Telugu kavitha jyotsna - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

/] . ్త | . 1 [ వ్‌ | + , / /. | బా ల కః న! ఆ ॥| . ర్‌ . వ

కవితా జ్యోత్స మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 3.4.

06 046 3001 టంట 0/0%9/4 కవితా జ్యోత్స్న తీ2ట01 : లం [ఈ గక చం రొటూజ02207202 కష్యాడ క శ - కటి న. త! ౧౦౦ 1206 - గటలా66 0 10 ముం: 08646001 1000 ౧0016 066006 1999 గ్రా వం6 ; మ. 100 గీ ల కౌం!60016 : గ గక వొయ్యా2920207202 కమం డన కదనాన్లాం 6532150044 మలజామెండరే.. .. స్‌ు ందొచయ్చ వు గగుంనిడే, 5604106ల420244 - 9. సా పి 2ష006 : 7750250 ల భంగ. బీ ముఖచిత్రం : శ్రీ శీలా వీర్రాజుగారు స్యా స్తా వు ఇగ వన్‌ న కాం 46 త్‌ంగ8 : ర. కజు6532గ మక. 6120010 11-5-398/1/003, ల్రలం06 3210683 ఈ 000. 8.3.1 52% సజల 0౪6౮౮, 66 0111, స్పఢల20264 - 4, ౨1 : 3214133 వెరగ66 41 ; ౬ ౦కాకణ టం 11-2-1124, 161 60౪ 615:' షట 80001 జుం రరయంరి264-1, వస: 321 41 33

విషయసూచిక పేజి, నెం

1 శ్రీ నండూరి రామ కృష్ణమాచార్యుల వారి పీరిక

“వెన్నెలవడగళ్ళు” 1 2. శ్రీ ఆశావాది ప్రకాశరావుగారి “ అభినుతి ” 14 3. శ్రీ ఓగేటి పశుపతి గారి “అరిది” 15 4, శ్రీ పోలాప్రగడ సత్యనారాయణమూర్తిగారి “ నామాట ” 15 5 శ్రీ ఆచార్య ఫణీంద్రగారి “ పద్యాల వంతెన” 18 6. శ్రీ డి వినరసరాజుగారి “* ఈ వద్యాలలో లోపం ........” 21 7. శ్రీ పెన్మెత్స శ్రీరామరాజుగారి “ అభినందన చందనము ” _ 23

అభిమాన పొత్రులపై పద్యాల సమౌహారం

1 నామాట 26 2. అంకితము 31 3. తల్లిదండ్రులకు నివాళి 34 4 కృతికర్త వంశవృక్తము 35ఎ 5. “ఆలోచనము"గ్రంధావిష్కరణ 36 6. శ్రీ నాగఫణి శర్మ తశ 7, శ్రీ తుమ్మల సీతారామమూర్తి చౌదరి స్‌ 8. శ్రీ పోలాప్రగడ సత్యనారాయణ మూర్తి ఉరి 9. శ్రీ ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్య 51 10. శ్రీ డి. వి. నరసరాజుగారు 562 11. శ్రీ జస్టిస్‌ పి.ఎ. చౌదరి 53 12 శ్రీ పెన్మెత్స శ్రీరామ రాజు 55 13 శ్రీ బి. సత్యనారాయణ రాజు ర్‌క్తి 14 శ్రీ బి రామలింగరాజు 64 15 నండూరి వారి “ఉత్తరం” 67 16 పండిత కవులకు నా విన్నపం, 72 17. శ్రీ నండూరి రామ కృష్ణమాచార్యులు 75 18 దేవునితో ముఖాముఖి 85 19. విగ్రహారాధన 91 20 నండూరి వారు కృతికర్త పై వ్రాసిన పద్యాలు 93

పేజి. నెం 21. దేవుడు 98 22. మతము - మానవుడు 103 23. అందము 108 24. మతము - కులము 110 25. ధనము 111 26. ఆటవెలది 113 27. వృక్తసంపద 115 28. సస్తగిరీసుడు ( వ్యంగ్య రచన ) 117 29. పల్లెసీమ - రైతు 121 30. మధువు ( హాస్యరచన ) 124 31. తప్తహృదయాలు ( సిగంట్టుపాఖ్యానము!1, 2 భాగములు ) 127 తి జన్మదిన శుభాకాంక్షలు 137 1 చి॥ ప్రణీత, 2. చి॥ ప్రియాంక, 3. చి॥ సౌజన్య 33. శ్రీశైలం 143 34 కవితా సామగ్రి * శతకం ” 144 35 తాజ్‌మహల్‌ 165 36. ఫిరదౌసి 171 37, భవ్యభారతి 179 38. తీరని తృష్ణ 187 39. ఫకీరు 194 40. పిసినారి బేహారి 198 41 స్వప్పకధ 203 42 వచనగేయము 205 43. నా కవితా కుమారి 211 తక సమస్యాపూరణములు 215 ర్‌, నాజీవిత నగ్నచిత్రం 217 46. షట్పది, షట్పద 220 జగ నసత్యంబాబు 222 కర్ర లక్ష్మీ కాంతమ్మ 225 49. చాటువులు 227

వెన్నెల వడగళ్లు

• నండూరి రామ కృష్ణమాచార్య .

ఒకనాడు - మల్లారెడ్డి సముద్ర "సేనాధిపతి అన్నగారైన మహారాజు అద్దంకి వేమారెడ్డికి తనకు అనంగు మిత్రుడైన కవీశ్వరుడు - ఎజ్జాప్రగ్గడను _ జీవదుపవారంగా బహూకరించినాడు. అది తెలుగు తల్లిని పులకింప చేసిన చారిత్రక సన్నివేశం

ఈనాడు నా సాహితీ సహోదరుడు శ్రీ పోలాప్రైగడ సత్యనారాయణమూర్తి తనకు మిత్రుడైన శ్రీ రాజును (శ్రీ మంతెన వేంకటసూర్యనారాయణరాజుగారిని) జీవదుపహారం చేసి కవియైన అన్నను నాకు బహూకరించినాడు. శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్యనారాయణ రాజుగారితో నా పరిచయము పక్వమై సాహితీ కళా దోహదమై కవితాకళ్యాణముగా పరిణమించినది. నేను వ్రాసిన కవితా సంహిత శ్రీ రాజుగారికి అంకితమిచ్చియున్నాను. మా ఈ అనుబంధము ఆంధ్ర వాబ్బయచరిత్రకు ఉద్దీపన విభావం.

శ్రీ రాజుగారు నేను వ్రాసిన ఆలోచనము పద్యకావ్య ముద్రణకు దోహదం కల్పించారు. కవితా సంహిత ముద్రణ బాధ్యత భారం సర్వస్వం ఏకంగా నిర్వహించారు “* ముత్యాల గొడుగు ” కృతి పతిని జగజ్జేగేయమైన పెండ్లి కొడుకును - శ్రీ బైర్రాజు సత్యనారాయణరాజు గారిని కూర్చి పెట్టినారు.

(బ్రదుకు మలినంజ కెంజాయలో నాకు పట్టిన మహారాజ

యోగమునకు మూలకారకుదడు:-

శ్రీ పోలాటథ్రెగ్గడ సత్యనారాయణమూర్తిగారు - సుగ్భహీత నామథేయుదైన కధానికా రచయిత నవలా కారుడు. సాహితీ జీవితయాత్రలోనేగాక

2 కవితా జ్యోత్స్న నా యావజ్జీవితంలో “ సత్యం” నాకు బెరస సహోదరుడు లేని లోటు పూరించిన మానవాతా పూరిత మనస్వి, నే నతనికి చేసిన మేలు ఒకటే. అతని మిత్రులు ఉషశ్రీ వంటివారు గుర్తించక పూర్వమే అతని ప్రతిభను నేను చాటి చెప్పియున్నాను - 1945 సంవత్సరంలోనే. నేను * దిగిరాను దిగిరాను దివి నుండి భువికి * అనే కోవకు చెందిన వాడనే. సత్యంగారి సాహితీ ధ్రువం వేరు. అతడు ఆరోహణ శీలుడు. అతడు భువి నుండి దివికి వంతెనలు కట్టాడు నిచ్చెనలు వేశాడు. “ అందిన ఆకాశం” వంటి శతాధిక కథలు వ్రాశాడు. నా ప్రభావం సత్యంగారి మీద పడలేదు గాని సత్యంగారి ప్రభావం నామీద కొంత పడింది. పిదప నేను తరచు దివినుండి దిగి వచ్చాను భూమి మీదికి- శ్రీ పోలాప్రెగ్గడ సత్యంగారు నాకు ఆజన్మము మరువలేని సేవలు సమకూర్చియున్నాడు. తమ్ముని సౌభ్రాత్రసేన స్వీకరించటం అన్నగారికి ఆజన్మ హక్కు అని నేను సంతోషించాను - సరిపెట్టుకున్నారు. “* కవిత్రా జ్యోత్సు” ఆధునికి కవితా జగతిలో ఒక ముయ్యెల గుట్ట. కావ్యంలో రాజు గారు వ్రాసిన వివిధ శీర్షికలు శ్రే ఖండకావ్యాలు ఉన్నవి. 2) ఒక కవితా శతకం ఉన్నది త) కథానికలు కొన్ని ఉన్నవి. శ్రీ రాజుగారు “ కవిత్వం వ్రాయటం ఏమిటి ? “ఊ” అంటే పద్యం “ఆ అంటే పద్యం ఉట్టిపడుతుంది ఆయన కలం నుండి ! బ్రదుకు రాజు గారు పద్యమ్ము కోసమే ! కరడు గట్టి నట్టి కవిత - అతదు; ఊపిరి సమకూర్చు - ఉఛ్వాస నిశ్వాస గమక మెల్ల పద్య కవిత సుమ్ము. మనుమరాలు - పుట్టిన రోజు పండుగ అంటే పద్యం సిగరెట్టు పీలిస్తే పద్యం.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు వె

“శ్రీ కైవల్య పదమ్ము చేరుటకునై చింతించెదనో అని పోతన భాగవతం ప్రారంభించాడు. భాగవతములో పోతనగారి ధ్యేయం “* కైవల్యం” భాగవత కవిత ఒక ఉపకరణం

పోతన గారు పరమపదించిన పిదప ఆశించింది కైవల్యం -శ్రీ సూర్యనారాయణ రాజుగారికి - * కవిత్వమే కైవల్యం ఇక ఆయన జీవన్ముక్తుడే. కవితా కలోపాసన కైవల్యమే. కవిత జీవన్ముక్తియే.

“సహజ పాండిత్య పోతనామాత్యా అని అతడే చెప్పుకున్నాడు. శ్రీ మంతెన సూరయ కవిగూడ సహజ కవి. పోతన వ్యాకరణమునకు అతిక్రమించినాడు. అతడు పండితుడు కాడని శబ్ద రత్నాకర నిఘంటు కారుడు అతనిని తృతీయ శ్రేణి కవిగా నెట్టినాడు. పోతన అవశబ్బింబులు వరికధాలాపములలో సుసంగతమునే అని నాడు గద. శ్రీ రాజుగారు తను పండితుడను కానని చాటుకున్నారు. మనలో మనమాట. రాజుగారి పద్యాలలో కవితా జ్యోత్సలో అక్కడక్కడ యతి భంగాలు వ్యాకరణ విరుద్ధ ప్రయోగాలు కన్పిస్తాయి.

తాల్చ గూడ దెపుడు తల కిరీటమ్ముగా

రాజసమున వ్యాకరణము నెపుడు !

కవులు వాడ దగును - కాలి చెప్పుల వోలె;

వ్యాకరణము వాజ్బయమ్ము నందు

అని నా అభిప్రాయము.

చిరు చిరు పొరపాట్లు చేయవచ్చును కొన్ని;

అచట నచట కవులు రచన లందు;

కగ్గి పోదు తరళ కవన లావణ్యమ్ము;

మచ్చ వేరు - పుట్టు మచ్చ వేరు,

రాజుగారి వ్యాకరణ విరుద్ధ ప్రయోగాలు పుట్టు మచ్చలే కాని “మచ్చలు కావు”

ణే కవితా జ్యోత్స్న శ్రీ మంతెన సూర్యనారాయణ రాజు కవిగారు * కవితా జ్యోత్స్న ” కృతికర్త మాత్రమే గాక కృతి పతి గూడో శ్రీ రాజుగారు కృతి నందిన మొదటి కావ్యం - “తప్త హృదయం.” * శ్రీ ఓగేటి పశుపతి విద్వత్‌ కవి. అధ్యాత్మ విద్యావిశారదుడు తప్త హృదయం కావ్య కృతి స్వీకర్తగ శ్రీ రాజుగారు చక్కని చిక్కని పద్యాలు వ్రాశారు తదుపరి కృతి నందిన కావ్యం నేను వ్రాసిన “* కవితా సంపాత. *” ఆంధ్ర వాజ్మయ చరితల్రో కృతిపతులు సంపన్నులు, సహృదయులు. ప్రపంచంలో ఎన్ని భాషా సారస్వతములు ఉన్నాయి. సమకాలీన సంఘంలో కవికి - ప్రపంచ చరితల్రో గౌరవ సత్మారములు (ప్రాయుకగా లభింపలేరు. తధా సంస్కృత కవులలో కాళిదాసు భవభూతులు. అయితే ఆంధ్ర వాబ్బ్యయ చరిత్ర వేరు. కృతిపతులు తెలుగు (ప్రజలు కవితా ప్రియులు. కవులను రక్నాంబరాలతో కస్తూరీ కర్పూర తాంబూలాలతో అగ్రహారాలతో, - కనకాభిషేకాలతో గండ పెండేరాలతో హేమ పాత్రాన్నములతో సత్కరించారు. మదకరీంద్రములపై ఊరేగించారు. తెలుగు కవికి పట్టిన అదృష్టం ప్రపంచంలో మరి ఏభాషా కవికి పట్ట లేదు. శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్యరారాయణ రాజుగారు ఆదర్శ కృతిపతి. ఆయన ప్రాల్సీన క్షృత్రిపతులకు నవీన ప్రతీక. రాజుగారు నన్ను ఇప్పటికి శతాధిక పర్యాయాలు మా యింటికి వచ్చి కలుసుకున్నారు. ఉత్త చేతి తోడ- ఒక్క సొారియు గూడ కవుల కడకు రాజు గారు - రారు; యుగ యుగాల కవుల ఉద్ధరించిన మేటి తెలుగు కృతి పతుల ప్రతీక అతదు. రాజుగారికి గల కవిభక్తి కవితానురక్తి నాకు ఆనుభవామేడితములు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్‌ సకార త్రయం - సమన్వయం

ప్రాచీన భారతీయ సనాతన సంస్కృతని రెండు మాటలలో సంక్షేపించ వలె నన్న వాల్నీకి - వ్యాస నామమలు వ్రాయాలి. ఆది కావ్యం రామాయణ సాహితీ శిల్ప సౌష్టవమును మూడు ముక్కలలో సంగ్రహించవలెనన్న సకార త్రయం * సారళ్యం - సౌలభ్యం - సౌందర్యం” అని వింగదింప వచ్చు. తెలుగులో శతాధిక రామాయణాలు ఉన్నవి. అయితే - అది అన్నీ కావ్య ధోరణిలో ద్రాక్షా కదళీ నారికేళ పాక యుతములే. సంస్కృత రామాయణం ఆపాత సరళం. శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్యనారాయణ రాజుగారి పద్యాలు అన్ని ఆపాత సరళములే. సరళ సుకుమార సుందర సులభములే. ఎచ్చట కఠిన పదం కన్పించదు. రాజుగారి సౌందర్య దిదృక్షకు- వారు వ్రాసిన

కవితా సామగ్రి శతకం అంతా ఉదాహరణ ప్రాయమే.

తిక్కన వ్యాస మహర్షిని ధర్మాద్వైత సిద్ధాంత ప్రవక్తగా అభివర్ణించారు. విప్రతిపన్న వివాదాలు మధ్య * సమన్వయ వాది” మహా మహాభారత (గ్రంధకర్మ్య వ్యాస మహర్షి సార్ధక నాముడు. శ్రీ మంతెన సూర్యనరాయణుగారి మెదడు వ్యాస మహర్షిని తలపింపజేస్తుంది. హృదయం వాల్మీకి మహర్షిని జ్ఞాపకం చేస్తుంది. * మంతెన వారు మంచి వంతెనలు నిర్మంచగలరు. ” అన్నాడు. ఆచార్య ఫణీంద్ర కవి. +

శ్రీ రాజుగారు వాది కాలేడు. - ప్రతివాది కాలేడు. ఆయన న్యాయ వాది కాడు ఆయన ప్రవృత్తిచే న్యాయమూర్తి.

ఈ కావ్యం * కవితా జ్యోత్సుకు *” సమీక్ష వ్రాశారు శ్రీ డి.వి. నరసరాజుగారు. మానవ హృదయమును క్షీర సాగర మథనం చేసిన నాటక కర్త. మేధావి. తేజస్వి ఆయన. వాజ్మయ జగత్తులోనే గాక వాస్తవ లోకంలో కూడ ఆజాను బాహువు. హృదయంలో గూడ అందగాడు. శ్రీ వారు సూరయ కవి పద్య కవితలను మెచ్చుకున్నారు.

6 కవితా జ్యోత్స్న

బంధు కోటిలో “సూరయ మామ” సుప్రసిద్ధ సహజ కవి శేఖరుడు.

ఈ కృతి కవితా జ్యోత్స్న శ్రీ రాజుగారు కీర్తిశేషురాలయిన ధర్మపత్ని శ్రీమతి సూర్యకాంతంగారికి అంకితం చేశారు. * భారతీయ భార్య” గొప్పతనం సర్వ జగద్విదితం - అందులో సంపన్న గృహిణి - సంతాన వతి - జగన్నాత “ఊంశం పంచుకొని పుట్టిన తల్లి శ్రీమతి సూర్యకాంతం. గారు. ధర్మపత్నికి తన అర్భాంగికి - అజరామరమైన కీర్తిని చేకూర్చి కవితాజ్యోత్సాభిషిక్తను చేశారు. కవి - భర్త - శ్రీ రాజుగారు. శ్రీ రాజుగారి పుత్రులు శ్రీ నాగరాజుగారు, శ్రీ శివరామరాజుగారు (శివాజీ), శ్రీ కృష్ణ సుబ్బరాజుగారు. హృదయాలు చల్లబడి సంతోషింపగలరు. సాధు చరిత్రగల తల్లిదండ్రులు. పరోపకార పారీణులకు. కలిగిన సంతానము కుంటుంబ ప్రతిష్టను నిల బెట్టుగల రని నా ఆశీరథినందములు.

పాండిత్యం, ధనము వలన కొన్ని కష్టాలు ఉన్నట్లు (ప్రజలు గ్రహించారు... పాండిత్యం ధనం వలన ఎన్నో లాభాలు ఉన్నాయి. కొన్ని కష్టాలు కూడ ఉన్నాయి,

కవిత్వం వేరు! పాండిత్యం వేరు!

పాడు చేయ వచ్చు - పాండితీ వ్యుత్పత్తి

కమ్మనైన సహజ కవన ధార!

గడ్డి పువ్వు లోన - కన్సించు అందమ్ము

గుండె - రస సమాధి కూర్చ వచ్చు.

అలతి అలతి పదాలతో - కాహళసంధించునట్లు కవిత చెప్ప వలెనని తిక్కన మహాకవి నిర్దేశము. అయితే తిక్కన పలుచోట్ల - “సుదీర్చ సంస్కృత సమాసాలు” గుప్పించి తన పాండిత్యము వెల్లడించియున్నారు.

కవితాజ్యోత్స (వ్రాసిన రాజుగారు పండితుడు కాడు అలతి అలతి మాటలతో పద్యాలు వ్రాశారు.

సంస్కృత వృత్తములు గూడ సరళ సుకుమార సులభ శబ్దాలతో

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు ళ్గౌ

వ్రాశారు. తేట తెలుగు నుడికారపు వంపు సొంపులు సూరయ కవి రాజుగారి పద్యాలలో తామర తంపరలు.

సరస కవిత - కవుల స్వగతముల్‌ కారాదు !

సహృదయుండు = కడగి చదువ వలెను;

సరళమై నిఘంటు నిరపేక్షమై వేగ

హృదిని చేరవలెను మెదడు నుండి.

శ్రీ రాజుగారి పద్యాలు సర్వధా (ద్రాక్షాపాకంలోనే ఉంటాయి.

వంశము - వ్యక్తిత్వము

ప్రజ్ఞ సక్రమించు వంశాను సారమ్ము

శక్తి కలదు రక్త సార మందు;

అరసి నపుడు పూర్వ చరితానుశీలముల్‌

ప్రజల ప్రోత్సహింప వచ్చు తరచు.

కవితా జ్యోత్స్న కృతికర్త శ్రీ మంతెన వెంకట సూర్యనారాయణరాజుగారు బాపట్ల సమీపములో గల బుద్దాంలో మంతెన వంశీయుడు. పుట్టినది మాతామహుల ఊరు పశ్చిమగోదావరి గరగపగ్రు.

మంతెన వారిది సుప్రసిద్ధ వంశం.

మంతెనవారిపాలెం అనే ఊరు బుద్ధాం సమీపంలో ఉన్నది. ప్రాచీన కాలంలో బుద్ధాము ఆంధ్ర దేశములో పేర్కొన దగిన బౌద్ధ క్షేత్రము. పుణ్య చరిత్రలో బుద్దాం గడ్డపైపూర్వం మహనీయులు ఎందరో ఉద్భవించారు. మంతెన నాగరాజుగారు - కృతికర్త తాతగారు రాచఠీవి గలిగి ఈవి గలిగి తావి గలిగిన చరిత్ర గలిగిన మోతుబరి రైతు. సంపన్నుడు. జమీందారు.

“ఉదార చరితానాం వసుధైక కుంటుంబకం” అన్నసూక్తమునకు ఉదాహరణము శ్రీవారు నిర్మించిన గ్రామము “నాగరాజుపల్లె. ఆ ఊరులో

8 కవితా జ్యోత్స్న అధిక సంఖ్యాకులు ముస్లిములు. శ్రీ నాగరాజుగారు వారి కొరకు నాగరాజుపల్లెలో ఒక మసీదును నిర్మంచి యిచ్చారు. శ్రీ నాగరాజుగారు సప్త సంతానవంతుడు. ఆయన చేసిన దాన ధర్మాలు ఎన్నో ఉన్నవి. అందులో పెద్దపులుగు వారి పాలెంలోని మంచినీటి చెరువు పేర్మానదగినది. “నాగరాజు కాలువ ” రైతుల మేలు కొరకు ఏర్పడినది. మరియొక నిదర్శనం తాతగారి రక్తము మనుమడు సూర్యనారాయణ రాజుగారిలో ప్రవహించుచున్నది. నాగరాజుగారే విద్యాబుద్ధులు గరపినారు. శ్రీ సూర్యనారాయణ రాజుగారు గణితశాస్త్రంలో పట్ట భద్రుడయ్యారు. కొంతకాలం ఉన్నత పాఠశాలలో గణితశాస్త్రంలో అధ్యాపకుడుగా పనిచేశారు అప్పుడు పెన్మెత్స శ్రీరామరాజు రాజుగారు సూర్యనారయాణ రాజుగారికి శిష్యుడు - తదుపరి వియ్యంకుడు. శ్రీ రాజుగారు కవి పండిత పోషకుడు విద్యాసంస్థలకు కవులను ఆదరించిన వదాన్యుడు. శ్రీ ఓగేటి పశుపతి కవిగారు తమ కావ్యం వీరికి అంకిత మిచ్చారు. ప్రసంగవశమున నేను విన్నమాట. శ్రీ మంతెన సూర్యనారాయణరాజుగారి

• పెద్ద చెల్లెలు శ్రీమతి లక్ష్మీకాంతంగారు = శ్రీ బై ర్రాజు సోమరాజుగారి ధర్మపత్ని. ఒకనాడు కారులో దుప్పట్లు కంబళ్లు చీరలు మున్నగునవి వేసుకొని బయలు దేరి వెదకి వెదకి బీదసాదలకు పంచిపెట్టిన ఉత్తమయిల్లాలు. చూచినవారు చెప్పగా విన్న విషయం. రాజ కుటుంబవికులలో మంతెన వంశ రక్త కణములలో దాన ధర్మ గుణ విశేషాలు ఉన్నవి. ప్రజ లందున చలి తోడన్‌ గజ గజ గజ వణకువారు కలరీ జగతిన్‌ ! గుజ గుజ కరగెడు హృది ఆ ప్రజపై నును దయ చూపు వారలు కలరా ? ఉన్నారు. అట్టి కరుణామయి శ్రీమతి బైర్రాజు లక్ష్మీకాంత గృహిణి గారు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు త్ర మంతెన వారి వంశవృక్షమును ఈ (గ్రంథములో పొందు పరుపమని శ్రీ రాజుగారితో నేను చెప్పియున్నాను. శ్రీ సూర్యనారాయణ రాజుగారి సంతానము నాగరాజు గారు పేరు నిలుపుచున్నారు. పరోపకారపారీణత - సంపదకు సౌరభములు కల్పించగలవు. శిష్య దేవో భవ

శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్యనారాయణరాజుగారు నన్ను గురువుగారుగా సంభావించి మన్నించుచున్నారు.

అహము కొంత లేక - ఆత్మ వంచన లేక

గొప్ప యెంత యున్న - గురువు కాదు!

శిష్యు డగుట సులువు - జిజ్ఞాస యున్నచో !

చేయ వలయు గురుడు శిష్యపూజ.

“విద్య యొసగును వినయంబు" అనే సుప్రసిద్ధ సుభాషితం - ఒక నిత్య నూతన నగ్న సత్యం - శ్రీ రాజు గారు నిలువెల్ల వినయమే “ నండూరి వారి శిష్యులు గొప్ప వారు” - అని లోకంలో ఇప్పటికే బముళ ప్రచారంలో ఉన్న వాక్యం. అది నా జాతకంలో నాకు పట్టీన రాజయౌగం. భోగం. బహుశ లోకోత్తర ప్రతిభాదివిశేషములు ముందుగ గుర్తించ గట కన్నులు నాకు కలవేమో. అంతే.

కాగి కాగి పాలు గడ్డ మీగడ గట్టు;

పిదప మారి పోయి పెరుగు - అగును!

చదివి చదివి పడయు - జ్ఞానమ్ము శిష్యుండు;

గురువు - “తోడు చుక్క” - పెరుగు నందు.

విద్యా విధాన వికాసం కోసం

లోకానికి అందించే

10 కవితా జ్యోత్స్న

నా నినాద సందేశం

“* శిష్య దేవో భవ”.

“* పద్య రచనలో వాడే పదాలలో బరువు తగ్గాలి - బలం హెచ్చాలి.”

• “జీవ యాత్రలో వంతెనలు వర్ధిల్లాలి”

శ్రీ మంతెన వెంకట సూర్య నారాయణ రాజు గారు నాద్దరకు రాక పూర్వమే దేవునితో ముఖాముఖి శీర్షికలో చక్కని చిక్కని పద్యాలు వ్రాసిన కవి. కృతిపతి.

గొప్ప కవితలు వ్రాసే సామాన్య మానవులు చాలమంది ఉన్నారు. కవిత - కవి కంటె గొవ్పది. పోతన అన్నారు. “పలికించెడువాడు. రామభద్రుండని”. అయితే - తాను (వ్రాసిన గొప్ప కవితల కంటె గొప్ప వ్యక్తిత్వం కలవాడు శ్రీ సూర్యనారాయణ రాజుగారు.

శ్రీ సూర్యనారాయణ రాజు కేవల కవిమాత్రుడుగాడు. కరడు గట్టిన కవిశయే, ఆయన జీవితము కవిత. ఆయన ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాలు కవిత. ఆయన పంచప్రాణాలు కవిత్వమే. ఆయన ఆపాద మస్తక కవి. రాజుకవి - కవిరాజు, కొన్ని కావ్యాలు శ్రీ రాజుగారికి అంకితం అయ్యాయి. నిజానికి శ్రీ రాజుగారే యావజ్జీవితం కవితకు అంకితమైన అమృతమూర్తి.

ఆత డజాత శత్రుడు మహామహితాత్ముడు సంతత క్షమా

పూత చరిత్రుడౌ విమల బుద్ధి విశిష్టుడు. - పేరు కెక్కెగా

నీతి నిజాయితీ గల మనీషిగ - సూరయ - సాహితీ పరం

జ్యోతిని గుండెలో నిలిపి యుంచిన సత్మవి చక్రవర్తిగా.

సత్యం కంప్యూటర్సు అధినేత శ్రీ రామలింగరాజు గొరిపై ఆయన వ్రాసిన పద్యం కమనీయ కవితా పారావతం. బరువు తక్కువ బలము హెచ్చు ఉన్న తేట తెలుగు పలుకుబడి నుడికారపు వంపు. సొంపులతో - విశ్వ విహారం చేయగలదు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ “ క్రాద్ర * టన్న మాట కలుగ దీతని నోట,

• శ్రా" నటంచు గూడ అన డితండు! మాటలాడ వినును మౌనంబు వహియించి, అనును చివరి కేదొ - అచి తూచి.

శ్రీ రామ లింగరాజుగారిపై ఇంతకంటె మనోహరమైన పద్యం ఇంకెవరు వ్రాయగలరు ?? ఈ పద్యమునకు ప్రాణనాడి అనుభూతి. అనురాగ వాత్సల్యములు.

అంతేగాక శ్రీ రామలింగ రాజు గారి - విజయ రహస్యం- కార్య: శూరత కర్మయోగ మిత భాషణ స్వయంవ్యక్త మగుచున్నవి.

ఈ కావ్యము - కవితాజ్యోత్సుకు విలువ యున్నది గాని వెల లేదు. ఈ అమూల్య కావ్యము - కృతికర్త వ్రాసినది వ్యక్తిత్వము కోసమే. * కవితా జ్యోత్స్న ” కావ్య కర్త కవితా సరస్వతికి తన గుండెలో గుడిని కట్టుకున్న సాహితీతపస్వి. అక్షరాల తన కవితను అమూల్యము చేశారు శ్రీ రాజుగారు. కృతి కర్త

రాజుగారి బాల్యసఖుడు సహపాఠి తదుపరి మేధావి తేజస్విగా సుగ్భహీత నామధేయుడైన శ్రీ ప్రత్తిపాటి అంకమ్మ చౌదరి గారిపై కూడ కొన్ని పద్యాలు వ్రాశారు. పెద్ద చదువులు చదివి - పెద్ద పదవులు అధిష్టించిన ఐదంయుగీనులు దివంగతులైన పిదప విస్మృత కాల గర్భంలో విలీనమై పోయిన పిమ్మట చివరకు మిగిలేవి పద్యాలే. ముందు తర తరాల వారు ఈ పద్యాలు చదివి తలలూచ గలరు. సప్త సంతానములో ఖిలము గాకుండునది కవిత్వమే అన్నాడు గద శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలు

గుడి కూలును - నుయి పూడును

వడి నీళ్ళకు చెరువు తెగును - వనమును ఖిలమౌ;

చెడనీది పద్యం బొకటియె

కుడి యెడమల కీర్తి గన్న - గువ్వల చెన్నా!

12 కవితా జ్యోత్స్న

శ్రీ మంతెన సూర్యనారాయణరాజుగారు - మానవ మాత్రుడు కాడు. గుండెను దున్ని - కవితా సస్యశ్యామలం చేసుకోగలిగిన సాహితీ కర్షకుడు.

శ్రీ శ్రీ శ్రీ బైర్రాజు సత్యనారాయణరాజుగారు- అన్నారు * దేవుడు మామయ్య ” సార్ధక బిరుదునామధేయం పొందిన సూరయ్య కవికి ఐహిక ధనార్థనపై దృష్టి లేదు. ఉంటే ఎంతగా ధనం ఆర్జించి ఉండేవాడో !

శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్యనారాయణ రాజుగారి పద్యకవితా సాహితీ తపస్సును చూచిన తదుపరి , భవ్య కవితావేశంలో నా కలం నుండి అవతరించిన పద్యాలు ;-

కలవు - గోళ నృత్య గాన చైతన్యమ్ము !

కవిత - దాని శ్రుతిని కలిపి - పారు ! కవియు - కవిత లోన - కచ్ళపీ నాదమ్ము ! కవిత - అమృత వృష్టి - అవని లోన.

తెలియ - దివ్య ధూప దీప నైవేద్యమే !

కవిత - కప్పురంపు కమ్మ తావి;

కంకణకమనీయ కింకిణీ ధ్వని గూర్చి,

తాండవింప జేయు గుండె కాయ.

కవిత - దివ్య భవ్య నవనవోన్మేషమ్ము !

సమ్య గమృత హృదయ జాగరణము ;

కవిత - వర్తమాన కర్తవ్యములు తెల్పి;

మేటి నిదుర బాపు మేలు కొలువు !

వ్యక్తిత్వం

నరజన్మ మెత్తిన ఎల్లవారికి దాపురించే అవశ్య విచిత్ర విరోధాబాస విపత్తు ఒకటి ఉంది. అది - యౌవన కౌమార దశలో బాల్య హృదయమును కోలుపోవుట. అయితే శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్యనారాయణ రాజు కవికి

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 13 వయసు మళ్లినా బాల్య హృదయం పోలేదు. మళ్ళి నట్టి వయసు - మార్చ లే దతనిలో ! మృదుల మధుర బాల్య హృదిని సుంత | సూరయ కవి లోన చూడ వచ్చును నేడు; అమృత తరళ కోమలాంతరాత్మ. శ్రీ సూర్య నారాయణ రాజుగారి వ్యక్తిత్వంలో నన్ను ఆకర్షించిన రెండు విశేషాంశాలు 1) ఆయన కవితా ప్రీతి 2) ఆయనలోని ఆమాయక కోమల సుకుమార సుందర బాల్య హృదయం |! నా జీవితంలో పట్టిన రాజయోగాలు అన్నిటిలో మిన్న - నాకు శ్రీ మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణ రాజకవి శిష్యుడుగా లభించుటయే. శ్రీ రాజుగారి సమక్షంలో ఈ కాలంలో మానసికముగా నేను సూర్యనారాయణ రాజభూషణ కవి నైనాను. అరయ గొప్ప దనము గురు నిష్టమా కాదు! నిజము నిజము - శిష్య నిష్ట మనుట, ఎడద - గొప్ప (ప్రొద్దు పొడుపు పువ్వుగ జేసి చేరు గురువు దరికి - శిష్య వరుడు. 420 పి.జి రోడ్డు నండూరి రామ కృష్ణమాచార్య జవహరునగర్‌, సికిందరాబాదు-3 ఫోను 7817397

కేశ కవితా జ్యోత్స్న అభినుతి

• అశావాది ప్రకాశరావు

మంతెన వేంకట సూర్యా ! అంతము లేనట్టి శారదాద్భుత 'సేవన్‌ స్వాంతమునన్‌ పంచాదించిన సంతోషుడ వీవు నిన్ను సన్నుతి జేతున్‌. గురుదేవు రామకృష్ణుల వర * కవితా సంహితా” వివాహముతోదన్‌ స్థిర కీర్తి నందినాడవు; తరియింపుము భోగ భాగ్య ధన్యత్వమునన్‌. కయ్యమునకు వియ్యమునకు నెయ్యమునకు, సమత యెందు నెగదునా అచటే; ఉయ్యేల లూగు వెలుగులు సయ్యాటము లాడు ననుట సత్యంబయ్యెన్‌. లలితము రమణీయమునై తలపుల గిలిగింత గూర్చదగు భావనములన్‌ సులువుగ కైత నడుప మీ కిరువురకున్‌ సాటి మీర లిర్వురె సుమ్మా. హృదయము సంస్కృతి సదనము: వదనము మాధ్వీక బిందు వర్షాస్సదమౌ; మది పర సేవా తత్పర మిదె పో ధన్యత్వ మన్న నిహ పరమునకున్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 15 అలిది = ఓగేటి పశుపతి రంగు పులుమకుండ వ్రాయలేని కవిని, మచ్చ పడునొ ఏమొ ! అచ్చ మైన, నీదు మంచి తనము మిద నం చేదేని నిన్ను గూర్చి వ్రాయ నేను వెటతు. అతిశయోక్తులు నెవా ఆడంబరంబులు కాన రాని సహజ కవిత నీది! “వెలగ బెట్టి నా కవిత్వ ప్రగల్భతల్‌ దాని కించ పరచ లేను నెను. ఎంత వచ్చిన మథి ఎంత పోయిన గూడ, చింత లేదు నీకు చిన్నమంత ; అల్లు కొనుచు కవిత అంతరారామత వింతొ మురియు చుందు వెపుడు నీవు. ఓహో 1! మంతెన రాజూ 1 దేహమ్మున్నంత వరకు తీజవు పో! పో! మోహములు, కాని తన్ని ధ్యా హేలా లీల లంటి అంటవు నీ కున్‌. ధనము గుణము నొక్క తావున నుండుట అరిది మళజియు నరిది అంత కంటె కవిత సెత ముంట 1! అవురౌర సూర్యనా రాయణా 1! అదృష్ట మనిన నీది.

16 కవితా జ్యోత్స్న నొ వేగి టి = పోలాప్రగడ సత్య నారాయణమూర్తి రసజ్ఞతా, సహృదయతా, సాహిత్యాభిజ్ఞతా, సన్నగిలుతూన్న ఈ రోజుల్లో త్రిగుజాత్మకమైన ఈ సత్సంపద రాశీభూతంగా ఒకే సంస్మ్కారమూర్తి ఆకారంలో కనిపిస్తే మనస్సు రాగరంజితం అవుతుంది కదా ? సరిఘ్ఞా అదే జరిగింది, మూదు దశాబ్దాల క్రితం, మాన్యశ్రీ మంతెన సూర్య నారాయణ రాజుగారిని మొదటి సారి బుద్దాంలో కలుసుకున్నప్పుడు. నాటి నుండీ మా పరిచయపారిజాతం ఆల్మీయద్రుమంగా ఎదుగుతూ, నిత్యమూ సుహృదయసురభిళాల్ని వర్షిస్తూనే ఉంది. ఆయన చిరునవ్వుతో, కాదు, కాదు, అంటారు కాని, హృద్యమైన పద్యవిద్య, రాజుగారిసొత్తు. ఇవాళ, బహుళాంధ్రోక్తి మయ ప్రపంచంలో, పద్యానికి పెద్దదిక్కు శ్రీమాన్‌ నండూరి వారు. ఒకరు తేనె, మరొకరు పాలు. ఈ ఇద్దర్నీ ఒకచోట చేర్చిన అదృష్టం నాది. అర్థశతాబ్టీక్రితమే ఓగేటి పశుపతి గారి నుండి కవితా పాశుపతాన్ని గ్రహించిన గుణఫల్లుణుడు. మా మంతెన మహనీయుడు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు కా

“ఫ్రాధఢ కవిని గాను - కమ్మని కవితల నల్ల లేను. భావనా చతురత లేదు” - అంటూంటే ; కాబోలు అనుకున్నాను నేనిన్నాళ్లూ.

ఇప్పుడు రాజుగారి పద్యోద్యానం లోకి ప్రవేశించే సరికి, ఆ సురభిళాలూ, ఆ మధు రసాలూ ! కావ్యం లోని సొగసరితనం, కావ్యకర్త గదసరితనం, అవగతం అయింది - ఆహా! విద్య యొసగును వినయంబు - ఈ వినమ్రతకి కారణం అదీ అని అర్థం.

ఈ (గ్రంథం కలగూరగంప అని ఆయన మాట - కావచ్చు ఇది మరో క్రీడాభిరామం అనేది నామాట, అయితే ఆ శ్రీనాథునిది శృంగారం- ఈ సాహితీ సనాథునిది, ఆత్మీయతానురాగం.

అందుకే (ఈ (గ్రంథం) రసోద్గారం - శిరోధార్యం -

'నా మాటెందుకు ? మీరే చదవండి - మీకే తెలుస్తుంది. మొదటి కణుపు మొదలెడితే చాలు, కాస్తయినా ఆగరు - కడకంటా రీపే. అవును - ఇక్షు ఖండం మరి -

18 కవితా జ్యోత్స్న పద్యాల వంతెన = ఆచార్య ఫణీంద్ర వైవిధ్య భరితమైన వస్తువులపై పద్యాల వంతెన కట్టారు శ్రీ మంతెన వారు. ఆ వంతెనపై సాగిపోతున్న పఠితను హృదయానికి హత్తుకునే వృత్తాలు పలుకరిస్తాయి. ఆటవెలదులు నాట్య విన్యాసాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. తేట గీతులు తీయగా వినిపిస్తాయి. సీసాలు సువాసనలు వెదజల్లుతాయి. కందాలు అందాల నొలకబోస్తాయి. ఆవలి తీరం చేరుకున్న పఠిత ఆనందాతిశయాన్ని అనుభవిస్తాడు. కవిని తన ఆత్మీయునిగా భావిస్తాడు. శ్రీ మంతెన వెంకట సూర్యనారాయణరాజు గారికి పూర్వకవుల రచనలతో, సమకాలీనులలో లబ్ధిప్రతిష్టుల రచనలతో విశేష పరిచయం ఉంది. అక్కడక్కడా ఆ కవుల ప్రసిద్ధి నొందిన పద్యాల ఎత్తుగడలను, పదబంధాలను సందర్భ శుద్ధితో ప్రయోగించి పఠితను ఆనందాశ్చర్యాలకు గురి చేస్తారు. “అట జని కాంచె ”, * అన విని *, * కర్పూర నిభక్తీర్తి” “ఏ మహనీయూ", * అల నన్నయకు లేదు, తిక్కనకు లేదు”, * ఎవ్వాని చెలిమిలో ౫, * యతులును, 'ప్రాసలున్‌", వంటివి మచ్చు తునకలు. సూర్యనారాయణ రాజు గారు రచించిన ఈ (గ్రంథాన్ని ప్రధానంగా మూడు భాగాలుగా విభజించవచ్చు. మొదటిది - వివిధ ఖండ కావ్యాల సంకలనం ; రెండవది * కవితా సామ(గి” శతకం ; మూడవది - సూర్యనారాయణరాజు గారి ఆత్మీయులు, అభిమాన పాత్రులైన వ్యక్తులపై వెలయించిన పద్యాల సమాహారం,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్షం ఈ కవిరాజు గారు అభ్యుదయాంతరంగులు. “ సకల జీవు లందు సర్వేశ్వరుండుంద, వెదుక నేల నీవు వేరు చోట ? ఎరుగ నిన్ను నీవు ఎరిగి నట్లాతని ! ” అంటూ మానవతా పరీమళాలను అద్దిన తాత్వికతను ప్రదర్శించారు. “ రాయి నొకటి తెచ్చి, రమ్యుంబుగా జెక్కి దేవళాన బెట్టీ దేవు డనుచు వేలు, లక్ష లెన్నా వెచ్చిండురే గాని పేద వాని కింత పెట్ట లేరు. = అన్న పద్యం పేదవారిపై ఆయనకు గల గ్రేమను తెలియజేయడమే గాక, “మానవ సేవయే మాధవ సేవ ” అన్న నానుడిని నొక్కి వక్కాణిస్తుంది. “తీరని తృష్ణా “తాజమహలు” * ఫిరదౌసి * ఫకీరు , “పిసినారి బేహారి” మొదలైన ఖండకావ్యాలు ఈయన కథాకథన శైలికి ప్రతీకలు. * దేవునితో ముఖాముఖి * సిగరెట్టుపాఖ్యానం” “ సప్త గిరీశుడు” “మధువు” _ వంటి పద్యకవితలు సరసోల్లాసంగా సాగి అలరిస్తాయి. ఈయన “* కవితా సామ(గ్ర శతకం - యువకవులకు ఒక సందేశం వంటిది. కావ్యంలో రాజుగారు చాటువులకు, సమస్యా పూరణలకు కూడా చోటు కల్పించారు * నా జీవిత నగ్న చిత్రం”, “ నా మాట * కవితలలో రాజుగారు తమ హృదయా విష్కారం కావించారు. తమ జీవిత కాల రచనల సంకలనంగా వెలువరించిన ఈ (గ్రంధాన్ని సూర్యనారాయణ రాజు గారు తమ జీవిత భాగస్వామినికి అంకితం చేయడం సముచితం - అభినందనీయం.

20 కవితా జ్యోత్స్న చివరగా చెప్పవలసిందొకటుంది. శ్రీ మంతెన వెంకట సూర్య నారాయణ రాజు గారు, నేను సతీర్భులం. మా గురుకులాధిపతి దా. నండూరి రామ కృష్ణమాచార్య గారు. మా గురువుగారు “ మెదడు లోన మార్కు, హృది లోన బుద్ధుదై, విష్లవషమ్ము, కరుణ వింగడించి, పుట్టు గాక సుకవి భువనైక పౌరుదై,” ప్రగతి కొరకు- నూత్న జగతి కొరకు. అంటూ సమన్వయ సేతు బంధనం కావించారు. ఆదర్శం వాస్తవికతల మధ్య కూడా అలాంటి వంతెనలే వేయాలంటారు మా గురువుగారు. వ్యాస మహర్షి సనాతన చరిత్రలో ఆ కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించి సార్థక నామధేయుడయ్యారు. నండూరి వారి శిష్యులుగా మేమూ వైరుధ్య భావాల మధ్య, వైవిధ్యాంశాల మధ్య వంతెనలు నిర్మించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాం. ఏదో ఒక జెండా పట్టుకుని తిరగడం కన్న అన్నింటిలోని మంచిని గ్రహించి సమన్వయం చేసుకుంటూ పోవడం మంచిది. “ వంతెనలు వర్ధిల్లు గాక ! ” _-జనక22ేైకేకేమొ...4ఊమోబి.....

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 21 ఈ పద్యాలలో లోపం----- ? = డి.వి. నరసరాజు (ప్రఖ్యాత ఫ్రెంచి రచయిత - మపాసా - కథల్ని - ఫ్రెంచి భాష నుంచి ఇంగ్లీషులోకి అనువదించిన - ం0అగ.00168 మపాసా రచనల్ని గురించి ఏమన్నాడంటే

• 119 01601406 100160 0010016 20 ₹0116 శ టు 28806 6012123 0౧6 ౦€ 646 05 ౪1661 1646 02211 ఖురుంద ఓ 113 0౪౧ ౧౦౪౧00” 206 211 0౪౪ 646 *౪/0ర6, 66 బం! 066021 9లరయేలం 0013 ఇంగ 020 0600౪06664 01 66 ₹0ర్టైలం 0006 206. మపొసా రచనల మిద - ప్రముఖ విమర్శకులు, అంతగా - దృష్టి సొరించకపోవడానికి - కారణం గూడ చెప్పాడు - 0061 00168 “గెగ200255205'5 35005165 26 €00 111611120016 10 1606 1920166 6110164601, 206 119 90/16 600 9016 60 8176 90006101 $01014 ౧౦౧౫౫౧౧60020/ ". ఇది - అన్ని భాషా సాహిత్యాలకు - వర్తిస్తుందనుకుంటాను. అందరికీ

• తేలిగ్గా - అర్ధమయ్యే భాషలో వ్రాస్తే - పండితులకు - విమర్శకులకు - అంతగా నచ్చక పోవచ్చు ! కారణం - వాళ్లకు అలాంటి సాహిత్యంతో ఆట్టే పని వుండదు గనక మిక్రులు శ్రీమంతెన సూర్యనారాయణరాజు గారి పద్యాలు గూడ పండితులకు విమర్శకులకు అంతగా నచ్చక పోవచ్చు. కారణం - ఆయన పద్యాలు - అందరికీ అర్ధమయ్యే తేలిక భాషలో వున్నయ్‌ గనక - వాటిని టీకా తాత్పర్య సహితంగా - విశ్లేషించి చెప్పవలసిన అవసరం లేదు గనక !

22 కవితా జ్యోత్స్న ఆ కారణం వల్లనే విమర్శకులు - సండికులు - ఆయనను - మహాకవుల సరసన కూర్చో బెట్టక పోవచ్చు! ప్రతి * పదార్థాల ” కోసం - నిఘంటువు చూడవలసిన అవసరం లేకపోవడమే - సూర్యనారాయణ రాజుగారి పద్యాలు నాకు నచ్చడానికి - (ప్రధాన కారణం ! ఈ పద్యాలలో - ఏదైన లోపం వుంటే - అది - అందరికీ - తేలిగ్గా

• ఆర్థం కావడమే! అప్పుడప్పుడు - ఆయన - తన పద్యాలు వినిపించినప్పుడు నేను అనే వాణి - “ వీటిని ముద్రించగూడదా ” అని !

• ఆం ఇది ముద్రించవలసినంత గొప్ప కవిత్వం కాదులెండి ” అనే వారాయన ! బహుశా - వీటిని ముటద్రిస్తే - ఏవైనా బిరుదులు - అవార్డులు వస్తయ్యని = ఆయన భయమెమో ! అటువంటి ' ప్రమాదాలు ” రావని - నేను వామి యిస్తున్నాను ! ఈ పద్యాలను ్రచురించమని - పోత్రహించిన వారిలో నేను ఒకజ్జయినందుకు - గర్విస్తూ. నన్ను నేను అభినందించుకుంటున్నాను.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 23 అభినంచన చందనము = పెన్మెత్స శ్రీరామ రాజు ఈ కృతికర్త నాకు బావగారు. అంతే కాదు పూజ్యులు, ఆత్మీయులు, మానవత్వం పరిమళించే ప్రసన్న మధుర భావార్ధమూర్తి. వీరు రచించిన * కవితా జ్బోత్న * కావ్యానికి పీఠిక వ్రాయాలనే ఆలోచనరాగానే నా 40 సంవత్సరాలజీవితం నా కళ్లముందు కొచ్చింది ఆ రోజులు తలచుకోగానే - ఆత్మీయత, అభిమానం అనురాగం పూజ్యభావం, ఎన్నెన్నో అనుభూతులు, ఆలోచనలు ఎన్ని దివ్య ఆశీస్సులు అందుకున్నానో, ఎన్ని సలహాలు, సహాయ సహకారాలు అందుకున్నానో - కంటి రెప్పలా చూచుకున్నారు. ఎంతటి వాత్సల్యాన్ని అనుభవంచానో ! నా కలల్లో కనుపిస్తూ, పద్యాలతో పలుకరిస్తూ నా తలపుల్లో మల్లెపూలు కురిపిస్తూ, తేనె సోనల వంటి పలుకులు అందిస్తూ వున్న రోజులు గుర్తు కొస్తున్నాయి. ఆప్యాయత రూవుదాల్చిన కృపాకరుణాంతరమూర్తి వీరు. అమృతధారలొలుకు, అనురాగముల చిల్కు దివ్య దీప్తి కూర్చు, మానవతను చిందు మకరందముల విందు వీరి సన్నిది. అది నాకొక పెన్నిధి. మికు. దూరంగా ఉండట మంటే అనందానికి ఆప్యాయతకు, జీవన మాధుర్యానికి దూరం అయినట్టే అనిపిస్తుంది నాకు. ఆరాధనలో రాధనురా ! అవేదనలో బాధ నైతినిరా ! అరుణారుణ, విరహానల, విచలిత కరుణామయ ప్రియగాధ నైతిరా ! అన్నట్లు మనసు మమత వున్న మీ నీడలో గడపిన ఆ జీవితం తలుచుకుంటే ఒకతీయనికల గానేకాదు, సాన్నిధ్యం ఎంత వెలుగును, ప్రేరణను ప్రభావాన్ని కలిగించాయో నాకు మాత్రమే తెలుసు.

24 కవితా జ్యోత్స్ను ఎందరు లేరు పండితులి కెందరు లేరిల భక్తబృంద మిం కెందరు లేరు సాధువు లికెందరు లేరు ధనాధి నాధులున్‌ ఎందరు లేరు బందుగు లికెందరు లేరు హితయబు కోరు వా రందరి కన్న మిన్నయని యందును మిమ్ము ప్రసన్న చిత్తుడా ! చుకృలెన్నియున్నను కాంతలీను శశియుందని రాత్రియె నదిగదా ! మిరు దూరంగా హైదరాబాదులో వుంటున్న కారణంగా ఊఉ * చిన్ననంబు నుండి గుణశీలము నందు వివేక మందునీ కన్నను మిన్నలెన్న మది గానము కానగ లేదటంచు సం పన్నులు పల్క విందము. విపన్నుల కావగ మీకు సాటిలే దెన్నటి కేనియున్‌ మరువ నేర్తుమె మిమ్ముల రాజశేఖరా. నాకున్న ఈ చిన్ని హృదయంతో, నా అనుభవాన్ని ఎలా చెప్పగలను? ఫరువుగా, మాన్యస్నేహితునిగా మా ఎదల్లో ఎన్ని దీపాలు వెలిగించారో ఎన్ని పచ్చతోరణాలుకట్టారో, ఎంత పండు వెన్నెల నింపారో, ఎంత శాంతిని కాంతిని నింపారో ! మలినమ్లైన మా మనసుల్ని వులు కడిగిన ముత్యాల్లా, ముళ్లపొదల్లాంటి మా మనసుల్ని పూలదండలుగా మార్చారో మికు తెలియదు. ఇక ఈ (గ్రంధంలోని పద్యాల్లో చాలా భాగం నాకు వినిపించినవే. లేఖల ద్వారా నాకు అందించినవే. మా పద్యాలు వింటుంటే, లేక చదువుచుంటే నాకనిపిస్తుంది. - * పలికిన పల్కు లన్నియును పద్యములాయె ని కేమిచెప్పుదున్‌ ” రసానుభూతికలిగించినవి. అంటే, సహృదయుడు లలిత కళోపాసన వల్ల పొందే అనంతన్మయత్వం అది. సుందరవస్తు సందర్శనం సంతతా నందసంధాయకం కదా !

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 25

“* సుందరతన్‌ కనుంగొనినచో మృదు గానము నాలకించినన్‌

దెందము కొండ వాగయి వడిన్‌ ప్రవహించును పొంగులెత్తి, ఆ

నందము మేలుకొల్పును మనః కుహరాంతర సుప్త వాసనా

బృందము కందళించు వచియింపగ రాని పురానుభూతులున్‌ ”

మో పద్యాల్లో ఆకాశాన్ని మేఘాల్ని చందమామ చల్లని తెల్లని వెన్లెలను గూర్చి, నెమలి నృత్యాలు తుమ్మెదల రుంకారాలు , సెలయేటి గల గలలు, ఇంకా ఎన్నా ప్రకృతి సోయగాలు నింపారు. ప్రకృతిలో లీనమై వ్రాశారు. బెను మరి, మీ కవితల్లోవుంది గుండెకు చెందిన అనురక్తి మేధకు చెందిన యుక్తి అనుభూతుల మాధురికి ఆలోచనల వెలుగు అతికితే కవిత రసాత్మకం. ఆ కవిత కాంతి మంతం. (శ్రవ్యపదాల్ని దృశ్యరూపాల్లోకి రూపొందిస్తారు మిరు. అది ఎంతో మాధుర్యం

“అంతరంగ మందు అన్బతంబు కురిపించి

క్షాళనంబు జేయ గలదు కవిత;

తీర్చి దిద్ది కవిత దివ్యదీధితి పేర్చి

సానబట్టీ మనుజు మానసంబు,”

మో పద్యాల్లో సరళతతో పాటు సరసభావాలు, (ూవ్యమైన పదాలు, చమత్మార దార్శనిక చింతన కనిపిస్తాయి.

భావంలో గాని, స్వభావంలో గాని దాచటం మీకు చేత గాదు. ముక్కు సూటిగా వ్రాసే మనస్తత్త్వం మోది. మనసు లోనికి వచ్చిన దంతా వెల్లడించాల్సిందే.

నేను అనేవాణ్ణి మా పద్యాలు కొన్ని జాషువాగారి పద్యాలు జంధ్యాల వారి పద్యాలను పోలియున్నవి. తప్పక వీటిని ఒక పుస్తకంగా అచ్చువేయించితే బాగుంటుందని అనేక సార్లు కోరియున్నాను. ఆనా కోర్కి నేటికి ఫలించింది. నా ఆనందానికి అవధులే లేవని చెప్పక తప్పదు.

ఈ సందర్భంలో మికు నా కేల్మోడ్పుల నందజేస్తూ శెలవు తీసుకుంటాను.

26 కవితా జ్యోత్స్న నామాట 1ఆ.వె. (ప్రౌఢ కవిని గాను పండితుండనుగాను పద్య విద్య సుంత పట్టు వడియె; వ్రాసినాను సరళ వ్యవహార భాషలో కఠిన పదము లిందు కాన రావు. 2ఆ.వె. కాదు కవుల కిద్ది కాదు పండితులకున్‌, మిత్రులైన వారి మెప్పు కొరకు; సగటు జనులు చదివి సంతోష పడినంత, పడిన శ్రమకు తగిన ఫలిత మొదవు 3.ఊ నే నొక కొన్ని పద్యములు నేర్చితి వ్రాయగ అంతమాత్రమే గాని, కవీశ్వరుండ నని కమ్మని కబ్బము లల్లు నేర్పు, నా లో నిసుమంత యున్నదని, లో, తలపోయను ఎన్న డేనియున్‌; పూనిక మీర స్నేహితులు పోరిన మీదట వ్రాయుచుండెదన్‌. 4చంయతులును ప్రాసలున్‌ గణము లన్నియు నేర్చిన సక్రమంబుగా అతులిత మాధురీ కవిత లల్గుట సాధ్యము కాదు-భావనా చతురత పాండితీ గరిమ చాలగ నుండిన గాక ఊరకే కృతులు రచింప శక్య మగునే నను బోంట్లకు ఎంత నేర్చినన్‌.

అనాలతదాలతాానావలదదడానావాననావవతాలదాడవవతదననుద ణంల ననా "యా లనా్తళా నాకాక చాయలు (౫ ళా గ్యమిని) వనన క కవితా జ్యోత్స్న- కృతి కర్త శ్‌ కం 'బకదొదునకోదాయవకవాాతతతలలతతాలాతకననలతాత ారలనుననమవాననడునననాిలుణు. అననన ననలలతాతాడననా లు నులడుననుననకు రాలినా నానవయానను వ్య తానాలానాలనానాాానా నాలాలు నుననరన తరాలను కునకనునుకనుటుి మంతెన వేంకట సూర్యనారాయణ రాజు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 27 5.ఉ.ఏ పని లేక నేను రచింయించిన పద్యము లెల్ల అచ్చుకున్‌ ప్రాపగు నంచు పంపమని పల్కిన మిత్రులు కోరి మేరకున్‌ నే పని గట్టు కొంటి నిట నింపుగ పద్యము లచ్చు వేయగా లోపము లుండ వచ్చు, మది లోపల నెంచక స్వీకరింపుడీ. 6.ఉ. మూల్యము వద్దు స్నేహితుల మోదము కోసము ్రాసినాను మీ మూల్యము లైన దీవెనలు ముచ్చట గానిడ కోరుచుంటి, నే మూల్యము కోర బోను కడు మోదముతో పఠియింప చాలు, కై వల్య పధంబు దక్కె నని ప్రొజ్జ్డులు మెచ్చిన సంతసించెదన్‌. వ. ఇక ముఖ్యంగా తెలుపవలసిన విషయం మహాకవులు, గురువర్యులు శ్రీ నండూరి రామ కృష్ణ మాచార్యుల వారితో నాకు కలిగిన పరిచయభాగ్యం నా జీవితంలో మరువరాని మహోన్నతఘట్టం. వారి సంభాషణలు పద్యాలు నా కెంతో స్ఫూర్తిని కలుగ జేసి, నాలో అణగారిన కవితావేశాన్ని పెల్లుబికింప జేసి నాచే అనేక పద్యాలు (వ్రాయించెనని చెప్పక తప్పదు. 7. ఆ.వె. కవిత వ్రాయు కోర్కె కమనీయ భావమై; వెల్లి విరియ జేసె నుల్ల మందు; రామ కృష్ణ సుకవి రమణీయ స్ఫూర్తితో, (వ్రాసినాను కవిత వాస్తవముగ.

28 కవితా జ్యోత్స్న 8.కం. పెద్దల యెడ విశ్వాసము ఒద్దిక నొ లక్షణంబు ఒరమి తోడన్‌, పద్దెము లల్లితి మెచ్చిన పెద్దల కీ పట్ల నిడుదు పేరిమి నతులన్‌. 9. ఆ.వె భాగవతము కాదు భారతంబును కాదు కాదు రామ చరిత కాదు నవల; కవుల గూర్చి కొంత, కలగూర గంపగా, వ్రాసినాను కొన్ని వాస్త్రవములు. నా యీ గ్రంథానికి పీఠికలు వ్రాసి నన్నాదరించిన శ్రీపోలాప్రగడ సత్యనారాయణమూర్తి గారికి ప్రముఖ సినీ రచీయితగా పేరు గాంచిన శ్రీ డి.వి. నరసరాజుగారికి నాధన్యవాదాలు. అలాగే ఎంతో మనోహరంగా , మృదుమధురంగా, సుదీర్ణే పీఠిక వ్రాసిన మా రామ్మూర్తి ( పెన్మెత్స రామమూర్తి రాజు )కి నా దీవెనలు అందజేస్తున్నాను, 1,286 0౫6 101 16231 శ్రీ ఆచార్య ఫణీంద్ర గారికి నాష్రత్యేక దన్యవాదములు, ఈ సందర్భంగా వారు వ్రాసిన "పద్యాల వంతెన * అనే నా కావ్య సమీక్ష నన్నెంతగానో ఆకర్షించినది వారికి ధన్యవాదాల- నర్పిస్తూ నేను వారికి అందజేసిన ౩ పద్యాలను యిచట ఉదాహరించుట సమంజసమని భావించాను. 1ఉ. వంతెన యంచు నా కవిత బ్రాసె ఫణీంద్ర కవీంద్ర చంద్ర ముం డెంతయొ గొప్ప గా, భళిర దెందము వాగయి పొంగి పొర్తి ది (గ్రాంతిని గూర్చె మీ రచన రమ్య మనోహర రంగ వల్లియై మంతెన వంశకీర్తి కిది వన్నె ఘటించెను మాన్య సత్మవీ !

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 28 2.ఆ.వె. వాసి తక్కువైన రాసి యున్నదిగదా ఏరి నారు కొన్ని దోర పండ్లు ఉదహరించి కొన్ని , సదయులై మీరెంతొ గొప్ప కవిత యంచు చెప్పినారు. 3౩. మీ సమీక్ష మిగుల మైలైన దగుటచే, కలుగు ప్రతిభ నాదు కావ్యమునకు; అసలు కంటె గూడ కొసరు మేలయ్యెను మించె నా కవితను మీ సమీక్ష శ్రీ నండూరి వారు నా సరళ కవిత్వాన్ని మెచ్చుకొని, నా కెంతో ఉత్సాహాన్ని. కలుగ జేసిన ఫలితమే నాయీ కావ్యం ముద్రణకు నోచుకున్నదని చెప్పవచ్చును. వారికి నా పై కలిగిన ఆదరాభిమానాలకు, చివ్నాంగా, నా యీ (గ్రంథానికి నుదీర్ధ నమీక్ష కావించి నన్నాదరించినందుకు వారికి నా కృతజ్ఞతాపూర్వక నమోవాకములు. ఉ. చేసిరి శిష్య పూజ కడు చిక్కని, చక్కని, గొప్ప పీఠికన్‌ (వ్రాసి, మదీయ కావ్యముకు వాసియు వన్నె ఘటింప జేసి-నే జేసిన పుణ్యమే మని, వ చింతును, సత్మవి రామకృష్ణుకున్‌ ఈ సమయాన అంజలి, ఘ టించెద, నండురి వంశ వార్డికిన్‌.

30 కవితా జ్యోత్స్న వీ ఏ నాటి బంధమో ! ఏనెరుంగను గాని అనువైన గురువు నా కమరె నిపుడు ఏనాటి సుకృతంబొ 1! ఏ నెరుంగను గాని మహనీయు సాంగత్య మమరె నాకు ఏనాటి పుణ్యంబొ ! ఏ నెరుంగను గాని ప్రాప్తించె ఘనుదైన పండిత కవి ఏనాటి భాగ్యమో 1 ఏ నెరుంగను గాని కవిరాజు బవీరుదంబు కలిగె నాకు |! తే.గీ అతడు నండూరి వంశ సుధాకరుండు రామకృష్ణుండు, మేధావి రమ్య సుకవి; సరస సాహిత్య గోష్టి నా స్వంత మాయె; అట్టి మహనీయ గురువర్యు నభినుతింతు. అలాగే యీ గ్రంధాన్ని బహుసుందరంగా తీర్చిదిద్దిన 1.1. ప్రింటర్సు వారికి నా సుహృదభినందనలు. న

కృతి కర్త ధర్మపత్తి టా చ గ సాగ గ క మ! న న . నః 4” ల ర / హమ ల ట్‌ 1 న ల | ల్ని టట్‌ టై నో 1! న. ఎ “వ న య ర సం. ఎ ము న టం న... నం న్లో ॥ మ 6 ఎ వం శ్రే సం. (టి ఓ టం. న. . ఉం గీ న్‌ య ళు స ,” ". " ఛే ( రజీ " సమా న్‌ ప జ! చనా నేనై వ్‌. మ? - - ” = స ణక వ. ం ం బ్‌ బ్‌ ళో ము ఇ. ళు | | . / " కీ1శే స 112 మంతెన సూర్యకాంతమ్మ

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు వెకే జం అ్ర౦క్సీ తప! 1కం01, అంకితము ధర్మపల్నికి ఫ్‌ అంకిత భావంబు తోడ అందింతును నా సంకలిత పద్య కావ్యము; సంకేతము గాగ మాదు సహచర్యముకున్‌. 2ఆ॥వె।; నాకు స్స్‌వ జేసె నలుబ దారేండ్లీమె; నిండదు మనము తోడ సీరజాక్షి ; కోర లేదు తాను కోరిక లెన్నడున్‌ ! మంచి తనము కామె మారు పేరు.

3 ఉ; ఈ మహనీయురాలు తన జీవిత మెల్ల శ్రమించి, త్యాగియై యేమరు పాటు లేని బహు సేవల నన్నలరించిన నట్టి సా ధ్వీమణి లౌకికం బెరుగ దీ కరుణామయి మాననీయురా లీమెకు ఆత్మశాంతి నిడ వేదెద నా పురుషోత్తమున్‌ సదా !

4 ఆ॥వె; తల్లి ! దండ్రి నుండి తగిన సంస్మారంబు పుణికి పుచ్చుకొన్న పుణ్యమూర్తి; చదువు కన్న గూడ సంస్కారమున మిన్న ; మాట కన్న గూడ మనసు మిన్న

32 కవితా జ్యోత్స్న ర్‌సీ, * జవ్రద్రాటి యెరుగదీ వనితా లలామంబు పతిమాట రతనాల పయిడదిమూట ” పలుక లే దేనాడు పరమసాధ్వీమణి పరుష వాక్కొక్కింత సరసమునకు, కోర లే దేనాడు కోర్కి లించుక యేని పతినైన నన్ను యీ పడతి మిన్న నగు మోములో తాను అగుపించు నెల్లప్డు మనసు నందలి బాధ మరుగు జేసి, పతియె దైవంబుగా నెంచు పరమ సాధ్వి; కోప మొక్కింత యెరుగని కోమలాంగి; సత్త్వగుణములు కలిగిన సాధుమూర్తి దైవ సన్నిధి కేగిన ధన్యురాలు. & తే.గీ. నలుఐ దారేండ్లు ఒకటిగా నడచినాము ; క్షీరమును నీరు కలసిన తీరు గాగ ; చిలుక గోరింక లట్టుల చెలగినాము నన్ను విడనాడి దైవంబు నిన్ను గొనియె. 7 సీ తన లోని బాధలన్‌ కనుపించ నీయక కాలంబు గడిపిన కాంతి మిన్న తన భర్త కోసమై తన జీవితము నెల్ల, త్యాగంబు జేసిన త్యాగమూర్తి

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 33 బంధు వర్గములోన ఐహాకీర్తి నార్జించి కాలంబు జేసిన కాంతి రేఖ ఆదర్శ గృహిణిగా ఆత్మార్చణము జేసి, స్వర్గంబు జేరిన సాధుమూర్తి ; భౌతికంబైన దేహంబు మరుగు వడిన , మరుగు పదబోదు సాధ్వినా మనసు నుండి, ఎవ్వ రేరీతి తలచిన నేమి ! ఆమె, ఆత్మ పదిలంబు నా అంతరాత్మ లోన. 8 ఊఉ నీ బుణ మెట్లు తీర్తు నని నే తలపోయుచు నుందు నిచ్చలున్‌, కోరి మదీయ పద్య సుమ కోమలి హారము జేసి నీ మెదన్‌, ఆరయ వైతు నీ బుణము, అంతయొ నింతయొ తీర్చు కోరికన్‌ ; తీరక పోయినన్‌ సరియె దీనిని గైకొని తృప్తి నందుమా. 9 కం! కవితా కన్యక నొాసగుడు భవదీయ బుణంబు సుంత బాపుట కొరకై ; సువిమల సూర్యంకాంతకు కవితా నీరాజనంబు కల్చింతు నిటన్‌.

3డీ కవితా జ్యోత్స్న తల్లి దంత్రులకు నివాళి 14॥ పెంచిరి పెద్ద జేసిరి వివేకము నేర్పిరి సచ్చరిత్రుగా అంచితు లైన ఐబందుగుల అందరిలో నను మేలు బఐంతిగా నుంచగ నెంచి నాకు తగ నున్నత విద్యను నేర్వవీలు క ల్పించిన తల్లి దండ్రులకు పేరిమి మొక్కెద కేలు మోడ్పులన్‌. 2 ఆవ; చిన్నతనము లోన ఎన్న డైనను గాని, తిట్ట లేదు నన్ను కొట్ట లేదు 1 తప్పు చేయ లేదు తమ మాట కెదురాడి (ప్రేమ తోడ నన్ను పెంచినారు. ఇ నా తనయండు దేవు దని నల్గురికో నను చుండు నాన్న నా పై తన కున్న ప్రేమ మన మందున దాచక, నాదు భాగ్యమే మో తెలియంగ రాదు, మొగ మోటము సైతము వీడి, ఎందుకా రీతిని తండ్రి పేర్కొనుట ఎట్టుల భావ్యము ('ప్రమయుండినన్‌. ఆ.వె. అమ్మ - నాన్న తోడ అనుచుండు సతతమ్ము; చదివి నంత మటుకు చాలు నంచు; వలసి నంత భూమి కలిమి యున్నవి గదా, పెద్ద చదువు లింక వద్ద టంచు. ఆ.వె. లౌకికంబు సుంత లభ్యంబు కాలేదు; ఎట్లు బ్రదుక గలదు ఎచ్చ టైన, మంచి తనము దక్క మరి యేమి ఎరుగడు; నమ్ము నెల్ల జనుల నెమ్మనమున.

కృతి కర్త జననీజనకులు అల గూ భాం టి ను న్య ” నా జ ల టా శే ర్త రోం న్‌! నయ న. త న ప 2 య. 1 ఓటి గ నక! తన ఖలు మై శల [మ్‌ కుం సు న లం! వ లా మ న న నో. | లే మ న్‌ గ. [స్ట (శ వూ ను 1. ప లే గ్‌ స క మ. నా ర... న ను. . | మ. న? య | న. న క మ. సాం ఫం ఫీ న . న. న న వ అలో క్రీ।శే॥ మంతెన వేంకటపతి రాజు శ్రీమతి బంగారమ్మ గార్లు న.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 35 ఆ.వె. అనుచు తల్లి దండ్రి ఆరాట పదుచుంద్రు కంటి రెప్ప వోలె కాచి నన్ను అట్టి తల్లి దండ్రి కాత్మ శాంతి నొసంగ; వేదడుకొందు నభవు వేద్మ మార.

ఉ. ఈత డమాయకుందడు మరి ఎవ్వరు ఎప్పుడు ఏమి చెప్పినన్‌, ఖాతరు జేయు మంచి దని కల్మషమే యెరుగంగ బోడు ఏ రీతి చరించి జీవనము నింపుగ జేయగలండు ఎల్లరున్‌ ఈతని మోసగింతు రని ఏర్పడె భావము తల్లిదండ్రికిన్‌.

కే.గీ.. ముసలి వారైన తర్వాత మోద మంది (బ్రదుక నేర్చెను వీడని మది, దలంచి అప్పగించిరి భాద్యతల్‌ ఒప్పు మోర, అట్టి తలి దండ్రి కర్పింతు నంజలులను.

కవితా జ్యోత్స్న | ష్దో ళ్తె పై ణ్‌ పెజే ప న. . చనం క టో వన వా శ్‌ వం, హ్‌ క్‌ క్‌ | స్‌ చం. 7! సం6 శరీ శ్‌ జ్జ క. జె ఇతే వీ శొక. ట్‌ | టో ్రి న స ఎచళ ప. హే. క ఫై ఈనె ళా చల్‌ ర్స 3 క గి కీ సరి ష్‌ జైళ్లో ఆ ల్మిత్తోని _ ఆ గను సక శ | +! వేత న శ. ష్‌ శశ శ జల్‌ ॥ వ శ జీనే జా (న శాక్‌ తిళా.

1. టా శ 4 ్ట వె జై / జి న. సై. శల గ. కం వేజ్‌ “శ్‌ తిక బి స్టే శ్‌ గో తత్తే

వెళ కవితా జ్యోత్స్న విశ్వకవి నండూరి వారి “ఆలోచనము' గ్రంథావిష్కరణ సభను గూర్చి 1సీ॥ ఆలోచనాగ్రంథ మావిష్కరణ నాడు కనుల పందుగ యౌచు కానుపించె; గురు పూజ గావించి గొప్ప ఖ్యాతిని గూర్చె, నండూరి వారికి నాగ శర్మ; స్వర్ణ కంకణ మిచ్చి సత్మరించెను గదా ; నాగ ఫణీంద్రుండు త్యాగ యోగి; కవు లెందరో నాడు ఘనకీర్తి కలవారు నీరాజనంబులు నెరపినారు అద్భుతంబటంచు '“ఆలోచనము” గూర్చి మెచ్చి నారు సభను మేటి కవులు; “విశ్వకవిగ” మీకు విఖ్యాతి లభియించె; ధన్య జీవు లైరి మాన్య చరిత.

2 తే.గ. నాగఫణి శర్మ యంతటి జ్ఞాని, మీకు, నిండు సభ లోన “గురు పూజ” నెరపె నన్న, ఖ్యాతి సామాన్య మైనది కాదు !జగతి సార్థకం బయ్యె మీ జన్మ సఫల మయ్యె,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు పౌ 8 ఆ.వె. “విశ్వ కవిగొ మీరు వెలుగొంది నారండి;

సాటి కవుల లోన మేటి యగుచు;

విశ్వ రూపు దాల్చె నశ్వరంబుగ మీదు,

పద్య కవిత లెల్ల ప్రజ్ఞ తోడ.

4మ. అవధాపంబులు సల్పి నాగఫణి శర్మారాధ్యుదై యుండియున్‌ లవ లేశంబును గర్వ చింత మది కల్గన్‌ చేర రానీక మీ కవకాశంబును కల్ల జేసిరి గదా; కారుణ్య భావంబుతో, భువిలో లేని విధాన మీకు జరిపెన్‌ పూజాది సతృత్యముల్‌. 8. మ. “కవితా సంహిత” ముగ్ధ మోహన యశో కాంతా లలామయు ప్రా

భవ ప్రాగ్దోతిష భావ్యమూర్తి కరుణా భావైక సిందూర, సం భవ సంస్కారి మనోవికాస విజయన్‌ ్రాభావితా కన్యకన్‌ భవదీయంబగు కావ్య కన్య నిడగన్‌ ప్రార్ధింతు విద్యత్మ్కవీ. 6 కం. “కవితా సంహిత” నొసగిన

కవి చంద్రుడు రామ కృష్ణ కవి మాత్రుండా 1

భువి నన్ను ఉద్దరించగ

అవతారము దాల్చి నట్టి అభవుడు గాదే. 7 సీ గురుదేవు దొకనాడు గురుకులాచార్యుదై

విశ్వ విఖ్యాతితో వెలిగినాడు;

రామ కృష్ణ సుకవి వ్రాసిన పద్యముల్‌,

విశ్వ విఖ్యాతికై వేచియుందె,

38 కవితా జ్యోత్స్న

విశ్వకవి రవీంద్రు విఖ్యాత రచనలు ఖండ ఖండాంతర ఖ్యాతి గాంచె, నండూరి గురువర్యు నిండైన భావాలు నాల్గు దెసల లోన నాట్య మాదె,

తే.గీ. గాంధి సమచారి యాతండు, గాంధి కితదు చెన్నపురి లోన స్వాగంత బెన్న పలికి; కీర్తి నార్తించు కొన్నట్టి మూర్తి యితడు; కలుష రహితుండు విజ్ఞాన ఖని యతండు, పరమ సత్యాలు పలికిన ్రాజ్ఞు దితదు.

8. ఆ.వె. ఆట వెలది లోని అంద చందంబులు,

వెన్న తోడ, మీకు విశద మయ్యె కోరి నేర్చి రెవరు కోకిలమ్మకు పాట? నేర్చె, నాట్య మెవరు నెమలి కసలు ?

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 39 పూజ్యులు కవి పండితులు ఆధ్యాత్మి కోన్నతులు , నిరాడంబరులు అశమ వాసులు, మహనీయులు , గురువర్యులు శ్రీశ్రీశ్రీ ఓగేటి పశుపతి గారికి వ్రాసుకొన్న ఉత్తరాలలోని కొన్ని

పద్యములు :-

1. తేన ఏకలవ్య శిష్యుడ నయ్య నేను మీకు కోరి గురుదక్షిణం బీయ కుదుర లేదు, బొటన ్రేలైన నిమ్మని బోధ లేదు; చిన్ని వలువైన నా నుంచి చేరలేదు. ఓ తగ... దక్షిణాశీంచు కోరిక కుక్షి లోన మీకు లేనట్టి అలవాటు మాకు తెలియు; మాదు సంతృప్తి కోసమై ఏదొ యొకటి స్వీకరింపంగ రమ్మని మోకరింపు.

2. ఉఊ షావ్షన్స మౌను మా గృహము పాదము మీయది సోకినంత పుం భావ సరస్వకత్రీ ప్రియులు భారత నేత మహాత్మ గాంధిజీ తోవనె సంచరించి మహితోక్తులు పల్కిన రామకృష్ణునిన్‌ దైవముగా తలంచిన మహాత్ములు మీకివె నా నమస్కృతుల్‌

4 తేని | (గ్రంథ రాజంబు లంకిత మందినాము

మాదు పేరులు శాశ్వత మయ్యె దాన మీదు రచనల తో పాటు మేము గూడ చిరము జీవింతు మయ్య యో గురు వరేణ్య !

40 కవితా జ్యోత్స్న 5. ఉ॥॥ కోరిక తీరలేదు, మిము కొన్ని దినంబులు మా గృహంబునన్‌ చేరువ లోన నుంచుకొని చిక్కని మీ కవితామృతంబు, మే మారయ (గోలు భాగ్య మది అంతయె నింతయొ పొంది మీకుమా కోరిక దీర పూజ యొన గూరిచి పంపెడి దెప్పుడో గదా ! 6.4ఉ॥। ఎందరు లేరు పండితు లి కెందరు లేరు మహానుభావులున్‌, ఎందరు లేరు సతృవు లి కెందరు పూజ్యులు సత్యసంధులున్‌ ఎందరు లేరు సాధువు లి కెందరు మాన్యులు దైవచింతనుల్‌ అందరి కంటె మీ పయిని నా హృది యెందుకు లగ్న మయ్యెనో ! 7. ఆ|వెః! 'పెరటి' వృక్ష మట్లు మీరుండ మా చెంత కల్ప వృక్ష మెచటొ కల దటంచు; అడవు లన్ని వెదకి ఆయాసపడ నేల ? తెలివి లేని వట్టి తలపు గాదె. 8, ఆ|| వె॥॥ కలము నొక్క చేత హలము వేరొకచేత పోతనార్యు రీతి పొందు పరచి, చేను గట్టు మీద చిన్ని కుటీరాన సాధు జీవనంబు సల్చు కతన

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 41 ర, ఆ॥వె॥ నియమ బద్ధమైన నీతి మంతమునైన క్రమము తప్ప నట్టి (శ్రమను జేసి, జెషధంపు సేవ అవసరంబే లేని రోగ రహిత మైన బుషులు మీరు. 10.ఆ॥వె; చిన్ని గ్రామ మందు చిత్త శుద్ధియె లేని ప్రజల మధ్య మీరు బ్రదుకు చుండి తామరాకు మీద తడి యంట నట్లుగా ఇంత వార లగుట వింత గొలుపు వ. తప్త హృదయకావ్యం నాకు అంకిత మిడినపుడు నే వ్రాసిన పద్యాలు 11 తే ॥గ॥ జీవనంబు ప్రశాంత విద్యావనంబు, విశ్రమంబు వివిక్త పర్ణాశ్రమంబు; మానసంబు రసాగర్ధ వైజ్ఞానికంబు; పశుపతీంద్రుని కవిత సద్భాషితంబు. 12 సీ ॥ గురుదేవు డొకనాడు గురుకులాచార్యుడై విశ్వ విఖ్యాతిలో వెలిగినాడు పశుపతి కవి తాను పదిమంది మెచ్చంగ విజ్ఞాన క్షేతంబు వెలయ జేసె

శ2 కవితా జ్యోత్స్న విశ్వకవి రవీంద్రు విఖ్యాత రచనలు ఖండ ఖండాంతరఖ్యాతి గాంచె ఓగేటి గురువర్యు ఉత్తమ కవనంబు కవి పండితుల మెప్పు గాంచె నిచట తే॥గ్‌॥ గాంధి సహచారి యాతండు గాంధితత్త మెటిగి చరియించు మహనీయుడితడు, మరియు కలుష రహితుండు ,విజ్ఞాజన ఖని యతండు పరమ నైర్మల్య జీవన ్రధితు డితడు 18. సీ॥ పరమార్ధ చింతలో పనివడి రాలేదు మోక్ష మర్ధింపంగ మోజు లేదు; కావ్యార్ధముల నెల్ల కనగోరి రాలేదు కవనంబు నేర్వంగ కాంక్ష లేదు; దైవంబు నెరుగంగ దలకొని రాలేదు స్వర్గానికై ఆశ పడను లేదు లౌకిక జ్ఞానంబు లర్ధింప రాలేదు విజ్ఞాన సంపదల్‌ వేడ లేదు; సాటి లేనట్టి మీ జన్మ సరళి గాంచి మోజు వడినాడ మీ స్నేహ మున్న జాలు; స్వర్ణ సౌఖ్యాలు కోర నో సాధు చరిత! మీదు సన్నిధియే నాకు మోద మయ్య,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 43 1ఓ సీ॥ “* పరమహంసకథలు ప్రారంభ కావ్యంబు వెలుగు లోనికి వచ్చి పేరు దెచ్చె తరువాతి కావ్యంబు “తమ సోమా తెచ్చింది నొప్పు మీరగ మీకు మెప్పు లెన్నాా “తప్త హృదయ” మింక తదుపరి వెలుగొంది కవి పండితుల మెప్పు గాంచె మిగుల, మాహేయి కావ్యంబు మహనీయకావ్యమై విశ్వరూపము దాల్చి వింత గొలిపె తేన మెట్టు మెట్టుగ పైకెక్కి తుట్టతుదకు విశ్వ సాహిత్య వీథిలో వెలుగ గలరు; తిరుగు లేనట్టి ధ్రువతార తీరు మీరు; ధన్యజీవులు పశుపతి మాన్యచరిత. మ్‌ తమరు దయతోడ నొసగిన తప్త హృదయ కావ్య కన్యక కే నెంతొ భవ్య చరిత రుణముపడి యుంటి తీర్పు తెరువది యేది ? ముదము మీరంగ నిదెడు కేల్నాడ్సు గాక. =చధప్తువ్సిషా

శక కవితా జ్యోత్స్న విశ్వ విఖ్యాతి గాంచిన ద్విసహస్రావధాని బ్రహ్మశ్రీ మాడుగుల నాగఫణి శర్మ గారికి ఒక సందర్భంలో నేను వ్రాసిన ఉత్తరం లోని కొన్ని పద్యాలు. 9. ఉ మీ ప్రతిభా విశేషములు వింటిమి, కంటిమి మెచ్చినారు ఆం ధ్రీ ప్రజలెల్ల ఆ సభల ప్రేక్షక పండిత ధీ కవీంద్రులున్‌, మీ ప్రభ లాంధ్రరాష్త్ర పొలి మేరలు దాటె జగద్ధితంబుగన్‌ ఆ ప్రమాదాధిపుం డయిన ఆగడు నాగఫణీంద్ర'మీదరిన్‌. 10. తే.గ. వయసు చిన్నది వదనంబు పాలు గారు, బ్రహ్మ తేజస్సుతో మీరు పరిఢవిల్లి; కానుపింతురు బుషి వోలె కవుల కెల్ల అద్వితీయంబు మీ ప్రజ్ఞ అవని లోన. 11. ఆ.వె. మీరు పిలిచినంత మీ మైల కరుదెంచు బ్రహ్మదేవు పత్ని పరుగు లిడుచు; కాక ఇట్టి ప్రతిభ కన్నామ విన్నామ ? తెలుగు గడ్డ మీద నేటి వరకు. 12, అ.వె. గురువు పూజ జేయ గొప్పయే శిష్యుందు; అట్టి ఘనత మీకు అందె నిపుడు; గురువు మించి నట్టి గొప్ప శిష్యులు మీరు, చేయదగును. గురువు శిష్య పూజ,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ్‌ 134. వందన మాచరించెదను వందిత నాగఫణీంద్రశర్మ ! నా డెందము పొంగి పొర్లినది ఏరయి మీ సభ గాంచినాడు ఆ నందము చిందులాడినది అద్భుత ప్రాభవ ప్రజ్ఞ గాంచి, మీ కెందును సాటియౌ కవులు లేరని చాటెద విశ్వ మందునన్‌, ఉ మీరొన గూర్చి నారు కడు మేలగు సత్కృతి రామ కృష్ణమా చారి మహాకవీంద్రునకు సంతస మందిరి శిష్యకోటి మీ తీరు ప్రశంసనీయము, సు ధీరయశస్సముపేత, అద్వితీ యారమణీయమై వెలుగు నాగ ఫణీంద్ర శుభంబు మీకగున్‌ _-౦- 16. తే.గీ. నాగఫణి శర్మ మెచ్చెను నాదు కవిత నిండు సభ లోన, ఆతండు పండితుండు; సంస్కృతాంధ్రంబు లందున సవ్యసాచి, సాటి లేనట్టి అవధాన చక్రవర్తి. ననన ల

46 కవితా జ్యోత్స్న (వీరు నాకు చిననాటి గురువులు - వీరిని గురించి )

1. ఆ.వె. నిండు విగ్రహంబు నీటైన రూపంబు మధురమైన వాక్కు మంచి మనసు సీత రామమూర్తి శ్రీ తుమ్మలార్యుండు సత్మవీంద్రు దతడు సాధుమూర్తి. 2అ.వె సత్మవీంద్రు దనిని చాలదు నిజముగా, ఆణి ముత్య మాత దాంధ్ర కవుల అచ్చ తెలుగు నుడివి అభినవ తిక్కన బిరుడు గాంచి నట్టి పరమయోగి. 8.అ.వె. బిరుదు లేల తనకు ఖేషజంబు లవేల ? జగ మెరిగిన తనకు జందె మేల? అనుచు బవీరుదు వీడి అత్యంత త్యాగియై తెలుగు లెంక యైన ధీరు డితడు & ఆ.వె. పైర పంట లోన పల్లె జీవన మెల్ల తీర్చి దిద్ది నట్టి తెలుగు లెంక, పరిగపంట” గూడ ప్రజలకు నందించి రాణ కెక్కి నట్లి రైతు బిడ్డ,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ 5. తే.గీ రాజకీయంబు కవితలో రంగరించి యువత మోల్మొల్పి యుత్సాహ మొదవ జేసి తెలుగు వెలుగులు వారికి తెలియ జెప్పి రాష్ట్ర గాన మొనర్చిన రాజ సుకవి. ఉ&ఉ ఉ వ్రాసిన గాంధిదేవు కధ వ్రాయుము వేరొక దేల నంచు తా జేసిన ఆత్మ బోధయును స్నేహిత వర్గము కోర్కె యేకమై వ్రాసితి రేమొ ఆత్మ కథ రమ్యముగా కవిలోక మెల్ల, సే బాసని మెచ్చ ధన్యుడవు బాపుజి దీవెన లంది సత్మవీ | న్‌ అ. వారి మరణ వార్త విని వ్రాసిన పద్యం - 7 ఆ.వె. పెద్ద రాజటంచు పిలిచెడి తుమ్మల సీత రామమూర్తి చేరె దివికి, కంటి కింక మీద కనుపించకున్నను ప్రజల నాల్మ లందు టబైదికి యుండు. త్తు

శకి కవితా జ్యోత్స్న ప్రతిభావంతుడు పోలాప్రగడ 1.మ. ప్రతిభావంతుడు సాహితీ జగతి పా రావార గంభీరుడున్‌ అతి సొమ్యుండును స్నేహశీలి బహు భా షా కోవిదుందున్‌, మహా మతిమంతుండును సాహితీ సమితి సే వా భాగ్య సంన్ప్నుడున్‌; అత దెన్నో బహుమానముల్‌ వడసె పో లాప్రగ్గడార్యుండొగిన్‌. 2సీ. సాహితీ సత్కార సంపన్ను డెవ్వడు ? భోగిమంటలు కాన్య భోగి యెవడు ? “కౌసల్య” నవలకు కాంచె కీర్తి నెవండు ? “* దీప శిఖను” వ్రాయు ధీరు డెవడు ? సాహిత్య వ్యాసాల సవ్యసాచి యెవండు ? (ప్రతిభా పురస్కార పాకు దెవడు ? ఆఅంధ్రాంగ్ల భాషల నారితేరె నెవండు ? షేక్సియర్‌ సాహిత్య శిల్పి యెవడు ? ఆ.వె. రేడియో (ప్రసంగ రేరాజు ఎవ్వడు ? హాస్య రచనలకును అర్హు డెవడు ? అతడె సుమ్ము సత్యనారాయణార్యుండు పోల ప్రగడ వంశ పుణ్య రాశి.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు నగా &సీ, ఎవ్వాని కలములో నివ్వటిల్లును సదా సాహితీ సౌరభ సంతరింపు; ఎవ్వాని వాక్సుధ ఎల్ల వేళల యందు దూరశ్రవణ మందు ద్యోతక మగు; ఎవ్వాని కధలకు ఏవ్వార్డు లఅందెను బహుముఖ ప్రజ్ఞలో పరిఢథవిల్లి; ఎవ్వాని రచనలు విశ్వవిద్యాలయ పాఠ్య గ్రంథాలౌచు ప్రతిభ గాంచె; అతడు పోలప్రగడ గృహ నామధేయ సత్యనారాయణుడు మూర్తి సవ్యసాచి; వెండి తెర కెక్కె నెన్నియో వీరి కధలు నంది అవ్వార్డు సహితము అందినారు ఉకం. “ ఆ రోజుల్లో” శీర్షిక వారము వారమును భూమి పత్రిక లోనన్‌, వీరి అనుభవము (ప్రజ్ఞయు పేరును ప్రఖ్యాతి తెచ్చి పెట్టాచు నుందున్‌. ర్‌ ఉ. *పొత్తుల బావి సీరియల పోకడ జూచిన అద్భుతంబగున్‌ మెత్తురు ఎవ్వ రేనియును మేదిని, రాయల సీమ ప్రాంతపున్‌

న! కవితా జ్యోత్తు జిత్తులు వాది పోకడలు చిత్ర విచిత్రముగా రచించి,. పొత్తము పూర్తి జేసిరి, అ పూర్వముగా నిట ఆంధ్రభూమిలో- 6ఆ॥వె రాజ్య లక్ష్మి పేర రాజిల్లు కవయిత్రి, పేర్మి మార వీరి ధర్మపత్ని ఆమె గూడ కాన్ని నవలలు రచియించి పేరు గాంచి నట్టి మేరు శిఖరి. ₹ఆ॥వె। రచన లందు వీరు రాణించి నేర్పుతో ఆరితేరినారు ఆంధ్రభువిని; సభల లోన పెక్కు సన్మానముల నంది, కీర్తి గాంచి రెన్నా కృతులు వ్రాసి. అర కవ్పుుు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు | త్రాఢథక్‌వి ఉత్పల ఓ అ.మె చిన్ని పల్లె లోన చిరుతప్రాయంబున ఆటలాడు కొన్న యాత డిపుడు; సాటి కవుల లోన మేటిగా పేర్గాంచి రచన లెన్నా జేసి రాణ కెక్కె; ఓసీ తనదైన శైలిలో తన పద్య కావ్యముల్‌ చదివిన వినవలె ముదము మీర, అధ్యాత్మికోన్నతి అలవదె చిననాదె తల్లిదండ్రుల వల్ల తగిన రీతి, పండిత వంశాన ప్రభవించి నందున పాండిత్య మబ్బెను దండి గానె, తనదైన ప్రతిభకు తగిన చోటని యెంచి బడిని జేరె సికింద్రబాదు వచ్చి ఆచార్య వృత్తిలో అత్యంత నేర్పుగా అందించి విద్యను పొందె ఘనత; ఆచార్య రఘునాధు నాత్మజుం డగుటచే ఆచార్య పదవి తా నందుకొనియె తే.గీ... చదువు జెప్పుచు తను గూడ చదువుకొనుచు ఎం. ఎ. డిగ్రీని సాధించె నౌర యితడు; పన్నా ఆ చిత్తులు సాధింత్రు దేని నైన, మ యస్థాన్గుట కిది యొక్క తార్మాణ మగును గాదె! షళ్షా న.

వ్‌2ై కవితా జ్యోత్స్న ప్రతిభావంతులు నరసరాజు గారు 1 మ॥ ట్రతిభావంతులు దీరచిత్తులు, మహా ప్రజ్ఞానిధుల్‌ జ్ఞానులున్‌ మతి మంతుల్‌ సినిమాల కెన్నియొ కథల్‌ వాగ్దేవి మెచ్చన్‌ రచిం చి, తగన్‌ మెప్పులు గొన్న యుత్తములు, కాం చెన్‌ కీర్తి లోకోత్తరం బతి సామాన్యమె వీరి “అక్షతలు” ఐ హ్మాండంబు ఈనాడులో ! 2.ఆఃవె శుక్రవార మందు చూదనా “ఈనాడు నరస రాజు గారి సరస రచన, మెచ్చి నారు జనులు మేధావు లౌవారు “అక్షితల” కు మెప్పులందె వీరు ౩. ఆ.వె. నటులు గాని మేటి డైరెక్టరులు గాని, చిత్ర సీమ లోని మిక్రు లెల్ల; వీరి ప్రతిభ గాంచి వేనోళ్లు కొనియాడ వింటి నెపుడొ వీరి కంటి నిపుడు - 4 ఆ.వె. చలన చిత్ర రంగ చరితలో తన పేరు శాశ్వతంబటంచు చాట వచ్చు; చిత్ర రంగ మందు చెదరని ప్రతిభతో వెల్లి విరియు చుండె వీరి కీర్తి.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 53 బాల్యమిత్రుడు జస్టీస్‌ పి. ఏ. చౌదరి 1మ. ప్రతిభావంతుడు న్యాయ శాస్త నిధి పారావార గంబీరుడున్‌ మతిమంతుందగు న్యాయమూర్తి పలు తీర్మానంబు లీతందు, తా నతి చాతుర్యము తోడ చెప్పి తన మేధాశక్తి రూపించి థీ రత చాటెన్‌ గద పీ. ఎ చౌదరితడౌరా ! పండితుల్‌ మెచ్చగన్‌॥ 2ఉ. వ్రాసెను జడ్జిమెంటులను వాసి గడించెడు రీతి పెక్కు మే ధా సము పేతు డీతడని తక్కిన జడ్జిలు గూడ మెచ్చగన్‌ వాసి గడించె తెల్లునను భారత భాగవతంబు వీతడౌ పోసన బట్ట, పద్యముల పొంకము బింకము చెప్పు నేర్పుగన్‌. 8. ఆ॥వె చిన్న నాటి చెలిమి నెన్నంగ వశమౌనె! చెదర కుండ నిలుచు చివరి దాక, బాల్య మందు మేము బాపట్ల స్కూలులో కలసి చదివి నట్టి కాల మద్ది. ఓ ఆ.వె. చదువు లందు మేము చక్కగ రాణించి గురువు దైవ మంచు గుర్తెరింగి, భక్తి శ్రద్ధ తోడ పాఠాలు నేర్చిన మంచి రోజు లవ్వి మరల రావు.

క్‌శీ కవితా జ్యోత్స్న కమ. పొరపొచ్చెంబులు లేని స్నేహ మది మోమోటంబు మోసంబులున్‌ ఎరుగన్‌ జాలము, స్వార్థ చింత అసలే లేనట్టి ఆ స్నేహమున్‌ తర మా ఎన్నగ నాటి రోజుల తలంపన్‌ మేను లుప్పాంగు, అం తర భఖేదంబులు కానరావచట అవ్యాజానురాగంబులన్‌. 6.చం. అది యొక గొప్ప కట్టడ మటన్నను చాలదు, కొండ రాతిలో సదమల దివ్యసొధ మని చాటగ వచ్చును, నాటి స్కూలు, మా మది మెసలున్‌ సదా అచటి మా గురు వర్యులు దిగ్గిగంత దీ నిధులు విశేష ప్రజ్ఞ గల నేర్పరులున్‌ కవిపండితోత్తముల్‌. 7కే.గ. వారి సౌజన్య మేమని వ్రాయగలను ? కన్న బిడ్డల రీతిగా నెన్ని; మాకు విద్య గరపిన పాండితీ వేత్త లైన ఒజ్జ లందరి కిదుదు కేల్మోడ్సు శతము. జ

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు వ్‌5్‌ మా రామ్సూర్తి (పెన్మెత్స శ్రీరామరాజు )

1 శా. నాకున్‌ మేన మరంది విజ్ఞుడును ప్రాణస్నేహితుందాతడున్‌ నాకున్‌ శిష్యుడు మంచివాడు మరి వియ్యకుండు నా కాప్తుడున్‌, నా క్షేమంబును కోరుచుండు బహుధా నాకై త పించున్‌ సదా శ్రీ కైవల్య పథంబు జేరుటకునై చింతించు తా నెప్పుడున్‌,

2 తే.గ. నాకు మేనత్త పుత్రుండు నన్ను వీడి తాను తనను వీడియు నేను మనగ లేని, కాల ముందెను కొన్నాళ్లు కాల మహిమ మమ్ము విడదీసె కొన్నాళ్ళు భౌతికముగ. &సీ. తనువులు వేరైన తలపులు వొక్కటే మాటలు వేరైన మనసు లొకటె! వయసులు వేరైన వ్యవహార మొక్కటే, చేష్టలు వేరైన చింత లొకటి! చదువుల వేరైన సంస్కార మొక్కటే, ధ్యానంబు వేరైన ధ్యాస యొకటె 1 వాసంబు వేరైన వేసంబు లొక్కటే పలుకులు వేరైన భాష యొకటె ! వాక్కు వేరె యైన వాక్సుధ యొక్కటే ! పనులు వేరె యైన ఫలిత మొకటె; కవిత రచన వేరు కవనధ్యాసొక్కటే; వృత్తి వేరు మా ప్రవృత్తి యొకటె.

క్‌ కవితా జ్యోత్స్న 4సీ.. భావ పురపు కళా భారతి కీతండు అద్యక్షుడై పేరు నందు కొనియె, బాపట్ల కాలేజి పండితు లందరి, మెప్పు గాంచె నితడు మెంబ రగుచు, ఆ ప్రాంత మందలి అభివృద్ధి పనులలో పాలు పంచుకొనును ప్రముఖుడగుచు సంగీత సాహిత్య సభ లేవి జరిగినా, ప్రముఖ పాత్ర కితడె పాత్రు డగును, 5. ఉ. రాచకీయమె గాదు ఈ ప్రాంత మందు ప్రగతి పను లేవి జరిగినా తగిన రీతి, పదివి యుండిన లేకున్న పాటుపడుచు, ప్రముఖ వ్యక్తిగ పేర్కాంచె రామ మూర్తి.

5.ఉ. నీవు నిరంతరంబు కమనీయ కవిత్వ రసానుభూతితో నేవియొ (గ్రంధముల్‌ చదివి నిత్యము జ్ఞానప్రసూనహార సం భావిత సంపదల్‌ కలిగి హాయిగ కాలము వెళ్లబుచ్చుచున్‌ జీవిత నౌక, చక్కగను చేర్తువు తీరము సక్రమంబుగన్‌.

6.కం. పెనుమెత్స రామ మూరితి వినయంబున గొప్పవాడు విద్యల ఘనుదున్‌ అనయము నన్నే తలచును మనమందున ధ్యాస కలిగి మాన్యుడు నాపై.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్‌7 నేను హైదరాబాదు నుంచి మా రామ్మూర్తీ బుద్దాం నుండి వ్రాసుకున్న అనేక సారస్వత లేఖల్లో నేను వ్రాసిన ఒక లేఖలలోని కొన్ని పద్యాలు. 7 నీ సారస్వత లేఖ అందినది, వాణీవీణ రాగాల మో తల్‌ సారించితి వందులో బళిర వ్రాతల్‌ నీవి బ్రహ్మాండమై నా సంతోషము నెల్ల చూరగొనియెన్‌, ఆ సామెతల్‌ పద్యముల్‌ నీ సొంతంబులు జేసికొంటివి గదా ! నీ భాగ్య మే పాటిదో ! &ఉ. చక్కని శైలిలో నడక సొగిన వీదగు లేఖనాదు చే జిక్కెను నిన్ననే, చదివి సేమము మోకని సంత సించితిన్‌; అక్కట ఎన్నిరోజులకు వ్రాసితి వియ్యది అట్లు గాక సొం పెక్కిన లేఖికావళులు పెక్కులు వ్రాయుము మానకుండగన్‌. 9. కం. అసదృశమగు నీ లేఖల పస యెంతని చెప్పనగును భళి రామ్మూర్తీ ! రసభరితంబగు పండ్లవి కసుగాయలు కావు సుమ్ము కమ్మని పండ్లే ! 10.తే.గ. మధురమధురంబుగా నీవు వ్రాసినట్టి తేనె లొలికెడి మాటల తీయదనము పొరవశ్యంబు నొందించి పద్యములను వ్రాయు కోర్కెను రేపె నా మనము నందు.

క్‌8ి కవితా జ్యోత్స్న 11.క0. కమనీయంబగు కవితలు సుమధుర భావాల తోడ సూటిగ వ్రాయన్‌; సమధిక భాషాపాండితి సమకూరక యున్న నాకు సాధ్యమె చెపుమూ ? 12ఉ. చూచితి నీదు వ్రాతలను సొంపెసలారెడు నీదు లేఖలో తోచిన రీతి వ్రాయు తలపుల్‌ మది లేచెను వ్రాతు నింకనే నౌచితి గల్గు పద్యముల నయ్యవి లేచిన కంటకంబులో పూచిన మల్లె పుష్పముతొ పోల్చుకొనంగను నీదె భారమౌ. 13, ఆ.వె. నీకు నాకు గాక యితరుల కియ్యనవి పనికిరాని కవిత లయిన నేమి ? అంతొ ఇంతొ మనకు ఆహ్హాద మొదవిన చాలు నంచు నేను సంతసింతు. 14తే.గ. నాదు బ్రదుకు తోటలో వసంతాల లోన విరియ బూచిన పద్యాల విరుల నెల్ల, మల్లె పూవులో లేకవి ముళ్ల పూలొ! నీ కె నర్చించు గాక నే, నెవరి కిత్తు ? చామన “కనా

మంకెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు కం ధీరోదాత్తుడు సత్యం (సత్యం గ్రూప్‌ ఆఫ్‌ కంపెనీస్‌ అధినేత) 1 చం. పిరికితనంబు తా నెరుగ డించుక చిన్నతనంబు నుండి, ఏ యరమరికల్‌ సహింపడు మ నంబున గల్లెడి భావ మింతయున్‌; మరుగు నొనర్చబోడు అవ మానము నించుక ఓర్వలేదు థీ వరుడయి కష్ట నష్టమయి నన్‌ తలపోయడదు కార్య సిద్ధికై. 2ఓసీ._ స్నేహంబు నచ్చెనా చిర కాలమైనను కంటికి రెప్పగా. కాచు నితడు; కోపంబు వచ్చెనా కోటేశ్వరుందైన లెక్క చేయ డితండు లేశమైన, ఆత్మాభఖిమానంబు అద్దు వచ్చిన వేళు కష్టంబు నష్టంబు కాంచ డితదు, పదిమంది చేరెనా పరవశంబుతొ తాను అలరించువారల నాదరముగ,

60 కవితా జ్యోత్స్న తే.గ. చిన్న కారణమేదియో సృష్టి జేసి చేర్చు కొనుచుండు మిత్రుల స్నేహ మలర, ఆట పాటలతో వారి నా దరించి కలసి నవ్వుచు నవ్వించగలడు తాను. మె చ. కష్టము నష్ట మైన సరె కాంచడు తా నను కొన్న దానికై, ఇష్టము లేని యే పనియు, నెన్నడు జేయడు ముఖ్యమంత్రికిన్‌ కష్టము కల్గినన్‌ సరె మ నంబున నెంచడు కార్య సిద్ధికై, నష్టము కల్గినన్‌ వెరపు నందని ధీరుడు సత్యసంధుదున్‌ ! 4 చం... సరసుడు సద్వివేకి బహ సౌమ్యుడు సాధుగుణుందు నాకునున్‌ పరమ హితుండు, గర్వ మణు మాత్ర మెరుంగని కర్మయోగి - ధీ వరుడు, సమున్నతం బఐయిన భావములన్‌ నదయాదువాడు, నా కరయగ బావ గా రితడు ఆర్యుడు సత్యము ధీర చిత్తుడున్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు గక 5.ఉ. చక్కని శాద్వలంబులు విశాలములై కను విందు గొల్పగా మిక్కిలి శోభతో నలరు మేడల సొంపులు, వాటి చుట్టునున్‌ చెక్కిన రాళ్ల కూర్చుల ప్రసిద్ధిని గాంచు ప్రహారి గోడలున్‌ ఎక్కడ లేని తీరు గన ఎవ్వరి కైనను వింత గొల్పెడిన్‌. 6ఉ. కోట్లు గడించు వారు బహు కొల్లలు ఈ జగ మందు కాని నీ యట్లుగ లెక్క లేని విధి అద్భుతమౌనటు నొాధరాజ సం బిట్లుగ తీర్చి దిద్ది రెవ రీ భువి ఏమని వ్రాయుదున్‌ భళా ఎట్లు వచింప శక్య మగు నీ దగు వైభవ మెన్న* సత్యమా ”! 7ఉ ఈతని భాగ్య వైభవము ఈతని పేరు ప్రతిష్ట మిత్రులం దీతని మిద గౌరవము ఈతని నేరుపుదాత్త భావముల్‌ ఈతని సూక్ష్మ గ్రాహతయు ఈతని మంచితనమ్ము మిత్రులం దీతడు చూపు వత్సలత ఎన్నగ సాధ్యమె ఎట్టి వారికిన్‌ ? 8&ఉ. ఆతని పేరు ్రాకినది ఆంధ్రము దాటి విశాల భారతం బున్‌ తగ దాటి పోయినది ఉజ్జ్వల కీర్తి యశోవిశాలుడై ఖ్యాతిని గాంచి సర్వజన రంజిత రాగ మనోజ్ఞ మూర్తిగన్‌, భూతలి దేశ దేశముల మోగెను [ప్రాకెను కీర్తిచంద్రికల్‌. 10.ఆ.వె. సత్య మనగ నెవడు సామాన్యుడా ? కాడు; ప్రజ్ఞ పాటవాల ప్రథితు డితదు ! అధిగమించినాడు అందని శిఖరాలు మేరు శిఖరి యనగ పేరు గాంచి.

62 కవితా జ్యోత్స్న 0.ఆ.వె. మించినారు తండ్రి మేధాసుధారాశి రామ లింగ రాజు రామరాజు సూరి బాబు గూడ ఆరితేరిన వారు; తక్కు వెవరు లేరు తనయు లందు. 11.తే.గ. “ సూర మామయ్య ” యనుచు నోరార పిలిచి అధిక గౌరవ మిచ్చునా కతడు సతము ; అతని మాటకు ఎదురాడ నసలు నేను ప్రాణ మిత్రుడు బావయు ప్రాజ్ఞ డతడు. 12.ఆ.వె. పట్టి నట్టి దెల్ల బంగారమై పోయె, ముట్టి నట్టి దెల్ల ముత్య మాయె; “పరుసు వేది” తనకు ప్రాప్తించెనో యేమొ! లేక సాధ్య మౌనె లోకమందు? ఇ అ.వె. పేరు కోస మెపుడు పెనుగులాడదు తాను; గుప్త దానమొసగు గొప్ప వ్యక్తి పాగదబోడు పరుల పొగడించుకోబోడు ! ప్రజ్ఞా ప్రాభవాల ప్రాజ్ఞు డితడు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 63

14ఓఅ.వె.. పొంగిపోడు తన్ను పొగడినా యితరులు

క్రుంగిపోడు తెగడ భంగపడుచు;

అడ్డు వచ్చి నపుడు అత్మాఖిమానంబు

ఎంత వారి నైన ఎదిరి పోరు. 16.ఆ.వె.. తరతరాల కైన తరుగని సంపద

కూర్చి పెట్టి నారు కొడుకు లిపుడు;

దనము కేమి గాని ? ధరణిలో తన పేరు

శాశ్వతం బటంచు చాట వచ్చు.

-అంయోో అకడస్టైల--

64 కవితా జ్యోత్స్న క్రుతిఖభావంతుడు రామలింగరాజు

1. ఆ.వె. ఆంధ్ర దేశ మందు వ్యాపార రంగాన, పేరు గాంచిన నట్టి పెద్ద లందు,

మేరు శిఖరి వోలె - మెరిసి పోవుచు నుండె రామ లింగ రాజు రాణ కెక్కి

2.ఆ.వె. తల్లి లోని నడత తండ్రి మేధాశక్తి పుణికి పుచ్చు కొన్న పుత్రు డితడు ; అమెరికాకు వెళ్లి అర్జించి విద్యను , ధీరచిత్తు డగుచు తిరిగి వచ్చి,

&ఆ.వె. తండ్రి పేరు మాద స్థాపించె కంప్యుటర్‌ సర్విసెస్సు నితడు చక్కగాను ; అనతి కాల మందె అధిరోహణము జేసె, ఆంధ్ర దేశ పరిధి నధిగమించి.

ఉతే.గీ. ఖండ ఖండాంతరాలలో ఖ్యాతి గాంచి, దిగ్జి గంతములకు ప్రాకె తేజ మలర; ఇరువదెనిమిది దేశాల కింత వరకు విస్తృతంబును జేసె సర్వీసు నితడు.

ఈతే.గ. ఆంధ్ర దేశంబు గర్వించు నట్టి సుతుల ఆణి ముత్యంబుగా తాను ఆరి తేరి, వన్నె దెచ్చెను క్షత్రియ వంశమునకే, తోటి వ్యాపార వేత్తల మేటి యగుచు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 65 6. ఉ కోప మెరుంగ దెన్నడును కూరిమితోడను నేర్పు తోడ వి ద్యా పటిమంబు తోడ తనదైన వివేక విచక్షణంబుతో చూపుచు ఢ్రేమ ఈ వర్మరుల చోద్యముగా వశవర్తులౌ నటుల్‌, తా పయనించు మార్గమున తారసిలంగను జేయు నేర్పుగన్‌. 7వ... ఓర్చు నేర్పు కలిగి ఉద్యోగు లందరిన్‌ సంతసింప జేసి సక్రమముగ, పనులు జరుపు కొనెడి పాటవంబీతని సొత్తు గాన - ఖ్యాతి సులభ మయ్యె. & ఆ.వె... వూవు పుట్టి నపుదె పుట్టు సువాసన అన్న సూక్తి యితని కన్వయించు; చిన్న తనము నందె చేరుట శిఖరాలు గర్వ కారణంబు గాదె మాకు. 9, అవ. “కా దటన్న నూట కలుగ దీతని నోట |! జార సట్రంచు గూడ అన డితండు 1! మాట లాడ వినును మౌనంబు వహించి, అనును చివరి కేదొ ఆచి తూచి. 10. ఆ.వె. కార్య శూరు డితడు కనరాని ప్రజ్ఞతో, ఆచి తూచి మరియు అడుగు వేయు, అంద దతని లోతు ఆలోచనకు గూడ, నిర్ణయంబు చేయు నిబ్బరముగ.

కళ కవితా జ్యోత్స్న 11అ,వె. నిర్ణయంబు చేయు నిముషాల లోననే, నాన బెట్ట బోడు దేని నైన, ఎన్ని చిక్కు లైన సున్నితంబుగ తాను, చక్క బెట్ట గలడు చిక్కు దీసి. 12. అ.వె. మేరు పర్వతంబు మేధావి యీతండు, మిన్ను విరిగి పడ్డ మెదల బోడు, చిటిక లోన దాని మటుమాయ మొనరించు, ప్రజ్ఞ పాట వాల ప్రతిభ తోడ. వ్యస్రల్లోల్లుల

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 67 శ్రీ నండూరి రామ కృష్ణమాచార్యుల వారు నాకు వ్రాసిన అనేక ఉత్తరాలలో ఒక దానిని యథాతథంగా :- మహారాజశ్రీ మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణ రాజు సత్మవీశ్వరులకు సుహృదభినందనలతో - -; మి పరిచయ భాగ్యం, నా జీవితంలో పట్టిన మహాయోగముగా అదృష్ట విశేషముగా సంభావించుచున్నాను. తమ రాకచే యథార్థముగా మా గృహము పావనమైనది. నా అముద్రిత పద్యములు * ఆలోచనము ” ముద్రణకై తాము సమకూర్చిన విరాళములు అభినవ దోహద ్రక్రియలే, మా రిచ్చిన దానము పొత్రదానము కావున బహుమాన సద్భశము. మి ్రతిరూకకు వేయిన్నూట పదారుల విలువయున్నది. శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలు చేసిన సత్కారము విజ్ఞడు చేసిన సరస్వతీ పూజ. “ మెచ్చి యిచ్చి నపుడు మేధావి సంస్కారి విలువ దానమునకు పెరుగ గలదు ; కవికి విలువ హెచ్చె గండ పెందేరమ్ము , కృష్ణ దేవరాయ లిచ్చి నపుడు ” - నేను మికు కేవలం అపరిచితుడనే గదా _ వేదాంతులు భగవంతుని “నిర్ణేతుక జాయమాన కరుణా !” అని సంభోదించిం: న్నరు. మిరు నాయెడ చూపిన ఆదరాభిమానములలో దివ్యత్వము” అంగ ర్వా. )గా ప్రవాహించుచున్నది. ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా పుడమి కవలి వెలుగు దర్శించి (ద్రష్టయై చేసిన దాన మిది. నేను బ్రదికి యుండగా నా కవిశ్వమును మెచ్చిన సహృదయ సార్వభౌములు మిరు. నేను కీర్తిశేషుడనైన పిమ్మట మహానుభావులు నా కవితలు మెచ్చ వచ్చును, అయితే “మోలో నేను వర్తమానభావి దర్శించి” ఆనంద తన్మయుడనైనాను. ఇది వర్జనాతీతమైన అనుభూతి.

65కి కవితా జ్యోత్స్న జయహో ! జయహో ! శ్రీ మంతెన సూర్యనారాయణ సత్మనీ ! విజయీభవ |! దిగ్విజయీభవ | నాకు విరాళం అందించినది ఎవరో ఒక ధనిక మాట్రుడు కాడు, రాచబిడ్డ, శ్రీకృష్ణదేవరాయల అంశ పంచుకొని అవతరించిన సతృవి వరేఖ్యుడు కృతిపతి - ఉ. ఓ యమృతార్ద సౌహృద మహోదయ! మంతెన వంశ సూర్య నా రాయణ రాజ సత్మని వరా, వర పద్య కవిత్వ భావుకా నీ యెద - దివ్య నందన వనీ సుమ సౌరభ వీచికల్‌ సదా ఊయెల లూగు - భారతి మహోజ్వల కచ్ళపి మారు మోగగన్‌. మిరు నాపై వ్రాసిన పద్య కవితలు రత్న మాణిక్యములే, తిక్కన అలతి అలతి మాటల కాహళ సంధించినట్లు కవితలు అల్లవలెనని చెప్పియున్నాడు గదా “ చ్రూడ్ర పూత పసిడి - అడంబరత సుమ్ము, వాజ్బయమ్ము నందు-బ్రదుకు నందు; భావ రహిత రచన భాషా ప్రకర్షలో కప్పి పుచ్చ జూచు కవి యశస్వి”. మో పద్యాలు ప్రకృత సిద్దములు - తెలుగు నుడికారపు వంపు సొంపులు మో పద్యాల్లో తామర తంపరలు అవి జాతి రత్నములు సాన బట్ట నట్టి జాతి రత్చము లైన, పద్యములను నీవు వ్రాసి నావు; తేట తెలుగు పలుకు లీపి నానుడులలో , అల్లిబిల్లి కవిత లల్లి నావు. శ్రీ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి నా తొలికబ్బము * తారాతోరణమునకు పీఠిక వ్రాశారు ఆసాహితీ వేత్త ఒకనాడు ప్రసంగ ధోరణిలో తిక్కన వ్రాసిన

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు ౮69 సంస్కృత సమాస భూయిష్టకున పద్యాలు * దుర్వారోద్యమబాహు విక్రమ --- కీచకా * అన్న పద్యం గూర్చి “ఆహా ! ద్రౌపదీ నీ ఊపిరి తిత్తు లెంత బలమైనవి ” అన్నారు. కీర్తి శేషులు శ్రీకట్టమంచివారు మా పద్యాలు వింటే ఎంత ఆనందించి ఆభినందించే వారో ! అయితే మో పద్యాలు సాన పట్టని జాతి రత్నాలు.

రంగు రాళ్లు - జాతి రత్నమ్ములను మించి, వెల్లి విరయ జేయు వెలుగు జిలుగు మెరుగు పెట్టవలెను మేల్మి బంగరు కైన, వెండి కైన - మట్టి కుండ కైన.

మ్‌ పద్యాల మెరుగు పెట్ట మని నా సుహృత్సూచనము -

ఇతః పూర్వం నేను మిమ్ము చూడ లేదు. మోరు మా యింటికి అతిథిగా కాక అభ్యాగతుని విచ్చేసినారు.

“అభ్యాగతః- స్వయం విష్ణుః అన్న వాక్యం “నా న్ఫషిః కురుతే కావ్యం” మోరు సుకుమారసుందరంగా సహజ మనోహరంగా పద్యాలు వ్రాయగల సారస్వత శిల్పమూర్తులు అంకేగాక “నా వివ్హుః వృధివీవతివ జన్మతః రాచబిడ్డ నెత్తురు దేహనాళాల్లో ప్రవహించే క్షత్రియుడవు అందుచే నా యింటికివచ్చినది లక్ష్మీ వల్లభుడైన ఆ మహావిష్ణువే !

నేను పుట్టుకచే వైష్ణవుడను. మి వలె ఇప్పుడు సులభ సుందర శైలిలో అల్లిబిల్లి ఆటవెలదులు వ్రాయుచున్న సహజ కవిని . మికు సదా నా హృదయపూర్వక స్వాగతము - స్వాగతము

“ కరుడు గట్టి నట్టి కవితామృతము వచ్చె, రాచ బిడ్డ పద్య రక్తి కలిగి, కారు నెక్కి - సూర్య నారాయణ మహర్షి! సాహితీ తపస్వి - స్నేహళీలి.

70 కవితా జ్యోత్స్న నా వయస్సు 78 సంవత్సరాలు నా శేష జీవితం తెలుగు పద్య కవితకు అంకితం చేసియున్నాను. మిరు పద్య కవితా ప్రియులు. విజ్ఞులు విశేష ప్రజ్జులు కృతికర్త కృతిపతి అయిన మీకు పద్య కవితను ఉద్ధరించుటకు కావలసిన (ప్రజ్ఞా విశేషములు సర్వస్వము అభిజాత్యముతో సహా మిలో వున్నవి. “ రాచ బిడ్డ వీవు రక్షింపవలె నయ్య ; పౌరుషమ్ము తోడ పద్య కవిత; ఆంధ్ర వాబ్బయమున - ఆచంద్ర తరళమై; నిలిచి యుందు గాక నీ యశస్సు” మీ సౌహృద బుణం ఏ విధంగా నేను తీర్చుకో గలను ?? తీర్చుకుంటాను ఒక కృతిని మికు అంకితం చేసి సమిప భవిష్యత్తులో ముందుగా నా ఆలోచనము బృహత్‌[గ్రంధం పద్య కవితామ్నాయం వెలుగు చూడాలి. ప్రస్తుతం నేను రాష్ట్రస్థాయి ఆంధ్రపద్యకవితా సదస్సునకు అధ్యక్షుడను. 23 జిల్లా ప్రతినిధులు నన్ను ఎన్నుకున్నారు. ఏతత్‌ సభా సావనీరు తమకు బహూకరించియున్నాను. అవధరింప వేడికోలు - మిరు మానవ మాత్రులు కారు. పద్య కవితను ఉద్దరించుటకు భువికి అవతరించిన కారణ జన్ములు ! మోకున్న పద్య కవితా సహృదయత లోకోత్తరం - “= కవి యొక డగు గాత్రములో ! కవి మరి యొక డగు కరమున కలమును బట్టిన్‌; అవనిన్‌ సతతము అభినవ నవ కవి మరియొక్క డగును నఖశిఖము సదా, మోరు ఆపాద మస్తక కవి. కవిత మికు జీవనాడి.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు లై

“నేన్స వెదుకుచుంటి నీ వంటి వానికై,

చాల నాళ్ల నుండి-సంఘ మందు;

గుండె పండి నట్టి కొన్ని గుర్తులు నాకు

నీ నయన యుగళి కానుపించె”.

స్వాగతము - స్వాగతము - స్వాగతము |

ఆంధ్ర వాబ్బయ చరిత్రట్లో మీ అడుగుజాదలు-

*శ్యతముగ తర తరాల తెలుగు వారికి మార్గదర్శకము లగుత!

అప్పు డపుడు వచ్చి అమృతావకాశముల్‌

క్షణము నిలువ గలవు గడప ముందు;

ఈవు చేరవలెను ఈ మహోద్యమములో,

తరలి రమ్ము వేగ తక్షణమ్ము

యజ్ఞమునకు బోవ ఆహ్వాన మేలరా ?

అవసరమ్ము లేదు స్వాగతమ్ము;

లెమ్ము ! వేగ మేలుకొమ్ము తమ్ముడ 1 రమ్ము;

తరుణ మరుగు దెంచె - తాళ రాదూ

నా దురాశ - నేను పిలువకుండ విష్ణు సన్నిభుండు

వేదవ్యాసుడు నాదగ్గరకు రావాలి - అని మీరు వచ్చారు పిలువకుండా నా దురాశ ఫలించింది గద !

నండూరి రామ కృష్ణమాచార్య ది. 4-8-1998

నండూరి వారికి, ఏ మహనీయు పద్యములు ఎల్ల దినంబులు పోస్టుకార్డులన్‌ నీమము తప్ప కుండ కమనీయ కవిత్వపు కావ్య కన్యలై నా మది దోచుచుండును సదా సుమనోజ్ఞములై వెలుంగుచున్‌ ఆ మహనీయు వాక్సుధకు అంజలి సల్పెద నెల్ల వేళలన్‌.

72 కవితా జ్యోత్స్న పండిత' సత్మవీంద్రులకు నా దొక చిన్నమనవి 1 ఆ.వె. పరవశంబు నాకు పండిత కవు లన్న; అభవు దన్న గూడ అంతె నాకు; పద్యసృష్టి జేయు పరమాత్మ యీతండు ! విశ్వ సృష్టి జేయు వేల్చ్పతండు. 2. ఆ.వె. పద్య కవిత నాడు పాండిత్య గరిమతో వెల్లి విరిసి కీర్తి నల్లు కొనియె ; మెచ్చి రాజు లెల్ల ఇచ్చిరి కానుకల్‌ ! స్వర్ణ రాసు లిచ్చి సత్కరించి. ౩.శా. ఆ రాజుల్‌ గతియించినా రిపుడుసా మాన్యుండు మెచ్చండు మి రా రీతిన్‌ కవితల్‌ వెలార్చిన ఇకన్‌ 'వ్రాయంగనౌ పద్యముల్‌ ; తారాతోరణ (గ్రంధకర్త సుకవీం ద్రారాధ్యుడౌా సాహితీ పారావారుడు రామ కృష్ణ కవి చె ప్పంబూనె నీ రీతిగన్‌. 4. చం. అలతి పదంబులన్‌ బొదిగి అల్లిన మా రిక పద్య కావ్యముల్‌, కలుగును దాన గౌరవము కాదని ప్రొఢథిమ నారికేళ పా

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు థై క లలిత కావ్య సౌరభము కల్గను జేయదు కీర్తి మోకికిన్‌ పులకిత సంస్కృతాంధ్ర పరి పోషిత ప్రొాఢ కవిత్వ మల్లినన్‌. 5. ఆ.వె. కనగ లేదె మిరు కవి బుషి వేమన్న ఆటవెలదు లెన్నా అల్లినాడు ; అలతి పదము లందు అద్భుతంబుగ కూర్చి; విశ్వకీర్తి నంది వెలయ లేదె. 6కం,. చదువుదు రెల్ల జనంబును ముద మారగ సులభ రీతి ముచ్చట గొల్పన్‌ మృదువుగ పద్యము లల్లిన పదివేలని మెచ్చు కొంద్రు పామర జనులన్‌. 7.ఆ.వె. ఆంధ్ర భాష లోని బెచిత్య మేరీతి, అంద గలదు నేటి ఆంధ్రునకును ; తగిన భాష నేర్వ తర మౌనె యీ నాటి తెలుగు బాలురకును తెల్పుడయ్య, 8. ఆ.వె. అందు వలన మేము అర్ధించు చుంటిమి ; లలిత లలిత పదము లందు మారు సరళమైన పద్య సముదాయములు కూర్చి ; అంద జేయు డనుచు ఆంధ్ర కవుల.

గొడ కవితా జ్యోత్స్న 9.ఆ.వె. _ ్రాధ కవిత వ్రాయ వద్దని అనబోము ; ప్రౌఢ కవిత వలయు పండితులకు ; సరళ కవిత వ్రాయ సంతోష మనుచుంటి అర్ధ మగును గాన అందరకును. 10. ఆ.వె. సహజ కుండలాల సౌకుమార్యము లేక, రక్తి గట్టు నెట్లు వ్రాయ కవిత ? వచన కవిత వ్రాయ వద్దని అనబోను పద్య కవిత లోని ప్రొథి వేరు. 11కం. పద్యము ప్రతిభావంతము ; గద్యములో లేని సొగసు కన్పించు సదా పద్యము లోనన్‌ కావున పద్యములే మే లటంచు పల్మెద నేనున్‌. యయమేమొ..యేొమి....

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ్‌ ఓం మహాకవి నండూరి రామ కృష్ణమాచార్యులు మహామహోపాధ్యాయ ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ అధికార భాషా కమిషన్‌ మాజీ అధ్యక్షులు ఆంధ్రపద్యకవితా సదస్సుకు ( 28 జిల్లాలకు ) ఎన్నిక కాబడిన అధ్యక్షులు. “త్రారాతోరణాద్యనేక కావ్య నిర్మాణ చాతురీ సవ్యసాచి “ఆలోచనము” అను మహా(గ్రంధకర్తయే గాక కవితాప్రభాన, ప్రగతి గీతి, ముత్యాల గొడుగు, కవితాసంహిత (నాకు అంకితము) అదిగా అనేకానేక ప్రఖ్యాత (గ్రంధ రచయిత, విశ్వవిఖ్యాతిగాంచిన ద్విసహ(్రావధాని బ్రహ్మశ్రీ మాడుగుల నాగఫణి శర్మ యంతటి వారిచే కిరీట ధారణము సువర్ణ కంకణధారణ, గురుపూజ నందుకొన్న మహామనీషి పండిత కవి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నలుమూలల వేలకొలది శిష్యగణమును సంతరించుకొన్న గురువర్యులు ప్రత్యేకించి “నా గురుదేవులు” శ్రీశ్రీశ్రీ నండూరి రామకృష్ణమాచార్య (34 4.2%.) వారిని గురించి అనేక సందర్భాలలో నేను వ్రాసుకొన్న పద్యములు. 1 శా॥ మీ సాంగత్యము వల్ల నాకు కలిగెన్‌

మేలైన పద్యాలు నే

వాసింగాంచెడు రీతి ఆటవెలదుల్‌

పండించు భాగ్యంబు; కా

గా సాధ్యంబెటు లౌను ఈవిధిగ నవ్రా

యన్‌ గల్ల నా బోటికిన్‌

మో శుశ్రూష ఫలంబు గాదెయిధి స్వా

మో రామకృష్ణా గురూ 1

2 సీ! మా మోము కని నంత ఎట్టి వారల కైన

కవనంబు వ్రాయంగ కాంక్ష కలుగు!

మో మాట వినినంత ఎట్టి వారల కైన

సంభాషణా యుక్తి సంతరిల్లు !

కె కవితా జ్యోత్స్న మో పద్యముల గాంచ ఎట్టి వారలకైన, ఆనంద డోలిక లంకురించు; మో భావములు విన్న ఎంత వారల కైన, ఆశ్చర్య గరిమంబు నిశ్చయంబు ; ఏమి శక్తి గలదొ మిలోన నెరుగంగ, సాధ్య మౌనె నాకు - సరస సుకవి, ఆట వెలదు లందు ఆరితేరిన మీరు, అందు కొనుడు నాదు అంజలులను.

వ॥ వారిని మొదటగా నాకు పరిచయం జేసిన మహనీయుడు, ప్రజ్ఞానిధి శ్రీ పోలాప్రగడ సత్యనారాయణమూర్తి గారు. (వారిని మరో చోట ప్రస్తుతించియున్నాను. అయినా యీ సందర్భంగా) వారికి నా కృతజ్ఞాభినందనములు అర్పిస్తున్నాను ఆ రోజున శ్రీ నండూరి వారు నాతో “ క్రింది విధంగా అన్నారు.

3. అ॥వెః; “రాచ బిడ్డ వీవు రక్షింప వలె నయ్య, పొరుషంబు తోడ పద్య కవిత; ఆంధ్ర వాజయమున ఆచంద్ర తరళమై , నిలిచి యుండు గాత నీ యశస్సు.

అంటూ “నేను వ్రాసిన పద్యాలు షుమారు నాలుగు వేలు అచ్చుకాకుండా వున్నవి ముందు వాటిని అచ్చువేయాలి * అని, అందుకు నేను స్పందించి మోరు పద్యకవితా సదస్సుకు అధ్యక్షులు. క్షీణ దశకు చేరబోయిన పద్య కవిత్వాన్ని ఉద్ధరించుటకు కంకణం కట్టు కొన్న మికు మీ శిష్యులలో నొకడినిగా నేను మో ఉద్యమానికి నా చేతనయిన పూర్తి సహాయ సహకారములు తప్పక లభింపగలవనియు ముందుగా మోరు వ్రాసిన పద్యము లన్నీ ముద్రణ కావించు బాధ్యత నేను స్వీకరిస్తున్నానని

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు త్గొల్లా

చెప్పి అందుకు కొంత ఆర్థిక సాహాయ్యం వారికి అందజేసిన మాట వాస్తవం .

అందుకు సంతసించి వీరు నన్నొక కృష్ణదేవరాయలుగా ఒక భోజభూపాలునిగా

ప్రస్తుతిస్తూ అనేక ఉత్తరాలు వ్రాశారు. అందుకు వారికి ్రత్యుత్తరము వ్రాస్తూ నేను వ్రాసిన కొన్ని పద్యాలు,

• ఉ నే నొక భోజరాజు నని నేనొక రాయల నంచు నాషుున్‌ పూనిక మార జేయు పొరపొచ్చెము లేని వివేక భాష్యముల్‌ నే నిటు చెప్పగా దలచితిన్‌ గురువర్యుల (మేమ చిహ్నమే |! గాని నిజంబు ఇంచుకయు కానగ రాదని విన్నవించెదన్‌,

& ఆ;2॥ మీదు పరిచయంబు ఈ మధ్యనే కటల్లె

పోలప్రగడ వారి పుణ్య కతన, ధన్య జీవి నయితి-దర్శన భాగ్యాన , పొంగి పోతి నేను నింగి కెగసి.

6ఆ॥3॥ మిమ్ము గాంచి నంత మేనున పులకలు, పొటమరించె నాకు పూర్వ పుణ్య మేదొ కలసి వచ్చి నాదు కలలు పండి, ధన్య తముడ నైతి మాన్య చరిత.

7. మ. ఉడుతా భక్తిని సాయ మేనొసగి నా కున్నట్టి యీ మేరకున్‌, కదు సంతోషము తోడ, నొక్కచిరు కా న్మన్‌ మికు నందించి నా

78 కవితా జ్యోత్స్న యెడ వాత్సల్యము నింపు దంచు మిమునే నీ వేళ అర్ధించితిన్‌ ఇడుచున్నట్లిది లేశమైన, హృదయం బిందున్న దంచెంచుడీ.

8. శా. పత్రంబో మరిపప్పమోఫలమొ మా కర్పించు చున్నాను, ఏ మాత్రం బియ్యది యంచు చుల్మనగ నెంచన్‌ బోక మా శిష్యునిన్‌ ఆత్రం బొప్పగ స్వీకరించి యిక మా ఆశీస్సు లందించు డీ నేత్రానందపుభాప్పముల్‌ వెడలు చుందెన్‌ మిమ్ము దర్శించుటన్‌.

9. మీ రొక సూర్య బింబమయి మిన్నున భాసిలుచుండ నేను సొ ధారణ గుడ్డి దీపమయి ధారుణి నిల్చితి కాంతి హీనతన్‌; మా రొక అంజనా సుతులు మీదరి నే నిటు కుప్పిగంతులన్‌ ఆరయ వేయ బూనితిని అయ్యది తప్పని యెంచ బోకుడీ క్షమించుడీ

10.ఉ॥ వ మహనీయు దివ్య కమ నీయ కవిత్వ సుధా రసంబుతో నా మది పొంగి పార్లినదొ ! ఆ మహనీయుడు రామ కృష్ణునిన్‌ నా మది నెల్ల వేళల తలంతును, సత్‌ కవితా లతా సుధా ధామము నా మదిన్‌ తళుకు లద్దు నటంచు తలంచుచున్‌ సదా!

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు ౯9 11మ. అల నన్నయ్యకు లేదు తిక్కనకు లే దందెందు నీ పాటి భో గ లతా సౌరభ చంద్రికా ద్యుతుల సాక్షాత్మార సాభాగ్యముల్‌ ! కల మి ఛాత్రుల వంటి పండిత కవుల్‌ కాన్పింప రే వారికిన్‌, కలదా ? యేరికి నైన నీ ప్రతిభ లోకంబందు ఈ నాటికిన్‌, 124ఉ॥ ఎందరు లేరు సత్మవులి కెందరు లేరు మహానుభావులున్‌ ;

ఎందరు లేరు సండితు లి కెందరు లేరు వివేకవంతులున్‌ ; వందరు లేరు లౌకికు లికెందరు లేరు రసజ్ఞ శేఖరుల్‌ అందరి కంటె మిహుని నా పాది యెందుకు లగ్నమర్వ్యూనో ॥ 13. కం మా భావంబులు నా యవి

స్వాభావిక కైన రీతి సమముగ నుంటన్‌ ;

మో బోధలు నా కెంతయొ

లాభంబును కూర్చుచుంట లగ్నం బయ్యెన్‌. 1ఓఉ॥ గీతకు దీటుగా ప్రగతి

గీత రచించి యశోవిశాల వి

ఖ్యాతిని గాంచి సర్వ జన

రంజిత రాగ మనోజ్ఞ మూర్తిగన్‌ ;

జాతికి నందజేయు తమ

జన్మము సార్ధక మయ్యె సత్మవీ |

ప్రాతయు క్రాత్తయున్‌ మిళిత

మౌ నటు తీరిచి దిద్ది రందుకే.

80 కవితా జ్యోత్స్న

15. ఆ.వె. “ ప్రగతి గీత” వట్టి పస లేని నస గాదు; మూఢ నమ్మ కాల మూటకాదు; జగతి లోని జనుల ప్రగతికై వ్రాసిన రామ కృష్ణ సుకవి రమ్య కవిత.

16. ఉ. గీతను మించి మి ప్రగతి గీత వెలుంగ జగద్ధితంబుగా, జాతికి నందజేసితి ర సాధ్య కవిత్వ సుధారసంబుతో నీతికి నీతి నేర్పి మహ నీయ యశస్సును గాంచి వేమనన్‌ ఖ్యాతిని మించి నారు భర తావని నండురి రామకృష్ణ మా.

17. అవె. కవిత వ్రాయువారు కలరెందరో నేదు; మిమ్ము బోలు కవులు సుమ్ము లేరు; కాంచినాడ నేను కవితా ప్రభాసలో , మోదు విశ్వరూపు మిన్ను నంట.

18. సీ. “కవితా ప్రభాస” లో కవితా వధూటికి

పట్టు చీరను కట్టబెట్టినారు ; “ప్రగతి గీతొ ను వ్రాసి బ్రహ్మదేవుని రాణి ఇంతికి హారంబు లేసినారు ,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 81 “ఆలోచనామృత పానంబు సమకూర్చి

మృత్యు దేవత కాళ్ళు విరిచినారు

ముత్యాల గొడుగులో సత్యాలు వెదజల్లి వాణికే ఛత్రంబు పట్టినారు !

కవిత సంహిత కావ్య కన్యకన్‌ వెలయించి విశ్వ విఖ్యాతితో వెలిగినారు;

అ.వె. _ ్రతిభలోన మీకు జత యెవ్వరున్నారు ?

ఆణి ముత్య మైతి రాంధ్ర కవుల;

“విశ్వ కవిగ” మీకు విఖ్యాతి లభియించు;

రమ్య హాస లోల రామ కృష్ణ.

19. మ. అల కృష్ణయ్యకు లేదు భోజునకులే దీపాటి భోగంబు మీ * వలనన్‌ నాకు లభించె ధన్యుడను 'సేవాభాగ్య సంతృప్పుడన్‌; కలలో నైన తలంచ నట్టి ఘనతన్‌, కల్పించినా రన్నమీ విలువన్‌ నేను గ్రహించి నాను సుకవీ శ్రీ రామ కృష్ణా గురూ!

20. ఉ సారధి లేడు "కారు" కని సందియ మేలకొ మీకు ,నేను,నా కారున మిమ్ము జేర్చి తమ కాయము నొచ్చని రితి నేర్పుగా కారు, కిరీటి సారధి యనంతుని పద్ధతి త్రోలి మీకునే సారధినై యికన్‌ విజయ సారధి నామమునన్‌ చరించెదన్‌.

82 కవితా జ్యోత్స్న ఒక రోజున వారి ఉత్తరానికి సమాధానం వ్రాస్తూ ఈ క్రింది పద్యాలు (వ్రాశాను 21.ఉ. ఏమని వ్రాయు మందురు, సమీర సుధామయ సొఖ్యభావనా రామ విశేష సంగతుల ఆమని కోయిల పాట లోని, యె న్నో మధురానుగీతికల ? ఉజ్జ్వల కీరపు వన్నె చిన్నెలా ? ఆ మధు పాయి రుంకృతుల ? ఆ విరితావుల పుల్మరింతలా ? 22 సీ, కవిరాజు విరుదంబు కలిగించి నాకెంతొ ఘనకీర్తి నొసగిన ఘను దెవండు ? అపాద మస్తకం బసలైన కవి నంచు ఆశీర్వదించిన ఆర్యు డెవడు ? మెరుగు పెట్టిన యంత మెరసి పోవునటంచు నా పద్యముల మెచ్చు నాథు డెవడు ణి వెన్నపూసను బోలి యున్నవి పద్యాలు అని ప్రోత్సహించిన అనఘుడెవడు ? ఎవరు ! రామ కృష్ణ మేధావి యాతందు పద్య విద్య లోన పండిపోయి; వేల కొలది ఆటవెలదుల పండించి, జాతి కంద జేయు జ్యోతి యితడు - 28. సీ. _ఎవ్వాని దయ వల్ల నివ్వటిలైను నాదు పద్యాలు కొక్కింత పరువ మిపుడు; ఎవ్వాని దర్శనం బిచ్చుచున్నది నాకు, సాహిత్య సౌరభ సార మిపుడు;

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 83 ఎవ్వాని చెలిమిలో నవ్వుకొన్నది నాదు కవనంపు సాహిత్య కాంతిరేఖ; ఎవ్వాని అనురాగ మిచ్చుచున్నది నాకు కవిరాజు బిరుదంపు ఘన యశస్సు; ఎవని వాక్సుధ నన్నాక కృష్ణ్ణూాయ విభునిగా భోజ నృపునిగా వెలయజేసె? సరస నండూరి రామ కృష్ణ కవి వరుడు; ఉత్తముడును తేజస్వి మహోన్నతుందు. (వారు “కవితా సంహిత కావ్యం” నాకు అంకితం చేస్తాననగా నేను టాసిన పద్యాలు) 2ఓఉ. ఎందరు లేరు కన్ని యలి కెందరు లేరు కళామతల్లులున్‌ 1 ఎందరు లేరు నాట్య రమణీమణు లెందరు లేరు సాధ్వినుల్‌ ! ఎందరు లేరు అప్పరస లెందరు లేరు వరూధినీ సముల్‌ |! అందరి కంటె మీ కవిత అందము నచ్చె హృదంతరమ్ములో. 25. తే.గీ. అందముల రాశియే గాక యిందువదన సకల సాహిత్య సంగీత సంపదలకు ఆలవాలంబు భూలోక రంభ యామె; మేరు నగ ధీర సంహిత కోరుకొంటి.

84 కవితా జ్యోత్స్న 26. తే.గీ. ఆంధ్ర కవితా పితామహు డల్లసాని పెద్ద నార్యుని పల్లకి పేర్మి మీర; కేల నెత్తిన రాయలు కృష్ణనృపతి, ధన్యు డయ్యెను కీర్తి కాంతను వరించి. 27. తే.గీ. పద్య కవితకు రక్షకుందైన, రామ కృష్ణమాచార్యు కారు నా కేల బట్టి, నడుపుటను జేసి ధన్యుడ నైతి సుమ్ము; కృష్ణ్ణూయల వలె నేను కీర్తి గాంచి. ఈమె దుల

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు కిక్‌ జఫ దేవునితో ముఖాముఖ్‌ :- ( సందేశాత్మక హాస్య రచన ) 1నీ పరమేశ నిన్నేల ప్రతిరోజు ప్రార్ధింప ఎరుగ జేయుము నాకు మరుగు లేక ; సత్యంబు నీవైన సత్య భాషణ మాని నీ పూజ సల్బంగ నేల నయ్య ? అహియింస నీవైన అద్దాని దలుపక నీ పూజ సల్పంగ నేల నయ్య ? శాంతంబు నీ వైన శాంతి దాంతిని వీడి నీ పూజ సల్పంగ నేల నయ్య ? తే.గీ. దయయు దానంబు ధర్మంబు దలుపకుండ మంచి నించుక మదిలోన బెంచకుండ, నిత్య పూజలు సల్పిన నేమి యగును ? మోసమే గాక యిది యేమి వాసుదేవ ? ఓ ఆ.వె. నీవు లేని చోటు ఇలలోన లేకున్న, గుడులు గోపురాల గొడవ లేల? నిర్వికల్ప ! నీకు నిత్య నైవేద్యంబు అవసరంబె చెపుమ అలుక మాని 8.సీ. నైవేద్య మీడ మాకు నష్టంబు లేదయా ఆరగింతుము మేమె హాయి మిర, నారికేళంబులు కోరి కొట్టిన గూడ పచ్చళ్లకే మాకు పనికివచ్చు,

86 కవితా జ్యోత్స్న పిండి వంటలు జేసి పెట్టినా నీ కవి, తినగ వచ్చును మేమె తృప్తి మోర, అగరొత్తు లెనిగించి హారతు లిచ్చినా, ఇల్లంత వాసన లింపు మాక; ఆ.వె. పేరు నీది గాని నోరు మాదే నయా, తెలివి లోన నీకు తీసిపోము, ఒక్కసారి నీవు బొక్కితివా యింత పస్తు లింక మాద పద్మనాభ.

4 ఆ.వె. రాయి నొకటి దెచ్చి రమ్యంబుగా జెక్కి దేవళాన బెట్టి దేవు డనుచు, పూజసేయు నట్టి పుణ్యాత్ము లిక నిన్ను వరము లొసగు దాక వదల రయ్య.

5. ఆ.వె. సప్త గిరుల లోన చాటుగా నెక్కడో, దాగి యున్న నీదు దరికి జేరి, వరము లిమ్మ టంచు వల్లమాలిన భక్తి వాలక బోతు రయ్య కులుక బోకు.

6. సీ. దొరకిన దానిలో ఒకవంతు నీకని

ప్రార్థించు నొక దొంగ పట్టు వదక, పగవాని శిరమును పదిమందిలో త్రుంచి రక్షించు మని వేడు రౌడి యొకడు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 87 తప్పుడు లెక్కల తప్పించినా వంటె దిబ్బెంబులో నీకు డబ్బు వేయు; కోర్టు వ్యాజ్యంబులో కోటి రూకలు గెల్వ లంచంబుగా నిచ్చు లక్ష యుకడు! తే.గీ. ఇట్టి వారలు ప్రతిరోజు నిన్ను బొగడి కాన్మలను పేర లంచాలు కలుగ జేసి, ప్రార్థనలు జేయ కాపాడ వ్యర్థ మయ్య దీని మదిలోన తలుపవా దేవదేవ ? 7తే.గ. వెనుక భస్మాసురుండను దానవుండు, వరము కోరగ నిచ్చెను పరమ శివుని, వాని కేగతి పట్టెనో దాని నెరిగి, మసలు కొనుమయ్య నీవైన మాధవుండ. సీ. _ కైలాస గిరి నుండి కదలి రావద్దయా కష్టంబు లెన్నియో కలుగు నిచట ; మా కంట బడితివా మరి యింక పోలేవు బంధించి వైతురు భక్తు లిచట, వరము లీయక నిన్ను వదలరు భక్తులు, నీ యున్ని నెరిగిన నీరజాక్ష్మ క్షీర సాగరములో శేష తల్పము మిద, నిదురింప నీ జోలి కెవరు రారు;

88 కవితా జ్యోత్స్న

తే.గీ. భక్త జనులను రక్షింప వలయు నంచు పరుగు పరుగున రావద్దు పట్టు బడిన, గాలి వెలుతురు లేనట్టి గదుల లోన, నిన్ను బంధించి వైతురు నిక్కువముగ

9. కం. సిరి గలవాడవు నీవని వరములకై వచ్చి నిన్ను వాయింతురయా పరిపరి విధముల బొగడుచు పరమేశా ! వరము లీయ భంగము కలుగన్‌.

10.తే.గ.. పేరు కోసము లక్షలు పెట్టునొాకదు పదవి కోసము పదివేలు ఫణము బెట్టు, వీరి కోర్మెలు దీర్చ నీ తరము గాదు! పారిపోవయ్య దివి కీవు పద్మనాభ.

11.ఆ.వె. పూజ లందు కొరకు పుడమికి వచ్చిన తరము గాదు నీకు తిరిగి పోవ, వరము నిచ్చు దాక వదలరు భక్తులు కట్టి వైతు రయ్య కమల నాభ.

12తే.గ సిరికి జెప్పక చక్రంబు చేత నిడక అల గజేంద్రుని గావంగ నరిగి నట్టు; " నేటి భక్తుల కావంగ నేగ కయ్య, మోస మొనరింటత్రు నిక్కంబు మోహనాంగ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 89

1 అవె మనసు లోన నొకటి మరి పైకి వేరాండు చెప్పు నట్టి వారి చేష్ట లెల్ల; మనుజు లెరుగ కున్న మరి నీవు ఎరుగవా? చెప్ప వయ్య నాకు శ్రీనివాస

1ఓ ఆవ. గుడుల గోపురాల కొండ కోనల లోన, మింటి లోన మరియు మంటి లోన, సూర్య చంద్రు లందు చుక్కల లోనను, కాన రావు నీవు కాన రావు.

15.ఆ.వె ఎచట నుందు వీవు ఏమిటి నీ మాయ అంతు చిక్క దేమి సుంత యేని ; కంటి కించు కంత కనరావు సరిగదా మనసు కంద నట్టి మర్మ మేమి?

16ఆ.వె.. నీదు గుట్టు తెలిసె ఇక నిన్ను వదలను తప్పుకొనకు నీకు తరము గాదు; గుండె లోన నీవు గుట్టుగా నున్నావు ; వెదుక నేల నిన్ను వేరు చోట !

17 అవ. భక్తులకును జడిసి పాల సముద్రాన పవ్వళింప నేల పాము మిద? పట్టు పరుపు లిత్తు పవ్వళింపగ రార; బాధపెట్ట నిన్ను వరము లడిగి.

౨90 కవితా జ్యోత్స్న

18.ఆ.వె. గుండె లోన గాక గుడులలో నుందువా ? దేవు డైన నీవు దేశ మందు ; నీదు గుట్టు రట్టు నే జేసి వైచితి; మాయ లింక మిద మాన వయ్య,

19. కం. తెలిసియొ తెలియకొ పలికిన పలుకులలో సార మెరిగి మెలగుము స్వామి, తెలిసిన దంతయు జెప్పితి సెల విచ్చిన పోయివత్తు సిరిగల దేవా!

20.ఆ.వె. మనసు లోన గాక మరి యొక్కడున్నాడు ? దేవు డనెడి వాడు దేశ మందు ; మంచి పనులు జేయు మనుజుడే దేవుండు , రాము డట్లు గాదె దేము డాయె.

ల!

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు తి 4 విగ్రహారాధన న

1. అవె. పూజ సేయు వాడు పూణ్యాత్ము డిల లోన ; మంచి నించు కంత పెంచి నపుడు; నిజము పలుకుచుండి నీతిగా బ్రదికిన పూజ వలని ఫలము పొంద వచ్చు.

2. ఆ.వె. వరము లెన్నా గోర పరమేశు పూజించు మానవుండు నిజము దానవుండు, మానవత్త్వ మెరిగి మసలుకోకున్నచో | పూజ నిష్పులంబు పూజ్యులార.

3. ఆ.వె. నిర్వికల్పు డైన నిర్వికారుం డైన, దేవ దేవు కొల్వ దేని కనిన ? నిర్మలంబునైన నీతిమంతము నైన, నడత నిమ్మటంచు నడుగు కొరకు.

*ఓ ఆ.వె. భౌతికంబు నైన భ్రాంతిలో మనుజుండు పూజ సల్పుచుండు పుణ్య పురుషు; భౌతికంపు కోర్కె భగవంతు దెటు దీర్చు ? భజన జేసి నంత (భ్రాంతి గాని.

ర! కవితా జ్యోత్స్న

5. ఆ.వె. పూజ లెన్నా మనకు పూర్వులు కల్పించె తప్పు లేదు దీన నొప్పె గాని; పూజ వలన మనకు పొసగదు లాభంబు, మంచితనము తోడ మసలు కొనుట.

6. తే.గ. కథలు వినవచ్చు నెన్నియో చదువ వచ్చు, నీతు లెన్నియొ పరులకు నేర్చ వచ్చు ; శివుని ప్రతిరోజు దీక్ష పూజింప వచ్చు; ఆచరింపక యున్నచో నర్ధ మేమి ?

7. ఆ.వె. ఉద్ధరింప జనుల బుద్ధుండు శోధించి సృష్టికర్త గూర్చి చెప్పె నేమి ? మంచి బుద్ధి కలిగి మానవత్వము 'పెంచ దేవదేవు గొడవ దేని కనియె !

అఅానణదకదకననస్స్‌.. ప్వత్తిత్తావవనాయోలనా

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క! నండూరివారు నాకు వ్రాసిన అనేకానేక ఉత్తరాలలో నన్ను గురించి వారు సందర్భానుసారంగా (వ్రాసిన ఉత్తరాలలోని మరికొన్ని పద్యాలు యీ దిగువన పొందుపరుస్తున్నాను. నండూరి వారి పద్యాలు 1 “దేవుడు మామ * యంచు నిను తెల్పిడి జేసిరి బంధుకోటి కాం ధ్రావని కెల్ల నిన్నెరిగి నట్టి మనీషులు, సత్మవిత్వ శో భావహమూర్తి సూరయ దొరా ! కవిరాజ పరోపకారమే జీవిత లక్ష్యమై బ్రదికి చేసితి వెప్పు డనేక పుణ్యముల్‌. 2౭ నా కృతి పతి - సూర్యనారాయణుడు రాజు; కాడు కేవలమ్ము కవి వరుండు; శ్రేష్ట మానసుండనుష్టాన వేదాంతి, గుండె పండి నట్టి గుణవరిష్టి తి సాహితీ మహర్షి సహృదయుండవు న్‌వు ! మెదడు మిగుల యెత్తు కెదిగె నీకు; సుకవి సూరి వర్య సూర్యనారాయణా! రమ్ము ! స్వాగతమ్ము ! రాజరసిక. త్న తెల్గు నాట కలరు - నాల్టు దిక్కుల యందు కలము పట్టు వారు కరము నందు; అరయ సుకవి కలడె? ఆపాద శీర్షమ్ము ! మంతెన కుల రాజ మౌళి తప్ప??

9 కవితా జ్యోత్స్న ర్‌ చేరె పద్య కవిత జీవత్‌ పతాకమై, కారు మీద రాజు గారు తరచు; నడ గుడి వల సూర్యనారాయణుడు వచ్చి, సా గృహమ్ము పావనమ్ము జేసె. 6 "కవితా సంహితకున్‌ *” తగి న వరుడు కష్టము దొరుకుట నర లోకములో !! చివరకు లభించె కృతిపతి కవి - అతని కొలుతు - కవన కల్యాణ గుణున్‌. 7. చేరి రాజు దరికి చీమ కుట్టిన గాని, కలుగు నాకు పాము కాటు బాధ; అమృత హృదయు డతని ఆస్థాన కవి నేను, జీవితమున పరమ పొవనుండు.

8. నీ యనురాగ దివ్య సుధ నింపిన అక్షయ పాత్ర నాకుపా ధేయముగా నాసంగితివి తియ్యని సౌొహృద సంహితా సమా మ్నాయము యుష్మదుత్తరము నందన పుష్ప సుగంధి,సూర్యనా రాయణ రాజ ! సత్మవివరా ! సిరి వెన్నెల బావుటా దొరా!

9. _ లలిత సౌహృదమున లక్ష్మీ సరస్వతుల్‌; నిన్ను దూత పదవి కన్ను కొనిరి; నీవు చేరి నన్ను నిర్వ్యాజ కరుణతో కాచి నావు సూర్య కవి వరేణ్య,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు లిక్‌ 10... తెలుగు చరిత కృతి పతుల దివ్య దీప్తితో

ఆంధ్ర దేశ మందు అవతరించె; నవ యుగాన సూర్యనారాయణుడు. రాజు; తెలుగు తల్లి కడుపు చలువ వలన.

11. కలము త్రిప్పు ప్రతిభ - కారు త్రిప్పును తథా ! మంతెన కవి రాజు మాన్య తముడు, కవిత కతని (బదుకు కర్పూర హారతే ! చేతి కెముక లేని దాత యతడు.

12. రాజకవివరుండు ప్రాగ్వోతి కవిరాజు మంతెన కులజుండు మధుర సుకవి కరడు గట్టినట్టి కవితా శరజ్యోత్స; మేటి దాత లందు మేరు శిఖరి.

13, నా కృతిపతి రాజు నరమాత్రుడా ? కాడు; వేషధారి కాడు - భాష కాడు; గ్రంథకర్త యైన గర్విస్టియా ? కాడు; కవి వరుండు కాడు కవిత యతడు.

14 పాలుచు మోము నందు భ్రూకుటీ టీకయె మౌన కవన గాన మధురిమములు; నయన యుగళి తోచు - నందనోద్యానమ్ము 'పెదవి రాజు గారు కదుప నపుడు.

తిగ్ర కవితా జ్యోత్న

15. _ నేను వెదకుచుంటి నీ వంటి వానికై, కవిత లెన్నా వ్రాసి కలలు గనుచు; నేడు కనుల యెదుట నిల్చినాదవు వచ్చి! సూర్య శౌరి రాజ సుకవి వర్య,

16౬ కవిత - హృదయ గీతి - కాకి కూతలు గావు; కూజితములు కావు కోకిలలవి; హంస రుతము పరమ హంస గానధ్వనుల్‌ రాజ హంస వీవు! రాజ వర్వ

17. వచ్చినాడ వింటి ప్రాంగణమ్మున కీవు; పేర్మి కూర్మి తోడ పిలువకుండ; అమృత తుల్యము భవదభఖిమాన వర్షమ్ము ; మరువ లేను నిన్ను నరవరేణ్య,

18. నవ యుగ బుషి సూర్యనారాయణుడురాజు; అవతరించె తెలుగు కవిత కొరకు; కూర్చ వెన్నెల గుడి - గుండె లోపల కోరి; పద్య కవిత కొరకు భక్తి మార.

19, నరుడు కాడు సూర్య నారాయణుడు రాజు దివిని వీడి దిగిన దేవ దూత! ఉర్వి పద్య కవిత నుద్ధరించుటకునై ;

ఆ మహానుభావు దవతరించె.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 97 20. _్రదికి యున్న భాష వ్యవహార సరళిలో, వాడి పద్యములను వ్రాయు రాజు; మధురవాగ్మి - ఎడద - మధురాతి మధురమే! అత డజాత శత్రు వగుచు (బదుకు. మజాగం అయహ్తూ

98 కవితా జ్యోత్స్న దేవుడు

1 ఆ.వె. _ దేవు దనెడి మాట తెల్పి రెవ్వరొ గాని వింత యైన పేరు విశ్వ మందు, ఎంత మంది గలరు - ఈ భూమి దేవుళ్లు? విశ్వ కర్త గాక - వేరు గలరె?

2ఆ.వె. దేవు డనెడి వాడు - దేవ లోకము లోన, సింహ తల్ప మందు - చేరి లేడు; గండె లోన తాను - గుట్టుగా నున్నాడు; తెలిసి కొమ్ము తరచి - తెలివి తోడ,

3. ఆ.వె. రాయి నొకటి దెచ్చి - రమ్యంబుగా జెక్కి దేవళాన బెట్టి - దేవు డనుచు; వేలు లక్ష లెన్నా వెచ్చింతురే గాని, పేద వాని కింత పెట్ట లేరు.

4&ఆ.వె గుండె లోన గాక - గుడులలో నుండునా ? దేవు డనెడి వాడు - దేశ మందు; వాని పేరు జెప్పి - వడ పప్పు పానకాల్‌! మెక్కుచుండదు గాదె మేటి జనులు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 99 5.ఆ.వె. ఆక లయ్యె నంచు ఆడిగెనా దేవుండు ? అడుగ కున్న వాని కిడగ నేల ? ఆక లైన వార లవనిలో నెందరో ! పెట్ట మేలు గాదె పిలిచి వారి. 6.అ.వె. (ప్రకృతి యంత నిండి - పరమాత్మ యుండగా వెదుక నేల వాని వేరు చోట? సృష్టి లోన గాక - చేరి శూన్యము లోన వెదకు నట్టి వాడు - వెర్రివాడు. 7ఆ.వె. స్వార్ధపరులు జేరి చందాలు పోగేసి; గుడుల కట్ట నేల గొప్ప కొరకు? గుడుల కేగు వారి గుణములు మారెనా ? నీతి పెరుగ లేదు జాతి లోన. 8.ఆ.వె. అరవ నేల మారు అతిపెద్ద గొంతుతో ! చెవిటి వాడు గాడు - సృష్టి కర్త ; మనసు లోన తలుప - మరి చాలదా యేమి ? తెలివి లేని వాడ - దేవు దనిన ? 9. అవె. భక్తి పేరు మిద భజనలు చేసినా జరుగ లేదు మేలు జగతి కింత ; మూఢ నమ్మకాలు - గాఢ మయ్యెను గాని, నీతి పెరుగ లేదు జాతి లోన.

100 కవితా జ్యోత్స

5. ఆవె. (ప్రకృతి యందు నీవు పరమాత్మ గాంచక కనులు మూయ నెట్లు కానుపించు ? తెరచి లోని కనులు - తెలివిగా వీక్షింప, కానుపించు నేమొ కాంచ వలయు.

6. ఆ.వె. పనులు మాని నీవు పరమాత్మ పూజింప పట్టె డన్న మెవడు - పెట్టు నీకు? నారు పోయువాడు నీరు పోయు నటన్న వ్యర్ధ మైన మాట వదలు మింక

7. ఆ.వె. నారు పోసి నీవు - నీరు గూడను పోయ తిండి దొరుకు నీకు దండి గాను, కష్ట పడిన నీకు కనుపించు దేవుండు; అన్న మొసగి నిన్ను ఆదు కొనును.

& ఆ.వె. దేవు డుండ వచ్చు - దివి లోన నెక్కడో ! లేక యుండ వచ్చు లోక మందు, హీని గూర్చి మనకు - వాదంబు లవియేల? మంచితనము తోడ మనిన చాలు.

9, వె. సృష్టి కర్త యెవడొ సృష్టించి యుండొచ్చు సర్వ జీవరాశి - జగతి లోన, దాని గూర్చి నీవు తలబాదుకో నేల ? మంచితనము తోడ మనిన చాలు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 101

15. ఆ.వె. సకల జీవు లందు సర్వేశ్వరుండుండ. వెదుక నేల నీవు వేరె చోట ?

“ఏరుగ నిన్ను నీవు ఎరిగి నట్లాతని ” ఎరుగ జేసె రమణ బుషి వరుండు

16. ఆ.వె. ఇహము నందు పరము - ఇమిడి యున్న దటంచు తెలిపెను అరవింద తీర్ధయోగి; పరము కొరకు నీవు పరుగెత్తగా నేల ? నిలచి సుఖము నొందు మిహము లోనె.

17. ఆ.వె పరము కొరకు నీవు ప్రాకులాడగ నేల? ఈశ్వరుండు గలడు - ఇహము నంద; చంక లోన బిడ్డ చక్కగా నిడుకొని, వెదుకు చుండ నేల విశ్వమంత ?

18ఆ.వె. దేవుడెచట గలడొ తెలిసి కోవాలని బుర్ర పాడు జేయు వెర్రి కం పటము లోన గలగ ఏరమాత్మ యను కొని తృషి -౯౦దు వాని తెలివి గొప్ప.

19. ఆ.వె మూఢ నమ్మకంబు రూఢిగా మంచిదే, సుఖము నిచ్చు గాదె సుంత యైన, వెదకి వెదకి దేవు వేసారి బుషివరుల్‌; ఏమి నిగ్గు తేల్చి రెన్న డైన?

102 కవితా జ్యోత్స్న

20. ఆ.వె. ఇచ్చినాను దివ్య నేత్రంబు నొక్కటి కాంచు మింక నీవు కాలపురుషు; కాంచి యింక మిద కష్టించి పనిజేసి పొందు మయ్య ముక్తి బొంది తోడ.

21. ఆ.వె. వ్రాసినాను కొన్ని వాస్తవంబుల నేను; జగతి లోని జనుల ప్రగతి గోరి; నచ్చి నట్టి వారు మెచ్చవచ్చును దీని; నచ్చకున్న వారి మెచ్చుకొందు.

అవాననునానిననతెనా ఆధహ్తమననానాననానా

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 103 మతము - మానవుడు 1ఆ.వె మతము లేరు పరచె మహనీయ బుషివరుల్‌, చాల నాళ్ల క్రింద - సంఘ మందు, మతము లోని మంచి - మంట గల్పిరి గాని, మూఢ నమ్మకాలు వీడ లేదు. 2 అ.వె. కావి గట్టి నంత కలుగునా దైవాంశ ? సాధు వరుల మంచు చాటు కొనుచు ; మానవత్వ మంత మరచి బోధింతురు బోధ గురులు కారు బాధ గురులు 8సీ. అద్వైత భావంబు - అనుసరణీయంబు ద్వైత భావ మందు ధ్యాస లేదు, పరమాత్మ అంశంబు ్రతిజీవ రాశిలో (ప్రతిఫలించు నటన్న భ్రాంతి నాకు నిన్ను నీవెరిగిన - నిర్వికారుని గూర్చి ఎరిగినట్లె నంచు - ఎంతు నేను; పరలోకమునకునై ? ప్రాకు లాడగ నేల ? ఇపము లోనె పరము - ఇమిడి యుండు

04 కవితా జ్యోత్స్న ఆఅవె ఏమి తెల్పె మనకు ఏ మతంబైనను మంచి తోడ నీవు మసలు మనియె; వ్యర్థ మయ్యె గాని వాదోపవాదముల్‌; ఏమి నిగ్గు తేల్చి రెవ్వ రైన ? 4. ఆ.వె. “నా మతయు గొప్పనా మతంబది గొప్ప.” అనుచు వాదు లాడు అవని జనులు, సృష్టికర్త గాక సృష్టిలో పరమాత్మ లెంత మంది గలరు - ఏమి పిచ్చి? 5. ఆ.వె. “ మానవునికి సేవ - మాధవ సేవయే ” అనుచు తెల్పె గాదె మతము లన్ని; దీని భావ మరసి తెలిసికొన్నను చాలు ! వేరు నీతి గలదె వెదకి చూడ? 6. కం. తెలియక చేయరు తప్పులు తెలిసియె తా జేయుచుండు తీరిచి నరుడున్‌, తలిసియె చేసెడి తప్పులు ఇలలో సరిదిద్ద వశమె యొవ్వరికైనన్‌ ? 7. సీ. ప్రతి జీవరాశిలో పరమాత్మ దర్శించు మానవుండు నిజము మాధవుండు; సాటివానికి నింత సాయంబు జేసెడి మానవండు నిజము మాధవుండు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 105 పొరపొచ్చెములు లేక పొరుగున జీవించు మానవుండు నిజము మాధవుండు; జగతి లోని జనుల ప్రగతిని గోరెడి మానవుందడు నిజము మాధవుండు; అమె. కావి గట్ట కుండ కష్టించి పండించు, మానవుండు నిజము మాధవుండు; పరుల కింత బెట్టి పరవళించెడివాడు, మానవుండు నిజము మాధవుండు.

&ఆవె. సన్యసించ నేల సంసారమును వీడి? బోధ సేయ నేల బుద్ధి లేక ? ఏమి నేర్చ గలడు ఎవ్వరికైనను తిండి కొరకు తాను తిరుగు గాని.

9. ఆ.వె ఈశ్వరుందొకండు విష్ణుమూర్తి యొకండు బ్రవ్మాదేవు డొకడు - రాము డొకడు; కృష్ణమూర్తి యొకడు - క్రీస్తు, మహమ్మదు; వేంకటేశు డొకడు - వేల మంది!

10. ఆ.వె. సత్య సాయి బాబ సర్శేశ్వరుండట ! మల్లికార్జ్డునుండు - మహిత యశుడు! యాదగిరిని గలడు మాధువుండొక్కడు; వేల మంది మనకు వేల్పు లమరె.

106 కవితా జ్యోత్స్న

11 ఆ.వె. సన్యసించి తాను సంసారమును వ్‌డి నీతు లెన్నా మనకు నేర్పు చుండు, అతివ, సుతుల కింత అన్నంబు నిడదకుండ తిరుగుచుండు నతడు తిండి కొరకు.

12. ఆ.వె. నరక మున్న దంచు నాకంబు కలదంచు, తెలివి తోడ వాడు తెలుపుచుండు |! వాటి గోల యేల వసుధలో నరులకు ? మంచితనము తోడ మనిన చాలు.

13. అ.వె. కోట్ల కొలది ధనము - కోరి వెచ్చింపగా దేవదేవు పైన దిన దినంబు, జగతి లోన ప్రగతి సాధింప వీలొనె ? పోదు సుమ్ము జగతి పేదరికము

14 ఆ.వె. ఆదిదేవు డంట అయ్యప్ప దొరసామి ! వెళ్లి వచ్చు చుంద్రు వేల కొలది, దీక్ష బూని వారు దిన దినంబును గూడ, పనులు మాని రైళ్ల పైన నెక్కి

15. తే.గి. నీతి దిగజారి పోయిన జాతి లోన భక్తి భావంబు లేరీతి ప్రబలుచుండె ? చవిటి నేలను సస్యంబు సాగ గలదె ? అంతు జిక్కక యున్నదో ఆది దేవ!

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 107 16. ఆ.వె నచ్చి నట్టి మతము ఇచ్చవచ్చిన రీతి ఆచరింప వచ్చు అవని జనులు; నీ మతంబు నేల యితరులపై రుద్ద ? పరమత సహనంబు పొడి యౌను 17. ఆ.వె మతము లేల మనకు మానవత్వము లేక ? కులము లేల మనకు గుణము లేక ? విశ్వ మతము మేలు - విధ్వంస మాగును శాంతి తోడ మనుట - చాలు, చాలు. 18 ఆ.వె. మతము పేరు మొద మారణ హోమంబు జరుగుచుండె నేడు జగతి లోన, మతము విడిచి నంత మనవచ్చు హాయిగా విశ్వ శాంతి తోడ వెల్లి విరిసి. 19, ఆవ సేన యొక్క ప్రక్క - సింహభాగంబున భక్తి యొక్క (ప్రక్క - బహుళ రాళి బొక్కసంబు నంత బొరియలు వేయంగ నాశ మౌను గాదె దేశ ప్రగతి? 20. ఆ.వె అంతరిక్ష శోధ కారాట పడ నేల? దేశ అవసరాలు తీరకుందడ; వేల కోట్ల ధనము వెచ్చింప నీరీతి బాగు పడగ బోదు భరత మాత.

168 కవితా జ్యోత్సు అందము 1కం. అందిన అందక యున్నను అందము భువి లోని జనుల అందరి సాత్తే! అందము ఎవ్వరి దైనను పొందికగా గాంచి ముదము పొందగ వచ్చున్‌, 2ఆ.వె.. అందమైన పూల పొందిక లెల్లను చూచి జనులు సంతసించ వచ్చు; సంతసించి నీవు స్వార్ధంబుతో వాని కోయ రాదు సుమ్ము కోర్క్మి మీర. 8. ఆ.వె. అందమైన పూల అంద చందము లెల్ల ; పొంచి చూడ వచ్చు క్రుంచ రాదు, అతివ యెవరి దైన అందంబు చూడొచ్చు; తాక రాదు సుమ్ము తనివి దీర. 4 ఆ.వె. చూడ వచ్చు నీవు సుందరాంగుల నెల్ల, తారసిల్లి నపుడు తనివి దీర; ఎవరి వార లైన ఎంతటి వారైన చేర కున్న దరికి చేటు రాదు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 109

5. ఆ.వె. మాటలాడ వచ్చు మంచిగా వారితో

చెడ్డ తలపు మదిని చేర నీక,

(శ్రుతిని మించి నీవు అతివాగు డొనరింప,

తప్పు దయ్య నీకు తన్ను లాట, 6. ఆ.వె. ్రక్కవారి పెరట రక రకంబుల పూలు,

పూయ వచ్చు నీవు కోయ రాదు,

గాఖి దిగువ నున్న కమ్మని తెమ్మెరల్‌

గుప్పు మన్న కలుగు గొప్ప మేలు.

110 కవితా జ్యోత్స్న మతము - కులము

• సీ. మత సామరస్యంబు మంటలో కలువంగ

మతము లేల మనకు గితములేల? కుల రాజ కీయముల్‌ కుటిల నీతిని బెంచ ?

కుల మేల గిల మేల కూలి పోక? జాతి భేదంబులు జన నష్ట మొనరింప,

జాతు లేల మనకు జగతిలోన? వర్ణ భేదంబులు ప్రజలను విభజింప

వర్ణ భేదము లింక మనకు వదు; మానవత్వ మింత మహి లోన పెంచని, మతము కులము లింక వద్దు మనకు ; జాతి వర్ణ భేద జాతరల్‌ మనకేల ? నీతి యున్న చాలు - జాతి లోన,

ను

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు న! ధనము

1. ఆ.వె. ధనము అవసరంబు ధరణిలో జనులకు ధనము లేక బ్రదుక తరము గాదు; నిత్య అవసరాలు నెరవేరగా బోవు; తగిన ధనము లేక తరమె (బ్రదుక.

2 ఆవె. అధిక ధనము పేర్చ ఆయాసమే గాని ; సుఖము నీయబోదు సుంత యేని; అనుభవింప లేరు అత్యాశయే గాన్‌, ప్రాణ మొప్ప బోదు పరుల కిడగ.

౩ ఆ.వె... అధిక ధనము నీవు మదుపు పెట్టగ వచ్చు ! ప్రభుత కోరి నట్టి పనుల లోన, నల్ల ధనము నీవు తెల్లగా మార్చిన బాగు పడగ వచ్చు బాధ తొలగి.

• ఆ.వె. సామ్యవాద జగతి సాధ్యంబు కాదోయి కోరి దాచు కొనగ కోట్లు నీవు; ప్రభుత కంటి లోన పడిపోయినావంటె;

5. ఆ.వె. ధనము కల దటంచు దండిగా మెక్కిన షుగరు వ్యాధి నీకు సోక వచ్చు ; రక్త పోటు గూడ రావచ్చు త్వర లోనె, ఉన్న దంచు తినుట వొప్ప బోదు.

క12 కవితా జ్యోత్స్న

6. ఆ.వె తర తరాల కొరకు తపియించి ఆర్జింప వ్యర్థమైన (భమయె - వసుధ లోన, నీ వాసంగు ధనము నిలుచు నా పుత్రులు ఖర్చు పెట్ట వచ్చు కలిమి యుల్ల,.

7. ఆ.వె. సిరి నిల్వ దెచ్చ టైనను ధరణిని బహుకాల మొక్క దగ్గర ఎపుడున్‌ ; సిరి చంచలంబు గావున అరయగ గడియింప నేల అత్యాశలతో ?

8.ఆ.వె. కలిగి నంత లోన కడుపార భుజియించి, తృప్తి నొంద మేలు తెలివి తోడ ; సుఖము వీడి తాను సొమ్మెంతొ సుతులకై ; గౌరవింప బోరు గడన సేయ.

9,ఆ.వ. ఎవరి కొరకు నీవు ఎంతయో (శమియించి ధనము (ప్రోగు జేసి దాచి యిడిన; మెచ్చు కోరు నిన్ను మేటి పుత్రులు గూడ; తగవు లాడు కొనుట తథ్య మేమొ.

10.క0. “సిరి తా వచ్చిన వచ్చును సరళితముగ నారికేళ సలిలము భంగిన్‌ ; సిది తా పోయిన పోవును కరి మింగిన వెలగ పండు కరణిన్‌ సుమతీ”

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 113 అట వెలది

ఆ|వె॥ తెలుగు కవులు కనిన తీయని వనితల మేటి శిఖరి వీవు ఆటవెలది, తెలుగు కవుల కెవరు తెచ్చినారలు కీర్తి ఆట వెలది గాక అను లెవరు ?

2ఆ.వ.. ఆంధ్ర కవుల కీర్తి అన్య దేశాలలో ఇనుమడింప జేసి రెవరు చెపుమ, “విశ్వకవి” గ కీర్తి వేమన్న కెటు గల్జె చేర దీసి నిన్ను పేరు గాంచె

ఈ ఆ.వె. తెలుగు పలుకు నుడుల వెలుగు జిలుగు లెల్ల పుణికి పుచ్చుకొన్న మణివి నీవు, ఆంధ్ర జాతి యింటి బెన్నత్యమును చాటు ఆడు పడుచు వీవు ఆటవెలది

*ఓ ఆ.వె. రామకృష్ణ సుకవి (వ్రాసిన పద్యముల్‌ విశ్వ యశము కొరకు వేచియుందె, నిన్ను నమ్ము కొన్న నిర్వాకమే గదా ఘన యశస్సు నంద గలుగు టెల్ల

5. ఆ.వె. కవులు మెచ్చి నీకు కర్పూర నిభకీర్తి అంద జేసినారు ఆటవెలది; ఇచ్చినారు నీకు మెచ్చి నీరాజనాల్‌ స్వీకరింపు మమ్మ చిట్టి తల్లి

కైష4 కవితా జ్యోత్స్న

6. ఆ.వె. “ఆటవెలది తాను అతిలోక సుందరి గజ్జె గట్టి తాను గంతు లేయ, మెచ్చ నట్టి వారు మేదిని లేరన్న; అతిశయోక్తి గలదె అసలు దీన.

7. వె. నాల్క మీద జేరి నాట్య మాడెద వీవు, గజ్జె లందియలతా ఘల్లు మనుచు, అంద చంద మందు అతిలోక సుందరీ సాటి ఎవరు నీకు ఆటవెలది ?

8. ఆ.వె... పద్య గేయ వచన పద్ధతు లన్నియున్‌ సంతరించు కొన్న సవ్య సాచి, ఆటవెలది, నీకు ఆహ్వాన మిడుచుంటి తెలుగు కవితక్సీ కీవు వెలుగు వమ్మ.

ప.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 115 వృక్ష సంపద 1 కం. వృక్షంబు నీడ నిచ్చును పక్షులకున్‌ వాస మిచ్చు ఫలముల నొసగున్‌ ; వృక్షము లెక్కువ పెంచిన పక్షమునన్‌ వాన కురియు పంటలు పండున్‌. 2. ఆ.వె. బొగ్గు పులుసు గాలి భుజియించి వృక్షంబు ప్రాణవాయు వొసగు (ప్రాణులకును ; ఎండ వేడి లోన మండి పోవుచు నుండి, చల్ల నైన నీడ జనుల కొాసగు. 3. ఆ.వె. పెరటి కొక్క చెట్టు పెంచినా చాలును, కన్న బిడ్డ కన్న మిన్న యగును ; మంచి గాలి నొసగి ఆరోగ్య మొసగును ; ఇంత కన్న భాగ్య మేమి వలయు ? 4 ఆ.వె. ఇంటి కొక్క చెట్టు ఇల్లాలితో పాటు పెంచుకొన్న మనకు మంచి కలుగు; బిడ్డ పాప లాగ పెంచిన వృక్షంబు; వాసి పూల నిచ్చు ఫలము లిచ్చు.

116 కవితా జ్యోత్స్న

5. ఆ.వె. చెట్టు లేని చోట చేరునా మబ్బులు ? మబ్బు లేక యున్న వాన లేదు |! వాన లేక యున్న పండునా పంటలు ? పంట లేక మనకు బ్రదుకు లేదు.

6 ఆ.వె. చెట్టు లేని గృహము శివుడు లేని గుడియు, వ్యర్ధ మనుట నిజము అవని లోన ; సకల మొసగు నట్టి సంపద వృక్షంబు ; కల్ప వృక్ష మగును గాదె చెట్టు.

7.ఉ. సంపద లెన్ని యున్న తగ చాలదు వృక్షము లేక యున్నచో సంపద లన్ని వ్యర్థమగు చల్లని గాలియు నీడ కాయలున్‌ సొంపగు పుష్పముల్‌ తగిన సోయగముల్‌ వెలయించు వృక్షమే సంపద లన్నిటన్‌ మిగులు సంపద యన్నచా వాస్తవంబగున్‌.

8. తే. గీ. పరిసరంబులు కాలుష్య భరిత మయ్యె; చెత్త కుప్పలు మెండుగా చేరి పోయె ; చెట్ల కాహార మగుటచే చెత్త యెల్ల ; చెట్ల కొసగిన తీరదా చెత్త బాధ

9.ఆ.వె. వేప చెట్టు గొప్ప వృక్షమే జగతిలో; మంచి నీడ నిచ్చి మనుపు జనుల; అంద జేయు ప్రజకు ఆయురారోగ్యముల్‌; స్వచ్చమైన ప్రాణవాయు వొసగి.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్ష17 సీప్ర గిరీశుడు (వ్యంగ్య రచన )

1 ఆ.వె. సప్త గిరుల పైన సాక్షాత్మరించిన వేంకటేశ్వరుండు వింత వేల్పు ; కోట్ల కొలది డబ్బు కొల్లగొట్టుటె గాక, శిరము మోది జుట్టు గొరిగి పంపు.

2. ఆ.వె. నల్ల ధనము నంత మెల్లగా లాగేసి తెల్ల ధనము జేయు తెలివి తోడ ; గుప్త ధనము నెల్ల గుట్టుగా గుంజేసి, దొంగ దొరను జేయు దొర యితండు.

3. ఆ.వె. దొంగ లైన వారు దోచిన సొమ్ములో, నీదు భాగ మెంత ? నీరజాక్ష ! దొరక కుండ దొంగ కరుణించినావంటె, దబ్బు వచ్చి పడును దిబ్బె మందు,

• ఆ.వె. నిన్ను కొల్వ వచ్చు నేత లందరి నీవు, శిరము వంచి నపుడు గొరిగి జుట్టు; వారి లోని అహము పారద్రోలుదు వయ్య, ప్రజల మేలు కోరి పద్మ నాభ!

5. ఆ.వె. పేర్చి ధనము ఎంత పీనాసివాడైన. ఖర్చు చేయు నిన్ను గాంచవచ్చి; ఎంత మాయ నీది వేంకటేశ్వర స్వామి ! నీదు మహిమ దెలియ నెవరి తరము?

118 కవితా జ్యోత్స్న

6. ఆ.వె. కోరి యెన్ని లడ్లు ఆరగించెద వయ్య ? దిన దినంబు నీవు దివ్య వురుష! ఎట్లు అరుగు నీకు ఈ లద్దు లన్నియు ? మధువు గ్రోల కున్న మాధవుండ

7. ఆ.వె. పైన నున్న భార్య పద్మావతీ దేవి ; సేవ జేయు చుండ చెంతజేరి; అంత కంటె క్రింద అలివేలు మంగమ్మ, ఎందు కయ్య నీకు ఇంత మంది ?

8 ఆ.వ్మె సృష్టి జేసి మమ్ము చేరి కొండల పైన, కండ్లు మూసి మమ్ము కాంచ వేమి ? ఏది దారి మాకు వేంకటేశ్వర దేవ ! కంద్లు తెరచి మమ్ము కావవయ్య.

9. ఆ.వె. కోట్ల కొలది డబ్బు కోరి అప్పును జేసి, పెండ్లి కొరకు అల కుబేరు వద్ద; వడ్డి తీర్చు కొనెడి వద్దే కాసులవాడ ! ఎంత తెలివి నీది వేంకటేశ !

10. ఆ.వె. కోట్ల కొలది డబ్బు కొల్లగొట్టుచు నీవు, ఎంత కాల మిట్లు చేతు వయ్య ? ఎపుడు తీరు బాకి ? ఏమిటి నీ మాయ, కలి యుగంబు చివరి ఘడియ వరక ?

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 119 11 ఆ.వె అల యశోద నేటి వకుళగా మారెనా ? పెండ్లి జూచు కొరకు వేడ్క మోర, ఆమె సాయ మడిగి ఆ వేదవతి నెట్టా; మాయ జేసి పెండ్లి యాడినావు. 12 ఆ.వె. అప్పు దీర్చు కొరకు ఆ లక్షిదేవితో ఏమి చెప్పి నావు వేంకటేశ ! ణిర్పుల నొసగి జనుల చెడ గొట్టినావంటె వరము లడుగు కొరకు వత్తు రనియ. 13. కం. వచ్చిన వారల నెల్లను విచ్చల విడి దోచుకొనెద వెందుకు స్వామో ! తెచ్చిన బాకీ దీర్చగ. నచ్చిన మార్గంబు ఇదియ ! నలిన దళాక్షా ! 1ఓఅ.వె. భృగు మహర్షి నిన్ను నగుబాటు గావింప తన్నె రొమ్ము మోద పున్నెమునకె, అంత కోపగించి ఆ లక్ష్మి నిను వీడి, తపము జేయు కొరకు తరలి పోయె. 15. ఆ.వె. వెదకి వెదకి నీవు వేసారి యెట్టులో సప్త గిరుల జేరి గుప్త రీతి; పుట్ట లోన దాగి గుట్టుగా నుండగా; వెదకి పట్టు కొనియె వెర్రి గొల్ల,

120 కవితా జ్యోత్స్న

16.ఆ.వె. గుట్టు గాను నీవు గోక్షీరములు గ్రోల, గొడ్డ లొకటి దెచ్చి కొట్టె నిన్ను, తలకు గాయమైన తల్లడిల్లుచు నీవు, “వక్రుళ్త దేవి ” జేరి వగచి నంత.

17.ఆ.వె.. తల్లి “వకుళ ” తాను తల్లడిల్లుచు నీకు అకు పసరు లెన్నా అంట తలకు | మానె నీకు గాయ మా తల్లి కృప చేత, ఏమి లీల లివ్వి వేంకటేశ.

గమనిక ; ఆధ్యాత్మికోన్నతులకు మనవి -

18. ఆ.వె. “పరమపూజ్యుడైన భగవంతుపై నిట్లు వ్యంగ్య రచన లేల వ్రాసినావు ” పాప మంచు మిరు కోపంబుతో నన్ను తిట్ట వచ్చు గాన తెల్పు చుంటి

19. ఆ.వె. ఏడు జన్మ లందు ఏకంబుగా మారు పొగడి నన్ను ముక్తి పొంద వచ్చు లేక మూడు జన్మ లేకరీతిగ తిట్టి పొంద వచ్చు ముక్తి బొంది తోడ ”

20. ఆ.వె. అనుచు చేసినాడు అలనాడు విష్ణువు ద్వార పాలకులను ధర్మ బోధ ; దాని నెరిగి నేను త్వరలోన ముక్తికై ; వ్యంగ్య రచన చేయ వలసి వచ్చి.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ21 పల్లెసీమ - రైతు 1 ఆ.వె. పట్టణాల జూచి లొట్ట వైచెద రేల తల్లి కౌగిలి గద ! పల్లెటూరు ! సస్య సంపద లట సమృద్ధిగా గల్లు ; బ్రదుక వచ్చు నచట బాధ లేక. ఓ ఆ. వె. పట్టణాల (బదుకు పరుగు పందెము సుమా ; పరుగు లోన పడిన పండ్లు రాలు; పరుగు దీయ కున్న బ్రదుకు దుర్భర మౌను; పట్టణాల కేల పరుగు లెత్త ? 8. ఆ.వె వాయు కలుషితంబు * వాటరు ” కలుషంబు ; శబ్ద ఘోష గూడ చాల హెచ్చు; డబ్బు కొరకు నీకు యిబ్బంది కల్గిన సాయ మొసగ బోడు సాటివాడు. 4. ఆ.వె. ఉన్నవాని బ్రదుకు ఉన్నతంబిచ్చట, లేని వాని బ్రదుకు హీన. మౌను ! సగటు మానవునికి సాధ్యంబు కాబోదు ; పట్టణాల బ్రదుకు భ్రమయె గాని.

122 కవితా జ్యోత్స్న

5. ఆ.వె. ఊరు విడిచి వచ్చి ఉద్యోగ మేదైన, దొరకు నంచు తాను తిరిగి తిరిగి, విసిగి విసిగి తుదకు వేసారి యెట్టులో | చిన్న పనిలొ జేరి చిక్కు పడును.

6. ఆ.వె. పొరుగు వాని నీవు ఎరుగ కుందుట చేత, పొరుగు వాని మేలు ఫ్లాంద లేవు, ఆదు కొనరు వరు ఆపద వచ్చినా, పలుక 2ంచ బోరు ప్రక్క వారు.

7-ఆ౫ పరుగు దీసి నీవు పాలు త్రాగుట కంటె, నిలిచి యుండి త్రాగు నీరు మేలు, పట్టణాల మోజు వట్టి భమయె గాని, సుఖము నీయ బోదు సుంత యేని.

8.ఆ.వె. పల్లెటూళ్లు నేడు బాగు పడుచునుండె, వృత్తి విద్య లెన్నా వృద్ధి నొంది ! ప్రభుత దృష్టి నేడు పల్లె సీమల మీద; బాగు పడును పడిన పల్లెటూళ్లు.

9. ఆ.వె. ప్రక్కనున్న వారు పల్లె సీమల లోన బంధు కోటి గాన బాధ లేదు; చిక్కు లోన బడిన నిక్కంబుగా వారు చేయ గలరు సుంత సాయ మైన.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 123 10. ఆ.వె. ఒకని క్రింద నీవు ఉద్యోగమును జేసి (బ్రదుక వలసి వచ్చు పట్టణాల, స్వేచ్చ గాను అచట చేనును పండించి (బ్రదుక మేలు గౌరవంబు తోడ. 11. ఆ.వె. పంట లెన్నా నీవు పండించి హాయిగా, బ్రదుక వచ్చు నోయి పల్లె లోన, పంద్లు కూర లన్ని “పండించి అమ్మగా, వలసి నంత డబ్బు వచ్చు నీకు. 12. ౩ కలిగ్‌ నంత లోన కడుపార భుజియించి, రెక్క అడి నంత దొక్క నిండు, కడుపు లోని చల్ల కదలకుండగ నీవు, బ్రదుక మేలు గాదె పల్లె సీమ. 18. ఆమె భూమి దున్ని రైతు భోజనంబును బెట్టు; రాజ్య మేలి రాజు రక్ష నిడును; భోజనంబు లేని భాజనం బది యేల ? రాజు కన్న గూడ రైతు మిన్న

క్షే24 కవితా జ్యోత్స్న మధువు (హాస్య రచన )

1 ఆ.వె. బీరు త్రాగినాను బారులో నొకనాడు బావ తోడ గూడి బాధ పడుచు; విషము త్రావి నట్లు విలవిల లాడితి; చేదు (మింగ లేక చెమట పట్టి.

2 ఆ.వె. మరల నొక్కనాడు తిరిగి త్రాగిన వేళ; వీరు లోని చేదు పారిపోయె ; సఖుల గూడి నేను సరదాగ పలుసార్లు ; త్రావి యుంటి దీని త్రస్స దీయ.

3. ఆ.వె. అదను దొరకి నంత ఆప్యాయముగ త్రాగి, సఖుల గూడ నేను సరదాగ గడిపిన దినము లవ్వి మధురో క్షణము లవ్వి,

4 ఆ.వె మధువు గ్రోల' నట్టి మనుః లెచ్చటనైన కలరె నేడు ;-వేదుక కలికెవ ఎనకు ; మందు లేని చోటు మహి లోన* లేదన్న అతిశయోక్తి దీన నసలె లేదు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్షే25 5.ఆ.వె. త్రాగి నంత లోనె తల కెక్కి కూర్చుండి మనసు నందు దాగు మాట తెల్పి, అద్భుతంబు గాదె అవని లోన ! 6. ఆ.వె. బీరు బ్రాంది విస్కి పెద్దలు సేవింప, కల్లు, సార, నీర మెల్ల జనులు కలసి మెలసి (గ్రోలి కైపెక్కి హాయిగా; సంచరింత్రు గాదె స్వర్గ సీమ 7. ఆ.వె మేరు పర్వతంబు ధీరులు దేవతల్‌ దానవులను గూడి తరచి నంత, పాల కడలి లోన ప్రభవించె నీ సుధ అమృతంబు పేర అలరె నపుడు. 8ఆ.వె అమృతంబు (గ్రోలి అమరులై సుర లెల్ల చేరి నారు స్వర్గ సీమ లోన, మధువు (గ్రోలు నట్టి మనుజు లెల్లరు గూడ, అమరు లౌదు రేమొ అవని లోన. 9.ఆ.వె. ఎచట నుందు నీవు ఏమిటి నీ మాయ తెలియ కుండె ననుచు తలచి బుషులు |! ఘోర తపము జేయ దొరకని దైవంబు దొరకి పోవు గాదె సురను గ్రోల.

క26 కవితా జ్యోత్స్న 10. ఉ ఈ మధు పాన సేవన మదెంతటి వికృత రూపు దాల్చెనో! ఏమని చెప్పగా వలయు ఈ నవ నాగరిక ప్రపంచమం దీ మధు పాత్ర లేని సభ లెచ్చట నున్నవి ? సర్వ మానవుల్‌ యామిని వేళ ఈ మధు సుధా రస ధారల తేలి యాడరే ! హెచ్చరిక 11ఆ.వె. హాస్య రచన యిద్ది ఆనంద యోగమ్ము సంతసించ వచ్చు చదివి మీరు, మధువు గ్రోల రాదు మనుజు డెవ్వందైన, ఇల్లు ఒళ్లు గూడ గుల్ల జేయు. ఏ5ట్క0గా మరువక రంగికి 18 141008 10 కంటక 2064 6414

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 127 తప్పు హ్టైాదంయం (సిగరెట్టు ఉపాఖ్యానము ) నేనొక సిగరెట్టు బాధితుడను. మాన వలె నని అనేక ప్రయత్నములు వ్యర్థము జేసికొంటిని. సిగరెట్ల వలన హృదయం తప్తమైన కారణంగా దీనికి ' తప్త హృదయం ” అను మకుటమును ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. మొదటి భాగంతో మానవలె నను ఆకాంక్ష రెండవ భాగంలో మాన లేని నా అశక్తత యిందు పొందు పరుపబడినవి. *ఉ. ఈ పొగపీల్చు దుర్వ్యసన మెంత యనర్ధకమో యొరింగియున్‌ ఆపగ నెంచి యెన్ని యత నంబులు వ్యర్థము జేసికొంటినో ! ఆపద లెన్నియో కలుగ గా భరియింపగ లేక నా హృదిన్‌, నే పడినట్టి వేదనయె యీ కృతి మాతృక యంచు దెల్పెదన్‌. సెగల పొగల రాణి సిగరెట్టు నెచ్చెలీ ! 2. చం. నలుబది యేండ్ల క్రింద నొక నాడు నినున్సని మోసపోయి నీ వలపుల లోన జిక్కితిని వ్యర్థముగా, నను నీవు నేర్పుగా

128 కవితా జ్యోత్సు తొలగని రీతి నీ హొయల తో వశవర్తిని జేసి కొంటివో తలపుల రాణి నిన్నెటుల తప్పుకొనం గలవాడ జెప్పుమా గ 3. ఆవె; నిన్ను వీడి నేను నిముస ముందగ లేను; లొంగి పోతి నీకు లోకు వైతి; వయసు గూడ పెరిగె వార్ధక్యమే వచ్చె; ఇంక నైన నన్ను విడువ రాదె. 4 న్స్‌ నిను వీడి నిముసంబు నేనుండ లేకుంటి; ఆరోగ్య మయ్యది అంతరించె ; ఊపిరాడుట లేదు ఉక్కిరి బిక్కిరై నిదుర గూడను నాకు చెదిరి పోయె; గొంతులో గురగుర గుండెలో దడదడ, ఆయాస మెక్కువై అలసిపోతి ; సత్తు వంతయు పోయి శక్తి హీనుడ నైతి, కాళ్లు పీకుచునుండె కీళ్లు బిగిసె; తే.గీ. ఇట్టు లెన్నాళ్లు నీతోడ నేగ గలను ? వద్దు వద్దిక నీ పొందు వద్దు పొమ్ము నన్ను విడిచిన నీ కెంతొ పున్నె మొదవు, వదలు సిగరెట్టు నెచ్చెలీ ! వదలు మింక.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 129 5 ఆవె॥ చిన్ననాటి నీదు 'స్నేహితులెందరో భయము తోడ నిన్ను బాసినారు; మధ్య లోన వచ్చి మర్యాద లేకుండ, వీడ వేమి నన్ను నీడ వోలె? 6.ఆ.వె. వయసు లోన నిన్ను వలచి నీ దరిజేరి ఆత్మ తృప్తి మీర ననుభవించి ; పొమ్మటంచు పలుక సమ్మతంబుగ లేదు; ఏమి సేతు నింక యేది దారి? 7. ఆ.వె. నిన్ను వీడ లేను నీతోటి మనలేను, నుయ్యి నాకు ముందు గొయ్యి వెనుక ; చెప్ప వమ్మ నాకు సిగరెట్టు నెచ్చెలీ, తోవ యేది నీవు తొలగ కున్న ? 8.సీ, ఊపిరి తిత్తులు హూనమై పోయెను 1 నీ వల్ల గాదటే నీరజాక్షి ! ఆయాస మెక్కువై అలసి పోవుటగూడ, నీ వల్ల గాదటే నేస్తురాల ; స్వర పేటికలు గూడ స్వచ్చత గోల్పోయె, నీ వల్ల కాదటే నేర్పులాడి || మాట బొంగురు వోయె పాటయు పాడాయె నీ మూలమున గాదె యిందువదన ;

136 కవితా జ్యోత్స్న తే.గీ మత్తుమందిచ్చి నన్నీవు మాయ జేసి ఎన్ని యిక్కట్లు బెట్టిన నిన్ను వీడి బ్రదుక లేనట్టి దుస్థితి బడయ దద్రోసి; కులుకు చుండుట న్యాయమా ! కువలయాక్షి 9.కం. నీవే మను కొన్నను సరె “నే వీడుట నిక్కువంబు నిన్నిక మాదన్‌; కావాలని దరి జేరకు నీ వే మడిగినను నిత్తు నిక్కము చెలియా ! 10. ఆనె. శెలవు దీసి కొనుము చెలియ నన్విడనాడి, స్నేహ మింక మిద చేటొనర్చు; మరల జన్మ యున్న మాటది నిజమైన, కలసీ కొందు లెమ్ము కలువనేత్రి. 11. కం. అరువది యైదు వసంతము అరిగిన యీ వేళ నేను అభ్యర్థింతున్‌ ; తరుగని శక్తి నాసంగగ పురుషోత్తము దేవ దేవు, పొగ వీడంగన్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 131 లి, సిగరెట్టు ఉపాఖ్యానం (రెండవ భాగం ) 1 ఆ.వె. మరల జన్మ యున్న మాటది నిజమైన, కలసి కొందు నంచు తెలిపి యుంటి,; ఊహ లోని జన్మ. ఉట్టిదే యెనచో, రెంటికి చెడి నట్టి రేవడౌదు. 2. ఆ.వె. చెంత నున్న నిన్ను చేండాడుకో లేక మనసు లోన నిన్ను మరువ లేక ; విరహ వేద నింక భరియింపగా లేక, చేర దలచినాను చెలియ నిన్ను. 3.ఆ.వె.. తూలనాడినాను తొందర పాటులో ! తప్పు నాదె యంచు నొప్పు కొందు; తప్పు లెన్న కుండ తగ నాదు దరిజేరి, ఆదరింప వమ్మ అతివ మిన్న 4 ఆ.వె. నిన్ను మరువ లేక నీరసించితి నోయినాడు బెంగ తోడ నేను క్రుంగి పోతి; బాధ లెన్ని యైన భరియింపగా నెంచి, తరలి వచ్చినాను తిరిగి తిరిగి.

క్ష32 కవితా జ్యోత్స్న 5. అవె. నిన్ను మరువ నెంచి నే భంగపడితిని, మరతు నన్న నీవు మరపు రాక, నీదు ధ్యాస లేక నిమిషంబు గడువక నిన్ను వీడి యింక నిలువ లేక. 6 ఆ.వె. నీవు లేక నేను నీరసించిననాడు పద్దె మొక్కటైన పలుక దాయి; నీవు చెంత జేర నిక నేమి చెప్పుదు? కలము పరుగు లిదెను కలికి మిన్న 7సీ కష్టంబు లెన్నైన కడతేరు నందాక భరియింతు లే నిన్ను బాయ లేక, మందులో మాకులో మానక సేవించి, నీ వల్ల బాధల నేను మరతు, మార్గాంతరంబులు మానక శోధించి, ఆరోగ్య మెట్రైన నదుపు జేతు, విజ్ఞాన శాస్తంపు వెలుగులో పయనించి, యీతి బాధల నెట్లా యీదగలను, తే.గీ శాంతి సొఖ్యాల నిక మాద సంత్సరించి, నీరసించిన బ్రదుకును పారద్రోలి ; ఆత్మ విశ్వాసమును పెంచి అతివ మన్న కాంతి రేఖలు ప్రసరింతు కట్ట కడకు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 13 8. సీ. వెకిలి చేష్టలు తోడ వెక్కిరించకె నన్ను చచ్చిన పామును చంపనేల ? లొంగిపోయితి నంచు లోకువ కట్టకు, మంచి మనసు తోడ మరలినాడ; మాటి మాటికి నింక మర్యాద లేకుండ; గేలి సేయగరాదు గోల జేసి; వెక్కినింతల తోడ వేధించకే నన్ను, ఆఅత్మాఖిమానంబు అడ్డు వచ్చు; ఆ.వె ఎంతవారలైన కాంతదాసు లటంచు, వినగలేదె నీవు వెర్రి మొగమ ; ముక్కు మూసుకొన్న ముని ముఖ్యు లెందరో ! లొంగి పోవలేదె భంగపడుచు. 9. సీ. శ్రీకృష్ణు డలనాడు చెలియ కాళ్లకు (మొక్క , ఘనకీర్తి కేలోటు గలిగె చెపుము ? మేనక పొందులో మునిగిన మౌనికి, కులము లోపల వన్నె తొలగె నేమి ? వెలివెట్టి నారపే అలనాటి బుషులెల్ల శంతను మహారాజు చర్య వలన ? గేలి చేసినవారె కేళిలో మునిగిన దేవేంద్రు నలనాటి దేవతలును తే.గీ వారి కంటెను ఘనుడనా ? వారిజుక్షి ; తప్పు లెన్నంగ నికమిద తగదు నీకు ? గౌరవంబుగ దరిజేరి కలత మాని ; మసలు కొనుమింక తొలి నాటి మమత తోడ.

క్షే34 కవితా జ్యోత్స్న 10.సీ. కాల్నొక్కుతా నీకు కనికరించవె నన్ను చేసిన తప్పింక చేయబోను ; కసరి కొట్టకు నన్ను విసరికొట్టితి నంచు తప్పు నాదే నంచు నొప్పుకొంటి వ్యర్థంబుగా నాతొ వాదనల్‌ సేయకు, ఒప్పు కొంటిని గాదె తప్ప టంచు; ఎద్దేవ లిక మోద వద్దులే నెచ్చెలీ సామరస్యము తోడ సాగ నగును; గ తప్పు చేయుట మానవ ధర్మమంట ; తిరిగి చేయక యున్నచో తరుణి మిన్న ; గొప్పటంచును పెద్దలు చెప్పినారు ; బుద్ధి మంతుల లక్షణ మద్ది గాన 11. కం. ముప్పది సారులు రోజుకు ఎప్పటిలా ముద్దులాడ ఇబ్బంది సఖీ! ముప్పది, గావున నేనిక వొప్పుగ పదిమార్లు నిన్ను గుప్పుదు సుమ్మీ, 12కం. ఈ పద్ధతి నీ యొద్దిక చేపట్టిన సేమ మింక చెలియా మనకున్‌ ; నీ పట్టును సడలించుచు నా పట్లన నడచుకొనవె ఆదర మొప్పన్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 135 3. తే.గీ బ్రదికి నన్నాళ్ళు నేనింక (బ్రదుకబోను ; నిన్ను విడనాడి నూరేండ్లు నిలువ నేల; ఉడుము (బ్రదుకదె నూరేండ్లు ఉర్వి లోన పరగ పామది వెయ్యేండ్లు (బదుక దొక్కొ 14 ఆ.వె. చివరి కొక్క మాట సిగరెట్టు నెచ్చెలీ ! హద్దు మరి నన్ను హత్తు కొనకు ; అప్పు డపుడు వచ్చి అలరించి పోయిన చాలు లెమ్ము నాకు సఖియ మిన్న. 15. తే.గీ బాహ్య సౌందర్యమును జూచి బాయ లేక నేను సిగరెట్ల నిచ్చెలి కిచ్చి నట్టి బాస లన్నియు నిజమని (భ్రమసి నన్ను. అనుసరించిన మోసంబు ఆర్యులార ఈ పై పద్యాలు అనగా తప్త హృదయం (సిగరెట్టు ఒపాథ్యానం) నేను సుమారు 10 సం క్రితం వ్రాసి ముద్రించియుంటిన. అపుడు యా కృతిని మాబావ గారైన త్రీ సత్యనారాయణరాజు [ ఏటుయి 8000 00002016) అధినేతకు అంకితంగా సమర్పంచియున్నాను.

136 కవితా జ్యోత్స్న “తష్త్ర హృదయం” కృతి సమర్పణ 1సీ _ చెలి చుట్టంబు మహామనీషి తనసు స్నేహంబుతో మిత్రులన్‌ అలరింపగల నేర్పులో ఘనుడు ఈ తందేది చేపట్టినన్‌ కలుగున్‌ దానికి వైభవంబు, అటుగా గన్‌, సత్యనారాయణుం దెలమిన్‌ ఈ కృతిభర్త గావుతను, నా దెందంబు మోదంబుగన్‌ చిన్ననాటి నుండి సిగరెట్టు నెచ్చెలి చెలిమి జేసి చేసి చివరి కిపుడు ; మోసగించి చనిన మొనగాని కిచ్చితి నాదు కృతిని తగిన నాథధుడంచు.

2. ఉ. నా సిగరెట్ల కావ్య కవితా లత నిన్గని వోర కంటితో మోసము జేసి నా పయిని మోహము వీడిన తాను నాకు, సా వాసము వద్దటంచు పలుమారులు వాదము లాడకాదునే జూసెద లెమ్ము ఆతడిక చూచుకొనున్‌ నిను నాదరంబుగన్‌,
3. తే.గీ. అనుచు బ్రతిమాలి ఎట్టులో నచ్చ జెప్పి

కట్ట బెట్టితి నీవింక నెట్టు లామె; నాదరింతువా భారంు నీదె సుమ్ము సత్యనారాయణార్యుండ సాధుచరిత.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 137 నా రెండవ కుమారుడు చి॥ శివ రామరాజు (శివాజీ) ప్రథమ పుత్రిక చి॥ ప్రణీత 6వ జన్మదిన శుభాకాంక్షలు పే ఉ. ముద్దులు మూట గట్టు నతి మోదము గూర్చు పసందులైన, నీ సుద్దులు శ్రీ ప్రణీత బహు చోద్యములై యలరారు, తెల్వితో వొద్దిక మార నీదయిన పద్ధతి నేరుపు నాకు నెంతయో ముద్దగు నమ్మ తల్లి ! బహు మోదముతో నిడుచుంటి దీవెనల్‌. ఆ.వె. అమ్మ నాన్న మాట కడుగైన మోరక చెప్పి నట్టి మాట చెవిని బెట్టి ; చెల్లి నీవు గూడ నెల్ల వేళల యందు, చదువు చుంటి రమ్మ (శ్రద్ధ తోడ 2. తే.గ్‌. అక్క చెల్లెండ్రు అయిదుగురమ్మ మిరు, అన్న చైతన్య యొక్కడే అందరకును, క్షీర నీరము లట్లుగా చెలిమి తోడ, కలసి మెలిగిన శుభములు కలుగు మోకు (నా కుమారులు ముగ్గురికి కలసి ఒక కుమారుడు (చైతన్య) మిగతా ఐదుగురు ఆడపిల్లలు అని (గ్రహించవలెను )

138 కవితా జ్యోత్స్న

౩ ఆ.వె. చదువు కన్న మికు శారీర సౌష్టవ మవస రమ్మ టన్న మాట నెరిగి, పుష్టి నొసగు నట్టి పొష్టికాహారమ్ము చేరి, తీసికొనుడు చెల్లి నీవు.

4. ఆ.వె. చదువు మకు తెలివి నొదవజేయును గాని, చాలదమ్మ మికు చదువొకందె , ఆట పాట లిచ్చు ఆయురారోగ్యముల్‌; అద్ది లేని చదువు వ్యర్థ మమ్మ.

5. ఆ.వె. ముద్దు చెల్లి తోడ ముచ్చటగా నీవు, ఆట లాడు కొనుట అవసరంబు ; కండ బలము మికు దండిగా నొదవిన చదువు కర్ధ మపుడు నొదవు నమ్మ.

6. ఆ.వె. పువ్వు పుట్టి నపుడె పుట్టు నువాసన అన్న సూక్తి నీకు అన్వ్నయించు, చిన్న తనము లోనె అన్ని నేర్చిన నీకు దేవ దేవు డిచ్చు దీవెనలను.

7. తేగి నీతు లేమైన నేర్చంగ నెంతు నన్న వెన్న తోడనే నేర్చితి వన్ని నీవు ; నెమలి కెందుకు నాట్యంబు నేర్వవలయు? నడక రీతులు హంసకు నుడువ నేల?

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్షం 8ఆ.వె. ఆరు వత్సరంబు లరుగు నీ శుభవేళ చిన్న పెద్ద లంత చేరి యిచట; పాడ గలరు నీకు బర్హుడే పాటలు శుభము కలుగు గాక 1] సుప్రణీత. 9.తే,గ. ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్య మందు మమ్మ, పెద్ద లందరి దీవెనల్‌ పేర్మి నొందు, దేవ దేవుండు సర్వదా దీవెనలను, ఇచ్చి కాపాడు గావుత మెచ్చి నిన్ను 9వ జన్మదిన శుభాకాంక్షలు 1 ఆమె. తొమ్మి దేంద్లు నిండు చున్నయీ రోజున పండు గయ్యె మనకు నిండు గాను; పొందు మమ్మ నీవు పుష్కలంబుగ నేడు; దేవ దేవు డిచ్చు దీవెనలను 2 తే.గీ. అక్క చెల్లెండ్రలో నీవు హాయి మోర, జరుపు కోవమ్మ యీరోజు జన్మదినము, అన్న చైతన్య -దీవెనల్‌ అందుకొమ్ము; తల్లిదం[డ్రులు తాతయ్య ఉల్ల మలర,.

140 కవితా జ్యోత్స్న (చి॥ ప్రణీతకు చిత్రలేఖనలో "6014 344౫" వచ్చిన సందర్భాన) 3. సీ. బంగారు పతకంబు బహుమతిగా నొంది పేరు గాంచితి వమ్మ పేర్మి మొర, సీతరామారెడ్డి జడ్జి యిచ్చెను గదా ! సువ్వర్ణ పతకంబు సుప్రణీత అఖిల భారత చిత్ర లేఖనం బందున, ఆరితేరితి వమ్మ అపుడె నీవు, జ్ఞాన పీఠ అవార్డు గ్రహియిత నారాయ ణార్యుండు అధ్యక్షడయ్యె సభకు; ఆవె. పతక మందు కొన్న భాగ్యంబు నీ దౌట గర్వ కారణంబు గాదె మాకు; ప్రతిభ లోన నీవు ప్రథమురాలౌటచే, పతక మంది నావు ప్రజ్ఞ తోడ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 141 చి॥ ప్రియాంక ( చిన్న కుమార్తె) పుట్టిన రోజు శుభాకాంక్షలు

1. ఆ.వె. ముద్దు లొలుకు మోము ముచ్చటైన పలుకు పసిడి వన్నె రంగు పద్మ నయన, చందమామ కన్న చక్కని రూపంబు, సోయగంపు నడక సుప్రియాంక. 2 ఆ.వె చదువు లోన నీవు చక్కగ రాణించి పేరు గాంచ వలయు పెద్ద వగుచు, డాక్టరైన మేలు యాక్టరు కంటెను సుప్రి యాంక నీకు శుభమ్ము లమ్మ. 3.ఉ. నీవు పుట్టిన యీ రోజు నిక్కువముగ, పెద్ద పండుగ మాకయ్యె పేర్మిమిర, ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్య మందు నట్లు దేవ దేవుండు ఇడు గాక దీవెనలను! చి॥ ప్రియాంక మరొక జన్మదిన కానుక
2. ఆ.వె. చదువు లందు నీవు సంస్కార మందున, ఆట పాట లందు మేటి వగుచు, బరువు పెరగ వలయు బాగుగా భోంచేసి, సిరులు పొంద వమ్మ శ్రీ ప్రియాంక.

142 కవితా జ్యోత్స్న 2.ఆ.వె. చదువు లోన మిన్న సంస్మ్కారమున మిన్న సోయమున మిన్న సుప్రియాంక, జన్మ దినము నేడు జరుపుచుండిన నీకు దేవు డిచ్చు గాక ! దీవెనలను. (చి॥ ప్రియాంకకు 'పమిటి ను వేయు సందర్భంలో ) ౩టి. అందరి కంటె చిన్నవయ సందున నైనను విద్యలందునీ వందరి కంటె మిన్న వయి నావు ప్రియాంక ! మనోజ్ఞ మూర్తివై ; అందరి మెప్పులన్‌ వడసి ఆదర మొప్పగ పెద్ద దానవై పొందుము సౌఖ్యముల్‌ * పమిట ” నొందుము ఈ శుభ వేళ చక్కగన్‌, 4 ఆ.వె. జన్మ దినము నేడు జరుపుచుండిరి వేద్క తల్లి దం[డ్రు లెంతా ధ్యాస తోడ, వారి గౌరవించి వందనంబులు జేయ శుభము కలుగు నీకు సుప్రియాంక, 5.ఆ.వు. వయసు నందు పెరిగె వత్సరం బొక్కటి పెరిగె దాని తోడ తరగ తొకటి; పెరుగు చున్న మికు పెండ్లిండ్లు జేసెడి, బరువు బాధ్యతలును పెరిగె మాకు!

6. కం. పదకొండు వత్సరంబులు ముద మారగ నిండె నీకు ముచ్చట గొల్పెన్‌, చదువున సంస్మ్కారంబున పదుగురిలో మేటి వగుచు పరగు ప్రియాంకా, శ్రిఖ్రలము 3ల్లినవుడు వ్రాసిన అద్యం సీ శ్రీ వైలంబున మల్లికార్జునుడు రా శీ భూత చేతస్సుడై, వాశిం గాంచిన కృష్ణతీరమున సే వాభాగ్య సంతుష్టుడై కాశీ క్షేత్ర సమాన ఖ్యాతి గొని, భ క్తాగ్రేసరారాధ్యుడై, ఆశీర్వాదము లంద జేయు భమ రాంబాదేవి తోడై చనన్‌ లావుకు అకద

క్ష44 కవితా జ్యోత్స్న కవితా సామగ్రి ( శతకం ) (ఆట వెలదులు )

క్ష ఉభయ భాష లందు ఉత్తీర్ణతను గాంచి కావ్య రీతు లెల్ల గాంచి నపుడు మధురమైన కవిత ఉదయించ మది లోన, (వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

ఇ అంబరంబు గాంచి సంబరంబును బొంది చందమామ జూచి సంతసించి, తార లెల్ల గాంచి తన్మయత్వము నొంది వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

తె అంబుదాల నదక అద్భుతంబని యెంచి, రక రకాల రూపు లరసి యందు, మెరుపు తీవ గాంచి మేనెల్ల పులకింప వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

త్త ఉదయ భాను గాంచి ఉస్పాంగి మనమందు, అరుణ కాంతి గాంచి కరగి పోయి వెన్నెలలను గాంచి విస్మయంబును బొంది, వాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

క ప్రకృతి సొగసు గాంచి పరవశత్వము నొంది సృష్టికర్త దలచి శిరసు వంచి, దైవ శక్తి నెరిగి ధ్యానంబు గావించి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 45

6. అంబుధి పరికించి ఆశ్చర్య పడిపోయి విరుల సొగసు గాంచి పులకరించి, సృష్టి అందములకు చేయెత్తి జై కొట్టి; వాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

/ కొండ కొసల నుండి కోరి జారెడు నీరు, గట్టు తాకి లేచు కడలి అలలు; కనుల కింపు గొల్పు కమనీయతను గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

ర పరువ మైన పండ్ల పసిడి రంగును జూచి, వింత రంగు లీను విరుల గాంచి తన్మయత్వ మొంది తలపులు రేకెత్తి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

ఠి పైర గాలి గూర్చి పంట భూముల గూర్చి, అన్న దాత యైన రైతు బొౌగడి, కష్ట జీవు లైన కర్షక తతి మెచ్చి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 10. విరుల సొగసు గాంచి విస్మయంబును బొంది

కోయిలమ్మ పాట కోరి వినుచు;

బరి నృత్య మరసి బాగు బాగని మెచ్చి;

వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

కే46 కవితా జ్యోత్స్న 11. శిల్చ తతిని గాంచి శిల్పిని కొనియాడి కావ్య సరళి జూచి కవిని మెచ్చి; చిత్ర పటము గాంచి చిత్రకారుని గూర్చి వ్రాయు వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

1 లలిత లలిత లతల లావణ్యమును గాంచి పెక్కు రంగు లీను విరుల సొగసు; మనసు పొంగి పొరల మధుర భావాలతో; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

18. కారు మేఘమాల కదలి వచ్చిన వేళ ఉరుము మెరుపు తోడ కురియు వాన, కనుల కింపు గొల్బ కమనీయ భావాల వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

14 ఎండ వాన కలిసి యేకంబుగా వచ్చి ఇంద్ర ధనుసు నిడగ నింగి మోద, అట్టి దృశ్య మరసి ఆహ్హాదమును బొంది; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

15. చిన్ని పాప లోని చిర్నవ్వులకు పొంగి ముద్దు లొలుకు మాట ముచ్చటలకు తప్ప టడుగులకును ఉప్పొంగి పోవుచు వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క147 16. కోయిలమ్మ కెవడు కోరి పాటలు నేర్ప? నేర్చె నాట్య మెవడు నెమలి కసలు ? పూల కెవడు రంగు పులిమెనో యోజించి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 17. అప్సరసను బోలు అతిలోక సుందరి కాంచ మేను పులకరించి నపుడు; అతివ చక్కదనము నభివర్ణనము జేసి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 18. ముద్దరాలి మోము ముచ్చటైన కురులు కనుల సోయగంబు మేను కాంతి; గబ్బి గుబ్బ చనుల కుబ్చి తబ్బి బ్పౌచు; వ్రాయు వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 19. అతివ పొందు గోరి అధరామృతము (గోలి; మేను మేను కలిపి మేళవించి, తనివి దీరు నట్లు తలపడు రతి గూర్చి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 20. ఎవని యాజ్ఞ మేర కీరేడు లోకాలు గతిని తప్ప కుండ సతము నడచు ? అట్టి శక్తి గూర్చి ఆలోచనము జేసి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

148 కవితా జ్యోత్స్న

2 పరుల మేలు గోరి (బ్రదుకును సాగించి పేదవాని కింత పెట్టి పోయు మనసు గలిగి నట్టి మహనీయులను గూర్చి; (వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గొంచ.

ఇల తల్లి పాలు (ద్రావి ఉల్లాసముగ గెంతు ; లేగ దూడ సొగసు లెల్ల గాంచి, మనసు నందు బేగు మధుర భావాలతో; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

23. తల్లి పాల నిచ్చు తనయుల కోసమై, ఆవు పాల నిచ్చు అందరకును, మాతృమూర్తి కన్న మాహేయి గొప్పంచు; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

ల భూమి దున్ని ఎద్దు భోజనంబును బెట్టు; మంచి పాల నిచ్చి మనుపు గోవు; గొప్ప గుణము గల్లు గోసంతతిని మెచ్చి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

26, యమున తీర మందు మలయ సమిరాన గోప బాలకుండు గోపికలును; సంచరించు నట్టి సందర్భమును గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క49

26. గజ్జె లందియలతొ కాళీయ ఫణిఫణా గ్రమున నాట్య కేళి రవము సల్పు; వెన్న దొంగ యైన చిన్ని కృష్ణుని గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ,

బగా కదన భూమి కేగి - కయ్యంబు విడనాడి పారిపోవ నెంచు పార్టు గాంచి, గీత బోధ జేయు కృష్ణు లీలల గూర్చి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

28. దుష్ట శిక్షణంబు - శిష్ట రక్షణ గూడ, విధిన నెంచి చేయు విష్ణు మూర్తి; అవతరించి నట్టి అవతారముల గూర్చి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

29. _ తండ్రి యాన మేర తరుణి సీతను గూడి, రాము డడవి కేగి రాక్షసులను; సంహరించి నట్టి సందర్భమును గూర్చి, ఛాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

30. సత్య దీక్ష బూని సర్వంబు కోల్పోయి, విపిన సీమ కరిగి వెతల కోర్చి, మాట నిలుపు కొన్న మహనీయు చరితంబు; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

క్షేక50 కవితా జ్యోత్స్న

31 వామనుండు తొల్లి బలి చక్రవర్తిని మూడు అడుగు లడిగి మోసగించి, శిరసు మోద త్రొక్కు చరితంబు నెరిగింప వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

32. భాగవతము లోన భగవంతు చరితంబు పరమ భక్తి మార పలికి నట్టి, పోత నార్యు కవిత పొగడి వేనోళ్లతో; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

33. దేవ లోక మందు దిగ్గజంబుల వంటి కవుల గుండె లదర, కదలి చనిన, సీస లల్లు మేటి శ్రీనాథు చరితంబు వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

34. గౌరి చాలు నంచు గంగను విడనాద, పల్లె నాటి సీమ కెళ్లి నపుడు; శివుని గోరి నట్టి శ్రీనాథ కవి గూర్చి ; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

35. ఆట వెలదు లందు అందచందాలతో నీతు లెన్నొ మనకు నేర్చి నట్టి, విశ్వ కీర్తి గాంచు వేమన్న కవి గూర్చి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 151

36. భక్తి పాట అలెన్నా భగవంతు మాదనే, (వ్రాసి నట్టి అన్నమయ్య చరిత; అద్భుతంబటంచు అభివర్షనము జేసి, వాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

తె భక్తి గీతములను పారవశ్యము తోడ, ఆలపించి నట్టి త్యాగ రాజు గాన మధురిమంబు ఘన మంచు కానియాడి బ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

38. కలము నొక్క చేత హలము వేరొక చేత, పొందు పరచి నట్టి పోతనార్యు, భాగవతము లోని భక్తి భావము గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

89 కవుల పోషణంబు కనకాఖిషేకంబు గండ పెండెరంబు కవుల కొాసగి; కీర్తి శేషుడైన కృష్ణరాయల గూర్చి,

(వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

40 భువన విజయ మందు పొంగారు కవితల సౌరభంపు సొగసు నరసి మెచ్చి; తనివి దీర పొగడి తన్మయత్వము బొంది; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

152 కవితా జ్యోత్స్న

శ అల్లసాని వారి అల్లిక జిగి బిగి ముక్కు తిమ్మనార్యు ముద్దు పలుకు, రామ కృష్ణ సుకవి రమణీయ హాస్యమ్ము, (వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

శై హంపి విజయ నగర మా వైభవము గూర్చి, శిధిల మైన నాటి శిల్చ శోభ, కన్ను లార గాంచి కంట నీ ర్వెట్టుచు; వాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

43... మనుమ సిద్ధి రాజు మహనీయు కొల్వులో మంత్రి పదవి నెరపి మాన్యు డైన, ఖడ్గ తిక్క నార్యు కదన శౌర్యము గూర్చి; వాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

శశ భారతంబు మనకు పంచమ వేదంబు వ్రాసె సంస్కృతమున వ్యాస మౌని; అనువదించి నట్టి నన్నయాదుల గూర్చి; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు

తగ్‌ భరత జాతి దాస్య బంధంబులను త్రెంచ తెల్ల వారి నెల్ల త్రిప్పి కొట్టి; మనకు రాజ్య మొసగు మాహాత్ము చరితంబు; బాయ వచ్చు కవిత వాసిగాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 153

46. నెహ్రు గాంధి తిలకు నేతాజి రాజాజి వల్లభాయి శాస్తి పంతు వంటి, త్యాగ ధనుల కృషిని బాగుగ నెరిగించి; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

శ, చందమామ జేరి చంద్రుని శోధించి తిరిగి వచ్చి నట్టి నరుని ఘనత వింత గొల్చె నంచు వేనోళ్ల కొనియాడి; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

ఉరి వాసయోగ్యమైన వాయువు కలదేమొ కుజుని మాద నన్న కోర్కి తోడ, పంపబడిన నౌక * పాత్‌ ఫైండరు ను గూర్చి; వాయ వచ్చు,కవిత వాసి గాంచ.

తీరి ఘంట సాలవారి'కంఠ మాధుర్యంబు ఘన సుశీల గాత్ర గరిమ మహిమ బాలు, జిక్కి లీల భానుమతుల పాట వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

50. జగతి చుట్టు తిరుగు జాబిల్లి జేరుట; ఏమి గొప్ప యంచు నెంచి నరుడు, కుజుని జేరు నట్టి గొప్పను కొనియాడి వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

కే54 కవితా జ్యోత్స్న

ర్‌1. మంచి మనసు గలిగి - మానవత్వము తోడ మసలు కొనెడివాడు మాధవుందు ; మానవునికి సేవ మాధవ సేవంచు , వ్రాయ నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

52. దేవు డనెడి వాడు దేవలోకము లోన, పూజ లందు కొరకు పుట్టె ననెడి, మూఢ నమ్మకంబు ముఖ్యంబు కాదని, (వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ,

53. మంటి లోన మరియు మింటిలో దేవని వెదకు నట్టి వాడు వెగ్రి వాడు; గండె లోన తాను గుట్టుగా నున్నట్లు; (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

ర్‌4 సన్యసించు వాడు సంసారమును వీది తిరము లేక తిరుగు తిండి కొరకు, కామి గాక మోక్ష కామి యెట్లొనని (వ్రాయు నట్టీ కవిత వాసి గాంచు.

త్‌ర్‌, ఎంత వారలైన కాంత దాసు లటంచు తత్త్వ మొసగినాడు త్యాగ రాజు ; శివుని కైన గూడ చెల్లు నియ్యది యంచు వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు కేక5

కళ, ఎంత నేర్చుకొనిన ఎంతగా చదివినా మారబోదు బుద్ధి మానవులకు పుడక లందు గాని పోదంచునా బుద్ధి; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

57. వనము లన్ని నరుక వానలు తగ్గెను; వాన లేక యున్న పంట లేదు; వన మహోత్సవంబు వర్ధిల్లవలె నంచు వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

58 పట్టణాల జూచి లొట్ట వైచెదరేల ? తల్లి కౌగిలి గద పల్లెటూరు; పట్టణాల కింక పరుగు మాను దటంచు; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు

59. వాయు కలుషితంబు వాటరు కలుషంబు; (బ్రదుకు దుర్భరంబు పట్టణాల; పంట లక్ష్మి కల్గు పల్లెలే మేలని; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

60. దేశ ప్రగతి నేడు దిగజారి పోయింది. నీతి లేని వారు నేత లగుట; నీతి పరుల నింక ఎన్నుకో వలె నని వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

156 కవితా జ్యోత్స్న

61. మనిషి మేధ పెరిగి మహనీయు డైనను నీతి లేక యున్న నేమి ఫలము ? నీతి లేని వాడు కోతితో సమమంచు; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

62. పరమ హంస నాడు పలికిన పలుకుల సార మెరిగి మనము సంచరించి స్వామి చాటి నట్టి సందేశమును గూర్చి వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

63. నక్సలిజము పేర నరహంతలుగ మారి, నాశనంబు జేయు నక్సలైట్ల; జన(స్రవంతి లోకి జను డంచు బోధించి. వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

64 'పేద వారి కొరకు బ్రదుకు చుంటి మటంచు చెప్పు నట్టి మాట ఒప్పు గాదు. నక్సలైట్లనంగ నరహంతలే యంచు, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ

65. దుష్టులైన యట్టి దుర్యోధనాదులు' త్రాట గట్ట నెంచు తరుణి మందు; విశ్వ రూపు జూపు వెన్నుని చరితంబు; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు కేక

66. _ విష్ణు భక్తి వీడ వెతలెన్ని బెట్టినా వీడ లేదు తాను విష్ణు భక్తి పరమ భక్తుడైన ప్రహ్హాదు చరితంబు; వ్రాయ నౌను కవిత వాసి గాంచ.

67. _ దీన జనుల సేవ దీక్షలో తరియించి పరమ పథము జేరె ప్రజల వీడి; మాతృమూర్తి యైన మదరు థెరిస గూర్చి; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

68... ట్రిటిషు రాణి * డయెన ” మృత్యువు పాలైన, శోక తప్త మాయె లోక మంత, మంచి మనిషి కెపుడు మన్నన కలదంచు; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

69. _ ఆర్త జనుల కెపుడు స్ఫూర్తితో సేవల నంద జేయు వాడు వందిళుండు; మానవునికి సేవ మాధవ సేవని వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

70 “నేను ఎవడ” నంచు నిన్ను నీ వెరిగిన ఎరిగి నట్లి నీవు పరమ పురుషు;” అనుచు బోధ జేయు ఆ రమణు చరిత (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

158 కవితా జ్యోత్స్న

712 హంపి నగర వైభ వానంతరంబున తరలి పోవ కవిత తంజ పురము ('ప్రాపకంబు నిడిన రఘునాథ ప్రభు గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

79, బౌద్ధ మాచరించి యుద్ధంబు విదనాడి మంచి పాలనంబు మనిపి ప్రజకు సుఖము గూర్చు ్రభువ శోకుని చరితంబు, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

73. విజయ రామ రాజు వీర సింహంబౌచు తాంద్ర పాప రాయ ధరజి విభుడు కోరి చంపి నట్టి వీర గాథను గూర్చి, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

74 భారతంబు నందు ప్రముఖ వీరుండైన సూత సుతుడు మేటి దాత యంట; అతని దాన గుణపుటాధిక్యమును గూర్చి; (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

75. షాజహాను భార్య' స్వర్గ సీమకు జేర, ఆమె పేర తాజి అవతరించే; తాజి రూపు గాంచి తన్మయత్వము నొంది, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ59 76 ఇహము నందు పరము ఇమిడి యున్న దటంచు, సగుణ నిర్గుణముల సార మెరిగి ; దివ్య జీవనంబు తెల్పిన అరవిందు ; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. లాగా శంకరుండు మనకు చాటె నద్వైతంబు బౌద్ధ మాచరించి ప్రభువు మరువ; అరయ నొకటె యంచు ఆత్మయు పరమాత్మ; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 78 రాజ్య రమను వీదె రాహులు వీడెను; భార్య వీడె జనుల బాధ దీర్చ; బుద్ద్ధు డైన యట్టి సిద్ధార్థు చరితంబు; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ. 79, దశరథాత్మజుండు దానవ సంహారి రామ చంద్ర మూర్తి రాజ్య మేలె, రాణ కెక్కి నట్టి రామరాజ్యము గూర్చి వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు. 80. యన్‌. టి. రామరావు ఒంటరిగా పోరి గంగ లోన గలిపె కాంగిరేసు విశ్వ యశము గాంచు వీరనేతను గూర్చి, (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

160 కవితా జ్యోత్స్న

రే. తిరుపతి కవి వేంకటేశ్వర కవియును కవిత లల్లి పేరు గాంచినారు; ఆశు కవిత లందు అద్వితీయు లటంచు వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

82. దోస మంచు నెరిగి మిసంబు బెంచియు “కెండు బాస లందు ఎవడు మాకు సాటి" యంచు బల్కు మేటి కవుల గూర్చి, (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

83. చోళ పల్లవులును చాళుక్య రాజులు ఆంధ్ర భూమి నేలినారు మున్ను, నాటి వైభవంబు నభివర్జనము జేసి వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

84 'హైందవంబు నిల్చ్బ బెరంగజేబును, జిత్తు లెన్నా పన్ని చిత్తు జేయు, ఛత్రపతి శివాజి శౌర్యగాథల గూర్చి, వ్రాయ నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

85. భరత మాత దాస్య బంధంబు తొలగింప పొరుగు దేశ మేగి పోరు సల్సి; అసువు లొసగి నట్టి ఆ బోసు చరితంబు; వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 161

86. _ గొప్ప నదులు మనకు గోదావరీ కృష్ణ తుంగ భద్ర స్వర్ణ తోయములతోా, అలరు చున్న యట్టి ఆంధ్ర దేశము గూర్చి వ్రాయ నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

87... సారవంతమైన చక్కని భూములు లోటు లేని ఖనిజ లోహములును; కలిగి యున్న నేల తెలుగు దేశ మటంచు; వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

88. కడలి తీర మెంతొ నిడువైన దగుటచే, కలిమి యెంతొ మనకు కలుగు చుండె, మనకు కలిగి నట్టి మత్స్యసంపద గూర్చి, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

89. స్టీలు ప్లాంటు కలదు స్టీమర్లు ఆగేటి ఓడ రేవు లెన్నా గూడ కలిగి, గనులు గూడ గల్లు తెనుగు నేలను గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

90. వలిసి నంత నీరు బలమైన భూములు, కష్ట పడెడి రైతు కలదు మనకు; అన్న పూర్ణ యైన ఆంధ్ర రాష్టము గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

162 కవితా జ్యోత్స్న

91. మల్లి ఖార్జునుండు భ్రమరాంబ సహితుడై కృష్ణ తీర మందు కృపతొ ప్రజకు, సిరుల నొసగు చున్న శ్రీ శైల మహిమంబు, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

ర సప్త గిరుల పైన సాక్షాత్మరించుచు కోట్ల కొలది జనుల కోర్కిదీర్చు, వేంకటేశు మహిమ వేనోళ్ల పొగడుచు, (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

98. విశ్వ కీర్తి గాంచు విశ్వేశ్వరుండును ఎన్న మహిమ గల్లు అన్నపూర్ణ, వాస మున్న యట్టి కాశీపురము గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

99. సాలె పురుగు కాళ సామజంబులు కొల్వ, మోక్ష మొసగి నాడు మున్ను శివుడు, అట్టి కాళహస్తి - అత్యంత మహిమంబు (వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

100. పరుల మేలు గోరి బ్రదుకును సాగించి పేద వాని కింత పెట్టి పోయు, మనసు కలిగి నట్టి మహనీయులను గూర్చి, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 163

96 యమున తీర మందు మలయ సమిరాన గోప బాలకుండు గోపికలును, సంచరించు నట్టి సందర్భమును గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

97 స్వార్థ చింత వీడి పరమార్ధమును గోరి, మంచి నించు కంత మదిని బెంచి, జన పొతంబు గోరు మనుజ ్రేషుల గూర్చి, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

98, తల్లి ఒడిని జేర తాపత్రయము తోడ, పరుగు లెత్తు నదుల పట్టి నిల్పు, అన్నదాత లైన ఆనకట్టల గూర్చి, వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

రి ప్రాణ మొండు దక్క ప్రత్య్వవయవమును మార్చి, జనుల మనుపు మానవుండు; మాధవుండు గాదె మహిలోన యంచును, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

100. _ కొన్ని వేల మంది కొన్ని రోజుల లోన, చేయ గల్గు పనిని చిటికె లోన, అందజేయ గల్టు కంప్యూటరును గూర్చి, వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

164 కవితా జ్యోత్స్న

101. శాద్వలాల శోభ చక్కగ పరికించి అరుణ కాంతు లీను తరుణ మందు, రంగు లీను విరుల పొంగుల పస గూర్చి (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు.

102. సంస్కృతంబు రాక చక్కని కవనంబు (వ్రాయ లేని మాట వాస్తవంబు; అచ్చ తెనుగు వ్రాయ అది యసాధ్యంబని (వ్రాయ వచ్చు కవిత వాసి గాంచ.

103. వాజిపాయి మనకు భావి ప్రధానియౌ నీతి మంతుడైన నేత యతడు, అతని పాలనంబు అద్భుతంబని జెప్పి (వ్రాయు నట్టి కవిత వాసి గాంచు. హాస్యం

104. వ్రాసినాడు సరళ వ్యవహార భాషలో అట వెలది శతక మద్భుతముగ; నచ్చు నట్లు సూర్య నారాయణుడు రాజు వ్రాయ వచ్చు కవిత వాని మిద.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 1165 తాత్‌ ముహలం 1 మ మొగలాయీ పరిపాలనంబది మహా భూజాని షాజానుడీ జగతిన్‌ గల్గెడు రాజశేఖరుల నెం చన్‌ మించి సత్పాలనన్‌ తగు రీతిన్‌ ప్రజ కంద జేయుచును ముం తాజీ సతిన్‌ గూడి నీ తిగ పాలించెను భారతావనిని ప్రీ తిన్‌ లోక విఖ్యాతుడై. 2. ఉ॥ అతని పాలనంబున సు ఖంబుగ హైందవ జాతి నిద్దురన్‌ చేతులు గుండెపై నిడుచు చీకును చింతయు లేని తీరునన్‌ భీతిని వీడి జీవనము బేషుగ జేయుగ చక్రవర్తియున్‌; ఖ్యాతి గడించె సర్వ జను లానతి మెచ్చుచు కోరి కొాల్వగన్‌. 8 ఉ. చక్క దనంబునన్‌ మిగుల జాలెను జాబిలి, రూపు రేఖలన్‌ నిక్కము సాటి లేని తరు జీ మణి -ముంతజు రాణి వీడి, తా

166 కవితా జ్యోత్స్న నొక్క నిమేష మేని మన నొప్పక రేయి బవల్‌ వినోదముల్‌, మిక్కిలి సంతసంబునను 'పేరిమి రాజ్యము నేలె నాతడున్‌. 4 మ॥ పదియున్‌ మువ్వురు బిడ్డలున్‌ గలుగ భూ పాలుండు ముంతాజియున్‌ మది నానంద తరంగ డోలికల ను య్యాలూగ సంతృప్తిమై పదియున్‌ నాల్గవ బిడ్డ గర్భమున నొ ప్పారంగ ముంతాజికిన్‌ సదయుండై విభు డెల్ల వేళల సతీ సాన్నిధ్యమున్‌ వీడకన్‌. 5. మ॥ పరిచర్యల్‌ సలుపంగ దాదులను బూ పాలుండు భిష్వక్కులన్‌ సిరి కే లోటును లేక యుంట నియమిం చెన్‌ రాణి జాగ్రత్తక్రి; పరమాత్ముండు తలంచె వేరుగను ఏ పాపంబు లేకుండినన్‌ ధరణిన్‌ నూకలు చెల్లెనో యనగ, ముం తాజీ విడెన్‌ ప్రాణముల్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 167 6 మ॥ తల క్రిందయ్యెను చక్రవర్తి బహు చిం తా క్రాంతుడై యెంతయో విలపించెన్‌ విధి దుష్ట చేష్టకు మదిన్‌ భీతాహుడై బిడ్డలున్‌ విలపింపన్‌ తన చుట్టు మూగి అకటా ఏ రీతి నీ దుఃఖమున్‌ కలలో నైన తలంపజాల దిగమిం గన్‌ సాధ్య మేరీతిగన్‌. 7 తే గ సర్వ సర్వంసపో భూరి చక్రవర్తి దిక్కు తోచనివాడయ్యె దీనుడయ్యె ; సర్వమును కోలు పోయిన చంద మాయె, చిమ్మ చీకట్లు మది లోన క్రమ్ముకానగ. &తేగీ _ ప్రాణములు దీయు మృత్యువు పక్షపాతి కాదు నొకయింత రాజైన పేదయైన ; తారతమ్యంబు లెంచక తారసిల్లి సమయ మాసన్న మైనట్టి నిమిష మందు తీసికొని పోవు నెచటికో తెలియ దకట. 9 క. గ. ఇటుల కొన్నాళ్లు విలపింప రేయిబవలు; దుఃఖ భారంబు నొకయింత దూర మాయె, దివికి జేరిన రాణికి దివ్య చిహ్న మొకటి నిర్మింప మది లోన నూహ గట్జె.

168 కవితా జ్యోత్స్న 10. శః చాటింపించెను దేశ దేశముల శిల్పా చార్య బృందాలకై పోటాపోటిగ వచ్చినారు పలురూ, పుల్‌ గల్గు చిత్రంబులన్‌ పోటీ లేని యనేక తీరులుగ శి ల్పుల్‌ చెక్కి షాజానుకున్‌; వాటిం జూపగ వాటిలో నొకటి, ర మ్యంబంచు నద్దానికిన్‌ పాటా గట్టెను చక్రవర్తి కడు మో దంబంది యప్పట్టునన్‌. 11. ఉ వేలకు వేలు శిల్చు లతి వేగమె వచ్చిరి, వాస్తు శాస్త్ర ధీ శాలు రనేకులున్‌ విమల సౌధ వినిర్మితులైన వారలున్‌ రాలు కరంగ శిల్చ్పముల రంజిల జేసెడి గ్రీకు శిల్చులున్‌ ఏలిక పిల్పు మేర కరు దెంచిరి తాజికి రూపు దిద్దగన్‌. 12.ఉ. ఈ జగతిన్‌ ప్రసిద్ధమయి ఇంపున పొంపున సాటి లేని ముం తాజికి తగ్గ రితి యము నానది యొద్దున సౌధరాజమున్‌

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 169 రాజిల జేయ శిల్పు లతి రమ్య మనోహర దివ్య రూపమున్‌ రాజుకు నచ్చె, వారలకు రత్నపు రాసులు కాన్మగా నిడెన్‌. 18. ఉ॥ ఆ భవనంపు సొంపు గని రాణిని జూచిన తృప్తి నొందుచున్‌ ఈ భరతోర్వి నేలుబడి, జేయుచు కాలము వెళ్ల బుచ్చ గా రాబు కుమారు డాతనిని రాక్షసుడై చెరసాల జేరిచెన్‌, ఆ భగవాను లీల వశ మా తెలియంగను నెట్టి వారికిన్‌ ? 14 మ॥ హతమార్చెన్‌ తన యన్న లందరిని రా జ్యం బేలు నాకాంక్షతో, సతతంబాతడు నెల్ల హిందువుల ద్వే షంబొప్పు చిత్తంబుతో మతపిచ్చిన్‌ బడి హిందుదేవళములన్‌ మట్టంబు గావించి, భా రత జాతిన్‌ కడగండ్ల పాలొనరిచెన్‌ బెరంగజే బక్కటా !

70 కవితా జ్యోత్స్న 15. తే.గ. తండ్రి థైదున మరణించి తరుణి జేరె మొగలు సామ్రాజ్య మంతతో ముగిసిపోయె, సకల జనులను సంతోష జలధి ముంచి తాజి శాశ్వత కీర్తితో రాజిలంగ. స్థాస్గాన్లా

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 171 విరదొని 1 ఉ భారత భూమిపై తురక, పార్ధివు డా గజినీ మహమ్మదుం డారుకు మూడు రెట్లు పరి యాయములన్‌ తన కత్తి దూసి, బం గారపు నాణిముల్‌ బహుళ కాంతుల నీనెడు రత్నరాసులన్‌ మోరిన కాంక్షతో గజని కెట్టలొ ఒంటెల మిద జేరిచెన్‌, 2 ఊ చేరిన ద్రవ్యరాశుల మ సీదులు మేడలు మిద్దె లెన్నియో కోరిక దీర నిర్మితము గూరిచి మిక్కిలి సంతసంబునన్‌ మోరిన దర్పమున్‌ గలిగి మేదిని రాజ్యము నేలుచుండగన్‌ కోరిక కల్ల పారశిక కోవిదులన్‌ పిలిపించి గ్రంథమున్‌. 8 ఉఊ। వ్రాయగ గోరె దివ్యముగ వాని చరిత్రను శాశ్వతంబుగా ఈ యవనీ స్థలిన్‌ తిరుగు లేని తెరంగున అట్లు వ్రాసినన్‌

క72 కవితా జ్యోత్స్న ఈయగ నిచ్చగించె ధర ణీశుడు పద్యము కొక్క స్వర్ణమున్‌ ఆయత సత్మవీశ్వరుడు నా పిరదౌసియు వల్లె యంచనెన్‌ 4 చం॥ అరువదివేల పద్యముల నా సుకవీంద్రు డమోఘ రీతిగన్‌ ఇరువది వత్సరంబులు శ్ర మించి అనేకములైన [గ్రంథముల్‌, విరివిగ సేకరించి బహు మేలగు వాజ్మయ తీరు తెన్నులన్‌ అరయ (గ్రహించి తీయని ప దంబుల నేరి రచించె (గ్రంధమున్‌. 6. కం॥ అంతటి యు(ద్ధంధంబును ఎంతయొ (శ్రమ కోర్చి వ్రాసి యింపుగ దానిన్‌; సంతస మౌనటు సభలో నెంతయొ మోదంబు గూర్చ నింపుగ జదివెన్‌. 6. మ॥ ప్రభు వానందము జెందె సత్మవులు సే భాషంచు కీర్తించ నా సభికుల్‌ మెచ్చిరి భేషు భేషనుచు భా షా కోవిదుల్‌ తృప్తి గాం

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 173 చి భళీ యంచును సత్మవీశ్వరుని గా చిత్యంబు వేనోళ్లతో నభిభాషించిన యంత (గ్రంథమును పి ర్జాసీ సమర్పింపగన్‌. 7. ఉ॥ ఆడిన మాట దప్పి పిర దౌసికి బంగరు నాణిముల్‌ బదుల్‌ వీడిన లజ్జతో ప్రభువు వెండివి నాణెము లంప వాటినిన్‌ కూడ దటంచు బల్కి బహు కోపము మోిరగ సత్మవీంద్రుడున్‌ వీడిన శాంతితో ప్రభువు నెంతయొ చుల్మన జేసి తిట్టుచున్‌. 8. కం. ముప్పది యేడులు శ్రమ పడి మెప్పుగ (గ్రంథంబు వ్రాసి మి ప్రభుతలపై కప్పుర మొసగిన నాపై నిప్పులు గురిపించె నంచు నీరస పడియెన్‌. 9.ఉ॥ ఆగని దుఃఖభారమున ఆ సుకవీంద్రుడు తల్ల డిల్ల ఇం కేగతి జీవనంబనుచు చింతిలి దేహ పటుత్వ మెంతయో

క్ష74 కవితా జ్యోత్స్న వీగెను, వార్థకంబదియు వేగమ చేరెను దేహ మందు రా జీ గతి మోసగించ నను జీవితమే వృధ యయ్యె నాకికన్‌.

160. తే.గ. అనుచు దుఃఖభారంబులో మునిగి యున్న కవికి నొక వార్త జేరెను “కవిని బట్టీ చంప రాజాజ్ఞ నీయగా సైన్య మచట బయలు దేరిన దంచును, అంత సుకవి

11 తే. గీ భయము ముప్పిరి గొన తన భార్య సుతను వెంట నిడుకొని అడవుల వెంట బడియె, ప్రాణముల పైని తీపితో పరుగు లిడుచు ఎచటి కేగగ నెంచెనో ఎరుగ రాదు.

12. ఉ॥ ఆ యటవీ ప్రయాణమున భార్యయు కూతురు తోడ నెంతయో కాయము తల్లడిల్ల బహు కష్టము లొందుచు కంటకావృతం వై యలరారు బాటలదె సంబడి మత్త మదేభ సింహముల్‌ జేయు నినాద ఘోషలకు చింతయు ఖీతి జనింప వారలున్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శ75 13. సీ. సైన్యంబు లెటు వచ్చి చంపునో యను ఖీతి వన మృగంబుల థ్‌తి వానఖీతి ఉరుములు మెరుపులు హుంకరించిన భీతి పిడుగులు పడు నన్న పెద్ద భీతి కాళ సర్పంబులు కాటేయు నను భీతి పొదరిండ్ల దాగిన పులుల భీతి కలువ రే దరిగిన కారు చీకటి భీతి కొరవి దయ్యంబుల నరయ ఛఖీతి తే.గీ. ముదిమి చీకటి పడి నంత ముండ్ల భీతి వాగు వంకల దాటగ వరద ఛీతి, దారి సరియైనదో కాదా అనెడి భీతి వయసు మిరిన తన కేమొ మరణ ఛీతి. 14 తే.గ. అట్లు భీతిల్లి తుదకెట్లా నడవి దాటి పారశళీకంపు పొలిమేర జేరి నంత ; పడిన (శ్రమనంత మరచి సంబరము జెంది అబలలను గూడి తాసు పట్టణము జేరె. 15. మః తన జన్మ స్థలమైన తూసు నగరం బాతండు ఇల్లాలితో తనయారత్నముతోడ జేరి, కడుదై న్యంబైన సంసార జీ

176 కవితా జ్యోత్స్న వన యాత్రన్‌ ఒక కొన్నినాళ్లు లెటులో భారంబుతో సల్ప, ఆ తని యారోగ్యము సన్నగిల్లి మరణం బాసన్నమై యుండగన్‌. 16. మః అటి సుల్తానుని యాజ్ఞ పాలనకునై సైన్యంబు గాలించి వే సట జెందెన్‌ పిరదౌసి జాడ యెచటన్‌ సాధింపగా లేక సం కటమున్‌ జెందిరి, రిక్తహస్తముల పో గా రాజు ప్రాణంబులన్‌ ఎటులైనన్‌ సరె తీయునంచు భయ భ్రాం తిన్‌ సైన్య మల్గ్లాడుచున్‌, 17 ఉ॥ దేశము వీడి పోయె సుక వీశ్వరు డంచును దెల్ప్బ రాజు ఆ వేశము మారు కోపమున వికృత రూపము దాల్చి, వారికిన్‌ ఆశని పాతమైన ఉరి త్రాటితొ శిక్షలు వేసె నక్కటా ! లేశము గూడ పాప మని ఎంచని మూర్చుడు గాదె యాగడున్‌. వ. అంత కొన్నాళ్లకు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్ష77

18. తే.గీ. శాశ్వతంబుగ మి కీర్తి చం(ద్రైికలను దేశ దేశాల వెదజల్లే ధీర సుకవి; చంపబూనుట న్యాయమా ! పంపదగును స్వర్ణముల నంచు దెల్బ సామంతులెల్ల.

19. ఉ అంతటి చండశాసను డ

నల్చ పరాక్రమ శాలి యెట్లా సా మంతులు దెల్ప మార్చుకొనె

మానస మందున గల్లు కోపమున్‌; శాంతి వహించి ఆ సుకవి

చంద్రున కంపెను స్వర్ణ నాణెముల్‌ చింతిలి మానసంబునను

చేసిన దుష్కృతి చెల్లిపోవగన్‌.

20. తేగీ! ధనపురాశులు తూర్పు ద్వారాన జేరె; పడమటి గవాక్షమున నుండి పయన మగుచు; కవి కళేబర మరిగెను కాటి వైపు, దైవ లీలల నూహింప నెవరి తరము ?

21. తేగీ। “బ్రదికి నన్నాళ్లు తండ్రిని బాధపెట్టి కడకు పంపిన డబ్బు మా కసలఠె వద్దు ; తిరిగి కొనిపోయి రాజుకే మరల నిండు” అనుచు నా డబ్బు తనయ తిరస్మరించె.

178 కవితా జ్యోత్స్న 22. ఆ;వె॥ సుకవి మరణ వార్త సోకెను చెవులకు ధనము గూడ తిరిగి తనకె జేర తల్లడిల్లి రాజు తన తప్పు కెంతయో చిత్త శాంతి లేక చింత నొందె. 28. ఉ॥ * చేసితి ఘోర కృత్యమును చెందుట దుర్గతి తప్పదింక నే జేసిన జైత్ర యాత్రలును చేరిన స్వర్ణపు రత్నరాసులున్‌ కాసిన వెన్నెలన్‌ అడవి ; కాంతి విహీనము నా యశస్సు పే రాసకు బోయి ఆ సుకవి ప్రాణములన్‌ బలిగొంటి నక్కటా ! * 24. తేగీ॥ అనుచు చింతిలి గజినీ మహమ్మదుండు పేర్మి మరగ పిరదౌసి పేరు మిద; తాసు నగరాన ధర్మసత్రంబు నొకటి, నిర్మితము జేసె కవి బుణ మింత దీర్చ. 25. తే.గీ శిథిల మయ్యును నేటికి నధిక ప్రజకు దర్శనంబిచ్చుచున్న దా ధర్మశాల ; కీర్రిశేషుందు పిరదౌసి కీర్తి నిలిపి, అపయశంబును రాజున కంట గట్టి.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు [79 భవ్యభారతి ( మహాకవి శ్రీ అద్దేపల్లి లక్ష్మణ స్వామిగారి * భవ్యభారతి *” సౌజన్యంతో ) 1చం॥ కల దొక పండితుండు , బహు కావ్యములన్‌ రచియించి రెండుభా షల తన సాటి లేరని ప్ర జల్‌ ఎుతియింపగ ఖ్యాతి గాంచి కే వలముగ కావ్య సంపదలె ఆతని సంపద లౌట, దండిగా కలిగెను భాగ్య మాతనికి (గ్రంథము లమ్మగ వచ్చు డబ్బుతోన్‌. 2. కం. కలిగెను కొమరిత యొక్కతె సలలిత సౌందర్య రాశి సద్దుణవతియున్‌; విలువగు రత్నము లొదిగిన పలువిధముల నగలు దాల్ఫి పద్ధతి మెలగున్‌. 8 తే.గీ. “భవ్య భారతి” నామంబు భాసిలంగ తా సనాతన ధర్మంబు దప్పకుండ, తిలక మొక యింత మోమున తీర్చి దిద్ది, శారదా దేవి వలె తాను సంచరించు.

180 కవితా జ్యోత్స్ను 4 తే.గీ. పెండ్లి యొనరించి తనయను మెట్టి నింటి కొక్క సుముహూర్త మందున కోరి పంపె; నగల తోడను వలసిన నగదు తోడ, కొదువ లేనట్టి సంపదల్‌ కూడి యుంట. 5. ఆ.వె. భర్త - రసికు డౌట భవ్యభారతి కెంతా సంతసంబు మదిని సంతరిల్లె ; చిలుక గోరువంక మెలగెడు చందాన కాపురంబు సేయ గలుగ వారు. 6. శా. సర్వాలంకృతయై వివేకవతియై సన్నార్గ సంధాయియై, శర్వాణీ సమమై, సనాతన మతిన్‌ సత్ఫీలియై భాషలన్‌ గీర్వాణంబు తెలుంగు రెంటి నొక లా గే పెంచి పోషించుచున్‌ సర్వాంగాకృతమౌ విధిన్‌ మెలగునా సాధ్వీశిరోరత్నమున్‌, 7 ఉ కొన్ని దినంబు లీ విధిని కోమలి భర్తను గూడి హాయిగా నెన్నగ కాపురంబు సలి పెన్‌ మన భారతి నెందుచేతనో

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 181 సన్నుతుడైన సత్మవి, వి చక్షణ వీడుచు నవ్య భారతీ యన్న లతాంగి జేరె బహు నగ్గలమైన కుతూహలంబునన్‌.

8. తేగీ.. భవ్య భారతి విడనాడి నవ్య భార తియెడ నేర్చడ్డ డ్రేమతో తేరి మునిగి నామె తోడిదె స్వర్గ్ణంబటంచు నెంచి, భార్య వెడలంగ గొట్టెనా భర్త అకట!

9. తేగి. చేయునది లేక “హతవిధీ సేతు నేమి ఇంక నాగతి యిట్లయ్యె నేది దిక్కూ అనుచు చింతించి పుట్టింటి కరిగి యామె కండ్ల నీరిడి తండ్రిని గాంచి పలికె.

10. మ."పతి మాటన్‌ జవదాట లేదెపుడు దై

వంబంచు భావించి; నా కతిఘోరంబగు శిక్ష వేసె విభుడ న్యాయంబుగా నింక నే గతి జీవింతును భర్తృ హీననయి; యీ

• కాయంబు నే వీడెదన్‌ అతిహీనంబగు జీవితంబు వలద య్యా నాకు నిర్భాగ్యకున్‌.

132 కవితా జ్యోత్స్న 11 తేగీ! నన్ను విడనాడి సంప్రదాయంబు వీడి; నవ్య భారతితో నపసవ్యముగను (ప్రేమ నాటక మాడుచు పిచ్చి పిచ్చి వ్రాతలను వ్రాయు వచన గేయంబు లనుచు. 12. ఆవెః ప్రాత చింతకాయ పచ్చడి నేనట, కుంకుమంపు బొట్టు కూడ దంట ! గంగిరెద్దు లాగ గంపెడు నగలతో చూడ వెగటు బుట్టుచుందు నంట 13. ఆవ కురులు దువ్వ దామె కుంకుమ దిద్దదు చీర గట్టు టన్న చీదరింపు జుట్టు కత్తిరించి జులపాలుగా దీర్చి పౌడరింత మొగము పైన బూయు 14 ఆ|వెి।; పరుల గూడి తిరుగు పతిత యౌచును తాను, భర్త యన్న సుంత భక్తి లేక; ప్రౌఢ యైన నన్ను పరిహాస మొనరించు; అల్బ బుద్ధియైన నామె విడడు. 15. ఆఃవెః ఇచ్చ వచ్చినట్లు తిరుగ నిచ్చును గాని నియమ వర్తనంబు నేర్చ బోడు ; అర్ధ మింత లేని యామె మాటల లోన, ఖావము గలదంచు పలుకు నతడు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 183 16. చం॥ అలతి పదంబులన్‌ బొదిగి అల్లిన గేయము లందు నెంతయో సలలిత భావ సౌష్టవము చాలగ నున్న దటంచు బల్కు; ఆ పలుకుల లోని భావమును పల్కు మటన్నవచా, * దీని భావమే తెలియద ! అక్కటా ” యనుచు తెల్పగ బూనును లేని యర్ధమున్‌. 17. ఆవెః; భావ కవిత యన్న భావంబు గుప్రంబు తెలివి తేట లున్న తెలియ నగును; పుటకు నాల్గు పంక్తు లెటులనో పూరించి, అచ్చు వేసి దాని మెచ్చు కొనును. 18ఉ॥ ఏ నియమంబు లేదు ఒక నిష్టయు లేదు గణయబు బేదు ప్రా సా నియమంబు లేదు యతి స్థానము లేదు కవిత్వ తత్త్వ చిం తా నియమంబు లేదు ఇటు తానియమంబుల నెల్ల ద్రుంచుచున్‌ వాని కలంబు సాగునటు వ్రాయును అర్ధము లేని కైతలన్‌.

184 కవితా జ్యోత్స్న 19. ఆ|వె; సంప్రదాయ కవిత శాశ్వతంబుగ నుండు, కట్టు బాట్లు లేని కవిత సమయు ; భావ కవిత తాను భాసిల్లి కొన్నాళ్లు, కాల గర్భ మందు కలసి పోవు 20. సీ. భావ కవి యటంచు వానితో కొన్నాళ్లు వాస్తవ కవి యంచు వాని తోను, అభినవ కవి యంచు అతనితో కొన్నాళ్లు విప్లవ కవి యంచు వీని తోను సామాజ కవి వరు సన్నిధి కొన్నాళ్లు వచన గేయము (వ్రాయు వాని తోను, (గ్రామ్య భాషల లోన ఘనుడంచు వానితో పాటల కవి యంచు వాని తోను తేగ! తాళి గట్టిన భర్తను గేళి జేసి, పరుల మెచ్చుచు తిరుగునా పడతి గాంచి, తిరుగు బోతని యామెను తిట్టి పోసి మరల నిజ భార్య కోసమై తిరుగ దొడగె 21. ఆవె॥ తిరిగి తిరిగి తుదకు చేరెను తానెట్టొ; భార్య పుట్టీ నింటి ప్రాంగణంబు అచట మామ యైన గ్రాంథిక శాస్త్రిని కలసి విన్నవించె కలత తోడ.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 185 22 చం[“” అనఘ చరిత్ర మికు నప చారము జేసితి భవ్య భారతిన్‌ వినయ విధేయ, సచ్చరిత వీనుల విందొనరించు మాటలన్‌ దనుపుచు భర్తయే పరమ దైవ మటంచును నెంచు నా సతిన్‌ గుణ మెరుగంగ లేక అతి ఘోరముగా నిలు వెళ్ల గొట్టితిన్‌. 28. చం॥ తెలిసెను నాదు తప్పు, ఇక నెన్నడు నీ విధి సంచరింప, నా తెలివి విహీనతన్‌ జరిగె నిట్టుల నన్‌ క్షమియించి మారికన్‌ తొలి విధి గౌరవించి నను; తొయ్యలి నంపుడు భవ్య భారతిన్‌, కలిసి మెలంగి యామె నిక గాతును కంటికి రెప్ప లాగునన్‌.” 24 చం! అన విని సంతసించి తన యన్‌ తగు రీతిని మెట్టినింటికిన్‌, పనుపగ నిచ్చగించి (బ్రతి మాలెను గ్రాంధిక శాస్రి కూతురున్‌

186 కవితా జ్యోత్స్న అనుపమ శీల భారతియు అట్టులె యంచని భర్తగూడి తా జనియెను స్వగృహంబునకు సత్మవు లెల్లరు సంతసింపగన్‌ 25. తేగీ। నవ్య భారతి విడనాడి భవ్య భార తీ ప్రియుడగుచు నా కవి తెలుగు సంస్కృ తముల రెంటిని సమముగా తలచి తాను; (గ్రంథ రచనలు గావించి గణుతి కక్క కక తాా

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 187 తీరని తృష్ట "రం 020% 1జఖు6ే ంట 2080 ౧౮666 " అను టాల్‌స్టాయి వ్రాసిన కథను ఆధారం చేసుకొని వ్రాసినది 1 సీ; అది యొక కుగ్రామ మా గ్రామ మందున కల డొక రైతు చక్కగను జదివె, లౌకిక జ్ఞానంబు అభియింప మెండుగా, (గ్రామ వాసుల లోన గడుస రాయు, నలుబది యెకరాల కాతండు అధిపతి, ఆతని యింటిలో నన్న వస్త్ర ముల కెట్టి లోటు రాకుండ కష్టించి పండించు బాగుగ పంట నతడు తేగ! చేల గట్టుల కొబ్బరి చెట్ల వలన మంచి ఆదాయమే వచ్చు మానకుండ, చేపలను గూడ పెంచును చెరువు నందు; కూరగాయల పండించు కొనడతండు. 2. ఉ ఆతని భాగ్య వైభవము ఆతని దర్చము నూరివారలం దాతని మాద గౌరవము అందరిలో తలమానికంబుగా

186 కవితా జ్ప్‌త్స్న నాతడు సంచరించు మరి యాదకు లోటొనగూడ దెప్పుడున్‌ ఆతని యింట భోజనము నందక నేగరు ఎవ్వరొచ్చినన్‌ ౩. ఉ॥ చక్కని సౌధ మందు తన సాధ్వియు బిడ్డడు తాను మువ్వురున్‌ మిక్కిలి సౌఖ్యసంపదలు మీరగ నుండియు తృప్తిలేక యిం కెక్కువ భూము లే విధిని ఎచ్చట చౌకగ లభ్యమౌ నటం చక్కడ నిక్కడన్‌ వెదికి ఆరట మొందుచు నుండు నాతడున్‌. 4 మః తన యారాటము తీవ్రమై చనగ ఏ తత్సోర్మి తీరంగ నె ట్లని వాపోవుచు నుండ నొక్క దిన మా (గ్రామంబు కేతెంచె, దా రని పోనుండెడి సాధుసత్తముడు నో 'రెండంగ దాహార్తియై, మన యీ రైతు గృహాంగణంబునకు

• దాహంబంద నేతేరగన్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 189 5.శా॥ “స్వామో రండోని యాదరం బెసగ నా ప్యాయంబుతో లోనికిన్‌ స్వామిందోడ్కొని అన్న పానముల నా స్వాదింపగో జేసియున్‌ 'సేమం బారసి విశ్రమింపగను జే సెన్‌ రైతు, తత్‌ స్వామికిన్‌ సామిప్యంబున జేరి కోరికను లె స్సన్‌ దెల్పె నీ రీతి గన్‌ 6. శా; “ఏ యే దేశములన్‌ చరించితిరి ఏ యే భూములన్‌ జూచినా రా యాభూముల మంచి చెడ్డలు మహా త్మా నాకు సాకల్యమున్‌ జేయుండంచును వేడ ” స్వామి సరెయం చీరీతినా క్రుచ్చె “నే నీ యా దేశము లన్నియున్‌ దిరిగితిన్‌ తెల్లంబె నాకన్నియున్‌. ” 7. చం! ఇచటకు నూరు ఆమడల నే గను గొంటిని మంచి భూములన్‌ అచటకు నేగి మారు, గిరు లందున వాసము జేయు కోయలన్‌

190 కవితా జ్యోత్స్న అచటికి కొంత దవ్వరిగి వాగుల చెంతన కాపురంబు జే యుచు కనుపించు భిల్లులను ఒప్పుగ గోర లభించు భూములున్‌, ” &. చం॥ “అయిన మహాత్మ నాకు గల సంశయ మించుక విన్నవింతు మి వయసది జూడ అక్కజము మాకగు ఇంతటి లేత ప్రాయమే యయినను దేశ దేశముల నన్నిటి నే విధి గాంచినారు సం శ యమగు నాకు దెల్పు” డని సాదర మొప్పగ బల్కె స్వామితో.

9. కం! " కల దొక మంత్రము నా కడ తెలియంగా నేర్చినాను ఈశ్వరుకృషచే ! తెలిపెద మాకును నయ్యది తెలుపంగను రాదు పరుల కియ్యదియైనన్‌.”

10. తేగ. అనుచు మంత్రంబు నేదియో వినిచె చెవిని

దీని స్మరియించి మదిలోన దేవ దేవు దైన ఈశ్వరు ప్రార్ధింప ధరణి లోన నెచటి కైనను క్షణములో నేగ నగును.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు ల! 11 దః అనినన్‌ సంతస మంది స్వామికి కృత జ్ఞాపూర్వ సామ్రాంగమున్‌, పొనరింపన్‌ ఇక పోయివత్తునని యా భూమిశుతో బల్మ నా తని తోడన్‌ జనె కొంత దూర మికపై నాగుండు మోరేగి మో పనిలో నుండుడు పోయివత్తు ననగా నా రైతు నట్లే యనెన్‌. 12 చం॥ తిరిగి గృహంబు జేరి మది నెంతయొ సంతస మంది భార్యతో జరిగిన సంగతుల్‌ దెలిపి , సత్వర మాతడు మంచి రోజునన్‌ అరిగెను మంత్ర సాయమున కారడవీమయమైన చోటుకున్‌ తరుగని తృష్ణతో నతడు తల్లడ మందుచు మానసంబునన్‌ 13 చం॥ అట జని కాంచె నాతదడువి శాల ప్రదేశములైన భూములన్‌ అటు నిటు కొందలన్‌ నడుమ వాగులు లోయలు గుట్టమిట్టలున్‌,

క్షే92 కవితా జ్యోత్స్న కటిక ప్రదేశముల్‌ మరియు కారడవుల్‌ సెలయేళ్లు వృక్షముల్‌, అట నట సారవంతమయ మై విలసిల్లెడు పంట భూములున్‌. వ॥ చూచి విసయమంది తన కోరికను వారికి విన్నవింపగా ఆ గిరిజనులు సంతోషముతో నిట్లనిరి 14. ఉ॥ “కోరిన భూము లిచ్చటను కొల్లలు కొల్లలు సారవంతమై నీరును గల్లి యున్న యవి ఎన్నడు వీటిని సాగు జేయగా కోరిన వారు లేరు తమ కోరిక మేరకు తీసికొండు మీ రేగిన యంత వర్తులపు నేలను ఒక్క దినంబు లోపలన్‌.” 15 చం॥ అన విని హర్షముప్పిరిగొా నన్‌ ఉదయాద్రిని సూర్యవింబమున్‌ గను గొని సూర్యుడస్త మయ మౌ వర కాతడు విశమింపకుం డను వన భూము లెల్ల తిరు గన్‌ (శ్రమ కోర్చుచు అన్న పానముల్‌ గొనక నతండు మూర్చిలుచు కోల్పడె ప్రాణము నాశ పాత్రుదై

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 193 16. తేగీ। అన్న పానంబులను వీడి ఆశ కొలది నిమిష మాగిన తగ్గును భూము లనుచు, పరుగు పరుగన నడవిలో తిరిగి తిరిగి, మృత్యు వాతతో నంతయు మిథ్య యయ్యె, 17. తీగ; వందలాదిగ ఎకరముల్‌ పొంద గోరి, తుదకు ప్రాణాలు సైతము వదల వలసె, ఆక్రమించెను బారెడు అవని తుదకు; మనుజునకు చాలు నన్నట్లు తనువు వీడి. 18. శేగి; ఆశ యొక యింత మనుజున కవసరంబె, ఆశ లేకున్న (బదుక లే డసలు మనిషి; ఆశ మిక్కుట మైన దురాశ యగును అంత మౌదురు జనులు దురాశ వలన. -అపయమమాః అసప్రైల-

1194 కవితా జ్యోత్స్న ఫకీరు 1సీ॥ అది మొగల్‌ పాదుషా అక్బరు సమ్రాట్టు

భారతావని నేలు తరుణ, మపుడు ;

అతని శౌర్యమునకు అందని దుర్గంబు, కొల్లగొట్టని యట్టి కోట లేదు ;

అపజయ మెరుగని అవనీశు డాతండు సువిశాల భారతి సొంత మాయె,

ప్రతిరోజు నాతందడు అల్లాను ప్రార్ధించి కోర్కె లెన్నియొ తాను కోరుచుండు;

ప్రతిదినంబు వోలె ప్రార్ధింప అల్లాను

తన మసీదు కరిగి ధ్యాన మొసగి,

ధనము గుణము కీర్తి దండిగా నిమ్మని

కోరుచుండ కాంచె నో ఫకీరు.

2.శ ఆ దృశ్యంబును గాంచి బాధవడి ఆ

హాయేమియీవింత తా

నా దేశంబుకు చక్రవర్తి యయి గూ డన్‌ చాల దన్నట్లు ఇం

కే దో కావలె నంచు దీనతగ న ద్ధింపంగ అల్లాను తా

నే దో కోరుట వ్యర్ధ మంచు మదిలో చింతించి పో నుండగన్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు శై95 & ఉ; కాంచెను చక్రవర్తి తన కై అటు వచ్చిన యాఫకీరునున్‌ వాంఛిత మేదియో నడుగ వచ్చియు కోరక నేగుచుందె నా మంచి తనంబు కీర్తి కిది మచ్చ యటంచు దలంచి, * న్వామిజీ యంచును భక్తి మార పిలు వంగను ఆగె ఫకీరు డంతటన్‌.

• కం॥ “ఊరక రారు మహాత్ములు కోరికయే. తెలుపకుండ కోపము తోడన్‌, పోరాదు సామి మోరలు కోరెడి మా కోర్కె దీర్చ కొదువయె నాకున్‌ ₹ 5ఆ;వె।; అనిన (ప్రభువు మాట కాతండు ఇట్లనె “ఏమి లేదు రాజ 1! మిమ్ము జూడ వచ్చి చూచి తిరిగి వచ్చిన దారినే పోవుచుంటి సెలవు పోయి వత్తు. 4 ఆ;వె॥ “అటుల కాదు స్వామి ! అసలేదొ విషయంబు దాచి మాట లాడ ధర్మ మగునె ? తప్పు దిద్ది కొందు తమ రేల వచ్చిరో ఎరుక జేయు డంచు ” వేడె నృపతి.

196 కవితా జ్యోత్స్న 74; “నిక్కము దాప నేల ధర ణీశ్వర తెల్చెద చల్ల కొచ్చి నే నక్కట ముంత దాచుటిక మంచిది కాదని రాజు కిట్లనెన్‌ మిక్కిలి చిన్నదైన దని మోరును జూచిన మత్కుటీర మం దెక్కుడు చోటులేక బహు చిక్కుల పాలగు చుంటినో ప్రభూ! 8౬ ఉ॥। వేల కొలందిగా జనులు వీడక వత్తురు నాదు బోధకై చాలక యుంట చోటచట సత్వర మేదియొ వారికోసమై ఏలిక సాయమున్‌ గొనుచు నేర్చడ జేయగ కోరవచ్చితిన్‌ ఏలనొ కోరగా మనసు యించుక నొప్పక యేగుచుండితిన్‌ 9. కం॥ చూచితి మిమ్ము మసీదున యాచించుచునుండినారు అల్లా నెన్నో తోచిన సంపద లిమ్మని ; యాచింపగ నోరు రాక అరుగుచు నుంటిన్‌.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్షం

10 కం॥ మోకే చాలక పోయిన నా కెట్టుల సాయ మొసగ నగునని యెంచన్‌ మోకున్‌ జెప్పక యీ విధి పోకన్‌ బడినాడ నింక పోనిండు ననున్‌.

11 ఆవెః పోయి నేను గూడ మొరబెట్టు కొందును ధనము నీయు మనుచు దైవ సముని, మోకు నిచ్చువాడు నాకును నీయడా? అంతకన్న వేరు దారి లేక, ”

12 ఆమె; అనిన స్వామి మూట కర్థంబు గ్రహియించి సిగ్గు తోడ రాజు శిరము వంచి; తిరిగి చూడకుండ తరలెను కోటకు, తన దురాశ లోని తప్పు నెరిగి.

-అళయాున ఆభదస్రైల-

198 కవితా జ్యోత్స్న పిసినారి బేహారి 1.కం0॥ కల దొక (గ్రామము, దానను పలు జాతులవారు మిగుల ప్రాపక మొప్పన్‌; పలు పలు రీతుల వృత్తులు వెలయంగా నాచరించి మెలగుదు రచటన్‌, 2.ఉ॥ (గ్రామము పెద్ద దే యగుట కావలె నన్నచా ఎల్ల వస్తువుల్‌ వమియు లోటు లేక లఖి యించును అచ్చట ఇంటి వెచ్చముల్‌ కోమలమైన వస్తువులు కోరిన దుస్తులు పట్టు చీరెలున్‌ కోమటి వర్తకుల్‌ అతిని. గూధత నమ్ముచు నుందు రచ్చటన్‌. 3,క01 ఆ వణిజులలో నొ కడు క్రేవలముగ బట్టి లమ్మ కీర్తియు ధనమున్‌ కావలసినంత మేరకు దేవుని కృప వలన పొందె తేజము మీరన్‌. 4ఉ॥! తానును భార్యయున్‌ దినది నంబును దేవుని పూజ సల్చుచున్‌, పూనిన శ్రద్ధ కుంకుమపు పూజలు శ్రీలను జుట్టి కుంకుమల్‌

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు క్షం కానగవచ్చు రీతి గను “ ఆవరజా ” మరి “*చిట్ట'పైన పూ తల్‌ నయమొప్పగా నిడుచు అమ్ముదు రచ్చట నెల్ల వస్తముల్‌. 5.చం॥ గురువును సతృవీశ్వరుడు గొప్ప వివేకియు సత్యసంధుడున్‌ తరుగని దైవచింతనుడు తాత్విక వేత్తయు నైన (బ్రాహ్మణున్‌ గురువుగ స్వీకరించి కడు గొప్పగ దీవెన లెన్నా అందగా పెరిగెను ఎల్ల రీతులను పేరిమి సంపద లెన్నా వారికిన్‌ వ॥ అంతనొక నా డాగురువు వణిజుని బట్టల దుకాణమునకు వచ్చి అతనితో నిట్లనెను &కం॥ పట్టుది వస్త్రము మూరెడు కట్టుటకైై యిమ్ము నాదు కావ్యంబునకున్‌; కట్టిన వస్త్రము పాతది ఎట్టులనో చివికి పోయి శిధిలంబయ్యెన్‌. 7. చం॥ అడిగిన యంతనే వణిజు డాతని కిట్లనె స్వామి ! మాదయన్‌ కడు ధన మెంతొ మా కమరె గావున మిదగు చిన్న కోర్మినే

200 కవితా జ్యోత్స్న విడువక తీర్తు గాని యిపు దేమని చెప్పుదు నోరు రాదు, మీ రడిగిన వస్త్రపుందునక అక్కట |! లేదని నాదు కొట్టునన్‌ & తేగీ॥ నేడు దుర్దినంబో యేమొ తెలియ దకట కొట్టు నందున వస్త్రముల్‌ గుట్టలుండ; తమరు కోరిన వస్తమే తరిగిపోయె; అకట ! నా దురదృష్ట మేమందు నింక. 9, ఉ॥ తప్పక మోకు పంపెదను తాలిమి బూని క్షమింపుడయ్య మా రెప్పటి లాగు మమ్ము కరు ణింపుడు రేపునొ మాపునో కడున్‌ గొప్పది మోకు నచ్చునది కూర్చెద వేరు తలంపు మాని, యీ తప్పును గాచి ప్రస్తుతము తామిక నేగుడు ఇంటి కంచనెన్‌. 10క0॥ దీనికి నింతగ జెప్పగ దేనికి సెట్టీ యిదేమి నీ తప్పిందున్‌ కానను లేశంబేనియు పో నీలే పోయివత్తు (ప్రొద్దును గ్రుంకెన్‌ వ॥ అనుచు నా గురువేగెను

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 201 11 చం॥ గురువుకు పంగ నామ మిడి కోమటి పంపుట చాటు నుండియీ తెరువును గాంచి యాతని, స తీమణి అక్కట చిన్ని వస్తమే గురువుకు నీయ నొప్పక ని గూధత దబ్బరలాడి పంపినన్‌ సిరు లిక నిల్చునా ? గృహము ఛిద్రము గాదె ? తలంచి చూచినన్‌. 12 తేగ; అనుచు నౌకరు నొక్కని నంపి, గురువు గారి నింటికి రప్పించి గౌరవించి, పలికె నిట్టల * మీ దయ స్వామి యిద్ది ఇంతవారల మయ్యును సుంత మోకు 18 తేగ)ి సాయ మొనరింప లేనట్టి స్వార్థపరుల, మమ్ము కరుణించి కాపాడు మయ్య లేక పుట్టు గతులుండు నా మాకు, పోయి రండు పంపగల నయ్య యీరేయి పట్టు గుడ్డ 14 తేగీ ॥ గురువు వెడలిన తదుపరి కొట్టు మూసి ఇల్లు జేరిన భర్తతో నిట్టు లనియె శనేన్సు పేరంటమున కిప్పు డేగవలయు లేదు సరియైన చీరయే లేదు యింట

202 కవితా జ్యోత్స్న 15 తేగ॥ పట్టు చీరెలు అన్నియు ప్రాత వయ్యె ; కొత్త దొక్కటి లేదింట, కొట్టు తెరచి, తీసికొనిరండు వేగమే, నేను వెళ్లి తిరిగి వత్తును వెంటనే తెండు పోయి” 16 తేగీ! అనిన తప్పక నిసిరేయి వణిజు దేగి పట్టు చీరెను గొనితెచ్చి పడతి కిడగ, చీరె నంతలో బరబరా చించి వైచి, మూర ముక్కను విడదీసి ముదిత పలికె 17 ఉ। మూరెడు పట్టు గుడ్డ నతి మోదముతో నిడ లేని మికు నీ తీరున బుద్ధి జెప్పితిని తీసికొనుండిది నెత్తి పైననో వేరొక చోటునో తగల బెట్టు కొనుండని శేష వస్త్రమున్‌ ఆరయ భర్తపై గిరటు వైచి సశేషము నంపె గుర్వుకున్‌. 18 కం॥ సిరు లెన్ని కలసి వచ్చిన తిరుగదుపో పిసిని గొట్టుతీ రెట్లన్నన్‌ అరయగ శునకపు తోకను సరిజేయగ సాధ్య మగునె సర్వేశ్వరుకున్‌

మంకెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 203 స్వప్న కథ (ఊహ చిత్రం) 1 చం! కల నొకదాని గంటిని క కావికలైనది నామనమ్ము ఆ కలను మహాత్మ గాంధి నను గన్గాని యిట్టనె “* భారతావనిన్‌ గల మన నాయకుల్‌ ప్రజల కష్టము లన్నిటి దీర్చి హాయిగా విలువగు పాలనంబును వి వేకముతో సమ కూర్చుచుండిరా ? ” 2 ఉ॥ “* ఏమని చెప్పు మందురు మ హీవలయంబున లేని రీతిగా నీమము వీడి స్వార్ధ పర నేతలు దేశము కొల్లగొట్టి మా నామము సంస్మరించుచతి నైచ్యముగా బహులంచగొండులై, మో మహనీయ ఆశయము లెల్లను త్రాక్కిరి తుంగ లోపలన్‌. 8ఉ॥ దేశము జేర దుస్థితికి దీన జనంబుల జీవనంబులన్‌ లేశము లేదు మార్పు ప్రజ లించుక సౌఖ్యము నొంద లేదు నో

204 కవితా జ్యోత్స్న ఆశయ సిద్ధి కై మరల జన్మము నెత్తుడు, లేక యున్నవో దేశము గంగ పాలగును ధీర గుణోత్తమ రమ్ము గాంధిజీ * 4 కం అని పలికిన నా పలుకులు విని విసయమంది గాంధిజీ పలికెను, తా జను నట ఇంగ్లాండుకు జరి గిన పొరపాటును దొరలకు నెరిగింపంగన్‌. 5.కం[ తరిమితి పొమ్మని మిమ్ముల జరిగెను పొరపాటు మరల పరిపాలింపన్‌ సరియగు వారలు మీరే అరయగ పాలింప రండు అస్మత్‌ సీమన్‌. 6 తేగీ! అనుచు (బ్రతిమాలుచుండుట అరసి నేను, గాంధి పాదాలపై వ్రాలి, కనికరించి, (ప్రథమ తప్పుగ భావించి పాలకులకు, బుద్ధి వచ్చెడు రీతిగా బోధ జేసి దేశ మాతను కాపాడి, దివికి జనుడు 7. తేగ, అనిన * ఈ తప్ప గాచెద అటుల పైన సక్రమంబుగ పాలింప జాలకున్న లంచ గొండులు అవినీతి నాయకులకు శాస్తి తప్పదు పాలన చనును సుమ్ము అంగి లేయుల ” కంచును, అరిగె దివికి

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 205 వచన గేయము

ఎటు పోతుందీ దేశం ? ఏమై పోతుందీ దేశం ? రాముని పాలన రహీం ఆలన జీసస్‌ ప్రవచన మనకు నేర్చిందేమిటి ? మనం నేర్చిందేమిటి ? ఇలాగయితే ఎటుపోయిందీ దేశం? ఏమై పోయిందీదేశం ? పరమహంస పలికిందేమిటి ? స్వామీజీ చాటిందేమిటి ? అరవిందుని ఆదేశ మేమిటి ? రమణుని ఆకాంక్ష యేమిటి ? మనకు నేర్చిందేమిటి మనం నేర్చిందేమిటి ? ఇలాగయితే ఎటుపోతుందీ దేశం ? ఏమైపోతుందీ దేశం ?

గాంధీజీ సత్యాహింసలు

నెహ్రూజీ రాజ్య పాలన

సర్టార్టీ దీక్షా సాధన

నేతాజీ ఆత్మార్బణ మనకు నేర్పిందేమిటి, మనం నేర్చిందేమిటి? సత్యాహింసలు సమసి పోయాయి

మత సామరస్యం మంట గలిసింది

కుల వైషమ్యాలు కుటిల రాజకీయాలు

ప్రకోపించాయి ప్రజ్బరిల్లారు

206 కవితా జ్యోత్స్న నీతి నియమాలు నేల కొరిగాయి మానవత్వం మంట గలిసింది దానవత్వం దరికి జేరింది ఇలాగయితే ఎటు పోయిందీ దేశం; ఏమైపోయిందీ దేశం ? చికాగోలో చెప్పిందేమిటి ? దక్షిణాఫ్రికాలో చేసిందేమిటి ? చైనాలో, టిబెట్లో , నేపాల్లో జపాన్‌ లో, శ్రీలంకలో నాడు చెప్పిందేమిటి, నేడు చేస్తున్నదేమిటి ? సత్యంవద ధర్మం చర అని చెప్పాం ఆనాడు సత్యం వధ ధర్మ చెర చేస్తున్నా మీనాడు దేశాలకు నీతులు నేర్పాం ఆనాడు దేశాన్ని మంట గలిపాం ఈనాడు ఇలాగయితే ఎటు పోయిందీ దేశం ఏమై పోయిందీ దేశం ? వజవైధూర్యాలు రాసులు పోశాం వెండి బంగారాలు దండిగా నిలిపాం' (ప్రపంచ దేశాల్లో సుసంపన్న దేశం పేదరికంతో పెనుగు లాడుతున్నాం రూపాయి విలువ దిగజారి పోయింది ధరల పోకడ పెరిగి పోయింది

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 207 సామాన్యుని జీవితం చతికిల బడింది ఎండుకిలా జరిగింది? ఎవరు దీనికి బాధ్యులు ? ఇలాగయితే -ఎటు- నాయకులు వినాయకు లయ్యారు బౌజ్జలు బాగా పెంచుకున్నారు స్వార్థం పరాకాష్ట చేరింది నిస్వార్థం నిర్విర్య మయ్యింది మత కలహాలు మారణ హోమాలు కుల కలహాలు కుటిల నీతులు కులగోత్రాలు కుటిల రాచకీయాలు (ప్రజ్వరిల్లాయి ప్రకోపించాయి ఇలాగయితే ఎటు పోయిందీ దేశం ; ఏమై పోయింది దేశం ? ప్రణాళిక లెన్నో ప్రవేశ పెట్టాం పరధన మెంతో పట్టుకు వచ్చాం తిలాదానం తలాకాస్తా పట్టుకున్నాం పంచుకు తిన్నాం ప్రగతి శూన్యం ! ఫలితం శూన్యం ఇలాగయితే ఎటు పోయిందీ దేశం! వమై పోయింది దేశం ? బంగారంతో గుడులు కట్టాం పరాయివాళ్ళు దోచుకున్నారా నాడు పరాయి వాళ్ళకు కుదువపెట్టాం యీనాడు ఇలా గయితే ప్రగతి పథంలో పయనిద్దామని

208 కవితా జ్యోత్స్న పారిశ్రామిక ప్రగతిని కోరి ఫాక్టరీలను స్థాపించాం జలాశయాలను నిర్మించాం ఫాకళ్లరీలు పనిచేస్తునే వున్నాయి జలాశయాలు నిండుతూనే వున్నాయి కూలీలు శ్రమిస్తూనే యున్నారు రైతులు పండిస్తూనే ఉన్నారు రాసులు పోస్తునే ఉన్నారు అయినా ప్రతిఫలం శూన్యం అంతా అగమ్యగోచరం ఇలాగయితే ఎక్క డున్నదీ లోపం? ఏమిటి దీనికి మార్గం ? తినే నోళ్ళు అదుపు కావాలి కనే తల్లులు కనికరించాలి స్వార్ధబుద్ధి చావాలి పరార్ధ బుద్ధి 'పెరగాలి ఎగుమతు లింకా ఎదగాలి దిగుమతులింకా దిగిపోవాలి పొదుపూ మదుపూ పెరగాలి అదుపు ఆజ్ఞా కావాలి లేకపోతే ఎటు పోయిందీ దేశం ? ఏమై పోతుందీ దేశం ?

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 209 భరత భూమిలో నిరుద్యోగులై ప్రతిభకు తగ్గ ఫలితం లేక పరాయి భూమికి పరుగులు దీసి ప్రతిభను జూపి ప్రగతిని జూపి కోట్ల కొలదిగ నోట్లు గడించిన ప్రవాసు లంతా తిరిగి రావాలి పరిశ్రమలను పెంచాలి స్వదేవంలో పరాయి బుణమును తీర్చాలి దేశ గౌరవం పెంచాలి ఇలా కాక పోతే ఎటుపోయిందీ దేశం వఏమైపోయిందీ దేశం ? చదువుకు తగ్గ సాయం లేక పడిన శ్రమకు ఫలితం లేక పేద జీవుల ప్రగతిని గోరి మీరు సలిపే పోరాటంలో దారి తప్పిన తమ్ముళ్ళారా ! హింసా మార్గం విడనాడండి జన (స్రవంతిలో చేరగరండి కాకపోతే ఎటుపోతుందీ దేశం ఏమై పోయిందీదేశం చివరిగా నేతల కొక హెచ్చరిక - నీతిని విడచిన నేతల్లారా

210 కవితా జ్యోత్స్న జాతికి పట్టిన జలగల్లారా పరదేశాలలొ పరపతి పోగా కనక రాసులు కుదువలు బెట్టి డబ్బు విలువను ధ్వంసం జేసి జాతికి నీతిని దూరం జేసి పరిపాలించిన పర్యవసానం కాదంటారా శెలవీయండి ! జల సంపద జన సంపద ఖనిజ సంపద వనజ సంపద సర్వం కలిగిన సంపన్న దేశం సస్య శ్యామల భారత దేశం బడుగు దేశమై పరిధవిల్లుట మీ నిర్వాకం కాదంటారా ? మీ బాధ్యత లేదంటారా ? సెల వీయండీ నేతల్లారా ! సెలవీయండి. ఇలాగయితే ఎటు పోతుందీ దేశం ఏమై పోయింది ?

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 211 నా కవితా కుమారి 1 ఉ నా కవితా కుమారి కల నైన అసత్యము లాడ బోదు, ఎం తో కరుణార్ధ మూర్తి కఠినోక్తులు పల్మదు సాధుమూర్తియైై; ప్రాకట వైభవోన్నతుల 'ప్రాభవముల్‌ నిరసించు, బేలయై లోకపు పోకడల్‌ మనసులో, తలపోయదొకింత యేనియున్‌. 2.ఆవె! మనసు లోని మాట మరుగు సేయగ బోదు, ఉన్న మాట ననక నుండ బోదు, లౌకికంబు సుంత లభ్యంబు కాలేదు ముక్కుసూటి గానె ముచ్చ టించు. ౩చం॥ తెలియని దాని కోసమయి తెంపెరలాడదు ఎన్నడేనియున్‌, కలిగిన భాషలో తగిన కబ్బము లల్లును గాని, బేషజం బుల దరి జేర నీక, తన బుద్ధికి తోచిన రీతి మంచినే పలుకును గాని అన్యములు పల్మదు ఎల్లర మెప్పు కోసమై. 4, ఆ1టె॥ పండితులకు గాదు పామరులకు గాదు, మిత్రు లైన వారి మెప్పు కొరకు, వాయుచుందు కవిత వ్యవహార సరళిలో, భావ పటిమ లేక భాష లేక.

212 కవితా జ్యోత్స్న

5 ఆవెః। అయిన గూడ దీని నాదరింతు రటంచు

కలదు నాకు నమ్మకమ్ము కొంత, సగటు జనులు చదివి సంతోష పడినంత పడిన శ్రమకు తగిన ఫలిత మొదవు.

6ఉ॥ నేనొక కొన్ని పద్యములు నేర్చితి వ్రాయగ అంత మాత్రమే ! గాని కవీశ్వరుండనని కమ్మని కబ్బము లల్లు నేర్పు, నా లో నిసుమంత యున్నదని లోదల పోయను ఎన్న డేనియున్‌ పూనిక మీర స్నేహితులు పోరిన మీదటె వ్రాయు చుండెదన్‌.

7. చం॥ యతులును ప్రాసలున్‌ గణము లన్నియు నేర్చిన సక్రమంబుగా అతులిత మాధురీ కవిత లల్లుట సాధ్యము గాదు, భావనా చతురత పాండితీ గరిమ చాలగ నుండిన గాక, ఊరకే కృతులు రచింప శక్యమగునే ననుబోంట్లకు ఎంత నేర్చినన్‌?

8. కం॥ ఛందోబద్ధము జేసిన అందాలకు (ప్రోవు గావు అసలి కవితల్‌, సుందరతర భావాలతో పొందిక మోరంగ వ్రాయ పుట్టును సొగసుల్‌. నా మిక్రులొక నాడు ప్రసంగవశాత్తు ఇలా అన్నారు.

9. మ॥ ఒకరే మో నను జాషువా యనిరి వేరొక్కండు జంధ్యాల వా రికి నన్‌ పోల్చి నిదెంత దారుణము నేనేరీతి స్పందింతు, వా రికి నాకున్‌ తగ పోలికా భళిర ! వారేమో గజారోహణా ధిక సన్మానము లందినట్టి సుకవుల్‌ నేనేమొ సామాన్యుడన్‌,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 213 10. ఉ। వారలు సూర్య చంద్రు లని వాకొను టొప్పును వారి ముందు నే నారయ గ్రుడ్డి దీప కళికన్‌, ఇది వాస్తవమైన ఎందుకీ తీరున నాదు స్నేహితులు తెల్పిరా నేనెరుగంగ జాలుదున్‌ వారికి నాపయన్‌ గలుగు వాస్తవ ఢ్రేమయె కారణంబగున్‌ ఆమహా కవులిద్దరిని గూర్చి నేనిలా వర్ణించాను 11. సీ; మందార మకరంద మాధుర్య మొలికించి పోతనామాత్యుని పోలి రొకరు ! కనకాభిషేకంబు గండ పెండెరముల సన్మాన మందిన చరితు లొకరు ! తేనెలో కలమును తేపజేపకు ముంచి మధురంబుగా వ్రాయు మాన్యులొకరు; ముంతాజ మహలులో మూర్తీ భవించిన ప్రేమ సందేశంబు పేర్చి రొకరు; కలకండ కరిగించి ఘంటాన దట్టించి తీయగా కవితలు తీర్చి రొకరు; పద్మభూషణ కళాపరిపూర్ణ నవయుగ కవి చక్రవర్తి కాగలిగి రొకరు; భావ జనితమైన ప్రకృతిలో వర్దనల్‌ చిత్రంబుగా జూపు - శిల్పి యొకరు, పిరదౌశి చరితంబు పేరొంద రచియించి దివ్య సందేశంబు తెల్పి రొకరు.

214 కవితా జ్యోత్స్న ఆ.వె. ఆంధ్ర కవుల లోన అత్యున్నత స్థాయి

కవులు వీరి కెవరు కలరు సాటి ? ఉన్నతంపు కవిత నుర్రూత లూగించి, ఆంధ్ర జాతి హృదయ మందుకొనిరి.

12. తే | మధుర మధురంబులైనట్టి మాట లేరి, రమ్య శృంగార భావాల రంగరించి, తేనె లొలికెడి పద్యముల్‌ తీర్చి దిద్ది, తెనుగు జాతికి నొసగిన ధీర కవులు .

అఅణాననకకననపు, పహ్రిపననాననానానా

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 2%ద్‌ కొన్ని సమస్యాపూరణములు

1ఓసమస్య _ రాధ నేలు కొనియె రాఘవుండు!

పూరణము దశరథాత్మజుండు దానవ సంహారి

సీత నేలు కొనియె గ్రేత మందు; ద్వాపరాన తాను వాసుదేవుండాచు రాధ నేలుకొనియె రాఘవుండు.

2 రావణ కుంభకర్ణులకు రాముడు పుట్టె గుణాఖిరాముడై రావణ కుంభకర్ణుల అరాచకముల్‌ మితి మీరి పోవగా దేవత లెల్ల శ్రీహరిని దీనత వేడిరి సంహరింప, అ ట్లేవర మిచ్చె నాహరియు ఏవిధి మృత్యువు తప్పునింక నా రావణ కుంభకర్చులకు రాముడు పుట్టె గుణాఖిరాముడై

చం. అమవసనాటి వెన్నెల లహా మది నెంచ జనించు వేదుకల్‌ అమవస నాడు సూర్య భగవానుని కాంతి ఒకింత యేనియున్‌ సుమధురమూర్తి జాబిలిని సోకదు భూతలి యడ్దు కొన్న ఆ సమయమునందు వెన్నెలలసాధ్యము, చీకటి గాక నేవిధిన్‌ అమవస నాటి వెన్నెలల హా మది నెంచ జనించు వేడుకల్‌

*ఉచ. జనకుని జంపి దాశరథి జానకి దెచ్చెను శౌర్యమూర్తియై ! చనెను రఘాద్వహుండు ప్రియ జానకి లక్ష్మణు గూడి తండ్రి యా జ్ఞను శిరసావహించి విపినంబునకున్‌ అట సీత గాంచి రా వణు డను రాక్షసుండు చెర బట్టగ యుద్ధములోన ఇంద్రజిత్‌ జనకుని జంపి దాశరథి జానకి దెచ్చెను శార్య మూర్తియె

216 కవితా జ్యోత్స్న

5.ఉ. రంభను పెండి యాడి రఘురాముడు కుంఖిని కల్లుడై చనెన్‌ రంభను మించు అందముల రాశిని సీతను పెండ్లియాడ సం రంభముతోడ చేరి రట రాజులనేకులు కాని రాము డే దంభము లేక చాపమును దర్చములో విరుగంగ గొట్టి సం రంభను పెండ్షి యాడి రఘురాముడు కుంభిని కల్గుడై చనెన్‌.

&చం. పగలు నిశాకరుండు కనుపట్టె నభోంతరవీఢులందునన్‌ జగతిని సూర్య చంద్రులకు జన్మ విరోధులు రాహు కేతువుల్‌ ! పగ వహియించి మింగెదరు పాప మటంచు తలంచకుండ ఆ తగవున రాహు (మింగ రవి, ధారుణి చీకటి క్రమ్మి యుండుటన్‌ పగలు నిశాకరుండు కనుపట్టె నభోంతరవీథులందునన్‌

ఈమె డసుల

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 217 నా జీవిత నగ్న చిత్రం 1చం॥ వినికిడి తగ్గిపోయినది వీనుల విందగు గాన మధురీ ధ్వనుల నికెట్లు విందు నని స్వాంతమునన్‌ దిగు లయ్యె డాక్టరుల్‌ వినికిడి యంత్రముల్‌ కలవు వేరొక మార్గము లేదు వాటినే కొని యొక దాని వాడు మన కొంటిని, లేదయె తగ్గ లాభమున్‌. 2.చం॥ వ్యసనము లెల్ల వీడ విక వాస్తవ మియ్యది దైవ పూజయే అస లెరుగంగ నేను ఇకనైనను చేయు తలంపు నా మదిన్‌, మెసలదు ఏమి సేతునిక మేనున గల్టెడు బాధ లెన్నియో కసటులు పెట్టు చున్నయవి కావు మటంచు ని కేరి వేడెదన్‌? 3.ఉ॥ ఏ నియమంబు లేదు ఒక నిష్టయు లేదు మనంబు లోపలన్‌ ధ్యానము లేదు నిత్యమును దైవమునే కొలువంగలేదు ఉ త్ధానము సేయ లేదెపుడు తద్దయు మాన్యుల సేవజేసి వి జ్ఞానము నైన పొంద నిక జ్ఞానము నాకొనగూడుటెట్టులో! *ఉ॥ గుండియ లోన నుండు నని గుట్టుగ నాకనిపించు గావునన్‌ దండిగ విగ్రహంబులకు దండము జెట్టుచు దేవ దేవ, నన్‌ మొండిని, కావు మంచు నిను మోక్షము నిమ్మని కోరు హక్కు నా కుండదు గాన నీవె యిక కోరని నన్నెటు కాతువో గదా!

218 కవితా జ్యోత్స్న 5.చం॥ యమ నియమాదులే నెరుగ వాస్తవముల్‌ మరి ప్రాణయామముల్‌ తమకము వీడి యోగమును తద్దయు నే నెరుగంగ జాల - ఏ భఅమయును దేహశుద్ధి యొనరన్‌ తగుతీరున జేయునైతి దే హము నిక నెట్లు రోగ రహితంబుగ జేసికొనంగ నౌనొకో 6. ఆఃవెః। అయినగూడదడ నన్ను అత్యంత ప్రీతిగా, గౌరవించు వారి ఘనత గాక, కారణంబు నాకు కనుపించ దించుక, పూర్వ జన్మ లోని పుణ్య మేమొ. 7కం॥ బలహీన మగుచు నుండెను పలు రోగము లంటుచుందె, బాధల తోడన్‌; విలువగు యోగము నేర్చిన తొలగును పో బాధ లంచు తోచెను మదికిన్‌. 8శా॥ ఏ కావ్యంబు పఠించ లేదు మరియున్‌ ఏ శాస్త్ర (గ్రంధంబులున్‌ సాకల్యంబుగ జూడలేదు భగవత్‌ సంబంధమౌ (గ్రంధముల్‌ శ్రీకారంబును చుట్టలేదు చదువన్‌, సిద్ధింప లేదింతయున్‌ శ్రీ కైవల్యము జేరు మార్గమసలే చింతింప లేదెన్నడున్‌. 9.సీ1! ఊపిరి తిత్తులు హూనమై పోయెను సిగరెట్లు మానుట చేత గాక, జిహ్వ చాపల్యాన జీర్ణ శక్తి నశించె చిరుతిండ్లు మానక స్వీకరింప,

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 219

షుగరు వ్యాధియు గూడ సోకె నీ మధ్యనే,

వ్యాయామ లోపంబు_వలన నేమొ; రక్తపోటదిగూడ ' వ్యక్తమయ్యెను సుంత

పనిలేక కూర్చుండి తినుట వలన;

_ తినెడి శక్తి నాకు విపరీతముగ తగ్గె ; మెడల నొప్పి గూడ వెడల దాయె, చేతి నొప్పి గూడ చీకాకు పెడుచుండె; చేరె కీళ్ళ _ నొప్పి మీర వయసు. అతి

220 కవితా జ్యోత్స్న షట్పది మ॥। ఒక పూవందున జేరి లేనియల నెం తో మోదమారంగ, పూ, నిక మారన్‌ గ్రహియించి ఆ పయిన్సి వే రే పుష్పముం జేరి ఆ మకరందంబును గూడ (గ్రోలుచు యథే చ్చన్‌ నీవు ఈ రీతిగన్‌ సకలెంబెంగిలిజేయ, పూజ కిక పు ష్పాలెట్టులే షట్పదీ ! షట్పద చం॥ ఆరువది వేల గోపికల యాచిత రీతి లభింప, వారితో సరసము లాడు మాధవుడు సామ్యము నీకటె ! ఎల్ల పూవులన్‌ దొరకిన దాని వీడక మ దోన్నతి జెందుచు వాటి తేనియల్‌ అరయగ గ్రోలు భాగ్య మది అబ్బెను నీ కెటులోయి. షట్పదా ! మదరు ఫెరీసా పరమ పదించిన వార్త విని

1. చం॥ మదరు ఖథెరిస్సగా ప్రజల మన్నన లందిన త్యాగ మూర్తి, సం పదలకు దూరమై వ్యధితు లందరి బాధలు తీర్చి వారికిన్‌

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 221 మది గల (పేమ నంతయును పంచి క్షుధార్తుల సేవ లోననే సదయుడు ఏసుదేవుని వి శాల జగత్తును జేరి పోతివా! 2. శః ఏదో దేశమునన్‌ జనించి తనసౌొ శీల్యంబుతో సౌఖ్యముల్‌ బాధాతప్ప్తుల కోసమై విడిచి సౌ భాగ్యయు పోనాడి తా నీ దేశంబుకు వచ్చి సర్వజన ట్రీ తిన్‌ గాంచి త్యాగంబులో ఏదీ సాటి యనంగ పేర్వడిన త ల్లీ! యింక కాన్పింపవా ? చాటువులు చం శుకపికశారికాతతుల సోయగముల్‌, వినువీధి హాయిగా చక చక సంచరించు పలు చక్కని పక్షుల తీరుతెన్నులున్‌ వికసిత పుష్ప సౌరభము వీచు సుధామయశోభలున్‌ మనో వికసిత మైన చంద్రికలు వేడుక గూర్చును మానసంబునన్‌.

222 కవితా జ్యోత్స్న సత్యం బాబు 1.చం॥ అది రమణీయ సౌధమని యన్నను చాలదు, దాని లోపలన్‌ సదయులు, సద్వివేకులును సొమ్ములు సత్యముబాబు దంపతుల్‌ ముదము దలిర్చ కాపురము ముచ్చట గొల్పెడు రీతి చేయచున్‌ పదుగురు మెచ్చు నట్లు పరమాత్ముని (ప్రేమకు పాత్రులై సదా. 2. తే గ వారి సౌజన్య మేమని వ్రాయ నగును? పిలిచి ఇల్లిచ్చి ప్రీతిగా పలుకరించి, లక్ష్మి నెంతయొ (ప్రేమతో నాదరించి మమ్ము అలరించుచుండిన మాన్యవరులు. వారి యింట్లో దీపావళి నాటి ముచ్చట 3.ఉ॥.. దివ్వెల పండుగే యిది మదీయ హృదంతర సీమ నెంతయో సవ్వడి సంతరించుకొనె సత్యముబాబు శశీకుమారియున్‌; దివ్వెల కాంతిలో గృహము తేజ మెలర్వగ తీర్చి దిద్దియున్‌; అవ్వల మమ్ము గూడి తగ నాడిరి ముచ్చట ఆట పత్రముల్‌. 4ఆ|వె। ఆట లాడు కొనుచు అత్యంత ప్రీతిగా మాటలాడు కొనుచు మధువు (గోలి; ఆరుబయట మేము హాయిగా గడిపిన నాటి రేయి మరువ నగునె నాకు ?

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 223 5.ఉ॥ నన్నొక తండ్రిగా దలచి నాదగు పుట్టిన రోజు ఎంతయో మన్నన తోడ కేకు బహుమానముగా కొనితెచ్చి, నేను వ ల్పన్నను వొప్ప కుండ తన అమృత హస్తముతోడ కేకు కో యన్నను ప్రోత్సహించిన కుమారి శశిన్‌ మరువంగ శక్యమే! మా ఇంటి ప్రక్కన నివసిస్తున్న కేశవరావు దాక్టరు గారి భవంతిని చూచి ముచ్చట వడి వ్రాసిన పద్యము ఉ చక్కని శాద్వలంబులు విశాలములై కను విందు గొల్పగా చెక్కిన రాళ్ల దారులు విశేషపు శోభను కల్గ జేయ పూ మొక్కలు రంగు లీన బహు ముచ్చట గొల్పెడు సౌధరాజమున్‌ అక్కజ మౌను నాకు మన డాక్టరు గారి భవంతి చూచీనన్‌ ప్రకృతి శోభ చం॥ శుక పిక శారికా తతుల సోయగముల్‌ పరికించి హాయిగా వికసిత పుష్ప సౌరభ స మీరములన్‌ పులకించి స్వేచ్చగా ప్రకటిత నాట్య భంగిమల పద్ధతులన్‌ తిలకించి షట్పదీ నికరపు రుంకృతుల్‌ వినుట ఎవ్వరికైనను సంతసంబగున్‌.

224 కవితా జ్యోత్స్న నా పెద్ద కుమారుడు నాగరాజు కుమార్తె చి॥ సౌజన్య పుట్టిన రోజు పండుగలో నేను చదివిన వెలుగు గజల్‌

శ. సౌజీ ! నీపుట్టిన రోజు

సౌజన్యమె పుట్టిన రోజు

సత్సీలమె పుట్టిన రోజు

సంతోషమె పుట్టిన రోజు ॥ సౌజీ నీ పుట్టిన రోజు 2... సౌదామిని పుట్టిన రోజు

సౌభాగ్యము పుట్టిన రోజు

సౌరభ్యము పుట్టిన రోజు ॥ సౌొజీనీ పుట్టినరోజు 8. ఒక జానకి పుట్టిన రోజు

ఒక జాహ్నవి పుట్టిన రోజు

ఒక రూన్సీయే పుట్టిన రోజు ॥ సౌజీ నీ పుట్టినరోజు జ్తే ఒక తారక వెలసిన రోజు

ఆకాశమె మెరసిన రోజు

తిమిరాంధము తొలగిన రోజు ॥ సౌజీ నీ పుట్టినరోజు ర్‌. మీ తాతయ్య మెచ్చిన రోజు

బహుసంబరమందిన రోజు

బహుదీవెన లిచ్చిన రోజు

సౌజీ ! నీ పుట్టిన రోజు

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 225 చి॥ సౌః లక్ష్మీ కాంతమ్మ (నా ద్వితీయ కళత్రం) 1ఆ.వె. నాదు ధర్మపత్ని నన్వీడి దివి కేగ దైవ నిర్ణయంబు దాట లేక ; చేర దీసినాను చెలియ లక్ష్మీ కాంత సేద దీర్చి నాకు సేవ జేయ.

2.ఆ.వె. వయసు మీరి పోయె వచ్చి వృద్ద్ధాప్యంబు; సేవ జేయు నెవరు చెలియ లేక ? నన్ను విడువ లేని నా పుత్రి లక్ష్మిని ఎవరు చూతు రంచు ఎంచి మదిని.

8. ఆ.వె. తెలివి తేట లందు విలువ లెంచుట యందు; తగిన నేర్పు గలుగు తరుణి ఈమె; నిండు మనసు తోడ నిచ్చలు సేవించి పేరు గాంచె నీమె పెద్ద లందు.

4ఆ.వె. చెదరి పోయినట్టి ఎదలోన థైర్యంబు గొప్ప తృప్తి నాకు కూర్చి మదిని; మమత పంచి పెట్టి మనసార సేవించి బ్రదుకు నందు కూర్చి భ్రమను మరల,

226 కవితా జ్యోత్స్న 5.ఆ.వె. నాదు ధర్మపత్ని నన్వీడి చనె నన్న మాట నిజము కాదు, మరలి వచ్చె; లక్ష్మి కాంత పేర, లక్ష్మికి నాకును సేవ జేయు కొరకు చివరి దాక. స ద్య

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 227 చాటువులు ఆ.వె. పరుల శ్రమను దోచి పరవశించెడి వాడు, దుష్ట మానవుండు సృష్టి లోన, పరుల కింత బెట్టి పరవశించెడివాడు; పరమ పూజ్య డౌను ధరణి లోన. ఆ.వె. పాపి యైన వాడు పరమాత్ము పూజించు పాప పంకిలమ్ము బాపు మంచు; సజ్జనుండు తనకు సన్మార్గ మిమ్మని వరము కోరు కొనును పరమ శివుని. ఆ.వె. గుణవిహీను కారకు గుడులును గోపురాల్‌ గుణము నిమ్మటంచు గొణుగు కొరకు; మంచి గుణము కలుగు మనుజుల కేలనో ? గుడులు గోపురాల గొడవ లసలు. ఆవె. వేయ వచ్చు జనులు వేషాల నెన్నియో ! విధి కృతంబు తప్ప దెవరి కైన; విష్ణు మూర్తి గూడ వేషాలు వేసెను; ఎత్త లేదె భిక్ష మీశ్వరుండు ?

228 కవితా జ్యోత్స్న మాటనికరము

ఆ.వె. ఎన్నదగిన వాడు ఎవ్వడీ ధరణిలో ? మాట నికర మున్న మానవుండు ? మాట మార్చు నట్టి మనిషి మాన్యుడు గాడు, వాని నాల్మ తాటి పట్టి గాని. నాగఫణి శర్మ

ఆ.వె. నాగ ఫణి శర్మ మెచ్చెగా నాదు కవిత, నిండు సభ లోన ఆతండు పండితుండు, సంస్కృతాంధ్రంబులందున సవ్యసాచి; సాటి లేనట్టి అవధాన చక్రవర్తి,

ఆ.వె. రంగు రాళ్ళు నాదు రచన లెల్లను గూడ, మెరవ వచ్చు కొంత మేర కవియు; సాన బట్టి నట్టి జాతి రత్నము తోడ; ఎట్లు పోల్చ దగును, ఎన్న డైన ? మహనీయుడు

ఆ.వె. మంచి గుణము గల్గు మహనీయునైనను, చెడ్డ వారు జేరి చెలగ వచ్చు, ఏను గేగు నపుడు శునకంబు లొక కొన్ని మొరగ వచ్చు గాని కరవ లేవు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 229 9.ఆ.వె. వాజిపాయి వంటి వ్యక్తి ప్రధానిగా దొరక బోడు మనకు ధరణి లోన; అనుభవంబు లోన ఆలోచనము లోన నీతి లోన గొప్ప నేత యతడు. నండూరి వారు 10 కం. తలతును నండురి గురువుల తలతును నే రామకృష్ణు దైవ మటంచున్‌, కొలిచెద నిత్యం బీతని సలలితమౌ కవిత వ్రాయు శక్తి నొసంగన్‌. 11ఆ.వె. వెదుకు చుంటి నేను మీ వంటి వారికై చాల నాళ్ళ నుండి సంఘ మందు; దొరికి నారు మీరు తుద కెట్టానే నింక విడవ బోను మిమ్ము విడువ లేను. 12.ఆ.వె. ఉల్లిపాయ ధరలు ఉర్ల గడ్డ ధరలు ఆఅఆకసంబు నంటి అరగు చుండె; వలసినంత తీర వాసంబు కలుగంగ ఉప్పు కేల మనకు ముప్పు వచ్చె ? 13.ఆ.వె. అసలు ఉప్పు లోన అయొడీను లేదంచు నీటి ఉప్పు మీద నియతి వెట్ట, ఉప్పు కొరత వచ్చి గుప్పు మన్నది గాదె; తెలివి హీన మీను తలపు కతన.

230 కవితా జ్యోత్స్న 14ఆ.వె. ఉప్పు కసలు లోటు ఉర్విలోనే లేదు కృషత్రిమంపు కొరత కేవలముగ; సరకు స్వార్థ పరుల సన్నిధిలో దాగి బాధ పెట్టు చుండె పేదవాని. పూజ్యుడు - 15.ఆ.వె. భూమి దున్నువాడు పూజ్యుండు ధరలోన; కష్ట పడిన వాడు నష్ట పోడు, కష్ట జీవి కెపుడు కలుగదు రోగంబు, భోగి యైనవాడు రోగి యగును. 16. _ ఎంత నేర్చిన ధన మది యెంతయున్న ఉన్నతంబైన పదవు ల వెన్ని యున్న; కాల గర్భములో నన్ని కలసి పోవు; మంచి యొక్కడె మిగులును మానవులకు. 17.ఆ.వె. ఏమి జీవనంబొ ఎందు కోసమొ గాని, ఎరుగ రాదు సుమ్ము నరుల కెపుడు, పుట్టు చుండు టేల? గిట్టుచుండు ట దేల? విధి కృతంబు గాదె వింత బ్రదుకు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 231 18.ఆ.వె. సూటిమాట - ఎంత చదువు కొన్న ఎంత గడించినా, శాంతి లేని బ్రదుకు సార మేమి ? సార మింత లేని సంసార మేలరా ? సూరి బాబు మాట సూటి మాట 19.ఆ.వె. పువ్వులు- రక రకాల పూలు - రంగు రంగుల తోడ, వలసి నన్ని కలవు వసుధ లోన; తావి గల్గు పూలు తక్కువే జగతిలో, రంగు తావి కలుగ రమ్య మౌను వేపచెట్టు - 20 అవె వేప చెట్టు నొకటి పెరటిలో పెంచిన వలసి నంత (ప్రాణవాయు వమరు; మంచి గాలి నొసగు మంచి నీడయు నిచ్చు; వేప చెట్టు మనకు వేల్పు గాదె! సేద్యం 21.ఉ. కాలము మారిపోయినది కర్షకులార వివేకవంతులై మేలగు విత్తనాలు, మరి మేలగు మందులు, సాగు పద్ధతుల్‌ వీలయి నంతలో తెలివి మీర నెరుంగుడు, పాత పద్ధతుల్‌ మేలును కల్గ జేయ విక, మీర లెరుంగుడు కొత్త రీతులన్‌ 224. చక్కని జీవనంబు బహు చక్కని వర్తన గల్లి, నీతిగా మిక్కిలి ఆసకున్‌ జనక మేదిని వీడక పల్లె సీమలో దక్కిన దానితో తగు విధంబుగ జీవన మెళ్ళదీయు నీ చక్కని తీరు నాకు కడు సంబర మౌనుర రైతు సోదరా!

232 కవితా జ్యోత్స్న ఆలోచనం

28.ఆ.వె. అనుభవాల పుట్ట “ ఆలోచనం” ఐయ్యె అరువ దేండ్ల పంట అరసి చూడ, కోసి నూర్చి తెచ్చి కుప్ప వోసిరి గదా కానుడు వలసి నంత కొసరి, కొసరి.

24.అ.వె. విజ్ఞులైన వారు జిజ్ఞాసతో దీని చదివి పెంచు కొనుడు మెదడు పదును, కలవు ప్రగతి గీత, కవితా ప్రభాసలో, స్ఫూర్తి దాయకములు సూక్తు లెన్నొ

25.ఆ.వె మతము కంటె గూడ మానవత్వము మేలు; కులము కంటె గూడ గుణము మేలు; భజన కంటె గూడ పని చేయుటే మేలు ! భక్తి కంటె గూడ యుక్తి మేలు నీతి -

26 ఆ.వె. ధనము కంటె గూడ దాతృత్వమే మేలు బలిమి కంటె గూడ చెలిమి మేలు, జపము కంటె గూడ జానంబు మేలౌను! జాతి కంటె గూడ నీతి మేలు. పరమాత్మ - .

27. ఆ.వె. పనియె లేక నేను పరమాత్మ కనుగొంటి చూప గలను మీకు చోద్య మలర; గుండె లోన చూడు - గుడిలోన కాదయా కానుపించు లోని కనుల కతదు.

మంతెన వేంకట సూర్య నారాయణరాజు 233 నండూరి - 28. ఆ.వె. పద్య మొకటి చాలు ప్రతిరోజు మీనుండి రాని వేళ నాకు రాదు నిదుర; ఈ చకోరకంబు ఎదురు చూచుచు నుండు కనులు తెరచి చంద్ర కళల కొరకు కాం(గైసు 29.ఉ మీసము లేని కేసరియు మీసము పెంచిన మల్లికార్డునుం డీ సమయాన కాంగ్రెసుకు నేతలు, వారికి తోడు కోట్లయున్‌ వాసి గలట్టి కాంగైసుకు వారసులై తమ వంతు సాయమున్‌ జేసి అభాసు పాలొనర జేసిరి, ఏగతి బట్ట కట్టి, కాం (గ్రేసు బయల్‌ పడున్‌ తుదకు హీన చరిత్రను జేసి రక్కటా ! 80.ఆ1వె॥ చెట్టు లేని చోట, పుట్టిన మొలకయే ఎట్టు లైన గొప్ప వృక్షమగును; కవిత వ్రాయు శక్తి కలుగని మనలోన కవిని నేను కూడ కాక పోను 31.ఆ.వె. దివ్య దృష్టి తోడ తేజరిల్లుచు నుండు, కవిత వ్రాయు నపుడు కవి వరుండు; లోని కనుల తోడ లోకాలు కాంచును రవియు కాంచ కున్న - కవియె కాంచు.

234 కవితా జ్యోత్స్న

32.ఆ.వె. సృష్టిలోని సొగసు చేరి పువ్వుల లోన, కనుల కింపు గొల్పు కాంచినపుడు, ప్రకృతి లోని సొగసు పద్యంబులను జేరి, అంద జేయు రస సమాధి కవికి. జాతీయ గీతం -

33.ఆ.వె. భరత ఖండ మెపుడొ (బద్దలై పోయెను సింధు ప్రాంత మంత చీలి పోయె పొరుగు దేశ వార్త మరి యింక మన కేల ? జన గణ మన పాట చరణమందు. జాతీయగీతం

34.ఆ.వె మూడు రంగు లుండి ముచ్చట గొల్పినా ఎరుపు తగ్గి పసుపు పెరుగ వలయు; పచ్చ రంగు తెలుపు పచ్చని పైరులున్‌ తెలుపు రంగు శాంతి తెలియ జేయ

35.ఆ.వె. జన గణ మన పాటి జూతీయ గీతమ్ము మార్చదగును నేడు మరువ కుండ; తగిన పాట మనకు తగు రీతి కవివరుల్హ్‌ _. మంచి గీత మొకటి. వ్రాయ వల్యత్రమ్యాలంరాంద్న?

హ్‌ థి సు సో |

ఎ స ప శ క ఇ ,