యావదళఖ్మేతి వ్యసనం శోకమేవ చ 12” ఆ ఇలా నిశ్చయించి వేజాకచోటికేగి దమనకుని (వచ్చే దారినిచూన్తూ ఒంటరిగా కూర్చున్నాడు దమనకుడున్నూ నంజీవకుని వద్దకుపోయి. ఇడి ఎద్దు అసి (గ్రహించాడు సంతోషం పొందాడు ఇలా తలంచాడు ఆవి శుభం | షావ్రించింది ఇతనితో అతనికి గంధి (మైతి) విగహ (మై (త్రీవిచ్చేద) ముల ద్వారా వింగళకుడు నాకు వశీభూతుడగును పెద్దలిలా అన్నారు (పభీవుక్‌ పేదేని ఆపద (వ్యసకం) గాని దుఃఖంగాని నంభవి స్తేనేదప్ప శేనలం నత్కు-లీనతవ్రల్లా సౌహార్షంవల్లా రాజు మం(తులవాక్యాన్ని ఆఅనునరింపడు శ్లో సదై వాపదతో రాజా భోగ్యో భవతి మంతిణామ్‌ అత ఏవపా వాళ్ళుంతి మం్యతిణః సావదం నృషమ్‌ 128 ఆ నిత్యం ఆపదిల్లో చిక్కుకొన్న రాజు మంత్రులకు భోగ్యపదార్థంఅగును అందుచే మంతులు [పళవునకు అవదలు కోరుకుంటారు

50 సంచతం తే భ్‌ యథా నేకృతి నీరోగః కదాచిత్త్‌ సుచికిత్సకమ్‌ తథాఒఒప్యద్రహితో రాజా నచివం నాభివాబ్బుతి 129 ఆ రోగంలేసివాడు ఎన్నడును మంచివైై ద్యునిగూర్చి తలంపడు ఆలాగే ఆపదలేని రాజు మం్యలిని అభిలషింపడు మూ ఏవం విచింతయన్‌ వింగలకాభిముఖః (పతస్టే. వింగలకోఒపి తమాయా నం ప్రేక్య స్వాకారం రక్షన్‌ యథాపూర్వం స్ధితః దమనకోఒ వివింగ. అకనకాళం గత్వా (ప్రణమ్య ఉపవిష్టః వింగలక ఆహ. కిం దృష్టం భవతా తత్సత్త్వమ్‌ దమనక ఆహ-_ దృష్టం స్వామి్య్రసాదాఠ్‌ వింగలక ఆవా- ఆవ్‌ సృతవ్‌? దమనక ఆహ. కిం స్వామిపాదానామగేఒనత్యం విజప్వతే. ఉక్తం చ సా క్లి అవీ స్వల్పమనత్యం యో పురో వదతి భూభుజామ్‌ దేవానొం చ వినశ్యేత న ,దుతం సుమహానవి 180 ఆ ఇలా ఆలోచిన్తూ వింగళకునివద్దకు వెళ్టాడు పింగళకుడును ఆతని రాకగు రించి తకకారం రక్షించుకొని (తన ఆందోళన బయటవడనీయక) పూర్వంవతె కూర్చుండెను దమనకుడు పింగళకుని నమీవించి _వణమిల్లి అత నిఆజ్ఞతో కూర్చుండెను ఎంగళకుడు _సీవ్యు ఆ (పాణిని చూచినావా 1 దమనకుడు “(ప్రభువుల దయవల్ల చూచినాను దమనకుడు దేవరా పాదనన్నిధిని ఆసత్యం ఎందుకు విన్నవిస్తాను! పెద్దలన్నారు- [వఫ్‌వుల నన్ని ధెని దేవతానన్నిధిని చిన్నఅనత్యంకైతం. పల్కరాదుం అలాపల్కినచ్లోవాడు ఎంత గొప్పవాడైనా త్వరలో నళిసాడు మూ. తథ్ధావ్ర ల్లో నర్వదేవమయో రాజా మనునా నృమ్చుకీ ర్రితః తస్మా త్తం దేవవత్సశ్యెన్న వ్యలీకేన క సక్షీచిత్‌. 18

మితభేదమ్‌ ర్‌ అ మరియూ మనువు ఇలా అన్నాడు, (పభుపు సర్వదేవతా స్వరూపుడు అందుచె అతన్ని దైఎంవలె హడాలి అన్యవి వంగా వద్దు వంచనవద్దు కా సర్వదేవమయస్యా౬వి వి శేషా నృవతేరయమ్‌ శుభాశుభఫల౦ సద్యో నృపాద్దేవాదృవా_న్తరే 152 అ ఎర్వదేవతా నస్పరూవుడై నస (వభువునకు ఈ (ప్రత్యేకత గలదు మంచి చెడ్డలకు ఫలం (ప్రభ వువల్ద వెంటే లశిస్తుంది దైవ-వల్ల మరుజన్మలో అతీస్తుంది మూ విజలక ఆహ-* నత్యం దృష్టం భవిష్యతి భవతా న దీనోపరి వహా_న్తః కుష్యన్తీకి న త్వం తేన నిపాతితః యతః_ లో తృణాని నోన్మూలయతి (వళభజ్ఞునో మృదూని నీవై: 1పణతాని సర్వతః స్వభావ ఏవోన్నతచేతసామయం మహాన్‌ మప త్స్వేవ కరోతి విక్రమమ్‌. ఆ వింగశికుడు అన్నాడ.-నిజంగా సీవుచూచి ఉండవచ్చు మహాళ్ములు దీనులయెడ ఆగహి లపరు కనుక నిన్న ఆతడు చంపలేడు-ఏలననగా.._ వాయువు మెత్తనవీ (కిందనుం డేవీ అన్నివిధాల న్యమోలూ అయిన గడ్డివర కిలను పెల్లగింపడు ఇవి గొప్పవారికి సహజగుణం గొప్పవారు సాటిగొవ్నవారి శ అర జ యా చు మీవనే తమ పర్శాకమం (ప్రదర్శిసారు జో నా మూ అవి చ- వన్‌ ఖల సథ గ | // శ మ న శ్లో గణ్లస్థలేషు మదవారిమ బద్ధరాగ ఖ([టి 0 1 క్ర!) | మ_త్త్మభమ(దృమరపాదతలాఒ హ్మశ్రాఎ'ష ర్‌ . జ శ కోపం న గచ్చతి నిత్తాన్తబలోఒవి నాగ సుప్రాంవ్వ నాలా ణల ఆటీ ఎ స్తుల్యే బలే తు బలవాన్‌ పరికోపమేతి. న మా అ మదజలమందలి ఆస క్రితోచేరి మదజలపానంచే) మతిల్లి వరి[భమించే తుమ్మెదలు((భమరాలుుకపోలాలయంద్దు తమ పాదాలతో తన్నుచుండినా మదపు 'టేనుగు అధిక బలంగలదై యున్ననూ వాటివై కోవం తెచ్చుకోదు బలవంతుడు సాటిబల వంతుజే కోపిసొడు భల అవల మూ దమనక ఆహ- ఆ స్వేవం స మహాత్మా వయం కృవణాః

తథాపి స్వామీ యది కథయతి తం ఖృత్యత్వే నియోజయామ్‌ వింగలకీ ఆహ. కిం భవాన్‌ శక్నోత్యేవం కర్తుమ్‌ దమనక ఆహ. కిమసాధ్యం బుద్దే ర్తి ఉక్తజ్బా--- ళో న తచ్చ స్రైన్న నాగేన్హైర్న హద్దైర్న వదాతిభిః మా కార్యం సంసిద్ధిమభ్యేతి యథా బుద్ధ్యా (వసాధితమ్‌. 125 అ దమనకుడ్ము-అలాగే కానిండు అతడ్రు మవోత్ముడు మేము అల్బులం అయినా (పభువులు 'సెలవిస్తే ఆతణ్ణి 'సవకధర్మంలో నియమిస్తాను పింగలకుడు._ నీవు ఇలా చేయగలవా * దమనకు డు__బుద్ధికి అసాధ్యం ఏముంది" విజ్ఞులిలా అన్నారు. బుడ్డి ద్వారా కార్యం నంసిదినిపొందినటు శ స్త్రొలచే ఏనుగులచే గుడాలచే కాల్బలంచె సిదింపదు 0 ణ ా జ షి మూ పింగలక ఆహ యద్యేవం తృర్యమాత్యపదే౬ ధ్యారోవిత న్వమ్‌ అద్య (వభ్ళతి ప్రసాదని[గ్రవోదికం త్వయైవ కార్యమితి నిశ్చయః అ పఏంగళకుడు అన్నాడు...-*ఇలా ఆయిజే నిన్ను అమాత్య పదవిలో నియ మెంచాను అన్ముగహ న్నిగ్రవిదులు సీవే చేయాలి ఇది మా నిశ్చయం హక? మూ అథ దమనకః నత్వరం గత్వా సాక్షేపం తమిదమాహ. ఏహ్వే తో దుష్టవృషభ స్వామీ పింగలకస్త్యామాకారయతి కిం నిశ్శజ్కోో భూత్వా ముహుముహుర్నిదసి వృథా” ఇతి+ క ఆ అంత దమనకుడు వేగంగాపోయి ఆఅవ్మేపస్వరంతో అతనితో (నంజీవ పనిరా; ఇలా అన్నాడు ఓయీ చుష్ణవృవభమా ఇటు రమ్ము రమ్ము (పఖ్ళువెన రగళకుడ్సు నిన్ను పిలుస్తున్నాడు నిర్భయంగా మాటిమాటికి ఎందుకు వ్యరంగా ఆం'కే వేస్తావు చి థి మూ తచ్చుత్వా సజ్జీవకోఒ బవీత్‌_- భద్ర, కోఒయం పింగలకః! దమనక ఆహ__ క్రిం న్వామినం పింగలకమవి న జానాసి? తత్‌ క్షణం కి

మ్మితభేదిమ్‌ ర్‌లి పాలయ ఫలేన్టైవ జ్ఞాస్యసి నన్వయం సర్వమృగవరివృతో వటళలతే స్వామీ పింగలకనామా సింహనస్తిస్హతి "

అ దా౨౦౨ విని సంజీవకుడు అన్నాడు. అయ్యా ఈ పింగలకుడెవరు ? దిమనకుడు ఆన్నాడు-_ ఏమి (వభువైన వింగళకునె ఎరుగవా ? అయిజే షణం నిరీశిం పుము ఫలితంతో తెలిసికొందువు నకలమృగ పరివృతుడై ఈ మా (ప్రభవైన పింగళ కుడు అనే సింహం మజ్జిచెట్టునడన గలడు

మూ త్యచ్చుత్వా గజొయుషమివాత్మానం మన్యమానః నజ్జీవకః పరం విషాదమగమత్‌ ఆప చ-భ(ద్ర భవాన్‌ సాధునమాచారో వచనపటుళ్చ దృశ్యతే తద్యది మామవశ్యం త్యత నయసి తదభయ్యవ్రదానేన్న స్వామినః నకాళాత్‌ (వసాదః కారయితవ్యః దమనక ఆహ- భోః నత్యమభిహితం భవతా నీతిరేషా యతః_

బ్లో పర్యన్తో లభ్యతే భూమేః నమురద్రన్య గిరేరవి న కథిజ్బ్చిన్మహీవన్య చిత్తాన్తః కేనచిత్‌ క్యచిళ్‌ 1986

ఆ దానిని విని తనకు ఆయువు మూడినట్ల్టు తలున్తూ సంజ్రీవకుడు మిక్కిలి దుఃఖంపొందాడు ఇలా అన్నాడు ఆయ్యా తాము మంచి వ్యవహా ర్తలుగాను వాజ్నీపుణుఎగాను కనబడుచున్నారు అందువల్ల నన్ను అచ్చటికి తప్పక తీసికొని పోదలంచినచో (వభువువలన అభయవానంతో అన్ముగపాంచాలి * దమనకుడు ఇలా అన్నాడు- ఓయీ నీవు సత్యంవల్కావు ఇదియేసీతి(అనగా రాజులను నమ్మరాద్యు ఏలననగా- భూమికీ నము(దానికీ పర్వతానికీ అంతం లభిస్తుంది కాని రాజు హృదయా నికి ఆంతం (మనస్సులోని భావం? ఎవడును ఏ విధంగాను ఎచ్చటా పొందలేదు

మూ త్రత్‌ త్వమతై 9వ తిష్ట యావదవాం తం నమయే చృష్ట్వా తతః పళ్చాత్‌ త్వ్యామానయామి = ఇతి తథా అనుష్టీజే దమనకః వపింగలకనకాళం గత్వేదమాహ._ స్వామిన్‌ న తళ్‌ (ప్రాకృతం న్త్త్త్యమ్‌ న హి భగవతో మహేశ్వరన్య వాహనభూతో వృషభ ఇతి మయా వృష్ట ఇదమూబే_ మహే శ్వరేణ పరితుషేన కాలిన్టీవరినరే శష్పా(గ్రాజి భక్షయితుం నమాదిష్టః కిం

ర్‌శ పంచతంతే బహునా* మమ చ్రదదత్తం భగవతా (శ్రీడార్ధం వనమిదమ్‌ పింగలక ఆహ సత్యం జ్జాతం మయాబఒధునా న దేవతా పసాదం వినా శపష్పభోజనో వ్యాలా కీర్ణే ఏవంవిధే వనే నిశ్తాజ్కా నదన్తో |[భమన్స్తి తత న్వ్యయా కిమభిహితమ్‌" అఆ ఆందువల్ల నీవు ఇచ్చటనే ఉండుము నేను ఆతని అనుకూల సమయం' చూచివసాను_ పిమ్మట నిన్ను వెంటతీసికొని పోతాను ఇలాచేసి దమనకుడు పింగళకుని వద్దకుపోయి ఇట్టుచెప్పాడు- (ప్రభూ అది సామాన్య (ప్రాణి గాదు భగవానుడు అయిన మహేశ్వరుని వాహనమైన వృషభం. నేను అడుగగా ఇలా అన్నాడు-పర మేళ్వ రుడు సంతుష్షుడ యమునాతీర పరినరా లయందు ((వదేశాలలో) లేతపచ్చికను మేత డానికి ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు అధికమేల? భగవానుడు నాకు ఈ వనం [కీడార్ధం అనుగహిః చాడు (దానిని విని పింగళకుడు అన్నాడు నేను నేడు నత్యం (గపాంచాను దెవకాన (గ్రహం లేక కడ్డితినే ప్రాణులు నర్చాలతో ని )డిన ఇలాంటి ఆడవిలో నిస్సంకోచంగ్‌ గర్జిస్తూ భ్రమిస్తాయా వీమ్మట నీవు ఏమి అన్నావు? మూ దమనక ఆహ. ఏతదభిపితం మయా యదేతద్వనం చజ్జీకా వాహనఘాతన్య మత్స్వామినః పింగలకనామ్నః సింహన్య విషయీభూతమ్‌ తర్భవానభ్యాగత; 'చ్రియోఒతిథిః: తత్తన్య సకాశం గత్వా (భాతృస్నేహే వత భకణపానవి హరణ క్రియాభి రేకస్టానాశ్రయేణ కాలోనేయ ఇతి తత న్‌ నర్వమేత్యత్ర్చతిపన్నమ్‌ ఉక్తజ్బు సహర్షమ్‌- స్వామినః సకాకా భయదక్షిణా దాపయితవ్యా ఇతి తద్యత స్వామీ (వ్రమాణమ్‌ అ దమనకుడిలా అన్నాడు - నేను ఇలా తెల్పాను- ఈ ఆడవి భగవతీ ద్రందకాదేవి వాహనమూ .మా [ప్రభవో అయిన పీంగళకుడు అనే సింహం అధిక రం ఉంది అండువల్ద అభ్యాగతులై న తాము (వియమైన అతిథులు కనుక అతని గ్‌పోయి సోదరస్చేహంతో ఆహార... పాన విహారాలద్బారా ఒక్కస్థానంలో కాల డుపండి అప్పుడతడు నామాటను అంగీకరించి నంతోషంతో ఇలాఅన్నాడు.వభువుక నుండి ఆభయదక్షిణ ఇప్పించండి ఆవెన ఇందు పభువులచి త్రం మూ త్మమ్చుక్వా పజలక ఆహ- సాధు సుమతే సాధు మంలి శో(తియ సాధు_మమ హృదయేన నహ నమ్మ _న్త్యి భవతేదమభిహితవ్‌,

మ్మ్‌త భేదమ్‌ ర్‌క్‌ తద్ద త్తా మయా తస్యాభయదక్షిణా పరం సోఒపి మదర్థఒ౬భయదక్షిణాం యాచ యిత్వా (దుతతరమానీయతామ్‌ ఇతి అథ సాధు చేదముచ్యచే-_ భ్ధై అ_న్తస్సారై రకుటికై రచ్చిదై 9 సువరీక్షిరై॥ మంత్రిభిర్జార్యతే రాజ్యం సుస్తమ్భైరివ మన్దిరమ్‌ 1వ అ దానిని విని పింగళకుడు ఇలా అన్నాడు = లెన్స సుబుద్ధీ లెస్స మంతి [₹(ఆభూ లెన్స నా హృదయంతో ఆలోచించినట్లు సివు మట్టాడినావు అలాగే నేను అతనికి ఆభయదక్షిణ ఇచ్చాను కాని ఆతనినుండియూ నాకు అభయదకిణ ఆర్థించి శీ ఘాతిశ్నీఘంగా తీసికొనిరమ్ము పెద్దలిలా లెస్సగానే చెప్పినారు- ల చేవగలవీ వంకరలేనివీ బెజ్జాలులేనివి ఆయినట్లు నువకిశితాతె న నంభా లచే మందిరం ధరింపబడినట్టు (ప్రజ్ఞాబలులూ అకవటులూ అదోమలూ అయిశట్టు సుపరి క్షితులైన మంతులచే రాజ్యం ధరింపబడును మూ తథా చ-- శ్లో మంత్రిణాం భిన్ననస్థానే భిషజాం సాౌన్నిపాతకే కర్మణి వ్యజ్యతే చకా స్వస్టే కోవాన పజ్జితః 1908 అ అటులనే_భేదోపాయంలొ నంధిచేయడంలో మంకుల(ప్రతిఖా సొ పాత జ్వర ఎవచ్చినప్పుడు వై ద్యులవతిభా వ్యక్తం అవుతాయి స్పస్థావస్థలో ఆందరూ వండితులే మూ దమనకోఒ౬వఏి తం (వ్రణమ్మ నజ్జీవకనకాళం (ప్రస్టితః నహర్ష్‌ మచిన్హయక్‌ - అషో 'వసోదసమ్ముఖో నః స్వామీ వచనవళగళ్ళ నంవృత్తః తన్నాస్తి ధన్యతరో మమ ఉక్తం చ-_ క్లో అమృతం శర వహ్నిరమృతం (వియదర్శనమ్‌ అమృతం రాజసమ్మానమమృతం క్షీరళోజనమ్‌ 89 అ చమనకుడును అతనికి (పణామంచేసి నంజీవఠునివద్దకు బయలుదేరాడు. నంతోషంతో ఇలా తలంచాడు-. ఆహ్కా | వభువు [పనన్సుడూ _ వీమూతుడూ

అయినాడు నాకంటె ఛన్యుడులేడు పెద్దలన్నారు- శిశిర బుతువునందు(మాఘ ఫాల్గుణ మాసాలలోోఅగ్ని అమృతం (అమృతం వలె సుఖావహం) పియజనదర్శనం అమృతం రాజనన్మానం అమృతం క్షీర భోజనం అమృతం - మూ అథ నజ్జీవకనకాశమాసాద్య న్యప్ర్యశ్రయమువాచ- భో మ్మిత ప్రార్థితోలసొ మయా భవదర్ధే స్వామ్యభయ్యప్రదానమ్‌ తద్వి(శబ్దం గమ్మ్యతా మితి వరం త్వయా రాజ్యపసాదమాసాద్య మయా సహ సమయధర్మేణ వి తవ్యమ్‌ న గర్వమ్తాసాద్య న్వ్యవభుతయా విచరణీయమ్‌ అహమపి -తశ నజ్బేతేన నర్వాం రాజధురమమాత్యసదవీమా(శ్రిత్యొద్ధరిష్యామి ఏవం కృ! ద్వయోరప్యావయో రొజ్యలక్ష్మీర్భోగ్యా భవిష్యతి ళ్జా ఆఖేటకన్య ధర్మేణ విభవాః స్యుర్వశే నృణామ్‌ న్మ్మపజాః (వేరయత్యేకో హ_న్యన్కోఒ్కత మృగానివ 140 మూ తథా చ్ర_ గ్‌ యో న పూజయతే గర్వాదు_త్తమాధమ మధ్యమాన్‌ భూవసమ్మాశమావ్యో౬వి (భళ్శతే దంతిలో యథా కే4! నజ్జవక ఆహ_ కథమేతశ్‌? సోఒ్మబవీత్‌_ అ ప్రమ్మట సంజ్రీవకునివద్దకు వచ్చి స్నేహవ్లార్వకంగా (దమనకుడు) ఇలో నం. ది లా వ్‌ అన్నాడు- ఓ మ్మిభ్రమా నేను తవక్షై (ప్రభువును అభయ్యపదానం అర్ధించాను కనుక నిర్భయంగా రండి కొని రాజును గహం పొందిన తర్వాత గూడ తాము నాతో సమలు ధర్మానురూవంగా వ ర్తించాలి గర్వంపొంది స్వ్యవభ తతో (పవర్షిల్లరాదు నేను మీ సంకేతంతో (సలహాతో _ సెగతో) నమస్త రాజ్యభారం (వహించే) మం్శతిపదవిపొండీ ఉద్ధరిస్తాను (మిమ్ము) ఇలాళయితే మునకు ఇరువురికీ రాజ్యనంపద (నమాన్ఫ ఖోగ్య మగును వేటకాని ధర్మంచే (వేటాడుటచ్చే మానవులకు నంపడలు లోబడుచున్నవి

మ్మితఖేదమ్‌ ర్‌7 కొందరు ఈ వేటలో (తమకు సాయంగా) నరరూవ (పజలను ,పేేపిర్తారు వరి కొందరు (సాటిమానవులన్సు మృగాలవలి నంహరిస్తారు

మరియూ-ఎవడు గర్వించి ఉత్తవ _మధ్యమాధములను అండరిన్‌ గౌరవిం చడొె, వాడు దంతిలనివలె రాజసన్మానమందియి (భష్షుడగును

సంజ్రీవకుగన్నాడు.__ ఇది ఎట్టు 1]

దమనకుడు ఇలా చెప్పాడు

కథధా-కి ద న్తిలగలోరమృయోః కధా

మూ అన్య ధరాతలే వర్ధమానం నామ నగరమ్‌ త్మత్ర దన్సిలో నామ నానాభాజ్జవతిః సకలవుకనాయకః ప్రతివసతీ న్మ తేన వురకార్యం నృప కార్యఖ్బు కుర్వతా తుష్టిం నీతా_స్తత్పురవాసినో లోకా నృపతిశ్చు కిం ఇహునా' న కోఒవి కాద్భక్‌ కేనాప్‌ దృష్టో నాఒపి (కుతో వేతి అధవా సాధు చెదముచ్యజే-

శ్లో నరవతిహితకర్హా ద్వేవ్యతాం యాతి లోకే జనపదహితక రా తృజ్యతే పార్టి వేన్టైః ఇతి మహతి విరోధే వర్తమానే నమానే నృవతిజనపదానాం దుర్గభః కార్యక ర్తా 1క్తలి

ఆఅ ఈ భూమండీలమున వర్థమానం అనే నగరం ఉంది ఆందు గొప్ప శ్రీమంతుడూ ( పెట్టుబడిదారుడు) నమన్హనగర నాయకుడూ అమిన దంతిలుడు అనే వాడు నివసించేవాడు అతడు నగరకార్యాలూ రాజకార్యాలూ నిర్వపాస్తూ నగరవాసు లను [వభ వును నంతోషపజచాడు వెక్కూలేల? అలాంటినేర్చరిని ఎవరూ ఎచ్చటా చూచిఉండరు విని ఉండరుకూడ ఇది లెన్సగా విజ్ఞులచే ఇలా చెప్పబడింది=

5్‌8 పంచతంతె (వభువునకు హిత మైనదాన్ని చేసేవాణ్ణి (వ్రజలు ద్వేషిస్తారు (పజాపాత కార్యాలుచేసివాజ్ణి (వభువు అధికారంనుండి తొలగిసాడు ఇలా మహత్తరవిరోధళ€ ఉండినా రెండిటినీ (వాగత్తగా) నిర్వహించేవారు అరుదుగా లభిస్తారు మూ అథ్రైవం గచ్చతి కాలే దవన్సిలన్య కదాచిద్వివాహః న్మమ్బ వృత్తః తత్ర తేవ సర్వే పురనివాసినో రాజసన్నిధిలో కాళ్ళ నమ్మానపురన్స్నరి మామని భోజితా వస్త్రాదిభిః సత్మ్బృతాళ్చ తతో వివాహాన్నన్తోం రాజా సాన్సి పురః నస్వగృహమానీయాభ్యర్చితః అథ తస్య నృపతేల్పుహనమ్మార్దనక ర్లా గోరమ్మో నామ రాజ సేవకో గృహాయాతోఒవి తేనానుచితస్టాన ఉవవిషో౭వజ్ఞి యాఒర్దచన్దం దత్వా నిస్సారితః సొఒపి తతః (ప్రభృతి నిశ్వసన్నపమానాన్న ర్మాతావప్యధిశేతే కథం మయా తన్య థాజ్జవతే రాజప్రసాదహానిః కర్తవ్యా" ఇతి చిన్నయన్నా స్తే ఆథవా కిమనేన వృథాళరీరళోషణేన న కిజ్బిన్మయా తస్యాపకగిర్తుం శక్యమితి అధవా సాధు చేదముచ్యతే... శో గ్‌ ౪ యో హ్యపకర్తుమళ క్తః కువ్యతి కిమసౌ నరోఒత్ర నిర్హజ్ఞః ఉత్పతితోఒవీ హి చఛచణకః శక్తః కిం (భాస్ట్రకం భజ్కా-మ్‌ తీవ్ర ఆ ఇలా కాలం గడుసుండగా ఒకప్పుడు దంతిలనీకి వివాహం జరిగింది ఆ పెండ్లికి ఆతడు నగరవాసులందరినీ రాజసన్నిధి (మంగతి. సేనావతి మొదలగు] వారిని నగౌరవంగా ఆహ్వానించాడు. విందుచేశాడు వస్తాదులతో సత్క రించాడు, నావాంతర్వాత మహారాజును రౌణివానంతో (తన గృవానిక్సి అవ్వానించి గౌరివిం రాడు ఆంత రాజభవనంలో సమ్మార్జనం కనవు ఊడ్చడం్భిచేసే గశోకంభ డం అనే రాజ వకుడు దంతిఎని ఇంటికివచ్చియు ఆనుచితస్తానంలో (గొప్పవారిస్థానంలో కూర్చుం డడంవల అవ థి గై , ప! క అవమానకరంగా దంకిలునిచే అర్హచం[ద్మ్యవయోగంతో (మెడమీదచేయి యించిగెంటించడంతో) వెళ్ళగాట్టబడ్డాడు అది మొదలు వాడు నిట్టూర్పులువిడున్తూ అవమానంతో రా (తులందును నిద్రించడంలేదు. నేను ఈ భాండపతికి (శ్రీమంతునిక్కి శాను[గ్రహభంగం ఏలా గల్గించాలి ? అని చింతిన్తూండేవాడు ఇలావ్యర్థంగా (దిగులుతో) శష్మించడం దేనికి? నేను అతనికి ఏవిధమైన కీడుచేయజాలను విజ్ఞులు దీనిని ఇలా లెస్సగా తెల్పారు దో

మ్మితభేవమ్‌ 59

అపకారంచేసే శకిలీని మానవుడు సిన్గవీడి వ్యర్థంగా కోవంపొందరాదు శనగగింజ (ఎంతగా ఎగిరివడినా భాండలిని పగుల గొట్టలేదుగదా ఇ

మూ అథ కదాచిత్‌ వత్యూషే యోగన్నిదాం గతస్య రాజ్ఞః శయ్యా న్తే మార్టనం కుర్వన్నిదమాహ- అపొ ద_క్రాలన్య మసూద్‌ దృప్తత్విం యర్‌ రాజమహిషీమాలిజ్లతి తచ్చుత్వా రాజా సన్యమృమముత్థాయ తమువాచ ఖోఖో గోరమృ నత్యమేతర యత్‌ త్వయా జల్ప్చితమ్‌? కిం దేవీ దంతిలేన సమా లిజ్లితా *_ ఇతి గోరమృః (ప్రాహ-”దేవ ర్యాతిజాగరణేన ద్యూతాసక్తన్య మే బలాన్ని(దా నమాయాతా తన్న వేద్మి కిం మయాఒభిహిశమ్‌

అ అంత ఒకనాడు (ప్రాతఃకాలంలో రాజు మసకని[ద్రయందుండగా అతని (రాజు మంచందగ్గర కనవు ఊడ్డుతూ ఇలా అన్నాడు. ఆహా దంతిలుని పొగరు టోతుతనం ఫట్టపురాణిని ఆలింగనం చేనుకుంటాడు దానిని విని రాజు తొట్టబాటుతో లేచి ఆతల్లి అడిగాడు-ఓరోరీ గోరంభ న్నీవు పల్కింది సత్యమేనా? పట్టపురాణిని దంతిలుడు కౌగిలించుకొన్నాడా ? గోరంభుడు ఇలా ఆన్నాడు. మహారాజా జూదంవ్యుస నంతో రా తీఆంతా మేల్కొన్ననాకు ని దముంచుకొనివచ్చింది ఏమన్నానో తెలియదు

మూ రాజా సేర్ష్యం న్వగతమ్‌ - ఏష తావదిన్మద్భృ హేఒ(వ్రతిహతగతి _న్తథా దంతిలోఒవి తత్‌ కదాచిదనేన దేవీ సమాలిబ్యమానా దృష్టా భవివ్యతి. తేనేదమభిపాతమ్‌ ఉ_కృజ్బ--

ల్లో యద్వాజ్బతి దివా మర్త్యో ఫీక్షతే వా కరోతి వా తత్స్యప్నేఒపి తదభ్యాసాద్‌ (తూతె చవాఒథ కరొతివా కశడ

అ 5జు అనూయతో తనలో ఇలా తలంచాడు- ఈ గోరంభకునికివలెనే దంతిలునికి మా భవనంలో తిరుగటానికి ఆటంకంలేదు అందుచే వీడు వమవా౮ాణిని ద౦తిలుడు కౌగిలించుకొనగా చూచి ండవచ్చును కనుకనే వీడు (గోరంభుడు) ఇలా వల్కాడు విజ్ఞులచే ఇలా చెవ్చబడింది

మానవుడు వగలు దేనిని కోరునో చూచునో చేయనో దానినే అభ్యాసకార ణంగా న్వవ్నంలోనూ పల్కును చేయును

60 పంచతంశశై' మూ తథా చ- శ్లో శుభం వా యది వా పానం యశ్నృణాం హృది నంస్థితమ్‌ సుగూఢమవి తద్‌జ్టేయం స్వపవ్నవాక్యా త్తథా మదాత్‌ 14న అ అటులనె-మంచిదిగాని శెడ్డదిగాని ఏభావం మానవుల హృదయంలో ఉండునో ఆదీ(ఆ భావం) ఎంతో గోప్యంగా ఉంచబడినదైనా స్వప్నవాక్యంవల్లనో మాదళదవ్య సేవనంవల్టనో (పకటితం అవుతుంది మూ అథవా న్ర్రీణాం విషయే కోఒ్యత నన్దెహః? ల్‌ జల్పన్లి నార్జమన్యేన పశ్యంత్యన్యం నవిభమాః హృద్గతం చింతయంత్యన్యం (వయః కో నామ యోషితామ్‌ కేశి అ ఇక స్త్రీల విషయంలో నందేహమేముంది £ ఒకరితో (ఆత్మీయంగా మాట్టాడుతారు ఇంకొకర్ని విలాసంగా చూస్తారు ఇక వేజొక్షర్ని మనస్సులో ఆలోచిస్తారు (ఇలాంటప్పుడు స్త్రీలకు (నిజమైన్స్యపియడు ఎవర్య ? లా మూ అన్యచ్చి-- ళ్టో ఏకేన స్మితపాటలాధరరుచో జల్బ న్య్యనల్పాతరం పీక్షకిన్తేటన్యమితః స్పుటత్కుముదినీపుల్లోల్లనల్లోచనాః దూరోదారచరిత్రచ్యిత్రవిభవం ధ్యాయంతి చాన్యం ధియా కేనేత్సం వరిమారతోఒర్హవదివ (ప్రేమా స్తి వామ్యభువామ్‌ 147 థి థి అని శ్‌ ఆ మరియూ-ఒకరితో చిరునవ్వుచిండిన్తూ లేయెరుపు పెదవుల కాంతులు వెదజల్లుతూ ఎక్కువగా మాట్లాడుతారు మరొకరివైపు పూర్తిగా వికనించిన కలువ వంటి కన్నులతో విలాసంగా చూసారు ఇక మనస్సులో దూరస్థుడూ దాతయూ విచిత చరి[తుడూ బక్యర్యయుక్షడు ఆయిన వేతోక వురుషుబ్ది ధృానిస్తూంటారు. ఈ వాన లోచనలక నిజమైన (యేమ ఎవరియందు పరిమార్థంగా గలదో తెలుపసాధ్యమా (ఎవరివై లేదేమో?)

మితభేదమ్‌ 61 శ్లో నాగ్ని సృృష్యతి కాష్టానాం నాపౌనాం మషొోదధిః నాంతకః సర్వభూతానాం న వుంసాం వామలోచనా 148 అ అగ్నికికిజ్జిల (కాల్బిం)వలన సమ్ముద్రానికి అనేక నదుల సమాగమం) వలన యమునికి నర్వభూత ముల(నంహారం) వలన వామలోచనకు అనేక వృరుషుల (నంవర్య-ం వలన తృ వ్రిలేదు ల్లో రహోనాస్తిక్షణో నాస్తి నాసి (ప్రార్ధయితా నరః తేన నారద నారీణాం నతీత్వముపణాయతే 149 ఆ ఒంటరితనం అభింపకపోవడం తీరిక లేకుండడం (ప్రార్థించేవాడు సమకూరకపోవడం ఇత్యాదికంచే ఓ నారదా స్త్రీలకు పాత్మివత్యం సిద్ధిస్తుంది శ్లో యో మోహాన్మన్యతే మూఢో రక్తేయం మమ కామినీ స తస్యా వశగో భూత్వా భవ్మేత్కీడాశకున్తవత్‌ 150 అ శఈ కామిని నాయందు అనురాగవతి -ఆని ఎవడేని అజ్జానంనలన త లంచెనేని వాడు ఆమెకులోఐడి (కీడాపక్షీవలె అగును ల్డో తాసాం వాక్యాని కృత్యాని స్వల్పాని సుగురూణ్యవి కరోతి నః కృతైైర్ణోకే లఘుత్వం యాతి సర్వతః 1! అ న్రీల వాక్యములు పనులు-అవి మిక్కిలి. చిన్నవిగానీ _ లేక మిక్కిలి గొప్పవిగాన-చే సేవాడు లోకంలో అన్నివిధాల చులకనయైై పోవును శ్లో స్రీయంచ యః ప్రార్టయతే నన్నికక్షం చ గచ్చతి ఈషచ్చ కురుజే సేవాం తమేవేచ్ళంతి యోషితః 152 అ స్రీలు తమ్ము (షార్డించేవానిని నమీపానికి వచ్చేవానిని_ ఏకొద్దియో సేవచేసే వానిని కోరుదురు ళో అనర్థిత్వా న్మనుష్యాణాం భయాత్ప్సరిజనన్య చ మర్యాదాయామమర్యాదా?ః శ్రీయ స్తిష్టంతి సర్వదా 158 అ కోరేపురునులు లేనందువలన సేవకజనభయంవలను దుష్టస్త్రీలకూడ

62 పంచతంకే సర్వదా మర్యాదగా ((విశుద్ధంగా [పవర్రిసారుం శ్లో "న్హాసాం కశ్చిదగమ్యోఒ న్తీ నాసాళ్బ వయసి ఫ్థితిః ను! న అజాత థి విరూపం రూపవన్తం వా వుమానిత్యేవ భుజ్జితే 15్‌కీ అఆ ఈస్త్రీలు, గమ్యాగమ్యవిచారంగాని బాం వృద్దొది పరిశీలనగాని విరూన నురూపాదివిచషణగాని చెయరు కేవలపవురుషుడు-అని అనుఖివి స్తారు శ్లో రక్తో పి జాయతే భోగ్యో నారీణాం కాటికా యథా ఘృష్యతే యో,దళాలమ్బీ నితమ్చే వినివేశితః 1155 ఆ ఆనుర కవురుషుడు వీరెవలె స్త్రీలకు ఖోగ్యపదార్థం అగును వాడు దళో లందియై నితంబ-వినివేశితుడై ఘర్షితుడగును (దళాఒకామావస్థా- ఏరఅంచు] జా జ అనగా కాంతలు తాముకోరిననీరెను అంచులు (వేలాడునట్టు నితంబముల ధరించి వాటిరాపిడిచే ఎలా ఆనందిసారో అలాగే తామువలచిన పురువునికి కామావస్థా చళను గల్గించి నిత్రంవాదులపై జేర్చుకొని రతిమిర్షణచే ఆతన్ని అనుభవిస్తారు ల్లో అలక్తకో యథా రక్షో నిష్పిడ్య పురుషన్తథా అబలాభిర్చలా[ద్రక్తః పొదమూటే నిపాత్యతే 156 ఆ స్రీలు లతుకను ఐలంగాపిండి ఎలా పాదాలకు( పారాణిగ్రొపూనికొందురో ఆలాగే అనురకవురృషని కౌగిలించుకొని తమ పాదాలపై వడవేనికొంటారు ల మూ ఏవం స రాజా బహువిధం విలప్య తతృభృతి దంతిలన్య (పసాదపరాజ్మఖః సజ్టాతః కిం బహునా* రాజద్వార్యపవేళోఒవ్‌ తన్య నివా రితః దంతిలోఒవ్యకస్మాదేవ 'వ్రసాదవరాజ్ము ఖమవనిపతిమవలొక్య చినయా మాన- అహో స్తద్ధు క్షేద్రమ్షచ్యతే శో అ కోఒర్థాన్‌ (పావ్య న గర్వితో విషయిణః కస్యాపదోఒ"స్తం గతాః శ్రలిః కస్య న ఖజణ్జీతం భువి మనః కో నామ రాజ్ఞాం ఛచ్‌యః* కః కాలన్య న గోచర్వాన్తరగతః కోఒర్టీ గతో గౌరవం కో వా దుర్ణనవాగురాసు పతితః క్నేమేణ యాతిః పుమాన్‌ 157

మితభేదమ్‌ 68 అ ఇలా ఆ భూపతి పెక్కుభంగుల విచారించి అదిమొదలు దంతిలని యెక అనుగహవిముఖడాయెను. అధికిమేల? రాజ పవేశంకూడ అతనికి నిషిద్ధం ఆయింది దంతిలుడును [1పభవు అకస్మాత్తుగా అను గహళాన్యుడు ఆసుట గాంచి ఇలా విచారించాడు ఆపహా_ విజ్ఞులు ఇలా నత్యం పల్కారు- సంవదలపొంది గర్బంలేనివాడు విషయలంపటదుడై. ఆపదలందనివాడు స్రీలచే మనస్సు ఖండితం కానివాడు రాజులకు (నిత్యం) ఇష్టమైనవాడు మృత్యు పాళంలో చిక్కనివాడు యాచకుడై గౌరవమందినవాడు _ దుమ్టల (కపటములనే వలలల్లో జిక్కి త్మేమంగా బయటవడినవాడు ఎవరుగలరు ? (ఎవరునులేరు) మూ తథాచ శ్చ కాకే శౌచం ద్యూతకారే చ సత్యం నర్చే క్షాంతి౬ స్ర్రీషు కామోపకాంతిః. క్రీబే ధైర్యం మద్యపే తత్త్వచినా రాజా మితం కేన దృష్టం [శుకం వా 158 ఆ ఆటులనే.కాక్రియందు పరోశుద్దత? జూదగానియందు నత్యం వాము యందుఓర్సు స్త్రీలయందు కామోపళాంతి నపుంనక నియందు ధైర్యం (తాగుబోతు నందు వేదాంతవిచారం రాజమి(తుడగుఎం ఇవి ఎనదూ చూచిఉండడు వినిఉండడు మూ అపరం మయాన్య భూవతేరథవాన్యస్యావి కన్యచిద్రాజనమ్బం ధినః స్వప్నేఒవి నానిష్టం కృతమ్‌ తత్కిిమేతిత్‌ పరాజ్ముఖో మాం (ప్రతి భూవతిః-ఇతి ఏవం తం దంతిలం కదాచి(ద్రాణద్వారే విష్కమ్మ్భితం విలోక్య నమ్మార్టనకర్తా గోరమ్మో విహస్య ద్వారపాలానిదమూచే-_ భోఖో ద్వార పాలాః రాజ్యవ్రసాదాధిష్టితోఒయం దంతిలః న్వయం ని(గ్రవోను[గహకర్తా చ తదనేన నివారితేన యథాహం తథా యూయమవ్యర్థచన్ద్రభాజీనో భవిష్యథ స_ నూనమిదమన్య గోరమృన వ్‌త్రమ్‌ త్చుత్వా దంతిలళ్ళి _న్తయామాన గ్‌ సస్య చేష్టీతమ్‌ అథవా సాధ్విదముచ్యతే-

66 పంచతం,తే ళో ఆకులీనోపి మూర్టోఒపి భూపాలం యోఒత "సేవతే అపి సమ్మానహీనోఒవి స నర్వ్మత పవూజ్యతే 159 అ మరియూ నేను ఈ రాజునకుగాణ లేశ రాజసంబంధ్‌ యైన ఏ ఇతరునికి గాని న్వష్నంలోనూ. అ(వియం చెయలేదు ఆలాంటప్పుడు రాజు నాఎవయంలో ఏవుఖుడు అగుటకు కారణం ఏమి? ఇ౮ఉండగా ఆ దంతిలని ఒకినాడు రాజ ద్వారంలో (ద్వారపాలకుడునిరో ధింపగా జూచి సమ్మార్జపక ర్తఆమిన(క8సువు ఊడ్చే గోరంభుడు నవ్వి ద్వార పాలకులతో ఇలా ఆన్నాడు- ఓరోరి ద్వారపాలకులారా రాజున్ముగహంపొందిన ఈ దంతిలుడు స్వయంగా దండింపను అను[_చగహింపన్ను సమ ర్థుడు అందుచే నివారింతురేని నావలెనె మీరూ అర్హచంద్మపయోగం ( మెగపట్టి గెంటింపబతడం ) ఫొందెదరు దానిని విని దంతిలుడు ఇలా విచారించాడు. ఇడి నిజంగా ఈ గోరంభుని పనియే పెద్దలిది చక్కగా చెవ్పారుం కులహీనుడుగాని మూర్జుడుగాని ఎవడేని ప్రభువు సేవిస్తే వాడు గౌరవ హీనుడైనా ఆంతటా గౌరపింపబడును శ్లో అవి కావురుషా భీరుః స్యాచ్చేనృపతి సేవకః తథావి న పరాభూతిం జనాదాప్పోతీ మానవః 160 అ కత్నితుడూ. పిరికివాడూ అయిననునుష్మడ.ను రాజ సేవకురై వన్య జనులవలన అవమానంపొందడు మూ ఏవం స బహువిధం విలప్య విలక్షమనాః సోద్వేగో గత - (వభావః స్వగృహం నిశాముఖే గోరమృమాహూయ వస్త్రయుగలేన నమ్మాన్యేద మువాచ-. భృద మయా న తదా రాగవళాన్నిఃసారితః యత_స్త్వం బ్రాహ్మ జణానామ్మగతొ౬నుచితస్థానే సమువవిహ్షో దృష్ట ఇత్మపమానితిః తత్‌ కమ్యతామ్‌ సోఒవి న్వర్గరాజ్యోపమం తద్వస్ర్రయ.గ లమాసాద్య పరం పరితళోబషం గత్వా తమువాచ. ఖో (శేషిన్‌ వ్వాన్తం మయా తేతత్‌ తదన్ష్య సమ్మానన్య కృతే పళ్య మే బుద్ధిివ్రభావం రాజ(ప్రసాదజ్బు ఏవముక్త్వా సవరితొషం న్మిష్కాలన్తః సాధు చేదముచ్యతే.

వ కథ్రేదమ్‌ శి క్లో. సోశేనోన్నతిమాయాతి స్తోశేనాయాత్యధొగతిమ్‌ అహో సుసద్భ+ీ చెష్టా తులాయష్షేః ఖలన్య ళ 181 అ ఇలా అతడు బహువిథముల ఫిలపించి లబజ్జితుడూ వ్యాకులితుడూ కళా విహీనుడు ఆమి తనయింటికి (సోయి సాయంకాలం గోరంభ్రుని కిలివించి వస్రయుగ ళంత్తో సన్మానించి ఇలా అన్నాత = మిత్రమా నిక్ను ఆనాడు (క్రోధంతో గంటింవబేక్రు శాస్తి నీవు (గ్రాహ్మాణులయెదుట అనుబితస్థానంలో నముపవివ్రుకవై క నబడదడంతో ఆవ చూనం పొందావు దానిని షఉమింవుము అఇతతును | గోరంభుడి మ్య న్యర్గరాజ్యతుల్యంగా ఆ వస్త్రముభజంటను పౌంది మిక్కిలి సంత్సుమ్ముడై ఆతనితో[దంఉిలునితో ఇలా వల్దాడు కక్ష శేష్టీ నేనునీ ఆదోషం షమింద్రాన్సు శ్ర న న్మానానిక్లి బదుబుగా నాబుద్ది పభావ9ిత్రో [నీక్సు రాజాన్తు.గహం ొడ్తుముి ఇలాపల్కి. నంతోషంగా వెళ్ళాడు పండిత్తులు ఇలా చక్కగా అన్నాఠ్తు ఆహా [తానుకల్ద (క్తులాద్రంతము) ఖలునిబష్ట ఈశెండు మిళ్కీలి నద్చ కాలు ఆల్నంతోమైకి హోవును ఆఅల్పంళ్లో శ్రిందికివచ్చును. మూ శతతళ్ళాన్యేత్యుః న గోళమ్మో రాజకులం గత్వా యోగని(ద్రాం గళన్య భూవకేః నమ్మార్షన(క్రియోం కుర్యన్నిదనూహ- ఆవో అవివేకోఒన్మ ద్భూవతేః యత్స్పురీషొత్సర్గమూచ రం శ్చిర్భటీభక్షణం కరోతి త్మృచ్చుక్వా రాజొ సపిన్మయం తమువాచ-_ రేగే గోఠరమ్మ కిమ్మవ్రస్తుతం అపసి? గృహకర్మకళం మత్వా త్వాం న వ్యాపాధయామి కి త్వయా కదాచిదహమేవంవిదేం కర్మ నమాచరన్‌ దృష్టః సోఒ౬,ఖవీత్‌..* దేవ ద్యూతానక్రన్థై క్యా౭జాగరణేన ఛమ్మార్టనెం కర్వాణస్య మమ ఐలాన్ని(ద్రా నమాయాతా తయాధిన్టితేన ఘయా శిజ్చిజ్జల్సితమ్‌ తన్న వేద్మి తత్ర్రసాదం కరోతు స్వామీ నిద్రావరవళన్య ఇతి ఆ పిమ్మట మర్శదినేం ఆగోరంభుడ్తు రాజభీవనమేగి కనక నిద్రలో రాట్లానకు [(మంచంసమీపంలో] కనవుఊక్కుచ్చు ఇలా అన్నాడుం అయ్యా మన ప్రభున్ల వంత ఆఫ్‌వేక్సి నులవినర్జనంచేన్తూ గోనకాయ ఏంట్టుర్నాడు దానిని వినీన రాజు ఆళ్చర్యంపొంది

88 పంచతంే వానితో [గోరంభునికో] ఇలా అన్నాడు ఓరోరి గోరంభ ఎందుకు ఆ|ఫ్రస్తుతం పదరులున్నావు ? ఇంటివనులు చేనెవాడివి అని తలచి నిన్ను చంపుటలేదు నేకు ఎప్పు _డెనా ఇలాంటి పనిచేన్తూ ఇండగా నీవు చూచినావాి అతడు (గోరంభ డు బదులు ఆన్నాడు ద్యూతవ్యసనంతొ రా(తఆంతా మేల్కొన్న నాకు న్మిదమ.ంచుక వచ్చింది అమత్తులో ఏమి వదరినానో త్రైలియదు న్మీదమత్తు వానిని [పభ వులు కరుణించాలి

మూ వవం (శక్వా రాజా చింతితవాన్‌_ యన్మయా జన్మా న్తరే పురీషొత్సర్గం కుర్వుతా కదావి చిర్భటికా న భక్షితా తద్యథాఒ౦ం వ్యతికరో ఒసమావ్యో మమానేన మూఢేన వ్యాహృతః తథా దంతిలస్యాపీత్తి నిశ్చయః తన్మయా న్యయు_క్తం కృతం యత్స వరాకః నమ్మానేన వియోజిత న తాదృ క్పురుషాణామేవంవిధం చేష్టితం సమావ్యతే తదభావేన రాజకృత్యాని ప్రౌగ్ర కృత్యాని చ సర్వాణి శిథిలకాం 'వ్రజ_న్తి వవమనేకధా విమృశ్య దంతిలం సమాహూయ నిజాజ్బవస్తాాభరణాదిభిః సంయోజ్య స్వాధికారే నియోజయా మాస అతోొ౬హం (బవీమి- యో న పూజయతే గర్వాత్‌ ఇతి

అ దీనినివిని రాజు ఇలా విచారించాడు -వేను జన్మాంతరంలోన్తూ మలం వదులుతూ ఎన్నడూ దోనకాయయ తినలేదు ఈమూఢుడు చెవ్పిన ఈవ్యననం నర్రా ఎలా అనంభచమోంఆలాగే ద+తిలునియెడను నిళ్ళయంగా అనంభవం]| అగున్నం అందు వల్లి ఆదీనుజ్జి నన్మానరహితుని చేయడం యుక్తం గాదు అలాంటి వురుషులయెడ్ష ఇలాంటి దుష్ట )వ్యవజోరం నంభవింపదు ఆతడ.లేక రాజకార్యములు పొరకార్యముల్స అన్నీ శథిలమనుచున్నాయి.. ఇలా పెక్కుభంగుల విమళ్శించి దంతిలుని _ ప్రిల్రిప్షిల్చి న్వేయవస్త్ర భూవణాదులతో[సత్కరించి] అలంకరించి పూర్వాధికారలో నియమించాడు ఆంద్లుచే ఇలా నేను చెప్పుచున్నాను (ఎవడు గర్వంచే-గౌరవింవడో. ఇత్యాది) యో పూజయికే గర్వాత్‌-ఇత్యాది

మూ నజ్టోవక ఆహ-_ భద నవమేవై తత్‌ యదృవతాభిపిత్రం తదేవ మయా క _ర్తవ్యమ్‌ ఇతి నవమభిహితే దమనక _న్తమాదాయ వింగలక సకాళమగమత్‌ అహ చ... దేవ వష మయాఒ౬నీఈ న సంజీవకః ఆ్రధ్దునా

మిత భేదమ్‌ 67 దేవః ([పమాణమ్‌ నంజీవకో౬వి తం సాదరం [1వణమ్యాాగఈ నవినయం స్థితః వింగలకోఒవి తన్య వీనాయతకకుద్మతో నఖకులిళశాలజ్క్బృళతం దక్షిణపాణి ముపరి దత్త్వా మానప్పరఃసరమువాచ_ అవి శివం భవతః? కు న్వ్వమన్నిన్‌ వనే విజనే సనమాయాలొఒసి? తేనాప్యాత్మవృక్నాంతః కథితః యథా వర్డ్‌ మానేన సహ వియోగః నజ్జాతన్త్హథా సర్వం నివేదితమ్‌.

ఆఅ నంజీవకుడు ఇలా అన్నాడు- మ్మితమా ఇదికటులే నీవు చెప్పినట్లే నేను చెసెదను ఇట్టుచెప్పిన తర్వాత దమనకుడు అతనిని తీసికొని పింళకనివద్దకు వెళ్లాడు ఇలా అన్నాడూ్యువభూ ఇడిగో ఆ సంజీవకుణ్ణి తెచ్చాను నంజీవక డును అత నికి ఆదరంగా (వణమ్‌ళ్లీ వినయంతో ఎదుట కూర్చుండెను పీంగళకుడును బలిసిన విశాలమైన మూపురంగల అతనిపై (నంజీవకనివై ) వ_క్రాలవంబిగోళ్ళవె (వకాశించే కుడిచెతిని ఉంచి గౌరవపూర్వకంగా ఇలా పల్మాడు- తాముక్షేమమో ఈ నిర్ణనారణ్యా నికి ఎచ్చటకుండి. (ఎందులకు) వచ్చినారు అతడుకు తనివృత్తాంతం-వర్థమాను డు వదఠలినది మొనలు నంఛఎంచినదంతా నివేవంచాడ

మూ త్మచ్చుత్వా వింగలకః సౌదరతిరం తఉమువాచ- వయన్న న భేతవ్యమ్‌ మద్భుజవజ్ఞరవరిరక్షి తేన యతఖథ్షేవ్చృం త్యృయా౬రునొ వర్తి చవ్యమ్‌ అన్యచ్చ నిత్మం మత్సమీవవర్తినా భావ్యమ్‌ యతఈ కారణుగ్‌ బహ్వాపాయం రౌ్యదనత్త్వనిషేవితు వనం గురూణామపి సత్త్వానామసేవ్యమ్‌ కుతః శవ్చలోజినామ్‌ ఏవముక్త్వా నకల మృగపరివృత్‌ యమునాకచ్చనమవ తీర్కోదళ్యగహణం కృత్వా స్వేచ్చయా తదేవవస్‌ం 'వ్రవిష్టః తతశ్చ కరటక చమనకనిక్నిప్తరాజ్యభారః నంజీవకేన నహ _ సుభాషితగొప్పీరనుభవన్నా స్తే అధవా సౌధ్విదముచ్యతే

ళ్జో యదృచ్చయాప్యువగతం నకృతృజ్జనసంగతమ్‌ భవత్య జర మత్యంతం నాభ్యాన్యక్రమమీకతే 189

అ దానిని వీని పింగళకుడు మిక్కిలి ఆఅదంంగా కలా పలాడ_ మ్మతమా?

భయపడకుము ఇప్పుడు నా భుజపంజరవరింక్షితడవై సీవు స్వేచ్చగా ఉండుము

క! వంచీతం తే మరీయో సిత్యర నాకు సమీవవ క్రీపికమ్మి ఏనన్‌గా =పేక్కుఆపడలుగలదీ భయం కరజంతువుంచె మేవిత వలో అయిన ఈ ఆక్రఏితో పెద్దపెద్ద జంతువుడే ఉండలేవు ఇక గటికతినే ఏవంజి)ి బాకి విషయరా ఏమనాలి ఇలా ఆన్‌ సర్వజంకళుపరివృతు డె యవుసాతీరం' దిగి సీక(క్రాగ్‌ ఆ ఆడవినే _పవేశించాడు పిమట కఠటక దమనకుల వై సమ స్తరజ్యభారంటించి నంజీవకుసితో సుభాషీలగోష్టులసువం అనుభవించసాగాడు విజ్ఞులు ఇగ్‌ తెస్సుగో ఆన్నారు. యిదృచ్భగో అనుకోకుంజా ఉకసౌరిమైనా నజ్జిన నౌంగత్యర6 గల్గినచో ఆత్‌ మక్కలి ఆటకం (మునఠితనంతలేనిది) అగును ఆజ్యాస్మక్ర మాన్ని ఆపేక్కింపదు మూ సంజీవకేనాప్యనేకళాస్తాావగాహనా దుత్పన్న బుష్ధిప్రాగల్బ్యేన _స్తోవైరేపాహో ఫిర్మూఢథమతిః పింగలకో థీమోం_స్తశో కృతా యశౌరణ్యథర్మా త్వియోజ్య సగ్రామథర్మెషు నియోజటితః కిం ఐహునా* (ప్రత్యహకత వీంగటలక్‌ సంబీవూవేవ శ్రేవలరా రహాని మర్యష్రయతః శేషః సర్వొజువీ మృగటనో డ్రూర్రి భూత న్తిష్షతి కరటకదమనకావపి (ప్రవేశం న లభేత్‌ అన్యచ్చ సింపూపరా (శ్రమాభావాఠ్‌ నర్య్వోఒవి మృగజనస్తో చ శ్చగాలౌ షథావ్యాథఢీభాథికా. ప్రక్రాద్రి తశ మా (శ్రిత్య స్టీతొక ఉక్రద్చూవు శ్లో ఫిలహీనం నృపం భృత్యాః కులీనడువీ చోన్నతమ్‌ నన్త్యజా్యాన్య(త్ర గచ్చళతి చుష్కం వృష మిపొబ్దడాః 169 ఈ నంజీవకుడును అనేక శాస్త్రావగాహనలచే జనించిన [పతిధానై సబ థం వఠన కొలది వీనములతో మూఢబుద్దియైన వింగలకుని. ఢీమంతుని చేసాడు ఆండ్షవల ఆతడు. వీంగశేక డు ఆఓవీక ఉర్మాలనుగహింసా ఈద్స్‌ వదఠే [గౌమ్మధిర్మాలను (చయాాధక్కం ఇళ్యొది అనునరింపనౌగాడు. పెక్కులేల (వతిడినలీ వింగళిత్ర నంజీవక లే కేవీ లం ల్‌హాన్యంగౌ మర్యత్రణచస్తై రు తక్కీన నమ న్రపరిజనం దూరంగా ఉండేది కరీటకదిమనక్సిలు కూడ పవేశం పొందర్తైఠి మరియా నీంపాం. పఠా (కమం కేనిదగుటజే (వేట మ నిడంతో) నమ్నన్దజంతువులూ- ఈ నక్కిలుతెండూ ఆకలఠిశే వ్య్యవవే హఢితముతై ళ్‌ డిక్కున (కొంతదూరంతో) కూర్చుం గేలి

మ్‌తభేదమ్‌ శ్రి వండితులిలా అన్నార్‌ = వఎవు ఉక్నతుడూ సతు లీనడూ అయినా కవ్కశరీరుడూ నివృలడూ అయికే అతన్ని నేవకలు- వృజం ఉన్నతమూ నత్కుఠీనమూ (ఆ మా డిశాతికిము) అయినా ద్నొ పకులవలె వదతి వేతాకి చోటిశేగుదురు మూ తథా భం శ్లో అపి సన్మానసంయుక్షైః కుఠీనో భ_క్రితత్పరా! లు కానీ వ వృదత్తిభణ్గాన్మ్నహీపాౌలం త్యజ _న్వ్యేవ పీ సేవకాః 164 ఆ ఆటులకే- గౌరవయుక్తులూ సత్కులీనులూ స్వామిభక్రితత్పరులూ అమున సేవకులుగూడ వృ ర్తిభంగమైతే ఆంగో వేతనం లభించనీచో ప్రభువును వదతి వేస్తారు మూ అన్యచ్చ-- ఖ్జ కొలాతిక్రమణిం వృత్తేర్యో న కుర్వీళ భూపతి! ॥ కదౌచీత్తం న ముజ్బుంతి భదర్తితా అపి సేవకా! 165 అ మరియూ వేతనం ఇవ్వడంలో “సమయాన్ని దొటసీ (ఉచిత నమయంలో వైతనం ఇచ్చే) (వల పు చీవాట్టుపెట్దేవాస్టై నా సేవకులు ఆతన్ని విప్పటికీ విడువరు మూ తథా న కేవలం సేవకా ఇళ్టమ్ఫూతాః యావత్సమ న్తమహ్యేత జ్ఞగత్‌ పరన్పరర భకణార్టం సామాదిథికుపొటై స్తష్టతి తద్యళా - లో దేళోనూోముపరి ష్మాభృదాతుఠాణాం చికిత్సకాః వణిజో గ్రాహకాణాం చ మూర్జాణామపి వజ్జీతొః 166 ('బ్రమాదినాం తథా చారా థీక్షుకా గృహామేథినామ్‌ గణ్‌కాః కొమినాం చ్నైవ సర్వలోకన్య శిల్పినః 167 సామాదనజ్జిక్షై: పౌశ్సైః ప్రతీక న్తే దీబానామ్‌ తీపజీవంతి ళక్త్యా పొ జలజా జలదాసివ 188

70 పంచతంక్రే అ ఇలా సేవకుల మ్యాతమే గొదు మరేమన- ఈ [పవంచమంతా పర స్పరభషణార్థమై సామాదిఉపాయాలలో (మగ్నమైై ఉంది అదెట్లనగా భూపాలుడు దేశవాసులను= వె ద్యుడు రోగులను వ్యాపారి [గాౌవహాకులను (వస్తువులు కొనువారినీ) పండితులు మూర్ధులను దొంగలు జా(గ్రత్రలేనివారిని వీచ్చగార్యడు గృహస్థులను వేళ్యలు కోసుకులను శిల్పులు నర్వపజలను, సామాద్యు పాయనంని దవ లైన వాకా లతో బంధించి భత్మంచడానికి ఆహా ర్మాతాలు నిరిషిస్తారు కాని జలశాతినులు ((ధాన్యాదిక ము) జలదాలవె (వర్షిందె మేఘాల పై) ఆధాలిపడి వాటిళ_క్రిద్వారా (వర్ష జలఅంనల్ల్భ ఉపజీవితాలై నట్టు వీరంతా రాజు వైద్యుడు మొదల్లై =వారంతాా వారివై (దేశప్రజలు రోగులుమొదలై నవారిపై) ఆధారపడి వారిశ_క్రిచే ఉపజీవితులు అగు చున్నారు అనగా వారులేసీచో పీరి(బ్రతుకు కూన్యం అనిభావం. మూ ఆథవా సౌద్విదముచ్యతే - క్లో నర్చాణాం చ ఖలానాం చ పర్యదవ్యాపహారిణామ్‌ అఖభిప్రాయా న సిద్ధ్యంతి తేనదం వ్వర్తతే జగత్‌ 1689 అ ఇది లిన్సగా చెప్పబడుతూంది =, ఎచ్వములయు _వరధనాపహ రలెన దుష్టులయు అభ్మిపాయాలు సిద్ధించడం్మ లేదు అందుచే ఈ (పపంచం (ఇంతవరకు నలిచిఉంది ళ్జో అత్తుర వాజ్భుతే శామ్యృవో గణపలేరాఖం మధార్తః ఫణీ తం చ ఇకౌజ్బురిపోః శిఖీ గరినుతా సింహో౬వి నాగోశనమ్‌ ఇత్థం యత్ర వర్మిగహన్య ఫఘటనొ శ మ్చారపే స్యాద్దుహే త్యత్రాప్యన్య కథం న థభావిజగతో యస్మాత్‌ న్వరూపం హీ తశ 10 అ శివుని వాము ఆక'థీబాధచే గగవతి ఎలుకను తిన గోరుతు-ం ఆ పొమును కుమారస్వామి నమలీ తినగోరుతూంది ఆ నెమలిని పోొర్వతి సీహం తిన గోరుతూంది. ఇలా శివునీయింటేయందే పఠ్యిగహఫ టిని ఉండినబో ఈ జగత్రనందు ఇతరుల గృవోలలో ఎట్లుండు శో? ఏలనన (పవందం న్వథాపమే అటీిది ళి న! మూ తతః స్వామి[ఫ్రసాదరహతా మళ్దామకజ్ణ పరస్పరం కరటక దమనక్షొ మం్యత్రయతః చత దమనకో టూతే- ఆర్య కరటక ఆవాం వావ

మి తభేదమ్‌ 7] ద్శపధానతాం గతా ఏష వింగలకః సంజీవకాన్సరి _క్తః న్వవ్యాపారపరాజ్ముఖః సజ్జాతః సర్వో౬పి పరిజనో గతః తత్కిం (కియతె" కరటక ఆహ. యద్యవి త్వదీయవచనం న కరోతి తథాపి స్వామీ న్వదోషనాకశాయ వాచ్యః ఉక్తం చ - ల్లో ఆళ్ళణ్వన్నవి బోద్ధవ్యో మం్మతిభిః వృధిపీపతిః యధా స్వదోషనాకాయ విదురేణామ్బికాసుతః క్షా]

అ పిమ్మట రాజాను[గహం లేనివారు. ఆకలిచే గొంతు ఎండినవారు అయిన కరటకదమనకులు వరస్పరం ఇలా ఆలోచించారు దమనకుడు---ఆర్య కరటకా? మనం ఇరువురం అ(పధానులం అయినాము ఈ పింగళ కుడు నంజీవకునియడ ఆనురక్తుడై తిన వనికి (వేటాడుట అనగా జంతువుల చంవుట మొదలైన దానికి విముఖుడై నాడు పరిజనమంతా వెళ్ళిపోయింది కనుక (ఇప్పుడు) ఏమి చెయాలి? కరఎకుడు..-(అతితు)సీమాటను అన్నుసరింపడు అయినా అతిన్ని స్వదోవం్గన.౦డి (రాజ్య పొలనచేయమినుండి) రత్నించడానికి_.లేక మనదొషం లేకండా ఉండడానికి హితం) తెల్ప్చడం ఉచితం పెద్దలు ఇలాఅన్నారు-రాజువినక పోయినా అతనికి బోధించడం మంతులక ర్రిష్యం విదురుడు న్వదోషనివృశ్రికై ధృత రాష్ట్రినికి బోధించాడు

మూ తథా చ_.

శ్లో మదోన్మత్తస్య భూవపన్య కుక్షురన్య చ గచ్చతః ఉన్మార్గం వాచ్యతాం యానన్సి మహామాణశ్రా నమీవగాః 1/2

తతత్వయైష శప్పలోజీ _స్వామినః నకాశమానీఈ _ తత్‌న్వహ_స్తేనార్లారాః కిర్షైతోః

అ అటులనే-(పభువు ఏనుగు మదోన్మ త్తతచే చెడుమార్గాన పోవుచున్నచో నమీపవర్తులై న మహామా ల [ప్రధానమం్మఅ._మావటివాడు నించితులగుదురు

మూ దమనక ఆహ... నత్యమేతత్‌ మమాయం దోషః న స్వామినః ఉ_క్తజ..

న! పంళ్లత్ర ఇతే శ్లో జ్రమ్ముకో పళడుయుద్ధేన వత్రం జాహీ ఢభ్రూత్తినా దూత్తికా వ్రరకాఠ్యేణ (త్రయో దోషాః స్వయంకృళాక 1౯లి ఆ దగ్రమనకుడు ఆన్న్నాడు- ఇద్రి సత్తిం ఈదోష్‌ై నాదే (నభువుడకాడు స్పజ్తలు ఇలోఅన్నారు పొట్టే్యడ్రయ్యద్ధంచే న్‌ క్కం-మేము[దేవశర్మ సన్యాసి] అపాొడ్ల క్రూతిచ్చే ప్రరకార్య్యం(చేయడం)చే ద్రూత్తిక ఇలాషువ్వురు న్వదోషంచె దూష్షితుష్ఞై త్రి కథా-శ్వ దూకీజమ్యుకొాష్తాఢధభూతీ కథా ము కరటక్ష ఆహ కఠమేతక్‌? సోక్షబవీత్‌ ఆషస్సి కన్మింశ్చిద్వివిక్త్యవడే శే వుతాయతనమ్‌ త్తత్ర దేవశర్మా సాక్షు పేర్ముడాజకః (పతివసతి న్మ తస్యాశేకసాభజనద ఎశీగూళ్ళునన్రవిక యవకా శ్రా కాలేన మహతీ వి త్తమాశ్రా నజ్జ్టాతా తతః స న కన్యభిగ్‌ విశ్వసితి నక్తన్న్మి క్రషానరాత్త్‌ తాం మ్మాతాం న ముల్నోత్తీ ఆథవా స్తోధు చేదముచ్యశ్రే_ స శ్లో ఆర్హానామాక్షనే దుఃఖవార్లీతానాం చ రళణే న టై జ ల ఆయే దుఖం వ్యయే దుఃఖం ద్దీగర్జాః కష్తసంధగ్రాయాః గ అ కఠ్రటకడు అడిగా డు-ఇది యైట్టు ! ఆతడ.[దమనక్తుడు] బల్రా షష్ట ఒకానొక నీర్టిన (వ్రదేళంల్లో ఒక్షమర్తం ఉంది ఆంధు దవశర్మ అనె నన నీవ్ససించేవాడు. సజ్జనుల నేకుల్తు ఇచ్చిన- ఫీలుఛని వాస్తోల్కు అమ్మెడ శ్రా కొంిత్ర కాలనీ ఆధికరన్నం అవనిక్తి సమక్తూరిండి ఆం్రదువల్ల ఆతడు విధిని నమ్మడు శ్రా నంచిని చ్హంకనుండి విడువడు తువనయంటలో భండీతులు ఇలా శైన్స్ఫళ్ళాన్నే తేల్ళారు ధనాన్ని నం పోదించడం డ్తుఃఖం నంపౌదిళ ధనాన్ని రిత్సీంచతం ద?ఖం-ఆధాయ( చుఃఖం_వ్యయంతో దుఃఖం... ఇలా కష్టకారకద్దనములకు ధిక్కాథం ళా మూ అథాషాఢభూతిర్నామ వఠవిత్తాపహారగీ ధూ కస్తామరవ్యత్రా డా నా] € తన్య కవ్లా న్దరగలాం లకయిత్వా వృచింతయళ్‌_ అవా మయాస్యే యమః మాతా హ ర్షవ్యా ఇత్తి తద్మత మరే తావక్‌ దృఢశిలాసఖ్బయవకాన్‌భి బ్రజ్లేద్లో

మ్మితభేదిమ్‌ 78 న భవతి ఉచ్చై-స్తరత్వాచ్చ ద్వారే (పవేళో న స్యాత్‌ తదేనం మాయావచనై ర్విశ్వాస్యాహం ఛా్యాతతాం [వజామి యీన స విశ్వస్తౌ కదాచిద్‌ విశ్వానమేతి ఉక్తం చ. లో నిన్సృహా నాధీకారీ స్యాన్నాకామీ మణ్ణిన్యవియః నావిదగ్ధ్గః [వియం (బూయాళ్‌ స్ఫటవక్షా న వజ్బుకః 1/5

అ అంతట పరధకంహరించే ఆషాఢభూతి అనే వంచకుక ఆళనివంకలో ఉండే ఆ ధకవునంచిని(జోలెను) బూచి ఇలా ఆలోచించాడు నేను ఇతని ఈ ధనం నంచిని ఎలా అవహరించాలి ఈ మరిం ఐలిల్బమైన రాళ్ళతో కష్టబడటంవల్రి గోడలకు కన్నంవేయతం సాధ్యగాదు మిక్కిలి ఎతుగా ఉండడంవల్ల ద్వారింనుండి్‌ పోవడం సైతం వీలగాదు అందువలన కపటవాక్కుల ద్వారా నమ్మకం కల్గించి (శివ్యరికం పొందెదను (| శిష్యునిగా చేరదను నమ్మిన అతడు కొంళకాలనికి వూ ర్తినమ్మకం పొందును

ఏజ్ఞులిలా అన్నారు-_ ఆశలేనివాడు (ధనానికి అధికారి కాజాలడు కొము కుడు కానివాడు ఆలంకార్యపియిడుగా ఉండడు నేర్చులేనివాడు (మూర్ణుడు) (సియ వంగా మాట్ల డలేడ న్ఫృుఓవక్త (యథార్థవాది) వంచకుడు. కాదు

మూ ఏవం నిశ్చిత్య తస్యా న్లికమువగమ్య ఓం నమః శివాయ ఇతి

అవే

(ఫోచ్చార్య సాష్టాజ్గం (వణమ్మ్య చ న్మప్మశ్రయమువాచ- భగవన్‌ అసారః సంసౌరోఒయమ్‌ గిరినదీవేోోపమం యావనమ్‌ తృణాగ్నినమం జీవితమ్‌ శరద్యభచ్చాయా సదృ్శకా ఖోగాః న్వవ్ననదృళో మి్యతవ్నత్రక లత్రభృత్యవర్ల నమృన్ధః ఏవం మయా నమ్మక పరిజ్ఞాతమ్‌ తత్‌ కిం కుర్వతో మే సంసార సము[దో త్తరణం భవిష్యతి

అ ఇవ సిశ్చయించి ఆతనివద్ద జ్ఞష ఓం నమః శయ అని బిగ్గరగా (భ కరో ఉచ్చరించాడు సాష్టాంగంగా [ప్రణమిల్దాడు (లేట్‌ వినయంగా ఇలా అన్నాడు భగవన్‌ ఈ సంసారం నిళ్చారం యౌవనం కొండవాగు (సెలయేడ) వలే ఉఊరువడి గలది ఎీవితం తృణాగ్నితుల్యం( క్షణికం) ఖోగాలు శరత్కాల మెఘజ్బాయా

గ్ర పంచతింతే సమాలు మ్యితవు తకళత భృత్యవర్గ నంబంధం న్వప్నసమానం, అని ఇలా _ నేను లెన్సగా [గహించాసు కనుక ఏలా (ప్రవర్షిస్తే నేను నంసారనమ్ముదం దాటగలను? మూ త్మచ్చుత్వా దేవళర్మా సాదరమాహ- వత్చ ధన్యోఒసి య్మత్ప్సధమే వయస్యేవం విర క్తభావః ఉక్తం చ-_ శ్లో పూర్వే వయసి యః కాన్తః న కాన్త ఇతి మే మతిః ధాతుషు శ్రీయమాణేష శమః కస్య న జాయతే 176 అ దానిని విని దేవశర్మ ఆదిరంగా ఇలా అన్నాడు- బిడ్డా ధన్యుడివి. ఏలనన- వథమవయిస్సులోనే (బాల్యంలోనే) ఇంత విరక్రి గలింది. పెద్దలిలా అన్నారు- పథమవయశ్సులో ఎవడు కాంతుడో వాడే కాంతుడు అని నా భావం నరములు శ్షీణించుచుండగా (బలహీనులు ఆఅవుతూండగా) శాంతీ ఎవరికి గల్లదు? శ్లో ఆదా చిత్తే తతః కాయే సతాం సమృద్యతే జరా ఆఅసకాం తు వునః కాయే నైవ చిత్తే కదాచన [777 ఆ సజ్జనులకు మొదట మనస్సునందు పిమ్మట ళరీరింనందు ముసలిత్రన వస్తుంది దుష్టులకు అయితే శరీరంలో మునకితనం వచ్చినా మనస్సునందు వ క్‌ (ఆది) రానేరాదు ఎటిక్తి మూ యచ్చ మాం సంసారసాగరో_త్తరణోపాయం వృచ్ళన్న త్భ్చూయకామ్‌- శ్లో చూదో వా యది వాన్యోఒవీ చజ్జాలోఒవి జటాధరః దీక్షితః శివమ న్హేణ నభస్మాన్లిః శివో భవేత్‌ 178 శ్లో షడక్షరేణ మ న్హ్రేణ వువ్చమేకమవి న్వయమ్‌ శజ్గన్య మూర్ద్ని యో దద్యాన్న న భూయోఒ౬భిజాయతే 179 అ ఇకి నన్ను నంసారనము దం దాటే ఉపాయం ఆడిగొవు దొనినివికము వ్యాదుడుగాని ఇతరుడుగాని చండాలుడుగాని జటాధరుడుగా ని (ఎవక్రైన్సా అగు గోక శివమంత్రదీక్షి కుడై విభు తిపూసికొనునో అతడు శివుడు (శివస్వర్పూప్పుడ్డు_ శివతుల్యుడుు అగును

మి_త్రభేదమ్‌ "76 £ఓ౦ నమః శివాయ ౨ అనే షడడరమం్మతం జవిస్తూ న్వయంగా ఒక పుష్పమైనా లింగంపై న నమర్పించేవానికి మరల వుట్టుక లేదు మూ త్మచ్చుత్వా ఆషాథభూతి స్తత్చాదౌ గృహీత్వా న్యవ్యశ్రయ మిదమాహ.__ భగవన్‌ తర్థి దీక్షయా మేఒను్ముగహం కురు ? దేవళర్మా ఆహ-- అన్ముగహం తే కరిష్యామి వరన్తు ర్యాత్రా తృయా మరమధ్యే న (పవెష్టవృమ్‌ యత్కారణం నిన్సజ్ఞకా యతీనాం (వళన్యతే తవ చ మమావి చ ఉం చ-_ శ్లా దుర్మన్తాాన్నృపతిర్వినళ్యతి యతిః సెక్షాత్‌. సుతో లాలనాద్‌ వి,పో౬నధ్యయనాత్‌ కులం కుతనయాచ్చీల= ఖలోపాసనాత్‌ మెత్రీ చా (ప్రణయాత్‌ సమృద్ధిరనయాత్‌ స్నేహా (పవాసాశ్రయాత్‌ శ్రీ గర్వాదనవేకణాదవి కృషిస్త్యాగార్‌ (వమాదాద్ధనమ్‌ 180 అ దానిని విని అషాథధభూతి ఆతన పొాదములురెండు వట్టుకొని న్యమంగా ఇలాఅన్నాడు- భగవన్‌ అయితే నన్ను దీడతో (శివమం[తోవదేళంతోో. ఆన్యగ హించండి దేవశర్మ ఇలా పల్కాడు-వత్స నిన్న అన[గపిసాను కా ర్యాతివేళ నీవు మరంమధ్య ,ప్రవేశింపరాదు ఏలననగా-నన్యాసులకు నంగరాహిత్యం (పళంన నీయింగా ఉంది కది .కూ నాకూ మంచిది- మె హాళ్ములిలా అన్నారు= (వభవు దుర్మంతంచే (చెడు సలహాలచ్చే-నన్యానీ విషయనం ంచేఎ ప్యుళుడు వాత్సల్యంచే((పేమచే) వివుడు అనధ్యయనంచే కులం కప్పుత్రునిచే సౌశీల్యం దుష్టజన సేవ చే-వై (త్రి స్నేహశూన్యలచే నంపద అవిశీతిచే- స్నేహం దేళాంతరవి నంచే- శ్రీ గర్వంచే_-వ్యవసాయం వర్యవేషణలేమిచే-ధనం త్యాగనిర్ల ఇ్యాలచే నశించడం నంభ విస్తుంది కనుక (వతం [గహించిన తర్వాత మరద్వారంలో ఉండే గడ్డిగుడిసెలో నీవు శయనించాలి మూ స ఆహ భగవన్‌ భవదాదేశః (వ్రమాణమ్‌ పరత్ర హి తన మే (ప్రయోజనం అథ కృతళశయనసమయం దేవశర్మాన్యగహం కృత్వా

78 పంచతం[తే కారో క్తవిధినా శిష్యతామనయత్‌ సోఒవి హ_స్త్వపాదావమర్దనాదిపరిచర్యయా తం పరితోషమనయత్‌ పున స్తథావి మునిః కశా_స్తరాన్మా్శతాం న ముఇ్బుతి అథైవం గచ్చతి కాలే ఆషాఢభూతిశ్చిన్తయామాన- అహొ న కధణ్బోదేష ఏ విశ్వాసమాగచ్చతి తత్కి? దివావి శ స్త్రేణ మారయామి కింవా విషం ప్రయచ్బామి? కిం వా ఫపధర్మేణ వ్యాపాదయామి ఇతి అ ఆతడ్షు(ఆషాఢబూతి) అన్నాడు భగవన్‌ మీ ఆజ్ఞయే ప్రమాణం, ఆందుచే నాకు పరలోకంలో ఉపయోగం ఉండును ఆంతి శయనానంతరం దేవళర్మ అను[గ్రహించి కాస్తో క్రవిధిని (అతనిని శిష్యుని చేసికొన్నాడు అతడూ అషాద భూ3ియు) కాళ్లు చేతులు పినగటం మొదిలైై నసేవలచే ఆతనికి (దేవళ ర్మకు) సంతోషం కల్టించేవాడు కాని ధనంనంలని నన్యాసి చంకనడుమినుండి వదిలేవాడ్తు కాదు చిమ్మట ఇలా (కొంత కాలం గడువగా ఆషాఢభూతి ఇలా విచారించాడు - ఆహా ఏవిధంగానూ ఇతడ్సు నన్ను నమ్మడం లేదు పగలే శస్రంతో చంపుదునా తేక విషం ఇచ్చుదునా అట్టుగానిచో పపధర్మంగా (గౌంతువిసికి.గుండెబాదిి. సంహరింతునా, * మూ ఏవం చినయత స్తస్య దేవళర్మణో2౬వి శిష్యపుత్ర కళ్చిగ్‌ (గ్రామాదామ న్హ్రణార్థం సమాయాతః (ప్రాహ చ= పవి్శతారోపణకృతే మమ గృహమాగమ్యతామ్‌ ఇతి తృచ్చుత్వా దేవళర్మా ఆషాఢభూతినా స్హూ (పహృష్టమనాః (పస్థిత ఆ ఇలా అతి డు ( ఆమాడభూతి) విచారించుచుండగా దేవశర్మ శిషుని_ పుతుడొకడు (గ్రామంనుండి అహ్వానింప వచ్చాడు-ఇలా అన్నాడు. భగవన్‌ వవి(క్రా రోపణక్తై ( యజ్ఞోపవీతనంస్కారం చేయడాని క్ర్రై.మాయింటికి దయచేయండి. దానిని విని దేవళర్మ అషాఢభూతితోనహ సంతుష్టుడై బయలుదేరాడు మూ అథైైవం తస్య గచ్చతొఒగగే కాచిన్నదీ సమాయాతా తాం దృప్వొ మా(త్రాం కతా నరాదవతార్య కస్థామధ్యే సుగుప్తాం నిధాయ స్నాత్వా వ్య దేవార్చనం విధాయ తదన _న్తరమాషాఢభూతిమిదమాహ- భో ఆషాఢభూతే

మి[తభఖేదమ్‌ లా యావదహం పురీషాత్సర్శం కృత్వా సమాగచ్చామి తావదేషా కన్దా యోగేశ్వ రిన్య సావధానచయా రకణీయా ఇత్ముక్సా గతః

ఆ ఆంత ఇలా పయనించే అతనికి (దారిలో, ఎదుట ఒకానొక నడి వచ్చింది దానిని బూచి మూటను (సంచిని) చంకిన.ండి తీసాడు-బొంతలో దాచాడు స్నానంచేసాడ. దేవతార్చన గావించాడు-పిమ్మట ఆషాఢఘాతితో ఇలా అన్నాడు - ఓ ఆషాధఢభాతీ నేను మల వినర్జనచేని వచ్చివరకు ఈయోగేశ్వరుని (శివుని బొంతను జాగ తగా రశ్నించాలి ఇలాచెప్పి వెళ్ళి పోయాడు

మూ ఆషాఢభూతిరవీ తస్మిన్నదర్శినీభూతే మాతామాదాయ నత్వరం స్థిత దేవశర్మాపి ఛాత్రిగుణానురజ్జుతమనాః _ సువిశ్వుప్తో యావదుపివిష్ట స్పిష్టతి తావత్సువర్ష రోమదేహయూధమధ్యే హుడుయ.ద్ధమపళ్యత్‌ అథి రోష వకాద్ధుడుయ.గలన్య దూరవమవనరణం కృత్వా భూయోబఒవీ సముపేత్య లలాట వట్టాభ్యాం (ప్రహరతో భూరి రుధథికం వతతి తచ్చ జమ్బుకో జివ్వో లౌల్యేన రణ్గిమూమిం (పవిశ్య ఆస్వాదయతి

అ ఆషాఢభూతియు అతడు చాటుకుపోగానే మూటకు తీసికొని వేగంగా బయలుదేకాడు దేవళర్మయు శిష్యునిగుణాలవై (ప్రసన్నుడూ నువిశ్వాసీఅయి (తిరిగి వచ్చి నదీతీరాన) కూర్చుండగానే (దావుశ) బంగారువన్నె(తో మిలమిలలాడే) రోమ కూపంతోడి పొస్టేం్యడ్రమందనడుమ రెండు పౌక్టేళ్లచెసే పోరాటం (అతనికి) 8 నబడింది, రోషంతో పొళ్లుష్టు రెండు వెనుకకు దూవంగా ప్రోశడం మరలా వేగంగావచ్చి ఢీకొనడం వల్ల నొనళ్షనుండి రక్తం అధిక్రంగా((కిందువడుతూఎది ఆ నెత్తురును ఒకనక్క- నాల్క చావల్యంతో యుద్దభూవ్‌ ని పవేశించి నాకుతూంది

మూ దేవళర్మావి తదాలొక్య వ్యచి న్తయల్‌-. అవా వమన్షమకిరయం జమ్బుకః యది కథమవప్యనయో; సంఘళ్లే పతిష్యతి తన్నూనం మృత్యుమవా పృ్యతీతి వితర్ముయామి కణాన్తరే చ తథైవ రక్తాస్వాదనలౌల్యాన్మధ్యే (ప్రవిశం_స్త్వయోః శిర సమ్పాతే పతితో మృతశ్చ శృగాలః

ఆ దేవళర్మ దానినిచూచి ఇలా ఏచారించాడు -అయ్యో ఈ నక్క తెలివి

78 పంచతం(తే తక్కువది ఏదోవిధంగా ఈరెండిటి నంఘట్టనలో (మట్టననడుమ) పడితే. తప్పక చచ్చును ఆని నాకు తోస్తూడఉంది మరుష్షణంలో అటులనే నెత్తరురుచి చూచే చాపల్యంతో (పౌొట్రేం త) నడుమ పవేశిస్తూ వాటిరెండు తలల ఘర్షణలోవడినదై నక్క. చచ్చింది నూ దేవళశర్మావి తం శోచమానో మ్యాత్రాముద్దిళ్యు శనైః శనైః (వస్థితో యావదాషాఢభూతిం న వశ్యతి తతళ్చాత్సుక్యేన శౌచం విధాయ యావత్కన్ధామాలోకయతి తావన్మాకాం న పశ్యతి తతశ్చ హా హాముషి తోొఒస్మి ఇతి జల్బన్‌ పృథివీతలే మూర్చుయా నిపపాత తత కణాచ్చేతనాం లబ్ధ్వా భూయో౭వి సముళ్చాయ పూత్కర్తుమారబ్ధః-- లో ఆషార్ధభుతే క్వ మాం వజ్బయిత్వా గతోఒసి? తిగ్‌ దేహి మే ,పతివచనమ్‌ ఏవం బహు విలవ్య తన్న పదపద్ధ కిమన్వేషయన్‌ శనైః (పస్థితః అ దేవశర్మయు దానిని నక్కమరణం) గూర్చవిచారిస్తూ మూట ధనం నంచి)" తీసికానేందుకై మెలమెల్లగా గదిలాడు. ఆమౌఢభూతి కనబడకి పోవడంకా త శ్రక్ర పాటు నొందాడు-_శ"చకృత్యం [త్వరలో] ఆచరించ బౌంతలో వెదికాడు, ఆందులో ధనం మూట (కనబడలేదు ) అప్పుడతడు ఆయ్యో అయోళ్ట లూటీచేయడాన్స , ఆని పలవరిస్తూ మూర్భవచ్చి నేలపై పడ్డాడు పిమ్మట డణకాలానికి తెలిపినండి తే నిట్టూర్పులు విడుస్తూ మకల బిగ్గరగా ఇలా ఆ కోళింపహెగాడ- ఓరీ ఆషాఢ క నన్నుమోనగించి ఎక్కడికి వెళ్తావు? నాకు బదులు వల్కుము- కలా పల్పన్వ్య్య విలవించి ఆతని అడుగుల గుర్తులు వెదకుచూ మెల్లగా పయనం సాగించాడు మూ అధైవం గచ్చన్‌ సాయ _న్తననమయే కజ్చొర్గాంమమాససాద్ర అథ తస్మాన్‌ (గ్రామాత్‌ కశ్చిత్‌ కౌలికః సభార్యో మద్యపానకృతే సమీప్రవ ర్చ నగరే (వ్రస్థిత _దేవళర్మావి తమాలోక్య (ప్రోవాచా- లోభ్యడ వయం నూర్యోఢా అతిథయ స్తవా న్తికం పాప్తాః న కమప్యత టౌమే జాసీమః తగా గ్యృహ్మ్యతామతిథిధర్మ ఉక్తజ్బు- శ్లో నం పాప్తా యోఒకిథి సాయం నూర్యోఢో గృహమేధినామ్‌ పూజయా తన్య దేవత్వం (పయాన్తి గృహమేధినః 81

మ్మితభేదమ్‌ 79 అఆ ఇలాపోతూ సాయంకాలానికి ఒకానొక (గ్రామం చేరాడు ఆగామం నుండ ఒక సాలివాడు భార్యతొగూడ మద్యం (కాగెందుక్తై దావునడఉండే నగరానికి బయలుదేరాడు దెవశర్మ వాజ్ణిచోచి ఇలా అన్నాడు-ఓ శథమ్తూర్తే మేము నూర్యుడు ఆ న్తమించేవేళ నీదగ్గరకు చెరిన అతిథులం ఈ (గామంలో ఇంకెవరినీ ఎరుగం ఆందువల్ల ఆతిథిధర్మం స్వేకరింవుము పెద్దలన్నారు.- నంధ్యాసమయింలో సూర్యా నమయకాలంలొ వచ్చిన అతిథిని పూజించ డంచే గృహస్థులు-దేవత్వం పొందుదురు మూ తథా చ_ శ్చా తృణాని భూమిరుదకం వాక్చతుర్జీ చ నూనృతా సతామేతాని హర్మేష నోచ్చిద్య న్హే కదాచన 162 అ అటులనే తృణములు (దర్భచావలు -కుకానన] భూమి ఉదకం _ ఇక నాలవద్దైన సత్య (పయభాషణం-ఈ నాలుగు నజ్జనుల భవనాలనుండి ఎప్పుడూ తొలగి హోవు ళో స్వాగతేనాగ్నయ స్తృషై ఆసనేన శతక్రతుః పాదశౌచేన వితరః అర్హ్యాచ్చమ్భు స్తథాతిథే 188 అ అతిథికి స్వాగతం పల్కడంతో అగ్ని -ఆననదానంతో ఇందుడు- పైదాలు కడుగడంతో పితృదేవతలు ఆర్హ్యంతో(ఫల-స్తవ్చ శై వేద్యాదిళంచే) పర మేశ్వ రుడు సంతోషం పొందుదురు మూ కౌలికోఒప్‌ త్మచ్భుత్వా భార్యామాహ- (వ్రియే గచ్చ త్వమతిథి మాదాయ గృహం పతి పాదకౌచభోజనళయనాదిభి నత్కృత్య త్వం తతైంవ తిష్ట అహం తవ కృతే _పభూతం మద్యమానేష్యామి ఏవముక్త్వా 'వ్రస్థితః సాఒవి భార్యా వుంశ్చలీ తమాదాయ (ప్రహసితవదనో దేవదత్తం మనసి ధ్యాయ్తీ గృహం పతి (వతస్థే అథవా సాధు చేదనుచ్యతే.. శ్లో దుర్దివసే ఘనతిమిరే దుఃనజ్బారాసు నగరవీథీష పత్కుర్విదేశగమనే పరమసుఖం జఫఘనచపలాయాః 184

80 వంచతంతే ఆ సాలెవాడు దానిని విని భార్యతో ఇలా అన్నాడు- (పియా నీవు అతిథిని తీసికొని ఇంటికిపొమ్ము పాద్యప్రఇాళనం భోజనం శయనం మొదలై నవానితే నత్క రించి సీవు ఆచ్చటనేయ్యుండుము నేనుసీక్టై మద్యం తెస్తాను ఇట్టుపల్కి. వెళ్ళిపోయాడు వ్యభిచారిణి ఆయిన ఆ భార్యయు ఆత సిఇ(దేవశర శను) తీసికౌని నవ్వుతూ మనస్సులో దేవదత్తుణ్ణి ధ్యానిస్తూ ఇ టిదారి తీసింది విజ్జులిలా చక్కగా అన్నారు- అణి బైస్త అజ్‌ ఖా చపలజంఘకు (వ్యభిచారిణిక) మేఘాలుదట్టంగా (కమ్మకొన్న దినమందు, కటిక ఏీకటియిందు. ఇరుకైన నగర వీఖులందు భర్తదెళాంతరం వెళ్ళినచో మిక్కిలి ఆనందం కల్గుతుంది మూ శథాచ_ జ్‌ వర్యజ్కేష్వా స్తరణం సతీమనుకూలం మనోహరం శయనమ్‌ తృణమివ లఘు మన్య న్తే కామిన్యశ్చార్యరతలుద్ధాః 185 అ ఆటులనే-చాటుమాటు (చౌర్యంగా) వ్యభిచారం వె మోజుగల్లిన స్త్రీలు మంచాల పైని(అంది మైన) వస్తాంలన, అందమైన వడకలన. అనుకూల కైన భరనుగర్తి పరకవలె తేలిగ్గా తలుస్తారు న మూ తథా చం ట్‌ కేలిం (ప్రదహతి లజ్జా శృడ్లారోఒస్టీని చాటవః కటవః బన్గక్యాః వరితోషా న కిజ్బిదిష్టం భవేత్‌ పత్యా 18 అ అటులనే-జారిజియైనస్రీకి నీగ్గ(భర్తతోడ్రి) కామ్మకీడనుూ శ్ఞంగార్రం (ఆరింకరిణ) ఎవ.కళఅనూ కాల్ఫివేస్తాయి చాటువులు (భర్త వోన్యవినోద వాక్కులు) కటువుగా తోసాయి (గెకు్రాలేల) భరవని చేదీ ఇష్టంగా ఉండదు సంతుషిగలదు మ ళ్‌ ష్తిగల శ్లో కులపతనం జనగ ర్హాం బన్గనమవి జీవితవ్యనన్దేహమ్‌ మ య్‌ ఛి గ అజ్లీకరోతి కులటా సతత౦ పరపురుషనంసక్తా 18% ఆ నిత్యం పరవురషాన కయైన చొరిణి వంళగోరవవతనం లోకనింద ఐంధింపబడడం (బతుకు నంళయంతో ఉండడం (ఇత్యాది లను) అంగీకరీస్తంది మూ అథ కౌలికథార్యా గృహం గత్వా దేవళర్మజే గతా_న్తరణాం భగ్నాం చ ఖట్వాం నమర్చ్యేదమాహ_ లో భగవన్‌ యావదహం న్వనఖీం

మితభేదమ్‌ 81 (గౌమాదభ్యాగతాం సంభావ్య (దుతమాగచ్చామి తావత్త్వయా మచ్చహేఒ్ర మ త్తేన భావ్యమ్‌ ఏవమభిధాయ శృజ్షారపిధిం విధాయ యావద్దేవద_త్రముద్దిశ్య (వజతి తావత్తదృర్తా సమ్ముఖో మదఏహ్వలాజో ముకక్తకెః వదే పదే 'ప్రస్థలన్‌ గృహితమద్యభాజ్ఞః సమఖభ్యేతి తంచ దృష్ట్వా సా (ద్రుతతరం వ్యావృత్య న్వశృహం (ప్రవిశ్య ము కృళ్ళళ్లారవేషా యథావూర్వమభవత్‌ అ ఆంత సారెవాసిధార్య ఇంటికి పోయి ఎరువుళని (దుప్పటిగిని) విరిగిన మంచం దేవళర్మకు సమర్చంచి ఇలా ఆ౦డ్‌- పై భగవన్‌ [గామంనుండి వచ్చిన నా చెలికత్తెతో మాట్లాడి త్వంలొ వస్తాము అంతవరకు మీరు ఇంటితో మెలకువగా ఉండండి- ఇలాపల్కి శృంగారివెవం ధరించి దేవదత్తుని కలిం. డానికి(ఇంటినుండ్‌) క డిలింది ఇంతలో ఆమెభర్తి (ొగివమైకంతో ఒడిలుతెలియనివాడై వెంటుకలు విరబోసుకొని ఆడు“డుగునకు శారిపడుయా వమ.ద్యభాండంపట్టుకొని ఎదురయ్యాడు అవనిని చూడ గానే ఆమె మిక్కిలివేంగ వెశసుకకు తిరిగింది ఇంట్లో చార బడింది శృంగారవేవం తీసి వేసి యథావూర్వంగా తయారైంది వూ కౌలికోఒవి తాం పలాయమానాం కృతాద్భుతశ్ళష్షారాం విలోక్య (ఫాగేవ కర్ణపరమ్పృరయా తన్యాః [శుతావవాదమభితహృదయః స్వాకారం నిగూహమానః సదై వాస్తే తతశ్చ తథావిధం చేన్టితమవలోక్య దృష్టవ్రతృ్మయః కోధవళగో గృహంపవిశ్య తామువాచ_ ఆః పాపే వుంళ్ళలి క్వ ్రస్థిలాసి? సా (ప్రోవాచ అహం తత్సకాళాదాగతా న కృత్రచిదప నిర్లతా తత్కళం మద్యపానవళాద్యపస్తుతం వదసి ? న్రైథవా సాధు చేదముచ్యలె- ల్లో వైకల్యం ధరణీపాతమయథోచితభాషణమ్‌ నన్నిపాతస్య చెహ్నాని మద్యం సర్వాణి దర్శయేత్‌ 188 శో కరన్పన్గోఒమ్బరత్యాగ 'సేజోహానిః నరాగతొ య యు జాని వారుణినజ్లజావస్తా థానునాప్మనుభూయతే 189 అ నాలవాడు ఆద్భుతశ్చంగార వేషంతో వరగత్తే అమెను (భార్యను) చూచాడు అతడ.(ఆంతకు)ుముండదే ఆమెవై ఉండే అపవాదుంని కలతవెందియూ శన

నా పంచతం(తే ఆకొరంద్వావా బయఎపడక నిత్యం మెలగేవాడు ఆ సమయంలో అలాంటి ( వేషాది) చేష్టనుచూచి (ప్రత్యక్షంవె. విశ్వాసంపొందాడు [కోధపరాధీనుడై బిగ్గరగా ఇలా పల్కాడు. ఓసీ పాపాత్మురాలా కులటా ఎక్కడికి బయలుదేరావు * ఆమె నొక్కి వల్కింది. నేను సీదగ్గరనుండి వచ్చాను ఎక్కడికీపోలేదు నీవు మద్యంకాగడంతో మత్తువే (అపస్తుతంగా) తలాతోక లేని విధంగా వదరుచున్నావు. పెద్దలు ఇది నరిగానే చెప్పారు__

వికలత (చిత్ర (క్రాంతి) నేలవై బడడం నందర్భహ ్య్యంగా (నోటికి వచ్చినట్టు) మాట్లాడడం అనే ఈ సన్ని పాతరోగం గుర్తులు (కాగుడుకును గలవు

తాగుబోతు సూర్యుడు ఈ ఇరువురు వారుణీసంగ కావస్థాధర్మాలు (మద్య పానజ వ్యావన్థాగుణాలు వరుణదిళాసంబంధావస్ట్తా గుణాలు) నమంగా అనుభవిస్తున్నారు అవి కరస్పందన(చేతులు వాకడం కిరణాలు తగ్గడం) అంబరత్యాగం (గుడ్డలు విడచి వేయడం ఆకాశాన్ని వదలడం) తేజో కిని (శరీరం కళతప్పడం వేడిమితగ్గడం లేక కాంఉితగ్గడంి నరాగత (కన్నులు ఏజ్టబడడం ఆస్తమిస్తూ ఎజ్జవంగు దాల్బడం)అనేవి

మూ సొ౭వి త(చ్చుత్వా (పతికూలవవనం వేషవివపర్మయం చావ లోక్య తామాహ._ పుంశ్చలి చికకాలం (శత మయా తవాపవాదః తదద్య న్వయం నజ్జాత్మపత్యయ_న్తవ యథోచితం న్విగవాం కరామి ఇత్యభిధాయ్వ లగుడ్యప్రహారైస్తాం జర్జరితదేహాం విధాయ న్ధూణయా నహ దృఢబన్ధనేన బద్ధ్వా సోఒవీ మదవిహ్వలో నిద్రావథమగమత్‌ ఆతా న్తరే తస్యాః సఖీ నాపిత్తి కౌలికం నిద్రావశగతం విజ్దాయ తాం గత్వేదమాహ-_ నభి దేవద గన్తన్మిన్‌ స్థానే త్వాం (పతీకతే తచ్చీ్నీఫమాగమ్యతామ్‌ ఇతి సా చావహ_ సళ్య మమా వస్థామ్‌ తత్కథం గచ్చామి ? తద్గత్వా (బూపా తం కామినం యదస్యాం రాత్రౌ న త్వయా సహ సమాగమః నావితీ పొాహ_ సఖి మా మైవం వద నాయం కులటాధర్మ్మ ఉక్షజ్బు-

ల్లో విషమస్థస్వాదువల[గ్రహణవ్యవసాయనిశ్చయో యేషామ్‌ ఉస్టావామివ తెషాః మన్యేఒ హం శంసితం జన్మ 190

మిఖేదమ్‌ 8కి

ఆ దానిని విని అతడును (సాలెవాడు) మా-అమార్చు. వేషం మార్చుచూచి ఆమెకో అన్నాడు-ఓసీ- లటా చా౮ాకాలంగా న్‌ చెడునడత విన్నాను దానినినేడు న్వయంగా నమ్మకంపొందాము ౧కతగి -ట్లు ఆంగపూజ(దండన) చెస్తాను ? ఇలా అని శరిరం శిధిలం అయ్యేవిధంగా లాదేతో (కజ్ఞతో) కొట్టి కందానిక్‌. గట్టి (కాటితొః ంధించి మద్యం మత్తువలన ని్యదడపోయీాడు ఈలోపల దానిచెలిక తె మంగలివె నాలెవాడు ని్యద్రావనుడైె ఉండడం గురించింది ఆమె దగ్గరకు వచ్చింది ఇలా చెస్పిండి చలీ ఆ దేవదత్తుడు అచ్చట వీత ఎదురుమూస్తూ ఉన్నాడ. కనుక తొందిరగా రమ్ము ఆఅమె(సా లెడి) అనింది నా అవు బూడుము ఇరలాంబిసిలిలో ఎలాపొ లను? అందుశేపొయి ఆ కాము కునితో ఈ రా్రిక్‌ సీ పొందు లది _లేస్స చెవ్చుము షంగలిది చెప్పింద్‌- చెల్‌ వద్దు అలా అనవద్దు ఇది జారెణీ ధర్మంగాదు అనుభవజ్ఞులిలా అన్నారు--- ఓఒం'ెలవలె విషమస్థమధువఫలాలకు (గహింవే దృథినిళ్చయంగలవారి. జన్మ (దుర్లభజరవురుష నమాగమానంద దా ప్తిక్రై దృఢ నిశ్చయిముగలవారి జన్మ) (వళంననీయం అనినా తలంపు

మూ తథా చ.

ల్లో నన్దిగ్దే పరలోకే జనాపవాదె చ జగతి బహుచి(ే స్వాధీనే పరరమణే ధన్యాసారుణ్యఫలభాజః 19]

ఆ అటులనే పరిలోక నంళయి[గ నం ఈలొకమన్ననో [సత్యమిఖ్యది పిరుద్ధవస్తువులద్వారా) ఒహుచి తమూ లోకసేంహాయు క్రిమూ [అనిత్యం ఆనుఖం అని] అఆయిఉంది ఆయినా పృ్వరుషునితో రిమింవడం స్వాధీనంలో ఉంది ఆలా అనథవించే శ్రీలు తమ యౌవనఫలం పొందిన ధన్యురాండ్రు

మూ అన్యచ్చ--

శ్లో యది భవతి దైవయోగాత్‌ వుమాన్‌ విరూపోఒవి బన్టకీ రహసి న తు కృట్భాదవి భ్మ్యదం నిజకాన్తం సా భజత్యేవ 199

అ మరియూ-డై వయోగంచే కరూవుడై న పురుషుడు రహస్యంగా నంథవిస్తే (త-స్టపడితే) కారిణిఆ మునన్రీ ఆతనితో రమిస్తుం: కొని అందంగాఉండే తన భ్రర్హతో కిష్టంగాన్నైన [ఇష్పంలేనటైనా] రమ్‌ంపదు

రికి పంచతంే మూ సాఒ్మ్యబవీక్‌.. యద్యేవం తర్హి కథయ కథం దృఢజఒన్ధనిబద్దా సతీ తత గచ్చామి నన్నిహితశ్చాయం హైపాత్మా మట్చితిః నా పిత్యాహ- సఖి మదవిహ్వలోఒయం సూర్యకరనృష్ణః (వ్రబోధం యాన్యతి తదహం తాామున్మోచయామి మామాత్మస్థానే బద్ధ్వా (దుతతరం వదద్తం నమావ్యా గచ్చ సౌఒబ్రవీక్‌.. ఏవమస్తు ఇతి తదను సౌ నాపితీ తాం స్వసఖీం బన్ధనా ద్విమోచ్య తస్కాః స్థానే యథాపూర్వమాత్మానం బద్ధ్వా తాం దేవద త్తసకాశం న జ్కేతస్తానం 'ఢ్రేషితవకి ఆ ఆమె (సొలెవానిభార్యి) ఇలాపల్కి.ంది--6ఉలా అయితే (నీవే) చెప్పుము. చృఢంగా ొళ్టకో బంధింపబడిన నేను అచ్చటికి ఎలా పోగలను? పాపాత్ముడ్డన నా మె/డు దగ్గంనె ఉన్నాడు మంగలిది చెప్పింది చలీ మద్యపానంచే విహ్వలుడైన ఇతడు తెల్లవారి) నూర్యకిరణా_. తగిలితెగా ని షమెలకవపంద డ ఆందువల్లనేను నిన్ను బంధనవిము క్షిను చెస్తానుం నిన్ను నికు బదులుగా నిచోటి బంధించి దేవదత్తుని కొరిక దీర్చి మిక్కిలి థ్రీఘంగా రమ్మా ఆమె చెప్పింది ఇటలనే కానిమ్ము వెంటనే మంగలిడి అగెతనచెలిని బంధవిము కృను చేసింది ఆమెస్టలంలో తన్ను బంధింపజేసికౌంది. ఆమెను దేవదళశ్తునివద్దకు నంకేతస్టానానికి పంపింది మూ త థానుస్టితే కౌలికః కస్మింశ్చిక్‌ క్షణే సముళ్థాయ కిజ్బిద్గత కోపో విమదస్తామాహ... హే వరుషవాదిని యచద్య [పభృతి గృవాన్ని్క మణం న కరోషి నచ పరుషం వదని తతస్త్వామున్మోచయిష్యామి నాపిత్యవి నస్వరభేదభ యావ్యావన్న కిఖ్చిదూచే తావత్సొ౬వి భూయో భూయస్తాం తదేవాహ అథ సా యావ్యత్చత్యు త్తరం కిమపి న దదౌ తావత్స (పకుపిత స్లీక్షశ స్త్ర మాదాయ నాన్‌కామచ్చినత్‌ ఆహ చ- రే పుంళ్చలి తిష్టేదానీమ్‌ త్వాం భూయస్తోషయిష్యామి... ఇతి జల్బన్‌ పునరపి నిద్రావళమగాత్‌ అ అట్లులైన తిర్వాత ఒళనొక తణాన కౌలికుడు లేచాడు కొంతకోపం తగ్గింది మత్తువదలింది-ఆమెతో ఇలా అన్నాడ -_ఓనీ గయ్యాళీ _నేటిమొదలు ఇల్లు వదలక్షుంటివేవి.పరుషవాక్కులు వలుకవేని నీకు బంధవిముక్తి గిల్లిస్తాను దానిని విని

మిత భేదమ్‌ 8ిర్‌ మంగలిడి న్వదభేదభయంవల్ల ఏమీపల్కలేదు వాడు మాటిమాటికి అదే అన్నాడు. అమునా అమె ఎంతకును బదులుపల్మ_లేదు అంతట వాడు (సాలెవాడు మిక్షిలికోపం చెంది వాడి కత్తి తీసికొని ఆమె ముక్కును కోసివేళాడు-ఇలా అన్నాడు - ఓసీ జొరిజీ ఇప్పటికి ఇలా (బ ధం తొ) ఉండుమ నిన్ను మరల నంతోవపరుస్తామ-ఇలా జల్పిన్తూ (వడరుచూ మరల నిద్రపోయ డు

మూ దేవళర్మాపి విత్తనాళాత్‌ మృత్హామకజ్థా నష్టన్నిద _న్తత్సిన్వం శ్రీచరిితమపళ్యత్‌ సావి కౌలికభార్యా యథేచ్చయా దేవదత్తేన నహ సురత సుఖమనుభూయ కస్మింశ్చిత్‌ఓజే స్వగృహమాగత్య తాం నావితీమిదమాహం-. ఆమి శివం భవత్యాః నాయం పాపాత్మా మమ గతాయా ఉత్ధితః? నావీత్యాహం శివం నాసికయా వినా శిషస్య శరీరన్య తద్దు౦ంతతరం మాం మోచయ బంధ నాద్‌ యావన్నాయం మాం పశ్యతి యేన స్వగృహం గచ్చామి

అ దేవళర్మయు ధనం పోవడంవలనా -ఆకలి(చె గొంతుఎండడిం) వలనాం= స్మిదరానందు.న ఆ స్త్రీచరిితనంతా చూచాడు సాలెవాని భార్య దేవదత్తుసితో తృప్తిగా సురతసుఖం అకుభవించి కొంత సేపటికి ఇలుచెరింది- మంగలీదానిని ఇలా అడిగింది అవు షేమమా నేకు పోగే ఈ పాప్రాతుడు లేవలేదు గదా మంగలిది చెప్పింది-ముక్కు- తిప్ప మిగిలినశరీరం క్షేమమే అందుచే త్వరగా కట్లువివ్వము-ఇతడు చూడకముందే ఇంటికి పోవాఠి న

మూ తథానుష్టితే భూయో౬వీ కౌలిక ఉత్థాయ తామాహ. వంశ్చలి కిమద్యాపీ న వదసి? కిం భూయో2ఒప్యతో దష్టతరం న్మిగ్రహం కర్ణచ్చేదేన కరోమి ఆథ సా నకోపం సాధిత్షేపమిదమాహ._. ధిజబ్మవోమూఢ కో మాం మహాసతీ9 ధర్మయితుం వ్యజ్ఞ్లయితుం వా నమర్థ ? త్యచ్చుజ్వన్తు నర్వేఒవి లోకపాలాః

శ్లో ఆదిత్యచన్దాావనిలోఒ నలళ్చ ద్యౌభూమిరాపో హృదయం యమళ్చ అహశ్చ ర్యాతిళ్చ ఉఖే చ నన్ట్యే ధర్మశ్చ జానాతి నరన్య వృత్తమ్‌ ]08

86 పంచతంశతే ఆ అలా జరిగిన తర్వాత (కొంత సేపటికి) సాలెవాడలేచి. ఆమెతొ ఇలా అన్నాడు ఓసీ వ్యభిచారిణి ఇప్పటికి బదులుపల్కవా? మరల ఇంతకంటె కరినమైన దండనగా చెవులుకోసాను అప్పుడు ఆమె కోపంతో-అఢిషేవంతో (నీవాఓటతొ) ఇలా ఆంది- భీ మహాఘూర్ధ్థ మహానాధ్వి ఆయిని నన్ను బెదిరించడానికిగాని అ-షవ్లైకల్యం చేయటానికిగాని నమర్ధడెనడు గలడు? అందువల్ల నమ న్రలోకపాలకులారా వినండి- సూర్యుడు చర్మదుు-వాయువు ఆగ్ని ఆకాశం భూమ్‌ జలం హృదయం యముడు పగలు కయి రెండునంధ్యలు ధర్మదేవత -_ పీరందరు మానవుల నడవడికను ఎరుంగుదురు, మూ తద్యది వమ నతీత్వమస్తి మనసాౌవి పరప్పరుషా నాభిలషిత తతో దేవా భూయో౬.పి మే నాసికాం తాదృగూపామకతాం కుర్వున్తు అథవా యది మమ చిత్తె పరపురషన్య ,_భ్నాన్సిరపి భవతి మాం భస్మసాన్నయన్తు, ఏవము శ్వా భూయోఒపి తిమాహ-భో దురాత్మన్‌ పశ్య మే సతీత్వ( వభావేణ తాదృళ్యేవ నాసికా నంవృత్తా ఆథాసావుల్ముకమాదాయ యావత్పశళ్యత్రి తావత్‌ త్యదూపాం నాసికాం చ భూతలే రక్తప్రవాహం చ మహా _న్తమపశ్యర్‌ ఆధ విస్మితమనాస్తాం బన్ఫనాట్విముచ్య శయ్యాయామారోవ్య చ చాటుశకై॥ వర్యత్రా షయత్‌ దేవశర్మావి తం సర్వం వృత్తాన్త్నమాలోక్య విస్మితమనా ఇదమాద్హు ల్లో శమృరన్య చయా మాయా యా మాయా నమువేరవి జ్‌ మె రా బలేః కుమ్బీన స్నేశ్చెవ నర్వాస్తా యోషితో విదుః 19% ఆ ఆందువల్ల నాకు పాతి _వత్యం ఉం టే.మన స్పు కోషసు- పరప్పుర్రుష డ్ష కోరబడకుంటే దేవతలు నాకు ముక్కుకు ఆలాంటిదాన్నే ఆఖండితంగా అను గప్పి 0ళతురు గాక అట్టుగాక్ష నామననస్సులో పరవురువుని(ాంఆ అమునాడంటే నన్న ఛన్మంచేయ దురు గాక ఇలాపల్కి మరలా అతనితో ఇలా పభ్కింది ఓరీదురాత్మా చూడ స పాతి వత్యమహిమచే ఆలాంటి ముక్కేవచ్చింది అంతవాడు మ? దేకొల్వవితెలి, చూడగా అలాంటిముక్కుంభు మివై గొప్పర క్మపవఐహం కనబడ్డాయి. అంత వాడు ఆళ్చర్యవడి ఆమెకు బంధనవిమ క్రి గళ్గింబాడు.మంచంవై చేర్చుకున్నాడ వందలకొలడి చాటు

మిత భేదమ్‌ 87 వాక్కులతో చంతోషవజచాడు దేవళశర్మయు (నన్యాసియు) ఆవృతాంతం ఆంతా బూచి ఆశ్చర్యపడి ఇలా (తనలో) ఆణఎకున్నాడు- శంబరునికిఎనముచికి (శుంభ నివంభుల తమ్ముడు) బలిచ కవ రికి-కుంభినసికి (లవణాసురుని తల్లి -రావణ.నిపినతల్రి) ఏ యే మాయలు గిలవొ -వాటి” న్నింటిని శ్రీలు ఎరుంగుదురు శ్లో హస్నన్తం _పహన న్యైతా రుద్నన్తం (పరద న్య్యవి వయం (పి హ యోగ గ్‌ అ్యవ్రియం [_వియవాత్ష్యైశ్చ గృహ్హన్తి కాల తః [8 అ నవ్వే వానితోదాటు నవ్వుతారు ఏద్బే వానితోకలిసి ఏడ.స్తారు కోలా నుగు౫౪గా కిటువుగా మాట్లాడెవాజ్ణి పియభాషణములతో లొబజచుకుంటారు శ్లో ఉళనా వేద యచ్చాస్త్రం యచ్చ వేద బృహన్నతిః శ్రీబుద్ధ్యా న విశేష్యేత తస్మా(ద్రజ్యాః కథం హితా 1906 అ శుక్రాచార్యుడు ఏ శాస్త్రం ఎరుగునో బృహస్పతి ఏ కాస్త్రం ఎరుంగునో అవి అన్నీ '్రీబుద్ధివిమించి లవ ( అట్టియెక) శ్రీలు ఎలా రిశ్నీంపబడగలరు * శ్లో అనృతం నత్యమిత్యాహుః సత్యం చాపి తథాఒన్ఫతమ్‌ భాం ఇతి యాస్తాః కధం ధీర నంరజ్నాః పురువైరిహ 197 అ ఈ స్త్రీఎ అసత్యాన్ని సత్యంగాను అలాగే నత్యాన్ని ఆనత్యంగాను (తారుమారుచేపి) పల్కుదురు ఇట్టి పీరు ఈ లోకంలో ధీరలైన ఏ పరవురువలచే రకింవబడ.దురు ? మూ అన్య[క్రాప్యు క్రమ్‌- శ్లో నాత్నిపనంగః (ప్రమదాసు కార్యో నేచ్చేదలం స్త్రీవ వివర్శమానమ్‌ అతిప్రస్నశ్తైః పురువైర్శతస్తాః [క్రీడ న్లి కాక్టై రివ లూనవత్కై 198 ఆ మరియొకచోటకు చెవ్పబడింది- శ్రీలయెడ అధికమైన అన క్షిపేమృచూపరాదు. వారియందు ఐలం వృద్ది చెందాలని తలంపరాదు ఏలననగా-అత్యాబక్తులై న వురుష్సలతో తెక్కలు ఏరిగిన

88 వంచత ౭|తే కాకులతోవలె స్రీలు ఆడుకొంటారు శ్లో సుముఖేన వద ని వల్గునా (పహర నేవ శితేన చేతసా రా నా ళరి న! న మధు తిస్టతి వాచి యోషితాం హృదయే హాలాహలం మహద్విషమ్‌. 199 ఆ వారు శ్రీలు! సుందరవదపఇంతో అందంగా మాట్టాడుకారు వాడియైన మనస్సుతో గాయవలణుస్తారు స్త్రీలకు మాటలందు తేనె పహృదయంలొ హోలహలనామహో విషం ఉంటాయి శ్లో అత ఏవ నిపీయతేఒధరో హృదయం మువ్పిభిరేవ తాడ్యతే పురు మైః సుఖలేశవజ్బోతై ర్మ ధులుబ్ధిః కమలం యథాలిభి$ 9౨00 అ మధులుబాలెన (భమరాలు ఆధరాలలోని (శప్పొడి తిత్తులలోని) మధి వును పానం చేసి వాటి (కిందిభాగాన్ని (కమలహృద యతుల్యాన్ని) మర్చించే విధంగా _ ఆల్పసుఖవంతులై న వురుషులు స్రీల అధరాలను (పెదపులను) పానం చేస్తారు హృద యాన్ని (వచో కాలను) మర్దిసారు మూ అపి చ. శో ఆవర్తః నంళయానామవినయభవనం వత్తనం సాహసానాం దోషాణాం సన్నిధానం కపటశతగృహం కే్యత్రమ్మపత్యయానామ్‌ దుర్గ్రాహ్యం యన్మహద్భిర్నరవరవృష బై: సర్వమాయాకరజ్దం స్రీయ న్హం కేన లోకే విషమమృతయుతం ధర్మనాశాయ నృద్దమ్‌ ౨0] ఆ మరియూం-స్ర్రీరూపమైన యిం తాన్ని లోకంలో ధర్మనాకానికై ఎవడ సృవ్షించాడో అది నంశయాలకు నుశిగుండం అపితులకు భవనం సాహసాలకు నిగరం దోషాలకు నన్నిధి ( పెన్నిది) కపట; తాలకు.. పుట్టినిల్ల ఆవిళ్నాసాలకు జన్మ భూమి మహాత్ములైన నరవరవృవషభులకూ దుర్గాంహ్యం నమస్త మాయళలకు కరండం బుట్ర- పేటిక3 అమృకమి[(శమమైన విషం అయి ఉండి ల్లో కార్కళ్యం _స్తనయోర్హృళో_న్తరలతా2లీకం ముఖే దృశ్యతే కౌటిల్యం కచసజ్బుయే (పవచనే మాన్యం కతికే స్థూలతా భీరుత్వం హృదయే సదై వ కధితం మాయ్యాపయోగః వియే నూ! యాసాం డోషగణా గుణా మృగదృ్భళాం తాః కిం నరాణాం వ్రయాః 2089

మిశశ్రేదమ్‌ గస అ (ఈ స్త్రిలక్కు నశాలందు కాఠిన్యం. చూవులందు చంచలత._ నొటిలో అఆసత్మం- *రో జాలందు వ[కత్వం వాక్కునందు మాంద్యం నితంబాలంచు (విరుదు అందు) స్టూంత్వం వృాదయంలో పిరికితనం నిత్యం భ రయెడ ఇంద్రజాల (వయో కం [నహజాల్లై ఉంటాయి] ఈ హరిణాషులయెద ఈ చౌషాలు [కూడ] గుదాలుగా తిలంప ఐడుకున్నాయి.. ఇలాంటి వీరు ఎచ్చటనైనా వురుషులకు (పియరాండై 9) ఉందుఠా (ఎన్చటా ఉండరని ఖావం] క్లో ఏఠా హన్తి చ రుదన్సి చ కార్యహేతో ర్విశ్సాసయన్సి చ వరం న విళ్వన్నన్తి తస్మాన్నరేణ కులశీలవతా సదైవ నార్యః శ్మళానవటికా ఇవ వర్టనీయాః ల08ి అ ఈ స్త్రీలు తమ కార్యసాధనకై నవ్వుతారు, ఏడస్తారు ఇళరులకు నమ్మక గల్గిస్తారు. కాని తాము మ్మాతం ఎవరినీ నమ్మరు అందువళ్లి కలవంతుడూ శీలవంతుడూ అయిన నరుడు నగ్రీలను ౪ శ్రశానంళోని చటికి లన [ధినం చనంచులు- పూల శుండీలు] వలె సర్వదా పదిత్యజించాలి విన తళ ళ్జా వ్యాకీర్ణ కనరకరాలముథా మృగేస్ట్రో నాగొళ్చు భూరి మదరాజివిరాజమానాః; మేధావినశ్చ వురుషాః నమరేష శూర్వా స్రీనన్నిధా వరమకాపురుషా భవన ల్‌ అ చెదరిన (విచ్చిన జూలుచే భయంకళమైన ముఫంగఇ సింహాలు అధికమైన మదనమూవాంచే విరాజిల్తె మదవుకేనుగులు మేధావుటైన పురుషులు (గొప్ప) చం్యగామవీరులూ వీరందరు తమ ఛార్యలవద్ద మిక్కిలి విణికివారు అగుదురు శ్లో, కుర్వ ని తాొవత్పథమం వ్రియాణి యావన్న జాన న్లి నరం (వ్రనక్తమ్‌? జ్గాత్వా చ తం మన్మథపాళ బద్ధం శగస్తామిషం మీనమిచోద్ధర ని ప05్‌ అం. వురుషుడు తనవై అనక్తుడు =" అనే వీషయళ తెలియనంతవరకు

90 పంచతం[లే శ్రీలు అతినికి ఇష్టమైన పనులు చేస్తారు “అతడు తనయెడ కామాతురుడు*_ అని ఇలియ గానే గాలానికి గుచ్చిన) మాంసాన్ని (మింగిన చేపనువలె ఆతన్ని స్వాధీనవఆఅచు కుంటారు ళ్డా సము్ముదవీవీవ చలస్వభావాః నన్ద్వ్యాషథ రేఖేవ ముహా_ర్తరాగాః, న్రీయః కృతార్జాః పురుషం నిరర్దం నిష్పీడితాల_క్రకవత్‌ త్యజన్ని 206 అ నమ్ముదతరంగాలవలె చపల స్వబావం గలవారిక్కొ సంధ్యాకాల మేఘ కేఖవలె మణికమైన రాగం [(ఎజ్జదనంపేమ] గలవారు అయిన శ్రీల కృతార్దలు (తమ పనిని సాధించుకొన్నవారు) కాగానే అర్హహీనుడై న పురుషుణ్ణి పిండిన లత్తుకను వలె పరిత్యజిస్తారు శ్లో అనృతం సాహసం మాయా మూర్చత్వమతిలోభతా అశౌచం నిర్ణయత్వం చ స్త్రీణాం దోషాః స్వభావజా? ౨07 అ అనత్యం9 సాహసం మాయ (కల్పన-వంచను, మూర్చత అధిక్ష లోభం అశుద్ధత దయాశూన్యత-- ఇవి స్తీంకు సహజసిద్ధమైన దోషాలు, క్లై నమ్మోహయన్హి మదయనన్తి విడమృయ న్తి నిర్బర్సృయన్తి రమయన్తి విషాదయ్‌? ఏళాః (ప్రవిళ్య సరలం హృదయం నరాణాం కిం వాన వామనయనా న నమాచర_న్తి 09 అ ఈ కుటీలన్నేతలు (తమ బాలుచూవులతో మొదటె మగవాన్లి నందు మోహం వుట్టిస్తారు. తర్వాత (తిమ (మేమలో) వత్తుణ్ణి చేసారు. ఆపై బి సారి మోనగిస్తే మరొకసారి బెదరిస్తారు (కనరుకుంటారు).. వేజౌళ పర్యాయం శ్రిత ఆనందం గల్గి పే ఇంక"కవేళ (నిరసించి) విషాదం జనింపజేస్తారు. వీర్ర ఖ్య్య శమెన (కపటెంలేని. వురుషుల హృదయంలో [ప్రవేశించి ఏమి చేయరని లేద్వ అన్నీ ఇస్తారు అని ఛావం శ్లో అన్తర్విషమయాహ్యేతా ఐహెశ్చైవ మనోరమాః, గుజ్జావలసమాకారా యోష్‌తఈః కేన నిర్మితాః క03

మ్మిశవేదిమ్‌ న!

అ గురిగింజవలె లోవల చేదుగానూ బఇయజికి చూడడానికి ఉందంగాకూ కనబడే ఈ న్ర్రీలను ఎవడు వుట్టించాడొ ?

మూ ఏవం చిన్తయతన్గన్య ఏర్మివాజకన్య సా నికా మహతా కృషచ్చేణాతిచ్మకామ సా చ దూతికా ఛిన్ననాసికా న్వగృహం గత్వా చిన్తయా మాన-_ కిమిదానీం క_రవ్యమ్‌ 1 కథిమేశన్మహచ్చిషద్రం స్టగయితవ్యమ్‌.? అథ తస్యా ఏవం విచిన్మయ న్నా భర్తా కార్యవశాద్రాజకులే వర్యుషితః (వ్రత్యూషే చ న్వగృహమభ్యుపేచ్య ద్వారదేశస్టో వివి థపౌరకృత్యాత్సుకతయా తామాహం-- భదే శ్మీఘమాసీయతాం చరభాణ్ణం య్‌న క్షారకర్మకరణాయ గచ్భామి

ఆ ఇలా విచారించే ఆ సన్యాసికి ఆరా త్రి మిక్కిలి కష్టంగా గడిచింది ముక్కు కోయబడిని ఆ దూతికియు తన యింటికి పోయి ఇలా విచారించింది ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి! ఈ గొప్ప దొషం ఎలా దాచాలి? ఇలా ఆమె నిబారిస్తూ ఉండగా ఏదొ కార్యవళాన రాజకులంలో (రాజభవనంలౌ) ర్యాతి గడవీ తెల్టవారగానే (ఆమె) మగడు ఇంటికి వచ్చాడు రాగానే ద్నారంనందుండియె వురఐనుల కనేకులకు తరం చేయవలసిన తొందరలో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు- కుభమూక్రీ మంగలివెట్టె త్వరగా తెమ్ము కరం చేయడానికి వెళ్లాలి

మూ సాఒవి ఛిన్ననాసికా గృహమధ్యస్థిలై వ కార్యకరణాపేతయా మరభాజ్ఞాత్‌ కురమేకం సమాకృష్య తస్యాభిమఖం (పేషయామాన నావితోఒప్యుత్సుకతయా తమేకం షమరమవలోక్య కొపావిష్టః నన్‌ తిదభిముఖ మేవ తం మరం _పాహిణోత్‌ ఏతస్మిన్నన్తరే సా దుష్టోర్ధవావూ విధాయ పూత్య_ర్తుమనా గృహాన్నిశ్చ కామ అవ్‌ పళ్యత పి పేనానేన మమ సదా చారవర్సిన్యా నాసి చ్చేదో విహితః తత్‌ పర్మ్శితాయతామ్‌ పరిత్రాయతామ్‌” (ఇత్యా(క్రోళం కృతవతీ)

అ ముక్కు కోయబడిన ఆ మంగలిడియ. ఇంటి నడుమనుండియే వని తొందరను ((పకిటిన్తూ-నటిస్తూ) మంగలి పెట్టెనుండి ఒక మంగలి కత్తిని గుంజి వానికి ఎదురుగా వినరివేసిండి మంగిలివాడు (వారకర్మ్శ) తొందరలో ఆ కత్రినొక

ఫ్రై వంచతం[తే వాన్ని చూచి కోపావిష్టడయ్యాడం ఆ క త్రిని ఆమెవై పుగాశే వినరివేశడు ఇంతలో ఆ దుష్టురాలు రండు చేతులూ వెకత్తి బునకొట్టుతూ (నిష్టార్పు విడుస్తూ) ఇంటినుండి వేగంగా) వెయపలికి వచ్చింది * అయ్యో చూడండి ఈ పావాత్కుడు పత్తి వతనైన నాకు ముక్కును కో౭ండు కనుక రక్షించండి? రక్షించండి (ఆస్‌ ఆజచింద్సి మూ అశత్రాన్తరే రాజవురషాః సమభ్యేత్య తం నావితం అగుడ (వ్రహారైర్దర్దరీకృత్య దృఢపిన్ధన్తైర్పద్ధ్వా తయా ఛిన్ననాసికయా సహ ధర్మాధి కరణస్థానం సీత్వా సభ్యానూచుః- శ ఎజ్వన్తు భవ_న్తః సభానదః అనేన నావిజేనాపరాధం వినా న్రీరత్నమేతద్వ్యణ్లీతమ్‌. తదన్య యద్యుజ్యతే త్మడ్కి యతామ్‌ ఇత్యభిహితే నభ్యా ఊొచుః- రే నాపిత కిమర్దం త్వయా భార్యా వ్యల్లేతా * కిమనయా పరవురుషోఒభిలషిఈ ఉతన్విత్‌ పాణ్శదోహః కృతః. కీింవా చౌర్మకర్మాచరితమ్‌ ౭ తత్‌ కథ్యతామస్యా అపరాధః నాపితిఒ౬వి (వ్రహారపీడితతనుర్వక్తుం న శాక అ ఇంతలో (దానిని ఏన) రాజభటులు వచ్చారు ఆ మంగలిని లారీకి జ్ఞలతో ఎముకలు విరుగబాదారు గట్టి(తాళ్లతో గట్టారు ఆ ముక్కుకౌయించుకొన్న దాస త్రోబ్రాబ్బ న్యాయస్త్టానోనికి గొంపోయారు నభానదులతో ఇలా చెప్పారు. ఓ సభ్యులారా, కాము వినండి ఈ మంగలి నికపరార ఆయి: ఈ నారీరక్కాన్ని విక లాంగిన్సి జైళ్ళ అందువల్ల వీనికి తగిన దండశ విధింతురుగాక (భటులు) ఇలా వెప్పగా సభ సలు అన్నారు. ఓరి మంగలీ బార్యను ఎందుకు వికలాంగిని చేళి వు శ మె సరప్యర్వష్షజ్ఞ కోరిందా? (నీకు) [ప్రాణ్యదోహం తలపెట్టిందా? లేక దొంగతనం చేసిందా? శ్రచ్చై తప్పు ఏమియో తెల్పుము”. (కొని) మంగలి దెబ్బలణాధవల్ల (ఏమియి) పల్కులేే పోయాడు మూ అథధతం తూష్టీభూతం దృష్ట్వా వునరూచు? అవఃళో నత్య మేతత్‌ రాజపుపషాణాం వచః పొపాత్మాఒయమ్‌ అనేనేయం నిర్దోషా వరాకి దోషితా ఉక్రణ్ళు-- ఫ్లో, భిన్నన్వరముఖవర్థః శజ్కితదృష్టీః సముత్చ తితతెజాః భవతి హి పొపం కృత్వా న్వకర్మన న్తాాసితః పురుషః 210

మితఖేదమ్‌ 98 మూ తథాచ_ శ్లో ఆయాతి స్థలిత్తైః పాదై ర్ముఖవైవర్థ్యనంయతః లలాటస్వేదభాగ్‌ భూరి గద్గదం భాషతే వచః 21 లో అధో దృష్టిర్వ దేత్సృత్వా పాపం 'ఫపొవ్లః నభాం నరః సా ప జ తస్మాద్యత్నాత్‌ పరిజ్షేయాశ్చిహ్నై రేతై ర్వచకణాః 212 చమూ అన్యచ్చ-- శే భసన్నవదనో దృష్టః స్పష్టవాక్యః నరోషదృక్‌ నభాయాం వక్తి సామక్షం సావష్టమ్మో నరః శుచిః 218 తదేష దుష్ట చారిత్రలకణో దృశ్యతే శ్రీధక్షణాద్వధ్య ఇతి తచ్చూ రీయామారోప్యతామ్‌ "_ ఇతి అ అంతట వాడు (మంగలి మౌనంగా ఉండటం చూచి (నభ్యులుు అన్నారు ఆహా ఈరాజభటుల మాటి నత్యం నిరపరాధి అయిన ఈదీనురాలికి వీడు ఆపచారంచేళాడు 'పెద్దలిలా అన్నారు-_ పాపం చెసిన పురుషుడ. తిసవాపంవల్ల భయవడుతాడు (అందుచే అప్పుడు) వానిమాటలు తగబడుతాయి ముఖాకృతి మాజుతుంది చూపులు నండిగ్భంగా ఉంటాయి (శరీరంప్రై కాంతి తగ్గతుంది అలాగే-ఆపరాధి తో_ఓపాటు కాళ్లతో నడుస్తాడు ముఖం కళాహీనం అఆవుకుంది నొపఫట అధికంగా చెమట పట్టుతుంది. డగత్తికతో మాట్టాడుతాడు అపరాధి న్యాయెస్తానానికి వచ్చినచో అధోదృవ్షిటై (నేలనుదొన్తూ) మాట్లాడుతాడు అందుచే విజ్ఞులైన అధికారుల ఈగు ర్తులవల్ల దోషులను గుర్తించాలి మరియూఎనిర్జోషి ఆయివవాడు న్యాయస్థానంలో వ్రనన్న వదనుడుగా-న్పష్ట భాషణుడుగా-రొషయుక్తడగా (గర్విగా). ఉ టాడు (మరియీ) ధైర్యంగా మాట్టాడుతాడు అందువల్ల పావంచేసిన గుర్తులతో పీడు కనబడుచున్నాడు శ్రీని అవమా నించదంచే మరణళిషకు ఆర్హడు హలానికి ఎక్కించాలి *

రడ పంచతంతే మూ అథ వధ్యస్థానం సీయమానం తమవలోగ్య దేవళర్మా తాన్‌ ధర్మాథికృతాన్‌ గత్వా పోవాచ- టో భోః అన్యాయేనైై ష వరాకో వధ్యతే నాపితః సాధు సమాచార ఏల: త్మృచ్చూయతాం స్‌ వాక్యమ్‌ జమ్బుకో హుడుయుద్ధేన_. ఇతి అథ తే నధ్యా ఊచుః- భో భగవన్‌ కథమేతత్‌ ? తతో దేవళర్మా తేషాం (త్రయాణాం వృత్తాన్తం విస్తరేణాకధయత్‌ తదాకర్ష్య సువిస్మితమనస శే నాపితం విమోచ్య మిధః (ఫోచుః.. అహో ల్లో అవధ్మా (బ్రాహ్మణో బాలః తపస్వీ చ రోగఖాక్‌ విహితా వ్యజ్గితా తేషామవరాధే మహత్యపి 914 తదస్యా నాసకాచ్చేదః స్వకర్మణా హి సంవృత్తః తతొ రాజన్మిగహస్తు కర్ణ చ్చేదః కార్యః”

అ అంతట వథ్య్ధస్థానాసికి ఆమంగలిని తీనికొన పోవుచుండగా దేవశర్మ చూచాడు ధిర్మాధికారులవద్దకు పోయి ఇలా తొక్కి చెల్పాడు- అయ్యలారా అన్యాయింగా ఈదీనుడ్రు వధింపబడుతున్నాడు వీడు మంచి నడవడిక గలవాడు నామాటవినండ్షి_ జమ్బుకో హుడుయుద్దేశ ఇశ్యాది ఆ నభ్యలు ఆడిగారు- ఓ స్వామీ అష్షవట్స? వీమ్మట-ఆమువ్వురి వృత్తాంతాన్ని విశదంగా తెలీపాడు దానిని విని వారు మిక్కలి ఆశ్చర్యం పొందారు మంగలిని విడిపించారి తమలోతాము ఇలా మాట్టొడుక్ష న్నారు “ఆళ్ళర్యం ?

గొప్ప ఆపరాధం చేసినా (బాహ్మణుడు బాలుడు త్రి తపస్వి రోగ క అయిదుగురెకి మరణళిత విధింపరాదు (ఆని ధర్మశాచ్చం) అందుచే వికలాంగత్ర విధింపవచ్చు

ఈమెకు తనకర్మబేతనే ముక్కుకోయబడింది. రాజదరడనగా శ్వ కోయించాలి

మూ తథొనుప్టితే దేవళర్మావి వితనాళసముద్భృవళోకరి హితః వున రవీ న్వకీయం మరొయతనం జగామ అతొఒహం (బవీమి_ జమ్బుకో హుడు యుద్ధేన _. ఇతి కరటక ఆహ... ఏవంవిధే వ్యతికరే కిం క_ర్తవ్యమావయోః?*

మి శభేదమ్‌ 805 చమనకోఒ౬।బవీఠ్‌_. ఏవం విధేఒప్‌ సమయే మమ బుద్ధిని ఎరణం థవివ్యతి యేన నజ్జీవక 0 (ప్రభోర్వి్హైషయిష్యామి ఉ_క్తఖ్బు యతః-_ శ్లో ఏకం హన్యాన్న వా హన్యాదిషుర్ము క్రో ధనుష్మతా బుద్దిర్చుద్రిమతః నృష్టా హన్సి రాష్ట్రం ననాయకమ్‌ లి!5్‌ ధి 0 ట అవి ర్స తదహం: మాయ్యాప్రపత్నాన గుప్తమాళ్రిత్య ళం స్పోటయిష్యామి అ, అలా చేయిగా. దేవళశర్మయు ధనంపోవగంచే గళ్ళిన దుఃఖంనుండి (కొంత) ఓదార్పు నొందాడ మరలా తన మరం చేరాడ్డు అందుచే నెను (దమనకుడు) చెప్పుచున్నాడు - జమ్మ్భుకో హుడుయుడ్దేన-ఇత్యాది కరటకుడు అన్నాడు ఇలాంటి విపరీతమెన ఆవస్థవస్తే మనం ఏం చేయాలి? దమనకుడు ఇలా చెప్పాడు = ఇలాంటి నమయంలోనూ నాబుద్ధికి స్ఫురిస్తూనే ఉంది దాని పభ వంచే (పభవునుండి నంజీవ కుణి విడదీసాను ఏలననగా పెద్దలన్నారు__ గ! వాలని విలుకాని విల్ణునుండి విడువబడ్డ ఒకబాణం (గుజికుదిరితే) ఒకజ్చి చంవ వచ్చు లేక వ్యర్దం కావచ్చు కాని రాజన్టీతిజ్ఞుడు సృష్టించిన బుద్ధి (వ్యూహం రొజుతో వాటు రామ్రా9న్ని నాళనం చేన్తుండి అందుచే నేనునా మాయా నృష్టిద్వారా రవాన్యం (క్కుటను) అ్మశయించి మూ. కరటక ఆహ. భ్యడ యది కథమవి తవ మాయాళ(వ్రవేళం ఏిజలకో జాన్యతి నజ్జీవకో వా తదా నూనం విఘాత ఏవ సోఒ(బవీత్‌- శి తాత, మైవం వద. గూఢబుద్దిఖిరావత్కాలే విధురేఒవి దైవే బుద్ధిః (ప్రయో క ఐవ్యాః నోద్యమస్త్యాజ్యుః. కదాచిత్‌ ఘుణాకరన్యాయేన బుద్దే! స్మామాజ్యం శాలి | ధి భవతి. ఉక్తబ్బా- ఖో త్యాజ్యంనద్దె ర్యం విధులేఒపి దెవే ఇలు యా కానా. ధై ర్యాత్మ-దాచిళ్‌ స్టేశిమావ్నయాత్‌ నః,

96 పంచతం[తే యాతే సము(దేఒవి హి పోతభన్లే సౌంయ్యాతికో వాఖ్బతి కర్మ ఏవ(కార్శచే.తల్‌ ) 216 అ కరటకుడు అన్నాడు న శుభమూ ర్తీ సిచమూయను (వంచన) ఏదో విధంగా పింగళకుడుగానీ నంజివకుడుగాన్‌ తెలుసుకుంటే తప్పక పినాళమే? ఆతడు (దమనకుడు) ఇలా పల్కాడు- తాతా అలా అనవద్దు ఆపదివచ్చివపష్పడ దైవం (ఫతికూలంగా ఉన్నా రాజనీతిజ్ఞాలు తమబుద్దిని ఉ పయోగించవలనిందే (ప్రయత్నం మానరాదు ఒకప్పుడు (కాలం కలిసివస్తే) ఘముణా౭ారన్యాయంగా బుద్ధికి సా్యమాజ్యం (విజయం) లభిస్తుంది పెద్దలన్నారు.-- దైవం పతికూలం ఉన్నా ర్రైర్యం పీడరాదు ధ్రైర్యంగా-ఉండేఐ డు ఒకనాటి కైనా ఉన్నకస్థికిని పొందుతాడు నమ్ముదంలో ఓడవిఎనిగినా. సముదవ్యాహారులు (ఫైర్యంతో) అదేహ్యపారం చేయడాసికి ఇష్టపడతారు మూ తథాచ- శ్లో ఉద్యోగినం నతతమ్మత్ర నమేతి లక్ష్మీ శ్రైవేన చేయమిత్‌ కాపురుషా వద్త్‌ దైవం నిహత్య కురు పౌకుషమాత్మ శక్యా యత్నే కృతే యది న సిద్ధ్యతి కోఒ(త దోషః క్‌? అ (పయత్నతత్పరునిం ఈ లోకంలో లక్ష్మి (పా ప్రిస్తుంది విరికివాండు (శావుకుషులు దైవం దైవం ఆని పల్యూతుంటారు డ్రై వాన్ని ( అచ్చష్టాన్ని) (వ్రక్కకు (బోసి శ క్రికౌలదివ్రురుషార్ధారకి పొటుపడుము (ప్రయత్నం చేసినా నెజవేరక్ర ప్రోత్రేగ్ర్ర దోదం అందులో ఏముంది ? మూ తీదేవం జ్ఞాత్వా సగూఢబుద్ధీప్రభావేణ యథా త్రా ద్వావపి న జ్రాన్యతః తథా మిథో వియోజయిష్యామి ఉక్రజ్బూ- శ్లో సుప్రయు క్షస్య దమృన్య (బహ్మోప్పన్తం న గచ్చతి కౌలికో విస్ణరూపేణ రాజకన్యాఠ నిషేవతఠే, 218 కరటక ఆహ- కథమేతత్‌ * సోఒ|బవీత్‌---

మి(తభేదమ్‌ ఓ?

ఆ కనుక ఇలా తలంచి నిగూఢమైన బుద్ధి వవావంచే వారికిరువురకు తెలియనట్టుగా వారిని విడదీసాకు విజ్ఞులు ఆన్నారు__

లెన్సగా _పయోగించి= రాజకీయవ్యూహం (దంభం) అంతును (హ్మగూడ తెలినికొనజాలకు సాలెవాడు విష్టురూవం ధరించి రాజకన్యకో క్రిడిస్తాడు (దంభము మయ వ్యూహయి) కరటకిడు అడిగాష _ అవిఎట్లు ? ఆతడు ఇలా వెప్పాడ.-

కథధా--ర్‌ విృషృరూపధృక్‌ కౌలికకధా

మూ కస్మింళ్చిదధిషానే కౌలికరధికారా మిథతే పతివనతః న్మ తృిత చ తౌ బాల్యాత్‌ (వభృతి సహచారిజా పరన్పరవతీవ స్నేహపరౌ నదై కస్టాన వివోరిణా కాలం నయతః అధ కదాచిత్‌ తృతాధిష్టానే కన్మింళ్చిద్దేవాయతనే యా[తామహొోత్సవః సంవృతృః తత్ర నట_నర్తకచారిణనజ్కాలే నానాదేకా గతజనావృతే తౌ సహచరౌ (భ్రమన్తా కాజ్బి(ద్రాజకన్యాం కరేణుకారూఢాం నర్వ లక్షణసనాథాం కఇ్బకివర్ష వరపరివారితాం దేవతాదర్శనార్థం నమాయాతాం దృవ్ట వన్తా

అ ఒకానాక నగరంలో సాలెవాడు వ్యడంగి- ఈ ఇరువురు మ్మిత్నులై నినసించేవారు ఆచ్చట వారిరువురు బాల్యం నుండి సహచరులై పంన్సరం మిక్కిలి స్చేహం గలవారై నిత్యం వక్ర స్థానవివారుల్లై కొలం గడిపేవారు అంతట ఒకనాడు ఆ నగరంలో ఒకానొక దేవాలయముకందు యా(త్రామహోత్సివం (జాతర తిరుణాల జరి గింది అచ్చటికి నానా దేశాలకుండి సామాన్య జనులేగాక (ఈమ విద్యలు (వదర్శిం చేందుకై) నటులు నర్తకులు స్తుతిపారకుల.... ఇత్యాదులెందరో. వచ్చార అందుచే ఆ (పదెశం ఆనులచె (కిక్కిరిసిపోయింది ఈ మి తుళిరువురు అచ్చట తిరు గుచు దైవసందర్శవార్థి మై క రేణుకను (ఆడఏనగుక్య ఆరోహంచి వచ్చిన నర్వ శుభ లక్షణయుతయైన ఒకానొక రాజక న్యను టూచారు ఆమె వెంట కంచుకులు (అంతః పుర వృద్ద (ద్రాహ్మ్ర ఖలు) వర్షవరులు (రాణివాన రచకులైన నప్పంనకుల్సు మొదలై ని పరివారం ఊన్నార

తిథి వంచతం తే మూ అథాఒసె కాలికసాం దృష్యా విషార్దిత ఇవ దుష్టగ్రహగ్భహీళ ఇవ, కామళ రై ర్లన్యమానః నహసా భూతలే నిషపాత ఆథ తం తదవస్థ్రమవ లౌక్య రథకార_స్తద్దుఃఖదుఃఖిత ఆ_వవురుషై సం సముక్షిపష్య స్వగృహమనాయ యత్‌ త్యత్ర చ వివిధైః శీతొపచారై శ్చికిక్సకోపది షర్మ న్త్రవాదివిరుపచర్య మాణశ్చిరాత్‌ కథజ్బోత్‌ నచేతవో బభూవ అ అంత సాలెవాడు ఆమెన చూచి విషప్‌డితునివలె దుస్ట్యగవాం పిన వానివలె మన్మథవబాణాలచె. ఇాధితుడు అగుచూ తటాలున మూర్చితుడై) భూమిమీద పడ్డాడు వ్యడ్రంగి. అతని. ఆ దురవస్థను చూచాడు అతవి దుఃఖంచే. (తానూ) దుఃఖి తుడయ్యాడు ఆప్తులచే ఎత్రించుకొని తన ఇంటిక్‌ చేర్చాడు వైద్యులు తెలివిన అనేక శీతలోపచారాలూ, మం తవాదులనే మంతతం్యతాది (పయోగాలు చేయింవసాగాడు ఇలా. చేస్తూ ఊండగా కొంత సేవట్‌కి ఏదోవిధంగా సాలెవాడు తెలివినొందాడ్సు మూ. తతొ రథకారేజణ పృష్టః ఖో మిత్ర, కిమేవం త్వమకస్మాద్వి జేతకః సజ్జూతః. తత్‌కధ్యతామాత్మన్వరూవమ్‌. స ఆహ-_ వయన్య యద్యేవం తమృణు మే రహన్యం యేన నర్వామాత్మవేదానాం తే వదామి. యది త్వం మాం సుహృదం మన్యసే తతః కాష్ట్మపదానేన [వసాదః (క్రియతామ్‌ తమ్యతాం యద్వా కిజ్బిత్‌ (వ్రణయాతిరేకాదయి_క్తం తవ మయా౭నుస్టితమ్‌. సో క్ర ్య్యూ తదాకర వ ఈ కథ వావ్పవ్‌హితనయనః నగధర్గదమువాచ- వయన్య, యత్కి జ్బద్దుఃఖకారణం తద్వద, యేన |వతీకారః [క్రియతే యది. శక్యతే కర్తకు ల్లో బొషధానాం నసుమన్నాాణాం బుద్ధేశై ఎవ మహాత్మనామ్‌ ఆసాధ్యం నా స్‌ లోకేట్యత య్యదృహ్మాజన్య మధ్యగమ్‌. 219 తదేషాం చతుర్జాం యది. సాధ్యం భవిష్యతి తదాహం సాధయిష్యామి” అ సిమ్మట రథకారుడు (వ్యడంగ) ఆడిగాడు “ఓ మిత్రమా! ఎందు కిలా నీవు హఠాత్తుగా తెలివిద్చావు? కనుక నీ వరిస్టితి ఏమిటో తెల్పుము. ఆతడు

మీతఖేదమ్‌ 80 (సాలెవాడు) ఇలా చెప్పాడు. *వి్మ(తపూ ఇ౮ అయితేనా రవాన్యం విచము= చా దుఃఖం అంతా ఫీకు చెల్పుతాను ఓవు నన్ను విషక్రునిగా తలంతువని నాకు కొష్టే (ప్రడానరచేసి (చితిని తయారుచేసి) కరుణింపుషు. నెను స్నేహకారణంగా నీయెడ ఏదేనీ ఆసచిత్‌రి చేసిఉంటే =మింవపుము దానిని వి;గానే వానికి (రళకారునిఖ కన్నుతలో న్‌దు నిండింది గడ్గదస్వరంతో ఇలా ఆర్నాదు__ మిత్రమా దుఃఖ కారణం ఏమిటో తెబ్బము వీలైతే [వతశారం తొలగే ఉవాయంు చెయవచ్చు పెద్దరిన్నారు-

“కఈ లోవమందు- తువకు (శహ్మాండమందు (అంతటా) బొవధానికి ధనా నికి మంచి మం్యకాంగానికి (ఆలోచనకి) మవిళ్ళుల బుద్ధికి (ఈ నొల్లీంజిక్రి ఆసౌధ్యం లేదు-”

అందువల్ల ఈ నాళ్ళింటిలో ఏదోజక ఉపాయంచే సీ కార్యం సాధ్య ఆయికే నేను సాధిస్తాను

మూ కాలిక ఆహ- వయన్య వఏతేషామన్యేషామవి నహస్టాణా ముపాయానామసాధ్యం తన్నే దుఃఖమ్‌ తస్మాన్మమ మరజణే మా కాలక్షేవం కురు - రధకార ఆహ- భో మ్మితి యద్యష్మసాధ్యం తథావి నివదయ యేనా హమవి తదసాధ్యం మత్వా త్వయా సమం వహ్నా (ప్రవికామి న కణమపి త్వద్వియోగం ,సహిష్యే. ఏష మే నిశ్చయః కాలిక ఆవహ_ వయస్యః యా౬ఒసొ రాజకన్యా క రేణుమారూఢా తతోత్సవే ద్బ్టై తస్యా దర్శనా శంతరం మకరధ్వజేన మమేయమవస్థా విహితా తన్న ళక్నోమి తద్వేదనాం సాఢుమ్‌ తథా చోక్తమ్‌- ల్లో మత్తేభకుమృపరిణాహిని కుజ్కూమార్ద్రే. తస్యాః వయోధరయగే గతి

ఖేదఖీన్నః వక్షో నిధాయ భుజపజ్జరమధ్యవ క్రీ న్వప్స్యే కదా కణమవావ్య తదీయ నజ్లమ్‌ ల2(]

ఆ కౌలికుడు (సాలెవాడు) ఇలా చెప్పాడు. ఈ (నాలు) త పాయాలికో ఇతరోల్లైన వెయ్యి ఉపాయాటకూ తొలగింపే నలివికాసేది నా చీఖం శనుక నొ

102 పంచతంతే సానురాగో-లమ్ష్మీం విహాయైవాగత? తత్‌ [కియతాం మయా సహ సమాగమః ఇతి

ఆ మి(తశ్రమా ఈవిష్టరూపంతో వడిరేయిని కన్యాంతఃపురానికి పొమ్ము ఏడు భూమికల (ద్వారాల) తోడి [ప్రాసాదం చివరిభాగంలో ఒంటరిగా ఉండే రోజ కన్యను బు డుము నిన్ను గాంచి వాసుదేవునిగా తలంచే ఆ మ.ద్ద రాలిని సీకపటవ(కో క్తులతో రంజిల్లజేసి వార్స్యాయనుడు(కామళా స్త్రంలో )బొడింళి నట్లు ఆన.భవింపువుి కాలికుడును దానిని వి అట్టిరూపంతొ అచ్చటి?పొయి ఆమెతో ఇలా అన్నాడు రాజఎుత్తీ నిద్రిస్తున్నావా లేక మెల్కొని ఉన్నావా? నాను నీ కొబక్రై ఆనారా ంతొ శ్మీరనము(ద్రం నుండి లక్ష్మీదేవిని వదలి వచా బసు కనుక ౮8" నదమాగిమం(నంభోగం చేయుము

మూ సౌఒపీ గరుడారూఢం చతుర్భుజం సాయుధం ౯ సుభోపేత మవలోక్య నవిస్మయా శయనాదుక్థాయ (ప్రోవాచ. భగవన్‌ అహం మానుష కీడికాఒవచిః థగవాం్త్రైలోక్యపావనో వన్హనీయశ్చ తత్కధవే.తద్యుజ్యతేః కౌలిక ఆహ_ సతృమభిహితం భవత్యా పరం కిన్తు రాధా నామ మే భార్యా గోవకుల్యపనూతా 'ప్రథమమాసీత్‌ సా త్వమ్యత్రావతీర్ణా తేనాహమ్మరాయాతిః ఇత్యుకా సా (ప్రాహ. భగవన్‌ యద్నేవం లనే తాతం (ప్రార్భయ సౌఒవ్య వికల్పం నూ తుథ్యం (ప్రయచ్చతి కౌలిక ఆహ-- సుభగే నాహం దర్శన పథం మానుషాజుం గచ్చామి కం పునరాలావకరణమ్‌ త్వం గాన ర్వేణ వివా హేసుఒక్కానం (పళకుచ్ళ నొచెచ్చాపం దత్వా సాన్వయం తే వీతరం భన్మసాత్‌ కరిష్యామి _ ఇతి

ఆ ఆమెయు (రాజకన్య యు) 7 రిడారూఢ డూ చతుర్భుజుడూ ఆయధ యుళుడ్పూ కౌస్తుకమబిభూషితుడూ ఆమిన అతజ్హి బూచింక- ఆళ్చర్యం పొండ్రింది_ (తటాలున పడకనుండి లేచి ఇలా ఆంది భగవన్‌ నేను మావవికన్యను పురుగువలె అపరికుద్ధను భగవానులై న లాము (క్రిలోకపావనులు వంధంయులు కు, ఆలాంటప్ప్తుడు ఈ నంబంధ౦ ఎలా యోగ్యం అవుతుంది? కాలికుడు అన్నాడు. నుందదీ? సౌభాగ్య వతీ) సీవు నత్యం పల్కావు కాని రాధ అనే నా భార్య మొదట గోవకులంలో పుటి

ట్‌

మ్మితభేవమ్‌ య! ఉండింది ఆమెకే ఏవు ఇచ్చకి అవతరించావు అందుచే నేను ఇచ్చబికి వచ్చాను * ఇలా చెప్పగా ఆమె అంది దేవా ఇది ఇలా ఆయితె మా తం్మడిని అర్థించండి ఆతడు నిన్సంకోచంగా నన్న తమకు అర్పసాడు * క్రౌలికుదు అన్నాడు. వభలషణ్రా! నేను మానవులకు కనబడను ఇకి మాట్లాషదం ఎలా పొనగుతుంది ఏీవు గాంధర్థ్న వివాహ వద్ధతిని నిన్న నాకు ఆర్పించుకొనుము లేనిచో కావం ఇచ్చి వం* నమ్తేతంగా తండ్రిని భస్మం చేస్తాప

మూ ఏవమభిధాయ గరుడాదవతీర్య నవ్వే పాణా గృహీత్వా రాం నభయాం సలజ్జాం వెపమానాం శయ్యాయామానయత్‌ తతశ్చ రాత్రిశేషం యావద్వాత్స్యాయనో క్తవిధినా నిషేవ్య చత్యూషే స్వగృహమలక్షితొ జగామ వీవం తస్య తాం నిత్యం నేవమాననస్య కాలో యాతి. ఆథ కదాచిత్‌ కళ్బాకిన స్తస్బా ఆథరోష్ట్యవవాలఖజ్జనం దృష్ట్వా మిథః (సోచుః.. అహో వళ్యతాస్యా రాజకన్యాయాః పురుగాపభుక్తాయా ఇవ శరీరావయవా విభ్యావ్యన్తే కత్కఠ మయం సురక్షితేఒప్యస్మిన్‌ గృహ ఏవంవిధవ్యవహారః? తద్రాజ్ఞే నివేద యామ

ఆ ఇలా ఆని(కౌలికుడుు గరుడునినుండి దిగాడ అమె ఎడమచేతిని పట్టు కున్నాడు భయంతో సిగ్గితో వణకుచుండే ఆమెను శ య్యమీదికి చేర్చాడు. పిమ్మట మిగి లిన ర్యాతి అంతా వార్సాయనకామళాస్త్రం ్మవకారం ఆమెను అనుభవించాడు ఊషః కాలంలోనే ఎవరికంటినుబడక తన ఇల్లు చేరాడు ఇలా నిత్యం ((ప్రతిరేయా) ఆమెను అనుభవిస్తూ కాలం గడువుటాన్నాడు ఆంత ఒకనాడు కంచుకుల్కు దొండపండువంటి ఆమె పెదవికొజక బడి ఉండడం గాంచి తమలోతాము ఇలా చెవ్వుకున్నారు.(చర్చించారు) ఆహా చూడండి, ఈ రాజకుమారి ళరీరావయయవాలు వురుషనిజే అనుభవీంపబడినట్లా తోచుచున్నాయి. సురక్షితం అయిశ ఈ గృహంలో ఇలాంటినని ఎలా జరిగింది! అందు వర్ణి (వభువునకు నివేదిస్తాము ల

మూ. ఏవం నిశ్చిత్య సర్వే నమేత్య రాజానం (పోచుః-. జేవ వయం న విద్మః. వరం సురక్షితేఒవ్‌ కన్యా న్తఃపురే కళ్చిత్‌ (వవిశతి తద్దేవః (ప్రమా ణమ్‌ - ఇతి. త్య్మ్చుత్వా రాజాఒతీవ వ్యాకులచిత్తో వ్యచ్చిన్తయకత్‌.

[0% పంచతంతే శ్లో పృశ్రీతి జాతా మహతీహ చిన్నా కన్మై (పదేయేతి మహాన్‌ వితర్యః దత్తాా సుఖం [పొవ్ఫ్యతి వా న వేతి కన్యా పిళృత్వం ఖలు నామకష్టమ్‌ నడ్యశ్చ నార్యళ్ళ సదృథకృభావాస్తుల్యాని కూలాని కులాని తాసామ్‌ స్తై శృదోమైశ్చ నిపాతయ న్తి నద్యో హి కూలాని కులాని నార్య లి£ిలి జననీమనో హరతి జాతవతీ పరివర్థతే నహ శుచా సుహృదామ్‌ వరసాతృ్బృతావ్‌ కురుతే మలినం దురతి కమా దుపితరో వివదః ౩84 ఏవం బహువిధం విచిన్త్య దేవీం రహస్టాం (పోవాచ-

ఆ ఇలా నిశ్చయించి అండరూ కిలిన్‌ రాజుతో ఇలా చెప్పారు. [వభూ మేము(ఏమియూ ఎరుంగము. కాని మంచిరంణ ఉన్నా కన్యా మఃవురంలోనికి ఎవడో (పవేశిన్తూన్నాడు ఆ మీదట (ప్రభువుల ఇష్టం దానిని ఏని రాజు మ్‌క్కెల్‌ కలత నౌందినవాడై ఇలా విచారింబాడు -

వ్యుతీక పుట్టింది - ఆసగాేే ఈ (ప్రవంచంలొ గౌప్పవిచారిం. గల్లుతూండి (తర్నాత్ర ఎవరికి ఇవ్వాలి ఆనే మవోవితిర్య-ం (గొప్పనమన్య) ఎదురౌతుంది కన్యా దానం తర్వాతవూ భర్తతోనుఖం పొందునా లేదా అనే సందేహం బాధిస్తుంది కనుక కన్యాపితృత్వ్యం ( ఆడపిల్హకు తండికావడం కష్టకారకం ము నదులకు నారులకు(స్త్రీలరు) సమానమైన శ్రి ఉంది నదులకు రెండ కూల

లు (తీరాలు ఒద్జులు) ్రిలఏ రెండు కులాలు (తల్లికులం భర్రకులం) సవ నం ఉన్నాయి. నదులు (వరదల) నీటిచే తమ రెండ ఒడ్డులను శ్రీలు తమ దోషంచే రెండు కులాలను (భషం చేసారు ట నం

ఆడ జ్‌ లం ఇళ

యలెన క పిల్లి వస్టగానే తల్లికి విచారం గల్గిన్తుండి _ వుద్టిన తర్వాత) నహృద

జ కొటుంబికులు మొదలె నృవారిదు ఖంతోబాటు పెరుగుతుంది వివహం చా, యొజా

వరా) భర్త అధ్రీఫం చ్రేయబడినా. వీచేని మలిన కర్మ చేస్తుంది ఆడవిల్లలు అనే

అపదలన్స తరించసం చాలా కివం ణ

న!

ఇలా పెక్కు విధాలుగా చింతించి ఏకాంతంలొ (ఒంటరిగా. ఉలడే పట్టవు

న!

మి్మితఖేదమ్‌ 108 రాణితో ఇట్లు చెప్పాడ. =

మూ. డేవి జ్ఞాయతోం కిమేతే కజ్బుకినో వదన్ని తన్య కృతాన్తః కుపితొ యేనై తదేవం [కియతే దేవ్యపి తదాకర్ష్య వ్యాకులీళూతా నత్వరం కన్యా న్తఃపురం గల్వాతాం ఖబ్జీతాధరాం నఖవిలిఖితశరీరావయవాం దుహి తరిమపళ్యత్‌ ఆహ చ_ ఆః పాపే కులకలజ్క-కారిణి కిమేవం శీలఖండనిం కృతమ్‌? కోఒయం కృతాన్నావలోకిత_న్త వ్రత్సోకాశమభ్ళేతి ? తత్‌ కథ్యతాం మమాా(గే సత్యమ్‌ ఇళి కోపాటోపవిసజ్కటం వదన్త్యాం మాతరి రాజపుట్రీ భయలజ్షానతాననం (పోవాచ...

అఆ దేవీ ఈ కంచుకులు చెప్పేదానిని (విచారించి సత్యం) తెలిన కొనుము ఇలా చేసేవానికి యముడు (క్రద్ధుడై ఉంటాడు (కాలం (మరణం) దావరిం చింది) మహారాణియు. దానిని విని వ్యాకులిత (విచారం గలడి) అయింది వెంటనే కన్యాంతఃపవురం వెళ్లింది ( అచ్చట్స కొరికిన పెదవి గలదీ గోళ్ల పర్తులుగల అవయ వాలు గలదీ ఆమిన వ్యుతికను చూవింది ఇలా అంది- ఓసీ పాపాత్మురాలా కులొ నికి అపకీర్తి అెచ్చేదానా ఎందుకు ఇలా శీలం పోగౌట్టుకున్నావు? నీ దగ్గరకు వచ్చే వాడు ఎవడు? వాడు యిమునిచే చూడబడి ఉంటాడు కినుక నావద్ద నత్యం తెల్పుము ఈ విధంగా కోపావేళంతో అధిక నంకటంతో తల్టి పలుకుదుండగా రాజ వ్యతి భయంతో సిగ్గుతో తల వంచుకొని ఇలా అండి.

మూ అమృ సావాన్నారాయణః (ప్రత్యహం గరుడారూఢో ని సమాయాతి చేదసత్యం మమ వాక్యమ్‌ తత్‌ న్వచత్షుషా విళలోకయతు నిగూఢ తరా నిశీఖే భగవన్తం రమాకాాన్తమ్‌ త్యచ్భుత్వా_సాఒవి (వ్రహనితవదనా పులకాజ్కత నర్వాణ్గీ నత్వరం రాజాననూచే-_. దేవ దిష్ట్యా వర్దసే. నిత్య మేవ నిశీథే భగవన్నారాయణః కన్యకాపార్యేఒభ్యేతి తేన గాన్టర్వవివాహేన సా వివాహితా తదద్య త్వయా మయా చ ర్యాతౌ వాతాయనగకాభ్యాం నిశీథే (దష్టవ్యః యతొ న న మానుషైః నహాలావం కరోతి త్యమ్చుత్వా హర్షితన్య రాజ్ఞ స్తద్దినం వరక్షళత్యపాయమివ కథజ్బోజ్జగామ

కల6 వంచతం।తే ఆ “అమ్మా సావాతుగా శ్రీమన్మా, రాయణుడు [పతిదినం రా[తివేళ గరుడవాహరారూఢుడై వస్తున్నాడు నామాట అసత్యంగా తలంతువేని రహస్యంగా ఉండి (దాగి) సికంటితో నడిరేయిని భగవానుడయిన లక్ష్మీనాధిని చూడుము. దాసిని విని ఆమి ఆనందంచే) నగుమోనుగలద్లై నమస్తావయబాలయందు గగుర్పాటు (రోమాంచం) గలదై వెంటీనే రాజువద్దకు పోయి. ఇలా చెన్పింది- దేవా దైవకరుజచే వృద్ది నందుచున్నారు కాము అదృష్టవంతులు) నిత్యం నడిరేయిని భగవానుడయిన నారాయణుడు పుత్రిక పక్కన కన్యాపార్మింలోో చేరుతున్నాడు గాంధర్వవిధిని ఆమెను వివాహం చేసికొన్నాడు దీన్ని నేడు (నడి) రేయిని దాగి) కిటికీ సందులద్వారా చూడాలి వలననగా.ఆ భగవానుడు మానవులతో సంభాషింపడు దానిని విని రాజు సంచుముడెనాడు ఆ పగట్రివేళను (రాతికి నారాయణని చూడాలి అనే ఉత్కంఠతో) నూరేండ్డవలె కష్టంగా గడిపాడు మూ తతస్తు ర్యాత్రా నిభృతో భూత్వా రాజ్జీనసపాతో రాజా వాతాయనర్దో గగనాన క్షదృష్టిర్యావ త్రిష్రతి తావత్తస్మిన్‌ నమయే గరుడారూఢం తం శళ్ధి చ(క్రగడాపద్మహ_స్తం యధోక్తవిహ్నాజ్క తం వ్యోమ్నోజవతర_న్తం నారాయణ మపళ్యత్‌ తతః సుధాపూరష్టావితమివాత్మానం నున్యమానస్తామువాచ - (వియే నాస్త్యన్యో ధన్యతరో లోకే మత్తస్త్వ త్తళ్చ- త్యత్రనూతిం నారాయణో భజతే తత్సిద్ధాః సర్వేఒస్మాకం మనోరథాః. అధునా జామాతృ(ప్రభావేణ నకలామపి వమసుతీం వళ్ళాం కరిష్కామి ఆ వమ్మట ర్మాశివేళ రాణీతొదాటు రాజు దాగి కిటికీలో నుండి ఆకాశం వైపు చూస్తూ ఉండగా గరుడారూఢుడూ, కంఖచ కపద్మహన్తుడూ, పూర్వోక్షలవషణ యుతుడూ అయిన నారాయణుడు దివినుండి భువికి దిగుచు ఆతనికి (పత్నీయతుడైన సభవునకు కనబడినాడు అంత అమృత (వ్రవాహంలో ఫ్టావితునివలె (తేలే వానిని= ఈదే వానినివలె) తనను తలచుకొంటూ రాజు రాణితో ఇలా అన్నాడు= “(ప్రియురాలా ఈ లోకంలో నాకంటె సీకంటె ధన్యులులేరు మనవ్వతికను నారాయణుడు. సేవిన్తు న్నాడు కనుక మన కోరికలు అన్నీ నెజవేరినాయి. ఇప్పుడు అల్సుని (ప్రభావంచే నమ న్తమైన భూమండలాన్ని నా అధీనం చేసికుంటాను,

మిశ్రభేదమ్‌ 107

మూ ఏవం నిశ్చిత్య నర్వ్వైః సీమాధివై? సహ మర్యాదావ్యతిక్రమ మకరోత్‌ తే చ తం మర్యాదావ్యతి[క్రమేణ వర్తమానమాలోక్య నర్వే నీమేత్య తేన నహ విిగహం చకుః అ్మత్రాంతరే న రాజా దేవీముఖేన తాం దుహితర మువాచ-. వుత్రి త్వయి దుహితరి వ్వర్తమానాయాం భగివతి నారాయణే జామాతరి స్థితే తత్కివే.వం యుజ్యలే యత్సర్వే పార్టివా మయా నహ వ్యిగహం కుర్వ న్ని తత్స మ్బ్చోధ్యాఒద్య త్వయా నిజభర్తా యథా మమ శతూన్‌ వ్యాపాదయతి

అ ఇలా తలంచి నరిహద్దురాజులంద రివిషయంలో నరిహద్దులు ఉల్లింఘఫారి చోడు (విరోధం) పెట్టుకున్నాడు వారి అతడు నరిహద్దిల దాఓడం (నంధిళంగంచేని చుక్యాకమణ చేయడం) గాంచారు ఆండరూ ఏక౦ ఐనారు అతనితో యుద్ధం చేశారు ఇంతలో ఆరాజు ధార్యాద్వారా. దిడ్డకు ఇలా చెప్పించాడు. వతశ్రీ శీవు బిస్ణవె ఉండగా భగవానుడైన నారాయణుడు అలడె ఉండగా ఈ రాజలందరు నాతో యుద్ధం చేయడం నమచితమా 9? ఆందుచే నేడు నీవు నీభర్తకు నాశ తుచులను చంవ వలసినడ్‌గా బోధించాలి

మూ తతస్తయా న కౌలికో ర్యాత్రా నవినయమఖిహితః.. భగవన్‌ త్వయి జామాతరి స్థితే మమ తాతొ యచ్చ్యతుథిః వరిభూయతే తన్న యుక్షమ్‌ త్యత్పసాదం కృత్వా సర్వాంస్తాన్‌ శ్యతూన్‌ వ్యాపాచయ కాలిక ఆవా- సుభగే కియన్మా (క్రా_స్వేతే తవ పితుః శత్రవః? తద్విననబ్టా భవ క్షణేనావి సుదర్శనచ్నకేణ నర్వాం _స్తిలశః ఖండయిష్యామి అథ గచ్చతా కాలేన నర్వ దేశం శ్యత్రుభిరుద్వాస్య న రాజా (ప్రాకారశేషః కృతః తథావి వాసుదేవరూప ధరం కలికమఖానన్‌ రాజా నిత్యమేవ విశేషతః కర్చూరాగరుకస్తూరికాదిపది మలవిశేషాన్‌ నానా్మాఫకారవస్త్రవుష్ప భక్య'పేయాంశ్చ (వేషయన్‌ చుహితృ ముఖేన తమూచే-- భగవన్‌ (ప్రభాతే నూనం స్థానభళ్లో భవిష్యతి యతో యవ సేనృనకయః నజ్జాత_స్తథా నర్వోఒవి జనః (ప్రహారై ర్జర్జరతదేహః సంవృత్తో యోద్ధు

08 పంచతిం।తే మక్షమః (వచురో మృతళ్చ తదేవం జ్ఞాత్వాబ్మత కాలే యదుచితం భవతి. తదచ్విధేయమ్‌ ఇతి

ఆ అంతట ఆమె (రాజప్వుతి) రాత్రివేళ కౌలికునితో వినయంగా ఇలా చెప్పింది. దేవా మీరు అల్లుడె ఉండగా నాతండ్రి శత్రువులచే అవమానిం వబడడిం సముచితం గాదు కనుక దయయుంచి నాతండ్రి శ్యతువులను నంహర్షించండి కౌలి కుడు ఇలా అన్నాడు సుందరీ ఈ సీ తం్యడిళ్యతువులు ఎంతమాత్రం ? నమ్మ కంగా ఉండుము కణంలో సుదర్శునచ కంచే అందరినీ నువ్వులవలఠె ముక్కలు ముక్కలుగా ఖండిసాను ఇలా (కొంతకాలం గడువగా శ్యతువులు రాజ్యమంతా అ్యకమించారు కోటమ్మాతం రాజుకు మిగిలింది అయినా రాజు వాసుదేవరూపంతో వచ్చేవాడు కౌలికుడు(సాలెవాడు) అని జెలిసికొనలేదు. నిత్యం విశేషించి కర్పూరం ఆగరు కన్తూరి మొదలె న నుగంధవస్తువులు బహువిధవస్త్ర వుష్ప భోజన పానీయాలు పంవృచ్చూ వ్యతీకద్వారా ఇలా చెవ్పించాడు దేవా (పాళణాలానికి తప్పళ స్టానళంగ 0 (శ(తువులు కోటను ఆక్రమించడం) అవుతుంది (కోటలో) యివనలు (అశ్వాదుల ఆహారం) కట్టెల్స మ్పైదలై నవాటికిని కొరత గల్లింది ఆలాగే సైనికులు అందరు (శ్యతు వుల దెబ్బలచే ?థిలదేహులె నారు (వారికి) యుద్దం జేసే శక్తిలేదు. చాలమంది మకణించారుగూడ కనుక ఇదంతా తలంచి ఈసమయానికి తగినట్టు చేయండి .

మూ తచ్భుత్వా కలికోఒప్యచింతయత్‌ స్టానభశ్లే జాతీ మమా నయా సహ వియోగో భవిష్యతి తస్మాద్గరుడమారుహ్య సాయుధమాత్మాన మాకాశే దర్శయామి కదాచిన్మాం వాసుదేవం మన్యమానా స్తే సాళజ్యాా రాజ్ఞో యోద్ధృభిక్షన్యన్తే ఉ కబ్బు-_

ల్ట్‌, నిర్విషేణాపి సర్చేణ క_ర్రవ్యా మహతీ వణా విషం భవతు వా మా భూత్‌ ఫణాటోపో భయంకరః 225 ఆ, దానినీ విని కౌలికుడు ఇలా ఆలోచింవాడు స్టానభంగం ఆయితే

నాకు ఈమెతో వియోగం సంభవిస్తుంది ఆందువల్ల గరుడ ని ఎక్కి- (చ(కాది ఆయుథ యు కృమైన నా ఆకారం ఆకాశంలోనుండి చూపిస్తాను వారు ఒకవేళ నారాయణ్లునిగా

మి(తభేదమ్‌ 109 నన్ను తలంచి భయ ్టగన్తులై ఈ రాజు సై సికులచే చంపబఐడుదురు 'పెద్దలిలా విషంలేని పాము గూడ వడగను పెద్దదిగా చేయాలి విషం ఉండసీ లేక పోఏ ఫణాటోవం భయంకరంగా ఉండాలి మూ అధవా యది మమ స్టానార్హముద్యతన్య మృత్యుర్భ్శవిష్యతి అ", తదవి సునరతరమ్‌ ఉఊ క్తజఖ్బుా దె న! శ్లో గవామర్ధే 1ాహ్మాణార్ధే స్వామ్యగ్థే శ్రీకృలేఒథవా స్థానార్థే య_న్త్యజేత్పాణాంస్తన్య లోకాః ననాతనాః ౭26 ళో చన్ద్రే మణజ్ఞలనం నే విగృహృతే రావుణా దినాధీళః శరణాగతేన సార్టం వివదపి తెజస్వినాం క్ఞాఘ్యా 227 ఆ అట్టుగానిచో స్ట్థానరడణకై (కోటను రక్నీంచేందుకె 1 యత్నించే నాకు మరణం నంభపిసే ఆదీ మంచిదే విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు.--- గోవుల కొకు (వాహ్మణ.ల కొజకు (వళువు కొణకు తీ (అనాధ శ్రీ) కొకు స్టానం (దేశ రడదణ కొఆఅకు (పాణాలు ఆర్చించెవానికి కాళ్వత వుణ్యలోకాలు అ$స్తాయి ఆమావాస్యనాడు చంద్రమండలానికి సూర్యుడు వస్తాడు అప్పుడు నూర్యుణ్ణే రాహువు (మింగుతాడు (తాళ యదాత చం(దుడునూ (మింగఐడుతాడు శ్రరభాగతున్‌ రడశై వచ్చే ఆపదయూా తేజొవంతులకు (పళంననస్‌యిం మూ ఏవం నిశ్చిత్య (వత్నూషే దన్తధావనం కృత్వా తాం (ప్రోవాచ- సుభగే సవ మైః శత్రభిర్హతైరన్నం పానజ్బాఒస్వాదయిష్యామి కిం బహునా? త్వయాఒవి నహ నజ్బమం తతః కరిష్యామి వరం వాచ్య న్వ్యయాఒఒత్మపితా య్యత్పభాతే (ప్రభూతేన సైన్యేన నహ నగరాన్ని(ష్కమ్య యోద్ధవ్యమ్‌ ఆహం చాకాళస్థిత ఏవం నర్వాంస్తాన్‌ నిస్తేజసః కరిష్యామి వళ్చాత్సుఖెన భవతా హ_న్తవ్యాః యది పునరహం తాన్‌ న్వయమేన నూదయామి తత్తెషాం

110 పంచతం,లే పాపాత్మానాం వైకుజ్జీయా గతిః స్యాత్‌ తస్మాత్తే తథా కర్తవ్యా యథా పలా యన్లో హన్యమానాః స్వర్గం న గచ్చ సి

అ ఇలా నిశ్చయించి ఉవషఃకాలంలో దంతధావనంచెని రాజప్యుతితో కట్టు చెప్పాడు “సైభాగ్యవతీ (నేడు) శశువుల నందరినీ చం పేవరకు అన్న పానాలు రుచిచూడన.. పెక్కులేల? ఆ మీదటనే నీతో నంగమం చేసాను కాని సి తంటడితో ఇలా చెప్పుము *_ (ప్రాతఃకాలమున ఆధిక సైన్యంతో నగరంనుండి వెలుపలికిపోయి యుద్ద చేయాలి. నేను ఆకాశంలో నుండియే వారిని అందర్నీ కేజొవిహీనుల్ని చేస్తాను పిమ్మట సుఖంగా మీరు చంవివేయండి నేను స్వయంగా వారిని చంపినవైజే వారు (చల్బు) న్వర్గానికి హో -

మూ సాఒవి తదాకర్ష్య వతుః సమీపం గత్వా నర్వం వ్యత్తాన్తం న్యవేదయత్‌ రాజాఒవి తస్తా వాకం (శదధానః [పత్వూషే సముతాయ

స్ట శి స్ధ (ల్యూ ల్‌

సునన్నద్ధనైన్యో యుద్దార్థం నిశ్చ్యక్రామ కౌలికోఒవి మరణే కృతనిశ్చయశ్చావ పాణిర్గగనగతిర్గరుడారూఢో యుద్ధాయ (వ్రస్థితః అ(త్రాన్తరే భగవతా నారాయ బేనాతీతానాగతవ ర్రమానవేదినా న్మృతమా్యత్రొ వె నతేయః స్మృమ్బాప్తౌ విహన్య ప్రోక్తః

అ ఆమెయు దానిని విని తం్మడివద్దకు పోయింది విషయం అంకఠా తెలి పి౦ది రాజు కూడ ఆమె వాక్యం నమ్మాడు ఉవః5 లంలోనే లేచాడు సైన్యం నన్నద్ధం చేసికొని యుద్దానికి నిష్క్రమించాడు. కౌలికుడు సాలెవాడు) మరణం తిప్పదు = అని నిశ్చయించి విల్లును చేబూని (కొయ్యచెక్క్ర) గరుడుని ఎక్కి ఆకాశ గమనురై యుదానికి బయలుదేరాడు ఇంతలో భగవానుడూ త్రికాలవేది అయిక నారాయణుడు తలంచినంతనే వచ్చిన గరుడునితో నవ్వి ఇలా అన్నాడు-

మూ ఖో గరుత్మన్‌ జానాసి త్వం యన్మమ రూపేణ కౌలికో దారు మయగరుడే సమారూఢో రాజకన్యాం కామయతే సోఒ్మబవీత్‌- దేవ నర్వం జ్ఞాయతే తచ్చేష్టితమ్‌, తత్కిం కుర్మః స్నామృ్బతమ్‌ ? శ్రీభగవానాహ_. అద్య కొలికో మకణే కృతనిశ్చయో విహితనియమో యుద్ధార్థే వినిర్ణఈః న నూనం

మి[తభేదమ్‌ / (వధానతతియైర్మిలిత్వా వాసుదేవో గరడళ్ళ్చ నిపాతితః తతః పరం లోకోఒయమావయోః పూజాం న కరిష్యతి తతన్త్వ్వం [దుతతరం త్మత దారు మయగరుడే నజ్క9)మణం కురు ఆహమవి కౌలికళరీరే (చవేళం కరిష్యామి యేనన శ్యతూన్‌ వ్యాపొౌదయతి తతశ్చ శ (తువధాదావయోర్మా వాత్మ్యవృద్ధిః స్యాత్‌

అ ఓగరుడుడా కౌలికుడు నారూవంతో కజ్జగరుడుని ఎక్కి రాజకన్యను కొమించటం సీకుతెలియనా ? ఆతడు (గరుడుడు) అన్నాడు దేవ అతనిచేష్టఆంతా తెలియను కనుక ఇప్పుడు మనం ఏమి చేయాలి 1 శ్రీభగవానుడు ఇలా అన్నాడు- వేడు కౌలికుడు చాపుకు తెగించి (మరణనిశ్చయ దై) నియమవంతుడై యద్ధానికి నిర్ణమిందాడ. సంఘటితులైన (పధానడ(తియులచే తవ్సక ఆ (వాసుదేవరూపు కౌలికుడూ ఆ (దారుమయ) గరుడుడూ పడగొట్టబడుదురు (చంవబడుదురు) తళ్వాత ఈ[పపంచం మన ఇరువురికి పూజచేయదు కనుక నీవు మిక్కిలి శ్మీఘంగా ఆకజ్ఞ గరడునిలో సం్మకమింవుము నేనూ కౌలికునిలో (ప్రవేశిస్తాను అందువల్ల వాడు శతు వులను నంహారిన్హాడు పిమ్మట శ్యాతునంహారంవల్ల మనఇరువురికి మావిత్మ్యం పెరుగుతుంది ? -

మూ అథ గరుడే తథేతి (వతివన్నే (్రీభగవాన్నారాయణ నచ్భరిరే స్మజ్కమణమకరోత్‌ తతొ భగవన్మాహాత్మ్యేన గగనస్టః న క్షాలికః _ శజ్ధచ(క్ర గదాబొపచిహ్నితః కణాదేవ లీలయైవ నమస్తానవి [వ్రధానక్షత్రియాన్‌ ని స్పేజన శ్చకార తత స్తేన రాజ్ఞా న్వసైన్యవరివృతేన నద్గాామే జితా నివాతాళ్ళ తే నర్వేఒవి శత్రవః జాతళ్చ లోకమధ్యే్యపవాదో యళా... అనేన విష్ణజామాతృ 1పభావేణ సర్వే శ్యత్రవో నిహతా ఇతి కాలికోఓ౬పీ తాన్‌ వఠాన్‌ దృష్ట్వా (ప్రముదితమనా గగనాదవతీక్ష్మః నన్‌ యావ(ద్రాజామాత్యపొరలోకాన్తం నగర వాస్తవ్యం కౌలికం పశ్యన్తి తతః వృష్టః కిమేళత్‌ ? ఇతి తతః సోఒవీ మూలాదారభ్య సర్వం (ప్రాగ్వ్బృత్తా న్తం న్యవేదయక్‌ తతళ్చ కౌలికసాహసాను

112 వంచతర్మితే రణ్జీతమనసా శ్మతువధాదవా_వ్రదేజసా రోజ్ఞూ సా రాజకన్వొ సకలజన్యవత్యక్షం వివాహవిధినా తస్మై నమర్పితా దేశళ్చ (ప్రద_త్తః అ అంత గరుడుడు అటులనే" అనగానే భగవానురై న శ్రీమన్నారయణుడు వాని (కౌలికున్సి శరీరంలో సంక్రమించాడు భగవానుని మానిత్మ్య చే ఆకాళన్థుడెన ఆ కౌలికుడు శంఖ చ(క-గదా-చాపచిహ్నితుడై షణకాలంలొనే అనాయానంగా [పధానక్మతియలను అందరినీ తేజొహీనులను చేశాడు పిమ్మట ఆరాజు తనసేనతో శ్యతువులందరినీ ఓడించాడు అనేకులను సంహరించాడు కూడ అప్పుడు లొకంలో, ఈరాజు తన అల్లుడైన విష్ణువు(పభావంచే శ్యతువులను చంపాడు ఆనే కింవదస్స్తి జనులవాడుక) పుట్టింది కౌలికుడును చచ్చిన్మళ్మతువులను చూచి నంతోషంతో ఆకాళం (1కిందిక్సి దిగాడు తోడనే రాజు మంతులు నగరవాసులు ఆతణ్ణి నగిరవాసియైన కౌలికున్సిగా గుర్తించారు ఇది ఏమి ? అని అడిగారు అప్పుడ. వాడు మొదటినుండీ జరిగిన విషయం ఆంతా నివేదించాడు అనంతరం కౌలికుని సాహనంచే సంతుష్టమైన మనస్సుగలవాడ్రూ శ (తువధచ్చే పొందిన తేజన్బుగలవాడూ అయిన ఆ (పభవు జను లందరి ఎదుట వివాహం చేసి రాజక న్యను వావికి సమర్పించాడు రాజ్యంకూడ ఇచ్చాడు. మూ కాలికోఒపి తయా సార్ధం పఖ్బ[వ్రకారం జీవలోకసారం విషయసుఖమనుభవన్‌ కాలం నినాయ. ఆతస్తూచ్యశే- సుుప్రయుక్తస్య దమృన్య = ఇతి త్యమృత్వా కరటక్ర ఆహ- భద్ర అ_స్యేవమ్‌ వరం తథావి మహన్నే భయమ్‌ యతో బుద్ధిమాన్‌ _ సజ్జీవకో రౌదశ్చ సింహః యద్యవి తే బుద్ధి 1ప్రాగల్భ్యం తథావి త్వం పిప్లీలకాత్‌ తం వియోజయితుమనమర్థ ఏవ దమనక ఆహ - భ్రాతః అనమర్థోఒపి నమర్ధ ఏవ ఉఊక్తజ్బు- శ్లో ఉపాయేన హి యత్కుర్యాత్తన్న శక్యం పర్మాకమైః _ కాక్కా కనకన్యూతేణ కృష్ణనర్పో నిపాతితః 228 కరటక ఆహా... కథమేతత్‌? సోఒట్రవీత్‌... అ కౌలికుడును ఆమెతో మానపలోళ సారములైన (ళబ్దాది పంచేయ్యదియ సుఖ లు ఆనుథవిస్తూ కాలం గడిపాడు ఇందువలన అంటోరు -స్ముపయు కన్య దంభన్య

మ్మితఖేదమ్‌ 118 -ఇత్యాది. దానిని విని కరటకుడు ఇలా అన్నాడు. ఇది సరిగానే ఉంద్తి కాని నాకు మిక్కిలి భయంగా ఉంది. ఏలిననగా-నంజీవకుడు ుస్థిమంతుడ. విం? కకుడు ర్యదుడు దమశకుడు ఇలా అన్నాడు-ఆసమర్జుడును నమర్థుడే ఆగును పెద్దలన్నారు..

ఏ పని ఉపాయంచే చేయడానికి వీలు ఆగనో అది పర్మాక్రమంచే సె ధ్యల గాదు అడకాకి బంగారుగొలు సుచే నల్ల్యతాచును చంవింది కరటకుడు అవిగాడు ఆవ ఎస్టు? అతడ్తు చెప్పాడు. -

కధా-_6 ళా నే క్రిక్ర అష్ష సర్వుకథా

మూ అసి కస్మింగ్చెత్‌్‌వదేశే న్యలోధపాదవః త్యత వాయన రమృతీ (ప్రతివసతః న్మ అథ తయోః (పనవకాలే వృతవివరాన్ని(ష్కమ్య కృష్ణసర్పః నదైైవ తదపత్యాని భకయతి అతస్తా నిర్వేదాదన్మవృకనూల నివాసినం (వేయసుహృద౦ శృగాలం గత్వోచతుః-. భద్ర కిమేవంవిధె నజ్జాత ఆవయోః కదర్షివ్యం భవతి ఏవం తావద్దుష్టైత్మా కృష్ణనర్పో వృక్షవివరాన్ని ర్గత్యావయోర్బాలకాన్‌ భకతయతి తత్‌ కధృతాం త్మదఇర్థం కశ్చిదుపాయః

అ ఒకానొక ప్రదేశంలో గొప్ప మటిచెట్లు గలదు ఆ బెట్టమీద కాకుల

వ జంట (కాక దంపతులు) సివసిస్తూంది ఆడ శకి పనవించగానే ఇెట్టుకొట్దరనుండి నల్ల (కాచు వచ్చి ఆ పిల్లలను తినివేసేది ఆంత ఆ కాకులజంట ఏమిచేయడానిం దోచని దుఃఖం (నిర్వేదం) తో మజియొక చెట్టుమొదట నివసించె [వియమి(త మైన _న" (వద్దకు పోయి ఇలా అన్నాయి. శుభమూలర్తీ ఇలాంటి పరిస్థికవస్తే మేము ఏమి చేరు. లి? ఈ కూర బుద్దిఅయిన నల్ప(తాచు చెట్టతొల్తనుండి వచ్చి మా సంతానాన్ని తింటూ ఉంది కనుక టు న! టబ అ ఏ బ్ర (సుఎకాన్స రడణకు ఏడేని ఉపాయం తెల్ప్చుము బ్లో యన్క క్షేత్రం నదీతీరే భార్యా చ వరనజ్షతా ససర్చేచ గృహే వాసః కథం స్యాత్తన్య నిర్వృతి 0

అనృచ్చ-

[134 సంచతం(తే శ్లో నర్పయు క్షే గృహే వాసో మృత్యురేవ న నంళయః యద్లా్ఫమా_నే వసేత్సర్చ_స్తన్య స్వాత్‌ (ప్రాణనంశయః 280 అస్మాకమవ్‌ే తత స్ట్‌తానాం '(చతిటినం పాణనంశయః.

ఆ ఏట్‌ఒడ్డున పొలం పరవురుషాన క్త (వారిజ) అయిన భార్య, పాము ఊండే ఇంటిలో వివానం ఇవిగల వానికి శాంతి(సుఖర్సి ఉండదు.

మరియూ. పాముఉండే ఇంబ్హోనివాసం మృత్యువు అనడంలో నందేహం లేదు (గ్రామ నరిహ్దుల్జా పాముఉన్నా (పాణభయమే

(కనుక) అచ్చద్‌ ఉండే మాకూ. ప్రతిదినం (పాణనంశయం గలదు

మూ సన ఆప. న్యాతవిషయే స్వల్పోఒవ్‌ విషాదః కార్యః నూనం నలుబ్జో నోపాయమ న్తరేణ వధ్యః స్యాత్‌

శ్లో. ఉపాయేన జయో యాద్భగ్‌ రిపోస్తాదృబ్న హేతిభిం ఉపాయజ్టోఒల్పకాయోఎవి న శూరః వరిభూయతేం 29] మూ తథా చ_ శ్లో భకయిత్వా బవూన్‌ మత్స్యాను_త్తమాధమమధ్యమాన్‌ అతిలౌల్యాద్బకః కశ్చిన్ఫృతః కర్కాటక్యగహాత్‌. 2ల్రివి తోవూచతుః కథమ్సేతత్‌ ? సోఒబవీక్‌.

అ అతడు (నక్క) ఇలా అన్నాడు ఈ విషయంలో ఏమా(త్రం (స్వల్బం గూడ దుఃఖం పొందవర్దు (శిపమాంన) లోభి అయిన ఆ పామును ఉపాయం లేక చంపలేము ఇది నిశ్చయం

ఉపాయంచే శ్మ్యతువులయొత వలా జయం లఖిన్తుందో ఆయుభాలచే అలా లభింవదు. ఉపాయశాలి చిన్నదేహం గలవాదైనా (గొప్ప దేహంగల్క పీరులచే అవ మానం పొందడు

అటులనే ఒకానొక కొంగ పెక్కు పిధాల్సైన చీన్న, పెద్ద మధ్య రకం

మిత కేదమ్‌ శక్‌ చేపలను తిని మెక్కిలి లభించి ఎండెకాయ (గొంతును) పబ్బకొ డంతో చచ్చింది అవి |(కాముల జంట్న అడిగాయి అవ ఎట్టు? నక్కి వెప్పిందిం కథా. మూ అస్తి కళ్ళింశ్చిద్వన్యవ్రదేశే నానాజలచరననాశం మహళ్సరళ శత్రచ కృత్మాశయో బక వకో వృద్ధభావమువగళో చుత్చ్యాన్‌ వ్యాపాదయితు మసమర్థః తతశ్చ చయత్షామకణ్ఞః నర స్తీ ఉవవిష్టా ము కావల(వకరనద్య ర(ప్రదా హైర్టరాతలమభిషిత్బన్‌ డరోదం వీకః కలీరకో చానాజలచరనమే ఈ సమెత్య తన్య దుఃఖేన డుఃఖితఈః సాదరమిచమూవే_ మామ, కిమద్య చాహార వృషత్తిరనుష్టీయతే కేవలమ్మళువూర్హనే తాభ్యాం ననెశ్వాసేఏ స్థీయతే ? న ఆహ= వత్స, సతృముపలవీళం భవతా మయా హై మత్సా్యాదనం (వతి వరమవైరా గ్యతయా స్మామ్బతం 1పాయోపవేళశనం కృతమ్‌ తేనాహాం నమీచగతానపి అ ఒకానొక అడవిలో బహృవీధ జలజంతువులతోడి 'పెద్ద సరస్సు

(చెటువ్రు గలడు ఆ నరన్సును ఇశ్రాయించుకొని ఒక కొంగ ఉండేది చానికి ముసలి శనం రావడంతో చేపలను (వేటాడి చంపి తినలేకపోయేది అందుచే ఆక లిచే నకనక లాడుచు (ఇమక 05మై) చరన్సు ఒడ్డున కూర్చుంది ముత్యాలవంటి కన్నీటితో భూమిని తడుపుతూ. వడ్వసాగింది [అప్పుడు] ఒక ఎంగ్రకాయ అనేకజలచడ్‌ నమేతరగా దగ్గరకు వచ్చింది, దాని దుఃఖంతో తాకు దుఃఖం పోందినదై. ఆదం ౦గా ఇలా అడిగింది మామృ నేడు ఎందులకు ఆహార్యవయళ్నం (వేటాడడం) చేయిటలేదు

'శేవలం కన్నుల నీరు నింవుకొని నిట్టూర్పులు విడుస్తున్నావు అది (కొంగ) అండి

బిడ్డా, నీవు సరిగా ఊహించావు మత్స్యభచణం గురించి మిక్కిలి విర క్రిచే (ప్రస్తుతఠి శేను నిరాహాఠమరణ[ వతం (ఆమరణ నిరాచోర దీక్ష) స్వీకరించాన? ఆంచువళ్లి దగ్గరకువచ్చే చేపలను వం తినడం బేడు,

శ 6 సంచతంతే మూ కులీరక_న్తచ్భ్చుత్వా 'పాహ-= మామ కిం తద్వైరాగ్యకారణమ్‌ + స ఆహ వత్స అహమన్మిన్‌ సకసి జాతో వృద్ధిం గితళశ్చ తన్మయైత్యచ్భ్చుతం యద్ద్వాదళ వార్షి క్యనావృష్టిః సమృద్యతే లగ్నా కులీరక ఆహ__ కస్మా తృచ్భ్చుతమ్‌ * బక ఆహ- దై వజ్ఞముఖాత్‌ ఏష శనైశ్చరో హి రోహిణీ శకటం భిత్తా భొామం ళకంచ (టభూస్యతి అ దాసిని విని ఎంతకాయ అంది. మామా అ వైరాగ్యకారణం వీమి? అది (కొంగ) చెప్పింది. బిడ్డా నేను ఈచెరువులో పుట్టాను. పెరిగాను పం(డెండేండ్లు వరునగ్గా (నంలగ్న మై ఆఅవావృష్టి నంభవిస్తుంది అని విన్నాను ఎం(డ్రకాయ అంది ఆవిషయం ఎవరివల్స విన్నావు కొంగ చెప్పింది- జ్యోతిమ్మ-ల వల్ద ఈళనై శ్చరుడు రోహిణీమండలం భేదించి కజకు కమండలాల దిగ్గరకు పోనున్నాడు మూ ఉక్తజ్బ వరాహమిహిరేణ.. శ్లో యది భిన్తే నూర్యసుతో రోహిణ్యాః శకటమిహ లోకే ద్వాదళవర్షాణి తదానహి వర్షతి వాసవో భూమౌ విం మూ త్రథాచ_- ల్లో (ప్రాజావత్యే ళకటే భిన్నే కృత్ట్యైవ పాతకం వని ధా భస్మాస్థిశకలాకీర్ణా కాపాలికమివ (వతం ధత్తే లిలిక్తీ గ! యా! అవ మూ, తథా చ_ షా రోహిణిళకటమర్కనన్దన వ్చేద్భిన త్తి రధిరోఒథవా శీ కిం వదామి తదనిష్టసాగరే నర్వటోకమువయాతి సంతయః ౨85 ల్ధొ రోహిణీశకటమధ్యనంస్థితే చం్యద్రమన్యళరణీకృతా జనాః క్వావ్‌ యాన్తి శిపపాచితాళనా సూగ్యతప్పభిదురామ్చుపాయినః ల6 ఆ వరాహమిహిరుడు ఇలా చెప్పాడు... శనై ళ్ళరుడు రోహిణీ శ8టాన్ని భేదించినళ్లైలే ఇర్యదుడు పండ్రైం డేండ్లవరకు ఈ భూలోకంపై వర్షం కురవననీయడ. -

మ్మిత భేదమ్‌ 117

అలాగే రోహిణీ శకటం (శనితే) భేచింపబడగానే భూదేవి పాపంచేసినట్లు బూడిదచే ఎముకఅముక్కలచే వ్యాప్తం అయి (తనపావ (పాయ త్రంగా) కాపాలిక [వతం దాల్చినదో అనునట్లు ఉండును

ఆలాగే-రోహిణీ శకటాన్ని శనిగానీ కుజుడుగానీ చం దుడుగానీ భేదిస్తే ఆందువల్ల గల్లే అనిష్టనము(దాన్ని ఎవరు వర్షింపగలరు ? నర్వలోకవినాళఃం నంభ

ణు భి ట న! ణి

విస్తుంది

రోహిణీ శకటానికి మధ్యన చ్రందుడు ఉండినట్లైడే [ప్రజలంతా దిక్కులేని వారై పోతారు (ఆకలికి తాళలేక) త మనంతానాన్నే వండుకొని తింటారు నూర్య తాపందే వేడిమైన సీరు ్యత్రాశహ ఎక్కడికో ((ప్రాణఖీతితో) వెళ్ళిపోతారు

మూ తదేతత్సిరః స్వల్చ్బతోయం వర్తతే శ్వీవం ళోషం యాన్యతి అస్మిన్‌ వష్కేే మః నహాహం వృద్ధిం గతః నదైవ క్రీడతళ్చు తేనర్వే ఈ యాభావాన్నాశం యాన్యన్లి తత్తేషాం వియోగం (ద్రష్టమహమనమర్థః తెన్తైత్వ్తత్చాయోపవేశనం కృతమ్‌ స్వామ్సతిం నర్వేషాం న్వల్పజలాశయానాం జలచరాః గురుజలాళయేషు న్వన్వజనై ర్నీయ నే 'కేచిచ్చ మకర-గోధా...శక మార--జలహ స్తీ 'ప్రభృతయః స్వయమేవ గచ్చన్లి ఆత్ర వును నరని యే జలచరా స్తే నిశ్చిన్నాః సన్సీ తేనాహం విశేషాదోదిమి యద్చిజశేషమా(త మప్యథత నోద్ధరిష్థ్యతి

అ ఈ చెరువులో నీరు తక్కువగా ఉంవి త్వరలోనే ఎండిపోతుంది. నేను ఈ నబ్‌జంతు వులతో ఆడుకుంటూ పెదిగాను చెదవు ఎండితే నీడలేనందున ఇవన్నీ మరణం పొందుకాయి అప్పుడ పీని ఎదబాటును నేను చూడలేను అండుచేశ నిరావార మరణ్మవతం చేవట్టాను (పన్తుతం చిన్న చిన్న చెరువులలోని జలచరాలు అన్నీ తమ తను బంధువుల ద్బారా పెద్దపెద్ద చెరువులకు చేర్చుబడుతున్నాయి మెనళ్ళ ఉడుములు గిపమారాలు. (ఒకజాతి మొనస్ట] ఏీటిఏనగులు మెదల్తైనవి కొన్ని న్వయంగానే పోతున్నాయి ఈ నరన్నులోని జలచరాలు నిశ్చింతగా ఉన్నాయి వీని వీజ (విత్తనం శేషంగూడ మిగుబదు అందుచే మిక్కిలి దు ఖిస్తున్నాను

118 పంచతం।తే మూ తతః స తదాకర్ణ్యాన్యేషామవి త్వతిన్య వచనం నీవేదయామాన అథ తే సర్వే భయ్యత్ర న్త్వమనసో మక్స్య-కచ్చప(ప్రభృతయ_స్తమభ్యు పేత్య ప్మవచ్చుః_ మామ అ న్తీ కళ్చిదుపాయో యేనాస్మాకం రజా భవతి బక ఆహ- అన్మ్యన్య జలాశయన్య నాతిదూరే (ప్రభూత జలననాథం సరః పద్మినీ షజ్ఞమజణ్జీతిం యచ్చతుర్వింశత్యపీ వర్ణాణామవృష్ట్యా న శోషమేవ్యాతి. తద్యది మమ పృష్టం కళశ్చిదారోహతి తదహం తం త్యత నయామి అథ తత్ర విశ్వాన మాపన్నాః లాత మాతుల ఛాతః ఇతీ (బువాణాః ఆహం పూర్వుమహం పూర్వమ్‌ _. ఇతి నమన్హాత్‌ వరితస్థః ఆ ఆంత దానిని వినఆ ఏం డకొయ తక్కి-శ జలచర లకు( నీటివస్తువులక్ర దానిమాట తెలిపింది అప్పుడు చేవలు తాబేబ్ణ మొదల్లై న ఆ్యపాణ.లు అన్నీ భయ పణ్ణాయి ఆ కొంగవద్దకు వచ్చి ఇలా అడిగాయి. మామా మారచుణకు ఏదేని అపోయిం ఉందా ? కౌంగ ఇలాంఅంది_ఈ చెరువునకు కొలది దూరంలో ఆత్యధిక ఉల యుక్తం ఆయిన (పెద్ద) చెరువు ఉండి అది తామరవువ్వులచే ఆందమైంద ఇరు వదివాల్లు ఏల్లు వాన కరువరి పోయినా ఎండిపోదు నావీపును ఒకరు ఎక్కితే ఆతన్ని నేను ఆక్కడికి చేరనాను విమ్మట అవి ఆ కొంగకు విశ్వసించాయి. తాతా మామా, సోదరా అని పలుకుచూ నేను ముందు-=నేశు ముండు లనీ చుట్టూ (నలువైపులా) చేరాయి మూ సోఒవీ దుహైః₹యః కమేణ తాన్‌ వృష్థ్ట ఆరోప్య జలాళ యస్య నొతిదూరే శలాం నమాసాద్య తస్కోమాక్షిప్య “స్వేచ్చయా భకయిత్వా భూయోఒవే జలాశయం సమాసొద్య జలదరాణాం మి థ్యూబారా సన్దేశ కై ర్మనాంస రజ్జయన్నిత్యమేవాహారవృత్రిమకరోత్‌ ఆన్యన్మిన్‌ దినే చ కులీరకేణోక్తః- మామ మయాసహతశ్రే '్రథమః స్నేహసమాషః సజ్జాతః తత్కిం మోం వరిత్యజ్యాన్యాన్‌ నయన శస్మాదద్య మే 1ప్రాణశ్రాణం కురు ఆ చెడు తలంవుగల ఆ కోంగయు [క్రమంగా వానీని తనవీపువై ఎక్కించు కొనే. చెజువునకు కొలదిదూరంటో ఉండే చట్టుబండను చేరేది దానిమీద ఉంచి

మితభేదమ్‌ 119 స్వేచ్చగా భక్మించేది మరలా చెరువువద్దకు వచ్చి జలచరాలకు కల్దబొల్టిమాటలు. చెప్పి (వానికి సంతోషం గల్లించేది ఇలా ప్రతిదినం పొట్టనింవుకొనేది ఒకనాడు ఎండ కాయ అడిగింది మామా నాతో మొదట స్నహనంభాషణ జరిగింది అలాంటప్పుడు నన్ను వడలి ఇతరులకు ఎందుకు తీసికొని పోతున్నావు ? కనుక నేడు నాకు (పాణ రడణ చేయుము ”

మూ తదాకర్థ్య సోఒవి దుష్టాశయళ్చిన్తితవాన్‌_ _ నిర్విజ్లోహం మత్స్యమాంసాదనేన తదదై ్యనం కులీరకం వ్యజ్ఞనస్థానే కరోమి ఇతి విచ్చిన తం వృషై సమారోప్య తాం వధ్యశిలాముద్దిళ్య ్రస్థితః కులఠీరకోఒచీ దూరా దేవాస్టిపర్వుతం శిల్యాశయమవలోక్య మత్స్యాస్టిసితి వరిజ్ఞాయ తమవృచ్చత్‌-- మామ కియద్దూరే నస జలాశయః మదీయథభారేణాతిక్రా న్న న్వమ్‌ తత్క్మథయ

గ అ దానిని విని దుష్టబుద్ధి ఆయిన ఆకొంగయు ఇలా (తనలో త లంచింది

చేఎలు ( వళిదినం) తిని తిని వినుగుచెందాకు నేడు ఈఎం[డకాయను నంజుడుగా (చట్నీగా) చేసికంటాను ఇలా తలంచి దానిని (ఎండని) వీవువై ఎక్కించుకొంది అవధ్య+లకు ప్రయాణం సాగించింది ఎండ్రియూ దూరంనుండియే రాతికి దొవున ఉండే ఎముకల కొండను (రాశిని) చూచింది. చేపల ఎముకలు అని గుర్తించి కొంగను ఆడిగింది మామా ఆ చెరువు ఎంత దూరంలో ఉంది, నా ఐరువుచే బాలా అలసి పోయావు దానిని చెప్పుము

మూ సోఒవీ మన్దధీర్టలచరోఒయమితి మత్వా స్ధ్‌లే న చ్రకవతీతి నన్మితమిదమాహ-_ కులీరక కుతోఒన్యో జలాశయః మమ (పాణయాఃలే యమ్‌ తస్మాత్‌ న్మర్యతామాత్మనోఒభీష్టదేవతా త్వామవ్మస్యాం శిలాయాం నిషీష్య భక్షయిష్యామి ఇత్యుక్తవతి తస్మిన్‌ న్వవదనదంళద్వయేన మృణాల నాలధవలాయాం మృదు(గీవాయాం గృహిళో మృతశ్చ ఆథ నతాం ఐక (గీవాం సమాదాయ శనైళ్ళనై న్తజ్జలాశయమానసాద

అ ఆ మందబుద్ధి ఆయిన -కొంగయు-ఇది జలచరం స్థలం వై(శేలవై) దుర్చలం అని తలంచి చిరునవ్వు చిందిన్తూ ఇలా ఆంది కుక్రీరక 1.వేటే చెరువు

120 పంచతం తే ఎక్కడ ఉంది ఇద నాజీవయ్యాత జీవనోపాయం) కనుక ఇప్టదేవతను తలంచు కొమ్ము నిన్నూ ఈశిలపై ఉంచి భకస్తాన. ఇలా ఆది చెప్పగానే ఎండడ్రి తననొటి లోని రెండ కోరలతో తకామరకాడవలె తెల్లగా మెత్రగా ఉ డే. కొంగమెడను పట్టుకొంది (కొరికివేసింది) కొంగచచ్చింది ఆంత కశీరం (ఎ (డి) కొంగమెదను లీసికొని మెల్త మెల్లగా ఆ (మొదటి) చెరువు చేరింది మూ తతః సర్వైరేవ జలచరైః పృష్టః భోః కులీరక కిం నివృత్త _స్వమ్‌ న మాతులోఒవి నాయాతః తత్కి_ం చిరయతి వయం సర్వే సొత్సుకాః కృతకణా స్పిష్టామ ఏవం తైరభిహితే కలీరకోఒవి విహస్యోవాచ మూర్జాః సర్వే జలచరా_స్తైన మిథ్యావాదినా వజ్బయిత్వా నాలిదూరే శిలాతలే పడీవ్య భవితాః తన్మమాయుః శేషతయా తస్య విశ్వానఘాతుక స్యాభిప్రాయం జ్ఞాత్వా (గీవేయమానీతా తదలం" న్యమృమేణ అధునా సర్వజలచరాణాం క్షేమం భవి ష్యతి ఆతోఒహం (ఐవీమి.. భకయిత్వా బహూన్‌ మత్స్యాన్‌ ఇతి అఆ అప్పుడు జలచరాలు అన్నీ ఆడిగాయి. ఓ కళీరకా వు ఏల మరలి వచ్చావు! ఆ మాన రాలేదు ఆలస్యం ఎందుకు చేస్తన్నాడు? మేవంతా పతిషణం ఉత్కంరతో (తొందరపాటుతో) ఉన్నాము* ఇట్లు అవి అడుగగా ఎండి నవ్వి చెప్పింది ఓరీ మోూర్థులాా ఆ ఆనత్యవాది వంచించి జలచరాలన అన్నింటి కొలది దూరంలో ఉండే చట్టుబండ వై పడవేసి భక్షించాడు ఆయువు మిగిలి ఉండడంతో నెను విళ్చాన ఘాతకుర్రై స అతని భావం (గహింబాను. గొంతు (క త్రింంచి) తెచ్చాను. విచారవత వలసింది ఏమీలేదు ఇక జలచరాలకు అన్నిటికీ త్మేమం లక్షీస్తుంది ॥ అందుచే నేను చెప్పుచున్నాను - భషియిత్వా బహూన్‌ వమర్చా్యన్‌ -కత్యాది (చేవలను అన్నిటినీ తిని ఇత్యాది) మా వాయన ఆహ- భద కథయ కథం న దుష్పనక్పో వధ మువైష్యతి ? శృగాల ఆహ- గచ్చతు భవాన్‌ కిజ్చిన్నగరం రాజాథిష్టానమ్‌. త్య కస్యాపి ధనినో రాజామాత్యాదేః (పమాదినః కనకనూ(తం హారం వా గృహీత్వా తత్కోటరే ఫ్రష్షివ యేన నర్బ స్తద్ద్రహణేన వధ్యతే

మ్మితభేదమ్‌ 21 |

అ మగకాకి అడిగిండి- సభమూర్తీ ఆ దుష్టనర్పం ఎలాచన్తుందో శెబువుము. శక్తా చెప్పింది= నీవు రాజనివానం అయిక ఏదేని నగరానికి పొమ్ము అచ్చట ఆనాగరూక తతొ ఉండెంధనికుడు రాజు మంత్రి మొదలైన వారిలో ఎవరిదైనా బంగారుగొలును గానీ హారం గానీ తీసుకొనువ.-దానిని పాము తొజ్జలో పడవేయము చాన్ని (గహిలచేందుకై వామును చంపుతారు

వూ అధ తత్టణాత్‌ కాకః కాకీ చ తదాకర్ణ్యాత్మేచ్చయోత్సలితౌ శతళ్ళ కాకీ కిజ్బ్చత్సరః (పావ్య యావతృశ్యతి ఆావత్తన్మధ్యే కస్య చిదాజ్జోఒ _నవురం జలానన్నన్య _స్రకనకనూ(త్రం ము క్తము క్రాహారవస్తాాభరణం జల (శ్రీడాం కురుతే అథ సా వాయిసీ కనకనూ(తమేకమాదాయ న్వగృవాభిము ఖం (తతస్తే తతశ్చ కళ్చుకినో వర్షవరాళ్చ తన్నీయమానమువలక్య _ గృపీత లగుడాః సత్వరమనుయయ.॥ కాక్యవి సర్చకోటరే తత్క్మనకనస్తూప్రం తషివ్య సుదూరమవస్థితా

అ అంత దానిని విని వెంటనే-కాకులజంట స్వేచ్చగా ఎగిరిపోయింది పిన్మట

అడకొకి ఒకానొక సరిన్సు (కోనేరు) చేరింది చూడగా దాని నడుమ ఏదో రాజకా-తలు జల్మకీడలు చేస్తున్నారు వారు సీటికి దగ్గరగా (నిటి ఒడ్డున) శమ బంగారి గౌఒనులు = ముక్యాలహోరాలు...(తక్కిన) వస్త్రభుషణాలు ఉంచారు అప్పుడు ఆడకాకి ఒక బంగారు గ లునుకు నోఎ కజచుకొన్లి ఉమగూటి దారిగా (వయాణం సాగించింది వెంటనే కంచు కులు వర్షవరులు (కొజ్జాలు అది (గొలుసు) తీసుకొని పోవడం చూచారు వెంటనే కట్టిలు పట్టకొని వెంబడించారు ఆడకాకి పాముళొల్దలో ఐబంగారుగాలుసును పడవేసిందిం లాను దూరంగాపోయి. కూర్చుంది

మూ అఆథ యావ్మద్రాజపురుషా స్తం వృతమారుహ్యూ తత్కోటరమవ లొకయ న్హి తావత్కృష్ణసర్పః (వ్రసారితభోగస్తిషతి తత్పన్తం లగుడ్యప్రవిరేణ హత్వా కనకస్యూతమాదాయ యథాభిలషితం స్థానం గతాః వాయన -దమృతీ అవీ తతః పరం సుఖెశ వసతః. అతోహం ,బవీమి- ఉపొయేన హి యక్కు ర్యాత్‌ - ఇతి తన్న కిజ్బిదిహ బుద్ధిమతామసాధ్యమ స్రి ఉక్రళ్బా-

కేవీ£ పంచతంతే శ్లో యన్య బుద్ధిర్బులం తస్య నిద్బద్దేస్తు కుతో బలమ్‌ వనే సింహో మదోన్మత్తః శళకేన నిపాతితః ల కరటక ఆహ-__ కధషేతత్‌? స ఆహ-__ ఆ అంత రాజభటులు అ వృక్షం ఎక్కారు ఆ తొల్దలోనికి చూచారు నల్ల (కాచు పడగవిస్పి ఉంది. వెంటనే (వారు దాన్ని కల్దితో కొట్టి చంపారు బంగారు గొలును శ్రీనికొన్నారు అభీష్ట (కొరిన) స్థానం వెళ్లారు ఆటు పిమ్మట కాకిదింప శులు సుఖంగా నీివసింపసాగాయి ఇందువల్ల నేను చెప్పుచున్నాను ఉపాయేన హి యత్కు ర్యాత్‌ ఇత్యాది (ఉపాయంతో ఏదిచేయనో ఇత్యాది) కనుక బుద్దిమంతులకు ఈ లోకంలో అసాధ్యం ఏమీలేదు పెద్దలు ఇలా అన్నారు ఎవనికి బుదిఉందో వానికే ఐలం ఉంటుండి బుద్దిహీనునికి బలం ఎక్కడిది? అడవిలో (శశీరబలంచే) మదించిన సింహం కుందేలుచే చంపబడింది శరటకుడు ఆన్నాడు--- ఆదిఎట్టు ? దమనకుడు... ఇలా చెప్పాడు- కధా_8 _ సీింహం-శ శక-ర థా మూ కస్మంశ్చిద్వనే భాసురకో నామ సింహః (తివనతి స్మ, ఆథాసా వీర్యాతిరేకాన్నిత్యమేవానేకాన్‌ మృగశశళకాదీన్‌ వ్యాపాదయన్‌ నోవ రరామ అథాన్యేద్యు స్తద్వనజాః నర్వే సారజ్ల-వరాహ-- మహిష శళకాదయో మ్‌లిత్వా తమభ్యు పేత్య (పోచుః- స్వామిన్‌ కిమనేన సనకలమృగవధేన నిత్య మేవ యత స్తవై కేనావి్‌ మృగేణ తృ_వ్రర్భవతి తృత్కియతామస్మాభిః నమయ ధర్మః అద్య (ప్రభృతి తవ్నాతోవవిష్టన్య జాత్మికమేణ (ప్రతిదినమేకో మృగో భకణార్థం సమేష్యతి ఏవం కృతే తవ తావఠ్‌ [ప్రాణయాత్రా క్లేశం వినావి భవిష్యతి అస్మాకఖ్బ వువః నర్వోచ్చేదనం న స్యాత్‌ తదేష రాజధర్మోఒ నుష్టీయతామ్‌ ఉక్తజ్బ._

మ్మితఖేదమ్‌ [ల అ ఒకుసికి ఆడవిలో కాసురకుడు అనేసింపాం చివనిన్తూ ఉంచేవాడు అతడు బలాధిక్యంచే నిత్యం జింకలు కుండేశు మొదలే న వాటిని వెక్కింటిని వధిన్తూ ఛృప్తీ (శాంతి పొందతేదు ఆంత ఒకనాడు ఆ అడవిలోఉండే జింకిలు = వందులు (ఆడవి గడున్నలుూకుందేస్టు మొదలై నవి అన్నీ కలిసి ఆతణ్జి నమీపించి ఇలా ఆరించాయి ం వ కానా మ. ణు న! (చెప్పాయ్యి. "న్వామీ సత్యం ((వతిదినం్స జంతువులను అన్నింటినీ చంపడంచే పేమిలాథం ఉంది? ఒక జంతువు(ను జగ్రం చేళశే చృ పిలవినుంది అందువల మాతో ఒప్పందం (నియమం) చేసికానండి. నెటెనుండి మీరు ఇచ్చటనే (కూర్చొన్సి ఉండండి పతిదినం జాతక మంగా ఒకజంతువు ఆహారంగా వనుంది ఇలా ఏర్వాటు చెసుకుంచే మేకు [శ్రమలేకియే (వ్రాజయ్యత (జీవయాత్ర) గల్గుతుంది మాకుకూడ నర్వగాళం శౌలగుతుంది. కనుక ఈ రాజధర్మం వాళించండి విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు. ల్లీ శనైః శనైశ్చ యో రాజ్యమువభు_క్షే యథాబలమ్‌ రసాయనమివ (ప్రాజ్ఞః న పుష్టిం పరమాం (వ్రజేత్‌ 86 అ | పాజుడు రసాయనం (బలవచకమెన కౌవధం) (ప్రతిదినం కొలది (ఆ షా ( ఇ *ా కౌలదిగా సీవించి పుష్టిని(బలల్పిప్రొందునట్టు రాజుశన రాజ్యనంపదను కొలది కొలదిగొ ఆనుథవిస్తూ పుష్టి (ధననమృద్టి ని పొందాలిం శ్లో విధినా మన్త్రయు_క్షేన రూవాఒవీ మథితా౬వి చ్‌ (వయచ్చతి ఫలం భూమిరరణీవ హుతాళనమ్‌ 249 అ కాస్తో క్త పద్ధితిని మంత్రజపం చేసి మథిస్తే రూవళకశిన) మైన ఆర జీయి అగ్నిని ఇన్తుంది. ఆలాగే 1క్రిమవిథిని (ఏ వైరు ఈభూమికి మంచిది-అని) మంత్రణ (ఆలోచన ఒసి వ్యవసాయం చేస్టే రూడ (కఠిన భూమియు. పంటను ఉస్తుంది శ్లో వజానాం పొలనం శస్యం న్వర్షకోళస్య వర్థనమ్‌ న! చి న్స్‌ థ్‌ పీడనం ధర్మనాశాయ పాపాయాయళ సే స్థితమ్‌ జు అ రాజులకు (ప్రజాపాలనం (పశ౪ననీయిం-న్వర్ష6 అనే భనాగొరాన్ని 'ఇెంచడం అవుతుంది [(వజలను పీడించడం థర్మనాకనికి పాపానికీ.అపక్షిర్రికీ

కారణమై ఉంటులడి శ్లో గోపాలేన వజాధేనోర్వి తృదుగ్గం శనై? శన్నె పొలనాత్‌ హోషణాద్దాంహ్యం న్యాయ్యాం వృత్తిం నమాచరేత్‌ కో! ఆ (ప్రభువు గోపాలుడు-వీరిరువురూ. (క్రమంగా (పజలను గోవులనుఎ_ పాలిస్తూ పోషిస్తూ-మెల్లమెల్టగా (ఫజలనుండ్రి గోవులనుండీ _ధనం తీరం (గ్రహిస్తూ న్యాయమైన వ్యవహారం చేయాలి (గోజజభూమి గోవు) ళో అజామివ (ప్రజాం మోహాద్యో హన్యాత్పృథివీపతిః తస్వ్యైకా జాయతే తృ్ప్త్‌ర్న ద్వితీయా కథజ్బున వక్తి ఆ ఏ(ప్రభువు మోహవళంచే తన(ప్రజలను మేక నవలె చంపుతాడో ఆతనిక్కి ఆ మొదటి పర్యాయమే తృవ్లి లభిన్తుంది రెండవమారు లీదు-అనగా (ప్రజలు జీవించి ఉంటే ధనాదిక చే నిత్యం తృ ప్‌ గల్లిస్తారు- అని థావం ల్లో ఫలార్థీ నృపతిర్గోకాన్‌ పాలయేద్యత్నమాస్థితః దానమానాదితోయేన మాలాకారోజురానివ రీతి అ మాలాకారుడు సీరుపోని మొక్కలను శద్ధవపి 6చి పాలించి. ఫలితం పొందుతాడు అలాగే ఫలారి ఆయిన (వభువు బాననన్మానాది రూపమైన సిటిచే పజ వ! లను (ప్రయత్న పూర్వకంగా పాలించాలి క్లో నృవడీపో ధనస్నేహం [వజాథ్యః నంహరన్నవి ఆ నరసెషణజిః కి 9ిర్రక్ష్యతే నె వ కేనచిత్‌. ల్రిత్మక్మ అట నే ర న అాం/లణ యా అ ప్రభివు అచేదీపం (పజలనుండి ధనం అనేతెలన్ని గుంజుతూనే ఉంటుంది ఆయినా ఆంఉరని లెన విపద్ధగుణాలు (అంతరింగంలోని నిర్మలగణాలు- థజా వత్తిలోని వెళ్లే తంతువులు) కారణంగా ఎవరిద్యషిలొనూ (చెడుగా) పడడం నంథవింపదు లి యథా గౌర్డువ్యాతే కాలే పాలతే చ తథా ప్రజాః సిచ్యుతే చీయతే చైవ లకి వుష్పఫల్మప్రదా నీర్‌ ఆ గోవు ప్రాతః సాయం కాలాలలో పొలు ఇస్తుంది నితష్టం పోషింప

మి తభేదమ్‌ నే ఖడుతుంది తీగ బుతుకాలంలో పూలు పండ్షు ఇన్తుంది | పతిదినం జలదానాదికించే నంరత్నింపబడుతుంది అలాగే (వభువు (పజల విషయంలొ (నకాలంలో వారినుండి పన్న (గహస్తూ వారిని రిడ్మిన్తూ) (నవ రిల్లాలి శో యథా బీజాజ్కూరః సూత్మః (వ్రయత్నేనాభిరక్షితః ఫల పదో భవేత్‌ కాలే తద్వల్లోకః సురిక్షితః మరి అ చిన్నవిత్తనం నండి వచ్చిన మొలక (వయత్నపూర్వకంగా నంరక్షితం ఆయి బుతుకాలంలో ఫలదాయకం అవుతుందో అలాగే సురక్షితం అయిన (జయ పథ వునకు సమయం వచ్చినవ్వ్చుడు సాయవడొుకారు శో హిరణ్యధాన్యరత్నాని యానాని వివిధాని చ తథాన్యదవ్‌ యత్కిజ్బీత్‌ (వజాభ్యః స్యాన్మహీవతెః వ? అ బంగారం ధాన్యం రత్నాలు వివిధవాహనాలు ఇతరం అయిన ఏవీ వస్తు నమూవాం (వభ వువద్దగలదో ఆది ఆంతా (ప్రజలనుండి పొందినదేం ల్లో లోకాను్కుగహక ర్తారః (గ్రవర్థ-న్తే నరేశ్వరాః లోకానాం సంక్షయాచ్చైవ కయం యాన్లి న నంళయః ర48 అ (ప్రజలను అనుగ్రహించి పాలించే (సభువులు అభివృద్ధి పొందుతారు (వజలు ( పజలను పీడిస్తే) సల వులునూ నశిస్తారు ఇందు సంళయం లేదు మూ అథ తేషాం తద్వచనమాకర్ణ్య భాసురక ఆహ- అహో నత్య మభిహితం భవద్భిః పరం యది మమోపవిష్టస్యా,త నిత్యమేవ నై ఈ శ్వావదః నమాగమిష్యతి ళన్నూనం నర్వానవి భక్షయిష్యామి అథ తే తథైవ (వతి జ్ఞాయి నిర్చృతిభాజ స్రతైంవ వనే నిర్భయాః వర్యటన్హి ఏకళ్చ (వ్రతిదిన (ఈమేణ యాతి వృద్ధో వా వైరాగ్యయుక్తో వా శోకటస్రో వా వ్యుతకలత్ర నాళభీతో వా తేషాం మధ్యా త్తన్య ఖోజనార్థం మధ్యాహ్ననమయ ఉపతిష్టతే అ అంత అవి చెప్పిన ఆమట విని భానురకడు అన్నాడు- ఆహి మీరు నత్యం పల్కారు. కాని ఇవ్చట కూర్చుండిన నాదగ్గరకు (ప్రతిదినం ఒక జంతువు

1268 వందోత 6కే రానిచో ఆప్పుడు తప్పక అందర్నీ భతసాను అ-దుకు వి ఆటులన అని వతిజ్జి చేసాయి. తర్వాత నిర్వయంగా ఆ అడవిలోనే లిలగితూలదె. (వళిడినం ఒక జంతువు [క్రమంగా పోయేది. మునలివాడో విరకుడో దుఃభితుడొ భార్యాపు(త వినాళభితుడోః ఆజ౦తువుఎనుండి ఎవడో ఒకిడు ఆతని భొజనానికి మధ్మాహ్నానమ(యయ_ లో వెళ్లేవాడు

మూ అథ కథాచిజ్ఞాతికమాచ్చళకస్యావసరః సమాయాతిః న సమన్తమృగై & (పేరితోఒనిచ్చన్నపవి మన్గం మన్టం గత్వా తస్య వధోవాయం చిన్తయన్‌ వేలాత్మికమం కృత్వా వ్యాకలితహృదయో యావద్గచ్చతి. తావ న్మార్లే గచ్చతా కూవః సందృష్టః యావత్‌ కూపోవరి యాతి తావత్‌ కూవ మధ్య ఆత్మనః (ప్రతిబిమృం దదర్శ దృష్ట్వా చ తేన హృదయే చ్చిన్తితమ్‌-. “యన్‌ భవ్య ఉపాయోఒస్తి అహం భాసురకం (వకోవ్య స్వబుద్ధ్యాఒన్మిన్‌ కూపే పాతయిష్యామి అథాసో దినశేషే భూసురకసమీపం ప్రాప్తః

ఆ అంత ఒకనాడు కుల కమంగా కుందేలువంతు వచ్చింది ఆడి జంతువు ల్నాటిచే _పేరిక్రం ఆయి ఇష్టం లేకపోయినా మెల్లమెళ్సగో పోవువా సింహాన్ని చంపే ఉవాయం ఆతోచిన్తూ (భోజన) నమయం దా.జేనింది ఆండుచే కలతనంది పోతూ ఉండగా దారిలో బావీ కనబడింది బావి ఒడ్డు) మీద పోవడంలో బావినడుమ తన్నపతి బింబాన్ని చూచింది బూచి మనన్సులో ఇలా తలంచిండి ఇది అందమైన ఉవాయం, భాసుర్యన్సికే కోవం తెప్పంచి నాబుద్ధిబలంచే ఈ బావిలో పడదొస్తాను విమ్మట ఆద సౌయంకాలానీ. భాసుకకుని వద్దకు పోయింది

మూ సింహోవి వేలాత్మీకవే.ణ మళ్షామకణ్ఞాః కోపావిష్టః నృక్కణీ పరిలేలీహన్‌ వ్యవీంతయత్‌_ అహో (ప్రతరాహారోయ వనం మయా, నిన్స త్త్యం కర్తవృష్‌' ఏవం చింతయతి న్తన్మ శశకో మన్దం మన్గం గతా (ప్రణమ్య తస్కాగే స్థిఈః అథ తం (వ్రజ్వలితాత్మా భాసురకో భ_ర్హ్రయస్నాహ- రే శళకాధమ! ఏకస్తావత్త్వం లఘు? పాపోఒవరతో వేలాత్మ్‌కమేణ తదస్మా దపరాధాత్తాం నిపొత్య (ప్రాతః సకలాన్యవి మృగకులానుద్చేడయిష్ణ్యామి అధ శశకః సవినయం ప్రోవాచ. స్వామిన్‌ నాపరాధో మమ, నచ

మితభేదమ్‌ కివి నత్త్వానామ్‌-_. త్మృచ్హూయతాం కారణమ్‌ సింహ ఆహ... సత్వరం నివేదయ యావన్మమ దంష్టాంంతన్షతా న భవాన్‌ భవిష్యతి ఇతి

అ వేళ (భోజన నమయం) దాటడంతో సింవినికి ఆకలిచే గొంతు ఎండి పోమింది కోపం వచ్చింది పెదవుల నాకుకుంటూ ఇలా తలంచింది అవి ఉదియం ఆహారానికి ఆడఒన్నిజంతురపి తం చేయలి? ఇలా అది (సింహలయతలంచుతూ ఉండగా కుందేలు మెలమెల్లగా వచ్చి నమన్కరించింవ.. దాని ఎదుట నిలబడింది అప్పుడు భాసురకుడు మండివడి బెవిరిన్తూ అన్నాడు ఒకటి ఫీవు అల్నప్రాజణివి వచ్చావు రెండ నది నమయం దాటడం అందుచే ఈ అపరాధానికి నిన్ను చంవి (పాతఃకాలం జంతు కులాలకు ఆ టిన్‌ నాశనం చేస్తాను అంత కుందేలు వినయంగా ఇలా ఆంది స్వామీ వావలసగాస్‌ తిక్కన జంతువులవలన గాశ్‌ అపరాధం లేదు కారణంవినండి సింహం చెప్పీంది తొందరగా నాకోరలనడుమ పడుటకు ముందే తెలువుము

మూ ళశక ఆహ- స్వామిన్‌ నమన్తమృగైరద్య జాతికమేణ మమ లఘుతరస్య (ప్రస్తావం విజ్ఞాయ తతోఒహం వబజ్బాశశకైః నమం 'వేషిఈః తతళ్చాహమాగచ్చన్నన్తరాలే మహతా కేనచిదవరేణ సింహేన వివరాన్నిక త్యాభిహిత:_ రే క్వ (చన్థికా యూయమ్‌? అభీష్టదేవతాం న్మరతం తతో మయాఒభిహితమ్‌-_ వయం స్వామినో భాసురకసింహన్య నకాళశమాహారాం సమయధర్మేణ గచ్చామః తత _స్తేనాభిహితమ్‌... యద్యేవం త్నర్షీ మదీయ మేతద్వనమ్‌ మయా సహ సనమయధర్మేణ సమస్వైరవి శ్వావదైర్వ _రితవ్యమ్‌ చోరరూపః న భాసురకః కః? ఆఇథ యది సోఒథ(త్ర రాజా విశ్వానస్టానే చతురః శళ కాన్మత ధృత్వా తమాహూయ (దుతతరమాగచ్చ యేన యః కళ్చిదావయో ర్య్మర్మాత్సర్మాకవే.ణ రాజా భవివ్యతి స నర్వానిమాన్‌ భతయిష్యతి ఇతి తతొఒహం తేనాదిస్లః స్వామినకాశమభ్యాగతః ఏతడ్వేలా తి కమణకారణమ్‌ తద్మత స్వామీ (శ్రమాణమ్‌

అ కుందేలు చెప్పింది నమ స్రజంతువులు నేడు జొతి(కమంగొ నన్న అల్ప దేహునిగా తలంచి నాలుగు కుందేళ్ళతోబాటు వంపాయి. మేము వస్తుండగా దారంలో మరి

128 పంచతం డే యొక పెద్దనింహం తినగుహనుండి వెలుపలికి వచ్చి ఇలా చెప్పింది ఓకి మీరు ఎక్కు డికి పోతూ ఉన్నారు? ఇష్టదేవతను స్మరించండి ఆవ్వుడు నేను అన్నాన. మేము (వఘి వెన బానురకసింహం వద్దకు ఆహారంగా ఏర్పాటు పకారం పోతున్నాము అత ఆతిడి అన్నాడు ఇలా అయితే ఈ ఆడవి నాది జంతువులన్నీ (ప్రతిజ్ఞావకారం నాతో పవర్తిల్హాలి ఆ భాసురకుడు దొంగ అతడు ఈ అడవికి రాజు అయితే నాకు విశ్వా నంగా నాల్లుకుందేళ్ళను ఉంచి మిక్కిలి శీీమఘింగా ఆతణ్ఞి పిలుచుకొని రమ్ము మా ఇరువురిలో ఎవరో ఒకరు పరా(క్రమంబే రాజు అవుతాడు అతడే ఈ ఆన్నింటిసీ భక్షిస్తాడు పిమ్మట నెను అతనిచే ఆజ్ఞావీలవబడి (ప్రభువుల వద్దకు వచ్చాను నమంపఏం దాటటానికి కారణం ఇది ఇక ఈ విషయంలో (_వభువులే వమాణం, మూ త్మృచ్చుత్వా భాసురక ఆహ-- భద్ర యద్యేవం తత్పత్వరం దర్శయ మే తం చోరసింహం యేనాహం మృగకోపం తస్యాపరి క్నిప్వా న్వస్థో భవామి ఉక్తం చ క్లో భూమిర్మిిత్రం హిరణ్యజ్బు విగహన్య ఫం(త్రయమ్‌ నా స్త్యేకమవి యద్యేషాం న తం కుర్యాత్‌ కథజ్బున బిడపి య్య న స్యాత్‌ ఫలం భూరి య్యత చ స్యాత్‌ పరాభవః న తత్ర మతిమాన్‌ యుద్ధం సముత్పాద్య సమాచరేత్‌ విగ0 ఆ దానిని విని భాసురకుడు అన్నాడు- భద్రమూర్రీ ఇలా అయితే ఆ దొంగసింహాన్ని వెంటనే నోకు చూపుము జంతువులమీది కోపాన్ని దానీ.వెవేపి శాం అనుభ విసాన్న వ గు వెద్దలచ్నారు. భూమి మి(తుడు బంగారం ఈ మూడు యుధ్రొనికి ఫలాలు వీటిలో వ ఉక్కటీ లభించే ఆవకాశం లేనీచో యుద్ధం చేయరాదు ఎచ్చట అధిక్షథలంలేదో ఆవమానాళశంక ఉండునో అచ్చట బుద్ధిమంతు దెనవాడు యుద్ధంపుక్తే పనులు చేయరాదు మూ శళక ఆహ- స్వామిన్‌ నత్యమీదమ్‌ న్వభూమిహేతోః వరి భవాచ్చ యుధ్యన్తే క్రియాః పరం న దుర్గాశయ _ దుర్గాన్నిష్కమ్య

మితఖేడమ్‌ 12 వయం తేన విష్కమ్మితాః తతో దురసో దుఃసాధ్యో భవతి రివుః ఊక్తబ్బ- ౧భి వాకు భై న గజూనాం నహ్మసేణ న చ లక్నేణ వాజినామ్‌ యత్కృత్యం సాధ్యతే రాజ్ఞాం దుర్గేజై కేన సిద్ధ్యతి ! ఆః కుందేలు ఆంది-_ “స్వామీ ఇది నత్యం= య్యత్రియలు కమళూమి కార ఇంగా అవమానం కారణంగొ యుద్ధం చేస్తారు కాని అతడు కోటన. ఆ[శయించి ఉన్చాడు కోటకుండి వెఎపలికివచ్చి మమ్ము అడ్డగింబాడు, కనుక కోటలోని శత్రువును షపెౌథధించడం కష్టం, పెద్దలన్నారు__ వ్‌ కార్యం వెయ్యి వనుగులబేత అక్ష గుక్టాలచేత సిదిస్తుంచో అది ఒకచుర్గం (కోటచే సిద్ధిస్తుందెం క్ల శతమేకోఒవి సన్ధ త్తే (ప్రొకారస్టో ధనుర్ధరః తస్మాద్దుర్ణం పళంస న్సి నీతిళాస్త్రవిచకణా?: £్‌ల ఆం కోటలోసి విలుకొడు ఓక్క-రై ననూ నంవమండివై హొణ్మపయోగం చేయ భలడు= అందుచే సీతివేత్తలు కోటను [పళంసిసారుః శ్లో, పురా గురోః నమాదేశాద్ధిరణ్యకశిపోర్భయాల్‌ కి శ్యక్రేజ విహితం దుర్గం (వ్రభాహద్విశ్వకర్మణఃం ల్‌ ఆ= పూర్వం గురుని (బృహసృతి) ఆజ్ఞచే పి రణ్యకళశివుని శయంవళి ఇం[(దుడు విశ్వకర్మిపఖావంతో కోటను నిర్మించాడు= శ్లో తేనావి చ వరో దత్తో యన్య దుర్గం-న భూవతిః విజయీ స్యాత్తతొ ఖభూనూ చుర్గాణి స్యుః నహవ్రకజ లో అ ఆ విశ్వకర్మ= కోటగల్లిన [ప్రభువు విజయం పొంగును అని వరం ఇచ్చాడు* నాటినుండి భూమ్‌ వై వేలకొలది కోటళు వెళలళొయి శ్లో దంస్ర్రైవిరహితో నాగో మదహీనో యథా గజః నర్వేషాం జాయతే వళ్యో దుర్గహీన న్త్రథా నృప? ర్‌ ఆ+* కోరలులేని పామువల్కె మదంలేని- ఏనుగువల్సి కోటలేనింాజు ఆందరికి అొంగిపోతాడు

మూ త్మ్యచ్చుత్వా భాసురక ఆహ- భ్యద దుర్గస్థమవి దర్శయ త చోరసింహం యేన వ్యాపాదయామి ఉక్తజ్బ- శ్లో జాతిమ్యాక్రం నయః శత్రుం రోగం చ (ప్రశమం నయేత్‌ మహాబలోఒవి తేనైవ వృద్ధిం ప్రొవ్యన హన్కతే 256 ఆ ధానిని విని భాసురకుడు అన్నాడు- భద కోటలో ఉన్నా ఆ దొంగ సీంహాన్ని బోపుము నంహరిన్తాను విజ్ఞులు అన్నారు ళ+ తువునూ రోగాన్నీ పుట్టగానే ఆణవివేయాలి లేనిచో ((కమంగా) వృద్ధిపొంది ఆ ళ్య్యతు, రోగాలు గొవ్పబలకాలినై నా చంపివేసాయి మూ తథా చ- క్లో ఉలత్తిష్ణమానస్తు పరో నో పేక్యః వథ్యమిచ్చృతా సమౌ హి శిష్టైరామ్నాతౌ వర్ప్యనావామయః నచ ల్‌? టి అణబాటై' తాాణటి ఆ ఆలాగే మేలుకోరేవాడు వృద్ధినొందే శత్రువును ఉపేశ్షింపరాదు. పెరిగే రోగం శ్యతువు ఈ రెండు ఒకటే అని విజ్ఞులు అన్నారు. మూ అవ్‌ చ_ శో ఉపేషితం ష్షీణబలోవీ శత్రుః వమాదదోషాత్‌ పురు షైర్మదాన్టెః సాధ్యోఒవీ భూత్వా (ప్రథమం తతొ ఒసావసాధ్యతాం వ్యాధిరివ ప్రయాతి అ మరియూ ఆహంకారమదంబే నిర్ణక్యంగా ఉ 'పేష్నింపబడిన శత్రువు మొదఠకి బలహీనుడూ సాధ్యుడూ అయిఉన్నా విమ్మట వ్యాధివలె అసాధ్యుడు ఆవుఠాడు మూ తథా చ. శ్లో ఆత్మనః శ క్రిముద్వీక్య మానోత్సాహం చ యో (వ్రజేళ్‌ బహాోన్‌ హన్లీ న ఏకోఒపీ తథత్రియాన్‌ భార్గవనో యథా 2509 ఆ తన శకిని గురించి అభిమానం ఉత్సాహాం పొందేవాడు ఒక్కడైనా అనేకులను సంహరిస్తాడు పరకురాముడు అనేక య్యతియులను వధించాడు గదా మూ. శళక అహ. అస్త్యేతత్‌, తథాఒవి ఖలవాన్‌ స మయా

మ్మీఠఖేదమ్‌ 181 చృష్టః తన్న యుజ్యతే స్వామిన స్తన్య సామర్థ్యమవిచిత్వా గస్తువ్‌. ఉక్తణ్బ- క్లో అవిదిత్వా2-ఒత్మనః శ క్రిం పరన్య చ నముత్నుకః గచ్చన్నభిముఖి నాళం యాతి వహ్నా వతజ్లవత్‌ 260 క ళ్జో యో బలాత్‌ (పోన్నతం యాతి నీహన్తుంస ఐలోఒత్యరిమ్‌ విమడః స నివ రేత కదనో గజో యథా ల6] అమె ఎట కూ.

అ కుందెలు అంది. ఇఏ నరిగానే ఉందిః కాని నాకు ఆతడు బలవంళుడుగా కశబడ్డాడు ఆందుజే (పళవులు ఆతని ఐలం గుర్షించక యద్దానికి పోనం సము చితంగాదు విజ్ఞుఎ ఇలా అన్నారుఒ

తనబఅం శతుబణం గుల్తింపక కొందరపాట్టుతో (సముళ్చుకతతో ఎజి చంపబోయేవాడు అగ్నిలొ మిడుతవలె మాడిపోతాచు

బలవంతుడై ఉన్నా (శ(తుబలం గుర్తింపక) తనకంల (వబలుడైన ళు చుక చంవబొయేవాడు కోరలు వీఠిగిన ఏనుగువతె గర్వభంగంపొంది (మదంతాలగి) పెఫలుడ్తై తిరిగివసాడు

నూ భాసురకఠక ఆహ-_ *భోక, కిం తవానేన ప్యాపారీణ చర్మయ జ్సూతం చుర్గస్ట్రమవ అథ శశక ఆహ_ యద్యేవం తర్ష్యాగచ్చతు స్వామీ + వవము క్త్వాజగే వృవస్థితః, తతళ్చ తేనాజగచ్చతా యః కూటలో దృహ్టోఒభూళ్‌ తమేన కూపమాసొద్య భాసురకమూహా.. స్వామిన్‌ శస్తే (వ్రశావం సోఢుం సమర్హః? త్వాం దృష్ట్వా దూరతోఒవి చోరసింహః వవిష్టః న్వం చుర్గ్‌ం త్రీ దాగచ్చ యేన దర్శయామి -ఇతి ఛాసురక ఆహం=- చర్మ్శయ మే దిక్షిమ్‌ చదనుదర్శిత స్తేన కూపః,

ఆ భానురకుడు అన్మాడు- *ఓరీ నీవు ఇలా బిప్పడం ఎందులకు? అతడు కోటలో ఉన్నా నాకు చూపుకు అంతకందేలు ఆంది-ఇలాఅయితే (వ్రభువులు(నావెంట్స చయచేయండి ఇట్టుపల్కి. అది ముంచు కదిలింది పిమ్మట తాను వచ్చేటప్పుడు చూచిన బావిని చేరింది భాసురకునితో ఇలా అంది. స్వామీ మీ (ప్రకాపం సహించే శకి ఎవరికి ఉంది? దూరంనుండియే మిమ్ముచూచి ఆ చొంగనింహం శోటలో ,వ్రవేశించింది

18లి పంచతంతే ఇచ్చటికి రండి చూపెదను భాసురకుడు ఆన్నాడు నాకి (దాన్సి కోటను చూవుము వెంటనే అడి (మిందేలు) బావిని ఎాపింది

మూ తతః సోజఒవి మూకః సింహః కూపమధ్య ఆత్మ ప్రతివిమ్చం జలమధ్యగతం దృష్టా సింహనాదం ముమోచ తతః ,(పతిబిమ్చేన కూవ మధ్యాద్‌ ద్విగుణతరో నాదః నముత్ధిత ఆథ లేన తం శశ్చ్రుం మత్వాఒఒత్మానం తస్యోపరి (వశివ్య (ప్రాణాః వరిత్యకాః శశకో౬వి హృష్టమనాః సర్వమృగా నానన్ష్య లః సహ 'వశనస్యమానో యథాసుఖం త్మత్ర వనే నివనతి న్మ అతొఒహం (బవీమి - యన్య బుద్ధిర్చులం తస్య ఇకి తద్యది భవాన్‌ కధ యతి శత తృతైంవ గత్వా తయోః స్వబుద్ధి,వభావేణ మెత్రీభేదం కరోమి. కరటక ఆహ-. భద యద్యేవం త కి గచ్చ శివా స్త పన్ధానః సను యథాఒ భ్యివేతమనుష్టీయతామ్‌

అ అంత ఆ మూర్గసింహం బావిలోని నీటినడుమపడిన తననీకను (ప్రతి వీంబం) చూచింది సింహనాది చేసింది. అప్పుడు (బావిలోని పలుకుడురాళ్ల) (వతి థ్వనిచే బావినుండి రెండంతలు సింహనాదం పుట్టింది అప్పుడు సింహం దానిని (వతి బింబాన్ని) శతువుగా తలంచిండి దానిమీదికి దుమికింది (పాణాలు విడిచింది, కుందేలు సంతోషించింది మృగాలకు అన్నింటికీ ఆనందం గల్గించిండి వాటిచే పొగడ డుతూ ఆ ఆడ్రవిలో న్సృఖంగా వనివసింపసాగింది, అందుచే నేను చెప్పుచున్నాను, యన్య బుద్ధిర్సలం తన్య (ఎవడు బుద్ధిమంతుడో వాడు బలవంతుడు) కినుక తాము చెప్పినచ్చో (ఆంగిక రి స్తే అచ్చటింపోయి నా బుద్ధి,పభావంచే వారిరువురి మైడతికి భంగం గల్గిస్తాను కరటకుడు అన్నాడు- భ(ద (శభమూల్రీ) ఇలా అయిత్తే వెళుమ్హు నీ మార్గాలు పభ్యవ్రదాలు ఆగుత తోచినట్టు చేయుము

ము అథ దమనక సజ్జీవకవిముక్తం వీబ్లలకమవలోక్య త్యతా_నరే ్రణమ్యా(గే నమవవిస్టః విజ్లలకోఒవి తమాహ.. భద్ర కిం చిరాద్‌ దృష్టః * ఉఊమనక ఆహ_ న కిజ్ళిద్దేవపాదానామస్మాభిః [1పయోజనమ్‌ తేనాహం నాగబ్భామి తథాఒవీ రాజప్రయోజనవినాశళమవలోక్య దన్దహ్యామానహృదయో

మిత్రభేదమ్‌ 148 వ్యాకులతయా స్వయమేవఐాభ్యాగతో వక్తుమ్‌ ఉక్తజ్బు- క్లో పయంవాయది వా ద్వెష్యం శుభం వా యది వాఒకుభమ్‌ అపృషహ్టైోఒపి హితం వక్ష్యేద్యన్య నేచ్చేత్‌ వరాభవమ్‌ రిం

ఆ పిమ్మట నంజీవకుడులేని (నమయంలోోవింగళకజ్ధి చూచాడు వెంటనే (పణమిళ్హాడు (ఆంగీకారంపొందిి ఎదుట కూర్చున్నాడు పింగళకుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు భ దా ఏమ్‌ చాలాకాలానికి కనబడినావు దమనకుడు చెప్పాడు మావలన వూజ్యపాదులై న (ప్రభువులకు ఉపయోగం ఏమీ లేదు అందుచే నేను రాలేదు అయినా లాజకార్యవినాళం చి హృదయం దహించుకుపోతూ ఉంట్రే విచారంతో న్వయంగానే తెలువడానికి వచ్చాను విజ్ఞులు అన్నారు.-

మనం ఏవరి పరాభవం కోరమో, వారు అడుగకపోయినా వారికి పాతం అయిన విషయం బోధించాలి కానీ మనం చైెప్పేపహితం వారికి |ప్రియమా ద్వేద్యమా కళంగా తోస్తున్నదా ఆపభంగా తోన్తున్నదా? అని ఆలోచింపరాదు

మూ అథ తస్య సాభిప్రాయం వచనమాకర్ణ్య విజ్లలక ఆహా- కిం వక్షమనా భవాన్‌? తత్కధ్యతాం యత్కధనీయమస్తి న (ప్రాహ- దేవ సజ్జీవకో యుష్మత్చాదానాముపరి (దోహబుద్ధిరితి విశ్వానగతన్య మమ విజనే ఇదమాహ-_. భో దమనక దృష్టా మయాన్య పిల్లలకన్య సారాసారతా తదవా మేనం హృత్వా సకలమృగాధిపత్యం త్వత్సాచివ్యపదవీనమన్వితం కఠిష్యామి పిబ్లిలకోఒవి తద్వ(జసారసదృశం దారుణం వచః నమాకర్మ్య మోహమువగతో న కిభ్చిదప్యు క్తవాన్‌

అ ఆంత వ్యంగృగర్భితం అయిన అతని మాటివిని. పింగళకుడు ఇలా అన్నాతు- తొము ఏమి చెప్పదలచినారు! బెప్పదగినది_ అయితే (స్పష్టంగా) చెస్పి వేయండి అతడు (దమనకుడు) చెప్పాడు మవోరాజ, హూజ్యపొదులై న (ప్రభువుల యెక సంజీవకుడు (దోహబుద్ధితో ఉన్నాడు నన్ను నమ్మి ఏకాంతంగా (ఓంటిరిగా) &ఇలా అన్నాడు. ఓ దమనకా నేను పింగళకుని శక్తి అశ క్రీ(ఎలాంటినో) చూచాను అందు వల్లి ఇతబ్జీ చంవుతాను మృగాలకు అన్నింటికీ (వభువును అవృకొను నీకు మంతి

కిక పేంచతింటే పదవి ఇస్తాను పీంగళకుడును (శ్రేష్టమైన వ(జరతోడి జేబ్బవంటి ఆ కఠినవాక్కు వినీ మోహం (భాంతి) పొందాడు ఏమీ పల్కాలేదు మూ దననకోఒవీ తన్య తమాకారిమాలోక్య చీన్తీతవాన్‌_ ఆయకళి తావత్‌ నజ్జీవకనిబద్ధరాగ తన్నూనమనేన మన్రింణా రాజా వినోశమవాప్ఫ్యతి ఇతి ఉ క్రంచ-- శ్లో ఏకం భూమిపతిః కరోతి నచివం రాజ్యే (వమాణఠ యదా తం మోహాబ్చియతే మదః స చ మదాద్దాస్కేన నిర్విద్యతే నిర్విజ్ణస్య వేదం కరోతి హృదయే తన్య న్వత_న్తుస్పృహా స్వాతన్త్యున్ఫృహయా తతః స నృపతే 1పాణేష్వభ్యిదుహ్యతే 868 తక్కిమ్మత్ర యు క్షమ్‌* ఇతి ఆ, దమనకుడును అలోంటీ ఆతని ఆకారం చోచీ ఇలా ఆలోచన చేళెడు= ఇతనికీ ఆయితే నంజ్రీవకునివై గట్టిిపేమ ఉంది అందుచే ఈ మర త్రివలట్ట ఈ రాజు తన్నక వినోభంపోందుతాడు విజ్ఞులు ఇలా అన్నా రు (శుభవు తన రోజ్యంలో ఒకనిని పామాణిక వ్యైన మర్మాలిగా చేసాడు ఆ మం,క్రైకీ అజ్ఞూనంవల్ల ఆహంకాఠం(మదం) జసీస్తుంది అహంకారంచే బాన్యవృత్తిని (సేవకవృ తిని) అనహ్యాంచుకుంటాడుం అందువల్ల అతని హృదయంలో స్వాతంగత్యకొండ్ష స్థిరపడుతుంది స్య్వాతయ్యత్యవాంఛచే రాజు (ప్రాణాలకు (తోహం చేయదల.స్తాడు* ((వభువును చంపదలుస్తాడు). _ కనుక ఈ వీిషయంలో ఏది సముబీత్‌ం* మూ, విళ్లలకోఒవీ చేతనాం నమాసాడ్య కథమవీ తమోాహ. “సజ్జ వకస్తావత్‌ (ప్రాజఇసమో భృత్యః న కథం మమోపరి (డోహబుద్ధిం కరోతి దమనక ఆహ-_ దేవ భృత్యోఒ౬భృత్య ఇత్యనై కాన్తీకవేతత్‌ ఉక్తబ్బ- లోన సో స్త వుదషా రాజ్ఞాం యాన కొమయతే (శియమ్‌ ఆళ క్రా ఏవ సర్వత్ర నరేంయ్యదం సముపొనతే ల్‌రిటీ

మీ తభేదమ్‌ క85 అ పింగళకుడును కిష్టంమీద తెలివినంది అతనితో ఆన్నాడు- సంజీవ కుడు నాకు (పాంతుల్యుడైన సేవకుడు అతడు నాయెడి (దోవాచింత ఎందుకు చేస్తాడు? దమనకుడు అన్నాడు .__. మహారాజ భృత్యుడు ఆభృత్యుడు ((వకవు) అనేవి కొశ్వుతాలు గావు "పెద్దలు అన్నారు. రాజ్యలక్ష్మిని గోరని రాజేవకుడు ఎవడూ లేడు నర్వదా బలహీనులే రాజును సేవిన్తుంటారు మూ వపింగలక ఆహ... భద ళథాఒవీ మమ తస్యోవరి చిత్త వృత్తిన్న విృృ్చతిం యాతి అథవా సాధ్విదముచ్యతే-_ ల్జో అనేకదోషదుష్టోఒవి కాయః కన్య న వల్పభః | కుర్వన్నపి వ్యలీకాని యః (వయః (వియ ఏవ సః విం5 అ పింగళకుడు అన్నాడు... *భ్యద్ర అయినా. నాకు ఆతనియెడ మనన్సు మారడం లేదు పెద్దలు దీనిని చక్కగా చెప్పారు - అనేక దోషాలచే దూషితం అయినొ ఎవరికి తనశరీరం ఆ[వీయం గాదు ఆలాగే పెక్కు తప్పులు చేస్తూ ఉన్నా పేమప్కాతుడు (పేమఫాతుడే అవుళాడు మూ దమనక ఆహ- ఆత ఏవాయం దోషః ఊఉక్తజ్బు-ా క్లో యన్మన్నేవాధికం చకురారోపయతి పార్థివః అకులీనః కులీనో వా స (శియా భాజనం నరః, లకి అ డమనకుడు అన్నాడు- ఇందువల్లనే ఇది దోవం విజ్ణులన్నారు-- [ప్రభువు ఎవరిపై అధికమైన దయా దృష్టి ఉంచుతాడో వొడు కులీనుడు అయినా కులహీనుడు ఆయినా లవమ్మీపాకుడు అవుతాడు మూ అపరం కేన గుణవిశేషేణ స్వామీ నంజీవకం నిర్ణణకమవి నికపే ధారయతి. అథ దేవ యద్యేవం చి న్త్హయసి మహాకాయోఒయమ్‌ అనేన రిపూన్‌ వ్యాపాదయిష్యామి తదస్మాన్న సిద్ధ్యతి యళతోఒయం శవ్పలభోజీ దేవ పాదానాం వునః శ్యతవో మాంసాశినః తదివుసాధనవన్య సాహాయ్యేన న భవతి తస్మాదేనం దూషయిత్వా హన్యతామ్‌ ఇతి

18కి వంచతక్మశ్రే

అ మరీయూ (ప్రభువులు వీ గుణవీశేషం కొర్‌ణంగా గు౯ హీనుడైన నంజ్రీవ్‌ కుణ్ణి దగ్గర చేర్చుకున్నాగు? ఒకవేళ మహారాజులవారు ఇతడు గొప్పళరీరం గలవాడు ఇతనీ (సాయం)చే శ్యతువులను చంపెదను అని తలున్తున్నారా అడి సిద్దింపద, ఏల ననగా- ఇతడు గడ్డితి నేవాడు (వభువుల ళ తువులు మాంనథోజనులు ఆందువిల్ల ₹(తువులను జయించడం ఇతని సాయంతో కాదు కనుక ఇచినివై దోషం ఆరోపించి నంహకింపండి

మూ పింగలక ఆహ.

ల్లో ఉక్తో భవతి యః పూర్వం గుణవానీతి సంసది తస్య దోషో న వక్తవ్యః (వ్రతిజ్జాభద్గలీరుణా_ లిం

అ వింగళకుడు అన్నాడు. ఇతడ. గుణవంతుడు- అని మొదట నకో ముఖంగా అన్నచో (పతిజ్ఞాభంగభయంతో తర్వాత అతసీదొషం ఎన్నరాదు

మూ అన్యచ్చ మయాస్య తవ వచనేనాభయ్యప్రదానం దత్తమ్‌ తత్క-థం స్వయమేవ వ్యాపాదయామి? సర్వథొనంజీవకో౬యం సుహృదస్మాకమ్‌ న లీ తం (వతి కళ్ళ్చిన్మన్యురితి ఉక్తం చ-

ఆ ఉ&తఈ న దైత్యః ప్రోవ్రశ్రీర్నేత ఏవ్నార్లతి తయమ్‌ విషవృవోఒవి నంవర్థ్య న్వయం ఛే త్తుమస్మోన్చుతమ్‌ ఏ68

ఆ మరియూ నేను నీమాటచే అవని! ఆభయదానం చేశాను ఆలాంటవ్వుడగు న్వ్‌యంగా ఎలా చంపగలను ఇతడు అన్నివిధోలా మాకు మ్మితుడు ఆతనీలో ఏదోషం కేద్ర విజ్ఞులన్నారు__

ఈ తారకానురుడు నావలన నంపడ సోందాడు నావలననే నాళం పౌండడం ఆర్హ్యం కాడు విషవృజున్ని అరునా న్వయంగా వెంచినవాన్ని న్వయంగ్గా నరకడం అర ంగామ

టీ లో ఆదౌనవ్నా (వణయుసాం (ప్రణయో వీధేయో దతోఒథవా ప్రత్తిడినం పరిపోషణీయఃం ఉర్తిప్థు యల్షివతి త్యత్చకరోతి లజ్ఞాం భూమౌ స్థతన్య పతనాదృ్భయమేవ నా స్తే బి69

మ్మితభేదమ్‌ క37 ఆం మొదట (థేమికలపష్‌ (తన్ను (వేమించువారిని) (పేమించకయే ఉండాలి ఒకవేళ (పేమించితిమా దాసిని (పేమను) (ప్రతిదినం పోషంచాలి పెకెతి కిందికి పడవేయవం లజ్జాకరం భూమిమీడ ఊండేవానిక *కింద పడెదను' అనే భయం లేదు శ్లో ఉవకారిమ య సాధుః సారుత్వే తన్య కో గుణ, అవకారిషు యః సాధుః న సారుః నద్భిరచ్యతే ల0 తగ్‌దోహబుద్దేరపి మయా౭న్య న విరుద్ధమాచరణీయమ్‌.

ఆ మెలచేసినవానకి. మెలుచెయడంలో గొవ్పతనం ఏమి ఉంది? కీడు చేసినవారికి మేఎచేసేవాడే ఉత్తముడుగా పెద్దలచే తలంవబడును కనుక అతిడు (దోహబుద్ధితోఉన్నా నేకు విరుద్దంగా ఆచరించరాదు

మూ దమనక ఆహ- స్వామిన్‌ నైష రాజధర్మో యద్దొహ బుద్ధిరవి కమ్యతే ఉకృబ్బ--

ళ్జో తుల్యార్థం తుల్యసామర్థ్యం మర్మజ్ఞం వ్యవనాయినమ్‌ అర్జరాజ్యహరం భృత్కం యో న హన్యాత్‌ న హన్యతే లా]

ఆ దమనకుడు అన్నాడు._(పభూ (దోహినిమైతం ఎమించడం అనేడి రాజధర్మం కాదు విజ్ఞులు ఆన్నారు

(ప్రభువు అయినవాడు సాటి ధనెకుణ్జి-సాటి బలవంతుణ్జి-తన రహాస్యాలు చెలిసిన వాణ్ణి. కార్యకుళ లుల్జి - ఆర్ధ రాజ్యం హరించిన సేవకుణ్ణి-(ఉ వేషింవక ) నంవా రించాలి లేనిచో వానిచే చచ్చును

మూ అపరం త్వయాఒన్య నఖిత్వాత్‌ నర్యో౬వి రాజధర్యః వరిత్యక్షః రాజధర్మాభావాత్‌ నర్వోఒపి పరిజనో విర క్రిం గతః యః నంజీవక॥ ళష్ప భోజీ భవాన్‌ మాంసాడః తవ (వ్రకృతయళ్ళ యత్తావత్వ్వం వధవ్యవసాయ బాహ్యః కుతస్తాసాం మాంసాళనమ్‌ యృదహితాస్తాస్త్యాం త్యక్త్వా యాన్య న్‌ శతొఒపి వినష్ట ఏవ అన్య నంగత్యా పునప్తే న కదాచిదాఖెటకే మతిర్శవి ష్యతి ఉక్తం చ-

198 పంచతంతే క్లో యాదృశైః 'సేవ్యతే భృత్త్యైర్యాదృశాంళ్చోవ సేవతే కదాచిన్నాాక నన్దేహస్తాదృగ్భవతి పూరుషః లపై అ మరియూ ఇతనిమై తిచే మీడ రాజధర్మాన్ని పూర్తిగా వడిలివేశారు- రాజధర్మం లేనందున పరిజనం అంతా చబిరక్షిని పొందింది ఈ నంజీవకుగు గడ్డి తినేవాడు కాము తన పరివారం మాంసభోజనులు తాము జంతుహింన మాంివేస్తే వారికి మాంసాహారం ఎలా లభినుంది? ఆడి (మాంనం) లభింపకపోవడంతో. వారు మిమ్ము వడిలిషోతు్చారు అందువల్లా మీరు నష్టాన్నే పొందారు. ఇతని 'స్నేవంచే ఒకానొక ప్పుడైనా వేటమీదికి మీ మనస్సు స్రోవడం లేదు విజ్ఞులు అన్నారు. వుకుషుడు ఎలాంటి సేవకులచే నేవింపబకుకాడో ఎలాంటి వారిని సేవిస్తాడో (మై్య్యతి చేస్తాడో ఆలాంటివాడే అగును ఇందు ఏవిధమైన సందేహం లేదు నూ తథాచ- లై సన్హహ్హైయసి నంస్థితన్య వయసో నామాపి న జ్ఞాయతే ముక్తాకాంతయా తదేవ నలినీపత్రస్థితం రాజతే స్వాతౌ సాగరశు క్తికుక్షిపతితం తజ్జాయతే మౌ క్రికం (ప్రాయేజాధమమధ్యమో త్తమగుణ: నంవానతో జాయతే వాతి అ అటులనే మిక్కిలి కాలిన ఇనును.వైపడిన సరు నామమాకానికి ఉండదు ఆ నీకే తామరాకు సె ఉన్నదైై ముత్యంవలె విరాజిల్లుతుంది అది నీరు స్వాతికా ర్రియందు నముద్రంలో ము శ్రెవుచిప్పపొట్టలో పడినదై ముత్యంగా మారతుండి సామాన్యంగా సహవానంవల్ల క్త మధ్యమ- ఉత్రవమగుణాలు గల్గుతు:ంటాయి మూ తథాచ. క్లో అనతాం సంగదోషేణ సాధవో యాన్తి వ్యిక్రియామ్‌ దుర్యోధన్మవనంగేన భీష్మో గోహరణే గతః లకీ ఆ మరియూ- దుషజనస్నేహదోవషంచే నజ్జ్ఞనులున్నూ చెడిపోతాషం బ్‌ ణి దుర్యోధనుని సనవావాసంచే భీమ్మడు గోవుల దొంగలింవ వెళ్లాడు మూ ఆత ఏవ నన్లో నీచనబ్గం వర్ణయంతి ఉక్తం చ-_

మ్మ్‌ళఖేదమ్‌ 19 ల్లో న హ్యవిజ్ఞాతశీలస్య [ప్రదాతవ్యః (వతీశ్రయః చుక్కుణన్య చ దోషేణ హతా మన్షవినర్పిణీ ౭/5 వింగలక ఆహ- కథిమేతత్‌? సోఒ౬(బ్రవీర్‌-

ఆ ఇందుులపనె సజ్జకులు నీచ స్నహం వదలివేస్తొరు విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు- స్వధి వతి తెలియక (ఎవరికి ] అ్యళయం ఇవ్వరాదు [ఆలాఇచ్చి] నల్టిదోషంచే మస్దె విసర్పిణి అనేపేకు చంపబడింది. పింగళకుడు అడిగాడ = ఇది ఎట్ట? అతడు ఇలా చెషప్పాడ =

కథా మన్దవిసర్చిశీ-మతు్కుణ-కథొ

మూ అస్తి కన్యచిన్మహిపతేః కస్మింళ్చిత్‌స్థానే మనోరమం శయన స్టోనమ్‌ త్యత్ర శుక్టతరవట యుగలమధ్యనంస్టితా మన్దవినర్చిజీ నామ శ్వేలొ యకా వ్రతివసతి స్మ సా చ తస్య మహీవతే రక్రమాస్వాదయంళతీ సుఖెన కాలం నీయమానా తిన్యతి అన్యేడ్యుశ్చు తత్ర శయనే బ(భ్రామృన్నగ్నిములో నామ మత్కుణః సమాయాతః అథ తం చ్న్వా సా విష్లవదనా (ఫ్రోవాచ-

ఖం చూ *భ్రో అగ్నిముఖ కుత _స్వమ త్రానుచితస్థానే నమాయాతః తద్యావన్నకిశ్చిద్వంక్తి జ్రావచ్బీ్యఘ9 గమ్యతామ్‌= ఇతి. ఒ

అ ఒకానొక రాజునకు ఒకాసొక చోట అందమైన శయునమండిరరి ఉతివి అచ్చట మిక్కిలి తెల్లన్నైన దువ్పటి (వస్రయుగలరి నడుమచేరి మంధివిసర్పిణీ అనే చెల్లని నే (ఈవి) నివసిస్తూ ఉండేది, ఆది ఆ రాజురక్తర (కొగుచో సుఖంగా కాలం గడుపుతుంది? ఓకడదిరాన (ఎచ్చుటనుంకియో). తిరుగుచూ ఆ కయనగ్భువాంకి అగ్నిముఖ.డు ఆనే నల్లి వచ్చింది ఆంత దానిని చూచి విషాదింతో అది (పేను) ఇలా అందిం. ఎందకు. సీవు ఇచ్చబికి (కు) తగని చోటుకు వచ్చావు కనుక ఎవరును ఏమియు ఆ ౨కముందే [ఎవరు చూడక ముందే] శీఘంగా పొమ్ము

మూ స ఆహ- భగవతి గృహాగతస్యాసాధోరవి న్నైతద్యుణ్యల్నే ఉ_క్రబ్బుల

140 పంచతంతే శ్లో ఏహ్యాగచ్చ నమాశ్వసాఒననమిదిం క స్మాచ్చిరం దృశ్యనే కా వార్తా న్వతిదుర్చలో2.ని కుశలం ప్రీత ౬స్మి తీ దర్శనాత్‌. ఏవం నీచజనే౬సి యుజ్యతి గృహే పాపే సతాం సర్వదా ధర్మోఒయం గృహమేధినాం నిగదితః స్మార్తైర్సఘుః స్వర్షదః ఆ అనడు (ఆగ్నిముఖుడు) అన్నాడు- ఓ పూజ్యురాలా ఇంటికి వచ్చిన దుష్టుని ఏషయంలోను ఇలా పల్కడం ఉచితంగాదు పెద్దలు అన్నారు ఇ... రండి దయచేయండి వ్మిశాంతితీనికానండి ఇదిగో ఆసనం (కూర్చోండి) ఎందుకు చాలాకాలానికి కనబడినారు? విషయ.౦ ఏమి? మిక్కిలి దుర్చలంగా ఉన్నారు, కుశలమా మీ దర్శనంచే నంతోషం బొందాన *=- ఇలా వ్యవనారిం తమ ఇంటికి వచ్చిన నీచుల విషయంలొనూ సజ్జనులు చేస్తుంటారు ఇది గృహస్థులకు ధర్మశాస్త బోధికం ఆయిన ధర్మం అల్పంగా ఉన్నా న్వర్గసుఖదాయకం మూ అపరం మమానేకమానుషాణామనేకవిధాని [రధిరాణ్యాస్వాదితా న్యాహారదోషాత్‌ కీటు...తిక్త-కషాయరసాస్వాదాని న చ మయా కదాచిన్మధుర రక్తం సమాస్వాదితమ్‌ తద్యథి త్వం (పసాదం కరోషి ఆదస్య నృవతేర్వివిధ వ్యజ్ఞనాన్న పానచోష్యలేహ్యస్వాద్వాహారవళాదన్య శరీరే యన్మిష్టం రక్తం నజ్ఞాతమ్‌ తదాస్వాదనేన సౌఖ్యం సమ్బాదయామి జిహ్వాయా ఇతి ఉర్తం చ- ల్లో రజ్కన్య నృవతేర్వా జిహ్వాసౌఖ్యం సమం స్కృతమ్‌ తన్మాత్రం చ స్కృతం సారం యదర్శం యతతే జనః 7 అ మరియు నేను ఆనేకమానవుల ఆనేకవిధాలై న రక్తాలను ఆస్వాదించాను. వారిలో ఆహారదోషంవలన చేదు- కారం. వగరు పులుపు రసాలను ఆస్వాదన చేళాను. మధురరనం ఆస్వాడించలేదు ఈరాజర కం బహువిదాలైన కూరలతోడి అన్న పానీ యాలనల్లా- ఇతరరుచ్యములై న చోష్యలేహ్యాదిక_ ఆహారంవల్లా జనించడంతో మధుర మైంది నీవుఅనులగపి సే దాన్ని ఆస్వాదించి నాల్త సుఖం అనుభవిస్తాను పెద్దలన్నారు- వీదవానికి మహారాజునకు నాల్క్మసుఖం నమానం సంసార (జీవిత సారిం నాల్క-సుఖమే అన్నట్లు మానవుడు అందుత్తై (నాల్కనుానికై ) యత్నిస్తున్నాడు

మ్మితభేదమ్‌ కేక! శ్లో యద్యేవం న భవేల్లోకే కర్మ జిహ్వా(వతుష్టిదమ్‌ తన్ని భృత్యా భవేత్కళ్చిత్‌ కస్యచిద్వశగోఒథవాం ౭278 శ్లో యదసత్యం వదేన్మర్త్యో యద్వా౬ సేవ్యజ్బ "సేవతే యద్గచ్చతి విదేశక్బా తత్సర్వముదరాళ్తతః, లిం తన్మయా గృహాగతేన బుభుక్షయా పీడ్యమానేన త్వత్సకాశాత్‌ భోజన మర్థనీయమ్‌ తన్న త్వల్రైకాకిన్మాన్య భూవతే రక్తళోజనం కదర్తుం యుజ్యతే అ ఈ నంసారం (చపంచల)లోని పనులు అన్నీ ఇలా నాల్యాను సంతుషి పజచడానికి ఏర్పడినవే ఆలాకానిచో ఎవడూ సేవకుడుగా ఉండడు ఎవరికిని లోబడి ఉండడు మానపుడు ఆనత్యం పల్కడం. అధముణ్ణి (ఆ సేవ్యుజ్ది) సేవించడం విదేశం వెళ్లం ఇదంతా పొట్టకొణకే అందువబ్ద ఆకలిచె బాధపదుచూ నెను సీ ఇంటికి వచ్చానూ సీనండి భోజనం అర్జించాను. ఎవు ఒక్కదానివే ఈ రాజరక్తం ఆరగించడం సముచితం గాదు మూ త్మృచ్చుత్వా మన్దవిసర్పిణ్యాహ- భో మచ్కుణ అహమన్య నృపతేర్నిదావశం గతస్య ర క్త మాస్వాదయామి పున న్వమగ్ని ముఖళ్చవ లశ్చు తద్యది మయా నహ రక్తపానం కరోషి తతత్తిష అభీష్టతరం రక్త మాస్వాదయ * సో౬(బవీత్‌ భగవతి ఏవం కరిష్యామి యావత్త్యం నాస్వా దయసి నృపర క్షమ్‌ తావన్మమ దేవగురుక్నతః శవథః స్యాత్‌ యది తదాస్వాద యామి వవం తయోః వరన్నరం వదతో న రాజా తచ్చయనమాసాద్య ్రనువ్లః ఆఅ దా”ని విని మందవినర్చిణి ఇలా ఆంది ఓనల్లీ నేను ఈ రాజు గాఢ న్మిదను పొందిన తర్వాత రక్తం ఆస్వాదిసాను నీవో అగ్నిముఖుడవు- చవలుడవు నాతోపాటు ర క్రపానం చేయుదువేని ఉండుము కోరినంత రక్తం (క్రాగుము అతడు (అగ్నిముఖుడు), అన్నాదు- పూజ్యురాలా అలాగే చేసొను (దేవ గురువుసాడ్నిగా

1 కలి వంచత౦త్రే సీవు రాజరక్తం (తాగిన తర్వాతనే నేను (త్రాగుతిను ఇలో ఆరెండు పరస్పంఠ సంభాషిసూ ఉండగా ఆ రాజు పషుకను చేరాడు. శయనించాడు మూ అథాసౌ మత్కుణో జిహ్వా- లౌల్య-ప్రకృష్తాత్సు ర్యాజ్జాాగత మపి తం మహీపతిమదళత్‌. అథవా సాధ్విదముచ్యతే- ళ్జో న్వవావో నోవదేశేన శక్యతే క రుమవ్యథొ అమన సుత_ప్తమవి పానీయం పునర్గ్షచ్చతి శీతతామ్‌ 280 ళ్ళ యదిస్యాచ్చీతలో వహ్నిః శీతాంశుర్దహనాత్మకః న న్వభావోఒత మర్త్యానాం శక్నతే కర్తుమన్యథా తరి] ఆ అంత ఆ నల్లి నాల్భ్గచావల్యం వలని మిక్కిలి తొందరపాటుకో మేల్తోని ఉండిగానే ఆ రాజును కజచిరది విజ్ఞులు ఇలా చక్కగా చెప్పారు. ఉపదేళంబే న్వభావాన్నీ మార్చడం సాధ్యం గాడు వాగుగా కాగిన న్లీవైనొ మరలా (కొంత నేపట్‌కి) చల్లబడంతుంది అగ్ని చల్రబడవచ్చు చర్మదుడు నీవ్పుల్యుగక్కి) కోల్చువాడ+ కావచ్చు కానీ మానవుల న్యభావాన్ని మార్చడం సాధ్యం గాడు మూ ఆథాసౌ మహీపతిః సూచ్య్యగవిద్ధ ఇవ తచ్చయనం త్యక్త్వా తత్తణోదేవోత్థీతః. అవా జ్ఞాయతామ్మత్ర 'వ్రచ్చాదనపటే మళత్కుణో యూకా వా నూనం తిష్టతి యేనాహం దష్టః ఇతి (నేవకాన్‌ పాహ్య ఆఅఆథయే కజ్బూ కిన్నన్త్మత స్థితా స్తే (ప్రద్భాదనపటం గృహీత్వా సూత్మదృమ్మా పీక్షాంచ్యకుః* ఆ్మత్రాన్తరే స మత్కుణళ్చాపల్యాత్‌ ఇట్వాన్తం (ప్రవిషస్టః సా మన్టవినద్నిణ్యపి వస్ర్రనన్థ్య న్తరతా తైర్జృమ్టా వ్యాపాదితా చ. అతొఒహం 'బ్రవీమి-_ నహ్మవి జ్లాతశీలన్య ఇతి ఏవం జ్ఞాత్వా త్వయమైష వధ్య . నొచేత్త్యాం వ్యాపావయిష్యతి. ఉక్తజ్బు- ల్లో, త్య క్రాళ్చాభ్య న్తరా యేన బాహ్యాళ్చాభ్య న్తరీకృతాః స వవ మృత్యుమాప్పోతి యథా రాజా కకుద్ద్రుమః. 885

మి[తభేదమ్‌ 148 వెబ్లలక ఆహ కథమేతత్‌ ౯ సోఒబవీత్‌._

అ అప్పుడు ఆ భూపాలుడు నూదిమొనతో (గుచ్చబడినవాడువలె పడకను వదలి దిగ్గున లేచాడు (సేవకులతో అన్నాడు) ఓరీ ఈ దుప్పటిలో చూడండి నల్లియో పేనో తప్పక ఉంది అది నన్ను కజచింది వెంటనే అచ్చటఉండే కంచుకులు ఆ దుప్పటిని తీసికున్నారు సూవ్మంగా చూచారు. ఈ లోవల ఆ నల్లి తొందరగా మంచం లోనికి దూరింది ఆ మందవినర్చిణిమా[తం (పేను వస్త్రంనందున వారికి కనబడింది చంపబడింది ఇందువల్ల నేను తెయువుచున్నాను- న హ్యవిజ్ఞాతశీలస్య- (శీలం తెలియని వానికి) ఇత్బొధది దీనిని తెలిసికొని మీరు ఇతల్జి (సంజీవకుజ్ణి) వధించాలి లేనిచో (అతడు) మమ్ములను సంహరిస్తోడు విజ్ఞులు ఇలా అన్నారుల--

ఎవడు ఆంతరంగికులను వదలివేసాడో ఐయటవారిని ఆంతరంగికలను చేసికుంటాడో వాడు (ప్రభువైన కకుద్ద౦మునివలె మరణిస్తాడు

పింగళకుడు అడిగాడు అది ఎట్టు? అతడు (దమనకుడు) ఇలాచెప్పాడు-

కథా_10 చణ్జరవశ ఖగౌల-కథా

మూ 3 స్మింశ్చిద్వన్యవదేశే చజ్జరవో నామ శ్చగాలః (వ్రకివసతి న్మ న కదాచిత్‌ మధావిష్టో జిహ్వాలౌల్యాన్నగరాన్తరే (వవిష్టః అథ తం నగర వాసినః సారమేయా అవలోక్య సర్వతః శబ్దాయమానాః పరిధావ్య తీష్ణదంస్రైగ్ర) రృక్షితుమారబ్దాః సో౬వి తై ర్భృక్యమాణః పాణభయాక్‌ (వ్రత్యానన్నరజక

థి కలక ( గృహం (వవిష్టః త్యత చ నీలీరనపూర్ణ మవాభాజ్ఞం నడ్జీకృతమాసీల్‌ త్యత్రచ సొరమేయైరాట్రాన్తో భాజ్జమధ్యే పతితః. అథ యావన్నిష్కా) న్తస్రావన్నీ లవర్డః నజ్జాతః త్యక్రావరే సారమేయ్యాన్తం శృగాలమజానన్తో యఠాభీష్టదిళం జగ్ముః.

ఆ జఒకానౌక ఆగవిలో చండరవుడు అనే నక్క నివసిన్తూ ఉండేది. అది ఒకనాడు ఆకలిచే బాధిపడుబూ నాల్మ-బాపల్యంచె నగరంలో జొరబడింది అప్పుడు నగరంలో ఉండే కుక్కలు దాన్నిచూచాయి. నలువై సలా_ మొబుగుచూ వెంబడించాయి శమ వదునైన కోరలతో కజువసాగాయి. ఆది వాటిచే కలువఐజడుచూ (ప్రాణభయంతో

కకక పంచతంతే దగ్గరలో ఉండే చాకలి ఇంటిలోనికి దూరింది అచ్చట నీలిరంగుతో నిండిన పెద్దతొట్టి సిద్ధంగా ఉండింది అక్కితను కుక్కలు వెంఖడింపగా తొట్టినడుమ వడింది (తొట్టినుండి) వెలువలికి రాగానే శీలివర్దం అయింది అప్పుడు ఆ కుక్కలు దాన్ని నక్కగా దలంవక తోచిన దిక్కున వెళ్తాయి

మూ చండరవోఒవి దూరతరం [పదేశమాసొద్య కాననాభిముఖం '్రతస్తే నచ సీలవర్డేన కదాచిన్ని జరజ్గ_న్త్యజ్యలే ఉక్తం చ-

శ్లో వజలేపన్య మూర్ధన్మ నారీణాం కర్క్ముటన్య చ ఏకో ఆహస్తు మీనానాం సీలీిమద్యపయోర్యథా £88

ఆ చండరవుడును చొలాదూరంపోయి అడఏిదెనగా వెళ్లాదు సీలవర్షం (నల్దరంగు) తనరంగు వదలదు. విజ్ఞాలన్నారు- వర్ణం [తొగుబోతు వీరు తమ గుణొలను పీడరు

మూ అథ తం హర-గల-_గరల -తమాల సమ్మపభమపూర్వం నత్త్వమవలోక్ష్య నర్వే సింహ-వ్యాఫ.-ద్వీవి-వృక (పభృతయో2ఒరణ్యనివానినో భయవ్యాకులచిత్తాః సమన్హాత్‌ వలాయన్నకియాం కుర్వంతి కధయంతి చన జ్ఞాయలేఒన్య కీదృగ్విచేష్టితం పొరుషఖ్బ తద్దూరతరం గచ్భామః ఉక్తజ్బ-.

శ్లో, న యన్య చేష్టితం విద్యాన్ని కులం న పరా(క్రమమ్‌ న తన్య విశ్వుసేత్‌ 1పాజ్టో యదీచ్చే,చ్చి యమాత్మన:ః విరిడ్తీ

ఆ ఆంత శివునికంఠంలోని విషంతోదను కానుసుదెట్టుతో సమానమైన (నల్లిస్సికొంతిగల ఈ నూతన్యప్రాణిని ఆడవిలో నివసించే సింహాలు పెద్దవులులు చిటుత వులులు తోడేజ్ల మొదలైనవి అన్నీచూచాయి. భయంచే కలతబెందాయి. నలువైవులా పరుగెత్తసొగాయి. ఇలొ చెప్పుకొనదొడిగాయి. దీని చేష్టితం (వర్తన) పౌరుషం ఎలాం టివో తెలియవు కనుక మిక్కిలి దూరంగా పోదాము విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు...

ఎవరీ (వవర్రన కులం పరాక్రమం తెలియనో, వానిని తన (శేయన్ను కోరే (పాజ్ఞాడు నమ్మరాదు

మిత భేదమ్‌ శిర

మూ చండరచోఒవపి తాన్‌ భయవ్యాకులితాన్‌ విజ్ఞాయేదమాహ-_ భోభోః శ్వాపదాః? కిం యూయం మాం దృష్ష్వైవ నంత్రస్తా (వ్రజధ తన్న భేతవ్యమ్‌ అహం (హ్మణాఒద్య స్వయమేవ నృష్ట్వాఒభిహితః._ యచ్చా్వా పదానాం మధ్యే కళ్చి(దాజా న్నస్తి త్తం మయాద్య నర్వళ్వావద్న వభుత్వే &భిషి కః కకుద్దుంమాభిధః తతో గత్వా షితితలే తాన్‌ సర్వాన్‌ పాలయ ఖతి తతోఒహమ్మతాగతః తన్మమ ఛ_తచ్భాయాయాం సరై్యైరేవ శ్వాపదైర్వ _ర్తితవ్యమ్‌ ఆహం కకుద్దు౦మో నామ రాజా తై9లోక్యేఒపి నజ్జాతః

అ చందరవుడును ఆ మృగాలు భయించే కలతజెందడం (గ్రహించి ఇలా అన్నాడు- ఒఓ జంతువులారా నన్ను చూడగానే భయపడి మీరు ఎందుకు వరుగెత్రె చరు *ఆలా భయపడకుడు నేదు (హ్మ్‌ నన్న న్వయంగా నృష్టించి ఇలా చెప్పాడం= జంతువులకు (ప్రభువు ఎవదును లేడు అండుబే నేడు నిన్ను నర్వజంచువులకు (పటు వుగాఅభిషేకించాను సీపేరు కకుద్ద్రుముడు కనుక భూలోకానికి పోయి వాటిని అన్నింటిని పరిపాలింపుము. అందుచే నేను ఇచ్చటికి వచ్చాను కనుకి నా గొడుగు నీడలో (అధి కారంలో) జంతువులన్నీ ఉండాలి కకుద్దుంవ.డు అనే నేను ముల్లోకాలకు (వభువును అయ్యాను

మూ తఈచ్చుక్వా సింహవ్యాఘపురన్నరాః ఇాావదా॥ స్వామిన్‌ (ళో సమాటిశ - ఇతి వదన్తన్తం పరివవుః అథ తేన సింహస్యామాత్య పదవీ 'వదతా, వ్యాామఘమన్య శయ్యాపొలనత్వమ్‌ ద్వీవినసొమ్చూలా ధికారః వృకన్య ద్వారపాలకత్వమ్‌ యే చాత్మీయ్యానైైః సపహో౮ావమ్మాతమవి న కరోతి ఛృగాలాః నర్వేఒప్యర్థచన్ష్రం దత్తా్యానిస్సారితాః ఏవం తస్య రాజ్బ్మకియాయాం వర్తమానన్య తే సింహాదయో మృగాన్‌ వ్యాపాద్య తత్పురతః (పక్షివసన్సి సోఒవీ (వభుధర్మేణ నర్వేషాం తాన్‌ (ప్రవిభజ్య పయచ్చతి,

అ దానిని విని సింవోలు వులులు మొదలై న జంతువులు స్వామీ, (పభూం ఆజ్ఞావించరడి =. అని పల్కుబూ దొని చట్టూ చేరాయి ఆంత అది సింహానికి మంత్రి పదవిని పెద్దవులికి శయ్యాపాలనం- చిరుతవులికి తాంబూలం ఆందివ్వడం= తోడే

148 పంచతం,తే లుకు ద్వారపాలకత్వం ఇలా అధికొరాలు ఇచ్చింది తన కులంవారితో మాట్లాడడం పైతర మానివేసింది నక్కలన్ని అర్ధచంద్యపయోగంచే (మెడపట్టి) గెంటివేయబడి నాయ ఇలా అతడు రాజ్బపాలన చేస్తుండగా సిం శీలు మొదలైనవి మృగాలను (వేటాడ్స్‌ చంవి తెచ్చి ఆతని ముందు ఉంచేవి అతడు వాటిని వభ ధర్మంగా విభ జించి అన్నింటికి పంచిపెట్టేవాడు

మూ ఏవం గచ్చతి కాలే కదాచిత్తేన సమాగతేన దూరదే శే శద్దాయ మానస్య శృగాలబృన్షన్య కోలాహలొ౬(శ్రావి తం శబ్దం (శ్రుత్వా వులకితతను రావన్నాశువరివూర్ణ నయన ఉత్దాయ తారస్వరేణ విరోతుమారబ్ధవాన్‌ అథతే సింహాదయ స్తం తారస్వరమాకర్ణ్మ్య్య శృగాలోఒయమితి మత్వా సలజ్జమధో ముఖా కణమేకం స్టిత్వా మిథః (పోచుః ఖో; వాహితా వయమనేన యమ్మద శృగాలెన తవ్వధ్యతామ్‌_ ఇతి సోఒవి తదాకర్ష్య పలాయితుమిచ్చంన్త్మత స్థాన ఏవ సింవహాదిభిః వ. కృతో మృతళ్చ అతోఒహం (బవీమి..(త్యక్తా క్చాభ్య నరా యేన - ఇతి

ఆఅ ఇలా కొంతకాలం డిచింది ఒకనాడు ఆది సభలో ఉంఏఎగా దూళి (పాంకాన నక్కాంగుంపు అఆఆవడళ వినబటింవి ఆ శబ్దంవిని అడి [నక్కరే వృలక రించిపోయి3, కన్నుల ఆ ౦వ్మాడవులు నిండాయి టేబ తారన్నరంతో (బిగ్గరగా అజువసాగింవి అంత సీింహంమెదర్జైనవి ఆ తారశ్వరం విన్నాయి.. ఇడి నక్క అని తలంచామి సిగ్గుతో చృణకొలం తలలు వాల్చాయి- పిమ్మట తమలోతాము ఇలా చెప్పుకున్నాయి. ఈ కృుదమైన నక్క మనలను సేవకుల వేసింది కనుక వథించాలి" నత్క్మయు దానిని వినింది. పాటివోదలంచింది.. కొని అచ్చటనే సింహం మొదలెన వాటిచే ముక్కలు ముక్కలుగా చేయబడి చచ్చింది అందుచే నేను ఇలా చెప్పుచున్నాన్న తృక్తాళ్చాళ్య నరా యేన(ఎవడు ఆంకరంగికులను విడుచునో) ఇత్యాది

మూ తదాకర్ష్య వింగలక ఆహ- ళో దవమనక కః (ప్రత్యయో2౬(త్ర విషయే యత్సమమోవరి దుష్టబుద్ధి స ఆహ యదద్య మమాళగే-తేన నిశ్చయః కృతో యక్‌ (వ్రభాతే వింగలకం వధిష్యామి తదతై9వ (ప్రత్యయః పభాతేఒ వసరవేలాయామార_క్రముఖనయనః _స్ఫురితకాధరో దిశోఒవలోకయన్ననుచిత

మీతభేదమ్‌ 167 స్థానోవవిష్టస్త్వాం (కూరదృష్ట్యా విలోకయివ్యతీ వీవం జ్జాత్వా యదుచితం తత్క-_ర్రవ్యమ్‌

అ దానిని విని పింగళకుడు అన్నాడు..ఆతడు నా విషయంలో (దోవాబుది అని ఎలా నమ్మడం ? దమనకుడు చెప్పాడు నేడు నాముంచు అతడ్ప. (రేవు) ఉద యం సిం గళకుణ్ణి వధిస్తాను = అని నిశ్చయం చేకాడు అదే ఇందు 1వమాణం (రేవు) ఉదయం మీ దగ్గరకు వచ్చేటప్పటికి నోరు కన్నులు ఎల్జగా ఉంటాయి. "పెదవులు చలిస్తుంచాయి. నలుదెనల చూస్తు అనుచిత స్థానంలో కూర్చుంటొడు మిమ్ము [కూర చృష్టితో చూస్తాడ. ఈ లక్షణాలు తెలిసికొని తగినవిధంగా చెయండ్‌

మూ ఇధి కథయిళ్వొ నంజీవకనకాళం గతః తం (వణమ్యోవవిష్టః సంజీవకోఒపి సోద్వేగాకారం మన్దగళ్యా సమాయ్యాన్తం తముద్విళ్య సాదరతర మువాచ- లో మిత్ర స్వాగతం చిరాడ్‌ దృష్టాఒసి అవి శివం భవతః? తత్కం ధయ యేనాదేయమవి తుభ్యం గృహాగతాయ (వ్రయచ్బామి ఉక్తజ్బా.

శ్లో తే ధన్యా స్తే వివేకజ్ఞాక్కి నభ్యా ఇహ భూతలే ఆగచ్చనన్ని గృహే యేషాం కాద్య్యారి సుహృటో జనాః £్‌రిర్‌

అ ఇట్లుపలికి నంజ్రీవకుని దగ్గరకు వెళ్ళాడు అతనికి [పణమిల్లి కూర్చు న్నాడు సంజీవకు డును కంగారుతో ఉండే అవని (దమనకుని ఆకారం మెల్లిగా ఛావడం చూబాడు మిక్కిలి ఆదరంగా ఇలా అన్నాడు- ఓ మ్యిత్రమా స్వాగతం చాలా కాలానికి కనబడ్తారు తామూ మ్మేమమా? చెవ్పండి ఇంటికివచ్చిన మీకు ఇవ్వ రూడనిది ఆయినా ఇసాను పెద్దలు ఇలా అన్నారు...

ఎవరి ఇంటికి వఎమీద్‌ మి తులు వన్తుంటొరో పారే ఈ భూతలళిలో ఛన్యులు వివేకి జ్ఞానులు నభ ఖలు (అనబడుదరు) క

మూ దమనక ఆహ. భోః కథం శివం సేవకజనన్య?

ల్లో నమృ_త్తయః పరాయళ్తాః నద ఛి త్తమనిర్వృతమ్‌ స్వజీవితేఒప్యవిళ్వాన స్తేషాం యే రాజసేవకాః వ8ి అఆ దనుకకుడు ఇలా అన్నాడు. అయ్యా సేవకజవానీకి కళలం

కేత్త8 పంచతంథతే ఎక్కడిది? రాజ'సేవకులకు నంనదలు వరాధీనాలు చిత్తం ఇభాంతిరహితం బీవితింసైతం నమ్మకంలేనిది మూ తథా చ_ శ్లో 'సేవయా ధనమివృద్శిః నేవకైః పళ్ళ యత్కృతమ్‌ స్వాత న్త్య్యిం యచృ్భరీరన్య మూడై_న్తదవి హారితమ్‌ 257 అ సేవావృత్రిద్వారా ధనంకోరే సేవకులు చేసేది ఏమిటో చూడుము ఈ మూష్టలు శరీరానికి ఉండే స్వాతం(త్యాన్ని పోగొట్టుకున్నారు శ్లో తావజ్జన్మాతిదుఃఖాయ తతో దుర్గతతా సదా తత్రావి సేవయా వృత్తిరపో దుఃఖపరమ్బరా 288 అ ఎట్టుకయే ఆధికదుఃథానికి నంభవిస్తుంవి ఆందులో దరిిదత? ఆ మీదట నేవావృత్తి అయో్య్యా దఃఖపరంపర శ్లో జీవనోఒ౬వి మృతాః పజ్బు (శూయ నే కిల భారతే దరి,దో వ్యాధితో మూర్జః (ప్రవాసీ నిత్య సేవకః £89 అ మహాభారతంలో ఈ అయిదుగురు (బతికి ఉన్నా చచ్చిన వారితో సమా నంగా తెలుపబడినారు వారెవరు అనగా దరిదుడు ౨ రోగి 8 మూర్చుడు & దేళాంతరసీవాసి 5 నిత్యసేవకుడు శ్లో నాళ్నాతీ స్వేచ్చయొత్సుక్యాద్వెనిిదోఒవి (చబుధ్యతే న నిఃశ జం వచో (బూఠే 'సేవకోఒవ్య్యత జీవతి. 200 ఆ సేవకుడు ఇష్టంఉన్నా ఉత్సావాంతో తినలేడు ప్పూరిగా ని్యదింపక ముందే మేల్కొలుపబడుకాడు నిర్భయంగా (నిస్సంకోచంగా మాట్టాడజాలడు అయినా జీవిస్తూనే ఉన్నాడు. శ్లో 'సీవా శ 3వృ త్రిరాఖ్యాతా మై సైర్మిళ్యా్య్రజల్చితమ్‌ న్వచృ్శన్దం చరతి క్వాాత్ర సేవకః వరళాసనాత్‌ లం! ఆ 'సేవావృ తిని కుక్కజీవితంతో నమానంగా కొందరు అన్నారు కాని అడి మిధ్య(ఆనత్యం).. కుక్కు 'స్వచ్చగా తిరుగుతుంది. సేవకుడు యజమానుని

మిత భేదమ్‌ 169 ఆజ్ఞ్యస్రకారం నంచరిస్తాడు శ్లో భూశయ్యా (బ్రహచర్యం చ కృశత్వం లఘుభోజనమ్‌ సేవకన్య యలేర్యద్వద్వి శేషః పావధర్మజః ల9బి అ సేవకునికి నన్యాసికి- భూళయినం.. (బ్రహ్మచర్యం- దర్చల శరిం0 అల్బ్పభోజనం. అనేవి నమానధర్యాలు ఇందు విశేవం ఏమి అంటే. సేవకుని ఆచరణ పాపానికి నన్యాసి ఆచరణ ధర్మానికి (ము క్తిక్రీ హేతువులు శో శీతాతపాదికష్టాని నహతే యాని 'సేవకః ధనాయ తాని చాల్చాని యది ధర్మాన్న ముచ్యతే 298 అ సివకుడు 'సేవావృత్తికి విముఖుడు గానిచో చలి ఎంత మొదలైన కష్టాలు సహిస్తాకు ధనంకొరకు ఆవి ఆల్బాలు శ్లో మృదునాపి సువృత్తేన సుశి స్టేనాపి హారిణా మోదకేనావి కిం తేన నిష్ప త్తిర్యన్య సేవయా రికీ అ మెత్రనిదీ- గుండ్రం అయింది జీడిపప్పు [ద్రాక్ష వాదంపవ్చు మొదలైన ఐాటితో చేరినదీ_ (కంటినీ నాల్కనూ) ఆకర్షించేదీ అయిన ఆ లడ్జుచే (మోదకంచే) ఏమిలాభం? సేవచే అది లభిస్తుంది (నివృన్న మౌతుంది) మా నంజీవక ఆపి... అథ భవాన్‌ కిం వక్తుమనాః? సొఒ్యబ వీత్‌.. మ్మిత సచివానాం మంత్రభేదం కర్తుంన యుఖజ్యతే ఉక్తం చు ల్లో యో మంత్రం స్వామినో భిద్యాత్‌ సాచివ్యే నన్నియోజితః స హత్వా నృపకార్యం తత్‌ న్వయంచ నరకం (వ్రజేత్‌ రి్రిర్‌ శ్లో యేన యన్య కృతో ఖేదః నచివేసి మహీవతేః తేనాళన్ర్రవధ_స్తస్య కృత ఇత్యాహ నారదః 206 అ సంజీవకుడు ఇలా అన్నాడు- తాము ఏమి చెప్పదలచారు ! అతడు (దనునకుడు) చెప్పాడు మ్యిత్రమా మంశక్రులు ((వభవునకు చెడ.సనలహాలు ఇవ్వడం తగదు పెద్దలు అన్నారు--

150. పంచతరతే ఎవడు మంతివదవిని నియక్తుడై మం్యతబేదం చెస్తాడో వాడు ప్రభ కార్యం నాళం చేస్తాడు. మరణం తర్వాత నరకలోకానికి పోతాడు నారదుడు ఇలొ అన్నాడు. ఏ మంతి (సభువునకు చెడునలహాలు ఇసాడో (మం తఖేదం చేస్తాడో) ఆ మం8ని ఆయుధంతో కొక వ..ద్ధమద్దగా మర్తిచి చంపాలి మూ తథాపి మయా తవ స్నేహపాళబద్ధేన మం[తభేదః కృతః యత_న్హ్యం మమ వచనేనాాత రాజకులే విశ్వ స్తః (పవిష్చశృ ఉ కంచం శ్‌ ఇద శ్శ విశ్రమాద్యస్య యో మృత్యుమవాప్నోతీ కథజ్బున తన్య హత్యా తదుళ్డా సౌ [పాహేదం వచనం మనుః విరి ఆ ఆయినా నేనునీ 'స్నేవాపాళంలో బద్దుడన్నై మళ్ళ3 భేదం చేళాను.-- ఏలనన.__. వు నొ మాటచేత విశ్వానం పొంది ఈ రాజమలంలో (వ్రచేశించావు విజ్జులు ఇలా అన్నారు ఎవరినేని విశ్వసించీ ఎవడై నఎ ఏ వీధమైన మరణం6 బొందినా*= ఆ హత్యాః హత్యవల్ల గల్లినసాపం వాని$ (విశ్వాసం గలించిన వానిక్సీ గలును. ఆనీ మనువు యలు గ్‌ గ ళి అెల్ప్చాడు మూ తత్‌ తవోపరి పింగలకో౬యం దుష్టబుద్ధిః కథీితక్బాద్యానేన్‌ మత్చురతళ్చతుష్క_క్రతయా._ యత్‌ (వభాతే సజ్జీవకం హత్వా సమ _స్తమృగపరి వారం చిరాత్‌ తృ్తిం నేష్యామి తతఃన మయో క్తః- న యుక్తమిదం యన్మిత్రదోహేణ జీవనం (్రీయకే ఉక్తం చం శ్దా అవి (బహ్మవధం కృత్వా 1ప్రాయశ్చిత్తేన శుధ్యతీ తదద్దే ఇ విచీర్లేన న కథజ్బత్‌ సుహృద్దుంహః వీఫిర్రి అ కనుక నీ విషయంలో ఈ పింగళకుడు చెడు భావంతో ఉన్నాడు నేడు నో ముందు నోలుగు చెవులుగా (మూడవవాడు లేనట్టుగా అతడు అన్నాడ.* (పాఠః కాలం సంజ్లీవకుణ్ణి వధించి నమస్త పఠివారానికి (ఎన్నోరోజులకు చిరకా లీనమైన తృవ్రిగల్లీసాను అంత నేను అన్నాను* గపభటు మిత డోహంచే జీవించడం

మ్మితభేవవ్‌ 151 సముచితం గాదు 'పెడ్డలన్నారు..

(బ్రహ్మ (శాహ్మణ) వాత్యచేసియా. [పాయళ్చిత్తించే వరిజుద్ధి పొంద వీలు ౨గును మి[త్వదోహానికి ఏలాంటి ఆచవళచేతను ఏ విధంగా శుద్ధిలేదు *

మూ తితసేనాహం సామక్షేజో కృ - ఖో దుష్పబుద్ధే నజ్జీవకస్తావ చృష్పభోజీ వయం మాంసాశనః తదస్మాకం స్వాభావికం వైైరమ్‌ ఇతి కథం రివురుపేక్యతే తస్మాత్‌ సామాదిభిరుపాయ్యైర్సన్యతే న చ హతే తన్మిన్‌ దోషః స్యాత్‌ ఉక్తం చం

శ్లో దక్త్వావి కన్యకాం వైరీ నిహ_న్తవ్యో వివశ్చికా అన్మొపాట్టైరళక్యో యో హతే దోషో న విద్యతే వం శ్లో కృత్యాకృత్యం న మన్యేత త్యత్రియో య.ధి నంగతః (పసుపో (దోణప్వుతేణ ధృష్టద్యుమ్న:ః వురా హతః 800

అ అంత అతడు (కుద్దుడై నాతో ఇలా అన్నాడు= ఓరీ దుష్టబుద్ధి సంజీవ కుడు గడ్డితినేవాడ = మనం మాంసావొరులం అందువల్ల మనకు (ఆతనితో) నహజ మైన విరోధం ఉంది ఈ కారణంచే శ్యతువును ఎలా ఉ పేక్షిస్తాం? కనుక సామాదులై న ఉపాయాలచే వధించాలి విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు---

రాజనీతిజ్ఞుడు ఇతరోపాయాఅచే చంపడానికి సాధ్యంగాని ఛతువునకు కన్యను ఇచ్చి ఆమునా చంపాలి అలా చంపడంలో దోషం లేదు.

యంద్ధసంగతుడై న చృ్యతియుడు మంచిచెడ్డలను తలంవరాదు పూర్వం (దోణవ్యుతుడై న ఆశ్వక్టామ ని(దించే ధృష్టద్యుమ్నుని చంపాడు

మూ తదహం తన్య నిశ్చయం జ్గాత్వా త్వత్సకాళ మివోాగత సాం ట్రతం మే నాస్తి విశ్వానఘాతక్మదోహః మయా సుగు వమన) న్త్వవ నివేదితః* అథ యత్‌ తే పతీభాతి తత్‌ కురుష్వ ఇతి అథ నజ్జీవకగ్రన్య తద్వ(జ్రపాత దారుణం వచనం (శత్వా మో హముపగతః

అ అందువల్ల నేను ఆతని నిశ్చయం తెలిసికొని ఇచ్చటకి నీ దగ్గరకు వచ్చాను ఇవ్వుడు నాకు విశ్వాసఘాతపాపం లేదు మిక్కిలి దాచిన రహస్యం తెలిపాను.

159 పంచతింథ్రే పిమ్మట మీకు ఎలా తోస్తే ఆయ చేయండీ” అంత నంజీవకుడు వ్యజఘాతకరొర మైన (భయంకరమైన) ఆతవి మాటను వినీ మూర్చను పొందాడు, మూ ఆథ చేతనాం లబ్బ్వా నవై రొగ్యమిదమాహ-- లో: సాధ్విద గ మూ ముచ్యతే _ ల్లో దుక్షనగమ్యా నార్యః (ప్రాయేణాస్నేహవాన్‌ భవతి రాజొ కృపణానుసారి చ ధనం మేఘో గిరిదుర్తవర్షి చ 801 అ విమ్మట (కాంత సెపటికి తెలివినంది వై రాగ్యభావంతో ఇలా అన్నాడు ఓయీ. పెద్దలు దీనిని వక్కగా చేప్పారు. స్రీలు చుర్ణనుఇకు లొంగుతారు (గమ్యలు రాజు సామాన్యంగా (వేమలేనీ వాడై ఉంటాడు ధినం లోఖిని గేరుతుంది మేఘం కొండలలో కోటలలో వర్షిస్తుంది ల్లో ఆహం హి నమ్మతో రాజ్ఞో య ఏవం మన్యతే కుధీః బలీవర్షః న విజ్ఞేయో విషాణపరివర్జితః తి౦జి ల్లో వరం వనం వరం ఖైక్ష్యం వరం భారోపజీవనమ్‌ వరం వ్యాధిర్మనుష్యాణాం నాధికాలేణ సమృదః 808 అ నేను రాజునకు ఇష్టమైనవాడన. - అని ఎవదేని బుద్ధిహీనుడై తలంచి నచో- అతళ్ఞి కొమ్ములులేని ఎద్దుగా శతలందాలి ఆరణ్యనివానం= ధిఇా భోజనం-= బరువులుమోనీ జీవించడం- వ్యాథిచే బాధింపబడడం అమినా (శేషమేగాని సేవావ్ఫ చిచే నంపదలు వద్దు మూ తదయుక్తం మయా కృతం తదనేన సహ మకీ విహితా ఉక్తజ్బం-- శ్లో యయోశేవ నమం వీత్తం యయోరేవ సమం కులమ్‌ తయోర్న్మైత్రీ వివాహళ్చునతు పుష్ట _విపుష్టయో 80% ల్లో మృగా మృగైః నజ్లమనువ్రజ న్తి గావళ్చ గోభిస్తుగాస్తరణెః దా మూర్చాళ్ళ మూర్ధిః సుధియః సుధీఖి నమానశీలవ్యసనేవ సఖ్యవ్‌. 805

ఓ త్ర ఖీదమ్‌ 158 అ నేను ఇతని స్నేహం పొందడంద్పారా అనుచితం చేసాక 'పెద్దలన్నారు- మ[ళగాస్‌ విఎహనంబంధంగాని నమానధనం నమానకలంగల వారితో

జేని*నాఫి ఐలఅవంరునికి దు ఎలుసికి తగదు మైతి అనేవ నమాన మైన రీలంగలవారితో గాని= వ్యననం (బెడ ఆలవాటు)

గలవారితో గాం సంభఎస్తుంది. ఎట్టినగా_ లఖ్ల లేళ్ళతో అవులు అవ్పలతో-_ గుజ్జాలు గుశాలతో మూకల మూథలక్తో చానులు జోకులతో కలిసి ఉంటారు ఐల ఖి ఖు న! ణా మూ తద్యది గత్వా తం (ప్రసాదయామి తథాపి న వ్రసాదం యాన్యతి ఉక్రజ్బు-ా క్లో నిమి_త్తముద్దిశ్యు హి యః (వకువ్యతి (ధ్రువంన తన్యాపగమే (ప్రళామ్యతి అకారణద్వేషపరో హి యో భవేత్‌ కథం నరస్తం పరితోషయిష్యతి అ ఒకవేళ నేను పోయి అతన్ని స తోషపజచడానికి యళ్నించమన్ననూ అతడు నంతోషంపొండడు (ఏలననగా) పెద్దలన్నారు__ ఎవడైనా ఏదేని కొరాలవల్లి కోఒంపొందితే ఆ కారణం గురించి తొల చిస్తే అతడు కాంతుడక్షు అగును కొని అకారిజంగా ద్వేషించేవాడు ఎన్ని చేసినా ఎలొ సంతుష్టిడె వాడు? మూ అపొ సాధు వేదముచ్యతే_ శో భశ్రానాముపకారిణాం పరహితివ్యాపారయక్షాత్మనారి లు న న్‌ 'సేవానంవ్యవహారత తి ప్రైవిచుషాం (దోహచ్యుతానామవీ న! వ్యావత్తిః స్థితా న్తరేష నియకా సిద్ధిర్భవేద్వా నపా తస్మాదమ్బువతేరివావనిపతేః సేవా నదా శజ్కినీ శ ఆ ఆహా దీనిని భెన్సగా చెప్పాప. భకులుః ఉపకారులుఐ ఇతరులకు మేలు గల్గించే వనులండు మనస్సు ఉంచినవారు సేవావ్యఎహారతత్వం తెలిసిన బిద్వాంనులు (దోవాచింత లేనివారు ఆయిన

మ ఎష్యులకును (చిన్న చిన్న) షపొరపాట్టవలన ఆప్రి (ఆపద) తప్పకి అనుళవింప

చలసి వన్తుంది. ధ3లాభం కట్లవచ్చు కల్గ్లక-వోవచ్చు కనుక నమ్ముద సేవవలి

[5 పంచతంతే (నము ద్రయాత్రవలె) రాజసేవయు నందేహయు క్షం- మూ తథాచ_ శ్లో భావన్నిగ్దెరివకృతమవి ద్వేష్యతాం యాతి లోకే సౌఇాదనై్వ్యైరవకృతమవి [వ్రీతయే చోవయాతి. దుర్గ్రావ్యుత్వాన్నృవతిమనసాం నై కభావాశ్రయాణాం 'సేవాధర్మః సరమ-గహనో యోగినామప్యగమ్యః. తి08 ఆ అలాగే_-5ఈః (పపంచంలో [పేమభావంచే మటిసే మ్మితులచే చేయబడిన ఉపకారరగూడ శతుతను గల్గిస్తుంది సాషాత్తుగా శత్రువులు చేనిన అపకారం. గూడ (వీ88 కారణం అవుకుంది భిన్నభావాలతో ఉండే (నభ వల మనస్సులను (గ్రహం చడం చాలకష్టం అందుచే నేవాధర్మం మిక్కిలి కష్టమైంది యోగులకును ఆగమ్యం: ( ఆబోధ్యం) నూ తత్పరిజ్ఞాతం మయా మత్రసాదమనహమానై_: సమీపవర్రిభిరేష వీజ్లలకః (ప్రకోపితః జేనాయం మమాదోషస్కా ప్యేవం వదకి ఉక్తం చ-__ శ్లో 1వ్రభోః వ్రసాదమన్యన్య న నహన్తీహ 'నేవకాః నవత్న్య ఇవ సంగక్రుద్ధాః నవత్నాషః సుకృతేరవి 509 భవతి చై వం యద్గుణవత్సు నమీవవర్తిమ గుణహీనానాం న (ప్రసాదో భవత్సి ఉక్తం చం కో గృణవత్తరప్యాతేణ భాద్య నే గుజినాం గుణాః ర్యాత్రా దీవశిథాకానిర్న భానావుదితే సతీ 810 అ కనుక నేను ఇలా (గ్రహించాను. (పథ వైన పింగళకుని దగ్గర ఉండే సేవకులు ఆతినికీ నోవైగల అన్నుగహం సహింపలేకపోయారు (నావై ) కోసం తెప్పిం శారు. అందుచే నిర్దోన్‌ ఆయిన నన్న ఇలా ఆనుచున్నాడు విజ్జులిలా అన్నారు. లో ఒక నవతి మంచి నగవడికి గలదైన్సా భ _ర ఆమెయెడ చూపే అనురాగాన్ని నహింపక సవతులు (వద్దులె నట్టు సేవకులుగూడ ఈ లోకంలో (ప్రభువు ఒక సేవకుని యెడ చూపే అన్ముగహం నహింపలేరు

గుణవంతులు సమీపంలో ఉండగా గుణహీనులకు((వ్రభుకి అన్నుగహం లఅభింపదుగాన ఇలా నంభవిన్తూ ఉంటుందిం పెద్దలు ఇలా అన్నారు...

రాతిఉండే దీపశిఖలకాంతి సూర్యుడు ఉదయింపగానే అణగిపోయినట్టు అధిక గుణవంతులవలన సాధారణ గుణవంతులగుణాలు కప్పబడి పోతాయి.

మూ దమనక ఆహ-- యద్యేవం తన్నాన్తి తే భయమ్‌ (వకోని తోఒవ్‌ న దుర్టినై స్తవ వచనరచనయా [పసాదం యాన్యతి న ఆహ- భోః న యుక్తముక్తం భవతా లఘూనామవి దుర్లనానాం మధ్యే వస్తుం న శక్యతే ఉపొాయాంతరం విధాయ జే నూనం ఘ్న్తి ఉక్రబ్బు-

శ్లో బహవః వజ్జితొః మ్యద్రాః నర్వే మాయోవజీవినః కుర్యుః కృత్య మకృత్య వా ఉషైం కాకాదయో యథా వ! చమనక ఆహ-_ కథమేతత్‌? సోఒజబవీళ్‌..

ఆ దమనకుడు ఇలా అన్నాడు... ఈ విధంగా ఆయితే నీకు భయంలేదు చుష్టుల (పేరణచే ఆతడు కోవితుడు అయినా నీ మాటలచే (ప్రనన్నుడు ఆగును ఆతడో (నంబ్లీవకుడు) చెప్పాడు. ఓయీ (నీవు ననుచితంగా పల్కకంలేదు.. దుర్జనులు అల్పులై నా వారిమధ్యన నివసించడం సాధ్యంగాదు మరియొక ఉపాయం ఆశయించి చారు సంహరిస్తారు అభిజ్ఞులు ఇలా అన్నారు...

మ[దులూ మాయోపజ్లీవులూ ఆయిన విద్వాంసులు అందరూం ఇది చేయ దగినది=ఇది చేయదగనిడి _- అని తలంవక ఒంటెయెడ కాకుల మెదలై నచివలె (ప్రవ రిసాప

దమనకుడు అన్నాడు. అది ఎట్ట? అతడు నంజీవకుడు ఇప్పాడు

కథధా_ 11 ఉష _-కాకొాది-కథా న్‌ా

మూ కస్మింశ్చిద్వనోద్దేశే మదోత్కటో సామ సింహః '్రతివనతీ స్క ్తన్య చానుచరా అన్యే చ్వీపివాయనగోమాయవః న్తి ఆభ కదాచిత్‌

156 పంచతంతే ఇత_స్తతో భ్రమద్భిః సార్థ్యభష్టః (కఠథనకో నామ్మోస్తో దృష్ట అధ సింహ ఆహ-- అహొ అపూర్వమిదం స్త్త్వమ్‌ తజ్జాయతాం కిమేతదారణ్మ్యకం (గమ్యం వా ఇతి త్యచ్చుత్వా వాయన అహ- భోః స్వామిన్‌ (గ్రామ్యోఒయముష్ట్ర నామా జీవవిశేష్పస్తవ భోజ్య తద్‌ వ్యాపాద్యతామ్‌ సింహ ఆహ. నాహం గృహమాగతం హన్మి ఉక్రజ్బు.. శ్ళో గృహే శ్యతుమవి (ప్రాప్తం విశ్వ న్రమకుతోభయమ్‌ యో హన్యాత్తన్య పాపం స్యాచ్చత(వాహ్మణఘాతజమ్‌ 812 తదభయదానం దత్తా మత్ప్సకాశమాసీయతాం యేనాస్మాఒగమన

కారణం వృచ్చామి

ఆ ఒకానొక అడవితో మదోత్క-టుడు అనే సింహం నివసిస్తూ ఉండేది చిబుతవులి కాలి నక్క దానికి సేవపలు ఆంత ఒకనాడు అవి ఇటు అటు తిరుగుచూ వాాపారులనుండి తప్పిపోయిన (కిరనకుడు అనే ఒంటెను బూబాయి అప్పుడు నింవాం ఇళలా అనింది ఆహా ఇది వీలశణమైన (అవూర్వమైన) కొత్రజంతువు ఇది ఆడవి జంతువో గ్రామ్యజంతువో తెలిసికొనండి. దానిని విని కాక్‌ చెప్పింది... ఓ (ప్రభూ ఇడి ఒంటె అనే (గామ్యజంతువిశేషం మీకు భజింపదగింది. కనుక వధించండి సింహం అనింది... నేను ఇంటికి వచ్చిన వానిని చంపను విజ్ఞులన్నారు._--

నమ్మి నిర్భయంగా ఇంటికి వచ్చిన శతువునై నా చంవరాదు ఆలా చంపిన వాని] కూర్షరు (ాహ్మణుల చంవిన పావం చుట్టు కొంటుందిం

కకక అభయం ఇచ్చి నా వద్దకు తీనికొని రండి అతనిరాకకు కారణం: అడిగెడను

మూ అఇథాసొ సరై్వైరవి విశ్వాస్మా భయ్మ పదానం దత్త్వా మదో త్కటసకాళమానీతః (ప్రణమ్యోపవిష్టళ్చు తతస్తస్య వృచ్చత స్తేనాత్మవృత్తా నం సార్ట్యభంశసముదృవో నివేదతః తతః సింహేనోక్తమ్‌-_ భోః కథనక మా త్వం (గామం గత్వా భూయోఒవ్‌ భారోద్వహనకష్టభాగీ భూయాః తదతై౦వా రణ్యే నిర్విశజ్కో మరకతనదృకాని శష్పా్యగాణి భశయన్‌ మయా నహ నదైవ

మి తభేదిమ్‌ కర్‌? వస సోఒవీ తధేత్యుక్త్వా తేషాం మధ్యే విచరన్నకుతోఒవ్‌ భయమితి సుఖే నా్తే

ఆ పిమ్మట ఆని అన్నీ పోయి ఒంటెకు నమ్మకం గల్గింబాయి అభయ (వదానం. చేసాయి. మదోత్కటుని వద్దకు తెచ్చాయి అది (ఒంటె ననస్కరించి కూర్చుంది. తర్వాత అది (సింహం) అడుగగా వాాపారులకుండి తప్పిపోవడం ఆడిగా తన వృత్తాంతం నివేదించింది ఆషీడట సీంవాం చెప్పింది. ఓయీ (కథనకా సివు (గామానికి పోయి బరువుమోసే కష్టం అనుథవింవవద్దు అందుచే ఈ అడవిలోనే నంశయం వీడి మరకతమణులవంటి లేతగజఖిక తింటూ నాతోబాటు నిత్యం వసింపుము అదియ (ఒంటెయు). అటులనే అని వాటి మధ్య తిరుగుూ ఏలాటిళయం లేక సుఖంగా ఉంగెను

మూ తథాన్యేద్యుర్మదోత్కటస్య మహాగజేనారణ్యచారిణా నహయద్ధ మభవత్‌ తత_స్తన్య ద న్తముసల(ప్రహారై ర్యథా నజ్ఞాతా వ్యథితః కథమవ్‌ి (పాణ్రెర్విముక్తః అథ శరీరాసామర్థ్యాన్న కత్రచిత్‌ పదమవి చలితుం శక్నోతి తేఒవి సర్వే కాకాదయోఒప్రభుత్వేన చుథావిష్టైః వరిం దుఃఖం వేజుః అథ తాన్‌ సింహః (ప్రాహ-- భోః అన్విష్యతాం క్యుతచీత్‌ కిజ్చిత్సత్త ్యర్యయేనాహ మేతామవి దళాం ప్రాప్త సద్ధత్వా యుష్మద్యోజనం నమ్బాదడయామి అథ తే చత్వారోఒవి (భ్రమితుమారబ్బా యావన్న కిజ్బిత్‌ నత్త్యం వళ్యన్తీ తావద్వా యసశళ్చ్ళగాలౌ పరన్పరం మర్శత్రయతః

అ అనంతరం ఒక ధినాన మదోత్కటునికి అడవిలో తిరిగే వెద్ద ఏనుగు తో యుద్ధం నంభవించిండి అప్పుడు రోకండ్తవంటి దాని (ఏనుగు కోరల దెబ్బలచే ఆతడు ( మదోత్కటుడు బాధ పొందాడు- ఏదోవిధంగా (ప్రాణాలతో బయట పడ్డాడు కొని శరిరం దుర్చలంగా ఉండడంతో ఒక అడుగు గూడ కదలడానికి శ కిలేనివాడు అయినాడు ఆ కాకి మె.దలైనవి అన్నీ (వభువు "దుర్చలుడు కావడంతో తిండిలేక మిక్కిలి దుఃఖం పొందాయి. అబ్బడు సింహం వాటితో ఇలా అంది= ఓరీ (సేవకు లారా) ఎచ్చటేని ఏదేని (పాణిని వెదకండి ఈ అవన్ధలోత్తిన్నా దానిని వధిస్తాను మీకు

158 పంచతంశతే తిండి నంపాదిస్తాన? ఆంతట అ- నొల్లు (సింవాంతో నాల్గు, వెదకసాగాయి. ఎచ్చట ఏ పాణి కనబడలేదు అవ్వుడు కాకి నక్క తమలోతాము ఇలా ఆలోచన చేయ సాగాయి

మూ శృగాల ఆహ- ఖో వాయస కిం (వభూత్యభమజేన అయ మస్మాకం ,ప్రళోః (కథనకో విశ్వ స్త స్తిప్టతి తదేనం హత్వా 'పాణయ్యాత్రాం కుర్మః వాయస ఆహ యుక్తముక్తం భవతా పరం స్వామినా తస్యాభయ (ప్రదానం దత్తమాస్తే న వధ్యోఒయమితి శృగాల ఆహ-- భో వాయన అహఎ స్వామినం విజ్ఞావ్య తథా కరిష్యే యథా స్వామీ వధం కరిష్యతి “తత్తి ష్టంతు భవంతో౬తై 9వ యావదపహం గృహం గత్వా (పభోరాజ్ఞాం గృహీత్వా చాగబ్భామి ఏవమభిధాయ నత్వరం సింహముద్దిళ్య గతః

ఆ నక్క. ఓకాకి? మిక్కిలి తిరుగడంవల్ల ఏమిలాభం మన (వభువు నకు విశ్వాన పాత్రుడైన ఈ [క్రధనకుడు (ఒంటె) ఉన్నాడు గదా అతణ్ణి చంపి జీవ యాత సాగింద్దా

కొకి. తాము నరిగా చెప్పారు కాని ఇతడు అవధ్యుడు అని (వభువు అతనీకి ఆభయ (ప్రదాణం చేకాడు

నక్క... నేరు స్వామికి ఏన్నవించి స్వామి వధించేటట్లు చేసాను. తాము ఇచ్చటనే ఉండండి నేను ఇంటికిపోయి. పభువుల ఆజ్ఞ తీసికొని వస్తాను

ఇలా అని (నక్కి) వెంటనే సింహం వద్దకు వెళ్లింది

మూ ఆథ సింహమాసాద్యేదమాహ_ స్వామిన్‌ సమ_స్తవనంభాన్వా వయమాగతోః న కిఖ్బిత్స త్ర్వమాసాదితవ్‌. తత్‌ కిం కిర్మో వయమ్‌? స్యమృతి వయం బుభుకయా పదమేకఠమవి (వచలితుం న శక్నుమః దేవోఒవ్‌ వథ్యాశీ వర్తతే తద్యది దేవాదేశో భవతి త్యతృ_థనకవి?తేనాద్య"పథ్య కియా (కియజే అథ నింహ స్తన్య తద్దారుణం వచనమాకర్ష్య నకోపమిదమాహ.-_ ధిక్‌ పాపొ ధమ యద్మేవం భూయో౬వి వదన్‌ తతస్త్వాం తళ్షణమేవ వధిష్యామి యతో మయా తస్యాభయం (వ్రదత్రమ్‌ తత్క్మథం వ్యాపాదయామి? ఉక్తం చ-

మ్మిత భేదమ్‌ 1509 శ్లో న గ్యోవదానం న మహీట్రదానం న చాన్నదానం పి తథా [వధానమ్‌ యథా వదంతీహ బుధాః ,వధానం నర్వ(ప్రదానేష్వభయ[వ్రదానమ్‌ 8138 అ అంత (నక్క) నింహోన్ని సమీపించి ఇలా చెన్పి౦ది- స్వామీ మేము ఆడవిఆంతా తిరిగి వచ్చాము ఏ (పాణీ కనబడలేదు మేము ఏమి చేయగలం? ఇప్పుడు ఆకలిచే ఒక్క అడుగ్యుసైతం కదిలించే శ కిలేక ఉన్నాం [వభువులును పథృభోజనం తిసికొనాలి కనుక (వభువులు అనుజ్ఞ ఇస్తే ఆ [కథనకుని మాంసంతో నేడు పథ్యం జరుగుతుంది అవ్పడు సింహం కరోరమైన నక్కమాటికు విని కోపంతో ఇలా పల్కింది- ఛీ పాపాధమా ఇలా మరల అందువేని నిన్ను వెంటనే వధిస్తాను నేను ఆతనికి అభయం ఇచ్బాను= ఎలా చంవగలను? పెద్దలు అన్నారు... ఈ (ప్రవంచంలో గోదానం. భూదానం. అన్నదానం అంత ముఖ్యమైనవి గావు అన్నిదానాలలో అఆభయదానమే (వధావమైనడది ఆని బుధులు చెవ్వుదురు మూ త్మచ్చుక్వా శృగాల ఆహ-. స్వామీన్‌ యద్యభయ్యవ్రదానం దత్వా వధః (క్రియతే తద ష దోషా భవతి. వునర్యది దేపాదానాం భక్త్యా న ఆత్మనో జీవితవ్యం (వయచ్చతి తన్న దోషః తతో యది న న్వయమేవాఒ జ్మానం వధాయ నియోజయతి తద్వధ్యః అన్యథాఒస్మాకం మధ్యాదేకతమో వధ్య ఇతి యతో దేవపాదాః వథ్యాశిన క్షున్నిరో ధాదంత్యాం దళాం యాన్యన్ని తత్కిమేతైః (పాణై రస్మాకం యే స్వామ్యర్థే న యాస్యంతి అవరం సళ్ళా దప్యస్మాభిర్వహ్ని(ప్రవేశః కార్యః యది స్వామీపొదానాం కిబ్బోదనిష్టం భవి వ్యతి ఊకృవ్చు- శ్లో యన్మిన్‌ కులే యః వురుషః (వధానః న నర్వయతై షః వరిరక్షణీయః తస్మిన్‌ వినష్షే కులసారభూతే న నాభిభజే హ్యరయో వహంతి 814 అ దానిని విని నక్క ఇలా (బదులు) చెప్పండి- స్వామీ అభయదానం చేసీ చంపితే ఈ దోషం వన్తుంది కొని (వళువుల పొదములవై ఉండే భక్తి తో అతడు తన (పాణాలు నమర్విస్తే దోషం లేదు అందుచే అతడు న్వయంగా వధకు నియోగిస్తే (అతజ్ఞి) చంపండి లేనిచో మాలో ఒకరిని చంపండి ఏలనన- వభువులు ఆకలిచే

160 పంచతంతే (ఆకలిని నిరోథించడంచే) అంతిమ దశన. (మంణావస్థను) చేరుతున్నారు ఆలాంటి యెశ (న్రభువులకు ఉపయోగపడని ఈ మా (ప్రాణాలు ఎందులకు? మదియూ వహారాజుల వారికి ఏదేని ఆకుభం (మరణం) నంభవిస్తే మెము ఆగ్న్మిపవేశం చేయవలసీవన్తుంది. విజ్ఞులు అన్నారు...

కులునికి (పధానమైన వానినీ సర్వయత్నాలదే రషించాలి కులసాఠరఖభూతు డైన అతడు నశిస్తే క్యతువులు (అరులు) ఉరుగుబాటు చేసారు చకానికి మూలాధారం ఆయిన నాభి (క౦-) పగిలితే ఆకులు- (ఆరులు బండి మోయివు

మూ తదాకర్ణ్య మదోత్మట ఆహ-_ యద్వేవం తత్కురువ్వ య్యదోచతే త్యచ్భుత్వా న నత్వరం గత్వా తానాహ-- భోః స్వామినో మహ త్యవస్థా వర్తతే తిత్కిం వర్యటితేన? తేన వినా కోఒశత్రాస్మాన్‌ రికయిమ్యతి, తద్గత్వా తన్య క్ష్యుదోగాత్‌ పరలోకం (వ్రస్థితస్యాత్మశళరీరదానం కుర్మః యేన స్వామవసాదస్యానృణతాం గచ్చ్భామః ఉక్తం చ-

శ్లో అవదళ (ప్రాన్నయాల్‌ స్వామీ యస్క భృత్యన్య పళ్ళతః 1పాణేషు విదృమానేషు న భృత్యో నరకం ,వజె్‌. 81క్ర

ఆ దానిని వినీ మదోత్కటుడు అన్నాడు- ఇలా అయితే ఇమ్షపకారం చేయంక్‌ ఆమాట విని అది (నక్క) వెంటనె వెళ్లీంది తక్కిన జంతువులతో ఇలా అంది మ్‌ శ్రుూరా (పభ వులకు గొప్ప దురవస్థ వచ్చింది అలాంటవ్వుడు ఇలా తెకుగడ్డర దేనికి? ఆత్రడ్మ లేనిచో మనలను ఇచ్చట ఎవరు రశ్షిస్తారుః అందుచే పోదు ఆకలిరోగంచే పకలోకానికి ప్రయాణమైన అతనీకి మన శరీరం సమర్పిచాం దీనిచే స్వామి_. ఆ'సగ్రహ బుణం నుండి విముక్రిని పొంవెదిము విజ్ఞులు ఆన్నారు...

ఏ సేవకుడు చూస్తూఉండగ , | పాణాలతో ఉండగా యజమాని ఆపదను పౌందునో ఆ సేవకుడు నరకం పొందును

మూ తదనంతరం తే సర్వే బాస్బపూరితదృళో మదోత్కటం (వణ మ్యోవవిష్టాః తాన్‌ చృష్ట్వా మదోత్కట ఆహ భోః (పాప్తం దృష్టం వౌ కీళ్చోత్స_త్స్వమ్‌. ? అథ తేషాం మథ్యాత్‌ కాకః ప్రోవాచ... స్వామిన్‌ వయం

మి(తభేదమ్‌ 181 తావత్‌ నర్వ(త్ర పర్యటికాః వరం న కిజ్బిత్సత్త్యం నమాసాదితం దృష్టం వా ఊదద్య మాం భతయిత్వా (ప్రాణాన్‌ ధారయతు స్వామీ యేన దేళస్యా౬క్వాసనం భవతి మమ పునః స్వర్గ్యప్రా ప్రరితి ఉక్తం చ-_ శ్లో స్వామ్య య న్హ్యజేత్‌ 'పాణాన్‌ భృత్యా భక్రిసమన్వితః పరంస పదమాప్పోతి జరామరణవర్డితమ్‌ తి అ పిమ్మట అవి అన్నీ కన్నుల శీరు నింపుకొని మదోత్కటునికి (వణ మిల్లి కూర్చున్నాయి. వాటిని చూవి మదోత్కటుడు ఆశ్నాడు_ ఓరి ఏదేని (పాణి లభించిందా లేక చూచారా? ఆంత వాటిలో కాకి ఇలా ఆంది (వళూ మేము అయితె అంతటా తిరిగాం కాని ఏ చిన్న (వాజియూ లభింపలేద కనుక నేడు నన్ను తిని (పభువులు ప్రాణాల నీలపవుకౌనండి ఇందుచే భువులకు ఆళ్వాననం [1పాణరక్ష) నాకు స్వర్ణి (పావ్రి కలుగుతుంది పెద్దలు అన్నారు. ఏ సేవకుడు (వభ వుకొణక్షై భక్రితో (పాణాలు ఆర్పిసాదొ ఆతడు మునలి తనం చావులేని పరమపదం (మోక్షం ప్రొందును మూ తచ్చుత్వా శృగాల ఆహ- భ్యో న్వల్బకాయో భవాన్‌ తవ భకణాక్‌ స్వామినస్తావత్‌ (ప్రాణయా్శకా న భవతి అవరో దోషళ్చ తావత్‌ సముత్పద్యతే ఉకృజ్బు- శ్లో కాకమాంనం శునోచ్చిషం న్వల్బం-తదవి దుర్లభమ్‌ ఛా మ! సీ. భకితేనావి కిం తేన తృవ్హిరేన న జాయతే ల? తద్దర్శితా స్వామిభ క్రిర్భవతొ గతజ్బానృణ్యం భర్భృవిజ్దన్య (పావళ్చోభయ లోకే సాధువాదః తదపనర్మాగతః అహం స్వామినం విజ్ఞావయామి తథా౬ నుష్టిలే శృగాలః సాదరం (చ్రణమ్యాపవిచ్టః (పాహా- స్వామిన్‌ మాం థకు యిత్వాఒద్య (పాణయాత్రాం విధాయ మమోభయలోక్షస్ట్రావ్లిం కురు ఉక్షజ్బు- ల్లో స్వామ్యాయత్తాః నదా ఇప్నాణా భృత్యానామార్జితా ధనైః యత_న్తతొ న దోషా౭౬ స్లి తేషాం గహణనమృవ " తిరి అ దానిని విని నకృ- ఇలా బెప్పింది_. *షీయీ నీ దేహం మిక్కిలి

162 పంచతంతే చిన్నది నిన్ను తినడంతో ,పభువుల పొట్టనిండదు (పాణం నిల్వదు) మరియూ పాపం సెతం గల్గుతుంది. పెద్దలన్నా రు కాకీిమాంనం, కుక్కఎంగిలి. శినగా మిగిలింది) స్వల్పంగానైనా దుర్గ భంగా ఉన్నా తినరాదు ఆందువల్ల ఏ లాభం లేదు తృప్తీ లేదు (కాకిని తినడంచే మహాపాపం, కొక్క ఎంగిలిచే పరమదరి[దం చుటుకొంటాయ్రి చి ఫివు (ప్రభుభ క్రి చూవించావు (పభని తిండి బుణంనుండి విము క్‌ పొందావు ఉభయ లోకాలలో కిర్రి గడించావు కనుక (ప్రభువుల) ఎదుటనుండి తొల గుము నేను (పళువులకు మనవి చేయాలి ? కాకి అలాగె తొలగింది నక్క సాదరంగా పణమిల్లి కూశ్చండి ఇలా పల్కి-ంది= (వభూ నన్ను భక్మించి చేడు తాము జీవ య్యాత సాగించండి నాకు ఉభయలోకాలలో శుభాలు గల్లించండి. విజ్ఞులు అన్నారు= (వభువు దనముచే (ధనం ఇచ్చి) సేవకుల ప్రాణాలను తన ఆధీనం చేసి కొన్నాడు ఆందుజే వాటిని (ప్రాణాలు (గ్రహించడంలో దోషంలేదు మూ అథ త్యచ్చుత్వా ద్విప్యాహ- భోః సాధూక్తం భవతా. పున రృవానపి స్వల్చకాయః నస్వజాతిళ్చ నథాయుధత్వాదభ డ్య ఏవ ఉ కృజ్చు- ళ్జో నాభక్ష్యం భక్షయేత్‌ 'పౌజ్లః 'పాజెః కణ్ఞగతైరవి విశేషాత్రదపి సోకం లోకద్య్వయవినాశకమ్‌ 819 తద్దర్శితం త్వయాఒఒత్మానం కౌలీన్యమ్‌ అథవా సాధు చేదముచ్యతే శ్లో ఏతదరం కులీనానాం నృపా కుర్వ ని నజ్రిహమ్‌ షు! థె ని వ గి ఆదిమధ్యావసానేషు న తే గచ్చ న్తి వ్యిక్రియామ్‌ 8920 శదవసర్శాగత। యేనాహం స్వామినం విజ్ఞాషయామి, తథానువ్సితే ద్వివీ (ద్రణమ్య మదోత్కటమాహ- స్వామిన్‌ 'శ్రీయతామద్య మమ పాక, పాణ య్యాత్రా దీయతామక్షయో వాసః న్వళ్లే విస్తార్యతాం క్షితితలే పభూతతరం యశః తన్నాత వికల్చ్పః కార్యః ఉక్తళ్చా- శ్లో మృతానాం స్వామినః కార్యే భృత్యానామనువ ర్తినామ్‌ భవేర్‌ న్వర్గేఒకయో వాసః కీర్తిశ్చ ధరణీతలే. లిలై1

మ్మితభేదిమ్‌ 168

అ దానిని విని చిజబుత అన్నది. ఓయీ ఎవు చక్కగా నంభాషించావు కొని నీవును. న్వల్బదేహుడవు సకాతీయడవు చోట్ల ఆయుధాలుగా ఉపయోగిస్తావు కనుక భజ్మణార్హుడవే పెద్రలన్నాలు (వొక్ఞోడై నవాడు కొనఊపిరితోనున్నా (ప్రాణాలు కంరాణకి వచ్చినా అభవ్యపదార్థం భక్షింపవాడు ఆందును అల్బళరీరపాణి ఉభయ లొకాబను చళింవచేస్తుంది

నీవు ఏ నచ్కులీవతి చు పావు పెద్దలు లిన్స్‌గా అన్నారు ఇందువల్లనే (ప్రభువులు నత్కులంలో వొట్టివారిని తమ దగ్గరకు చేర్చుకాందురు (రాజకార్యిం అవ్న చిస్తారు) వారు మొదట నడుమ చివర (ఎప్పటికిన) మార్చు పొందరు

కనుక (వమవుల్ల ఎదుటనులడి తొలగుము నేను (పభువునకు వ్‌న్న చస్తాను నక్క అలా చొలగగానే చిజుతవులి (వ్రణామంచేని మదోత్కటునితో ఇలా ఆఅంది- *పభూ నేడు నా పాణాలతో ,వాణాలు నిల్చుకోండి నాకు కాళ్వుతన్వర్గ సుఖం ఇయ్యండి భూతలంలో మికిఒలి అధికమైన కేరి (నాడి విన్తరిల్లునట్టు జీయండె అందు నందేహంచేయకుడు విజ్ణుయ అస్నారు.--

ఆనునరించే. సేవకులు (పరుని కార్యంలో మరిజిస్తే వారికి శాశ్వతమైన న్వర్గనుఖం అభిన్తుంది- భూమివై చిరకీ క్రీ సిద్ధిస్తుంది

నూ త్య్భుత్వా (క్రథనకశ్చింతయామాన... ఏత్లైస్తావఠ్‌ న్నర్వైరివి శోభనాని వాక్యాని (ఫోకని న చైకోఒవి స్వామినా వినాశిఈ ఛదహమవి (ప్రా_స్తకాలం విజ్ఞావయామి యేన మమ వచనమేతే |తయోఒవి నమర్థయ ని - ఇతి నిశ్చిత్య ోవాచ- భః నత్యము క్షం భవతా పరం థవానవి నఖా యుధః తళ్క్ళథం భవన్తం స్వామీ భతయతి ఉక్తృళ్ళు-

ల్లో మనసాపి న్వజాక్యానాం యోజఒని=ని [వచింతయేత్‌ భవంతి తస్య తాన్యేవ ఇహలొకే పర్మ్యత చ లివిత్లి

తదపసర్మాగతః. యేనాపొం స్వామినం విజ్ఞాపయామి తథానున్టతే శళథన కోఒగే స్థిత్వా ప్రణమ్యోవావ- స్వామిన్‌ ఏతే తావదభక్ష్యా భవతామ్‌ తన్మమ (ప్రాణి (ప్రాజయాత్రా విధీయకామ్‌ యేన మమోభయలోకప్రాప్రః

18 పంచతంతే భవిష్యతి ఉక్తజ్బు- శ్లో న యజ్వానొఒవి గచ్చంతి తాం గతిం నైవ యోనః యాం యాంతి (పో జ్రితపాణాః స్వామ్యర్థే 'సేవకో త్తమాః 8౭కి ఏవమభిహితే తాభ్యాం శృగాలచ్నితకాభ్యాం విదారితోభయకుకిః 'కధనకః (పాణానక్యాక్షీత్‌ తతశ్చ తైః కుదపణ్ణితై 8 నర్వ్యైర్భకితః అతొఒహం (బవీమి బహవః పజ్జీతాః కదా ఇతి అ దాఏని విని (కధనకుడ ఆలోచించాడు- వీరు అందరూ శుభమైన మాటలు

చెప్నారు ఏ ఒకని" (ప్రభువు చంపలేదు ఆందువల్ల నేన గూడ నమయానికి తిగినట్లు విన్నపిస్తాను ఈ ముగ్గురూ నా మాటను నమర్థిసారు ఇలా నిశ్చయించి దృఢంగ్కా పల్కింంది = అయ్యా నీవు సత్యం చెప్పావు, కాల ఎవును నథాయుధుడవే అట్టి యెడ (ఎభువు నిన్ను ఎలా భక్షిసాడు? విజ్ఞులు అన్నారు. ॥

ఎవడు మనన్సుతో అయినా తన వాతివారికి అపభాలు కోరునో వానికి ఈ) ఇహ సరలోకాలు రెండిటిలోనూ ఆవే (ఆకథాలే సంభవిసాయి

కనుక (|(ప్రభని) ఎదుటనుండి తొలగండి నేను స్వామికి విన్నవిస్తాను; ఆలాగే (చిలుతపులి) చేయగా _కథసకుడు ఎదురుగా నిలబడి (వణమిల్రి ఇలా చెప్పాడు. (వళూ తమకు వీ5ంతా తినడానికి అనర్హులే. ) కనుక నా టవె ణాలతో (పౌజయ్యాత (జీవయ్యాత) సాగించండి అందుచే నాకు ఉభయలోకాలలో కభం నంభ విస్తుంది పెద్దలన్నారు---

ఉత్తము లేన సేవకులు (పభ వుకొలకై (ప్రాణాలు వీడి పొందేపుణ్యలో కాన్ని యజ్ఞకర్తలూం యోగులూ ఐొందిలేరు

ఇలా అతడు ((కథనకడు) చెప్పగానే నక్క చిలుతా రెండూ దాని (ఒంటె). రెండు పొట్టలను వఏల్చి చంపాయి పిమ్మట ఆ- కుద్రపండితులందరూ తినివేశారు అందుచే నేకు చెప్పుచున్నాను బహవిః వణ్జితాః మ్యదాః. (ఆల్బవండితులు అనేకులు ఇత్యాదిగా

మూ తదృ్శ(ద యమద్రపరివారోఒయం్మతే రాజా మయా సమ్మగ్‌ జ్హాతః

మి్మితభేదమ్‌ 18ల్‌ నతామ సేవ్యశ్చ ఉ_కృజ్బు- జో అపుద్ద(ప్రకృతౌ రాజి జనతా నానురజ్యతే న! 0 కా యథా గృధ్రసమానన్నః కలహంనః నమాచరేత్‌ తీ మూ తథా చా జ్డో గృగధ్రాకారోఒవి 'సేవ్యః స్యాద్ధంసాకారై నథానదైః హంసాకారోఒవీ నన్త్యాజ్యో గృ(ధకారైః న తైర్నృవః తిలిర్‌ అ ఓ పభమూర్తి ఆందుచె నీరాజు నీచమైన పరివారం గలవాడు అని నేను బాగుగా (గ్రహించాను. కనక నజ్జనులు సేవింపరాదు విజ్ఞులు అన్నారు--- ఎలా గద్దలచే చుఫ్టిబడిన రాజహంస మంచిగా |పవర్తింపదో ఆలాగే అవద్ధ (నీచ) పరివారంతోడి 6 జువలనను (పజలు కభం పొంది సుభింపరు అలాగే రాజు గద్దవంటివాడై నా సభాసదులు వాంనలవంటి ఐ రు ఆయితే ఆ రాజును సేవింపవచ్చును రాజు హంనవంటివాడైనా- నభాసదులు (సేవకులు) గద్దల వంటి వార తే ఆరాజును త్యజించాలి మూ తన్నూనం మమోవరి కేనచిద్దుర్ణనేనాయం (వకోవితః తేన్టైవం వదతి అధవా భవత్కేతత్‌ ఉక్తం చ- శ్లో మృదునా నలిలేన ఖన్యమానాన్యవఘృష్యంతి గిరేరవి స్థలాని ఉపజావవిదాం చ కర్షశావైః కిము చేతాంసి మృదూని మానవానామ్‌ శ్లో కర్ణ విషేణ చ భగ్నః కిం కిం న కరోతి బాలిళో లోకః కపణకతామవి ధత్రే పిబతి సురాం నర-_కపాలేను 827 అ అందుచే తప్పక ఎవడో దుష్టుడు నామీద ఆతనికి కోవం తెప్పించాడు కనుక ఇలా అనుమున్నాడు ఇది ఇలా సంభవిన్తుందిగూడా విజ్ఞులు అన్నారు... వనృదువైన నీటి రాపిడిచే పర్వతన్థలాలు (కొండబండలే) అరిగిపోతు న్నాయి ఇక భేదవిద్యానిపుణులు నిత్యం కర్ణజవం (బాడీలు చెవడం) చేన్తూ ఉంచే ఏ నూనవుల మనస్సులు మృదువుగా ఉంటాయి?

1686 పంచతంతే చాడీలు అశే విషంచే చెడీన మూర్హుడై న మానవుడు ఏమేమి చేయడు? (ఏదైనా చేస్తాడు ఆపి భావం) చవణక-రూపుం (డిగంబర నన్యాసిరూపం) ఆయినా ధరిస్తాడు వుజ్జైతో కల్లు (తాగుతాడు మూ అధవా సాధ్విద ముచ్యలే- శ్లో పాదాహతొ౬వి దృఢదణ్సనమాహతో౬వి యం దంష్ట్రయా స్పృళతి తం కిల హన్తి సర్వ కోఒప్యేష ఏవ విశనో[గమనుష్యధర్మః కర్తే పరం స్పృళతి హన్తి పరం నమూలమ్‌ తలర్రి అ పాక్ష కాళ్ల తన్నబడినా గట్టికజ్జచే కొట్టబడినా ఎవనిని కోరలతో కిరుస్తుందో వాజ్డే చంపుతుంది. చాడీలు చెప్పడం అవే ఈ భయంకర మానవన్వభావం చెవిలో మ్మాతం తాకుతుంది నమూలంగా చంపుతుంది మూ తథాచ_ శి అహౌ ఖలభుజబ్గన్య విపరీతో వధ(్రమః కర్తే లగతి వైకన్య ప్రాజై రన్యో వియజ్యతే లిలింి అ అలాగే ఆళ్ళర్యం డుర్జనుడు అనే నర్పంచేసే నంహారపిద్దతి విపరీ ఈంగా ఉంటుంది ఒకని చెవిలో తగులుతుంది. వేటొకడు (పాజాలు పోగొట్టుకుంటాడు. మూ తదేవం గతేవ్‌ $0 క_ర్తవ్యమిత్యహం త్వాం సుహృద్భావాత్‌ పవృచ్చామి దమసక ఆహ తద్దేశ్తా న్తరగమనం యుజ్యతే నైవం విధన్య కుస్వామినః 'సేవాం విధాతుమ్‌ ఉకృజ్బ- శ్లో గురోరవ్యవలి_వ్రస్య కార్యకార్యామజానతః, ఉత్సథ్యప్రతిపన్నన్య పరిత్యాగో విధీయతే కి౭ి0 ఆ అందువబ్ధి ఇలాంబిస్థికిలో ఏమి చేయాలి? ఆనీ నేను నిన్ను మిత భావంతో “అడు గృత్తున్నాను దమనకుడు చేప్పాడు_ దేశం వదలిపోవడం తగినవనిం ఇభాంట్రి చెడుుసభువును సీవింపరాదు విజ్ఞులు అన్నారు__ అహంకారియె మంచిచెడ్డలు గు రింపక చెడ్డగా నడిచే గురువున నా వదలి వేయాలి క్‌ ఠ అటో ళే మాలా

మ్మితభేదమ్‌ 167 మూ నజ్జీవక ఆహ- అస్మాకమువరి స్వామిని కువితే గన్తుంన శక్యతే న చాన్యత్ర గతానామవి నిర్వ్బృతిర్భవతి ఉక్తబ్బ- భే మహతాం యోఒవరాధ్యేత దూరగ్జోఒన్మీతి నాళ్వసేత్‌ ద్‌ర్త బుద్ధిమతో బాహూ తాభ్యాం పొంనతి హింనకమ్‌ తి! అ నంజీవకుడు చెప్పాడు- నాయెడ [ప్రభువు కోపంతోఉండగా పోవడం వీలుగాదు వేజీచోటికి పోయినా కాంతి (నుఖం) ఊండదు పెద్దల అన్నారు. మహాత్ములకు అవరాధం చేసినవాడు నేను దూరంగా ఉన్నాన అనిఓదార్పు పొందరాదు బద్ధినుంతుల భుజాలు పొడవైనవి వాటితో అవరాధిని హింనిస్తారు మూ తద్యుద్దం ముక్త్వా మే నాన్యదస్తి (శ్రేయన్కరమ్‌ ఉక్తళ్చ- శన తాన్‌ హి తై _స్తవపసా చ లోకాన్‌ న్వర్షెషిజో దానళతైః సువృత్తెః క్షణేన యాన్‌ యాన్తి రజేష ధీరాః (ప్రాణాన్‌ సముజ్జన్ని హియే సుశీలాః శ్లో మృత్తై: న్నమ్చావ్యతే న్వర్లో జీవద్భిః క్రీర్శిరుత్తమా తదుభావవి శూరాణాం గుణావేతా సుదుర్శభౌ తిరి అ అందుచే యుద్ధం విడిచి నాకు వేజే [శ్రేయోదాయకం లేదు విజ్జులు న్వర్గసుఖకాంక్షతో మనుష్యులు తీర్థస్నానాలూ శవములూ వంచలకొలది చానాలూ. విశుద్ధాలేన ఇతర ఆచరణలు చేసినా న్వర్గాదిపుణ్యలోకాలను ప్రైందలేరు విపద్ధులై యుద్ధ ఘాములందు తమ (పాణాలు వదిలే వీరులు జషణంలో ఆ న్వర్గాదిలోకాలను పొందెదరు యుద్ధంలో మరణిస్తే స్వర్గం, గెలిస్తే ఉత్తమమైన కీర్రి పా్తిస్తాయి. ఈ రెండు (ఉత్తమ గుణాలు శూరులకు తేలిగ్గా లభించేవి (ఇతరులకు దుర్షభాలు) ళో లలాటదేశే రుధిరం 'స్రవేత్తు శూరన్య యన్య ్రవిశేచ్చ వక్తే) తతోమపొనేన నమం భవేచ్చ సజ్ష్రామయక్టే విధివత్మ్‌పదిష్టమ్‌ లిలిక్తీ న! గ ఖా య మూ తథాచ-

188 పంచతంే ల్లో హోమార్దెర్వి ధివత్చ్పదానవిధినా నద్వి్యపబృన్హార్చనై ః యజ్ఞైర్భూరిసుదక్షి జైః సువిహి తైః సమ్పావ్యతే యతృ్ఫలమ్‌ స శ్రీర్థాశ్రమవాన .. హోమనియమెళ్బన్ద్రాయణాదై కృతః జర అక ఇభ అష త్‌ ప్రి పమ్మి స్తతృలమాహవే వినిహ తై స్మోమ్బాపవ్యతే తత్షణా క్‌ అ శాస్త్రకారులు యద్ధం అనే యజ్ఞాన్నిగూర్చి ఇలా అన్నారు- వీరునికీ నొసటినుండి రక్తం నవించుగాక (నవించికర కం నోటితో పడుగాక అలా నోటిలో పడినర క్రం సోమరనంతో నమాశం మరియూ -విధిపూర్వక హోమాలూ ఉత్తమదానాలూ న[ద్బాహ్మణ సమాజ పూజలూ చక్కగా చేయబడిన ఖు రిదడ్కిఐలతోడి యజ్ఞాలూ ఉత్తవ పీర్ద స్నానాలూ, ఉత్తమ ఆశ్రమవాసాలూ ((హ్మచర్యాది) నియమాలూ చాందాయణావ వతాలు ఇవన్నీ ఆచరించడంతో పురుషులు ఏపుణ్యవలం పొందుదురో దాన్ని వీరులు యదద్ధంలో మరణించి వెంటనే పొందుదురు మూ తదాకర్ష్య దమనకశ్చిన్తయామాన యుద్ధాయ కృతనిశ్చయో౬ యం దృశ్యతే దురాత్మా తద్యది కదాచి త్తీక్షళ్ళన్లాభ్యాం స్వామినం (ప్రహరిష్యతి తన్మవాననర్థః సమృ్బ్పత్స్యతే తదేనం భూయో౭2ఒవి స్వబుద్ధ్ద్వా (వ్రబోధ్య తథా కరోమి యథా దేశ్లాన్తరదగమనం కరోతి ఆహచ- లో మితి నమ్య్మగఖి హితం భవతా పరం కః స్వామిభృతృయోః నడ్చాామః? ఉక్తత్బం ల్లో బలవంతం రిపుం దృష్ట్వా కిలాత్మానం ప్రగోపయేత్‌ బలవద్భిళ్చ కర్శవ్యా శరచ్చన్హ్య్శ్యపకాశతా 886 అన్యచ్చ- ళ్లో శ్యతోర్వి[కమమజ్ఞాత్వా వైరమారభతే హి యః స పరాభవమాస్నోతి సము, దప్పి ట్రిభాద్యథా లలి నజ్జీవక ఆహ- కథమేతఠ్‌? సోఒఐవీత్‌ అ దానిని విని దమనకుడు ఇలా తలంచాడ.* *+ఈ దురాత్ముడు యుద్దానిక్తి

మ్మతభేదమ్‌ 169 నిశ్చయించినట్లు కనఎడుచున్నోడు. ఆట్టియెడి ఓంివేళ్‌ వాడికొమ్ములతో (ప్రభువును పొడిస్తే గొప్ప అనర్ధం సంభవిస్తుంది. అందుచే. ఇతినికి మరఠా చనా బద్ధికొలది బోధించి చేశాంతరం పోయేటట్లు చేస్తాను (ఇలా తఈళించ్చి సలజవకునితో అన్నాడు ఓ మిత్రమా చక్కగా చెప్పావు కాని (ప్రభువునకు సేవకునికి యద్ధం ఎలా (పొనగుతుంవి) పెద్దలన్నారు-=-

బలవంతుడైన శతువును చూచినచో (ఏదోవిధంగా తన్ను రక్షించుకోవాళి ఇక తొను జలవంత డై తే శరత్కాలచం మునివలి క్రీర్తిచండికి లను 1పకాశింపజేయాలి

మరింపూ శ్యతుబలం చెలీియక విరోధం పెట్టుకొనేపాడు టిట్టిభం (లకు ముకి పిట్టవంన నమ్యదుడు వలె వరాభ్‌వం పొందును

నంత్రీవకుడు అక్తిగాడు..... ఆది యెట్టు! ఇతడు (దమనకుడు) ఇలా ఇప్పాడు.

కధొ_ 1శ్లీ టిట్టిభ-_ సము్యద_ కథా

మూ కస్మింళ్చిత్‌ సముద్రతీ రై కడేశే టిట్టిభదమ్బతీ (వ్రణివనత న్మీ తతో గవ్బతి కాలే బుతుసమయమాసాద్య టిట్టిఖీ గర్భమాధ_త్త ఆభానన్న 'వనవా నతీ సా టెట్టిభమూచే- లో। కొన్హ మదు (వనవసమయో "వరృతే తద్విచిన్త్వ్వతాం కిమవి నిరవ(్రవం స్టానమ్‌ ంపీశ త భాహమజ్ఞక ఎవిమ శణం కరోమి టిట్టిభః _(పాహం- భే రమ్యోఒయం సము(ద్రవదేశః తద తై )వ(ప్రనవః కార్యః సౌజఒఒహఎ ఆత్ర వూక్షి మౌదినే చము(ద్రవేలా చరతి సొ మత్తగజేశ్చ్రానవి నమాకర్షతి తక్టూరమన్య్నత కిఖ్బత్‌స్థానమన్విష్యకామ్‌ +

అ ఒకొనొకి నమ్మచతీరంలోని ఒక దేశాన లకుముకిపిట్టలజంట (దంవ తులు) నివనీస్తూ ఉండేది అంత కొలం గడుస్తూండగా. యుతుకాలం (ప్రా ప్రీరచడం చలన ఆడిలకుముకిపిట్ట గర్భం ధఠించిండి (ప్రనవకాలం (గుడ్డ. పేట్టుకాలం)నమీ.పించగొ అది మగనితో ఇలా అంది. ఓ (ప్రీయా నా (వపసవనమయం దిగ్గరకు వచ్చింది కశుకి విరపాయం ఆమిన (పడేశం వెదకంజి అచ్చటి నేను (గుర్య పెట్టాలి. మగ అకుముక

క్షం సంచతర్మడే ప్‌ట్ట ఆంది = కళ్యాణి ఈ నమ్ముద్యపదేశం ఆందమైండి అందుచే ఇచ్చటనే (గడు పెట్టుము ఆడపక్షీ (మరలా) అంది ఇచ్చట పున్నమినాడు సము[దంలో పొంగు (తుఫాను వస్తుంది అది మదపుటేనుగులను సైతం (లోనిక్సి ఆకర్షిన్తుంది కనుక దూరింగా ఎచ్చటనై న వేజేచోటు వెదుకండి మూ త్మచ్భుత్వా విహన్య టిట్టిభః ప్రాహ- భవే యొక్త్రముతక్ష్తం భవత్యా కా మాత్రా సముుదన్య మను దూషయిష్యతి (పనూతిమ్‌? 80న (శ్రుతం భవత్యా... శ్లో బద్ధ్వామృర-చరమార్గం వ్యవపగతధూమం నదా మహదృయదమ్‌ మన్దమతిః క ప్రవిళతి హుతాళను స్వేచ్చయా మనుజః. 83 క మశ్రేభకు్భువిడలనకృత[శ్రమం సు ప్రమ నకప్రతిమమ్‌ యమలోకదర్శనేచ్చుః సింహం బోధయతి కో నామ? లిం అ ఆ మాటను విని నవ్వి మగటిట్టిభం ఇలా పల్కింది. దేవీ నీవు చెప్పింది నరంయే కోని నా నంకానోన్ని దూషించడానిడి నష్టం చేసేందుకు ఆ సము (మునికి శ్రి ఎక్కడిడి ? నీవు వినల్‌దా_ ట్వీ/వివారులై, న పకులదారిని అడ్డగంచేవాడూ పొగలేనిదై నిత్యం మహః థభయదాయకమై ఉండే అగ్నిలో స్వేచ్చగా (సవేించేవాడూ అయిన మంవబుద్ధితోడి మానవుడు ఎపడు గలడు$- ” మదవువేనుగు కుంభస్థలాన్ని చీల్చుటనలన ఆలసినదీ యమునిత్తోనమానఠ అయినదీ నిడించునదీ ఆయిన సింహాన్ని యమలోక 6, చూడగోరేవాడు ((చావుగోతె వాడు) ఎవడో మెలుకోకునట్టు చేస్తాడు ౮ క్లో కో గత్వా యమనదనం న్వయమ న్త* మాదిశత్యజాతభయః పాణానపహార మతో యది శ క్కిః కాచిదస్తి తవ తిక కో (పాలేయలేశమి్య మరుతి [ప్రాభాతికే చ వాతి జడే గుణదోషజ్ఞః పుడష్లో ఇలేన కః శీతమననయతి. ల తస్మాద్వినద్ధాఒ తై 9వ గర్భం ముబ్బ ఉక్తజ్బు-

మిత భేదమ్‌ క 1 శో య వరాభవన న్తిన్తః న్వస్తాకం స నృజేన్నరః తేన చేత్చు(తిణీ మాతా తద్వన్ద్యా కేన కథ్యతే తి4లి అ న్వయంగా యముని ఇంబికిపోయి. నిర్భయంగా యమునితో-. ఏకు ఏమైన శ కిఉంటే నా (పాణాలను అపహరింపుము _ అని ఎవడైన అడుగునా ? మంచుతో కూడినది (మిక్కిలి చల్లినిది) అయిన (పాతఃకాలపు వాయువు మెల్లిగా వీచుచుండగా దాని చల్లదనాన్ని సీటిద్వారా పోగొట్టడానికి మంచిచెడ్డలు తెలిసిన మానవుడు ఎవడేని (పయత్నిసాడా ? అందుచే నిస్సందేహంగా (నమ్మకం గలదానివై) ఇచ్చటనే గర్భం (గుడ్డన్సు పెటుము విజులు అన్నారు _ బి నే అవమానానికి భయపడి స్వన్నానం వదిలి పెట్టి పోయేవానివలన తల్టి వ్యుతవతీ అయితే గొడ్డురాలు ఇక ఎవనిచె (ఏందుచే) అగును! నూ త్యచ్భుత్వా నముదళ్చినయామాన.. అహో గర్వః వషికీట స్భాన్య అథవా సాధ్విదముచ్యలే _ శ్లో ఉద్టిష్య టిట్టిభః పాదావా స్తే భజభయాద్దీవః లు నే లబ అవ లి చ్‌ స్వచిత్తకల్పితొ గర్వః కన్ఫ న్మాకొవి విద్యతే ల్సి తన్మయాన్య (ప్రమాణం కుతూహలాదవి (ద్రష్టవ్యవ్‌. కిం మమైషాఒ జ్లాపహారే కృతే కరిష్యతి? ఇతి చిన్సయిక్వా స్థితః అ దానిని విని సము దుడు ఇలా తలంచాడు- ఆహా పరుగివంటి ఈ వషేకి ఎంత గర్వం విజ్ఞులు ఈ విషయం చక్కగా చెప్పారు--- అకాళం విరిగి (నెత్తిన) పడునేమో అనే భయంవ్లన రెండుకొబ్ట వెకి ఎత్తి (న్నిరిన్తూ) ఉంటుంది ఈ (పవంచంలో న్వమనఃశల్పితమైన గర్వం ఎవరికి ఉండదు? (ఆందరికీ ఉంతును- అని భావర్సి తు అందుచే నేను (దీని) (గుడ్లను అపహరిస్తే ఇది ఏమి చేసుందో నిదర్శ నానికె నా కుళూహలంతో (పకఠిషించ్సి చూడాలి ఇలా భావించాడు మూ అథ [(ప్రనవానన్నరం (పాణయాళత్రార్ణం గతాయాష్టిట్టిభ్యాః

16 పంచతం4తే

కనుక ఏదేని గట్టి (త్రాడుగొని చిన్న కళ్దిగాని తీసికొని రండు అధి కంగా నీరు ఉండే నరన్సు (చెరువు) వెదకండి. నేను నడువ నా దంతములతో (ఆ కట్టను) పట్టుకుంటాను మీరు దానిని ెండు ఆంచులందు పట్టకొని నన్ను ఆ చెరువు చేర్చండి

మూ తావూచతుః- లో మ్మీత ఏవం కరిష్యావః పరం భవతా మౌన్యవకేన్ర స్టాతవ్యమ్‌ నో చ్వేత్తవ కాష్టాత్‌ పాత భవిష్యతి తథానుస్టితే గచ్చతా కమ్చు(గీవేణాఒధా భాగవ్యవస్టితం కీజ్చీత్చురమాలో కితమ్‌ భత చ యే పౌరాసే తధా నీయమానం విలోక్య నవిన్మయమిదమూచుః_. అవో చ[కాకార౦ కిమవి వక్షేభ్యాం సీయతే పశ్యత పశ్యత అథ లేషాం కోలా హలమాకర్ష్య కమ్చుగీవ ఆహ= బోః కిమేష కోలాహల? ఇతి వక్తుమనా అర్లోక్రే పతిథః పరః ఖణ్జశః కృతిశ్చ అతో౬ఒహం (బవీమి-_ సుహృదాం హితకామానామ్‌ ఇతి తథా చ--

ల్లో అనాగతవిధాతా చ (ప్రత్యుత్పన్నమతి స్త థా ద్వావేతా నుఖమేధేతీ యదృ్భవిష్యా వినశ్యతి టిట్టిభ్‌ ఆహ కథమేతత్‌? సా౬గబవీల్‌.._.

అ ఆ హంనలు రెండు ఇలా చెప్పాయి. ఓ మి[తత్రమా ఇలాగే చేసాము స్ట మౌన్యవ్రతంతో ఉండాలి లేనిచో కల్టనుండి పడడం సంభవిన్తుంది * అలా చేయగా (ఆకాశంలో) పోయే కంబు(గీవుడు (కిందనుండే ఒకానొక నగరం చూబాడు అచ్చట ఉండే పౌరులు అలా తీసికొని పోబడడం చూచారు అళ్చ్ళర్యంతో అన్నారు ఆవి చూడండి చూడండి. పక్షులు ఏదో గుర్యడని పదార్ధం తీసికొనిఫోతున్నాయ్యి ఆంత్‌ వారి కోలాహలం విని కంబు గీవుడు అన్నాడు- అరే ఇదేమి అల్లరి? _ ఖలో చెవ్చదలంచి నగం చెవ్పగానే (నోటిపట్టు వదలి) 1[కిందపడినాడు. పొరులకే ముక్కలు చేయబడినాడు అందుచే నేను చెవ్వుచున్నాను..-

నుహృదాం హితకొమానామ్‌- ” (మెలుకోరే మిటతులమాట్స ఇత్యాది, అలాగే. 1 అనాకతవిధాత (రాబోయే దినిని ఆలోచించి పని చే సేవాడు)

తీ (పత్యుత్పన్నమతి (సమయోచిత (వ్రతిళ్ట గలవాడు

మ్మ భదమ్‌ శీర్‌

ఈ ఇరువురు సుఖంచే వృద్ధినండెదరు. త, యద్భవిష్యుడు (ఏది జరుగ నన్నదో ఆడి అగును అని ఏ [వపయత్నం చేయనివాడు నశిన్తాడు

టిబ్టిభం (మగతీతువ) అడిగింది- అడి ఎట్టు? టెట్టిభి ఇలా చెప్పిండి లు

కథధా_14 మత ఎవతయ-క థా

మూ కస్మింశ్చిజ్జలాశయేఒ నాగతవిధాతా (ప్రశ్యుత్సన్నమతిర్యదృవి ష్యశ్చేతి [తయో మత్సాః న్నన్తి అథ కదాచిత్తం జలాశయం దృష్టా గచ్చ వృిర్మత్స్యజీవిభిరు క్తమ్‌-- యదహో ఐహుమత్స్యొఒయం హాదః కదాచి దవి నాస్మాభిరన్వేషితః తదద్య తావదాహారవృత్తిః నజ్జాకా నన్ఫ్యానమయళ్ళ సంవృత్తః తత _పథాలేఒ్మత్రాగ న్తవ్యమితి నిశ్చయః

అ ఒకానొక చెరువునందు అనాగతవిధాత (ప్రత్యుతృన్నమతి యద్భ విష్యుడు- అనే మూడు. చేవలు ఉండేవి 'అంత ఒకనాడు. చెరువును చూచి (దారిన పోతూ బెన్తవారు అన్నారు. ఆవి ఈ చెరువులో చెపలు అధికంగా ఉన్నాయి. మనం ఎప్పుడూ దీనిని చూడలేదు నేడు ఆయితే తిండికి సరిపడునట్టు దొరికాయి సంధ్యావేళయు అయింది. అంచువలన వేకువనే " ఇచ్చటికి తప్పక రావాలి ”

మూ అత_స్తేషాం తత్కులిళపాతోపసమం వచః నమాకర్ణ్యానాగత విధాతా సర్వాన్‌ మత్స్యానాహూయేదమూచే... అపొ (శుతం భవద్భిర్యన్మ తృ ్యజీవిక్షైరఖిహితమ్‌ త్యద్రాాతావవీ గమ్యతాం కిజ్చిన్నికటం నరః ఉకృఖ్బు-

క్లో అళక్షైర్బలినః శత్రోః కర్తవ్యం _నవలాయనమ్‌ సంశితవ్యో౬ఒథవా దుర్గో నొన్యా శేషాం గళిరృవేత్‌ తళ

తన్నూనం (_వభాతనమయే మత్స్య జీవినోఒ(త్ర నమాగమ్మ మత్స్యనంకయం కరిష్య్టన్తి ఏతన్మిమ మనసి వర్తతే తన్నయుక్రం తణమవ్య(తావస్థాళుమ్‌ం

176 పంచతం(క్రే ఉ_కృబ్చా-ా శ్లో విద్యమానా గతీర్యేషామన్య[త్రాపే సుఖోవహా కేన వళ్య న్తి విద్వాంసో దెహభజ్గం కులతయమ్‌ 89 ఆ అంత ఆనొగతవిధిత (రాజోవుదానీనీ ఆలోచించి. పనిచేసేవాడు] వజ పౌతంవంటి హరి ఆ మాటలను విని చేపలను అన్నీంటిని పిలివి ఇటో చెవ్చాడు * అయ్యో బెస్తవారు అన్నది మీఠు వినలేదా? అందువల్హి ఈ రా తికి ర్మాతె దగ్గరో ఉండే ఏదో చెరువు చేరాలి విజ్ఞులు ఆన్ఫొ రుల ఐలవంతుడెన ళ(తుసంబంఢంగా (శ్యకువు ఆక్రమణవెస్త్రే బలహీనులు షారిపోవాలీ లేదా కోటను ఆశ్రయించాలి ఈ శెండిరటికి. మంచి. వజేదారి లేడు కనుక తప్పక వేకువనే బెన్తవారు ఇచ్చటికి వచ్చి చేవలతపు చంపివేస్తారు నా మనసులోని మాట ఏమిటంటే. షణకాలం గూడ ఇచ్చట ఉండరాడు. నీళిజ్టులు ఇలా అన్నారు --- ఇతర న్ట్‌లంలో సుఖదాయక మైన్‌ మార్గం (ఉపాయత) ఉండగా వీద్వాంసు ఖైనవారు తమకూ వంశానికి వినాశనం చూడజాఅరుం మూ తదాకర్ష్య్వ 'పఠక్యుత్సన్నమతిః ప్రాహ _ అపహొ సిత్యవమఖి హితం థవతా మమాష్యభీస్టమేతర్‌ తదన్య(త్ర గమ్యతామ్‌ - ఇతి ఉక్తక్నా- శ్లో పం దేశభయాద్భితా బహుమాయా నపుంసక? న్వదేశే నిధనర యౌన్నస్తీ కాకాః కాపురుషా మృగాః ౮50 శ్లో యస్యాస్తి నర్వత్ర గతీః స కస్మాత్‌ నస్వదేళరాగేణ హీ యాతీ న్నాళమ్‌ తాతస్య కూపోఒయమీతి సబ్రువాణా తారం జలం కావురుషాః వీట్తి తరి! అ దా-న్‌ విని వ్రత్యుత్వన్నమతి (నమయోచితింగా ఆపదకు (వతీకొారం జేసేవాడు ఇలో ఆన్నాడు. ఆహా తొము నత్యిం చవ్బారుం నాకూ ఇద్‌ ఇష్టమెం క్రనుక వేటిచోటికే పోదాము "పెద్దలు అన్నకు పఠదేశం అనగానే భయపక్షేవారుు తమ దేశంపై ఆధిక మాయతో

మ్మతఖేదమ్‌ [77 (మమకారంతో ఉండేవాడు నవుంనకులు కొకులు కాన్స్పరుషలు ((అల్పబుద్ధులు) లేప్ణ “తమ దేశంలోనే మరణిస్తారు

ఎవనికి అన్నిచోబ్ల గతి (జీవశోపాయం) గలదో వాడు స్వదేశంవై అభిమానంతో (ఎచ్చటనే) ఎందుకు చన్తాడు? ఇవి తంటీగారి బావి అని అంటూం- విజి'వారు (కాపురుషులు ఉప్పుఏరు (శాగుదురు

మూ అథ తత్సమాకర్ణ్య (పోచ్చైర్విహన్య యదృ్భవిష్య (ప్రోవాచ- అహో న భవద్భ్యాం మితం సమ్మగేతదితి యతః కిం వాష్మ్యాలేణాపి శేషాం వీతృపై తామహికమేతళత్‌ నర న్య్యక్తుం యుజ్యతే యద్యాయఃకయో౬ స్త్‌ తదన్మ్య్మత గతానామపి మృత్యుర్భవిష్యళె వ ఉృక్తళ్ళు- శ్లో, అరక్షితం తిష్షతి ద్రైవరక్షితం సురక్షితం దైవహతం వినళ్యతి

జీవత్యనాథోఒవి వనే వినర్జిత కృత్యప్రయత్నొఒవ్‌ శృహే వినశ్యతి 852

శఛదహంన యాస్యామి భవద్భాాం చ య(్పతిభాతి తత్క_ర్తవ్యమ్‌

ఆ ఆంత అది విని చిగరగా నచ్వి యదృవిమ్యడు (పవి జరగాలో అది జరుగును అనేవాడు) నొక్కి చెప్పాడు... అహా (మిత్రులారా మీరు ఇరువురు చేసిన ఈ ఆలోచన నరిగాలేదు.. ఏలనన.__ ఆ జన్తవాు చెప్పినంత మా(కానికే తండి జేజయ్యలనాటి ఈ నరస్సును విడువదగునాశ+ ఆయువు తీరిఉంటే. వేజే చోబికి పోయినా చావు తప్పడు, పెద్దలు ఆన్నారు

దై వరక్షిత్యపాణి మానవులు రక్షింపకుండినా (బతుకుతుంది మానవులచే సురత్వతం అయినా దెవహతేరి అయినది నళిన్తుంది దిక్కులేని *ధంగా (ఆనా ఛుడుగా) అడవిలో వదలివేసినా (బతుకుకాడు. ఇంటిలో జ్యాగత్రగా రష్నించినా (ఆయువు తీరినవాదుు చస్తాడు

మూ అథ తన్య తీం నిశ్చయం జ్ఞో త్యాఒనాగతవిధాతా 'వళత్యుత్చ న్నమకిశ్చ న్మిష్కాన్తౌ సహ వరిజనేన అథ (ప్రభాతే తైర్మత్స్యటీవిభిర్దాకై ౩ తజ్జలాశయమాలో డ్య యదృవిషేణ సపొ తత్సరో నిర్మత్స్యతాం నీతమ్‌, అతోఒహం (బవీమి.. అనాగతవిధాతా ఇత్‌

178 పంచతం[తే ఆ పిమ్మట అతన ఆ నిశ్చయం తెలుసుకొని ఆనాగతవిధాత్మ (పత్యు త్ప్సన్నమతి (ఇర్వురూ) పరిజనంతో వెళ్ళిపోయారు. మరునాడు (పాతఃకాలం ఆ బెస్తవారు (వచ్చి) వలలతో ఆ చెరువును అంతా ఆలోడించారు. యదృ్భవిష్యునితో సహా (చేపలన్నీ పట్టారు) మత్స్యశూన్యం చేశారు. కనుక నేను చెవ్పుచున్నాను _ *ఆవాగత విధాతా (రాబోవు కీడుకు [వత్యికియ చేసేవాడు అని మూ త్మచ్చుత్వా టిట్టిభ ఆహా భదే 80 మాం యదృవివ్య సదృశం నమావయని? తత్పళ్య మే బుద్ధివభావం యావదేనం దుష్టసము[దం స్వచజ్బ్యా శోషయామి. టిట్టిభ్యాహ-_ అహో క స్తే సమ్ముదేణ సహ విగ్రహః. తన్నయు క్రమస్యోపరి కోపం కర్తమ్‌ ఉక్తత్బ.. శ్లో పుంసామసమర్థానామువ్యదవాయాత్మనో భవేత్కావః వ్‌రరం జ్వులదతిమాతం నిజపార్శ్వానేవ దహ్లతి కరామ్‌. 858 తథాచ_ శ్లో అవిదిత్వాఒ౬త్మనః శ కిం వరన్య చ సముత్సుకః గచ్చ్భన్నభిముఖో నాశం యాతి నహ్నా పతబ్లవత్‌ లిర్‌క్తీ ఆ దానిని విని టిట్టిభము (వగ తీతవు్రు ఇలా అంది- “ఓ కల్యాణ్‌! యట్‌ నన్ను యదృవిష్యునితో సమానంగా శలున్తున్నావా ఏమి? నా బుద్ధిబలం చూడు _ నా ముక్కుతో ఈ దుష్టసము(ద్రుని శమ్మించేటట్టు (ఎండిపోయేటట్టు) చేస్తాను టిల్టిఖి (ఆడ తీతువు) అంది. అయ్యో ' నమ్నుదునితో సీకు యుద్ధం ఏమిటి? ఇత నివై కోవం పొందడం ఉచితం గాదు 'ెద్దలు చెప్పారు - క్‌ న! అనమర్థల కోపం తమకే ఉప [దవం (కీడు గల్లిస్తుంది అధికంగా భట్తీ న టూ ళలాత శు య కాలినచో తమ సమీవ వస్తువులనే దహించివేసుంది ఆలాగే. తన బలం శతుబలం తెలిసికొనక ఉ లేజంతో (తొందరపా టుతో) క తువునెదిరిం చేవాడు అగ్నిలో పడిన వురుగువలె నశిపాడు మూ టిట్టిభ ఆహ._ (వియే మా మైవం వద యేషాముత్సాహ శక్రిర్భవతి తే న్వల్పా అవి గురూన్‌ విక్రమనన్తే. ఉక్తవ్నా_

మిశభేదమ్‌ 179 ళో విశేషాక్‌ వరిపూర్ణన్య యాతి శృతోరమర్షణః. ఆభిముఖ్యం శకాజ్కన్య యథాఒద్యావీ విధున్తుదః లి5్‌5్‌ అ టిట్టభము అనింది- (వియురాలా ఇలా వలుకవద్దు ఉత్సాహ

• క్రి గలవారు ఆల్పులు అయినా గొవ్చవారిని ఎడిరిస్తారు.. పెద్దలు చెప్పారు - విరోధించే వీరవురుషులు పరిపూర్ణబల్నుడైన శ్యతువు వైననే దాడిచేస్తారు చేటిఏని రాహువు పూర్ణవం ద్రునికే అభిముఖంగా ((మైంగడానికి) పోతున్నాడు మూ తథా చ- శ్లో [1వమాణాదధికస్యావి గణ్జక్యామమదచ్యుతేః పదం మూర్జ్ని సమాధతత్తే కేసరీ మదద_్తినః 856 తథా చం శ్లో బాలస్యావి రవేః పాదాః వతన్త్యువరి భూభృతామ్‌ తేజసా నహ జాఠానాం వయః కుతోసయుజ్యతే ౭౯/ ల్ల హాస్త్రీ స్థూలతరః న చాజ్కుళవళః కిం హసిమ్మాతోఒజ్కుళో దీపే [ప్రజ్వలితే ప్రణళ్యతి తమః కిం దీపమాగత్రం తమః వజేణావి హతాః వతన్ని గిరయః కిం వ్మప్రమాత్రొ గిరి తేజో యన్య విరాజతే న బలవాన్‌ స్థూలేష కః (ప్రత్యయః 858 తదనయా చజ్బ్వాఒన్య నకలం తోయం శష్కన్ధ్థలతాం నయామి అ అటులనే - సింవాం తన శరీరింకంటే పరిమాణంలో అధికళరీరం గంవయూ క పోలాలపండి కావ వర్ధమదం మనవించునదియు అయిన మదవుబేనుగు (యొక్క కుంభస్థిలంవై తనపాదం ఉందుకూంది అలాగే- బొలనూర్యుని పాదములు కిరణాలు) పర్వతాల శిఖరాలవై పడుచున్నాయి. కనుక తేజన్సుతోపుట్టినవారియెడ వయన్సు ఎచ్చట చూడబడుతుంది ? ఏనుగు మిక్కెలి స్టూలమైండి అయినా అంకుళానికి లొంగుతులిది ఆంకుళం ఏనుగంత ఉందా? దీపం పజ్వలింవగానే చేకటి నశిస్తుంది చీకటి దీపమంత చిన్న దియా? వ్యజాయి..ధంచే కొట్టబడినవ్నై పర్వతాలు పడిపోతున్నాయి పర్వతం వజ్రాయుధం

180 సంచతం(తే వలె చిన్నదా" కనుక ఎవనికి తేజస్సు (పర్వాకమం) అధిక మో వాడే బలవంశతుడు, న్టూల శరీరులపై నమ్మకం ఏమ.౦ది? ఆందుచే నేను ఈ ముక్కుతో నీటి.౦తా శుష్కాంవజేసాను మూ టిట్టిభ్యాహ- భోః కాన య్యత జాహ్నవీ నవనదీశతాని గృహీత్వా నిత్యమేవ వ్రవిళతి తథా సిన్ధుళ్చు తత్కథం త్వమషాదళనదీశతై 8 పూర్యుమాణం తం విప్రషవాహిన్యా చజ్బాా శోషయిష్యసి* తత్కిమ్మశ ద్ధేయే నో క్తేని ఆ బిట్టిలి చెప్పింది. ఓ కాంతా ఈ నము[(ద్రంలో గంగానది. నిత్యం తొమ్మిదివందల నదులను తీసికొని కలున్తూఉంది ఆలాగే సింధూ నదియూ (తొమ్మిది వందల నదులతో కలుస్తూ ఉంది ) ఇలా పదునెనుమిది వందల నదులతో నిండింపబడే ఆ నమ్మదుని ఒక బిందువుమా్యతం వహించే ముక్కుతో ఎలా సష్కింప చేస్తావు నమ్మరాని మాటిలవల్ద ఉపయోగం ఏముండి? మూ టిట్టిభ ఆహ. (వ్రియే ళో అనిర్వేదః శీయో మూలం చజ్బూర్మే లోహనన్నిభొ ఆహోర్మాత్రాణి దీర్జాణి సము[దః కిం న శుష్యతి లేర్‌9 శ్లో దురధిగమః పరభాగో యావత్‌పురుషేణ పౌరుషం న కృతమ్‌ జయతి తులామధిరూ ధో థాస్వానపే జలదపటలాని. 060 ఆ టిట్టిభం (మరలా చెప్పింది. (ప్రియురాలా నిరాశను పొందకపోవడం లక్ష్మికి కారణం నా ముక్కు ఇనుము వంటిది ఆహోరా(త్రాలు పేద్దవి (నిత్యం (విస్త నముద్రం కుమ్మంవదా వురుషుడు తన పరాక్రమం (పరుషం) చూపనిచో ఉత్కర్షను (వురు షార్టం) పొందడం సాధ్యంగాదు. సూర్యుడు తులాఠాశిలో చేరినా మేఫ నమూవి లను జయిస్తున్నాడు (సూర్యునికి మేషం ఉచ్చరాశి శల నీచరాశి- అని జ్యోతి ళ్ళాస్త్రం) మూ టిట్టిభ్యాహ- యచి త్వయాఒవళ్యం నము(దేణ వ్నిగహానుష్టానం

మి తభేదమ్‌ 161 కార్యమ్‌ తదన్యానపి విహజ్నమానాహూయ సుహృజ్జనసహిత ఏవం నమాచర ఉకృణ్బ-- ళ్డో బహూనామన్యసారాణాం నమవాయో పి చుర్ణయః తృడై రావేష్ట్యతే రజ్జుర్యయా నాగోఒవి బద్ధ్యతేం ౩61 తథా చ- ళో చటకా కాష్ట్రకూటేన మక్షికా దర్హరై నథా మహాజనవిరోధేన కుక్ణర (వలయం గతః ఏ62 టిట్టిభ ఆహ-- కథమేతత్‌? సా 1పాహ-

అ ఆడ తీతువు (టిట్టిల్సి ఇలా చెప్పింది. నీవు నమ(దునితో ఆవళ్యం పోట్టాడనెంతువేని ఇతర పక్షులను కూగ పిలువుము మిత్రులతో కలిసీ ఈ వనిచేయుము విజ్ఞాయ అన్నారు___

బలహీనులు ఆయినా అనేకుల కలయిక అజేయంగా (వసిద్ధం ((ఎండుగడ్డిని పేని త్రాడు చేస్తారు దానిచే వనుగు సెతం బంధి-వబడ్డుతుంది

అలాగే. పిచ్చుక వడ్రంగి పిట్ట ఈగ కప్పం మొదలైన అనేక (ప్రాణి విరోధంచే ఏనుగు చచ్చింది

టిట్టిభం అడగింది. అది ఎట్లు అడి (ఆడ టిట్టిభం) ఇలా చెవ్పీంది-

కథా..14 చటక -కుజ్జుర-క థా

మూక స్మింళశ్చిద్వచోద్దేశే చటకదవృతీ తమాలతరుకృతనిలయౌ (వతి వనతః న్మ అథ తయోర్ష్శచ్భతా కాలేన సన్తతిరభవత్‌ అన్యస్మిన్నహని (వ్రమత్తా వనగజః కళ్చిత్తం తమాలవృక్షం ఘర్మార్తళ్ళాయార్టి నమా[తః తతో మదోత్కర్షాత్తాం తన్య శాఖాం చటక్మాశితాం వుష్కరా(గేజాకృష్య బభజ్ఞ తిస్యా భగ్లేన చటకాడ్డాని సర్నాణి విశీర్జాని ఆయుశ్ళేషతయా చ చటక" కథమవి (పాళైర్ని వియుక్తా అథ చటకా స్వాజ్గభచ్షాభిభూతా బ్రలాపాన్‌ కుర్వాణా న కిబ్బోత్సు ఖమాససాద

132 పంచతంతే ఆ ఒకానొక అడవిలో పిచ్చుక జంట కానుగుచెట్టువై గూడు కట్టుకొని నివసిస్తూ ఉండేవి ఆంత కొంతకొలం గడువగా వాటికి సంతానం గల్గింవ విమ్మట ఒకనాడు పగటివేళ మదించిన ఒక అడపివనుగు ఎండజే ఆలసినదై సీడకై ఆ కానుగుచెట్టు (కిందికీ వచ్చింది తర్వాత మదాధిక్యంచే విచ్చుకజంట ఉఊండే ఆ చెట్టుకొమ్మను తొండంతో గుంజి విజచివేసింది కొమ్మవిజగతంతో పిచ్చుక గుడ్డు అన్నీ పగిలిపోయాయి. ఆయువు మిగిలిండడంవల్ల పిచ్చుక జంట ఏదొవిధంగా (ప్రాణాలు పోగొట్టుకోలేదు. అప్పుడు ఆ ఆడపిచ్చుక (సుడ్డు వగిలిపోవడంతో దిక్కు తోచక ఏడ్వసాగిండి వీ విధంగానూ కాంతిని పొందలేకపోయింది మూ అతత్రాన్తరే తస్యాస్తాన్‌ ్రలాపా.ఇ్భాత్వా కాష్టకూటో నామ వశ్నే తస్యాః పరమసుహృత్‌ తిద్ధఃఖదుఃఖిత్‌ ౬ భ్యేత్య తామువాచ___ భగవతి కిం వృథా పలాపేనః ఉ కృజ్బ-- శ్లో నష్టం మృతమతిికాన్తం నానుళోచన్తి వజ్జితాః పజ్జితానాళ్ళు మూర్జాణాం విశషాఒయం యతః న్మృతః 868 తథా చ__ బ్లో అళోచ్యానీహ భూతాని యో మూఢస్తాని శొచతీ స దుఃఖే బభతెదు ఖం ద్వావనర్జా నిషేవతే 864 అన్యచ్చ--_ క్లో శ్రేష్మా్యవబాన్థవై ర్ముకం (డేతో భుక్షే యతోఒవళః తేస్మాన్న రోదితన్యం హి క్రియాః కాధ్యాళ్చ ళక్తితఈః 8౭65 ఆ ఇంతలో దాని ఏడుపును _ దానికి మిక్కిరి మితమైన వ్మడంగిపిట్టి (కాష్టకూటం) ఆనే వక్కి వీనీంది దానీ దుఃఖానికీ మిక్కిలి దుఃఖం పోందిందిం నమీవించి దానితో ఇలా అంది= వూజ్యురాలా వ్యర్థంగా ఎందుకు ఏడున్తున్నా వు! పెద్దలన్నారు...- సా నష్షం గురించి మరణంపొండినవానిని గురించి గడచిన నిషయాన్నీ గురించి _ (ఈ మూడింటిని గూర్చి విద్వాంసుల శోకింపరు మూర్చులకు వీద్ధాంనులకు భేదం ఇదియే

మిత ఖేదమ్‌ 188 అలాగే__ఏ మూర్చుడు ఈ (ప్రపంచంలో దుఃఖింపదగని దానినిగూర్చి దు ఖిన్తున్నాడొ. వాడు దు ఖంలో దుఃఖం సొందుతూ రెండు అనర్థాలు అనుభ విస్తున్నాడు మరియూ__(పేతాత్మ (మృతాత్మ) ఇన్షం లేకపోయినా తన బంధువులు విడిచే కఫం కన్నీరు (శ్టేష్మ 1. అకు) పానం చేస్తున్నాడు అందుచే బంధువులు ఏ మా(తం ఏడ్వరాదు పరలోక్యక్రియలు యధాళక్తి చేయాలి మూ చటకా (పాహ-_ అ స్వ్యేతత్‌ పరం దుష్టగజేన మదాన్మమ సన్తానకయః కృతః తద్యది త్వం మమ సుహృతళ్‌నత్త్య సదన్యగజావసదన్య కోఒవి వధోపాయశ్చి న్యత్తామ్‌ యస్యానుష్టానేన మే నన్తతి-నాశదుఃఖమవ సరతి ఉఊక్తల్బు- ల్లో ఆపది యేనావకృతం యేన చ హనితం దకాసు విషమాసు అపకృత్య తయోడభయోః పునంవి జాతం నరం మన్యే 866 అ ఆడ పిచ్చుక (చటక) కలా అందా ఇది (అటులనే ఆగగాక కాని దుష్టగజము మదంతో నా నంతానాన్ని చంపి వేసింది సీవు నాకు నిజమైన మి(త్రుడవైతె ఆ సీచమైన ఏనుగును చంపే ఉపాయం ఏదేని వెదకుము అలాచేస్తే నంతాననాళ దుఃఖం నాకు తొలగుతుంది విజ్ఞులు అన్నారు లాను ఆపదలో ఉండ్రగా ఆపక్షారం చేసినవాడు తాను న౦ంకటమైన అవస్థలో ఉండగా వరివోనం చేసినవాడుఎఅనే ఈ ఇరుప్పరికి కీడు చేసినవానిని (తద్వారా తృ ప్రినందినవానిని) వునర్ణన్మ ఫొందినవోనినిగా నేను తలంచెదను మూ కాష్టకూట ఆహ- భగవతి నత్యమభిహితం భవత్యా ఊక్రబజ్బ- శ్లో స నుహృద్వ్యననే యః స్యాద_న్యజాత్యుదృవోఒపీ నన్‌ వృద్దౌ నర్వోఒపి మిత్రం స్యాత్స ర్వేషామేవ దేహినామ్‌ 86 ల్లో స సుహృద్వ్యననే యః స్యాళ్‌ న వుత్రో యస్తు బుద్ధిమాన్‌ స భృత్యాయో విధేయజ్ఞః సా భార్యా యత్ర నిర్చృతిః 968 తత్పళ్య మే బుద్ధిప్రభావమ్‌ వరం మమావి సుహృద్భూతా వీణారవా నామ

18 పంచతతృలే మక్షికా౬ స్తీ తత్తామాహోయాగబ్బామీ యేన న దురాత్మా దుష్చ్భగజొ వధ్యతే

అ కాష్టకూటుడు అన్నాడు [వంగి విట్ట-ఆంది] -- పూజ్యురాలా సివ్ప సత్యం చెప్పావు విజ్ఞాల అన్నారు.

కడజాతిలో వుట్టినా ఆపదయందు సహాయపడేవాడే మి్యతుడు అనబడును, ఆభివృద్ధి దళలో ఆందరికీ అందరూ మ త్రులుగొనే వ్యవహరిస్తారు

ఆవదలో తోడు నిల్చువాడే మ్మతుడ. భకితో "సీవించెవాడే ప్పుడు, ఏథెయత తెలిసినవాడే సేవకుడు? నఖం.___ఆనందం కిలించేదే భార్య

కనుక నా బుద్ధ్మిప్రభావం (7 క్రి చూడుము కోని నాకునూ మిత్రు ర్నాలెన వీజొరవ ఆనే ఈగ ఉండి. ఆమెను పిలుదుకొనీవస్తోను అరదువల్ద (ఆమె నహాయింతో) ఆ చెడ్డ ఏనుగును చంపవచ్చుకు

మూ అథభాఒసొ చటకయా నహ మక్షికామూసాద్య (ప్రోవాచ. భద్రే మమేష్టేయు చటక కేనచిద్దుష్షగజేన వరాభూతాఒజ్జస్పాటనేన తత్తన్య వధో పాయమనుతిష్టతో మే సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి మక్షికాఒప్యాహ- భద కిముచ్యలేఒ[తవిషయే? ఉ కృజ్చా-

శ్లో వునః (వ్రత్యువకారాయ మి(త్రాణోం (కియతే (ప్రయమ్‌ యత్సునర్మిత్రమిత్రన్య కార్యిం మిజ్ఞైర్న కిం కృతమ్‌ ల6$ సత్యమేతత్‌ వరం మమా౭వి భేకో చేఘనాదో నామ మిత్రం తిక్షతి తమ ప్యోవమాయ యథోచితం కుర్మః ఉక్తణ్య-_ ళ్జా పిత్హైః సాధునమాచారై 8 కాస్త్రజ్టెర్మతికాలిఖిః కథజ్బిన్న వికల్బన్తే విద్వద్భిశ్చిన్తితా నయాః ౭/0

ఆ అంత ఆవి (వడ్రంగి పిట్ట ఆడ పిచ్చుకతోబాటు ఈగవద్దకు పోయి ఇలో చెవ్పందీ._ కళ్యాణి? ఈమె నా మ్యీతురాటైన పిచ్చుక ఒక చెడ్డ ఏనుగు ఈమె. గుద్దను వగులగొట్టి దు ఖం కల్గించింది కనుక దానిని చంపే యత్నంలో ఉండే మాకు సోయర చేయాలి. ఈగ చెప్పింది __. శభమూ ర్రీ, ఈ విషయంతో నోకు ఏమి ఆజ్ఞ ఇన్తున్నోళు? విజ్ఞులు చేప్పారు.

మి ఖేదమ్‌ 185

(లోకంలొ) _పళ్యుపకారభావంతో మి తులకు (ప్రియమైన (ఇష్టమైన) పని చేయబడుతు౦దా (ఆలా అయితే మి్యతతలోని మహత్త్వం ఏముంది?) ఇవ మిత్రమి్యతుల వివయంలో మిశులు చేయరానిది ఏముంది? (ఏదైనా కప్పక చేయాలి 1

కొని నాకూ మేఘనాఖుడు అనే మితమైన కప్ప గలదు. అతన్నిగూడ విలిచి తగినట్లు చేయువము. వఏీతిజ్జుల చెప్పారు.

తన మేఎ కోరేవారు నదాచారులు ఇాస్త్రవేత్రలు (సకిఠ వంతులు ఖ్రానులు ఆయినపారు ఆటోచించిచేసే నీతిమ నల్లాలు వివలంగావు

మూ అథతే శ్రయోఒపి గత్వా మేఘనాదస్యా(గే నమ న్తం వృత్తా న్తప నివేద్య తస్థుః అథ న (పోవాచ- కియన్మాతోఒసొ వరాకో గజో మవ జనన్య కువితస్యా_[గే తన్మదీయో మనః కర్తవ్యః మక్షికే త్వం గళ్వా మధ్యాహ్ననమయే తన్య మడోద్ధతన్య గజన్య కత్డే వీణారవసదృుశం శబ్దం కురుయేనన శవణసుఖలాలసో నిమీలితనయనో భవళి తతళ్చ కాష్టకూట చజ్బానస్ఫొటితనయనో=.స్టీభూత నృషార్లో మమ గర్హతటాాశితన్య నపరికరిన్మ శబ్దం _కుత్వా జలాశయం మళ్వా సమభ్యేతి తళ గ్నర్హమాసాద్య వతిష్కతి వబ్బత్వ౦ యాసృతి వేతి ఏవం సనమవాయిః కరృవ్యో యథా శేరసారనం భవతి చా

| అ పిమ్మట ఆ మూడూ మేఘనాఖథుని ఎదుటికిపటోయి. విషయరి అంతా

చెలిపి కూర్చున్నాయి _ అప్పడు ఆతడు (మేఘనాఖుడ్రు ఇలా నొక్కి. చెప్పాడు. కోవం పొందిన ఈ మవాజనం (1పాణినముదాయిన ముందు ఈ కుదమైన ఏనుగు ఎంత? కనుక నా ఆలోచన (ప్రకారం చేయండి. ఓ ఈగా! నీవు మధ్యాహ్నవేళ మదశర్వితుడై న ఆ ఏనుగు వద్దకు పొమ్ము_ఎఅతని చెవీలో వీణానోవంవచలె నుధుర మైన శబ్దం ఆలాపీంచుచు శ వణసుభాసక్తుడై అతడు శన్నులు మూసికొనును అప్పుడు కాష్టకూటుడుపోయి ఆతని కన్నలు పీకాలి ( పెకలింబాలి) పిమ్మట అతడు గుడ్డివాడు అయి తాహళివే బాధితుడు ఆవుకాడు ఆ నమయంళో నేను పరివార

186 పంచతం(తే నమేతంగా (బురద్శు గుంటివద్ద బెక బెక్‌ అరుసాను- దానిని విని అతడు. చెరువుగా తలంచి వస్తాడు.__(బురద) గుంటలోవడి కూరుకుపోతాడు- మరణిస్తాడు ఇలా అంతా కలిసి (నేర్పుగా చేస్తే పగ తీర్చుకోవచ్చును

మూ అథ తథానుష్షితే నస మదశజో మక కాగేయసుథాన్నిమీలిత నేతః కాష్టకూటహృతచక్షుర్మ ధ్యాహ్ననమయే (థామ్యన్మజ్జూకశద్దానుసాకి గచ్చన్మహాన్తం గరమాసాద్య పతితో మృతశ్చ అతోఒహం బవీమి- చటకా. కాష్టకూటేన- ఇతి

ఆ అంత అలాగే చేయగా ఈగ-గానంచె వనుగు ఆనందంతో కన్నులు మూఘకొంది అవ్వుడు వ్మడంగిపిట్ల దాని కిన్నులు పీకివేసింది మధ్యావ్నం కొవడంతో ఏనుగు దప్పికగొంది శీట్‌క్తై ఇటునటు తిరుగుచు కప్పల ఆరుపులువింద్రి. ఆ శద్దాన్ని ఆనుసరింబప్రోయి (బురద, సంటలో పడింది చచ్చింది అందుచే నేను (టెట్టిభి) చెప్పుచున్నాను__. చటకా కాష్టకూటేవ _(పిచ్చుక వ్యడంగి పిట్ట ఇత్యాది

మూ టిట్టిభ ఆహ- భదే వవం భవతు సుహృద్వర్గనముదా యేన నహ నముద్రం శోషయిష్యామి ఇతి నిశ్చిత్య బకసారనమయూరా దీన్‌ నమాహూయ ప్రోవాచ. భోః పరాభూతోఒహం నమ్మదేణాజ్జకాష హారేణ తచ్చిన్యృతామన్య కోషణోపాయః తే సమ్మ న్ష్ర్య 'పోచుః- ఆశక్షా వయం నమ్ముదళోషణీ తత్కిం వృథా (పయాపేన? ఉక్తజ్బ--

శ్లో అబలః (ప్రోన్నతం శ్యతుం యో యాతి మదమోహితః యుద్ధార్ధం న నివ_ర్రెత శీర్ణ దన్తో గజో యధా _ ల తదన్మాకం స్వామీ వైనరేయోస్తి తస్కై నర్వవే.తత్పరిభవస్థానం నివేద్యతామ్మ్‌ యేన నస్వణాతిపరిభవకువితో వైరానృణ్యం గచ్చతి అథవా&క్రావలేవం కరిష్యతి తథాపి నాస్తి వో దుఃఖమ్‌. ఉక్తళ్చు- శ్లొ సుహృది నిరన్తరచిత్తే గుణవతి భృత్కేఒనువర్తిని కల్మక్రే స్వామిని శ క్రిసమేతే నివేద్య దు ఖం సుఖీ భవతి లి

తద్యామో వైనజేయనకాశం యతోఒసావస్మాకం స్వామీ .

మ్మతఖేదమ్‌ ని?

అ మగతీతున చెప్పింది -'కళ్యుటి ఇలాగే అగుగాక మ్యుత్రవర్గ నము చాయంతో కలిసి సము(దుని ఇంకింప జేస్తాను 9 ఇలా నిశ్చయించి కొంగలు బెగ్గురు పక్షులు నెమష్లు మొదలై నవాటిని పిలిచి చెప్పింది. ఓ మి్యతులారా (గుడ్డను అపవ రించి సము(దుడు దుఃఖం గళ్ళీించాడు అందుచే ఇతనిన్ని శుష్కింపజేసే ఉపాయం ఆలోచించండి. వారు పరస్పరం ఆలోచనవేని ఇలా అన్నారు... సముదదాన్ని మనం సష్కింవజేసే శక్తి మనకు లేదు. వ్యర్థంగా (ప్రయాన ఎందులకు! వెద్దలో

బ-హీనుడు మద్మభాంతుడై మిక్కిలి ఉన్నతుడ్షైన ళష్యతువుతో యుద్ధం బ్రేయపోయినచో కొరలు ఊడిన వన.గువలి ఆవమానంతో తిరిగివసాడు

అందువల్ల మన (పఖటువు గరుత్మంతుడు ఉన్నాడు, అతసికి ఈ దుఃఖ విషయం ఆంతా నివేదించాలి. తన చొతికి గల్గిన అవమానంచే కోనం పొంది ఆతడు చగతీర్చగలడు అలా కాక్‌ ఈ చిషయంలో (అతడ) అభిమానవడినా దుఖం లేదు. విజుల ఇలా అన్నారు.

షా ప.

అభిన్న హృదయుడైన మిషతునితో గుణవంశుడైన నేవకునితో. అనన చించే భార్యతో ఐలవంతుడైన (పళవుతో- తన కష్టం తెఎవుకొని ప్రాణి దు ఖోప శాంతి (సుఖం) పొండును

కనుక మన (పళువైన ఇరు డుస్పి వద్దకు ప్లోదాం?

చూ తథాఒనుస్టితే నర్వే తే వకిణో విషజ్ఞవదనా బాస్సవూరిత దృశో వై నతేయనకాశ మాసాద్య కఠరుణన్వ రేణ పూత్కర్తుమారబ్ధాః- అహో అ(బహ్య శ్యమ్మబహ్మణ్యమ్‌ అధునా నదాచారనృ టిట్టిభన్య థగవ$8ి నాథే నతి నము(దేణాజ్జానృపహృతాని తత్ర్రణష్టమధునా పక్షికులమ్‌ అన్యేఒవ్‌ి 'స్వేచ్చయా సముదేణ వ్యాపొదయిష్య న్తే ఉ_క్రజ్బు =

శ్లో క్వ కస్య కర్మ నంవీత్య కరోత్యన్యోవి గర్శ్‌తమ్‌ గతానుగతికో లోకో న లోకః పొరమార్థికః లకి ఆ అలా చేయదలంచినవ్నై పషుఐన్నీ చిబాద ముఖంగలనై ఎ కన్నులలో

188 పంచతంతే సరు నిండగా గరుడుని చేరాయి ఆర్త స్వరంతో నిట్టార్చులు విడుస్తూ ఇలా విల వింప సాగాయి. అయ్యో రక్షింపుము రక్కింపుము భగవానుడైన తాను ప్రభ్ళువై ఉండగా సద్వర్తనుడైన ఈ టెట్టిభం (గడ్డను సమ్ముదుడు అపహరించాడు కనుక నేడు వక్షికులం నశించింది. ఇతరి పక్షులను గూడ సమ్మదుడు స్వేచ్చగా నంవా రిసాడు విజ్ఞులు చెప్పారు. ఒకచోట ఒకడు చెడుపనిని చేయుట చూచి ఇతరుడును అలాగే చేస్తాడు ఇలా లోకం గొత్జెదాయిట్‌ వంటిది (గతాను గతికం) నత్యం (గహించి (ప్రవరిల్లదు. శ్లో బాటు-తస్కర _దుర్వృుత్తై న్తఠా సాహసికాదిభిః వీడ్యమానాః (ప్రజా రజ్యాః కటు-చ్చద్మాదిభి_స్తధా రతీ అఆ ముఖనుతి చేసేవారు- దొంగలు దుష్ప్రవర్తనులు సాహనికుల = కఠిన హృదయులు వంచకులుం ఇత్యాదుల బాధలనుండి (పజలను (పళువు రత్మించాలి ఫ్లో (వ్రజానాం ధర్మషడ్భాగో రాజ్ఞో భవతి రకితుః ఆధర్మాదని షడ్భా జాయకేయోన రక్షతి లక్‌ ఆ (పశా రషకుడైన (పభువునకు వజల భర్మంలో ఆరవ భాగం లకి నుంది+ (ఆలాగే ఆరకృకుడై న ప్రభ వునకు (వజల ఆధర్మంలో -ఆరవఖాగం చెందుతుంది శ్లో వ్రణాపీడనసనాపాత్‌ నముద్భూతొ హుతాశనః రాజ్ఞః [శీయం కులం ప్రాణాన్‌ నాదగా వినివ రతే. రి76 షా భి యల అ, పీడిళ్సపజల నంతాపంనుండి వుట్టిన అగ్నిః రాజు నంపదను కులాన్ని (తుదకు (పాణాలను చహింపక చల్లారదు ళో దాజా పిన్ధురబన్థూనాం రాజా చమరచవషామ్‌ రాజూ వీతా చ మాతా చ నర్వేషాం న్యాయవ _ర్రినామ్‌. ల్‌ అ ,ప్రక్రువే బంధురహితులకు బంధువు (గుడ్డివారికి కన్ను అగును న్యాయంగా [(వ్రవర్తిల్లే (పజల కందరకు తండ్రియు తల్గియు వభ వే, శ్లో ఫలార్టీ పార్పివో లోకాన్‌ పాలయేద్యత్న మాస్టితః ళా థి థి అ దానమానాదితోయేన మాలాకారోఒజ్కురానివ. [న

మి(త్రభేదమ్‌ 189 ఆ ఫంార్ధిలైన తోటమాలి (వయత్నపూర్వకంగా నీరుపోయడం మొద లైన పకులచే మొక్కలను పెంచునట్టు ఫలార్థియైన భు పాలుడు దాననన్మానాదికంచే (ప్రజలను (శద్ధవహించి పాలించాలి శ్లో యథా వీజాజ్కూరః సూత్మః (వ్రయత్నేనాభిరక్షితః ఫల్న్మపదో భవేత్కాలే తద్వల్ల్‌ కః సురత్నితః 879 అ వీజంనుండి వచ్చిన మొక్క చిన్నదైనా (పయత్న పూర్వకంగా రఓతమై (వృషమైన) కాలమున ఫలాలను ఇచ్చునట్లు నురశ్నీతులై న (వ్రజలును నమ యానికి ఫల[(వదులు అగుదురు శ్లో హిరణ్యధాన్యరత్నాని యానాని వివిధాని చ తథాఒన్యదవి యక్కీబ్బిత్‌ 'ప్రజాఖ్యః స్యాన్న్ఫృవన్య తత్‌ 880 అ ఐంగారం ధాన్యం రత్నాలు అళ్యాది వివిధవాహనాలు = అలాగే (ప్రభువు వద్ద ఉండే నమస్తం (ప్రజల నుండి అలభించినవియె + మూ అధైవం గరుడః నమాకర్ణ్య తద్దుఃఖదుఃభితః కోపావిష్టః వ్యచి న్హయత్‌ ఆహో సత్యము కృమేతై:ః వక్షిభిః ఉదద్య గత్వా తం నము[దం శోషయామః ఏవం చిశ్త్రయత_న్తన్య విష్ణదూతః సమాగత్యాహ-- ఖో గడ త్మన్‌ భగవతా నారాయణేనాహం తవ పార్మ్వే (పేషితః దేవకార్యాయ ఠగ వానమరావత్యాం యాస్యతీతి తత్సత్వరమాగమశ్రతామ్‌ త(్భుక్వా గడడః సాభిమానం (ప్రాహ ఖో దూత కిం మయా కుభృత్మేన భగవోన్‌ కఠివ్యతి? తద్గత్వా తం వద యదన్యో భృత్యా వాహనాయాన్మ స్థానే (శీయళామ్‌ మదీయో నమస్కారో వాచ్యో భగవతః ఉక్తం చ- శ్లో యో న వొత్తి గుజాన్‌ యన న తం సేవేత వజ్ఞతః నహి తస్మాత్‌ ఫలం కిఖ్బీత్‌ సుకృష్ణాదూవరాదివ వ! ఆ అంత గరుడుడు ఇలా విని ఆ వక్సులదుఃఖంచే దుఃఖితుడై ఇట్లు తలంచదాడుం ఆహా ఈ సక్షులు నత్యం చెప్పాయి అందుచే ఇప్పుడు పోయి ఆ నమ్ముదుణ్ణి ఎండిపోయేటట్లు శేస్తాను. ఈవిధంగా అతడు తలంచుచుండగా

190 పంచతం౦ (జే విష్ణుదూత వచ్చి ఇళా చెప్పాడు. ఓ గరుడుడా భగవానుడైన నారాయణుడు నన్ను నీవద్దకు పంపాడు దేవతలపనిమీద భగవానుడు అమరావతికి (దేవనగరం) పోయె దయ కనుక త్వరగా రమ్ము దానిన విని గరుత్మంతుడు అభిమానంతో అన్నాడు. “ఓ దూతా నాపంటి చెడ్డ సేవకునిచే భగవానుడు ఏమి చేస్తాడు? అందుచే వేరొక సేవ కుని నాకు ఇదులుగా వాహనంగా చేసుకొనుడు అని పోయి భగవానునితో చెప్పుము భగవానునికి నా నమస్కారములు తెలుపుము. విజ్ఞులు అన్నారు.

సీతికాస్త్ర పండితుడైన సేవకుని సేవకుల గుణాలను (గ్రహింపజాలని (వ్రభువును నేవింపరాదు. చవిటి నేలలో చేసిన చక్కటి వ్యవసాయంవలె ఆ సేవవల్ల ఏమీ ఉపయోగం లేదు

మూ దూత ఆహ-_. భో వైనజేయ కదాచిదప భగవంతం తి త్వయా నైతదభిహితమీదృక్‌ తత్మథయ కిం డే భగవతా ఒపమానస్థానం కృతమ్‌ ? గరుడ ఆహ. భగవదాశయభూతేశ నము దేణాన్మట్టిట్టిభాజ్ఞాన్యవ హృతాని తద్యదో తన్య నిగ్రహం న కరోతి తదహం భగవతో న భృత్య ఇత్యేష నిశ్చయ న్వ్యయా వాచ్యః తద్దు్రుతతరం గత్వా భవతా భగవతః సమీపే వక్తవ్యమ్‌

అ దూత అన్నాడు. ఓ వినతానందనా సివు ఒకనాడును భగవానుని గూర్చి ఈ విధంగా మాట్లాతలేదు _ కనుక భగవానునిచే నీకు గల్గిన ఆవమానం ఏమిటో తెల్చుము... గరుడుడు చెప్పాడు- భగవానునికి ఆశయమైన నము(ధ్రుడు ఈ టిట్టిభపక్షి (గుడ్లను అపహరించాడు అందుకు ఆతన్ని భగవానుడు శిక్షింపనిచొ నేను భగవానుని సేవకుకను గాను ఇది నా నిళ్ళయం అని చెప్పాలి. కనుక తొము మిక్కిలి త్వరగా పోయి భగవానునికి (ఈ విషయం) చెప్పండి

మూ ఆథ దూతముఖేన [వ్రణయకువితం వై నతేయం విజ్ఞాయ థగ వొంళ్చిన్త్హయామాన.. అహో స్థానే కోపో వైనతేయన్య తత్స్వ్వయమేవ గత్వా సమ్మానవురస్పరం తమానయామి ఊఉ కం చ-

ణ్డ భక్తం ళక్తం కులీనబ్బ న భృత్యమవమానయేత్‌ వుత్రవల్హాలయేన్నిత్యం య ఇచ్చేషచ్చియమాత్మనః ల8ికి

మిత ఖేదమ్‌ 191

అన్యచ్చ--

ల్లో రాజా తుష్టో హి భృత్సానామర్థమ్మాత్రం [1వయచ్చతి లేతు సమ్మానితా స్తన్య ప్రాజె రవ్వ్యుపకుర్వతే 889

ఇత్యేవం సమ్చధార్య రుక్కపురే వై నతేయనకాళశం నత్వరమగమళ్‌

ఆ అవ్హుడం దూత ద్వారాం గరుడుడు (పణయి కోపంతో ఉన్నాడు = అని తెలిసికొని ఇలా తలంచాడు- ఆహా గరుడుని కోపము సముచితమే కనుక న్వయంగా పోతాను గౌరవపూర్వకంగా ఆతిన్ని తీసికొని వస్తాను విజ్ఞులిలా అన్నారుట

తనకు సంపదను గోరే _వభువెవ్వడూ- భక్తడూ నమర్జుడూ నత్కులీ నుడూ అయిన సేవకుని అవమానింపరాదు వుునివలె లాలించాలి

మరియూ. రాజు నంతోషిస్తే "సేవకులకు ధనం మా(తం ఇస్తాడు కాని ఆ సేవకులు నన్మానితులై తమ (ప్రాణాలు ఒడ్డి ఉపక రిస్తారు

ఇలా నిశ్చయించి రుక్మపురానికి (గరుత నగరానికి గరుడుని వద్దకు త్వరగా వెళ్లాడు

మూ వై నతేయోఒవి గృహాగతం భగవన్తమవలోక్య (త్రపాఒధో ముఖః (ప్రణమ్యోవాచ-_. భగవన్‌ త్వదాశ్రయోన్మ త్తేన నము(ద్రేణ మను భృత్యస్యాణ్దాన్యవహృత్య మమాపమానో విహితః ఫరం భగవల్టజ్ఞయా మయా విలమ్బితమ్‌ నో చేడేనమహంమ ద్యైవ స్థలాన్తరం నయామి యతః స్వామి భయాచ్చునకోవరి [ప్రవారో న దీయతే ఊక్తజ్బ-

ల్లో యేన స్యాల్లఘుతా వాథ పీడా చిత్తే (వభోః క్వచిత్‌ (పాజత్యాగేఒప్‌ తత్కర్మ న కుర్యాత్‌ కుల సేవకః 884

అ వైనతేయడును (గరుడుడున్వు ఇంటికి వచ్చిన భగవానుని చూదాడు- సిగ్గుతో తలవంబాడు (ప్రణమిల్లి ఇలా వల్కాడు __.. దేవా తమ ఆ[యంచే నము |ద్రుడు గర్వోన్మళత్తుడై నా సేవకుని [గుడ్డను అపవారించి నాకు అవమానం చేళాడు అయినా భగవానుని యెడల నంకోచంచే నేను ఆలస్యం చేశాను లేనిచో నేను ఇప్పుడే

క0ల పంచతం।తే ఇతన్ని మజోకచోటికీ చేర్చేవొడను యజమానునీ భయంతో (అతన్సీ కుక్కను గూడ కొట్టరు గడా? విజ్ఞులు అన్నారు.

ఏ కార్యంచే _పటువునకు గోరవభంగంగానీ వీబారంగానీ కల్గుతుందో- ఆలాంటి కార్యాన్ని కుల్మకమాగత సేవకుడు [పాణాపాయ స్టితలొనూ చేయరాదు

మూ త్యృత్వా భగవానాహ_ భో వైనతేయ సత్యమఖభిహితం భవతొ ఉ కృళ్చు

క్లో భృత్యాపరాధజో దజ్ఞః స్వామినో జాయతే యతః తేన లజ్జోఒవి తన్యోళ్టా న భృతృస్య తథా పునః తి8ి5్‌

ళదాగచ్చ యేనాజ్ఞాని సముదాదాదాయ టిట్టీభం నమావయావః ఆఅమరావతీం చ గబ్బావః

ఆ దానినీ విని భగవానుడు అన్నాడు... ఓ వై నతేయా విక నత్యం ప్‌ల్కావు ఏట్ఞాలు ఆన్నారు.

సేవకుడు తప్పుచేస్తే దానికి శిక్షను (వ్రభువు అనుభవింపవలనివన్తు౦ది ఆ తోప్పువలన గళ్లే అవమానం (వభవునకు ఉన్నంతగా సేవకునీకి ఉండదు

అందువబ్ద రమ్ము ఆ [గుద్దు సముదువ౨ చండి తీసికొని టిట్టిభాన్ని షధొర్చుళ్తొన్సు . ఆమభోవతికినీ పోగము

• మ్ల శథాఒనుస్టితే నమ్ముదో భగవతో సీర్భుళ్స్యా౬ గ్నేయం ఖ్‌రం

నస్టాయాభిహిఈ _ భో దురాత్మన్‌ . డీయస్తాం టిట్టిభాణ్జాని నో చేత్‌ _స్థలతాం త్వాం నమామి తతః సము్యద్రేణ సభయేన టిట్టిభాజ్హానీ తోని (వ్రదత్తాని టిట్టిఖేనావి థొార్యామైై సకుర్చితాని అత్‌ పాం (బవీమి-- శ్శతోర్చ్భులమనవి కాయ ఇతి తస్మొత్సుడషేణాద్యమా న త్యాజ్యః

అ అట్టుల చేసిన మీదట భగవానుడు అగ్నేయాన్ర్రం వెక్కబెట్టి సము (యజ్జీ బేదర్‌న్తో ఇలో బెప్పాడ.- ఓరీ దురాత్మా లీతున టిట్టిభం) (గుడ్డు ఇమ్ము లేసచో నీన్ను (మరు) భూమిగా చేస్తాను అప్పుము సము దుదు భయవడి టిట్టిభం గగుడ్డు తెచ్చి ఇచ్చాడు టిట్టిభము వాటిస్‌ భారసకు సమర్చించింది. అందుచే జేను

మితఖేదిమ్‌ 189 (దమనకుదను) ఇవ్చుచున్నాను= "ళ (తోర్బలమవిజ్ఞాయ ఎ(శ్మళువు బలం తెలియక) ఇత్యాది కనుక పురుషుడు (వయత్నంవీకవాదు న్‌

నూ తదాకర్ష్య సజ్జీవక_న్తవేవం భూయోఒవి వషవచ్చ- భో మిత్ర కథం డ్జేయో మయా౬సొ దుష్టబుద్ధిరితి ఇయ్తం కాలం యావదు త్తరోత్తర 'స్నేహేన 1పసాదేన చాహం దృష్టః ని కదాచి_త్తద్వికృళిరష్టా తత్కళ్యళాం యేనాహమాత్మరవార్థం తద్వేధాయోద్యమం కరోమి ,

అ దాసిని విని నరిజీవకుడు వరలా ఇలా ఆడిగాడు. ఓ మి తమా అతడు. చెడుబుడ్ధితో ఊన్నాడ్‌ ఆని నేని ఎలా (గిహంచాలో. ఇంతకొజం డినదినం (సవర్హమాన "'స్నిహంతో అన్యుగహంతో చన్ను అతడు చూచాడు. ఒకనాడును ఛేదభావం కనబడలేదు. అందుచే తెలువుషు= ఏ విధంగా ఆత్మరడణకై అతన్ని చంపే (పయత్నం చేస్తాను?

మూ దమనక ఆహ- ఛద్ర కిము జ్ఞేయమ్‌ ఏష తే (పత్యయః యది రక్షన్మేతన్రిశిఖాం (భుకుటిం దధానః నృకృణీ వధిలెలిహన్‌ త్వాం చృష్ప్వా భవతి తద్దుస్ట బుద్ధిః అన్యథ్నా సుప్రసాదశ్చేశి తదాజ్ఞాపయ మాం స్వా్యశ్రయం (పతి గచ్చామి త్వయా చ యథాఒయం మన్రభేదో న థవతి తథా కార్యమ్‌్‌ యది నిశాముఖం (ప్రావ్మ గ నుం ళక్నోషి తద్దేళత్యాగః కార్యః యతః_

ల్లో త్యజేదేకం కులస్యార్ధి (్రామస్యాశ్థె కులం త్యజేత్‌

₹ామం జనపదస్యాగ్థై స్వాళ్మాస్డె పృథివీం త్యజేత్‌ శ శై ఆపదర్డే ధనం రక్మేద్దారాన్‌ రక్నేద్ధనైై రపి

ఆత్మానం సతతం రషేద్దార్తెరవి ధనైరపి, శిరో

అ దమనకుడు చెప్పాడు = శుభమూ శ్రి ఇందులో చెలియదగింది విమంది? నిన్న చూడగానే కన్నులు ఏట్దగాజేసి కనుబొమ్మలు పెనవేసి పెదవులు (నాల్కతో ) నొక్కుతూ ఉండెనేని దుష్టబుద్ది ఆనియ్యి అలా కానిచో (పనన్నుడు అనియు సీవు నిళ్చయించుకొనుము. నాకు సెలవు ఇమ్ము- గా నివానం పోయెడ

19త్తీ పంచతంకే ఈ రహస్యం బయటెకి పొక్కనట్టుగా మీరు (వవ క్రిల్లాలి పోవడానికి శక్వడవై, నచో నంధ్యా-నమయంలో ఈదేళం విడువండి-ఏలననగా (పెద్దలు అన్నార్యు- కులన్నేమానికై ఒక వ్యక్తినీ (గాను ష్మేమానిక్తై ఒక కులార్నీ దెళ చేమాని కై ఒక (గామాన్నీ తన రషణక్తై నివాసభూమిని వదలి వేయాలి ఆపథలో ఉపయోగానిక్తై ధనాన్ని రక్కీంచాలి ధనం వ్యయంచేసి ఆయినా భార్యను రక్షించాలి. భార్యను ధనాన్ని ఫణంగాజేసి అయినా తనను నిత్యం రళ్షీంచుకో వాలి మూ బలవతాఒభిళూతన్య విదేశగమనం తదన్మువవేళో వా సీఈ, తద్దేశత్యాగః కార్యః అథవాఒఒత్మా సామాదిభిరుపాయైం భికణీయః ఉక్రజ్బుం ళో అవి ప్యుతకలత్హైర్వా (ప్రాణాన్‌ రషేక పణ్జితః విద్యమానై ర్యత సైః స్యాత్‌ సర్వం భూయో౭ఒపి దేహినామ్‌, 868 తథాచ- ళో యేన కేనాప్యుపాయేన శుభేనావ్కశుభేన వా ఉద్ధరేద్టీనమాత్మానం నమర్జో ధర్మమాచరేత్‌ ల9ి శ్లో యో మాయాం కురుతే మూఢః (ప్రాణత్యాగే ధనాదిషు తన్య (ప్రాణాః (ప్రణళ్యన్తి తైర్న ప్టైర్నష్టమేవ తత్‌ 890 ఏవమభిధాయ దమనకః కరటకనకాశ మగ మత్‌ అ బలనంతునిచే ఆభిభూళునికి (ఆ।క్రాంతునకు-అవమ నితునకు పర దేశం వెళ్లడం..లేదా అతనికి లోబడి ఉండడం సతి అందువల ఇప్పుడు దేశం పదలకమే శుభం అలా కొనిచో సామాది ఉపాయాలచే ఆత్మరష్షణ చేనకొనాలి విజ్ఞులు చెప్పారు... రాజనీతి పుడీశుడైనవాడు భార్యాపుుతులను వదలియైనా [పాణాలన్కు రత్మించుకొనాలి (పాణాట ఉన్నచో మరలా వాటిని పొందవచ్చును అవదలో ఉండేవాడు ఏదో ఒక ఉపాయం-ఆది మంచిదైై నా చెడ్డది ఆయినా ఆచరించి అత్మరక్షణ చేసికొనాలి మరల నమర్థుడై ధర్మం ఆచరింవవచ్చును

మీత్రభెదక్‌ ఇల్టిల్ట్‌ ఎవడు మూస్హుడె (ప్రాణాలు పోవుచున్నా రసొదీక౦పై మమతసు(మాయను) ఊంచుకొనునో వానికి [పాణాలు పోతాయి అని పోగానే ధనాదికం నళించినల్లే (తనవెంట ఏదీరొడు ) ఇలా వలికి దమనకుడు కరటక నివచ్దకు పోయాడు మూ కరటకోజవి తమాయా న్హం దృష్ట్వా (పోహచఒ భద కిం కృతం త్యతభవతా! దమనక ఆహ- చుయా శావన్నీతిబవీజనిర్వావణం కృతమ్‌ పరళతొో దైవవిహితాయత్తమ్‌, ఉక్తళ్బ ల్లో పరాజ్ముఖేఒపి దై వేఒత్ర కృత్యం కార్యం వివశ్చితా ఆత్మ వోషవినాళాయ న్వచిత్తస్తమృనాయ చ చ] తథా చ- శ్లో ఉద్య్భోగినం పురషసీంహముపైతి లక్ష్మీః దైవం హి థైవమీళి కాపుడషా వదన్తీ దైవం నిహత్య కురు పొకుషమాత్మళ క్యా యత్నే కృతే యడిన సిద్ధ్యతి కోఒ౬[త దోషః క్రై అ కరటకుడు వచ్చే అతనిని (దమనకుని) చూచి ఇలా అన్నాడు... కభమూ ర్తి పూజ్యులైన తోము ఏమి చేశాడ * దమనకుడు చెప్పాడ.- నేను( భేద) సీతి.వీజాలకు నొటానము ఆ వైన డై వాథీనం ॥ విజ్ఞుల తెలిపారు విద్వుంసుడై నవాడు దైవం (పతికూలంగా ఉన్నా? తన చోషాలను లొల గించుకోనేండుకు తన మనస్సుకు చైర్యం గల్లేందుకు చేయదగిన పనిచి చేయాలి అటులన్సే (ప్రీయత్నపరుడైన పురుషశేత్టుని వద్దకు విజయలక్ష్మి వన్హుంది భాగ్యం ఫాగ్యం- అని పిజికివారు అంటారు? భాగ్యాన్ని (అదృష్టాన్ని ) తఅలసక యథా శ_క్రి పురుమెర్దొనికి యత్నెంచాలి. [ప్రయత్శించినా కార్యం సిద్ధింపంచో అందు మన దోషం ఎెము9వి! మూ కరటక ఆహ్‌... తత్కిధయ కీదృక్‌ త్వయా నీతిబీజం నీర్వాపీ ఈమ్‌ , సోజ్ముబవీత్‌.. మయాఒచ్చోన్యం తాభ్యాం మిథ్యా(ప్రజల్బనేన భేద న్తకొ

[96 పంచతంతే విహితో యథా భూయా౭౬పి మన్హ్రయ స్హావేకస్టానస్థతా న (ద్రత్యసి = కరటక అఆహ- అహో న యుక్తం భవతా విహితం యత్పంస్పరం తా న్నేహార్డు హృదియౌ సుథాశ్రయౌొ కోవసాగతే (ప్రకిప్తా ఉక్తణ్ఫు- శో అవిరుద్దం సుఖనం యో దుఃఖమారే నియోజయేత్‌ కల్ప థా ఖా లి జన్మజన్మా న్తరం దుఃఖభీస నరః స్యాదనంశయవ్‌ 808 ఆపరం త్వం యద్భేదమ్మాత్రేణావి హృష్ట స్తదవృయుక్తమ్‌ యతః సర్వోఒవి జనో విరూపకరణే నమర్డో భవతి నోపకర్తుమ్‌ ఉ క్తజ్బు- శ్హో ఘాతయితుమేవ నీచః పరకార్యం వేత్తిన థసారయితుమ్‌ వాతయితుమస్తి శ క్షి ర్యాయోర్వ్యృతం న చొాన్నమితుమ్‌. లలిడ్సీ ఆ కరటకుడు అన్నాడు- నీవు ఏలాటి (భేద) నీతి వీజం నాటావో, ఆది తెలుపుము. అతడు (దమనకుడు) చెప్పాడు- నేను ఒకరిమీద ఒకరికి అనత్యవాక్కుల ద్వారా భేదం (నాటాను) నృష్టిండాను ఇక మరలా వారిరువురు ఒక చోట కూర్చుండి ఆలోచన చేయడం సీవు చూడవ కరటకుడు అన్నాడు=* అయ్యో నీవు చేసినది మంచిపన్లిగాదు వరన్పరం న్నే హార్ద్రుహృదయులు, సుఖనిలయులూ ఆయిన వారిళువురిసీ కోపనమ్ముదంలో వడ వేళావు జ్ఞానులు ఇలా అన్నారు తనకు విరోధికానివాడూ సుఖంగా ఉండేవాడూ అయిన మానవుస్తి ఎవడు దు థిమార్గంలో (వవేళపెట్టనో ఆ మానవుడు జన్మజన్మాంతరాలు దుఃఖం అనుభ విసాడ్రు నందేహంభలేదు మరీయు నీవు (ఇరువురు మ్మ్‌తులలో) భేదం గల్లించడంచేతనే నంత షిస్తున్నావు ఆదియ సముచితంగాదు- వలనన-విరోధం గల్గించడంలో అందరూ నమర్థుల్వే ఉపకారం చేయడానికి పని కిరారు విజ్ఞాలు అన్నారులా నీచుడు పరుల పనిని చెడగొట్టడం మ్మాత్రం ఎరుగును చక్కదిద్దడం బేయిలేడు, వాయువు వృషాన్ని వడగొట్ట గలదు నిలబెట్టడం చేయలేదు మూ డమనక ఆహ. అనభిజ్ఞో భవాన్‌ సీతికాస్తన్యం లేనైతద్‌ (బ్రవీషి ఉక్తజ్చా యతః

మి[త భేదమ్‌ 197 శా జాతమాత్రం న యః శత్రుం వ్యాధిం చ (వళమం నయేళ్‌ మహాబలోఒవి తేన్హైవ వృద్ధిం పొవ్యన హన్యతే 895 తచ్చ్యతుభూతి౬యమస్మాకం మ చ్రీవదావహరణాత్‌ ఉక్తజ్బు-- శ్లో వితృవైతామహం స్థానం యో యస్యా్యత్ర జిగీషతే స తస్య నహజః శ్యతురుచ్చేద్యోఒవి నియే సిత 89కి అ దమనకుడు అన్నాడు-తమకు రాజనీతి కాస్త్రం తెలియదు అందుచే ఇలా వల్కుచున్నారు విజ్ఞులు చెప్పారు-- వుట్టగానే శృతువునుగొని వ్యాధినిగాని ఎవడు ఆణచి వేయడో వాడు ఎంత బలవంతుడై నా వృద్ధినందిన ఆ._ళ _తు-రోగాలవల్ప మరణిస్తాడు " అందువల్ల ఈ నంజ్లీవకుడు మన మం తిఎదివిని హరించషంతో మనకు శ_తువయ్యాడు పెద్దలు అం ర ఎవని తంగడి తాతలకాటి స్టానాన్ని ఎవడు హరింపదలుస్తాడో వాడు అకనికి నహజ ళృతువు వాదు (తన) మేలుకోరేవాడైనా ఛేవంపదెగిన వాడు అగును మూ తన్మయా న ఉదాసీనతయా సమానీతో౬ఒభయ్యప్రదానేన యావ త్రావదహమవి తేన సాచివ్యాత్‌ (పచ్చావితః అథవా సాధ్విదముచ్యలే..__. శ్లో దద్యాత్సాధుర్యది నిజవవే దుర్దనాయ (వ్రవేశం తన్నాశాయ (వ్రభవతి తతో వాఖ్బమానః న్వయం న తస్మాద్దేయో వివలమతిభిర్నావకాశళో ఒధమానాం జారో౬పి స్యాత్‌ గృహపతిరితి శ్రూయతే వాక్యతోఒతక్ర 97 అ నేను మొదట) రాగద్వేషరపితంగా ఉదాసీనతతో) అతనికి అభయదానం ఇచ్చి తెచ్చాను కాని గీడు వెంటనే అతడు నన్ను మర్శితివదవినుండి తొలగించాడు పెద్దలు ఈ వివయం చక్కగా చెప్పారు. ఎవడేని నజ్జనుడు తిన స్టానంలో దుర్దనునికి (ప్రవేళం గల్గిస్తే ఆ దుర్దడు అతని ((నజ్జపని స్టానంగోరువా. ఆతనిని (నజ్జనని) నాళశముజేయ నమర్థుడు

198 పంచతంత్ర అగుకు అరదువే బుద్ధిమంతులు నీచులకు ఆవకాశర ఇవ్వరొది ఇలో తోకంలో జన (కుతి గలదు=మిండగాడు ఇంటికి యజమాని ఆగును మూ తేన మయా తస్యోపరి వధపాయ ఏష వీరచ్యతే దేళశత్యో గొయ వా భవివ్యతి తచ్చ త్వాం ము క్ర్యాజన్యో న క్లొనృతి తద్యు క్త మేతన్న్మే స్వార్జాయానుస్థితమ్‌ ఊక్తిఖ్బ-- శ్ఞొ నిస్రిళం హృదయం కృత్వా వాణీమీక్షుర సొపమామ్‌ వికఠల్చోఒ్మత్ర న కర్తవ్యో హాన్యాత్తత్రావకారిణమ్‌ 8008 అ అందుచే నేను అతన్ని చంపడానికి ఈ క్కుట్ట చేస్తున్నాను ఆలా (చంపడం) కానిచో దేశత్యాగం గల్లవచ్చు ఇది నికు దష ఇతరులకు తెలీయటు స్వార్థానికై నేను ఇలా చేయడం సముచితమే విజ్ఞులు అన్నారు = హొదయాన్ని ఖిడ్షంవలి కతినంగాను వాక్కును చెరకు ఠసంవలె తియ్యగా లాలూ కళ్ల థా చేసికొని అపకారిని వధించాలి ఇందు నందేహింపరాడు మూ ఆపరం మృతొఒప్యస్మాకం భోజ్యొ భవిష్యతి తదేకం కావ ద్రైరసాధనమ్‌ అపరం సాచివ్యజ్బ భవిష్యతి తృప్రిశ్చేతి (తృతీయం ఫలమ్‌), తద్గుణ్యతయేఒస్మిన్ను పస్టితే కస్మాన్మాం దూషయసి త్వం జాడ్యభావాత్‌ ఉక్తం చం ల్లి పరన్య దూషణం కుర్వన్‌ స్వోర్థసిద్దిబ్బ వణ్లితః మూఢబుద్ధిర్న భక్షేత వనే చతురకో యథా తు కరటక ఆహ... కథమేతత? న ఆహా ఆ ఇంతేగాక (నంజీవకుడు చచ్చినచో మనకు ఆహారం అగును ఇలో ఒకటే పగ తీర్యుకొనడం, రెండు మంతి పడవీ మూడు తినడరివల్ల తృవి ఇలా మూడు ఉపయోగాలు ఉండగా మ౮డబుద్ధివై నన్ను ఎెండుకు మాషిస్తావు? విజ్ఞులు అన్నాలుటా రాజనీకిపండితులు ఇతరులను వీడించి ఆయినో తోము సార్రర్ధం అడవిలో చతురకునివలి. సాధిస్తారు. మూథచిత్తుడు (నింపాంవలె] లభించినదాన్ని ఫైఠం భశ్మీ ంవతేడు

మి్మతభేదమ్‌ 198 కరటకుడ్రు ఆడిగాడు అది ఎట్ట? అతడు(దిమనకుడు) ఇలా చెప్పాడు - కథా_16 సింహ-శృగాలం-క థా మూ అని కన్మింశ్చిద్వనోద్దేశే వ్యజదంప్రై౦ నామ సింహః తన్య చతురక- [క్రవ్యముఖనామానౌ శృగాలవృకా భృత్యభూతాొ నదై వానుగతౌ తతై 9వ (వతివనతః అథాన్యవినే సింహేన కదాచిదానన్నవనవా (వ్రనవవేదనయా న్వయూథాద్‌ (భహ్షాత్ర్రపవిష్టా కస్మింశ్చిద్వనగ వానే సమాసాదితా అథ తాం వ్యాపాద్య యావదుదరం స్ఫోటయతి తావజ్జీవన్‌ లఘుదా సేరకళిపర్ని[ష్కా నః సింహోవి దాసేవక్యాః విశితేన నవరివారః వరాం తృవ్ల్హిముపాగతః వరం స్నేహాద్‌ బాలదా సేగకం త్య క్షం గృహమానీయేదమూచే_ భద న కేఒఫ్తి భయం మృత్యోర్మత్తో నాన్యస్మాదపి తతః స్వేచ్చయాఒ(త్ర వనే (థామ్యతా మితి యత స్తే శజ్కునసదృళొ కరా తతః శజ్కుకర్ణో నామ భవివ్యతి ఆ ఒకానొక ఆడవిలో వ్యజదంష్తుడు ఆనే నింహం ఉంది అతనికి చతురకుడు అనే నక్క (కివ్యముఖుడు అనే తోడేలు. ఇరువురు స్నేపాతులు గలరు వారు ఇరువురు నిత్యం అతనివెంట తిరుగుచూ ఆ అడవిలోనే నివసించేవరు అంత ఒకదినం సింహానికి భయంకరమైన అడవిలో కాన్ను నమీవించడంవల్ర కాన్పు బాధతో తన గుంపునుండి విడిపోయి | ఒక చోట] కూర్చుండిన ఆడజంటె దొరికింది. అప్పుడు దాన్ని చంపి పొట్టను చీల్చగానె అందుండి (బతికిఉండే ఒక ఒంటచెకూన బయటికి వచ్చింది. సింహం ఆడజంటె మాంనంతో పరవారనమేళకంగా మిక్కిలి తృప్‌ిని పొందింది కాని ేమతో ఒం బెపిల్లను చంవనలేది ఇంటికి రెచ్చి ఇలా చెప్పింది. భద్ర సీకు నావలా ఇతరులవల్ద్టా మరణ భయంలేదు. కనుక స్వేచ్చగా ఈ ఆడవిలో తిరుగుచూ ఉండుము సీ చెవులు కళంక వులవలె ఉన్నాయి. అందుచే నీ పే శంకుకర్పుడు (ఆని పేరు 'పెటెదన్ను నమూ ఏవమనుసష్టితే చత్వారోఒవీ త ఏక్రస్థానవివొరిణః పరన్పరమనేక (వ్రకారగోప్తీసుఖమనుభవ న్త స్తి ఫ్టన్తి శజ్కూకర్ణోఒవి యొవనవదవీమారుఢః న

౨00 పంచతం[త్రే తం సింహం ముంచతి అథ కదా చిద్వజదంష్ట్రన్య కేనచిద్వన్యేన మత్తగజేన సహ యుద్దమభవత్‌ తేన మదవీర్యాత్‌ న దన్తప్రవారై స్తథా కతళరీరో విహితో యథా (పవలితుం న శక్నోతి తదా చజ్దామకణ్ధిస్తాన్‌ (పోవాచ- భోః అన్ని ష్యతాంకి జ్చొర్స త్త్వం యేనాహమేవంస్థిత ఒపి తం వ్యాపాద్యాఒత్మనో యుష్మాకం చ మ్యత్పణాళశం కరోమి తృచ్చుత్వా తే (తయోజఒవి వనే సన్ధ్యాకాలం యావ ద్భాన్తాః పరంన కిళ్బోత్స త్వమాసాదితమ్‌ ఆ ఇలా ఆభయదావం ఇచ్చిన తర్వాత ఆ నల్గురు ఒకేచోట కఠలిసీ వివా రిస్తూ తమలో తాము బహువిధ చర్చలుచేస్తూ నుఖంగా ఉండదొడగిరి శంకకర్దుడు (క్రమంగా యౌవనం పఫౌందాడ. క్షణకాలమైనా ఆ సింహాన్ని విడిచి ఉండేవాడు కాదు. ఆంత ఒకనాదు వ్మ్యజదం్టునికి ఒకానొక అడవి ఏనుగ.తో యద్ధం నంభ వించిండి. ఆ యుద్ధంలో మదవుటేకుగు (యొక్క కొరల దెబ్బలచే అకిడ మిక్కిలి గాయపడ్డాడ. ఒక అడుగుకూత కచలలేని అవస్థపొందాడు ఆకలిచే ఎండిన గొంతుతో తక్కిన మగ్లురితో ఇలా అన్నాడు. & మి్యతులాదా ఏదేని జంతువును వెదకండి దానిని చంవి నాకు, మీకు ఆకలిని తొలగిస్తాను దానినీ విని ఆ ముగ్గురు అడవిలో సాయంకాలం వరకు తిరిగారు. కాని ఏ (పాణి లభింవ లేదు మూ ఆథ చతురకళ్చి నయామాస... యది శజ్కుకర్ణోఒయం వ్యాపా ద్మేత తతః నర్వేషాం కతిచిద్దినాని తృవ్రిర్భవతి పరం నైనం స్వామీ మిత్ర త్వాదాశ్రయసమ్మాశితత్వాచ్చ వినాశయిష్యతి అథవా బుద్ధిప్రభావేణ స్వామినం (ప్రతిబోధ్య తథా కరిష్యే యథా వ్యాపాదయిష్యతి ఉక్తం చఎ ల్లో అవధ్యం చాథవాగమ్యమకృత్యం నాస్తి కించన లోకే బుద్ధిమతాం బుద్దే స్తస్కాత్తాం వినియోజయేత్‌ 400 ఆ అంత చతురకుడు తలంబాడు_. ఈ శంకుకర్ణుని చంపితే అంది లికి కొన్ని దినాలు తృవ్తిగా ఉంటుంది. కాని మ్మతభావంతోనూ ఆశితుడు కావడం తోనూ _పభువు ఇతన్నీ చంపడు అయికా (ప్రభువునకు బోధించి ఇతన్ని చం'పేటట్లు చా చేస్తాను విజ్ఞుల చెన్చారు.

మిత భేదమ్‌ వ!

ఈ (వపంచంలో (ప్రతిభావంతుల బుద్ధికి అవధ్యం, అగమ్యం అకృత్యం ఆయినడి ఏదీ లేదు కనుక ఆ బుద్ధిని ఉపయోగించాలి

మూ ఏవం విచిన్త్య శజ్కుగ న్థమిదమాహ-= భోఃశజ్కుకర్ణ స్వామీ తావత్‌ వథ్యం వినా కుధయా వరిపీడ్యతే స్వామ్యభావాదస్మాకమవి (ధువం వినాశ ఏవ తతో వాక్యం కిక్‌ స్వామ్యర్దే వదిష్యామి త్యచ్భ్చూయతామ్‌, శజుకిర్ణ ఆహ భోః శీఘ్రం నివేద్యతామ్‌ యేన తే వచనం శ్నీఘం నిర్వి కల్పం కరోమి అపరం స్వామినో హితే కృతే మయా సుకృళతశతం కృతం భవిష్యతి

ఆ ఇలా తిలంచి శంకుకర్టనితో ఇట్టు చెప్పాడు. ఓ శంకశర్ణా. స్వామి ఆవహారంలేక ఆకలితో మిక్కిలి బాధ పడుచున్నాడ స్వామిలౌచో మనకు ఆంచరికీ శస్పక వినాశమే అందువల్ల స్వామి కొరళు ఒక చిన్నది చెప్పెదను వినుము శంకు కర్దుడు అన్నాడు... మ్మితమా కీఘంగా. శెలుపుము. సీ మాటను వెంటనె నిస్సందే చాంగా ఆచరిస్తాను మరియూ స్వామికి మేలుచేస్తే నూరంళలు వ్వణ్యం నంభవిస్తుంది

మూ, అధ చళురక ఆహా ఖో భద్ర ఆత్మళరీరం ద్విగుణలాభేన స్వామినే (వ్రయచ్చ యేన తే ద్విగుణం శరీరం భవతి స్వామిన వునః (పాణ యాత్రా భవతి తదాకర్ణ్య శంకుకర్ణ ఆహ-. భద్ర యద్యేవం తన్మదీయ- (వ్రయోజనమేతడుచ్యతామ్‌ స్వామ్యర్థః (క్రియతామితి చరమ(త్ర ధర్మః (ప్రతిళూః ఇతి, తే విచ్నిన్త్య సర్వే సింహనకాళమాజగ్నుః తతిశ్చృతురక ఆహ* దేవన కిళ్చీత్‌ స్త్వం (ప్రావ్ల్వమ్‌ భగవానాదిత్యోఒపృన్తం గతః త్యదది స్వామీ చ్విగుణం శరీరం (ప్రయచ్చతి తతః శజ్యూకర్ణోఒయం ద్విగుణవృద్ధ్యా స్వా రిరద [ప్రయచ్చతి ధర్మ్మప్రతిభువా . సింహ ఆహ- ఖో యద్యేవం సున్షరతరమ్‌ చృవహారస్యాన్య ఛర్మః (ప్రతిభళూః (క్రియకొమ్‌ ఇతి

అ అంత చతురకుడు చెప్పాడు. ఓ శుభమూర్తీ నీ శరిరాన్ని రెంగంతలు లాభంతో (వడ్డీతో) ప్రభువునకు ఇమ్మ అందుచే సీకు శరీరం రెండు కట్టు పెకగును.. _వధువువకున. జీవయ్యాత జరుగుతుచది షానిని చిని శంకుకిర్ణుడు

రిప రాంత్యా న్‌ గ్‌ క్యా జ్‌ (పం4 18డి తష [2 రకల (సి

202 పంచతంశతే అన్నాడు__.. అయ్యా ఇలా అయితే నా యీ (వయోజనం (అభిప్రాయం) తెల్పండి (పభ వృనకు శరీరం ఆర్పింపబడుతుంది కాని ఈ విషయంలో దర్మదేవతను సాషిగా ఉంచండి ఇలా ఆలోచించినారు ముగ్గురు ( చతురకుడు. (క వ్యిముఖుడు-ళంకుకర్ణుడు) సింహంవద్దకు వచ్చారు అప్పుడు చతురకుడు చెప్పాడు--- దేవా ఏ (ప్రాణీ లభింవ లేదు భగవానుడై న సూర్యుడును అన్రమించాడ (ప్రభ వుల వారు రెండురెట్లు శరీరం ఇచ్చునబ్దెనచో అవ్పడు ఈ శంకుకర్షుడు రెండురెట్లు వృద్ధివె (వడ్డీ వై) ధర్మ దేవతను సాక్షిగా ఉంచుకొని తన ఇరీరం ఇస్తాడు సింహం ఇల అంది.-- ఓయీ ఇలా అయితే మిక్కిలి ఆందంగా ఉంక ఈ వ్యవహారానిక్‌ (బుఐస్వీకృతిక్సి ధర్మ దేవతను సాక్షిగా చేయండి

మూ అథ సింహవచనానంతరం వృకశ్ళగాలాభ్యాం విదారితోభయ రుత్నిః శజ్యూకర్ణ & పంచత్వముపాగతః ఆథ వ్శజదంప్ట్రశ్చతురకమాహ- భోళ్చతుకక యానదహం నదీం గత్వా స్నానం దేవతార్చనవిథిు కృత్వాఒఒ గచ్బామి తావత్త్యయా2.శ్రా౭ప్రమత్తేన భావ్యమ్‌ ఇత్యుక్ష్వా నదీం గతః అథ తన్మిన్‌ గతే చతురకళ్ళ్చిన్తయామాన-- కథం మమైకాకినో భోజ్యోఒయముష్ణో భవిష్యతి ఇతి విచింత్య 1క్రవ్యముఖమాహ-_ భోః 1కవ్యముఖ మయధాలుర్భవాన్‌- తద్యావదసౌ స్వామీ నాగచ్చతి తావ_త్త్వమస్యోష్ట్రన్య మాంసం భతయ అహం త్వాం స్వామినో నిం షం (ప్రతిపాదయిష్యామి

ఆం సింహం ఆలా అనగానే తోడేలు నక్క రెండూ శంకుకర్ణుని పొట్టలు రెండింటినీ చీల్చి చంపివేళాయి ఆప్పుడు వృజదంప్పుడు (సింహం) చతురకునితో అన్నాడు- నేను నడికిపోయి స్నానం దేవతాపూజ చేసి వచ్చేంతవరకు నీవు జాగ త్తగా (ఇచ్చట కాపల్సా ఉండుము ఇలా చెప్పి వెళ్లాడు అంత ఆతడు పోగానే చతురకుడు ఇలా ఆలోచించాడు. నాకు ఒక్కనికే ఈ ఒంటె ఎలా ఆవిరం కాగ లదు? _ ఇలా ఆలోచించి (క్రవ్యముఖ.నితో చెప్పాడుం ఓయీ (క్రవ్యముఖా సివు ఆకలితో ఉన్నావు (ప్రభువు వచ్చేలోవల సీపు ఈ ఒంటె మాంనం తినుము నేను

మీ తభేదమ్‌ ౨08

మూ సోఒవి తచ్చుక్వా యావక్కి జ్చీన్మాంనమాస్వాదయతి తావ చ్చతురకేణో క్త్రమ్‌_ భౌః (కవ్యముఖ సమాగచ్చతి స్వామీ తత్‌ త్య క్త్యైనం దూరే తిష్ట యేనాన్య భక్షణం న వికల్నయతి శథాఒనుస్థితె సంహః సమా యాతో యావదుష్ట్రం వళ్యతి తావి క్రిభూతిహృదయో దాసేరక తతో (భుకుటిం కృత్వా వరుషతరమాహ-_ అహో శేనైష ఉష్ట్ర ఉచ్చిష్టతాం నీతో యేన తమవి వ్హాపాదయామి ఏవమభిహితే (క్రవృముఖశ్చతురకమవలోకయతి అథ చతురకో విహస్యోవాచ-- ఖో మానునాదృత్య పిశితం భతయిత్వా౬ ధునా మన్ముఖమవలొకయసి? తదాస్వాదయానృ దుర్జృ యళతరోః ఫలమ్‌ ఇతి చదాకర్ట్య (క్రవృముఖో జీవనాళభయాద్దూర దేశం గత

ఆ అతడును ((కవ్యమ.ఖుడును) దానిని విని కొంచెం మాంనం రుచిచూడ గానే చతురకుడు అన్నాడు. ఓయీ (కవ్యమఖా (పథువు వచ్చుచున్నాడు అందుచే తినడం వదలి (ప్రభువునకు నండేహం రానట్లు దూరింగా పామ్ము అలా చెయగానే సింహం వచ్చింది ఒంటెను చూచింది ఒంటెకు గుండెకాయ లేక పోవడం గు రించించి* కనుబొమలు పెనవేసి (కోధంతో పల్కింది. ఓరి ఎవడు ఈ ఒంటెను. ఎంగిళ్‌ చేశాడు? బజ్జి కూడ సంహరిస్తాను. ఇలా అనగానే (కవ్యముఖుడు చళురకుని మొగంవైవు చూచాడు అప్పుడు చతురకుడు నవ్వి ఇలా చెప్పాడ ఓరి నన్ను నిర్ణడ్యంచేని మాంసం తిని ఇప్పుడు నా మొగం చూస్తున్నావు కనుక ఈ పాపవృష వలం రుబిచూడుము. దానిని విని [క్రవ్యమఖడ. (ప్రాబఫీతితో దూరంగా పాజిపో యాడు

మూ ఏతస్మిన్న న్తరీ కేన మాన్టేణ దా సేరకసార్డో భార్మాకా న నమౌ యాతః తస్యా(గ్రీనరోష్ట్రన్య కజ్లే మహతీ ఫఘజ్ఞా బద్ధా తస్యాః ళబ్దం దూరతో ఇ౬ప్యాకర్ట్య్య సింహో జమ్ముకమావా-. భద జ్ఞాయతాం కిమేష రౌ! శబ్దః (శూయతేఒ్యచతిపూర్వః? త్మచ్చుత్వా చతురకః కిళ్చిద్వ్యనాన్తరంం గత్వా సత్వరమభ్యుపేత్య (ప్రోవాచ... స్వామిన్‌ గమ్యుతాం గమ్యతాం యది శక్నోషి గన్తుమ్‌ సోఒబవీత్‌_ భద్ర కిమేవం చూం వ్యాకులయసి? తత్కథయః

20 పంచతింే కిమేతత్‌* ఇతి చతురక ఆహా_ స్వామిన్‌ ఏష ధర్మరాజ స్తవోవరి కుపితః యదనేన దాసేరికోఒయమకాలే మదీయో వ్యాపాదితః తత్సహ్యనగుణముష్ట్ర మన్య నకాళాద్గహిష్యామి.. ఇతి నిశ్చిత్య బృహన్మానమాదాయా(గేసరోమ్ట్రన్య (గీవాయాం ఫఘిజ్జాం బద్ధ్వా వధ్యదా సేరకనక్తొనపి వితృవితామహానాదాయ వైర నిర్మాతనార్థమాయాత ఏవ

ఆ ఇంతలో ఆ దారిన బరువులు (సామానులు) మోన్తూ ఒంటెల గుంపు వచ్చింది అంగు ముందు నడీచే ఒంచె మెడకు పెద్దగంట కట్టబడి ఉంది దాని శబ్దం దూరం నుండియే విని సింహం నక్కతో ఇలా అంది- *కుభమూ ర్తి తెలిసికొని రమ్ము ఏదో భయంకరశబ్దం వినఐడుతూంది ఇలాంటి శచ్దాన్ని మునుపెన్నడూ వినలేదు దానిని విని చతురకుడు అడవిలో కొంతదూరం పోయాదు- వేగంగా తిరిగి వచ్చాడు ఇలా నొక్కి పలికాడు స్వామీ పరుగెత్తండి వరుగెత్తే ళక్రిటంటే పరుగెత్తండి ఆతడు వ జదంస్టుడు అడిగాడు. సౌమ్యమూర్తి నన్నెందుకిలా వ్యాకుల వరున్తున్నావు? ఇదేమిటో (న్ఫుటంగా) చెప్పుము. చతురకుడు చెప్పాడు. (వభూ కాలం తీరకముందే నా ఒంటెను వీడు చంవాడు- అని యమధర్మరాజు మీకై కోపం చెందాడు అందువల్ణ ఆ ఒంటెకు వెయ్యిఅంతలు ఇతనినుండి (గహిస్తాను- అని నిశ్చయించి. పెక్కు ఒంటెలను తీసికొన్నాడు. ముందు నడిచే ఒంటె మెగకు గంట కట్టాడు చచ్చిన ఒందెకు నంబంధించిన తండి జేజయ్యలను వెంటనిడుకొని పగదీర్చుకోడానికి వచ్చాడు

మూ సింహోఒవి త్యచ్భుత్వా నర్వతో దూరాదేవావలోక్య మృత ముస్మ్ట్రం పరిత్యజ్య 1ప్రాణభయాళ్‌ (ప్రణప్టః చతురకో౬వి శనైః శనై న్దస్యో మ్రన్య మాంసం భత యామాస అతొఒహం (బవీమి-_ పరన్మ పీడనం కుర్వన్‌ ఇతి

ఆఅ నీంహంకూడ దానీని వివి అంతా దూరంనుండే బూచి చచ్చిన ఒంటెను ఏడిచి పెట్టి _పాణభయంతో కనబడకుండా పరుగెత్తింది. అందువల్ల నేను ఇెప్పుళు న్నాను వరన్య పీడనం కుర్వన్‌ _. (ఇతరులను బాధించి అయినా) ఇత్యాది

మూ అధ దమనకే గతే సజ్జీవకశ్ని నయామాన- అహో, క్రిమేత

మి(ఠఖేదమ్‌ లి05 న్మయాకృృతిమ్‌. * యచృష్పాదోఒవి మాంసాశినస్తస్కానుగః నంవృత్తః అధవా సాధ్విదముచ్యతే-- శ్లో అగమ్యాన్‌ యః పుమాన్‌ యాతి అసేవ్యాంశ్చ నిషేవతే స మృత్యుమువగ్భష్టాతి గర్భమళ్వతరీ యథా తృ01 తత్కిం కరోమి"? క్వ గచ్చామి? కథం మే శానిర్భవిష్యతి? ఆథవా తమేవ విజ్లలకం గచ్చామి కదాచిన్మాం శరణాగతం రక్షతి 'పొణైర్న వియోజయతి యత ఉక్తణ్బు- శ్లో ధర్మార్టం యతతామవీహ విపదో దై వాద్యది స్యుః క్వచిత్‌ తత్రాసామువశాన్తయే సుమతిభిః కార్యో వి శేషాన్నయః లో కే ఖ్యాతిడపాగత్యాత నకలే లోకోక్తి రేషా యతో దగ్గానాం కిల వహ్నినా హితకరః సేకోఒవి తస్యోద్భవః 408 అ దమనకుడు వెళ్లగానే సకీటీవకుడు ఇలా తలంబాడు- అయ్యో నేను ఎందుకు ఇలా చేళాన గడ్డి తీనేవాడిని మాంనం తినేఐ నికి సేనకుడను అయ్యాను పిద్దలు ఇది నత్యమే చెస్పారు. =

ఎవడు చేరగూడనివారిని =రునో 'సివింపదగనివారిని సేవిసాడో వాడు క౦చరగాడిడ (తన చావుకై) గర్భం ధరించినట్టు మరణిహ్హైడః క్‌

కనుక నేనేమి చేయాలి ఎక్కడికి పోవాలి? నారు కాంతి ఎలా లభిస్తుంది? లేక ఆ పింగళకుని వద్దకు పోతాను ఒకవేళ శరణాగతుడై!న నన్ను రషీంపవచ్చు (ప్రాణాలు తీయకపోవచ్చు ఏలననగా- పెద్దలు అన్నారు___

ఈ ,పవపంచంలో ధర్మంగా నెడిచేవారికిని (ధర్మార్ధం యత్నించేవారికిన్సి ద్దైవవళశమున ఒకప్పుడు ఆపదిలు రావచ్చు అప్పుడు వాటిళాంతిక్తై బుద్ధిమంతులు అధికంగా మంచిమార్గం (సీతిమార్గం) అనుసరించాలి లోకమంతటా (వనిద్ధం అయిన ఈ లోకో క్తి (సామెత గలదు అగ్నిచే కాలినవారికి- అగ్ని జన్య మైన ఉడుకు కాచడమే హితం గల్లిన్తూ ందిై

మా తథా వ_

206 పంచతంతే శ్లో లోశేఒథవా తనుభృతాం నిజకర్మపాకం నిత్యం నమా్శితవతాం సుహిత్మకియాణామ్‌ భాపార్జితం శు భమథా౭ప్యశుభం వికామం యద్భావి తద్భవతి నాత్ర విచార హేతుః 4098 అపరజ్బాన్యత్ర గతస్యావి కస్యచిద్దష్టనత్వన్య మాంసాశినః సకాశాన్మృత్యు రృవిష్యతి తద్వరం సింహాత్‌ ఉకృర్చా_ శ్లో మహద్భిః న్పర్ణమానన్య విపదేవ గరీయసీ దన్తభజ్లోఒవి నాగానాం వరం గిరివిదారణే శ్తీంక్క తథా చ= శ్ఞా మహతోఒవి క్షయం లబ్బ్వా ల్లైమ్యం నీచోఒవి గచ్చతి దానార్టీ మధుపో యద్వన్‌ గజకర్థ నమాహతః తీ05 అ అటులనే- ఈ [ప్రపంచంలొ శరీరధారులకిందరకూ కిల్మఫలం అనుభ వీంవక తప్పదు (ప్రతిళరీర ధారీ తాను నేర్చగాచెసే (కియలద్వారా మంచి పనియో చెడ్డ్దపనియో చేస్తూ ఉంటాడు ఆ కర్మఫలంగా మెలగాలి కిద గాసీ సంభవిస్తుంది అందువల్ల ఏది జరగాలో ఆది జరుపుతుంది ఇందు విచారింవదగింది లేదు మరియూ వేజేనోటికి పోయిరా మూంసోొహారి ఆయిన ఒకానొక చుష్టజంతువు ద్వారా మర౯ం నంభఏంచగలదు దానికంటే సింహం వలననె ఉత్తమం వ్‌జ్ఞాలు అన్నారు-- మ శీత్ములతో సంఘర్షణ వదేవానికి ఆపద వచ్చినా అది గౌరవహ్తైతువే కొండను బిల్చేటప్పుడ. ఏనుగులకు కొరలు ఊడినా పళంసన్సీయి మే అటులనే మహాపురుషుల వలన నీచుడు మరణం పొందియూ పౌగడబడు చున్నాడు తుమ్మెద్య ఏనుగు మదజలం తాగటోయు దాని (వనుగు) చెవులచే కొట్టబడి చన్తుండి ఆయువా లోకంలో గౌరవం పోందుతూం! మూ ఏవం నిశ్చిత్య స స్థలితగతిర్మన్షం గత్వా సింహ్మాక్రయం పళ్యన్న వఠత్‌. అహో సాధ్విదముచ్యతే_

మ్మితభఖేదమ్‌ 207 ల్లో అన్తర్తీభుజజ్లమం గృహమివ జ్వాలాకులం వా వనం (గ్రాహాకీర్ణ మి వాభిరామ-కమ లచ్చాయాననాథం సరః నానాదుష్టజనై రన వ్యవ వనాన క్రైరనా ర్యైర్వృతం దుఃఖిన (ప్రతిగమ్యతే (వ్రచకిత్తై రాజ్ఞాం గృహం వార్టివత్‌ 406 ఏపం పరన్‌ దమనో క్రాకారం పిజలకం దృష్ట్వా (వచకితః నంవృతశరీరో దూర తరం (ప్రణామకృతిం వినాఒవ్యువవిష్ట పిజ్లలకోఒవి తథావిధం తం విలోక్య దమనకవాక్యం (శ్రద్ధధానః కోపాత్‌ తస్మ్కోపరి పపాత అథ నజ్జీవకః ఖర- నఖర-విక_ర్తిత-వృష్టః శృళ్ణాభ్యాం హన్తుమిచృన్‌ యుద్ధాయ ఒవస్థితః అ ఇలా నిశ్చయించి అడుగులు తడబడుచుండగా మెళ్లగాపోయి అతడు (నంజీవకుడు) సింహ నివానస్టానం చూన్తూ ఈ శ్లోకం పరించాడు...- ఆహా పెద్దలు నత్యం చెప్పారు (శ్లోకభావం) పాములు (లోపల్స దాగిన ఇల్లువలె అగ్ని క్వాలలు [క్రమ్ముకొన్న ఆడవివలె- అందమైన తామరవూలచే అలంకృతంఆయినా మొనళ్లచే (శ్రీటశినిన సరోవరంవలిరాజగృహం భయంకరమైంది మరియూ అడి ఆసత్యపియులు అనార్యులు అయిన బహువిధదుష్టజనులచే ఆవృతిమై (కల్లోలిత) నము[(ద్రంవలె ఊంటుంది అచ్చటికి నజ్జనులు దుఃఖంతో అనభళంకతో (తడబడచూ). పోయెదరు ఇలా పరిన్తూ దమనకుడు చెప్పిన ఆకారంతో ఉండే పింగళకుని చుచి (నంజీవకుడు) ఆశ్చర్యం పొందాడు వెంటనే (తన్ను తాను నంభాళించకొని) తేరుకొని (వ్రణామం చేయకయే. కూర్చున్నాడు వింగళకుడును ఆ విధంగా ఉండే అతట్జీ చూచాడు దమనకువి వాక్యం సత్యం అసి నమ్మాడు కోపంతో ఆతనివై పడినాడుం అంత సంజీవకడు అతని వాడిగోళ్లచే వీవుచిట్టినా (తన) రెండు కొమ్ములతో అతని పొట్టకు పొడ్‌ చాడు ఏదోవిధంగా ఆతనికి దూరంగా పోయాడు కొమ్ములనే (పొడిచి) చంవదళలంచి యుద్ధానికి సన్న ద్దుడె విరిచాడు మూ అథ ద్వావవి తా పుష్పితవలాశళనదృళా పరనరవధకాజ్షీణౌ దృష్వా కరటకో దమనకమాహ-_ ఖో మూఢమతే అనయోర్విరోధం వితన్వతా షెడ్డు “క్తానకా కక తంం నీతిత తంం వేతి నీతివిద్నిరు కళ్ళు-

208 పంచతం(తే బ్లో కార్యాణ్యు త్రమ-దణ్ణ_ సాహశఫలాన్యాయాససాధ్యాని యే

వీత్యా సంకమయ న్తి నీతికుళలాః సామ్నైవ తే మన్తిణః

నిస్సారాల్బవఫలాని యే త్వవిధినా వాజ్బు్తి దణ్ఞాద్యమై స్తేషాం దుర్గ యచేష్టిత్తై ర్నరవతేరారోప్పతే శ్రీస్తులామ్‌ 40

అ అంత వారు ఇరువురూ (గాయాల రక్తంవల్హ్య ఎజ్జగా ఒకరినొకరు వధించే కోరికతో ఉన్నారు ఇలా ఉండే వీరిరువురి? గాంచి కరటకుడు దమనకుసితో అన్నాడుం ఓ మూఢబుర్దీ వీప ఇరువురికి విరోధం పెంచావు ఇది మంచివనీ గాదు సీతివేత్తలు అన్నోరు___

(వబల యుద్ధాలకు సాహనకృ్ళళత్యాలకు ఫలములై (శమసాభ్యాభైన కోర్యా లను (పేమతో సామోవఐ యంతో ఎవరు కాంతింపజేస్తారో (నరవేరుస్తారో) వారే మంత్రి పదవికి అర్హులు ఇక ఎవరు (మెంతులై ) సారిహీనాలు అల్న్మప్రయోజనాలు అయిన కోర్యాలను అన్యాయంతో దండనితితో సాధింపనెంతురో వారి అవింతి కృత్యాలవలన (ప్రభువు (యొక్క) రాజ్యలక్ష్మి తక్కెడను ఎక్కుతుంది (నందేహంలో సడుతుండ్కి,

మూ తద్యడది స్వామ్యభిఘాతో భవిష్యతి తత్కిం త్వదీయమ న్హ బుర్ధా క్రియతే ఆథి సజ్జీవకో న వధ్యతె తథావృభవ్యమ్‌ యతః (ప్రాణనన్డే హోళ్‌ తన్య చ వధః (వరమావళ్యకః) తన్మూఢ కథం త్వం మ స్తివదమథి లషసి" సాసిద్ధిం న వేత్సి తద్వ్పూభామనారథోఒయం తే దజ్దరుచేః ఉక్రజ్బాం

శ్లో సోమాదిదబ్బవర్యనో నయః (ప్రోక్తః స్వయంభువా తేషాం దజ్జస్తు పావీయాంస్తం వళ్చాద్వినియోజయ్యేత్స్‌ 08 తథా చ_

శ్చో సామ్మైవ యత్ర సిద్ధిర్న త్మత దజ్ఞో జుధేన వినియోజ్యః విత్తం యది శర్మురయా శామ్యత్‌ కోఒర్థః పటోలేన 409

ఆ (పభువు మరణిస్తే సీ మంగశ్రబుద్ధినలన ఉవయోగం ఏముంది? ఇక నంజీవకుడు చావనీవో” ఆలా జరుగరాదు ఏలనశఎ (ప్రభావుజీవితం సందేవహంళో పడును కనుక అతని (నంజ్రీవకున్సి మరణం మిక్కిలి అవసరిం సామంద్వాధొ

మిత భేదమ్‌ వ00 కార్యసిడ్ధిని ఎరుంగని నీవు మంతి పదవిని ఎట్లు గోరుచున్నావు? నీవంటి యుద ([పియు౪కు ఈ కోరిక వృథా విజ్ఞులు అన్నారు. న (బ్రహ్మ సామంతో ఆరంభించి (దానం-భేదం) దండం వరకు రాజనీతిని లిన్సగా దెల్పాడు వాటిలో (నాల్లింటిల్పో దండనీతి మిక్కిలి ఆధమం అయినది దానిని (అన్ని వ్యర్దం అయిత్తే ఉపయోగించాలి అటులనే___ఎచ్చట సామంచేతనే కార్యసిద్ధి గలదో అచ్చట చండ-తిని (పయోగింపరాదు చక్కరవలననే వైత్యం తొలుగునట్టు ఉండినచో చేదుపొటతో అవ సరం ఏమంది? ంె అ మూ తథాచ- శ్లో ఆదౌ సామ (ప్రయో క్షవ్యం పురుషేణ విజాకతా సామసాధ్యాని కార్యాణి వ్యికియా యాన్లి న క్వచిత్‌ 410 క్లో న చేం్యదేణ న చోషధ్యా న నూర్యేణ న వహ్నినా సామ్నైవ విలయం యాతి విచ్వేషవభవం శఛమః గ! ఆ అలాగె రాజనీత్‌జ్జుడైన పురుషుడు సష్పెదట సామోహపాయం ఉపయోగిం బాలి ఆండువల్ల నిడ్ధించిన కార్యాలు ఎన్నటికీ చెడిపోవు, విద్వేషంవబ్ద వృట్టిని శీకటిని సామోపాయం మాతమే తొలగిన్తుంది ఆ బ్‌ టిని చం్యదుడు జ్యోతిష్మతీలత నూర్యుడు అగ్ని తొలగింపలేవు మూ తథాయ త్వం మ న్తిత్వమభిలషసి తదవ్యయు క్షమ్‌ యతన్వం మనన్హ్రగతిం న వేత్సి యతః వబ్బవిధా మన్తః న చ కర్మజామారమ్భా పాయః "పురుష్మదవ్యనమృత్‌ దేశకాలవిభాగః వినిపాత్మవతీకారః కారసిద్ధి శ్చేతి సోఒయం స్వామ్యమాతృ యోరేకతరన్య కి వో ద్వయోరవీ వినిపాతః నముత్పద్యతే లగ్నః తద్యది కాచిచ్చక్తిర_స్తి తద్విచి న్యతాం వినిపాత్యప్రతీకారః భిన్ననన్దానే హి మన్త్రిణాం బుద్ధిపరీషా, చన్మూర్థ తత్కర్తుమనమర్థ స్త్వం యతో విపరీతబుద్ధిరని ఉ_కృజ్బ-ా శ్లో మస్త్రిణాం భిన్ననన్దానే భిషజాం సాన్నిపాళికే కర్మణి వ్యజ్యతే (వ్జా న్వస్టే కోవాన వజ్జితః 2

510 వంచతం(జే ఆన్యచ్చం-- శ్లో ఘాతయితుమేవ సేచః వరకార్యం వేత్తి న ప్రసాధయితుమ్‌ పొతయితుమేవ శ క్షి ర్నాఖోరుద్ద ర్థమన్న పిటకమ్‌ శ్మీ1త్రి ఆ సీవు మంథత్రిపదవిని కోరుచున్నావు ఆది ఆర్హింగాదు కారణం శిక్ష మంతి కర్రవ్యం తెలియకపోవడమే మంత్రం అయిదు విధాలు 1 కార్యారంభో పాయం 4 ఆవనరమైన మన్తుమ్మలను, ధనాన్ని సేకరించడం లి దేశ కాలవిభాగర్భ క వినిపాత (విష్న) (పతీకారం 5 కార్యసీద్ధి _వన్తుతం (పభి -మం్మతులలో (పింశళక నంజీవకులలో ఒకరికిగాని లేక ఇరువురికిగాని మరణలగ్నం దాపురించింది శకి ఉంటే ఈ ఆపద తొలగేమార్గం ఆలోచింవుము. భిన్నులను (విరోధులను కలుపడంలోనే మం(త్రుల బుద్ధికి వరీక్ష గలదు ఓరీ మూర్చ అలాచెసే శక్తి నీకు లేదు నీవు వివరీత బుద్ధివి విజ్ఞులు అన్నారు _ ఖిన్నులను శలవడంలో మంతుల (వతిథ, సన్నిపాత రోగంలో వైద్యుల నేర్పు తెలియఐబడుతాయి మంచిదశలో ఎవడు పండితుడుగాడ.? (ఆందరూ గొప్పవార్సే, మరియూ. నీచుడు పరుల కార్యాలు చెడిగొట్టగలడేగాని వాటిని సాధింప లేడు ఎలుక అన్నంపా(తను (పిటక) దొర్హించగలదేగాని చక్కగా నిలుపలేదు మూ అథవా నతే దోషోఒయమ్‌ స్వామినో దోషః యస్తే వాక్యం ద్దధాతి ఉక్రజ్బు- శ్లో నరాధిపా నీచజనానువర్తినో బుధోపవిష్రేన పథాన యాన్నియే విశ_న్త్యతో దుర్గమమార్గనిర్గమం నమ_స్త-సమ్బాధమనర్థవజ్ఞరమ్‌ 41 తద్యది త్వమన్య మస్తీ భవిష్యసి తదాన్యోఒపి కశ్చిన్నాన్య సమీపే సాధు జనః నమేవ్యతి ఉక్రక్ళా- ళ్టో గుణాలయో౬ప్యనన్మ న్త్ర నృవతిర్నాధిగమ్యతే (వ్రనన్న-స్వాదు-సలిలో దుష్ట్యగాహొ యథా (హదః* శర అ ఇది నీ దోషం (మాతమే అనరాదు నీమాట విశ్వసించడంలో (ప్రభువు దోషం కూడ ఉంది విజ్ఞులు అన్నారు.

మి్రఖేదమ్‌ అీ!వీ

వ్‌ వభ వులు నీచుల మంతాషసోరం (ఆలోచనబట్టి) (ప్రవర్తిన్తూ రాజ నీతివేత్తలు బోధించిన మ ర్షాన వయనించరో అట్టి ప్రభువులు నమ్మన్తబాధలు గలదైన అనర్థరూప సపంజరంతో (పవేశిన్తారు ఇక అందుండి వెలుపలికి రావడానికి దారియూ లభింపదు

నీవు ఈ (వభువునకు మర ్యత్రివి ఆయినచో అప్పుడు ఇతర సజ్జనుడు ఎవ డువూ ఇతని దగ్గరరు రాడు విజ్ఞులు అన్నారు_

(వభువు సద్గుణములు గలవాడైనా అతని మం్రులు చెడ్డవారు అయితే ఎవరూ దగ్గరకు హోరు... చెరువులో నీరు ఏంత మధురం= నిర్మలం అయినా దుష్టమైన మొనబ్ట ఉంటే ఎవరూ ఆ చెఇవువద్దకు పోరుగదా

మూ తథా చ శిష్టజనరహితన్య స్వామినా౬వి నాళో భవివ్యతి ఉక్తబ్బు=

శ్లో చిత్రాస్వాదకఖైై ర్భృతై 6రనాయాసితకార్ముకై 8 యే రమన్తే నృపాస్తేషాం రమన్నే రినవః శ్రియా ఓర తత్కిం మూర్చొవదే కేన? కేవలం దోషో న గుణః ఉ_ర్తబ్బుం శో నానామ్మం నమతే దారు నాళ్ళ్మని స్యాత్‌ క్షుర్యక్రియా నూచీముఖం విజానీహి నాశిష్యాయోవదిశ్యజే 41 దమనక ఆహ- కథమేతత్‌_ సోఒ(బవీం -

ఆ అలాగే నజ్జనులు లేని [వభువు నళిస్తాడు పెద్దలు అన్నారుంా

చ్మితముల్తెన తియ్యని కధలు చెప్పువారూ అవనరం వచ్చినచో) విల్లును ఎక్కు పెట్టలేనిదారూ ఆయిన సేవకులత్రో ఏ (ప్రభువులు ఆనందిస్తారో. ఆ (వభువుల ళషత్రువులు నంపదలతో ఆనందిస్తారు అనగా వీరి సంపడలు శ్మతువులి నళం ఆగున్ఫు*

అయినా మూర్థునికి ఉవదేశించడం వలన ఉపయోగం ఏముంది? దోషమే కొని గుణం లేదు విజ్ణులు అన్నారు.

వంగని కట్ణ (ఎండిన కట్ద) వంగదు రాకివై (బండపై మంభలిక త్రి పనిచేయదు. శిష్యుడుగానివానికి ఉపదేశింవరాదు సూసీమఖం అనే పడి ఇందుకు ఉదిహరణగా (గ్రహింస్తము

212 పంచతంతే

దమనకుడు ఆడిగాడు- ఆది ఎస్తః (ఆతడు) చెప్పాడ.-

కధా_17 నూచబిముఖ-వానర యూథ-కథా

మూ అస్తి కన్మెంశ్చిత్‌ పర్వతై కదే శే వానరయూథమ్‌ తచ్చ కదా చిద్ధేమన్తసమయేఒతికరోర- వాత-సంన్చర్శ- వేవమాన-కలేబర౦ తుషారవర్షో ద్ధతం (ప్రహార్ష-ఘనధారా-నిపాత-నమావ తం న కథజ్బోచ్చ్భా_న్తిమగమత్‌ అథ 'కేచిద్వానరా వహ్నికణసదృకాని గుజ్జ్టావలాన్యవచిత్య వహ్నివాఖ్బయా పూత్కు ర్వ న్త సస్టుః ఆథ నూచీముభో నామ పక్షి తషాంతం వృథాయానమవలోక్య 'పోవాచ-_ ఖోః సర్వే మూర్జా యూయమ్‌ నైతే వహ్నికణాః గుద్దాఫలా న్యేళాని తత్కిం పృథా శ్రమేణ నై తస్మాచ్బీతరిఇా భవిష్యతి శదన్విష్యతాం కశ్చిన్నిర్వాతో వన్మప్రదేశో గుహా గిరికన్టరం వా, ఆద్యావి సాటోపా మేఘా దృళ్యన్తే

అ ఒకానొక పర్వతభాగమున ఒక కోతులపంంపు కలదు ఆ కోతుల గుంవు ఒకప్పుడు హైమంతబుతువులో (చలికాలంలో మిక్కిలి తీ వంగా చలిగాలి తగులడంతో వణుకుతూన్నాయి. మంచువలె దట్టంగా (కమ్ముకొన్న మేఘాలు ముసల ధౌరలుగా (రోకిళ్లవరున మాదిరి) వర్షిస్తూన్నాయి అందువల్ల ఆ కోతులు అధిక౦గా దాధపొందాయి ఏవిథంగానూ వాటికి శాంతీ లభింపలేదు ఆప్పుడు కొన్ని కోతులు నిప్పుకజీకలవంటి (ఎజ్జన్సి గురిగింజలను వరుకొని తెచ్చాయి. వాటిని (ఒకచోట ఉంచి మంటను పుట్టించే కోరికతో ఊదుబూ చుట్టూ కూర్చున్నాయి. ఆనమయంలో నూ శీముఖుడు అనే పగి ఆకోతులయొక్క- వ్యర్థమైన [శ్రమను చూచింది ఇలా నొక్కి చెప్పించి... ఓయీ మీరంతా మూర్జులు ఇవి అగ్నికణాలు గావు గురుగింజలివి, అందువల్ల వ్యర్థంగా ఎందుకు (శ్రమపడెదరు? ఈ పనిచే చలిబాధ తొలగదు ఏదేని గాలిలేని ప్రదేశం గుహగాని కొండచరియగాని వెదకండి ఇంకా మేఘాలు దట్టంగా (ఆటోవంగా) ఉన్నాయి

మూ అథ తేషాషేకతమో వృద్ధవానర _న్తమువాిచ- భో మూర కిం తావదనేన వ్యాపొరేణ? తద్గమ్యతామ్‌ ఉ_కృజ్బ-

మిత భేదమ్‌ 218 శ్లో ముహుర్విఘ్నితకర్మాణం ద్యూతకారం వరాజితమ్‌ నాలాపయేద్‌ వివేకజ్జో యదీచ్చేత్‌ సిద్ధిమాత్మనః, 418 తథా చ_ ల్లో ఆఖేటకం వృథాశ్షేశం మూర్చం వ్యనననంస్థితమ్‌ ఆలాపయతి యోమూఢస గచ్చతి వరాభవమ్‌ 419 అ అప్పుడు వాటిలో ఒక మునలికోతి ఇలా అంది. ఓకీ మూర్ధా ఈ (మా) వనితో నీకేమి అవనరం? కనుక వెళ్లిపో వీజ్జులు ఇలా అన్నారు-- మాటిమాటికి చెసేపని బెడినవాడు జూదగాడు ఓటమి నందినవాడు- ఈ ముస్గురితో తన నిద్ధిని (వభం) కోరే వివేకి సంభాషింపరాదు ఆలాగే-వేటకాడు వ్యర్థపర్శిశమ చేసివాడు మూర్థుడు వ్యనన లంపటుడు ఈ నల్లురితో మాట్లాడేవాడు మూర్ధుడే వాడు అవమానం పొందును మూ సోఒవి తమనాదృత్య భూయోఒవి వానరాననవరతమాహా.. భోః కిం వృథా క్లేశేన? అథ యావదసౌ న కథజ్బిత్‌ [వ్రలవన్‌ విరమతి తావదేకేన వానరేణ వ్యర్థ్మశ్రమత్వాత్‌ కువితేన వఇాభ్యాం గృహీత్వా శిలాయామాస్సాలిత ఉపరతశ్చ అతో౭ఒహం (బవీమి నానమ్యం నమతే దారు_ ఇత్యాది అ ఆ నూ నీముఖుడును ఆకోతిని నిర్హష్యంచేసి మరలా కోతులతో సందు లేకుండా ఏందుకు ఈ వృధా [శమ”" అని చెప్పసాగాడు ఆతడు (వష) ఇలా (ప్రలావించడం ఎంతకును మానలేదు అంత వ్యర్థమైన (శ్రమతో కోపం చెందిన ఒక కోతి ఈ పక్షి రెక్కలను పట్టుకొంది=బండ వహిద్రింది. పక్షి చచ్చింది. అందుచే చెవ్వుచున్నాను _ *నానామ్యం నమతే దారు. ఇత్యాది -(వంగని కట్టి వంగదు=ఇక్యాది ) మూ తథా చ శ్లో ఉఊవదేళోఒహి మూర్జాణాం చకోపాయ న శాన్తయే పయఃపానం భుజక్షానాం కేవలం విషవర్థనమ్‌ 420 అన్యచ్చ-_ శ్లో ఉపదేళో న దాతవ్యో యాదృశే తాదృశే జనే పళ్య వానరమూర్తేణ సుగృహీ నిరహీకృతః తలి తు లి

ల1కీ పంచతం శే దమనక ఆహ-_ కథమేతళత్‌? సోఒ(బవీత్‌ _

ఆ అలాగే ఉపదేశం మూర్చులకు కోపం గలించునేగాని శాంతిని గల్గిం పదు పాలు (క్రాపడంవల్ద్ల పాములకు విషమే వృద్రి చెందుతుంది

సమరియూ.. ఎటివంటివాసికంటే అటువంటివానీకి ఉపదేశం చెయరాదు చూడు ఒక మూరవానరింవల సుగృహీ (మంచి ఇల్బగలవాదు గృహహన్యుడు

ఖి ళ్‌ ఛా

అయ్యాడు

దమనకుడు ఆడిగాడు _ అది ఎట్లు? అతడ్డు (కరంఎకుడు) ఇలా చెప్పాడు

కథా..18 వానర-చటక దవమ్బతి-క థా మూ అస్తి కస్మి ంక్చిద్వనోద్దేశే ఛమీవృతః తస్య లమృమానశిఖాయాం కృతొవాసావరణ్యచటకదమ్బతీ వసతః స్మ అథ కదాచ్విత్తయోః సుఖసంస్థయో ష్యేమన్తమేఘో మనం మన్లం వరి తుమారబ్దః అత్రాన్తరే కశ్చిచ్భాఖామృగో వి చి గే లు 0 ఎన వాతాసారనమాహతః (ప్రోద్ధూలితళరీరో' ద_న్తవీణాం వాదయన్‌ వేపమానన్తచ్చమీ మూలమాసాద్కోపవిష్టః అధ తం తాదృశమవలోక్య చటకా ప్రాహ ఖో భద ట్‌ క్లో హన్తపాదనమోపేతో దృళ్య నే వురుషాకృతిః శీతేన భిద్యసే మూఢ కథం న_కురుషే గృహమ్‌ ఢీలిలి

ఆ ఒకానొక అడవిలో జమ్మిచెట్టు ఒకటి ఉంద్‌ దాని (వేలాడే కొమ్మవై గోడ కట్టుకోని ఆడవి పిచ్చుక లజంట నివనిన్తూ ఉండేది అంత అవి సుఖంగా ఉండగా ఒకిప్పుడు "హేమంత బుతు (చలికాల్స మేఘం మెల్లమెల్లగా వర్ణింప మెదలు పెట్టింద [1కమంగా గాలివాన ఆధికం అయింది ] ఇంతలో ఒకాకోతి గాలివానలో బాధ పడుతూ మిక్కి-లి తడిని (చలివల్డ)ు గడగడ వణకుచూ పండ్డు టపటసలాడించుచూ వీణానోదం చేన్తూఉండగా= ఆ చెట్టు మొదలువద్దకు వచ్చి కూర్చుంది అప్పుడు ఆడ పిచ్చుక _ (చటకా) ఆ కోతినీచూచి ఇలొో అంప. & సౌమ్య మీరు కాళ్లు చేతులు గల్‌ యున్నారు___మగవారివలె కనబడుచున్నారు చలిచే ఎందుకు వాధవడుచున్నారు? ఓ మూర్చుడా ఇల్డు ఎందుకు కట్టుకొనలేదు?

మ్మితభేదమ్‌ 215 మూ ఏత్మచ్చుత్వా తాం వానరః సకోవమాహ.. అథమే కస్మాన్న త్వం మౌన్మవ్రతా భవసి? అహో ధార్ష్యమస్యాః అద్య మాముపహనతి- ల్లో నూచీముఖీ దురాచారా రడ్డా వజ్జితవాదినీ నాళజ్కతే (చ్రజల్బ స్తీ తత్కిమేనాంన హన్మ్యహమ్‌ కృదితి ఏవం నజ్బ్చిన్య న ఆహ-_ ముగ్గే కం మమ చినయా తవ (వయోజనమ్‌ ఉకృజ్చు.- బ్లో వాచ్యం (శ్రద్ధానమేతన్య వృచ్చతశ్చ విశేషతః (ప్రోక్తం (శ్రద్ధావిహినన్య చారణ్యరుదితోవమమ్‌ ఢీలిడీ ఆ ఈ మాటలు విని కోతి. ఆ ఆడపిచ్చుకతో కోవంగా ఇలా అందిం నీచురాలా ? నీవు ఎందుకు మౌనంగా ఉండవు ? [ఇలా అని_తన మనస్సులో ఇళలా తలచింది ]] ఆహా దీనికెంత పొగరు? అవినయం) నేడు నశ్ను ఎగతాళ చేస్తుంది నూదివంటి సన్నని నోరుగలదీ-దురాబార-జారిణీ_తనను పండితురాలినిగా చెప్పుకొనేది.ఆయిన ఈ ఆడపక్షి వ్యర్థ్యపలా పాలుచేన్తూ నిర్భయంగా (నిళ్శంకగా) ఉంది కనుక దీన్ని నేనెందుకు చంపరాదు? _ ఇలా తలంచి ఆ కోతి ఆడపిచ్చుకతో. నన్ను గూర్చి విచారించడం వలన ఫీక్ష లాభం ఏమి? విజ్ఞులు అన్నారుట “శద్ద గలవారికి-తెలియగోరి అడిగేవారికి నీతిని బోధించాలి (్రద్ధాహినునికి టోధిం చడం అరణ్యరోదనంతో నమానం మూ తత్కిం బహునా తావత్‌? కులాయస్థితయా తియా వునరవ్యభి హితః న తావత్తాం శమీమారుహ్య తస్యాః కులాయం శతధా ఇజ్జకోఒకరోత్‌. అతోఒహం బవీమి-. ఉపదేళోన దాతవ్యః ఇతి తన్మూర్థ శిఇావితోఒవి న శిషిత్తన్వ్వమ్‌ అథవా న లే దోషాఒస్తి యళ సాధాః శిక్షా గుణాయ నమ్బద్యతే నాసాధోః ఉక్తళ్చ-_ శో క్రిం కరో త్యేవవాణ్జిత్యమస్థానే వినియోజితమ్‌ అన్ధకార(ప్రతిచ్చన్నే ఘటే దీప ఇవాహితః శీలిర్‌

216 పంచతం॥క్రే అ అఆట్టియెడ అధికంచే ఏమి లోభం * గూటిలో ఉండే ఆడవిచ్చుక మరలా చెప్పింది వెంటనే కోతి చెట్టును ఎక్కిందిఆ గూటిని చంవ ముక్కలు చేసింది అందుచే నేను చెప్పుచున్నాను- ఉపదేశో న దాతవ్యః.__. ఇత్యాది | ఉపదేశం మూర్చాదు లకు చేస్పరాదు ) కనుక ఓ మూర్థా, (దమనకా ) నీవు ఉపదేశం పొందిన (గహించలేక్ష పోయావు ఆయినా ఇందు నీ దోషంలేదు ఏలనన-నజ్జనులకు చేసిన నీతిబోధ ఫలి తాన్ని ఇస్తుంది దుష్టులకు ఆది వ్యర్థం విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు. ఏళ్టచే నీండీన-కడవ (కుండ) మీద ఉంచిన దీపం ఎలా శరుపయోగమో (దానిలోని చీకటిని పోగొట్టిజాలదోో ఆలాగే ఆయోగ్యునీకి చేసిన నీతిబాధ( పాండిత్యం) వ్యర్దం థి మూ తద్వ్యార్థపాణ్ణిత్యమా[+త్య మమ వచనమళ్ళృణ్వన్నాత్మనః శాన్తిమషి నేత్సి తన్నూనమపజాతస్వమ్‌ ఉక్తబ్బం-- శ్లో జోతః వ్యతోఒనుజాతళ్చ అతిజాతన్లభ్రేవ చ అపజాతశ్న లోకేఒన్మీన్‌ మిన్తవ్యాః కాస్త్రవేచిభిః శీలి క్రో మాతృతుల్యగుణో జాతిన్వ్వనుజాతః వీతుః సమః అళిజాతో౬ధిక సస్మాదవణాత్‌ ఒధమూాధమః శ్వలీ ల్లో ఆప్యాత్యనో వినాశం గణయతి న ఖలః పరవ్యననహృవ్టః (పాయో మస్తకనాశే నమరముఖే నృత్యతీ కబన్ధః శీలి్ర అహో సాధ్విదముచ్యథే శ్ఞా ధర్మబుద్ధిః కుబుద్ధీళ్ళ ద్వావేతో విదితొ మమ వ్యురేణ వ్యర్థపాణ్డ్‌త్యాత్‌ వితా ధూమేన ఘాతీతః శ్వీరిరి దమనక ఆవో-. కథమేతత'? సోఒ(బవీత్‌_ ఆ ఆ విధంగా వ్యర్డ పాండిజ్యాన్ని (ఆహంకారాన్న) ఆశయుందావు._ నా మాటి వీనలేదు = మనళ్శాంతినిగూడ (గహింపలీదు కనుక నీవు ఆవశళ్యం ఆప జాతుడవు వీజ్ఞులు అన్నో రుం

మశ్రఖేడమ్‌ శి?

ఈ _వ్రపేంచంలో కార్త్రవేత్తేలు చారుడు, అకుశాతుత్కు అత్సికాతుదు ఇన్స్‌ టొతుడు ౬ అవి వ్వుతులకు చొల్లు విభొలుగా ఇప్పార్కు

ఈ నజుగురె. లషణ లీను ఇలో ఇప్చారు = తఖ్లైవండి గుజాఅ గలివామ్‌ జారుడు ఈండ్రివరికి గజాలు గలవాడు అరుశారుడ్కు ఈచ్చద్రికఆటె శేషమ్టాన గుణోలు కలహము అతిజాళుచు ఇక ఒఅధిమాళముచు (మిళ్ళిలి నీచుడు అస ఇాతుడు అనజగును

చుర్దనుడు ఇతపిల దుఃఖచే సంతోషం ఫొంచచో. తన వినాశం సైతం లక్కింపచు యేష్టింటో ఈల నజకబకినాా? చె.ఇడెం శొన్ఫియెడల (ఆవేశంతో నృత్యం చేస్తుంది

ఆహా? పేడ్డలు చక్కగా చైప్పాటీ.

ధర్మబుద్ధి పాపబుడ్ధి - అన్‌ ఈ ఇడువ్పరిని నేను ఎపింగుడును, ప్యక్రుకైనే పాపబుడ్ధీ యొక్క) వ్యర్థపాంతిత్యండే శల్యడి వొగచె ఛంపబడ్డాశ్కు చమనకుచు అడిగాడో అడి చట్టు 8 ఆతడు చెప్పాడులా

మూ ₹స్మింళ్చిదధిష్టానే ధర్మబుద్ధి? పొపలుద్ధిళ్చ ద్వే మిశ్ర శీ చనతః స్మ, అత కదాచిత్‌ పొపబుచిసొ చీస్తితమ్‌.. "అహం కావన్మూళ్ళో దారి (ద్యో(పేశక్చు తడేనం ధర్మబుద్ధిమాదాయ చేళన్తరం గళ్వాఒస్కోలత్రయే బార్జోపార్టనం కృత్త్వైనమీపీ చబ్బయిళ్వా నఖీ భవామి, అభోఒన్యస్మెన్నహని పొపబుద్ధిర్ధర్మబుచ్రిం ప్రాహ భో మి సాస్ట్రకభఖావే క ఛ్వమాత్మ విజేష్టితళ న్మరసి దేళ్లాన్తరమదృష్ట్వై కాళ శికజనన్య వెచ్తాం కథటుష్యసి ఉకళ్చాం

శ్లో దేట్నిన్తరేషు బహువిథభాషావేష్తాది యేన న జ్ఞాఠమ్‌ ఇభమళా భరణీపీఠీ తనృ్న ఫలం జన్మజో వ్యర్థమ్‌ శప శభా చ= ల్లో విద్యాం వీరి శీల్చతి శావన్నాప్నోతీ షమ్ర్‌నమః నమ్మక అహవశ్‌ (వ్రజతీ న భూషౌ దేళాద్దేబ్నన్షరం హ్యూష్ట ? వ!

28 పంచతంతే

అ" ఒకా శౌక నగరంలో ధర్మబుద్ధి పాపబుదై అనే ఇద్దకు మిత్రులు ఉండే వారు అంత ఒకనాడు పావబుద్ధి ఇలా తలంచాడు- నేనైతె తెలివి లేనివాడను_దరి (ద్రుడను. అందుచే ఈ ధర్మబుద్ధిని వెంటకీనికౌని దేశాంతరిం పోతాము ఇతని ఆశయంతో (తవితో) ధశం నంపాదిస్తాను తర్వాత ఇతన్నిగూడ మోసగిసాను. సుఖంగా ఉంటాను అం3 (ఆ పకారం మరియొక దినాన పాపబుద్ధి ధర్మబుద్ధితో ఇలా చెప్పాడు. ఓ మిత్రమా ఎఏవు ముసలితనంలో నీ యేయే పనలు శ్ఞావకం చేసు కుంటావు ?* ఇతర దేశాలు చూడక నీ బిడ్డలకు ఏ వింత) వ్వార్తలు చెప్పగలవు? విజ్ఞులు అన్నారు___

ఎవడు ఇవరదేశాలు తిరిగి ఎనేక భాషలు వశ్ర్రధారణ మొదలైనవి తెలిసి 5నడో అట్టివాడు ఈ భూమండలంలో వుట్టడం వ్యర్థం

అలాగే = ఈ భూమిమీద సంతోషంతో ఒకదేశంనుండి మరొకదేళానికి పోవునంతవరకు మానవుడు వీద్య -ధనం విశ్ఞానం (శిల్చం) చక్కగా పొందలేడు

మూ అథ తస్య తద్వచనమాకర్ణ ్య _పహృష్టమనా స్తేనై వ నహ గురు జనానుజ్ఞాతః శుభేఒ హని దేశాన్తరం స్థితః త్యతచ ధర్మబుద్ధివ్రభావేణ (భమతా పావబుద్ధినా (వ్రభూతతరం విత్తమాసాదితమ్‌ తతళ్ళ ద్వావవితా (ప్రభూత పార్షిత్యద్రవ్యా ప్రహృష్టా స్వగృహం (ప్రత్యాత్సు క్యేన నివృత్తా. ఉక్తజ్బు

శ్లో 1పా ప్తవిద్యార్థశిల్బానాం దేశ్నాన్తర నివాసినామ్‌ (క్రోశమ్మాతోఒవి భూభాగః శతయోజనవదృవేత్‌ శీలిలై

ఆ ఆంత ఆతని మాటవిని ధర్మబుద్ధి మిక్కిలి సంతోషించాడు-గురుజనుల అంగీకారం పొందాడు అతనితో (పావబుస్థితోో బాటు ఓక శుభదినాని దేశాంఛరం వెళ్లాడు అచ్చట ధర్మబఎద్ది (ఒది) పభావావల్ల సంచరించే పాపబుద్ధి చాల ఎక్కువ ధనం సంపాదించాడు పిమ్మట ఆ ఇరువురు అధిక ధనం పొందడంతో మిక్కిలి నంతుస్టులయ్యారు ఉత్కంఠతో తమ యింటికి మరలారు. పెద్దలన్నార.__

విద్యా -ధశ _”జ్ఞానాది నిమిత్రం దేశాంతరం వెళ్టినవారికి అవి లభింపగానే తిమ ఇంటివైపు భూభాగం ఒక్టకోను మాృత౦కూడ-వందయోజనాలుగా [40 (కోను లుగా] తోస్తుంది

మీ్మతభేదమ్‌ 219 మూ అధ న్వస్థాననమీవవ ర్రీనా పొవబుద్ధినా ధర్యబుద్ధిరభిపాతః_ న సర్వమేతద్ధకం గృహం వతి నేశుం యుజ్యతే యతః కుటుమ్బినో బాన వాళ్ళ (ప్రార్థయిష్య న్హే తదతై9వ వశగహనే. క్వావి భూమౌ నిక్షివ్య కిజ్చి న్మాాతమాదాయ గృహం (ప్రవిశావః భూయోఒవి (వయోజనే నజ్జాతే తన్మా(ళం నమెత్యాస్మాత్‌ స్ట్థానాన్నేష్యావః ఉక్తం చ_ శ్లో న విత్తం దర్శాయేత్‌ పాజ్ఞః శన్యచిత్‌ నస్వల్బ్పమపృహో మునేరవి యత న్తన్మ దర్శనాచ్చలతె మనః క! తథా చ_ శ్లో యథా౭౬౭౬మిషం జటే మత్త్యెర్భక్యుతే శ్వాపదై రవి ఆకాశీ పవిభితై ఎవ తథా నర్వత్ర విత్తవాన్‌ శీలత అ పిమ్మట తమ నగర (స్థాన) నమీపం చేరగానే పాపబుద్ధి ధర్మబుద్ధికొ థి 0 ఇ ఇలా అన్నాడు - శుభ మూర్తీ. ఈ ధనర అంతా ఇంటికెచేర్చడం యుక్తం గాదు ఏలనేన కుటుంఐ భారంగలవారూ బంధువులూ నహాంపల౬ అర్ధిసారు అందుచే దుర్గమం (చొరరానిడ్రి ఆయిన ఈ అడవిలొ ఏదో ఒక నలాన పాతిపెడుదొమ. కొంత తీసుకొని ఇందెకి పోదాము మరలా అవనరం వచ్చినవ్వుడు ఇచ్చటికి క లనివచ్చి ఆ మాత్రం తీసికొని పోదాము విజ్తులు ఆన్నారు... (పాజ్ఞడెనవాడు ధనాన్ని న్వల్చంగానైనా ఎవరికిని చూపఠాదు ఏలనన = దాన్ని జబూడడంవలన మునీళ్వరునికిని మనన్సు చలినుంది ఆళ్చ్ళర్యం ఆలాగే - మాంనం నీటిలో చేవలచేత భూమిమీద హింనక (పాణులబేత ఆకాళంలో పక్షుంఎకేత ఎట్టు భకీంవబడునో ఆటే ధనవంతుడును (ఆందరికీ అవారం ) న మూ తదాకర్ష్య ధర్యబుద్ధిరాహ._ భద వవీం (్రీయతామ్‌ తథా నుష్టీతే ద్వావవి తౌ స్వగృహం గత్వా సుఖేన నంస్థితవస్తా అథాఒన్యస్మిన్న హని పాపబుద్ధిర్ని శీఖేఒ టవ్యాం గత్వా తత్సర్వం విత్తం నమాదాయ గర్తం పూరయిత్వా స్వభవనం జగామ అథాఒన్ఫేద్యుర్ధర్మబుద్ధిం సమభ్యేత్య (ఫోవాచ- సఖే బహుకుటుమ్చా వయమ్‌. విత్తభావాత్‌ సీదావ తద్గత్వా త్యత్ర స్థానే కిఖ్చిన్మ్యాతం ధనమానయావః సోఒసబవీత్‌_ భర ఏవం (కియతామ్‌

క్‌ వంచతళకే ఆ దాన్‌ని ఏను ధర్మబుడ్దై అన్నాడు ఓ. శుభమ్వూర్త్‌ ఆలాగే చేయముల్‌ అలా శచేసినమ్‌దట అ ఇరువురూ తమ ఇండ్రకుపోయి. సుఖంగా ఊన్నారు.. తరుజాత జక దినం నడిరేయిని పౌముద్ధ్‌ అ అజ్రవికపోయాడు- ఆ ధగంా ఆంతా తీన౩"న్నాగ్‌. గుంతనుపూడ్చి తన ఇంటిక్‌ వచ్చాడు. వ్‌న్యుట్‌ మఠరువనల ధర్మబుద్ద్‌ దగ్గరకుషోయి ఇనా పల్కాంకు _ “ మ్యితోమా మనరా బహూకుటుంబుంవారము,. డబ్బులేక ఇబ్బందా పడ్తు చున్నాము. అందుచే. అచ్చటికహోయి కొంతుధనం. తెచ్చుకుందాము. ఆతడు. (ధర్మబుమ్టు అన్నాడుం్ససౌమ్మ ఆలాగే చేయదము- మూ అథ ద్వావవ్‌ గత్వా తతస్టానూ యావత్‌ ఇనతస్తావ్యమ్రు కం వాజ్ఞుం దృష్టవన్లా అత్రాన్త్నరే పాము. శిరస్త్రాడయన్‌ ్రోవాద.. భో ధర్మ బుద్ధే త్వయా హ్యతమేతద్ధనమ్‌ నాన్యేన. యతొ భూయోజావి గర్హాజదవూరణులు కృతమ్‌. తత్‌ (వ్రయచ్చ మే తస్యౌర్థమ్‌. ఆన్యథాఒహం రాజకులే నివేదయాము” స ఆహ. “భో దుఠాత్మన్‌ మైవం వదు ధర్మబుద్ధణ ఇల్వహామ్‌.. సై తున్చొకు కర్మ కరోమి ఉక్రజ్బు- ల్లో మాతృవత్‌ వరదారాజ్‌ వరద్రవ్యాణ్‌ లోష్టవత్‌ అత్మవత్సర్వభూతాని వీతన్తే ధర్మణుద్దయజ ఖర అ తదువాత ఇరువువాపోయి అ చోటి. |తవ్వచూడగా భనవాన్యకైన ((క్వక్తం అయిన). మ్యాత్ర కనబడయి. వెయనే. పాపబుద్ది నెత్తన కొట్టుకొందూ బ్‌్గరగా. అర్‌ణాడు. _ ఓ ధర్మబుర్డ్‌ నీవు ఈ ధనం అపహాహిచాన్న. ఇతో పడు కాదు ఏలనశ _ మఠలా సంత జాగా పూడ్చండ్‌ ఉందు కనుకు దాగతో నగం నాః కమ్ము. నేస. వాజసభలో' ఫర్యాదు. చేస్తాను. ఆతడు (భర్మబుర్హ్రుఅన్నాడషు. డు దురొళ్ళుడా ఇదా ఆనవడు. శేమ ధర్మబుడ్డిన్‌ గదూ ఈ దొంగవనచేయనుం పెద్దలు, అన్నారు... -్‌ ఢర్మలుద్ధ్‌ గలవారు పడ్క్రీలను తల్తివత్స, సకధనాన్న మట్టిపెళ్టవలు నర్సు భూతాలను తనవథఖి చూశావర్చ - మూ వము ద్యావక్‌ వవదదూశో ధక్మాధకాతణం గత (ప్రోకతుక్చ క శ వరున్స్వరుం దూషయన్తై అథ. ధర్మాథకరణాదిస్ట్రతైల పరువాల వొవ్యార్ధి యామ

మీ భేడమ్‌ జఫ న్నియోజితో తావత్‌ పావజుద్ధిరాహ.. అహో న నక్యుగ్‌ దృష్టోజయం న్యాయః టీ కవ్చా- శ్లో. వివొదేఒన్వవ్యదే వత్రం తదభావే ఈ సౌక్షీలః సాజ్యుభొవాత్తతో దీవ్య6 (ప్రవచ్నస్త్‌ మనీష్‌. శరర తద్యత్రవిషయే మమ. వృక్షడేవతాః సౌక్షిళూతా సీక్టన్సీ, తావప్యావయో లేకతరఆ బోగం సౌధుం వా కఠవ్యన్తీ, అత తైః సనై గరథీపొతమ్‌= ఖో యుక్త ముక్తం భవతా. ఉఊక్తష్ఫి_ శ్లో అన్యవో౬వ్‌ యదా సొక్షీ పవాడే నష్రుజాయతే న తత్ర వీద్యతే దద్యం కం వునర్యత్ర డేవతాణ వ! తదస్మాకమవ్యత్ర వీషయే. మహత్‌ కౌతూహలం వర్తతే, (కత్యూషనమయే యువాభ్యామవృస్మాఖీః నహా తత్ర వనోద్టేశే గ నవ్యమ్‌ఎఇతీ,

అ ఇలా ఇపవుతూ తగవుళాడుచూ థకోశరకాతవద్దకు వెళ్ళాదంఓిళరీ శొకరు దూడున్తూ-జెప్పాడ. థర్యాథకావలు ఉవ్యాక్థర (జైవ నొకీగొ ప్రమాణం) శ్రేయ ఆజ్ఞాపిలపగో పొపణడ్ధ్‌ -ఇలా అన్నాడు = “అయ్యా [ ఈ త్‌ నకీగొ లేకు వ్‌ద్ణాలు ఆన్నూఠువ

పవాడంలో మొదట. (అథతో వృతం) కోఠపక్షతంటి. ఈ లేనీడో సామలు కోరబడుతాతు... సాకులు లేన్‌నో జైచ్యవ్రమాణల కోతిబచుత్రళడి ఎ ఆనీ బీజ్టాకూ వవరిదరచొాయో

కనుక ఈ వషయంలో నాకు వృషితేవతలు. సాఖిక్లై శన్నాతు జారే మా ఇరువుథలో జఆఠిన వొంగగానో, నజ్జనునగానో వేయగఆవ ఆచ్బుతు వాత (తర్మాతొ వారుక). అందథా అన్నావ. ఆయ్యా. న్‌వు చక్కా చేప్పాత్తు. వద్దకు ఆన్నావ.....

అన్యబునైనా (కథవాత జాజై నొ వజాదుతో ఎన్నవినైనా సాక్షిగా ఆథిస్తే మమనాళ?

295 పంచఛళంతే కినుకి ఈ వీషయంలో మాకూ మీక్కీ-లీ సకూహలం ఉంప ప్రాత కాలాన మీరిరువురుకాడిమాతోబాటు ఆ అడవికి రావలెను మూ ఏతస్మిన్నంతరే పావబుద్ధిః న్వగృహం గత్వా స్వజనక మువాచ- తాత (ప్రభూతోఒయం మయార్థ్ధో ధర్మబుద్దెళ్చారితః స చ తవ వవనేన వరి ణతిం గచ్చతి ఆనవ్యథాఒన్మాకం (పొజై *నహ యాన్యతి స ఆహ-_ వత్స (యుతం వద యేన పోచ్య తద్ద్రవ్యం స్థిరతాం నయామి పావబుద్రిరాహ-_ తాళ ఆనన్తి త్యత్చదేశే మహాశమీ తస్యాం మహత్కొాటరమసి తిత్ర త్వం సాామ్బతమేవ ప్రవిశ తతః (ప్రభాతే యదాఒహం సత్య(క్రావణం కరోమి తదా త్వయా వాచ్యం యద్ధర్మబుట్ధిక్నోర ఇతి అ ఈ లోపల పాపబుద్ధి తన యింటికి పోయి తన తం్మడితో ఇలా చెప్పాడ.._ నాన్నా ధర్మబుద్ధి (యొక్క అధిక) ఆనంత నంపదను దొంగిలి బాను అది సీ మార బే మనకు దక్కుళుంది. లేనిచో (ప్రాణాలతో నహా పోతుంది. అతడు (పావబుద్ధి తండ్రి ఆడిగాడు -. బిడ్డా త్వరగా చెప్పుము... నేను ఏమి చెప్పడం వలన ఆఅ (దవ్యము మనకు స్టిరం అవుతుంది షాపబుద్ధి తెలిపాడు... నాన్నా ఆ (పదేళంలో పెద్ద జమ్మిచెట్టు ఉంది దానికి వెద్ద తొజ్జ కలదు ఆ తొల్బ లొనికి సీవ్ఫ ఇప్పుడేపోయి చొరబడుము. తర్వాత (ప్రాత కాలమున నేను సత్యం వినిపించగోర గానే సీవు ధర్మబుద్రి దొంగ _ అని చెప్పాలి క! మూ తథా౬నుస్టితే (పత్యూషే స్నాత్వా వాపబుద్ధిర్థర్మ బుద్ధివురన్సరో ధర్మాధికరిజకైః సహ తాం శమీమభ్యేత్య తారస్వరేణ (ప్రోవాచ - ల్లో అదిత్యచన్దాావనిలోఒనలళ్ళ ద్యౌభూమి రాపో హృదయం యమశ్చ అహళ్ళ్చ ర్యాత్రిళ్చ ఉభే చ నస్థ్యే ధర్మో హీ జానాతి నరస్మ వృత్తమ్‌ భగవతి వనవేవతే ఆవయోర్మధ్యే యళ్చొర_స్తం కథయ అథ పావ బుద్ధివీతా శమీకోటరస్థః (ప్రోవాచ-_. భోః గృణుత కృణుత ధర్మబుద్ధినా హృత మేతద్ధనమ్‌. తదాకర్ష్యం సర్వే కే రాజపురుషా విస్కయోత్కుల్లలోచనా యావ ద్ధర్మబుద్ధేర్వి త్రహరణోచితం నిగ్రహం కాస్త్రదృష్వ్యాఒవలోకయ న్తి తావద్ధర్మ

మ్మితభేఎమ్‌ ల28 బుద్ధినా-త వృమీకోటరం వహ్ని భోజ్బదవ్వై వరివేష్ట వహ్నినా నన్టీవితమ్‌. అథ జ్వలతి తన్మిన్‌ శమీకోట రే్వర్థదగ్ధశరీరః స్ఫుటితేకణః కరుణం పరిదేవ యన్‌ పావబుద్ధేః వితా నిశ్చజ్రామ తతళ్చ తైః నర్వ్వైః వృష్టః_ భోః కిమి ద్‌మ్‌? ఇత్యు క్తే- ఇదఠ నర్వ కుకృత్యం షపావబుద్ధేః కోరణాజ్జాతమ్‌ _ు ఇళ్యుక్వా మృతః

అ తర్మడి అలాగే చేశాడు పొపబుద్ధి వేకువనే స్నానం చేశాడు ధర్మ బుర్లిని వ.ందుంచుకొన్నా డు ధి ద్మాభేకారులతోబాటు ఆ జమ్మి చెట్టును చేరాడు _ విగ్గరగా (తార న్వరంతో) ఇలా అన్నాడు

చార్యుడు చందుడు వాయవు అగ్ని ఆకాశం థూమి నీరు హృదయం యముడు వగలు ర్మాతి రెండు సంధృలు ధర్మదేవత = వీరంతా మానవుని చరిత ఎరుంగుదురు క

ఓ భగవతీ? “వనదేవకా _మ్లా ఇరువురిలో దొంగ ఎవరో చెప్పుము అప్పుడు జమ్మితొజ్జలో ఉండే పాపబుద్ధితం[డ్రి గట్టిగా ఇలా చెప్పాడు... ఓయీ వినండి వినండి ధర్మబుద్ధి ఈ ధనం దొంగిలించాడు ఆ రాజపరమలందరు అది విన్నారు ఆళ్చర్యంవల్ల వారి కన్నలు వికసించాయి. .ధనర దొంగిలించినండుకు ధర్యబుద్దిక వాస్టాయకాస్ర్రం (ప్రకారం ఏమి శిక్షు విధించాలి ఆని ఆలోవింపసాగారు ఇంతలో ధర్మబుద్ధి ఆగ్బిభోజ్య(ద్రవా లైన గడ్డీ గుడ్డపేల్తికల్తూ కిరననాయిల్‌ ...మొద లైనవాటిని ఆ జమ్మ్‌ తొల్డిలోవేసి నిప్ప్‌ పెట్టాడు అప్పుడు ఉమ్మిలొట్టి కాలుచు౦గగా సగంకలిన శరీరంతో మిడ్మిగుడ్డతో దీనంగా విలపిన్తూ పాపబుద్ది తండి (తొజ్జనుండి వెలుపలికి వచ్చాడు, అంత అందరూ-- ఓయీ ఇదెమి ! అని అడ్‌గారు ఈ చెడ్డ పని ఆంళా వాపబుద్ధి కారణంగా నంభథవించింది అని వల్కి- అతడు. మరణించాడు

మూ తత సే రాజపురుషాః పావబుద్ధిం +ళమీకాఖాయాం (వ్రతిలమృ్య ధగ్మ బుద్ధిం (ళం స్యేదమూచుః._. అహో సాధ్విదముచ్యతే=

ల్లో ఉపాయం చిన్తయేత్‌ ప్రాజ్ఞ స్తఖాఒపాయం విచ్చిన్తయేత్‌ పళ్యతో బక మూర్థన్య నకులేన హతా బకాః శ్రీ89

ధర్మబుద్ధిః పౌహ- కథమేతత్‌? తే [ప్రోచుః---

వల పంచతండ్రే

అ అప్పుడు రాజపురుష్‌లు పాప్‌బుద్టీని ఇమ్మీ కోమ్మకు (వేలాడగ్గ్‌ట్టించారు థర్మబుసప్టివి వశంసించి ఇలా ఆన్నారు __ ఆహా విజ్ఞాయ చక్క-గా చెప్పారు-

బుద్ధిమంతుడు ఉపాయంకోబోయి ఆంగువల్ల వచ్చే ఆపాయం సైతం వాగుగా ఆవకోచించాలి ఏంననగా___తెలివిలేశి కొంగ చూస్తూ ఉండగానే (చానిపిల్ణలై న కొఠగలన్నీ ముంగినచే (తినబడ్డాయి) చంపబడ్డుయి

ధ్‌ర శ్రదుద్ధీ అడిగాడు... అది యెట్లు శి

వారు (ర జవురుషులుుఇలో చెప్పారు...

కథా-శ0 బక-నకుల-క్‌ ధో

మూ ఆనీ కన్మీంళ్చీద్వనోద్దేశే బపంబకననాఢో వటపోదవః తన్య కోటరే కృష్ణనర్నః (వ్రతీవనతి న్మ సన చ జకబోలాకానజాతవవానెపి సదైవ థక్షయన్‌ కాలం నయతి ఆథైకో ఐక స్తేన భశ తొన్యవత్యాన్‌ దృష్ట్వా శళువైరో గ్యోత్‌ సర స్తీరమాసాద్య జొవ్పవూరితనయనో౬భోముఖ _సిస్టతి తం చ తొద్క శ్చేష్టితమవలోక్య కులీరకః (బ్రోవాచ... మాతుల, కిమే.వం రుద్యతే భవతా£ద్య, న్‌ ఆహ “భద, కిం కరోమి? మమ మన్షభాగ్యస్య బాలకాః కోటరనివోనినా నర్చేజ భమతాః తద్దుఃఖడుఃఖితి౬హం రోదిమీ, తత్కథయ మే యద్యని కశ్చిదహోయ న్తడ్వినాళశాయ.”

ఆ జకానొక అడవిలో మట్టీచెట్టు ఓకటీ ఉంది బోనిమీవ్‌ చోలా ఫొంగలు కఠవు, ఆ వ్యఎం తొల్డలో (వే) నల్మతాచు నివసిన్తు డి. ఆ (త్రాచు రెక్కలకొని కౌరగవిల్తలను భతీన్తూ కాలం గడువుతోంది ఆంత ఓకనాడు ఓక కొంగ ఆ పాముచే తన బిడ్డలు తినజక్షకత చూచింది _ దుఃఖంతో. లెవు ఒడ్డుకు పోయంది _ కన్నీరు కొరున్తూ తిఅవందుకొన్ని కూర్చుంది. ఆలో ఉందే ఆక్రొంగను చూచి (ఒక) ఎండ కాయ ఇకా ఆడీగొంది ఇ “మామా? నేడు. నీన్న ఎందుకు ఇలా ఏడుగ్తున్నావు ? ఆది (కొంగ చెవ్పీరది.__ “శధమూ డ్రీః ఏమి చేయుదును? ఈ చౌర్చాగ్యుని వ్‌ల్ణలను తొజ్జలో ఉండే పాము తినివేసింది ఆ దు ఇంతో ఏడున్తున్నాను. కనుక ఆ పామును చంపడానికి ఏదేని ఉషాయం ఉఆడువడో నాకు తెలుషము*

మితఫేవమ్‌ ల2ర్‌

మూ తదాకర్ష్య కులీరకశ్చి నయామాస-_ ఆయం తావదస్మజ్బాతి నహజవైరి తథోపదేశం (వయచ్బామి నక్కానృతం యథాఒన్యేవ్‌ బకాః నంకయ మాయ్యాబన్సి ఉ_క్తజ్బా--

ల్లో నవనీతసమాం వాణీం కృత్వా చిత్తంతు నిర్ణయమ్‌ తథా (వటోధ్యతే శ్యతుః సొన్వయో (మియతే యథా కం

ఆహ చ.. మామ యడద్మేనం తన్మత్స్యమాంనఖజణ్డాని చనకులస్య బిలద్వారాత్‌ సగ్చ్పకోటరం యావత్‌ (ప్రషిప యథా నకుల న్తన్మాన్గేణ గత్వా తం చుష్టనర్చం వినాశయళి. అథ తథా౭నుష్టితే మత్స్యమాంసాన.సారిణా నకులేన కం కృష్ణ సర్పం నిహత్య తేఒవి తద్వషాశ్రయాః సర్వే బకాళ్చ శనై శనై రృవీకాః అతో వయం (బూమః- ఉపాయం చిన్తయేత్‌ ఇతి

అ దానిని విని ఎం డకాయ ఇలా తతంచింది. ఈ కొంగ మా విరశానికి పుట్టుకతోడనే విరోధి నత్యం అనత్యం కలిసిన ఉవదేశం చేస్తాను అందువల్హి తక్కిన కొంగలస్ని నళిసాయి విజ్ఞులు అన్నారు...

వాక్కును వెన్నవలె (కోమలంగాను) మనన్సును దయా హన్యంగాను ₹సీ కొని శ్మతువువకు వంశనమే కంగా నశించేఎట్టు టోధించాలి

(ఇలా తలంచి) చెప్పింది. మామా ఇలా అయితే మంగిన టౌొరియ దగ్గరనుండి పాము చొజ్డవరకు చేపమాంసం ముక్క్టాలను వేయుము. అవ్వుడు మంగిన ఆ దారినిపోయి ఆ దష్టసర్పాన్ని చంపివేన్నంది. అప్పుడు కొంగ అలాగే చేసింది కొని చేపలమా౨స౭ థింటూవోయిన ముంగిన నల్ల తాచును చంవడంమా(శ్రమేకొకి ఆచెట్టును ఆశ్రయించి ఉండే కొంగలను న్ని లట మెల్లమెల్లగా లినివేసింది. అందుచే మేము చెప్పుదున్నాము- ఉపాయం చి స్టయేల్‌ -ఇత్యాచి (ఉపాయంతోబాటు అపాయం గూడ గుర్తించాలి అన్ని

మూ తదనేన పావబుద్ధినా ఉపాయళశ్ళింతితో నాపాయః తత స్తతృలం 1పాప్తమ్‌ అతోఒహం (బవీమి- ధర్మబుద్ధిః కుబుద్ధి శ్చేతి

వవం త్వయాఒవ్యపాయళ్ళింతితో నోసాయః పావబుద్ధివత్‌ తన్న

వి26 పంచతల[డే భవస్‌ త్వం సజ్జనః శీవలం పాపబుద్ధిరసి జాతో మయా స్వామినః (ప్రాణనన్డే / హోఒఒనయనాత్‌ (ప్రకటికృతం త్వయా న్వయమేవాత్మనో దుష్టత్వం కౌటిల్యం చ అథవా సాధ్విదముచ్యతే.. శ్లా యత్నాదవి కః వశ్యేచ్చిఖినామాహారనిస్పరణమార్షమ్‌ యది జలదధ్వనిముదితా స్త ఏవ మూఢాన నృత్యేయుః. శశీ! యది త్వం స్వామినమేనాం దళాం నయసి తదన్మద్విధస్య కాగణనా? తస్మాన్మమానన్నేన భవతా న భావ్యమ్‌ ఉ_క్తణ్బో- శ్లో తులాం లోహనహడన్రన్య యత్ర థాదన్తి మూషకాః రాజం స్త్వతహరేచ్చ్యేనో బాలకం న్యాత సంశయః త్వీత్వలి దమనక ఆహ_ కథమేతత్‌? సోఒ(ఐవీత్‌_

అ కనుక ఈ పాపబుద్ధి ఉపాయాన్నే చింతించాడు (దాని వెంటనుండే) అపాయం చీంతించలేదు ఆందుకు ఫలితం అనుభవించాడు ఇందువల్ల నేను చెప్పుచున్నాను- ధర్మ బుద్ధిః కుబుద్దిళ్చ అసి

ఓ మూర్జుడా ఇలాగే నివూ పావబుద్ధివలె అఆపాయాన్నే చింతించావు గాని ఉ పాయంగాదు అందువల్ల నీవు నజ్జనుడవు గావు కేవలం పాపబుడ్ధివి (ప్రభువు పాణాలను సందేహంలోనికి తెచ్చుటవల్లి నేను [గ్రహించాను సీవు న్వయంగా సీ దుష్ట త్వాన్నీ వంచనాబుద్ధిని (కౌటిల్యం) (ప్రకటించావు విజ్ఞులు ఈ విషయం చక్కగా చెప్పారు

అమాయకములై న నెమక్ట మేఘాలధ్వనిని (ఉరుమును) విని సంతోషంతో శమకుతామే నృత్యం చేయనిచో ఆ నెమళ్ల(యెొక్క-) ఆహారనిర్గమనమార్గం (ఆహారం వెలుపలికి వచ్చేదారి గుదస్థానం) ఎంత యత్నించినా ఎవడు చూడగలడు?

(ప్రభువునకే నీవు ఇలాంటి అవస్థను గల్గించావు ఇక మావంటివారు ఒక లెక్కయా కనుకనీవు నా దగ్గర ఉండరాదు. విజ్ఞులు అన్నారు. వెయ్యి ఫలముల ఇనువ(తానును (సుమారు 8 మణుగులు బరువుగల (తానును) ఎలుకలు తినినచో ఓ లొజా బాలుని (గద్ద ఎత్తుకొనిపొవడంలో నందేహం ఏముంది?

మిత భేదమ్‌ ౭227

దమనకుడు ఆడిగాడు... ఆది ఎట్టు?! ఆతడు(కరటకుడు ఇలాచెప్పాడు._

కథా--నిక్షే లోహతులా-వణిక్పుత )_కథా

మూ అస్తి కస్మింశ్చిదధిష్టానే జీర్ణధనో నామ వణిక్పుతః నచ

విభవక్షయాద్దేశా న్తరగమనమనా వ్యచి_న్హయళ్‌ _ ల్లో యత దేశేఒథవా స్టానే భోగాన్‌ భుక్త్యా న్వవీర్యతః తస్మిన్‌ విభవహీనో యో వసేత్‌ న పుఠషాధమః, శీకేలి తథా చ-_ ల్లో. యేనాహడ్యారయు క్షేన చిరం విలదితం పురా దీనో వదతి తతై9వ యః వరేషాంన నిస్షితు శ్రీక్సీత్తీ

తస్య చ గృహే నహ్మసలోహభారఘటితా వూర్వపురషాపార్ణితా చులా౭౬౬సీత్‌ తాంచ కన్యచి(చృేష్టినో గృహే చికషేవభూతాం కృత్వా దేశ్తాన్తరం చస్టిఈ తతః సుచిరం కాలం దేళ్తాన్తరం యథేచ్చయా భ్రాన్వా వునః న్వపుర మాగత్య తం శ్రైష్టినమువాచ - భోః (శిష్పిన్‌ దీయతాం మే సా నిషేవతులా సఆహ- ఖో నాస్తిసా త్వదీయా తులా మూషక్రైర్భిక్షితా. జీర్ణధన ఆహ-_ భోః (శెస్టిన్‌ న్నాస్తి దోష స్తే యది మూవవైర్భికితేతి ఈద్చగే బాయం నంసారః న కిజ్బిదత్ర కాశ్వతమ స్తి పరమహం నద్మాం స్నానార్హం గమిష్యామి తత్‌త్వమాత్మీయం శిశమేనం ధనదెవనామానం మయా నహ స్నానో పకరణహన్తం (వ్రేషయ ఇతి

ఆ, ఒకానొక నగరంలో జీర్ణధనుడు అనే వైళ్యప్యుతుడు ఉండేవాడు ఆతడు నంసదనంతా పోగొట్టుకొన్నాడు అందుచే దేశాంతరం పోదలంచి ఇలా తలచాడు.

ఒక దేశంలో లీక స్థలంలో తన పరాక్రి మంవలన భోగములు అనుభ వించినవాడ్కు అదేచోట నంవదలేక వసింపరాదు అలా నివసిస్తే వాడు అధముడే

అలాగే = ఎవడు మొదట ఒకిచోట అభిమానంతో వీిలాసమయిమైన

528 పంచతంతతే జీవితం గడుపువొ, వాడు మరల అదేచోట (అవృటివారి ముందు దిన వాక్కులు పల్కు-ళూ ఉండడం నీచమైన వివయం అతనిఇంట్లో "పెద్దలు సంపాదించినదై న వెయ్యి ఫలముల బరువుగల (సుమారు య! /£ మణుగుల బరువుగల) ఇనుప (తాసు (తక్కెడ) ఉంద దానిని ఒకానొక ,శేష్టి ఇంట్లో తాకట్టు పెట్టి దేళాంతిరం వెళ్తాడు. తర్వాత ఎరదేశంలో యిథేచృగా చాలకాలం తిరిగాడు మరల తన పట్టణం వచ్చాడు ఆ (శ్రేష్టిని ఇలా ఆడిగాడు - ఓ శ్రేష్టీ నేను తాకట్టుపెట్టిన [క్రాసు నారు ఇమ్ము శేప్టి చెప్పాడు- ఆసీ [కాను లేదు దాన్ని ఎలుకలు తినివేళాయి జీర్ణధనుడు అన్నాడు _ ఓ శిష్ట! ఎలుకలు తినిఉంటే నీ దోషం ఏముంది? ఈ (ప్రపంచమే ఇలాంటిది ఏడీ కొళ్వతం గాదు కాని నేను నదికి స్నానం చేయడానికి పోవుచున్నాను ఆందువల్ల మీరుమి వ్యుతుడైన ఈ ధినదేవుడనే వానిని నా వెంట స్నానానికి ఆవనరమైన వస్తువులు ఇచ్చి పంవండి మూ సోఒవి చౌర్యభయాత్‌ తన్య శజ్క్‌ఈ నస్వప్ముత్రమువాచ వత్స వితృవ్యోఒయం తవ స్నానార్థం నద్యాం యాస్యతి తద్గమ్యతామనేన సార్ధం స్నానోవకరణమాదాయ ఇతి అహా సాధ్వదముచ్యుతే. ఖో న భక్ష్యా కస్యచిత్కోఒవీ 'చీయం (పకురుతే నరః ముక్త్వా భయం (వ్రలోభం వా కార్యకారణమేవ వా జీడీర్‌ తథాచ _ ల్లో అత్కాదరో థవేద్యత్ర కార్యకారణవర్షితః తత శడ్కా. (ప్రకర్తవ్యా పరిణామేఒసుఖావహా జీడ్తీథి అ అతడూ తనపై దొంగతనం ఆంటగట్టునేమో ఎ అనే భయంతో తన కొడుకుతో ఇలా అన్నాగు.__ చడ్డా నీ పినతండి న్నా నానికి నదికి పోతున్నా డు.__ కనుక ఇతనివెంట సో నసామ్మగిని తీసికొని పొమ్ము. ఆహా విజ్జులు చెప్పారు... భయం_(పలోభం (ఏదేని సాయం గల్లుననె ఆళ) కార్య కారణథావం (ఈ సాయించేస్తే ఆ సాయం చేస్తాడు ఇత్యాది) - ఈ మూబటిలో కనీనం ఒక టియైన బేకుండ ఎవడు ఎవనికి ఏ ఇష్టమైన పనీ చేయడు.

మిత భేదమ్‌ 229 ఎక్క్రాడ ఏ విధమైన (వయోజన కాంతలేక అధికమైన ఆదరం గల్గుతుందో అచ్చట కీడు ఊహించాలి ఆడి చివరకు పరిణామంలో దుఃఖం గల్గిస్తుంది మూ అథాసొ వణిక్కిపళస్నా నోపకరణమాదాయ (వహృష్టమనా స్తేనా భ్యాగతేన సహ (చస్థితః తథాఒనువ్పితే వణిక్‌ స్నాళ్వా తం శిళుం నదీగుహియాం (వషప్య తద్ద్వారం బృహచ్చిలయాఒ౭చ్చాద్య నత్వరం గృహమాగతః వృష్టళ్చ తేన వణిజా-_ భో అభ్బాగత కథ్యతాం కుత మే శిశుర్య న్వయా నహ నదీం గతః ఇతి? స ఆహ_ నదీళటాత్‌ న శ్యేనేన హృత ఇతి ేష్యాహ- మిథ్యావాదిన్‌ కిం క్వచిచ్చ్యేనో బాలం హర్షంశక్నోతి తత్సృమర్చయ మే సుతమ్‌ అన్యథా రాజకులే నివేదయిష్యామి ఇతిన ఆహ. భో నత్యవాదిన్‌ యథా శ్వేనో వాలం న నయతి తథా మూషకా అపి నహ్మనలోహథార ఘటితాం తులాంన భకయన్తి తదర్పయ మే తులామ్‌యది దారకేణ చఛయోజనమ్‌ అ పిమ్మట వ్యాపారి కొడుకు స్నానసామళగిని తీనికొన్నాడు-నంతోషంతో ఆ అతిథి వెంట (జీర్ణధనునివెంట వెళ్లాడు జీర్ణధనుడు స్నానం చేశాడు నదిలొని దరిలో (గుహలో ఆ బాలుని ఉంచాడు దాని ద్వారాన్ని పెద్దబండతో మూకాడు త్వరగా ఇంటికి వచ్చాడు అప్పుడు (శేష్టి ఆడిగాడు - ఓ అతిథీ సీ వెంట నదికి వచ్చిన నా వ్యుతుడు ఎచ్చట ఉన్నాడో చెప్పము? అతడు అన్నాడు - నదీ తీరంలో (గ్రద్ద ఎత్తుకొని పోయింది. శ్రేష్టి అన్నాడు _ ఓ అనత్యవాదీ బాలుణ్ణి ఎచ్చట నైనా (గద్ద ఎత్తుకొని పోగలదా? నా వ్యుళుని ఆర్పింపుము. లేనిచో గరాజనథలో విన్నవిస్తాను. ఆతడు (జీర్ణధనుడు) ఐదులు చెప్పాడు . ఓ నత్యవాదీ బాలుని ఎల (గద్ద ఎత్తుకొని పోళాలదో అలాగే వెయ్యి ఫలముల ఇనుప (తానును సైతం ఎలుకలు తినలేవు ఆందుచే సీకు బాలుడు కావలని ఉంటే నా (తానును ఇమ్ము మూ ఏవం వివదమానా తొ ద్వావపి రాజకులం గతా త్యత (శేష్టీ తారన్వరేణ (ప్రోవాచ. భోః అ బహ్మణ్యమ్మబహ్మణృ్యమ్‌ మమ శిశురనేన చొరేణాపహృతః అథ ధర్మాథికారిణ స్తమూచుః.. భోః సమర్చ్యతాం (షి సుతః ? స ఆహ కిం కరోమి? వళ్యతోమే నదీతటాచ్చ్యే నేనావహృతః శిళుః త్మచ్చుత్వా తే (పోచుః- థోఃన సత్యమభిహితం భనతా కిం శ్యనః శళుం

డ్‌ా0 పంచతండే హర్తుం నమక్థో భవతి? న ఆహ. భో భోః [శూయకాం మద్వచః శ్లో తులాం లోహనహ్మ్యనస్య య్యత ఖాదన్సి నూషకాః రాజంన్త్యత హరేచ్చ్యేనో బాలకం న్యాత సంశయః త్త రే ప్రోచుః. కథమేతత్‌? తఈ ఇశేష్టీ సభ్యానామ్యగే ఆదితః సర్వం వృత్తాన్రం నివదయామాన తత న్రైర్విహన్య ద్వావవి తా పరస్పరం సమ్చోధ్య తులాళికు 'ప్రదానేన సన్తోషితౌ అతోఒహం (బవీమి- తులాం లోహనసహ్మ్యనన్య ఇతి అ ఇలా వారు ఇరువురూ తగవులాడుచూ రాజనభకు పోయారు అచ్చట (ేస్టి ఎలుగ్నెత్తి (బిగ్గరగా ఇలా చెప్పాడు _. ఆయ్యులారా అన్యాయం గొప్ప అన్యాయం ఈ దొంగ నాపుటడ్రుణ్ణి ఆపహరించాడు జవ్పుడు ధర్మాథికారులు అతనితో ఆన్నారు -* ఓయీ (శేష్టిగారి. వ్యుకుణ్తి సమర్చించుము. అతడు (జీర్ణ ధనుడుు) చెప్పాడు __ ఏమి చేయదును? నేణు చూస్తూఉంగగానే నదితీరంలో బాఎని (గద్ద ఎళ్తుకొని పోమింవి దారిని విని వారు అన్నారు ఓయీ నీవ్ప సత్యం చెప్పడం లేదు [గద్ద శికవును ఎత్తికొని పోగలదా ? ఆండు అన్నాడు _ అయ్యలాా నా మాట వినండి ఓ పభూ వెయ్యివఎమ అ ఇనుషశాసును ఎలుకలు తినగల్లినచో బాలుని [గద్ద ఎత్తుకొని పోగలదు ఇందు నందేహం లేదు వారు ( ధర్మాధికారులు అన్నారు - ఇది ఏమి? అంత జీర్ణధనుడు మొదటినుండీ విషయం అంతా తెలిపొడ. దానిని విని వారు నవ్వారు ఇరువురికి బోధించి తానును బాలుని ఇచ్చునట్టుబేసి (ఇరువురిని సంతోష పఅచారు. అందుత్తే నేను చెప్పుచున్నాను _ తులాం నహ్మనస్య అని ( వెయ్యిఫలముల (కానును ఇత్భాద్సి మూ తన్మూర్థ సజ్జీవక(వ్రసాదమనహమానేన త్వర్రైతత్‌ కృతమ్‌, అహో సాధ్విగదముచ్యతే శ్లో ప్రాయేణ్యాత్ర కులాన్వితం కుకులజాః శ్రీవల్లభం దుర్భగాః దాతారం కృపణా బుజూననృజవో విల్తే స్ట్‌ం నిర్ధనాః వై రూప్యోపహతాశ్చ కాన్ఫవపుషం ధర్మ్మాాయం సొవినో నొనాకాస్త్రవిచక్షణం చ పురుషం నిన్ష వని మూర్జాః సదాం శీఢీర్రి

మ్మితభేదమ్‌ వతి! తథాచ-_ ళ్టో మూర్జాణాం వజ్జితా ద్వేష్యా నిర్ధనానాం మవోధనాః (వతినః పొపశీలనామసతీనాం కులస్ర్రీయః శశ తన్మూర్హ త్వయా హితమవ్యహితం కృతమ్‌ ఉక్తం చ కో పణ్తితోఒవీ వరం శ్యతుర్నమూర్షో హితకారకః ళా వా! |! వానరేణ సతో రాజా విషప్రాళ్చోరేణ రళ్నీతాః శీర్‌0 దమనక ఆహ- కథమేతత్‌? సో౭(బ్రవీత్‌ _ అ అందుశే ఓ మూర్జుడా (ప్రభువు నంజీవకునివె దయతో ఉండడం ఓర్వలేక నీవు ఇలా చేశావు అవి పెద్దలు చక్కగా చెప్పారు సామాన్యంగా ఈ (వ్రవంచంలో _ కులహీనులు సళ్కుూలీనుని ఆభాగ్యులు భాగ్యవంతుని లోభ లు దాతను కవటవ ర్తనులు బుజువ ర్తనుని ధనహీనులు ధనికుని కురోవులు రూవవంకుని పాపాత్ములు ధార్మికుని మూర్జులు బహుకాస్త్రవేత్త ఆయిన విద్వాంనుని నిందినూ ఉంటారు అలాగే.--మూర్జులకు వండితులు ధవహీశులకు మవా ధనికులు పావులకు (వతనిష్షులు శారిణులకు కులగ్ర్రీలు ద్వేషింపదగినవారై ఉందురు కనుక ఒ మూర్టుడా సివు మేలుకూడ కీడుగా చేళావ విజ్ఞులు అన్నారు విద్వాంసుడు శ(ళువైనా మంచిదే మూర్చుడు మేలుకోరేవాడ్రైనా ఉప యోగం లేదు మేలుకోరే మూర్ధవానరంచే రాజు చచ్చాడు దొంగచే (బ్రాహ్మణులు రక్షింపబడ్డారు దమనకుడు అడిగాడు - అది యెట్లు?” ఆతడు (కరటకుడు) చెప్పాడు--- కథా..విశి నృపసేవకవానర-_కథా మూక న్యచి్యదాజ్డో నిత్యం వానరోఒతిభ క్రైవరోఒజ్ల సేవకోఒ నఃవురేఒ ఖు న! ళల లా! వ్య(ప్రతిషెద్ధ(ప్రనరో= తివిశ్వాసస్థానమభూత్‌ ఏకదా రాజ్ఞో న్నిద్రాం గళన్య వానరే వ్యజనం నీత్వా వాయుం విదధతి రాజ్ఞో వతస్థలోవరి మక్షికోవవిష్టా వ్యజ నేన ముహుర్ముహుర్నిషిధ్యమానాఒవి వునః వున్నన్హతై )వోవవిళతి తత స్తేన

లకిల్లి పంచతరశ్తే స్వభావచవలేన మూర్ధేణ వానరేణ షకుద్దేన నతా తీక్షం ఇదగ్గమాదాయ తస్యా ఉపరి (పహారో విహిత తతో మక్షికొడ్డీయ గతా తేన శితధారేణాసినా రాజ్ఞో వకో ద్విధాజాతం రాజా మృతళ్ళ తస్మాచ్చిరాయురిచ్చతా శృ పేణ మూర్థోఒ౬ను చరో న రకణీయః అ ఒకరాజు దగ్గర మిక్కిలి విళ్వానప్మాతమైన ఒకకోతి ఉండేది ఆవ రాజునకు అధికభ క్తితో శరీరపరిచర్యలుబేన్తూ ఆంతఃఎరింలోనూ నిరాటంకంగా తిరుగగల్లేడి ఒకనాడు రాజు ని(దిన్తూ ఉండగా అది చామరం వీస్తూఉంది ఇంతలో ఒక ఈగ వచ్చి రాజు రోమ్ము వై కూరుర్చడి చొమరంతో ఎన్నిమ రులు తోలినా వ జిమాటిక ఆది అచ్చటనే కూర్చుం డేది అప్పడు సహజంగానే చపలం ఆయిన ఆ తెలివితక్కువ కోతికి కోపం వచ్చింది. వెంటనే అది వొడియైన ఖడ్జం తీసికొని ఈగకై దెబ్బ వేసింది కాని ఈగ మాత్రం ఎగిరిపోయింది. ఆ పదునైన ఖడ్డం దెబ్బచే రాఖు వక్షస్థలం రెండుగా పండి రాజు మరణీంచాడు అందుచే దీరాయువుగోరే (వభువ్య మూరుడైన సేవకుని దగ్గర ఉంచుకొరాదు కథా-శితి మూ ఆవరమేకన్మిన్నగరే కోఒవీ విప్రో మహావిద్వాన్‌ వరం పూర్వ జన్మయోగేన చోరోవర్తతే స తస్మిన్‌ పురేఒన్య దేశాదాగతాంశ్చతురో విప్రాన్‌ బహూని వస్తూని వి(క్రీణతో దృష్వా చింతితవాన్‌ అహో కేనోపాయేనై. షాం ధనం లఖే ఇతి విచంత్య తేషోం పురోఒనేకాని ఛాస్రో్ఫక్రాని సుభాషితాని చాత్తి 'చియాణి మధురాణి వచనాని జల్బతా తెషాం మనసి విశ్వాసముత్సాద్య "సీవా క_ర్తమారబ్ధా ఆధవా సాధ్ధిదముచ్యతే ల్లో అనతీ భవతి నలజ్జా షొధం నీరఖ్బ శీతలం భవతి దమ్మీ భవతి వివేకి (వీయవక్రా భవతి ధూర్తజనః కీర్‌! ఆ రెండవ కధ__ఒకానొక నగంంలో మహావిద్వాంసు డైన (బ్రావ్మాణుడు ఉండేవాడు కానీ పూర్వజన్మ సంస్కారివళంచే అతడ. దొంగ ఆయ్యాడు.. అతడు ఆ సగరంలో పరదేశీయులై న నల్గుకు [బ్రావ్మణులను పెక్కు వస్తువులు అమ్మ చుండగా చూచాడు తనలో ఇలా తలందాడు = ఆహా ఏ ఉపాయంతో వీరి ధనం

మితభేదమ్‌ 99౭98 పొందగలను ? _ఇలా తలంచి కాస్తో క్తములైన వెక్కు సూక్తులతోను(ప్రియమైన మధుర మైన వాక్కులతోను వారి మనస్సున నమ్మకం గళ్ళించాడు = వారిని ఉవింపసాగాడు "పెద్దల చక్కగా దీనిని చెప్పారు _- కారిణి చక్కంగా సిగ్గును అభినయిన్తుండి ఉవ్వు సీరు చల్లగా ఉంటుంది. దంభాచారులు జ్ఞానులుగా నటిసారు వంచకచు మధుంంగా మాట్టాడుతాడ.

మూ అథ తన్మిన్‌ సేవాం కుర్వతి రైర్సి వై) నర్వవన్తూని మ్మ్‌కీయ బహుమూర్యాని రత్నాని (క్రీతాని తతస్తాని జన్హామధ్యే తత్సమకం (వశప్య న్వదేశం (ప్రతి గన్తుముద్యమో నిహితః తతః న ధూర్తవివ్రస్తాన్‌ వి్యసాన్‌ ల్‌ న్తుముద్యతాన్‌ (ఢ్రేత్య చిన్నావ్యాకులితమనాః సక్షాతః అహా ధనమేతన్న కిళ్బిన్మమ చటితమ్‌ అరై భిః నవా యామి పథి క్వాఒవి విషం దృత్తైత్వా న్నిహత్వ సర్వరత్నాని గృష్టోమి

అ అంత అతడు 'సేవిన్తూండగా ఆ బాప్మణలు నమన్త వస్తువులు అమ్మారు ఆ ధనంతో మిక్కిలి విలవైన రత్నాలు కొన్నారు పిమ్మట వాటిని పిక్కల మధ్య అతని ఎదుటనే ఉంచుకొని తమదేళం వేళ్లే (వయత్నంలో ఉన్నారు అప్పుడు ఆ కిపట(బ్రాహ్మణ.డు (పయాణయతృంళో ఉండే అఆ (బ్రాహ్మణులను చూచి విచార వడుచూ ఇలా తలంచాడు అయ్యో ఈ ధనం అల్పమైనా నా చేతికి అందలేదు పేరితోపాటు వెప్టఠాను మార్గంలో ఎచ్చటనైనా విషం ఇచ్చి వీరిని చలపుతాను రత్న ముఅన్నీ (గ్రహిస్తాను

మూ. ఇతి విచింత్య తేషామ్యగ్రే నకరుణం విలప్యేదమాహ- భో మ్మికాణి యూయం మామేకాకినం ముక్త్వా గన్తుముద్కతాః తన్మే మనో భవద్భిః నహ స్నేహపాశెన బద్ధం భవద్విరహనా వైైవాకులం నజ్జాతం యథా ధృతిం క్వాఒపిన ధత్తే యూయమన్నుగహం విధాయ సహాయభూతం మావ వి సహైవ నయత తద్వవః (పత్వా లే కరుణార్జ్విచిత్తాస్తేని సమమేవ స్వదేశం వతి ప్రస్టితా అథాధ్వని తేషాం వజ్బానామపి వల్టీపరమధ్యే (వ్రజతాం ద్వాచ్చాః కధయితుమారద్ధాః- శే కిరాతాః ధావత ధావత సపాదలకధినో యాన్తి వతాన్నిహత్య ధనం నయతి

ల్‌ర్రికి పంచతంశ్రే

ఆ ఇలా తలంచి వారి యెదుట దీనంగా విలపించి ఇలా చెప్పాడు. *ఓ మ్మతులోరా మీరు నన్ను ఒంటరిగా విడిచివెళ్లే యత్నంలో ఉన్నారు అందువల్ల మీ స్నేవాపాళంతో బద్ధమైన నా మనస్సు మీ ఎడబాటు మాటచేతనే కలతచెంది ఏ విధం గాను ధైర్యం పొందలేనిదై ఉంది. మీరు అన్ముగహించి సహాయంగా నన్నుగూడ వెంటతీసికొని పొండు ఆ మాటివిని వారు దయార్జంచిత్తులై ఆతనితోబాటు తమ దేళా నికి [పయాణంచేసారు అలా వారు అయిదుగురు (వయాణమై పోతూఉండగా దారిలో పల్లెలు నగరాలు వస్తున్నాయి. వారిని చూచి కాకులు ఇలా చెప్పసాగాయి.__. ఓరీ కిరాతకులారా పరుగెత్తండి పరగ త్తండి అజా ఇరువదివేలుగల ధనికులు పోతూ ఉన్నారు వారీని చంపి ధినం పొందండి ”

మూ తతః కిరాలై ద్వాక్షవచనమాకర్ణ్య నత్వరం గత్వా తే విప్రా లగుడ(వ్రహాోరై ర్హర్హరీకృత్య వస్తాంణి మోచయిత్వా విలోకితాః పరం ధనం శిజ్బీన్న లబ్ధమ్‌, తదా తైః కిరాత్తైరభిహితిమ్‌-. భోః పాన్ధాః పురా కదొవ్‌ ధ్వాజ్ట్షవచనమనృతం నాసీత్‌ తతొ భవతాం నన్నిధౌ క్వావ్‌ ధనం విద్యతే తద ర్ప్వయత అన్యథా నర్వేషామవి వధం విధాయ చర్మ విదార్య (ప్రత్యజం (పేత థనం నేష్యామ

అ అప్పుడు కిరాతులు కాకల మాటి విన్నారు వెంటనే వచ్చారు ఆ [్రోహ్మణులను కజ్దలతో ఎముకలు విరుగ (జర్జరితులుగా) గొట్టారు గుడ్డలు విప్పి చూదారు కొని ధనం ఏమీ లభింవలేదు అంత కిరాతులు ఇలా అన్నారు *ట వాట సారులారా పూర్వం ఎప్పుడూ కొకుల వాక్కు అనత్యం కాలేదు అందువల్ల ఎచ్చటనొో ధనం ఉండి దొన్ని సమర్పించండి లేనిచో అందరినీ చంపి చర్మం ఒకిపీ (వతి ఆంగం పరీత్మంచి ధనం తీసికొంటాము

మూ తదా తేషామీదృళం వచనమాకర్ష్య చోరవి(వేఐ మనసి చీంతీ తమ్‌" యదేషాం విప్రాణాం వధం విధాయాజ్ఞం విలోక్య రత్నాని నేవ్యన్తి తదాఉవి మాం వధిష్యంతి తతోఒహం పూర్వ మేవాత్మానమరత్నం నమర్యై తాన్‌ ముజ్బామి ఉక్తర్ళ._

మీ_రఖేదమ్‌ ల్రికిర్‌ లో మృత్యోర్భిభేషి కిం బాల న స భీత విము్బతి అద్య వాఒబ్దళతాన్తే వా మృళ్యుర్వై (పాణశినాం ధ్రువః 452 తథా చా క్లో గవార్డే (భాహ్మణాన్టే చ్‌ (పాజత్యాగం కరోతి యః నూర్యన్య మణ్ఞలం ఖిత్వా న యాతి వరిమాం గతిమ్‌ ఓీర్‌లి ఇతి నిళ్చిత్యాభిహితవ్‌.-. భోః కం తాః మద్యేవగం మాం పూర్వం నిహత్య విలొకియత తతస్తై స్తథాఒనుష్టితే తం ధనరహితమవలో క్యాపరే చత్వారోఒ వి ముక్రాః అతోజఒహం (వీమి వణ్తీత్‌ఒవి వరం శతు ఇతి ఆ అవ్వడు వారి ఇలాంటి నూటవినీ దొంగ అయిన (బొవ్మణుడు మన స్సులో ఇలా విచారించాడు. ఈ (బాహ్మణులను చంపి అవయవాలు పరలించి రత్నాట తీనుకున్నా తర్వాత నన్నూ చంపెడరు అందువల్ల మొదటనే రత్న శూన్యుత నైన నన్ను నమర్పించి వీరిని విడివిన్తాను విజ్ఞులు అన్నారు_.. & అజ్ఞానీ (వాలుడా) మృత్త్యువునకేల భయపడగెవవు? భయపడినా అచి వడ అదు నేడుగానీ నూరేండ్రకుగానీ (పాణులకు మృత్యువు తప్పదు మరియూ. గోవులను (వొహ్మణులను రడీంచేందుకై ఎవడ (ప్రొణాలు చీడునో వాడు సూర్యమండలం ఖే కంచి పరమగతిని (ము క్రీని) పోందును ఇలా నిశ్చయించి (కిరొతులతో) అన్నాడు- ఇలా లయితే మందు నన్ను చంపి చూడండి. అప్పుడు వార్తు (కిరాశులు అలాగీ చేసారు అతని శరీ రంలో ఏ విధమైన ధనం కనబడలేదు అందుదే తక్కినవాంసి వదలివేశారు. అందుచే నేను చెప్పుచున్నాను- వండికోజవి వరం శ (తుః ఉత్యాది మూ అఖ్హైవం సంవదత్తోన్తయోః నజ్జీవకః తణమేకం పిజ్ల్ణల కేన నహ యుద్ధం కృత్వా తన్య ఇగనఖర(ప్రహారాభిహతో గతాసుర్వసుస్థరావీఠే నిపపాత అథ ళం గతాసుమవలోక్న వింగలక వ్రదుణన్మరణార్ట్ర హృదయ (ప్రోవాచ భోః అయుక్తం మయా పాపేన కృతం నజ్జీవకం భ్యాపాదయతా యతో విశ్వాసఘాతాధన్యన్నా స్త్‌ పాషతరం కర్మ ఉక్తజ్నం--

296 పంచతం[కే శ్లో మి్యత్రద్రోహీ కృతమ్నశ్చు యశ్చ విశ్వానఘాతకః తే నరా నరకం యాని యావచ్చన్ష్రదివాకరమ్‌ డీర్‌డీ క్లో భూమిక్షయే రాజవినాశ ఏవ భృత్యన్మ వా బుద్దిమత్‌ వినాశే నో యు క్రముక్తం హ్యనయోః సమత్వం నహ్హావి భూమిః సుల్లభా న భృత్యాః కీర్‌ తథా మయా నభామధ్యే స నదైవ (ప్రళంసితః తత్కిిం కథయిష్యామి తేషామ[గతః ఊఉ క్రజ్ళు- శ్లో ఉక్తో భవతి యః పూర్వం గుణవానితి సంసది న తన్య దోషో వక్తవ్యః వతిజ్ఞాభజ్లభీరుణా 456 ఆఅ వారు ఇరువురు (కరటక -దమనకల) ఇలా సంవాదం చేస్తుండగా సంజీవకుడు ఒకడణం పింగశికునితో యుద్ధంచేని ఆతని వాడిగోళ్ల దెబ్బలచే (పాణాలు గోల్చోయి నేలపై. వడినాడు అప్పుడు వింగళకుడు మరణించిన ఆతని చూచాడు ఆతని సుగుణాలను తలుస్తూ అర్జ్భహృదయుడైై ఇలా పల్కాడు- ఆయ్యోో నంజీవ కుని చంపి నేశుు చాలపాపం చేళాను నమ్మిక్కదోహంకం టె వేటే గొప్ప పాపకర్మ లేది విజ్ఞులు అన్నారు. మ్మతులకు (దోహంచేనినవాడు చేసినమేలును మరచినవాడు నమ్మినవారిని మోసం చేసినవాడు -ఈ మువ్వురు చందనూర్యులు ఊన్నంతకాలం నరక 6లొ ఉందురు రాజ్యంపోయినా బుద్ధిమంతుడైన 'సేవకుడు నశించినా రాజునకు వినాశం సంభవిసుంది కాస్‌ ఈ రెండింటినీ నమానంగా తలంచడం ఉచితంగాదు. పోయిన రాక్మాన్ని మరలా నంపాంచవచ్చు నశించిన సేవకులు నురల లభింపరు మరియు. నేను ఆతని నథలో నిత్యం వళంసించాను ఇవ్చుడు వ్యా (నభ్యల) ముందు ఏమి చేప్పుదును? పెద్దలు అన్నారు. ఎవడేని ఎవనినై నా నథలో మొదట ఇతడు గుణవంతుడు అని చెప్పి యున్నచో. తనమాట అసత్యం ఆగును - అనే భయంతో ఆతని దోషం చెవ్పరాదు, మూ ఏవంవిధం (ప్రలపన్తం దమనకః సమేత్య నహర్షమిదమాహ-_ "చరవమ శవిణనా చూ యరో*హాకారిణం శప్పభుజం హత్వేక్టం

మిత భేదమ్‌ ౨87 శోచని తిన్నైతదుపపన్నం భూభుజామ్‌ ఊక్తజ్బాం శో వితా వాయది వా (భ్రాతా వుత్రో భార్యాఒధ వా సుహృత్‌ (పాణ్యదోహం యదాగచ్భేద్ధన్తవ్యో నాస్తి పాతకమ్‌ ఉర్‌? తథా చ-_ శ్లో రాజా ఘృణీ బాహ్మణః సర్వభక్షి స్రీ ద్యాత్రపా దుష్టమతిః నహాయః (వేవ్యః (వ్రకీపో౬ధికృతః (వమాదీ త్యాజ్యా అమీ యళ్చకృతంన వేత్తి అవి చ. శ్లో సత్యానృతా చ వరుషా [వియవాదినీ చ హింసా చయాలురవ్‌ి చార్థవరా వదన్యా భూరివ్యయా (వచురవి త్తనమాగమా చ వేళ్యాజ్షనేవ నృవనీతిరనేకరూపా* శ్వీ5్‌ఫీ అవిచ- శ్చా అకృతోప్యద్రవః కళశ్చిన్మహానవి న పూజ్యతే పూజయంతి నరా నాగాన్‌ న తార్ష్యం నాగఘాతినమ్‌ 460 తథా చ_ శై ఆళోచ్భానన్వళోచ న్వ్వం వజ్ఞావాదాంశ్చ భాషసే గతానూనగతానూంళ్చ నానుళోచన్హి వణ్జోకాః ఉీరి1 ఏవం నమ్చొోధీతః వింగలకః నజ్జీవకళోకం త్యక్త్యా దమనకసాచి వ్యేన రాజ్యమకరోత్‌ ఇతి శ్రీ విష్ణుళర్మివిరచితే వబ్బతన్హ మిత్రభేదం నామ (వథమం తన్త్రమ్‌ అ ఆ విధంగా విలపించే వింగళకునివద్దకు దమనకుడు వచ్చి ఇలా అన్నాడు... (వళూ (ద్రోహకారయైన ఈ గడ్జితినేవానిని చంపి విలవించే నీ నీతి విటికి తనంతో గూడినట్టిది అది భూఐ లురకు సముచితంగాదు. విజ్ఞులు అన్నారు. తంగడి సోదరుడు వ్యతుడు భార్య మి్యతుడుం వీకిలో ఎవర్తైనా అగు దురు గాకి తన (ప్రాణానికి ముప్పుతల పెట్టినచో అట్టివానిని చంపడంలో పావం లేదు

288 పంచతిం (్రే

ఆలాగే దయగల (ప్రభువు అన్నింటినీ తినే బోహ్మణుడు. నిగ్గలేని స్త్రీః దుష్టబుస్టిగల నహాయకుడు (వతికూల విర్తనుర్లైన “సివకుడు (సమాది. అధయున (తవ్వలుచేస్తే అధికొర్పి చేనీన మేలు మజచేవాడు=_వీరు అందరూ విడ వదగినవారు

మరియూ రాజనీతి వేళ్యవలి నత్యముగా తొచునట్టు చేన్తూ అనత్యం మాట్లాడుళుండి మధురంగా మాట్టొాడుచున్ననూ (మనస్సులో) కాఠిన్యం గలది దయ గలదిగాతోన్తూ పొంనకం అయింద ఉదొరంగా కనబడుచున్నా ధవలోభల గలడి?

ల! అధిక ంగ్గా ఖర్చుచేయుచున్నా అధికఠగా ధాన్ని రాబట్టేవ ఇలా విరుద్దగుణాలకో అనేక రూపాలతో ఉంటుంది

మరియూం- కీడు ద్రేయనివాడు ఎంత గొప్పవాడ్వైనా పూజింపబడడ. మాన వులు పోములను పూజిసౌరు పోములను చంపే గరుత్మంతని పూజింపరు

ఆలాగే. నీవు దు భింపడగనివారి గూర్చి దుఃభించుచున్నావు పండితునివలే మాట్టాడ.గున్నావు, పండితులు చచ్చినవారినిగూర్న్చి గానీ (బతికనవారి గూర్చి గొని వీచొరింపరు

ఇలా దమనకుడు జోధింపగా ఫింగళకుడు నంజ్రీవకనిచ పిన దుఃఖం విడిచి 'పెట్టోడు దమనకుని మంత్రిత్వ౦తో రాజం పాలించాడు

ఇడి శ్ర్రీవిస్టుళఠర్మ రచించీశ సంచతల్యతంటో మిసత్రభేదానీకి శ్రీ జీఠెడ్డి బాల జెన్నారెడ్డి చేసిన ఆం్మధోనువాదం

ళన్తం

శ్రీ] ల - పఇజ్వతన్నవ్‌ం ఈ విత్మపా ప్పికవ్‌ం వాణాతే ద్వితీయం తనమ్‌ ఇక మూ అథేదమారభ్యతే మిత్రనంధప్రా వ్రిర్నామ ద్వితీయం తన్తిమ్‌ ఆ మ్విితనం్యపావ్రి అనే రెండవ తంత్రం ఆరంభం చేయబడ.తూంది దానికి ఇది ముదటిక్లోకం.__ ల్లో అసాధనా అవి (పాజ్డా బృుద్ధిమన్తో ఐహ్మ(వతాః సాధయన్హ్మాశు కార్కాణి "కాకాజమృగకూర్మవత్‌ కే అ పెక్కు. ళాస్త్రమిలు తెలిసినవారు బుద్ధిమంతులు (ప్రతిభాకాలురు అయిన వారు తగిన సాధననంపద లేకపోయినా కాకి వీలుక జింక, తాబేలువలే తమ కార్యాలు శీఘంగా సాధిస్తారు మూ తద్యథాఒన్ముహయతే అ సీ డక్షిణాత్యే జనవదే మహీలారోవ్యం నామ నగరమ్‌ తన్య నాతిదూరస్లో మహో్యబ్భాయవానో నానావీవాజ్లోవభు క్త ఫలః కీటైరావృతకోటరళ్ళాయాఒళ్వానిత వథిక జననమూహొో న్యగో ధపాదపో మహాన్‌ అథవా యుక్తమ్‌- క్లో ఛాయాసు ప్త మృగః ళరకు '_న్తనివ హైర్విష్వగ్విలు _వ్రచ్చదః కీటై రావృతకోటరః కవికులై ॥ న్య-న్టే కృత్యవ్రశ్రయః, విశ్రబ్ధ్దం మధువైర్నివీత_కుసుమః క్ఞాఘ్యః న ఏవ (దమః నర్వాక్లెర్పహున త్త్వసజ్జసుఖదో భూభారభూతోఒవరః లి

240 వంచతం౦|తే

అ ఇలా (వసిడ్డి గలదు... దజీణావథంలో వమషపి లారొప్యం ఆనేనగరం ఉంది దానికి కొలది దూరంలో మిక్కిలి ఎత్తైన పెద్దమట్లిదెట్టు గలదు. దాని పండ్డను పతులు ఎన్నియో భక్షిస్తూంట్లాయి. దాని తొట్డలలో కీటకాలు (పౌమాలు తేళ్లు మొదలై నవ్వి ఎన్నో నివసిస్తూంటాయి దాన్‌ నీడను బాటసారులెందరొ వి క్రాంతినుఖం అనుభ విస్తూంటారు ఇది సముచితమే=ా

ఏచెట్టనిడలో జంతునంతొనం ని [ద్రినుందో, పకులనమూహం నివసించ డంతో అంతటా ఆకులు కనబడవో తొజ్జలు పురుగులచే నిండిఉంటాయో కొమ్మలవై కోతులగుంవులు గంతులువేన్తుంటాయో మక రందం(పుష్పరనం) తుమ్మెదలచే నిన్సం కోచంగా వానం చేయబడుతుందో ఇలా తన ఆవయివాలన్నింటిద్వారా అనెక పాణ లకు సుఖంగల్లించే.ఆ చెట్టుమాతమే కొనియాడడగినది తక్కిన వృశాలన్నీ భూమికి భారములే (2) క్‌

కధా-కే చిత్యగీవవృత్తాన్తః

మూత్న్యతచ లఘపతనకో నామ వాయసః (ప్రతివసతి న్మ న కదా చిత్‌ (ప్రాణజయ్యాక్రార్థం వురముద్దిళ్య (పచలితో_ యావత్‌ పళ్యతి తావజ్జాల హ సోఒతికృష్ణ _తనుః స్ఫుటితచరణ ఊర్థ్వ కేశో యమకిజ్క్మరాకారో. వరః నమ్ముకో బభూవ అథ తం దృష్ట్వా కజ్కితమనా వ్యచింతయత్‌- యడయం దురాత్మాఒద్య మమా శ్రయ_వటపాదపనమ్ముఖోఒ-భ్యేతి తన్న జ్ఞాయతే కిమద్య వటవాసినాం విహ్య్ఫాగమానాం సంకేయో భవిష్యతి ని వాః ఏవం బహువిధం విచికీన్య తక్షణాన్నివృత్య తమేవ వటపాదపం గత్వా సర్వాన్‌ విహంగమాన్‌ (ప్రోవాచ- భోః; అయం దురాత్మా లుబ్ధిక్కోజాల-తజ్జులహ_స్తః సమభ్యేతి తత్స ర్వథా తన్య న విశ్వసనీయమ్‌ ఏష జాలం (ప్రసార్య తణ్జులాన్‌ (చషేవృ్శి తే తండులా భవద్భీః నర్వైరపి కాలకూటసద్భశా (ద్రష్టవ్యాః

ఆ అచ్చట లఘుపతనకుడు అనే కాకి నివసిస్తూ ఉండి అది ఒకనాడు ఆ జరం నంపొడించ్చకొనేందుకై నగరం దిక్కుగా. పోవుచుండగా చజేలిలో వలలు

మీత్ర(పా వ్రికమ్‌ విత్త! పట్టుకొని ఒక మనువృుడు (వేటకాడు) ఎదురై నాడు వాడికాష్లు ఉబ్బి ఉన్నాయి తల వెండ్రుకలు పైకి నిక్కపొడుచుకున్నాయి. మిక్కిలి నల్లగా యముని దూతవలె ఉన్నాడు వాఫినిచూచి కీడుకుశంకించి ఇలా తలంచింది. ఈ దుష్టుడు నేడు నేను నివసించే మెజ్జిచెసువై ఉండే పక్షులకు ఏమి కీడురాగలదో తెలియదు _ ఇలా ఐహు విధాలుగా విచారించింది వెంటనే వెనుకకు. మంలిండి మజ్జివద్దకు వచ్చింది వత్తులు అన్నిటితో ఇలానౌొక్కి చెప్పింది. ఓ మియలారా ఈ దష్టుడెన వేటకాడు గింజలు వం చేతపట్టుకొని వస్తున్నాడు తినిని మాతిం నమ్మరాది. వీడు వలనువేసి గింజలు చల్చగలడు ఆ గింజలను మీరు కాలకూటంగా చూడాలి మూ ఏవం వదతన్ష్సన్య న లుబ్ధిక న్యత వటతల ఆగత్య జాలం (వసార్య సిన్ధువార -నదృకాం న్తండులాన్‌ సజివ్య నాతిదూరం గత్వా నిభృతః స్టితః అభయే పకిణ స్తత స్టితాస్తే లఘువతనిక వాక్యార్గలయా నివారితాస్తాం _స్తండులాన్‌ హాలాహలాజ్కురానివి వీక్షమాణా నిభృతాన్తస్థుః అతా న్తరే చితలీవో నామ కపోతరాజః నసహ(న్రవరివారః పాణయాళత్రార్గం వరి(భ్రమంస్తాం _స్తండులాన్‌ దూరతోఒవి వళ్యల్దఘువతనకేన నివార్యమాణోఒవి జిహవ్వాలౌల్యా చృకణార్హంమవతత్‌ సపరివారో నిబద్ధళ్చ అథవా సాధ్విదముచ్యతే - శ్లో జిహ్వాలౌల్య(ప్రన క్రానాం జలమధ్యనివాసినామ్‌ అచి న్లితొ వథో౭౬జ్ఞానాం మీనానామివ జాయతే లి అ అతడు ఇలా చెప్పుచూండగా ఆ వేఓకాకు ఆ మట్టిచెట్టు (కింది కివబ్బాడి.

వల వేళాడు క ండగోగుపూలవంటి. (సింధువారవుష్పతుల్యాలై న) గింజలు. చల్లాడు కొలదిదూరం పోయిదాగికూర్చన్నాడు ఆ చెట్టుమీద వసించే పములు లఘుపత నకునివాక్యం అనే ఆర్గలంచే (గడియ్య్ముమానుచె) నివారితుల్లై. ఆ వియ్యింగింజలను వహాలావాలఐఎషప్పు మొక్కృంలుగాచూన్తూ నిశ్చలంగా కూర్చున్నాయి. ఇంతల్లో చిత్ర గీవుడు అనె వావుర ములరాజు తన పదిజనమైన వెయ్యిపావురిములును వెంటరాగా ఆవోరార్థం లిమగుడూ ఆ బిమ్యుంగింజలను దూరంనుండియే చూచాడు లభుపతనకుడు నివారిస్తున్నా నాల్క చాపల్యంచే తినడానికై (వాలాడు నవరివారంగా వలలో ఇబంధింవఒడినాడు- విజ్తులు చకి్యింగా చెప్పారు___

లల సంచతంతే నాలుక చాపల్యంతో చిక్కుకున్నవై టిలో నివసించే చేపలకువలె మూరు లకు అక్ష హ్మెత్తుగా(అచింతితింగా) మృత్యువు దాపురిస్తుంది (3 శ్లో పౌలన్యః కథమస్య-దార-హరణం దోషం న విజ్ఞాతవాన్‌ రామేణాపి కథింన 'హేమహరిణస్యానమృవో లతీతః ఆక్మైళ్ళావి యుధిఎరేణ సహసా (పాపో పహ్యానర్ధ కధం 'పళత్యాసన్న -వివశ్రి- మూఢ మనసాం (పాయో మఈిః త్ష్మీయతే క్తి అ రావణుడు వర స్త్రీహరణం పాపం ఆని ఎందురు (గహింపలేదు? రాము డును బంగారులేడి అసంభవం (ఉండదు) ఆని ఏల తలంపలేదు? ధర్మరాజు హై లతో జూదం ఆడి అకస్మాత్తుగా ఆపదను ఏల పొందాడు? వివత్తు దావ్నరించడంత్రో (భాంతమైన మనస్సుగలవారికి సాబూన్యంగా బుద్ధి నశిస్తుంది శ్లో కృతా న్తపాళబద్ధానాం దైవోవహతచేతసామ్‌ బుద్ధయః కుబ్బగామిన్యో భవంతి మహతామపి క్‌ ఆ యమపాళబద్ధులూ చాపు దావురించినవారూ) (పారబ్ధివళమున మనన్స చెడినవారూ అయిన మహాత్ములకునూ బుద్దుల చెడుదార్‌ని _పవర్తిస్తాయి మూ అృతాన్తరే లుబ్ధకిస్తాన్‌ బద్ధాన్‌ విజ్ఞాయ (వహృష్టమనాః పోద్యతయ్టి_స్తద్వ ధార్థం 'ప్రధావితః చి్యత్యగ్రీవోఒప్వాత్మానం నవరివారం బద్ధం మత్వా లుబ్ధకమాయాంతం దృష్ట్వా తాన్‌ కపోతానూచే.. ఆహోన భేతవ్మమ్‌ & కృబ్బ- శ్లో వ్యననేష్వేవ సర్వేషు యన్య బుద్ధిర్న హీయతే న రేషాం పార మభ్యేతి త్యత్చ్రభావాదసంళశయమ్‌ 6 అ ఇంతలో వేఎకాడు ఆవి బంధింపబడినట్టు (గ్రహించాడు మిక్కిలి సంతో షించాడు కల్దినెత్తుకొని వాటిని చంపడానికి వరిగెత్తాడ. చి_తగ్రీవుడును తాను పరి వారసమేతంగా బంధింపబడడం తెలునుకొన్నాడు వ్వా వేటకాజ్జి చూచాడు ఆ పావుఠ ములతో ఇలా అన్నాడు ఓ మి(తులారా ఛమయమిపడకుడ విజ్ఞులు అన్నారు. ఎవని బుద్ధి ఒపదలు. వచ్చినప్పుడు. (భ్రష్టంకాదో అట్టివాడే అట్టిబుర్ధి

మిళ్మప్రాప్రికమ్‌ 2క8 (వథధావంచే ఆపదలు తరిసొడు ఇందు నందేహం లేదు (8) శ్లో నమృతౌ చ వివత్తా చ మహతామేకరూపతా ఉదయే సవితా రక్షో రక్తళ్చా స్తృమయే తథా 7 అ నంపదలందూ ఆపదలందూ మహోత్ములు ఒకేఎధంగా ఉంటారు నూర్యుడు ఉదయించెటప్పుడు అలాగే అన్తమించేటప్పుడు ఎ్మరగానే ఉండును మూ తత్సర్వే వయం హేలయోడ్షీయ నపాళజాలా ఆస్యాదర్శనం గత్వా ముక్తిం [ప్రాన్నమః నొ చేదృయవిక్టబాః ననో హేలయా నముత్సాతం ల్లో తనవోఒప్యాయతా నితం తన్తవో బహులాః సమాః బహూన్‌ బహుత్వాదాయాసాన్‌ నహ స్తీత్యుపషమా నతామ్‌ 6 అ కనుక మనం అందరం తేలికగా హేలగా) వలతోగూడ ఎగిరిపోదాం వీనికి కనఐజకుండాపోయిన తర్వాత ఖంధిం వదిలించుకుందాం. లేనిచో భయంవల్లి గాబరాపడి ఎగిరిపోనిచో మృత్యువువాత పడెదమ. విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు.--- దారములు సన్ననివీ బౌడవై నవీ అయినా అనేకములు నమానంగా (టమ పద్ధతిలో చేరి బరువులను నహిన్తున్నాయి. ఇదియే నజ్జనులకు పోలిక (8) మూ తథాఒనుక్షీలే లుబ్ధక్షో జాలమాదాయాఒఒకాశే గచ్చలాం తేషాం పృష్టతో భూమిస్టో౬వి పరృధావత్‌ తత ఊర్జ్వ్యాననః కొక్రమేనమపరత్‌ శ్లో జాలమాదాయ గచ్చ న్సి నంహతాః వక్షిణోఒవ్యమీ యావచ్చ వివదిష్య న్హే వతిష్యంతి న నంశయః రి ౨. అలాగే చేళఠాయి. వే-కాడు వలతీనికొని ఆకాశంలో పోయేపమల వనుక భూమిమీద నుండియే పరుగెత్తాడు తల ఎత్రివెకి చూన్తూ ఈ శ్లోకం పరించాడు ఈ పక్షులు కలిసికట్టుగా (నంఘీవావంతో) వల ఎత్తుకొని పోవుచ న్నవి ఎప్పుడు వరస్పగం త గవులాడునో అప్పుడు పడిపోతాయి. సంళయం లేదు (౪) మూ లఘువతనకోఒపి (ప్రాణయ్యాతా్యకియాం త్య కా కిమ్యత్ర భవి ష్యతీతి కుతూహలాత్‌ తత్చృష్టతోఒనునరతి అథ దృష్టేరగోచరతాం గతాన్‌

ల్‌తఢీ ప౦చతర్శశే విజాయ లుబ్లకో నిరాశః కోకమపరన్‌ నివృత్తశ్చ రో యఖ లం! అట శ్లో న హి భవతి యన్న భావ్యం భవతి చ భావ్యం వినావి యత్నేన కరతలగతమవి నశ్యతి యన్య హి భవితవ్యతా నాస్తి 10 ఆ అఘుపతనకుడును అహారం వెదకిదిం మాఎు ఇండేమి అతనో అను ఉత్కం౦ఠతో వారి వెనుక అనుసరించాడు పమిలు కన్నులకు క -పడకుండా పోగానే వేటకాడు నిరాళచెందాడు ఈ క్లోకం పరిస్తూ మరలాడు న హి భవజు -ఇత్యాది ఏది జరుళదాదో అవి (ఎంత యత్ని" చినా జరుగదు. వది జరుగవలయునో ఆది (ప్రయత్న ంలేకయే జరుసను ఆదృష్టంలేనివానికి ఆరచెతిలో ఉండేగికూళ నశిస్తుంది (0) మూ తథాచ_ ళ్‌ పరాజ్మాఖే విధా చేత్‌ న్యాత్‌ కథజ్బిద్ద్రవి జోదయః తక్‌సోఒన్యదవి సబ్బహ్య యాతి శజ్ఞనిధిర్యథా | భి వె ఆ వై వం(భాగ్యం) (పతికూలం అయితె ఏదోవిధంగా కొంతధనం లఖిం చినా అవి వూర్నార్జితమైన ఇతర ధనాన్ని తీనికొని శంఖవధివలె నశిస్తుంది మూ తదాస్తాం తావద్విహత్తా౬మిషలోభో యావత్కుటుమృవ ర్ష నోపాయభూతం జాలమపి మె నష్టమ్‌ చిత్యగీవోఒపి లుబ్ధకమదర్శనీభూతం ఖ్రొత్వా తానువాచ_ భోః నివృత్తః న దురాత్మా లుబ్ధకః తత్సర్వ్వైరవ్‌ న్వస్థై ర్గమ్యతాం మహిలారోస్కన్య 1పాగుత్తరదిగ్భాగే తత మమ సుహృద్ధిరణ్యకో నామ మూషకః। సర్వేషాం పాళచ్చేదం కరిష్యళి ఉకృబ్బు-- శ్లో సర్వేషామేవ మర్యానాం వ్యననే సముపస్థితే వావ్మాకేణావి సాహాయృం మితశ్రాదన్నో న సందధే పలి న! వమలమాంనం వై లభం అటుండనిమ్ము కుటుంబపోవషఐకు అధారం అయినా వల కూడ నాకు మిగులలేదు (పోయింది ఆని. విచారించాడు చిిత్మగీవుడును వేఓకొాడు కనబుకపోవడం గహించి తన వారితో ఇలా అన్నాడుం మిత్రులారా ఆ దురాత్ముడై న వేటకాడ. మరలిపోయాడు ఇక అందరూ

మిత ప్రాపికమ్‌ లర్‌ నిర్భయంగా మహిలారోవ్యన “రానికి ఈళాన్యదిశకు (వయాజణం సాగించండి అచ్చట నా మతుడ్సు హిర శ్యకుడు ఆ ఎలుక ఉంది అకడు అందరికి పాళవిము కిని గల్గి సాడు విజులయ అన్నారు. జి ననే మానవులకందరికీ ఆవదివచ్చినచో మిళుడుతవ్చ ఇతరులు ఎవ్వరూ మాట మా[త్రంగానై నా సాయపడరు ( 9) మూ వవంతే కపోతాళ్చి(త్యగీవేణ నమ్చోధితా మహిలారోవ్యనగరే హిరణ్మకబిలదుర్గం పావుః హిరణ్యకోఒవి నహ్మనముఖ-బిలదుర్గం వ్రవిష్షః నన్‌ అకుతొభయః సుఖేనా_స్తే అథవా సాధ్వదముచ్యతే-_ ల్లో దంష్టాంవిరహితో సర్పో మదహీనో యథా గజః సర్వేషాం జాయతే వళ్ళో దుర్గహీన_న్తథా నృవః 1ల ఆ ఇలా చి త్మగీవుడు చెప్పగానే ఆ వావురములు మహిలారోప్యనగరంలో హిరణ్యకుని. విలదుర్గం చేరాయి. హరణ్యకుడును వెయ్యిదారులుగల బొరియ అనే కోటను పవేశించి దేనివల్లనూ భయంలేనివాడ్రై సుఖంగా ఉన్నాడు. విజ్ఞులు చక్కగా చెవ్పారు.- కోరలులేని (త్రాచువలె మదంలేని ఏనుగువలె కోటలేని దాజు అందరికి లొంగిపోతాడు ( తి మూ తథాచ- ళ్లో న గణానాం సహ్యసేణ న చ లక్షేణ వాజినామ్‌ తత్కర్మ సిద్ధ్యతే రాజ్ఞాం దుళ్లేణై కేన య్యద్రణే కే4ీ శ్‌ శతమేకోఒవి నన త్తే ప్రాకారసో ధనుర్లరః రా ధాం ఠి వా! తస్మాద్దుర్గం (వళంనంతి నీతిళాస్త్రవిదో జనాః ప్‌ ఆ అటులనే-యుద్ధంలో వెయ్యి ఏన.గులజేతనూూ లకగజ్ఞాలచేతనూ వ్‌ వని సిద్ధించదో అది ఒక కోటచే సిద్దిన్తంది (14) కోట (గోడ) వై ఉండె ఒక విలుకాడు వందమంది వీరులతో యద్ధంచేయ గలడు అందుచే సీతికాస్త్రజ్జులు కోటను (ప్రళంసిస్తారు (25)

జీశ్వీర్రి పంచతం తే

మూ అధ చిిత్యగీవో బిలమాసాద్య తారస్వరేణ (ఫోవాచ- ఖో భో మిత్ర హిరణ్భక సత్వరమాగచ్చ మహతీ మే వ్యసనాఒవస్టా వర్తతే త్యచ్చుత్వా హిరణ్యకోఒవి బిలదుర్గాంతర్గతః సన్‌ [ప్రోవావ._ భోః కో భవాన్‌! కిమర్ధమాయాతః? కిం కారణమ్‌? కీదృ క్త వ్యననా౬వగ్థానమ్‌.? తత్‌ కథృతామ్‌ ఇతి త్మృచ్చుత్వా చిత్మగీవ ఆహ-_ భోః చ్విళగీవో నామ కపోతరాజోఒహం తే సుహృత్‌ తత్‌ సత్వరమాగచ్చ గురుతిరం 1ప్రయోజనమ స్త్రి తదాకర్ష్య వుల కితతనుః వపహృషాఒ౬త్మా సిరమనా న ్యరమాణో న్నిష్కాంతః అథవా సాధ్విదమచ్యతే ఠి ఆన్‌ ఓలా

ల్ల సుహృదః స్నేహనమృన్నా లోచనానన్షదాయినః గృహే గృహవతాం నిత్యం నాగచ్చంతి మహాత్మనామ్‌ 16

ఆ అంత చ్విత్మగీవుడు బొజియవద్దకు పోయాడు బిగ్గరగా ఇలా పిలి చాడు- ఓ ఓ మ్మితమా హిరణ్యకా తోందరగా రమ్ము నాకు గొవృ ఆపదవచ్చింది దానిని విని హిరిణ్యకుడు దిలదుర్గంలోనుండియే ఇలా బదులుపల్కాడు. ఆయ్యా తాము ఎవ్వరు? ఎందులకు వచ్చార?కారణం ఏమి? నీ ఆపద ఎలాంటిది? దానిని వినివింవుము అందుకు చిత (గివుడు అన్నాడు- & మిత్రమా నేను చిత క్‌వుడు అనే కపోత (పావురముల) రాజును నీ మ్మితుడను కనుక త్వరగా రిమ్ము నీతో మిక్కిలి గొవ్చ అవసరం(ఉపయోగం) ఊంది దానిని వినగానే హిరణ్యకుడు ఎంతగానో ఆనంఎం పొందాడు ఒడలు వృలకరించింది భయం తొలగింది. వెలుపలికి వచ్చాడు వెద్దలు చక్కగా చెప్పారుఎ_ ”

'స్నేహమూర్తులూ (చు డిగానే) కన్నులకు ఆనందం గల్లించేవారూ. అయిన స్నేహితులు గృహన్థుల ఇండ్డకు నిత్యంరారు (తక్కువగా వస్తారు-అనిభవం)( 6)

శె ఆదిత్యస్యోదయస్తాత తామ్బూలం థాకతీ కథా ఇష్ట భార్యా సుమితబ్బ అపూర్వాణి దినే దినే 17

అఆ నాయనా (బిడ్డా సూఠ్యొదయం ఆనౌా ఖ్రాననమయంగా వవి(త్రంగా

ఉండడం (వెలుగు జ్ఞానానికి నంకేతం) పరిమళ్ళదవ్యయు క్రతాంబూలసేవనం =

మ్మిత పాపికమ్‌ ల్‌? మహభారకకధ-అనుర కఆయిన భార్య-మంచిమి[తుడు ఈ అయిదు వదార్ధాలు దినం దినం[కొం గాత్త సుఖాలను గల్లిస్తాయి శా సుహృదో భవనే యస్య సమాగచ్చంతి నిత్యశః చిత్తే చ తన్య సౌఖ్యన్య న కిళ్బిల్‌ (వ్రతిమం సుఖమ్‌ 18 ఆ ఎవనియిటికి నిత్యం మి(తులు వస్తూంటారో ఆ సుఖానికి సాటియైన సుఖం వవీలేదు మూ అథ చిిత్మగ్రీవం నపరివారం పాళబద్ధ మాలోక్య హిరణ్యకః నవిషాదమిదమాహ-_ భోః కిమేతత్‌? న ఆహ._ జానన్నపి కం పృచృసి ఉక్రజఖ్బు యతః శో యస్మాచ్చ యేన చ యదా చయథాచ యచ్చ యావచ్చ యత్ర చ శుభాశుభమాత్మకర్మ తస్మాచ్చ తేన చ తదా చతథాచ తచ్చ తావచ్చ తత చ కృతా న్తవళాదువై తి 19 అ అంత చిత గ్రివుణ్ణి పరివారసమేతంగా ఐద్దుడె ఉండడంటూవి హ్‌రణ్య కుడు విషాదంతో ఇలా అడిగాడు- &మితమా ఇది ఏమి! అతగ్రు(చ్యిత(గీవుడు) ఇలా చెప్పాడు. తెలిసియు ఏల అడిగెదవు? వెద్దలు అన్నారు ఎందుకనగా - మానవుడు తన పూర్వజన్మలో దేనివలన ఏ కారణంచే ఏ నమయంలో ఎట్లు దేనిని ఏ వరిమాణంలో ఏ (ప్రదేశ ౦లో క్రభంగాని లేక ఆశళం గాని అయిన కర్మచేయినో దాని ఫలంగా ఈ జన్మలో ఆందువలిన ఆ కారణంచే ఆ నమయంలో (అది _పారబ్ద్బభోగ్య మైనప్పుడు) అట్లు దానిని (మంచిగాని - చెడ్దగానీ అంతపరిమాణంలో ఆ పదేశంలో పొందును 19, మూ తత్రాప్రం మద్దైతత్‌ బన్టనం జిహ్వాలౌల్యాత్‌ సా్నామ్బ్పతం త్వం సత్వరం పాశవిమోక్షం కురు తదాకర్ష్య హిరణ్యకః (ప్రాహ " న్లో అర్ధార్థాద్యో జనళతాదామిషం వీకతే ఖగః సోఒపి పార్వుస్థితం వైవాద్బంధనం న చ వళ్యతి 20

బర పంచతంతే అ ఇందువల్ల నేను ఈ వలలో నాల్క-బాపల్యం వలన చిక్కాను (వ్రస్తుత6 నివు వెంటనే ఈ వలనుండి నారు విముక్తి గల్గింపుము. దానిని విని హిరణ్యకుడు అన్నాడు - వక్షి ఏబది యోజనాలదూరంలో ఉండే ఆహారం చూసుంది ఆ పక్కియే దై వికంగా తన్యవక్కనఉందే బంధనాన్ని సుర్రించలేదు (౨0 న మూ తథా చ క్లో రవినిశాకరయోర్గ్రుహపీడనం గజ-భుజబ్ల-విహంగమబన్థనమ్‌ మతిమతాబ్బ విలోక్య దరి_దతాం విధిరహొ బలవానితి మే మతిః లి1 అ అలాగే సూర్యుడు చం(దుడు రాతువుచే (మింగబడటం = ఏనుగులు పాములు పక్షులు బందింపబడటం, జ్ఞానులు దార్మద్యం అనుభవించడం చూవి విధి (కర్మఫలం) మికి లి బలంకలది అని తలంతును మూ తథాచ. శ్లో వ్కోమైకాన్తవిచారిజో2వీ విహగాః న్వమ్పావ్నువన్త్యాపదీం బధ్యన్తే నిపుజైరగాధసలిలాన్మీనాః సము[ద్రాదవి దుర్నీతం కిమిహా న్తి కిఖ్బ సుకృతం కః స్థానలాభే గుణః కాలః సర్వజనాన్‌ (వ్రసారికకరొ గృహ్షాతి దూరాదపి లిల్లి ఆ ఆలాగే కేవలం ఆకాళంలో తిరిగేవి ఆయినా వకుల అవదలను పొందు చున్నాయి చేవలు నము దంలొ అగాధజలంలో ఉన్నా సెర్చరలచే వట్టుఐబడుచున్నాయి ఈ (ప్రపంచంలో పాపం పుణ్యం ఏముంది? ఉన్నతస్టానం వల్ల ఉపయోగం ఏముంది? కోలం (పారబ్ధం చేతులుచావి దూరంనుండియే ఆందరిని ఆకర్షిస్తూంది (గహ స్తుంది మూ ఏవముక్వా చ్యిత్యగీవన్య పాళం ఖే త్తుముద్యతం స తమాహం భద్ర మామైవం కురు (వ్రళమం మమ భృత్యానాం పాళచ్చేదం కురు తదను మమావి చ త్మ్నచ్చుత్వా కువితో హిరణ్యకః (ప్రాహ. థభోఃన యుక్ర్తముక్షం భవతా. యతః స్వామినాఒనంతరం భృత్యాః సఆహ- భద్ర మా మైవం

“మ్మిత (పా పికమ్‌ 249 వద మదా(శయాః నర్వే ఏతే వరాకాః. అవరం న్వకుటుమృం వరిత్యజ్య సమా గతాః తత్కథమేతావన్మా(త్రమవి సమ్మానం న కరోమి ఉక్తణ్బ-. రోం యః సమ్మానం సదా ధత్తే భృత్యానాఐం శితిపో౬ఫకమ్‌. విత్తా౭భావేజవి తం దృష్ట్వా లే త్యజంతి న కర్హిచిత్‌ వలి అ ఇలా అని చిత్యగీవుని బంధనములను' “భేద్దించడానికి వయత్నించిన అతనికౌ (హింణ్యకునితోొ) చి్యత్యగీవుడు అన్నాడు- కభమూర్తీ వద్దు క్రల్లాచేయ వద్ది. మొదట నా భృత్యుల బంధనమృలను_ భేదింపుము ఆ తర్వాత నావి- దానిని చిని హిరణ్యకుడు కోపించి ఇలా అన్నాడు మి్యతమా నీ మాట నరిగాలేదు విలనన (ప్రభువు తర్వాతనే సేవకులు ఆందికు అతడ. చెప్పాడు - భద వద్ద అలా చెప్ప వద్దు. ఈ డినులు అందరూ నప్న ఆ(కయించి ఉన్నారు తమ కుటుంబం వదలి వచ్చారు. ఆల ంటప్పుడు ఇంత -మా(తం ఆయినా గౌరస్‌ం ఎలా చేయకుందును విజ్ఞులు చెప్పారు. ఏ (వభువు భృత్యులను నిత్యం అధికంగా ఇ్య్బాల్లిసాద్రో. ఆ (వ్రభువు కాల వళాన ధనహినుడైనా వారు ఆతన్ని ఎన్నటికీ విడువరు (£€, మూ ఉథాచ- శ్లో విళ్వానః నమ్బదాం మూలం తేన యూథపళిర్లజః లు గి సంపొ మృగాధివతే,ఒవి న మృగ్దేః వరివార్యతే లే అ. అలాగే = విశ్వానం నంపదలకు కారణం ఆరీదువల్ల ఏనుగు యూథ పతి అయ్యింది, అనగా ఇతరాలైన ఎనుగిలు దాని చుట్టు ఉండును మృగరాశ్రైనా చానిచుట్టూ ఏ మృగాలూ ఉండవు మూ అవరం మమ ప్వాళచ్శ్చేదం కుర్వత స్తే దంతభజ్లో భవతి అథవా దురాత్మా లుబ్బకః సమభఖ్యేతి తన్నూనం మమా నరకపాత *ఏవ డృక్తజ్బం-- ల్లో సదాచారేషు చృత్యేమ.నంసీదత్ము చ యః (వళ సుఖీ స్యాన్నరక్రం-యాతి. వర్నళ్టేహ చ సీదతి. లర్‌ అ మజౌక్క విషయిం _-నా ప్రాళములను భేదినూ ఉండగా సీకు పంద్షు

50 పంచళం[కే ఊడిపోవచ్చు లేక ఆ దుర్మార్శడన వేటకాడు రావచ్చు ఆప్పుడు తప్పక నాకు నరకి (ప్పాప్తిచే. విజ్ఞులు చెప్పారు.

సద్వర్తనలైన సేవకులు నశిన్తూషండగా ఏ పభవు నుఖంగా ఉంటాడో అతడు పరలోకంలో నరకం పొందుతాడు ఈ లొకంలో నళిస్తాడు (25)

మూ త్యృతళ్వా (ప్రహృషో హిరణ్యకః పాహ- భోః వేద్మ్య్యహం రాజధర్మమ్‌ వరం మయా తవ పరీఇా కృతా తత్‌ సర్వేషాం పూర్వం పాళ చ్చేదం కరిష్యామి భవానవ్యనేన విధినా బహుకపోతవరివారో భవిష్యతి ఉదక్తల్చ.

శ్లో కారుణ్యం నంవిభాగళ్చ యన్య భృత్యేషు నర్వదా నమృవేత్‌ స మహీపాలస్రైలోక్యస్యావి రక్షణే ౮!

అఆ దానిని విని హిరణ్యకుడు నంళుష్తుడె ఇలా అన్నాడ... మ్మితమా రాజ ధర్మం నాకు తెలియిను అయినా నేను నిన్ను వరీశ్నీంచాను ఆందుచే వారందరి బంధాలు తొలగిసాను ఈ పద్ధతిచే సీవూ పెక్కు పావుకాల పరివారం గలవాడవు అగుదువు విజ్ఞులు అన్నారు.

'సేవకులయందు దయ నమాన సుఖదు!ఖభావం గల్గిన ప్రభువు ముల్లోకా లను రక్షింప సమర్దుడ అగును (26)

మూ ఏనము క్ర్వా సర్వేషాం పాళచ్చేదం కృత్వా హిరణ్యకళ్నిక (గీవనాహ_ మిత్ర గమ్మతామధునా స్వాశ్రయం (ప్రతి భూయోఒవి వ్యననే ప్రాప్తే సమాగంతవ్యమ్‌ ఇతి తాన్‌ సం(ప్రేష్య పునరవి దుర్గం (చ్రవిష్టః చిిత్యగివోఒపి 'సపరివారః స్వాశశ్రయమగమళత్‌ అథవా సాధ్విదముచ్యతే_

క్లో. మ్మిత్రవాన్‌ సాధయత్యర్థాన్‌ దుఃసాధ్యానివి వై వునః తస్మాన్మ్మిత్రాణి కుర్వీత సమానాన్యేవ చాత్మనః మ?

ఆ ఇలా అని హిరణ్యకుడు అందరి బంధాలు తొలగించి చిత్ర గీవునితో ఇట్లు చెప్పాడు = మిత్రమా? ఇప్పుడు నీ నివాసానికి పొమ్ము మరల ఆపద ఏదేని వస్తే రమ్ము ఇలాఅని వారిని సాగనంపి తనకోటలో వ్రవేశించాడు చిత (గీవుడును పరివారనమేతంగా తన నివానేం చేరాడు పెద్దలు చక్యగా చెప్పారు.

మిత (వ్రా ప్రీకమ్‌ ల్‌ల్‌1

మంచిమి తులు గలవాడ అసాధ్య కాధ్యాలనుగూడ సాధన్తాడు అందువల్ల (బుద్ధిమంతుడు తనతో నమానులను మిషతులనుగా చేనికొనవలయును (2)

మూ లఘువతనకో౭౬వీ వాయసః నర్వం తం చ్మిత్యగ్రీవబన్ధమాతవవ లోళ్య వ్యచ్చిన్తయత్‌_ అహో బుద్ధిరన్య హిరణ్యకన్య ళ క్రిళ్చ దుర్గసామ్యగీ చం తదీదృగెవ విధిర్విహణ్గానాం బస్టనమోశఇ్షాత్మకః అహం న కన్యచిద్‌ విశ్వ సెమి చల(ప్రకృతిశ్చ తథాఒ'ప్యేనం మ్మిత్రం కరోమి ఉ_క్తజ్బ--

బ్లో అవి సమ్పూర్శతాయ్యుత్తెః కర్తవ్యాః సుహృదో బురైః నదీళః పరిపూర్ణోవి చన్దా్భదయమ పేకతే వీరి

అఆ లఘుపతనకుడును పరివారంతో చి(త గీవుడు ఇంధవిము క్రి పొందడం చూచాడు ఆక్బర్యంతో గూడినవార్లై ఇలా తలంచాడు_ అవా హరణ్యకుని బుద్ధిని ఏమని బొశడుదును * అలాగే క్రి దుక్గనిర్మాణనై వుణ్యం కూడ పక్షులు బంధ విము క్రిని పొందడానికి ఇవియే (స"యైన) వద్ధతి నెను ఎవరినీ నమ్ము చంచల స్వభావం గలచాడను అయినా ఇతనిని మ్మితునిగా చేసికొంటాకు, విజ్ఞులు అన్నారు=

(సర్వవన్తు) నంపూర్చులై ఉన్నా బుద్ధిమంతులు, మతులను ఆనేపలను నంపా దించుకోవాలి సముద్రుడు నదులచే పరిపూర్ణ డ్రిశా చంద్రోదయం అ పేషిస్తూన్నాడు (ఓర) కథాంశి లఘుపతనక-హిరణ్యవ _ సంవాదః

మూ ఏవం న్మమృధార్య పాదపాదవతీర్య బీలద్వారమాథిత్య చిత (గ్రీవవచ్చ్టేన షిరణ్యకం నమాహూతవాన్‌._ ఏహ్యేహి ఖో పొరణ్యక ఏపొ తచ్చబ్దం (శ్రుత్వా పారణ్బకో వ్యచిన్తయిత్‌- కిమర్యోఒవి కళ్చిల్‌ కపోతొ బన్టనశిషస్తిష్టతి యేన మాం వ్యాహరతి ఆహచ- భోః కో భవాన్‌? న ఆహ-_ ఆహం లఘువతనకో నామ వాయసః త(క్చుత్వా విశేషాద_న్తర్లీనో హిరణ్యక ఆహ-_ భోః (దుతం గమ్మతామన్మత్‌ స్థానాత్‌ వాయన ఆహ-_ "ఆహం తవ వార్శ్వే గుడకార్యేణ సమాగతఈ తళ్కిం న [(శియతే మయా సహ దర్శనమ్‌? హిరణ్భృక ఆహ- న మేఒస్తి త్వయా నహ నజ్జమేన (ప్రయో జనమ్‌- ఇచి

క్‌5లి పంచతంే ఆ ఇలా తలంచి వృతంనుండి దిగాడు బొజియద్వారంవద్దకు వెళ్ళాడు= చి్విత్మగివువంటి. (మధురమైన) గౌంకుతో పారణ్యకుని ఇలా విలిచాడు.. రమ్మ రమ్ము; త్త హిరణ్యకా రమ్ము దానిని విని పారణ్యక డు ఇలా విచారించాడు ఏమి? ఇంకొ ఎదైనా వశ్ళి బంధనముల. తొలగనిదె ఉందా 9? అందుచె నన్ను మరల పిలుచుచున్నాడు ఇట్లు తలంచి అన్నాడు - ఓయీ స్‌వు ఎవ్వరవు 9? ఆది ఆంది, నేను లఘుపతనకడు అనే కాకిని దానిని విని మరికొంత లోనికిపోయి పారణ్యకుడు చెవ్పాడు__ ఓయీ తొందరగా ఇచ్చటినుండి తొలగిపొమ్ము కాకి చెప్పింది = నేను సీవద్ధరమ. గొప్ప పనిమీద వచ్చాను ఆలాంటియెడ నాకు ఎందుకు కనబఐగవు హిరణ్యకుడు ఆన్నాడు. = -నీతో క థియక్రంవల్హ నాకు ఉపయోగం లేదు నూ-స ఆహ-_ భోః చ్యిత్మగ్రీవన్య మయా తవ సకాకాత్‌ పాళి -మోకణం దృష్టమ్‌ తేశ మమ మహతీ ప్రీతిః నజ్జాతా తత్కదాచిన్మమాపి బన్గనే జాతే తవ పార్శ్వాన్ము కిరృవిష్యతి త్యత్కియతాం మయా సహ మెత్రీ హిరణ్యక ఆహ. అతో త్వం భోక్రా ఆహజ్బు తవ భోజ్యభూతః తత్కా శ్యయా సహ మమ మైత్రీ? తద్గమ్యతామ్‌ మైత్రీ విరోధభావాత్‌ , కథమ్‌? య! క్తత్చా శ్లో యయోగేవ సమం విత్తం యయోరేవ సమం కులమ్‌ తయోర్మైథత్రీ వివాహళ్చు న తు పుష్టవిపుష్టయోః లం అఆ ఆతడు లఘుపతనకుడు) అన్నాడు- అయీషై చ్మిత్మగవుడు సీవలన బంధవీముక్రిని పొందడం నేన. చూదాను “"ఆందువల్ద నాకు చాల (నీకి గల్లింది. కనుక ఎప్పుడైనా నాకూ బంధినం నంభనిస్తే నీవలన వివ. కి లభిస్తుంది అందుచే నాతో స్నేహం చేయము పి రబ్భరుడు అన్నాడ._ ఆశ్చర్యం నీవు భోక్తవు నేను నీకు భోజ్యం అయింవాడను అబ్టియెడ నీతో మ్మైతి యెట్లు? అందుచే. వేళ్లుము. విరోధంగల చోట మ్మెత్‌ పౌనగడు విజ్ఞులు అన్నారు__ ఎపరిక్రైతె ధనం కులం సమానంగా ఉంటాయో వార్‌కే మై(తిగాప్మీవీవా హంగానీ శుభంగా ఉంటుంది బలవంతులకు బలహీనులకు సరిపడదు (29) మూ తథాచం_

మిత్మప్రా వ్రికమ్‌ ల5్‌లి శ్లో యో మితం కురుతే మూఢ ఆత్మనోఒనదృళం కుథీః హీనం వాఒప్కధికం వావి హాన్యతాం యాత్యసౌ జనః 80 అ అలాగే ఏ అబ్హాని దుర్పుదితో తనకందే తక్కువగానీ లేక ఎక్కువగానీ అనమానునితో మె[తిచేసాడో వాడు నన. పాలు క్‌ శ మూ తిద్దమ్యతామ్‌ ఇతి వాయన ఆహ. భో హిరణ్యక ఏషో౬ఒహం తవ దుర్గద్వార ఉపవిష్టః యది త్తం మైత్రీ న_కరోషి తశోఒహం (పాణమో కణం తవ్నాగే కరిష్మామి అథవా (ప్రాయోపవేశనం మే స్యాత్‌ ఇతి హిరణ్యక ఆహ-_ భోః త్వయా వైరిణా నహ కథం మైత్తీం కరోమి ఉ క్రణ్బ-_ శ్లో వైరిణా న పొ నన్దధ్యాత్‌ సుక్సిష్టేనావి నన్టినా సుత_వ్లమవి పానీయం శమయత్యేవ పావకమ్‌ లి] అఆ అందుచే వెళ్తుపు కాక్‌ అన్నది. ఓ పారణ్యక! _ఇదిగో నేను నీ కౌటవాకిట్లో కూర్చున్నాను నీవు స్నేహం చేయనిచో నీఎదుటనే [ప్రాణాలు విడిచద లెక నిరాహారడీక్షతో మరణిస్తాను హిరణ్యకుడు చెప్పాడు. ఓయీ? విరోధిఅయిన వ్‌త్రో స్నేహం ఎలా చేస్తాను? అభిజ్ఞులు అన్నారు.-- (పమాణపూర్వకం. ఆయిన సంధితో అయినా శ్యతువుతో కలిసిమెలిసి ఉండతాదు. లెన్సగా కాగిన నీరుకూడ అగ్నిని చల్పారున్తూనే ఉంది. (8) మూ వాయన ఆహ-- భోః త్వయా నహ దర్శనమవి నాస్తి కుతో వై గమ్‌? తత్కిమనుచితం వదని? హిరణ్యక ఆహం ద్వివిధం వైరం భవతి సహజం కృతిమం చ తత్సహజవైరీ త్వమస్మాకమ్‌ ఉక్తజ్చ- శ్లో కృతిమం నాళమభ్యేతి వైరం (ద్రాక్‌ కృషతిమైర్గుణైః ప్రాణదానం వినా వైరం నహజం యాతిన క్షయమ్‌ లివి అ కాకి ఇలా అంది- అయ్యా సీదర్శనం కూడ లేదు ఇక వైరం ఎట్టు? అబాంటిసితిలో అనుచితంగా ఎందుకు మాట్టాడెదవు! అందులకు హిరణ్యకుడు ఇలా చెప్పాడు. వైరం రండువిధొలు ఓకటి సహజం రెండు కృషతిమం సీవు మాకు విరో ఢివి విజ్ఞులు అన్నారు...

ల54 పంచతం (శ్రే

కొన్ని కారణాలవలన వచ్చినవైరం (కృ _తిమవైరం) విరోధకారణాలు తొలగగానే వెంటనే నళిన్తుంది సహజవైరం (పాణాలు త్రీయక నశింవదు (38)

మూ వాయన ఆహం భోః ద్వివిధన్య వైరస్య లకేణం (శోతు మిచ్చామి తత్కథ్యతామ్‌ హిరణ్యక ఆహ-_ భోః కారణేన నిర్వృ_త్తం కృతి మమ్‌ తత్‌ తదర్హోపకారకరణాన్‌ గచ్చతి స్వాభావికం పునః కథమవి న గచ్చతి తద్యథా నకుల-స్పరాణామ్‌ శపష్పభుబ్నథా యుధానామ్‌ జల-వహ్నా్యాః దేవ=దై త్యానామ్‌ సారమేయ-మార్దారాణామ్‌, ఈశ్వర-దరిద్రాణామ్‌ నవత్నీ నామ్‌ సింహ._గజానామ్‌ లుబ్ధక-హరిణానామ్‌ శోతియ-(భష్ట(కియాణామ్‌ మూర్థ_పండితానామ్‌ పతి(వ్రతా_కులటానామ్‌ సజ్జన--దుర్దనానామ్‌ న కళ్ళిత్‌ కేనాపి వ్యాహాదితః తథాపి (ప్రాణాన్‌ సన్తావయ,న్తి

ఆ కాకి అడిగింది అయ్యా రాడు విధములైన వైదలక్షణాలు విన కోరుచున్నాను కినుక తెబుపండి హిరణ్యకుడు చెప్పాడు. ఎయ్యా వదేని కారణం ద్వారా సంభవించిన విరోధం కృ్మతిమం అది దానికి తగిన ఉపొకారం చేయడంతో పోతుంది నహజమెన వైరం ఏ విధంగానూ పోదు ఆందుకు ఉదోహరణం-_ ముంగిన లకు పాములకు 'గడ్జిలినేవాటికి (ఏద్ద మేక మొదలైనవాటికి )= గోళ్లు ఆయుధాలుగా ఉండేవాటికి (సింహాల. వృలులు మొదలైనవాటికి) వీటికి అగ్నికి దేవతలకు రావను లక్కు పిల్లులకు కుక్కలకు ధనికులకు దరి[దులకు నవతులక్కు సింహాలకు ఏనుగు లక్కు వేఎకాం్యగ్రకు జ్రింకలకు వేదవేత్రలకు ఆ చార(భ్రష్టులకు మూర్చులకు వండితు లక్కు పత్నివ్రతలకు జారిణులకు నజ్జనులకు దుర్జనులకు ఉండే విరోధం పీరిలో ఎవరు ఎవరికి ఆంతకుముందు. ఏకీద చేయకపోయినా. (ప్రాణాలకు అపాయంగానే (ప్రవర్తిస్తారు

మూ వాయస ఆహ-_ భోః అకారణవేతత్‌ (భూయతాం మే వచనమ్‌__

శ్లో కారణాన్మిత్రతాం యాతి కారణాదేతి శ్యత్రుతామ్‌ తస్మాన్మిిత్రత్వవే వ్యాక యోజ్యం వైరంన ధీమతా లి

మ్మిత్మప్పాపికమ్‌ 25ర్‌ అ కాకి అంది. అయ్యా ఇది కారణంలేనిది నామాట వినండి. కారణం వల్లనే మ్మెతిగానీ విరోధంగాని నంథవిస్తాయి అందువల్ల ఈ (ప్రపంచంలో బుద్ధిమం తుడు మైతినే నంపాదించాలి విరోధం వద్దు (తలి మూ తస్మాత్‌ కురు మయా సహ నమాగమం మిత్రధర్యార్థమ్‌ అందువల్ల మితధర్మమునకైై (మై(శిక్రై నాతో కలువండి" మూ హిరణ్యక ఆహ- భోః శూయతకాం నీతిసర్వన్వమ్‌- శ్లో సకృద్దుష్రమవీష్టం యః పునః నస్టాతుమిచృతి స మృత్యుముసగ్భృక్షోతి గర్భమళ ఇతరీ యథా ల ఆ హిరణ్యకుడు అన్నాడు- అయ్యా నేను తెల్పే సీతిసారమైన ధనం విన ౦డి.... మ్మితుడైనా ఒకసారి కీడ్రుచేనినచో మరలా వానితో మై తిని గోరరాదు అలా కోరువాశు కంచరగాడిద గర్భంధరించినట్లు తన మృత్యువును గ్రహిస్తున్నాడు (84) మూ, అథవా గుణవానహమ్‌ న మే కిఖ్ళీద్వైరయాతనాం కలిష్యతి వతదపిన సమావ్యమ్‌ ఉక్తబ్బు- శ్లో సింహో వ్యాకరణన్య కర్తరహరళ్‌ (ప్రాణాన్‌ (వ్రియాన్‌ పొజినేః మీమాంసాకృతమున్మ్నమాథ సహసా హస్తీ మునిం జైమినిమ్‌ ఛన్హోజ్ఞాననిధిం జఘాన మకరో వేలాతటే పింగల జ్బాజ్ఞానావృతచేతసామతిరుషాం కోఒర్థ స్తిరళ్చాట్షాణేః కిక్‌ అ అడియూగాక- నేను గుణవంతుడను. నాకు ఎవడూ. కీడుచేయడు అనియూ తలంపరాదు విజ్ఞుల అన్నారు. సింహం వ్యాకరణళాస్త్ర నిర్మాత అయిన పాణినిమహర్షి (ప్రియమైన (ప్రాణా లను వారించింది ఏనుగు మీమాంసాకానస్త్ర రచయిత అయిన జైమునిమునిని తటాలున చంపింది మొనలి ఛందోజ్ఞాన నిధి ఆయిన పింగళకుని సము దతీరాన మ్రింగివేసింది (హతులందరూ మహాళ్ములే) ఆజ్ఞానంచే ఆవృతుర్తై (కోధాంధుల్లై సకువృట్తిలో ఉండే వారికి ఇతరుల గుణాలతో ఆవనరం వీముంది? మూ వాయన ఆహ- అ స్త్యేతత్‌ తథాఒవీ హయకామ్‌-

256 పంచతంత్ర శ్లో ఉఊపకారాచ్చ లోకానాం నిమి త్తాన్సృగవ £ఓణామ్‌ భయాల్లోభాచ్చ మూర్చాణాం మైత్రీ స్యాద్దర్గనాత్‌ నతామ్‌ "లి6 అ కాకి ఇలా అంది- అదిస3 అయినా (నామాట) వినం-డి___ మై(త్రీఅనేది మానవులకు ఉపకారింవలనా పొ పక్కలకు ఏదేని కారణం వలనా మూర్ధులకు. భయలోభాలవలనా గల్పుతుండి నజ్జనులకు మ్మాతి౦ అది (ఒక సారి పరస్పర నందర్శనం వలననే సిద్దిస్తుంది (86) తో న టే మృద్ధ్మట ఇవ సుఖభేద్మో దున్సన్ధానళ్చ దుర్షనో భవతి సుజనస్తు కనకఘట' ఇవ దుర్భేద్యః సుకరనస్ఫ్‌ళ్చం క్ష! ఆ “దుర్జ్దనస్నే హం మట్టికుండవంటిది ఆది తేలికగా పగులుతుంది. అతికిం చఢం కష్టం నజ్జన స్నేహం బంగారుకడవ వంటిది. అది తేలికగా పల. పగిలినా అతికించడం. తేలిక క్లో ఇమ్షోర్యగ్రాత్‌ (క్రమళః పర్వణి పర్వణి యథా రసవిశేషః తద్వత్‌ సజ్జనమై త్రీ వివరీతానా న్తు విపరీతా లికి , అ చెఅకుగడ్త వైగణుపునుండి (శిందిగణువునకు వచ్చినట్టు సజ్జనుల మెట్ర్రి (క్రమంగా రిపనమృద్ధరీ అగును ఇందుకు విషరీతంగా దుర్దనమైతి, చెఅరగడ (క్రింది నుండి వెకిపోమునట్లు కిమంగా రనహీనిం ఆగును (88) మూ తథాచూ ల్లో . ఆరమృగుర్వీ కీయిణీ (క్రమేణ లఫ్వీ పరా వృద్ధిమతీ చ పళ్చాత్‌ “దినన్య పూర్వార్థపరార్థభిన్నా ఛాయేవ మత్రీ ఖలసజ్జనానామ్‌ లి ఆ అటులనే... దుర్జన స్నేహం ఉదయంపూట సీడవలె మొదట గొప్పగా ఊండ్‌ తర్వాత మెల్లమెల్మగా &ీణిస్తుంది నజ్జన స్నేహం సాయంకాలపు నీడవలె మొదట ఆల్వంగాఉండి తర్వాత మెలమెల్లగా వృద్ధిపొందుతుంది (897) మూ ఎతస్యాక్‌ సాధరహమ్‌ అపరం త్వాం శపథాదిభిర్నిర్భయం కఠి ష్యామి న ఆహ- న మే స్తి తే శపథైః (ప్రత్యయః ఉక్తజ్బ- ల్లో శవథై నన్దితస్యావి న విశ్వానం (వ్రజేదిపోః 'శూయతే/శవథం కృతార్థ్ర వృతః శ్యకేణ సూదిత్క శ్తీ0

మ్మతపా ప్రికమ్‌ 2 లైల? అ కనుక నేను సజ్టనుకను మరియూ (వతిజ్ళాదులద్వారా సీ భయం తొలగిస్తాను (దానిని విని ఆతడు ఆన్నాడు _ నాక్షు ని (పతిజ్ఞలచే నమ్మఠం కట్షదు విజ్ఞులు చెప్పారు... (పతిజ్ఞలచే నంధితేసుకొన్నా శతువును నమ్మరాదు (పతిజ్ఞ చేసిన ఇర్మాదువు వృత్తుణ్ణి చంపడం (పసిద్ధం గోదా ((ఆందరూ విన్నారు 40) శ్లో న విశ్వాసం వినా ళ్యత్రొర్జేవానామవి సిద్ధ్యతి విశ్వాసొత్స్‌ (త్రిదశ్లేన్ట్రేణ దితేర్గర్భో విదారిత్య శ్ర ఆ ల అచ గ సె ల అ విశ్వాసం గల్గింవనిచో దేవతలును తమ ళతువుల విషయంలో కార్య సెద్దిని పొండిలేరు. విశ్వానం గల్గించియే ఇం్మడుడ దితి గర్భం ఖండిరిబాడ (4) మూ అన్యచ్చ- ళా బృహాన్పతేరవీ (ప్రాజ్ఞ సస్మాన్నైవాత విశ్వ సేత్‌ య ఇచ్చేహెత్యనో వృద్ధిమాయుష్యం చ సుఖాని చ కవ అఆ వమరీయీ తనవృద్ధిని డీర్దాయువును నుఖాన్ని కాచే (పాజ్టుడు ఈ (ప్రపంచంలో బృహన్పతి విషయంలోను నమ్మకం ఉంచరాదు శో సునూమ్మేణావి రస్టేణ ('ప్రవిశక్యాభ్యన్తరం రిపు? నాశయేచ్చ శనైః పశ్చాత్‌ ప్లవం సలిలపూరవఠ్‌ శతి అ ఆలాగే = చిన్న బెజ్జంద్వారా (పవేశంచిన సీటివెల్లున నొవగు ముంచు నట్టు ఆల్బదోషం ద్వార్దా (ప్రమించిన శ్మతువు నర్యనాళనం చేస్తాడు, శోన విశ్వ నేదవిశ్వ స్తే విళ్వ స్తేఒపీ న విశ్వసేళ విశ్వాసొదృయముత్సన్న౦ మూలాన్యపీ నికృన్తతి శ్రీ ఆ విశ్వన్‌ంపడగ్రని వానిని వీశ్వసీంచరాదు, విశ్వనీంచినవానీని అతిగా విళ్వనింవరాదు. విక్వానంద్వారా (విశ్వన్తుని ద్వారా) నంభవించే క్షీడు తనను సమూలంగా నాశనం చేస్తుంది శ్లో న వధ్యతే హ్యవిశ్వస్తో దుర్చలో౬వి బలోత్కైః విశ్వస్తాళ్బావ వధ్యృన్తే-బలవంతో౬పి దుర్చళ్లైః ... కిక్‌

250 పంచతంశ్రే అ నమ్మనివాడు ఐలిహీనుడైనా ఐలవంతులచే చంపబడును నమ్మిన బలవంతులుకూడ వెంటనే బఐలహీనులచే చంపబడెదరుం ళ్డో సుకృత్యం విష్ణుగు_ప్తన్య మ్మితా_వ్రిర్భార్గ్షవస్య చ బృహస్పతేరవిశ్వాసో నీతిసస్టీ స్త్రి ధా స్థిత ్తగ్రి ఆ చాణుక్యుని మతానుసారం కార్యం చక్కగా నిర్వహించడం శు[క్రా చార్యుని మతానుసారం మ్మితులను సంపాదించడం బృహన్నతి వమతానుసారం *ఎవరినీ నమ్మక పోవడం _ అని నీతి సిద్ధాంతం మూడు విధాలగా ఉంది మూ తథా చ. శ్లో మహతాఒవ్యర్థసారేణ యో విశ్వనితి శ్యత్రుము భార్యాసు సువిర కాసు తద న్తం తస్య జీవితమ్‌ త్త ఆ అలాగే..-ఏ మనుష్యుడు మహత్తరధనంద్వారా శ్యతువులయెడనూ మిక్కిలి విర్శకితో ఉండే భార్యలయెడనూ విళ్వానం ఉంచుకాడో వాని జీవితం ఆంఠ టితో (ఆఖరు) ముగుస్తుంది, మరణిస్తాడ. అని భావం మూ త్మచ్చుత్వా లఘుపతనకో౭౬వ్‌ నిద_త్తరశ్చితయామాన-_ ఆహో బుద్ధిప్రాగల్మ్యమన్య నీతివిషయే ఆథవా స ఏవాస్మ్కోపరి మైతీవక్షపాతః న ఆహ భో హిరణ్యక శ్లో సతాం సాప్తపదం మైత్రమిత్యాహుర్విబుధా జనాః తస్మాఠ్‌ త్వం మ్మ్‌తతాం పాపో వచనం మమ తచ్చుణు. శీర్రి ఆ దానిని విని లఘుపతనకునికి బదులు చెప్పడానికి ఏమీతోచలేదు ట్టతనలో ఇలా తలంచాడు = ఆహా నీతి ఏషయంలొ ఇతని బుద్ధివై వుణ్యం అద్భుతం. ఇందు వల్లనే ఇతనితోడి మైతిపై నాకు ఇంతగా ఆనక్తి గల్గింది” ఇలా తలంచి హిరణ్య కునితో అన్నాడు = ఓ హిరణ్యకా శి విద్వాంసులు నజ్జనమై తిని సాప్రవదం (వడు మాటలు మాట్లాడడంవల్డగాని ఏడడుగులు కలిని నడ్రువడంవల్ల గాని నంభవించేది ఆందురు అందుచే నీవు నాకు మి తుడవు అయినావు కనక నా మాటను వినము తరి

మిత (ప్రా ప్తికమ్‌ వ్ర59 మూ దుర్గస్టేనా౬పి త్వయా మయా నహ నిత్యమేవాలాపో గుణ దోషసుభాషితగోష్టీకథాః నర్వధా కర్తవ్యాః యద్వేవం న విశ్వసిషి త్యచ్చుత్వా హిరణ్యకోఒవ్‌ "వ్యచి న్హయత్‌._ విదగ్ధవచనోయం దృళ్యతే నత్యవాక్యశ్చ తద్యు_కృమనేన మై త్రీకరణమ్‌ ఆహ చ-_ వరం కదాబిన్మమ దుర్గే చరణ పొతోఒపి త్వయా న. కార్యః ఉక్తజ్బు- శ్చి భీతలీతైః పురా శ్యత్రుర్మన్షం మన్దం వినర్చతి భూమౌ (వ్రహేలయా వళ్ళ్చాజ్ఞారహసోఒజ్లనాస్వివ ఉం అ నమ్మనిచో కోటలో నుండియే నిత్యం నాతో నంభాషణలు = గుజదోవ పరామర్శలు ._ నూక్తులు = గోన్టులు _ నత్కథాచర్చలు ఇత్యాదులు చేస్తూ ఉండండి దానిని విని హిరణ్యకుడు ఇలా తలంచాడు - ఈ లఘ్రపతనకుడు మాటల నేర్చరిగాను నత్యం పల్కువాడుగాను కనబడుచున్నాడు కనుక ఇతనీతోడి మైతి సముచితం ఇలా శలంచి అతనితో అన్నాడు = కాని నీవు నా యింటిటో ఎప్పుడును అదుగు పె రాదు విజ్ఞులు ఆన్నార.__ చారుని హృన్తం పరశ్రీలయందువలెి శ తవు మొదట నున యింటిలో మిక్కిలి భయంతో భూమివై తడబడే ఆడ.గులువేన్తూ మెల్ల మెల్లగా (పవేశించి ఆ మీదట ప్రహేలగా (నిర్మియంగా = అమర్యాదిగా) (ప్రవర్రిస్తాడు (40) మూ త్మ్యచ్భుత్వా వాయన ఆహ- భద్ర ఏవం భవతు ఇతి తతః (ప్రభృతి తౌ ద్వావవి సుభాషితగో ప్పీసుఖమనుభవన్లో తి్షతః వరన్చరం కృతోవ కారౌ కాలం నయతః లఘువతనకో౬వి మాంసళకలాని మేధ్యాని బలిశేషాణ్య న్మాని వాత్సృల్కాహృతకాని వక్వాన్న విశేషాణి హిరణ్య కార్థమానయతి పిరణ్య కో౬పీ తండులానన్యాంళ్చ భక్మవి శేషాంల్లఫ..వతనకార్థం రాజ్ఞావాహృత్య తత్కా- లాయాతస్యార్పయతి అథహ యుజ్యతే ద్వయోరప్యేతళ్‌ ఉక్తష్చ.- శ్లో దదాతి ప్రతిగృహ్హాతి గువ్యూమాఖ్యాళి పృచ్చతి భు_్కా భోజయతే చైవ షడ్విధఇ (వీశిలకణమ్‌ 50 ఆ దానిని విని కాకి చెప్పిండి- ఓ కఠకమూర్తీి ఇలాగే ఆగుగాత

260 పంచతంే అది మొదలు ఆ ఇరువురూ సుభాషిత గోన్టీ సుఖం అనుభవిస్తూ ఉండే వారు ఒకరికొకరు ఉపకారం చేసుకంటూ కాలం గడిసేవారు లఘువతనకుడ్షును మాంనవు ముక్కలా రులికరములైన (వవి_తములైన) బలిశేషాలు, ఇతరములైన పిండివంటలు (పేమతో తెచ్చి హిరణ్యకునికి ఇచ్చేవాడు హిరణ్యక డును వియ్యం గింజలూ ఇతరములైన భడ్యవిశేషాలను ర్మాతివేళ తెచ్చి ఆ నమయంలో వచ్చి నట్టి ఆతనికి ఆర్పించేవాడు ఇరువురికి ఇది తగినదియే విజ్ఞులు అన్నారు__ ఇవ్వడం తీసికొనడం రహన్యం చెప్పడం రహన్యం అడుగడం, తినడం తినీపించడం అనే ఈ ఆరు మ్మిత లక్షణములు (50) ఫ్లో నోవకారం వినా (ప్రీతిః కథజ్బిర్‌ కస్యచిదృవేత్‌ ఉపయాచితదానేన యతో దేవా అభీష్టదాః ర్‌ ఆ ఉపకారం లేనీచో ఎవనికి ఏ విధంగానూ [ప్రతి గల్లదు (మొక్కు బడిగొ నై వేద్యాదికం నమర్పించడవల్లనే డేవతలుగూడ (భక్తుల) కోరికలను నెరవేర్చు బొ తావళ్‌ (ప్రీతిరృవేల్లోకే యావద్దానం (ప్రదీయతే వత్సః క్షీరకయం దృష్వా పరిత్యజతీ మాతరమ్‌ ర్‌ి ఖల ఆఅ ఈ పవంచంలో దానం ఇచ్చినంతకాలమే (పేమ నిలుస్తుంది పొదు గులో పాలులేకపోవడం చూచి తల్లి సి దూడ వదలివేస్తుంది క్లో వశ్య దానన్య మావిత్మ్యం నద్యః (వ్రత్యయకారకమ్‌ యత్ర్రభావాదవి ద్వేషి మ్మిత్రతాం యాతి తత్షణాలత్‌ కర్రి అ వెంటనే విశ్వానం గల్గించే దినమావాత్మ్యాన్ని చూడండి దాని (పథావం వల్హి క(కువుగూడ తత్షణమె మిితుడు అగుచున్నాడు శ్లో ప్యుక్రాదవి (వ్రయతరం ఖలు జేన దానం మన్యే పళోరవి వివేకవివర్డితన్య దత్తే ఖలే తు నిఖిలం ఇల్లు యేన దుగ్ధం నిత్యం దఠాతి మహిషీ ససుతా౬వి పళ్య క్క

మ్మిత|పా ప్రికమ్‌ వ6 1

అ తెలివిలేని పశువునకు ప్యుతునికంచెళు దానం మిక్కిలి పియమైనదని నేను తలంచుచున్నాను ఖలం (గానుగ పిండి పెట్టగానే దూడగలబట్జె పొలను అన్నింటిని (ప్రతిదినం /పితికేవానికే) ఇన్తుంది చూడండి.

మూ కిం ఐబహునా-

జ్హో (వీతిం నిరన్తరాం కృత్వా దుర్భేద్యాం నథిమాంనవళ్‌ మూషకో వాయసశ్షైవ గళొ కృషత్రిమమి[త్రతామ్‌ ర్‌

అ అధికం ఏల? గోహ్ల్‌ మరియా. గోళ్ల క్రింది మాంసంవలె. విడదీయ రానిదీ వ్యవధానం లేనిదీ అయిన (పేమను పరన్పరదానం ద్వారా చేసి - ఎలుకయు కాకియు కృ్మతిమమైన మెతిని పొందాయి

మూ ఏవం న మూషకన్తదువకారరజ్ఞత న్తథావిశ్వస్తో యథా తస్య పతమధ్యే వ్రవిష్టస్తేన సహ నర్వదైవ గోష్టిం కరోతి అథాన్యస్మిన్నహని వాయసోఒ(శుపూర్ణనయనః నమభ్కేత్య సగద్గదం తమువాచ. భోద హిర ణ్యక విరక్తిః సజ్జాకా మే స్మామ్పతం దేశస్యాస్యాపరి తదన్య[ప్ర'యాస్యామి హిరణ్యక ఆహ-- భద్ర కిం విరక్రేః కారణమ్‌ * స ఆహ-_. “భద శూయ తామ్‌ అ(త్రదేశే మహత్యాఒనావృష్ట్యా దుర్భికం నజ్ఞాతమ్‌ దుర్భికత్వాజ్టినో బుభువావీడితః కోఒవి బలిదానమవి న (వయచ్భతి అపరం గృహే గృహే బుభుక్షిజైర్జనై ర్విహత్లానాం బన్ధనాయ పాకాః వ్రగుణీకృతాః ననన్తి ఆహమ పా్యాయుఃశేషఉతయా పాశేన బద్ధ ఉద్ధారితో ఒస్మి ఏతిద్వర_క్రేః కారణమ్‌ చేనాహం విదేశం చలిత ఇతి బాష్పమోతం కరోమి

అ ఇలా ఆ ఎలుక దాని (కాక్సి ఉపకారమలచే మిక్కిలి నంళుస్లిని పొందింది దాని జెక్కల మధ్యనదూరి నిత్యం ఏదో చేయునంతగా దాన్ని నమ్మింది అంత ఒకనాడు కాకి కన్నల సీరునింవుకొన్నదై_ దానిని నమీవించి గద్గదస్వరంతో ఇలా అంది. మ్యితమా హిరణ్యకా (పస్టుతం నాకు త దేళంవై విరక్తి వుట్టిందిం అందుచే వేటేచోటికి పోతాను హిరణ్యకుడు అడిగాడ- మ్య్మితమా విర క్షికి కారణం ఏమి? ఆతడు (లఘపతనకుడు) అన్నాడు మిత్రమా వినుము

289 పంచతిం(కే ఈ దేశంలో గొప్ప ఆనావృష్టివలన క8అువు వచ్చింది కణువువల్ల జనులు ఆకలిచే నక నకలాడుచున్నారు. అందుచే ఎవ్వరూ పిండదానం కూడ చేయడంలేదు 'మరియూ ఇంటింటా జనులు ఆకలిగొన్నవార్రె వతులను పట్టుకానడానిక్షై వలలువేస్తున్నారు నేనూ వలలో చిక్కుకొనియా ఆయువు మిగిలిఉండడంచే ఎలాగో) తవ్పించుకొన్నాను విర క్రికి కారణం ఇది ఇందువల్ల విదేశం పోవుచున్నాను అని కన్నీరు విడుస్తున్నాను మూ హిరణ్యకి ఆహ- అథ భవాన్‌ క్వ (ప్రస్థిఈ? స ఆహ-అనస్తి దత్నిణావథఖే వనగహనిమధ్యే మహానరః త(త్ర త్వత్తాధికః వరమసుహృద్‌ కూర్మో మనస్థరకో నామ స చ మే మత్స్యమాంనఖణ్డాని దాస్యతి తదృకణాత్‌ తేన నహ సుభాషితగోష్టీ సుఖమన.భవన్‌ సుఖేన కాలం నేష్కామి నాహమ్యత్ర విహక్షానాం పాళబన్ధ్థనేన క్షయం (ద్రష్టమిచ్భామి ఉక్తళ్చ- శ్లో అనావృష్టిహతే దేశ నస్యే చ ప్రలయం గతే ధన్యాస్తాత న పళ్య న్తి దేళభజ్లం కులకయమ్‌ రి ఆ హిరణ్యకుడు అడిగాడు- శుభం తాము ఎచ్చటికి పోవుచున్నారు? అతడు (అఘపతనకుడు) చెప్పాడు... దక్షిణాపథంలో దట్టమైన అడవి నడమ పెద్ద నరన్సు ఉంది ఆ సరస్సులో మంధరకుడు అనే తాజేలు కలదు అతడ్డు నాకునీ క0కెళు పరమమి[త్రుడు ఆతిడు చేసల మాంసం ముక్కలను ఇస్తాడు వాటిని తింటూ అతనితో సుభాషితగోష్టులుచేస్తూ సుఖంగా కాలంగడుపుతాను. ఇచ్చట పక్షులు వలలో చిక్కి చావడం నేను చూడజాలను విజ్ఞులు అన్నారు. నాయనా ఎవరైతే అవావృష్షి కారగాంగా వైరులునాళసమై దేశం కలం జ్మీణించడం చూడరో అట్టివారే ధన్యులు (56) శ్డో కోఒతిభారః సమర్థానాం కిం దూరం వ్యవసాయినామ్‌ కో విదేశః నవిదా్శానాం కః పరః (వ్రీయవాదినామ్‌ ర్‌? ఆ నమర్ధులకు కష్టమైన పనిలేదు (పయత్నశీలురకు దూరభూమిలేదు విద్యావంతులకు పరదేశం లేదు మధురంగా మాట్లాడేవారికి శ్యత్రువులేగు శ్లో విద్వత్వక్భా నృపత్వణ్బ నైవ తుల్యం కదాచన న్వదేశే పూజ్యతే రాజా విద్వాన్‌ నర్వ పూజ్యతే ర్‌ి

మ్మిత(పావ్రికమ్‌ 568 ఆ పాండిత్యం వభుత్వం ఎప్పటికి నమానములు కావు ఏలణన రాజు తన దేశంలోనే పూజింపబడును విద్వాంసుడు ఆంతటా పూజింవబడును మూ హిరణ్యక ఆహ యదేవం తదహమవి త్వయా నహ గమి ష్యామి మమాఒపి మహద్దుఃఖం వర్తతే వాయన ఆపహ- భోః తవకిం దుఃఖమ్‌? తతృ్యథయ హిరణ్యక ఆజా భోః ఐబహువ క్రవ్యమ_న్య్మ్మత విషయే తలై9వ గత్వా సర్వం సవిస్పరం కథయిష్యామి వాయన ఆహ- అహం తావ దాకాళశగతిః తత్కథం భవతో మయా నహ గమనమ్‌ న ఆహ యదిమే 'పాణాన్‌ రతసి తదా నస్వవృష్టమారోవ్య మాంతత 'ప్రావయివ్యని నాన్యథా మమ గతిర_స్తి తృచ్చుత్వా సానస్టం వాయస ఆహ యద్యేవం తద్ధన్యోఒహం యదృవతాఒవీ నహ తత్ర కాలం నయామి అహం నమ్బాతాచికానష్టవుడ్డినగతి విశేషాన్‌ వేద్మి తత్సమారోహ మమ వృష్టమ్‌ యేన సుఖేన త్వాం తత్సరః 'పౌావయామి ఆ హిరణ్యకుడు- ఇలా అయితే నేనుగూత నీతోబాటు వస్తాను నాకూ చాలా దుఃఖంగా ఉంది లఘుపతనకుడ... ఓ మ్మితమా నీ దుఃఖం ఏమిటో చెప్పుము” హిరిణ్య-. మిత్రమా ఈ విషయంలో చెప్పవలనింది బాలా ఉంది. పోయిన తర్వాత ఆచ్చటనే విన్తరంగా తెల్పెదను లఘు ___ నెన్హైతే ఆకాశంలో పోయెవాడను అలాంటప్పుడు నాతో నీవు ఎలా రాగలవు? హిరణ్య.__నీవు నా ప్రాణాలు రిక్షింవదలిస్తే నీ వీవున నన్ను ఎక్కించుకొని అచ్చటికి చేర్చగలవుం ఆంతకుమించి వేరే గతి లేదు అఘు - (దానిని విని ఆనందంతో) ఇలా అయితే నేను ధన్యుడను ఏలనన - అచ్చట ఫీతోనూ కాలం గడుపగలను నేను సంపాతాదులైన ఎనిమిది ఉడ్డిన (ఎగిరిపోయే) గమనాలను ఎరుంగుదును అందుచే నా వీవువై ఎక్కుము. సుఖంగా నిన్ను ఆ సరీస్సు చేరుస్తాను మూ హిరణ్యక ఆహ ఉిడ్డీనానాం నామాని (శ్రోతుమిచ్బామి న ఆహ

264 పంచత లతే శ్లో సమ్బాతం విప్రపాతం చ మహాపొతం నిపొతనమ్‌ వక్రం తిర్యక్‌ తథాచోర్థ్యమష్టమం లఘుసంజ్ఞకమ. ర్‌ఫి అ హిరణ్య._నేను ఉడ్డీనముల పేర్పుసిన గోరుచున్నాను బఘు __ 1) సంపాతము=సమాన భావనతో ఎగిరిపోవడం-దిశియందు. టెక్కలు చోచబడి కదలక ఉండును డ్రి విపపాతము=టెక్కలు ఆడిస్తూ ఎగరడం కొ మపోపాతంఎ_వైకి వేగంగా ఎగరడం = వేగంగా పడడం ఉ) నిపాతశం=[[క్రీరదు (కిందుగా పోవడం 5) వక్రం = వంకరగా తిరుగుబూ పోవడం 6) తిర్యక్‌ = ఒక |పక్కంకు వంగి (అడ్డంగా) పోవడం గా & ర్ధ్వం ౨ తలపెకెత్రి పెకి నిలువుగా పొవడం రి లఘునంజ్ఞక ౦= (వేగంగ్భా తేలీకగా * ఆవాయానంగాా పోవడర్య మూ త్యచ్భుత్వా హిరణ్యకన్తత్షణోదేవ తదుపరి నమారూఢః సో౭వి శనైః శనై _స్తమాదాయ నమ్బాతొడ్డినవ్రస్థితః (క్రమేణ తత్సరః (పాన్తః తతో లఘువతనకం నూషకాఒధిస్టితం వలోక్య దూరతోజఒపీ దేశకాలవదసామాన్య కాకోఒయమితి జ్జాత్వొ సత్వరం మన్టరకో జలే (ప్రవిష్టః ల ఘుపతనకో౬వి తీరస్థితతరుకోటరే హికణ్యకం ముక్త్వా శాఖాగ్రమారుహ్య తారన్వ రేణ (ప్రోవాచ. భో మన్ధరక ఆగబ్బాఒగచ్చె. తవ మ్మితమహం లఘువతనకో నామ వ్రాయసః చిరాత్సోత్కబ్ధం నమాయాతః తదాగత్యాఒలిజ్ఞయ మామ్‌ ఉ కృల్చు- శా కిం చన్గనైః నకర్బూథై స్తుహిన్తైః కీజ్బ శీతలై సర్వే తే మిత్రమాత్రస్య కలోం నా క్షస్తీ షొడశీమ్‌" 60 అ దానిని విని హరణ్యకుడు వెంటనే ఆతని వీవు సక్కాడు అతడూ నంపాతం అనే ( రక్కులుకదలని) ఉడ్డీనగమనంలో మెల్ల మెల్లగా (టయాణం సాగించాడు = (మంగా ఆ సరన్సు చేలాడు ఎలుకను పీపునమోనే లఘువతనకుణ్ణి

మ్మ్‌తపా పికమ్‌ £65 చూరం నుండియే మంధరుడు చూబాడు _ ఇది సామాన్యమైన కాకిగాదు. దేశాన్ని కాలాన్ని చక్కగా ఎఏంగినది. ఆని తలంచాడు - వెంటనే నీటిలో (పవేశిందాతుం లభుపడనకుడు తీరంనందలి చెట్టు తొజ్జలో హిరణ్యకుని వదిలాడు చెట్టుకొమ్మనెక్కి చిగ్గరగా ఇలా పిలిచాడు- ఓ మిత్రమా మంధరకా రమ్ము రమ్ము నేనునీ మ్మితు డను లఅఘుపతనకుడు అనే కాకిని చిరకాలానికి ఉత్కంఠతో వచ్చాను వచ్చి నన్ను కొగరలించుకొనుము విజ్ఞులు అన్నారు...

కర్పూర మి్ళశికాలై న చందనాదులను పూయడంచేత చల్లని మంచుకణముల చేత ఉపయోగం ఏముంది? ఇవిఆన్నీ మ్మితునికి (మ్మితాలింగనానికి) వదునారవ ఛాగంకూడ సౌటిరావు (80)

మూ తథా చ-_

శ్లో కేనామృతమిదం సృష్టం మిత్రమిత్యక్షంద్వయమ్‌ ఆవపదాం చ పరి(త్రాణం ళోకనన్తావభేషజమ్‌ 601

అ అలాగే ఆపదిలక. రక్షకం _దు భావి సంకాపాలకు కొవధం-అవృత రూపం అయిన మిత్ర ఆనే రెండు అషిరాలకు ఎవడు నృష్టించాడో

మూ త్మచ్చుత్వా నిపుణతరం పరిజ్ఞాయ నత్వరం సలిలాన్నిష(మ్యామ్యు వులకితతనురానన్దా[శుపూరితనయనో మన్గరక (ప్రోవాచ. ఏహ్యేహి మిత్ర ఆలింగయ మామ్‌ చిరకాలాన్మయా త్వం న నమ్యక్‌ వరిజ్ఞాతః తేనాహం నలిలా_న్తశ్శపవిష్టః ఉక్తజ్బుం

శ్లో యన్య న జ్ఞాయతే వీర్యం న కులం న విచేష్టీతమ్‌ న తేన సజ్గతం కుర్యాదిత్యువాచ బృహన్నతిః 6కి

అ దానిని విని మన్ధరకుడు ఆతనిని (లఘువతనకుని) జూ(గత్త్‌గా గుర్తిం చాడు వెంటనే నీటినుండి వెలువలికి వచ్చాడు మేను గగుర్పాటునొందగా కన్నుఆ ఆవందా[శువులు నిండగా ఇలా అన్నాడు. ఓ మిత్రమా రమ్ము రమ్మ నన్ను కొౌగ లించుకొనుము. చాలకాలం గడవడంతో నిన్ను (వెంటనే చక్కగా గుర్తింపలేకపో యాను అందుచే సీటిలోనికి చొజబడ్డౌను విజ్ఞులు అన్నారా

బి66 పంచతంతే ఎవన్‌ బలం కులం చేస్పలు (సరిగా) తెలియవో, వానితో స్నేహం చేయ రాదు- అని బృహస్పతి చెప్పాడు (68) మూ ఏవము కే లఘువళనకో వృకాదవతీర్య తమాలిబ్లితవాన్‌, ఆథవా సాధ్విదముచ్చతే- ప యవాలనసమ?వెః శ్లో అమృతన్య (ప్రవాహైః కిం కాయషాల ఏమై చిరాన్మిత్రవరిష్వంగో యోఒసౌ మూల్యవివర్టితః 68 అఆ ఇలా (మంధరకుడు) చెప్పగా లఘుఎతనకుడు వృషంనులడి దిగాడ్రు_ అతన్ని కౌగిలించుకున్నాడు

విజాలు ఈ విషయం చక్కగానే చెప్పారు- శకీరాన్ని మాత్రమే పరి శుద్ధంగా చేనుకొనడానీకి ఉపయోగపడే ఆఅమృఎతుల్యాలై న సిజిధాదలచే ఉపయోగం ఏముండి? చిరకాలం ఎడబాటు తర్వాత లభించే మిఠాలింగన నుఖనికి విలువ కి ట్టలేము (629

మూ, వీవం ద్వావవీ తౌ విహితాలిణ్లితౌ పరన్పరం వులకితళరీరౌ వ్యషాదధః సమువవిహో (పోచతురాత్మచరితవృత్తా నమ్‌ హిరణ్యకోఒవి మన్థర కన్య [ప్రణామం కృత్వో వాయసాఒభ్యాశె సముపవిష్టః అథతం నమాలోక్య మన్థరకో లఘువతనకమాహ-_ భోః కోఒయం మూషకః2 కస్మాత్‌ త్వయా భక్యభాతో౬వ్‌ వృష్థమారోప్యాఒనీతః తన్నాత న్వల్బ కారణేన భావ్యమ్‌- త్యమృత్వా లఘవతనక ఆహ-- భోః, హీరణ్యకో నామ మూషకోఒయమ్‌ చును సుహృన్‌ ద్వితీయమివ జీవితమ్‌ తత్కిం బహునా_

అ ఇలా వారు వరస్పరం ఆభింగనంచెసికొని పులకిత శరీరులు ఆయినారు. వ్వషం[కింద కూర్వుండి తమతమ చరితను చెప్పకొనసాగారు. హిరణ్యకుడును మంథరకునికి వందనంచేసి లఘముపతనకుని (ప్రక్కన కూర్చున్నాడు, అప్పుడు అతన్ని చూచి మంథరికుడు అఫువతనకనితో ఇలా అన్నా డు--- మి(త్రమా ఈ ఎలుక ఎవ్వఠ? నీకు ఆహారభూతుడై నా వీపున ఎక్కించుకొని ఎందుకు తెచ్చావు? ఇందుకు కారణం అల్బంగో ఉండదు. దానినీ విని లఘుపతనకుడు చెప్పాడు-= మ్మితమా క్ష ఎలుక పేరు హిరణ్యకుడు నాకు మ్నిళుడు 'రెండవ్యప్రాణం వంటివాడు అధిక మేల?

మెత్నప్రాప్రికమ్‌ చం? శ్ఞా వర్ణన్యస్రై యథా ధారా యథా చ టివితారకాః సికతారేణవో యద్యత్‌ నంఖ్యయా పరివర్టితాః, టో గుణా సంఖ్యా పరిత్య క్రాస్తద్వదన్య మహాత్మనః పరం నిర్వేదమాపన్నః నృమ్బాహిఒయం తవాస్తెకమ్‌, ౪66 ఆ మేఘం (యొక్క) వర్షరారలు ఆకాకంలోని నష్యత్రాలు ఇనుకరేణు వులు- ఎలా లెక్కించడం సాధ్యంగావో అలాగే ఈ మవోత్ముని నద్దుణాలను. గణింవ నలవిగానివి కాని (వస్తుతం మిక్కిలి విం క్తిని పొంది నీవద్దేకు చేరినాడు రిక-85) మూ మన్థరక ఆహ- కిమన్య 'వై రాగ్యకారణమ్‌.” వాయన ఆహ- పృషో మయా వరమనేనా౭౬భిపితమ్‌ యద్‌ బహువక్తవ్యమితి తళ్‌ తతైంవ కథయిష్యామి మమావి న నివేదితమ్‌. తదృ్యద్ర, హిరణ్యక ఇదానీం నివేద్యతా ముభయోరప్యావయో స్తదాత్మనో వైరాగృకారణమ్‌ సోఒ(బవీత్‌--- అ మంధిరకుడు ఆడిగాడు. ఇతని వైరాగ్య కారణం ఏమి" కొక అంది - 4 నేన్స ఆడిగాను కొని ఇతడు చెవ్పవలసినది చాలఉంది అందుచే అచ్చటనే చెప్పె దశ. _ అని నాకును తెలుపలేదు ఇలా ఆని హిరణ్యకునిచూచి మిత్రమా హ్‌ర ణ్యకా? ఇప్పుడు మా ఇరువురికి సీ వైరాగ్యకారణం తెలువుము? ఆతడు (పారణ్యి కుడు) ఇలా చెప్పాడు_-- కథధా-_తె హిరణ్యకవృత్తా సః మూ అస్తి దాశిణాశ్యే జనవదె మహోలారోవ్యం నామ నగరమ్‌ చశ్య నాతిదూరే మఠాయతనం భగవతః ్రీమవోదేవిన్య ఈ(్రి చ త్యామచూడో నామ పర్శివాజకః (వప్రతివనతి న్మ నచ నగరే భిఇటనం కృళ్వొ పాణ య్మాక్రాం నమాచరతి ఖిఇాశేషజ్బు తతై9వ థిశాప్మాతే నిధాయ తద్భిఇపాత్రం నాగద న్నేఒవలమృ్బ్య పళ్చా,దాత్రా న్వవితి గవళత్చూషే చ శచన్నం కర్మి కరాణార్థి దత్త్వా నమ్మక్‌ తతై9వ దేవతాయతనే నమ్మార్డ న పలేపనమజ్ఞనా చికం నమాజ్ఞావయతి

ల08 పంచతం,తే

అ దక్షిణాపథంలో మహిలారోప్యం అనే నగరం ఉంది దానికి కొలది దూరంలో భగవానుడైన మహాదేవుని (శివుని మందిరం కలదు ఆందు త్మామ చూడుడు _ అనే నన్యాసి నివసించేవాడు. ఆతడు నగరంలో భికచేస్తూ జీవయా(త సాగించేవాడు తినగా మిగిలిన భిఇాన్నమును భిఇాపా తలోనే ఉంచి ఆ భిఇాప్కొతను కొయ్యకు ((నాగదంతానిక్సి (వేలాడ గట్లేవాడు. పిమ్మట (నిశ్చింతగా) రాత్రి నిద్రించేవాడు పిమ్మట ఉదయిం ఆ అన్నం కూలివారికి పెట్టేవాడు. మందిరాన్ని ఊడ్చడం, కడుగతం (ముగ్గు వేయడం అలంకరించడం ఇత్యాదులై న వనులక్రై వారిని ఆజ్ఞావించేవాడు,

మూ అథాన్యన్మిన్నహని మమ బాన్టవైర్నివేదితమ్‌-_. స్వామిన్‌ మరాయతనే సిద్ధమన్నం మూషకభయాత్‌ తితై ౨వ భిఇాపొటతే నిహితం నాగ దన్సేఒవలమ్బితం శిస్టతి సదైవ తద్వయం భకయితుం న శక్నుమః స్వామినః పునరగమ్యం కిజ్బోదవి నాస్తి తత్యిం వృధాఒటనేనా౬న్య్యత్ర. అద్య తత్ర గత్వా యథేవృం భుజ్జామహే తవ (ప్రసాదాత్‌ తదాకర్ణ్యాఒహం౦ నకల యూథ-_పరివ్యత స్తత్హణాదెవ తత గతః ఉత్పత్యచ తస్మిన్‌ ధివాప్నాతే నమా రూఢః తత భక్ష్యవిశేషాజి సేవకేభ్యా దత్త్వా వళ్చాత్‌ న్వయమేవ భక యామి నర్వేషాం తృప్లై జాతాయాం భూయః స్వగృహం గబ్బామి ఏవం నిత్యమేవ తదన్నం భకయామి పరి(వాజకోఒవి యథాళక్రి రక్షతి పరం యదైవ న్మిద్రాఒ నరితో భవతి తదాహం త్యత్రాఒరుహ్యా ఒత్మకృత్యం కరోమి అథ కదాచిత్‌ తేస మమ రక్షజార్దం మహాన్‌ యత్నః కృతః జర్జర వంశః సమాసీతః తేన సుప్రోఒవ్‌ మమ భయాద్భిఖప్మాత్రం తాడయతి అహ మప్కభక్షి తేఒప్యన్నే (వహాంభయాదపసర్పామి ఏవం తేన సహ సక్రలాం ఠ్యాతిం వ్యిగ్రవాపరన్య (ఘమ) కాలో 'వ్రజతి

అ ఒకనాడ ఐంధువులు అయిన ఎలుకలు నాతో ఇలా అన్నాయి. “స్వామీ ఈ మందిరంలో అన్నం మన ఎలుకల భయంవల్ల నిత్యం బిక్షావాత్రలో ఉంచి కొయ్యకు (వేలాడగట్టుళున్నారు అది మాకు తినడానికి వీలుగావడం లేడు

మి[త్మపాపికమ్‌ 269 (వభువులకు పోరాని న్ధలంలేదు అలాంటప్పుడు (వేరేచోట్ట) వ్యర్థంగా తిరుగిడందేనికి? నేడు అచ్చటకుపొయి తము అనుగహంవలన స్వేచ్చగా మేమంతా తినెదము దానిని విని నేను సేవకులు అందరూ వెంటరాగా అచ్చటికి పోయాను ఎగిరి ఆ భిఇాప్మాత వైకి ఎకాాను. ఆచ్చట వివిధభడ్య పదార్దాలను 'సేవకులకుపెట్టి తర్వాత నేను తిన్నాను అందరికి సంతృప్రి గల్గిన మీదట నివానం చేరాను. ఇలా (పతిదినం ఆహాంభషణ "జరుసమాండేవి. సర్భానియూ శ క్రికొలది రక్షించేవాడు కాని ఆతడు న్మిదపోగానే నెను అచ్చటికి ఎక్కి నా పనిని చేసేవాకను ఆంత ఒకనాడు అతిడు నానుండి (ఆహార రతణక్తై గొప్ప (పయత్నం చేళడు. పొత నీలిన వెదురు కజ్జ తెచ్చాడు. నా భయంతో న్నిద్రించేటప్పుడుకూడి ఆ కజ్జతో బివాపొాతను కొట్టే వాడు నేనూ వెబ్బ భయంతో ఆహారం తినకయే తొలగిపోయేవజ్జీి ఇలా రాతి అంకా అతనికో యుద్ధం చేన్తూఎడగానే గడచిషోయేది మూ ఆథాన్యస్మిన్నహని తన్య మరే బృహత్సి ఎచ్నోమా వర్శివాజక న్తన్య ని హృ త్రీర్థయాక్రాప్రనళ్లేన పాన్థః 'ప్రామజికః సమాయాతఈః తం దృష్ట్వా (ప్రత్కుత్ఞానవిధినా నమావ్య (ప్రతివ త్రిపూర్వకమభ్యాగత(క్రియయా నియో జితః తతళ్చ రాత్రావేక్యత కుళనం స్తరే ద్వావపి (వ్రసుప్తా ధర్మకథాం కథ యితుం సమారజ్ఞా అథ బృహత్స్సిక్‌ -కథాగోష్షిషు స త్యామ్రచూదో మూషక (తాసార్థం వ్యాషి_ప్తమనా జర్జరవంశేన భిఇప్యాత్రం తాడయం_న్తన్య శూన్య (ప్రతివచనం (ప్రయచ్చతి తన్మయో న కిజ్బిదుదాహరతి అథాఒసావథ్యాగతః పరం కోవముపాగత_న్తమువాచ-_ భోస్తామచూడ వరిజ్ఞాతో నత్వం నమ్యక్‌ సుహృత్‌ తేన మయా నహ సాఫ్హోదం న జల్పసి తద్రాత్రావవి త్వదీయం మరం త్య క్ర్వాఒన్య్యత్ర మరే యాస్యామి ఉక్తళ్భా- శ్లో వహ్యాగచ్చ నమాశ్రయాననమిదం, కస్మాచ్చిరం దృశ్యసే

కా వార్తా హ్యూతిమళ్చలోఒని కుళలం వీకొఒన్మి జే దర్శనాత్‌

ఏవం యే నముపొగతాన్‌ [,వణయినః (ప్రహ్లాడయన్తా శ్రదరాత్‌

తేషాం యుక్తవుశజ్కీలేన మనసా హర్మ్యాజి గన్తుం నడా 66

2 70 పంచతిం [శ్రే అ అంత ఒకదినాన ఆ మరానికి ఆతని మ్యితుడైన బృహళ్‌స్ఫిక్‌ అనే సన్యాసీ తీర్ధయాత్రలు చేస్తూ ఆతిథిగా వచ్చాడు తొా్యమచూడుడు అలఅనిస్స్‌ చూచి ఎదురేగి స్వాగతం పల్కాడు ఆదరపూర్వకంగా నక్కారాలు చెఠాడు. వమ్మట ర్యాతివేళ ఇరువురూ ఒకెచోట దర్భచావపై వరుండి ధార్మికకధలు చెవ్పుకొంసాగారు. కానీ త్నామచాడుడు ఎఎికలను బెదరించడానికై పాతవెదురు కల్దతో భిషాప్యాతను కొట్టుచూ అన్యమనస్కంగా ఉంటున్నాడు అందువల బృహతీ న్ఫిక్కూ (పళ్నలకు అతని నమాధానాలు చాలా నీరనంగా ఉన్నాయి తన్మయంగా దేనిని ఉదాహరింపడు, అప్పుడు అభ్యాగతుడు (బృహత్‌ సిక్కు) మిక్కిలి కోవం పొందాడు ఇలా అన్నాడుఎ ర్త తామచూడా సీవు నాకు మంచి మి్య(తుడవు కాదు అని (గపాంచాను ఏలననగా- నాతో నంతోషంగా మాట్లాడడంలేదు ర్‌నుక రా(తిఅయినా ఈ నీ మరం వదలి వవేజ్తే మరానికి పోతాను విజ్ఞులు ఇలా అన్నారు___ దయచేయండి దయచేయండి- ఈ ఆశనంవె కూర్చోండి ఏమి చాలకాలా నికి కనబడినారు? వివయం ఏమి మిక్కిలి బలహీనంగా కనబడుచున్నారు? కళలమా? మీదర్శనంవల్ద నంతోషం పొందాను ఈవిధంగా ఇంటికి వచ్చిన అతిథులను (పేమ పూర్వకంగా ఎవరు ఆదరించి సంతోషం గల్గిస్తారో అలాంటివారి ఇంటికే ఎలాంటి సందేహంలేక పోవడం సముచితం (66) ల్లో గృహీ య(శ్రాగతం దృష్ట్వా దిశో వీక్షేత వా౬ప్యధః తత యే సదనం యాంతితే శృజ్లరహితా వృషాః 67 ఆ ఏ గృహస్వామి అతిథిని చూడగానే అటుఇటు దిక్కులనుగానీ (క్రింద్ర నేలను గానీ చూచ్చునో.. ఆయింటికి పోయేవారు (అతిథులు) కొమ.న్మైలులేసి ఎద్దులతో సమానం ల్లో సాభ్యుక్ఞాన (క్రియా యత్ర నాలాపా మధురాత్షరాః గుణదోషకథా న్నైవత్మత హర్మ్యంన గమ్యతే 68 అ అతిథిరాగాన్సే లేవడం ఎదురుగాపోవడం మధురంగా మాట్టాకడం మంచిచెడ్డలు ఆతగడం ఇత్యాదికం లేదో ఆ యింటికి పొరాదు మూ తదేకమథ[ప్రాహ్వ్యాఒవి త్వం గర్వితః త్య్క్తః సుహృత్నేహః

మిత్మపాప్తికమ్‌ వ నై తద్వేత్సి య_త్త్వయా మరాశ్రయవ్యాజేన నరకోపార్ణనం కృతమ్‌ ఉక్తబ్బం- శ్లో నరకాయ మతిస్తే చేక్‌ పొరోహిత్యం నమాచర వక్షం యావత్‌ కిమన్యేన మరచిన్తాం దినతయమ్‌ 69 తన్మూర్థ శోచితవ్యస్త వ్రం గర్వం గతః తదహం త్వదీయం మరం పరిత్యజ్య అ నీవుఒక్క_ వరాధిపత్యంవల్లనే గర్వంచెందావు మి(తునివై స్నేహం వదలి

పెట్టావు ఈ పె తనంద్వారా నరకిం సంపాదించబోతున్నాను = అనే దానిని తెలిని కొనలేదు. పెద్దలు అన్నారు.

నరకం పొందాలనే కోరిక ఉంటే ఒక్క సంవత్సరం పొరోపాత్యం చేయుము ఇతరంచేయడం దేనికి? మరాధిపత్యం ఆయితే మూడుదినాలు చాలు (68)

ఓరీ మూర్జుడా నిన్నుగూర్చి దుఃఖిన్తున్నాను నీవుగర్వం పొందావు అందు వల్ద నేను సీ మరంవదలి వెళ్ళివోతాను ”

మూ అథ త్యచ్చుత్వా భయ్యత్ర న్వమనాస్తామచూడ న్తమువాచ- భో భగవన్‌ మైవం వద న త్వత్సమోఒన్యో మమ సుహృత్‌ కళ్చిదన్తి వరం త్మ్యచ్భూయతాం గోఫ్టీశధిల్యకారణమ్‌ వష దురాత్మా మూషకః (ప్రోన్నతస్తానే ధృతమవి భెఇప్యాత్రముత్‌స్తతృాఒఒరోహతి భిజాశేషం చ త్యత్రస్థం భడయతి తదభావాదేవ మళే మార్జన్మక్రియాని న భవతి తన్మూషక(కాసార్ధమేళేన వంశేన భిఇాప్యాతం ముహుర్ముహుస్తాడయామి నాన్యత్కారణమితి అవరమేతత్‌ కుతూ హలం వక్యాస్మ దురాత్మనో యన్మార్ణాలమర్క్టటాదయోఒవి తిరన్కృతౌ అస్యోత్పతనేన

ఆ అప్పుడు త్మామచూడుడు ఆమాటను విని మిక్కిలి భయవడినాడు ఆతనితో ఇలా విన్నవించాడు- పూజ్యపాదా అలా అనవద్దు నితో సాటిఅయిన మి(తుడు నాకు ఇతరుడు ఎవ్వడూ లేడు కాని ధార్మికచర్చలో +థిలచిత్తంతో ఉండడానికి కారణం వినండి ఇదిగో ఈ దుష్టబుద్ధి అయిన ఎలుక మిక్కిలి ఎత్తైనచోట ఖిఇప్యాతను ఉంచినా గంతువేసి (ఎగిర్సి ఎక్కుతుంది. అందులోని భిఇాశేషం తినివేస్తుంది

వ్‌?9 పంచతంతే ఆ భిక్షాశేషం లేనందున మందిరంలో కనవు ఊవదృడం ఇత్యొదీకి ంకూడ సరిగా జరగతం లేదు అందుచే ఎలుకరు భయపెస్టేందుకు ఈ వెదురుకజ్జతో భిఇాపా(త్రను మాటిమాటికి కొట్టుచున్నాను వేజేకారణం లేదు మరియూ ఆన క్రికరం అయిన విషయం ఏమంటే ఈ దురాళ్ళుని ఉత్పతన(ఎగిరే) నైపుణ్యం ముందు పిల్దులయు. కోతులయు నేర్చు (ఆల్బంగా) తిరన్కరింప ఐడుతూంది మూ బృహత్సిగాహ- అథ జ్ఞాయతే తన్య బిలం కస్మింళ్చిత్చ దేశేే త్యామచూడ ఆహ- భగవన్‌ న వేద్మి నమ్మక్‌ న ఆహ- నూనం నిధానస్యోపరి తన్య బిలమ్‌ నిధానోష్మణా (వకూర్చతే ఉక్తజఖ్బు-ా ల్లో ఊష్మావి విత్తజో వృద్ధిం తేజొ నయతి దేహినామ్‌ కిం పున స్తస్య సమ్మోగస్తా గకర్మనమన్వితః 0 అ బృహత్‌స్ఫిక్కు--- దాని తొలి ఎచ్చటనో తెలియునా! శాామచూడుడు--- భగవన్‌ నరిగా తెలియిదు బృహత్‌ స్పిక్కు..-నిధిమీద (కూడబెట్టిన ధా వ్యాదినిధిదగ్గర్శ దాని తొట్ట తప్పక ఉండును నిధి (మూలధనం గర్విపు వేడిమినే అది ఎగురు చున్నది విజ్ఞులు అన్నారు-_-- ధనంవల్ల జనించిన వేడిమి (పాణులకే కాన్ని వృద్దినొందిన్తండి ఇక దానాది కర్మలతోటిదైన దాని ఉవఖోళంవల్ల గల్గ్‌న శ_కినీ ఏమనవచ్చును? మూ తకథాచ- శో నాకన్మాచ్భాణ్ణిలీ మాతర్వి(కీణాతి తీరై స్తిలాన్‌ లుజ్చితా నీతరై ర్యేన హేతురత్ర భవిష్యతి భి ఆ ఆలాగే.ఓ తల్లీ ఆకస్మాత్తుగా (కారణంలేకయ్రె ఈ కాండిలీ శుభ్రం చేసిన నూవులు ఇచ్చి వాటికిబదులుగా ఆదేపరిమాణంలో శుభ్రంచేయని నూవులు ఉగహింపదు ఇందు కారణం ఉండను మూ తామచూడ ఆహ. కథవే.తత్‌? సోఒ(బవీత్‌__ అ తామమాడ డు అడిగాడు. అది యటు?ః అతడు (బృహత్‌సి ఇలా బెప్పాడుఎ ఓ చ్‌ (ఖహల్‌స్ఫాక్కం

మ్మిత (ప్రాప్తికమ్‌ న్‌?9 కథాంఉి తిలచూర్ణవిక్రయ-కధా

మూ యదాఒహం కస్మింళ్చిళ్‌ స్టానే (ప్రావృట్కాతే 1వత్మగహణ నిమిత్తం కజ్బూద్‌ (వాహ్మణం వాసార్థం (ప్రార్ధితవాన్‌ తతశ్చ తద్వచనా త్తేనొవి శూషితః సుఖిన దేవార్చనపర స్తిష్టామి అథాఒన్యస్మిన్నహని చళ్యూషే (ప్రబుద్ధోఒహం (బ్రాహ్మణ-(బ్రాహ్మణీనంవాదే ద త్రావధాన శృణోమి తత్ర (ధాహ్మణ ఆహ- (ద్రాహ్మణి (ప్రమ్మాషే దక్షిణాయనన(డ్రా- న్తిరన_న్తదాన ఫలదా భవిష్యతి తదహం (వ్రతిగ్రహార్దం (గామా నరం యాస్యామి త్యయా (వాహ్మణన్యైకన్య భగవతః సూర్యస్యోద్దేశేన కిజ్చిన్‌ భోజనం దాతవ్యమ్‌ ఇతి

ఆ ఒకప్పుడు ఒకొనొకన్టలంలో వర్షాకాలాన వత(బాతుర్మాన్య వ్రత) స్వికారనిమిత్తం ఒక (వాహ్మణుని నివసేంచేదదుక ,అతనిగ్భహం్స అర్థించాను పిమ్మట అతని (అంగీకార వాక్కువలన అతని శకూషలు పొందుచూ. దేవతార్చన తత్పరుడనైై( అతనియింట్య సుఖంగా ఉన్నాను ఆంత ఒకినాడు (ప్రాతఃకాలంలో న్మిద లేచిన నేను ఆ (వాహ్మణీ..(వాహ్మణుల సంథాషణను శద్ధతో ఇలా విన్నాన-- (వాహ్మణ.డు- (ప్రాతః కాలమున అనంతదానం ఇచ్చే దషిణాయన నం్యకొంతి సాల్‌ విస్తుంది కనుక నేను దానస్వీకారార్థం (గామాంతిరం పెళ్పుచున్నాను. నీవు ఒక (బావ్ము ణునికి భగవానుడైన సూర్యుని ఉద్దేశించి కొంశి భోజనళ దానం బేయాలి

మూ అథ త్యద్చుత్వా (బ్రాహ్మణీ వరుషతరవచనై స్రం భ_ర్తృ$ మానా (ప్రాహ- కుతస్తే దార్మిద్కోపహతన్య (గృహేఒన్యన్య) లోజన(పొ_్రి చత్కిం న లజ్జన ఏవం (బ్రువాజః? అవి చన మయా తవ హ్హస్తలగ్నయా క్వచిదవి లబ్ధం సుఖమ్‌ న మిష్టాన్నస్యాఒస్వాదనమ్‌ న చ హన్తపొదకళ్థాది

థ్‌ పనా రె భూషణమ్‌ త్యచ్చ్భుత్వా థయ్యవర్తిఒవి విప్రో మన్హం మన్దం (పాహ-

క్లో (గాసాదవి తదర్ధణ్న కస్మాన్నో దీయలే2ర్థిషు ఇచ్చానురూపో విభవః కదా కన్య భవిష్యతి 72 అ దానిని విని [బ్రాహ్మణి మిక్కిలి పరుషముల్తై న వాక్కులతో. ఆతనిని

లశ వంచత౦ [రే బెదిరిస్తూ ఇలాపల్సిింది దారిద్యంచే వీడిళుడైన నీ యింటిలో ఇతరునికి భోజనం ఎలా (పావ్రిస్తుంది ఇలా చెప్పడానికి సిస్గక ల్గ్లగం లేదా? నీ చేలిలొపడిన నేను దేని విషయంలోనూ సుఖానికి నోచుకొనలేదు పదమైన భోజనం రుచిచూడడంలేదు చేతులు కాళ్లు మెడ మొదలై నవాటికి ఎట్టిసొమ్ములు లేవు? ఆ మాటలువిని ఆధికంగా భయపడినా విప్రుడు మెల్లిమెల్లిగా (మరల) ఇలా అన్నాడు. (బావ్మాణి, ఇలా చెప్పడం ఉచితం గాదు విజ్ఞులు అన్నారు (తానతినేే ముద్దలో సగభాగం అయినా యాచకులకు ఎందుకుదానం చేయ రాదు! (అలాచేస్తే ఎవనికి కోరిన నంపద ఎప్పుడు నంభవించదు నర్వచా నర్వత్ర లభించును అని భావం (72) శ్లో ఈశ్వరా భూరిదానేన యల్లభ నే ఫలం కల డరిదస్తచ్చ కాకిణ్యా పాన్నయాదితి నః శ్రుతిః, (78 ఆ మేము విన్నది ఏమెనగా.ఐష్వార్యసం పన్నులు ఆధికంగా దానం చేయ డంచే ఏ ఫలం పొందెదరో దానిని దరిదుడ. ఒకవైసా దానంచేతనే పొందగలడు శ్లో దాతా లఘురవీ సేవ్యో భవతి న కృపణో మహానవి నమృద్ద్యా కూపో౬_న్త్వస్వాదుజల:ః చీక్వె లోకస్య న సము[ద్రః ₹/క్తీ అ దాత ఆయునవాడు ఆల్పధనంగలవాడె నా సేవింపదగినవాడు ఆగును లోభి ఐళ్వర్యనమృద్ధుడెనా అసవ్యుడే లోవల ( అల్పంగా) తియ్యని నీరుగల బావిని జనులు (పేమతో ఆశ్రయిసారు సము,దంవద్దకు పోరు జ అకృతత్యాగమహిమ్నా మిథ్యా 80 రాజరాజళబ్టేన గోప్తారం న నిధీనాం కథయన్తి మహేశ్వరం విబుధొః. "75 అ దానమహిమలేని మిథ్యఆయిన రాజరోజళబ్దంచే కుబేరునికి గల్గిన ఉప యోగం ఏముంది? ధననిధులకు రత్షకుడై న ఆతనిని విద్వాంసులు మహేళ్వరుడు అని చెప్పరు ల్లో సదా దానపరిక్షీణః శ్స్త పవ కరీశ్వర8 అదానః పీనగ్యాత్రోఒపి నిన్ష్య ఏవ హి గర్షభ ణ్‌ య!

మత (పా వ్రికమ్‌ లిక్‌ అ నిత్యం (మదజలం (సవించడంచే-దానంచేయడంచే) కృశీంచినా ధన హీనుడైనా గజరాజు (దాత అయిన మానవుడు) (పళంసాయోగ్యులగుచున్నాడరు ఆదాని మైన (మదజలంతేని _ చానంచేయని) గాడిదవంటి మానవుడు బలిసినవాడై 5 నిందార్హుడే ఆగును శ్లో సుశీలోఒవి సువృత్తోఒవి యాత్యదానాదధా ఘటః పునః కుద్దాఒవి కాణాఒవి దానాదుపరికర్కటీ "77 ఆ సుశీలం (చక్కగా చేయబడింది-మంచిశీలం గలవాడు) సువృత్తం (మిక్కిలి గుం (డ్రంగాఊం డేది -మంచినడవడిక గలవాడు) అయినా దానగుణం లేనందున కడన బౌవిలో అడుగునకు పోళూఉంది గూనిదై నా (గుడ్డిదైనా ఎర్యడకాయ దానగుణం వలన నీటిలో వైకి వచ్చుచున్నంద శ్లో యచ్చషజ్టు లమవి జలదో వల్దభతాేతి సకలలోకన్య నిత్యం (ప్రసారితకరో మీత్రొఒవి న నీక్షితుం శక్యః? "78 అ. మేఘం. (సాధారణమైనది) నీటిని దానంచేన్తూ సర్వలోక (పేమను పొందుచూఉంది మిత్రుడు సూర్యుడి. (నిత్యంచేయిచా పేవాడు ) కిరణాలు వ్యాపింప చేసేవాడు చూడటానికి అళక్యంగా ఉన్నవాడు మూ ఏవం ల్ఞొత్వా దారి(ద్రాభిభూకై రవి న్వల్పాత్‌ న్వల్పతరం కొలే పాత్రే చ దేయమ్‌ ఉకృజ్చు- వో. సత్సాాతం మహతీ శడ్ధా దేశే కాలే యఖోచితే యద్దీయతే వివేకజ్లై స్తడనన్హాయ కల్పతే గు ది ద్రాం తాటీ తథా చ-_ శ్లో అతితృష్ణా న కర్తహ్య తృష్టాం _వ పరిత్యజేత్‌ అతితృష్షాభిభూతన్య శిఖా భవతి మృస్తకే 80 'ఛాహ్మణ్యాహ= కళమేతత్‌! న ఆహ--- అ ఇల్యాగపొంచి దాది ద్యంచే పిడింపబదేవారు కూడ న్వల్పంలో అతి న్వల్బంగాన్నైనా కాలం ప్మాళ్రత గ్నురించి దానం చేయాలి

276 పంచతం్రే

విజ్ఞులు అన్నారు-దేళం కాలం గుర్తించి అధిక ద్ధ ౫ో వివేకవంతులై యోగ్యు నికి చేసేదానం ఆనంతటభం గల్లిసుంది

అలాగే అత్యాశ పడరాదు ఆళనుపూ ర్రిగా వదలరాదు అత్యాశ గలవానికి నెత్తికి జుట్టువచ్చును (నర్వనాళం సంభవిస్తుంది (80)

(వాహ్మణి అడిగింది. అదిఎట్టు అతడు ఇలా చెప్పాడుం-

కధా-థ్‌ శబర.ళూరర- కధా

మూ అస్తి కస్మింశ్చిద్వనో ద్దేశే కశ్చిత్చులిన్ద;ి నచ పాపర్టిం కర్తుం వనం (ప్రతి (ప్రస్థితః అథ తేన (ప్రసర్పతా మహానజ్ఞునపర్వతశిఖరాకారః శోడః నమాసాదితః తం దృష్ట్వా కర్షాన్తాకృష్టనిశతసాయ కేన సమాహతః తేనాఒవి కోపావిష్టేన చేతసా బాలేన్దుద్యుతినా దంషాఫి[గేణ పాటితోదరః వులిన్హో గతాసు ర్యూతలేఒపతత్‌ అథ లుబ్ధకం వ్యాపాద్య సూకరోఒవి శర్మపహారవేదనయా వజ్బత్వం గతః

అఆ ఒకానొక ఆడవిలో ఒక బోయవాడు గలడు వాడు వేటకై ఆడవికి బయలుదేరాడు. (వేటకై ) తిరిగే ఆతనికి ఒక పెద్ద వండి కనబడింది అది. కాటుక కొండ శిఖరంవలె చాల నల్లగా ఉంది దానిని చూచి అల్ల్మెత్రాడు చేవి వకు లాగి వాని వాణంతో కొట్టాడు ఆ దెబ్బ తగులగానే వంది (కోధావేళంతో బాలచం దునివ౦టి తెల్లని కోరలమొనలచే వేటకాని పొట్టను చీల్చివేసింది వాడు (ప్రాణాలు వీడి నేల గూలాడు, వాజ్ణినంది వందియు దబాణవుబెబ్బ బాధచే మరణం పొందింది

మూ ఏతిస్మిన్నన్తరే శళ్చిదాసన్నమృత్యుః శృగాల ఇతస్తతో నిరా హోరతయా వీడితః సరి్మిభమం స్తం (చ్రదేశమాజగామ యావద్విరాహపులిన్లా ద్వావవి వళ్యతి తావత్‌ (ప్రహృష్టోవ్యచిన్తయత్‌ భోః సానుకూలో మే విధిః తేనై తదవ్యచిక్స్‌న్లితం భో జనముపస్థితమ్‌ అథవా సాధ్విదముచ్యతే-_

శో అకృతేఒవ్యుద్యమే వుంసామన్య జన్మకృతం ఫలమ్‌ శుభావభం సమఖ్యేతి విధినా నంనియోజితమ్‌ ఏ1

మి్మిత్మప్రా పికమ్‌ ల77 అ ఇంతలో ఒకానొక నక్క చావుదావురించినదై ఆకలఠిచే బాధపడుచూ అటుఇటు తిరుగుచూ ఆ (పదేశానికి వచ్చింది వందిని వేటకాణ్ణి చూచింది అధిక సంతోషం పొంది ఇలా తలంచింది ఆహా నాకు దైవం అనుకూలంగా ఉన్నాడు అందుచే ఊహించని ఈ ఆవోరం దగ్గరకు వచ్చిండి విజ్ఞులు ఇది చక్కగా తెలిషారు.._ [వయక్నం చేయకపోయినా వూర్వజన్మలో. చేసిన మంచిబెడ్డల వలం మానవులకు ఈ జన్మలో దైవ్యవేరణచె లభిస్తుంది (8 మూ తథాచ_ శో యస్మిన్‌ దేశే చ కాలే చ వయసా యాదృశేన చ కృతం శుభాళుభం కర్మ తతత్తథా తేన భుజ్యతే 82 తదహం తథా భతయామి యథా బహూన్యవోని మే [ప్రాణయాత్రా భవతీ తత్తావదేనం స్నాయపాళం ధనుష్కాటిగతం భక్షయామి ఉ క్రజ్బ- శ్చ శనైః శన్నైళ్చ్ళ భోక్తవ్యం న్వయం వి_త్తమువస్థితమ్‌ రసాయనమివ ,ప్రాజ్జై ర్లేలయా న కదాచన రిల అ అలగే పూర్వజన్మలో ఏ స్థానమున ఏ నమయమున ఎటువంటి వయ స్సులో కభావభకర్మలను (మానవుడు) చేయు రో వాటి ఫలాన్ని ఈ జన్మలో ఆ విధం గానే అనుభవిస్తాడు. (88 అందుచే నేను దీనిని బాలదినాలు నా జీవితయ్యాత జరిగేటట్లు భజిస్తను కనుక (మొదట) విల్లుకొమ్మున ఉండే ఈ నరాన్ని భవ్మిస్తాకు. పెద్దలు చెప్పారు--- బుద్ధిమంశుడ కాను నంపాదించిన భనాన్ని కొద్దికొద్దిగా జొషధం వలె తిన వలయును నిర్హక్ష్యంగా ఒకేసారి తినరాదు (88 మూ ఇత్యేవం మనసా నిశ్చిత్య చావ-ఫటిత_కోటిం ముఖమధ్యే (వక్షివ్య స్నాయుం భక్షితుం (వ్రవృత్తః తతళ్చ తుటితే పాశే తాలుదేశం విదార్య బావకోటిర్మ_న్తకమధ్యేన నిష్కాన్నా సోఒవి తద్వేదనయా తత్తణా న్మృతః ఆతోఒహం (బవీమి- అతితృష్టా న్‌ కర్తవ్యా- ఇతి న వునరప్యాహ టాహ్మణి న ్మశుతం భవత్యా

వ్లీ?్ర ఎంచతం[తే శ్లో ఆయః కర్మ చ విత్తజ్బ వీద్యో నీధనమేవ చ పక్పాతాని హి నసృజ్య శ్రే గర్భస్థ స్యైవ దేహిన 54

అఆ ఇలో ఆ నక్క మనన్సులో నిశృయించింది- విల్లుకొమ్మును నోటిలో ఉంచుకొంది నరాన్ని తినడానికి ఆరంభించింది నిరం తెగగానే విల్ల-అంచు దవడలను వీల్చివేసి తలనడుమగా దూసుకుహోయింది అప్పుడు నక్క ఆ దాధచే మరణించింది అందుచే నేను చెప్పుచున్నాను అతితృష్టా న కర్తవ్యా అత్యాశవడరాదు అని అతడు ((దాహ్మణుడు) మరలా ఇ౮ అన్నాడు ఓ (బావ్మాణీ నీవు వినలెదా

1పాణికి గర్భంలో ఉండగానే ఆయువు కర్మ ధనం ఏద్యా మరణం ఈ అయిదూ నిళ్ళయింపబడుకాయి (8 య:

మూ అథైవం సా తేన (ప్రబోధితా (దాహ్మణ్యాహ - యద్యేవం తద స్త్రి మే గృహే స్తోక స్తిలరాశిః తశ స్తిలాం ల్పజ్చీత్వా తిలచూర్షేన (బాహ్మణం భోజయిష్కామి ఇతి తతన్తద్వచనం (శత్వా (బాహ్మణో (గ్రామాంతరం గతి సాఒవీ తిలానుష్టోద కేన సమ్మర్షు కుటిత్వా నూర్మాతపే దత్తవతీ అత్ర న్తరే తస్యా గృహకర్మవ్య్యగాయా స్తివానాం మధ్యే కశ్చిత్‌ సారవే.యో మూత్ర త్సర్షం చకార తం దృష్టా సా చినితివకీ. అపొ చైపుణ్యం పశ్య పరాజ్ముఖీ భూతస్య విధే యదేతే తిలా అభోజ్కా* కృతాః తద హమేతాన్‌ సమాదాయ కన్నచిదృహం గత్వా లుజ్బికై రలుజ్బితానానయామి సరోఒవనీ జనోఒనేన విధినా (ప్రదాస్కతి ఇతి

ఆ అంత (ద్రోహ్మణుడు ఇలొ బోధింవేగా (వాహ్మణీ ఇలా అంది ఈ విధంగా అయితే (దానానికి ఇంత పుణ్యఫలం ఉంటే నా యింటిలో కొద్దిగా నువ్వులు ఉన్నాయి- వాటిని శుభ్రంచేసి ఆ ను వులవిండితో (వాహ్మణ నీ భోజనం ఏర్పాటు చేస్తాను అప్పుడ. ఆ మాటవినీ బొహ్మణడు [గ్రామం వెళ్ళాడు అమెయా నూవులను వేడినీటిలోవేశి పినిగి కూటీంచి వెలుపలికి తీసి ఎండలో లరబెట్టిండి. పిమ్మాట్‌ ఆమె ఇంటిపనులలో ముసేగియ డగా (తటాలున) ఒకకుకషవచ్చి ఆ నువ్వులవే మ్యూతి వీశర్ణనం చేసింది దానిని గాంచి ఆమె ఇలా విచారించింది. అయ్యో (ప్రతికూలం అయిన

మిత్రా ప్తికమ్‌ ల్ల? విది (యొక్క) నైవుణ్యం చూడండి ఈ నువ్వులు తినడానికి అయోగ్యాలుగొ చేయ బడ్డాయి. కనుక నేను వీటిని తీసికొని ఎవరి యింటికై నా పోతాను శభిమైన వీటికి ఐదులుగా శుబ్రం బెయబడని వాటిని తెస్తాను ఈ వద్ధతిచే ఎవరైనా నాకు (వేఖే నూవులు) ఇవ్వగలరు

మూ అథ యస్మిన్‌ గృహేఒహం భిఇార్థం (వ్రవిష్టన్న్మత గృహే సౌఒవీ తిలానాదాయ (ప్రవిష్టా విక్రయం కర్తుమ్‌ ఆహ చ_ గృహ్హాతు కళ్చిద లుజ్బిత్తే ర్లుఖ్చిలా ౦ స్రిలాన్‌ అథ తదృహగృహిజణీ గృహం ట్రవిష్టా యావ దలుజ్బితై. ర్దజ్బితాన్‌ గృహ్షాతీ తావదస్యాః పుతేణ కామన్షకీకాస్త్రం దృష్ట్వా వ్యాహృతమ్‌-- మాతః అగగ్రాహ్యాః ఖల్విమే తిలాః నాస్యా అలుబ్బీడై ర్లు జ్చీతా (గౌహ్యాః కారణం కించిదృవిష్యతి తేనైషాఒ౬లుంచితై క్తుంచితాన్‌ [వయ చృతి త్య్భుత్వా తయా పరిత్యక్రా స్తే తిలాః అతొఒహం (బ్రవీమి... నాకస్మా

అ నేను ఏ ఇంటికి భికక్తై వెళ్లానో ఆ యింటికే ఆమె నువ్వుల వి(క్రయా నికి (మార్చుచేయడాని క) వచ్చింది. ఇలా చెప్పింది ఎవరైనా ఈ శభం చేసిన నూవులు తీసికొని శుభం చేయని నూవులు ఇవ్వండి దానిని విని ఆ యింటి ఇల్లాలు ఇంటిలోనికి వెశ్రింది శుభంవెయని నూవులు తెచ్చి శుభం చేసిన నూవులు తీసికొన డొన్సికి సిద పడింది ఇంతలో ఆమె వ్యుతుడు కామందకీనీతిళాస్త్రం పఠకినూ ఇలా

ర్ధ్‌ మా అన్నాడు అమ్మా ఈ నువ్వులు (గహింపదగినవి కావు ఈమెకు అకుభమైన నూవులు ఇచ్చి ( ఈమెను౦డి) కభంచేసినవి (గ్రహింపవద్దు కారణం ఏదో ఉంటుంది అందు వలనే ఈమె శుద్ధంచేసిన వాటిని శుద్ధంచేయనివాటికి ఇస్తూ ఉంది దానిని విని ఆమె ఆ నువ్వులను వదలివేసింది అంమచే నేను (బృహత్‌ సిక్కు) నాకస్మాబ్బాణ్ణిలీ మాతః” అని చెవ్చుచున్నాను

మూ వవముక్తా న భూయోఒవి 'ప్రాహ-_ అథ జ్ఞాయతే తస్య

ణి గచ్చతి కిన్వసంఖ్యయూ థపరివృతః వళ్యతో మే వర్యిభమన్నిత న్తతః

౨680 పంచతం తే సర్వజనేన సహా౭గచ్చతి యాతి చ అభ్యాగత ఆహ- అస్తి కించిత్‌ ఖన్విత్ర కమ్‌? న ఆహ... బాఢమనన్లి ఏషా సర్వలోహమయీ స్వహ_స్తికా అభ్యాగత ఆహ- తతః (వ్రత్యూషే త్వయా మయా నహ స్టాతవ్యమ్‌ యేన ద్వావవి జన చరణామలినాయాం భూమౌ తత్పదానుసారేణ గచ్చావః అ ఈ కథచెవ్పి అతడ. (బృహత్‌స్ఫిక్కు) మరలా అడిగాడు- అది తిరిగే దారి తెలియునా? తామచూడుడు. భగవన్‌ తెలియును అది ఒంంరిగారాదు. లెక్కలేనంత గుంవుతోగూడి వసుంది పోతుంది బృహత్‌స్ఫిక్కు_ (తవ్వుటకు ఏదేని సాధనం ఉ-దా? తామ= ఆ ఉంది వూరి ఇనుపదైన (తవ్వకోల (గుద్దలి) కలదు బృహ._ అయితే పొతఃకాలాన నీవు నాతోపాటు ఉండుము మనం ఇరు వురం మనుష్యుల అడుగులచే ఎలుకలుపోయిన దారి చెడిపోకముందే వాటి అడు పలను బట్టి ఫోవుదము మూ మయాఒవీ తద్విచనమాకర్థ్య చింతితమ్‌.. అహో వినష్టోఒస్మి యతోఒన్య సాభ్మిపాయవచాంని (చూాయన్తే నూనం యథా నిధానం జ్జాతం తథా దుర్గమపష్యస్మాకం జ్లాస్యతి ఏతదభ్మిపాయాదెవ జ్జాయకే ఉఊ_కృజ్బ- శ్లో నకృదవి దృష్ట్వా పురుషం విబుధా జానంతి సారతాం తస్య హస్తతులయాఒపి నిపుణాః వల్యప్రమాణం విజానస్తి 85 ఆ శేనును (హిరణ్యకుడు ఆను నేను ఆతనీమాట విని ఇలా విణారించాను అయ్యో వినాళం పొందాను ఇతనీ మాటలు ఎంతో భావపూర్ణంగా వినబడుచున్నా యి ఎలా నిథినీ ( నేనుదాచిన ఆనోరనిధిని ఈ రించాడొ ఆలాగే మా బొటియనుగూడ తెలిసీ కొనగలడు ఇడి ఇతని మాఓవల్లనే తెలుస్తూంది. విజ్ఞులు అన్నారు వీద్వాంనులు ఎవన్సిన్తై న ఒక సారిటూడగానే అతని శకినీ తెలిసికోగలరు నేర్పరులు నువర్దాదికం చేతితో అలా ఎర్రిచూచియే అది ఎన్ని పలాల బరువు ఉందో (గ్రహిస్తోడ (85)

మిశ్మప్తాప్తికమ్‌ లి8| శ్డో వాషప్రైవ నూచయతి పూర్వుతరం భవిష్యం వుంసాం యదన్యతనుజం త్వశభం శుభం వా విజ్ఞాయతే శిచురజాతకలావచిహ్నః (ప్రళ్యుద్గక్తై రవసరన్‌ నరలః కలాపీ, 506 అ మానవులకు పూర్వజన్మ కర్మిను అనుసరించి ఈ జన్మలొ జనించిన కోరికయే రాబోయే మంచినిగాని చెడ్డనగాని నూచిన్తంది విం,రూపం అయిన చిహ్నం వర్పడకపోయినా నెమలిపిల్లి శన ఆందమైన రవితో కూడిన అడుగులతో నడున్తూ ఇది నెమలి అని తెలియబడుబూన్నది మూ తతోఒహం భయ్యత్రస్త్వమనాః సేవరివారో దుర్గమార్గం _వరిత్య జ్యాన్యమార్లేణ గన్తుం [వ్రవృత్త నపరిజనో యావద(గళొ గచ్చామి తావత్‌ సమ్ముఖో బృహత్కాయో మార్జారః సమాయాళతి న చ మూషక-బృన్స్నమవ లోక్య తన్మధ్యే సహసోత్సపాత అభ తే మూషకా మాం కుమార్గగామినమవ లోక్య గర్హ్హయనో హతశేషా రధిం హ్టైవితవసున్ధరాన్తమేవ దుర్గం (వ్రవిష్టాః శ్లో ఛిత్త్వా పొళశమపొన్మ కూటరచనాం భఖ జ్యా బలొాద్వాగురాం వర్య నాగ్ని శిఖా -కలాప-జటిలాన్నిర్లత్య దూర౦ వనాత్‌ వ్యాధానోం శరగోచరాదపి జవేనోత్చత్య ధావన్‌ మృగః కూప్తొన్తః వతితః కరోతు విధురే కం వా విధా హైరుషమ్‌ 6 అ ఇప్పుడు నేను మిక్కలి భయపడిన మనస్సుతో బొరియ (దుర్ల]మార్షం వడిలాను వేజేదారిన పరివారంతో వోసాగాను కొంతిముందుకు అలా పోయానో లేదో నూలళరీరంతో. ఒక పిల్లి ఎదుర్తైంది. ఎలుకిలగుంపును చూచి ది. వెంటనే వాటి నడుము దూకింది అంత ఆ ఎలుకలు బెడుదారిలో పోమున నన్ను దూషిన్తూ చావగా మిగిలినవి నెతుటితో భూమిని తదువుచూ (శరీంంనుండి నెత్తురు కారుచుండగ్గా అదే బొరియలో దూరాయి పెద్దలు ఈ విషయంలో చక్కాగా చెప్పారు. ఒక లేడి వేటకాని వలను (తేంయకొండి చుట్టుఉంవిన కంచెను తొఆగించుకొంది

వ్య పంచతిం [కే ఉచ్చులక బలంచూపీ ముక్కలు చేసింది దాపున ఉండే (అగ్నిజ్వాలానమూహ దుర్గమారణ్యాన్నిి అగ్నిజ్వాలల నమూహంచే దుర్గమం అయిన అడవిని దాటిదూరంగా వచ్చింది ఇంతలో వేటకాం[డ్రు బాణ్యపయోగం చేయగా వేగంగా ఎగిరి గుజిని తప్పించుకొండి ఇలా అర తొలగించుకొని పజుగెత్రివస్తూ బావిలో పడింది దైవం (ప్రతికూలం ఆయినప్పుడు కేవలపురుష్టపయత్నం ఏమి సాధింపగ లదు?(8”ొ

మూ ఆథాహమేకోఒన్య్మత గతః శిషా మూఢతయా తై 9వ దుగ్లే (ప్రవిష్టాః అతాన్తరే న దుష్టవర్మివాజకో రుధిరబిన్దుచర్చితాం భూమిమవ లోక్య తేన్తైవ దుర్గమార్గేణాఒగత్యోపస్థితః తతశ్చ న్వహస్తికయా ఖఇనితు మారబ్ధిః అధ కేన ఖనతా ప్రావ్లం తన్నిధానం యస్యోవరి నదైవాహం కృతవనతి యస్మ్కోవ్మణా మహాదుర్గమవి గచ్చామి తతొ హృష్టమనాస్తామ చూడమిద మూచేఒభ్యాగతః- థో భగవన్‌ ఇదానీం స్వపిహి నిశ్శజ్క:. అస్యో సష్మణా మూషకస్తే జాగరణం నమ్ప్చాదయతి ఏవము క్త్వా నిధానమాదాయ మఠాభిముఖం స్థితా ద్వావవి

ఆ అంత నేను ఒంటరిగా మజియొక చోటికిపోయాను మిగిలిన ఎలుకలు మూర్ధంగా అదే బొటియలో దూరాయి. ఇంతలో ఆ దుష్టసన్యాని నెత్త్‌టిబొట్టు గుర్తుల తోడి నేలను దూచాడు వాటిననునరించి బొజియను దుర్గం) చేరాడు, అచ్చట నిలి చాడు పిమ్మట గుద్దేటితో (త్రవ్వసాగాడు ,తవ్వుచూ నేను పోగుజేసిన నిధిని (ఆవి రాది సొమ్యగిని చూచాడు దానిమీదనే నేను నిత్యం నివసించేవాజ్డిః దాని బలంవల్లనే మహాదుర్గమ్మవదేశం కూడ పోయేవాడిని ఆ నిధినిగాంచి అతిథి (బృహత్‌ స్ఫిక్కు) నంతోషించి తా మచూడునితో ఇలా అన్నాడు- ఓ పూజ్యుడా ఇక నిశ్చింతగా న్మీదింవుము. దీని (నిధియొక్క) బలంవల్లనే ఎలుక నీకు నిద్దురలేకుండ చేన్తూ ఉంది

ఇలా అని నిథిని తీసికొని ఇరువురూ మరానికి బయలుదేరారు

మూ. అహమవీ యావన్ని ధానరహితం స్థానమాగచ్చామి తావదరమ ణీయముద్వేగ కారకం తత్‌స్థానం వీక్షితుమవి న శక్నోమి అచి న్తయజ్బు క్వి కరోమి? క్క గచ్చామి? కథం మే స్యాన్మనసః (వకాని? ఫీవం చినయతో

మిత (పా ప్రికమ్‌ లికితి మహాకష్షైన న దివసో వ్యతి_కాన్తః అథ్నాస్తమితేఒర్కే సోద్వేగో నిరుత్సాహ న్తస్కిన్‌ మథే నపరివారః (వవిష్టః కరంగా ఉంది దాన్ని ఇహడలేకపటోయాను ఇలా విచారిందాను. ఏమి చేయాలి? ఎచ్చు టికి పోవాలి” ఎలా నామనస్సుకు (పళాంజ లభిన్తుంది! ఇలా విచారిన్తూ మిక్కలి కష్నంగా ఆ పగలు గడిపొను (పొద్దుగుంకగానే దాధతో నీ_త్సాహంగా (మిగిలిన)వరి జం వెంటరాగా ఆ మరింలో పవేశ?ించాను

మూ అథాన్మత్ప్సరిల హళశ బ్బమాకర్థ్మ్య తామ్రచూడో౬వ్‌. భూయో భిఇావా(తం జర్జరవం శెన తాడయితుం (ప్రవృత్తః అథాసావధ్యాగతః (ప్రాహా_ +నఖే కిమద్యావి నిశ్శజ్కో న్‌ న్మద్రాం గవ్బసి ? స ఆహ... భగవన్‌

న సప దుషా న భూయోజవి నమాయాతః సపరివారః న దుష్టాత్మా మూషకః తద్భృయాజ్ఞర్ణర భష . విత్తేన నహ గతోఒన్క కూర్చరోత్సాహ నర్వేషాం జన్హూనామియమేవ స్థితః ఉక్షణ- స ర్త ల్లో యదుక్సాహీ సదా మర్మ్యః పరాభవతి యజ్జనాన్‌ యదుద్ధతం వదేద్వాక్యం తత్సర్వం విత్తజం బలమ్‌ 08

అ మా పరిజన (సేవకజన) శజ్దం విని త్యామచూడుడు మరల ఖీవ్షా పాత్రను పొతవెదురుకజ్డతో కొట్టసాగాడు అప్పుడు ఆ అభ్యాగతుడు అడిగాడు. *మి[తమా ఏందుకు చేడునూ నిన్సంకోచతిగా న్మిదించడం లేదు! అతడు (శ్యామ చూడుడు). చెప్పడు. భగవన్‌ ఆ దుష్టమూషికం మరల వరివార నమెతంగా వచ్చింది. దొన్‌ భయంవల్రి పాత వెదురుకజ్ఞతొ భిషాప్నావను కొట్టుచూస్నాను ఆంతట నవ్వి అభ్యాగితుడు (బృహత్‌ నిక్కు ఇలా అన్నాడు. మ్మితమా భయపడకుము ధనంతోనాటు దాని ఎగిరే ఉత్సావాంకూడ పొయింది అన్ని పాణుల అవన్ధయూ ఇంతే విజులు అన్నారు--- నో

మానవుడు ఉత్సాహరిగా ఉండడం ఇతర మానవులగు పరాథవించడం

284 పంచతంత్రే గర్వరగా మ ట్టాడడం ఇదంతా ధనంవల్ల పట్టిన బలమే (58) మూ అథాహం త్యచ్చుత్వా కోపావిష్టో భిాముద్దిళ్య విశేషాదుత్కూ ర్లితొఒ్యపావ్వ ఏవ భూమౌ నివతితః. త్యచ్భ్చుత్వాఒసా మే శ్మత్రుర్విహన్య తా్యమచూడమువాచ_ భోః పళక్య వళ్య కౌళూహలమ్‌ ఆహ చ-_ శ్లో అర్జేన బలవాన్‌ సర్వోఒవృర్థయు క్త, స పజ్డితః వశ్ష్యైనం మూషకం వ్యర్థం సజాతేః సమతాం గతమ్‌ 89 అ, నెను దానిని విన్నాను కోపావేళం పొందాను శ క్రినంతా ఉపయోగించి భీషప్యాతనుద్దేశించి ఎగిరాను, కాని పాత్రను చేరకయే భూమిపై పడిపోయాను. దానిని (వడినళబ్దం) వినీ ఆ నా శ్యతువు (బృహత్‌స్ఫిక్కు) నవ్వి తా్యమచూడునితో ఇలా అన్నాడు- మిత్రమా చూడుషు ఆశ్చర్యం చూడు - (ఇలా ఆని మరిల) చైప్పాడు_ అందరు ధనంచేత నే బలవంతృ్సలు అగుదురు ధనంగలవాడే పండితుడు చూోడుము= ధనంపోవడంతో ఈఎఏలుక తన వాతి ఎలుక లతో సమానం అయింది( 89) మూ తత్‌ స్వవిహి త్వం గతళ జైః యదస్యోత్పతనకారణం తదాఓఒజఒ వయోర్హ_స్తగతం జాతమ్‌ అథవా సాధ్విదముచ్యతే_ శ్లో దం్న్రవిరహితః సర్పో మవహీనో యథా గజః తథాఒగైన విహీనోఒత పవురిషో నామధారకః 00 ఆఅ అందుజే నీవు సంళయం వీడి ని(దింవుము. దీని ఎగిరే బలకారణం అయిన (దీనీ నిధి మన ఇరువురి చేతులలోనికి వచ్చింది పెద్దలు చక భైగాచెప్పారు- ఈ [(వపంచంలో కోరలు విరిగినపొము మదంపోయిన ఏనగ్కు ఎలా నామ మాత్రానికే అగున్తో అలాగే ధనంపోగొట్ట కున్న పురుషుడూ నామమ్మాశానికే అగును (00) మనీ త్య్యుత్వాఒహం మనసా విచిన్తితవాన్‌.. యతోఒజ్ఞులిమ్మాత మవీ కూర్చనళ క్రిర్నా_న్త్‌ తద్ధిగర్జహినన్య వుడవన్య జీవితమ్‌ ఉక్తబ్బ-_ శ అర్జేన తు విహీనన్య వురషస్కాల్ప మేధస! ఉచ్చిద్య నే క్రియాః నర్వా టీష్మే కునరితో యథా ర్ట

మిత్ర (హప్తికమ్‌ 2805 ఆ ధనహీనుడూ అందువల్లనే ఆల్పబుద్ధియా ఆయిన మానవుని పనులు అన్నీ ఎండకాలంలోని చిన్న నదులలోని న్లీరువలె విచ్చన్నాలు అసను శ్లో యథా కాకయవాః (ప్రోక్తా యథారణ్యభవా_స్థిలాః నామమాళత్ర న సిద్దా హి ధనహీనా న్తథా నరాః, 9లి అం ఏలాగు కాకయివధాన్యం అడవి నువ్వులు పేరునకే గాని ఏ కార్యమునకు ఉవయోగపడవో అలాగే ధనంలేని మానవులును ఎందుకూ పనికిరారు, ల్లో నన్లోఒవి నపహ్‌ా రాజనన్సే దరిద్రస్యేతరే గుణాః ఆవిత్య ఇవ భూతానాం ్రీర్షుణానాం ద్రకానీ 09 అ దర్శదునికి ఇతర సద్దుణా లెన్నియున్నా అవి (ప్రకాశింపవు నూర్యుడు సర్వభూతాలను (పకాశింపజేయునట్లు లత్మీ అన్ని గుణాలను '(పకాళింపజేయను శో న తథా వాధ్యతే లోకే (ప్రకృత్యా నిర్ణనొ జనః న యథా (ద్రవ్యాణి నస్య్వమ్పాప్య తై ర్విహినోఒసుఖే స్థితః రో అ ఈ లోకంలో మొదట ధనం సంపాడించి దాన్ని పోగొట్టుకొని సుఖ ప్రానంగా ఊడే మానవుడు. బాధపడినంతగా సహజంగా ధనహినుడ్రైన మానవుడు ళో శుష్కాన్య కీటఘాతన్య వహ్నిదగ్ధన్య నర్వతః ణు తరోరవ్యూషరస్థన్య వరం జన్మ న చార్థినః 05 ఆ ఎండీనదీ వురుగులచే తొలవబడినదీ అన్నివైపులా అగ్నిచే కాల్చబడ్‌ నదీ చవ్‌టి నేంలో ఉన్నదీ ఆయిన వృతం జన్మ యాచకుని జన్మకంటె ఎంతో (ేషైం క శో శజ్కానీయా పొ నర్వ న్మిషృతాపా దరెద్రతా అ ఉపకర్తుమవి (ప్రాప్తం నిన్వం నన్మ్యజ్య గచ్చతి రికి అ శక్తి రహితం (ని_ప్పతాపం) అయిన దార్మిద్యం నందేహాలన్నిటికీ గుల్‌ అగుచున్నది దర్శిదుడు ఇతరునికి ఎదేని ౧ నరారం " యడానిక పోయినా నొది వీది పంవా ని రి కోదనో అని శంకించి (పం అతనిని ( (దుని దగ్గరకు రానివ్వడు (వదలి పెట్టును )

కిరీ6ి పంచతిం కే శ్లో ఉన్న మ్యోన్నమ్య తత్జే 9వ నిర్ధనానాం మనోరథాః హృదయేష్వేవ లీయనన్తే విధవాస్త్రీ స్తనావివ న్‌్‌ ఆ విధవరాలి చక్నుల వలె దర్శిదుని కోరికలు మనస్సులో పొంగి పొంగి పొరలి అచ్చటనే అణగారి పోతాయి శ్లో వ్య క్షేఒవీ వానరే నిత్యం దోర్గత్యతమసౌవృతః ఆ్యగ్రతోఒవి స్థితో యత్నాన్న కేనాసీహ దృళ్యతే ౦8 అ ఈ వపంచంలో దర్శిదం అనే ఏీకటిచే కప్పబడిన మానవుని పగలు నృుటంగావచ్చీనా ఎదురుగా ఉన్నా (పయత్నపూర్వకంగానైనా ఎవడూ చూడడు మూ ఏవం విలప్యోహం భగ్నో త్సాహస్తన్ని ధానం గణ్జోవధానీకృతం దృష్వా న్వం చుర్గం (టభాతే గతః తతళ్చ మద్భృత్యాః (వభాతే గచ్చన్తో మిథో జల్బ న్లి- అహొ అనమర్జో ఒయముదరపోషణేఒస్మాకమ్‌ కేవలమన్య వృష్టలగ్నానాం బిడాలాదివివ_త్తయః తత్కిమనేనారాధిలేన? ఊ_కబ్బ- శో యత్సకాకాన్న లాభః స్యాత్‌ కేవలాః స్యుర్వివత్తయః స స్వామీ దూరతస్తాజ్యో విశేషాదనుజీవిఖిః రం ఆ ఇలా విలపించి నేను నిరుత్సాహం పొందాను, నా నీధి జారీ చెంవలకు డీండుగో ఉంకడం చూచాను వేకువన నా దుర్గం బొరియ చేరాను అప్పుడ్డు నా సేవకులు వేకువవేళ వెళ్పుచూ తమలో తాము ఇలా మాటాడ.కోంటున్నారు._ అయ్యో, ఇతడు మన హేట్టనింపుటకు (మనల పోషంచుటకు అనమర్ధుడు ఇతని వెంటపోయేవారికి పిల్రి మొదలైన వానివలన ఆపదలు /అలవు అందుచే ఇతని ఆరా ధించడంవలన లాభం ఏముంది? విజ్ఞులు ఆన్నారు... ఏ వ్రభువువలన లొభంలేదో ఆపదలు మ్యాతం సంభవిస్తాయో అలాంటి [ప్రభువును సేవకులు వీశ్రేషించి దూరర నుండియే విడిచి పెట్టాలి 9౪) మూ ఏవం తేషాం వచొంసి (శత్వా స్వదుర్గం (వ్రవిష్టోఒహమ్‌ యొవన్న కళ్చిన్మమ నమ్ముఖేఒభ్యేతి తావన్మయా చి న్తితమ్‌_ ధిగియం దది[దతా ఆథవా సాధ్విదముచ్యతే_

వి[త(పావ్రకమ్‌ £87 ళ్లో మృతో దరి[ద్రః వురుషో మృతం మైథునమ(వ్రజమ్‌ మృతమశో[తియం (కాద్ధం మృతొ యజ్ఞ స్ప్వదక్షిణః 100 అ ఇలా వారి మా_లను విని నేనునా కోటను (బౌజియను) (ప్రవేశించాను ఎవడూ నొ యెమటకు రాలేదు అప్పుడు నేను ఇలా చింతించాను ఛ్చీ దరిిదం ఈ విషయంలో పెద్దలు చక్కగా చెప్పారు. దిరి(దుడైన పురుషుడు _నంఠానిం గల్లింస వాలని మైథునం (దాంపత్యం) వేదవ త్తలేని (శాద్ధకర్మ దఓణలేని యజ్ఞం ఇవన్నీ మృతతుల్యాలు _ అనగా నిషృలాలు [మూ ఏవం మేచి న్తయతసే భృత్యా మమ శత్రూణాం సేవకా జాతాః శ్రీ చ మామేకాకినం దృష్వ్వా విడమృనాం కుర్వ న్ని అథ మద్దైకాకినా యోగ నిద్రాం గతేన భూయో విచి_స్త్‌తమ్‌- యత్తన్య కుతవస్వినః నమాశ్రయం గత్తాా తద్గజ్ఞో వధానవ ర్తికృతా౦ విత్తపేటీం శనైః శనై ర్విదార్య తన్య నిద్రా వళం గతన్య న్వదున్లే తద్విత్త్రమానయామి యేన భూయోఒవి మే విత్తవభా వేణాజ-ధివత్య పూర్వవదృవివ్యతి ఉక్తజ్బ శో వ్యథయంతి వరం చేతో మనోరథశతై ర్లనాః ల నానుష్టానైర్ద నైన్లీనాః కులజా విధవా ఇవ 101 ఆ నేను ఇలా విచారిస్తూ ఉండగా నా అనుచరులు నా శ(తువులకు సేవకులు ఆయినాడు మరియూ ఒంటరిగా ఉండే నన్ను చూచి పరిహసింపసాగారు అప్పుడు ఒంటరినై న నేను యోగని(దలో (కన్నలు మూసికొని ఏశ్రా[గ్రంగా) ఇలా విచారించొను- అ దుష్టఠాపనుడు ఉండేచోటుకు పోతాను ఆతడు గాడ న్మిదలో ఉండడం గుర్తిసొను అతడు నిండుగా చేసికొనిన ధనపేటికను (ధనం పెట్టెను మెల్ల అవున చాతి స! ణు మెలగా ఛేదిసొన ఆ ధనాన్ని నా దుర్గానికి (బొటీయకు) తెస్రాను ఆ ధన (పభావంచే ణి జాల జో నాకు మరల మొదటివలె అధిపత్యం (రా వఠీకం) లభిస్తుంది వ్‌జ్ణులు అన్నారు-- ధనహీనులైన మానవులు సత్కుల నంజాతలై న విధవలవలె వందల కొలది కోరికలతో కేవలం మనన్సుకు బాధ గళ్గీన్తుంటారు తమ కోరికలను ఆచరణ ద్వారా ఖా ని కాా జబనందింపజాలరు (101)

288 పంచతంతే ళ్ఞో దౌర్గత్యం దేహినాం దు ఖమవమానకరం పరమ్‌ యేన స్వైరవి మన్య నే జీవన్తోఒవీ మృతా ఇవ 102 అ దర్శిదత మానవులకు దుఃఖాన్ని మిక్కిలి అవమానాన్ని గల్లిస్తుంది దరి(దులు జీవించియుండియూ తమవారిచేతనే మృతుఎగా తలంపబడుతారు క్లో దై న్యస్య ప్యాతతామేతి పరాభూతేః పరం పదమ్‌ వివదామాశశయః శళ్వద్ధార్ల్గ క్యకలుషీకృతః 108 ఆ దర్శిదతచే మలినుడైన మానవుడు నిత్యం దీనతకు ష్మాళ్రుడు తిరస్కారానికి ముఖ్యస్థానం ఆపదలకు ఇల్లు అగును శ్రా లజ్జన్తే బొన్ధవా స్తేన నమృన్ధం గోపయంతి చ మి(తాణ్యమి[త్రతాం యాంతి యస్య న స్యుః కపర్షకాః 104 ఆ ఎవని వద్ద వైసలు (కపర్దకిములు) ఉండవో వానిని గాంచి బంధువులు సిగ్గపడుదురు బాంధవ్య సంబంధాన్ని దావి పెట్టుదురు మితులు శ్యతువులు అగుదురు శ్లో మూర్తం లాఘవమేవై తదపాయానామిదగ గృహమ్‌ పర్యాయో మరణస్యాయం నిర్ధనత్వం శరీరిణామ్‌ 105 అ ఈ దర్శిదత మానపులకు రూపుదాల్చిన ల ఖువం (చులకన భావం) ఆపదలకు ఇది ఇల్లు చావునకు ఇది మారు "పేద క్లో అజాధూలిరివ (త్రస్రైర్మార్టనీ రేణువజ్జనై దిపఖట్యోత్ధచ్భాయేవ త్యజ్యతే నిర్ధనో జనైః 106 అ మేక నడిచేటప్పుడు లేచిన దుమ్మువలి ఏీపురుతో ఊద్బేటప్పుడు ఎగిరి ముజికినివలె [క్రింద దీపం ఉండడంతో వైకి వచ్చిన మంచం సీడనువలే ఆమంగళంగా భావించి భయంతో జనులు దరి దుని పరిత్యజిసారు ల్లో కౌదాఒవిష్టయావ్య స్తీ కిజ్చిత్యార్యం క్వచిన్నృదా నిర్ణనేన జనేనైవ న తు కిజ్బిత్‌ ప్రయోజనమ్‌ 107 అ శ్రౌచ్యకియ తర్వాత (అవయవాలను శద్ధివేసిన తర్వాత) మిగిలిన మట్టికైనా ఎచ్చటనైై శా ఏదేని ఉపయోగం గల్గరచ్చును. కొని ధ, హీనుడైన మానవుని వలన ఏ స్వల్చ ప్రయోజనం కూడ ఉండదు

మి(తపాప్రికమ్‌ 589 క్లో అధనో దాతుకామో౬ఒవి న్యమ్పాపో ఢనినాం గృహమ్‌ మన్యతే యాచకోఒయం ధిగ్‌ దార్మిద్యం ఇలు దేహినామ్‌ 108 అ ధనపీ నుడు ఏదేని ఇచ్చుటతై ధసనికుల ఇండ్లకు హోయినచో ఇతడు యాచకుడే _ అని తలుస్తారు ఛీ మానవుల ఈ దరి దతకు ధిక్కారం మూ అతో వి త్ర్తాపవోరం విదధతో యది మే మృత్యుః స్యాల్‌ తథావి అలాటి శోభవమ్‌ ఉక్తజ్బ- శ్లో న్వవితహరణం దృష్వై యో హి రకత్మనూన్నరః పితరోఒ.పిన గృహ్హంతి తద్ద త్తం నలిలాజ్జులిమ్‌ 109 అందువల్ల ధనం తెచ్చే (పయత్నంలో నాకు మరణం నంభవించినా శుభమే చిజ్జులు అన్నారు..- ఎవడు తన ధనం అవహారింప బడగ౦ చూచి (వాణాలను రవ్నించుకొంటాడో వాడు ఇచ్చే తర్పుజలాన్ని పితృదేవతలు (గహెంవరు మూ, తథా చం శ్లో గవార్థే ద్రాహ్మణార్టే చ స్రీవిత్తహరణే తథా ( ప్రాణాంన్య్యజతి యో య్యు తన్య లోకాః ననాతనాఃః 11 అ అటులనే = గోరడణకైై (వావ్మణఅరకణ క్రై త్రీ రమషిణశై తిన ధనం హరంపబడేటప్పుడు యుద్ధభూమిలో ఎవడు (ప్రాణాలు వీడునో, వానికి అయ వుణ్య టి తూ ఏవం నిళ్చిత్య దాల్రా త్మత గళ్వా నిద్రావళముపాగతన్య ్‌ కాయాం మయా ఛిద్రం కృతం యావత్‌ తావత్‌ ్రణుర్దో దుష్టతావనః తతళ్ళ్శ జర్జరవంశ(ప్రహారేణ శిరసి తాడికః కథజ్చిదాయు శేషతయా నిర్ణతోజఒహమ్‌ న మృతళ। స్‌ ఉఊ_క్తజ్బు- శో ప్రా వ్వవ్యమర్థం లభళే మనుష్యా దేవో౬వి తం లక్ట్రియితుం నళ క్షి లాలి అజాత తస్మాన్న శోబామి న విన్మయో మే యదన్మదీయం న హి తత్పరేషామ్‌ కాకకూర్మా పృచ్చతః- కఠథమేతత్‌? హిరణ్యక ఆహం

బ్ర వంచతర।[తే ఆ ఇలా నిశ్చయించి ర్మాతివేళ అచ్చటీక వెళ్లోను సనాస్‌ ణాధఢ నిద్రలో ఉండడం గుర్తించాను. కొని పెట్టకు బెజ్జం వేయనంతలో అతడు మేల్కొన్నాడు- పాతవెదురు కజ్జతో నా తలపై బాదోడు ఏదో వధంగా ఆయువు మిగిలి ఉండడంతో వానక బయట పడ్డాను విష్తాలు అన్నారు__“మనుష్యుడు తన అద ఎష్షంలో (భాగ్యంలో (వ్రాయబడిన €పావవథి వస్తువుని సొండునుం దైవం కూడ దాన్ని అతకమింప వేయలేదు. అందువల్ల నేప దు౭భింపను* నోకు ఆశ్చర్యంభలేదు ఏవ మనదో అద కతరులది కాకాలదు. ( కి కాకియు తొజేలు అడీగోయి.. *ఇదీ వట్ట” హారణ్యకుడు చెప్పాడా వ్‌థా.6 వణక్పు(త్రి-కఖో మూ, ఆ స్త్‌ కన్మీంశ్చిన్నగరే సోగరగుప్తో నామ వణిక్‌ తత్చూనునా తూవ్యకశతేన వి(క్రీయమాణపు స్తకం గృహీతమ్‌ తన్మంశ్చ లీఖీతమ న్తి_ శ్లో, (ప్రాప్తవ్యమడ్థం లభతే మనుష్యో దేవోఒవే తం లక్హయితుం ఛ శక్తః తస్మాన్న ళోచామీ న విన్యయో మే యదన్మదడీయం న హి తత్పరేషామ్‌, ఆ ఒకొనోక నగరంలో సొగరగువుడు ఆనే వ్యాపొర్‌ గలడ్ష, ఆతని వ్యైతుడు నూడు రూపోయింకు. అమ్మబడే ఒక పుస్తకం కొన్నాడు అందు ఇలా “మానవుడు తన కోగ్యంలో ఉన్న దాన్నీ పోందును. దేవుడును దాన్ని నికోధింపలేడూ ఆందుకు నేను దుఃథింపను ఆళశద్యర పొందను నాద నది పరులది కోజ్రాఆడు మూ తద్చృష్ట్వా సాగరదత్రేన తనుజః పృష్టః ప్యత కియతా మూల్యేనై తత్‌ పుస్తకళ గృహీఠమ్‌ సోజస్రవీత్‌. రూప్యకళతేన త్యృత్వా సొగరదత్రాఒ్యటవీత్‌ = ధీజగ్మార్థ త్వం లీఖిత్తేకళ్లోకం [రూప్యకళతేన యద్భృ జ్ఞోసీ ఏతయా టుద్ద్యా కథం (ద్రన్వోపార్ణనం కరి్యసి? తదద్య (వభృతి కర్టైయా మే గృహే న ట్రీవేస్టవ్యమ్‌ వీవర నిర్భర్త్య్య _గృహాన్నిస్సారితఈ,

మిత (పా పికక్‌ నం నచ తేన నివ్వెదేన వ్యివగృష్టం చేళ్లాన్తరం గత్వా. కెమువె నాపమాసాద్యానో సై అథ కతివయదివవై_వ్రమ్న గరనివాసివా కేనచిడపా చృష్టః_ కుతో భవా నాగతః? కేం వామదేయో వా? ఇతి ఎపావ(బవీక్‌_ (ప్రా 'ప్రవ్యమరంణ లభతే మనుష[1 అథాన్మేనాపి పృష్టేనానేన తధై వోత్తరం చత్రమ్‌ ఏవఖ్బ చన్య నగరన్మ మధ్యే [పా _ప్తవ్యమర్ధ ఇతి తస్య ప్రసిద్ధం నామ జాతమ్‌

అ వానివి గాం సాగరదత్తుడు ప్తళుని అదిగాడు. ఈ ప్త వ్రకంఎఐిత వెలకు కొర్చావు అతడు (వు చుడు ఇప్పాడు . మారు రూపాచుఐకు. దానిని విం సొగందత్తుస ఇలా అన్నాడి_ ల్లీ మూర్ణుణా శక శ్‌ కది ాయుబడిన వున్తకం నూం రూవాయలదు కొన్నావు ఇలాంటి బుద్ధితో ధనం ఏలా సంపాదిస్తావు అందుచే చేటినుండి _వు నా 'యింటిలోనికి రాదు. ఇలా బెదరించి ఇంటినుంచి మో గొట్టాడు. అతడూ ఆ అవమావంనలని విద క్రీతో డూందిఖం పోయాడు... షో వగరం చెరి చివసింపసాగాడు ఆంతకొన్ని వనాలకు ఆ నగరవాని ఇకద ిగాడు.. *త్తాము .ఎచ్చువెనుండి వచ్చారు కేరు పమ” ఇరడు చేప్పాడు _- (ప్కావ్రవ్యమర్థం లభతే మరుష్యః (మానవుము ఎౌవ్య్యవ్యమైన వన్తవును పౌంధుసి) తర్వాత మజ యయొకడును అడుగగా ఇతడు. అదే. సమాధాకం చెప్పాకు. ఇలా (చెప్పడంతో) ఆ నగరంలో ఇతనికి (పాపవ్యమర్థడు ఇనే పేగు ద్రసిద్ధం అయువకి

మూ అథ రాజకహ్య చన్ద్రువతీ సామా౬భిరూోవయావనసమ్బన్నా చఖీద్వితీ మైకస్మిన్‌ వుహొత్సవడివపే నగరం నిగిక్షమాణా౬ స్తీ తతై వ చ కళ్చిద్రాజవ్వుత్‌ ఒతీవరూ పశమ్బన్నో మనోరమళ్ళ కథమవి తస్యా దృవ్షిగోచరే గతః తద్దర్శననమకాలమేవ కుసుమథధాణాఒహతయా తమా నిజసఖ్యభిహినా సఖి యణా కివానేన సహ సమాగమో భవతి తశొబుద్య త్వయా యతికవ్యమ్‌ వవం చ (శక్వా సా నఖీ తత్సశం గత్వా శ్మీఘమవాదీళ్‌_. యదహం చన్ద్ర వత్యా తవా న్సికం ధేషెకా శజితంచ త్వాం (మక త్వయా యన్మమ త్విద్ద శృనాన్మనోభవేన పళ్చిమావస్థా కృతా తద్కది శీఘమేవ మదంతికే న నమేష్యసి తదా మే మరణం శరణమ్‌ ఇ8 పత్వా తేనాభిహితమ్‌... (యద్యవం

౭299 పంచతంతే మయా త(త్రాగంతవ్యం తత్క్మధయ శకేనాపాదేన ప్రవేష్టవ్యమ్‌ అధ సఖ్యాఒభి హితమ్‌- రాతశ్రా సౌధావలమ్బితయా దృఢవర్మతయా త్వయా త్మతారోఢ వ్యమ్‌ సోఒగబవీత్‌.. యద్యేవం నిశ్చయో భవత్యా స్తదహమేవం కరిష్యామి ఇతి నిశ్చిత్య నఖీ చన్ద్రవతీసకాకం గతా

ఆ అంత ఒకప్పడు ఆ నగరంలో ఏదో పెద్ద తిరుణాల (మహోత్సవం) జరిగింది అప్పుడు నగరశోభను చూడడానికై రాజవ్యుతికయైన చం(దవతి చెలిక త్తెను తోడుగా తీసికొని వచ్చింది అ రాజకన్య సహజంగానే ఆందగ తె నూతన యౌవనం పౌంగుతో మరింత అందంగా ఉంది అలా నగరళశోభను చూచే ఆమెకు రూపనంపద కల ఒక రాజపుటతుడు ఏదో విధంగా (ఆకస్మాత్తుగా) కనబడినాడు. ఆతని బూడగానే ఆమె కామంచే పీడిత అయింవ__.. చిలికి తతో ఇలా అంది.__ నథి నేడు ఆతనితో నాకు సమాగమం గల్లేటట్ల ప్రయత్నం చేయుము దానిని విని చెలిక త్రె అతని వద్దకు వెంఎనే పోయి. ఇలా చెప్పింది-- “నన్ను చందవతి నీ వద్దకు పంపింది ఆమె విన్న ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది. శీఘెంగా నా దగ్గరకు రావేని నాకు మరణమే శరణం? దానిని విని అతడు (రాజవుతుడు) అన్నాడు... నేను తప్పక అచ్చటికి రావలసి యున్నచో ఏ ఉపాయంతో (అంతపురం) (పవేశించాలో తెలుపుము అప్పుడు చెలికత్తె చెప్పింది__ రా(ర్రివేళ (పాసాదా"కి గట్టితాడు (వేలాడుతూ ఉంటుంది. దానినీ పట్టుకొని పెకి ఎక్కిరావాలి * ఆతడు అన్నాడు... మీరు ఎలా నిళ్ళాయం చేస్తి నేను అలాగే చేస్తాను ? ఇట్లు నిశ్చయం చేసుకొని చెలికత్తె చందవతి దగ్గరకు పోయింది

మూ అథాఒగతాయాం రజన్యాం న రాజపుతత్రః స్వచేతసా వ్యచింత యత్‌-. అహో మహదకృత్య మేతత్‌ ఉక్తం చ-_

ళ్హో గురోః సుతాం మిితభార్యాం స్వామిసేవక గేహిసీమ్‌ యో గచ్చతి పుమాంటళ్లి కే తమాహు(రృహ్మఘాతినమ్‌ 119

అ ఆంత రా(త్రిరాగానే ఆ రాజవ్యుతుడ తన మనన్సులో ఇలా తలంచాడు అభయ్యో? దిద చొాలత ఏపని విజ్ఞు.. అన్నారు...

ఈ శోకంలో ఎవడైతే గురుపుటత్రితో మృతుని భార్యతో యజమాన్ని

మి(త్యపా ప్రీకమ్‌ ప! భార్యతో సేవకుని బార్యతో పొందు చేసాడో వాడు (బవ్మావాత్యతో నమానం అయిన పావఫలం అనుభవిసాడు ( 4)

మూ అపరం వ

శ్లో అయళః (ప్రావ్యతే యేన యేన చాప్కగతిర్భవేత్‌ స్వార్థాచ్చ (భ్రళ్యతే యేన తత్కర్మ న సమాచరేత్‌ 118

అఆ మరియూ ఏ పనిచే ఆపకీ ర్షీ సీచయోనుల జన్మించడం న్వర్గ నుఖ _భష్టకా సంభవిస్తాయో ఆ పనిని చేయరాదు

మూ ఇతి సమ్యగ్వి చార్య తత్సకాశం న జగామ ఆథ (పాష్పవ్య మర్థః పర్యటన్‌ ధవలగృహే పార్శ్వే రా్శృత్రావవలమ్బిత-వర్యత్రాం ద్కష్ట్వై కౌతుకా2.విష్టహృదయస్తామాల మ్చా్యాధిరూఢః ళయాచ రాజవ్యత్యాన వవాయ మిత్యాఒశ్వన్తచి తయా స్నాన-థా దన - పానాఒచ్భాదనాదినా సమ్మాన్య తేన నహ శయనతలమాశ్రితయా తదజ్గసంస్పర్శనజ్ఞాతహర్ష రోమాజ్బితగాత్రయో _కృమ్‌- య.ష్మద్దర్శనమాత్రాఒనుర_క్రయా మయాఒ౬త్మా (వ్రదతొఒయమ్‌ త్వద్వర్హమన్యో భర్తా మవన్యవి మే న భవిష్యతి ఇతి తతృన్మాన్మయా సహ న బవీషి? సోఒసబవీత్‌ _ (పా_వ్రవ్యమర్థం లభతే మనుష్యః వత్‌ కే తయాఒన్యోఒయమితి మత్వా ధవలగ్భహాదుత్తార్య ముక్తః నతు ఖజ్జదేవ కుబే గత్వా సుప్తః

అ ఇటు లెన్సగా విచారించి ఆమె వద్దకు పోలేదు (ప్తావ్రవ్య మర్టుడు ర్యాతియందు తిరుగుచు ధవల సౌధం (తెలని భవనం) (పక్కన (వేలాడే (కొడును చూచాడు. మనస్సులో కుతూహలం ఆవేశించింది దాన్ని వట్టుకొని వైకి ఎకాగ్రాడు రాజకుమారియ్స అతడే ఇండు అని తలంచింది మిక్కిలి ఊరడిల్లింది (ఆనందం పొందింది ప్నాళ భోజన పాని వస్త్రావకంచే ఆతపని నత్కలరించింది అతనికోబాటు శయ్య ను చేరింది ఆతని ఆవయవ నంన్పర్శచే గల్గిన ఆకందంతో ఒడలు వులకరింపగా ఇలా ఇంప. మిమ్ము బాడగొనే అనుర క్రిని((పేమన.) పొందాను ఈ ళరీరం మీకు ఆఅర్పించాను మీరు తప్ప ఇతరుడం మనన్ఫులోనూ నాకు భర్త కాజాలడు అట్టి యె

లైిష పషృచత ర(కే చండుకు నాతో మాట్టాడవు "= అతడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు... “పా ప్రవృ చర్ధరి లభతే మనువ్యః (మనువ్యుడు భాగంలో ఉన్నదాన్ని పౌందుపస) ఇభా చెప్పగా (రావ్ముతి) ఇతడు వేజివాడు ఆని తలం-౨3 అత ని ధవల న్థ్ధధ-ంనుండీ (కిందికి దించి వదలివేసింది ఆతడూ వాడి పడిన దేఎలయంలొోనికి పోయి నిదించాడు (ఖఇండదేవుడ అనే దేశతామందిరం ఆనియూ కొందరు అందురు

మూ, అథ తృత కయాచిత్‌ స్వైరిణ్యా దృత్తసజ్ళేతకో యావద్దణ్ఞ పొశకః (ప్రాప్త తావదసొ పూర్వస ప్త స్తేన దృష్టో రహస్యసంరకణార్ధ మభిహితశ్చ-. కో భవాన్‌? సోఒ(బపేత్‌- (పావ్తవ్యమర్దం లభతే మమమ్యః ఖతి (శళత్వా దజ్ఞపాశ కేనాఖిహితమ్‌ - “యచ్చూన్మం దేవగృహమిదమ్‌ తద్యత మదీయస్థానే గత్వా న్వవిహి తథా (వ్రతిపద్య స మతివివర్యాసాదన్యశయనే సువ్తః అథ తస్య రకకన్య కన్యా వినయవతీ నామ రూపయౌవనసమ్బన్నా కస్యావే పురుషస్యానురన్చా సజ్నేతం దృక్వా తత శయనే సుహ్తా౬౭సిక్‌- అథ సౌ తమాయాతం దృష్ట్వా స వవాయమస్మద్వల్లభ ఇతె రాషత్రా ఘనతరా స్థకారవ్యా మోహితోళ్చాయ భోజనాఒచ్చాదనాద్శికియాం. కారయిత్వా గాస్థర్య వివాహేనాఒత్మానం వివాహయిత్వా కేన సమం శయనే స్థెళా వికసితవదనకమలా తమాహ- కిముద్యాచి మయా సహ విశ్రాబ్ధం భవాన్న బపేళి ? సోఒసబ్రవీత్‌- (ప్రాష్తవ్యమర్థం లభతే మనుష్యః ఇతి ఉతళ్వా తయా చింతితమ్‌ _.యక్కార్య మసమీక్షితం [క్రియతే తస్యేదృబ్నలవిపొకొ భవతి ఇతి ఎవం విమృళ్య సవిషా చయా తయా నిన్సారతోఒసౌ

ఆ అంత నగర రిషకుడై న శొత్వాలు ఏదో తారజి స్వేరిజ్రి చే నంకేతఐ పొందినవాడై అచ్చటికి (ఆ దేవాలయానికి వచ్చాడు అంతకు పూర్వమే 'స్కేదించ్రెడి ఇతనినిబూచాడు తన రహన్యం చాచేందుకై ఇలా అడిగాడు తాము ఎవరు” అతడు చెప్పాడు... (పాస్తవ్య మర్ధం అభతే మనవ్య = (కునుష్యుతు కాగ్యంలో ఉన్న దానిని పొందును) దానినివిని కోత్వాలు అన్నాడ.- ఇది శూన్యమైన దేవాలయం ండుచే ఇచ్చట (ఇచ్చటికి దగ్గర ఉండే) నాస్టా మన పోయి న్మిడింపుము. ఆతడు

మ్మిత్యప్తావ్‌కమ్‌ కంర ఆటులనే అచ్చటికి పోయాడ ___. కాని పొరపాటున వేజే పడకవై శయనించాడు (ఇటు) ఆ కొత్వాలు వృత్రికయ్హా అందశ తెయూ జవరాలూ అయిన వినయవతి అన్తే కన్యక ఎవనినో పురుమని (పేమిం-నదై "ఆతనిని అచ్చటికి రావలనినిదిగా సంకేతం పంపి ఆపడక పెన శయనించి ఉంది ఆమె వచ్చిన ఇతనిని చూచింది... రాాతియందు కిటిక నీకటివల్ల ఇతడే ఆ నా (వియడు అని (భమపడ్తింది లేచి భోజన వస్తాది సక్కారాలు చేసిండి గాంధర్వ పద్ధతిచే అతనిని వివాహమాడింది. ఇతనితో కలిని అ శయనంవె కూర్చుండి విచ్చిన తామరవంటి మోముగలద్రై (ఆనందంతో) అతనితో ఇలా ఆంది. “ఏమి ఇవ్పటికీ తాము నాతో మనన్సు వివ్పి (విశబ్దంగా) మాట్టాడరు

ఆతడు ఇలా అన్నాడు. (పావ్లవ్యమర్థం లభతే మనుష్యః దానిని విని ఆమె

ఇలా చింతించింది._- చక్కిగా ఆలోచింపక లేని పనికి ఇలా-టి వరిణాడల లవిస్తుంది ఇలా తలంచి దు ఖంతో అతనిని వెడలగొట్టింది

మూ న చ యావద్వీథీమార్లేణ గచ్చతి తావదన్యవిషయవానీ వర

క్రిర్రిర్నామ వరో మహతా వాద్యశద్దెనాఒగచ్చతి 'ప్రా_ప్రవృమర్థోఒవి లైః

సమం గన్తుమారబ్ధః అథ యావత్‌ (ప్రత్యానన్నే లగ్ననమయే రాజమార్గాఒ

సన్న (శ్రేస్టిగృహద్వారే రచితమండపవేది యాం కృతకౌతుకమబజ్గలవేషా వజి

క్సుతా2ఒస్తి తావన్మదమత్తా హస్త్యారోహకం హత్వా (వణళ శిజ్ఞనకోలాహలేన

లోకమాకులయం స్తమేవోద్దేోం (ప్రావః తంచ దృష్ట్వా నర్వే వరానుయా

యినో వరేణ సహ (_ప్రణళ్య దిశో జగ్ముః

అ ఆతడు రాజవీవెన పోవుచున్నాడు ఇంతలో ఇతర (సొంత(ఇతర (గామ)

నివాని ఆయిన వరకి ర్తి అనే పెండ్లి కుమారుడు గొప్ప మేళకాకాలతో ఊరేగింపుగా (ఆ పీథిలో) వస్తూన్నాడు (పావవ్యమర్థుడును ఆ 'పెండ్లీ వారితో సోసాగాడు మ* 'పెంద్రి వారి ఈ ఊరేగింవు లగ్న పువేశకు కొంచెం ముందుగా కళ్యాణ మండపం చేరింది, (ఇటు) పెండ్లి కూతురు శ్రీమంతుడైన తేష్షిగారి వృతిక కన్యాదాత థననం. రాజ పీరిలోనే ఉంది భవనంము౦దే ౩ ్యాణ మండ్రపం స్‌ర్మించారు పెంగ్లికూతురు లగ్నపు వేళకు కొంత ముందు ?నే వివాహమం+ళవేవంతొ కళ్యాణ వేదికను చేరింద్సి ఇంతలొ ఒక ఏనుగు మ త్రిల్లి మావటివాణ్ణి చంపి (అదుపుదప్పి చరింససాగింది,

298 పంచతంతే జనులు పాణభయంతో పారిపోవడంవల్ల పెద్ద గగ్గోయ గందరగోలం చెలరేగెంవ ఇలా వీభత్సం నృష్టించి ఆ మగపుటేచుగు వివాహవేదికనము ఎమీవించింది. దానిని గాంచి వరునిపక్షం వారు వరునితోనహ కనబడికుండ నలచెసలకు పారిపోయీరు

మూ అథాన్మిన్నవనరే భయతరలలొచనామేకాకినీం కన్కమవలోక్య మా లైషీః అహం పరిశ్రాతా _ ఇతి సుధీరం స్టిరీకృత్య దకిణపాణౌ సజ్బిహ్య మహాసాహసికతయా పా ప్రవమరః పఠషవాకె క్‌ సినం నిర్భ రి నొ థి ను న మ ర్హ్సితవాన్‌ తతః కథమవి దై వయోగాదపాయే హసినిన సుహృద్బాన్స అవి న అవవ 0 వెనాతిక్రా న్తలగ్నసమయే వరకీర్రినా౭.2గత్య తానత్‌ తాం కచామన్మ హ_న్తగతాం దృష్టాఒభిహితమ్‌._.. భోః శ్వకర విరుద్దమిదం త్వయా౬ను

లా! గ! యి

ష్టితం యన్మహ్యం (ప్రదాయ కన్లాఒన్యన్మై దదిత్తా ఇతి సోఒఒవీత్‌_ భోః అహమవ్‌ హ_స్తభయపలాయితొ భవద్భిః సోఒయాతో న జానే కిమిదం వృత్తమ్‌ ఇత్యభిధాయ దుహితిరం ప్రప్పమారబ్ధః_ వల్సే న త్వయా సున్షరం కృతమ్‌ తత్కధ్యతాం కోఒయం వృక్తాన్హ & సౌఒ్మబవీత్‌_ యదహ మనేన (ప్రాణసంళశయా(దిడితా తదేనిం ముక్త్వా మమజీవన్యా నాన్యః పాణిం గహీష్యతి ఇతి అనేన వా ర్తావ్యతికరేణ రజనీ వ్యుహై

అ ఈ సందర్భంలో (వె వ్రవ్యవ ర్షుడ (వేదిక వై) ఒంటరిగా ఉండునదీ భయంచే చలించే కన్నులు గలదీ అయిన కన్యకను చూచాడు-- అదిక పరాక్రమంతో భయపడకుము. నేను నీకు రకకుడను" అని ధైర్యం గల్లీంచాడు అమె కుడిచేతిని వట్టుకున్నాడ. మిక్కిలి సాప సంతో పరుషంగా ఏనుగును బెదరించాడు అంత ఏదో విధంగా ఏనుగు తొలగిపోయింది. వివాహలగ్నం గూడ దాటిపోయింది. ఆప్పుడు (పెండ్లి కుమారుడైన) వరకిరి మి(తులతో బంధువులతో వచ్చాడ. పెంక్షి కూతురు

ళు ను. అజాత

చెయ్యి వెజేవానిచేతిలో ఉండడం చూచాడు ఇలా (మామతో అన్నాడు. మామా మీరు విరుద్ధంగా (సవరించారు. నాకు కన్యను వాగ్దానం (నిల్చితార్డం) వేసి ఇతర్వుికి ఇచ్చారు అతడు (కన్యాపిత) ఉలా అన్నాడు నేశు ఏనుగు భయంతో పజుగెత్తి పోయి మీతో బాటు వచ్చాను ఏమి జరిగిందో తెలియదు ఇలా ఆని వుత్రికను ఆడ.గదొడిగాడు..... బిడ్డా నీ పని ఆందంగాలేదు. విషయం ఏమియో తెలువుము

మిత్యప్పాప్లికమ్‌ క్‌ి? ఆమె ఇలా చెప్పింపె..... నేను పాణాపాయస్టితిలో ఇతినిచే రక్షింవబడినాను అందుడే నేను బతికి ఉండగా వేటెవాని వెయ్యి వట్టుకొనకు ఈ చర్చతో ర్యాతి గడిచి హోౌయింది

మూ అథ (పైతన్తత సజ్షాతే మహాజననముదాయే వార్తావ్యతికరం త్వా రాజదుపాతా తముద్ధేశమాగతా కర్ట వరమృరయా ,శత్వా దజ్జపాళక సుతాఒవి తశ్రైవాఒగతా అథ తం మహాజననముదాయం (శుత్వా రాజాఒవి ఈ(తాఒజగామ (రాజా (ప్రా_వ్షవ్యమర్థం (పాహ- ఖోః విశ్రబ్ధం కథయ కీదృశో౬సౌ వృత్తాన్తఃః అధ సొ౬(బవీక్‌_ (ప్రా_వ్రవ్యమర్థం లభతే మనువ్యః ఇతి రాజకన్యా న్మృత్వా పాహ-- దేవోఒవి తం లక్హ్రయితుం నశక్తః ఇతి తతో దజ్జపాళసుశాఒ(బవీల్‌ తస్మాన్నళోచామి న విన్మయో మే ఇతి తమఖిలలోకవృ క్తాన్తమాకర్ష్య వణిక్సుతాఒబ్రవీల్‌-_ యదన్మదీయం న హి తత్పరేషామ్‌? ఇతి తతోఒభయదానం దత్త్వా రాజా పృథక్‌ వృథక్‌ వృ శ్తొన్నాన్‌ జ్లాత్వాఒవగతత త్వ న్తన్మై పా ప్రవ్యమర్థాయ న్వదుహితరం సబహుమానం (గామసహ్యసేణ సమం నర్వాలజ్కారపరివార యుతాం దత్తా త్వం మే వుత౬పీతి నగరవిచితం తం యౌొవరాజ్యేఒభి షిక్త వాన్‌ దణ్ణపాళ కేనావి న్వదుహితా న్వళక్ష్యా వస్ర్రదానాదినా నమావ (ప్రా_వ్రవృమర్థాయ (వ్రదత్తా

అ ఆంత తెల్లవారగనే జనులేందరో అచ్చట (పోగయ్యారు ఈ విషయం విని రాజవు[తిక ఆ (ప్రదేశానికి వచ్చిండి కర్ణపరంపంగావిని దండపాళర (కౌత్వాలు) వు(తికయూ ఆవ్పటికి వచ్చింది అప్పుడు ఇలా జవనముదాయిం చేరడం విని రాజు కూడ అచ్చటికి వచ్చాడు ,ప్రావ్రవ్యమర్థుని ఇలా అడిగాడు. ఓయీ. సిర్భయంగా చెప్పుము విషయం ఏమిటి? అందుకు ఆతడు చెప్పాడు 1ప్రాప్రవ్యమర్థం లభతే మనువ్యః ( =భాగ్యంలో ఉండేదొన్ని మూనవుడు పొందును) రాజవ్యుతిక జ్ఞాపకం చేసికొని (న్మృతికి తెచ్చుకొన్సి ఇలా అండ దేనోఒపి తం లబజ్హయితం న శక్యః (అద్రైవంకూడ దాన్ని ఆపలేడు) తర్వాత దండవె శకవక (కొళ్వాలు ప్యశికృఖలా

ల98 పంచతంతే చెవ్పింది- తస్మాన్నళశోబామి న విన్మయో మే (=అందుకు నేను దుఃఖింపను నాకు ఆశ్చర్యం లేదు ) ఈ నమాభారం అంతా విని వై ళ్యస తిక అంది= యదస్మదీయం నహితత్‌ పరేషామ్‌ (జప్‌డి మనదో అది ఇతరులది కాజాలదు అప్పుడు రాజు అభయ]।ప్రదానం చేని విడివిడిగా విషయం అంతా తెలునుకన్నాడు సర్వాలంకార పరివార నమేతంగా సగౌరవంగా వెయ్యి (గా మాలతోబాటు తనబిడ్డను (పాప్రవ్యమర్థునికి ఇచ్చాడు ఏవు నాకు వ్యుతునివంటివాడవు అని నగరవాసుల సమక్షంలో (ప్రకటించి యువరాజుగా అభిషిక్తుని జేశాడు దండపాళకుడును ళ క్రీకొలది వసొదికంచే నత్కం రించి తన పుత్రికను ఇచ్చాడు మూ అథ ప్రాప్తవ్యమర్ధేనోవ్‌ స్వీయమాతాపితరౌ నమస్త కుటు మ్యాఒవృతా తస్మిన్నగరే సమ్మానవురస్సరం నమానీతౌ అథ సొౌఒవి స్వ గ్యోతేణ సహ వివిధభోగొనుపభుజ్జూనః సుఖేనావస్థిత అతోఒహం (బ్రవీమి- 'ప్రా_ప్త్రవ్యమర్థం లభజే మనుష్యః ఖతి అ తర్వాత (పా ప్రవ్యమర్భడును తన తల్రిదిం(డ్రులను సమ స్రకుటుంది నమెతంగా ఆ నగళలానికి నగాణవంగా పిలిపించుకొన్నాడు తన బంధుపులతో వివిధ భోగాలు అహభవిన్తూ సుఖంగో ఉన్నాడు. ఆందుచే నేను హిరణ్యకుడు అగునేను చెప్పుచున్నాను... వా ప్రవ్యమర్థం లఖ్‌జే మనుష్య మూ తదేతత్సకలం సుఖదుఃఖమనుభూయ పరం విషాదముపా గతోఒనేన మిలేణ త్వత్స కాళ మానీతః తదేతన్మే వై రాగ్యకారణమ్‌ మన్థరక ఆహం భద భవతి సుహృదయవనస్తిగ్దం యః మృళ్తామోఒవి శతుభూతం త్వాం పృషమాకోప్యాఒనయతి న మార్తేజవీ భతయతి ఉక్తణ్నుం శ్లో వికారం యాతి నో చిత్తం విత్తే యన్య కదాచన మిత్రం స్యాత్‌ సర్వకాల చ కారయేన్మిత్రము త్తమమ్‌ 14 అ ఈ నసుఖదు థాలన అగ్ని ంటిని అనుభఎ౦ది మిక్కిలి దుఃభితుడను అయ్యాను (ఇప్పుడు) ఈ మిశునిద్వారా నీ వద్దకు తేబడినాను ఇదియే నావెరా గ్యాలకి కారణం. మంధరకుడు అన్నాడు... పభమూ ర్రీ* ఇతడు (అమపతనకడ్తు

మ్మిత(ప్రా వ్రికమ్‌ ౨09 సీకు నమ్మదగిన ((నంశయింపరాని మ్మితుడు ఏలననగా అకలిచే జాధపడుచుండియూ శ్యతువూ భోజనపదార్థం ఆయిన నిన్ను వీవున ఎక్కించుకొని తెచ్చాడు మార్గంలో తిన లేదు. విజ్జులు అన్నారు. ఎవడు ధం పొందినా మనస్సులో వికారం (మార్చు) ఎప్పటికీ పొందిడో నర్వావన్ధలయందును (నర్వకాలాలలోను) మ్యిళునిగా నిలుస్తాడో అట్టి ఉత్తమునినే మితునిగా చేసికొనవలయును (1 శ శ్లో విద్వద్భిః సుహృదామ్యత్ర చిహ్నై రేక్టై రనంకయమ్‌ పరీశాకరణం (ప్రోక్తం పహొమాగ్నీరివ పజ్డితై 8 115 ఆ విద్వాంనుల్తై నవారు ఈ గుర్తలద్వారా హోమాగ్నినివలె మితులను నంళయరపాతంగా వరీత్నించాలి అని పండితులు తెల్పారు మూ తథాచ- క్లో అవత్కాలే తు స్మవ్బూ ప్తే యన్మి(త్రం మి(త్రమేవ తత్‌ వృద్ధికాలే తు నృమ్పావే దుర్దనోఒవి సుహృదృవేక్‌ 16 ఆ అటులశే ఆపదవచ్చిన సమయంలోనూ ఎవడు మిశునిగా నిలుస్తాడో వాడే సిజమెన మిళుడు తన అభివృద్ధికాలంలో దుర్దనుడును మితుడు అగును మూ తన్మమావ్యద్యాన్య విషయే విళ్వానః నముత్సన్నో యతో నీతివిరుదేయ౨. మైత్రీ మాంసాశిభిర్వాయసైః నహ జలచరాణామ్‌ అధవా ధి (సేన సాధ్వి దముచ్యతే. శ్లో మిం కోఒవి న కస్పాఒవి నితాన్తంన చ వై రకృ్ళర్‌ ళం వా దృశ్యతే మ్మితవిధ్వస్తాత్‌ కార్యాద్ద్వైరీ పరీక్షితః [1% (దృళ్శశ్తే మిత్రవిధ్వస్తాః కార్యాద్వైరివివ్ధితాః (పార్గాన్తరం) అ అందువల్ల నేడు నాకును ఇతని (కాకి విషయంలో నమ్మకం కళ్ల్‌౦ది ళ్ళ వఏలననగా మాంసం భుజించే కాకులతో నీటిలో త్రిరిగేవానికి చేవలు తాచెట్ట మొదలె న వానికి) మైషతి నీతివిరుద్ధం అయింది పెద్దలు ఈ విషయంలో లెన్సగా చెప్పారు. ఎవడు ఎవరికీ నిత్యం మ్మితుడు కాడ్డు అలాగే శ్యతువూ. కాడు

800 పంచతం[కే కార్యవకాన మి[త్రుఎచే నాళనమైనవారూ శ(తువులచే వృద్ధిపొందింవారూ కనబడు చున్నారు 7) మూ. తత్‌స్వాగతం భవతః స్వశృహవదాస్క్మతామత్ర నర స్తీరే యచ్చ వితనాళో విదేశవానళ్చ నళ్టాత న్యత్ర విషయే నన్తాపో నకర్తవ్యః ఉ కృబ్బ- క్లో అభచ్భొయా ఖల్యప్రీతిః సిద్దమన్న జ్బు యోషితః కిళ్చిత్కూలోపభోగ్యాని యౌవనానీ ధనాని చ 118 అ కనుక నీకు స్వాగతం ఈ చెరువు ఒడ్డున సి యింటిలోవలే ఉండుము. థననాళం పరిస్థఎని వానం గల్లినందులకు విచారింపకుము విజ్ఞులు అన్నార్య_ మేఘముల నీడ దుర్షనుల మై్యతి వరడిన అన్నం స్రీలు యౌవనం ధనం ఇవన్నీ స్వల్పకాలభోగ్యాలు స్థిరంగా ఉండవు (118) మూ అత ఏవ వివేకినో జితాత్మానో ధవస్పృహాం న కుర్వన్తీ, ఉక్తవ్బం న బ్లో సుసజ్బీతై ర్టీవనవత్‌ సురషితే ర్నిజేజవి దేహేన విజయోజి తె ః క్యచిత్‌. పుంసో యమా నం (వజతోఒవీ నిష్టుర్తె రేతైర్ధనైః పజ్బుపదీ న దీయతే 110 ఆ అందువల్హ ఇం(దియవిజేతల్లైన జ్ఞానులు ధనంవై అశనుంచరృ విజ్ఞులు ఆస్పారు._ బాగుగా కూడబెట్టబడినదీీ, (పాణతుల్యంగా రక్షింపబడినదీ తన శరీల్ర విష యంలోన్తూ ఎప్పుడు ఖఇర్చుచేయబడివదీ అయిన ఈ ధనం మిక్కిలి కరినం ఆయినకిి మానవుడు యమునివద్దకు పోవునప్పుడు (మరణజించేటప్పుడు) అంణదు ఆక్షగులెనో తోడుగ రాదు (19) ల మూ అన్యచ్చ- ల్లో యథా౭౬౭౬మిష౦ జలే మళ్ర్యైరృవ్యతే శ్వాపద్దే దృపీ ఆకాకే పక్షిథిక్చైవ తథా సర్వత్ర విత్తవాన్‌. 190

మ్మ్‌ ప్రా పీకమ్‌ త0। అ మరియా ఏలా మానం నీటిలో చేపలచేత భూమితై హింనక (పాణులబత అకాశంలో సతృలచేత తినఐడుతుందో అలాగే ధనవంతుడ. అంతట భత్నింపబశును శో నిర్ణాషమవి వితాఢృం దోమైర్యోజయతే నహః నిర్హనః (పా్రదోషాఒపి సర్వత్ర నిరవ్యద్రవః. కల్లి! అ ధశవంతుడు నిర్ణోషి అయినా (వభువు ఏనో దోషొలు ఆరోపిస్రాడు (దోషాలు ఆరోపించి జుల్మానారూపంగా ధనం వసూలు చేస్తాడు) ధకహీనుడు దోషాలు చేసినా వూంటి ఉప్మదవాలను పొంఎడు శ్లో ఆర్జానామార్దనే దుఃఖమార్జితానాజ్బు రతజణే ॥ నాకే దుఃఖం వ్యయే దుఃఖం ధిగర్థాన్‌ కష్టసం్యశ్రయాన్‌ 122 ఆ ధనాన్ని నంపాదించడంలోనూ నంపొదించినదాన్ని రత్నించడంలోను చుఃఖం ఉంది ఇక చోరాదులవల్ల నళించినా ఐర్చుఆయినా దుఃఖంగలదు ఇలా అన్ని చిధాలా దుఃఖదాయకం అయిన ధనానికి ధిక్కారం శ్లో ఆర్హార్టీ యాని కష్టాని మూఢోయం నహతే జనః శతాంశేనాపి మోక్షార్టీ తాని చేన్మోక్షమావ్నయాత్‌ 198 అ ఈ మూర్జుడైన మానవుడు ధనం నంపాదించేందుకై ఎన్ని క్టైలు సహిసున్నాడో అందులో నూరవఖాగంల కష్టాలనై నా మోషం నంపాదించేందుకై భరిస్తే తప్పక మోక్షం పొందగలడు మూ అపరం విదేళశవానజమపి వైరాగ్యం త్వయా న కార్యమ్‌ యతః-_ ఖో శో ధీరన్య మనస్వినః స్వవిషయః కోవా విడేశః న్కృతో యం దేళం [శ్రయతే తమేవ కురుతే బాహు[ప్రతాపార్షితమ్‌ యద్దంస్థ్రానఖలాజులవ్రహర్రై సింహొ వనం గాహతే తస్మిన్నేవ హత_ ద్వి'పేన్దు-ఈధి రై నృష్టాం ఛినక్యాత్మనః 12% అ ధిరుడైన జ్ఞానికి స్వదేశం ఏర? విదేళం ఏది? (సమ న్తం నమానమే]) ఏ దేశంలో ఉండుకో దానినే తన భుజబలంచే స్వాధీనం. చేనుకుంటాతు. ఎట్టనగాం

802 పంచతంతే సింహం తన కోరలు గోళ్లు తోక అనే ఆయుధాలతో ఏ అడవిలో [పవేశిస్తుందో ఆందే గజరాజముల సంహరిస్తుంది వాటి రృక్షంతో తన దావాం తీర్చుకుంటుంది మూ అర్థహీనః పరే దేశ గతొఒవి యః (వజ్ఞావాన్‌ భవతి న కధజ్బిదవి న సీదతి ఉక్తక్భా_ ల్లో కోఒతిభారః సమర్థానాం కిం దూరం వ్యవసాయినామ్‌ కో విదేశః సువిద్యానాం కః పరః (వియవాదినామ్‌ 1 లిగ్ర ఆ ధనహీనుడు పరదేశంపోయినా అతదు (వజ్ఞావంతుకవై నచో. బాధ నందడు విజ్ఞులు అన్నారు___ నమర్థుల్తెనవారికి మిక్కిలి భారం ఆమిుంది లేదు (పయత్న శీలుంకు దూర దేశం లేదు మంచివిద్యానంతులకు పరదేశం లేదు [పేమగా (మధురంగా) మాట్లాడే వారికి పరాయివాడు లేడు (అందిరూ ఆత్మీయులే ( కళ్‌ మూ త(తృజ్డా నిధిర్భవాన్‌ న పాకృతపురుషతుల్యః అథవా_ శ్లో ఉత్సాహనమృన్నమదిర్థనూతం [క్రియావిధిజ్ఞం వ్యననేష్వన కమ్‌ శూరం కృతజ్హం దృఢసౌహృదిం చ లక్ష్మీః న్వయం మార్గతి వానహేతోః 126 ఆ నీవు (పతిభలో నమ. [దంవం౨వాడవు సా ధారల పురుషులవంటివాకవు గాదు మళలియూ ఉత్సాహవంతుడు దీర్దాలోచనలజో కార్యములందు ఆలన్యం చెయనివాడు కార్యముల వర్ధతి తెలిసినవాడు దుర్వ్యుననములు లేనివాడు పరా[కమవంతుడు చేసిన మేలు మజువనివాడు స్టిమైన మి (తులుగలవాడు ఆయిన వురుషుని నివాన నిమితమె లక్ష్మి స్వయంగా వెదకును (వెదుకుచూవచ్చి చేరును) ( 268) నూ మూ అపరం 'ప్రాహ్తిఒవ్యర్థః కర్మప్రాప్యా నళ్యతీ తదేతావన్సి దినాని (తద్ధనంత్వదీయమాసీత్‌ మ. హూ_ర్తమవ్యనాత్మీయం భోక్తం న లభ్యతే న్వయమాగతమవి విధినాబప్మహియతే శో అర్ధస్యోపార్టనం కృత్వా నైవ భోగం సమవ్నతే అరణ్యం మహదాసాద్య్మ మూఢః సోమిలకో యథా 127 హిరణ్యక ఆహ-_ కెధమేతత్‌? న ఆహం-

మిత (ప్రాప్తి కమ్‌ త808 అ మరియూ ధనం లభించినా (దుష్ట్మపారబ్ట కర్మమున.బట్టి నశిస్తుంది, అందుచే ఇన్ని దినాలు (ఆ ధనం) నీదిగా ఉన్నది మనదికానిది ముహూర్రకాలం గూడ అనుభివ్‌ంచడానికి నిలువదు న్వయంగా వచ్చిందికూడ విధిచే నవహరింప బడుత్రుంది ధశం సంపాదించియూ గాఢారణ్యంలో గాబరావడిన (మూఢుడై శృసోమిల కునివలె (విధి (పతిహూలం ఆయితే మానవుడు ఆ ధనాన్ని అనుభవింవలేడ. (27) హిరణ్యకుడు ఆడిగాడు అది ఎట్టు ? అతడు. (మంథరకుడు) అన్నాడు... కధా-7 మన్దభాగ్య సోమిలక-కథా మూ కస్మించ్చిదధిష్టానే సోమిలకో నామ కౌలికో వనతి న్మ నా నేకవిధ- వట్ట-_రచనారజ్జోకాని పార్టివోచితాని నర్దైవ వస్త్రాణ్యుకాదయతి చరం తస్య చానేకవిధవట్టరచనానిపుణస్యాపీ న భోజనాఒచ్బాదనాభళ్యధికం కథ మప్యర్థమాత్రం నమృద్యతే _అథాన్యే యృత _సామాన్యకలికాః స్థూలవస్త్ర-నమ్బాదన -విజ్ఞానినో మహార్ధినమ్చన్నాః తానవలోక్య న్వఖార్యా మాహ- (వ్రీయే వశ్ష్యైకాన్‌ స్టూల-వట్టి.కారకాన్‌ ధనకనకనమృద్ధాన్‌ తద భధారణకం మమైతత్‌ స్టానమ్‌ తదన్య(తోపార్టనాయ గబ్బామి సా (ప్రాహ- భోః (పాయతమ మిథ్యా_పలవి కమేతద్యదన్యత్ర గతానాం ధనం భవతి న్వస్థానే న భవతీతి ఉక్తణ్బం- శ్లో ఉత్పత ని యదాకాశే నివతన్సి మహీతలే పక్షిణాం తదపి (ప్రాష్యా నాదత్తముపతిష్టతీ శేవిర్ర అ ఒకానొక నగరింలో సోమిలకుడు అనే సాలెవాడు గలడు అతడు నానా చిధములై న శేత పద్ధతుల నెటింగి ఎంతో ఆందంగా ఏస్త్రములు తయారు చే సేవాడు మహారాజులకునూ అశని వస్త్రాలు ధారణయోగ్యాలై ఉండేవి కాని ఇలా ఐహునీథ చస్రనిర్మాణ నిపుణుకైనా అతనికి తిండికి గుడ్డవు మించి ధనం లభించేగి గాదు మంద మైన (ములక) వస్త్రములునే నీ తెలివిగల మామూలు సాలె ర్మడు ధన కనక

కి04 పంచతం తే సమృద్దులై ఉన్నారు ఆదిగాంచి అతడు భార్యతో ఇలా అన్నాడ.- [వఏియురాలా ముతక గుడ్డలు నెసే వీరు (ఎంత) ధనకనక నమృద్దులె ఉన్నారొ చూడు. కనిక నాకు ఈ న్హలం నరిగా లేదు అందుచే వేజేచోటకు నంపాదనక్షై పోయెదను దానిని విని ఆమె ఇలా ఆంవి- ఓ (ఫియతమా ఇతర స్థలం పోయినవారికి ధనం లభిస్తుంది స్వస్త్టానం లో లభింపదు ఆనడం మిధృయైనమాట విజ్ఞులు అన్నారి...- ఆకాళంలో ఎగిరే పక్షులు భూమివై వడుచూన్నాయి. ఇదంతా వాన్ని ప్రారబ్ద 1స్తాప్తి పెట్టనిది (పూర్వజన్మలో ఇవ్వనిది ఏదీ లభింపదు / 28) మూ తథా చ. శ్లో న హి భవతి యన్న భావ్యం భవతి చ భావ్యం వినాఒవి యత్నేన కరతలగతమవి నళ్ళతి యన్క తు భవితవ్యతా నాావై 1లి9 అ ఏది నంభవింపకూడదో అది సంభవింపదు ఏది సంభవింవవలయునో ఆది (ప్రయత్నం లేకపోయినా సంభవిస్తుంది భాగ్యంలో లేనిది చేరిక వచ్చినో నశిస్తుంది శ్లో యథా ధేనునహ్యసేమ వత్సో విన్షతి మాతరమ్‌ తథా పురాకృతం కర్మ కర్హారమనుగచ్చతి 180 అ ఎలా వెయ్యి ఆవులు ఉన్నా దూడ తన తల్లిని గుర్తించి చేతుతుందడో ఆలాగే పూర్వజన్మ కర్మ మానవుని వెంట వన్తుంది శ్లో శేతే నహ శయానేన గచ్చ న్తమనుగచ్చతి నరాణాం [ప్రాక్తనం కర్మ తిషైత్‌ త్వధ సహాఒత్మనా 1త1 అ మానవులకును పూర్వజన్మ కర్మ నిత్యం ఆత్మతో ఆంటిఉంటుంది శయనించినచో శయనించును పోవుచుండినచో వెంటపోవును (విడిచి పెట్టదు) శై యథా ఛాయాఒ౭౬.౩పొ నితృం సుసమృద్దౌ పరస్పరమ్‌ ఏవం కర్మ చ కర్తాచ నంక్రిష్టావిత రేతరమ్‌ 199 తస్మాదకై 9వ వ్యవసాయపరో భవ అ ఎలా నీడ ఎండ ఈ రెండూ పరస్పరం నీత్యం పూర్తిగా కలిసి (బంధితముల్నై )ఉండునో అలాగే కర్మ దానిక రయైన మానవుడు పూర్తిగా వికదీయఠాని

మి[త్మపాప్రికమ్‌ శంక విధంగా కలిసి ఉందురు, ( కలా ఆందుచే ఇచ్చంఎనే వ్యాపారం వృతిని (శద్దగా చేయుము, మూ కౌలిక ఆహ- ద్రియే న నమ్య్మగభిహితం భవత్యా వ్యవసాయం చినా కర్మ న ఫలతి ఉక్తజ్బు- శ్లో యజఖై కేన వాస్తేన తాలికా న న్యమృవద్యే తథోద్యమపరిత్య క్తం న ఫలం కర్మణః న్మృతమ్‌ 198 అ, సాలెవాడు ఇలా అ్నాడు- (పియురాలా నివు చెప్పింది నరిగాలెదు [ప్రయత్నం లేనిచో కర్మ ఫలింపదు విజ్ఞులు అన్నారు ఒకచేతితో. తాళం వాగదు, అలాగే (ప్రయళృంలేనిచో కళ్మకు ఫలం అభింపదు ( 86) ల్లో వశ్య కర్మవక్శాళ్చా వం ఖోజ్బకాలేఒవీ ఫోజనమ్‌ హస్తోద్యమం వినా వక్ష (ప్రవిశేన్న కథఖ్బన 18కి అ, చూడుము. ఖభోజనసమయాన మార్వికర్మవకాన లభించిన భోజనం కూడ చేతితోడె వ్యా పొరంభేక ఏ విధంగానూ నోటిలోనికి పోదు మూ తథా చే. శ్ఞో ఉచ్కోగినం వురుషసింవాము వైతి లక్షీ ధైవం హి ద్తైవమితి కావురుషా వదస్తి దైవం నిహత్య కురు పోరుషమాళత్మళ కా యత్నీ కృతే యది న సిద్ధ్యతి కోజ్యత చోషః 185 ఆ అటులనే ప్రయత్నశీఎడ్షై ని పురు శ్రెవ్యని లక్మి(న్వయళగ్యా జేరును పిరికివారు దైవం దైవం ని పయ్బిచుందురు దైవాన్ని వదలివేసి శ క్రికోలది పురు షార్జానికి యత్నింపుము (ప్రయత్నం చేసినా లభింపకపోయినచో అంచు నీ టోవం ఏముంది మూ తథాచ్‌- ల్లో ఉద్యమేన పొ సిద్ధ్య న్నీ కార్యాణి న మనోరథెః రు న హి సింహన్య సుప్తన్య (ప్రవిశన్తి ముఖే మృగాః 186

806 పంచతిలి తే అ అటులనే ప్రయత్నంచేతనే కార్యమ.ల సిద్ధిస్తాయి (శేవలం) కోళఠికచే గాదు నిద్రించే సింహంనోటిలో మృగాల (పవేశింపవుగదా శై ఉద్యమేన వినా రాజన్‌ శ నద్ధ్య న్ని మనోరథాః కాతరా ఇతి జల్బంతి యద్భావ్యం తద్భవిష్యతి 1వ అ ఓ రాజా [(వయత్నంలేక కోరికలు నెజవేరవు ఏది కావలయునో ఆది అగును _ అని సోమరులు (పిరికివారు) పల్కు-దురు శ్లా న్వశక్ష్యా కుర్వతః కర్మ న చేత్‌ సిద్ధిం (వయచ్చతి నోపాలభ్యః పుమాంన్తత్ర దై వాంతరితపొరుష 198 ఆ తనళక్రీని అనుసరింది పచేసె పురుషుడు కార్యనిద్ధి నందనిచో ఆతనిన్‌ నింక్షింపరాదు అచ్చట ఆతని వురుష్మవయత్నం దైవంచే (భాగ్యంచ్చే. చెడ గొటబడింది మ! మూ తన్మయా౬వళ్యం దేళాన్హరం గన్తవ్యమ్‌ ఇతి నిశ్చిత్య వర 0 మానపురం గఈ త్మత్రచ వర్ష్మ్యతయం స్థిత్వా సువర్షశత్యత్రయోపార్ణనం కృత్వా భూయః స్వగృహం (ప్రన్థీతః అథార్ధవథే గచ్చత స్తన్య కదాచిదటవ్యాం పర్య టతో భగవాన్‌ రవిరస్తముపాగతఈ తదాఒసా వార్లలభయాత్‌ స్థూలతరవట న్కన్ధమారుహ్యూ యావత్‌ (ప్రస్తుప్పస్తావన్నిశీథే స్వప్నే ద్వౌ పురుషా రౌద్రా కారా వపరన్పరం పజల్ప న్తావళ్ళణోత్‌ అ అందువల్ల నేను తప్పక దేశాన్తరం వెళ్త్లవలయును ఇల నిశ్చయించి వర్థమానపురం వెళాడు అచ్చట మూడు సంవత్సరాలు ఉన్నాడు మూడువందల బంగోరునాజెములు నంపాదించాడు వరల తన యింటికి (పయాణమైనాడు మారంలో (నుమారు) సగందూరం పోగా ఒకచోట ఆడవివచ్చింది. ఆ అడవిలో (వయాణం చేస్తుండగా భగవారుడై న సూర్యుడు అస్తమించాడ. అవ్పుడు ఏనుగు మెదలె న జంతు వుల భయంవల్ద పెద్దమట్టి చెట్టబొదెను ఎక్కి (అచ్చట) న్మిదించాడు అర్థరా[తంలో కలవచ్చింది ఆ కలలో భయంళరరూపులై న ఇరువురు పురుషులు పరస్పరం నంధా వషించడం విన్నాదు_

మిిళపా పీకమీ ఓలి?

మూ తిలైరికః పోహా *ప్ట్యో క్త త్వం కేం సమ్యబ్న వేతి? యదస్య సోమిలకన్య భోజనాఒచ్భాద్‌నాభ్యధీకా నమృద్ధిర్నాస్తి తత్కిిం త్వయా౭న్య సువర్టశత్యతయం (వ్రవత్రమ్‌? న ఆహ- భోః కర్మన్‌ మయా౬ వశ్యం దాతవ్యం వృవసాయినామ్‌ త(క్ర ఇ తస్య వరిాతిస్వ్రదాయళ్తా ఇతి అథ యావదపొ కలికః (ప్రబుద్ధః సువర్డ_గన్థిమవకొ కియతి తావ్యది క్రిం పశ్యతి తతః సాష్నేపం బితయామాన- అహొ కే తత్‌! మహతా కష్టైనో పార్టితం వ్నిత్తం పహేలయా క్వావి గతహ్‌ీ తద్వ్యర్థ(శ మోజఒకిజ్బనః కళం న్వవపత్న్యా మ్మిత్రాణాం చ ముఖం దర్శయిష్యామి, ఇతి నిశ్చిత్య తదేవ వర్షిత్తనం గతః,

ఇ వారిలో ఒకడు (కర్మాధిష్టానదేవత ) అన్నాడు-- జఓకర్తా ఈసోమిలకుని భాగ్యంలో తిండికి గుడ్డకు మింటి అధికమైన నంపద లేదు అనే విషయం నీవు నరిగా గుర్తింపతేదుః అందువ్దనే ఇతనికి నీవు మూడువందల ఐంగారు నాణెములు ఇచ్చావు అతడు (కర్చృత్వాధిష్టానదేవత) అన్నాడు. ఓకర్మా? నేను తవ్పక [వయత్నవడులకో ఇవ్వాలి? ఆమీవట దొని పరిభోమం (ఆది ఉరండడం-తొలగిపోవడం) సీఆథీనంలోఉండి ఇలా కలగాంచి కౌలికుడు సాలెవాడు మేల్కొన్నాడు బంగారునాణిముల నంచిని చాడు? అది థాశీగాఉంది అవ్వుడు అతడు తన దురదృష్టానికి ఇలా విపారించాడు- ఆయ్యో ఇది ఏమి? ఎంతో కన్టపడి సంపావెంచిన భనం తేలికగా (ఆకస్మాత్తుగా) ఎచ్చటికో జ్లోయింది (శ్ర మఅంళా వ్యర్థం అయిఠెది దర్శిదుటి అయ్యాను భార్యకు మిషతులకు ముఖం ఎలా చూపగలను!ీ ఇలా తలంచి(మరల) ఆ నగవీమే వెళ్లాడు

మూ త్యతచ వర్షమాగర్రేణై వ సువర్థ శతపవ్బుకముపొర్ష్య భూయోజవి స్వస్థానం తి (వస్థితః యావదర్థవథే భూయోఒటవీగతన్య భగవాన్‌ థాను ర్తం జగామ అథ సువర్డీ నాళభయాత్‌ స్కుకాన్లోఒని న విక్రామృతి శేవలం కృతగృహోత్కణైః సత్వరం (వజతి ఆతాన్తరే డ్వౌ వృరుషా తాదృశౌ దృష్టి దేశే సమాగచ్చన్తా జల్సన్తా చాళ్ళణోత్‌ తరై9కః (ప్రాహ భోః కర్తః కిం త్వద్రైతన్య సువర్ణశతపబ్బకం 'ప్రదత్తమ్‌ తత్కిం వ వేళ్ళి యద్యోజనా ఇచ్చాదినాభ్యథిక మన్య న కిళ్చీన్నాపస్తి స ఆహ. ఖోః కర్మన్‌ 1

౭08 పంచతం తే మయాఒవశ్యం దేయం వ్యవసాయినామ్‌ తన్య పరిణామ స్వ్వృదాయ త్తః త్రం మాముపాలభసి? తృమ్భుత్వా సోమిలకో యావద్గ్యస్థిమవలోకయతి తావత్సు వర్షం న్నానై

ఆ అచ్చట ఒక్కసంవత్సరంలోవే అయిదువందల బంగారు నాజెలు సంపా దించాడు మరల న్వస్థానానికి బయలుదేరాడు నగందారిలో మరల అడవిలో [ప్రయా ణం చేస్తూండగా భగవానుడైన నూర్యుడు అన్తమ్‌ంచాడు, అయినా ధనం పోవును = ఆనే భయంతో మిక్కిలి ఆలస ఉన్నా ఆతడు వ్మిశమింపలేదు కేవలం ఇల్లు చేరాలనే ఉత్కంఠతో వేగంగా పోవుచుండెను ఇంతలో ఇరువురు వురుషులు అలాంటివారే (వెను కన్వపష్నంలో చూచినట్టివార్రు ఎదురుగా వన్తూండడం చూచాడు వారు ఇలా పరన్పరం మాట్టాడుకొనడం విన్నాడు కూడ వారిలో ఒకడు (క ర్మాధిష్టానదేవత ) ఇలా అర్నాడు_ ఓకరా నీవు ఎందుకు ఇతినిక్‌ ఇచ్చావు తిండికి గుడ్డకుమించి ఆధికం కొంచెం గూడ ఇతనికీ (భాగ్యంలో ) లేదు అతడు ((క_రృత్వాథిష్టానదేవత) ఇలా నమాధానం చెప్పాడు- ఓకర్మా [పయత్న తత్పరులకు నేను తిప్పక ఇవ్వాలి వాని పరిణామం అవగా ఉండడం పోవడం నిఆధీనంలో ఉంది కనుక ఎందుకు నన్ను నిందిసావు? దాన్సిని విని సోమిలకుడు (బంగారు) మూటిళః చూచుకున్నాడు ఆందులో బంగారం లేదు

మూ తతః పరం దుఃఖమాపన్నో వ్యచిన్తయత్‌.. అహో 80 మమ ధనర హితస్య జీవితేన? యద్మత వటవృక ఆత్మానముదృధ్య (సాణాం న్య్యజామి. ఏవం నిశ్చిత్య దర్భమయీం రజ్ఞుం విధాయ న్వకజ్జే పాశం నియోజ్య కశాభాయా మాత్మానం నిబధ్య యావత్‌ (స్రన్నీవతి తావదేకః పుమానాకాళస్థ్ర ఏవేదమాహ.._ భో భోః సోమిలక మైవం సాహనం కురు అప౦తే విశాపహారక్ష నతే భోజనాఒచ్భాదికాభ్యధికాం వరాటికామవి నహామి తద్గచ్చ స్వగృహం వతి ఆన్యచ్చ భవదీయసాహసేనాహం తుష్టః తధా మేన స్యాద్వ్యర్థం దర్శనమ్‌ తత్‌ వ్రార్థ్యతామభీష్టో వరః కశ్చిత్‌? సోమిలక ఆహ. యద్యేవం తద్దేహి మే (వభూతం ధనమ్‌ స ఆహ- భోః కిం కరిష్ణాసి? భోగరహితేన ధనేన యత స్తవ భోజనాఒచ్భ్బాదనాభ్యధిక్యప్రావ్రిరవి నాస్తి ఉక్తళ్ళ-_

మిత ప్రాప్తికమ్‌ 809 శ్లో కిం తయా (క్రియతే లషాష్యి యా వధూరివ 'కేవలా యా న వేశ్ళేవ సామాన్యా వథిక్తై రువభుజ్యతే 199 ఆ అంతట మిక్కిలిదు ఖంపొంఏ ఇలా విబారించాడు. అయ్యో ధనం లేని నేను జీవించడం ఎందులక? ఈమజ్ఞిచెట్టుకు ఉరిపోనుకొని చసాను ఇలా నిశ్చ యించుకొని దర్భలతో తాడు తయారుచేసికొన్నాడు తనమెడకు (ఒక్కపక్కన) ఉచ్చుగా విగించుకొన్నాడు ఇంకొక కొనను చెట్టుకొమ్మకు బంధించాడు విపవుగా చేసి కొని దుమ.కడా౨కి సిద్ధపడినాడు కొని ఇంతలో ఒకివురువడు ఆకాళంలో ఉండియే ఇలా అన్నాడు_ ఓ సోమిలక ఇలా సాహసం జేయవద్ధు. నేను నీధనంహరించినవాడను నీకు తిండికి గుడ్డకు మించి అధికిం ఒక గవ్వహడ ఉండడం సహపింపను అందుచే సీఇంటికి పొమ్ము మరియూ నేను నీసావనంచే సంతోషం పొందాను అలాగే నాదర్శ నంవ్య ర్టంగాదు కనుక నీకు ఇష్టం అయిన వరం ఏదేని కోరుకొనుము (దానిని విని సోమిలకుడు అన్నాడు- అలా అయితే అధికంగా ధనం ఇమ్ము అతడు అన్నాడు- ఓయీ భోగరహితం అయిన (ఉపయోగానికిరాని) ధనంచే వమిచేస్తావు? వీలననగా-- సికుతిండికి గడ్డకు మించి ఆధిక ధన హావ్లి లేదు ఏజ్ఞులు అన్నారు__ కేవలం భార్యవలే ఉండేధన౦చే (అమ్మి చే) ఏమి లాభం ఉంది? (ఒకరికే ఊవ యోగపడుతుంది) వేశ్యవలె సర్వసామాన్యంళయి బాటసారులకు ఉవయోగపడునట్లు ఉండాలి ( రల నూ సోమిలక ఆహ- యద్యవి తస్య ధనన్య భోగో నాస్తి తథాపి తదృ్భృవతు & _కృజణ్చ- క్లో కృపణోఒవ్యకులీనోఒవి నజ్జనైర్వర్డితః సదా 'సేవ్యతే న నరో లోకే యన్య స్యాద్వి త్తనజఖ్బయః 140 అ సోమిలకుడు అన్నాడు+ (భాగ్యంలో) ఆ ధనానికి ఆనభవీంచడం లేనట్లు మ! ఉన్నా ఆధనం కావాలి(నావ) విజ్ఞులు అన్నారు. ఎవనివద్ద ధనరాళి ఉంటుందో వాడు లొభి ఆయినా కులహినుడు ఆయినా సజ్జనులచే విడువబడినవాడైనా జనులు అతనిని సేవిసారు ( 40)

ళ్‌ 0 పందతం[కే మూ తథోచ- శ్లో శథిలో చ సుబద్ద్టో చ పతతః వతతో నవా నిరీక్షితా మయా భదే దళవర్షాణి పజ్బ చ శశ! పుడష ఆహ-_ కథమేతత్‌? సోఒబవీఠ్‌._

అ అటులనే. ఓపభమూ్తీ నేను పదునైదు ఏండ్లవరకు (వేలోడేవీ కాని బాగుగా ఐంధింవబడినవీ ఆయిన ఎద్దు) వృషణాలను శాకిపడునో పడవో నిరీక్షింకాను (14)

పురుషుడు అడీగోడుఐ ఆిఏిట్టు 2

అతడు ఇలాచెప్పాడ.._

కధా_8 వృషభానుగశ్ళ గోల_కధొ

మూ కస్మీంశ్చిదధిష్టానే తీక్టవిషాళణో నామ మహావృషభః (వతీవసతి న్య న చ మడాతిరౌత్‌ పరిత్యక్తనిజయూథః ళృద్షాభ్యూం నధీతటాని విదార యన్‌ స్వేచ్చయా మరకతసదృశానీ శష్పాజి భతయన్నరణ్యచరో బభూవ అథ తై ఏవ వనే (పలోభకో నామ శృగొలః (ప్రతివసతి స్మ న కదాచిత్‌ స్వ భార్యయా సహ నదీతీరే సుభోవవిష్ట్ర న్రిష్టతీ అత్రానకఠే న తీక్షవిషాణో జలాకం

లా వా తదేవ పులినమవతీర్షః తతశ్చ తన్య లమ్బమానో వృిషణోవవలోక్య శృగాల్యా శృగొలో౬భీహిత్‌ః స్వోమిన్‌ పశ్చాస్య వృషభశ్య మాంసవీజణ్హో లమ్బమానో యథో స్థితా తదేతో క్షణేన వ్రహారేణ జొ పతిష్యత ఏవం జ్లాత్వ్యు భవతా వృష్టెనుయాయినా భావ్యమ్‌ శృగోల ఆహ- వియే. న జ్ఞాయతే. క్రటాచిడే తయోః వతనం భవిష్యతీ వాన వా తత్కిం వృథా శమాయ మాం నియూజ యని? ఆ(త్రస్థసోవజ్జలార్థమాగతాన్‌ మూషకాన్‌ భక్షయిష్యామి నమం త్వయా మార్గ్లోఒయం యత స్తేషామ్‌ అపరం యది త్వాం ము క్ర్యా&౭న్య తీష్టవిషాణస్య వృషభన్య వృష్టే గమిష్యామీ తదాఒజగత్కాన్య కళ్నిదేతత్‌స్టానం నమా శ్రయిష్యతి న్లై తద్యుజ్యతే కదర్తమ్‌ ఉక్తజ్బ-_ క్లో యో (గ్రువాణి పరిత్యజ్య అ్యర్రువాణి నిషేవతే ఇభువాణి తన్య నశ్య ని అ్మధ్రువం నష్టమేవ చం కేజీల్తో

మత ప్రా పికమ్‌ 812

అ ఒకొనొకచోట త విషాణుడు (వాడికొమ్ములు గలవాడు) అనే గొప్ప ఎద్దు నివసించుచుండెను అడి మదాధిక్యంవల్ల తనగుంవును వదలి పెట్టింది నడితీరాలను కొమ్ములతో సల్చుదు మరకతమణులవలె విరాజిల్లే గరికను &ింటూ ఆరణ్యనంబారి అయినది ఆ అడవిలోనే [పలోభకుడు అనే నక్క నివనిన్తూ ఉంది అది ఒకనాడు తన భార్యతో నదీతీరాన సుఖంగా కూర్చొనిఉంది ఇంతలో ఆ తీష్టవిషాణుడు నీటికై ఆ ఇసుక త్రిన్నెపే దిగాడు అప్పుడు దాని (వేలాడే రెండువృషణాలను చూచి ఆడునక్క మగనక్క-తో ఇలా అంది... స్వామీ ఈఎద్దుయొక్క [వేలాడే మాంనపిండాలు రెండు ఎలా ఉన్నాయో చూడుము అందుచే ఇవి క్షణంలోగానీ జాములో (మూడుగంటల్లో) గాని వడిబి తాయి ఇలా తెలిసికొని తాము దానివెనుక పోవాలి మగనక్క- అంది___ “(పియురాలా ఇవి ఎప్పటికైనా పడేదీ లేనిదీ తెలియదు ఆలాంటప్పుడు ఎందుకునన్ను వ్యర్థమైన (మకు నియోగిన్తున్నావు? ఇచ్చట ఉండి సీటికివచ్చే ఎలుకలను నీతోబాటు భుజిస్తాను ఏలశనన- ఇడి వాటి(ఎలుకల ) దారి మజియా నిన్ను వదలి ఈశీక్ష విషా ణునివెంట పోయినచో అప్పుడు మతియొకడు వచ్చి ఈచోటు ఆ(శయిస్తాడు. ఇదె చేయడం యుక్తం గాదు విజ్ఞులు అన్నారు...

ఎవడు (ధ్రువములను (నిశ్చిత ంఅయినవాటిని) వదలి అ(ధువాలను సేవి సైడో వాని(ధువాలు నశిస్తాయి అధువం ( మొదటినుండినశించినదియేగదా (148)

మూ శృగాల్యాహ- థోః కాపురుషన్హ్వ్యమ్‌ యత్కిజ్చికీ పావ్లం తేనావి సన్తోషం కరోషి ఉక్తజ్బ-

శ్లో సుపూరా స్యాత్‌ కునదికా సుపూరా మూషకాలిః సునన్తుష్టః కాపురుషః స్వల్బ కేనావి తువ్యతి 148

అ ఆడ్షునక్క అన్నది-- ఓయీ సీవు ఫీచపురుషుడవు ఏలనన లభిం చిన ఆల్బంతోన్తె సంతుస్ణుడవగుచున్నావు విజ్ఞాలు అన్నారు_.-

చిన్నవాగు కొద్దిసీటితోనే నిండిపోతుంది ఎలుకదోసిలి ఆల్బవన్తువులతో నిండిపోతుంది సిచవురుషుడు అల్పలాభళం తోనే మిక్కిలిసంతోషం పౌందుకాడు (14కి)

మూ తస్మాత్‌ వుడషేణ నదై వోత్సాహవళా భావ్యమ్‌ ఉకృజ్బ-

818 సంచతంతే శ్లో యత్రోత్సానానమారమ్ళో య(త్రాలన్మవిహినతా నయ-విక్రమ-సంయోగ_స్త్మ్మత అశ్రీరచలా (ధ్రువమ్‌ 144 ఆ ఆ౨దువల్ర పురుషుడు నిత్యం ఉక్సాహవంతుడై ఉండాలి విజ్ఞులు ఆన్నారు-- ఎచ్చట ఉత్సాహంతో కార్యారంభం సోమరితనం లేకపోవడం ఏతెవికిమ నంయోగం ఉంటాయో అచ్చట లక్ష్మీ (సంపద) స్థిరంగా ఉంటుంది (144) శ్లో తద్దేవమితి సఖ్చి న్య త్యజేన్నోద్యోగమాత్మనః అనయాగం వినా త్లైలం తిలానాం నోపజాయతే 145 అ అద్‌ భొగ్యాధీనం అని తలంచి తన (పురుష) ప్రయత్నం విడువరాదు మర్దనం చేయకపోతే నువ్వులను౦డి నూనెరాదు క్లో యస్తోకేనావి నన్తోషం కురుతే మన్దధీర్జనః తస్య భాగ్యవిహీనన్య దత్తా థ్రీరవి మార్ద్యతే 148 ఆ మజశియూ- వఏమందబుడ్ధియైన మానవుడు ఆల్పంతోనే నంతుష్పుడు ఆగునో ఆట్టిభాగ్యవిహినునికి లభించిన సంపదకూడ తుడిచిపెట్టుకొని పోవ్యన్సు శ్లో కృతనిశ్చయినో వన్ద్యా తుణ్గిమా న (పళన్యతే చాతకః కో వరాకోఒజయం యస్యేన్హో వారివాహకః 147 ఆ స్థిరమైన నిశ్చయం గలవారు వందనియిలు (శార్య హరతలేన్సి గొప్ప తనం (ప్రళంసార్హ గామ దీనమైన చావకపక్షి వపాటివ (కాని దృఢనిళృయం కార్‌ ణంగ్యా ఇం[దుడు దానికి సిరు ఇచ్చుచున్నాడు మూ అపరం మూషకమాంనసన్య నిర్విజ్ఞాఒహమ్‌ ఏతౌచ మాంన పిజ్హా పతనపస్రాయౌ దృశ్యేతే తత్‌ సర్వథా నాన్యథా కర్తవ్యమ్‌ ఇతి అథాప్తా తదాకర్ణ్య మూషక(్రా వ్రిస్థానం పరిత్యజ్య తీశ్హవిషాణన్య పృష్టమన్వగచ్భత్‌ అథవా సాధ్విదముచృలే._ ల్లో తావత్‌ స్యాత్‌ నర్వకృత్యేషు పురుషొఒ(త్ర స్వయం (వ్రభుః స్రేవాక్యాజ్కాశవిమజ్జ్డో యావన్నో ద్ధ్రియతే బలాత్‌, 148

మెత్మప్రాప్రికమ్‌ విప్ర

అ మరియూ ఎఎకల మాంసీం తీనీ తిని వెగటువిందాను ఈరెండు మాంన పుముద్దలు పడడానికి సిద్దంఅయి ఉన్నాయి కనుక అన్నివిభాల వేలుగా చేయవద్దు ఆంత ఆ మగనక్కు దానిని విని ఏలుకలు దొరికేచోటు వదిలివేసింది.. తీత్టవిషాణుని (ఎద్దువెనుక తిరుగసాగిఐది. పెద్దలు ఈవిషయం ెన్సగా చేప్పారు...

ఈ _పపంచంలో స్రీవాక్టం అనే ఆంకుళంచే పోడువబడినవాడై బలాత్కా- రంగా దారి వళ్ళింపబడేటంతవరకు వురుషుడు సర్వకార్యాలయందు న్వయం పభు చుగా (న్వతర్మతునిగాా ఉంటాడు (148)

శ్లో అకృత్యం మన్యతే కృత్యమగమ్యం మన్కతే నుగమ్‌ అభక్ష్యం మన్నతే భత్యం స్రీవాక్య(పేరతో నరః [శిరి మూ వవం న తస్య పృష్టతః సభార్యః వర్మిభమంశ్చిరకాలమన యక్‌ నచ తయోః వతనమభూత్‌ తతళ్చ నిర్వేదాత్‌ వజ్బదశే వళ్లే శృగాలః స్వభార్యామాహం- శిథిలో చ సుబద్ధా చ ఇత్వాది తయో న్తత్చళ్చాదవి పాతో న భవిష్యతి తత్తదేవ న్వస్థానం గచ్చ్భావ ఆతోఒహం (బ్రవీమి- శిధిటౌ చ్‌ సెబద్ధా చ ఇతి

అ ఇలా ఆనక్క- ఆ బద్దువెనుకి భార్యతోబుటు తిరుగుచు బాలాకాలిం గడి పింది. అ వృషణాఎ పడడం సంభవించలీదు అప్పుడు విరక్తితో వదునైదవ యేం మగనకగా తనభార్యతో ఇలా అంద్రి__ శిథిలె చ సుబద్రో చ ఇత్యాడి (శిథిలాలఅయి నా బాగుగా బంధింపబడి ఉన్నాయి.- ఇత్యాది ఈరెండు అండకోళాలకు (వృషణాలకు ఇక మీదటకూడ పతనం సంభవింపదు అందుఎల్లి ఆచోటికే పోవుదము.. కనుక నేను (సోమిలకుడను) చెప్పుచున్నాను. శిధిలౌ చ సుబద్ధా చ ( 6! క్లోకథావం చూడుడు]

మూ పురుష ఆహ... యద్యేవం తద్గచ్చ భూయోఒవి వర్జమాన పురమ్‌ తత్ర ద్వౌ వణిక్పుతా వనతః వకో గుప్తధనః ద్వితీయ ఉపభుకక్త ధనః త్రత_స్తయోః న్వరూవం బుద్ధ్వెకన్య వరిః 'ప్రార్ధనీయః యది తే ధనేన (వయోజనమభక్షితేన్‌ తతస్త్వామవి గృువధనం కరోమి అథవా దత్తభోగ్యేన ఛనేన తే వయోజనం తదుపళుక్షధనం శరోమ్‌ ఇతి, ఏవముక్షాఒదర్శనం గతః

భ్‌క్షత్ర సంచతంలే

ఆ. పురుషుడు కర్యాధస్టానపురుషుడు) ఇలా అన్నాడు... ఇలా అయితే మరల వర్ట్‌మానపురం పొమ్ము- ఆక్కడ ఇద్ధరు వ్తైళ్యపు [తులు నివన్‌స్తున్నారు ఒకని పేరు గుప్తధనుడుం రండవబానికేరు ఉపభు క్రధనుడు. ఆ ఇరువురి స్వరూపం (ధనం దొచడం-ధనల అనుభవించడం) (గహాంచి ఒకరిని ఎన్నుకొనుమ.. అనుభవంలేని ధనం ఉపయోగకరంగా వంతువేని నిన్ను గుప్తధనుని చేసాను. అలాకాక దశత్తభోగ్య మైన దొనరచేయతం అనుభవంచడల గలి ధనం ఉపయోగంగా భావీింతువేని ఉప భుకధనుని చేస్తాము” ఇలాపల్కి ఆద్భృశ్యమైనాడు

మూ సోమిలకోఒవీ వీన్మీతిమనా భూయో2ని వర్ధమానపురం గతః. అథ సర్ద్యాసమయే లా్తః కథమవీ తత్పురం ఫ్రాహై గుప్రధనగృహం పృచృన్‌ కృష్భాళ్లద్ధ్వా౬ _స్తమిత హూర్కే (వ్రవిష్టః ఆథాసొ భార్యాపుుతసమేతేన గుృన్తధనేక నిర్భ ర్త్స్యమానా హఠాత్‌ గృహం (పవిళ్యోవవిష్ణః తతళ్చ భోజన వేలాయాం తస్యావ్‌ భక్రవర్టింం కిజ్బోదళనమ్‌ దదత్తమ్‌, తతశ్చ భుక్వా తత్తై9వ యావల్‌ సుహ్లై నీశీథే పళ్ళతి తావత్‌ తానవిద్వొ పురషా మ న్తి యతః తతై9కః (ప్రాహ... భోః కర్తః కిం త్వయాఒన్య గుప్రధనస్యాన్యో ధికో వ్యయో నిర్మితో, యత్‌ సోమిలకస్యానేన భోజనం ద_త్రమ్‌, తదయుక్షం త్వయా కృతమ్‌ స ఆహం- భోః కర్మన్‌ న మమ్మాత దోషః. మయా పుపషస్య లాభ్యప్రా ప్రర్ణాతవ్యా తత్పరిణతిః వున్నస్త్వ్వదాయత్తా ఇతీ,

అ సోమలకుడును దానిని విని) ఆశ్చర్యం పొందడు మరల వర్ధమానపురం వెళ్లడు. సౌయంసం వ్యావేళ్‌ అయింది ఆలనీపోయాడు కష్టంమీద నగరం చేరాడు గువ్తధనుని యిల్లు (ఎద్బట ఆనీ) అడుగుచూ. (శ్రమపడి యిల్లును నమీవించాడు- సూర్యుడు ఆస్తమింగగా (ఇంట్లో) 'వ్రవశీంచాడు. గుప్త్పథనుడ భార్యాప్యుతనమేతంగా ఇతనినీ (లోనీకిరాకండ్రొా జెవెరించాడు అయినా ఇతడు హఠాత్తుగా చొరబడి కూర్చు న్నాడు (మెండిగా). పిమ్మట భోజున వేళలో అతనికి [సోమిలకునికి భ శ్రిరహితం ఆయిన (ఆవమర్యాడగా) (ఏదో) కొంత అహారం ఇవ్వబడింది. (అతడు అచ్చట భుజించి నీద్రించాడు (కలలో) నడిరేయినీ ఆ ఇరువురు పురుషుటు (వెనుక అడివిలో న్వవ్నంలో చూచినట్టివార్సుమాట్టాడడం విన్నాడు అందులో ఒకడు (కర్మాధష్టానదేవత)

మిత్మపాపికమ్‌ తిక ఇలా అన్నుడ = “ఓ కరా! మీరు ఈగుప్త ధననిచే/ (క్రతిదినంక ౦ పెఆధికవ్యయం చేయిం చారు, ఎట్టన ఇతచు సోమిలకునికి అన్నం పెట్టాడు- ఇస్‌మీకు నముచితం ఆయిన పని గాదు, అతక్రు (ర్శృక్యాధిహ్టైనదేవత )ఇలా బదులు చెవ్పాడు- *ఓ కర్మా! ఇందు నా చోషంలేదుం నేను వురుచునికి (తగిన) లాభ్యప్రాప్తి గల్లించాలి. చాని పడిణామం (ఆ లొకం నిజవడలానిలువకపోవడం) ఏఆధీనంలో ఉంది. మూ. అథాశా యావదు శ్రిషతి తావద్గుప్తధనో విషూచికయా లీడ్స్‌ మానో డజాభిభూతః కణం తిష్టతి. తలో ద్వితీయేఒహ్ని.తడ్దోషేణ కృతొవ వాశః నజ్జాతః, సోమిలకోఒవి (వభాతే తద్భృవాన్నియ్యమ్యోవభుక్తధన గృహం గతః, తేనావి చాభ్యుక్తానాదినా. నత కో విపాతభోజనా౬ి. చ్భాదననమ్మాన_న్తష్యైవ గృహే భవ్యళయ్యామారున్యా సుష్వావ తతళ్చ నిశీలే (పాహ- ఖా కర్తః అనేన సోమిలకస్క్ఫోవకారం కుర్వతా (వళూతో వ్యయః కృతః. తత్కభయ కథమస్యోద్ధారకవిధిరృవివ్యతి! అనేన నర్వ మేతద్వ్యవహార కగృహాళ్‌ నమానీతమ్‌ న ఆహ. ఖోః కర్మన్‌ మమ కృత్యమేతత్‌ వరిణతి స్వదాయక్తా ఇతి. అభ (వ్రభాతనమయే రాజపుడషా రాజ్యప్రసొడ జంగ్జివిత్తమా చాయ నమాయాత ఉవభుక్తధనాయ నమర్చియామాన శద్దృస్వ్వా సోమిలక ళ్చి న్తయామాన- నజ్బయరహితోజపి వరమేష ఉపళ్ళుక్త్షధనః నాషొ కదర్యో గుప్తధనః ఉక్తత్చా శ్లో అగ్నిహో(ప్రిఫలా వేదాః శేలవిత్త్రవలం శ్రతమ్‌ రతివ్యుతఫలా వారా ద్తళు క్తభలం ధనమ్‌ 150 అ ఆంతట అతడు (సోమిలకుడు నిదళేమనరికి గుష్తధనుడు విషూచి కచె (కలరా వంటిరోగంచే) బాధ వడుచున్నాడు, ఆరోగంవల్లి నిశ్చలంగా (కదలళేక) ఉన్నాడ్ష అందువల్ల రోగకారణంగా రెండవదినం ఉవవానం చేశాడు. (ఇలా సోమిఅ కునికి ఇచ్చిన ఆతిళ్యవ్యయిన్ని క ర్యాధిపస్టినదేవత వు రిచేసింది)= సోమిలకుచును (పాతఃకాలముననే అతని ఇంటినుండి ని్మమ్కమించాడు ఉపళు క్తధనిని ఇల్టుచేరాడు ఇతనిని చూడగనే ఉపభుక్తధనుడు లేచి ఎదురేగి స్వాగతఠ పల్మాడు భోజన

౭16 పంచల ౮ (తే కంచే సక్కరించాడు. సుందరమైన శయ్యను. ఏర్పాటుచేసాడు. అందు సోమిలకుడు నృదించాడు ఆప్పుడు నడరేయిని కర్మాథిమైన పురుషుడు అన్నాడు. ఓకర్తా ఇతడు సోమిలకునికి ఉపకారం (నత్కారర్యి చేన్తూ చాలా ఖర్చుచేళాడం ఇతనిని ఎలాఉడ్ధ రింబాలో తెలుపుము ఇతడు ఇదిఅంతా అండి (వానిఇంటి) నుండి. తెప్పించాడు. ఆతడు (క రృక్వాభిమానవురువుడు అన్నాడ = ఇది నాపని పరిణామం (ఖర్చును వూ ర్రిచేయడం.చేయక పోవడం న్రీఅధీనంలో ఉంది పిమ్మట (ప్రాతఃకాలమున రాజ పురుషుని రాజు అను(గ్రహించి (ఇనాముగా ) ఇచ్చిన ధనం తీసికానివచ్చాడు ఉప భుక్తధనునికి నమర్పించాడు దానినిచూచి సోవి.లకుడు తలంచాడు- ధనం నిల్వలేక పోయినా ఈఉవభు క్తధనుడె [శేమ్రడ. లోభియైన సవ్రధనుడు (ిప్టుడు) గాదు విజ్ఞులు అన్నారు...

వేదాధ్యయనానికి ఫలం అగ్నిహోతములు శాస్త్రజ్ఞానానికి ఫలం సదాచారం ధన సంపాదన భార్యవలన ఫలం కామప్పరుషార్థం పుతనంతానం ధనానికి ఫలం ఇతరులకు ఉపకారం చేయడం తాను అనుభవించడ (150)

మూ తద్విధాతా మాం దత్తభుకఫలం కరోతు న కార్యంమేగుప ధనేన తతః సోమిలకో దత్తభుక్రధనః సజ్జాతః అతోఓఒహం 'అవీమి అర్థస్యో పార్దనం కృత్వా ఇతి (12 శోక) తద్భ్శద హిరణ్యక ఏవం జ్ఞాత్వా ధన విషయే నన్హాపో న కార్యః అథ విద మానమవీ ధనం భోజ్యబంధ్యతయా, (భవేత్‌) తదవిద మానం మంతవ్యమ్‌ ఊ్తజ్బు-

శ్లో గృహమధృనీఖాతేన ధనేన ధనినో యది భవామః కిం ని లేన్తైవ ధనేన ధనినో వయమ్‌ 151

అ అందువల్ల విధాత ( [బహ్మాదేవుడు ) నన్ను దతభ_క్రఫలుణ్ణి (దానం చేయడం న్వ్యయంగా అనుభవించడం ఈ రెండు విధాల ఉపయోగవడే ధనం గలవానిని) చేయగాక విమ్మట సోమిలకుడు (కర్మాధివ్స్‌ నదేవతవర వలను) దత్తభు కథన్సడు అయ్యాడు అందుచే నేను (మంధరకుడు అనే నేను) చెవ్ప్చుచున్నాను= అర్థస్యోపా ర్జనం కృత్వా ఇత్యాది (127వ శ్లోరభానం బూడుడు) కనక శుభమూూర్రి హిరణ్యకా!

మి(తప్రా ప్తికమ్‌ 817 దీనిని తెలిసికొని (పోయిక) ధనవిషయమై సంతాపపడనర్దు మరియూ ఉన్న ధనం మైతం అనుభవించడానికి బఐంధకంగా ఉంటే అది లేనిదానితో నమానమే విజ్ఞులు అనా రుం ఎవరై న ఇంటినడుమ పాతిపెట్టబడిన -ధనంచే ధనవంతులై నచో (భనం లేని మేము ఆ ధనంచెతనే (ఉపయోగంలేని ఆ ధనంచ్చే ధఛధనవంతులం ఎందుకు కాకూడదు? అనగా భోగం లేకపోవడం అనేది లోభివారికి దరి(ద్రులకు సమానం అని భావం (151) మూ తథా చ-_ శ్లో ఉపార్జితానామర్థానాం త్యాగ ఏవ హి రకణమ్‌ తటాకోదరనంస్టానాం వరీవాహ ఇవామృసామ్‌ 15ల ఆ అలాగే సంపాదించిన ధనానికి దానమే రకణ (ఎట్లన) చెరువులోని సిటికి కాయవద్వారా [ప్రవహించడం పంటపొలాలను పండించడం రతణ ఆగునుగదా (లేనిచో నీరు |కక్సి వికృతంగా తయారు అగును ్త దాతవ్యం ఖోక్తవ్యం ధనవిషయే నజ్బయో న క_ర్తవ్యః పశ్ళేహ మధుకరీణాం నజ్బొతమర్థం హరంత్యన్యే 1ే5తి ఆ దానం చేయాలి అనుభవించాలి ధనవిషయింలో కూడబెటడం చేయ రాదు చూడుము ఈ (ప్రపంచంలో తేనెటీగలు కూడబెట్టిన తేనెను ఇతరులు అపహ రిస్తున్నారు మూ అన్యచ్చ-- శ్లో దానం భోగో నాళ స్తిసో గతయో భవంతి విత్తన్య యోనదదాళిన భు క్షే తన్మ తృతీయా గతిర్భవతి కేర్‌4 అ దానం, భోగం నాళం ఈ అవస్థలు మూడ్గు ధనానికి నంభవిస్తాయి ఎవడు దానంచేయడో అనుఖవింపడో వాని ధనానికి నాశం అనే మూడవ అవస్థ నంభ విస్తుంది మూ నీవం జ్జాత్వా వివేకినా న స్థిత్యర్థం విత్తాపార్జనం కర్తవ్యమ్‌ యతో దుఃఖాయ తళ్‌, ఉ కబ్బు--

815 పంచతంతతే శ్లో ధనాదికేషు విద్యంతే యే తు మూర్చాః సుఖాశయాః త_వ్షగ్రీష్మేణ సేవంతే కై త్యార్ధం తే హుతాశనమ్‌ 155 ఆ ఇట్లు (గ్రహించి వివేకియైనవాడు కూడబెట్టేందుకై ధనం సంపొదించరాదు ఏలనిన=_ఆది దు ఖకొరణం విజ్ఞులు అన్నారు. ఎవరు మూరలై ధశాది భోగ్యవస్తువులందు (సంచయంద్వారా) సుఖాభి లావషలో ఉంటారో అట్టివారు ఎండచే వాధవడిశవారు చల్లదనానిక్తై అగ్నినీ సేవించే వారితో సమానం శ్లో నర్చాః వీబంతి వవనం న చ దుర్చలా స్తే శ ష్కై నృణై ర్వనగణా ఐబలినో భవంతి కనెః ఫజ్టై ర్మునివరా గమయంతి కాలం సంతోష ఏవ వురఠరషన్య పరం నిధానమ్‌ 156 ఆ పాములు గాలినీపీల్ళ్చి జీవిస్తున్నాయి అవి, బలహీనంగా లేవు ఎండు గడ్డిని తిని అడవి వీనుగులు ఎంతో బలరగా ఉన్నాయి. మునీశ్వరులు దుళపలు పంద్తు వ. తిని జ్రీవితం గడుపుచున్నారు. మానవునరు నంతోషమే (సంతృ పీయే) 1శేషమెన ల సమె మూలధనం క్లో నన్తోషామృతతృష్తానాం యత్సుఖం కాంతచేతసామ్‌ కుత _స్త్‌ద్దనలుబ్ధనామిత శ్చేతళ్చ ధావతామ్‌ 1ద్ర అ నంతొషం అనే ఆమృతం హైనం చేసీ సంతృ ప్రలిన కొంత పహృ్‌దడయు లకు ఉండేసుథిం ధనాళచే ఇటునటు పయిగె జేవారికి ఎక్కడిది? శ్లో పీయాషమివ సంతోషం వీబతాం నీర్వతీ। వరా దుఃఖం నిరంతరం వుంసామనంతొిషవటాం పునః 158 ఆ అమృతంవంటే నంతోషాన్ని హా ౧ంచేసేవారికి మహత్తరం ఆయిన అనందం గల్గుతుంది నంతోషంలేని పురుషులకయితే ఎడజెగనీ దిఃఖం నంభవిస్తుంది శో నీరోధాచ్చేతసోఒవుణీ నీపదాన్యభిలాన్యవీ ళా ఛి ఆచ్భాదితే రవౌొ మేమైరాచ్చన్నాః స్యుర్గభ_న్తయః 159

మ్మిత్మపా ప్రికమ్‌ 919 ఆ మనన్సును స్వాధీనం చేనికొన్నచో ఇం[దియాలు అన్నీ స్వాఢీనం ఆవు తాయి (ఎట్ట్లన మేఘాలచే సూర్యుడు కప్పబడితే కిరణాలు అన్నీ కప్పబడుతాయి ళా వాజ్బా విచ్చేదనం పాహుః స్వాస్థ్యం కావా మహర్షయః వాఖ్బా నివ ర్తతే నార్థెః విపాసేవాగ్ని సేవనై 8 160 అ కాంతులైన మహర్షులు కోరికలను ఛేదించడమే న్వస్థత ( సుఖస్థితి) అందురు అగ్నివదార్థాలను (సారాయి మొదలై నవి) “సీవించడంచే దాహంతీరనివిధంగా అభిమతపదార్థాలచే కోరికలు నివ _ర్రిలివు (థొ త్తకోరికలు గల్లును అసీభావం) క్ఞా అనిన్హ్యమవి నిన్హ న్ని స్తువ_న్య్యస్తుత్యముళ్చకై న్వాపతేయకృతే మర్త్యాః కిం కిం నామన కుర్వతే 161 ఆఅ ధనంకొజకై మానవులు నిందింపదగనివానిని (గౌరవార్హునీ) నిండి స్తారు స్తుతింపదగనివానిని (నీచుని) [వళంసావాక్యాలతో న్తుతిస్తారు. ఇంకా వీదేది చేయరు అనేది లేదు శ్లో ధర్మార్థం యన్య విత్తేహా తస్యావి న కుభావవీ (పషాలనాద్ధి వజ్య-న్య దూరాదన్పర్శనం వరమ్‌ 162 అ ధర్మకార్యాలు చెనెందుకైై ధనం కోరడంకూడ శుభదాయకం గాదు బురదను బొక్కా కడుగుకొనడంక్రం ఇ దూరంనుండి బురదను తగలకుండా పోవడం ఉత్త మం శ్లో దానేన తుల్యో నిధిర_స్తి నాన్యో లోభాచ్చ నాన్యోఒ _స్తి రివుః పృథివ్యామ్‌ విభూషణ౦ శకీలనమం న చాన్యక్‌ నన్తోషతుల్యం ధనమ స్త్రి నాన్యత్‌ 168 అ ఈ భూమిపై దానంతో నమానం ఆయిన ఇతరనిధి లేదు లోభంతో సమానం అయిన శతువును లేడ్డు శీలంతో సమానం అయిన ఇతర భూషణం లేదుం సంతోషంతో నమానం ఆయిన వేజే ధనం లేదు క్టో దారి(ద్యన్య వరొ భూతిర్యన్మాన్యద్రవిణాల్పళా జరద్గవధనః శర్వ స్తథాఒవీ వరమేళ్వశః 164

లివ్లీ0 పంచతం తే ఆ అభీమానం అనే ధనం లేకపోవడమే దారిదద్యానీకి అంతిమరూపం శివుడు మునలిఎద్దే ధనంగా గలవాడు ఆయినా పరమేశ్వరునిగా కీ రింపబడుచున్నాడు ల్లో నకృత్కన్దుకపాతేన వతత్యార్యః వళన్నవి తథా పతతి మూర్థస్తు మృత్చిజ్ఞపతనం యథా 185 ఆ సజ్జనుడు పడినా బంతివలె పడును (మరల లేచును) ము ర్థుడుమ్మాతం మట్టిముద్దవలె పడును (మరల లేవలేడు) మూ ఏవం క్లాత్వా భద్ర త్వయా సన్లోషః కార్య ఇతి మన్టరకవచన మాకర్ష్య వాయస ఆహ భద్ర మన్థరకో యదేవం వదతి తత్తుయా చెళ్తే కర్తవ్యమ్‌ అథవా సాధ్విదముచ్వతే_ ల్లో సులభాః వుడషా రాజన్‌ నతతం | వీయవాదినః ఆ్యవియస్య చ వథ్యన్య వక్తా శోతాచ చుర్దభః 166 అ ఓ పభమూర్తీ ఇలా (గ్రహించి సీవు నంతోషం పొందాలి ఇలా మంధరకుడు చెప్పిన వాక్కును వినీ కాకీ అన్నది- మి([త్రమా మంధరకుడు తెల్పిన చానిని మనస్సున నిల్పుకొనుము ఈ విషయంలో పెద్దలు చక్కగా చెప్పారు ఓ రాజూ నిత్యం మధురంగా మాట్లాడేవారు (ముఖస్తుతుఎు చేసేఐ రు)నుల భంగా అభిస్తారు కాని మేలుగూర్చే అ(పియం బోధించే వక్రగానీ వక్త ఉంటే శ్‌ గాని లభించడం కష్టం 66) శ్లో అ్యవియాణ్యవి వథ్యాని యే వదన్లి నృణామిహ త ఏవ సుహృద (పో కౌ అన్యేస్యుర్నామధార కాః 187 అ ఈ లోకంలో మానవులకు అవియంగా ఉన్నా మేలుగూర్చే వాక్కులు ఎవరు తెల్పుదురో వారే నిజమైన మిత్రులు ఇతరులు మీ(తనావమధారులు మా [తమే మూ అఖ్లైవం జల్బతాం తేషాం చిత్రాజ్లో నామ హరిణో లుబ్ధక (తొనీత న్రస్మిన్నేవ స్‌రనీ (పవిష్టః అథోఒయాంతం నన్మమృమమవలోక్ష్య అఘుపతనకో వృతమారూఢః హిరణ్యకః నమీపవర్తినం శరవణకుజ్జం (వ్రవిష్టః, మన్థరకః సలిలాశ యమాస్థితః అథ లఘువతనకో మృగం నమ్మక్‌ పరిజ్ఞాయ

మ్మిత(పాప్రికష్‌ కలీ మన్థరికమువాచ_ ఏహ్యేపొ సఖే మస్టరక! మృగోఒయం తృషారోఒత్ర నమా యాతః, నరసి (వ్రవిష్టః శన్య శట్లోఒజయం న మానుషనమృవః ఇతి తచ్భుత్వా చున్ధరకో దేశకాలోచితమాహా- భో లఘువతనక యథాఒయఎ మృగో దృిళ్యతే (వభూతముచ్చా శనముద్వహన్ను[ద్భా _నదృష్టా చృష్ణతోఒవలోకయతి తన్న చృషార్ర వషః నూనం లుబ్బక్మత్రానితిక తస్థాయకామన్య వృనే లుబ్ధకా ఆగ చృంతినచా ఇతి ఉక్రజ్బా- శో భయ్యత్రస్తో నరః జ్వొనం (వ్రభూతం కురుతే ముహుః చిశోఒవలోకయత్కేవ్‌ న స్వాస్ట్యం వజతి క్వచిత్‌ 168 అ చారు ఇలా నంభాషిస్తుండగా చి(క్రాంగచు అనే తేడి వేటకార్మడచే బెది శింపబడినద్దై ఆ నరన్నులో చొరబడింది అతడు (వితాంగుడు) పైదురుచు) రావడం చూచి లఘుపకనకుడు త్మొట్రుపాటుతో వృషం ఎక్కొడు హిరబ్యకుడు దగ్గరి ఉండి రెల్లుగడ్డి పొదలో దూరాడు మన్ధరకుడు చెజఖవులో (పవేశించాడ; పిమ్మట లఘుపత నకుడు లేడిని చక్కగా గుర్తించి మంథరకునితో ఇలా అ క్నాడు మిత్రమా మంధిరకా రమ్మురమ్ము ఈలేడి అధికంగా దాహంవెంది చెఖవులో చోఅబడిఛిది. ఈ శబ్దతి చానిదే* మనుష్యులవల్ల సంథవింవలేదు, దానినీ ఎని మింఛరకుడు దేశరొలోచితంగా ఇలా అన్నాడు ఓలఘుపత్‌నకా ఎక్కువగా నిష్టార్పులు విడుస్తూంది* మిక్కిలి కంగారుతో వెనుకకు తిరిగెచొన్తూఉంది, అందుచే ఇది దప్పీకజే బాధవడడంలెదు, వేడకాం[డబే భయ పెట్టబడింది కనుక దీనివెనుక వేటకాండువచ్చు చున్నతీ లేనిదీ తెలుసుకొనుము, చిజులు అన్నారు-- గ్‌ భయసపీడితుడైన మానవుడు శ్వాన్‌ను మాటిమాటీకి ఎక్కువగా విడుస్తాడు చెక్కులు చూస్తాడు+ ఎచ్చటనూ కాంతినిపొందడు, (188) మూ త్యచ్భుకొ చి(తాజ్ల అహ- ఖో మనస్థరక జాతం త్వయా సమ్మ్యక్నే జ్ఞానకారణమ్‌, అహం లుబ్ధకళర్మప్రహారాచుద్ధావితః కృష్చేణ్యాత నమా యాతః, మమ యూథం తై రబ్ధకై ర్వ్యాపాదితం భవిష్యతి తచ్చరణాగతన్య మే డర్శ్మయ కిజ్బ్చిదగమ్యం స్థానం అుబ్ధకానామ్‌, తదాఠర్ష్య మన్థరక ఆహఎ భోశ్ళ్చి(్రాబ్ల శ్రూయతాం సీతిళాస్త్రమ్‌=

క్‌జైకై సవశచశంణే శ్లో -ద్వావుపొయావిహ ్రొక్టా విమక్తు శ్యతుదర్శనే హా నయోళ్చిలనాదేకో- ద్వితీయః పాదవేగజః. 1689 అ, దానిసి- వీని చిత్రాంగుడు అన్నాడు. - ఓమంధ రకా సీవునాభయానికిఈార అరి చక్కిగా (గహి౭ంచావు. నేను వేటికాని- బాణందెట్టకు వెకిగంతువేసి తప్పించుకొని కష్టంమీడ ఇచ్చటికి వచ్చాను శరణాగతుడై"న వాకు వేటెకార్మోడ్రు ఇషోరోని స్టానం చీడెని చూవుము ?-దానిని విని మంధరకి డు ఇలా అన్నాడు ఓచితాంగా! సీతికాస్రం వినుము శతువును-ఎదురిలచవలనె వచ్చి నవ్వుడు ఫితికాస్త్రంలో రెండు ఉ పోయాలు ఇెప్పబడ్దాయి, ఒకటి-చేతులు కదలించడం- ఆస్‌గా- భుజబలం +చదర్శించడన్కి రెండవది కాలివేగం బూపి పదిగెత్తతర్శ( శ9్సె మూ తద్గమ్యతాం' శ్షఘం:నఘనం వనమ్‌ యావదదాశైవి నొగచ్చం్తి తే చురత్మానో ల్తుబ్ధకాః ఆ్మత్రాన్తరే అఘువతనకః సళత్వరమభ్యుపేత్యోవాచ. భో మన్థర్‌ క్ర గతాస్తే-లుద్ధికాః న్వగృహోన్ముథా1 +వచురమాంనధారిణ?.-తచ్చి శ్రోక్లి' త్వం విశ్రట్లో -జలాదృృహిర్భవ తత్తస్తే చత్తారోజవ్‌.మ్లతథావమాాశ్రితా ఇగీస్కిన్‌ నరసి -మధ్యాష్త్నునమయే వృకచబ్యాయాయా 'అక్ష్రాల్‌ సుకాషితగోష్టి సుఖమనుభవ్వన్తః సుఖేన" కాలం గయ్మ న్లి- అథవా య క్షమేతడుచ్యుతే శ్జా సుభాష్‌ కరసాస్తాన్టదాబద్ధరోమాకాకవ్బుకాః వఏనాఒపి+నం డమ స స్రీణాం నసుధియః సుఫమానేలె. 'శ?0 ఆ.అరడుచేఆాడురోళ్ములై. న- వేటకార్నడు రాఫాకముకేదే దదైమైన -ఆడపి లోనికి పొమ్ము ఇంఠలో అభుపతనకుడు చేగంశా- వచ్చి చెప్పాడు... &మంథరక "అవేటకాం[కుంయూంశాన్ళు “అధిక ఆవ మూపికుక్తట్ట కొన్న వారై ఈమ. ఇంబిడారి - పట్టి వహైోయాలు. - కనుక ఓచొశ్రాంగా. సీవునిర్భయంగా. నేటినుండి ఉలుపలికి- రమ్ము శర్వాతాఅ సెల్లురూమధాగ్థావ్నాస మయర్‌లో సరోవంశీరంలో ఇట్దసీడన బెట్టు] కైంద్ర) కూర్చుండి “సుభాషిత గోష్టి సఖర అనుభవీన్తూ సుఖంగా కాలం గ డపసౌషాదుఎ అెచివ ఎ్య్యంలో పెక్టలు సముచితంగా- చెప్పారుజ--

మృత్యువెన్తిహోమ్‌.. 92కి ఏవిద్బాంనులు.నుభాషిక రనర అప్టాడిస్తూ-రోమూం చక్రున్వేకంచ్తుకంు భరి స్తారో వారు స్త్రీ నంయోగంబేకయే స్కుఖవిగా ఉందురు (170) లో సుభాషితమయ్యదవృ నజ్షుహం,.న_కరోతి యః నుతు (ప్రస్తావయత్జేషు. కాం- ప్రదాన్యక్షి దిక్షిణామ్ల్‌ 17% ఆ ఏ ష్లూనవుడ సుభాషితములు అన్నే ధన్రాన్ని సేేరించడ్కో పరన్నర నంధావణ రూపముల్షైన యజ్ఞాలయంగు. ఏదక్షిణన్లు ఇవ్వగ్రలడ్న? సే మూ- చథాచ.. క్లో ల్‌ నకృుచ్చుక్తం: న_గృష్షోతి న్వయరువా న కర్రోత్సీ యః యన్య నమ్నుటికా నాస్తి కుళ్ళన్తన్న స్తుభాష్షిత్రమ్‌ 1[బ్చు ఆ అట్నులన్సే ఎవర్మైచ్వే ఒక నారి చెప్పినదానిని (గ్రషాంపలేగో స్వ్యయంగ్రా, నుభాషితి నిర్మాణందేయలేడ్లో _ ఎవ్రన్షివద్య్యన్లుభాషిత నంవ్రటిలేదో (ఏ్రవనిక్ని స్పుభావ్నె ల్రూలు... జ్ఞావకం. ఉండన్లోో ఆన్నరుషుడు సుభాష్‌తాల్సు పృలుకి లేడు మూ అఇఖ్లై కస్మిన్నహని గోష్టినవుర్లు చిగ్రాజో నాయ్రాత్కు ఇభ త్సే ఇ్యాకులీభూజాః షరన్నరం, జల్నితువారద్థాః_అపా. కిమద్య సుష్ఫాన్న నమా యాతః కిం. సింహాదిభిః క్వాషి వ్యాష్తాదితః ఉత ల్పుద్ధిక్తైః! అశ్నవ్లా అనల్నే ('ప్రవతో గర్తే విషమే ఇవా నవత్నణల్తౌల్మార్‌, ఇతి అథవా స్తాధ్వదమృచ్య తే. క్లో న్వగ్నపోద్యానగత్మేఒపి న్పిగ్డై షావపం వికజ్యణ్యతే మోహాచ్చ్‌ కిము. దృష్ట ఇహ్వాషాయ_ వ్రతిభయ.కాన్తార-మధ్య స్టే _ 178 ఇ ఒకనాడు గో ష్షీనమయానికి చ్యికాగుడు రాలేదు. అందుకు తక్కిన మన్వుర్మ కలభనందాగు. త్రమలోతాము ఇలాతలంపసాగారు. అయ్యా ఎందురు నేడు మ్మితుడు (చిశ్రాంగుడు) రాళ్మేదుగి సింవాదులచే గాని లేక వేటకాం[డ్రచే. గాని ఉన్బటనేని చంవబడినాడా షమి? క్షేతగడ్డి ఆళతో అగ్నిల్లో గాని లేక లోతైన గుంతలో గాన్స్‌ షడ్రినాడా- వమి? పెద్దలు ఈచ్చి్వయం చక్కగా చెప్పారు.

ళ్‌లౌక్తి పంచతిం(తే

అప్తలై నవారు (వేమకారణంగా తన ఇంట్‌ ఉద్యానవనంలో ఉన్న వాని వివ యంలోగూడ అభభం శంకిసారు. ఇర బహువిధాల్తైన అపాయాలు చూడబడి*దీ? భయంకరం అయినదీ ఆయిన అడవిలో ఉండేవాసి విషయంలో ఏమనాలి? (178)

మూ అధ మన్థరకో వాయసమాహ- భో లఘువతనక అహం హిరణ్యకళ్చ తావద్ద్యావప్యళకౌ తస్కాన్వేషణం కర్తుం మన్దగతీత్వాత్‌ తద్గత్వా త్వమరణ్యం శోధయ యది క్యుతచిత్తం జీవనం పళ్యసి ఇతి తదాకర్ష్య లఘువతనకో నాతిదూరే యావద్గచ్చతి తావత్చల్వలతీరే చితాజ్లః కూటపాళ_ నియన్సి9త స్తిష్టతి తం దృష్ట్వా శోకివ్యాకుకితమనా స్తమవోచత్‌_ భద్ర కిమిదమ్‌ ? చి(తాక్లోఒవి వాయన మవలోక్య విశేషేణ దుఃఖితమనా బభూవ ఆథనా యుక్రమేతత్‌-_-

శ్లో అవి మన్షత్వమావన్నో నష్టో వాఒపీషదర్శనాత్‌ చా ది ట్‌ టి

పాయేణ (ప్రాణినాం భూయో దుఃథాఒవేళో౬ధికో భవేఠ్‌ 14

అ అంత మంథరకుడు కాకితో ఇలా అన్నాడు- ఓ లఅఘుపతనకా నేనూ హీరణ్యకుడూ ఇరువురం మందగమనం గలవార౦ అగుటచే ఆతనిని వెదుకజాలము. ఆందుచే నీవువెళ్ళి ఈ అరణ్యంలో ఎచ్చటనైనా (బతికియన్నట్టు చూతువేమో. వెదు కము దానివివిని లముపతనకుడు కొంతదూరం వెళ్ళి చూడగా అచ్చట ఒక చిన్నగుంట (చిన్నచెజువు దగ్గర (వేటకాన్సి ఉచ్చులలో చిక్కుకొని చిత్రాంగుడు ఉన్నాడు. అతనిని (చ్కికొంగని) చాచి దుఃఖంచే కలతనొందిన మనస్సుతో (లఘ.పతనకుడు) &ిలా అన్నాడు... మి(తమా ఇదిఏమి? చి్మక్రాంగుడును కాకినిచూచి మిక్కిలి దుఃఖం పొందాడు ఇడి నముచితమే

వింతగా తగ్గినా_పూ దర్రిగా తొలగిపోయినా సామాన్యంగా [పాణులదు థా వేశం (పియజనుల దర్శనంవల్ద మరల అధికం అగును (14)

మూ తతశ్చ బొష్పావసానే చిత్రాల లఘువతనకమాహ._ భో మత నజ్జాతోఒయం తానన్మమ మృత్యుః తద్యుక్తం యదృవతా నహ మే దర్శనం సజ్జాతమ్‌ ఉదక్తిక్నా--

మితఈట్నపా ప్తికమ్‌ 895 శ్లో పప్రాణాత్యయే నముతృన్నే యది స్మాన్మిత్రదర్శనమ్‌ తద్ద్వాభ్యాం సుఖదం పళ్చా జ్టీవతో౬వ్‌ మృతన్య చ శ75 అ కన్నీరు గార్బిన తర్వాత (కన్నీరఆవుకొని) చిత్రాంగుడు లభుపతన కునితో ఇలా అన్నాడు--- ఓమ్మితమా నాకు మరణం దాపురించింది ఈస్థితిలో సీ దర్శన గల్లడం చాలమంచిది విజ్ఞులు అన్నారు_-- మృత్యువు దాపురించినప్పుడు మిషతదర్శనం లభిస్తే అది రెండు విధాలుగా సుఖకరం అగును తర్వాత జీవింపవచ్చు లేదా మరణింపవచ్చు (మిత్రసావాయంచే (తుకి వచ్చు, లేక మరణిస్తే మిత్రులు తన కోర్కాలు దీర్చవచ్చు) (15 మూ, తత్‌క _న్తవ్యం యన్మయా (వ్రణయాక్‌ సుభాషితగోషీవ్వభిహి తమ్‌ తథా హిరణ్యకమన్థరకౌ మమ వాక్యాద్వాచ్య్యా--- ల్లో అక్ఞా నాక్థానతో వావి దురుక్తం యదుదాహృతమ్‌ తత్‌ క_న్తవ్యం యువాభ్యాం మే కృత్వా ప్రీతికరం మనః 176 అ కనుక (పణయకారణంగా నుభాషితచర్చలలో ఏదేని (కష్టమైనవాక్కు) పల్కిఊంటే షమించుము. నాతరవున హిరణ్యక మంథరకులతోడను ఇలా చెప్పము... తెలినిగాని తెలియకగాని నేను ఏదేని అృవియం ఆయినమాట పల్మిఉంటే మీరు ఇరువురు ('పేమపూర్ణమైన మనస్సుతో వమించండి. (176) జమ మూ, త్యచ్చుత్వా లఘువతనక ఆహ- న భేతవ్యమన్మద్విదైర్మిడ్షై ర్విద్యమానై ; యావదహం (ద్రుతతరం హిరణ్యకం గృహీత్వా ఒఒగబ్భామి = అవరం యే సత్సుడషా భవన్ని తే వ్యననేన వ్యాకులత్వమువయ్యాన్తి డక్తజ్బు- ఆ ద్రాన్సిన్లి విని లఘువతనకుడు అన్నాడు... శభమూ ర్తి మావంటి మిత్రులు ఊఠడగా భం్వప్తడ్రక్ష్చు నేను మిక్కిలి వేగంగా హిరణ్యకుని తీసికొని వస్తాను మరియూ నత్చురుషులు ఆపదలందు గొబరాపడరు వీజ్ఞులు అందురు. శ్లో సమ్బది యన్య న హర్షో వివచి విషాదో రణే చ లీరత్వమ్‌ తం భువనత్రయతిలక ౦ జనియతి జననీ సుతం విరలమ్‌ 177

82లం సుచకశ తే ఆ, ఎవనికే! సంపద. గల్లచో. సంతోషం. ఆవదవచ్చినచో. దుఃఖం యుద్ధంలో పిరికితనం-ఊండవో----లట్టి (తైలోక్యశేష్టుడైన వ్యుతుణ్జి ఏ మాతయో (ఏ తల్లియోో చాలా ఆకుదుగా (స్రసవిన్తుంది- (17) మూ వవముక్త్వా లఘుపతనకళ్ళ్చ్యిత్రాజమాశ్వాస్య్థ్ర య్యత్ర హిరణ్యకః మన్థరకొ' తిష్టతుస్మ్మత్ర గత్వా సర్వం చిిక్రాజ్లపాశపతనం కథితవాన్‌. హిరణ్య కొచ్చి. చిక్షాజ్లపాశమోతుణం (ఫ్రతి- కృతనిశ్నయం పృష్టమాఠోవ్య భూయో2ఒషా సత్వరం చిక్రాన్గసమీమే- గతః. సోశన్‌ మూవికమవలోక్కు కిజ్బీజ్టీవికాళ యూ నంశ్చిష్టమాహ--- శ్లో ఆవన్నాశాయ విబుర్తేః కొర్తవ్యాః సుహృదో2.మలుః న తరత్యూపదం- కళ్చిడోస్టోల్య త మ్మిత్రవివర్జితః 173 అఆ ఇలా వల్కి- లఅఘుపళతనకుడు చి్నిత్రాంగుని &దాల్బాడ ఎహిరణ్యక మంథరాకులు. ఉండేచోటికి వెళ్ళాడు- చ్చితాంగడు వబలో' చిక్కుకొన్న విషయింఆంతా తలిపొడు దానిని వినగానే చిత్రాంగుని. పాళశముల చేదాంచడానికి హిరణ్యక డు నిళ్చయింణ కడు ఆతనన (హారణ్యకుని) వీపున ఎక్కి-ంచుకొనీ. లఘుపకనకుడు వెంటనే మరల చక్రాంగునొా నమీవం చేరాడుం చ్యాతాంగుడును హిరణ్యకుని చూడగానే కొంచెం. జ్లీనిలూ శను. పొంది. ఇలా అన్నాడుం--ా షిదొంసుతైనజారు. (తమ); ఆవదలు తొలగించుకొనడానికి ఉత్తములైన మ్‌[ళులను సంపోదింపవలయును. మతులు. లేనినాడు ఎవడూ ఆపదలను దాటలేడు (178) మూ హూరణ్యక అహా... భోద త్వం తావన్నీతజాస్షజ్జో దక్షమతోా తత్కుథమ్ముత్రు కూటిపొశే పతితః? సన ఆహ భో న.కాలోఒయం వివాదన్వ తన్న యావఠ్‌ నపొపాత్కా లుబ్ధకః సమఖ్యేతి తావ్నద్దుతతరణ కర్తవ్యో (కృతీ = ఛేదన్సే యం మత్చాదపాళణ తదాకర్థ్య విహస్యూఒమా పిరణ్యకజ-కూ మయ్యవ్‌ నమాయాతే. లుబ్ధకాట్చిబేషి? తతః కాస్త్రం (ప్రతి మహతీ మే విడక్తి నమృన్నా యదృ్భృవద్విధా అవ్‌. సీతళాస్త్రవద ఏనామవస్టాణ (ప్రావ్నువన్ని తేను

విమ్మోశ ప్రోప్రికమ్‌ న! ఇత్వాం వ్యృచ్చామి . న-తహ-.భద్ర _కర్మణా-బుద్ధరవిమావనైడే ..ప్తక్తల్చు..- క్త కృతా నపాళబద్ధానాం 'దైవోపపుకచేతసోమ్‌ బృద్ధయః కుజ్జగామినో భవన్తి..మహణామపి. 199 అ -హాకణ్యకుడు.ఇలా ౬అన్హ్నాడు..... ుభమ్నూర్తీ! వేపు "నీతిళ్తాస్తతేత్తువూ నిపుణబుద్దిపి అయి ఉండి ఈవలలో..ఎలా పతీన్యోవు! - ఆతదు...చెపార్టడు..... ఓమ్మితమా! _చర్చకు.ఇది నమయంగుదు. -అుపాషాత్యుడైన - ేదభుడుంగాకమ దేంగాకాక్టుతిబ్ళు ౧లను క్తత్తిదింపుమ్ము (కజికి యము)” ౨డునిమివివ్‌.షారబ్ట్యకుడునవన్వ అలుజన్ట్యాడుం- ఏమి? -నేను-వచ్చిన. తర్వాత గూడ వేటకావికిభయఫడ చున్బాపో. వేనట సీకిళ్యాస్త్ర 7చ్హాత్తలుగూక-. ఇలాంటి. దురవస్టనుపొందకం ౧గాంచివాక్కుళనీతి )ళ్వాస్రపమీదనేగప్పు _విర్నక్తి గల్లివిన్ను అడ.నుదున్నాను *. అతడు (ాంపడ్తు ఏకెప్పానడు....వస్ట్యకమా ఇపాద్ధ కర్ష్మ్యమాన..ముద్ధి వకిస్తుంది. విజ్ఞబంజల్లా్లరు... ఆయమషాకదచే బద్దలైనస్పుడు, -దౌర్భ్బాగ్యం..మనత్తును ఆజఫరినినివమ్టుడు = మచోళ్ట్ముల.ముద్ధులుగూడు వ క్రమార్గాష చయవిహ్తాయి. (114) కో... వదాశ్రా. రచికాయానపాంలలమేఒక్షరములికా "-నతాం _మ్బార్జయము ఆకత్రా భమ్రబుద్ద్యాడమ్యుచివత్త లు. శ్రీకథ

• ఆ. స బిన్మ్యుద్వేవుడు వౌవటి ఏమీణశయమలలికమ్ము శాళదోందానీని ఎనికక్‌ "గాప్స-పండికులు అయనా శముిద్ధిచే తతిగిపపటేరు. -మూవవవం_ళయోః గవ్రవకతో సషుషృర్థర్తప్రచవ నతృన్తుముప్వాకమో మమస్థరకః శనై శ శ్రైవైన్తర్యవచేయమూనిణమ. తంయక్య్యప్తాలమతనమకో వే జ్యకుయువూ-ైఆ్రబ్రఖా. నశేధనమువతితమ్‌. పిచూ్రకండమాం. కమనన బుద్ధికఃసమూయ్రువ్ర ?ఫసంతహ.... జహా యళువ్లజ్రక్రకనాని- ఏపీడ ఎక్యర్టళకః వమాగభ్యతి రశ్రబపీతిరనునితాచవేనయయకో మయసన్య్రప్య్య ళరనానస్త్యాకుం వ్యాపాదసం-చ్యాస్ట్యామో.యది. నుమెమెల్బావ్యర్తకి నమమాచనున్వుకి కద పారుతావక్‌, ఇమ్వుత్రపెషత్తిమి. త్వ షవువ్వ్వుల(వవిళాశోకకన ర చకవిషమ్ట్యమి.

లిల్తిత్ర పరిచతర(తే చికాళ్లోఒవి వేగేన దిగ_న్తరం యాన్యతీ ఏష వునర్జలచరః స్థలే కథం భవి వ్యతీత్తి వ్యాకులో౬స్మి

అ ఇలా వారిరువురూ (పారణ్యకుడు చకాంగుడు నంభొషేన్తూ ఊరపిగో మంథరకుడ్సు మెల్లిమెల్పిగా అచ్చటికి వచ్చాడు ఆతనిమననస్సు మి తుని ఆపడచే మిక్కిలి దిహించుక పోత్ర్తూఉంది ఆతనిని చూచి లఘుపతనకిడు హిరణ్యకునితో ఇలా అన్నా డు “అయ్యో శుభం జరగలేదు హిరిణ్యకుడు ఆడిగాడు... ఏమి ఆ వేటకాడు వచ్చాడా! ఆతడు (లఘుపతనకుడు) చెప్పాడు... వేటకాని విషయం ఉంరినిండు శ మంథర కుడు వన్తూన్నాడు ఇతని వవ ర్తన నీతివిరుద్దం ఆ దురాత్ముడైన వేటకాడు వచ్చి నచో ఇతని కారణంగా మనంహడ నాళం పొందచెదము నేనై తే ఆకాశానికి ఎగరిగలను నీవు తొజ్జలోదూరి నిశ ల్ల రక్మించుకోగలవు చిితాంగుడును వేగంగా (వడోో మూలకు పాతిపోతాశ్రు ఇతడైతే నీటిలో తిరిగేవాడు (జలచరుడు, నేలమీద ఏమగునో అని విచారపడు చున్నాను 9

మూ అభత్రాన్తరే (పాపోఒయం మస్థరకః హిరణ్యక ఆహ భద న యుక్త మనుష్టితం భవతా యద్యత నమాయాతః తద్భూయోఒవి (దత తరం గమ్యతామ్‌ యావదసా ల్బుకో న నమాయాతి మన్టరక ఆవూ_ భద్ర * కం కరోమి? న ళక్నోమి తటత్రస్తో మి్మిత్రవ్యననాగ్నివాహం సోడ్షవ్షు తేనో హమత్రాఒగతః అథవా సోధ్విదముచ్యతే _.

శ్లో దయితజనవి[వయోగో విత్తవియోగళ్చ కేన నమ్వాః స్యుః

యడి సుమహౌషధకల్పో వయనస్యజనసట్లమో న స్యాత్‌ త 181

అ ఇంతలో మంథరకుడు వచ్చీచేరాడు (అతనీనిచూద్‌ పి రణ్యకుడు కలో అన్నాడు. మి్య(తమా నీవు ఇచ్చాటికి రావడం మంచపనిగాదు ఆవేఓకాడు రాక్‌ ముందే మిక్కీలివేగంగో మరలిపోమ్ము, మంథరకుడు ఇలా అన్నాడు__ మి(మా ఏమి చేయుదును! అచ్వటఉండి మ్మితవయోగదుఃఖర అనేళగ్నీదాహం సపాంవలేకీ పోయాను అఆండుజే ఇచ్చటికి వచ్చాను విజ్ఞులు ఈమాట చక్కగాచెప్పారు._..

మీఠా ప్రీకమ్‌ ఫ్ర లప (శేష్షమైన బొషధంతో నమానంఅయిన ఘీ (శ్రులతోటి కలయిక లేనిచో షవియ బంథుజనవీయోగం థననష్టం (ఆశగా ఈఇండిటివలనగల్లే దుఃఖం) ఎవడు నహింవ గలడు! (181) శ్లో వరం (ప్రాణవిరిత్యాగో న వియోగో ఛవాదృశై ౩ ప్రాణా జన్మా న్తరే భూయో న భవన్తి భవద్విధా 1889 ఆ (ప్రాణాలు పోయినొ మంచిదే తమవంటి (మిితుల) ఎడబాటుమా[తం వద్దు (పాణాలు మరుజన్మలో మఠఅ అభిసాథయి తిమవంటి మ్య్యతులుచూ త్రం లభిం చి కావలి పరు మూ ఏవం తన్య (వవేదత ఆకర్ష పూరితకరాననో ల్ముకోఒవ్యుపాగతః ఛం దృష్ప్వా మూషశేణ తన్య స్నాయుపాళసత్షణాదేవ ఇజ్జితః అత్రాన్తరే చి్శక్రాజ్లః సత్వరం వృషమవలోకయన్‌ (స్రధావిఈః లఘువతనకో వృకమాళూఢః హిరణ్యకళ్చ చమీపవర్తి బిలం క్రవిష ఆ అతడు (మంధరకుచు) ఇలా అనుమండగనే ఏవులపర్యంతం విల్చను (అశ్హతాటిని లాగి దేఎకాడు వచ్చాడుః ఆతనిని చూచి ఎలుక లేడఉచ్చును (ప్రాళం) చెంటనే కొజికి ముక్కలుచేసిలిది తోడనే స్మికాంగుడు వెనుకకు చూనూ వలుగెలాడు లఘుపతనకుడు చెట్టుమీదికి ఎక్కాడు హిరణ్యకుడు దావునఉండే బొతీయలోచూరాడ మూ అభాజసొ లుఫికో మృగగమనా ద్విషజ్జవదనో వ్యర్థశ్రమన్తం చున్థరకం మన్టం మనం స్టలమథ్యే గచ్చ నృం దృష్టవాన్‌ అచిన్తయచ్చ- యద్యవీ కురశో ధ్యాతాఒపహృత న్త్హథాఒప్యయం కూర్మ ఆహారార్థం నమ్బాచితఈః తదద్యాఒస్యోఒమిషేణ మే కటుమృస్యా౬ హారనిర్వృత్తి రృవిమ్యతి ఎవం వి చిన తం దర్సైః సజ్భాత్య ఠనుషి స్రమ్రారోప్య స్క్థే కృత్వా గృవాం (పతి టప్రస్థితః అ(కొన్టరే తం నీయమానమవలొక్య హిరణ్యకో చుఃకాకులః వర్యదేవయత్‌- కష్టం ఖోః కళ్టమాపళితమ్‌. బ్జీ ఏకన్య దుఃఖన్య న యావద న్తం గచ్భొమ్మహం హీరమీపొర్షవన్య తావద్ధితీయం సముపస్థితం. మే ఛి(ద్రేవ్వన్యూ బహులీభవస్తి 18కి

౭80 పంచతం [తే అ కప్పుడు వేటకాడు లేడ పోవకం౮వల్ట తన శమఆంలఠా వ్యర్థంగా తలం చాడు, ముఖం విషాదంతో నిండిపోయింది (ఆటుచూతగ్భా మంథరకుడు నేలమీద మెల్ల మెల్పగాపోతూ కనబడ్డాడు అతసని చూచి ఇలా తలంచొడు. (బహ్మదేవుడు లేడిని అవహరించాడం ఆయినా ఈ తాబేలు అహారార్థం లభిలచింది నేడు దీని మాంసంచే నా కుటుంబానికి ఆహాదనివృ త్తి సంభవిస్తుంది ఇట్లు తలంచి దాన్ని దర్భలతో చుట్టి విల్టు నకు (వేలాడకట్టుకొన్నాడు._...ఆవిల్లును భుజంపై ఉంచుకొని ఇంటిదారి పట్టాడు ఇలొ అతడు (మంథరకుడు తీసికొని పోబడడం హిరణ్యకుడు చూచాడు. దుఃఖంచే కలత నొండినవార్రై ఇట్లు వలపింపనాగాడు..... కష్టం అయ్యో కిష్టం వచ్చివడింది నమ్ముదాన్ని ఈది తీరంచేరడంవలి భయంకరమైన ఒక దుఃఖం పూ రగా తొలగిపోకముందే ఛెండవ దుఃఖం వచ్చిపడింది. ఆపద వచ్చినప్పుడే 'పెక్కుఆఅవదలు వస్తాయి (ఆపడలు ఒంటరిగారావు) (183) శ్లో. తావదస్థలీతం యావత్‌ సుఖం యాతి నమే పథి సీతే చ నముత్పన్నే విషమే చ పదే వదే 1వ అ మానవుడు సమభూమివై (పయాణం చేయనంతకాలం నుఖంగా పయ విస్తాడు మిట్టపల్టాలలో (విషభూమిలో 0. ఒక సారి కాలిజాధిపగితే అడుగడుగనాదెబ్బ తింటూ వడిపోతాడు శ్లో. యన్న్మమ్రం సరలం చావీ యచ్బాపత్సు న సీదతి ధనుర్మి[తం కల్యత్రం చ దుర్ణభం శుద్ధవంశజమ్‌ 185 అ విశుద్ధ వంళ నంజాతులు న్మములు ఆవదలందు శథిబతనందనివారు- అయిన్‌ ధనుర్మిిత కల్మత్రములు లభించడం కష్టం (వంశజవేదుళు కులమి-, న్మమజవంగుట, అణకువ శ్లో న మాతరి న దారేష న సోదర్యే న బాఒత్మజే విశ్రమృస్తోదృళః పుంసాం యాదృజబ్మీతే నిరన్తరే 18కి అ. వురుషులకు అభిన్నహృదయ డైన మ్యితనీయందు ఎంతటి. వ్రిశ్యానం ఉండునో, ఆంళతవిళ్యానం తల్రీయందు, భార్యయందు సోదరునియందు వు(క్రవియందు ఉండదుం

మ్మెత (పా పిచ వై మూ యది తావక్‌ కృతాన్తేన మే ధనీనాకో విపితన్త న్మాగ్గశ్రాన్తన్య మే విశ్రామభూతం మిత్రం కస్మాదవహృతమ్‌ అవరమవి మిత్రం వరం మన్ధ చశనమం న సాత్‌ ఊక్తజ్బా-ా భ్లై అనమృత్తౌ వరో లొభో గుహృన్య కథనం తథా ఆవద్విమోకతణం చైవ మ్మిక్రస్యైతరృల్యతయమ్‌ సెసక్గా ఆ దైదం నా (నంచిత)ిధనం హరిచింది (అయిసా అంత చిచారళిలేద్యు కాని జీపితమార్గంలొ అలసిన నాకు వ్మిశాంతిరూపమైన మ్మిఠునమైతం ఎందుకు (అదె చం అవహారించాలి? మతులు ఉండవచ్చు, మంధరకునివంటి మిత్రుడు. ఎవడ్లూ ఉండడు. విజ్ఞులు అన్నారు థనహీనస్థితిలో ((పాావమైన) గొప్పలాభం రచాన్య చివయాలను ఈల్పడం 'ఆపడలను తొలగించడ్రం...*ఈ మూడు మి(త్రినంబంథము.లై న ముఖ్యఫలములు ( 87) కూ తదన్క పళ్ళిన్నాన్యః సుహృన్మ్యే తక్కిం మమోవర్యనవరత్స చ్యననళరై ర్వర్షతి హతవిధిః యత ఆదౌ తావద్విత్తసాశీః తతః వరివాత భ్రంశ తతో చేళత్యాగః తతి మిత్రవియోగ ఇతి అభనా న్వరూవమెతి త్సర్వేషామేవన జన్తూనాం జీవిశధర్మస్య ఉక్తజణ్బ- ట్ర = కాయః నన్ని పొళాపాయ చమ్బృదః కణభళ్లురొః నమాగమాః సోవగమాః నర్వేషొమేచ్‌ వేహినామ్‌ 189 ఆ ఇతని తర్వాత సొకు మటి మొకడి ఇంతటి మిితుడులేటు వాడురైవం ఆవదలు అనే బాజాలను తెజవిలేకండా నావై ఎందుకో వర్షిన్తూంది. మొదట సంచిత ఛవం నశించింది తర్వాతి బాంధ్‌వాది పరివారంఅంకోొ దూర అయిరది జమీద్‌ దేళ త్యాగం ఆవైన మృతుని ఎడబాటు అన్ని (ప్రాణులజీవితధర్మం ఇలాగే. (దుఃభిపకి వూర్ణమై) ఉంటుండి విజ్ఞులు అన్నారు... దేహధారులందరకు శరీరం అపాయయ్యక్తం (శరీరం నళ్వరం) చంపదళఖు చణకాలికములు (పియజన న౦ంయోగాలు వియోగనహికాలు ( తిరి) శ్లో తే వ్రహారా నివత న్య్యలీడ్దం థధనకయే దీవృతి జాఠిరాగ్నీ! ఆపత్సు వైరాజి నముల్దిన స్త్రి ఛదేవ్వనర్థా ఐహులీభచ న్రి 180

క₹82 పంచతంతే అఆ గాయం కల్లినచోటనే దెబ్బలు ఎక్కువగా తగులుతాయి ధననాళం గల్గి నప్పుడే ఆకలి వృద్ధి అవుతుంది ఆపదలందే విరోధాలు పెరుగుతాయి. కష్టాలయందే అనేక కష్టైలు వచ్చిపడతాయి. మూ ఆథవా సాధూక్తం "కేనావి-_ న్లో 'పాప్తే భయే వరితాణం (వీతివిశమృుభాజనమ్‌ కేన రత్నమిదం సృష్టం మిష్యత్రమిత్యకరద్వయమ్‌. 190 ఆ ఆవి ఎవరో చక్కగా చెప్పారు.--- భయం (పా ప్తించినచో దానినుండి రశేింవడానిక్తి (పేమకు విశ్వాసానికి ఆశయంగా ఉండేందుకు మిత అనే రెండషరాల రత్నాన్ని ఎవడు నృష్టించాడో. (౪0) మూ అ్మత్రాన్తదే బాఒ్యకన్సపరౌ చి(తాజ్ల-లఘుపతనకౌ తత్సై9వ సమాయాతా. అథ హిరణ్యక అఆహ-- అహో కిం వృథా (ప్రలవితేన* తద్యావ దేవ మన్థరకో దృష్టిగోచరాన్న నీయతే, తావదన్య మోశోపాయర్ని న్య్యతామ్‌ కొతి ఉక్తజఖ్బు- శ్లో వ్యననం (ప్రావ్య్య యో మోహిత్కేవలం వరిదేవయేత్‌ 'కన్ద్సనం వర్టయత్మేవ తస్యా న్తం నాథిగచ్చతి 101 అ ఇంతలో విలపిస్తూ చ్కితాంగుడు లఅఘుపతనకుడు అచ్చటికి వచ్చారు అప్పుడు హిరణ్యకుడు ఆన్నాడు. ఆయ్యో వ్యర్థంగా విలవించడం వల్ల ఉపయోగం వము౮ది? ఈ వమంధిరకుడు మన దృష్టిపధం దొటకముందే. విడిపించే ఉపాయం వెద కండి విజ్ఞులు అన్నారు. నే ఎవడేని మానవుడు ఆపదిపొందినవ్వుడు కేవలం ఆజ్ఞానంగా (మోహంతో) విలపించెనేని ఆ విలాపం (ళోదనం=ఏడ్పు) ఆ ఆపదను వృద్ధిచేస్తుందేకాని అతనికి ఆవదనుండి విముక్రినీ లభింపచేయదు (121) శ్లో కేవలం వ్యననస్యోక్తం భేషజం నయవణ్ణీజై_౩ తస్యోచ్చేదసమారమ్మో విషాద పరివర్జనమ్‌ం 102

మ్మిత్మపాపికమ్‌ 85ిలీ అ స్లీత్రిఖస్త్ర పండితులు ఈ విషయంలో ఇలా అన్నారు... ఆపదవబ్చి నచో విషాదంపీడి ధైర్యంగా) ఆ ఆవదను తొలగించుకొనడానికి తగిన [వయత్న* చేయాలి ఇదియే ఆపదకు బాషధం” మూ ఆఅన్మచ్చ- శ్లో అతీతలాభన్య సురకణార్థం భవిష్యలాభన్య చ నజ్గమార్థమ్‌ ఆపష్మతృవన్నస్య చ మోతణార్థం యన్మ న్త గిలేఒసౌ వరమో హిమ న్రి 198 అ మరియూ ,ప్రావ్తవన్తువును రక్షించుకొనడానిక్రి భవిష్య (రాబోవ)సల లాభం పొందడానికి ఆవద నొందినవానికి ఆ ఆవదనుండి. విముక్తి గల్లించడానికీ--- చేసే ఆలోచనయ్‌ (మంతమే) (శేష్టమైన ఆలోచన మూ త్మచ్భుత్వా వాయన ఆహం- భోః యదే్యేవం త్మ్యత్కియతాం మద్వచః ఏవ చిత్రాళ్లోఒన్య మాళ్లే గత్వా కిక్నిత్సల్వలమాసాద్య అన్య తీరే నిశ్చేతనో భూత్వా వతతు అహమప్యన్య శిరసి నమారుహ్య మన్థళ్చోళ్చా(వ్రహారై రుల్లేఖయిష్యామి యేనాసొ దుష్టలుబ్ధికోఒముం మృతం మత్వా మమ చజ్బూ (వ్రహరణ(వ్రత్యయేన మన్ధరకం భూమౌ నికివ్య మృగార్థం వరిధావిష్యతి అ(త్రా న్తరే త్వయా మంథరకన్య దర్భమయాని పాళాని ఇజ్జనీయాని యేనాసొ మంథరకో (ద్రుతతరం వల్వలం ప్రవిశతి చిత్రాంగ ఆహ- భోః భదోఒయం త్వ్తయా దృష్టో మంత్రః నూనం మంథరకోఒయం ముక్షో మంతవ్యః ఇతి, & లే జ్పాం శ్లో సిద్ధం వా యదివాఒఫిద్ధం చిత్తొత్సాహో నివేదయేత్‌ 'ప్రళమం నర్వజన్తూనాం తత్పాజ్లో వేత్తి నేతరః క్షర్రి& తదేవం [క్రియతామ్‌_ ఇతి ఆ దానిని విని కాకి ఇలా ఆంది. ఓమి[తులారా ఇలా అయితే నామాట (ప్రకారం చేయండి ఏమన. ఈ చ్చికాంగుడు ఈ వేటకాడు పోయ్సేదారిలో ఒకచిన్న చెరువును చేరాలి దాని తీరాన తెళివిదప్పినట్లు (కదలక_ఊవీరాడించక] వడిఉండాలి నేనునూ ఇతనితలవై కూర్చుండి మెల్టమెల్లిగా ముక్కుతో పొడున్తూంటాను అందువల్లి

లిలిక ప౦చతంశ్తే వేటకాడు ఇతనిని (చ్మికొంగునీ చచ్చినట్టు తలుస్తొడు నేను ముక్కుతో పొదుస్తూండ చంవల్ద పూర్తిగా నమ్మకం చెందుతాడు మంథరకుని భూమివైఉంచి ఈ జింకకై పరు గౌత్తగలడు ఈలోపల సీవు హిరణ్యకుడు) మంధరకునీ దర్భపాళాలు ఖండించాలి మం౮ంధరకడు మిక్కిలి వేగంగా చెజటువులో (వల్వలంలో (వవేశస్తా (దొనినివిని చిత్రాంగుడు పల్కాడు.-- మి్య(త్రమో మీ యీ ఆలోచన పభంగాఉంది మనస్టరకడు విముక్షినీ పొందినట్లే తప్పక తలంచండి విజ్ఞులు అన్నారు.

మానసిక [పనన్నత ముందుగానే కార్యసిద్ధి" లేక అసిద్దిని సూచనచేస్తూర వ ఇది నర్వ(ప్రాఖ్సులకు సహజం అయినా దానిని [సాజ్జుడు (గహించును. ఇతరుడు (గ్రహించలేడు ( థ్‌

కనుక ఇలాగే చేద్దాము

మూ తథోఒనుఫ్టితే న లుబ్ధికస్తఖై వ మార్గాఒనన్నవల్వ లతీరస్థం చ్యశ్రాణం వాయసనననాథమపళ్యత్‌ తం దృష్ట్వా హెర్షితమనా వ్యచింతయత్‌ = నూనం పాశ బన్ధనవేదనయా వరాకోఒయం మృగః సావశేషజీవితః పాశం 'శ్రొటయిత్వా కథమప్యేతద్వనా_న్తరం యావ్మత్చవిష్టస్తావన్సృతః తద్వళశ్యో ఒయం మే కచ్చపః సయంతితత్వాక్‌ తదేనమవి తావద్భృష్ణోమి ఇత్యవధారస్థ కచ్చవం భూతలే షీవ్య మృగముప్మాద్రవత్‌

ఆ అలాగే జేశారు ఆ వేటకాడు దారెకి దగ్గరలో ఉన్న చెటువుఒడ్డున కొకే తోగూడిన (పడియున్న చి్యతోంగుని బూదాడు నంతష్ట్రచిత్తుడై ఇలా తలంచాడు---

ఈ డౌర్చాగ్యవులేడీ ఆయువు మిగిలి ఉండడంతో. అప్పుడు ఏదోవిధంగో ఉచ్చు

(పాశం) (తెంచుకానీ ఈ ఆడవిచేరింది ఆభునా ఉచ్చు బిగిసిన బాధతో ఇవ్పుడా చచ్చింది బాగుగా ఐంధింపబడడంతో ఈ తాబేలు ఎచ్చటికినీ పోలేదు కనుక దీనిని (లేడిని) గూడ ((గ్రహిస్తాను ఇలా నిళ్చయుంచి తాబేలును కూమివై ఉంచి బెడిదగ్గరకు పణగెత్తాడు,

మూ, ఏతన్మన్నంతలరే హిరణ్య కేన వ్యజ్రోవమదంచ్నే ఏ వ్రహరణేన తదడ్డ రృవేష్టనం ఖజ్జశః కృతమ్‌ మంథరకో౬ఒవి తృణమభ్యాన్నిషష్కన్యు

మి(త[పా పికమ్‌ లికి5్‌ సమీపవ ర్తినం వపల్వలం (వ్రవిష్టః చిత్రాంగోఒవ్య (ప్రా _ప్తస్యావి తన్య భూతల ఉత్చాయ వాయనేన నహ వలాయితః వతస్మిన్నంతరే విలవో విషాదవరో లుబ్దకో నివృత్రో యావత్‌ పళ్యతి కావత్కచ్చపోజవి గతఈ తతళ్చ తత్రోవవిళ్య శ్లోక మిమమవరత్‌ - శ్లో (ప్రాప్తా బన్ధనమవ్యయం గురమృగస్తావత్తయో మే హృతః న్మమ్బా్తః కమఠ న చాపే నియతం నష్ట న్తవాఒ దేళతః మకుళ్లామోఒత వనే (భమామి శిశుకై న్యక్తః నమం భార్యయా యచ్బాన్యన్న కృతం కృత్తాన్త కురుతే తచ్చావి నహ్యం మయా 195 అ ఇంతలో హిరణ్యకుడు వ్యకాలవంటి తనకోరలతో కొరికి ఆ దర్భవేష్ష నాక్న (దర్భబంధాన్ని) ముక్క చేశాడు మంధరకుడు వెంటనే” ఆ (దర్భ) గడ్డి మధ్యనుండి వెలుపలికివచ్చి సమీపంలో ఉండే మడుగులో దూరాడు వేటకాడు తనను సమీవించుటకు ముందుగానే లేచి చిత్రాంగుడుకాకితో నని పరుగెత్తాడు అవ్వుడు చేటకానికి సిగ్గూదు ఖం గల్గాయి వెనుక కుతిరిగిచూడగా తాబేలుసైతం కనబడలేదు అప్పుడు అచ్చట కూర్చుండి ఈ క్లోకం చదివాడు- 1పాప్తో బంధన -- + శ్లోరభావం.--- &ీ దైవమా (మొదట) ఉచ్చుద్వాదా లభించిన పెద్దలేడిని నానుండి వారించావు తాబేలు (ప్రావ్లించింది కాని. అదియు నీ ఆజ్ఞిచే అదృశ్యం అయింది భార్యను పిల్లలను వదలి ఆక లిచే బాధపడుచు ఈ అతవిలో తిరుగుచున్నాను. ఇంకా సీవేఏి చేయలేదో దానిని చేయము అదీ నేను సహింబాలి ( 96) మూ ఏవం ఐహువిధం విలవ్య న్వగృహం గత అథ తస్మిన్‌ వ్యాధే దూరతరం గతే నర్వేఒపి తే కాకకూర్మ మృగ మూష కాః వరమానన్దభాజః పరన్పరమాలింగ్య పునర్జాతిమివాఒత్మానం మన్యమానా స్తదేవ నరనం (ప్రావ్య మహాసుఖేన సుభాషితకథాగోప్పీవినోదేన కాలంనయనన్తి న్మ ఏవం జ్డాత్వా వివేకినా మి్యతనం్యగ్రహః కార్యః నచ మిలేణ నహ వ్యాజేన వర్తితవ్యమిత్మి ఊక్తక్సా యతః- ల క్లో యో మిత్రాణి కరోత్యత న కౌటిల్యేన వర్తతే తైః సమం న వరాభూతిం స్మమ్చాప్నోతి కథజ్బన 196

886 పషించత్‌ ఇతే ఆఅ ఇలా సెక్కావిథముల విలపేంచి తనఇంటీకీ పోయాడు ఆ వేటకాడు జూలదూరంవెళ్లగానే కాకి తాబేలు లేడి ఎలుక అనే ఆ నల్గురు మి్యతులు పరమానందం పొందారు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకున్నారు. వునర్జన్మ పొందినట్టు తలనూ మరల అదే (వెనుకటి) చెణువును చేరారు. అచ్చట మిక్కిలే సుఖంగా సుఖాషితగోచివినో దంతో కాలం గడుపసొగారు ఇది (గహించి వివేకియైన మానవుడు (మంచి) మి[తు అను నంపొదించుకొనవలెను మి్యతునితో కవి ౦గా [స్రవ్నర్ధిలరాదు విజులు ఇలో చా ఎవడు మ్మితులను నంపొదించుకోనీ వారీతో కపటంగా వ రింపడో అతడు ఆ మ్మతులతోబాటు ఏ విధింగాను పరాభవం (ఓటమిని) పొందడు (196) మూ ఇతి ॥గ విష్ణుళర్మవిరచితే పజ్బృత న్ల మ్మితనంపా న్‌ ర్నామ ద్వితీయం త న్త్రునమా _వ్తమ్‌ ఆం ఇట్టు థ్రీ విష్ణుళర్మ వీఠరచీత్‌మైన వంచతర్మతమున మీత్రనంపా వ్ల అనే రండవ తం్మతం నమావ్రం శ్రీ జీరెడ్డీ బోలచెన్నా రెడ్డి విరచితమైన ఆధోనుపాదమున మి్యకసంపాప్తి అనే పంచతం [త ద్వితీయతం[తం నమావ్తం. లో శుథ్‌ఐ సుందల య్య (గ ద్ర న న యక్ష సీ (4 ౮౪ క్‌లి - [మీ షా తయ లంలో శ రా నో లాలో 500 044

సంస్కజత భొరతీ పచుఠణొని ఖల శూ జై

1. నన్కృృత ఖారితీ (్రీవేకీకొ కర్‌ క) నంన్కృత భౌరతీ [వతమౌ ల్‌ఐ లి నంన్కృత భారతీ ద్వితీయా(శార్వోత్తర భాగములు) 6.50
2. నంన్కృత భారతీ తృతీయా ౪ ఈ-00
3. నంన్కృత ఖాకతీ న్‌ష్తాత చ్వితీయ షనళ్నవ(త పొఠత్యభాగః) 650
4. నంన్కృత ఖొరతీ నిష్ణైత (కృతీయ (వళ్నవ్యత హపైర్యభాగక) 8.00 "గె సంన్క్బృత నిబంథావళిః క్‌జ00 ర్ర) దేవ్యపరాధ తమావణస్తో(తమ్‌ కఎ00
5. గద్య నంగ్రహః 800
6. రూవక్ష వర్తిచయః 'శ..00 క్రి నిబంధ భొన్కరః "800 1కి మహార్షి వచనాని (స్టాకు లేధు) శల) రొవోయణ నర్వన్వము (స్టాకు శ్రేదు) శ) ఆదికవి బాల్మీకి కే-00
7. వ్యోనమహర్ష్మి 1.50
8. మవోకవి కొళిదాసు లి 00
9. మెమనం దేశము (వూర్వోసత్తర మేళుముల్లు. 20.00

18. నరన్కృృతాన్ని జాతీయ భాషగా చేయటమే థాషా 'నమస్యక్తు పకిమ్మ్లోర మార్గం కక శి నంచ్క్బృత భారతీ శిపవేశికా (సాగరి ఆంగ్ద లిపులథో* క00

గధ ప చాన్‌ | , ల | | ః | కష45నగి074 ెగఉ5గతి రిగిషి౦డషగత 9414174. ౮504) ఉరిత[44గడ స4ఉ౦4గ, 1702248 40-4. ఖ్‌ న. మ! ॥ క్‌ | | గ. ట్ల క. ॥ బ్‌ విగ! 0క గ9. 28-00 ం జ్‌ త _. = న వలనా జా = ఇమ