Telugu krushna godhavari nadhijalalaa - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
శ్సుష్టా గోదపర సదొజుం “లా
గ-చవడు ల -
శ్ర వి.ద రు చాచా బారి,
ల ల ఇ. లా (ర్‌. న: ంత్‌! టే
1051 ఒడం౦బడిక
మన దేశానికి 1947 ఆగస్టులో స్వతంతం వచ్చింది. 1950లో (పణాశికా సంఘం ఏక్పడింది. మన ఆర్షికాభివ్యృద్ధి ఒక ప్లాను ప్రకారర్నా జరగాలన్మి అందుకుగాను (ప్రధమ పంచవర్ష (ప్రణాళికను తయారు చేశారు. ఇది 1831లో అమలులోకి వచ్చింది,
కృష్ణా-గోదావరి నదీజలాల వినియోగాన్ని గురించి చర్చించ డానికి [ప్రధమ పంచవర్ష (వణాళికలో చేర్చవలసిన (పా జెక్టులను నిర్ణయించడానికిగాను ప్లానింగు కమిటీ 1351 జూలై 2/, 28 తేదిలలో ఒక అంతర్‌ రాష్ట్రీయ సమావేశాన్ని ఢిల్లీలో ఏర్పాటు జేసింది,
ఈ సమావేశానికి హాజరైన వారిలో ప్తానింగు కమిటీ అధ్య “క్షులు శ్రీవి టి. కృష్ణమాచారి, ఉత్ప్తి-స'పైల "కేంద్రమంధి శ్రీ యన్‌. వి. గాడ్జిల్‌ బొంబాయి రాష్ట్రం తరపున పబ్లిక్‌ వర్క్స్‌ ఇభామంత్రి శ్రీ జీవరాజ్‌ మెహతా, అభివృద్ది శాఖామంత్రి శ్రీ 5.బాల్‌కక్క ఛీఫ్‌ యింజనీర్లు మ్మదాసు రాష్ట్రం తరఫున పబ్లిక్‌ వర్క్స్‌ శాఖామంత్రి. శ్రీ భక్తవత్సలం, ఛీఫ్‌ యింజనీక్‌ శ్రీ వెంకటాచారి, పెదరాబాదచ్‌ తరపున ముఖ్యమంత్రి శ్రీ వెల్తోడి, పి దబ్బు, డి. మంతి నవాబ్‌ శైనొయార్‌జంగ్‌, భీఫ్‌ యింపనీర్‌ శ్రీ పాపయ్య, మధ్య ప'దేశ్‌ తరఫున పి. డబ్బు, డి. మంత్రి. శ్రీ అగ్ని భోజ్‌, మైనూరు ముఖ్యమంతి శ్రీ ౩. సి, "రెడ్డ, "కేర్యద జలవిద్యుణ్‌ కమిషన్‌ అధ్యక్షుడు థ్రీ వి. యన్‌. ఖోస్తా, 'ఆెరక్టర5్‌ 4 శ. యల్‌
రావు మొదలగువా రున్నారు.
౭ సనూాచ ళాల ముందుాడే మే నెలలో కృపా-గోడావకి నవ్‌ మలినం శంంండింతిర వదిల రాష్ట్రాలను యీ కింది హంకాలపై భట చంచదజనిందిలా హ్లైవింగ్‌ కమిటీ కోరింది. 1 ఈ భడులడైర్క వాటి ఉవగదులపైన ఆయా (వదుత్వాలు డ్లళ్‌ంచిక వరసల విడ్యుల్‌ (ాఇష్ట్రలు; ఓ పీళికింాను.. ఉదయూగింక గుడ్రేశించిం. నీటి ప్రమాణం అల్‌ ధ్‌ ణి ఈ (హాళక్టు నభాలవర్డ నదులలో లక్యమమ్యే నీచ ననాయాం ఎంత ళీ సంతకు పూర్వము విర్టాంచి ఉదవరూగలోవున్న పాకెప్టల భాస్యలా తనయోగంచంఒడుతుర్న వీరు ఎంత? అప్పటికి నివజ్హంంలో వసే సా చక్ట్యలరు చువలరండ నీదు ఏంఠ? ణాస్ట్ర టచళ్యాల కు సెక చివనందిన భేగటాలను కోరడమే ల్‌ క్క కేం ద జందిద్యుం కమి రతి ర్యన్షాగోదావరదులలో లభ్యమమ్యు న్‌ళని గతంల డ2 ఉదయోగాన్ని. గుంంచీ తయారు చేసిన ఆడు వనర వాళ నివేడ్‌కలర్సు కచ్‌ “నిన్‌ ద్యూవులను వివిధ రాష్ట్ర (ప్రభుత్వా ఒకు హొమడు కమిట్‌ దలవింది, గ పానింగు కసిట్‌ మాచకల మేరకు వివధ ౯ాస్ట్ర పభుకాంలు, గను రాహ్హైంలరే యుంతవరకు వువయో-గించుకుంటన్ననిట్‌ మె నశించి (గ్రహ్తురం విర్శాణంలోవున్న (ప్రాజెప్టేలను గురించి, భం ఖ్‌ భణశకలను గురంచి రహోర్టులను కేర్మద్రానికి పంపడం జ "రగ ఈవి డర్యంగా చదెంబాయి (వభుళ్వం, ఈ రండు నదులకు సంబ మం పరమ (ప్రణా€ళాకాలంలోనూ, ద్వితీయ, తృతీయ వణాళికల౬ ఒం ఇటు తరువాత కూడ నిర్మించ తల పెట్టిన [ప్రాజెక్టుల లిస్టును, వావ తను తయారుచేసి కేంద్రానికి పంపింది. బొంబాయి (పిచ్చా తయారుచేసిన యీ నివేదికలను ఆలాగే యితర రాష్ట్రాలు తయారు జేనిన నివేదికలను ప్తానింగు కమిటీ అన్ని రాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలకు పంపించి,
తే చాటిపె అనూ (ప్రభుత్వాలు తమ అభిపాయాలను పంపాలని కూడా కోరింది. అంతర్‌ రాష్షీయ నమావేశన్ని [పారంథిస్తా, నమావేశ లక్ష్యాన్ని గురించి "అధ్యక్షత వహించిన శ్రీ కృష్ణమాచారి యిలా అన్నారు : కృష్ణా - గొదావరి నదీమండలాలలో లభ్యమయ్యే నీటి ఉప యోగాన్ని గురిచి, (ప్రధమ పంచవర్ష (వ్రణాశిక రెండవ భాగంల్లో _చేర్చవలసిన ప్రా వెక్టులయొక్క మంచిచెడ్డలనుగురించీ యీ సమావేశం నికయించవలసివుంది. అభిలభారత దృష్టినుంచి సొధ్యమైనంత తొంద రా శక్కువ ఇఒర్చుతో ఎక్కువ ఆహారోత్పత్తి సాధించడం అవనర మ్న విషయాన్నీ జొంబాయి, దాని పరివరపాంతాలలో విద్యుచ్చకక్‌ కొంతగావున్న విషయమూ్హూ మొత్తు 'దేశఅభివృద్ధితోపాటు (ప్రాంతీయ అఖివ్యిద్దిని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలన్న విషయాన్ని గమనంలో వుంచు కొని సమావేశం ఒక నిర్ణయాగెకి రావలసివుంటుందని శ్రీ కృష్ణమాచారి గారు చెప్పారు. పె "రండు విషయాలను సమన్వయపరనూ అన్ని [ప్రాంకాలకు న్యాయం కళలిగేవిధంగా సమావేశం ఒక జఒడంబడికకు రా గల్డుళుందని తన విశ్వాసాన్ని (వకటించారు. కృష్ణానదిలో లభ్యమయ్యే నీటి మొత్తం 2 అలానె కృష్ణానదీ ప్రవాహ లెక్కలను విజయవాడి అనకట్టవద్ద 169% నుంచి 1815 వరకు అంటే ల్‌! సంవత్సరాలు తీయడం జరిగింది, ఈ ర్‌! సంవత్సరాలమిది సగటు లెక్కగడితే 105/+ టి యం,సిలు వచ్చింది. కాని ఈ [పవాహం | సంవత్సరాలకే లభ్యమవుతోంది, కాఒట్టి ఈ మొత్తాన్ని నికరంగా దొరికే నీరుగా భావించడం సరిగాదు. ఫ్‌! సంవత్ప్సరాలలోను ₹0 నంవత్పరాలపాటు 1800 టి. యం.సి.ల (వవాహం, 8 సంవత్సరాలపాటు 1100 టి. యం.సిల వవాహం,; శీ సంవత్సరాలపాటు 1150 టియం సి.ల ప్రవాహం లభ్యమవుతోంది. = ఒక టియంంని వీడు ఆనగా శతకోటి ఘనపుటడుగుల నీరు...
తీ అందువల్ల విజయవాడకు పెగా కృష్ణానదిలో వినియోగించే నీరుగాక, 1450 టియం. సి లను విశ్వసనీయంగా దొరికే నీరుగా లెక్కగట్టారు, అంశ 100 సంవత్సరాలలో 86 సంవత్సరాల పాటు విశ్వసనీయంగా లభ్యమయ్యే వవాహం, విజయవాడకు పెగా వాడుతున్న నీరు 205 టి. యం. సిలు, అంటే మొత్తం రృప్ణలో 86 సంవత్సరాల మాద విశ్వసనీయంగా లభ్యమయ్యే నీరు 1/15 టి. యం. సిలు. నీటి కేటాయింపులు
వివిధ రాష్ట్రప్రభుత్వాలు 1951 సమావేశంనాడు ఆెలివిన వివరా లనుబట్టి "రెండు నదులలోను 19851 పూర్వం వాడుతున్న నీరు, 1951 నాటికి నిర్మ్శాణంలోవున్న (ప్రాచెప్టలకు అవసరమైన నీర్కు భవిష్యత్‌ పప్రాజెప్టలకోసం కోరిన నీటిమొత్తాలు (వక్క పేజీలోని పట్టికలో యివ్వబడినాయి.
దీనిలో 1851 పూర్వం నిర్మించిన, 1951 నాటికి నిర్మాణంలో వున్న పాజెక్టులకు కలిపి మొత్తం 4,5 టి. యం. సిల నీరు ఉప యోగించబడుతుంది. ఈ నీరు పోను కొత్త ప్రాజెక్టులకు మిగిలే నీరు 075 టి. యా. సిలు పంపకానికి సుళువుగా వుండడానికి యీ మొక్తాన్ని 1000 టి. యం. సి 'లుగా తీసికున్నారు. కాని వివిధ, రాష్ట్రాలు 1910 టి. యం. సి.ల సీరు శావాలమియోర్లడ్రర ఇర%-ది. "కేంద్రమంత్రి గాడ్జిల్‌ బొంబాయిరాష్ట్ర్రంలో తమామ్మపాంళతాలైన్న బిజ పూరు మొదలగు పాంతాలున్నాయనీ కేటాయింవుల సందర్భంలె యీ విషయాన్ని దృష్టిలో వుంచుకోవాలనీ కోరారు.
అన్ని విషయాలు చర్చించిన మొదట వివిధరాష్ట్రాాలకు హః క్రి విధంగా కేటాయించారు. బొంబాయి నూటికి £0 వంతులు హెదరాబాదు 1 తొ యమెనూరు 11 క, (శాత్కాలికంగ్యా మద్రాసు కక ఈ కేటాయింపుల తర్వాత "కేంద్రమంత్రి గాడ్డిల్‌ బొంబాయి రాష్ట్రం
ఫి ర్‌ ఈ2ై ॥ వ్ల ఖ్‌ విది 6 వ వివి వి 23 ౦ ది నిది 2 చ. స తీ వ ఇ భి తీ స్‌ ళ్తా ఊఉ 16 € ౫ ర్హాళి కైక సక్లైక్తై 25 కజైకై క్షశ్జ జ్లో 8 0 స్తీ న! త వ్చ్‌ల ర్ల శ్రీ ౯ వి లొనే ళ్ర వి వి ద ది, [ ౭ గీ క! ష్‌. ల య్‌ జవ కక న్‌ న టై జ ణా లి 8 రై స్లో గ] ల్ల స్ట 0 వ్‌ వె .-. డి వి వ్‌ న్‌ గరే టై బ్ర (1 సరై త | [ క ఇ నా ళ్ర న. 8 ల స్హ జ స్ట వ ప న. హా గద గణం బే. ర్‌ గడ ల ల శ్రి గ
6 లోని వెనుకబడిన (ప్రాంతాలు అభివృద్రిగావడానికి వీలుగా బొంబాయి వంతును మరికొంత పెంచాలని కోరారు. దీనిపెన కొంత చర్చించిన తరువాత మ్మదాసువాటాలో 'రెండువంతులు, 'హైదరాబాదువాటాలో "రెండువంతులు తగ్గించి బొంబాయివాటాలో నాల్టు పంతులు పెంచి, చివరకు యీ [క్రిందిధంగా "కేటాయింపులు చేయడం జరిగింది బొంబాయి నూటికి శ వంతులు ౫0 టిియం,.సి.లు పహెదరాబాదు , బి ,, 220 న మైసూరు ః | ః 10 ణి (వవాహం బాగా వచ్చి 1000టి యం సి లకంజఠట ఎక్కువగా వుండే పక్షంలో ఆ నీటిని వివిధ రాష్ట్రాలు ఎలా పంచుకోవాలో కూడ నిర్ణయించారు ఈ ప్రాతిపదిక మైన ఇఎ-నీర్లు తమారు చేసీన ఒడంబడికకు అందరూ అంగీరరించారు గోదావరి గోదావరిశదీ [వవాహం యొక్క కొలతలు ధవ ౪శ్వర-అవకట్ట వర్ద 1581 నుంచి 1916 వరకు అంక 66 సంవత్సరాలు తీశారు సగటు పవాహం 3188 టి. యం. సి, లు, కాని యీ పపవాహం 88 నంవ నృరాలపాటు మ్మాతమే లభ్యమవుతోంది. ల్లీ సంవత్సరాలపాటిీ 8000 టి. యం, సీ ల (1పవావాం లభ్యమవుతోంది. కర సీగాళాడా పాటు బ్‌00 టి యం సి. లనీరు, 58 సంవత్సరాలలో 20 టి. యం.సి లనీరు లభ్యమవుతోంది, అందువల్ల 250 టి యం - లను విశ్వసనీయంగా లభ్యమయే్యే నీరుగా లెక్కగిట్టాడ. ధవ శేశ్వకానికిపైెగా అప్పటికి వాడుకలో వున్న నీరు కో? టి యం సి,లు అంటే గోదావరిలో విశ్వసనీయంగా లధ్యవ మొత్తం (పవాహం 2500 టి యం, సి, లుగా నిర్ణయించారు సంవత్సరాల (ప్రాతిపదిక మాద) దీనిలో 1851 కి పూర్వం నిర్భించబడిన వాటికి 51 నాటిక నిలై ణంలో వున్న ప్రాజెప్టలకు అవుస”మయిన నీటి మొత్తం ర్‌ఫ్రిఫ్‌
7
టి యం సి. లను తీసివెయగా [కొ త్తపాజెక్టులకు మిగిలిన నీరు 1800 టియం.సీ లు ఈ మొత్తాన్ని వివిధ రాష్ట్రాలకు యీ క్రింది వీధణగా పంచారు బొంబాయి నూటికి 8 వంతులు 5/ టి యం.సిలు హెదరావబాదు +, వి(ి ః 431 ॥ మధ్యపదేశ్‌ శీ అ ఉక / మ్మదాసు ౪; త్న శ9 898 11 వవావాం హెచ్చినా తగ్గినా యీ కేటాయింపు శాతం వర్తిస్తుందని ఒడంబడికలో చెప్పబడి ది.
ఈ ఒడంబడిక 25 సంపత్సరాలు అమలులో వుండాలని ఒడం బడికలో స్పష్టంగా పేర్కొ నబడింది.
రాష్ట్రాల సనర్విభజన - 1851 ఒడంబడికలో సర్షుబాట్లు (జ దద
1956 లో రాష్ట్రాల పునర్విభజన జరిగింది. కొత్త భూభాగాలతో లఅంధృప దేశ్‌, మెసూర్క మధ్య పదేశ్‌ రాష్ట్రాలు, అటు తర్యాత మహో రాష్ట్ర ఏర్పడ్డాయి. 1051 లో జకిగిన ఒడంబడికను ఆధారంగా చేసు కొని [కొత్తగా వర్చడిన రాష్ట్రాలమధ్య కృష్ణా, గోచావరీ నదీజలాల "కేటాయింపులను సర్దుబాటు చేయవలసి వచ్చింది. "కేంద్ర జల విద్యుత్‌ కమిషన్‌ ఈ పలికి పూనుకొని వివిధ రాష్ట్రాలమధ్య సర్దుబాట్లు చేస్తూ కేటాయింపులను సూచించింది శేర్యద (ప్రభుత్వము, "కేద్ర జలవీద్యుత్‌ కమిషస్‌ సూచించిన కేటాయింపులను వివిధ రాపాల అభ్మిపాయాలకు గాను 1800 ఫిబ్రవరిలో పంవింది. 19000 జూన్‌లో పానింగు కమిటీ అమోదముతో "కేంద [ప్రభుత్వం వివిధ రాప్రాలకు పంపీన లెటర్‌లో జలవిమ్యుక్‌ కమిషన్‌ మూాచించిన ేటాయింప్సీలను వివిధ రాషాలతో చర్చించి. తుదిరూవం యిచ్చేలోగా ఈ కేటాయింపులనే అధారం చేసుకొని రెండవ మూడవ (పడాళికలలో ఆ యా రాషాలు చేపకు (కొక ఫాజెప్టలను పరిశీలించడం జరుగుతుందని తెలియకీయబడింటి.
"కేంద్ర జల విద్యుత్‌ కమిషన్‌ వివిధ రాష్టాలమధ్య సరుబాటు: చేసిన కేటాయింపులు (పక్క పేజీలోని పట్టికలో యువ్వబడ్డాయి ళా
జే 1 వ్‌ థి డ్డి శ వి వి వి శి. శి ణి | ౫ ఇఇెన్గి్‌, = ఆఅ ౧9 నాశ ఎ ఈ ఇ; లః త [ఇప్‌ | నై 2౯ కజైలాస్‌ క్ష్‌ ళీ ర ల ఖ ఇళ్టే ళ్ర్‌ వ వి థి వి పి వి శాం గీ ఏ2 ల వగ ఇ_929 _ 6౧ ఇఇ గా న్‌ న ఆ ణం ఉం అః ళం గహ 1% అః కా దం జై (నో! లి ల! గజి ళ్‌ శి షి ఫి వి వ బ్‌ వెం ష్గస్తీక్స్‌ 3 = ౬ షు 2౫2౯ | 2 న! 6౧౧ 92 6 గా న నా ౪21, తకనప్‌ _ ౫2”క్స్‌ శ్ర 2 - ప! ఠా టా స్‌ు టా ఓం ఇ ౪9లో న | యై శక (కే పం లో హ్‌ పస్తు స సళ్ల సప్త ళు 1 శి ణే ల్‌ త గ! ళా స |
9
ఈ కాత్కాలిక కేటాయింపులను గురించి చర్చించి నిర్ణయాలు తీనుకేవడానికిగాను 1800 "సెప్టెంబరు 24, 25 తేదీలలో వివిధ రాష్ట్రాల అధికార్త స్థాయిలోను, 20%, 27 తేదీలలో మంత్రుల స్థాయిలోను కింద య్యిర్రిగేషన్‌ మంత్రిత్వ శాఖవారి అధ్వర్యాన సిమావేశాలు జరిగాయి. ఈ సమావేశాలలో మెనూరు, మహారాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలు అసలు 1051 ఒడంబడిక చెల్ల నేందన్మి దానిని రద్దుచేసి నూతన (ప్రాతిపదికపై కృష్ణా-గోదావరి నదీ జలాలను వివిధ రాష్ట్రాల మధ్య పంపిణీ చేయాలని వాదించారు. వారి వాదనలోని ముఖ్య చిష రూలు, జ
- 1801 నాటి అంతర్‌ ఠాష్ట్రీయ సమావేశం ప్రథమ పంచవర్ష పణాశికలో చేర్చవలసిన వై" వెప్టలను గురించి చర్చించడాని'కే గాని కృష్ణాగోదావరి నదీ జలాల పంపిణీకి కాదు జరిగింది,
ఓ రాష్ట్రాల పుశర్విభజన జరిగినందున 1095! ఒడంబడిక చెల్లదు; అది క" త్ర రాష్ట్రాలను బంధించదు;
జ మెసూరు (పభుత్వం 1951 ఒడంబడికను దృవీకరించలేదు, జరిస్సా అసలు సమావేశానికే ఆహ్వానించబడ లేదు
& కృష్ణా-గోదావరి నలోదులలో లభ్యమయ్యే నీరు 185 నాటి అంచనాలకంచట ఎక్కువ వున్నరి 86 సంవత్సరాల నక్ష్‌ (ఏవావా [పాతిపదికమాద గాక ?5 సంవత్సరాల నదీ పవావాన్ని 1పాతిపదికగా తీసుకొని కటాయింవు జరగాలి,
5 నదీ జలాలను వివిధ రాష్ట్రాలమధ్య పంపిణీ చేయడావ్లక్ష “ను ఈ [కింది స్యూడాలు [పాశిపదికగా వుండాలి, వివిధ రాష్ట్రాకెలే
ఫి వున్న నదీ ఆరగాని (వదేశాన్ని (6౮౫౭100౧ 2౯62) బట్ట,
౧ ఆదేశం నుండి నదిలోకి ఎంతసీరు వన్తున్నదో అ మొత్తాన్నిబట్టే అంగానిలో సాగుయోగ్యమైన (వదేశంయొక్క వి స్తీర్ణాన్నిబట్టి,. ఆ గాని (వదేశంలో నివళి చే జనాభాను బట్టి, అరగానిలో వున్న కరువు
10
(వాంతాల వి స్తీర్ణాన్నిబట్టి నీరు వివిధ రాష్ట్రాలకు శీటాయించ బడాలి.
-
గోదావరి నుండి కృష్ణలోకి 400 టి యం. సి.ల నీరు మళ్ళించవచ్చునని ఆ మేరకు కృష్ణలోని నీరు తమకు కేటాయించాలి.
-
నదిలోని నీరు సాగుకు వుషయోగించిన తరువాత మురుగు నీటిగా భూమి "పెభాగములనుండిగాని లేదా భూమిలోపల ఊటగా గాని తిరిగి నదిలోకి వచ్చిచేరుతుందన్సీ (₹ట్రలయం20%) "ఇలా చేకే నీరు (వవాహంలో నూటికి 15 నుంచి 20 వంతులు వుంటుందని వారి వాదన,
8 తమ లెక్కల (పకారం కృష్ణలో 22820, గోదావరిలే 8200 టి. యం సి.ల నీరు వున్నదని ఆ ప్రభుత్వాల వాదన.
$. తాము సూచించిన విధంగా తిరిగి పంపిణీ జరిగేవరకు కృష్టా గోదావరినదులపైన అంధధ్యప దేశ్‌ (ప్రభుత్వము శ్రుతైలం ప్రా జెక్టనుగాని పోచంపాడు (పాజెష్టనుగాని [పారంభించరాదని, నాగార్జునా గర్‌ “రింండవదశను మంజూరు చేయరాదని కేందాన్ని యీ (పభుత్వాలు కోరాయి,
- తాము సూచించిన నూ తాల (ప్రాతిపదికపై తమకు కృష్తా-
కకష్తై భా
గోచాపరి నదులలో వాటాలు రావాలని కోరాయి సహెకాలాచ "ేవీలోని పట్టికలో యివ్వబడ్డాయి
రాష్ట్రాల వునర్విభఒజన ఫలితంగా జరగవలసిన సర్దుబాట్లు చర్చించడానికి పిలువబడ్డ సమావేశంలో 10531 ఒడంబడిక రద్దుకావా లని మైనూరు మహారాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలు పట్టుబట్టడంతో “కేటాయింపు లపై ఎట్టి నిర్ణయమూ జరిగకుండా నే సమావేశం మ.గిసింది. మైసూరు, మహారాష్ట్ర, మధ్య ప'దేశ్‌, ఒరిస్సాప్రభుత్వాలు తమ వాదనలను బల పర్చుకోడానికి గాను కొంతకాలంనుండీ పని చేస్తున్నాయని, నమా వేశం నాటికి వారు తెచ్చిన మె మోరాండములనుబట్టి శేలింది. అయితే ఈ సమావేశంలోనే నదీ (పవాహాన్ని శ సంవత్సరాల (ప్రాతిపదిక
టై ం ఛీ ఇల త్త ల్‌ పె . సె ఇ శా 4 జి స్‌ సై ం ం ళ్‌ శ్రీ వ్‌ వి వి వి వి వి షి 0 థి / అ న్‌! షె నజ క =2సకన ౫ ఇ ళీ ల! షి గ్‌ గ ణ్‌ ల | గే జ్ర శి థ్‌ వి | వి | | వచే ల శ రి జవ మ న 6 ౪౧ ణా! య జి ఇస హ్‌ బం న్‌ ళ్‌) ఆశే ట్‌ గ | చ్చి వి వి వి న. స [ | 1] లే ల జై ళా ఖ్‌ లు న ల్లా య్‌ ళు వే ట్‌ లు వ్‌! = (ఉం చై లో మ ” ఠా 0 రా ఓ 0
- ళ్‌ ని ళం ఆ 0) రి శ శె ణి ర్ల న | యగ లాం ఆ? గే న ళ్‌ కం
2 మిద లెక్కగడితే ఎంత నీరు వుండేదీ పునరుత్పత్తి నీరు (౬ంళల06?2- 110%) ఎంత వుంజేద్‌ విజయవాడవద్ద కృష్ణలో లభించే నీటి మొత్తాన్నీ గోదావరిలో లభ్యమయ్యే నీటిమొళత్తాన్నీ ేల్చడానికి ఇప్పట్టివరకు ఆం(ధ్మప దేశ్‌ (ప్రాజెక్టులకు "కేటాయించబడ్డనీరుగాక అదనంగా ఏమైనా నీరు కృష్ణలో వుంటుందా లేదా అనే విషయాన్ని గోదావరినుండి అద నపు నీటిని కృష్ణలో కి మళ్ళించడం సాధ్యమా కాదా అన్న విషయాన్ని వరిశీలించడానికి ఒక సాంకేతిక కమిషన్‌ను వేయాలనే నూచనను "కేయవభుత్వ (ప్రతినిధి చేశాడు. 1061 మేలో గుల్హాతీ కమిషన్‌ను నియషస్తూ "కేర్యద్మపభుత్యం (వకటన చేసింది. ఆఅపమంజసమైన వాదనలు
మైసూరు, మహారాష్ట్ర (వభుత్వాలు చేస్తున్న వాదనలు చాలా అసమంజసంగా వున్నాయి. మైసూరు (పభుత్వం 1851 జడంఒడికను ధృవపరచ లేదని చెప్పడం సరిగాదు అనాటి మెనూరకుకు తుంగ భ్మదనదితో నే సంబంధంకాని కృష్ణానదితో కాదు. తుంగభ్యదకు సంబంధించినంతవరకు 1914 లోనే మెసూరు, మదాసు రాష్ట్రాల మధ్య తుది పరిష్కారం జరిగింది. 1951 సమావేశంలో పాల్గొన్న శ్రీశ సి. "ండ్తిగారు ఈ విషయాన్నే చెప్పి, కృష్ణ నీటిలో మైసూ రుకు నూటికి ఒకవ:౭తుగాక మరికొంత 'పెంచాలనిచెప్నారు. మెసూరు (వభుత్యం !951 డిసెంబరు 1వ తేదీన పి బు కా కృప్తానదీ జలాల "ేటాయింవును కాము ప్పూర్రిగా అంగీకరి:చినట్లు శేల్వదవ్రభుత్వానికి తెలియజేసింది. 1851 లో. ఒరిస్సాను పిలవేనీ మాట వాస్తవం, బహుశా ఒరిస్సాకు గోదావరి ఉపనిడియైన సీళేరుతో తప్ప మిగతా గోదాపరితో సంబంధం లేదనే కారణ:ఐతో పిలవ లేదేమో శళలియదు.
1051 సమావేశం కష్ణా - గోదావరి నదీజలాల పంవిణీకోసం జరగలేదనీ (ప్రధమ పంచవర్ష (వణాళికలో చేళ్చవలసిన 'పాజెష్టలను గురించి చర్చించడానికి మాత్రమే విలపబడిందనే వాదనలు కూడ నరిగావు, ఈ విషయం సమావేశచర్చలు గమనించితే స్పష్టమవుతుంది.
కేం "కేరది ఒల విద్యుత్‌ నంఘం నివేదికను, ఆయా రాష్ట్ర (వభుళ్వాలు తయారుచేసిన నివేదికలను అన్ని రాష్ట్ర (వభుత్వాలకు పంపి వాటి అభ్మిపాయాల్ని అడగటాన్నిఐట్టి చూచినా ఈ విషయమే రుజువపు తోంది నిజానికి మ్మదాను పభుత్వం పథమ పంచవర్ష (ప్రణాళికలో చేర్చే పావెష్టలనుగురించే చర్చించాలని కోరింది. కాని బొంబాయి - 'హెదాబాదు రాష్ట్రాలు తుది పంపిణీయే జరగాలని పట్టుబట్టాయి. వారు తయారుచేసి, 1831 సమావేశంలో పెట్టిన పాశెప్టల లిప్టు చూచినా. అడిగిన నీటి కేటాయింపులుచూచినా సమావేశంలో" గాడ్డిల్‌ మొదలైన మహారాష్ట్ర ,పతినిధులు బొంబాయిలోని క్షూమ (ప్రాంతాల దృష్ట్యా ఎక్కువ నీరు కేటాయించాలని చేసిన వాదనలను చూచినా పె విషయం శేటతెల్ల మవుతోంది అటు తరువాత 19051 ఒడంబడికను బొంబాయి (పభుత్వం ధృవీకరించింది కూడాను. నదీ జలాల కేటాయింపులకు (ప్రాతిపదిక ఏది ? నదులలోని నీటి కేటాయింపులకు గాను, అనుసరించవలసిన న్యూతాలంటూ మైనూరు, మహారాష్ట్ర (పభళ్వాలు +పతిపాదించిన విషచూలుకూడ సహేతుకమమునవి, సకమమైనవికావు. అంతర్జాతీయ నదీజల వినియోగ సూతాలకూ, మనదేశంలో నే ఇంతవరకు అనుసరిస్తూ వచ్చిన న్యూతాలకుకూడ వీరి వాదనలు భిన్న మైనవే. నదీ చేసిన్‌కు ఇంతవరకూ ఇస్తున్న నిర్వచనాన్ని మార్చి నదీ వగ అంటే నదిలోకి నీరువచ్చే ఆరగాని 1పాంతం (6110069606 వ. మాత మేనని వాదించడం జరుగుతోంది. ఈ (పాతిపదికమాదనే వఐ*ఐ వాదనలు కూడ జరుగుతున్నాయి. అ [పభుళ్వాలు యిచ్చే "మ లుకూడ యీ (పాతిపదికమాదనే ఇవ్వడం జరుగుతోంది. శావినదీ బేసిస్‌ అంక దానియొక్క పరివాహిక (ప్రదేశం (ర)0౧%6982016 2౯62) అంతా వస్తుందనేది యిపష్పటివరకూ వున్న ఆచరణ ముజువు చేస్తోంది.
న! అమెరికాలో కొలరెడో నది నీటిని కాలిఫోర్నియా ఠాష్టానికి మళ్లించినందువల్ల నే వ్యవసాయాభివృద్ధి జరిగింది అంగాని (౮1. [0601 2౯64) లోనున్న వ్యవసాయ యోగ్యమైన భూమి వి స్తీర్ణమే తీసు కుంకే కాలిఫోర్నియాకు ఆ నీటిమోద హక్కు వుండేదేగాదు. నదీజలాలను [పాదేశిక సరిహద్దుల ప్రమేయం లేకుండా దాని పరివాహిక్యప దేశంలో అత్యధిక (పయోజనాలు లభించే విధంగా వినియో గించాలని భారత [పభుత్వం 106/ లోనే నిర్ణయం చేసింది. (“అంతర్‌ రాష్ట్రీయ నదీజలాలను సద్వినియోగం చేయడం అనే తన పుస్తకంలో హెరబర్ట్‌ ఆర్షర్‌స్మిత్‌ కూడ యిదే స్యూతాలను వివరించారు) ఈ సూధశత్రాన్నబస్రై పంజాబులోని కాల్వలు [తవ్వబడ్డాయి. రాజస్థాన్‌కు నీరు అందించడం జరుగుతోంది. కావేరీ నదీజలాల వినియోగ.ల'కూడ యిదే విధానాన్ని అమలుపరచడం జరిగింది ఈ సూ(ాన్నిబ్లే తుంగభద్ర నీరు కడప కర్నూలు కాల్వకు కృష్ణ నీటిని క్యష్ణ-గుంటూరు జిల్లాలకు సప్తయి చేయడం జరుగుతోంది. ఈ సూతం (ప్రాతిపదిక మోదశనే "నెలునదీ జలాలను ఈజిన్టు ఉపయోగించు కోగల్లుతోంది. బుర్ర గాని ప్రాతిపదికమోాద నైతే పై జిల్లాలకు తుంగభ్మద నీరుగాని, మ్‌ నీరుగానీ అ:దిండడానికి వీలులేదు. అలా వీలులేదనే మైసూరు, మహారాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలు వాదిస్తున్నాయికూడా, నదీ పరివాహిక 1పదేశాన్నిఒట్రిగాని అ పదిశంలో సాగు యోగ్యమైన భూమినిబట్టిగాని నీటి పంపిణీ జరిగితే కష్ణ నీటిలో ఆధ (వదేశ్‌కు నూటికి 60 వంతులు రావలసివుంటుంది. ఎఐదువల్లనంకు ఆఅంధృప్రదేశలో కృష్ణా పరివాహిక పదేశంలో 78 లక్షల యకరాలు వ్యవసాయ యోగ్యమైన భూమి వుంది. నదీబేనీన్‌ అంటే మైసూరు, మహారాష్ట్ర (వభుళ్వాలు వాదిస్తున్నట్టుగా సంకుచితార్థంలో అరగాని (పాంతాన్ని (0210100601 262) బట్టి గాశ విసృతార్ధంలో నదీ వరి వాహిక (ప్రదేశాన్ని బట్టి దానిలో సాశయోగ్యమైన భూమి వి స్తీర్గాన్ని బట్టి చూస్తే ఆంధధకు లోగడ చేసిన నీటి కేటాయింవు శాతాన్ని మార్చడంఎ ఏవిధంగానూ సరిగాదని స్పషఘమవుతోంది.
క్ష్‌ కోయనావద్ద నీటి మళ్ళింపు ప్యవసాయానికి ముందు ప్రాధాన్యత యివ్వాలని అంతర్జాతీయ నదీజలాల న్యాయసూ(త్రాలు చెబుతూం కే మహారాష్ట్ర (ప్రభుత్వం య్యిగ్రిగేషన్‌కు గాక కృష్ణనీటిని కోయనావద్ద _ విద్యుచ్భ క్రి ఉత్పత్తికి వినియోంగిచి అ నీటిని అరేబియా సమ్ముద్రింలోకి మళ్ళించడం సబబే
నని వాదిసోంది, 1851 ఒడంబడికలో కోయనావద్ద నీటి మళ్ళింవు 6/5 టి యం. సీ. లకు మించరాదని స్పష్టంగా షరితు విధిస్తే దానిని “రద్దు
"జీని 127 టి. యం సి. లకు అనుమతివ్వాలని పట్టుపడుతోంది. ఇంకా 226 టియం,సి,ల నీరు అకేబియా సముద్రంలోకి మళ్ళించి విద్యునృక్తిని ఉత్పతి చేయడానికి మరో పది స్కీములను తయారు చేసి కేందానికి పంపింది, ఇప్పుడు వీటికి కూడ నీరు కేటాయించా లనీ తన వంతుకు వచ్చిన నీటిని తన యిష్ట్రంవచ్చినట్లు వినియో గించుకోనివ్వాలనీ పెద్ద ఆందోళన (ప్రారంభించింది. ఈ వాదనను ఏ మాతం అంగీకరించడానికి వీలులేదు. అహారొత్పత్తికి, వ్యవసాయాభి
' వృద్ధికి అత్యంతావుసర మెన నీటిని అరేబియా సము[(దంలోకి మళ్ళించి విద్యుచ్భ"క్తిని ఉత్పత్తి చేస్తాననే వాదన జాతి [ప్రయోజనాలకే వ్యతిరేక మైనది,
“ఆ పోతే మెనూరు మహారాస్ట్రి (ప్రభుత్వాలు వాదిస్తున్నట్టుగా శృష్ణా, గోదాపరులలో లోగడ అంచనా. వేసిన నీటికంకే ఎక్కుపనీరు “ఎ * అంరకు లోగడ కేటాయించిన నీటి మొత్తాలను మార్చకుండా ని. కా తేలిన నీటిని ఆ రాష్ట్రాలకు "కేటాయించడానికి అంధు ఒరు వ్యతి రేకించరు
గుల్హాతీ కమిషన్‌ నివేదిక
న 00 సెప్టెంబరు అంత్మరాష్ట్రం్యయ సమావేశంలో మెనూరు మ సోరాష్ట్ర (వభుత్చాలు కోరినవిధంగా గుల్దాతీ అధ్యక్షతను ముగు రతో కూడిన సాంకేతిక కమిషన్‌ను 1901 మే ఒకటవ తేదీన శేంప 1ప సుత్వం నియమించింది, ౮
శే6 ఈ కమిషన్‌కు యిచ్చిన వరిశీలనాంశాలు యివి,
శ కృష్ణానదిలో విజయవాడవద్ద, గోదావరిలో ధవళేశ్వరం: వద్ద తదితర స్టలాలలోను సాలీనా రికార్లయిన (వవాహవు లెక్కలను, ఎగువ (పాంళాలలోని నీటి ఉపయోగాన్ని, పునరుత్పత్తి నీటిని (౭862678100) దృషిలోకి తీసికొని కృషానదిలోనూ అఆ విధంగానే
లప అల్ల గోదావరిలోనూ. (ఎ) 1851లో లాగా నూటికి 86 సంవత్సరాల (పవాహాన్ని అధారంగా తీసుకున్నప్పుడు, (బి నూటికి ?5 సంవత్సరాల (పవాహాన్ని ఆధారంగా తీసుకున్నప్పుడు, (సి కమిషన్‌" తమకు ఉచితమనితోచిన మరి యుయితర అధారములను తీసుకున్నప్పుడు, లభించే నికర [పవావోన్ని నిర్ణయించాలి, ఓ కృష్ణా - గోదావరినదులపై, (ఎ) 1951 కి పూర్వం అమలోవున్న (ప్రాజెక్టులకు, (బ్ర (పారంభించడానికి కేంద్మపభుత్వం అనుమతించిన (పాజెప్టలకు, (సి (పణాళికలలో చేర్చబడి యింకనూ "కేంద్మప్రభుత్వం ఆనుమతి యివ్వని (పాజెప్టలకు, (డి రాషాలు యింకనూ (వతిపొదించే (పాజెక్టులకూ, నో ళం (ఇ) 1801 మార్చి వరకు మంజూరు చేయబడిన మైనర్‌ . య్యిర్రిగేషన్‌ స్కీములకు, ఎంత నీరు అవసరమో లేల్చాలి. &ఓ గోదావరిలో అదనంగా ఏమైనా నీరు మిగిలితే, దానిన్‌ కృష్ణలోకి మళ్లించడం సాధ్యమా కాదా అన్న విషయాన్ని, ఎంత నీటిని మళ్ళించవచ్చునో, దానికిగాను ఎంత ఖక్చు అవుతుందో తేల్చాలి.
11 గుల్హాతీ కమిషన్‌ తను నివేదికను 1962 అగస్హులో కేంద్రానికి అందజేశారు. ఇది ఒక బృహత్తర నివేదిక. దీనిలోని [పధానాంశా లను, ముఖ్యమైన సూచనలను పరిశీలించుదాము ; నదీబేసిన్‌ కమిషన్‌ తమ నివేదికలో నదీ బేసిన్‌ అంకు వమిటో ఎక్కడా నిర్వచించలేదు. కాని నివేదికలో నదిలోకి నీకు పచ్చే (వదేశం (01170386 02910) అని మాతం చెబుళూ వచ్చారు, “అంతర్జాతీయ నదీజల సూూతలనుఒట్టిగాని, భారత పభుత్వం యిప్పటి వరకూ అనుసరిస్తున్న స్మూతాన్నిబట్టిగాని విస్త్రుతార్థంలో నదీ బేసిన్‌ అన్నప్పుడు, నదియొక్క అరగాని [పదేశము, దాని పరివాపాక (వదే శంలో సాగు యోళ్యమైన విస్తీర్ణం కూడ వుంది. కాని గుల్హాతీ కమి షస్‌ యీ (ప్రాతిపదికను ఒట్టి గాక మైసూరు మహారాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలు వాడిష్తున్నట్టుగానే నదియొక్క అరగాని (ప్రాంతం [పాతిపదికపెనే తమ నివేదికలో లెక్కలు డొక్కలు యివ్వడం జరిగింది ఈ (పాతి వదడికమిా దే కృష్ణా,గుంటూరు జిల్లాలలోని కొన్ని భాగాలను, పళ్చిమ గోదావరి జిల్లాను కృష్ణానది బేసిన్‌లో చేర్చలేదు. ఈ (ప్రాతిపదిక మైన అకగాని (ప్రాంతంలో వివిధ రాష్ట్రాలలో సాగుయోగ్యమైన భూమి వివరాలు యిస్తూ, అట్టిభూమి అంధ్యప్రదేశ్‌లో తక్కువ వున్నట్లు, మైను*రు మహారాష్ట్రాలలో ఎక్కువవున్నట్లు చూవింది పైకిస్పష్టంగా ఇెప్పకపోయినా, ఆంధప్రదేశ్‌ కంక మెసూరు, మహారాష్ట్ర్రాలకు ఎక్కువ వాటా రావాలనేదే దీ5 అర్ధం. కామ [ప్రాంతాలు సంవత్సరానికి సగటున 24 అంగుళాలకు తక్కువ వర్షపాతం కలిగిన (ప దెిశాలనుబట్టి వివిధ రాష్ట్రాలు అ (ప్రాంతాలకు యిచ్చిన శిస్తు 'రెమిషన్‌ మొత్తాలనుబట్టి శ్షూమ (పాంతాల వి స్తీర్లాన్ని గుల్హాతీ కమిషన్‌ అంచనా వేయడం జరిగింది. ఈ (పాతిపదికమాద అంధ (పదేశ్‌లో 9 తాలూకాలు, మహారాష్ట్రలో 9 తాలూకాలు, లి
కరి “మెనూరులో 19 తాలూకాలు క్షామ (పాంతాలుగా. కమిషన్‌ చూపించింది.
ఈ లెక్కలకు కూడ అయా రాష్ట్రాలలో నదీ అరగాని (౮౪% ణం9[2/02) లో వున్న (పాంళాన్నే తీసుకోవడం ఒరిగింది. ఇందువల్ల నది కిరువైవుల, నగియొక్క పరివాహిక (పదేశంలో (00౧0006044016 2162) వున్న క్షామిప్రాంతాలను లెక్క గట లేదు.'
లు
పోతే 21 అంగుళాల సగటు వర్షపాతాన్ని ఆధారంచేసుకొని" చూమ_(్రాంతాలను నిర్ణయించడం కూడ సరిగాలేదు. 1878లో ఫామిన్‌ కమిషన్‌ 80) అంగుభాలలోవు సగటు వర్షిపాతం గల [పాంతా లను క్షమ (వెంతాలుగా చెప్పింది,
ఆయా (వభుత్వాలు యిచ్చిన 'రెమిషన్ల నుజట్టి కమ [ప్రాంతా లను నిర్ణయించడ మనేది ఏ విధంగానూ శాస్త్రీయ దృక్ప;ం గాదు." ఈ విషయంలో ఒక (పభుత్వం కొంత ఉదారంగా (116ల4 ) వుండ వచ్చు, మరొకటి అలా వుండకపోవచ్చు మెసూరు, మహారాష్ట్రి (ప్రభుత్వాలు ఇచ్చిన 'రెమిషన్‌ మొత్తాలు ఆం్యధ్యపభుత్వం యిచ్చిన వొటికంకొ ఎక్కువగా వున్నాయి. దీనినిబట్టి ఆధ ప దేశ్‌ లోని కృప్లా నద్మిపాంతంలో క్షామ పాంతాలు తక్కువగా వున్నాయనీ, ఇరిగేషన్‌ సదుపాయాల అవసరం అంతగాలేదనీ చూపించడమే యీ కమిషన్‌ ఉద్దేశంగా కనపడుతోంది
ఈ విధంగానే కృష్ణా - గోదావర ల అరగాని (ప్రదేశంలో వివిధ రాష్ట్రాలలో నున్న జనాభా పట్టికను ఇవ్వడ్డం జరిగింది. దీవి (ఖాంం మహారాష్ట్రలో కంకు ఆంధృ్మప'దేశ్‌లో తక్కువ జనాభా వ న్నట్లు" తేలింది క
ఒక్కమాటలో చెప్పాలంకే నదీబేసిన్‌ నిర్వచనాన్ని శసు_-చి మెనూరు, మహారాష్ట్రాలు చేస్తున్న వాదనలను, అరగాని పౌ తాన్ని బట్టి ఆ (పాంళంలో నదిలోకి వచ్చే నీటి మొత్తాన్ని బట్టి సాగుర్యూ నా మైన విసీర్లాన్ని బట్టి, నివసిస్తున్న జనాభాను బట్టి, అరగాని [పా ౩౦: వున్న క్షామ్మపాంతాల విస్తీర్ణాన్ని బట్టి నీటి పంపకం జరగాలని ఘస్తువ్య
కిం చాదనలను సమర్డించడాని కే గుల్హాతీకమిషన్‌ పూనుకున్న ళు స్పష్ట్రమఫా తోంది. నదీ (ప్రవాహాల లెక్కలు కృష్ణానదీ (సవాహాన్నిగురించి 62 స్థలాలలో "సేకరించిన లెక్కలు ఇవ్వబడ్డాయి. కాని వీటిలో 10 సంవత్సరాలకు 1 స్థలాలలో తీసిన లెక్కలు 20 సంవత్సరాలకు ఫ్‌ స్థలాలలో తీసిన లక్కలు కొంతి ఉపయోగకరంగా వున్నాయని కమిషన్‌ అభ్మిపాయ పడింది అలాగే గోదావరినదీ [పవావోన్ని గురించి 44 స్థలాలలో “సేకరించిన లెక్కలలోను 10 సంవత్సరాలకు 16 స్థలాలలోను, ర [| సంవత్సరాలకు + స్థలాలలోను తీసిన లెక్కలు కంత ఉపయోగ కరంగా వున్నాయని కమిషన్‌ చెప్పింది గో దావరిపైన ధవ సేశ్వరంవద్ద, కృష్ణపై విజయవాడవద్ద తీసిన లెక్కలు స్మకమంగా లేవని, ఆది నర్మీపవాహాన్ని 100క 10నుంచి 20 వంతులవరకు తక్కువగాగాని ఎక్కువగాగాని చూపే పమాదమున్న దని బెప్పి ఆ లెక్కలను (తోసివేయడం జరిగింది అయిజే ఈ విధంగా (ప్రవాహం ఎక్కువగాని తక్కువగాని వుండే [ప్రమాదం అన్ని పదేశా లభ తీసిన లెక్కలకు వర్తింప జేయలేదు గోదావరిపైన ధవ ళేశ్వరం వ్‌ద్ద- తీసిన లెక్కలకు కృష్ణ మైన సిర్రేశ్వరంవద్ద తీసిన లెక్కలకు మాతమె యా తక్కువ ఎక్కువ స్యూతాన్ని చెప్పి, కృష్ణానదిలో విజయవాడవద్ద తీసిన లెక్కలు 1008 10 వంతులు తిక్కువ (పవా హోన్నే'చూపిస్తున్నాయన కమిషన్‌ చెప్పింది. మిగతా పదేశాలలోని లెక్కలకు రెండు తప్పులూ వుండీ విజయవాడవద్ద లెక్కలకు ఒక్క త" ఎలావుందో అర్థం చేసుకొవడం కష్టం, విజయవాడవద్ద, ఢవ శేశ్వరంవద్ద తీసిన లెక్కలతో (వవావోన్ని అంచనావేయడంగాన్నీ వివిధ (ప్రా జెక్టులవద్ద లభ్యమయ్యే నీటిని అంచనా చేయడంగాని సాధ్యంగాదవి, కృష్ణా గోదావరి నదులలోని నీటిని ఉప నరులవోకిగా అంచనా వేయడానికి కమిషన్‌ పూనుకున్నది. ఇలా అంచనా వేసేటప్పుడు యింతవకకు నద్మీవవాహాలను అంచనా గట్టడా
20
నికి ఉపయోగించబడుతున్న అన్ని సూూతాలను (1009419) పనికి రావని (తోసిపుచ్చింది, హోనీ తానేదైనా మంచి (పొళిపదికను సూచిం విందా, అడీ లేదు. కేవలం తనకు తోచిన తాత్కాలిక (ప్రాతిపదిక. మాద అంచనా వేయడం జరిగింది. కృష్ణానదిలో 4 సంవత్సరాలపాటు గోదావరిలో 60 సంవత్సరాలపాటు తియబడిన లెక్కలను యింత వరకు కేంద్ర జల విద్యుత్‌ కమిషన్‌, 1858లో ఖోస్లా అధ్యక్షితన వర్పడిన సాంకేతిక కమిషన్‌ అంగీకరించిన లెక్కలను, (ప్రాతిపదికీను (తోసివుచ్చి, గుల్హాతీ కమిషన్‌ తమకు తోచిన తాత్కాలిక పాతిపదిక మిద వేసిన అంచనాలు ఎంతవరకు సరిగా వుంటాయో వేరుగా చెప్ప నవుసరం లేదు.
తన అంచనాలకుగాను కృష్టా గోదావరి నదులను ఒక్కెక్క దానిని 12 ఉపబేసిన్‌లుగా విభజించడం వాటి అరగాని ప్రాంతా లను, వాటిలో లభ్యమయ్యే నీటిని, యింతవరకు ఉపయోగించబడు తున్న నీటిని యిష్పుడు అయా రాష్ట్రాలు వీటిపైతల పెట్టిన (పాజెప్ట లకు గాను ఎంతనీరు కేటాయింవులను కోరాయో కమిషన్‌ తయ జేసింది, (పక్క పేజీలల"ని పట్టికలో వివరాలను చూడవచ్చును.
ఈవిధ-గా లెక్కగట్టినప్పుడు కృష్ణానద్నిల్లో_సంవత్సరానిక్తి సగటు [ప్రవాహం 2217 టి యం,సి లు, గోదావంల శరరాటి. యం, సిలు వుంటుందని ఆేలింది, ఈ అంచనాలను విజయవాడవపద్హ ధవశేశ్వ"౦ వద్ద తీసిన సగటు ప్రవాహ లెక్కలతో పోల్చి తక్‌ అంచనాలు ధవ శశ్వధంవద్ద తీసిన లెక్కలకు దాదావు సరిపోతున్నాయని కమిషన్‌ తెలిపింది. గోదావరి మొత్తం [1పవాహం €80టి.యం.సి,ల లోను మంజీరానది గోదావరిలో కలిసిన తరువాత నదిలో ఆవిరి యయ్యే నీరు 468 టి. యం, సి లుగా లెక్కగట్టి, దాన్ని మినహా యించి మిగిలినది (4080-4609) 416/ టి, యం, సి. లుగా [పవాహాన్ని అంచనా వేయడం జరిగింది. ఈ అంచనా క్రింది వివరాలను బట్టి ధవశే శ్వరంవద్ద సగటు (ప్రవాహంతో సరిశోవడంలేదని స్పష్ట్రం.
ప్ర ణో వె ఏ "* శే ని ర్టేక్ట సత్త క్త క కల్ల క్ల ౩ (కన 2 చ జ్లక్తకళళ్లక్షక క ఏవక్‌క ణే లి న మా ఇ [5 (స్‌ క. కై క ల్‌ | | క రు 2 రసెం గక న హా గే హ్‌ క 2 కళ నా కచ్చ శ టై ్‌ ౪9 ఇ 2౭నే కవ్లక్‌ సిక్‌ క్‌ శా వ! ళా శో క్లజ్తక ౯9౪ కీ ( . జ్త అ ౨ ౪ ౩ |) పలక? 2 రిటో 9ల నో ఫ చన భా ఖున్‌ స్టైల్‌ అ ౭ బ్ర జం 2 పజకైనప్‌ కై కక్ష స్‌ త లై ర్ట వవదిన ర్త కదం స 2వ వక విష్ణు శ ణి ఆరా ఆన . కస జ నఇషి2 8 కై జ్‌ రి ఆ ౬ప +. స్లో క్‌ 1 శైష్టైంశీ "జైన్‌ డ్‌ గ జైరకెనొక్షక క్ష్‌దెే ప కై క్షైి3క్ల 22కెని2ెన్‌ ౪9 ౦యఏ్హై "| కరవ రం న ల్‌ 2ఫనే జ్‌ టు క చ్ధ్‌ సో ఎకి సక్‌ క్తైవైన్‌ కేకకి కక్ష క్‌ కిక్‌ క్త్‌ లె లె శన పప్‌క్ష్‌ జ ॥ ఇ న వా ఫ్‌ క శంస న | నష కె ళా డ్రా తం జాం (క తొతి పను లి టా - ( వా శి 3] స | వ చ్తో తళ క క్ట సగ స క డా గ! న గ శ్ర న ] న ప. న. వేష ం్యళరదా శ కా గ
సై బం ణక ంస్టచ్తత ల ౫ 1 ఫ్ట్‌ ఎ = త్తా2మనప్త్‌ ఇని న వనై ౫ 22 |క స్‌లేల శే వాడ = లె అః గాదా ఈం ఆ | ్చ 910 లే ర క... శ గి 8 గ బె న్‌ ౫10 యై అవి ౦౦ ౦౦ జ టం | ఆ ఖ్‌ చిన “జతి 2కి జ” 22న్ల్‌ 92 |జ్ల 2||“ గ ల చో కి 3 (కత గస కస్ట” 2422న 2౯9౮ ఇ గా ప్తి న స ర లాడ ర జో కి క లో న 9| కపషసి్రె 25 వక్తిజజా”ాక్రేజ్ర **ె క్రై: సూ 2 కడి, కే ల నన్‌ రం స్స్‌ ॥ కీ జ్‌ | కశ సి _1ఆ = జ య్‌ (- 92,02, తాః అజ శాల ల న లల 0 23 ఎకిన పంక కికెన్‌ కి పకి కస” ట్‌ తి! ౯ | రా షద్మిద్వార్నాలు డార్వ్బాడా దలు అ స. ణం చట న వ బా క న పక | ననన న న్ను. లా గ ల్డ లి లజ ం 2] స్‌ సి ౭ గ్లె న్స ద 5 ౨ౌచి 3 తి గై హంత పచ కం గా ర శ వ పర్ణ సం చా గ పంటి ఇళ్లలో ౩! | శ ళుచి 2 2 చీ 0 2౧406 జై చ వ ళ్‌ నా కా ణే!
23 1801 నుంచి 19802 వరకు ధవ సేశ్వరంవద్ద కొలళల పకారం గోదావరిలోని సగిటు (వవాహం 530860 టియం.సిలు గుల్లాతీ కమిషన్‌ లెక్కల్యపకారం 19851 వౌ నాటికి ధవశేశ్వరానికి పైభాగంలో ఉపయోగించబడుతున్న నీరు 21/60 |. గుల్హాతీ కమిషన్‌ చెప్పిన పకారం పె భాగంలో ఆవిరి అయ్యే నీటి మొత్రం 157.60 ః మొత్తం నడిలో లభ్యమయ్యే నీరు 315.00 11 కాగా గుల్దాతీ కమిషన్‌ అంచనానుబట్టి గోదావరి నద్మీపవాహం 4162 టి, యం. సి. లు, కృష్ణానదికి సంబంధించినంతవరకు పై విధమైన అంచనాలను కమిషన్‌ వేయలేదు తమ అంచనాల (పకారం కృష్ణానదిలోని (పవావాం £217 టి. యం. సి లు, విజయవాడవద్ద తీసిన లెక్కల (ప్రకారం సగటు (వవాహంతో ఈ [క్రిందివిధంగా పోల్చడం జరిగింది. 1901.02 నుంచి 1991.82 నుంచి 1030.81 పరకు 1960-61 వరకు (0 నవిజయవాడవద్ద నగటు [ప్రవాహం 1911 టియం,సిలు [00 టియం.సి లు (ద 1051కి పూర్వం (పా జెక్టులకు ఉపయోగించ బడుతున్న నీరు 2426 ,, జ526 , (8) చెరువులలోను, రిజక్వా యర్లలోను అవిరిలయ్యే నీరు 1180 ,, 1180 ,, మొత్తం 22016 ,, జ0౦6 ,,
24
ఈ అంచవాలలోని తేడా శాస్త్రీయమైన లక్కలు లేవి కారణం అవి చెబుతూనే యీ అంచనాల ప్రాళతిపదికపైనే నీటి కేటాయింపు లను (పతిపొదించడం జరిగింది. పె అంవనాలలో నదీ పవాహంలో అవికె అయ్యే నీటిని గోదావరి నదికి అంచనా గట్టి మినహాయించికట్లు కృష్ణానదికి మినహాయించలేదన్న విషయం షక్కిలి గమనార్హం గోదా వరికి గుల్హాతీకమిషన్‌ 100కి 10 వంతులు ప్రవాహం అవిర్మికింద పోతుం దని లెక్కగడిత కృష్ణానదిలో ఆ £ధంగా నైటి యం సిలు పోతుంది. దానిని మినహాయిస్తే %011 టి. యం. ని.లు మిగులుతోంది దానిలో విజయవాడకు పెభాగంలోని నీటి ఉపయోగం 202 60 టి యం సిలు, రిజర్వాయర్లలో సీటియావిరి 11£8టి యం సిలు తీసివేసే విజయహాడవద్ద 10561 టి.యం. సీలు మాత్రమే లన్య మవుతోంది
ఈ విధంగా అంచనాలు వివిధ రకాలుగా వేసిన తరవాత యాతావాళా కమిషన్‌ తేల్చిన సారాంశ మేమిటి ?
కృప్తా, గొదావరినదులలో లభ్యమయ్యే నికర (ప్రవాహాన్ని నూటికి ₹0 సంవత్సరాల పాతిపడికమిదగా”, 5 సంవత్సరాల ప్రాతి పదికమిదిగాని, మరే యితర పొతివదికమాదగాని యిప్పుడు అంచనా కట్టడం సాధ్యంచాదు. ఊహపైన ఆధారపడి ఏ అంచనాలు గట్టినా అవి తప్పు ఫలితాలకు దారి శీస్తాయని కమిషన్‌ చెప్పింది.
అందుకుగాను వుంటే కృష్ణా, గోదావరులుళండూనిదూలావనా- ఒక్కౌక్కదానిపై 88 స్టాలలొ కనీసం పదేళ్న పాటు కొలతల తీయాలని "కేరద్యపభుత్వం యిందుకు పంటనే పూనుకోవ*టం నూచించడం జరిగింది
పుసరుత్ప త్తి నీరు (6160621664 ౪4160
కృష్ణా గోదావరులవంటి పెద్ద నదులలో సాధ్యమైనంత ఎను. ఐ శాలానికి సంబంధించిన ్కపవావోన్ని గురించి శాస్త్రీయమైన వివ షై న కొలతల లెక్కలులేనిదే ఈ నదులకు సంబంధించిన అనేక ముఖ్య విషయాలను నిర్దారణ చేయడం కష్టమవుతోంది. ఇలా జేల్చవలసిన
లప్‌
విషయాలలో ఒక ముఖ్య విషయమేమం కు (పవాహశమనంలో విరి అయ్యే నీరు ఎంత అనేది నదిలో ఒకచోటినుండి మరో చోటికి 1వవావాం రావడానికి పస్రేకాలం మరొక ముఖ్యమైన విషయం, ఊటగాగాన్మి మురుగాగాని తిరిగి నదిళోకివచ్చే పునరుత్చ త్రి నీటి విషయంకూడ ముఖ్యమయినదే. ఇంకా కొత్తగా ఇగర్రిగేషన్‌ అభివృద్ధి పా 'దేకొలదీ ఇలా పునరుత్పత్తి చెందే నీకు ఎక్కువవుతుంది కూడాను. ఆ . తేణలా వృనషత్ప తిచె-దే నిరు ఎంక అలి ఇప్పుడే తేల్చడఎ సా.౧౫గదు అని గుల్హాతీకమిషన్‌ సృష్టంగా చెప్పింది. ఆలాగే తాము సూచించిన విధంగా రండు నదులపైన (కొత్తగా కొలమానాలు పెట్టి పది స వత్సరాలకు తగ్గకుండా వాటి లెక్కలు అందిళేనేగాని నదికి ఎగువభాగంలో నీటి వాడకంవల్ల దిగువ ప్రాంతాలలో కలిగే ఫలితా లను చెప్పడం సాధ్యంకాదని గుల్హాతీ కమిషన్‌ "పేర్కొన్నది,
తాము సూవించిన విధంగా 338 చోట్ల (పతిదినం (ప్రవాహాన్ని గురించి ఒందృమన్ను వివరాలనుగురించి పరిశీలనలు జరపడం అవసర మనీ, ఇందుకుగాను "కీ.[ద ఇరిగేషన్‌ మశతిత్వశాఖ ఒక (పత్యేక విభాగాన్ని ఏర్పాటుచేయాలని గుల్లాతీ కమిషన్‌ సూచించింది, విడిగా అమా 1పావెక్టులకు సంబ ధించిన పథకాలను రూపొందించడానికి, "రెండు నదీళోయ (ప్రాంతాల అభివృద్ధికి సంబంధించిన సమ్యగప థికాన్ని చూపాందించడ *వకి పెన "తెలిపిన విపరాల సేకరణ చాలు అవసరమని, టల్యేకించి. ఒందృమన్ను వివరాలు డాము నిర్యాణ స్వరూపాన్ని “యించుకొనడానికి,_ రిజర్యాయర్ల్ష అయుః (ప్రమాణాన్ని అంచనా
“=నిక్రి ఎంతయిళా తోద్పడగలవని కమిషన్‌ పేర్కొన్నది. _ మరికొన్ని సూచనలు
పధానమైన ఇరిగేషన్‌ కాలువలనుంచి, విద్యుచ్చక్తి [పా జెక్టు _తు వంటంధి చిన కాలువలనుంచి (ప్రతిదినం విడువలయ్యే నీటి ఖచ్చిత మైన "లతలను సేకరించడానికి అన్ని ప్రాజెక్టు స్థలాలవడ్డ, అనకట్టల వద్ద నద్మీపవాహవు ప్రమాణాలను కొలిచి, జాబితాలు సిద్ధంచేసి ఉంచ డానికి ఒక కొత్త (వా జెట్టను తలపెట్టిన వెంటనే ముందు [ప పధ
26 మంగాఆ (పా జెక్టు స్థల-వద్ద నీట్మిపవాహం, ఒండ్యమన్సు వివరాలను ఎప్పటికప్పుడు సేకరించడానికి (సతి రాష్ట్ర్తిం అపసరమమున ఏర్పాట్లు చేయాలనికూడ కమిషస్‌ సూచించింది.
(వతి రాష్ట్రంలోను 1951! నుంచి తల పెట్టిని అభివృద్ధి (పా జెక్టు లను వెంటనే సమిాక్షించాలన్నీ యీ (ప్రాజెక్టులలో (వతి ఒక్క దాని[క్రింద గరిష్ట (ప్రయోజనాలను సాధించడానికి గాను వాటికి సంబంధించిన యింజనీరింగు పనులను త్పరిత “తిని పూ ర్తిచే సే నిమిత్తం ఎట్టి చర్యలు గెకొనవలసి ఫుంటుందో నిర్ణయించుకొనడానికి యిది తోడ్చడుతుందని కమిషన్‌ సూచించింది, కొత (పాజెక్టులస్థానే యా ప్రా తెక్టులకు విదేశీ క రెన్సీతో సహా అవుసరమైన అదనవు నిధులు సిబ్బందిని సమకూర్చాలని కూడా కమిషన్‌ సిఫార్సు చేసింది. ఇంతకు ముందే చేపట్టిన పాజెప్టల అవసరాలకు పోను అదనంగా నిధులు గాన్కి సిబ్బందిగాని అందుభాటులో వుండగల అవకాశ" లున్నప్పుడే కొత్త (ప్రాజెక్టులను మంజూరు చెయ్యాలని కమిషన్‌ స్పస్ట్రంచేసింది.
1851 నుంచి చేపట్టిన (ప్రాజెక్టులలో పకి ఒక్క దానివల్ల నదికి దిగువ భాగంళోని (పాజెక్టుల సడ్రైల పై (ప్రభావం ఏ విధంగా వుండేది పరీక్షించాలనీ, (పతి (ప్రాజెట్టవిషయంలోను (వవాహం "హెచ్చుతగ్గులు నిర్ణయింపబడాలనీ, అవసరమైతే (వతి (పాజెక్టు డిజెన్‌లో మార్చులు చెయ్యాలనీ కమిషన్‌ నఫార్సు చేసింది. అపరూసమెన పస్ళు వ్యయభారంతోకూడీన ఈ (పకృతి సంవత్తిి గరిష్షసాయి.లో అభివ్యద్ది పరచుకొనడానికి దోహదం చేసే విధంగా, నదిజలాల వివాఛానికీ సంబంధించిన అన్ని రాష్ట్రాలవారు, (ప్రాజెక్టుల ఆూాజమాన్య-, నిర్వహణ. వాటికింద జరుగగల సాగు మున్నగు విషయాలలొ సమన్వయ పూర్వకమైన విధానాన్ని అవలంబించడానికి అంగీకరించాలని కమిషన్‌ నూచిఏచింది.
కృష్ణా,గోదావరి నదీపరీవాపిక (ప్రాంతం అ భివృద్ధికిసంబంధించిన వివిధ ప్రాజెక్టలను రూపాందించుకొనడ లోను, వాటిని నిర్వహించు కొనడంలోను అన్ని రాష్ట్రాలవధ్య సహతార పూర్వకమైన (ప్రాతిపది కను స్యష్టించగల్లడానికిగాను ఎట్టి ఆలన్యం లేకుండా అంతరాష్ట్ర
27 బోర్తును, లేక నదుల బోర్డును "నెలకొల్పాలనికూడ కమిషన్‌ సిఫార్సు చేసింది.
(పతి రాష్ట్రంలోను ఇరిగేషన్‌ శాఖలో ఒక అంతర్భాగంగా ఇ్రిగేషన్‌ ఎకె ఎక్షీన్‌ సర్వీనును సలకొల్పాలని కూడ కపన్‌ సిఫార్సు చేసింది.
1051 కి ముందు, ఆటు తరువాత సాగు వివరాలు కృష్ణా, గోదావరి నదీలోయలలో 195! క ముందు, అటు ళరు వాత సాగు వివరాలను గురించి గుల్హాతీక మిషన్‌ (వక్క పేజీలోని పట్టికలో యిచ్చిన వివరాలను తెలియజేసింది.
సాగు వివరాలు వాటికి గాను ఉపయోగించబడుతున్న నీటి మొత్తాలను యిచ్చేటప్పుడుకూడ గుల్హాతీకమిషన్‌ నక్రమంగా వ్యవహ రించళలేదనే చెప్పాలి. ఉదాహరణకు 1051 కి పూర్వం సాగుకుగాను ఉపయోగించబడుతున్న నీటిని లెక్కగట్టుతూ కృష్ణా 'డెల్జ్మాకింద 122 లక్షల యకరాల సాగుకు ఉపయోగించబడుతున్న నీరు 1868 టి యం సీ లుగా చూపారు వాస్తవానికి విజయవాడవద్ద కాల్వల రీడింగ్సునుబట్టి అచరణలో ఇాడుతున్న నీరు 200 టి, యం.సిలు వున్నది,
అలాగే నిర్ధాణంలో వున్న (ప్రాజెక్టుల [కింద సాగు వివరాలు, వతి ఆవుసరాలు చూపుతూ నాగార్జునసాగర్‌ మొదటిదశనుమా తమే చ ౯ చ్కి రె-.డవదశను అనుమతించ బడని (పాజెక్టలలో చూపడం ాల*ంది మొదటిదశకుకూడ లోగడ కేటాయించిన నీటిని తగించీ 20% టి యం సి.లు చాలునని చెప్పడం జరిగింది. దీనివల్ల కృష్ణా "దల్రాలో “రెండవపంట [కిద సాలుకు 2ష్ణ లక్షల యకరాలు సాగు శందాలని తలపెట్టిన ఏరియాను ఇప్పుడు దీనినుండి మినహాయించడం అం ది అలాగే తుంగభ్మద ఎగువకాల్వ రెండవదశ కూడ మంజూ ఉఅయినక్షు, అయితే ఆర్హిక కారణాలవల్ల (ప్రస్తుతం మొదటిదశ నిర్భా ణంలోవున్నది. గుల్హాతీ కమిషన్‌ తుంగభ్మద ఎగువకాల్వ మొదటి దశనే
షం ఆలు ఎ న న! ఖై 4 శీ గప్‌ ఎ భం ఇ స గో (ఎంటే బుఖే లా! భా ళా? గా ళు గ కే సల కం, జికె స్‌ ప్‌ (గ లే ఇ ళం 6౬౨౩ గా నా లు (ఖ్‌ (2 అబి ౯౧౬ డో ౯2 అ [౫ శీ ఛై లైల ఆకా | చ్న ల ఫా స్స ష్‌ జ [2 క£ొా|3 ల! ని న్ని ప ళ్హ పస్తే బది అ [2 నో ఖా తి ళా గో న్‌ ౧ పకన స వ నా నే ల ద హ్‌గాజ వొసాడా జై తీ శ్శ్‌లీ కషాక్‌ అస్‌ £ఇె స్‌ (౫ నే అవత అలా లే గా (5 ళ్‌ ళా వ్ల శశేర ల ఇసక పైణవైు (2 (0 స ససాశిం. కగక్‌ క ఖ్‌ శిడసల్ళు బే టాడా క యొ అ ] ప్ప అస్త”) =క్‌క్‌ ప పత, పవ సప్పెగి ఠఉ్‌ణ్హా జు ఏ సనా ప చం ఆంజ ఇ! [| | లీ లిం 24 ఖ్లి అ రా లు లై వాడలా లీ న్‌ లా | స. =సికి కకకి్‌ 9౪ (0 స! 12 శం లా ద నే వన న | దే వ 5. దీ ఎన్‌ ఎఫ్‌ వా! నా భనీ వా! గా శ్రి ఇత ఈ 2 న ప హవ గా 2 2 చ్చి య న! లా మ సం ఆ న హ్‌ జౌ ర్‌ చాన సి =ణ ల వతం అ ప 1 | గస 3 జైఇశి ఇజన్‌జ”ా - | త్తి (వ 6్‌ఏ య] శబ వ న ర] [ా న (వ హా [| నం క్లజిక్ష కకిళ్తేక్తైత పచ్చా జై ల్లీ ఆఅల్య్ళి *" ఆబ దా లై ఛి చే న య్‌ జాలి ల్ను ౪6 -- ఇష జ ౩ ఇ క క్‌ు స్‌ కా ఈం య లా 0 వ్‌ వసే ఖే 25 ఈం ఉంచి ఛా చ్క శ ల్లి రశ ర్త ఈ సుత్తోళ ల్‌ స్త్‌ ఖై చిం? ణగోణ లస చోట
29
ఆనుమతించబడిన (పాసెక్టులలిస్టు కిందచూపీి అందుకుగాను అవునర 'మైనంత నీటినే కేటాయించడం జరిగింది పెన వివరించిన విధంగా ఆంధ్యప'దేళ్‌లో కృవ్లానది [కింద అమలులో వున్న [పాజెక్టులకు నిర్మా అంలో వున్న (ఫా జెక్టులకు అవుసరమెన నీటిమొతర్తాన్ని (98 టి, ఎంం సిలుగా గుల్హాతీ కమిషన్‌ చూపించింది. బహుశా దీనివిబకై "కేరద య్యిర్రిగేషన్‌ మం్యత్రి మార్చి [న యిచ్చిన అవార్డుళలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు కృష్ణ నీటిలో 600 టి, యం. సి.లు కేటాయించడం జరిగింది. (కొ త్త ప్రాజెష్టలు-వాటికి నీరు వున్నదా లేదా అనే *ఒషయం'
కృష్ణ్టమైన 81 మేజరు, మధ్యరకం (పాచెష్టలు, రి మైనరు న్మీములు, గోదావరిపైన 156 మేజరు, మధ్యరకం (పాజెక్టులు, 692 మెనరు స్కీములను గురించి వివిధ రాష్ట్రాలు తమకు భోగట్టా యిచ్చా యనవ్మి వీటిళో కొన్ని మూడవ (వణాళికలో వుదహరించబడినవి. (వీటిలో కొన్ని అంగీకరించబడ్డాయి, మరికొన్ని అలోచనలోవున్నాయి) మరికొన్ని మూడవ (పణ+ళికలో వుదహరించబడనివి కూశా వున్నా యని గుల్లాతీ కమిషన్‌ పేర్కొన్నది రాహ్రైలవారీగా కొత్త పాజెప్టల
త్‌ నీ యు క్రింద ఉ ద్రేశించిన సాగు, వుత్చ త్తిచేయ తల పెట్టిన విద్యుచ్చక్తి అవసర మైన నీటి మొత్తంవివరాలు యీ [క్రింది విధంగా వున్నాయి.
ఉత్స శిచేయ తల ఆవసరమెన రాష్త్రం పేరు పెట్టు విద్యుకృ క్త తల పెట్టిన సాగ నీటి మొత్తం
(లక్‌ కిలో వాట్లల్సో ( ్ర (టి, యం. వి, లలో) అంధ[ప'దేశ్‌ 1840 60.600 1బ85 మాసు న 1280 2068 మహారాష్ట్ర 1880 8150 550.1 మైసూరు ఎలా ఫ1 10 7025 మొత్తం 81 70 101.00 27/04 కవానాలాననినిననవనినినిననినినలనినననినాలననినిననలనననథననననననిననా ననన నననననిననకలులలననననాాని!
30 మహారాష్ట్ర (పాజెక్టులకు చూవించిన నీరు €50.1 టి. యం. సి. లలో విద్యుచ్చక్తి ఉత్పత్తికోసం తయారు చేసిన 10 గ్కీములకు గాను అరేబియా సనమ్ముదంలోకి మిళ్ళించ శలపెట్టిన 22605 టి. యం. సి లు కూడ కలిసీ వున్నాయి. అంధ(పదేశ్‌ (పభుత్వం సూచించిన అన్ని పథకాలపైన విమర్శలు వెల్లడించిన గుల్హాతీ కమిషన్‌ మెనూరు, మహారాష్ట్ర (వభుళ్వాలు సూచించిన ఏ పథకాన్ని గురించీ పల్లెత్తుమాట అనలేదు, ఆ (పాజెప్టలు ఆర్థిరంగా లాభదాయక మైనవా కావా సాధ్యమా కాదా అనికూడ చెప్పలేదు. అంతేగాదు కృష్ణా బేసిన్‌లో నీరు చాల అపురూపమైన వసువు అని చెప్పీకూడా కనీసం మహారాష్ట్ర (పభుత్వం అరేబియా సముదంలొకి [కొత్తగా జిరీటియం,సిల నీరు మళ్ళించి విద్యుచ్చక్తి వుత్పత్తి చేయాలని నూచించిన పథకాలు, జాతీయ (ప్రయోజనాల దృష్ట్యా సరిగావన్మి ఈ మళ్ళింవును అంగీక రించ కూడదని చెప్పలేక పోవడం ఈ కమిషన్‌ యొక్క పక్షపాత దృషిని స్పష్టంగా తెలియ జేసుంది. లు లు అనాటి గోదావరి నది లల ఉత్పత్తి చేయతల ఆవస్తరమెన నీటి రాష్ట్రం పేరు. | పెట్టిన విద్యుత క్రి | ౯ ట్టీన సాన న మోర (అడే కలోవాట్లలో ((౯ేర యకిరాలల్‌ )| లన ంల్రో అంధధృపదేశ్‌ = వి[£0 5260 1 8౧00 మధ్యపదేళ్‌ 1270 4220 40280 మవో రాష్ట్ర్రి 440 రర 40 శ/100 మెసూరు ంం 100 2700 ఒరిస్సా 4 వ్ర0 18, 0 193 90 మొత్రం. 4200 161.00 222.10
క! కృష్ణాబేసిన్‌లో లభ్యమయ్యే నీటి ప్రవాహం, పోచంపాడుకు “పెభాగాన గోదావరిలో లభ్యమయ్యీ నీట్మిపవాహం రాష్ట్రప్రభుత్వాలు సూచించిన (ప్రాజెక్టులకు చాలదు. కాగా గోదావరి దిగువ భాగంలో రాష్ట్ర [పధుత్వాలు సూచించిన (ప్రాచెష్టలకు పోగా అదనంగా నీరు మిగిలుళుందని గుల్హాతీకమిషన్‌ చెప్పింది, పోచంపాడు ప్రాజె క్జు పోచంపాడు (పాజెక్టుపద్ద 20 టి యం. సి. ల నీరు లభ్యమవు తుందని అం(ధ్యపదేశ (ప్రభుత్వము అంచనావేసింది. ఇందులో మధ్య రకం (పాజెక్టుగా (0) టి. యం, సి,.ల నీరు ఉపయోగించేందుకు వీలుగా 15 కోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో ఒక పా జెక్టును తయారుచేసి ప్లా5ంగ్‌ కవిటీ ఆమోదిమునకు పంపించడం జరిగింది. మధ్యరకం (పొ జెక్టుకు రిజర్వాయరు లేకుండా అవకిట్టను నిర్మిస్తే సరిపోతుందని అంచనా వేయ బడింది. గుల్హాతీ శమషన్‌ అంచనాల (పకారం గోదావరి ఎగువ భాగాన మహారాష్ట్రృపభుత్వం తల పెట్టిన ప్రాజెక్టులన్నీ నిర్భించినప్పుడు పోచం పాడువద్ద గోదావరిలో నమ్మకంగా లభ్యంళాశలనీరు వమా వుండదు. "ఆరదువల్ల పోచంపాడువద్ద విద్యుచ్భషకి ఉత్పాదనకు అవకాశం బొత్తిగా లేనట్లు కమిపున్‌ అవ్మీిపాయపడింది అందేకాదు ఆంధప్రదేశ్‌ పభ స్వం మధ్యరకం ,ప్రాజెక్టుకింద ఉధ్ధేశించిన సాగుకుకూడ వర్షా చాల లోసైతం గోదావరిలో నీటి సప్తయి సక్రమంగా వుండదని, _విదంగల్లి పోచంపాడు (పా జెక్టు "రెండవదశలో నిర్మించ తలపెట్టిన “సా యరును మొదటి దశలోనే నిర్చించడం అవుసరమన్మీ పొచంపాడు వె వనుకూడ సవరించాలనీ కమిషన్‌ అభ్మిపాయ పడింది పోతే
- ఎగంగ నుండి ఓ2590 టియం.సి.ల నీటిని పోచంపాడువద్ద
- " "ానరిలోక్రి మళ్ళించడం మంచిదని కమిషన్‌ అభ్మిపాయ పడింది, అరి.” యిలా మళ్ళించడం సాధ్యమో కాదో పరిశీలన చేయాలని సూచించింది.
వ్‌
అంకే దీనిఅర్ధం మహారాష్ట్ర (ప్రభత్వం వాదిస్తున్నట్టుగానే పోచంపాడువద్ద ఇోద్రావరిలో మనం అశించినంతి నీరు ల భ్యంకాచని కమిషన్‌ తేల్చివేసింది 8 లక్షల 8 వేల యకఠాలట సాళయ్యు మధ్య రక్‌ం (పాచప్ట మ్మాతమే అధపదేశ్‌ నిర్భించుకోవచ్చువని, దానికి కూడ రిజర్వాయరునిర్యాణం అవసవమని కిమిసిన్‌ అవ్మిపాయల పెను గంగి నీరు గొడావరిలోక్షి వస్తేనే రెండవ దకలో సాగుటి ఉద్రేశించివన్‌ (ప్రాంతంలో కొంత భాగానికైనా నీకు ౬చ్యెమవుతుంది కెకపోతే మొడటి దిశే చివరి దశకూడ అవుతుంది.
గోదావరి _ క్చృక్తా లింకు కాల్వలు వె
కృష్ణానది, చావని ఉవవదుల పై తల పెట్టపవ్‌ని పాపి లన్నివా టికీ సరిపడ నీరు కృష్ణలో లేదవ్శి ముఖ్యరా. దిగువ కృష్ణలేం అంయపే భీమా-క్యప్లై నదుల సంగమ స్టానంనుండ్‌ సమ్ముదుం వకకు*ల భాగంలో నీరు మకీ తక్కువగా వున్నదని ఒుల్టాగ్‌ కమిషన్‌ అభిపాయి పడింది. కృష్ణానదిలోని నీటిని కమిషన్‌ సూచించిన లెక్కల (టవకావం కొన్ని ఏండ్తపాటు లెక్కలు ఇక్షేవరకు తుంగభ్మిర్మ హారి మూని, పాలేరు, మునేరుల పైని వాటి ఎపనములపైన కొ్‌తౌా "మేఐరు, నృధ్యరకం (పావెట్ట "దేనినీ నిర్యాణం చేయికాదని సూచించింది.
ఈ నసూచనతోపాజఒబు దిఏవ క్చెష్ణా షాంత్రిలలోని (పావెప్టైలకు అవసవమైన నీటి కొరత దృష్ట్యా *డావరి నీటివ్‌క్యొ్షారాకాలుూల డానికిగాను ల్దాతీకమిషన్‌ ఈ దివ సూచలు చేయషం ఇరిషందిం
గి”దావర్విపెన, దాని ఉపనదుల్నపైన విద్యుచ్చక్తి వుత్చిత్రివోస, ఆంధధ్యపదేశ్‌, మధ్య పదేశ్‌, మహారాష్ట్రి, ఒరిస్సాపభుత్నాలు నూచిం చిన వధకాలను సమన్వయపర్చవలసి ఉంటుందని ఈ రిజఒర్యాయర్హ నుండి నింంత౦౦ నీకు కిందికి [పవపాన్తూ వుంటుందని ఈ పవావాం దాదావు 4వీ టి యం.సిల వఠకు వుంటుంవని, యీ అఏనపు నీటిలో 330 టియు. సి. లకు పైగా కృష్ణలోకి మళ్నించవలసి వుంటుందా, అందుకుూూను రెండు చిఎకుకాల్వలను గుల్లాతీ కమి వన్‌ నూచించింది. క
33 (1) హోలవరం _ విజయవాడ లిఐకుకాల్వ గోదావరి నికిమండి. కృష్ణానది లోకి పోలవవం - విజయవాడ ళచంకు కాల్వక్వారా 211టి.యం సి.లల నీరు మర్శించవచ్చునని ఈ కాల్వపొడవు 110 మెల్లు వాంటుంవిన్సీ యిండుకు జాదేజీకాక, కాల్వమ మకరి కోట్లు ఓర్చు కాగలవని కమిషన్‌ అభ్మిపాయ పడింది, ఈ కాబ్వ క్వారా కృష్ణలోకి ఎచ్చేనీటితో ్రస్తుంఐ కష్ణా "చెల్టాకింద సావుతున్న 122 లక్షల ఎకరాలను సాపచేయడమేచడగాక శా ర్డున సార్మకింద ఇల పెట్టిన, కృప్ణ పళ్చిమ కాల్వ కింద సాబు 1ష్టై లన్షిల యకరాలకు ఇప్పూరు (పాచెక్షులో గోచావరి కుడికాల్వ [కింద తిలవెటిన కి లక్షల యకరాల సాగుకుకూడ సరిపోతుందని చెప్ప బకింటీ ఇంపాకి యిలాచెపే కప్లా చంల్హాడ్రింద (ప్రస్తుతం నీటి సప్పయి అవుచున్న విధంగా 4 ఫ్‌ మాళే గాక ఏకాకి వాడుగునా చ్య్యారంటీ సప్పయి వువఓఒందిన్ని యిందుకనుగుణరా యీ వరియాలో పంటల విధానాన్ని కూడ మార్చిప మవుసకమవుడిందని కమిషన్‌ సూవెం చేసింది. 2. గోదావరి - ప్పలిచింతల రింకుకాల్వ దావరిపైనున్న అలుఒక నుండగా” తేడా. సింగా రెడ్డివద్ది వవడి గాని వలిచింతల ౬ క్వాయిమళోేక్సి మరొథ లింకు కాల్వ వ్వావ* 1004 టి,యం.సిల నీకు మళ్ళింవవచ్చుాని ఈ కాల్వ పూడవు 153 మైళ్ళు వురిటుందన్ని 11 మైళ్ళ టన్నెల్‌ అవుసక మవు ఈ&ంవని, బ్యాకవి ఒమ్చూాకి, కాల్వ౭ర్చు శ0 కోట్లవరమి వుండవచ్చు నని కమిషన్‌ అభిప్రాయ. వాగార్తునసాగర్‌ కుక కాల్వ కింద సాగు లేకి తీసుకు నా ఊల పెట్టివ కొంకి అయకట్టుకు, పురిచింతల రిజక్వా యమ క్రింద తలపెట్టిన కొంతి అయకట్టుకు మొత్త 68 లక్షల యకరా లకు, నాగార్తుననాగర్‌ ఎడిమకాల్దా[కింది [వవమ దశలో తలపెట్టిన సాంలో ఇరేవల యకకాలక్కు ₹ండివవశళేో శలపెటిన పాగలో 2 లవ్షల క చేల యుకరాలకు కూడ రూ కాల్వ పీకు "సవ యిచవయ నల్లుష వవని కమిషన్‌ అచిప్రాయపడిండి. గా వ్ర
పెత్తి $. పులిచింతల రిజర్వాయరు
వులిచింతల రిజర్వాయరును లోగడ తల పెట్టినట్లుగాక నవరిం ఇాల్సి వుంటుంది. గోదావరినుండి కృష్ణలోకి పోలవరం _ విజయవాడ లింకు కాల్వద్వారా వచ్చే నీటికితోడు అదనంగా ,మరి కొంత నీరు అవసరమైనప్పుడు నపై చేసేందుకుగాను యీ రిజర్వాయరును నిర్ణాంచ వలసివుంటుంది. నాగార్జునసాగర్‌ (ఫాజెక్టునుండి కృష్ణలోకి వచ్చే (వవాహం ఏమీ వుండదు. పోత నాగార్జునసాగర్‌ దిగువభాగంనుండి కృష్ణలోకి వచ్చే నీటిని యూ రిజర్వాయరు నిల్వ జేస్తుంది. అంటే ఇది ఒళ్రకంగా కృష్ణా బా'రేజివద్ద అవసరమైన నీటిని సర్దుబాటు చేయ డానికి తోడ్పడే *దాలన్సింగ్‌ * రిజర్వాయరు మాత్రమె. ఇందువల్ల యీ రిజర్వాయరునుండి విద్యుచ్భ క్రి వుత్సత్తి చేయడానికి అవకాశం వుండదని కమిషన్‌ 'ఆళలియచేసింది.
నాగార్జునసాగర్‌. (పాజెక్టు
పైన వివరించినట్లు నాగార్జునసాగర్‌ (ప్రాజెక్టకింద సాగులోకి తేదలచిన ఆయకట్టుళో నాల్గు లక్షల యకరాలకు టైగా గోదావరి - కృష్ణా లింకు కాల్వలవల్ల సాగవుతుంది, కృష్ణా డెల్డా (క్రింద "రెండవ పంటకుగాను నాగార్జునసాగర్‌ నుడి నీరు అందించవలసిన అవుసరంలేదు,. ఈ కారణాలవల్ల, దీనికి ఎగువను _త్తీశ్లైలం (పా జెక్టు నిర్మాణం దృష్ట్యాను, నాగార్జునసాగర్‌ తాము (ప్రధానలాగకామంప-మమ వినియోగపడుతుంది. ఇందుకు అనుగుణంగానే దీని నిర్యాణం సా/ జాలి అంకే నాగార్జునసాగర్‌ రిజర్వాయరు నీరు నిల్వజేసే స్టోరే రిజర్వాయరుగా వుండనవసరం జేదని అర్థం, ష్పోత్రే నాగార్జునసాగ' శాముకు దిగువ భాగంలోకి కృష్ణ నీరు వదలాళ్సిన పనిలేదు కాబ్మ ఈ డామువద్ద తలపెట్టిన జలవిద్యుత్‌ ప్రాఇెక్టును విరమించుకోవాల సూచించడం జరిగింది.
అందువల్ల నాగార్జునసాగర్‌ డామును పరిమితమైన పనికోస అందుకు తగినట్టుగా ఎత్తు తగ్గి చి నిర్మించవలసి వుంటుందని గుల్హాల కమిషన్‌ నూచించింది.
వె5్‌ శ్రీ శ్‌ అ౦ (పా జి ర్జు
నాగార్జునసాగర్‌ డాముకు దిగువగా కృష్ణలోకి నీరు వెళ్ళవల నిక అవసరం ₹దు, కాబట్టి శ్రీశైలం ప్రామప్ట నుండి నాగార్జునసాగర్‌ 1పాజెప్ట (క్రింద సాగుకు అవసరమైనంత నీరు మాత్రమే వదలవలసి వుంటుంది. ఈ నీటినిబచ్రే శ్రీ తైలం (ప్రాజెస్టేనుండి లభించే విద్యుచ్చక్తి వుంటుంది. శ్రీైైలం పావెస్టను యిందు కనుగుణంగా తగ్గించి సవ రించవలసి వుంటుందని కమిషన్‌ యొక్క అభ్మిపాయం, శ్రీశైలం రిజర్వాయరులోకి వచ్చే వరదనీరు కృష్ణానది దిగువ భాగంలోకి వదిలినందువల్ల వచ్చే (పయోజనం ఏమా వుండదు. కాబట్టి యిట్టి వంద నీటిని సంగమేశ్వరం కాల్వద్వారా పెన్న నది లోకి మళ్నిందినట్టయితే అక్కడ దానిని సద్వినియోగం చేయడానికి అవకాశం వుంటుందనీ యూ ప్రతిపాదనను గురించి పరిశీలించడం అఎమసరమని కమిషన్‌ అఫ్మిప్రాయపడింది.
అద, అచ మద్రానుకు కృష్ణ నీరు
మ్యదాసు నీటి స్తప్లయికిగాను అన్ని (పతిపాదనలను అలో చించినమాదట కృష్ణనుంచి నిరు నప్లయిచేయడమే బాగుంటుందని కమిషన్‌ అభ్మిపాయపడింది. ఇందుకుగాను 100 క్యూసెక్కుల నీరు "కరకు 15 టియంసిలు సప్తయిచేయాలని సూచించింది.
గుల్హాతీ కమిషన్‌ (ప్రతిపాదనల సారాంశం
క, నాగార్జునసాగర్‌ డాముకు దిగువగా కృష్ణలోకి నీరు వదల శన అవుసరం ఏమా[తం లేదు. కృష్ణానదిలో లభించే నీటినంకా చార్టునసాగర్‌ డామువద్ద, దానికి ఎగువభాగంలోనూ ఉపయోగించు చ్చును.
ల నాగార్జుననాగర్‌ దిగువ భాగంలో (ప్రస్తుతం సాగులోఉన్న ములకు ఈ భాగంలో (కొత్తగా సాగులోకి తేవడానికి తల పెటి ములకు అవుసరమైన నీటిని సోదావరినుండి లింకు జాల్వద్వారా 'ంచాలి,
36
- పోచంపాడు (ప్రాజెక్టుకు అవుసర మైన నీటిని పెనుగంగనుంచి గోదావరిలోకి మళ్ళించాలి.
శ్‌ నాగార్జునసాగర్‌ డామువద్ద పులిచింతల రిజర్వాయరుపద్ద, పోచంపాడు (పా జెప్టవద్ద తలపెట్టిన జలవిద్యుత్‌ (పాజెక్టలనుకూడ విరమంచాలి. శ్రీశైలం జలవిద్యుత్‌ (పా వెక్టునుకూడ తగ్గించాలి,
లింకు కాల్వల సాధ్యా సాధ్యాలు
అయితే కమిషన్‌ పైన సూచించిన పోలవరం -_ వి.యవాడ్య గోదావరి _ పులిచింతల, సపెనుగంగ _ పోచంపొడు లింకు కాల్వలు సాధ్యమయ్యదీ లేనిదీ పంటనే పరిశీలించి ఆరునెలల్లో నివేదికలు తయారువేయాలనీ ఈ పరిశీలన సారాంశాన్ని బట్టి నాగార్జునసాగర్‌ ప్రాచెప్టయొక్క స్కోవును గురించీ, నాగార్జునసాగర్‌ జలవిద్యుత్‌ (పాజెట్టను ఉంచవలసినదీ లేనిదీ నిర్ణయించాలనీ, అలాగే శ్రీశైలం 1పావెస్ట సో్కోవునుగురించీ, పోచంపాడు (పాకెక్టు స్వరూపాన్ని గురించీ నిర్ణయించాల్సి వుంటుందని గుల్దాతీ కమిషన్‌ సూచించింది. ॥|
గోదావరిళో దానిపై నిర్భించదల పెట్టిన (ప్రాజెక్టులకు సరిపో? కమిషన్‌ చెప్పినట్లు 80 టి యం, సి ల నికు మిగులుతుందా? ఒక వేళ మిగిలితే రెండు లింకు కాల్వలద్వారా మళ్లి ంచాలం కే బ్యారేజీల నిర్భాణం వాటిపైన రిజక్వాయర్న నిర్మాణానికి గాక కాల్వల నిర్మా ణానికే [100 కోట్లు ఖర్చవుతుంది. 1056 లో గపోొరాధిరాదినానాడ ర్షునసొగర్‌ మొదటి దశ పూర్తిగావటానికి 1౮72 వస్తుందని అంచనా వేస్తున్నారు. మరి యీ లింకు కాల్వలకు డబ్బు ఎక్కడ నుండి, ఎప్పుడు వస్తుంది? ఈ మళ్లింపు సాధ్యమనిచెప్పి కృష్ణలో ఆంధ్ర (ప్రదేశ్‌ వాటాతగ్జి౫చి పె రాష్ట్రాల వారికి కేటోయింవులు పెంచితే నాగార్జునసాగర్‌ "రెండవ దశ పోవడ మేగాక్క (ప్రస్తుత డెల్టాకు కూడ సకాలంలో నీరు రాకుండా పోయే (ప్రమాదముంది.
గోదావరి నుంచి కృష్ణ లోకి మళ్లించిన నీటితో 'డెల్దాసాగు జరగాలంక్షే, దాని కవుసరమైన నీరు అంతా జూన్‌ - అక్టోబరు నెలల మధ్య అవుసరమవుతుంది, ఇంత నీరు లింకు కాలవలద్వారా సస్తయి
చే కాదు అందుకు కృష్ణా డెల్టా (క్రింద పంటల పద్ధతిని మార్పుచేయాలని శూడ కమిషన్‌ చెప్పడం ఆశ్చర్యంగా వుంద
మొత్తం మాద చెప్పవపలనివస్తే గుల్హాతీ కమిషన్‌ను పరిశీలించి తేల్చవలసిందిగా చెప్పిన ఏ ఒక్క హంశాన్ని తేల్చలేదు కృష్ణా - గోదావరి నదులలో లభ్యమయ్యే (వవావిన్ని తేల్చలేదు. ఏ (పావెక్టు స్థలంవద్ద ఎంత నీరు లభ్యమవుతుందో చెప్పలేదు. గోదావరి నుంచి కృష్ణ్టలొ కి నీరు మళ్ళించడం సాధ్యమా, కాదా అనే విషయాన్ని తేల్చ లేదు. వునరుత్పి నీటిని గురించీ అంతే ఆయితే కమిషన్‌ ఒకటి మాం చేసింది. లోగడ లెక్కలు, అంచనాలు ఉపయోగించిన స్మూూతాలు అన్నీ సరకిగావని మాం చాలా తేలికగా చెప్పింది. ఏది స్వరెనదో చెప్పలికపోయింది.
గుల్హాతీ కమిషన్‌ సాంకేతిక విషయాలకే పరిమితం కాలేదు. రాజకీయ దృష్టితో వ్యవహరించింది. అంధులు అనుమానించినట్లుగా నే మెనూర్కు, మహారాష్ట్రాల కొమ్ము చేసుకొని వాదించింది. సాంశేతిక
వుణులు యిట్టి దృక్పధాన్ని కన్సర్చడం చాల దురదృష్టకరం, అర కేంద్ర (పభుత్వ అవార్డు
గుల్హాతీ కమిషన్‌ నివేదికను పరిశీలించి, దానిపై వివిధ రాష్ట్రల శోన్సూ చర్చలు జరిపిన తర్వాత, "కేరది పభుత్వ అవార్డును 'కేయ్యద మ్యరిగేషన్‌ మంటి హఫీజ్‌ మహమ్ముద్‌ య్యిబహీం మార్చి 2న వార్ల మెంటులో (పకటించారు.
శ కృష్ణా గోదావరినదీ (ప్రవాహాన్ని సమ గంగా అంచనా గట టానికి. గుల్దాతీ కమిషన్‌ నూచించినట్లుగా భేగట్టూ సేకరించడానకీ 'కేయ్యద్రం చర్యలు తీసికొన్నది. ఇందుకుగాను "కేంద జలవిద్యుత్‌ కమిషన్‌ కింద ఒక శాఖ వీర్పాటు చేయబడింది.
ఓ గోదావరి నుండి కృష్ణలోకి మళ్లించవీలయ్యే 1పవావోన్ని గురించి, ఒక (ప్రాజక్టు రిపోర్టు తయారు చెయ్యడానికి యింతకుముంచే చర్యతీసికోబడింది.
షి పై రెండు విషయాలు నిర్దారణ చేసేవరకు యింళతకుముందే
ఏ8 (ప్రారంభించబడినటువంటి, మరియు నమిప భవిష్యత్తులో (ప్రారంభించ దలచినట్టి (ప్రాజెక్టులను లఅపివుంచడం సరిగాదు. "వీటి నిర్యాణం ఆయా రాష్ట్రాల సహేతుకమైన (వయోజనాలను కాపాడడానికి వీలుగా తగిన జ్యాగత్తలతో ముందుకు సాగాలి తీ మొత్తం కృష్ణా గోదావరి నదీలోయలకు సమగ్రమైన బృహత్‌ (వణాళికలు తయారుచేయాలి. “"ఇఎదుకు వెంటనే తగిన చర్యలు తీసికో వాలి. (వ్రస్తుత ప్రాజెక్టులను, నిర్మాణంలోనున్న పాజెప్ట లను అద్యతనభావిలో తలపెట్టిన (పాజెక్టులను యీ పజాశీకలలో యిమడ్చాలి. అయా రాష్ట్రాలతో సంపదించినమాదట, "కేరడ్రసంస్థ వీటిని తయారు చేయాలి, ఇందుకుగాను 1956 నదీమండలి చట్టం్యక్రింద నదీ బోర్జులాంటి ఒక సంస్థను 'నెలకొల్చాలి ఫ్‌ అన్ని విషయాలను సాకల్యంగా పరిశీలించినమిదట, . ఇక ముందు నిర్మించదలచిన అన్ని [ప్రాజెక్టులకు 100 క (5 సంవత్సరాలలో *" లభించే (ప్రవాహాన్ని ప్రాళిపదికగా తీనికొసదం సముచితంగా, వుంటుం దనీ, యీ (ప్రాతిపదిక నే అమలు జకపాలనీ చెప్పఐడింది సి... కృప్తా గోదావరి రెండు నదులలోను గుల్దాతీ కమిషన్‌ సూచిం
- చీన విధంగా లెక్కలుశీసి లభ్యమయ్యు వ్రవాహాన్ని అంచనాగళ్షులోగా తాత్కాలికంగా" వివిద రాష్ట్రాలకు కృష్ణా-గోదావరి ఒలాలను.యీ కింది విధంగా "కటాయించడంపజరిగ్షింది కృ షా నది 1951 ఒడందిడిక కేందవభుత్వం అవి ._ క మ సలీకగా శహాయిి న రాష్ట్రం పెరు కేటాయింపు _ | భం | "దిడివ నీటి మొర. గ" | చు యంని లలో శాతం (యం వి లర ఆం(ధ(ప దేశ్‌ 06కి ర్‌0ట్య 800 | మైసూరు” త్త ల్‌ 600 మహారాష్ట్ర 200 |7ళ్య శ00 మొత్తం 1/44 100. 1800 100
ఏం
మహారాష్ట్రలో యిప్పటికి పరిశీలన ఒరుపబడిన (ప్రాజెక్టులను, త్వరలో పరిశీలన జరుపనున్న (ప్రాజష్టలను పెద్ద చిన్న, మధ్యరకం ప్రాజెక్టలతో, మూడు, నాల్లు, ఐదివ పణాళికలలో నిర్మించుకో వచ్చును 4యితే యీ (ఫా చెప్టలలో ఏదీ అరేవియా సమ్ముదం లోకి కృష్ణనీరు మళ్నించరాదు, మొత్తం నీటివాడకం 400 టి. యం. సి. లకు మించరాదు
మైసూరు మాలప్రభ ఎగువక్ళషప్ణా మొదటిదశ (పాజెప్టలను (పారంభించుకోవచ్చును. ఇంతేగాక పరిశీలన జరిగిన మధ్యగకం, చిన్నరకం వా వెక్టులను రూడ కట్టుకోవచ్చును ఐవవ (పణిశికాసాం తానికి నీటి వాడకం 000 టి, యం, సి. లకు మించరాదు,
ఆరధిప్రదేశ్‌, శైలం పావెక్టను, నాగార్జున సాగర ప్రాజె ళ్టుకు అవసరమెన నీటి (పాతిపడిక మైన మార్చుజేసి నిర్భించుకో వచ్చును. పరిశీలన జరిగిన, జరుగనున్న మధ్యరకం మైనరు (పాజెక్టు లనుకూడి విర్శించుకోవచ్చును,
అయితే ఐఏవ (పణాళికాసాంతానికి మొత్తం నీటివాడకం 000 టి యం. స్‌. లకు మించరాదు,
దావరినుండి కృష్ణలోకి స్‌టి మళ్ళింపును గరించి నీటి
మొత్తాన్ని, వాటి మట్టాలను గురించి పరిశీలన పూర్తి అయినతర్వాత, ఎాగార్జునినాగర్‌ "రెండవదశకు అనుమతి ఇవ-ఒడుతరుంది ఇది పెద (ప్రాజెప్టు కాబట్టి, బృహత్తర ప్లానులో దీవిస తగిన విధంగా ఇమడో వలసి వుంటుంది గొదావరినదిలో 1851! ఒడంఒడిక ననుసరించి కేర్యద జలవిద్యుతి కమిషన్‌ వారి సర్దుబాట్ల (పకారం, వివిధ రాష్ట్రాలకు యీ శ్రింది "కేటాయింపులు చేయబడ్డాయి.
క్ట ఆంధప వేశ్‌ 1701 టి. యం,సి.లు
ఓ. మహారాష్ట్ర 519
8 మధ్యప్రదేశ్‌ నం
శీ మైనూరు గ్‌
మొత్తం 2511 ః
షం
గోదావరిలో పోచంపాడుకు పెగా మహారాష్ట్ర (వభుత్వం తల పెట్టిన అన్ని పా జెక్టులను, (పాణహితనదిపైన తల పెట్టిన పొజెక్టలను కూడ (పారంభించుకోపచ్చుగాని, అవి బృహతృశకంలొ చేర్చబడవలసి వుంటుందని చెప్పబడింది. అయితే ఈ (పాభైక్టలకు 189 లోగా మహః రాష్ట్ర 400టి.యం.సి ల నీరుమా త్రం వాడుకొవచ్చునని తెలుపఒడింది.
ఆంధపదేశ్‌ (పభుత్వం గోదావరిపై పోచంపాడు (పావెక్టును నిర్చించుకో వచ్చును. దరిమిలా అవసరమయితే పెంచుకొనే దుకు వీలుగా 66 టియంసి ల,స్టోరేజ్‌ రిజర్వాయరును నిర్భించుకోవచ్చును. ఇందావతి గోదావరిలో కలిసే (దేశానికి దిగువగా ఆంధ(ప దేశ్‌ (ప్రాజెక్టులకు కావలసినంత నీరుంటుంది
అలాగ మధ్యప్రదిశ్‌, ఒరిస్సా మెసూరు (ప్రభుత్వాలు కూడ తాము తలపెట్టిన (పాజెస్టులు నిర్మించుకోడానికి గోదావరిలో అవనర మైన నీరు ఉన్నదని "కేంద్ర మంత్రి పకటించారు.
పైన వివరించిన (వళతిపాదనలు అమలుజకపడానికి ఐదవ (వణా లికాసాంతమువరకు పడుతుంది మకు లభించ సాధనస. పత్తికి ఒక పరిమితి వుంది అలాగే మన (పా చెక్టలనిక్యాణానికి ౯ భించె సాంకేతిక సిబ్బందికి కూడా పరిమిత్తి వున్నది 18076 నాటికి 1951-జడంబడిక _ కూడా ఎటూ వుకః పరిశీలనకు ము వడ్తువల్ల కుష్లా - గోదాపరీ నదీజలాలకు సంబంధించిన నాననా. స త
నురికొన్ని ముఖ్యవిషయాలు
కొన్ని రాష్ట్రాలు [81 కృష్ణా _ గోదావరి నదీ జలా బడిక తప్పు అని, సరైన సనూలాల _పొతిపదికమై. అ "కేటాం జరగలేదన్మీ
(9 నదీ అరగాని (పపాంకంలో వివిధ రాష్ట్రాలలోని? జనాభా;
() అరగాని [పాతంలోని సాగుయోగ్యమైన భ రాష్ట్రంలో ఎంత వున్నది
తే
(110) నదిలోకి ఆ రాష్ట్ర్రం నుండి ఎంతనీరు వస్తంది,
(19 అఆ రాష్ట్రంలో నదీ పరివాపాక (పదేశంళో సాగుయోగ్య మన భూమి వి స్తీర్ధం ఎంత,
(౪) ఆ రాష్ట్ర్రంలోీవున్న తూమ(పాంతాల వి స్తీర్ధ మెంత, మొద లగు విషయాల పె నదీ జలాల పంపిణీ జరగాలని వాదించడం జరిగింది.
కాని యీ నూఠతాలను అచరణలో "పెట్టడంలో చాలా చిక్కు వుంది. జనాభాను బక్రే నీటిపంపిజీ జరగాలఏ౨కు ఆర్షికంగా లాభదాయ కంగావుండి అధిక (ప్రయోజనం పొందడం సాధ్యంగాదు. అలాగే రాష్ట్రంలో సాగుయోగ్యమైన భూమి ఎక్కువే వుండవచ్చు. కాని ఆ (పదేళానికి నీటిని అందించడం అేలికగా వుండకపోవచ్చును. అఆర్థి కంగా చాలా భారంా వుండుపోతే క్ష్రామపాంతాలకు [పాధాన్యత యివ్వాల నేది సబబుగా నేవుందిె.
పెన పేర్కొన్న సూతాలలో ఏ ఒకదాని (పాతిపదిక మాద యాంత్రికంగా నీటిని కేటాయించినా ఆ నదీముడల యొక్క సమ్మగ మైన అభివృద్దికి తోడ్చడదు. అవకాశం వున్నంతలో ఎక్కువ ఫలి తాన్ని సాధించడం జరగదు. ఈ మహానదులకు రాష్ట్రీయ సరి _హాద్దులనేవి లేవు బాతీయ (ప్రయోజనాలను అ (పాంతీయ సమ్మగ సమన్వయ అభివృద్ది౨ి సాధ్యమైనంతవరకు క్షామ (ప్రాంతాలను వెకుకబడ్డ పపాంతాలను దృష్టిలో వుంచుకోవాలనేదే ఎబి పంపిణీకి ముఖ్యమైన మార్గదర్శకమైవ సూ(తాలు.
ఒక నదినీటిని మరో నదీ అరగాని (ప్రాంతాన్ని అభివృద్ది చేయ న. మళ్ళించే సమస్యను గురించి ఒక (వధానమైన వివాదంవుంది, *ఎస్జొనదినుంచి నీటిని ఆగ్నేయంగా పెన్నా లోయలోకి మళ్ళించడాన్ని ౪” కఏచడం జరుగుతోంది. నదీ ఆరగా 'పాంతంలోని నిటి ఆవస ౮ ౨ తీరవలసిందే. కాని నది కిరువైపుల దానిపరివాహిక (దేశంలో నున్న వామ [పాంతాలకు నీటిని నప్లయి చేయకూడదు అనే విడివాదానికి కట్టుబడలేము ఆ (ప్రాంతాల అభివృద్రికూడ యింత
ం
కంటే (1పధానమైనదేనన్న విషయాన్ని గమనంలో వుఏచుకోవాలి.
శై
మరో విషయంకూడ వుంది. వ్యవసాయం షవధానమెనదిగా వుండటానికి వీలులేని (ప్రాంతాలు యితర విధంగా అభివృద్రికావాలి, చౌకగా విద్యుచ్భషక్తి కపోతే మహారాష్ట్ర (ప్రాంతాల అభివ్యద్ధిసాధ్యం కాదని అంటున్నారు. (క్రింది (పాంతాల అర్జికాభివ్యద్ది "దెబ్బతినకుండా యీ రెండు విషయాలను సమన్వయ పర్చవలసి వుంటుంది. అందు చేత కృష్ణ నీటిని ఆరేవియా సముదంలోకి మళ్లించే విద్యుత్‌ (పాజెక్టులను గుదించి బృహత్‌ వణాళిత సందర్భంలో మొత్తంగా లభించగల నీటి ప్రవాహాన్ని చూచిన మీదట ఆలోచించబడు
తుందని ఇబహీం తన (పకటనలో తెలి జేశారు.
ఆంధ్రకు జరిగిన అన్యాయం "కే్యద్రం యిచ్చిన అవార్డు ఫలితంగా అంధకు అన్యాయం జరిగింద్సి 1951 ఒడంబడిక (ప్రకారం ఆంధకు కృష్ణ సీటిల * 028 టి. యం, సిలు రావలసి యుండగా, తాత్కాలిక కేటాయింపులో 800 టి.యయం సి లు మాత్రమే యివ్వడం జరిగింది. నాగార్జున సాగర్‌ మొదటిదశకు మ్యాత్రిం 26! టి యం, సిల నీరు కేటాయిర్షచబడింది. కాగా మైసూరుకు 125 టి..యం, సిలు, మహారాష్ట్రికు నాటి: యం, సిల నీరు 1951 లో కం ఉి”ాళఅదనంగాలఎపీటయైరిచడం జరి గింది, మహారాష్ట్ర్రికు 10851 నాడు కోరిన నీటికఏ కు కూడ యి*శాలు ఎక్కువ ఇవ్వబడింది. ఇట తాత్కాలిక పరిష్కారమే. నదీ పవా హాన్ని ర శాతం ఫాతిపదికమాద అంచనావేస్తే కృష్ణలో 2008 టి. యం. సిల నీరు లభిసుంది. అందువల 1810లో మరికొంతినిరు వపిధ రాష్ట్రాలకు 'కేటాయంవబడుతుంది.. అంటే మైనూరు. 19000 సమావేశం నాడు కోరిన మొత్తం నీరు, మహారాష్ట్ర కొరిన దానిలో ఎక్కువ భాగం యివ్వడం జరుగుతోంది.
(వవాహాన్ని (5 శాతం (ప్రాతిపదికిమోద అంచనా కట్టాలని కేంద అవార్లులో "చెప్పఒడింది. దీని పఫకారం కృష్ణలో 1020 టి. యం. సిల నీకు లభిస్తుంది, అందువల్ల ఆధ వాటాను ఏ2 టి.
త్ర
యం, సి. లుగా వుంచి యిష్పుడు అధికంగా వుంటుందనుకున్న నీటిని మైనూర్హు మహారాష్ట్రలకు శేటాయించి వుంకే బాగుండేది.
నాగార్జునసాగర్‌ "రెండవదశను ఆపివేయడం ఆంధ్యపదేశ్‌ అభి వృద్ధికి మ్మాతమే గాక జాతి పయోజవంకూడ దెబ్బ తింటు:దనే విషయాన్ని “మనించి దానిని కేంద (పభుత్వం మంజూరు చేయాలి, గోదావరినుంచి కృష్ణలోకి నీటిని మళ్ళించే సమన్యకు, నాగార్జునసాగర్‌ "రెండవ దశకు పొటీ "పెట్టడం సముచితంగా వుండదు. అలాగే తుంగ భ్యద్ర ఎగువకాల్వ "'రెండదవదకనుకూడ మంజూరు చేయాల్సివ్నంటుంది.
పోత పోచంపాడ్యుసాజెక్టును 660 టియం.ని,.ల నీటికే పరిమితం చేయడం సరిగాదు, తెలంగాణా (ప్రాంతా ఛివృద్దికి ఇది చాల అవసర మైన పాజెక్టు, అందువల్ల ఆదిలో తలపెట్టిన విధంగా 226 టి. యం, సి.ల నీటి ఉపయోగానిక సంబంధించిన మేజరు (పాచెప్ట నిర్మాణానికి "కేంద్రం ఆమోదించాలి,
నదీజలాల పంవిణీకిగాను మెసూరు, మహారాష్ట్ర (వభుత్వాలు చేస్తున్న కొన్ని తప్పుడు వాదనలను "కేర్యద్రమ: త్రై (తోసివేయడం సంతోషకరమైన విషయమే. పోతే అ రేబియాసము[దంలోకి ఈదనంగా నీటిరి మళ్ళించె ఏ (పాజెక్టకూ 107/6 తర్చాతకూడ కేం దం అమోదించ రాదూ.
కేంద్ర అవార్డు మార్పుకు ఆందోళన
"కేద్ర ఇవ్చిన అవార్డు ఫలితంగా ఆచరణలో 195! ఒడంబడిక కోట పోయింది. 'మైనూరు, మహారాష్ట్ర (వభుత్వాలు కోరిశటుగా ౬ లో అదనపు నీరు కెటాయించబడిందీి ఈ అవారువల నష్వపడీనా, వ్యధ్యప్రభుత్వం ఆశ్రేవిస్తూనే అవార్డును అమోదించీది" శాల దాని నిల్ల లాభంపాందిన మెనూరు, మహారాష్ట్రలు ఈ అవార్డును కూడా టౌరెక్‌ మరింత అనుకూలంగా మార్చించుకోవాలని విశ్వ [పయత్నాలు చర్యశ్న్నూరు. 1800 నాడు పెట్టిన డిమాండ్లను పెంచి, కొత్త డిమాండను పెడుతున్నారు, 'శేర్మదం యీ (ప్రభుత్వాల ఒత్తికికి లొాంగతే చాలా
త్శీ్యీ (ప్రమాదకర పరిస్థితులకు దారితీస్తుంది. 1851 లో జరిగిన ఒడంబడికను కాదని యిప్పుడు "కేంద్రం యీ అవార్డు యిచ్చింది. ఈ అవార్డును మ5ల మార్చాలం కు యింకేమ మిగుల్తుంది ? ఏ ఒడంబడిక గాని అవార్డుగాని ఎలా అమలుజరుగుతాయి ? జ్‌ ఆంధ్ర (ప్రజలక _రవ్యం అంధ (ప్రజానీకం యీ నదీజలాల విషయంలో చాల జాగ రూకతను (పదర్శించాల్సి వుంది. మెసూరు, మహారాష్ట్రాలు కోరు తున్నట్టుగా తిరిగి అవార్డును మార్చరాదని, నాగార్షనుసాగర్‌ "రెండవ దశను, తుంగభ్యద ఎగువకాల్వ "రెండవ దశను, శ్రీశైలం, పోచంపాడు పూర్తి ప్రాజెక్టులను కేంద్రం మంజూరుచేసేలా ఆందోళన సాగించాలి. ఇదే ఆంధ్ర (పజలముందు నేడున్న కర్తవ్యం. చలా క టి | ప్‌ ; స్టే తలే లా య న అంళ్ళనృ రె శః య మెదిపి స వ్‌ జో - లే స్కా టే ౮ చా టీం చా” ఎ