Telugu nethaji - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

/. (పద్యకావ (ఏ). క చో . ఆ న్‌ా శల సుల అసో - య జలం లే త్‌ యు సే టాల్‌ బి కాం |. రా య ల ప. . జ శ చర బో టప్‌ లం లం చరం లో 1 విం. చికు లొ పటి 1 న. శ 0 “పగ క త. రబ్‌యికి: | శ్రీ జై! ఉండేల మాలకొండారెడ్పి

నేతాజీ (పద్యకావ్యం) రచియిత ; డొ! ఉండేల మాలకొండారెడ్డి

ఒబటశవహా/ ర. ౨౨ వ టా (గాలైైం పింం000 భూల ళం! : ౨. *206612 42100062 666 ₹సంఓ 66416018 : 1946 ౮౦0165: 1000 795/2 ౨655, 1611016 560016 614018 : 1986 6౮౦916: 1000 12 కరంటు, యసయ4రంజ 6612026 గాజగంం1 మజగరు2 1210జ2ము, నీ 60160600 01 2000 30013 006 6416018 : 1997 6౮౦916: 1000 గంటల ౧౦౧9౧2” 620 తంలు2002 వస0లలగు, 5020602826 0/6ల2026 ౦0065 : 3391364 , 3304104 1

ర ౮ 0130ల : ([/ క ఫ₹0012 *ే1ైై0202 2120666200 0 */. సశ్‌212600062 666)”. సశ2జ028108 [005666 100. 8-2-693/2/26 & 2/7, 90116 ల౬| నవు [41022 [2820 [026 సం. 12, చమురు 820212 5115, ్యారల20264- 500 034 (2 00౧6: 3399 188 న్‌ 6౫966

కృతికర్త మ. € దాం న స్‌ న? (| స్‌ షల పటాకా న ల నన ము కా గ మల పస సున సరన. నో న లీ మం. న్నే లి మ నటం నల న ను ప మా వన్‌ 4 నం యల ట్‌ సం న ఎం క న. వ్‌ ఉత్‌, ప. | " వాజల కోలు లు బాలసరస్వతి ఉండేల మాలకొండారెడ్డి

ముందు మాట

నేను 1946లో నెల్లూరు జిల్దా అల్లూరు గ్రామంలో 8వ తరగతి విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు “నేతాజీ” కావ్యం రచించాను. ప్రతి దినం విద్యార్థులందరం ఊరేగింపుగా బయలుదేరి “స్వాతంత్ర్యం మా జన్మహక్కు”, “*వీర భరత సోదరా! విజయలక్ష్మి నీదెరా!” అని నినాదాలు చేసుకుంటూ రచ్చబండ వద్ద సమావేశమయ్యే వాళ్లం. ఆ సభలో కొందరు ఉపన్యాసాలిస్తే నేను పద్యాలు చదివేవాణి.

సింగపూర్‌, మలేషియా మొదలైన దేశాలలో భారత సైనికుల్ని సమీకరించి “అజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌”ను ఏర్పాటుచేసి, స్వతంత్ర భారత ప్రభుత్వాన్ని ప్రకటించిన నేతాజీ సుభాస్‌చంద్రబోసు వీరగాథలు ఆనాటి పత్రికలకు పతాక శీర్షికలు. దేశమంతా ఒక విద్యుత్‌శక్తి ప్రసరించినట్టు, నేతాజీ స్మరణతో ప్రజల నరనరాభలో దేశభక్తి ప్రవహిస్తున్న రోజులవి. ఆ పరిస్థితుల్లో నాలో పెల్గుబికిన కవితాశక్తియే యీ “నేతాజీ” కావ్యం. అనేక సభలలో చదివిన పద్యాలకు ఏకవాక్యత కల్పించి శ్రీ సుభాస్‌చంద్రబోసు జీవిత విశేషాలను అందులో చొప్పించాను. నేతాజీని సంబోధిస్తూ స్వాతంత్ర్య ప్రబోధం చేస్తూ స్వాతంత్ర్య సమర ఘట్టాలను కథారూపంలో పొందుపరచడం ఇందలి విశేషం.

ఇందలి పద్యాలను విని ఆనంద పులకితులై పదునాల్గు ఏండ్ల వయసు విద్యార్దినైన నన్ను నిండుమనసుతో ఆశీర్వదించి, నెల్లూరు ఆంధ్రసభలో కవితాగానం చేయించి సన్మానించిన సింహపురి కవిపండితులు అభినవ తిక్కన క్రీ॥శే॥ దుర్భా సుబ్రహ్మణ్యశర్మగారు, సరసకవి శ్రీ మోచర్ల రామకృష్ణయ్యగారు తదితర సాహిత్యాభిమానులు, “నేతాజీ” కావ్యాన్ని ముద్రించి అంకితం తీసుకొన్న అల్లూరు పురప్రముఖులు కీ. శే. శ్రీ అల్లంపాటి రమణారెడ్డిగారు నాకు సదా ప్రాతః సంస్మరణీయులు.

ఇందులోని పద్యాలను సందర్భోచితంగా ఉపయోగించుకొని “నేతాజీ” నాటకాన్ని ఆంధ్రదేశమంతటా, ఢిల్లీలో రసవత్తరంగా ప్రదర్శిస్తున్న సాంస్కృతిక సంస్థ “యువకళావాహిని” వారికి, అందులో నేతాజీ పాత్రధారి శ్రీ వై. కె. నాగేశ్వర' రావుగారికి నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు.

ఇది స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ సంవత్సరం. నేతాజీ శతజయంతి సంవత్సరం కూడా. ఈ సందర్భంగా స్వాతంత్యయోధులు పద్మవిభూషణ్‌ శ్రీ కాళోజీ నారాయణరావు, వరంగల్‌, కెప్టెన్‌ శ్రీ వి. లక్ష్మీకాంతారావు, వరంగల్‌, శ్రీ బి. యన్‌. రెడ్డి, [41.౧., హైద్రాబాదు, శ్రీ సి.వి. చారి, భూదానయజ్ఞ అధ్యక్షులు, హైదరాబాదు, శ్రీ టంకసాల నరసింహారావు, వరంగల్‌, ఆచార్య యమ్‌. పాండురంగారావు ప్రభృతులు నేతాజీ శతజయంతుత్సవ సమితిగా ఏర్పడి, స్వాతంత్ర్యయోధులకు, సేవా రంగంలో ప్రముఖులకు సన్మానం చేయ సంకల్పించారు. భారత ఉపాధ్యక్షులు గౌరవనీయ శ్రీ కిషన్‌కాంత్‌ గౌరు ఆ సభలో పాల్గొనుటకు అంగీకరించినారు. వారిచేత “నేతాజీ” కావ్యం తృతీయ ముద్రణ నేతాజీ శతజయంతి సందర్భంగా ఆవిష్కరింప జేయవలెనని సంకల్పించినారు. అందుకు నేను వారికి కృతజ్ఞతలు తెలియజేసు కుంటున్నాను.

నేతాజీ! భవదీయ సాహసకథన్‌ వేమారు వర్ణింపగా

చేతంబుజ్ఞ్వల భావసంభరితమై చెల్వారెడిన్‌, భారత

స్వాతంత్ర్యాగ్నికి ఆజ్ఞధారయగునీ శౌర్యమ్ము విన్నన్‌, రసో

ద్భూతిన్‌ మైపులకింపనట్టి యువయోధుండెవ్వడిద్దాత్రి పై.

అనే పద్యంతో కావ్యం ప్రారంభమౌతుంది. తక్కినది మీరు చదివి ఆనందిస్తారని ఆశిస్తూ...

భవదీయుడు డా ఉండేల మాలకొండారెడ్డి

తేది: 25-12-1997.

విద్వదబివప్రాయ కతిపయములు | జి.జొషువా, “నవయుగ కవిచక్రవర్తి” “కవికోకిల” 0౬గ౫౧ - గుంటూరు - 12-2-48 కవికుమారా! ఆశీశ్వతములు లేగబ్రాయముననే దివ్యకవితార్వురి నీలోనుదృవించుట స్తవనీయము. సింహపురిసీమ కవులలో గణనీయుండైన దువ్వూరి కోకిలలేని కొణ(తదీర్చం గలవని ఆశించుచున్నాను. అంతంత మాత్రపు కవిత్వాల కధరస్పందనం చేసి ప్రశంసింపని శ్రీ తిక్కవరపు రామిరెడ్డిగారు నీ కవితా ప్రతిభను నాతో నుగ్గడించిననాండే నీ కలముపోకడ గ్రహింప6గలిగితిని. నీకు దీర్చాయువగుంగాక! నీ శ్రేయస్సు నాకాక్షించు జి. జాషువ శ శ ఈ 3 3 2 విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, ఎం.ఎ. “కవి సమ్రాట్ట” బెజవాడ - 12-2-48 బాబూ! నీ “నేతాజీ” వచ్చినది. చదివితిని ఇంత ఛిన్నతనములో నింత చక్కని కవితా శక్తి నీ కలవడుట పూర్వజన్మ సుకృతము. చాల సంతోషించితిని. “అభినవతిక్కన”లు, “కవికోకిల'లు నిన్నూరకే, ప్రశంసింతురా? నీ కవితా కన్యకు నా సర్వమైన యాశీస్సులు. నీకు భగవంతుండాయురారోగ్యైశ్వర్యము లిచ్చి నీ కవితాశక్తి నితో 2 ధికముగా వృద్ధిపొందించు6(గాత మని వాంఛించు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ శశ శ 4 ఈ శ]

0! వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి . ఆంధ్రోపన్యాసకులు, తిరుపతి కళాశాల, తిరుపతి - 24-2-48 చిరంజీవి! సుఖిభవ! విజయీభవ! నాయనా! మీ గ్రంథము చక్కంజదివితిని. మహాకవి యెవరో మీ చాటున దాంగియుండి యీ రచన చేసియుండునన వీలులేదు. అట్టికవి మీలోనే దాంగియుండంబోలును. మీ వయసెంత! మీ చదువెంత! ఈ రచనా పరిణతి యెట్టిది! బళాం! దేశమోక్షఫరమార్థమే అర్థించినను శ్రీ బోసుగారి తత్సాధనధోరణి నాకు నచ్చనిదే - కాన అంతగా అట్టివారి చరిత్రలు నేను చదువువాండనుగాను. అయినను మీ రచనాధోరణి నన్ను బులిపించి మోసగించి చదివించినది. ముందుముందు మీ రచన లెటువంటివిగా నుండందగునో మీరే గుర్తింపంగలరు. అభ్యుదయోస్తు. వే. ప్రభాకరశాన్రి శ రం 3 3 3 2

ఆశీస్సు

1946వ సంవత్సరము అక్టోబరు నెలలో కాబోలు శ్రీయుతులు విద్వాన్‌ వెల్లటూరు సుబ్రహ్మణ్యంగారు (ప్రస్తుతము ఆంధ్ర పండితులు, బోర్డు స్కూలు, కోట.) చి॥ మాలకొండారెడ్డిని నాకడకు( దోడ్కొనివచ్చి “ఈ పిల్లవాని కవనము మీరు చూడవలయు”నని నాతో వాకొనిరి. “ఇంత చిన్నవానికి/గవనమేమి? యీతండేమి చదువుచున్నాలొడని నేను వారి. బ్రన్నించితిని. “ఇతండు అల్లూరు హైస్కూలులో నాల్గవ ఫారము చదువుచున్నాల డని వారు చెప్పిరి “చదువు చట్టుబండలుచేసి కవిత్వాని కేల తొడంగితివయ్యా” అని నేను కవికుమారుని ' మందలించులోన, తానందుకొని 'యీతండు క్థాసుల్లో నన్నింట నించుమించుగా. బ్రథముండు" అని యుగ్గడించి, సుబ్రహ్మణ్యంగారు అతని చేతినుండి నోటు బుక్కును తీసికొని నాచేతి కిచ్చిరి. నే నూరక పుటలు తిరగవేసి, వస్తువును, పద్యసంఖ్యను అవగతము చేసికొని తొలి పద్యము చదువునంతకే నా కపూర్వమైన యానందము కలిగెను. “ఈ యీడు (14 సం11) వాండేమి? ప్రాఢునకును అందని యింత చక్కని కవనము చెప్పుటేమి?” అనినే నబ్బురపోయి, బాలకుని. బొత్తము నుండి కొన్ని పద్యములు చదువుమంటిని. అతండును పది పదేను పద్యములు చదివెను. ఉత్తరోత్తర ముత్కర్ష్వమందుచున్న తదీయ ధారాశుద్ధికిని - విషయ విన్యాస కౌశలమునకును బరితుష్టుండనై. నా హర్షము చూపులన తేటపడనేమియు.జెప్పక “పొత్తము నాకడనయుంచి” పొమ్మని చిరంజీవితో( జెప్పితిని అతండును అట్టే కావించెను పద్యములన్నియు. జదివిన పిమ్మట “ఏకస్స్వాదు నభుంజీత” అనున్యాయమున. బుస్తకము మన్మిత్రుడు చి॥ 'సరసకవి' మోచర్ల రామకృష్ణయ్య గారికి. జూపితిని. రామకృష్ణయ్య నిరతిశయ సంతోషభరితు(డై నెల్లూరు “శ్రీ ఆంధ్రసభ”లో నోక సమావేశము నేర్చణిచి యీకుజ్ఞ వాని. బ్రోత్సహింత మని మిక్కిలి వేడుకతో నుడివెను. కొంత విలంబమైనను ఆ మేరకు సభవారు 1947 ఏప్రిలు 7వ తేది సమావిష్టులైరి. ఇతి వృత్తము నేతాజీ చరిత్రము గావున వీరకంఠీరవులు శ్రీ 'పైడా సుబ్బరామయ్య శ్రేష్టి గారిని (వీరు ఆంధ్రసభ ఉపాధ్యక్షులలో నన్యతములు) అ(గ్రాసన మలంకరింప గోరితిమి. గ్రంథమాద్యంతము చదువంబడిన తరువాత మేమిరువురముకాక శ్రీ గుజ్జం సుబ్బరామయ్యగారు ఎం.ఏ. చిరంజీవి దుర్భా రామమూర్తి. ఎం.ఏ. గారలు కృతిని బ్రశంసించి కవికుమారుని. దమ యమోఘ

3

వాక్కుల దీవించిరి. అదృష్టవశమున నెల్లూరు వచ్చి సభకు విచ్చేసియున్న గౌ॥ ఆర్‌.బి. రామకృష్ణ రాజుగారును పిల్లవాని కవితా పరిపాకమును గొనియాడిరి. అధ్యక్షులు (గ్రంథకర్తను విలువగల సంస్కృతాంధ్ర కావ్యములతో బహూకరించిన ఆంధ్రసభలో నాపూంట మాలకొండారెడ్డి రచించి చదివిన పద్యత్రయ మిందు వెంట నెలకొల్బంబడి యున్నది. అనాటి కృతియే నేండు కొలది మార్పులతో వెలువడుచున్నది. దీనిని ముద్రింపించినవారు అల్లూరు వాస్తవ్యులు శ్రీ అల్లంపాటి రమణారెడ్డిగారు. కవికుమారునకు నేండు పలుతెజంగుల6 బ్రాపకులు వీరే. తాదృశుల యాశ్రయమున నీ కుమారరత్నము ముందుముందు ఆంధ్రదేశము దశదిశల మెజుంగుల వెదజల్ల6 గలండని యాశించుచున్నాను. శ్రీ రమణారెడ్డి గారిని గూర్చి కవి రచించిన పద్యములును ఇందు పొందుపజుపంబడినవి. ఇ6ంక6(గవిత్వ విషయమున పఠితల కౌతుకమున కడ్డుతగులక - అక్కడక్కడికి విరిసిపోవు వృత్తాంతముల నన్నింటి నొండుకడంజేర్చి వానికేక వాక్యతం గల్పించిన కవి కళాపరిణతిని గుజీతింపుండని మాత్రము వారి నెచ్చరించుచున్నాను. నేతాజీ జీవిత విషయమున అతని పునరాగమన ్రత్యాశ విషయమున అతనితో నేకీభవింపని భారతీయ లుండరు. కాని యీ విషయము కావ్యగతముగా( చెప్పంగలవారు మాత్రము విరళమని విన్నవించుచున్నాను. సుమారు ముప్పది యేండ్లవాండు ఒక సన్నివేశమున నేను వ్రాసిన యీ క్రింది పద్యము ఇట్టి కృతులపట్ల నా భావము వ్యక్తము సేయంగలదు. సి॥ విచ్చిన చెంగల్వ విరితేనియలుగ్రోల భమరంబున కెవం డుపన్యసించె? పున్నమథే జేండు పొడిచినంతనె సుధాం భోరాళి నెవ్వం డుష్పాంగుమనియె? విమల సరస్తరంగముల నుయ్యెలలూ6గ రాయంచ కెవండు ప్రేరణమొనర్చె? శీ

తరుశఖాపరిపక్వ దాడిమీఫలదృష్టి శారిక కెవండు నోరూరంజేసె? తే] మధుర మధురోక్తిమయ కావ్యమంగళార్ధ 'సైరభము వెల్లివిరిసి వాసనలు గొలుప వలయునే యన్యు. డొకరు. డవ్వలపు దెలుపం? బ్రకృతి దనయంత. దాళబ్రచోదకముగాదె!” కవికుమారుని యాశయము నిట్టిదేయనుటకు - “కేంబ్రిడ్జి పట్టా పరిత్యాగ మునకు జంకని “నేతాజీ” చేతోవృత్తిని వర్ణించిన ఘట్టములోని యీ పద్యము తిలకింపుండు. సి॥ వనసత్తములనెల్ల వణంకింపంజాలెడు సింగంబునకు రాజచిహ్న మేల? ఘనసముత్తుంగ భంగములతో ఘోషించు గంభీరజలధికి. గట్టయేల? కలనాదమున ఆాలు కరంగించు కోయిల పాటకు వీణీయ మీటనేల? దివ్యశిల్పులకు మదింపు వేయఃగరాని జాతిరత్మమునకు సానయేల? గ॥ సహజ పౌరుష గాంభీర్య శార్యనిధికి స్వాభిమానైక భూషాప్రశస్తదేశ భక్తునకు నీకు 'కేంట్రిడ్డి' పట్టమేల? భవ్యసద్గుణసాంద్ర! సుభాసచంద్ర! కావున విశేషము వ్రాయక చిరంజీవి ఉండేల మాలకొండారెడ్డికి దీర్చాయ రారోగ్యములనిడి, ఇతని ద్వారమున - నెల్లురు మండలము యశస్సు నింకను వర్థిల్లంచేయుంగాత మని సర్వశక్తి సమన్వితుడైన భగవానుని నిండుమనమున గొండాడుచున్నాను. ఇదియే, కవి కిశోరమునకు నాయాశీస్సు ర్‌

చ॥ కొనిన ప్రశస్త వస్తువునకున్‌ నిను మెత్తునొ, దానిందీర్చిది ద్దైనమతిసిద్ధికిన్‌ నిను నుతింతునొ, బాలక! సుస్వరాప్తి నూ తన “కవికోకిలింబవయి ధన్యత నాంధ్రజగంబునందు సిం హనగరమండలీయుల యశో ౭ తిశయం బెలు.గెత్తిపాడుమా! ఆ॥ పలుకువెల.ది నిన్ను వలచివచ్చినయట్లె పగందొరంగి సిరియువచ్చుంగాక! బ్రహ్మయిచ్చుంగాక పరమాయువునునీకు, నెలమికలిమి విష్టుండిచ్చుంగాక! దుర్భా సుబ్రహ్మణ్య శర్మ 6

విజ్తాపనము లీ

నాకు( జిన్నతనమునుండియు. గవిత్వమన్న (బిచ్చికలదు. మా స్వగ్రామము ఇనిమెర్ల (కనిగిరి తాలూకా)లో నాలుగవ తరగతి చదువునపు డొకపరి పోతనగారి రుక్మిణీ కల్యాణము పఠించుట తటస్థించినది. అందలి

క॥ _ బాలేందు రేఖ తోంచిన లాలితయగు నపరదిక్కు లాగున - అను పద్యము. జదువునపుడు - అపరదిక్కులాగుననే నా మనఃఫలకమును లాలితమయ్యెను. పద్యమందలి పదవిన్యాసము, ప్రాసస్థానము బరికింప, నందేదో విశేషము కలదని నాలో. గొంత కౌతుకము రేకెత్త, నస్పష్టమగు నానంద మందితిని. అదియే నా కవితకు జన్మలగ్నము. చిటిపాటి పద్యములు తోచిన ట్లల్లుచుంటిని గొని పరులకు. జూపెడు వాండనుగాను. కాని యెంత దాంఛచినను నవి దాంగెడివి కావు.

నే నల్లూరికి వచ్చుటయు, శ్రీ అల్లంపాటి రమణారెడ్డిగారి యాశ్రయము లభించుటయు నా జీవితములో( దలవని తలంపుగా జరిగిన సంఘటనములు. తెలు(గు6 గావ్యములం బరిశీలించుకొలంది నాకు సంస్కృతము నేర్వవలయునను కాతూహల మినుమడించెడిది. గురుసహాయమున సంస్కృతవిద్య నభ్యసింప మొదలిడితిని. లౌకిక వ్యవహారదృష్టిచే హితులమాట విని యాంగ్ల విద్యను గూడ గ్రహింపంబూనితిని. ఈ ప్రయత్నముల మండువేసవిలో నాలోని కవితాస్రవంతి యింకిపోవునేమోయన్లు భీతి యప్పుడప్పుడు నాకుంబొడమక పోలేదు; కాని అవసర సన్నివేశములందు గవితాజీవనది హృదయమున పొంగి “నేనున్నానని హెచ్చరికచేసి నా దిగులు మాపుచుండెను. ఆవేశమే కవితకు బుట్టినిల్లను పెద్దలమాట తద్దయు నిశ్చల మయ్యెను.

“నేతాజీ” అంతర్జానగాథ, బోసువీరుల ఢిల్లీకోట విచారణ మున్నగు ఘట్టములు నా మనస్సునం దట్టినపుడు కల్గిన భావోద్వేగము, భక్తి ప్రభావము, వాగ్రూపమున స్రవించి యేతత్తావ్యరూపమున ఘనీభవించినవి.

నెల్లూరు ఆంధ్రసభలో నాకు గావ్యపఠనావకాశము కల్పించి, తన్మూలమున మదీయ కవితావికాసమునకు., గళాభివృద్ధికి. గారణభూతులగుచున్న ఆంధ్ర సభా కార్యనిర్వాహకులకు నా నమోవాకములు. సభలో నాకు గ్రంథ బహూకృతి సలిపి

7

గౌరవించిన “'హిందూకేసరి' పైడా సుబ్బరామయ్య శ్రేష్టి గారికిని, శ్రీ అల్లంపాటి రమణారెడ్డి గారికిని నా హృదయ పూర్వక వందనములు. కృతి ముద్రణవ్యయ దాతలగుటయే కాక, నాకు సర్వవిధముల' బ్రాపకులైైయున్న శ్రీ రమణారెడ్డిగారిని, రెడ్డిగారి కుటుంబమునకు నే నామరణము బుణబద్భుండను.

ఈ పాత్తమునందలి దొసంగులను విసుగులేక సవరించి నన్నాశీర్వదించిన మహనీయ. స్వభావులు, గురుకల్పులునైన “సాహిత్యస్థాపక”, “అభినవ తిక్కన బిరుదాంకితులు బ్రహ్మశ్రీ దుర్భా సుబ్రహ్మణ్య శర్మగారికి నే నాజన్మాంతము కృతజ్ఞుండను. వారి యనుగ్రహ దోహద మిట్టి కవితాలతల నెన్నిటిని బుష్పఫలశోభితముల గావించెనో!

విద్యాభ్యాసము,.“ఫ్రూఫు” పరిశీలన, యొకేపర్యాయము సంభవించుటంబట్టి, నేను రెండు గుజ్జములపై స్వారీ చేయవలసి వచ్చెను. అందుచే. గొన్ని ముద్రణ స్థాలిత్యము లేర్చడినవి. శకటరేఫములు, ఆరసున్నలు, ధథలు తాణుమాఖజైనవి. ఐనను బుస్తక మింతమాత్రము నిర్జుష్టముగ వెలువడుటకు శ్రీ శర్మగారి యపార కృపయే కారణము. ముద్రించు తీవరమున శ్రీ శర్మగారు సూచించిన సవరణలు కొన్ని చేయుటకు నాకు వ్యవధానము లేకపోయినది. అందులకు శ్రీవారు నన్నుక్షమింతురు గాక. 'ప్రాజ్ఞులిందలి దోషములు వీడి గుణములు మాత్రము గ్రహింత్రుగాత మని వేండికోలు.

ఇట్లు ఉండేల మాలకొండారెడ్డి 8

ఆ ఆంధ్ర సభవారు కూర్చిన విద్వత్సభలో కృతికర్తచేత( జదువంబడిన పద్యములు

ఊ॥ బాలు6డనేను, సత్కవులప్రాపు నెబుంగనివాండ, కైతలోం జాల దొసంగు లేర్పడుట సాజము, మీకరుణా ప్రవాహమున్‌ జాలుకొనంగండేసి నను సత్వరమే చదితార్జు( జేయంగా6 గేలు మొగుడ్చు చుంటి; కవికేసరులార! యనుగ్రహింపరే!

సి॥ కాశీదొసాదుల కావ్యవీధులనున్న

తినుబండముల రుచి తెలియలేదు, తెనుంగు భారతమందు తిక్కనార్యునిచేతి తాళింపు చవిచూచి తనియలేదు, బమ్మెరకవిరాజు భక్తి పాత్రికలోని యమృతధారల జుజ్టులాడలేదు, నైషధగోష్టి శ్రీనాధుండు వడ్డించు మిరియపుంగారంబు మెసవలేదు

గ॥ నవకవుల క్రొత్తపోకడల్‌ నడవలేదు కావ్యపచనంబునకు నేండె కడంగినాండ, భోక్తలగుమీరె రుచిచూడం బోవువారు; బాలకుండను, మన్నింపుండీ ప్రాజ్ఞులార!

చ॥ తెలుంగు కవిత్వశిల్పమున దివ్యకళా మహిమంబునించె, నే యలఘుండు, తిక్కయజ్వపద మంటినయీ యపరంజినేల పై మొలచి రసజ్ఞకోకిల సమూహముతో. గవిబంభరాళితో నలరు రసాలవాటికకు నాంధ్రసదస్సున కెను మొక్కెదన్‌!!

౦9

శ్రీ అల్లంపాటి రమణారెడ్డిగారింగూర్ది కృతికర్త రచించిన పద్యములు

స్స జనకుండు నారువోసిన బడిమొక్కకు

నీరువోసెడు సత్కుమారవరుండు, కలిమిపైదలి సదా వలపించి తనయింట'. గులికించుకొను కళాకోవిదుండు, ఆపత్తులందు మిన్నవిసి 'పైంబడ్డ సం చలమొందని మనఃస్టైర్యరాశి, గుప్తదానమున మక్కువగల్లి, యాడంబ రములేక చరియించు రైతుబిడ్డ,

గీ॥ వాసింగన్న అల్లంపాటి వంశమునను బిన్నవాండయ్యు( బజ్జలో బెద్దవాండు, సత్త్వఖని రమణారెడ్డి సత్తమునకు శ్రీయు, శ్రేయంబు, హరి, దయసేయు.(గాత!

ఉ॥ చల్లనివాండు, శాంతగుణసాంద్రుండు, అల్లురిపంటరెడ్డి రా ట్తల్లజులందు గణ్యుడు, వృధా పరవాదములందు సంగమే యొల్లనివాండు, నాబ్రదుకుటుర్వరపై శుభదృష్టిబిజముల్‌ చల్లినకర్షకోత్తము6డు సంస్మరణీయుండుగాండె సత్కృతిన్‌.

ఊ॥ మాటలు కావు, మత్పితృసమానులు మీరు నిజంబుగాను, మీ గాటపు. గూర్మిచే శుభముంగంటిని బాంధవమిత్రకోటితో బాటుగ, నెవ్విధంబునను బ్రత్యుపకారము నాకసాధ్య; మే నాటికి నైన మీకొక బుణస్థుండ, రెడ్డికులాబ్ధి చంద్రమా!

శ రం శ ఈ ఈ 10

అసి దైవస్తుతి ఉ॥ శ్రీసతియున్‌ ధరాసతియు. జెన్నెసలారెడు ధర్మపత్సులై భాసురలీల లోకమున బ్రాణులకున్‌ ధనధాన్యవైభవో ల్హాస మనుగ్రహింప, సవిలాస కటాక్షనిరీక్షణంబులన్‌, దాసులంబ్రోచుచుండు కరుణానిధి మాధవు సంస్మరించెదన్‌, స్స పసికందు దిగజాజి పడకుండ “కంగారు” కడుపుక్రిందను సంచి6గట్టె నెవండు, పిగిలి వెల్వడుదా(క ఖగసంతతికి. దిండి, గ్రుడ్డులో చెడకుండంగూర్చె నెవండు, విసుగు వేసటలేక విశ్వనాటకమందు పగలురాతిరి తెరల్‌ పజచె నెవండు, గగనభాగంబున గ్రహమండలమునెల్ల( గ్రమభంగి నడపింపం గలిగె నెవండు, గ్‌ ఆఅ మహాశిల్పి, యాకరుణాంబురాశి, యంతులేనట్టి యిట్టి బ్రహ్మండచలన చిత్రమురచించు దర్శక శ్రేష్టమూర్తి యెల్లలోకాలంగడకంట నేలుంగాత! శశ ఈ 3 3 [1]

నూతృస్తుతి సీ _ వాలారుకీల్దడంబోలు శ్వేతాద్రిపై సిగపూవుబంతి కాశ్మీరమెస6గ, తళుకులంజిమ్ము ముత్యాలహారముల చం దమున గంగాసింధు నదులుమెజయ, రమణీయరత్నంబులి మిడిన, పసిండియొ డ్డాణమై వింధ్యాద్రిరాణమిగుల జిల్గునేతల బుల్గుచీరయై, దక్షిణ పీఠభూమిచెఅంగు వ్రేలియాడ, గః భువన మోహన సౌందర్య మూర్తియగుచు. గలికిచూపుల( గారుణ్యమొలుక6 జేయు పరమ పావనచరితయౌ భరతమాత. అను6గు బిడ్డలం బ్రీతితో నరయుంగాత! ఛ॥ _నలువదికోట్ల భారతజనంబుల (ప్రమరసాంబురాశిలో

• జలకములాడి, యా శ్రితుల సత్కరణంబె పవిత్రవృత్తిగా నలవడుదొడ్డము త్తయిదువై శుభముల్‌ వెదజల్లు చెప్పుడున్‌ గలకలలాడు మాజనని గౌదిలిబిడ్డల నేలుగావుతన్‌!! సీ; _బుతువుతప్పక వచ్చి ప్రతివత్సరమునీకు గాలిదేవుండు సురటీలువిసరు, క్రీడా సరసులట్టు మూడు వైపులనీకు నంబురాసులు జలకంబునేర్పు, ఉత్తరమ్ముననీకు నుత్తుంగమై హిమా లయగిరీంద్రము కాపలాయొనర్చు, హరజటాటవినుండి యవనిడిగ్గుచు, నీకు గంగాస్రవంతి, యర్థ్యంబొసంగు, గీ కొమరుమిగిలిన కోటానుకోట్టసుతుల లాలనముసేయు దొడ్డయిల్లాలవీవు, కరగతంబైన సాంతకాపురమునేండు పదిలముగ దిద్దుకోవమ్మ! భరతమాత! 12

సః శ్రీ వివేకానంద భావసింధువు నుండి తొణంగిన యమృతంబు దోయిలించి, కవి రవీంద్రుని ధివ్యకవితాహయంబెక్కి స్వర్గవీధులయందు సంచరించి, గాంధీ మహాత్ముని కాలిజాడలలోన విశ్వశాంతికి6 బెద్ద వెల్లుచూపి, 'స్వేచ్చకై రక్తాభిషేకంబు నెఅపిం త్యాగ మూర్తులచరిత్రలు తలంచి, గీ॥ వన్నె తజిగిన ప్రాచీన వైభవంబు తిరిగి చివురింప, విజ్ఞానదివ్యరథము నడపు “అభినవభరతఖండంబ!” నీకు సంజలిఘటింతు భక్తిభావాంకితముగ. స్స అలనాడు క్రౌంచపక్షులంజూచి వాల్మీకి దుఃఖించుచో హఠాత్తుగజనించి, కాళిదాసుని మేఘ కావ్యకన్యకతోడ నలకాపురముదాంక నరుగనేర్చి, నన్న పార్యుండందుకొన్న గంటమువెంట తెలు6గు వారింటికి వలసవచ్చి, కవిసోమయాజుల గ్రంథసౌధమునందు మురిపెంబుమీఆ6 గాపురముచేసి, గీ్‌॥ "పెక్కురాజుల వలపించి, బెళుకునేర్చి, పెన్న గోదావరీకృష్ణవేణులందు జలకమాడుచు నిరతంబు సంచరించు భవ్యకవితాకుమారి! శోభనమునీకు. గ్‌ ప్రతిఫలాపేక్షలేని సన్మతినినాకు విద్య౦(గఅపియు శ్రేయోభివృద్ధి/గోరు వెల్లటూరు సుబ్రహ్మణ్య విమల గురుని స్తుతియొనర్చెద సద్భక్తి సూచకముగ. శే శే శ * 3 13

స్స ఎవ్వానికొణకు నేండెల్లభారతజాతి

కన్నీటివరదలో గాసిపడునొ? ఎవ్వాండు మనకండ్డయెదుట లేండనుచింత

కోలయైహృదయంబు గ్రుచ్చుకొనునా? ఎవ్వానిజాడకై ఇంగ్లీషు వ్యాఘంబు

పసిపట్టిలోలోన వ్యసనపడునా? ఎవ్వాండు లేమిచే నీరాజకీయముల్‌

కళదప్పి కాజుచీకట్లంబడునా?

గ్‌ అతండు “నేతాజి” కలండు లేండనుచు రేగు 'పెనుతుఫానుల మధ్యలో. బెనంగువాండు నేండుకాకున్న రేపు కన్పించువాండు అమరజీవిగ మనమధ్య నమరుగాత!

స్మీ _ కన్నతల్లికి ముక్తింగలిపింప, శపథంబు

పట్టిన బలుదిట్ట బ్రహ్మచారి, 'పెజప్రభుత్వంబె నివ్వెజంగంద చెజిసాల తప్పించుకొన్న వస్తాదుబిడ్డ, ఉక్కుతున్కలవంటి యువకుల ఢిల్లీకి నడపించినట్టి సేనానియంత, ప్రాచీన యోధుల పౌరషాగ్నిజ్వాల రూపుందాల్చిన స్ఫురద్రూపశాలి,

గీ్‌॥ దాస్యశృంఖలాబద్ధమౌ ధరణియందు కాలుమోపుటె తలవంపుగా. దలంచు భాసుర గుణాంచితుండు “సుభాసుబాబు” అఖిలజనదర్శనీయు.డై యలరుంగాత!

చ॥ కటకములోజనించె “కలకత్త' పురంబున విద్యనేర్చినాం డటువయి సీమకున్‌ బయనమయ్యె సమున్నత విద్యకోసమై పటుతరరాజకీయములం బాల్గొనియెన్‌ బడరాని పాట్లతో; కటకట! 'బోసుబాబు' మనకంటికి దవ్వయిపోయె నేటికిన్‌.

-అడపాో అహకిం- 14

నేతాజీ! శా॥ నేతాజీ! భవదీయసాహసకథన్‌ వేమాజువర్ణింపంగా జేతంబుజ్బలభావసంభరితమై చెల్వారెడిన్‌ భారత స్వాతంత్ర్యాగ్నికి నాజ్యధారయగు నీశార్యంబు విన్నన్‌ రసో ద్యూతిన్‌ మై పులకింపనట్టి యువయోధుండెవ్వండిద్దాత్రి పై. సీ; _ వేయిచేతులుసాచి విశ్వపావనగంగ కడలిరాయనితోడ( గలియునెందు, లోకవిశ్రుతి/గన్న 'ఠాకూరు' కవిరాజు బాలు6డై చనుబాలు గ్రోలెనెందు, ఘన 'సురేంద్రుని' మేఘగంభీరకంథంబు పిడుగులవాన గుప్పించెనెందు, తరువుల సుఖదుఃఖ తత్త్వంబెజింగిన జగదీశు. 'డోనమాల్‌ చదివెనెందు,

గ్‌ దేశమాత పదునొకండు పుత్రికలయందు జ్యేష్టరాలగు బంగాళరాస్త్రమందె జననమందితి శ్రీ సుభాశ్చంద్ర! నీవు రత్నఖనియందు కొహినూరు రత్నమట్లు.

గీ॥ అష్టసంఖ్యాకులైన మీయన్నదమ్ము లష్ట దిక్కులనేలు వీరాగ్రగణ్యు లష్టవసువులలో భీష్ముండట్లనీవు భువనగణనీయమూర్తివి బోసుబాబు!

చ॥ వననిధియందు ముత్యములవైఖరి 'జానకినాధబోసు' ప్రా గృనన తపఃఫలంబులుగ జన్మమునెత్తి ప్రసిద్ధులైన మీ ఘనతరకీర్తి గౌరవవికాసముచే మిము(గన్న యట్టి య య్యనఘుల జీవితంబులు కృతార్థములైనవి శాశ్వతంబుగన్‌.

15

ఆ॥ ఉగ్గుపాలతోడ నిగ్గెన శౌర్యంబు నూరిపోసినట్టి వీరనారి ధన్యురాలు నీదుతల్లి, శివాజీకి తల్లియౌ సతీమతల్లివోలె. క॥ పెద్దన్న శరత్‌ చంద్రుండు విద్దెలలో మేటి, వంగపృథివికి వన్నెల్‌ దిద్దిన నాయకమణి, నీ కుద్ది యనందగిన వీరుండుజ్బలమూర్తీ! గః కటకపురమున బాల్యంయబు(గడపునీకు ఆర్హజన సేవయన్న ముందడుగు వైచు బాలభటవృత్తి సహజమై పట్టుపడియె పువ్వుతోడ సుగంధంబు పొడమినట్టు. క॥ చదివితివి తర్కశాస్త్రము చదివితి వేదాంత తత్త్వశాస్తాదికముల్‌ చదివితివి రాజకీయపు చదువంతయు, పిన్ననాటి చదువులనాండే. గః చదువుకొనునాండె మాతృదేశమును గూర్చి చులకనాడినమాటకు చుజలుకుపొాడమి తిరుగంబడితివి గురునకా తీవ్రగుణమె తెలుపుచున్నది బోసు! నీ దేశభక్తి. గీ॥ భగ్గుమనిమండు నెజ్జభాస్వరపు తునుక తాకరాదని దూరాన తలంగినారు పిల్లతనమందె నినుంజూచి తెల్లదొరలు; ఎంతకావలెనగ్ని, దహించుటకును! గ్‌॥ కలకత్తా నగరంబున కలిగించి తపూర్వమైన కదలిక విద్యా 16

ర్టులలోన, వంగ దేశము కలకాలము నిన్ను మణఖజువంగలదె సుభానూ!

గీ॥ విద్యనెగంబెట్టి, పరమాత్మ వెదకంగోరి వెడలితొకమాలు బైరాగివేషమందు పుణ్యతీర్థాలవెంట; ఆ పూర్వగాధ నాందివలెందోచు నేటి నీనాటకమున.

మ॥ _ అల శేంభ్రిడ్డిని జొచ్చి ఐ.సి.యస్‌. విద్యారంభమున్‌ జేయునీ తెలివిందేటలు చూచి అిచ్చవడి దిగ్దేశీయవిద్యార్థులే తలలన్‌ వ్రాల్చిరి; అట్టి నీయసమ మేధాశక్తిచే భారతీ యుల విజ్ఞాన కళాధురంధరత సపెంపొందెన్‌ ధరామండలిన్‌.

గీ॥ అగ్రపంక్తి నుత్తీర్డుండవైతికాని రాజభక్తి ప్రమాణపత్రంబుమీద పట్టము గ్రహించి చేవ్రాలు పెట్టథలయు నను నిబంధన దుర్భరమయ్యె నీకు.

ఊ॥ ఏల వృధాభయంబు? ఇది యెల్లెజింగిన యట్టి ప్రాతమా మూలని పెద్దవారలు ప్రబోధముసేయ నిరాకరించి, చే వ్రాలకుమాలుగా బిరుదపట్టము నేత్యజియించినావహో!

బాలుండవా! ప్రజాహృదయ పొలుండవీవు సుభాసు ధీమణీ!

గ్‌॥ అసమ పాండిత్య రేఖాసమంచితునకు నీకు నొకరిచ్చు పట్టంబు లేకయున్న కొణంతకలుగునె? విజ్ఞాన శరధియొక్క నిజముకొలంతలు బిరుదుగుండీలు కావు.

స వససత్త్సములనెల్ల వణికింపంజాలెడు

సింగంబునకు రాజచిహ్నమేల? ఘన సముత్తుంగ భంగములతో ఘోషించు గంభీర జలధికి కట్టయేల? గ

కలనాదమున జాలు కరగించు కోయిల పాటకు వీణియ మీటనేల? దివ్య శిల్పులకు మదింపు వేయంగరాని జాతి రత్తమునకు సానయేల? గ్‌॥ సహజ పౌరుష గాంభీర్య శౌర్యనిధికి స్వాభిమానైక భూషా ప్రవస్త దేశ భక్తునకు నీకు 'కేంబ్రిడ్జి' పట్టమేల? భవ్య సద్గుణసాంద్ర! సుభాసుచంద్ర! గీ॥ ఆంగ్లదేశాన విద్యల నధిగమించి నావదిగినాడు బొంబాయి రేరులోన శ్రీ సుభాశ్చంద్రు డనుమాట చెవులసోక జాయిపడ్డది పగవారి హాయిలోన. స్కీ _ దక్షిణాఫికలోన తన గడించిన యట్టి యనుభవంబను మూలధనముతోడ సామ్రాజ్యముల మిజ్టు చదును చేయంగంజాలు బిజ్టుకల్గిన చేతికజ్దతోడ, వేదబుక్కులలోన వాదభేదంబుల గుట్టెజింగిన పిల్కజుట్టుతొడ, “లాంకషైరు”న మిల్లు లాభంబు లన్నిటి6 గబళించు రాట్న చక్రంబుతోడ. గః సగమునిక్కిన జాతీయ సౌధమునకు శాంతి సత్యాలు సుస్థిర స్తంభములుగ కట్టుచున్నాండు శిల్పియై గాంధిగారు యువజనులతోడ నవసరమున్న దప్పుడు. గీ॥ రెండునూజేండ్ల దాస్యంపు టెండలోన కాగిపోయెను హిందు రక్షస్రవంతి 18

రోష మేఘాలు ప్రళయనిర్హోషమొదవ నుజుముచున్నవీ ఆంగ్లేయులులికిపడంగ.

మ॥ “చిరకాలంబుగ మ్రగ్గిపోయినది యిస్సీ! దాస్యపంకంబులో భరతక్ష్మాతలి; కన్నతల్లి యిటు దౌర్భాగ్యంబునన్‌ గుందుచో మొజయాలింపరె కన్నబిడ్డలు! జగంబుల్‌ నవ్వవే చూచినన్‌ స్మరియింపుం డొకమాజు మీ మనములన్‌ బ్రాచీన సౌభాగ్యముల్‌,

స్స భాగీరథీ పుణ్యపానీయములందోగి

బంగారుపండెడు పంటవల.తి, క్రీస్తుపూర్వమే పెద్దగేనురాలై ధర్మ సూత్రాలు వ్రాసిన సుప్రసిద్ధ, బుద్ధదేవుని (ప్రేమ బోధనామృతముచేం బారవశ్యముంగన్న భవ్యచరిత, శిలలకు జీవంబు శృంగార విభవంబు కల్పించి నిల్చిన శిల్పరాశి.

గ్‌ అగ్ని పరిశుద్ధయైన పుణ్యాత్మురాలు పరుల చెజసాలలో నేండు బందియయ్యె పుట్టినారు నల్వదికోట్ల పుత్రవరులు తల్లివెతందీర్చలేని సంతానమేల?

సీ అల “అకెగ్దాండరు” సద్భుతం పజచిన

'పురుషోత్తమునిమాట మజచినారొ? సమరవీధికి బెండ్లి కొమరులై చనుదెంచు

రాజపుత్రుల పరాశక్రమము వినరొ, ఎడలేని రిపుసేన నెదిరించిపోరిన

సడంతి రూన్సీరాణి ప్రతిభంగనరా, చనుబాలతో శౌర్యసారంబు6గ్రోలిన

సిక్కుల రణకేళి చెవులంబడదా,

19

గీ॥ తిరిగి యొకసారి గతమెల్ల స్మరణచేసి కదలుడీ యింక స్వాతంత్ర్య కదనమునకు బానిసతనాన లివసచ్చి బ్రతుకుకంటె శూరులై రణమందు( జచ్చుటయె మేలు.

గ్‌ పండియొజంగిన వెన్ను జొంపములవంటి భరత జనయిత్రి సంపద కొజికి తినంగ పతిగపిట్టలవోలె మీ పంచలందు వ్రాలియున్నారు పరదేశవాసులెల్ల.

ఆ॥ ఆరువేలమైళ్ళ కావల బెత్తెడు దీవు లేలుకొనెడు తెల్లవారు నాల్గుకోట్ల ప్రజలు; నలువదికోట్లపై ప్రభువులైరి యెంత పరువుచేటు.

గ్‌ దొరలదేశాన, బొాగ్గుపాతరల మధ్య మిల్లు చక్రాలు గీపెట్టి మింట!దిరుగ, వస్తుపడియున్న నిర్భాగ్య భరత సుతుని దీన నేత్రంబు లిటుచూడు దిమ్మదిరిగె.

ఊ॥ _ మేలి ఫనిండి ముద్దలు సుమించెడు సంపద, నోరులేని జీ వాలనుజేసి మిమ్ము పరవర్తకుండోడలకెత్తి, సీమకున్‌ దోలుచునుండ నొండొరులతో, దెసమాలిన రాజ్యకాంక్షతో 'నాలము చేయుచుంటిరికదా! ఫలమిప్పుడు కానవచ్చెనే?

చ॥ ఇరువురు కీచులాడుకొని యింటిని శత్రులకప్పజెప్పుము ష్కరమతులౌట, మీ పరువు గౌరవముల్‌ నశియించెె, నూర్లవ త్సరముల దాస్యవహ్నికిటు తప్తులరై కృశియించినారలో భరత కుమారులార! కరవాలములన్‌ గయికొండు టెండి(కన్‌.”

మ॥ అని బోధించిన యంంతరాత్మ వచనం బాలించి జాతీయతా ఘన రక్షావిధి నాత్మ సాధనముగాం గైసేసి, స్వేచ్చా సమా

20

ర్హనక్రై యెల్ల ప్రజల్‌ మహాత్ముని యహింసా సూత్ర సంబద్భులై తను విత్తంబులు వ్రేల్చినారుసుమి స్వాతంత్ర్యాగ్ని హోత్రంబులో నూ మహిత భారతపితామహుడు “దాదాబాయి నౌరోజి” జీజంబు నాటినాడు, జగతికి నిర్భయంబుగ “స్వరాజ్యయబు నా జన్మహ"క్కని తిలక్‌ చాటినాడు మాలవాడల మాజుమూలల 'స్వేచ్చావి కాసంబు నెఖపెను గాంధితాత, జాతీయ విప్లవ జ్వాలకాహుతికాంగ శిరములిచ్చిరి భగత్సింగుముఖులు,

గ్‌ ప్రజలె 'కాంగైసు' 'కాంగ్రెసే' ప్రజలనంగ నఖిల భారత హృత్పీఠినధివసించి పతిత మానవ సమర నిరర్వహణసరణి చాటుచున్నది “కాంగ్రెసు” సంస్థనేడు.

చ॥ అరువది యేండ్లు నిండిన మహామహిమాన్విత సంస్థ “కాంగ్రెసే” శరణముగా నిరంతరము సాగిన ఘోర రణంబునందుని ర్విరతిగ నాహుతిన్‌ గనిన వీరుల నెత్తురుజాడలందు నీ చరణము మోపినావు రిపుజాలము తందరవోయి చూడ.గన్‌.

చ॥ _ ప్రతినిమిషంబు కష్టములపైని కవాతొనరించు నీదు జీ వితపు టెడారిమధ్యమున వేయి తుఫానులు గే(గివీచె, న ద్భుతముగ6 గార్యరంగమున దూకుంటయే పని నిర్వహించుటే వ్రతమగు నీ నిఘంటువున రాదుసుమీ వెఅపన్నమాటయే.

మ॥ కరతాళంబులు మిన్నుముట్టంగ, బతాకంబుల్‌ త్రివర్ణంబులై యిరుపార్వంబు లలంకరింపళగను, నూరేంగింపు టంబారిపే “'హరిపూరో కాంగైసు సింహపీఠమున కధ్యక్షుండవై పొల్చు నీ మురువున్‌ జూచి సమస్త లోకములె యుప్పాంగెన్‌ బ్రజాసారధీ.

21

శా శంకాలేశములేక నీవు భరతక్ష్మాసీమ జేపెట్టంగా హుంకారం బొసరించి, విప్లవ సముద్యుక్తుండవై పోరికిన్‌ ఢంకాగొట్టంగ, గాంధియంతటి యఖండ స్టైర్యధుర్యాళ్కుండే జంకెన్‌ శాంతికి భంగమౌనని, సుభాశ్చంద్రా! సమిద్భీకరా!

గ్‌॥ నీకుంబతిగ పట్టాభిని నిలువంబెట్టి గాంధియేనాండు ఓటమి. గాంచినాండొ ప్రకటితంబయ్యె నాండె సుభాసువీర! ప్రజలకీవన్న నెంతటి భక్తికలదొ!

ఉ॥ కత్తికి/గత్తిచూపు తమకంబున రెండవసారి నెల్లరన్‌ గత్తరవెట్టి నీవెపుడు 'కాంగ్రెసు' పీఠము నెక్కినాండవో నెత్తురు గాలివాన యింక నిశ్చయమన్న మహాభయంబుతో€ దత్తరమందినారు కద! ధైైర్యముచాలక శాంతికాముకుల్‌.

గ్‌ సత్యము నహింస తెడ్డుగా శాంతి సమర భారము వహించు 'కాంగ్రెసు' పడవ యెచట నొజిగిపోవునొ యనుచు నీయుడుకు చూచి గాంధికే, నాండు గడగడ కాళ్లు వడం.

గ్‌ నిన్న నీమీందం బ్రేమతో కన్నువిసరి- త్రిపుర కాంగైసు కన్య సందియములేక వలచుకొన్నది వేజొక్క వరుని నేండు ముసలి గొంధిమహత్తు కాంబోలునౌర!

గీ॥ సత్త్వ్వఖని గాంధిజీ అహింసా విధాన బద్భులై శాంతిసమర సన్నద్భ్ధులగుట ప్రజ్వలించు మహోద్రేక పౌరుషంబు లాంపుకొని చెజంబడ్డ సింహములకరణి

“నున్న వారలు సుమ్ము నెహ్రూ, పటేలు 'ప్రముఖులై నట్టి నాయక ప్రముఖులెల్ల 22

ద్రౌపదీ మానభంగ సందర్భమునను ధర్మజాజ్ఞకు లోనైన తమ్ములట్లు. గ పశుబలముతోడ హింసించి ప్రజల నెల్ల దొక్కిపట్టిన యీ తెల్ల దారతనంపు హింస నెదిరించుటకు. బ్రతిహింస వలయు పూను6డని ముందుకుథికితి బోసు! నీవు. గ్‌॥ గాంధియెడ నీకు సత్యంత గౌరవంబె కాని వారి యహింసా విధానములను దాంటిపోవ నుంకించు నీథైర్య గరిమ చాటుచున్నది నీదు స్వేచ్భాభిలాష. శః నీతిన్‌దప్పి పరుండొకండు స్వజనానీకంబు( బీడించుచో చేతంబుండిన దేశభక్తుండెవండీ చేష్టన్‌ సహించున్‌ జుమీ స్వాతంత్ర్యైక సుధాపిపాసువగు నీ స్వాంతంబునన్‌ శాంతికే లా తావుండును? స్వాత్మ గౌరవనిధానా! శ్రీ సుభాశ్చంద్రమా! స నల్ల జెండాలతో తెల్లసైమనుదొార నాంగ్లభూమికి సాగనంపినావు, కదలింపరానట్టి గాంధేయశక్తినే ఢీకొన్న పిదప నోడించినావు, రెండు మాజులు జయోద్దండత “కాంగ్రెసు” గద్దెపై పద ముద్రలద్దినావు, హిందు ముస్లిములకు( బొందుగూరిచి, వంగ దేశమాతకు వన్నెః దెచ్చినావు, గః రాజకీయోగ్ర కుటిల మార్గంబులందు జెయిలు మజిలీలు పెక్కులు చేసి చేసి గుండె చెదరని దండి మగండవీవు బోసు! కనిపింపండయ్య నీబోటివాండు. 23

చ॥ పిడికిటంబట్టి ప్రాణములు, భీతిని దల్లడమందువారు నీ వడుగిడుచోట నాంగ్ల జనులందజు: సంతతరౌద్రమహ్నింగ్ర క్కెడు భయదాగ్స్ని పర్వతముశ్రీడ, స్వరాజ్య రణంబు/జొచ్చి పే ర్వడసిన యోధవీవు కడుంబౌరుషవంతయు నీ చరిత్రమున్‌.

సీ॥ ప్రజ్ఞమీఅంగ విద్యంబడసి చేంజిక్కిన

పట్టంబునే కాలనెట్టునాండు, ప్రాణాలపై నాసిపడంద్రోసి “మాండలే కోటలో నిడుమలం గుడుచునాండు, మాతృదేశముమీది మమతతో “ఐరోపు” విడనాడి బైలుకు వెడలునాడు, కలకత్త మేయరు గౌరవాదికముల. దృణసమంబుగ విసర్జించునాండు,

గ్‌ అది మహత్తర మద్భుతంబైన త్యాగ మో సుభాశ్చంద్ర! నీవంటి యోధవరునిం గనిన భారతజనని బంగారుకడుపు దివ్య సంతానమెస(గ వర్ధిల్లుంగాత!

ఉ॥ బంగరు ప్రాయమున్‌ జెయిలుపా లొనరించియు, రాజకీయపున్‌ సంగర భూమిలో నిలిచి సౌఖ్యము లేశ మెజబుంగంబోక, యి బృంగిని భారత ప్రజకు బానిసమూంకకు మాకు, 'సేవబే యంగలయట్టి ధీవరుండు త్యాగి మజఖెవ్వండు వంగ కేసరీ!

సీ తండ్రులంపకమున్నె తమ్మిమొగ్గరములో

విజయాత్మజుండుచొచ్చు వేగిరంబు, పాంచాలి యవమానపడువేళ గదయెత్తు కొని లేచు భీముని క్రోధవహ్హి, ప్రాణంబుతో( బగవాని చేంజిక్కని రాణఖాఫప్రతాపుని రాజసంబు, 24

కలనైన6 బరతంత్రగతి సహింపంగలేని శ్రీ శివాజీ ప్రభు చిత్తవృత్తి, గ్‌ రమ్యమగు నీదు జీవితరంగమందు రూపుదాల్చినవయ్య! పూర్వుల ప్రసిద్ధ గుణగణంటబెల్ల నొకచోటం గూడినట్లు; తిజగములకు నాదర్శమూర్తివి సుభాసు!

గీ కడచె రెండు శతాబ్బముల్‌ కనులముందె జనని చరణాలచెంత( బుష్పముల కరణీ యువకు లెందటు నేలపై కొణగినారొ? ఆజ్యమైనారొ స్వాతంత్ర్య యజ్ఞమునకు?

గీ" మొలక మీసల చిజునవ్వు మొగముతోడ మృత్యుదేవికి స్వోగత మిచ్చినాండు త్యాగమూర్తి భగత్సింగు, తలంచినంత కనుల బొడకట్టె నతని యాకార మదిగొ! ॥

గ్‌ మతులు చెడినట్టి మనలోనె మనకుంలబెట్టి మతవిభేదము నడుమం గల్పితము చేసి నక్కజిత్తులతో నిన్నినాళులౌర! బ్రదికియున్నది యాంగ్లేయ పాలనంబు.

గీ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధము రేంగినంత కాకిచేత వైస్రాయికి కబురుపంపి భరతదేశంబు యుద్దానం బాలుగొనియె ననుచు. ప్రభువులు ప్రకటించి రద్భుతముగ.

చ॥ మొదటి ప్రపంచయుద్ధమున మోసమెజుంగక యాంగ్లజాతికిన్‌ హృదయము విప్పి సాయమొనరించినదెల్ల వృధా ప్రయాసమై తుదకు నిరాశయే మిగిలెం; దొల్లిటిశాస్తి యెజింగి యుండియి య్యదనున భారతీయులు సహాయమొనర్చెడియంత వెళట్టులే?

25

గ్‌॥ సాయ మొనరింపరాదన్న నాయకులకు “కటకటా”లను శయనింప గతి జనించె నాయకులు లేని ప్రజల సహాయులైరి కటకటా! ఎట్టి విపరీత కాలమోయి! గ్‌ భారతదేశమె యొక పెద్ద బందిఖాన ప్రజతె ఖైదీలు, పలు శతాబ్బములపాటు 'స్వేచఛ్చయే లేని బానిస జీవయాత్ర ననుభవించిరి తమ యనైక్యపు ఫలంబు. గ్‌॥ నవయుగ ప్రబుద్ధ యువ భారతమునేండు జాగరూకమయ్యె, శాత్రవులకు లొంగిచనదు యుద్ధ రంగాన నీవంటి యోధవరులు నిలిచియున్న వఅకు. సీ॥ _ భవుని మూండవకంట. బ్రభవించి లోకంబు( గాల్చివేసెడు నిప్పుకణికలట్టు, మొరకు మాంత్రికుని చేదొరకి రోషము(గ్రక్కు భుజగేంద్రు నిట్టూర్సు బుసలమాడ్కి, బద్ధలై భువింబడ్డ బాంబుగర్భము దూసి కొని వచ్చు గాజుపల్కుల విధాన, ధ్వనికి ముందు ప్రయాణ మొనరించి మేన రం ధ్రములుగొట్టు తుపాకి రవలభంగి, గ్‌ నీదు వాక్కులు పరిపంధి నికరములను తాకి దహియింప, బాధకు. దాళలేక ఢిల్లి దొరతనమే తల్లడిల్లపోయి పదనుకోఖలు విచ్చి నీపయికి దుముక. గీ॥ గుహను వసియందు బెబ్బులి కూనచుట్టు వలలు పన్నిన కణకు బోయల విధాన 26

నిన్ను నీ గృహమందె బంధితునిండేసి కాపలా వెట్టనారు సర్కారువారు. న పల్కుపల్కున వీర్యపటిమ పొంగులువాఅ భాషింపవేల సుభాసు! నేడు పర మృగంబుల గుండెపగుల, విహారంబు సలుప వేటికి సింహశౌర్య! నేండు కర(గిన యపరంజి కాంతులీనెడు మోము. జూపవేటికి దివ్యరూప! నేండు అన్నదమ్ములకైన నాంతర్య మజవీడి పలుకవేటికి తీవ్రభావ! నేండు గీ॥ తపము నెపమున భవనాన దాంగినావు ఎపుడు ప్రత్యక్షమయ్యెదో యెజు(గరాదు, అమవస కదృశ్యుడైనట్టి యబ్బవైరి పున్నమకు నిండు కళలతో పొడమకున్నె? శ గ్‌॥ మొలక చీకటి పైరులమునువుతలుగు వెండి కొడవలింబోలు జాబిల్లిరేక మొయిలు తెరలందు దాంగుడుమూంతలాడి మలఖుంగు పడుచుండె పడమటి చశీియలందు. అ॥ నిదర మత్తుచేత నిఖిల ప్రపంచంబు సద్దుమణంగియున్న సమయమందు “కారు” నెక్కి యిట్లు “కలకత్త” పురివీడి యరుగుచుంటి వెవ్వరయ్య నీవు? ఆ॥ _ అందమైన వదన మాజానుబాహులు నొడ్డు పొడవు గలిగి యున్న మేను 27

పసితనంబునందె బైరాగివలెనుంటి వీరహస్యయాత్ర కేమికతము? గ్‌॥ 'కారు' నడపెడు సారధికాక, వేజె సహచరులు లేరు; ఐహికాసక్తి మాని వెడలిపోయెడి యొక మునీంద్రుండవా? నీవు విష్ణవోద్యోగ మతివైన వీరమణివో? ఉఊ॥ కుచ్చులు జీరియాడ కులుకున్‌ దలపాగ ధరించి, జాళువా పచ్చని మోముందమ్మిపయి వ్రాలిన .తుమ్మెద చాలుపోలికన్‌ వచ్చియు రాని గడ్డము ప్రభావిభవమ్ములు గ్రుమ్మరింపంగా ముచ్చట గొల్పుచున్న యువమూర్తివి నీ యభిధానమేమిటో! చ॥ సురచిరమైన మీ వదన శోభంగనుంగొనినంత నెన్నండో పరిచితమైన చందముగ భావము కౌతుక మగ్నమయ్యె సుం దర సుకుమార విగ్రహ! యధార్థము గోచరమయ్యె బుద్ధికిన్‌ భరత యశోధనుండవు సుభాసువంటయ్య! సుధీజనాగ్రణీ! ఆ॥ అర్ధమయ్యె నీ ప్రయాణ రహస్యంబు, తెలిసికొనంగలేదు దేశమిపుడు, ఇంట6 దపము సేయుచుంటి వీవని వింటి మెంత వింత పొడమె నింతలోన. కః ఎజీ(గించితివో లేదో పరమ రహస్యంబు నీదు భ్రాతలకైనన్‌ త్వరలో విజయాఢ్యు.డవై పర భూములనుండి తిరిగి వచ్చెదవు కదా? గీ॥ అదె “పెషావరుమెయిలు” నీ యవసరంబు గుర్తెణింగెను గాంబోలు కూతవెట్టి వేచియున్స్నది, తడవైన వెడలిపోవు అందుకొనవయ్య! నీ యుచితాసనంబు. 28

శా॥ కాబూల్‌ రాజ్యమదే, మసీదు లవిగో కన్పట్టెజాబిల్లి జెం డా బింకంబులు సాగుచోట్లు: త్రుటిలోనన్‌ దాటినావల్లదే కాంబోలున్‌ సరిహద్దు రేఖయును; ఆస్టన్‌ దేశ మధ్యంబులో బాబూ! నీకు భయంబు లేది(క, జయంబౌ సర్వయత్నంబులన్‌. ఉ॥ మాయ పకీరువై భరతమాతకు వచ్చిన యీ విపత్తులో సాయము చేయ గత్తిపయి సామొనరించి ప్రయాణమైతివౌ రా! యిలంగార్యసాధకుల కడ్డములేదు బుషీశ్వరుండు కాం డా? అలనాడు ఫల్గునుని యంతటివాండు స్వకార్యసిద్ధికై. మ॥ “రహమత్సా"నను మాజుపేరున భగత్రాముండు ధీరుండు నీ సహవాసం బొనరింప, వ్యూహ రచనా సామర్థ్యమేపారంగా పహరాబంటుల కత్తివాదరలతో పంతంబు గైకొన్న నీ మహిత ప్రజ్ఞయు. గార్యసాహసము సామాన్యంబులే బోసుజీ! గః చండతరు.డైన బౌెరంగ చక్రవర్తి గుండెలో గాలమై సదా గ్రుచ్చుకొన్న యల “శివాజి”కి దీటైన యట్టి నీవు పుట్టినాండవు మరల నీ పుణ్యభువిని. గః మొగలు పహరా జవానుల మోసగించి పండ్ల బుట్టలలో వైటపడియె నతండు, తెల్లవారల మొగములు తెల్లవోవ జోగివై నీవు పరదేశ మేగినావు. సీ; బంగారు నిగ్గులు ప్రవహించు మోమున గడ్డంబు నల్లగా. గలయంబెంచి, గాంభీర్య సౌందర్య కలితమౌ దేహంబు “మౌల్వి” దుస్తులలోన మాటపజచి, వదనమం దొకవింత వర్చస్సు వెలయించు కంటి యుద్దాలను కడకుందీసి, 29

స్వాతంత్ర్య జపమును సలుపు మౌనీంద్రుని యట్లు మూ(గతనంబు నభినయించి. గీ॥ తల్లికైనను గుజుతింప( దరముగాని మాలు వేషంబుతో బయల్‌ దేజీనావు తెజపిలేని స్వరాజ్య యాత్రికుండ! నీదు విజయ యాత్రకు జోహార్లు వేయిమార్డు, క॥ విద్దెలు నేరిచి, కాంగ్రెసు పెద్దలలో యుక్తియందు సపెద్దవయి, “జియా ఉద్దీను” నామమున సరి హద్దున నివసించి యిడుమ లందితివికదా! స్స్‌ ఎగు భుజంబుల మీద సొగసుగా నటియించు సరిగంచు తలపాగ చెజంగుతోడ, నిలువుటంగీదాటి నేలను ముద్దాడి రాణించు పట్టుషేర్వాణి తోడ, మెజు6గు చెక్కిళ్ళపై నొాజగి, శత్రువులన్న జమలేని మీసాల జంటతోడ, పగవాని మోసగింపంగ, తానెక్రైకొన్న చెవిటి మూంగతనాల చెలిమితోడ, గీ॥ వింతగొల్పెడు బైరాగి వేషమందు మలణు(గుపడియున్న నీ సొకుమార్యరేఖ మేఘ సౌధాల మాటున మెజపు రీతి తళుకుమని పెక్కుమార్డు ప్రత్యక్షమగును. గీ మంచుమల చెంత దుర్భరమైన చలిని ప్రాంత సత్రంబుతో నేలంబవ్వళించి “సాగిపోయితివంట! కార్యసాధకులకు కష్టములు పూలసెజ్జ్ఞలుకావె తలంప. 30

క॥ అత్తఖి నీ కాశ్రయమిడి యుత్తముండనిపించుకొన్న “ఉత్తమచందీ” వృత్తాంతము వెలిపెచ్చును చిత్తరువులువోలె జనులు చేష్టలు దక్కన్‌. ఉఊ॥ ఇంటికి తాళమున్‌ గడియ నెవ్వరు లేనటుగా బిగించి, నిన్‌ గంటికి జెప్ప చందముగ( గాచుట మాత్రమెకాక, యింపుగా వంటక్షముల్‌ రచించియు, సపర్య లొనర్చె నతండు; కాని య యొ్యుంటరిపాటు జీవితమయో! ఎటులోర్చిత్‌ వంతకాలమున్‌. ఉ॥ _ చీ(కటి నుండి వెల్గునకు స్వేచ్చకు దాస్యమునుడి, యీ ప్రజా నీకము సంతయున్‌ నడుప నేర్చిన నాయకుండైన నీవె, యే కాకివలెన్‌ దయారయి, ఒకానొక దేశమునందు, అక్కటా చీంకటికొట్టులోన బసచేసితివా! విధితప్ప దేరికిన్‌. ఉ॥ భారత వీరకేసరి సుభాసుమహాశయునంత వానినే నేరపుతోడ గేహమున నిల్చి భజించి విరోధి కండ్లలో కారము చల్లినట్టి మోనగాండవు దేశ హితార్ధమై నిరా ధారుండవైతి వెంతటి యుదారుండ వుత్తమచందు! మిత్రమా! ఉ॥ _ అత్తథీనీవు బోసునకు నాశ్రయమీయకయున్న, నెట్టి యా పత్తులు మూడియుండెడివొ భారత భూమికి? దేశభక్తితో చిత్తము జాయిచేసికొని చేసిన నీ యకలంకసేవకో ఉత్తమ చందు! అప్పుపడియున్నది భారత జాతియంతయున్‌. శా॥ _ అంతర్భ్థానముచెందె బోసనెడివృత్తాంతంబు నాలించి ది గాంతిన్‌ జెందె జగంబు, భారత జనస్వాంతంబు నిర్విజ్ఞమై సంతాపంబున. గ్రుంగిపోయినది, దేశంబందు శోధింప(గా( బంతంబూనె బ్రభుత్వ మెల్లెడల చూపట్టెన్‌ భయాందోళనల్‌ ఉ॥ భారత నాయకుండ6ట! సుభాసను పేర జెలంగునంట! స ర్కారును ధిక్కరించి చని “కాబులు” పట్టణమందు దాగిస 31

త్కారము నొందు వాండట యొకానొాక హైదవునింటిలోన! ఈ తీరున వింతలై బయలుదేజెను వార్తలు దేశమెల్లెడన్‌. స అధికారమున సర్వమతకరించెడు తెల్ల దొరల కన్నులలోన ధూళిచల్లి, పగబట్టి కృష్ణసర్పంబులై తిరుగాడు గూఢచారులను కన్గూరనిచ్చి, రష్యాకుంబోవగా రాయబారము సల్పి విఫల యత్నముతోడ వెనుకందిరిగి, బ్రహ్మకైనను కంటంబడకుండ “ఇటలీకి” పయనింప ననుమతి పత్రమంది. గ॥ చివరి కెట్టులా 'బెర్లిను చేరుకొన్న వెనుక కలవరపడెదర్‌ వెడ(గులెల్ల; వైరి వర్గంబె నీ యుక్తి వైభవమున కబ్బురం పడునయ్య! లోకైక పూజ్య!

మః జననీ దాస్య విముక్తికై యమరభోజ్యంబౌ సుధాభాండమున్‌ గొని తేజన్‌ జను వైనతేయునిగతిన్‌ ఘోరాతి ఘోరంయుగా ఘన సంగ్రామము సాగువేళ, దురహంకార ప్రభుత్వంబునే కనులన్‌గప్పి విదేశమేగితి, వశక్యంబేది నీ ప్రజ్ఞకున్‌.

ఛ॥ జలముల మధ్యలో మొసలిచాడ్పున( బంచమహా సముద్రముల్‌ కలయ'జరించిం 'పై6దిరుగు గంధగజంబులవంటి నౌకలన్‌ జలనిధిపాలు సేయంగల జర్మనువారిని నూత్న యంత్రముల్‌ గలవని సృష్టికర్తకును కన్నులు గప్పు నొకానాకప్పుడున్‌.

ఉఊ॥ _ అట్టి విచిత్రమైన జలయానవతంసములో. బ్రయాణమై యెట్టెటులో సముద్రముల నీది తరించి, జపాను గడ్డపై మెట్టితివందు సోదరుల మేలునకెన్నా విపత్తులంది, నీ పట్టినపట్టు వీడక, సుభాసు! సెబాసనిపించినావాకో!

32

ఉ॥ బుద్ధుండు పుట్టినట్టి వరభూమినింబుట్టి స్వతంత్ర యుద్ధ స న్నద్భండవైన నీవడిగినన్‌ మత లేదన నాల్కయూడునే? సిద్ధము రమ్మటన్నది ్రసిద్ధినిగన్న జపానుతల్లి, నీ బుద్ధికి నచ్చినట్ల భయముద్ర నాసంగె, రథైకదీక్షకున్‌.

శా మాటన్‌ దప్పి జపానువారె చరియింపన్‌ వారితో నైనం బో రాటమ్మున్‌ జరిపింప సిద్ధమని బాహాటంబుగా6 జాటవే చోటేదీ యి(క( బంచమాంగదళ మంచున్‌ బల్క నీ సైన్యమున్‌ పాటింపన్‌ బనియేమి లోకులకు నీపై దుష్ప్రచారంబులన్‌.

శా బర్మాయందు జపాను నడ్డుకొని నిల్బ్పంగా 'అజాద్‌ హిందుపౌజ్‌ నిర్మాణంబును, మాతృదేశమున “గాంధీ' చేత 'క్విట్టిండియా, తీర్మానంబును ఆంగ్లులన్‌ దరుమయుక్తిన్‌ బన్నుటే కాని దు ష్కర్ముల్‌ జాపులంబిల్తువే మనకు రాజ్యంబున్‌ బ్రసాదింపంగన్‌.

చ॥ జనకునిచే బహిష్కృతికి జంకక మానవ సంఘసేవకై యనుపమ దీక్ష(గ్రైకొని మహామహిమాన్వితుండైన రామమో హనుని విధాన 'కాంగ్రెసు, “మహాత్ముని” వీడి విదేశగామివై చనియు మహత్తరంబయిన సాధనచేసితి మాతృభూమికిన్‌.

మ॥ మలయాయందు, సయాము దేవమున బర్మాలో జపానీయ సే నలచేంజిక్కిన భారతీయులట నానాకష్టముల్‌ బొందుటన్‌ దొలంగింపంగ “ఆజాదుహిందు ఫవుజున్‌ దోడ్తోడ నిర్మించి, పే ర్నిలువంబెట్టితి సాటిదేశబులలో నీ మాతృదేశానకున్‌.

ఉ॥ అందలి నాయకోత్తముల యందొక స్వార్థములేదు, చేరువా రందజు దేశభక్తి మహితాత్ములు జంకు కళంకులేని స్వ చృందభటుల్‌ స్వరాజ్యపద సాధనయే తమలక్ష్య మిట్టి భూ వందితసైన్య నిర్మితికి వందనమయ్య సుభాసునాయకా!

ఉ॥ _ ఈవు విదేశభాగముల నెందుంజరించిననైన6 దత్రజల్‌ దైవమువోలె. జూతురంట! తద్దయుభక్తిని మార్గమందు (గ్లొం

33

బూవులు చల్లువారలంట! బోసు! స్వదేశమునందుంబుట్టి ని న్నే విధిం గొల్పనోచుకొన నేరని మా దురదృష్టమే మొకో! స్మి పోరాటమని నీవు నోరెత్తితివొలేదొ

యువయోధతతిముందు కుథటికి నిచిచె, ధనసహాయముమాట తల పెట్టితివొ లేదొ

కనకంబ్ను వర్షమై కాల్వగట్టె, భరత ముక్తికి దీక్ష ప్రకటించితివొలేదొ

నెత్తుటి చేవ్రాళ్లు నిండిపోయె, సహకారమని చేయి చాచితివోలేదొ

“జాపులు” నీ కడ్డు సలుపరైరి,

గ్‌॥ దెసలు చెవుడెత్త, శంఖమెత్తితివాలేదా గడియలో వేల సైన్యాలు కదలివచ్చె ఎచట నుండిన జరుగని దేదినీకు? విలువ కలిగిన భారత వీరమౌళి!

ఉ॥ నీ నగుమోము దామరయు నీ స్వజనావనదీక్షంజూచి స న్మానము సేయంబోని, యభిమానము చూపని భారతీయు+డే కానంగరాండు, నీ యెడల గౌరవభావము నాకెకాదు, లో కాన సమస్త జీవులకుం గల్గినదయ్య! స్వతంత్రయోధు(డా!

ఆ॥ బుద్ధ గురువరేణ్యు పురుటింటివాండన్న ఘనతంగనియొ, వీరగాధ వినియొ, బోసువీర! నీకు 'ఆసియా” రాజ్యముల్‌ స్వాగతంబు లొసంగి సత్కరించె.

ఊఉ॥ పున్నమనాండు వెన్నెలలు భూ భవనంబున వెల్లవేయంగా కన్నుల మంచు బాష్పములు కార్చెడు శ్యామల వృక్షపంక్తులో యన్నటు, నీ 'ప్రబోధసుధలానిన భారత పౌరచిత్తముల్‌ కన్నముదంబునాండు వెలిగ్రక్కినదయ్య సువర్ణవర్షమున్‌.

34

ఉ॥ బంగరు విగ్రహంబునకు. బ్రాణము, రోషము వచ్చినట్టు, దీ ర్చాంగము హంగుమీఅగ, సభాంతర వేదికమీద నీవు భ్రూ భంగ మొనర్చి కార్మాగిలుభంగిని పాంగి యుపన్యసింపంగా అంగము పుల్కరించెనుకదా! సచరాచర భూతధాత్రికిన్‌.

ఉ॥ ఆ సభలో గ్రుధావివశలై పరతంత్రతమీద ఖడ్గముల్‌ దూసిరి హుంకరించిరి సతుల్‌ సహితంబును, వారునెత్తుటన్‌ ్రాసీన సంతకా లెజుపు వన్నెయ తగ్గక, మాసిపోవకే భాసిలుచుండె నేటికిని భారత నారికి6 గుంకుమాకృతిన్‌.

ఉ॥ శిక్షిత భారతీయులు వసించెడు దీవుల నండమానులన్‌ శిక్రిత భారత ప్రముఖ సేనలతో నిజరాజధాని సం రక్షణసేసి, స్వేచ్చమెయి రాజ్యముసల్పిన రాజకీయ ఫా లాక్షుండవీవు శాత్రవకులాటవులన్‌ దహియించు నేర్చునన్‌.

శా॥ _ అంభోజాప్తండు క్రుంకనట్టి ఘనరాజ్యంబేలు నాంగ్లేయ సం రంభం బెక్కడ! నిన్న ఏర్పడిన నా రాజ్యంబు, నేనేడ! నం చుం భీతిల్లక, కొండ ఢీకొనిన యెశూరాగ్రణీ! నీ జయా

రంభమ్మున్‌ వినుతింతు, నీ విమల ధైర్య శ్రీకి6 గేల్మోడ్చెదన్‌.

చ॥ నరముల వేడినెత్తురు రణాంగణభూమికి దారితీయంగా

మెజయు స్వరాజ్య తృష్ట తనమీది విరోధి బలాదికత్వమున్‌

మజిపానరింప, శాత్రవులమార్కొనంబోవు ప్రతాపశాలియౌ

పురుషునకున్‌ జయాపజయబుద్ది జనింపదు నైజమే కదా! ఉ॥ లాలిత భారతాభ్యుదయ లక్ష్మికి లాంఛనమై పవిత్ర భా

వాలకు రంగుదిద్దెడు త్రివర్ణ పతాకము కేలంబూని, “ఇం

ఫాలు' రణ ప్రదేశమున బాదము మోపిననీకు నీదు సై

న్యాలకు స్వాగతంబిడి, ఆహా! యని మెచ్చిరి భారతప్రజల్‌. శ్రా జెండాపైని, త్రివర్ణకాంతి, హృదయ

క్షేత్రంబులో గాంధిజీ 35

నిండుం బున్నమ మోమువెల్ల, 'జయహింద్‌ 'థిల్లిభలో' నాదముల్‌

నిండన్‌ దిక్కులయందు, నీవు రణ క్ర లిన్‌ భేరి మోగింప, నీ

దండున్‌ మార్కొన6 జాలువా డెవండు నేతాజీ! సమిద్భూమిలోన్‌.

ఆ॥ సత్వర స్వరాజ్య సంపాదనార్థంబె జాపు సేనతోడ సహకరించి చండహింసతోడి దండయాత్ర భయంబు భరతభూమి కీవు పాపినావు.

మ॥ కలకత్తా నగరంబు బాంబులకు ధధ్ధాబయ్యె, హా! హో! రవం బులు సీ వీనుల సోకె. గంటకములై బోసూ! భవచ్చిత్తమే కలనన్‌ నీరయిపోయెనో? యెటుల వక్కాణించితో జాపనీ యులతో? నల్చె విమానధాటియు మహాయుద్ధ ప్రమాదంబులోన్‌

చ॥ కడపటి పానిపట్టు రణఘట్టములో మహరాష్ట్ర 'సైనికుల్‌ విడిచిన వాలుకత్తులకు వెండియు. ద్రుష్పులుడుల్లజేసి, పెం పుడిగిన హైందర ప్రతిభ కూపిరివోసి స్వతంత్ర సైన్యముల్‌ నడపిన యేకసారధివి నాయకరత్నమ నీవొకండవే.

ఉ॥ జాతి విభేదముల్‌ మనకు శాశ్వత బంధములై బ్రిటీషు దు ర్పీతికింజెందు రాజ్యముననే పాడసూపు, స్వతంత్ర గౌరవ శ్రీతనరారు నద్దరికి. జేరవటంచు “అజాదుహిందు' ని ర్మాతవు నీవెజింగి బుజుమార్గముంజూపితి వెల్లవారికిన్‌.

గీ హిందువులు, ముస్లిములు, సిక్కు లెల్లవారు భరతమాత బిడ్డలటన్న భావమొప్పు, మేటివై సైన్యముల నొక్కత్రాటిమిద మలపినావు జాతీయత నిలిపినావు

36

ఆ॥ త్యాగశక్తి యనెడు తజఖుంగని నూనెతో దేశభక్తి మెజటుంగు దివ్వె నిలిపి హృదయమనెడు సెమ్మె పదిలించుకొన్నావు జోడులేని బిరుదు జోదువీవు.

గీ్‌॥ మిత్రమండలి ధాటికి మెడలు విజిగి క్రూర సర్పంబు జర్మనీ కూలంబడియె, ప్రళయ బాంబుల సెగతోడ భయమునాంది జాపు సైన్యంబు 'టోకియో' దాపుచేరె.

గ్‌॥ ఎల్లదేశాల నెత్తురు టేరులందు ముంచియెత్తిన యుద్ధంబు ముగిసిపోయె తూర్పుదిక్కున శాంతి ప్రత్యూష రేఖ రమ్యత వహించె నాఖేండ్ల రాత్రి వెనుక.

ఆ॥ సింగపూరు మొదలు రంగూను పురిదాంక వెదకి వెదకి బోసు వీరువరుల పట్టి తెచ్చె నపుడు భారతభూమికి, కరుణలేని తెల్ల దొరతనంబు.

[|| గీ॥ భిన్న సామ్రాజ్య ఘర్షణోత్పన్న మగుచు కరడుగట్టిన రక్తనిర్ధరిణి కరణ్‌ నరుణ కాంతి దిగంతంబు లలము కొనంగ అల్లదే! కానుపించెడి ఢిల్లికోట. సీ ఈ దుర్గముననుండి యెగసిన దొకనాండు పృధ్విరాజు ప్రతాప భీషణార్సి, ఈ కోట తలుపుతో డీకొన్న దొకనాండు గజనీ మహమ్మదు గజబలంబు, 37

ఈ కోట బురుజుపై కెత్తించె నొకనాండు బాబరు, నెలవంక బావుటాను, ఈ దుర్గమెక్కి గర్జించిన దొకనాడు మెఅసి, యాంగ్లీయుల మరఫిరంగి, గీ॥ గత చరిత్రలు నిద్రించు కఠినశయ్య నవ్యభారతలక్ష్మి కంతఃపురంబు ఈ మహాదుర్గమేసుండీ! యిందు నేండు బందియైయున్నది అజాదుహిందు ఫొజు. అ॥ అనుంగు సుతులరాక యాలించి సానంద బాష్పనేత్రయగుచు భారతాంబ యెదురువచ్చింగాని యినుప సంకెళ్ళతో నున్న సుతులగాంచి యులికిపడియె.

ఆ॥ తరతరాలముందు తాతల యుగములో బూజుపట్టినట్ట్‌ రాజభక్తి గాలందన్ని దేశకల్యాణకరులౌట నేరమయ్యె బోసువీరులకును.

ఆ॥ _ సాకుచెప్పి మనల సొమ్రాజ్యవాదంబు గొంతు నులుమందలంచె నంతెకాని మేకపిల్ల లేత మెడమీది తోడేలు కారణంబుచెప్పి కజచునొక్కొ!

ఆఅ॥ భరత జనని క్రోధపరవశయైనాండు' గద్దరింప, దెసలు దద్దరిల్లె, ఎజ్జకోట తలుపు నెజ్టెవాసెను, కను 'లెజ్టంజేసె సృష్టియెల్లంగూడ.

గ్‌ మధుర, కలకత్త, బొంబాయి మజి యనేక నగరములలోన. గ్రోధాగ్ని పొగలుగ్రమ్మె

38

శుష్కవనమునఈ గార్చిచ్చు చొచ్చినట్లు దేశమున విప్ణవజ్వాల తేజరిల్లె. శా॥ _ 'ఢిల్లీకోట విచారణంబు వలదండీ' యంచు విద్యార్థులే కల్గోలంబున ముంచివైచిరదె 'కల్‌కత్తా' పురిన్స్‌ రక్తపున్‌ జల్లుల్‌ వెల్లువలై స్రవించినవి స్వేచ్చా విప్లవ జ్యోతిలో తెల్లంబయ్యెను బాలవీరుల జగద్విఖ్యాత శార్యోన్నతుల్‌. ఈ॥ బలవంతముగం జేయు బంగాళ విభజనం బును రద్దుచేయింప6 బూనునాండు, 'జలియనుబాగు'లో చెలరేగిన దురంత ములవార్త బయటికి పాక్కునాండు, ఉప్పుసత్యాగ్రహం బూరూర సాగించి శాసనోల్లంఘన జరుపునాండు, తిరిగి, “క్విట్టిండియా' తీర్మానమున నెల్ల దేశ నాయకుల బంధించునాండు,

గీ॥ ప్రజలలో నిట్టి యుద్రేకభావ మెపుడు కలుగంగాలేదు నీ పేరు కలిగియున్న పుడకనైనను శిక్షింప6 బూనిరేని తిరుగంబడ సిద్ధమైనది దేశమెల్ల.

గ॥ _వింతై తోచెడి నీ చరిత్ర కథలన్‌ విశ్వంబు కీర్తించె, ది గ్రంతుల్‌ వీనులువంచి విన్నవి, యసంఖ్యాక ప్రజానిర్మల స్వాంతంబుల్‌ త్రుటిలో హరింపంగల యీ సమ్మోహనాస్త్రం, బయ స్కాంతం బెవ్వరు నీ కొసంగిరి సుభాశ్చంద్రా! సుధీమండనా!

గీ॥ అంబునిధివంటి కుక్షి మధ్యంబునందు సకల మతముల కంచితాశ్రయము నొసంగి దేశముక్తికింబోరు జాతీయసంస్థ అభయ మిచ్చినదయ్య నీ యనుచరులకు.

39

గీ బోసువీరుల రక్షించు పూన్కితోడ కచ్చెబిగియించి భరతోర్వి హెచ్చరింప మత విభేదంబులెటు మటుమాయమయ్యె ఖంగుమని మోగె నొక్కటే కంచుగొంతు. గ్‌ తల్లికై నెత్తురోడ్పిన తనుజవరుల తల్లి యెదుటనె యురితీయందలంచినారు తిరిగి చెల్లించు. దగినరీతిని, స్వతంత్ర భారతము విస్మరింపదీ పరిభవంబు. గ్‌॥ ఒక్క వీరుండు నురికంబమెక్కనేని మీకు మాకును నికమీద మిగులుటొక్క యుద్ధమన్నారు “కాంగైసు' యోధులెల్ల: అభయమిచ్చిన వెనుక వెన్కంజలేదు. గీ సరిగ నిరువది ర0డు వర్షములముందు తొడిగి విడిచిన 'లాయరు' దుస్తులిపుడు బయటికిందీసి జవహరు పండితుండు అరుణ దుర్గంబునకు( బైనమైనవాండు. మః అల ఢిల్లీపురి, నెజ్జదుర్గమున న్యాయస్థాన మధ్యంబులో కలితక్షాత్రు లజాదుహిందు రణదీక్షల్‌ గొన్న సేనాపతుల్‌ నిలుచున్నారదె '“షానవాజి' సెయిగాల్‌ “థిల్లాను” ముద్దాహలై వెలిభాగంబున ఘోషపెట్టునవిగో! విశ్వ ప్రజాకంఠముల్‌, మ॥ తెలిబుగ్గల్‌ గల వృద్ధ మూర్తి యత.డే దేశాయి, ఆ ప్రక్కనే పలుకుల్‌ తూచి వచించువాండె మనజహ్వర్థాలు, రుంరూమరు ద్విలయాంభోదము లీల గర్జలిడుచున్‌ దేశాయి వాదింపంగా తల లాడించెడు వారలే సుమి సభాధ్యక్షుండు, న్యాయాధిపుల్‌. ఆ॥ క్షీర వార్ధింబోలు శ్రీ బోసువీరుల దివ్య చరితమును మధించుకొలంది6 40

బహుళరత్షవయము ప్రభవించునేకాని కాలకూట విషము కానరాదు.

ఆ॥ ధీరమూర్తియైన దేశాయి తననోటః గుంభవృష్టివోలె( గ్రుమ్మరించు మాటలెల్ల హృదయపేటికాంతరముల బదిలపఅచుకొనిరి భరతసుతులు.

సః మువ్వన్నె టెక్కెంబు బురుజు పై గట్టించి

ఠీవితో అండమాన్‌ దీవింజొచ్చి,

నామధేయము చెక్కి నాణెముల్‌ ముద్రించి టంకసాలలయం దలంకరించి,

మందు పేర్పించి, సిబ్బంది బారులుతిర్చి పగవాని శిబిరంబు పైకివెడలి,

ప్రతి పొరుండును సస్వేచ్చం బడయులాగున, ప్రజా పరిషత్తులో రాచపనులుదీర్చి,

గ్‌ సాటివాని మీద సమరంబు ప్రకటింప హక్కుగల ప్రజానియంత యగుచు ప్రభుత నడుప్పుకొన్న ప్రభువు 'నేతాజి' యే దోషియయె్య్యె తెల్లదొరలకౌర!

ఊ॥ దాసుండు/కాడు జాపులకు, దారులుదోచు తలంపులేదు, స్వే చ్భాసముపార్ణనార్థముగ సర్వము నొడ్డిన త్యాగమూర్తి, పే రాస వహించి, యన్యుల దురాక్రమణం బొనరింపలేదు, మా బోసు మహాశయుండు, తలపోయంగ నెట్టపరాధియయ్యెడిన్‌.

ఆ॥ రాజభక్తిలేక రాజ్యభాగములేక యున్న యంతలోనె యొక్కనరుడు స్వీయ మాతృభూమి 'స్వేచ్చకై పోరాడు హక్కుంగోలుపడునె? అయ్యలార!

త్న]

క॥ దండెత్తి వచ్చు “నాజీ దండులకు బెదరి 'ఫ్రాన్స్‌ తలదాచుకొనెన్‌ లంఢనులో, నందుండియె భండన మొనరించె చెల్లుబడి కాలేదా? ఆ॥ పరుల పెత్తనంబు పడలేని “అమెరికా” సొంత యేలుబడిని జూజఅగొనంగ. పురిటిగడ్డ తోడ తిరుగంబడ్డదికదా రాజభక్తియెట్లు రాలిపోయె. ఆ బురదలోనంజక్కి పారలాడు గజరాజు పైకినిక్కిరాక బ్రతుకుటెట్లు? 'స్వేచ్చకొఅకు పోరుసేయుటే తప్పైన పతితజాతి ముక్తిం బడయుటెట్ట్లు. క॥ అని పెక్కు న్యాయశాస్త్రపు గనులందలి మేలు జాలు కదలించి, కళా వననిధి, దేశాయి, జగ జ్ఞనముల నొక క్షణముపాటు చకితుల'జేసెస్‌ గ్‌ దొస్యనిర్ముక్షికై పరతంత్ర జాతి జన్మహ క్కిదియని ప్రపంచయంబు నెదుట బుజువు గావించిన యమోఘ విజయశాలి అకట! మృతుండయ్యు దేశాయి అమరజీవి. గీ॥ ఓ బులాభాయి! నీవు వాగ్యుద్ధమందు 'పెదవి కదలించి శస్త్రముల్‌ వదలితేని న్యాయమూర్తుల జాతిడెందములలోన గ్రుచ్చుకొనకుండ వెనుకకు వచ్చుటరుదు. గీ॥ నిగ్గులొలికించు చిరు పాలబుగ్గలొప్ప నంగకములెల్ల ముసలివి యయ్యెంగాని 42

హుంకరించి ఖణిల్లని ఆఅంకెవేయు కోడెప్రాయంబు నీలోన కొజంతపడదు.

ఉ॥ _ తోయదపంక్తిలో నులుము తొయ్యలి కంఠమువోలె హర్ష సం ధాయకమై రుచుల్‌ గురియు తావకవాదసుధా ప్రవాహమున్‌ దోయిటజుజ్జి మా చెవుల త్రుష్పులుడుల్లెను నేటి, కో బులా భాయి! అఖండవాగ్మివి, అపారము నీ ప్రతిభావిలాసమున్‌.

గ్‌ క్రోధవశులైన నలువదికోట్ల ప్రజల నాలుకలునాండు నీనోట నాట్యమాడె ఇనుప సంకెళ్ళు పటపట తునింగిపోవ బోసు వీరులు బంధనిర్ముక్తులైరి.

గ్‌॥ ప్రజల యావిష్ట హృదయముల్‌ పల్కరించి వెడలివచ్చిన మాటకే విలువలేక వ్యర్థమగునేని సత్యమే వ్యర్థమగును గాంధి వాదంబు నట్టేటం(గలయకున్నె.

స్స ఆనాటి చరితయే యఖిల భారత చరి

'త్రమునందు స్వర్జాక్షరముల వెలుంగు ఆవేళనే తనయాట సొగదటంచు

నాంగ్ల సింహము వెనుకడుగుయెట్టె, ఆ వెంటనే నిరాశాతిదీనములైన

కనులందు గర్వరేఖలు జనించె, ఆనిమేషమునందె యందథతీ హృదయంబు

లానందమున. దేలియాడ. గలిగె,

గీ॥ అపుడె తామును మొనగాండ్ర మనుచు భరత నాయకులకు మోసంబులు జ్ఞప్తివచ్చె బోసువీరుల విడుదల చేసినపుడు ఢిల్లిలో పెద్దపండుగ వెల్లివిరిసె.

క!

స్స ఘనపరాక్రములయ్యు గత్యంతరములేక పోరాటమున లొంగిపోయినారు, మాజఖుమాటాడిన మరణశిక్ష విధించు జాపు సేనలక్రింద సమసినారు. కడుపు చిచ్చుకు. దాళంగాలేక యడవిలో పచ్చియాకులుతిని బ్రతికినారు, పిలుపుతో స్వాతంత్ర్య కలనకుద్యోగించి భుజశక్తియుక్తులై పోరినారు, గీ॥ అకట! మన “బోసుబాబు” నా 'డడ్డుపడక యీ స్వతంత్రోద్యమంబె రేకెత్తుకున్నం జేరియుండునె జూతీయసేన యిటకు కలుగునే చూడంగలుగు భాగ్యంబుమనుకు గీ ఎలమి “నేతాజీకి తలలోని నాల్కలై నడచుకొన్నట్టి సేనానులార! మూడు సంఘముల ముమ్మూర్తులై జాతీయ మార్గదర్శకులైన మాన్యులార! స్వాతంత్ర్యమునకు సర్వము సమర్పించి వి రోధుల ఢీకొన్న యోధులార! పరులొసంగిన తుచ్చపదవులు త్యజియించి దేశసేవకులైన ధీరులార! నా! అహహ! నేటికి మాదు భాగ్యంబువలన విడుదలై వచ్చితిర! బోసువీరులార! షానవాజి! సైగాలు! ధిల్లానుసింగు! స్వాగతంబు జైహిందు సుస్వాగతంబు! చ॥ సదమల లక్ష్యసిద్ధికయి స్వార్ధము వీడి, ఫిరంగిగుండ్లకున్‌ బెదరని గుండెనిబ్బరము పెంపెనలారంగ మీరు భూమిపై తత

వదలిన వేడి నెత్తురు ప్రవాహములే తొలిసంజ కెంపులై పొదల, స్వరాజ్య భానుండదె పూర్వపు దిక్కునంగానుపించెడిన్‌. ఉ॥ _ నట్టడవిన్‌ మహారణ మొనర్చిన పట్టునందిండిలేక యి క్కట్టులంజెందియున్‌, రిపునికాయముపిల్పు( దృణీకరించి, “బి స్కెట్టు'ల వేల? గడ్డితిని సిద్ధము యుద్ధము సేయనంచు మీ దిట్టతనంబు చూపితి రదే, నిజమైన స్వతంత్ర బుద్ధియున్‌. ఆ॥ పొట్టిజాపుసేన చుట్టుముట్టిన వేళ సింగపూరులోన లొంగిపోయి నల్ల సైనికులనె నట్టేట విడిచిరి రంగుదొరల నమ్మరాదు నిజము. స “స్వాతంత్ర్య లక్ష్యంబు సాధింపంజనుచుండ పరతంత్రులకు రాజభక్తియేల? సామ్రాజ్య తత్త్వంబు సమయంజేయుచునుండ కుల మత భేదాల గొడవమేల? స్వచ్చంద వీరులై శంఖంబు.బూరింప శత్రుసైన్యము(జూచి జడియనేల? మాతృపాదముచెంత మరణంబులభియింప. బ్రాణాలపై నాసపడంగనేల! గీ దండధర విక్రముండు నేతాజి మనకు నాయకుండయి సమరంబు నడుపవచ్చి జేరంగారండు జాతీయ సేనయందు విజయధనులార! భారతవీరులార! గీ అనుచు నేతాజి సందేశ మఖిల దిశల మాఖు(మోగించితిరి స్వాభిమాన మెసంగ వీరభటులు మున్ముందుకు వెడలివచ్చి దాస్యముక్తికి సర్వంబు ధారవోయ ఉర్‌

శా॥ ఎట్టెట్టూ! గగన ప్రయాణమున మధ్యేమార్గమందున్నచో నట్టేటన్‌ బడునావపోలిక విమానంబుర్విపై(గూలెనా? అట్టే 'బోసు' క్షతాంగుండయ్యెన? చికిత్సార్ణంబు కొంపోయినా కట్టా! ఎట్టివిషాదవార్త మృతి నిక్కండయ్యెనా యింతకున్‌. ఉఊ॥ ఎందజొ చూచినట్లు వచియింతురు నీ మరణంపువార్త: మా డెందము విశ్వసింపక, అటే స్మరియించు; నిగూఢ మూర్తివై యెందు వసించుచుంటివా? యిణిెన్ని దినాలు వియోగబాధ, ని సుందరమూర్తిచే హృదయ శోకము!దీర్పుము దేశమాతకున్‌. గీ వీరరస రంజితంబు నీ విమలచరిత భావవీధిని దలపోసి భరతమాత కనుల నానందబాష్పముల్‌ కడలుకొనంగ నెదురుచూచుచునున్నది సదమలాత్మ స విలిభింపంబడె దిశాఫలకంబులందు నీ యపరంజి దివ్యనామాక్షరములు, పూజింపంబడె 'పైడిపూలజల్లున నీదు విశ్వమోహన రమ్యవిగ్రహంబు, జళిపింప(బడె తళత్తళలు మీజంగనీ యొజనుండి దూసిన కజకుకత్తి, మోగింపంబడె మహాంబుధుల వెంబడి, నీదు సరిలేని స్వాతంత్ర్య సమరభేరి, గీ॥ పర్పులెత్తించె భారత ప్రజలనెల్ల ప్రాతఢిల్లీకి నీ వీర భవ్యగాధ నిన్నుంజెనకి సజీవమై నిలువంగలదె చావనైయున్న ఆంగ్లీయ సర్పరాజు స్‌ః క్రొంగొత్త మీనంబు గోటికందిననాండె, దుమికినావు స్వరాజ్య సమరమందు, శీ6

గృహమేధి జీవిత గహనంబు చాజకుండ, నిలిచినావు కలోర నియమమందు, త్యాగపుష్పముల స్వాతంత్ర్య లక్ష్మికి బూజ నడపినాండవు జైలుగుడులయందు, జాతిపేరిట ప్రతిష్టాదివ్యకేతనం బెత్తినాండవు దిశాభిత్తులందు, గీ॥ సాటిలేనట్టి నీ సైన్యధాటి విన్న గాంధి, జిన్నాలు, జహ్వరు, గఫరుఖాను లెదురుగా వచ్చి స్వాగత మిచ్చినారు భువన ముప్పాంగె నినుంజూచి బోసుబాబు! ఉఊ॥ నాకు సుభాసుబాబు మృతి నమ్మికలేదనుచున్‌ మహాత్ముండే వాకొనె; నమ్మహామహుని వాక్కులు దీవనలై ఫలించెడుం గాక! స్వతంత్ర భారత జగత్తున కెల్లను రాకవోలు నీ రాక జయంబుంగూర్చి జనరంజకమయ్యెడి బోసునాయకా! సీ మూండు వన్నెలతోడ మురిపించు టె్క్కెంబు ఢిల్లికోటను ్రతిష్టించుదా(క, రెండువందల యేండ్ల నుండి సాగిన ఆంగ్ల పరిపాలనకు స్వస్తి జరుగుదా6ంక, చెజంబెట్టంబడియున్న భరతమాత స్వతంత్ర వీరమాతయనంగ వెలయుదాంక, యువకులు రక్తమాహుతి యిచ్చి స్వాతంత్ర్య దీక్షకెత్తినకత్తి దించుదా6క, గ్‌॥ కాలుమోపను బానిస నేలమీంద నంచు.గాంబోలు దీక్షవహించితేమొ దెసలు వెలింగించు స్వాతంత్ర్య తేజమందు సొంపుపెంపారె భారతక్షోణియిపుడు. తీగ

ఉఊ॥ ధీరుండు వీరజహ్వరుండు తేజమెలర్ప( బ్రజాహతైకదీ క్షారతితో6 బ్రభుత్వరథసారధియయ్యె, స్వరాజ్యభాను సం ధ్యారుణకాంతి పల్లవితమై చెలువారెను ఢిల్లికోట. శో భా రమణీయమైనది ప్రభాతము నవ్యకళా ప్రభూతమై ఊ॥ _ ప్రాయము నల్వదేండ్లపయింబడ్డదికాని జితేంద్రియుండనై స్వీయచరిత్ర మంకితముంచేసితి భారత మాతృముక్షికై. హాయిగ నవ్యభారత స్వయంవరమందు స్వరాజ్యకాంత నీ పేయసిగాంగ సౌఖ్యములం బెంపువహింపుము వంగకేసరీ! గ్‌॥ సద్యశశ్చంద్రికల సుభాశ్చంద్ర! నీవు భారతాకాశసీమను బరగుటెపుడా? సంతతాహ్హాద పారవశ్యమునందేలి భారతంబెప్టు 'స్వేచ్చతోం బరువులిడునొ! స్‌ కడుపగ్నిగోళమై కనల నేడ్చుచునున్న కన్నతల్లి యవస్థ కనికరించి, కుడిచేయి విరిగిన ట్లడలిపోయెడు గాంధి హృదయవేదనయైన మదిందలంచి, అట్టి వీరుని తోడుపుట్టునా యని కుందు జహ్వరుపైసుంత జాలిపాడమి, కలువ నెచ్చెలి రాకకై చకోరములట్లు తపయించు ప్రజలను దయదలంచి, గీ దిగులుతో సగమైన నీ దేశమునకు కడకు నొకసారి దర్శనంబిడంగలేవా? ఆరిపోవని నీ వియోగాగిన్నకతన ప్రకృతి శోకించి మంచు బాప్పములు విడిచె. సః నిలిచిపోలేదింక నీ పేరు విన్నచో తెల్లవారికి గుండె జల్లుమనుట, 48

మరచిపోవంగలేదు భరతదేశంబునీ సాగించిన ఏచిత్ర జైత్రయాత్ర,

తీరిపోలేదు సంతృప్తి మీఅగనిన్ను దర్శింపంగోరు నేత్రాలతృష్ణ

దాటిపోవంగలేదు నేటికైనను బ్రజా నేతవై నీవు రాణించుగడియ,

గ్‌॥ ప్రణుతికెక్కిన భారత రాజకీయ గగనమణివైన నీమూర్తి/గానలేక యెల్లలోక ముత్కంఠతో నెదురుచూచు బోసు! ఎన్నాళు లజ్ఞాత వాసమింక?

స్స డీవెలరావంటి ధీకాలియుండగా

“ఐర్లండు' భయపడ నవసరంబె? “జార్జివాషింగ్రను' సమరాన గర్జింప “అమెరికా' స్వాతంత్ర్య మాపంబడెనె? “లెనిను మహాశయుండని మొగ్గరముదీర్చం బ్రజలకు రాజ్యంబు పట్టుపడదె? సకల తురుష్క నాయకుడై 'కెమాల్‌ పాష' దేశగౌరవము సాధింపలేదె?

గీ॥ నీవు సేనానివై ముందు నిలచియుండ భరతదేశంబునకు నేమి కొజంతగలదు? మూండు నిమిషాల ఢిల్లీని ముట్టడించి వేగమోగింపవే యింక విజయథఢంక?

ఉ॥ _ కత్తి ధరించి శాత్రవుల కంధరముల్‌ తెగగోసి స్వేచ్చకై నెత్తురుధారవోసిన యనేకులు భారతవీరులందులో కోత్తర మూర్తివైన భవదుజ్వల సాహసగాధ విన్నచోం జిత్తము వేయి వ్రయ్యలుగ€ జీలి స్రవించెంగవోష్టరక్తముల్‌.

తం

ఊ॥ ఎందళజ్‌ వీరగాధలు మహేవలయంబునం గీర్తి వెన్నెలన్‌ జింది, చరిత్రకున్‌ మెజు6గు చెక్కంగలేదు: భవచ్చ్భరిత్రమా నందమయంబుగా. జెవులనాటినవేళ ముదశ్రుబిందువుల్‌ డెందము పొంగి కన్గొనలడిగ్గును దేహము పుల్కరించెడిన్‌.

ఉ॥ నీమహనీయమూర్తియెడ నిర్మల భక్తికి నానవాలుగా గోమల పద్యపుష్పములంగూర్చిన యీ కృతిమాల, నీయశః కామినికంఠసీమకు వికాసముదోప నలంకరింతు, స తేమను స్వీకరింపుము సుధీవర! జన్మధినంపు(గాన్కగాన్‌.

ఉ॥ కట్టలు త్రెంచి లోకములంగప్పెడు నీ చరితాంబుధిన్‌ రుచుల్‌ పుట్ట, మధించి, యయ్యమృతపూరము పద్యములన్నబిందెలన్‌ బట్టి కళాపిపాసువుల పంక్తికి వడ్డన సేయువాండ. నీ పుట్టిన పుణ్యదేశమునం బుట్టినయందుకు గర్వమొందుచున్‌.

క॥ ఒక మాటచెప్ప మజచితి వికలగతిన్‌ మతపిశాచి విహరింప, భయా నక దృశ్యమైన దేశము నొకమా జిటువచ్చి చూడుమో నేతాజీ!

చ॥ ఆరువది వత్సరంబులు మతైక్యత శాంతిని సంఘటించి దు ర్భర పరరాజ్యభూతమును భారతవీరులు పాజ(ద్రోలు నీ తరుణమునందు నొండొరులు తామస బుద్ధిని భ్రాతృకంఠముల్‌ నజుకంగ సిద్ధమైరనుచు నవ్వెడివారదె సభ్యమానవుల్‌.

సి॥ _ ఘోరీకి మనయింటి గుట్టపబ్టెజిగించి

పృధ్విరాజును మట్టుపెట్టునపుడు, భామినీ బలగంబు రామరాయలంబట్టి

తల్లికోటను గొంతు తబుగునపుడు, శ్రీరంగపట్టణ సింహకవాటాన

టిప్పువీరుండు స్పృహతప్పునపుడు, ధీర మహారాష్ట్ర దెగ్ధంతి యూధంబు

చీలి యొక్కొక్కటి కూలునపుడు,

ర్‌0

గ్‌! మనయనైక్యత, మనలో ప్రమత్తబుద్ధి యిన్నింటికి. కారణంబులై యున్నవనుచు గుఅుతుపట్టరు నేటికీ కొమరులనుచు పరితపించుచునున్నది భరతమాత. గ ఒక్కపరి రాష్ట్ర విభజన ధిక్కరించి ఐక్య బంగాళమని తెగ యజఅచినట్టి జిహ్వలే నేయ తమపాలు చీల్చుమనెడు స్థితికి వచ్చెను విపరీతగతులు కంటె. గ్‌ ఇట్టియెడ నీవు బెంగాలు మట్టిమీద కాలువెట్టిన నేమౌనొ కాలమెజు-గుః హిందు ముస్లిములకు నేండు పొందులేదు కఅకు కత్తులతో జెలగాట మయ్యె. శా॥ _ ఎన్నో యేండ్లొక నేలపై బ్రదికిరే హిందూ ముసల్మానులా యన్నల్‌ దమ్ములు భిన్న దేశములవారైనారు; సర్వ ్రజల్‌ భిన్నుల్‌గాంగ సృజింపంగాంబడిన “పాకీస్థాను' సౌధంబులో జిన్నాగారు నివాస ముండెదరు, ముస్లింజాతి సేవింపంగన్‌. సీ॥ _ తొలుదొల్త 'కలకత్త' పాలిమేరలో దూంి గంగోదకమునెల్లంగలుషపజిచె, ప్రాంకినౌకాళిలో ప్రళయనాట్యముచేసి పుణ్యకాంతల తాళిబొట్టు త్రెంచె, బీహారు. జొచ్చి నిర్భీతిమై విహరించి పచ్చినెత్తురు గాలివాన విసరె, అవల పంజాబులో నట్టహాస మొనర్చి యేటిగట్టుల నెజ్జి నీటముంచె, గ్‌! స్వార్ధచిత్తులు సేనాధిపతులు గాంగ స లన. దారిమజు(గులు సమర కేంద్రములుగాణ్టే య్య గ్రంధాంద్త్నా (4 క షా వ క్‌ (౪ (1046) కెట్ట

మత మహామార్తి నేంటికి మానలేదు అడ్డులేనట్టి స్వేచ్చా విహారములను.

గ... పట్టుతప్పిన “కాంగ్రెసు” పడవ కిపుడు నీవు చుక్కానింబట్టిన నావికుండ వైనపక్షాన, మతకలహంబు లనెడి సుడులు తప్పించి-యేరీతి నడుపంగలవొ?

గ్‌ ఆరువందేడ్డు విముక్తి పోరాటమందు మచ్చునకునైన నెత్తుటి మజక లేదు మతము పేరిట భారతమాత నేండు కన్న కడుపును బలియిచ్చుచున్న దకట!

గీ ఉజ్వ్వలంబగు 'స్వేచ్భాశశూోదయమున పురుటి నొప్పుల పగిదిని పొటమరించి కల6త లనివార్యమై తీవ్రగతికి వచ్చె ప్రకృతి ధర్మంబు నరికట్టి ఫలములేదు.

గీ సఖ్యపున్‌ బీజములు వెదజల్డుకొనుచు ధర్మపుంబంట పండించు తలంపుతోడ చేరవచ్చెను శాంతి కృషీవలుండు అడుగొ! మన గాంధి నవకాళియందు.€ గలండు

గీ॥ ఒక్క చెంపనుగొట్ట వేజొక్క చెంప త్రిప్పు, క్రీస్తునితోంబోల్చి చెప్పందగిన గాంధి దేవుండు, నెత్తురు గాయములను ప్రణయసుధచిల్కి మాన్స్నంగ బయలువెడలె.

చ॥ చిరపరదాస్యమన్‌ కటికి చీంకటిదాంటి స్వరాజ్య బాల భా స్కరుండు నవోల్ల సత్కిరణజాలము భారతరత్న పీఠిపైం బజపి, విచిత్ర వర్ణముల భాసిలంజేసె, దివాంధతుల్యులై వెజపున దాంగిపోయి రభివృద్ధి విరోధులు మాజుమూలలన్‌.

52

ఉ॥ దేశ విశాలనౌక జలధిన్‌ బయనించుచు. జేరవచ్చె, స్వే చ్భాశయతీర; మీ సమయమందు తుఫానుల హూంకరింపు లా కాశపధంబునిండ( బొడకట్టె, సురక్షితమై స్వరాజ్య నౌ కాశయ ముండ(గా, భయమునందంగనేటికి నావికాళికిన్‌.

స్మి ఇత(డొకో! వీర భారతమాత గర్భాన

అభిమన్యుడై పుట్టినట్టి యోధ, ఇతండొకో! తెగియించి “ఇంగ్లీషు' పులులతో. జెలగాటమాడు మాయలఫకీరు, ఇతండొకో! శాత్రవోద్ధతింగాల్ప నెప్పుడో బ్రద్దలయ్యెడి యగ్నిపర్వతంబు, ఇత(డాకో! చిన్న భారత సేన సడిపించి కొండ లూ!గించు నుద్దండమూర్తి.

గీ॥ అనుచు బ్రజలెల్ల నబ్బురంమందిచూడ మాతృభూమికి నొకనాండు మరలివచ్చు మా సుభాశ్చంద్రుండని గంపెండాసతోడ బ్రతికియున్నాము నినుంజూచు భాగ్యమెపుడొ?

చ॥ అతులిత కాంతి మంతుండయి అంబరవీధ విధుండుదోంప, ది గ్వితతికింగాజు చీంకటులు పేరెములెత్తవె? నీదు రాకచే మత కలహంబులెల్ల మటుమాయములై చనకున్నె, సుస్థిర స్టితిమెయి శాంతిచంద్రికలు చెన్నె సలారవె మాతృభూమిపై.

ఉఊ॥ నీ సహజమ్మం డార్య గణనీయ చరిత్రుండఖండ భారత శ్రీసతి కొప్పులో విరులు చెక్కిన దివ్య యశస్వి, శ్రీశర ద్పోసు, కవోష్ణ బాప్పజలపూరము కన్నుల జాలువాజంగా వేసరియున్న వాండు నిను వేగిరమే దరిసించు కోరికన్‌.

ఉ॥ _ భానుండులేని దుర్దినముభంగి6 సుధాకరపూర్ణబింబమే లేని నిశిధమట్లు. హరిలేని యరణ్యములీల, సత్కళా హీనతనాంది కీడ్పడిన యీ భరతావనిమీంద నెప్టు కా- లూనుదువోకదా! అభినవోజ్బల కాంతులు తేజరిల్ల(గన్‌.

53

శౌ॥ ఢిల్లీ పట్టణ రాజమార్గమునకున్‌ ఠీవిన్‌ బ్రసాదించి, లాల్‌ ఖిల్లాపై మనమూ+డువన్నియల టెక్కెంబెల్ల దేశాలతో సల్లాపంబులు సేయుచున్న యది 'సేచ్చ్భామూర్తియై యొప్పు నీ తల్లిన్‌ వీరపురంధ్రి నొక్కపరి సందర్శింపవా యియ్యెడన్‌. స్ట విజయకోలాహల ద్విగుణితమై ఢిల్లి మొగసాల జేగంట మైోసిపోయె, వైస్రాయివెండియుప్పరిగ గోపురముపై మువ్వన్నె బావుటా మోసులెత్తె, ప్రభుతారథముడిగ్గి షగ్గాలు ప్రజకిచ్చి పరరాజు సీమకు తరలిపోయె, స్వాతంత్ర్యకన్య హస్తములతో( బూదండ' గీలించి దెసలు వీక్షింపందొడంగె గ్‌ నీ మనోహరమూర్తి కన్చింప దేల? భారతీయుల హృదయ విపంచి గుణము భగ్నమై నిస్పృహాగీతి పాడుకొనుట తప్పదామేమి? గుండెలు తల్లడిల్లె. గీ నీవు నిక్కంబుగా మరణించియున్న నీవిశుద్ధాత్మ యచలిత నిష్టూని విప్టవావిష్ట హృదయాల వెనుక నిలచి కదనభూమికి నడపింపంగలదుమమ్ము ఆ॥ భారతంబునందు పలనాటి కథలందు పార్థసుతుని లీల, బాలచంద్రు€ డటుల నే6టి భారతాధ్యాయమున నీదు చరిత మజపురాదు మెజువోలె. -అడపా4 అహమఫాల- ౧260౧ క

కుశాము-- “షి ఆ బ్రేక్షులం న కుగసులీకీలవా ఈ హొంపి%రాంళ్లినాందుంంటువాళాళు

" | వ. 40006116 ౦6 . . క్‌. క త వ త, కి వర 4 - ం క. | " మ్‌ ల 1 క అ 0416 01 911% : 23.8.1932 ౧1206 ౦1 81గ0 వ. 1౧1౧6గ౧, ౧౧24295080 015 శీ, 1౧౮14 60004100 ౩ &|0/, [161106 0150 [16110%6., 6641౧60 , [1260౧25, ౬601000౧3౧, 61681 8141౧. గ్‌ 0౧౮౬11110410౧9 : 88£(01/0)., 141.50. (9500400 6౧098., ౯౧.0. ॥/

• ౯.1. (1౧61)... .1.౧.3. (6.8.%) ॥ 066౮౧౭[0౧ ; 1 ౬౪4/0. 4౧6012 ౧/౧26650 (1955-57) ౯ 2. 09౧౭౧1 ౮౧/6||/ 5000. ౯201496, ర బ/06:204060 1957) ॥ వ యా “3. గ౧60|౦౧౬| ౬౧01౧66గ౧0 0౦|1806, 1 /2౧2౧9౬4| &ీ.౧. (1961-79)

• 4, [000661 ౧గ౧౦|౧౬| & 5601812%/ 0౧4॥12%/4 80420] 1౧901416 0600౧0100౫ (౧0౧) 1979- " 1991) 4౧౮61066 [౫౪66/20206- 500 171 4.౧. 1౧౮|.. న

5. 560061౪6 56016120/, [148౬0101], - 1౧16/౧2౪0౧&1 4601041 8018౧006 01%, ౧/66/2020. 5%14%౬ [1415౯01046 04౧౬ 500050!686 0% 5౧4౧8 ౮౨4 ౧150010. _ ౧౦౪౭౧౫/ 1౧ 1616490 ; 1.614] (1946), 2. ౪1/662౧4౧6౮౦66 (1953)
6. గడగ[01002410410 (1981), 4 1002 గిం! (౧1981), .
7. ౪0065612 ౧౭|| (1986), 6. ౪401౧0౧6 ౮౧14౧2౧౫ (1992),
8. 520200 50/2౧) ఈ4౧6ఇ1౧) (997) (1/4/212గ0064 [012 మం అ జా ారాగగషసి ర 1482). న౦౪1౧/ 1౧ ౬౯౧9|5౧ ॥ 1. (1104100 6/55 (1988) ౧/9560160 41 104 ౪/0గ6 నిం౭1 ॥ 00౧0855 41 84౧0౧0%.
9. 5060121 ౮౧౧౦6౯ 1౧(6గ౧౭౪౦౧౬| ౧౦615 గండ66గ౧0, [120/9 (1992) , | తీగ&గ605 ; _ 0212982[254/200| (1951) గ4౪1161/4 ౧986), య్‌ ల్‌ 1110021 11200096604౧ ౫౭/6 (౧990), ఓ! ౧౭582601 ష౪/4౧0 (1990), 0946076 ౪/10 44౭16 0౫ 7610064 ౮౧౫/౭|518/ (991). న. న్‌ా