Telugu moukhika sahityam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

[ వ. | ॥ “ శ 9 రా. ॥ | కి. జ ప్‌ ం ప వ్‌ ల సోల్‌ లే గ్‌ [గ హ్‌ య్‌ స్త క. శ్రర ల స పష శ | శ ౯... జీవి.బి.నరసింహారావు న! (ల వేం

గల్‌. మౌఖిక సాహిత్యం (8 (కలి పందాలకు) (౨ //-౧2 స రచయిత జి.వి.బీ. వరసింవోరావు గరికిపాటి (పమరణలు వోడపొడు వళ్రిమగోదావరి జీల్లా కడ 196 '

6-౩౪ మౌభిక సాహిత్యం జి.వి. నరసింవారావు రి యగంధాల "మొదటి ముద్రణ లిన మ పా ఫా ఇనవరి హో! య్‌ ఖ్టి 0. తి ము) న గ థో ఖ్‌ లో ము.దణ ౧? పాదా నకు లిం మహాలక్ష్మీ అర్ట్‌ (ప్రింటర్స్‌, పంజాగుట్ట, హైదరాబాదు -35 ముఖచ్చితం: గంగాధర్‌ అన్ని వక్కులు రచయితవే ఈ గ్రంథం తెలుగువిశ్చావిద్ధాలయం వారి జర్జిక సవోయంతో ప్రచురితం వెల: రూ.15/- (ప్రతులకః 1 విశాలా బుక్‌ షావు అన్ని కేం్చదాల్లోను ఒ నవయుగ బుక్‌ వొన్‌ నుల్తాన్‌ బజార్‌, హైదరాబాదు ౩ _జివిబి నరసంవారావు లోడపాడు/౧౨వ(196 వన్సిమ బ్లోదావరీ జిల్లా ఆ. ౫4కె4క1 16214 24లి 2... జం. సవా ఇంటి [906761 ౪716౧08౧ కింశ/69 06116696 /4ఉవిఓట ఉగ ౮ తి [522213 5 (జ? విల) (&. 2.)

మౌభిక పాహిత్యంపై మౌలిక వరిశోధన -వియధీల్‌ తిరుమలరావు వదకొండో శతాబంలో తెలుగులో నన్నయ అఆదికావ్యరచన చేశారు. మర్తోవెపు అదే కాలంలో ఎన్నో శతాబ్దాలుగా మౌఖికంగానే నిలచిన వేదాల "మొదటి లిభిత్నవతి తయారయింది. ఈ రెండు విషయాలు రెండు రకాలుగా జత” ,పాధావ్యతని పొందే కాలాన్ని, మిషమయాన్న నూచిన్తున్నాయి.

ఈ కాలానికి ముందు పాహిత్యమంతా మౌధిక పే. అనాడే కాదు నేడున్న జనాభాలో లిపి లేని జాతులు ఎన్నో ఉన్నాయి. అక్షరమంకే తెలి యని జనం కోట్లకొద్దీ ఉన్నారు. అన్ని అవకాశాలు కల్పించామనే ఈ కాలంలో (ఉభుత్వలెక్కల (మూరే ఎవభ్రై శాతం _వజలు నిరక్షరాన్యులు. పండితులై న వారి విత్య జీవితంలో పాహిత్యం ఎక్కువ పాళ్లలో మౌఖికంగానే చేరుతు న్నది.

అధిక శాతం _వజల అనుక్షణ వ్యవవోర రూవమైన 'మౌభికతి ని గురించి వరిశోధకులు ఎక్కువా వట్టించుకోలేదు.

పాహిత్యం అవగావే లిథితరూవమే గుర్తుకు రావడం (వవంచ మంతటా చాలా కాలంగా కొవపాగింది. ఇటీవల రెండు మూడు దశాబ్దాలుగా “0౯1111 'కజారా అవేవి పాహిత్యాధ్యయవంలో _వధాన చర్పవియాంశాలు కావడం (పారంభ మైంది.

(వజాపామ్యు వీచికలు అధికమయ్యే కొద్దీ రాత సాహిత్యవు వరిశోధ *ఉలు తమ పాత కట్టుబాట్లు వదులుక్‌వ అవివార్యంగా జానవద సాహిత్యాన్ని ఈమ వరిశోధవకు (గహించక తవ్చలేదు.

మొదట ఉన్నత కుల వర్గ జావవద పాహిత్యాన్ని (లిఖితానికి, దగ్గరగా ఉన్న) గుర్తించారు ఈ శతాబ్దం రెండో నగం తరువాత వరకు కూడ అలాంటి సేకరణ, వరిశోధన ఎక్కువ జరిగింది. ఇంకా దాదావు అలాగే జరు గుతోంది.

వివిధ పామాజిక ధృక్కోణాల్లోంచి కాకుండా కొత్త వరిశోధనా దృక్ప తాల దృష్ట్యా కొత్త కోణాల్లోంచి వరిశిలనలు చేవున్నారు. ఇవీ తక్కువే జాన వద పాహిత్య వ్వరూపాన్ని అవగతం చేమకునే ఎవయత్నంలో మౌలిక

ణి

రూవమైన మౌఖికతపై దృష్టి వడింది. నరసింవారావు గారి ఈ (గంథం తెలు గులో ఈ విషయమై మొదటి (గంథం.

జానవద గేయం, కథల పాఠ్యం గబ ) మిద అగిన దృష్టివి ఈ (గంథం వాటికి మూలమైన గాయకుడు, కథకుడు మీదుగా కూర్చు, _వదర్శ నల పైకి మళ్ళిస్తోంది అ రకంగా పరిశోధనలో పార్యేతర అంశాల (ప్రాధా వ్యతను ఈ (గంథం వెలుగులోకి తెన్సున్నది. కూర్పరి (0200౪), వద రృన (టోంణు2200), మౌఖిక శైలి (015010), ,పేక్షకులు (ఉతులుంల్స సందర్భం: (002%) ఇత్యాది _వధానాంశాలపై శాస్త్రీయ వరిశోధనలకి ఈ (గంథం ఆధార (గంథమవుతుంది.

జానవద సాహిత్యం వరిధి, వరిమితి చాలా తక్కువ అందుకే జొన వద సాహిత్యంలోని వీర గాథలు చార్వితక గాథలు. వురాణ గాథలు, సామె తలు, పొడుపు కథలు అనే విభజనలో వత్యేక విభాగాలు నృష్టిన్తున్నారు. దేశి కవిత్యం జానవదమా కాదా? మౌఖికంగా కీర్తనలు, గేయాలు వెలువడిన జాతీయోద్యమ కవిత్యం, అశు అవధాన కవిత్వాలు జానవదమా శిష్ట కవి త్వమా? రేడియో, (గ్రామఫోను రికార్డుల్లోని కొన్ని జానవద క్రైలి పాటలు జాన పద సాహిత్యం (కిందకు వస్తాయా లేదా అనే మీమాంనలో వడిపోయి జానపద సాహిత్యంలోకి చేరే వాటిని చేర్చుకోకుండా, చేరవి వాటిని చేర్చుకో వడం జరుగుతోంది.

అనలు 'జానవద సాహిత్యం' అనే పేరు పోయి ఫోక్‌లోర్‌కి నమానా ర్థకంగా *జానవద విజ్ఞానం” అనే పేరు స్థిరవడుతోంది.

మన దేశంలోని భౌగోళిక, సామాజిక సాంన్కృతిక వరిస్థితుల వల్ల గిరి జన సాహిత్య విజ్ఞానాలు _వత్యేకించి స్పష్టంగా కనిపిన్తున్నాయి. గిరిజన విజ్ఞా నం మీద అంతగా కృషి జరగకపోవడం వల్ల నమన్య ఇంకా తలెత్తలేదుగావి దానికి కూడ ఒక (వత్యేక శాఖ ఎర్పాటు చేయవలసి వుంటుంది. అందుకే ఈ జానవద నంబంధ మైన వదాలు, నిర్వచనాల విన్సతి, నంకోచాల దృష్ట్యా పై అన్ని విభాగాల సాహిత్య విజ్ఞానం అంతా కలసి రాను రాను 'మౌఖిక విజ్ఞానం” అనే పేరుగా రూపొందడానికి వీలుంది.

ఐతే “మౌఖిక సాహిత్యం” అన్నవుడు మనకి ఎలాంటి నమన్యలూ ఉత్పన్నం కావని భావించరాదు. జాననద, గిరిజన _వజా సాహిత్యాలన్ని

(్య

మౌఖికం అవి, *ష్ట సాహిత్యమంతా లిఖితం అవి అమకోకూడదు. కూర్చు, 1వచారం, (వదర్శన అవే మూడు లక్షణాలు మౌభికతను విర్ధారిప్తాయి ఇందులో ఏ ఒక్కటి లోషించినా ఆది 'మ్మిశమౌఖిక పాహిత్యం' అవుతుంది. మ్మిశమౌభిక రీతులు ఏర్పడ్డానికి వమాజంలో ఉన్న 'సాహిత్య (శోతలే కార ణం. అశు అవధాన చాటు కవిత్వాలపై, జానవద కవిత్వంపై చిన్న చూవు కలిగిన లిఖిత సాహిత్యవేత్తలు తమ కోనం ఏర్పాటు చేమకున్న ధృక్కోణాల మండి మ్మాతమే చూప్తారు. విజూవికి మౌఖిక సాహిత్య వర్మాణ న్మూతాల _ఫ్రలువ, (వమ్యేకత వారు ఏ మ్యాతం గుర్తించలేరు.

లిఖిత సాహిత్య చరిత అంతటా మౌఖిక పాహిత్య _వభావం అడుగ డుగువా కనిపిన్తుంది. లిఖిత సాహిత్యంలో కనిపించే వతి కొత్తదనం మౌఖిక సాహిత్య గని మండి ఏరుకువి తెచ్చుకున్నదే.

అత్యధిక నంఖ్యాకులు మెచ్చిన వద్ధతిలో వారికి ఉపయుక్త మైనదే గొవ్చ సాహిత్యానికి నిదర్శనంగా భావిస్తారు.

లిఖిత సాహిత్య క్షేతంలో విలబడి చూపినవుడు వతి ఒక వినూత్న దశలో కవిత్వం (వజాస్యామికం కావడం ( అంకే మౌఖికత వైవుకు (వయా అించడం) అనాదిగా జరుగుతున్నది.

మౌఖిక సాహిత్యంలో మౌలికంగా _వజా పాహిత్య లక్షణాలుంటాయి. ఊత్ప్సత్తి, దాని నంబంధాలసామాజికతలోంచి వక్త, (శోత, (పేక్షక వర్గాలను అనునరించి మౌఖిక రీతి, ధోరణులు ఏర్పడుతుంది. జానవద విజ్ఞాన శాను నంబంధాల వనువరించే విజ్ఞాన వంన్కృతులు ఎర్పడుతాయి. ఇలా మౌఖిక ధోరణిలో సాహిత్యరూవంగా భావ వినిమయం జరుగుతుంది. ఈ విధానాన్ని కొద్దిగా వివరంగా చూడాలి.

జూనవద గేయం, వచనం రెండూ మౌఖికంగా వెలువడినపుడు లయా తృక (శ్రావ్యత కలిగి ఉంటాయి. మౌఖిక పాహిత్యంలో అర్థంకానితనం ఉండదు. అంకే కుండ బద్దలు కొట్టినట్లుగా ఉంటుంది.

మౌఖిక సాహిత్య భావ రెండు విధాల వనిచేన్తుంది. 1 సాంన్కృతిక వావాకంగా. 2 (వచార సాధనంగా. (పజల సాంన్కృతిక భావని నమాజం

౪

యావత్తూ ఉవయోగిన్తుంది. దాని నృష్టికర్తలు వారే కాబట్టి వారికే బాగా అర్థమవుతుంది. నమ్మకాలు, విశ్వాసాలు, ఆచారాలు, సామెతలు తదితర అంశాలు అనేకం అందులో ఉంటాయి. ఇందులో నంన్కృతేకాదు దాని రూపంలో సామాజిక్‌ మరియు వివిధ రకాల చర్మిత అంతర్లీనమై ఉంటుంది.

ఈ సాంవృృతిక భావలో నైతిక, ధార్మిక, శ్రామిక, సౌందర్యాత్మక (ఉజకింటం). విలువలు (వసారమువుతాయి. ఇంకా చెప్పాలంకేు ఒక నమూ హం తన అనుభన జ్ఞావకాల అవనరాల్ని మౌఖిక రూపంలో నిక్షివం చేనుకుం టుంది.

'మొదట భావ మనిషికీ మనిషికీ మధ్య భావ వ్యక్తీకరణగా మ్మృాతమే ఉంటుంది. అ తరువాత రూవం 'మాటి. ఈ మాట వాన్తవ జీవిత భావని అనుకరిన్తుంది. అ తరువాతి రూవం రాత. ఇది అర్వాచీనమైనద్సి నంఖ్యావరంగా చాలా కొద్దిమందికే చెందినది. పై మొదటి రెండు రూపాలు మౌభికతకి చెందినవి. ఈ రెండు రూపాలతో కూడిన భావ (వసారం నంన్కృ తిని రూపొందిన్తుంది ఈ నంన్కృతిని ఒక జాతి లేదా నమూహం దృష్ట్యా చూసినవుడు అదీ _పసార సాధనంగానే ఉంటుంది.

సాంన్క్సృతిక వాతావరణంలోంచి ఎర్పడిన భావాలు వ్యక్తం కావడానికి మౌభికసాహిత్యం అ వ్యవహర్తల మధ్య ఒక భామగా వని చేన్తుంది.

ఒక విదేశీ భావ నేర్చుకున్నా వ్యవహారంలో అర్ధం కాని నంమటనలు ఎన్నో ఉంటాయి. అది నేర్చిన భావ లోవం కాదు. పాండిత్య లోపం అనలే కాదు. భాష అంటే కర్త, కర్మ, _కియలు ఎంత మ్మాతం కాదు. భావని “'సొంన్క్సృతిక వాహకం” గా నేర్చుకున్నవుడే ఎవరైనా అందులో కలిసిపోతారు. ఈ భావ మనుమల్ని నజీవంగా కలువుతుంది. నంన్కృతీ రహితమైన భావ మనుమల్ని మిళితం చేనుకోదు. అవుడవుడు విడదీన్తుంది కూడా. అంకే మౌఖిక సాహిత్యంలో వినబడే భావ లిభిత భావ కన్నా ఎంతో విలక్షణత కలిగి ఉంటుందని గుర్తించాలి.

లిభిత వదాలను వాటి అర్థాల్ని బట్టి గౌరవిస్తాం. (శవ్య భావ ఉత్త వదాల అల్లిక కాదు. దీనికి సద్యః వరమైన నైమంటికార్థాన్ని మించిన- నందేశం ఇవ్వగల శక్తి ఉంది. నంజ్ఞలు, ఊనిక, యాన అభినయం, మొద లైన అనేక లక్షణాలు ఇందుకు కారణమౌతున్నాయి.

౭

లిఖిత సాహిత్యంలో విషయాన్ని మించి కృతిమమైన భాషా మాధుర్యం గుర్తించగలం. ఈ మాధుర్యము శబ్ద _వయోగలోలతకి దారి తీన్తుంది. _శవ్య సాహిత్య భావలో భాషా మాధుర్యం విషయ వరిమితమై ఉంటుంది. విషయానికి వినయంగా ఒదిగిన శబ్మవయత్నం వినిపిన్తుంది. అంతే కాని _వత్యేకంగా ఉండదు. అవవరం లేదా శోతీలవ బట్టి వ్యక్తీ కరణ శైలి భావ ఉంటుంది.

ఇల్లు, పొలం, వవి, బడి, గుడి, లోకాభి రామాయణం, విరామం, వినోదం, అెచారం, కర్మ కాండ మొదలైన వాటిలోంచి నమాజు వారనత్వంగా సాంన్భృ తిక భావ ఏర్పడుతుంది అందుకే వీటికి దూరమైవ సారన్వత భావ సాంన్కృతిక భావ కాలేకపోతుంది. సారన్వత భాషేకాదు చిన్నతనంలో విద్యా భ్యావన భాషలో ముందు భావాలు ఏర్పరుచుకొని తరువాత వాటికి అనుగు ణంగా రూపొందిన లిఖిత భాషలో వెల్లడవుతాయి. అందువల్లే ఆనాడు నంన్కృతం నేడు అంగ్లం ఎన్నడూ ఈ నేల మీద సాంన్కృతిక భావ కాలేక పోయాయి. అవి అధికార _వచార సాధనాలుగానే ఉండి పోయాయి.

అ భాషలు (వుల జీవితాలకు దగ్గరగా పోయినట్లుగా అనిపించినా అమడల దూరంలోనే ఉంటాయి అప్పుడప్పుడు మాతృభాష కూడా సంన్కృతం, అంగ్ల్గంలా _వజలకు వరాయిదానిగా మారడానికి _వయత్నం చేన్తుంది అప్పుడు ఒకే భావలో అంతరాలు ఏర్పడి వివాదాలకి తొవు ఏర్ప డుతుంది.

శేవలం (వచార భావగా మౌభికతని ఉవయోగించుకోవడం వల్ల (వచారావనరం వూూర్తి కాగానే అ సాహిత్యం మరుగున వడుతుంది ఈ (వచారం సాంస్కృతిక భావలో భాగమైతే నిలదొక్కుకోడావికి _పయత్నిం మ్తుంది. ఉదా: వైన్ను మత _పచారంలో హరికథ, శైవమత _వచారంలో జంగం కథ

శేవల _వచారమైన సాహిత్యం అవనరం తిరగానే ఎంతటి వాసైనా ఊనులేకండా పోతుంది

నమాజ ఉవరితలంలో ఉండే సాహిత్యం' లిఖితం కాగా, వునాదిలోంచి రూపొందే సాహిత్యం మౌభికం. జానవద సాహిత్యాన్ని మౌఖిక కోణంలోంచి చూస్తే భాష, నంవ్కృతుల్లో మరెన్నో (వత్యేకతలు కనిపిస్తాయి.

౪||

మౌఖిక సాహిత్యం అంతటా వత్యేకతలు, విభిన్నతలు కనిపించవు అందుకుకారణం మౌఖికత రెండు రకాలు 1స్టిర పాళ్యం జరుగుతుంది. దీన్నే అప్పజెవ్పడం (ఇబుగరజయంం) అంటాం. 2 అస్థిర పాఠ్యం అవృటికవ్పడు మారే పాఠ్యం. ఇది ఆశువుగా ఏర్పడుతుంది.

'మొదటిదానిలో గాయకుడు లేదా కథకుడు ఉంటాడు. స్థిరమైన నిర్మా జాన్ని తిరిగి వేరుస్తాడు. విరివి 'రీపొడ్యూవర్స్‌' అవవచ్చు. మొదటి రూపానికి లేదా గాయకులు వినిపించిన పాఠ్యరూపానికి వీరి పేరు వచారం వన్తుంది.. ఇలా వచ్చిన పాఠ్యాన్ని “ఫలానావారి పాఠ్యం (ఉ0బ్రాజవైటి[లడ) అనవచ్చు.

రెండో దానిలో _వదర్శకుడు ఉంటాడు. (_వదర్శవా వందర్భాన్ని బట్టీ (శోత లేదా _పేక్షకుల్ని బట్టి కథవి లేదా గావాన్ని మారున్హూంటాడు. ఇలా మార్చడాన్ని ర్మికియవన్‌ అనీ అతడిని ర్మికియేటర్‌ అవి అవవచ్చు.

ఈ రెండు రకాల మౌభికత సాంవ్కృతిక ఖభావలో భాగాలే అయినా రెండో దానిలో కమ్యూనికేషన్‌ అధికం. అందుకే దానిలోని వ్యక్తీకరణలు మారుతుంటాయి. పునరుక్తి (లఏ6ం0) (అక్షర, శబ్బధ్యని) యాంతిక వద బంధాలు ($31బాంం ౧ఫ6౮ ౧8మజ) అధికం. ఇవి వదాలుగా కాకుండా 'భావవ లుగా వచ్చి చేరుతాయి.

అధునిక కాలంలో ఎలక్ట్రానిక్‌ ఇంజనీరింగ్‌ వల్ల మౌభికతా _వసార వ్యాప్తిలో అభివృద్ధి కనిపిస్తోంది. ఇంతకు ముందు కాలాల కన్నా వినూత్న మైన మార్గాలు ఐకసించాయి. రేడియో, (గామఫోనుు కేవురి కార్డు, విడియో తదితర వరికరాలు 'వినకిడి వి అధికతరం చేశాయి

దేశస్వాతం్యత్యోద్యమ కాలం నుండి మౌభిక నం్యవదాయంలో దేశభక్తి వూరితమైన కథలు, గాథలు, గేయాలు వెలువడ్డాయి... వివిధ _వజోద్యమా లలో మౌఖిక సాహిత్య _వసారం గణనియంగా అభివృద్ధి చెందింది.

వర్తమాన ఉద్యమాలలో నవల మొదలైన లిఖిత వ్మకియలను కూడ మౌఖిక రూవంలోకి మళ్లించే _[వయత్నాలు ( అల్లం రాజయ్య - కొలిమంటు కుంది ఉవృల నరసింవాం మొ) జరగడం వోవం.. గద్దర్‌, వంగవండు

ఛ్న।

లాంటి కవి గాయకులు జననీమూవాల్ని మౌభికరీతిలో ఉఊరూతలూగిన్తు న్నారు.

అ విధంగా గతకాలవు మౌఖిక పాహిత్యపేు కాకుండా వర్తమానంలో తెలుగు వేల మీద (వవర్తిల్లే మాభికత కూడ అత్యవనరమై న వరిశోధనాంశం అవుతోంది. ఈ విషయం (గ్రంథ రచయిత గుర్తించి ఆలోచనీయంగా చేశారు.

లు పొందిన మిత్రులు గరికిపాటి వరసింవారావు గారు అభినందని యులు.

ఈ [(గంతం వారి కృషికి గుర్తించు కలిగినముందనడంలో నందేహం లేదు.

నే

వృదయవూర్వకంగా.........

ఎం.ఫిల్‌. లో (వపేం ఇచ్చి, ఉపకారవేతనం ఇచ్చి, ఈ ఏిద్ధాంత వ్యాసా నికి విశ్వవిద్యాలయంలో వర్వ వధమ స్థానాన్నిచ్చి, రెండు బంగారు వత కాలు బహూకరించి ఇప్పద్మీగంథ మ్యుదణకు ఆర్థిక వహాయం కూడా అందించి ఎంతో _పోత్పహించిన “కడువులో బంగారు' నించుకొన్న 'మముగవ్న తల్లి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయానికి -

పరిశోధనాకాలంలో. నిండు మనన్సుతో ఆశీర్వదించి. కుమారునితో నమానంగా భావించి _పోత్సహించిన వాత్సల్య పీఠాధ్యక్తులు అచార్య కొత్తపల్లి వీరభ్మదరావు గారికి -

పరిశోధనాంశం నూచించడం దగ్గరనుండి మొత్తం వరిశోధన వూర్తి అయ్యే వరకు _వతిక్షణం పతి విషయం నాతో కూలంకవంగా చర్చించి నా అలోచనా శక్తిని పెంచి వరిశోధన కొత్త దారుల్లో నడిపించి. _గంథమ్యుదణలో నహితం ఎంతో వహకరించిన నన్మార్గదర్శకులు డా|| జయధీర్‌ తిరుమలరావు గారికి -

మౌభిక సాహిత్యం గురించి లోతైన అవగాహన కలగడానికి అవనర 'మైన కొన్ని అమూల్య ఆంగ్ల (గ్రంథాలందించిన ఆచార్య కేతువిశ్వవాధరెడ్డి గారికి - శ్షేత వర్యటన గడత అంగ) లో నాకు తోడుగావచ్చి మౌభిక సాహిత్య సేక రణలో నహకరించిన 'చుట్టివు మేరువు” అవధానుల విష్ణుశర్మ గారికి - వార్థ క్యాన్ని సైతం లెక్కచేయకుండా నాతో కలిసి కొండ _పాంతాల్లో తిరిగి, గాయవీగాయకులము వరిచయం చేసి తోడ్పడిన “ఐంధుభీమ్ములు' పొక్కుమారి మబ్బారాయుడు గారికి - తరగని గనుల్లాంటి తమ న్వర'ేటికలనుండి అడిగిందే తడవుగా మధుర గేయాలను, చక్కని కతలను వెలువరించిన అనంఖ్యాక మౌఖిక గాయని గాయకులకు -- ఇంటి ఖర్చుల కంపె (గంతమ్ముదణే _వధానంగా భావించి _పోత్సహించిన అర్జాంగి కామేశ్వరి 8 - (గ్రంథము. దణవని. వూర్తిగా పైన వేముకొవి దగ్గరుండి వర్యచేక్షించిన ఆబాల్య మ్యితుడు 'నరపికి' - అందంగా మ్యుదించి ఇచ్చిన మవాలక్ష్మీ అలర్ట్‌ _పెంటర్స్‌ వారిక, ముఖచ్చిత కారులు గంగాధర్‌గారికి - అన్ని పేళల, అన్ని విధాల కృతజ్ఞాణ్జీ =

వీమివి, నరవంవోరొవు

సోపాన వంక్తి

పే వవేనిక న. 2 నిర్వచనం 2

వరిధి క్‌ (పాధాన్యం ళా

వివిధ రూపాలు క2 రీతులు శా

గ బర్త న. 2 మౌఖికత 2 కూర్పు 2 (వచారం శత

వ్నై వదర్శన ఉం థి శ్రలి - _వదర్శన ఖ వ్రనరావృత్తి - శైలి - నిర్మాణం క్‌ ఛందోరీతులు 60

వదరున - పాఠ ళీ

వని పాటలు క్‌. విరామ కాలం పాటలు స!

క మిశమౌభిక ధోరణులు . లో ఆశువు - మౌభికత త్త అవధానాలు - మౌధికత త్త చాటువులు - మౌభికత రో ర మౌఖిక సాహిత్యం వమాణం . 103 కవి - పేక్షకుడు 104 సాహిత్యం - నమాజం £07 ముగింవు కై12 పాదనూచికలు కైకై5 పాటలు 23 గాౌయనీగాయకుల వివరం 146 ఇ ఉవయుక్త (గంథనూచి న. 14

స్ట్‌

తి మౌభిక సాహిత్యం జ్‌ వపేశి క్ర ఇఅమ్మన్న ముద్దును ఏమన్నారు? అచ్చన్నావుల పాలన్నారు అప్పుడు కాచిన నెయ్యన్నారు దోరగ వేగిన గారన్నారు పాకం వచ్చిన అరి సెన్నారు వటిక వంచదార పొడెమన్నాడి ఈ రకమైన పాటలు సాధారణ శిన్టసాహిత్య చర్మితలో కనబడవు. విటిని నోటి పాటలన్ని లల్లాయి వదాలని, వల్లె వదాలని అంటారు. ఇలాంటి పాటలకి రావలసినంత గుర్తింవు ఇంకా రాలేదు. (ప్రజల్లో ఎంతటి గుర్తింవు పొందుతున్నవ్పటికీ ఇవి వండితుల నిర్లక్ష్యానికి గురి అవుతూనే ఉన్నాయి. ఈ పాటలు యాం్ళిక నాగరికతకు కొంత దూరంగా, లిభిత సాహితి రీతులకు భిన్నంగా మౌఖిక రీతులలో ఉంటూ తమ అస్తిత్వాన్ని తమలో ఉండే నజీవతతోనే కాపాడుకొంటున్నాయి. వరిపాలకుల పొవణ లేకపోయిన్సా పేల నంవత్సరాలుగా మౌఖిక (వచారంలో నిలబడుతూ వృద్ధి పొందుతూపే ఉన్నాయి... ఇటువంటి గీతాలు, కతలు, (వదర్శవారూపాలలో “మౌఖికత” అనే లక్షణం (వధానంగా కనబడుతుంది. ఈ లక్షణం (వధానంగా కలిగిందే మౌఖిక పాహిత్యం. క్ష

మౌభికసాపాత్యం

మౌఖిక సాహిత్య విర్వచవం

“మౌఖిక పాహిత్యం' అవగోనే 'ముఖతఈ వెలువడేది” “మౌఖికంగా [వచారమయ్యుచి. అనే భావన నులువుగానే కలుగుతుంది అయితే ఈ సాహిత్యాన్ని నిర్వచించడం అంత తేలికైన వనికాదు. మౌభికం, లిభితం అనే రెండు రీతుల మధ్య నృష్టంగా ఒక రేఖగీసి చూవడం కస్టం. ఇవి రెండూ ఒక దానితో ఒకటి ముడివడి ఉంటాయి. ఎన్నో ఏండ్లుగా మౌఖిక మార్గాల్లో వచార మైన జూనవద సాహిత్యం నేడు అచ్చులో (వచారమౌతోంది. లిభిత రీతుల్లో (వాయబడి అచ్చయిన సినిమా పాటలెన్నే మాథికంగా (వచారమౌతున్నాయి.

జానవద సాహిత్యం యావత్తు మౌఖిక (వచారయుక్తమని! అశు పాహిత్యమని* కొందరు వరిశోధక వండితులు పేర్కొన్నారు... మౌఖిక లక్షణాలు కనబడే ఈ సాహిత్య నిర్వచనాలు నూఖిక సాహిత్యానికి ఎంత వరకు నరిపోతాయో చూడాలి. *జూానవద సాహిత్యమన పామరులసాహి త్యమే. ఇది పాండిత్య (వకర్త గాని చేతనా కృత కళా విలననముగావి లేనట్టిదోఅని బిరామరాజు చెప్పారు. కాని తద్చిన్న మైన మౌఖిక గీతాలు వండితులైన వారి ఇళ్లలో పైతం (వచారంలో ఉన్నాయి. అక్షరాన్నుతైన వారి ఇండ్లలో తరతరాలుగా మౌభిక (వచారంలో ఉంటూ నేటికీ మౌఖిక రీతుల్లోనే కొనసాగుతున్నాయి. రకరకాల నందర్భాల్లో (తంతుల్లో) మౌాభికంగానే శూర్చబడుతున్నాయి. అందువల్ల జానవద శన్ట నమాజులు రెండింటిలో వెలువడే మౌభిక పాహిత్యాన్ని కేవలం *పామర సాహిత్యం” అనలేం.

జానవద సాహిత్యాన్ని ఇండవల్లి లక్ష్మీరంజనం (వజావాజ్ఞయమన్నీ తల్లా వజ్ఞిల శివశంకర శాస్తి వద వాజ్యయమన, మల్లంవల్లి సోమో ఖరశర్మ అనాదృత వాజఖ్మయమని, వావిలాల సోమయాజులు గేయరచనలన్ని,. వేటూరి

2

మౌభికపాహిత్యం

[వభాకర శాస్తి మధుర కవితలనీ, [శ్రీపాద గోపాల కృన్ణమూర్తి దేశి సారన్వతమని సేర్కొన్నారీ

ఇందులో *వజావాఖ్కయం' అనే మాట మౌఖిక సాహిత్యం విషయంలో కొంత అలోచించదగినదే. ఎందుకంటే _వజా సాహిత్యంలో మాభికం పాలే ఎక్కువ కాబట్టి. అయితే *ములు అనగానే ఈ నాడు న్ఫురించే అర్థం సామాన్య (వజలు. "ఇపజలంపే (శమ జీవులు. వీరి సాహిత్యమే వజాసాహిత్యంో అని తిరుమలరావు పేర్కొన్నారు. కాని శమ జీవులు కానివారు, ఆర్థికంగా సాంఘికంగా వురోగమించిన వర్గాలవారు. వెలువరించే పాటల్లో, చెవ్పుకోనే కథల్లో మౌభికత ఉంది. అవి కూడా మాఖిక సాహిత్యంలో చేరతాయి... కాబట్టి దీన్ని _వజా చాబ్బయమనీ, _వజా పాహిత్యమనీ పేర్కొన లేము.

ఇంక అనాదృత వాజ్బయం, గేయరచనలు, మధుర కవితలు, దేశి పారన్వతం మొదలైన నిర్వచనాలు మౌఖిక సాహిత్యం వినయంలో అవ్యాప్తి అతి వ్యాప్తి దోషాలకు గురవుతాయి "

జానవద సాహిత్యం మొత్తం మౌఖిక లక్షణాలతో (కూర్పులో, వచారంలో, (వదర్శనలో-చూ. 2వ అధ్యాయం) ఉంది కాబట్టి నూఖిక పాహిత్యాన్ని జానవద సాహిత్యమే అంపే నరిపోతుందవి అనిపించవచ్చు. శ్రాని జానవద సాహిత్యంతో పాటు, జానవదేతర మూల పాటలు, చాటువులు, అశు కవితలు, వాటిలో ఉండే 'మౌభికత” అనే ముఖ్య లక్షణం శారణంగా మౌళిక సాహిత్యంలో చేరతాయి. కాబట్టి దీన్ని జానవద సాహిత్యం అనడానికి వీలులేదు.

ముందు మౌభిక నం్యవదాయం గురించి. తెలును కుంపటే మౌభిక సాహిత్యాన్ని నిర్వచించడానికి ఒక దారి ఏర్పడుతుంది

వె

మౌభికపాపాత్యం

"ఏదైనా ఒక జాతి ఆచారాలు, నమ్మకాలు అశ్షరావ్య నంన్కృతికి భిన్నంగా ఉండి తరాల తరబడి మౌఖిక మార్గాల్లోనే అవి కొనసాగుతూ వచ్చినట్లయితే అది ఒక నం్యపద్యాయంగా స్థిరవడి పోతుంది. అదే మౌఖిక నం్యవదాయం. (0౪౫ ₹థలంత)) ఈ మౌఖిక నర్మివదాయంలో జీవించేవారి సాహిత్యమే మౌఖిక సాహిత్యం. వాళ్ళు పాడుకోనే పాటలు, వాళ్లు చెవ్నుకొనే కధలు, వాళ్లు (వదర్శించే కళా రూపాలు అన్నీ కలిపి మౌధిక సాహిత్యం అనవచ్చు. ఇది కూర్చులోను, (వచారంలోను, (వదర్శనలోను మౌభిక లక్షణం కలిగి ఉంటుంది. ఈ లక్షణం లిఖిత రీతికి భిన్నమై నది

ఒక వర్గం _వజలు చాలాకాలం మౌఖిక నం్యవదాయంలోనే జీవించి కాల్మకమంలో మార్చు చెంది నేడు లిభిత నం్యవదాయానికి బద్ధమైనారు. అదే వండిత వర్గం. అ వర్షంలో కూడా ఇళ్లల్లో జరిగే ఎన్నో తంతుల్లో ఎన్నో పాటలు మౌఖికంగా కూర్చబడి, మౌభిక (_వచారంలో ఉంటూ, మౌభికంగానే (వదర్శింవబడుతున్నాయి.. ఇది కూడా మౌఖిక సాహిత్యమే. మౌఖిక మైన కూర్చు మౌఖిక వచారం, మౌఖిక (వదర్శన అవే మూడు లక్షణాలు కనిపించే సాహిత్యం అంతా మౌభిక సాహిత్యమే అవుతుంది

“మౌఖిక సాహిత్యం” అనే పేరుతో వరిశోధించిన వండితులు కొందరు లేక పోలేదు. భాగవతుల ఉమామహేశ్వరరావు తమ “అజ్ఞాతాం్యధ (కన్నడ) కవిత్వ చర్మిత' లో జానవద స్టాహిత్యాన్ని తొలి మలి మౌభిక సాహిత్యాలుగా విభజించవచ్చని చెప్పారు. ఆర్‌.ఎస్‌ మందరం తమ “అంధుల జానవదవిజ్ఞానంలో జానవద గేయాలు కధలు అన్నింటిని కలిపి “మౌఖిక జానవద విజ్ఞానం అని పేర్కొన్నారు ఓ రామరాజు మౌఖిక (వచారం' అనే ఒక లక్షణాన్ని జానవద సాహిత్య లక్షణంగా పేర్కొన్నారు వెల్చేరు వారాయణరావు మౌఖిక సాహిత్యాస్నే అశు సాహిత్యంగా పేర్కొన్నారు

తీ

మౌధిక సాహిత్యం

ఒక [(కమవద్ధతిలో వరిశోధన జరుగలేదు. ఈ రకంగా అధ్యయనం చేయ డానికి ముందుగా మౌఖిక సాహిత్య వరిధిని నిర్ణయించుకోవడం అవనరం. మౌళిక పాహిత్య పరిధి

వి సాహితీ నృష్టి విమయంలోనైనా మౌఖికంగా వెలువడటానికి ముందు మనన్సులో కూర్చు జరుగుతుంది. మనన్సులో జరిగే కూర్చునే మనోరచన అనవచ్చు. ఇది ఒక దశ. దీని తరువాతి దశ మౌఖికంగా వెలువడటం. మనన్సులో జరిగే కూర్చుకి, మౌఖికంగా వెలువడటానికి నడుమ ఎన్నో మార్పులు చేర్పులు పొంది చిట్టచివరికి ఖచ్చితమైన రూవం పొందుతుంది. మనన్సులో కూర్చు ముఖతఈః వెలువడటం ఇంచుమించుగా ఒకేసారి. జరిగేది మౌభిక సాహిత్యం. ఇది మౌఖికంగా వెలువడ్డాక దీని _వచారం కూడా. మౌఖభికంగానే జరుగుతుంది. అలాగే _వదర్శన (ాజసుణూబంం), దానిరీతి అంతా మౌఖభికంగోవే జరుగుతుంది.

ఇటువంటి మౌధిక సాహిత్యంలోకి జానవద గేయాలు, కథలు, (వదర్శనా కళారూపాలు, పొడువు కథలు, సామెతలు మొదలైనవన్నీ చేరతాయి. జునవద సాహిత్యంలో చేరని కొన్ని వర్గాల స్త్రీల పాటలు జానవద మనన్తత్వం కనబడకపోవడంవల్ల అవి జానవద సాహిత్యంలో చేరవు. విటిపై లిఖిత వాయ (_వభావం ఉన్నా వాటిలోని మౌభికతను ఇంకా కోల్పోలేదు... కాబట్టి వాటిని కూడా నూభిక సాహిత్యంలో చేర్చవచ్చు.

"పాట అనేది _వధాన మౌఖిక పాహిథి రూవం. తరువాతి కాలంలో కొన్ని వర్ణాల పాటలు లిభితసాహిత్యం, లిఖితచ్చందన్సుల ,వభావానికి లోనై

క్‌

మౌభికసాహిత్యం

మౌఖిక మైన కూర్చుకి - దూరమయ్యాయి. అయినా పాటల (వచారం నేటికీ మౌభిక మార్గాల్లోసే జరుగుతోంది. పాటల (వదర్శన కూడా (7లగం౧౫౩౬౦0) మౌభికమే. రేడియో, టివి లలో పాటలు వినిపించినా, (శోతలు, _పేకకుల ముందు నభలలో పాటలు, (నృత్యం తోను, నృత్యం లేకుండాను) పాడి చూపించినా అ (వదర్శనా విధానం మౌభికమే అవుతుంది. అందువల్ల పాటలు పాక్షికంగా మౌభిక పాహిత్యంలో చేరతాయి.

రకరకాల నందర్భాల్లో కవులు వెలువరించిన చాటువుల్లో. కూడా అశుత్వం, మౌభికత ఎక్కువ వాటిలోని మౌభికతను ఈ సాహిత్య వరిధిలోకి తినుకొవి వరిశిలించవచ్చు.

అవధానాలలో చెప్పే అశుకవిత్వంలోని ఛందన్సులు రచనారీతులు అన్నీ లిఖిత నర్మవదాయానికి చెందినవైనా అవృటికవ్పుడు వందలాదిమంది ముందు జరిగే అ (వదర్శన మౌభికమే. అక్కడ మనన్సులో కూర్చుకి, ముఖతఈ వెలువరించడానికి వ్యవధి చాలా తక్కువ ఇది మౌధిక లక్షణమే. అందువల్ల అవధానాలలో ఆశువుల్ని కూడా ఈ సాహిత్యవరిధిలో వరిశిలిం చవచ్చు.

అక్షరవ్యతలేని _వజల్లో నంవ్కరణ భావ ,వచారం చేసిన తత్వ కవుల సాహిత్యం మౌఖిక సాహిత్యమే. తత్వగీతాల కూర్ముు (వచారం, వదర్శన మౌఖికమే.. తెలుగునాట చాలామంది తత్త్యకవులుే (వచారం చేసిన పాటలు నేటికీ వల్లెటూళ్లలో వినిపిన్లున్నాయి. అదంతా మౌఖిక పాహిత్యమే.

6

మౌధికపాపాత్యం మౌఖిక పాహిత్య(ప్రాధావ్యం .

సాహిత్యం (వజల్లో చలనం, చైతన్యం, నంస్కారం కలిగిన్తుంది ఈ వివనయంలో లిఖిత సాహిత్యం, కంపె మౌభిక సాహిత్యం మరింత చురుకుగా వనిచేన్తుంది. అందువల్ల మౌభిక సాహిత్యప్రాధాన్యం మనం విన్మరించలేం. ఈ ప్రాధాన్యం రెండు రకాలుగా ఏర్పడుతుంది. 1 సామాజికంగాఎన్నో (వయోజనాలు కలిగిస్తోంది కాబట్టి ఇది వధానమైనది. 2 ఆధునిక యుగంలో సైతం దీన్ని వరిశిలించవలసిన అవనరం ఉంది కాబట్టి ఇది _వధానమైనది. మౌఖిక పాహిత్య్యపయోజవాలు:-

మౌఖిక సాహిత్యం గతకాలవు న్నతి చిన్నాం కాదు. అది నేటికీ వజీనమై నిత్యనూతనమై ఎన్నో (వయోజనాలు కలిగిస్తోంది.

ఈ సాహిత్యం _వజల మీద (వత్యక్ష్మ్రవభావం చూవగల్గుతుంది. భారలియుల తొలి నూభిక సాహిత్యం అనదగిన వేదాలు ఒక వర్గం (వజలపై వైనా ధార్మిక కార్యకలాపాల వరంగా _వత్యక్ష_వభావం చూపించాయి. నేటి పామ్యచాదోద్యమ నంబంధ మాథిక గీతాలు (నజల్ని ఉత్తేజవరున్తూనే ఉన్నాయి.

మౌఖిక సాహిత్యంలోగల వండుగల పాటలన్ని (వజల్లో ఐకమత్యాన్ని “పెంచుతాయి... వండుగలు జరువుకోనలసిన విధానమూ వివరిస్తాయి.

ఇళ్లల్లో జరిగే తంతులకు నంబంధించిన పాటలన్నీ అశార్య కమాలని, అయింటి వాళ్ళనీ నమాజం గుర్తింవుపాందేలా చూస్తాయి.

7

మౌభికసాహిత్యం

ఉదా! పెళ్లి పాటలు నమర్త పాటలు.

పాలకుల అధికారాన్ని సవశ్నించడావికి, నమర్థించడానికి, _వచారం చెయ్యడానికి ఈ గీతాలు, కథలు ఉవయోగపడతాయి.

ఉదా|| ఎన్నికల పాటలు, రాజకీయం వన్తువుగా గల ఇతర గీతాలు.

రకరకాల ఉద్యమగీతాలన్ని వ్యవస్థనే మార్పడానికి నవాయ వడ తాయి వజల్లో చైతన్యం కలిగించడంలో మౌఖికగీతం అతి శక్రిమంతమై వది.

ఈ సాహిత్యంలోని సామెతలు మౌఖిక నమాజంలో తీర్పులు చెవృడానికి ఉవయోగిస్తాయని, పొడువు కఠలు బుద్ధికి వదును పెడతాయని ఆర్‌.మిఎస్‌ నుందరం అన్నారు. పెళ్లిళ్లు మొదలైన తంతుల్లో పొడువు కథలు వేసి వివృమనడం, తద్వారా జ్ఞానాన్ని పెంపొందించడం జరుగుతుంది.

ఎన్నరో ఆశువులుగా చెవ్పబడిన చాటు వద్యాలవ౯ ఆశుకవితల వల్ల అనాటి సామాజిక చార్మితక వరిస్థితులన్ని తెలుస్తాం

ఉదా! (శీనాథాదుల చాటువులు.

అవధానాలలో మౌభికంగాా ఆశున:? చెప్పే ఎన్నో కవితలవల్ల అయా కవుల కవితాపామర్థ్యం, నందర్శ*.ద్ధి బయట వడటమే కాకుండా ఎన్నో చమత్కారాలతో బుద్ధి వికసిన్తుంది.

మౌఖిక గీతాలు సామాజిక, కౌటుంబిక అవనరాలు తీరుస్తాయి. లాలి జోలపాటలు పిల్లల్ని న్మిదవుచ్చుతాయి. పెళ్లిళ్లలో అవృగింతల పాటలవల్ల

ఠి

మౌభికపాహిత్యం ఆడపిల్లల తల్లిదం్యడుల మనోభావాలు మగ పెళల్లివారికి అర్థమవుతాయి. వల్లా ,వజలు తాము పాడుకొనే పాటల్ని *కవ్వింవుపాటలు” అంటారు. వనులు ఉత్పావహంగా ముందుకు పాగడావిశి ఉవయోగిప్తాయి. మౌఖిక పాహిత్య సతవావళ్యకత:

(వవంచ జనాభాలో అచ్చుతో నంబంధం ఉన్న వాళ్ల శంటె అచ్చుతో నంబంధం లేనివాళ్లే ఎక్కువ ఎన్నో తెగలకు, జాతులకు వేటికీ అచ్చు లేదు. లిపి కూడా లేని భామలు ఇంకా చాలా ఉన్నాయి. లిషి అచ్చు ఉన్న జాతుల (_వబల్లో కూడా వాటితో నంబంధం లేని వాళ్లే ఎక్కువ అందువల్ల వవంచ వజలలో అధిక భాగం మౌఖిక నంవ్కృతిలో జీవిన్తున్నట్లు భావించవచ్చు.

అన్ని భావలలోను దాదావుగా లిఖిత భాష వేరు మౌఖిక భావ పేరు. మౌఖిక భావతో రూపొందే పాహిత్యం మౌభిక పాహిత్యం. అందువల్ల ఇదీ నజీవతకు చిహ్నమైంది. ఈ దృష్టిశో మౌభిక సాహిత్యాన్ని మళ్ళీ ఒకపారి వరిశిలించాలి. ఈ పాహిత్యం వఠించవలసిన అవవరం ముఖ్యంగా అరు కారణాల వల్ల ఏర్పడుతోంది.

జాలి నంవ్కృతికి (వతీక మౌభిక వంన్కృతే కాబట్టి మౌధిక సాహిత్యాన్ని, మౌభిక కళారూపాల్ని *వజలపై వభావం” అనే దృప్తితో తిరిగి వరిశిలించాలి

మౌధికపాహిత్యంలో _వధానభాగ మైన వచవకధలు విశ్య్వవ్యానవ్తంగా ఒకే

ళ్డి

మౌొభిక సాహిత్యం వునాదితో కనబడటం _ వరిశోధక వండితుల్ని అశ్చర్యవరిచింది కథా కధనమనే మౌఖిక కళ ఒక అండానికి, ఒక నాగరికతకు వరిమితం కాదని ఈ కథల్లో వన్తువు వేరైనా అవన్ని నమాన సాంఘిక అవనరాల మండి వుద్దినవేనని స్టిత్‌ ఆంవృన్‌ పేర్కొన్నారు.ే ఈ దృష్టితో చూపినా ఈ సాహిత్య వఠనం (వవంచ (వబజల వమవ్యల్ని తెలునుకోడానికి ఉవయోగినుందవి బోధవడుతోంది మౌఖిక సాహిత్యం లిథిత సాహిత్యం వెలువడటానికి అధార మైంది. తెలుగు మౌభిక సాహిత్యంలో ప్రానయతులు విభిన్న రీతుల్లో కనిపిస్తాయి. వీటిని చూసే నన్నయ తిక్కనాది లిఖిత కవులు తమ కావ్యాల్లో _పానయతుల విన్యానం చేయించారు. మన తెలుగు మౌఖిక సాహిత్వంలోగల 14 గణయతుల్ని, 10 పాదయతుల్ని మన లాక్షణికులు నిర్లక్ష్యం చేశారని అరవలు వాల్టిలో కొన్నింటిని గ్రహించారని భాగవతుల ఉమామహేశ్వరరావు "పేర్కొన్నారు. వేడు లిభిత సాహిత్యంలోను, శిష్ట వర్ధాల పాటల్లోను కనిపించే అన్ని రకాల మేలుకొలువు పాటలకు మూలం అనదగిన ఒక మేలుకొలును పాటలకు మూలం అనదగిన ఒక మేలుకొలువు పాట మాల జిల్లా కొండ (పాంతం జనంలో (వచారంలో ఉంది. “వన్నిండు చేతుల వందిల్లా ఉయ్యాల వడుకున్న ఓచియ్య లెగనా వాతర్శడి లెగవా వరమాత్మ లెగవా దియ్యబోపానాలు దీకరుజవేపియ్య (0) చిశలు తెల్లారిను - ఇెగవా వీ అన్నదమ్ములు విన్ను చూడొచ్పేడు వడుకున్న ఓచియ్య అెగవామ్‌ వలి

మౌభికపాహాత్యం

ఇటువంటి పాటలు (ప్రాచీనకాలం నుండి (వజల నోళ్ల నుండి వెలువడు తున్నాయి. మరెన్నో పాటలకు, సాహితీ భావనలకు ఇవి అదర్శమయ్యాయి

మౌఖిక సాహిత్యం అనగానే కొందరి8ది పాతకాలానికి చెందిం-నే భావన న్ఫురిన్తుంది. ఇది పొరపాటు. మౌఖిక సాహిత్యం కాలంతోపాకు మారుతోంది. మారుతున్న విలువల్ని తనలో ఇముడ్చుకొంటూ ముందుకు సాగుతోంది. (బిటిష్‌ కాలానికి ముందు పాటలు, (బిటిమ్‌ కాలంనాటి పాటలు, అ తరువాత న్వతం్యత భారతదేశంలో నెలకొన్న (గ్రామిధికార వ్యవన్ధపై విసిరిన వ్యంగ్యబాణాల్లాంటి పాటలు ఈ సాహిత్యంలో చాలా ఉన్నాయి అధునిక భాషా రూపాలు, నూతన వదబంధాలు, అంగ్ల- వదాలతో కూడిన పాటలు వేనవేలుగా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆధునిక (వజాజీవన వరిస్థితుల అధ్యయనంలో ఈ సాహిత్యం వరిశోధకులకెంతో ఉవయోగిన్తుంది.

అలగా జనమని మనం భావించే జనం ఆశువుగా కవితలల్లగలరు. అవివేకులని మనం అనుకొనే (వజలు అతిదీర్ణ కథాగేయాలు థారణచేసి గంటల కొలది గానం చేయగలరు. సాహిత్య జ్ఞాన శూన్యులని మనం విర్లక్ష్యం చేసేవాళ్లు మమధుర భావాలతో పాటలు కూర్చి గొంతెత్తి అత మధురంగా పాడగలరు. రామాయణాన్ని కథాగేయం రూవంలో 20 నుండి 30 గంటల సేవు నిర్యిరామంగా పాడగలిగే శ్రామిక స్త్రీలు నేటికీ మన వల్లెటూళ్లలో ఉన్నారు.'" అ గాయకుల (వతిభా వోషాలు తెలునుకొందుకైనా మౌఖిక సాహిత్యం 'ేకరించాలి.

నేడు భాషా కాన్తుజ్ఞాలు మానవ నర్ధకానుజ్ఞుల దృష్టి మౌఖిక సాహిత్యంపై వడిన తరువాత దీవి ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది

క!

మౌభికపాహిత్యం

మౌళిక పాహితీ రూప్తాలు

మౌథిక సాహితి రూపాలు భిన్న రూపాలలో, భిన్న నంన్కృతి నందర్భాల్లో గోచరిస్తాయి. మానవులు తమ ఊవాల్ని, కవితా భావనల్ని వ్యక్తం చేసే రూపాల్లో విభిన్నత అనేది _వపంచమంతటా కనిపిన్తుంది. మౌభిక సాహిత్యానికి నంబంధించినంతవరకు రూవం లేదా (ష్మకియ ఏదైనా దానిలోని 'మౌభికత' అనే లక్షణం మూలంగా అది మౌఖిక సాహితి రూపం అని గుర్తించవచ్చు. (కూర్పులో, [వచారంలో, (వదర్శనలో ఈ మౌఖభికత కనిపిన్తుంది). ఇటువంటి మౌఖిక సాహితిరూపాలు ముఖ్యంగా మూడు. ఓగానరూవం. 2వచన రూవం. 3 (వదర్శనా రూపం. తిరిగి ఒకో రూవంలో వివిధ (వ్మకియా భేదాలున్నాయి ఈ అన్ని సవ్మకియల ఉత్పత్తి వెనుక మదీర్థ నర్మివదాయం, చర్విత ఉన్నాయి.

గానరూవం: మౌఖిక గానం ధ్వని (వధానమైనది. అ ధ్వనే. గానంలోని భావాన్ని [శోతలకి అందిన్తుంది భావాన్ని నరిగ్గా వ్యక్తం చెయ్యడానికి వదాలకంపె అ వదాన్ని ఉచ్చరించే ధ్వని రీతులే ఎక్కువగా ఉపయోగవ డదాయి.. చక్కని ధ్యనులతో. చేసేగానమే పాటగా రూపొందుతుంది. పాట ఒకవిశిష్ట సాహితీరూవం. ఏ ్నవ్మకియ నశించినా పాట మాతం నశించదు. పాట జీవనది. మిగిలిన వ్యకియలన్నీ ఏరుల్లాంటివి. వనితో పాటకు గల నంబంధం పాటను మానవజాతి మహేతివినంలో చిరస్థాయిగా నిలబెడుతుంది. పాటలో వినబడే నంగీతం గానానికి ప్రాణం. గానం వాద్యంతో కలిసిగాని వాద్యం లేకుండా గాని సాగుతుంది. ఇటువంటిగాన రూవంలో మౌఖిక సాహిత్యం వివిధ (వ్యక్రియల్లో వెలువడింది.

ఇతినోనగేయం గ్లోణం):- గానరూవ (మ్మకియల్లో మొదటిది, ముఖ్య "మైనది ఇతివోనేయం” (వతి జాతికి తన వూర్యచర్శితకు, నంన్కృతికి

క2

-మౌఖిక సాహిత్యం

నంబంధించి జలివాసాలుంటాయి.. భారతదేశంలో రామాయణ భారతాలు అటువంటిషే ఇచివాన కథలు మౌఖిక వంన్కృతిలో జీవించే (వజల్లో ముఖతః (వచారమై విభిన్న ప్రాంతాల్లో విభిన్న రూపాలు పొందుతాయి. పెపై మార్పులు ఎన్ని జరిగివా మూల కథలో, (వధాన ప్మాతలలో మార్పు ఉండదు. భారతదేశంలో వలు (పాంతాల్లో వలు రీతుల్లో (_వచారంలో ఉన్న భారతరామాయణ గాఠల్ని ఇందుకు ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు. ఇతివోన కేయాలు ఏ కొద్ది జాతుల్లోనో తవృ అన్ని జాతుల్లోను మౌఖిక (వచారంలో ఉండటంవల్ల దీన్ని వరిశోధకులు విశ్వసాహితి సవ్మకియగా పేర్కొన్నారు. ఇతివోనగేయాలు మౌఖిక వద్ధతిలోనే కూరుస్తారు. మౌభికంగాస _వవారంలో ఉంచుతారు. నందర్భం ఏర్పడితే మౌఖభికంగానే సపదర్శాస్తారు. వీటికి లేఖనంతో నంబంధం తక్కువ

ఒక పండితుడు అనందరామాయణాన్ని రెండు నెలల పాటు వురాణు చెవ్పగా విన్న (గ్రామీణ స్త్రీలు ఏరోజుకారోజు ఆనాటి కధని పాటగా ద్ద పాడు. కొంటూ రెండు నెలల అనంతరం మొత్తం రామాయణన్ని కథాగేయంగా. పాడ. గలిగే స్థితికి వచ్చారునేీ ఇలా తనుకు వద్నన రీతిలో ఆశువుగా ఎవరికివారు. కూర్చుకొనే విధానం (గామీణుల్లో ఉఇండంట్టి వివిధ _పాంతాల ఇతివోనగేయాల్లో కొన్ని తేడాలు కనిపిస్తున్నాయి కథాగేయం (34526):

రెండవదైన గౌన రూవ నూఖిక పాహితి సవ్మకియ కథాగేయం. ఇది ఇతి వోన గేయం కంటె చిన్నది వీటిలో ఎక్కువగా వ్యక్తుల జీవిత కథలు విరత్వాలు, అద్భుత చేష్టలు, మతవరమైన కథలు, నృష్టాన్సష్ణా చార్మితక విషయాలు వన్తులవుతాయి. ఈ కథా వన్తువులు సాధారణంగా మధ్యయుగం నాటినుండి వేటి కాలం వరకు ఎంతో కొంత భాగం జరిగినవై ఉంటాయి.

3

మౌఖిక సాహిత్యం

ఈ కథాగేయాల్లో నడును నడుము వచనం ఉన్నా గేయభాగ మే ఎక్కువ ఇవి వేడు అచ్చులోక్సి వన్తున్నప్పటికీి వీట (వచారం (వదర్శన ఇంకా మౌభిక మార్దాల్లోనే జరుగుతోంది. తెలుగులో. విటికి ఉదాహరణగా గొతవురాణం జాంబవరాణం, వర్వాయిపావని కథు బాల నాగమ్మ కథఠు సిరియాలుని కఠ, బొబ్బిలియుద్ధం, కుమ్మార్ధ రామునికథ, రేణుకా ఎల్లమ్మ కథ, అంకాళదైవత కథ, నన్న్యానమ్మ కథ లాంటివి ఎన్నైనా పేర్కొనవచ్చు.

ఈ కధగోయాలను వల్లెటూరి _వజలు మూడునూర్ల పాటలు, వాలుగు నూర్ల పాటలు, నూరు నూర్ల పాటలు అని విభజించి చెప్పుకొంటారు. లంకా దహనం, లవకుశ, రుక్కాంగద, పాముపాట అనేవి నాలుగు నూర్ల పాటలుగా (వచారంలో ఉన్నాయి

కేయం ($09:- ముఖ్యమైన మూడవ గానరూవ మౌఖిక సాహితీ (వృకియ గేయమే.. ఇందులోకి రకరకాల నందర్భాల్లో పాడే గేయాలన్ని వస్తాయి. (పేను గీతాలు, కీర్తనలు, నృత్వగీతాలు, మధుపానగీతాలు, రాజకీయ గీతాలు, యుద్ధగీతాలు, ఉవదేశ గీతాలు, తత్త్వగీతాలు, ఆధ్యాత్మిక గీతాలు, శోకగీతాలు, వనిపాటలు, జోలపాటలు, ులుకొలువ పాటలు, 'సేళాకోళవు పాటలు, దెప్పి పొడువు పాటలు, వ్యంగ్యగితాలు, బాల గేయాలు మొదలైన రకరకాల గేయాలన్ని మౌఖిక సాహిత్యంలో గానరూవ ష్మకియా భేదాలవుతాయి.

నేచన రూవం:. గొన రూవంలో వివిధ వ్మకియలు తెలునుకొన్నాక వచన రూవం వైవు దృష్టి సారించాలి. ఈ వచన రూవంలో (వధాన 1వ్యకియాలేదాలు రెండు.

పే వచన కథః వూర్తిగా వచనంలో నడిచే జానవదకతు

కక

మౌఖిక సాహిత్యం

2 చాటువు ఎక్కువ వంక్తులు వచనంలోనేనడున్తూ మధ్యమధ్య అదే వచనం సాగదీసి వలుకబడుతూ నడిచే వచన వ్మకియ.

వచన కథ: మౌభిక కథ విశ్వవ్యావ్తమైనది. కఠ చెప్పడం ఒక మొష్ట మౌఖిక కళ. కథ వట్ల అనక్తి విశ్వమంతటా ఈంది. అందుకే మౌఖిక కథ విశ్వసాహితి వ్యకియ మౌఖిక కథలపై వరిశోధన చేసిన స్టిత్‌ఠాంవ్పన్‌ శఠల్ని 6 రకాలుగా విభజించాడు.

పే 14ీజయపేల (ఇతివావకథ)

2 గెంలేః (దారితక కథ)

3 క3టాం (వీరగాథ)

4. 56 (అతీంద్రియకథ)

క, మిధిములంగ 1285 (జీవనమూలాలు తెలిపే కఠ)

6 1కు (మతకథలు) 2

తెలుగు మౌఖిక సాహిత్యంలో ఇన్ని రకాల కథలు (వచారంలో

లేకపోయినా చారిత్రక కథలు, సాంఘిక (కల్పిత) కథలు, అద్భుతకథలు మాతం బాగా (వచారంలో ఉన్నాయి. ఒకే మూలంగల కథలు (వవంచమంతటా కనబడటంపై వివ్సతరీతిలో వరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. వ్యాపారం, జాతరలు-తిర్థాలు, పెళ్లళ్లు, (శ్రామికుల వలన మొదలైన కారణాల వల్ల మౌభిక్షృ కథలు వపంచమంతా వ్యాపిస్తాయని బుక్కాబాలస్వామి సర్కొన్నారు.

చాటువు: వచన రూపానిక చెందిన మరొక విలక్షణ వృకియ చాటువు. (ప్రానంగికంగా,. నందర్భానుసారం చెవ్పుకొంటూ పోయేది చాటు వని

క్షే5

మౌభికసాపాత్యం

చెవ్వుకొవచ్చు. మౌఖిక సాహిత్యంలో ఈ చాటువు [శోతల అనక్తిని ఐట్టి ఎదుగుబొదుగులు చెందుతూ సాగిపోతుంది ఈ చాటువునే 'గొల్ల చాటువి అవి కూడా అంటారు. తెలుగు [ప్రాంతంలో గొల్లలే ఎక్కువగా చెప్పుకోవడం వల్ల దీనికి అ పేరు వచ్చి ఉండవచ్చు. వొూలవట్నం జిల్లా _పాంతంలో దీనికి వాడుక ఎక్కువ అక్కడ '“'గంగుకథ' అనే పేరుతో ఒక చాటువు దాదావు నాలుగైదు గంటలు చెబుతారు. (శ్రోతల ఓపికనుబట్టి ఇంకా కొనసాగుతుంది. మధ్యఉండి కథ చెప్పేవాడు కంఠస్థం చేసినంత నులువుగా చెవుకుపోతుంటే అటూ ఇటూ ఉండే ఇద్దరు 'ఆ,ఆ' అని అతి దీర్ణంగా అంటారు. మధ్య మధ్య కథలో వాక్యాలనే సాగదీసి పాటగా పాడేస్తారు. ఇలాపాడేముందు “నాయనో అంటూ మొదలుపెట్టి పాడతారు. కథాగేయా నికి, దీనికి దగ్గరి పోలికలుండటం వల్ల వచన రూవ (ష్మకియగా ఇది (వ్రత్యేక మైన గుర్తింవు పొందలేదు.

వదర్శనారూవం: మౌఖిక సాహితిరూపాల్లో _వదర్శనారూపం మూడ వది, ముఖ్యమైనది. వదర్శన మౌఖిక సాహిత్య హృదయం. మౌఖిక సాహిత్య వాన్తవ న్వరూవం (వదర్శన ద్వారా మ్మాతమే బోధవడుతుంది. 'వదర్శనకుండే. ఈ ప్రాధాన్యం చూసి (వదర్శన లేకపోతీ మౌఖిక సాహిత్యానికి ఉన్నో లేదని భావించవచ్చని రూథ్‌. ఫిన్నేగాన్‌ అన్నారు

మౌభిక నమాజంలో రూపకాలు ఎప్పటినుండో ఉన్నాయి. అవి అదివానుల అటలలాంటిమి ఇవి మొదట బయలాటలుగా ఉఊండి కాల్యకమంల్లో రంగ స్థలాన్ని అధిరోహించాయని ఆర్‌.మిఎస్‌ మందరం పేర్కొన్నారు.

తెలుగు మౌభిక సాహిలి _వదర్శనలలో వీథి నాటకాలు, యక్షగానం, జంగం కథ జముకులకతు తోలు బొమ్మలాట, వగటి వేషాలు, వారికతు

16

మూౌధిక సాహిత్యం బ్యురకత్క గంటిభాగవతం కోలాటం, హరిహరి వదాలు, కనక శప్పెట్లు 'మొదలైనవెన్నో ప్రాచీన కాలం మండి వన్తున్నాయి. అధువికంణా పిట్టలదొర (తుపాకి రాముర్ము వన్తెటూరోడు లాంటి (వదర్శనా రూపాలు విటికి జోడై. ఈ సాహిత్యాన్ని వజీవంగా, విత్యనూతనం చేనున్నాయి. మౌధిక వమాజువికి చెందినవే ఈ నమూనాలు లిలిత సాహిత్యంలో కనబడవు. 1వదర్శనే మౌఖిక సాహిత్యాన్ని 1వజానికంలో విలబడేలా చేపింది లిఖిత పాహిత్యంలో పాఠ్యం (గక) ఎంత [వధావమో మౌఖిక పాహిశ్యంలో (వదర్శనా నందర్శం అంత (వధానం. అందుకే కొన్ని మౌభిక గీతాలు విడిగా (ఏ నందర్శం లేకుండా) వింటే వరిగా బోధ వడవు. (వదర్శననూ బట్టి పాఠ్యం మారుతుంది గాని పాఠ్యానుకూలంగా (వదర్శన మారదు. మౌభిక పాహిత్య అధ్యయన రీతులు మౌభిక సాహిత్యం అంతా ఒకే రకమైనది కాదు. ఒకే వమాజావికి చెందినదీ కాదు. దీనికి పార్యవదాయిక మూలంఉండవచ్చు. వందల ౨ల్లుగొ ఎన్నో గేయాలు, కతోోయాలు మార్చులేకుండా ఇందులో కొనసాగుతూ ఉండవచ్చు. అయినా విభిన్న వమాజాలకు అనుకూలమైన రీతుల్లో శేయాల్ని, కధల్ని, రూవశాల్ని ఈ సాహిత్యం అందించింది. అందువల్లి దీని అధ్యయనం కొంత క్లిన్దతరమెనతే. మౌఖిక సాహిత్యం పై వోషాధ్యయనం చేసిన పాళ్ళాత్య వరిశోధకురాలు రూత్‌ ఫిన్నేగాన్‌ దీవి అధ్యయనంలో వాల్డు రీతులు పేర్కొన్నారు. ఓ కాల్సనిక వరిజాము వాదాల షవభావం. 2 చార్మాతక భొగోలిక సిద్ధాంతం. 17

మౌధికసాపొత్యం

3 వమాజ సాహిత్యాల వరవృర (వభావం.

క పార్ళివదాయిక అధునిక నమాజాల దృక్పడంో

కాల్పనిక వరిణాము వాదాల (వభావం: కాల్పనిక వాదం (వశారం అకస్మికంగా అనూవ్యాంగా, ఆవేశ వూరితంగా వెలువడే భావాలకు కవి ఒక మౌధిక పాహిత్యంలో భావాపేశం తనకుతానే లయాత్మకంగా రూవుదిద్దుకో వడం నహజమే దీనిలో (వకృతి మౌలిక వభావు ఎంతో ఉంది. ఈ 29 వ శతాబ్దంలో కూడా కృృతిమత సోకని న్వచ్చ మౌఖిక సాహిత్యం లభిస్తోంది. ఉదా. తెలుగుగిరిజన గీతాలు, సార్యవదాయిక స్త్రీల పాటలు.

అయితే కాల్బనిక భావాలు సోకిన పాటలు, కథోిగేయాలు కూడా చాలానే ఉన్నాయి. (గామసీమల్లో (శ్రామిక స్త్రీలు ఊడ్పుల నమయంలోపాడే జిరేభా వరిణయం) అనే కథాగేయంలో శశిరేఖ 'ట్యూవన్‌” ((పైవేటు)కు వెళ్లడం, అక్కడ పాఠం అవ్చజెవృలేకపోవడం. వల్ల “మేష్టారు. 'డజను దెబ్బలు కొట్టడం, అవ్పుడు అ పాఠం చెవ్పమని అభిమన్యుణ్తి తోటలో 1బితిమాలడం లాంటి నూతన కాల్సనిక భావాలు న్నాయి ఇవి ఈ పాహిత్యంపై కాల్బనిక వాద [వభావానిక, సామాజిక వరిజామాల 1వలభావావికి మచ్చు తునకలు: కాబట్టి ఈ నాడు మౌభిక సాహిత్యధ్యయనం వేసేవాళ్లకి కాల్బనిక వాద దృష్టి అవనరం.

చార్మితక భౌగోళిక సిద్ధాంతం: మౌభిక సాహిత్యాన్ని చార్మితకంగా, భౌగోళికంగా అధ్యయనం చెయ్యడం రెండో విధనం కతా సాహిత్య వరిశిలవలో ఈ విధానం బాగా ఉపకరించింది ఒకే మౌభిక కథ వవంచ న్యాన్తంగా. చిన్న చిన్న తేడాలతో కనిపిన్తుంది ఉదా. మొనలి-కోతి కతు ఈకథలో కోథిని మొనలి గుండెకాయ అడిగినట్లుగా ఒక (ప్రాంతంలో,

కలి

మౌభిక సాహిత్యం

కాలేయం. అడిగినట్లుగా మరో (ప్రాంతంలో (వచారంలో ఉండటం మనం గమనించగలం. కాని కఠలో మూలం మారినట్లు కవిపించదు. ఒకే సార్ధివదాయిక మూలం కలిగిన ఇటువంటి ఇతర కతలు వివిధ (ప్రాంతాల్లో అయా చార్మితక, భౌగోళిక వరిస్థితులవల్ల ఎటువంటి మార్పులు పొందాయో వరిశిలన చేయవలసి ఉంది. కథల్లో “థీమ్‌ అనేది కూడా (పాంతాను గుణంగా ఎలా మారిందో గమనించాలి

ఇదే విధావాన్ని గేయాలు, కథిగేయాలకు వర్తింవనేపి నరిశిలిస్తే ఎన్నో కొత్త నంగతులు తెలుస్తాయి. ఒక తల్లి తన కూతురివి ఏకులం వరుడికిచ్చి పెళ్లి చెయ్య మంటుందో అమెనే అడిగే విషయం వమ్తువుగా గల పాట వామ గోదావరి జిల్లాలోను, విశాణ జిల్లాలోను పాఠాంతరాలతీ కనిపిస్తోంది.” క్రులుంగా వరిశిలన చేస్తే ఆయా [ప్రాంతాల్లో వివిధ కులాల వారి వృత్తుల్లో మార్పు ఈ పాటల్లో కవిపిన్తుంది.

నమాజణ సాహిత్యాల వరన్సర (_వభావం: పాహిత్యంపై వమాజం నమాజంపై సాహిత్యం రెండూ (_వభావం చూపిస్తాయి. అందువల్ల పామాజిక శాన్సురీతుల్ని సాహిత్య పామాజిక చర్వితని దృష్టిలో పెట్టుకొని మౌఖిక సాహిత్యాధ్యయనం చెయ్యడం మూడో విధానం. పిల్లల్లో దేశభక్తి పామాజిక నవా కలించడానికి, వాళ్ళకి వైద్యవిజ్ఞానం బోధించడానికి తెలుగు మౌభికగీతాలు ఉవయోగినున్నాయి. రకరకాల సాంఘిక రాజకీయ ఉద్యమాల [వభావం మౌఖిక సాహిత్యంపైన ఈ సాహిత్య ,వభావం ఆ ఉద్యమాల పైన ఊంది. మార్క్సిన్లు వరిశోధకులు సాహిత్యం కూడా పాలక వర్గాల చేతి ఆయుధమే అన్నారు. అదే ఆయుధంతో పాలక వర్తాల్ని ఎదిరించడానికి ఆ కవులు జన్నపియ సాహిత్యాన్ని అ్యశయించి (వజాగీతాలు, పోరాటం పాటలు రచిన్తున్నారు. తెలుగులో గద్దర్‌, వంగవండు (వపాదరాన్హ్య భూపాల్‌ మొదలైన వారి పాటల్ని ఇందుకు ఉదావారణగా పేర్కొవవచ్చు.

కం

మౌభకపాపాత్యం

ఈ రకమైన సామాజిక _వభావాల దృష్టితో అధ్యయనం చేస్తే ఈ సాహిత్యం 1వజాస్వామ్య న్వరూవం బోధపడుతుంది.

సాంవదాయిక అధునిక నమాజాల దృక్పథం: లెండు రకాల వమాజులు మనకు తెలుముు ఒక నంఘం (ప్రాచివమైనది. యాంతిక వాగరికత అంటవిది. రెండోది అధునికమైనది. పారిశ్రామిక యుగ 1వభావంతో నిండినది

మౌఖిక సాహితీ రూపాలు సాం్యవదాయిక అధునిక నమాజులు రెండింటి లోను వెలువడ్డాయి. ఈ సాహిత్యం అంతా సామూహికం కాదు. పాడేవి) వేనవేలున్నాయి.. అక్షరాన్య నమాజంలోనూ మౌఖిక సాహిత్యం వెలువడుతోంది. అక్షరాన్యత్మావభావం, లిఖిత సాహిత్య _వభావం దీవిపై ఉన్నాయి. అందువల్ల మౌభిక సాహిత్యం మొత్తం ఆదిమనమాజోతృత్తి కాదు. పైగా మనం ఇవుడు అదిమ నమాజాలుగా భావిన్లున్న వాటిలో చాలా భాగం చదువు వాననకు,ు యంతాల చమ్సుళ్ళకు దూరంగా లేవు. అందువల్లనే ఇవ్పుడు. కొత్త అలోచనలు కొత్త పోకడల (వభానంతో అధ్యుదయ మౌఖిక సాహిత్యం వుడుతోంది

ఇటుముటి నూతన దృక్పథంతో మౌఖిక సాహిత్యాధ్యయనం చేస్తే దానిలోని నజీవత్స నిత్య నూతనత్వం బోధపడతాయి. దానితో ఈ సాహిత్యంపై కొత్త వెలుగులు వనరిస్తాయి

ఇంకా మనోహ్లోవణా(9యేం. గం3్ట3ప). దృప్టితోము మానవ వర్గ కావు (4టంలింబ్ర) దృష్టితోను మౌఖిక పాహిత్యాధ్యయనం జరిగితే విమాతన విషయాలు వెల్లడవుతాయి.

జి

మౌఖకపాహిత్యం థి మౌభీికసాహిత్యం క్‌ కూర్చు- ్నవచారం మౌఖిక సాహిత్య నిర్వచనం, వరిధి తెలునుకొని- అ సాహిత్య ప్రాధాన్యం (గ్రహించి; మౌఖిక సాహితీ రూపాలు, మౌఖిక పాహిత్య అధ్యయన రీతులు ఆర్థం చేనుకొన్నాక మౌఖిక సాహిత్య లక్షణాలు తెలును కోవడం నముచితంగా ఉంటుంది. మనూభిక సాహిత్యం మొత్తం మావికంగా నృష్టించబడిన రూపాలతో రూపొందుతుందే తచ్చ లిభిత పాహితి నద్ధతులతో కాదు. అందుకే ఈ సాహిత్యానికి మౌభిక సాహిత్యం, అలేఖ్య సాహిత్యం, నోటి సాహిశ్యం్‌ అనే పేర్లు మ్యూతసే సరిపోతాయి. ఈ సాహిత్యాన్ని ఇతర సాహిత్యాల నుండి వేరు చేసే వధాన లక్షణం మౌభికత'. మాభికత కూర్చులోను, (వచారంలోను, (వదర్శనలోను కనిపిన్తుంది. అందునల్ల పై మూడు. అంశాల్లో “మౌభికత” ఏ మేరకు, ఏరకంగా కనిపిస్తోందో ముందు చర్చించి అ పిదవ కూర్చు (వచారం అవే రెండింటిని గురించి నవివరంగా వరిశిలించడం జరుగుతుంది. టా ఉర లశ గం ధాలయ ఖా భం న్‌ ఖ్‌

జ్‌ ఎ

మలా పద్‌ లాడ్‌ ్ఫ00 కి

డ్డ

మౌఖకపాపొత్యం

మౌొధికత (ణి (ూర్చు+(వచారం-(పదర్శవ)

ఒక కవిత్వం మౌభికం అవున్సో కాదో తేల్చి చెవృడానికి మూడు మార్గాలున్నాయి... ఒకూర్చు. 2 వచారం మ్యోపదర్శన ఈ విషయాలు నృష్టంగా బోధవడితే మౌభిక సాహిత్యాన్ని కొంత మేరకైవా అంచనా వేయగలుగుతాం.

కూర్పులో మౌభికత (0౧1) 2 00ఇగంటకం3):- (ప్రాధమికంగా లిభితంతో నంబంధం లేకుండా మౌఖికంగా కూర్చబడిన (వతిదీ మౌభికమే అనుకోవచ్చు. లిళిత కవులు ముందు మనన్సులో భావించి, కూర్చి, మార్చి చేర్చి అ పిదవ అకూర్చును అక్షరబద్ధం చేస్తారు. మౌఖిక కవి మనన్సులో చేరిన ఆలోచనను నహజసిద్ధంగ్థా రూవంలో ఎక్కువ మార్పు లేకుండా మౌఖికంగా కూర్చడం జరుగుతుంది. అందుకే మౌఖిక సాహాత్యంలో “అలోచనామృత' లక్షణంకంకె 'అపాతమాధుర్యా గుణం ఎక్కువ చెవిని సోకగానే ఇంవుగా అనిపించే నంగీతంలాంటి గుణం ఈ సాహిత్యంలో అధికం అనడానికి ఇందులో కథలు, ఇతర వచనరూవ _వ్యకియలకంపె గేయరూవ సాహిత్యం ఎక్కువగా ఉండటం నిదర్శనంగా చెవృవచ్చు. మౌఖిక విరుద్ధమైన లిఖిత సాహిత్యంలో ఆలోచించి, అర్థం చేనుకొంటె తవ్ప తెలియనివి చాలా ఉంటాయి. అందువల్ల లిళిత సాహిత్యం దాదావు “అలోచనామృతం' అని, మౌభిక సాహిత్యం చాలాభాగం “ఆపాత మధురం అనీ భావించవచ్చనిపిన్తుంది.

మౌభిక సాహిత్యంలో 'మౌభికత” నృన్టంగా విభిన్నంగా కన్పించడానికి కారణం ఆశువుగా కూర్చడం. ఆశువుగా కూర్చడం అంప్లే 'అప్పటికప్పుడు' కూర్చడం. “వెంటనే” కూర్చడం అని కూడా చెవ్పుకోనచ్చు* ఈ సాహిత్యంలో పాటలు, కథలు, నంభామణలు, నంవాదాలు అన్ని చాలా భాగం ఆశువుగా

22

మౌఖకసాహిత్యం కూర్చినవే ఈ ఆశుకవిత్వానికి అభ్యానం (వధానం.

మౌఖిక మార్గంలో సాహిత్య నృష్టి చేసే వాళ్లలో ఎక్కువభాగం [గ్రమ జీవులుస శ్రమలో లయ ఉంది. అలయే. బాజీల వుట్టుకకు కారణమౌతుంది. అ బాణీల్లో పాటలు కూర్చడం (కమంగా ఒక అలవాటవుతుంది అలా రూపాందే అలభ్యాన కవిత్వన్నే ఆశుకవిత్యానక మూలం అవుతుంది

మౌథిక కవికి అశువుగా కూర్చడానికి మౌఖిక నిర్మా న్యూతాలు (౧౫ నిగం శ) ఎంతో నహకరిస్తాయి ఈ మౌళిక విర్మాణనూ (తాల గురించి రూథ్‌ఫిన్నెగాన్‌ నవివరంగా చర్చించారు ఇవి (వధానంగా రెండు.

ఓ వల్లవి వరునలో మిగిలిన పాదాలన్ని నడిపించెయ్యడం. ఒకే వరునలో పాదాలు మౌఖికంగా అల్లుకొంటూ పోవడం వల్ల కూర్చు కొంత మలునవు తుంది. ఇలా కూర్చబడిన పాటలు మాభిక సాహిత్యంలో చాలా శవిపిస్తాయి.

ఉదా||

= ఓయి నూ వన్నేలా మావన్నెలాల చిన్ని వూల దండ అగ్గురారం కాడ వందలచెట్టు చిన్ని వూల దండ

చాని మొదలుగొట్టించి మూడునెల్లాయె. చిన్ని వూలదండ దాని చిగురు గొట్టించి ఆరువెల్లాయె చిన్ని వూలదండ దాని మొదల నుండవరోళ్లు జేయించు. చిన్నివూలదండ దాని రొబ్బ కమవంటి రోకళ్ళు వేయించు చిన్నివూలదండి5

ఈ రకంగా పాటంతా మొదటి మంక్తి వరునలొనే పాగుతుంది.

జై

మౌఖకసాహిత్యం కథాగేయాల్లో చాలా భాగం ఈ రకంగా సాగిపోయషే. ద్వివదలాంటి దేశిచ్చందోరీతులకి వి మార్ధదర్శకాలయ్యాయని అనుకోవచ్చు.

2 వడికట్టు వదబంధాలు, వడికట్టు భావరీతులు ఉపయోగించడం రెండవ న్యూతం. మౌఖిక కవికి సిద్ధాన్నంలాంటి వద బంధాలు నం్యవదాయ పిద్ధంగా వస్తాయి. ఈ వదబంధాల సాయంతో కొత్త వదబంధాలు సైతం కల్పిన్తూ వేగంగా మాభిక కూర్చు చేయగలుగుతాడు. తెలుగు మౌఖిక సాహిత్యంలోని 'అది లక్ష్మిపాటి' లో ? సిలబుల్స్‌ గల పాదాలు నిమిషానికి 35 చొప్పున పాడటం జరుగుతోందీ ఇలా అవలీలగా కూర్పు జరగడానికి కారణం వునరుక్తమయ్యే వదబంధాలు, _వయోగాలే ఒకే కథాంశంపై రెండు పాటలు కనిపిస్తే అ రెండింటిలో వదబంధాలు కొన్ని నమానంగా కనిపిస్తాయి. ఉదా! లక్ష్మణుడు మూర్చిల్లినప్పుడు రాముశ శోకించే తిరు ఒక మౌఖిక గీతంలో ఇలా ఉంది.

"పాల వర్ణముదాయ వలువరన చక్కన ఎలుకవేమిర తమ్ముడో- ఓ లక్ష్మణా ఉలుకవేమిర తమ్ముడో?

త స్పైటగుళ్లు మౌభిక కళారూవంలో ఇదేనందర్భంలో దాదావు ఇవే వదబంధాలు కనిపిస్తాయి.

ఉపాలవర్ధము __ తమ్ముడో_ వలుక వేమిర ఏవీ... తమ్ముడో.”

అశువుగా కూర్చడం కాకుండా ఎన్నడో కూర్చబడిన వేల వంక్తులగల చేయాలు జ్ఞాపకశక్తి పాయంతో పాడుకొంటూ ఉండటం ఈ సాహిత్యంలో జరుగుతుంది. కాలభేదం. గాయకభేదం ఉన్నా ఒక పాట లేదా ఒక కత ఒకే రకంగా ఉండటం కూడా ఇందులో నహజమేు తెలుగులో నేల కొలది

24

మౌఖకపాహిత్యం

వంక్షులుండే రామాయణ భారత కథోోయాలు చాలా (ప్రాంతాల్లో చాలా కాలంగా పాడు కోవడం జరుగుతున్నా వాటి పాళ్యాల్లో ఎక్కువ మార్పులు శనవడవ్స అందువల్లనే మౌభిక మైన కూర్పులో జ్ఞావకశక్తి అనే అంశాన్ని మరువకూడదు.

1వచారంలో మౌధికత (0౧30 2 ₹జాటిబం):-మౌభిక మార్దాలలో _వచారంలో ఉండటం మౌభిక సాహిత్య (వధాన లక్షణం. అంత మ్మాతం చేత దీవికి లిఖిత మార్ధంలో _వచారం ఉండదని అనుకోకూడదు. మౌఖికంగా కూర్చబడిన ఒక పాహితిభాగం మౌభికంగానేచాలా కాలం (వచారంలో ఉంటుందని చెవ్చుకోవచ్చు. వేదాలు వేల వ్రంవత్ప్సరాలుగా మౌభికంగోనే _వచారంలో ఉంటున్నట్లు నునకు తెలును. [శుతులని పిలువబడే వేదాల వుట్టుక, (వచారం గురించి కజధాయంంతంయి 7: ::మముఆలో ఈ [కంది విధంగా ఉంది 3ణట ౫ ఉం గుం ాయిరంది ఇండ తరం రాజలతే జ శం యం ౮6 ఉఆజటంద 7న 95013008 *మ “06 హ్రీ రుం నగరాల అణు ఇటం 4 2 అంరంది 2 0౯2] రాజయనిపంతి 0జిటుంథే హం బ్రయియాడంతి (1 బ్రజలాశరంతి అ౫టే (0రఖ

వేదాల స్థిర మౌఖిక _వచార విధాన్నాన్ని పై వాక్యాలు తెలియజేన్లు న్నాయి. వేదాలు నేడు లిభితాలై ధ్యని నంకేతాలు కూడా ముదింవబడుతున్నా ఒక్కసారైనా గురుములతఈ వించే తవ్పు వునరుక్తి చేసే వద్ధతి తెలియదు. అందువల్ల నేటికీ అవి మౌభిక (వచారంలోవీ ఉన్నాయని ఒవ్వుకోవాలి. కాని మొత్తం మౌఖిక సాహిత్యమంతా నోటిద్వారా _వచారం కావడంలేదు. కొంత వరకు లిఖిత మార్గాల్లో కూడా _వచారంలో ఉంది. తెలుగులో నన్న్వాన మ్మకత్క కుశలన యుద్ధం, ధర్మాంగద పాముపాట, కామమ్మకత, ప్రీల పాటలు లాంటి మౌభిక సాహితీభాగాలను వేడు మ్ముదించి అమ్మడం ఖరుగుతోంది. ఈరకం అచ్చు వున్తకాలను చాలా కొట్లలో 'గుజిలీ _వతులు”

జ్‌

మౌఖక సాహిత్యం

అంటారు. వీటిని చవకరకం కాగితంపై అచ్చువేసి అమ్ముతున్నారు. ఇవి తెలుగు 1పాంతమంతా డీలర్ల ద్వారా అందించబడుతున్నాయి. ఈ రకమైన చారం ఎదుగులొదుగులతో ఎవ్వుడూ సాగుతూనే ఉంది. కొన్ని సామాజిక, సాంవ్కృతిక వరిస్థితుల వల్లఈ (వతుల అమ్మకాల్లో "పెరుగుదల, తరుగుదల ఉంటాయి. ఈ విషయాలు వరికిలించాక మౌభిక సాహిత్య వచారంలో “మౌభికత' పాక్షికమే అవి అందులో లిథిత [వచారం కూడా ఉందని భావించక తవ్పదవిపిస్తోంది

(వ్రదర్శనలో మౌభికత (0౧౫౮ 2 కెంగంణావవింలం.. (వదర్శన మౌభికతకు (వత్యక్షమైన రుజువు 'మౌభికత' అనే లక్షణం (వదర్శనలో నున్సష్టంగా. కనిపిన్తుంది. [వదర్శకుడు (శోతలకుకాని, (పేక్షకులకు కాని తన భావాలను మౌభిక మార్గంలోనే అందిస్తాడు. అందువల్ల (వదర్శింవ బడిన (వతి సాహితీభాగం మౌభికం అవుతుందని అనిపిన్తుంది. కాని అ వివయం బచ్చితంగా నిర్ధారించలేం.. కూర్పు, (వదర్శన రెండూ మాఖికాలే అయితే దానిలో వూర్తి మౌధికత కనిపిన్తుంది. కూర్పు లిఖితమై (వదర్శన మౌభిక మైతే. మౌభికతను.. నిర్ధారించడం. కష్టమవుతోంది... తెలుగులో ఇిన్టకవులు ఎన్నో పారాణిక చార్మితక నాటకాలు లిఖితమార్ధంలో రచించారు. కాని వాటి (వదర్శన మాతం మౌథికయ. కూర్చు (వదర్శనల మధ్య ఇటువంటి వైరుధ్యం ఉంది. అందువల్ల (వదర్శనలో 'మూఖికత'ని నిర్ధిష్టంగా నిర్ధారించలేం.

అయితే ఎక్కడ. కూర్పు (వచారం, (వదర్శన అనే మూడూ మౌభికమవుతాయో అక్కడ “మౌభికతి అనే లక్షణాన్ని వృష్ణంగా గుర్తించగలం. పేటి మౌఖిక సాహిత్యంలో మౌఖికలిభిత ధోరణులు రెండూ మ్యమై. పోవడం. వల్ల న్యచ్చమైన “మౌలికత' అనేది మృగ్యం అని చెవ్పకతవదు.

జ

మౌఖిక పా హిత్యం

కూర్చు

మౌఖిక సాహిత్య (వధాన లక్షణమైన “మౌభికతిను గురించి కూర్చు 1వచారం, వదర్శనలనే మూడు విషయాల ద్వారా తెలునుకొన్న పిదవ ఈ పాహిత్య ధోరణులను (గ్రహించడానికి ముందు కూర్చు గురించి క్రుణ్తంగా తెలునుకోవాలి విర్మాణంలో రీతులు, (_వత్వేకతలు; శైలిలో విశిష్టత, భావో మార్పులు; చమత్కారాలు; రకరకాల మౌభికగానరీతులు, వాగ్గోరణివ్యకీ కరణ విధానం (డిక్షన్‌); గురించి చర్చిస్తే కూర్చున్వరూవం తేటతెల్లమనుతుంది.

నిర్మాణం:- మౌఖిక సాహిత్యం కూర్చేవాళ్తు, పాడేవాళ్లు, వినేవాళ్లు అందరు *కవితానిర్మాణం అనే భావంలో వాడే వదాలన్నీ ఈ సాహిత్యం లిభితభిన్నమని బల్లగుద్ది తెలియజేస్తాయి. “కవిత్వం చెప్పడం, కవికూర్చడం, కవి కట్టడం, కై కట్టడం" లాంటి వదాలన్ని రాయడం” అనే భావనతో ఎ మ్మాతం నంబంధంలేనిషే మౌఖిక సాహిత్య నిర్మాణంలో 'ముఖతఈ చెప్పడు అనే అంశానికిగల (ప్రాధాన్యాన్ని ఈ వదాలు తెలియజేస్తాయి

మౌఖిక సాహిత్యంలో గేయ పాహిత్యం ఎక్కువ ఈ గేయాలకు మూలమైన బాణీలు రకరకాల పనుల్లో ఉండే లయల నుండి రూపాందు తాయి. వల్లకీ మోసే బోయీల నోటి నుండి వచ్చే ఉచ్చ్వాన నిశ్స్వాసాలే అ పాటకు లయవేర్పరచడం వల్లకి పాటలోమున్సష్టంగా కనిపిన్తుంది వా = అవా - అవా - ఆహా - వో-వో-వో-వో “* - - వోవో = వావ్హాం - వావ్హాం అనే రీతిగా మారిన “ఊర్పు" _ఎుంగా లయాత్మకమై పాటకు బాణీ నమకూరున్తుందిే. ఈ బాణీలే మాథిక సాహిల్మనర్మాణ మూల న్తంభాలు ( ఈ విషయయం. వివరంగా 4వ అధ్యాయంలో చర్చించబడుతుంది.)

27

మౌఖిక సాహిత్యం

మౌఖిక గీతాల నిర్మాణం ఒకే రకంగా ఉండదు. ఒక వంక్తి ఒక యూనిట్‌ అనుకొందుకు వీలులేదు. రెండేసి వంక్తులు ఒక యూనిట్‌గా సాగే ద్వివదలు, అలాగే (త్రివదలు, చతువ్పదులు మొదలైన రకాలెన్నో ఉన్నాయి. అందువల్ల విభిన్నత" మౌభిక సాహిత్య నిర్మాణంలో ముఖ్య లక్షణం అవి తెలుస్తోంది.

మౌభిక సాహిత్యాన్ని అందుకోవలసింద్కివజలే. కాబట్టి ఆధునికంగా మౌఖిక గీతాలు కూర్చే కవులు వజల నుండి వజల వూర్వవు పాటల ముండి బాణీలు (గహించి కొత్త పాటలు కూరున్తున్నారు. తెలుగులో ఉద్యమ గీతాలు కూర్చి వచారం చేసే వాళ్లలో _వములుడైన వంగవండు (_వసాదరావు తాను కూర్చిన పాటల బాణీలన్ని [వజలపే అని చెప్పారు. * ఈ రకంగా (వశా బాణీలు (గహించి నిర్మించడం వల్లే ఈ సాహిత్యం _వజామోదం పొందుతూ నేటికీ నజీవతతో తొణికి నలాడుతోంది.

లిఖిత సాహిత్య నిర్మాణానికి, మౌఖిక సాహిత్య నిర్మాణానికి చాలా భదం ఉంది. లిభితంలో అర్థం ముందు భావించాక తరువాత దాన్ని ఛందన్సులో ఇమిడించే వయత్మం జరుగుతుంది. అంటే అలోచనకి వద్య నిర్మాణానికి నడుము వ్యవధి ఉంటుంది*ే మౌఖిక నిర్మాణంలో అలోచన ఇంచుమించు వెంటనే లయానుగుణంగా రూవం పొందుతుంది. అందువల్ల ఇందులో అక్షరాలు ఎక్కువగా ఉన్నవ్పటికీ వాటిని మ్మాతాగణాల్లో నరిపెళ్తేన్తూ పాడటం జరుగుతుంది. ఈ కింది గీతభాగంలో పైన చెప్పిన విధంగా అక్షరాలు ధ్వని నంవుటాల్లో నరిపెస్తేయడం చూడవచ్చు.

"మి అత్తంరింటికెల్లుతం వచ్చిర్యదో ఓబాబూ నాబాబూ బుష్టిబాబూ మా అత్తారింటికెల్లుతం వస్తే నస్నేంచెయ్యమంటాపే ఓయమ్మా మాయమ్మా వాయమ్మాి 28

మౌఖిక సాహిత్యం 'శాలడుకున్నాక” నన్నేం చెయ్యమంటావే ఓయమ్మా మాయమ్మా నాయమ్మాి పై పాటలో 'కాళ్లుకడుక్కున్నాక” అవే వదంలో అక్షరాలు ఎక్కున వడం నల్ల పాటలోని ఇతరగణాలతో వరిపోదు. అందుకోనం వదం మార్చరు. (పేప్‌లోగాని వదర్శనలోగావి ఈ పాట వింటే ఈ విషయం వృష్టంగా తెలున్తుంది) మౌఖిక నిర్మాణంలో 'ఆశుత్వం' వల్ల ఈ రకమైన కూర్చు జరుగుతుంది. శథాగేయ విర్మాణంలో మధ్యమధ్య వచనం చోటుచేనుకొంటుంది. పాట పాడేటవుడు వక్కవాళ్లు నంత పాడితే వచనం చెప్పేటవ్వుడు వక్కవాళ్లు వంత పాడితే వచనం చెప్పేటప్పుడు 'అలాగునే అవిగాని 'అ' అనిగాని అంటూ ఉంటారు. పాటలో ఎక్కువగా “ఏరీతినున్నారో అని “వక్కవి అని కొన్ని వదాలు తరచు వమ్తాంటాయి. పాట నడుమ చెప్పేవచనంలో 'అయ్యో' అవి 'చక్కవి అని కొన్ని వదాలు ఊత వదాలుగా వస్తాయి శైలి 'మౌభికతైలా అనేది (వత్యేకంగా ఉందని పోవవత్తికంగా నిరూపించలేం... కావి మౌధిక సాహిత్యంలో ఎక్కువగా కవిపించే కొన్ని ధోరణులను (వత్యేకంగా గుర్తింవడేయగలం. మౌభిక సాహిత్యంలో వివయాలను వంక్షివం చేయకుండా ఒకదాని కొకటి అమబంధిమా. కూర్చు సాగించడం కనిపినుంది*ే అందుకే చాలా కతాగేయాల్లో ఉవకతలు జోడించినట్లు వరిశిలిస్తే తెలునూవే ఉంటుంది ఉదా!1!. రామాయణ భారత కతోోయాలు, దీన్ని అమబంధాత్మక శైలి 26

మౌఖకపాహిత్వం

(తియ్యి 5040. అనవచ్చు.

వివరణాత్మక వర్ణనలు చెయ్యడం మౌఖిక గీతాల్లో, కథల్లో, రూవకాల్లో అంతటా కనిపిన్తుంది ఏ ప్మాత (వవేశమైనా జరిగేటవ్సుడు ఆ ప్యాత వ్యక్తిత్వం, రూవు రేఖలు అన్ని వివరంగా చెప్పడం జరుగుతుంది.

ఉదా[![. జూనవదులు పాడే "కుశలవ యుద్ధం శథాగేయంలో యుద్ధవర్థన, (శ్రీరామ వర్మాకమ వర్ణన చాలాసేవు సాగుతుందో

లిభిత సాహితి విమర్శకులు (వత్యేకంగా నిరసించే 'అనొచిత్యం” మౌభిక సాహిత్యంలో చాలా చోట్ల కనబడుతుంది. అయితే లిళిత సాహిత్య వరిశిలనా దృష్టితో కాకుండా మౌఖిక ధోరణులను ఆర్థం చేనుకోని చూస్తే దీన్ని నహజ్ఞైలి (12౫1 5040) అని చెవ్పవచ్చు.

ఉదా!|!. కుశలవ యుద్ధం కథాగేయంలో లవకుశులు ,శీరామాదులను మూర్చపోగొట్టి విజయ. నూచకంగా. సీతకు వూవులు తెచ్చి ముడువమ న్నవ్పుడు అ సీతాదేవి.

“ఎదవముండకు పూలు ఏమి అందము కొడకా అయ్యొ! అయోధ్యరాజుల్ని సాధించినారా!

అని తిరన్కరిన్తుంది.. సీత అంతటి వురాణ వత్మినత తనని తాను “ఎదవముండ” గా పేర్కొనడం లిఖిత సాహిత్య దృష్టిలో అనౌచిత్యం. కాని మౌభిక కవుల దృష్టిలో సీత వాళ్లలో ఒకతె. కాబట్టి వాళ్ల నహజింగా మాట్లాడే క్రైలిలో కవిత చెప్పేస్తారే తవ్ప అనాచిత్యం అని చూడరు. ఇక్కడ వ్యక్రీకరణ మౌభికం కావడంవల్ల ఈ రకమైన నవజ ధోరణి కనిపిన్తుంది.

న్‌!

మౌఖకపా హిత్యం కథాగేయాల్లో చాలాసార్లు “చక్కని అనే వదం వాడటం జరుగుతుంది. ఇది. అర్థంతో నిమిత్తం లేని ఊత వదంగా వాడతారు. ఉత్తర రామాయణ కథాగేయంలో "చక్కని బాధల్లో వారుండగాను" అని ఉంది. ఇక్కడ "చక్కని బాధల్లో అవి అనడానికి విచిత్యశంక అడ్డురాదు. ఇదే నవాజ్జైలి కథలో నంఘటనలు వివరించడంతోబాటు అ వాతావరణ కల్పన చెయ్యడం మౌఖిక శైలిలో విశిష్టరీతి ఐండి తోలుతూపాడే పాటలో బండి తోలేటవ్సటి. ధ్వనులు, యుద్ధం. వివరించే పాటలో యుద్ధ ధ్వనులు, నన్నివేశంలో రనం త్మివ స్థాయికి చేరుకొన్నవ్పుడు పాట కూడా తిన స్థాయిలో (హైపిచ్‌లో) పాడటం ఇవన్నీ ఈ శైలికి ఉదాహరణలే. బ్యురకథు తోలుబొమ్మలాట మొదల్రైన మౌఖిక కళారూపాల్లో ఈ వాతావరణ కల్పనారీతి ఎక్కువగొ. కనబడుతుంది. లిథిత సాహిత్యంలో ఇలా ధ్యనుల ద్యారా వాతానరణ కల్పన చేయ్యడం చాలా తక్కువ చోట్ల కనబడుతుంది. ' అను (ప్రానతో కూడిన రచన మౌఖిక గీతాల్లో చాలా చోట్ల కనబడుతుంది. కథల్లో, సామెతల్లో సైతం దీని (ప్రాధాన్యం నృన్దమే. లిఖిత సాహిత్యంలో కూడా ఇది ఉంటుంది. కాని మౌభిక సాహిత్యంలో ఇది (వధానమైై, ఆ గీతాలు అ పాతమధురాలు అయ్యేటట్లు చేయడమే కాకుండా అవి జ్ఞాశకం ఉండటానికి ఉవయె"గిన్లుంది ఉదా! |. "దారింపచెళ్లే కరవాడా-నువ్వు- విం వని చేస్తావు క్నురావాడా కూడైతే ఉన్నాతి క్యురవాడా-నికు- వప్పేలాగొస్తాది క్యూరవాడా కోనుటి మాకమ్ము కొవృమ్మా- కొన్న గిచృ్బమ్మా- నాకు వవ్పమ్మా" క ఇలా ఇఅన్ముపావ ఒక విశిష్ట మౌఖిక లి అని తెలుముకోవచ్చు. వ!

మౌఖకసాహిత్యం

ఈ అన్నుపాన రీతనే అక్షర వునరావృత్తిగాను, న్వరవునరావృత్తిగాను కొందరునీ "పేర్కొన్నారు.

మౌఖిక నిర్మాణ న్మూతాల గురించి ఇదే అధ్యాయంలో 'మౌభికత' అనే అంశంలో చర్చించడం జరిగింది. అదే మౌభికైైలి అని కొందరు పాశ్చాత్య వరిశోధకులు. పేర్కొన్నారు. మౌఖిక నిర్మాణ న్మూతతకు బద్ధంకాని మౌఖిక గీతాలు కథలు చాలా ఉన్నాయని ఈ నందర్భంలో గుర్తించాలి. అందువల్ల నిర్మాణ న్యూతతను మౌఖిక శైలిగా గుర్తించినా దాన్ని (వత్యేక మౌఖిక శైలిగాను, లిఖిత సాహిత్యంలో కనవడని రీతిగాను అంగీ కరించలేం.

ఖామ- అన్ని సాహిత్యాలలోలాగే మౌఖిక సాహిత్యంలో. కూడా నిత్యజీవితంలో వాడే భాష కంటె కవిత్య భావ కొంత విభిన్నంగానే ఉంటుంది. అయితే ఈ 'విభిన్నత' లిఖిత పాహిత్యమంత ఎక్కువగా ఉండదు.

పాట లయను చెడగొస్లే వదాలు, వదలాగాలు మౌభిక సాహిత్య (వదర్శనలో వదిలివేయడం జరుగుతుంది. ఇందుకు ఉదాహరణగా చాలా వదాలు పేర్కొనవచ్చు. రామాయణ భారత కథాగేయాల్లో “లక్ష్మణుడు అవే వదాన్ని '“లక్ష్ముడు" గాను, “వానుమంతుడు' అనే వదాన్ని “హనుమంతు శాము 'వాన్మంత? గాను “బలరాముడు అనే వదాన్ని 'బలరాము” గాను పాడటం జరుగుతోంది. ఇలా వదభాగాలు విడిచి పెట్టడం లయకోన మీగాని వలకలేకపోవడం వల్లగామి పాడలేకపోవడం వల్లగాని కాదవి గుర్తించాలి

లయకనుగుణంగా ఉచ్చారణలు ద్విత్వాలు, (త్రిత్వాలు కానడం ఒకొచేట ఉన్న ఒత్తులు రాలిపోవడం జరుగుతుంది. “విచ్చి్థం” అనే పదం “'విచ్చితం' అని రామాయణ కథోగోయంలో వలుకబడింది.. “కుమారుడు

32

మౌఖిక సాహిత్యం

అనే వదానికి బదులు "కుమారు అని “కుమయారు' అవి ఉచ్చరించబ డింది* అయితే శిస్టస్తీలు ఇళ్లల్లోను, తంతుల్లోను, ఇతర్మతా కూర్చి పాడే పాటల్లో వదభాగాలు తొలగిపోకుండా జ్యాగత్తవడి 'లయ' (ప్రాధాన్యం తగ్గిస్తారు, (అందుకే వని పాటల్లో కనిపించే 'అయ' విరామ కాలవు పాటల్లో కొంత తగ్గి కవిపిన్తుంది)

పాద వూరణార్థం, చంద _వయోజనాల నిమిత్తం లిఖిత సాహిత్యంలో “లలినెలమి, ఎలమి, వరగ” వంటి వదాలు వాడతారు. మౌఖిక గీతాల్లో ముఖ్యంగా కథాగేయాల్లో - “ఏరీతి నున్నారో అని చేర్చి పాతుతూ ఉండటం వరిపాటి.

వ్యక్తులపేర్లు,. వనాలపేర్లు. ఊళ్ల. పేర్లు చెప్పేటప్పుడు ముందు “చక్కని అనే వోషణం చేర్చి చెవడం (అవనరం ఉన్నా లేకి పోయినా) జరుగుతుంది. 'చక్కని రాముడు, చక్కని హనుమంతు, చక్కని వనమందు" లాంటి _పయోగాలు కనిపిస్తాయి.

కొన్ని వదాల అర్థాలు అ (ప్రాంతవానులకి; అతెగకు, అనంన్కృతికి చెందిన వారికి మ్మాతమే తెలుస్తాయి మిగిలిన వారికి అవి కొత్త వదాలే. వశ్పిమ గోదావరి జిల్లాలో పాడబడే రొమాయణ కథోగేయంలో “కరకు' (యుద్ధం) “మాలూ॥” (చోటికి) అనే వదాలు వాడటం జరిగింది. నంన్కృత (వభావంవల్ల తెలుగు వారి జివనం నుండి, సాహిత్యం నుండి జారిపోయిన ఇలాంటి అచ్చతెలుగు వదాలు మౌఖిక సాహితి నమ్ముద మథనం వల్ల మ్మాతమే లభిస్తాయి. “కారుటడవొ లాంటి (వతేఃక భాషా _వయోగాలు ఈ సాహిత్య వరిశిలనలో గుర్తింవుకు వస్తాయి.

మౌళిక సాహిత్యంలో గీతాలు, రూవకాలు అన్ని నిరక్షరాన్య నమాజం శోనం ఉద్దేశించినవి కాబట్టి కొన్ని “నంన్కృత” వదాలు (వయోగించి వెంటనే

33

మౌఖకపాహిత్యం

వాటి తెలుగు అర్థంలో. కలిపి వాడటం జరుగుతుంది. 'దశ-వదిఅవత్తారాలు' అని రామాయణ కథాగీయంలోను , శత మారు యోజనాలు అని తోలుబొమ్మలాటల్లోను వివరించబడటం ఇందుకు ఉదాహరణ.

గాయకులు, కథకులు అధికభాగం విరక్షరామ్యలు కావడం నల్ల వాళ్ల పాటల్లో చేరిన శిష్టనంబంధ వదాల్ని తవ్వుగా వలకడం జరుగుతూ ఉంటుంది. ఒక దైవ (ప్రార్థనాగీతంలో “పాహిపాహిగజాననా అనడాకనికి మదులు “బాయి బాయి గజాననా అని పాడటం జరిగింది ఈ పాటలో శిష్ట సాహితి వదాలు, నంన్కృత. వదాలు అధికం కావడం ఇందుకు కారణం ఇలాగే (శ్రీమవావిమ్ణు('సేమాయిన్లు) బృవాన్సతి (వురనతి), నరన్వతి (నరనపాతి) మొదలయిన నదాలు తవ్పులుగా వలుకుతారు. శిస్టులలో చిన్నవ్పటినుండి ఉండే ఉచ్చారణాభ్యానం, శబ్ద వంస్కారం విళ్లకి లేక పోవడమే దీనికి కారణం.

పెళ్లిళ్ళు పేరంటాలు, నోముల్మువతాలు, వండుగలు, వబ్బాలు మొదరైన సందర్భాల్లో శిష్షస్తీలు ఇంటాబయటా పాడే మౌఖిక గేయాల్లో భావ నంన్కృత నమాన భూయిస్టంగాను, ఆలంకారికంగాను ఉంటుంది. ఈ గేయాలు కూర్చేది మౌభికంగానే.. విటి _వచారం, (వదర్శన మాఖికంగానే, అయినా అ వర్ణం పాటలకి, జునవదు (శామికవర్గాల పాటలకి భావ విషయంలో చాలా భేదం ఉంది.

మొత్తం మీద మౌఖిక సాహిత్యంలోని భావలో కృ్మతిమధీరణులు తక్కువ. నహజ ధోరణి మాటితనం ఎక్కువ కృతక వదాలు, మదీర్హ వమాసాలులాంటివి ఈ పాహిత్యంలో నహజత్వాన్ని చాటి చెబుతాయి.

గానరీతులు:- మౌభిక పాహిత్యంలో గేయాల స్థానం చాలా 1వధానమైనది. పాట ఈ పాహిత్యంలో [వధాన సవకియు పాటలు

వశ

మౌఖిక సాహిత్యం రకరకాలతిరుల్లో పాడటం జరుగుతుంది. (వతి పాటకు సాంతబాణీ ఉంటుంది. అంతే కాకుండా ఒకే పాట - కథాగేయం- వలురీతుల్లో పాడట' జరుగుతుంది. ఒకే పాఠ్యంతో ఉన్నపాట వలు (ప్రాంతాల్లో వలురీతులుగా పాడబడుతుంది. ఈ విరుతెన్నులు వరిశిలించదగివమి (విజానికి ఈ వరిశిలన కాగితాలపై (వాసి నిరూపించేది కాదు. ప్‌ రికార్డర్లపై వింటేనేగాని ఈ గాన భేదాలు తెలియవు)

పాట ఒకరు పాడుతుంటే మిగిలిన వాళ్లు కేవలం వల్లవి మ్మాతమే వతి పాదం చివర అంటూఉండటం ఒకరీతి. బతకమ్మ పాట ఉయ్యాల పాటలు, చందమామ వదాలు అన్నిటా ఈ రీతి కనిపిస్తుంది.

(వధాన గాయకులు పాడే వత్తి పాదాన్ని మిగిలిన వాళ్లు కూడా పాడటం మరో వద్ధత్ని. కుశలవయుద్ధం”” శశిరీభా వరిణయం28 మొదలైన కశథాగేయాలన్ని ఇదే రీతిగా పాడటం జరుగుతోంది.

వరన మార్చడాన్ని జానవదులు గొంతుకు తివ్చడం” అంటారు ఇలా గొంతుకు తిప్పినవ్సుడల్లా నంత పాడేవాళ్లు అదే రీతిని అనునరిస్తారు. ఇలా వరన మార్చేటప్పుడే ఒకోసారి ఉన్నట్లుండి గానరీతి మార్చేస్తారు. ఒకే పాదాన్ని రెండు భాగాలు చేసి _వధాన గాయకురాలు ఒకో భాగాన్ని వరునగా రెండేసి పార్లు పాడగా వంతలు అదే విధంగా రెండేసి సార్లు పాడతారు. అయితే (వధాన గాయకురాలు పాడే రెండో భాగంలో రెండోసారి అనేటవ్పుడే అందుకొని మళ్లీ అంతా రెండేసి సార్లు పాడతారు. శనిరేఖా వరిణయం, రామాయణ కథగేయం మొదలైన వాటిల్లో ఈ గానరీతి శనిపిన్తుంది.

ఉదా[!|.. అందట సమయమున అంతట నమయమున ఈ బాలరాజులు ఈ జాల రాజులు 35

మౌఖకసాహిత్వ్యం (వంతలు కూడా రెండు సార్లు) (రామాయణ కథాగేయం- కుశలన యుద్ధం)

(వధాన గాయకురాలు ఒకసారి పాడితే అదే పాదాన్ని వంతలు రెండుసార్లు పాడటం మరోరీతి. ఈ రకంగా గొంతుకు తిప్పినవ్వుడల్లా గానరీతి మార్చడం వల్ల పాడేవాళ్ళ్లకి విమగు కలుగదు నరికదా, మాతనోత్తేజం కలుగుతుంది.

1వధాన గాయకుడు రెండు పాదాలు పాడగా నంతలు వల్లవి మ్మాతమే పాడి రెండో పాదం పాడటం తిరిగి గాయకుడు అ రెండో పాదాన్ని మళ్లీ పాడి ౨కొత్త పాదాన్ని అందుకోవడం '“తప్పెటగుళ్లు' లాంటి కథాగేయ (వదర్శనల్లో కనిపిన్తుంది

ఉదా! |.

వగా. వూర్వకాలములోని వురములోవలను చర్మాదవంశ మునందు శంతనుడు వుప్టె

వంతలు: [4 రామో రాషూ రాసూ రామో రామ చరద వంశ మునందు శంతనుడు వుష్జె

టమగొన చరద వంశ మునంధు కంతన్తుడు వుట్టి 'సేరుకై గంగవి 'సెండ్లాడినాడు]

శథాగీయం మధ్యలో కొంతభాగం వచనంలో చెవ్పబడుతూ ఉంటుంది గాయకులకు విశాంతి కోనం, గానంలో విభిన్నత (7౫౪) కోనం ఈ వచనాలు వనికొస్తాయి చాలా వరకు పాటలో వదాలనే వచనంగా చెప్పేటప్పుడు వంతలు వచనాన్ని వంతపాడటం జరగదు. 'అలాగునే' అని కొంచెం సాగదీపి పాట పాడినట్లుగా 'ఊ” కొట్టడం జరుగుతుంది ఇదీ

వె

మౌఖక సాహిత్యం కతాగేయాల మధ్యలో వచనం ఉవయోగించే విధావం. ఒకే పాట రకరకాల (ప్రాంతాల్లో రకరకాలుగా పాడటం జరుగుతుంది. ఒకే పాట ఒకే (పాంతంలో వలువురు గాయకులు వలురీతుల్లో పాడటం కూడా ఉంటుంది. ఒకే పాటను ప్తీలు ఒక రీతిలో, వురుమలు ఒక రీతిలో పాడటం కూడా నంభవమే. ఉదా!|!'హరివహరి నారాయణా, అది వారాయణూ అనే న్యువసిద్ధ మౌథధికగీతం స్తీ వురుమలు విడివిడిగా పాడితే వేర్వేరు గాన రీతులు కనిపిస్తాయి ఈ గాన రీతులు నృస్టంగా అర్ధం చేనుకోవాలుపే ఆయా పాటల్ని అయా (ప్రాంతాల్లో పేప్‌చేసి విని, వ్లోషించాలి కేవలం పాటలు అచ్చయిన వువ్తకాలు చూస్తే ఈ రీతులేవి తెలియవు. వార్గోరణి (010104):- వాగ్గోరణ్‌నే “వ్యక్తీకరణ రీతో అని, 'ఉక్తివెచ్చితి అని అనవచ్చు. మౌఖిక సాహిత్యంలో రకరకాల వాగ్గోరణులు కనిపిస్తాయి. మచ్చుకి కొన్నింటిని ఇక్కడ వరిశిలిద్దాం. ్ర్రతికాత్మకత మౌఖిక సాహిత్యంలో (వధాన వాగ్గోరజి ఏం చెన్సదలచినా. వేరుగా. చెప్పకుండా (వలీకలతో ($యిరంట).. చెవృడం (వశికాత్మకత. కోడి పిల్లపై కూర్చిన ఈ (కింది గీతంలో కోడి పిల్లన వకికగా వాడటం జరిగింది. "ధాయ్యి కొయ్యంగానే కోడి కూత మానేసి ఉయేలావనేమో పోయినా వంటిదే కోడిపిల్ల అమాటలంటదే అలాగ వంటదే న అ స్రైదా అంటదే అలయ్య వంటదే కోసిపిల్ల వ?

మౌఖక సాహిత్యం

భర్త చేసే (వధి వనిని ఎకసెక్కం చేసే భార్యకు వలికగా ఈ పాటలో కోడి పిల్ల ఉవయోగించబడింది. మౌథిక గీతాల్లో “అర్థం కానివో అని మనం అనుకొనే ేయాలు ఇటువంటి వతికలతో కూడినమే

చాలా గీతాలు, కథలు (వతము వురువలో నడుస్తాయి అయితే మధ్యలో ఏ ప్మాతైనా న్వగతం చెప్పుకొనిటవ్సుడు మ్మాతం ఉత్తమవురువలో నడిపిస్తారు.

ఈ సాహిత్యంలో కాన్ని వేల గీతాలు ఉత్తమ వురువలో ఉన్నాయి. ఇటువంటి వైయక్తిక గీతాలు చూస్తే మౌఖిక పాహిత్యం వూర్తిగా పామూహికమనే భావన ఎంత తసహ్పా అర్థమవుతుంది.

ఉదా[!1. "అమ్మలార అయ్యలార ఊరోణ్ణి నేను ఊరోజ్జి నేను వర్లొటూరోజ్జి నేను వట్నపోళ్లు అనుకునే రుమాలోణ్జి నేను వాగరీకం తెలియనీజ్స్‌ మాటలూటు ఎయ్యనేజ్జి చదువుగిదువు లేనొజ్జి మోసాలు చెయ్యనజ్టి "అమ్మా33 మధ్యమ వురువలో నంటోధవాత్మకంగా సాగే గీతాలు కూడా చాలా ఉన్నాయి ఉదా!$[. '" పలేరి తోవలో వెలమ చెట్టున్నాది వెలమ చెట్టు కింద గూటు బిల్లాడగల్డువా దొంగబాబు గాటు బిల్లాడగల్డువా. మగ్గమగ్గము. సీర ముగ్గ్జాన్ని ఉన్నాది కంఠాన్ని కామంది కన్ను నీ మీదుంది నత్తెమ్మో కన్నూ వి మీదున్నది కతి

మౌఖక సాహిత్యం నంబావణారీతిలో సాగే వాకోవాక్యాలు ఈ సాహిత్యంలో చాలా ఉన్నాయి. ఉదా! |. తాత:- "బల్ల మీద ముంతాలు ఏకవి దెచ్చేను ఉండే మనవరాలా మారుండే మనవరాలా మనుమః బల్లమీద ముంతాలు వాళవి తేవద్దు ఉండలేను. తాతో నేనుండలేను ఆత (వేక్షకుల మద్దేశించి పాడే వబోధ గీతాలు "ఈ పాహిత్యంలో వువ్కలంగా ఉన్నాయి. భార్యన్మి'షమగా చూడాలని అధునిక దృక్పతంతో వలోధించే ఈ (కంది పాట మౌభిక సాహిత్యవు తేవెతేట "వారిగా సరిగా మారిగా ఓ ఇనుకోండిరా నామాట ఇవి తీరాల ఇయ్యాల నామాట ఇవి తీరాల ఇయ్యాల వామాట "టి పెళ్లాన్ని ఎల్జ్టికండి గోడు సెళ్లామె పెట్టేది కూడు రోగాలు వచ్చినా చుట్టాలు వచ్చినా క రాయల్లో చేసేది పెళ్లాసు "షి గీతాల్లో ఉత్తేజం కలిగించడానికి చివరల్లో అలరి చరణాన్ని, వల్లవిని చాలా వేగంగా హైపిచ్‌లో పాడటం జరుగుతుంది. (ఈ హైపిచ్‌ వే మూడోకాలం అని అనడం వాడుక). అ రకమైన వేగ వ్యక్తీకరణ పాట _వయోజనం వి

మౌఖిక సాపాత్యం పాధిన్తుంది.

మౌఖిక కథల్లో పైతం వ్యక్తీకరణ నంమటనలకనుగుణంగా మారు తుంది అ కథల అనలు న్వభావం ముఠాముఖి వింటేనే తవ్ప తెలియదని అచ్చయిన వున్తకాల్లో మౌభిక్ష కథ చదివినా నరైన రీతిలో అర్థం కాదని స్టెత్‌ థాంవ్సన్‌ పేర్కొన్నారు”

ఈ వార్డోరణ్‌, వ్యక్తీకరణలే మౌభిక సాహిత్య _వత్యేకతను నిలబెట్టాయి. (ప్రచారం (7289౯88000)

(వచారంలో మౌభికత గురించి ఇదే అధ్యాయం (ప్రారంభంలో చర్చించడం జరిగింది. (వచారం అనేది మౌఖిక సాహిత్యంలో ఒక చంక్షిచ్లవిధానంగా, మ్యిశమరీతిగా కనిపిన్తుంది అందువల్ల మౌఖిక సాహి త్యంలో వచారం గురించి మరింత వివరంగా తెలునుకోవలసిఉంది.

ఈ (వచారంలో మూడు ముఖ్యాంశాలున్నాయి

• స్థిరనర్యవదాయం. 2 జ్ఞావకశక్తి 3 వుననృష్టి

స్థైరవర్యివదాయం (264 7400): మౌఖిక సాహిత్యంలో నుదీర కథాగేయాలు ఒక స్థిర నర్మవదాయానికి లోబడి వందల నంవత్సరాలుగా (వచారంలో ఉంటాయి. ఈ స్థిర మౌఖిక నర్యవదాయం జ్ఞావకశక్తిపై ఆధారవడింది.

“మౌఖిక (వచారం అనగానే అతి (ప్రాచీనకాలం నుండి మౌఖిక "వచారంలో ఉంటూఅక్షరం కూడా మార్పు ఫొందలేదని చెప్పబడే వేదాలు

4౦0

మౌఖిక పాహిత్యం

గుర్తుకువస్తాయి. వేదాలు మౌఖిక సాహిత్యమని అవి శతాబ్ధాల తరబడి మౌఖిక (వచారంలోనే సాగాయని వీటికి వంబంధించి మొట్టమొదటి లిఖిత వతి (కీశ్ళ్య 30 వ శతాల్టి వాటిదే లభిస్తోందని ఎన్‌ పైక్లోసీడియాలో చెవ్పబడింది.

ఇంతకాలం మౌఖిక (వచారంలో అవి మార్చులేకుండా కొవసాగడం “అభ్యానం” వల్ల మ్మాతమే సాధ్యమయింది. అంతే కాకుండా వేదంలో వ్యరభంగం చేయడం మవి పావమవే విశ్యావం ఒకటుంది. వేదంలో విషయమే కాకుండా వేదంలో వ్య్వరభంగం చేయడం మవాపావమవే విశ్యానం ఒకటుంది. వేదంలో విమయమే కాకుండా అందులో (వత్యక్షరం (వతి ధ్వని వవ్వితంగానే భావిస్తారు. ఉదా. త్స అనుదాత్త న్వరితాలనే మూడు రకాల న్వరాల్లో ఒకదానికొకటి వలికితే అనర్థాలు జరుగుతాయని వేదపాఠ కులు హృదయ వూర్వకంగా నమ్ముతారు. వేదాలు భగవద్వాక్యాలుగా భావిస్తారు. ఈ మతవరస్తున విశ్యానమే వేదాల 'విర్దువతి ను శాపాడుతున్నట్లుగా భావించాలి. వేద (వచారంలో ఈ రకమైన స్థిరనర్ధవ దాయం (ప్రాధాన్యం, (ప్రాచినత అర్థమవుతూనే ఉన్నాయి. అయితే మౌభిక సాహిత్యమంతా “వేదం” లాంటిది కాదు. ఇంతటి నుస్థిర నర్మవదాయం మొత్తం మౌఖిక సాహిత్యానికి వర్తిముందమకోవడం పొరపాటు. వేదాలు వుట్టిన మన భారతదేశంలోనే పుట్టిన రామాయణ భారత కతలు చాలా కాలంగా మౌభిక (వచారంలో ఉన్నా వాటి పాఠ్యం (24) లో ఏకత్వం (అక్షరం కూడా మార్పు లేక పొవడం) కనవడదు. ఒకే భావలో ఈ రెండు ఇతివోన కథోోయాలు వలురీతులుగా పాఠాంతరాలతో _వచారంలో ఉన్నాయి. అయినా నుదీర్థాలైన రామాయణ భారతకతాగేయాల్ని జ్ఞాపకం ఉంచుకొని ఉన్నది ఉన్నట్లు (చాలా భాగం) అవృజెవ్వడమూ ఉంది. అందువల్ల మౌఖిక పాహిత్య (వచారంలో జ్ఞావకశక్తి (ప్రాధాన్యం గమనించాలి.

టకై

మౌఖక సాహిత్యం జ్ఞావకళక్తి (1|020612006):- జ్ఞావకం ఉంచుకోవడాన్నే “ధారణి చెయ్యడం, “గుర్తుంచుకోవడం అంటారు. “కంఠస్థం” చేయడం వల్ల, “బట్టి వట్టడం నల్ల జ్ఞావకం ఉంచుకొని మక్కికి మక్కిగా తిరిగి అవ్న జెవ్పడం మౌఖిక సాహిత్య (వచారానికి ముఖ్యాధారమైన విధానమే అందులో వందేహం లేదు. వదంవదం తవ్పకుండా అవృజెప్పడం ఈ సాహిత్యంలో (వధానాంశ మే. ఒకరు కూర్చింది మరొకరు పాడే నందర్భాల్లో ఈ జ్ఞావకశక్తి (ప్రాధాన్యం తెలున్తుంది. లక్ష్మణ మూరు ఊర్మిళాదేవి న్నిదు శ?రేఖభావరి ణఅయంలాంటి నుదీర్ణ గేయాలు చాలా (ప్రాంతాల్లో ఇంచుమించు ఒకే పాఠ్యం (ఓ) తో కనిపిస్తాయి “ఇంచుమించు' అని ఎందుకు అనవలసివస్తోందం కే అతి స్వల్పంగా వదాలు మారడం అనేది ఈ కథాగేయాల్లో సైతం ఉంది. ఉదాహరణకి 'ఊర్మిళాదేవి న్మిది అనే కథోగీయంలో = వాడు 'మొదలుగ శయ్యపై - కనుమూసి నాతి వవళించున్నది" మః అని ఒక పాఠ్యం అయితే "వాడు మొదలుగ శయ్యపై - కనుమూసి - నాతి వవ్వళించిమి అని మరొక పాఠ్యంలో ఉంది * ఇదే గేయంలో ఇలాంటి న్యల్ప పాఠాంతరాలు కొన్ని ఉన్నా మిగిలిన గేయం యావత్తు ఒకే రకంగా వలు (ప్రాంతాల్లో సవచారంలో ఉండటాన్ని బట్టి జ్ఞావకశక్తి ప్రాధాన్యం (గ్రహించ వచ్చు మౌఖిక గీతాలు కథలు అచ్చవడం మొదలయ్యాక లిఖిత సాహిత్యంలో (వధానమైన జ్ఞావకశక్తి, కంఠస్థం చెయ్యడం అనేవి ఇందులోనూ ముఖ్యభాగాలయ్యాయి. ఒక గేయం మౌభిక్యవచారంలో మాతే త్రై

మౌఖిక సాహిత్యం ఉన్నంతకాలం వరైన పాఠ్యం గురించి ఎవరూ వట్టించుకోరు. కాని అచ్చులో అ గేయం చూడటం జరిగాక తరువాత ఎవ్పుడు విన్నాఅచ్చులో ఉన్నదే వర్రైనదనే భావన (శోతల్లో, ('పేక్షకుల్లో కలుగుతుంది. అచ్చు _వభావం అటువంటిది. అందువల్ల నరైన పాఠ్యాన్ని జ్ఞావకంచేసి _వదర్శించవలసిన అవనరం మౌఖిక గాయకులక్కు (వదర్శకులకు వేడు ఏర్పడింది వునునృష్టి (20డ౭రంజ):. వునువృష్టి అంకే నవకల్పన లేదాకొత్త కూర్చు. మౌఖిక సాహిత్యంలో అవ్పజెవ్పడానికి ఎంత (ప్రాధాన్యం ఉందో అవ్పటికవ్పుడు చెవ్పడానికి కూడా అంతే (ప్రాధాన్యంతంది. జ్ఞావక శక్తి అన్నింటిలో అంత ఖచ్చితంగా లేదు. మరవు నంభవించినవుడు వదాలు శలిపెయ్యడం. జరుగుతుంది... “అయి దెబ్బతినకుండా చూనుకొంటారు. ధాన్యం ఎగరపాతనమయంలో (శ్రామికులు ఉత్సావాంగా పాడే ఈ (కింది మౌఖిక గీతంలో మధ్యలో పాదాలు మరచిపోయినందువల్ల నరిగ్గా అదే వని చేశారు. = పట్టిందే గాలివాన వట్టినవట్టు విడవకుంద వట్టందే గాలివాన మాలవటల్లి 'సైఒ:నం మీద పట్టిందే. గాలివాన ||వట్టిం!| రావిపాడు రావాకుల మీద వట్టిందే గాలివాన ఏమిరా ఏసోరు భాయి | | పట్టిం! | ఇంతవరకు వూర్య్వం నుంచి వచారంలో ఉన్న పాపే అపై చరణాలు మరచి పోవడం వల్ల అవ్మట్టికవ్చుడు పై చరణాల రీతిలోనే వునువృష్టి ఈ [కింది విధంగా చేశారు. శై

మౌఖికపాహిత్యం తోడపాడు బోడినబండల మీద వట్టిందే నాలివావ 11 వట్టిం!! చెంతనల్లి చంతాకుల మీద వట్టిందే గాలివాన 11వట్ధిం!| 'సెంటపసాడు మైదానం మిద వట్టిందే గాలవ * అలాగే కథ చెప్పేటవ్సుడు అంశం మరిచి పోతే వమాన కథాంశంతో కత వడిపించేస్తారు.. ఎన్నోరకాల పాఠాంతరాలు పాటలల్లోను కథల్లోను కవబడటానికి ఇదే కారణం. ఉదాహరణకి బండి తోలుకుంటూ వెళ్లే యువకుడు ఉత్సాహంగా పాడే గీతంలో తెలంగాజూ పాటలోవి పాఠ్యావికి విాాఖణజిల్లా పాటలోని పాఠ్యానికి చాలా తేడా ఉంది. వరంగల్‌ జిల్లా వర్పంపేట మండలంలోవి పాట వెరవెర వెరలంతి 'వెరవెర ఇండి వెరదెర వెరలుంటి 11వెర || అర్జరేతిద కాడ ఏిద్దరోతుంపును ఇంతెక్కునందెక్కు. మన్నాది పిల్ల 1|వెర || విన్నా రమ్మాన్నాది నన్నూ రమ్మన్నాది ఇర్జర్నా రమ్మావి ఇరికించిపొనాది |[1వెర| [ఈ న!

మౌఖిక సాహిత్యం

విశాఖపట్నం జిల్లా, వర్పీపట్న్బం మండలం లోవి పాట

'వెరవెర వెరబంది

ఏెరవెర ఇండి

వెరనెర నెరణంది 11వెర||

తాటాకు తలగుడ్డ - గోంగూర గోచిగుద్డ

ఈది (వీధిలో ఇటికాము - ఇయ్యంకుడిళ్లో 1|వెర [|

విన్నూ రమ్మన్నాది నన్నురమ్మాన్నాది

ఇద్దర్ని రమ్మని విద్ధరోతందో 11వెర ||"

తెలంగాణాలో ఈ పాట ఇద్దరు పాడతారు (జంట). మొత్తం పాట ఇద్దరూ పాడతారు. విశాఖజిల్లా పాటలో ముందు మగవాడు రెండు మగవాడు రెండు చరణాలు పాడాక ప్రీ అందుకొని వేరొక చరణం పాడగా, అపైన మగవాడు వెనుక చరణాలతో నంబంధంలేకుండా అ సీకి వంబంధించిన వర్ణనో మరో చరణం పాడి పాట ముగిస్తాడు. ఒకే వల్లవితో పాగిన ఒకే రకం పాటలో రెండు నుదూర్మపాంతాల్లో (వచారంలో ఇంత శేడా కనిపినుంటే మౌభిక పాహిత్యంలో వువన్నష్టి జరుగుతుందని అంగీకరించక తవ్పుదు కదా! ఒక పాటగాని ఒక కరగావి, ఒక _పాంతం నుండి నురో (ప్రాంతానికి తీనుకుపోవడినవ్పుడు (శామికుల వలన మొదలైన కారణాల వల్ల) కొత్త (ప్రాంతంలో ఆపాట మూలం మ్మాతమే స్థిర వచారంలో ఉండి కొన్ని చరణాలు నవ కల్పన చేయబడే అవకాశం ఉంది. ఈ నవకల్పననే మనం వునన్నష్టి అనవచ్చు. మౌఖిక కఠల్లో సైతం వివిధ ప్రాంతాల్లో మూలాంశాలు ఒకకే ఉండి కథల్లోని ఇతరాంశాలు నవకల్పన చేయబడతాయని జాకట్‌ (గమ్‌, విల్‌హెల్మ్‌, బెన్ఫె మొదలైన: పాశ్చాత్య వరిశోధకులు భావించారు ట్ర్‌

మాధికసాహిత్యం వును వృష్టి నవకల్పన అనేని కేవలం మరవు వల్ల కలో వలితాలు మ్మాతమే కావు అవుకోలేని ఉత్పాహం కొత్తకూర్చు చేయిన్తుంది. యువతి యువకుల (వవదంవతుల) సరపావికి వంబంధించిన ఈ (కింది పాటలో ఉన్న చరణాలుకాక (వదర్శవా వందర్భంలో ఉత్పావాంతో అదనంగా అసపువుగా కూర్చిన చరజూలు, చాలా ఉన్నాయి. ఉదా! |. మూ లాయరుగున్నావు పిల్లో విమీద వూలు జల్ల [11మా! | మవ్వు ఇల్లకోరిఅల్సి మాఅమ్మ. మంచిది కాదు మీ అమ్మెనరే పిల్లా మా అత్తగారి కాదా? 1|1మా|| మవ్వ్యు ఇల్లకోరి అబ్బీ మూ అయ్య మంచోడు కాదు మీ అయ్యెవలి పిల్లా వకూ మామణరి కాదా! 1|మా|] ఈ రకంగా అత్తమామల గురించి అయ్యాక ఉత్పావోన్ని బట్టి గాయకుల్లు బావమరిదివ వదివగారివి ఇంకా ఇతర బంధువులని కలిపి పాడతారు. ఒకోపారి ఉత్సాహం రేకత్తించడానికి అశుకల్పన, వుననృష్టి ఇరుగు తాయి ఇంతకుముందు. “నువవృష్టి అనే శీర్షిక ప్రారంభంలో ఉదాహరించిన "గాలివానా పాటలోవే ఇటువంటి కల్పన జరిగింది శ్‌థ

మౌలికపాహాత్యం "పట్టిందే గాలివాన పట్టిన వట్టు విడువకుండ పట్టిందే గాలివాన చింతవల్లి చింతాకుల మీద వట్టిందే గాలివాన అని పాట సాగుతుండగా వెనుక పాదే వాళ్లు కొంత వరుత్సాహంగా పాడుతున్నట్లు (వధాన గాయకుడికి అవిపించింది అ విషయం కూడా పాటలో కలిపి “వెనుక పాఠ హెళ్లులేదు పట్టిందే గాలివాన అంటూవాళ్ళవి ఉత్పాహవరునూ పాట ముందుకు వడిపించాడు. అందువల్లనే మౌభిక పాహిత్యంలో (వదర్శనా వందర్భంలో కూర్చు! ఎంతో [ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ రకమైన వునువృస్తే వల్యుపాంతాల్లో వలు పాఠాంతరాలకు తావిస్తోంది. ఇందులో ఏ పాఠళ్యావికి అ పాఠ్యము “వరియైనది' అనుకోవాలి తవ్ప 'అవలు సినలు పాఠ్యం” (00గ౦౫ జయ) అనేది మౌఖిక సాహిత్యంలో కనిపించదు. అందుకు మౌథిక (వచార లక్షణాన్ని ముఖ్య కారణంగా చెప్పుకోవచ్చు. వుననృష్టి చేయగలడానికి “మౌధికతొ అన్న శిర్తిక (కింది (ఇదే అధ్యాయంలో) చెవ్వుకొన్న వడికట్టు వదాలు, వడికట్టు భావరీతులు. వదబంధాలు (ఇవే మౌఖిక నిర్మాణ మ్మాతాలు) వవకరిపాయి. అందుకే మౌఖిక గీతాల్లో, కతల్లో ఒకే వన్నివేశంలో ఇంచుమించు ఒకే వర్దన కనబడుతుంది. జ్‌

మౌలకపాపాత్యం

ఈ విధమైన వునునృష్టి మౌభిక పాహిత్యంలో స్థిరనర్యవదాయం యొక్క (ప్రాధాన్యం తగ్గిస్తోంది. ఈ పాహిత్యాన్ని నరికొత్త కూర్చులు, మార్పులు చేర్సులతో నింపి అధువిక యుగంలో పైతం దీనికి చలామణి కల్పిస్తోంది.

'మొత్తం మిద మౌఖిక పాహిత్యంలో _వచారం అనేది కూర్చుని విషయాన్ని, దీవిపై అధికారాన్ని విర్తియిస్తోంది

ఈ అధ్యాయంలో జరిషిన మదీర్హ చేర్చు వలితంగా మౌళిక పాహిత్యంలో కూర్చు (వచారాల గురించి కొన్ని ముఖ్యాంశాలు తేటతెల్లమూ తున్నాయి

కూర్చులోగామి, _వచారంలోగాని _వదర్శనలోగాని అచ్చమైన మౌఖిక తను విర్ణిష్టంగా నిర్ధారించడం కష్టం. అయినా ఈ మూడింటిలో “మౌభికతి కొంతమ్మిశమ ధోరణిలో వ్యక్తమౌతుందని (గ్రహించవచ్చు.

కూర్చుకు నంబంధించి విర్మాణంలోగాని, శెలిలోగామి భావలోగాని గానరీశులలోగామి వాగ్గోరణిలోగాని మాభికసాహిత్యం లిఖిత సాహిత్యం శంపె _వత్యేక లక్షణులను కలిగి ఉందని భావించవచ్చు.

1వచారానికి నంబంధించి మౌభిక సాహిత్యం కొంత వరకు స్థిర వం్యివదాయ లక్షజున్ని, మరికొంత వరకు జ్ఞావకశకి పై అధారవడే లక్షణూన్ని, ఇంకొంత వరకు ఉత్సాహజనిత వువున్నష్టి లక్షణాన్ని కలిగిఉందని తెలుస్తోంది.

శతి

క్‌ (వదర్శన

మౌఖిక పాహిశి తత్త్వం తెలునుకోనేందుకు మూలాధారం [వదర్శన అక్షరాల్లోలేని అర్థాలు ధ్వనుల్లోమ, వాటి వ్యక్రీకరణలోను ఉంటాయి. (శోతల, పేక్షకుల అంత్క్పోతనలో వవేశించగలిగేవి ధ్వమలే. ధ్వమల అవలు పినలు వ్వరూవం (వదర్శనలో మ్మాతమే తెలున్తుంది. కాబట్టి మౌధిక సాహిత్యంలో (వదర్శన (వభావం, ప్మాత విన్మరించరానిి (వదర్శవా వందర్భంలో (పేక్షకుల పాత, వతి వృందన ముఖ్యమైనమి చవ్పట్లురూ వంలోో. ఆశ్చర్యం రూవంలో విరననరూవంలో (పేక్షకులు ।వదర్శవవ విర్గేశప్తారు.

(వదర్శవలో గాయకుడు పాటపాడుతున్నవ్పుడుు మాటలు చెవు న్నవ్పుడు అదని వదర్శవ్దాలివి మార్చేసే అవకాశం సేక్షకులకుంది. ఉత్సాహంగా కొవసాగించజేసే అవకాశమూ ఉంది. అందువల్ల (వదర్శనకు శైలికిగల వంబంధం తెలునుకొంపే మౌాధిక సాహిత్యంలో పేక్షకులప్మాతు అ సాహిత్య వజాస్వామ్య న్వరూవం అర్థంకావడావికి వీలుంది. 31 లి - (వదర్శనల నంబంధం

శైలీ [వదర్శవల వంలంధం.

మౌఖిక సాహిత్యంలో _వదర్శనకు శైలికిగల వంబంధం చర్చించడం వల్లి అ సాహిత్యం న్యరూవం, లక్షణాలు తెలుస్తాయి (వదర్శన శైలి ఒకదావితో ఒకటి ముడివడి ఉవ్నాయి

శ్రి

మౌధిక సాహిత్యం

(వతి నంన్కృతిలోను కనత్యరూవంలో భావవ్యక్రీకరణ చెయ్యడానికి కొన్ని నం్యవదాయాలుంటాయి.. తెలుగు _వాుల్లో ఎన్నో కళా రూపాలు, (వదర్శనలుకులాల వారీగా విభజింవబడి ఉంటాయి. కారదకత, ఒగ్గుకథ గొల్ల నుద్దులు లాంటివి ఇలాంటిమే. గొల్లలకు చెప్పే ముద్దులే గొల్ల ముద్దులు. గొల్లలకుల వర్మవదాయాలు, ఆచారాలు అ _వదర్శనలోని శైలిని నిర్ధరిస్తాయి అంతేకాక శైలి అనేది నందర్భం, (పేక్షకులు, _వదర్శకుడు, (వయోజనం (ఉద్దేశ్యం) అనే అంశాలపై అధారపడి ఉంటుందని రూథ్‌ ఫిస్నేగాన్‌ పేర్కొన్నారు ఈ నాలుగు అంశాలు (వదర్శనకు సంబంధించినవే కాబట్టి వీటి _వభావం చర్చిస్తే (వదర్శనకు శైలికిగల నంబంధం తేటతెల్లమవుతుంది.

నందర్భం: నందర్భానుగుణంగా మౌభిక (వదర్శనల్లో శైలి మారుతుంది. మారతాయి. విషాద నన్నివేశంలో గాయకుడు గానరీతిని కూడా విషాదంగా మారుస్తాడు. 'బ్యురకథ' లాంటి (వదర్శనల్లో యుద్ధ నన్నివేశాల వచ్చినప్పుడు

• వలవట వటవట వండ్లు కొరికెరా వటుతరగతితీడి

అవి పాడుతూ, సండ్లు కొరుకుతూ. అ ధ్వని ద్యారా వాతావరణ కల్పన చేస్తారు. ఏ పామైనా ఒక వద్ధతిలో పాడుతూ చివరలో ఉత్సాహం శోనం వేగంగా పాడతారు. అ నమయంలో దరువులు కూడా నూరతాయి.

శథా సందర్భాలను బస్లేకాక కథా వదర్శనా నందర్భాలను బట్టికూడా శైలి మారుతుంది. “పల్నాటి యుద్ధం” గాథను కథారూవంలో మామూలు రోజుల్లో చెప్పేటప్పుడు కేవలం కథనే దృష్టిలో పెట్టుకొంటారు. తెలుగు జాతికి ఎదైనా అన్యాయం జరిగినప్పుడు గాన్సి తలుగు (ప్రాంతాన వరిమితమైన ఏదైనా ఒక రాజకీయపార్డీ ఎన్నికల వచార నభలో గాని

క్‌ఫి

మౌభికసాహిత్యం అదే 'వల్నాటి యుద్ధం” కథను బ్యురకఠగా చెబితే తెలుగు (వల్ల పొరువం రెచ్చగొట్టడానికి వీలుగా అ కథాకథన రీతి చాలా మార్చేస్తారు. దీనిని బట్టి నందర్భం శైలిని వస్తువుని ఎలా నిర్ధారిన్తుందో అర్థమవుతుంది. పేక్షకులు: శైలిపై _పేక్షకుల _వభావం చాలా ఉంటుంది. _వదర్శనలో నటులకు, (పేక్షకులకు మధ్య ఎక్కువ అంతరం ఉండదు. మౌఖిక కథాగాన (వ్రదర్శన జరుగుతూ ఉంళకే (శ్రోతలు కూడా కొన్నింటిలో కోరస్‌ పాడతారు. వాళ్లు అ కథలో నిమగ్నులై గాయకులతో నమాన ప్కాత వహిస్తారు. 'శోతల కోనం పొట మారుతుంది, ఎదుగుతుంది. జీవం పోనుకౌంటుంది శ్రోతల నిరనన ఎదురైతే పాట ఆగిపోతుంది. [శోతలుగాని వంతపాడే వాళ్లుగాని ఒకోసారి _వదర్శనాంశంలోని పాఠ్యాన్ని దిద్దడం దాన్ని (వధాన గాయకుడు అనునరించడం జరుగుతుంది. 'శ?రేభాపరిణజయం” అనే శథాగేయంలో శ్రికృన్దుడు నుభ్గదను మెచ్చుకునే ముట్టంపాడు తుండగా గాయకురాలు పాఠ్యం మార్చింది “సెబాను చెల్లెలా- చెల్లె నీ హె అనడానికి బదులు "సెబాను చెల్లెలా 'సెబానులమ్మ” అని పాడింది. వింటున్న (శ్రోతలు, వంత గాయకులు దాన్ని వెంట్లనే నరిదిద్దారు. అవ్నుడు ప్రధాన గాయకురాలు నరిజేనుకొని మళ్లీ పాడిందే పాట అభ్యానంలో బాగా నలిగి వంతలకు, (శ్రోతలకు బాగా ఒంటబట్టినవ్పుడే చాలా అరుదుగా ఇలాంటి దిద్దుబాట్లు జరుగు తాయి. ఎందుకంటే మౌభిక సాహిత్యంలో పాఠ్యం (పాధాన్యం తక్కువ లిఖిత సాహిత్యంలో వలె కాకుండా మౌభిక సాహిత్యంలో- ముఖ్యంగా (వదర్శనల్లో- (పేక్షకుల తరవు మాటలుంటాయి.. బ్యురకథ, జముకుల కథ మొదలైన వాటిలో నంత పాడేవాడు కథావిధానం గురించి వేసే (వళ్నలన్నీ (_పేక్షకుల మనన్సులో కలో నందేహలే. ఇటువంటి విషయాలు శైలిపై (పేక్షకుల (వభావాన్ని నిర్ధరిస్తాయి భ్ధయకద। నాం ద్యా జర్‌ 51 (ఈ 0. ౫కి 2)5 ( లో

మౌథిక సాహిత్యం ఉవదర్శకుడు: (వదర్శకుణ్తిబట్టి కూడా శైలి మారుతుంది. “వారి వారి నారాయణా అది నారాయణా" అంటూ వల్లె వట్టుల్లో వినిపించేపాట వురుమలు ఒక రళంగా స్త్రీలు మరోరకంగా పాడతారు. మౌఖిక గాన [వదర్శనలు. జరుగుతూ ఉన్నప్పుడు శిన్టులు (ప్రవేశిస్తే చాలామంది మౌభికగాయకులు తమ నవాజైలి విడిచిపెట్టి కొంచెం ఉదాత్తై లిలోపాడే [వయత్నం చేస్తారు. కొందరు గాయకులు మ్యాతం ఈ విషయాన్ని అంతగా వట్టించుకోరు. గాయకుని వ్యక్తిగత ఆరోగ్యం, మానసిక స్థితిలాంటే వన్ని గావం పైన శైలిపైన _వభావం చూపిస్తాయి 1వయోజనం (ఉద్ధేశ్యం): మౌథిక వదర్శనల్లో ఉద్దేశ్యం (పయోజ

వాలను బట్టి శైలి మారుతుంది. వానువక్ష వివ్లవీతాలు అల్యానం కోనం అయా బృందాలు పాడుకొనేటన్సుడు ఒక శైలిలో ఉంటాయి. ఎదైవా (వభుత్వ వ్యతిరేక ఉద్యమం కోనం వబల్ని ఉద్దీవుల్ని చేసే ఉద్దేశ్యంతో గానం చేస్తే అటువంటి పాటల్లో మౌఖిక ధ్వనులు చాలా చోటు చేనుకొని శైలిని మారుస్తాయి.

"కరీంనగర్‌ పిలుస్తోందిరో - అన్నయ్యా

కత్తుభెత్తమని అందిరో

కనికర 'సులేవి దొరలను -అన్నయ్యో

క౦ఠాలే నరకమందిరో చేరి అ ఉద్దేశ్యం నెరవేర్పాయనిపిన్తుంది. “ఎయ్‌వ్స్‌ ఊయ్‌” - లాంటి ధ్వనులు ఇందుకు ఉదాహరణ ఇదే పాట వరదాకో, అభ్యానం కోనమో పాడితే అవ్సుడు పై వదాలు ఉండవు. ఉద్దేశ్యం లేదా _వయోజనం అనేవి ఈ విధంగా శైలిని విర్ధారిస్తాయి.

క్‌2ై

మౌభికసాహిత్యం

శైలిని. విర్ధారించే మరికొన్ని విమయాలుకూడా గమనించదగినవి అవనరాన్ని బట్టి మాభికగావ్యవదర్శనల్లో భాషా రూపాలు మారతాయి. పాటలోని పాదం చివరి రాగం తీియవలసిన అవనరం ఉంపే “ఉన్నాది, ఉన్నాడు" అనే వదాలు 'ఉన్నాదా, ఉన్నాడా అనే తిరుగా అశారాంతాలుగా మారతాయి.

నర్వ పాధారణంగా మౌఖిక సాహిత్యంలో యతి వియమం తవృడం జరగదు. కావి ధారగా కవిత (పాట) పాగిపోతున్నవ్వుడు ఇది నంభవమే ఇంతకు ముందు పేర్కొన్న విన్లన గీతంలో చాలా ఊళ్లపేర్లు పేర్కొన్నారు. అవన్ని ఉద్యముకారుల్ని పిలున్తున్నాయన్సి ముందుకు కదలమని ఉదేక వరచడం జరిగింది. ఈ వందర్భంలో అన్ని పాదాల్లో యతి పాటించి ఒకటి రెండు పాదాల్లో వదిలేశారు.

ఉదా!| హుజురాబాద్‌ ఉడుకుతోందిరో - అన్నయ్యా

కరలెత్తమని అందిరో

సాధారణంగా యతిని వదలని మౌభిక గీతాలు ఇటువంటి చోట్ల వదలడానికి *కవితాధార' కారణం. అందువల్ల (వదర్శనలో ధారకూడా శైలిని విర్ణయిన్తుంది.

(వదర్శనలో ఉవయోగించే వాద్యాలుకూడా ైలిని నిర్ధారిస్తాయి జముకుల కథలోను, బ్యురకథ- లోను, వరికథలోను ఒకే నన్నివేశంలో గాన్టోలిలో తేడా కవిపిన్తుంది.. ఇందుకు వాద్యాలు కొంతవరకు కారణమా తాయి.

న్‌3ె

మౌభికపాహిత్యం 'పై విషయాలన్ని (వదర్శనలో లి ఏయే కారణాలవల్ల ఎలా మారుతుందో తెలియజేస్తాయి. మౌఖిక శైలిపై (వదర్శన వభావం ఎంత ఉంటుందో దీనిని బట్టి తెలునుకోవచ్చు. ఇంక వత్యేక మౌఖిక లిగా భావించే *వునరావృత్తొని గురించి చర్చించాలి వునరావ్నత్తి - శైలి - విర్మాణం మౌఖిక సాహిత్యంలో వునరావృత్తి చాలా _వధానమైనది. ఇదే (వత్యేక మౌభికశైలి అవి లిధిత మౌభిక సాహిత్యాలను వేరుచేసే విభజన రేఖ అని కెంజ్క కిటసంత 6 మొదలైన పాశ్చాత్య వరిశోధకులు అభ్మిపాయవ డ్దారీ భారతీయుల అత్యంత (ప్రాచీన సాహిత్యం అనదగిన వేదలు శతాబ్దాల తరబడి మౌభికంగా నిలబడడానికి వునరావృత్తితో కూడిన వాక్య నిర్మాణం ఉపయోగవడింది. "ర్వా2 ప్రామాయతనం వేద అయతనవాన్‌ భవతి చర్మదమావా అపామాయతనం అయతనవాన్‌ భవతి యశ్చం్యిదమవ ఆయతనం వేద అయతనచాన్‌ భవలి అపోవై చర్మదమన అయతనం అయతవవావ్‌ భవతి? క్‌శీ

మౌధిక సాహిత్యం

“మంత. వువ్పంలోని పై భాగంలో "ఆయతనవాన్‌ భవతా అవే వాక్యం ఎన్ని మార్లు వునరావృత్తి అయిందో గమనించవచ్చు.

ఈ రీతిగా మం్యత వువ్చంలో, ఇతర వేద మం్మతాల్లో కూడా వువరావృత్తి వాక్యాలు చాలా ఉన్నాయిక మౌధిక విధానంలో జ్ఞావకం ఉంచు కోడానికి ఈ వునరావృత్తి ఉవయోగిన్లుంది మళ్లీ మళ్లి వచ్చే వదాలు ఎప్పుడూ ఎక్కువగా జ్ఞావకం ఉంటాయి. మాధికంగా వెలువడితే విన్న వదాలు, పాటలు జ్ఞావకం ఉండటానికి యత్నిపానలు, నదాల వునరావృత్తి బాగా వహకరిస్తాయి. అందునల్ల మౌభిక సాహిత్యంలో వునరావృత్తిని ఒక నిర్మాణ యుక్తి (జాయ! నిలయం) అంటారు.

మౌఖిక కతా (సదారంలో పైతం వునరావృత్తి ఎంతో ఉవయోగిన్తుంది. వర్ణనలు, వివరణలు ఒకే రీతిలో వునరావృత్తం కావడం వల్ల కథ జ్ఞానకం ఉండి కథా (వచారం నులునవుతుంది 'మూడు తెడ్లుకి అరు తెర్లు అవే మౌభిక కతలో కథావాయకుడైన బాలుడు తన పేరు చెవ్న వలవి వచ్చినవ్సుడల్లా

“మూడు తెడ్డుకి అరు తెద్లు కొనరు కోడి పెట్టి

అవుపాయం అవువయ్యి

కొత్త వగ్గం పట్టుకు పోయిన గోఏందరావాణో

అని నాలుగు వాక్యాల్లో చెబుతాడు. కతలో ఇతర ప్యాతలు కూడా అతని పేరు చెప్పవలపసివచ్చినవుడు అలాగే నాలుగు వాక్యాల్లో చెబుతారు. గమనించాలి. మౌధిక సాహిత్యంమంతటా విస్తరించిన ఈ వున రావృత్తి రకరకాల రూపాల్లో కనబడుతుంది. ఓ సామ్యత -2 అక్షర వునరావృత్తి

క్‌5్‌

మౌభికపాపాత్యం కె అర్థవునరావృత్తి 4 ముక్త నద్మగన్తం 5 వాద వునరావృత్తి. సామ్యత:- (ఇజణకియుణ). వునరావృత్తిలో కూడా సామ్యత చాలా

చందిని అకర్షించింది. దీన్ని (వరానైలిగా కొందరు భావించారు. వాక్యాలుసామ్యం వల్ల చరణాలను వేరు చేసి పాట న్యరూపాన్ని నమ్మగంగొ, చృష్ణంగా అంచనా చేయవచ్చు. ఈ (కింది గీతంలో వాక్యాల సామ్యం చూస్తే వునరానృత్తి రీతి బాగా అర్థమవుతుంది

"నల్గ్లగొండకెళ్లే నాయనా లేడో

వల్లరాళ్ళ తెచ్చే నాయనా

తెల్ల గొండకెళ్లే నాయనా లేడో

తెల్లరాళ్ల్ళదెచ్చే నాయనా

వచ్చగొండ కెళ్లే నాయనా లేడో

వచ్చరాళ్ళ దెచ్చే నయనా"

వచ్చరాళ్ల దెచ్చే నాయనా

ఇక్కడినరకు పాటలోని వాక్యాల సామ్యూన్ని బట్టి ౩ చరణాలుగా

విభజించవచ్చు. నరిగ్గా ఇక్కడనుండే ఇదే పాటలో మరో రకం వాక్యాలు మొదలవుతాయి.

"గట్టుమీద పాయ్యెస్టే నాయనాలేడో

గౌరి గాజులుండో నాయనా

గౌరి గొజులుండో వాయనా

వుట్టి మిద పాయ్యెస్టే వాయనా లేడో

వువలగాజులుండో నాయనా

వువలగాజులుండో నాయనా

న్‌

మౌఖిక సాహిత్యం మూల్లో పాయ్యేశ్టు నాయన లేడీ వీని గాజులుండో నాయని ఈ మూడు చరణాలు ఒక రకం వాక్యాల సామ్యంతో కూడి పాటలో 2వ భాగం అవుతాయి ఇలా ఈ పాటలో 5 భాగాలున్ధాయి ఒక్కో భాగంలో ఒకటి నుండి మూడు వరకు చరణాలున్నాయి. “నాయనా లేడ అనేవాక్యం (వతి భాగంలో (వలి చరణంలో ఉండి పాట ఏకత్వాన్ని మాచిన్తుంది. అక్షర వునరావృత్తి: అక్షరాలు వునరావృత్తాలు- కావడం అనేది మౌఖిక సాహిత్య నిర్మాణంలో (వధాన యుక్తి. ఇది లిభిత సాహిత్యంలో కూడా ఉన్నదే. అయితే మౌఖిక నిర్మాణంలో ఇది ఒక అలంకారిక ధోరణై బాగా ఉవయోగిన్తుంది. ఈ దిగువ పాటలో "ళ్ళ, డ్ల' లాంటి అక్షరాలు వునరావృత్తి చెందిన తీరు పరిశీలించవచ్చు.

• దారింబెల్లే క్యురవాడా మన్వేంవని చేస్తావు క్కురవాడా మువ్వేంవని చేస్తావు క్యురవాడా గ్మురం నోట్లో కళ్లె మమ్ము కళ్లెగిల్లై మమ్మ - నాకు "పెళ్లమమ్మా 'సెళ్లమమ్మా ఎర మెరి కల్లోన విద్గమ్మా బెడ్లు గిడ్లమ్మా - నాకు బిన్లమ్మా” ఇదే. పాటలో ఇంకా “వృ లు మొదలైన అక్షరాల వునరావృత్తి చూడవచ్చు” లిభిత పాహిత్యంలో దీన్నే వృత్వన్యుపాసాలంకారంగా సేర్కొన్నాము. ఒక అక్షరం వునరావృత్తే కావడం, అచ్చులతో నవావునరా క్‌?

మౌభిక సాహిత్యం వృత్తి కావడం ఒకోచీట వదబంధాలకు వదబంధాలు, వాక్యాలకు వాక్యాలే వునరావృత్తి కావడం మౌభిక సాహిత్యంలో ఉంది. అర్థవునరావృత్తి: అక్షరాలు, వదాలు, వాళ్యాలు వునరావృత్తి కావడంతో పాటు ఒకే అర్ధం (భావం) నాలుగైదు చరణాల్లో వునరావృత్తి కావడం మరోరకం. ఈ (కింది జైలు పాటలో అర్థపునరావృత్తి వరిశీలించవచ్చు. ఎవళ్లవాడు వెళ్లినావు కదుకి - క్రాదు$ కెండు చిరలైన పంపించు ఇంటి! వీ జాథ వడలేము జానకి - జానకి వాకు రైలు 80ద మురణమేయి జూనకి వెళ్లివాడు వెళ్లినాడు క్రైదుకి - కైదుకి రెండు తిలకం కాయలు వంపంచు ఇంటికి వీ జాధ వడలేను జానకి - జానకి వాకు రైలు 80ద మరణమేయి జానకి 12 ఈ రకంగా పాటలోని అన్ని చరణాలలోను భార్య భర్తను ఏదో ఒక వన్తువు నంపించమని కోరీ భావే (అర్ధసు) వునరావృత్తి అయ్యింది ముక్త వద్యగన్తం: ఒక పాదం ఏ వదంతో వూర్తవుతుందో అ వదంతోకే రెండో పాదం మొదలుపెట్టి చెప్పేరీతి ముక్తవద్యగన్తం ఈరకమైన వునరావ్నత్తి మూభిక సాహిత్యంలోనూ ఉండి "అందరు శివనుంచి భరిణంపినవురా భరిజైతెమంచిది బిరడా కొంచెమురా బిరడా కొంచెం భరిణి సేదివృలేను మవు తివ్పలేపొతె ఏ చెలియ లేదా వా చెలియనాకన్న కడు ముద్ధరాలు కడుముద్ధరాల్రైతి కట్టించు మేడ న!

మౌధికసాహిత్యం సుద కట్టినవాడు మేనత్రకొడుకు 'సునత్త కొడుకైతె సేడెక్కరాదా (మిదెక్కరాదాేే పై పాటలో ముందు పాదంలోని చివరి వదం వెనుక పాదంలో 'మొదటి వదమై వునరావృత్తి చెందడం నృస్తంగోనే తెలుస్తాంది వాదవురావృడ్తి : (౦21 కలుడనంల):- కంతన్వరాన్ని బట్టి భావలో వదాల అర్థాలు మారతాయి. వచ్చారా? అన్నవ్పుడు 'వచ్చారాగ్‌ అన్నవ్సుడు వ్వరాన్ని బట్టి అర్థభేదం. వన్తున్న విషయం మనకు తెలును. మౌఖిక సాహిత్యంలో పాటల్లో పాదాల చివరి అక్షరాల వలే. విధానంలో రకరకాలమార్చులు (కంఠన్వరంలో మార్పులు) ఉంటాయి. ఒకే రశంన్వరం వరునగా అన్ని చరణూలలోను వునరావృత్తం అయ్యే అవకాశాలు కూడా ఉంటాయి. కథల్లో కూడా ఒకే రకం వాక్యాల చివర న్వరం వునరావృత్తం కావడం లింటుంటే తెలున్తూనే ఉంటుంది. అందువల్ల వునరావృత్తి బేదాల్లో వాద వునరావృత్తి ఒకటి. వునరావృత్తి ఈ రకంగా ఒక శైలిగ్సా నిర్షాణ యుక్తిగా కనిపిన్తున్న వృటికీమౌభిక సాహిత్యమంతటా ఇది ఉందని చెవ్పలేం ఎటువంటి వునరావృత్తులు లేకుండా పాగిపోయే గీతాలు, కథలు చాలా ఉన్నాయి. కొన్ని గీతాల్లో కథ విచ్చితమైన మలువులు తిరుగుతూ వినేవాళ్లకి కొంత అయోమయ స్థితిని కలిగిన్తుందీ ఒక మౌఖిక గీతంలో మొదట ఒక మగవాడు దారిన పోయే స్తీవి వలకరిన్తున్నట్లు ఉంటుంది. అలా వరన్సరం సాగేకుశల (వశ్నలతో కొద్ధి చరణాలు నడుస్తాయి అపిదన ఎన్నాట్లుండి బీదరైతుల దయనీయ వరిస్థితులు వర్థించబడతాయి. అటున రాజకీయా లలోకి, మున్సబు కరణాల దోపిడీల పైకి విసిరిన విమర్శ వాస్తాల్లా చరణాలు సాగుతాయి.14 ఈ రకం పాటలు, కఠలు వరిశిలిస్తే వునరావృత్తి క్‌ి

మౌభికసాహిత్యం

ఒక విర్మాణయుక్తిగా యావత్తు మౌభికసాహిత్యం లోనూ ఉంటుందనుకోవడం (శమ ఆవి తీలిపోతుంది అనలీ మౌళిక పాహిత్యాన్ని ఏ వ్య్మాణ మ్మూతానికీ అచ్చితంగా లొంగని విచ్చితు విభిన్న సాహిత్యంగా వరిగణించవ లస ఉంటుంది

"మొత్తం మీద మౌఖిక సాహితి నమ్ముద మథనానంతరం తేలే ఫలితం “విభిన్నత. అన్ని గీతాల్లోగాని అన్ని కథల్లోగాని ఒకే రకమైన లక్షణాలు, ఒకే రకమైన ధోరణులు కనిపించకపోవడం వల్ల ఈ “విభిన్నత ను అంగీకరించక తచ్పుదు. ఛందోరీతులు

కవిత్వానికి ముందు రూవం ఇచ్చేది ఛందస్పే, ఛందోరీతుల రవస్యాలు తెలునుకోడానికి తాళం, ఉచ్చారణలు, అక్షరగణనంలాంటి విషయాలు దాటి లోతుగా ఆలోచించాలి

'శందన్వూ అంపే ఒక విధమైన లయే. జీవితంలో లయ ఉంది. వనిలో లయ 'ఊంది. లయ అనేది దేహగతపేమో అనిపిన్తుంది. కాని అలా అయితే ఒక నంన్కృతిలో, ఒక సాహిత్యంలో లయ అయిన మరోనంవ్కృతిలో,: సాహిత్యంలో కావడం లేదు. అందునల్ల లయ “వంన్కృతిని బట్టి మారుతుందని గుర్తించవలసి ఉంటుంది. ఏ జాతి! ఏగజానికి ఏది ఎందుకు లయ అవుతుందో కొన్ని పాంన్కృతిక కారణాల వల్ల తెలును _ కోవడానికి వీలుంటుంది. మౌఖిక సాహిత్యంలో *'లయి అనంవ్కృతికి అమగుణంగోనే ఉంటుంది.

న!

మౌళిక సాహిత్యం మౌఖిక పాహిత్యంలో లయ మౌఖిక పాహిత్యం లయాత్మకచు మౌధిక ప్రాహిత్యం వధానంగా శమ జీవుల సాహిత్యం. శమలో లయ ఉంది. ఊడ్చులు, కలువుతితలు, కోతలు, మార్పిడులు, వినరడం, దంచడం రుబ్బడం, వల్లకీ మోయడం, వడవలాగడం, రాళ్లు కొట్టడం, చెట్లు నరకడం, లాంటి వనుల్లో ఉండే లమే ఆయా వనిపాటలని వుట్టినుంది అందువల్ల పాటరూవం లయ (ఛందన్సు)ను బట్టి ఏర్పడుతుంది ఈ లయే అడుగులు వేసే విధానాన్ని, చేతులూపే వద్ధతిని నిర్ధారిన్తుంది ఒక లయ అంటూ ఏర్పడ్డాః: అ లయ పాటలోని వదజాలాన్ని నిర్హయిన్తుంది అదుచులో ఉంచుతుంది. లయకనుగుణంగా. వదాలన్నుతుంచడమో, పెంచడమో జరుగుతుంది లయ ధర్శం కోనం వదాల ఉచ్చారణ మారిపోవడానికి ఈ (శింది పాటలోని మాటలే ఉదాహరణ. "అరునెల్లఐట్టి కోవిల్లాలో అడవుల్లో ఉన్నాను కోవిల్లాలో రాముడితో జెవ్వరాకోవిల్లాలో లక్ష్ముడితో జెవ్నరా కోవిల్లాలో రాముడేమౌతాడు సీతాదేవి కోవిల్లాలో లక్షుడేమవుతి మ కోవిల్లాలో 15 లయ ధర్మం కోనం తమ న్వరూవం మార్పుకుంటాయి వద వ్వరూపానికి వంబంధించి లిభిత సాహిత్యంలో ఉన్నంత వట్టుదల మౌఖిక పాహిత్యంలో ఉండదు. అందుకే ఈ సాహిత్యంలో గణాలలో నరిపెట్టడం కోవం కృతిక వదాలు, మారు మూల వదాలు తెచ్చి పెట్టడం జరగదు. వద న్యరూవం కంటి లయకు ఇచ్చే ప్రాధాన్యమే మౌభిక గీతాన్ని _వజల వాల్కలపై నాట్యమాడేలా చేసింది న!

మౌభిక సాహిత్యం (వధానచృందో లక్షణాలు: కొన్ని మౌఖిక గీతాల్లో ఉన్న లయని ఖచ్చితంగా నిర్ధారించలేం.. విర్ధారించగలిగిన చోట్ల ఇంచుమించుగా ఛందోల కణం నృన్టం చేయనచ్చు.. మౌఖిక పాహిత్య్థిపై వరిశోధించిన రూథఢ్‌ ఫిన్నేగాన్‌ మూడు ఛందోలక్షణాలు పేర్కొన్నారు. ప వరిమాణం (౧౪జట్రా 2 ఊనికి (30౫) 3 గుజీతాక్షరం (ఫుజివిట) నరిగా అక్షర వరిమాణూన్ని బట్టి గణాలు లెక్కించడం మొదటి వద్ధతి ఊనికను బట్టి గణాలు లెక్కించడం రెండోవద్ధతి. ఐరోపా మౌఖిక సాహిత్యంల్గో ఈ రెండు. విధానాలు (వసిద్ధి కెక్ళాయని ఫిన్నేగాన్‌ భావించారు. తెలుగు మౌభిక సాహిత్యంలో ఉచ్చారణను బట్టి గణగణనం జరుగుతుంది ఒక చిటికి వేసే కాలంలో వలుకగలోది ఒక న్యూతు ఇటువంటి మ్యాతలతో రూపొందేవే మ్యూతాగణాలు. మౌఖిక గీతాల్లో సాధారణంగా 5 మ్మాతల గణాలు అధికంగా వాడబడతాయి.. కొన్నిచోట్ల మ్మాతల నంఖ్య పెరగడం తరగడం ఉంటుంది ధ్యని నంవుటాలు: ఒక గణం(మ్మాతాగణం) లోఒక వదం వూర్తిగా వేయడం మౌఖిక చృందోరీతి అంటే భాషా గతమైన వదాంశం ఛందోగత మైన ధ్వని నంవుటంతో నంవదిన్తుందని అర్థం. ధ్వని నంవుటాలు, వదాలు కలవని కూర్చు కూడా ఉంటుంది అక్కడ కూర్చులో అనవాజత్యం కనిపిన్తూనే ఉంటుంది ఉదా|| "జోవార్లు! జోవోర్లు! ఓ అమర। వీరుల్లారా అందుకోండి! జోవార్లు! అయిడిచి! బాయిడిచి! అలుపి|ల్లలనిడిచి రైతురా[జ్యం కోనం! రక్తంధార। పోశారా! 62

మొధిక సాహిత్యం కలకత్తా! కొండల్లో! (శ్రీకాకుళం! అడవుల్లో పారిన! మీ రక్తం! ఎండిపోదు! ఎన్నటికి *

'పై వివ్లవ గీతంలో అన్నీ ౫లేదా 6 మ్యూతల గజాలున్నాయి. (వలి గణంలో ఛందోగత ధ్యని నంవుటం భాషాగత వదాంశం నంవదించాయి అంపే '“ఒక గణంలో ఒక నదం” అన్న రీతిలో వరిపోయాయి కావి 'ఆలుపి1ల్లలనిడిచో అనేచోట ' రైతురా।జ్యం కోనం అనేచీల వదాణాలు గజూలలో వరిగా జమడలేదు. రైతులూ అని ఒక గణంలో *“రాజ్తాంకోనం" అవి ఒక గణంలో ఉంపే ధ్యవి నంవుటాలకు తగిన కూర్చూలా నవజంగా ఉండేది. రైతుల అనే వదంలో 'తు' వి కొంత దీర్పంగా వరికితే మ్మూతలు వరిపోతాయి.

నిజానికి ధ్వని నంవుటాలు అచ్చులో నరిగా అర్థం కావు అవి విన్నవ్వుడుు లయ బద్ధంగా పాడినవ్వుడు మ్నాతసే అర్థమవుతాయి అందువల్ల ధ్వని నంవుటాలతో కూర్చబడిన మౌఖిక సాహిత్యానికి లిభిత 1వదారం వల్ల (అచ్చువల్ల) అన్యాయం జరుగుతోందనే చెప్పాలి

వల్లి వల్లవి పాటకు (ప్రాణం. వల్లవి కొత్తచరణం ఎత్తు రోగానికి ఊతం ఇన్తుంది. మౌభిక సాహితి గీతాల్లో పాదాలకు చివరి ఊతపదాలుం టాయి. అందుకే మౌభికగీతాలను వదాలంటారు. (వల్లె వదాలు): వెన్నల, తుమ్మెద, కోవిల్లార, గుమ్మడి, ఉయ్యాల లాంటి వదాలు తొలి మౌఖిక గీతాల్లో ఊత వదాలుగా ఈండేమి అనంతరం వురాజేతివాసాల “-- 3ంతో 'ామ ఓరామ, [శ్రీరామ రామరామి మొదలైన ఊత వదాలు పాదాల చివర చేరాయి ఈ ఊత వదాలే కమ వరిజామంలో కీరనల కాలానికి వల్లవులుగా మారాయి.

టె

మౌభికపాహశ్యం బాగవతుల ఉమామహేశ్వరరావు 4 రకాల వల్లవులనుదావారించారు.ే ఓ పాదంలో భాగంగా: ఉదా||” అఆరువెల్ల బట్టీ కోవిల్లాలా అన్నవారం లేదుకోవిల్లాలో రాముడితో జెవరా కోవిల్లాలో లక్ష్ముడితో ఇెవ్నరా కోవిల్లాలో = 2 పాదం తరువాతః 3 “ఉదా! వొరీపోరంటాడు నాగమోల్ల దారిలో వోయికాడికొస్తాడు నాగ సోల్ల దారిలో వారీనారంటాడు నాగ మోల్ల దారిలో వారొక కోనము నాగ మోల్ల దారిలొ వడుచు మీద ఉన్నాడు నాగమోల్ల దారిలో 'పెళుము మాటలంటాడు వాగమోల్ల దారిలొ 3. ఇంట పాదాలలో భాగంగా; ఉదా||” వూచిన తంగెళ్లు వుట్టింల నుండగా వూబంతులెవరంపిరే మూయన్ము ఒకటాయె రెంరాము మూడు నెలలాయెనే మూకుళ్లు వెలుసాయెన మూకుళ్లు బెళుసాయినే మాయమ్మ 4 ఇంట పాదాల చివరలో: ఉదా|| "ఉండ యిల్లులేదు నండ పాయ్యిలేదు స్నానమాడేటంద్కు. స్థలమింత లేదు వ!

మౌభికపాహిత్యం హరిహరి నారాయణా అది వరాయణా వ ఇవికాక మరోరకం వల్లవి ఉంది కొన్ని వన్నివేశాల [కమం పాటలో వర్చించబడుతున్నవ్పుడు (వతి పాదాంతంలో మామూలుగా ఒక వల్లవి పాడుతూ ఒక నన్నిపేశం వూర్తి కాగోనీ అదే వల్లవికి మరోరెండు మూడు వదాలు కలివి "పెద్దవల్లవి పాడతారు. ఉదా!| "పొద్దు పొద్దునలేచి వాయుడోయ్‌ వాయుడు ముత్యాల రాయెక్కి నాయుడోయ్‌ వాయుడు ముదిమొగం తోమాడు నాయుడోయ్‌ వాయుడు వగడాల రాయక్కి హాయుడోయ్‌ నాయుడు వలువరున తోమాడు నాయుడోయ్‌ వాయుడు వాయుడు వాయుడు అంబనురి జంబవ్సల వాయుడోయ్‌ వాయుడు ఇంటి యొద్దచ్చాడు వాయుడోయ్‌ నాయుడు చల్చన్నం తిన్నాడు వాయుడోయ్‌ నాయుడు పొద్దొంక ఐండేసి నాయుడోయ్‌ నాయుడు బయలు దేరివాడు నాయుశయ్‌ వాయుడు వాయుడు వాయుడు జంబవురి జంబచ్పల వాయుడోయ్‌ నాయుడు రకరకాల వల్లవులతీ మననువి వల్లవింవజేసే శక్తి మాలిక సాహిత్యావికుంది. పాద వ్వరూవం: మౌఖిక సాహిత్యంలోని పాటల్లో నాలుగు గజాలు పాదాలుండే పాటలెక్కువ ఎనిమిది గణాల పాదాలు మిక్కిలి పెద్దమి రెండు నుండి ఎనిమిది గణాల వరకు విభిన్న గీతాల్లో విభిన్న రీతుల్లో పాదాలు ఉంటాయి. సాధారణంగా పాదం చివర పొట్టి గణందుంటుంది చివరలో ఇటువంటి గజాలు దమ్ము చివుకోడానికి, రాగం న్యల్పంగా క్‌

మౌధికపాహిత్యం

వినుడావిక, పాదం ముగిసిందని _మాచించడావికి వాడతారని భాగవతుల ఉమామ హేశ్వరరావు సేర్కొన్నారులే అయిదు గణాలుండే పాదాలుండవవి అయన అనుమానించారు.26 కాని అటువంటివి కూడా ఉన్నాయి. గోదావరి “జిల్లాలో అట్లితద్ది రోజుల్లో ఇల్లిల్లు తిరుగుతూ హరిజనులు పాడే ఈ పాటలో శ -గ౧జాల పాదాలున్నాయి

"నృమ్మడే రోయి మావిల్లార మావన్నెలాల

గమ్మడే గుమ్మిగుమ్మలమోత మా గుమ్మటిల్ల

తుమ్మడే| పొద్దీయి! 'మోగింది! మాగుమ్మ। టిల్ల

గుమ్మడే| పాన్నవూ|ల చాయ |మాగుమ్మ | టిల్ల

గుమ్మడే | వుట్టిగో|[రుతోన| వులిగోరు| తోన నా

గమ్మడే | వుట్టాడు |[శేలరుడు | భూమండ |లాన'

గణ న్యరూవం: మౌఖిక పాటలలో సాధారణంగా అయిదు మ్మాతల గణాలుంటాయి.. అయితే ఇది నియమం కాదు. హెచ్చుతగ్గులుంటాయి. అచ్చి తంగా అయిదు మ్మాతలుంపే రూఢ్యగణాలని అయిదు మ్మాతలకు ఎక్కువ తక్కువలుంపే ఛాయాగణాలని, ఒక అభిరుచి (వశార్వు మాతలు తగ్గితే అవి ఖఅండగణాలని బి.ఉమామహేశ్వరరావు పేర్కొన్నారు. గణాలలో వదాలు ఇమిడిపోయటట్లు మౌఖిక సాహిత్యంలో నవాజమైన కూర్చు జరుగుతుంది. (ఈవిషయం ధ్వని నంవుటాల గురించిన చర్చలో పేర్కొన్నాం.) ఈ కూర్చు పాట మనచమ్సులో చిరకాలం జ్ఞావకం ఉండటానికి ఉవయోగి మండి. ఇందువల్లనే వద్యం కంపె పాట నోటికి రావడం తేలిక. ఛందిన్సులు: మౌభిక పాహిత్యంలోని గీతాలలో చాలా భాగం ద్వివదలే. కశతాగేయాలు అధిక భాగం ద్వివదలోవే నడుస్తాయి. ఇదేకాకుండా రగడలు, వబ్పిదులు. మొదలైన దేశిచ్చందోరీతులు ఈ గేయాల్లో ఎక్కువగా శవిపిస్తాయి. (శ్రామిక గేయాల్లో రగడలు, వట్పదులు, తరువీజలు లాంటి ఛందమ్సలే. అధికంగా ఉన్నట్లు జిలింగారెడ్డి 'పేర్కొన్నారువే. మాధిక కన

మోథికసాహిత్యల గీతాలకు లయాత్మృకతే వధానం కాని అచ్చితంగా ఏదో ఒక ఛందస్సులో (వతి సేయం. ఇమిడి ఉంటుందనుకోవడం పొరపాటు యతి వ్వరూవంం మౌఖిక గితాల్లోము కథల్లోను కూడా యళ తవ్చనినరి. యతి మౌభిక పాహిత్యానికి రత్న కిరీటం అనడంలో అతిశయోక్తిలేదు. యతి మైత్రి పాటించని పాటలు, యతి విరహిత వాక్క' నిర్మాణంతో ఉండే కథలు చాలా తక్కువగా కనబడతాయి. వద్యాల్లో లాగ అచ్చు వాల్లులు రెండూ మ్యితాక్రరాలు కావలసిన అవనరం మౌఖిక పాహిత్యంలో లేదు. కేవలం హల్లులు కలిస్తే చాలు, ఉదా[|[” మాటి మాటికి మవ్వు మందులోడినంటావు మందులోడన్న మాట ముందెరుగవంపే? మందులోడా ఓయి మాయలోడ్డా అచ్చు హల్లులు రెండూ కలిస్తే ఛరవాలేదు.. కాని కలూలనే విబంధన లేదు. అ విషయం పై పాటలో రెండో పాదంలో నృష్టమాలోంది మౌఖిక కథల్లోని వాక్యాల్లోసతం ఈ యతి వివ్యానం నృష్టంగా శవిపిన్తుంది. “అన్నం పెట్టిన ఫలితం” అనే కథలో నాయకుడైన బాలుడు తనపేరు చెప్పే వాక్యాలలో యతి విన్యానం గమనింవదగినది "మూడు తెర్గ్లుకి అరులెడ్లు కొవరు కోడిపెట్ట అవుపాయం అవునెయ్యి కొత్త వర్గం. వట్దుకుపోయిన గోవిందరాజాలేే పై వాక్యాలలో 'ర్ల, కో, అ, కొ అనే అక్షరాలకు వరునగా యతులు విర్చరచి కథ కూర్చిన విధానం గమనించవచ్చు. ళా?

మౌభికసాహిత్వం మౌఖిక గీతాల్లో గల 14రకాల గణయతులు, 19 రకాల పాద యశ్వ్తుల గురించి భాగవతుల ఉమామహేశ్వరరావు సోదాహరణంగా వివరిం దారు ఖ్‌ కొన్ని మౌభిక కథాగేయాల్లో పాఠ్యం (1౫) వరిశిలిస్తే యతిమ్మైతి శోనం విషయం, వురాణకథ పైతం మార్చేస్తే మో అవిపిన్తుంది. “శళరీలావరిణయంి కథాగేయంలో

• కోట్‌ పేల ముంది గోపికాస్తీలు అరువేల మంది అష్టభార్యలు”ే కృన్టునితో కలసి వచ్చినట్లు వర్ణించబడింది. అందువల్ల మౌఖిక సాహిత్యంలో యతి (ప్రాధాన్యం విన్మరించరానిది. (పానన్య్వరూవం: పాదంలో రెండవ అక్షరం (పాన (పాసాక్షరాలకి వాల్మై (శి దాలు అచ్చుల మ్మైెతి అవనరం లేదు. మాభిక పాహిత్యంలో +నుడికారాని$కి, (శావ్యతకు ఎక్కువ (పాధాన్యం ఉంటుంది. (పాన ఒక ఉద్దీవన మ్యాతమే. (శ్రావ్యతను దెబ్బతీసే ఉద్దీవన జోలికి మౌభిక కవులు పోరు. మౌభిక గీతాల ప్రానలో ఉచ్చారణ సామ్యం (ప్రధానం అక్షర సామ్యం కాదు. ఉదా|| దచ్చదచ్చరాలు వడిదచ్చరాలు దచ్చుకుని బారియ్య లచ్చిమ్మ దేవి ముఠత్యా(చ్చాల గొలునులు ముచ్చటాయోనా?34 హా!

మౌభికసాహిత్యం రెండవ అక్షరం (ప్రానకు బదులు మూడవ అక్షరం [ప్రానవాడటం మౌఖిక గీతాల్లో కనిపినుంది. ఉదా!!! రాయమ్మారాయి రత్మాలరాయి వువ్వమ్మ్నావువ్వు వూరీడివువ్వు కాయమ్మాకాయి. కలవన్నాకాయి వండమ్మా వండు పాలయ్యవండు ఇదే విధంగా రెండక్షరాల ,పానలు, మూడక్షరాల (ప్రానలు కూడా ఈ గీతాల్లో చాలా ఉంటాయి మొత్తం మీద [పాన వ్వరూవం కూడా నియతంకాదు. | విలక్షణతతో శోభిల్లే ఈ మౌఖిక సాహిత్యచృందో రీతులే తరువాత వచ్చిన లిథిత సాహిత్యానికి అధారమయ్యాయి. (ప్రదర్శవ - పాఠ్యం ఇజుసణునియ జత లక) లిభిత సాహిత్యంలో పాళ్ళం (_వధానం మౌభిక సాహిత్యంలో (వదర్శన (వధానం (వదర్శన అంటే న్యక్రీకరణ, మౌఖిక సాహిత్యంలో (వదర్శన అంతాగానం మీదే అధికంగా అధారవడిఉంటుంది గానం ఈ పాహిత్యం యొక్క (వధాన మాధ్యమం (4లబ). మౌఖిక (వదర్శన అనగానే (పేక్షకులో, [శోతలోఇఊంటారని భావించనవనరం లేదు ఈదే గేదెపై ఎక్కిన బాలుడి పాట పాయంం ఇంటికి వచ్చే గడ్డి బండిపై వడుకొన్న వడుచువాడి పాట మౌఖిక సాహిత్యంలో (వదర్శనలే అవుతాయి ఇటువంటి వదర్శనలు మనం వరిశిలించినవ్చృుడే మౌభిక సాహిత్య వానన కళకి

మౌఖిక సాహిత్యం

న్యరూవం. బోధవడుతుంది. పాఠ్యం అవేది ఈ సాహిత్యంలో కేవలం బీజ్ఞపాయమే. పాఠ్యం దాారా మౌఖిక గీతాన్ని విర్వచించలేం, నిర్ధారించలేం, నిర్జే?ంచలేం.

పాటలు: (వదర్శన-పాఠ్యం: ఒక పాట భిన్నంగా ,_వదర్శించినా, భిన్న నమయంలో (వదర్శించినా భిన్న(పేక్షకుల ఎదుట వదర్శించిన్నా భిన్నగా యకుడు (వదర్శించినా అది భిన్న గేయము అవుతుంది. పాఠ్యం ఇన్నింటిలో ఒక కే అయినా (వదర్శనా నందర్చాలను బట్టి దాని వ్వరూన న్వభావాలు, అది అందించే నందేశం కూడా పేరవుతాయి. అందువల్ల మౌభిక సాహిత్యంలో పాఠ్యం మనకందించే నమాచారం చాలా తక్కువ నందర్శమే ఎక్కువ నమాచారం అఆందిన్తుంది.

పాటల్లో కొన్ని మట్టాల్లో వ్యక్తీకరణలో మార్పు కనిపిన్తుంది కంఠన్వరంలో మార్పు కనిపిస్తుంది. పాట వరన మార్చడం - (గొంతుకు తివ్సడం) జరుగుతుంది. వని పాటల్లో అయితే చేన్తున్నవని న్వభావానికి, వని వేగానికి, పాట పాడటానికి దగ్గర నంబంధం ఉంటుంది. ఇదంతా పాఠ్యం ద్యారా మనం (గ్రహించలేం.

1వదర్శకుని వైవుణ్యం, వ్యక్తిత్వం వ్వభావం, ఉద్దేశ్యం, (సేక్షకుల వ్యభావం, నృందన అసేవి మౌఖిక గీతంలో కళాత్మకతను నిర్ధరిస్తాయి అవన్ని వదర్శనలో మాతే అర్థం చేనుకోగలం.

పాఠళ్యాన్ని మనం (వాతలోగామి ఇచ్చులో గావి చదువుతాం. మౌథిక గీతల్లో పాదాంత వదాల ఉచ్చారణలో గలవిన్యానం (వాతలో ఎమీ అర్థం కాదు. మౌఖిక గీత నిర్మాణాన్ని వర్ణీకరించడావికి పాఠ్యం సాపేక్షంగా మ్మాతమే ఉవయోగిన్తుంది.

ఫ్ర

మౌభిక సాహిత్యం

బాలా పాటలకు ఉండే సాంఘిక నందర్భాలు పాఠ్యం చదివితే ఏ మ్మాతం తెలియవు. అవి (వదర్శనలో మ్మాతమే బోధపడతాయి. ఇళ్లల్లో జరిగే తంతుల్లో స్త్రీలు పాడే పాటలన్ని ఇందుకు ఉదాహరణలుగా చెప్పవచ్చు.

ఉదా!!! "తాటాకు గొడుగుల తరచుగా వెడలుదువు శాటికిందకు విత్య ఈవను కొరకా? దండక మండలం ధరియించి వెడలేవు దారిలో బోదుంది దాటలేవు పాముకోళ్లను బాగ వదిలంగ నడవడి పాటి నేలను-బురద-వడుదురుర మొ”

ఈ పాట హిందూ (బావ్మణకుటుంబాలలో పెళ్లిళ్లలో జరిగే శాశీయ్యాత అవే తంతుకు నంబంధించింది. పెళ్లి కొడుకు దండక నుండ . లాలు ధరించి కాశియ్యాతకు వెళ్లే సందర్భంలో ఈ పాటని వింశే అన్ని బోధవడతాయి. కేవలం పాఠ్యం చదివితే అయోమయంగాటంటుంది.

మౌఖిక గీతాల (వదర్శన జరిగేటవ్సుడు ఊవు, ఉత్తేజం, ఉత్సావాం ఎక్కువై అనేక ఇతరవదాలు పాటలో చేరతాయి. భక గీతాల్లో అయితే జ, గోవిందా, దేవా లాంటి వదాలు, వని పాటల్లో అయితే వట్టు, కొట్టు ఎయ్‌ర' లాంటి వదాలు, వివ్లవ గీతాల్లో అయితే 'ఎయ్‌ హ్హ్‌, ఊయ్‌! లాంటి వదాలు చోటు చేనుకొంటాయి. వీటివల్ల పాట అనలు న్వరూవం అర్థమవుతుంది.

(సేక్షకుల కోరికకు, నృందనకు అనుగుణంగా (వదర్శకుడు గానంలో పంచుకొంటూ. పోయిన అవేశవూరిత వాతావరణం (పదర్శనలో ద్యోదక మౌతుంది. అది పాళ్యం చదివినంతలో తెలిసేది కాదు. నందర్భానుగు ణంగా పెంచేవి తగ్గించేవి అన్నివదర్శనలో వ్యక్త మైనట్లు పాఠ్యంలో కావు

ఖా

మౌఖికపాహిత్యం నొఖిక సాహిత్యంలో (వదర్శన 'మైనం వంటిది దాన్ని వందర్భానుసారంగా శచె ఎలా అయినా మలిచేస్తాడు. పాఠ్యం స్థిర ప్రమాణం అది లిఖిత గూవం పొందాక దాన్ని మనం మార్చలేం.

కథలు: (వదర్శన-పాఠ్యం: పాటలతో పాపే కథల్లో సైతం _వదర్శనలో (శథాకథనంలో) తెలిసిన విషయాలు పాఠ్యం చదివితే తెలియ వు కథలో శథనం [వధానం. మౌభిక కథకుల్లో ఎవరికి వారికే ్యవత్యక శైలి ఉంటుంది. ఏభిన్న కథన శైలీ విశిసతలు కథన నందర్భంలో తెలిపి నట్లుగా కథా పాఠ్యం చదివితే తెలియవు. కథ చెప్పేటవ్సుడు మౌఖిక కథకులు వినేవాళ్లని తమని కూడా కథలో ప్మాతలుగొ చేసేమకొంటారు.

"అనగా అనగా ఒక ఊళ్లో వీయంటి వుణ్యాత్ముడొకడున్నాడు. నాయంటి పాపాత్మురాలు ఒకతి ఉందో ఈ రీతిగా సాగుతుంది మౌఖిక కథనం. అందువల్ల కథలో (శోతలు కథకులు కూడా నిమగ్నలవుతారు. పాఠ్యంలో ఈ రకమైన నందర్భానుగుణమైన మార్పులతో కూడిన కథన శెలికి అవశాశం లేదు.

రూవకాలు: (వదర్శన - పాళ్యం: రూవకం చూడటానికి ఉద్దేశించింది. మౌఖిక రూవకాల్లోని నంభావణలన్కి పాటలని పాఠ్యం రూవంలో చదివితే శేవలం కధాంశం మ్మాతమహే తెలున్తుంది. కాని నాటకీయత బోధవడదు.

(వదర్శనలలో వ్యక్తుల వ్యక్తీకరణను బట్టి వదాల అర్థాలు మారతాయి. నాయకులసావానకృత్యాల వర్షన చేపేటవ్పుడు నటులు, గాయకులు వాళ్ళవ్య శ్రీకరణ నైవుణ్యంతో అ నాయకుల్ని మానవాతీత వ్యక్తులుగా విరూపించగలరు. ఈ నిరూవణ పాఠ్యం చదివితే బోధ వడేది కాదు

72

మౌధిక సాహిత్యం

వన్నివేశ వ్వరూపాన్ని బట్టి వాటకీకరణ, వేగం, మర్యలో అగడం లయాత్మక చలనం, చేన్టలు, వోవభావాలు మొదలైనవి ఉంటాయి. వీటన్నింటినీ రూవకాల్మవదర్శనలో మాతే తెలునుకోగలం.

తోలు బొమ్మలాట మొదలైన రూవకాల్లో యుద్ధవాతావరణ కల్పనకు చెక్కల చవుడు, మద్దెల మోతలు మొదలైనవి ఉపయోగిస్తారు. నందర్భానుసారంవిచ్చిత శబ్దాలు వోటినుండే వెలువరించి వాతావరణ కల్పన చేస్తారు. ఇదంతా ఆయా రూవకాల పాఠ్యం చదివితే తెలిపేది కాదు

అందువల్ల మౌభిక సాహిత్యంలో పాళ్యానిక, (వదర్శనకుగల భేదాన్ని విన్మరిస్తే మౌభిక పాహితీరీతిని (వదర్శకుని వ్యక్తిత్వాన్ని విన్మరించి నళ్లు అవుతుంది.

మౌభిక సాహిత్యంలో పాఠ్యం అనేది ఒక భాగ మాతే గీతావికిగాఏి కథకుగాన్ని రూవకానికిగాని భాషావిమయకంగా పాఠ్యం ఒక చ్యటం తయారుచేయగలుగుతుంది. ఇతర్మతా వరిస్థితులు, నందర్భాలు వివైనా పాఠ్యం 'కొంతవరకు' గేయ న్వరూవ నిర్ధారణ చేయడానికి: ఉవయోగి ముందని ఒవ్పుకోవచ్చు.

ఈ అధ్యాయంలో (వదర్శనలో శైలిని, వునరావృత్తి _పాధాన్యాన్ని ఛందో! రీతుల్ని, (వదర్శనకు పాళ్యానికి గల నంబంధాన్నిచర్పించడంవల్ల (వద* రృవా న్యరూవం కొంత బోధవడుతుంది. (వదర్శనలో వందర్భం, (పేక్షకులు (వదర్శకుడు మొదలైన వాటి ప్రభావం చాలా ఉంటుంది మౌభిక సాహిత్యంలో ైలిపైతం వదర్శనలో నందర్భం మొదలైన వాటిని బట్టి మారుతుంది.

73

్టీ పాటలు-మౌభికత

మౌభిక సాహిత్య [మ్మక్రియల్లో (వధానమైైనది, వథమమైనది పాటు అందువల్ల పాటల్లో మౌభికతమ ప్రత్యేకించి వరిశిలించడం అవనరంగా భావిన్తున్నాను.

వ్వచ్చమైన 'మౌభికతి వేడు తక్కువగా కనిపిన్తుంది.. రేడియో, టిమిల నల్ల మౌఖిక ధోరణిలో ఒక నూతనవైఖరి కనిపిస్తోంది. లిఖిత సాహిత్యం, లేఖన వద్దతుల (వభానం వల్ల నేడు 'మ్మిశమ మౌభికతి గోచరిస్తోంది. ఈ అభ్మిపాయంతో పాశ్చాత్య వరిశోధకులు సైతం ఎకీభవిం చారు. ”- - - 2 2౫ 0210 ౩ నిండ ఈ మవియం, ౪ కల608006 [0ంయంయ్యై 08 ఆలలుదై డీ గాది 063 రరుమం 0౧! లుకలురి లుం జగయ 30006. పండూ యజ అని */2ం: 3. 0జ్య పేర్కొన్నారు. వరిస్థితి ఇలా ఉన్నవృటికీ మౌభికత దాని న్వరూవపంమార్చు కొన్నా .న్యన్వరూవం కోల్పోలేదని గుర్తించవచ్చు అందువల్ల అన్ని రకాల పాటల్లోను మౌభికత గురించి అన్వేషించడం వృథా (వయాన కాబోదు.

మౌఖిక సాహిత్యంలో పాటలు మ్థూలంగా రెండు రకాలు 1 వని పాటలు 2 విరామ కాలం పాటలు

వని పాటలు: వని నుండి పాట వుట్టిందనే అభ్మిపాయంతో చాలా మంది ఏకీభవిస్తారు. అయితే వని పాటలు శ్రమ (కమంలో భాగంగా వెలువడ్డాయని, ఆవి (శమ జీవిలో తన శక్తివి గురించిన గర్వాన్ని _పేమన్సూ

74

మౌభిక సాహిత్యం అత్మ విశ్వాసాన్ని కలిగిస్తాయని. ఇ. తిరుమలరావు భావిం చారు. [శ్రమను మరచివోవడానికే పాటలు వుట్టాయన్ని ఇదే శాస్త్రీయ మైన అవగాహన అని ఉ.పాంబశివరావు నొక్కి చెప్పారు ఈ అభ్మిపాయాలలో మాక్షభేదాలు ఎలా ఉన్నా వని నుండి పాట వుట్టడం విషయంలో దాదావుగా అభ్మిపాయ భేదాలు లేవనే చెప్పాలి. వనిలో ఉండే లయ పాటకు లయను నమకూరున్తుంది. వని తీరును బస్టే పాటకు బాణీ ఏర్పడుతుంది. వని విధానమే రాగాన్ని నిర్జే?ిన్తుంది. వని _కమంలో పాట వెలువడుతుంది. కాబట్టి అది వూర్తిగా వనిననునరించే ఉంటుంది. దంవుళ్లపాట వరిశీలిస్తే ఈ విధానమంతా స్పష్టంగా తెలున్తుంది. పోము వేసేటవ్పుడు 'వ్లాన్‌' అని వచ్చే శబ్దం రోకలి లేపేటవ్వుడు 'న్హవ” అని మారుతుంది. ఊవందుకోనే [కమంలో 'నువ్‌-నువ్‌' అని మార్పుచెంది వని కొనపాగ్మేకమంలో “నువ్వి-నువ్వి' గా మారింది. అ మీద అని పాట కొనసాగుతుంది. మధ్యమధ్య వడ్లు పోనూ ఉండటం; రోలు, రోకళ్లు నరిచేయడం, రోకళ్లు రానుకొంటున్నవ్వుడు ఆగి నరికేయడం లాంటి వనులు విరామాన్ని నృష్టిస్తాయి ఈ విరామంలో చరణం రూపొందుతుంది. [శమ (క్రమంలో భాగంగా ఈ పాటలు ఆశువుగా వెలువడతాయి... దీనినే “మౌభిక రూవం” అంటాడీ కాబట్టి ననిపాటలన్నిం టిలో 'మౌభికత” నృష్టంగావే కనిపిన్తుంది. దంవడం, వినరడం లాంటి వనుల్లో ఒకరి కంటె ఎక్కువ మంది పాల్గొన్నా కోతలు, ఊడ్పులు, కలువు తితలా. ఓ వనుల్లో కనిపించే టంతగా నమస్థితత్వం ఈ వనుల్లో కనవడదు. దంఎడం, వివరడం, రుబ్బడంలాంటి వనులు కోతలవనుల కంపె భిన్నమైనమి అ వనుల్లో వెలువడే గీతాల్లో 75

మౌభిక సాహిత్యం ప్రామూహిక భావాల కంటె వైయక్తిక భావాలే ఎక్కువ దంవుళ్ల పాటలాగే తిరగలి పాటలో కూడా (శమ (_కమానుసారం పాట వెలువడుతుంది మారుతుంది, వేగం పెంచుకొంటుంది స్థిరవడుతుంది. తిరుగలిలో పోసిన ధాన్యం పిండి అవుతున్న (_కమంలోవే శబ్దం వెలువడి పాటను రూపాందిన్తుంది. తిరిగే శబ్దాన్ని అనునరించి ముందు ఎవరో ఒకరు- 9 (కిరామ సింతల్ల వండు వందింది చూసిరా వో ఏలకా కోనుకుందాలో అవి పాట అందుకొంటారు. గాజుల చవ్చుళ్లు, తిరగలి గురుజును రాతితో కొట్టడం లాంటి వనులు విరామాన్ని, అదనవు శబ్దాల్ని నృష్టిస్తాయి అ విరామంలో

• అవ్వ ఏమన్నాదే - ఓ రామ అవ్వ ఏ మన్నాడే అవ్వ అరులెల్లోయ్‌ ॥ అన్య అరులెల్లు ఉండి పామ్మనె అంటూ చరణాలు బయలుదేరుతాయి ఇదే వరునలో అవనరసై నన్ని చరణాలు వని అయ్యేవరకు ఆశువుగా, మౌభిక రూపాలై వెలువడతాయి. మౌఖిక ధ్వనులు, వనిముట్లు ధ్వమలతో కలిపి రూపొందే ఇటువంటి పాటల్లో మౌభికత నున్నన్టమే. ఇదే విధంగా వల్లకీ మోసేటవ్సుడు (శమ-కముగుణంగా ఒవోయ్బి, ఒపహోయ్‌్‌ వోయి లాంటి ధ్యమలు మౌభికంగా, లయాత్మకంగా వెలువడి వల్లకీ పాటల్ని వృష్టించాయి.. హైసా, హైలెస్సా లాంటి ధ్వనులు మౌఖిక రూవంతో వెలువడి వడన పాటల్ని వృజించాయి న్‌

మౌభికపాహిత్యం వని పాటల్లో ఉండే మౌభిక వ్వభావం వల్ల వాటిలోని శైలి లయ, (ొవ్యత అవేవి ఎవ్వుడూ ఒకేలా ఉండవు. పాత విధానం వర్తమానంలోకి నిరతరం మారుతూనే ఉంటుంది. పాటల్లో విషయం, పేర్లు కూడా కాలానుగుణంగా మారతాయి. ఉదా|| " గంగమ్మ తల్లికీ చెంగల్వ వూదండ కాళిందికీ తెల్ల కల్వదండ జోర్గెయ్‌. బార్గెయ్‌ జోర్మెయ్‌ బారెయ్‌ గోదారి తల్లికి గొజ్జంగి వూదంత - వరపోతికీ నన్నజాజి దండ జోర్మెయ్‌. బార్మియ్‌ జోర్మెయ్‌ బారియి అని వదీనదాల్ని వూజించినమన్కరిన్తూ సాగే పాటలో ఒక్కసారిగా విషయం మారి " పిల్ల జెల్లా అంత నల్లంగ రచ్చించి ఇల్లు కేర్పండి ఓ తల్లులారా పిళ్ళాలు వండించి సింగాలు స్థిండించి ఇల్లు జేర్చండి ఓ తల్లులారా అనే భావంతో పాట రూపొందుతుంది. ఈ పాట (వచారంలో ఉంటున్న కొద్దీ కొత్త నదుల పేర్లను కొత్త భావాలను తనలో ఇముడ్సు కొంటూ మారుతుంది. ఈ మార్పుకు మౌఖిక మైన కూర్చు మౌఖిక (వచార ధోరణి కారణమౌతాయి వని కనుగుణంగా పాట రూపొందుతుందనే విషయం మరో విధంగా కూడా నిరూపించవచ్చు. వని సామూహిక 'స్లైతే పాట కూడా పామూహికం గనీ ఉంటుంది. నాట్లు (ఊడువుల్సు కలువులు, కోతలు మొదలైన శా

మౌఖిక సాహిత్యం

నందర్భాల్లో పాడే పాటలు సామూహిక న్వభావంతో ఉంటాయి. ఇవి దంవడం, వినరడంలాంటి వనులు జరిగేటప్పట్‌ పాటలు కంటె కొంత భిన్నంగా ఉంటాయి. వ్వష్ణి శమతో సాగే పాటలు చిన్నవిగా ఉంకే నమష్టి తమతో సాగే పాటలు నుదీర్హంగా ఉంటాయి ఊడ్చులు, కలువులు, శోతలులాంటి. వనుల్లో రామాయణ భారత గాథలు, వల్నాటి విరచరిత లాంటి నుదీర్ణ కథాగేయాలు పాడుకోవడం గమనించవచ్చు. వని దీర్ణకాలికం కాబట్టి పాట కూడా సామూహిక వంతలతో మదీర్హంగా మనాయానంగా సాగుతుంది. కోతల పాటల్లో వని తీరుని బట్టి కదలికను బట్టి ఉచ్చ్యాన నిశ్సాసాలను బట్టి పాటలోని వదాలు మౌఖిక రూపాలై వెలువడతాయి. “'మౌభికత' ఈ పాటల రూపాన్ని, వన్తువుని కూడా నిర్దేశిన్తుంది.

" అెలతెల్ల సీరెల దానా - నరోజు

తెల్లంచు రైకలదానా నరోజూ

నిశెవ్వరు తెచ్చినారే నరోజా

తెలతెల్లని సీరెల నాయి మల్లయ్య

తెల్లంచు రైకలు నాయి మల్లయ్య

నాబావ మల్లయ్య తెచ్చినాడు మల్లయ్య బీ

ఇటువంటి పాటలు పాడుతున్న నమయంలో గమనిస్తే పాటలోని (వతివదం, వల్లవి వెలువడటానికి, వదాల ఉచ్చారణలో ఊనికి మారడానికి వని విధానం ఎలా కారణమౌతోందో తెలున్తుంది. అటువంటి మార్పుకి వని పాటల్లో గల మౌభికతే కారణమని కూడా నృన్టమౌతుంది వనిపాటల్లో మాభికకత మరో అంశం వల్ల కూడా నృష్టమౌతుంది వని పాటలన్నీ వనుల నందర్భంలో కూర్చబడినమే కాబట్టి తత్కాల, తక్షణ విషయాలు, ఆ 'వరినరాలలోని (వకృతి దృశ్యాలు, అ వనుల్లో వాడే వని ముట్లు వన్తువులు, అ వనుల్లో పాల్గొనే వ్యక్తులు మ్మాతసే సాధారణంగా వర్తించబడతారు.. లిభిత సాహిత్యంలో కవి తనకు ఎక్కడో కలిగిన 78

మౌధిక సాహిత్యం అనుభూచిమి మరెక్కడో కూర్చొని ఎప్పుడో కాగితంపై పెడతాడు ఈ వద్ధతికి భిన్నంగా మౌఖికంగా, ఆశువుగా ఈ వనిపాటలు వెలువడటం నల్ల తక్షణ విషయాలు ఈ పాటల్లో (ప్రాధాన్యం వహిస్తాయి ఉదా!!! 1 శూర్చారబస్టే పాటు

• శూర్చార బట్టీరి తుమ్మల్ల (క0ద అల్లెండ్ల బట్టిరీ జిల్లీయ్యడ (కింద మంకే మొ వాయిరా రావూరు పరి ఉదా!! పె మ్యుదలు వేసేటవృటి పాటు = న్నుప్పై మూర్గ పాగ జుట్టి ముద్దెర వల్క చేత వట్టి -- ముట్టి ముట్టి ముద్దిరలేతునో - ప్యాశుల ముప్పైయారు రాముల మీదన " పై పాటల్లో అవ్పటి దృశ్యాలు అవ్పటి. వ్యక్తులే వర్వనీియ వన్తువులవడం గమనార్హం. వని పాటల్లోని 'మౌభికత' వన్తువు ద్వారా ఇక్కడ నిరూపితమౌతోంది. ఇదే మౌాభికత పాట రూపాన్ని (10౧౫) నిర్ణేశించడం ముందు ఉదాహరించిన దంవుళ్ళ పాటలో, తిరుగలి పాటలో గమనించవచ్చు. నమయం, నందర్భ్శం, స్థలాలనుబట్టి పాటల్లోని వన్తువు మారడం కూడా వని పాటల్లోని మౌభికతకు నిదర్శపు. లిఖిత రూవం ఏర్పడ్డాక మార్పులు అంత తొందరగా జరగవు. దొరల ముందు వని చేసేటవ్సుడు ఒక విషయం వర్తిన్తూ, దొరవెల్లిపోయాక మరో విమయం వర్తిన్తూ పాడే పాటలు వీటిలోని మౌాభిక ధరణి, ఆసు వద్ధతికి నంకేతాలు, = భసనన్న - హ్లస్పొ వృట్మడం - హైప్పొ (ఈం అన్నా - హైస్సో ల్మాగ అన్నా + హైద్చొ ఫ్ర

మోధికపాపాత్యం వట్టి లాగు - హైక్సొ శణల్‌ వట్టీ - హైబ్పొ అగి గుణా + ప్లాట్సొ అల్లట్లా పాయ్య - హైస్పొ వోధీ నండ్లూ - హైట్బొ విమ్మ పండ్లూ - హైట్పొ ఇల్లిల్లా పాయ్య - హైస్పో పోరీ నండ్గూ - హైస్పా్ట తాటి పండ్లూ - హైట్సొ! అంటూ పాడే బరువులు లాగేటవ్సటి పాట యజమాని ముందున్న వ్పడు పాడేది

• కరు మాము - హైట్బొ తీచ్చినాడు - హైబ్సొ వచ్చివాడు - హైస్పొ కేజరు సూను - హైస్పో అట్లా వనే - హైస్పొ శేజరు మామ - పైస్పో. వచ్చి నేవి - హైస్నో వొడి నట్ల - హైన్సో అంటూ పాడే పాట యజమాని లేనప్పుడు పాడేది. ఇవన్ని మౌఖిక గీతాలు కావడం వల్ల అననరానుగుణంగా మార్చి వెలువరించగల శక్తి కూర్చరు లైన (శ్రామికుల కుంటుంది. ఈ అకు ధరణి వని పాటల్లోని మౌధికతకు గొవృబుజువు. వని పాటల ప్రాధావ్యం విన్మరించరావిడషి వనికి పాటకుకల అవినాభావ నంబంధం కూడా అంతే. ననుల్లో కూడా అన్నింటిలోను ణి

మౌభికపాపిత్యం

పాటలుంటాయని చెప్పలేం ఉత్పత్తిలేని వనుల్లో పాటలు కనబడవు. ఉదా|| అలకడం, ముగ్గులు పెట్టడం, చిలుకు పేయడం లాంటి వనులు. ఉత్పత్తలేని కొన్ని వనుల్లోనే పాటలు భేనవ్వుడు వని లేకుండా అనలు ప్రాటలుంటాయా అనవిపిన్తుంది.. (శామికులెవరైనా నరే వని లేకుండా పాట అలవాటు.

కాని కాల్మకమంలో వవి పాటల బాణీల్లో 'వమవోేని పాటలు' కూడా వెలువడ్డాయి. వీటిని 'విరామకాలం పాటలు అనవచ్చు. వనిలేని నమయాల్లో నరదాగాను, (వతాలు, వూజలు, నండుగలు మొదలైన తంతుల శోనం కూర్చుకొన్న పాటలే విరామకాలం పాటలు అని భావించవచ్చు. (శమ జీవులు కావి వర్ణాల వజలు (శమ గీతాలు వరునల్లో కొత్త పాటలు వుట్టించుకొన్నారు. వీటికి మూలం వని పాటలే అనేది నిర్వివాదాంశం.

వవి పాటల వ్వేరూవం మ్మాతం అక్షరాల్లో గుర్తించలేం.. వాటిని వని నందర్భంలో మౌఖికంగా వెలునడుతుంపే వినాలి వని పాటల్లోని మౌభికతకు ఇదే నిదర్శనం.

విరామ కాలం పాటలు : విరామం ఎక్కువగా ఉన్నా వర్ణాల వారు (వతి చిన్న నం్యవదాయానికి వండుగలకు సాడుకొంటారు. నోములు (వతాలు పెళ్లిళ్లు జోల మొదలైన నందర్భాల్లో పాటలు పాడతారు... వనిచేసే శమ జీవుల పాటల నుండి మ్మిశాంతి వర్గాల వారు బాణీలు (గహించి పాటలు రూపొందించుకొన్నారు. మాతృస్వామ్యవ్యవస్థాగీతం ఒక దాన్ని (శ్రింద చూడవచ్చు.

"కృక్సీ పీట మీద హర్చున్నా ఓ అత్త మా అన్నలొద్భారు మమ్మంవుతారా లికి

మౌభికపాపాత్యం సనరుగ సేనెరుగ మీ మామనడుగు వజ్టమంచం మీద వడుకున్న ఓమామ మా అన్నలొచ్చారు మమ్మంవుతారా సేనెరుగ వేనెరుగ వీ భర్త నడుగు రచ్చలో కూర్చున్న రాజేం్ల భీగి మా అన్నలొచ్చారు మమ్మంవుతారా పెట్టకోసామ్ములు కట్టుకో చిర పోయిరా మఅముగా వుట్టినింటికివి ఈ పాటకు మూలమైన (శ్రమజీవుల పాట వరిశిలించడం కూడా ఈ నందర్శంలో అవనరమేు జ్టోత్రల్లో మునిగున్న ఉయ్యాలో పాయి కన్నతల్లి ఉయ్యాలో కొడవల్లి లిక్కవి ఉయ్యాలో కోపేటి వని అవు ఉయ్యాలో అల్లుడొచ్చేనమ్మ ఉయ్యాలో గాలెక్క వచ్చేనే ఉయ్యాలో గాయి గాయి చేసేనే ఉయ్యాలో వనమవంవ కదలపే ఉయ్యాలో వాయి కన్న తల్లి ఉయ్యాలోకే ఈ పాటలో (శమిన్తూ ఉన్న తల్లిని అనుమతి అడగడం, ముందు పాటలో వ్మిశాంతిగా కూర్చున్న భర్తను, మామగారిని అనుమతి అడగడం కనిపిన్తుంది. (శమ జీవుల వంవ్కృతికి భిన్న నంన్కృతిలో జీవించే జనంలో కి శమ జీవుల సాహిత్యం వరాయీకరణ చెందిందవడావికిది నిదర్శనం. భూస్వామ్య వ్యవస్థలో (శ్రామిక వర్ణాల వర్గాల మతో పాటు వారి పాహిత్యం, కళలు సైతం దోచుకోబడ్డాయి ఈ స్ధ్‌ంవే వరాయీకరణగా వరిశోధకులు 'సర్కొన్నారు.”. అయినా విరామకాలం పాటల్లో కూడా వని పాట్లల్లో ఉండే మౌభికత కవిపీన్తుంది ఈ పాటల్లో జీవన వరిస్థితులు, విరాశా విన్నవహలు, 82

మౌభికపాహిత్యం

నంతోన నంరంభాలు మొదలైనవన్నీ వన్తువులవుతాయి.

వని పాటల్లో వనిముట్లు, ధ్వనులు, వనితిరు, అడుగులు, కట్టల చవ్వుళ్లు పాటలకు వాద్య నవాకారం అందిస్తాయి. కాని వని తరువాత పాడుకునే పాటల్లో అలాంటి అవకాశం ఉండదు. అందువల్ల ఈ పాటల్లో చప్పట్లు వధాన పాత వహిస్తాయి. - వండుగలు, నోములు (వతాలు, భజనల పాటల్లో చవృకళ్లు మౌఖికంగా ఒక లయ ఏర్పాటు చేస్తాయి అ లయ మౌథికంగా వెలువడే శబ్ధాలకు వాహిక అవుతుంది.

విరామకాలం పాటల్లోగల 'ఈ (వత్యేకతను దృష్టిలో పెట్టుకొని వాటిలోని మౌభికతను వరిశిలించాలి

వురుమల పాటలు: విరామ కాలం పాటల్లో వురుమలు పాడేవి వేరు ప్ప్రీలు పాడేవి పేరు. వురుమల పాటల్లో వీరగాథలు, కోలాటం వంటి నృత్యాల పాటలు, అటలు పాటలు భజనలు, తత్వాలు (_వధానమైనమి

వీరగాథలు: బొబ్బిలికథ, వల్నాటివీరగాథ, అల్లూరి సీతారామరాజు కథమొదలైన వీరగాధలన్ని మౌఖికంగా కూర్చబడి, మూభికంగా (వచారంలో ఉన్నవే అందువల్లనే విటి పాఠ్యం (14) లో వివిధ (ప్రాంతాల్లో మార్పులు కనబడతాయి. కుమారరాముని కత వివిధ (ప్రాంతాల్లో వివిధ రూపాల్లో [వచారంలో ఉన్న రీతిని గురించి బిరామరాజు (వస్తానించారుే మాఖికత కారణంగోనే ఈ పాళ్యభేదాలు, మార్పులు నంభవించాయని గుర్తించాలి.

నృత్యగీతాలు: విరామకాలంలో వురుములు చేసే నృత్యాలలో కోలాటం వరానమైనది. ఈ నందర్భంగా పాడే పాటలు మౌభికతకు చివ్నాలు.

83

మౌభికసా హిత్యం ఇపవ్ర ఇివ్ర మూర్తివి గజనాథా - వీవు కివుని కుమారుడవు గణనవాఖా పే 'పేదవాళ్లు సన్ను గొల్వ గజనాలా - నీవు "పెద్ద డబ్బులిత్తునవంట గజనాథా కలిగినీళ్లు విన్నూ గొల్వ గణనాఖా స నివు కనక రామలిత్తువంట గజసాథ " పై పాటలో ఉన్న అద్యక్షర పాన మౌఖిక వచారం కోనం తవ్పని నరిగా అవవరమయ్యేది. "నీవు అవి చరణం చినర వచ్చిన వదం ఊతంగా అడుగు వేయించేది. మౌఖిక గానంలో ఇటువంటి విధానం (వధానం. కోలాటంలో వేసే అడుగులు చేసే నృత్యం లయనేర్పరుస్తాయి ఆ లయ “మౌఖికంగా పాట వెలువడవలసిన విధానాన్ని (పాట మౌఖిక రూపాన్ని) నిర్ణయిన్తుంది కోలాటం లాంటి నృత్య గీతాల్లో మౌభికతకు ఉండే (ప్రాధాన్యావికి ఇది నిదర్శనం అట పాటలు: మగ పిల్లలు ఆడే అటల్లో'చెడుగుడి ముఖ్యమైనది. చెడుగుడి పాటలో వదాలు అటలోని కూతకు, గమనానికి అనుకూలంగా +ఉంటాయి. " బెట్టు గొట్టగా - పాలు గారగా చెన్నా వచ్నం + దారిచ్చి దారచ్చి దారిచ్చి పిట్టా పిట్టా భాయ్‌ - పిగిలి పిట్ట భాయ్‌ వెత్తిమిద గుండు దీసి - నేలకొల్టి భాయ్‌ అల్‌ఐల్‌ దెంగల్నాడ్‌ - కీఠ్‌!ల్‌ కిల్‌ ఎటల్లిద్దు. వుల్లద్దు - క(రెద్దు ముగుదాడో? పై పాటలో 'దారిచ్చి అనే వదం మూడు పార్లు అంటూ కూతకూసే చాడు అవకలి వక్షం ఆటగాళ్లలో దారి కోనం పెదుకుతాడు. కీత్‌ కీత్‌ లశ

మౌభికపాహిత్యం కీత్‌' అంటూగుక్క తిగికే వరకూ కూస్తాడు. “చెడుగుడుగుడు గుడ, “కబడ్డి-కబడ్డి' లాంటి ఎన్నోరకాల కూతలు వాడుకలో ఉన్నాయి ఈ రకరాల కూతలన్నీ చెడుగుడి అటలో అడుగులువేపే విధానానికి అనుకూ లంగా వెలువడినవే అటకు-నోటికి-కూతకు- పాటకు ఊండే విడదీయరాని నంబంధమే ఈ పాటల్లోని మౌభికతను బుజువు చేస్తోంది ఈ కూత పాట అటగాళ్ళ నోట మౌఖికంగా వింటేనే బోధవడుతుంది. తన్నలిలిత భాగం చూస్తే ఏమీ తెలియదు. అదే అట పాటలలోని మౌభికతు భజన పాటలు: ఉద్యమ గీతాల్లో ఉండే వీరావేశం అంతా భజన పాటల్లోను కనిపిన్తుంది. పాటగాడు పాడిన వతి వదాన్ని వంతలు కూడా పాడతారు. అ నందర్శంలో భక్త్యావేశంలో అశువుగా ఎన్నో వదాలు చేరుస్తారు. "రామా విస్న్‌ నమ్మి నానురా రవ రామా విన్నీ నమ్మి నానురా చక్కవి దొరవని మక్కువతో విన్ను 8 పెక్కు మార్లు వూజంచెద - దశరథ 11రామా[ | ఈ పాటపైన నూచించిన విధంగా (వాత రూవంలో చూస్తే వట్టి అక్షరాలు తవ్ప ఏమీ కనిపించదు. కాని భజన చేనూ ఉంటే భక్తులు "ఎన్నో వదాలు అదనంగా చేరుస్తారు. కోదండ రామా నిన్నే నమ్మి వానురా కల్యాణ రామా విన్నీ నమ్మి నానురా పట్టాభి రామా వస్నే నమ్మి వామరా అయోధ్య రామా విస్నే నమ్మి వానరా "వ్రక్కవి దొరవంచు మక్కువతో నిన్ను అనే విధంగా వాళ్ళ భక్తి త్నీవత తగ్జేవరకు పాడుతూనే ఉంటారు. ట్‌

మౌభిక సాహిత్యం అనే పాదాన్ని ఏడెనిమిది విధాలుగా వలుకుతారు. దేని (వక్యేకత దానిదే. (వతి విధానానికి ఒక (వయోజనం ఉంటుంది. అన్నీ భక్తావేశం "పెంచి భక్తుల్ని ఊ'పేస్తాయి. ఇటువంటి పాటల్లో తత్కాల మౌఖిక రూపాలకే విలువ ఎక్కువ పాటలో స్థిరంగా ఉండే వదాలకు కాదు. తత్వగీతాలు: తత్త్వకవుల నంఘనంన్కర్తలైన (వజాకవులు.. గురుని మ్యల నంవాద రూవంలో విరు ఆశువుగా కూర్చిన తత్వగీతాలు మౌభికతకు 1వతిరూపాలు. ఇంాజయోగము రమ్యమందురు బోధ తెల్పుము గురువరా తేజమైనది రామ వాముము రాజమార్గము శిమ్యడా మార 'మెరుగక మాయలోబడి మరచితిని నద్దురునరా వ్యర్గ లోకము జేరెద వరి వర్ణములు నరికి తెమడ ప పై పాటలో కూర్చు అంతా లిఖిత (_వభావితమై కనిపిన్తున్నా ఇటువంటి తత్వ గీతాల (వధాన (వచార విధానం మౌభిక మే. మౌఖికంగా గురుశిమ్యల నంవాదం విన్నవ్వుడు కలిగీ వేదాంతానుభూతి లిభిత రూవంలో చదివితే కలగదు. స్త్రీల పాటలు: (వ్రతాలు, నోములు, వండుగలు మొదలైన వందర్భా ల్లోను; పెళ్లి, సీమంతం, బారసాల మొదలైన తంతుల్లోను; లాలి-జోల, వదినామరదళ్ల నరసాలు, అత్తాకోడళ్ల విరసాలు మొదలైన నిత్యవ్యవవార గీతాల్లోను;) చెమ్మచెక్క దాగుడు మూతలు మొదలైన ఆడపిల్లల ఆట పాటల్లోను మౌభికత నృష్టంగానే గోచరిన్తుంది. 1వశగీతాలు: వతాలు నోములు ఒక్కటిగానే కనిపిస్తాయి. అయినా వరలక్ష్మ్మీనతం, మంగళగౌరీ [వతంలాంటి వాటిని (వతాలని; ఉదయ శుంకుమ నోము అట్లతద్దె నోము లాంటి వాటిని నోములని విడిగా పిలుస్తారు. లిం

మౌభికపాహిత్యం (వశం వంవ్కృత వర్యివదాయం, నోము తెలుగు న్య్యవదాయం కావచ్చు) వరలక్ష్మీ [వత నందరృంలో వరలక్ష్మీ దేవిని పిలున్తూ పాడే పాటలో పేర్కొన్న వూజా ద్వ్వూలు వుష్పాలు, మౌఖిక గీతాల కూర్చుధోరణికి ఉదాహరణలై నిలుస్తాయి.

• లక్ట్మీి రోపే మా యింటికి లక్షీ రాప్‌ మా యింటికి కుంకుమ వచ్చ కర్పూరం అంకతముగ అలరుగంధం అంచితముగ సార్యబాణి ధూవం అంచితముగ సార్గబాజి ధూవం |1లక్ష్మీ|| వన్నజాజులు జల లతలూ తిరైన గొజ్జంగి రేకులు సులైన పారిజాతంబులూ సులైన పారిజాతంబులూ 11లక్షీ!| అందముగా గవ్వ్యాకుల చిర కుందనవు వూవుల రవిక కుందనవు వూవుల రవిక ||లక్షీ|| వూజ జరిగే వందర్భంలో ఎదురుగా ఉండే వూజ్యాదవ్యాలు, వూవులు, అందుబాటులో ఉండే వస్తాలు 'పేర్కొనబడటం అశురచవకు, మౌఖిక ధోరణికి విదర్శవం. వోము పాటలు: నం్రాంతి నెలలోకన్నె పిల్లలు'గొట్సి దేవత” రూవంలో కాత్యాయని దేవిని వూజిస్తారు. ఈ గొబ్బినేము వూర్తయ్యాక కన్నెల గొబ్బిచూట్టూ చేరి పాడే పాటలో తమ కోరికలు వెల్లడిస్తారు. తి

మౌభిక సాహిత్యం "నులి గొబ్బెమ్మ. సుఖవడనిస్తావా తానుర వువ్యంటి తమ్ముణ్ణీస్తావా చేమంతి పువ్వంటి చెల్లెల్నిస్తావా మళ్లెవువ్యంటి. మరిదివిస్తావా మంకెనవువ్వంటి మరదల్నిస్తావా "21 పై పాటలో యతి నియమం ఏ మ్యాతం తవ్సలేదు. పాటలు మౌభిక [వచారంలోచిరకాలం నిలిచిఉండటానికి యతి నియమం ఎంతో ఉవయోగిన్తుంది.. “చేమంతి వువ్వంటి చెల్లెలు” గుర్తున్నట్లుగా 'ఐంతి వువ్వంటి చెల్లెలు” గుర్తుండదు. అంతే కాకుండా వరునగా వువ్వలతో బంధువులను పోల్చి చెప్పడం కూడా మౌఖిక ధోరణికి నిదర్శనమే. మౌఖికంగా చెవృవలసి వచ్చినప్పుడు ఇలాంటి వదాలే పాటలో చోటు చేనుకొంటాయి. వండుగ పాటలు: రకరకాల వండుగలు జరువుకొంటూ అ సందర్భాల్లో [వజలు వెలువరించే పాటల్లో మౌభికత కొట్టొచ్చేటట్లు కనిపిన్తుంది. దనరా రోజుల్లో పిల్లలు పాడే పాటలో ఆశుత్వం, మౌభికత నువ్యక్తమౌతుంది.

• పావలా ఇస్తేను వష్టేది లేదు అర్ధరూపాయిస్తె అంకేది లేదు ముపష్పావలాయిస్తై ముస్టేది లేదు పైడి రూపాయిస్తే వుచ్చుకుంటాము అయ్యవారికి చాలు అయిదు వరహాలు పిల్ల వార్మడకు చాలు వవ్పుబెల్లాలు పాటలో (వయోగించిన వదాలు, యతిపాటించిన విధానం, ఆశువుగా అననరాన్ని బట్టి ఎదుగుబొదుగు లుండే ధోరణి మొదలైన వన్ని మౌభికతకు బుజువులు. అంతే కాకుండా పావలా అర్ధరూపాయి లాంటి వదాలు అవనరాన్ని బట్టి ఇచ్చే వ్యక్తిని బట్టి మారతాయి. ఆశువుగా జరిగే ఈ మార్పులు మౌభికతకు నిదర్శనాలే. అని భావించవచ్చు లికి

మౌధికపాహిత్యం తంతుల్లో పాటలు : ఇళ్లల్లో జరగే 'ఫెళ్లళ్లు, శోభనాలు, నూడిదలు, బారపాలలు, ఉవనయవాలు మొదలైన తంతుల్లో అయా నందర్భామపారంగా వూర్వవు పాటలు పాడటం, నరికొత్త పాటలు అశువుగా కూర్చడం కూడా జరుగుతుంది. ఈ పాటలన్నింటిలో నహణంగా మౌభికత వెలకొంటుంది. ఉదా!!! '" వియ్యాల నారికివి విలువైన భక్షన్రవుణు వంతం వేడిగా వంపినాము వయ్యారి వదినలకు వెర్ట్యాన చేసినను తియ్య నివి భేవనుచు కయ్యమితిలి ఇంపైన వెన్నియో విడుడులిస్తే మ కరిననుచు టౌంవులితి కంకైన లేక యణను ముళలను ెట్టిరీ మెంకిచార ఇల్లి విందుల్లో నరదాగా వియ్యచురాళ్లను వెక్కిరినూ పాడే పె పాటలో యతి, (ప్రానయతి పాటించిన తీరు మౌభిక గీతాల (వత్యేశతను నిరూపిస్తోంది. ఈ విందు పాటల్లో మగ ెల్లివారు, ఆడ పెళ్లివారు వందిట్లో ఎదురెదురుగా నిలబడి చాదించుకొనే పాటలు అకుత్వానికి వంభావజూ లికి, నంవాదరీతికి దర్చణాలై మౌభికతను (వతి బింబిప్తాయి విత్యవ్యవవాగ గీతాలు: లాలి పాటలు, లాలిన్తూ తినిపించే పాటలు ఆడించే పాటలు, కుటుంబ నభ్యుల మధ్య వాద'వివాదగీతాలు మొదలైనవన్నీ విత్యవ్యవవార గీతాల కిందికి వస్తాయి. ఇవి పైతం అయా నందర్భాల్లో మౌఖికంగా వెలుబువడినమే కాబట్టి వీటిలో వందర్భం, నన్నిపేశం వధానంగా వర్ణించబడుళంఎది.. పాఠ్యం చదువుతుంటే కొన్ని అర్ధం లేని వదాలనిపిం చినా ఆ నందర్భంలో అ పాటలు పాడుతున్నవ్పుడు వింటే నవజతం కనుమరుగై మౌభికత కన్నులకు కట్టినట్లు కవిపిమ్తుంది. ఖ్‌

మొభికసాపొత్యం ఉదా|| '"చిణక వచ్చి చెట్టు మీద పిలుచుచుండే పిల్ల నిన్ను శేగలిమ్ము నెన్న యిదుగొ రితకిత కకత కితకిత తాడిచెట్టు తలనుదన్ని తాతనీడ తరిగిదన్ని విదురలెమ్మూ నిమ్మాకాయ కేళ్లువిన్ను కంది పిలక జ త్వరగ లెమ్ము తల్లి గాదె" చంటిపిల్లలను మ్మిద లేవడానికి, అన్నం తినిపించడానికి పాడే ఈ లాలింవు పాట బాల సాహిత్యంలోనే అవురూవం. “తాతనీడ తరిగి దన్నడం, నిమ్మకాయ కంది పిలక లాంటి వదాలు కేవలం యతి కోనం వాడబడినవి కావు చంటిపిల్లల నుకుమార న్వరూపానికి ఇలాంటి వదాలు చక్కని ఉపమానాలు. ఇవి ఆయా నందర్భాలలో మౌభికంగా, ఆశువుగా వెలువడుతూ ఎదుగు బొదుగులకు లోనవుతూ ఉండటం విటిలోని మౌభికతకు తిరుగులేని నిదర్శనం. స్తీల అట పాటలుః ఆడపిల్లల అటపాటల్లో పైతం మగ పిల్లల అటపాటల్లో లాగ మౌఖిక న్యభావం న్పష్టంగొనే గోచరిన్లుంది. కొన్ని ఆటల పాటల్లో ముక్తపద్మగన్త ధోరజ్‌ మౌఖికంగా, ఆశువుగా పాట ఆడుతున్నంత సేవు అనంతంగా కొనపాగడానికి అవశాశమినతుంది ఉదా|| " ఏమి ధిమత - వనువు ధిమిత ఏమి పనువు - తీట పమవు మమ తట - అపి తీట ఏమి అకు - తమలపాకు విమి తమ్మ - వుట్టతమ్మ విమి వుట్ట - పాము వుట్ట విప్ర

మౌధిరపాహిత్యం విమ పొషమణ - (తాచు పాము ఏమి (తాచు - నల్మతాచు ఎ పాదం మీద పాదం పెరుగుతూ ఆటతో వమానంగా పాటపెరిగే అవకాశం ఇచ్చే పై ముక్తవద్యగన్తరోరణి మౌభికంగా పాట కూర్పు తొందరగా జరగడానికి నవాకరిన్తుంది ఈ విధమైన కూర్చు మౌభికతకు తిరుగులేని ముజున్సు ఈ విధంగా మౌఖిక సాహిత్యంలో వని పాటల్లోను, విదామకాలం పాటల్లోను మౌభికత నున్సన్టమై లిథిత భిన్నమైన వ్య్వతంత ధోరణికి అద్దం వడుతోంది. ఒక వని ఒక నోము, ఒక అచారం ఒక తంతు, ఒక అట ఒక అవనరం లేకుండా మౌభిక గీతాలు వెలువడవి ఆఅ అననరం, నందర్భం తెలియకుండా పాటను నరిగా అర్థం చేనుకోలేం. మౌఖిక స్థాహిత్యంలో వందర్భానికి (00౫౬1) ఉండే ప్రాధాన్యం అటువంటిది. య!

టి మి్మిశ మౌభిక ధోరణులు

ఒక సాహిత్యాన్ని మౌభిశ సాహిత్యం అని పిలవడానికి ఆ సాహిత్యంలోని కూర్చు, (వచారం, (వదర్శన అనే మూడు ముఖ్య లక్షణాలు మౌభికంగా ఉండటమే కారణమౌతుందని ఇంతకు ముందు అధ్యాయాల్లో తెలునుకొన్నాం౦ి

పై మూడు లక్షణాలు ఉంసే నిన్సందేహంగా మౌభికమే. కాని ఏ ఒక్క లక్షణమా, వూర్తిగా లోపించడమో కొన్ని లక్షణాలు మాఖభిక లిఖిత మ్మిశమ రీతుల్లో ఉండటమో జరిగితే అటువంటి సాహిత్య రీతుల్ని “మ్లౌౌఖికరీతులు' అనడం కుదరదు. కాబట్టి 'మ్మిశమౌభిక రీతులు? అనవలసి వన్తోంది. ఈ అధ్యాయంలో ఆ మ్యిశ మౌఖిక ధోరణుల్ని వరిశిలించడం జరుగుతుంది. ఆశువు - మౌభికత

"యోజన లేకుండ కలము కాగితముల [వనక్తి లేకయే వేగముగ జెవ్సు. కవిత్యమాశుకవిత్య్వమనబడును. అని బిరామరాజు పేర్కొన్నారు! అలిభిత పాహిత్యమే అశుసాహిత్యమని "పేర్కొని 'ఆశు, మౌభిక అనే రెండు వదాల మధ్య అభేదం నృష్టించార వెల్చేరు నారాయణరావు గారు కవిత్వావిర్భావం అశువుగానే జరిగిందని కవిత్వర్యవథమ లక్షణం అది ఆశువుగా ఉండటమే అని తరువాత కవిత్వం _వయత్న సాధ్యంగా తోచి మరధురచ్నిత చిన్తర కవితలుగా రూవు దిద్దుకొందని కొందరు వరిశోధకుల

92

మౌభికపాహిశ్యం

అభ్మిపాయంగే ఇది ఒవుకోదగిందే.. భావావేశం కవిత్వానికి మూలహేతువు అయినవ్పుడు అ భావావేశం అశువుగానే భాషారూపాన్ని ధరిన్తుందనుకోవ డానికి అభ్యంతర సుమీ ఉండనవనరం లేదు. ఇలా రూపొందే అశుకవి త్వావికి తక్షణ (పేరణనిచ్చే నంఘటన కావి ఆలోచనకాని కారణూల్‌ తాయి.

అయితే ఇలా ఆశువుగా కవిత్వం చెవగలగడం అందరికీ విలయ్యేఎని కాదు. నహజమైన (వతిభ కవిత్వావిర్భావానికి మొదటి కారణం. అపై భావ జాలంలో, వదజాలంలో ఆశుకవి వంపాదించే వ్యుత్నత్తి, అలా కవిత్యం చాలా సార్లు చెబుతూ అతను చేసే అభ్యానం వరునగా హేతువు లౌతాయి. మౌఖిక నిర్మాణ మ్యాతాలు (0౫ ఓగుటేటు 1ఓ70)- అంప వడికటు వదాలు, వదబంధాలు, భావరీతులు వ్లూరా - ఆశువుగా కవితా రూవకల్పన చెయ్యడానికి ఎంతో నహకరిస్తాయి. (ఈ నిర్మాణ న్యూతాల గురించి రెండవ అధ్యాయంలో. కొంత చర్చించడం జరిగింది) ఈ విధంగా వెలువడే అశుకవిత్వంలో మౌభిక ధోరణి ఎంతవరకు ఊందనే వివయాన్ని వరిశిలిం చడానికి అవకాశం. ఉంది

సాహిత్యంలో రెండు వధాన విద్యలున్నాయి.

ప అప్పవెవృడం ఒ అవ్పటికవ్వుడు' చెప్పడం ఆశుకవితా వోవషం.. 'చెవడం అనేది మౌభికంగానే జరుగుతుంది కాబట్టి ఆశుకవిత్వం అంతా మౌఖిక కవిత్యమే తవ లిఖిత కవిత్వం కాడు అని పిన్తుంది. కొని లిఖిత చృందన్సుల్లో కూర్చి చెప్పేవద్యాలు కూడా ఆశువుగా చెవృడం చాలా కాలం నుండి జరుగుతోంది అదంతా మౌఖిక కవిత్వంగా ్‌

మౌభికపాహిత్యం

ఒవ్వ్చుకోలేం.. మౌఖిక ధోరణులు అనేవి కొన్ని ఉన్నాయి. ధ్వని నంవుటాలు, మ్మాతాగణాలు _కమమైన లయ మొదలైనవి మౌఖిక ధోరణికి నంకేతాలు. అక్షర గణాల్లో వర్దుబాటుకవకాశం ఉండదు. 'ఆది గురువు భగణం' అంటే భగణం వయోగించిన చోటల్లా మొదట గురువుండి తక్కిన చోట్ల లమఘువులుండి తీరాలి మ్యాతాగణాల వరిస్థితి ఇదికాదు. "నాలుగు మ్మాతలగణం' అంటే అందులో రెండూ దీర్హాక్షరాలు గొని ఒక దీర్హాక్షరం రెండు (వాన్వక్షరాలు గాని, నాలుగూ (హస్వాక్షరాలు గావి ఉండవచ్చు. (ఉదా!। 'రార్హా రాజులు, రగడలు అనే మూడూ నాలుగు మ్మాతల గణాలే, ఈ నర్జుబాపే కవికి అశువుగా మౌఖికంగా చెవృగలో వీలు కలిగిన్తుంది అందుల్ల అక్షరగణాలు (_వధానంగా ఉండే లిభితచృందోరీతులు (ఉత్సల మాల, చంవకమాల వైరా) మౌఖిక ధోరణికి భిన్నమైనమి వీటిలో చెవృబడే వద్యాలు మౌఖికంగా, ఆశువుగా చెప్పిన అవి లిభిత సాహిత్యమే అవుతాయి. కొని మౌభిక సాహిత్యంలోకి రావు. అయితే ఇవి మౌభికంగానే వ్యక్తమౌతున్నాయి. మౌఖిక (వచారంలో మార్పులకు గురి అవుతున్నాయి. అందువల్ల అశు కవిత్యాలలో - అవి వద్యాలైన్సా పాటలైనాా వచన కవితలైనా = మిశ్ర మౌఖిక ధోరణులు గోచరిస్తాయి. ఆశు సాహిత్యంలో ఆశుగతి కల్పన'మే ,వధానమని వండితులు పేర్కొన్నారు మౌఖిక సాహిత్యనృష్టిలో అశుకల్పన ఉన్నా అశుత్యం కోనం ఇతర సాహిత్య లక్షణాలను ఉసేక్షించడం జరగదు

ఆఅశుగచి కల్పనం వల్ల ఆశుకవిత్వంలో రనం, భావం, ఇంవు సొంవు అన్నీ లోపించాయన్మి అదొక దుర్ధ్యననమని భావకవితా పితామహులు రాయ్యపోలు వారు. నిరసించారు. కాని ఆశుత్వం కంటె కవిత్వాంశ (వధానంగా కలగిన మౌఖిక సాహిత్యం ఇంతటి త్మీవ నిరననకుగురి కాలేదు.

94

మౌభిక సాహిత్యం

అకు కవిత్యంలో పేగానికుండే (పాధాన్యం వల్ల యతి [పాపాది నియమాలు ఉపేక్షించడం, కవితాధారో అని చెప్పి వరి'పెట్టడం జరుగుతుంది. కొని మౌభిక సాహిత్యంలో యతి నియమం మాటికి తొంభై తొమ్మిది పాళ్లు పాటించడం జరుగుతుంది. అందువల్ల మౌఖిక కవిత్వం యావత్తూ అశు కవిత్వం కాదు. ఆశుకవిత్యం అన్నివిధాలా మౌధిక ధోరణులలో ఉండేది కాదు. అకు మౌధిక ధోరణుల మధ్య ఉండే ఈ భేదం మూక్ష్మ వరిశీలనలో మృాతమే బయలువడుతుంది. అవధాన వద్యాలలోను, చాటు వద్యాలలోను ఉండే అకు ధోరణిని మౌఖిక ధోరణితో పోల్చి చూస్తే ఈ విషయం మరింత నృష్టమాతుంది. అవధావాలు - ఆశువు - మొధికత

అచ్చు యంత్రం వచ్చాక మౌభిక సాహత్యంపై లిభిత సాహిత్యం "పెత్తనం చలాయించసాగింది. మౌఖిక ధోరణులు నశించిపోతాయేషో అనిపించింది. వ శతాబ్దిలో ఈ వరిస్థితి ఏర్పడి అకు. మౌభిక ధోరణుల వునరుజ్జీవనానికే మో అన్నట్లుగా అవధాన కవిత ఆవిర్భవించింది. కవులు తమ అస్తిత్వం నిలబెట్టుకోడానికి రాజుల దగ్గర ఆఅకుకవిత్వం చెప్పేవారు దావిపై వదిమంది వండితుల దృష్టి నడి అకుకవికి వందిత వరీక్ష ఎదురయింది వారి వరీక్షకు తట్టుకొని అశుకవిత నిర్విఘ్నంగా కొనసాగిం చేవాడే ఉత్తమ ఆకుకమి ఈ రకమైన వరీక్షలు ఎన్నో విధాలుగా సాగి (క్రమంగా ఎనిమిది రీతుల్లో స్థిరవడి “అష్టావధానం అయ్యిందని భావించవచ్చు.

వికపాద- (తిపాడ- కఠిన్నపాన - విషయనమస్యావూర్తులు, వ్యస్తాక్షరీ వంఘుటిత వద్యాలు, నిపేధాక్షర రచనా చమత్కృతి ఘటికా శత (గంత కల్పవ ఆకాశ వురాణం అనే రీతుల్లో వరీక్షలకు తట్టుకొనే అవధాన విద్యా

క

మౌధికపాహాత్యల

ప్రదర్శనలు తన శతాల్లి నుంది (ప్రారంభమై అచిరకాలంలోనే విన్తరించాయి! వై చరీక్షలలో 'అకాశవురాణం” వధాన అవరానాప కవిఆరీతి అచ్చటి శ్రవ్పుడు వద్యగద్య. కల్పనలో సాగే ఈ 'అకాశచ్చరాణం' అత్యాశ అండకావ్యం అని పేర్కొనవచ్చు.

అయితే అవదానంలో ఉయే అన్ని అంశలు అపన్సకు వంబంధిం చినవి కావు, అన్ని వద్యాలు అటవుగా చెన్సనవనరం లేదు. కొన్ని అగి అగి తరచి చూముకొంటూ చెన్పవచ్ను.. విపేధాక్షతి, వమన్క, చర్చనలాంటి అంగాలను ఇందుకు ఉరావారణగా చెచ్పవచ్చు. అందువల్లే అవధాన శవిత్యాచికి కేవలాశురార్తా కవిత్వానికి చాలా భేదం ఉందవి సిఎ మల్బన్న శతాచరాని పేర్కొన్నారీ అందువల్ల అనలు కూర్చులోవే అవధాన వర్యాలకు అటవద్యాలకు కొంత భేదు ఉందని గుర్తించాలి

అవధాన వద్యాలకు విర్పంరాలెక్కును వృచ్చకులు కోరిన వృత్తంలో కోరిన రీశిలో పెట్టిన చరశులకు తలఒగ్జి కవిత చెప్పాలి. అశుకవిశకు అన్ని విరృంధాలుందవు.. అంశం మ్యాశమే ఇచ్చె అటవుగా చెన్పునుని కోరతారు. అననన వద్యాలు తెరిగి అవ్నగించాలి.. అందు కోరం ధారణకు విజుగా వేదాలు వేనుకొంలారు. ” వన్లువు భావించ చద్యమును వర్షించు కుచ్చకమిమునరాని శత్చాఅమున వ వయత్న వమాచనిత వదలవు లుతాశతముక విల్నికొనవవలెము. మారి తిర్చి శంజాలునతనచే చముననున వదిఅముగా విలనదు. వరిగా ధాకంకు రాదు అవి వముఖుతైన అవనాముతే వ్యయుగా పేర్కొన్నారు. సై అల్నిపాయంతో "అృవయత్న చమాచతితనడ జాలం" అమే లక్షలు మౌళికతకు తార్కాణని మౌచిక గీలాల్లో పైచు చాలా చదల 'అమకోకుంతా వడివల్లు కవినిప్తాయి.

న!

మౌధికపాహిత్యల అవధాన వమయంలో అశువుగా చెప్పేనద్యాలు లిథిత చృందోరీతుల్లో ఉన్నా మౌభికామకూల రచవా ధోరలులు కొన్ని కవివిప్తాయి. యతి _పావలు అఎ్పితంగా పాటించడం అవేది మౌభిక రోరతే. మౌభికంగా వచారంమయ్యే మౌభిక పాహిత్యంలో యతి _ప్రావలు వివపాంచుగా ఉంది, రారణను కలిగించి మౌళిక (వచారంలో అవద్యాలు, పాటలు చిరకాలం కొవపాగేలా చేపాయి. అవధావకవి యతి (పాన వియమాలణు అచ్చితంగా పాటిస్తే అవరావానంతరం అయన తిరిగి రారణ చేవి అన్ని వద్యాలు అవ్వగించడావికి ఎంతో ఉవకరిన్తుంది. వల్లవినమవరించి పాదాలు చెవ్సుకొంటూ పోవడం మౌఖిక కూర్చులో ఒక పద్ధతి అ వద్ధతిలోపాగే అవధాన వద్యాలు కొన్ని ఉన్నాయి. తిరువతి వెంథటకవులు కర్లంవూడి అవధానంలో అ రావాము మార్యచర్నదారులతో పొలున్తూ చెప్పిన వద్యంలో పై విధమైన మౌఖిక కూర్చు కవిపెన్తుంది మ. "ఇమగంటి వ్నిమ శంలి భేరపెలక యింతేవింగవవాదు పొ మువిగంతి వ్విమగంటి భేదము అచమమ్యుంగావగారారు మే వణచగంటి. వ్విమనంలి భేదమరయాన్‌ గోరంతయువాలేదు మ అుమనంత్యన్వయ. మెంత చేననల రేయీ చెవ్నారాయారిపోేే మొరలి పారం వడిన తిరులోనే భానరీలిలో ఇంచుమించు మార్పు శేకుండా మిగితిన మూడు పాదాలు పాఠిపోవడంపై వర్యంలో కవివిప్తోంది. అరే అనధాన వద్యాల కూర్పులో మౌధికశు అవధాన వద్యాల వనవారం మౌధిక లిథితమార్గాలు రెండిలా అరుగుతోంది. ఇదిగిన అవరావాలలోవ వద్యాలు కొందరు అవక్తిగా కంఠస్థం సేవ్‌ ఇతరులకు చెబుతారు. లేతియోలలో వవివించే అవరానాలు కూరా ఎాటి మౌధిక (వవాక రరజతనే తెలియనేసున్నాయి.. అయితే కొందరు 1నమ్మైలు చేనిన అవరావాలు వుస్తకరూవంలో కూజా వమ్తున్నాణు. అయినా కా

మౌఖిక సాహిత్యం అవధాన వద్యాలు మౌలిక (వచారంలో వ్యాఖ్యానంతో విన్నప్పుడు అర్ధమయి నల్ల? లిఖిత పాఠం చదివినవ్వుడు అర్ధంకావు నందర్భం అనేది ఈ వద్యాల కూర్చుపై ఎంతో _వభానం చూపిన్తుంది.

ఇక [వదర్శన విషయానికి వస్తే అవధానం అవేది వూర్తిగా మౌఖిక (వదర్శవే. (పేక్రకుల _వభావం, వృచ్చకుల (_వభావం, వాతావరణ _వభావం, నందర్శువభావం - ఇలా ఎన్నో వభావాలు అవధాని చెప్పే వద్యాల కూర్పులో (వముఅప్మాత వహిస్తాయి. ఈ వద్యాల్లో ఉండే చమత్కారాలు, ఛలోక్తులు (వదర్శనలో బోధవడినట్లుగా తరువాత వున్తకం చదివినప్పుడుగాన్ని వ్యతికలలో వివరాలు చదివినవ్పుడుగాని బోధపడవు.

• విధంగా అవధాన వద్యాలు వన్తుతఈ లిభిత చృందో రీతులకు చెందినవ్పటికీ కొంత భాగం కూర్చులోను, మరికొంతభాగం (వచారంలోను, వూర్తి భాగం (_పదర్శనలోను మౌఖిక రీతులు కలిగి ఉండి మ్యిశ మాఖిక ధోరణులకు నిదర్శనాలు అయ్యాయి. చాటువులు - ఆశువు - మొభికత

అవగాన వద్యాలకు, ఆశువద్యాలకు, చాటు వద్యాలకు మధ్య కొంత తేచా ఊంది. అవధాన వద్యం అనేకానేక నిబంధనలకు లోబడి అన్ట వగ్భంధాల మధ్య కొంత మేరకు ఆశువుగా చెప్పబడుతుంది. అశుపద్యం అశుగతి కల్పనమే (వధావంగా పాకం, రనం, ఇంవ్ప సొంవ్వు తగినంతగా లేకుండా కేవలం ధారగా సాగిపోతుంది. దీనికీ విషమం (శోతలే నిర్జ యిస్తారు. కాని చాటు వద్యం వూర్తి స్వేచ్చాయుత వాతావరణంలో విర్మించబడుతుంది. విమయం, వ్యక్తీకరణ, ఛందం, శైలి అన్ని కవి ఇష్టానుసారం నడుస్తాయి అందుకే. అశువద్యాలు, అవధానవద్యాలు అనంత వాయువుల్లో లీనమైనా

9వ

మౌభికసాహిత్యం చాటువులు సేటి వరకూ పేట 'ేటలా చాటింవబడుతూనే ఉన్నాయి ఆశువులుగా వెలువడినవి కాలం మీద విలబడి చాటువులయ్యాయని ఒక అభ్మిపాయం. = అ విలబడటం అనేది మౌఖిక (వచారం వల్ల పాధ్యమయింది. చాటువులలోని మౌధికతకు ఇదొక తార్కాణం. చాటువుల్లో ఉండే. విషయం కూడా వాటిలోని మౌభికతను న్పష్టం చేస్తోంది. కవుల వివాదాలు, శృంగార మట్టాలు, తత్కాల నన్నివేశాలు, వోన్య (వనంగాలు, దాత్మవశంనలు, లోభి నిరననలు, బండతిట్లు చాటువుల్లో విమయాలయ్యాయి. ఇవేవి మవాో కావ్యాల్లో ఉండే వన్తువులు కావు అయా నందర్భాల్లో కవికి కలో భావావేశం మౌఖిక రూపాన్ని పొంది చాటువుగా వెలువడుతుంది అందుకే నందర్శప్రాధాన్యంగల విషయాలు కవితా వన్తువులైనాయి అశురచనలై ఉండటం చాటువుల లక్షణమని శకేతవరవు ' రామకోటి శాస్తి పేర్కొన్నారు. అయితే ఇది సాపేక్ష లక్షణమే షీ "రాముడెన్యానితో రావణు మర్దించె? వరవాను దేవుని వట్టసేుది? రాజమన్నారుచే రంజిల్లు శర మేది? వెలయగానుగ వంట విత్తునేది?ేీ పై చాటు వద్య భాగంలోని _వక్నల జావాబులన్నీ అయిదక్షరాల వదాలే. అటునుంచి చదివినా ఇటునుంచి చదివినా ఒకే రకంగా ఉంటుంది. ఉదా! తీకమూకతో, రంగనగరం, లకోల కోల, జంబీరబీజణం. ఇటువంటి నమాధానాలు ముందుగా ఊహించి వాటికి తగ్గ వశ్నలను ఛందమ్సలో ఇమిడించి వద్యం అల్లడం ఆశువుగా అరిగే వని కాదు. అందువల్ల అన్ని చాటువులు అశురచనలు కావు అంతమ్మాతాన మౌభికాలు శ్ర

మౌభికసా హిత్యం కాకుండా పోవు. అశువులు కాని బాటువులు కూడా కొన్ని మౌభికాలు అవుతాయి. మౌభికమైన కూర్చు, మౌభిక (నచారం మౌఖిక వ్యక్తీకరణ శారణంగా అవి అశురచనలు కాకపోయిన మౌభికాలయ్యే అవకాశముంది. మౌభిక గీతాల్లో ధ్వవి నంవుటాల కనుగుణమైన రీతిలో రచింవబడిన చాటువులు చాలా ఉన్నాయి శ్రీనాథుని చాటువులు ఈ రకమైన రచనా రీతికి ఎత్తిన వతాకలు, ఉదా]! '" పొగను కీలడదాన సోగకన్నూలదాన వ్మ్యణాల వంటి వల్వరున దాన బంగారు జిగిదాన వటువు గుబ్బలదాన వయమైన యొయ్యారి నడలదాన ఈ వద్యం సీన వద్యమైనా పాడుతుంటే ఒక జానవద గేయంలా విసిపినుంది. అ రకమైన మౌఖిక కూర్చు ఊఉండబస్టే ఇది చిరకాల (వచారంలో చెక్కు చెదరకుండా నిలిచింది. మౌభిక సాహిత్యంలో లాగే కూర్చులో వడికట్టు ధోరణ్సి మొదటి పాదంలా మిగిలినవి ఉండటం అనేది చాటువుల్లోనూ ఊంది. ఉదా!!! "చెప్పిన వని యొనరించిన యవ్పణతుక గల్డు గహనమది సదనమగున్‌ చెప్పిన వని యొనరింవని యవృణతుక గల్టు వదనమది గవానమగునొే ల వూర్తిగా అన్ని చాటువులు ఆశువులు కాకపోయినా మొత్తం మీద చాటువులు ఆశువుగానే చె్పడం జరుగుతుంది. ఇలా ఆశువుగా చెప్పవలసి రావడంతో ఆ వద్యాల్లో లిభిత భాషకు బదులు మౌఖిక భాష వాడవలసి వస్తోంది. వడమటి దేశవు వ్యాపారుల్ని వర్చిన్తూ | గినాథుడు "వన్తూ చూస్తిమి రోస్తిమిన్‌ వడమటన్‌ వ్యాపారులన్‌ (కూరులన్‌”” అని శుద్ధ వ్యావవారికం నో 100

మౌధికపాహిత్యం వాడటం, అందులోనూ గణం కోనం 'రోస్తిమిన్‌ అవి (వయోగించడం చాటువుల్లోని అశుత్యావికి మచ్చుతునకలు, చాటువుల _వచారం మౌభికపసే వందల ఏళ్లుగా 1వణల నోళ్లులో వావినవే నేటికీ చాటువుల పేర చలామణి అవుతున్నాయి. ఈ మౌభికవచార భోరణి కారణంగా వీటిలో అక్కడక్కడ మార్పులు కనిపిస్తాయి ఉదా|| " అన్నాలి గూడ హరుడవు అన్నాతిని గూడకున్న అమరగురుడవా అన్నాతిరుమలరాయా కన్నాక్కటిలీక యున్న కొరవవతివి ఈ వద్యంలో చివరి పాదం “కన్కొక్కటి లేదు గాని కంతుడవారా? అని కూడా (వదారంలో ఉంది. ఇటువంటి మార్పులన్ని మౌభిక (వచార ఛరణికి ఉదాహరణలై దాటువుల మౌఖిక న్యభావాన్ని చాటుతున్నాయి చాటువుల షేవదర్శని అంపే వాటి వ్యక్తీ కరణయే. ఒకే వందర్భంలో కవి ప్రానంగికంగా స్వేచ్చగా తనభానం కవిత్వం రూవంలో వ్యక్తం చేస్తాడు. ఈ వ్యక్తి కరణే చాటువుల వియయంలో వదర్శన (ఇెజకంయననింం) అవుతుంది. ఇని వ్యక్తమయిన నందర్శం తెలిస్తే తవ్ప వీటి వూర్తి భావ బోధవడదు. ఈ వరి స్థితి కూడా మౌభిక లక్షణమే

• పెరిగల వానికి చెల్లును

• తరుణుల వదియారువేల తగ 'పెండ్లాడన్‌ తిరివమున కిద్దరార్యతా? వర సుశా, గంగవిడుము పార్యతి ఇాలన్‌ేీ (శ్రీనాధుడు వలనాట్‌ సీమలో దావింతో తపించిపోయి. విమగుతో చెప్పిన వందర్శం తెలిస్తేగాని ఈ చాటువు వూర్తిగా టో ళు గ్‌ం భు య మా. స్‌ గ్ర ఈయ! మ సు వ్వైనావాానసష. బో

మౌభికపాహిత్యం రకంగా నందర్భావికి గల ప్రాధాన్యమే చాటువుల [వదర్శనలోగల మౌభికతను విరూపిస్తోంది.

మొత్తంమీద చాటువుల్లో మౌఖిక లక్షణాలు కనబడుతున్నా అవి వెలువడిన ఛందోరీతులు, భావ భావం కూడా లిఖిత సాహిత్యానికి, లిఖిత వం్యవదాయానికి దగ్గరివే కావడం వల్ల వీటిని కూడా మ్మిశ మౌఖిక ధోరణులకి ఉదావారణలుగా చెప్పవచ్చు.

39 వ శతాబ్దం నుండి అచ్చు యం్యతం కారణంగా వచ్చిన మార్పులే మౌఖిక సాహిత్యంపై లిథిత సాహిత్య _వభావాన్ని త్మీవంగా పెంచి ఇటువంటి మ్మిశమౌభిక ధీరణులను నృస్టించాయి. అంతకుముందు మౌఖిక [వచారంలో ఉండే సాహిత్యం వూర్తి మ-ఖిక లక్షణాలతోనే ఉండేది అచ్చు (వ్రవేశించాక. దాని వభావు (ప్రామాణికత మాథిక సాహిత్యంపై వడిందవిపిన్తుంది.. అందువల్ల వూర్వం నుండి ఉన్న మౌఖిక ధోరణులు వదలకుండానే కొత్తగా వచ్చిన లిఖిత ధోరణులను కలువుకొని మ్మిశ మౌఖిక ధోరణుల్లో అశువద్యాలు, అవధాన వద్యాలు, చాటు పద్యాలు వెలునడ్డాయని భావించడానికి అవకాశం ఉంది

102

ళ్‌

మౌఖిక సాహిత్యం - నమాజం

వమాజంలోని మంచి చెడ్డ్దలే సాహిత్యంలో (వతివలిస్తాయనేది సార్యకాలిక వత్యమవి అందరూ అంగీకరిస్తారు... మౌఖిక సాహిత్యానికి 'పైతం ఇదే మ్యాతం వర్తిన్తుంది మౌధిక సాహిత్యానికి నమాజంతీ గల విన్ప్చత వంబంధాన్ని వరిశిలించడమే ఈ అధ్యాయంలో జరిగే వని

మన దేశంలో అక్షరాన్యతా శాతం చాలా తక్కువ తెలుగు భాసా (ప్రాంతంలో అయితే అది 3% మించలేదని వార్తా వ్యతికల కథనం 70% జనం రాయడం, చదవడం రావి స్థితిలో ఉన్నవ్వుడు అ వమాజం వ్యవవారమంతా మౌభికంగోవే జరగడం తవ్పనినరి అవుతుంది. అయినా అటువంటి నమాజంలో నృష్టించబడే సాహిత్యంలో ఎక్కువ భాగం మౌభికమా,లిధితమా అనేది వరిశిలించవలసిన విమయం. రాత చదువు అతి తక్కువగాఉండే నమాణంలో సాహిత్య వృష్టి మౌఖిక లిభితమార్దాలు రెండిటి జరిగినవ్పటికి (వచారంలో మ్మాతం నూఖిక ధోరణులే (ప్రాధాన్యం వహిస్తాయి! మొత్తం మీద నిరక్రరాన్యత ఎక్కువగా గల నున నమాజం వృష్దించే సాహిత్యంలో మౌధిక ధరణులే అధికం అవి చెప్పడంలో తవ్పులేదవిపిన్తుంది.

పాహిత్య వృష్టి చేసేవాడు కమి మౌఖిక సాహిత్యంలో కవులు, వారిలో రకాలు, వారు విర్వహించే స్మాత వారిపై నమాణం వభాను ముందు. చర్చించాలి... పదవ మూభిక సాహిత్యంలో కవికి _పేక్షకువికి మధ్య ఉండే నంబంధం చర్చిస్తే మౌధిక సాహిత్య వృష్టి , అస్వాదనలకు వనంబంధింవి చాలా విషయాలు బయటవడతాయి.

టా!

మౌభికసాపాత్యం

కవి - పేక్షకుడు.

మౌఖిక సాహిత్యం ముందు "సామూహిక నృందని అధారంగా వెలువడుతుంది. అంపే నమాజంలో జరిగే వరిజామాలకి ముందు ఒక నమూవాం (అది (శ్రామికుల నమూహమే కావచ్చు) నృందిన్తుంది ఆ నృందన అ నమూవహంలోని కవి అందుకొని పాటలో, కథలో అల్లుతారు. అవి అ నమూపాంలో ముందు (వచారమవుతాయి. అందుకే నూఖికగీతాల్లో కవి వ్యక్తిత్వం నృష్టంగా కనవడదు. అందువల్లే మౌఖిక గీతాలు, కథలు అజ్ఞాత కర్ఫకాలు అని భావించడం జరిగింది. అందుకే రచయితకు (కవికి) లిభిత సాహిత్యంలో ఉన్న (ప్రాధాన్యం మౌభిక గేయాల్లో ఉండదని కూడా "పేర్కొనడం జరిగింది*

ఇవి మా పాటలు' అని పేర్కొనగలిగిన కవులు మౌభిక సాహిత్యంలో ఉన్నారాఅని వరిశీలించడం. చాలా అవనరం.. (ప్రాచీన తెలుగు మౌఖిక సాహిత్యంలో '*ఇవి మా పాటలు" అని చెవ్వుకొన్న మాౌథిక కవుల్నిపేరెత్తి చెవ్పడం కష్టమే. అయితే నవిన మౌఖిక సాహిత్యంలో ఇటువంటి కవులు లేక పోలేదు. విన్లవ గీతాలు కూర్చి (వచారం చేసే గద్దర్‌, వంగవండు (వసాదరావు లాంటి వారి పాటలు వాళ్ల పేర్ల మీదే వచారం అవుతున్నాయి. ఇవి మా పాటలు అని వాళ్లు చెవ్పుకోశపోయినా ఆవి వాళ్ల పాటలేకాని మరో ౨0) నం ల తర్వాత అ పాటలు ఛలానా కవుల పాటలు అనే విషయం (వచారంలో ఉండక పోవచ్చు. (ప్రాచిన మౌఖిక కవుల విషయంలో కూడా ఇదే జరిగి ఉంటుంది. అందువళ్లే అ గేయాలకు (వత్యేక కవి ఉండడని కొందరు. బావించడం జరిగింది. అధునికంగా వచ్చే మాథిక కవులు మృాతం అవిజ్ఞాతులు, అనామకులు కాదు; నువిజ్ఞాతులు, మృవసిద్దుల్లు. ఎంతోమంది. గాయకులు వేదికలపై మౌఖిక గీతాలావన చేనున్నారు]. వారు కూర్చిన పాటల్ని, ఇతరులు కూర్చిన పాటల్ని కూడా

కటిక

మౌభిక సాహిత్యం

వారు. పాడుతున్నారు. అందునల్ల ఈ సాహిత్యం సామూహిక నృష్టి అనేభావంతో నరి పెట్టుకొని ఊరుకోకుండా మౌఖిక కవుల అన్వేషణ చెయ్యడం అవనరం

'రల్లా ఇతర అవేది లిథిత సాహితి వాతావరణంలో వుట్టిన మాటు మౌఖిక సాహిత్యంలో దీన్ని గురించి వెదకడం [వయోజనకరేనా అనే అంశం అలోచించి నిర్ణయించాలి. తొందరవడి కాపీరైట్‌” లేదనే విర్ణయం చేసెయ్యలేయ.. ఐరోపా మౌభిక సాహిత్యంలో 141 అనే కవి తాను కూర్చిన పాటల్ని మరొకరు పాడకూడదవి విబంధన పెట్టాడట అక్కడ మౌఖిక కవులకు శిక్షణ ఇచ్చే నంఘాలున్నాయటు ఎవరి కవిత్వంపై వారికే అధికారం ఉంటుందట తెలుగు (ప్రాంతంలో $ిక్షణ విచ్చే నంఘాలు లేకపోయినా కొన్ని కులాల వారు కొన్ని రకాల గానానికి (వత్యేకించబడినట్లు శనిపిన్తుంది.. పిచ్చుక కుంట్లు, శారదకార్యడు, ఒగ్జుకతకులు వత్యేకించి ఒక కులం వారై యుండి కొన్ని _వత్యేక కులాల వారికే గానం వినిపించి పొట్టపోనుకోవడం గమవార్హయ్‌ ఇటువంటి వృత్తి గాయకులు తమ నంతానానికి మౌఖిక గానంలోన్సు మౌఖిక కవనంలోను ?క్షణ ఇవ్వక తవ్పదుకదో అయితే (వత్యేకించి మౌభిక కవులకు శిక్షణ ఇచ్చే నంమాలు ఉన్నాయా అనేది వరిశిలనార్హ మైన అంశం.

కవి - (సేక్షకుడు: మౌఖిక సాహిత్యంలో కవి (సేక్షకుల అనుబంధం విడదీయరానిది. (పేకకుల బదులు (శోతలు అనుకొన్నా ఇక్కడ తేడా ఉండదు). (పేక్షకులలో నుండే కవి తయారవుతాడు. అ కవికి (పేక్షకులు శథాగమనంలో తోడడతారు.. గానంలో పాలు వంచుకొంటారు.. గాయకుడు పాడే రీతి వినుగు వుట్టిస్తే చెప్పి మార్పి స్తారో కొత్తగా (సేక్షకులలో వచ్చి చేరిన వాళ్లని బట్టి కఠలోను, పాడే రీతిలోను, భాషలోను మార్పులు చేస్తారు” మొత్తం మీద మౌథిక సాహితి _వదర్శనలలో (పేక్షకుల ప్మాతు

105

మౌథికపాహిత్యం

(ప్రభావం ఎక్కువ

మౌఖిక సాహిత్యంలో అనలు పేశపలే ఉండని పాటలు ఒక్కరే (పేక్షకుడుగాఉండే పాటలు, (పేక్షకులు రెండు జట్లుగా విడిపోయి. వాదించు కొంటూపాడే వాదులాట పాటలు అందరు కలిసి పాల్గొని పాడే పాటలు, ఒకరు పాడితే ఇద్దరో ముగ్గురో వంత పాడుతుంటే మిగిలిన వాళ్లు వినేపాటలు, ఒకరు పాడుతుంటే అందరూ వంత పాడే పాటలు, ఒక కుటుంబం వాళ్లో, ఒకవర్దం వాళ్లో (తంతులలో పాడుతుంపే మిగిలిన కుటుంబాల (వజలు కేవల (పేక్షకులై ఉండే పాటలు మొదలైన అనేక రకాల పాటలున్నాయి (విటన్నింటిని ఉదాహరణ నహితంగా మూడవ అధ్యాయంలో వివరించడం జరిగింది). ఇవన్నీ మౌఖిక గీతాల్లో (పేక్షకుల ప్యాతని నృష్టంచేన్లున్నాయి. మౌఖిక సాహిత్యంలో కవిశపేక్షకులు నమాన ప్మాతధారులే అని తెలియజేన్తున్నాయి.

మౌఖిక సాహిత్యం కూర్చుపై సైతం (పేక్షకుల (వభావం బాగా ఉంటుంది. అ సాహిత్య న్వభావాన్ని, ఉద్దేశ్యాన్ని _పేక్షకులు మార్చగలవు రూవం మీద వ్యక్తీకరణ మీద (పేక్షకుల (వభావం ఉంటుంది. _పేకకులు ఓపికగా వినేరోరణి మాట వినని ధోరణి అనే వాటిని బట్టి కథకుడు కథ నడపాలి ఊళ్లో _వదర్శించే నాటకాల్లో వద్యాలు రొగయ్యుక్తంగా వంగీత (వరానంగా పాడటం ,(పేక్షకుల కోరిక మేరకే జరుగుతోంది. (పేక్షకులు “వన్స్‌ మోరొ అంటే ఎంత పేరున్న నట సార్వభౌముడైనా వద్యాన్ని మళ్లీ పాడక తవ్పదు. వ్యక్తీకరణపై _పేక్షకులకు గల అధికారాన్ని ఈ విషయం 1ధువవరుస్తోంది.. మౌభికగాన _వదర్శనల్లో పేక్షకుల కానక్తి కలిగించే సంఘటనల్ని మళ్లి మల్లీ పాడటం జరుగుతుంది. అనలు (పేక్షకులు కోరిక మీదనే కొన్ని (వత్యేక గీతాలు కూర్చడం జరుగుతుంది. వివ్లన గీతాలు కూర్చే వంగవండు (వసాదరాను కార్మికుల కోరిక మీద

106

మౌభికపాహిత్యం ౩ యంత 'మెట్లా నడున్తు ఉందంప ఓలమ్మో లమ్మీ రైలు లారి కారు ఐన్సు మిల్లు మినను మోటరు పైకిలు యంత మెట్లా నడున్తు ఉందంసేి అనే యంత్ర నిర్మాణం గురించిన పాటను కూర్పినట్లుగా పేర్కొన్నారు శూర్పుపై ,పేక్రకుల ,వభావాన్ని ఈ అంశం ద్యారా కొంత అంచవా సేయవచ్చు. సేకకుల నాకట్టు కోవడం కోనం మౌఖిక సాహితీ _వదర్శనల్లో గాయకులు, నటులు, కథకులు సొంతమాటలెన్నో ఆశువుగా మాట్లాడుతారు. ఈ రకమై న (పేక్షకుల పాత, _వభావం అనే విషయాలు, మౌఖిక పాహిత్య (వజూ స్యామిక ధోరణికి, జన్నపియ తత్వానికి నంకేతాలు., పాహిత్యం - సమౌణం మౌభిక సాహిత్యంలో కవికి (పేక్షకులకు ఉండే. నంబంధం వరిశిలించాక ఈ సాహిత్యం ఏయే నమాజాల్లో ఏయే రీతుల్లో వెలువడుతోందో వరిశీలించడం నమంజనమని భావిన్తున్నాను. ఇంతకు ముందే అనుకొన్నాం. అదే విధంగా మౌఖిక గీతాలు పెఠం నమాజంలోని అయా. భౌతిక వరిస్టితుల కనుగుణంగానే వెలువడ్డాయి రాజులు, సామంతుల కాలంలో వారి కీర్తిని గానం చెయ్యడానికి, కులవ్యవస్థ (ప్రాధాన్యం వహించే కాలంలో కులవాయకుల గుణకీర్తన చెయ్యడానికి ఈ పాహిత్యం, ఇందులోవి పాటలు, కఠతలు ఉవయోగవడ్డాయి. అయితే మొత్తం శం?

మౌభికపాహిత్యం సాహిత్యమంతా అదే వద్ధతిలో సాగదు. (వతీ వ్యవస్థలోను వ్యవస్థానుకూల గీతాలతో పాటు వ్యవస్థావ్యతిరేకగీతాలు సైతం కొనసాగాయి. = ఏటి కతం బట్టీ ఎయి వుట్లు వండించి ఎన్నడూ 'మితుకెరగరన్నా - నేను గంజిలో మెతుకరగరన్నా" అనే న్యువసిద్ధ మౌధిక గీతం భూస్యామ్యవ్యస్థలో రైతు కూలీల దీనావస్థను 'తెలువుతూ జనంలో వ్యాపించిన నిరాశను వ్యక్తంచేస్తోంది. ఘుత్తం మీద సామాజిక వాతావరణం సాహిత్యంలో (వతివలిన్తుందని మ్మాతం అంగీకరించక తప్పదు. (శ్రామిక జీవనంలో లంకె దూడలువంట పొలాలు, పిల్ల కాలువలు, మోట బావులు నిత్యం దర్శనమిచ్చేమి అందుకే అ వర్గం ఎ పాటలు పాడినా అందులో అలాంటి ఉవమానాలు అటువంటి ఊవాలే కనిపిస్తాయి లక్ష్మణమూర్శ గేయంలో రాముడు దుఃఖిన్తూ "ల౦కె దూడల్లాగ విడి లంక కొచ్చితిమి లంకె విడి పోతి మరయ్యూ - ఓ లక్ష్మణా లం విడి పోతి మయ్యో"ేలీ అంటాడు రామలక్ష్మణులంతటి వాళ్లని లంకెదూడల్లాగ భావించడం శ్రామిక కవ చెల్లు అతని సామాజిక వాతావరణం అటువంటిది ఈ పాట నిండా ఇటువంటి ఉవమావాలే కనిపిస్తాయి. కిన్షు వర్ణంలో. స్త్రీల పాటలు మౌఖిక సాహిత్యంలోకే. వస్తాయని మొదటి అధ్యాయంలోవే నిరూపించడం జరిగింది. అ పాటల్లో అ వర్గం పామాజిక, కాటుంబిక వాతావరణం దర్శన మిన్తుంది. శిష్టవర్గంలో భార్య భర్తను “ఏమండీ” అని గౌరవించడం, భర్త భార్యను జఇసేవ్‌' అవి కించ 16

మౌభిక సాహిత్యం వరచడం మామూలే. అ మాటలు ఆ వర్ధం స్త్రీల పాటల్లోనూ కనిపిస్తాయి. దంవతి తాయబీలాల నందర్భంలో పాడే ఈ కింది పాటలో అ రకం మాటలు వరిశిలించవచ్చు.

• భార్య: ఈ సుని భార్యగు గౌరి వూజలు భక్రతీ చేయ వూవులు కోయగ వలెను వుచ్చుకోండి వ్వ్యుతుణ్ణి భర్త; మార్యోదయముకు ముందె స్నానము చేయగ వలెను గంగకు ఫోవలి వేగ | వుచ్చుకోవే వ్యుకుజ్తా!

'పై పాటలో 'వుచ్చుకోండి' అని భార్య అంపే 'వుచ్చుకోవే అని భర్త అనడం శిష్ట వాతావరణానికి (వతీక. ఇదే నందర్భంలో శ్రామిక వర్ణ గీతాల్లో భార్యాభర్తల పిలువులు ఇలా అనమానతలతోదుండవు.

నమాణంలో వివిధ వర్ణాల (_వజలు ఒకరి _వభావావికి మరొకడు లోనవుతూ ఉంటారు. (గ్రామాల్లోని (శ్రామిక వర్గాల స్రీలు వేడు 9న వర్షోల ప్పీల [వభావావికి లోనై ఉవవాసాలు, వైదిక (వతాలను పోలిన వకాలు సేన్తున్నారు. అందుకే *జంగం కథల పేరు మీద అచ్చు పేయబడే నూభిక పాహిత్యంకంపె అన్టాలు దండకాలు, వతకథలు, వురాణ మావిజ్యలు లాంటి. భక్తి సాహిత్యం అధికంగా అమ్ముడవుతోంది?” ఇది కాడా వమాజరీతుల్ని బట్టి సాహిత్య ధోరణుల్లో వచ్చే మరుని మాచిస్తోంది.

అయినా పాహిత్యం అన్ని వేళలా సమాజంలో వస్సే ఇన్ని మార్పులను అనువరిమ్తందని ఖచ్చితంగా చెవ్సలేం. కవి వమాజరీకో మాపిన 10

మౌభికపాహిత్యం ఛాన్ని అతిశయంగా, ఆకర్షణీయంగా వర్సిస్తాడు. అందువల్ల మౌభిక గీతాలు, కథలు వైతం అచ్చితంగా నమాజున్ని (వతిబింబిస్తాయని నిరూపించలేం. నంఘరూపాన్ని బళ్లు సాహితి రూవం ఏర్పడుతుందనే వాదం ఒకటుంది. ఐరోపా మౌఖిక సాహిత్యంలో చాడ్‌విక్‌ దంవతులు 'నాయక యుగం” (11జాంయి జం) గురించి విరగాథా నండితులు “వీరగాథావమాజంి గురించి మెక్షువోన్‌ ( 3శయయేు) అనే పరిశోధకుడు “ఓరల్‌ కల్పర్‌” గురించి వత్వేక పరిశోధన చేసి వాటిని (పత్యేక యుగాలుగా పేర్కొన్నారు అయితే వారు పేర్కొన్న యుగాలలో ఒకే రకమైన మౌఖిక సాహిత్యం వెలునడలేదనిి అలా (వత్యేకించి యుగ విభజన చెయ్యడం వీలు కాదని మౌఖిక సాహిత్యంపై పాశ్చాత్య దేశాల్లో విన్సత పరిశోధన చేసిన ఫిన్నేగాన్‌ గి క ల! తెలుగు మౌఖిక సాహిత్యంలో కూడా ఇలా (వత్యేకించి యుగాలుగా 'సేర్కొనడానికి వేలులేదు.. ఒకే రకం నమాజంలో విభిన్నతతో, వైవిధ్యంతో మౌఖిక సాహిత్యం వెలువడింది. అందువల్ల నంఘరూవం సాహితిరూపాన్ని విర్ణయిన్తుందని సాధారణీకరించి చెప్పి వేయడం కుదరదు. నమాజంలో ఉండే వర్గవైరుధ్యాలు, వర్ణాల మీద వరన్నర (వభావాలు పాహిత్యంలో 'పైతం వతిఛలిస్తాయి. మౌఖిక సాహిత్యం ఈ వరిస్థితికి దూరం కాదు. మౌఖిక సాహిత్యంలో మనకు లభించే అన్ని పాటలు, కథలు వవాజంగా అ గాయకుల నుండి, కథకుల నుండి వెలువడినవికావు. కొన్ని పాటలు అ వర్గాల (వజలపై ఇతర వర్గాల వారు 'రుద్దినట్లు' అనిపిస్తాయి. తెలుగు భాషా (ప్రాంతంలోని వల్లెటూళ్లలో హరిజనులు గొంతెమ్మ" అనే దేవతను ఆరాధిస్తారు. (గొంతెమ్మ కోరికలు. అనే జాతీయం ఈ దేవతా వూజ నుండే ఏర్పడింది). 'కుంథిదేవి అవతారంగా భావించబడే ఈ దేవత, 110

మౌధికసాహిశ్యం ఈమెకు నంబంధిచిన పాటలు అన్ని తమపై శిష్ట వర్గాల ద్వారా “రుద్దబడినమే మౌఖిక సాహిత్యంలో 'వుట్టు పాటలు, పెట్టుపాటలు కూడా ఉన్నాయని భావించవలసి వస్తోంది. నహజంగా మౌభిక వాతావరణంలో వుట్టిన పాటలు “వుట్టు పాటలు. కృతక భావలో కఠిన వదాలతో, లిభిత సాహిత్య నంబంధ భావనలతో వెలువడిన పాటలను మౌభిక గీతాలే అయినా వాటిని “పెట్టుపాటలు' అనవచ్చు. ఈరకంగా వమాజంలోవి వర్ణాల మధ్య ఒత్తిడులు, వరన్సర (వభావాలు మౌధిక సాహిత్యంలో (వతిఛలినున్నాయి. మౌఖిక కవి నమాజంలో నిర్వహించే ప్మాత,అకవిపై గల (వభావాలు, ేక్షకులలో రకాలు, (పేక్షకులకు కవికి గల నంబంధం, మౌభిక సాహిత్యం కూర్పులో, ,వచారంలో, (_వదర్శనల (పేక్షకుల (వభావం అనే అంశాలు ఈ అధ్యాయంలో చర్చించడం జరిగింది. అదే విధంగా మౌభిక సాహిత్యం నమాజంలోని వివిధ (వళభావాలకు, ధోరణులకు, వరిస్థితులకు ఎలా లోనవుతున్నదీ, నృందిన్తున్నాదీ కూడా తెలును కోవడం జరిగింది. దీనివల్ల మౌఖిక సాహిత్యం నమాజంలో నిర్వహించే ప్మాత, అసాహిత్య సామర్థ్యం, . 'వయోజనాలు కూడా బుజువవుతాయి. కక్ష

మౌభికసాహిత్యం ముగింవు

“మౌఖిక సాహిత్యం - ధోరణులు" అనే అంశం గురించిన వరిశోధనలో అవనరమైన అన్ని విషయాలు నవివరంగా చర్చించడాన్తో ఈ సిద్ధాంత వ్యానంలో (వయత్నం జరిగింది. ఈ _వయత్న ఛలితంగా మౌఖిక సాహిత్యాన్ని గురించి మనం కొన్నైనా నముచితమైన అభ్మిపాయాలు ఏర్పరచుకో గలుగుతాం.

'మౌభికత' అనే లక్షణం (వధానంగా కలిగింది. మౌఖిక సాహిత్యం. మౌభికత అనేది కూర్చు, (వచారం, (వదర్శన అనే మూడు వద్దతులలో వ్యక్షమౌతుంది. కూర్చు, (వచారం, (వదర్శన అనే మూడూ మాఖింగానే జరిగితే అది మౌభిక సాహిత్యం అనడానికి నందేహించనవనరంలేదు. మౌఖిక సాహిత్యం జన జీవన (నవంతిలో భాగమై ఎన్నో సామాజిక _వయోజనాలు కలిగిస్తోంది ఈ (ప్రాధాన్యం గుర్తించి దీనిపై ఇంకా ఎక్కువ పరిశోధన ఉఈరగాలి.

'మౌభికత' ను నిర్ధారించే వద్ధతుల్లో *కూర్చు' (వధానమైనది విర్మాణం, శైలి. భావ ఛందోవ్యవన్థ్మ వాగ్గోరణ్‌ అనే అంశాలు ఆధారంగా మౌఖిక సాహిత్యంలో కూర్పు గురించి ఒక న్పష్టమైన అభ్మిపాయానికి రావచ్చు. మౌఖిక మైన కూర్చు నహజమైనద్చి లిఛిత భిన్నమైనది. మౌఖిక 1వచారం నేడు మ్మిశ లక్షణాలతో-అంపే లిఖిత _వచారంతో కొంత కలిసి పోయి - కనిపిస్తోంది. స్థిరనర్యవదాయం, జ్ఞావకశక్తి వున నృష్టి అనే భావనలు మౌఖిక _వచారంలో ముఖ్యమైనమి

మౌఖిక సాహిత్యంలో సృవదర్శని చాలా ముల్యమైన అంశం. (వదర్శన (వత్యక్ష నిదర్శనం. (వదర్శనా నందర్భం మౌఖిక సాహిత్యంలో

112

మౌభికపాహిత్యం

శైలిని నిర్ధారిన్తుంది సృనదర్శనే (వధానంగాకలిగిన ఈ మౌఖిక సాహిత్యంలో “వునరావృత్తి' తవ్చని నరి. అయితే వినుగు కలిగించే వునరావృత్తి కాదిది. ఇదొక లక్షణం. మౌఖిక సాహిత్యం _వచారమయ్యే నమాజున్ని బట్టి ధోరణిని బట్టి 'వునరావృత్తి అందులో చోటు చేనుకోక తవ్పదు. వునరావృ త్తిలో సామ్యత, అక్షర వునరావృత్తి నాదవువరావృత్తి మొదలైన చాలా భేదాలున్నాయి. _వదర్శనకు ముందు జరిగే కూర్చులోను, _వదర్శనా వందర్భంలో జరిగే కూర్చులోను కూడా ఛందోరీతుల్లో చాలా తేడాలు ఉంటాయి. లయ ధర్మం కోనం వదాలు మారుతూ ఉంటాయి. అందుకే మౌఖిక సాహిత్య న్వరూవం (వదర్శనలో బోధవడినట్లుగాకే వలం పాఠ్యం చదివితే బోధవడదు.

శ్రమలో ఉండేలయ బాణీని ఏర్పరున్తుంది. బాణీ పాటను నృష్టిన్లుంది వనికి పాటకు ఉండే అవివాభావ నంబంధం ఇదే. ఇటువంటి వని పాటల్లోనూ విరామకాలం పాటల్లోనూ కూడా “'మౌభికత* నువ్వక్త మౌతూ లిఖిత సాహిత్య భిన్నమైన తన వ్యక్తిత్వాన్ని నిలబెట్టుకొంటుంది.

లిఖిత సాహిత్య (_వభావం వల్ల మౌఖిక ధోరణుల్లో మూర్పుల వస్తాయి. మౌఖిక సాహిత్య _వభావం వల్ల లిఖిత ధోరణుల్లోనూ మార్పులు నస్తాయి. ఇటువంటి మ్మిశమౌభిక ధోరలులు ఆశువద్యాలలోను. అవధానకవితా +వదర్శనలలోనము,చాటు వద్యాలలోను గోచరిస్తాయి.

మౌభిక పాహిత్యం “జనం” తో నన్నిహిత నంబంధం గలది కావడం వల్ల ఇందులో కవులకు, (శోతలకు గీతగీసి చూపేటంత భేదం ఉండదు. ోతలే, ,పేక్షకులే కవులవుతారు. కవులు (_పేక్షకులుగానూ మిగిలి పోతారు. శవి (పేక్షకుల నంబంధం (వత్యేకత కలిగినది ఈ సాహిత్యం నమాజున్ని అమవరిన్తూ సామాజిక వర్ణ వైరుధ్యాలను సైతం (వతిబింబిన్తుంది. నమాజ

మౌభికపాహిత్యం

సాహిత్యాల వరన్సర (వభావం ఇతర సాహిత్యాల కంటె మౌభిక సాహిత్యంలో ఎక్కువ

నిత వరిశిలనానంతరం పై విషయాలు బయటవడినవ్పటికీ ఇంకా ఈ సాహిత్య విషయంలో జరగవలసినవరిశోధన చాలా ఉంది. మౌఖిక లిఖిత పాహిత్యాల వరన్సర నంబంధం, _వభావం గురించి విన్సత పరిశోదన జరగాలి. ఈ సాహిత్యంలో సవదర్శన” కుండే వత్వేక స్థానం దృష్ట్యా దానిపై మరింత వరిశిలన చెయ్యడం అవనరం. మొత్తం మీద మౌఖిక సాహిత్యం గురించి చేసిన వరిశోధన ఎంతైనా అది సింధువులో బిందువే అవుతుంది.

క14

పాదనూచికలు (మొదటి అధ్యాయం)

1 బి రామరాజు

ఇఒ మి నారాయణరావు

ఇ. బి రామరాజు - తెలుగు జానవద గేయ పాహిత్యము-వుట 5

4. బి రామరాజు - తెలుగు జూనవద గేయ సాహిత్యము- వుట 45

1 జె. తిరుమలరావు - తెలంగాణా రైతాంగ పారాటం - (వజాసాహిత్యం - వట 1

ఈ మూలం - ఎన్‌పైళ్లోఫీడియా (బిటావిశా-స్మెకో-7.533.

₹ వి ఉమామహేశ్వరరావు- అజ్ఞ్జాతార్యధ (కన్నడ) కవిత్యచర్శిత- వుట 5

& అర్‌. మి ఎస్‌ మందరం - అంధుల జూనవద విజ్ఞానం వుటమ

ఇ బి రామరాజు - తెలుగు జావవద గేయ సాహిత్యము - వుట అ

క మి వారాయజరావు - తెలుగులో కవితా విన్లవాల న్వరూవం- వుట 4

మ. వీర్యబవ్నాం, సిద్ధయ్య వ్చారా

12. ఆర్‌. మి ఎన్‌ నుందరం 4 అంధుల జానవద విజ్ఞానం- పుట 11 12

మ “0 0లే జగ 61 జి య్యా ఏ ఇం ఫంంవికీండ క్లూ 086 002654 ౫ ౦ ఉయురంద. 50000 అటా తడ ఇ అననడ 94 శాజాగసీడాం క అనణం చరి అనిని టం తయన ఇరింరకి - పేంటి

కశక

మౌభిక సాహిత్యం నెం 500 - ఉం పం టం - ట్రై కు

1ఓ మిఉమామహేశ్వరరావు - అజ్ఞాతార్యధ (కన్నడ) కవిత్య చర్మిత-వుట కం

11 పొంత "సేకరణ - విశాఖ జిల్లా - సీతారంవురం (గామం- గానం సింగంవల్లి వెంకొయన్మ - స్తీ - 50 నం.లు. పాట వూర్తి పాఠం కోనం చూ..అనుబంధంలో 1

16 వ్చిమ గోదావరి జిల్లా - పెంటపాడు మండలం, బోడపాడు [గామంలో ఇటువంటి మహిళలు చాలామంది ఉన్నారు.

శ ముబ్యు ఏంటి - ౦0|| "టం - కిం 9.

18 వక్సిమ గోదావరి జిల్లా, పెంటపాడు మండలం బోడపాడు (గాముంలోని రాంబరికెల రానమ్మ ఇంకా అమె తోటి స్త్రీలు రామాయణ ఇతివీన గేయం రూపాందించి నేటికీ పాడుతున్నారు.

19. ఇటువంటివే చాలా కథా గేయాలను డా.ఎన్‌. కృష్ణకుమారి తమ 'జానవద శేయ గాథలుఉ' అనే (గంథంలో పేర్కొన్నారు.

య. నేను వశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో గేయ'సేకరణ చేసినవ్వుడు ఈ విషయం తెలిసింది ఈ భావనపై ఇంకా పరిశోధన జారగాలి.

2 సయయిింంది కటి - గుం పయ యం - టల &9.

22. మీ బాలస్వామి - మహబూట్‌ నగర్‌ జిల్లా జానవద కథలు- వుటలు క్మ్‌ 54

వ లజ పంటి - ౦ లెడు! - సెం 2.

2౬ ఆర్‌. మిఎన్‌ నుందరం - అర్మధుల జానవద విజ్ఞానం - వుట 462

116

మౌభికపాహిత్యం

మ నరంగల్‌ొకు చెందిన గాయకులు (శంకర్‌, సారంగ పాణిబ్బందం) ఈ అంశం ఈ మధ్య కొత్తగా _వదర్శన్తున్నారు.

2 క₹0ల్యబ కొట - ౧౫|| లంటూ - పజ్యం 3

27. పొంతసేకరణ 1 మగో. జిల్లా - చింతవల్లి - గానం: పోతుల గంగమ్మ - స్తీ- ఛ్‌ నంలు 2 వొఖ జిల్లా- సీతారాంవురం- గానం: సింగంవల్లి వెంకాయమ్మ- ప్రీ 50% రెండు పాటల వూర్తి పాఠంకోనం చూ. అనుబంధంలో 2

28 సొంతసేకరణ - తూ. గో. జిల్లా - రాజమం్యడి - వేదికా గానం నందర్శంలో

• గానం: వంగవండు (వసాదరావు - వురుమడు- 40 నంలు. వంగవండు (వసాదరావు పాట వూర్తి పాఠం కోనం చూ. అనుబంధంలో మె

లీ

పాదనూచికలు (రెండవ అధ్యాయం)

ఓ జె. తిరుమలరావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం - (వజాసాహిత్యం- వట 4

ఓఒ “నత్వరం చవలం తూర్చమవిలంబిత మాశుచి - అమరకోశం - (వఠమకాండ - 6 శ్లో

౩ జె. తిరుమల రావు- తెలంగాణారైతాంగ పోరాటం - వజాసాహిత్యం- వట 7

4 కంల టి - ౦౫ కండర - కట్టం 58

క సొంత సేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంపురం - నాళం నత్యవతి -ప్తీ-22 సం||

ఈ& పొంత ేకరణ - విశాఖపట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం + గాడె పైడితల్లి -ప్త్రీ-టనం||

% _పొంతసేకరణ - విాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం- గాడె మునలి- వురు- 75 నం|।

& సొంతసేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం - నందడి సింవాచలం బృందం - వురు - 4 నం॥।

ల్ని కైంంాడింంతంయి కెరయిముంి - )శవడాం - 8 - 93

1% మ్మదాస్‌లోని షిమికృన్ణ&ి కో ఎస్‌మిగోపాల్‌& కో వారు ఇలా

118

మౌఖక సాహిత్యం మ్మ్యుదించి అమ్ముతున్నారు.

11 (బన్మాంగారిపై సినిమా వచ్చాక 'కాలజ్ఞానతత్వం' వున్తకాల అమ్మకం వేల నంఖ్యలో పెరిగిందని రాజమంయడిలోని గొల్లవూడి వీరాస్వామి వున్తకాల దుకాణం వారి ద్వారా తెలిసింది

12 జె. తిరుమలరావు - తెలంగాణారైతాంగ పోరాటం- _వజాసాహిత్యం వుట9

13 వంగవండు (వసాదరావు రాజమం(డిలోని అనంకళాకేందంలో 35.1968 న జరిగిన ఒక నభలో పాటలు పాడి వినిపినూ ఈ విషయం చెప్పారు.

14 వెల్చేరు నారాయణరావు - తెలుగులో కవితా వివ్లవాల న్వరూవం- వుట 650%

11 మూలం - ౦౫గ్రాాకజు ) - ౧యహ్రా బరీ సిడలంం - లట 37

కర చూ. అనుబంధంలో 4 సొంతపేకరణ - వ||గో| | జిల్లా - బోడపాడు - రాంబరికెల రొవమ్మ బృందం - స్తీల- 60 నం||

17. పొంతసేకరణ - విశాఖ వట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం - గొరెడ్డి నాయుడు "ఎచవురు -65 నం!|

3 కము సంర కెంజు వెలడంపండ 6౫ మొదలగువారు కమింబాు ఏటీ - ౦౫|| కొండు - లిం 127.

పే. సశష్యైంంంి ప్రభృతులు - జనర్యిం సెంటీ ౦౫|| 0౮౮ - వెం క

క19

మౌఖక సాహిత్యం 20 సొంత సేకరణ -కుశలవ యుద్ధం = కథాగేయం- వ! [గో | జిల్లా అ బోడపాడు- రొంబరికెల రావమ్మ బృందం - స్తీ-60 నం।| మ. సొంత సేకరణ -కుశలవ యుద్ధం - కథాగేయం- వ।|గో| | జిల్లా - బోడపాడు- రాంబరికెల రావమ్మ బృందం -స్తీ-60 నం[। 22 సొంత సేకరణ -కుశలవ యుద్ధం - కథాగేయం- వ||గో| | జిల్లా ం బోడపాడు- రాంబరికెల రావమ్మ బృందం -ప్తీ-60నం[॥। మొ సొంత సేకరణ -కుశలవ యుద్ధం - కథాగేయం- వ।|గో]| జిల్లా = బోడపాడు- రాంబరికెల రావమ్మ బృందం -స్తీ-60నం|| 2ఓ సొంత సేకరణ -కుశలన యుద్ధం = కథాగేయం- వ!|గో| జిల్లా ఇ బోడపాడు- రాంబరికెల రావమ్మ బృందం - స్తీ- 60 నం|। చు ఏకథ సవదర్శించినా తోలు బొమ్మలాటలో ఈ అర్థవివరణ వద్ధతి ఉంటుంది శ పాట వూర్తిపాఠం-చూ- అనుబంధంలో 1 27 పొంత సేకరణ - వ।|గో||జిల్లా - బోడపాడు - రాంబరికెల రావమ్మ బృందం స్తీ-60నం|| 2 సొంత సేకరణ - వ గో జిల్లా - బోడపాడు - కొండవల్లి లక్ష్మమ్మ బృందం ప్రీ. నం క మ గో. జిల్లా బోడపాడు (గ్రామంలోని మౌఖిక గాయకురాళ్ల ద్యారా ఈ విషయం తెలిసింది 120

మౌఖిక సాహిత్యం

3% పొంత సేకరణ - మ గో.జిల్లా - బోడపాడు -రాంలరికెల రావమ్మ బృందం -ప్తీ-60నం||

3ఓ _ పొంతసేకరణ - విశాఖవట్నం బిల్లా - జిల్లెడవూడి - తప్పెటగుళ్లు . బాల భారతం - కథాగేయ్య్మవదర్శన - నందడి సింవాచలం బృందం - వరు-4నం[|

32 పాట వూర్తి పాఠం కోనం చూ. అనుబంధంలో క

3 వరంగల్‌ జిల్లాలోని పాట గాయకులు: శంకర్‌, సారంగపాణ్‌ - క్యాసెట్‌ పాట

34౬ సొంతసేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా -సీతారాంవురం - వాళంనత్యవతి- ప్త్రే.2వం||

3%. సొంతసేకరణ - విశాఖవట్నం బిల్లా -పీతారాంవురం - వాళంనత్యవతి- స్తీ. 2 వం[|

36 సొంతసేకరణ - తూగోజిల్లాలోవి పాట - కొన్న క్యాపెటొలోనిది.

3 *" రం యు పికజజినగ ఇకు ౮౫ వినిరీ జయ అంగడి అటే *దా మితం పడా కం ఈడ జాలం టబ 8 ఆసమణ బడ ఫట 9 టం 10 ౧జగా లిం - కెజిండింంంయి కిగటనిమడి - సశంం0ం 17 నెం 1 ఓ

న్‌్‌ బి రామరాజు - తెలుగు జునవవదగేయ సాహిత్యము - వుట జు

4. సొంతసేకరణ - వ||గో||బిల్లా - బోడపాడు - తుమ్మగంటి అవ్నవూర్జ ప్తే- 5 నం||

$21

మౌఖిక పాహిత్యం

రావమ్మ -స్తీ- 70) వం!

10 పొంత సేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం- నాళం నత్యవతి -ప్తీ-22నం|! - పాట వూర్తి పాఠం కోనం చూ అనుబంధంలో 9.

11 పొంత సేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - జిల్లెడవూడి - గౌరెడ్డి నాయుడు- వురుు 66 నం!| - పాట వూర్తి పాఠం కోనం చూ. అనుబంధంలో 10

షై పాంతపేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీకారాంవురం - వాసిరెడ్డి రాంబాబు - వరుు- చనం

1 పొంతపేకరణ - వ|1గో|| జిల్లా - బోడపాడు - పాలాకృష్టమూర్తి బృందం -వురు -50 నం||

14 _ పొంత సేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంచవురం- సెరకావు మీరాజు -వురు. 5 నం|| - పాట వూర్తి పాఠం కోనం చూ.అనుబంధంలో 11

కు పొంత పేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం - గాడె పైడితల్లి పీ. టనం[||

వ కంర గబంన- 0౧] కండ - వం 93

ప కట బులు - ౧౫|| కండు - నిశా 93

కక రాడికల్‌ వివ్లవగీతం - వరంగల్‌ జిల్లాకు వంబుధించి నది- రికార్డుచే సిన క్యాసెట్‌ సేకరించడం జరిగింది.

3. మిపమామహేశ్యరరావు - అజ్ఞాతార్యధ (కన్నడ) కవిత్యచర్శిత - వుట 8

మ. పొంతపేకరణ - వరంగల్లు - శంకర్‌ , సారంగపాణి - వురు.- 35య ౩2 నం!

124

మౌభిక సాహిత్యం

22 సొంత సేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంచురం - పెరకావు మీ రాజా వురు.-535 నం[|

2 సొంత సేకరణ - విశాల వట్నం జిల్లా -జిల్లేడవూడి - బంగారం దేవుడు బృందం - వరు. 46 నం|।

2ఓ _పొంతసేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - జిల్లెడవూడి - గౌరెడ్డి నాయుడు = వరు. -ఛనం||

2. బి ఉమామహేశ్వరరావు - అజ్ఞాతాంధ (కన్నడ) కవిత్వ చర్విత -వుట 8

మ టి ఉమామహేశ్వరరావు - అజ్ఞాతార్యధ (కన్నడ) కవిత్వ చరిత -వుట 8

27 సొంతసేకరణ - వ।| |గో! | జిల్లా - చింతవల్లి - పోతుల గంగమ్మ బృందం ఎ స్తీ. ళనం||

2 బి.ఉమామహేశ్వరావు - అజ్ఞాతార్మద (కన్నడ) కవిత్వ చరిత - వుటలు ష్‌ 10

2. గోవులింగారెడ్డి - తెలంగాణా శ్రామిక గేయాలు - వుట 23%

30 సొంతసేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీతారాంవురం + భీంరెడ్డి రొమాయమ్మ -స్పీ-5నం||

3ఓ సొంత సేకరణ - వచనకథ - వ(।|గో! | జిల్లా = బోడపాడు యిజురోతురావమ్మ - స్తి- 7 నం||

32 బి.ఉమామహేశ్వరరావు - అజ్ఞాతాయధ (కన్నడ) కవిత్య చరిత - వుటల 13 ముండి 17

125

మౌభికసాహిత్యం 3 పొంసేకరణ - వ|[గో||జిల్లా - బోడపాడు - కొండవల్లి లక్ష్మమ్మ బృందం-స్తీ-ర65్‌ నం|| 3ఓ సొంత సేకరణ - వ|॥గో||జిల్లా - చింతవల్లీ - పోతుల గంగమ్మ బృందం-స్తీ-టనం|| మ్‌ పొంతసేకరణ - విాఖవట్నం జిల్లా - సీతారొంవురం - నాళంనత్యవతి- స్తీ. 2నం|| 3ర కమంంిి 2 - ౦౧౫ "0జి - కిష్టం బె 37. పొంతసేకరణ - వ||గో||జిల్లా - బోడపాడు - కూర్చు. గానం! నరన్వతుల వెంకట రమణమ్మ - స్తీ-61 నం|| - పాట వూర్తి పాఠం కోనం - చూ. అనుబంధంలో 12 వ! సొంత సేకరణ - కథ - వ! |గో| | జిల్లా - బోడపాడు - ఇజురోతు రావమ్మ స్తీ. ౫ నం|| 126

పాదనూచికలు (నాలుగవ అధ్యాయం)

ఒ ఇట ఎ04 - షూ జు పజయంంంా - ఆం

ఓ జె. తిరునుల రావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం- _వజా సాహిత్యం- వట 7

౩1 ఉ.పసాంబశివరావు - జానవవదగేయాలు - జనం పాటల- వుటలు 71

4 జె. థిగుములరావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం - (వజాసాహిత్యం- వట 4

క _ జిలింగారెడ్డి- తెలంగాణా (శామిక గేయాలు - వుటలు 101102

ఈ _ జిలింగారెడ్డి- తెలంగాణా (శ్రామిక గేయాలు - వుటలు 101102

శై డమ రామరాజు తెలుగు జానవద గేయ 'సాహిత్యము - వుట 468

& ౫ లింగారెడ్డి - తెలంగాణా శ్రామిక గేయాలు.- వట 8

9 వై. రముమారెడ్డి - వల్లె వదాల్లో వజాజీవనం - వుట 151

$8 జె. తిరుమల రావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం- _వజా సాహిత్యం- వట 42

11 జె. తిరుమల రావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం- వజూ సాహిత్యం- వుట 42

12 జె. తిరుమల రావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం- వనజా సాహిత్యం-

క్షే27

మౌధికపాహిత్యం

వట 42.

13 22 తిరుముల రావు - తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటం- వజా సాహిత్యం- వట 4

1ఓ 1 తిరుమల రావు - తెలంగాజూ రైతాంగ పోరాటం- వజా సాహిత్యం- వట ౬

15 బిరామరాజు తెలుగు జానవద గేయ సాహిత్యము- వుట 216

11 పొంతసేకరణ - తూ[||గో||జిల్గా పాట - రికార్డు చేసినక్యా సెట్‌ “సేకరించాను. .

17 వేదుమారి గంగాధరం - మిస్నేరు - వుట 12

1 పొంత సేకరణ - వ||గో||జిల్లా - బోడపాడు - చెంచాని అప్పారావు- వురు-60నం.

౫. బి. రామరాజు - తెలుగు జానవద గేయ సాహిత్యము - వుట 413

2 నేదునూరి గంగాధరం - మిస్నేరు - వుట 223.

2౫. వేదునూరి గంగాధరం - మిస్నేరు - వుట 229.

22 పొంతపసేకరణ - వ[|॥గో।|జిల్లా - బోడపాడు - కూర్చు. గానం: వరవ్వ్యతుల వెంకట రమణమ్మ - స్తీ - 61 నం||

23 నేదునూరి గంగాధరం - మిన్నేరు - వుట 71

3ఓ వేదుమారి గంగాధరం - మిన్నేరు - వుట 71

128

పొదనూచికలు (అయిదవ అధ్యాయం)

1 విరామరాజు - తెలుగు జూనవద గేయ సాహిత్యము - వుట 2.

2 వెల్చేరు నారాయణరావు - తెలుగులో కవితా విన్లవాలు. న్వరూవం- వట ఓ

౩ కె. రామకోటి శాస్తి - అశుకవికలు - అవధానములు - దాటువులు- వుట6

4 కె. రామకోటి కాస్తి - అశుకవితలు - అవధానములు - చాటువులు- వుట 12

కష సినారాయణరెడ్డి - అధునిశారయధ కవిత్వము - నం్యవదాయము- వయోగములు 4 వుటలు సు మె

ఓ కవిత్వం ధారగా సోేపోయేటవ్సుడు యళి నియమాన్ని అంతగా వట్టించుకోక పోవడం కొందరు వూర్వకవుల _వయోగాల్లో ఉంది.

7 దక్షణ దేశియారధ వాఖయము - సాహిత్య నమిక్ష - వుట3

& అవధాన విద్య - సివి.నుబ్బన్న శతావధాని - వుట ౮2

ఇ అవధాన విద్య - సిమినుబ్బన్న శతావధాని - వుట 57

1 తూ[|గో|| జిల్లా , రాజమండి దగ్గరలోని (గామం.

11 దివాకర్ల వెంకటావధాని - పాహిత్యోవన్యానములు - 10 వ నంవుటం = వటట

129

మౌ "హిత్యం

12 కెరామకోటి శాస్తి - అశుకవితలు - అవధానములు- చాటువులు - వట 7

13 కెరామకోటి శాస్తి - ఆశుకవితలు - అవధానములు- చాటువులు - వుటరయ

1౬ 10 వ తరగతి తెలుగు వాచకం - అంయ్యిమ్మవభుత్వము,దణా- 1984 - వుట 1. వద్యం వూర్తి పాఠం కోనం చూ. అనుబంధంలో 13

కక శెరామకోటి శాస్తి - ఆశుకవితలు - అవధానములు - చాటువులు- వట 75 వద్యం వూర్తి పాఠం కోనం చూ. అనుబంధంలో 14

16 10 వ తెలుగు వాచకం - అం. _మృవభుత్తవచురణ - 1984 = వట 17.

17. కెగిరిజాలక్ష్మి - చాటువులు - సామాజిక జీవనం- రేడియో _వనంగం- "హాదరాబాదు కేం్యదం - 6-11-1967.

1౬ 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం - అయ్యిమ్మవభుత్వ _వచురణ - 1964

• వుట 18

130

పాదనూచికలు (ఆరవ అధ్యాయం)

ఓ రేడియో, పేప్‌ రికార్డర్‌, టెమిలు నూతన మౌఖిక ధోరణులలో జరిగే (వచారావిశే (పాతినిధ్యం వహిస్తాయి. లిథిత ధోరణికి కాదు.

ఓ మీ రామరాజు - తెలుగు జానవద గేయ సాహిత్యము - వుట 17

3 వరంగల్‌ జిల్లాకు చెందిన శంకర్‌, సారంగపాణి అవే గాయకులు అం్భధదేశమంతా తిరిగి గాన్నవదర్శనలిన్తున్నారు. కమ్యూనిస్టు పార్టీలకు చెందిన (వజానాట్యమండలి, జననాట్యమండలి వారి (వదర్శనలు ఇటువంట్‌మే

4 బం సట - ౦౫|| లా - సెల మ

క బి. రామరాజు - తెలుగు జానవద గేయ సాహిత్యము - వృటలు 762 న్కు 354 7%

ఈ వ।||గో|| జిల్లా, బోడపాడు ([గొమంలో ఒక కఠథోయం సేకరినుంపే 1వథానగాయకురాలు పాడే రీతి వంతల్లో ఒకరికి వినుగు కలిగించింది. వెంటనే “గొంతుకు తివృమని (వరువ మార్చమని) కోరడంతో ఆమె వరన మార్చి పాడింది.

2 పై (గ్రామంలోనే స్రీలు ర్మాతి పేళ కూర్చొని కథాగానం చేనూ ఉండగా అక్కడకు వెళ్లడం జరిగింది. వెంటనే అ పాట అపి “లక్ష్మీదేవి వద్యం” పాడమని ఒక పెద్ద మనిషి చెప్పాడు.

& తెలుగులో వాటకాలు లిభిత మార్గాల్లో రచించబడినా వాటి _వదర్శన

131

మౌథిక సాహిత్యం మౌభిక రీతుల్లోనే జరుగుతోంది

ఇ 135048 న రాజమండ్రిలో ఆనం కళాశేరదంలో జరిగిన ఒక వమాపేశంలో వంగవండు వాలు స్యయంగా ఈ విషయం చెప్పారు.

1. సొంత సేకరణ - విశాఖవట్నం జిల్లా - సీఠారాంవురం- గడె మువలి- వురు-౧ నం| వూర్తి పాటకోనం చూ.అనుబంధంలో 1%

11 పొంతసేకరణ - వ||గో| | బిల్లా - బోడపాడు - కూర్చు గానం: వరన్వతుల వెంకట రమణమ్మ - స్తీ- 61 నం||

12. 25.2 1968 న రాజమం లోని గొల్లవూడివీరా స్వామి బుక్‌డివో వారితో జరిపిన నంభామణలో ఈ వినయం వెల్లడయింది.

2 మయి కాట - ౦౫] కెండుం - లా 27.

14 ముం టు - 0|| కండు)! - వష్యల 250, 51.

15. వ।|గో||జిల్లా చింతవల్లి [గ్రామంలో మౌఖిక సాహితి గీతాలు సేకరిన్తూ ఉండగా గాయని పోతుల గంగమ్మ (వభృతులు ఈ విషయాన్ని నృష్టం చేశారు. మా మధ్య జరిగిన నంభామణ అంతా కేప్‌లో భ్యదవరచడం జరిగింది.

సట! అనుబంధం పాటలు "సులు కొలువు పాట అరు కోళ్లు గూపి తెరలు తెల్లారెను ఊరి కోళ్లు గూస్‌ ఊళ్ల తెల్లారెిమ వడుకున్న ఓ చియ్య లెగవా వాతర్మడి లెగవా వరమాత్మ లెగచా దియ్య బోసానాలు దీకరుణ వేసియ్య దిశలు తెల్లారిను లెగవా పే మియీడు జోడులు నిన్ను జూడోచ్చేరు వడుకున్న ఓచియ్య లెగవా వాతర్యడి లెగవాాలాలాలాాలాలాతెల్లారిమ లెగవా ఓ వి యవ్స చెల్లెళ్లు నిన్ను జూడొచ్చరు 1|వడు|| 4 వన్నెయ చేతుల వందిట్లొ ఉయ్యాల ||వడు! | క వితల్లి దం్యడులు నిమ్న జూడొచ్చేరు || వడు! ఈ వియన్న దమ్ములు విన్ను చూడొచ్చేరు 1|వడు|| 133

మౌభికసాహిత్యం కన్య - వరువి ఎంపిక పాట ప।|గో| | జిల్లా పాఠ్యం (8౫) తం్యడి; సిన్నివరికిద్దునే చిన్ని గౌరమ్మ, బాలగొరమ్మ బామ్మర్ల. కిద్దునా నిన్ను గౌరమ్మ, బాల గౌరమ్మ కూతురు: పొద్దున్న మడికట్లు నేగట్టలేను, వేగట్టలేను చవ్నిళ్ల సానాలు వేంజెయ్యలేను, నేజెయ్యలేను అడుగడుగు మంగశ్రాలు నే చదవలేను, నే చదవలేను (బ్రామ్మర్ల కొద్దీయి నను గన్న తండి, ననుగన్న తం్యడీ తం: ఎవరి కిచ్చిన గౌరి ఒల్లనంటావు, ఒవృనంటావు ఇంకెవరికీద్దునే నిన్ను గౌరమ్మ, బాల గౌరమ్మ కావుల్ల కిద్దునా నిన్ను గౌరమ్మ, బాల గౌరమ్మ గ్‌ా! అ కావు దంవుళ్లనే దంపలేను, నే దంవలేను అ కావు తితల్ల నే దియ్యలేను, నే దియ్యలేను కావుల్ల కొద్దోయి ననుగన్న తండీ, నమగన్న తం్యడీ. తం: ఎవరికిచ్చిన తల్లి ఒల్లనంటావు, ఒవ్పనంటావు ఎవరెవరిగిద్దునే చెప్సనంటావు, చెప్పనంటావు కోమట్ల కిద్దునా నిన్ను గౌరమ్మ, బాలగొరమ్మ కూ; కోముట్ల బేరాలు కొంటుబేరాలు, కొంటు బేరాలు ఉల్లిపాయ చింతవండు నేనమ్మలేను, నేనమ్మలేను గిద్దల్లు పొలల్లు కొలుపాయ్యలేను, కొలుపాయ్యలేను తక్కెళ్లు తాళాలు తగదియ్యలేను, తగదియ్యలేను వచ్చినాడబ్బల్ల ' ఒడి కట్టలేను ఒడి కట్టలేను కోమట్ల కొద్దీయి ననుగన్న తండి, ననుగన్నతం్యడీ. శం: ఎవరికిచ్చిన తల్లి ఒల్లనంటావ్వు, ఒప్పనంటావు ఇంకెవరి కిద్దునా చెప్పనున్నాడు చెప్పమన్నాడు కూ; ఏడేడు సమ్ముదాలు పాల సమ్ముదాలు, పాలవమ్ముదాలు అపాల నమ్ముదాన యా పాడి గుళ్లు అ పాడిగుళ్లల్ల అ సాంబమూర్తి, అ సాంబమూర్తి అసాంబమూర్తికి నన్నీరతర్యడీ, నస్నిర తర్మడీ. కేపశీ

మొథికపాహిత్యల విశాఖవట్నల జిళ్లా పాళ్యంహపిన తల్లి: గారాల హతుర తుహ్ముటీ ఇంకివరి కిద్దను తుష్కుటే మాలోళ్ల కిద్దునా తుహ్మేతో కూతురు; మాలోళ్ల నుండలే తుహ్యుటలీ వేను కఠుగ లేనమ్మ తుహ్యేుటో ఈం: ఇంకెవరి కిద్దున్‌ తుష్ముటీ పాలోళ్ల రిద్దునా తుమ్మేదో కూ: సాలోళ్ల వడుగులే తుహ్మేదో చేను కడుగ లేనమ్ము తుస్కుటో తం: ఇంకెవరి కిద్దునీ తుస్ముదో చాకలోళ్ల. కిద్దునా తుహ్మేటీ కూ; చాకలోళ్ల గుద్డలే తుస్ముటో చేను గుంజలేనమ్మ తుష్కుడో ఈ లియగా లియగా తుష్ముదో మంగలోళ్ల్ళ కిర్దునా కుస్ముదో హూం ముంగలోళ్ల గండలే తుస్కుటో సను గండలేనమ్మతు స్ముటో ఈ: లియగా లియగా తుస్మేుటీ జావనేళ్ల కిద్దునా తుష్ముటో కూ; జావనీళ్ళ తానాలే తుస్ముటో బెమ్మతావాలమ్మ తుస్ముదో 'ఇెమ్మతానాలన్ము తుస్ముటీ వేముజియ్య లేనమ్మ తుస్కుటో ఈ లియగా లియకా తుష్ముదో కోమటోళ్ల కిద్దునా శుస్మేటో హూం కోనులోళ్ల వరాల శుహ్మేదో వేనమ్మ లేనమ్మ తుఘ్కుదో ఈ లియగా లియగా తుష్ముదో యాలేళ్ల కిర్టునా తుష్కుటో నో!

మౌభిక సాహిత్యం కూ; యాతీళ్ళ చేటలే తుష్ముదో పేను దియ్యలేనమ్మ తుష్ముదో ఈ; లియగా లియగా తుస్ముదో మాదిగోళ్ల కిద్దునా తుష్ముదో కూ; మాదిగోళ్ల మట్టలే తుష్మేదో వేను గొట్టలేనమ్మ తుఘ్ముదో వంగపండు (స్రపాదరావు పాట రండిరో కూలన్న - రండిర రైతన్న రండిరో కూలన్న వంఘం 'పెడదామిళ్ల - సంగతేందొ చూద్దాము 1|రండి|! ఓ నువు మేడి వట్టికుండ - అడు మేడ కట్టగలడా? మవు తారు పోయకుండ - అడు కారు నడవగలడా? | |రండి|| ప. కూలోళ్ల్ళ నంఘము - కూడులేవి నంఘము "పేదోళ్ల మంత కలసి - పెడదాము సంఘము ||ర0డ|! యుర్ద వరన పాట అ ౯ ('కుశలన యుద్ధం" కథోగేయంలోది) చక్కని రతాలు ముస్తాలు కైనయ్య మూడు వేలు పెయ్య ముస్తాబులాయెను అ రామలక్ష్మణులు ముస్తాబులొతారు విరీతి వారమ్మ ముస్తాబులాయెరా దట్టీ మీదను దట్టీ దస్ణేని గశ్టురా వీలు దట్టీ మీద వనువు దస్టసేరా వనువు దట్టీ మీద తెల్ల దస్టసేరా తెల్ల దట్టీ మీద ఎర దప్టేసేరా ఎర దట్టీ మీద వచ్చ దస్థేపేరా కం.

మౌధిక సాహిత్యం అ'పైన హనుమంతు దస్టేసి కళ్టురా బిళ్లకై బిగుదీలు బిగువుగా చేసేరా జంగారు గుత్తముల బాకులు తిసేరా ఎన్ని పై డవుముల ఎసేడా (శ్రీరామ పాలుపార పూదండ లేమకున్నాడమ్మా కట్టుకున్నయి రెండు వన్తరాలు కొంగుల టిగియించి కొవల నల్లించేతా బయలు దీరినాణా అ రామచర్నదుడు అయోధ్య నగరంణు కదులు తశానున్నాది వగలు చుక్కలు పొడిచి పొద్దద్ధ మొచ్చేను అంతలి నమయమున ఈ బాల రాజుణు మూర జాణమమ్మ వేతబట్టి నారా పోరామ క్యతువును వూని శరీరా రతముపై రాజలు మూర చెందినారా అన్న ఒడ్డిలోన తమ్ముడు మూర్పయె తమ్ముడొడ్డిలోన అన్న మూర వయ గణపతి భజవ పాట ఒల్లారి జాబోయ్‌ కావురోయిరన్నా జరుగు జరుగురన్నా - వేజరగలేనన్నా కొండకి పోవాల వూవులు తేవాల || ఒల్లా!| 1 వంది వాహనం గజాననా * చిలక వాహనం గజాననా చమూపిక నావహన గజావనా ఓయ్‌ జాయి బాయి గజానవా - ఓయ్‌ బాయి జాయి గజుననా - పార్వ్యతివందన గజానవా ||ఒల్లా!| & అమ్మా కామాక్షమ్మ తిరునాళ్లంటి ఎగువ యాదగిరి దీగువ జొన్నవాడ || ఒల్లా[ | క్ష?

మౌభికపాహిత్యం కోడి పిల్ల సాట

కొయ్యి కొయ్యంగానే కోడి కూత మానేస్‌

పేలావనేమూ పోయినానంటదే - కోడిపిల్ల

అ మాటలంటదే అలాగనంటదే

అమైన అంటదే అలయ్య వంటదే - కోడి పిల్ల ||[కొయ్య!| ఓ. దిబ్బ మి దిగ్గొంచటోయి బొచ్చు గిచ్చు సీకుతాంపె

అ-చిల్లం కూరి చిన్నవృ సౌరం చేశానంటదే

అ మాటలంటదే బాలా వంటదే [| కొయ్యి[| 2 పాయ్యి చాటు గ్గొంచబోయి తిస్సి తిప్పి కాలుప్తాంపె

అ - చాకిరేవు పాయ్యికాడ చలిమంటలంటదే

అమాటలంటదె -------ాాా వంటదే || కొయ్యి!| 3 మిద్దెకాడి గ్లొంచవోయి డుట్ఫి రుల్చి కడుగుతాంపే

ఆ-కాశీగంగలోన జలక మాడితినంటదే - కోడిపిల్ల

అలాగ - - - - = = - - వంటిదే || కొయ్యి!| 4 'మొద్దుమీదికి తివకబోయి తుంటలు గింటలు నరుకుతుంపే

అ-కోడి వందెగాడు అదె జేరినంటదే - కోడిపిల్ల 6

అలాగ ** ౨ ౨ ౨౨౨ ౨ ౨ ౨ ప్రంటఎ || కొయ్యి! | మ మిరియాలు మిరవకాయిలు మసాల నూరుతంపె

వునుగు జవ్వాది సెంటు వూషకొంటినంటదే

అలాగ - - --- ౨ - వంటదె || కొయ్యి]! ఈ బొక్కగంచెడు కూర బువ్వపైన పోనుకుంటె

మల్లి వరువువైన వండుకొన్ననంటదె

)లౌగ్‌ == ఎ ఐం = వంటదె | కొయ్యి! |

కేపతి

మౌొభికపౌహిత్యం ఐబండిపాట వరంగల్‌ జిల్లా పాఠ్యం అలి సెరవెరనెర బండి + నెరనెర బండి నెరసరనెరబండి = నెరవెర జంది వెరనెరనెరబండి- - * కీ అద్దరెతిరికాడ - విద్ధరోతుం'టేసు ఐండెక్కు, ఐండెక్కు మన్నాది సిల్ల 1|వెర|| వై విన్నూ రమ్మన్నాది - నన్ను రమ్మన్నాది ఇద్దర్ని రమ్మని -జరికించి పోనాది 1|వెర|| క చేతులకు మువ్వలు పెట్టి -తల్లోన వువ్వులు పెట్టి మువ్వల చవ్వుడు. వువ్వుల వానన ||వెర|] ఒకటై పొనాం విశాకపట్నం బిల్లా పాఠ్యం న! మగ: వెరనెరనెర బండి - నెరనెంబండి వెరవెరనెర బండి - నెరనెర బండ వెరవెరవెర బండి *- * - = క్షే విన్నూరమ్మన్నాది - నన్నూురమ్మన్నాది ఇద్దర్మి రమ్మన్నాది - విద్దరోతోంది | 1వెర|| 2 తాటాకు తలగుద్డ - గోంగూర గోచీగుడ్డ ఈదిలో ఇటికాను - ఇయ్యంకు డిల్లో 1(వెర|| షై జారా కొమ్మల గేదె - పారవల కొచ్చింది వీయన్న మాదొంగ నాగోరి దొంగ 1(వెర || అత; ఓ అవర బండోడో అంతరాల నాబంది చిరకట్టుకొస్తా - అవర బండీటీ 139

మౌభికసాహిత్యం మగ: ఎ్నార వారని దాన - షృర జుకెట్టు దాన వనియన్న మాదొంగ నాగోరి దొంగ ||నెర|| వామపక్ష విష్ణవన గీతం ఎదల బాధ మండుతోందిరో = అన్నయ్యో ఎర బాట చూవుతోందిరో క్షే ఎడల బాధ మండుతోంది వ్మరవాటి చూవుతోంది బాట మనల నడవ మందిరో = అన్నయ్యో పాట మనలల పాడ ముందిరో ర్‌ కరీంనగర్‌ పిలుస్తోందిరో = అన్నయ్యో కత్తులెత్తమని యందిరో కనికరమే లేని దొరలను = అన్నయ్యో ఎయ్‌ - కంఠాలే నరకమందిరో షె 'మెట్టువల్లి కదులు తోందిరో = అన్నయ్యో ముందడుగు వేయమందిరో 'మేీకవన్నె దొరలందరిని = అన్నయ్యో “ఊయ' మెత్తంగా తన్నమందిరో తీ జగిత్వాల మండుతుందిరో = అన్నయ్యో అగ్నిజ్వాల కక్కుతోందిరో జూలిలేని భూస్వాములను = అన్నయ్యో “ప్లా . జబ్బలిరగ దన్నమందిరో ర్‌ హుజురాబాద్‌ ఉడుకుతోందరో = అన్నయ్యో కరలెత్తమని అందిరో పార్థి మార్చే నాయకులను - అన్నర్యూ “ఉయ్‌” - వక్కలిరగ దన్నమందిరో ళు లద్ధునూరు. ముద్దనూరురో - అన్నయ్యా చినవృల్లి పెద్దవల్లిరో ఉరుము తున్నాయ్‌ మెరుస్తున్నాయ్‌రో - అన్నయ్యో వాంబులై పేలుతున్నాయ్‌రో శన

మౌధికసాహిశ్యం 'వాయవాలేడో' సాట

కై నల్లగొండ శెళ్లే నాయనా లేడో నల్లరాళ్ళ తెచ్చే నాయనా

2 తోల్లగొండ కళ్లు వాయనా లేడో తెల్లరాళ్ళ తెచ్చే నాయనా

న్‌ వచ్సగొండ కెళ్లే నాయనా లేడో వచ్చరాళ్ళ తెచ్చే నాయనా

క్షే గట్టుమీద పాయ్యెస్టే నాయనా లేటీ గౌరి గాజులుండే నాయనా

క్‌ వుట్టమీద పాయ్యెస్ట నాయనా లేడో వువల గాజులుండే నాయనా

క మూళ్లో పాయ్యెస్ట నాయనా లేడో వీని గాజులుండే నాయనా

ఖా పాలి పెటెల్లేని నాయనా లేడో నన్న దారాలు తెచ్చే నాయనా

& అకానమీకాపో నాయనా లేడో ప్మాశాలి గుచ్చేడో నాయనా

త్తి ఊళ్లవి దాఫేడో నాయనా లేడో ఉల్లి తటలు దాటే నాయనా

కి చేలన్ని దాఓడో నాయనా లేడో చెరకు తోటలు దాపే నాయనా

'వృత్యమప్రాహా పాట

అడ :- దారంపెల్లే క్యురవాడా ,చువ్వేంవని జేస్తావు క్యూరవాజా

మగ : వాశేం వవి చేతకాదు చిన్నదానా

అడ :- వీశేంవని రాకపోతే క్మురవాడా - వీకు - పెళ్ల మెలా గొస్తాది క్యూరవాజు

న!

మౌఖిక సాహిత్యం మగ ఫా గరం నోల్లో కళ్లావమ్మ, కళ్లగిక్లావన్ము నాకు పెళ్లవమ్మ అత ;? సెళ్లమైతే ఉన్నాది క్మరవాడా వీకు-బిడ్లెలా గొస్తారు క్కురవాడా మగ ఎర మెరికల్లోన బెద్గమ్మా, బెడ్లగిడ్దమ్మా వాకు బిడ్డమ్మా అడ :- భిడ్డైతే ఉన్నారు క్యురవాడా వీకూవులుసెలా గొస్తాది క్నురవాడా మగ :- వెల్లూరు పాడుమిద బలునమ్మా, ఐబును గిలునమ్మా వాకు బలునమ్మా ఆద :- వులుసైతే ఉన్నాది కృరవాణు వీకు - వప్సేలా గొస్తాది క్మురవాడా మగ: కోమటి గూకమ్మ కొవృమ్మా - కొవగి వృమ్మూ నాకు వవృమ్మా అడ :- వస్పైతే ఉన్నాది క్మురవాడా .. వీకు - వెయ్యేలా గొప్తాది క్యురవాడా మగ ఫా తెలొల మాకమ్మ చెయ్యమృ, చెయ్యి గియ్యమ్మా వాకు నెయ్యమ్మా దయనీయ పరిస్థితుల పాట మగ :- ఎక్కడ దానవే చక్కని కోమలి ఒంటరిగా నడవిలోన - ఓ చెంచు అడ ఏ ఎక్కడ దామ్రైతే ఏపక వొరినైతే ఎక్కువగా మాటలేలరా - ఓ రట్ఫి నీవు చక్కంగా వెల్లిపోరా శద్ధాన వడవిలో చెదురు మధ్యాన చూడ అరికాలు ముల్లు నాలను - ఓ చెంచు కుడికాలు ముల్లు నాను ముగ ఏ కూకోయే వీ ముల్లు కుదురుంగా తీిమలతాను కేశ2

మొధికపాహిత్యం పొన్న గున్నల క0ద పాందిగ్గా హరయ చదరంగ మాతదాము - ఓ వెండు చదరంగ మాదదాము అత ౨ ఓ ఏమయ్యో బీదరైత ఒక్క చిక్కివావయ్యా మగ :- రెక్కలిరగ కట్టవడిన డొక్కవిండ లేదయ్యా అవుదూడ నమ్ముకొని బియ్యం మూకలు తెచ్చుకుంపె కార్మగె ను వాయుళ్లోయ్‌ కావిళ్లట్టుకు దూరారోయ్‌ కావిళ్లట్టుకు దూరారాయ్‌ మూటలిచ్చుకున్నారోయ్‌ అన్నంలేక బీదలోయ్‌ అలమటిస్తానున్నారోయ్‌ 'పెద్దపెద్ద వాయుళ్లోయ్‌ జమిందారు లైవారోయ్‌ కరణంగారికి లందాలోయ్‌ మున్పబుగారిక లంచాలోయ లంచాలాళ్లు తింటారోయ్‌ బీదల్నేడి పిస్తారోయ్‌ బియ్య లియ్యే చదివినవారు ఢిల్లీ పెజక్రానారోయ్‌ అరునోరు చేరంపే జైలుల్లోను పెట్టారోయ్‌ కల్లుపారా పోయిందోయ్‌ కా ఫీవోపలొచ్చిందోయ్‌ కాశీ యాత పాట తాటాకు గొడుగుతో తరచుగా వెడలుదువు కాటి కిందకు నిత్య తవను కొరళా? చండ కమండలం ధరియించి తరలేవు దారిలో బోదుంది దాట లేవు పాము కోళ్ళును జాగ వదిలముగ నడవంతి పాలి వేలను - జరద - వడుదురేమో జయ్యారముగ జోవ తారు రోద్దనుకోకు ఎందరో ఇరదలో దిగముగ ఐదిరి కాళిక పోదునవి కల్ల మాటలు చెప్పి కాఫీ వోటలు కేగ కేవవచ్చు శేమలో చేరి లోవెక్కనేల మా అక్క విత్తుము పెంద్దియాద ఇం!

మౌభికసాహిత్యం ఆశకువుగావి చాటువు

స్నీ రామురెవ్వావిలీ రావణు మర్థించె? వరవాముదేవుని పట్టిమేది? రాజమన్నారుచే రంజిల్లు కర మేది? వెలయ గానుక వంటి విత్తునేది? అల రంభ కొవులో నలరు వూదండేది? వభవారి నవ్వించు జూాణడెవరు? పీఠ పెండ్లికి నీలిచేసిన విళ్లోది? శ కృన్ణుడేయింల చెలగుచుండు?

గీ. అన్నిటికి జూడనైదేసి యక్షరములు ఈవలావల జూచిన నేకవిధము చదువు నాతడు భావజ్ధి చ్మకవర్తి లక్షణో'పేర్మద, (పొధరాయక్షితిర్యద

పాటను పోలిన చాటు పద్యం

షీ పొగను కీల్దడదాని సోగ కన్నుల దాన వ్యజాల వంటి వల్వరున దాన బంగారు జగిదాన వటువు గుబ్బల దాన నయమైన మొయ్యారి నడల దాన తోరంవు కటి దాన తొడల మి్గుల దాన పిడికిట వడగు నెన్నడుము దాన తళుకు చెక్కుల దాన బెళకు ముక్కెర దావ పింగాణి కనుబొన్ము చెలువు దాన

గీ. ేులిమి వసిండి రవ కడియాల దాన మించి పోనీల రత్నాల మించుదాన తిరిగి చూడవె రత్నాల వరుల దాన చేరి మాటాడు చెంగావి చిరదాన

కేతకీ

మౌధికసాపాళ్యం లక్షణ మూర్చ పాట పాల వర్ణనము చాయ వలు వరువన చక్కవే వలుకవేమిర తమ్ముడా - ఓ లక్మణా ఉలుక వేమిర తమ్ముతా 11రామా|| 1 మన తర్మడి దకరత మరియాదమనుటకు మనల నడవికి వంపెరా - ఓ లక్ష్మణా మనల నతవికి వంపెకా 11రామా||! పష ఉవ్వుకోనం బోయి కర్పూర మిడనాడి రణమందు ఇది యుంటివా - ఓ లక్ష్మణా రణమందు అని యుంటినా ” 11రామా!| మ వమనవు కోనం బోయి బంగార మిదవాది రణమందు బడియుంటినా - ఓ లక్ష్మణా రణమందు బడియుంటివా 1|[రామా|| ఈ అంకె దూడల్లాగ విడి అంక కొచ్చితిమి లంక ఏడిపోతిమయ్యో - ఓ లక్ష్మణా లంకె వివిపోతిమయ్యా. ||ఠరామా[ | కశక

మౌఖిక సాహిత్యం 7. 2 గాయనీ గాయకుల వివరాలు

నం పేరు వయన్సు ఊరు జిల్లా

పి అచ్చమ్మ ఇజారోతు క్ర బోడపాడు వశ్చిమగోదావరి ఇ అన్నవూర్హ, తుమ్మగంటి 3 బోడపాడు వశ్పినుగోదావరి క. అప్పారావు చెంచన (0 బోడపాడు వశ్పిమగోదావరి 4 అరుణ పొక్కునూరి ? సీత్రారాంచవురం వాఖవట్నం క కన్నయ్య డొంక క ఎారవరం విశాఖవట్నం ఈ కాంతమ్మ , దొడ్డి శ్‌ చింతవల్లి. వశ్చిమగోదావరి 7 కృష్ణమూర్తి, పాలా కం బోడపాడు వశ్సిమగోదావరి & గంగమ్మ, పోతుల ట్‌ చింతపల్లి. వశ్చిమగోదావరి ఇఓ చందమ్మ, తోట శ్‌ చింతవల్లి వశ్చిమగోదావరి $%. దేవుడు, బంగారం త జిల్లెడవూడి. విశాఖవట్నం 11 నర సింవహమూర్తి, 2 బోడపాడు వశ్చిమగోదావరి

రాంబరికెల 32 నాయుడు, గౌరెడ్డి 66 జిల్లిడవూడి. విశాఖవట్నం పష. పైడితల్లి, గాడె ట్‌ సీతారాంవురం. విశాఖవట్నం 14 మునల్సి గాడె 5 సీతారాంవురం. విశాఖవట్నం కమ రాంబాబు, వాసిరెడ్డి 2 సీతారాంవురం మాఖవట్నం 15 రామాయమ్మ, భీంరెడ్డి 5 సీతారాంవురం. విశాఖవట్నం క రాముడు, వాకలవూడి 61 బోడపాడు వశ్పిమగోదావరి శకి రావమ్మ, ఇజురోతు ణి బోడపాడు వనశ్పిమగోదావరి ౨ రావన్ము రాంబరిక3ల 0 బోడపాడు వన్చిమగోదావరి ము లక్ష్మమ్మ కప్పల ట్‌ చింతవల్లి. పశ్చిమగోదావరి 146

మౌభిక సాహిత్యం 2. లక్ష్మమ్మ కొండవల్లి టో బోడపాడు వశ్చిమగోదావరి 2 లీలావతి , గేదెల 22 బోడపాడు వశ్చిమగోదావరి 2 మ్మీరాజు, సెరకావు క్‌ సీశారాంవురం. విశాఖవట్నం 2ఓ వెంకటరముణమృ, శ బోడపాడు వశ్చిమగోదావరి వరన్వతుల ము వెంకాయమ్మ, పింగంవల్లి 99 సీశారాంవురం. విశాఖవట్నం 2 నత్యవతి నాళం 2 సీతారాంవురం. విశాఖవట్నం 27 వత్యవతి రొతు 2 బోడపాడు వశ్పిమగోదావరి 21 సింవాచలం నందడి న! జల్లిడవూడి విశాలవట్నం 29. మబ్బారాన్స అంపోలు 41 బోడపాడు వశ్చిమగోదావరి శా

౪111. ఉపయుక్త (గంథనూచి

రచయిత [గంథం - (వచురణ నంన్ధ- స్థలం

= నంవత్సరం. తెలుగు

1. ఉమామహేశ్యరరావ్సు భాగ అజ్ఞాతాం్యధ (కన్నడ) కవిత్వ చరి వకుల (ఈ ఆంధధ విజ్ఞాన నమితి - వూనా

= 966

2 ఎల్లోరా (సేకరణ) జానవద గేయాలు- మిాలారధ - విజయవాడ-1959

3 కృష్ణకుమారి,నాయని తెలుగు జూనవద గేయగాథలు - వాగలక్ష్మీ పింటర్ప్‌ - హైదరాబాదు

• 197

4 కృన్ణకుమూరి, నాయని జానవదసాహిత్య చర్విత - ఆంధ పారన్వత వరివత్తు - హైదరాబాదు

• 1976

5. గంగాధరం, నేదునూరి మిన్నేరు. - ప్రాచిన [గ్రంథావళి రాజమం్మడి- 1968

ఈ (గొల్ల వూడి వీరాస్వామి నన్‌ స్త్రీల పాటలు - గొల్లవూడి విరాస్వా

వారి మ్యుదణ) మినన్‌-రాజమండి - 1987. కే48

మౌధకపాపాత్యం

7 జన నాట్యమండలి ఐననాట్యమండలి పాటలు - (క్రాంతి. "సాదరాబాదు- పి

& తిరుమలరాన్స జయధీర్‌ తెలంగాణా రైతాంగ వోరాటం- వనజా పాహిత్యం - పాహితీవర్కిల్‌ 'పైదరాబాదు - 1991

9 దీక్షితులు ,చింతా 1వజా వాషఖృయం - విశాలారధ విజయవాడ

1%. దొణవ్పు, తూమాటి జానవద కళానంవద - విర్మల వబ్లికేషన్స్‌- విశాఖవట్నం- 19

111 నారాయణరాన్సు వెల్చేరు తెలుగులో శవితా ' వివ్లవాల వ్యరూవం- విశాలాంధ - విజయ వాడ - 198

12 _పేమలత, రావి తెలుగు జానవద పాహిత్యం- వురాణ గాథలు - హైదరాబాదు- 196

13 బాలస్వామి, బుక్కా మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా - జానవద కథలు - తెలుగు వరిశోధన వచు రణలు- హైదరాబాదు - 1967

కఓ మహతిశంకర్‌, జంధ్యాల అవధానభారతి - విజయవాడ- 161

(చంకలనం)

5. మోవాన్‌ 2ఎమ్‌ జానవద. విజ్ఞాన వ్యాసావళి- (శివి వాసా వల్లికేషన్స్‌-. మలయనూరు- క901ఓ

కతి

మౌభికపాహిత్యం 16 రఘుమారెడ్డి, యెల్తండ వల్లెవదాల్లో (వజాజీవనం-గురుకుల 17 రాఘవశర్మ, గురజాడ జాతియగీతాలు - అయ్యిమ సాహిత్య (నంకలనం) అకాడమీ - హైదరాబాదు-1973 1౬ రామకోటొొస్తి, కేతవరపు ఆశుకవితలు- అవధానములు- చాటు వులు- అంషవసాహిత్యఆకాడమీ 'హైదరాబాదు - 1971 19. రామరాజు, బిరుదురాజు తెలుగు జానవద గేయసాహిత్యము- అర్యధ రచయితల నంమఘం- హైద రాబాదు - 18 2౫ రామరాజు, బిరుదురాజు జానవదగేయాలు- సాంఘిక చరిత ఉ& కృష్ణకుమారి, వాయని ఆంగ. సాహిత్య అకాడమీ - హైద రాబాదు-1974 2౬ రంగనాథాచార్యులు, 33. 1000-47 మధ్య తెలుగు సాహిత్యం- (నం) ఆంధ సారన్వత వరివత్తు- హైదరా బాదు *- 19%) 2 (లక్షీనరా్యయణ బుక్‌డివో మం్యతవువృం - రొజమండి- 197%, మ్ముదణ) వె. లింగారెడ్డి గోవు తెలంగాణా. (శ్రామిక గేయాలు - మువమా. వల్లికేవన్స్‌. కరీంనగర్‌. శ982 3 పాంబశివరాన్సు యు. జానవదోయాలు. -జనం పాటలు- కే50

మౌభికపాహిత్యం అనపాహితి- టు మ (సిమికృష్ణాబుక్‌డిపో ప్తీల పాటలు - మదరాము 3: నుందరం ఆర్‌. మిఎమ్‌ అంధుల జానవద విజ్ఞానం- అం్యవ పాహిత్య అకాడమి- హైదరాబాదు- న 27 మందరం, ఆర్‌. మిఎస్‌ తెలుగు కన్నడ జానవదగేయాలు- జానవద విజ్ఞాన భారతి - మైమారు- పన్న ౫1 నుబ్బన్స, సిమి అవధాన విద్య- తెలుగు విశ్వవిద్యా లయం- హైైదరాబాదు- 67 మ. సోమనుందర్‌, ఆవంత్స వ్యజాయుధం- విశాలార్యధ- హైదరా బాదు-1936 30 . వెంకటావధాన్ని దివాకర్ల దివాకరం పాహిత్యోవన్యానములు - 39 వనంవుటం- తెలుగు పొహిత్య అశాడమీ- హైదరాబాదు - ౫71, కరక

మౌభికపాపాత్యం ఆంగం య ౩3వ శి నిలిడీణు నం 2 కెంయేందల - సెశీయిగిక , కొనే 3. గహర, కెజి ౦౪౫ ఇింజగా - యవనగరం లజ. ఫాజు - జలీగరబ్ర- 1977. 3శుయనాతి 9. సయ్‌ గం ఉగ ౮ పివడాా సి జజగయే- ఇరంగంంి ఉ ౧౦౫0౩ర కళ్తాండే న క న మజ బరీ పంల) - - 220 కెంయయినఖ్లూ - కళ 3కు పంబ 090ఉ, 92 శం య్‌ జం - ౩7. *2జిజ 3. ౦జి ౦ణహూ అరే సీషలాంం్తా - సోయం

• ఊ& ౧౦ - అన4.- అలయ. ధయాక ్యగంిధాలల్య ధ్ధింద లాలా వు ళ్‌ [ల న్‌ లో సా. నీ కక2

జం౮ంట కాగాక. 6.౪7.9.042458టటక 10 | " అవ్పజెప్పడం, అవృటికవ్వ్పుడు చెవ్పడం సాహిత్యంలో రెండు , (| ధోరణులు. అప్పజెవ్పడం పాండిత్యమైతే, అవ్పటికవ్పుడు చెప్పడం ఆశుక

• ప్రాహిత్యం సాధించిన _వయోజనాలు దావి మ్యూదిత రూవం సాధించలేక ల చ్రూథికత కొత్త రూపాలతో రేడియో, శేష్‌, (గాంధోన్‌, టిమిల ద్యారా మనముంయుకు వస్తోంది . 1%. పాడినా అవధానులు ఆశువుగా నద్యాలు చెప్పినా, భిక్రుకులు తత్వం టు. 'సెబదటిపారీగా తెలుగులో నూఖిక సాహిత్యాన్ని వ్లోపించే (గ్రంఠం క్షి