Telugu oopiri oosulu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

జావ్‌ ద ఉఈయలు సీయోాహన జ్‌, వైస్రళ్టో

న్‌ చం / .

అల్ల శ్వాస కీడ నా కొ_త్తయుగపు దారుల్లో సరికొత్త వెలుగు (పసరిస్తూ -- కొత్త సమాజాన్ని కోరే _పజాకళాకారులు గొంతువిప్పి గానం చేయడానికి వీలుగా - (వజల జీవనాన్ని (పజల భాషలో _ (పజల వాణీలో - అభ్యుదయ కవి విగుళ్ళ కలంనుండి “గుండెవిప్పి పలికింది _- పిడికిలెలత్తి నడిచింది ఈ ఊపిరి. కన్నీళ్ళను తాగేస్తూ -- కాలమంత గడి పేయకు కష్టనస్టముల భరించి = బతుకును చాదగా మార్చకు నిరాశల తోటలో -- ఆళాలతను పెంచుకోను కన్నీటి కడలిలో - సన్నీటిని వంచుకోను కవలండి కదనానస్‌కి శమికజాతి కూరుజోరా అనిపిలుస్తూ -- నవజగతిని. నిర్మిద్దాం - సమస్యలను తొలగిద్దాం అంటున్న బిగుళ్ళు ఈశ్వర చ్యకవర్తి పాటల్ని పుస్తకంగా మీకందిస్తున్నాం. ఇందులోని అనేక పాటల్ని అనేక సందర్భాల్లో బానణీలు కూర్చుకొన్ని మా _(వజానాట్యమండలి కళాకారులు గానంచేసినవే- చేస్తున్నవే ఇక ఈ పుస్తకానికి మరో ఊపిరి రాంభట్లగారి "'మధుకోళం"* ఇది నేటి తెలుగు సాహిత్యానికి “సాహిత్యఫిజియాలజీ" లాంటిది నేటి ఆధునిక తెలుగుకవిత స్థితిని - దుస్టితినీ - పరిస్థితిసీ మార్క్సిస్టు దృక్పధంతో పరిశీలించిన ఈ విమర్శనాత్మకవ్యాసం ఉత్సాహవంతుకై నయువకవులకు మార్గదర్శిగా వుండగలదని ఆశిస్తున్నాం ఈ ఊపిరి పాటలను మీకు వినిపిస్తున్నాం. ఈపాటలు అశేష్యపజాదరణ వొాందగలవనీ,మీ సూచనలూ, సలహాలూ కవిగా మా'బిగుళ్ళామరింత ఎదగడానికి తోడ్పడగలవని విశ్వసిస్తున్నాం. "కె. వతాపరెడ్డి 6 ఆం(ధ్ర(పదేళ్‌ శ్రజానాట్యమండలి

ల్‌ ఇల ఊపిరి ఊసులు / అప్పుడప్పుడూ = అవసరమైనప్పుడూ గ రాసిన వాటిలో కొన్ని ఈ ఊపిరి ౮ కీర్తిశేషులు సీ, మోహన్‌దాస్‌, బెనర్జీ, ( ఆచార్య శ్రీ బొజీలు కట్టగా లా రామచం (దా రెడ్డి, శారదారెడ్డి లాంటి (ప్రజాగాయకులు మీకు వినిపించినవే - పు సక రూపంగా ఎ ప్పస్త 0గా రావడానికి శక ర4గో రాంభట్ల కృష్ణమూర్హి _ మధుకోళం ఏటుకూరి _పసాద్‌ _ పరిచయం ప్రశాపరెడ్డి గా శ్వాస్టకీగ మోహన్‌ = బొమ్మలు, పుల్లా రెడ్డిలాంట్‌ కొర్యకర్తలు (పోళ్సాహూం అందించగా -- శార్వరి, ఆర్వీ శ్రమతో _ మాప్టర్‌ వాళ్ల అందంగా అచ్చేయగా - (పజానాట్యమండలి (పచురిస్తోంది. ఇంకా -- మ్మితులు ఎందరో -- ఎలా మరుస్తోను ళా ఆ కృతజ్ఞత

ఓ పాణస = ప్రాణ స్పందన కొత్త యుగపు దారుల్లో - సకి కొత్త వెలుగు (ప్రసరిస్తూ కొత చిభలి3 కలాలకూ ____ న! కొ త గొంతుకలు విప్పి - సరి అయనే కొత్త (ప్రజా దాణీల్లో కొత్త ఉచలికె గళొలదూా--

నా రచనలు ళు

నిష్పురన్వలు

బతుకుపాట

పూలకడలి

కేపటి వసంతం

త్ష్ణ

ణా

స్రైత సో బ్రా

రాంభట్ల మధుకోళం అళళల రి

1. ఊపిరి జం లి 3, విజయనాదం అం బిరి

2. మాచూపే ఆరేప ఎ. బ్లైక్లీ శీ. నవభారతం ఎం తి0 శ. ఆపుర బండోడో---- |

3. తిరుగుబాకే శరణం ఎం లలి "7. కదలండి కదనానికి ఎల. లకీ

4. విజయ (వస్టానం లం లిత్‌ లి. నడవండి .... అం తిరి

5. యేంపిల్లో యెబ్దమొస్తవా ? ఎం తి?

6. బతుకు వెలుగు ఆల శీతీ

7. “రేపు*లోకి ఎం. శిరి

8. వజాకవి ఎం శీల

9. కల్లుముంతో మాయమ్మ ఉం జీ1

10. నందేహం ఎం శీలి

11. అడ్డులెండ్‌ ఉం. కీర్‌

12. సలహ ల కీర

13. కన్నకడుపు ఎ శ?

14. వోలీ వోలిల రంగవోలి ఎం శీర

15. స్వాతంత్య నిజరూపం ల ర0

16. ఉప్పెన ౨4 రవి

17. చేయూత ల. తక శతి. గునపాల నాట్యం ల లీక్‌

18. అప్పెనక అప్పుజేసి 4 రక

19. వ్యామాహం౦ ఆం కరీ

20. చేదునిజం ఎం ర్ర్‌ఫ వ". ఉదయభానులు ఆం క0

21. ఈనాడు 4 ట్ర

22. తాలే లిల్లియలో-- ఆం కలై

23. వందనం ఆం. శతి

24. శంథారావం 61

25. తూర్చే మనకు తీర్చు ఆం 65 శకి. కాంతినైనికులు ఎం [7 త స్రీ జం 88 $5. రమణి ఈందాన ల 70

26. మార్గదర్శి న...

27. కనువిప్పు లం లి తిరి. దిగు దిగు నాగన్నాా ల 78 88, పాషాణపు దూతలు 4 64

28. ఆళలమొలక 4 70

29. ఐలేసా జోరు నెయ్యి వ. శీల్లై ఈథ్యం ఎం 7

30. అగ్గిపుల్ల 4 "8 శక తొడగొట్టి నడవాలి ఆం 73

31. నాగముల్ల దారిలో- ౨4 గీర

వుథుకోశం

కవిత మభథుకోశంలాంటిది. దాన్ని పిండుకొచ్చిన కొండవాడిని ఈ రోజుల్లో "కవి అని పీలుస్తున్నారు. అతడే మభ్యునష్ట అంటున్నారు. ఆదే చిత్రం. కోట్లాది మధుమక్షికాలు బొట్టు చొట్టుగా మధువు సంగ్రహించిన సంగతి ఎవరూ పట్టించుకోరు. సహస్రాబ్దాల నుంచీ మనిషి రూపాలకు నామ కరణం చేశాడు. తన పనులకు పదాలు కల్పించాడు, భావాలకు పేర్లు పెట్టాడు. అలా ఏర్పడిన భాషా భావసాగరంలోంచి ఓ పురిషెడు పట్టినవాడు కవిగా పేరు తెచ్చుకుంటున్నాడు. ఇవ్వుడెందరో యువకవులు తమ హృదయ శేదారాలను ఇలాంటి జీపజలంతో సేచన చేస్తున్నారు. కొత్త ఊపిరి పోను కుంటున్నారు. కొత్త గొంతెక్తుతున్నారు. అలాంటి యువకుల్లో వీగుళ్ల ఈశ్వర చ(కవర్సి ఒకడు, ఈయన కవితా సంచయం ఇది. దీని పేరు కొత్త ఊపిరి.

ఒకానొక గోష్టి కోనం రాసిన వ్యానం ఇది... నేటి తెలుగు కవిత తీరు తెన్నుల్ని రేఖామాత్రంగా వివరించడానికి ఉద్దేశించిన రచన యిది. దీన్నే ఈ పుస్తకానికి పీరికగా చేసుకోవాలని రచయిత కో3క, మి్యుల అభిలాష, మిషకులకోరిక తీర్చడం నా విధి. నాటి వ్యాస రచనకు నేను చేపట్టిన సాధనం మార్క్సిజం. మార్చ్సూజం మహోదధి. అగస్త్యుని లాంటి లెనిన్‌ దాన్ని ఆపోళన పట్టగలిగాడు. నేనో--వీచిలో కూచున్నవాణ్ణీ. తర్తంగ శీకరాలతో కౌ్ట తడిసినవాడిని. ఆపాటి కొద్ది ఆర్జ్రుత తోనే నేను మార్క్సిస్టు లెనినిస్టు (పపంచ దృక్పధాన్ని ఓ మేరకు అలవరుచుకున్నాను. అలా అలపరచుకున్న దృక్పధం మేరకే నేటి తెలుగు కవిత మీద నా అభిప్రాయాన్ని చెపుతాను.

అలా చెప్పేటప్పుడు కటువైన వదాలు దొర్హవచ్చు. ఘాళైన మాటలు పడవచ్చు. మార్క్సు. ఎంగెల్స్‌, లెనిన్ల వరవడిని అనుసరించడం వల్లనే అలాంటి పద్మ్వసయోగం అవనరం అయిందని మనవిచేస్తున్నాను. “రాజకీయ మైన రాజీలు సాధ్యం. ఒకొక్క్యపుడు అవసరం కూడా. కాని తాత్విక అస్వీక్షక రాజీ ఏనాడూ పనికిరాదు" అంటాడు లెలిన్‌, అన్వీకకి అన్నమాటను ఐడి

10

యాలజీ అన్నదానికి అఆనువాదంగా నేను వాడుకుంటున్నాను. సాహిత్యం ఒక తత్వం, సొందర్యతత్వం. అన్వీక్షకిలో ఒక భాగం. కనక లెనిన్‌ మతం (ప్రకారం అక్కడ రాజీలేదు రాజీ లేని చోట మాటల్లో నంగితనం అవసరం లేదు. కతు వర్గ సమాజాలు పుట్టినప్పటి నుంచీ ఆర్థిక రాజకీయ ఆన్వీతక రంగాల్లో వర్గపోరాటాలు సాగుతూనే ఉన్నాయి. ఇందులో ఆన్వీక్షక వర్షపోరా టం చాలాకష్టమూ క్లిష్టమూ అంటాడు లెనిన్‌. కార్మిక వర్గానిక్‌ ఈరంగంలోనే దౌర్బల్యం వుంటుంది కనక వారి శథతువర్షం రకరకాల (_పలోభాలనూ (భ్రమ లను తప్పుడు సిద్ధాంతాలను ఈ రంగంలోనే తయారు చేస్తుంది. కనక ఈ రంగంలో పని చేసే మేధావులు చాలా మెలకువగా పుండి ఎప్పటికప్పుడు కార్మి కులకు (భమాపనోనం చేస్తూండాలంటాడు లెనిన్‌.

పౌందర్య సిద్దాంతం వ పౌందర్యం ఒక విలక్షణమైన జ్ఞాన సిద్దాంతం ఆంటారు మార్క్సిస్టులు. జగద్వా స్తవ అవగాహనకు తెలుగులో జ్ఞానం ఎరుక లాంటి మాటలు న్నాయి. ఇంగ్లీషులో గ్నాస్‌యాలజీ, ఎపిస్టమాలణీ, థియరీ ఆఫ్‌ నాలెడ్డి, ధియరీ ఆఫ్‌ కాగ్నిషన్‌ అన్నవి. వాడుకలో ఉన్నాయి. లెనిన్‌ ఈ మాటలన్నీ విడిచిపెట్టి “ధియరీ ఆఫ్‌ రిఫ్లెక్షన్‌” అన్న కొత్త మాటను ఎన్నుకున్నాడు. వస్తునిష్టమైన జగద్వా_ఫ్ట వికత మన చేతనతో రిస్లైక్టు కాగా కలిగే ఎరుకనే జ్ఞానం అంటున్నారు క్షనక్ష లెనిన్‌ ఎన్నుకున్నమాట మరింత ఆర్థవంతంగా స్పష్టంగా వుంది. దీన్ని నేను “యతిఫలి” సిద్ధాంతం అని అనువదించుకున్నాను. పద్నాలుగో శతాన్చి తాత్వికు డైన పుణ్యానందుడు నేటి జ్రైంట్‌ ఆటం, బిగ్‌బ్యాంగ్‌ థియరీ లాంటి విశ్వ సిద్దాంతాన్ని ఊహించాడు, జే ౦ట్‌ ఆటంని ఆయన మహాబిందు వన్నాడు. “ప్షరళివ రవికర నికరే (పతిఫలతి విమర్శ దర్పణే విశదే-్యప్రతిరుచి రుచికే కుద్యే చిత్తమయే నివిళతే మహావిందుః” అన్నాడు. ఇక్కడ రిఫ్లేక్షన్‌కి (వతిఫలం అనీ, ఆలా (ప్రతిఫలించగా వైఖరీ రూపంతో వెలువడిన దానికి (పతిరుచి అనీ ఆయన పేరు పెట్టాడు. వాటినే నేనీ వ్యానంలో వాడుకుంటు న్నాను.

అెనిన్‌ మతం (పకారంనత్యానికీ జ్ఞానానికీమూలం౦ కర్య, అంటే (ప్రాక్టీసు. డజను యూనివర్సిటిలకన్న ఎక్కువ త్వరగా ఎక్కువ బలీయంగా కర్మ సాధ

[1

నాలు విశ్ఞాన కాస్తాన్ని పెంపొందిస్తాయని ఎంగెల్చు అంటాడు. కర్మ ఒక్క- పే సత్యానికి వస్తునిష్టమైన విశ్వననీయమైన గీటురాయి అంటాడు లెనిన్‌. కర్మ అంహే స్వకర్మ, అనుభవం అంటే స్వానుభవం అన్న నమ్మకం చాలా మంది కవుల్లో కనిపిస్తుంది. లెనిన్‌ మతం పకారం అది తప్పు. లెనిన్‌ సిద్ధాంతం (ప్రకారం జ్లానానికి మూడు దళలన్నాయి. అవి ఇంద్రియ శ్ఞానం, తార్భాక జ్ఞానం, కార్మిక జ్ఞానం అనేవి. ఇంద్రియ జ్ఞానం మూలమే అయినా వాటిలో చివరిది పర మోత్తమ క్లానం ఇంటాడాయన. ఈ కర్మ కూడా మూడు విదాలు. ఒకట్‌ ఏ ఉత్సావకకర్మ, అంశే చర్విత పొడవునా (ప్రజానీకం సాగించే ఉత్పాదక, సామాజిక, రాజకీయ, విప్లవ కార్యకలాపాల నంచితం, రెండు : శాస్త్ర పరిశోధన. మూడు ; వైయక్తిక కర్మ. ఇందులో పూర్వ పూర్వం ఉ త్తమోత్తమం, చీన్ని బట్టి స్వానుభవం, స్వానుభూతి ఆధారంగా చేసిన కవితారచనకు మార్క్సిజం భెనినిశానికి ఎడం ఎంతో వేరే చెప్ప నవినరం లేదు.

ఆధారాధేయాలు.

ఇప్పుడు మార్క్సిస్టుల మనుకునేవారు ఆధారారేయాలు అంే బేసిస్‌ ఆండ్‌ సూపస్ట్రక్చర్‌ అన్న అభివర్గంతో సాహిక్యాన్ని అంచనా వేస్తూ వుంటారు. ఆధారం-ఉత్పత్సి సంబంధాలు ఈ రెండూ పర్యాయపదాలే అయినా పేకరూపం కలవికావు. ఉత్పత్తి సంబంధాలకు ఉత్పత్తి శక్తులతో పరస్పర సంబంధం వుంది. ఆధ్రారానికి ఆధేయాలతో అలాంటి పొత్తు వుంది- రాజకీ యాలు, తత్వం. సామాజిక శాస్త్రలు, నీతి, సౌందర్యంలాంటి ఆధేయాల ప్వరూపన్వభావాలను తెలుసుకొనడం కోసం 'సామాబిక్ర అస్పిత్వం సామాజిక వైశన్యం* మరో ద్వంద్వాభివర్గం ఎక్కువ తోడ్పడుకుంది. తత్వశాస్రంలాగే ఈ అభివర్గానికి కూడా మౌలిక (ప్రశ్న వరిస్తుంది. అస్తిత్వ చ్వైతన్యాలలో ఏఏ ఆగమం ((వయిమెర్ర) ఏది అనగిమం (సెకండరీ) అన్నప్పుడు మౌర్క్స్స్‌స్టులు సామాజిక అస్పిత్వానికే నిర్వంద్వంగా అ(గిమశ్వాన్ని అపా దిస్తారు. ఆధారాధేయ అభివర్గం మానవుల అర్థిక జీవిశావికీ వారి భావాలకు గల పరన్పర నంబంధాన్ని నిరూపిస్తుందే తప్ప అంతకు మించి చెప్పదు. మార్క్సు ఎంగెల్చుల కాలంలోనే ఈ అభివర్గం ఆధారంగా దుర్విమర్శలు చేసేవారు పుట్టారు.

ల్ల

**ఛొతికవొద చారిత్రక దృక్పధం (ప్రకారం వాస్తవ జీవిత ఉత్పాదన (పళ్యుత్చాదనలు చరి్య[త్రలో అంతిమ నిర్ణాయక అంకాలవుతాయి. నేనుకానీ మార్కు కౌనీ ఎప్పుడూ ఇంతకు మించి చెప్పలేదు, కాని కొందరు మా మాటల్ని మెలిపెట్టి ఆర్థిక పరిస్థితే సర్వ నిర్దాయకం అన్నట్లు వ్యాథ్యాని స్తే అంతకన్న అబద్ధం అసంబద్ధం మిఠొక టుండీదు. ఆర్థిక పరిస్థితి ఆధారం. కాని ఆభేయ రూపొలు కూడా చారితక సమర స్వరూపాన్ని నిర్ధరిస్తాయి. ఈ అన్నిటి మధ్యా సయోగం (ఇంటరాక్షన్‌ ) ఉంటుంది. అనంతమైన యాదృ చ్చికాల మధ్య కొసకు ఆక్రికవ్యవ స్టే నిర్ణాయక౦ అవుతుంది.”” జో సెఫ్‌ద్లాక్‌ కు ఎంగెల్సు రాసిన లేఖ,

ఈ విషయం మీదే ఎంగెల్బు మరీ కొంత వివరణ కూడా యిచ్చాడు*

“రాజకీయ, న్యోయ, తాత్విక, సాపొిత్య కిశ్రారూ పాలు ఆర్థికాభివృద్ధి మీద ఆధారపడి వుంటాయి. అవి పరస్పరంగానేకాక అన్నీ కలిసి కూడో ఆధా రంతో సయోగం' అపుతూ వుంటాయి. ఆర్థిక పరిస్థితి ఒక్కకే (కీయా శీల మైన మూలకారణమనీ తక్కినవన్నీ ఉదాశీనాలనీ భావించడానికి వీల్లేదు. ఆర్థిక అవసరాన్ని బట్టీ సయోగం ఉంటుంది. కొస్‌కు ఆక్థికాడారం తన వొల్ల భ్యాన్ని సాధించుకుంటుందిం” ఎంగెల్చు.

ఎంగెల్సు మాటలనుఐట్టే ఆధేయాలకు సో పేకస్వాతం త్యం వుంటుం దని వ్యక్తం అపుతుంది. ఆధారం మారిన వెంటనే ఆధేయాలన్నీ మారితీరు తాయి అనుకొనడం ఎంత అనంబద్ధమో ఈ మాటలు నిరూపిసాయి. మనిషీ

అభ నే చైతన్యంలో ఆలసత్వం అపనన్ముకాలూ గూడుకట్టుకుని ఉంటాయి. పాత కొత్త భావాలకు సుదీర్హ సంఘర్షణ సాగితే తప్ప పాత భావాలు ఒక పట్టాన మారవు. ఇలా ఎందుకు జరుగుతుందో తెలుసుకొనడానికి సామాజిక అసి త్వం సౌమాజిక చైతన్యం అన్న అభివర్గం తోడ్పడుతుంది. ్‌ సామోజీరఠర అసి త్వం-సామాజిక చె తన్యం అట ౬.

సమాజంలో మనుషులున్నారు. కనక మనుషుల సమాహారమే నమాజం అన్న దుర్వాదం ఒకటుంది. మనిషలో నీతిని (పతిష్టిస్తే సమాజం అంతా ఒకో నాటికి నీతి గలదపుతుందని వీరి వాదం. కనక మనిషి వ్యక్తిగత అభ్యున్నతే

18 సమాజ అభ్యున్నతి అని వీరి తర్కం. ఇప్పుడు మార్క్సిస్టుల మనుకొనే చాలా మంది కవులు, రచయితల్లో కూడా ఇదే ధోరణి కనిపిస్తుంది. మనుషుల సమాహారమే సమాజం అయితే వారు ఏవమనుషులు ? నేడున్న మనుషులు వందేళ్ల కిందట లేరు. మరో వందేళ్ళ తరవాత ఉండటోరు. (ప్రతి కణం కొందరు పుడుతున్నారు. కొందరు పోతున్నారు. అయినా అనుక్షణం సమాజం మారడం లేదు. దాని న్వభావం కూడా మారడం లేదు.

మార్కి్య్చాస్టు పరిభాషలో మనుషులు తమమనుగడకోసం పెట్టుకున్న సందింధాల సమాహారం సమాజం, మనిషి తనకు కౌవలసిన సకల వస్తుసము దాయాన్నీ (ప్రకృతి నుంచే (గ్రహిస్తాడు. కనక మనిషికీ (ప్రకృతికీ సందింధం వుంది. ఈ సంబంధ స్థాయిని బట్టి అతడి ఉత్పత్తి గరిమ నిరూపితం అవు తుంది. ఇదికాక అతడికి (పకృకితో పొందర్యాది ఇతర సంబంధాలు కూడా ఉన్నాయి.

“వెండిదింగారాలి (ద్రవ్యం విలువ తెలియక ముందే ఆదిమానవుడు వాటిని సౌందర్య దృష్టితో గనులు తవ్వితీశాడు. వెండిపుడమి తల్లి చీకటి పేగుల్లో చిక్కుకున్న కౌంతికిరణాలు ఈ లోహాలు, వర్ణపటిలి నంతటినీ (వతిఫలి_స్రే బంగారం వర్ణపటలిలో ఆఖరసున్న లోహిత వర్ణాన్ని (వతిఫలిస్తుంది.?

ఈ మాటలన్నదిమార్కు. శిశువులు, శై శవాపస్థలో వున్న నూనపులూ ఉరుప్పలోనే ఆందాన్నిచూస్తారు. వారి భాషలోకూడాఅం వానికీ ఎ(ర్రదనానికీ ఒకే మాటవుంచి. ఇతర భాషల సంగతి నాకు తెలీదుకాని తెలుగులో చెన్ను అం పే ఎరుప్ప,. అందం, సంస్కృతంలో హిరణ్యంఅం పే అందం, ఎరుపు? బంగారంకూడా. రష్యన్‌ భాషలో (కాస్నా అం'జపే ఎరుపు, అందం. రెండోది ఉత్పత్తి సంబంధం. తమ మనుగడకు కావలసిన ఆవసరాలను తీర్చుకొనడం కోసం మనుషులు పెట్టుకునే నందింధం ఇది. డినిలోకూడా స్నేహం, నీతి, కామేడరీలాంటి ఇతర ఉపనంబంధాలున్నాయి. మూడోది పునరుత్పత్తి సంబంధం, అంటే సంతానోత్పత్తి సంబంధం. ఇందులో (పేమ, వాత్సల్యంలాంటి ఉపసంబంధాలున్నాయి. ఈ అన్నిసంబంధాల సమాహారాన్ని సామాజిక అస్తిత్వం అంటారు. ఈ సంబంధాలు న్య క్రినిష్టంకావు. సమాజ చిష్టం, మన౦ పుట్టుకతోనే ఈ సంబంధబంధాలతో పుట్టాం. ఇందులో ఉత్పత్తి

కేశ సంబంధాన్నే ఆర్థిక నంబంధం అనీ ఆధారం అనీ అంటారు. ఎంగెల్సు చెప్పి నట్లుగా అది అంతిమ నిర్ణాయకమే కాని తత్సణ నిర్ణాయకం కాదు. ఈ సామా జిక వాన్నవికత మన చేతసలో (స్ర3ఫలించి వైఖరీ రూపంగా వెలువడే (పతి రుచులనే సామాజిక చైతన్య రూపాలంటారు. సొందర్యం అందులో ఒకటి. కళలు కవిత ఈ సౌందర్య సామాజిక వ్లైతన్య రూపానికి సంబంధించినవి. కళలూ కవితా ఒక విలక్షణమైన (పతిఫల సిద్దాంతం అంటాడు లెనిన్‌. మనిషి శాస్త్ర ద్వారాన (ప్రకృతిలోకి (ప్రవేశిస్తాడు. (పకృతి కళా ద్వారాన మనిషిలోకి (పవేశిస్తుంది. శాస్త్రం వస్తునిష్టమైన జగద్వాస్త వానికి వస్తు నిష్ణమైన (ప్రతిరుచి,. కళ వస్తునిష్టమైన జగద్వాస్తవానికి వ్యక్తీ నిష్టమైన (పతి రుచి. కనకనే శాస్త్ర వాస్తవాన్ని ఒకసారి చెబితేచాలు. ఎవరెన్ని సార్లు చెప్పినా అందులో మారద్చుండదు. కళ, కవిత అలా కాదు. అది ష్యెష్టినిష్ట వళి రుచి కనక ఒకే విషయాన్ని ఎవరెన్ని సార్లు చెప్పినా అందులో కొత్తదనం కొత్త అందం కనిపిస్తూ వుంటాయి. సామాజిక వైతన్య రూపాలు వాస్తవ జగత్తును పతిఫలించడమే కాదు. ఆ జగళ్తును మారుస్తాయి. పున్నెర్మిస్తాయి. మనిషికి పంసరాల మీద అనంతృప్పి కలిగినప్పుడు దాన్ని మార్చడానికి పోరాడుళాడు. సామాబిక అస్తిత్వం, సామాజిక వైైతన్యం పరస్సర పయోగంవల్ల సెంపొందుతూ వుంటాయి. (పస్తుత సమాజంలో బూర్జువా _పొలిసపేరియట్‌ అన్న రెండు (వవాన వర్గాలున్నాయి. కాని సమాజం అంతా ఈ రెండు వర్గాలుగానే విభక్తం ఆయిలేదు. మన దేశంలో వర్గపూర్వ సమాజానికి చెందిన వివిధ దశల అది వాసులున్నాగు. ఇంకా బానిస యజమౌానులూ కట్టు బానిసలూ తొతులూ లెంకలూ వున్నారు. ప్యూడల్‌ (_పభువులూ అర్థబానినలూ వున్నారు. సామాజిక అస్తిత్వంలో ఈ (సాచీన అవశేషాలన్నీ ఇంకా ఉన్నాయి. కనక చైతన్య రూపాల్లో కూడా. వాటి అవశేషాలన్నీ కనిపిస్తాయి. కనకనే ఆధారం మారినా ఆధేయరూపాలన్నీ ఆలనత్వంవల్ల ఇనెకేనేమి సాపేక స్వాతం (త్యం వల్లనై తేనేమి వెంటనే మారబోవని మార్క్సిస్తు మహోపాధ్యాయులన్నారు. ఈ కొరణం వల్లనే కొందరి భావాలుఇంకా పాత కౌలాన్ని పట్టుకుని వేలాడు తూ వుంటాయి. అలాంటివారు రైళ్ల, రోడ్లూ, విద్యుచ్చృషక్తి, స్కూళ్ళు కాలేజీల

18 వల్ల సమాజం సంకరమై (భ్రష్టమై పోతోందని కవితా కంఠమె త్తి వాపోతూ వుంటారు. కొందరు మేధావుల భానాలు సామాన్యుల ఆలోచనలకన్న ముందుకు పరుగెడుతూ ఉండడానికి కూడా ఇదే కారణం.

“పల్లెటూరి పీపిల్‌ లెక్చర్లకి అన్‌ఫిట్‌. మొన్న మనం వచ్చిన బండివానికి నాషనల్‌ కాం(గెస్‌ విషయమై రెండు గంటలు లెకృరు యిచ్చే సకకి ఆ గాడిదకొడుకు వాళ్ళ వూరు హెడ్‌ కానిస్టేవిల్ని కాం్యగెస్‌ వారు ఎప్పుడు బదిలీ చేస్తారని అడిగాడు. విలేజస్‌లో లెక్బర్లు యంత మాత్రం కార్యంలేచు.** అని ఎనఫై ఆరేళ్ళ కిందకే చెప్పగలిగిన మహానుభావులూ వున్నారు. “నేషనల్‌ కాంగగెసు అనగా దివాన్గిరీ చెలాయించడం?” అని నేటికీ అతరసత్యంగా వున్న ఆణిముశ్యాలనిచ్చాడు.

(పతిఫల విభేదాలు

జగద్వాస్తవికతను అవగాహన చేసుకొనడానికి ఇం(ద్రియ శ్ఞానం మూలం. కెమేరా కటకంలాగే మన కన్నుకూడా బింబాలను తలకిందులుగా (పళకిఫలిస్తుంది. అయితే ఆ బింబాన్ని కాళ్ళమీవ నిలబెట్టుకోగల జ్ఞానం మనకు జంతుదళలోనే అలవడింది. కాని తార్కిక, కార్మిక జ్లానాల లోపంవల్ల జగ ద్వాస్తవికతలోని అనేక అంశాలను ఇప్పటికీ చాలామంది తలకిందులుగానే అవగాహన చేసుకుంటూ వుంటారు. ఇలాంటిదాన్ని తలకిందులు (ప్రపంచ బైతన్యం అంటాడు మార్కు. ఈ తలకిందులు చైతన్య విజ్ఞాన నర్వన్వమే మళం. ఈతలకిందులు సామాజిక వై తన్యరూపమే భావవాదతత్వం. వ్యష్టివాద సౌందర్య సిద్ధాంతాలు, ఇలాంటి సౌందర్య సిద్దాంతాల్లో అత్యంకాధునికమైనది “ సెమాంటిక్‌ ఫిలాసఫీ ఆఫ్‌ ఆర్స్‌”, అర్థవాదం, సంకేతవాదం, నిర్యాణ వాదం లాంటి అనేక వాదాలకు ఇది మాతృక. తలకిందులు సామాజిక చైతన్య రూపమైన భావవాద తత్వాన్ని గురించి లెనిన్‌ చెప్పిన మాటలను మననం చేసుకొనడం మన యువ రచయితలకు ఆరోగ్యకరం.

“*ఇం(దియానుభూతి నిచ్చే ఈ భౌతిక (పపంచం భావం నుంచీ జగచ్చే తనం నుంచీ పట్టిందని చెప్పడానికి సిగ్గుపడనివారు, వస్తువులున్నాయి కన వాటిని గురించి భావాలు పృట్టడం లేదు. భావాలున్నాయి కనక వస్తృవులున్నా యని వాదించడానికి సిగ్గుపడనివారు, శబ్దం నుంచే వస్తువులు పడుతున్నాయని

18

చెప్పడానికి కూడా సిగ్గు వడకూడదు. అలాగే వస్తువులున్నాయికనక మాటలు పుట్టడం లేదు, మాబలున్నాయి కనక వస్తువులున్నా యనడానికి. సైతం సిగ్గు పడకూడదు.”

భావవాదం ఏ జాతిదైనా అది పైకి ఎంత హేతుబద్ధంగా కనిపించినా కొసకది వ్యష్టి వాదానికీ, హెడోనిజం అంళే ఆనందవాదానికీ దారి తీస్తుం దని మార్క్సిస్టు మహోపాధ్యాయులు చెప్పారు. తలకిందులు వై తన్యంలాగే అతివాదుల మనుకునే వారిలోవ్యక వచై్లైతన్యం కూడ కనిపిస్తూ వుంటుంది. ఇటీవల ఒక సాహిత్య విమర్శకుడు రచనకు విలువెలా కట్టాలో మార్క్సిస్టు పరిభాషలో చెప్పడానికి యత్నించారు. ఒక రచయిత ఆ రచనకు వెచ్చించే కాలాన్నిబట్టి ఆ కాలానికి కావలసిన అవసరాల విలువే ఆ రచనకు విలువఅని కొసకాయన తేల్చారు. వస్తూత్చ త్తికి వినియోగించేది (ప్రదానంగా కాయిక శమ. అందులో కాయికంపాలు ఎక్కువున్న హీనస్టాయినుంచి చేతన స్దాయి ఎక్కువున్న అళ్యున్నతస్థాయి నిపుణ(శమ వరకూవున్నాయి. రచన అన్నది ఉధ్రా తమైన చేతన్యశమ. కాయిక (శమహా(త్రాలు ఈ చేతన (శమకు యదాతధంగా వర్తించవు అని మార్క్స్చే స్వయంగా చ్చెపాకు,

ఒక రచయిత భావాలను ఉత్పాదన చేసినంత మాత్రాన అతడు ఉత్పాదన కార్ముకుడు కాజాలడు, ఆ రచనవళ్లి _పచురణకర్తను (శ్రీమంతుణ్ణీ చేసినాడు మ్యాతమే అతడు ఉత్పాదక కార్మికుడవుతాడు, ఒకేంకమైన రచన ఉత్పాదనమూ కావచ్చు, ఉదాహరణకు మిల్టన్‌ తన “షార్రడై జ్‌ లాస్ట్‌" కావ్యాన్ని అయిదు పౌన్లకు రాశాడు. ఆయినా అతడు అనుత్పాదక కొర్మికుడే. అలాకాక తన (చురణక ర్త కోనం ఫ్యాక్టరీ వస్తూత్స్తి పద్ధతిలో పుస్తకాలు రాసేవారు ఉత్పాదక కార్మికులవుతారు. సట్టుప్పురుగు పట్టును ఏకారణంవల ఉత్పత్తి

00 లో

చేసిందో మిల్దిన్‌ కూడా పారడై జ్‌ లాస్ట్‌ మహాకావ్యాన్ని ఆ కారణంవల్లనే ఉత్స త్తిచేశాడు. ఆడత్పాదన అతని స్వభావంలోనే వుంది.

మార్క్సు ధియతీ ఆఫ్‌ సర్‌ప్లస్‌ వాల్యూ.

దీన్నిబట్టి మన రచయితల్లో ఎందరు ఉత్పాదన కార్మికులో ఎందరు పట్టుపురుగుల్లా సహ జధర్యాన్ని పొటిస్తూన్నారో మీరే తెలుసుకోవచ్చు. అనబు

శీ కవిత్వమే ఒక సామాజిక వ్వైతన్యరూపం అయినప్పుడు తన కవిత ద్వారా సామాజిక చైతన్యాన్ని సృష్టిస్తాం అని చాలామంది యువకవులు చేస్తూన్న హుంకారాలు కూడా ఇలాంటి వక్రచై తన్య ఫలితమే అని చెప్పవచ్చు. లక్ష్య లక్షణాలు

కవిత జగద్వా స్తవానికి సుందర(పతిరుచి కనక దానికి సొందర్యం జీవ గ్నర. అలగిమం. నేయం కూడా, సౌందర్య లక్షణ౦ ఆనందం, అది పరితృొ (ోతృహృదయాల్లోకి నేరుగాదూరి ఇతర లక్షణాల అవగాహనకు ఉన్ముఖు లను చేస్తుంది కవిత (ప్రకిఫలించేది జగద్వాస్పవికత, కనక వాస్తవికత కవితకు ద్యితీయాంగం. వాస్టవికత లక్షణం జ్రానం. ఈ అంశం ద్వారానే పరితలు (శోతలు (ప్రాపంచిక జ్ఞానాన్ని అలవరచుకుంటారు. వస్తునిష్టమైన జగద్వాస్టవి కతకు వ్య క్రినిష్టమైన వై ఖరీరూపమే కవిత కనక కవికున్న చూపు వెనక చూపు అండీ అన్వీక్షకి అంయే ఐడియాలజీ ఆ కవితలో వుండి తీరుతుంది. అన్వీళకి అక్షణం వివేకం. దీనివల్ల (శోతలు పరితలు నిర్జిష్ట సౌందర్య, నై తిక, రాజకీయ నిర్ధారణలకు రాగలుగుతారు. ఇందులో సౌందర్యానికి వర్గన్వభావం ఉండదు. వాస్తవికతను చి్యతించగలళ క్తి ఇంద్రియ, తార్కిక, కార్మిక జ్ఞానస్థాయిని అనుసరించి వుంటుంది. పోతే కవి అన్వీక్షకి ఆ కవితలోని అభ్యుదయ అనభ్యుదయ శీలాన్ని నిరియిస్తు౦ది.

కవితలో ఈ మూడు అంగాలూ ఆడికాలలనుంచీ వున్నాయి. కొని అవి వున్నాయన్న ఎరుకమ్మాతం అంచెలంచెలుగా కలిగింది. మనదేశంలో ఆదిమ సమాజంనుంచి గత సమాజం వరకు కవితలోని సొందర్యాంశ ఒక్కటే స్ఫుటంగా తెలుసు. పారిశ్రామిక నాగరికత పుట్టుకకు కొంచెంముందు వాస్త వికళాంశ అవగతం అయింది. అక్టోబరు మహావిప్లవంతో అన్వీక్షకి ఉనికి అర్థం అయింది. తన పరిసరాల్లో _పఠివస్తుపుకూ తనలాగే రాగద్వేషాలుంటా యని ఆదిమానవుడు భావించాడు, దాన్నుంచి పురుషభావారోపణ- అంటే ఏం(త్రో మార్భిజం పుట్టింది. కవిత్వం ఉదా త్తథాష అంటాడు మార్క్సిస్టు విమర్శ కుడు జార్జి థాంప్సన్‌. కనక ఆదిమానవుడు భాషలోనూ పురుష భావారోపణ తోనూ కనిపెట్టిన రూపాలన్నీ మనకు శబ్దార్థాలం కారాలుగానే నేటికీ వస్తు

18 న్నాయి. స్వ్వజన సామాన్యమైన మానసికావస్థలు రసాలుగా అవతరించాయి, మనదేశంలో పుట్టిన అయిదువందల చిల్లర అలంకార శాస్త్రాలన్నీ రసాలం కారరీతి వ(కో క్తి ద్వనులనే పంచసిద్ధాంతాల కే పరిమితమయ్యాయి. ఆదిలో రసాలు మూదేమూడు. అవి శృంగార హాస్య కరుణలు. తరవాత అవి పాతిక వరకూ "పెరిగాయి, ఆదికవులందుకున్న సౌందర్యస్థాయికి మనం ఈనాడు కూడా చేరుకో శేళ్ర పోతున్నాం. పాతదంతా పరమచెత్త అందులో నేర్చుకోతగిం దేమీలేదన్న వింత అభిప్రాయం కొందరు యునకుల్లో కనిపిస్తోంది. మార్క్స్సిస్టుల మను కొనే యువకుల్లో కూడా అలాంటి భావాలుండడం దయనీయం. (గికుకళలూ పుహాకావ్యాలూ. నేటికీ మనకు సౌందార్యానందాన్ని కల్లిస్తున్నాయంటాడు మార్కు. ఆ ఉన్నతస్థాయిని నేడు మనం అందుకోలేక పోతున్నామనికూడా అంటాడు, ఆ కళలు మానవజాతి శ్లై శవావస్థలో పుట్టాయి మన సమాజానికి ఇప్పుడు ఈడొచ్చింది, నాటితై శవం మరి తిరిగిరాదు. బోసినవ్వుల పసిపావ అను చూసి ఆనందించలేనివాడు మనిషే కాదంటాడు మార్కు. (గీకుల దావిసవ్యవస్థనాటి ఉత్పతి సాధనాలతో పోల్చిచూస్తే నేటి ఉత్ప త్తిసాధనాలు కాన్ని వేల రేట్లు "పెరిగాయి. కాని ఆనాటి శిల్పాలు కావ్యాలతో పోల్చిచూస్తే నేటి మన కళలూ కవితా జాలా హీనస్టాయిలో వున్నాయి. ఇందుకు కారణం కూడా మార్క్స్చే విపరిస్తాడు. పరిపాణ్య సమాజం కళలకు కవితకు గర్భశతు. వంటాడు, కళలకు కవితకు కేంద్రకం అయిన మానవతను పరిపాణ్య దభ పులు ఏవగించుకుంటారు. కనక వాష్లు ఉదాత్తకళలను కవితను పుట్టనీయ రంటాడు. పాత అంతా రోత అని భావించే మన యువకవులు కొందరు, అందులో మార్కి్సిస్టుల మనుకొనేవారు కూడా సౌందర్యాన్ని బూడ్డువా రుగ్మతగా భావిను న్నారు. కనక ఎంత హేయంగా ఎంలఠవికారంగా, ఎంత అసుందరం గారాసే అంతగొప్ప అన్న (భమ వీరిలో కనిపిస్తుంది. గా ళ6 (పొలిట్‌ కర్ట్‌” మార్క్సిస్టు అవగాహనలో ఇది కొత్తకూడా కాదు. “ఇంకా కమ్యూ నిస్టుళ్లో మూర్జులున్నారు” అని లెవిన్‌ ఒక సందర్భంలో అన్నాడు. అది కల

10

కాలం నిజంగా ని"చే మాటి అని చాలామంది రుజువు చేస్తున్నారు, గతించిన కాలంలో పృట్టిందం౦తా బూర్జువా భూస్వామ్య సంస్కృతి కనక దాన్ని సమూ అంగా నాళనం చేయాలని లెనిన్‌ కాలంలోనే కొందరు పెద్దలు వావెంచారు. సరి కొత్తగా (పొలిపేరియట్‌ సంస్కృతిని సృషించాలని నిగ్టయించుకున్నారు. అలాంటి అవివేకుల్ని గురించి లెనిన్‌ యువకులకు చేసిన హెచ్చరిక నేటి మన యువకులు మననం చేసుకొనడం మంచిది. కనక లెనిన్‌ ఆనాడన్న మాటల్ని ఇక్కడ ఉదహరించడం సముచిలం అనుకుంటున్నాను.

“మనం (ప్రొలిపేరియట్‌ సంస్కృతిని గురించి మాట్లాడుతూ వుంటాం. మానవజాతి మొత్తం పరిణామంలో సంస్కృతి ఎలాపరిణమిస్తూ వచ్చిందో సమ్యగంగా తెలుసుకొంటే తప్ప మనం (పొలిసేరియట్‌ సంస్క్యృతిని నృష్టించలేము. ఆది గాలిలోంచి నేలకు ఊడిపదేది కాదు. (పొలికేరియట్‌ సంస్కృతిలో నిపుణులం అనుకొనేవారు నృష్టించ గలిగేదీ కాదు, అలా నృష్టించ గలనని ఎవడేనా అనుకుంపే అంతకన్న అవివేకి పురొకడుండడు. పరిపాణ్య భూస్వామ్బ నిరంకుశాధికార సమాజాల కాడికింద మానవ జాతి సంచయించిన విజ్ఞానాన్ని తార్కికంగా అభివృద్ధి పరిచినప్పుదే అది (పొలి -సేరియట్‌ సంస్కృతి అవుతుంది. కమ్యూనిన్లు నిర్ధాంణలను విడిచిపెట్టి కేవలం కమ్య్యూనిస్టు నినాదాలను నేర్చుకున్నంత మాత్రాన సంపోదు. ఆ విధంగా మనం కమ్యూనిజాన్ని నిర్మించ జాలం, చూనవ శాతి సృజించిన సకల నంప దల విజ్ఞానంతో మీ మనస్సును సుసంపన్నం చేసుకున్ననాడే మీరు కమ్యూ నిస్ణులు కాగలుగుతారు.”* (యువజన కర్తవ్యాల మీద లెనిన్‌)

నేటి యవరచయితల్లో కొందరు కార్మిక వర్గం కోసమే కలం అంకితం జేశామని చెప్పి రచనలు సాగిస్తున్నారు. సంతోషం, కలం పన్త్టేముందు మానపి జాతి సంచయించిన సంస్కృతి ఎలా పరిణపష్తించిందో ఎంతవరకు దాన్నితాము ఆక్షళించుకోగలిగారో ఆత్మావలోకనం చేసుకొనడం మంచిది- లేనినాడు వాం కవిత అవివేకుల అవ్య క్త నినాదాలుగా మా(తమే మిగిలిపోతుంది. బండ రాయి నెత్తి కెత్తుకుని ఎండలో నిలబడ్డవాని కాయిక (శమకు ఫలిత మెంతో వీర చేతన [(శమకు కూడా అంతే ఫలితం పుంటుంది.

లి పాక&కకత

ద్వంద్వ 'భౌతిక వారం అం'ే డయలెక్షికల్‌ మెటీరిలిజం అదె వరం మోనిజం. ఆ తత్వంలో ద్వంద్వాభివర్గాలు, (ధువాభివర్గాలు చాలావున్నాయి. అందులో కొన్నింటికి తత్వళా స్త్ర మౌలిక ,పశ్న అన్వయిస్తుండి. మరికొన్ని ఏకాభివర్గాలు అలాంటివాటిలో పాకీకత ఒకటి. ఇప్పుడు చాలామంది ఆతివాద యువకులు మార్క్సిజం పేర నిఐద్దత నిమగ్నత అన్న రెండు మాటలతో ద్వైశాన్ని సృష్టించారు. లెనిన్‌ పా&ీకత అం'పే పార్టిజాన్‌షిస్‌ అన్న మాటనే వాడే వాడు, రెంగు శ్య్యతువర్గాలు సంఘర్షణ పడుతున్నసమాజంలో నిష్పాషీకత అనేది ఆసంభవం అంటాడు లెనిన్‌. ఎవలై నా అలా అన్నారం జే వారు దొడ్డి చారిన బూర్డువాజ్‌కి పల్లకీ బోయీలుగా పని చేస్తున్నారని గుర్తుంచుకో మంటాడు ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో ఇప్పుడు కొందరు నిష్పాఓీకతను (వబోధిస్తున్నారు. ఇలాంటి వారు పరిపాణ్యసమాజాధి నాధులకు తెలిసోతెలీకో ఉప్పాడ పోయీల్లా గొప్పగా పసిచేస్తున్నారని చెప్పవలసివుంది. ఇలాంట్‌ వారు రష్యాలో ఒకప్పుడుండేవారు. వారి “సంచతం[తభాషనీ సాహిత్య దాస్యాన్నీ చానిన _పసంగాల్నీ సిద్ధాంత తొత్తురికాన్ని కార్మిక వర్గం వొదిలించుకుంది"” అంటాడు, సాహిత్యం అనేది కార్మికవర (పయోజనానికి సాధనంగా వుండా లంటాడు లెనిన్‌ .**పాక్షికళ లేని రచయితలకు ధిక్కారం ,సాహిత్య పూర్ణపురుమ లకు ధిక్కారం” అని ఆయన తన ఆగ్రహాన్ని న్య క్తీకరిస్తాడు.

మార్క్స్భిస్టుల మనుకునే వారిలోనే ఇప్పటికీ పంచతం(త్రంకన్నా పరమ నిగూఢ అయోమయ భాష రాసేవారున్నారు. సాహిత్య వబానిసలూ చసంగాల లెంకలూ సీద్ధాంతాల తొళ్తులూ ఉన్నారు. పాక్షికతలేని రచయితలూ వున్నారు, సాహిత్య పూర్ణపురుములూ మహాపురుషులు కూడా ఉన్నారు.

ఇప్పుడు చాలామంది యువకుల్లో మార్క్సిజంమీద అభిమానం సెరి గింది. అది చాలా నంతోషం, అయితే అభిమానానికి అనువుగా మార్కి జాన్ని ఆధ్యయనం చేయాలనస్నై ఆస క్తి వారిలో కనిపించడంలేదు. అది విచార కరం.లెనినొ చెప్పినట్లు కొందరు. మార్కి్పిణాన్నినినాదాల స్థాయి కిీదింపి అదే

బి1 మార్క్సిజం అనుకుంటున్నారు. మార్క్ప్పిజం ఆంకే వర్గసమరం అని ఒక రంహటే మార్క్సిజం అంపే తుపాకిపోరు అని ఇంకెక రంటున్నారు. మార్క్సిజం అంకే వర్గశ్యతువు ఖతం కార్య(క్రమం అని ఇంకొక రంటు న్నారు. ఈ నిర్వచనాలు వింటూవుం'ే ఆర్పుగురు గుడ్డివాళ్లు ఏనుగు కథ శ్రాపకిం వస్తుంది. వేసంగి వస్తే బడిపిల్లల తలిదం(డ్రులందరూ మార్క్స్సెస్టులే అవుతారు అని ఒకరు వ్యాఖ్యానించారు. వారు తమ పిల్లలకు మార్కో్చోమార్క్లో అని గోలపెడుతూ వుంటారు కనక వారంతా మార్క్స్సిస్టులేనని ఆయన చమత్కారం,

లెనిన్‌ మార్క్సిస్టు (పస్టానత్రయం వాటి ఆధారాలు ఆని రష్యన్‌ విజ్ఞాన

నర్వసార్రస్‌కీ ఒక వ్యాసం (వాడు. ఆ వ్యాసం (ప్రకారం మార్కు తత్త శాస్త్రాన్ని జర్మన్‌ తాక్వికులనుంచీ ఆర్జశాస్తాాన్ని (బ్రిటిష్‌ అర్జశా_స్త్ర వేత్తల నుంచీ విప్లవ శాస్త్రాన్ని (ఫెంచివారి సుంచీ స్వీకరించాడు, అంతవరకూ శ్‌ర్షా సనంలోవున్న ఆ శాన్త్రాలను మార్కు తిప్పి కాళ్ళమీద నిలబెట్టాడు. ఆయన చేసిన పని ఆంతే నంటాడు లెనిన్‌, పోతే మార్క్సు న్వయంగా కనిపెట్టిన మహాశాస్త్రం ఒకటుంది. అది చారిత్రక భౌతికవాదం. మానవజాతి చరి్యత నంతనీ పరిశీలించి సమాజాభివృద్ధిని సాధించిన శక్తులేవో సాధనాలేవో ఆయన నిర్ధరించాడు ఆ చారిత్రక భౌతికవాదం ఆధారంగానే ఆయన తత్వళా స్త్ర అర్హ శాస్త్ర విష్తవశాస్తాొలను వాటి కాళ్ళమీద నిలబెట్టగలిగాడు. ఆ చారిత్రక భౌతిక వాదం ఆధాఎంగానే ఆయన తన సమకాఠీనమైన పుపాణ్య నమాజాన్ని పరిశీ లించి కేపిటల్‌, ధియరీఅఫ్‌ సరొప్లస్‌ వాల్యూ (గంధాలను రచించాడు. ఆ చారి శకి భౌతిక వావ దృక్పధంతోనే ఎంగెల్సు వళ్శపూవ్వ సమౌజాన్ని పరిశోధించి ““కుటుంబం ఆసి రాజ్యాల పుట్టుపూర్వో త్తరాలు” అన్న (గ్రంథం రాకాడు, లెనిన్‌ రష్యాలో పరిపాణ్య విధానము, రాజ్యం, విప్లవం అన్న పుస్తకాలు రాశాడు. ఈ చార్మితక భౌతికవాదం ఆధారంగా మనదేశంలో ఏ ఒక్క సామా జిక దళనూ ఇంతపరకూ ఎవరూ సమ్యగంగా పరిశీలించలేదు. సామాజిక అ స్తిత్వం నంగతటువుంచి సామాజిక చ్చైతన్యరూపాల్లో ఏ ఒక్క దానిమీద కూడా గట్టి పరిశోధన జరగలేదు. అయితే ఇలాంటి యత్నాలు చేసినవారు లేక పోలేదు. అలాంటి వారిలో కొద్దిమందిని లవోయిన, కప ఈ] చెప్పిన సాహిత్య మార్గ పురుషుణుగా శ్రి న...

(శీ స...

స్ట శ కో... తస

ని రూపం విషయం రూపం విషయం అనేది చాలాముఖ్యమైన అభివర్గం. ఇది సమాజానికీ సమాజవై తన్య రూపాలకీ సమానంగానే వర్తిస్తుంది. ఇదికూడా ద్వంద్వాభి వర్గం కనక తత్వశాన్రమౌలిక (ప్రశ్న దీనికికూడా వర్తిస్తుంది. ఇందులో రూవం (వధానం అనేవారు రూపవాదులు. తొత్వికంగా భావవాదులు. విషయం నేయం అనేవారు మార్క్సిస్టులు. వీటి మధ్య పరస్పర సయోగం ఉంటుంది. (పకృతి విషయం అయినప్పుడు ఉత్పత్తి శక్తులు రూపం అవుతాయి. ఉత్పత్తి శక్తులు విషయం అయినప్పుడు ఉత్పత్తి పునరుతృ్తి సంబంధాలు రూపం అవుకాయి. ఈ సంబంధాలు అంటే సామాజిక అస్తిత్వం విషయం అయినప్పుడు సామాజిక వ్లైతన్యంలో ,పతిఫలించే వివిధవిషయాలు రూవం అవుశాయి. కనకనే వాటికి సామాజిక చైతన్య రూపాలనిపేరు. అందులో సాహిత్యరూపాన్ని తీసుకుంకే సుందరభాష రసాలంకారతీతి ధ్వన్యాదులూ రూపం అవుతాయి. కవి భావాలు, ఇతివృత్తం విభిన్న జగద్వాస్పపికత ఇవి విషయం అవుతాయి. మార్క్సిస్టులు రూపవిషయ సమన్వ యాన్ని సాధించాలి. రూపవిషయాల్లో విషయం ఏదైనా రూపం మాతర జాతీయం అయివుండాలంటాడు లెనిన్‌, రూపం జాతీయం విషయం విత వాత్మకం అనేది ఆయన మార్క్స్బ్‌స్టు రచయితలకు ఆదేశించాడు. న మారక్కృస్ణుల మనుకునే మన యువకవులు లెనిన్‌ ఆదేశాలకు శీరాననం వేయించి ంచనలు చేస్తున్నారు. వారు తీసుకునే రూపం వై దేశికం. విషయం మరీ ఆదిమం. ఇది నేటి కవితలో ఎక్కువ కనిపిసోంది. చాలామంది వాడే! అలంకారాలు, వై దేశికాలు, భాషా, వాక్య నిర్మాణమూ వై దేశికం. భారతీయులు స్తీ ఆ_ర్హవాన్ని పుష్పం అంటారు. "సెమిటిక్‌ జాతులవారు పురుష వీర్యాన్ని పుష్పం ఆంటారు. బైబిలు పాతనిబంధనలో ఈ పుష్పోపమ ఉంది కనక బైబిలును నిత్యపారాయణ చేసే పాళ్చాత్య కవులు ఆ ఉపమను వాడుకొనడంలో తప్పులేదు, ఏదో ఓ ఇంగ్లీషు కవితసు గరికపరకల్లా కతికి ఇద్దరు కవులు ఈ ఉపమానాన్నే వమనం చేసుకున్నారు. ఒకరు తనలాగులో పూవులాలక పోను కున్నానం కే మరొకరు ప్యాంటులో పూజాద్యవ్యాలు ఒలక పోసుకున్నానన్నారు. 'అంతే తేడా

వతి

విషయాచ్ని విడిచిపెట్టి రూవంమీద కుమ్ములాడ్డం నేటి కవితలో సర్వ సాధారణం. పర్గపూర్వంనుంచి వర్గరహితంవరకూ సమాజం పరిణమించింది. మధ్యలో మూడు శ్యతువర్ల్గ సమాజాలు పుట్టాయి,దాస రాజన్య పరిపాణ్య నమా జాలు మూడింటిలోనూ రూపం మారిందే కాని విషయం మారలేదు. జనంలో ఆసంతృ ప్తి మిన్నుముట్టి నప్పుడల్లా పాలకవర్గం రూపంమార్చి ఇదుగో కొత్త తనం వన్చింవని చూపుతూవుంటారు. నిజమే (పతి కొత్త రూపమూ ఉత్పత్తి శక్తుల "పెరుగువలకు ఆధికారికంగా దోహదం చేస్తూ వచ్చాయి. కొని ఆసస్త్‌ సఎబంధాలూ వాల్లభ్య సంబంధాలూ మారలేదు. పాలకులు సాహిత్యం కళల్లో కూడా కొ త్త రూపాలని సృష్టించి*ఇదే విప్లపం?? అంటూ వుంటారు. జ్ఞానలప దుర్విదగ్దులు అదే విష్ణ్పపం అని _భమసి పోతూవుంటారు. ఆ (భమతోనే మన కవితా రూపాలమీద పెద్ద చర్యలు, సిద్ధాంత రాద్దాంతాలూ జరుగుతున్నాయి. ఈ నిషయంలో కొందరు పీరాధిపతులు శ్రీముఖాలు జారీ చేస్తున్నారు. కొందరు సాహిత్య పూర్ణపురుషులు సూ(త్ర రచన చేస్తున్నారు. మరికొందరు మహాను భావులు ఆ సూత్రాలకు మసహాభాష్యరచన చేస్తన్నారు.

పద్యం ప్యూడలిజానికీ గద్యం కేపటలిజానికీ వచనకవిత సోషలిజానికీ సంకేకాలని ఈ మధ్య సాహిత్య బాదరాయణ సూతం అవతరించింది. విషయంతో నిమి త్తం వేకుండా వచనకవితతో ఏ౨ రాసినా అది అభ్యుదయ కవితకన్న ఆరాకులు మిన్న అని దానికి మరో జగడ్గురువు థాష్యం చెప్పారు. ఉదా త్తభాషే కనిత కనక ఆదిలోప్పుట్టింది వచనశవిత అని జార్జిథాంప్పన్‌ అంటాడు. ఆగ్గికవిత సం గీతసాపిత్య సమ్మిశమం. వచనం అయినా దానికో ఊగూతూగూ వుండేది ఇప్పటికీ మన దేశంలో యజుర్వేదం, (బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకొలు కొన్ని ఉపనిషత్తులు వచనకవితలు. ఉదాత్త అనుదాత్త స్వరితాలు లేనిదే వాటికి ఊగూతూగూ రాదు. ఆ తరవాత అక్షరకవిత పుట్టింది. వచన కవితలా కాక దీనికి పాదనియమం పాదానికి అక్షరనియమం వుంది, రుగ్వేద అధర్వణ వేదాలు ఇలాంటి ఛందః కవితలు, అక్షరాలే తప్ప గురులఘువులతో నిమి జ్లం లేనందువల్ల మా(త్రల కిట్టింపు బద్దింపుకోసం ఉదాత్త అనుదాత్త న్వరిత ప్లతాలను ఆశ్రయించవళసి వచ్చింది ఆ తర్వాత మ్యా(శ్రా కవితా గణ కవితలు పుట్తాయి.

ల మధ్యయుగాల్లో వీరశ్రైవపీర వైష్ణవ ఉద్యమాలతోపాటు మళ్ళీ వచన కవిత పుట్టింది. తెలుగులో ఈ కవిత మనదాకా మిగలక్రపోయినా కన్నడ తమి కాల్లో ఇప్పటికీ వున్నాయి. ఈ వచన కవితకు కూడా వేదస్వరాల్లాగే ఊగూ తూగూ నియమాలు ఉన్నాయి. కనక వచన కవిత మన కాతిచరిత తెలియని వారికి కొ త్తరూపంగా కనిపించవచ్చు కాని తెలిసిన వారికి ఆ రూవంలో కొత్త దనం కనిపించదు. నేటి వచనకవితలోపున్న కొత్తదనం అల్లా ఒకే దాన్ని సుస్వరంగా చదవలేక పోవడం. పద్యం గేయం వచనకవితల్లో దీర్చ కావ్యాలూ వున్నాయి. అఘుకావ్యాలూ వున్నాయి. ముక్తకాలూ చాటువులూ సున్నాయి. పద్యకావ్యాలు రాసినవారు ఛ్రాటువులకు ముక్తకాలకు అభ్యంతర పెట్టలేదు గేయకావ్యాలు రాస్తినవారు చిన్నగేయాలకూ ఆత్యా(శయభఖండగేయా లకూ ఆడ్డుపడలేదు. కాని వచనకవితలో కావ్యాలు. కథలు, నాటికాలు రచించిన ఆధునికులు మూతం ము క్తల్లాంటి మినీ కవితకు అడ్యపడుకున్నారు. సాహిత్యం (భ్రష్టం అయిపోతోందని వాపో తున్నారు. అదేచి(త్రం. ఇందుకు కారణం లేకపోలేదు. రూపంలోనే విష్షవం వుందని వచనకవితా పీఠాదిపతులు భావించారు. దాన్ని కుదించి పొట్టి చేయడం విప్లవ విదోహం అనుకుంటున్నారు. పూర్వం వీదిబడిలో గుంట ఓనమాలు మాత్రమే నేర్చుకున్న ఓ (ప్రబుద్ధునికి ఉత్తరం చదవమని చేతికి స్టే లటోమని ఏడ్చాడు. కారణం చిన్నప్పుడు పంతులు మూరెడు పొడుగున శ్రీకారం రాయించాడు, అది ఈ ఉత్తరంలో గోరంత అయిపోయిందే అని అతడు దుఃథించాడు. మినీ కవితమీద వచనకవితా డైర్హికులు చూపే అ_కోళం కూడా ఆ కథలోని (ప్రబుద్దునిలాగే వుంఏ. నమాజంలో అయినా సామాజిక చైతన్య రూపాల్లో ఆయినాసరే వషయవి_స్తరణకు అవకాశం వున్నంతవరకూ ఆ రూపం మారదు అని మార్కు న్పష్టంగా చెప్పాడు. దీన్నిబట్టి నేటి కవితలో కనిపించేది విషయదారి(వ్య మేతప్ప రూపదారి(ద్యంకౌదని తెలుస్తుంది, అమెరికాలాంటి సా్యమాజ్యవాద సమాజరూపంలో కూడా ఉత్పత్తి శళక్తులనే విషయ విస్తరణకు అవకొళం పూర్తిగా న+౭చిపోలేదని విదితం అవుతుంది. లేనినాడు ఆ రూపం ఎప్పుడో మారిఉం డేది. అలా మారనందుకు అమెరికా కొక్మిక వర్గాన్ని తప్పు పట్టవలసిన పనిలేదు.

లః వ్‌ప్లవ శ్క్ర్రలు

మనిషి ఏ సమాజంలోనూ కూడా తన ఉత్పాదనకంతటికీ కానే భోక్తగా లేడు. వర్గ్షపూర్వ సమాజంలో సహకార సంబంధాలుండేవి. అదనపు శమను ఎవరూ స్వార్దానికి దోచుకునేవారు కారు. కాని నాడుకూడా ఒశరకమైన వని విభజన వుండేది. కవులు, శికువులు, వృద్ధులు, గర్భిణీస్త్రీలు, ఉత్పాదనలో భాగస్వాములు కాకపోయినా భుక్తిలో భాగస్వాములుగా వుండేవారు. యూస స్తంభం మీద వున్న శునస్సేపుడు వృద్ధుల్ని చూసీ “నమఆశనేభ్యఃక" అంటే ధోజనం దగ్గర మా(తమే లెక్కకువచ్చే పెద్దల్లారా అని వ్యంగ్యంగా వత్తి పొడిచాడు. ఆదిమ సమాజం అభివృద్ది చెందినకొలదీ ఉత్పాదకుల నంఖ్యతో పాటు అనుత్పాదక ధోక్తల సంఖ్య కూడా పెరిగింది. పని విభజన ఎక్కువ అయిన కొలదీ ఉత్పాదన ఎక్కువ కావలసిన అవసరం ఏర్పడింది. తరవాత సమాజం అధికోత్చాదనవల్లి వర్గసమాజంగా మారింది. నహకార నంబంధాల స్థానంలో వాల్లభ్య సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ సంబంధాలతో మూడు సమా జాలు మారాయి. ఇప్పుడున్న పరిపాణ్య సమాజంలో కొత్తగా అవతరించిన వర్గాలను మాక్కు (పొలిపేంయట్‌ బూర్జువాలని పేర్కొన్నాడు. వస్తూత్సాదన కోనం [శమళ క్తిని అమ్ముకొనడం తప్పు నురోబతుకు తెరువులేనివాడు (పొలి 'సేలియట్‌. ఈ (శమళ క్తి నుంచి జరిగే ఉత్పాదనను పణంగా మార్చుకుని అదనపు శమళ క్రి నుంచి ఆధికలాభాన్ని అరిం చేవాడు బూర్జువా. వణం నుంచి కిరిగి పణం చేనుకొనడమే అతడి పరమాళయం కనక అతడిది వరిపణవృట్తి. వేలాది కార్మికులు ఒకేచోట కూడే అవకాళం ఇదివరకటి సమౌజాల్లోలేదు. ఈజిపులోని బానిససమాజంలో పిరమిడ్లు నిర్మించడం కోనం వేలాదిదాసులు ఒకసారి అలాగుమికూడ్డానికి అవకాళం వచ్చింది. (క్రీస్తుపూర్వం 1165 లో పిరమిడ్‌ నిర్మాణ బానిసలు పద్దెనిమిది రోజులపాటు నమ్మై చేశారు. కొనకు సమ్మెకాలం కూలితోనహా తమ కోర్కెలు సాధించుకున్నారు. ఈ పరిపాణ్య నమాజంలోతప్ప తిరిగి అలాంటి అవకాశం చరి(త్రలో ఎక్కడా ఎప్పుడూ కలగ లేదు. కనక అధునిక ఉత్పాదన కార్మికులు సమాజాన్ని మార్చగల విప్లవ శక్తు లని మార్క్సిస్టు మహోపాధ్యాయులు నిర్ణయించారు. కార్మిక ళ్తీతో ౪ నిర్ణ యానికి రూపకల్చన చేశాడు లెనిన్‌.

శిరి 'పేదలవల్లా ఆకలివల్లా విస్తవాలురావు, ఈ దేశంలో పేదలకు లోటులేదు. జబిర్జ స్త్రీ ముష్టివాళ్లుకు కూడా లోటులేదు. [842లో బెంగాల్లో కరువువల్ల నలై లక్షలమంది పిట్టల్లా చచ్చిపోయారు. అయినా సాయుధ విప్షవాలకు పుట్టిల్లుగా వ్య భు ళ్‌ పేరు పొందిన బెంగాల్లో విష్ణవాలురాలేదు, విప్లవం 'తేగల శ్రి ఒక్క ఉత్పా దన కార్మికులకు మా్యతమే ఉంది. ఆ కార్మికవర్గాన్ని యథాళక్తిగా చీల్చడానికి అతివాదులమనుకొంటున్నవారు అహర్నిశలు యత్నంచేస్తున్నారు ఈ యత్నం నిరాఘాటంగా సాగుతున్నంకకాలం ఈ దేశానికి విప్లవ _పమాదంలేదు. కనకనే 'పొలిపేరియట్‌ కు బదులు లంపెన్‌ (పొలి'పేరియన్షను కావ్య నాయకులుగా చేసి కీర్తించే వారిని బూర్జువా పత్రికలు బజారు కెక్కి౦చు కుంబున్నాయి. బూద్దువా (ప్రచురణ కర్తలు వాళికి బహ్మరథాలు పడుతున్నారు, ఏమైనా మార్కు చెప్పినట్లు పాపం వారు కూడా ఉత్పాదన కార్మికులే. ఫ్యాక్టరీ స్థాయిలో సాహిత్యాన్ని నృష్టించి (పచురణక్రర్తల సిరిని పెంచుతున్నారు. అందుకనే వారం-ప్రే సాక జాలేకాలి కోవం లేదు ఇదంతా చదివిన తరవాత ఈ “ఊపిరి. ఆ ఊపిరి పోసుకున్న యుఇ

కవీ ఏ కోవ కిందికి రావచ్చునో పాఠకుల విజ్ఞతకే వొదిలి 'పెడుతున్నాను, బద్చ చదివిన యువకవుల్లో ఎవరై నా మార్కుల్బ చెప్పినట్లు పట్టుపురుగులా తన ధర్మం నిర్వహిస్తే లెనిన్‌ చెప్పినట్లు కార్మికజన పక్షపాతం వహిస్తే ఈ పీర్రిిక్రూ “ఊపిరి” పాటలకూ సార్ధకత కలిగిన క్లే భావిస్తాను.

మార్క్సీ్యయ దార్శనికత

మానవ మధు మాక్షికత

విరోధాల సంఘర్షణ

విరయించే నాగరికళ

పాదార్టిక సంపత్తికి

వాగళ్ట (వపతిపత్తికి

జగత్చి తృపాదుబైన

శ్రామిక జన పాక్షికత.

_ఎ రా ష

ఉం6పిరి గుండె విప్పి పలికింది పిడికిల తి నడిచింది తరతరాలుగా జరిపిన మీ ఆటల తతంగాలు వేషాలూ, మోసాలూ యిక మీదట సాగవని 11 సమ పతాక మెగరవేసి (శమిక జాతి దళంనేడు దౌొర్జన్యపు ముఠాల్బపై తిరుగుబాటు చాటింది ॥1 మా చిందిన ర కంతో న! వెలసిన ఆ భవనాలు రాకాసుల దర్చారులు పిశాచాల దుర్షాలని ॥1 లి

ఆర్బేసిన గుండెతో

= గం కూల్చేసిన గొంతుల్లో పిడుగులు యెన్నో పుట్టి దిక్కులను అదరగాొటి (1

ఠు నేటికి ఏనాటికైన మిమ్మువదల వోమని దగాకోరు మీజాకిని నముంట గలుప వొసున్నది (1 ఊపిరి |

క విజయునాదం కన్నీళ్ళ ను తాగేసూ ణం అలి కాలమంత గడిపేయకు కపనషముల భరించి న | 0 బతుకును బాధగ మార్చకు (| చిరునవ్వుల సనీమోమును విషాదంలొ ముంచేయకు కండలు కలిగిన ఒంటిని కశేబరముగా మార్చకు 11 నడుం కట్టి బరి దూకీ రంగుమార్చ ఊసర వెల్లి ఆంతర్యం చాటించు 11 గతించిన జీవితంలొ గడించిన అనుభవాలు నన్యజగతి పునాదులౌో సరికొత్త నయనూలు ॥1 జయ శంఖం పూరించి విజయ నాదమూదరా నినాదాలె పునాదుల్లై కొత్తయుగం వెలయురా ॥ తి వీగుళ్ళ పొటలు

అప్సి

వూచూల ఆఅ "రేపు జనం మాకు జనం బఠలం ధనం ఘనం మాకు జనం జనమే స్వర్షం సర్వం (1 అజరులు అజెయులు రణధీరులు (కమవీరులు (శ్రమ జీవులు మా జనం క! ర చాన్నే చెమట్స, జెసి రతనాలను పండించే శ కి పరులు మా జనం ఖ నిజం తెలుసుకుందం టే రణకేళి మా జనం గ శకి కరగి భు కి తరగి

తావి ఆాా=లే గుండెలన్ని మండినపుడు భూరంపం మా జనం ఫై ెపుపైనె మాచూప్ప మాచూసే ఆ రెపని

విజయ భేరి మోగించే ఇ

పెరి ల్లి

నవభారతం కలలు నిజం అయేరోజు కనుల పండు గయీరోజు నేడు కానరాని రోజు ముందు ముందు వుందిరా | కష్టపడే కార్మికులకు శ్రమకు తగ్గ ఫలమురా చెమటోడ్చె కర్ష కులకు కడుపునిండ తిండిరా జె దొంగముఠాకోరులన్న జెంగసలే వుండదురా (శమనుదోచె దుష్టళక్తు- లన్ని తోకముడుచురా | కులం గోడలన్ని కూలి మతం మాయ మౌొనురా నవగీతం (ప్రతినోటా నాట్యమాడు చుండురా ॥1 సమజగతి కొత్తమలుపు “ఫీద బతుకు వెలుగురా సుఖ జీవన కొంతి చరిత హసియించే రోజురా 1॥ త్ర0 బిగుళ్ళు పాటలు

అస

ఆపుర బ౦డోడో-

ఆఅప్పర బఐండోడో

బండిమీద నేనాసా

నిలువుర ఐండదోడో

సీ యెంటా నేనొసా ॥

అమ్మ అయ్య వాంచెనంకె

అడుగంటి పోతవురా

మర బడి, తిర్లబడితె

న గ్‌

బతుకు ఆయిగుంటదిరా

యీ మాసే వూరూరా

వుట్టి గొట్టి నట్టు జెప్ప ॥

రోజుకొక్క మంతిరొచ్చె + కుంట

గుడ్డి రొజ్డె మేలుకుం

వడ్డీ మనుసుల నెట్లా

ముంచేస్తున్నారో జప ॥

ఎన్నికలొ _స్తేనె గాని

(ప్రజలు మతికి వొచ్చినట్టి

“వో అలి

ధరల నడక మారినట్టి

సక్కని సర్కాారోల్ల

నిమాశిను సూపిసా (1 అణాల

ఊపిరి |

"పీరు కోసం బతి కెటోల్ల పెస కోసం వొచ్చెటోల్ల శక న. మంతిరేసం గట్టనీకి సందు గొందు తిరైటోల శి న్‌. వజను మోస పుచ్చెటోల్ల యిసి త్రాలు యిప్పిజె_స్త శక్‌ కుల మంటూ - మతమంటూ కుట లెన్నా జేసినోల్ర (ప్రాంతమంటు = 'దేశమంటు పానాలను తీవెటోల్ల ముచ్చమైన ముసుగుతీసి అసలు రంగు సూపిసా 10 అదె (ప్రజా ళ్యతువుల తరుము పోరుకు పిలుపిచ్చి నోల్ల ట్‌. (పతీఘడియ (పజాకొరకు నడుం కటి నడిచినోల ట లం కధలన్నీ యినిపిన్తా [9 7 వీగుళ్ళ పాటలు

తిరుగుబా కే శరణం అగో కోడి కూసోందిరా తూర్పు ఎ్మరబారుతోండిరా ఇదే ముంచి తరుణం పదరా తిరుగుదా పే శరణం కదరా ॥1 సమర మింక సాగించి లంచగొండి దారుల పుట్టు యేరులను పట్టి 'సెరికి పారేద్దాము ॥ సర్వం నాదే ననుకొని పడగ విప్పి బుసలు కొట్ట కరువు సృష్టి కర్తల్ని కాల రాచేద్దాము 1 ౧ నితి పలుకులు పలికే గోరిని క స్లేద్దాము | దేళ భాగ్యం కోరే పగటి వేష ధారులు ఉం లక్ష్మీని విడిపిదాము (1 యణ ఊపిరి రై

కదలండి కదనానికి కదలండి కదనానికి

(శ్రామిక చాతి శళూరులార

మట్లిలోన మాణిక్యం

యల్‌ పుట్టించే ధీరులార 1 లట

పీడితులకు తాడితులకు

అఆవాధులకు అభాగ్యులకు

అమృతాన్ని సంచి పెన్రై

సమాజాన్ని సొపించగ (1)

(మ్‌ యువతరం వెన్నుతట్టి రు

జయకేతన మెగచేసి

తుది సమరం మొదలుపెట్టి

ఘన విజయం సాధించగ (1 కులం మతం పిశాచాల

అవినీతి అక్రమాల

శిరములను నడివీధిలొ

నగ్నంగా ఖందీంచగ 11 పనికొచ్చే మతులు చెడుపు చాదస్తపు శిరోమణుల మూఢ సిదాంతాల నన్ని

ర్ధా సి నడిసం [దంలో ముంచగ 1 శ్రి బిగుళ్ళ పాటలు

పా.

విజంయు (పన్ఫానం

జయ బావుట నెగరేనూ

తరలండీ ఆజేయులె ॥ శక్తినంత ధారపోసి

పండించిన గింజలన్ని

గోదాముల్లోన దాచె

కామాంధుల ఆటకట్ట 11 పోగు జోగు ఏరి ఏరి

మగ్గమేసి బట్టనే నె

గుట్టలుగా దాచుకొనే

దొంగ అంతు చూద్దాం ॥1 ఉడుకు నెత్తురు నుండి

న!

వేల శక్తులు నిండిన

నిరాశా జీవులను

వంపేసుకు హుషారుగా 11 స్వార్తం మోసం లేని

ఢా నవలోకం నిర్మించగ యువ దళాలతో కలసి 11 రు మ్‌ ల

పంచి పెట్టు లోకానికి

మనుషుల్ని మనుషులుగా

బతికించే లోకానికి 11

ఊపిరి కి

నడవండి యువకులార

కదలండి యోధులార

నవజగతిని నిర్మిద్దాం

సమస్యలను తొలగిద్దాం 11 వుంటుందని తెలుసు

విత్తన మొవమైతె మరి

మొలకే వేరొకటాయె 11 చదువుకుంఠు ఐకుకెంతో బాగవుతుందనె (భమతో

అ సంతా తగలే సే

అటి అణా

అసిలు కదే మారిపోమె 1 కూలిలేక కూడు లేక

తనువుదాచ బట్టలేక

పాతికేళ్లు సడకముందె

బతుకు నిండ బాధలాయె $1 అర్తతలను అణగదొక్కి

బా లంచాలకు మంచమేనె లజ్జలేని ఫకీరుల భరతం పటిదాము గ ట్‌దె ఃి( బిగుళ్ళ పాటలు

ఈం పిళో కమొలమొసనవా?-= నో నో టి యేం పిలో యెల మొ సవా? న్‌. ౧ ఇవాన్‌ అందరు కోరే లోకం పోదాం ॥ రాళ్లు రప్పలను థాతరు చేయక కాండల కోనల బాటలు దాటి కాంతులు చిందే కొత్త జగానికి ఆనందముతో పోతున్నారట [1 కుళ్లు నింపుకొని అ (రులుసాచె అడయారు ఆ మరిచెట్టును వేళ్లతొ నరికి పాతర వేసి మళ్రైలు జాజులు పూయిస్తారట 41 అడు తగిలినా మబ్బుల గుట్టలు డె టి అరుణ కిరణములు దూసుకొస్తయటి చీకటి పొట్టిను చీల్చుకు దూకి వెలుగు రవ్వలు వెలికి వొస్తయట 14 అనురాగంతో, ఆత్మీయంతో భేదం విడచి బళుకుతొరటి అందరి కొఠదై ఒకడి కందరై సహ జీననము గడుపుతారట 11 సుందర (ప్రాంతపు, నందన దేశపు ఖజభోదయానికి, నవోదయానికి హోారతులతో ఆహ్వానం పలికి విజయ గీతికలు పాడుతున్నరట 1 ఊపిరి 1

బతుకు వెలుగు చిక్కటి చీకటి కమి శ్రనే బతుకుల్లో పసిడికి మించిన వెలుగు నిండురా $5 దగా పడిన ఆ గుండెల మంటలు ఎగసి ఎగసి నలు దెసలు కమ్మురా దబాయించి బతికేట్‌ దళారులు. మాడి బూడ్నిదె తీరునురా గా బావుట నెత్తి బారులు తీర్‌ సకల జనావళి 5దిలె ఉప్పెనై స్వార్హపరులు సాగించు పెతనం ఇ అజ యికపై సాగదు సాగదురా 89 దొరల దురంతాలకు దలిమైన కొత్త యుగం నిర్మాణ యోధులు అాట అరుణ భానులైై ఉదయించెనురా పోరుకు రమ్మని పిలుపిచ్చెనురా 19 శీద మనసు లోలోని వేదనలు (శ్రామిక వర్గపు దితుకు రోదనలు సాంతం అంతం అయ్యే రోజున. నిఖిల జగతి నవ్వులతొ వెలుగురా 1 కిక్‌ విగుళ్ళు పాటలు

శ జ రేపులోకి "నిన్న అనే పండగను వనిండుగానె చేస్కున్నం పస్తుల పరమాన్నంతో పరమ చారిద్యం ఒడెటో 44 *నేడు కదల నంటుంది నూడె కడుపు నిండందే తల డిలి పోతున్నాం గ. వ. అతలబాదు కొాంటున్నాం 1 చక్కటదిద్దు కోవాలని ఆళలెన్నా పెంచుకున్న నవ భారత యునకులం 14 “శ్రపులోకి పయని స్తే నవత పూవులు పూసి చుమతల పరిమళాల మనుగడ చూపేట్టున్నది 41 “నిన్న'టి పస్తులు విడిచి “నేటి” బాధలన్ని మరచి పని గట్టుకు పోదాము కోరి మఠి “రేపు లోకి ఇ డెంపెది వ్‌!

పిజా కవి ఒహో కవీ (పజాకవీ రచించాలి స్తుతించాలి రక్తం పొంగే గుండెల మంటలను పాటలుగా శ$. బతుకు బాట చూసుకొనే చచ్చేంత వరకు బతుకు చచ్చినట్టు బతక్క్కూుండ $1 నిరాశలతొ నిండివున్న నిరుపేదల బతుకుల్లో ఆశా కిరణాలు నీవు (ప్రసరింప జేసేందుకు | దోర్భాగ్యపు దారిద్యం కన్చించకుండ పారదోలి డిక్షబూని స్వర్గానికి సోపానం వేసేందుకు (1 బంగరు భవిష్యత్తుకు 'బాటలనే నిర్మిస్తూ టీ సమతతో మమతతో ఈ జగతిని నడిపించగ (1 10 బిగుళ్ళు పాటలు

కల్లువుంతో వూాయమ్మ కల్లు ముంతో మాయమ్మ

నిను వేడుకొంటానే

నను యిడువకె తల్లి

నిను మరువ జాలనె ॥ దోపిడి దొంగల యీ

రాజ్యంలో బతకలేను

మంచి మనసుతో వుంచ

మాయ జేస్తరే నన్ను

నాయం నను సూడదె

దర్మం దగ్గర్కె రాదు

నువ్వు తోడు వుంటేనే

శీను కుషీ గుంటానే ॥ గోతులు తొవ్వెటోడె

నీతులు తోధించిండు

మోసం చేసెటోడె

సాయం చేస్తానండు

వామేషా నిషాలుండి

మద్యం నిషేదనుండు

యినన్ని నేను యింళ

నాకు పిచ్చి పడ్డాదే ॥

ఊపిరి 4]

తిండికి నూకలని కండకు లాంతరు గటి లి చు దుకొండు గాలి సే గార అవి ఒక్కిత్తూ దొర్క_లేదు లి అడ ఎరుక అన్నపూర్హ్య ఆకలి చావుఇ మెండు నాకు దడ లేసాదే 11 'రక్కలిర్సి కూలిజే_న్సె కుండ నిండ కున్నాదె జర మొచ్చి సంటిపోరి సాపు బతుకు లున్నాదే పున్తె మళశ్హైలతోని అన్ని వూడ్చుకొని పోయ యింటి మొకం పడితె సాలు గుండె శెరువు ఐతాదే 11 సదువుల సారమంత తెల్చుకొను బోయెనని పట్నం సంగతులు పల్లెకు యినిపించెనని నా ముద్దు మందారాన్ని (య బల్బిన బలగం గల్సి మోసం దగా కుట పేరుబెట్టి తెంపెనే ॥ శీలి వీగుళ్ళు పాటలు

సందేహం మా పేరు జాగారం కులం మాది సదావసిు మావూరు మురికి పేట వలె పల్లె వీధి చిరునామా ॥॥ ఒకరోజు ఉదయాన్నే వీధుల్లో శోకాలు వినిపి నే చచ్చారని ఆయ్యో పాపమన్నాము 11 అందరూ ధర్యజులైై శాంతి ధూతల్లై మెలిగే ఈ దేశంలో అడుక్కంటూ హాయిగా బతకొచ్చు ॥ శోకాలవి కౌవంటా మహాదేవుని సో (్రాలట అణాల అందరూ పస్తులంట ॥ మనిషి చేసి తీరాలట ఆరోజుటి శ్లోకాలలో శోళాలు తీరునంట ॥ ఊపిర శీ శ్రి

పనులుంపే చేసిన అణాల పాపాలు పోతాయట జాగారం పాటిస్తే ము కి పొందుతారంట ॥1 అణాల బతుకంతా జాగారం పాటిసూ వస్తున్నాం అలి అణా అవాలి గడిపేస్తూనే వున్నాం (1 శంభో శంకర అంటూ 'వకీకణం జప్పిస్తున్నా ముక్తి దొరకలేదాయె పూటి తిండి కరువాయె 11 మనువుల మతి చెడిందా ? 'దేవుడికది తెలిసిందా ? ॥| గ వీగుళ్ళ పాటలు

అడ్జులెండి అెండి లెండి అడ్డు లెండి ఆదుగదుగో జనవాహిని ఉప్పెనకె లేసోంది ౧ 2 ఉరికురికి వసపోంది 14 నాలో నిజం హజం చేసుకొని దుష్టశక్తి మట్టు బెట్ట కొత్త యుగం నిర్మించగ ఎకి చారి (ద్య పాలించే నిరుపేదల బతుకులను నిప్పుకణాలతో కడిగి కలలు నిజం చేనేయగ శః సపాంరకామి చేతిలోని న్‌ వ్రీకటను తొలగించి వ్‌. వెల్లుల్ని వింపేయగ ॥4 గమ. బాధలతో మూస్లేటి మూగ జనం గుండెల్లో వీర గర్జనలు నింపి కూరులుగా చేసేయగ (1 ఊపి శీస్త్‌

సలహో

కాటుకంటి చీకటిని

దుపష్పటిగా కప్పుకోని

కాల (పవాహంతో

పయనించే తమ్ముడా 13 చెమటోడ్స్‌ కషపడీతే

రు

ఎండడమే కాని, పొట్ట

నండడమే తెలియని

అమాయకుడా నిదురలేర 10 పీ హృదయం చుట్టూరా

ఆశలనే తోరణాలు

అఆలంకర్‌ించు కుంటవా ? అనుభవించాలంటావా ? 0 ఓద్వలేని స్వార్థ పరులు

మండి నెగలు గక్క్‌తే

వీ ఆశల తోరణాలు

మసిగ మారిపోతాయి 15 తలచి తలచి వగచకు

నగచి నరాశ చెందకు పోరాడే యువకులతో కలసి జయం సాధించు ॥

శర విగుళ్ళు పాటలు

కన్నకడుపు ఈ విళాల జగతిలో మనుషుఠలె లేరా ? ఇన్ని కోట్ల జనంలో మనవతే లేదా? 4 ము చిటి తమ్ముళ్ళ ను

న! (ల్ని నరికేన్తే వూరుకుంటా ? తోబుటువు తాళి బొటు

జ! ళు తెంపేనే చ్లూన్తంటారా వ 4 రక్తాన్ని పంచిచ్చిన కన్నతల్లి కడుపుకోత మీరు సహెసారా ?

అనాలి

కావాలనే కోరుతారా ? గ మే తలిలాగె నేనుపుట్టి

వో ట్‌ మీ వంటి బిడ్డను కన్నా ఎందుకు యీ కులమతాలు? ఎందుకు యీ రక్రపాతాలు 7 ॥1 దోపిడి దొంగలు జరిపే దమన కాండను ఆసండి ఈ లోకాన్ని న్యాయంతో నడిపించగ కదలండి ఇ

చెపిది ||

వోలీ వొలిల రంగవోలి వోలీ వోలిల రంగ వోలి

శన్ముకేలెల వోలి

జరుగుతున్న స త్రెమిది వోలి

శమ్మ కేలిల వోలి శ పదువుకోను బుద్ది బుట్టి

పట్నం కౌలేజి కొస్తె

మంశతికేమొ జెయ్యి గౌట్‌

బస్సులేమొ కాలబె [టి

యివ్వి యేమి సదుపులమ్మ వోలి శెమ్మ శేలిల వోలి

రాజకీయ ఆటలమ్మ వోలి.

శెమ్మ కేలిల వోలి [0 లబ్బ అబ్బ మొత్తుకోని

గుబ్బ గుబ్బ గుద్దుకోని

నాకు యేమి కెల్వదం క

స్ట్రయికు చేస్తవాని కొట్టె

యిది యేమి నాయమమ్మ వోలి

శెమ్మ కేలిల వోలి

రక్షకుల కతశలమ్మ వోలి

శెమ్మ కేలిల వోలి 11

(8 వీగుళ్ళు పాటలు

అయ్య వురిమి సూనెనని

అవ్వ తిట్లు తిన్హైనని

తిండి, నిద్ర మర్సి సదివి

పస్టుక్షాను డి(గిపొంది

కొలువు కోసం వూర్లుడిర్లి వోలి

శె్ము కేలిల వోలి

గాలించుడె బతుకాయె వోలి

శెమ్మ కేలిల వోలి ॥1

శెయ్యటోతె కూలిలేదు

తినజోతె తిండిలేదు

కట్టయింత బట్టలేదు

వుండయింత చోటులేదు

యిది యేమి దేశమమ్మ వోలి

శెమ్మ శేలిల వోలి

సాగెటోందె సాగె నమ్మవోలి

శెమ్మ శేలిల వోలి 11

(ప్రజల రాజ్యమని చెప్పి

పానం పెల మంటారు

యెన్మయెన్నో కతలు నడిపి

అంస తీర్చు చెప్పుతారు

మ్య్యాకతోలు గుంటనక్కలోలి

శెమ్మ శీలిల వోలి

నాయకుల్ని నమ్మరాదు వోలి

శెమ్మ శీరిల వోలి 11 ఊపిరి కఫీ

స్వాతంత్ర్య నిజరూపం నో స్వాతం త్య పర్వదినం రానేవచ్చింది నేస్తం తేనే తెచ్చింది నేస్తం, 11 వాడలోని చిన్నారి మేడలోని చిన్నోని పవితమైన ఆపేమకు పెళ్లి జరక్కున్నగాని [1 బంగరు భవిష్యత్తుకోరె యువ పౌరుల బతుకుల్లో నిరాశా కిరణాలు నిత్యం సోకిన గాని | స్వార్ద కాముకుల వద్ద ముత్తాతలు ముడి పెట్టిన వీడిత జీవులు న్వేచ్చ వూపిరి పీల్చళున్నగాని 11 అగాధ జలనిధిలొ చిక్కి అనాధుఐ బతుకునాన ఒడ్డు చేర కున్నగాని 1|| డి గ్‌ విగుళ్ళు పాటలు

నింగిలోని తారలింటికి చుట్టాలయి వెళ్లి నా జనం గొంతు చించుకున్నా ॥1 కండల్ని కరిగిస్తే అవవ పసులే పరమాన్నమై తావాల. మా మృత్యువు ముద్దాడినా ॥| పావన సమ జీవన నవజగతికి పునాదివేసి జయ నినాదాలతో జగమంతా ఊరేగుదాం ॥ తర తరాలుగా జరిగిన అక్రమాలు యిక మీదట జరగనీయకుండ జేనె నవలోకం సృష్టిధ్ధాం ॥ సౌఖ్యభరిత మైనట్టి యాట సమైక్య జీవనం గడిపి స్వాతం త్యం భావానికి నిజరూపం కల్విదా నాన! లం ఎపి క భు (గంకొలయ్యం న. 74 ట్రా హం మ. ను. ఊపిరి ఛం" యా 51 టో శ (శత శ శ నస |. ల మెటట ఎ టమ వ య్యా ప్‌చ్చూ ప్‌? యి"

ఉ'సపె ఏ న ఉదది పొంగి ఉప్పెనొచ్చి ఇళు కూల్చి ఊళు నుంచి గ్‌ ఉరి కోట్ల విలువ సంపదను కొరగానిదిగా మార్చింది (1 కగ్టారత్వపు సుగుణాన్ని నలుదెసలా చాటుకుంది మానవాళి శ్తి నంత దాసోహం చేసుకుంది ॥॥ (ప్రక్కకి చేసిన వికృత వినాశ విలయ తాండనం నరుల నసీబునె మార్చి మృత్యువు పార్టేసింది 11 పిల్లి గాలి తాకిడికి పాటిలేవా పొడుకునే సచ్చగ యెదిగిన పైరు కంఠా లెగి పోయాయి ॥ అనాలే పాల పెదవులు ఆరని లేగదూడ కాకలేసి అంబాయని అరచె లోగ వూపిరాగి పోయింది ॥ ర్త బిగుళ్ళ పాటలు

పొట్ట పోసుకొన పోయిన పిల్లకోడి జంటలను పెలిచె తలి కళ ముందె న. ళ్‌ తన్నుకోని పోయింది గ! తన కసాయి దాహాన్ని ఆమాయకత్వపు జీవుల వేల కళ్ల అకు జల వెట్‌. పాతంతో తీర్చుకుంది థ॥ వకేటా ధాన్యలకత్మీ నిండుగ సందే సీమలు సొగర జల మయమై ఉప్పుమకళ్లుగా మారాయు ॥8 జంతు చాతి బలగమంత అగ

భుక్తి కూర్చు శక్తి పరులు కళ్లు తెరిచె లోగానే కఠినంగా కళుమూ 'నె

జ్‌. న! శవాల గుటిలె నారు (1

ఏరు ఊపిరి య!

చేయూత

మారదు మారదు నేస్తం

మన సమాజం ఎన్నడు

మనిషి మనిషి మనిషిలా

మనసు మార్చుకుంట తప్ప 19 సివు కోరె నవ జగం

నిర్మితమవ 'దెన్నడు

(శౌమిక దశాలిన్ని

కదం తొక్కితేనె తప్ప 11 ఈ కులమతాల పీడ

కొత వూపిరిని కోర్‌

అా=ల

జనం పీల్చితేనె తస్ప 11 తల్చుకుంటేనే మొక్క

వృక్షమనదు ఎన్నడు

ఎదిగేందుకు కావల్సిన

సమయమి స్తేనే తప్ప 11 రమ్మంటూ కేకేస్తే రాదుమార్చు ఎన్నడు

(శ్రమదానంతో మరీ కృషిచే న్దేనే తస్ప ॥ ర్‌ విగుళ్ళు పాటలు

గుంనపాల నాట్యం

ఎద్దులా పనిజేస్తూ

మొద్దుల్లా వడివంకె

కష్టజీవి నష్షజీవిరా

లు నష్టజీవి (తష్టజీవిరా 1 బతుకంతా స్వార్టంతో థి

అధికౌరం చెలాయించె

తిమింగలం నోటిలోని

కపెల చేప కాకండిరా 18

ట్‌.

సజీవ తీర్చును ఇచ్చి

సగర్యంగ చాటింది ॥॥ ఖొయ్యి రాజకుం దంజఠె

పొట్టి మాడి పోతుంది

గుండె రగులు కుంటుంది

గుప్పిట్లో అధికారం

జొప్పించే గుండాల

గుండెల్లో గునపాల

నాట్యం చేయించాలి థె

ఊసిరి 00

అసప్పెనక అప్పు జేసి అప్పెనక అప్పు జేసి

వాడ్తీకి వొడ్డి గట్లి

వా! యె ట్‌

ఆకలితో సచ్చినవురో

వోరన్నో 'పేదన్నా

అఆన్యాలమయి నవరో

వోరన్నో కూలన్నా ః సంటోన్ని సావుకార్కి

ఆడి ఫోర్ని అమ్మగార్కి

పెండ్డాన్ని "'పెదదొరకు

లి యది

వడ్డీకి అప్పజెప్పి

నడ్డిరి గి పడితీవిరో

నువు నేల కొరిగితివిరో

వోరన్నో కూలన్నా ఏ సది మూట శేతబట్‌

"సో రు

జింకల్లె గంతులేనె పది వేటి పిల్లల సూసి అది పాపమని జేప్పి వోరన్నో 'షేదన్నా శిన్నంగ నవ్వితివిరో వోరన్నో కూలన్నా [1

న విగుళ్ళ పాటలు

అద్దాల మేడలుండి కారల తిరి గెటమ్మ

౧ంగ౧ం నియ్యతుకు నడునునని ఆడిపోర్ని అప్పజెప్తె వొల్లమ్మి బతుకు మనెరో

మ. వోరన్నో పేదన్నా న్‌ బిడ్డతో సొమ్ము జేనెరో వోరన్నో కూలన్నా ॥1 'పెద్దింట పుష్టైనసి “పెద బుదులుండునని

టు ది వూరోల్ల మాజనమ్మి కొంగు బట్టి నోటు సూపెరో కామంతో బుసలు కొస్టైరో వోరన్నో కూలన్నా ॥1 నిలుసుంటె శిలువై తప్ప కూసుంటె కంచ్తైబ డ్తవు దమ్ము తియ్య కుంటి వురికి దుష్మన్న తరుమాఖే కుంపటోభటె రగిలిపోరో నివ్పువె లేచి రారో

యూ వోరన్నో కూలన్నా ॥ ఊపిరి ర్‌?

వ్యా వూూోహం

దర్చారులు మారినా

బళుకు మారకుందిరా (1 జీవితంతో క్షణకాలం

రేవుపైన వ్యామోహం

'సించుకున్న యునకులార 11 కళ్లుండీ చూడలేక

దారుండీ నడువలేక

విశీధిలో విరగ

కదిటె (పజను ఆపండి 1 రేవులోకి పోదామని

(నా తన్యం నింపండి

మనరాజ్యం వలాలని

ఉగ్గుపాలు పోయండి ॥॥ మానవతా సం (ద్రంలో

ఆనందపు కెరటాలు

మనువులతో మె[తికలుప అరుచాచి దూకుతాయి 11

క్‌8ి విగుళ్ళు పాటలు

చేదునిజం

ఆడాలను కంపె ఆడు

పాడొాలను కుంజ పాడు

ఈ దేశం దుస్థితిలో

చిక్కుపడితె నాకేమని

కోయిలా సంబరంతో

పాడుకో గొంతె త్రీ

ఆడుకో శివమె త్రీ 11

దుర్షంధపు దుర్గాల

రాచరికపు సువాసనకు

ఏదివ్య మందిరాలు

శిధిల మౌతె నాకేమని

కోయిలా నంబరంతో

ఆడుకో వనంతునితో

పాడుకో నెలయేటితో 1

అమాయకులు ఎందరో

చేజెతుల జీవితాన్ని

చీకటిలో కుక్కుకుం టె

మేలుకొలుపు వినిపించక

కోయిలా సంబరంతో

పాడుకో గొంతెత్తి

ఆడుకో శివమెత్తీ 11 ఊపి గ్‌9ి

ఉదయఫఖానులు వెలిగే కొవ్వొత్సి లాగె ఉషీద బకుకు వెలుగుతోంది కరిగే కొవ్వొత్సి లాగె అజాయ న. “పీద కండ కరుగుతోంది 11 టో తిమిరాన్ని తరిమేసి వెన్నెల్లో మఠలెపూల ర్‌ం క్‌. బకుకును సొగిసున్నరు 11 తానాలో గోతులు తవ్వేవా నను బౌందల్లో పొతరేయు చిట్క తెలుకున్ననాడు “కదలు కొవ్యొతి కారురా . శాలి పూరిగుడినెలో పుట్టిన 'పెద్దింటీ వారసులు అన్యాయం పై విజయం సాధించిన విజేతలు 11 దౌర్భాగ్యం మింగినట్రి భాగ్య రేఖ కలవాళ్లు చీకటి (పసవించినట్టి 2! ఉదియథానులే వాళు ॥ ట్‌. (0 బిగుళ్ళ పాటలు

ఈనాడు

ఈ దేశం మా దేశం

మేమే చ్రజానాయకులం

ఈ (సాంతం మా (ప్రాంతం

మాదే ఈ రాజ్యాంగం గ

నీతి నిజాయితి మా ధ్యేయం

సర్వసమానతే ఆదర్శం

పడా క్షేమమే మా క్షేమం

రామరాజ్యం మా రాజ్యం ఓ

పజల జాగుకోసమే యని

పన్నులు అధికం చేసాము

తిండి గింజల కొరత కూడదని

ధరలను ఏపుగ పెంచాము 11

మా పేరన దాచి పెడతాము

సిమెంటు గోదాం చెదపట్టునని

మావాళ కు సంచిపెడతాము 11

క.

అమ్మ ఒడిలో నిద్దరపోయి

ఎమ్మేల్యేగా అవుతాము

ముఖ్య దేవుడికి ముడుపునుగట్టి

మం తిగామారి సోతాము 11 ఊపిరి (1

తాలే లిల్లియలో-?వ తాలే లిలియలో (న బంజరు భూములు దున్ని దున్ని కండలు పిండి సాగును చేసి గింజల గుట్టలు పండించి-నువు ఆకలి మంటతో సస్తావెందుకు జ 99 దున్నే భూమి, నాగలి సీడే సిదే శక్సిం సిరి సంపదలు సర్వం నీదనె సత్యం తెలసే సాగిపో స్వర్గపు తోకంలోకి ॥9 రెక్కలు ముక్క_లు చేసినగాని డొక్కలు నిండని రోజులురా ఇవి హొక్కుల క్రై పోరాడితె గాని భుక్షిని కూర్చని దేఠంరా ఇది 11 సాయం చేస్తని దాసలు చేసే రంగులు మార్చి బతికే దొంగల యేషం విప్పి చూడర చూడు 11 దోపిడి దొంగల ఈ సంఘంలో రక్కసులేలే ఈ రొజగ్టంలో రె తుకూలికి బతుకుండదురా 62 బిగుళ్ళ పాటలు

వందనం

వందనం వందనం

విష్పవాభఖివందనం

వెలుగు జాతియుక్తికి 11

ఇన్నాళ్లగం ఇన్నేష్లగ

సహాకారం అందించిన

సమజగతి దూతలకు

నవతోకప్ప దివ్యవాణి

ఆామీకుల సమరవాణి

యువతకు వై తన్యవాణి

విశాలాంధ్ర పిజయవాణి 11

తెలుగు గుండె నిండుగా

పలికె నిదే మెండుగా -

నిజం సోషలిజానికి

రాజకీయ తాత్వికతకు

మేధావుల మేధస్సుకు

విశాలాంధ దర్చణం ! ఊపిరి న!

శంఖారావం నిదుళల మరచి నడవండి బెదురు విడచి కదలండి సర్వం నాదసి ఎత్తిన వడగను బట పొటక ఆరాటం యట చెడా సొంత ఇంటికే పోరాటం జై (తయా్యత కొనసాగంచి అనంత విజయం సాధించండ్‌ గా నిజం తెలుసుకొని నడవండి నిప్పుకణాలై కదలండి €ాా- నిజాయితికి మీరే వారసులు నవజగానికి మీదే శంఖారావం లః తరతరాల ఈ హెచ్చు తగ్గులను సంఘం నుండి వెలి వేయండి మమతల మర్లేలు పూయించి 6 బీగుళ్ళ పాటలు

అల్‌ తూ ర్పే నునకుతీ ర్వు లారీ లారిల మీదా కంకర లారిల మీదా కట్టాపడినా పిల్లో పొట్టాసిండదు పిల్లో 11 జెర మొచ్చిన గాని సుక్క పొద్దున లెసి ౧ సద్దిమూటను యిడిసి యెలి పోతినె పిలా 4 మి ఉం ఆరామంతఠతా జేసి కూలు ఇయ్యామం కే న. పురిమివురిమి జూసి కడుపుమీదా గొశైై (1 ఆసన సబ్బూ అం పే నె తికి నూనే అంపే ఆవాసం బొట్టూ = కాటికఅం-బె యేమి జేద్దునె నేను 11 తేలని శీర అంటె ళం సక్కని రైక అంటె జెడకు పువ్వులు అంటు యాడికి పోదునె నేను ॥॥1 ఊపిరి 66

రాక రాక అవ్వ

మొకం సూడా వొ_వ్దె

బుక్కెడు బువ్వనెలేదు

గుక్కెడు గంజనలేదు 11 మనకు బతుకే బయం

గడియ సుకమే దూరం

సినిమ జూద్దామం కే

మురిసె మెటా దీరు ? 11

రం జావ

విడ సెండికి యెదిగ

యె ళం

పున్నైకు పైసఠె లేవు

"వేటు కౌల్లను బడితె

బిడ్డను వోరగ జూనె |) యె[రశి యెండల్లోనా

మండె గుం డెల్లోనా

కాలే కడుపుల్లోనా

పొగలు నెగలయ్యేనె 11 తాల పడమటన్నాయమే

న! బిగుళ్ళ పాటలు

2|| శాంతి సనీకులు య్‌ కదం తొక్కుతూ కదలండి వదం పాడుతూ పదరందడి పవి త రణ క్షేత్రానికి తీ ఒక్కరూ నై నికులై ॥॥ యుదోనా శ్రదం పెరిగి ళా

సామాజ్యవాదం సాగి మానవాళిని మంట గలుపగా విషపుకోరలు మొలిచాయి ॥॥ (ప్రపంచ నాగరికతకు (ప్రళయాన్ని సంధించగా న్యూ[టాన్‌ బాంబులు సృష్టించి రాబందులు రెక్కలు విప్పాయి ॥1 అజేయశ కి, ఐక్యళ క్రి

అమి అణాలు మనదంటూ చూపించి దుష్టళక్తి-వె (రిళ క్రి 'వేళ ను పెరికేదాము 1

వ్‌. య్‌ ఊపిరి 67

ఆలో నేరడరో -- అల్లో నేరడల్లో (హో ణా ౧౧ రా అల అల నేరేడు-అల నేరేడు న్‌. లం ళం అలో నేరడలో ॥1 ఛం ళం ల నా! అచ ళు మనుగడ కె మగవాడు స్వార్జాన్ని సంధిం సంబరాన మునిగి నెర విహారం చెయు సబలను కబళించి గిరిగీసి "పెట్టాడు 11 సంతాన వృద్దికీ సామగిగా వాడి డా స్వతహాగ బతికేడి సత్తువేలేదని యింటి పనులకి యింతి పరిమితమని నలుగురిలో తలమె తి తిరుగొద్దు అన్నాదు ॥॥ సొగసు చిగురనీ-నాజూకు నడక్షనీ మారుమాటాడని మెతక స్వవావమని మగవాడి ధర్మమే శాంతి సౌథ్యాలన మాయ మాటలతోనె అబల ము ద్రేభాదు 1? వేదాలు నేర్వొద్దు-చదువులే చిచువొదు (గు (ఈ. సాంపందాయాలకు తిరకాసు పటొదు చ వా నమ్మకాలను న్‌ప్తు వమ్ము ఇయొద్దని ఆడపడుచును నాడు అణచి వేశాడు :॥ ఓ విగుళ్ళ పొటన

పతి భక్తి మించింది లోకానలేదని నరకమయికేనేమి అదియే సంసారమని భర్న శవంతో పాటే దహనమవ్వాలని నోరుకుస్షేళాడు, బలిపళువును చేశాడు ,॥। పసిపాపల మెడకు తాడు కట్టించాడు పండుముసలికిచ్చి కాసు చేస్కున్నాడు విదవరాలికి మళ్లీ పెళి కాదన్నాడు అచారవ్యవహారం పాటింప్ప అన్నాడు ॥। మేధావినని తానే ఖ్రైర్యస్తుడననుకోని భుజ బలం బుద్ది బలం కలవాడననుకోని అహంకారపు కీర్తీ శిఖరాలపై నెక్కి ఆకజ్ఞానపు ధ్వజమెత్సి ఊరేగుతున్నాడు;। తనమీద తను మెచ్చు భవిఠవ్యం మీదా మనసుమీదాహృదయ పాలన మీదా ధాగస్వామిని ఎంచు పరిజయం మీదా సంపూర్ణ స్వేచ్చను సాధించుకోవాలి |, సకల పనులలోను సాన్నిహిత్యం కోరి సమముగా హక్కుల్ని సంకరిమిం చుకోను తరాల బానిస సంకెప్ట ఛేదించి యుగాల అలవాట్లకు వీడ్కోలు పలకాలి ;॥ ఆత్మనైర్యం కలిగి మేధావినిగా మారి ఆర్థిక స్వాతంత్యిపు అంచుల్ని ముట్టాలి మగవాడి మతును వదిలించి వేయాలి ఆడ అబల కాదని ఎలుగెత్సి చాటాలి. ॥ ఊపిరి 41

రవుణి తందాన రమణి తందాన రమణి తందాన నాయాన్ని సంపి అన్నాయమేలే రమణి తందాన . ఆవొచ్చి నానేను మేసినదిని ఎరరని కరుతో వాతలు బెప్టే శిన్న పటేలు 11 మాయలు తెలియని మనుసులు పోయి అదియేమని అడిగితె ఆవు నాదనే శిన్న పిలు 11 మల్ల మాట్లాడక నోర్మూసుకుం కే వూల్లె వుండె తావు మీకుంటదనే శిన్న పేలు 11 మసితొ వొయిసొయిసు పిలల సూసి అవ న. గస్వి లెక్క_ళిగ్లి గుడినెల్ల జొచ్చే పొల్లల అయ్యవ్వ నెత్మినోరు గొట్టుకుండే నెలకిస్తు మాపని శిన్నంగనవ్వే శిన్న పపేలు 11 వూరంతా వొక్కటాయి 'శేతులు కలిపితే తాతలు వొచ్చినా తప్పిచ్చుకోడు శిన్నప'టేలు 11 70 విగుళ్ళ పాటలు

వరారద ర్శి ౧ జోవోర్‌ జోహార్‌ జచోహార్‌ ఉం అనాటి

పావురాళ్ల కు గుండెను ఇచ్చినవాడా పాపిడేగల గుండెల నిల్చినవాడా సుందర నుమధుర జీవనానికె

చ నవ జగతికి బాటలు చూపినవాడా 11 "దేశం వేరను తేడా మరచి [ప్రాంతం కాదను వేధం విడచి చునిషికి మనిషే తోడని పలికిన మహా మనిషివి నీవేరా 11 ఈ నేలను పూసిన పువ్వులు రువ్వును (ప్రపంచమంతా సరిమళశం ఆ మిన్నుల కాసిన అరుణ తారలు కారానాతో ఘనీభవించి

ఖత గణ౧౧ విప్పవ యోధుల గుండెలు చరచి యుద్ధభూమిలో పిడుగులు కురిసే హిమజ్వలుడవు నీవేరా 8 ఊపిరి 71

తనువి ప్వు

ఓ రాములన్ము నీ రామరాజ్యం ఏమొతుంది ? ఎటుపోతుంది ?

గుండాలు ఏటే సుడిగుండాల' పాలన “దల బతుకును బండగమార్చే పూటకొక్క మంతి పుట్టుకు వచ్చి (ప్రజా నేనయన చాములు మేనే గ భజనచేయు భటాజులు కలిసి "మొండి చెయ్యిని దండిగ కొలిచి

నోట విత నము మెండుగ చలి

ళ్‌ అం ళా సీట్ల సంపదను దక్కి ంచుకొన్నారు $2 "తూరుపు దిక్కున సూరీడు పొడిసిండు పాడునీకటి పక్కసర్జు కొంది (౧

కళు తెరచి జనత ఉప్పెనల్లే లేచె

న్‌. రగ

సీత్రికి జె అంటూ దిక్కులదర పలికె ॥

న. ఓ రాములమ్మ - నీరామరాజ్యం మంచి నునుగడతో వర్షీల్లుతుంది థఇగా (పజా నేవక్షై పంజల మనుషులం౦ంత పం9జాపోరులో ముందుకు నడిచారు ॥। 72 బిగుళ్ళ పాటలు

దిగు దిగు నాగన్నా -- దిగు దిగు నాగన్నానాగన్న దిగు నా సుందరి నాగో-నాగన్న పున్నామి పున్నామికి-నాగన్న "పేరుకున్న మా పాపాలూనాగన్న పావుమని మొక్కి నామురో-నాగన్న గా దుక్కినంత దున్నిపిచ్చి-నాగన్న గూడుతో నీల్లు పోయించి-నాగన్న గొరు9తో మట్టం చేయించానాగన్న యు నారు పోసి కాపు చేయించిానాగన్న ॥1 పంట శేతి కొచ్చినంకానాగన్న పొలుబోక కలం జేసి-నాగన్న ఉం ళ్‌ పెసలెన్నా కర్పు బెట్టిా-నాగన్న పొలిగాన్కి పండుగజేసి-నాగన్న 11 గింజలింటికి తీసుకుటోంగానాగన్న కూతలోలు వురిమి సూసెరో-నాగన్న లగి వొల్లు బల్సి వున్నోల్లంళ-నాగన్న వొగ నక9ిలు జేయబన్లైరో-నాగన్న 11 నీపడగ నీడలోనా-నాగన్న మమ్ములను దాసుకోరో-నాగన్న పడగె త్తి బుసలు కొట్టానాగన్న పేదోల్ల పనిబట్టురో-నాగన్న 11 ఊపిరి 78

పాష్రాణపు దూతలు

శాంతి అంటి పగ ఎందుకు ?

కాంతి అంట సడదెందుకు ?

స్మళానంలో ఆందంగా

ఎముకలతో పందిరేసి

శవాలపె న రించగా

(మ అలీ

క9మించిన క్టారులారా ॥॥

పురెలు పూబంతులుగా

తోరణాలు కట్టుకోని

పర్వదినం జరపాలనె

పాషాణపు దూతలారా 11

కుప్పలయిని కనులకాంతి

వెలుగులతో హుషారుగా

రక్కంతో రంగులాడ

యోచించే నియంతలారా 11

పా9ణమం టె తీపిగా

బతికె మనిషి గుండెలో

బండలెన మీ గుండెల

దండకాలు నింపకండి 11 "శ విగుళ్ళ పొటిలూ

ఆశల వెంలక గంగా, కృష్టా, తుంగభద9లు (వ. కనికరించి పాదాలను మోపితె కరుడు గట్టిన కరువు పా9ంంతములో ఆళల మొలకలు చిగురించునురా [1 పీళ్లుగ మారిన పంట పొలాలు పచ్చని పెరుగ వెలసిలునురా రా రం

గరీబులందరి ఘర్మజలానికి ఖరీదు సమముగ దొరకునురా 11 ఇలు సొంతమె భూమి సౌొంతమె భాం ౬. వ. బట్టకి, పొట్టకి కరువుండదురా కష్ట నష్టములు ఆన్ని దూర్యమె నిజాయితికి నువు పట్టం కడిపే సర్వసమానతె కేతనమైతే ఒకరికి ఒకరు తోడె సీడె

౬... మా మమతలమాలగ మెలగుమురా గ “పీద గుండెతో నిండీన బాధల దళిత వర్షపు విషాద గాధల సుడి గుండాలను దాపేసి అందరి జీవన నొక స్తాగురా ఃః

ఊప) 5

కానూ

ఐలెసా జోరు సెయ్యి వలియాలా-ఏలియాలా--ఏ లియాలా ఐలెసా జోరునెయ్యిావలెసా చారునెయి్యిా లాగరఎలాగరా-లాగర. ప్‌

బతుకు బండిని లాగరాా

మోయరం-మోయరక_ మోయరా నై

బండ బతుకును మోయరాా

ఐలెసా జోరువనెయ్యి-ఐలెసా బారునెయ్యి 11 కనసీ+టి కడలిలో కష్లాల కెరటాల్లా

చా యట్‌ న్‌.

నావ నడపరా సిన్నన్నా

తీరమం౦కా చేదేదెపుడని

దిగులు పడకురా వోరన్నా యా

ఐలసా జోరునెయ్యి - ఐథలెసొ బారునెయ్యి ణి "పేగులు మాడినా పనులు జే నే

"పేదరికం మిగిలె సిన్నన్నా -

“పెదోలంకా గదెలు విక్కి

౧౧) ౧

ఐలెసా జోరునెయ్యి-ఐలిసా బారునెయ్యి ౪ కడుపు మండి కన్నె జే స్తే

దోపిడి దొంగలు మసొతారు.

కష్టజీవుల ఎ(రకాంతిలో

తడిసి మెరిసి కుసౌొతారు.

ళా 9 6 విగుళ్ళు పాటలు

తదం ధం అదివినీ, ఇదివినీ ఇదీ అది వినీ వినీ ఆవేశం నీండగానె అడవుళ్లో కెగబడితే_ ఆకు అలములు తింటె- వసుందొా విపవం? ళ్‌ నో "వ వారఫలం నమ్ముకోని ప్యతికల్లో ఫోటోలతో వార్తా (వకటనలుకోరి జ ళలో నిరావోర _ వభ గొల చొంగ దీక్ష గావిస్డే వస్తుందా విప్తవం శా (| ఐక్యతయే అసలువే? అభ్యుదయపు ఆతోచన లేనోక్షందిరు వురిక్తి ఉన్నోళ్ల తలలు కొడితె క. ఉటి పడుతుందానే సం రి జామి మనం కోరే విష్ణవం చు | విష్ణ వాన్ని తెచ్చుటంటె మనుషులకు దె నందిన ఈ... జీవితాన్ని కూర్చుడ మే జా జనం తిరుగువాటుచేసి జయకేతన మెగరే స్తే ల అప్పతుందది నవజగ౦ = 41 ఊపిరి ఇగ

అటి అగ్గివుల్ల అందరికోసం ఎందరో సమర్పించి, సాధించిన ఫలితం మన స్వాతం ఈం భారతావని సిరుల నిలయం ఏలుకోమ్మని మేలుకొలిసితె పాొంతలాభం కొలతమావక బండ బారిన గుండెలన్ని దండిగా దేశాన్ని కోరి మంతి వేషమేసుకోని దారిద్ర్యం ఒడిలోచిక్కి ముచ్చటైన ముర్‌కిపేటిలో అఆకలిరాగం ఆలపించే అనాధులారా కదలండి - 11 ద దామూ దీ శ ఇ ఫ్యా _ గడ్డి మోపు లావుందనే ఘం ద్‌ దాలయ్యె షు ల ద గ లలా అగ్గిపుల్ల మీ బలగం “5 లి న కలనె నా మరవకండి _ స నారాల జా లాడ్‌ ర్య సృగిడీ 78 విగుళ్ళ పాటలు

న్య న. ప. ప న్‌ ప. మ + న .. సై వ న. మ. న ప న. ప. న 1. . య వ ప మ మ మ. ప. చ స్‌ మ. మ /11 వ ప. న ప భు. ప. వ. స. 1 న. మ. . హు గ్‌ మ మ. స్‌, వ. (1 స సన న్‌ న ర్‌ు న. శ న నే స్టే ప. ప. వ స. వ మ మ న. షమ. మ. వ. వ

న వ.