Telugu m.n.roy jeevitha siddhantham - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

స పలాయన తానం పసన న న. న న న ననన... సస స స. న వ ప వ. మ. టి న ప ప ల టట చటం ప మ న. న ప. రం? సమ నను య యా. ప ో స. వ. . ప. వ. మ. మ ప వ. . వ వ లోలో న యు గగ... ల ల య. టం చ . ప ప మ... టి వ. ప. ర్య ప న. పు మ న్‌ న న ప , మ. స టి ల. న. మ వ న. భు. య ప. లో త. న. / | యే నీ ప య. త ట్‌, ర. య జే గో న య. ము ప ర య న మ లేళ్ల ల. న. వ. . క. ప. (ఫస... ప మ న. వ. వ. న వ... సు వ. 1. వ. ప. న మ లో ల న . ప త న మ చా న టి లగ ఛం ||| ప సా యాలి గే ల ౦ సై స మ. మ మ త మ. . టు మ్‌ శ ఈ ట్ల ఏ ప... / . న టు వ. స ల టే త... నల్‌ ఈ స్‌ జ టే తో ప. లి న య |॥ఏమయఏయా ల ళం ళం పనన ల్‌ ళు లై మ 4 శ మమా. లం. ల టం / ' [కా ప్‌ త మా టు జీ ల! నా నం స తట |. వ. నవా క నా టై ప. కీ లీ స్‌ య =. రీ. క 1 ప. ల. (యమా శ) శత స ధ్ర ల. చ వ. ప. మా త లా త నా టీ మ క నాయి. స మాన రా మా, గ. హా యన. మ మా ట్‌. ట్ర శయన... ము! జ వ స మ స స న టీ యు సప. వ క క న . ట్‌ గ స. నా మా క తుం మ మా చ. మ టీ. [ సై స్ట. ప సం మూ స న. మ మ. టి వ టట... భ్‌ ము తూవాణ నయ న? మ లే. ను హ్‌ష క. ఊయయాన, టా పా శ యఏఎ౨ఏ౫త ౨౩. మా ప మర్‌. లే 4 ఫఫా. మ న లా తం. న తు యే టీ 1 హన్ష వన టా కా ల సా మా ప్రి చ. ప టీ గ్‌ా 5 యం 0 న సళ సము కే 1 వివ వ న త వా ఏయయ్‌ ప. జ న. త భీ. ల ర ఉనా. ప్‌. క వ శ ను. ప ఉం మ త ళా. మ వ. (న్‌, న య! లి న న లో గ ట్‌ మాన. టి... ల్‌ వా శతా కా నన. హం ఫ్‌ తీత న. ప య య్య య వొ న వివిన వనన నినన నవనవ ర టల తను ల ఇష మ. న్‌ న టి త్‌? టా స చి న (శ న్నా చ షా. న ల న ల మ లి నీ న చ. తం? మ య. స్ట | ర. గ ప _ యం క్‌, క య మ. అ ను న్‌ ల. ల న మ. మ న. న. న న స సు న య న ల ర డే సప వదనం ఫవిఫనని ర న ప (లే ల టు! మ. నంట న మ నం... గ. టి ల స స ఈ. య ష్‌. మ ల స ప. య టు క్‌ి న. | సీ స ట్ట. మ | ష్‌. ప యు. ప. స ట్‌ మ మము. బా న స న య టం 0! తవ. న మ్‌ శీ? 11001 11111141 న. పనన న టీ మ కహా. | |. ల ప లీ, సమ హన్‌ 1... న న ( మ. ల్‌ క మ 5 ల ప. ప రం. స ల్‌ త అ య వ... స య ప ల్‌ (| న త క మ న సు కే మ త.. మ టీ మ య. స. ట్‌, ప య నల ప ల్‌ గా. ఉష. న. మే మ మ ల... టి మాకు. ప మం... ప వ. హు న నే య. న ర మ ప. కా న. టై క్‌ మో వ క. కై న యమో . . మ మ. ల. ను మ న న. వ వ వ య. గో న ము టే. మ య మ! యా 0 భ్‌ య న... సీ ట్‌ న మ. ము మ _ వ. న యర... క మయో య. ప. యయ కే... ! ప న. స. (మాడి న న. మ కా టా టట న నే య న. (వ! వ క సం. న ప. మ మ [ . ప త న. . వ వ. మా . పై మ య! మ క సారా న. న పం టి న షి వా. 2 మాటలా నా... ల ప ళు ఆక. రా మా మ. ల లస దాట త యూుూాూ ర న య ల స్‌ వాపా... టు. వా హా లా. వ శీ త వా న య... మ! మ్‌ | ధాన నా. న. యట. స. వ మ! వ న చం వ మాన. ల. న న. య టి. ప. మా ల బా జ మూ గ గ య వ. న వ రా. ఆ హై . స చ . న యు న న. చ . య. వ్‌ వ ప మో ల వ ల్‌ వ ర ల న. టట. య భం! ప. త. ప న. ల ల తు. త న న త ల. న ర మ్‌. మ. మ |. వ న. మ అ ల న య వ టల న మ ప. చ. న క. ర్ట ప వ. వ య వు వ. వ . ప మ. చ న వ సం న. వ. లా ల్‌ ల వ. మ ప

యమ్‌.యన్‌.రాయ్‌ జీవితం-సిద్ధాంతం

యష్‌. యస్‌. రాయ్‌ జీవిత౦ = సిద్ధాంతం కోగంటి రాధాకృష్ణ్రవరూర్తి ప్రజాస్వామ్య ప్రచురణలు (ప్రై) లిమిటెడ్‌,, తెనాలి

(నశాస్వామ్య ప్రచురణలు =. ! యమ్‌. యన్‌ రాయ్‌ జీవితం = సిద్ధాంతం ఎ కోగంటి రాధాకృష్ణమూర్తి క. 22 ల్‌ రం ప్రధమ ముద్రణ ౩ జూన్‌ 1078 కీ ౮0 దుకు? శద ట్రతుల. 1500 ల పన్లీషర్చు న (వజాస్వామ్య (ప్రచురణలు (పో ) లిమిపెడ్‌ , తెనాలి హాల్‌ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌ శి వం హు ఇ వరత, ఆ ౫) వ్‌ తన్‌ు క గ ఇనాం ము (ద్‌ అని నాగార్జున (ప్రింటింగ్‌ అండ్‌ వైండింగు వర్కు = తెనాలి . గయ్య (గ్రంధాలు జో ర్యా క షా

స్వవిషయం (వ్రజాప్వామ్య ప్రచురణలు ఒక వినూత్న (ప్రయత్నం ఇతర వంస్థలతో రూపపామ్యం పున్నా ఆదర్శాలలో, లత్మ్యసాధనా విధానాలలో, కొర్యా చరణ రీళులలో భిన్నమైనది వ్యక్తీ జీవితంలో, సమాజ జీవితంలో అన్నిరంగాలలో (సజాస్వామ్యం పెల్లిలిరిః మూడుపూపులు, ఆరుకాయలుగా నర్చిల్లాలని ఛఈ సంస్ధ అభిమళ౦, ఆశయం కూడాను (లాటే రలు ఇలాంటి ప్రయళత్నాలు పూర్వం జరిగినవి వ్రస్తుఠం జరుగుచున్నవి కొని వావిక్నీ నూ యీ (ప్రయక్నావికీ కారతఠమ్యమున్నది ఉదా త్తమయిన ఆళయాలతో, ఉ శ్తేం పొందిన మేధావుల సమిష్టి సహకార కృష ఫలితంగా యీ సంస్ద ఉద్భవించినది ఒం విళ్యజనీయతే దీవి విశిష్టత మొత్తల మానన (ప్రపంచ సంస్కృతీ, సాహిత్యాలు దీవి వారసత్వం ముఖ్యంగా భారతదేశ సంస్కృతిలో ఇంతవరకు మరుగునపడిన మాణిక్యొలు = దొర్వాక్క కఎల్క రణాదుల మకొలు, సిద్ధాంతాలు = దీవి సొమ్ము. - తెలుగుదేశమే కాదు తెలుగు భాష వివరించిన (ప్రాంతమంతా దీని క్రార్యకేత్రము (ప్రపంచంతో విస్తవాలు ఎక్కడ వచ్చినా, ఏకాలమందు జరిగినా అవన్నీ దీవికి ఆద్యయన -యోగ్యాలే ఇంగ్లండులో 1688లో (వ్రిటిషు రాచరికానికి వరిమితులు హద్దులు విధించిన విస్తవం ఆమెరికాలో 1776 లో (ప్రాతినిధ్యాధికార _ఎమున్నవారే సన్నులు విరించ గల హక్కుదారులని (ప్రజాస్వామ్య సూళక్రాన్ని ఎలుగె త్తిదాటిన్‌ విప్తవం 1789 లో స్వేచ్చ వమానత్వము, పొ్య్రాతృత్వము ఆదర్శాలుగా విజయవంతమయిన శఫెంచి వీప్ణవం 1917లో భూమి, తింది, ఒశౌంతి" నివాదాలితో కార్మికవర్గం, మధ్యతరగతి రష్యాలో పాధించిన విప్లనం 3947 లో భారతదేశం పొందిన స్వాఠంత్యం 1949 లో కర్షక ఐలంతో చైనాలో జరిగిన విప్ణవం మొదలయిన చర్మిక్రాత్మక సంఘటనలను లోతుగ్కా సువిశితంగ్యా

ఖ

నమ్మ్యక్‌ దృష్టితో వరిశిలించి తరనుగుణ మైన (వ్రచురణలు చేయాలని ఈ వంస్ద ఆదర్శం

పామాజిక వరివర్తవక్కూ భావగమవానికీ అవివాభావ వంవింధమున్నదవే విషయం జగద్విడితం అయితే భావాలు ప్రాతిభాపికాలేవా లేక మానవ మప్లిష్మ ములో - ఉదయించిన తరుణం మంరీ వ్రత్యేక గమవ మాగ్రాలతో_ వ్వతంత్ర లక్షణాలు కలిగి పెంపొందు చున్నవా ? రెండన వ్వరూవం అవశళ్య వర్మిగహణ యోగ్యం ఈ మాళశ్రాన్ని విశ్వవిఖ్యాత -విన్సవవాద్కి. మేధావి అయిన యష్‌ యన్‌ రాయ్‌ 1846 లో వ్రవచించాడు ఈ భావవ యీ వంస్థకు జీవగగర్ర

ట్‌ న

వ్య క్రినాదం హేతువాదం, మావవవారం ఈ వంస్టమ శావించే సత్రికము (ిగశాలు. మానవులంతా వొకకే మావవ వమాజావికి మూలము మానవుడే మానపువి అభ్యువ్నతియే మానవ వమాజ ఆభ్యువయావికి (శేయమ్నుకు కొలమానం లేక వరుమావం (వ్రక్శతి వియమ ఐరమైవడి కమక ద్రకృతి మంచి ఉద్భవించిన మానవురు కూడా వమ్తతః వియమబద్దుము అంపే హేళువాది. శమక ఆతడు వీతిపంతువిగా మవగలడవి (వకటించివ రాడికల్‌ వా్యూమవిజం యొక్క శాళ్విక వెద్ధాంతం ఈ వంస్థక్ష వెలగుబాబగా అడుగర.గునా (వ్రభావితం చేస్తుంది

“మానవ వాదం యీనాటిదీ. కాడు. చూవవశాతి నమాజంగా మనుగౌడ

షాగించి వవ్చటిముంచీ యీ తాత్విక చింతన జరుగుతూనే వచ్చివది.' కావి అరువిక యుగంలో మానవ విళ్ళానం ఎంతో అభివృద్ది చెందలంతో (వ్రన్తశం మాతవ శాష్యాలశ్నో విమాత్న విషయ వరిళ్టావంతో ఆ పాతకాలన్న మానవ వాదాన్ని వరిశీలించ్చి వవరించి వువరుద్ధరించ పలవన అనవర మేర్చడివడి ఆ కృష వలిశమే యమ, యన్‌ రాయ్‌ వవ్యమానవ వారం, శ కి

'స్వేచ్భాపిపావ వత్యాప్వేషణ మానవ చమగడ యేరకాలవి స్‌ర్కావన టం ఈ సవ్యమానవవాద విశిష్టత (1) అంశరాళ్మ (పేరి పీతి లేక రైవ్‌ వెల్లే పీతి ( వ్రయోజవాత్మక వీతి అవే రెంటికీ (ప్రత్యామ్నాయంగా హేతుబర్ధమయివ పీతివి చాటి చెప్పివది రాజకీయ రంగంలో పాకీ రహిత 1వజా చేతి పారించివది. లక రంగంలో వహకార వంపారమయివ క పక రూపొందించినది పొంవ్కృృతిక రంగంలో భావ వ్వతం్యత్ర (వ్రతివ శ్రివి గుర్తించి

క్రి వది. పాంఘికంగా కులు మత వక్ష లింగ (ప్రాంతీయ, భాష జాతి దేశ విభేవాలమ విరపించివది. విశ్వజవీయ నంన్క్భృతికి విలువ విచ్చివది. ఏకత్వంలో లిన్నత్వాన్ని లీన్నత్వంలో ఏకత్వాన్ని చూతగల్షివని అంధ విశ్వాసాలకు ఇొడ్డలిపెట్టు (ప్రబోధ కార్యక్రమాలను ఐలవరుమంది. అందులో ఒక శాగమే ఈ వంస్థ (వ్రచురణ యశ్నం _ ఈ (వ్రకృతికి ఆశీతమయివ మరే యితర శక్తి లేదవి తెలమకొవటబంా తవ మమగడిక్కు భవిష్యత్తుకు తానే బాధ్యుడవవి గుశ్తెరగటం, తన క్షేమావిక్కీ ఆర్యున్నశికీ, తోటి మోవవుల (శ్రేయమ్నకూ వైరుర్యం లేదనే విషయాన్ని (గ్రపాంచి -వమాజ స్టితి గతులను మెరుగువరచటావికి ఉద్యుక్తుడు కావటం ఉత్తమ మావవ అచణం మ... "ఈ మావవవార లవ్యాలనే 1952 లో వెలకొల్పబడిన అంతర్జాతీయ పాళ్యానువిను నైతిక వంఘం మరోరూవంలో (వ్రకటించివవి. భారత రాడికల్‌ హర్యామవిసు వంఘాన్ని ఆ (వ్రనంచనంస్థ గు్తించి పూల్తి వళ్యశ్వా న్నిచ్చివది. అ అంతర్జాతీయ వంఘం ఐదు ఇండాలలోవి అనేక టేశాలలో అమనంధ వంస్థలణ కలిగి అవమావమైవ కృషిపాగిమవ్నది, వ్రమ్తుతం వంచ మావవాళి పాంన్కృృతికంగా విషము స్టితిలో చిక్కుకొవి యున్నది. ఓక వైవు మశ (ప్రాబల్యాలు, మరోవైవు ఫావిజం క్రమ్యూవిజం లాంటి వియంతృత్వ విధావాలు చలామణి అవుతూ (వ్రజ వంమషేమం “కారకు ప్రజల ఆళయాలమ వెరవేర్చకపోగా హీవస్టితికి దిగజార్చు చున్నవి దీవి _వ్రలికంగా తృతీయ మార్గావ్వేషణ (ప్రారంభ మయినది. విళ్ళావం పెరుగుదల, మానవ మేధన్ను వృజవాళ క్రి అభివృద్ది చెందడంతో మాతవ తాత్విక చింతవలకు 'ప్రాశివదిక ఏర్పడివది. జా 2 దవివే న్టైతిక హ్యూమవిజం అవి పిలువలం కూడా కద్దు. ఇది (ప్రజా ప్వామ్య షూళశ్రావికి కళ్టువిడి వన్ని. 1వతివ్యక్తి సాధ్య మైవంతగా వికావం ఫౌందటావికి వాక్కు. కలిగియున్నాడు కేవలం (వభుత్వ నరిరిలోవేగాక జీవిత _వంలింధా లన్నింటిలోమా. ఈ (వ్రజాస్వాన్వ మాత్రం వర్తిముంది. విజ్ఞావావ్ని మావవ వివాళవావికి కాక మేమావిక్కి 'శేయమ్నుకు, విర్మాజయుతంగా వివియో

గించటిం ఈ సీద్ధాంతప్ప ఆదర్శ ముఖ్యలక్షణాలలో వొకటి విజ్ఞానము లక్ష్యాలను విస్దేశంచదు నూనన (శ్రేయస్సును సొధించిటావికి అనువైన మార్గాలను నూచిస్తుంది హా్యూమవిజం న్టెకిక దృక్పధం కలది మానవుని హుందాతనాన్ని పాధ్య మైనంతలో (ప్రతి వ్యక్తి ఇతోధికంగా ఇతరుల హక్కుబకు భంగం కలుగని రీతిగా న్వయంగా వికాసాన్ని పొందగల హక్కును గుర్తిస్తుంది సామర్ధ్యం, (క్రమశిక్షణ "పేరుతో మానవ జీవితాన్ని యాంథత్రికం చేసే వ్యవస్థను వ్యతిరేకిస్తుంది యాంత్రీకరణ మానవ వీలువలను వమ్ము చేస్తుంది తాత్కాలిక లక్యులను సాధించే (ప్రయత్నంలో పమ(గ్ర వియంతృత్వ్య సిద్ధాంతాలు అమలునరచ జూచే సమ్మగ యాంతీకరణను (త్రోసిరాజింటుంది సమాజం యెడ బాధ్యతతో వమ్మిశితమైన వ్యక్తి "స్వేచ్చను లత్యంగా స్వీకరిస్వంది భౌతిక ఆవసరాలను తీర్చటం, లోతీక పధిస్టతులను మెరుగుసరచటం ఆనే పేరుతో పైన పేర్కొనబడిన వ్యక్తి స్వేచ్చను త్యజించ విచ్చగించదు మూనసిక స్వేచ్చ మౌలికచింతవే లేనప్పుడు అభ్యుదయం అసాధ్యం . విడివాదాన్ని, పిడివాదపు చిద్ధాంతాన్ని (త్రోసి రాజని హ్యూమనిజం "స్వేచ్చను (ప్రబోధిస్తుంది నైతిక విలువలను సవృజనా శక్తులతో సమ్మిశితమైన జీవితవిధానాన్ని వ్య కక్తివికాసాన్ని లక్ష్యంగా అంగీకరిస్తుంది మారుచున్న నమాజా “వికి అనుగుణంగో అభ్యుదయ పధంలో 'అనుపరించదగిన మౌలిక జీవిత సూ(క్రం యిదీ న ఇ. శ 7 ఆ యం విజ్హానాన్ని [ప్రపంచ శాంతి కొరకు వివీయోగించ గలిగితే (ప్రస్తుత నిషమస్థతినుంచి మానవాళి విముక్తి చెందగలదు భయ వనిము క్త్రడయిన నూనపువి వరిపూర్ణ వికాసావికి వరీమితు లుండకూడదు ఈ తాత్విక ఆలోచనారీతి “మానవ (ప్రపంచం (వ్రస్తుతం ఎదుర్కొవే సవాలుకు సరిమైన జవాబుగా భావించ వచ్చును ఇలాంటి తాత్విక ధోరణీ 'స్వేద్భా భావుకతను పోషిస్తుంది కనుక అన్ని పామాజీక రొంగాలలోను పీనూత్నమయిన రీతిలో 'స్వేచ్చమ. సెంపొందించి అభ్యుదయ మార్గాన అడుగులు ” వేయంచగల నూతన భావాన్వేషణమే (ప్రజా స్వామ్య ప్రచురణల సంస్ద ర్యేయం అట్టి భావాలను (వ్రజాబాహుళ్యావికి ఏరుక పరచటం ఈ సంస్థ" |వ్రధమ కర్తవ్యంగా ావిస్తుంది ఇది సాహనమే కావచ్చు (ప్రమాదథరితం కూడా

కావచ్చును. కాని లక్ష్యసాధన కొరకు చేపే యిట్టి కృషిని విస్మరించజాలము, ఈ 'వ్రయళ్నావికి, వ్యాపారానికి 'స్వేచ్బాపిపాసకల వ్య క్తులందరి సామభూతి, నహకారా లను ఆరి సున్నాము. న _ . ఎం. వి, రావువశూర్తి 9, 211. ఆ. షె. కాలనీ అధ్యతడు _.... మెహడీ పట్నం -. టోర్ల్‌ ఆఫ్‌ డైరెక్టర్స్‌ ... న! *ఒః= క హైదరాబా ద్‌ . శాస్వామ్య ప్రచురణలు (ప్రై లిమి'పెడ్‌

(పజాస్వామ్య (ప్రచురణలు ( ప్రై) లిమిటెడ్‌ సభ్యులు శ్రీఎం వి రామమూర్తి శ్రీ కోగంటి రాధాకృష్ణమూర్తి శ్రీ గుంటుపల్లి గోపాలరావు శ్రీమతి మల్లాది వెంకట నుబృమ్మ ఫ్రీ గురిజాల సీతారామయ్య శ్రీ కొల్లా సుబ్బారావు

తొలిపలుకులు 'ఫెయిజ్‌పూర్‌ కాంగగైను (108% కు వెళ్లిన ,మ్మీతుల్యు] క్యామేడ్‌ రాయ్‌ని గురించి చెప్పిన కొన్ని విషయాలు విన్నాను. ఆ నంవత్సరం. మద్మలో రాయ్‌ గుంటూరు "వచ్చి అనేక నభలలో 1ఉపవ్యనించగా శొన్నింటిశే వెళ్లి వారి ఉసన్యాసాలను ఆనక్రితో వినగలిగాను 41 లో తెనాలిలో ఆంధ 'రాష్ట్రి రాడికల్‌ డెమోళ్రాటిక్‌ పార్టీ ఆనతరణ సమయంలో వారితో ముఖాముఖి వరిచయం కలిగీనది శ్ర లో రెహాడూన్‌ రాజకీయ పాఠశాల తరుణంలో ఆ పరిచయం నన్నిపొతళ్వోన్ని ఏర్పరచినడి. రాయ్‌ ఆ క్యాంవులో అందరివీ ఆప్యాయంగా పలుకరించి " క్యామ్టేడ్‌ రాయ్‌ *గా వ్యవహరించటం అందరినీ ఆళ్చర్యచకితులు కావించివది [1 ఆ రోజుల్లో రాయ్‌ జీవిత చరిత్ర గురించీ నాకు ఆంతగో తెలియరు డొరికీన ననూచారాన్ని బట్టి యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ పేరుతో "ఒక చిన్న పున్మకం వెలవరించ గలిగాను దానికి విశేష (ప్రాధాన్యత కలుగుటచేత త్వరలో పువర్ము్నదణ జరిగినది తరువాత కొలది కాలానికే. కృతీయ.ము్యదణ జరుగవలనిన ఆవసరం ఇబొడ్పాకనబిడినది. కాని అంఠటితో ఆ 'వ్రయత్నం విరమించాసు , రాయ్‌ మరజావంతరం రొయ్‌వి గురించీ జాతీయతగానే కాదు, ఆంత న ర్రాతీయంగ్లో అనేక వరిశోధనలు జరిగినై ఇంకా అరుగుచున్నవి రాయ్‌ జీవితం కశేవలం ఫ్‌ విష్లన వీరువి గాథ లేక రాజకీయ స్లాయకుని చర్మీత్రకు చరిమితం కొదు ల అది ఓక మహోజర్టల మయిన మానవ ఉద్యమ చరిత్ర 0 న. రాయ్‌ని గురించి తెలుగులో ఒక ఉద్గ్యింథం వెలునరిండాలనే కోర్కె 1వాలో, దాల కాలం మంచీ వున్నది శాయ్‌ రచించిన ఆనేక ష్యగంధాళను నతించాను వానితో వాటు రాయ్‌మి గుళిరచి 1వావిన ఇశర (గ్రంథాలను శూడా కొన్నింటిని ఎవతింత గలిగాను ఆఫలిళమే నాయీ రచన తావ్రాలబ్సుగు నంపత్పరాల- ]క్రీతమే "ఈ (గంథం అచ్చు కొనలన్‌ వున్నా కాన్ని" కారణాలచేత ఇంతనరకు ఆగవలన్‌ వీచ్చినేడే (వ్రశాస్వామ్య (వ్రచురణలు వారొవ్రధమ వ్రచురణగా. దీనిని వెలునరించటం షాకు నంతో ముదోవహరగా వువ్నడ్తి చాచి

1 నాయీ రచనకు తోడ్పడిన రాయ్‌ (గంథాలు ఓ సీ స ౬0 8 సంగం 2 సగం * సల 3 1061210 2080911100 శీ 08౭ 185111 ర018001 8 6౪014003 326 ౧0౦8౬ 20120108 18 ౮౧1102 క్క సూ 220ల00006 9 0 7 01 6ల60% షి 0 వంల100 9 106)&2 206 ₹/27 10 వ4% 0088100001 11 కం0016 1 ౧129 1 లం 01ల12002 13 లజ పంతం 14 వెలం96 ౮0%09000180

• ఇతర (గ్రంథాలు 1 టం9: నేపీకు: ఎస్‌ 2002062 ష0 2 ౧000080010 ఉలిడే 1216008110 12 కరర! ా / “రంప నటి 210 ౧0౫ 3౩ ఆ౦ంణణి౪ని19మ ఓ 06411 ఆాస్‌ష00రే2 గె09 4 0111060098 01 0 10 90110041 వి%110609% ఆం లా ]ర212సీ 812 మేడ5ి6ే లట 5 20114104 0 లం10021 2110800909 0 శ ౫ 0 7 ఆ = పి పెకజగడంయేష్సురి 6 ౫ 11 0 = 01141 31087200 జాజ్‌ వై సనగ శ వెంంమంం౪ 00902038 విటటా "7018. క ప ఆ యా (గ్రంథక ర్తలకు నా హృదయ పూర్వక కృతజ్ఞతలు నాయీ లచనను వరికించి అవసరమయిన నలహా, నంపడింపులతో మెరుగులు దిద్దుటకు తోడ్పడిన మిత్రులకు, అచ్చుతో వ్రత్యేక (శ్రద్ధ తీపికొనిన తెనాలి “ాగాడ్డన (ప్రింటింగ్‌ ఆండ్‌ బైండింగ్‌ వర్కు యజమానులక్కు సవివారలకు నా అభివందవములు.._ రచయు్కత

=. విషయసూచిక | జీవితము | _ పేక

1. పరిచయము శ

శతి బాల్యం న!

శి. ముందడుగు 18

శీ. విష్ణన రాజకీయాలు .

క: ఆరవిందుని కార్యక్రమం 21

క. కుట్రలు = కేసులు _ శ *

7, మారు వేషాలు = మారుజీవితత లలి0ి

శ, - జతిన్‌ నాయకత్వం న 8ిలి

$. సాయుధ తిరుగుబాటు శ

10. జర్మనీ సహాయం 44

11. యస్‌, యప్‌, మావెరిక్‌ 48

12. జతీంగద్రుని వీరోచిత పోరాటం రీ

13. చివరి (ప్రయత్నం +” 654

14, ఆమెరికా ప్రయాణం. __ స. 15. ఆమెరికాలో ౧ 08. 18, (ప్రభుత్వ విర్బంధం _ 70

17. మెక్సికోలో . - ణా.
18. . తిరిగి జర్మనులతో కలయక ల! | 10, పోషలిస్టుల పరిచయం ఢి? , క, జర్మనుల వాగ్దానం - 0... ల. తిరుగు (పయాణం " ॥ శీర్‌.

శ! 22. మెక్సికన్‌ రాజకీయాలు జ 23 పోవలిస్టు పార్ట్‌ 182. 2ఓ పోమలిష్టు మహావళ |0ి చకు మిన్టరు (బ్రాన్‌ట్విన్‌ 129 24 రష్యా వెలువల (ప్రధమ కమ్యూవిన్దు పాక్టి 118 £ ఐరోపా య్యాక 12 28. పార్వతిక వమ్మె నే 2. బెర్లీమ వివ్లన కమిటీ 1జి క. అబావీములరక్డీ 131 81 మాప్కోలో న శ. కమ్యూవిమ్హ ఇంటర్నేషవల్‌ 14 కిక లెవిన్‌తో వమాగమం న... శి&. మే దినోత్సవం 181 శివ. రెండవ కాం(గైము మవోవభ [84 నిక వరివ ర్తిత (మారుచున్న) భారతదేశం శశిక్‌ శ? యవ్వరు పాషా [శ్‌ 88. వాయువ్య వరిహర్జులో వివ్నవ కేందర 181 న! విస్తవ వడాశిక -శాష్కెంటు 1దయాః శరిథ్‌ 48. మర్య ఆవియా ! 41. బొభారాలో ఏన్లవ (ప్రభుత్వం వ. శె వైవిక పాఠశాల [99 43. ఖెర్లిన్‌ విన్నవ సమితి ణం శీఓ లెప్ట్‌ కమ్యూవిజం న! . శక్‌ మాతవ ఆర్థిక విరవం శి! 48. విస్తవ విద్యాలయము 217 47. నవాయ విరాకరశోద్యమం 28

14 4పషి ఇండియాలో కమ్యూవిన్హు వుద్యమం ళు శకి భారత కమ్యూవిమ్హు పార్టీ వ్‌ శకి ఉద్యమ పారన్యం 1 శ్‌! చైనా విషవం రిఫ్ట్‌[ ఫి వించారోవణలు 2 శక ఆరవ వరలు కాం్యగైమ క వళి అధికార రాజకీయాలు = అంత :కలచవాలు న! కళ. వ్వల్బకాణ వజాళిక త్ర శకి కరాచీ కార్యగైము వ్‌ శ్‌). జైలు జీవితం వ! ఈ కాంటగైమ పార్టీ - సోషలిస్టు ాజకీయాణ నే $్‌8. కాల[గైము వవర్నిర్మాజం క్‌4 8. ఇండియా చట్టం _ కాం్యగైను పార్టీ శి18 శి! భారతచేశం = యుద్ధం ఖై టె యాద్చగమవనం = యర్ద పలితాలు శిరిడి వవ్య మూనవ వాద సిద్ధాంతము 6 పరిచయం శి] $1. జాతీయవాదం = గాంధిజం శ్రి? శఫ కావిటలీజం = (వజాస్వామ్యం శకి శశ. మార్క్చ్పెజం = కమ్యూనిజం శిగథ్‌ శ? వరశీలన శ41 శ8 మార్క్చిజంలోవి లోపాలు 887 6క్సీ పాకీ చకుక్వాణ _ న! 28 యుద్ధానంతర (వ్రవంచం 882 71. భావ న్లైళన్యం శికి8

| 72 రాజకీయ వ్యవస్థ 893 78 ఆర్షిక వ్యవస్త 89 న! న! 74 విద్యా సాంస్కృృళిక రంగాలు 401 ?5 రాడికల్‌ హా్యూమవిస్టు సూళశ్రాలు 400 78 ముగింపు 4177 77 అనువింధం 428 [షపౌ గమవికః 140వ పేజీ 8వ లైను “వామపక్ష కమ్యూవిజల .వొలారిషం” వదులుగా “వామవక్ష కమ్యూనిజం = ఓన్నశినపు అపకఠవకీలు” ఆవి చదువ (ప్రార్థన

జీవితము

పరిచయం; “విద్యార్థిదళ లో అంపే పదునాలుగవయేటనే నా రాజకీయి జీవితం 'ప్రారంభిమయివది స్వతంత్రజీవిగా స్వేచ్చగా (బతకాలవి వా మనోనంకల్పం ప్వాతంగక్యం = నంపూ ర్టస్వాఠంయ్యత్యం అవ్పటి వరిస్థితుల ననుపరించి నూతనంగా స్థిరపడిన ఆదర్శం పాతభావాలతో పాత దృక్పథంతో కృచచేసివ విప్లవకారులు స్వేచ్చ - వంపూర్ణస్వాతం్యత్యం తమధ్కేయంగా దృథచిత్తులయ్యారు ఆ రోజుల్లో మాకు కారల్‌ మార్కుుమగురించి ఏమీ తెలియదు మేము మార్కు (గంథాలు రచనలు ఏమీ చదువలేదు (పోలిపేరియన్‌ వివ్లవం ఆంపే మాకు తెలియదు అసలు అట్టి వర్గం వున్నశ్లే మాకు తెలియదు విన్ల్షవకారులు అనేకమంది తమ జీవితమంతా జయిళ్ళలోనే వెళ్ళబుచ్చారు ఎంతోమంది చిరువవ్వులతో ఉరికంవాలు ఎగ్మవ్రాకొరు వారి ఆ పాహసకృత్యాలహ, ప్రాణత్యాగాలహ అపుడు అచ్చట ఏ (పోలి పేరియన్‌వర్గ వత్తిడి (ప్రభావం కారణభాతం కాలేదు అవలు వర్ష కలహం అంటే ఏమిటో వారికి తవియదు అవ్పటి వర్తమాన పరిస్థితులను ఏ విధంగా మార్చాలో. వారికి యదార్జంగా తెలియదు కూడాను అయినా ఏదో ఒక విధంగా వాటిని మార్చాలనే వారి దృథసంకల్చ్పం ఆదే నంకల్చంతో ఆదే మనో విలంతో నా రాజకీయజీవితం కూడా (ప్రారంభించాను కారల్‌మార్కు రచించిన కాపిటల్‌ మూడు సంపుటాలు లేక మార్క్సిస్టులు రచింఎబన మూడువందలు వేల సంపుటాలకంచె యిప్పటికీ ఆదే వంకల్పం కాంక్ష తృష్ట వా కర్తవ్యానికి ఆదర్శ హాలు అటి సంకల్పబలం = స్వాతంథత్యకాంకు మానవ వమాజాఖివృగికి ద్రవ కారణాలపీ మీరు మందే క యి 18468 వంవత్పరం మేలో దెహాడూన్‌లో జరిగిన అఖిలభారత రాడికల్‌ డెమోథక్రాటిక్‌ పార్టీ రాజకీయ పాఠశాలమ (ప్రారంభిస్తూ క్యామేడ్‌ యమ్‌ యవ్‌ రాయ్‌ చెప్పిన మాటలివి. అంతకుముందు 1987 లో వాంథగైలుపార్టీ (ప్రచారావికి అెందివ (ప్రపంచయుద్ధం తరువాత కాంగగైెసుమంచి చియటకువచ్చి రాడికల్‌ డెమోశక్రాటిక్‌ పార్టీవి స్థాపించి 1841 లో ఆంధ్రప్రాంతంలో వర్యటనకు వచ్చి" నవ్వుడు ఈ రచయితకు రాయ్‌తో కొలది పరిచయం యేర్చడివది డెహ్రాడూన్‌ రాజీయపాఠశాలలో విద్యార్థిగా పాల్గొవిన యీ రచయిత మొదటి వరిచయం రాయ్‌

శీ చుచు యనం రాయి తదం వన్నిమాకుమిా. వరిణమించదల. మమాద్యాగస్థంగా. శామంచాము... ఆ వాశికాజ అననది కొలడిరోజు2. అయినా ఆకరి పమయంరోవే డాష్‌ శమ మేదాశక్త్‌ వంకటిన్‌. అచ్చటికి వదన వివిద రాద్చిల పాక్ట్‌ నాయకులకు -కక్యక కాంత డానమోయటానిక్‌. వ్రయత్శంచా డనజంలో అతిశయాక్తి ఏమాత్రం లేఎవి. చెన్న వవ్చనూ సృలిటివవకుతల. వంత. బిునుకుకూర్నున్నా మేవ యుద్దావంతిడం మ్లారాజ్యం యివ్వకతవ్నదనా. రాయ్‌ మా అమలు విలబడి మాకు ఉవమశించివవ్చుడు " మాలో హెచ్చిమలది అంత త్వవలో మవ వ్వరాబ్యంవన్నందా అవే భావమో వంచిపోయాము.. వండవ (వ్రపంచయుర్తం. (మైరంభిమయివవ్నటిమంచి.. క్యామేడ్‌ చాయ్‌ ఇవ్‌ ఫానిస్టు వ్యతిచయుక్టం కషక ఏ షుతులు చేశుండానే యిందులో మవం ఫాచితాదికి వ్యశనేకంా (బ్రిటిషు (ప్రచుత్వంతో కలవి పోవాడాచి. ఫానిజావ్ని వోడించగలిగితే లాదతి చేళావికి వటివు (వ్రమతరైం ధావంతచడే అధికారం అవ్నకంచక్ష తప్హమయు. ఒకవేళ ఫాన్‌జం సెలినే మొత్తం మావవ్యవవంచావికే మున్నుతవ్నదు అవి వావాటంగా. వెళ్లదంచుతూ వవ్నాడి ఇది రావికల్చురొవే. మొదల కొంత మండెకి వమ్మశక్యలా_ కవబఐడవేదు రామలామ రాయ్‌ భాషవ వాాన్నవరూవం చాళ్చివడి.. మేము. డెాడూవ్‌లో వృండగావే బెంగాలు కార్మికవాయకతు రజవీ ముఖక్తీమంచి రాడ్‌కె ఒలామ్‌ వవ్చివడ్ని "మ దూరచ్శష్టకి ఆవేశ ధవ్నవాచాలు, చిటివ వ్రుక్వం భారతీయులకు అధికారం అవ్నగించటావికి ఆంగీకరిందివక” అవి అందులోవి వార్త అచ్చట వమావశంలో వృవ్న మేమంతా అంతో ఉఫ్లైవంలో మువిగిపోయాము.. ఎలెన్‌రాయ్‌ మా అందరికీ వ్వీబ్బు పందిపెస్టకి యమ్‌ యవ రాజ్‌ కి షషంత ఆశ్చక్యంవ్కా పుళ్లావంగా కివబడ నేము. రిజవీఎలక్టీకీ (వత్యుత్తకంగా హంధవైడ్‌ యంగ్‌ వన్‌ లెఫ్ట్‌ కాంస్లిమెంబ్బు అవి పెలిగ్రామ్‌ వంవమువి ఎలెవ్‌రాయ్‌కి మాచించాడు శాయ్‌లో మూకీళాపం. ఏన్నకివది ముఖి లీందిములో గాంగ్‌క్యతి ఆలముకొన్నిది. ఇంతటితో మవకర్యం గసైక్క్‌వల్లు మీరు భావించకూడదు. మవ గమ్యస్థానం దరదావ్వలలో లేచు, మవం యింకా చాల చూర్యమయాణం చేయవలపివువ్నడి అవి ఆనాటి వనమావేశాన్ని మొతించాతు

1857 పిపాయి మ్యూటివీ చ్యొడైజంతో పన్న భారత ష్తిజాపీకాన్ని మేలా లవటమేకక ఒకవిధంో- విదిష ప్యామాజ్యాదికారులకు కమవివ్ను కూడా కలిగిందివడీ" ఈపై ఇండియో కౌంపెవీ ప్టావంలో టిన్‌ మత్విం ఆపేక్షాంం

వరిచయల శేవట్టినా దేశంలో. ఇంచి వెళకొవలేదు.. ఒకవంక వరసీదష మరొకవంక చేశియ “ధాష్వామళలు జముందారుల కక్తవిపాన మరియు వీటకికోచు దేశంలో వంభవించివ “కరువు కాచికాచుఖు జాతివి విర్వీర్యమొనర్నుషయేగాక. దారిప్య్రం. విలయతాందవ మొవర్నషాగివది. వలవరాజ్యతశ్వంతో చేశివృ క్తులమ (బ్రిటిషు (వ్రభుత్వం వాళవం చేయగా, శైన్తుల్లు బకాయిలు. విబ్బంది ఇర్నులు, వరిపాలవ వ్యయం వన్నైరా, వగ్రైరా చేర్టతో జమెందారులు.. (క్రామికన్లై తులము పీల్చి పివ్వచేయటం తభిస్థించి 'వ్లర్తి పామావ్య 'వ్రజాీకం శమ. విత్యదారిద్యానికి. వికృష్ణ జీవితావికి “కవ్య" “కాకణంగా "తృన్ని చెందటం వినా వారికి వీటిని ఆధిగమంచగల మశోమార్లాం క్రవలడనేరు. అర్షికంగా వమాజం అధఃపాశాళంలో టుంగ్‌ కృశించి పోవ అంతోపాటు పాంఘకంగా మూష్తవిళ్వాసాభనో, బూజావస్టిన పాతిభ్షావాలతో విండి విబికిళృళి మై జీవచ్చవమ్ము కాషాగివరె. |

• ప్రేజిమ వ్రజత్వం తవ అధికారం భావలదేళంలో మస్టిరం చేనుకొవాలే “శఅంచృతో. ఇంర్టీమకాషమ.. (వ్రవేశవెస్టవది. . భారతీయలమ కేవలం గుమాస్తా ఉర్యోగాలకు వవికివచ్యే విబ్బండిగా తయారునేషి ఈమ వరిపాలవ కొవసాగించాలవి ఇర్యన్సిమువారి తలంవ్వ. " (బైటిమువారు తమ "పె్టుమరులతో అచ్చభిచ్చట కొన్ని పరిశ్రమలు, ఫ్యాక్టరీలు చెలకాల్ని భారత ఇవిజ వంవచమ, " మూవవ్యశ్రమమ కొన్లగొట్టిబావికి ప్రయత్నించారు. మదివరుకులు లోర వ్లు ప్రదేశాలమంవి వమ తీరాలకు చేరవేయటావిక్తి దేశంలో ర్నై ల్వేయి్య చహదారులు విర్మించటం. అరిగివది. ఆంచకారవించురమయిన భావతావవిలో. అచ్చవిచ్చవి అళాక్తిడాల్చ వెలుగొండ వ అంతవరకు మక్కచెక్కలుగా, అందఖండగాలుగావున్న భారకావని బ్రిటీషు యేలుఐకితో వ్వచేశేరాజులను మవహాయించి వీమైక్మం చేయబడినది. (వ్వదేశీరాజులు కూడా బ్రిటిమవారి 'శాచేదాస్లగావే వ్యవహరించారు పాళశ్చార్యాాము. నాగరికతలు డేశంలో "మధ్యశోరగత్సి పేరావుల. పాలిల్మానికి.. మాతవభావాల (ప్రచారావికీ రోఫారం కలుగకేనివవి. ్రైబివు వర్మిశ్రమలకు అమలంధంగా దేశీయ వ్తకమ్ము వాణిజ్యము వెంపొందసాగినవి. మాతివ వబ్టకాల్చు. వగహోలు వెళివినన్ని జనం వళ్లైలమంచి వేస్టిడాలిక్సు' వల్వనవెక్షబలి ఎక్కువయినది. పంఓిపొలాల్లో వవిచేషే శ్రామకులు స్యాన్టకి కార్మిషలుగా జీపపం షాగింధవలనివచ్చనమి. "+

68 యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ జీవికం

ఈ మార్చులు ఒక విధంగా సామాన్య (ప్రజానీకాన్ని పీడించి వారి [శ్రమను దోపిడీ చేయటానికే జరిగినవి, ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో, ఏ మాత్రం మెరుగులేదు. సామా జిక పరిస్థితులు అంతకంటె పొనంగానే వున్నవి. పల్లెల్లో, (గ్రామాల్లో పనిలేక తిండిలేక పొట్టచేతవబ్టుకొని ఆలు, బిడ్డలతో పట్టణాలకు గంపెడాశళతో వెళ్లిన జనం ఆచ్చటా పనిదొరకక, దొరికినా రోజుకు పదిహేను, పదహారు గంటలు ఫ్యాక్టరీల్లో సనిచేస్తూ, యిచ్చివడి తమకే చాలక కుటుందాలు ప స్తులు వుండటం, కప్పుకొనటానికి గుడ్డ, వుండటానికి వనతీ లేక నానా బాధలు పడటం మామూలు జీవితంగా పరిణ మీంచినది. తిరిగి (గ్రామాలకు వ స్తే వారికి అక్కడ పనీదొరుకుతుందనే ఆళలేదు. కౌబిట్టీ ఏదో ఆళతో పబ్దణాలమ అంటిపెట్టుకొనటం వినా వారికీ గత్యంతరం కనబడరేదు.

(ప్రజల్లో అనంతృ్లి తీవ్రస్టాయికి చేరినది. పొలాల్లో పనిచేపే ర్లై తులు, ప్యాకఠిలలో పనిచేసే కార్మికులు, చదువు, సంస్కారాలు వున్నా వుద్యోగాలు, తగిన జీవనేససతిలేని . మద్యతరగతి _ కుటుంబీకులు, కులవృత్తులను, చేతివృ త్తులను, కోల్పోయిన కళాకారులు, చిన్న చిన్న వర్తకులు, వ్యాపార స్తులు మొదలయిన వారంతా యీ అసంతృప్లికి లోనయినవారే. దాదాప దేశవ్యాప్తంగా 18 న శతాబ్దం చివరి భాగంలో యావ త్తు భారతదేశం యిచే పరిస్థితులలో వున్నది. దీని ఫలితంగా విటిషు (ప్రభుత్వంమీద తీవ్రంగా వ్యతిరేకత “"పెరుగసొగినది. . వ. ముఖ్యంగా. వంగరాష్ట్రావికి ముచ్చట (ప్రఠమస్థానం యివ్వటం అవనరం, ఇంగ్లీషు భాషాప్రాబల్యం వలననేమి, - పాళ్ళాత్యనాగరికళా (ప్రభావం వలవనేమి మిగిలిన భారత దేశంలోకం పె బెంగాలులో ముందుగా నూతనభావ పరిణామం, వికానం హెచ్చుగా జరిగినవి. తతృలితంగ్గా రాజారామమోహనరాయ్‌, ఈశ్వరచంద్ర విద్యా సాగర్‌, : పండిత ద్వారకానార్‌ విద్యాభూషణలాంటి మేధావులు సాయఘక్కు సొం న్కృకిక రంగాల్లో నూతినభావాలకు అనుగుణంగా నంవ్కరణలకు పూనుకొన్నారు. పార్మిశామిక అభివృద్ధికి -. ఆర్థిక అనమానతలు _తొలగటానికి రాజకీయ అధికారం అవసరం కనుక మితవాదులు జాతీయ కాం్యగెసును 1885 లో స్టాపించి పిటిషనులు, మహజరులు తీర్మానాలద్వారా 'వీటిషు (వ్రభుశ్వాన్ని అర్థించసాగారు. ఇందుకు (వళుశ్వంలో,. యేమ్మాకం చలనం లేకపోవటంతో బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌, " వివిన చంద్రపాల్కొ లాలా లజపతిరాయ్‌ (బాల్‌, పాల్‌, లాల్‌ తీవ్రవాద రాజకీయాలను

పరిచయం కః ప్రచారం చేసారు. బంకిమ్‌ చంద్ర చటక్టీ తనరచవనలు, ముఖ్యంగా “ఆనందమకరి ద్వారా పరాయి (ప్రభుత్వంమీచ తిరుగుబాటును రేకెత్తించితే, విశ్వకవి రవీంద్రవోద్‌ టాగూరు తన కవిత గేయ రచనలద్వారా జాతీయభావాలను పెంపొందించాడు. వివేకానంద్‌, ఆరవిండ్‌ ఘోష్‌ బాతీయభావాలతోపాటు హిందూమతాన్ని నంస్క 'రించటానికి, “ఆధ్యాత్మిక సంపదిను పెంపొందించటానికి (ప్రయత్నించారు, . " అఇస్పుడు మపదేశానికి కావలనినది ఇనుసకండరాలు, _ ఉక్కునరాలు, అంతకం'చ దృఢతరమయిన, ళ క్తినంతమయిన మనోనంకల్పం.” ఇది వివేకా "నందువి సందేశం, _ న . భగవద్గీతను గురించి విపలీకరిస్తూ “ఐహికజీవితంలో నేగాదు, ఆముస్మిక జీవితంలో కూడా దుర్చలులకు స్థానం లేదు. బలహీనత బానిసత్వావికీ దారితీ స్తుంది. బలహీనత నురణంతో నమానం”ో అవి (ప్రబోధించాడు. వివేకానందుని శిష్యురాలు ఐరిష్‌ వనిత వివేదిత “మోతసాధనకృషికి ముందు జాతికి, దేశానికి విమోచన కలిగించటావికి మీ కృషిని, తీనతరం చేయండి” అని భారతీయులను హెచ్చరించింది. . " _ అరవింద్‌ ఘోష్‌ “భవానీ మందిర్‌ అనే కరవత్రంలో “విస్తవమార్గంం ఆదర్శం” గురించి విపులంగా వివరించాడు. ఆరవిందుని సోదరుడు బిరిన్‌ వివ కారుల రహన్యసంఘాలకు నాయకత్వం వహించాడు. మితవాద, _ మతవాద రాజకీయాలతో, _మహజర్లతో, విజ్ఞావనలతో, చివరకు కాంగెసులోని తీవ్రవాద రాజకీయాలతో కూడా తృ్లిచెందని = బెంగాలు మధ్యతరగతి యువకులు రహన్య విస్ణనపంఘాలము స్థాపించారు. దొర్జన్యపూరితం, పొంసాత్మకం ఆయిన బిటిషు (ప్రభుత్వాన్ని “చాణుక్యనీతి" వనుసరించి దౌర్జన్యం, హింసా పద్ధతుల ద్వారానే ఎదుర్కొనటం వీర పధానధ్యేయం, తద్వారానే భారత జాతికి విముక్తి కలుగుతుందవి _వీరి దృఢవిశ్వాసం,. ఇందుకు క త్తులు కటారుల్కు ఈుపాకులు, పిసోలులు, బాంబులు వుపయోగించారు.. దొర్జన్యకాండలు, . దోపిడీలు, హత్యలే కూడా. జరిగినవి,” ఇలాంటే వాతావరణంలో, _ యిట్టీ "పరిస్థితులలో “యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ పుట్టిపెరగటం జరిగినది... _ క "

యమ్‌. యన్‌. ఛాయ్‌ అనలు పేకు నరేంద్రనాథ్‌ భట్టాచార్య (దాహ్మణ కుటుందిం జననం 1887 వంవత్పరం మార్చి 21 తండ్రి దీనబంధు భచ్చాచార్య పూజారి వంగరాష్ట్రంలోని మిడ్నపూర్‌ జిల్లా ఖేర్‌ పుట్‌ గ్రామవాని ఆ (గ్రామం లోని శేర్‌ పృపేశ్వరి ఆలయ పూజారిగా వుండేవాడు అచ్చటి ఆచారం (ప్రకారం పూజారి వంళంలోవీ ప్రథమప్యుకుడు పూజారికాసటం పరిపాటి దీనబంధు లస్దా చార్మకు తొమ్మిదిమంది సోదరులు ఒక సోదరి కలరు దీనబంధు ఆ (గ్రామం వదలిపెట్టి పరే దూర్యప్రాంతంలో. వివాసల ఛేర్చరచుకొనినా ఆలయ ఉత్సవ ఫమయంల్లో షంపత్పరమున కొకసర్యాయదు ఆచ్చటికివచ్చి ఆలయంలో (క్రతువులు పూజలు చేయించుట కద్దు మిగిలిన కాల్తంల్పో తనకు షూరుగా -తన సోదరులలో ఒకరిని ఆలయ పూజలు జరుపుటకు (ప్రతినిధి వియమించుతూ వుండేవాడు "బేస్‌ వపేళ్తూరి.ఆంయేయయపడే వచ్చే+ఆదాయాన్ని. మరలి వేసి దీనబంధు -వంగరాష్ట్రం లోవి. ఇరువగినాలగు. వరగణాల "జిల్పాకా- చెందిన - కోడాలీయా- గైామంలో ఒక పాఠశాలలో నంస్తృత వండినా ఉపాధ్యాయనృ త్తిని స్వేంరరిచాడు ఇద్దరు వంతానర్థి తెరువాతశ మొదటి భార్య + గతించివడ్తి, _ రెండవ వివాహం “జరిగివ్‌ద్ని-చరేందదనార్య్‌ లట్టాచార్మ రెండవ భ్రార్యకు మ్తూడవ సంతానం ఇచ్చటనే వశేంద్రుడు పంసతము ఇంగ్లీషు జేంగాలీ భాషల్త నభ్యసించుటకు బ్కూలులో ప్రవేశించాడు " వ చర నా 2 ఫ్‌ చన్నెితసంనుంచి వరెంద్రుడు ర్థాటకియాలన్నా" విన్షవం అవివా మిక్కిలి అనక్తితో వుండేవాడు. ఆర్థిక పరిస్థితులు పెరగ్గా లేకపోయినా కుమారుని చుకుకు చనము. చూల్లి ఈర్యడ్షి పె రేరద్రుని ఉన్నతవిద్య కొరకు కలకత్తా పంపాడు అచ్చట చ రేరద్రుడువిద్భభ్యానముతోపాటు. విష్లవ రాజకీయాల్లో సాల్గొనసాగాడు వీనాయక దామౌదరో పానహ్మేర్‌. సంకింకుచల్యద్ర ఛటక్షి స్వొమి రామతీర్ణ * వివేకానంద అరవిగవో 'ఘూష్‌ మొదలై నవార రవనలీకు ్రేభావిలుకే" రహీ విష్లవ పీమా వేళల్లో పాల్గాంటూవృండేవాడు” కౌంతకాలర నరేంద్రుడు ఆరపేరిదుడు హైపసదిన హరయ, కశాళాలటో తపివాఠ "కొద్దికాలం "కక సక కనా కపాజా లీ ష్‌ వభ్యపిందాడు గతి

బాల్యం ర

• 18% లో దీనఐంధు తన రెండవ చూమగారి (గ్రామం చఛింగ్రిపోట తిరలివెళ్లి అక్కడే నివాసం యేస్బరచుకున్నాడు ఆ (గ్రామం కిలక త్రామ పన్నెండు మైశ్ష్ల దూరంలో ఇరువది నాలుగు పరగకాల జిన్లారోనే గంగావది వొడ్డున వున్నది ఈన అంతిమ జీవితం ఫవ్విత గంగానదీ తీరాన గడపాలని దీనబంధు వాంఛ దీనదింధు మామగారికి ఏక్రైక పృతికాసంతానం కావటం కూడా వారు ఆ (గ్రామం తరలి వెళ్ళటానికి కొంతకారణం కావచ్చు మామగారు తన చంపాదనలో మిగిలిన దంతా అల్లునికిస్తూ వుండేవాడు చివరకు తన స్థిర చరాన్తులను దీనదింధుకు సంక మింప చేయటంకూడా జరిగింది - చింగిపోట ఆ పరిసరగ్రామాలు కలక క్తానగరానికి నమిపంలో వండటం చేత పాళ్ళాత్యనాగరికతకు వేషభాషలకు కొంత (ప్రభాఏీతే మయి. ముందడుగు వేయసాగినవి నంఘ నంస్కరణోదృమానికి " భావవికాసానికి అవి కేంద్రంగా రూపొందినవి ప్రముఖులయిన అనేకమంది మత సాంఘిక సంస్క ర్హలకు అవి జన్మస్థలాలు రాజా వారాయణబోసు (ఆరవిందునీ ఎన్ని త్‌ం్యక్రి ద్యారకానాధ విద్యాభూషణ (ఈళశ్వరచందవిద్మాసాగరుని సన్నిహితుడు వండిత శివనాధళాన్తి మొదలగువారు _ ఇచ్చటనే జన్మించారు. శివనాధళాన్తి 10వ శశాబ్దఎ) బెంగాలు పండితులలో ప్రముఖ వ్యక్తిగా రాణించాడు ఆయన తన జందెప్పపోగులను కతెంచివేవి బ్రహ్మసపూజములోవేరి ముందంజ వేసిన వ్యక్తి శిఫనాధశాన్త వరేంద్ర వాఢ భశ్చాచార్య ళల్లికి పినతండ్రి వీరి పభావం వలుకువిడి ఆ 1పపాంళవు యువకులు రక్షరకాలూ ముందుకు సాగటానికి యెంతో డోహదకారి ఆయినమి 2 “ఒ... రాజనారాయణటోస్‌ శివనాధళానస్తి 18వ కళాట్ట్‌ము చివరిలో రహావ్య విష్ణవసంఘాన్ని స్టాపించటానికి (ప్రయత్నించిన వారిలో ముఖ్యులు -మిగెలిన యువకులతోబాటు నరేంద్రనాథ్‌ భస్టాచార్య మీడ వీరి ప్రభావం చెరగని మ్యుదగా పడినది వీరితోబాటు నరేంధద్రనాధ్‌ విద్యాభ్యానంచే పే పాఠశాల (వధానోపాధ్య్తోయులు దత్తు (వ్రభావం కూడా మిళితమయినది దత్తు బ్రహ్మనమాజవాది కీర్తిశేషులు ద్వారకానాథ్‌ విద్మాఘాషణ జ్ఞాపకి విహ్నంగా ఒక = (గంథాలయం స్థాపించాడు ఆ (గ్రంధాలయ అభివృద్ధికొరకు నరేంద్రనాథ్‌ ద క్తుకు కుడిభుజంగా వుండి సాంఘిక్త సాంన్క్బృతిక కార్యకలాపాల్లో సహాయపడుతూ వుండేవాడు. ఆకౌల్లంలో. బోసు పర్కసు బెంగాలులో (ప్రసిద్ధి గాంఎబవ సర్కినుగా ఇహుళవ్యాప్పంగా అందరి మన్ననలు ఫొండినడి స్వామి వివేకానంజ్‌ ఆ వర్కసును

10 యష్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం గురించి బెంగాలీలు తమ శారీరకబలంతో కార్యం ఎలా సాధించగలరో మోతీ (బోస్సు చక్కగా చూపిస్తున్నాడు అవి చెప్పినాడు ఈ సర్కసు వలన కూడా వరేంథదనాధ్‌ కొంతవరకు (స్రభావితుడయ్యాడు _

్‌ చిన్నతనంనుంచీ వరేంద్రనాద్‌కు సాహసకృత్యాలంచే మక్కువ ఎక్కువ పాహసోపేశతమయిన కథలు చదువుతూ తానూ ఆ కథానాయకుని మాదిరిగా వీరోచితకృత్యాలు చేయాలవి కలలుకంటూ పుండేవాడు ఎంతదూరముయినా, పగలు ర్మాతి అనకుండా గాడాంధకారంలో కూడా వడచివెళ్లటం నరేం్యద్రనాధ్‌కి పరదా ఎప్పుడూ. ఏడో ఆలోచిస్తూ దేనికొరకో అన్వేషిస్తూ వుండటం ఆయనకు అలవాటు ఎక్కువ కాలం, ముఖ్యంగా ర్మాతులందు న్మశానవాచికలలో ఏకాంతంగా గడపటం ఆయనకు పరిపాటి. రాను రాను యీ న్మశానవాటికలే విస్తవకారుల రహన్య సమావేశాలకు భూమికలయినవి హరికుమార్‌ చకవ రి (బెంగాలీ విస్నవకారుడ్సు నరేంద్రనాథ్‌ బాల్యంలో పెనవేసిన మిత్రుల” రహన్యనమావేశాలకు హాజరవుతూ వుండేవారు

పాహనసకృత్యాలమీద మమత ఏనో అవ్య క్తమయిన విగూఢరహస్యాలను

శెలబసుకొనాలనే వాంచ పట్టుదల నరేర్మదనాద్‌ని విశ్రాంతి నెరుగని జీవిగా మార్చినవి స్వామి వివేకానంద్‌ స్థాపించిన బేలూరు మఠం చింగిపోటకు దాదాపు ముప్ఫయి మైళ్ళ దూరంలో వున్నది వశేంద్రనాధ్‌ ఎక్కువగా అచ్చటకు నడిచి వెళ్లతూ వుండేవాడు ఆంతేగాదు ఆ చుట్టూవున్న యితర మఠాలు అ్మశమాలు కూడా తరచుగా దర్శిస్తూ వుండేవాడు జ్ఞానం పొందాలని నత్యాన్ని వెలికితీయాలనవి సరేంద్రుని ఆకాంక్ష తండ్రి సంస్కృత పండితుడు కావటంచేత కుమారునికి బాల్యంనుంచి నంన్కృృతభాష నేర్చి అందులో అభిరుచి కలిగించాడు తతృలితంగా (ప్రాచీన హిందూ తత్వళాస్తాన్ని కూలంకషంగా తెలుసుకొనాలనే తృష్ట నరేంద్ర నార్‌లో జవించినదిం

శన పదునార్గివయేటనే నరేంద్రనార్‌ శివనారాయణస్వామివి దర్శించాడు వీరు సీపాయి మ్యూటినీలో పాల్గొనినవ్య క్తి " తరువాత ఆంతర్జానుల్లై స్వామిగా అవతరించి ఆశ్రమం స్టాపించారు వ నవ్మవస్త పాందూమత నాశనానికి [ప్రధాన కారణర్పి సమాజ. పతనానికి అందులో (ప్రవేశించిన చెడుగుణొలు ముఖ్యకారణం ఆని వీరి వాదన కాబట్టి వైదికనుకాన్ని యధాతధంగా పునరుద్ధరించినప్పుడే

బాల్యం... (1 సమాజం, దేశం బాగుపడగలపవి వీరి (పగాథవిశ్వానం. వాలుడయినా నరేంద్రుని పట్టుదలకు, స్థిరసంకల్పానికి శివనారాయణస్వామి ముగ్ధుడియినాడు, ఆ(శ్రమరీతులను ఉపదేశించాడు. యోగాభ్యానంలో (క్రమపద్ధతులను బోధించిచాడు. వి ప్లవరాజకీయాల్లో ఉత్సుకత ఉత్తేజం కలిగించాడు. లాఠీప్రయోగము, కర్రసాడు, క త్తిసాములు .. "నేర్పాడు. శివనారాయణస్వామి సూర్యోపాసకులు. సూర్మోపాననగురించి నరేంద్ర నార్‌ వారిదగ్గర అనేక విషయాలు తెలుసుకున్నాడు, అప్పుడప్పుడూ నరేంద్రనాథ్‌ తన మ్మితుడు హరికుమార చక్రవ ర్రితో “సూర్యభగవానుడు. నకల జీవరాసులకు

• పాణ(ప్రదాత, సకలజీవులకు శక్తిని, బలాన్ని యిన్తున్నాడు. కాబట్టే అట్టి సూర్య భగవానుని తెలుసుకోవాలని నా ఆకాంక్ష” అని చెప్పుతూవుండేవాడు " కొడాలియా (గ్రామంలో వున్నప్పుడే ' నరేంద్రనాథ్‌ పూనాలోని (ప్రముఖ జాతీయవాదులయిన చపాట్కంర్‌ సోదరులను గురించి, - వారు స్థాపించిన సైవిక శిక్షణాలయం గురించి విన్నాడు. వారి వివరాలను, గోఖలే మీడ టలిటిషు (ప్రభుత్వం 1807 లో దేశరద్రోహ కార్యకలపాలపేరుతో అభియోగెంచిన నేరవివరాలను గురించి నరేంద్రనాథ్‌ శివనారాయణస్వామివి అడిగి తెలుసుకున్నాడు. _ విష్ణవరాజకీయాల్లో నరేంద్రుని శ్రద్ధాన ప్తలు స్వామికీ నరేంద్రుని ఆత్మీయుని చేసినది. “ముక్కుపచ్చ లారవి బాలువిలో భావిభారత భాగ్యోదయం పెల్లుబకటం' స్వామి (గహించాడు+ నరేర్యదుని. బాలహృదయంలో - జాతీయభానాలకు విిప్ణవవీజాలను విండుహృద యంతో. అంకురార్పణ చేసాడు. *సంఘాన్ని మూఢవిశ్వాసాలనుంచి దేశాన్ని పర ... దాన్యంమంచి విముక్తి కావించి, అని నరేంద్రుని (ధేరేపించి - దీవించాడు. నరేర్నదువికి గీతమ గురించి విషలీకరిస్తూ “ఉన్నతాదర్శంకొరకు ముందుకు సాగు .... తున్నప్పుడు విజయంకొరకు తహ తహ వడనక్కటగ్లేదు. ఆదర్శం గొప్పదయినస్పుడు "_ పాధవ లెలాంటివని పరికించ నక్క ర్లేదుః - ఇదే గీతారహన్యం"- అని (ప్రబోధం చేసాడు. - " .

, .. అప్పటికీ వరేంద్రునిలో తృప్పి కనబడలేదు. ఇంకా ఎక్కడో ఏదో నిగూఢ మయిన రహస్యాన్ని తెలుసుకోవాలనే వాంఛ, తృష్ణ నరేంద్రువిల్తో మిగిలి వున్నవి వివిధ మళాలు, ఆశ్రమాలు సందర్శించాడు, ఎంతోమంది సన్యాసులను, గురువులను దర్శించాడు. వారి టోధనలు, ఉపదేశాలు (శ్రద్ధగా ఆలకీంచాడు,.... ఒకమారు (ప్రధ్యాత వైష్ణవసాధు రామదాస్‌ బాబాజీ దర్శనంచేసుకొనటం జరిగినది. బాబాజీ వరేండద్రనాధ్‌

యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం (శ్రొద్ధానక్తలమ గమువించి తన శిష్యునిగా చేఎకొనుటకు సంకల్పించాడు " కాని వరేంధదనార్‌ అందుకు నమ్మతించలేదు ఆయనకు మతం (ప్రధానంగా కనబడలేదు ఆంఠకంఅ ముఖ్బమయిసది " యదార్థవయిన దానికొరకు నరేంద్రుని మనస్సు అనేంవ్‌ 6ఎషాగివగి సత్యాన్వెషణ = స్వావంత్యం నరేంద్రుని చరమ లక్ష్యంగా స్ఫురించినవి ఆః అన్వేషణలో 1004లో వ్రరేంద్రుడు ఒకనాటి రాత్రి తన యిఖ్య అనుచరులయిన హరికుమార్‌ శ్లైలేశ్వరులతో _ నునం ఏదో ఒకవి చేయాలి. అని బయటకి పొంగటం _ తెల్లవారకముందే _వారు యదారమయిస _ స్వాతంత్య్ర గమ్మాన్ని స్వరూపాన్ని 'తెలుసుకొనటావికీ వున్నట్రాషుం విడిచి వెళ్ళచావికీ నిశ్చయించు కోకుం అనుకొనటమే తరువాయి ఊధువదలి బయలుదేరటం జరి నది _..... వేరేంద్రనార్‌ అర్చేలియా గ్రామం చేరుకొని తన పెదతర(్రీ ఠమారుడు భవినాళభట్టాచార్శవ కలుసుకొన్నాడు. అపినాశ అస్తఎకే జతీంద్రనార్‌ ముఖి 'స్రైపించిన రొహ్కు విల్లె వినంఘంలో చేరి విప్తవ కార్యక్రమంలో నిటస్నవయి -సేన్నాడు - ఇనినాళభిస్టాచార్య నరేంద్రుర్నా రాజకీయ గురుత. అయ్యిని రాకకు కారణం తెలుసుకున్నాడు” విష్టవసంఘాల ఆదర్శం, దేశం వమబమూలలొ వాటిని ప్రాపించపలసిన ఆవళ్యకతను గురించి నరేంద్రునితో మృచేంచి.. బిరినొ ఘోష్‌కు ఛ(ఆరోవిందుని సోదరుడు. సరిచయం చేసాడు నరేంద్రనార్థా చింగైపోట తిరిగివచ్చి శన ఆప్షమ్మితులతో కలనీ రహస్య విష్టవసంతాన్ని స్థావింవాడు అవి అనతి కాలంలోనే చింగిపోల వీవవివరంగో “" అభివృక్సి చెండి జతీంద్రనాధ్‌ముఖకీకి +పముఖ విప వసంనగానూ జగత ఏషా క్‌ మన వింంచణ తక ఇనం2 ఇంతవరకు ఒకనక్క. రాజకీయవాధం మరోజ్రక్క- ఆధ్యాత్మిక వాదంతో వూగిసలాడుతూ డోలాయమాన మనిఘ్కడయిన నరేంద్రుని మశన్సు బెంగాలు విభజనతో పూర్తిగా విష్ణవ ఉతీయవాచంవ్వైఎ) (మొ%ెనది అప్పవినుంచి వశేంద్రనాథ్‌ పౌతన. వునికిన్ని 1ప్రాజాలను కూడా ాలష్కైవేయపిండా "స్వాతంత్ర పధ్యలో నత్యాన్వేషజిభోయయుందంజ వేస్తో. వేశం నలమణలలా థసంచం నలు వెరగులూం. తిరిగి . ఎన్నో పసాహసకృత్యాలను వీరోచితకు వాలను -చేపటి తన జీవితమంతా... మదీర్హ యాత్రిలోనే _ఏనియోగింఎబం చరి[లతో- ఆమతగాదగా విళదిపోయివడీ.

దాల్బ౦ 13

తిం్యడ్‌ దీనదింధుభిస్దాచార్మి 1909 లో ఎురిణించాడు. కుమారుడు ఇంచవస్టున పుండిక అగమ్మగోచరుడు చేళదియ్యిరి అయినందుకు ఏమాత్రం విచారాన్ని పొంచకపోాా ఆత్మసంతృప్రిని పొందకిలిగాడు తిన బృృతుడు సుప్పతు ఉయి తినక కీర్తి (ప్రతిష్టలు తేగలడనే ఆశ తండ్రిలో లేకపోలేదు ఇక కొద్ది కాలంలో మృత్యువును చరవోయేఎయిందయ తిస 'పెద్దనుమారుడు సెశీలను చగ్గంకు పిఎచుకొని దోనా (నరేశ్‌ ) చాలా చాలా పెద్ద ఆఎర్నాలతో పయనం పాగి స్తున్నాడు వాజ్ణీ వ్యాగత్తగా చూడు అని మరీ, మరీ చెప్పటం జరిగినదట -తండడ్రిగారి అంతిమకోర్కెను సుశీల ఆతిని చెల్లెం్యు అక్షరాలా పాటించారు ముందడుగు;

దేశంతో ముఖ్యంగా బెంగాలులో అసంతృ్లీ అశాంతి అల్లరులు ఆరాచకిం యేవ్పిడటంతో 19005 లో అబ్బటి వైస్‌రాయ్‌ లార్డు కర్ణను బెంగాలును రెండుగా. విభిజించటం. జరిగినది - ఇది విఖిజించి పరిపాలన సాగించే పద్ధతికి నాంది పరిపాలనా సౌలభ్యం “పేరుతో వికారను విడగొట్టటం జరిగినది ఒకటి హిందుప్పులు మెజారిడీ రాష్ట్రంగా రెండవది మహమ్మదీయులు మెజారితీ రాష్ట్రంగా జెంాం విభజించదిడినది రెండింటలోనూ ఆల్బనసంభ్యాకవర్షాలు వెలసినవి (వబ్రీతిమ + (ప్రభుత్వం మీద ఆకాలంలో ఎదురుతిరిగినది హెచ్చుగా పొందూమతస్థులే కనుక వీరికి వ్యతిరేకంగా బ్రివిషు (ప్రభుత్వం మస్తీ ములను _ చేరదీసి రెచ్చగొత్తే వయత్నమే బెంగాలు విభజన వ. ల

*.... విభిజనకు వృతిరేకంగా బెంగాలులో తీవ్రతందోళన బయలుదేరినది

జాతీయ కాంగైబు మహాసభలో వందే మాఠరం గీతాలాపన జరిగినది సిస్టరు నివేదితి ఆదే కాం్యగెబు 'వేదికమిద “వ్యక్తి గతంగ్నా భారి తీయులు ముక్తి మోతం కొరకు ్రాకుల్తాదే బదులు రాజకీయంగా. దేశానికి స్వతంత్రం లభించటమే _ పరమావధిగా భావించి అండుకు కృషిచేయటం అపనరం” అని ఎలుగెత్తి ఇాటినది అరవ్లించుడు ఛివాషీఖ్యుందిర్‌ అనే ఒక కరపత్రిం (ప్రకటించి అందులో విప్లవ కౌర్తులు చేఎట్టవలపివ కర్మ్యక్రమం, వారి ఆదర్మిం గురించి విపులంగా సూచించాడు ..

4 యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ జీవితం విన్నవకారులు లంకికచంగన న! “ఆపంచవశం్నా వివేకావంచవి క! చూగము మజిషీ గారాల్డి జీవితాలు, ఇటిల్సీ (ఫ్రెంచి. ఐరిష్‌ విష్ణవాలు రష్యా మ్‌ద ఇపామ విజయం (1904 మొదలయినవి మార్థిమ్యూశ్రారుగా చేఎట్టి వాటివి (ద్రజావీకంతో బహాశ[వవాకం చేయపాగారు.

వగేం్యద్రవార్‌ అవ్వుడు తిన జీవితం విద్యార్థ్రావే గచువచున్నాడు. అయినా శరచుగా. బెంగాలు విభజన వ్యతిశేక ్యవదర్శవలక్కు వమావేశాలకు, తవ (గ్రామం మంచి కలకత్తాకు వచ్చి వాటిల్లో పాల్గొవటిం, తివతోపాటు వమరికొందరివి వెంటతీనకొవి రావబంి. కలక త్తావచ్చివప్పుడల్లా అచ్చటి వివ్ణవవంఘమయివ “ఆత్మోవన్నతివమితి కార్యక _ర్తలమ, వాయకులమ కలునుకొంటూ వివ్ల్నవ కార్మకమెం గురించి చర్చిస్తూ వుండేవాడు. వరేందడ్రువి రవావ్య కార్యకలాపాలు పాశశాల (ప్రధానోపార్యాయుని దృష్టికి వచ్చివమి.. రెండు మూడుషార్లు వారు వరేంద్రువి మందలించి తీవంగా. హెచ్చరించటం కూడా. జరివది. అయినా వరేంద్రవిలో ఏమ్యాతం వడలింవ్న జరగలేదు.

బెంగాలు విభజనకు వ్యతిరేకంగా. భాంత జాశీయవాచ విత” మరేంద్రవాశ్‌ బెవక్ట్‌ బెంగాలు ప్రాంతింరో వలుమూలలా వర్యటించి వమూవేశాలు ఇరివి ఉవవృవించ పాగాడు.. వరేంద్రుడు వెవర్టీని తమ (గ్రామం అవ్వోవించాడు.. పాఠశాల (ప్రాంగణంలో వభిమ ఏర్పరచటావికి వ్రయత్నించగా (వనావోపార్యాయులు అందుకు ఆంగీకరంచనేను. ఆయినా వరేందుడు తవ వట్టుచల విడువక పాఠశాలకు వెలవ వమయం చూచి అచ్చే వెవక్టీ వభమ యేర్పాటు చేయటం. జరిగివడి.. ఇందకు పాఠశాల ఆధికారులు నరేం్యద్రవితోవాటు మరి ఏడుగురిని పాశికాలమంచ విహష్ప_ రించారు. అంతేకాదు వరేం్యద్ర _ హరికుమారులు కొలదికాలం వై లుజీవతం అమశ వించటం కూడా జరిగినది. ”ా

ఆందోకవతో (ప్రభుత్వం లొంగే వెరెస్టితున్లో లేము. ఒకవాడు వేయదు శివ మిత్రుడు వారికుమారచ([క్రవర్తితో *ఈ (విటిమువాళు మీటింగులితో, విటిషవ తో మన దేశాన్ని వదలిపెట్టిరు. వీళ్లమ ఇలవ్రయోగంతోవే వెళ్లగొట్తాలిా” వి చెప్పాడు. వరేంద్రునిక్షి ఆయవ అనుచరవర్జానికి ఏమాత్రం విశ్రాంతి చేదు. ఏరో వొకటి చేయాలి... కార్యం పారించాలి అవే వల్టుడల వారిలో రోజురోజుకి

మిందడుగు క్‌ ఇమమడింఎసాగివది. బ్రవ్మావాందవ ఉపార్యాయ చరించే వంగ వృతికిలోవి వంపాదికీయం చదివారు. "వరాయిపెత్తవం వువ్నంతవవకూ మవ దేశం అభివృర్టి చె వాలి. విచేశివన్న

అనీ హ్‌ స! విరవమయోగ మయివ పాధవాలుొ” అవి అందులో (హాయవిడి పవ్నరి.

ఆ ర్మాతి వారకి విిదవబ్టిచేచు. ష్వామి వివేకావందువి వారు ఆర్ముంగా మూక్తీభవించుకున్నారు.. ప్వామి రచించిన (గంతిం --్నవ్రవ్యతి భారతదేశం" తర్షగా వశించారు. తిమ దాన్యశ లెట్టివో గమివింవారు. ఈ వరిస్టితులలో రామదాము ఖాబాజీ వరేం్యదువి తివ ద్యరకు విలివించుకొవి తవ శిష్యువిగాా వవ్యామో మార్చ టావికి అవేకవిధాల (వయత్నించాడు. కావి అది వనేం్యదువికిగాని వరేందుంవి వవాచరులకుగావి రచించవేదు. ప్వామి వివకానందుడు చూపిన మార్గమే తమ మోర్షింగా. వారు శపథం వూవారు. “దేశమే మివకు భగవంతుడు. “అనంద మశిమే మవకు కార్యాచరజము” ఆవి మాను విశ్చియించుకువ్నారు. (ఆవందషుతం 10శిని లో వవ్యామలు ఈ్టు యిండియా కంపెనీ మేన పెనెవ తిరుగులాటును ఆధాశంగా. తీమకొవి రిచించిన వవల. (వ్రభుశ్వం దీవివి ఐపామ్మరించి అంశ విదించివద్ని

వెనేం్యైను.. వారికుమూవచ్చకిష ర్తి ప్వామి వివవావందువివే. స్టాసింవ బడిన చెలూరు మశాచికి వెళ్ళి అచ్చటి అధిపతి స్వామి శావవావంచవు దన్మంచారు వారు. అమశేలనవమితిలో గీతోఎనేశం. చేమ్తా. వ్వండేవారు... అమశీలవవమితికి వతీష్‌చోమ (మూవ కార్యం తిష విమలమ వెరవేచుమ్తూ వుందేవాడు. స్వామి శారవావంద్‌ వతీమ్‌లోషుకు వీచచ్దరెమీ వరచయం చేసారు. అవ్నటిమంచీ వవేం్యద = వారికుమూరులు. వతీవువికి పరిఛయుల్నై చాల దగ్గర వన్నిపాతులయ్యారు. కా 1983 చివరతో అమశేబవవమితిలో వీరిన్హయూ. వభ్యిలుగా చేరారు... 1563.1064 లో షెరేత్ళడు. వార్‌రుమూరులు. అమశీలవముతి.. కేంద కారాల్యయమయిన కలకత్తా ఆఫిమటో ఎవిచేపారు.. తెరువాత. దీవికి అమఐబంధంగా. చెద్మగిపోవిలో అమశీలన వమితిమి స్టాదించి. తాలిమ్‌ఫానా (వ్యాయామశాల్స చేర్పరచి కమత్తులు, లాళ్‌ చయోగాంతో అనేకమంది యువకులకు తిక్చీదు అవ్వచిం అడిగినది... కేయ్యన కార్మాలయమయిన కళక శ్రా అసీములో వృన్నవ్వుడు వవేర్యరుడు అమశేంనవమితిలో -

16 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ బీపితిం (పధానపాతత్రిను చేపట్టి సమితి ఆభిషృద్ధికి విశేషంగా ర్యాతిందిపెళ్లు కృజు చేసాడు కాగా వివిధదేశాల విస్లవచర్వితణ మజినీ గారివాల్జీ మొదలగు చర్విత (ప్రఎర్జి కెక్కిన గొప్ప పురుషుల జేవితాధలను ఎంతో తద్ధా పఠించాడు చింగగ్రిపోబలో తిరిగి స్కూలు అధికారులు నరేంద్ర హరికుషూరులను పాఠశాలతో చేర్చుకొనటానికి అనుమతించారు కగా (ప్రవేశపరీక్షకు హాజరు కావటానికి కూడా అనుమతించారు వీరిద్దరూ పరీక్షఫీజును చెల్లించాలని తషు పెద్దల దిగ్గరో కొంతధనం. తీలుకొని పరీక్షఫీజు చెల్లి 0చకుండానే ఆ ధనంతో ఒరిస్సా ప్రాంతాలకు (ప్రయాణం సాగించారు. ఆసమయంలో ఒరిస్వా జెమదేవతకు గురి అయి అచ్చటి (జిల శీరవిబాధలతో వున్నారు నరేంద హరికుమారులు అనుశీలన సమితి తరపున అచ్చట _కొమనివారణ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనటానికి 'వళ్ళారు పీరి కార్యదీక్ష తోద్ధాన క్తులు మిన్నగా క్లొబటుంఎబడుటయేగాక అనుశీలన సఎితి ధానాంగమయిన రహన్మళాఖ లో కూడ వీరికి సభ్యత్వం లభించినది యు ] ల “ నూటకి నూరుపాళ్లు కరుడుగట్టన ఒప్త వవాదికే ఆనుశీలనసమితి రిహస్క కాఖలో సభ్యత్వం లభిసుంది అదికూడా అనేక వడపోతలు జరి/న తరువాతనే అంతిమఘట్టంగా భగవ్లేరను శిరస్సున ధరించి కాళికాదేవి ఆలయంభో కాళీమాత సన్నిధిలో నా మాలృభూమి విముక్తికి నా జీవితసర్వస్యం వరకు (ప్రాణాలను కూడా తర్నిస్తాను. అని ప్రమాణం చేసి -తన రక్తంతో తిలకం ధరించుకొని రక్తంతోనే ప్రమాణప్యతంమీద సంలకం జశేయవలసి వుంటుంది దీనివలన ఎన్నీ అవాంతరాలు పచ్చినా అనుశీలననయితిలో చేరిన సభ్యుడు వెనుతిరిగడు అని సమితి గాఢవిశ్వాసం ఈ (ప్రమాణదింధానికి నరేయ్యదుడు సమ్మతించలేదు నా మాటమీద మీకు చిశ్వాసంలేదా * అని ఎదురుతిరిగాడు వారిచేత (ప్రమాణం చేయించకుండానే రక్తంతో వారిచేత సంతకాలు చేయించకుండానే వరేం[ద = వారికుమారులు అనుశీలన సమితి రివానృశాఖలో న్‌భ్వులుగా చేర్చుకొనబడ్డారు యే న ఎ ఒరిస్సాలో జెమనివాంణ కార్యక్రమ సమయంలో నరేంద్రుడు యూరియా హట్‌ క్యాంపుల్లో వుండేవాడు “ఇది ఆ చుట్టూవున్న, పన్నెండు కృాంపులకు ముఖ్య కేయ్యదంగా వుండేది ఒకనాడు పూర్ణిమరోజున నరేంద్రున ఉవవాపం వుండి వలంటీర్లు అందరూ. ర్యాశ్రిటోజసం ముగించిన తలువాఠ్నదగ్గరలో వున్న ఇక

ముందడుగు 11 ఎత్తైన ఆనకట్ట గోడమీద పద్మాననంలో కూర్చొని తదేకధ్యానంతో పూర్ణ్షిమచంద్రుని కన్నార్చకుండా వీకించసాగాడు నలేయ్యదుడు తన నిరీక్షణను చంద్రుడు పడమటి కొండోకు చేరేవరకు విర్విఘ్నంగో కొనసాగించాడు ధ్యాననిష్టలో నున్న నరేంద్రుని చాటుగా దూరంగా నిలబడి చూచి నివ్వెర పోయిన డాక్టరు అశ్వనీరాయ్‌ మరునాడు నరేంద్రుని నిష్టకు కారణమేమని (గుచ్చి (గుచ్చి అడగటంతో నరేర్యడుడు “ఆళ్వనీ 1 నేను బీదకుటుందింలో జన్మించాను (వ్రసంచంలో వివిధదేశాల్లో వివిధప్రాంకాల్లో అనేకమంది మహాపురువులు, కారణ జన్ములు జన్మించి వున్నారు వారిని దర్శించి నా జన్మ తరింప చేసుకొనే భాగ్యం నాకు లేదు కనుక వారు కూడా యీ పూర్ణిమ ర్యాతి సమయంలో చంద్రుని చూస్తూవుంకే యీ పూర్ణ చంద్రుని ద్వారా వారికీ నాహ సంబంధం యేర్పడుతుందనే ఆశతో చంద్రుని విరీక్షీస్తున్నాము అవి సమాధానం చెప్పాడు “ అనుశీలన సమితిలో చేరినప్పటి నుంచి నరేంద్రుడు ప్యత్రికారచనలో ఎక్కువ (శ్రద్ధ చూపుతూ. వచ్చాడు తరచుగా న్యూఇండియా సంపాదకుడు పంచానన మజుందార్‌ బెంగాలీ సహాయ“సంపాదకుడు కాళీనాథ్‌ (వీరు తరువాత లాహోర్‌లో ట్రిబ్యూన్‌ స్యత్రికకు సంపాదకుడుగా పనిచేసారు మొదలయిన ప్యత్రికారచయితలను కలుసుకొంటూ వుండేవాడు అబ్బటీ నరేంద్రుని రచనలు ఏమీ కనబడపు కావి 1907 లో (వ్రాసిన భ్రారతదేళే పరిఫాలకు లెవరు ? అనే వ్యాసం ఒకటి మాత్రం కనబడుతుంది ఇందులో నరేంద్రుడు (ప్రజలవాక్కే భగవంతుని వాక్కు. భారత ప్రజలే” తమ సరిపాలకుని ఎన్నుకోదగినవారు బ్రిటిమవారు బలవంతంగా భారతదేశంమీద (ప్రజలమీద అధికారం చలొయిస్తూ వున్నారు కాబిస్టే భ్రారత (ప్రజలకు వారిని వెళ్ళగొక్లే హక్కు వున్నది ఇది భారతప్రజల జన్మ హక్కు. అని విపులంగా చెప్పాడు ఈ కాలంలో వరేంద్రుడు (గంధపఠనం ఎక్కువగా చేస్తూవుండేవాడు మిగిలిన కార్యకర్తలు విస్త నవాదుల కంటె అన్నివిధాలా కార్యదీక్ష గలవాడని, 'తెలివిగలవాడని మన్నన లందుతూ వుండేవాడు నరేంద్రుడు అనుశీలన సమితిలో (ప్రముఖస్థానాన్ని అలంకరించటావికి ఇచ్చట ఒక సంఘటనను పేర్కొనటం అవసరం - 1808 లో అక్టోదయయోశ ఉత్సవ సందర్భమున కొన్ని లక్షలమంది ప్రజలు పవిత్ర గంగానదిలో స్నానమాచరించుటకు కలకత్తా వచ్చారు. ఇందులో ఎక్కవమండి శ్రీలు: యాస్రిపల పహాయార్థలా “అనుశీలన పమితి వలంటీర్హమ

18 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవికం నియమించినది (బిటిషు ఆధికారులు కొంతమంది య్యాత్రికులను (క్రమబద్ధంలో స్నాన ఘట్టాలపు పంపే యేర్చాట్లుచే పే నెపంతో న్రీల మెడల అమర్యాదగా (వ్రవర్షిస్తున్నట్లు అనుశీలన సమితి కార్యాలయానికి రిపోర్టు వచ్చినది కార్యదర్శి వతీన్‌టోసు కోపోగద్రి క్తు డయ్యాడు. డాక్టరు ఆశ్వనీరాయ్‌ చాటుననుండి. వాళ్ళను తుపాకితో కాల్చివేద్దామని సలహా యిచ్చాడు నరేంద్రుడు అంతదూరం పోనక్కర లేదవి దానివలన అనేక దున్సృంఘటనలు జరుగవచ్చునని బైటిషు (ప్రభుత్వం దీన్ని ఆసరాగా తీసుకొని అనుశీలన వహితిని ఆణచివేయటానికి (ప్రయత్నించ వచ్చునని సలహాయిచ్చి తనవెంట నలుగురు దృథకాయులు లాకీప్రయోగంలో బాగా ఆరితేరిన వలంటీర్హ ను తీసుకొని వెళ్ళాడు నకేంగద్రువి సలహాతో వలంటీర్లు లాకీకర్రముక్క లన్గు చొక్కాచేతులలో కనబడకుండా ఎస్టుకున్నారు అధికారులు స్త్రీలను అనమాన పరిచే ఘట్టం దగ్గర వారి వెనుకనే దగ్గరలో వలంటీర్థను ఆప్రమ ట్తులై విలబడమనవి అక్ఞాపించాడు. తాను విజిల్‌ యివ్వగానే వలంటీర్లు ఏమాత్రం నంకోచించకుండా ఆ అధికారుల తలకు (ప్రక్కగా చెవులమీద గట్టిగా లారీలతో కొట్టి వెంటనే ఆ లారీలను తమ యధాస్థానంలో దాచుకొవి (టాముల్లోఎక్కి- పారిపొమ్మనవి ఆదేశించాడు ఆ వలంటీర్లు నరేర్నదుని విజిల్‌ వినగానే ఆజ్జలను తు చ తవ్పపండా షాచించి కనురెస్పకాలంతో అదృశ్యులయినారు అధికారులలో ఐదుగురికి తీవమయిన లాకీ దెబ్బలు తగిలి నృహతళతప్పి పడిపోవటం, ఆ సంఘటన చూచిన తక్కిన అధికారులు దెబ్బలు తిన్నవారిని ఆస్బ్యికి జేర్చి కాముకూడా అచ్చటనుండి పలాయనం చిత్త గించటం జరిగినది ఈ ఘటనకు అనుశీలన సమితి కార్యదర్శి ఎంతో ఆనందించి నరేంధ్రునితో నరేన్‌ 1 త్వరలో సీవు మాలో 'ప్రధానస్థానం అలంకరించగలవు ఆని నరేంద్రుని ఎంతగానో పొగడటం జగివడి “గ

విబ్లవ రాజకీయా లు;

భారత జాతీయ కాంగేసులో ముఖ్యంగా మిళవాదులు బీటిషు ప్రభుత్వం

భారతదేశానికి డొమి"యన్‌ స్టేటస్‌ (అధినివేశ (ప్రతిపత్తి యిచ్చినా చాలనే దృష్టిలో వున్నారు తీవ్ర జాతీయవాదులు యిందుకు వ్యతిరేకించారు. వీరికి ఆరవిందుడు నాయకుడు. “ట్రిటిషు ఆధికారం ప్పూర్ధిగా తొలగాలి, సంపూ త్త

విస్తవ రాజకీయాలు [0 స్వరాజ్యం స్టాఎంచాలి అనేవి వీరి నినాదాలు ఈ ఆదర్శాలతో అరవిందుము. ఒక కార్య్యకమాన్ని రూపొందించాడు అవసరమయితే ఆయుధాలముకూడా వుపయోగంచి (వీఎషు (ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టటావికి ఎద్ధంగా వుండిటం యిందులో ఒకి భాగం

ఆ కలంలో రివాస్యవిస్తవ సంఘాలు + ఒకవర్గం జీతేందనార్‌ బెనక్టీ నాయకత్వం[క్రింద మరోపర్గం అరవిందుని సోదరుడు బీరిన్‌ ఘోష్‌ నాయకత్వం (క్రింద ఎనవిచేస్తూ వుండేవి వీటి రెంఎనీ నమైక్యపరచి బెంగాలులో అన్ని [ప్రాంకా లలోవున్న విస్తవరహన్మ సంస్థలను ఒకే ాటిమీద వడుప గలిగితే విస్తవం సుగమం కాగలదని ఆశించి ఆందుకు అరవిందుడు (ప్రయత్నించి కొంతవరకు కృతకృత్యుడు కాగలిగాడు ఇదేకాలంలో జతిన్‌ ముఖర్జీ కూడా విష్ణననాయకుడుగా "పేరు (ప్రభ్యాతులు గడించాడు ఛ్యత్రభండారీ పేరుతో స్టాడెంట్పు కో-ఆపరేటిప్పు స్టోర్పు ఆశోఎయేషను ప్టావించి విద్మార్ధులను యువకులను రహస్యంగా నమావేళ పరచి విష్ణవ (ప్రచారం చేయసాగాడు జతిన్‌ ముఇక్డీ (ప్రభుత్వ ఆంతరంగిక డీపార్డు మెంటులో వైనో(గ్రాఫరుగా ఉద్యోగం చేస్తూవుండేవాడు అందువలన (ప్రభుత్వంలో విస్తవవామలకు వ్యతిరేకంగా వారిని అణచటానికి నడిచే రహస్య ఫైల్పులోని విషయాలను ముందుగా విష్ణవాదులకు తెలియజేస్తూ వుండేవాడు ఆతని విగ్రహ పుష్ట (పర్పనాలిట్రి వేషంభాషలు మాటలపొందికి వాక్చాతుర్యము న్యమత, గంలీరత వీటన్నింటివీమించి ఆయనలో ప్రస్ఫుటించే విప్లవజ్వాలలకు తోడి విస్తవవాదులు జతిన్‌ అంటే మికిలేని గౌరవ మర్శాదణు అంతకంబ బున్నగా ఆప్కాయత చూపసాగారు ఆఫీసువేకలు ముగియటం ఆలస్యం ఎంతోమంది యువ కులు విద్యార్థులు ఛ్యక్రభిండారీ దగ్గర కోలాహలంగా గుమిగూడుతూ వుండేవారు

జకిన్‌మిడ తక్కిన విస్త వాడులకు గురుభావం కలుగటానికి వేరే కొరణంకూడా వున్నది 1006 లో నాడీియా (ప్రాంతంలోవి కోయా ఆడి వుల్లో బెంగాలు పులి తో వీరోచిశంగా ఢీకొని కత్తితో దాన్ని హతమార్చాడు అప్పటి నుంచి నైగర్‌ జతీన్‌ ,4_ దాదాజతీన్‌ గా. తోడి. విస్త వకారులచే విలువవడుతూ పుండేవాఎి

విరిన్‌ ఘోషుకు జతిన్‌ ముఖర్జీమీద తక్కిన విన్హవవాదులుచూ పే గౌరవం ద్వేషంగా మారపాగినది శానే విస్తవశాయకునిగా వుండాలని ఆ స్థానాన్ని యితరు అెవరూ ఆ్యక్రమించరాదని బీరిన్‌ ఆకాంక్ష శ్యనభుత్వంలో ప్లేేేగ్రాఫరుగా ఉద్యో

లి యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం గంతో పొట్టిపోనుకునేవ్య క్రీ విబ్ఞవవాడి ఎలా అవుతాడవి జతిన్‌ముఖర్జీకి వ్యతిరేక (చారం సాగించాడు నరేంద్రుడు మొదట్లో బీరిన్‌కు చాల సన్నిహితుడుగా పుండే వాడు రహన్య విన్నవ కార్యక్రమాల్లో. బాంబులు తయారు చేయటంలో బీరిన్‌తో కలసి పనిచేశాడు అదేవిధంగా తిరువాత జతిన్‌తోరూడా కలఎ పనిచేయ నారంభిం చాడు, కొంతకాలం యిద్దరూ కలిని జైలుజీవితం అనుభవించారు కూడాను. విరిన్‌'ఘోసషు నాయకుని హోదా చూపుతూ జతిన్‌తో ఎవరూ మాట్లాడకూడదు అతనిత్తో కలియటానికి కూడా వీల్లేదు అని తోటి విస్ణవకొరులను ఆదేశించాడు ఇద్‌ చాలాషుందికి ఆసంతృప్రివి కళిగించటి మే కాకుండా బిరిన్‌ మీద హేయభావాన్ని వాడా కలిగించినది నరేంద్రుని కిది విచిత్రంగా కనుఎంచినది ఒకేధ్యేయం కొరకు పోరాడే.ఒక విన్హవకారుని ఒరొక విప్లవకారుడు ద్వేషించటం నరేంద్రుడు సపాంచ లేకపోయాడు. కాగా జతిన్‌ ముఖక్టీకి దగ్గర నన్నివాతుడు కా సాగాడు వబిరిన్‌ వలదని షెప్పినా అళినికి తెలియకలడా ఠహన్యంగా నరేర్యదుడు జళిన్‌తో కలని మంతనాలు జరుప్పుశూ వుండేవాడు ఇర్దరి మనస్తత్వాలను పరీక్షించాడు జతిన్‌లో యే మ్యారం కల్మషం కనచిడలేదు తరువాత కొలది కాలంలోనే నరేయ్యదుడు బిరిన్‌ అనుచర వర్గంనుంచి తిప్పుకొని జతిన్‌ అనుయాయువిగా స్టిరివడీ పోయాడు"

-.. “జకిన్‌ అంటే ఎందుకో నాకు ఆయనమీద అంతులేని "అభిమానం యేర్చడి పోయింది. హూదంటురాయిలాగా ఆయన నన్ను ఆకర్షించాడు. మొదట దీనికి కారణ మేమిటో నాకు అర్ధంకాలేదు తరువాత 1కమేఏీ తెలుసుకో గలిగామ అన్నివిధాల మూక్తీభవించిన ఆయన వ్యక్తిత్వమే దీనికి కారణంగా టగ్రబాంచ గలిగాను. ఆ తరువాత (ప్రపంచంలో, వివిధదేశాల్లో అనేకమంది గొప్ప వ్య క్తులమ మహాపురుషులను కలిసి పరిచయం చేసుకొన్నాను వారు గొప్పవారు అంతే! కాని జళిన్‌ జాల మంచి స్వభావం గది వ్యక్తి... అట్టి మంచితనంగల వ్యక్తిని యింత వరకు నేను మరొకరివీ చూడలేదు సర్వసాధారణంగా. వాదాలు (సాధువులు సంకల్పసిద్ది కొరకు రకరకాల.యోగాభ్యాసాలు. చేయటం. కద్దు. దాదా (పెద్దన్న) టతిన్‌ క్షీ నంకల్పపిద్ధి స్వభావ. పిద్ధంగో లభించిన మహద్భాగ్యం * : సజేర్రచం వలు మూలలా పర్యవించి మువృ్చయి సంవల్బరాల తరువాత జతిన్‌ గురించి చరేంగద్రుడు అన్నమాట లివి ల జ ల ల ల

..... వరేంద్ర హరికుమారులరు మరీ కొలదిమింది (ప్రముఖ విన్ల వకారులను జళిన్‌ ఆంశరంగిక అనుచర వర్గంగ్గా యేర్చరచుక్షొని వారిచేత పాంఘికస్తేవా కార్య

విష్ణవ రాజకీయాలు ౭] కలాపాలను విస్తరింప చేయటమే కాకుండా విస్హవ కార్యకలాపాలు కూడా ముమ్మ ధింగా జరిఎంచొడు నరేంద్ర వారికుమారులు రహస్కబదేశమయిన అడివులబుధ్య కొండ(ప్రాంతాలకు వెళ్ళి బాంబులు తయారుచేయటం షూటింగుచేయటం మొదలయి చవి (ప్రారంభించారు క్రమేపి 40-60 మండి గశ్డే విప్ణవవాదుంను తమ అనుచర చర్షంగా కూడగట్టి వారికీ కూడా యిందులో తగిన (ప్రవేశం కలిగించారు. ఒక మహన్మదీయ తుపాకి వ్యాపారి దగ్గర రహస్యంగా కొన్ని ఈపాకులను ఖరీదుచేఎ హెటిని రహన్య(్రదేశంలో భద్రంగా దావిపెట్టారు -

అఆరపిందుని కార్యక్రమం :

1006 మధ్యకాలంలో విరిన్‌ ఘోషు ఆనుశీలస పమితి నిర్వహించే కాలీమ్‌ ఖానాలోని కసరత్తులు క్తిసాములు, లార్వీసయోగాలతో విసుగెత్తి వాటివలన దేశానికి ఆశించినంత ఫలితం కలుగటం లేదనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు అనుశీలన నమితివి వదలి పెస్టి దేశవ్రజలను చ్చైతన్యనంత౦ ఉత్తేజితం చేయగల రాజకీయ (ప్రచారాన్ని విప్లవ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టటం అవసరమనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు ఇందుకు ప్రాతిపదికగా జుగాంతర అనే స్మతికను (ప్రారంభించటావికి విశ్చయించు కున్నాడు -

ఆంతవర్‌కు ఆరవిందువి (ప్రయత్నంవలన బిరిన్‌వర్గం, జతీండద్రనాధ్‌ బెనక్డీవర్గం కఠఅని పనిచేస్తూ వచ్చినవి కాని బిరిన్‌ అభిప్రాయాలతో రెండవవక్షం ఏకీభవించలేదు అప్పుడు రెండవవర్షానికి (ప్రమధమిత్ర నాయకుడుగా వున్నాడు ఇరువర్గాలకు కార్యక్రమంలో భేదాభిప్రాయాలు వచ్చినవి (వ్రభుత్వంమీద వెంటనే తిరుగుబాటుకు ఆయత్తం కావాలనీ లిరిన్‌ వాడి స్తే తరుగుబాటుకు కావలఎన పరిస్థితులను ముందుగా చక్క పెట్టుకొని అన్నీ సిద్ధం అయిన తర్పువాతనే (ప్రయత్నా వికి పూనుకోవాలవి లేకపోతే విప్త వసంస్థ ఆణచబడే (పమాదం వుందని (ప్రమథ మ్మిత వాదించాడు. “| ల .

_... ఖీరిన్‌ నాయకత్వంతో, కార్యక్రమంతో భేదించి విసుగెత్తిన జతీంగద్రనార్‌ బెనక్టీ కలకత్తా వదలి త త్తర్యప్రదేశ్‌, పంచాబు (ప్రాంశాలకువెళ్ళి అచ్చట సర్దార్‌

22 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం ఆజిక్‌వింగ్‌ (భగత్‌సింగ్‌ తండ్రి మరికొంతమంది యువకులను విస్త వరాజకీయాల్లో ఉ శ్రేజపరచి రహన్య విస్టవ సంఘాన్ని స్టాపించటానికి కొంత దోహదకారి అయ్యాడు ఆయనే తరువాత విరాలంబస్వామి పేరుతో సన్యాసిగా తన శేష జీవితం గడిపినాడు బిరిన్‌ వ్యతిరేక (చారానికి దుష్పఏచారావికి జతిన్‌ముఖర్డీ కూడా విసుగెత్తి పోయాడు ఇదే సమయంలో తన కుమారుడు అకాలమరణం చెందటంతో జీవితంమీద విర క్తిచెండి నన్యాఎజీవితం ద్వారా మనళ్ళాంతిని పొందా అనే దృష్బతో హరిద్వారం వెళ్లాడు అక్కడ తన మతగురువు ఖభోలానాధ్‌ గిరిని దర్శించాడు. విస్తన సంఘాల్లో పవిచేసిన యువకులు మొదట్లో ఎంతో కార్యదీక్ష ఎట్టదలతో కషిచేఎనా (ప్రభుత్వ దమనసీతినలన అనేక కష్ట నష్టాలకు గురి అయి చివరకు తాము ఆశించిన ఫలితం అగమ్యగోచరం కావటంతో జీవితంమీద విరద్తిచెంది లీక (ప్రభుత్వబారి నుండి దూరంకావటానికి ఆశ్రమాల్లో నన్యాఎ జీవితం గడువసాగారు భోలానాధ్‌ ఆశ్రమంలోకూడా అనేకమంది విప్టవకారులు ఆ(శ్రితులుగా చేరి ప్వామివారి శీమ్యుబుగా తమజీవిఈం గడుపసాగారు ఆ కాలంలో మఠగురువులు శేవలం మతోద్దరణకొరకు ఆశ్రమాలు స్టాపించినా అందులో కొంతమంది మతంతో వాటు తిమ శిమ్యలకు రాజకీయంగా దేశాన్ని (ప్రజల్ని ఉద్ధరించపలసిన అపపరాన్ని గురించి బోధించబంకూడా కద్దు ఈ ఆశ్రమాల్లో కొన్ని విస్తవరాజకీయాలు వ్యావ్లి ప్రెందటానికి అఆ కాలంలో ఎంతగానో తోడ్చడినవి ” భోలానాద్‌గిరి స్వామి జిన్‌ నన్మాసాశ్రమం స్వీకరించటానికి అంగీక రించలేదు దేశంకొరకు (ప్రజలకొరకు వీవు చేయవలసినది సారించవలవినడి యా ఆశ్రమంలో కాదు నీ కొరకు భారత (ప్రజానీకం ఎదురు చూస్తున్నది అని హెచ్చరించాడు స్వామివారి హెచ్చరిక జతిన్‌ వైరాగ్యాన్ని నటాసంచలు చేసినది ఆయన శరీరంలో, వరనరాల్లో తిరగి విప్లవ కణాలు '్రనబూంవ పాగివవి థోలానార్‌ గిరి స్వామివారి ఆశీర్వాదము పొండి ఆశ్రమం విడిచిపెట్టాడు తరువాత నిరాలంబ స్వామిని (జతీం్యద్రనాధ్‌ బెనక్ట్రీ కూడా - కలుసుకొన్నాడు వీరు జతిన్‌కు రాజకీయ గురువులు వారి నలహామీద తిరిగి కలక శ్రాపచ్చి విప్ల వ కార్యక్రమం ముమ్మరం కావటానికి తీవ్రకృషి చేసాడు బిరిన్‌ స్థాపించిన బాంబువిర్మాణ నంస్థతో పవి చేసాడు టల్రిటిమ (ప్రభుత్వావికి వ్యతిరేకంగా బెంగాలు పలుమూలలా యుద్దం పవృరికొల్చటావిక్కి అందుకు అఆఅవనరమయిన ముఠాలను, సంస్థలను యేర్చరచటానికి

అరవిందుని కార్య్యకమం వి జళిన్‌ ఈన శాయళ క్తులా కృషసల్బాడు తన యూ కార్య్యకమంలో జతిన్‌ ముందు విరాలంబస్వామి పలహాలను పొందుతూ వుండేవాడు ఈ సమయుంలో నరేర్యదుడు కూడా బిరిన్‌తో కలనీ సవిచేయ సాగాడు వీరిన్‌ అనుశీలన సమితితో తెగ(తెంప్పఎ చేబుకున్నా నరేంద్రుడు అందుత్లో వుంటూనే విరిన్‌ ఆజ్ఞానుసారం. విష్ణపకార్య్యక్రమాణు. నెరవేరుస్తూ ఉండేవాడు విరీన్‌ (పేరేవణతో బెంగాలీలో “మాతృభూమి పిలువు అనే పేరుగలి ఒక ప్ప స్తం కూడా (వ్రాశాడు ఈ (వ్రాత (సతిని అచ్చుకాకముందే పోలీసులు చింగ్రిపోట క్రైల్వే స్టేషను దొమ్మీకేసు లో స్వాధీనం చేనుకొన్నారు. నరేంద్రుడు బాంబులు చేయటంలో కగిన విపుణత సంపాదించాడు. బిరిన్‌ ఆశయాలకు దగ్గరగా “లాక్మివయోగాలు లాభంలేదని విళ్ల వానికి దొర్టన్యాలు పాంసాకాండలు చేపస్టాలి అనే నిర్శయానికి నచ్చాడు డాకరు అశ్వవీతో “మవమార్గం వరిమైనదికాదు స్వాతంత్య్రం పొంద టావికి వేరే మార్గ్షమున్నది. దాన్ని మనం కనుగొనాలి అవని అంటూ పుండేవాడు అవన్పటినుంచి నరేంద్రుడు వివ రాజకీయాలో ఎక్కువగా. (కడ తీసికొని విపవ భా క! ఖి ళా కార్య్యక్రమం. గురించి గాఢంగా. దీర్హంగా ఆలోచించ సాగాడు ఆరవిందుడు సూచించిన కార్యక్రమ మే నరేంథద్రునికి ఆచరజీయము సమర్థవంతముగా కనుపించి నది ఈ కార్యకమం గురించి విపులంగా ఆరవిందుడు అదివరకే జతిన్‌ ముఖక్డీతో చర్చించాడు కే ఎ యువకులను శారీరకంగా, మ్వైవికంగా శల్చీదు పొండటావికి ఆసక్తులను చేసి నమీకరించటం | వి రహస్య నంఘాలను స్థాపించి విన్లవభావాలను (సచారం చేయటం" - వ్‌ పాయుధ పోరాటానికి ఆవనరమయిన పిర్పాట్లు నంనిద్ధ నరచటం కరపత్రాలు పుస్తకాలు వ్యతీకలు మొదలయిన (పచురణల ద్వారా వభలు, నమావేశాలు వూరేగంప్తలు మొదలయిన వాటి ద్వారా (ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగించి ష్వాతంత్యిం పొందికే అందువలన కలిగే [ప్రయోజనాలు వాకికి విడమరిచి చెప్పి ప్వాశంగత్య పోరాటం కొరకు భారత (వజలను సన్నద్ధులు చేయటం రహస్య వంస్థతో బాటు చట్ట బద్దమయిన (వజానంసను కూడా సాపించి న! 59 2 సో ఖి శాంతియుత వర్ధకుల ద్వారా నహాయనరాకరణ. విదేశీవ సు విాష్కరణ

న! యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం మొదలయిన కార్యక్రమాలు చేపస్టి (వ్రభుత్వ యంత్రాంగానికి పోటీగా మరో (వళభుత్వ యం[శ్రాంగాన్ని సృష్టించటం

ఈ కార్యక్రమానికి జతీన్‌తో బాటు నరేంద్రుడు కూడా నంసిద్ధుడు కావటం

చేత జతిన్‌ సన్నివాతుడుగా కలిసీ సని చేయసాగాడు " క

1807 చివరి భాగంలో విప్తవవాదులు తదు విస్లవనంస్థ పువర్నిర్మాణావికి అభివృద్ధికి బాంబులు తయారు చేయటానికి [ప్రభుత్వాన్ని కూల(ద్రోయటానికి ఒక

(క్రమదిద్ధమయిన కార్యక్రమాన్ని నిర్ణయించటానికి నమానేశమయ్యారు. ఇందులో

భేదాభిప్రాయాలు లేకపోలేదు దౌర్జన్యాలు దొమ్మీలు హింసాకాండలు హత్యలు

మొదలయిన కర్మకాండలో భేదాలు పొడసూపినవి పరిపాలనా యంత్రాంగాన్ని ట్టంభింప చేయటంలో (ప్రభుత్వాన్ని కల్లోలపరచటంలో అందరూ యేకాభిప్రాయానికి వచ్చినా ఆత్మరక్షణకు తప్ప ఎదుటివాళ్టను హత్య చేయకూడదని కేవలం ధనం కొరకే దొమ్మీలు చేయరాదని జతిన్‌ తన అభిప్రాయం వెల్లడించాడు ఆయితే అవస రా లనుబట్టి వాటి యోగ్యకామోగ్యతలను నిర్ణ యించవలసి పుంటుందని బతీన్‌ వాదన [1008 లో ఒకసారి (ప్రపంచయుద్ధ ప్రారంభంలో 1914 లోజతిన్‌ విప్లవ నంఘానికి సుప్రీమ్‌ కమాండరుగా వున్నప్పుడు మరొకసారి ధన అవసరాన్నిబట్టి దొమ్మీలు జరుపటానికి తన అంగీకారము.ద్ర వేయటం జరిగినది

ఈ షాంసాపద్ధత్మి (వ్రయోగాలలో నరేంద్రుడు పీతి విజాయితీలు చూచే వాడుకాదు దొమ్మీ అనినా హత్యాకాండ జరగాలనీనా నరేంద్రుడు కేలికభావంతో నే ఆల్లోచించేవాడు. ఇందుతో వెనుక - ముందులు, మంచి = చెడ్డలు చూచేవాడుకాదు లక్ష్యసాధనే నరేంద్రుని పరమాశయం జదుగోపాల్‌, మరికొందరు విన్హవకారులు

(బిటిషుజాతి మీద కేవలం ద్వేషం, సగతో వాళ్లను చంపాలనీీ వాళ్ల ఆ స్తులు

ధినం దోచుకోవాలని ఆంటూ వుండేవాళ్ల

[1007 అక్టోబరులో హుగ్లీ జిల్లాలో రెండు వర్యాయాలు గవర్నరు

(వయాణం చేసే రైలు పడ కొట్టటానికి టయక్నాలు జరిగినవి కాని అవి ఫలించ

లేదు ఆడే సంవత్సరం డిశంబరులో మిడ్నపూరు దగ్గర గవర్నరు (నయాణంచే సే

త్లైలును వడగొట్టటానికి విస్తవకారులు కొంత విజయం సాధించారు ఆ రోజుల్లో

(యెంచి వలన (ప్రాంతంగావున్న చం(ద్రనగర్‌ మంచి విస్గ వకారులు తమకు కావలసిన

అఆరవిందుని కార్యక్రమం లక్‌ ఆయుధాలను ఆయుధసామళగిని కొనుగోలు చేస్తూవుండేవారు చంద్రనగర మేయరు దీన్ని అరికట్టటానికి ఒక ఆర్షినెన్సునుకూడా జారీచేశాడు. దీనికి ప్రతీకారంగా 1008 ఏప్రియల్‌ 11 న మేయరు నివాసభివనంమీద బాంబు వినరటం జరిగినది ఆయుధాల కొనుగోలుకు బాంబుల నిర్మాణానికి విఫ్లవకారులకు

ధనావళ్యకత కలుగటంతో వరునగా దొమ్మీలు చేయటానికి కార్యక్రమం రూపొం దించుకున్నారు ఇందులో మొదటిది 1007 డిశంబరు 8న సి రేం్యద్రుడు చింగగిపోట రైల్వేస్టేషనుమీద దాడి జరిపాడు దురదృష్టపళాత్తు నరేంద్రుడు పట్టుబడ్డాడు

ఆతని దగ్గర తాను రచించిన (వ్రాతప్రతి మాతృభూమి పిలుపు విరిన్‌ రచించిన ఆధునిక యుద్ధవ్యూహం అనే అచ్చు(ప్రతి _ పోలీసులు స్వారీనం చేసుకున్నారు

బెయిలు దరఖాస్తు పెట్టుతూ న్యాయవాది నరేంద్రుని గురించి "ఈ యువకుడు బెంగాలు ెక్నికల్‌ ఇన్జిట్యూటులో విద్యార్థి జాతీయ కళాశాలలో ప్రవేశ సరీక్షలో (ప్రధనునిగా ఉ శ్రీద్టడయి బంగోరు పతకాన్ని పొందాడు అని నరేంద్రుని కోర్టుకు సరిఛయం చేశాడు ఆదిపరకు లోగడ సాంబుక సేవా కార్యకలాపాల్లో విశేషకృవ చేసి అధికారుల మన్ననలు పొందిపుండుటచేత నరేంద్రునికి బెయిలుమీద విడుదల: లభించినది న్యాయస్థానంలో. ఒకవంక తనమీద. విచారణ జరుగుతూ 'పున్నా నరేంద్రుడు యధాప్రకారంగా రవాన్యజీవితం సాగిస్తూ హరికుమార చ(్రవ ర్తితో కలిసి ఎన్నో దోపిడీలు జరిపాడు ఒక పర్యాయం ఒక యింటిమీద దాడిజరిని మయ్‌టికి వస్తూ (ప్రక్కనే పపశించియున్న ఒకచిన్న బాలిక మెడలోని బంగారు గొలుమను లాగటానికి సరేంద్రుడు (ప్రయత్నించాడు హరికుమార్‌ వెంటనే నరేంద్రుని కంఠాన్ని గట్టిగా నత్తటంతో నరేంద్రుడు మూర్భావస్థనుచెంది కరునాత ఇకముందెన్నడూ అట్టి పమలు చేయనని హరికుమారునికి వాగ్దానం_ చేయటం జరిగినది ౯

వీరిన్‌ జూగాంతర ప్యత్రికాబాధ్యతను వేరొకరికి అప్పగించి 1007 లో

మావిక్‌ టుల్లా గా ర్లెన్సులో బాంబువిర్మాణ సంస్థను స్థాపించే (ప్రయత్నంలో నిమగ్ను డయ్యాడు విద్రోహ కార్యకలాపాలను యింకా ముమ్మరం చేయాలని బిరిన్‌ కృత నిశ్చయుడయ్యాడు ముజాఫర్‌ పూర్‌ క్లబ్బునుంచి జోడుగుర్రాల బండిలో కింగ్పు ఫోర్డ వెళ్ళుచున్నాడనే (భ్రాంతిలో కెన్నడీ దంసతుల బండిమీద బాంబు విసరడం జరిగినది పోలీసులు ఆనేక విస్తవకారులము. బంధించారు. వారి గాలింపు చర్యలో

లికి యష్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవిరం మానిక్‌టుల్లా బాంబు విర్మాణసంస్థ కసుగొవవిడినది ఆలీపూర్‌ బాంబుకేసులో ఆరవిందుడు ఆతనీ సోదరుడు వీరిన్‌ మరికొంత మంది విస్ణవకారుణ దింధింప ఎడారు విబాకణానంతరం అరవిందుడు వినా తక్కిన వారందరూ తీవశిక్షలకు గురి ఆయ్యారు

విచారణ సమయంలో జైల్లో పున్న అరవిందుడు రాజకీయాలకు స్వస్తి చెన్న ఆధ్యాత్మిక ఒంశనలో మునిగి యోగాభ్యానము (ప్రారంభించాడు దీనికి తోడుగా అరవిందువి తిరపున న్యాయవాదిగా సవిచేసిన చిత్తరంజనదాసు, కోర్టులో చేసిన ఉత్తేజితకరమయిన విజ్ఞవ్నిని పురిన్కరించుకొని న్యాయాధికారి ఆరవిందుని దోషరహాతువిగా విడుదల చేయటం జరిగినది బిరిన్‌ శైలుశిక్షతో ఆరవి అనుచర వర్షంలో నీరాశ (ప్రబలి చెల్లాచెదరై పోయినది

ఈ విచారణ జరుగుతున్న కాలంలో విన్తనకారుల అరెస్టుకు కారణభూతు లయిన (వ్రభుత్వాధివారులను (ప్రధాన అ(్రూవరుగా మారిన విస్తవ(ద్రోహివి విష్టవ కారులు హత్య చేశారు నరేంద్రుడు మరి యిద్దరు పిస్తపకారులు కలిస్‌ ఒక విన్నవ వాదిని దింధించటానికీ (వయత్నించిన పల్‌ యిన్స్వెక్టరుము హత్య గావించారు శేనును నడపుచున్న పోలీసు టూపరెండెంటు కోర్టు ఆవరణలోనే మరొక విస్లవ వాదిచే హత్య కావించదిడ్డాడు

అరవిందుడు విడుదల అయ్యాడు. ఏకాకిగా హింసాకాండను ఖఇండించ సాగాడు (ప్రభుత్వ దమవవీతికి (ప్రతీకారం చేయాలని టోరించిన ఆరవిందుడు బాధలను అనుభివించటానికి నిద్దపడాలని (ప్రచారం చేయసాగాడు (వ్రభుత్వం నమ్మలేదు ఆరవిందుని బర్మా వంపాలనే నిశ్చయంతో వున్నట్లు సిస్టరు వివేదిత ఆయనకు రహన్మ సమాచారం అందచేయటంతో ఆరవిందుడు కలకత్తా వదలి ఫెంచి వలన (ప్రొాంతమయిన చం్మద్రనగర్‌కు నివానం మార్చాడు తరువాత రెండు నెలలకే దకీణ భారతదేశంలోవి (ఫెంచి వలన [ప్రాంతమయివ పాండుచేర్‌ చేరి ఆశ్రమం స్టాపించుకొని తవ జీవితకాలం 1951 వరకు అచ్చే వుండి ఆధ్యాత్మిక 1వచారం కొనసాగించాడు --

అ విన్హవకార్య(క్రమాన్ని రూపొందించి విస్త వమార్షదర్శి కాదగిన అరవిందుడు

రాజకీయంగా. మరణించాడు ఐల(వ్రయోగంత్సో బాంబుల ఆధారంతో. 'లీటిషు

అరవిందుని కార్యక్రమం ల (ప్రభుత్వాన్ని కూల్మద్రోయటానికి యుద్ధ వ్యూహం పన్నిన బిరిన్‌ (ప్రభుత్వ జందీగా క్లైలు కటకటాల వెనుక నికృష్ణజీవితం గడువసాగాడు బిరిన్‌తోపాటు ఎంతోమంది వీరులు యావజ్జీవబందీలయ్యారు. మరికొందరు ఉరికంబాలకు గురికావలసి వచ్చినది అనుశీలన నమితి విషేధింన బడినది విస్తవవాదులలో [కమళికణ లోపించసాగిసది ఆశాజ్యోతి నశించినది విరాశ (ప్రబలసాగినది ఎవరికివారే యమునాతీరే గా విస్హవ సంఘాలు శిన్నాలిన్నమమ్మే పరిస్థితులు యేర్పడినవి ఇట్టి విపత్కరనమయంలో విస్టవ తారావధంలో సూర్య - చం్యద్రులలాగా మిగిలినది జతిన్‌ = నరేం్యదు లిద్దరే (వ్రభుత్వానికి తషినళాస్తి చేయాలనే దృథకాంక్ష వారిలో ]పబలసాగినడి కుట్రలు = కేసులు;

జకిన్‌ = సరేంద్రులు తరచుాూ ఒకరి నొకరు కలునుకొన సాగారు సన్నిహిత సంబంధాలు టేర్చరచుకో గలిగారు విప్లవ కార్యక్రమాలను వునరుద్ద రించి వి_స్పృతం చేయవానికి కలక శ్తాలో హారిసన్‌రోడ్డులో ఒక కార్యాలయాన్ని (శ9మజీని కార్యాలయం) వ్యాపారకేంద్రమయిన డల్‌వౌసీ వ్య్యేరులో యస్‌ డి హారీ & నన్ను పేరుతో మరి యొక కార్యాలయాన్ని స్థాపించారు ఈ రెంటి చ్వారా జకిన్‌ = నరేం్యద్రులు తమ విప్లవ కార్యకమాల్ని విసృృతం చేయసాారు అస్పటినుంచీ విష్ణన వుద్యమం జతిన్‌ - నరేం్యద్రులు హరికుమార్‌ చకవ ర్తిః ఆమ లేంద్రనార్‌ ఛటోపాధ్యాయ మరికొందరి నాయకత్వం [క్రింద వడువసాగినడి ఆరవిందువి రాజకీయ ఆస్ర సన్యానం బిరిన్‌ వ్టైలువాసం అనుశీలనసమితి నిషేధంతో ఆస్తవ్యస్తలయి. విరాశాపూరితులయి. చెట్టుకొకరు పుట్టకొకరు చేరిన విస్ణవ కారులను నంఘటితపరచి వారిని తిరిగి [కమపంధాలో 'పెళ్టీ విస్ణవ కార్యక్రమానికి ఒక న్వరూపం యివ్వటంలో నరేంద్రుడు (స్రముఖపాడత్ర వహించాడు

జతిన్‌.నరేంద్రులు తమ విష్తవకార్య్యకమం సాొగింపుకు అససరమయిన ధన పేకరణ విమిత్తం ఎన్నోలూటీలు చేశారు 1008 ఏప్రియల్‌ 25 న నరేంద్రుడు ఇరువదినాలు వరగణాల జిల్లాలోని డ్టైమండు హార్చరు సమీపంలో ఒకయింటివి లూటీచేసి ముసుగులో బయటికివస్తూ ఆ యింట్‌ యజనూనితో “ఈ ధనం మాకోనం

వి యమ్‌ యన్‌ వాయ్‌ జీవితం కాదు ీటిమవాళ్లీను వెళ్ళగొట్టటావికి మీ దగ్గర ఆస్పుగా తీసుపంటున్నామూ అని చెబ్బవచ్చాడు అ లూటీ పందర్భంలో పోలీసులు నరేంద్రుని వట్టుకొవి బంధించారు జూన్‌ లో నరేంద్రుడు వెయిలుమీద విడుదలఅయి పొలీసులబారినుంచి తప్పించుకొని కేసు విచారణకు హాజరుకొకుండా అంతర్జాసు డయ్యాడు బెయిలుకు హామీగా వున్న వ్యక్తికి పూచీక త్తు ధనాన్ని చెల్లించమని (ప్రభుత్వం కాఖీదు యిచ్చివది విష్ణవనిధి నుంచి ఆమొ త్తం చెల్లించటం జరిగినది

పరేం్యద్రుడు అన్నివిధాలా మిగిలిన విస్ణపకారులకు అ(గ్రగామిగా వుంటూ వచ్చాడు. గెరిల్లా పద్దతిలో (బిటిషువాళ్లని 'వెళ్ళగొట్టటానికి అవసరమయిన కార్య శ్రమం రూపొందించాడు అంతేకాదు విటిమవాళ్ళు వెళ్ళిన తరువాత ఏర్పడే (వభుత్వం ఏ కొలదిమంది స్వార్ధపరుల చేతుల్లో వుండరాదని ప్రజల యీతిబాధలను తీర్చగల 1వ్రజాప్రభుత్వం యేర్చడాలని తోడి అనుచరవర్గానిక్తి బోధిస్తూ పుండేవాడు నరేంద్రుని కార్యదీక్ష ముందుచూపు అచంచల రైర్యసాహసాలకి తన "అనుచర వర్గంలో ఆయన నాయకుని కంక మిన్నగా చూడబడుతూ వచ్చాడు

“1906-10 మధ్యకాలంలో వౌరాజిల్లాలో శినపూర్‌, తదితర (బైటిషు యిండియా (ప్రాంతాల్లో విప్ణపకారులు బాబ్‌ మెబెస్టీ కింగు యంసరరు మీడ యుద్ధం ప్రకటించి (బ్రీటిము యిండియాలో (పభుత్వాధికారాన్ని కూల(దోయటానికి చట్టబద్ద మయిన ఇండియా (వభుత్వాన్ని అక్రమంగా బాంసాపద్ధతులద్వారా పడగొట్టటానికి (ప్రయత్నించటం నలన ఇండియన్‌ పీనలు కోడు 121 ఎ వెక్షను [క్రింద నేరం చేఎగారు” అవి ఆనుమానించబడిన 44 మంది విప్ణవకారులను బంధించి ప్రభుత్వం వారిని 1910 జనవరిలో న్యాయవిచారణకు పెట్టింది ఇందురో జతిన్‌ = న రేర్యదులు కూడా వున్నారు శగిన సాక్యెధారాలు లేకపోవటంచేత జతిన్‌ తోపాటు మరికొందరు విడుదల అయ్యారు కొందరికి శిక్షలు వేయబడ్డవి. నరేంద్రుడు ఆరునెలలు కారా గారళిక్ష ఆమభవించాడు ఈ జ్లైలువాసంలో నరేంద్రుడు శివనారాయణస్వామి దగ్గర నేర్చుకొనిన యోగములు వివేకానందుని రాజయోగము అభ్యాసం చేళాడు ల ఈ హౌరా క్యుటకేసు లో విష్ణవకారులు చేఎన అనేశమయిన దోఎడీలు వాళ్యలు సాక్మిగారంగా బూపబడ్డని 10వ రెజీమెంటులోని కొంతమంది విపా యాీలతో వీరికి రవాన్య సంబంధ మున్నదవి చూపబడినడి తరువాత యీ రెజిమెం టను కద్దు చేయటంకూడా జరిగినది విస్త వనిది కొరకు ఆనేక ప్రాంతాల్లో లూటీలు

కుట్రలు = కేసులు ల్లీ చేఎనన్లు చూసబడినది జుగాంతరి ప్మతికకు ఛ్యత్రభండార్‌ కు యిందులో సంబంధ మున్నట్లు రుజువు చేయబడినది యీ కుటకేసులో (పభుత్వం తరపున కృషిచేస్తున్న అధికారిని విస్తవకారులు బాత్యచేసారు / యదార్ధంగా యీనుధ్య కాలంలోనే విష్ణవసంఘాలకు ముఠాలకు చెందిన అనేకమంది విప్తవవాడులను జతిన్‌-నరేంద్రులు సంఘటిత పరచి కలఎకట్టుగా పని జేయించ గలిగారు గెరిల్లా యుద్ధతింత్రంతో టీటిషు (ప్రభుత్వాన్ని కూల్యదోయ టానికి ప్రయత్నాలు జరిగినవి 10వ జాట్‌ శరెజిమెంటుతో సంబంధం యేర్చరచుకో గలిగారు అందులోని సిపాయీలద్వారా (ప్రపంచయుద్ధం రాజోతున్నదని (గ్రహించ గలిగారు. దీనికి మద్దతుగా వివిధదేశాలకు పంపబడిన విస్తవవాదులు కూడా ఇంగ్లండు = జర్మనీల మధ్య యుద్ధం సంభవించే సూచనలున్నవవి కెలీయచేయటం౮ జరిగినది (ప్రభుత్వం విష్ణవసంఘాలయిన అనుశీలన ఆత్మోన్నతి సమితులను నిషేధించి రద్దు చేఎశడి ఆరవిందుడు రాజకీయాలనుంచి విష్కిమించి ఆశ్రమవాసి అయ్యాడు విస్తవం విజయవంతం చేయాలనే దృఢసంకల్పంతో జతిన్‌-నరేంట్రులు అన్నీ బరుపు = బాధ్యతలను స్వీకరించారు చింగ్రిపోట వర్గంలో జూగాంతరవర్గంలో నరేంద్రుడు చూపించిన సాధించిన కార్యవిపుణతకు సాహాసకృత్యాలకు జతిన్‌కు నరేంద్రుని మీడ ఆచంచలమయిన (ప్రగాఢవిశ్వాసం యేర్చడినది తన తరువాత తనంతవానిగా విస్తవ సారధ్యం బూనగల (ప్రముఖ వ్యక్తిగా నరేంద్రుని ఎన్నీక చేసుకున్నాడు శ 1 నూరు వేషాలు = నూరు జీవితం: బురేంథద్రనాధ్‌ బెనర్జీ నాయకత్వం [క్రింద మితవాదులు బెంగాలు విభజనను

రద్దు చేయించటావికి శతప్‌ధాల (ప్రయత్నం చేసినా ఏమాత్రం లొంగవి (ప్రభుత్వం విష్ణవవాదుల దౌర్జన్యాలకు లూటీలకు హత్యలకు ముఖ్యంగా బెంగాలు (ప్రాంతంలో వ్యాపించిన కల్లోలావికి అరాచకవాదావికి కారణం బెంగాలు విభజన అని గుర్తించి ్రేటితు ఇండియా సభుక్వర 1011 ఆగన్హులో భారత చక్రవర్తికి బెంగాలు విభజి

జ యక్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం వమ రిద్దుచయాలవి పిఫారుము. చేయటం. డిశంచరులో విభజన రిద్దుకావటం ఆరిగివడి. కావి రాజధావివి అదే నమయంలో కలక శ్రామంచి ఢిల్లీకి మార్చిటం బెంగాలులోని కొన్ని ప్రాంతాలను బీహారు ఒరిస్పా రాష్ట్రంలో చేర్చటం జరిగినది బెంగాలు విభజన రడ్డుకు బెంగాలు వజలు హర్షం (ప్రకటించారు కావి విష్ణవవాదుల కార్యకలాపాలను త్మీవజాతీయవాదాన్ని (వ్రళుత్వం ఆణవలేక పోయినది పైప వంమాలను విషేధిస్తూ వభుత్వం అవేక దనువచర్యలమ చేవట్టివడి. (ప్రజావీకంలో వ్యాపించిన అవంతృ వివి తొలగించటానికి కొన్ని ఆశలు చూపించినది. అయినా విస్ణవ ఉద్యమాన్ని అణచకాలక పోయినది.

1912 డిళంబరు 28వ లరావవిహారీటోసు, వవంతకుమార్‌. విశ్వాన్‌ వరదాలోవి మవామ్మదీయ న్రీల వేషంతో వై్యస్రాయివి వత్యచేయటానికి భాంది వివకటంతో ఢిల్లీ క్కుటకేను ఆవిర్భవించినది. దీనితో (వళభుత్వం తన ఆ వ్రిత్వం కొరికు విశేష జాగరూకత వవలంబించి దేశం నలుమూలలా విప్తవవాదుల కొరికు గాలించపాగివది

హౌరాక్ముట కేసులో కారాగారివాప శిక్ష సమఖివించి విడుదల చేయవిడిన తరువాతి నరేంద్రుడు కొంతకాలం ఒకిమ్మిత్రువి యింట్లో రవాన్య జీవితం గడిపాడు పాధువేషం. ధరించి గురువుకొరికు వెదుక నారంభించాడు వ్రళత్వ దృష్టిని మరిలించటావికే నరేంద్రుడు ఈ మోరువేషం = నన్యాసివేషం ధరింవాడు. సారు వేషంతో వారణాసి తదితర (ప్రాంతాలు వర్యటించాడు. సిపాయి మ్యూటివీలో (18గ్స వరాజితులియి. విరాగులయిన పారువు లెనరిన్నా జీవించివుంపే. చారని కలుసుకొని వారిద్వారా [వభుత్వాన్ని ఎదిరించచానికి గెరిల్లా యుద్ధ శెం్రాన్ని తెలుమకొవాలని వరేర్యద్రువి ఆశయం 'అవ్పటికి తినగురువు శవనారాయణస్వామి పరమపదించాడు మూడు నాలుగు వెలలు వారణానిలో గడివి తిరి అదే వేషంలో కలక శ్రా చేరుకున్నాడు

వరేంగద్రువి నమకాలీకుడయిన ఘాఫెతి చెజుందార్‌ అవ్నమాబ లివి “వరేందుడు తవవెంచ నన్నుకూడ తీనుకొవి ఒక పాధువు తరువాత వేరాక పాధువు దగ్గరికు = యూవిధింగా ఎన్నో ఆశ్రమాలు, ఎంతోమంది. షాధువృల స్‌ందర్శవం చేయించటం వలవ విజంగా ఆయన రాజకీయజీవితం మంచి విర క్తిచెంది విరాగగ్నా మారాడివి గాఢంగా విశ్వనించామ. కాని యదార్థం వేరు నరేర్యరుడు

మారు వేషాలు = మారు జీవితం శ్ర తన భుజాలమీద మోపిన బాధ్యతను విరాటంకంగా వహెంచటావికి విష్ణవినంభూ అన్నీంటిపీ కూడగట్టి ఒక క్రాటిమీడ నడిపించటానికి ఈ వేషం వేసాడు”

హౌరాకుుట కేములో తనమేద వడివ కోర్టు ఖర్చులు బెల్లించటానికి నరేర్యడుడు తన పోదరువితో కలిని చిరగిపోటలో వున్న తమ న్వంతయింటివి మూడువందల రూపాయలకు శాకిస్టు సెబ్టపలపినచ్చినడి తిరిగి వారు ఆ సొమ్ము చెల్లించనూలేద్కు ఆ యింటిని స్వాధీన వరచుకొననూ లేదు, సోదరుడయిన సుశీల వరేంద్రువి అంతటి విష్ణవవాది కాకపోయినా నరేం్మరుని కార్యక్రమాలకు అభిమానం చూప్పతూ తనళ క్షి కొలది వరేం్యద్రువికి పాయవడుతూ. అవనరమయిన రక్షణకు ఆదుకొంటూ వుండేవాడు చింగిపోటలో తాము వుండటానికి ఏమీ లేకపోవటంచేత కొంతకాలం. వారిద్దరూ కలవి కలకత్తాలో నివాసం యేర్చరచుకున్నారు. కాని ఎప్పుడో కదాచి త్తుగా సోదరువి కలునుకొనటం వినా నరేంద్రుడు ఎప్సుడూ నుశీలకు అగమ్యగోచరుడు గానే వుంటూ వుండేవాడు

కొంతకాలం నరేంద్రుడు ఒక ఇన్సూశమ్న కంపెనీలో ఏజంటుగా పవి చశాడరు. మరికొంతకాలం. ఒక ధావ్యం ఫ్యాక్టరీలో గుమస్తాగా చేరాడు తరువాత కలప అక్షితీలో బాకీలు వనూలుచే వే బిల్ల కలెక్టరు వుద్యోగం చేసాడు ఇవి అన్నీ కేవలం తినను తాను మరుగు వరిచుకొనటావికే ఏ వేషం వేసినా ఏవృత్తి చేపప్టనా నరేర్యద్రుడు తన విన్లప కార్యక్రమం మ్యాళం విడువలేదు 101218 వంవళ్స రాలలో జతీన్‌ -వరేం్యద్రులు కలక క్తాలో వేరు వేరు ప్రాంతాల్లో విపని స్వన్నా తన్నవి వరిగా రోజూ సాయంత్రం (సెఎడెప్సీ కాలేజీ పాందూలోస్టణ దగ్గరవ వెళ్లి విద్యాష్టలతో కలిపి టీ "సేవిస్తూ పుండటం అలవాటు లపవాత చీకటిఎడగానే వారిద్దరూ సైన్సు కాలేజీ పిద్మార్ధల హోస్టలుకు వెళ్లి వారితో రాజకీయాలు చర్చిస్తూ వుండేవారు. జ్ఞావచం్యద్రఘోమ (వీరు తరువాత విశ్వవిద్యాలయ (గ్రాంట్సు కమిటీ అధ్మక్షుణుగా పనిచేనినవార్యు, మేఘనార్‌ నహా (వీరు గొప్ప విజ్ఞానళావ్ర వేత్తగా "పీరు పొందారుం "వీరి పేరుతో అయణిళ క్తి పరిశోధన కేర్యదం స్టాపించబడ్‌నద్సి మొదిలయిన వారితో వీరి బాగా వరిచయం చేపికొన్నారు కాలేజీ విద్యార్థి కాళపోయినా వరేంగద్రుడు రాజకీయాల్లో కాలేజీ విద్యార్థలకంచె మిన్నగా రాణిస్తూ వుండేవాడు, న్వతిం్యక భారతావవిలో (ప్రభుత్వం యేర్చడవలసిన వద్ధతి కలకత్తా కార్పొరేషన మున్పిపాలిటీలు, జిల్లా బోర్డులు మొదలయిష ప్లానికవంద్థల్టో (వ్రజలు శ్రద్ధ తీనికొవి

& యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం తమ దైనందిన వ్యవహారాలు పరిదిద్దుకొనవలసిన అఆవనరం నంఘాభివృర్దికి చేపట్ట వలవీన కార్యక్రమం ఇంకా అనేక విషయాలను గురించి వారితో చర్చించుతూ వుండేవాడు ఆకాలంలో విస్ణవవాదుల దృష్టిలో కేవలం (బిచిషువాళ్లను వెళ్ల గొట్టటమే పరమావధిగా పుండేది కావి నరేంద్రుని లాగా (ప్రజాఖివృద్ధివి గురించి ఆలోచించేవారు చాల అరుదు వుండేవారు

జతిన్‌ నాయకత్వం:

ఆ జుతిన్‌ _ నరేర్మద్రులు, హరికుమార్‌ = ఆమశేరదులు మరికొంతమంది విన్ల నవాదులు కలిని విస్ణవసంఘాల వివిధ ముఠాలను, వర్గాలను జతిన్‌ వాయకత్వం క్రింద సునంఘటిత మొసర్చి టబైటిషు (ప్రళుశ్వాన్ని హళలద్రోయటానికి సాయుధ తిరుగుబాటును లేవదీయటావికి (వ్రయత్నం సాగించారు. జతిన్‌ తన రాజకీయ గురువయిన విరాలంబిస్వామి. (జతీంథద్రనాధ్‌ బెవక్ట్రి వి దర్శించి తమ వరకం పారితో చర్చించి వారి అనుజ్ఞ ఆశీర్వాదం పొందివచ్చాడు వరేంద్రుడు పాండుచెకీ పేళ్ళి ఆరవిందునితో సమాగమం జరిపి తమ వ్యూహాన్ని (ఇది మొదట ఆరవిందుడు విన్హవవాడిగా జతిన్‌ ముఖక్టీతో చర్చించిన వధకమే. గురించి తెలియబరచి అరవిందుడు. తిరిగి రాజకీయాల్లో అగ్రగామిగా " వ్రవేశించాలని అర్థించాడు రాజకీయాలు .కృజించి వన్యాసిగా మారిన అరవిందుడు తన వెనుకటి జీవితమార్షాన్ని చేపట్టిటానికి తిరన్కరించటమే కాకుండా వరేంధద్రునితో వారి వయత్నం మంచి విముఖలను చేయటానికి తీవ్రంగా వ్రయత్నించటం కూడా జరిగినది

_... ఆరవిందుడు తమతో వహకరించటావికి నిరాకరించినా జతిన్‌_ఏ రేంద్రులు ఈమ వధకాన్ని ఆచరణలో పెట్టటానికి ఏమాత్రం వెనుకంజ వేయలేదు అనుశీలన

ఆత్యోన్నతి” నమికులమ. (ప్రభుత్వం సిషేధించటంఎలన క్రొత్తగా నేషనల్‌ ఠీడింగు పౌపైటీ = ఫిజికల్‌ కల్నరల్‌ షెంటరు పేర్షతో సంఘాలు స్టాపించబడిపవి విన్లవవాదుల వివిధవర్షాలలో రహన్మ్కంగా సన్నిపాత వంబంధాలు సలకొల్పబడ్డవి 1212 లో లోలానాధ్‌ చటక్టీవి వయాము వంపి అచ్చటి భారత విష్ణవవాదులతో వంభిండ్రాలు దృఢతరం చేయటానికి ఏర్పాట్లు జరిగివవి..

జతిన్‌ నాయకత్వం శీ 1018 ఏప్రియల్‌లో నరేం్యద్రుడు (వముఖనాయకు లనబిడే విస్హవకారు అందరినీ కూడగది రహన్య వమావేశం జరిపాడు సాధారిణంగా విన్నపవాదులు ఒకచోట నమా వేళమయినప్పుడు దహిరింగ (ప్రదేశాల్లో ఆయితే చుట్టూ కూర్చొని మధ్య ఓక పెద్ద బంతిని పెట్టుకొని కూర్చొనటం ఆలవాటు పోలీసులు ఈమ వువికివి పనిగట్టి ఆ (ప్రాంతానికి వస్తే విప్ణవ విషయాలు మావివేని [క్రీడా సంబంధమయిన విషయాలను గురించి చర్చి స్తున్నట్ట్లు పెద్దగా సంభాషణలు సాగించటం కద్దు ఈ సమావేశం కూడా అదే పద్ధతిలో జరిగినది “దేశం న్వతం్యత్రమయ్యే వంకూ మనం సోమరిపోతుల్లాగా కుడిచి కూర్చొన రాదని ర క్తతిలకం దిద్దుకొని ర క్తాక్షరాలతో (ప్రమాణస్యక్రంమీద నంతకాలు చేసాము అనుశీలన నమితిని (ప్రభుత్వం విషేధించినది అయితే మనం చేయవలనిన పవి యిక ఏమీలేదా ? (వ్రభుత్వం పాగించే అమానుష కృత్యాలను మనము చూస్తూ పూరుకొనటమేనా ?ో అని తాను సమావేశపరచిన విస్తవ వాదులను పరేంథద్రుడు "హెచ్చరించాడు (వ్రభుత్వాన్ని సాయుధ పోరాటంతో ఎదిరించి కూలరోయాలనే నంకల్పం అందరిలోనూ (ప్రస్ఫుట మయినది ఇందులో ఎవరూ వెనుకంజ వేయలేదు అయితే నాయకు డెవరా? అనే ప్రశ్న చర్చకు వచ్చినది నరేంద్రుని మనస్సులో జతిన్‌ వొక్కడే యిందుకు తగినవాడు అనే భావం వున్నది జతిన్‌ యీనమావేశం లో పాల్గొనలేదు కాగా వరేంగద్రునిప్తై తనపేరు బయటపెట్టవద్దు అవి ఆంక్ష విధించాడు కాబట్టి జతిన్‌ ఆజ్ఞానుసారం ఆయన పేరు సూచించకుండా “మనకు తగిన నాయకుడున్నాడు అయితే ఆయన వ్రస్తుతం తనపేరు బయట పెట్టటానికి యివ్పగించటంలేదు కాఐస్ట ఆయన ఆజ్ఞలను మీకు ఎవ్చటికవ్పుడు నేను ఆందిస్తూ వుంటాను అవి నరేంద్రుడు చెన్పటంతో అనాటి నమానేళశం ఏ విర్ణయం లేకుండా వాయిదా వడినది ఇది జరిగిన కొన్ని నెలలకే దామోదర నదికి పరిచలు రావటంతో మిడ్నపూర్‌, బరిద్వాన్‌ జిల్లాలు మునిగిపోయి పూర్తిగా దెబ్బతిన్నవి వరద జాధితుల సహాయార్థం విన్హవవాదులంచరూ ముందుకువచ్చి తగిన కృషి చేసారు ఇదే నమయంలో తమ భావి కార్యక్రమం గురించి విషృలంగా చర్చించుకొన్నారు జలిన్‌ అలిప్రాయం (వ్రకారం “విస్త వనంస్థ వికేంద్రీకరణ రూవంలో పుండాలి ఒకవేళ శ్రి

8॥ యక్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం (ప్రభుత్వ గాలింపులకు దమనచర్యలకు ఓక (ప్రాంతంలో పనిచేసే ఒప్లవవర్షిం గుచ్చి దియటపడి బంధింపబడినా మిగిలిన వర్గాలు తమ తమ ప్రాంతాల్లో తమ కార్యకలాపాలు నిర్విఘ్నంగా కొనసొగించేటట్లు వుండాలి వివిధ ముఠాలకు చెందిన సాయకులు ఒక విక్షీత (ప్రదేళంలో సమావేశమయి కార్యక్రమం విక్టయించుకొనటం వినా ఏ ముళాలో ఎంతమంది విస్తవవాదులున్నది మిగిలిన మురానాయకులు లేక అనుచగవర్గం తెలుసుకొనటానికి కలుసుకొనటానికి ఎప్టే ప్రయత్నం చేయరాదు” నరేంద్రుడు కేంద్ర సంస్థను స్థాఎంచి దానిద్వారా అన్ని ముఠాలను సమన్వయంచేన్‌ సంఘటిత పరచాలని అభిప్రాయపడ్డాడు కానీ జతిన్‌ నిర్ణ యాన్ని ఎదిరించక అంగీకరించాడు కాని తరువాత జతిన్‌ నరేం్యద్రునితో ఏకీభవించి కార్యాచరణకు శేంద సంఘాన్ని యేర్చరచటానికి అంగీకరించాడు “=

అలాంచి కేం్యద్ర వీప్ణవ సంఘాన్ని యేర్చరిచి దావికి ఉతిన్‌ ముఖక్టీవి నాయకుని చేయాలని నరేం్యద్రుని సంకల్పం నాయకునిగా జతీన్‌ వ్యవహరించినా విష్ణ వవాదులందరిం కూడగట్టి నిర్మీత కార్యక్రమం చూపించి ఆచరణలో పెట్టటానికి వారిని కార్యోన్ముఖులను చేయటంలో నరేంద్రుడు (ప్రముఖపాత వబాంచాడు ఆ నమయంలో నరేంద్రుడు విర్వహించిన పాత్రను గురించీ హరికుమార చ్మక్రవ ర్తి యీవిధంగా చెప్పాడు “నరేంద్రుడు లేకపోతే జకిన్‌గాని జుగాంతర విష్ణవనంఘం గొని ఆంత కొద్దికాలంలో ఛిన్నాఫీన్నమయిన విస్తవకారులను సునంఘటిత పరచి వారిని కార్యోన్ముఖులు చేయటం అసంభవం జుగాంతర వర్షానికి “నిప్పవ సంస్థగా నరేంద్రుడు ఆకారం యేర్పరచితే జతిన్గా దానికి (ప్రాణం పోసి చ్చైతన్యవంతమయిన రాజకీయ సంస్థగా దూపొందిందాడుో

ఇంగ్లండు ఏవైనా ఆవదలో చిక్కుకుంటే ఆది భారతదేశానికి అవకా ₹ంగా భావిస్తూ వుండేవారు. విస్తనవాదులు ఇంగ్లండుకు. శత్రువులుగా కనబడే దేశాలతో పందింధాలు కల్పించుకొని వాటి సహాయంతో ఆయుధాలు నమకూర్చుకొని గెర్లూ యుద్ధంచేఎ భారతదేశాన్ని న్వతం్యక్రదేశంగా తీర్చిదిద్దాలని కలలు కంటూ వుండేవారు

విరాలంది స్వామిగా మారిన జతిం(ద్రనాధ్‌ బెస్టీ పంజాబు (ప్రాంతంలో విస్తవ (స్రచారంచేని అనేకమందిని విస్ణవకారులుగా మార్చాడు ఇంగ్భండులో ఉన్నక విద్మకొరకు వెళ్ళిన హారదయాల్‌ 1008లో తిరిగివచ్చి వంజాబు వి వవ

జతిన్‌ నాయకత్వం రీ నాయకుడు కిషన్‌పింగుద్వారా. బెంగాలు విష్ణవవాదుల కార్యక్రమంలో అనక్తి చూపాడు 1011 లో తిరిగి అమెరికా వెళ్ళినప్పుడు అక్కడ గదర్‌ పేరుతో ఒక వతత్రికను “జుగాంతర్‌ ఆశ్రమ పేరుతో ఒక నంభాన్ని స్థాపించి విన్హవ (ప్రచారం చేసాడు 1914 మార్చిలో అమెరికా ప్రభుత్వం హందయాల్‌ను అరెస్టు చేసినది ఆళడు తబ్బంచుకొని స్విట్జర్‌ లాండ్‌ పారిపోయాదు అతడు (ప్రారంభించిన పథతిక ఆశ్రమ బొధ్యతలను రామచంద్ర "ఆనే మరో విన్హవవాది చేపట్టాడు పింగ్లీ, నత్య'పేన్‌ అను విస్తవవాదులు శాన్‌ఫ్రాన్‌ఎస్కో-లోని గదర్‌పార్టీ శాఖలో పనీ చేసారు గదర్‌పాక్టీతో సంబంధాలు యేర్పరచు కొనటావికే జతిన్‌ సత్య సేనను అమెరికా పంపాడు ౬ 1018లో హరదయాల్‌ అమెరికా లోని భారతీయలతో “జర్మనీ ఇంగ్ల ండుతో యుద్ధానికి ఆయత్త మవుతూ వున్నది కాబిన్టి భారతదేశంలో రాబోవు విస్త వానికి పన్నద్ధులు కావాలని హెచ్చరించాడు గదర్‌ పార్టీ ఆమెరికాలోని కొంతమంది సిక్కులను సాయుధ తిరుగుబాటుకు భారతదేశం పంపినడి జర్మనీలోని గదర్‌ పార్టీ జర్మనీదేశస్థులతో కలిని ఇంగ్ల ౦డుకు వ్యతిరేకంగా కృషచేయసాగినది బెర్జినులో భారతదేశ స్వరాజ్య పంఘ స్థాపన జరిగినది ఈ నంస్థ కార్యనిర్వాహ కుడు రీరేన్‌ సరకార్‌ (బి కే సంకార్‌ సోదరుడు యుద్ధం సంభవించితే విప్ణవ వాదులకు సహాయ పడటానికి జర్మనీ సిద్ధంగా వుందని 1018 లో జర్మసీసుంచి బెంగాలు విస్ణవకారులకు వర్తమానం పంపాడు అమెరికాలోని గదర్‌పార్టీ ముఖ్యంగా కాలిఫోర్నియా శాఖకు చెందిన భారతీయులు అమెరికానుంచి యుద్ధ పామ్మిగ్రివి పంపటానికి శాయళ క్తులా కృషచేయగలమని భారతదేశంలోని విప్లవ వాదులకు హోమీ యిచ్చారు న. అమెరికా. జర్మనీ దేశాల్లోని "భారత వీప్లవవాదుల కార్యష్రిమం ముఖ్యంగా బెంగాలు విస్ణవవాదులను ఉశ్రేజపరచినది 1018 చివర్‌నుంచీ న రేంద్రుడు కలక త్తాలోని జర్మసీకాన్సల్‌ ద్వారా జర్మనీ (వ్రభుత్వంకో సంబంధం దేర్చిరచు కొవఎావికి (ప్రయత్నం చేప్తూవచ్చాడు 1914 (ప్రారంభంలో కలకి త్రా విశ్వవిద్యాలయ రిజిష్టా9రు ద్వారా జర్మను = కాన్నల్‌తో సమావేశం కావటానికి ఏర్పాట్లు జరిగినవి ఈ౬.నమావేశం. ఎందుకు జరుగుచున్నడో ఆ రెబిస్ట్రారుకు కూడా. తెలియదు “జధ్మినీకోవర్తకం చేయాలని అందుక్తు క్రాన్సలు ద్వాలొ కొన్ని విషయాలు తెలుసు

శ యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవిరిం కొనాలనే* మిషతో యీ సమావేశం యేర్పాటు చేయబడినది జతిన్‌ = నరేం్యద్రులు జర్మనీ కొన్సలు జనరల్‌తో రిజష్ట్రారు ద్వారా పరిచయం చేసుకొవిన తరువాత రబాస్యంగా అనేక సమావేశాలు జరిపి ఇంగ్లండు = జర్మవీలకు యుద్ధం సంభివి స్తే ఇచ్చట విస్లవవాదులు జరుసటోయే గెరిల్లాయుద్ధం, దానికి అవసరషుయిన సొమ్మును ఆయుధ పామ(గ్రివి జర్మనీ సహాయం చేయటం గురించి విపులంగా చర్చించారు జర్మను = కాన్సలు జనరల్‌ భారతదేశ సతిగతులు తెలియపరుస్తూ సహాయం కొరకు ఈన (ప్రభుత్వానికి ఎఫారిసు చేసాడు ఆ భారత విస్తవ కారులు దేశవిముక్షికి జర్మినీ మీద ఎన్నో ఆశలు పెట్టు పన్నారు జర్మనీ ఇంగ్లడుకు బద్ధళ్యతువు కనుక ఇంగృండును ఓడించటానికి జర్మనీ తమకు అన్నివిధాల = ధనరూఎంలో ఆయుధ రూపంలో వహాయం చేస్తుందని విస్తపకారుల గాథవిశ్వానం కాని ఏదైనా సహాయంచే_ప్తే జర్మసీ కేవలం స్వార్థంతోనే చేస్తుందని వీరు వూబాంచలేదు “భారత దేశంలో సాయుధ తిరుగుబాటును లేఎదీ స్తే ఇంగ్గండు అచ్చటి దేశీయ సైనికులను తరలించటానికీ వీలులేక పోవటమే కాకుండా ఐరోపా అండంలోని తన. స్వంత పై న్యాలను కూడా భారతదేశంలో విప్లవం ఆణచటానిక్‌ సంపే అవసం౦౦ యేర్పడవచ్చు అన్ది స్థితిలో జర్మనీ ఇంగ్లండును తేలిగ్గా వోడించటానికి వీలు కలుగుతుంది” ఇది జర్మనీ 'ఉలిత్వ ఆరోచన కనుక భారత విస్తవకొరులకు సహాయం చేస్తానని ఆళ పెట్టినది కైజరు (ప్రభత్వం అమెరికొ బకేవియా మవిలా మొదలైన తమ విదేశ కార్యా =ఖయాలకు భారితి విస్తవకరులకు అన్నివిధాల నహాయం చేయమని అదేశాలు పంపినది ఈ సమయంలో నరేంద్రుడు తని వుద్యోగానికి స్వస్తిచెస్పి హారీ ఆండ్‌ నన్సు దగ్గరలో ఒక చిన్న రెస్టారెంటును తెరచి వావికలకు సైనికులకు కావలసిన (ప్రత్యేక వంటకాలను తయారు చేయించేవాడు ఈ సంటకాలమీద వున్న అభిరుచితో సైనికులు. నావికులు యీ రెస్టారెంటుకు (ప్రత్యేకించి రావటం (ప్రారంభించారు ఈ అవకాశాన్ని వినియోగించుకొని వరేంగద్రుడు వ్రభుత్వ రహస్యాలు తెలుసుకొన టానికి ఆయుధాలు సంపాదించటానికి ఎ త్తులు వేయగలిగాడు ఇదే సమయంలో విస నవాదులను ఉ క్రేజ సరచగల వేరొక సంఘటన జరిగినది. 14148 లో కెనడాలో వివవి స్తున్న సిక్కులు భారతదేశంమంచి తము

జతీన్‌ నాయకత్వం వ! కుటుంబాలను తీఎకొని వెళ్లటానికి అచ్చటి (వ్రభుత్వం విషేధించినది. కాగా థొ త్తగా అక్కరకు వెళ్ళదలచిన వారికి కూడా యీ విషేధం వర్తింన జేయబడినది

చివరకు కెనడావెశ్ళే ఓడలలో భారతీయులకు బుకింగు కూడా లభించలేదు. దీనివలన ముఖ్యంగా సిక్కులలో త్యీవ అసంతృప్తి చెలరేగినది ఈ సవాలును ఎదుర్కొన టానికి సింగపూరు వ్యాపారస్థుడయిన ఎక్కు గురుద త్తఎంగు వివిధ ప్రాంతాలనుంచి 600 మంది నిక్కులను (పోగుచేసి జపానువోడను అద్దెకు తీసుకొని కెనడాకు ప్రయాణం కట్టాడు గదర్‌ పార్టీ వీరితో సంబింధాలు పెట్టుకొని వీరిలో విస్తవ (ప్రచారం కావించినది కెనడా (ప్రభుత్వం వీరికి తమదేశంలో దిగటానికి అనుమతి నిరాకరించటంతో తిరిగి 1914 సెపైందిరులో యీ ఓడ కలకి ల్తా చేరినది (బిటిష (ప్రభుత్వం వీరిని ఒక సీలుచేఎన రైలుబండిలో బొంబాయి చేర్చటానికి విశ్నయించ టంతో వీరు తిరస్కరించారు. (ప్రభుత్వం వీరిని బలవంతంగా ఓడనుంచి కలకత్తా శేవులో దించటానికి ప్రయత్నించగా (ప్రభుత్వ స్వైవికులను వీరు ఎదిరించి ముఖా ముఖి ఉపాకి యుద్ధం చేసారు చాలమంది సిక్కులు (ప్రాణాలు కోల్పోయారు

కొంతమందిని ఆన్న్యత్రిలో చేర్చటం జరిగినది మరికొంతమంది పారిపోయారు

చివరకు గురుద త్తసింగుతో బాటు 28 మంది. ఎక్కులు (ప్రభుత్వ బారినుంచి శప్పించుకొని బెంగాలు విల్బవవాదుల ముఠాలో చేరారు ఈ యుద్ధంలో గాయపడిన వారికి నరేంద్రుడు చింగగ్రిపోటవర్షంలోవి విస్తవవాది బెనక్టీ కలసి వారికి కావలసిన వసతులను సమకూర్చి ఎంతో సహాయపడ్డారు ఈ నంఘటన బెంగాలు విప్ణవవాదు లలో ఉత్సాహం మునుమడింప చేఎనది ఇతర దేశాల్లోపున్న భారతీయులు గదర్‌ పార్టీ ఈమకు సహాయంగా ఆయుధాలు "ఫీకరిన్తున్నారనే. విశ్వానం వీరిలో కలుగ సాగినది,

సాయుధ తిరుగుబాటు:

1914 ఆగస్టు శన బ్రిటిషు (ప్రభుత్వం జర్మనేతో యుద్దం (ప్రకటించటంతో మొదటి (ప్రపంచయుద్ధ౮ (ప్రారంభ మయినది వరేంద్రుడు కలకత్తాలోవి జర్మను కాన్సలుతో తిరిగి రహన్య సమావేశాలు ప్రారంభించాడు ఒకరోజు ర్కొతి చీకటిలో వానజుల్లాలో క అడుగుల 2 అంగుళాల ఎ క్తుగల బెంగాలీ యువకుడు ధోవతి ధరించి కలక శ్రాలోని ఆర్మను = కాన్స్నలు జవరల్‌ను తలుసుకొని నూఠృదేశానికి దాస్య

88 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం విము_క్రీ కలిగించాలనే దీక్షలో బీటిషు (ప్రభుక్వాన్ని కూలర్రోయటానికి జర్మసీ అయుధ సహాయం చేయాలని అభ్యర్థించాడు ” కాన్సలు జనరల్‌ నరేంధద్రనికి జర్మనీ (సభుత్వం విప్ణవవాదులకు ఆయుధ సంవ త్తిని సమకూర్చటంలో సహాయ పడగలదని హోమీ యిచ్చాడు ఈ హామీ ఆధారంగా నరేంద్రుడు జతిన్‌ నాయకత్వం ట్రీంద బెంగాలులోని అన్ని విస్థవ సంస్థలను సమన్వయ ఎరచి కేంగద్రీకరించటానికి (ప్రయత్నించాడు. నివిధ విస్టవనంస్థల నాయకులు రహస్య సమావేశం జరిపి బతిన్‌ ముఖక్టీని (ప్రధాన నాయటనిగా ఎన్నుకొన్నారు 1014 డిళందిరు 20న నరేంద్రుని అభ్యర్థనను పురస్కరించుకొని

కౌన్సలు జనరల్‌ బెర్హినులోని జర్మను (ప్రఎుత్వానికి “భారతదేశంలోని రహన్య విన్టవకారుల సంఘాలు ముఖ్యంగా బెంగాలు శాష్ట్రంలో చాల విలవత్తరమయి 'వముఖ స్థానాన్ని సంపాదించినవి కాబిప్టే యీ ఆవకాళాన్ని పురస్కరించుకొని (వభుత్వం వీరిక్‌ తగిన సహాయం చేయగలిగితే " వీరిద్వారా యిక్కడ (బిటిమ (ప్రభుత్వాన్ని బలహీన పరచవచ్చునని" నీఫారసు చేయటం దానికి ఆనుకూలంగా జర్మను (ప్రభుత్వం బెంగాలు విప్తవవాదులను తమకు నమ్మిన బంటును తమ (ప్రతినిధిగా బపేవియా పంపి అచ్చటి జర్మను అధికారులతో అంతిబు “విర్ణ యానికి రావాంని కాన్సలు జనరల్‌కు ఆదేశాలు పంపటం జరిగినది

ఒ విస్ణవ వంస్ధలన్నీ మిశితిమయి ఒక కేంద నంస్థగా రూపొందివవి ఆయితే దీనికి సక్కేకించ్చి యా నమౌవేశంలో నామకరణం చేయకపోయినా _ బాగా (వ్రచారంలోవున్న *జుగాంతరో "పేరుతో -కరపతత్రాలు వేయాలని... విళ్చయించటంతో ఇది రారు రాను జాాంతర్థపాక్టీ గా ్యవచారంలోవికి వచ్చినది ఢాకా అనుశీలన సమితికి ఈ పార్టీ కార్యక్రమంలో కొన్ని సందేహాలు పొడసూవటంతో ఆ వర్గం వినా రాష్ట్రంలోని తక్కిన అవ్ని విప్లవ ముఠాలు యిందులో కలిసి జతిన్‌ ఆజ్ఞలను శిరసా వసించటానికి అంగీకరించ్తినవ్హిి ఆంగ రత సయ

చరేంగద్రుడు. రూపొందించిన సాయుధ తిథుగుబాటు కార్య(క్రమానికి

జతిన్‌ ఆమోదముద్ర వేసాడు. సతీష్‌ నరకార్‌ (వేరు తరువాత నిరాణ ప్వామి పేరుతో _నన్యాపిగా మారారు చీనిక్తి రెండు షరతులు చేర్చాడు.

రోడ్డు ఇ రైల్వే _ మొదలయిన రవాణా” సౌకర్యాలు _ వార్తా సౌకర్యాలు.

వ్తంభింప చేయగల శ క్తి సామర్థ్యోలు విస్టవవాడులు కలిగిపుండాలి -

సాయుధ తిరుగుబాటు 80 2 అవసరమైనప్పుడు నుఖ్యంగా పల్లె(ప్రాంతాల్లో విస్ణవవాదులకు రక్షణ _ కల్పించి సహాయపడటానికి (ప్రజల్లో సానుభూతి అభిమానం సంపొదించు కొనాలి మొదటిది తేలిగ్గా నిర్వహించగలమని యిందుకు తగిన విస్తవ వీరులు సిద్ధంగా వున్నారని నరేంద్రుడు చెప్పాడు రెండవదానిని గురించి “మనం తగినన్ని ఆయుధాలు సమకూర్చుకొని యుద్ధరంగంలో (ప్రవేశించితే (ప్రజలు తమంళట తామే మనకు నహాయపడటానికి పుద్యుక్తు అవుతారని యీ యుద్ధ మూలకంగా (బిటిమ 'వైనికులను బిక్కడినుంచి వివిధ రంగాలకు ఎంవక తప్పదని తతృలితంగా విష్ణవ వాదులను ఎదిరించటానికి అఆనవసరమయిన బీటిషువైన్యం యిక్కడ వుండదని, భారత సిపాయిల్లో కొంతమంది మనలో చేరటానికి అవకాశం వుందని" చెప్పాడు నరేంద్రుడు కార్యాచరణకు పూనుకున్నాడు బెంగాలు = నాగపూర్‌ రైల్వే లైనులో (ప్రధానమయిన చక్రధర్‌ పూర్‌లో ఒక సస్త్రాలయం తెరువబడది దీవికి ఆనుబంధంగా కొలది దూరంలో నయాంనుంచి తిరిగివచ్చిన బోలానాధ్‌చే మరొక షాపు తెరునబడినది బాలసోర్‌లో శ్రైలేశ్వరబోస్‌ సైకిలుషాపు తెరిచాడు ఈ విధంగా రహదార్ల ఎగరైల్వేల కూడలి (ప్రాంతాల్లో అక్కడక్కడా రకరకాల షాఎులు తెరువబడ్డవి ఇవి ఒకదానితో వొకటి రహస్య సంబంధాలు యేర్చరచు కొన్నవి అవసరమైనస్పుడు ఆంటే విప్ణవం (ప్రారంభం కొగానే రహదార్లను రైల్వే లైనులను కమ్యూనికేషన్ల ను బంద్‌ చేసి విచ్చి త్తు కావించాలని వీరి పధకం జర్మనీ (వ్రభుత్వం విన్లవవాదులకు ఆయుధ సామగ్రిని నహాయం జేన్తుందనే వార్త మినవోయించి ఆప్పటిక్షి (ప్రత్యేకించి ఆర్మవనీతో విప్ణవవాదులకు ఖవ్చీితమయిని ఏర్పాట్లు ఏమీ ఉరుగలేదు కనుక యీ మధ్యలో రొడ్డా ఆండ్‌ కంసెవీ మీద దాడిచేవి ఆయుధాలు కొల్ల గొట్టాలనే నిర్ణయం విప్ణవవాదుల రహస్య నమావేశంలో జరిగినది ఇందులో నరేంద్రుడు (ప్రముఖపా్యత వపాొంచాడు ఆ కంపెనీలో. శ్రీష్‌మి(త్రా అను పేరుగల విప్ణవవాది ఉద్యోగిగా వున్నాడు. అతడు కూడా యీ సమావేశంలో పాల్గొన్నాడు కొద్ది రోజుల్లో ఆశంపెవీ పేరుతో ఓడలో ఆయుధాలు వస్వన్నష్లు అతడు సమాచారం అందచేసాడు విప్లవ వాదుల పధకం రూపొందినది - "ఓడలోవి కొంత ఆయుధ సామగ్రివి మిత్రా విప్ణవవాదు లకు ఆందచేయటం,. వారు వాటిని నివిధ రహస్య (ప్రాంతాల విప్తవవాదులకు

క[్ర యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం పంపటం ” పెగడిషన్‌ కమిషన్‌ రిపోద్డ కారం “1014 ఆగస్టు £8 బుధవారం నాడు రొడ్డా అండ్‌ కంపెనీ ఉద్యోగి శ్రీష్‌ఎుక్రా కష్టమ్సు ఆఫీసులో. 202 ఆయుధ సామగ్రి 'పెశ్టైలను అప్పగించుకున్నాడు కాని కంపెనీకి 102 'పెశ్లైులను అబ్బగించి తక్కినవి తీసుకొని రావటానికి వెచ్ళచున్నన్లు చెప్పాడు కాని అతడు తిరిగి రాక పోవటంతో మూడు రోజుల తదుపరి పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయటం జరిగినది మిగిలిన 10 'పెళశ్టైలలోను 50 మాస్టర్‌ పిస్టల్సు వాటికి 48000 రౌండ్పు వాడటానికి ఆవసరమయరున మందువున్నది కా

ఇందులో 26 పీస్టల్సు కలకత్తాలోని విప్ణవవాదులు ఒక రహన్య స్థలానికి చేర్చారు. మిగిలిన 25 పిస్టల్పు ఒక పాడుబడిన దేవాలయంలో అర్చకుని ద్వారా దాచిపెట్టారు. పోలీబుల గాలింపు ఎక్కువ కానటంతో గుడిలో దాచిన ఎస్తోళ్ళను నరేంద్రుడు వేరొక (ప్రాంకానికి చేర్చాడు ఈ పిస్తోళ్ల నాధారం చేబుకొని విష్తవవాదులు విష్ణ వనిధి కొరకు అనేక దోఎడీలు లూటీలు చేసారు ఇవి సాయుధ తిరుగుబాటుకు వుపయోగపడే. ఆయుధాలు కూడాను రాష్ట్రంలోని (పథాన కార్యాలయాలకు వీటిని సంసటం జరిగినది “ఇందులో 44 పిస్తోచ్ళు $8 విప్లవ కార్యాలయాలకు పంపబడ్డవి 1914 ఆగస్టు తరువాత వీటి సహాయంతో. దాదాపు దొమ్మీలు హత్యలకు సంబంధించి 54 కేసులు జరినవి అని 'ెడిషన్‌ రిపోర్టులో తెలియ వరచదిర్డది | చా

ఒకరోజున నరేంద్రుడు ఒక పెద్ద భవనం మూడవ అంతస్తులోని ఒక అచ్చాపీసులో వున్నాడు ఆయన ముందువున్న "పేవీలుమీద £ పిస్తోళ్ళు “సుందర వన స్థల వివరాలను తెలియబరచే పటము వున్నవి అస్పుడే బయటనుంచి తలుపు కొట్టిన చప్పుడు నరేంద్రునితో బాటు వున్న మరొక విస్టవవాడి సురేష్‌ కిది భయోత్సాతాన్ని కలిగించినడి కాని నరేంథద్రుడు కేబిలు. మీద వున్న .పహ్తోళ్ల మీడ వార్తాస్యత్రికల కట్టను పడవేసి కాను కుర్చీలో కూర్చొవి (ప్రూఫ్‌లు= దిద్దుతున్నట్లు నటిస్తూ సురేషన్‌ను తలుపు తెరువమని సౌంజ్ఞచేసాడు అప్పటి పోలీసు -అధీకారు లలో అతి తెలివైన వానిగా అర్హత " పొందిన “టేగార్డ” లోపలికి (ప్రవేశంచాడు నరేంద్రుడు ఫీ మాత్రం చలించలేదు అతి మర్యాదగా ఆతనిని తనముందు కుర్చీలో కూర్చొనబెట్టి టీ తెవ్సించి అరగంట సేపు బాతాఖానీ కొట్టాడు చివరకు 'పేగార్డ్‌ ఆక్కడ రహన్మ్య వి ప్లవకార్యక్రమా లేమీ జరగటంలేదని నరేంద్రుడు తదితరులు అచ్చు వనిలో నిమగ్నులయి వున్నారనే నమ్మకంతో తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు

సాయుధ తిరుగుబాటు శ్రీ] 1814 నవరబరులో సత్య'పేన్‌ అమెరికానుంచి తిరిగి కలకత్తా వస్తూ టైనాలో ఎన్‌యట్‌ సేన్‌ను కలుసుకొని వచ్చాడు ఆతడు వచ్చిన వోడలో అనేక మంది పిక్కులు పింగ్లీకూడా (ప్రయాణం చేసారు కలకత్తా చేరగానే పీంగ్నీని సిక్కుల నాయకుడైన క ర్తార్‌నింగును సత్య'సేన్‌ జతీన్‌ = నరేంద్రులకు పరిచయం చేసాడు జతిన్‌ - నరేంథ్రులు వీరిని రాస్‌బిహారి దగ్గరకు కొన్ని అఆదేశా లిచ్చి వంపారు “అమెరికానుంచి 4000 మంది విస్ణవకారులు వచ్చారని సాయుధ తిరుగు వాటు జరుగ గానే ఇంకా కొన్నివేలమంది రాగలరని* పిండీ వర్తమానం తీసికొని వచ్చాడు " _ ఢిల్లీ క్యుటకేసు తరువాత రాస్‌బిహారీటోసు వారణాబలో వివానం యేర్చరచుకున్నాడు ఆయన వింగ్లీతో కలని లాహోరు వెళ్లాలని నిశ్చయించుకొని జలిన్‌-నరేంద్రులకు వ్నర్తమానం పంపాడు వీరు మరికొందరు వారణాఎలో సమావేశమయి సాయుధ తిరుగుబాటుకు ఒక (ప్రణాలికను బద్ధపరచారు బెంగాలు రాష్ట్రం జతిన్‌ నాయకత్వం[క్రింద ఉత్తరప్రదేశ్‌, సంశాబు రాష్ట్రాలు రాస్‌విహారీ నాయకత్వంలో తిరుగుబాటు జరుపవలని వున్నది 1815 ఇబ్రవరి 2! పాయుధ తీరుగుబాటు రోజుగా నిర్ణ యింప బడినది ॥ న్‌ పంతాబు మెయిలును రాస్‌బిహారి ఆఅమృతపరులో ఆసటం పాయధ తిరుగుబాటుకు నాందీ చిహ్నంగా విర్ణయించు కొనబడినది దీనివలన పంజాబులో విస్నవం చెలరేషనట్లు భావించి విస్ణ వవాదులు తక్కిస (ప్రాంశాల్లోకూడా వెనువెంటనే అందుకు సిద్దంగా వుండనలబ వున్నది ఒకవేళ రాస్‌బిహారినుంచి తగిన వర్తమానం సకాలంలో రాకపోవచ్చు ననే సందేహంతో వేరే ఆదేశం ఆవసరమని ఒకస్కూలు మాస్టరును ప్రత్యేకించి యిందుకు నిగ్దేశంచటం కూడా జరిగినది మహారాష్ట్రలో వీరపావర్కారు సోదరుడు డాక్టరు సావర్కార్‌. (వీరు అప్పుడు కలకత్తా మెడికల్‌ కళాశాల విద్యార్థిగా వున్నారు మరికొందరు అదే సమయంలో సాయుధ తిరుగుబాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. కలక శ్రాలోని విస్ణవవాదులు ఫోర్టు విలియమ్‌ సైనికులతో సంబింధాలు "పెట్టుకొని విస్తవకాలంలో వారితో కలఎ (ప్రభుత్వం మీద తిరుగుబాటు చేయటానికి పధకం వేసుకున్నారు ఇదే సమయంలో అనేక లూటీలు దోపిడీలు జరిగినవి పార్టీ విధికొరకు లక్షరూపాయలు (ప్రోగుచేయాలని జతిన్‌ ఆదేశించాడు. దీని పూర్తి బాధ్యత

శల యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం నరేర్యదునికి అస్ప్సగించ బడినది కలకత్తా నగరంలో లూటీలు చేయటానికి కొంత మండి మొదట అభ్యంతరం తెలిపారు నగరంలోనే చేయాలని పల్లె (ప్రాంతాల్లో చేసే పడి లూచీలకు నగరంతో ఒకటి సమానమని దీనివలన (ప్రభుత్వ (ప్రతిష్ట కూడా భంగపడుతుందని నరేంద్రుడు వారికి నచ్చచెప్పాడు

1915 అధ్రివరీ 12న నరేంద్రుడు యిద్దరు అనుచరులతో కలసి కలక శ్రా నగరంలో గార్డెన్‌ రీచ్‌ లోని బర్డ్‌ అండ్‌ కంపెనీ పట్టుగలే లూటీ చేసాడు ఇడి విస్తవవాదుల పధకంలో మొదట లూటీ గార్డెన్‌ కిచ్‌ దొమ్మీ కలక త్తా నగరంలో పెద్ద దుమారం లేపినది మోటారుకారు లూటీగా (ప్రబడ్జి కెక్కినది నరేంద్రుడు తన అనుచరులు మోటారుకారుతో ముసుగులో వచ్చి తుపాకులు చూపించి అవి (వేల్చపండానే కొన్ని నిముషాలలో తమ పని ముగించుకొని వెళ్ళిపోయారు, ఇదే (ప్రకారం తరువాత కూడా విస్తవవాదులు ముసుగులో మోటారు కార్లలో వచ్చి కలకత్తాలో ఆనేకచోల్ల లూటీలుచేసి పరారు అయ్యారు

గా రైన్‌ రిచ్‌ లూటీరో 18004 రూపాయలు లభించినవి ఇది జరిగిన మరుసటి రోజుననే నరేం్యదుడు న్వయంగా జతిన్‌ దగ్గరకు వెళ్లి లూటీ వివరాలు తెలివి కానే ఆ సొమ్మును ఆ మరుసటి రోజున న్వయంగా జతిన్‌కు అందచేయ గలనని చెబ్బ వెళ్లాడు. నిక్షీతసమయానికి నరేంద్రుడు రాలేదు జకిన్‌ చికాకులో పడ్డాడు. ఫోలీసుల బారి నుండి తవ్పించుకొనటానికి వేరేమాగ్గం నుంచి వస్తున్నా డని వర్తమానం వచ్చినది. తరువాక కొలది గంటలకే నరేంద్రుడు పోలీసులకు చిక్కాడు అనే నర్తమానం రావటంతో జతిన్‌కు నోటమాట రాలేదు షాక్‌ తగిలిన వానివఠె మూర్భావస్ట చెందాడు నా దక్షిణహన్తం తెగగొట్టదిడినది అవి లిన్నుడయ్యాడు వ పోలీసు స్టేషను మీద. దాడిచేసి వరేంద్రుని విడిపంచాలనే ఆలోచన జతీన్‌ మనస్సులో మెదలినది ఆ మరునాడే పోలీసులు నరేంద్రుని కోర్టులో హాజరు ప్రరచటానికి వ్యానులో తీసుకొని వెళ్లుతారనే పర్తమావం రావటంతో ఆ రోజుకు ఆ(నయత్నం విరమించబడినది మరునాడు వ్యానును ముట్టడించి నరేంద్రుని తప్పించటానికి జతిన్‌ నలుగురు విస్ణవకారులము నియమించాడు. కాని ద్లైలులో వరేం్యదుడు తీవ్రంగా జ్వరపడటంతో ఆనుకున్న (ప్రకారం పోలీసులు కెండవ-రోజున కోర్టులో హాజరు వరచటానికి నరేంద్రుని తీనుకొవి రాలేదు

సాయుధ తిరుగుబాటు శ9 “తరువాత నరేంద్రుని బెయిలుమీద జెయిలు నుంది బయటకు తీంకొని రావటానికి [ప్రయత్నం జరిగినది - ఇది అంతతేలిక్లైన పనికాదు పట్టపగలు దొమ్మీ అందులో పేరు గాంచిన (ప్రముఖ విస్తవవాది అయిన నరేంగదునికి బెయిలు యివ్వటం ఆంతతేలిక్లైన విషయం కాదు ఎలాగైనా నరేంద్రుని విడివించాలనే కృతనిశ్చయంలో జతిన్‌ వున్నాడు ప్రభుత్వం తనమీద యిడివరకే ఒక కన్నువేఎ వుంచినది ఇంత్తవరకు కాను రహన్య స్థలాల్లో అతిరహన్యంగా వుంటూ వున్నాడు బయటకు వ స్తే (ప్రభుత్వ కబంధ హస్తాలకు గురిగాక తప్పదు అయినా లెక్క చేయలేదు. తన (ప్రాణాల నయినా పణంగాబెస్టి తన ప్రాణంలో ప్రాణమయిన నరేంద్రుని రక్షించాలనే దృఢ విశ్చయంతో (ప్రభుత్వ వకీలు అయిన కారక్‌ సాధు దగ్గరకు తానే న్వయంగా వెళ్లి ఆయన నలహా అడిగాడు ఆళడు (ప్రభుర్వ వకీలు అయినా జతిన్‌ దేశభక్తిని విష్ణప ఆదళ్నాన్ని బాగా తెలుసుకొన్నవా డగుటచేత జతిన్‌ మీద వున్న అభిమానంతో తగిన మర్యాద విచ్చి నరేంద్రునికి బెయిలు యివ్వాలంకే యీ లూచీలో తనదే పూర్తి బాధ్యత లని మరో వ్యక్తి ముందుకు వచ్చి వాగ్మూలం యివ్వవలన వుంటుందని సలహా యివ్చాడు ఆతని సలహా (కారం నరేంద్రుని వెంట వెళ్లిన రాధాచరణ్‌ అందుకు సిద్ధఎడీ “భ్రనదే పూర్తి బాధ్యల అని వాగ్యూలం మీద సంతకం చేసాడు ఆతనికి ఏడు సంవత్సరాల కారాగారవావ్‌ శిక్ష పడినది చివరకు ఆతడు మానసీకు రోగంతో వీచ్చివారై జైలు లోనే మరణ్‌ంచాడు నరేంద్రుడు 1015 అ్యబ్రవరి 22న వెయ్యి రూపాయల ధరాపతు “ఇద్దరు వ్యక్తుల స్వంతపూచీ మీద విడుదల్ల అయ్యాడు వెర్లదినే ఒక మ్మిత్రువీ దగ్గరకు వెళ్ళి రెండువందల రూపాయలు అప్పుగా తీఎకొనీ తరువాత వేరే (ప్రాంతంలో " వున్న సోదరిని కలుసుకొని ఆ రా్యకే రహన్య (ప్రదేశానికి సరారి అయ్యాడు జతిన్‌ ఆజ్రానుసారం నరేంద్రుని పటుకొనిన పోలీసు ఇన్స్పెకరు బురేష్‌ వలే ఫిస్రివరి 28 న్‌ హత్య కావింటీదర్తాడు = మప న ఈ “౨ ౬ 2 _ ఈ ఆ యం =. _లొప్‌బిహరీ మొదట అనుకున్న (ప్రకారం ఎవరి 21నగాక ఈతను ప్లాను రపూన్యం బయటవడినడనే అనుమానంతో ఫిబ్రవరి 10 కి విర్శయించాడు అగిహడా-విఫలమయిునది ఇందుకు కారణం విష్ణవవాదిగా కనవఐడుకూ వచ్చిన కృపాత్స్‌ సింగు విస్లవవాదుల రహస్యాలను ఎన్సటకప్పుడు (ప్రభుత్వానికి తెలియజేస్తూ నచ్చాడు ఇతడు షాంభూయిలోని గదర్‌ పార్టీలో పవిచేసానని నమ్మించి రాస్‌బిహారీ అనుచరు డయ్యాడు - రాస్‌బిసోరి అతని యందు ప్పూర్ణి విశ్వాసముంచి తన

శశీ యమ్‌ యన్‌. రాయ్‌ జీవితం పార్టీలో చేర్చుకున్నాడు. కారీఖు మార్చటం కూడా కృషపాల్‌సింగు (ప్రభుత్వానికి తెలియజేయటంతో రాస్‌విహారి పధకం భగ్నమైనది

అ్రపరి 19 కి ముందే లాహోరులో (భుత్వం సదముగ్గురు విస్హవ కారులను పట్టుకొని కొన్ని ఆయుధాలు విష్ణవ సాహిత్యం వశపరచుకొనటం జరిగినది రాస్‌బిహారి పింగ్లీలను పట్టించవానికి కృపాల్‌నింగు (ప్రయత్నించాడు అదృష్టవళా త్తు నారు తస్పించుకొని పారిపోయారు లాహోరు కుబికేసు జరిగినది అనేకమంవి డీర్హ కొారాశారవాన శిక్షలకు గురిఅయ్యారు. కర్తారునింళ ఉరి తీయ బడ్డాడు రాస్‌విహారి వారణాసిచేరి అక్కడనుంచి బెంగాలుచేరి తరువాత రహన్యంగా 016 మే 12న వియన్‌ టాగూర్‌ పేరుతో జపానుదేశం చేరుకున్నాడు పంగ్లి సైనికులతో పొత్తు పెట్టకొని విస్తన ప్రచారం చేసాడు చివరకు 1016 మార్చి 28 న టభుత్వం అతనిని బంధించినది. ఆతని దగ్గర 10 బాంబులు దొరికనవి పింగ్నీతోదాటు కొంతమంది సైనికులు గూడా బంధింప బడ్డారు ఎంగ్లీ ఉరిశిక్షకు గురి అయ్యాడు జర్మనీ సహాయం;

1015 అధ్రివరి 22న నరేంద్రుడు. బెయిలుమీద విడుదల చేయబడిన రా్యక్రి జతిన్‌తో కలఎకొని కొంతమంది అనుచర వర్తంతో కలిసి ఒక యింటిలోని మారుమూల గదిలో రహన్య సమావేశం జరుష్పుటండ ?ా ఒక పోలీసు సబ్‌ ఇన్స్సెక్టరు గదిలో (ప్రవేశించి నరేంధద్రుడున్నాడా అని అడిగి జుకిన్‌ ముఖర్జీని గుర్తించి “ోటతిన్‌దాబూ 1 మీరిక్కడేం చేస్తున్నారని [ప్రశ్నించాడు జళిన్‌ కనుసన్నలతో అడు అప్పటికప్పుడే పిస్టలుకు గురి అయ్యాడు వెంటనే వారు మరొక రహన్య స్థలానికి పారిపోయారు కలక శ్రాలో జతిన్‌ వుండటం (ప్రమాదమవి ఖొవించి దూర వ్రదేశమయిన మొహండియా అనే వొక పల్లెటూరుకు కొంతమంది అనుచరుల వహాయంతో నరేంద్రుడు జతిన్‌ ముఖక్టీని పంపాడు. బాలగోర్‌ లో ప్టాసించిన యూనివర్చల్‌ యంపోరియమ్‌ పేరుతోనున్న సైకిలుషాపును. కలక శ్రాలోవి నరేంద్రుడు. తడితర విస్ణవవాడులకు జతిన్‌ ముఖర్జీకి మధ్యి ఎన్నటీ కవ్వుడు సమాచారం ఆందచేయటానికి ఒక కేంద్రంగా యేర్చరచు కున్నారు

జర్మనీ సహాయం - 43 2. 2. శ8!15 మార్చిలో ఆమెరికా నుంచి 2 వోడల్లో ఆయుధ సామగ్రి పంపు చున్నట్లు జర్మనీనుంచి ఒకరు వర్తమానం తీనుకొని వచ్చారు. ఇదే సమయంలో

• అమెరికానుంచి జర్మనీ (ప్రభుత్వ నహాయంతో బర్మాలోని విస్ణవవాదులకు (అప్పుడు బర్మా భారతదేశంతోపాటు బ్రిటిషు పరిపాలనలో వుండేది యుద్ధంలో ఈఅల్ఫీదు నివ్వటానికి జార్జిపాల్‌ చోహమ్‌ అనే సైనికాధికారిని పంపుచున్నట్లు కూడా వర్తమానం వచ్చినడి. ముందు బ్రిటిషు (ప్రభుత్వంనుంచి బర్మాదేశాన్ని విముక్త “కావించిన తరువాత బర్మా, సయాము - దేళాల్లోవున్న భారతీయుల సహాయంతో బెంగాలు రాష్ట్రాన్ని ముట్టడించాలని విస్ణవకారులు ఒక పధకం రూపొందించు కొన్నారు. ఇదే సమయంలో గదర్‌ పార్టీ పంజాబు రాష్ట్రంలోనూ, అచ్చట పైవి కులలోనూ తిరుగుబాటును లేవదీయాలని నిర్ణ యం జరిగినది,

ఈ యుద్ధ తండ్రాన్ని గురించి. విపులంగా చర్చించటానికి బెంగాలు విప్ణవ వాదులకు వారి తరపున విశ్వాసప్యాతుడయిన, ఒక (ప్రతినిధిని బకేవియా (నేటి ఇండొనేషియా పంసవలసినదని అచ్చటి జర్మనీ అధికారులు కోరటం

_ జరిగినది. ఆమరేండద్రనాధ్‌ చటర్జీ యింట్లో రహస్య సమావేశం జరిగినది, ఇందులో జతిన్‌, ఆమరేంథద్రుడు, హరికుమార చక్రవర్తి, అతుల కృష్ణఫలేష్‌, పాల్గొన్నారు. నరేంద్రుడు లేడు. ఆయినా నరేంద్రుడే దీనికి తగిన వ్యక్తి అవి బపేవియా సంస టానికి విశ్చయించుకున్నారు. _ ల

“౨ 1815 మేలో నదేంద్రుడు మద్రాసు చేరుకొని అచ్చటినుండి హారీ అండ్‌ నన్చు ఏజంటుగా ఎ, మార్చిన్‌ పేరుతో ఓడ మీద బటేవియా చేరుకున్నాడు. , బటపేవియా, కలకత్తాల మధ్య సమాచారం అందటానికీ కలక త్రాలోని యీ కంపెనీ "పేరును వుపయోగించుకొనటం జరిగినది. ఇది "ఎగుమతులు = దిగుమతులు” విర్వ హి స్తున్న కంపెనీగా విదేశాలనుండి ధనసహాయం పొందటానికి హరికువూర చ(క్రవర్షి స్టావించిన కంపెవి,

• -- ఇదే నమయంలో మద్రాసులో జాతియ కాంగెసు మహానభలు (ప్రారంభ మయినవి.. ఆ నమావేశానికి మద్రాసు గవర్నరు “లార్డు పెట్లాండు" (ప్రధాన అతిధిగా

. ఆహ్వావింప బడ్డాడు. ఆతని సమక్షంలో సురేంద్రనాథ్‌ బెసర్జీ “(ిటిషు (ప్రభుత్వానికి _ భారతదేశం యుద్ధంలో మిత్రరాజ్యంగా వుంటుందనే తీర్మానం (ప్రవేశపెట్టాడు. మహాత్మాగాలిదీ కూడా అప్పుడే దకిణ్యాఫికా నుంచి భారతదేశం తిరిగి వచ్చాడు,

44 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవిరం మ(ద్రాసు సమావేశం కాగానే మొదట టలిటివు (ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా తన కృఎనీ సాగించాడు |

ఒకనంక మహాత్మాగాంధీ భారతీయులను టిిషు వారికీ అనుకూలంగా పైన్యంలో చేరాలని ప్రోత్సపాస్తూ (ప్రచారం సాగించగా మరోపంక సరేంద్రనార్‌ భట్టాచార్య (బిటిషు ప్రభుత్వాన్ని కూల్యదోయటానికి జర్మనీ సహాయంతో ఆయుధాలు సేకరించి భారతదేశాన్ని దాస్యళ్ళంఖలాల మంచి విముక్తి కావంచటావికి దికేవియా వెళ్లాడు

బకేవియాలోని జర్మను కౌన్సల్‌ జనరల్‌ జావాతోవి " జర్మనీ దేశ వ్యాపారస్టులయిన ధియోడోర్‌ హెల్ఫిరిచ్‌ సోదరులకు నరేంద్రుని పరిచయం చేసాడు వారు నరేం్యదువితో కరాచీ రేవులోవికి ఆయుధసామగితో ఒక వోడ రాజోతుందవి చెప్పటం కరాళీలో వీస్లవసంస్థ లేదవి- దానిని వెంగాలుకు మరలించ మని సెరేంద్రుడు కోరటం జరిగినది షాంఘాయిలో వున్న జర్మను కొన్సలు జనరల్‌ ఆసుమళితో ఓడను మరలించుటపు ఆతడు అంగీకరించాడు సరేంధద్రుడు కలక త్రాలోని హారీ అంగ్‌ సన్సు కి వ్యాపారం లాభదాయకంగా పున్నది అని "పెల్నిగ్రాము పంపాడు జూన్‌ నెలలో ఆతకంపెసీ నుంచి సొమ్ము పంపమని నరేంగద్రునిక్‌ "టెలిగ్రాము. చేరినది జర్మనీ వ్యాపారస్థు డయిన హెల్ఫిరిచ్‌ ఆ కంపెనీ ద్వారా బెంగాలు ఏన వవాదులకు జూన్‌ = ఆగను నెంఅ మధ్య నలుబది మూడువేల రూపాయల వరకు చెక్కులు పంపాడు (ప్రభుత్చానికి యీ రహస్యం బయటపడే లోపల పిస్తవాదులు బ్యాంకు మంచి దాదాపు ముష్ఫయి మూడువేల రూపాయలు తీఎకొన గలిగారు యా

ఐపేవియాలో _వృన్నప్పుడు వశేంగద్రుడు జావా మవిలా సయాము ప్రాంతాల్లోని అనేకమంది భారత నిప్ణవకారులను కలుసుకొని పరిచయం. చేసుకు న్నాడు ఇందులో ఆత్మారామ్‌ ముఖ్యుడు ఇతడు ఆమెరికానుంచీ తప్పించుకొవి పయాము చేరి అచ్చటి విష్ణవకారులతో కలని భారతదేశానికి ఆయుధాలు సంపే (ప్రయత్నంతో విమగ్నుగ్చై వున్నాడు. ఈ విధంగా (ప్రపంచంలో. వివిధ దేశాల్లో మాతృభూమి కొరకు కృషిజే స్తే విస్తవకారుల వందరిసీ కలుసుకొనాలని నశేంద్రుని వాంఛ బఖేవియా సుంచి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు స్వయంగా "ఎ మార్టిన్‌ _ పేరుతో రూ 18000 లకు డడ్రాష్టి కొన్ని వేలు ఇరీదుచేసే బంగారు మొహశీలు తీఎకొవి

జర్మనీ సహాయం 4? వచ్చాడు బపేవియాలో వున్నప్పుడు కలక త్తాలోని హారీ అండ్‌ నన్సును పోలీసులు సోదాచేని అచ్చటి విస్తవవాదులకొరకు గాలింపుచర్య సాగింబనప్పుడు బ'టేవీయాలో కూడా బిటిషు గూథవారులు ఓక విస్టవవాది కొరకు -అన్వేషణ సాగించారు కానీ నరేంద్రుడు జాగ్రత్తగా వ్యవహర్‌ంచటం వలన యీ (స్రమాదాన్ని తప్పించుకో గలిగాడు అమెరికా మంచి ఆయుధాలు తేపున్న నోడ* యస్‌ యప్‌ మావెరిక్స్‌ దక్షిణ బెంగాలులోని రాయమంగల్‌ తుం చేరే ఏర్పాట్లు చేఎ నరేంద్రుడు జూన్‌ మధ్యలో భారతదేశం తిరిగి వచ్చాడు ఈ వోడ శ లక్షల రైపుల్చు, ఒక్కొకటి 400 సార్లు వుపయోగించటానికి సరిసడే మందు 2 లక్షల రూపాయలతో వస్తుందిని చెన్సదిడినడి సరేంద్రుడు భారతదేశం చేరగానే జతిన్‌ముఖక్టీని కలుసుకొని వివరాలు చెప్పాడు వీరిద్దరూ, మరికొందరు రహస్య సమావేశం జరిఎ ఆయుధా లను ఆయుధసామ(గ్రిని వోడ నుంచి ఎలా అందుకొనాలో అందుకొనిన తరునాత వాటివి ఏయే ప్రాంతాలకు ఎలా వేర్చాలో+, చేర్చిస తరువాత వాటిని ఏ విధంగా పువయోగించాలో మొదలైన విషయాలు చర్చించి ఒక పధకం రూపొందించారు వారి పధకం ప్రకారం వీఎిని మూడు (ప్రాంతాలకు చేరవేయవలసి వున్నది 1 ూర్పు. బెంగాలు జిల్లాలకు=ఎహాతియా కేంద్ర స్థావరం -_ అచ్చటికి ముందుగా కొంతమంది విష్ణ వకారులు పంపబిర్షారు ల 2 కలకత్తా నగరం = దీవికి నరేంద్రుడు నాయకుడు శ ఐాలసోర్‌ _ బెంగాలు పడమటీ (ప్రాంతాదు దీనికీ జళిన్‌ ముఖక్టీ నాయకుడు వరేంథద్రుని అంచనా (ప్రకారం జర్మనీతో యుద్ధం ఏర్పడిన ఫలితంగా టీటిషు (ప్రభుత్వం హెచ్చుమంది భారత సైనీకులసు ఇతర యుద్ధరంగాలకు పంపటం జరిగినది భారతి దేశంలో ముఖ్యంగా బెంగాలు రాష్ట్రంలోవున్న (బ్రిటిషు పైనీపల విరింకంటి విప్ణవహదులు తమ బలమే. హెచ్చుగా. వుందని ఆంచనా వేసుపన్నారు కనుక యిట్టి పరిస్థితుల్లో దియటనుం బెంగాలు రాష్ట్రావికి అదనంగా (బీటిషమసై న్యం రాకుండా చేయటావికి కీలకమార్గాలయిన మూడు మార్గాలను అరికట్ట టానికీ విష్ణవవాదులు పధకం వేసుకున్నారు జతిన్‌ మధద్రాసు = కలకత్తా మార్గాన్ని విచ్చిన్నం చేయటానికి బాలపోర్‌ కేంద్రంగా ఏర్పరడుకున్నాడు బోలానాద చటర్జీ

శక యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం బెంగాలు = నాగపూరు రై ల్వేలైనును విచ్చిత్తి చేయటానికి అజయనది మీదపున్న వంతెనను ధ్వంనంచేసి ఈస్టరన్‌ రైల్వేలైను విచ్చిత్తి చేయటావికి సతీష్‌కుమార్‌ వివియోగింవ బడ్డారు నరేన్‌ఘోషు. ఫణిచ్యక్రవర్తులు హాతియా వెళ్ళి అచ్చటి (వజానీకాన్ని రెచ్చగొస్టి కలక త్రామీద దాడిచేయటావికి నిశ్చృయింవ బడ్డారు నరేంద్రుడు బీఎన్‌ కంగూలీలు కలకత్తా నగరంలో ఆయుధ కంపెనీలమీడ దాడ్‌ చేసి వాటిని స్వారీనం చేసుకొనటావికి ఫోర్జు విలియమ్‌ను వట్టుకొనటానికి తరువాత కలకత్తా నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకొవటానికి వియుక్తులయ్యారు. కావి (ప్రభుత్వం ఫిస్రవరి 21/18 సాయుధ తిరుగుబాటు విఫలమయిన తరువాత బెంగాలు రాష్ట్రంలో జర్మస సహాయంతో సాయుధ తిరుగుబాటుకు విప్తవ వాదులు చేసే యక్నాన్ని వసికట్టి గలిగినది యస్‌, యస్‌, మావెరిక్‌ ; మావెరిక్‌ పేరుగల ఓడ ఒక ఆయిలు టాంకరు ఇది శాన్‌ (ప్రాన్సిప్‌ కోలోని ఒక జర్మను కంపెనీకి చెందినవోడ 1815 ఏటయల్‌ 22న యీ వోడ లాస్‌ఏంజిల్పు నుంచి కాలిఫోర్నియా ప్రయాణంచేసి ఫఎఖక్‌. సముదం మీదూూ జావా ప్రయీణం చేయటానికి అనుమతి పొందినది ప్రయాణంలో మెక్సికో దెగ్గర ఒక చిన్న ద్వీపం దగ్గరకు యీ వోడ చేరినది ఆక్కడ యీవోడ మరొక వడవ- అనీ లారెస్పును కలుసుకోవలని వున్నది రెండవది మెక్సికోనుంచి ఆయుధాలు = పామి తీసికొవివచ్చి యీ వోడకు అందచేయవలని వున్నది ఆ పడవలో వచ్చిన రైపుల్పును మావెరిక్‌లోని ఆయిలు టాంకరులో వేని దానీని మామూలుగా ఆయబులుతో నింపటం మందు సామగ్రివి మరొక టాంకరులో వేసి [పయాణంలో శ్మతువులు తవిఫీచేసే (ప్రమాదం యేర్చడుతుందని అనుమానం కలిగినప్పుడు దానిని కూడా ఆయిలుతో నింపే యేర్చాట్లు జరిగినవి కొవీ మావెరిక్‌ ద్వీసం చేరకముమ పే లారెన్సు ఆక్కడకు వచ్చి తిరిగి మెక్సికో వెళ్ళినట్లు వర్తమానం రావటంచేత ఆసీ మళ్ళీ వచ్చేవరికు మావెరిక్‌ అనే ద్వ్‌పం దగ్గర వేచివంటుందని ఆసీకెసెనుకు సందేశం వంవబడినది. కావి ఒక నెలరోజుల వరకు ఆ వడివ తిరిగి రాకపోవటం చేత మధ్యలో మావెరిక్‌ కపైనుకు ఆతని యజమానులనుంచి వోడను హవాయి

యస్‌. యస్‌. హావెరిక్‌ 40 తీసుకొని వెళ్లీమని అక్కడకు, తరువాత నమాచారం అందచేస్తామని నండేశం పంపటం వలన ఆవోడ . హవాయి చేరినది. - హవాయిలో - మరొక జర్మసీనోడ కెప్టైన, “నూవెరిక్‌'ను అక్కడికు ఆగ్నేయ దిశలోవున్న మరొక ప్రాంతానికి వెళ్ళి అస్‌ లాకెన్సు కొరకు వేచివుండమని వర్తమానం : అందచేయటం వలన -మానెరిక్‌ ముందుకు సాగివది. కొని ఆ వోఢ అక్కడకు చేరగానే ఫలానావోడ ఆయుధాల కొరకు వచ్చినదని అచ్చటి వ్యత్రికలు ప్రచురించబంతో యీ రహన్యం బట్టబయలు అయినది. ఈ వోడలో కొంతమంది గదర్‌ పార్టీవారుకూడా (ప్రయాణం చే స్తున్నారు. బహుశ హరు భారతదేశంలో తాము చేయటోయే ఘనకార్యాన్ని ఘనంగా చెప్పుకొని నందున యీరహస్య 0 వెల్లడి అయినట్లు వూహించబడినది. హవాయిలో వుండగానే అమెరికన్‌ 'ఆధికారులు దాన్‌ని పరీక్షించటం, అందులో వున్న గదర్‌పాక్టీ నభ్యులు పర్షియన్‌ జాతీయలుగా అభినయించటం, తమ దగ్గరవున్న కరపత్రాలను, "విన్నవ పాహిళ్యాన్ని తగుల--బెట్టటం జరిగినది. “తన రహస్యం బియటపడటం'' వలన మావెరిక్‌ లారెన్పును కలుసుకొనకుండానే జావా ప్రయాణం చేసినది. జావా చేరగానే ఆక్కడ డచ్‌ ప్రభుత్వం కూడా ముందు చేరిన సమాచారాన్ని బట్టి దానివి తనిఖీ చేసినది. . ఒక సింగపూర్వు వ్యతిక కళనం ప్రకారం యిందులో కొవ్ని' ఆయుధాలు, ఆయుధ సామగ్రి కూడా వున్నవని డచ్‌ (ప్రభుత్వానికి ముందుగా యీ సమాచారం ఆందిసదనే భీతితో వీటిని ఓడ. తీరావిక్సి చేరకముందే నము్ముదంలో - పారవేయటం జరిగినదని" తెలియ వచ్చినది. మకొక కధనం. (ప్రకారం. “టబిటిషు గూఢచారులు ఇందులో భారత విసన శ్రారులకు ఆయుధాలు వస్తున్నట్లు పసికట్టి (బ్రిటిషు అధికారు లఫు తెలియ చేయగా (బ్రిటిషు నాపలు మావెరిక్‌ నౌకను. వెంటాడినవి. తత్ఫలితంగా (న్రమాదం, రాగలదవి వూహించి చూవెరిక్‌ నౌళ _కెప్టెను ఇందులో . ఆయుధాలను, ఆయుధ ఫామ్మగిని,. దానికి సంబంధించిన ప్యక్రాలి - నన్నింటినీ. సపిఫిక్‌ మహా సముద్రములో పార వేయ ట ౦ జరిగినది.” తరువాత యీ నొక ఇండోవేషియా హార్చరులో బంధింప బిడ్డది, _చివరకు యీ వోడ ఐటేవియాలోని హెల్ఫిరిచ్‌ అధీనం లోనికి - వచ్చినది... (వరేంధ్రుడు ... మార్చి న్‌ పేరత్తో యిందులోనే అమెద్ద ప్రయాణం చేస వట్లు బ్‌ క్‌ద్‌ వున్నది) న. ఖ్‌ యం " " . మంథా. మరొకవోడ ౪ హై్లీ యవ్‌'.లో మనిలామంచి' ఆయ్యధాలు పంపటానికి పమయన్న్నం జరిగినది, ఈనోడ _షాంఘాయ్యిక్తి 'ప్రయాజం చేయవలసి వున్నది. గా!

ర్‌0 యమ్‌ యనొ రాయ్‌ జీవితం ఇది బయలుదేరకముందే మవిలాలో దీన్ని కష్టమ్సు అధికారులు పరీక్షించి ఇందులో వున్న ఆయుధాలు ఆయుధ సామిని స్వాదీనం చేసుకొనటం జరిగినది ఈ వోడలో ఆమెరికా నుంచి బర్మాలో విస్సవవాదులకు సైనిక శిక్షణ యివ్వటావికి వచ్చిన జర్మను అదికారి జార్జిపాల్‌ బౌహెమ్‌ కూడా వున్నాడు. ఇతడు 'సెస్టెందిరు 27 వ సింగపూర్‌లో ఆరెప్టు చేయబడ్డాడు మనిలాలో జర్మను _ కాన్సలుకు ఇతని రాకను గురించి పంఎన రహన్య ఉత్తరం ఆంచి ఆధికారులు పట్టుకొని (బిచ్‌షు అధికారులకు ఆందచేయగా వారు వింగపూరులో జార్జిపాల్‌ను అరెస్టు చేయ గలిగారు

ఇందులో 6000 రివాల్వర్లు పంపుతూ 600 బ్యాంకాక్‌లో దించి మిగిలినవి చీటంగాగ్‌ చేర్చాలని మనిలాలోని జర్మను = కాన్సలు జనరల్‌ బొహెమ్‌మ ఆదే శించాడు కాని మొదట్లోనే నంది కొట్టడంతో యీ పథకం కూడా విఫలమయివది జతీందుని వీరోచిత పోరాటం ;

విపేవియా వెళ్ళేముందు నరేంద్రుడు పెలి[గావు = సిగ్నలింగు యి నింగుకు ఒక పెంటరు గెరిల్లా యుద్ద ఈం[త్రానికి మరొక (పెయివింగు పెంటరును షర్చాటు చేపాడు ఇవి చాల రహస్యంగా ఏర్పాటు చేయబడ్డవి ఇందులో 50 మంది యువకులు తర్చీదు పొందటానికి యేర్పాట్లు చేయబడ్డవి వరేంగద్రుడు కూడా వేరే రహస్య స్టలంలో పుండి అవ్పుడప్పుడు యీ కేంద్రాలకు వెళ్ళి తనిఫీ చేస్తూ వుండే వాడు మధ్యలో మొహందియా వెళ్ళి జతిన్‌తో ఖావి కార్యక్రమం గురించి చర్చించి ప్‌స్తూ వుండేవాడు వై -

బపేవియాలో జర్మను -కొన్స్నలు జవరల్‌ను హెల్ళిరిచ్‌ ( హెరీ, ఫెరిక్సు) నోఎరులను కలునుకొని బెంగాలు విస్తవ వాదులకు ధనం, ఆయుధ సామగ్రిని వంపే యేర్చాట్లు చేని నరేంద్రుడు జూన్‌లో తిరిగి భారతదేశం వచ్చాడు మొదట మేఘవట్నం వచ్చి అచ్చటినుంచి మథద్రామ చేరి తాను ఐపేనియా నుంచి తెచ్చిన చెక్కును అచ్చటి బ్యాంకులో మార్చటానికి (ప్రయళ్నించాడు కొని అప్పటికి

శ

జతంద్రున్‌ బరోచిత పోరాటం గ్‌| ఆ బ్యాంకుకు బపేవియా బ్యాంకు నుంచి వచ్టే సమాచారం లేనందున అచ్చట మఘార్చిజాలక తరువాత కలక త్రాలో మార్చటం జరిగినది

మద్రాసు నుంచి కొబు దియలుదేరి వస్తున్నట్లు నరేంద్రుడు కలక త్రాకు "టెలిగ్రామ్‌ పంపాడు ఇది గమ్మృస్థానం చేరలేదు. పోలీసులు చేజిక్కించు కొన్నా రేమో ననే అనుమానం కలుగక పోలేదు కలకత్తా చేరిన తరువాత నరేంద్రుడు వోడ కొరకు రెండు వారాలు ఎదురు చూచి తరువాత ఇద్దరు విస్ణవ వాదులను “రాయ్‌మంగలు కు వంపాడు ఆయుధ సామగ్రిని నింపుకొని నస్తున్న వోడకు (వత్మేకంగా మూడు లైట్లు అమర్చి వుంటవవి గుర్తు చెప్పటంి నలన దావిని గమ వించటానికి రాయమంగలు చేరిన యిద్దరు విస్తవకారులు వంతుల (ప్రకారం ఒక ఎత్తైన చెప్పు పై కొమ్మమీద టార్చొవి విద్రాహారాలు లేక ర్యాతింబనబ్ళు విరీక్షించ సాగారు కొని వారికి ఓడ వచ్చే ఆచూకీ ఏమాత్రం కనవడక పోవటంతో నిరాళా పూరిశులయి వెనుదిరిగి వచ్చారు

మావెరిక్‌ నౌకిలో భారత విప్లవకారులకు ఆయుధ సౌొమ(ి రావటం దానినీ డచ్‌ (సభుత్వం నోదాచేయటం మొదలయిన నీలివా రలు బపేవియా వ్యతికల్లో పడటం ఆ వార్తలు భారతడేకం చేరటం జరిగినది బెంగాలు పోలీసులు వీటి నాధారం చేసుకొని కమ గాలింపు చర్యలను తృీవ్రతరం చేసారు అనుమానం గల (ప్రతి వ్యక్తివి, (ప్రతి ఆఫీసును సోదా చేయ సాగారు

అనుకొన్న నమయానికి ఆయుధ వొకి రాకపోవటంతో ఏదో [వమాదం జరిగె వుండవచ్చుననే అనుమానం న3ం౦ద్రునీకి కూడా కలిగినది కాలం వృధా చేస్తూ ఆ ఓడ కొరకు ఎదురు చూడిటంకంకే మళ్ళీ బకేవియా వెళ్ళి పరిజ్ధతులను స్వయంగా తెలుసుకొని తగిన నిర్ణయం చేసుకొనటం మంచిదని భావించాడు వెశ్ళేయిందు నరేరద్రుడు మొహందియా వెళ్లి జతిన్‌తో పరిల్దతులన్నీ వివరించిన మీదట ఈశాన్య (ప్రాంతమయివ అస్పాం పరిహదుల ద్యారా అయుధ సామిని చేరవేయాలనే తూనిక వచ్చి న సే ఫణిచ్యక్రవ ర్తిన్‌ కూడా తీసుకొని ఒపేవియా వెళ్ళాడు ఆయుధాలు రాగానే వాటిని అందుకొని తగిన రక్షణ స్థలాలకు చేర్చటానికి ముందుగానే కొంతనుంది విప్లవ కారులు వీఫా 'ప్రాంశానికి చేరుకున్నారు లా ॥

చరభదతయ్య గ్రంధాలల్టై గ లో ఖా గీ ( పక్షాన గ

శనీ యష్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం భారతదేశ విముక్తికి నరేంద్రుడు విదేశంలో కాలుపెట్టి కార్మం గ్‌సై క్కంచటావికి మువిగి తేలు తున్నాడు ఇచ్చట పోలీములు తమ గాలింపు చర్యలో హారీ అండ్‌ వమ్పమ నోదా చేయటం జరిగినది అచ్చట దొరికిన సమాచారాన్నాధా రం చేనుకొవి బాలసోర్‌లోని యూవివర్చల్‌ యంపోరియమ్‌ వైకిలుషాపును హోదా చేపారు. అడి మొహందియాలోని జతీన్‌ ముతికీకి కలక శ్రాలోవి విస్ణవ కేంధద్రావికి రబావ్య నమాచారాలు వడిపే కేంద్రం అచ్చట దొరికిన రహవ్య వ్యశ్రాల వాధారం చేమకొవి పోలీమలు మొహండియా వచ్చారు. అచ్చటి వళ్లే వాఎులమ పయావ లియావ దగ్గరకులేర్చి కొంతమంది దోపిడిగాయడ్రు రవాన్యంగా అడవుల్లో కావ్వరం చేస్తున్నారవి” వారి వృవికి చెప్పితే లక్షలు బహుమావం యిస్తామవి ఆశలు చూపి వమాచారకం తెలుసుకొని లడవణ సాలించి చివ౦కు జతిన్‌ రవాన్య స్టావరాన్ని కమగొన్నారు . యు చా జా

ళ్‌ “"జలిన్‌ అడవుల మధ్య చిత్తవీయ, మవోంంజన్‌ అము యిద్దరు అనుచరు

లతో చిన్న కుటీరంలో నివాసం యేర్చరచు కున్నాడు అచ్చటికి వాలుగ్గౌదుమ్మైళ్ల దూరంలో విరేన్‌ జ్యోతిష్‌ వేరే వివావం యేర్చరచు కున్నారు. పోలీసు గాలింపు చర్మలమ వసిగజ్డ వీర్రైదుగురు వీద్రాహారాలు లేక మూడు రోజులు ఆడవ్వలమధ్య తిరుగుతూ ఒక నది వొడ్డుకు చేరి వది దాటటానికి పడవ నవోయం కోరగా అచ్చటి పల్లేవాసులు పోరీనులు చెబ్బన గుర్తు (వకారం వీరిని పోల్చుకొవి “*దోపిడిగాం[డుగా వర్షించుకొవి"పోరీపులము వమాచారం ఆందచేయగా పొలీమలు వీరిని వెంచాడబంతో వీరు తవ్పంచుకొవి వడివాడ్డున మరికొంత దూరం (ప్రయాణం చేసి తిమ "దగ్గర వున్న మందు సంచులను తిలకు కట్టుకొవి యీతతో నదిని దాటి ఒక చిన్నగుట్ట చాటున పేట్టమైన చెట్లమధ్య ఈమ శిక్షణస్థాసం ఏర్పరచు కొన్నారు _ అనుచరులు జత్‌న్‌తో “మీరు తిస్పించుకొవి ముందుకు పారిపొండి మేము పోలీసు బలగావ్ని మా ప్రాణాలిచ్చి ఆపుచేయగలము. వివ్లవావికి మీ వాయకత్వం అవసరమని” ఎంత ప్రాధేయ పడినా జతిన్‌ అంగీకరించక విజయమో - వీరన్యర్షమో _ అంధరం కలివి ఫోరాడుదా మనే కృతినిశ్చయా నికి వచ్చాడు మం స్ట .

“ఆ = _కేవంం నలుగురి సవోయంతో ఏథై మండికి- ప్రైగావున్న బిటిమఐబలాన్నీ అుత్‌కుముందు మూడు రోజులనుండి తిండి విద్రలేకపోయిచా వీరొచిశంగా మూడు గుంటరి పేప్తు విలబెట్టి పోరాడిన జతిన్‌గాధ భారత పిస్తవకాళుల చరిత్రతో మవర్జాక్ష రాలళతో లిఫింపదగినడి చ్నిళ్రప్రియి తుపాకి గుండు దెబ్బకు నేల శొరిగాడు,

జతీంద్రుని వీరోచీళ పోరాటం ఫ్‌ జతిన్‌ గుంవెలో నుంచి తుపాకి గుండు రూసువొని పోయినరి. శకీంమంతా రక్తధారలు (వవపాంచ పాగినవి ఆయినా తన సంకల్పం విడువలేదు చిత్ర(వ్రియ శిలను తవ వొడిలో ప్కెకొవి ఒకదాని తరువాత ఒకటి ఏకధారగా గుంఘ్లు పేల్చటం మానలేదు తిన చర్యవపున్న గుంస్తు అయిపోవటంతో కొత్త సంచిని శెరువటావికి ప్రయత్నించాడు విధి ఎదురు తిరిగినది ఆనంచి తాళం చెవి పోయినది రక్ష్మసావం ఎలన విద్రాహారాలు లేకపోవటం చేతి జతిన్మ్‌ మిగిలిన ముగ్గురు మూర్భావస్థల్లో వడ్తారు. ఈ అదను చూచుకొని సైనికులు వారిని పెస్టై కొన్నారు పాయం్శత్రావికి చిత్మవియ శవంతో బాబు గాయపడిన వలుగురినీ బాలపోర్‌ ఆవ్వికి చేచ్చిటం జరిగినది జిల్లా అధికారి జతిన్‌వి ఏమైనా చెప్ప దలిచావా అవి ఆడిగివప్పుడు “అవును దీవికంతటికీ వార్ముడను వేనే బ్రిటిషు రాజ్యం క్రింద వా మిషత్రులయివ వీరికి ఏమాత్రం ఆన్యాయం జరుగకుండా చూడండి” అవి సమాధానం చెప్పాడు జతిన్‌ శరీరంలోవి గుండ్లను తీని ఆతవి (ప్రాణం రక్షించటానికి డాక్టర్లు విశ్వ్యవ్రయత్నం చేసారు మొదట ఆశారేఖలు కిన్చించినా చివరకు (బతుకుతాడనే ఆశ కనవిడలేదు. పైన్మానికి నాయకత్వం వహించిన పోలీను కమీషవరు నర్‌ 'పేగార్డు జతిన్‌ను నమీపించి వివార వదనంతో “నేనే మైగా పహాయం చేయగలచేమో చెబ్బండి” అవి ఆడిగినవ్నుడు చిరునవ్వుతో “ఏమీ అక్కరలేదు మీకు దన్మవాదాలు అంతా అయిపోయివది వమస్కారం” అని అంతీమ య్యాత చేపాడు ఎ... తరువాత టేగార్జ్షు అచ్చటి జనంతో “నేమ భారతీయుల్లో సాహసోపేత మయిన పేరుని ఎదుర్కొన వలని వచ్చినడి వావిరి విర్వహణ నేను చేయక తప్పెనదికారు" అవి ఈన విచారం [ప్రకటించాడు విరేన్‌ మవోరంజన్‌లు తరువాత ఉరిశిక్షకు గురి ఆయ్యారు.. వారు భారతదేశంలో బిటిషు రాజ్యం నశించాలి అని కేకలు వేష్తూ ఉరికంవా ₹ెక్కారు జ్యోతిష్‌ అండమాను. దీవులకు పంపదిడ్డాడు తిరువాత ఆతడు బరహంపూరు జైలులో చనిపోయాడు చవిపోయే ముందు క్రైలు గోడమీద జతిన్‌ సావాసగాధను వర్షిస్తూ 1వాపాడు జతివ్‌ ఆమరజీవి అయ్యాడు 28.8-1028 లో నర్దారు భగత్‌ వింగు జితిన్‌ మృతి చివ్నాంగా వంజాబులో అమరవీరుల దినం -జరిపాడు

శ్‌4 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం న్యాజుల్‌ ఇస్లామ్‌ కవి బాలసోర్‌ యుద్ధాన్ని నవభారత్‌ కు నాందిగా గానా లాపం చేసాడు. పోలీనలు జతిన్‌ కొరకు వెంటాడిన రహదారి వేడు ఆయన స్మృతి చిహ్నంగా బాఘ్‌ (పుల్పి జతిన్‌రోడ్డు గా పిలువబడుతూ వున్నది

మనిలాలో వుండగా నరేంద్రుడు జతిన్‌ మరణవార్తను విన్నాడు ఈ హృదయ విదారకమైన వార్తకు ఆయన స్తైర్యం చలించి మిక్కిలి విన్నుడయ్యాడు జతిన్‌ పనుష్పన కానీ (ప్రయాణం కట్టి రెండవసారి ఐకేఏయా వచ్చాడు ఈసారి యుద్ధ సామగ్రి లేకుండా నేను వెనుదిరిగి రానని జతిన్‌ చేతిలో చేయివేసి (ప్రమాణం చేసి వచ్చాడు ఈ విపత్కర ఘోర చర్మకు ప్రతిగా టవిటీషు (ప్రభు శ్వానికీ (పతీకారం చేసి తీరుతాను అని దృథవిశ్చయంతో శవధంచేసి ఆయుధ 'ఫేకరణకు ఆయా (స్రొంకాత్లో (స్రవావం అనుభవి స్తున్న భారత విస్తవ కారులను కలునుకొనటావికి నరేంద్రుడు ఆగ్నేయాపియాలోని అన్ని దేశాలు గాలించాడు చివరి పయత్స్నం;

వము[ద్‌ ప్రాంతం ద్వారా ఆయుధ పామి చేరవేయటంలో టవ్రిటిషు గూఢచారుల నౌకల వలయాన్ని చేదించటం ఫమాద భరికం అని వూహించి కాబోలు రేండనసాడి భారతదేశ ఈశాన్య సరిహద్దులోని వీఫా (ప్రాంతం మంచి బెంగాలు రాష్ట్రానికి ఆయుధాలు చేరవేయాలనే పధకంతో నరేక్‌ బపేవియా వెళ్లాడు ఆ (ప్రాంతంలోవి కొండ జాతులవారు (బైటిషు భుత్వాన్ని ఎన్సుడూ అంగీకరించక ఎదురు తిరుగుళూ వుండేవారు ఆయుధ సేకరణకు అక్కడకు సంవబిడ్డ విష్ణవ వాదుల ద్వారా కొండ జాతులను కూడగస్టుకొవి (ట్రింవు (ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా రెచ్చగొట్టి రాటోయే ఆయుధాలద్వారా. వారి వహాయంతో (ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టి విప్తవం విజయవంతం చేయటానికి ఒక పధకం రూపొందించ బడినది

లటేవియా చేరగానే నరేంద్రుడు జర్మను = కాన్సలు జనరలును హెల్ఫి రిచ్‌ హోదరులను కలుసుకొని సీఫా (ప్రాంతం ద్వారా ఆయధఢ నహాయం కొరకు అభ్య్యంచాడు మొదట్లో చూవిన ఆన క్తీ ఉత్సాహం యీ షారి వారిలో కనబడలేడు

చీవరి వయత్నం ర్‌ం ఒకటికి నాలుగుసార్లు కలుసుకున్నాడు (యోజనం కలుగలేదు భూమి మీద నుంచి ఆయుధాలు సస్టయి చేయటం అసంభవం అని వారు నమాధానం చెప్పారు తరువాత ఇండోనేషయా నుంచి ఆయుధాలు సముద్రం ద్వారా తీసుకొని రావటానికి కూడా ప్రయత్నించాడు ఈ పధకం ద్వారా ముందు అండమానుదీవుల న్మాకమించు కొని అచ్చటి జైలు శీక సనుభవించే భారతీయులను విడుదలచేసి వారికి ఆయుధాలిచ్చి వారివి ఒరిస్సా (ప్రాంతంలో దించాలని చైనీయుల ద్వారా ఆయుధాలను " అయధ సామగ్రిని కూడా భారతదేశం చేర్చాలని నరేంద్రుడు ట్రయత్నించాడు ఇవి కూడా ఫలించలేదు ఆయుధాలు ఇతరత్రా ఖరీదు చేయటానికి కావలబణన సొమ్మును యిన్వటానికి జర్మను = కొన్సలు జనరల్‌ మొదట వాగ్దానం చేసాడు కాని తీరా అవసర మయినప్పుడు అతడు వరేంద్రునికి కనదిడకుండా ఆంతర్జాను డగుటచే యీ (ప్రయత్నం కూడా విఫలమైనది

వరుసగా ఒకటి తరువాత ఒకటిగా నరేంద్రుని (స్రయత్నాలు విఫలం కాసాగినవి జర్మనుల మీద పెస్టుకొన్న ఆశలు నిరాశలు కొసాగినవి నరేందు వలో అసంతృప్తి వ్యాకులత 'పెరుగసాగినవి అయినా తన (ప్రయత్నం విరమించ లేదు జర్మనులనుంచి కొంత ధనం నంపాదించి భారతదేశంలో విప్లవ కార్య క్రమాలు స్థభించకుండా వుండటానికి ఆ మొత్తం విస్ణవకారులకు పంపే యేర్పాట్లు కేసి వరేంగద్రుడు టోకియోలో ఒక వ్నర్హకువి చిరునామా ఆధారంతో జపామ వ్రయాణం కట్టాడు

భారత విన్హవకారులలో అ్యగగామిగా "పేరుగాంచిన రాస్‌విహారి బోను ఫిబ్రవరి విస్తవం విఫలం కావటంతో లాహోరు కుటకేసు సుంచి తప్పించుకొని జపానుచేరి (ప్రవాసంలో వున్నాడు బోసు నహాయంతో ఆయుధ 'సేకరణకు సయ త్నించ వచ్చుననే ఆశతో నరేంద్రుడు జపాను దేశం చేరుకున్నాడు జపాను సహాయంతో తెల్లజాతుల నవ్నించని పారద్రోలి _ మొత్తం ఆసియా ఖండాన్నే విముక్తి కావించాలనే కోర్కెతో రాస్‌ బిహారీలోసు జపానులో తిష్ట వేనుకున్నాడు నరేంద్రుడు జపాను చేరగానే బోసును కలుసుకొని తన రాకకు కారణం చెప్పాడు బోసు జపానుద్వారా మాతృదేశ విముక్తికి కృష చేయటం అవసరమని సూచించా డు ఆయన జపాను ఆసియా అండాన్ని పరాధీనత మంచి విముక్తి చేయగలదా నమ్మకంలో వున్నాడు నరేంద్రున కిది సమ్మతం కాలేదు యుద్ధంలో జపాన ఇంగ్గండుతో కలిసి పోరాడుచున్నడి అట్టి జపానుదేశం భారతదేశ విముక్తి

క్‌6ి యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ జీవితం వహాయం చేయటం అనంభవమవి నరేంద్రుడు వాదించినా (వ్రయోజనం లేక పోయి వది. యుస్తం అంతమయ్యే వరకు వేచివుండాలవి తరువాత పరిణామాలు. భారత దేశానికి అనుకూలంగా పరిణమించ గలవనే రాస్‌బిహారీ వాదనలో యేమ్యాతం వస కనబడిబేదు. కాగా అంతవరకు వేచివుండటం కార్యసాధకువి లక్షణం కాదపీ, ఈన రాక కొరకు ఎదురు తెన్నులు చూస్తూ అజ్ఞాతంగా (పమాదావస్థలో తివ నహచరులు పీఫా (ప్రాంతంలో వరిమైన. రక్షణ, వదుపాయాలు లేక పడ్‌గాపులు వడుతున్నారనీ నరేంద్రుడు కలత చెందాడు. రాస్‌బిహారి వలన ఏ మాత్రం సహాయం లభించదనే విషయం తేల్చుకున్నాడు. తరువాత అక్కడే 1818 జూలైలో చైనాలో పరాజయం పొంది తలదాచు కొంటున్న వన్‌ -యబ్‌ - పేన్‌ మ కలుమకున్నాడు. ఆయన కూడా జపాను మీద గంపెడు ' ఆళ సెట్టుకొవినట్లు కనబడటం చేత నరేంద్రుడు పూర్తి" విరుత్సాహం చెందాడు. - . . గథి1క లో భారత వరిహద్దు ప్రాంకాలయిన వైనా దక్షిణ రాష్ట్రాలలో తిరుగుబాటు చెలగేగినది. దీవికి (ప్రధాన కారణం -వనన్‌-యట్‌--సేన్‌ ప్రభావమేనవి నరేంథద్రువి దృశవిశ్వానం. అందుకవి పన్‌-యట్‌-పేనువి కలుషుకొవి “భారత్‌ - చైనా (ప్రజల ఏకైక లక్ష్యం ఈమ మాలృడేశాలను విడేశీ శృంఖలాలనుంచి విముక్తి కావించు కొనటమే' కనుక " దక్షిణ _ రాష్ట్రాలలోవి వైవా తిరుగుబాటు దారుణ భారత - పరిహద్దులకు ఆయుధాలు పంపగలిగితే భారత (ప్రజలు కూడా తప పోరాటాన్ని కొనసాగించి స్వాతం్యత్యం పొందగలరవి, అందుకు వన్‌ - యపే- సేన్‌ ఈన పలుకుబడిని వుపయోగించి సహాయం" చేయాలని ' వరేంద్రుడు అభ్యర్థించాడు. నన్‌-యట్‌-సేన్‌ ఇందుకు ఒక షరతు " పెట్టాడు. . “పెకింగులో వున్న: జర్మనీ రాయవారిని నరేం్య్రుడు కలుసుకొని అతని నుంచి క్‌ మిలియన్ల డాలర్హ ధవసహాయం పొందాలి. ఆ మొత్తం సొమ్ముతో నైనా తిరుగుబాటు దారులు తమ పోరాటాన్ని విజయవంతం చేషుకొనేటట్లు తాను చేయగలనవి దావికి (ప్రతిఫలంగా వారి దగ్గర వున్న ఆయుద్ధాలు భారత విన్మవ కారులకు ఆందేబట్లు తామ (ప్రయత్నించ గలవవి" చెప్పాడు. మాతృడేళ వీము క్రియే వరమావరిగా భావించిన వరేంగద్రుడు పన్‌ - యజ్‌ - పేన్‌ అంతరార్థాన్ని. పూర్తిగా. (గ్రహించలేక పోయాడు. “తవ దేళం వ్వతం[త్రం పొందటానికి ఇదొక మంచి అనకాళం' గా భావించి వైవా బయలు _

చివరి వయత్నం క్‌?

తరువాత రాయ్‌ తవ స్వీయ గాధల్లో వన్‌ యట్‌ - సేన్‌చు గురించి యిలా (వాపాడు "వన్‌_యట్‌-పేన్‌తో మొదటి వరిచయం కావటంచేత ఆయన భావాలమ ప్పూర్తిగా ఆర్థం చేషుకొనలేక పోయాను తరువాత అనేక వంవత్పరాలకు చైనా చరిత్రను చైనాలో జరుగుచున్న విప్ణవాలమను పూర్తిగ అర్థం చేసుకొవిన తరువాత నన్‌-యట్‌ - పన్‌ అప్పటి తిరుగుబాటును వమర్తించ లేదని ఇందుకు కారణం ఆ తిరుగుబాటు వాయకుర్హైన యూనాన్‌ గపర్నరు తవ (ప్రత్యర్థి లిబరల్‌ పోలిల్‌ (పాన్ట్‌ వభ్యుడయిన లియాన్‌-చిన్‌చావో అసుయాయురు కావటమే నని తెలునుకున్నాను ”

వరేండ్రుడు జపామలోవి వాగపాకిలో దిగినవ్పటినుంచి జపాము పోలీసులు ఆయనను ఒక కంది కవిపెట్టి వెంటాడుతూనే వున్నారు కనుక నరేంద్రుడు పోలీసులమ తికమకలువేసి మభ్య పెట్టటావికి తస నైనా (ప్రయాణం కొరియా దేశం గుండా డొంకతిరుగుడు (ప్రయాణం చేయటావిక్‌ విశ్చియించుకున్నాడు జపానులో వున్న రెండవరోజు మధ్యాహ్నం వరేంగద్రుడు ఒక పెర్ట షాపులో ఎవేళించాడు ఈ షాపు వందర్శించే వారు విదేశస్టులతో వనహా బయట ద్వారం దగ్గరే ఈము బూటులను పదలి షాపు వారిచ్చే గుడ్డు బూఎులము ధరించ వలసి పుంటుంది వివారులో దూట్ల క అంటుకొనివ మట్టి షాపవుళలోవి ఎరిక్ళులిమయిన పాలగడ్చును తివానీలను మలివం చేయిరాదవి వారి ఆంక్ష వరేంద్రుడు ఆదగేవిఢధంగా బయట ద్వారం దగ్గర ఈవ బూట్లు వదలి లోపల (వ్రవేశింంాడు అ బూట్లను తదేక ధ్యావంతో విశీక్షిస్తూ నలుగురు పోలీసులు దూరంగా విలఐడి కాపలా కాయసాగారు వరేంగ్రుడు షాపు లోపల 2 $ గంటలు గడిపి మామూలు ద్వారాన్ని తప్పించి వెమకగేటు గుండా వరాసరి రైల్వే ప్రేషమకు వెళ్ళాడు బు మరునాడు ఉదయమే వరేంథద్రుడు పూసాన్‌నది డాట్‌ కొరియా రాజధాని అయిన పియోల్‌కు వెళ్లే రైలులో తరువాత స్పేషమ ముక్తెనుకు టిక్కెట్టు తీసుకొవి వియోల్‌లోవే దిగి అక్కడినుంచి చిమూల్‌పో రేవు చేరుకొని అచ్చట మంచి షాంమైన్‌ దాన్‌ లేక టింటోపిన్‌ వెళ్లాలని విశ్చయించుకున్నాడు గదర్‌ పార్టీ వముఖ వాయకు డొకడు ఆక్కడ పుంటున్నాడని రాస్‌విహారి చెప్పబంచేత అచ్చటి దిగాలవి వరేర్మదువి మొదటి తలంపు ఒకవేళ పోలీసులు అప్పటికీ వెంటాడితే వారిని మోవగించాలనే దృష్టితో ఈవి అభిప్రాయం మార్చుకొని వరానరి షాంమైన్‌వాన్‌

వ! యక్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం వెళ్లకుండా ఓడ మంచి కైరెన్‌లో % అచ్చం మంచి ముక్షైమ రైలలో వెళ్లి ముక్లైము మంచి పెకింగు. వెళ్లాడు. పెకింగు కూడా వరావరి వెళ్లకుండా మధ్యలో ఒకరోజు షాంఘైవ్‌వావ్‌లో ఆగి అక్కడమంచి లోకల్‌ రైలు మీద టింటోవిన్‌ చేరాడు.

'స్టేషమ ప్లాట్‌ఫారం మీద ఒక బ్రటిము పోరు అర్డు రానే వచ్చాడు.

వర్చ గుడ్‌ మార్నింగ్‌ మిప్టకు వైట్‌ అవి వలకరించాడు. (జపామలో వరేం్యరుడు యా పేరుతో వున్నాడు పోలీసు మాటడు వివనళ్షుగా వటించి వరేంద్రుడు ముందుకు పాగలావికీ వయశ్నించాడు. కావి లాభం లేకపోయివడి అతరు మళ్ళీ అర్తంవచ్చి మీరు మీ గమ్మష్థావం చేరేముందు వా వెంట కొన్ని నిముషాలు రాపలన్‌ వుంలుందవి హెచ్చరింవాడు. ఈ విషయాన్ని గురించి రాయ్‌ తవ ప్వీయగాధల్లో ఈవిధంగా (వ్రాపాడు ఎక్కడకు ? ఎందుకు ₹ అవి వేమ 'వన్నించామ పోరే స్టేషమకు, వేమ పోలీసు అవికారిని అవి అతరు వమాధావం చెప్పాడు. అంతకు ముందు యీ నేషము కమియన్న అరవంలో వువ్నవవి, ఒక ఐజారువాటితే అవతల జర్మను లువ్నారవి తెలుసుకున్నాము. కమక వేమ మరో వ్రయన్నం చేశామ ప్రయాణం వనలవ నేమ బాగా ఐడలిక చెంపివున్నాము ముందు ఒక మంచి హోబలుకు వెళ్లువలని వున్నది మవం యిన్పుడు లీటిషు ప్రాంతంలో లేమ గదా అవ్నామ ఆతడు వెంటనే అరి వేరే వంగతి వా భాధ్యత వాకు తెలుమం మిమ్ములమ ఎక్కున కారం ఆపమ వా వెంట రావాలి అవి ఆజ్ఞాపించాడు

“పోకు ప్రేషమలో అతము వన్న కొన్ని (వశ్నలు అడగటం, వేమ వమార్గావం చెవృదిం జరిగివది చివరకు అతడు మీరు ఈ ర్యాతికి ఇక్కడే వండవలపి వమంది మీకు అవవకమయిన హైకర్యాలన్నీ చేయదిడగలవు జపాను నుంచి కొంత వమావారం రావలవి వున్నది అవి చెప్పాడు తవమ కొట్టి బాధిస్తా రేమోవనే భయం వరేం్యదువికి కలిగివది చివరకు "వేను వస్తున్నట్లు మీరు ఎలా తెలుసుకున్నారు 2 అని (వ్రళ్నించటం. అతకు వవ్వి జపాను పోలీసులు కడు వమర్థవంతులు గుడ్‌ వైట్‌ 1 అవి వెప్పి వెళ్లటం వరేంద్రువి ఇనువ కటకటాల గదిలో ఐంధించటం జరిగివచి

జైలు అమలళవం వరేందువికి కొ త్తగాదు అబ్బి స్థితిలోగూడా వరేంద్రుడు

టం తరలడ్‌ విద్రపోవటం అలవాటు చేసుకున్నాడు ఇవ్చుడూ అదే చేపాడు

చివరి ఇవయత్నం ఫ్‌క్రి తెల్లవారక ముమపే వంహారం, పాలు వచ్చినవి, తరువాత ఒక పోటు వచ్చి "క్రాన్సదేబు దగ్గరకు వా వెంబ రావాలి" అని ఆదేశించాడు. [తోవలో కారులో ఆతడు. వరేంగద్రువితో కాన్సల్‌ జవకల్‌ కోర్టులో హాజరు వరచటావికి తీసుకొని వెళ్లు చున్నల్లు చెప్పాడు. తవమడ మోసవిడివ వేర మేమిదో . తెబముకొవటావికి వరేంద్రుడు వ్రయత్నించాడు. “జపామనుంచి రిపోర్టు కొరకు ఎదురుచూ న్తున్నాము" ఆవి అతడు నమాధావం చెప్పాడు. కాన్సల్‌ జవవల్‌ మునలివాడు. అయినా దర్బంగా వున్నాడు. చూవుల్లో కటుప్పు కవబిడినా మాటల్లో నమత (వ్రస్ఫుటించివవి. కోర్టులో హాజరు పవచగానే అతడు వరేంద్రు మడ్దేశించి అడిగిన (ప్రశ్నలు - "జపాను ఎందుకు వెళ్లారు ౪ విస్లవ “ వాడి అయివ రాప్‌లీవోరీవి, ఆతవి ఏజంట్సమ అచ్చట ఎందుకు కలుమకున్నారు భవివ్యత్తులో మీరు చేయబోయే పవి యేమిటి ? వరేం్యద్రురు వివయపూర్వకంగా నమాకానం చెప్పాడు. నేము ఉన్నత -

• విద్యార్యాపావికి ఇంగ్లండు వెళ్లే వయత్నంలో వున్నాను. కావి యుద్ధం నా(వ్రయా జానికి ఆటంకం కలిగించినచవి' పూర్వాపరాలను కాన్సల్‌ జసరల్‌ కు నమ్మకం కుదిరేబల్లు మేళవించి చెప్పాడు. అతడు (క్రర్దగా వివి పోలీను అధికారితో "జపామ మంచి వీకేమైనా వ్యకి తేక రిపోన్టు వచ్చివదా ౪ అవి అడగటం ఆతడు *లేదుపార్‌ ; త్వరలో రాగలదవి ఆశిన్తున్నావవి" చెన్పడంతో కాన్సల్‌ జవరల్‌ తవ కళ్ళ ఆదాల నుంచి ఆ పోలీసుమ తీవ్రంగా చూచి నరేం్యద్రువి వదలిపెబ్టమవి ఆజ్ఞాపించాడు. ఆ పోలీసు అధికారి ముఖం కందగడ్డగా మారినది. “ముసలి తొక్కుి ,.. అని తవలో తాను తిట్టుకుంటూ సరేందద్రువి “మీ రెక్కడికి వెళ్ళదలచారు * అవి వశ్నించటం, వరేంద్రుడు మళ్ళీ “ఒక మంచి హోటలుకు అని నమాధావం చెవటం, “ఇక్కడ ఒక మంచి హోటలు వున్నది. ఆయితే అది లిటివమ (ప్రాంతం లోవిది అవి అతడు వ్యంగ్యంగా చెన్పటం. “నేమ లిటిషు పౌరుడమ. వేను అక్కడికే వెళ్ళుతాన అవి వరేంద్రుడు ఘాటుగా నమాధానం చెప్పి అక్కడికే వెళ్లాడు. అది విజంగా మంచి హోటలు. వరేం్యద్రుడు స్నానంచేసి తృ్లిగా భుజీంచాడు, వెంటనే ఆ నగర పటాన్ని తీసుకొని వివరంగా పరిశీలించి మధ్యాహ్నం
• లిజెలో చైనీయులు నివపించే (ప్రాంశావికి బయలుదేరాడు. అక్కడనుంచి (ప్రక్కనే వున్న ఒక చిన్న ఏరు షమేషానికి వెళ్ళాలని నరేంద్రుని ఆలోచన, "వడి అవతరి

80 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం జర్మను 1ప్రాంతము కాని రెండు రికైలు అనను వెన్నాడటం నరేంద్రుడు గమనింవాడు నె చీకటి పదసాగినది. నరేంద్రుడు దగ్గరలోని ఒక పెద్ద షాపులో (ప్రవేశించి అవి ఇవి చూన్తూ. కాలం గడుప సాగాడు వెంటాడుతున్న పోలీసులు విసుగు పుట్టటింతో టీ 'సేవించటానికి (ప్రక్కనున్న హోటలులో (ప్రవేశించారు ఈ ఆవకాశం చూచుకొని నరేంద్రుడు నెమ్మదిగా (ప్రక్కవాకిలి గుండా బయటపడి ఒక చిన్న సందు ద్వారా ఏటివొడ్డుకు చేరి బోటువాని చేతిలో ఒక వెండి నాణెము పెట్టి అవతల నొడ్డుకు చేరాడు నరేంద్రుడు నీరపాయ స్టితిలోనికి వచ్చాడు మరునాడు ఉదయమే అచ్చటి జర్మను కాన్సలేటుకు వెళ్ళి కాన్సలు జనరల్‌తో తన పధకం గురించి చర్చిందాడు ల అచ్చటనుండి నరేంద్రుడు తిరుగుబాటు జరిగిన దక్షిణ రాష్ట్రమయిన హాంకో వెళ్లి యూనాన్‌ నాయకులకు కలుసుహూవి ఆయుధాలను ఆయుధ సామగ్రిని 5 మిలియన్ల డాల్నుకు అమ్మే ఏర్పాటును ఖరారు చేసుకొని 'పెకింగు వచ్చి జర్మనీ రాయబారితో యీ పధకం గురించి చర్చించాడు జర్మనుల కీ పధకం బాగానే నచ్చినది కాని జర్మను రాయబారి నరేంద్రుడు ఇంక పెద్దమొ త్తంగల పధకం ఆమో దం పొందాలంటే తనకు అధికారంలేదని జర్మనీ (ప్రభుత్వ యుద్ధకార్యాలయ అనుమతి వుండాలని దీన్ని జర్మనీ సపంపవలనన అవసరంవుంచని కనుక నరేం్య్రుడు స్వయం గా బెర్లిను వెళ్ళటం మంచిదని సలహా చెప్పాడు ఇందుకు నరేంద్రుడు తీవ్ర అసం తృప్తిని వ్యక్తం చేసి అంతవరకు వేచివుంటే పరిబ్ధతులు చేయిజారి పోవచ్చునని వెంటనే సహాయం చేయాలని జర్మను రాయనారిని వత్తిడి చేసాడు అతడు తన అసహాయతను వ్యక్తం చేచ్తూ మాటల ధోరణిలో జర్మనీ సపోయం లేవిదే మీరు ఏమీ చేయలేరా? అని నరేంద్రుని చులకనగా చూడటంతో నరేంద్రుడు చచ్చి పోయాడు భారత ఒప్లవకారులు ఏ విదేశీ సహాయం మీద ఆధారపడి వుండలేదు ముఖ్యంగా జర్మనీ భారత విప్పవ కారులకు చేసే సహాయం స్వార్ధదృష్బతో, స్వలాభా 'పేక్షతో చేయాలనుకొనటం మేము సవాంసరాని విషయం అని విర్మాగమాటంగా సమాధాన ఎబువ్వటంతో అతడు నరేంద్రుని మాటలకు తన డాంబికం వదలుకొని కమాపణ చెప్పుకునే ధోరణీలో మాళ్లూడ సాగాడు _. ఈ సంఘటన గులించి రాయ్‌ ఈన 'స్పేయగాధల్లో చెబ్పన మాటలు = “శ్వీతజాతేశరుడయిన ఒక యువకుడు ఘాటుగా నమాధానం చెప్పుకాడని అతడు

చీవరి (ప్రయల్న6 (1 వూవాంచి వుండలేదు నేనేమి మాట్లాడుచున్నానో నాకు తెలియ దన్నట్లుగా అతడు చులకనచేఎ నన్ను రెచ్బగొట్టాడు నేనేమి మాట్లాడుచున్నానో నాకు బాగా తెలుసు ఆని ఆతనికి సమాధానం చెప్పాను బవీటిషము (ప్రభుత్వం ఇండియాను పోగొట్టు కొనటమంపీ వారు యీ యుద్ధంలో దాదాపు పరాజితులయిన ప్రే కసుక యీ యుద్ధంలో గ బులియన్ల డాలర్లు ఒక లెక్కగా పరిగణించిరాడు నేను భారత యుద్ధాన్ని గెలువాలను కొనటం జర్మనీదేశం కొరకు కాదో అని ఘాటుగా మాట్లాడాను నరేంద్రుని విర్యాగమాట నమాధానానికి జర్మనీ కొన్సలు జనరల్‌ పశ్చాత్తాప పడటమే కాకుండా క్షమాసణ చెప్పుకొని నరేంద్రుడు బెర్లిసు వెళ్లటానికి అవసరమయిన యేర్చాట్లు చేయటానికి ఎద్ధపడ్డాడు

తన రెండవ 1వయాణంలో నరేందుడు దాదాపు ఒక సంవత్పరంపాటు ఇండోనేషియా మలయా ఇండోచ్టైనా ఫిలిప్పైన్సు జపాను కొరియా నైనా దేశాలు ఆయుధ'సేకరణకు విఫలప్రయత్నం చేఎ చివరకు నిరాశచెందినా తన తూర్చుదేశాల వ్రయాణంలో నరేంద్రుడు అచ్చటి విస్తవనాయకులై న సిగ్‌మన్‌రీ హోచిమిన్‌ మొదలై నవారిని కలుబుకొని ఆయా దేశాల విస్తవ కార్యక్రమాలను గురించి తెలుసుకొనటమేగాక వారి పోరాటాలకు నూతనోత్సాహం సమకూర్చాడు కొరియా స్వాతంత్ర్య వాయకుడు పిగ్‌మన్‌రీ రాయ్‌ని గురించి ఆయన తన దేశం కొరకు త్వీవ్రపోరాటాన్ని సాగిస్తున్న వీరుడు ఆయన విప్ణవభావాలు నన్ను ఉ శ్రేజ పరచి నాకు మార్గదర్శకమయినవి” అవి వర్షించాడు.. అమెరికా ప్రయాణం ;

"పెకింగులోని జర్మను కాన్సలు జపరల్‌ నరేంద్రుడు కోరిన (సకారం వెంటినే అర్థిక సహాయం చేయటానికి తవ అసమర్థితను వెల్లిడ్‌ంచినా తన టెర్జి న్‌ (ఆమెరికా ద్వార్భా ్రైయాణానిక్ష్‌ తోడ్పిడటం నరేంద్రుని అదృష్టంగా భావించ వచ్చును ఇది వరేర్యదుని నూతన జీవితానికి తొలిమలుపు దాదాపు ఒక సంవత్పరం ఆబయాఖండంలోని తోర్చు దేశాలన్నీ తిరిగి ఆయుధపేకరణలో విఫలుడయిన చరేం్యద్రుడు తిరిగి భాకతదేశం వెళ్ళితే ఎన్నో ఆశలతో ఈన రాక కొరకు కళ్లు

థ్రీ యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం కాయలు కాళుకొవి వేచి వున్న తన అనుచర వర్గావికీ ఏయి చెప్పాలో తోచలేని స్ట్‌తిలో వడ్డాడు. జతిన్‌ చేతిలో చేయిపవి ఆయుధాలతోగాని యీసారి తిరిగిరాను అని చేసిన (ప్రమాణం తరువాత జతిన్‌ విషాద మరణం సరేం్యదుని మనన్సును కలవర పెస్టుళూనే వున్నవి ఇన్నిచోట్ల నానాదాధలు పడి పొందలీని సహాయం బెర్లిమ వెళ్ళినంత మాఢ్రాన జరుగుతుందా అనే సంశయం నరేంథ్రునికి లేకపోలేదు ఆయినా ఆ (వయర్నం కూడా ఎందుక చేయరాదనే నట్టువల నడలలేదు బెర్లిను వెళ్ళటానికి తుదివిర్దయం చేసుకున్నాడు ముందు అమెరికావెళ్లి అచ్చచ జర్మనీ రాయబారిని కలుసుకొని అపనరమయితే అచ్చట్‌నుంచి జర్మనీ నెళ్లాలవి నరేంథద్రుడు విశ్చయించుకున్నాడు నరేందుడు అమెరికా వెళ్లటానికి మరొక కారణంకూడా వున్నది తాను తూర్పుదేశాల్లో సర్యటి స్తున్నప్పుడు అవ్చట వ్రవాసంలో వున్న భారత విస్తవ కారుల ద్వారా అమెరికాలోని గదర్‌పార్టీని భారత పివ్లవ కారులను గురించి ఆనేక విషయాలు తెలుసుకొన్నాడు అప్పటినుంచీ సరేర్యద్రుడు వారిని కలునుకొని వారి విప్లవ కార్య(క్రమాలను తెలుసుకొనాలనే ఆనక్తీలో పున్నాడు - 'పెకింగురోని జర్మను కాన్సలు జనరల్‌ తన అమెరికా (ప్రయాణానికి పవోయపడ్డాడు. వఎఎక్‌ నమ్ముద్రం మీదుగా అమెరికానుంచి జర్మనీ వెళ్లీటావికి ప్యాస్‌పోర్టు వసతులు కిల్చించదిడ్డవి పాండుచేర్‌ మంచి క్రైఫ్స న్తవ మత (ప్రవారానికి అపనరబుయిన ఉన్నత విద్శాభ్యానం కొరకు ప్యారిస్‌ వెళ్ళుచున్నట్లు నరేంద్రుుు ఫాదర్‌ మార్టిన్‌ పేనుతో క్ర్వ్బియన్‌ మతఠ(వచాంపని వేషంతో చేతిలో బైబిలు చేతి కాలుసుకు (క్రామను ధరించాడు ఒక అమెరికన్‌ నొడిలో (ప్రయాణం పాగించాడు ద్వితీయ (ప్రపంచ యుద్ధంలో నేతాజీ సుభాస్‌చంద్రబోస్‌ జనావీ నహకారంతో మాతృదేశాన్ని విముక్తి కొవించాలనే వృఢ నంకల్చంతో మారు వేషంలో భారత సరిహద్దులను దాటి జర్మనీదేశం వెళ్లివస్లు కొందరు చర్విత కారుల కధనం అడే దృష్టతో అదే దృఢనంకల్పం దృఢకాంకతో అంతకు ముందు పాతిక సంవత్సరాల [క్రితం (వ్రధమ (సంచ యుద్ధంలో మారువేషంలో వ రేండు ఆమెరికా అచ్చటిసుండి జర్మనీ వెళ్లటానికి పయాణం కట్టాడు తన య్యిపయాణంలో నరేంద్రుడు అనేక యిబ్బందులకు గురి కాసలపి వచ్చివది. నాక జపాను చేరే లోగానే (బిటిషు ఆధికారులు ఓడను ఒకటికి ₹0డు

అమెరికా (వేయాణం ప! సార్లు తనిఫి చేయటం జరిగినది ఓడ ఆధికారులు ఓడలోని ఒక చెక్కను తొల గించి నరే్యద్రుని లోవలకు దించి మళ్ళీ చెక్క బిగించారు. సమ్ముద మధ్యంలో మరొకసారి గూడా యిదే విధంగా నరేంద్రుడు దాగుకొనవలని వచ్చినడి అమెరికా తీరం చేరేవరకు నరేందుడు తోడి [పయాణీకులకు ఏమా(తం అనుమానం కలుగని విధంగా (ప్రవ ర్తినబ్తూ కేవలం మత (ప్రచారకునిగా కనబడి వారితో మత నంబంధ మయిన అనేక విషయాలు చర్చిస్తూ నిరపాయంగా తన (ప్రయాణం సాగించాడు

నరేంద్రుడు అమెరికొ నడమటి తీరంలోని శాన్‌్‌్రాన్‌ఎస్కో 'రేవుతో అధికారుల కనుగప్పి మరక్షితంగా దిగ గలిగాడు వెంటనే స్టాన్‌ఫర్జు విశ్వవిద్యాలయ పగరం చేరుకొవి అచ్చట ఉన్నత విద్య ఎభ్కఎంచటానికి వచ్చిన ధన్‌గోపాల్‌ మొఖక్డీతో పరిచయం చేబుకొన్నాడు ఇతడు వరేంద్రుని అనుచరుడు, భారత విష్ణవకారుడు అయిన జదుగోపాల్‌ ముఖీ సోఎరుడు నరేంద్రుని రాకను గురించి ధన్‌గోపాల్‌ కు ముందుగానే తెలియపరచట మైవది అదే సాయంత్రం వరేంథద్రుడు ధన్‌గోపాల్‌ సలహా ననుసరించి తన తలిదంథడ్రులు పెట్టిన పేరు మార్చుకొని మాన వేం్యదనాద్‌ రాయ్‌ (యష్‌ యన్‌ ళాయ్స్‌ = అవి నూతన నామకరణం చేసు కున్నాడు ఈ మార్పు తన వెనుకటి జీవితాన్ని వదిలి నూతన జీవితాన్ని (ప్రారం భించటానికి నాందిగా పరిణమించటం చుఠీ ఆశ్చర్యకరమైన విషయం అమెరికాలో:

వరేంగద్రుడు భారతదేశంలోనూ తూర్పుఆఎయా దేశాల పర్యటనలోనూ అమెరికా దేశం ఆమెరికావానుల గురించి అనేక గాధిలు విన్నాడు “్యప్రజాస్వామ్యా నికి పెట్టనికోట విదేశీ విస్తవకారులకు రక్షణ గృహం, మానెన నాగరికతకు, విభిన్న దేశస్టుల పహజీవనానికి ఆదర్శళూమి గా వర్ణీంపబడుచూ వుండేది. న్వర్గ ధామం కాకపోయినా ఆసవ్నిక ధూమివి దర్శించాలనే అభిలాష నరేంద్రువిలో ప్రబలంగా పుండేది _

వరేం(ద్రుడు ఆమెరికాతీరం చేరగానే అచ్చటి దినవ్యతికలన్నీ పసిగట్టి నరేంద్రుని గురించి మొదిటి పేజీలో [వములంగా వా ర్తణు ప్రచురించినవి *ఒక

ర యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం నిగూాఢమయిన శ్యతువు దేశంలో (ప్రవేశించాడు అలడు 1పఎద్ధ వాండూ (బ్రావ్మాణ విస్తవకారు డయినా కావచ్చు లేక జర్మను (ప్రభుత్వానికి చెందిన గూఢచారి అయి పుండ వచ్చును అని కాని నరేంద్రుని ప్యాస్‌పోర్టు (ప్రకారం మార్చిన్‌ (ఫెంచి దేశానికి చెందిన రేవునుంచి ఉన్నత విద్యకొరళు ఆమెరికా ద్వారా ప్యారిస్‌ ప్రయాణం చేస్తున్నాడిని వున్నది నౌాకలోవి ప్రయాణీపలు నరేంద్రుడు (ఫెంం రేవునుంచి ఓడ ఎక్కలేదని చెప్పటంతో అనుమానం కలిగి పతికలు రక రకాలుగా వార్తలు (ప్రచురించినవి పోటలుకు చేరిన నరేంద్రుడు యీవార్తను చూచి హడావుడిగా అప్పటి కప్పుడు హోటలు ఫఖాళీచేఎ దగ్గరలో వున్న స్టాస్‌ఫర్డ్‌ విశ్వ విద్యాలయ నగరమయిన పాలోఆల్టో రహస్యంగా చేరుకున్నాడు ధన్‌గోపాల ముఖర్జీ కి నరేం్యద్రునిరాక ముందుగా తెలి పుండుటచేత అతిధృమిచ్చి కొంతకాలం తన దగ్గరే రిక్షణయిచ్చి అట్టిపెట్టుకొన్నాడు

• ధన్‌గోపాల ముఖకీ విద్యార్థి దశలోనే మంచి వక్త కచిగా రాణించాడు నరేయ్యద్రుని గత చర్మితను విన్మరింపచేసి నూతన జీవితానికీ దోహదం కలుగచేసాడు ఆ విశ్వవిద్యాలయంలో నరేంద్రుడు కొంతకాలం అధ్యయనం సాగించాడు అచ్చని వాతావరణం అధ్యయనం ధనగోపాలునితో సహచర్యం చర్చలు సకేంగద్రునిలో నూతన భావాలను రేకె త్రించినవిఎ ఆంతిర్జాతీయ రాజకీయాలు కాపిటలిటస్‌ నోషలిజమ్‌ గురించి విశేషంగా తెలుసుకొప గలిగాడు తత్ఫలితంగా నరేంద్రుని మనబ్బు దౌర్జన్య రాజకీయాలనుంచి జాతీయవాదం నుంచి అంతర్జాతీయ తత్వానికి మళ్లీ సాగినది న క అ అలం

అమెరికా (ప్రధమ (ప్రపంచ యుద్ధంలో చేరక మొదట కొంతకాలం తలిస్థ వైఖరి ఆవలంబించినది అందువలన భారత విష్ణవకారులు (బ్రిటిషు వ్యతిరేక (ప్రచారం చేసినా జర్మనులతో ఆయుధ నహాయావికీ మంతనాలు జరిపినా అమెరికన్‌ 'వళుత్వం జోక్యం కలిగించుకొన లేదు పజాస్వాట్యాన్ని రక్షించాలి అనే పిలుపుతో (ప్రశిడెంటు విల్పను అమెరికన్‌ విదేశాంగ వీధానాన్ని మార్చి యుద్ధంలో ఇంగ్ల ౦డుకు సహాయంగా పాల్గొనటంతో పరిస్టితులు మారినవి భారత విప్లఎకారుల చర్యలు అరికిట్టబడినవి. జర్మనులపై నిర్పంధాలు విధించదిడ్డవి పోలీసుల విభా ఎక్కువ కావటంచేత జర్యసులు. భారత విప్లవ వాయకులు ఆంతకుముందు తిరుగు చున్నట్ట్లు కలినిమెలని తిరుగటానిక్షి వీలు లేకపోయినది. (బిటిషు వ్యతిరేక (వచారం

అమేరికాలో ల 63 సాగించటానికి పున్న ఆపకొళాలు సన్నగిల్లినవి, పైగా అమెరికన్‌ ప్మతికలు జసీయాతో తూర్చుదేశాల్డో, ఆగ్నేయ ప్రాంతాల్లో “హిందూ = జర్మను కుట పిరివిగా జరుగుచున్నదనీ (ప్రకటింప సాగినవి. దీని ఫలితంగా అనుమానితు లయిన జన్మనులు భారత విప్లవకారులు కొందరు బంధింప బడ్డారు. ౦౧ ట్‌ నట్టే పరిస్థితుల్లో రాయ్‌ ఎక్కువకాలం. కాన్‌ ఫ్రాన్‌ సిన్కోలో వుండటం మేమకరం. గాదని . భావించాడు. "బహిరంగంగా సంచరించి టానికి వీలులేదు. తహెన్యంగా కొద్దికాలం అక్కుడపుండి అరువాళ న్యూయార్కు పైణ్మాడు,. కాన్‌ (ఫాన్‌నిన్కోోలో వుండగా ' రాయ్‌కి అమెరికన్‌ యువతి -.“ఇవెలిన్‌' తో, పరిచయ మేర్పడి పరిచయం స్నేహంగా, (పేమగా మారినది. - ఇవెలిన్‌్‌ రాయతో కలిసి న్యూయార్కు . వెళ్ళినది. ఒక కధనం ' (ప్రకారం - ఇవెలిన్‌ తంగడి పోలీసులకు = రిపోడ్డు చేయటంవల్తన రాయ్‌ అరెస్టు చేయబడ్డాడు. కాని ఇపలిన్‌ రాయ్‌ని వివాహం చ్లేసుకొనట్లానికి విళ్చయించు కొన్నానని ' కోర్టులో చెప్పటించేత రాయ్‌. విడుదల అయ్యాడు. తరువాత పీరిద్దటా వివాహం చేసుకొని 1025 పంష్న కలిసి పున్నారు. ఇవెలిన్‌ అప్పటి "రామ్‌ రాజకీయ జీవితంలో (ప్రముఖపాత్ర వహించి ఎంతో అండ దండగా పున్నష్లు కొన్ని సాక్ష్యాధారాలు కనబడుచున్నవి, మరొక కధసం (ప్రకారం “హిందూ - జర్మను క్యుట కేసు" సందర్భంగా రాయ్స్‌ న్యూయార్కుులో అరెస్టుకాబడ్డాడని ఆలాకక లనుషుతి పత్రం లేకుండా ఆయన్‌ అమెరికాలో వుండటం కారణం కావచ్చునని రకరకాల పూహలు వ్యావ చెందినవి ౧ గ. = 1 *వ్రాల్ట్‌ పాల్‌ లాల్‌ పేర్ధలతో '"తీవవాద రాజకీయాల్లో _ ఈ శతాబ్దం మొదట్లో. భారత "దేశంలో * (ప్రముఖిస్తానం _.వహిశిచిన : రాజకీయ = వేత్తలలో లాలా.లజపతిరాయ్‌ వొకరు. భారత స్వాతంథత్య సోధనకు అమెరికనుల సాను భూతివి, సహాయాన్ని పొందాలనే నంకల్పంతో ఆ [క్రిందటి సంవత్సరమే అమెరిక్షా వచ్చి (ప్రచారం (ప్రారంభించాడు. ఆయన వొగ్జాట్‌ అమెరికన్లలో. కొంత సంచలనం కలిగంచినది. లజవతిరాయ్‌ . మీటింగులకు హెచ్చు సంఖ్యలో ..అమెరికన్లు వచ్చి భారతదేశ పరిస్టిత్తులను ఆసక్రితో వినసాగారు.? భారకదేశంమీచ కొందరు : సాను భాతి ుటింప సాగారు. ॥ క. ఒలు. వాకాని అమెరికా ఇంగ్లండు తరపున యొద్దంలో. -చేరటంతో _పరిస్టితులు తారుమార్హైవవి. లాలాలజపతిరాయ్స్‌ సొగిండ్లే (బ్రిటిషు వ్యతిరేక (ప్రచారం జర్మమలకు __

66 యమ్‌, యన. రాయ్‌ జీవితం అనుకూరి (వ్రచారంగా భావించబడివది. ఆమెరికమల పానుభూతి వవ్నగిల్లి పాగివది అంతవరకు ఆశేష వంఖ్యలో వుంటున్న లబవతిశాయ్‌. వభలు - నమావేశాలక షకొద్ది మండి యుద్ధ వ్యతి రేకులయివ “పోషలిస్టులు, రాడికల్చుం ఆనార్కిమ్టులు, పిండికలిన్టులు” వివా మిగిలిన వారంతా రావటం మావివేపారు. _ . రాయ్‌ న్యూయార్కు చేరగావే లజపతిరాయ్‌తో పరితయం చేసుకొన్నాడు, ఆ వరిచయం ఇద్దరివీ వన్నిపాశులు చేవివది. వృద్ధవాయకుడయివ అజవతిరాయ్‌కి యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌. చేదోడు వాదోడుగా వుండబమే కాకుండా అవ్పుడవ్పుడు వ్వయంగా వంట చేవి పెట్టుతూ వుండేవారు. ఒకపారి లజవతిరాయ్‌కి.. బెంగాలు రవగుల్లాల మీద మోజుకలగటం, రాయ్‌ వాటివి తయారు చేయగా వాటి రుచివి చూచి ఆయన పసిపిల్ల వాని మాదిరిగా ఎంతో ముర్‌ఏ పోవటంకూడా జరిగినది.

. . లాలాలజపతిరాయ్‌ ఆర్యసమాజవాది. యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ అవృుడే హోషలిన్టు భావాలను కొడ్డి కొద్దిగా ఆవగతం చేనుకొంటున్నా ఆయవలో యింకొ తీవ్ర దౌర్జవ్య జాతీయభావాలు తొలగిపోలేదు. వీరిద్దరకీ అమెరికాలోవి పోషలిన్టు = అనార్కిస్తులకు రాజకీయ - ఆర్థిక దృక్పథాల్లో, పాంఘిక విన్హ వంలో అభిప్రాయ భేదాలు పండటం నహజమే. వారి ఆంత ర్జాకియతశ్వాపికీ, మార్కిిన్దు భ్రావాలకూ,- పీరి జాతీయవాదానికీ, ఆధ్యాత్మిక చింతనకూ. అప్పుడవ్వుడూ చర్చలూ, వాదోవ వాదాలు జరుగుతూ వుండేవి. రాయ్‌కి వారి వాదనలు, చర్చలు మొదట కొంత కొత్తగా కనిపించినా ఆందులోవి విలువలను (గ్రహించటావికి ఎక్కువ కాలం వట్టి లేదు. మార్క్సిజాన్ని తుజ్జంగా అర్థం చేసుకోవాలనే అవక్తి (వ్రబలివది. కావి రాయ్‌ ఆర్థికంగా చాల విన్నహాయస్టితిలో వున్నాడు. లజపతిరాయ్‌ రాయ్‌కి కావలవిన కారల్‌ మార్కు గ్రంథాలను సోషలిజం, మార్క్చ్పిజం గురించి (వ్రాసిన యితర (గంథాలను కొనిపెట్టాడు. రాయ్‌ వాటివి ఒకటికి 'రండుపార్లు క్షుణ్ణంగా పరిశీ

• _లించాడు. అందులో ఏవైనా లోపాలంటే వాటివి అచ్చట తమ పోషలిన్టు = అనార్కిస్టు మ్యిశులకు చూపించి వానివి ఈమ వాదావకు అమకూలం చేసుకొనాలనే

-. చృష్టితోనే మొదట రాయ్‌ ఆ సాహిత్యం పళకించాడు. కాని “క్రమేపి రాయ్‌లోనే , మార్చు రాసాగినది.. . _ ల . నవ ట్‌ మికనాడు అజివతిరాయ్‌ ఒక సభలో ఉవన్మపిస్తూ భారతదేశంలో పృన్న _ అసమావళక్కు ' దార్మిద్యానికి అచ్చటి [లిటిషు క్రభుత్వమే మూలకారణంగా. చూపి

ఆమెరకాతో 87 విమర్శించపాాడి కాా ఒక పెద్టవేశం వలవ రాజ్యంగా వన్నంత కాలం కాపిట శిమ్హ దేశమయిన మాళ్ళవశంరో కార్మికులు దొపిడికి గురి కావటం అనంథివిమనే వాదాన్ని వమెర్తించసాాషు సాధావజంగా అచ్చచి సమావేశాల్లో ఉఎవ్యాపాలకంపే న! శం (1

(ప్రశ్నలు - వమాధానాలకు ఒక్యైవ విలువ రువ్వబడుతుంది నభికులు వేపే (ప్రశ్నలకు వరిన్వైన పిమాశావా లిచ్చి వారివి లృెప్తిఎంచ గెలిగినిన్నుడే ఆది నరిమైన వమావేశంగా భావించబడుతుంది

యువి సుకం ఒకి నలికడు “మీ జాతీయ వాయకులు భారతదేశం లోవి జల దార్మద్యాన్ని షొవొబ్టటావికి ఏమి చేయదళచారు ౪” అవి (ప్రళ్నించాడు లజఎతిరాయ్‌ చెప్పిన సమాఛావం వారకి వచ్చలేదు వభికులమంచి (వ్రళ్నల వర్షం కురినివషి

“ఎఎందు మేయి మొయిం-కి యజమామలం కావాలి తరువాత అస్నీ ఎక్టుపెస్టునుుంవాం” ఆవి లజపతిరాయ్‌ చెప్పిన సమాధానం వారికి నచ్చలేదు

“ఎచేశీ స్వామౌజ్బవాదులకు మారుగా దేశీయ. పెట్టుబడి దారులు దోపిడీ పాగిప్ర పామాన్మ (ప్రజానీకావికి ఒరిగేదేమిటని*ి మరో (ప్రశ్న వచ్చివడి.

లజపతిరాయ్‌ వల్ముల (వశ్నలకు తికమకలు కావటమేకాక చిరాకు కూడా చూపింవపాగాడు

“విదేశీ బందిపోటు దొంగలచెత దెబ్బలు తినటంలోనూ, న్వంత

పోదిరువి చేతితో తమ్మలు తినటంలోనూ భేదంలేదా ౪” అవి నమాధానం యివ్వ టంతో ఆ నళికులు ఆశ్చర్యంతో ఒకరి ముఖం వొకరు చూనుకొన పాగారు

ఈ వమావేశంలోవున్న రాయ్‌ వికుల (ప్రశ్న్వలమ అజవశిరాయ్‌ సమాధానాలను జాగ్రత్తగా వినపాగాడుం వభికులకున్న అనుమానాలే రాయ్‌కీ కలుగ

చ్‌ మ ళ్‌ ఇ

సాగినవి వమావేశం హొలు దియబకు వచ్చి దీర్ధాలోచనలో. పడ్డాడు. స్వేచ్చా న్వఠం్యత్ర భావాలను గురంచ చాయత వేశాక రూపం మార్గం కనుబడ పాగినవి ఈరువాత తఅచూూ న్యూయార్కు పల్లికు లైై(బరీకి వెళ్ళి కారల్‌ మార్కు రచపెలమ్మ తదితిర పోషల్నిఏ రంవంను వివిధ దేశ ఉర్విత్రలను కజ్జంగా పవళించి జాతీయ అంతర్జాతీయ ఎంస్టిమలను వివధ కోణాలలో ఆవగాహన చేనికొన గలిగాడు ఆమెరికాలో వృస్నల్టుడు రాయ్‌ ఎక్టువకాలం యిందుకే వినియోగించారు

(ఫి యప, యనో, రాయ్‌ జీవితం శం 2 జపాను దేశంలో రాస్‌బీహోరిని కలుసుకొన్నప్పుడు ఆయనతో వాటు .... రహన్యంగా వుంటున్న “గుప్తొ అనే విస్లవవాదితో రాయ్‌కి పరిచయం యేర్చడినది. అకడు “జర్మను విస్ణవ కమిదీ" ప్రతినిధిని చెప్పుకొనటంచేత రాయ్‌ తన జర్మను ప్రయాణం గురించి ముచ్చటించటం జరిగినది. రాయ్‌ స్వయంగా బెర్లిను వెళ్లిటం ఆతని కిష్టంగాలేదు. జర్మసీ (ప్రభుత్వ మేదైనా సహాయం చేస్తే అది తన ద్వారానే జరగాలనీ అతని అభిమతం. అందుకని రాయ్‌ని కొలది రోజులు ఆగితే “ఇద్దరం కలిని జర్మనీ వెళ్లదాము" అని చెప్పి ఒకవేళ రాయ్‌ ముందుగా. వెళ్లినా తాను వచ్చే వరకు జర్మనీ అధికారులతో కలియవద్దవి సలహా యిచ్చాడు. వ “మ. అమెరికాలో రాయిక్‌ “గుల్ల స్టానాన్ని డాక్టరు చక్రవర్తి అనే నరో విస్త పవాది ఆ్యక్రమీంచినట్లు తెలిసినది. చ్మకవ ర్శి అమెరికాలోనే వుంటున్నాడు. (ప్రముఠి విస్లవవాదు లెక్కడున్నా వారి పేర్లు రాయకి సుపరిచత మే. కాని చక్రవరి పేరు ఎప్పుడూ వినలేదు. అయినా చక్రవర్తిని కలుసుకొని ఆయస సహాయంతో జర్మనీ చేరాలనే అభిలాషతో. ఆచూకీతీసి కలుసుకొన గలిగాడు. -

“అది రెండతస్థుల భవనం. అందులో క్రింది భాగంలో డాక్టరు చ్రవర్రి ప్రై అంతస్థులో ఒక జర్మను డాక్టరు వుంటున్నారు. భవనంలోని గోడలకు తగిలించి వున్న బొమ్మలు, _ఆకికించిన పోస్టర్లను బట్టి ముఖ్యంగా మానసిక వ్యాధుల చికిత్సా లయంగా కనబడనది. విష్ణవవాదుల రహన్యజీవితాని కిది వై ముసుగు కావచ్చు నేమోనని రాయ్‌ మొదట వూహించుకున్నాడు. 'చక్రవ _ర్తిని కలుసుకొని పరిచయం సంభాషణ ముగిసిన తదుపరి రాయ్‌ తన రహన్యప్రయత్నాన్ని దియలు పరచకుండా వేఠే కారణాలు చెప్పి తన జర్మనీ ప్రయాణానికి ఏర్పాట్లు చేసి పెట్టమని కోరటం అందుకు చృక్రవత్సి “రేపు రమ్మని" సమాధానం చెన్పటం జరిగినది. ఆ లేపు రేపుగానే . మిగిలిపోయినది.. ఆతడు అందుకొరకు (ప్రయత్నించినట్లుగా కూడ

• కనుపించలేదు.. .._ . త టంలో సేల్‌. డాక్టరు చక్రవర్తిని లోతుగా పరిశీలించి. చూసాడు. రాయ్‌ దృష్టిలో అత్‌ విప్లవ వాదిగా -కినబడలేదు. _ ఎప్పుడు వెళ్ళినా ఇరీరంమీద నూనె మర్దన

. చేసుకొనటం చూస్తూ వుండేవాడు: పై అంతస్థులో వున్న జర్మను డాక్టదు (1). అప్పుడవ్చుడూ " క్రిందకు వచ్చి" రాయ్‌తో ' భారతదేశంలోని మాంత్రిక వాదాన్ని గురించి చర్చించటం రాయ్‌కి మకీ అగమ్మ గోచరంగా వుండేది... వీరు "నిజంగా

అమశికాలో శ్రి విష్ణవవాదులా లేక భూతవైద్యులా అనే సంశయం కఎగక పోలేదు. ఇలాంటి వ్యక్తులు ఏస్టవం మెలా నయిప గలరు ? వీరు విజంగా జర్మసీ విస్తవ కెయితీకీ 'పాళినిధ్యం ఏవాస్తున్నారా + అనే నందేవోలు రామ్‌కి కలిగినవి

వీరిని గురించి యదార్హం తెలుబుకొనటానికి రామ్‌ యితర పరిచయస్టుల ద్వారా ప్రయత్నించి నప్పుడు మరికొన్ని విషయాలు తెలుసుకో గలిగాడు జర్మనీ లోవి బెర్లిన్‌ కబుటీ సరిగా పనిచేయటం లేదు. ఎవరికి వారు స్వార్థపరులై ధనా సేక్షతో స్వలాభంకొరకు పనిచే నున్నట్లు నటిస్తూ ఒకరి మద వొకరు గిట్టక వ్య క్రిగత భేదాభ్నిపాయాలను "పెంచుకుంటున్నారు జర్యనీ ప్రభుత్వం నామ మాత్రంగా వీరి వోచాను గుర్తించటం వినా క్రియాత్మకంగా. థారత విస్ణవకారులు విస్హ వానికి పొందే సహాయం మృగ్యం గుప్త ఆ్యవాడి కాపటంచేత ఆతయి లొలగించబడి ఆతని స్థానంలో చక్రవర్తి నియబుతుడయ్యాడు. ఇతిడు అంతకంటే చవట" అని తెలుసుకున్నాడు

భారతదేశంలో పున్నప్పుడు రాయ్‌ అమెరికా విబ్హన కారుల నుంచి బెర్లిన్‌ కమిటీ గురించి అనేక వూహాానాలు చేసుకున్నాడు. దూరపు కొండలు నునుపు గా కనబడటం సహజం ఇట్టి వ్యక్తుల సహాయం పొందటం ఒక్‌ వళ పొంద గలిగినా జర్మనీ (పభుర్వంనుంచి ఆయుధ సహాయం లభించిటం రాత్‌కి గగన కుసుమాలుగా కినబడ సొగినవి అమెరికా యుద్ధంలో దిగినప్పటినుంచి భారతదేశంసుంచి వచ్చే ప్మ్యత్రికలు చాలవరకు తగ్గిపోయిన్నై వచ్చిన వాం-ని కూడా (ప్రభుత్వం సెన్సారు జేయకుండా విడుదల చేయటం లేదు అగ్టే పరిబ్ధతులలో భారతదేశ విష్ణవం యే పర్శితుల్లో వున్నదీ రాయ్‌ అంచనా 'వేసుకొనలేక పోయాడు అబ్వుడప్పుడు రహస్యంగా వచ్చే వార్తల ననుబరించి భారతదేశంలో అనేకమంది. విప్తవ కొరులు దింధింప దిడ్డారిని కొంతమంది డీ రకాల శిక్షలకు గురి అయినస్లు కొంతమంది విచారణ లేకుండా క్రేల్లీలో (మగ్గుతున్నారని మిగిలినవారు (ప్రభుత్వ దమన నీతిని యెదురక్కొాన లేక ఆదృశ్యులై దూర(ప్రాంతాలకు పారిపోయినన్లు రాయ్‌ తెలుసుకొన్నాడు

ఇస్డె పరిస్ధతుల్లో తన జర్మనీ యూత ఎంతవరకు ఉపకరించ కలదు అనే అనుమానం రాయ్‌కి కలిగినది తన గత అనుభవంద్వారా అమెరికా బెర్లిన్‌ కమిటీ విస్టవవాదుల ద్వారా జర్మనీ సహాయం లభించటం అంత తేలికగా కనబడలేదు

78 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం ఒకవేళ పొందగలిగినా భారతదేశంలో దానిని అందుకోగల దిలగం రాయ్‌కి మృగ్యం గా కవదిడివది ముందు వెనుకలు తోచక పరిపరి విధాల ఆలోచించ సాగాడు

దీవికి తోడు రాయ్‌లో భావసంఘర్షణ చెలరేగినది నూళతన దేశంలో మాతన భావాలను స్వీకరించిన రాయ్‌కి భారతి స్వాతంత్ర్య ఎర్ధికి తస వెనుకటి మార్గం దౌర్జన్యవాదం హింసాపద్ధతుల సరిమైన పంథాకాదేమోననే అనుమానం కలుగ సాగినది. దాన్ని విసర్జించితే భారత ఈశాన్య సరిహద్దులలోని నీఫా ప్రాంతంలో తన రాకకొరకు ఎదురు చూస్తున్న అనుచర వర్గానికి 'తోహం ఈల పెట్టటం కాదా అనే భావన రాయ్‌ని నతమతం చేఎనది మాతృదేశ విముక్తిని రాయ్‌ పరమావధి పని ఆశయంగా భావించాడు అ ఆశయబన్టి కొరకు మొదట ఒక మార్గం చేపస్టాడు ఆ మార్గంలోనే ఆమెరికా చేరుకున్నాడు కాని అమెరికాలో రాయ్‌కి మరొక మార్గం కనదిడినిది కేవలం కొలది మంది విస్తవకారులు కొన్ని ఆయుధాలు చేప్టి (చిహ్మాండమయిన పునాదులమీద సా్నాామాజ్యాన్ని నిర్మించి సుస్థరత్వం పొందిన (టిటిషు (ప్రభుత్వాన్ని కూల్యరోయటానికి చేపే ప్రయత్నం ఎంతనరకు నఫలీకృతమవృశుంది 1 దీనికి భిన్నంగా ప్రజానీకంలో చైతన్యం కలిగించి (వ్రజాశక్రిని సమీకరించి [వజాపోరాటం (ప్రజావిష్ణపం ద్వారా గమ్య స్థానం చేరి ఆశయ సిద్ధిని పొందటం రాయ్‌కి అమెరికాలో కలిగిన భావ పరివ ర్త (ప భు త్వ ని ర్స ధం;

ఒకరోజు సాయంత్రం రాయ్‌ బాలాలజపతిరాయ్‌ మీటింగుకు వి కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయ 'పాంగణం నుంచి బయటకు వస్తన్నప్పుడు ఒకి వింఠనంఘటన జరిగినది. చీకటి పడినది ఒక్కడే నడచి వస్తున్నాడు ఒక పోలీసు ఆధికారి ఆరడజనుముంది పోలీసులు వెంటరాగా చెటగులుర చాటు నుంచ అకస్మాత్తుగా అంధకారంలో పి్‌స్తోళ్ల చూపించి రాయ్‌ని చస్తుమట్టారు ఎవొాందూ విన్హవవాదికి ఏ మ్మాతం అవకాశం దొరికీనో తవకు పెన్టటుమాదం జరుగుతుం” దేమోనన్న భయంతో వారు ముందుగొ అనేక జ్యాగత్తలు తీఎకొవి రాయ్‌ని పఎి కొవినట్లుగా కనబడినది రాయ్‌ కిది దిగ్భ్రాంతిని చీకావను కలిగించినదీ కాను

(ప్రభుత్వ విర్బంధం 71 లోగడ పూహించుకొనిన స్వేచ్భావాయువుల ఖమి కి పోలీసుల యీ "అనాగరిక చర్మకు ఏ మ్యాతం నంబంధం కనదిడలేదు ॥ రాయ్‌ లన విర్చంధానికి కారణమడిగినా పోలీసులు ఏమీ సమాధానం చెన్స్పకుండా హడావుడిగా విశ్వవిద్యాలయ బయటిగేటు. దగ్గరకు తీసుకొనివచ్చి అక్కడ సిద్ధంగా పుంచబడిన కారులోనికీ బిలవంతంగా నెట్టి చాల దూరం తీసుకొని వెళ్లారు చివరకు ఒక ఇనుప కటకటాలగేటు దగ్గర కారు అఎ లోనల ఒక వరండా మీదుగా రాయ్‌ని చాల దూరం తీసుకొని వెళ్లి ఒక పెద్దభవనంలో విద్యుద్దీపాలతో బాగా వెలుగుతూ. తివాచీ. కుర్చీలు సోఫాలు (డ్రాయరక్ష్శతో శోభాయమానంగా ఆలంకరింపబడిన ఒక గదిలో (ప్రవేశ పెస్టారు అందులో వున్న న్యూయార్కు డిస్ద్రొక్టు ఆటార్నీకి (పబ్లిక్‌ (ప్రాసిక్యూటరుు రాయ్‌ ఆప్పగించబడ్డాడు

అమెరికను చట్టం (ప్రకారం పబ్లిక్‌ ప్రాపిహ్యటకు పోలీసు అధికారిగా కూడా న్యవహరిస్తాడు విర్భంధంలోనికి తీసుకొనబడివ వ్యక్తిని కోర్టులో హాజరు సరచేముందు అతడు [క్రాసు పరీక్షచేసి ముద్దాయిచేత న్యయంగా తన నేరం వొప్నింన చేయటానికి నయాన భయాన అనేక డొంక తిరుగుడు (పశ్నలనర౦ కురిపించి తికిమకలు చేయటం. పరిపాటి రాయ్‌ కరుడుగటిన విస్తవవాది “కాగా భారత దేశంలోనే గాక జపాను చ్చైనా దేశాల్లో కూడా బ్య అనుభవం ముందుగానే పొంది వున్నాడు

డిస్ట్రక్ట అటార్నీ రాయ్‌ని చిరునవ్వుతో _ సాదరంగా ఆహ్వానించి ఎదురుగా వున్న సోఫాలో ఆసీనుడు కమ్మని సోఫా చూబంచాడు తన సేబిలుమీద వున్న ఖరీదైన ఎగారును అందించబోయాడు. రాయ్‌ సోఫాలో ఆసీమడయ్యాడు కాని నిగారును అందుకొనలేదు కొవలనన మర్యాదలు చేల ముద్దాయిని లోబరచు కొని తరువాత నెమ్మదిగా ముద్దాయి నుంచి వ్మశిరేకముయిన వాగ్మూలం తీఎకొని దాని ఆధారంతో రాయ్‌ఏి కోర్టులో (ప్రవేశ పెట్టటానికి ఆతడు (ప్రయత్నించాడు

"పాక్‌ దేశం మంచి వచ్చిన 'పెద్దమవిషవిగా కనబడుచున్నావు నిజం చెన్సగలవన్‌ ఆశిస్తున్నాను. ఈ దేశం ఏవిధంగా (ప్రవేశించగలిగావు ౯ అని మర్యాదపూర్వకంగా (ప్రశ్నించాడు

ఇల్లి యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవిరం పడు్యకం దడూ అవి రాడ్‌ నమాూనం పఇప్పటంతో ఆతడు విర్వెల్జ డయి. తవమతాను తమాయిందకొని “అవును కావి షందట సీ వెక్కడ (ప్రవేశించావు ? అవి తిర్‌గె వ్రన్నీంచాడు . పోలీమలకు వివరాలు విప్పటానికి వేనేఎ అమ్ముడు పోలీరు రాయ్‌ డైర్యంగా. విర్మాగమాటంతో సదూధావం. చెప్పటంతో డిప్ట్రక్ట అవాక్నీ ముఖం నటల న చిన్లంచికున్నాడు యా “వావ అంకా కెలుకు నన్ను మోన%ించవావికి ప్రయత్నించు జూ _ “అయితే. నమ్న వేధించటం ఆననపరం నేను మీ స్వారినంలోవే వున్నాను మీయిష్టం వచ్చివస్లు చేఎపానవచ్చును ఆమెరికా. ప్వేద్భా ప్వాతం[క్ర్యాలు గల డేశండా భావింవామ ” ఆవి రాయ్‌ సమాూూవం చెప్పాకు ఆతడు రాయ్‌వి ఎగాడిగా చూచి మరేమె (ప్రశ్నించకుండానే (ప్రక్క విందిడి వన్న వ్యప్తల వంక చూసాకు వారు రాశీవివి విర్చృరించి అక్కడకు తీగుకొవి వచ్చిన పోరీకు బలగ మే. శ - ఖ్‌ చాలా “మిగిలిన వాద్శన్న చోటుకు యాయన్ని కూడా తీసికొవి వెళ్ళమంటారా అవి వారు అడగటం డిస్ట్రిస్ట అవాన్నీ అందుకు తంవూపవటం జరిగినడి పోలీసులు రాయ్‌ని అటూ యిటూ (తప్పి చివరకు గాడాంధకారంా వుండే ఒక జైలు శవాటంి జెరచి *ఆదుోో । అవతల గదిలో జి ఆముదం విష్తవ నాయకు డున్నాడు అఆరడు అంతా ఇప్పాడు దావ పెట్టినందువలన వయోజనం లేదు మేము చాలా పిబ్బలము _ వల్లవి గనవరంగువి ఎ(ర్రవ _ ఎప్టుకొన్నాము అవి అన్నీ సురక్షితంగా న ళా ళు వున్నవి పీకు కూడా వియంలేదు పారిపోఎఎావికి (పయత్నించావో 1 జా్యాగత్తః య మాటి ఆవీ అందులోవికీ వెట్టి తాశం వేసారు ఆ జైలు చూడటానికి నమాధ్‌ ఆకారంలో పన్నడ్‌ అందులోవి విర్చంధికుణు జీవసమారలో వున్నట్టుగానే కనబడినరి వివారణకు ముందు వారు వారాలు, వెలలు అందులో గకముపవలని వుంటుంది -. అకవ్మాళత్తూ కొద్దిపేఫటికే తాళం శీసి గడి తలుపులు తెరువవిడవి గ న్‌! అదే డిస్టక్టు అటార్నీ లోపల (ప్రవేశించి రాయ్‌ని అచేఎధంగా మర్యాదా వలుక రించాడు. ఫాదర్‌ మోర్డిన్‌ & మంచి త్షైస్తవునిగా (స్రవర్షించు * ఇవ్చటికే చాలా

భళుత్వ విర్భంధం. - 70 ప్రొద్దు పోయినది. నేను గృహస్టుణ్జీ. నామద దయవుంచుం " అని పాదుంగా సందోధించాడు. లల? - . “ - రామ్‌ ఆ మారుపేరుతో సముుద పయాణంచేపి అమెరికా (పవేశించాడుం కాని ఆ ప్యాసుపోర్డును ఎప్పుడో ఎక్కడో. చించి పారవేశాడు. (ప్రయాణీకుల లిస్టుతో ఆ పేరు వమోదు కావటంచేత డిస్టిిక్టు ఆటార్నీ తవవట్లు వంబోధించటం కొద్ది విముషాలకుగాని తెలుసుకొనబేక పోయాడు. రాయ్‌ సందిగ్ధావస్థను గమవించిన "అటార్నీ “మీడ చాల లోతుగల మనుషులని నాకు తెలుసు. కావి మెరిప్పు డెక్క డున్నారో మీరు గుర్తుంచు కొనాలి.. ఈ నమాధి జీవిశాన్నో లేక బయట స్వేచ్చా వాయువులనో ఏవో వొకచానిని మీరు కోరుకొనటం మంచిది” అవి బెదరింపుగా వచ్నించాడు. ” ఇ " _ _. “అవును... ఇంతకంటె మరీ అధ్వాన్నమయిన కైళ్లను కూడా నేమ చూచాను. కమక దీవివలన మీరు నన్ను భయపెట్టి కలిగేది యేమీలేదు.. కాని నేను ఐయటకు వెళ్ళవలసిన అవసరం వున్నది. నేను ఒక ప్రత్మేక కార్యక్రమం మీద వచ్చాను. -మీదేశావకి ఏమాత్రం అపకారం చేయటం. నా అభిమతం కాదు. మీరు వమ్న గురించి అనుమాన పడవలనిన అవనరం లేదు.” అని రాయ్‌ నదురు, బెదురు బేకుండా సమాధాన మీచ్చాడు “౨ . - ల. “అటార్నీ మొదట, కొంత. సంకోచించి చివరకు స్నేహ పూర్వకంగా .. గోమరి మీరు మాదేశంలో చట్టవిరుద్ధంగా ప్రవేశించారు గదా ౯ అవి ఆడగటంతో రాజుకి కొంఠ స్థిమితం చిక్కివది. ॥ . న్‌ ఎప్సిర్ర గోరంతలు కొండంతకు చే స్తున్నారు. "నేను మీ దేశంలో స్థిర వివానం యేర్పరచు' కొనటానికి రాలేదు. " కొలది రోజుల్లోనే మీ దేశం విడిచి వెళ్ళుశాను” అని ప్టరపంకల్పంతో చెప్పినట్లుగా నమాధాన మిచ్చాడు. న్‌ ల " కంల”. ఢీస్టిక్ట అటార్నీ ఏమనుకున్నాడో యేమో రాయ్‌ దగ్గరకు వచ్చి 'స్నేహ -.... భావంగా భుజంమీద చేయివేసి “ఇప్పుడు. మరుఐయటకు వెళ్ళిపోపచ్చు. కావి శీపు ఉదయం పదకొండు గంటలకు టవున్‌ హాల్లో (గ్రాండ్‌ జ్యూరీ ముందు హాజరు కానలపి వున్నది. మీమీద పున్న నమ్మకంతో మీరు పరారు కారనే. విశ్వాపంతో

న! యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం - మిమ్ములను విడిచిపెట్టుచున్నానని” బయటనున్న పోలీసులను ఎలిచి “వీరికి టాక్సీ యేర్పాటు చేయండి ఇంటికి వెళ్ళుతాడు” అని ఆజ్ఞాపించాడు

రాయ్‌ టాక్సీలో యెక్కి తను నివసిస్తున్న న్యూయార్కు ఉత్తర ప్రాంతానికి బయలుదేరాడు కారులో వున్నంత సేపూ తన భవిష్యత్తును గురించి ముందు కార్యక్రమం గురించ్చి ఆలోచిహ్తానే వున్నాడు తన యింటికి చేరేటప్పటికి దాదాపు తెల్లవార వచ్చినది వతికలు అమ్మే కుర్రవాళ్ల ప్మతికలు చేతో పట్టుకొని పెద్దగా “*హిందూ = జర్మను క్కుటకేసు బయటసడ్డది శ్యతువుల ఏజంట్లు పట్టు బడ్డారు అని కేకలు వేయటం రాయ్‌ విన్నాడు కొన్ని సత్రికలు కొవి చూసాడు అన్నింటిలోనూ (ప్రముఖంగా మొదటి పేజీలో పెద్ద పెద్ద అక్షరాలతో “జిడ్దుఆముదం విప్ణవానికి సంబంధించిన జిడ్డు నూనె విష్టవ నాయకుడు సమాది జ్షెల్లో బంధించ పడ్డాడు * అని వుండటం గమనించాడు ఆ [క్రిందటి ర్యాత్రి అనేకమంది (ప్రవాస భారతీయులు నిర్బంధింఎబిడ్డట్లు వున్నది ఆందులో జర్మనీ బెర్లిన్‌ కమిశీ పతి నిధిగా చెప్పుకుంటున్న డాక్టరు చ్యక్రవర్షి కూడా వున్నాడు

మరునాడు డిస్ట్రిక్షు అటార్నీ చెప్పిన (ప్రకారం రాయ్‌ టవున్‌ హోలుకు హాజరయ్యాడు అందులో రకరకాల సునుషులు అనేకమంది అటూయిటూ తిరగటం గమనించాడు రాయ్‌ గేటుమయుందు విలబడి యీ దృశ్యం చూస్తూనే వున్నాడు వెనుకినుంచి ఒకచేయి తన భుజంమీద పడటంతో రాయ్‌కి క్రిందటి రోజు గుర్తుకు వచ్చి “మళ్లీ ఆరెస్టు ఆయినానా ?” అనే స్థితిలో పడటం జరిగినదీ ఆతడు [క్రిందటి రోజున తనను తీసుకొచ్చిన వారిలో ఒక పోలీసుగా రాయ్‌ గుర్తించాడు

“*ట ః వచ్చారా! మీ మాట విలబెట్టకున్నారు” అని రాయ్‌ని తనవెంట హాలు లోపలికి తీసుకొని వెళ్లాడు అది న్యాయస్థానంగా కనబడలేదు. దాదాపు రెండునందలమండది రకరకాల వ్యక్తులు ఆసీనులై వున్నారు. చుట్టల ఫొగకంపుతో ఆ గది విండిపోయి. పున్నడి డిస్టిక్టు అటార్నీ రాయ్‌ని వారి ముందు. నిలబెన్టి “ఇదిగో (గ్రాండ్‌ జ్యూక అనీ అనకముందే రాయ్‌ “అవును వెరీగ్రాండ్‌” అవి అన్నాడు అటార్నీ కిది తన్చుగా కనబడినా కోర్టు ధిక్కరణ [క్రిందకు తీఎకొనక పోవటం రాయ్‌ అదృష్టం ఆ జ్యూరీకి నిజంగా రాయ్‌ విచారణ మీద ఏమాత్రం 'తద్ధ వున్నట్లు కనబడటం లేదు " తమలో తాము పిచ్చాపాటి కబుర్లు చెప్పుకుంటూ చుట్టలు ముట్టించుకొనటంలో విమగ్నుల్లై వున్నారు ఇ

ప్రభుత్వ విర్చ్వంధం ళ్గర్ట్‌ అటార్నీ రాయ్‌ వంకచూన్తూ “చట్టవిరుద్ధంగా అమెరికాలో (ప్రవేశించి నందుకు నీమీద నేరం మోపుతున్నాను అని అన్నాడు ఇందుకు ఆధారంగా ఆటార్నీ సాక్షులను విచారించటంగాని సాక్యాధారం చూవటిం గాని జరుగలేదు వ్రజాస్వామిక దేళం లో జరుగుచున్న న్యాయవిచారణకు రాయ్‌ విస్తుపోయాడు జ్యూకీ అంగీకరించినది తరువాత జరుగనిచో యే విచారణ వరకు రాయ్‌ని వ్యక్తిగత వూబీమీద విడుదల చే స్తున్నట్లు అటార్నీ (ప్రకటించాడు అతడే తీర్చును కూడా కోర్టులో జ్యూకీ ముందు చదివాడు నీకు మళ్లీ నోటీనులు ప్తవి దాని 1వకారర కోర్టుకు హాజరు కావలసి వుంటుంది కౌవి యీ మధ్యలో నీవు పారిపోవటానికి వపయత్నించరాదు అని హెచ్చరిస్తున్నాను వీ మీద పోలీసు నిఘా బందోబస్తు వుంటుంది. అని ఆ తీర్పులో వున్నది ్త . రాయ్‌. బెర్లిన్‌ వెళ్లాలనే ప్రయత్నంలో అమెరికా చేరాడు. కాని అమెరికాలోని జర్మను రాయ. 5 కార్యాలయం ద్వారా గాని అమెరికాలో వున్న బెర్లిన్‌ కయిశీ ద్వారా గానీ ఏ మ్మాక్రం సహాయం పొందే ఆవకాశం రాయ్‌కి కనదిడ లేదు అయినా ఆమెరికాలో వున్నది కొలది కాలమే అయినా ప్రముఖ విస్తవనాయకు లయిన. డాక్టరు చం్యద్రచ[క్రవర్తి నిసంతకుమార్‌రాయ్‌ భూపేంథద్రనారధ్‌దళ్తు లాలాలజపతిరాయ్‌. తారకానార్‌ దాసు మొదలైన వారితో పరిచయం యేర్సరచుకో గలిగాడు. వారి ద్వారానే (ప్రవాన భారత విస్ణవకారులలో, బెర్లిన్‌ కమిటీ విప్లవ వాదులలో వున్న పరస్పర ద్వేషభావాలు సంకుచితతత్వం స్వలాభాపేక్క_ స్వార్థ పరత్వం తెలుసుకొన గలిగాడు కాగా రాయ్‌ తన వెనుకటి భావాలు విడనాడీ నూతనభావాలతో కొలది కాలంలో అంతర్జాతీయంగా ప్రముఖ వ్యక్తిగా 'రాజణీంప ఐడవావికి అవకాశం కలిగినది రాయ్‌ ఆంతర్జాతీయ పరిబ్ధతులను, కాపిటలిజం, నోషలిజం మార్క్సిజం వంటి అంతర్జాతీయ పద్ధాంకాలను ఇక్క-డ- బాగా పఠించి కూలంకషంగా జీర్మించుకో గలిగాడు ఇంగ్లండు పాృామాజ్యవాడే దేశం, ఆగేవిధంగా జర్మనీ హూడా సౌ(్యమాజృవాడ వేశమే సామాజ్య విస్తరణకు అధిపత్యానికీ యీ రెండు దేశాలు యుద్ధానికి దిగినవి కాని వీటినలన వెనుకబడిన దేశాలకు, వలన రాజ్యారికు ఏ మాత్రం సహాయం లభించదనే మూలసత్కాన్ని- కనుగొన గలిగాడు గాన అమెరికాలో పుండటం రాయ్‌ క్షేమంగా భావించలేదు “పొందూ-జర్మోనీ కట్రకేసు లో తాజాగా సాక్ష్యాధారాన్ని (ప్రోవుచేయటానికి, ఆమెరికాలోని విస్హవ

76 యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ జీవితం కారుల రహన్య జీవిత చరిత్రను బిట్టబియలు చేయటానికి భారతదేశం నుంచి అనుభవంగల బ్రిటిషు పోలీసు అధికారి అప్పటికే అమెరికాలో మకాం వేసినట్లు రాయ్‌ తెలుసుకున్నాడు. అమెరికన్‌ ప్రభుత్వం తనను అతనికి అప్పగించితే తిరిగి భారతదేశంలో తనకు సంభనించే (ప్రమాదమేమీటో. రాయ్‌కి తెలుసు. యావ్డీప కారగారవాసమో, ఉరికంబమో ఈన కొరకు వేచివుంటుంది. కనుక వెంటనే అమెరికా విడిచి వేరే. దేశం (ప్రవేశించటానికి (ప్రయత్నించటం . అవసరంగా భావించాడు. . / . క . నబ ఎ“ మొదట తన గమ్యస్థానం బెర్లిను. కాని ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్ళినందు వలన (వ్రయోజనం బేదనే నిర్ణయానికి రావటంచేత అమెరికా (ప్రక్కనున్న కెనడా లేక మెక్సికో వెళ్లటానికి నిశ్చయించుకొన్నాడు. కెనడా దేళం (బ్రిటిషు డొమినియన్‌ స్టేటు కాబట్టి అక్కడికి వెళ్ళినా తనకు రక్షణ వుండదని రాయ్‌ తెలుసుకొని మెక్సికో 'వెళ్లటావికి నిశ్చయించు కున్నాడు. _ _ - .

"= మెక్సికోలో అంతర్యుద్ధం చెలరేగుచున్న కాలమది. దేశం విస్ణవ భావా అతో నిండియున్నది. అమెరికాలోని ఈన మి్యితులద్వారా మెక్సికను పరిస్థితులు శెలసుకొన్నాడు. అచ్చట ఒక రాష్ట్రంలో జనరల్‌ ఆల్వరాడ్‌ " అధికారం చేపట్టి సోషలిస్టు ఆర్థిక వ్యవస్థను నెలకొల్పటం కూడా విన్నాడు. తనకు రాగల (ప్రమా దాన్ని వూహించుకొని "పైగా మెక్సికో సందర్శించాలనే అభిలాషతో రాయ్‌ “సిందూం జర్మను కుట్రకేసు. బయటపడక ముండే ' కాన్‌ప్రాన్‌సిస్కోలోవి " స్టాన్‌ ఫోర్ట విశ్వవిద్యాలయ అధ్యక్షుని దగ్గరనుంచి జనరల్‌ అల్వరాతోకి ఒక పరిచయ లేఖను సంపాదించ కలిగాడు... ల " లభం చంచివరకు మెక్సికో ప్రయాణానికి సిద్ధపడ్డాడు. పోలీసుల. విఘా తప్పించు కొవి మరొక దేశంలో (ప్రవేశించటం అంత శేలిక్షైన విషయం కాదు. అయినా ఆ పాహన కృత్యానికి రాయ్‌ పూనుకున్నాడు. ముందుగా తనమీద వున్నక్రేసును బట్టి తన చుట్టూ తిరిగే పోలీసుల బారినుండి . తవ్చించుకొనటావికి ఒకనాడు తాను నివసించే యింటిని ఇాళీచేవి మరో' యింటికి ఐస మార్చాడు.. పోలీసుల నిఘా వుండనే వున్నది." అయినా ఒకనాడు సాయంరైం ళోజనం మిషతో ఒక హోటలుకు వెళ్ళి తిరిగి మెయిన్‌ గేటును కాకుండా. ప్రక్క _వాకిలిద్వారా. బయటకు వచ్చి వరానరి టాక్సీలో రైల్వే స్టేషనుకు వెళ్ళి ఆర్యాకే ర్హైలులో మెక్సికో నరిహద్దులకు

(పభుత్వ నిర్భందం 7 వెళ్ళి ర్టైలులో (ప్రయాణం సాగించి ఆమెరికన్‌ మధ్య రాష్ట్రాలను అధిగమించి మూడవ రోజున సరిహద్దు స్రేషను అయిన సాన్‌ ఆన్‌టోనియా చేరి అచ్చట పోరీఎుల బారి ఎడకుండా మెక్సికోలో పవేశిందాడు మె క్స్‌ కోలో;

జర్మనీ వెళ్లాలనే కృతనిశ్చయంతో ఆమెరికా చేరిన యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ ఈన నిర్మియం మార్చుకొని మెక్సికో దేశంలో కాలుపెట్టాడు (వెనుకటి అధ్యాయంలో బూఎపస్లు యిందుకు కారిణొలు పరు కపటమే) జర్మనీ 'పభిత్విం సహాయం చే్వందనే ఆళ రాయ్‌కి బేదు ఒకవేళ సహాయం చేబనా జర్మను స్న్మామాజ్య విస్తంణకాంక్షతోనే గాని తిన బూత్కిదేశ వియిక్తి కొరికు కొదని రాయ్‌ (గవాంస గలిగాడు (వ్రస్తుతి పరిద్ధతుల్లో భారతదేశం. తిరిగి ఎళ్లినందుపలన రాయ్‌ చేయ గలి%నడి ఏమ్‌ లేకపోగా తనకు [ప్రాణాపాయం కూడ జరుగవచ్చు మెక్సికోలో సోషలిస్టు నఎసబూజం కొరికు (ప్రజాపోరాటం జరుగుచున్నది. తానిప్పుడు జాతీయ వాదికాడు నోషల్టు అంతర్జాతీయవాది మానవాభ్యుదయం కొరకు (ప్రపంచంరో ఎక్కడ ఏమి జరిగినా అందులో పాల్గొనటం తన కర్తిష్యం ఉత్తమ అదర్శంగా థావించి చివరకు రాయ్‌ మెక్సికో వెళ్లటానికి నిశ్చయించుకొని నిరపాయంగా అ దేశం. చేరగలిగాడు. రాయ్‌ మెక్సికోను తన పున్టన్మ మాతృదేశంగా పర్ణీంచాడు పాళ్చాత్యి నాగరికతకు ముందు మెక్సికోలో. భారతీయులు (ప్రవేశించి తల అభ్మాత్మిక సంపర్కంతో ఆ దేశాన్ని పునీతం చేసీనన్లు కొన్ని చర్వికగాధలు చబ్బుచున్నవి కనుక అట్టి దేశాన్ని చూడాలనే కుతూహలం కూడా రాయ్‌ మనస్సులో కలిగి వుండవచ్చును

మెక్సికో. 'స్పెయిను వలస రాజ్యంగా స్వామాజ్యాధికారుల (క్రీంద చాలా కాలం (మగ్గిపోయిన దేశం 19న శతాబ్దం చీవరిలో అనేక తిరుగుబాటులు జరిగి నవి చివరకు ప్పెయిను పెత్తనం తొలగినా అంతిర్యుద్ధాలు చెలరేగటంతో దేశంలో సుబ్ధరశాంతి లేకపోగా ఈ అదను చూజకొని ఇంగ్శండు (ఫెంచి అమెరికను "పెప్టదిడ్‌దారులు ప్రాబల్యం పొందటం ఏ రాష్ట్రాని కారాష్ట్ర్రం స్వతంత్రాన్ని

78 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం (ప్రకచించుకొని (ప్రభుత్వాలు యేర్చిడటం ఎవరికి వారు మురాలుగా యేర్చడి ఒకరిపై నౌళరు బందిపోటు దాడులు సాగించటంతో దేశం ఆరాచక బరిబ్ధతులకు ఆలవాలంగా మారినది

1815 లో జనరల్‌ వెనుస్టయన్‌ కరంజా ఒక మురాకు నాయకత్వం వబాంచి తనకు అనుకూలమయిన రాష్ట్రగవర్నరులు మిలిటరీ నాయకుల సహా యంతో (ప్రభుత్వం స్థాఎంచ గలిగాడు రాయ్‌ మెక్సికోలో (స్రవించి నప్పుడు అంతర్యుద్ధ ఫలితంగా దేశం మొత్తం కల్లోల వరిబ్ధతిలోనే పున్నది. కిరంణా (ప్రభుత్వం దేశంలో సుస్టిరకాంతిని నెలకొల్పటానికి కొన్ని చర్యలు తీఎకొన్నది (జాస్వామిక సోషలిస్టు భావాలు గల నాయకుల సమావేళం జరిఎ రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించి ఆమలులో పెట్టినది కూలంకషంగా చర్చించకుండా తొంచరపాటులో రూపొందించిన రాజ్యాంగం. కానటంచేత ఆందులో కొన్ని అవలక్షణాలు కూడా - లేకపోలేదు ”

౨ మెక్సికో నూతన రాజ్యాంగంవలన విదేశీ పెట్టుబడులకు కొంత నష్టం వాటిల్లి నడి కావి ఇంగ్లండు ఆమెరిక్నా దేశాలు ముమ్మరంగా యుద్ధంలో మునిగి వుండటంచేత వెంటనే స్రైతీకార చర్య తీసికొవక పోవటంచేత కరంజాకు తన (వభుత్వాన్ని సుస్థిరం చేసుకొసటానికి కొంత అవకాశం దొరికినది కాని స్వతహాగా కరంజా భూథామందు 'ప్పెయిను జాతికి చెందినవాడు కావటంచేత అంచర్లితింగా అనేక చిక్కులు ఎదుర్కొనవలసి వచ్చిసది మెక్సికో దేశీయులనుంచి కరంణా ప్రభుత్వానికి తగినంత అండ లభించకపోగా వ్యతిరేక మురాలు ఏర్పడ సాగినై కరంటా సోషలిస్టు భావాలు స్పష్టంగా, విష్ణవ పూరితంగా లేకపోవటంచేత (ప్రజా స్వామిక వాదులు సోషలిస్టులు అనార్కిన్హులు సిండికలిస్టులు మొదలయిన మధ్య తరగతి వర్షాలనుంచి కూడా కరంజా ఆశించిన మద్దతు పొందలేక పోయాడు

రాయ్‌ మెక్సికో (ప్రవేశించినప్పుడు తనకు పరిచయమున్న న్యక్తి ఎవరూలేరు బయలుదేరేముందు అక్కడ ఎవరైనా వున్నారేమోనని తెలుసుకొనే ప్రయత్నం కూడా చేయలేదు అసల రాయ్‌ (ప్రయాణం ముంధు. అనుకొనకుండా అకస్మాత్తుగా జరిగినది పొన్‌ ఫర్దు విశ్వవిద్యాలయ అధ్యతులు మెక్సికో లోని జనరల్స్‌ ఆల్వరాడో పేర యిచ్చిన పరిచయ లేఖ మాత్రం రాయ్‌ తన దగ్గిర భద్రంగా అట్టిపెస్టుకో గలిగాడు మెక్సికో చేరగానే ఒక పెద్ద కెనడియన్‌

'మక్సికోలో 70

హోటలులో బన చేసాడు అది ఎక్కువగా విదేశీయులు నివఎంచే (ప్రాంతం

కానటంచేత స్వదేశస్థులు అక్కడ ఐసచేయటం చాలా అరుదు రెండు మూడు

రోజుల్లోనే రాయ్‌కి మెక్సికో తన స్వంత దేశంగా కనబడీనది ఆ పట్టణం పరిసర

'ప్రాంశాలు (ప్రజలు వారి స్వభావం మర్యాదలు రాయ్‌కి ఎంతో ఆనందం సుఖాన్ని

కలుగ జేబవవి

జనరల్‌ ఆల్వరాడో యూకటాన్‌ రాష్ట్రానికి గవర్నరు అక్కడకు వెళ్లాలంటే దాదాపు మెక్సికో నగరం మంచి వెయ్యి మైబ్ళు (ప్రయాణం జేయవలసి వుంటుంది రై లుమార్షం ఫమాదభరితం సముద్రం మ్‌దుగా వెళ్ళాలంటే ఆమెరికన్‌ యుద్ద నావలగ్తీ ఆది మఠీ (వ్రమాదకరం జనరల్‌ ఆల్వరాడో యూకటాన్‌ రాష్ట్రంలో సోషలిస్టు ఆర్థిక విధానాలు ప్రవేశ పెట్టినట్లు (ప్రచారం జరుగుచున్నది ఆదే సమయుంలో రష్యాలో కార్మిక రాజ్యస్థాపన జరిగినట్లు మెక్సికోకు వా రలు వచ్చినవి టయాణం ఎంత (ప్రమాదభరితమయినా యూకటాన్‌ రాష్ట్రం వెళ్ళి తచ్చట పరిస్థితులను స్వయంగా పరికించాలని రాయ్‌ మొదట ఆరాట వడ్దాడు. కని అచ్చటి (ప్రభుత్వ యాజమాష్యం "పేరుతో జరిగే ఆర్థిక ప్యవస్థ కేవలం స్రేట్‌ కాపిటలిజమే నని అది సరిమైన నోషలిస్టు పంథా కాదని తెలుసు కొనటంతో రాయ్‌కి ఆ రాష్ట్రం వెళ్లాలనే కుతూహలం తగ్గినది కావితన దగ్గర వున్న పరిచయం లేఖను జనరల్‌ ఆల్వరాడోకి అందచేయవలఎన ఆవసరం పున్నది దీర్తంగా అలోచించిన. మీదట రాయ్‌కి ఒక ఉపాయం తట్టినది

మెక్పీకోరో రక్షణమంతిని కలుసుకొనటావికి (ప్రయత్నించాడు ఇతడు మెక్సికో '్రఎడెంటు జనరల్‌ కరంజాకు అల్లుడుకూడాను వెంటనే అనుమతి లభించినది ఎంతో మర్యాదపూర్వకంగా రాజలాంఛనాలతో రక్షణమంతి రాయ్‌వి తనగదిలోనికీ ఆహ్వానించి ఒక పెద్ద సోఫాలో ఆసీశువి చేపాడు ఒక అనామకుడయిన విదేశీయుడు రక్షణ మంథత్రివి తనకంటె క్రింది హోదాలో (సబార్జినేట్రు వున్న గవర్నరును చూడటావికి సహాయం అర్థించి నప్పుడు అతడు సకల రాజలాంఛనాలతో ఆహ్వా వించబం రాయ్‌కి ఎనలేని ఆనందాన్నీ ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించినవి పరిచయ మర్యాదలు జరిగిన తరువాఠ రాయ్‌ తన లెదర్‌బ్యాగు మంచి ఉ త్తరం బయటకు తీస్తూ డీన్ని జనరల్‌ ఆల్వరాడోకి చూపవచ్చునా అవి సంకోచంగా అడిగాడు...

88 యక్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవింం

అది సీలుచేపి వున్న కవరు రక్షణమంత్రి వెంటనే దాన్ని అందువవి చించి చదివాడు ఆతవి ముఖంలో చిరునవ్వు చూచి రాయ్‌ కొంతవరకు స్టిమిఈపడ్‌ నంత్య ప్తి చెందాడు

“జనరల్‌ ఆల్వరాడో రాజరానికి కొలదిరోజుల్లోవే రావెచ్చువిని అను కుంటున్నాము ఆతిడు రావటం తిగరువాయి మా మెం్యకిత్వెశాఖి కు ఆలియ జేస్తంది” అవి రక్షణమం్యతి నమాధానం చెప్పాడు

సునాయాసంగా ఈమ వచ్చిన పవి వెరవేరినందులకు రాయ్‌ షిపనారా సంతృప్తి చెంది తిరిగి వెళ్లటానికి రక్షణమం౦్శతి అమబజ్జృకారకు లేచి విలదిడ్డాడు మర్యాద బూచకంగా మం్యత్రికూడా లే౨ వీలబడి రాయ్‌వి తిరిగి సోఫాలో ఆపీనులు కమ్మని పౌంజ్ఞ చేస్తా “మెక్సికో మీకు స్వాగత మిస్త్వన్నది ఇక్సుడ మీ కేవర మయిన [వమాదం లేదు !ఎరు యిక్కడ నురక్షీతంగా వుండవచ్చును” అని ఆఅఆభయ హ్హ మిచ్చాడి

షురక్షితిం అనే మాఎ రాయ్‌ో వేయిగాంతుకిలతో జ్బాదయ కుహరంలో (వ్రతిర్వవించినది

“విడేశీ వ్యవహారాలశాఫామంతి బముబ్మిలబి గురించి మీరాకను గురిం కొంతి సమాచారం తెచుసుకున్నాడు (వ్రస్తతం ఆ విషయం తో చర్చించటం అనవసరం ఆరు వ్వశంథత్రి పోరాటం జరిపిన డేశింలో ఇన్నారు ఇక్కుడ్‌ షురు వ్వేచ్చగా సురక్షీతంా వుండవచ్చును” అని యీసారి అతత మందూ లేచి మర్మాదమాచకంగా. రాయ్‌కి (తోవచూపిస్తూ ద్వారం వరకు పచ్చి దాడ్‌కి వీడ్కోలు యిచ్చాడు _

ఇంతటి ఘననన్మావం జరుగుకుందని రాయ్‌ కిలలో కూడా వూటాంవ వుండలేదు రిక్షణమంథతి తనను సాదరిపూర్వకంగా అభివందించినందులకు రాయ్‌ శతివలో కామ ఎంతొ గర్విపడ్డాడు కాను బనచేకృన్న హోటలుకు పరే తోపల ఆయనలో ఎన్నో వూవాలు బయలుదేరినై తినరాక బుందుగానే (వళుత్వెం రెలుబు కొవి తనను రాజలొంఛనాలతో రక్షణమంత్రి తన గదికి ఆవ్వోవించటం రాయ్‌కి విచిత్రవంఘటవగా కనబడింది అంతిర్జాతీయంగా తిన వ్యక్తిత్వం పలుకుబడి 'షెరిగివట్లుగా భావంచాడు.

మెక్సిళోలో జనం న!

ఆ మరునటి రోజునే అవరికార (వ్రభుత్వ వ్యతికగా పేరొందిన ఒక దివవ్యతిక పంపాదకుని నుంచి రాయ్‌కి ఆహ్వానము వచ్చివది. _ .

“*మ్సీరు అవకాశం చూచుకొని మా ఆఫీసుకు రాగలందులకు మిమ్ములను హృదయపూర్వకంగా. ప్రార్డిస్తూ వున్నాను. స్వయంగా నేనేవచ్చి మిమ్ములను ఆహ్వానించ దలచాను. కాని మీరున్న హోటలు (ప్రాంతం ,_ప్రమాదభరితం కావటం చేత వేను న్వయంగా అక్కడకు రాజాలనందులకు విచారిస్తున్నాను” అవి ఆ అహ్వానంలో వున్నది. | .

...... ఈ సంఘటిన బూడా రాట్‌కి విచితంగానే కనబడినది. తామ మెక్సికోలో (ప్రవేశించినది కొలది రోజుల క్రితమే... వారం. రోజులు కాకమునుపే తామ (ప్రభుత్వంలో పలుకుదిడి గల వ్యక్తిగా పరిగణింపదిడి (పభుత్వ అనుకూల దిన వ్యత్రిక పంపాదకుని నుంచి ఆహ్వానం అందటం, పైగా అందులో తాను వివసించే (ప్రదేశం (ప్రమాదభరితంగా హెచ్చరిక చేయటం రాయ్‌కి విడ్డూరంగా కనబడిపది. ఏదో తవకు తెలియని, వూపాంచవి నూతన అమభవాన్ని పొందగలిగాడు. మరొక రయినల్లయితే ఇది కేవలం వైన నంకల్పంగా భావించి పుండేవారు.

_ఒ వంపాదకుడు కోరివ (ప్రకారం మరునాడు రాయ్‌ వత్రికా కార్యాలయావికి వెళ్ళాడు. రాయ్‌ని .మర్మాదపూర్వకంగా ఆహ్వానించి సోఫాలో ఆపీమవి చేవి తాను వ్యయంగా ఆహ్వానం అందచేయ లేనందులకు క్షమాపణ చెప్పుకొవి “మీరు మాకు ముఖ్య. అతిథులు, మేము చాల. మర్మాదస్థులము అని యితరుల భావన, కావి .... కావి = తన పొరపాటును నమర్థించు కున్నట్లుగా - మేము వెనుకబడి _ వున్నాము అవి అన్నాడు. స న.

నాన్ను రాయ్‌ కూడా తనప తగిన సమాధానం. చెప్పటావికి అవకాశం దొరికీ వద్దుగా. మేము కూడా అదే స్దితిలో వున్నాము. తెల్లజాతి. ప్మామాజ్యవాదం మా దేశాన్ని _మా (ప్రజల్ని పీల్చి పిప్పిచేస్తుంది* అని అన్నాడు. .. .,.. -

౧ ఆ సంపాదకుడు రాయ్‌ని రెండు గంటలవరకు. తన _అఫీసు గదిలో కూర్చో పెట్టుకొని రాయ్‌ గత చరిత్రను. గురించి వివరంగా... తెలుసుకొని ఈవ పామభూతివి ప్రకటించాడు. _ . న.

గమనం తరచుగా కలుసుకుంటూ వుందాము ..... మీరు ,ఆ హోటలులో, వుండటం మంచిదికాదు. అది ప్రమాద భరితమయిన (ప్రాంతం; అవి _ అతడు

క్‌

8 యక్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవికం రాయ్‌ని 'హెచ్చరించాడే కాని వివరాలు మాకం చెప్పలేదు రాయ్‌ని సాగనంప్ప తూ తనయింటకి విందుకు ఆహ్వానీంచాడు రాయ్‌ వుండిటా౨కి వేరొక్‌ నివాస గృహం చూడగలనని చెప్పాడు రాయ్‌ వేరే యిల్లు చోచుకొవీ హోటలు భథాళీచేసే (ప్రయత్నంలో పుండగా ఆ క్రిందటి రోజున మరొక విచ్నిత సంఘటన జరిగినది ఆ హోటలు అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యం చెందివుండటం చేత అక్కడ వివిధ దేశస్థులు బసచేయటం కద్దు కొని (ప్రధమ (ప్రఎంచయుద్ధ కారణంగా అది కూడా ఒక యుద్ధరంగంగా మారినది మ్యిత్ర రాజ్యాల దేశస్తులు జర్మనీ తదనుకూలదేశ ఫైలు ఒకరిపై నొకరు ద్వేషపూరితంగా పిడికిన్ళ బిగెంచటం పరిపొటి అయినిది అదిపరకు అన్ని జాతుల. వారికి ఒకేచోట ఒకే హాలులో వడ్డనలు జరుగుతూ వుండేవి ఈన వ్యాపారానికి నష్టం కలుగుతుందేమో ననే భయంతో యజమాని వేరు వేరు ఏర్పాట్లు చేయదిం జరిగినది రాయ్‌ మాత్రం ప్రత్యేకించి తవగడి లోనికే భోజన పదార్థాలు తెప్పించు కుంటూ వుండేవోడు | గ మధ్యాహ్నం భోజనం ముగించి విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న సమయంలో గడి ఠలుపు కొట్టడం, రాడ్డ్‌ తలువు తెరువగానే ఒక జర్మనీ జాతీయుడు లోపలికి ్రవేశించి విశ్రాంతికి భంగం కలిగింఎనందులకు క్షమాసణ చెప్పుకొని తలుపు గడియ బిగించి తనరాక ఎవరికీ తెలియగూడదని రాయ్‌తో నెమ్మదిగా మాట్లాడ సాగాడు తరువాత కొన్ని నిముషాలకే అతడు నెమ్మదిగా బయటకు వెళ్లటం అతనివి పంపుతూ దూరంగా అతని కొరకు ఎదురు చూస్తున్న ఆతని సహచరుడు నిలబకీ వుండటం రాయ్‌ గమనించాడు - *ర్రాయ్‌కి శావాలో కలిఎన మ్ముళులిన్టరు (ప్రస్తుతం మెక్సికోలో వున్నారు రామ్‌ కలునుకొనాలని వారు ఆతురతతో వున్నారు కాబట్టి చీకటి వడగానే ఫలానా సీధిలో ఛలానా గుర్తుగల (వదేళానికి రాయ్‌ వ స్తే ఆక్కడ రాయ్‌ కోరకు ఓక కారు ఎదురుచూస్తూ వుంటురిది అ కారు రాయ్‌వి వారున్న వ్రదేశానికి తీసుకొవి వెళ్లు శుందొ ఇది ఆ ఆగంతకుడు రాయ్‌కి రహస్యంగా చెప్పిన వార్త ల రాయ్‌ కిది నిజంగా ఇంద్రజాలం ? కనఎడినడి జావాలో తాను ఆయుధ సహాయం కొరకు కలులుకొన్న వ్యక్తులు మెక్సికో ఎందుకు వవ్చారో వూహించలేక పోయాడు *ఈ (ప్రాంఠం (ప్రమాద, భిరితిమసి-ళనము ఆహ్వానించిన

మెక్సికోలో &8 దిన విక సంపాదకుడు ఒకటికి రెండుసార్లు హెచ్చరించటం జరిగినది వెళ్లటనూ మానుకొనటమా అనే మీమాంసాలో పడ్డాడు రక్షణమం్భతి అంతిటవాడు ఇక్కడ మీకేమీ భయంలేదు సురిక్షితంగా సంచరించవచ్చును అని అభయ హస్త మిచ్చాడు కనుక మళ్ళీ వాళ్లను కలుసుకొనాలనే కుతూవాలం రాయ్‌కి కలిగినది

తనను రిహన్కంగా పస్టుకొవి వెళ్ళిటానికి ఆంగ్లో = అమెరికను రహస్య పోలీసు దళం (ప్రయత్నించినస్తు రాయ్‌ తరువాత తెలుసుకొన గలిగాడు రాయ్‌ అమెరికాతో పున్నవ్చుడు (బీచిషు గూఢచారి ఉపధానాధికారి డెన్‌ హామ్‌ పాొందూ = జర్మను క్కుటకేసు ను నడపచానికి భారత దేళశంనుంచి శాన్‌(ఫ్రాన్‌ఎన్కో- వచ్చాడు రాయ్‌తో కలఎ పనిచేఎన విస్ణవవాదికి లంచమిచ్చి రాయ్‌ ఆచూకీ తెలుసుకొనటానికి భారతదేశం నుంచి బయటకు ఒంపటం ఆతడు షాంఖూయిలో అరెస్టు కావటం ఇతన్ని యీ కేసులో అ(ప్రూవరమి”ా హాజరు పరచి రాయ్‌ని (ప్రధాన ముద్దాయిగా “ రుజువు చేయించవానికి ప్రయత్నించటం రాయ్‌ ప్మతికల్లో చూచాడు తన సహాచ రుడు తోటి విప్తఫవాది చేయ తలపెస్టిన దారుణ (ద్రోవూ కార్యానికి రాయ్‌ వ్యాకులత చెందాడు. ఎదిహేమ సంవత్సరాల ఈరువాత రాయ్‌ తిరిగి భారత దేశంలో రహస్యంగా (్రైవేశించినస్పుడు. అతనిని గురించి వాకబు చేసాడు అతడు ఒక సన్యాఎగా జీవితం గడపు చిన్నట్లు తెలిసికో గలిగాడు

కావ్‌ పఫ్రాన్‌ఎర్కోంలో విచారణ. చవ్వూర్తి అయినది. డెన్‌ హామ్‌ రాయ్‌ని చిందీక్చెతువి చే. భారతుదేకం తీసుకొని వెళ్లలనే యల్నంలో అమెరిళాలో కొంతకాలం వుండి తరువాత మెక్సికో గూడ వచ్చినస్లు రాయ్‌ తెలుసుకున్నాడు తిరిగి జర్మనులతో కలయిక ;

-.. పాయంగ్రం. జర్మను దేశస్థుడు చెప్పన ప్రకారం గుర్తుఎ " చెప్పిన (దదేశానికి రాయ్‌ వెళ్ళాడు అప్పుడే ఒక వ్యాను వచ్చి ఆగటం వంటనే తలుప్పు తెరచుకొనటం్య డైరేవరు (ప్రక్కసీటుమీద రాయ్‌ కూర్చొనటం యేమీ ఆర్భాటం లేకుండా వ్యామ బయలుదేరి వెళ్ళటం కొన్ని విముషాలలో జరిగిపోయినది వెనక

శ్ర యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం పీటులో తనకు ఆమధ్యాహ్నమే చెవిలో వూది వెళ్ళిన అ జర్మను జాతీయుడు అతని సహచరుడు వున్నారు ఒకరి నొకరు చూచి మూగ పైగలతో అలినందించు కొనటం మించి నోటివెంట మాటలు కూడా వెలువడే (ప్రయత్నం చేయలేదు ఈరువాత కొలది నిషుషాలకే ఆవ్యాను ఒక పందుకు వెళ్ళి ఒక యింటిముందు ఆగినది ముందుగా డ్రైవరు దిగి రాయ్‌ హర్చొనిన సీటు (పక్కతలుపు తెరచాడు రాయ్‌ కూడా క్రిందకు దిగాడు మి"లిన యిద్దరూ వ్యానులోనే వున్నారు ఏమాత్రం చప్పుడు లేకుండా ఆయింటి బయటి తలుపులు తెరచుకొన్నవి డై9వరు ముందు నడువగా రాయ్‌ లోపల (ప్రవేశించాడు బాగా అలంకరింపబడిన ఒక గదిలో వికి ఆతడు ముందుగా ప్రవేశించి దయచేయండి అన్నట్లుగా రాయ్‌ని ఆహ్వానించాడు ం రాయ్‌ గదిలో అడుగు పెట్టగానే అక్కడ ఆసీమల్లై వున్న యిద్దరు వ్యక్తులు లేచి నిలబడ్డారు. రాయ్‌ వారిని గుర్తించాడు ఒకరు మిలిటరీ ఆఫీనరు+ రెండవవ్య క్రి జర్మను (ప్రభుత్వంలో పెద్ద హోదాగల అధికారి మిలిటరీ ఆఫీనరువి సోదరుడు కెయిజరు (వభుత్వంలో ఆర్థికశాఖామంటతి పదవిని విర్వహించి తరువాత ఒక్‌ రాష్ట్రానికి అధ్యక్ష వదవిని ఆలంకిరించినన్లు తెలుసుకున్నాడు. దాదాపు రెండు నంవత్సరాల తరువాత వారు తిరిగి కలుసుకొనటంతో ఒకరినొకరు అభినందించుకొవి సంతోషాన్ని వెలిబుచ్చిన తరువాత అసలు విషయావికి వచ్చారు మిలిటరీ అధికారి జర్మను సబ్‌మారిన్‌ డ్యూబ్‌లాండ్‌ కు కమాండురుగా పవిచేసాడు సబ్‌మారిన్‌ యుద్ధానికి నంబంధించిన కొన్ని రపాయవిక పదార్థాలతో అమెరికాలేవు చేరినది ఆమెరికా యుద్దంలో ప్రవేశంచటంతో ఆ నట్‌మారిన్‌ను వట్టుకొనటం జరిగినది కాని నమయావికి కెప్టెు అయిన యీ మిలిటరీ అధికారి అందులో లేకపోవటంచేత అమెరికను పోలీసులబారి పడకుండా తప్పించుకొవీ మెక్సికో చేరాడు (వ్రస్తతం కెయిజరు (ప్రివీకౌన్సిలు మెంబరు మెక్సికో రాబోవు చున్నాడు. అమెరికాలోని జర్మపే రాయబార కార్యాలయం వివిధ నగరాల్లోని గూఢచారి కార్మకలాపాలు ఆఎయాలోవి తూర్పుదేశాల్లో యుద్ధవిజయావికి జర్మనుల కృషిని పమీక్షించటావికి అవనరమయిన ఆదేశాలు సహాయం అందచేయటం ఆతని రాకకు (వ్రధాన కారణాలు. కాబట్టి రాయ్స్‌తవ వెనుకటి యుద్ధ పథకాన్ని యిస్తే వెంటనే వహాయం జరుగగలదని మిలిటరీ అధికారి వ్యిక్తీకరించాడు - _

తిరిగి జవ్మనులతో కలయిక కిర్‌

రాయ్‌కి వాళ్ళ సంభాషణ తీరుముబబ్టి వాళ్లమిద కొంత నమ్మకం కుదిరి నది తని వథకం గురించి తిఠోదకాలిన్చి రాయ్‌ మెక్సికో (ప్రవేశించాడు కవి ఆ యిద్దరూ తనను తరచి తరచి ఆడగటంచేత ఆ వివరాలన్నీ వివరంగా చెప్పి 'పెకింగులోవి జర్మను ఏజంట్లు ఆదనుకు తాను కోరిన నహాయం చేయకపోవటంచేత తన విస్తవ పథకం భగ్నమయినట్లు వెల్లడించాడు ఈ చర్యకు వారు 'పెకింగులోని జర్మను ఆధికారులను కోవంతో దూషణగా మాట్లాడటం జరినది

“మీరు న్యూయార్కునుంచి చెర్పిను ఎందుకు వెళ్లలేదు ౯ అని క్రెష్టైను రాయ్‌వి (ప్రశ్నించాడు

“వెశ్ళే (వయత్నం చేసాను అక్కడ నా మ్మితులద్వారా నాకు తగిన పహాయం లభించలేదు” అని రాయ్‌ నమాధాన మన్నాడు

“మీరు అచ్చటి జర్మను రాయవారిని ఎందుకు కలుసుకొవలేదు ॥ కలిసీ వుంటే నేను నా సబ్‌మారిన్‌ ద్వారా మిమ్మల్ని బెర్లిను చేర్చి పుండేవాడిని అని ఆనటంతొ రాయ్‌ “నిజమే వన్నట్లుగా గతిచరిత్ర నెమరు పేయ సాగాడు

“*అపును “జిడ్డునూవె విన్నవనాయకుడు' తనను మోసం చేసాడు కాదు విస్నవాన్నే నాశవం చేసాడు ఆతడు జర్మపి రాయబారితో మాట్లాడుతానని తనకు మాట యివ్వటిం తప్ప ఆసలు మాట్లాడనేలేదు * అవి రాయ్‌ తనలో తాను వ్యాకులత చెంది యీ రోహప్మ్యం వాళ్ళతో చెప్పటం మంచిగి కాదని దియటకు పొక్కలేదు.

(తరువాత రాయ్‌ రష్యా.వెచ్ళుతూ జర్మవీలో ఆగినప్పుడు పరాజయం పొందిన ఆ దేశ శిధిలాలను చూచి తాను రాకపోవటమే మంచివని ఒకవేళ వచ్చినా చావు ్నబశుకుల మధ్యవున్న జర్మనీ (వభుత్వం ద్వారా తనకు ఆయుర నహాయం యేమీ జరిగివుండేదికాదవి తెలుసుకొనగలిగాడు )

వాళ్ల మాటల ధోరణినిదిజ్టి రాయ్‌కి సరాసరి జర్మిను హైకనూండుతాన వందింధాలు సెపుకుంకే బాగుండునేమో నవిపించిపడి ఒక వేళ జర్మమ (ప్రభుత్వం తన పథకం అంగీకరి పే తాను తిరిగి చైనా వెళ్లవలసి పుంటుంది కావి”చైనా

అటి మ్‌ శాం వదలి సంచత్నరం దాటివది, అచ్చట (వ్రస్తుత పరిస్థితులు రాయ్‌కి తెలియవు

66 యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ జీవికం ఈ సంవత్సర కాలంలో ఆనేక మార్పులు జరిగివుండవచ్చు తిరెగి కొత్త సంబం థాలు యేర్చరచుకౌన వలసి వుంటుంది అందుకు ఆర్థిక సహాయం కావాలి దానికి వీరిద్దరూ అనుకూలంగా కనబడటంతో రాయ్‌లో తిరిగి ఆళలు చిగురెత్త సాగినవి తిరిగి కొలదిరోజుల్లో కలుసుకుందామని మధ్యలో అవసరమయితే మధ్యప ర్హుల ద్వారా సంప్రదింపులు సాగించుకొన వచ్చునని అప్పటికి ఆ సమావేశం ముగించి రాయ్‌ పేడ్కోలు చెప్పి బయటకు వచ్చి వొంటరిగా కొంతదూరం నడువ గానే ఒక బజారు మూలలో తినకొరకు ఒకకారు. సిద్ధంగా వున్నట్లు (గ్రహించాడు. కారులో ఎక్కటం ఆలస్యం, డైై9వరు తన ఆ్యడెసు అడగకుండానే పరాసరి కాను పుంటున్న యింటిముందుకు కారు తీసుకొవివచ్చి ఆపటం రాయ్‌కి మరీ ఆళ్చర్యం కలిగించినది *జర్మనుల తెలివికేటలు అనుకున్నాడు మరునాడు ఒక యువకుడు తనయింటికి వచ్చి దినవ్మతిక సంపాదకుని విందు ఆహ్వానాన్ని ఆందజేసాడు ఆ యువకుని ఆణకువ;, మాటల ధోరణీ చూచి అలాంటి వ్యక్తి తనకు కార్యదర్శిగా వుంపే బాగుంటుందని రాయ్‌ వూపాంచు కున్నాడు. కాని పోటలు బిల్లా చెల్లించగా (ప్రస్తుతం చేతిలో ఒక చీల్లిగవ్వ కూడా లేని స్థితిలో రాయ్‌ వున్నాడు అనాటి ర్యాతి భోజనానికి సరిపడ చిల్లర డబ్బులు కూడా లేవు అట్టి పరిస్థితుల్లో కార్యదర్శిని గురించి ఆలోచించటం రాయ్‌కి విడ్డూర ముగా కనబడిసది కొని అనుకోకుండ విందుకు పిలుపు రావటం తన అదృష్టంగా కావించి తిరిగి సాయంత్రం రమ్మవీ ఆ యువకుని పంపివేసాడు ఆ ర్యాత్రి విందులో రాయ్‌కి మెక్సికన్‌ ఆచారాలు, మర్యాదలు తెలుసు కొనే ఆవకాశం కలిగినది రాయ్‌తోపాటు మరిద్దరు అతిధులు భూడా వున్నారు ఒకరు స్త్రీ, “అధునిక యువతి” వృ్యత్రికా సంపాదకురాలు. కరంజా అధికారం చేపట్టిక ముందు అయనకు కార్యదర్శిగా పనిచేసినది రెండవవ్య క్తి ఒక యువకుడు బ్యాంకు ఉద్యోగి విదేశాంగ శాకామాత్యుని సోదరుడు. విందు అనంతరం ఆరాత్రి చాల (పొద్దుపోయే వరకు రాయ్‌ కబుర్లలో అక్కడే వున్నాడు సంపాదకుడు రాయ్‌ని భారతదేశ స్థితిగతుల గురించి, (బ్రిటీషు వరిపాలన గురించి వ్యాసాలు (వాసి యిమ్మామవీ అభ్యర్టించాడు అది "స్పెయిను భాషలో. వెలువడే పిక. ఆ భాష రాయ్‌కి బొత్తిగా తెలియదు ఈన అసమర్థతను వెల్లడించాడు కావి ఈన ఇంగ్లీమ రచనను ఛనను ఆవ్యావించటావికి వచ్చిన యువకుడు స్పెయిన్‌ భాషలోనికి

తిరిగి జర్మనులతో కలయిక 87 ఈర్దమా చే'నే యేర్పాటు చేయదిడినది అస్పటినుంచి. రాయ్‌ కాతతు కార్యదర్శి ఆలయ్యూడు

మరునాటి నుంచి వ్యాసరచవకు రాయ్‌ని ఆ యువకుడు బలవంత పెట్ట సాగాడు ఒక కొత్త మైపుమిషను తీసుకొని వచ్చి రాయ్‌ గదిలో పెట్టటం ఆయనక మఠీ ఆశ్చర్యంగా కనబడినది వూహించని సంఘటనలు జరిగిపోతున్నవి ఆ మరునాటి మధ్యాహ్నమే రాయ్‌ వూహించని మరొక ఫంఘటన కూడా జరిగినది ఆ ర్యాతి విందులో కలిసిన బ్యాంకు ఉద్యోగి = విదేశాంగమంతి సోదరుడు. రాయ్‌ దగ్గరకు వచ్చి “బ్యాంకి ఖాతాదారు డొకరు రాయ్‌కి “పదివేల 'పెసోలు. అందచ్వేయ మని తనను ఆదేశించి వెళ్లినట్లుగా చెప్పి వెళ్లాడు 'పెనో మెక్సికన్‌ నాణెముం అమెరికన్‌ డాలరుకు సగం విలువ కలిగివుంటుంది కరంశా అధికారావికి రాగానే “ఉీపరు కరెన్పీ"ని రద్దుచేసి నాణాలు కరెస్పీగా చలామణి లోనికి తీసుకొని వచ్చాడు చివరి నాణెము వెండితోను, మిగిలిన పై నాణెములన్నీ బంగారముతోనూ ముగింప బడురవి

మరునాడు సదకొంగు గంటలు కాకమునుసే ఆ బ్యాంకు జవాను ఓక పెద్ద వంచిలో నదివేల బంగారు నాణెములు తీణుకొని నచ్చి రాయ్‌కి అప్పగించి రపీదు తీసుకొని వెళ్లాడు. అ బంగారు నాణిముల కుప్పమదూచీ రాయ్‌ తనకు తెలియని, వూహించని విచిత్ర వంఘటనలకు అయోమయ స్థితిలో పడ్డాడు, సోషలిస్టుల పరిచయం ;

రాయ్‌ మెక్సికో చేరనన్వ్సుడు ఆ దేశంలో లాజకీయపార్టీ లనేవి లేపు ఒక్కొక నాయకుని (క్రింద ఒక ముఠా లేక వర్షం వృంటూ ఆ నాయకుని సేరుతో ఫిలువఐబడుతూ పుండేది శతాబ్దారి తరబడి విదేశీ పరిపాలనతో, ఆంతర్యుద్ధాలతో మెక్సికో తలమునకలు కావటంచేత అరాచకం (ప్రబలి అభ్యుదయభావాలు గల మధ్యతరగతి ప్రజలు రాజకీయాల్లో తలదూర్చకో తటస్థంగా దూరంగా వుండటం జరుగుళూ వచ్చినది,

88 యమ్‌, యన్‌ రాయ్‌ జేవిళం

కరంజా నాయకత్వం [కింద వున్న వర్షం "కరంజీస్టాన్‌ "గా పిలునదిడుతూ వుండేది. వేరొక వర్గం = హెచ్చుగా మేధావులు, లాయర్లు, డాక్టర్లు మొదలగు వారితో సోషలిస్టు వర్షంగా పిలువబడుతూ. వుండేది వీరు వేరే వర్గంగా వున్నా కరంజా సభుత్వానికి పూర్తిగా వ్యతిరేకం కాకుండా ఆందులో అభ్యుదయ కార్య (క్రమాలను బలపరుస్తూ వుండేవారు రాయ్‌ మెక్సికో చేరిన రెండునెలల తరువాత ఒకసారి సోషలిస్టుపాక్షీ కార్యాలయావిక్‌ వెళ్లి కార్యదర్శిని పరిచయం చేసుకొన్నాడు, భారతదేశాన్ని గురించి వ్య్రికలో (ప్రచురింపబడుచున్న వ్యాసకర్త ఆయనేనవి శెలునుకొవి కార్యదర్శి రాయ్‌ని ఘనంగా గౌరవించాడు ఆ పరిచయం (క్రమేపీ కార్యవర్గ నభ్యులతోనూ, యితర పార్టీ (వ్రముఖులతోనూ విన్నరించి రాయ్‌ వారి మన్ననలకు, నహకారానికి ప్మాఠుడు కాగలిగాడు.

“భారత దేశం పవిత్ర భూఖండం ఆధ్యాత్మిక వంపక్తుకు అంతులేని ఖవిజరాశ్కి” అని కలలుకంటూ పుండే మెక్సికనులు భారతదేశం కూడా తమదేశం మాదిరిగా పరాధీనతలో (మగ్గి దార్విద్యంతో కుంగికృళి స్తున్న దేశం'గా రాయ్‌ వ్యాసాల ద్వారా తెలుసుకొనటంతో వారు భారతదేశ స్టితిగతులను, చరి్యర్రను గురించి యింకా లోతుగా ఇలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో రాయ్‌ని అనేక (ప్రశ్నలు వూ వుండే వారు ఒకవిధంగా రాయ్‌ కిది పరీక్ష నమయింగా వుండేది భారతదేశ చరిత౦ను మార్క్సిస్టు దృక్పథంతో పరిశీలించాడు, వేయి సంవత్సరాల నుంచి భారత భూఖండం వరాధీనతలో (మగ్గటానికి, మాటిమాటికి విదేశీయుల దండయ్యాళత్రిలకు గురికొనటావికి కారణాలు పరిశీలించాడు [ప్రజల దుర్భరదారి(ద్యానికి (బ్రిటిషు సా్యమాజ్యవాదుల దోపిడీ విధావంతోపాటు దేశీయ జమిందారీ, ప్యూడల్‌ విధానం కూడా ఒక పెద్ద కారణంగా కనబడినది “కేవలం దేశం పరపాలన నుంచి విదుక్తి చెందినంత మాత్రంచేత దారిద్యం తొలగదు అందుకు చబ్టుగొమ్మగో వన్న దేశీయ పవ్యూడల్‌ విధానాన్నికూడా అంతం చేయాలని” రాయ్‌ హించాడు

ఒకనాడు సోషలిస్టు కార్యవర్గం రాయ్‌ని ఆహ్వానించి సన్మానించినది ఆ నమావేళశంలో ఒకరి భావాలను ఒకరు తెలుసుకొన గలిగారు. అప్పటినుంచీ వివిధ వర్షాలకు చెందిన అభ్యుదయగాములు తరచుగా కలనీకొంటూ రాజకీయా ఆర్థిక విషయాలను చర్చించుకుంటూ వుండేవారు సాధారణంగా బీక చిన్న హోటలులో కూర్చొని కాఫీ సేవిన్తూ యీ చర్చలు జరుపుకుంటూ వుండేవారు అచ్చటి పోషలిన్టు ముఠా అనార్కిస్హులు ఇ సిండికలిస్ట్రలు వగైరాల (కలయిక,

సోషలిస్టుల పరిచయం 89 రాయ్‌ మార్క్సిస్టుం కనుక సాధారణంగా మార్క్సిజొనికి = అనార్కో. సిండిక లిజానికి మధ్య వాగ్వివాదం జరుగుతూ. వుండేడి. ఈ చిన్నహోటలు శఈరువాతి రష్యాకు బయట (ప్రవంచంలో (ప్రధమ కమ్యూనిస్తుపార్టీకి జన్మస్టల మయినది టి ళల క!

ఒకనాటి చర్చలో “ఆమెరికా మెక్సికో ఆంతరంగికి రాజకీయాల్లో జోక్యం కలుగచేనుకుంటే సోషలిస్టుల పాత్ర యేమిటి ౪ అనే విషయం మీద మీమాంస జరిగినది

రెండూ బూర్జువా వర్గాలకు చెందిన (ప్రభుత్వాలు కనుక తమది తటస్థ విరానమవి* సోషలిస్టు వర్గం సమాధాన మిచ్చినడి

“ఒక్రవేళశ అమెరికా జోక్యం మెక్సికో మీద యుద్ధానికి దారి తీ స్తే ౪” ఆవి రాయ్‌ (పశ్నించాడు

“అప్పుడూ మాది ఆదేవిధానం (ప్రోలికేరియనులకు ఆరెండు వర్గాలలో యెవరైనా ఒకశేగదా 1” అని వారు సమాధానం చెప్పటంతో రాయ్‌ విభ్రాంతి చెందాడు “ఇదేనా వీరిసోషలిజం *? అవి ఆలోచనలో పడ్డాడు ఆనాటి సమావేశం ముగిసినది మెక్సికోలో సోషలిజానికి గట్టి పునాదులు విర్మించవలసిన ఆవళ్యకతను రాయ్‌ గు రించాడు

న!

ద్వితీయ (ప్రపంచ సంగ్రామంలో ఒక (వక్క ఫాసిస్టు క్తులు (ప్రపంచాధి పత్మిం కొరకు పెనగులాడుచుండగా ఆనాటి మెక్సికో సోషలిస్టులవలె భారత కమ్యూనిన్యలు విజ్ఞతలేవి వారగుటచే. రెండు సొామ్రాజ్యదేశాల మధ్య జరిగే యుద్ధంగా దానిని అలివర్షి ంచుకొవి తటస్థ విధానాన్ని ఆవలంబించారు. రాయ్‌ యుద్ధ స్వభావాన్ని, యుద్ద లక్షణాలను, యుద్ధఫలికాలను గురించి విపులంగా చర్చించి కెళ్లుకు కట్టినట్లు చూపించినా వారు వా స్తవం (గ్రహించలేక పోయారు, ఈ నిషయం ముందు ఆధ్యాయాలలో విపులంగా చర్చించదిడుతుంది

జర్మనుల వాగ్దానం; య

జావా నుంచి వచ్చిన జర్మనీ అధికారులను రాయ్‌ అప్పుడప్పుడూ రహస్యంగా కలుసుకొంటూ పుండేవాడు. వారి ద్వారా అవ్నటి జర్మను రాయ బార కార్యాలయ అధికారులతో, యుద్ధకారణంగా అమెరికా యితర దేశాల నుంచి రహస్యంగా తిటస్టదేశమయిన మెక్సికో ప్రవేశించి కాక్కాలిక నివాస మేర్చరచుకొనిన ఆనేకమంది (ప్రముఖ జర్మను జాతీయులతో రాయ్‌ పరివయ మేర్చరచుకొన గలిగాడు ఇందులో శాప్రజ్ఞాలు, ఈత్వ వేత్తలు, విద్యాధికులు, కళా కారులు, నంగీత నిపుణులు, విభిన్నరుచులు గల మేధావులు పన్నారు వారి వరి చయం, నన్నిపాతత్వం నలన రాయ్‌ అంతకుముందు ఠళనక జలియని, అనుభవం లేని అనేక విషయాలను తెలుసుకొనటం, అఖీరుచిని పొంచటం, ఆధ్వయనం చేయటం జరిగినది

కారల్‌ మార్కు సిద్ధాంతాలతో బాటు సర్‌ వాన్‌టిస్స్‌ వాల్‌ మైర్‌ మొద లయిన (ప్రముఖ రచయితల (గంథాలు పఠించాడు (ఫెంచి, జర్మనీ, స్సానిష్‌ భాషలను నేర్చుకున్నాడు న్చెయిన్‌ భాషలో వ్యాసాలు, పున్తకాలు (వాయగల పరిజ్ఞానం పొందగలిగాడు చైనా, జపాను, జర్మనీ, (ఫెంచి, ఇంగ్లీషు భాషలతో చీఘంటుప్పు శఠచించటాపికి పూనిొని జపామతో ఇరవై సంవత్సరాలు ఒక విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యునిగా వుండి యుద్ధకారణంగా మెక్సికో చేరిన ఒక విద్యావేత్త వరచయంతో రామ్‌ అనేక విషయాలు తెలుసుకొన గలిగాడు. ఒక జర్మనీ “ఇనుప వస్తువుల వ్యాపార స్తుని" భార్య రాయ్‌ని కూర్చోపెట్టి రాయ్‌ దత పటం గీసి చ్యితకళను గురించి ఫాఠాలు చెప్పినది, సంగీతమంకే రాయ్‌క్‌ తల శొప్పిగా వుండేది ఒక వీజావాద్యకారుడు సంగీతంలోని మధురస్వరాలను వినిపించి సంగీత్మప్రియుని చేసాడు ఈవిధంగా రాయ్‌ మెక్సికోలో నంగీత సాహిత్య లలిత కళల మెలకువలు ఆకళింపు చేసుకొనటమేగాక ఉన్నతవర్గాలలోవి అధికారులతో రాయబారులతో సన్నిపాత సంబంధాలు యేర్చరచుకొని వారి వేషభాషలు, ఆచార వ్యవహారాలు, నుర్యాద మన్ననలు అర్థం చేసుకొని వారి మధ్య ఏవిధంగా (ప్రవర్తించాలో ట్రపాంచ గలిగాయి,

జర్మనుల వాగ్జానం -ఖీ!

ఒకనాడు జర్మను (పభుత్వ కాన్సల్‌.గా వనిచే స్తన్న మెక్సికో లోనీ జర్మను అధికారి తనభార్య (అమెరికను యువత్సి తో కలిసీ స్వయంగా వచ్చి టీకి జహ్వానించటం, ఆ యువతి రాయ్‌తో చనువుగా మాట్లాడి తను న్వవిషయాలు కూడా ముచ్చటించటం రాయ్‌కి ఎంతో ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించినది టీపాక్టీ అయిన తరువాత రాయ్‌ వీడ్కోలు చెప్పకముందే ఆమె “రేపు మీరు నూయింటికి విందుకు రావాలో అని అజ్ఞాపన పూర్వకంగా ఆహ్వానించటం, ఆమెభర్త ప్రక్కను విలబడి, రహస్యంగా “జర్మనీ మినిష్టరు మిమ్ములను కలుసుకొనటానికి ఆస క్తితో వున్నాడని" అనటంతో రాయ్‌ చకితుస్నై తన వెనుకటి యుద్ధపథకిం గుర్తుకు వచ్చి ఆది ఒక రూపం దాల్బబోతున్నట్లుగా భావించాడు

జర్మను కాన్సలు విందులో రాయ్‌, జర్మనువంతత్రి, జావానుంచి వచ్చిన జర్మను ఆధికారు లిద్దరు మాత్రమే పున్నారు. కేవలం మర్యాద కొరకుగాక ఒక (పత్యేక కార్యసాధనకు యేర్పరచిన విందు కవటంచేత ఇతరులెవరూ ఆహ్వానించ విడలేదు. విందు ఆనంతరం రాయ్‌ని ఆయన పథకం గురించి జర్మను మంతి హెచ్చరించాడు రాయ్‌ తన నంభాషణలో “అమెరికాలోని కొంతమండి విష్ణవ వాదులతో ఉత్తర - వ్రత్యు త్తరాలు జరుపుతున్నాను అందులో కొంతమంది వీలైనంత త్వరలో చైనా వెళ్లిగలరు జపానులో రొస్‌బిహారీ టోసును కలునుకొని ఆయన సహాయం అభ్యర్థించటానికి ఒక (ప్రత్యేక దూత వెళ్లబోవు చున్నాడు, ఆ యేర్చాట్లకు ఒక విస్త వవాడి త్వరలో నాదగ్గరకు రానున్నాడు ” అని చెప్పాడు

“చె నాలోగావి అమెరికాలోగాని ఎవరైనా చైనా విస్తవవాదులతో సరి చయమున్నదా ? అని మంతి (ప్రశ్నించటం *లేదని రాయ్‌ సమాధానం చెప్పటం జరిగినది

“ఆయితే వారివి మేకు - పరిచయం చేస్తాను. వారి నహకారం మీకు అవసరం, మంచిదికూడాను.” అని జర్మనుమంగత్రి అనటంతో రాయ్‌ అందుకు అంగీకరించాడు భారత విస్తవవాదులమీద రాయ్‌కి పూూర్చిగా- విశ్వాసం సన్నగీల్ల టమే యిందుకు కారణం

ఒక నైనా వ్యాపారస్థవిద్వారా ఒక రహస్య ఉ రాన్ని జపానులోవీ రాస్‌విహారి దోసుకు అందచేసే ఏర్పాటు చేసాడు రాయ్‌ కాని కేవలం ఆ ఉత్తరం చ్యారా కార్యం గశ్రైక్కదనే నిషయం రాయ్‌కి తెలును, రైనాలోవి యూనాను

కై యయ్‌ యన్‌, రాయ్‌ జీవితం రాష్ట్రంలోని (ప్రజలతో సరాసరీ సంబంధాలు పెట్టుకొనటం మంచిదిగా భావించాడు, ఛై నావ్యాపారికీ ఇండో = చ్చైనాలో వ్యాపార సంబంధాలు వున్నవి. కనుక ఆవసర మయితే అతనినే సరానరి యూనాన్‌ రాష్ట్రానికి సంవవచ్చునని రాయ్‌ వూవించాడు

“చైనాలోవున్న జర్మను అధికారులుకూడా యీ విషయంలో శగిన 'తద్ధ తీసికొనటం అవసరం _ డాక్టరు యక్సు (కలోనియల్‌ ఆఫీసర్రుకు తూర్పు దేశాలతో బాగా నంబంథమున్నది కనుక అతడు కూడా వెళ టం మంచిది అతడు జపానువెళ్లి రాస్‌విహారిని కలుసుకొంటాడు” అని మంత్రి అనగానే “జర్మనీ అధికారి యీ యుద్ధసమయంలో జపానులో ఎలా (ప్రవేశించ గలడని' రాయ్‌ ఆశ్చర్యంగా మంథత్రివంక చూసాడు

“ఇందులో పెద్దగా ఆశ్చర్యసడివలసిన దేమీలేదు డాక్టరు యక్కు వేరే దేశస్థువిగా ఫోర్టరీ స్మాబుపోద్డుతో జపానులో కేలిగ్గా ప్రవేశించ గలడు” అని మం్మతి సమాధాన మిస్తూ రాయ్‌ని ఆంతరంగికునిగా భావించినట్లు “నిజానికి జపాను మాకు శత్రుదేశం కాదుగా అని అన్నాడు

ఫోర్జరీ ప్యాసుపోద్దతో మారువేషంలో (ప్రయాణం చేయటం రాయ్‌కి సాధారణ విషయమే. కనుక డాక్టరును వీల్టైనంత ... త్వరలో తూళ్పుదేశాలకు పంపాలవి నిర్ణయించుకొని మిగిలినవాళ్ళ (ప్రయాణానికి అవసరమయిన ధనం రాయ్‌కి ఆందచేయబడినడి

గతంలో జర్మనీ (ప్రభుత్వం కొంత ధనం, కొన్ని పిశోళ్ల గదర్‌ పా ర్డీ వభ్యుల కిచ్చి తూర్పుదేశాలకు పంపగా దేశీయ పైనికులుతమ(ప్రక్క. చేరుతారనే గంపె డాశతో వారు మలయా, సయాము, బర్మా (ప్రాంతాలలో పొంచులు వేసుకొని తిరగటం, జర్మనీ స్యతికలు బిటిషు వలన దేశాల్లో విష్ణవాలు చెలరేగుచున్నవని గోరంతలు కొండంతలు చేవి వ్రాయటం, దావి ఫలితంగా జర్మనీ దేళస్యలు పస్తులు చేస్తున్నా తమ దేశం గెలుస్తుందనే కలలు కనటం రాయ్‌కి తెలుసును ఈ గదర్‌ పార్టీ నభ్యులలో కొందరు తమ గమ్యస్థానం చేరలేకపోవటం, చేరిన వాక్ల్‌లో కొందరు టబీటివు గూఢచారులకు పట్టబిడి జైలుశీక్షలకు, మరణళిక్షలకు గురికావటం కూడా రాయ్‌క్షి తెలును.

చైనాలోని జర్మనీ అధికారులతో రాయ్‌కి బాగో అనుభవమున్నది భారత్‌ దేశ సరిహద్దులలోనీ చైనా రాష్ట్ర తిరుగుబాటుదారుల నుంచి కాను ఆయుధాలు ఖరీదు

జర్మసుల వాగ్దానం ఫి చేయటానికి (పయత్నించినవ్చుడు వారు ధన సహాయం చేయటానికి నిరాకరించారు కనుక కేవలం వాళ్ల దయాధర్మాలమీదడ ఆధారపడి వుంటే తన (ప్రయత్నం సఫలం కాఠపోవచ్చును, ఈసారి వారు సహాయం చేయటానికి ముందుకు వచ్చారు. కనుక ముందుగానే వారి దగ్గర నుంచి తశకు కావలసిన ధనసహాయమంతా పొందటం అవనరమని రాయ్‌ విశ్చయించుకున్నాడు

ఒక వారం రోజులలోగానే రాయ్‌కి ఏబై వేల పెసోలు ఆందజేయబడ్డవి భారత యీశాన్యప్రాంతమయిన నీఫా సరిహద్దులలో ఈనకొరకు ఎదురు చూస్తున్న విప్ణవవాదులకు తాను కార్యనిమగ్నతలో వున్నట్లు వర్తమానం పంపాలి కాగా ముందుగా వారికి కొంత సొమ్ముకూడా పంపటం అవసరరి ఈ మధ్య వాళ్లతో రాయ్‌కి బొత్తిగా సంబంధాలు లేకుండా పోయినవి వాళ్ల రాస్‌విహారితో సంబంధాలు కలిగి వున్నట్లు కొన్ని కట్టుకధభు విన్నాడు ఆ నమ్మకంతో చైనా వ్యాపారస్థుని ద్వారా బోసుకు అందచేయమని ఇరనవ్వై వేల రూపాయలకు సమానమయిన 'పెసో బంగారు నాజెములు యివ్వటం జరిగిసడి తరువాత కొలది కాలానికే జర్మనీ ఆధికారుల వర్తమానం (ప్రకారం ఆ చైనా వ్యాపారి జపాను దేశం చేరి ఆ సొమ్ము రాస్‌విహారీకి అప్పగించి యూనాన్‌ రాష్ట్రంతో సంబంధాలు పెట్టకొనటానికి ఇండో చైనా వెళ్లినట్లు వార్త వచ్చినడి కాని కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత రాయ్‌ తావిచ్చి పంసివ నొమ్ము గమ్యస్థానం చేరలేదని, జర్మనుల నార్యతికమని తెలుసుకో గలిగాడు

రాయ్‌ చైనా వ్యాపారి మీద పూర్తిగా ఆధారపడలేదు ఆమెరికాలోని కొంతమంది. భారత విప్లవకారులతో సంబంధాలు పెట్టుకున్నాడు ఒక విస్తవవాది మెక్సికో వచ్చి" రాయ్‌ని స్వయంగా కలుసుకున్నాడు “కొంతమంది గదర్‌ పార్టీ సభ్యులను చైనా పంపి అచట తగిన యేర్చాట్లు చేయగలను నేను అమెరికాలో వుండి భారతదేశానికి అనుకూలంగా (ప్రచారం చేసి ఒక వుద్మదూన్ని లెవదీసే (్రయత్నంలో వున్నాను. కాదిట్టి కొంత ధన సహాయం చేయాలి” అని అతడు రాయ్‌ని వంనంతపసెటాడు అందుకు రాయ్‌ అంగీకరించలేదు “ఈ ధవనం ఒక పత్మేక కార్యక్రమం కొరకు విర్దేశింఎబిడినది కనుక యితర్శత్రా ఖర్చుపెట్టటానికి వీలులేదని” రాయ్‌ 'తిరిప్కరించటంతో అతడు తిరిగి అమెరికొ చేరి రాయ్‌వి దూషిస్తూ వుత్తరం (వ్రాసాడు

క్ట యమ్‌. యన్‌ రాయ్‌ జీవితం

తరువాత కొలది రోజులకే కెయిజరు ప్రవీకౌన్పిలరు రహన్యంగా మెక్సికో దర్శించాడు రాయ్‌ ఆతనినికూడా కఎనుకొని ఠన యుద్ధ పథకాన్ని గురించి విశదీకరించాడు తూర్చుదేశాల్లోవి (బైటిషు వ్యతిరేక వుద్యనుం మాదిరిగా లాటిన్‌ ఆమెరికను దేశాల్లో ఆమెరికా వ్యతిరేక వుద్యమం లేవదీయటం తన అభిమఠంగా మాట్లాడాడు రాయ్‌ చైనా బయలుదేరేముందు. ఆయుధ సేకరణకుగాను ఐదు మిలియన డాలర్లు, అదనపు రుఖ్బలకు ఏవ్లై పల డాలర్లు ఆందచేయటానికి తగిన యేర్చాట్లు జరుసగలనని ఆతడు వోమి యివ్బాడుం

ఒకరోజున అనుకోకుండా (ప్రిపీకౌన్సిలరు విందుకు ఆహ్వానించివట్లు ఒక (త్యేక దూతివచ్చి రాయ్‌ని వెంటతీసుకొని వెళ్లాడు గేటు దగ్గరకు కారు చేరగానే అతడే పాదరంగా ఎదురువచ్చి అతిథి మర్యాదలతో రాయ్‌ని లోవలకు తీసుకొనివెళ్ళి ఒక (ప్రత్యేకగదిలో ఆసీనులయి వున్న మెక్సికో (పశిడెంటు కరంచాను సరిచయం చేసాడు. తనకు ముందుగా తెలియకుండానే యీ పరిచయం జరిగినది. కరంజా రాయ్‌వి (ప్రత్మేకంగా కరచాలనం చేసి అభినందించాడు. యుద్ధమంత్రి, 1వీకొస్సిలరు రాయ్‌ని గురించి కరంజాముందు. విశేషంగా పొగడసాగారు రాయ్‌ నిర్విజ్ణుడయి. (ప్రశిడెంటుకు ఏమీ సమాధానం చెప్పాలో తెలియని స్థితిలో పడ్లాడ

న!

కరంజా ఈన సంభాషణలో రాయ్‌ని ఎంతో ఆప్యాయతతో, ఆచరంగా పఎుకరించాడు. మెక్సికోలో రాయ్‌ వివాసం తనకు మిక్కిలి నంతోషదాయకమని, మెక్సికో (ప్రజలమీద సానుఖాతిగల ప్రతి విదేశీయుడు ఇక్కడ న్వదేశీయుని లాగానే నివసించ వచ్చునని హామి యిచ్చాడు. పవ్రివీకౌన్సిలరు రాయ్‌ భవిష్యక్‌ పథకం గురించి మాట్లాడుతూ రాయ్‌ (ప్రయాజావికి కావలసిన యేర్చాట్లు త్వరలో జరుగగలవని వాస్టానం చేసాడు. ఒకవేశ రాయ్‌ తిరిగి మెక్సికో వచ్చినట్లయితే రాయ్‌ సేవలను హిజ్‌యక్సలెన్సీ (కరంజ్యొ అంగీకరించ గలడవి చెప్పాడు

వీందు ఆనంతరం కరంజా తిరిగి రాయ్‌తో కరచాలనంచేసి ఒకరి కొకరు వీడ్కోలు చెప్పుకున్నారు. 'ప్రీవీకౌన్సిలరు. రాయ్‌కి వీడ్కోలు యిసూ "రేపే నేను అర్జెంపైనా వెళ్ళుచున్నాను. మీ (ప్రయత్నంలో మీరు ఘసవిజయం పాధిస్తారని నాకు గాఢ విశ్వానం- వున్నడి' అవి కరచాలనం చేసాడు.

తిరుగు ప్రయాణం:

కలలో భూడా వూహింపరాని విచ్యితిసంఘటనలు రాయ్‌కి మళీ విచ్శితంగా కనిబిడసాగిన్నై ఎస్పుడో తిలాంజలి యిచ్చిన తన ఎథకం తిరిగి కార్యదాసం భరించినది రాయ్‌ వెంటనే చైనా వెళ్లివలసిన ఆవసరం కలిగినది ఈసారి ఆయుధ "సీకరణతోవాటు స్వేచ్చా, స్వాతంధ్ర్యాలను గురించి ఈనలో యేర్పడిన నూతన భావాలను తన సహచరులకు వినరంగా చెప్పాలి అంఠేకాదు, వాటిని ఆచరణ యోగ్యంచేసి తాను, తన సహచరులు నూతన పమాజ నిర్మాణానికి త్మీవకృష చేయ వలసి పున్నడి ఇప్పుడు రాయ్‌లో " ద్విగుణీకృత పుళ్చాహ మేర్పడినది *టబిటిషు (ప్రభుత్వాన్ని హూల(ద్రోసినంతి మాత్రాన గమ్మస్థానం చేరినట్లుకాదు (ప్రధానంగా పొమాజీక విస్తవం జరుగవలసి వున్నది” అని రాయ్‌ ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాడగుం

(పస్తు పరిస్థితుల్లో రాయ్‌ చైనా ప్రయాణం ఆంత తేలికయిన విషయం కాదు. అమెరిక, యుద్ధంలో మిత్రరాజ్యాలతో చేరినది కనుక ఆ దేశం ద్వారా (ప్రయాణం చేయటానికి వీల్లేదు. పైగా తనమీద యిదివరకే ఒక నేరం మోసదిడ్‌ వున్నది కనుక అ దేశ సభుత్వం తనకొరకు ఎదురుచూస్తూ వున్నది నెలకో పర్యాయం జపామ నౌకలు మెక్సికో వస్తూపుంటవి కవి అందులో కొన్ని తిరుగు ప్రయాణంలో శాన్‌ ఫ్రాన్‌ సిస్కో సందర్శించి కాని వెళ్లపు ఆ నాకలలో (ప్రయా జీంచటానికి వీల్లేదు భ్యదతకొరకు ముందుగానే రాయ్‌ మెక్సికో (పభుత్వం నుంచి రాయబార కార్యాలయ హోదాలో ప్యాస్‌పోర్దను, జపాసులోని మెక్సీకన్‌ కాన్సలు జనరలు పేర పరచయలేఖను పొందగలిగాడు. జపానులోవి బ్యాంకు ద్వారా అవసర మయిన సొమ్ము తీసుకొనటానికి అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తి చేయబడ్డవి, ఇక రాయ్‌ మెక్సికో నుంచి సరాసరి జపాను వెళ్లి నౌకలో (పయాణించటమే తరువాయి

యుద్ధకారణంగా జపాను నౌకలు మెక్సికో రేవులకు ఫలానా రోజున వనస్తవవి విర్ణయించటానికి వీలులేని పెరిస్టితులవి. మెక్స్‌కోలోని ఒకటి. రెండు శేవులకు మాత్రం జపాను వౌకలు తరచుగా నచ్చే అవకా॥శం వున్నది కాని ఆ రేవులు మెక్సీకో పట్టణానికి బాలదూరంగా వున్నవి (ప్రయాణ వసతులు తక్కున కొండలు, ఆడపులి ప్రాంతాలనుంచి (వయాణం చేయనలపీ వున్నది దేశంలో శాంతిపరిస్థీకులు యింకా వెలకొవక పోవటంచేత రైళ్ళలో దిందిపోటు దొంగఠనాల్యు

ఫ్రీ యమ్‌ యన్‌, రాయ్‌ జీవితం దోపిడీలు తరచుగా జరగటం కద్దు ఆప్రయాణంలోని కొన్ని (ప్రాంతాలు కరంజాకు వ్యతిరేక మురా ఆయిన “జపాటిస్టా ముఠా పలుకుబడిలో వున్నవి. సాధారణంగా దూరప్రాంతాలకు వెళ్ళే రైలుబండ్లు పైనిక సహాయంతో నడుపబడుతూ వుంటవి.

రాయ్‌ మొదట మెక్సికో నగరంనుంచి పసివిక్‌ సముద్రానికి దగ్గరలో వున్న ఒక పట్టడానికి ర్రైలులో (ప్రయాణించి పాయంశశ్రావికి ఆ పట్టణం చేరుకో గలిగాడు అక్కడ నుంచి రేవుపట్టణానికి ఐదారు గంటలు ర్లైలులోనే (వ్రయాణించ వలసి వుంటుంది అది కొండ(పాంతం కావటంచేతో రైలు వెమ్మగిగా గంటకు 1%, 20 మైళ్ళకు మించిన వేగంతో పోవటానికి వీలులేదు. భద్రత కొరకు ముందుగా కేవలం పైనికులతో. రెండు ర్లైలుబండ్లు వ్రయాణం చేసినవి, ఒకటి సాఫీగానే వెళ్ళినా రెండవది బందిపోటు దొంగలను ఎదుర్కొనవలని వచ్చినది, వెంటనే తిరిగి దోపిడీ జరుగక పోవచ్చుననే నమ్మకంతో అర్ధర్యాతి రాయ్‌ (పయాణం చేసే రైలుబండి కదలినది ఆందులో కూడా కొంతపైవిక సిబ్బంది వున్నవి. రాయ్‌కి, ఆయనతోబాటు న్లైలులో వున్న మఠి కొందరికి మాస్టర్‌ పిస్టబ్బ యివ్వబడ్డవి రైల్లో దీపాలు ఆర్స్‌ వేయబడ్డవి, తలుపులు, కిటికీలు పూర్థిగా మూవి వేయబడ్డవి ఒకవేళ బయటనుంచి తుపాకి (పేలుడు మోత వినివిస్తే రైలులో వున్న వాళ్లందరూ ముందు జాగర్త కొరకు బోర్లగా వడుకోవాలని హెచ్చరించ బరినది

రాయ్‌ ప్రయాణం చేసిని ర్లైలుబండీ ఏను (ప్రమాదం లేకుండానే తెల్ల వారేసరికి రేవుపట్టణం చేరినది అది జననమ్మర్దం లేని చాలా చిన్నరేవుసట్టణం. రెండురోజులు రాయ్‌ అక్కడ మకాంవేసి జపాను నౌక అక్కడకు వ స్తుందేమోనసి విచారించాడు ఆ రేవుకు వచ్చే ఖపాను నౌక లేదని, అక్కడకు మూడువందల మైళ్లీ దూరంలో వున్న మరొక రేవు వట్టిజావికి వచ్చే అవకాళం వుందని తెలుసు కొవి. అక్కడకు వేరే నౌకలో చేరాడు, రాయ్‌ ఆ పట్టణంలో ఒక వెలరోజుల వరికు మకౌం వేసినా జపాను వెళ్లే నౌక రాలేదు చివరకు విచారించగా ఆక్కిడకు రావలపిన నౌక వేరే రేవులో సరిపడ్డ సామాను వింపుకొనటంచేత ఆ రేవుకు రాషండానే వెళ్లినట్లు మళ్లీ మరో జపాను నౌక రావాలంకే ఇంకో నెలరోజులు వేచి వుండవలని వుంటుందని తెలుసుకోగలిగాడు ఆంతవరకు అక్కడ వుండిటం రాయ్‌'కి అసాధ్యంగా కవబడీన ది,

తరుగు (ప్రయాణం న!

ఈ విశ్రాంతి నమయంలో రాయ్‌ తిరిగి వెనుక ముందులు ఆలోచించ సాగామి తీరా నానా అవస్థఎ వడి చ్లైనా చేరగలిగినా తన నథకం సానుకూల మవృతందనే పూర్తి విశ్వాసం లేదు ఒకవేళ యూనాన్‌ రాష్ట్రం మంచి ఆయుధాలు ఆయుధసామగగ్రి. ఖరీదు చేయగలిగినా వీఫా నరిహద్దులలోవి తివ ఆమచరవర్గం అందుకోగల స్థితిలో వున్నదో లేదో వీటిషు (ప్రభుత్వం భారతదేశంలో ఆనేక మంది విష్ణవకారులను బంధించటంతో అచ్చటి విష్ణన కార్యక్రమం సన్నగిల్లి పోయి వుండవచ్చును. మానవసేవ (ప్రధానం అనుకొనిన వ్యక్తులకు దేశ సరిహద్దులు అడ్డుగోడలు కాజాలవు.. పాతవాటిని సట్టుకొని వూగిన లాడటంకం'చె మెక్పికోలో తాను చేయపలనివ, చేయగలిగిన కృషి చాలా వున్నదవి రాయ్‌ ఘుందు (ప్రయాణం మానుకొవి తిరుగు ప్రయాణంచేని మెక్సికో నగరం చేరుకున్నాడు. దీవితో రాయ్‌ అంతవరకు కలలుకంటూ వున్న యుద్ధసథకం శాశ్వతంగా నమాధి చేయబడినది

రాయ్‌ మెక్సికో రాజధావిలో లేని సమయంలో ఆమెరికాలోని వివిధ (ప్రాంతాలనుంచి “గదర్‌ పార్టీ? “బెర్లిన్‌ కమిటీ నభ్యులుగా అనేకమంది మెక్సికో వచ్చి జర్మను కాన్సల్‌తో కాము సిసలయిన విస్తవవాదులమవి, జపాను, చైనా దేశాల్లో తమకు ఆధ్‌క పలుకుబడ్‌' గలదని, భారతదేశంలో సాయుధ తిరుగుబాటు 'కేగల సోమతు తమకుగలడవి కనుక జర్మనసులు తమకే ఆర్థిక సహాయం చేయాలని వివిధ రకాల (ప్రయత్నాలు చేసారు. ఇందులో విప్ణవవాదుణ కానివారు కూడా వున్నారు

దీనికంతటికీ మొదట్లో అమెరికానుంచి వచ్చి రాయ్‌ని _కలుసుకొని తన పన్నాగం నెరవేరక తిరిగి వెళ్ళిన యువకుడే కారకుడు అమెరికాలో భారతదేళ ఉముకూల (ప్రచారావికి రాయ్‌ నుంచి విరివిగా ఆర్థిక సహాయం ఆశించాడు ఆలిని యందు విశ్వాసం లేకపోయినా రాయ్‌. రెండువేల గాలర్లు యిచ్చాడు. అతడు ఆమెరికావెళ్ళి రాయ్‌కి ఘాటుగా వుత్తరం (వ్రాయటమే కాకుండా అమెరికాలో రాయ్‌వి గురించి విష్ణవవాదులలో వ్యతిరేక (ప్రచారం సాగించాడు జర్మనులను మోసగెంచి దోలెడు బింగారం కాజేస్తన్నాడని పుకార్లు పుట్టించాడు మరొక వ్యక్తి రాయ్‌వీ అంతకుముందు కలుసుకొని జపానులో తినకు ఎంతో పలుకుబడి వున్నదని తివ సలుకుదిడితో చైనాలో ఎట్టి కార్యాన్నయినా సాధించగలనని అర్థికసహాయం కోరగా మందుగా ఏమీ యివ్యజాలసని తరువాత పంపగలనని నమాధానం చెప్పి

ణా

ఫ్ర యవ, యన్‌, రాయ్‌ జీవితం పంపటంతో ఆతడు జర్మనులను కఎసుకొనీ రాయ్‌ వాళ్ళను మోనగి స్తన్నాడని హెచ్చరిక చేసాడు.

రాయ్‌ని స్వయంగా ఆప్వానించి చ్చైనాలో ఆయుధాలు కొనటావికీ అవిసరమయిన ఐదు మిలియన్ల డాలక్ష ఆర్థిక నహాయం చేయటానికి అంగీకరించిన శెయిజరు (సివీకౌన్సిలరుగాని, రక్షణమంతత్రిగాన, జావామంచి వచ్చి రాయ్‌ని కఖసుకొవిన మిలిటరీ అధికారులుగావి వారికి అందుబాటులోలేరు. వారు ఆప్పటికే మెక్సికో విడిచి వెళ్ళిపోయారు. మెక్సికోలోవి జర్మను కాన్సలేటుకు రాయ్‌ పథకంతో ఏమ్మాక్రం సంబంధంలేదు. కొన్సలేఎిలోని ఆధికారులు ఏస్ల వవాదులతో తాము నిస్పహాయులమని, రాయ్‌ని కలునుకొనమనవి చెవ్పబంతో వారు నీరాశతో తిరిగి అమెరికావెళ్ళి రాయ్‌కి వ్యతిరేక (ప్రవారం సౌగించారు.

ఈ ఘట్టంలో ఒకరు మరొకరిని మోసగించాననే ప్రశ్న వుదయించ టావికి వీలులేదు. రాయ్‌కి సహాయం చేయటానికి వాగ్దానం చేసిన జర్మను అధికారులు ముందుగానే ఆ దేళం విడిచి వెళ్లిపోయావ దాయ్‌ స్టైనా ప్రయాశానికి కొంత దూరం ముందుకుసాని విరమించుకొని తిరిగి మెక్సికో నగరం వవ్చాడు చివరకు శన పధకావికే స్వస్తి చెనుకొనటం జరిగినది. రాయ్‌ జసానుదేశం వెళ్లినప్పుడు అచ్చటి బ్యాంకులో నొమ్ము తీఎకొనటావికి చేసిన ఏర్పాట్లు అలాగే విబచిపోయినవిం రాయ్‌ జపాను వెళ్లనూలేదు, ఆ నొమ్ము బ్యాంకు నుంచి స్వీకరించహూలేదు కనుక రాయ్‌ జర్మనులను మోసగించి ధనం ఆపహరించటం గాని లేకి మరొకరిని మోన గించటంగాని, మరొకరిచేత మోనగింపబడటం గాని జరమగవీ విషయం,

రాయ్‌ తన చైనా య్యాత విరమించుకొవిన తరువాత తిరిగి మెక్సికో రాజకీయాల్లో ఎక్కువ శ్రద్ద చూనసాగాడు "అమెరికొ అమెరికన్ల దే ఆనే మ్మో సిద్ధాంతంతో అమెరికా (వ్రభుత్వం లాటిన్‌ అమెరికను దేశాలను తన పలుకుబడి క్రిందకు తీసికొని రావాలనే వయత్నం, (స్రవారం సాగించినది అమెరికా మిత్ర రాజ్యాల తరపున యుద్ధంలో చేరటంతో జర్మనీీపభుక్వం ఆఅమెరికొాక వ్యతిరేకంగా లాటిన్‌ అమెరికను దేశాలను సంఘటిత సరచాలనే దృఢసంకల్చంతో తీవ్రకృషి చేయసాగినది.. అందుఖణ ప్రాతిపదికగా మెక్సికో రాజధానిని కీలకస్టానంగా

యేర్చరచుకొని ఆక్కడ ఒక రేడియో కేంద్రాన్ని స్టాపించీ తద్వారా ఆమెరికా వ్యతిరేశ (వ్రవారావక్తి లాటిన్‌ అమెరికను దేశాల సుసంఘటి తత్వానికి, (ప్రచార సార వంగా వివియోగించటానికి కౌవలపిన ఆర్థిక సహాయం చేయటానికి ఆంగీకరించివదీ.

తీపిగు [పయాణం శ్రి సోషలిస్టు మునుగులో యూక్టాన్‌ గవర్నరు జనరల్‌ ఆల్వరాడో 1020లో మెక్సి కోలో జరుగటోవు ఎన్నికలలో ఆధ్యక్షపదవికి పోటీ చేయాలనే నంకల్పంతో ఒక ఇంగ్లీషు దినవ్యతికను స్థాపించే (వయత్నంలో వున్నాడు ఆల్వరాడోకి (ప్రత్యర్థిగా మరొక వ్య క్రి జనరల్‌ ఆబైగాన్‌ కూడా అధ్యక్ష పదవికి పోటీ చేయాలనే నంకల్ప ములో వున్నాడు. అమెరికా సహాయంతో ఎవరికి వారు విజయం పాధించటావికి పీరిద్దరూ పోటీపడసాగారు. కాని ఆమెరికా పలుకుబడి మెక్సికోలో లేకుండా చేయటం కరంజా [వభుత్వ అభిమతం. ఇలాంటి రాజకీయ వాతావరణంలో రాయ్‌ సోషలిస్టు భావాలుకల వివిధ వర్గాలను సంఘటిత పరచి నమావేశం యేర్పాటు చేసాడు, భావి రాజకీయ, ఆర్థిక వరిస్టితులసు గురించి దీర్హంగా చర్చించిన మీదట ఆల్వరాడో స్టాపించిస ఇంగ్లీమ దినబ్యుకికకు ఆల్వరాడో అమమతితో వేరొకరిని సంపాదకువిగా వియిమించటం జరిగినది ఆవత్రిక ద్వారా “మనో పిద్దాంకానికి' వ్యతిరేకంగా లాటిన్‌ ఆమెరికను దేశాల సంఘటితకు అనుకూలంగా (వ్రచారం తీవ్రతరం చేయబడినది రాను రాను యీ ప్మతిక్ర మెక్సికన్‌ పోషలిమ్టు భావాలకు (ప్రచార సాధనం అయినది. మెక్సికన్‌ రాజకీయాలు; జర్మసీ (స్రభుల్వం మెక్సికో రాజధావిలో రేడియో కేంద్రం స్థాపించి ఆమెరికా, కెనడాదేశాల వ్యతిరేక [ప్రచారం ముమ్మరం కొవించినది. ఆమెరికనులు మెక్సికోను తమ శఇతురాజ్యంగా భానించసాగారు. దీవికితోడు మెక్సికన్‌ నూతన రాత్యాంగ౦ (ప్రకారం కీలక పారిశ్రామిక కేంద్రాలు, ముఖ్యంగా “పెట్రోలియం పర్మికమలు జాతీయ సంప త్తిగా పరిగణింప బడ్డవి, దీవి ఫలితంగా విదేశ పెట్టుఐడు లకు, 'ప్రధావంగా అమెరికను పెట్టువిడులప విఖూతం కలిగే వరిస్థితి యేర్చడ్‌నది తెమ పెట్టుబడుల రక్షణకు అమెరికా జోక్యం కల్నించుకొనే అవనరం శలిగినది, అదనుకొరకు ఎదురుచూడ సాగినది జనరల్‌ ఆ(బైెగాన్‌ ఆర్యక్షపదవివి చేపట్ట టావికి ఆమెరికా సహాయంతో పైనిక తీరుగుబాటు చేయటానికి రహస్య మంతనాలు జరుపుచున్నాడు, బందిపోటు దొంగరిబారినుండి ఈమ పెట్టుబడులస్సు పర్నాళమలను

100 యమ్‌ యన్‌. రాయ్‌ జీవితం రక్షించుకొనాలనే నెపంతో అమెరికా మెక్సికోలో కొంత 'పైన్యాన్ని దించటం కూడా జరిగినది అమెరికాకు కరంజూ (ప్రభుత్వానికి ఈ వ్యవహారంలో రాజీ ఈుదరనవి సరిస్టితి యేర్చడినది సోషలిస్టులు = ముఖ్యంగా అనార్కో+ సిండికలిస్టులు “రెండూ బూర్జువా (వభుత్వాలు' కనుక తమకు యేరైనా వాకకే వనే మూకీభాపం వహించారు. కరంజా (ప్రభుత్వ పతనానికి మార్గం సుగమం చేయబడినది ఎంతోమంది విదేశీయులకు, (నవాసులకు ఆశ్రయమిచ్చి రక్షణ కల్పించిన మెక్సికో (ప్రజలను ఆదుకొనే విషయం రాయ్‌ని వ్యాకుల వరచివది తనలాగా ఆ(శ్రయం పొందిన అనేకమందిని నంట్రదించాడు “పెట్రోలియం. పెట్టుబడుల నెపంతో ఒక విదేశీ (ప్రభుత్వం జాతీయ (ప్రభుత్వాన్ని కూల్యదోయటానికి సిద్ధ పడ్‌ నది ఏిదేశ్‌ 'పెత్తనంతో మెక్సికో తిరిగి పీడింపబడక తప్పదు [శ్రామిక వర్గాన్ని కూడిగట్టుకొని బలవత్తరమయిన ఒక రాజకీయ పార్టీని నిర్మించవలసిన అవనరం వున్నది అందుకు చట్టబద్ధమయిన కొన్ని హక్కులు ముందుగా వారికి కలుగ వేయాల్సి” అని రాయ్‌ కరంశా (ప్రభుత్వంతో సంప్రదించి అందుకు అనుకూల చాతావరణాన్ని సృష్టించ గలిగాడు సోషలిస్టులను, అనాత్కొా సిండికలిస్టులను సమావేశపరచీ వారికి తన కార్యక్రమ స్వరూపాన్ని గురించి విపురీకరించాడు విభిన్న మార్గాలలో, విభిన్న చదృిష్టలుగల అందరినీ వొప్పించి ఆందరి నహకారంతో శ్రామిక వర్షాన్ని కూడా కూడగిట్టి సోషలిస్టు భొవాలుగల ఒక దిలవత్తిరమయిన పార్టీ నిర్మాణానికి కృషిచేసి సఫలీకృతు డయ్యాడు. మెక్సికో చేరగానే రాయ్‌ ఒక స్పానిష్‌ (ప్రొఫెసరు దగ్గర _ప్పెయిను భాషమ అభ్యిసించటం (ప్రారంభించాడు (క్రమేపి ఆ భాషలో చక్కగా మాట్లాడటమే కాకుండా, వుపన్యసించటం, [వాయటంహడా అలవరచు కున్నాడు మెక్సికోను అమెరికన్‌ పెత్తనం నుంచి విముక్తి చేయాలన్మి లాటిన్‌ అమెరికను దేశాలు సమైక్యం కావాలని రాయ్‌ (వ్రాసిన వ్యాసాలు ఇంగ్లీషు, స్పెయిన్‌ ప్యతికలలో తరిచుగా (ప్రచురింసబడుతూ వుండేవి ఇందుకొరకు రాయ్‌ లాటిన్‌ అమెరికను దేశాల చర్మితను, అమెరికా స్వాతంత్య పోరాటాన్ని లోతుగా పరిశోధించి నూతన ధృక్పధంతి వ్యాసరచన ప్రారంభించాడు. అమెరికాలో వుండగానే “శాంతిమార్గం' అనే పేరుతో ఒక చిన్న పున్తకం రచించాడు ఆడి అమ్ముదితంగానే మిగిలి పోయినది, మెక్సికోలో. దానికి “మనో సిద్ధాంతం. దాని లోతుపాతులు అనే మరొక ఆర్యాయంచేర్ని అచ్చొత్రించాడు రాయ్‌ రచించిన యీ [గంథం, ఇతర

మెక్సికన్‌ రాజకీయాలు 101 రచనలు అచ్చటి విద్యాధికులలో, (ప్రభుల్వి అధికారులలో నూతన భావాలకు (ఫోద్సలాన్నీ చేకూర్చినవి రాయ్‌ కరంజా అభిమాన ప్యాతుడు కావటానికి ఇవే ముఖ్య కారణం

మెక్సికో విశ్వవిద్యాలయంలో “మనో సిద్ధాంతిం = లాటిన్‌ అమెరికన్‌ దేశాలు. గురించి ఉఎన్యాసాలు యివ్వటానికి రాయ్‌ (ప్రత్యేకంగా అహ్వానింప దిడ్డాడు. రాయ్‌కి బహిరంగంగా వేదికమీద వుసన్యసించటం అదే ప్రధమ అనుభనం కూడాను విష్ణవవాదులు మాటలకంపె చేతలకే ఎక్కువ (ప్రాముఖ్యం యిస్తారు ఇప్పుడు రాయ్‌ నూతన ఖావాలతో మాళన (ప్రపంచంలో వున్నాడు, భావ్యసరారం, 'ఛావవిస్ణవం జరుగవలనిన అవసరం గుర్షించాడు, రాయ్‌ ఉపన్యాసాలకు విళ్వ విద్యాలయ అధికారుల్సు ఆచార్యులు, విద్యార్దులు అందరూ హాజరయి. అతిశ్రద్ధతో విన్నారు విరుసగ్గా ఐదు ఉపన్యాసా లిచ్చాడు చివరిరో *న ఒక ఆవార్యుడు అధ్యక్ష బీకుఎముంచి “శూర్చ్పుగోళంనుంచి ఎళ్చిమగోళానికీ వచ్చిన ఒక మేధా సంపన్నుడు ఇచ్చట చర్మితను నూతన అర్జాలతో, నూతన భావాలతో _ మనకు సరిచయం చేష్తాపున్నాడు చేధావులయిన మీరిందరూ (చత్మేకో తద్రతో- వాటిని పరిశీలించి నవవసమాజ విర్మాజానికి పూనుకొనపలసిన అవసరం గు రించాలో అని "హెచ్చరించాడు,

రాయ్‌ రచించిన (గ్రంథ ఆవిష్కరణకు ఒకి ప్రక్కేక _నమావేళం యేర్పాటు చేయబడినది. అనేకమంది (ట్రముఖులు - పేద్యాధికులు, (ప్రభుత్వాధికోరులు, మంత్రులు, విచళస్థులు షాల్గొవి స్వయంగా రాయ్‌తో కరదాలనంచేసి అభినందించారు మనో సిద్ధాంతానికి వ్యశిశేకంగా “లాటిన్‌ ఆమెరికనులీగు' స్థాపన గురించి రాయ్‌ ఆందులో (ప్రధానంగా, _ఉదహరించాడు, కరంజా రాయ్‌ని ఆంతరంగికువిగా చేసుకొనటానీ కిది [పథాన కారణం

“ఆధ్యాత్మిక సంపత్తికి" ఆలవాలమయివి -వ్రాబని భాంళిఅలండం మంచి విద్రావస్థలోవున్న తమను మేల్కొలపటావికి మెక్సికో వచ్చినట్టు” గా రాయ్‌ని గురించి వారు భావించారు

రాయ్‌ మెక్సికోలో కేవలం రాజకీయాలలోనే మునిగి వుండబేదు తవకు వ్పొవిషభాషను నేర్చిన ఆచార్యుడు చదరంగం (బెస్‌ అట లో చిశేష (ప్రతిభాళాతి, మెక్సికో జాతీయ చాంపియన్‌, " స్పెయిను భాషను సర్భుకుంటూనే రాయ్‌ ఆ ఆదా

[02 యమ్‌. యన్‌. రాయ్‌ జీవితం ర్యువి దగ్గర “చదరంగం' నేర్చుకొని మంచి (ప్రవీజతను పొంది ఆందులో గురువును మించిన శిష్యు డవిపించుకో గలీగాడు, తరువాళ రష్యా వెళ్ళినప్పుడు ఆదేశ చాంపియన్‌ ఆలెఖిన్‌తో సమవుజ్జీ అనివంచుకో గలిగాడు అరెఖిన్‌ మరుసటి నంవత్సరం (ప్రపంచ చాంపియన్‌ ఆయిన కాసబ్హాంకాను నోడించీ (ప్రపంచ చాంపి యను షివ్చును పొందగలిగాడు గుర్రవుప్వారీ అంపే రాయ్‌కి మక్కువ. భారతదేశంలో వృన్నప్పుడే గ్యురపస్వారి వేద్చకొనటానికి (వయత్నించాడు. కొని పార్టీ కార్యక్రమంలో హెచ్చుగా వీమగ్నుడు ఆయిపుండటంచేత బాగా ఆభ్యానం చేయటానికి అవకాశం కలుగలేదు, మెక్సికోలో రోజూ నియమం (వ్రకారం ఐదారు మైబ్ళు గుర్రపు స్వారీ చేస్తూ మార్గమధ్యంలో తఅచుగా అందరితో పరిచయం చేనుకొంటూ వుండేవారు, అలి జ సోషలిస్లు పొర్లి; ల ట్‌ సోషలిస్టు పార్టీని క్రమపద్ధతిలో ఒక రూపానికి తెచ్చిన తరునాత పార్టీ సృతికను రాయ్‌ 'వారప్యతికిగా మార్చించాడు. పషతిక పచురణార్థము ఆధువిక యంధశ్రాలతో, ర! 'పైపులతో అన్నిహంగులూ కల ముద్రణా యంత్రాలయాన్ని నవకూర్చాడు, దానికి కావలసిన అర్జిక సహాయం రాయ్‌ ద్వారానే జరిగినది ామికవర్గ అండదండలు పొంది శ్రావికవర్గాన్ని పార్టీ ఆధ్వర్యం [క్రిందకు తీసుకొనీ రావటానికి సోషలిస్టు పార్టీ శ్రామికవర్ష ఆశయాలకు అనుగుణంగా యేర్పడిన పార్టీయే ఆనే భాన(ప్రచారానికి రాయ్‌ ఆనేక కరవశ్రాలు, పోషలిస్టు పార్టీ ప్రణాళికను అచ్భొ్తించీ (వ్రజాబాహుళ్యంలో విరివిగా పంపిణీ చేయించాడు ఈ (ప్రచారం ముఖ్యంగా (శ్రామికులను బాగా అఆకర్షించినది పార్తీ ణాశిక నాలుగె దుసారు జె |! మ్‌ ళా తిరిగి ముదించవలని వచ్చినది 1918 మధ్యలో రష్యా విస్టవం గురించిన వార్తలు మెక్సికో కూడ *బేరినవి (శ్రామికవర్గం అధికారం చేపట్టిటం ఆంతనరకు వూహా మాత్రం గానే వుండేది. రష్యా విష్ణవం మెక్సికోలోని అభ్యుదయగాములకు మార్షదర్శి అయినది అప్పటివరకు తటస్థంగా వున్న అనార్కో-సిండికలిన్టులు, ఇతర (స్రశాస్వామిక

హోషలిన్షు పార్టీ 108 వారులు సోబలిస్టు పార్టీ సైపునకు మొగ్గు చూపసాగారు. రాయ్‌ పార్టీ కార్యవర్గాన్ని నమౌవేళపరచి (ప్రతినిధుల మహానభను యేర్చరచి పార్షీ ప్రణాళికను ఆమోదింఎ చేయవలసినదిగా సూచించాడు

మహాసభి విపుఖ నన్నాహాలతో, పెద్ద యెత్తున నిర్వహించాలనే నిర్ణయం జరిగినది మెక్సికోలోని అన్ని రాష్ట్రాల నుంచి ్యవ్రతివిధులు పాల్గొనేబట్లు చూడాలి అంతేకాదు అమెరికా నుంచి, లాటిన్‌ అమెరికనుదేకాల నుంచి సౌహాోర్ట (సతినిధులను కూడా ఆహ్వానించి ఆ మహాసలికు అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యం కలుగచేయాలని రాయ్‌ ఆశయం. పార్టీ ప్రణాశికకు మెక్సికోలోని అన్ని రాష్ట్రాల నుంచి మద్దతు లభించి వది. వివిధ్యప్రాంతాల నుంచి అనేకమంది (ప్రముఖులు పార్సీ మహాసభలో పాల్గొన టావికీ తమ ,(పగొఢ వాంఛను వ్యక్తపరుస్తూ పారి కార్యాలయానికి ఉత్తరాల టాశారుం

పెద్ద ఎత్తున మహానభను నిర్వహించటం, వివిధ రాష్ట్రాలమంచి, (పక్కదేశాల నుంచి వచ్చిన (పతినిధులకు, ్నసముఖులకు తగిన మర్యాదలతో వసతిసౌకర్యాలు కలిగించటం తేలికైన పని కాదు (ప్రజలలఅండ, ఆర్థిక సహాయం అవనరం ఈ బాధ్యతను రాయ్‌ స్వీకరించాడు (ప్రశిడెంటు కరంజాకు రాయ్‌ సూచించిన సోషలిన్టు (ప్రణాళిక వచ్చటంచేత (ప్రభుత్వ యంథత్రాంగంకూడ మహాసభ నిర్వహణకు తమ మద్దతు విచ్చినది. అమెరికా పాస్రూజ్యవాదావికి వ్యతీరేకంగా లాటిన్‌ అమెరికను దేశాలను వంఘటిత వరచి ఒక బలన్నత్తర మయిన (ప్రజొ పార్టీని వీర్మించటం రాయ్‌ ఆశయం. కరంశాకు అమెరికను పెట్టబడ్‌దారీ ఈవాన్ని బెదరింపులను ఎదుర్కొనటానికి ఇది ఓక ఈగిన పాధనగా కనబడినది కనుక కరంజాకు సోషలిస్టుపర్టీ మీద, ముఖ్యంగా అపా క్త విర్మాత అయిన రాయ్‌ మీద (ప్రక్యేక అభిమాన మేర్చడినరి,

పార్టీ కార్యదర్శిగా రాయ్‌ మెక్సికోలోని వివిధ వర్గాలము ఒక వతాకం క్రిందకు చేర్చగలిగాడు శ్రామికవర్గం పార్టీకి కుడిభుజ మయినది. మెక్సికోలో రాయ్‌ వలుకుపడి పరాకాష్ట నందుకొన్నది (ప్రశిడెంటు కరంజా ఇది గమవించిక్‌ పోలేదు. కరంజాకు రాయ్‌ సహకారం అవసరం, విదేశి సెట్టుబడిదారీ వర్గం, ముఖ్యంగా అమెరికొ (ప్రభుత్వం కరంజా (ప్రభుత్వాన్ని కూలరద్రోయాలనే వంకల్పంతో వున్నడి. అందుకు నొనోరా రాష్ట్రగవర్నరు జనరల్‌ ఆ(వైగాన్‌కు రహన్యంగా

104 యమ్‌, యన్‌. రాయ్‌. జీవితం సహాయం ఆందచే స్తున్నది ఆ రాష్ట్రం ఆమెరికా సరిహద్దు రాష్ట్రం, పెటోఖు పర్మిశమలకు కూడలి అధ్యక్షుని ఎన్నిక పోటీలో అమెరికను పెట్టుబడిదారులు ఆబెగాన్‌ కు సహాయపడటం, అందుకు (ప్రతిఫలంగా ఆ్యబైగాన్‌ వారి పెట్టుబడులకు ముష్పు కలుగకుండా హోమీ యివ్వటం గురించి ఒక రహన్య వొప్పందం కూడా వారి మధ్య జరిగినది. (ప్రశిడెంటు కరంజాకు యీ విషయం తెలుసు కాని దేశ (రోహ నేరానికి అబెగాన్‌ని పదవీచ్యుతుని చేసే సాహసకృత్యం చేయలేక పోయాడు. అలాచే స్తే అతడు తిరుగుబాటు చేయవచ్చును అమెరికా జోక్యం చేసుకొని అంతర్యుద్ధాన్ని పృరికొల్చే ప్రమాదం వున్నది కనుక ఒక బలవదత్తర మయిన (పజాపాక్టీ తనకు అండగా వుండవలసిన ఆవసరం గు రించాడు కరంజా విందు యేర్చరీచి రాయ్‌ని (ప్రత్యేకంగు ఆహ్వానించాడు విదేశాంగ శావామాత్యులు, పార్ల మెంటు 'పకినిధుల అధ్యక్షులు, ఇతర (ప్రముఖులు విందుకు ఆహ్వానింస బడ్డారు. విందు అనంతరం మూడుగంటల పేపష సమావేశం జరిగినది, వివిధ రాష్ట్రాలనుంచి మహాఎళలో సోషలిస్టు భావాలను ఐలసరచే పతినిధులు, శామికవర్ల పళినిధులు, ప్రత్యేకించి సౌనోరా రాష్ట్రింగుంచి అఆబెగాన్‌కు వ్యతి రేకులయిన పార్షిశామిక శపతినిధులతోబాటు వ్యవసాయ తఈూలీల ప్రతివిధులు కూడా పార్గానవలసిన విషయాలు చర్చించి ఒక పథకం రూపొందించ బడినది సౌనోరా రాష్ట్రం ప్వెటోలు పరిశ్రమలతో బాటు వ్యవసాయ క్షేశ్రాలకు కూడా ముఖ్య కేంద్రస్థానం ఇందుళో అమెరికను వ్యవసాయ కేశ్రాలు హెచ్చుగా వున్నవి అచ్చటి వశ్రవసాయ కూలీలకు అండగావున్న సోషలిస్టు భావాలుకల ఓక పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు కాలెస్‌ మహాసభకు వస్తున్నట్లు ముందుగా తెలియదిరపొడు. ఆతఏ సహాయంతో ఆమెరికను 'పెట్టుదిడులకు వ్యతిరేకంగా న్యవపాయ కూలీల వుద్యమాన్ని బలపరచాలనే నిర్ణయం జరిగినది ఇతడు తరువాత కరంజా (ప్రభు త్వంలో కార్మికమంగతిగా పదవి నలంకరించాడు ఆ(ెగాన్‌కు వ్యతిలేకంగా నవర్నరు. సదవిక్‌ పోటీ చేసాడు చివరకు (సశిడెంటు పదవికి కూడా పోటీ చేసాడు మహాసభికు, అవసరమయిన = ఆర్థిక నహాయం చేయటానికి కరోంతా అంగీకరింవాతు -యహాసళ ఆనంతరం అమెరికను సా్యమాజ్యవాదాన్‌కి వ్యతిరేకంగా భాటిన్‌ అమెరికనులీగు"ను స్థాపించటానికి నిర్ణయం జరిగినది ఈ సందర్భంగా

సోషలిస్ట పార్టీ 106 కరంజా రాయని గౌరవమర్యాదలతో సత్కంరించి చ్చైనాయా(తకు గాను అంతకు పూర్వం రాయ్‌ మెక్సికో దక్షిణ, వడమటి రాష్ట్రా భమయాణం గురించి, అచ్చటి బందిపోటు దొంగల చర్య్శలగురించి ముచ్చటించి ఆసక్రిగా వివరాలు తెలుసు కొన్నాడు

సోషలిస్టు మహాసభ;

1918 డిళంబరులో మెక్సికోలో (ప్రథమ సోషలిస్టు మహానభ జరిగినది వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి కొన్నివందలమంది (ప్రతినిధులతోబాటు లాటిన్‌ అమెరికను దేశాల నుండి కూడ ఆనేకమంది యీ మహాసభలో పాల్గొన్నారు బయట దేశాల నుంచి వచ్చిన వారిలో ఎక్కువమంది లాయర్లు, డాక్టర్లు, ఉపాధ్యాయులు, కవులు, రచయితలు, జర్నలిస్టులు వీరు (శ్రామికవర్గ విముక్తికి పాటువిడే వారే కౌని ఫక్తు (శ్రొమికవర్షావికి చెందిన (ప్రతినిధు లెవరూ ఇందులో లేరు. (పోలిపేరియన్‌ వర్గానికి మధ్యఠరగతి వర్షం పతినిధులుగా వాల్గొనటం ఇచ్చట గమవించదగిన విషయం దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల (ప్రతినిధులలో పారిశ్రామిక, వ్యవసాయిక రంగాలకు చెందిన (శ్రమజీవుల (ప్రతినిధులు కూడా వున్నారు సోషలిస్టు భావాలకు గట్టి పునాదీని నిర్మించట మే కాకుండా, లాటిన్‌ అమెరికను దేశాల లీగుకు ఒక ఆర్గనై జింగు కమిటీని యేత్చాటు చేయటం కూడా యీ నుహోాసభ (ప్రధావలక్ష్యంగా భావించవడినది

మెక్సికో నగరంలోని అనేక వారిశ్రామిక పంస్ప్టలకు చెందిన (శ్రామిక వర్గాణు పెద్ద పెద్ద పూరేగింపులతో, 'సోషలిజం వర్టిల్లాలి , “స్యామాజ్య వాదం సశించాలి' అనే వివాదాలతో తండోపతండలుగా వచ్చి మహాసభలో పార్తాన్నారు. పతివిధులనభ ఒక హాలులో జరిగినది, బయట వేలాది ప్రజలు గుమిగూడి అమితోత్చాహంతో మహాసభ నిర్ణయాలకు ఎదురు చూడసాగారు. (శ్రామికవర్గానికి తన (వ్రభుత్వ మద్దత్తు పున్నదనే సూచకంగా కరంజా తన జార్కినీలో నిలదిడి ఆమికుల పూరేగింపులను అభినందించటంతో (ప్రజలలో ఉర్పాహం ద్విగుణీకృత మయినది,

106 యమ్‌. యన్‌, రాయ్‌ జీవితం సోషలిస్టు సోవియటు రష్యా నుంచి మెక్సికో మహానభకు అభినందన నందేశం రానటంతో మెక్సికోలో కూడా అట్టి (ప్రభుత్వం యేర్చడటానికి అసేకాలం వట్టకపోవచ్చుననే అభిప్రాయం ్రతినిధులలో (ప్రబల సాగినది (పతినిధులలో 'హెచ్చుమంది “బూడ్డవా రాజకీయవాదులు అనే నిరసవభావం అనార్కో - సిండిక లిస్టు వర్గాలకు కలుగకపోలేదు కాని అభ్యుదయ భావాలుకల అన్నినర్గాల ప్రాతి విధ్యంతో విశాల(ప్రాతిపదిక మీద మహనభిను జరువాలనే నిర్ణయం రాయ్‌ది, విపుల సన్నాహాలతో వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి ఇతర దేశాల నుంచి మహాసభకు (ప్రతినిధులను ఆహ్వానించి జయప్రదంగా జరిపినందులకు దేశంలోని అవ్నిపర్లాలు రాయ్‌ కక్సి, సామర్థ్యాలను పొగడటడమే కాకుండా విదేశీ వకినిధుల శంసలకు కూడా-ఆయన పా్యకుడయ్యాడు మొదటగా యీ నమావేశంలో పార్టీకి “మెక్సికో సోషలిస్టు పార్టీ అని నామకరణం చేయాలని ఒక ప్రతిపాదన వచ్చినది పోషలిస్టలకు జాతీయ నరిహద్దులు వుండరాదని యీ (ప్రతిపాదన మీద తర్జన భర్జనలు జరిగినవి చివరకు “కీజినల్‌ సోషలిస్ట ఇంటర్‌ నేషనల్‌” అని నావకరణం చేయటం జరిగినది, రాయ్‌ మీది పున్న అభిమానిం చేతనూ, అంఠకి ర్ధాతీయ వాదానికి అనుగుణంగానూ, మెక్సికన్‌ జాతీయుడు కానీ రాయ్‌ వలదన్నా పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా యెన్ను కొనబడ్డాడు “లాటిన్‌ అమెరికను దేశాలలీగు యేర్చరచటానికి ఒక ఉపనంభఘాన్ని యేర్చరచ్చి త్వరలో 'రీజిసెల్‌ అంతర్జాతీయ మహానభి' ను జరిపి ఆందులో యీ నిర యాలు ఆమోదింప చేయటానికి నిశ్చయం జరిగినది, ఉససంఘంలో లాటిన్‌ అమెరికను దేశాల (ప్రతినిధులనుంచి వేరు వేరుగా సభ్యులను ఎన్నుకొనటం జరిగినది రాయ్‌ పమావేశకర్తగా ఎన్నుకొనబడ్డాడు (్రధానకార్యాలం మెక్సికో నగరంలోనే యేర్పరచబడ్డది. ఇతర దేశాలలోని (ప్రభుత్వాలతో, పార్టీ లతో నళ్చంబంధాలు కలిగించుకొని రీజినల్‌ ఆంతర్జాతీయ మహానభను జరిపి అమెరికను స్మ్నామాజ్యవాదానికి (ప్రతిగా గట్టీ పునాదులమీద *ల్రాట్రిన్‌ ఆమెరికనులీగు” స్థాపించటం దీని (ప్రధాన కర్తవ్యం మహాసభ అనంతరం కార్యవర్గర సమావేశమయి రాష్ట్రస్థాయిలో వివిధ రాష్ట్రాలలో పార్టీ నంఘాలను యేర్చాటు చేయాలనే విర్ణయం తీసికొనఐడినది. కాలెస్‌ సొనోరా రాష్ట్రంలో తిరుగుబాటు లేవదీసి ఆబెగాన్‌ను గవర్నరు పదవి

హోషలిస్టు మహావక జ్ర మంచి కొలూంచాలవి ద్రశ్‌పాదించాడు. అమెరికా జోక్యం వుంతివచ్చునని కొందిరు వాదించారు. కాళ₹ప్‌ ఉక్కు.మవిషి. తవ వశిపాదవను ఉసవంహరించు కొనుటకు మారుగా "ఫెడరకలు [వరుత్వము మవకు మద్దతుగా వుండాలని” వాదించి యా విష యంలో వ్వయంగా “క్మామేడ్‌ రాయ్‌"తో చర్చించాలవి కోరాడు కార్యవర్గం యిష్ట వడితే తవకు అభ్యంతరం లేదవి రాయ్‌ చెన్సటం, కార్యనర్షం అంగీకారం తెలునటం జరిగివడి. ఆరోజే రాయ్‌ తన వివానంలో యిష్టాగోష్టిగా స్కూలు మాన్టరు కాలెస్‌తో అవేక విషయాలు చర్చించాడు. కాలెస్‌కు ఉజ్వల రాజకీయ భవిష్యత్తు వుందని (గ్రహించ గలిగాడు. తరువాత నాలుగు సంవత్సరాలకు కాలెస్‌ మెక్సికో (ప్రభుత్వ అధ్యక్ష పదవినే ఆలంకరించాడు సోషలిస్టు పార్టీ (ప్రధాన కార్మదర్శి హోదాలో రాయ్‌ రొష్ట్రస్థాయిలో, నగరాల్గో పార్టీ శాఖలను విర్మించవలసిన అవసరమున్నది సొనోరా రాష్ట్రంలో పర్యటించటానికి కాలెస్‌ రాయ్‌ని ఆహ్వానించాడు ఆది అమెరికా సరిహద్దు రాస్ట్రం అమెరికను గూఢచారులు రాయ్‌వి అపహరించే (ప్రమాదం లేకపోలేదు, కనుక రాయ్‌ తగన రక్షణతో ఆ రాష్ట్రంలో పర్మటించవలసి వచ్చినది. కాలెస్‌ ముందుగా ఒక పథకం వేసుకొవి *ఆ(బెగాన్‌ అధ్యత సదవికి పోటీ చేయటానికి నిశ్చయించు కున్నాడు, కనుక ఆయనను (ప్రశిడెంటు కరంజొ గవర్నరు పదవినుండి ళప్పించి "స్వేచ్చగా ఎన్నికల ప్రచారం చేసుకొనటావికి అనకాళం కలిగిందాలి' అని పదారిం పాగించాడు, ఆ(భైగాన్‌ కిది దక్కని సలహాగా కనబడినది, విరివిగా ఎన్నికల (ప్రవారం చేసుకొనటానికి గవర్నరు పదవి ఆవరోధంగా కనటడినడి, కనుఃి కానే గవర్నరు పదవినీ పదలుకొని తన ఎన్నికల (సధాన కార్యాలయాన్ని మెక్సికో వగరావికి మార్చాడు. ఈ అవకాశాన్ని పుళన్యంరించుకొని, రాయ్‌ సహకారంతో కా౭ప్‌ పొనోరా రాష్ట్ర గనర్చరు కాగలిగాడు, ఎన్నికలలో బోటీ లేంపోట జంచేత కరంతా కా౭ప్‌నము గవర్వరుగా నియమిందొడు, కాళెస్‌ గవర్నడగావున్న తడుణంలో అమెగకొ పభుత్వం కచేశంటో మద్యపానాన్ని విషేధించినడి,. మెక్సీరోరోనీ అయెరికళ్లు ఇకక వీరేశీయులు సరిహద్దు రాస్ట్రమయిన సొరోరా, అమెరిక సరిటొడ్డులలో (కాలడి షోట్సేలు సేళ్టీ దొంగ వ్యావారంచేసి వినరీల లాభాలు గిడీండసొగారు, అ షోలను భూశీనే

108 యష్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం యించీ, ఆట్టి వ్యాసారస్టులను బంధించటానికి కాలేస్‌ ఉత్తిరువులు జారీ చేయటం జరిగినది దీని ఛభలితంగా అమెరికనులు కాలెస్‌కు వ్యతిరేక (ప్రచారం సాగించి తమ (ప్రభుత్వంద్వారా దండయా[త్ర చేయించటానికి కుట్రలు వన్నసాగారు. దీనిని ఆ(బెగాన్‌ తనకు అనుకూల వాతానరణంగా మార్చుకొనటావనికి (వయత్నించాడు పరిస్థితులు చేంఎజొరుచున్నట్లు గమనించిన కరంజా కాలెస్‌ను తన మంథతిమందిలిలో కార్మికళాఫభానుంతతిగా వియమించి ఆ(బెగాన్‌కు తిరిగి గవర్నరుపదవిని అప్పగించాడు

కరంజా సిడ్ధాంతరీక్యా విస్టవవాడి కాదు ఆమెరికాయందు వ్యతిరేక భావం కలిగినవాడు కానటంచేత అందుకు వత్తానుగా ఒక ఉద్యమం ఆయనకు కావాలి సోషలిస్టుపార్టీ ఆందుకు వుపకరించగలదని ఆశించాడు మతి సోషలిస్టు పార్టీ ఆంపే తనకు అభిమానమున్నట్లు కరంజా కనపడాలి “కార్మికుల హక్కులను రక్షించటానికి (ప్రత్యేకంగా ఒక మంగత్రిత్వశాఖమ యేర్చరచాలి అని కరంజాకు వలహా యిచ్చినప్పుడు అందుకు ఆతడు అంగీకరించి “సోషలిస్టు పార్టీలో ఎవరన్నా అందుకు సమర్టులైన వారు వున్నారా అవి అడిగి సోషలిస్టు భావాలుకల కొా౭స్‌ను కార్మిక మం్నకిగా నియమించటం జరిగివది

కార్మికులకు శగిన రక్షణ, హక్కులు కలిగించటానికి ఆవసరమయివ వివరాలను గురించి కాలెస్‌ ఆ శాఖకు సంబంధించిన అధికారులతో చర్చించాడు రాయ్‌ సోసలిస్టుపాక్టీ, కార్మిక సంఘాల నాయకులతో చర్చించి ఒక చి త్తుబిబ్లును రూపొందించాడు “కార్మిక సంభూలను [వభుత్వం గుంర్టింవాలి కార్మికులు తమ వాక్కులు వరిరక్షించుకొనటానికి వారికి సమ్మెచేసే హక్కు వుండాలి, అనేవి యిందులో (వ్రధానాంశాలు ఈ బిల్లు న్వరూవం బయటకు పొక్కటంతో ముఖ్యంగా విదేశీ పారిశ్రామిక కేంద్రాలలోనీ పారిశ్రామిక వర్గాలు తమకు కావలసిన హక్కుల గురించి ముందుగానే పెద్దయెత్తున నమ్మెలు చేయటం ప్రారంభించారు దీని ఫలితంగా అమెరికా జోక్యం, మెక్సికోకు. (ప్రమాదం కలిగే స్థితి యేర్చడివది చరిస్థితులను చక్కబరచటానికి (వ్రత్యేక అధికారాలతో కరంజా కార్మిక మంతి కాలెస్‌ను ఆ (ప్రదేశాలకు పంపాడు సోషలిన్టుపార్టీ (ప్రదాన కారదర్శిగా రాయ్‌ కార్మిక మం్మత్రితోసాటు వెళ్లటం జరిగినది

కాలెస్‌ వట్టవిడుపులు లేని మనిషి, తన పిడివాదంతో “శ్రామికులు కోరిన సరళులు మాటికి నూరుపాళ్లు అంగీకరించాలని వస్టుదిళ్డీ పారిశ్రామిక (ప్రతినిధులను

పోషలిస్టుయహానభ 109 వత్తిడ్‌ చేయసాగారు. “అందుకు అంగీకరించటం అనంభవం, అట్టే వరిస్టితులలో తాము ఫ్యాక్తశీలను మూపీషేయవలసే వస్తుందని వారు సమాధానం చెప్పటం చొనికి పతిగా “అయితే (ప్రభుత్వమే. ఫ్యాక్టరీలను స్వాధీనం చేనుకొని నడుపుతుందవని” కాలెస్‌. టెదిరించటింతో వరిస్థితులు విషమరూపం దాల్చే (ప్రమాదం యేర్చడినది రాయ్‌ జోక్యం కలిగించుకొని పారిశామిక ప్రతినిధులను, (శ్రామిక (ప్రతినిధులమ సమావేశపరచి రాజీ కుదిర్చి సమ్మెలు రద్దు చేయించ గలిగాడు. దీనివలన కరంజా ప్రభత్వ మనుగడకు మువ్చుతప్పినడి. సోషలిస్టు పార్టీ పలుకుబడి, (తిప్పలు యినుమడించినవి మిస్టరు బ్రాన్‌ట్విన్‌ ; టు ౮

1918 సంవత్సరం చివరిలో జర్మనీ యుద్ధంలో వోడిపోయినది అచ్చట విజయం ఆశించిన కమ్యూనిస్టు విప్ణవాన్ని మిత్రరాజ్యాల సహకారంతో మ్‌త వాదులు, సైనికులు కలసికట్టుగా అణచివేసారు. ఈ వార్తలు మెక్సికోలోని అభ్యుదయగాములను, సోషలిస్టు పార్టీని కలవరపెట్టినవి వాశానరణం ఉదిక్తంగా వున్నది అట్టి సమయంలో ఒకవాడు రాయ్‌ తన యింటి ఆవరణ ముందు భాగంలో హర్చొవి వుండగా పార్టీ పభ్యులు యిద్దరు హెడావుడిగా వచ్చి “సోవియట్‌ రష్యా నుంచి ఒక బోల్షివిక్‌ రహన్యంగా యిక్కడకు వచ్చాడు ఆయన (ప్రత్యేకించి మిమ్ములను చూడాలనే కుతూహలంతో వున్నాడు,” అని చెప్పటంతో (ప్రత్యేకించి ఒక వ్యక్తి తపకొరకు రష్యా మంచి మెక్సికో రావటం, రాయకి ఆళృర్యంగానే కవదిడినది

రాయ్‌కి ఒకవిధంగా అమవమానం కూడా కిలుగక పోలేదు అమెరికను, బ్రీటిషము గూఢచారులు రాయ్‌ ఆచూకీ తెలుసుకొనటావికీ మారువేషాలతో మెక్సికో వచ్చి తనను పెట్టుకొవి వెళ్లటావికి (ప్రయత్నాలు చేసిన ఘట్టాలు కూడా పున్నవి. కనుక “ఆయవ రష్యను టోల్షి విక్‌ అని మీరెలా విర్ణయించగలరు ? బిటిషు గూఢదారి ఎందుకు కొకూడిదు 1? అవి రాయ్‌ ఆ యిన్దరివీ (ప్రశ్నించాడు. కొండంత ఆళతో,

110 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవిళం ఉత్సాహంతో వచ్చిన వారిద్దరూ ఒకరి మొగం వొకరు ఎగాదిగా చూచుకున్నారు, ఆ ఆగంతుకుని గురించి సవివరంగా చెప్పమని రాయ్‌ కోరాడు.

“ఆతడు మన పత్రికా కార్యాలయానికి వచ్చాడు వచ్చీ రావటంతోనే “యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ిఏ కలుసుకొనటానికి ఎప్పుడు, ఎక్కడ అవకాశం దొరుకు ళుందని అడిగాడు విదేశస్థునిగా కనదడటంచేత కారణం అడిగినా చెన్పలేదు, రెండురోజుల [క్రితమే అమెరికా నుంచి ఒక అవసరమైన పనిమీద యిక్కడకు వచ్చినట్టు, అందుకు మిమ్మల్ని కలుసుకొనాలవి చెప్పాడు ఆయన అన పేరు త్రాన్‌ట్విన్‌ అని, నగరంలో ఒక మారుమూల హోటలులో దిగినానవి, తనరాకను గురించి మీకు ఆందజేయమని, రేపు తిరిగి అదేసమయానికి మన పార్టీ కార్యా అయానికి వస్తానని చెప్పి వెళ్ల్టినాడనొ వారు తమకు తెలినినంతవరకు రాయ్‌కి సమాచారం అందచేసారు. పరిస్థితు లెలాసరిణమించినా ఆ నూతన వ్య క్సిని కలుసు కొనటానికి రాయ్‌ వీశ్చయించుకున్నాడు “ఆయనను గురించి ఇంకా విసరాలు తెలుసుకొనటావికీ (ప్రయత్నించండి అని ఆ వచ్చిన యిద్దరినీ రాయ్‌ ఆదేశంచాడు

ఆ సాయంత్రమే ఆ యిద్దరిలో వొకరు (బాన్‌ట్విన్‌ వండే హోటలుకు వెళ్ళి ఆయనను కలుసుకొన్నాడు ఆయన వేషభాషలు, వాలకం సరికిస్తూనే కొంత కౌలం కులాసా కబుర్లతో గడిపి ఆ హోటలు మంచిది కాదవి చెప్పి ఆవ్యక్తిని ఆతడు ఖోజనానికి ఆహ్వానించి ఒక ఇటాలియన్‌ హోటలుకు తీసికొని వెళ్లాడు దారిలో, హోటలులో (బ్రానొట్విన్‌ రష్యాగురించీ ఆ నభ్యునికి అనేత విషయాలు చెప్పాడు లెవిన్‌కు తాసు ఆంతరంగిక మ్మితునిగా వర్ణించుకొన్నాడు ఈ విషయా లన్నీ పూన్నగుచ్చశట్లుగా మరునాడు పపొద్దుననే వచ్చి ఆతడు రాయ్‌కి వివరించాడు.

రాయ్‌ అనుకున్న (వ్రకొరం ఉదయమే పాక్టీ కార్యాలయానికి విచ్చి (వ్రానొట్విన్‌ను కలుసుకొన్నాడు, నుధ్యాహ్న భోజన సమయం వరకు వారిద్దరూ బజారులో గమనం సాగించి తరువాత బ్రాన్‌ట్విన్‌ రాయ్‌ని తాను బసదేనిన హోటయకు దారి తీసాడు, కాని ఇంతి సమయం జరిగినా ఆ మాశస వ్యక్‌ వచ్చిన సవి యేమిటో, రాయ్‌ని ఎందుకు కంఎనుకోదలిచాడో బయట పెట్టలేదు హోటఎ దగ్గర రాయ్‌కి పీడ్కోలు యిచ్చి సాయంత్రం తిరిగి తిప్పకుండా పహోటంికే రావాలనీ రాయ్‌ దగ్గర మాట తీసుకొని హోటలులో (ప్రవేశించాడు రాయ్‌ కిది మరీ విచిత్రంగా కనబడినది,

మిస్టరు (వ్రాన్‌ట్విన్‌ 111

సాయం్శతం తిరిగి రాయ్‌ ఆ వ్య క్తీని అదే హోటలులో కలుసుకొన్నాడు ఆ హోబలు చూడటానికి ధనికులు, ముఖ్యంగా విదేశీయలు పుండటానికి తగినదిగా కవవిడలేదు సోవియట్‌ రష్యానుంచి వచ్చినవ్య క్తి ఆ హోటలులో బపచేయటం రాయ్‌కి వింతగా కనబడినది. “బహుళ టోల్షి విక్కులు అలాంటి పోటలునే ఎన్నుకుంటారా లేక తన రివాన్య జీవితానికి ఆయన ఆ వోటలును ఎన్నుఖున్నాడా” అనే నందేహం రాయ్‌కి కలుగక పోలేదు "ఆతని మెక్సికో రాకకు కారణం 9 తనతో పని? యీదేశం రాకమునుపే తిన విషయం తెలుసుకున్నాడా 1?” అనే (పళ్నలు రాయ్‌ని వేధిస్తూనే వున్నవి (బ్రాన్‌ట్వన్‌ రాయ్‌తో అనేక విషయాలు గురించి ముచ్చటించాడు కాని ఆసలు విియం బయటపెట్టటం లేదు రాయ్‌ ఆ ప్యక్తిని భోజనానికి ఆహ్వానించి ఇటాలియన్‌ టోటలును గుర్తుబేసాడు ఆ హోటలు బాగానే వున్నది. అయినా ఎందుకో షెబాన్‌ట్విన్‌ అంగీకరించక పోవటంతో ఒక (ఫెంచి హోటలుకు వెళ్ళటానికి నిశ్చయించుకున్నారు

(బ్రాన్‌ట్విన్‌ దుస్తులు షూర్చుకొనటానికీ (ప్రక్కిగది లోనికి వెళ్ళాడు, రాయ్‌ ఆయన పేవిలుమీద ప్యతికలు, మాగజ్జైన్లు ఉరుగ వేశాడు. రాయ్‌! ఆశ్చర్యం, అనుమానం కలిగినవి _వాటీలో ఎక్కువగా రాయ్‌ దృష్టిలో పడినఎ 'గాలేస్‌ వూగడైను -- ఇంగ్రీషు మాసస్కతికిఎ.

శాయ్‌ అలోచనలు గతాన్ని న్మఏణకు తెచ్చినవి, గాలే మతోన్మాది, యుద్ధ ప్యతిరేకుడు ఆమెర్‌కా (సభుత్వం యుద్ధంలో చేరగానే యుద్ధ వ్యతి రేకలను బింధించీ జల్లులో పెట్టటం (పారింభించటంతో అచ్చటి జర్మనీ దేశస్థులు, భారత విస్త వవాదులు, యుద్దవ్యతిరేపలు రహన్యంగా పారిపోయి వచ్చి మెక్సికో దేశంలో అ్మశ్రయం పొందసాగారు. ఆ పందర్భంగా వచ్చినవారిలో గాలే కూడా వున్నాడు ఒకవాడు గాలే తన భార్యతో కలిసి రాయ్‌ యింటికి వచ్చి భారతదేశ అధ్యాత్మిక తత్వాన్ని గురించి అయసతో అనేక విషయాలు చర్చించి రాయ్‌ని విశేషంగా ప్రస్తకించారు.. వెశ్ళేముందు ఈమ యింటికి విందుకు రమ్మని రాయ్‌ని ఆహ్వానించారు. గాలే కేవలం సుతోన్మాది, పాపీఫిస్టు అవీ తెలిసికూడా ఆహ్వానం కాదనలేక విందుకు వెళ్లాడు ఆ దంపతులు అన్ని మర్యాదలుచేసి విందు అనంతరం తమ ప్యతిక (గలేస్‌ మాగక్రైను కు (ప్రభుత్వంనుంచి ఆర్థిక సహాయం కావాలని, అందుకు రాయ్‌ చహాయ పడాలని అర్జెంచారు. అల్లి వ్యతికకు తాసు సహాయపడ

]112 యయ్‌ యన్న రాయ్‌ జీవితం జాలనవి రాయ్‌ నిర్మాగమాటంగా చెప్పివచ్చాడు. ఆవ్పటినుంచి గాలే (ప్రతి మావ పథత్రికలోనూ రాయ్‌ని త్మీనంగా విమళ్శిస్తూ ఒక వ్యానం (వాయటం ఆశయంగా పెట్టుపన్నాడు ఆ ప్య్రికలన్నీ (బ్రాన్‌ట్విన్‌ 'పేబిలుమీద చూడటంతో రాచ్‌కీ విధిగా నూతన వ్య కక్తిమీద సంశయం కలిగినది

ఇద్దరూ (ఫెంచి హోటలుకు వెళ్లారు. హోటలులో అడుగుపెట్టుచూ ్రాన్‌ట్విన్‌ రాయ్‌ని *మీ జేబులో అవసరమయిన సొమ్ము వున్నదా ౯. అనీ (ప్రల్నించటం రాయ్‌కి మొదట అర్థం కాలేదు ముందుగా ఆయనే *నా దగ్గర (ప్రస్తుతం ఏమీ సొమ్ములేదు. ఉన్నది కౌస్తా యీ రెండురోజుల ఖర్చులకు ఆయి పోయింది” అని చెప్పటం, రాయ్‌ *వున్నది” అన్నట్లుగా తలవూసటంతో యిద్దరూ లోపలికి వెళ్లారు. బ్రాన్‌ట్విన్‌ మెనూ చూచి కావలసిన పదార్థాలకు ఆర్డరు యిచ్చాడు

భోజనసమయంలో రాయ్‌ “తినను గురించి మెక్సికో రాక ముందు ఏమైనా తెలుసుకున్నారా 1 అని (బ్రానొట్విన్‌ను (పళ్నించాడు, *లేదుి ఆవి సమా ఛానం రావటంతో రాయ్‌ నివ్వెరపోయాడు. మరి ఆవ్యక్తి నేరుగా పార్టీ కార్యా అయానికి ఏవిధంగా రాగలిగాడు? తనను గురించి ఎందుకు వాకబు చేసాడు ? బ్రాన్‌ట్విన్‌ చిరునగవుతో రాయ్‌ వంక చూడసొగాడు. రాయ్‌ తన నందేవానిషృ త్తికి అదే విషయం గుచ్చి గుచ్చి అడుగసాగాడు,

“నేను అనుకోకుండా అమెరికొలో ఒక శలేవులో దిగవలని వచ్చినది ఆమెరికా నాను పాతదేశ మే. అక్కడ నేనెరిగిన మ్ముతులు చాలామంది వున్నారు. కౌని అక్కడ వుండటం- (నమాదం కనుక యిక్కడకు వవ్చాను ఇక్కడ నేనెరిగిన వ్యక్తులు గాని, మ్మితులుగానీ ఎవరూలేరు ఆమెరికా నుంచి వచ్చేటప్పుడు ఒక మి(కుడు నాకొక పలహా లుచ్చాడు అమెకికా నంచి వచ్చిన రాడికల్పు యిక్కడ చాలామంది వున్నారని, వారితో నెమ్మదిగా పరిచయం చేనుకొనమని, గాలే అనే వ్యక్తి మాతం చాల (ప్రమాదఖిరితుడని, ఆతనిసుంచి దూరంగా వుండ మని ఆ సలహా”

“మెక్సికో చేరగానే ముందుగా వత్రికలతో పరచయం చేసుకొనటానికి ప్రయత్నించాను అన్నీ ప్పెయిను భాషలో వున్నవి. ఒకటిమ్మాత్రం ఇంగ్లీషులో

మిస్డరు క్రాన్‌ ట్విన్‌ 1 'గాకేస్‌ మాగథ్టైను పేరుతో దొరికినది వెనుకటి ప్మతికలు కూడా కొని చూచాను. (పతిసంచికిలోనూ యమ్‌ యత్తు రాయ్‌ని గురించి ఒక వ్యాసం కనబడపాగవది. ఆయిన శోవలిస్టు పార్టీ (ప్రధాన కార్యదర్శిగా కమగొన్నాను. అయితే ఆయనను గురించి దూషణగా, పీచంగా పర్షించటం చూచాను... నా మ్వితుడు.గాలేమ గురించి చేసిన హెచ్చరిక నాకు గుర్తుకు వచ్చినది కనుక మిమ్ములను కలుసుకొనటం అవపుషవి భావించాను. నేను బూర్జువాపర్గావికి చెందిన వ్యక్తిగా సటించటం చేత సరాసరి పాకీ కార్యాలయానికి వెళ్లి తే ఏవైనా (ప్రమాదం జరుగవచ్చుననే భయంతో అక్కడకు వెళ్లకుండా ముందుగా “యల్‌ "'హెరఠాల్టు ప్యతికొ కార్యాలయావికి వెళ్లి అచ్చట మిమ్ములను గురించి వాకబు చేసాను” అని (బ్రాన్‌ట్విన్‌ విడమరిచి చెప్పబంతో రాయ్‌ విషయం చెందాడు

అప్పటికి చాలా (ప్రొద్దుపోయినది. మరునాడు తిరిగి యిద్దరూ రాయ్‌ యింట్ని దగ్గర కలుసుకొందామని అమకున్నారు, రాయ్‌ బ్రాన్‌ట్విన్‌ను హోటలులో దిగవిడిచి తన యింటికి చేరుకున్నాడు

మరునాడు సాయంత్రం రాయ్‌ మిస్టరు (బ్రొన్‌ట్విన్‌ను విందుకు ఆహ్వా వించాడు. రాయ్‌ వివవించే యిళ్లి పట్టణానికి బయట పుండటంచేత నహాయకారిగా ముందు వొకరిని పంపుతానని రాయ్‌ కబురు పెట్టినా (బాన్‌ట్విన్‌ అందుకు అంగీక రించక ఒంటరిగానే రాగలవని చెప్పి రాయ్‌ నివసించే యింటి అగైెసు, వివరాలు తెలుసుకొన్నాడు.

రాయ్‌కి (దాన్‌ట్విన్‌ మెక్సికో ఎందుకు వచ్చాడో, తనను కలుసుకొనాలనే ఆసక్తి ఎందుకు చూపాడో అన్న విషయాలు ఆనూహ్యూంగానే మిగిలి వున్నవి, శజ్రాష్టు సోషలిస్టు పార్టీ (పథాన కార్యదర్శియే కొకుండా (పశిడెంటు కరంజాకప అనధికార సలహాదారునిగా మెక్సికోలో మిక్కిలి వలుకుబడిగల హోదాలో పున్నాడు కనుక (బ్రోన్‌ట్విన్‌ ఈన సహాయంకొరకు వచ్చి యుండవచ్చును. నెమ్మదిగా ఆయనే బయటపడవచ్చుమ ఈ మధ్యలో (బ్రాన్‌ట్విన్‌ విజస్వరూపం తెలుసువొవటావికి అపకు కొంత వ్యవధి వుండగలిదని రాయ్‌ భావించాడు

రాయ్‌ మ్యితులలో ముఖ్యు లిద్దరు చార్లీ, ఇర్విన్‌ అనువారు రాయ్‌ని టబ్రాన్‌ట్విన్‌ రాకను గురించి పదేపదే (గుచ్చి (గుచ్చి అడుగ పాగారు. *కనకూ

ఠి

[14 యయ్‌. యన్‌ రాయ్‌ శ్రీవితం శెలియటంలేదని" రాయ్‌ చెప్పినా వారు *ఇందులో ఏదో రహస్యం వుందని రాయ్‌ని అనుమావించ సాగారు ఇది సహజం కూడాను. రాయ్‌ వారిద్దరినీ సమాధాన పరిచే స్థితిలో లేక కొంత యిరుకున వడవలసి వచ్చినది తామిద్దరం కూడా (బ్రాన్‌ట్విన్‌తో పాటు విందుకు రాగలమ.ని చెప్పారు మిన్దరు (బ్రాన్‌ట్విన్‌ నిందుకు మళెవ్వరినీ ఆహ్వానించ వద్దని ముందుగానే హెచ్చరించాడు. బహుశః ఏకాంతంగా తన రాకకు కారణం తెలియబరచాలని ఆయన వృద్దేశం కావచ్చును రాయ్‌ వారిని రమ్మని, వద్దవి చెప్పలెక చివరకు (ాన్‌ట్విన్‌ వచ్చిన తిరువాత రెండు గంటలకు రమ్మని మరీ మరీ సర్టిచెప్పి పంపగలిగాడు

ఆనాడు సాయం[క్రం అనుకున్న (ప్రకారం మసకవేళలో రాయ్‌ యింటి ముందు ఒక టాక్సీ వచ్చి అగిసది, అందులోనుంచి టోపి ముఖొనికి అడ్డంగా పెట్టుకొని త్వరగా లోపలికి (ప్రవేశించిన (బ్రాన్‌ట్విన్‌ము రాయ్‌ ఆహ్వానించాడు పంటమనిషి టాక్సీ డై ఫివరుకు బొడుగయిచ్చి పంపినడది ఇద్దరూ (డ్రాయింగు రూములో ఆసీను లయ్యారు ్రాన్‌ట్విన్‌ తిన గతచరిత్రిను గురించి రాయ్‌తో కొంత ఉపోద్ధాతం ప్రారంభించాడు

“1906 రష్యా విప్లవ కాలంలో (్రవావిగా అమెరికా (వైవేశించాను. 181? విష్ణవం వరకు అక్కడే వున్నాను. విస్తవానంతరం రష్యావెళ్ళి మళ్ళీతిరుగు: (ప్రయాణం చేసి అమెరికాలో దిగవలపీ వచ్చినది. కాని అక్కడ వావువికికి ట్రమాద సూచనలు కనబడటంతో రహస్యంగా యిచ్చటకు రాగలిగాను ఇచ్చట “ఒక మార్క్సిన్లు = హిందూ ఆధ్యాత్మికనాది'ని కలుసుకొనటం జరిగినది”. అని పక పక నప్వుతూ తన సంభాషణ ముగించాడు తరువాత అనేక విషయాలను గురించి మిచ్చటించు కున్నారు.

ఇంతలో చార్జీ, ఇర్వినులు కూడా నచ్చి సంభాషణలో పాల్గొన్నారు “బెనిన్‌ జర్మనీ ధనంతో రష్యా విప్లవాన్ని జయ(వ్రదం చేసాడు యమ్‌ యన్‌. రాయ్‌ భారత విన్లవం కొరకు అదే ఎధకంతో జర్మనీ పహాయం కొరకు అంతకు ముందే. తీప్రకృషి సాగించాడు అవి వారు ్రాన్‌ట్విన్‌కు గుర్తు చేయటం జరిగినది “మార్కి్బిస్టు, టోల్లి విక్కు” అని చెప్పుకుంటున్న బ్రానట్విన్‌ బూర్దవా పద్ధతులను 'వారు హేళన చేయగా రాయ్‌ అందుకు కారణాలను చెప్పి (బ్రాన్‌ట్విన్‌ను సమర్థించాడు

మిస్టరు ట్రాన్‌ ట్విక్గ్‌ 115 విందు అనంతరం ముందుగా చాళ్లీ, ఇర్విన్‌లు వెళ్ళిపోయారు. (బ్రాన్‌ ట్విన్‌ తానుంటున్న హోటలు థా చేయాలనుకుంటున్నట్లు వెల్లడించాడు. నగరంతో మంచి హోటిట్ల చాలా వున్నవి. కాని వాటిల్లో వుండటానికి (బ్రాన్‌ట్విన్‌ ఇచ్చగించ లెదు. దివాశః తన రిహనస్యజీవితం బయట పడవచ్చుననే సందేహంలో వుండి వుండపెచ్చును ఇది (గ్రపొంచిన రాయ్‌ 'తాత్కాలికంగా తనయింట్లో కొంత కాలం వుండిపచ్చునని" అనటంతో (బ్రాన్‌ట్విన్‌కు పోయిన (ప్రాణం తీరిగివచ్చినంతగా కనదిడ్డాడు “మరునాడు రాయ్‌ 1బొన్‌ట్విన్‌ వున్న హోట్లలుకు వెళ్లే టప్పటికే ఆయన తనవెంట తెచ్చిన అరడజను పెన్టైలను సర్దకొని (ప్రయాణానికి సిద్ధంగా వున్నట్లు కనబడ్డాడు రాయ్‌ హోటలుబిల్లా చెల్లించాడు, ఇద్దరూ కలిసి టాక్సీలో రాయ్‌ యింటికీ చేరారు. ఇంట్లో వ్రవేశిస్తూనే (బ్రాన్‌ట్విన్‌ రామ్‌తో “ఇక్కడ విదేశస్టులు ముందుగా తమ పేరు నమోదు చేయించు కోవాలా ? అని అడిగాడు రాయ్‌ నమాధానం చెప్పకమునుసే “నాపేరు (గ్రుజన్‌బర్గు, ఆస్ట్రియన్‌ లాయరును. అమెరీకాలో చాలా నంవర్సరాలు నివాసం” అని చెప్పాడు “ఇక్కడ ఆ భయంలేదు. నాయింట్లో వున్న వ్యక్తిని ఎవడూ ఏ విధం గానూ అచూకీ తీయటావికి (ప్రయత్నించరు అని రాయ్‌ సందేహ నివృత్తి చేసాడు “విదెళస్టాల రిజస్టరులో నాపేరు నమోదు కావలసిన అవసరం లేకపోతే మీరు యిస్పటివరకూ వ్‌లుస్తున్న (బ్రాన్‌ట్విన్‌ పేరును మరచి పోవచ్చును, నాపేరు మైకేల్‌ ఐరోడిన్‌, నేను రష్మానుంచి నూతన (వ్రపంచానికి (ప్రత్యేక రాయబారిగా వచ్చాను” అవి చెప్పగా రాయ్‌కి ఆంతుబేవి ఆశ్చర్యం కలిగివది, యాదృచ్చికంగా ఒకరినొకరు కలుసుకున్నారు ఒకరినుంచి ఒకరు అనేక విషయాలు తెలుసుకొన్నారు. గాఢమ్మితులయ్యారు. రాయ్‌ ఐరోడిన్‌ని ఈస రాజకీయ గురువుగా అభివర్జించాడు. మార్క్సిజం గురించి, మార్క్పిజావికి మూలా ధారమలున హెగిలియన్‌ పిద్ధాంతాల గురించి, పాశ్చాత్య తత్వ సిద్ధాంతాల గురించి, సంస్కృతిని గురించి మైకేల్‌ బరోడిన్‌ ద్వారా రాయ్‌ అనేక విషయాలు తెలుసుకో

116 యమ్‌ యన్‌. రాయ్‌ జీవం గలిగాడు తరువాత చైనాలో విస్తన పధకం. గురించి యుర్దరికీ భేదాభిప్రాయాలు వచ్చినమి (ఈ విషయం ముందు భాగాల్లో వినరించబడుతుంచి) రాజకీయంగా. ఒకరి నొకరు విమర్శించుకుంటూ వున్నా రాయ్‌ రషి్యాలో వున్నంశకొాలఅ (12%- వ్యక్తి గతంగా ఇద్దరూ. మితులుగానే వుండి ఒకరి నొకరు గౌరవించుకుంటూ వచ్చారు మా బల్లి అటి జ్‌ అ దీ ఈ

రష్యా వెలుపల (షధను కమ్యూనిస్టు పొర్ట $

రాయ్‌ యింటికి చేరన మతఠునాడే బరోడిన్‌ $న మెక్సికో రాకను గురించి, అన గత చరిత్రను గరించి రాయ్‌కి మరికొన్ని విషయాలు వెల్డిడించాడు

1005 విప్లవం తరువాత ఐరోడ్రిన్‌ అమెరికానన్చి మధ్యలో ఒకపారి రష్యా వెళ్ళివచ్చినా 1918 వరకు అక్కడే నివసించి న్యాయశొవ్వము, తిక్వశావ్రము అభ్యసించి ఆమెరికా విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధనల్ను జధుప్తుక్తూ ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో పన్నాడ్‌ అక్కడే వివాహం జరిగినది ఇద్దరు విర్ణలుకూడా కల్తిగారు, భార్య, బిడ్డలను వదలి విస్త వానంతరం రష్యా _వెళ్ళివచ్చాడు అమెరికాలో వున్నంతకాలం గుర్జనుఒర్లు పేరుతో ఈవ జీవితం..గడిపాడు... .

రష్యానుంచి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు జార్యుపభుత్వావికి చెందిన అమూల్య మయిన వజ్రాలను రహస్యంగా ఠెండు తోలుపెమై సూటుకేసులలో చర్మిం లోపల పొదిగించి తీముకొవి వడ్చాడు ఆ వమయంలో రపష్ప్వ్యా వ్యాసాఠ (ప్రతినిధినర్గం అమెరికాలో వున్నది. యుద్ధకారణంగా మ్మిక రాత్యాలు రష్యోకువెశ్శే. సరకులను దిగ్బంధం చేసినవి వ్యాఫార ఫ్రతినిఫివర్షావికీ.. ఆవసరమయివ ధనసహాయం. బ్యాంకుల ద్వారా చేయటానిక్షి వీణవతలేదు... మ్యితరుక్యారి ఆజమాయిషీ వరిన. సరాసరి రష్యానుంచి ధనం పంవటానికి కూడా వీలుపడలేదు

బరోడివ్‌ ధర్జుకమ్యూవిప్దై ఇంటర నేషనల్‌ ప్రధాన కార్యదర్శికి, సోవియట్‌ రష్యా వై స్‌కమిసారూకు మ్మికుడు కావటర చేతనూ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల నివాసి కొావటళ -చేతనూ ఆయన :ద్వారా వజ్రాల వంపటిం జరిగినది - వొటి్‌ ఒమెరగా చేర్చి సాన వట్టించి తగిన. వెలకు అమ్మీ. కొంతరనం. చ్యాపార 'ఫ్రశివిధి

రష్యా 'వెఖుషల శ్వైజళషు కెన్ల్యూనవిస్ట పార్టీ 117 పెల్గానికి అందచేఎ మిగిలినది నూఖన ప్రపంచంలో కమ్యూనిస్టు ప్రచారానికి పార్టీల స్థాపనకు వినియోగింకాలని సోవియట్‌ రష్యా అదేశి౮చినది బరోడిన్‌ సరాసరి అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు పభూణించే అవకాశం లేదు రబాస్కంగా ఫోర్డిరీ ప్యాసుపోద్టతో వయాణించవలన వున్నది రష్యానుంచి హాలండుచేరి అచ్చటి రష్యను రాయబార కార్యాలయంలో ప్యానుపోర్జు తీసుకొని ఆమెరికా ₹వయాజం చేసాడు. వెంట (స్రభుత్వ "సీవకుని తూడా తీసుకొని వచ్చాడు ఓకవళ కొను” చూర్గనుర్యంలో పట్టుబడితే ఆరెండు తోలు పెస్పైలను చికొగోలోవున్న తన ఫార్యకు చేర్చాలని ఆ సేవళునికీ గట్టి ఆదేశం యిన్వబడెనది ఓతలో చరోడీన్‌కి ఒకే-జత్మను. పైవికాధికారితో పరిచయం కలిగినది జర్మను చరాజయావికి ఆతడు ఫిరక్రేచెంది నూతన (ప్రవంచానికి వెళ్లి జ్ఞరపడాలనే భావంతో 1వయాణం చేస్తున్నాడు | చివరకు బరోడిన్‌. అనుమానించి నట్లుగానే ఐంధింపపర్డాడు తన (ప్రభుత్వ సేవకుడు, జర్మను సైనికాధికారి కూడా అమెరికా చేరలేదు... వ్మ్యజ్రాలు దాచబడివ ఆతోలు 'పెష్టైలు ఎటుచేరినవో అంతులేదు రాయ్‌కీ యీ విషాధగాధ మిక్కిలి బాధ కలిగించినది ఆ తోలు పెచ్టైలలోవున్న అమూల్య రత్నాలు ఒక విర్ణీత కార్యానికి తీసుకొని ఛాదిడినవి వాటి విలువ ఆ కాలంలో షమూరు ఐదు 'అక్షల డారిర్షగా విర్ణయించనిడినది. పైగా చికాగోలోవున్న బరోడిన్‌ భార్య విడ్డ లతో అర్జీ క చిక్కులకు గురిఆయి భర్త రాక కొరకు ఎదురు చూస్తూ వున్నది (ఆ సైవికాశికోరి కొరకు రాయ్‌ ఈరువాత గాలింపు చేయించాడు ఆతడు వెపు ఇండీసులోవి ఒక చిన్నచ్వీపంలో ఒక గుడీ వె నిర్మించుకొని అందులో వుంటున్నట్లు ఆచూకీ తెలియటంతో (ప్రత్యేకంగా అచ్చటికి మనుషులను పంఎ శోలుపెమైల నంగళి తెలునుకొనటానికి ప్రయత్నించాడు. నిరోడిన్‌ భార్మావీడ్డలకు శొంళ ధవం ఆంచే-యేర్చాట్లు కూడా చేసాడు) విరోదిన్‌ అమెరికాలో (ప్రవేశించగానే దింధింపదిర్థాకు ఆతడు బెయిలు మీడ విడుదల అణ -రబాళ్యంగా -మెక్సీకో 1వ వేశించాడు,: మెక్సికోలో రాయ్‌ని శలునుకొవటం శూడా-యాచృచ్యిక మే రాయ్‌ తన-దగ్గరవున్న సొమ్ముతో బరోడిన్‌ యేశాశయనిద్ది కొరతుునూతన (ప్రవంచం ధర్మించాడో. అండుకు - వినియోగించ

118 తుమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవితం టావికీ సీద్ధపడి టంతో బరోడిన్‌ కొంత పూరట చెందటం జరిగినది తరువాళ రాయ్‌, బరోడిన్‌లు రష్యా చేరినవ్వుడు సోవియటు అధికారులు న(శ్రాల గురించి వరోడిన్‌ను అనేక (ప్రశ్నలు వేయటం, ఆతనిని అనుమానించటం జరిగినది బరోడిన్‌ ఆఅమాయకుడని పోవియటు అధికారులను వొప్పించటావికి రాయ్‌ మిక్కిలి (శ్రమపడవలనసి వచ్చినది |

ఐరోడీన్‌ రహన్మ్యజీవితాన్ని గురించి ఎక్కునకాలం దాచటం రఠాయ్‌కి అసమంజనంగానూ, ఆసాధ్యంగానూ కనదిడినది ఆయన రాకను గురించి వచ్చిన అవంరాన్ని. గురించి కనీనం పార్టీ (ప్రముఖులకు తెలియచేయవలసిన బాధ్యత రాయ్‌ కున్నది (ప్రత్యేక పార్టీ కార్యవర్గాన్ని నమావేళశసరచి ఛాయ్‌ బఐరోడిన్‌వి వారికి పరిచయం చేసి లాటిన్‌ ఆమెరికాకు ఆయవ వచ్చిన అవవరాన్ని గురించి? కమ్యూనిస్టు ఇంటర్‌నేషనల్‌ స్టానన గురించి వివరించాడు. -మెక్పికో సోషలిస్టు పార్టీ, రమ్యను కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఆశయాలు వొకటే 1018-10 లో రష్యా విస్లవా నంఠరం రెండవ సోవలిన్దు ఇంటర్నేషనల్‌ లోని తీవ్రవాదులంతా రష్యాలో నమావేశవయి మూడవ - ఇంటర్నేషనల్‌ స్టాపించటానికి నిశ్చయించుకున్నారు దీని గుర్తింపు కొరకు కారల్‌మార్కు. సూచించిన “కమ్యూనిస్టు పదం దీనికి జోడించి “మూడవ కమ్యూనిస్టు ఇంటర్‌ నేషనల్‌” నామకరణం చేయటం జరిగినది మార్కు యిచ్చిన కమ్యూవిస్టు (ప్రణాళికకు అనుగుణంగా ఒక (ప్రత్యేక కమ్యూనిస్టు (వ్రణాశికను ఆమోదించి వివిధదేశాల్లో అందుకు అనుగుణంగా కమ్యూనిస్టు పార్టీలు స్థాపించటానికి తీర్మావించ బడినది

కౌని అంతవరకు రష్యా మినహాయించి ఆ తీర్మానం ప్రకారం క్రొత్తగా ఏదేశంలోనూ కమ్యూనిస్టుపార్టీ స్థాపన జరుగలేదు మెక్సికోలో కమ్యూనిస్టుపార్టీ స్టాపించటానికి రాయ్‌ నిశ్చయించుకున్నాడు బరోడిన్‌ యిది తనకు రాజకీయ ఘనవిజయంగా భావించాడు కమ్యూనిస్టు వచారం కొరకు తాను తెచ్చిన వజాలు మాయమయినా కమ్మ్యూనిన్దు (ప్రచారం చేస్తున్నట్లు రష్యాకు తెలియజేయ వచ్చునని బరోడగిన్‌ సంతృప్తి చెందాడు

• సోషలిస్టుపార్టీలో వివిధవర్షాలకు చెందిన వారున్నారు. వారు సోషలిస్టు

పార్టీవి కమ్యూనిస్టుపార్టీ గా మార్చటానికి అంగీకరించక పోవచ్చును కనుక రాయ్‌ వివిధవర్గ నాయకులను "విడివిరిగా (ప్రత్యేకంగా కలుసుకొని లండు పార్టీ ల

రష్యా వెలుపల ప్రరమ కమ్యూనిస్టు పార్టీ [110 ఆదర్శాలు ఆశయాలు ఒకటిగా చూపించి, ధర్షు ఇంటర్నేషనల్‌కు తమ పార్టీని అనుబంధ పార్టీగా మార్చటం వలన అంతర్జాతీయంగా ళసు పార్టీకి మెక్సికో దేళానికి కలుగ గల (వ్రాముఖ్యాన్ని, (ప్రయోజనాలను వారికి వివరించి చెప్పాడు లాటిన్‌ అమెరికన్‌ దేశా అన్నింటినీ కలుప్పతూ “కమ్యూనిస్టు బ్యూరో'ను స్థాపించ గలిగితే అమెరికను సాద్రాజ్యావాదానికి వృతిలేకంగా గట్టిపునాదిని నిర్మించ గలుగుతామవి చెప్పాడు దీవికి అందరి అంగీకారం పొందగలిగారు సోషలిస్టుపాక్టి సర్వసభ్య ననూవేశం జరిపి సభ్యులకు లోతుపాతులు, మంచిచెడ్డలు వివరించి మహానభ అంగీకారంతో సోషలిస్టుపార్షీని కమ్యూనిస్టుపార్జీగా మార్చటానికి నిర్ణయం చేయగలిగాడు. కాని “కమ్యూనిస్టు పార్టీ స్థాపనకు (వ్రభుత్వ అనుమతి, ముఖ్యంగా పళిదెంటు కరంజా ఆనునుతి అవసరం అమెరికా (పభుత్వం ఏదో ఒక మిషతో కరంజాను కూల(ద్రోని ఆభెగాన్‌ని అధికారంలోనవికి తీసుకు రావాలనే (వ్రయత్నంలో వున్నది

(వక్యేకంగా రాయ్‌ శద్ధ తీసుకొవి రహస్యంగా కరంజొ = బరోడిన్‌ల ఆంతరంగిక నబూవేశాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు అన్నివిషయాలు చర్చించదిర్హవి ఇంతపరకు సోషలిస్టుపార్టీ కరంజా (ప్రభుత్వానికి అండగా వున్నది ఆదే దృక్పథంతో స్టాసించటోయే కమ్యూనిస్టృపార్టీ కూడా కరంజా ప్రభుత్వానికీ మద్దత్తుని పంది కాగా అంతర్జాతీయంగా సోవియటు రష్యా (నభుత్వ సహకారం కూడా లభించ గలదు బహిరంగంగా కాకపోయినా ఆంతరంగికంగా (ప్రశిడెంటు కరంజా, విదేశాంగమం,తి, పార్లమెంటు స్పీకరు తను అనుకూలతను (ప్రకటించారు “లాటిన్‌ అమెరికను లీగూకు యిది తోడ్పడ గలదని వారికీ నమ్మకం కలిగినది

సోషలిస్టుపాక్టీ ట్రత్మేక మహానభలో పార్టీ ని కమ్యూనిస్టుపార్డీగా మార్చ టావికీ ఏకళీవంగా తిర్మానించబదినది రాయ్‌ (ప్రధాన కార్యదర్శిగా అందరూ ఆమోదించారు. రాయ్‌ యిందుకు అంగీకరించలేదు మెక్సికన్‌ జాతీయుడే పార్టీ (వథావ కార్యదర్శిగా వుండటం మంచిదని రాయ్‌ అభిప్రాయం కనుక రాయ్‌తోపాటు మరోవ్య క్రిని కూడా కార్యదర్శిగా ఎన్నుకొని ఆతడు పార్టీ నద్దాంతాల్లో, ప్రచారంలో ఈగిన అనుభవం గడించటావికి రాయ్‌ తోడ్చడుతూ అంతవరకూ రాయ్‌ (ప్రధాన కార్యదర్శిగా వుండాలనే తీర్మానం ఆమోదించబడీనది చుహాోపభకు సోవియటు కష్యానుంచి ఆభివందన పందేశం వచ్చినడి తమ పార్టీకి ఆంతర్జాతీయ (ప్రతిష్ట కలిగినందుకు వభ్యులు సంతోషం వెలిబుచ్చారు

[20 యమ్‌, యన్‌ రాయు జీవితం

బరోడీన్‌ తన మెక్సికో రాకను గురించి మెక్సికో రాజకీయాలను గురించి, కమ్యూనిస్టు పార్టీ నీద్ధాంతాలు - నాయకత్వం గురించి ఎప్పటి కన్నుడు సోవియటు రష్యాకు రిపోర్టు సంపుతూ వచ్చాడు 1020 లో జరిగే ధర్దు ఇంటర్నేష నల్‌ రెండవ కాంగైసు మహాసభకు రాయ్‌ నాయకత్వాన (పకినిధివర్గాన్ని సంపాలని రష్యానుంచి మెక్సికో కమ్యూనిస్టు పార్టీకి ఆహ్వానం వచ్చీనది

షార్టీ కార్యవర్గ వమోవేళంలో బరోడిన్‌ సోవియట్‌ రష్యాను గురించి, కమ్యూనిస్ట్ర పార్టీని గురించి, సామ్రాజ్య వ్యతిలేక ఉద్యమాన్ని గురించి అనేక విషయాలమీద చర్చలు పౌగిస్తూ. వ్వండేవాడు భోజనావంతరం అర్థర్మాతి వఠకు రాయ్‌ = వరోడిన్‌లు మార్క్సిస్టు పిద్ధాంతాల- గురించి చర్చించుకుంటూ వుండేవారు అమెరికాలో వున్నవ్పుడు రాయ్‌ సోవలిన్షు భావాలు కలిగి కొంతవరకు మూర్క్ట్పిజం అభ్యసించాడు మెక్సికోలో బరోడిన్‌ సహకారంతో ముఖ్యంగా. మార్క్స్సిజావికీ కారణభూతమయిన సాళ్చాత్య సమాజ నంస్కృృతులను, చరిత్రను భిన్నదృక్పధాలతో తర్కించి ఆకళింపు చేసుకొనటానికి చక్కని అవకాశం లభించినది,

బరోడినో ఏకాంతంగా అనేకి రా్యత్రిందివళ్లు తన గదిలో కూత్చని కాగితాలు సై పృచేస్తూ వుండేవాడు సూవాయగా ఈశనతోబాటు రాయ్‌కూడా ళష్యా రావలసి వుంటుందని చెప్పటం వినా ఆ పత్రాల రహస్యాన్ని రాయ్‌కి కూడా తెతియ నిచ్చేవాడు కాదు ఒకనాడు అనుకోకుండా రష్ష్యానుంచి ఆహ్వానం రావటం రాయ్‌కీ ఆశ్చర్యం కలిగినది ఇంతవరకు మెక్సికో తనకు ఆ(శ్రయమిచ్చినది , మెక్సికోను ళన మాతృదేశంగా భావించి రాజకీయాల్లో (ఫముఖపాత్ర వహించి అభ్యుదయ భావాలతో పార్టీని స్థాపించ గలిగాడు పాక్టీలో, (ప్రభుత్వంలో వ్‌శేష పలుకుజడి, పతిష్టలు సంపాదింఛ గలిగాడు పాక్టీ (ప్రభుత్వం రెండూ త్‌నక్మ విశేష గౌరవాన్నిచ్చి ఆదరించినవి ముంచు ముందు ఆబైగాన్‌ సహకారంతో... అమెరికా (వళుత్వం మెక్సికోలో అంతర్యుద్దాన్ని (ఢేకేపించ వచ్చును. కరంశా తనమీద అంతులేని విశ్వాసం కలిగివున్నాడు అమేరికా స్నామాజ్యవాద వ్యతిరేకంగా పార్టీని, ప్రజా బాహుళ్యాన్ని సమీకరించవఠఅసిన ఆవసరం ఆసన్నమయినది ఇట్టి పరిన్టితుల్లో రష్యా వెళ్ళటం వలవ 'వత్వేక [యోజనం కవబడలేదు కనుక బరోడిన్‌తో రాయ్‌ తన వ్యతిరేకతను (ప్రదర్శించాడు

రష్యా వెలువైల వధమ కమ్యూనిస్టు పాక్టి 111 “బోల్నినిక్కు (క్రమశిక్షణకు బద్దుడు కావాలి అని బరోడిన్‌ గుర్తు చేసాడు ఏది (క్రమశిక్షణ ? హేతుదిద్దద్దుయిన మానవ స్వేచ్చను, వ్యక్తిగత భావా లను కుదించగల *[కమళిక్షణి గమ్మస్థాన మేది + శానురాను యా *[కమళికణి “పేరుతోనే కమ్యూనిజంలో నిరంకుశత్వం, నియంతృత్వ విషబీజాలు అంకురించీనవి మానవ స్వేచ్చ మంట గలిసినది రాయ్‌ మానసిక వ్యధను బరోడిన్‌ ఎపిగట్ట గలిగాడు కేవలం తమా షాకు" అన్నట్లు తస్పుకొనటానికి ప్రయత్నించాడు అయితే బరోడీన్‌ సామాన్యుడు కాదు అసాధారణ వ్యక్తి, మేధావి రాయ్‌ జీవితాన్ని, భవిష్యత్తును మార్చగల మరొక అస్త్రం (వ్రయోగించాడు “మాస్కో ఇండియా మార్గంల్లో వున్నది ఆక్కడ విష్ణవం మీరాళకకు ఉదురు చూస్తూ వున్నది అవును, రాయ్‌ మాతృదేశం చేరవలసిన అవసరం గుర్తించాడు "జ్యరరిస్టుగా “మదట తనకున్న భావాలకు, (వస్తుత భావాలప హస్తి మశకాంతరం వున్నదీ శేవలం కొలదిమంది ప్యక్తులతో నామమాత్రపు ఆయుధసోమగీతో టాగా స్టైరపడెన ఏ (ప్రభుత్వాన్నయినా కూల(ోయటం అసాధ్యం, అసంభవం కూడాను ఇప్పుడు నురో మార్గం కనబడుచున్నది ఈ మార్గంలో భారతదేశంలో విప్లవం జయప్రదం కాగలదనే విశ్వాసం రాయ్‌కి కలిగనది పిప్టవం సొధించిన ఒక దేశం మెరొక. దేశంలో. విష్ణపం నెగ్గటానికి విధిగా తోడ్సడుతుంది మొదట "తోను భావించిన భారత్‌ ఈశాన్య సరిహద్దులకు మారుగా ఇప్పుడు వాయవ్య పరిహొద్దులు భారత్‌దేశంతో (ప్రవేశించటానికి సరియైన మార్గంగా భావించాడు సోవియట్‌ రష్యా (ప్రయాణానికి సిద్ధపడ్డాడు వెంటనే దియలుదేరి రావాలని బరోడిన్‌కు రష్యా నుంచి పిలుపువచ్చినది ఆయన బహిరంగంగా (వ్రయాణిందటానికి వీల్లేదు ర్రోగ్యగ్తస్తుడయిన్తట్లు రోజూ డాక్టరు నచ్చి వెళ్లుచున్నాడు (ప్రభుత్వ సహకారంతో, ఫోర్జరీ ప్యాసుపోర్టతో బరోడ్‌న్‌. రహస్యంగా నార్వే నౌకలో (వయాణావికీ _యేర్పాటులు జరిగినవి రహస్యంగా" రాయ బరోడిన్‌ను వౌక దగ్గరకు చేర్చాడు తరుహెత రాయ్‌ (వ్రయాణం “న్ఫెయినులో ఇద్దరూ కలుసుకొనే యేర్చాట్లు చేనుకొన్నారు,

122 యమ్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవతం

ఇక రాయ్‌ (ప్రయాణం చేయవలసి వున్నది. మెక్సికో నుంచి బయఎిడేరే పతినౌాక అమెరికా రేవుల్లో ఆగి వెళ్లవలని పుంటుండి రాయ్‌ ఆమెరికా వెళ్ళటం (ప్రమాదం రాయ్‌ మీద ఆమెరికను (ప్రభుత్వ వారంటు వుండటం చేత ఆ పోలీసుల విఘూ వుండి తీరుతుంది వశ్చిమ, మధ్య ఐరోపాఖండ (ప్రాంతమంతా మిత్ర రాజ్యాల అధీవంలో వున్నది రష్యా చుట్టూ మ్యిత్రదేశాల నౌకల దిగృంధం కట్టు దిట్టం చేయబడ్డడి ఇన్ని (ప్రమాదాలను అధిగమించి రాయ్‌ (ప్రయాణం చేయవలని వున్నది

1818 వనంబరులో మెక్సికోలోవ్‌ వేరొక రేవు (వేర్యాకూజ్స్‌ నుంచి 'ప్పెయినుకు వంబంధించిన వౌక బయకబుడేరటావికి పిద్దంగా వున్నది ఆందురో మెక్సికో విదేశాంగశాఖామాత్యులు. మారుపేరుతో రాయ్‌కి రాయబార కార్యా లయోద్యోగి స్థానంలో ప్యానుపోర్డు యిచ్చి (ప్రయాణావికి కావలవిన యేర్చాట్లు చేసాడు ముందుగా రాయ్‌ రెండువారాలు ఆంతర్జానముయి. తరువాత రహన్యంగా ఆ నౌకలో (ప్రయాణం చేయవలవి వున్నడి అందుకు కగిన యేర్చాట్లు చేపుకొవి రాయ్‌ వీడ్కోలు చెప్పటానికి మర్యాద సూచకంగా (ప్రశిడెంటు కరంజాను కలును కొన్నాడు రాయ్‌కి వీడ్కోలిన్వటం (ఫ్రళిడెంటు కరంజా తిన కుడిచేతిని పోగొట్టు కొన్నట్లుగావే భావించాడు తనకు తవ భవిష్యత్తు ఆంధకారంగా కనబడివది ఆయినా వవసు కుదుటబరచుకొని “బటురు యింకా యౌవవదశలోనే వున్నారు విధితో చెలగాటం ఆడవడ్డు ఇంకా చాల కాలం విజయవంతంగా జీవించాలని వా హృదయపూర్వక అభివందవనలు” అవి రాయ్‌ భుజం తట్టి ఆశీర్వదించాడు రాయ్‌ కూడా వీడో్కోలులో అంతకంపె మిక్కుటంగావే వ్యధతో కలత చెందాడు కాని ఇంతకం కె ఎక్కువ వాధ్యత నిర్వహించటావికి వియలుచేరుచున్నాననే ఆచంచల విశ్వానం రాయ్‌లో విలచిపోయినది ఐరోపాయాత్ర;

అమకువ్న (వకారం 1819 నవంబరులో స్పావిష్‌నొకలో రాయ్‌ రష్యా 'ప్రదూణావికి కాలు పెట్టాడు. నాలుగు పంవత్ప్సరాల్కక్రితం రాయ్‌ మాళ్ళదేశాన్ని వదిలి వసిఫిక్‌ మహావము[ద్రం దాటి మాతిన (వ్రపంచం చేరాడు. అనాటి రాయ్‌

ఐరోపా యాత్ర 7 128 (ప్రయాణం వనిరాశాజనకం, విన్ఫృహలతో కూడియున్నది తన గమ్యస్థానం తనకే శెలియడు. పాండుచేరి నుంచి బయలుదేరిన కాధలిక్కులు మత (ప్రచారకునిగా మారువేషంలో ఒక బైబిలు (గ్రంధం చేబూని వయాణం సాగించాడు ఈ నాలుగు సంవత్సరాలు రాయ్‌కి నాలుగువందల సంవత్సరాల అనుభవాన్ని గడింప చేసివది ఈసారి మరొక మారుపేరుతో మెక్సికో (ప్రభుత్వ రాయబారి హోదాలో అట్లాంటిక్‌ మహానను[దం మీదుగా ఐరోపా ఖండానికి (సయాణం పాగించాడు ఈ సర్యాయం మౌఠతన భావాలతోనూ తన కార్యక్రమంలో కార్యాచరణ నిమగ్నుడై మరో 'వపంచావికి బియలుదేరాడు నూతన సమాజ విర్మాణంలో భాగస్వామి కాటోపు చున్నాననే ఉత్పుకళ రాయ్‌లో విండి విబిడీకృత మైనది నాకా (వయాణావికి ముందు రాయ్‌ రక్షణకు తగు చర్యలన్నీ నమహర్చ బడినవి, లౌలట్‌ చట్టింద్వారా రాయ్‌వి అరెస్తు చేయటానికి (బిటిషు (పభుత్వం వారంటును (ప్రకటించినది. బెయిలుమీచ అమెరికా (నభుత్వం కళ్లుగప్పి _ మెక్సికో చేరి అచ్చట సోషలిస్టు పార్టీని స్థాపించి ఆ (ప్రభుత్వానికి అండగా వుండటం అమెరికాకు తెలుసును కనుక ఈ రెండు స్మాదూజ్య (సభుక్వాల కదింధ హస్తాలను తప్పుకొవి రాయ్‌ ప్పెయినుదేళం చేరాలి అడి ఆంతకేలికయిన విషయం కాదు నౌకోరిపతిని మెక్సికన్‌ (ప్రభుత్వం “రాయ్‌ని చాల జాగ త్తగా తీసుకొని వెళ్లాలి మమా $ి అవి ఒకటికి నాలుగుపార్లు మరీమరీ హెచ్చరించి వంపివది నౌక క్యూబా పట్టణమయివ హవానా రేవు చేరినది శేవు కార్మికులు వమ్మెలొ వున్నారు. రేవులో చేరిన పడవలన్నీ తిరిగి బయలుదేరటానికి వీలులేని పరిస్థితులు కూడా కలుగచేసారు. క్యూబా ఆమెరికా (ప్రభుత్వ రక్షణ (క్రింద వున్నది యుద్దం మాగిపినా అమెరికను అధికారులు ఆ రేవుకు వచ్చే (ప్రతినౌకము తనిఖీ చేయటం మావలేదు సమ్మె ఎంతకాలం సాగుతుందో తెలియదు రాయ్‌ పంకట పరిస్ట్‌శుల్లో పడ్డాడు నౌకలో వుండటానికి వీలులేదు బయటకు వెళ్ళటానికి ఆంత శం'జె వీలుకావి పరిస్థితి రాయ్‌వి ఎలా దాచిపెట్టాలో కెపైమకు తెలియక అయోమయ స్థితిలో పడ్డాడు డాక్‌ సర్మర్పు యూవియన్‌ హాయకు డెనరో రాయ్‌ వాకదిచేవి తెలుసు కున్నాడు అదృషప్టవళాత్తు ఆతడు రాయ్‌కి సరిచయస్థుడు అవేకపార్లు అతడు మెక్సికో కూడా రావటం రాయ్‌ ఎరుగును నెమ్మదిగా రాయ్‌ శేవు దగ్గర పికెటింగు

1 కక యక్‌ యన్‌ రాయ్‌ జీవిశం చేస్తున్న కార్మికులతో సంభానణకు దిగి తన సానుభూతిని (స్రకటింబాడు, శేవురోవి ఒక నౌకలో వర్కర్చు యూనియన్‌ నాయకుని ఆప్తమిత్రుడు చీక్కువన్నద్లు కబాన్యంగా. ఒక ఉపనాయకునితో చెప్పాడు నాయకుని కీ విషయం అరందవేయ బడినది ఆరడు సరాసరి నౌక లోనికి (వ్రవేశంచి - రాయ్‌ని గుత్తించి “మెక్సికో కయేడ్పు నా కీవియం ముండుగా ఎండుకు తెలియ చేయలేదో” అవి విదారం ప్రకటించాడు. రాయ్‌ శను అళ్యవనర కార్యం మీద వెంటనే బరోపాఖండం చేరవలసి వున్నదని ఆ నాయకుని హెచ్చరించాడు "ఫరవాలేదు మీ కేమీ భయంలేదు ఈ అమెరికను సామ్రాజ్యవాదులు మవనేమీ చేయలేరు. తెల్లవారక మునుపే మీ నొకను రేపు బయటకు పంపుఠా”నవి చెప్పీ వెళ్ళబం, (వ్రయాటీకుల "నౌకను అవటం ఈమ అభీనుత్‌ం కౌదవి రేవు కార్మెకులు ఆ సౌకను వెంటనే బయటకు చంపటం జరిగినది - అకస్మాత్తుగా యిలా జరగటం సౌకలోని. వయాజీకులకు -ఆళ్ళ్చర్యాన్ని కలిగించినది కెట్టైనుకు చీనా యీ రహన్యం బుతరుల కెవరికీ తెలియదు వెంటనే రేవు అధికారులకు ఆన నౌకకు సంజంరించిన చత్రాలు చోపి అనుమతి పొంది _పప్రయూణం సాగించాడు. మెక్సికోలో ఒక జర్మను బ్యూలు హెడ్‌ మాష్టరుగా వనిచేస్తున్న వ్యక్తి నౌకలో (వ్రయాణం చేస్తున్నాడు - ఈ ఠహస్యాన్ని ఎలాగో వపికట్టి కలిగి రాయ్‌ చేసిన నహాయానికి తన అభివందనలు (ప్రకటించాడు నౌక 'స్పెయిను దేశం శీరటోనికి ఒక వోరం రోజులు 'వట్టినది ఈవారం రోజులు రాయ్‌ ఆ హెడ్‌ మౌస్టరు, "అదే నొకలో ప్రయాణం చేన్తున్న మెక్పికన్‌- రాయవార కౌర్యోూలయ దంసతులతోంకులాసా కబుర్గతో కాలం గడ్‌వీ నిరపాయంగా ఐరోపా ఖండం నేరాడు “స్పేయినులో ముందుగా వచ్చే ఓక చిన్న జివలతో రాయ్‌ చిగీ ఆకండ్‌ నుంచి రాజధాని నగరం మ్మ్యాడిడ్‌ రి లులో వ్రయాణం చేసాడు మెక్సికోలో వుండగానే. రాయ్‌-మాగ్రిడ్‌ సోషలిస్టు పార్టీతో నంబంధాలు టేర్చ్పరచు కున్నాడు ఆచ్చటనుంచి కొంతమందిని రష్యా కమ్యూనిస్టు మహానభకు (ప్రతినిధులుగా తీసుకొని వెళ్లాలని రాయ్‌ అభిమతం ముందుగా పార్టీ నాయకుడు ఇన్లీషియాప్‌ను కలుసుకొన్నాడు. ఆతడు విద్ధాంతరీత్యా సోషల్‌ డెమోడ్రాట్‌ శానటంచేత కష్యును బిన్సవాన్ని విమర్శిస్తై విరననఫానం చూపించాడు, తరుచాత

ఐరోపా యా(శ్ర 12 పార్టీలోని కొంతమంది త్యీవవాడులను కలుసుకొని రిష్యాకు (ప్రతినిధి నర్గాన్ని పంపే యేర్చాటుచేని బెర్లిన్‌ (వ్రయాణానికి సిద్ధపడ్డాడు

ఈ మధ్యలో మరొక వింతనంఘటన జరిగినది మాడ్రిడ్‌ వగరాన్ని సందర్శిస్తూ రాయ్‌ ఒకచోట నాజూళయిన చేతిక్కరనుకొని టాక్సీలో తాను ఎవచేసిన హోటలుకివచ్చి బాడుగ యివ్వటానికి దేబులో చేయిపెట్టగా మవీసర్సు కనబడ లేదు ఆందులో కాను మెక్సికోనుంచి తెచ్చిన దాడాపు రెండువేల డాబర్లు, అవవడ మయితే వ్యాంకుద్వారా మార్చుకొనటావికి (161165 0506410 యల్‌ సి. తన ప్యాస్‌పోర్టు వున్నవి రాయ్‌ విస్తబ్దు డయ్యాడు సొమ్ము పోగొట్టకొవినా "స్పియిమలో తన మిృిిశులద్వారా ముందుకు (ప్రయాణం సాగించనచ్చును కావి ప్యాప్‌పోర్టు లేనిదే ముందుకు ఓక అడుగు వేయటానవిక్షివీలులేదు చపరకు చ్వేమి తోచక ఆదే టాక్సీలో శాను చేతిక్కరను కొన్న షాపుళు.వెళ్ళాడు, ఆ షాపు యజమాని తాయ్‌కి మనీనర్పు అందజేస్తూ ఈనకు రాయ్‌ కృతజ్ఞతలు తెలుషకొంటా డనే భావనలో వుండగా రాయ్‌ శన అజొా(గత్రకు కాను సిగ్గుపడి పర్సులో ప్యాస్‌ పోద్ద వున్నదీ, లేవిదీ చూచుకొని మెదలకుండా వియట్రప నడవటం ఆ యజమౌనికీ తఈవ్ర కోపాన్ని కలిగించినది, పైగా “ప్పానిష్‌వారు దొంగలుకొదు అని ఆలిడు ఎ త్రిసొడవటంతో రాయ్‌ వెంటనే. యజనూనవికి తమాపళ చెస్తుకొని తన కృతజత, వెల్లడించటం జరిగినది

తరువాత రాయ్‌ ఆమరునాడే బెర్లిను చేరుకున్నాడు నాలుగు నంవత్పరాల ట్రీ - ఆయుధసహాయం కొరకు బెర్లిను (ప్రయాణం కట్టిన రాయ్‌ ఇస్పుడు ఆ (ప్రయత్నంతో ఠాలేదు అ శార్యక్రమళి ఎప్పుడో విరమించుకున్నాడు అవ్వుడు తాను కలలు గవీ- పూహించుకొవిన బెర్లిను వట్టణం యివుడు స్మశానన్నాటికగా మౌశివది బ్రిటిషు ప్వామాజ్య దేశాన్ని ఉర్రూతలూగించిన కెయిజరు (ప్రభుత్వం యూనాడు నామరూపాఅ లేకుండా నళించిపోయినది కెయిజరు ప్రాణాలు గుప్పిట బట్టి పారిపోయి. హోలండులో తలదాచుకుంటున్నాడు జర్భునీదేశ అర్థిక వ్యవస్త తఅ[క్రిందుఅయినది వర్షైల్పు- సీంధితో జర్మనీ నివ్ర్చైవీకమండలం అయినది యుద్ధంతో గాయపడిన సైనికులూ కాళ్లు చిరిగి,” భేతుల- పోగొట్టుకొని బజార్లలో విచ్చగాం[డ్ర జీవితం గగుషుచున్నారు మరొకనంక మిత్రరాశ్యాల పైనీకులు బెర్లిన్‌ సగరంళ్లో పేరవిహారం బేస్తూ-5వాళు శ్రొక్కుకున్నారు