Telugu maha sankalpam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వమహాస౦కల్ప 6 వచవ కవితాసంకలనం , 1940-1975. % శ ॥ నసంపాడకు ణ. నండూరి రామమోహనరావు _ఇం్వదగంటి శ్రీకాంత శర్మ శ వెతన్యభారతి వి జ యవాడ

కే వవ్‌ షి సిర షి ఓసి (గి శీ3 1101089 0 స06%0 601080 లెంం?? కంల 194010 195 కల664 క . 29604 ెడజుడరుల0202 280 _ 30728201 520102 5210022 భం) జ్ర” కెంరీ!4664 0 . ల ఆన ఉూగ/4ఉ కరఉకె 4 11 022% నిరే2. లెరంం ₹. నఖ. యాల వ శా ఇ,2 యే న [ 60787" ఎ ఇం ఇల్‌ 22% | ౩42౮ . ద్‌ షయ జో శ లో రి౧666 6 ప 54౧17! ౬౧౫7౬౭29 ₹1)292%2 612. 0006? కి/౧6964 86 ఏంట 2౯102066౯8, ₹1)83 222 64-2

ళ్‌ అనం[కఠకవముణిక

ట్వ

శ్‌ శీతవేళ్‌ రానీయకు కేవులపల్లి వేంకజ కృష్ణళాన్తై శ శ. మహానంకల్పం థీథీ నే

“శి ఆశ్వాసాంతం జలసూత్రం దక్కి ణీనాథశాన్ల క్‌ శీ. దులుపు బూజు శ్రీరంగం నారాయణబొబు _ 7

జ్జ చానదర్శనం 'ఉంద్రగంటి హనుమవాశ్రి శ్రి శీ. ద్యంద్వాతీతం నార్ల వెంక కేశ్వరరావు [క

?, కలకొలం అఠీఠీ [1

శ. మాతృకొంక్ష ఆరుద్ర . [9

ఓ ,వాలోవి నాదాలు కందు రి (7

18. నా దేశం కనిపించింది వి వారాయణ రెడ్డి (ఖీ

19. వగరంలో వృషభం _అీఠథీ వీ చ నవోదయం వార్ష వెంక పేశ్వరరావు కీ 1% భతటవష్న్య బాలగంగాధ్రర తిలక్‌ _ ల్లగ 1ఓ ఉషన్సంధ్య దాశరథి ళా ఈ ర30డు లోకాలు కందు లి ణి 1; రెండు (వవంచాలు పోమనుందర్‌ లే క్రై నుధ్యమి పుకుషం - న, వారాయణ రెడ్డి శి

20. ఎంచక్కంవి కల ఆత్ర ణీ

19, అమృతం కురిసిన ర్క -వొధగంగాధర తిలక్‌ శ్ర 8. శరచ్చం[దిక "* అఠీథీ 11 71. నత్య వండర్శనం కుందు ర్చి శ? శఓ ఎవరి పిల్లలోయి మీరు? అని వెట్టి సుబ్బారావు శ్‌ ణి. నూదాకబళం పి, గణవతికా స్తీ శ? ఓ తల్లీ దల్లని కాంత " కెంటాల గోపాలకృవ 58 |

వక. రక్రపంబంధం తప్పదులాగుంది శె, వి, రమణా రెడ్డ శ్‌

వో కొ అరచేతిలో మృత్యువు గంగీనేవి వెంక కేశ్వరరావు 61 శ్‌, ఎవరీ అర్హులు సి, నారాయణ రెడ్డ్‌ కస్‌ 88. ఆర్రగీతం బాలగంగాధర తిలక్‌ న! 20, నాపేరు _పజాకోట్‌ దాశరథి 69 8. విచ్చగాడి పాట అని పెట్టి సుబ్బారావు 78 81. వేదంలా గోదావరి అరద గ్గ శ2. ఈ లారం కుందు ర్తి శిఫ్‌ 83, అంతగ్గీతమ్‌ శళాంక 70 శిఠ వాస సమంతను పతిళా వ్ర ఎశ్‌మి 85. ఏడు పెందుకు? అని పెట్టి సున్నారావు శ్రీ శ8, నుప్వులేపు వీ పాటపుంది బాలగంగాధర తిలక్‌ శి! $7. కిరణ శకలం దాశరథి 88 శ8. మంచి ముత్యాలసరాలు థీథీ ణ్‌ 88. పెద్ద ముళ్లు ఆక్ముద ఠా 40. ఒకే ఒక్క దీపం _ సిం నారాయణ రెడ్డి 89 41. చీకటి పాలగుమ్మి పద్మరాణూ-. ఖ& 42, పీనీవాలి ఆరక . కక 48, ఈ య్మారకు శినరలేదూ =చరతరానేశ్వ్యరరావు ష్‌. శీ4, పడిపోయిన స్యతపు గోడ పీర్బూవీ సుబ్రహ్మణ్యం 100 శక. దిగులు కాళోజీ 1౯2 శ$. ఉత్తరం కుందు రి 14 శ7. విష్యామణం బెల్లంకొండ రామదాసు న! శ$8, నాక్కొంచెం సమ్మకమివ్వు 'టై రాగి [1 శీ9 ఉపనదులు ఆర్నుత నీతీ $0. చూద్దుపుగాని కుందుర్తి 117 51, రోజూ చూస్తూనే వున్నాను అజంతా 196 52, కరువు కళ్ళు పురిపండా అస్పలస్వామి 11 5కి, కీలుగుజ్టం తెన్నేటి సూరి = వల శక. ధిక్కారం విద్వాన్‌ విశ్వం 1ేలిలీ 56, రాన్కల్నికౌవ్‌ బైరాగి శ 1లైకీ

గ్గ రక్‌ నుమప్తి “- అశేరకా 129 57. జీవితం కరుణించనివాబ అఆరిపిలొల విశ్వం 182" 5కి పూచిస ముండు చాశరథి = 185 59, ఎడారిపై మబ్బు కె. విం రమణా రెడ్డి 188 శక." సరిత్యాగి పరివేదన అజంతా 187 ఈషశాతళథ ₹ వెల్చేరు నారాయణరావు [140 62. రేపటీ సూర్యుడు శ్రేవరావ్‌ 141 కక: ఉషస్‌ ” గుంటూరు శే షేం్యదశర్మ 142 కక. ఉషను శీలా ప్మీరాజు - 148 ఇట. -... అ ేగుంప మోహన్యపసాద్‌ 147 8. ెఫాయిగ్‌ గీతం గోపాల చ్యకవరి [40 87. అతన్ని గూర్చి కథలులేవు అరిపిరాల విశ్వం 151 కక. ఏక 20 1076, 2014 ₹11 ఇస్మొయిల్‌ 158 69. ఈ గులాబీ వప్వుతుంది శ్రేథవరావ్‌ 154 78. రాలే ఆకులు గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ 156 71. శేతకటు రంధి సోమరాజు 157 “1 ముణ్‌కొ ఎమ్వీయల్‌ 185 "మ మసందం. జీవనది గోపాల చ్మకవర్తి 164 74. ఆఖరీ ఆశ్రమం శెసంట మూహన(ప్రసాదొ 48 7. మనిషీ, మనిషీ ఇస్మాయిల్‌ 180 176. అనుభూతి వేగుంట మోహనసటప్రసొద్‌ 168 27 నాణగు రోడ్డు 'శేశవరావ్‌ ! 78. కవీ వగ్నుముని 178 79, వందేమాతరం చెరబండరాజు క74 85. కరువు విచ్చం' వ్రైరవయ్య శే76 81. జైల్లో సమ్ముదం నగ్నుముని 170 ల. హఠాత్తుగా పట్టపగలు బట్టల్ని విప్పేసి ..... మహాన్వన్న 190 జ అంకర్‌ జ్వాల అద్దేష ల్లి రామమోహనరావు శి88 శ4 నేటి మానపుడు జ్వాలాముఖి 184

న! శక. ఆకాశం వెక్కివెక్కి ఏముహైోంది. చెరబండరాజు 188 868 నా జాతి రొత శె శవారెడ్డి 188 కి, నా దేశంలో నేను ఏకాకిని విథిలేశ్వర్‌ 102 88. సుతరోగి నగ్నముని 101 &8. సటనమాట్‌ మహాన్వస్న ఇ! రీకీ 44 ఫో చెరబండరాజు 194 81. మహమ్మారి “పేర్వారం జగన్నాథం శిఖ 82. యోధుడు ' వగ్నముని లిక 88 వరుడో భాన్కరుడా: ..ఎబుకివుఢడు . న! రట ఎరుప్పు మచ్చారావు పాణిగ్రాహి , 489 కక. గమ్యం చెరబండరాజు 200

న్వవిషయం౦ బృష్సటికి. నరిగా అయిదు నంవత్సరోల (క్రితం ఉ త్తమాదర్శాలతో విజర్మవ్లాడ్రల్లో ఆవిర్భవించిన పాషితీ పాంస్మృృతిక నంప్థ బై తన్యభ్రారతి.. ఇది కేవలం రచయితల నంఘమో, చిత్షకారులనగఘుమో, లేక నంగీతఈ వృత్యాలకు పరిమితమైన కళానిలయమో కాదు. గొ అలు -"ఈ సరస్టలో వున్న దాదొవు నూటయాభై మంది నభ్యులకు ఈ కళ లన్నిటి నటచహాబాబరణాదూల-. ఆధ్యయవంవట్ల మ్‌ంచి జీకానవుంది; ఉత్ప్సాహంవుంది. మన్‌న్సును -న్పంగించచేయగల (వతి కళారూపావి్ని వీరు ఆదరిస్తున్నారు. వలువురు కళాసాహిత్యాభిమూనులకు ఈమ అనుభూతిని వంచడానికి సిద్ధంగా వున్నారు. .. చై తన్యభారతికి నమాజ, సాపాత్య' కళారంగాలకు సంబంధించి ఏ వర్ష రాజ కీయాలూో లేవు. ఎప్పటికన్సుడు ఆయా రంగాలలో ఏర్పడుతున్న కొత్తకొత్త సరి జామాలను సరిశీలిస్తూ, రచయితల ఉపన్యాసాల ద్వారా, మేధాపుల గోష్టులద్వారా ॥ శ్రళా్రదర్శనలద్వారా వి వేచనకు తావివ్వడమే ఈ సంస్ద (పధానలక్ష్యం. ఈలక్ష్యం మేరకు 1070మంచి సాహిత్యనభలను, చ్యితకళా (ప్రదర్శవలను, వివిధ పామాజిక విష్రణాలమై దోస్టులసు, విద్యార్థులకు (పకక క్లార్మ్మ్యకమ్లాలస్తు విర్వహిస్తూ వఖ్లు వరి ఆదరాభిమానాలకు పాాతమైంది. ॥ జ ఇంగ్తేకొఠ, విజయవాడ డోర్నుకల్‌ రోడ్డులో ఒక (గంథాలయాని నిర్వ హిస్తెన్నరి. ఇంతనరకు (ప్రతి వార్షికోత్సవ సందర్భంలో ఒక్కొక్క (పత్యేక సంచికను వెలువరించి, సంస్థ లక్ష్యాలను, ముందు చేయదగు కార్య(కమాలను పునఃవరిశీలించుకుంటున్న విషయం నహృదయు అందరికీ విదిత మే, 2 ఇస్పటివరకు జరుగుతున్న సాహిత్య సమావేశాలు, గోస్టులు, చ్యితకళా- (వదర్శనలకు భిన్నంగా నురికొంత విసృత (ప్రాతిపదికపై తఈన కార్యలకనూలను

వ.

నిర్వపించడలచ్కి అందుకు నాందిగో “మహా సంతల్వలే ) అజే _వచనకవికాపంకల వాన్ని (ఫచురించడానికి చేతవ్యభారతీ ఉద్యమించిండిే- ఇందులో 1848 సుంచి 1975 వరకు వివిధ చారతక దశలలో వచవకవితా శేరిణామాన్ని దిజ్యాఠంగా వైనా (ప్రదర్శీంచడం (ప్రధానోద్దేశం. ఈ వరిణామం రూపపరంగా, వస్తుపరంగా, అలిప్యక్తివరంగా జరగడం మవం గమవించగలము.

ఇస్పటికే ఎన్నో కనితాసంకలనోలు వెలువరి పుండగా మళ్ళీ దీని _పసయోజన్‌రో ఏమిటి? అనే (పశ ఉదయించడం కద్దు

మా పయత్న ల్ష్యవిి వినరించడానికే ఈ నాలుగు మాటలు చెప్పవలసీ వచ్చింది. -

శ్రీ ముద్దుకృష్ణ “వై కాశికులో.-ఇమ్మవభమంగా ఆధువికభావచేతనకు దర్పణం పట్టిన కవితా సంకలనం. ఆ తరవాత సన్యాలోకం, కల్పన, ఉదయ ఘంటలు, మహోదయం, అడుగుజాడ గురజాడది, నవీన కావ్య మంజరి, దర్శన థ్రీ శ్రీ యుగం, మణిమకుటం, తెలుగు కాన్యమాల వంటి నంకలనాలెన్నో వెలువ డొయిం వ!

ఇని వన్తు ధర్మాన్నిబట్లి, (వ్యక్రియాలిక్షణాలమబట్టి, ఆధువీక చ్వభానళ కతిగి ' వచే కయినా, పర్య, గేయ, వచన్నకవిళా నమ్మి్యశాఖయామీటిమి తమ్మి సంస్థలు, తమ అభిరుచీ మరకూకకొర్చ కే" కౌంటళు న్యక్తులు తదు సిద్దాంతాల, అభిరుచుల పరిధిలో వెలయించారు.

$065లో దిగందిరకొ వులు ఆరుగురు కలసి, “దిక్‌ "లను (ప్రచురించిన ఆనం తరం “గూపు” కవితా సంకలనాలు పంథాను పుంభాలుగా వేలువడడం జరిగింది. ఈ కృషి ముఖ్యంగా మస తెలంగాణా (సొంతంనుంచి ఎక్కువ జరిగింది, _

“తిరుగబడు” కవులు, “చేతనావర్తం” కవులు, ఇందూరు భరత్‌, హైగెందరె కవులు బృందాలుగా ఏర్పడి సంకలనాలన్ను అచ్చు వేశారు.

మరొకి వైపున కొన్ని సాపాత్యసంస్థలు తమ వభ్యులను నంతృ ప్తి పరచడం ఫోనం గుణంకంజె రాశికి ప్రాధాన్యమిస్తూ చేసిన నంకలనాలుకూడా శరపరంపరగా వెలువడ్డాయి,

ఖ్‌

కౌగాా ఆధువిక కవితపేరిట [1010 నుంచి 1875 వరకు వెలునడివ రాశిలో, గుణంతోపాటు, సంభ్యామా(తంగా మిగిలిపోయే రచనలవరకు వున్నాయి ఈ రాశి అంతా దాదాపు చాలా సంకలనాలుగా కూడా విడివడి కనిపిస్తున్నది,

వై కాశికులు మొదలుగా వెలువడిన వివిధ (వసిద్ధ కవికా సంకలనాలలో కొల్చనిక, అభ్యుదయ ఉద్యమాల టవతిధ్వనులు న్పష్టంగా వినిపస్తాయి

అయితే, వచనకవితాాప్టకియ దగ్గరకు వస్తే, దాదావు నలభై నంవత్సరాల చర్విత వుండి.

కాల్పనికోద్థము భావంనుంచి, "= అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమంలొకి 'ఆంగాపల్తెనకాందరు" ఆధునిక కవుల నచన కవిళ్యాస్యకియను స్వీకరించారు, విశిన్స రచనలు చేశారు.

=. థ్రీఫీ యగం కవులకూ, దిగంబరతరం తరువాతి కవులకూ,. ఈ నడుమ (ఫీవర్స్‌ (నంట్‌ (_వతినిధులకూ, స్పష్టంగా, రూపపరంగా కవిత్వ్యవకటవలో తేడా లున్నాయి.

థ్రీభ్రీయగం కవులలో (అనగా, అభ్యుదయ కనితాయగం కపులలో) బేయక్వం; చదనత్వం తొంతవరకు కలగలిసి కనిపిస్తాయి. పదదింధంలో, భావనలో కాల్చనిక థీరణి బలంగా కవివిస్తుంది. "

(ప్రీపర్ప్‌్యంట్‌ పతినిధులు ఈ కొల్చనిక దోరణిని, గేయ, వచనరూపాలు కలగలిసిన _గథనరీతిమి ఆత్మాశయరీ ధిని విడనాడడావికి (ప్రయత్నించినట్టు చెప్పవలసివ్వంది,

దిగంబర కవృలలోను, ఆ తరువాత విజృంభించిన కవితారోరణులలోము, భావతీ.వతతోపాటుగా, అభిన్యక్తిలో పూర్తి వచనత్వం సాధించడం (కామి వందర్భాఅలో మొరటుగాకూడ) స్పషసడుతుంది,

ట్‌ కాగా దాదాపు నలబై సంవత్సరాల చర్మిత వున్న వచవకవితాప(కియ పొందిన వివిధ పరిణామదళలను ఒకచోట పొందుపరచడం ఈ “మహాసంకల్పం” ఉపధాన లక్ష్యం,

౫

“వై కాశికులు” సంక్షఅనంలో దేళభక్తి. వకృతిశ్నక్తి, (సణయర క్తి అనే మూడుపాయ లున్నాయి, ఆ తరువాత సంకలనాలలో కవితాపరంగా కొన్ని సిద్దాంత పరంగా కొన్ని వెలువది పున్నాయి. వచనకవిత్యాప్యకియా _పధానంగా జరిగిన కృషిని “మహాసంకల్పం (దర్శించడానికి (నయత్విస్తువ్నది. ఈ సంకలనంలో వ్య క్రివాద దోరణి, సన్తుత వ్యవస్త్పపట్ల అసంతృప్తి, తిరుగువాట్లు దోరణి, అసృష్టానుభూతివి అన్నష్తవోరణిలోనే చిత్రించే రీతి మీకు కనిపిస్తాయి.

ఖ్‌ శో చవాన్‌

దుఃథాన్ని పోట_దోలి, ఆదర్శ సమాజాన్ని (స్రతిష్టాపించుకోవాలనే మానక మహానంకల్పం వ్యక్తి స్థాయిలో, ఉద్యమస్పాయిలో ఎట్లా గిరిరురిలాగ వంపులు తిరుగుతూ, వచనకవితా _ప(కియలొో-నర్తమానగామి 'ఆరదరదోా కావా వాడా పరచాలని మా ఆకాఎక్ష. ఇది సర్వవమ్య(గం అవి మేము అసజోవటం లేతు, ఇందుకు రెండు కారణాలు .. ఒకటి ; మేము విధించుకున్న కాలపరిమితి, పేజీల సంఖ రెండు గళథరూకంలో రాని ఇంకా అనేక ఉఊత్రమ కవితలను వివిధ వ్యతికలనుంచి పేకరించి వరించే ఇవకాశం లేతపోవడం్క

కవితాగానం నిరంతర శీలం కలిగినట్టిది ఈ “*మహాసంకళ్చం” ఆ గొనాలికి ఒక రికార్డు, అందులో ఒక గమకం, జక కళ మా్యఠ్రమే

పహృదయ పాఠకులు దీని పరిమితులను గమవించ్చి శ శమ్రయళ్వ్నాన్ని పార్షించగలరని రై తన్యభారితాకోరుకూ ఈ నంకలనాన్ని నమర్చిస్తోంది. -

చ్రైతన్యభారతి పక్షాన ఒక కవితానంకలనం అచ్చువేయాలనే. ఆలోచనను ఈ సంస్త పూర్వకార్యదర్శి, (వస్తుత కాళ్యవర్గ సభ్యుడు శ్రీ గుమ్మడు. దివకదరావు వెలిబుచ్చారు. దాదాపు నంవత్సరం క్రితం. వెంటనే, ఈ సంస్త అధ్యక్షులు

అ

ఫ్రీ పెద్దిలొట్ల సుబ్బరామయ్య, కార్యదర్శి శ్రీ ఎమ్‌. ఆర్‌. ఎస్‌. (ప్రకాశరావు దీనిని కార్యవర్గం సలహాతో ఆమోదించి, పథకం సిద్దం చేశార్కు శ్రీ ఎమ్‌, ఆర్‌. ఎస్‌. (వకొశరావు ఈ. కార్యభాలాన్న్ని చాలా ఓర్పుతో నిర్వవాలిచారు

దాదాపు వలభెసంనత్సరాలనుంచి వెలువడిన కవితానంపుటాలమ సంకలనా

న! లను ఇందునిమి త్తం "సేకరించడం పెద్ద సమన్య అయింది మాకు, శ్రీయుతులు కె, వి, రమణా రెడ్డి, నిడమ ర్హి ఉనూరాజేశ్వరరావు, పురాణం ను_బహ్మణ్యశర్మ గారలు మా (ప్రయత్నాన్ని (_పోత్సహిస్తూ తమవద్ద వున్న నంపుటాలను ఇచ్చి నహకరించారు. వీరికి మా కృతజ్ఞతలు నమర్చింుకొంటున్నాము.

ఈ పుస్తకాన్ని ముద్రించడంరో మాతో సహకరించి, తమ పర్యవేక్షణ లోనే ము(ద్రణ కొనసాగించిన శాంతి్యిపింటర్స్‌ పార్త్‌నర్‌ శ్రీ మై్యతేయగారికి మా (పత్యేక కృతజ్ఞతలు,

• “ముఖచికఠ ఏం వేసేది? అవి వూగి, వూగి మొత్తం సంకలనం వితిధనపోనమప్తాతట్టంషివ ప సైద్ధ చ్మిగ్రకార్డును శ్రీ వాపుగాయి మా ధన్యవాదాలు. సంకలనానికి ఏం పేరుపెట్లాలి? అని ఆలోచన వచ్చినప్పులు, “మహావంకల్పం” అవి అక్షరాలా ఎలుగెత్తి చాటిన శ్రీ పురాణం సుబ్రహ్మణ్య శకగాలిడ (శీ చీర

వై తన్యభారతి సమర్పించే తొర్విపచురణ ఇతి. దీనినీ పాఠకులు సమాద రించగలరనే నిళ్వానం మా కున్నది. ఈ సంకల్పాం నెరవేరితే వివధ సాహిత్య శతీతలసై. ప్రామూజ్‌క గ్రంథాలను (వరురించాలపి మా కున్నది.

తంస్పవతమ్తుమ్ష్నుప్పు ప్తాస్తహూకారాలను అర్తిస్తూ ___

• విజయవాడ ;్యదగంటి శ్రీకాంతశర్మ కీమా? ఉపాధ్యక్షుడు, చై తన్యభారతి

ఉపోదాతం ఖు త్రెబగలో మొట్టమొదటి మంచి కవితా సంకలనం మున్తుకృష్తి గ్రాజిరించిన “వై కాళకులు”. సుమారుగా 1810...10885 మధ్యకాలంలోని తెలుగు నవ్యక వితకు అది (ప్రతినిధి. ఆ తర్వాత ము(దణలలో ఆయన దాన్ని సుమారు 1040 వరకు వి సరించారు. ల! ఆ తర్వాత మరెన్నా కవితా సంకలనాలు వవ్ళాయి. అన్నిటిలోకి ఎన్న దగింది “కల్చ్పనోం స ఈ “మహాసంకల్పం” నంకలనాన్ని 1840...1975 మధ్యకాలంలో వెలువడిన తెలుగు ఆధునిక కవిత్వానికి (ప్రతినిధిగా తీర్చిదిద్దాలని మా “మహాసంకల్పంొ, అయితే దీవిని వచసకవిత్వానికి మాత్రమే పరిమితం చేశాము, విజానికి - గతించిన మూడున్నర దళాభాలలోను ఇతరమైన ఛందఃకప్మక్రియ లలో తెలుగు కవిత రాకపోలేదు. శతకాలు, దండకాలు, రామాయణాలు మొదల శాని, పొం_పదాయిక పృ త్తచ్చందస్సులో ఖండకొవ్యాలపషరకు, మూ(త్రొచ్చందస్సులో గేయాలపరకు నానావిధోలోన్‌ కవీత్తోర వచ్చిరది. కాని (చక్రీయక్కునందింధించినంత వరకు ఇది వచన కవితాయుగమవి నా అలిష్రాయ. నేటి జీవితం అతి సంకీర్ణమైనది. అలీసువల్ల కవిలో కలిగే స్పందసకూడా అతి సంకీర్ణంగా వుంటుంది. ఈ స్పందనమ వ్యక్తం చేయడానికి వృత్త, మాత్రా ణ కో! లో చృందస్పులకంపె వచన చృందన్సు వరైన తతశీయ - -- యుగయుగావికి వస్తూత్పత్తి పద్ధతులు (140రఆ 6 96666060). నాళ ' నశ్లే, కవిత్వ (ప్రీియలు మారుతాయి, నేదళవితకు, వాల్మీకి కవితకు (స్మకియ మారింది, కౌళిగాను నాటికి ఇంకొ మారిండి. నేటి జీవిత చ్యితణకు వచన కవిత సరెన సంవిధానం. లు! వాల్మీకి తస రామాయణాన్ని వచనకవితగా [వాసిపుండడం కొలంరీత్యా, వస్తురీత్యా కూడా అనంభవం, థ్రీఫీ తన "మరో(్రపంచం” గీతాన్ని వృ తాల

న!!! లోనో, వచనకవితలోనో (వ్రాసిపుంటే అది నిష్ప్రయోజనమై వుండేది. అలాగే అజంతా తన భావాలను చంపకమాలలలోనో, మాళత్రాబద్ద గేయాలలోనో పొదిగి పుంపే, వాటిలో స్వారన్యం మిగిలేది కాదు. స... బేటి కప్పులు పాఠ విలువలను తిరస్కరిస్తున్నారు, పాఠ విశ్వాసాలను (పిఎస్తువ్నారు, పాఠ నియమాలపై తిరుగువాటు చేస్తున్నారు. ఈ తిరుగుబాటుకు 'పతీక వచనకవిత. అతలుగులో వచసకవిత 1840 లోనే సపారంభం కాలేదు. నీజమే, అది అంతకుముందే పున్నది, శషా ఉమామహేళ్వరరావు దీనికి ఆద్యుడని చెబుతారు. ఇబ్రా్యోష్య క్ర భాగ? 0 కాటురాటాళనాాదుపిళ ప్రస్థానం” గీఠాలో కొన్నింటిని వచన కవితలుగా వెలయించాడు. ఆయన సమకాలికుడు (శ్రీరంగం నారాయణబాబు (వొసిన దంళా వచనకవిత్వమే. పఠాభి తన “"ఫిడేలురాగాల డజన్‌” 1080 నాటికే యపచురిందాడు. - - కొని, అది తిరుగుబాటు దళ, “వచన పద్యాలనే దుడ్డుక్టరలో పద్యాల ' నడుముల్‌ విరగదన్నడం” ఆనాటి ఆధునిక కవులు చేసిన పని, జబునంచుూ;- ఆ తర్వాతనుంచి వచనకవిత్యాస్యకియ తెలుగులో స్టిరవడి పోయింది. ఆధునికులు వచనకవితలే (వ్రాసున్నారు, దాన్ని రకరకాలుగా మళలున్తు న్నారు, సదును పెడుతున్నారు. పరిణకేర చేస్తున్నరు? ఫారొనకవుల భావావేశం వృృళ్హాలలో పతికినంత ఆృపయత్నుంగా, అందంగా ఆధునిక కవుల భావోద్వేగం వచనకవితగా ఉప్పొంగుతున్నది. శః దృష్టినుంచి ఈ సంకలసం జరిగింది. ఒక కవితానంకలనా?న నిర్మించే సందర్భంలో కొన్ని పగిమితులనము విధించుకోవడం తప్పనినరి. అయితే కొన్ని సందర్భాలలో పరిమితుల సడలింపు అనివార్యం, అవసరంకూడా. కనుకనే, ఈ వంపుటంలో చెదురుమదురుగా మ్యాతాచ్చందస్సులుకూడా కానవసాయి. ఒక (ట్రధానలక్ష్యంకోనం మరికొన్ని ముఖ్య (ప్రయోజనాలను అలక్ష్యం చేయరాదుకదా ? ఏకొలపు కవిత్వంలోనై నా తుక్కూదూగరా కౌవలసినంత, వచనకవితలో నెనా అంతే, ముఖ్యంగా, ఇడి సమకాలికమైనది కనుక, చెత్తాచెదారాన్ని తొల గెంచడంవలి, సరైన విలున కట్టడంకూడా కష్టమైన పని

క్‌)?

కొందరు ముఖ్యులైస కవులను ఇండులో వదలిషేళానున్న బాధ మాకు లేక పోలేదు. మరికొందరు (వముఖ కవుల (వపిద్దరచన లనుకూడా చేర్చలేకపోయాము. ఇందుకు ఒక కారణం (గంథవి న్తరణలీతి, మరొక కారణం ఫీలై నంతలో కొత్త దనం చూపించాలన్న కోర్కె స్యత్రికలలో అప్పుడప్పుడు వెలువడి గంథస్థం కాని ఉ త్తనురచనలను మేము సేకరించలేకపోయాము. నిజానికీ ఇటువంటి సంకలనాన్ని సర్వసమణగంగా తీర్చిదిద్దడం ఒకరిద్దరివల్ల ప్రాధ్యంకాదు, పదిమంది కోరిసీ” పామ కోవాలి. కనీనం ఇంతకు రెట్టింపు గంథధమైనా వున్నప్పుడే ఇట్టి సంకలనానికి పూర్థి న్యాయం జరుగుఠుంది. న

ఇందులోని కవితలను ఏను అన్వాన్వురకా “సనా సో నోకానాకన్వాశలు.... రొగద్యేషాలకు లోనుకాలేదని మనవిచేయదలచుకున్నాము. ననుకాలికఠ, అధు వికఠ . ఇవేనా కై9టిరియా, సమకాలిక జీవితంపట అధునిక దృక్పతాల సంకీర్ణతను (ప్రతివిందించడం మా ఉద్దేశం

మా. కృషికి మేము, ఎన్నుకున్న క్షవులండ్లరు ఫహకరింవారుః మేము ఎనిష్రకచేసిన రచసల పునర్మ్యుదణకు వన్యుతించారు - ఇద్దరుతప్స. ఒక్షరు కవితా సంకలనాలలోకి తమ రచనలు ఎక్కడం ఇష్టం లేదని తెలియజేశారు. మరొకరు మేము ఎన్నిక చేసినవి కాత, తను దృష్షిలో ఈమ ఉ త్తమ రచనలను నూచించారు, అయికే, రాగంలో కేర్చిహాశరబసంసిష మూ దృషినుంచీ.. ఎన్నికో చేసినట్టివి తప్ప. రచయితల దృష్పినుంచి కాడు. అయినప్పుడు ఒక్నరికో వల: ఈ నిబంధనను ఉల్లంఘించడం మిగిలినవారికి అన్యాయం చేయడం కొగలదనేః చృష్టితోఈ రో యితను వదలివేయనలసివచ్చింది. ఏమైనా మేవణ అనుకున్న ఇద్దరు కవులను తీనిలో చేర్చరేకపోయినందుకు విచారిస్తున్నాము, =

ల్‌

కృష్ణకాచ్చి గార్డు వచనక్షవి కాదు. పైగా వెనుకటితరం కవి. అయినా, ఆయన గేయంతో ఈ సంపుటం షారంభ మవుతున్నది. ఆయన. సమకాలికులలో వల్తువురు తమ తరాన్ని దాటి ఎదగలేదు. కొందగుుతమ వెనుకటి తరానికి తిరోగమింద్నారు

న కూడా, ఆయన ఒక్కడే కాలంతో ఎదిగిన కవి. (పేయసీ వియోగళకోవిగా, మిస్టిక్‌ పొయట్‌గా [ప్రారంభమెన కృష్ణళొవ్తిగారి. (కమవరిణతికి చిహ్నంగా "| “శీత వేళ రానీయస” అన్న ఆయన గేయం ఈ సంకలనానికి నాంది పలుకుతున్నది. నాంద్యంతంలో సూ్యతధారువివలి యేుగక ర్‌ అీలీ వంచి ఈ నంకలనావికి ్యప్రప్తావన పలికారు. మనదేశ చరిత్రలో 1047 ఆగస్టు 15వ తేదీ ఒకో పెద్ద మలుపు, అనాటి యౌవద్భారతజాతి ఆలోచనలను, ఆశయాలను, భయానుమానాలను చ్చొతిస్తూ శ్రీ శ్రీ (వాసిన గొవ్ప కవిత “మహానంకిల్చం”. అదే ఈ సంకలనాషికి శీరికను సమకూర్చింది. “మనుమ్యుడే నా నంగీళం - మానవ్వేడే నా. పపము పుజానేవపొతల్లోడునుపుంపలిన .మసోవాక్యాలే ఈ నంకల నానికి (ఫ్రాతిపడికఠూడా,. - ఇక్క ఆ తర్వాత ఒకో (కమంలో కవితలను కూర్చడం జరిగింది, కొల (కమాన్ని పాటించకపోలేదుగాని, దానికంజ ముఖ్యంగా భాన్యకమాన్ని పార్‌(గేవో “గోరలెన్‌ ఆపెజరీోొ ఒరవడిలో .. పాటింవాము, జలసూకం- “ఆశ సాంతం” మరొక ఆళశ్వాసానిక్‌ అరంథంకీడో, రామాాతన్షు వాతను దుళవవేని క _త్తఆశ్వాసోన్ని (ప్రారంభంచినవారీలో' నార్నార్తు అతావిమన్యప్తమ్మ్యట్లుద్య్కా హనుమచ్యోన్రీ నర్యివదాోయవాది అయినా, అభినవవథాన్ని ఆహ్వానించారు. మాసపదర్శవమే తమ వవతళ్శనంగా ఆయన- "సేర్కొన్నారు, ఈనాడు మనకు కొవలసిన మతం ఏదైనా వుంపే అది ఆశావాదం. ఏ గాఢ విశ్వసమైనా కోవలవివుంపే అది రేవటిపట్ల విశ్వాసం దీవికి (వకివిధిగా నార్ల ఈ కవు లందరు మేధావులు, భాపుకులు. జీవితాన్ని గురించి, నేటి సమాజ నమన్యల గురించి లోతుగా ఆలోచించినవారు; ఆధునిక మానచువి పరిస్టితిపట్ల ఆవేదన పడినవారు. లోకంలోని. బాధలకు న్పందించినవాడు ఈ వాధలకు, సమన్య లకు పరిష్కార మార్గాంను అన్వేషించిన వారు. మొత్తంపై అందరు నేటి పరిస్పితులతో రాజీ పడలేకపోయినవారు వాటిపట్ల అసంతృప్తి చెందినవారు, మార్చును కోరినవాటు,

3

మమాడుగా 1080 (ప్రాంతాల నుంచి శిలుగునాట నూర్కి ఏన్తు చింతన విశేషంగా వ్యాపించింది. అది వలుపురు మేధావులను, ముఖ్యంగా కపులను (ప్రభా వితులను చేసింది.

మార్క్‌, ఎంగెల్స్‌ తమ కాలంవరకు వడిచిన సనన మానవ చర్వికను అవలోడసచేశారు, భావిమానన చరితను ఊహకు ఆందినంతవరకు విగ్దేశం చేశారు.

నరజాతి చర్విత సమస్తాన్ని నర్ష వొ త్‌ో గల చరిత్రగా. వారు నాకాలాను చేనుకున్నారు. మొదట బానినతనపుయుగం, తర్వాత భూస్వామ్య యుగం, ఆ పెదికొ పెట్టుబడిదారీ యుగం, ఉత్పత్తి పద్దతులు, ఉత్పత్తి సాధనాలు మారాయిగావి. నమాజ పర్గస్వభావం మారలేదు. మానవ సమాజం వర్గాలుగా విడిపోయి వున్నది" ఉత్పత్తి సాధనాలను చేజిక్కించుకున్న వర్షం మిగిలిన వర్గాలన డోచుకుంటున్నది, ఈ డోపిడీ, దానికి కొరగణ మౌతున్న సౌంఠ ఆస్పి, దానికీ ఆధార మౌతున్న వర్ష విళజన .. వీటికి స్వస్తి చెప్పాలి. అస్పుడుగాని ఈ సమాజంలో అన్యాయాలు, అసమానత్వాలు తొలగిపోవు, వ్యక్తి తాను ఎదగగలిగినంత ఎత్తుకు ఎదగడు.

సమా జరాలిక్వజాకాన్తాశకామోరుళున్న ది, ఇది వట్టి మార్పు కొదు; (కింది దళనుంచి పై దశకు (ప్రగతి స్వభావం కలిగిన మార్చు-. బావిస యుగంకంపె ళూస్వామ్య యుగం పైమెట్టు; దానికంటె పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ పై మెట్టు; దానికం చ ఉన్నత దళ కస్య్యూనిసు సమాజం. ,

నేటి సమాజం ఎదగవలసిరదీ కమ్యూనిజం లోపోకీ, ఈ నరివర్తన అవి వార్యంగా జరగటో తున్నది, ఇది వట్టి ఊహాగానం కాదె, ఉటోపిరపన్‌ శావన ఇాదుల- తమ సీద్దాంతానికి వెంటిఫిక్‌ సోషలిజం అని మార్క్‌, ఎంగెల్స్‌ పేరు పెట్టారు.

సమాజంలో వర్గొ అన్నప్పుడు వర్గసంఘర్షణ తప్పదు, నంఘర్షణ మాద్చుకు, ప్రగతికి కారణం, ఇప్పటివరకు నమాజ ప్పరోగతి వర్షనంఘర్షణపల్ల నే జరిగింది. కయితే, వర్షవిళజన అంతం కాలేదు. ఇకముందుకూడా సమాజం వర్గసంఘర్షణవల్ల నే

న! పురోగమిమ్తుంది. కాని ఈసారి ఇడివర కెన్నడు లేని ఒక కొ త్తవర్గం ఈనంఘర్షణకు నాయకత్వం వహిస్తుంది, అడి తనకు తాను శాశ్వతం చేనుకోగోరిన వర్గం కాదు. తసను తాను తుదముట్టించుకోగో రే వర్గం. అది కార్మిక వర్గం. దాని నాయకత్వాన వర్షాలు తుదముటి, వగరరహత నమాజం ఏర్పడుతుంది

మ. న! ల

_. చరితకకు అందని (ప్రాచీన కొలంలో ఆదిను సమాజం వర్షరహితంగా

వుండేది. దానినుంచి వర్షసమాజం ఆవిర్భవించింది. తిరిగి దీనినుంచి వర్గరహిత

ఆ=క్తూజం-.... గత పరీణామదశల నన్నిటిని జీర్ణించుకున్న ఉన్నత స్టాయిలో న

ఉదయినుంది. ఇది హెగెలియన్‌ థీసిస్‌, యాంటీ రీసిస్‌, సింథెసిస్‌ పద్దతిలో కగుళుందో

సంస్కరణోద్యమాలవల్ల నమాజం మారదు. ఇందుకు నంఘరణ

జరగాలి. విప్లవం రావాలి, హింసాత్మకంగానైనా సరే రావాలి. మొ త్తంపై మాప్ప

రాక శస్పదు,

• ఇదే సన మేరోషళటోాకావులడులాయు ముయన్వాతపవేషుతి.ఆకక్షించిన మార్కిిన్లు చింతన. బహుశా దీన్ని మొదటగా అందుకున్న కవి శ్రీశ్రీ, “మరో (చ్రవంచం పిలిచింది, వదండి ముందుకు” అని ఆయన ఆవేశంతో (ప్రటోరించారు. సకితులకు, ఆస్తులకు, బాధాసర్బదప్పులకు, దగాపడిన ఈమ్ములకు విజంగా మంచి కొలం రహిస్తుందని ఆళారేఖను చూపించారు.

చర్మిదమండలం పై మానవుడు కాలు పెట్టడం వంటి ఒక మహాసంఘటన ఐన్‌స్టయిన్‌ కమగొన్న రెలెటివిటీ వంటి ఒకమహానత్యం మానవుల మానసిక సరిధు లను పెంచివేస్తాయి. అలాగే ఒక మహాకవి సయితం నమకాలికుల మాననిక చైైతన్యాన్నివి సరింవజేస్తాడు. శ్రీశ్రీ చేసింది అదే.

తెలుగులో అంతపముందు కప్పల విప్లవాత్మక ప్వాతను కాదనడానికి వీలు లేదు. (పదింధ శృంఖలాలనుంచి కనీత్వాన్ని వారు విడిపించారు. (సేన అనే

2౪111

ఆదర్శ భాననకు వారు రూపకల్చన చేశారు. వ్య క్రి (ప్రాధాన్యానికి, వ్యక్తి వ్వేచ్భకు వారు పట్టాభిషేకం చేశారు.

కావి, మొదటిసారిగా నూర్కి స్తు చింతనా భావం పడివనతర్వాతనే తెలుగు కవితలో సామాజిక చైశన్యం చిగురించింది. సమాజంలోని అసంవ్యాకుల వికృష జీవితానికి కపులు స్పందించారు. ఈ సమాజ వ్యవస్థను మార్చితే మానవుడు మావపు డుగా జీవిచగల అవకాశం లభిస్తుందని, ఆ మార్పు తప్పక రాటోతుస్నదని విశ్వ పించారు ఈ విశ్వాసంతో పీరు కవిత (వాశారు. కూడిన చెత్త చాలా పున్నది. కాని విజమైన కఏితాగుణం కలిగిసదికూడా ఎంళో వున్నది,

“మిటనొక్కిం చంగదుట్లి వెలిగించు” అని ఆర్కుడ ఒక చక్కవి కలను గానం చేశారు.

“భవిష్యత్తు కొమ్మమీద వాలిన _ పక్తుల బృందంలో నేనున్నాను.” అని కుందుర్హీ సగర్వంగా చెప్పుకున్నారు. గ

డిక్కు-లేని విలలనుచూసి అవిసెటి “రాతిగులపాణాణనాహి్రనటొమ్తంది .... ॥ అశోక. ౧ కక హో జాలిగులిడె కర్కూళమై నిలుస్తుంది” అని హొంకరించారు

“క్మాగత్త కొ్యయేడ్స్‌. -. (బ్రతుకు జాగత్త .. ముండువొట బొటగత్త నెత్తిమీద బరువు జాగ త్త” అని గంగిచేన హెచ్చరించారు

“ఒక్క విరుపేద పున్నంతపరళకు, ఒక్క మమూకలిందు వోరిగినంత వరకు ,...నాకు కాంతి కలగ దింక వేస్టం_. "అని తిలక్‌, వాఫోయ్లార

ఇలా ఒకప ళౌదు, ఎందరో _,, ....

పాషాజిక వైతష్యం అశిసంకీర్ణమైనదికడాళ కొందరు. వేటి వమాజంలో

కని మానపుని హేయృస్తితికి స్పందిస్తూనే వైయ క్రికవాదు లయ్యారు. సమాజ వ్యవస్థ ర్‌ వ! హవా అటో మారినంతమ్మాతాన వ్య క్రి మారుతాడా ? వ్యక్తి పరిస్థితి మారుతుందా? మనిషి9 మసషిగా ఏ ఇజాలు మార్చగలపు?

• ఇది యంగత నాగరికతా యుగం. పూర్వపు విశాలమైన రోజులు పోయాయి. ఒకగాటి తీరిక, నిశ్చింత, అమాయికత ఈనాడు లేవు. జీవితం రానురాను ఇరుకవ్య తున్నది, మురికవుచశున్నది. ఎటుచూసినా దగా, మోసం, ార్యం, కొపట్యం, కాలుష్యం, అన్నీ భయాలు, అనుమానాలు. వీటిమధ్య మనిషి నలిగిపో తున్నాడు, నశించిపో తున్నాడు, అంతా ఒక వేస్ట్‌ ల్యాండ్‌, ఒక మరుభూమి 1

అనటామడటలట. చేషలటంతతవ్వు తెలువుతేదు “అన్నా । యీ పరుగు వృథా - ఆగిపోవటం మంచిదొ అవి వరడ రాజేశ్వరరావు విరాశోవహళతు లయ్యారు,

“ఎన్నో కోర్కెల పెంచి కూలినది ఈ గోడ ___ లేదింక ఈవాడ నిండు వెన్నెల జాడ” అవి ఏల్బూరి నిన్నృహకు లోనయ్యారు,

“*భూతకొల భూతళాల వడలి _. వర్తమాన విషవర్తులాన్ని భేదించుకుని =

-భాచికాలవు-వల్లవి.ముసుతు ధరించి ... వెడతాను మరి సెలపు .... వినిపించె వెదో

మెల్తని పిలుపు _. మూయండి నావెనుక విశ్వపు తలుపు” అని బెల్లంకొండ ని్యష్కం భి ఓ ల

మణ గీతి పాణజా “యనారాాంగానే-అలాలంలోానిగ్రవ్యకందడం గుండెను

కలుక్కు మనిపిస్తుంది.)

“అన్నీ ఉన్నప్పటికీ నమ్మకమొకటి లేనియెడల (బతుకు వమ్ము” అని బై రాగికీ తెలును. అందుకే “నాక్కొంచెం నమ్మకమివ్వు ః నమ్మకమివ్వు ॥ నమ్ముకమివ్వు $:” అని ఆయన అర్థి స్తున్నారు రాన్కలిషకొన్‌ ద్వారా “తోవ ఎక్కడ సోనియా ...! సంశయ రజనిలో ._ ఆత్మహింసల ఘోరవననిలో .... తోవ ఎక్కడ వెలుగు ఎక్కడ ౪ అని చూపించనుంటున్నారు,

“ఎక్కడా ఎవరూలేరు, అంఠా ఇళ్ళకు చేరుకున్నారు... అంతటా ఒకే ఒక నిశ్శబ్లిం- ఒకే ఒక హృదయ స్పందనం..” అనీ అజంకా మానవుని ఒంటరితనాన్ని... &11602110% ఫ్లు _ న్య క్తం చేళారు, “ఇం్యదధనుమ్సుల సొందర్యాన్ని ఆపందిస్తూనే అసత్యాల అరణ్యంలో చిక్కుకుపోయాను" అని విహ్వాలతను ప్రకటిస్తున్నారు.

జన్‌ -

“అట్లా అసి = పెద్దదాధా వుండదు” అవి మోహన(పసాన్‌ జీవితవిరీహను, 8001 ని, 2000068 ను విర్వచించారు.

“మ్వేం పలుగురం . చీకటి నల్లగా నవ్వుకుంటున్నప్పుడు _ స్నేహపు గొడ్డలితో . అడ్డదిడ్ధంగా పెరిగిన అడవివి సరుక్కుంటూ...” అని కేశవరావ్‌ స్నేహ మాధుర్యం ఒడిలో తలదాచుకున్నారు.

థ్రీ శ్రీ (ప్రారంఠించిన మహోగాన్తాన ధతానాదరా లయ కన్పనన ఒక కొత్త మలుపు, సమకాలిక నమాజంలోవి (క్రౌర్యాన్ని, కొపట్యావి్మి, కాలుష్యాన్ని, అమానుషత్వాని్ని వీరు యథాతథంగా, నగ్నంగా బయట పెట్టడానికి (ప్రయత్నించారు పీరు బెదిరిపో లేదు, బాధతో ఒదిగిపోలేదు, రేపటి స్వర్గంలోకి పలాయనం చిత్తగించ లేదు. సంఘంలోని హేయక్వాన్ని అంతే హేయమైన భాషలో దూషించారు పీరావేశంతో వీరంగం చేశారు. ఇదొక విధమైన నిహిలిజం. -

“అంతర్జాతీయ విపణీలో అంగాంగం తాకట్టు పెట్టిన అందం వీదొ అని చెరబండరాజు మాతృదేశాన్ని స్తుతినింద చేశారు. తెలుగు కవిత ఒక ఏలై ఏళ్ళలో అప్పి దళ హేగినా-వందుతాలిడినాన.అష్మ గీతంనుంచీ దిగంబర కవితలో దాని యాంటీ థీసిప్‌వరకు పసయనించిందిం

ఆ ఠర్వాత విప్ప వకవిత. నిపొాలిజం ముంచి రరిజం, “ఎరుపసంజ కొందరికి భయం భయం _-- పసిపిల్లలు. వారికన్న ___ నయం నయం” అని మన్నారాపు పాణీ్యగ్రాపొం

ఇ అ వః

వై సమీక్షలో కొందరు కవులనుంచి ఇచ్చిన ఉదాహరణలను బట్టీ వారు అచ్చగా ఆ ధోరణికి మా్యాతమే పరిమితులై (వాశారన్న అభిప్రాయం కలిగించడం నా ఉద్దేశం కౌదు. ఆ యా ఉదాహృత పద్యాలు వారి వ్య క్రిత్వాలలోని డామినెంట్‌ (యెండ్స్‌ను సూచిస్తున్నవని మాత్రమే; యం

౫౫1

ఉదాహరణకు శ్రీశ్రీ పేరు చెప్పగానే “మరో్శోనసంచం” గీతం క్లొపకం వసుంది ఈనాటికీ ఏనాటికీ కాని, ఆయన “*(బ్రదుకు పృథా, చదుపు వృథా - కవిత వృథా, వృథా వృథాఃొ అని నిన్నృహకు లోనుకాలేదా ?

“ఎంచక్కవి కలొను ఊహించిన ఆరుద్ర “సీపు ఎక్కదలచుకున్న రైలు ఎస్పుడూ ఒకజీవితకాలం లేటు” అని నిరాశచెందలేదా ? ఇదేవిధంగా మిగిలిన క వులుకూడా వివిధ మానసికావస్థలలో విలిన్న ధోరణుల రచనలు చేశారు.

పోతే, పైన పేర్కొన్న (వధాన రోరణులకు ఒక పెడగా విలిచి మంచి

ఎఇతవితలు (వాసినవా రెందరో ఈ కొలంలో కనిపిస్తారు. తిలక్‌లో సొంఘికదృష్టితో పొటు సౌందర్యవాద దృక్పథం (5౫10 2034%1014101900 ) కూడా పున్నది. -ఇలాగాంటూలు శేసే్యకనర్మ;.-కంథి పోనురాజు, శీల్‌ వ్యీరాజూ మొదలెన వారు. అయితే, ఇదే దృక్పథంలో సమకాలిక జీవిత విమర్శకూడా అంతర్వాహినిగా పవపహించడం కనిపిస్తుంది, =తవిత్వాచ్మి. ఎందరెందరో, ఎన్నెన్ని విధాలుగానో, ఇదివరకే నిర్వచించారు. కనుక," మరొక నిర్వచనానిన్నై దేశంమీదికి వదలడం నా అభిమతం కాదు. కాని, ఈ నందర్భంలో” ఒకొముథ్థాతిషంపలాకాలలనిమూానతమలాంనా....వున్న ఒక అభ్మిప్రాయం చెస్పగోరుతున్నాను.

కవికూడా మవిషే కనుక, అతవికి కొన్ని అభ్నిపాయాలు ... రాజకీయ మైచవి, పొంఘిక మైసవి, తా_త్ధ్విక మైనవి .- విధిగా పుండాలని చెప్పనుగావి, పారా రణంగా వుంటాయి. వాటికి అతడు కమిట్‌ కావచ్చు. అప్పుడు వాటి(స్రభావం అతని కవిత్వంలో విధిగా కనిపిస్తుంది,

కవి ఏ రాజకీయ, తదితర సిద్ధాంతాలకు కమిట్‌ కొరాదని, నిర్హిప్తంగా పుండాలని, కవిత్వం అన్ని రాజకీయ, తదితర నిశ్వాసాలకు అతీతంగా పుండాలనే వారి వాదంతో నేను ఏకిభవించలేను,

కొని, కవితాగుణంమా్యకం తప్పకుండా రాజకీయ, తదితర సిద్దాంతాలకు

ల!

విశ్వాసాలకు అతీతమవి నొ అభిప్రాయం. కోవిత్వం గొంత) వేరు, కవిశాగుణం (గౌంయ౧/0638 7) వేరు.

ఒక కవి ఒకొనొక రాజకీయదృక్పఠళ౧తో కవిత్వం (వాసొడు. అది ఉత్తను కవిర్వమైతే, ఆ రాజకీయ దృక్పథంతో ఏకీభవించలేనివాడురూడా _ అతడు సహృదయుడై తే. దాన్ని. అమోదిస్తాడు, ఆనందిస్తాడు, పాఠకుడుగా (పతి స్పందిసొడు, (వహృదయుడు కాకపోతే తన ఆమోదాన్ని, ఆనందాన్ని. పతి స్పందనను (వయతపూర్వకంగా విరోధిస్తాడు.). "

మరొక కవికి ఏ రాజకీయ, తదితర దృక్పథం లేదనుకోండీ. స్వీయాను భూతినే వెళ్ళటోనుకుంటా డేనుకోంపా--అహీహత చూ కవిళోమోతాకాహారాకో య దృకృథం ఏట్టిదె నా, సహృదయుడై న పాఠక%డు దాన్ని ఆమోదిస్తాడు. ఆనందిస్తాడు, చ్రతిస్పంగిస్తాడు. (పయత పూర్వకంగా తనను తాను నిరోధించుకుంటే తస్ప్ర

ఇది సహజంగా, సాధారణంగా లోకంలో జరుగుతున్న విషయమే. ఎందు వల్ల ? మన అఖ్విప్రాయాలకు విరుత్తమైన వాటితో కూడిన ఉత్తమ కవిత్వాన్ని ఎందుకు, ఎలా ఆస్వాదించగలుగు తున్నాము ?

దీనికి నా సమారాషం -. ఆ కవిత్వంలోని. క్షవిశాగుణంవల్త నే ఆవి. ఈ కవితా గుణం లేనప్పుడు మవ అల్విపాయాలనే (ప్రతిధ్వన్నిస్తువ్నుస్పటికి చెత్త కవిత్వాన్ని చదివి అనందెంచేలేజిని

కవిత్వానికి కవిశాగుణాన్ని ఆపాదించే లక్షణా తెన్నిటితోనోపాటా_. కవి నిజాయితీ (ఆథెంటిపిట్సీ ఇంట్నెగిటీ). ఒక ముఖ్యలక్షణం- మిగిలిన హంగులు ఎన్మిస్పవ్నా, ఈ లక్షణం లేనప్పుడు అది ఉలర్తమ కవిత కాబోదు. కవి ఇన్చగా. తసదైవ తాను స్వయంగా. అనుళఏంచిన బాధనోల భయాన్నో, అసందాన్నో, 'సేమనో, ద్వేషానోు దేన్నో వ్యక్తం చేయాలి, అతడు ఏ రాజకీయ సిద్దాంతాన్ని విశ్వసిస్తున్నా, ఆ విశ్వాసదిలం ఆ “కవితలోనేౌ” వ్య క్తం కొవాలి. "అప్పుడే ఆ కవిత విజాయతీ కలిగినది అవుతుంది,

అస్సుడు ఆ కవితకు విశ్వజనీనత సిద్దిస్తుంది. చదివే (ప్రతి గుండెలోను (ప్రతిధ్వనిస్తుంది. సహృదయుడైన పఠితలోవి మానవతా తం్యతులను మీటుతుంది. ఇది ఉత్తమ కనికా లక్షణం.

ఇన1[1

ఇంతకీ నేను చెప్పవచ్చింది ఉత్తమ కవిశ్వాస్వాదనకు రాజకీయ, తదితర దృక్సథభేదాలు అడ్డురావని, రాకూడదని. థీ థీ (వాసిన *ఏ దేళ చరిత చూచినా .. ” గేయం అచ్చగా మార్కిన్లు దృక్పథంనుంచి రచించినట్టిది, కొని, మార్కిబ్పను వ్యతిరేకులైనా దానిలోని నిజాయితీని, దానవల్ల సిద్ధించే విశ్వజనీవతను కొదనలేరు, స్పందించకుండా పుండలేరు,

అదే విధంగా అజంతా “పరిత్యాగి పరివేదనొలో బలంగా వ్యక్తమైన కవి అనుభూతి, ఆవేదన మనలను చలింపజేస్తుంది. అలాగే విస్తవ కవులు .. ఎరువు తెచ్చుకున్న రాజకీయ నినాదాలను కొక __ తాము నిజంగా పొందుతున్న విస్త వాను భూతిని నిశాయితీతో వ, 50 చేసినప్పుడు, వారిని రాజకీయంగా_ క్షమించలేనివారు "కూడా, సహృదయులై శే 'చలించకీ తొన్సదు. వారి కవితలోని విశ్వానబలానికి ముగ్గులు కౌక తస్ఫదు,

అ

మనకు గిట్టని దృక్పథంతో కూడిన కవిత్వం .- అది ఎంత ఉత్తమమైనా దానివల్ల మనకు ప్రయోజనం ఏమిటన్న (శ్చ రావచ్చు.

విజమే, కొని మనకు నచ్చిన దృక్పథంతో కూడిన కవిత్వంవల్ల మాతం -మవమష్యమైపైఖ్రప్లర ప్రమిటి ?

అనఅ-ళప్రష్ష్యపన్నైల్లపయోజనం ఏమిటి ? సాహిత: (పయోజనం ఏమిటి?

కవిత్వం, సాహిత్యం మన చుటూపున్న మానవ (ప్రపంచాన్ని మరింత

న! సానుభూతితో అవగాహన చేసుకొనడానికి ఉపయోగపడతాయి. జీవితాన్ని మరింత లోతుగా, విశతంగా అర్హం చేసుకొనడానికి తోడ్పడతాయి. మన నవఃపరిధిని వి సృృతం బేస్తాయి. ఇందువల్ల మనిషి పెరుగుతాడు, మనిషి పెరిగితే సమాజం పెరుగుతుంది. ఇదేకదా ఎవరెవా కోరుకోవలసింది ? ఎ నండూరి రామమోహనరొవు

శీత్రవేళరానీయకు శీత వేళ రాసీయకుః శిశిరానికి చోటీయకు; పూలకారు ఏనాటికి ॥ పోనీయకు: పోనీయకుః జా్యగత్తః జౌ్యగత్త।: జ్యాగత్తః జ్మాగత్త। జా్యగత్తః జ్యాగత్తః ఉలగమైన వేసంగి యెండ ఆ(గహించి పై బడవ, ఒక్కుమ్మడిగా పర్షా మేఘం వెక్కి వెక్కి. ఏగ్చ్నేయనీ, శీతవేళ రానీయకు శిశిరావికి చోటీయకు: చె తంలో తొగరెక్కే కోర్కెలు! ళరళ్తులో 3 పెక్కే కలలు: శీత సమయం మగతా విదురాః శ9రళాబం మరణత;,' శేత వేళ రానీయకు: శిశిరావికి చోటీయకు: వీట లేడనీ చెప్పించు, వీలు లేదనీ పంపించు, వీథి వాకిటను జరాపద ధ్వని వినదబడగానే వెంటనే... వీటలేడనీ చెప్పించు వీలు లేదనీ పంపించు శీత వేళ రానీయకు శిశిరావికి చోటీయకుః అ జ టీ దేవులపల్లి వేంకటకృష్ణశాస్త్రి

లి మహాసంకల్పం మహాస౦కల్ప౦0 ఇదినా స్వాతంత్యదిన మహా సంకల్పం, విరిగా నికసీంచే చర్మ్నితకొక కృతజ్ఞత, తజలకు నివా, (వభవించిన నూతన భారత పతాక కభివాదం, భవిష్య దుబ్ద గ్‌ల భర్మయుగానికి ఆహ్వానం, నరిహద్దు లెరుంగని పకల జగజనులారా ఇదిగో నా 'స్వాతర్యత్యన్వన్నం 1 ఏ స్వాతం్యత్యం విమిత్తం ఎవరెవరెవరో ఎందరో దేశ సేవా ఖాన్వంతుల్‌ బాలవృద్దుల్‌ పతితు లధికు ల(ప్రాజ్ఞా లు్యత్ర్చజ్ఞులంతౌ అస్వాళల్‌ వీడి లారీహతులయి ఉలికొతన్యుల్‌ క పుంగింట చేర్చా రొ స్వాతంత్ర్యం లభించిందని ఏని హృదయం హ్లాచనంపుష్పమైతే వవోదిత స్వాధీసశాసందితో తృులమైన నగరం జెండాల వంటలతో నవ్వుతూ పాడుతూ ఉంటే ఉత్సాహ (ప్రవాహంలో నేనూ ఒక విందువునై స్వాతం్యత్య వాయువులు పీలుస్తూ సాగిపోయా ఆ నమయంలో అందరి మనన్సు లావరించె నొక వ్యక్తి అందరిలోనూ ఆ సమయంలో ఆవపాంచె నాక భ కి ఆఅంతట్లోకే అకస్మాత్తుగా జన సందోహం కరిగి

కఏతాసంకలనం ఠి ఒకే వ్య కిగా రూపు ధరిస్తే ఇదేం చిత్రమని చూశాను. ఒక పెద్ద కౌంస్య వ్మ్‌గవో వికి పాణం వచ్చినట్లుగా, ఒక మేఘం గగన పథం దిగి మానవుడైై విలిచినట్లుగా, ఒక మహా వటవృక్షం హఠాత్తుగా నడిచినట్లుగా, ఒకే ఒక్క మానవమూ ర్తి వా కళ్ళముందు కనిపించాడు ఎంచేతో అతని ముఖం మీద ఎప్పుడూ ఉండే పసిపాప నవ్వు లేదు? ఆ మానవాననంలో ఏదో కించిద్విషాదం, కించిన్నిరాశ ” కొంచెం విరాగం, కించి 'దోసంతృవ్పి ఆ మానవ వదనం అందరికీ పరిచితమే అతడే నువ్వూ నేనూ, అంతమండీ వెళసి. న్వతంత భరతవర్ష వాస్తవ్యు డా మానవుడు ఆర్తనగ్నంగా ఆకాళాన్నే కస్పుకొవి నిండవి కడుపుతో మండుతూన్న కళ్ళతో ఇలా ఎంతకాలం ఇంకా విందిడతా డా్యప్రాణీ ? అతణ్తీ జ్యాగత్తగా చూడండి స్వఠంత భారత పౌరుడు, అతవి బాధ్యత నహిస్తామపి అందడూ హామీ యివ్వండి

శీ మహాసంకల్పం అళని యోగక్షేమాలకు అందరూ పూచీ పడండి అతికించండి మళ్ళీ అతవి ముఖానికి నవ్వు। స్వాతం్యత్యం ఒక చాలా సువిషిత మైన పువ్వు, దొలా వాడైన కత్తి, విలువైన వ్యజం స్వాతం్యత్యం తెచ్చే వెన్నెన్నో బాధ్యతలు సామర్థ్యంతో నిర్వహిస్తామని సంకల్పం చెప్పుకుందాం! భగవంతువి (పార్టించిందికి విహుంళా ఇది సమయం కొదు పాతఏ్‌ గుంజాళించిందికి విహుళా ఇది సమయం కాదు ఇది మన కొక దీక్ష సమయం, ఇదీ మనకి పరీక్ష సమయం ఆవేశం (వకటించిందికి అసలే ఇది తరుణం కౌదు... రాః నేన్తం, పోదాం: చూదాం మువ్వన్నెల జెండా పండుగ; రొః నేస్తం, లేదాం! చూదాం; మన భారతజన సౌభాగ్యం అటు చూడు సముద్రం, నేస్తం, హర్షానికి పర్యాయపదం; ఇటు చూడు విహాయసనేేశం దుఃఖానికి అధ్యాహారం।

కవితాసంకలనం శ్‌

ఈ రెండింటి మధ్య విలిస్తే

పీలోపల లోలో పలికే

ఆలాపన లాలోకిస్తే

వినపడదా ఒక సంగీతం,

విడివడదా ఒక సందేశం;

ఇదీనా స్వాతంత్య్యదిన

మహా సంకల్బం,

ఇది నా _పజళకు నివాళి

స్వతంక భారత పతాకొని

కిది నా అభివాదం,

భవిష్య దుజ్జ్వల

భర్మయుగావికి ఆహ్వానం,

సరిహద్దులు లేని

నకల జగజ్జనులారా;

మనుమ్యుడే నా సంగీతం,

మానపుడే నా నందేశంం -

శ్రీ్రీ అఆక్వాసాంతం

లలాటాన కుంకుమాగ్ని, బుజంమీద మబ్బుదుబ్బు కాళ్ళకింద కిరుచెప్పు, అంగో స్త్వం పొడుంకాయ వ్యవధిలేని అవధానం వెళిపోయిం దెళపోయింది. వడ్డాదీ, పామగంట్సి వావిలీలు, (దిహ్మనమాజ్‌ చెళ్ళపిళ్ళ సద్యావళి, చిలకమ లీ గయుడికథా

6 మహానంకల్పం

కాటకాయ నీటికొడ, పుల్లుమూను టాొటాలూ

'వచారిణీ చింతామణి వెళపోయా య్యెశిపోయాయిః గిరిజాలూ, లాల్ఫీలూ, వల్లెవొటు, కళ్ళజోళ్ళు

టాగూరూ, పొడుగురైక, రిన్తువాచి, రోషనార

బె రన్‌, బ్రవింగ్‌, వోల్టేర్‌, ఇబ్బెన్‌, షా, షెల్లీ, కీట్పు ఎంకిపాటి, హసీడ్యూలు, కొంతం కథ, జలవైద్యం టాల్మార్డీ, గృహలక్ష్మృ, లారెన్పూ, లాంగ్‌ ఫెలో పాయ్‌బాబా, 'స్టెవర్‌ లూబా, వెళపోయా య్యెశిపోయాయిః రాచప్పా, రాజెట్లూ, స్విన్‌దిర్నూ, రెడ్‌ బెనెట్‌

సాల్‌ గొహార్‌, డాడీబస్సు, విఠల్‌కొవు, సఖిస్యత్రిక

ల ణ్‌

చీరాలా పేరాలా, హోంరూలు, మాగ్గొనాల్టు

ముస్తుకృష్ణ జ్వాలగోల ఐఫోయిందై పోయింది,

మా కళ్ళముందు కళ్ళముందు వపోయా య్యెశిపోయాయి। కపిలవాయి, గంధర్వా, స్థానంనటి, చలం వ్యథా రాయ్యపోలు దేశభక్తి, విశ్వనాధ విసురుబ్ళూ

డాగాయిజం, ఇమేజిజం వెళపోయామ్యెళపోయాయి!

వై జాగులో కొ త్తగద్ద ఎముకముక్క- చేదుపాట

జరుగ్గార్లు పొర్డులడ్తు ఘనాజటా జనార్దన

శరర్‌ బాబు, రష్యన్‌ కథ ఐపోయిందై పోయిందిః లేతవాళ్ళదారుల కే కృష్ణళాన్తి దిగివచ్చిన

అకలి కాకలి కేకలు, చాంబర్లేను మంతి పెళ్ళి

ఐపోయిందై పోయిందిః

(వజ లెరుగవి, మనసెరుగని నంచారం రూపించే పరిమళాలు పలికించే రాజ్యాగ్నులు రగిలించే

యూబోటూ టార్చేడో బొంబుదెబ్బ టార్నేడో

డాలీ బౌమ్మ మాడ్‌ రే బొమ్మ వొచ్చేశా యొచ్చేశాయి?

ఎడిత్‌ సిజ్వెల్‌, ఎ(క్రా పొండ్‌, జేమ్స్‌ జాయిస్‌, జీన్‌ కొక్టో పఠాఖికవి ఫిడేల్‌ డజన్‌, పీఠాపురం యువరాజా

కవితాసంకలనం 7 థ్రీనారాయణబాబూ, అశాంతిలో ఇంగదకొంతి పూరీలో పురిపండా, బెంగుళూరు హరీన్‌చటో పరిమళాల సినీమాలు, మూడుకొళ్ళ మొగలిపూలు పిల్లి కళ్ళు పాముచెవులు, సంగీతపు గడియారం "కెమేరాల పంపుషూలు, అతివిససాత ఆతిరాజిత అకిపూజీత అతికామిత అతి వాస్పవికొకొరం ఆహార్యం ఆచారం వొచ్చేశా యొచ్చేశాయి.

జలసూత్రం రుక్మి ణీనాథళా స్త్రీ

దులువుబూజు

వెనుక

పాటలకారు గనుక

మా కంఠము మరిమరి

మకరంద రురి

మధుకర వన్మపియ మరుర గీతికా లహరి:

పిమ్మట

కష్షకాలపు వేనగి చెమ్మట

తరువాత

మరి లేనెలేదు వరువాత

అహోరా(కు లదేవవిగ

వానకారు నవలపోత

(బ్రితుకుటింటి మింటిపైన కారు మొయిలు

మసిపూత

అయినప్పుడు:

మూ కంఠము ఒకొకప్పుడు

! మహాసంకల్పం చలిపిడుగుల చప్పుడు చలబ్బ్యలచ్చంచల అప్పు డప్పుడు కొసరాదు నేడు బుతుపుకు బుతుపుకు నడుమ వేల కనుకనే లేదు నారాయణబాబులకున్ను శరద్వేళ! వచ్చిపడెను ఒక్కసారి మౌనమృత్యు (ప్రతీహారి పొడు తీతువు కంఠ మిప్పుడు చీకురొయి! పాడునూయి।ః అయితే నేడు కవితా కొమినికే వచ్చింది ఖాయిలా అనలు గూటిలోనుంచే అదృశ్యమైం దాకోయిఐ కల్పన కిది కొనిరోజూ కవి కంఠంలో పట్టిందిబూజూ: కలదింకా సీ కొక రోజు: దులుపు బూజా: శ్రీరంగం నారాయణబాబు . మౌ నవదర్శనం (పతి హృదయంలో (వతి నదనంలో జ్యోతులు వెలిగించని పాపెందుకు పద మెందుకు

కవిళలాసంకలనం క శేనెపాట కవిగారూః ఈనాడా మీ కోతలు? మీ చావని చరిత కేంలే.. మా జీవన య్యాత్రాయాతన కలిగించుకు తెలిగించవి - మహాకషీ। జహోాపనాః మొయలేమయ్యా-నీ పల్లకి మొహమాటం. దేవికి? కన్నీ శ్లల్లో వెన్నెల... సున్నాలో సుందరాంగి. ఆకలి కేశ్రల్లో కోకిల కాకలి... చూపే మోనపు ఊనుల నడిచాం గడిచాం- నేడా? మల్లెపూవు రేకుల్లో- తలిచావు పిల్లలు | హరివిల్లుల్లో... అంటుకుపోయే అభాగ్యునిల్లు కడల వెలుగు సంధ్యారాగంలో క ష్టజీవి నెత్తుటి కళ్లు అర్మ౦: కనపడతాయయ్యా మాకు. “త త్త్వమసి"లోని అసితో కవసంలోవి వనం సరికి కోలాహలపు హలంతో... తాపనుల వసులతో పామరుల పోమరుల మరుభూములు దున్నితే .

2

థీ మహాసంకల్పం దుర్యోధన ధనం నంట కుబేరుడు బేరానికి దిగడా? శవం ముందు బొజొలూ పడుపుకత్తి వేషాలూ " ఊరేగే మురికినీరు కాగువోతు బూళు పాట ముష్టీవాడీ "మొండి "ఘోష నముకముక్క- భాగానికి కుక్కల్లో కుమ్ములాట మా కవితకు వందేళం, ఇంద్రగంటి హనుమచ్చొస్త్రీ ద్వంద్వాతీతశం వెలుగు వెనుకనె యిరులు, ఇరుల వెనుకనె వెలుగు... అటు చూడు! ం ఉదయ సంధ్యాళోభ 1 ఎండలోనే వాన వాసలోనే మేంగ... ఇటు తిరుగు ఇం(ద్రచాసం సౌబగు: ॥

కవితాసంకలనం [| (బ్రకుకు వెన్నంటి మృతి, మృతినీడనే (బతుకు... వినవేమి? పురిటింటి కేరింత : నార్ల వెంకటేశ్వరరావు మ్‌! కఠకలకాల౦ బొను వాహనం మారింది; దూరానికి పూర్వపుటర్హం పోయింది పూర్వం దూరంపోయింది, వెనుకటి వాహనం మారింది ఆ సూర్యుడే నేడూ ఆ చందు డీనాడు అవే నక్ష్యతాలు, ఐనా కౌలం మారింది బౌనా, కొలం మారింది మరి, మానవుడా మేలుకో, నే నం ఎద్దుబండితో కొలవకు దూరాన్ని,ఎగరవోయ్‌ చదలయెద చీలుస్తూ శేపు ఇయలేరా లనుకున్నాపు నేడే ఇచ్చటీకి వచ్చేశావు విచ్చేసింది నీ తరుణం ; పుచ్చుకో ఇదీ సీ భావి ఇది నీ భావి: గపాంచు ఈ భావి వీకునా 'పెజెంటు భూతకొలపు సరీసృపాలని పాతరాతి యుగంలో పారెయ్‌ పాకేయ్‌ నీ సందేహాలని తోలెయ్‌ సీ మందాళైలవి విటారుగా విలబడు నేస్తం! హుటాహుంటిగా ముందుకి సాగు హుషారుగా ముందుకి సాగు, ఊ౦కే వెనక్కి= చూస్తావేం దుప్పివీ కుక్కవీ కావు, తిర్యగ్భృక్కువి నువ్వు కొవు దూరం కరిగిపోతోంది _ కొలం మరిగిపోతోంది మానవుడిగా మేలుకో నేస్తం; ఏలుకో ఈ విశ్వం నమ స్తం ఖీలీ

18 మహాసంకల్పం మాతృకాంక్ష

అడీగింది ఒక తల్లి ఒక తలి అడిగింది ఇహం పొలిమేరలో పరం తొలిదారిలో నిలిచి కొడుకుని తలచి కలచు గుండెలలో అలల మాదిరి పొంగి టొరలు (సళ్న్వలతో

అడీగింది ఒక తల్లి

ఒక తల్షి అడిగింది కబురు అండనిచోట కలలు చిరిగిన చోట అడిగింది ఒక తలి అడిగింది తొలి గా

ణా “మోహపచాస్సు కులాసాగా ఉన్నాడా? అయ్యో ఇమ్మ 'పోంఇందవి అన్నాడా ? సీమనుంచి తిరిగొద్చాడా ? పెద్ద పరీక్ష ఇచ్చొచ్చాడా? " అందరిలాంటివాడు కాడు అబ్బాయి అలాగని అసలేకాడు ఆగతాయి మబ్బు వెనకాతల సూర్యకిరణం మల్లే

గుబురు ఆకులమధ్య మల్లెపూవు మళ్లే అందరికీ అందవివాడు వాడు వొడిలాంటి వాడు ఇంకోడు లేడు దివా్షిరీ చేశాడా ? దివాలా తీశాడా? ఇఉటుందం వరువు నిలబెట్టాడా ?

కవితాసంకలనం ఏ! పెళ్ళాన్ని ఏలుకొంటున్నాడా ? వజొవుగా సంసారం చేనున్నాడా ౯ అడిగింది ఒక తలి న ్గ - ఒక తల్లి అడిగింది మేఘాల భూమిలో కోరికల కోటలో నోము పండిన వారు పూచి మురిపే తోట తనువు వీడినవారు వేచి ఉండే చోట మృత్యు సీమను నిలచి కన్న కొడుకువి తలచి అడిగింది ఒక త ఠి కత బ్రీ అడిగింది “అన్నాయి ఆడి తప్పనివాడే గావి సొరాయి కొగనని, మాంనం ముట్టుకోనవి సావిళ్షకు వెళ్ళనని, చేతిలో చెయ్యివేసి పమాణం చేశాడు, విలబెట్టుకొన్నాడా? మోహసదాను కెంతమంది నసంళొనం? మా కోడలు నీంపాదిగా ఉందాళ అని ఈనకు తానే (వళ్న అడిగింది ఒకర లి తనకు జానే వ్యధను పొందింది ఒక తలి ఒదులు చెప్పెను “కడు బరువు మాటలతో

14 మహానంకల్పం భక్తితో, బాధతో చిదులు చెప్పెను ఒకడు అతడు సామాన్యుడా? అతడు మాన్యుడు సుమా అతడు పుట్టిన కడుపు అవవి తీర్చని బుణము అతడు మెట్టీన భూమి అత్యంత పాననము అడుగడుగునా విఛళ్ళూూలు,ఆశలకుఅవాంతరాలు ఆశయాలకు ఆనకట్టలు, ఆ వేశాలకు చన్నీళ్లు అభ్మిపాయాలకు సంకెళ్లు, ఆలోచనకు బేడీలు ఆదర్శాలకు ఉరితాడు, ఉత్సాహానికి క ౦(టోలు ఉ(దేకాలకీ రేషమ, ఇహంలో నో వేకెన్పీ వరంలో నో ఎడ్మిషన్‌, కళ్లకు కటకటాలు కనికరానికి కారాగారం, కడుపులోకి కంకర మాగీతణ వంకర, మా చుట్లూ బానిసత్వం ఇటువంటి ఇరులలో ఇటువంటి వ్యఠలలో అడుగు పెను అతడు అవవి సండెను అప్పడు భయంకర స్వార్హాచ్భాదిత మె స! స్‌ లయంకర స్పర్ణాస్ఫ్భాలితమై ల! మ్‌ సర్వదేశ (వజ నంక్షోలిప్తే సత్యాహింసలు టోధన చేసిన అతడు సామాన్యుడా వి అతడు మాన్యుడు గాని

కవితాసంకలనం కీర్‌ (బ్రహ్మదేవుని నాల్గు వేదాలు ధర్మ దేవత నాల్గు పాదాలు సకల మతములలోని సత్యాలు అతని బోధనచేత విత్యాలు అని భక్తితో, (శ్రద్దతో బదులు చెప్పెను ఒకడు బదులు చెప్పెను అతడు బరువుకన్నులతో అంతంత మాటలు తసకు అర్జంకాలేదు కనుక అడిగింది ఒక త ల్సి అబ్బాయివి గురించి అడీగింది ఆ తల్సి అకులు ధరించి మోహనదాసు వాగున్నాడా అంటే ఏమేమో చెప్తా రీయన మీరేనా చెప్పండీ స్వామీ మావాడు ఎలాగున్నదీ మావాడు రాజ్యా లేలక్కంగ్లేదు కులాసాగా ఉత టే చాలు మంచివా డనిపించుకొంకే అదే నాకు పదివేలు అవీ అడిగింది ఆ కల్సి చుండ కొట్టాడ అడిగింది అడిగింది అం తోడ

18 మహాసంకల్పం మొరడు గుండెలు వాడు మూర్థ చిత్త ము వాడు పలుకు విషము లొలుక బదులు చెప్పెను ఒకడు మీవోడా? ఛండాలుడు మీవాడా? దుర్మార్తుడు మాలవాళ్ళని మాతోపాటు కూర్చోమన్నాడు భోంచెయ్యమన్నాడు, ఇంకా ఏంచెయ్యలేమనలేడూ? పవిత్రమైన దేవాలయాల్లో అంటరాని వాళ్లను అంటగ నేడు తురకాశ్రతో భుజం భుజం కలిపి శఈుంటపలను వెన కేసుకొని తూలి పడ్డాడు చెయ్యరాని వెన్నో చేశాడు అందుకే అన్నిసార్లు జెయిల్లో పెట్టారు అందుకే ఆఖరిసారి మసవాడే మ్‌వొళ్ణీ గుండేసి కాల్చి చంపేశాడు, మీవాడు దుర్మార్గుడు మీవాడు పాపాత్ముడు “ఓరి పాపాత్యుడా అతడు పాపాఠ్ముడా? మహాత్ముడు పుణ్యరాశొ అని సకల జీవరాశి ఎలుగ త్రి పలికింది కుమిలిపోయెడీ ఆత ల్లి నూరటి పరిచింది అడిగింది అతలి అప్పడు వేదన తోడ

కవితాసంకలనం కీల ఈ భూమి మరణీంచు వారల సీమ అయినచో అబ్బాయి కొనరాడేల అనుచు దుఃఅముతోడ అడీగింది ఆళఈత ని అడిగింది అడిగింది అబ్బాయి జాడ ఠన జాతి గుండెలో తన జాతి ఇండ్లలో విరతమూ నిలిచేటి విండి వెలిగేటి అతడు అమరుడు కదా అతడు నిత్యుడు నుమా అతని నిలయము ఎవ్వుడూ అక్కడే అతని మమగడ ఎప్పుడూ ఇప్పుడే అవి చర్విత సమాధానం ఇచ్చింది ఆరు(ద

వాలోవి వాదాలు సగర్వంగా చె ప్తన్నాను : సాగరం భూగర్చం కోపీ చోట గుండెలమీద ఆనించి కూలీలు కొండరాళ్ళు మోసే చోట పొతఓడలు పెనుతుఫానుకు పగిలిపోయే రీతిలో అప్పులతో కూలి కుప్పైన పూరిండ్లము

తె

18 మహాసంకల్పం ఆళల కప్పులు వేసే నీతిలో - అందులో నే నున్నాను. బాలసూర్యుని లేతకిరణొల చరణాలకు స్వాగతం చెప్పి వినువీధి చేసే రంగుమబ్బుల విందులో నే నున్నను సగర్వంగా చెప్తన్నాను ; చల్గవి సాయర్యకప్ప వే రాలిపడిన పూలకోనం జాలిపడే గుండెవాల్డి, అనుభవం అందుకోలేని అందంలో నే నున్నాను, . భవిష్యత్తు కొమ్మమీద వాలిప సత్తల బృందంలో నే నున్నామ సగర్వంగా చెప్తున్నాను ఫ్‌ సృష్టికొంత కంఠంలో ముస్పేటగా మలిచిన కాలం మూడుపాయలు కరిసినచోట నంగమంలో నే నున్నాను చాచ్యార్థం నంటి భూతకాలం వెనకొల దాక్కున్న ధ్వనివంటి వర్తమాన వాహసిం మీద పరనిర్వ్భృతి ప్రాయమైన భవిష్యత్తుకు చాపసపయనం నాటకంలో నాయకుడిలా ప్రతిరంగంలో నే నున్నామ రక్తికిట్టబంలో నే కాదు, రిసభంగంలోనూ వున్నాను: ఎక్కడో ఎప్పుడో ఒక్కడు పిలుస్తాడు ఒంటరిగా నన్ను వాడు, అర్థాల అద్దారిలో లోకం తన్ను కాను చూసుకునే కన్ను: కుందురి అణటీ

కవితాసంకలనం 18 వా దేశం తనిపించింది *నా దేశం పావన గంగ నా దేశం కరుణాంతరంగ నా దేశం భగవద్గీత నా దేశం అగ్నిపునీత సీత నా దేశం వాల్మీకి కావ్య వల్లరి కాళిదాస కవితా మంజరి కాన్‌ సేన్‌ గానరురి త్యాగరాజు కృతిలహరి వేదం పుట్టిన నేల వేదాంతం పుట్రిన నేల గౌతముడు పుట్టిన నేల గాంధీ పుట్టిన నేల సుజల, మఫల, సస్యశ్యామల నుందర పిమగిరీం్యద్ర మకుటోజ్వల, ఇది నా దేశం ఇది నా దేశం ఇదే ఇదే నా దేశం.” ఎవరో ఉపస్యసిమన్నారు ఎడ చరచి అరునున్నారు బసవన్నలు ఊ( కొడుతున్నారు పసివాళ్ళు చేకొడుతున్నారు గళం (_శుతి మించింది గాలి _స్తంభించిండి ఊపిరాడడం లేదు నాకు. ఉక్క పోస్తుంది నాకు అమ్మా: బాబూ! అయ్యా: అప్పాః

లీక మహానంకల్పం ఏది నా దేశం? ఎక్కడుంది నా దేశం? చెప్పండనమ్మూ ః చెప్పండయ్యా: ఏది నా దేశం? ఎక్కడుంది నా దేశం; ' ఎవరూ చెన్పర్డు ఎ త్రినచూపు నావైపు తిప్పరు. మైకునే చూస్తున్నారు, మహోపన్యానం వింటునాష్మైరు. నాకేమో ఈల తిరిగిపోతున్నది. నా దేశాన్ని చూడాలనే తహతహ పరిగి పోతున్నది. ఓపిక చచ్చిపోయింది, ఉత్కంఠ రెచ్చిపోయింది _ తటుకోలేక దౌడు తీశాను శారు రోడమీదికి పూరి గుడీ పెల్లోకి గల్లీలలోకి విల్లాలలోక్‌ | ఒకు) ముడత లుపడ్త లిల్లాలలోకి అప్పుడు నాకు కనిపించింది ఛెప్పన్న రాజ్యాలను (ప్రసవించిన దేశం శీత్నాది మొదలుకొని సేతువు వరకు ఆీలు పొంగించిన దేశం ఉపనిషత్తులు లోధించిశ్ల దేశం ఉపవాసాలు సాధించిన దేశం అవకతారా లె త్తిన దేశం అహింసా శంఖ మొ్తిన దేశం. హుకే కవిపించింది, బాపురే కనిపించింది, నా దేశం కవిపించింది. ఎక్కడ ౪ ఎక్కడ ?

కవిరానంకలనం య! మండిపోతున్న గంగానదిలో రెండుగా చీలుతున్న కావేరిలో మోడువడ్డ బోధివృక్షంలో పుండుపడ్డ భూమాత వక్షంలో నా దేశం కనిపించిందిం జోడెనుల కుమ్ములాటలో తోబుట్టువుల దొమ్మి అటలో సరిహద్దులు తెచ్చుకున్న బెడదలో సహభాషలు చిమ్ముకున్న బురదలో నా దేశం కనిపించింది నడిరోడ్డుమీద జరిగే రాక్షసకే?లో నర రక్తంతో ఆడుకునే హోళిలో సోడా బుడ్తలా విసురుకు నే నాటుబాంబుల నర్షవశాలలో కళ్ళు చితికిస న్యాయంలో కొళ్ళు తెగిన రర్మంలో బాకులలో ఐర్చీలలో వేదికలపై విరిగిన కుర్చీలలో చిరిగిన లాల్చీలలో నా దేశం కనిపించింది, ఇంకా ఇంకా నా దేశం ఎక్క డెక్కుడ కవిపించింది నోట్లి కట్టల మధ్య నలిగే ఓట జన్మ హక్కు-లలో పదవుల తారాజున్వల వెలిగించే పచ్చ కౌగికతాల మ్యాజీక్కులలో

నీతి నాతి కట్టుకున్న విలువల వలువల నూడ్చివేపే అపర దుళ్ళాసనుల ఆటవిక కృత్యాలలో

ఃి మహాసంకల్పం

సీరియల్‌ ర్మాతుల చిత్రాల ఆరవేసిన సుమ కోమల గా(క్రాల అవలగ్న వగు దృశ్యాలలో నా దేశం కనిపించింది. ఇంకొ ఇంకొ నాదేశం " ఎక్కడెక్కడ కవిపించింది ? ఆంబోతిల డెక్కుల తొక్కిడిలో ఆవు5నే లేగ దూడలలో "ెచ్చరిల్లే ధరల దూకుడుతో

బిక్కు. బిక్కుమనే మూగవాడలలో "ఫశ సముద్రాలలో మునిగి మునిగి వస్తుం ముత్యాలు ఏరితెచ్చుకున్న పరమయోగుల అరిగిన నొవళ్ళలో డ్మిగీల మూట మూపున కట్టుకుని అఫీసుల చుట్టూ చాంద్రాయణం చేసే నిరుద్యోగుల నిట్టూర్పు నెగళ్ళలో సజల నయనాలలో

విఫల మనోరథాలలో ౫

,వీపుల కంటుకున్న డొక్కలలో విరిగిపోంయెన్‌ పసి రెక్కలలో

నా దేశం కనిపించి.

బొబూ: ఇదానా దేకిం?

బాపూ! ఇదా వా దేశం?

కొదు కాదు

నా దేశం

శోమజీవుల పెమిటి విందు వులను జాతి రత్నాలుగా తలచేది

మంచికి విలబడ్డ మనిషిని

మహర్షిగా కొలిచేది

కవితానంకలనం ణి విశ్వపటంలో యుగయుగాలకూ వెండికొండలా విలిచేది. పొరలుక మ్మని విజ్ఞానం అరవిందంలా విరిసేది, అగీ నా దేశం. అదే నా దేశం. డా॥ సి. నారాయణరెడ్డి వగరంలో వృషభం వగరం నడి పీఠిలో వృషభం తీరుబాటుగా గత జన్మ సంస్కృతులు కొటోలు కను లరమోడ్ని నెమరేస్తూ కదలకుండా మెదలకుంగా నగరం హృదయంలో వృషభం దారికి హక్కుదారు తానే అయినట్టు పరిత్యజించి కౌలానికి దాధ్యత పరిహాసించి నాగరికత పరుగు విలబడింది నేనే రాజునని ఎవరు పొమ్మనగల రీ ఎద్దుని ఎలా చూస్తోందోచూడు ఏయ్‌ ఏయ్‌ మోటారు కారూ ఏంవిపే!విటి సీ తొందర కాయ్‌ కాయ్‌ వక్త భద్రం సుమీ ఎస్టు విన్ను తప్పుకోదు

ల! మహానంకల్వం యంత్ర విరోధి అపొంసావాది శాకాహారి మద్యవిషేధ (వజ్ఞాళాలి సగరం నడివీధిలో నాగరికత గమనాన్ని విరోధిస్తూ ఇలా యెంత సేపయినా సరే ఈ యెద్దు విలదిడగలదు ఎద్దుకి లేకపోతే మిద్ది మనిషి కేవా ఉండొద్దా ?

శ్రీ శ్రీ నవోదయం చీకటి తెర తోలగునురేః ఇకనీ వాకిట సిరి వెలుగునులే: : శేపన్నడి వచ్చునులే ఆపను్నుల మెచ్చునులే కన్నుల తడి నొత్తునులే చిన్నగ నొడి కెత్తునులే చీకటి తెర తొలగునులే: ఇకనీ వాకిట నీరి వెలుగునులేః ః చిత్తము చిగు రొత్తునులే: ఎత్తుగ ధ్వజ మెళ్తునులే సత్యము వరి విప్పునులే నృత్యము ధర నొప్పునులే చీకటి తెర తొలగునులేః

కనిశకాసంకలనం వ్‌ ఇకసీ - , వొకిట సీరి వెలుగునులే 11 కత్తికి చెద పట్లునులే కౌంర్యము తుద ముట్లునులే ం ఆశలు తల లెత్తునులే ఆర్తులు పరు వెళ్తునులే చీకటి తెర తొలగునులేః ఇకనీ వాకిటసిరి వెలుగుములే :1 వవళకమే పరియునులే - - నవ్యా(ళము కురియుమలే న్యాయం వీల విలుచునులే నవజీవము పిలుచునులే శీకటి తెర తొంగుమలేః ఇకనీ వాకిట నీరి వెలుగునులే 1 నార వెంకటేశ్వరరావు ళం (వచకటవ

ప్రేషన్లో టికెట్లను జారీ చెయ్యకండి ఎక్కండి రైళ్ళు అక్కడ ఆపివెయ్యండి దేళదేశాలకి కేబుల్‌_గామ్స్‌ సంపించండి దేవాలయాల్లో నిత్యం పూజలు చేయండి. ఆకొశవాజీలో యీ విషయం (_పకటించండి. కొఫీ హోటళ్ళలో క్రబ్బులలో కర్మాగారాల్లో

త ను! ళా

గ! మహాసంకల్పం

కాస జ్యొగ తగా నిశితంగా పరిశీలించండి. సముద్ర తీరాలలో నదీ జలాలలో వెదకండిం పొయుధదళాల్ని దిక్కులలో నిలబెట్టండి రాకెట్లను అంగారకాదీ (గ్రహాలకు పంపించండి _ అడుగుజాడల్ని కూపీ తియ్యండి _ (వే? ముద్రల్ని పరీక్షించండి వజలు తండోపతండాలుగా ఏరగబడుతున్నారు కంగారుతో భయంతో గునగున లాడుతున్నారు. విజ్ఞానవేత్తలు నాగరికత పెతోలు నౌలుసున్నారు మమష్యభక్షకులు నేడు చంకలు కొట్టుకుంటున్నారు కొవన్య చర్చలు కళాలయాలు ఆకర్షించటంలేదు రాజకీయ వేత్తల ఉపన్యాసాలు ఎవరూ వినిపించటంలేదు వైంటిన్తులు ఒక్కొక్కరే ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్నారు స్వార్ధ జీవనులు గభాలున రొమ్ములు వాదుకుంటున్నారు. సిద్దాంతాలు చర్చలు ఎవరూ చేయడంలేదు వీరా యింకకుండానే ఎ్య్యగ్రిమెంట్లు చింపేసున్నారు ఆకృస్త అళాంతి వజొ పారాహరతరంగం అంచుల్ని దాటి లీకరంగా విరుచుకుసడుతో౦ది. ఇంక చరి్య(తలు (వాయ సనక్కరలేదు ఇంక రాజ్యాలు పాలించ నక్క-రలేదు అణునాంబు యుగాంతాన్ని నిరూపిన్తున్నది ఆ ముహూర్తం త్వరలోనే వస్తున్నది. కొబట్టి స్పాండ్‌ ఎటెన్షన్‌..మన జొతిని మనం కాపాడుకోవాలంటే ఒక్క-'టే ఒక్క మారం

ల వెతికి తీసుకురండి పరారీ అయిన వ్యక్తిని వేరు దారి లేదు కదలండి జె అని.

కవికాసంకలనం |

అపార కృపాతరంగితా లెన వయనాంచలాలు ఆనందం జాలువారే దరహాసపరీమళా లు వనంస్కారపు శేశపాళంలో తురిమిన అనురాగపు గులాని నదా (వజొ హిత్రెషిణీ గర్వంలేని రాణి ఈల్లనీ (క్రొర్యాన్నీ కాలుష్యానీో తిరన్కంరిన్తుంది తెల్లని పాపురాన్ని సరదాగా ఎగరేస్తుంది చల్లని తలి చక్కని చెలి ఆమె “పేరు కాంతి.

ళా న! య!

బాలగంగాళర తిలక్‌ ఉషస్పం౦ ధ్య

ఉషస్సు కీర్మీరకవాటం తోస్తూ ఒక్కమాటు చూచిం దిటు _ ఈమన్వు పొషాణకిరీటం తీస్తూ ఒక్క పరుగు తీపిం డటుం అటు.ఉల్కాలు, ఉన్మాదమ్ములు అకందన లాఘౌతమ్ములు జీర్ణాలయ శినరూపమ్ములు శీథిల ననాంతర కూపమ్మ్యులు ఆటు.రొజులు, రాచరికాలు శాసనాలు, చట్టాల్‌ శ్‌ శైలు ” ఆకలి, ఆరొటం, వేదన ధనారిపుల ఘవనసంపొదన. అటు-(కార్యం, కౌటిల్యం, కప మూరణొయుధాల్‌, మంటలు, మసి

ణి మహానంకల్పర

చెడిపోయిన ధాన్యపురానులు వాటి నీడలో క్షరా(వవాసులు. ఆఅటు.రణాలు, (వణొలు, మరణాలు భాతాలు, భామందులు, కరణాలు సిండికేట్లు, మాగ్నేట్లు, శేట్లు

విరుపేదలకు మూసిన గేట్లు. అటు-లీషణ క్షుధాగ్నిగీతం దుర్బర హైమాచల శరం --ర క్రపాతం కాలావికి పెద్ద జలపాతం ఇటు-జలసాతావీకీ నాందీ విద్యుదగ్ని (వ్రభవించ కేముంది 1 కుళ్లిన సమాజపు దుర్గంధల కొట్టుకొవిపోయే పీటిచందళ. _ గొంతు దాటి పలకని శబొలు! దాగునైై ఇన్ని శతాబ్దాలు! 7 ఇక విందాం _ప్రజాగళ గర్డ్‌న దుష్దులలో తర్జన భర్జ్వవప. _ | చనిపోయిన యోధుల గుండెణ తరుణ వయోజమ్ముల దండణ అవి తెచ్చును (_పభొకిరీటం అవి విచ్చును ఉషఃకవాటం, ఎత్త ౦డీ కొంతిపతాకొలు ఒత్త ౦డి కాంతిబొకొలు శ పదండి ఆగామిపథమ్య్ముల "| పాడండి అందాల వదమ్ముల. ఉషస్సు కిర్మీరకవాటం తోస్తూ ఒక్కమౌాటు చూచిం డిటు

కవీఠళానంకలనం ణి తమన్సు పాషాణకిరీటం తీన్తూ ఒక్క పరుగు తీసిం దటు దాశరథి రెండులోకాలు (0 ఇక్కడ ఒక లోకం. చరమనంధ్యకు విడాకు లిచ్చి, రవి చేసిన చీకటి తప్పు చరిత నిర్మించిన ధరిత్రి కమలవనానికి ముప్ప ఇక్కడి మనుషులు 'హీఠతుపును జీర్ణించుకోలేని మననులణు చిలకల మూతులు బిగిస్తారు పంజరాల ఆధికోత్స త్తికి ప్రణాళికలు వేస్తారు మంచినీటి బావుల్లో మందు కలివి తాగిస్తారు ఇక్కడి వొళ్ళు 7 వర్కస్‌ దేరాల్లో ఆడే పులులు చెరుపులో చేపల్ని పట్లుకోలేవి వలలు _. చక వడ్డీల సరిదుల్లో అసుపులు బాసిన అసద్ము కన్నీళ్లు కార్చే మొనచ్ళు, ఎటుపోయినా అడివిన్భుగాలు తిరిగే జాడలు మిణుగురులను విరంతరం వేటాడే చీకటి అజ్ఞాత వాసుల ఆచూకీ యిచ్చే కొండ శిఆరాలు అప్పుడప్పుడు మరతుపాకులు కాల్చే యోగులు ఉపోషాలు చేసే భోగులు, పీథుల్లో పెంటపోగులు |

గ మహానంక బృం ఇక్కండి (బ్రతుకులు అక్షరా౫ పూర్తిగా సలకలేవి (దుతాలు సంఘం బాగుకు సత్యనారాయణ నాలు, మతాలు కల్పించిన విమ్నానతాలు ఇక్కడ లాభాలు పెరిగినకొద్దీ కంపెనీలు దీవోలా తీవ జీతాలు గొంతు పట్టుకుని నూతుల్లోకి తొంగి చూవై పర్విశమల పావుకోళ్ళ (కింద ముడిసరుకులు సలుగుతై (పతి నిత్యం ధరవరలు ప్రజలమీద అలుగు తె నదులూ సము(దాలు పొంగి యితరుల పొలాలు ఆ్యకమించుకుంచైం ఇక్కడ మిన్నుకూ మన్నుకూ మధ్య మేఘం గోడలు కట్టింది వ్యక్తికీ ముకికీ మధ్య హరివిల్లు గిరిగిసి పెట్టింది, ఎక్కడ చూసినా ఓడీన హోదాలు...వొడిపోయిన వినాదాలు పీముగును వర్ణించిన జనుషాంధుల వాదాలు, ఒకపక్క యొన్నిఖండాలు గెలిచినా తీరని రణదాహం ఎనిన గండాలు వచ్చినా ఆరవి పదవీవ్యా మోహం ఎదురుగా గాలి తిని ముడుచుకు పడుకున్న సానుల ఫణాలు మానవి మానభంగాల (వణొలు, ఇక్కడ అణువు బాంబులు _ రాచరికం వీపుమీద పుండ్లు శాంతికి .. చరిిక్ర తీనుకునే విశ్రాంతికి _ గండ్లు ఇక్కడ తిండిలేవి వాళ్ళకు కందమూలాల కోపం రీరులు అడివికి పోళారు యింటివద్ద బొ్యడ్రాయిచుట్లూ రిగందిరులు ఆటవిక నాట్యం చేస్తారు ఇక్కడ అందరికీ స్వేచ్చ: సీత్రివి యింళ్లో కోన్తేసి అధికొర్లు ఆఫీనుకు రావచ్చు అభిమానాన్ని నెక్రేని నాయకులు కౌరుల్లో ఊరేగచ్చు ఖర్భులు దుబారోను లేపకొచ్చి అజానాలో కాపురం చెయు దినవ్యతికల రైళ్ళమీద ఊరూరికి పుకార్లు షికారు దెయె టు

ఆటూ జు న వచ్చు,

కవిశాసంకలపం న! ఇక్కడికి అందరూ రావచ్చు _ యిది పాతాళానికి మచ్చు వెల్తురు చాలక చెడిపోయిన పోటో ._ వెనుకటి తరాలకు డిటో

(ల అక్కడ ఒకలోకం = వికసించిన వేకువలో పూసిన ఉదయం పువ్వు చరిత పెదపులమీడ తొలిసారిగా విరిసిన నవ్వు అక్కడి మనుషులు చేసిన యోగాభ్యాసం సిద్ధించిన మనమనలు కెలని పాపురొళ్ళను పెంచుతారు మెడలో చ్రీటీలు కట్టి మింటి మీదికి వదుల్తారు, వంజరాల ఉత్పత్తి విషేరిస్తారు అక్క-డివాళ్ళు సంకెళ్ళు లేవి కాళ్ళు విర్చంధ (ప్రాసనియమాల్లో నిమి త్తంలేని కవిళ్వాలు ధసగిరుల గర్వాన్ని అణచిన మువిశిఫామణులు కిరాతకుడి బాణం వలికించిన ఉత్తమ ళోకొలు చదువుకుని ఆశ్రమాల్లో వివసించే అడివి మృగాలు యిరులుమింగి వెన్నైెలంతగా పెరిగిన మిణుగురులు వాన మబ్బులిి ఆకర్షించుకునే కొండశిఅరాలు, అక్కం-డి పరిిశమలు లాలాలకు విడాకు లిచ్చి (వజలమ పెండి చేనుకుంటై దరలన్నీ జలాంతర్గాములో ఉద్యోగాలకు కుదురుత్తె నెలనెలా వచ్చే ఒకుమానాలు కొలమానాలకు అందవు అక్కడ మేఘాలు కట్టిన లేమిగోడలు విరిగి భువిమీద పడె వాటి వానల మేనారిమిద, సమృద్ధి గిరులు దాటి పారుకుంది. అది ఒక ఏింత విర్భంధాల నంత . ఆదర్శవంత మైన అభ్నిప్రాయాల విికయాలు రద్దు చేస్తారు (గ్రామాల్లో వీథులన్నీ గువశె గురుర్ని విషేధిప్తై శాఫ్రం చేపే నిరంకుశాజ్ఞలకు లోబడి

82 చుహానంకల్పం అందరికీ యెండ అన్నం వండి పెడుతుంది సౌగరం వెనక్కి. మళ్ళి భూమిని విశాలం చేస్తుంది నదులు అలిసారికలె పంటపొలాల్ని వెదుక్కుం.ై చెప్పినట్టు వినే మంచి పిల్లవాడిలా అణుపు ర్‌ నడుపుతుంది _ గవిగర్భం తొలుస్తుంది అరు బుళుపులు మొక్కలకు దాన్యంచే సై మనిషి నాటిన (శ్రమచెట్టు -వరిగా, తప్పవి సరిగా విరివిగా ఫలిస్తుంది చీకటిచేత బలవంతాన ఉద్యోగానికి రాజీనామా పెట్టిస్తారు వెలుక్కు. _సతియింటిలోనూ వెట్టిచాకిరి శాసిస్తారు అక్కడి మానవుల తలంపులు కారలమ వెక్కింరి స్తై రాకెట్ల వేగాన్ని, అభిపృద్ది యెద్దుదిండితో పోలునుంది, అక్కడికి అందరూ ఫోవద్భు _ భూదేవి ధరించిన బంగారపు జడకుచ్చు వెన్నెల తీగల రాగాలు “మాటో” చీకటికి వీటో. _ కందురి అణాతి రెండు వవ౦చాలు రెండు (పవంచాల మధ్య సాగుతున్న నంఘర్షిణ: అసుర వృద్ద వృకోదరుల అంధకొర జాత్యంధుల అభివృద్ధిని విరోధించు ధనస్వామ్య స్వార్ధాలకు అభ్యర్దుల, [ప్రతినిధుల

కవివాసంకలనం తికి

ఏహ్యమాన రుజాగర్భ తిరోగామితోక మొకటి, యజాతంటత్ర యుగోద్భూత శాంతికాల దీపికలై , పీడితజన సుదోహపు సందేళపు నంధ్వసులై స్వాతం(త్యాళ్యుదయా౨కు శాశమయ వ్యవస్థక్రై పురోగామిలోక ముకటి. రెండు పసంచాలమధ్య, రెండే లోకాలమధ్య సాగుతున్నది సంఘర్షణ యుగధర్మం గుర్నించని, (పజాగాంక్ష చూడలేని, అధికారపు దివాంధాలు, తను స్వారీ సాగించగ, సడలుకున్న సంకెళ్ళను, విడిపోయే కళెములను సవరించే యత్న మొకటి. యువశంథిం పూరిస్తూ, భవిష్యత్తు నాకస్తూ, సనుధర్య్మం స్టాపించగ, పరపీడన మంతరింప నరులంతా సౌఖ్యాలను పంచుకొనే వ్యవస్థశై పాగించే యత్న మొకటి రెండు _పప6 చాలమధ్య

క్‌ రండు స్వభావాల మధ్య

య! మహాసంకల్పం శెండే వర్గాల మధ్య పాగుతున్న సంఘర్షణ. చిరంతనపు చీకటిలో, కొంతిలేని విరాశతో, కాచుకున్న నిర్భాగ్యులు దుర్భర దార్నిద్యానికి, సవనిర్మాత వ్యకగతళికి స్వప్తిచెన్న పూనినారు; కంఠళమె త్తి చొబీనారు, ఈమ దోపిడి, ఈమ పాలన తమ వర్గ న్వలాభాల సుసిరముగ నిలపాలవి వర్వజనానీకం పై ఏలుబడీని సాగించగ గడియారపు ఉక్కుముళ్లు వెనుకకు (తిప్పారు వారు, పీడితులంతా ఒక లక్షల సంఖ్యకు మించిన అక్షొపొణులై లేచీరి; దోపిడికీ, పీడనకూ అసమ్మతిని (ప్రకటిస్తూ స్వస్తి చెన్నపూనినారు: శంఠమె తి చొట్‌వారు. అంధకొర సృద్దజగతి కధినేతలు, అభ్యర్థులు; ధనస్వామ్య సరానికీ వన్నెచురు సీటోటలు; గడియారపు ఉక్కుముబ్ల వెనుకకు (తిప్పారు వారః

కవితకానంకలనం ఖ్‌ రెండు (ప్రపంచాల మధ్య, రెండు స్వభావాల మధ్య; రెండే వర్షాలమధ్య సాగుతున్నది నంఘరణ. సోమసుందర్‌ మధ్యమ వురువం౦ ఏరులా (వవపాస్తున్న కొలాన్ని చూస్తూ ఎందుకలా ఒడ్డులా నిలుచునా్వ్యావు? పెరుగుతున్న గిరశిఖరాన్ని పరికిస్తూ మరుగుబ్జులా ఎందు కలా వున్నావు? గోవ్లగిల్లుతూ కూచోవడం మానేసి కూలంకషంగా (వవపొంచడం నేర్చుకో, నేలమీద పరుచుకోవడం ఆపేసి విటారుగా పెరగడం నేర్చుకో, కొళ్లు చతికిలపడ్డ నీళ్ల లో కమలాలే కాదు; [కిములూ పుడతాయి జడంగా ఎడంగా పున్న గుండెలో కాంతితోపాటు ధ్వాంతమూ పుడుతుంది, చీకట్లమ శపించడం కట్టిపెట్టి చిరుదివ్వె వెలిగించడం మంచిది, లోకాన్ని వెక్కిరించడం చాలించి లోచూపు అవిష్క_రించడం మంచిది.

శ6 మహాసంకల్పం చిపసవ్వులు చిగిర్పవలసిన మాగాణీలో చింతబొగ్గులు నారపోయకుః జెండాలా రెపరెప లాడుతూపుండే జీవితాన్ని మడిచివేయకు. సి, నారాయణరెడ్డి ఎ౦చక్కవి కల .... మీటనొక్కీ. చం్య్రిణ్ణీ వెరిగించు మీటనొక్కి= చిరుగాలి విసరించు 'పియురాలి పెదవిమీద పెదవి మూసి సన్నని సంగీతంలా నడుంచుటూ చెయ్యివేసి ఆనందించు అబ్బాటూ:ః ఆనందించు అందించు అమ్మాయీ: పెదవి అందించు సన్వచెయ్యాకుండా పడుల్కెంది సముద్రం. ముద్దు పెట్లుకుంది చర్మదుణ్ధో మేఘం మీ యిద్దరి కోసమే ఆగిపోయింది రాత్రి | మీ కోపమే వెలుగుతుంది అగరువళ్తి కావలించుకొండి కావలిసినంత ఏకాంళేం కలకలా నవ్వండి మీ చుట్తో (పశాంతం। నిన్న సాధ్యంకొని తీరుబొటు నిన్న అందనటువంటి ఆనందం ఇవాళ ఒడ్డులొరన్‌ పారుతూంది చేతినిండా దొరుకుతూంది। నిన్న మన తంగ్రులు చాలా నిస్సహాయులు వాళ్ళు ఈండ్రులు అంతకన్న అసహాయులు

శవతాసంకలనం శ్ర వాళ్ళ చుటూతా మైళ్ళకొదీ వీళ్లు ఎప్పుడో యింకిపోయాయి వ్ల కన్నీళ్ల నిన్న చెడవులూ చెట్లూ ఎండిపోయాయి బాపులూ బతుకులూ యింకిపోయాయి పశువులూ శకువులూ చచ్చిపోయొక కడుపు దహిస్నే ఆడువాట్ల పడుచు కొన్నాక కతిడుపున పృటిన వాళ్లఎ అమ్ముకొన్నాక మన తాతలూ తండులూ విలపించారు తము దరిద్రం కొంణం గుర్తించా తెరచిన కన్నులు మూయకముుదే వీనులు పేదలు లేచేవారు తీపబాటుగా ఏిదురించే తొలకోడి౨ కామే చేసేవారు అరక కటువు దున్నెవోతే అంతా మెరక అందులో మొలిచేది కాదు కనీసం గరిక ఐక్క- చిక్కిన ముసలి ఎద్దులకు, పాపం, దుక్కి దున్నికిముందే వచ్చేది ఆయాసం ఒప హూనం వేసుకొవి పండించిన పంట కళ్ళలో వత్తులేసుకొని కాపు కాచిన పంట సగం వడ్డీకింద తతిమ్మాది శిస్తుకింద రోజంతా వనిచేస్తే అరగంట విశ్రాంతి - తన _బతుకులాగే మాసికలు సెతం చిరిగి అమావాస్య ఆకౌళంలా ఆరవేసేది చీర గుడి సెలోంచి బయటకు వచ్చేదికాదు చెలి ' ఫొయ్యిరోంచి' లేచేదికాదు ముడుచుకున్న పిల్ని అప్పుడు అ౧చరం కలసి ఆలోచించాం ఎగుడు దిగుళు చదును చేసే యంతాని్న్ని తీఘకువచ్చాం అప్పుడు అందరం కతిపి సంతోషించాం

8కి మహాసంకల్పం బండలూ బాధలూ పగిలిపోయొయి చింతలూ వంతలూ చికికిపోయాయి తాళ్ళూ రాళ్ళూ సలిగిపోయాయి కంొచెలూ కరువులూ కరిగిపోయాయి కలకలా నవ్వుతూ యంతాాలు తోలుతూ కనుచూపు మేరంత చదునుచేశాం మళ్ళు కట్టి పొలం పదునుచేశాం అరగంట పవిచే స్తే రోజంతా విశ్రాంతి వానలు కురిశాయి పంటలు విరిశాయి చెరుపులు నిండాయి చేలు పండాయి గమలు దొరికొయి పనులు దొరికొయి ఫ్యాక్టరీలు వెలిశాయి పట్నాలు నవ్వేయి ఇవాళ విశాతసట్నం సందిట్లో గోదావరి వరిహానం ఇవాళ అనంతపురం పందిట్లో కృష్ణ వేణీ దరహాసం శోభనం పెంద్రీకూతురిలా పండింది ధాత్రి వచ్చపైరు తలవంచి పిగ్గుపడుతూంది పుష్కలంగా పంటలూ ఆశలూ పండే పుష్యచూనమంతా మనకి పండుగే కోతలు కోశాక కుప్పలు వేశాక చేతినిండా మనకి తీరుబాకు తాకాసగరంతో చెంజీకటిలాగ ఆంధ్రదేశ మంతటా ఎ్మారవిర్యాత్రి ఆరుబయట చలినుంటలు వేసుకొని ఆడా మగా సాయలా పాయలా ఆడుతూ పాడుతూ అప్పుడే గామగాడిన చెరుకు పానకం తాగుతూ మూడో రూము దాటాక అలసిపోయాం - శామిచెట్టుమీద జొతి రామ చిలుక చింతచెట్టుమీద చిన్ని గోర్వంక

కవిరాసంకలనం౦ శ్రి జోడీఐుగా వాళ్ళకి వలపులు బేడీలుగా చెట్లాపట్లాలు | అందించండి అబ్బాయిలూ 1 ఆనందించండి ఆనందించండి అమ్మాయిలూ : పెదపులందించండి ఒంటఏగా ఎవ్వరూ వుండకూడదు పంటకొలువలో పడవషికార్తు చెయ్యండి పరవశత్వంతో కన్నులు ముయ్యండి పోయింది పొడు కలలాంటి విన్నటి రూపు పోబోదు తియ్యవికల మనకి నేడే రేపు; చీకూ చింతాలేని ఏ దేశంలో "క శాంతీ సౌఖ్యం వెలసే ఏ కౌలంలో నైనా కౌగిలితో కనుమూసిన (ప్రియురాలి పెదవి కలకాలం కోరదగ్గ దేవేంద్ర వదవిః ఆరు[ద అమృతం కురిసిన రొతి అమృతం కురిసిన ర్యాత్రి అందరూ ని,దపోతున్నారు నేను మాతం శలుపు తెరచి యిల్లు విడిచి ఎక్కడికో దూరంగా కొండదాటి కోనదాటి వెన్నెల మైదానంలోకి వై శీ విలుచున్నాను ఆకౌశంమీద అస్పరసలు ఒయ్యారంగా పరుగు లెత్తుకున్నారు

శ0 మహాసంకల్పం వారి పాదాల తారామంజీరాలు ఘల్లు ఘలుమని మోగుతున్నాయి వారి ధమ్మిల్లాల పారిజాతాలు గుత్తులు గుళులె వేలాడుతున్నాయి వారు సృధువక్షుబనితంబభారలె యౌవన ధనుస్సుల్లా వంగిపో కున్నారు సన్నుచూసి కీలకీల నవ్వి యిలా అన్నారు చూడు ఏడు అందమెన వాడు అనందం మనిషెన వాడు కలం పటు కుచ్చులూగుతున్న కిరిటం ధరించాడు కళ్ళ చివర కాంతి సంగీత గీతాన్ని రచిస్తున్నాడు ఎ్య్యరవి పెదవులమీద తెల్లని నవ్వుల వీణల్ని మీటు కున్నాడు ఎవరికీ దొరకని రహస్యాల్ని వశపరచుకున్నాడు జీవితాన్ని (పేమించినవాడు బీవించడం తె౨ఏనవాడు నవనవాలై న ఊహోవరార్ణవాల మీద ఉదయించిన సూర్యుడు ఇతడే సుమీ మన (ప్రియుడు నరుడు మనకి వరుడు జలజలమని కురిసింది వాన జాల్వారింది అమృతంపు సోన దోసిళ్ళతో తాగి వచ్చాను దుఃథాన్నీ చావునీ వెళ్ళిపొమ్మన్నామ కొంక్షామధురకొశ్యీ రాంబరం కప్పుకున్నాను జీవితాన్ని హసన్మందార మాలగా ధరించాను జెషతయ్యాశా పఠంలో తొలి అడుగు పెటాను అమృతం కురిసిన రాత్రి ల అందరూ నిద్ర పోతున్నారు అలసి నిత్యజీవితంలో సొలసి సుషుప్తి చెందాను

కవికానసంకలనం శి! అలవాటునీ అన్వతం్యక్రతనీ కాపలించుకున్నారు అరై ర్యంతో తమలో తాము ముడుచుకుపోయి స్టపడుకున్నారు అనంత చై తన్యోత్సవాహ్వానాన్ని వినిపించుకోలేక పోయారు అందుకే పాపం ఈనాటికీ ఎవరికీ తెలియదు నేను అమరుడనని బాలగంగాధర తిలక్‌ శర చ్చ౦0దిక నవీన విశ్వ విద్యాలయాల్లో పురాణ కవిత్వంలాగా (శ్రవణ యం్యత్రశాలల్లో శాస్త్రీయ నంగీతం లాగా ఇలా వచ్చేవేం వెన్నెలా? ఎలా వర్పీించను విన్ను? _ మహాకవులు లోగడ చెప్పిందే మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పాలా ? ఏడోకొ స్త భాషాజ్షానం ఇంతో అంతో చృందస్పంపదా ఐడో పదో అలంకారాలు అర్హో అందులోనగ మో ఆవేశం ఇలాంటీవే ఏవో పోగుచేసి - ఇదివరకు నిన్నెప్పుడూ చూడనట్లు ర

శీల మహాసంకల్పం

ఇవ్వాశే కొ త్తగా కవి పెట్టినట్లు ఏమని వర్ణించను విన్ను ? ఏదిరాసినా ఏం లాభం ? ఇదివరకేవడో అనే పుంటాడు వహుళా ఆ అన్నదేదో నాకన్నా వాగానే అవి వుండొచ్చు.

*.. అలాంటప్పుడు మళ్ళీ కలం కాగితం మీద పెట్టి కళంకం లేని తెల్ల దనాన్ని అరాబు చెయ్యడ మెందుకు ? అనాదినుంచీ, నువ్వు అంతమంది క వులకీ ఉపాదేయ వస్తువుగా విలిచి ఉపకొరం చేశావు, అలాగే నేనూ ఒకప్పుడు రొమాంటిక్‌ (ప్రమాదంతో ఫడీ, అమాయకంగా సీ బ్యూటీ అభివరించాను వృకాలో

| టీ గో

ఇవాళ మళ్ళీ అలాగ ఎలాగ రాయగలను నేస్తం? ఇరనయ్యోఏడు నాకు మళ్ళీ ఎలావన్తుంది చెవ్చూ? అంచేత నీ గురించి అనవనరావేశాలు పెంచి అన్యావదేశంగానో లేదా అర్జాంతరన్యాసంగానో

కవితాసంకలనం శీకి సొంఠ కోపాలేవో పెట్టుకొని - వంళాలూ పట్టీంపులూ పట్టుకొవి ఎవరివీ ఈ వ్యవహారంలో ఇరికించ దలచుకోను నేను ; ఇంతకీ ఆవేశాలకేముంది? ఎవడి బతుకు వాడుబతుకుతున్నాడు ఎంతగా ఎడం ఎడంగా ఉన్నా ఎంతగా పైపై భేదాలున్నా ఎంతగా స్వాతిశయం పెరిగినా ఎంత బలం ధనం జవం పెరిగినా అంతరంగం అట్రడుగునమాటతం అంతమంది మీ మానవులమే। అందుచేత ఓ చందమామా । అందమైన ఓ పూర్ణసోమా ॥ సముద్రం మీదా అరణ్యం మీదా సమానంగా (వకాశించే పొందర్యాలిరొమా | (అదుగో మళ్ళీ కవిత్వం అనుకున్నాము మొద'సే నేను వెన్నెల పేరెత్రికే చాలు వెం త్తి పోతుంది మనస్సు) అన్నట్లు ఏమిటి చెప్మా ఆఅందామవి అనుకున్నాను ఏమీలేదు: ఏమీబేదనే ఇంత సేపూ చెబుతున్నాను చెప్పొచ్చిందేమిటంటే చెప్పడావికేమీ లేదని; "

తీ మహానంకల్పం అంతమందికీ అన్నీతెలును అదే మన అజ్ఞానం. వివడో చెబితే వినేరోజులు ఏనాడో వెళ్ళిపోయాయి ఇంకా ఏదో చెప్పాలని ఎందుకీ ఉదిలాటం? అసలు నిజం ఏమిటంకే ఎవడికి ఏమీ తెలియదు ఇలా ఎందుకొచ్చామో ఇక్క డెంత 'సేపుంటామో ఇక్క-డనుంచి వెశ్ళేదెక్కడికో ఎల్లుండి ఏ తమాషా జరుగుతుందో ఎవ్వడూ చెస్పలేడంకే నమ్మండి చెవీతేమా(తం నమ్మకండిః _ కాళ్ళ (కిందభూమి కరిగిపోతున్నపుడు పూర్వం వేసిన పునాదులు కదిలిపోతున్నస్పుడు మనిషికీ మనిషికీ దుధ్య మాయపొరలు కప్పినప్పుడు మననుకీ మవనుకీమధ్య మంచుతిరలు కమ్మిసప్పుడు ఏ నక్షత్రానికి తగిలించాలి ఈ మనవిషాద శకటాన్ని ఎవరు మళ్ళీ అతుకుతారు ఈ సిరిగిన జీవిరశకలాల్ని? "

కవిజానంకలనం 45 అంఠౌ అగమ్యగోచరం అంతా అరణ్య రోదనం ద్వేషం ఇచ్చే పర్చెంపేజి ఆపేమం ఎలా ఇవ్వగలదు? కష్షపడి ఆర్జించిన స్వాతం్యత్యం గద్దలు తన్నుకుపోతాయి, కంచిమేక పాపం ఎప్పుడూ కిసాయివాణ్లే నమ్ముకుంటుంది, ఇంతకీ ఈ భూమికి ఏమ్మాతం ఈడొచ్చిందని సగటు మానవుడి వయన్స్ను పదకొండో, పన్నెండో: ఈ క్కురాళ్ళ ని చూవి ఎందుకలా నవ్వుకుంటావు మబ్బుతునక జేబురువాూలు మాటుచేసుకొన్ని జౌవిల్లీ; మానవుడు పెరుగుతున్నాడు వరీినరాల నర్థంచేసుకుంటున్నాడు పకృతి శకులను జయిస్తూ ఘన విజయాలను సాధిస్తున్నాడు ఏడో విరాశగా నేను ఇంత సేపు వాగానుకదూ? ఇంకో వేపువించి చూస్తే ఎంత వెలుగు కవదిడుతుందో; ఏమో బహుళా త్వరలో మీ ఇంటికే రావచ్చు మేము "

4కీ మహానంళల్పం

స్వాగతం ఇస్తావుకదూ

ఆళిర్యాని క్‌ ర్లులమే 'మీేము

చంద్ర మండలానికి 'పయొశ

సాధించరాని న్వష్నంకాదు

గాలికన్న బరువైన వస్తువవి

నేలమీద పడకుండా విలబెట్టలేదూ?

పరమాణువు గర్భంలోని

పరమ రహాస్యాలూ

మహాకొశ వాతావరణంలోని మర్మాలూ తెలుసుకున్నాక వరానరి నీ దగ్గరకే

ఖరారుగా" వస్తొంలే

అప్పుడు మా రాయబారుల్ని ఆదరిస్తావుకదూ నువ్వు? చిరకొలం అజేయంగా పున్న ఎవరెస్తు ఇటీపలే లొంగింది . చికిత్స లేదనుకున్న వ్యాధులు , చిత్తగినున్నాయి వరారీ పదార్ధ విజ్ఞానకాప్రం అమోఘంగా వికపిస్తోంది (ప్రాణం స్వభావం ఏమిటో పరిశోధనలు సొగుతున్నాయి మహానదుల గమనాలను మళ్చించ గలుగుతున్నాం ఉత్తర (భువంలో న్యవసాయం ఒకప్పుడు జరిగి తీరుతుంది.

కవితానంకలనం | సంహారం సంగ్రామం అంపే జనంలో అనహ్మం పుట్టింది శాంతంగా జీవించాలని (వజలంతా ఆస్తున్నారు. ఇది మా భూలోకం కథ ఇది మానవుడి పో(గెను రిపోర్డు ఇందులో అతిశయోకు రేవీ లేవనీ ఎవరైనా ఒప్పుకుంటా రనుకొంటా,. అంతా బాగానే వుందని అంకా సుఅంగానే వున్నారనే అన్నానం పే మాతం అది అబద్ధమే అవుతుంది, జనాభా లెక్కలు నాకు సరీగా తెలియవుగాని దరి్యదాల కాతం ఇంకా చిరాకు కలిగిస్తూనే ఉంది, (వపంచం మొత్త ౦ మీడ భయం పెత్త నం చేస్తోంది ఇరుగువాడు పొరుగువాణ్ణీ చూసీ ఎందుకో బెదిరిపోతున్నాడు ఇక్కడ మా భారతపర్షంలో ఎక్కువగా కబుగ్లేగాని సమాజ స్వరూపం మార్చే పొహనం కనిపించ కుండా వుంది, మొన్ననే ఆంగధరాష్ట్రం పుట్తిసరోజా పండుగ చేసుకొంది

శీర మహాసంకల్పం పన్నెండు నెలల అభ్యుదయం పర్యావలోకనం బేసుకొంది, ఏడాదిలో ఏమవుతుంది ఇంకొ కొన్నాళాగమంది చెల్లా చెదరైన తెలుగువారంతా తెల్లబోయి చూశారు! ఇవన్నీ చెప్పుకుంటూ ఎందుకు నిన్ను విసిగించడం శశీ: ఇప్పటికే ఆలస్యమయింది ఇంతటితో విరమించనా? చం(దునికో నూలుపోగన్న పామెత వుండనే పుంది తీసుకో ఈ దారంలాంటి తేలికైన గీతాన్ని. ఇంతకుముందే చెప్పానుగా ఏమాటా పెగలేదవి.__

ళ్‌

ఇలాంటివెనో్సో నవ్వు " ఇదివరకు వినేపుంటావు శరక్కాల గగనంలో చందమామ కనిపిస్తే నరదాగా కొంత పేపు నంభాషణ సాగించా. సంశాపంకొంత సేపు సంతోషం కొంత సేపు సాగించిన నంభాషజలో పారాంశం నరేముంది?

కవితాసంకలనం శ్రి

(వనంగవళాత్తూ ఏ

(వగల్ఫ్భాలు పలికొనో

ఆ సందర్భ మైనా ఏ

అడ్డదారి తొక్కొానో

వెనుక తిరిగి చూచుకొనే

అలవాకే లేదు నాట

అరనిమిషం దాకేసరి

కదే నాకుగత శ తావి

కావున ఓ జాలిల్లీ £

రాటోయే యుగంలో

కాలక్షేపం చేద్దాం

కలుస్తావుగా మళ్ళీ ?

అప్పుడు బహుకా నాలో - అరాజకం ఫోతుందనుకుంటా ఇప్పుడు బాదిస్తూన్న

హృదయవేదన లుండవనుకుంటా శాఖా చం్యకమణం మాని

చెప్పేదేదో సూటిగా

బిర్లగుద్దిన మాదిరిగా

కుండ దిద్దలుకొట్టిన బొపతుగా

ఈ వీప్ల నమలడం లేకుండా

ఈ కాళ్ళు తడదిడడతం లేకుండా స్పష్టంగానే కాకుండా (కావ్యంగా న్వచ్చంగానే కాకుండా నమ్యగంగా రాబోయే యుగంలో గుండెలు .విప్పి మాటాడుకుందాం.- మినహాయింపులు లేని క్షమాపణలు లేవి

7 సౌందర్యవంతమైన ఆ న్వర్జయుగంలో

క్‌ఖీ మహానంకల్పం

ఎంచేతనంకే భవిష్యత్తు మీదే

ఎప్పుడూ నా విఘూ పుంటుంది

ఇవాళకంటే రేసే _

ఎంతో వోగుంటుందంటాను వేను,

వెళ్ళు జావిల్లీ వెళ్ళు

కవులను కదిలించడం అంశ

కాలం డొంకంఠా అమాంతంగా

కదిలించడమే అప్పుతుంది,

న్వయంగా నీతో మాట్లాడి

ఛాలా కొలమయింది

అందుకే అవ్యక్తంగా అయినా

ఆప్యాయంగా మాట్లాడుళున్నాం-

ఎలాగైనా నువ్వు మాకు

ఏకర క్త దింధువుడీవి

వీతో కాకపోతే ఎవరితో

మా 'ఘోషలు చెప్పుకోవాని ళ్లి

వెళ్ల జొలిల్నీ వెచ్ళ

వినిర్మలమైన నీ వెన్నెల కురిపిస్తూ

మనోహరమెన సంగీతం వివిపిసూ హ్‌ అతి

పమూణించు శశి వయాణించు

ఇదిగో మాట : ఈ (సపంచంలో

ఇంకౌ ఎందరో అభాగ్యులున్నారు

వలకరించు వాళ్ళని చల్ల గా

రైర్యంచెప్పు వాళ్ళకి మెల్లిగా

కవిశానంకలనం క్‌1

ఆఅనువతతి కిటికీల్లోంచి సీ కిరణాలను జాలుగా వంపించి వ్యాధ్మిగన్తుల పాలిపోయిన కపోలాలను జాలిగా నశించడం మరచిపోకు జిళ్ళలో పున్నారు కొందరు వాళ్ళని ఓదార్పక తప్పదు సుమా చనేరాలు చేశారు విజమే అందుకని ఆలక్ష్యంగా చూడకేం ॥ మురికి గుడిపెల్లో నివసించే వరమ దరిద్రుల నుదుటిమీద ఏ కన్నంలోంచో జాగా చేనుకొని ఎలాగైనా పరామర్శ చేస్తాపుకడూ * ఇదిగో జాలిల్లీ మవ్వు నము్యద్రంమీద సంతకంచే'సేటప్పుడు గాలి దాన్ని చెరిెపెయ్యకుండా కాలమే కాపలా కానుందిలే

అజాత

సత్యపసపందర్శనం౦

కలలో కనిపించింది సత్యర౮ా తెల్ల గా చల్లి గా వుంది శెల్లవారి తెలుసుకుందా మనుకున్నావు దీపం వెలుగుతున్నట్లుంది.

658 మహాసంకల్పం

మనన్సుకు తగిలే కవిత్వపు గోలిలా

చల్ల గా వుంది

బాధితుల యెడ గుండెలోమెదిలే జాలిలా తెల్లగా వుంది.

ఆకారం పొడుగ్గా వుంది

భూకంసం వచ్చినా చెదరని రూపు మిమ్నవిరిగి మీదపడినా బెదరవి చూపు స్టిరంగా వుంది

అజ్ఞాన హరంగా వుందీ.

మాట మహా పెళునుగా వుంది

ఎంత టివాణ్సీ లక్ష్య పెట్టమ

కోటలో అంతరాంతరాల్లో కూచుని వుంది వెలుపలికి ఆడుగుపెటదు

అందరివీ వలపిన్తుంద్‌

అందుకోటోతే చిక్కదు

ముందరికొళ్ళకు బందాలు వేసి ముక్కుతో మాట్లాడుతుంది

వైకి మాతం మర్యాద చేస్తుంది “శోపల్నక్షా స్వయంపాకం | పాయంగ్యకం ఆయిందింట్‌కి రమ్మవి _నమయాఎకి యింట్లో వుండదు 1

,వవుప్త బెల్లు ఫమామ్నాయం "శాలువగా కప్పువోంది

శ త్త్యవేత్తల మవోథర్శనం

తలపాగా చుటుకుంది * |

వక్షోజం ఒకర మే వ్పంది ఇక చేరికి రంగృుతంగుల గాజులు మదే వేనేర ఐదులు కాబోలు మహాకొన్యం పట్టుకుంది

కవితాసంకలనం కి ఆకాశమంత ఎత్తు ఆరడుగుల మనిషితో (పొద్దస్టమానం పొత్తు £ పరిమళం ఘుమఘుమలాడే మల్తికా _పసూనం మేను అఘపంకిలం పరచిన మనసుతో అహరహం చెలిమి తలమీద మొలిచిన కొమ్ము నెలబాలుడిలా వంగింది భుజాన (వేలాడుతున్న విల్లు అకొల హరిధనుస్సులా పొంగింది 'మేనంకా వెన్నెలె మనోహర గావం 1 వినిపిస్తున్నది నలువైపుల నక్ష్మత కన్యల నాట్యం వేదాలు పాదాల దగ్గర కూచోని వాదించుకుంటున్నాయి మహాోజ్ఞానులు కంళహోారంలో మణుల్రై మినుకుమినుకు మంటున్నారు కాశ్ళేమో నేలమీద, కనులు నూర్యమండలంలో 'పెకండుకు శతయోజన వేగంతో పరిభమిస్తున్నది తనచుట్లూ ? ఆ మహా (పకాశమాన సౌందర్యరాశిన " అర వీముషం చూశాను కళ్ళు జీగేలుమన్నాయి ఒళ్ళు వెగలు పొగలై మండింది చూడలేక కండ్లు మూసుకుని మరుక్షణం మేలుకున్నాను తలలోకవిపించింది సత్యం తెల్ల గా, చల గా వుంది తెల్లవారి తెలుసుకుందా మనుకున్నాను

$కీ మహానంకల్పం నా తెలివి తెలి వారినట్లుంది ః తనకూ నాకూ తేడా శతాంశము కేశంలో ఆ కొస్తలో ఎద్దంత తెరగట్టి అవతలివేపు కూచుంది ఎలాపుందో చెప్పలేక పోతున్నాను జ్లానకం వరిగ్గాలేదు వర్ణించటానికి దాని ఒక్క- టే మాటపుంది ఆ ఒక్కటి గుర్తుకువ స్తే అబ్బా ! ఎంత బాగుంటుందీ ః కుందురి అావాటో ఎవరి పిల్ల ళలోయి మీరు! 'చిడ్డీ,కింద, స్టేషన్లో, ధూళమీద ఏటుచూతిప.మీరుప్పలు!. ఎటువిన్నా మీ అరుపులు: పార్కుంచెట్లు కాల్వగట్లు అడుగులు మరుగులు అమీ ఆక్రమించి తిరుగుతున్న ఎవరి పిల్లలోయి మీరు? మురికివొళ్లు, చింకికట్ల మీ రూపులుః కడుపొక బాదం ఆకె, మీ చూపులు ఆ

కవిఠాసంక లనం క్‌ తోపుల్లో తుమ్మమ వః దిక్కులేని తల్లులు దిగవిడీచారా? మీరు గర్భాల్లో 'కెక్కినపుడె వేనోళ్ళ శపించుకుంటు శతుబాధలా తొమ్మిది వెలలు మోసి, గుట్టల్లో గుబురల్లో (వనవించి పడవేసి తమదేమీ పోనట్లు వటించి తరలివెళ్లారా? దాగవి గర్భశోక ముప్పొంగి అగని మాతృ యేమకే లొంగి తల్ల డిలుతు వెళ్ళారా? వో గర్భకోకం ఈ లోకానికి తగులుతుంది! మీ కేకలు వినవడవుః విశ్వం ళోధిస్తూ పె కారలు లెల్టిస్తున్నారు జీవన్మరణ నమన్యలు చింతిస్తూ బోధిస్తున్నారు! మేధా సముద్రంలో వేటాడి కవిత _వానున్నారుః గుకు, గోపరాల్‌, వళువుల కాలలు సిర్మిస్తున్నారు! ఎవరి పిల్లరోయి మీరు! ఉన్నవాళ్ల హుంకారంతో ఉలిక్కి. పడుతుంది ఎండ!

56 మహాసంకల్పం మీరంపే ఎండగూడ మండిస్తుంది ఉన్నవ్నో ఉడుపొకటీ, స్పృశించలేదీ వర్షంః వానగూడ మీరంకే వరదలు పారిస్తుందిః విశాల (ప్రకృతి పూర్ణ హృదయం కొపు9ంచుకుని పవళిస్తున్నా, రేడుస్తున్నా 'రెవరు మీరు? చలి వొంటివి మెలిపెగితే ఎండకొళల్ళి వేధిస్తే భూమాఠతొ మొర పెడుతూ వెక్కి వెక్కి ఏడ్చే ఓ దిక్కులేని తమ్ములారః నా (సొణ మితులారః ఈ లోకపు శాసనాలు ఎంగిలాకు లిప్తాయి ఇనుప కమ్ములిసాయి

“ ప్యాయమూ ర్తి (గంధాల్లో_ సెల్లవి అక్షరపంక్తులు మీ మెగలకు ఉరి వుచ్చులుః ఎవరి సంతతోయి మీరుః వన్తుత సమాజ దేహప్య మదుటి రేఖలా మీరు? భవిష్యళ్తు నూరించే వెలుగు పోచలా మీరు? దివ్యకౌంతి మూర్తలెన ఎండిమియానైంత మంది। నంఘపు కుంపటి వెల్గించే

కవితానంకలంనర న “ెంట్‌ జోన్‌ లెంతమంది। జీవశాంతి రసార్త్రలౌ జీసస్‌ లెందరొ మీలో।ః దిక్కులేవి తమ్ములారః మిము చూస్తే రాతిగుండె జాలువోరీ' (కవిస్తుంది. కరుణతొ (పవహినుంది?! జాలిగుండె కర్కశమై నిలుస్తుంది, జగతి నెదుర్కొాంటుండిః అని సిటి సున్నారా ట్ట సుద్చారావు మాదాకబఐబళ౦0 పోరవి గాలిదు మారము లెగిరెన్‌: లోరవి ధారావర్షము కురిసెన్‌! వీధులలో ఎవరో । ఆనీడలు ఆకలితో ఏవేవో ఘోషలు॥1 అమ్మా: మాదాకబళం తల్లీ: అమ్మా పిల్లలమన్నం తల్లీ; వరునం దొలకరివానలు కురియున్‌ వరిపైరులు బంగారమె సండున్‌ కౌనీ, మా వీధులలో మాతము: ఆనీరసరవ దరి్శిద గ్యాతముః అమ్మాః మాదాకబళం తల్లీ; ర అమ్మా: పిల్లల మన్నం తల్లీ |

క్‌8ి మహాసంకల్పం వలాహకముల బలాకొాగళములు! కులాయముల పులుగుల కలకలములుః వానకురియ సర్వము పులకించెన్‌! కాని దీనశిశు గళమే (మోగున్‌: అమ్మా: మాదాకబళం తల్లీ 1 అన్యా పిల్లల మన్నం తల్లీ: ఓ విషాదసాగరమణీ తరణీ ఓ విశాల సర్వజగజ్జనవీ। వినఐడనే వినదిడదో। నీకై 1 కనికరమే కలుగదొకో, మాపై అమ్మా మాదాకదిళం తల్లీ! అమ్మా పిల్లల మన్నం తల్తీః పి. గణపకిళా స్ట్రి తలీచల విశాంతీ యా డా తలీ చలని శాంతీ భతి గి ధారుణి పండించవమ్మ తల్లీ వెన్నెల కొంతీ ధారుణి విండించనమ్మ। ఫనిపాపలు నీ నీడలు క! పాలకడలి తరంగాలు వపపీహృదయం శశీవదనం విషతుల్యం చేయకమ్మ:

కవితానంకలనం 58 మానవకా మందిరొన మంటలు రగిలించకన్ము పుడమితల్లి పురిట్‌యిల్లు బూడిదగా మార్చకమ్మ: ఆళా కుసుమాల మాల అనురాగపు టుయ్యాల అవనీగర్భం లోపల అగి్నధార నింపకమ్మ ! ఈ నుందర లోకంలో వసంతం కురిపించుము ఈ చంగదుని వోనంలో “హేమంతం ఒలికించుము ః తలీ చలవి కాంతీ భ్‌ ళ్‌ ధారుణ్‌ సండించవమ్మ తల్లీ వెన్నెల కాంతీ ధారుణి వింపించవమ్మ:ః రెంటాల గోపొలకృష్ణ ణ జ్యో అర్‌ న రక్తసంబంధం తవ్పదులాగుంది ఆకాశం పొటచించుక "సెకెగునున్నాడు ల మొ శాత అందవికారంగా కందగడ్డలా కందిపోయి వ్మారంగొ చంగదుడు

(0 మవోపంకల్పం సూర్యుణ్ణేం చూళశాపగాని చూడండి చం్యదుణ్ణీ పుట్టడం, చావడం కంక కానా కష్టం (వయాస, శ్షేళభూయిష్టం దితకడం చావడంకంక్షే కనాకస్షం వయానస, (ప్రమాదభూయిస్టం అయినా సరే అస్తమించిన సూర్యుడూ చం్యిడూ ఉదయిస్తూ నే ఉన్నారు మళ్ళీ మళ్ళీ ఎక్యాడివాళృు క్కడ కునుకుతూంటారు చుక్కలు మీణుకుతూంటాయి చలి, గాలిని బరువెక్కిస్తూంటుంది చడిగానీ చప్పుడుగానీ విసబడమ పపంచం (వమ్మత్తంగా ఉన్నప్పుడున్నూ పూర్వంలాగే

.. ళ్ళతి

పునరావృ త్త మొౌతూంటుంది చల్లని వెన్నెల చిలకటోయే చందమామ గూడా నెత్తుటి గుడ్డుగానే / పుడుతున్నాడు నొప్పుణు పడుతూందీ సమ్ముదం నురుసులు కక్కుతూంది మూర్శపాాలైన భూమి మడోఛత్యాయం 'మేలుకొంటూంది

శవితానంకలనం న! కృతిలాగే (వ్రజ పాబు పోట్లలా పోరాటాలు అల సాగుళకూంది చరిత ఆరంభం ఉంది అంతంటేదు రక్తంతో బటిసంబంధం... ర క్తనంజంధం-ఠన్పదులాగుంది సూర్యుడి కైనా చం(దుడ్మికెనా (పజశైనా (ప్రపంచానిక్రైనా కె. వి. రమణారెడ్డి అర చేతిలో మృత్యువు (చిమ్మచీకటి కప్పుకుని పడుకున్న అర్జరా్యతి. అర్హర్వాతి చుట్టూకీకారణ్యం. అరణ్య హృదయంలో గెరిల్లాదళ రక్షణ కేంద్రం. దళంమీడ ఎమ్‌. ఎస్‌. పి, (కూరమైన దాడి. విశీథి వీధిలో దళం పయాణం. దోవతెన్ను లేదు. దారం దయ్యాలలా కూర్చున్న కొండలే దిక్పూచి.) జా్నాగత, కామేడ్స్‌ దికుకు జ్యాగత। ముందుబాట జా_గత। నెప్టిమీద ఐరుపు జ్యాగత: మనబతుకు జా_గత: లోయగుండా (తోవ! ముందుపారచూడు కా(మేడ్‌, వీపుమీదమూట.....

2 మహానంకల్పం అజా(గతకూడదు కాామేద్‌ జ్యాగతం భుజంపై తుపాకీ అదే మన వంచ్యపాణం మొలలో తూటాబెల్లుః అదే అదే మనసర్వన్వం: జీవితం ఆసిధారా్యావళం నూలుపోగుమీద సాము మరణంపై తిరుగుబాటు బామ మనం తప్ప వీరులులేరు। దారీప్‌ండా ముళ్ళ క౦చెలు__ పంక్షీ చెడకుండా క్మొమేడ్‌1 జా_గత: కౌలికింద చెప్పుణ చేతిలో సీటికడవలు!: గునగున పనికిరాదు భాయీ! కిచకిచ___. ఎక్కడో చప్పిడి! చకచక నడవండి కొమేడ్స్‌! గమ్యానికి చేరువగా వచ్చాం: ఇక్కండకొదు ముళ్లు తీసేది పడుపు కొమేద్‌: ఇప్పుడుకొదు కొళ్లు కుంటడం దళంలో కలిసి పదవయ్యా: చలి త్మీవంగా చేదుగా కిరునుండి ముళ్లు సూటిగా, కర్కశంగా నాటు తువన్నయి బొరనకు౦డా, బిద్దగించకుండా పదండి:! జొ్యగతః భుజంపై తుపాకి, బొడ్డులో బాకు) ఏదో అలజడి వినపడుతోండి చెవులు గోళాలు చేయండిః

కవితాసంకలనం ట్ర ఏదో వలుగుపోచ తగులుతుంది! కళ్లు కాగడాలుచేసి చూడండీ! “వక్కలు కూస్తున్నాయి వూలేదన్నా దాపులో వుందా: మృగాలు అరుస్తున్నాయి ఏదన్నా ఏటిదరి చేరామాః” “కుక్కలు మొరగందే వూరెక్కడ కాయమేడ్‌: కొందరయినా కూలందే వీరెక్కుడ దొరుకుళుంది?” ఇస్‌: విళ్శబ్దం, కసి? ఉష్‌! (పమా దం, వగః। చుట్టూ నల్ల్యత్రాచులు! కటికచీకటి కోరలు; ఆ కొండ గమ్యం చేసి వడిచి వమ్తన్నామేః కొండ తప్పుతున్నట్లుందిః దారి అగాధంలో దిగిందే: జ్నాగత 1 చిమ్మచీకటి! ఎక్కడ టార్చి ల్పెటుః అటుపదండి కామేడ్‌. ఏ! ఆస్పుడే చుక్క పొడిచింది: మళ్ళీ ఆ క్యామేడ్స్‌ నాడి చూడండీ! నలుగురు క్షతగా్యశుల్ని మోయడానికీ ఎవమండుగురు చాలడంలేదా? వెత్తురు ఇంకాధారగా కారుతూ నేవుందాః

688 మహాసంకల్పం జౌగత, నెత్తిమీద (వమాదం। అడుగడుగులో అపాయం: దారిచెరగకుండా వదండి:ః చుక్కల్ని గమవించండ్క్‌! ఇంటిదగర అంతా కులాసా శేపీపాటికి ఈ (సాంఠంమనడి తెలీదా. నిన్న ఆరుపరగణాలు మనవాబ్లు విముక్సి చేశారు! ఇరుకులో తిరుగుతున్నిందుకు అడవి ఎంత దిగులుపడుతుందీ: ఇబ్బందిలో దిగబడ్డందుకు ఎంత మౌనంగా వాపోతుందీః కొకులు ఆగడవికారడవే చీమలు దూరని దండకారణ్యమే ఎలా శ్యతువులు ముట్టడించారు? ఎవరో (దోహంచేసి వుంటారుః సకాలంలో కొరియరు చేరకపోగానే వెంటనే జా్యగత పడాల్సింది। అయికే “పందులు” కూడ నాలుగో ఐదో వేల కరవ లేదంటారా: -

జగత, అలికిడి పొడకడుతుంది

వేకువ గొంతు విప్పుతోంది కష్టమనకుండా నడవండి కా(మేడ్స్‌ గమ్యం కొన్త దూరంలభోనేవుండి।

వప్లు పగిలిన పుండయిందా

కాళ్లు నెత్తురు చారలయ్యాయా

తూలి నేలపడటో తున్నా రేం.

క్మామేడ్స్‌, ఎ్యరజుడా చిన్న బుచ్చుకోదాః

కవితాసంకలనం ట్‌ క్మామేడ్స్‌ః తడదిశకుండా నడవండి: గమ్యం చేరండి, కాంక్షను సొధించండిః (పంచాన్ని వెలిగించే పతాకను విలబెట్టండిః గంగినేవి వెంకటేశ్వరరావు ఎవరీఆ రులు అమి ఎవరు వీరు? వీళ్ళకం'టే పల్చనై సవాళ్ళు విటూర్చులకంళే తేరికె నవాళ్ళు తెప్పలుగా వస్తున్నవాళ్ళు ఈప్పలుగా కూలతున్నవాళ్ళు శూన్యాన్ని మోసుకొచ్చినవాళ్ళు శూన్యంలోకి చొచ్చినవాళ్ళు ఇబ కాలినవాబ్ళు ఒళ్ళు కమిరిన వాజ్ళ కడుపునిండా ఏడ్వాలన్నా కస్నీళ్ళుకూడా లేనివాళ్ళు కౌళ్ళు చివికినవాళ్ళు కలలు చితికినవాళ్ళు "కలరా'ను వరించినవాళ్ళు కాటివి కౌగిలించినవాళ్ళు చెరచబడ్డ తరుణులు చెదిరిపడ పరువులుం ణ్‌ డో

గరా మహాసంకల్పం శేకులు ఏరిపే (ప్రాయంలో ఆకులు రొలిన తరువులు, అమ్మాయిలు అమ్మలు ముసలవ్వలు “అమ్మా' అని అరవభలేవి పసిగువ్వలు, పసిడి పండించే వసుధ పెదవిపై పగిలిపోయిన చిరునవ్వులు, విర్భాగ్యులు విరాశాహతులు దుఃఖితులు విధి దిక్కృళులు. స్వదేశ దిపిష్కృతులు నమ స్తజగద్వంచితులు ఎపరు వీరు? ఎవరు వీరు? ఎల్లలు విసిరేసిన ఆర్తులు ఏ దికూగ్రాలేవి శరణార్థులు పొరపాటున సరులుగా పట్టిన పరమాఖుని శస్మమూర్తు ఇ. సి. నోరాయణరెడ్డ అఆర్పగీతం నా దేశావ్నిగూర్చో పాకలేమ, నీ ఆదేశాన్ని మని్మ్మంచలేను, ఈ విసంచికకు (కుతి కలుపలేను, ఈ రోజు నాకు విషాదన్కృతి, ఏవిరీ తనున్సులు మూసిన దివాంధరుతి, నా యెడద మోడయిన ఒకీ దుస్థితి, కొత్త సింగారమ్ము వలదు, ఉదాత్త మన్‌ఃలిళొత్త శయ్యా సజ్జీతము వలదు, రసష్టాఎతము వలదు

కవితానంకలనం 67 చిత శల్చ కవికా (వ్రనక్తి వొంఛింనను, తత్వసూ(త వాదో క్తి చలింపము, మందర వధూ కదుష్ట పరిరంభముల రోసింపను గత చారి్నతఈక యశఃకలొపమ్ము వివరింపకు, బహుళ పీరానేక గాధానహ్యసమ్ము వివిపింపకు, ఇంక్‌ నన్ను విసిగింపకు, నేడు నేను కన్నీరుగా కఠిగిన గీతికను, సిగ్గుతో రెండుగా చీలిన వెదురు బొంగును, మంటలో అంతరాంత దగ్గమైన బూడిదమ, పైన దై వమునకు, కింద మానవునకు జవాబు చెప్పవలసిన వొడ్జీ, రాత్రీ ముఖ రుదిత బాధా కంఠనాళాన్ని.

ఈ రోజు నేను చూపిన దేమి?-విధి యిన్ని కత్తులను

దూసిన దేమి?

జాగృతి హేతి వాదరల రుధిరమేను

నేను చూశాను నిజంగా ఆకలితో అల్లాడి మ్యరిచెట్టు

కింద మరణీంచిన మునలివాజ్డే ఫ్‌

నేమ చూళాను విజంగా సీరం వర్షాన వంతెనకింద

విండు చూలాలు

(పనవించి మూర్శిలిన దృశ్యామ్ని ;

నేను చూళాను విజంగా తల్లి లేక కఠర్మడి లేక తిండి లేక

ఏడుస్తూ ఏడుస్తూ

ముందేతుల కన్నులు తుడుచుకుంటూ మురికికాల్వ

భక్క-నే విద్రించిన మూడేళ్ళ పసిబొలుణ్డీ ః్‌

నేను చూశాను నిజంగా పిల్లలికు గంజికొచి పోసి

కాను విరావోరుతై

రుదబాష్పాకులిత నయనురై ఆఫీనుకు వచ్చిన వృద్దువి ఐం యూ ఉం

ప్యూన్‌ పీరష్నని ; ॥

68 మహాసంకళ్చం నేను చూళశొను నిజంగా క్షయ్యగస్త భార్య యక దితకదని డాక్షరు చెప్పినపుడు వచండ వొతూల హత నీపశాఖవలె గజగజ వణకిపోయిన అరక అశ క గుమాపొని,

అవుట అబన అనీ అయిదారుగురు పిల్ల లుగం వాళ్డే థి నేను చూళొను నిజంగా మూ ర్తీభవత్‌ దైన్యాన్ని, హైన్యాన్ని,. క్రులిత్యాకుకల్లోల వీరధులిి, గచ్చత్‌ శవాకార వికొరుల్ని _ ఇది ఏ నాగరికతకు ఫల్మకుతి ? ఏ విజ్ఞాన (నకర్షకు (నకృతి ౩7 జ పి బుద్ధదేపుడి జన్మభూమికి గర్వస్కృతి ? ఇంక సన్ను విర్శంధించకు నేస్తం ఈ రాతి నేను పాడలేను ; ఈ _ కృషతిమవేషాన్ని అభినయింపలేను, ఒక్క నిరుపేద పున్నంతవరకు, ఒక్క మలిన్నాళు . విందు వొరిగినంతవరకు, ఒక (పేగు ఆకలి కనలినంతవరకు, ఒక్క శుష్క స్తన్య నర్నిధిని క్షుధా ర్రి నేడు వసిపాన్‌ ఉన్నంతవరకు, ఒక తల్లి నీరవ్యాకోశ రవమ్ము విన్నంతవరజ్‌, ఒక్‌ క్షత దుఃఖిక : హృదయ మూరడిల్ల నంతవరకు, నాకు కాంతి కలగ దింక నేస్తం, నేమి నిగర్వి నే నామ,. అననే క్‌ ఈ సిగ్గులేని ముఖొన్ని . చూపించలేను, . ఈ గుండె గూడుసట్లు ఎక్కడో కదిలిసవ, ఈ కములు వరదలై పారివవి, ఈ కలణ కాగితపు పేలికలె రాలినవి,

కవిశాసంకలవం (09 ఈ ఆర్డి ఏ సౌధాంతాలకు సయనింషగలదు ? పి రాజక్రీయవే త్ర గుండెలను స్పృశించగలదు? ఏ భోగవంకుని పిచలింప చేయగలదు 1? ఏ భగవంతునికి వివేగదిచుకొనగలదు ...?

బాలగంగాధర తిలక్‌ వా పేరు [(వజాకోటి తెలంగాణాలోని కోటి ధీరుల గళధ్వవినె గాక ఇలా గోళ మందుందెడ్‌ ఎల్ల రి శబ్దాన్ని నేమ నా పేరు _పజాకోటి నా ఊరు (ప్రజొవాటిం అయినా అణువంత వాణ్నీ అసలే కనరానివాణ్నీ కోట్లాదికొలది జనుల మనను కొదో గొప్పో ఎరుగుదున్కు చ గతమే జీవిత మనుకొవి వ _ర్హృమానమే వలదని వెనక్కు- నడి చేవారిని వెక్కిరించు కోర్కె లేదుం గతమంతా బూదికుస్ప, కావాలి మనోజ్ఞలావి,

70 మహానంకల్పం తిరుగబడండవి అరచే విరుసువారి విందింపను. ఇవి జండూ ఒక క త్తికి

| అటూ ఇటూ రెండందులు, నేన్యూతం. రెండంచుల సాము చేయగలను లెండి £ గళాని కాదనలేను వ _ర్తమానం వర్తనబోను భవిష్యత్తు వదలుకోను; కాలం నా కంళనూల; నా పేరు _వజాకోటి నా ఊరు (_ప్రజావాటి. బాాబురిలో ఐలం చచ్చి పాములలో విషం చచ్చి ేమములో బ9౦ హెచ్చి 'స్నేహములో శక్తి హెచ్చి చిన్నపాటి అంకుళమున గున్నయేనుగును వండే గుత్త రకం వర్దతి కను గొన్నానండో రండో : భళరతభూమి నేర్చినదో వ్రజాకోటి నేర్చినవో నిజం ఏమిటో గావి వట్టిచేతితో శ్య్రుపు జ దుమికే శ కిపుండి క్‌ు అట

కవిశాపంకలవం (1 మాట లనే ఈజపెలతో పోటు వెట్లు బలం పుంది వైనికుడిని చూచి వెరువ టోని జగం సను చూచి ఫీంజెంది భక్తి పొంద చేతు లెత్తి దండమిడును. వినడీనా శబ్దధాటి నా పేరు _పజాకోటి, ఒక్క కోటి కొదండో కోటికోట పాణులకు మాటబలంతో ఆకా పాటవమును కరిగిస్తాం అయితే గప్పాలకోరు అనుకోలోకండి మీరు. మీ గొవ్పయె నా గొప్ప మీరు లేక నేచొస్పం _ ఎ(రజెండ పట్టుకోని ఎగసిపో వువాడితోట్‌ పచ్చజెండా పట్టుకోని పరుగుతీయువావితోటి మై(శ్రీబంధం కూర్చే మహాళ క్రి నా కున్నది ఎవడె నా మాసపుడే ఎందుకు ద్వేషించడాలు ? రాక్షపినైనా మైతకికి రావిత్తును, భయం లేదు,

ఇల్లి మహాసంకల్పం దేవతనె నా తోడ్కొని తెత్తును, భేదమ్ము రాదు నా పేరు _పజొకోటి నా ఊరు _సజావాటి. హృదయం వినా నా దగర ల వ వనువు లభిపదు. ఉదయం వినా నా కంటికి పీ వస్తుష్పు రుచిం..దు, అందరికంటె ముదే అజ్వ స్త్రృము గొవిపోయి అఖొతాన పడ వేసితి సుఖవడంగా (పజాకోటి. కో తిపటి గెలిచినటి అతి ట్ర లు ఘనుడగు వీరుం డెవ్వడు ?. మె తవి హృదయం దొక్షీకి లాట్‌ తుత్తునియలు కొని డెవడు? అజ్జానవు అడును కడిగి అసలు విషయ మెరుంగుడీ ఘర్గణలో ఏనాటికి హర్షం లభియింవబోమ, నా పేరు _పజాకోటి వా ఊరి వణావొటి, దొళరథీ

కవితాసంకలనం 74 బిచ్చగాడి పొట గుండె తడబడినదీ గొంతు తడుపమ్మా : తులసికోటకు నీరు తోడి సంతమ్మాః కాలిపోయే యిల్లు చల్లార్చి సంతః పనికిరానీ చిరుగు పడవేయి తల్లీ : ప్వామివారికి నలువ చదివించి నంత: శిధిలాన (సాకార మె త్తి నంతమ్మాః విడ్డకొక పిడికిలీ విడునమ్మ కఠల్లీ 1 నట్టింట దిపమే విలిపి సంతమ్మ!। పడి నడిచి వచ్చాము పాణీ నిలుపమ్యా। అంగిట్లా (ప్రాణాలు అణీగి పోతున్నాయి: గుందెతిడబడినదీ గొంతుత డుపమ్మ్యా: మంచు పొగగా చలికి మూరి పోతున్నాము పనికి రాసీ చిరుగు పడ వేయి తల్లీ; 'పేలికై చేతిలో వాలిపోతున్నాడు విడ్దకొక పిడికిలి విడువమ్మ తల్లీ: అని సెట్టి సుబ్బారావు 10

(4 మహానంకల్ప్నం వేదంలా గోదావరి వేదంలా గోదావరి (వవహిస్తోందే చెల్లీ వెన్నెల వలె కృష్ణవేణి విహరిస్తోందే తల్లీ విశాలాయ్యధ సణుమూలల వైవాహిక వై భోగం జనుల కనుల వెలుగులలో జాజూలు వారెకి రాగం గెలవేసిస అరటిచెట్లు తీనుకురొనా తల్షీ ఎిలమామిడి తోరణాలు కట్టనా వెలీ గడపమీద చిగురుజల్ల గరిపొడీచెను శోభ ముంగిట ముత్యాల నవ్య రంగవల్లి స్యుపథ ఏరువాక పడనలాగ ఎద ఊగిసలాడునే జో డెద్దుల బండివలె గుండె లురికి సాగునే కల్యాణ తిలక రేఖగ కష్తూరిదొట్లు దిదవే తెలుగు వెలది బుగ్గమీద . దిష్టిచుక్క పెట్టవే / తలంబ్రాల తవిసినటుల ధరణీ తోచునే చెల్లీ వసంతాల తడిపినటుల సంజ మెరయునే తల్లీ జనావళికి సంతతం . నంతోషపాపి విశాలాంధ్ర నిండా వై వాహిక దీప్తి తుత్తారా మాదిరిగా తుంగభద్ర నాదమే నన్నాయికి మల్లే పెన్నానది గానమే, ఆరు (ద

కవితాసంకలనం 75 ఈ భార౦ ఎవరు పెట్టింది నా కీ భారం? తరంగాల తాకిడికి నదిలో మునగటోయీ పడవ లాంటి గుడ పేలికలు అడం పెట్టిన మంచి నీళ్ళ్గకడవ లాంటి జీవతాన్న కన్యగా చేసి సీమంకాన తిలక రేఖ దిద్దే పని ఆమె మదిలోని దుష్టాలోచనల సిరా మచ్చ లద్దే పని ఎవరు పెట్టింది నా కీ భారం? దారప్రక్క ముఏకి కూపంలోంచి దుర్గంధం కొడుతున్నప్పుడు పురోద్యాన వవం లోని పూపుల శకావుల (ప్రసక్తి తెచ్చి ఎక్కడో దివిలోవి సౌందర్య మిల మీదికి రప్పించే పవి ఎప్పుడూ కోనిపించవి రవ్వంత వెలుగు ఇంతమందిలోకి చొప్పించే వని ఎపరు పెట్టింది నాకీ భారం? నా మీదుగా నడిచి వెళ్లిన అధర్మం అడుగుజాడల (క్రింద మిగిలిన యిసుక రేణువుల్ని యుగానికి చిహ్నాంగా దాచి కన్నీటితో తడిసిన మట్టితో భావికి గుడి కసే పని కాల గమనం సూచిస్తూ సరిగ్గా గంటలు కొస్తే పవి ఎవరు పెటింది నా కీ భారం? నిన్న చెప్పన మాట ఎన్నో ఏండ్ల (కింద అవిపించేటంత 'వేగగామి కౌలంలో భాగంగా _పవపహించాలని రాత్రిం బవళ్లు యోచించి రమణీయ భావాలు కూర్చే సని పర్తమానాన్ని భుజాలమీద మోసుకెళ్ళి ఆగామిలో చేర్చే పని ఎవరు పెట్టింది నాకీ భారం? మదపుపేనుగు లాంటి మనసుకు ఆళను అంకుళం చేసి అంతో యింతో కలిగేతృ ప్తి? అంబారగా దానిపై వేసే మనిషి చేసే _పయాణంలో మంచీ చెడూ చూసే పవి మరీ కొండ ఎక్కలేకుంళే డోలీ వేసి మోసే పని ఎవరు పెటింది నా కీ భారం?

కట్టి మహాసంకల్చం బడీలో చెప్పవి చదువు బతుకుతూ బాధతో నేర్చి బాధ అవి ఆదిలో అనుకున్నది (బహ్మానంద పదవిగా తోచి చేసుకుంటే పూల బాటే జీవితమని చాకే పని ఎండిపోయిన మెదడు పవిలో తెలివి మొక్కలు నాకే పవి ఎవరు పెట్టీంది నా కీ భారం? ఈకు0దురి న! అ౦తగరీతకు తె మాటల రూపం తొడుక్కోని పాట ఒకటి నాలోపల సన్నగా (మోగుతోంది అది వీజరూపంగానే నా గుండెల్లో ధ్యనిస్తోంది అడి నా కలంతో కలిసీ అక్షరరూపం ధరించడానికి విరాక రిసోందీ ॥ అది ఏవో (పగాఠమైన అనుభూతిని కలిగిస్తూ నా వ్యక్తాష్యకాల పొలిమేరలో కరిగిపోని కలలాగా కవ్నుల పండువగా మెరసిపోతోంది అది నాపెదవుల మీదుగా కదలి పద పదంగా జారి ఇవతల పడలేకపోతోంది గట్టిగా విట్టూరిస్తే గాలితో కలిసిపోతుందే మోనని కఈంఠంలోనే దాచి పెట్టుకుంటున్నాను

కవితాసంకలనం 77 మధురానుభూతుల మృదుళట్దాల నవ్వడి పసికట్లలేని బధిరాంధుల కర్ణరంగర్రాల్లో _పవేశించలేక నా గీకం నాలోనే సుతారంగా వ ్రినుండిః నేను నా అంతర్నేతంతో చూచినప్పుడు ఆ గీతం నీడయొక్కం నీడ నాకు దృగ్గోచర మవుతోంది నా మునివేళ్ళను నేనే నృశించినప్పుడు ఆ గీతా పకంపనాల్ని ఆనవాలు పటగలుగుతున్నాను అనంతాకాశంలో మెరిసే అసంఖ్యాక నక్షత్రాలను అతినిర్మలమైన కాసార హృదయం అతిరమణీయంగా (వతిఫలించినట్లు నా అంతర్లీకా మాధుర్యాన్ని నా జ్ఞానరసన చూరగొంటోంది, ఈ నా పాట ధ్యాన హృదయంలో సంతరింపబడి విశ్శచ్దిసీమల్లో క్‌టింపబడుతోంది స్వప్నాలలో నుళ్గిమళ్ళీ సాక్షాత్కరించి నత్యంగా భాసిస్తోంది మెలకువలో మాటుమణీగి విదురలో నిమ్మి మేషంగా గానం చెయ్యబడుతోంది | వేదబుములుగాని గానం చెయ్యలేని విశ్వగీతం ఇది; ఎవరు దాన్ని పలికించగలుగుతారుః

78 మహాసంకల్పం గుండె మాత్రమే పలుకగలిగే శద్దిజాలానిన్నై ఎంత నోరు తిరిగితే మ్యాతం ఎవరుగానీ ఉచ్చరంపగలుగుతారు ? సాక్షై దృగపగ్గీతావ్ని పొహసించి ఏ మానవకంఠం ఆలాపించగలుగుతుందిః శశాంక్‌ వాన వాన హాయిగా కురిసెను గానీ: కొనీలేని దర్శిరుల కన్నీ ఛన్నో యీనీళ్ళల్లో పవపా స్తున్నాయిగదాః ఓ కవితాః చల్లగాలి లేచిందంపే కో శ్ళల్లో మెరుపులు పరిగిడితే ప లైల్లో హోరున వానపడే గుడి సెల్లో పాపల కెలాగో; ః , తడిసిన చిరుగుల చొక్కాతో ఒక పిడచకోనమె ఒగరుస్తూ వడి వడిగా పోయే రక్షితోపరి గెడదామా! యీ చీకటిలో: గాలిమేడరో మనగలిన చిరు త సాలెగూళ్ళలో కుశే మనుషుల జోరినీకు నాకేలా; రొఃయీ వేళ; వర్షథారల్లోకే ॥

కవితాసంకలనం 7౪ సుకు తిరగి మరి యంరూనిలమే పళు సటపటా కోరికిన, మెరుపులు

ణా కళు జిగేల్‌ మనిపించాయం శే ఓఒళు ఒణీకి పోతుందేమో!

లేదు భయం: మరిలేదు రక్షణం: లేనున్నెవిః పోయేదిక లేనే లేదు: మసకచే।; గాలివానః రా పద పోదాం మడీగా లులమై 1 జూలుహుమ్ముమని వినిపించే ఆ గాలివాన సింహం పై పిడుగులు రాలే మెరుపుల కమి ఖణేల్‌ ఇ ణేలని పిస్తూనవాతి చేదాం

చాలని వియ్యపు నూకలకోసం కూలిజనంతో ఎ్యరవి కంకర ధూళివేడిలో గర్జిద్దొ మీ వనేలంకా వణీకేదాకాః

పిల్లల కలకల నవ్వులతోమన తల్లుల చల్లని జోలలతో (పతి పల్లెపల్లైలో ఇళ్ళల్లో మెల మెల్లనందసం విరిపేదాకా: తరతరాల ఈ జనసామాన్యం తరగవి గుండెల బరువులలో మరు పెరగవి చిర వేదనతో లోలో కరిగి సురిగి పోదామో: కవితాః

పి. గణపతిళా స్ట్రీ

జి మహాసంకల్టం

వడుపెందుకు? ఏడు పెందుకు వెరి తం్మడీ 1 ఎవ్వరన్నారూ! ఎగతా శెవరు చేశారూ! గుడిలోవి దీపాలు కొండెక్కినాయిరా_ చేసుకున్నా పాపమంతా ఇెరిగిపోసిందా!.... ఎందుకో, వా వెరి తండ్రీ గుక్క పెడకాపూః ఉకిి-రి విక్కిరౌతావూః గుడిలోని గల్బిలము గూడు వదిలిందిరా!.... పక్క ఎరగపు, లేక లేకా ఒక్క దిడ్డ వురాః శ ఏడుపెందుకు చక్క్యంనయ్యా ఉయ్యబేళారాః ఒడిలో ఊపుతా లేరా; గుడి చుక్కలకు మబ్బు దడి గట్టినాడిరా,

కవికాసంకలనం లి! నోచుకున్నా నోములన్నీ నోరు గొటినవా। .... వా!

ఎవ్వరైనా

నన్ను తిడితే

మాట విన్నావాః

మనసున

సాటుకున్నావా ?

ఏడు పెడితే ఎదిగిరావూ

పాడు బడతానూ!ః ....

పఏీడుపెందుకు

వెరి తర్మక్రీః

ఎవ్వరన్నారూ;

ఎగతా

శెనరు చేళారూ:

అనిసెట్లి సుద్చారావు ట మవ్వులేవు వీ పాట వుంది మవ్వులేపు సీ పాట వుంది; ఇంటిముందు జూకామల్లె తీగల్లో అల్లుకుని లాంతరు సన్నవి వెలుతురులో (కమ్ముకువి నా గుండెల్లో చుట్లుకువి గౌలిలో ఆకాశంలో సక్ష్యతం చివరి మెరుపులో దాక్కుని వీరసంగా విజంగా వుంది. జాలిగా హాయిగా వినపడుతూ వుంది శిశిర వసంతాల మధ్య వచ్చే మార్పుని తెస్తోంది యిన్నేళ్ళ తర్వాత వేడిగాలి చల్తదనానికి తిరిగే ఒకానొక (గ్రీష్మ దివసావసాన సమయాన డాబామీద కై

88 మహాసంకల్పం

సిగ్గిలిన సోగకళ్ళతో, మల్లెపూల వాల్దడతో, నువ్వుపాడిన పాట

నా గుండెలదగ్గర తడబడుతూ ఏదో కొత్త భాషలో చెప్పి

ఒక అందమైన రహన్యం విప్పి, పరువానికి వస్తున్న నా వయస్సులో చటుక్కున పరిమళపు తుపానుల్ని రేపి, మహాంణ్యాల సౌందర్యాన్ని చూపి, సమ్ముదపు కెరటాల ఐలంతో మధ్యగా మౌనంగా వున్న ద్వీపాల్ని ఊపి,

(పపంచం యొక్క అవరుల్ని దూరంగా సాచి నన్ను దిగంతాలకీ విసిరేసీన వేళ

ఇజాలూ రాజకీయొలూ వాదాలూ హత్యలూ యుద్ధాలూ

ఇంకా యిటువంటి చెత్తొ చెదారం మనసులలో "పేరుకోకముందే

పండిన 'మెగిలిపొ త్రివంటి పరీమళంగల (_ప్రారంభయొవనపు నిండైన ఆరోగ్యపు వొకీళ్ళముందు విరిసిన పందివర్థనం పుస్వులమధ్య

నువ్వూ నేనూ కూర్చొని అలాగ ఒకర్నాకరు చూసుకుంటూ ఆకొళానికీ భూమికీ మధ్యపడివ చిరుచీకటి పలకమీద

రేడియం అక్షరాల్ని (వాసుకుంటూ

కాలాన్ని శదలకుండా నిలబెట్టి కమ్మని ఊహల పూలతోటలమధ్య పదగుల్సెత్తి, పసాహనపు మంచుకొండల అంచులమీద స్కేటింగ్‌ చేసి అకలుషిశమైన యౌవనోల్బణంతో, బలంతో, అనూయకత్వంతో ఆశాశల ఆశల మేలు చాందినీలు కట్టి

నీనా సామిష్యమే న్వర్గంగాానవంతిగ్గా, జీవిత.

పరమార్థంగా ఎంచి

నలుపు చారలు లేని తెల్లని సూర్యకౌతితి పడిన పాలరాతి గచ్చులొ ఆతిభలించి

సీ వొడిలో నాతల పెట్టుకుని, అభ్యంగనావిష్కృత త్వదీయ

వినీల 8రోజ ఈమస్పము[ద్రాలు పొంగి, సీ బుజాలు దోటి,నా ముథాన్ని కప్పి, ఒక్క కే ఒక్కం స్వష్త్వాన్ని కంటున్న వేళ అకపపచ్చని భూమికీ గిరులకీ రయురులకీ సమస్త నృషికీ ఒకే ఒక ఆర్ధం కనుక్కున్న వేళ పై అ

కవిళతానంకలనం 88 సీపాట హోయిగా గాలిలో తేలి మునిమూపు జేగురుతో కలసి దిక్కులను చుట్టి సీ మృదు చలాంగుళిచృవిలో కరగి నా వొంటిని నిమిరి నన్ను నిర్హిద్ర విద్రలో వడవేసి, నీ ఎరని పెదాలు నా నొసటిమీద ఆనందపు నెలవంకల్ని చిత్రించి నన్ను మృతించిన ఆ రోజాలింక రొవు, యిపుడు నువ్వులేవు నీ పాటపుంది. నా లోనల లోవల ఆరిన కుంవటిలో రగులుతున్న ఒకే ఒక స్క్యృత్యగ్ని కణంలాగ (కమ్యకమ జరా రుజ్యాగస్తమైన వయస్సనే పొడింటి మూలగదిలో కుండీలో యింకా వాడకుండా నిల్చిన పువ్వుల గుత్తిలాగా గడుసుదనం మోనం వరుపూ వతిష్టలనే గాడిదలమీద (చితుకు పాఠఐట్లల మూటల్ని వేసి తోలుతున్న వేళ నా ఏడుపు నాకు తప్ప లోకానికి వినిపించని వేళ నే హబూరుకుపోతున్న చాతకానవితనపు వానాకాలప్క దిరదమధ్య సీ పాట ఒక్కకే నిజంలాగ నిర్మలమైన గాలిలాగ విళ్శబ్దినదీ తీరాన్ని పలకరించే శుక్రిగత మౌ క్రికంలాగ ఇంటిముందు జూకోమల్లె తీగల్లో అల్లుకుని లాంతరు వెలుతుర్లో తమ్ముకుని నా గుండెల్లో చుట్టుకుని గాలిలో అకొశంరో సక్ష్యతం చివరి మెరుపులో దాక్కుని నీరవంగా నిజంగా వుంది శశర వసంతాల మధ్య వచ్చే విచిత్ర మధురమైన మార్చుని

౬ నే ం గుర్తుకి తెస్తోంది యిన్నేళ్ళ తర్వాత

బాలగంగాధర తిలక్‌ కిరణ శకలం

జల (వ్రపాతంలో వినఐడు విద్యుత్తు గుసగుసవలె నా మనస్సులో ఏవో భవిష్యత్తు మాటలు.

న! మహాసంకల్పం ఆద్య పాషాణ యుగంపోయి విద్యుద్యుగం దిగిన ఈ నాడు ఏడ్చేదీనుని కన్నీళ్ళలో ఎంతోకొంత విద్యుత్తు పుడుతుంది. పరమాణుపు పగులకొట్టి ధర్శితికి (సమాదాలు తెచ్చిన “శిరస్సు” లకు బుద్ధిచెప్పే పురన్సరత్‌ కవిత ఇది కోతిఫి దునిషిగా తొలిచిన కాస్మిక్‌...రేడియేషన్‌ బలమే నా కలంలో చొరబడి నేడు మనిషిని దేవతగా మళలుసుంది, విద్యుత్తులా వూహించగల మనకు మద్యంలా పారే పాఠ ఛందస్సులో వద్యం రచించడం పడదుః అందుకే ఇలా రాస్తున్నాం. ఇది విద్యుత్‌ ఛందస్పవి అందరికీ తెలిసినదే. ఇందులోని కవిత్వపు యక్స్‌...కిరణం హృదయాంతస్సుల్ని ళోరిసుంది.

“స్కీలికి హయుమండలంలో అయిదోవంతు “పాణం” వుందని అదే మొదటిసారి తెలిసినట్లు నాకో కొ త్తమాట తెలిసింది. అదేమిటవి అడిగేరా ? అణువుల్ని పేల్చే ఈ వాడు

ఆ అయిడోవందు “పాణంొ అయిపోయిందయిపోయిందవిః పీలిస్తే విషపుగాలి. రాలిస్తే కన్నీరు

అలి స్తే ఆ్మకందన, కౌలూనితె అడుగడుక్కీ. విష్మకిములు చల్లని నీటిలో ఎంతో జలవిద్యుళ్తున్నప్పుడు

పల్లెవాని గుండెల్లో పెల్లుగా తిరుగుబాటుండదూ ? మూలదార్థాలకోసం వేలేళ్ళు తపంచేసిన

శాస్రజ్జులవలె మేమూ శాంకకొరకు తపిస్తాము.

యుద్ధాల మహాగ్నిలో శాంతి నేడు జోన్‌_ఆఫ్‌..ఆర్క్‌-: భూమిని చుట్టిని జలనిథి మాదిరి కాంతిని పెంచి

యుద్దాన్ని ఎరెస్తుచేసి మరణశిక్ష విధిస్తాము

చితిమంటల యాద్దానికి వతికవి ఒక ఫైర్‌ గేడ్‌

అణు అఫ్త్రపు అర్కంరుచికి (వతి పద్యం మబ్బుముక్క.

కవితాసంకలనం శక్‌ కలం అంపేనేగా బలం 1 , కలంరేంది బలంలేదు జనం అంకటేనేగా మనం ? జనంలేంది మనం లేము. దొళరథి మంచి ముత్యాల సరాలు

వ్యరశాలువ కప్పుకొని మా ఇంటి కొచ్చిందొక రివాల్వర్‌ బాధలో బెంజైన్‌ పీపా యేమలో రైమాన్‌ రాణి. ” మెడకి కాంచనమాల చక్కంవి జడకీ చుట్టిన పుష్పవల్లి చావుబతుకుల జమిలిదుప్పటి కప్పుకొచ్చిండి (యేమగానం మోసుకుంటూ మహాశంథం మాటలాడదు ఐం(ద్రకొర్ముక మంగతబర్హ 6 మబ్బుచాటున మాయమెనది పాతపీపా పీతపాపా పాడుకుంటూ తిరుగుతాయట కొ త్తగొంతుక చెవవి పడితే గుర్లు నిప్పులు చెరుగుతాయట

ల! మహాసంకల్పం నేమ వెళ్ళిన నాటినించీ వీడలోపలి మేడ దిగదట. కోడిగుడ్డు (పమాణకంగా కృష్ణళాస్తుని చదవలేదట, నన్ను తిట్లీన తిట్లతోనే మల్లె పూవుల మాల కటెను నాకు (వ్రాసిన _పేమలేఖలు పోస్టుచేయట మానివేపెను వెయ్యి రాచ్చిస్పలవి మేసిన 'వెరికుక్కకి గాలివాన రోలు చెప్పిన కథకి పానం డోలు కంచికి పైన మైనది ఓరి కూపస్థ భల్లూకం గోడపై రుదాక్షసిల్లీ అటలోపల అరిటిపండూ పాట లెందుకురా? ఎగురుతున్నాయ్‌ ఇనపకోటలు వపగులుతున్నాయ్‌ పాతపాటలు రగులుతున్నాయ్‌ రాచవాటలు రాజుకో వేరా పేమకీ నంఘావికీ ఒక జారుముడితో చాలు పోరా నిన్ను తిప్టేవాళ్ళకోసం కళ్ళు విప్పుకు నిద్రపోరా. ఇదే నా కడసారి సలపషో ఇలా తే నీ మవీసర్పని

కవితాసంకలనం శి? ఆం[ధ్రస్మతిక కప్పుకొని కొ రడవి కేగిందా రివాల్వర్‌ నేడునా కంట్లో సివంగులె న్నిదలో నిలిచే ఫిరంగులు కాళ్ళచుట్లూ కపాలాలే కొవ్యగీతీ కలాపాలు. పజదములు। ల ధం పెద్దదాన్ని చెపుతున్నాను వినండి, చెవిని పెట్టండి అడక్కం-ండి రాజకీయ (ఛాందస వైయాకరిణినీ విషమవిషయ సరిష్కారం విషయమై పశ్నించకండి పృచ్చించకండి వృశ్చికం నుండి వాడు రాష్కెలు రాస్ట్రమడు సుమండి వాడి అభ్నిపాయాలు ఆౌంకికాలే. గాని వ్యావహోరికాలు కావు న్వదేశ వ్యవహారాల శాఖ అనమ్మతి అసమాపక (క్రియ వాడిందా లేదా ॥

88 మహానంకల్పిం వివిధ విదేశ వ్యవహారాల మధ్య సవర్డ దీ న్త్‌ంధి పొనగిందా ? లేదా ? అన్నీ శుష్క (ప్రశ్నలే అన్నీ చచ్చు సందేహాలే వాడీవల పరిషాాణరం వై కల్పికం ఛఈ వ్యాకరణం కన్నా గణితం పవికొనుంది వ్యక్తిగత దరి(దాలనీ వర్గ కలహాలనీ

డోకడాల పద్ధతిని

బేసీవారు మీరు

ఆళారేఖా గణ్‌తం రీత్యా అభ్యుదయ వీజగణితం ద్వారా పాలు చేద్దాం ఇప్పుడు పైథాగరస్‌ థీరం

తీరానికి తీసుకెళ్ళగలదు దత్తాంశాలన పరిశీలించండి చిన్న చిన్న చీమలూ వగైరా అడుగుభుజం అనుకోండి బలవంత మైన సర్పం

గటా ఎట్‌ వెళటా అడుగుభుజం ఉత్ప త్తిచేసే ఆహారంమీద ఆధారపడ్డంవల్ల లందిం అవదా మరి 1

ఈ భుజాల

పరస్పర సంఘర్షణల ఫళిళం

కవిశాసంకలనం య! ఈ భఘవబొల కర్ణంమేని చతుర్యనం అవునా? సరి ఈ చతుర్యపపు వైశాల్యం ఇజీక్వల్లు రెండు విభిన్న భుజొలపె గల చతుర్యస్రాలలోని తమి(స్రం థీసిప్‌ యాంటీథీసీసుల మి_శం రెండు థిన్నపక్ష నంజ్ఞల పోరాటం అనగా ఒక నూతన అవస్థ ఒక పునీత వ్యవస్థ అని ఉపపాద్యం వామవక్ష్యవినాదాల వచరించి వొమపక్ష విధానాల చరించి నిర్మాణ,క మాన్ని చెయ్యండి పెద్దదాన్ని చెప్పేను వినండి, చెవివి పెట్టండి

ఆరు [ద

ఒకే ఒక్కదీవం౦ ఒక దివ్వె సూర్యుని కంటిలో ఒక్‌ దివ్వె చర్మమని గుండెలో కోట్ల దివ్వెలు ఆకొళం వొకిల్లో చుక్కల నోట్లోం

12

ఫి మహానంకల్చం సూర్య దీపం వెచ్చనిది చంద దీపం చల్లనిది రారాదీప సమాహారం చచ్చేటంత చప్పనిదిం ఇవేవీ అసలు గీపాలు కొవు వీటికి వికాంతి రూపాలులేవు. వీటిని మించిన దీపం కోటి సూర్యేందు తారా కోటిసగిత రూపం మరొకటుంది. ఒకే ఒకటుంది ఆ దివ్వె నవ్వుతుంది _ ఆ దివ్వె నడుస్తుంది, మధ్య మధ్య నిటూర్భినా మళ్ళీ పిడికిలి విగిస్తుంది. నీతికి గోర్‌ కడితే విప్పులు కక్కుతుంది. జొళికి (గహణం పడితే నలసల కాగుతుంది, ఉక్కు. డెక్కుల కామందులను రక్కెస గోళ్ల కౌమాంధులనము నరరక్త ౦ రుచి మరిగిన సరికొత్త రాబందులను తిప్పి తిప్పి కొట్టాలని ళుప్పు వదలగొట్టాలని 'పతిన జేస్తుంది (పతిఘటిస్తుంది. గుడిలో వెయగుతుంది గుడిపెలో వెలుగుతుంది

కవిలాసంకలనం య!

కొటుతిన్న గుండెలమాటున

కణకణమని రగులుతుంది

నాగు పడగ మీద

నాట్య మాడుతుంటుంది

వాగు తరగ మీద

స్వారీ చేస్తుంటుండి,

మూడు సంధ్యల్లో

ఆరు బుతు వుల్లో

ఏడాది పొడుగునా

కొలం నడీనెతిన

నిరి దంగా నివసినుంది

ణ తీ

వినె లంగా _వజ్వలినుంది.

న తీ

ఎక్కడుంది ఆ దీసం

పది పీవి ఆ దీపం?

ఎక్కడో లేదు

మరేదీ కాదు

మహోజ వ్‌లచె తన్య మూరి

ల! మ్‌ ల! మవిషే ఆ దీపం. సి. నారాయణరెడి 2 చీకటి

చీకట్‌ ఒక మహోద్యమంలాగ పాకింది

పగలుపోని రేయిరాని సంధ్యానందిగ్ధం మీడ అనంతకోట్నిపాణుల పరివరస్పర్శ తగిలి కుంచిత మయిపోయిన అంతరాంతరం౦

రై మహానంకల్చం రూపపరివి తి నశించిన అఖిండస్థలావకా కంలో స్వేచ్చగా అణువణువూ విడి వ్యాపించింది అనేక నక్ష(కాలయి. కొలం కరిగికరిగి వీందువై అణువై నది, ళణమై తరిగిత రిగి నా చూపుల ఈళుకైనది, వన్తుస్యరూపాలను బంధించు రేలలు ఆ చీకటిలో అస్పష్టమయి మాయమయి, బహారంతరొలను సందించు కేందాని దృషిలో నిల్పినాయి తరువ్పు తరువులోని జీవనాళం కలిసిన పుడమిలోపలి (ప్రవాళం ఆ గుస్నవిందువే- జీవిజీవి జ్ఞప్తికీ వెనుకనున్న భావం రూపొండివ ఏకైకారావం ఆ నుప్తచ్చందమే... (నాయనిపద్యమయింది నా జొగృతిలో నేనపుడు విశ్వమంతా నేనయి ఊహగా ఊపిరిగా వ్యాపించాను సర్వరూపజ్టానాలూ. నాలో ఇమిడాయి నృటికన్వచ్చమయిన ఒకకణంలో నేనపుడు గోళగోళాలపర్కి భమణం విస్ణేశించిన ఏతై కధర్మాన్ని జనెినమరణాల కౌగిరింతని,

కవికాసుకలనం లి ఆకణ 3లో నృష్టి లోని అనంతకోటి అవకాశాలూ (పతివస్తుపు తత్వంలోని వేరు వేరు సక్యాలసమత్వం (పతిగుండెకదలికనూ అనుసంధించు ఏకె కన్పందని ఒకేఒకనత్యంగా (ప్రతిఫలించాయి నేనప్పడు నేనుగాను నేసపుడు కరిగి మిగిలిన కణమే ఇంత చీకటినీ అవరించింది ఆ కణమంత చిన్నది. అంత పెద్దది. తారతారకూ వేరువేరుగా నిర్ధరించిన యొతకు సూతం ఆకాశమంతా ఆపరించి నాలో ఇముడ్చుకున్నాను. నాళనాళాన్నీ తాకే సజీవమయిన చీకశే విళ్చలమయిన జ్గాన నమారి నాకు ఇంక పగలులేవి రేయిలేని కాలవిహీనతలో నిలిచి పరిశీలిసాను జగాన్ని నేమ, రూపలేఖల బయటి మిలమిలలకు నా చూపవు ఏమరదు ఛతి(పప్రాణి ఆకృతిలోపలి పృటికీకృత ధర్మ (పతివింబం స్వచ్చంగా చూడగలుగుతామనేను. భౌతిక న్మేశాల (ప్రయోజనం హద్దుపరిచే చీకటి, రూసవిశిష్టత మోటుగా జ్జప్తి మీద విసరే వెలుగునుకప్పే చీకటి, లోపలి నృటికస్వచ్భ్చమయిన జీవకణాన్ని

$4 మహాసంకల్పం

ఏక్ళాగంగా వెలిగించే చీకటి,

నాలో నాళశమయి, స్వభావమయి,

నేనయిసోనీ

అదే నా సాధనకు పర్యవసానం

అదే నా వేదసకు అమరగానం.

చీకటీ! చీకటీః సీపు శూన్యమపవుకాపు

భౌతిక దృష్టికందని సూక్ష్మ సూక్ష్మ

కొంతీకిరణాల సంచలనం నీవు

శేవలనైశ8త్యమే సీ ఆదృళ్యకు అర్థం.

వమృవుల అంతరంగవస్తుశ్వాన్ని

దిహిరంగసరిచే సూక్ష విద్యుత్తువలె

వీదృష్టి నెశిత్యం విశ్వగర్భంలోని

మూల్యపయోజనంమీద వెలుగుతుంది.

చీకటీః చీకటి; అనంత వెశాల్యాన్ని

నీలో ఇముక్చకుని సాకంటి పాప వయిపో.

కోట్రకోట్ల జీవులఆత్మలు

కేంద్రీకృత కాంతివిందుపులయి

ఇని తారలయి

పీలో 'వశిఫలించొయి

చీకటీ: చీకటీ: వీచూపురో

రూపాలపై హద్దులు

కరిగి కరిగి ఆవిరిఅయి

లోని నీజాలు అనొాచ్చ్భాందంగా

వేపపరిపోళాయి.

చీకటీః చీకటీ! నీవ్యాప్తి పర్వసృష్టి నీ నాటీ ల

ఒక్క-కౌగిలింతలో బంధిస్తుంది,

భవనాలు పుట్టని తొలినాడుకల

కవితానంకలనం ల్‌ సారాంశం నీవేనా? పరిమితశకుల నలవరచుకున్న కొంతితత్వాల సమ్యక్‌ న్వరూవం నీవేనా? కాలస్టలాలుకలిసి ఒకటైన నిశృలత నీవేనా? పగటి వెలుగుల పరిమితశక్షిలో సిసూక్ష్యృత మాటుపడిపోతుంది, సీకలిమికి పగలులేదు, రేపులేదు, నిన్నలేదు, రేయిలేదు, నిత్యమూ వస్తువుల లోపలికంటా, అఖండంగా వ్యాపించితఉంటాపు నీవ చీకటీః చీకటీ: నీనిత్యప్రత్యక్షమే మనిషికి జ్డానం, బలం, సమళ, అపుడు మేవిషి యోగి... పరమాత్మ పాలగుమ్మి పద్మరాజు సిపీవాలి చక్క-వి సంతోషాల చిలుక లెగిరపోయాయి ఇక్కట్ల గబ్బిలాలు యింట్లో స్థివపడ్డాయి పదేళ్ళ లో పాతికేళ్ళు గడిచినట్టయి హృదయం అక్కడక్క-డ తుప్పు పట్టింది ముచ్చట ముఖం ముడుతలు శతేరింది పచ్చదనం ఎక్కడికో పారిపోయింది పుట్రింటివారి వద్దనుంచి పుటైడు దుఃథొలూ విటూర్చులూ అప్పులూ నికరంగా వచ్చాయి మునుపటి జీవితాని కీనాటి (బతుకు ఎనిమిదవ కార్చమ కాపీలా కనబడి

96 - మహాసంకల్పం ఆశలూ ఆశయాలూ అలుక్కుపోయొయి శ్వాస తీసుకోవడమే కష్టంగా ఉంది యతిప్రానలూ గణాలూ అన్నీ కుదిరినా అతకవి అర్థారి కందగర్భసీసంలాగ వియమాలకు తల ఒగ్గి చరిస్తున్నా నిరర్తకంగా ఒళుకుటున్నాడు సూర్యుడు కాటు వాటంతట అవి కచేంకి పోతాయి కలం దానంతట అది రాసుకు పోతుంది -* ఒళ్ళు ఒకంతట వి.శాంతి తీసుకోలేదు కళ్ళు తమనుండి కౌరే అకులు దాచుకోలేవు ఒకనాడు వితంతు వెదురెతే ఆమెపట్ల (చకటించేవాడు మదిలోన సొనుభూతి ఇపుడెవరై నా తుమ్మితే తన ముకూడుతుందని అపళశకునం అరిష్టాలకి పోను దిం్యచోతనుకుంటాడు దేవాలయాల కెన్నడూ పోనివా దీనాడు దేవుడనే లాటరీ టిక్కైటు కొనుక్కున్నాడు వ్వర్గమనే డర్చీ స్వీపులోని సౌభ్యాలడబ్బు సాక్షైత్సు ఇక్కడే ఇమ్మని కోరుకుంటున్నాడు రెండు గంటల రాత్రి, ఎండి వరుగెన నతి రెండు కన్నులలోకి తొంగిచూసాడు = చిిదుపలై న స్వప్నాల సేకరిస్తాడు నిదలో తెలివిలో ఇలా తలపోస్తాడు “హన్త్నమా? మస్పిష్క-మా సృషిస ఈ జగతును

లవ్‌ న!

భగవంతుడా? బలవంతుడా విధిస ఈ విపత్తుని

కవితానంకలనం 87 భగవంతుని చిరునామా జగమందే దొరుకుతుందా? సుఖమెరుగని నా జీవం కలకాలం సాగుతుందా? బలవంతువి సా్వామాజ్యం చిరకొలం జరుగుతుందా? బలవంతుడే భగవంతుడా ధనవంతుడే భగవంతుడా భగవంతుని కొలతలు ఏమిటి? అన లాతడ్‌ ఆఫీ నెక్కడ? ఆదిశక్తి ఆకారం ఏమిటి? స్థాణువాః చంచల రేణువొ వీందువాః అవధిలేని సింధువొః ఊహల నడిపించే పాణమా? ఊపిరి చంపే కృపాణమా? అనీలమా? అనలమా? మన్నా? మిన్నా? నీరా? అన్నీ కలసిన రూపమా? ఎవరయ్యా కౌొరణం? మానదా నా _పశ్నుల (వణం? దేవునికి దరఖాసు పెప్తేందుకు ఏఏ _పాపరుఛానలు? అవకాళాల ప్తాటుఫారాలు అదృష్టాల రై యో ఏమీదేని సిటీ బుకింగ్‌ ఆఫీ సేనా జీవితం?

కే

ర్‌ మహాసంకల్చం పారేనుకొన్న నా పసితనం ఎక్కడుంది? పగిలిపోయిన కలల పెంకులు బాగా అళికించగల వా డెపరు? నే నెవర్నీ? నే నెవర్ని? నా పక్కన శయనించే ఈ మాజీ చక్కదోన మెపరు? నువ్వెనరు? సీపు నాలో లోలోపలి నేత్రానివా? నాఎు నేమ లిలి.-చుకొన్న శిక్షిసకానివా? వీవు నా మోక్ష కీరణొల నాపే ఛశ్రానివా? సీవు వా ఇశాలతలు ఖండించే లవి_కానివా? నేను వివురుకస్పిని విజ్ఞాన హోమాగ్నినా! ఈుప్పుపట్టి పనికిరానట్టి శతఘ్ననా) సీకు ఎన్నడూ తీర్చలేని బుణాన్నా? నీపాలిటి కొపాలికుల కృపాణాన్నా? మవ్వెవరివి నే నెపర్ని? ఎక్కండికీ సృష్టి నడక ఏటిళలోన సగంలోన ఎందులకీ పట్టి మునక, మెదడులో మబ్బు (కమ్మి ఎడదలో గాలి రేగి చైతన్య సీమలో చెలరేగెను _పళ్నల గాలివాన గాలివాన హోరులోన కారణాల కలరుతాలు వినసదిడవు జన్మించిన తొలినాడే ైుశషంచెను నరుని మెదడు

కవిశానంకలనం 00

నువ్వెరివి నేనెవర్నె?

ఎక్కండికీ సృష్టినడక?

నాటినుండి నేటివరకు

పునరపి పునరపి

అవే నందేహాలు

అవే విర్వేదాలు

కొలతల కండని దూర దూర తీరాల

మినుకు మినుకుమనే చుక్క_లార

ఈ చిక్కును విప్ప రేల?

నేనడిగే _సళ్నల తాళంచెవులకు

సరిపోయే కాంణాల తాళంకస్ప లెక్కడ?

ఏ రహస్యాలు దాచి పెట్టిన

గోడవు నకు అవి వేసున్నవి?

(కు క్పౌదుల కింత చేదు?

నా కెందుకు నుఖంలేదు?

ఏ కితాబులో దొరుకుతుంది?

ఈ (ప్రశ్నలకి జవాబు

ఎ రిబ్బరుతో చెరుగుతుంది?

ఈ న్భుతనష్టపు నశీబు???

ఆరు ద్ర

ఈ యాకు చివరలేదు

అన్నా 1 యీ (బకుకు చేదు

అంతకన్న తెరువులేదు ।

అన్నా ।! యా పరుగు వృథా

ఆగిపోవటం మంచిదిః

180 మహాసంకల్పం ॥ అయ్యో।ః యా గొంతు విడదు

అంతకన్నా పాట చెడదు।

స్వర్గశిలా వేదికల

సంగీతం కరిగించదు!

అనా; యీ చింతనీడ

అవతరించ దతని జాడః

ముళ్లదారి తప్పించుళ

మళ్ళిపోవటం మంచిది?

అయ్యో: యీ చెంత నలుపు

ఆకౌశం వింత పిలుపు

ఈ య్మాతకు చివర లేదు

ఈ ర్యాత్రికి చెవులు లేవు!

వరదరా జేశ్వరరావు వడిపోయిన స్యతవు గోడ

ఎన్నో కోర్కెల పెంచి కూలినది ఈ గోడ పాములా కుముసమ్ము విడీచి వ్యెలిన దెటకొ ? చెరిగినది కలగాదు, వొరిగినది ఈ గోడ లేదింక్‌ ఈ వాడ నిండు వెన్నెల జాడ! ఆకలితొ పెరిగినది, దప్పికతొ పలికినది వెన్నలా, వెన్నెలల కన్నులా పొంగు తరగలలోన జలరతారు శామిలా పొరలి వచ్చిన తలి రాడింక ఈ వాళ్ళ పాడు పడినది శవ ॥ జాలరీ : వల వితక పిసర కీనాడు. షాంథుడా? పడుకోను అరుగు లే దిళటః।

కవితాసంకలనం న! కంకులట్లుల మనల కళూర్చినది ఇచ్చోట నూర్చినది, వంతలను చింతలను. వంతలను చింతలను తూర్పార బట్టినది సంజ కెంపులలోని భోగి మంటలలాగు చలి తీర్చినది తల్లి 1 = అడుసు నంటిన బుకడీ కన్నీట కడిగింది శాన తీసిన శలుపు వేసినది ఏనాడు ? ఆన్న వారలకు లేదన్న దేనాడు ? చెరిగినకి కలగాదు వొరిగినది గోడ : గాయపడినది కరుణ పాడినది ఒక పాట, తంతు లన్నిటి చే యోగినది ఆాపాజ ఒకొ్క-క్క రొక లోకమై వెలసినాఠరచట ఆలోక సవలోకనములోన గుండె బరువుల దించి పవనమ్ము లె. పక్షులై గగనిమ్ములో కెగిరి అర్హవపు టంచలె నింగి డిగివద్చారు. అవవి వెన్నెలణాలు...ఆ తల్లి చలువ £

లేదింక్‌ ఈనాడు నిండు వెన్నెల జాడ £ ఆమె విరిచిన విల్లు, హరివిల్లా, -

ఆమె కట్టిన గోడ వీలి మబ్బుల మేడ పొలము లన్నీ పండి. వంట వొంగుండ (పళయానిలన్ముట్లు కాటకమ్మే రాగ. =

• -అంతెరుగవి అర్ధర్శాతి

చీకటి విరటోసుకుంది,

దూర దూర తీరాలను చూపదు హని పెమనిద్దర ఊరంతా (గో కొళరాతి బరువెక్కిన ధరిత్రి

102 మహానంకల్పం పచ్చ పచ్చ వంట చేల పాణం కీలుసున్నది పెదఏ విష్పని అడవి వేడి నిట్లాద్పులతో కూలినది ఈ గోడ |

॥ అచల వేదన లేవో కరుడు కట్టిన విచటం విరిగి పడినది కొండ, అవనిపై మిన్ను । లేదింక ఈ వాడ, నిండు వెన్నెలజాడ | ఏల్చూరి సుబహ్మణ్యం , దిగులు మనం ఇంకెక్కడికి దిగజారుతాం = పాతాళం అడుగులు మన తలపై ఇంకొ (కిందికి పోవడం ఆశక్యం దిగులుతో నతమత మౌతున్నాం దివాలెత్తినా దిలాపా లేదు మనకు బోడి టపెస్టీజూగుదిదిండ లొంగదీస్తున్నది మెడను తలెత్తే రైర్యం లేదు భయం భయంగా (బతుకుతున్నాం రోజు రోజు చస్తునానం / వెధవ నంఘం, దివాలాలఖోరు సిండికేటు అడుగడుగునా దాని _శీముఖాలు తుడిచి పారెయ్యలేని మనం భయడాసులం, _శవణమారులం " టోనను, అదనపు లాభాలు అటుంచి అసలు వొాటాధనం కోడా “డివాల్యూ” అయిందన్న సంగితి చరచి “ పొ త్తుదార్లమైన మనం కంపెనీ వాటాలు మళ్ళీ చిగిర్సి మూడువూవులు ఆరుకాయలు

కవితాసంకలనం [100

కొస్తాయన్న 'పేరాన అంచనాలతో

పెళ్నరి మువిగిపో తుందవి

నంఘాన్నె మిండమొగనిగా

భావిస్తూ జడుస్తూ

దిగులుతో చస్తూ

అతుకుతున్నామం పే

మస జీవిత వ్యాపారానికి లొటుకంటూ లేదు డివాలా తీసినవానికి అంతా గిట్టుబాకే

పెట్తుబడిలేని వ్యాపారానికి తుట్టుండదు ఒక్కసారి సంఘం సిండికేటును ధిక్కరి పే చయ్యంగా భావిస్తున్న ఆ చెవుల పిల్తిని గిరాపే స్తే _ “అక్ష్యణ రేని'గా అగుపిస్తువ్న పరిధిని కాళివేలితో చెరిపే పే

మన కేదిగులూ లేదు

కొన ఊపిరికై సా ఆటంకం వు:డదు

స్వేచ్చగా చావడమైనా గెలు పేమరి

అమా(తం నోచుకోలేదు షండ(స్రషండులు దిగులుపషడటం నూనుకుంళే చాలు

హాయి కోకొల్లలు

దిలాసొ కుదిరితే (బ్రతుకుబొట నుళువు

మన దిగులు కసలు అర్థం లేదు

జీవితాన్ని వ్యర్తం చేయడం తప్ప

4 ళ ఠి

బూరేల మూకుడుకు మసి అంటుతుందన్న దిగులు 'సేలాల సపెంకకు కాలుతుందన్న దిగులు బొంగరావికి, చక్రానికి గ్యిరువి తిరుగుతే

పెయ్యి తిరుగుతుందన్న దిగులు

గర్భాదానం గడిలో పెండ్లి పిల్లకు

104 మహాసంకల్పం

కన్యాత్యం పోతున్నదన్న దిగులు వడి సే కొళ్ళరిగి పోతాయన్న దిగులు సమిలీతే దౌడ లరుగుతోయన్న దిగులు వింయే చెవులు చిల్లులు పడకాయన్న దిగులు తుమ్మితే ముక్కూడుళుందన్న దిగులు మొక వదిలితే మళీ పీల్చలేనున్న దిగులు న్మిరపోతే మళ్ళీ లేస్తామో లేదోనన్న దిగులు లే సే దిగులు లేవకుంటే దిగులు

ఈ పూట ఎట్లా గడుస్తుందనష్ట దిగులు

ఈ పూటకుంటే మాపటి కెట్లా అన్న దిగులు ముప్పూటల కంపే శేపటి దిగులు తరతరాలకు సీరిపోయేంత వుంళే ఉంటుందో ఊరుతుందో నన్నదిగులు

దా స్టే తరుగుపోతుందని దిగులు

దొంగలు దోచేస్తారన్న దిగులు

పన్నుకటి లాగేస్తారన్న దిగులు

కడుపున పుట్టినోరు కాపాడుకోరన్న దిగుణ కావలసినోరు కాజేస్తారన్న దిగులు కొడుకులు లిడ్డలు లేకుంటే మరీ దిగులు చ_ప్రే ఏడ్చేవాడు లేడని దిగులు పుడిసెడునీళ్ళు విడిచేవాళ్ళు లేరని దిగులు హాయి అశాశ్వతమవి దిగులు

ఆనందం అందుబాటులో లేదని దిగులు చేజిక్కింది చింపిరి తలదనవి డిగులు సీలిమేఘాల జడకుచ్చులు

బౌారకు దూరంగా ఉన్నాయని దిగులు చూప్పల్లో దిగులు

గొంతు పెకిలితే దిగులు

చీమ చిటుక్కుమంటే దిగులు కిమ్మన్నాస్తిగా వుంటే మరీ దిగులు

కవితానంక లనం 105

ముతునంచారం, (బతుకు వ్యాపారం

రెండిటికీ నిలుకడ లేడన్న దిగులు

మార్చంళకే మనిషికి మారికమన్న దిగులు (బితుకుతే ఆయుష్యం అయిపోతుందన్ను దిగులు గ్యాత సజగిథ పాధవకు 'స' అంటే

ఊపి రెళ్ళిపోతుందని దిగులు

వత్తి వెలిగి స్టే చమురు కొలుతుందన్న దిగులు రెక్కలు మొలిప్తే నేలవై కొలూనదని దిగులు _ కెక్కలు లేకుంటే ఆకాశం అందదన్న దిగులు" 80కే డోకొచ్చినట్లు

"పేగుల్లో చెయ్యేసి దేవివట్లు

గొంగళి వురుగునై-తెయ్యేసవ్లు వరిక్కంంవపై పాదం మోపినట్లు

పళ్లేర్లపై కాయం వాల్చినట్లు

(వితుకునిండా దిగులు

దిక్కులనిండా దిగులు

మనస్సువిండా దిగులు

దిగులు డిగులు గుబులు గుబులు

చిగులుతో ఫమలిం దంతా చొప్ప

మింగిం దంతా చేదు

రుచి లేదు పచి లేదు

దిగులుకు అర్జ్హం లేదు

(బ్రతుజటను వ్యర్థం చేయడం తన్న

ఖ ఖి ళ్‌

చెండు చిటిందన్న దిగులులో

చిగిర్చివ అవందం తుడుచుకు పోతుంది ఆకురాలినదని ఏడుస్తూ కూడ్చున్న వాడూ వసంకానికి స్వాగతం పలుక లేడు

శ

108 మహాసంకల్పం పరిశరాల దర్శనానికే కళ్ళు మూతలు పడి జడుపుమం(క్రాలకోనసు దేవు లాడేవాడు విశ్వరూన దర్శన మూపా పే చసాడు పురుడు పోనుకుంకే చస్తానన్న మనిషికి పొత్తిళ్ళలో పావ పసిడి మిసమిసలు కనిపించవు పుడమితల్లి కడుపు కోతలు పడుతుందని - దిగులు చెందే రై తుకు "సేద్యం లేదు నై వేద్యం లేదు యజ్ఞం తపనకు దిగులుపడితే పర్దన్యం నాస్తి " కన్నెతెరలు చిరుగుళాయన్న దిగులే యౌవనానికి చెర దిగులుతో (బతుకు (బ్రతుకే కాదు (కాంతిలో ఎక ఎరుకే కాదు (బతకదలి సే దిలాసాగ _బతకాలె (ఠాంతిలేవి ఎరుకతో (బతకాలె

కాళోజీ ఉత ర౦0 జ మవ్వు రాసిన ఉత్తరం నిన్న టపాలో వచ్చింది నరేకాని విళ్ళల్లే వు- పావలా బేరింగు పెట్టిచ్చింది: బాగున్నావా నేస్తం-యిక్కుడ కలరా కొంచెం తగ్గిందిః చీకటి చిత్తై పోయి చివరకు ఉషస్పే నెగ్గింది. అయినా అంతా క్షేమమని ఫఘట్టిగా చెప్పడానికి పీల్తేదు ఆకౌశంలో యెగిరే హరసలు, అన్నీ 'యింకా. చెరువులో వాల్లేదుః అయికే యింకా అక్కజ్డే ఉందా మీ మదర్‌? అద్బిః యిక్కడ అప్పుల బాధ ఎక్కు వై ందిరా 'దిదర్‌. అక్కడ వీ ఉద్యోగానికి మళ్ళీ జ్వరం తిరగబెట్ది లేదుగదా?

కవికాసంకలనం 107 మొన్ననే ఒక మీటింగు జరిగింది అడివి మృగాలకు ఆహారం కొరత తీ్చారు . అవకౌశాలు అధికంచేస్తూ చట్టాలు మార్చారు. మనుషులకు తె ) వెక్కువైందని పిల్లలకు ఒకపూట బడీ చేశారు మంకులు వంతెన కింద ఒకరగంట మట్టితట్టలు మోళారుః రాబోయే రాజ్యావికి కాటోయే రాజుగారు - వెదకి వెదకి చివరకు మొదటింట్లోనే చేరారు వట్నంలరో వెనుక “సీల్‌ వ్యిగహం పడిపోయిన చోటికి యింకా కొన్ని చేరి ఉంటై అంటున్నా రీపాటికీః మెలకువతో పోటీపడి ఓడిన న్నిదాదేవి జొడ ఎంత వెదకినా తక్‌ లేదు చివరకు ఈశలతోగూడ - ఆయికేనేం? వెమిలి నింహచాననామ్ని మోపాంచింది కొంగః అందరూ తిన అందాన్ని చూసి విరగబడి సవ్వంగః। నువ్వు కొని పెట్టిన కండ్త జోడు పగలకొట్టాడు మా మూడోవాడు లె్యరీ ముందు సందులో పాడు పెట్టారు ఇల్లు హస్తం మొలిచిందని ఊరంతా ఒకటే గొల్లుః ఇటీనల మాకు వానలు బాగానే కురిశాయి... పండిన గింజలన్నీ తినే హక్కు. ఒక తరం వరకు వాయిదా వేశారు హరిజనులు చూడకుండా కొండమీద గుడి తలుపులు మళీ మూకారు వడ్ల మరలో వియ్యం దిస్తాణ ధరలు పెరగాలని నమ్మె చేశాయి బెల్లం మిల్లు రాబడిలో గండుచీనముల వాటా ముప్పాతిక్కు= పెంచారు: ఎనినికల వాగ్దానాలు టవమన్తుకం శెలనలో ఉనైై ఈ లోగా అబిద్దాల్ని ప్యత్రికలు పెండ్లి చేసుకునై షె గోడలూ వాడలూ వెల్ల వేయడానికి నల్ల సున్నం తయారు చేస్తున్నారు ఉదయం ముఖాన ఊదారంగు పూయడావికి వీలుందేమో చూస్తున్నారుః

108 మహాసంకల్పం కుపాకు లనిన్నిటికీ పండక్కు కొత్తచొక్కాంలు కుట్టించారు టపాకాయల మందుల్లోయీయేడు గంధకం యెక్కువపాళ్ళు దట్రించారు!

మీ యింటి పక్క మువిసిపాల్లీ ముఏగ్గొందు ఎమైనా పోవమ్మా అంళే ససేమిరా అంది అప్పుడు వీ మీద బురద చల్లిన సంది యింకా అక్కడ్తే ఉంతిః మొన్ననే విమానంలో వెళ్ళి చూసొచ్చాను... వానపాము తోకమీద నుంచోని సము(ద్రాన్ని వెక్కిరించింది సూర్యుడి మీదకి ఆకౌళ రాకాసి చీకటి పృక్కిలించింది. పాఠ చిత్రాల్నే డబ్బు చేనుకుందామవి చూస్తున్నారు సినిమావాళ్ళు శారురోడ్డుమీ దైనా నడు ప్తే రగుల్తామంటు న్నై గులకరాళ్ళు. అందని ఆకొళంలో విగనిగ మెళునుంది చం్యదుడిలో జింక అది రాందే అన్నం ముట్టడు తెలిసీతేలేని కురకుంకో £ ఉన్నపొలం ఉన్నపళంగా ఊరందరికీ పంచు యిది సాధ్యం కొదుటగా..నుపు కొంచెం ఆలోచించు ! మీ యింట్లో ఉన్నవాళ్ళు, జీతం ఖర్చుకు చాల్లేదని నాతో చెప్పారు; యిప్పుడు అదై పంపడానికీ వీల్లేదని తెలిసిందిగానీ, యిప్పుడు మీవాళ్లకు ఎనోన మాపం ? ఎందుకైనా మంచిదిరా మనలాంటి వాళ్ళకు సన్యాసం ॥ ఇనా్న్మాహా మౌనంగా ఉన్నందుకు ఏమఘనుకో పులే నువ్వు నాగుండె, నీకు తెలుసుగా, వాగిన ఒక లేతపువ్వు యింకా విశేషాలుంటే యీదఫా ఉ _త్తరంలో రాప్తాను యిక్కడ దొరికే పూలన్నీ దండగుచ్చి పంపిస్తాను ఈ ఉత్తరం అందేలోగా-రాజుకోకుండా ఉంకే నిప్పు మఘ వ, గార్ని-నేను వర్ని_మరీమరీ అడిగానని చెప్పు. ఈ9దు ర్తి

కవికానంకలనం 109 నివ్యఏమణం వెడతాను మరి, వెలవు. విడిచి వెడుతున్నాను నా కండ్లు వెలలేని కలల బరువెక్కి. పండి రాలిన పండ్తు వెదకి వేసారి విశ్రమించిన పుండ్లు వెడతాను మరి, సెలవు ఎన్నో దినాలు గడిపాను మీమధ్య ఎన్నో దినాలు సడిచాను ఈ రథ్య వెడతాను మరి, పెలప్ప. ఎన్నో దీపాలు వెలిగించుకుని వచ్చాను ఎన్నో కలలు మోనుకువి వచ్చాను. ఎన్నో జలలు ఏంపుకుని వచ్చాను. (వవేశించాను ఈ వీచ్మిత భవనంలోకి ఈ విశాల నదనంలోకి పాటవలె పరిమళంవలె '(వళ్నవలె పండు వెన్నెలవలె పెరుగాలివలె మాటరాని మౌనివలె._ ఎన్నో ముఖాలు కనుపించినవి ఎన్నో కండ్లు ఎక్కు పెట్టినవి నా పైన ఎన్నో గుసగుసలు రుసరుసలు ఎన్నో కంఠాలు (ప్రశ్నించిసవి సీ వెవరు? నీ వెవరు? నీ వెవరు? నే నెవరు? నే నెవరు? నే నెవరు?

110 మహాసంక ల్బం ఏపీ సీ కలలు చూస మన్నారు. ఏవీ నీ దీపాలు వెలిగింప మన్నారు, ఏవీ నీ జలలు _పవపాంప మన్నారు, తక్షణం మీ నుందు మం్యతించి విలిపానుం వేల వేల చుక్కల చక్కని గగవావ్ని వెలిగించి చూపాను విశాల వినీల విశుద్ధ దీపమాల. ఒక విమిషం. విషం వీచింది. అన్నీ ఆరాయ. అర్థించాను-. బోధించామ.. తపించొాను= శపించాను. మానపుడా ; ఇని క్ష౦తపస్యం కాదునసుమూ : వెడతాను మరి, పెలపు. భూతకొల భూతళాల వదలి వర్తమాన విషవర్తులాన్ని లేదించుకుని భా వకొలపు నల్ల వి ముసుగు ధరించి వెడతాను మరి, సెలవు. నాకు లోకం లేదు, నాకు శోకం లేచు నాకు దింధం లేదు, నాకు బొధలు లేవు ఏదో చల్ల నంది నాలో నేరు ఏదో ఎన్నడో మరిచింది జ్ఞాపకం వస్తోంది వెడఠాను మరి, పవెలపవు.

కవిరానంకలనం శ11 వినిపించె నేనో మెల్లని పిణప్ప, మూయండి నా వెనుక విశ్వపు తలుపు. బెల్లంకొండ రామదాసు వాక్కొంచెం నమ్మక మివ్వు నాక్కొంచెం నన్ముక మివ్వు:ః కొండలు ఏండి కొ ప్లేస్తాను చతికముటొమేటో లాంటి సూర్యుడ్డే ఆరిన అస్పడంలాంటి చం్ళదుజ్జే ఆకొళపు ఎంగిలి సశ్ళెెలోంచి నెక్రేస్తాను నాదగు బాహుబంధనంలో ఈ సువిశాల _బ్రహ్మాండాని్ని చాపలాగ చుపేసొను విస్పహాయ మానవేయుని నొనటి చాలు ఒక్క కలం పోటుతోడ కా ప్రేస్తా జీవిత సభా భవనం నుంచి అన్యాయాన్ని దౌర్జన్యాన్ని 'మెడబట్టుక గెంటేస్తా ఇం౩న్నో ఎన్నెన్నో చేస్తాను: కౌని ఒక్కటి. నాక్కొంచెం సమ్మక మివ్వుః కాలుని మీద కలబడతాను పరమశివుని శూలా(గాన తల్యకిందులుగ నిలదిడతాను ఇంటింటా గగన కుసుమాలు మూడు పూవులుగ వందన నింకుజొల్లోని అమృతఫలాలు ఆరు కాయలుగ పూయిస్తాను, కౌయిస్తాను. కొయ్యతుపాకి దొరనై పోయి బొవులు పూడ్చిస్తాను, చెరువులు (తవ్విస్తాను

112 మహానంకల్పం అకాళపు పందిరి [కింద నయాగరా నిర్ణరాల చలివేం్యద్రాలు స్థాపిస్తాను (ప్రపంచమనే మహాన్యతం నిండిపోతే మరో స్యతం కట్టిస్తాను అకాశపు ఊదారంగుతాను చించి చొక్కాంల్రేవి వారందరికి కుట్టిస్తాను ఒక టేమిటి ఏదైనా చేసేస్తాను నాక్కొంచెం నమ్మక మివ్వు! నమ్మకం లేని బొందె ఖా! పిగరెట్టు టిన్ను నమ్మకం లేని హృదయం పుల్లలు లేని అగ్గి పెనై నమ్మకం లేని (బతుకు కాలిన సిగిరెట్టు బూది అన్నీ ఉన్నప్పటికీ నన్ముళ వెజికటి లేనియెడల (బ్రతుకు వమ్ము నాక్కొా౦చెం సమ్మక మివ్యు; నమ్మక మిప్వు। నమ్మక మిప్వు: బైరాగి ఉవనదులు చిరంజీవి మానపువకు మృత్యువు ;

నిర్దేశించిన భావాలను

వాక్యాలు ఐట్వాడా చెయ్యపు

పదే పదే వాగిన

ఆగొమఫోను రికొర్లుల మాదిరి

మాటలు అర్థిిపేరణ చెయ్యవు

విశాలలోకం నర్కును లోపల

విద్య (ప్రళుత్యోద్యోగాల

తాటిమీద

కవితానంకలనం 118

ప్‌ల్తి మొగ్గలు వెయ్యదు అధికారపు అయస్కాంతశ్షి_తంలో విజ్ఞానం గడియారంలా తిరగడు వైమ్స నమస్యాపరిష్కారం చెయ్యదు గణీఠం అధికొహారోత్ప్సత్సి చెయ్యదు వ్మిరకేపుల చవిటినేంలో స్వాతంత్య్రం మొలకెత్తదు కోర్టువేళకు ప్లీడరు గుమస్తా ఇంట్లో

• రోట్లో పచ్చడి పలగదు కిరాణాకొట్లో షాహుకారు అరు వియ్యడు చిరంజీవి భూపవుడా: ఇది విష్కంభం

ఆది మానవుడిలో

ఉనవించిన భయం

(వ్రవహిసున్నాది నీలో

అతడి సుస్పిష్కంలో

హస్తంలో అరపులో

పళవంచిన తమం

(ళమ పెడుతున్నాది విన్ను

ఏది విజంగా కనబడుతుందో

దాన్ని _గహంచలేవు

ఆకొర రహికా-ను చూడలేవు

“విన్న” ని గుర్తించలేపు

విన్నే పోల్చుకోలేవు

వీ కమపావ

అయిదేళ్ళ చిటిపాప

క్షే5

న! మహావంకల్పం ఉద్దేశించిన భావాల ఆడటొమ్మలకీ వాక్యాలు గడ్డాలూ మీసొలూ పెడతాయి తుపాకులు బహిరంగంగా మనుష్యులను వెక్కిరిస్తాయి. విశాల లోకం నర్కస్‌ లోపల వియంతల నోటో (వజా జీవితం తెగుతుంది వైన్చు గడ్డు సమన్యలను రెండు చేతులా పుంభానుపుంథాలుగా తయారు చేస్తుంది గణీతం మానవుడి అవసరాల దిడీ ఎగే పేస్తుంది విద్య జీతం నష్టంమీద అనారోగ్య కారణాల వల్ల 'పెలవు పెడుతుంది విజ్ఞానం పల్ల నందూ నూనే రంగరించి గుట కేస్తుంది కళాశాల కక్కూనుల్లో

కొకో1+క స్పాఠాలు

ప్రీడరు గుమాస్తాకు

లంచం రెట్టిం వవుతుంది

కిరాణాకొట్లో ధరలు

రెచ్చి తమ్ము కాము హెచ్చవేసుకొంట్రాయి చిరంజీవి మానవుడా;

బది చయం

అదిమూ ర్తి లివిడోలో

గడ్గ కట్టిన కొమం

కరుగుతున్నాడి నీలో

కవితానంకలనం 15 అతడి కన్నులలో కౌగిలిలో పొలికేకలలో తిష్ట వేసిన అకలి ఆశ్చర్య పెడుతున్నాది విన్ను ఏది నిజంగా జరుగుతున్నాదో దాన్ని చూడచేవు | ఆధారరపాతాలమ పేర్చలేవు నేటిని మార్చలేపు నిన్నే పోల్చుకోలేవు వీ అవ్య క్త్తం అల-తొమ్మప్రొద్దుల దండకారణ్యం ఒక పదంతో ఇముడవలసివ అర్ధం కొన్ని వాక్యాల ౨ _స్తీర్గతను దుర్యాకమణ చేస్తుంది పేక ముక్కలు భఎవ్యత్తువి పొదిగీందికి (ప్రయత్నిస్తాయి గ్యురాలు కార్మికుల పూటబత్తెం మీద బలుప్తాయి విశాలలోకం సర్య్కాస్‌లోవల పొడిచిన (ప్రతిక త్త పెట్రో ఉన్న నీ ఆశయాల జవరాలి జవనాల గుచ్చుకొంటుంది ఎవరెన్లు శిఖరానికి బదులు (ప్రక్యాత సినీమా తార జీతాన్ని కొలిచీందికీ (పత్యేక దళాలు (పస్థానిస్తాయి పింఛను పుచ్చుకొన్న కోర్కెలు మళీ ఉద్యోగాలకు అర్జీలు "పెడతాయి

వ! మహాసంకల్పం విద్యార్దుల మవియార్హక్తు మెరక వీథికి (ప్రవహిస్తాయి వ్యార టేపు అవిచ్చిన్నంగా పరిపాలిస్తుంది ఎ్యారజెండా పళ్చిమా,ది వెనుక దాగొని ఛద్మ వేషరచసకి ఉస్మకమిస్తుంది నాగేటిచాలుల్లో కౌర్మిక నాయకుల పురెలు దొరుకుతొంలు వన్నెండు పెసల తర్వాత అభిజ్ఞ వర్గాలు (వమాదాన్ని నసికడతాయి విదేళశవ్యవహారాలకాఖ

" పాత్రికేయల (వ్రశ్నాపరంసరలనుంచి

సురక్షితంగా తప్పించుకొని ఈనలో తాను తర్జనభర్ణనలు చేనుంది పుకొరుల భారి పర్మిశమమీద * అధికలాభాల వన్ను అ(కమమనే వాణిజ్య సంస్థల రాయబారం విజయవంత మపుతుంది అబద్ధాల అమ్మకొన్ని వళుత్వాలు జాతిపరం చేస్తాయి ప్లీడరు గుమస్తాకి ఏడో ఆడపిల్ల పుడుతుంది కిరాణాకొట్లో పామానులు చీకటిలోకి ని్యష్కమిస్తాయి

కవితాసంకలనం 117 సొఫీ జీవితమ్మీద జెర తెగుతుంది చిరంజీవి మానపుడాః ఇది సరకం ఆది మావప్పడి ఆకలిలో అతడి ఆలోచవ వైపుణిలో అపుడే సాక్షాత్కరించిన కీలకం వరమిస్తున్నాది నీకు సి చైతన్యం ఆరముగ్గిన అవకాశం చిరంజీవి మానవుడా త్వమేవాహం. ఆరు [ద చూద్దువుగాని పత్తాలేని నిన్ను శ్రమపడి వెతికి సట్టుకునే సక్తాలేవి నేను సాధించ బూనుకున్నాను వెళుక్కుంటూ వెళ్ళి చీకటి వెలుగును పట్టుకోటో తున్నట్లు తెల్లని నక్షథతాల మల్లెలు కోనీ రంగు రంగుల దారాళితో

118 చహాహుకల్చం ఇం,దధనుర్మాల కట్టీ అలంక రిద్దాం విన్నవి ఆకొౌశంకేసి చూపే అక్కడ అ-కా కూన్యమే వుందిః భూమ్మీద మానవుడి గుండెలో దాగిన (పేమను తీగగా మతి పంజరం కట్టి విన్ను చింధిద్దా మనుకుంటే అక్కడ అంతా కుబ్ళు అసూయా స్వార్థం ద్వేషం దొరటోపీ ధరించిన దొంగ వేషం 1 పృథివి మూల మూలల లోని కారిస్యం జల తరంగాల శీతలత అగ్నిలోని వేడిమి, వాయువు చలన వేగం ఆకాశపు శూన్యభావం ._ అన్నిటికీ వారసుణ్ణయినా ఏ ఒకటి తోశ్చడదు ఈ నిరంతరా న్వేషణలో. కొండలెక్కి. గర్వంతో చూళాను కొత్త కొత్త కోర్కెల కోనేటి నీరు తాగాను ఒం: జవ్వవి విరహపు పొంగువంటి జలరావి హోరు విన్నాను చేతికందిన పరస్త్రీ కునుమాల చిగు నిగ్గు ల్యాఘాణించాను అయివదీ కొనిదీ నీవన్న భ్రాంతిలో తాకి తైతక్కు. లాడాను. సీ గుణం ఛందస్సులో లేక వ్యాకరణం నీ రూపమే కాక అలంకారాలు అసలే వట్రించుకోక్ష భాషా భాండారంలోని గొట్టుపదొల జోలికి పోక ఎక్కుడయ్యా మరి నీ ఉవికి? ఏ ఒకటీ కొక అన్నీ అయిన కవితాకల్తారానివా నువ్వు;

కవిరానంక 6నం 118 ఒకమారు రారాదూ చూర్తువుగాని కుంటిచెట్లు తొరలో కులికే గుర్తగూబలను కూపస్ట మండూకొలను కొన్ని కొరివి దయ్యాలను | కొత్తంకే గొంతు పినుక్కూనే వారివి వెనక్కు నడిచే దారిని ఒక మారు రారాదూ చూద్దువుగాని పగరాళ్లో ఏవసించే కొండజాతి ప్రజలను గుండెలు యింట్లో పెట్టి బజార్లో తిరిగే ఫెద్దలను _ఇక్కండీ ఆకలినీ ఐళ్వర్యాన్నీ చీకటిసీ వెన్నెలనూ నీ సృష్టిలో సీకే తెలియని పమ స్త అప్యభంకాలను ఒకమారు రారాదూ చూస్రవుశాని వీవు గుభ్ళోనే కునుకుతూ కూచున్నావని నమ్ముకున్నవారివి సీతికీ నిజాయితీకి నిలబడలేక అభిప్రాయాలు అమ్ముకున్న వారిని నాటకంలో రకరకాల దుష్పపాాతలు వేసేవారిన్‌ బండ్రకొలది పావపుభారం తలమీద మో'సేవారిని పళ్తాలేని విన్ను శ్రమపడి వెతికి పట్టుకువే సత్తాలేవి సన్ను పొధించ బూనుకున్నాను. కుందుర్తి

12 మహాసంకల్చం రోజూ చూసూ నే ఉన్నాను ఇవా రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళవెనక ఉమ్మెత్త చెట్లను, ఊసర క్షేతాలను ఉ్యదేకపంత మైన సరస్సులను, ఉరతీయబడుతున్న అక్షరాలను, రోజూ చూస్తూనే ఉనావ్నను రోజూ సడుసూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళవెనక తాళవృక్ష _సమాణంలో ఎదురయ్యే భయాలమధ్య భయంకరమైన ఊరువుల మధ్య మండుతున్న మధ్యాహ్నాల మధ్య మందార సప్వుల మధ్య రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను రోజూ నడుష్తానే ఉన్నాము అవధారణ చేస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళ వెనుక అప్పుడే భూపతనమైవ ఏడుపును శాఫోసశాలలుగా వ్యాప్తమయే గర్భఘోషను కొమ్మ (కింద కన్నీళ్ళలో న్యిష్కమణ గీతాలను రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను రోజూ నడుస్తూనే ఉన్నాను అవధారణ చేస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళ వెనుక దీపం వెలగడు అక్కడ సంగీతం వినపడదు. అజ౦తా

కవిశాసంకలవం [21 కరువుఠళ్లు = కరుప్తకళ్ళు నీకోనం కలకాలం వెదుకుళతాయి వెలుగులేని వెలుతురులో విజం కావి విత్యంలో అంతమైన అనంతం అవ్వేషణ.__ ఇది నత్యం నువ్వు లేవు నాకు తెలును

• భేవి లేవినీ కోనం పున్ను నేమ వెదుకుతాను తలపోతల దిరువులతో తలుపుతట్టి పిలుస్తాను తొలివేకువ ముల్తానె అల్లా అవి అరుస్తాను పీమౌనంనీ హూన్యం నాగసొౌరం వేణురవం ఆఅడియాళల ఆహ్వానం ఏదీ లేవి పేద బతుక రోదసి విండిన వేదన దుఃభాగ్నికి పొగవుంటే జగమంతా పొగ అమేది. పీడకలలు గూడు కట్టి పుళ్ళలాగ ముళ్ళలాగ పడగ విడిన పాములాగ కేర్‌

122 మహాసంకల్చం విరుచుకు పడి కరిచినపుడు శెవ్వుమన్న నన్ను చూసి నవ్వుతోంది నరలోకం నా వెతలే కఠ లల్లుకు కుతుకంతో కులుకుతోంది. ముప్వు లేవు లేవు లేవు లేని నువ్వు రావు రావ్ల అయినా నా సరువు లేని కరువు కళ్ళు కలకొలం వెదుకుఠరాయి.

పురిపండా అప్పలస్వామి కిలుగుజణం జ కీలుగుజ్జము మీద బాలీసు నానుకొని (పాణాలు లేనటి భగవంతు డొచ్చాడు ఊరంత ఊరేగుతూ ఉర్పవము సాగించుతూ కూలి మా టడగంగ్రిరా_అన్నాలు చాలవని చెప్పండిరా కంచు గుండెకు గూడ కనికరము కలదన్న మాయ సిద్ధాంతాల మాపేటొ సూడాలి

కవితాసంకలనం 128 జారిగిలబడీ _మొక్కరా...వినకుంచె చెవిటి మొద్దని వఏీడరాః కోటిచేశులు సాచి కంచు గుండెలు కరుగ కూలి మా టడగండీరా-అన్నాలు చాలవని చెప్పండిరాం తెన్నేటి సూరి ధికా ఢ్‌ రం దంతాల మేడలో నుంతనా లాడేట్‌ గొంతులో అమృతమూ, గుండెలో గరళమూ మండేటి మనుషులకు, గుంథగ్రాతి బతుకులకు కండలో నెత్తురే కళ పెళా ఉడికింది... తోకమ్మొక అగి్నికుండమై లోకాలోకముదాక్షొ చీకటి కాటుక కొండె వేసారిందీ శాంతికి అలనబెరుగని కాంతి ఆక లెరుగవి కొంతి అవ్ని నోళ్ళమ గొట్టి ఆవరించిన శాంతిం అగ్గిని బడి పొరలాడే తగ్గుల నందుల కొందరు అగ్గం కెగసిన మిదైల ర్‌గ్గుల మడతల కొందరు లేని శాంతి పోని శాంతి, కాని పోని మాటలలో కవిపించక ఉవ్న శాంతి ; పరుగుల పొరలని శాంతీ మరుగుల దాగవి శాంతీ; మౌన(పజి కోరు కాంతి బావిసకూలీ శాంతీ నాకు కాంతి నీకు శాంతి సర్వశోంతి కోరిందీ,

! మహానంకరద్ప్చిం ఆకటితో చీకటితో రోకటి పాటల రొదతో చాకిరీల దిరువులతో వేకువశ్రై వేచిందీ్‌ సాకొర ప్వార్ధరాశి లీకర రాక్షన రూవపు కేకలతో గుండెల్లో బొకులు మొలకె త్రివవీ, ఆగదింక సాగదింక, నాగుబాము నాట్యాలని ఊగులాడు సంకెళ్ళను లాగి విరగ్గొడుతోందీ, అదిగదిగో కదం తొక్కి పదం పాడి నదం పోల్కివసుంది వేడెక్కిన మా లోకం. గాం/డ్రించిన బెబ్బులి గొంత్రె, తీం్యడ్రించిన బలి పొలికేతై విడదీసిన పిడికిలి బాకై విడిలించిస సింహపు జూలై, ఆదిలించిన వీరగర్హమై పగిలించిన (ప్రళయం బాంబైరగిలించిన అగ్నిగోళమై నగారాను వేసింధీ-ధీరతతో శూరతతో ధిక్‌ ధిక్కవి అధర్మాన్ని ధిక్కరించి, రణస్టలివి, ఘీంకొరం చేస్తోందీ ॥ విద్వాన్‌ విశ్వం రాస్కల్నికావ్‌ (తోవ ఎక్కడ సోవియాః గహన మానసకాననంలో చిక్కుతీవెల తలపు గుబురులు సూర్యరశ్ములు సోక విచ్చట, నడులు ఆకుల గాలికబురులు ఎప్పుడూ నడిరేయి చీకటి జడలు విచ్చిన కాససంలో

కవితానంకలనం 125 ఫీతి తప్పక ,పతిఫలించదు హరిత(నకృత్యాననంలో (శాంతి బంధుర మంతరం ఇట సర్వముక్నది కొని శూన్యం గోచరిస్తుందొకటీ అన్నిట మనుజ మొ్యతుల మతుల హైన్యం వివిధ సిద్దాంతాల ఘర్షణ, విషమ వైరుద్ద్యాల ఘర్షణ శప్త్వమానవ హృదయ భూమిని అనవరత అగ్నివర్షణ కార్యకొరణ పరిణతులపై శుష్కుతర్క-పు ఊకదంపులు (గహ వయో భేదాలపై గుణనాల చర్చల తెగని అెంపులు కంచె కవతల ఉన్నదే కనలేని అస్పిర చపల మతులకు ఎదుటి మనసుల మర్మమెరిగే తీరు తెలియని వికల మతులకు, అంతరం ఒక అంధకందర, ముందమేధ (భమద్దివాంధం వలచినది కస్తూరి మృగమై స్వీయనాభ్యుద్ద మద్దంధం ఎక్కడున్నది జ్యోతి ఇక్కడ, జ్యోతి అంతర్నిహిళ మైతే తొ్యటుపడతా డెందుకట్లా చీకటుల గుతాల రొతే బాహ్యమపి శూన్యం, మహావల్మీక తుల్యం దుహానగరం గగన చు.బిత మతి _పలందిత (సతిబృహత్‌ ప్రాసాద +ఖరం దమజ హస్తపు దీర్హరేఖల వలే పరచిన రాచబాటలు నందుగొందుల మారుమోగే తాగుబోతుల వెకిలి పాటలు జీవితాపాకి వేయినాల్కలు, లక్ష చీల్క_లు, కోటికోరలు (తోవ తప్పిన నరుని హృదయం ఎక్కడున్నది : ఈ కశేబరమరుస్థలిలో కండరాలే యిసుక మిటలు ఏది అమృత జీవసపు నది మనుజు డిట ఏకాకి తనలో, గూఢ పీకల అంధ ఖనిలో పొంత్వనల ఉపళమవ మెక్కడ స్వియ ఘోనల 'పతిధ్వనిలో కనుల ముంగిట మసక మంచులు స్వప్న రువనాసాల ధారలు

126 మహాసంకల్పం విదురలో పసిపాప బుగ్గలపైన ఆరవి తడుల చారలు మనుగడల తిరునాళ సందడి, తల్లి ఎక్కడ, పిల్ల డెక్కుడ మందలో ఇవి పందగడియలు ఎవరి కెవ్వరు సాయ మిక్కడ ఈ అపరిచిత ముఖాటవిరో వన్యమృగ వికటాబ్టహానం జీర్ణపర్జ్యసావరావం విసరి వై చన (శ్రాసపాశం ఎపడు హితు డిట, సుహృదు డెన్వడు మనుజు డిట ఏకాకీ తనలో (వవత్పంతత తిమిర రురరుతయుత స్వాంత గీర ఖవిలో వెలుగు బెక్కడ సోవియా! ఆహకాహులవలె మహోర్ములు బునలు కొట్టిన వెగసి కన్సవి "పనుతుపానులు మూల్లుతునవవి శల (భూభంగాలు సనవిగొని (తెంచుకొవి దిందొలు, ఉప్పెన పరుగు నురగలు (గక్కుతున్నది శరణ మెక్క-డ, చిమ్మచీకట్‌ చెరల లోకం (స్రుక్కుతున్నది ఘూర్దికార్హవ రౌడీతం ఈ మనుజ హృదయపు చిన్ని ద్వీపం విళాచ్చన్నం కుహాపన్నం కజ్జలాసిత తిమిరకూసం దిక్కు. తోచదు, ఎక్కడున్నది న్పర్శమణి జీవిత మహాఘృణి ఈత్తమీ వైతరణి పారం చేరగల వరతరణి కాకణి వెలుగు లెక్కడ సోనియా; ఓ శై ళవేషల కల్పవల్లీ ॥ వలపు కొలని చిలిపి పిల్లల చిన్ని చల్లని కన్న తల్నిః శస్తపతనోన్ముఖ (తిశంకుల పట్టుగొమ్మాః (బికుకు లోతులు తరచి చూచిన దొనవమ్మాః హృదయ శోజత్యాగరాగపు టంచు నీడలు అనుభవపు ముడుతలను దాగిన మరుగు పురుగుల వినసపు జాడలు కడువు మంటల కటికి ఆకలి కన్న ఆతం కకు్కంరితి, నగుబాటు, పాపపు పుట్ట మానవ దీనగా్యతం

కవితాసంకలనం 11 నీకు దున్స్నహ మే(వోరం, నీకు దుర్వహ మేడి భారం విశ్వశోక్నాశు పుల పూరం నీకు మౌకిక కంఠహారం పంకనంకుల పాన వనింసిని పూచినడి నీ పేమ పద్మం మహిత మమతామృత సుగంధ విముగ్గ మధుకర శాంతి పద్మం

తెలుసుకొన దగని దంళా తెలుసుకొన్న సీవు

తెలుసుకొన దగినదాన్ని తెలుప గంవు నాకు

విరాధారపు దారులంట పయవించిన నీవు

ఈ దారుల కాధారం చూప గలవు నాకు

పాపాల పాపవుగా పుట్టి పెరిగిన నీవు

ఈ పాపికి శాపముక్సీ వివ్వగలవు నేడు

శోకొల చీకటిలో మగ్గి మరిగిన నీవు

నా ర్యాకుల వెన్నెలగా నవ్వగలవు నేడు

సోనియా: సంశయ రజనిలో

ఆత్మ హింసల ఘోరవవిలో (తోవతప్పిన _పేత కోటికి తోవ ఎక్కడ, వెలుగు ఎక్కడ? (శ్రతకునే కాకట్టుగొన్నది ముసలి మిత్తన ఎక్క డున్నది బుణవిముక్సికి (తోవ చూపే హక్కుగొని తా నెచట చన్నది కాలచ(కం తిరుగబిడినది, రేబవళ్లకు లేదు తేడా రుధిర రోచుల కలుష గోళం పగటిరాణా రేయిరేడాః ఎక్క డున్నవి నాడు మెరసిన ఆశయోదయ సదయ ళోభలు నేడు హంతక దృగ్జిగంఠతం (గక్కుతున్నది రక్రిమాభలు నేడు వీ గర్వోచ్చమూర్దం మంటితో మస కొడుతున్నది పాస మారపు పాదధూళిని _పేనుతో ముద్దాడుతున్నది విక్కడున్నది నేడు తర్కం, నెత్తికెక్కిన బుద్దివాదం

128 మహానంకల్పం గానవిలో అవసాన మొందినదా అహంకృత సింహనాదం ఎక్క డున్నది నీ వివేకం, అంధఖీతి, జూగుప్ప, శోకం మహోన్మాదపు విపుల వాహిని _కమ్ముకొన్నది సకలలోకం బిద్ధమానవనియతి, యూదా మేలుకొనియున్నాడు నీలో హంన లేదిట, ఎవరు చెపుతారేవి నీళ్లో, ఏవి పాలో: మాటిమాటికి నీ నరొలను మీటుతున్నది ఒక్క- గొంతుక రుధిర రుచిగల మరణ గంధం సంతతం హంతకుని వంతిక ఎంత (శ్రమసడినా అతీతం చెరుగనీయదు ఒక ముఅస్కృతి కోటి జన్మలకవ్న మేటిగ సంభవిస్తుం దొక్క- దుర్మతి ఫీతి క్షణీకం, కొని ఫలితం యుగయుగాలా జంట విడువడు విసప విత్తాకపారి వేప్తే తరతరాలా సంట విడునదు రెండు కన్నుల విన్నదన మిది మిన్నుమమ్నుల ,కమ్ముకొన్నది లోకమంఠా శోకమయమై చిమ్మ చీకటి చిమ్ముతున్నది శాంతి ఎక్కడ (భాంతి తప్పక, పరిహసించే గడ్డిపోచలు దిక్కులన్నీ వెక్కిరింతలు, మొయిలు నొనలున నల్ల్యత్రాచులు స్వీయహృదయం న్యాయ సదనం నేర మారోపించటానవికి నరనరాలా గూఢచారులు దృష్టి నాపి ఉంచటానికి, ఎక్క డున్నది ముక్ని నా కిక సోనియా! ఇక దిక్కు సీవే కన్నులున్నా సగుడ్డివాతిని బానటగ నా ప్రక్కనీవే కలిమి లేముల గోరువెచ్చని మసక సంజల మంచుదుప్పటి పిట ఈకలు రాల్చునప్పటి, చెట్టు ఆకులు రాల్చునప్పటి

తరుణమిది, మస విజయబీజం ఎక్కడుందో నిద్రలో మరి వెలుగు చీకటులేమి లేవిట, లేడు చుక్కల ఒక్క కాపరి దాటినాం పొలిమేరకూడా, వినం వెనుకటి పిలుపు లేమీ

సోనియా: ఈ శూన్యసీమను ఒక్క వీదే (బతుకు హోమీ వహ్నిపథ సంకేత మెక్కడ జీఏతపు నుఖకాంతి సీమకు

కవితానంకలనం 180 లాజరస్‌ మృత తం(ద్ర విడి వడు శాశ్వత కాంతి సీమకు పిలువు నీగళ మంగళధ్వని, మృత్యు యజనపు జీవమంథతం స్టవిరబంధన తతిని _తెంచుక చేయగల దాత్మను స్వతంత్రం అదే ఎరిగినదాని మరచినడాని వేకువజాము లప్పుడు వీడలై నిర్వచన మొందిన శ్వేతశంలపు మెలకువల జడి మహోనైళ్శబ్య్యషు వనంలో మంచు నిండిన పూలరేకుల కదలికలుగా విచ్చి నిన్వన మెగయు చున్నగి తేనెవాకల

పిలువు మృత దుర్గతిలోంచి నవజీవిత సద్గతిలోకి ధ్వాంతం నుంచి కాంతిలోకి భాంతినుంచి కాంతిలోక్‌ పోనియా: తోవ చూప్త బైరాగి సుష ప్తి ఎక్కండా ఎవరూ లేరు అంతా ఇళ్ళు చేరుకున్నారు విద్యార్థి పుస్తకాలు మూ సేశాడు విదూషకుడు వేషం మార్చేశాడు పీధిగాయకుడు పాట ఆ'పేళాడు ఉక్క-డా ఎవరూలేరు అంతా ఇళ్ళు చేరుకున్నారు హంతకులు కత్తులు మూలబెట్లారు రాక్షనులు పాతాళ విలం చేడపున్నారు రాజ్యాధిపతులు నెత్తురుచబేతులు కడుక్కున్నారు ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంతా ఇన్ల చేరుకున్నారు క?

180 మహాసంకల్పం

అంఠకా ఒకసారి అద్దంలో ముఖాలు చూసుకున్నారు

అఆగొధంలో ఫ(వుందో తెలునుకున్నాతు

నృుత్యువు నోరుతెరవకముందే తలుపులు మూసుకున్నారు

ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంకా ఇళ్లు చేరుకున్నారు

గుడిసెలో వెన్నెన్లో కార్మికులు కన్నీబ్ళ ఆరబెట్టుకున్నారు

కటకటాల మధ్య శూన్యంలో ఖేదీలు ఆకాశయానం చేస్తున్నారు

పేవ మెంటు మీద భిక్షకులు వాల్‌పోస్టర్లు కపుకున్నారు

ఎక్కడా ఎవరూ లేరు అంతా ఇళ్లు చేరుకున్నాళు

పడుపుక త్రెలు విష వస్త్రాలు వ్‌సర్జించారు

అ్మశుసి క్రమైన వక్షోజాలను భ్యదంగా గోడలకు వేలాడదీసుకున్నారు

ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంతా నిద్రపోతున్నారు

జీవిత అవశేషాన్ని అంతా పదిలంగా నేల మాళిగలలో దాచుకున్నారు

రాజులు రారాజులు రాక్షసులు రాజకీయ వేత్తలు,

సామాన్యులు సట్టనులు అందరూ విద్రపోతున్నారు

చీకటి శరణొలయంలో అందరూ తలదాచుకున్నారు

జెండాలు ఎగరవు ఇస్వుడు

శాననాలు చెల్లపు ఇప్పుడు

గడియారాలు ఆడపు ఇప్పుడు

ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంతా విద్రపోతున్నారు

చీకటి శరణాలయంలో అంతా తలదాచుకున్నారు

హంతకుడికీ దిలిపశువుకీ ఇప్పుడు కేడా లేదు

కురూపికీ స్ఫుర్యడ్రూపికీ ఇప్పుడు తేడా లేదు

మనిషికీ మనిషికీ మధ్య ముళ్ళతీగ లేదు

మృత్యురహస్యం ఇప్పుడు ఎపరికీ తెలియనే తెలియదు

ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంకా నిదపోతున్నారు

చీకటి శరణాలయంలో అంఠతా తలదాచుకున్నారు

కాలసర్బాలు ఫుబుసం విడుస్తున్న క్షణం ఇది

కొలావధులకు అతీతంగా ఏవో అదృళ్యలోకొలు ఊసిరిపోసుకుంటున్న క్షణం ఇది

తవికానంకలనం 1! ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంతా నిద్రపోతున్నాఠు చీకటి శరణాలయులో అంతా తలదాచుకున్నారు ఆలోచనల తోడేళ్ళు ఎపర్మీ వెంటాడవు ఈ ర్యాత్రి జీవితమనే పెద్రపులి ఎవర్నీ భయ పెట్టదు ఇప్పుడు ఎక్కడా ఎవరూలేరు అంతా నిద్రపోతున్నారు చీకటి శరణాలయంలో అంతా తలదాచుకున్నారు (ప్రపంచం మీద గొడ్డళ్ళ చప్పుడు రేపుగాని వినబడదు భూగోళాన్ని చుటపెళ్లు మనుమ్యులు చీకట్లో ముష్టియుద్దం చేయకేరు యుద్ధమేఘాల (గ్రామఫోన్‌ నంగీతం ఇప్పట్లో ఎక్కడా వినబడదు ఎక్కడొ ఎవరూలేరు అంతా న్నిదపోతున్నారు. చీకటి శరణాలయంలో అంతా ఈలదాచుకున్నారు పోను బర్యటోతుల భయం (ప్రొన్చునేేగాని ఇప్పుడు లేదు హంతకుడు పోనుచేపిన ఉత్తరం రేపుగావి అందదు దేశాలపాల్లై ని కొడుకుల సంగతి ఏ తల్తిసీ ఇప్పుడు కలత పెట్టదు మి(కుడు (దోహం తలపెట్టినా ఇప్పట్లో ఆది ఎవరికీ తెలియదు ఎక్కడా ఎవరూ లేరు అంతా నిద్రపోతున్నారు చీకటి శరణాలయంలో అంతా తలదాచుకున్నారు ఆశలు లేవు అసూయలు లేవు విరాశలు లేవు విటూర్చులు లేవు ద్వేషాలు లేపు దురాగతాలు లేవు కష్టాలు లేవు కన్నీళ్ళు లేవు అంతటా ఒకే ఒక నిశ్శబ్దం ఒకే ఒక హృదయ స్పందనం అజ ౦తా

182 మహాసంకల్బం జీవితం కరుణించనివాళ్ళు పీళ్ళంతా బాధల పలకీ టోయీలు జీవితం కరుణించని వాట్ళ, అర్థర్యాత్రి 'రెస్ప కింది కాటుకలో చోటు చేసుకున్నహబృ బాధల్ని తిని మృత్యు వుని చోటు చేనుకున్నవాబృ వీశ్ళేజ్ఞాపకాల ఐబందాలను తింపుకోలేని భరోసా కన్పించని (బతుకు బందీలు వీళ్ళల్లో చాలామంది (బితికేయటంతప్ప జీవితానికో అర్ధం లేదని (ళమపడ్డవాళ్ళు అనుళవంతన్న మరేదీ మాకొద్దవి అనుభవాన్ని పూర్తిగా సొంతం చేసుకోలేక దాన్నించి ఏమీ నేర్చుకోక దగాపడ్డవాళ్ళు వీళ్లే కలల్లోనే విజాల్ని కళ్ళజూచినవాళ్ళు! ఏదో చేద్దా మనుకుంటూనే (బతుకు పొద్దును పడమటికి మళ్ళించినవాళ్ళు ఆలోచనలే అంతరాయాలై జేనుకొన్న విర్ణయాలే చేతులకి నంకెశై చీకటి మనను కొటులో చిక్కుకు పోయినవాకు కౌలపు కలలనంచీలో ౯ కాన ముడుచుకు పడుకున్న వాబ్ళ

కవితాసంకలనం 130

వీళ్ళే అనేకానేక భతాల్దాల అళక్తత రూపుగా అవతరించినవాళ్ళు గతాన్ని కొదంటూ వర్తమానాన్ని వద్దంటూ భవిష్యత్తుపై భరోసా లేనివాళ్ళు! ధరి_తిపై జన్మతప్ప చర్మితలో చోటు లేనివావః వీళ్ళజీవితం అతితెలివి పిల్లవాడు మితిలేని నమ్మకంతో

|| చేసిన తప్పుడు లెక్కలాంటిడి సమాధానం మనస్సుళోనే వండి తప్పుమా్యత౦ నిజమై కూర్చున్నమాదిరి వీళ్ళంతా ఈమపై తమకే నమ్మకం చెడ్డవాళ్తు! ఈరోజు సాయం్యతమే తమ(బ్రతుక్కి. చివరిరో జనుకొవి _ కాస్మతయపు మిన్నువిరిగి మీదవడ్డవావ రేపటివి గూర్చిన భయంతో వేటిని మాయగా మార్చుకొన్న వాళ్ళు కీర్తిమీద భక్తితో మంచితనంమీద అనుర క్తీతో ఈమ వ్య క్రిత్యామ్ని వదిలేసినవాళ్ళు వీళ్ళంతా లోకం వల్కులందు నుంచివాళ్ళు లోకం నాల్క పెన చెడ్డవా్ల చర్విత వీళ్ళవి గూర్చి చెప్పదు

శతక మహాసంకల్చ్పం పీశ్ళే చర్వితని వల్లెవేస్తూ- చాటిపోకారు వీళ్ళంతా దాసులు, దర్శ్నిదులు డౌర్భాగ్యాన్ని వద్దని వరించిన వదరుబోతుణ జొరుల జాఓతాలో ఒళటకు సక్కన ఒద్దిగ్గా నిదరోయే పూర్ణానుస్వారాలు కొలాన్ని వసం చేసుకొందామని స్థలావిశేస్వాహా అయినవాళ్ళు! తమ్ము తాము తెలుసుకొందొమని దిమ్మతీరిగిన వాళ్ళు ధ్యేయాన్ని చేరుకోలేక జీవితం హీయమవి వాపోయినవాళ్ళు భగపన్‌। తప్పించు లోకం భవిష్యత్తును దగాకో ర్లనుంచి, దండగరాయళ్ళనుంచి దైనందిన ప్రవచన పరాయణులనుంచి అణా పైసలకు తస్ప అక్షరాల విలువ తెలీవి అశ క్త దుర్దనులమంచి... అతిశయ స్వార్ధపరుల అభినయంనుంచి అశ క్రనజ్జనుల అకర్మణ్యతనుంచి (దితుకు నొక మరణశిక్షగా (బితి కేవాళ్ళనుంచి._ దుఃఖజీపుల దురంత శాషవాహివినుంచి తప్పించు లోకంభవిష్యత్తు . | రప్పించు లోకావికీ ముక్తి పుట్టించు భవిష్యత్తులో ర క్రి

అరిపిరాల విశ్వం

కవిళానంక లవం 185 వూచిన ము౦డ్తు యు తోటలో, ఎలిమావి పూవులకోటలో, కంటికే కనరాని కోకిలపాటలో, నపవనంతము పొంగివచ్చెను చూడవే పాడవే, మెమరది నాతో ఆడవే, వలపు కలలా వచ్చినది నవవత్పరం వయను మనసుల హిచ్చినదిలే మత్పరం మోదుగులు పూచిసవి దీపజ్వాలలై విరహ జనతా హృదయతోరణ మాలలైై వెలదిలా మలయాసిలమ్మదె వచ్చెను గుండెలో (కొవ్వాడి బొకులు (గుచ్చెను వరిమళమ్ములు చిమ్ము సి నిట్టూర్పులు నాకు కలిగించినవి తన్నీర్‌ గాడ్పులు. ఎందుకే దూరొలలో నివసింతువు? కానుపించినయంతనే తల వంతుద్వ?ః పిగ్గువరదా తొలగ్యదో వె వనంకురు, బుగ్గపై ఒక చిటిక 'వేపెను కంళతుడు ముసలిలోకం యౌవనంతో పొంగెనే శిశిర రాక్షను గుండె సొంతం [కుంగెనే - ముండ్లువూడా పూలలాగా విచ్చెనే బాధలోనూ తీయదనమూ 'హిచ్చెనే పీేవు విసన ఓరచూపుల బాణము తీయనున్నది క్షణములో సాాపాణము కండ్రతో మిన్నాగు లేందుకు దాతువే? విషము కురిసే చూపు లేలా చూతువే?

1! మహాసంకల్పం సీపు నడచిన దారిలోనే నందనం నీ పదమ్ముల[కింద నున్నే చందనం నీదు మేను పదారు వన్నెల కుందనం సీకు లోకమె చేయుచున్నది వందనం దాశరథి ఎ “సె వి డారి పై మబ్బు ముద్దుగా బొద్దుగా మురిపా లొలికిన్తున్నావు మెరుపు మొలనూలు ముప్పేటగా చుట్టుకొన్నా పు మా ముచ్చట గొలుపుతున్నాపు చిట్టి నల్లనయ్యా ముత్యాలమాల మెడలో వేనుకొన్నావు.... .... ఎత్తుకొచ్చా మనుకొంటారేమో మీ పెద్దవాళ్ళు ఎత్తుబడి ఉన్నా మేము దొంగతనం నింద వేస్తారేమో మౌ మీద దొరలెంతక్రైనా తగుదురు.... ** దారితస్పి వచ్చావులాగుంది తెలియకే వచ్చావో దౌర్భాగ్యుల దేశం మీదకి మైలబడి పోతావేమో ఐబాబూ దిష్టి తగులుద్దేమో? మా రాజులింటి విడ్తవి,,.. ఇం వున్నెము ఉంటుందిగాని ఇంటికిపో నాయనా పగబట్టి మా (ప్రాణాలే తీస్తారు చూపదలచుకొంచదయ సొటివాళ్ళకే చూపు కనికొరం చిస్పకూడా తడవని మాకువద్దు.......

కవితాసంకలనం 11 అదృషవంతులకే తస్ప కన్ను విప్పి చూడని మీ అమ్మగారు వెదుక్కొాంటూ రాగలరు అడగని వాళ్ళ ఇంటికై నడిచి వెళ్ళే మీ అయ్యగారు సీద్బిందిని తోలగలరు ఆభం జుభం తెలియ అమాయకుడివయ్యా అందుకే మా మురికి పేట కొచ్చాపు సీ ఒళ్కండి జాలివల్ల మా జోలె నిందేది లేదు నువ్వెంతెనా ఇప్వు, దూ బొక్కపూడదు మే యింటికొకీ కూదా దూ గుడిసె మీద వాలదు మేకూ మాకూ దాయావపోరు మా మానాన మమ్మరి్ని ఐతకనివ్వు మా మనవి విని మా దిశుకు మొ గెనా వెయ్యవి పుప్వు

కె. వి. రమణారెడ్డి

పరిత్యాగ వరివేదన

తమ్ముడూ కులాసొగా ఉన్నావా

పోనీ నీవైనా ప్పుస్తకాలపూజ చేస్తున్నావా

అమ్మనీ నాన్ననీ హింస పెట్టకుండా

వాన కన్నీరై _పవహించకుండా

పోసీ నీవైనా కుటు౦బావికి "పేరు తెస్తున్న్నావా

అప్పుడే నాల్లు ఉగాదులు గడిచాయి

అడుగడుగునా నాకు ఎన్నో గండాలు దాటాయి

ఐనా ఎప్పుడు ఏ క్షణం అకొశం నా మీద విరుచుకుపడుతుందో 18

188 మహాసంకల్చం౦

ఎప్పుడు ఏ రోజు దీప స్తంభాలు నా మెడకు చుట్టుకుంటాయో

(ప్రస్తుతానికి ఈ చిన్నపైజూ సరకంలో కులాసొగానే ఉన్నాను

పీకు ఎంతో దూరంగా ఎక్కడో నమానాంతర రేఖ మీద నిలబడ్డ నేను

నన్నునేనే పోల్చుకోలేక నాకు నేనే సహ(నయోజనాల దూరంలో ఉన్నాను

నా వాతావరణం మీద నేనే పొగలాగ వ్యాపించుపపోయాను

రాశీ వేళ స్వ కన్యకలమ భూస్థాపితం చేయడం ఒక్కశే

ఇటీవల నా కొర్య్మక్రమం

ఐనా ఈ అడుగుజాడ ఏ పొరవంతమైన ళ్యళానం మీద పడుళుందో

ఇంకొ సిర్పారణగా చెప్పలేను

ఈలోగా ఈ వైపరీత్యాలు మొతం నుప్వు విసక తప్పదు

నిత్యం నన్ను వెంటాడుతున్న భయాలను చెప్తేనే గాని భయం తగ్గదు

అద్దంరో నా ముఖం చూడడానికే నాకు భయం

నా సంతకం లోవి అక్షరాలు చూస్తేనే నాకు చెప్పలేనంత భయం

నా చూపుడువేలు నిత్యం భయాలవై పే

ఇంకా ఇలాగే మరికొన్ని వైపరీత్యాలు

రోడ్డు మీద వడుస్తుంటాననుకో

ఎవడో హఠాత్తుగా ప్రమాదంలో చిక్కుకున్నాడనుకో

చుటూ పోగ్రైన జనం ఒక్కసారి నా ముఖం వైపు చూసారు

అట్షదేం విచిత్రం ఇద్దరిదీ ఒకే పోలికే” అవి ఆశ్చర్యపోతారు

నిజం చెస్పాలంకే, రోడ్డుమీద నామృతకశేబరాన్ని నేవే లక్షసార్లు చూళాను

సమ్ముతావో నమ్మవో గాని తమ్ముడూ విజం చెపుతున్నాను

ఈ సగరంఠరో అడుగు పెట్టిన రోజున మనిషి రాక్షసుడుగా మాకడం కళ్ళారా చూశాను

అంతటా విషవాయుపులు.ఎటు చూసినా పద్మవ్యూహాలు

కళ్ళలో దుమ్ము చల్లె రోడ్డు, చూస్తూ చూస్తుండగానే విన్ను మటునూయం చేసే మనుమ్యులు

ఆరోజున నగరంలో సూర్యుడు వెత్తురు (కక్కడం కళ్లారా చూశాను

ఐనా ఇప్పుడు గతొనినై తవ్వుకొవి ఏం లాళం

కవికానంకలనం 199 చేసుకొన్న నిర్ణయాలకు రంగు మార్చడం సాధ్యం కాదు కదా కష్టనుఖాల తిన్నెమీద దీపం పెడుతూ అమ్మ చెప్పినమాట విన్నానుకొదు దీవం (క్రింద (కీసీటిరో కీడు చూళానుకాదు న్వహస్తాలతో నిర్మించుకున్న కంటక చతుర్యసొన్ని సడగొట్టడం నర్వకల్ల జీవితం నిండా ఇక కూన్యమే బహుశా ఇస్పుడు గుర్తుకు రాదునీకు ఒక రోజు సాయంత్రం అమ్మనీ నాన్ననీ కన్నీళ్ళ పర్యంతం చేశాను అప్పుడు పదేశ్శయినా లేవు నీకు ల (కమ్ముకుఐన్తున్న చీకట్లరో కన్నీళ్ళు రాల్ఫుతూ చెప్పారు నువ్వే మా కష్టాలకు వంతెన అన్నారు అదే ఏన్ను చూడడం ఆఖరి రోజు నాకు వాళ్ళ ఆశని మొక్కగా ఉన్నప్పుడే _తుంచేశాను వాళ్ళని అక్షరాలా కస్నీరుగా మార్చేశాను ఇం(దధనుస్పుల పౌందర్యాన్ని ఆనందిస్తూ నే అనత్యాల అరణ్యంలో చిక్కుకుపోయాను గగనకుసుమసొౌరభం (కింద నృహతప్పి వడిపోయాను ఇలా ఎంత 'పేపెనా బార జాజ్వల్యమానంగా వెలగవచ్చు ఇలా నా కధ సహ్మసాక్షరాల దూరం సాగవచ్చు ఐనా నా సర్వనాశనం యొక్క. వదనం సొంతంగా కనపడదు నీకు మిగకా వివరాలకు నీ ఊహవే సీపు ఆశ్రయించుకోవచ్చు ఐనా ఏదో ఈ ఒకస్పుదై నా తస్పుకోదా అని ఈ నిశ ఈ ఆశనే వాళ్ళకు చూపించు వా పేర ఇలట్లో ఒక క్షణం కాంతిని పళిష్టించు అమ్మనీ నాన్ననీ ఒక్కంమాటు చల్లని హస్తాలతో నన్ను దీవించమును చలిని వేశ వా కోసం భగవంతుడిని ప్రార్థించమమ

అజ ౦తా

140 మహాసంకల్పం కొతకఠథ శాణాటో కొ తకధ చెపుళొను._రో! కోంకల కన్నీటి చారికలు జీవితపు చెక్కిళ్ళమీద తుడి చేసుకునిరా కొ త్తకథ చెవుతాను.రా , సొరచేప తిమినోట చచ్చిపోయింది ఈగ సాలీడు ఇంట్లోకి పోయింది. చీకటికి ఆకలయి చివరి కౌంతికణాలు నమిలి మింగే సేసి నిర్దరోతోంది పడక గడిలో.కన్నె పడుచు మవస్సు, వయస్సు ఒక్కసారే పెరిగి చొరిగిపోయింది ఉరితాడు బిగిసింది ఒక యుగం ముగిసింది క త్తి 'మెరీసింది..నిళి కదిలి గర్జించింది. ఇంక పరవాలేదు ఇంకొకటి చెపుతాము కొ త్త్‌కథ చెపుళాను..రా %

కవిశావంకలనం ఓట రేపు తన్పదు వెలుగు రేయి చచ్చును. చెడుగు కొత్త కథ కిది మొదలు ః కోటగుండెలు కదలు | కొ తకథ చెప్పకాను.రాః ఖీ

• వెల్చేరు నారాయణరావు రేవటి నమూ ర్యుడు జీవితాన్ని నిర్వచించకు దోసిటిన్నండా వింపదిడిన ఈ జీవితానికి గబగణా కాగెయ్యనియ్యి (ితుకుగురించి పాడకు రక్తంతో, కన్నీళ్ళతో ఈ సృాదయం విస్సుడో గడ్డకట్లుకు పోయింది ఈ నిశ్శద్దాన్ని మాటల్తో వింపకు గొప్ప అనుభవాల్ని పలికే శ క భాషకు లేదు న! మండుతున్న ఆళవి చిదిమెయ్యకు కన్నీటిలో పూనిన వూలకి కోక్కెల లేకు లుండటంలో కప్పు లేదు అజ్ఞానంలో మొలిచిన మొక్కకి ములుండకం శస్పు కాడు ఈ చీకటి తెరల్ని చించి మెరుపు చూపుతో ఈ కాంతి మేఘాల్ని దూనుకు చూడు ఆకాశం భూమి పక మప్పతున్న చోట బుషిలాలిటి కవి నునన్సులో కవిత ఉబుకుకున్న రోట కాలం కదళక మొద లయిసచోట

[142 మహావంకల్పం కలలకు రెక్కలు మొ లుస్తున్నచోట పువ్వు పండుగా మారుతున్నచోట ఈ శ్లీనిశ్రానికి ఆవలి ఒడ్డున మనస రక్తంలో రేపటి సూర్యుడు ఉదయినున్నాడు చూడు. కేశవరావ్‌ ఉషన్‌ ఎన్నాళ్ళకు మా అతిధివిగా వచ్చాపు ఈ శిథిల కుటీరాని కింత వెలుతురు తెచ్చావు గగనానికి నీలిమ పూశావు గాలికి పుప్పొడి రాళాపు - జగతిమీద శాద్వలాలు పరచావు బాటిల్లో తోటల్లో పువ్వులు చల్లావు యుక్కెడు విశ్శద్దిం ౌగి, చిరిగిన చీకట్లు కప్పుకొని పడున్న నాకు కమ్మని ఆశామధురిమ కానుకగా తెచ్చావు... తలపుల సీతాకోక చిలుకలకు పూలపీటలమీద (పభాత కిరణాలతో అభ్యంగనం చేయించావు- పూల కొమ్మల్లో గుసగుసలాడే కోర్కెలతో కలసి జీలివిలి గీతిక లలావు-_ కొరుమబ్బులు కప్పిన గగనపు గమ్యానికి ఇంద ధనస్సులతో రంగుల తోరణాలు కట్టావు, ఆళ నిరాశల నూలుపోగులతో అల్సిన జీవితాన్ని మధురక్షణాల జరీపూల బుటాలతో " అలంకరిందావు.

కవితానంకలనం 149 సంజ కెంజాయలో బెరసిన సన్న చీకటి జీరలు చూపి గా గా వెతలలో ఉన్న చిరుచేదు రుచి చవి చూపించావు. కన్నీటి తెరల మాటున కదలే పేద చూపులు కఏతల కొలవాలమని చెప్పావు... అంగూరు చితకందడే ఆనవం రాదవి చెజుకు నలగందే శీధువు వెలువడదనీ చితికిన (బతుకు లోతు ఆవిష్కంరించావు వ్యధను కళ్ళు తద్దుకున్న సునిషి (బతుకు తనకు బానిసెసవాడవి తెలిపావు, ఆత్మ అనే మంచుముక్కంను అందులో కరిగించి పేమ పూర్ణపా్యతిక అందివ్వ మన్నావు గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ ఉవ స్చు తూర్పుఆకాళశం అడుగున దోరమగ్గిన చీకటిమరుగువ పురిటినొప్పులు పడుతోన్న రా ట్రివిడిచిన నిట్టూర్పుల్లా కౌవుకొపుమనే కాకుల అరుపుల్లో రంగు రంగుల చక్కవి కల చటుక్కున విరిగి మనసు తెలివిలోకి దిగిన ఆ వేళ వల్లవి చీకటిచీరకు వై అంచులాంటి మబ్బురంగు తొలిరూము వేళ

$శీ4 మహాసంకల్పం అది రెండంతస్తుల మిద్దెకీ కెల్ల గక్డీ గుడి సెకీ సరిహద్దుబాటలా అటు వొళ్ళెరగని విదకీ ఇటు వొళ్ళరిగే పనికీ మధ్య" ర్యాతినీ ఉదయాన్నీ వేరు చేసే నన్నని కొల్తారి... కాలం అప్పుడు వెళ్లేసిన్‌ పొగచూరిన వంటింటి ణోడలా న ఎండావానల్లో తడిసి రంగెలినిన ఎగరేసిన జెండాలా వాడిన కలువలా ఆరిన నిప్పులా వెలతెల హోతోంది చీకటి కడుపున నలుసుపడ్డ యిల్లాలి వొంటిమీద మెలమెల్లగా వన్నె కెక్కిన రంగులా పక్వావి కొసోన్న వెలగపండు పెంకుమీద చరచరా పొకివచ్చిన బూడిద తెలుపులా ఆకొశం తూర్పున పలచబడి అడుగునుంచి కొద్ది కొద్దిగా తెల్లపడి కలకల్లాడుతోంది కాస్తంత చిరువెలుగు అంతపెద్ద నల్లని కేన్వాసుమీద ఓ చోట కుంచెతో జానెడు తెలుపు పులిమినట్టున్న ఆ గుప్పెడు వెలుగు సువిశాలమైన ఎడారిలో చిన్న ఒయాసిస్సు 'దితుకంతా బాధలు పరచుకున్న కష్టజీవి భవి వ్యత్తుమీద వదిలంగా దాచుకున్న వారసత్వపు దీసం అ ఉషస్సు దీపం జ్యోతిలా లేదు గీతలాగే కనిపించడంలేదు

కవిఠాసంకోలనం 145 మంచుతెర వెనక వెలుగుపొడిలాగ వుంది కొంతిని పల్చగా పరిచినట్టుండి ర్మాతంకా నగరాన్ని పొలించిన చీకటి ఈనచుట్టూ కట్టుకున్న కోటగోడ_._ మంచు పాృామాజ్యం వాళశనమైనా గోడమా్యళం 0ఖింకా నిలిచేపుంది దానిచుట్టూ తవ్విన కందకం చలి అదికూడా నీళ్ళతో నిండేపుంది 'జోడ్చోనన కొనలించుకున్నట్టున్న ఆ మేడల 'అవతల పొలిమేరల గట్టున చెట్లకొమ్మలచాటున పెద్ద పెద్దబండరాళ్ళవెనక రహస్యంగా మొదలైన (పజావిష్షవం మెల మెల్లగాపాకీ అన్నిపైపుల అపరిస్తున్నెట్టు ఆకాశమంతా అల్లుకుంటోంది వెలుగు విష్ణవానికిమాందు అక్కడ రహస్యంగా జరుగుతోన్న సంరంభాన్ని ఒక మహత్తర పరిణామాన్ని చూడలేని గుడ్డిది. నగరం విస్తవంవచ్చి రం పరుల్లై పారి అందులోంచి తడిసి ఏ సూర్యుడో వచ్చి వెచ్చవి కిరణాల బాకొల్తో వెలుగువా ర్తల్నిచెపూ ఈ చీకటి పా్యామాజ్యం అంతరించిపోయిందనవి టో త్త రోజు వెలిసిందని

క్ష

148 మహాసంకల్పం

దిక్కులు పిక్కటిల్లేట్లు తెలిపేదాకా

పట్టించుకోని చైతన్యం లేని

మన్నుతిన్న జెరిగొడ్డుం=

సగరం

ఇక్కడ

ఆకౌశవాణి హృార్టలు వచ్చేవరకూ ఉదయం కౌదు ఎలాటి పరిణామాలు వచ్చినా కళ్ళువిప్పి చూడదు అంఠనరకూ (ప్రతీదీ కలకిందే జమ:

వెలుగున్నా అది చీకటనే [భమ

రాతి రెండోయూమువరకు మేలుకున్న నగరం " ఆదమరచి వి్యద్రపోతోండి

ఆకాశంనుంచి చూస్తే అడి

అచ్చం ఆకులేేవి మోడైన చెట్లులాగే వుంది కొమ్మలూ రెమ్మలూ-.

దానికి సందులు గొందులు

విశాలమెన కొాండం-_రాజవీథి ॥ వేర్లు--

పొలిమేర్లో పల్లెల్లో కలిసిపోయిన దార్తు

మోడై పోయిన నగరానికి వసంతం-_వెలుగు వెల్తురొచ్చేకొద్దీ చెట్లు చిగురిస్తుంది

ఎండొచ్చేకొద్దీ పూలు పూస్తుంది

మధ్యాహ్నం కొయలు కౌనీ " ర్యాత్రికి పళ్ళు రాలుస్తుంది 7 అర్హరా్యతి దాటితే

వ్‌ ఆకులు రాలుస్తుంది

మోడ్రైవిలుస్తుంది

చెట్లమీద పత్షుకు అప్పుడే ఆలన్యం అయిపోయినట్లు మంచుకి తడిసిన రెక్కల్ని టపటపా కొట్టుకొని రెట్టల్తోపాటు రెక్కంల్లో బద్దకాల్ని రాల్బుకుని ఇెట్టంతా ఎగిరి తమవాళ్ళను పలకరించి

కవితాసంకలనం 147 పావుపిడికెడు పొట్టలోకి అరతులం గింజల్ని ఏరుకుందామని కడుపుమంట చల్తార్చుకుందామవి పదిమెళ్ళ దూరానికి ఊ3ప బ పొలిమేర్లలోకి బారులు బారులుగా అకౌశంలో పక్షులు శీలావీ రాజు విరీహ అటా అని పెద్ద బాధా ఉండదు. వెల్ల వేసిన గోడలేమో తెల్లటోతూ ఉంటాయి, విద్యుత్కా-ంతికి. మహా అయితే ఏ బలో (ప్రాకుతూంటుంది గోడమీద.” దావి నీడ ఒక్కంకే ఛాయామా్యతంగ మెదులుంది విచారంగ, క్‌ ఎక్కడో దూరామ్మంచి పట్టి లాక్కొన్తుండి ఏ సివిమూ పాటనో రికామీ గాలి. తీరా ఆ అఖరి చరణాన్ని వడగిలేసి వెళపోతుంది రోషంగ కొట్టు సె కెగ దువ్వుకుని, ఇక నే నా చరణాన్ని మననం చేనుకుంటూంటాను నా దీగులుతో కఠీపి తెల్లవారెను కోగిగూసెను కోడిగూవెమ తెల్లవారేనని నూర్జహాన్‌ నీ నన్నూ వడబోనుకుంటూ హరేరొము హరే రామ రామరామ హరే హరే లాగ,

148 మహాసంకల్నం గోడకు తగిలించిన గళ్ళ 'అరలిన్‌ చొక్కా మెల్లగా చేతులు కదుల్భ్బుతుంది. ఉదయం డానికి పూసిన నైట్‌ క్వీనొని వానన చూచుకుంటుంది. రొత్రిలో ఒక్కతే నూనెలా మెరుస్తోష్ను నల్లవి గచ్చుమీద చీమ ఒకటి కాశీ య్యతకి 'పాకుతూంటుంది ఇది దిగులు చిక _ప్రవృతి, సీన్‌, "పెంట్‌ రాసీస "దొళ్ళాకీ దిగులు, బల్లికి సాకలేని కార్ల ల్లో గాలి నిండిన ఎగొని, బరువైన చివరి నూర్జహాన్‌ చరణానికి మెలంకొలి, పాలిపోయిన గది గోడలకు (పతీక్ష. పొగ విండిన అగరొత్తుల పడగ్గదికి పొగలో మెలికల అన్వేషణ, బలాదూరు గాలికి నైరాళ్య జనితోకోషం చీమకి పలాయనాధ్యాత్మికొ వేశం. వస్తుగళం కొని కవితకి భావం బల౦. కేవలం భావంలో భవం అధివాస్త విక విచారమ్‌ అవ్యక్తృమ్‌ అగమ్య గోచరమ్‌. గమ్యమే లేని జానేదేవ్‌ గాలి, వ్యక్తా వ్యక్త చరమ చరణమ్‌్మ్‌ దిగులు గుండెల పగుళకు స్వాతి చినుకుల సాంత్వన వొక లేవి మరీ? కరచుకు సోయిన బల్లిలా గోడకు విచ్చెన ఉంటుందిగాని తీరా ఎక్కే వాడెవ్వడు?

శవిఠాసంకలనం 143 వన్తువూ లేక, స్వీయాత్మా లేకనే నే ననటం పోనిస్తూ పెద్ద వాదా లేదని వాక్యుయెస్‌ దిల్లి చళాపంలో రక్తం (సవిస్తున్నా. వేగుంట మోహనప్రసాద్‌ టైఫాయిడ్‌ గీతం ఆ కవాటం ఇంక తెరవకు కన్నెతి చూడమ బుషులను, కొపురుషులను ఎడద ఎండిపోయింది ఇప్పుడు ఎవరినీ కలవను చంగద్రుడు కవిపించవి కలునను ఎవరినీ పీలవను ఇప్పుడు రాలిపడిపోతే మళ్ళీ మొలవనుం ఆస్త డెవడైనా తలపుఠట్టిన్‌ చప్పుడు వించామని ఒళ్ళంతా చెప్పులు చేసుకున్నాను గుళ్లో మోగిన గంటల చప్పుడు గుండెల్లో వివదించినప్పుడు ఏవరో పిలునున్నారని ఏంతో సంతో షీంబాను ఆకు అల్త్లాడీకేనరి ఎవరని సలకీరించాను రోడ్డుపై రిక్షా అలికిడి ఆయితే దాలు

180 మహాసంకల్పం నా కోనమే డూర దూవూలనుంచి "స్నేహ సముద్ర తీరాలనుంచి ఏవరో వచ్చారని లేచి శయనీయంమీద కూర్చున్నాను వీధిలో తలుపు తట్టిన ధ్వని వినిపిస్తుందా? ఇటువై పున నాకోసం ఎవరైనా ఇకమీదట వస్తారా? నాలుగుగోడల మధ్య బాష్పాళ నదిగా జాలువారింది పఠీభానం నుసస్సులో బాధిస్తూ మిగిలింది ఇపుడు నా మది మొనమహతి మరి పలకని ఘోషవతి శెగేనరకూ దారం లాగి అఖిరి క్షణంలో చుట్లూ మూగి అనునయవాక్సాలు చెప్పటం అరీ మనకు ఆచారం: ంం అప్పుడే మనమధ్య ఏర్పడింది శతయోజనాల దూరం నమయానికి సంజీవి పడవి రోగిక్సి నమయం దాటిన ప్‌మ్మట ద కొద్దీ గుళికలు సరివరా చేయకపోతేనేం? హరహరాః నాటికౌంతంలో (_పేక్షక నిష్కమణం కరజొాత నేపథ్యంలో నటీమణి నాట్యగాన పాండితీ పకర్ష అద్భుత భావ్యపదర్శన చికీర్ష ఎవరికోసం? ఎందుకోనం? అందరూ విడనాడినా | అంతరిక్షంలో రిక్కులు మాకం వీడు వీరుత్సాహపడ్డాడని తోడుగా నిలబడ్డాయి ఎదురుగా కదలక నిలుచున్న కొండ

కవిరాసంకలనం 151 ధైర్యం మారిపోసి నన్ను పలకరించే అండ ఉల్లాసంగా పెరిగిన చెట్లు ఊగుతూ పాడుతున్న ఉక్సాహగీతం ఈ ఏకాకికి అమృతపాతం జగదీశ విని్మిత క్మెచ్యక భమణనీతి ననుకరించి తిరుగుతోంది సరనిర్మితమైన ఫాన్‌ (పకృతి ఇచ్చే ఆప్యాయం కృఠకజగతిలో మృగ్యం ఇవాళ తెలిసింది జీవితం ఒంటరితనావికి మరో పేరని నా బరువు నేనే మోనుకుంటూ నడవాలని క గోపాల చకవరి అతి అతన్నిగూర్చి కథలు లేవు అతన్నిగూర్చి కథలు లేవు కన్నీళ్ళు లేవు కలలు రావు జ్దాపకాలు రావు అతడు చివరిసారి వెళ్లిపోయే రోజున విందు లేదు. వీడ్కోలు లేదు మంది లేదు-మార్చలం లేము గజొారోహణం లేదు . గందరగోళం లేదు కౌలం కన్న అతణ్ని ._ లోకం తిన్నది అందుకే చెరిగిపోయే గతంలో మరుగు పడ్డది అతని కథః చరితను సృష్టించిన వాడికి చరికలో చోటు లేదు అందుకే చరిత కృఠఘన్ను మైనది;

159 మహాసంకల్పం గెలిచినవాడి గొప్పతప్ప చరి్యతకు విర్వచనం ఏమిటి? అయితే అంకా గెలుపుకోసమే పుట్టరు. గెలుపు నీకిచ్చి; కొలం మలుపు తిప్పి ఆశయాల అగ్నిలో అహు తొతారు నా చెప్పేకథ అతన్ని గూర్చి... నీడల్తాంటి మనుష్యుల మధ్యనించి తమని తాము పోగొట్టుకున్న వాళ్ళతంటానించి విడీపోయ. తనని తానే వెదుక్కుంటూ కొలపు యనుకలోంచి.. మృత్యువుకు స్వాగతం చెప్పుకుంటూ... మవిషిపై మనిషి పెంచుకున్న నమ్మకానికి గుర్తులాంటి ముళ్ళకిరీటానివ్నై పెట్టుకొని వెళ్ళిపోతున్న అతన్నిగూర్చి మీకెందుకు తెలుస్తుంది మీకు తెలిసిం దొక్క పే: బాంకు అక్కౌంటులూ, బొకొగాళ్లు ఏనుగులాంటి కొర్లలో పగటి వేషాల ప్రియురాళ్ళు పొగ డ్లల్ని దాటలేని పూజ్యులు మీరంతా!

మీకేయీ లోకా న్నిచ్చేసి...

తెరచిన పుస్తకంలాంటి జీవితం

మీ ముందు పర్చేసి వెళ్లాడు

అతని త్యాగపు కాంతిలో

బిక్కుమంటూ నైనాబకక గేలుగుతున్న మిరు ఆతని పేరైనా చెప్పరు

'స్నేహసన్నగాలు కాటేసిన

అతని చేశనుండి కారిన నెత్తుదబొట్లు కొర్చిచ్చుల్ని పుట్టించలేదు _ పడ్డభూమి వై బంగారు పంటలి్మ్ని సండించాయ

క్రవికాసంకలవం కకక అవే తిని _బకుకుతున్న మీకు అతదెవరై తే నేం? మీ గాజుకళ్ళ వరండాల వెనుక మూపేసిన మనోద్వారాల చీకటి కొట్టులో బందీ ఆయింది అతని జ్ఞాపకం చర్విత రాపిపెట్టమని మిమ్మల్ని (ప్రాధేయపడలే దఠతము (బతికుండగా మీరు సవాంచనవి పోయిన తర్వాత కూడా మీరు నపాంచలేవి అతని పేరు “నత్యం" అరిపిరాల విశ్వం 144 0౪79, సం! ఇల మోహావికీ మోహరానికీ రవంతే తేడా, పేమికుడికి వైనికుడికి ఒక పే ఏకాగత। (ట్రైయుకి కంటి కొసని యేయసి విత థం జ్వలిస్తే జవాను తుపాకి కుదని శతుపు విశ్చలంగా విలుస్తాడు. వ్యరరంగంలో లేచే సుడిగాలే సమరరొంగంటో పిడికిలి విగిస్తుంది: 9గ్ర

న! మహానంకల్పం కోరికల తుఫానుకి కొంకరు తిరిగే వరాలచెటులా ళ్‌ న! సంకుల సమరంలో నంకరుపోయినా ముళ్ళకంచెలూ మెషిన్‌ గనూ ళా లా మృత్యుళంగిమలకి రత్యంత భంగిమలకి వ్యత్యాసం ఉందంటారా? ఉవ్వెత్తుగా లేచిపడి ఉఊ(దేకపు చివర్త విగునుకునే దేహాలకి కొరణం భావ్యప్రాప్తా,అభావమా? ఐతే, మిద్దిగా 'పేమించుకోక యుద్ధా లెందుకు చేస్తారో నా కరం కొదు. జ! ఇస్మాయిల్‌ ఈ గులాబీ నవ్వుతుంది నాకు తెలుసు ఈ గులావీ నవ్వుతుంది ఉదయానికి $ నువ్వెక్కిన రైలు చేరుతుంది ఉదయానికీ

కవితాపుకలనం కర్‌ శః కాలం కరిచిన దూరంలో మనం కన్న కలలు మనని కన్నకలలు శేపు దాష్కుంటాయివీ " నెలవంక చిరునవ్వులో చీకట్లో నా కోపం వెతికే సీ కను కొలకుల్లో కాని ఎలా దాటను ఈ నిశీథి పీ కురులు నా ముతంనిండా కప్పిన చీకటి ఎలా దొటను ఈ వనిశీథి హృదయంలో అడుగుల చప్పుడు మసను ఇనకమీద నీ తొందర అడుగుల ముుదలు ఎంత ఎదురుచూపు రేపుకోనం విన్న ఇవాళ కోసం వడీన పడిగాపులు మరచిపోకాను రేపటి నీ తలపులతో నాకు తెలును ళం గులావి నవ్వుతుంది ఉదయానికి

కేశవరావు

1$కీ మహాసంకల్పం రాబే అకులు ఈ యుగాన్ని అలినందిద్దామవి మధు ప్యాతిక ఎత్తాను ఒక సంధ్యలో రాలుతున్న ఆసలనీగడణ చూచాను అందులో జీవిఠం రాలుస్తోంది క్షణాల్ని హేమంత పథశ్రాల్లా ఆశలు మాసిపో తున్నాయి ప్రత్యూష సక్ష్మశతాల్లా మసం ఆయువుకోసం పీల్చే వాయుపులో హోనోకారాలు పోసింది ఈ యుగం బలవంతాన చేతి కిచ్చిన విషప్యాతిక ఈ జగం సూర్యుడిక్కుడ కుమ్మరించే తేజస్సు మండే ఇనుక దిబ్బల్లో పోసే హవిస్సు ఇది మానినతాలహరి దారి కోల్పోయిన ఎడారి నాగరకత విప్పివేపి న రిసోంది నా దేశం కోర్కెల ఆర్కెంప్ప్రాలో | పెరుగుతోంది ఆవేశం (పశ్నల - వైన్యాణ చేన్తున్నాయి ఏీథుల్లో వీవ్యానం ఈ భయానక దృళ్యంమీద ఎవ్వు డుదయిస్తాడో సూర్యుడు. ఉదయిస్తా డొకస్పుడు. నహ్మనసై కిరణాలతో

కవికానంకలనం న! ఈ ఆకులు కోల్పోయిన లక్షలాది నగ్నువృక్షాలకు జీవనదానం చేస్తాడు "స్నేహితుడా, నము్యుదంలాంటి ఆ కన్నీటిలొ "్పెందుకు ఈ సాయంకాలంపూట కాగు, ఆశామధు వొక గుక్క- తాగు ఉదయించటోయ ఉషస్సుకోసం ఉ_రూత లూగు . గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ శీతకటు న! గోదాల్లో నీలు నలుపు తిరిగి 'పెందురుడికి కమ్ము గీటాయి గుండెలోకి రమ్మంటూ ... మాడు,, వొంటినిండా వ్యొజొల నుక్కంలతో ఎతిగిపోయే ఆకాశెం బుల్లి దొంగోడి పెల్లాం ॥ గౌరి దే వన్నట్టుందిః పక్క లొంచేక్తోంది తస్పాదియ్యపి సలి మడ్చుల వొల్లే డానికి పక్కేమొ

168 మహాసంకల్పం సిట్టసీకట్లో దొస్పటి పరి పేత్తున్నట్టు వొల్లంకా తడి వేత్తోంది కెల్లారగట్ట నోరిస్పితే సాలు మిలు గొట్టాల్లోం చొత్తున్న ట్రొత్తోంది పొగ మంచు మిల్లు నోట్లో పిల్లల్నిగాని ఎట్రిందేమొ? శతి పొలాలమీద పక్కంనుస్న మడ్పినే “ఎక్క డున్నా వెహె” అనాల్బొత్తోంది? కాలికి సిన్ని బెడ్డముక్క- తగిల్తే సాలు "సేవం లెగి పెల్లి పోద్ది ఆడబొడ్భు సిన్ని మాటంఫే బుల్లి పేనం గిలగిల్లాడినట్టు (| వలిదోరగోరి రానరికంలో సూరిడుగోరు కోమటోడినా మీనం కిందకి దించేనీనాడుః కౌలానికి వోడేనా తలొగ్గనొలిసిందే నొరేః డప్పులు మోతె శ్తించి పులిని తోలేసినట్టు మంట లేనుకోవి సలిని తో లెయ్యాలః పొన్దుపేల ఎండ మానైతుగా పుంటాది బెమపడ్డ ఆడదాని ముందే | కూసుండి పోయినట్టు / య్యెండలో సతికిల పడాలనిపిత్రాదిః

కవితాసంకలనం శరకి 'శేవాసేపు మెండలో కూనుండిపోతే యకొారం ఎత్తుద్ది పెల్లాం కాడ్రైనా అప్లే కూనుంటే సికాకె త్తదేటిః మొగుడు బుగ్గలు కొరికేత్తే అలిగి దూరంగా బట్బోవొచ్చు నలి కొరికే శ్రే ఎటెల్లాలో తోననేదు బుల్లేమ్మకి గొడ్డళ్ళతో సీల్చినట్టు పాదాల్ని వగలేత్తాది సలిదేవుడీ పెల్లాం పుల్లలు తెమ్మందేమో “పెదాల్ని విలుపునా పీరేవ జలగనా పీల్చేతాది రగతం యింత యెన్నపూస పామికే సాలు తోడబుట్టేం దనుకోని వక్క-కి తప్పుకుంటాది కొంచెవన్తు 'పెయ్యిమని అట్లశగ్తీ బోగివండుగ . యేటి కోతూరి కుురోలకి క్రీ యిత్తే పొ బ్రేదపి రోజూ యిచ్చేసుకుంటున్నారు “కిలు' రౌడీ కు(రోలు ఆల కీల్లిరగ్గాడితే గావి నాబం నే దన్నట్టు రయ్‌వి ఈత్తోంది నలి రెండో ఆటకి పినేమాల కొడ జెనం నప్పగా వల్పబడి పోనారు

180 మహాసంకల్పం ఏరు పెనక్కాయిలు తింటూ సినేమా కటాలు సూసి కన్నీ లెట్టుకునే ఠఈకరోలకి ఈదిలో గేటుముందల నలిలో కూసోని సెనక్కాయ లమ్మే ముసిలిముద్ద వొక్కంసారీ కల్లల్లోకి రా దదేటి స్మితమో పినేమా వొదలగానే రిక్సాలో కూసోవి మొగుడూపెలాలు పలె తిపోతూ “ఉహం,... ఉహు...” అని దగరడి పోతాపుంకే రిక్సొవాడి గుండెలో తాపం సేంగపోదు లెగిసిన మంటలు అడి సలిని తోలేసిపుంె వేకపోఠే అంత నలిలో రిక్సా తొక్కగలే టి? సలిలో పడవలు లాగేవాళ్ళని సూపసి- సలిదేపుడే నలె త్తిపోనాడుః మాటాడ కొశే కల్లిప్పి సూడు 'పెందురుడు సలినం(ద్రాన కూకోని ఈప స్పేత్తూ ఎన్నెల్నెలా దారోత్తున్నాడో ఎంతకీ తెల్లారదు తొంగోనేశ తొంగోనేక నడుం పచ్చి పుండ్ర పోనాదిః ఆ సెత్త ఈ వెత్త పోగేనుకోని అడుక్కునేవోలు తూములకింద

కవితాపంకలనం న! మంట లేనుకోవి గుడ్డ అంటుకునేదీ రేస్తీ సూనుకోకుండ కునుకుతుర్నా కురిసే మంచునంతా దగ్గరగా నాగేసుకోవి గడ్డకట్టించే మిన నుంచే ఏసంగిలో అమ్మి డబ్బు పేసుకుందు నంటూ చో మిల్లోడు మా సెడ్డ దెంగడి పోనాడుః " అమ్మ కోసి'పెట్టిన జున్నుముక్క సరికి గడ్డ కట్టిన సెందురుడ్నా వుంది కడుపుతో వున్నోలకి రేగుదిళ్ళ వొడియా లిచ్చి ఫొట్రలోని పాపాయిలికి సలి రుసులు మప్పిండిః 'శే్యతి కూసింత దూరం కూడ ఆపడ్డం నేదు కంచు కొగడా లేసుకొవ చిస్పు కత్తిమీద పాము 'పేప్తన్నట్టు రోడ్డుమీద జాయిగా పడ్వనా ఎ వోంది! పగలు...ఎదవగొడ్డు లడ్డం పడ్డాయని బుడ్లోల్డి తన్నిన డై వోరు ర్వేతి లారీ కడ్డం విల్సిన పొగమంచును వోడు తోలుతున్నాడో తెలవక పావం వండిందవి వొనికి పోనాడు। సలివి మింగేపే దెయ్యంనా రే రైలు పరిగెడ్రావుంపే

162 మహానంకల్పం తలుపులూ కిటికిటీలు మూసీసుకోనవి పుండసుట్టుకపోయి నోలకీ అ లిల్లలోనె బండి నిలిశ్తే ఎచ్చగా దిగొచ్చవిపిచ్చింది బూకాల్లాంటి మిల్మటీకోట్లు తొడుక్కోంవి 'పెపులకి మసేర్లు సుట్తుకోవి మూరెడేసి బే్యట్రి నైస్తేసుకోవి పోలీచోలు నడుత్తా పుంటే.... ఆ లొంట్లో స్నలు నాగేసి పెయ్యిపనితనం సూపినాది దొంగసలి। దాన్ని ఏయిదంగా వట్టాలో తోసక ఆలు కొయ్యబారి పోనారు కొబ్బరినొని సిక్కంగా పేరుకపోయి "పేడకువ్న నెయ్యినాగ ముద్దగట్టుక పోనాది పొయ్యికాడె డే మల్లీ పేనం పోసుకుంది అత్తోరింటికాడ ముక్సుకపోయిన బుల్లి అమ్మగోరింటికొడ కల్పిడిగా తిరిగినట్లు: సన్నీలలో ఏలెడ్డే అయ్యి జిప్వున కర్సేసినాయ కొత్తగా పల్లొచ్చిన పిట్టిపాపాయినా బుజంమీద విండాలేని కుండతో వూగీసలాడే నీలనా వొనికి సత్తోంది గుండె 1 ఈదిలో కుక్కలు మొరగడం మర్చిపోనాయ్‌ దవడ్లు సలికి అంటేసుకు పోనాయో ఏమో, కృుక్కిమంచం [కింద కుంపస "పెట్టుకోవీ

కవితాసంకలనం న! గుడిపెలో ముసల్ది మా ఎచ్చగా దిబ్బుంది ... పెద్దలోగిల్లలో శాలువా సుకేనుకోవి ముడ్చుకు పోనారు ముసిలిపడ్సు రానీలు గోదాట్లో చొక్క-దెబ్బన బుడుంగున మునిగే శ్లే వొంటికి యెచ్చగా వుంటాది వొడ్డునే సలినలి అంటూ గెంతులే త్తే ఎం నలి వాకేత్తాది శి తెల్లారగట్ల గోదాట్లో" ఆరటి గొవృల్లో ఆడో క్లొదిలిన దివ్వెలు నుక్కంలికి తల్లిసుక్కం భెట్టిస బువ్వ లొరేః

• కార్తీక నూనంలో గోదాట్లో ము9గే ఆడోలు తడ్చీన వట్టల్లో నే యిల్లకొత్తారు అందుకే నొరే.... ఆడోల గుండెలు పెంచలం అన్నోడు సచ్చెదప। సల్ల పీలిక సిలికీ అమ్మ ఫిట్టిగాడ్ని యీవుమీద 'పెయ్యేని లేపేతలికి అయ్యి బాబో అవి కెవ్వుమన్నాడు కరెంటు పాకు తిన్నట్టు: ఎప్పుడూ వేదు గొల్లమ్మి పిక్కని పా లోసింది శేేతి ఎన్నెల్నికాని పిండుకుంమో దే!

184 మహాసంకల్పం నలికి తల్లినా ముగ్గమ్మి ఈదిలో నిల్పి ముగ్గో ముగ్గో అంపే సలో సలో అన్నట్టుంది 1 'పెర్మాన్ని తినెయ్యడంలో సలికి ఈడెనోడు నేడు వొలు విడవీడ్డాడి పోతూపంశే యిత నమురు సుక్క పామితే సలిగాడి ఆట కడద్ది . కరెంటుకి లబ్బిరు ముక్కంనాగ ఏటీ రుపిగా నేదు ఎదవ కాలం అని నోకం శోకాలు తత్త 'వెరకు ముక్కి-చ్చి నూసుకో వా మజాకొ అంది సలి । ఆకులు రాల్పేవి ఎమీకలు బయి'టె స్రేసినాదని దిగాలు పడ్తాపుంకే సిటిసూరీడ్ని బంతిపూలు సేసి కల్లని కుస్తేసినాది! పాడుముండా కోలం అని సలిని తిట్టుకుంటూ పృంటె “నీ క్కటల్లు నేవ్‌” అంటూ పొలాల్లో కుప్ప లోసిన వింగారాన్ని సూసింది ళా త్తవియ్యంతో అమ్మ తాజాబెల్లమేసి పాల జావొండితే చొలసిన సిన్నదాన్ని శ ప్టేసుకున్నట్టుంది 1

కవితావంకలనం 105

పెక్కరవొ ర్లిని తగిలేసి

పెజాసామియం తలె శ్రీవట్టు

మంచును

మారీడు సీద్పేత్తే

పుటుకొచ్చిన

సైగురుతున్నట్‌

ఖఫొదల మీద

సీఠాకోక సిలకలు।

తడ్చిన దిట్టలిశే పొడి పొర్లాడతాయి

బూమి వీట్లారుద్ది ॥

పావనం యెక్క -డలేని సీలు కాగేత్తాది సలి ॥

కోరుకున్న నొపంతంబుల్లి -

"సీతి కందేదాక యిలాగే

తాగుద్దేమొ కాగుమోతు సలి:

ఈళంధి సోమరాజు

యులిసిన్‌

అద్దం అబద్దం ఇెన్పదు

అందం విజానికి నప్పదు

ఈ తరం దారిలో పూలు రేవు

ఈ తరం వారికి ఆనందం ఉగ్గుషాలు లేవు

ఈ తరం

కంటిలో నలును

కాలిలో ములు

నేడునీ ్రిటేకు వల్లకాడైనా

రేపు సందసంగా మారుతుంది

కళ మహాసంకల్పం నేడు నీ ఆశ రేసుల్లో ఓడినా శేపు జాక్‌పాట్‌లో రేనులా లేస్తుంది అబద్దానికీ వంచదారపూత - బంగారు మలామా అద్దం అదిద్దం చెప్పడు వల్ల కాట్‌లో నందనం మొలవదు జాక్‌పాట్‌లో నీ గ్యురం రేసులా నిలవదు అందం నిజానికి సస్పదు ఆయినా వికొారమెనా ఈ నిజం చెప్పక తప్పదు లోటస్‌ ఈటర్చుండే నందనం మనకు వద్దు గాలిదీపంలొటి జాక్‌పాట్‌ మనకు రద్దు ఈ తరం తరంగంలా విరుచుకు పడుతుంది -- కురంగంలా పరుగులు పెడుతుంగి -.... మొండిరాళ్ళమీద విరిగివడినా వేటగాళ్ళ గురితగిలి పడినా... అనందం జీవనది

మంచిమాట వినిపించు చెలికాడ నుది పులకిస్తుంది. ముదంతో మన మైట్రి వికసినుంది కరుకు నలుకు లనకు తమ్ముడూ ఎడద తరుక్కువొతుంది

" కడగండ్షలో ఇరుక్కు-పోతుంద్‌ పీసాలకొద్దీ ఉక్పాహపు టానిక్‌

కవితానంకలనం 1601

డోసిళ్ళకొద్రీ సంతో షపు శర్కుర వంచి పెట్టు మిశఈుడ పదిమందికి మాసాల పాపాయి మొదలు మీసాల బాబాయి వరకు శలపండిన కాతయ్యదాకొ చిరునవ్వుల నునుజల్లులతో వరికుద్దులు పరనిన్ధులు అయ్యేవారే, రక్తిని ముక్టిని పొందేవారే , దురవస్తా పద్మవ్యూహం నుంచి దసికిల్లే మహాయత్నంలో పామావ్య అభిమన్యులకు

"=. నమ్మోదమే శరణ్య కవచం దుస్తుడి మేధావలయంళా పరచుకున్న చీకటివలలో చిక్కులవలలో - తగుల్కొన్నానవి తలపోసి

_ చిక్కుతోచదవి వాపోయి ఉలత్తలపడకు _పియనఖుడా ఆళావాగం మనపాలిటి ఖుదా. ధనార్జన కామేష్టిలో ఇంధనమై కొలీపోకు అపుడూ ఇప్పుడూ ఎవడూ నంతుష్పుడే ఈ మూడు జగముల పూజ్యుడు శప మనది గెలుపు మనది య

జీవిత మైదానంలో ఆనందం జీననర్సి

గోపాల చకవరిి అణాల

16 మహాసంకల్పం ఆఖరి ఆశనుం /

మునిగిపోతున్న సడవదిక్కు. చూడు

ఆరుణపర పళ్చిమ్మాది జారిపోతున్న కమళబాక్రాయని చూడు ఎండుటాక్‌ల మధ్యరాలిపడిన ఒకేఒక్క రోజావంక చూడు మదపుపేనుగు నోటకరచిన గడ్డిపరకవి నన్ను చూడు రాలి పడిపోయిన చిట్లిపోయన కన్నీటి బిందువు

నెతుకోలేక విక్కపోయిన నన్నుచూడు మవ్వు

వెన్నేట్లో తడిసిపోయిన యిసుకమీద మెలమెల్లగా నప్వుతూ వెళిపో యే పెలయేరవి-.మువ్వు

గంగ ఒడ్డువి నువ్వు

ఆందమెన న్హీ వెన్నెముకవి మవ్వు

విమాస్‌ల మీంచి జొరవిడిచిని (పేమలేఖవి మప్వు

తబలా హార్మోనీ ముష్వల సెర్హకి నివ్వువి నువ్వు. ఎప్పుడో ఒకప్పుడు నెత్తిన ముసుగేసుకుని నేనీ ఛీకట్తోంచి చల్లగా ఏ సన్యాసము మఠళంలోనో. ,తొయినయిపో తాను కాబోలు

రుదాక్షలమీద నాకీ (పేమ

పర్పనలీశ్వరుడిమీద ధ్యాన

రివర్‌ పద్మ ఒంపులమీద (ప్రాణం

పర్వతోన్నత (పియునిమీద ధ్యానం

కారణం, ఏదో అవ్యక్త విఫలంపేమ

శేవల దుఃఖానుభూతినైవ ఫొందళేవి దెప్ప రేటక క్రశ.. పగిలిపోయిన గాజు ముక్క. లమీడ ఫద్యావతీ శ్వానక్షిక్షరాలు వెలుగు చల్లారిపో తున్న జీవితం

ఇదీ నా దుఃఖావికి హేతుపు.

కొని, ఆదే సౌందర్యావికి సేతుప్పు,

తెల తెల్లారిపోయిన 'వేకువవకుల కలరవం

వేదన వంచి మేల్కొన్న మసఃస్టితి

ఆఖరి పల్లకూడ మండిపోయిన చితి

ఆకాశం చిమ్మిస పొధుసన్యానుల కాషాయరంగు ః

వేగుంట మోహన,(ప్రసాద్‌

కవితానంకలనం 160 మనిషీ మనిషీ! ఎళ్తుగా ఆకొశంలో ఎగిరే డేగము చూడు సరిహద్దు లేవు దానికి గిరిగీసుకుని కూచోదు భూచక్రావ్ని గుండంగా చూచుకాాగం పై తిప్పుతుంది మృటంగా తీక్షణంగా వీక్షించే సూర్య నేత్రం దాని ఆదర్శం ఇస్మాయిల్‌ | పురందరదాసు క్షీ ర్తనేడో ఒక మధ్యాహ్నం | బయటెక్కడో కొస్తూన్న ఎండలోకి చూస్తూ నాదన్వరంలో విన్నప్పుడు అ మేఘాలు కదలాడినయ్‌ గాతి పిచ్చిగా పర్వెట్టింది, గగన సీలు పల్చబడింది చైతన్యంలో విసృృతమై నా మేనంకా ఏనో పలకలు కనులు తడి. ఆపుకోలేని అనంత జ్ఞాపకాల వెలుతురు విపుడో చచ్చిపోయిన అమ్మ గుర్తుకి 1 22

[70 మహానుకల్పం ఆదిశక్తి తనువంతా విద్యుక్తులా పాకి ” ఎగ్ని గమకొలు అఆ నాదంలో! జగ తంతా శుభంలో పూచి _ ఎ - మన గుద్యూలకు కట్టిన తోరణాలు అల్లాడినట్లు ఎంత విసుగు ఆ జొజ్‌ మ్యూజిక్‌ వా యివ్వగలదా ఈ పురా చై తన్యానుభూతి?

ఆ బూర ఊదినవాడు

ఇవిగో యిప్పుడు మేఘంలో

అడుగో సూర్యుడిమీద పడుకుని

మరోతృటి తారలచుట్లూ దోబూచులు

మరోలిస్త మన ఇంట్లో, నీడలో, హృదయంలో:

సొగర స గీతామ్నై విళ్శద్ధిం చేషి-

సాగరాన్ని నిస్తద్దిం చేసి

అదుగో ఎన్నో యోజనాలు వెళ్ళిపోతున్నాడు, ఆ సుస్వరం వెళపోయిన దారినే వెశే అక్కడ అమ్మ ” నాదం నిండా వాత్సల్యం పొంగి పొరలి పురా బాల్య స్కృతులతో తలంటుపోసి స్వచ్చ (ప్రేమతో సాదులొట్టు పెట్ట సర్వజగచ్చరీరాన్ని ధవళవ_స్త్రంతో తుడిచి, ,

ఒకే నాదం

అనంద నినాదం

నాద స్వరంలో

ఆది స్వరంలో

కవితాసంకలనం [7 2 గగన నీలార్ని గాలి పొరల్బుపొరలుగ చీల్చుతోంది. రెండూ ఆదృళ్యములే. చిక్కులు ఊహాజనితాలు, దిక్కులు లేపు. కృవుడు దిగ దిరుడు కృ్‌షుడు శ్చామం ఏమ్‌' లేఎవి వీల " ఆకోసం ఏమి వేనిద్హి “ 3 జల్‌ సోప్‌ ఈ వనంగీఠత సంపదాయం నాది, ఇది అనాడి అమ్మలా ఇది ఆవశ క్రీ

• పురందరదాసుకో బాటూ నేసూ అక్కడ చం్యదుని చుట్టూరా నేను చుక్కల్లో తస్పటడుగులు వేస్తూ నేము నాతో బాటూ రండి. పురందరదానువి నేను మీరందరూ ఎక్కడ పమల్నుక్కడ వదిలే నాతో బాటూ రండి. అతుణో-ఆళొళం మనకోనం గీచిన హాసరేఅ. _తఊదుగో ఎండలతో యింకా మెరునోం3ి, ఏ సాయంఖత్రానికో వెళాం మవంా అడం మంచి చైతన్యానికి నాదస్వరం గాలి మూలల్లోకి పాకుతోంది మన గుమ్మాల తోరణాలు కదలాడుతునైై గగన నీలం పల్చబడుతోంది ఎవరో పిలున్తోన్నారు, ఆ మండిపోతోన్న మేభాల కొసనుండి, వేగుంట మోహన (పసార్‌

72 మహాసంకల్చం నాలుగు నోడ్తు యు 'మేం నలుగురం కాఫీహౌస్‌లో మూల 'ఖేబుల్‌చుట్లూ నాలుగు కుర్చీల్లో రాత్రి ఊరు నిద్రబోయాక ఎవరిబాధర్శ్ని వాళ్ళు దుప్పట్లో బంధించేశాక కన్నీళ్ళకి ఆనకట్టలు కస్టేశాక మృగార్ని లోపలికి తోలేసి మననుగేట్లు వేసేశాఈు మేం నలుగురం ॥ కాఫీహౌన్‌లో కేబుల్‌మీద ప్లవర్‌ వేజ్‌ చుట్టూ నాలుగు దిక్కులనుంచి అప్పుడే వొస్తాం నాలుగు కప్పులో స్నేహాన్ని కలుపుకుని ఆరోజు అనుభవాల నగీకార్ని జకర కొకరం వినికలచుకుంటాం- కోపంతో గాలివి వేడెక్కిస్తూ.- కన్నీళ్ళతో శిలల్ని కరిగిస్తూ- మవసుమొక్కమీద ఎండిపోయిన ఆకుల్ని రాల్చేసి కొ త్తపూత పూయిన్తా... గుండెపగుళ్ళ పై కవితాధారల్ని జల్తుజల్లులుగా కురిపిస్తూ- మేం నలుగురం చీకటి నల్లగా వవ్వుకుంటున్నప్పుడు రాతి పెళ్ళలు పెళ్ళలుగా చీకటిని కురున్తున్నప్పుడః నగరం పెదాల ల్రిప్‌స్టిక్‌ వూడి పోతున్నప్పుడు మల్లెపూలు వాడిపోతున్నస్పుడు కాపీహౌస్‌లో మూల పేబుల్‌చుట్టూ వేడివేడి గిఠాల్ని చప్పరిస్తూ కౌంతితో కాలిపోతున్న కొవ్వొత్తి ర్యాత్రిలో పగిలిన పడవముక్కఅ సాయంతో కొట్టుకుపోతున్న కాల్యస్రవాహంలో ఎవ్పటికీ మాతో రాజీపడని జీవికవలయంలో నాలుగు ఓదార్చు మాటల్ని చెప్పుకుని నాలుగు గీతాల్ని చదుపుకుని

కవికానంకలనం [8 మార్పుకి మననుతలుపుర్ని తెరుచుకుని "స్నేహపు గొడ్డలితో అడదిడంగా పెరిగిన అడవివి నరుక్కుంటూ మేం న్‌లగు5ం నాలుగు దారుల్లో వెడుతున్నాం ఎవరి (బతుకుస్వరాలిి వాళ్ళు సృష్పించుకుంటూ మేం నలుగురం బగు లానాఅగా జెడ్రురున్యాం-ా 'క్రేశవరావ్‌ కవీ గాతిం౨ గురించీ రొయి గాలివిమ్మాకం వనీ గీకాల్లో ఏంపకు నీటిని గురించి రౌయి రక్తంలో వీటినిమా్యాతం కలపకు చం[దుడూ వెన్నెలా నక్ష్యతాలి్ని గురించీ రాయి ఐశకోలీ తిన్నడూ చీకటీ ఆకలీ లేవసకు గాలిని గురించి రాయి గాలి గొప్పవాళ్శకోనమే వీస్తుందని రాయి గుడి పెల్ని తగలబెట్రడాని'కే వీనుందని రాయ వీటిని గురించీ జలకొలాటల్నీ గురించీ రాయి కన్నీళ్ళే మేఘాలనిమ్యాతం రాయి చంద్రుడూ వెన్నెలా నక్ష్మతాలూ పొట్టలు విండినవాబృు డ్యూయెట్లు పాడుకోడానిరే విరగబూస్తాయని రాయి సగ్న ముష్వి

క74 మహాసంకల్పం వందేమాతరం ఓ నా (ప్రియమైన మాతృదేశమా తల్లివి తండ్రివి దై వానివి నీవేనమ్మా దుండగులతో పక్కమీద కులుకుతున్న శీఆ౮ నీది అంతర్జాతీయ విపణీలో అంగా౦ంగం తాకట్టు పెటీన అందం నీది సంపన్నుల చేతుల్లో మైమరచి నిద్రిస్తున్న యవ్వనం నీది ఊసినా దుమ్మె త్రిపోనిసా చలనంలేని మైకం నీది కోతకొచ్చిన చేనులో కలుగులు తవ్వుతున్న ఎలకల్నీ పందికొక్కుల్నీ భరిస్తూ నుంచున్న 'భారతి'డమ్మా నోటికందని సస్యశ్యామల పీమవన్మూ వందేమాతరం వందేమాతరం, ఒంటిమీద గుడ్డలతో జెండాలు కుట్తించి వివప్రవై ఊరేగుతున్న ధ్రైర్యం నీది అప్పుతెచ్చి లేపిన మిద్దెల్లో కాలుగాలిన పిల్లి లా తిరుగుతున్న దీనత్వం నీది ఎండిన స్తనాలమీదికి ఎగబిడ్డ విడ్డల్ని ఓదార్భబలేని శోకం వీది , ఆకలికి ఎండి మాడి ఎరుపుసామ్మూలతో వీధినజర్ల_.నింగారం నీది అమ్మా భారతీ నీ గమ్యం ఏమిటి తల్లీ ? వందేమాతగం వందేమాతరం | చెరబండరాజు

కవిళోనంకలనం 7% కరువు చిచ ఎం అన్నా భయపడకు కరువు భత్యం పెరుగుతుంది కొండచిలువ నోల్లోకి ఈగపిల్ల దూకుతుంది సీ జీవతంలా చిరిగిపోయిన చొక్కాకి కొ త్తమాసి కేసుకోవచ్చు " అర్హొంగి కళ్ళలో అరక్షణం కొంకళులు నింపొచు అహ్తులవాడిని ఆమడ దూరంనుంచి _ ధైర్యంగా చూడొచ్చు " మావ్బుకారనే సెల్ల దేముడికి ముడుపు కట్టొచ్చు ఆఫీసరు చిష్నుకొతుక్కి విస్కట్లు పట్టు కెళ్ళొచ్చు "శ్రోకం తెలియక ఆకలన్న ఆఖరివాట్జీ సూటిగా కసరొచ్చు డాక్టరు నీళ్ళలో కొత్రరంగు చూడొళ్చు శొంత్రౌసేపు గుండెమీద చెయ్యేసుకుని నేవే అనొచ్చు రోడ్డుమీద కెరిపోతులా జొంపోతున్న ప్లినుత్‌ కారుని సరదాగా పరిశీలించొచ్చు జస్నైశి శేస్పో త్రో వసు వుల్ని ఆతంగా అధీకాగయుతంగా సరీక్షించొచ్చు (పుట్‌ పాత్‌ మీంచి "అన్నానాష్రాఇంకాతయల దేనికి ఈ ఊపులో నిండిన కొ త్రనెళ్తురుతో గానుగెద్దుని పునరుద్దరించొచ్చు అల్ల వాళ్ళబ్బాయి కొత్త వైకిలు చూపించి బావిగాల్డీ మళఠ్య పేళొచ్చు అంగట్తోంచి జారివగ్‌న పూలరేకులు పదిలంగా ఏరుకుని ఇల్లాలి కురులు నింపొచ్చు ఒక్కంసారి ప్రస్తుతాన్ని వడిలి భావికేసి ఆకొళంటలో నక్షతాలకేసి ఆళ కేష్‌ ఆశగా చూడొచ్చు రానున్న (గిష్మాన్ని విడిచి పెట్టి ముందున్న చలికొలం మరచిపోయి

[176 మహాసంకల్చం పావుక్షణం కాలరెత్తుకు చూడొచ్చు ఏమైతేనేం లోకం ఎల్లా పుంపేనేం పెద్దన్నా సీ కరుపుభత్యం తప్పక పపగుకుంది ధరలవేగం హెచ్చుతుంది కొండచిలువ మరోసారి ఆపులిస్తుంది, ఇరవయ్య" భచువా శైల్లో సము1దం

సూర్యువి కడ్డంగా నుంచున్న ఆ మబ్బుతునక జీశేమిటి అర్ధంకాని అసంత శూన్యం అంచుమీదకి ఆకొరంలేని కుర్చీనొకటి లాక్కు-వి - అర్థవంతమైన (బ్రశుకువెన్నెల చుక్కల్ని కన్సలోవొంపి ఒక్క-క్యా క్షణం పెదవుల కొవించి విషాదాన్ని ఆరాధిస్తూ పుంటానా

పొయలు పొయలగా పొగలుపొగలుగా

కిరటకెైరట కెరటాళలగా కొలం -

నా కౌళ్ళని ముంచెత్తుతూ పుంటుందా

ఎందుకో ఒక్కసారి ఏకొంతంలోకి

విర్దనారణ్యాలు నడిచివస్తాయి

వివిశాంరకార గహ్వరాలు తెరుచుకుంటాయి

నా వేళ్ళచివర

అ స్తమయంలా వెలిగే గులావీలా

భయవిహ్వలతలా అదుముకున్న

కవితాసంకలనం న! సిగరెట్లుచివర ఏరి స్నేహితులు పార్టీలు పందిళ్లు పరివార సమేతాలు మందిరాంతర్భాగాల కవితా గానాలాపాలు చిరు? జైలు శారదరాతులు మల్లెల మందయాౌామినులు ఫ్తాన్కుల్లో విరబూసిన కొఫీ పరిమళాలు గ్లాసులచుట్టూ వొ త్రెన వేళ్ళ వొలత్తిళ్ళ చిరునవ్వు లద్దుకున్న కాశ్మీర్‌ పహూనోటలు అధరాలు అ్యకమంచుకమ్ను సూరో[దయాలు "ఇడలపె వక్షోజాల ఉన్మిళుల తటిల్లతల రహన్యలోయల శొందిశీక సయాణం అఖీఠి వేళ్ళ సరిగమలు సఖులు (ప్రియబాంధపులు సరనశత్వపు సలుకుల ఖర్జూరాలు ఏవి =హార్యుని కడ్డంగా నుంచున్న ఆ మబ్బుకునక పేరేమిటి జ్ఞాపకొల వాలు కుర్చీలో కుక్కునోటిలో బొమిక ముక్కలాగు చలిగాలి రాతి పళ్ళలో యిరుక్కుంటాను గోడమీద విక్కివిక్కి. చూస్తూ విక్కులిక్కుమనే ఈ పొతకొలం గడియారం నా పాపాల్ని క్షమించబోదు ఎదురుగా సీ న్ననవరతం వీక్షించే పరీక్షించే యీ అద్దం శా ముఖంపై మొలిచే ముడతల్ని నాకే చూపి భయ పెట్టడానికే కాబోలు వేచిపుంది | “శా తలలో మహింజూదారో శిథధిలార్ని (తవ్వి (శహ్మజెముడులా తెల్లవెంట్రుకల్ని చూపడానికి విరీక్షమన్నది వికటాట్టహాసం చేస్తూ నన్ను సహుషుణ్ణి జశీయగావికి పొంచున్నది రూపాయ నోట్లో తలదూర్చి తన్నుకుంటున్న లోకంలా 23

[78 మహాసంకల్పం సీసాలో బంధించుకున్న ఆఘనిక మానపుడి దూపంలా., ఎప్పటికీ నొకర్ణం కావిది యీ అద్దం తానెవరో అర్దమై ఊపిరి ఉనికి తెలిసినచోటి ఈ అద్దాన్ని అమర్చడానికి (సయకినస్తూ పుంటానా కాలమృగం కోరల కందకుండా తిరుగుతూ వుంటానా మేఘాల్లో నా కన్నీళ్ళని లెక్కబెడుతూ పుంటానా గోడకి కఠినంగా కొట్టబడిన మేకులు భబ్ళున రొలి నవ్వుతాయి జీసస్‌ చేతుల్లో మొలిచిన మానవాక్యరె క్లురన్లార్హాట్మా తళుక్కున మెరుస్తాయి మెదడు ఆసుపత్రి కింద మారుతుంది ' మూలుగులుతస్ప మళశేమీ _పవపాంచని పవ్వత్యాగాన ఆద్ధంకోసం స్థలాన్ని వెతుకుతూ పుంటానా మనసు మసీదులో అదృశ్య పూప్తాజమొలుప్తాయి. కేక పెగలని చోట కోరికలాంటి శిశువు జన్మించి ర క్రమాంసాల నదిలో ఊయల లూగుతుంది మహిషం వేదం వల్లె వేస్తూ శఠాద్దాన్నై నెమరేస్తుంది విహ్వలుడనై ఊహల దబండలమీద కూర్చుంటానా మహాబోధిని కూల్చే భూకంపాల్లో నీరో రగుల్కొల్చిన గీతాల నాలుకల్లో పొగిన నరాల ఎముక లగూప్త తువ్వ్సుపట్టిన పళ్ళు సక్ష్యత్రాల రాళ్ళు కూన గోశలకింద కుళ్ళు గుడిళెలు పందికొక్కు.లు పరాన్నభుక్కు-ల పంచన ఆకాశం పరచుకున్న వంచన గొంగళీకింద వెలగని దీపాలు తాపాలు రొమ్ముల్లో శాపాలు నగరం అస్టిపంజరంలో ఆళలి ఉరగం కదలిక న్యిదపోవి రోడ్డుమిద జనం

కవితానంకలనం 170 జైల్లో బంధించదడిన నమ్ముదం స్రయిక్సొ, స్ట్రయిక్స్‌, స్రయిక్స్‌ వాయకుల ఉప (వి;న్యాసాల కేక్స్‌ వాగ్దానాల ఉచ్చుల్లో వార్తాష్యతికలు యుద్ధాలు ఆక౦ఏముణలు అగారాలు కూలుతున్న పిరమిక్తు సముుదాల్ని దింపందానని సాహసంగా నవ్వుతున్న కొన్ని రేతిపేళ్ల " అంచెలమీద రోదసీ ప్రయాణాలు ఎక్కడో ఏ యజ్యతమోా చెడింది

• చృంభించాయి రేడియో కిరణాలు ఇరవై శతాద్ధాలు దిక్కులేని దిక్కుంకమ్యొలు=--.. - “ఎఅపిహల బండరాద్య ముక్కలై సయ్‌ కాలమృగం రీకొన్నగి ఆకొన్నది రక్త మాంసొల నదిలో కోరికలాంటి శికుగర్భంలో అణుకోర దిగింది చర్చిగంటలు మసీదులో మంటలు | గర్భగుడిలో చెరదిడ్ధ విగ్రహాలు ॥ భటామఫోను రికార్డులో తనుష్నకుంటున్నాడు గాయకుడు ” వాల్‌పోనర్లో మానావ్వ్న్మి దాచుకుంటున్న అభినేత్రి గళ్ళలుంగీ రోస్టుమీద రాజకీయాల కారాకిళ్ళీ ఉమ్ములు *ికండ్‌ షో వొడిలాప నావయస్సు ఎన్ని అంధకాంతి పంవతృరాలు పది అర్ధం ఏది అదం పరమారం మానవత అసబణరగోపు మాసిపోకుండా చూపే భవితవ్యం మనిషినీ మనిషిగా

[80 మహాసంకల్పం ఈ కృతిమ దుస్తుక్ని విప్పేసి నగ్నంగా విశ్చలంగా సజీవంగా సౌక్షాక్తూ మానవుడిగా మట్టిలో పుట్టి మట్టిలో విదిగి కొలరాక్షసి కరాల కందని ఎత్తుకు ఎదిగే -. మానవతా నక్షతం సీకూ నాకూ నడుము నాకూ యీ సటనకీ నడుమ వంచ దేశాల (సశళయపరాచికాల నడుమ సత్యానికి సత్యానికి నడుమ నిలుచున్న ఆ మబ్బుతునక పేరేమిటి నగ్నముని హథాతుగా పట్టవగలు బట్టల్ని విప్పేసి హో ట లు సగరం నడిరోడ్డుమీద “ నాగరికత బొడ్డుమీద నగ్నంగా నిలబడ్డా మనసిషీ....మనిషీ .. మనిషీ... ఎలుగె త్తి పిలుస్తున్నా_ వెరి కేకలేస్తున్నా పెడబొబ్బలు పెడుతున్నా దిక్కు లదిరిపోతుస్నయ్‌ నా కేకలు శూన్యంలో నుళ్ళు తిరిగిపోతున్నయ్‌ నగరానికి కళ్ళు తి౦ంగిపోతున్నయ్‌ వన్నుచూచి నాగరికత గజగజమనవి వణికింది నన్ను చూచి నాగరికత బెదిరింది నన్ను చూచి నాగరికత స్తంఖించింది వెడుతున్నా వెడుతున్నా

కవిశానంకలనం !

గిర గిర గిర గిరగిరాలు కొడుళున్నా పడుతున్నా

లేస్తున్నా

నగరం వడి రోడమీద నగ్నంగా వెడుతున్నా గుంపులు చెల్లా చెదరై భయోలు పరుగెడుతువ్నయ్‌ పిగ్గులవ్నీ వరదాల్లో దాక్కున్నయ్‌ సభ్యతలూ, నంప్కారాలూ డోకుంన్నయ్‌ పగలూ ద్వేషాలమ్మీ వుటల్లో దాక్కున్నయ్‌ “కపటాలూ, వంచనలూ కళ్ళజోళ్లలోంచి చూచి అదే పరుగు అడే వఠుగు "వెడుతున్నా వెడుతున్నా

పిల్లి మొగ్గ లేస్తునా్మా కుప్పగంతు లేస్తున్నా చౌరస్తా కాళీయాని”. - “భమీద కథక్కంళీ చేస్తున్నా

కోట్లు సూట్లు బుష్‌ షర్టూ

చొక్కాలు లాల్బీలు నేల కొరిగిపోతున్నయ్‌ టోపీలూ, పాగాలూ నేల కొరిగిపోతున్నయ్‌ గరిస్టూ వెళుతున్నా ॥

గార్యర్రీస్తూ వెళుతున్నా

వగరం ప్రడిఖతొడ్డ లో వగ్నంగా వెళుతున్నా తఅవులు దింద్‌ కిటికీల్‌ బంద్‌

ఆఫీసులు దుకాణాలు అన్నీ బంద్‌ అ్యాఫిక్‌ జంట్‌

నందులు గొండులకి జ్వరాలు

బజౌర్లు ఒజార్త శ్ర మూర్చలు

అంతా విశ్శద్దిం

అంతౌ నిర్మానుష్యం

నాదగ్గిర కొకడైనా రాడు

వేనంటే సగరావికి మహాభయం

182 మహానంకల్పం

నాకు తెలుసు మీరు నన్ను చూళ్ళేరని

నాకు తెలుసు మీరు నన్ను వినలేరని

నాకు తెలును అన లిక్కుడ మనువులు లేనే లేరని నాకు తెలుసు మీరంకా మనుషులు కానే కారవి మీరంతా గీకట్లో తిరుగుతున్న గజదొంగలు మీరంతా మునుగుల్లో నటిన్తున్న వంచకులు మీరంళా మీరంతా

సల్లులురా నల్లులు - దిల్లులురా దిల్లులు,

రక్తం పీల్చే జలగలు పిశాచాణు ._ విశాచరులు _ మిమ్మల్ని కొపాడుతున్న

ఈ చీకటిరా,తి కోట బద్దలు కొడతాను నేను

ఈ నాగరికతకు మావతంతం చేస్తాను నేను

పతి పుట్లను పగలగొట్టి

విష భుజంగాల్మ్ని పట్టి కోరలు తీస్తాను నేను

ఈ 'ఘోలారణ్యంలో' కారుచిచ్చు రగిలిసా

ఈ నాగరికళ రావణ లంకాదహనం చేస్తా పుడుతున్నా ప్కగుతున్నా

కడుపు రగిలి పృడమి పగిలి పుడుతున్నా నవ వ్రపంచ వీధుల్లో నగ్నంగా వెడుతున్నా,

మహాన్వ ప్న

కవితాసంకలనం |63 అంతర్‌ జ్వాల

ఇది అంతర్‌ జ్వాల

మవిషనే అగ్గిపుల్లం

ఏ రోడ్డుమీద గీసినా భగ్గుసమండే

నమాజ బాధామయ వొతావరణం

గుండెరో రాజుపంటున్న మహాజ్వాల

పెద్ద పెద్ద ఇన ప్పెసైల్లో కమ్మీళ్యూ-

చిన్నకార్ల మైర్గ అడుగున

గుండెకాయలూ

ఎయిర్‌ కండిషన్‌ మేడల వునాదుల్లో

స్వేద (ప్రవాహాలూ _

బ్రర్తగారు గుమ్కూలమీద కుంకుమ దొట్రలో

నత్తురు జీరలూ

వందు భోజనాల విస్తళ్ళకింద

ఆకలి చావులూ

కాగిఠాగి తూలేవాళ ఆఏకాళ్ళకింద

నన్నఏ అరుపులూ

రాజకీయాల కత్తి అంచుల పొడుగునా - నిండు (బ్రతుకులూ

కి థి త న! త "ఇటా లక్కెపెడురుంపే

నెళ్తురు వుడికిపోయే మంటలు:

వేన వేల శిరస్సులతో

సమాజపు పందిరికింద నలుమూలలా విజృంభిస్తున్న మంటలు!

వా బఠుక్కి- వీ బతుక్కి. నావాళ్ళ సీవాళ్ళ బతుకులకీ

క8ి4 మహాసంకల్పం పకగ్రానే నిలచి భయంకరంగా మండే మంటలు విట్లా ఆర్పాలి ఈ మళటల్ని ? ఎట్లా రక్షించాలి ఈ (దితుకుల్ని మనందరి ఊపిరివలంలో నుండీ కంఠనాదంలో గర్జించే సంకల్పంలోనుండి గట్టిగా వినురుతున్న చేతులలోనుండి ఒక మహారుంరూమారుకాన్ని సృష్టించాలి కనీన్నటితో గట్టిపడ్డ హృాదయంలోనుండీ ఒక పెనుతుఫాను కల్పించాలి (ప్రతి శువిషీ మానవత్వపు నంచలన మైనప్పుడు (ప్రతి మనిషీ వ్య క్రిత్వపు వికాసమైనప్పుడు అనంతకోటి మానవుల మహాచైతన్య వేగానికి ఆ మంట లారిసోక తస్పదు ఈ గుండెలో పూజాచికసించకళొప్పదు. అదేపలి రామమోహానరావు. 09౮౧ వేటి మానవుడు

ఎక్కడో

జనసమ్మర్హంలో

ఈసవాళ్ళని పోగొట్టుకొన్న

పసిపిల్లవాడు

నేటి మానవుడు.

తండోప తండాలుగా

కనుపించే జనంలో

ఒక్కరూ

“నా”

కవితాసంకలనం 85 అనతగటుగా లేరు లు

అన్నా చూడలేరు జససమూహంలో కలిసిపోయినా పీటో తెలియని ఒంటరికసం కొట్టుమిట్తాడుతుంది నివ్వులాంటి జీవితం బూడిద చేయళుంతా కొల్చుతుంది ఏదో లోపంచినట్టు కొవలసిందేడో లేనటు

అ నడవాల్సిందేదో ఆగినటు

ప! జత కొల్చిందేదో చచ్చినట్టు అన్నిలోపాల క లసికట్లు నేటి మానవుడు అకడు తీఠరవి కోరిక తతకుఆరేని మంట ఆకడు తోవతప్పినవాడు ఎత దెన్ను టికీ చావలేడు అంఠకన్నా మరీ ఐతకరేడు అతడు దీర రోగి ఖ్‌ అకడు కప్రవై ద్యుడుకూడా జ్వాలాము? 24

186 మహానంకల్పం అకాశం వెక్కి వెక్కి ఏడు స్తోంచె పుడమితల్లి చల్ల) గుండెను పాయలు పాయలుగా చీల్చుకొని కాల్వలై ఎవరిదో = ఏతరం కన్నీరో గలగలా నుళ్ళు తిరిగి

• మెలమెల్లగా పారుతూంది దూరంగా ఊరిచివర మైదానం శిరపెత్తిన సరవ్సై వింగివేపు పొంగుతుంది తడుసోన్న జీవితం గోనెకట్తును పిండలేక సరుగెళ్రబోయి తట్టుశాక్సి,.శ్రారపడీస. పసులకొవరి కళ్ళల్లో కన్నీళ్లు పెలయేళ్ళు అంబా అరప్పులతో తిరుగాడే గోదలు ఏడ్చించి ఎందుకో నవ్విస్తున్నాయి ఎక్కడో పిడుగుపడింది అప్పడే పుట్టిన ఆవుదూడ లోతైన గోతిలో దిగబడింది ఎక్కడో క్తిమెరుష ఊ4రి ఎగువన తటాకం గుండెతెగ్‌ (ప్రవపొస్తున్నట్టుంది, ఒంటరీ పాలేరు గు డె పూరింటిలో దూలం విరిగి గోడకూలి ం బంధానుబంధాల కాటాకులు గాలితో ఎగురుకున్నాయ్‌ ఆ కాపరి విశ్వానం కంచుగొడుకు కింద

కవిళానంకలనం 187 ఫ్రనవించిన నేత్రం కళ్ళులేవి ఆక్క అతనికోసం ఆత్రంతో | పక్కింటి చూరుకింద 'దై వాలను కొలున్తున్నాయ్‌ ఆకులపై రాలే చినుకుల అలికిడి పసిపాపల కేరంతల్లా విని కొపరి హృదయంలో ఏరో కన్నీటి ఊయల కదలాడింది ల! చోనజలుతెరలమధ్య సుడిగాలుల సాలెగూడులో కనిపించవి పసువుల కలవరింతల్లో వరదలో కాల్డారిన కాపరి చురో సుకిగుండమై తిరుగుతున్నాడు నాటు సారాయి మత్తులో ఒప మరిచాడు భూస్వామి ఆలువిడ్డ లేమైనారని అనలేక అనుకో లేక ఆకొశం చూడలేక ఏగణాశానలేక గా చజీవన తరంగాలను సృష్టిస్తూ సీరవ తరంగమై నెమ్మదిగా కదిరిపోతున్నాడు కాపరి ఆకొశం వెక్కి-వెక్కి- ఏడుస్తోంది చెరబండరాజు

188 మహాసంకల్పం వాజాతి రాత

నమ్ను సోదాచేస్తావూ దోచాలని చూస్తావూ ...? నా దగ్గర

నీ శేమి దొరుకుతుంది?

ఒక గాయం దొరుకుతుంది

ఒక గేయం దొరుకుతుంది

మరి మరి మాట్లాడితే

ఒక గుప్పెడు నవ్వులు

ఒక దోసెడు కన్నీళ్ళు తస్పకుండా దొరుకుతాయి కత్తులు, కటార్లు

ఏస్తోన్ళ మెషిన్‌గను లిన్‌ బాధ, ఆవేదన, ఆవేశం ఆ,కోశం క్రోధం - పగ కొరేనూరిన జీవితాల సమ్మగ వంపూర్ణ చర్మితలున్నాయ్‌ - మాటల ఈటెలు

భావాల బొ.బులునైై

ఇవి ఎక్కడ పేలుశాయో తెలుసా, ? చెమటతో

సిరిచెట్టు పెంచబడేచోట

ర కంతో

రొపువుల ఫొట్టలు నిండేచోట పిచ్చోడా ?

వాదగర

సల్లధపం లేదురా

కవిఠాసంకలినం 189 శ్రమను శమంతక నణులుగా నిల్వచేసిన భోషాణొలు లేవురా ఎన్నో కుటుంబాల కష్టారితం పిండివంటలుగా మార్చుకుంటున్న

. వాణ్యమైన నవ్వుల ఠాళాలగుత్తులు లేవురా ఈ నీక౦టికి కవపడని ఆదోనర్గాలకూడలి ప్రపంచం మంచి నే నేర్చుకున్న _

ఆతం వీ ఈపాకితో 3083 చెల్లా చెదురుగా పడ్డ మొౌసంణా జ్వలిస్తున్న ఈ పుప్రకొలనుండి నే సముపార్టి “చిన అర్థం ఇంకిపోవది ఈ మెదడు జానిలో. ఉంది 1 నీకెలా అందుతుంది? ఆనందాన్ని ఆర్డించే కల్మష హస్తాల ఉంగరాల వేళ్ళకెలా అరదుతుంది. అనంత ఆవేదనా క్షులిత సాగర మధనామృతం; కోటి వేలవేల దీనుల

గొక్టష్టాల బడబానలంలో జనించిన జ్వాలావైతిస్య సంపుటాలు

"ఏత్రిన ముద్దను నోటిదాకా చేరవివ్వని ఈచట్టాల చౌరస్తాలో నా జేబుల్లో డై సమైట్లు లేపు; ఇదుగో ఈ పేన్‌ మెంట్‌ మీద కలిమి కొల్చి విసిరేసిన ధాళీ సిగ రెట్‌ పెట్టె దొప్పలమీద

190 మహాసంకల్పం రాసుకున్న రక్తొక్షరాలు, అంగారతల్ప సంజవిత మైన అవురొవురమనే హర్యక్ష సమూహాలు ఈ గీతాలు. అడుగంటిన నా బౌతిరొతలు, కె. శివాలేడ్తొ డో వా దేశంలో వేను ఏకాకిని నాదేశంలో నేను ఏకాకిని ఎప్పటికప్పుడు ఎదురునిల్చి కత్తిదూసి (ప్రశ్నిస్తున్నాడు. హామ్లెట్‌ . నాదేశం నాకు మిగిల్చిన మహాసమస్యలు ఉరితాడు విత్యం తలపై పరి తిరుగుతూ గట్టిపడుతున్న ఆకలి _ విరుద్యోగపు ముళ్ళు ఆ ముళ్ళల్లో అందమైన ముఖాల పృవ్వులు విచ్చుకొన్న వాటి రెక్కలమధ్య _ రెక్కలు విరచబడిన అనహాయ స్టితిలోని విషాదం విషాదం వైర్ల మధ్య నూర్యముఖి పువ్వులా వేలాడుతున్న చందుడు ఒక తెల్లని గబ్బిలం వా సంస్కృృకి నన్ను కాలదన్నేసినప్పుడు వేల వత్సరాల జొన్నత్యం నా కళ్ళముందు నా ఆలోచనల దాడికి శిథిలమై చరి్యతలో ఎక్కడా చోటుమిగలక

కవితాసంకలనం 101 వము_దతీరమంతా సరుగుడు చెట్లమయమై సక్ష,శాలు అల్యూమివియమ్‌ నాణాల్లా మెరుస్తున్న నా ఇంటి కిటికీలోంచి మరో వముుదపు గాలి ఉధృతంగా వీచి విశ్వాసాలను కూల్చినపుడు ఒక్కక్క పుట తిరగ వేస్తే కోడి పందాలు కోళ్ళలా తన్నుకున్న వీరులు వీళ్ళల్లో ఒకడి తల ఒకడు. ఫరుక్కున్న

జుట్రొనిలి భోరులు దీపాల గాలికి ఆరిపోయిన వొళ్తులు అతగితిక అయో మయపు చీకట్లో వరుసగా విలుచున్న కరెంటు డీపాల్లో నేను నాదేశానికి పరాయివాడిని వమున్న పకక "సషహం ఇవ్వని దేళంలో “ప్నేహంలేని _వతివాడూ ఒక్కొక్క ద్వీప్స నిఖిలేశ్వర్‌ జతీళక్‌ప్కాౌ.0గ్రల్‌ ; నాలుగు గోడలమధ్య మంచితనం పాతేని కొన్నిణ్సీ గులావీరేకులకి ఎరువుగా వాడి వచ్చవి పసితనం వెచ్చని యవ్వనం (వమాదాల్లో పారేనుళువి విషాదాంత నాయకుడిలా ఏిత్తవి తెరవెనక వెక్కివెక్కి నవ్వుతున్న విన్నుచూస్తే నాకు జాలి పెద్దమనిషిగా చారలపైజామా కోర్కెలకింద

$902 మహానంకల్పం విన్ను నువ్వు 24 గంటలూ దాచుకుంటూ అవమానాళ్ని పూలహోారాలుగా ధంస్తూ వెధవా అని (పపంచమంజే వెకిలిగా పళ్ళికిలిమ్తో నీలో పొంచుగ్న అవకాశం బెబ్బులికి కొ _త్తరంగు వేసుకుంటూ కప్పలా బెకబెకమంటున్న మేకలా మేమే అంటున్న సీ అసహాయసపు కీచురాయి గొంతు విఎకే మవ్వెవరో పీకే తెలీని యి నంతలో నువ్వంటే”. నాకు నాలి అయినా ఎందుకు ద్వేషం విజాన్ని చెప్పలేక ఏిర్మలంగా- జతక లేక. మునుగు ముఖింనిండా కప్పుకున్న బురదని భొషఏండా పులుముకున్న నిమ్నచూ స్తే నాకెందుకు ద్వేషం పీచుట్లూ విషకీటకొలో విర్చనారజ్యాటి' నంచరిస్తున్నా వీ ఒంటివిండా పలుకుబడి రసీ కారుతున్నా విన్ను _పేమిస్తాను నిన్ను మంచితనంతో భయపెగడకాను వీ బొమికల్ని హకలగొడతాను పీ కలల్లో కల్లోలం రేపుజాను ఊ(లే। ముసుగు తొలగించు ఈ కంపుకొ పే బటన్నె విప్పి ఆత్మముందు నిలబడి ఏన్ను నువ్వు చూసుకో - మనిషిలా మందిగా ఆకౌశంలా అవవిలా బతుకు తెరచిన కళ్లు యింక మూయకు చెప్పడానికి నువ్వెవరని గొంతు నొక్కడావికి ప్రయత్నించకు మనిద్దరిమధ్య బలమైన వింధం ముందు మనం మనుషులం ఇంక శాసించు మనమధ్య స్నేహం సూర్యుణ్ణి

/ నగ్నముని

కవితాసంకలనం 108

నటప మాట్‌

| నోరుమూసుకో గుండు చేనుకో పీలె తే నాలిక తెగ్గోనుకో ఒక్కసారి అద్దంలో నిన్ను నువ్వు చూసుకో ఇంక వివిధ పాతాభినయం వద్దు “అంక చిలక నలుకులు వ తొడుక్క్యాన్న బట్టలన్నీ విప్పేస్కోం శతు చేసేన అప్పులన్నీ చెప్పేస్కో నట స్నామాట్‌ నువ్వెవర్తేంవాకానలనుం "ఫి జాతకం నాకు తెలును" " న్స వొంట్లో పీ ఇంట్లో పిరలెన్నో అర లెన్నో మరలెన్నో నాకు తెలుసు వగలూ వయ్యారాల్నీ జొఠువూ 'మర్యాదర్నీ వైడు కాల్వల్లోకి పంపు "ఇహానపోయిన సిగ్గు చీర కొడుతోంది కంపు మహాశయా ఖు తెల్లగా తెల్లవారింది నాటకానికి తెర జారింది 'పపంచంలా పరచుకున్న జీవితంమీద

25

[04 మహానంకల్పం

నగ్న సూర్యోదయమైంది

వీ ప్నాక చిలుంపట్టింది - తోముకో

నిజం లాగ

ధ్వజం లాగ విటాకుగా - లేః భయం వీడి _ నగ్నంగా దిజార్లోకి - రాః

ఫో

అడుగు అడుగులో సహారా ఎడారి

(ప్రపంచంలో (ఫ్రతిఒక్కండి శిరస్పుమీద

ఒక్కొక్కణ పామాలయం

ఊపిరి సలపనీని యదభయం జలపాకపు నుళ్తు భూగోళం ఒంటివిండో రాచపుళ్ళు గ పిచ్చెత్తిన పక్షిలా ఎగిరిపోయి

ఉపన్మాసాల పుచ్చుగింజలు ఏరకు

హృదయాన్ని శిథిలం చేయకు

ఎవడికీ వేదిక విర్మించకు

సఃకుచమరన సన్నానప్యతాలు సమక్చించకు

టాం చపాలచి మ చరోలే పు

పదవీక్షయ పీడిత నియంతృత్వ రాజకీయ రాబందాలూ చంపికేగాని చావరు

ఆదిమా(తం మరచిపోకు

ఆకొోళం బీదది

అవకొళశమున్నంతవరకే వెలుగుతుంది

కవితానంకలనం 185 భయం బానిసత్వం (బతుకు కౌదు సరిహద్దుల్లో పారే నెత్తురుటేన్లని విర్తిప్పంగాచూస్తూ నిలుచున్న మేధాపుల్ని వన్నించకు ఎవర్నీ నమ్మకు వీ ఆయం సూర్యుణ్జీమ్యాతం పిడికిల్లోంచి జారవిడువకు 'పాణాన్ని పజం పెట్టయినా ఈ జగతికి మానవతాభిక్ష పెట్టు | చెరబండరాజు

లం ఎటు క్‌

"ఈ పాము చావదు

అధవా కళైనా విరగదు

ఈ రోగం సయం కౌదు

పోనీ చావైనా రాదు

ఈ ఈోగం చుచాన్యూరిలా ఉంది

ఇకౌర్తర్లనే మింగేసింది

నాడి ఆడడం లేదు

ఒకీండ్లు మూతపడడం లేదు

పాపం । కప్పుదామన్నా

దుప్పటి చాలడం లేదు

ఉన్నదానికే చిల్లులు మెండు

1060 మహాసంకల్పం చుట్టూరా నల్లులదండు 'తితికి బట్టకడతాడన్న ఆశలేదు సరకానిక్కూడా ఏడు పనికిరాడు రోగనిర్ణయమే జరిగేట్లు లేదు ఒకని మతం మళొకనికి నచ్చదు ఇది తీరే సమస్యకొదు ఎవడికి వాడే యరఎనాతీరే కాలం చెరసొలలో (ప్రతివాడూ బందీ అయిన అస్వతం్యతుడు శేర్వారం జగన్నాథం బమకూధుడు రక్తంతో రక్తంమ్‌ద సంతకం చేపినవాడు పూలమీదా అగ్నిస:..._దాలిమీదా వివ్లవగానం చేసినవాడు ఆరిపోతున్న సత్తువలోకి జారిపోతున్న సజోద్యమాలి్ని లక్ష నక్ష(శ్రాలతో వెలిగించినవాడు వాడు సీలోనూ నాలోనూ ఉన్నవాడు మననుండి విష వాలి త్యాగాల్ని నిరీ క్షిస్తున్నవాడు నగ్నముని

కవితాసంకలనం 187 నరుడో భాస్కరుడా / న్మరెంగ చెట్టుకింద నరుడో : భాస్కరులా : కన్నెర 'సేస్టవయ్య నరుడో । భాస్కరుడా : కన్నె్య్యర నేసి నీవు నరుడో : భాన్క-రుడా | కదనాన దూకితివా నరుడో ః భాస్కరుడా | బ్శరెంక సెట్టుకింద నరుడో । లాస్యూరుడా | _ బిందూకు పడ్తిపయ్య్మ_సెరుడో ॥ ఖభాస్కరుడా | సాంఅిండూకు సీతబటీ నరునో | ధాస్క్మంరుడా , బంధాలు తేం్రవియ్మ వరుడో ః భాస్కరుడా : మనాలి” అభౌొట్టంకి 'ససెటుకింద నరుడో ః భాన్కరుడా | గొడ్డళ్ళు నూర్రివయ్య నరుడో । భాక్కరుడా : గొడళ్ళు నూరి నీవు నలుడో । భాస్క్యరుడా ఆ పశాయాళో గ్‌ వయ నరుడో ; భాస్కరుడా : విష్పపూ పెట్టుకింద నరుడో । భాస్యరుడా చిల్లు సారించితివా సరుడో ః భాస్కంరుడా ః విల్లంబు సారించి నరుడో : భాస్యరుడా : విజయమే అన్నావో నరుడో ; భాసప్కరుడా నీదు శౌర్యం సూసి నరుడో । భాస్కరుడా కళ్ళలో జిల్లేబృ నరుడో ! లాన్కరుడా = కళ్ళల్లో జిల్లేళ్ళతొ నరుడో ః భాస్కంరుడా 1 నీ 3రసు తీస్తరయ్య నరుడో ః భాన్కరుడా ; శింగేరి గట్టుకింద నరుడో : భాస్కరుడా ॥ పీ శిరము తీస్తరయ్య నరుడో : భాస్యరుడా £ సీ రసు తీసి వారు నరుడో । భాస్కంరుడా ? సిందులే వే సి్‌రయ్య నరుడో : భాస్క్యంరుడా |

108 మహానంకల్పం సిందీన నెతురంత నరుడో : భాస్క-రుడా ! సీసాల శెత్తిరయ్య నెరుడో । భాస్క-రుడా £ సీసాలో ఏమిటన్న నరుడో: భాస్క-రుడా: పారాని పెప్పిరయ్య సరుడో, భాస్కరుడా! కారీన నెతురంత నరుడో; భాస్కరుడా: కడవల్ల కేత్తిరయ్యా నరుడో: భాస్కరుడాః కడవల్లో ఏమటన్న నరుడోః భాక్కరుడాః కల్లాని 'పెష్పిరయ్య నరుడో: భాస్కంరుడా! పారిన నెత్తురంత సరుడోః భాస్కర డా! పీపాల కెత్తింయ్యా నరుడో। భాన్కెఈడ పీపాల ఏమిటన్న నరుడో: భాన్కరుడా: సాలావి ఫెప్పిరయ్య నరుడో: భాస్క్యంరుడా: - 'సీరీన నెత్తురంత నరుడో। భాస్కంరుడా! ఇప్పీరిళ్ళ కత్తిరయ్య నరుడో। భాస్కరుడాః పేరిళ్ళ ఏమిటన్న పరుతో। వాన్కంరుడా? _ పెరుగాని సెప్పిరయ్య నరుడో: భాస్కరుడా:! విను సంపి మము సంప నరుడో; భాస్కరుడా! మాపేపి కాటీయ సరుడగోః భాస్కరుడా!ః " మాపేని కాపేయ నరుడోః భాస్కరుడా: లే పన్నారో నరుడో: భాస్కరుడా! సీవు సూసివ బాట వరుడో: భాన్కరుడా, మారొడ్డ బాటయ్య నరుడో। భాస్క-రుడాః | సీ బాటనే మేము నరుడో, భాస్క-రుగా! బంధూకు పడ్డావా నరుడోః భాన్కరుడాః బరెంక సెట్లుకింద వరుడో: భాస్కరుడాః బంధూకు పటాము నరుడోః భాస్కరుడాః బంధూకు 'సేఠ్‌పట్టి నరుడో; భాన్కరుడా! దింధాలు తెంచాము నరుడోః భాస్కరుడా। శివుడు

కవిఠాసంకలనం (09 ఎరువు ఎరువంటీ కొందరికీ భయం భయం _ వసి పీలలు వారకన్న నయం, నయం నూర్యునిలో తొలికాంతి ఎరుష మయం ఏరుపులోని ఆనందం ” అతి రమ్యత, న! (వకృతిలో పూలు ఎరుపు నుందారం శ్రీల చుదుటి తలకరో వ్యాంని సింధూరం జఎరుపున ఎరుపురంగు ఎన్నటికీ కాదు అపాయం అపాయాన్ని తప్పించే ఒక సదుపాయం జఎరుప్ప* మనలోణ్‌ వజపున్నది కుతిచి పోకుమా మనర కం ఎరుపు ఎరుపు కషి చూడుమా కజఎరుప్ల ఇ ఎరుప్పలో నే మెరుపుంది పోరాడే శ కుంది శ్రమజీవుల హక్కులశై ఎలుగె త్తే అరుప్పుండి

200 మహాసంకల్చ్పం ఎరుపం'పే కొందరికి భయం భయం పసిపిల్లలు వారికన్న నయం సయం సుబ్బారావు వాణ్మిగాహి గమ్యం నేనొక్కడ్నే ఇకుడ రెక్కలు తెగిన పక్షినికొని దావ పయనం గగనం గమనార్హం | నేనొక్కడ ఇక్కడ దాహంగొన్న ఒంటెను, నేను ఒయానిస్సు శై తపన్నుచేయను నేనాక్కణ్నే ఇక్కడ రాక నిరీక్షించే నక్షతానిఇకొను నెలరాజు వెలుగులో ఎలిఎజలాబోసు. దేనొక్కుడ ఇక్కడ విరిగిన చుక్కాని పడవనుకాను ఓ సాగరా తీరం చేర్చమని (ప్రార్థించను అయితే నేనెవరిని? - "పేరేమిటి? ఊ రేమిటి? ఊపిరేమిటి? ఉనికేమిటి? నాపేరు ఆకలి పాయుధం నా శరీరల ఆ్మకమణ నా ఉనికి లా! ద్యమం నా ఊపిరి విష్ణవం మా ఊరు ఇరబండరొజు

ఈ సంకలనంలో కవులు, వారి కవితలు 1, అజంతా : అననం 1889 న్వ్యగామం కేసనకు,రు. ఆంధ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యాభ్యానం. ఆంగల(భ దినస్యళళలో (ఫ్రధానఉపసంపాదకులు, (పస్తుత వివాసం విజయవాడ, [రోజూ చూస్తూనే వున్నాను (120), మమప్సి (128) పరిత్యాగి పరివేదన శీశీై వీ శొచ్చలస్వామి పురిపండా: అపినం 1004. స్వగామం సాలూరు. కళా (వపూర్ణ ఎలీకుదాంతీకులు, పాంగ్‌, బెంగాలీ, ఒడియా సంస్కృతం, ఇంగ్లీషు భాషలతో పరిచయం వుంది ఆంధధ_ఏడేశ్‌ సౌపాత్య అకాడమీ విశిస్త సభ్యులు, ఆంధ్ర (వరేళ్‌ అభ్యుదయ రచయితృల్ల, సంఘం గౌరవాధ్యక్షులు, కవితాసమితి స్టాపకా ర్వుషణల హాళీధ్వని, సౌదామని, పులిసంజా, (కొవ్యాలు, వివిధ భానలనుంచి '“బావాదాలు మొత్తం అరవైకి పెగా _గంథాలు అచ్చుఅయినాయి వీరి కొన్ని (ఆల యా కం జు రచనలు వొంద్‌, ఇంగ్లీసు, ఒడియా, సింధీ భాషలలోనికి తర్జుమా అయినవి, [ కఠపుకిళ్ళు (181) ) శి ఆంజనేయులు కుందుర్ని: జననం 1022. వినుకొండ, విజయవాడ గుంటూరు లలో విద్యాభ్యానం, పట్టభ్యదులు. సెయాగరా కవులలో ఒకరు, తెలంగాణా (జ్‌). ఆళీ (నాటకం , యుగేయుగే, నగరంలో వాన, నాలోని నాదాలు (+లిడకావ్యాలు,), వీరి (చ్రపిద్ద రచనలు, వీరి రచనలు “కుందు ర్ధి కృతులు” పేంటి 850 పుటల (గంఠంగా వెలువడ్డాయి. నివానం హైదరాబాదు. . గనాలొనీ నాదాలు (17), రెండులోకాలు (2) వత్యనందర్శవం (51 ఈ భారం (5%) ఉత్తరం (108 చూద్దువుగాని (17) ల్ని 4. ఆడ్ముద ; జననం 100. న్వస్తలం విశాఖపట్నం. క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమంలో కాలేజీ చదుపుకు వ్వస్తి చెప్పారు, 1048 నుంచి "47 వరకు విమానదళంలో ఉద్యోగం, ఠళర్వాత రెండేళ్ళ 'ఆనందవాణి” నంపాదకత్వం. 1048 లో నీనినూ

202 రంగంలో (వవేళం. త్వమేవాహం, సినీవాలి, గాయాలూ, గేయాలూ, కూనలమ్మ పదాలు, ఎంచిన పద్యాలు, ఇంటింటి పజ్యాలు, (కావ్య సంపుటులు) డజను డిసెక్టివ్‌ నవలలు, కొన్నిడజన్ల డిబెక్టివ్‌ కథలు, ఆరుదకఠలు (కఠలనంపు టి ఆరుద్ర నాటికలు వీరి కృతులు. “సమ్మగాంధ సొహిత్యం” పేర సాహిత్య చర్నిత పన్నెండు సంపుటాలు, వందలకొద్దీ రేడియో. రచవలు, ప్రసంగాణ, అభ్యుదయ రచయితల సంఘం నభ్యులు, [మాతృకాంక్ష (12). ఎంచక్కంని కల (88), వేదంలా గోదావరి (7, పెద్దముళ్లు (87), వినీవాలి (85), ఉపనదులు (11లి ]

క, ఇస్మాయిల్‌ : జననం 1988, కాీచ్నాథ పి, ఆర్‌. (ప్రభుత్వ కళిళాలరో ఫిలానఫీ లెక్చరర్‌, చెట్టు నా ఆదర్శం (కవితా నంపటి) అలుణా ఇంగ్లి మ కవితా సంకలసం, (ప్రచురిత రచనలు, అచ్చులో 'మృళ్యువృక్షంి.

[34480 సంళల 901 ₹4£ (158), మనిషీ, మనిషీ । (149))]

క కృష్పశాశ్తి దేవులపల్లి : జననం 1897. న్వస్దలం పిఠాపురంపడ్త-చం్యద్రంపాలెం

పట్టభ్యదులు, తండ్రి, సెవళం్యడి సికొవురాస్టాన కపులు.,

కృష్ణపక్షము, ప్రవాసము _ ఊర్వశి, సల్లకి (ఇండకావ్య సంపుటాలు, అప్పుడు పృట్టిపుంపే, పుష్పలావికలు, బహుకాల దర్శనం (వచన రచనల వంపుటాలు). శ్రీఆండాబృతిరుప్పావు (కీర్తనలు), ధనుర్దాను, శర్మిష్ట (వాటికల సంపుటాలు), మేఘమాల (వెండితెర పాటలు) వీరి (పచుర9త (గంథాలు, నవ్యసాపహిత్యోద్యమ ముఖ్యప్రవ క్తలు, హెదరావాదులోని ఆకాశ వాణి కేందంలో స్పోకెన్‌వర్న్‌ (పొడ్యూసరుగా కొంతకాలం పనిచేశారు. కళాప్రపూర్ణ విరుదాంకితులు, పెక్కు రేడియో వాటికణ, (వనంగాలు రచిం చారు. వీరి వెండితెర పాటలు సు్యప్రసిద్ధాలు, (ప్రస్తుత వివావం మ్ముదాను.

[శఠవేళ రానీయకు (1))

7. కృష్ణమాచార్యులు దాశరథి : జననం 1987, (వస్తుత తెలంగాణాలోని గూడూరు న్వస్దం౦, సంన్సృత, ఆంధ్ర, ఆంగ్ల, ఉర్దూ భాషాకోవిదులు,ల్యి హైదరాబాదు, మ్రాను, శేడియో కేందాలలో కొంతకాలం ఉద్యోగం చేశారు. అగ్నిదార, ర్ముదవీణ మహాంద్రోదయం, మహాబోధి, పునర్మవం, కవితా పుష్పకం, తిమిరంతో నమరం. ఆలోచనాలోచనాలు (కవితా సంపుటాలు,,

203 గాలిట్‌ గీతాలు / అనువాదం) వీరి ముదిత _(గంథాలు. “తిమిరంతో నమరంి టగంథానికి కేం్యద సాపిా-త్య అకాడమీ బహుమతి లభించింది. కళాపూర్ణ బిరుదాంకితులు. పెక్కు సినిమాలకు గీతరచన చేస్తూ (నస్తుత నివానం మద్రాసులో. [ఉషవృంధ్య (2౧. నాపేరు (సజాకోటి (69) కిరణ శకలం (89) పూచిన ముండు (485 )]]

8. క్రేశవరావ్‌ ; జననం 1838, అంధధ్ర్యపదేళశ విధాననభా కార్యాలయంలో రిపో ర్జర్‌గా పుద్యోగం "*ఉదయించని ఉదయాలు” (క5వికా సంపుటి, వీరి _పచురిత గంథం,

కాశజటి మార్యుడు' (141%, ఈ గులావీ నవ్వుతుంది (154), నాణగు తోడ్లు 172)] . జూ శజినళిళోన్రి. సి, జననం 1011. సంవృత, ఆంధ, ఆంగ భాషాకోవిదులు గళంలో ఆంరప్మతక, ఆంధ(వభ వారప్యతికలటో ఉపసంపాదకులుగా పని బేళారు. వి_భ్రాంచామర్హుక్తమ్మ్మ _ పమద్వర, మణీగీపిక, (కావ్యాలు విశాల వాసాలు?" గృపిణ్‌, నెవలలు, క్టల్లణరాజతరంగిణీ కథలకు అనువాదాలు ఒట్లీరి ప్రచురిత (గంతాలు.ప్రస్తుత నివాసం మథదాను. [ మాదాకబళం (57), వాన (78 /5 18. గోపాలకృష్ణ రెంటాల : జనవం 1022, స్వస్థలం ఫల్నాడు తాలూకాలోని రెంటాల. నరసరావుపేట, గుంటూరులలో విద్యాభ్యాసం. అభ్యుదయ సాహి తో్యోద్యమంలో _సముఖ పాత; ప్రజానాట్యమండలి, ఆంధ అర్డు థియేటర్‌ పంటీ పెక్కు హీటక నంస్థలతో సన్నిపాత సందింధం వుంది. సంఘర్షణ, శళృయాగజ,- ఆకలి పాటలు (కవితా సంకలనాలు), క్ష (నాటికల వంపుట్సి ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ జనరల్‌, రజని, (నాటకొలు) దగ్గశాంతి, మాయమబ్బులు (నాటి

“కౌలు, యుత్దము-.. శాంతి. యమకూపంి, (పేమజ్యోతి వంటి నినలల అను

వాదాలు బహుళ సంఖ్యలో చేశారు. రామాయణ, భారత, భాగవతాలతో నహా శేలయగు, సంస్కృత (గంథాలకు, కావ్యాలకు వచనానువాదాలు ము(ద్రితాలు, ఆంగధ(వభ దినపష్మత్రికలో (వథాన ఉపసంపొదకులు. ॥

| తల్లీ చల్లని శాంతీ: (68) ]]

204 11. గోపాల చ్య్యకవర్తి : జననం : 1981. 2ం.ఏ. వటళ(దుణు, కలం కలలు నో ఇ ఆఅనందంజీవనది. (కవితలు నీతి కఠలూ...నాతికథలూ,ము,ద్రితరచనలు, ఆంధ (ప్రదేశ్‌ సమాచారకాఖలో డిప్యూటీ దై రెక్టర్‌ గా ఉద్యోగం చేసున్నారు, [టైఫాయిడ్‌ గీతం (148), ఆనందం జీవనది (14) 12. చెరదిండరాజు :; హెదరాబాగుకు తూర్పునపున్న ఆంకుళాపురం న్వసలం, కును థి రచన వృ తి. దిక్సూచి, ముటడి, గముం, శకొంతియుదం, గౌొరమః కలలు లి ఏ స్త ఫ్‌ ద్ధి ట్ట (కవితా నంపుటలు) ఒక వీరుడు మరణి స్తే (నాటికలు) వీరి ద్‌ చు శి (ంథాలు. దిగంబరకవుల్లో ఒకరు. విప్తవరిచయితల సంఘంలో (సముఖులు, [ వందేమాతరం (17), ఫో (1లట్ల, గమ్యం (20 ]

18. జగనానైళం "పేర్వారం : జననం 1084. స్వస్థలం థిాషాహపుర్‌ం. ఏం.ఏ పట్ట భ్యడుఅు. వరంగల్‌ ఆర్స్‌ అండ్‌ వైన్స్‌ కళాశాలలో అర్భాపకులు, చేతనా వర్షం కవులలో ఒకరు. స్వాతం(క్ర్యానంతర తెలుగు కఎతపె (నమసతం సరి శోధన చేస్తున్నారు.

[ మహమ్మారి (196)-)

[క్రీం జ్వాలాముఖి 2 జననం [1888. ఎం. ఏ. పట్టభ్యదులు, దిగంబరి కవుల్లో ఒకరుం విప్లవ కవిత్వోద్యమ నిర్వాహకుల్లో ఒకరు “ఓటమి తిరుగుబాటు” | కవితా సంపుట్సి వీరి మ్యుదిత కృతిం (ప్రస్తుత నివానం హైదరాబాదు. _

[ నేటి మానవుడు (18 ]]

10, నగ్నముని : దిగంబర కవిగా జననం 1065. డిగంబ5 కపుల్లో ఉపముఖులుం తూర్చుగాలి (కవితా నంపుట్రి. ఒక కథల సంపుటి వీరి ముద్రిత (గంథాలు. ప్రస్తుత నివానం హైదరాబాదు.

[ కవీ: | 170),జై ల్లో పమా్యదం(178). నుఖరోగి( 191), యోధరుడ్య 1%) )

16. నగసింహారా పు ఎమ్వీయల్‌ : జననం 1844 ఎం. పి, పట్టభలయ్రలు, నూజివీడు ధర్మ అప్పారావు కళాశాలలో _సథానాంోపవ్యానకులు, మలుపు-మెరుపు నిన్న స్వస్నం.నేడు సత్యం, (నవరిల్సు, [ఫ్రతినింబం...మిధ్యాబింిం. (నాటి

| 205

కలు), కవిశా హారతి, (వ్యాప సంపుటి కానక (పరిశోధన గంథం), యురి

విస్‌ [కవితా సంపటి) వీరి గంథాలుం [ యులిసిస్‌ (165) ) ₹7. నారాయణబాబు శ్రీరంగం : జనవం 1808. మరణం 1082. న్వస్టలం విజయ నగరం (విశాల జిల్లా) ఆంద్ర ఆంగ్ల భాషలలోనూ, సంగీతంలోనూ (నవేశం, నాట్యకుశలురు. రుధిరజ్యోతి (కవితా సంపుటి), పెక్కు జానపద గేయాలు [దులుపుబూజు (7) |. క. నారాయణరావు వళోజీ ; జననం 1814. కొంతకొలత ఆంధధ్యపదేశ విధాన ” నభలో సభ్యు అం ఉవస్తాతవివాసం వరంగల్‌ జిల్లా హనుమకొండలో. 1966"07 జజ్ఞాకోక్రోపే సామ సంవత్సరంలో ఆరు బుళువులపై “నా గొడవ” కవితా నంపు టులము (ప్రచురించారు. తెలంగాణ విప్తవోద్యమ కాలంలో సాహిత్య రాజకీయ రంగాలలో చమతి4 _ దిగులు (100) ] గసిరాయజకోవు వెళ్ళేడు : ఏం. ఏ. వట్దిభ(ద్రులు. (ప్రాక్సశ్చిమ సాహిత్యాలతో గాఢపరిచయం వున్నది. కొంతకాలం పిలూరులోని నర్‌ సి. ఆర్‌. రెడ్డి కళాకాం తెలుగు శోఅలో పనిచేశారు. (ప్రస్తుతం ఆమెరికాలోని వీష్కన్సిన్‌ విశ్వవిద్యా లయంలో తెలుగు ఆచార్యులుగా వనిచేస్తున్నారు. కొన్ని కవితలు, వ్యాసాలు వివిధ ప్టతికలలో ,;:చురితాలు, శ్లికాత్తకఠ (18) )

• వలం. సోకాయుు రెడీ పిలగిరెడ్తీ ;: అననం 1081. వ్వసలం (వసుత కెలంగాణాలోని ం ల! అ న!

*సానుమౌజీ పేట. డాక్టర్‌ పట్టభ్యదుణు, (నస్తుతం హైదరాబాదులోని ఉస్యాతియా విశ్వవిడద్యాలయేంలో తెలుగుశాలలో ఆదార్య పదవి నిర్వపాస్తున్నారు, నాగార్జున పాగరం, కర్పూర వనంకరాయలు, విశ్వనాథ నాయకుడు (గేయ వాల) జాతిరతన్నం వచన, గేయకావ్యం) మంటలు-మానవుడు, మధ్యతరగతి ఎడ వోనల, మరో హరివీల్లు, ముఖాముఖీ, మనిషీ..చిలక, మాస్ప నా తీర్చు "వంటి

206

పక్క వచన కవితా సంపుటాలు, నారాయణరెడ్డి గేయాలు, న్వవ్నభంగం, అజంతా నుందరి, సమదర్శనం వంటి గేయకృతులు, రామన్న (సంగీతరూపకం కొన్ని వీరి _సముఖ (_గంథాలు, నవ్యకవిత్వమూ - సంప్రదాయమూ, ప్రయో గము (పరిశోథన (గంథం). “అక్షరాల గవాక్షాలు' కవితా నంపుటికి ఆంధ (దేశ పాహిత్య అకాడమీ, "మంటలు .- మానవుడు" (గంథావికి కేంద సాహిత్య అకాడమీ బహుమతులు లభించాయి. వందలకొద్దీ చలనచిత్ర గీతాలు రచించారు.

[ నాదేశం కనిపించింది (18) మధ్యమపురుషం (8%), ఎవరీ ఆర్హులు (65,

ఒకేఒక్క దీవం (48) ]

21. విథిలేశ్వర్‌ : జననం 1940. దిగంబర కవులతో “పైత ప్రహోవైశ్యకం లౌ (వముఖపా్యత వహించాళు. మండుతున్న తరం (కవితా సంపుటి, గోడల వెమక (జైలు జ్ఞాపకౌలు) ముదిత (_గంథాలు. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయులు, ఉవస్తుతవివాసం హైదరాబాదు,

[ నాదేశంలో నేమ షికాకివి( 18) )

22, పద్మరాజు పాలగుమ్మి ? జననం 1010. ఎం. ఎస్పీ పట్రభ్యదులు, పెక్కు గీకాలు, నాటికలు రచించారు. కథావాపిని, కూలిజనం, రెండవ అళోకుని మూణ్ణాళ్ళ పాలన, రామరాజ్యానికి రహదారి, వీరి ముదిత (గ్రంథాలు. అంత ర్జాతీయ కథానికల పోటీలో ద్వితీయ దిహునూన (గ్రహీత. చలవచిిత రచయి తగా (ప్రమతం మద్రాసులో ఉంటున్నారు. _ ,

| చీకటి (91) ]

23. బొలగంగాధర తిలక్‌ దేవరకొండ ; జననం 1821. మరణం 1066. స్వస్దలం తణుకు (వళ్చీమ గోడావరిజిల్లా!. ఆంధ్ర, అంగ్ల భాషలలో" జవీణులా, (గోరువంకలు (వద్యాలు),, అమృతం కురిపివ రా్యతి (వచన కవితా సంపుటి. (తిలక్‌ కథలు [కథల సంప్పటి), మృష్తశిల, మచి వణయం, సుశీల పెళ్ళి 'ాటికల్చు వీరి గంథాలు,

[ప్రకటన (20), అమృతం కురిసిన ర్యాతి (19), ఆర్హగీఠం (86), నవ్వు 'క్షేపు నీ పాటపుంది (81) ]

207

24. బైరాగి ; జవనం 1825. న్వస్థలం తెనాలి, పిండీ, ఇంగ్లీషులలో కోవిదులు, “తెలుగు న్వతంతో పతికలో ధారావాహికంగా (వచురింసబడిన కవితలన్నీ “నూతిలో గొంతులు” అనే నంపుటిగా వెలువడ్డాయి. కొన్ని కథలు, వ్యాసాలు, మ్కెచ్‌లు కూడా (వాశారు. బాత్‌ ఏక్‌ రాల్‌కీ (హిందీ ఖండకావ్యం) కూడా టవాళారు.

( నాక్కొంచెం నమ్మకమివ్వు (111. రాస్కంర్ని కొన్‌ (184) )

£0. జైఠవయ్య ; జననం 1842. స్వస్టలం నరసొప్పరం (వశ్నిమ గోదావరి జిల్లా, విజయవాడ, 'హైదరాబామలలో విద్యాభ్యాసం. దిగంబర కవుల్లో ఒకరు, "నవతి కై ఫిమాన ప్యెకిక్‌ సంపాధషలు,.'తో (కవికా నంపుటి), కొన్ని కథలు ప్రచురిత చృకమణ,"

[కడవ విద్సుం టయార 6 అవోన్యన్న ; జననం 184%, నెల్లూరు జిల్లాలోని లింగనమ్ముద్రం స్వస్థలం, కావలి, హైదరాబాదులలో విద్యాభ్యాసం, (ప్రస్తుతం హైదరాబాదులో నివాసం. ( హరాత్తుగ్దా ఫుట్ట్రప్టర్తాతిలిత్ని విప్పేని (180) ) న కకోకస్టవసావ్‌. వేగుంట : గుంటూడు జిల్లాలోని రేవేంద్రపాడు న్వసలం “క ఏ, పట్టత్యదులు. (పన్తుతం గుంటూరులోని జె. కె. సి. కళాశాల ఆంగ్ల శాఖలో ఉద్యోగం, “చితి - చింళ' (కవికా సంపుటి) ఏపీరి _పచురిత కృతి, [ విరీహ (147), అఖిరి ఆశ్రమం (188), అనుభూతి (18) ]

28. రమణారెడ్డి కె. వి. : జననం 1028, స్వస్థలం నెల్లూరుజిల్లాలోని రేబాల. చర్విత రాజనీతి శాస్త్రాలలో ఎం. ఏ పట్టభ్యదులు, అడవి, భువన ఘోష, అంగార వల్లరి. వర్రపిడికిలి (కవితా సంపుటాలు), కవికోకీల, మహోదయం, శరచ్చర్యాడ ఛటర్తీ (జీవిత చరిత .. సాహిత్య విమర్శలు). రొజీవం, ఎండ మావపులు, పద్మప్యూహం (నాటికలు), అన్నపూర్ణ (నాటకం, వీరి ముదిత స(ంధాజాావనవ రచయితల నంఘంలో (ప్రముఖులు, (పస్తుతం క్కొనలి జవహర్‌ భారతిలో ఉద్యోగం చేస్తున్నారు.

_.. (రక్షవంబంధం తప్పదులాగుంది (58) ఎడారిపై మబ్బు (116) )

29, రొమదాసు బెల్లంకొండ ; జననం 1028, స్వస్థలం సరసరావుపేట. మాసు,

విజయవాడలలో ఆంధధ్మసభ దినప్యతికలో ఉసనంపాదకులుగా పనిచేశారు.

208 కీర్తిశేషులు అడవి వాసిలాజుగారి ఆధ్వర్యంలో వెలువడిన మీజాన్‌ దివవత్రికలో కొంతకౌలం పని చేళారు. ఆకాశరామన్న (గోగోల్‌ నాటకానికి అనువాదం) మాస్తర్డీ (నాటకం) ఇంకా అనేక ఇంగ్లీషు నవలలకు అనువాదాలు వీరి ప్రచురిత రచనలు. వయాగరా కపుల్లో ఒకరు. “కల్పన” కవిళా సంపుటి సంపాదకుల్లో ఒకరు. వీరి కవితలు నాటిసముఖ సాహిత్య ప్యతికలలో (ప్రచురితాలు, వీరు 1080 నెపెంబరులో దినంగతులయారు,

[ వ్యిష్క్యమణం (100) ]]

80, రాసషుమోహనరావు అగ్దేవల్లి ౩: అననం 1486 ఎం. ఏ. పట్ట్లళ్యదులు, (వస్తుతం కొకినాడలోని ఎం-చెఫ్‌.ఎన్‌. డి్యగీ కళాశాలలో ఆంరోపన్యానకులు, అంతర్జాల కవితా సంపుటి), మధుజ్వాల (పద్యకొవ్యాళవై ఈవ్య గొతమం (వచన గేర్లు

జ శి నాటిక) శ్రీశ్రీ కవితా (ప్రస్థానం విమర్శ (గ్రంధం. వీరి ముద్రిత రచనల్భు_

[| అంతర్‌ జ్వాల (188, ]

81. రుక్మిజీనాధ కార్తీ జలస్తూూకం : జననం 19814 ఉభయ భాషా (ప్రవీణులు. చిట్టిగూడూరు సంస్కృత కళాశాలలో విద్యాభ్యాసం. కొంతరాలం ఆం్యధ్రహ్యత్రిక లో ఉపసంపొదకులుగా, ఆ తరువాత, మాసు, విజయణకంలో ..ఇకౌశవాచ కేండాలలో పనిచేశారు. నవ్యసావిత్యోద్యమంలో 'పేరడీ శాస్తి" “జరుక్‌ శా్తి"గా (పపిద్దులు, దేవయ్య స్వీయచరిత్ర (నవల), ఆనందవాణిలో తనలో తాను ీర్షికానిర్వహణ, నమకాలీన కవుల రచనలళు సారడీలు పీరి ముద్రిత రచనలు, 1848 లో వీరు పరమపదించారు.

[ ఆశ్వాసాంతం (5) ]

82, వరదో రాజేశ్వరరావు అబ్బూరి : జననం 1988. ఎం ఫ సట్టభ్యదులు. అనేక వ్యతికలలో ఉట్యోగం చేశారు.

1089 లో అమెరికాలోని విస్కన్పిన్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో *ళరకీయ' సాహిత్యంలో ఆచార్యపతవి విర్వపాంచారు. తర్వాత యూరోపులో వర్య టించారు. తపోభంగం, సంపెంగతోట ((శ్రీశ్రీతో), అందాక, మృత్‌య్యాక,

మె (శ్రీఫ్రీ, ఆద్మకంతో) ఆంగ్లంలో. మోడళన్‌ ఇండియన్‌_ తొటి[ో

నంపాదకత్వం) వీరి మ్యుద్రిత (గంథాలు,

[ ఈ య్యాతకు చివరలేదు (08)

209 $5. విశ్వం విద్వాన్‌ : జననం 10156. నంవ్కృత, ఆంధ్ర, ఆంగ్ల భాసలలో ఛవీణుణు, పెన్నేటి పాట (కౌవ్యం) (సేమించాను (నవల), 'మేఘదూత, దశకుమార చరిత, కాదంబరి (ఈనువాదాలు) (వచు5క _గంథాలు. ఆంధ (పఠ వారవ్యత్రికకు సంపాదకులు, నస్తుత నివానం మ(దాస్మ, అట్టి ధిక్కారం (123) ] కశ, విశ్వం అరిపిరాల; కృష్ణాజిల్లా వడకుదురు న్వస్థలం. విం పి, వట్టల(్యదల. ఆంధ, అంగ్ల భాషలలో దాక్టర్‌ పట్టభ్యదులు. రేపటి వ్వర్గం, మనస్‌, (కవికా సంపుటు అభాకోపీడు (కాన్యం) తెలుగులో కొన్ని వీరి ముదిత "తద. “0వర్‌మై గుడి ఆంగ్లకవికా సంపుటికి వర్‌ పొయె,టి బహుమతి లభించింది. 1078 లో అమెరికాలో పర్యటించారు. హశేవీడు కావ్యానికి ఉళతరోాోనోనోర్యే. అకాడమి బహంమతి లభించింది. సంస్కృతం, హిందీ, ఉర్జూ, (ఫెంచి, ఇంగ్లీషు, సారన్వతాలలో కోవిదులు. “ఫొయెట్‌" తెలుగు కపుల సంచికకు అతిథి సంపాదకులు, వీరి ఆంగ్ల కవితా సంపుటి 23 (పపంచ భాషలలోకి అనువదింపబడినది, “మె తంబ్‌ అండ్‌ గాడ్స్‌ విల్‌” ఆంగ్ల కవితలు వరల్డ్‌ పొయెటటీ సౌవై టీవారు. (వచురించారు. (పసుతం వీరు టి రందొదులో వుంటున్నారు. .శ.జీవతం కరుణించనివాళ్ళు ('80), అతవ్నిగూర్చి కథలు లేపు (151) ) కరోసళ్రావారేకాజు-..వ్వస్తలం రాజమం్యడీ, వట్టభ్యదులు, హైదరాబాదులో, ఆంధ (పదేళ్‌ సమాదారళశాఖలో అమవాదకులుగా వనిచేస్తున్నారు. కొడిగట్టినసూర్యుడు, హృదయం డొరికింది అనే వదన కవితా కథా సంపుటాలు, మైనా, కరుణించని దేవత, శాంతిపూలు, వెలుగురేఖలు అవే నవలలు. మననులోవి కుళిచె,. పగ మైనస్‌ ద్వేషం, వాళ్ళ మధ్య వంతెన రంగుటద్దాలు, మ్మీరాజు కధలు, హ్లాదివి, మబ్బుతెరలు, నమాధి, చాపకింద వీరు అనే కథానంపుటాణు వీరి (సచురిత

210 గంధాణ, మైనా నవలకు అం(ధ్యప్రదీళ్‌ సాపాత్య అకొడమి జహుమథి లలించిందిం [ ఉసన్సు (148) ]]

శి8. వెంక టేళ్యరరావు నార్ల: జననం 1008. పట్టభ్యదులు. ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలతేజోకో వారు గౌరన డాక్టరేట్‌ విరుద్యపదానం గావించారు. ఆంధ్యప్రళ (1042-50) సంపొదకులు. _వస్తుత౦ ఆల్యధ్రజ్యోతి సంపాదకులు, 1058 నుంచి *8 వరకు రాజ్యవళ సభ్యులు. కేంద్ర సాహిత్య, లలంా ల ఆకోకములలో (మభ సభ్యులు. ఇవికాక అనేక సాహిత్య, సొంస్కృతిక సంస్థలతో అనుబంధం. నవయుగాల బాట (పద్యాలు), జాబాలి (నాటకం) కొత్తా.పాతా (వ్యాసాలు) కొ త్తగడ్డ (నాటికలు) ఇంగ్లీషులో వీరేళలింగం, వేమన జీవిత చరితలు) (శెడిషనల్‌ ఇండియన్‌ కల్చర్‌ అండ్‌ అదర్‌ ఎస్సేస్‌, ట్రఖ్యసాల్నుప్టపవ (కా వెస్పర్‌2ై ఐస్‌ (నంపాదకత్వం) వీరి కొన్ని (ప్రసిద్ధ (్రైచురిత (గ్రంధాలు. విస్తృతం? విడేశ సర్యటనలు చేశారు. తెలుగులో ప్యతికా రచనకు ఒరవడి దిద్దిన (వముఖలలో ఒకరు. ప్రస్తుత నివానం హైదరాబాదు,

[ ద్వంద్వాతీతం (1%), వవోదయం (84) ]

87. వెంక కేశ్వరరావు గంగినేని ; అభ్యుదయ సాహతో్యోద్య మంలో (ప్రముఖులు, తెదయిని (కొవ్యసంపుట్సి, ఆదర్శ కుటుంబాలు, ఎర జెండాలు (మూడుభాగాల్కు హాస్తవ కథల సంపుటి, పొము-విచ్చెవన (నవల) వీరి ముదిత రచవలు, 1850 తలో కల్పన గేయనంకలనం నంపాదకుతలో ఒకరు. నృ _త్తిరీత్యా (వస్తతం వీనుకొండలో న్యాయవాది,

₹ అరచేతిలో మృళ్యువు (81) ]

కషప

కక. శశాంక ఏ జసవం 1029, మరణం 1074, ఏం, ఏ, వట్టభ్యదులు.. హైదరా బాదులో కళాళాలాధ్యాపకులుగా. వవిచేశారు, *వయాజమానా" గేయ నంపుటి పీ9ి మాదిత కృతి.

( అంకర్లీకమ్‌ - (78) ]

88, శిజారెడ్డి 3. ? జననం 1045. ఎం. ఏ. సట్టభ్యదులు, హైదరాబాదు వి వేకవర్దని కళాకాలలో ఆంగ్లోపన్యాసకులు, రక్తం సూర్యుడు (రెండు సంపుటాలు), చర్య ఓ5విళా నంప్కటి) వీరి మదికి కృతులు.

గదా జాతి రాళ + ఇ ట్‌; వ్యివకవి . [(నరుడో 1 భొస్కరుడా 1! కళ గంటూడ ; అననం 10ల్లొ న్యాయళవ్రంలో. పట్టభ్యదులు, సంస్కృతం, ఇంగ్లిషు, ఉర్దూభాషా సాపాళ్యాలతో పరిచయం పంది బుతు ఘోన (వద్యకృత్సి, పక్షులు, శేషజ్యోత్స్న, మండేసూర్యుడు, (కవితా సంపుటాలు) నాదేశం, బూజులు | ఆధునిక ఇతిహానము , మ్‌బ్బుల్లో దర్చారు. (నాటకం) విహ్వల (కథలు) షోడశి. స్వర్తహంస, సొహిత్యకౌముది (సౌహిత్య శ్యనన్న్నన్నుటు లు, __ ప్రభుత. :.షక్ష(తాణు, _ విశ్వవి వేచన (వైజ్ఞానిక వ్యాస సంప్పట్టుం ట్య ప్రచురిత (గంభాలుం హైదరాబాదులో నివాసం. [ ఉషన్సు (142), రాలేఆకులు (166) ] ఠ్తీథ్రీ: జననం 1018. వ్వస్టలం విజయనగరం, పట్టభ్యదులు. కొన్నాళ్ళు న్యతికలలో ఉపసంపాదకత్వం, తదుపరి చలన చిలతాలకు రచసు మహా్యప్రస్పానం, అడ్లనృష్టి, మూడు యాభైలు (కవితా సంపుటాలు). చరమ. రాశి (కథల), 11, ఛతుర్యనం వంటి పయోగవాటికణ, ఇంకా పెక్కు

212

వ్యాసాలు, _పనంగాలు, నాటకొలు రేడియోద్వారా పసారితాబ, '8 1లో థీథీ సంపూర్త సాపాత్య సంపుటాలను శ్రీ శ్రీ షష్టిపూర్తి సన్యాన వీంఘం (వచురించింది, సోవియట్‌ భూమి న్మెహూ అవార్డు పొంది సోఏయట్‌ యూని యన్‌లో పర్యటించారు. అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమ రథసారధి, (వస్తుతం విస్తవ రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు. మథద్రామలో (ప్రసుత నిహానం.

[ నుహాసంకల్చం (4, కలకాలం (4110, నగరంలో వృషళు (8)

శరచ్చర్మిదిత (41), మంచి ముక్యాల సరాలు (85) ]

48. మ(దిహ్మణం ఏల్చూరి : జవవం 105, స్వస్టలం నరనరావుసేటో "పీఠ కవితలు కొన్ని సయౌగరా, కల్చవ, అడుగుజాడ గురజాడీది ఏంటి నంకలనా లలో ,పచురికాణ, (స్తు నివాసం మ్యూవ్రాన్ను...

( పడిపోయిన న్యకపు గోడ (10 ]

44. మవ్బ్చారాపు అనిసెట్టి ;_జననం 1022. స్వస్తలం నరసరావుపేట తాలూకా పురుషోత్తమపట్నం. పట్టభ్యదులు, నవ్య సాహిత్యపరిషత్తుకార్య వర్గంలో ్‌తిళ నంపాదకవర్గంలో నభ్యులు. (వజాళ క్తి, అభ్యుదయ నంపాదకవర్గ సభ్యులు, అభ్యుదయ సాహిత్యోద్య మంలో (ఫముఖులు. సుమారు పాతిక ఫంవత్పరాలుగా చలన చికాల రచయితగా వుంటున్నారు. దక్షిణ భారత చలనచి_త రచయతల సంఘానికి పథాన కార్యదర్శి, దక్షిణ భారత చలనచి_త పారిిశామితుకా నమా ఖ్యకు ఉపాధ్యక్షులు. అగ్నివీణ, వచ్చగాళ్ళ పదాలు (కవితలు), గాలిమేడలూ మా వూరు (నాటకాలు), అని వెట్టి కథలు, రక్తొక్షరాలు (అనువాదం) ఏరి ముదిత రచనలు, (వన్తుతం మ,దాసులో నివాసం.

_|[ఎవరి పిల్లలోయి మీరు (5టి, విచ్చగాడి పాట (78), ఏడుపెందుకు (88]

213

45. సుబ్బారావు పాణిగ్రాహి : జననం 1088, మరణం 1868 "ఎరుపు గేయ

నలిపుటి. ముద్రిత రచన. స్వస్థలం (శ్రీకాకుళం జిల్లా, సోంపేట, [ఎరువు (18%,

48 సూరి తెన్నేటి 2 పతిికొ రచయితగా, అనువాచ రచయితగా, నవలా రచ యితగా ప్రసిద్ధులు భారతి మానపత్రికరో ఉపనంపాదకులుగా పనిచేశారు, చెంఘిజ్‌ ఖాన్‌ (వపల), శెండు మహానగరాలు (అనువాదం, మరికొన్ని గీతాలు వీరి పిసద్ద రచనలు, 1085 లో వీరు వరమపదించారు.

ళ్‌ శీలుగుజ్జం (120 ] శ. జిణీమరాజు రంరీ అనే 1027, న్వస్థలం రాజమండీ9. పట్టభదు9 ల “వరిసండి, బుల్లి బుల్లి యిసీత్రాలు, విరిగిన కళ్చిర్‌, బూర్జువా పెళ్ళికూతురు బొద్దు. సిన్నన్ము వచ్చింది (కవితా సంపుటాలు), ఆదర్శాలు _ అవరోధాలు, సౌందర్యల - పౌశీల్యం, దుఃఖితులు (వవలలుు, సోమరాజు కథలు (సంపుటి ఏీరి ముద్రిత -కృళశులు, హొస్తుత నివాసం విశాతసట్నం. క శితకట్టు (157) )

టీ పోమకుందర్‌ ఆవంత్స : జననం 1024. స్వస్థలం అంజ అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమ కవుల్లో సముఖులు, వశ్రాయుధం, గోదావరి జలప్కిః- _- 'మీఘరంజవి, సోమరవం సుందరకొండ (కవితా సంపుటాలు). బొనిసల దేశం (కథల సంపుటి) వీరి ప్రచురిత రచనలు. కళాశేశి మూసపత్రిక వ్యవస్థాపక

సంపాదకులు. స్రినుత నివాసం పిఠాపురంం క రెండు స్రపంచాలు (82) న్‌

214

40. హమమర్భాస్తి ఇంద్రగంటి : జననం 1011, స్వస్దలం ళాఖజిల్లా మాడుగుల. ఉభయభాషా ప్రవీణులు. 1984 నుంచి 864 వరిం. తూర్పు గోదావరిజిల్లా రామ చంద్భపురం హైస్కూలులో అధ్యావక వృ. 108414 కావలి జవహర్‌ భారతిలో ఆంధోపన్యాసకులు. ప్రస్తుతం అక్క డే గౌదవోపన్యాఫక వృత్తి దక్షారొామము _ ఇతర కృళులు (ఖండకౌప్య సంపుటి. పాదిల మంజరి (గేయాలు), హనుమచ్చాత్తి కఠలు, నిజయదకమి (కథాసంపుటాలు)), "కహా మంతి (నవల, వ్యాపావ€ (సాహిత్య వ్యాసాలు). పశంత పేను వర్తిలిమ, స్వన్న వాసవద త్త (అమవాదాలు, “కా?దాస 87. 2ద6" ఫెమళ్ళ చ్పింథాని అంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి బహుమతి లధించింయళ్ళా

( మానవ దర్శవం (8) ]