Telugu kavitha bharathi_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

జ*ా౮ - ॥ ళ్‌! గరం అసు త్న ఇళ్ళ లట ఖై త్‌ టో టోల్‌ . ర్స్‌ నే తలలో తగ క్‌ (గ సరద సనా గటే శిలల శక్‌; భా లా ల శో |

కవితా ఖారతి తలుగులో భారతీయ కవిత్వం జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత ఆ; సి. నారాయణ రెడ్డి గారి బహూకరణ అనునృజన ౫ చనరాణా మదవతాొజాే జీవన ప్రచురణలు సప్టాగరాజాడు

కరన 014 9014240111 కేంయడ8 కింజగి 2 748803 క09062064 2044 2641166 99 ఫం. ౨9౪7424౮ 346454౮ (గ క-8.456/2, 1934 ౯1౦౦౯ ౧౮౧2640111 య/ 1108584934 0-500 020 (4ఉ.కొ) [6౬ త శ్కౌంటంనంఢ ౮౯ 4825 74ఉసఉ లిషఉంటల౮గి4కలి ర, కా4లాం026. కాస0866 6” కరాళ 54140010 551 941410 ఉని? 92007523 - సెక +99। కేశ0164081 4గంటల, ౮111260210, కక్రేతల2రి24-500 020. 5౬108 : 35-00 ₹0% 6౮౦9153 1534400124 ౯౮9616 10౮38 11802982 802720, 4-1-435 854061 566614 కేఉలజ5%6-500 001-(4.9) 10412 విగ్‌; 45671, 46846 శీలత 4ఉ[! 0200169 2 ₹టం2ళ4ర2, గరం రారే. ₹74014040040 తీ0201002026 10010, ౮౩౦04 1430200062, 02100263. త&౦ంగగ 0౪41౬౬౦౮౬౯ ౬౯౫7 కే 12016011 (0 21 6036 ౦౪ 2064 102 840106౯ ౦€ [160615 ఇసీం 9276 1210600 ఓం60 0666" 1 13 ౧౯౦౦౮ 2294 010664 ౧6 మ 2 74%400/ 0౯౪23 కట్స్‌ 3900606111 2801609 266 రం6 10 06 +౪224640/0/10412 కర్యజం0660, [4201 304740, 500021, 540102 శీకడఢంణ, (6౪ 0010), క2౯ల0202102 521042 శండ6ం009 82021096 ఏ ఆ%%2౯ గయల పెంట 0౯ 6.5. 2806-5.0. 114011 (12601 343020100/2[2332); 4. గ2చ044 ౧౮110 (6011686 0 502! *ంగ0); ₹0[ 28210212 5600420 (94081066 ౮౫1766షం, శ... 3802412359 (4013166 61402642 63200); 72. 11864202 గెడం-ా!204212 గంట కొంంటి-సిగ2292026), కొంగ (641800 క 540(2%0200/20 06 శరి4%2 ౯2002 20610 (116 684028 8626693 0౯ ౧2 66]0)/ 00120101 కఉ7గాగత కై24గి4 గ! 10 6 500640 సిల2822100 0౯49614 9౯2002 60211) (106120 ఈ201౯653 ౪2048 1 ౨90. కర. కెనడి! (9 2మథ్యాగ లధ్ర్యా, రం ననా లాయ ఖా ఎలి న్‌ యో ఖా ౯ కి వ్‌ న న! [కే క్షు య ఎ ప్రాం క. అనల్‌ పగ లాలి రణం ౧

506 [౦56 ఇంగ 19 1౧014664 10 119 ౪014006 82:

ఆ. శృీక5గగీ/8౬56 సళ గడ849 తెజగు& 5; క1ం[ం96 0260200858 8; వఏడరిటిన గంట 11.

ఇ. [£[0/611511 క. ౫. 6014002601 14 సెరంంణు క52010161 18, కం! స. 01౧౪213 21, 54011 6218094028 24; క2మి212 028 26; వెలమ సెపిర/ 200 ఉలమి కం14ట025 320 టక. క3పై[డ/2 కషం 3430 వలం ఏ7; 110 ౦084166 40; ఏ6రుఏ రేతికం0£ 43,

ఉ టగింటీ క22 4రు 5406460501 49 ఉనిగండల41-088 51 క శీ20! 55; 502020/ఎ558; 2110 [0020026051 60,

ఒ (గి!౪గ4 50091 [2060 62; లిరిట14 గటు 05084 64; కషెలథణ కదంఏం౯6 క2862 67.

క సిగగ గంగ 600212 సరం008 46494 70) క... స3ణయ04 ౮111 73; వ. సంజ ఉంణడ6ే 76; 2. పేజీకి 790 ద. శంరుడ- 10 81; డరి224 4/2 84.

గ ఆలే|షగిగ [011 గడ 5120826 40301 87; గెష్టం౧4(2 5025 92; 90604 [2800 తే2ప్రడరేం638 9200210 ౮2206౬ వి21038, &ఉ ౮౩౧23 94.

డ. ల00౮గ| నాజి ౮60 97,

త 14గీ/!1 ఆ. 30296401 కలి & వ, రం[0488 99.

వ రిలగ)గక! కజంసత్ట2వి వలీ 102; కళల విడ111 104; 16021 శం 107.

ఐ. 95/64! " క$1201212 ౮9091 110; 528822 ౮141222511 112; వెంరీరేడ 67 కాం 115; సరకు ఏలు 117; 42118 పంల క్రంగి48 119.

మ. గీ4గ[100[1 ౦9.౪ టె కలం12 కడం 50020 121. “ణ్‌. - అ గి/ గని త]! క కర2ంటముడబ్రష 123 ప220189 స్‌0గ66 1206; ₹ఉర88 *యరం!1125 1300 22002082 స2టిరి 134; గ షగ 026 క201216 137: 9201464 004౨64 బు18౯ 139; 08 గౌరన 142; ౮1)20294 6. 13182౧1 145,

మ. గీగేగ [తగి [గగీగే తంాజ008 విల200061 147; ఫల&100౯ 2128 150 ౪19100- 922022 సరము 0061 1520) 1౬. క0కడకపిడరరడి.. 155; ₹1080/2 9406049 158.

స క51స001! నం139 కట0! 161; స480టఆల సెటుళతలి! 164,

వా 11110! తీవైటః 167; కలం 76౯ 54027 170; డక ?డ *ేడ48 174; *ంతంం3ల కటల 177; &ంకం! ₹740028)1 180; ౮204290 వంగ216 1820 508ఆ% ౮౧46002) 186; ౮౪1211 189) కెట్టంం 2౦91 1920 సెజలలిరణ మడ! 195 కలరు కంమడని 197; బారతీయ కవిత 109.

అనె లంత నవకాండ్‌ వారువొ నవకాంత్‌ బారువా _పముఖ అస్సామీ కవులలో ఒకరు. భోపాల్‌ _- బారర్‌ భవన్‌లో జరిగిన “కవితా ఆనియా”లో చదివిన క5060మల0 దీనికి మూలం. కవిళా భారతీ ర్స్‌

శుష్టూ నినాదం ఈ చల్లని సాయంతం వేళ సరదాగా దర్జీవాడి దగ్యరికెళ్ళి కొలతలిచ్చి వద్దాం మెడ, ఛాతి, చేతులు, మోచేతులే కాదు చేతి బొటన వేలి కొలతలు కూడా ఇచ్చి వద్దాం, హృదయ వై శాల్యమెంతో, కాలేయ పరిమాణ మెంతో స్టీహపు పొడవెంతో వెడల్పెంతో కూడా మనం ఇవ్వొచ్చు. మనలో ఎన్ని యూనిట్ల హార్మోన్లున్నాయో ఎన్ని మెగావాట్ల [ప్రేముందో వగైరా వగైరా ఇవీ అవని ఏముంది? జీవితపు కొలతలన్నీ ఇచ్చి వద్దాం. మనం ఇప్పుడు "కీవలం కొలతలిచ్చి వస్తాం అంధే. కుట్టడం గురించి ఆ తరువాత ఆలోచిన్తాం కొలతలు మ్నాతమే ఇచ్చి రాగలం గనక, మనం కేవలం కొలతలే ఇచ్చి వద్దాం. కుట్టడం గురించి ఆ తరువాత ఎప్పుడో ఆలోచిద్దాం. అన్నింటికీ సరదాగా మనం లెక్కలేన్తూ వుంటాం. ఒద్దలవుతున్న ఆత్మహత్యల రికార్డెంతో చెప్పగలం ఎవడి ఉపన్యాసం ఎన్ని అవరాలదో చెప్పగలం ఆరేబియాలో కై) స్తవుల జనాభా ? ఓ-_.-తప్పకుండా లెక్క. ఇవ్వగలం. 6 దేవరాజు మహారోజు

*..-అందువల్ల కొలతలే ఇచ్చి వద్దాం,

కుట్టడం గురించి తర్వాత నిదానంగా ఆలోచిద్దాం.

శీవలం ఆలోచించడం వరకే కదా:

మన తర్వాత కొత్తవాళ్ళు

మళ్ళీ కొత్రగా కొలతలు కొలుస్తారు.

మన కొలతలన్నీ పుట్ట తప్పులని (పకటిస్తారు.

కొత్తగా సరికొత్త పద్ధతుల్లో

కొత్త కొలతలు కొలుస్తారు.

మరి ఎవరైనా ఎప్పుడైనా, ఏనాటికైనా

ఈ “మనిషి”కి సరిపడే చొక్కా కుట్టగలరా అని । కవితా భారతీ 7

కిషోక్‌ భట్రాచార లి న!

ఆం(థపాలజీలో వరిళోధనలు సాగిస్తున్న ఈ యువ శాన్తవేత, ఆధునిక అస్సామీ కవులలో ఒకరు. మాతృ భాష బెంగాలీ. గౌహతీలో స్థిర వడడంవల్ల ఆస్సామీలో ఎక్కువ ప్రావీణ్యం అబ్బింది. బెంగాలీ, ఇంగ్లీషు భాషల్లో కొన్ని రచనలు చేసినా, ఎక్కూవగా అస్సామీ వ్మతికలకే రాస్తుంటారు. 'సామాజిక స్పృహ లేని రచనలు వుట్టి చెత్త కింద జమి- అన్‌ అభ్నిప్రాయవడే ఈ కవి కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం. ఎస్సీ డిిగీ తీసుకున్నారు. వైజ్ఞానిక విశేషాల్ని కవితలో సులభంగా ఇమడ్చగలగ డం ఈయన (ప్రత్శేకతః వయన్సు ముప్పయిరెండు. మూలం : గ్యౌరం 206 106 కై

6 దేవరాజు మహారాజు

వునిషితో మనిషి చ్శిశ విచ్నితపు కాలపు కెల్తె డో స్కోపులో రూపాంతరం చెందుతున్న మనిషి వ్యాపిస్తున్నాడు భిన్న రూపాలతో గుండటి ముఖాలు పొడుగవుతున్నాయి నల్లటి వెర్యటుకలు ఎరుపవుతున్నాయి కాని పసిపాప నవ్వులో మార్పులేదు అది ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా ఒక్కి-టే? కనిపించని జీవ కణాల్లో మార్చు లేదు ఆవి ఏ జీవిలోనైనా ఒక్కటే 1 కెలైడోస్కోపు అదే. తేలియాడుతున్న దృశ్యాలు మాతం వేర్వేరు-__ మనిషి మరుపు వ్యాధిలో పడి, యుద్దాన్నీ దాని గుణ పాఠాన్ని ఎన్ని సార్లు మరవలేదు ? ఏ జ్ఞాపకమో దూసిన కత్తులకు చలించి ఎన్నిసార్లు శంఖం పూరించలేదు? ఎన్ని సార్లు యుద్ధం బద్దలవ లేదు? ఏదో ఒక 'భాషి పేరు చెప్పు, తత్‌ క్షణమే, మనిషి... వాడి ఉనికిని వాడే మరిచి పోతాడు కాలంతో పొటు పరిణామం చెందుతూ అభివృద్ధి చెందిన వాడి మెదడును వాడే మరినిపోతాడు కవితా భారతి గ్ర

అమూల్యమైన కాలపు వారసత్వాన్ని కాలరానీ, ఒకడి గుండెకు ఒకడు (గేనేళ్తు గురి చూసుకుంటారు ఏదో ఒక కులం పేరు చెప్పు లేదా ఒక మతం పేరు చెప్పు వాడు వెంటనే హృదయం లోంచి ఓ సర్పాన్ని బయటికి తీస్తాడు విష సర్పాలెన్నెన్నో కెలైడోస్కోపులో పవేశిస్తుంటాయి వాటి వాటి ఆసలు రంగులు (పదర్శిస్తుంటాయి దళాద్దాలుగా శతాబ్దాలుగా, యుగయుగాలుగా స్పృహ తప్పి వుంటున్నవాడు-- మనిషే 1 మరి, మనిషి మనిషిగా వుండగలడంటారా ఎప్పటిక్రైనా ఖ్‌ 16 దేవరాజు మహారాజు

సమీర్‌ తాంతి

సమకాలీన అస్సామీ కవులలో, ముఖ్యంగా చెప్పుకోవాల్సిన కొద్ది మందిలో సమీర్‌ తాంతి ఒకరు. యం.ఎ. ఆంగ్ల్గసాహిత్వం చదువుకున్నారు. అసి స్టెంట్‌ టూరిస్ట్‌ ఇన్‌ఫర్‌మేషన్‌ ఆఫీసర్‌గా గౌహతిలో ఉద్యోగం చేస్తున్నారు. కవిత్వం రాయగమేతప్ప చదవరు. ఎక్కువగా ఆలోచించడమే తప్ప మాట్లాడరు. వయస్సు ముప్పయి మూడేగాని, వయసుకు మించిన లోతైన సాహిత్యావగాహన "పెంచుకున్నారు. 'యుద్బ భూమీర్‌ కవిత' అనే కవితా సంకలనం (ప్రకటించారు.

కవిత వారతీ క్ష

కాలం కౌగిలిలో.... ఓ నిశథ నిశ్శబ్దంలో చి కాలం నన్ను పిలిచింది పిలిచి, ఇలా అంది-..-- “నన్ననులవించు.- నీ బాహువుల్లోకి తీసుకో రాః ముద్దగా చేసెయ్‌ మెత్తని మైనంలా-కరగెంచు వేడి ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసల్తో కాల్చే సెయ్‌ నన్నందుకో- అనుభ వించు ॥ ఇక ఈ ర్యాతినంటావా ? దాన్ని ఒంటరిగానే వుండనీయ్‌ ఆది చూడలేని గుడ్డిది వినలేని చెవిటిది మాట్లాడ లేని మూగది ఈ రాతిని ఒంటరిగానే వుండనీయ్‌ కావాలంటే ఈ పపంచపు తలుపులు కిటికీలు అన్నీ సగం నగం తెరిచే వుంచుదాం సరదాగా ఆంతగా ఉత్సాహం, ఆస క్రీ కనబరిస్తే మన కలయికస ఆ చుక్కల్ని మాతం చూడనిద్దాం ॥ ఇక వెన్నెలకు, (ప్రతి చిన్న విషయమూ తెలిసిందే కదా దానికి కొత్తేముంది ? రై దేవరాజు మహారాజు

నింఫాదిగా కదిలే నదిలాగా రెండు. మెత్తని వెదవుల్ని కలిసి పవహించనిద్దాం £1 (యేమలో భూమ్యాకాళాలకే హద్దువైవు- నన్ను నీ స్పర్శతో కొల్లగొట్టు మొత్తానికి మొత్తంగా ఆద్యంత రహితమైన నీ శరీరంలో కలుపుకో మానవా! రా నన్నునీ స్పర్శతో పులకింపచేయ్‌-” కవితా భారతీ న!

ఇంగీష్‌ టప హెచ్‌.ఎన్‌. ఛట్టోపాధ్యాయ ఇరవై ఏడేళ్ళ (కితం 25 జులై 1964న బొంబాయి నుండీ వెలువడే ల! ఆంగ్లప్థ్యతికలో ఈ కవిత (పచురితమయింది. అప్పటి ఈ కలీ వహ సనిం ఇప్పటికీ సరిపోతుంది. నిత్య జీవితంలో మనం వాడుతున్న వివిధ రసాయనాలు మన ఆరోగ్యాన్ని వికృతం చేస్తున్న దశ ఇది- ఆది గుర్తు చేయడానికే ఈ కవిత నిత్యావసర వస్తువులతో మాట్లాడించి, చట్టోపాధ్యాయ ఉ& 5010 816 అనే కఎతను నాధించారు. కేశ దేవరాజు మహారాజు

మిర్చి వుసాలా

ఖజారులో ఒక ఆర్తనాదం వినిపించింది

తన పవ్మితత కొల్లగొట్టబడిందని

గ్మురపైు పేడ తనను నిర్జాషీణ్యంగా “రేప్‌” చేసిందని కారం పొడి, తెల్ల మొహం వేసింది ?

తెల్లగా హెలిపోయింది 11

అడ్డదారులు తొక్కుతున్న

ఈ దేశపు వర్తక వ్యవస్థను

జైల్లో పెట్టక తప్పదు- అని .

గొణుగుతున్న టొమానో సాస్‌ను

*ఏం బాగున్నావా ?” అని పలకరించాను ఎప్పుడూ సాసీ సాసీగా వుండే టొమాటో సాస్‌ ముఖం '“సారి'గా- మార్చింది నీరు గారి పోయింది “చేర్చారుగా నాకో సవతిని

"పీరు నాది వూరు దానిది

ఇప్పుడంతా గుమ్మడి కాయదే రాజ్యం

నేతివీర కాయలో నెయ్యిలాగ

మనిషిలో మనిషి తత్వం లాగ

టొమాటో సాస్‌లో టొమాటో లుంటాయా

ఇక నువ్వే చెప్పు ఏం బావు కుంటున్నానో అకమ వ్యాపారస్తుల్నంతా చౌరస్తాలో నిలబెట్టి టపటపా కాల్చేయ్యాలండీ నిలువునో- అంది టొమాటో సాస్‌, ఆవేదన నింపుకున్న ఉ(దేకం లాగ- కవితా భారతి 185

“మా వళ్ళంతొ రాళుతో గాయమౌతుంటే

అన్నమంతా సున్నమై

జాతి రక్త మాంసాలకు విలువలేక

ఆవహేశన చేయబడు తుంటే

(ప్రభుత్వాలు మేల్కొనే వున్నాయా ?

లేక న్మిదలో జోగు తున్నాయా”- ఆని

ఆవేశంగా పశ్నించాయి వియ్యం- ఇతర ధాన్యాలు

వ్యాపారస్తుల్ని అని ఏం లాభం:

వెనిగార్‌ ఎసిటిక్‌ ఆసిడ్‌ ఆయ్యిందని

ఉప్పులో చాక్‌ పొడి కలుస్తుందని.

చింత పండును లెడ్‌ కోమేట్‌ కప్పి వేస్తోందని

లెడ్‌ ఆక్సైడ్‌ ఎ్యర కారాన్ని కోరుతుందని

చివరకు, ఆహారాన్ని విషం చేసేది నల

బజారు నల్ల దొంగలేనని....

ఘనత వహించిన (వభుత్వ- రాజా వారికి తెలియదా ?

“తెలియదంటే సిగ్గు సిగ్గు ? తెలిస్తే మరి

కక్షలూ కార్పుణ్యాల మాటున

కల్తీలు, కాలుష్యాలు వర్ధిల్లాల్సిందేనా +” అంటూ

ఆవేదన చెందాయి ఆహార పానీయాలు £1

ధనియపు గింజ జీలక్మరతో అంది-

“వీ శీ పాడు మనుషులు పాడు తిండి:

చూశావా ? మనల్ని గడ్డితో కలిపి గడ్డిని చేశారు కేక దేవరాజు మహారాజు

అసలు అంగడినే గడ్డి పొచను చేశాట”- బదులుగా జీలక్మర ఆరది- “ఈ అన్యాయపు పొగదీపాలు ఆర్బేయాల్సిండే చెవటి (ప్రభుత్వమైనా వూరుకోవద్దు కొంఖం పూరించాల్సిందే దుకాణ దారుల అత్యాశను పురి తీయాల్సిందే” కవితా భారతి 17

నిస్స్పిం ఇజికియల్‌

ఇందో ఆంగ్లికన్‌ కవిగా వసిద్ధికెక్కిన నిస్పీం ఇజికియల్‌ జూయిస్‌ కుటుంబానికి చెందినవారు. బొంబాయి. విశ్వవద్యాలయంలో ఇంగ్రీమ పౌసె సక్‌గా పని చేశారు. '“సిక్స్‌టి పోయమ్స్‌, దవర్త్డ్‌ ద ఆన్‌ఫినిష్‌డ్‌ మ్యాన్‌, ద ఎక్టాక్ట్‌ నేమ్‌, హైమన్న్‌ ఇన్‌డార్క్‌నెస్‌' వంటి కవితా సంకలనాలు కవిగా ఆయన ఆధిరోహించిన మిహోన్నత శఖరాల్ని పబ్టే చూపుతాయి. క8రలా 68) క్వ21005 కు సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది. “క్వెస్ట్‌, పోయి[టి ఇండియా, (ఫీడం ఫస్ట్‌ వంటి వ్యతికలకు సంపాదకత్వం వహించారు. అస్ప ష్టత అంటే తనకు అసహ్యుమని, అఆర్దవంతమైన విషయాల్ని అర్జ్థమయ్యేట్లు రాయగం తన కిష్టమని అంటారు ఈ కవి. నగర జీవితాన్ని _వతిభావంతంగా చ్మితించగల ఇజికియల్‌కు భారతీయ (గ్రామీణ జీవితంతో కూడా పరిచయ ముంది. ఈ కవిత అందుకు ఉదాహరణ. తేలు విషం కన్నా మూఢ నమ్మ కాలు వీరవివారం చేసిన ఆ ర్మాతిని కవి మరచిపోలేకపోతున్నాడు. హ మోహన్స్‌పసాద్‌. చ(కథర్‌, (వసాద్‌సింగ్‌ల సంహిదకత్వంలో వెలువడి ఆంగ్గకవితా సంపుటి నుంచి తీసుకున్న మి 0౯10 50000108 కవిత దీని మూలం. వీరి వయసు 67 సంవత్సరాలు.

18 దేవరాజు మవీరాజు

విషపుర్శొాతి

శా కింకా జ్ఞాపకమే అమ్మకు తేలుకుట్టిన రాతి

భోరుమని తెరపి లేని, వర్షం కురిసిన రాతి

బియ్యం బస్తా కింద పాక్కుంటూ కొండి ఆయురంలా వైెకెత్తి మా చీకటిగదిలోకి తేలు దూసుకొచ్చినరాతి

రాతిని, వర్షాన్నీ లెక్కచేయక సాటి రైతు కూలీలంతా

గ్మిరున ఇంట్లో ఈగల్లా ముసిరారు-

షుదశ కక్రిని బలహీన పరచడానికి

దేవుడి పేర్లు వందసార్లు తలచారు

ఎండకు కాలిమాడిపోమున గోడలమీద

రావసి నీడల్ని ఎరవేన్తూ తేలుకోసం వెదికారు

అమ్మర క్తంలో విషం పోటు పొడిచినప్పుడల్దా

నిస్పృహతో వాళ్ళు నోళ్ళ చప్పరించారు

తేలు దొరకలేదు-

ఇంకా ఆదక్కడ కూర్చుంటుందా ? అన్నారు

గిత జన్మలో నీ పాపాలన్నీ రాతికి రాతి మండిపోనీ-అన్నారు ఈ బార ఊఃరికేపోదులే ఓపిక పట్టు

వచ్చే జన్మలో కష్టాలు తొలగిపోతాయి అన్నారు

ఈ క్న్మతిమ (ప్రపంచాన చెడుకూ మంచికీ మద్య

సమతలం, ఇప్పుడు, నీ బాదతో కనబడకుండాపోయింది- అన్నారు ఈ విషంనీ కోర్కెల ర క్తమాంసాల్ని, ఆత్మానుభూతుల్న ఆకాంక్షల్నీ (పమళనం చెయ్యనీ- అన్నారు

కవితా భారతి క్ష

నా కింకా జ్ఞాపకమే అమ్మకు శేలుకుట్టిన రాతి ఆంతా చుట్టూ కూర్చున్నారు, నేల మీద అమ్మను పడుకో బెట్టారు (పతి ముఖంలో శాంతిమయమైన ఒక ఆవగాహన ఉంది మరిన్ని బుడ్డిదీపాలు, మరికొంతమంది ఆమ్మలక్కలు మరిన్ని కీటకాలు, మరింత వర్షం 1 అమ్మ మెలికలు తిరిగి, తిరిగి చాపమీద్‌ చేపలా కొట్టుకుని తల్లడీల్లింది నాన్న దృడ సంకల్పి, నా స్తికవాది.ఆయిలేనేం తిట్లూ, దీవెనలూ, మంతాలు, యంత్రాలు అన్నీ (ప్రయోగించారు పౌడరు, మిక్చరు, మూలిక, ఆకురసం చివరకు పారాఫిన్‌ కూడా పోళారు తేలు కుట్టిన కాలి బొటన వేలి మీద అగ్గిపుల్ల అంటించారు ఆయ్యవారు మంత్రాల తతంగమంతా చేస్తూనే ఉన్నారు ఇరవై గంటలు హోరాహోరి పొరిన తర్వాత పోటు తగ్గింది మళ్ళీ జన్మె త్రినంత పనయింది - అమ్మకు “ఓరి భగవంతుడా చల్లగా చూళావురా తండీ నా పిల్లల్ని దయతలిచావు చాలు! । ఆంది అమ్మ నా కింకా జ్జాపకమే అమ్మకు తేలుకుట్టిన రాతి భోరుమని తెరపిలేని, వర్షం కురిసిన రాతి... ర దేవరాజు మవోరాజు

'కేకి దారువాలా

“కవుల్లో పోలీసు. పోలీసుల్లో డేగ” అని వెప్పుకుంటారు క్రేక్త ఎన్‌ దారువాలా గురించి. 88 ఏళ్ళ (క్రితం (వళుత్వోద్యోగంలో చేరినా, వంజాట్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్న ఆంగ్ల సాహిత్యం వృధా కానీయలేదు. కవిగా నిరంతరం కృషి చేస్తూనే ఉన్నారు. అండర్‌ ఓరియన్‌, అపారిషన్‌ ఇన్‌ ఇపిల్‌, కానింగ్‌ అఫ్‌ రిచర్స్‌ ఆండ్‌ వింటర్‌ పోయమ్స్‌ కవితా సంకలనాలు (వకటించారు. ఇండియన్‌ పొయిటట్రీ ఇన్‌ ఇంగ్లీష్‌ -ఒక సంకలనానికి సంపాదకత్వం వహించారు. శ16 6606 0016 0616 సంకలనానికి కేర్యద సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అందింది. ఈ కవిత అందులోదే. యాభయి రెండేళ్ళ దారువాలా కథకుడు, విమర్శకుడు కూడా. 1980లో విజిటింగ్‌ ఫెలోగా ఆక్స్‌ఫర్డ్‌ వెళ్ళొచ్చారు.

“స్వచ్చమైన నీటికి ఆరులు చాచి రేవులో _వవేశించిన పడవలా నేనామెలో (పవేశిస్తాను" అంటాడు కవి. “ర్యొతి నుండి రాతి దాకా ఆమె కొరకు నా (పేమ సజీవంగా ఉంటుంది అయితే (పతిసారీ ఆమెతో పక్కమీద కు స్తీపట్టక తప్పదు” అంటూ సాగుకుంది ఆయన ధోరణి ఒక కవితలో. ఇక్కడ “ఆమె” అంటే భాష ఇండియన్‌- ఇంగ్లీషు భాషను అయన ?పియురాలిగా, భార్యగా కూడా భావించారు. కవిత్వ రచనలో ఆయన వడే అవస్థల్ని పై విధంగా రాసుకున్నారు. (యేమ కవిగా పేరొందిన దారువాలా (పేమ స్వరూపం ఇక్కుడ మరొక రకంగా ఉంది. మూలం : 10 4 2331146౯ [ం012419. కవితా భారతి

పీగు వుఠరాడేళ్ళ తర్వాత, గర్భాశయం మళీ పుష్పించిందీ వీడు పడిన గర్భం నుంచి నిన్ను లాగేసరికి ఒక్కసారి దీపాలు వెలిగాయి శీకటి గదిలో క్వాసకోశం వెలిగినట్ట నువ్వప్పుడు గట్టిగా ఏడ్చావు మీ అమ్మ మళ్ళీ (ప్రాణంలోకి వెనక్కి తిరిగొచ్చింది రెండు టీకా గుర్తులు సీ చేతిమీద బుడగల్లా పుట్టుకొచ్చాయి భజూల మీద పడుకుని నా వీపున అడ్డంగా చేతులు ఊపే దానివి ఏ లోకపు సంకేతాలో అందుకుంటున్నట్లు ఎక్కిళ్ళతో సతమత మయ్యేదానివి న్మిద [వశాంతలో మునిగినా నీ చుట్టూ జరిగేవి నీకు తెలున్తూనే ఉండేవి వెచ్చగా బరువెక్కు వై పోగానే న్న నిన్నావహిందిందని నాకి తెలుసూ ఉండేది సుద్దపొడిలాంట్‌ మెత్తని మృదువైన లేత ఎముకలు పక్షిలాగ నిలకడలేని చూపు వర్షం కడిగిన ఆకులా స్వచ్చమైన మనసు ... రి దేవరాజు మహారాణో

= అవరాజ్ఞ రేనిది గాలి శద్దించదు, కనీనం వీచదు కానీ నువ్వూ ? విప్పుకోనున్న పదాల సపేటికలా ఆక్షరారణ్యంలోనే.... మౌనంగా, ఖై ర్యంగా ముడుచుకు వడుకునే దానివి ః కవితా భారతీ క!

సునీల్‌ గంగోపాధ్యాయ

(ప్రముఖ బెంగాలీ కవి సునీల్‌ గంగోపాధ్యాయ విచ్శితమైన వరిస్థితిల్లో కవిత్వం రాయడం ప్రారంభించారు. మ్మెటిక్యులేషన్‌ అయిన తర్వాత గాలి తిరుగుడు మానివించడానికి ఇంగ్లీషు వరిజ్ఞానం "పెంపొందించడానికి ఆయన తండిగారు హోంవర్క్‌ ఇచ్చేవారు. జన్నిసన్‌, మిల్దని మొదలైన అంగ్లకవుల కవిత్వమంతా చదివి, జీర్ణించుకుని మళ్ళీ బెంగాలీలో రాయమనేవారు. అనువాదాలు చేస్తూ చేస్తూ ఆ సూలు విద్యార్ధి మధ్య మధ్య సొంత ఆలోచనల్ని సొంత వాక్యాల్లో రాస్తూ ఉండేవాడు. అంతే. ఒక యువకవి అవిర్భావం జరిగి పోయింది.

ఆ తర్వాత ఆ క్మురవాడు పెరిగి పెద్దయి నవలలు, నాటకాలు సినిమా స్కి9ప్రలు లెక్కలేనన్ని రాశాడు. బెంగాలీ సాహిత్య భూమిలో వేళ్ళు తన్నుకుని విస్తరించాడు. దెంగాలీ వార ప్యతిక దేశ్‌ కు అసోసి యేట్‌ ఎడిటర్‌ అయిన గంగోపాధ్యాయ 18 కవితా సంకలనాలు, 60 నవలలు ఎన్నో ఇతర రచనలు చేశారు. సత్యజిత్‌ రాయ్‌, మృణాల్‌ సేన్‌ వంటి మహా దర్శకుల చేతుల్లో వీరి కథలు తెరకెక్కాయి. 1985లో సాహిత్య అకాడెమీ అవార్గు పొందిన ఈ కవి వయసు 57. దీనికి మూలం : ఇలస్టే) బెడ్‌ వీక్లి ఆఫ్‌ ఇండియా (1884 విల్‌ క్రేలో అచ్చయిన [౯06 పెంలగ? ఉ[!0%6౬.

న! దేవరాజు మవిారాజు

కవిత్వం కోసమే ర్రీవిత్వం కోసమే ఈ పుటక కఏత్వం కోసమే ఈ క్రీడ చం్మదకాంతపు సాయంధతాలలో ఈ భూమిని దాటడం కేవలం కవిత్వం కోసమే నీ ముఖంలో ఒక సన్నని కాంతి చార క్షణకాలమైనా దర్శించగలి గేది కేవలం కవిత్వం కోనమే నువ్వు నా న్త్రీవి నిజమే ఆదీ కవిత్వం కోనమే కవిత్వం కోసమే ఈ రక్త తర్పణం కవిత్వం కోసమే మేఘాల మర్య ఈ జలపాతం కలకాలం బతకాలన్న వాంచ మరెందుకో కాదు కవితా తృష్ణ తీరకనే ఈ చచ్చే చావు ఆఅద్యంతరపహితమైన జీవితాన్ని కాలరాచింది సైతం కవిత్వం కోసమే కవితా భారతీ ర్డిర్రి

కమలాదాన్‌

మళయాల రచయ్యితిగా పనిద్ధి పొందిన మాధవీకుట్టే ఆ తర్వా ఇండో ఆంగ్లికన్‌ కవయ్యితి కమలాదాస్‌గా రూపాంతరం చెందారు. వీరిత తాతలు కూడా కవులే కావడంవల్ల చిన్న వయసులోనే కవిత లల్లడం నేర్చార ఈవిడ ఆత్మకథ (043 51007) గొవ్ప సంచలనం సృష్టించింది. నిర్భీతి ఆవిడ రాసుకున్న తాగిన నంఘటనలు, పురుష సంబంధాలు పాఠకుల పిచ్చెక్కించాయి. వద పదానికీ మధ్య "సెక్స్‌ను చూళారు కొందరు. అందు ఆవిడ ఒక సందర్భంలో - కవిత్వానికి ముడిసరుకు కవి వ్య క్రిత్వమేన చెప్పారు కూడా. స్త్రీ చర్మాన్ని దాటలేని పురుషాంకారాన్ని అధికారాన్ని ఎ గొత్తి చాటీన బలమైన స్త్రీ గొంతు ఆవిడది. మళయాళంలో అనేక కథల నవలలు రాసిన ఈ కవయిత్రి ఇంగ్లీషులో “సమ్మర్‌ ఇన్‌ కలకత్తా” వం సంకలనాలు ప్రకటించారు. ఒక వేశ్య జీవితంపై ఈవిడ రాసిన “రుక్మి కథను మళయాల సినీ దర్శకుడు కె. పి. కుమారన్‌ అదే పేరుతో చల చ్మితంగా రూపొందించారు. కవిత్వం డ్వారా తనను తాను అన్వేషించుకు కమలాదాస్‌ (వస్తుత వయను ₹7.

స! దేవరాజు మహారాజు

తల్లి ఒడిలోకి....

వ్రయనసు నీమీద పడింది ఇక

స్నేహితులు ఎప్పుడో గాని నిన్ను కలవరు

నీ ఫోన్ల నిండా వి.ఐ.పిల గాంభీర్యం నిండుతోంది ఆప్పుడవ్వుడు విందులకు హాజరై

నీ భర్త ఆఫీసు జీవితాన్ని అందంగా తీర్చిదిద్దు విలువైన హోటల్‌ భోజనం వడ్డించి,

గృహిణిగా ఖరీదైన అభినందన లందుకో

జుట్టు బష్‌ చేసుకుని, నునువైన చర్మాన్ని మెరిపిస్తూ కొట్టొచ్చే దేవతా వస్తాంలు ధరించు-

ఇంవికొచ్చిన ఆతికులంతా అబ్బురపడేట్టు

కొత్త పరిచయస్తుల ముందు

కొటేషన్లు విశేషంగా వాడెయ్‌

తిరగబడడం గురించి, కమ్యూనిజం గురించి అలయెన్స్‌ డి" (ప్రాంకొయిస్‌లో నేర్చుకుంటున్న పాఠాల గూర్చి చిన్న చిన్న ఉపన్యాసాలివ్వు ర్మాతికి మ్మాతం మగడి పక్కలో

చంటాజ్జేసుకుని కలలు కంటూ వుండు-

తల్లి ఒడిలోకి, గతించిన గతంలోకి

జ్ఞాపకాల తెరల్లోకి వెళ్ళిపో....

కవితా భారతి ల

చర్చ్‌ 1పాంగణంలోకో....పాఠశాల ఆట స్థలం లోకో బరువై జారుతున్న పుస్తకాల సంచిని మోసుకుంటూ కరిగిన బాల్యంలా చేతిలోని తాయిలం చూసుకుంటూ, కలలో తల్లి ఒడిలో వాలిపో- డ్రి దేవరాజు మహారాజు

(పితిష్‌నంది

ఇండో ఆంగ్లికన్‌ కవీ, అనువాదకుడు, పతికొ రచయిత, సంపాద కుడు అయిన పితీష్‌నంది దేశ విదేశాలలో మంచి పేరు _పఖ్యాతులు సంపొ దించుకున్నారు. సమకాలీన భారతీయ సమస్యలన్నింటిని కవిత్వ బద్ధం చేసిన వాడాయన. బెంగాలీ కవిత్వం ఇంగ్లీషులోకి తేవడంలో ఆయన కృషి లాలా గొవ్పది. ఇంగ్లీషు బాగా చదివిన మన తెలుగు మేధావులకు ఏంచుకో పైవం ఇలాంటి ఆలోచనే రాదు. వేగుంట పుణ్యమా అని 'గిస్‌ టెన్స్‌ వైమ్స్‌” వచ్చింది. అంతే = ఇల స్రేడెట్‌ పీక్టీ ఆఫ్‌ ఇండియా సంపాదకుడిగా ఉన్న (విశీష్‌నంది అనేక ఇండో ఆంగ్లికన్‌ కవితా సంకలనాలు సంకలించారు కూడా మూలం : ఆ! ౨604 కిగు8 వితల టు [0004 910 88 పిట

శవితా భారతీ క్డిి

'దేశ్నపియ పార్యూ యలోిళ్ళతన్ని చిట్ట చివరకు దేశ్వపియ పార్కు చగ్గర కనుగొన్నారు నికొటిన్‌ మరకల గారపళ్ళు నిసృహలో ముంచి తీసిన ముఖం రాతి చీకటిలో కలవబోతున్న పొడవైన నెరిసిన జుత్తు.... అతనప్పటికే చచ్చిపాయ్యాడు గనక, అలవోకగా ఒక గాయాన్ని సంతకం చేసీన రక్తపు మరక, నిజానికి అక్కడ ఉండాల్సిన పని లేదు వాళ్ళయినా విధిలేక బలవంతంగా బయటికి పంపించారేగాని మరోలా కాదు- ఏడు జతల కళ్ళ ఆ కళ్ళ గురించి ఆలోచించినప్పుడైనొ, ఆక్కడి విరిగిన బల్ల వై కూర్చున్నప్పుడైనా, ఇది ఇలా జరుగుతుందనుకో లేదు కుర్చీ ఒకటి ఖాళీ అయింది బహుకా మూడు ఫైళ్ళు తప్పీ పొయ్యాయి - అంతే మనోహర్‌ దాస్‌ గంజ్‌లో ఆ రోజు వ్యాపారం సాదా సీదాగా, మామూలుగా సాగింది ఏడు జతల కళ్ళూ - ఒక ఆకలి అతనికోసం 80 దేవరాజు మహారాజు

ఆ గదిలో ఆ్మతంగా ఎదురు చూస్తున్నాయి అదే గది, అతను పతి రాత్రీ తప్పకుండా చేరుకునే గది. ఈ ఒక్కసారి తప్ప.... వాళ్ళతన్ని చిట్టచివరకు ఎలాగో దేశ్నపియ పార్కు దగ్గర పోల్చుకున్నారు. శవితా భారతి |

అరుణ్‌ కొలాట్కర్‌

చ్మితకారులుగా (వసిద్ధలిన ఆరుణ్‌ కొలాట్కర్‌ ఒక మంచి గాఫి! ఆర్టిస్టు. మరారీ, ఇంిగ్సీను భాషలలో కవితా చ్మిఠాలు కూడా గీస్తారు. ఊ గీయడం కాదు కవిత్వానికి కామన్‌వెల్త్‌ (వయిజ్‌ (1977) అందుకున్నారు ఇప్పటినరకు 'ఆరుజ్‌ కొలాట్కర్‌ కవిత' (మరాఠీ), “తేజోరి', (ఇంగ్లీషు అనే రెండు సంపుటాలు వెలువడ్డాయి. వయసు 56.

రాను రాను మూఢభకక్తి సన్నగిల్లి, రాబోయే తరాలలో హేతునా దృష్టి ఐబలపడుతుందన్న ఆశాభావం ఈ కవితలో ఉంది. కవిగా చేసీ కామెంట్‌ ఏదీ సూటిగా లేదు. చ్వితకారుడిగా మన ముందొక దృశ్యాన ఉంచారు. అందువల్ల దిన్ని ఒక “పెయింటింగ్‌ "లా అర్థం చేసుకోవాల్సి ఉం మూలం: 4 0% 2224215.

తి జేవరాజు మహారాజు

గుహలో గుడి ఒక సౌరంగం దేవుళ్ళను చీకట్లో బంధించింది వూజారికి నీ అగ్గి వెట్టై అందివ్వు ఒక్కొక్క దేవుడే వెలుగులోకి వస్తాడు ఆశ్చర్యపడే ఇత్తడి రూపం, నవ్వుతున్న శిలా... కొన్ని మణాల పౌడవున్న అగ్గిపుల్ల చూపు తర్వాత చూపును పునరుద్దరించుకుని, తల్లడిల్లి చచ్చిపోతుంది చివరి వెలుగులో నీ కొక కొత్త అకారం కనిపిస్తుంది ఆమె ఎవరూ? అని నువ్వడుగుతావు ఎనిమిది చేతుల దేవత । - అని పూజారి బదులిసాడు లెక్క వెట్టి చూనుకోండి అన్నట్టు మద్యలో అగ్గి వె ట్రై కరీ మని దగ్గుతుంది లేదు - ఆమెకు పద్దెనిమిది చేతులున్నయ్‌- నువ్వు వ్యతిరేకిస్తావు, వూరుకోవు పూజారికి మ్మాతం అన్నీ ఒకటే అతశికి ఆమె ఎప్పటికీ ఎనిమిది చేతుల దేవతే - నువ్వు బయటికి ఎండలోకి వచ్చి, ఓ చార్‌ మినార్‌ వెలిగంచుకుంటాప్‌ ఇరవై అడుగుల తొచేలు వీపుమీద పిల్లలు ఆడుతూ వుంటారు కవితా భారతి డికె

ఏల్చూరి విజయరాఘవరావు

గుండుసూది నేలమీద పడిన శబ్దాన్నుంచి జెట్‌ విమానం దూసు పోయిన శబ్దం దాకా - ఆధునిక యుగంలోని వివిధ శబ్దాల్ని కోడీకరిం ఒక్‌ లయతో సమన్వయపంిచి, ఒక కొత్త సంగీతాన్ని “ఆర్గానిక్‌ మ్యూజిక్‌ ' రూపొందించిన వారు విజయ రాఘవరావు. '“భువన్‌షోమ్‌, తూ ద బస్‌ ఎ పెయింటర్‌” వంటీ వీరి చలన చిత్రాలు దాలా మందిక జ్ఞాపకమ. ఉంటాయి. వేణుగానంతో అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించిన వీరికి అటు, నాట్యంతోనూ ఇటు సాహిత్యంతోనూ మంచి పరచయముంది. వీరి ఇంగ్గీ కవితా సంకలనం “నిర్వాణ” కు సమీవషకులు జేజేలు పలికారు. లిపిక, యన్‌ లిటిరరీ రివ్యూ, ఇంప్రింట్‌, ఇల స్రేటిట్‌ వీక్తి అఫ్‌ ఇండియా వ్యజకలలో వీరి కవితలు, గేయాలు, సాహిత్య వ్యాసాలు అచ్చయ్యాయి.

ఈ బహుముఖ పజ్ఞాళాలి అచ్చంగా అంధుడు. వాషీంగ్గన్‌ల్‌ “వరల్డ్‌ అఫ్‌ పొయి[టీ' సంస్థ వీరి అంగ్లకవిత 001 ఎ. డి.'8 19 సంపు “గోల్డెన్‌ పోయెట్‌” అవార్డు నిచ్చింది. ఇది ఆ కవితకు ఆనుస్య ఆధునిక వైజ్ఞానిక వగతి వద ఘట్టనల కిందపడి నుగ్గయి, నలిగిపోతు మానసికానందాన్ని కవి ఇక్కడ గుర్తు చేస్తున్నారు.

క్‌క దేవరాజు మహారాజు

భవిష్యద్దీతం చం్నదుడి వైకి (గానీ పిక్‌నిక్‌ వెళ్ళింది స్వర్గాన్నుంచి డాడీ స్పుత్‌నిక్‌లో తిరిగొచ్చారు బుక్చూ, -కండోమ్సూ వులన్‌లో చుట్టబెట్టి వున్నాయి నా “బెస్ట్‌' ట్యూబ్‌ బేబి ఇప్పుడిప్పుడే స్కూలుకు వెళుతోంది మా హృదయపు మిల్లులో కరెన్సీ నోట్ట ముదణాలయాలున్నాయి రూకల పొట్లాలు దట్టించిన తుషాకీ గుండ్లను ఎగరేస్తున్నాయి ఎంతో నై పుణ్యంతో భూములు బాంబులు మొలిపిస్తున్నాయి ఎట్టయినా ఇప్పుడు చంపాలన్నదే = మిష ఆడమ్‌ ఈవ్‌ జంట రోబోట్ట ఉత్పత్తికి (పస్తుతం ఈడెన్‌ గా ర్ధైన్ని లీజ్‌ కిచ్చారు సమృద్ధి పుష్కలంగానే ఉంది కానీ, అందులోనే ఏదో....ఏదో వెలితి ఉండీ లేనితనానికి ఈ ఆనందోత్సాహా లేమిటీ ? దేవాలయానికి వెళతాను - చర్చికీ వెళతాను నాకు తెలియని సరిహద్దుల్ని కూడా దాటి ఫపరుగెడతాను నేను గతాన్ని తవ్వి తీస్తాను - అన్వేషిస్తాను భవిష్యత్తు వెంట బడతాను - వేటాడణతాను

కవితా భారతి త

అయినా కాంతి, కాంతి మ్మాతం చిక్కదూ, దొరకద్దుూ ఈ (్రిమికోసం, ఎక్కడో మృత్యువు పౌంచే ఉంటుందె అరుపుల మధ్య బెబ్బల మచ్క కాలపు శకిలాలు కుష్పగూలాయి = అయినొ ఏదో ఒక సమకాళం సుతిమెతగా (ప్రవహిస్తూనే ఉంది లయ ఇంకా తెగిపోలీదు - భయపడకు (గ్రీయతమా ఆంతర్ముఖుడవై అవలోకించు నా కాపురం నీలోనే కాస్త లోలోకి, నీ లోకే తొంగి చూసుకో: శం దేవరాజు మహారాజు

జోయ్‌ దే్ముభ్‌

జోయ్‌ డదేశ్‌ముల్‌ బొంజామిులోని మహిళా విశ్వవిద్యాలయంలో వుమెన్స్‌ స్టడీస్‌ రీసెర్చ్‌ యూనిట్‌ 'లో వని చేస్తుర్నారు. సమకాలీన సమా జంలో మధ్యతరగతి యువతి మనోభావాలను ఈ రచనలో స్పష్టంగా చ్చితిం చారు మాటల పేర్చుగా సాగిన ఈ రచన కవితాలా కనిపించకపోవచ్చు. కాని ఈ పొడి మాటల వెనుక గల తడిని తడిమి చూడగల వారికి ఇందులో ఎన్నో జీవితాలు, దేశ సమస్మలు ఇముడ్చుకుని వున్న కవిత కనిపిస్తుంది పురుష ద్వేషులుగా మారుశున్న కొంతమంది (_పపండ ఫెమినిష్టులు ఒకవైపు వివాహ వ్యవస్థనే హేవన చేస్తున్నారు. అది వేరే విషయం.

స్రీ పురుషులిద్ద్ధరు సమాన పతిపత్తి గల భాగస్వాములనీ, యువతులు 8త్మగౌరవాన్ని పెంచుకోవాల్సిన అవసరం వుందని ఈ రచన గుర్తు కీస్తుంది. “50౯ 5216' శీర్షికతో శ్రీ ముఖ్‌ అంగ్ల కవిత కొన్ని సంవత్సరాల కితం 2శీ233881 ప్మతికలో ఆచ్చయ్యింది.

కవితా భారతి శ్రి

అవ్ముకొనికి.... తనను 'చూడడానికి రాబోయే అబ్బాయి గురించి ఆలోచిస్తూ పక్కమీద వాలిపోయి ఆమె ఊహల్లో తేలిపోయింది ఆతని కుటుంబం-గౌరవ్మ్యపదమైంది అతని ఆదాయం-నాలుగు అంకెలది అతని ఉద్యోగం--ఇంజనీయర్‌ చూపులకూ 2- బాగానే వున్నాడు : అమె అతణ్ణి భ ర్రగా వూహించుకుంది- అతని ఇంట్లో, ఆతని వంటింట్లో స్కూటర్‌ వై ఆతని వెనక, అతని పక్కన, పక్కమీదా యేమ ప్రాంగణంలో గాఢ పరిష్యంగనంలో సిగ్గుపడుతూ ఆమె చిరునవ్వు నవ్వింది అతడు వచ్చాడు-చూళాడు కిటికి పక్కన కూచుని బయటికి చూస్తూ “ప్ప్‌-చాయన చాయ 1” నచ్చలేదన్నాడు ఆమె వెంటనే మరో సంబందం గురించి ఆలోచించింది ఆమె తండి వారికి రాశాడు “అతని కుటుంబం-ధనిక అతని ఆదాయంంచాలిక వృత్తి-వ్యాపారంలో యేలిక

88 దేవరాజు మవీరాజు

శరీర దారుర్యం-ఇష్టపడేదే (వతి బాలిక” అంటూ అతని గురించి వివాహ (పకటన (పకటించిందో పతిక ఆది చదివి ఆమె, తనను తాను వూహించుకుంది ఆతని భార్యగా ఆతని సేవకురాలిగా అతని సౌధంలో శయన మందిరంలో.... అతీ నాజూకుగా చూప్పులు విసీరింది ఆతడు రాళాడు అతడు కోరాడు.-చీివరకు అతడు నిరాకరించాడు “అబ్బే మరీ అంత తక్కువా ? ఆమె మళ్ళి మరో కొత ఫొటోలోకి చూస్తూ తనను తాను మొత్తంగా అమ్ముకోవడానికి మళ్ళీ కలలు కంటోంది? కవితా భారతి శం

దిలీప్‌ చితె

“ఎవరూ పాట పాడని చోట, పవాలు నిళ్ళద్ధాన్నే పంచిపే ఉంటాయి”. ఎప్పుడో ఆగిపోయిన పస్మిహాయపు పాట కోసం, కవి వడే సీక్‌ వ్యధ ఇది. భావం పాఠకుడికి అందుతున్నంత వరికు పొయెట్రీ, నల్‌ అయినా బాధలేదు. కవి శన బాల్యగృహాన్ని అండులోని కూనా దైవాన్ని చూప్పుతున్నాడు.

[వముఖ మరాఠీ కవి దిలీప్‌ పురుషోత్తమ్‌ చితే ఇంగ్లీషులో కూడా విగొ రాస్తుంటారు. ఉపాధ్యాయులు, నంపాదకులూ అయిన వీరుభో భారత్‌ భవన్‌లోని భారతీయ కవితా కేంద్రం “వాగర్ధ'కు రెండేళ్ళ (198486) సంచొలకులుగా కూడా వని చేశారు. “కవిత నేన్‌ తరచ్య (టావెలింగ్‌ ఇన్‌ ఎ కేశ్‌ (కవిత) ఓర్‌ఫీయస్‌ (కఠతు సంకలనాలు టించారు ఆంగ్లంలోకి అనువదించిన వివిధ మరాఠీ కవుల కవిత్వం టంగా (ప్రచురించారు. కవిళ్వానికి మహారాష్ట్ర (వ్రభుత్వ బహుమతి, పురస్కారం, గోదావరీష్‌ స్మారక బహుమతీ పొందారు. యూరోప్‌, ఆ దేశాలు పర్యటించారు. (వస్తుతం పూనేలో స్పిరపడ్డ ఈ కవి వయను ను ర్‌ి మూబం ; 16 [0356 0 119 (6||16౧004.

(0 దేవరాజు మహారా

జ్ఞాపిక

'శె5న, తెల్లబడిన ఈ కొండ మీద

నా బాల్య గృహం హన్యమైపోయింది

మా నానమ్మ రుబ్బురోలూ, ఆమె తాలూకు

దేవుడి ఇత్తడి _పతీిమలా తప్ప-

ఫర్నీచరంతా పోయింది

ఇల్లు ఖాళీ అయ్యింది

పక్షులన్నీ చచ్చిపోయాయి

అయినా వాటి కిలకిలా రవాలు

మనసు నింకా విడవడంలేదు

మహా నగరాలు తుడిచి వెట్టుకుపోయాయి

అయినా పొద్దు పొడవక ముందటి

రంగులేని మసక

జనాన్ని గాలిలా స్మరిస్తూనే ఉంది

కుప్పలు తెప్పలుగా ఉన్నా

ఎవరూ పాట పాడని చోట,

పదాలు నిక్శద్దాన్నే పంచివెడుతూ ఉంటాయి

మో డైపోయిన చెట్టుకొమ్మ మీద

నానమ్మ గొంశు వణకుతున్నష్లే ఉంది కవిశా భారతి న!

ఎదిగిన ఈ పసికూనను వదిలి వసంతం, [గ్రీష్మం రెండూ వెళ్ళిపోయాయి గత కాలపు గదులను శోధించడానికి ఈ హన్య గృహం చుట్టూ ఇప్పుడు నేను తప్పటడుగులు వేస్తున్నాను. క్షి దేవరాజు మహారాజ

సుమా జాన్సన్‌

జక గోడలో నాలుగు వైపులా బిగించబడి ఉన్న కిటికీలో ఈ కవ యిత్ర “స్తీ పరిస్టితి'ని దర్శించింది. అదే ఇందులోని కవిత్వం పురుషుడి బాహ్య అంతర (పపందాలకు మధ్య కిటికీ స్త్రీ: ఒక [పత్యేకమైన 'స్త్రీ వ్యక్తీ కరణ” ఉందీ కవితలో.

“సండే ఆబ్‌ జర్వర్‌, ఇండియన్‌ ఎక్స్‌పెస్‌' వంటి వార్తా వతికలు చదివే పాఠకులకు సుమా జాస్సన్‌ పేరు తెలిసే ఉంటుంది. తరచూ ఈవిడ విదేశ స్వదేశీ కవులను, రచయితలను సినీ దర్శకులను ఇంటర్వ్యూ చేస్తుం టారు. రైటర్స్‌ వర్క్‌షాపు కలకత్తా వారు (వచురించిన “హోయెమ్స్‌ అండ్‌ పోజ్‌"తో ఇండో-ఆంగ్లికన్‌ కవయితిగా నిలదొక్కుకున్నారు. ఆంగ్ల సాహి త్యంలో ఎం.ఎ. చేశారు. ఈవిడ వయసు ముప్పయి ఎనిమిది కంటె ఏక్కువ అనుభూతి ద కవిత్వవషంటే మక్కువ. ఈ కవిత “శేషం 0/12640% "కు తెలుగు రూవం.

కవితా భారతి క!

కిటికీ ఆక్కడ కిటికీ ఉంది కిటికీ గోడల మర్య తప్ప మరోచోట ఉండడానికి వీల్లేదు అందుకని ఆది ఆక్కడే ఉంది నేనిప్పుడు దానిపక్కనే నిలుచున్నాను నేను కొంచెం ఊవా పెరిగిన దాన్ని గనుక ఇక ఈ షణాన నేనేమైనా ఆముపోగలను ఊహా ఎంత గొప్ప అదృష్టం ? మొదట పక్షినై పోదామనుకున్నాను స్వేచ్చకు మరో పేరు పక్షి కదా? దూరదూరాలకు వెళ్ళాలంటే పక్షి కావడమే మంచిది మృరిచెట్టు శాఖల్హాగా రెక్కల్ని వి స్తరించాను బరువునంతా కాలివేలి గోళ్ళమీద లేపాను అదే విచ్చితం ఒక స్త్రీ ఆవహించి ఉన్న “ఈ శరీరం” ఎంతకూ లేవదు కనబడని కాలంలాగే కనబడని శక్తులూ ఉన్నాయేమో తెలియదు ఊహ ఊహగానే ఉండిపోతోంది ఊహ పుష్పానికి ఆకర్షణ ష్మతంలాగ్గా య! దేవరాజు మహా౯

ఎప్పుడూ ఓ చోట అంటి పెట్టుకుని ఉండాలి లేడా అఆంటుగటినటు ఉండాలి లది యుగయుగాలుగా త్తీ ఎక్కడా ఎగరలేదు- కాబోలు? కవితా భారలీి శక్‌

ఉరుదూ ఫెజ్‌ అహ్మద్‌ ఫెజ్‌ (క్రేమలో మునిగిన ఉరుదూ కవిత్వాన్ని సమాజ సం ఘర్షణల వైపు లాక్కుని వచ్చిన ఫెజ్‌ కవితా వై ఖరి మనల్ని ఆశ్చర్య వరుస్తుంది. “రాజకీయ జైలు జీవితం గురించి వింటే ఫైజ్‌ అహ్మద్‌ ఫెజ్‌ నోటనే వినాలి. అని ఫైట్‌ అన్న తెలుగు విష్పవ కవి మాట అవరాలా నిజం. కవితాభిమానులందరికి అ అదృష్టం $11% వారు కేసెట్ల ద్వారా కలగజేశారు. స్వీయ కవితా పఠనం పాకిస్తానీ గాయనీ గాయకులు పాడిన ఆయన గజళ్ళు - అన్నీ కలిపి ఇటీవలే విడుదల చేశారు. ఘెజ్‌ జైలు కవితల్ని తెలుగులోకి తేనాల్సిన అవసరం వుంది. 1984 లో ఆయన కీర్తి శకేమలయ్యారు. అప్పుడాయన వయసు 78. ఈ కవిత “పెంగ్విన్‌” వారి సంకలనం లోనిది, శకి దేవరాజు మహారాజు

[పేవులో [పేవు వుళ్ళీ నా నుంచి కోరకు చెలీ - ఒకప్పటి నా (ప్రేమను యవ్వనంలో వెలుగుతూ వికసించిన ఆ రోజులే వేరు ఆ జీవితమే వేరు వసంతానికి చెరిగిపోని యవ్వనాన్నిచ్చేది నీ అందం సర్వస్వమై నిలిచి పోయేవి, నాకు నీ కళ్ళు అవును, నీ కళ్ళే... సీలోని ఒక విషాద నాదం, బాదలన్నింటికన్నా అగార మనిపించేది ఈ ప్రపంచమే నా దయ్యేది నువ్వు నా దానివై నప్పుడు కానీ ఆదే నిజం కాదని, ఇప్పుడు నేనొక నిజం తెలుసుకున్నాను [ప్రేమను మించిన దుఃఖాలు (ప్రేమను మించిన నంతోషాలు (పేమకు అతీతమైన సమస్యలు (వ్రపంచం నిండా వున్నప్పుడు ఇక నేను నిజం ([గహించక తప్పదు ఆందుకే - మళీ నా నుండి కోరకు చెలీ, ఒకప్పటి నీ (పేమను

కవితా భారతి శ్ర?

సిల్కుపట్టు దారాలతో శాపాలు కలనేత బోసీవ అనంత అంధకార 1కూర శతాద్దాలు మట్టిలో బొర్లి, రక్తస్నానాలు చేసిన మానవ శరీరాలు సంత నుండి సంతకు మారుతూ ఆఅమ్ముడయి పోతున్న కశీబరాలు రొచ్చుల్లో రోగాల్లో చీములో మునిగిన బతుకుల (వణాలు ఎన్నెన్నో ఎ ఎన్నో ఇక నా దృష్టి వాటివై పడక తప్పదు చెలీ, నువ్వింకా ఆండంగానే వున్నావు కాని నేనేం చెయ్యను ? నిస్సహాయుణ్ణీ - నెచ్చెలి ప్రేమను మించిన సంతోషాలు - దుఃఖాలు (వియురాలికి అతీత మైన, అనంత మైన సమస్యల వలయాలు సమాజం చుట్టూ వున్నప్పుడు... మళ్ళీ నా నుంచి కోరకు చెలి. ఒకప్పటి ఆ (యేమను: శర దేవరాజు మహారాజు

అనీ సరార్‌జ్మాఫీ టు

ఉరూ కవి ఆలీ సర్దార్‌ జ్యాఫీ కవిగా ఎంత పసీద్దుడో, రాజకీయ కార్య కర్తగా అంతే _పముఖుడు, ఆంగ సాహిత్యంలో యం. పె. చదువుతూ, మధ్శలో ఆపేశారు. 'ఖూన్‌కి లకీర్‌” “పత్తర్‌ కి దీవార్‌* “ఇక్ళాల్‌ షినాసీ' వంటి తొమ్మిది స్వీయ కవితా సంకలనాలు వెలువరించారు. వచన రచనలో కూడా మంచి దిట్ట. సోవియెట్‌ ల్యాండ్‌ బహుమతి, కుమారన్‌ ఆసియన్‌ అవార్డు సజ్ఞాడ్‌ జహీక్‌ అవార్డు, ఇక్కాల్‌ మెకల్‌ మొదలైన బహుమతులందు కున్నారు. (పపంచ దేశాలన్ని తిరిగొచ్చారు, డెబ్బయి ఎనిమిదేళ్ళ వయనులో (వస్తుతం బొందాములో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నారు.

ఫర్తద్‌, మజ్నూ, శిరిన్‌, లైలా సం్రపదాయపరుల దృష్టిలో చులకన చేయబడ్డ (ేమకు టపతినిధులు. వీరిని, వీరి ప్రేమ బాన్నత్యాన్ని చాటి చెప్తూ ఊరుడూలో గొప్ప కవిత్వమే వెలువడింది. ఈ కవిత ఆ కోవలోకి చెందిందే అయినా భిన్నమైంది. 036 [1806 దీనికి మూలం.

కవితా భారతి శ్రీ

ఆగ్నివస్త్రం లువరదీ 7 మండుతున్న మంటల చొక్కాతో నిలబడింది ఆవయవాలు ముక్కలై, శరీరం కుప్పకూలి రక్తం కార్చుకుంటున్న దెవరు ? ఎవరదీ ? ఫర్షడ్‌, మజ్నూ గతించారు కదా గతంలోనే? మరి రాళ్ళతో చొవుదెబ్బలు తింటున్న దెవరితనూ? ఇక్కడ ఆందమైన శిరీన్‌, వనంత కాలపు లైలా ఎవరూ లేరే? మరిక్కడ. ఎవరి పేరుతో సింధు వర్షపు గాయాల పొన్ప్సులు పుష్పిస్తున్నాయి అబద్ధపు మోసాల గాలులకు తొణకక-౦డా, బెణకకుండా ఎవడో పిచ్చివాడు మొండిగా నిజాన్ని మోస్తున్నాడు : ఆందుకే, వాడికిక ఖాయం రాళ్ళ దెబ్బలతో చావు ల0 దేవరాజు మహారాజు

అఫిరులిమాన్‌

ఉర్దూ కవి అ ్ల్రరులిమాన్‌ ఏడు సంపుటాల కవిత్వం (వకటించారు. *గిరాబ్‌ స్మబంగ్‌' 'నయా ఆహాంగ్‌ లతో పాటు, 'సార్‌ ఓ సమాన్‌ అనే సర్వ కవితా సంపుటి కూడా వెలువరించారు. ఉ త్తర్మవదేళ్‌, మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీలోని ఉరూ అకాడెమీల బహుమతులు, 1661 లో కేంద సాహిత్యం కాడెమీ అవార్డు అందుకున్నారు. అనేకానేక చలన చ్చితాలకు ,స్కిస్తు రాళారు ఎప్పుడో వయసులో ఉన్నపుడు యం. ఏ. పర్షియన్‌ సాహిత్యం చదివారు. (వస్తుతం వీరి వయను 76 సంవత్సరాలు. బెగథ6ం0! 6404 అనే కవిత దీనికి మూలం.

శవితా భారతీ గ్‌[

రాజధాని చక మహానగర జన సాగరంలో ఒక ఆ ర్తనాదాన్నీ మీరెలా వినగలరు ? బస్సు హారన్ల మధ్య హోరెటత్తించే రైళ్ళ మధ్య బజ్‌ మని కచ్దీస్తూ బిజీ బిజీగా తిరిగే తేనె. టీ. గల మధ్య ఎడ తెరిప్‌ లేని జన సందోహాల మధ్య ఒక ఆ ర్తనాదాన్ని ఎవరైనా ఎలా వినగలరు? నీకు చేతనైతే, నట్టనడి రోడ్డు మీద మిట్ట మధ్యాహ్నం పూట ఒవణ్నో ఒక్దీ కసుక్కున పొడిచెయ్‌ నీకు చేతనైతే వెళ్ళి అందమైన అమ్మాయికి కన్నుకొట్టు - వీలయితే కొల్లగొట్టు ఆమె నీదే అవుతుంది ; -. విశ్వమంతటీ సంకీర్ణమైన ఈ మహానగరంలో ఒక బలహీనమైన ఆర్తనాదం ఎవడు వినాలి బాబూ? ఈ మహానగరాలు డబ్బున్న వాడి నగరాలు నల్దడబ్బు నయగరాలు ఉవన్యాసాలు, ఊరేగింపులు, (ప్రదర్శనలు, బైఠాయింపులు పికెటింగులు - వీటన్నింటికీ స్థావరాలు విద్యా వైజ్ఞానిక రంగాలకు ఇది కేర్యదమను ఎవరన్నారు బాబూ : ల్‌ దేవరాజు మవోరాజు

)శాచరులకు, వైశాచిక (పవృత్తి గల నా - నరులకూ మాతం ఇది 'కేర్మదం ॥ మాడూ మహానగరంలోకి వాడెవడో రాజాధిరాజు దిగాడు వాడి బూట్లను ఉద్దేశించి, పోటీపడే [ప్మ్రపముఖులంకతా నొలుకలు చాపారు వాడిముందో స్తుతి శతకం చదివి, ఇక వినతి షృతం సమర్పిస్తారు బ్యాంకు (వెసిడెంట్లూ, మేనేజర్లూ దేశదేశాల రాయబారులూ అంతా పారిశ్రామిక (ప్రగతికోసం బారులు తీరుస్తారు సాంస్కృతిక బృందాల గూర్చి ఓప్పందాలవుతాయి. గొప్ప పథకాలు, గొప్ప త్యాగాలు గొప్ప గొప్ప మనుషులే - గొప్ప నగరాలు ఉన్నత స్థాయి సం్యపదింపులూ మహోన్నత స్థాయి తెగతెంపులూ..., అయ్యా గొప్ప నగరాలంపే - గొప్ప గొప్ప హోటళ్ళు గొప్ప గొప్ప పార్టీలు, గొప్ప గొప్పప-జ-లు!। నగరం మీద నవ్వుదామని వచ్చిన ఊరూ పేరూ లేని వాళ్ళుంటారే, ఈ (పపంచాన్ని పునర్నిర్మించాలన్న ధ్యేయం గల వాళ్ళుంటారే వాళ్ళే - ఇంకా ఎంతో ఎంతో దూరం [ప్రయాణించాల్సి వుంది = కవితా భారతీ ర్‌కి

వాళ్ళ త్యాగ నీరతీ, మహాదోశయం

వాళ్ళ నిబద్ధత, కట్టుబాటు

నిరంతరం సలిపే ఈ (ప్రపంచపు

పుండు రాజకీయం ముందు

అల్పమైన వాటిగా తేలిపోతున్నాయి

నిజమే మహానగరాలు ఫలానా ఫలానా వారి

మహా మహా కార్యాలకు మ్యూతమేరా తండీ ॥ గాయపడ్డ హృదయమంటే అదేమైనా

అంతరిషం లోకి దూసుకెళ్ళే రాకెట్‌ అనుకున్నావా? ఇక్కడీ ఓక హీన స్వరంతో వెలువడే

ఆర్తనాదం, ఎవడికి వట్టింది బాబూ;

ళ్‌శ జేవరాజు మవోరాజు

వీ కైఫీ అజ్మీ (ప్రముఖంగా చెప్పుకునే సమకాలీన ఉర్జూ కవులలో క్రైఫీ ఆజ్మీ ఒకరు. భారతీయ (ప్రజా నాట్టమండగలి (19₹గతోనూ, హిందీ చలనచ్చిత పర్మిశమ తోనూ వీరిది విడదీయరాని బంధం. అభఖిర్‌-ఏ-షాబ్‌, అవారా సీజీది కవితా సంకలనాలలో అవారా సీజిది కి సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు అభించింది. కవి వయను 786. నటి షబనా ఆజ్మీకి తర్మడి హైదరాబాద్‌కు అల్లుడు. 100% వారి నాలుగవ కవిత్వ సంపుటి నుంచి తీసుకున్న కక 0 (6 ఉం౦ం0100086 దీనికి మూలం. కవితా భారతీ ర్‌

ఆవతరణిక చ్నడు విరిగిపోయాడు చుక్కలు కరిగిపోయాయి బొట్టు బొట్టుగా రాతి రాలిపడుతోంది కళ్ళ లోలోతుల్లోకి ర్మాతి పాక్కుంటూ వస్తుంది మగతగా కనురెప్పలు న్మిదను సమీపిస్తాయి ఇక ఇపుడు కథలల్లకండి నన్ను న్నిదపోనీయండి ఈ రాతికి ర క్తగర్భంలో మేఘాలు కరిగిపోతున్నట్లు చెదిరిన సాలెగూడు ముష్మ విప్పుకుంటోంది ఆరణ్యాలు వైవైకి దండెత్రి వస్తున్నట్లు చెట్ట రెక్కలు విరుచుకు పడుతున్నాయి కొవ్వొత్తులు ఆర్చేయండి కలకాలు దించేయండి నన్నిక న్నిదపోనీయండి ఈ రాతికి సందె చీకటికి ముందే, నగరం నిర్ణీవమయుంది _ ఎవరదీ తలుపులు తడుతున్నదీ? ఎత్తయిన [పహరీ గోడల్ని దాటి శబ్దం వసారాలోకి వస్తున్నది వారికి చెప్పండి ః పానశాల మూసీవేశామని నన్నిక న్మిదపోనీయండి ఈ ర్యాతికి (ప్రతిచోటా శవాలూ, శవపేటికలు మ్మాతం ఉన్నాయి అవి నిన్ను వినవు, నీ వన్నదాన్ని బలపరచవు శాంతిని సజీవంగా ఉంచండి కనీసం కాంతి (ప్రచారాలు చేసే వారి కోసమైనా

రథ దేవరాజు మహారాజు

మృత కశీబరాలు ఈరోజు సమారుల్ని పగులగొట్టుకుని వచ్చాయి ఇందులో మనళారెవరో పరాయి వారెవరో ఎలాగూ తేల్చుకోలేం నన్నిక న్మిదపోనియ్యండి ఈ ర్నాతికి- ఎవరో బహుళా సరిగానే అన్నారు, ఈ నర్య విప్లవం కూడా ఫ్యాషనై పోయిందని ః హత్యకు వెనుదీయని వారు ఆత్మాహుతికి విముఖంగా ఉన్నారు అందుకే తెలివైన పని ఏమిటంటే గాఢంగా న్మిదలో మునగడం నన్ను న్మిదపోనీయండి ఈ ర్యాతికి సుఖంగా- కవిళో భారతీ క?

అభ్‌లక్‌ మహ్మద్‌ భాన్‌ షహర్యార్‌

పర్యావరణం లోంచి, నాగరిక జీవనంలోకి చొచ్చుకుని వచ్చిన ఈ చీకటి శేవలం చీకటే కానక్కరలేదు. చీకటిని అర్జం చేసుకుంటున్న కొర్డీ కవిత పరిధి పెరుగుళుంది. ఈ ఉర్దూ కవి ఆఖ్‌లక్‌ మహ్మద్‌ఖాన్‌ షహర్యార్‌ అలీగడ్‌ ముస్తిం యూనివర్సిటీ ఉర్దూ విభాగంలో రీడర్‌గా ఉన్నారు. “ఇస్మ్‌ ఎ అజమ్‌, సాత్‌వాన్‌ దర్‌, హార్డ్‌ 3 మౌసం, ఖాబ్‌ క దర్చార్‌ హై, ఖ్వాఫిలే యాదోంకి, మొదలైన కవితా సంకలనాలు (వకటించారు. ఉత్తర పదేళ్‌ ఉర్దూ అకాడెమీ ఆవార్డు వాజిద్‌ అలీ షా ఆకాడెమీ అవార్డు, క్రిటిక్‌ సర్కిల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా అవార్డు లభించాయి. 1985 తో వీరు అమెరికాలోని వివిధ కవి సమ్మేశనాలలో పాల్గొన్నారు. తెలుగు పాఠకులకోసం ఆయన వంపిన ఓ కవిత దీనికి మూలం,

క్‌ి దేవరాజు మహారాజు

పగలు పారిపోయినప్పుడు విజృంభిస్తన్న రాశి దట్టమైన గుబురు చెట్ల కొమ్మల సందుల నుంచి గబుక్కున భూమి వైకి దూకింది మసీదుల వైక్సి గుళ్ళ గోపురాల వైకి లేచింది పెంట దిబ్బల్ని దాపేస్తూ దారుల వెంట, నన్నని నందుల వెంట [ప్రవహించి ఇరుకైన ఖాళీ గదులు నిండింది చీకటి, చూసుకుపోతున్న బస్సును సైతం అధిరోహించి ఎత్సెన ఆకాశ హర్మ్యాల వైపు పయనించింది ఫైళ్ళను ముద్దాడింది బాగా పొద్దుపోయాక జరిగే అంతరంగిక నమౌావేశాలకు హాజరయ్యింది కాఫీ హౌొజులకు అధ్యతత వహించింది చివరకు, ప్యాక్టరీ గొట్టాల పొగతో కలిసీ ఆకాశ శిఖరాల కెగసీంది. అక్కడ దేనికి గుద్దుకుందో తెలియదు చెల్దాచెదర్తై విస్తరించింది. లీకటి, అంతా చీకటి, కటిక చీకటి....

కవికా భారతీ శ్‌0

తాలిబ్‌ ఖుంద్‌ మేరి హిందూ ముస్టిమ్‌ సీక్‌ ఇసాయీ ఎవర్రెతే నేం భాయి భాయి- అని ఆర్థం వచ్చే నినాద చరణాన్ని పూర్తి చేయకుండా ఉరుదూలో ఆద్భుతమైన కవిత సాధించారు హైదరాదాద్‌ ఉరుదూ కవి తాలిబ్‌ ఖుంద్‌ మేరీ. ఈయన వృత్తిరీత్యా వాస్తుశిల్పి. మరీ ముఖ్యంగా కొన్ని కవితలకు నేపథ్నం తెలుసుకోవటం చాలా ఆవసరం. 1978 లో రాష్ట్ర రాజకానిలో జరిగిన మతకల్లోలాలలో తెలుగు కవి గులాం యాసీన్‌ మరణించారు. ఆయన కూతురు ఒక చిన్న పాప తప్ప కుటుంబ సభ్యులంతా ఆ కల్లోలానికి బలయినారు. గొడ్డళ్ళతో నరి కేయడం వంటి మవోీ పాశవిక కృత్యం ఆ పైప భరించలేకపోయింది. ఎవరికీ కనబడ్‌ కుండా నక్కి దాక్కుంది. అందువల్లే బతికి బయటపడగలిగింది. అ పాపను దృష్టిలో ఉంచుకుని తాలిబ్‌ ఖుంద్‌ మేరీ రాసిన ఒక ఉర్దూ కవితకు ఇది అనుసృజన. (తెలంగాణాలో తండ్రిని బాపు అని పిలవడం కూడా ఉంది.) 60 దేవరాజా మహారాజు

బెదిరిన చరణం ఆఅన్నయ్య పుస్తకం లో నుంచి వాపు నాలుగు తెల్ల కాగితొలు చించారు ఆజాదీ నినాదాలు రాశారు 'స్వేచ్చే మా ఇంటి పేరు సమృద్దే మా వంటి తీరు- అస రాస్తూ “హిందూ, ముస్తిమ్‌, సిక్కూ, ఇసాయీ

శ కు ఎవరై తేనేం ...” ఆ(- అండే ఆ( బాపు ఏం రాశారు ఆ తర్వాత ?-++ఏమో చదవ లేక పోయాం- బలైపోయిన ఆయన ష్యరని రక్త2, ఆయన కవితొా్షరాల మీదుగా (వవహించి ఊంది. బాపు ఏంరాశారో ఆ తర్వాత

శోవీళో భారతీ 61

ఒరియా సచిరౌత్‌రాయ్‌ 1887 వ సంవత్సరానికి జ్ఞానపీఠ్‌ అవార్డు (గహించిన డాక్టర్‌ సచ్చిదా నంద్‌ ర్మౌతాయ్‌ (వముఖ ఒరియా కవి. పద్దెనిమిది సంకలనాల కవిత్వం (వకటించారు. నవలలు, కఠలు, విమర్శనా వ్యాసాలతో పాటు జీవితకఠను కూడా రాసుకున్నారు. పీరి కవితల అనువాదాలతో ఒక ఇంగ్లీమ సంకలనం కూడా (కె026గ20 0 204 [0% కింయి) వెలువడింది. తెలుగు కుటుంబాలతో బంధుత్వం, తెలుగు రచయితలతో దగ్గరి పరిచయం ఉన్న ఈ కవి, ప్రస్తుతం కటక్‌లో విశాంతి తీసుకుంటున్నారు. వీరి కొన్ని రచ నలు తెలుగులోకి అనువదింపబడ్డాయి. డెబ్బయి అయిదేళ్ళ వయసులోకూడా సచిర్మౌతాయ్‌ ముఖ్యమైన సాహిత్య సమావేశాలకు హాజరవుతున్నాత్న 10809 ఫ్మిబవరి 16 న *రంజని' ఐవాఏ రజతోత్సవాలకు ముఖ్య అతిథిగా పాడరాబాద్‌ వచ్చారు. ఈ కవితకు శీ! - ౮4% మూలం. 62 దేవరాజు మవోరాజు

అగ్ని - ఉత్సవం వీశాలపైన వైశాఖ మాసపు వెచ్చని వక్షస్థలం మ్మీద నేను న్నిదపోయాను దేదీష్యమానంగా మండే వేల వేల జ్వాలల్లో కాలిపోయాను నా ఈ కాయపు ఆకలి దొవానంలో దగ్గమైపోయీను ఏ అరుణిమ నుంచి ఈ అగ్నికీలల్ని తీనుకొచ్చానో నాకు తెలియదు నా శరీరాన్ని కొల్లగొట్టి, బూడిదగొ మార్చుకునే అపురూపమైన అవకాశాన్ని నేను వదుల్చుకో లేదు వతి చిన్న వస్తువును కూల్చుకున్నాను అగ్ని, గాలి, భూమి, ఆకాశం, నీరు నన్ను నేను పరుచుకుని ఉన్న (పతి చీన్న వస్తువుగూ కాల్చుకున్నాను నొ చరమాంకం బూడిద కుప్పలలో ఉంటుంది బొగ్గవుతున్న నా శరీరం మ్మీద చిట్లిస్తున్న ఎముకల మీద ఆస్తవ్యస్తంగా నాలుకలు కొవుతున్న అగ్ని - అక్షరాలు నా పేరును ఎలా గిలికి పారేస్తాయో చూడండి

కవిళకా భారతి 68

(ప్రపుల్ల కుమార్‌ శిపా8 కొన్ని మౌలికమైన విలువల కోసం సంఘర్షిస్తారు కవులు. నైతీకంగా పతనిమవకుండా బతకాలంటారు ఉపాధ్యాయులు. ఆటువంటప్పుడు అధ్యాపక వృత్తి చేపట్టిన కపుల విషయం (వ్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. _పముఖ ఓరియా కవి (పఫపుల్లకుమార్‌ (తిపాఠి భువనేశ్వర్‌లో ఆంగ్లోపన్యాసకులు. ఆయన కవిత్వం ఇతర సృజనాత్మక రచనలూ తొమ్మిది సంపుటాలుగాఅచ్చ య్యాయి. 1965, 68 లలో “విశవ పురస్కారంి, 1977లో ఒరియా సాహీత్య అకాడెమీ పురస్కారం లభించాయి. వయసు బహుకా ర్‌. ఇది కం? సిక్స్‌ 501 దీర్చ వ్యంగ్య కవిత నుంచి తెలుసు చేసిన చిన్న భాగం. వ! దేవరాజు మహారాజు

సుపు,తొ

"పెరగఠా నాన్నా పెరుగు

కనీసం ఒక సంవత్సరం వాడివైనా కా

నీ కప్పుడు [ప్రపంచ రహస్యాలన్నీ బోధిస్తా

దేవుడే దిగొచ్చి నా కనురెప్పల మీద

కుప్ప కూలటం కూడా చూపిస్తా

ఇంత చురుక్షైన వాడినై వుండి,

ఎంత నిస్సహాయంగా వున్నావో చూసుకో

అయినా నువ్వందరి లాంటి వాడివి కాదు

నీలో ఏదో పత్యేకత వుంది ః

నీ తండినై నేనేదో ఒక అలౌకికానందాన్ని పొందానా ?

ఆశీర్వుదించ బడ్డానా?

ఏదో ఒక కాశ్వతత్వాన్ని సాధించానా?

నువ్వు నానుండి పూసిన

ఒక విడదీయరాని మానవాత్మవా?

ఎండి పగుళ్ళు బారిన నా బతుకు పొలాన్ని

జల జల తడిపే వర్ష [పవాహానివా?

ఎవరుతర్మడీ నువ్వూ - నువ్వెవరు?

నువ్వెవరన్నది ఇప్పుడు అప్రస్తుతం

నువ్వు స్వేచ్చవు ఇ

నిండుగా నువ్వు నా చేతుల్లో ఇమడనప్పుడు కవితా భారతి రిక్‌

కౌగిలింతకు అందనప్పుడు మొండిగా నా చేతులు వెలవెల బోతాయి

ఒరే నాన్నా ఒక్క మూడేళ్ళు కానీయ్‌రా

లోకం మీది అబద్ధపు కూతలన్నీ నీకు నేర్పుతాగా క్ముటలు కుతం[తాల గోరు ముద్దలు తినిపీన్తాగా తొంద రెందుకూ ౩

తలలో నాలుక కావడమే కాదు

తలదన్నే వాడి తలే తందువు గానిలే

కాస్త ఓపిక పట్టు

నన్ను చూడు ఎందుకూ?

ఒక చిన్న నిజం కోసం,

దినమంతా చమబోడుస్తాను

ఆయినా సరే కలలు వల్ల కొట్లోనే వర్టిల్లుతున్నాయి సీ ఆకలి ఎవడిక్కావాలి తండ్రీ?

సీ దాహం ఎవడి కర్థమౌతుందీ?

నిన్నూ వాష తమ యంథతంలో

ఒక చిన్న భాగంగా వీగించుకుంటారు

అదీ కుట అ జ్మాగత్త ఫ్‌

నీకేం మిగులు తుందను కున్నావ్‌ ?

కాళ్ళ కింది నేలా, తలమీది ఆకాళం....?

66 దేవరాజు మహారాజు

రాజేంద కిళోర్‌ పొండా

(ప్రముఖ ఒరియా కవి రాజేంద కిశోర్‌ పాండా ఉదోగ్యరీత్యా ఐ. వా ఎస్‌. అధికారి. “గౌన దేవత, అనబాతర, ఓ అన్య అన్య, గుణక్షేత, సత దారు అనేక్‌, నిజపైన్‌ ననబాయా, చౌకతర చితకళ శ్రైత్‌కల్చ్ప” వంటి ఏడు కవితా సంకలనాలు (పకటించారు. 19865 లో వీరికి సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది. అన్నిటికంటే. వీరి గురించి చెప్పుకోవాల్సిన విశేషం ఒకటుంది. వీరు ముఖ్య సంపాదకులుగా సంబల్‌పూర్‌ నుంచి “వర్ణమాల” అనే ద్విభాషా నాహిత్య ప్యతిక పకటిస్తున్నారు. వివిధ భారతీయ భాషలలో వస్తున్న రచనల హిందీ-ఇంగ్లీమ అనువాదాలు ఇందులో ఉంటాయి. కాలు ష్యాల నుంచి భూమిని పరిరక్షించుకోవాల్సిన అవళ్యతకను గుర్తు చేసుకుంటూ వ్మపిల్‌ 22 న భూడిశోత్సవం జరుపుకుంటున్నాం.

కవితా భారతి 67

పుడమి తల్లి ఈశ భూమి ఎప్పుడూ చలించలేదు ఈ భూమి ఎవరినీ కాదనలేదు వేల వేల తురంగాల డెక్కల రూ ఆవరించినా రథాలు, టాంకులు, (టక్కుల్లో సైన్యం మార్ష్‌ చేసినా ఈ భూమి ఎప్పుడూ చలించలేదు భూమి ఎవరికీ ఫిర్యాదు చేయలేదు కోట్ల కోట్ట ఘటోత్కజులు కాల (ప్రవాహంలో పొడి పొడిగా రాలిపడినా మౌని మౌనంలాంటి వెదజల్లిన సౌరభం ఏదో వెలుగు ఎక్కడో అంతర్గతంగా దాక్కునే ఉంది ఎక్కడో పగ మంచుతో పోగొట్టుకున్న జాపక ఎలాగా ట్‌ షా | ఈ భూమి ఎప్పుడూ చలించలేదు నిధికోసం నేనిప్పటికీ అన్వేషిన్తూనే ఉన్నాను మట్టి పొరల మధ్య మట్టి పొరై టబ టబ జ్‌ ఇసుక మధ్య ఇసుకై శిలల లోపల శిలలై బురదలో బురదైె నరకంలో నరకమై మంచిలో చెడులో నిరాళొ నిన్సృహాల మద్య 68 జేవరాజు మవోరోటో

మరుపు మరకల మద్య ళూమి పొరల్లో ఎక్కడో దాక్కున్న నా అహాన్ని నేనింకా వెతుకుతూనే ఉన్నాను నేలనూ ఆకాశాన్ని హైడుచుకుని, కోర్కె దగ్గర ఒక మహాబీజం మొలకెత్తాల్సింది ద్వనీ, వెలుగూ కాఖలు కావాల్సింది ఆసంఖ్యాకంగా ఆకులూ పూలు వి స్తరీంచాల్సింది కానీ నిర్దాష్షిణ్యపు ఓపిక, దాన్ని మొలకగానే పూడిచి పెట్టింది యుగాల పర్యంతం ఎదురు చూస్తూ ఉండమని £ కవీతా భారతి 69

గోపాల్కకిష్ట అడిగ లే గోపాలకక్రిష్ణ అడిగకు కన్నడ కపులలో పెద్ద పేరులది. ఆంగ్ల సాహీ త్యంలో ఎం. ఏ. చదివి, అధ్యాపకులుగా వనిచేసి, వదవీ విరమణ కూడా చేశారు. 'భావ తరంగ, భూమిగీత” మొదలైన కవితా సంకలనాలు 'అసతె' (నవల) 'మన్నిన వాసనే” (వ్యాసాలు ఆయన పు సకాలలో ముఖ్యమైనవి. 1078 లో కర్ణాటక సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు 1366 లో కపీక్‌ సమ్మాన్‌ అందుకున్నారు. శాస్త్ర విజ్ఞానాన్ని జీర్చించుకుని వసున్నజ కవిత్వానికి ఇదొక ఉదాహరణ, వయసు డెబ్బయి రెండు దాటినా కవితా రచనలో యువకులతో పోటీ పడుతున్నారు. /%ల0 ౪26013 కంం0916 029 దీనికి మూలం. 70 చేవరాజు మహారాజు

జన విభజన

నదులు, బావులు, చెరువులు, గుట్టలు, గుంటలు

ఒక్కచోట వెంటకుప్పలు

భూమి ఎక్కడా చదునుగా లేదు

ఎత్తుపల్లాలు జీవితంలో కూడా సహజమే-

ఎవరికీ ఉపయోగపడని మురుగు నీరు

గుంటల్నిండా నిండుతుంది,

ఎవరికీ అందని వరద నీరు

పొంగి పొంగి పొర్దుతుంది

గిరి గీసుకున్నా, ఆదుపు తప్పినా

ఫలితం - శూన్యం 11

ఇరుకు ఇరుకుగా కుచించుకుని

బురదమీద నిలబడి నాచు కప్పుకున్నా

బావి నీరు, దాహానికి పనికొస్తుంది

అమోఘంగా ఆగాథంగా కనిపించే

సమ్ముడం, ఆందుకు నిరుపయోగం.

సహ్మస బాహువుల్లో మూలవిరాట్టు

విశాల విశ్వంతో అడుకుంటాడు

సూర్యుడికి తేడాల్లేవు

సీరేదైనా లాగేస్తాడు

అదొక పారవళ్యం, విశాలత్వానికి నంకేతం

తాత్కాలిక జనవిభజన

శాశ్వత రూపం కోసం చెందే ఒక పరిణామం మాతమే కవితా బారతి 71

సీరు మరిగి ఆవిరవుతుంది విద్యుత్తు అవుతుంది.... వర్షంగా హర్షిస్తుంది । నది నీరా? చెరువు నీరా? బావిలోని మంచినీరా? చెరువులోని ఉప్పుసీరా? కుంటలోని మురికి నీరా? ఏమో.... అనంతాకాశంలో కలుసుకున్నప్పుడు సీరంతా ఒక్కటే - తేణాలేదు ఇప్పుడు చెప్పండి ఇందులో కుల్మపసక్తి ఎక్కడుంది? అది మీరు మట్టిలో నొటి మీ ఇష్ట్ట్రపకారం పెంచి పోషించింది కాదూ? 739 దేవరాజు మహారాజు

పి.టి, నరసింహా చార్‌

వుటి.న. గా (వసిద్దులు, కన్నడ సాహిత్య రంగంలో నవోదయ ఉద్య మానికి సారధ్యం వహించిన అతి.రథులు వీరు, సంప్రదాయ సంస్కృత కవుల వారసులు. ఆయన కాలంనాటి అందరి కవుల వలనే ఏరుకూడా 18వ శతా బ్లపు భావకవుల (నభావంలో వడ్తిపోయ్యారు. ఆయన తన కవితా వస్తువులో, శైలిలో ఏనాడూ భారతీయతను లోపించనీయలేదు. అహల్యలాంటి ఎన్నో పద్యకావ్యాలు రాకారు. వాటిలో ఆయన ఆలోచనా దోరణి (వస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. విడిగా కవితా ఖండికలు కూడా ఎన్నో రాశారు. తెలుగు పాఠ కులకోసం ఆయన అందించిన కవిత దీనికి మూలం.

కవిశా భారతీ 78

డిశంహలో ఒక కొత్త అర పంచం పరుగులు వెడుతున్నది పాతబడ్డ గతాన్ని తిరస్కరిస్తూ వికటాట్టహాసం చేస్తూ గంట గంటకూ వైఖరి మారుస్తూ (ప్రపంచం పరుగులు 'వెడుతున్నది ఆదే పాట ఆదే ట్యూను తరం తరం నిరంతరం పాడుతున్న అదే కోరస్‌ గ్యురానికి గంతలు కట్టి సాగుతున్న అదే దారి తెలియని శ క్షేడో ఉందని తెలుసుకునే కొత్త యుక్తి పరుగు సాగుళున్నది రోజు తర్వాత రోజు యుగం తర్వాత యుగం....చివరిదాకా హీనభావ నేేతాలతో గతాన్ని కొరకొరాచూన్తూ (ప్రపంచం పరుగులు వెడుతున్నది విజ్ఞాన శాస్త్ర దీపాలతో ఆమాయకత్వం వెలిగింది నో కొత్త మతాలు, కొత్త భావాలు, కొత్త ఆవిర్భావాలు కొత్త సృష్టి, కొత్త పదచ్మితాలు 4 దేవరాజ మహారోణు

మంచి జీవితానికి సరిపడే ఒక కొత్ర దర్శన

కవి విష్ణవానుభూతి ఆనందాన్ని పొందాడు కొత్త అందానికి కళ కొత్త కిరణాల్ని సమకూర్చింది చ్నితాలకు తాజా రంగులు

హైటలకు కొత్త హంగులు

గంట గంటకూ ఒక కొత్త

అంతకంటే సరికొత్త తీరూతెన్నూ లభిస్తున్నది కాలం వైఖరి మారి పోతున్నది

(వ్రపంచం పరుగులు పెడుతున్నది

ఇదీ పురోగమన శిఖరాలకా ?

తిరోగమన కుహరాలకా? ఎవరికి తెలుసు

హీనభావ న్నేతాలతో గళతొన్ని కొరకొరాచూస్తూ ఆల్పసంతోషంలో వికటాట్టహాసం చేస్తూ

ఈ (ప్రపంచం పరుగులు పెడుతున్నది

కవితా భారతి 70

కె.యన్‌. నిసార్‌ అహ్మద్‌

కన్నడంలో నవోదయ, నవ సాహిత్యోద్యమాలతో బయటపడ్డ కవీ నిసార్‌ అహ్మద్‌ బాగా (ప్రాచుర్యం వున్న కొద్దిమంది కన్నడ కవులలో ఈయన కూడా ఒకరు. వృత్తిరీత్యా భూగర్భశాస్త్రంలో ఆచార్యుడు. చెంగు శూరులో వుంటున్నారు. ఏరి *“ఆనామిక ఆంగ్గారు” కవితా సంపుటికి 19582 లో రాష్ట్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది. 1984.87 మధ్య వీరు కర్నా టక సాహిత్య అకాడెమీకి ఆధ్యతులుగా వున్నారు. సంస్కృతం, పర్షియన్‌ ఇంగ్లీషు పదాలు, ఇన్దామిక్‌ సంస్కృతి, వీరి కఏత్వంలో గజిబిజిగా అల్టుకుని

వుంటాయి. తెలుగు పాఠకుల కోసం ఏరు పంతిన ఓ కవిత దీనికి మూలం

76 బేవరాజు మవోరాజు

కొల శకటం ఆ కుక్కపిల్ల ఆట తమాషాగా ఉంటుంది బండికింద తమాషాగా ఎద్దుల కాళ్ళ నీడల్లో ఆడుతూ ఉంటుంది ఒకో్కసారి పడీపడీ ముందే పరుగెత్తుతుంది మళ్ళీ వెనుతిరిగి, ఈల దాచుకోవడానికి చక్రాల మధ్యకి వస్తుంది ఆగిన బండి చ(కానికి కొలు- అడ్డంపడి, అది పడుతుంది ఎద్దుల కాళ్ళమధ్య పడీ తన్నులు తింటుంది ఎంత వేగంలోనై శా సరే, చ్మకం కింద పడకుండా తప్పించుకుంటుంది క్షణంలో నిలదొక్కుకుని మళ్ళీ ఎప్పటిలా నిలబడుతుంది ఆ కుక్క-పిల్ల ఆట తమాషాగా ఉంటుందీ దూరపు కొండల్లోని పతిధ్వని విని ఆ నీలిచొక్కా అతను ర్రైలుగేటు వేస్తాడు కుక్కపిల్లకు భూమిమీద కిందిచూపే తప్ప, వైన సిగ్నల్‌ చూసే అవకొాళమే లేదుకదా? డేగ ముక్కున కరుచుకుపోయిన కుక్కపిల్ల అదృష్టం లాగా దఠ దథమని అదోలా వెళ్ళిపోయే రైలు జ్ఞాపకం నాకు వణుకు పుట్టిస్తుంది కవతా భారళి 77

పరిచయం లేని రోడ్డమిునా పరిచయం ఉండి అడ్డగించే మరే రోడ్డయినా సరే

మూసుకుంటున్న గేట్టు

వెకి బేచీ కిందపడుతున్న న్‌గ్గలూ

ఏదై నాసరే, వళ్ళు రుల్లు మనిపిన్తుంది

జ్ఞాపకం భయ వెడుతుంది

పరిశీలనగా వీటన్నిటిని చూస్తుం కే,

నేనెందుకో భయంకరంగా ఫీలవుతాను

హృదయం లేనీ ఈ మొరటు సాయంం

ఈ వెగటు శణాలు

రైలు వెళ్ళిపోయినా ఆకాశంలో అలాగే

జ్ఞాపకంలా వేలాడుతున్న పొగ మేమాలు.... భగవాన్‌ నన్ను కుక్కపిల్లను చెయ్యకు.

నా కవితల్ని ఆ ఏత్తుమీద ఇలాగే కాసేపు వేలాడనీ కాల గమనంలో

మానవ హృదయంలో

7గ్ర దేవరాజు -మహారాజు

పి. లంశేష్‌

సమాంతర కన్నడ చలన చ్యెతరంగంలో నింప్ర రచయితగా, నటుడిగా, (పసిద్దుడైన పి, లంకేష్‌ మొదట కవి - తర్వాత అధ్యాపకుడు." కథలూ, ఏకాంకికలు, సాహిత్య విమర్శా ఐదు సంకనాలుగా [సకటిందారు. *కింగ్‌ ఒడిపస్‌' అనువాదం [పకటించి, మంచిఅనువాదకులుకూడా అయ్యారు. కర్నాటక రాష్ట్ర పభుత్వం, వీరి ఒక స్కీన్‌ - ప్రేకు ఉత్రమ బహుమతి నిచ్చింది. మైసూర్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంగ్లోవన్యాసకులై న ఈ కన్నడ కవి, వయసు నుమారు యళభ్లైయారు. తల్లి త్యాగాల్ని మహోన్నళంగా చితిం చినభారతీయ కవులెంతో మంది ఉన్నారు. ఇక్కడ తల్లి స్వరూపం భిన్నంగా అనిపించినా, సహజంగా ఉంది. గేశీం[%160!౧ అనే వీరి దీర్ష కవితలో ఒక్‌ చిన్న భాగం దీనికి మూలం. ॥

కోవిలా భారతి 79

తలి నే

అడవిలోని ఎలుగ్గొడ్డు లా

ఆమె పిల్లల్ని తీర్చిదిద్దుతుంది

భర్తనూ, డబ్బునూ లెక్క చేయదు

గాయపడిన కుక్కలా ఆరుస్తుంది

మొరుగుతుంది - కొట్టాడుతుంది

వంచన, (ద్రోహం, మోసం దేనికీ వెనుదీయని కోతి కుటుంబ సంక్షేమం తప్ప ఎరుగని నాతి ఎదిగొచ్చిన కొడుకు చేయిదాటిపోయినా తాగొచ్చిన మొగుడు మరో దానితో పోయినా ఆమె; మంటలా అంటుకునే నీతి వేదాలూ, 1శుతులూ ఎలుగుబంటికి అవసరంలేదు- రెండు ముద్దల అన్నం కోసం నా శిల్లి బతికింది ఇంత గూడు కోసం, మరింత నీడ కోసం సాటివారితో సమంగా తలెత్తుకు నడవడం కోసం బతికింది జీవితోన్ని గంజిలా గతికింది ఈ 'నేను'కు జీవాన్నిచ్చినందుకు తల్లికి తెలుపుకునే ఆరాధనతో రాలే ఈ కన్నీళ్ళు మటిలో మటయిన మటి తలికి

వే ట్‌ టబ ళా భూమి తల్లికి ఇదే భాష్పాభిషేకం ః 80 దేవరాజు మహారాజు

డా. కె.వి. తిరుమలేష్‌

కవి, కథా రచయిత, నవలాకోరుడు, విమర్శకుడూ అయిన డొక్టర్‌ తిరుమలేష్‌కు కన్నడ సాహిత్య రంగంలో మంచిపేరుంది. [వకటించిన ఐదు కవితా సంకలనాలతో 'ముఖాముఇి'కి కుమారన్‌ ఆసాన్‌ అవార్డు (10810, “అపధ'కు కర్ణాటక సాహిత్య అకాడమీ అవార్డూ 119860 అలభించాబయి. మధ్య వయస్కుుల్లై న ఈ కవి 'హైదరాదాద్‌లోవి €[25% లో భాషాశాస్త్రం బోరి స్తున్నారు. కవితా భారతి పాఠకులకోసం ఆయన అందశేసిన కన్నడ కవిత దినికి మూలం.

కవితా భారతీ 81

బతు (టక పొలంలోని కప్ప అచ్చు కప్పలాగే ఉంటుంది గెంతటం, ముడుచుకోవడం, మట్టిలో పడి దొర్లడం వైన ఏగిరే కాకుల్నుంచి, కింద పాకే పాముల్నుంచి తప్పించుకోవడం-భెట్లలోకి పారిపోవడం గడ్డిలో దాక్కోవడం, బురదలో కూరుకుపోవడం పౌలంలోని కప్ప. అచ్చు కప్పలాగే ఉంటుంది రుతుపవనాల కోసం తహతహలాడుతుంది మేఘాల నీడల్లో బెక బెకలాడుతుంధి దూరంగా సంతలో మండే విరుదీపపు ప్రతిబింబం సైతం దాని కళ్ళల్లో దోబూచులాడుతుంది లోతుగా తరచి చూడండి కప్ప కళ్ళలోకి అది ఏవకిసీ పట్టించుకున్నట్టు కనబడదు ఇదొక దిక్కుమాలిన సంత- అని అసహ్యించుకుని, దాన్నో తన్ను తన్నండి బలవంతంగా గట్టు బయటేయండి శూన్యంలోంచి రాలి పడ్డట్టు మొండిగా ఆ భూమి చెక్క తనదే అన్నట్టు నేల కరుచుకుని మళ్ళీ అది అక్కడే (పత్యవమౌతుంది ॥ 8 దేవరాజు మహారాజు

ఫప్రాలంలోని కప్పంటే పొలంలోని కప్పే కల్పించిన జంతువేమీ కానక్కరలేదు హోరెత్తుతూ (పతి రాత్రీ రైలుబండి వెళ్తున్నప్పుడు పొలం గట్టున ఒంటరిగా బండరాయి మీద కూర్చుని అది ఏం ఆలోచిస్తుందో ఆ వెరుమాళ్ళకే ఎరుక

కవితో భారతీ

రమాన్‌ దుర

న! (0

సమకాలీన కన్నడ సాహిత్య క్షేతంలో రాన్‌ దుర్గ ప్రామిసింగ్‌

యంగ్‌ పోయెట్‌. లయబద్దమైన కవిత్వంలో మంచి ఇమేజరీ జొప్పిస్తారు. ఐబందయ ఉధ్యమంలో బయటవడ్డ కవి గనుక, ఈయన కఏతలలో వర్ష దృక్పథం బలంగా, స్పష్టంగా ఉంది. “వజావాణి'లో సబ్‌ ఎడిటర్‌గా పని చేస్తూ బెంగుహరులో ఉంటున్నారు. ఉమిటింల388 లో (ప్రచురితమైన క! ఏం* 26 3౦0౪ వీనికి మూలం

రికీ దేవరాజు మహారాజు

అర అధ పలకరింపు హాలో షేఠమ్‌ ! బావున్నారా + బిస్కత్తులు తినే మీ కుక్కపిల్ల బావుందా.? మీ చిన్నకారూ 2) - వాగా నడుస్తోందా ? కౌ త్ర బంగళాలోకి వెళతామన్నారే, వెళ్ళారా ?

ళా, శ అగ క్‌ ఆ క్షమించాలి ఓ మిమ్మల్ని (వ్రశ్నలకళ బాధిస్తున్నట్టున్నాను ఏమీ అనుకోవద్దు - ఇదే మరి నా కవిత రాజకీయాలతో ఏ మాతం సంబంధం లేనిది; మీ బంగళా కట్టిన వాళ్ళ గురించి నేను మాట్లాడను మీ ఇంట్లో అంట్లు తోమే వాళ్ళ గురించి కొర్డు రిపేర్లు చేసే వాళ్ళ గురించి పాలు తెచ్చే వాళ్ళ గురించి నీళ్ళు తెచ్చే వాళ్ళు గురించి నేను మాట్టాడను అందమైన మీ శిరల మీద అద్ధకాలు వేసే వాళ్ళ గురించి నేల విడిచి సాము చేసేమీ అనుభూతుల్ని సంపుటిగా సాహిత్యాభినయ నటిగా వెలువరించే వారి గురించి మాట్లాడను, కొట్లాడను _ నేనూ వారి సంతతివాణ్ధె గవక్త్‌ నా కవిత్వం కవిత్వం కాదంటారా ? పోని.పేవీ లేదు ఎవరైనా కవిత్వమని అంటే మ్మాతం నా పూచీ లేదు నా నృృహకు రాజకీయాలు రంగులు వేశాయంటారా ? నేనేం చెయ్యను? నోరు మూసుకోమంటారా? మనిషి (ప్రాథమిక దశకు చేరుకునే వరకు

కవితా భారతీ- క్‌

మళీ కోతిగామారే వరకు రాళ్ళను ఆయుధాలు చేసుకునే వరకు పచ్చి మాంసం పీక్కుతినే వరకు? నన్నేం చెయ్యమంటారు? నోరు మూసుకోమంటారా? అప్పుడు నా కవిత్వంలో రాజకీయాలు ఉండవు కళ, కళ కోసమే నన్న అద్భుతాలు జరుగుతాయి చెప్పండి మేడమ్‌? చెప్పండి- మాట్టాడమంటారా? మానేయమంటారా? రిక్‌ దేవరాజు మహారాజు

గుజరాతీ

ఉమాశంకర్‌ జోషి . ముందుతరం గుజరాతీ కవులలో ఉమాశంకర్‌ జోఫ్లిది పెద్ద పేరు. జ్ఞానపీర్‌ అవార్డు (గహీత, గుజరాతీ విశ్వవిద్యాలయ మాజీ ఉపాధ్యకులు' యువకులుగా 1980 లో జరిగిన భారత స్వాతంత్య పోరాటంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. జైలుకెళ్ళి వచ్చారు. “విశ్యకాంతి' కవితా సంపుటి (వచురించారు. అనేక విశ్వవిద్యాలయాలనుంచి డిలిట్‌. పొందారు. గుజరాతీ సాహిత్య అకాడమీకి, కేర్యద సాహిత్య అకాడమీకి అధ్యక్షులుగా వని చేళారు. [వకటిం చిన నలబై పుస్తకాలలో 6 కవితా సంకలనాలు. కథలు, నవలలే కాక, సాహిత్య విమర్శ పరిశోధనలపై ఎక్కువ ఆసక్రి కనబరిచారు. గుజరాతీ సాహిత్య వ్యత్రిక “సాంస్కృృతి'కి సంపాదకత్వం వహించారు. రచనలో (వయోగాలు చేస్తుండడం ఆయనకు ఇష్టం. కొన్ని దళాబ్దాల [కితం రాసిన ఈ కవిత, అత్యాధునిక 3౩లిలో ఉండడం విశేషం : కోవితా భారతీ రి?

అన్వేషణ

పూంతో మాట్లాడే సమయంలేదు

వెలుగుల ద్వీపాలు,

మానవ స్వప్నాల కాలనీలు

పూలు నా కపితల తాజా పదాలు:

మాతృ గర్భంలో ఇంకా కళ్ళు తెరవని శిసవు

కన్నతల్లి కళ్ళ వెలుగయినట్లు,

కవిత నాలో వెలగడం

నువ్వెప్పుడైనా చూకానవా ?

కవిత్వం- ఆత్మ మాతృభాష

మూ ర్రీభవించిన నిశ్శబ్దం

కదలిపోయే స్వప్నానికి కాశ్వత ప్రతిబింబం

కవిత ఎకిండ ?

ఒకో్కో-సారి పదాలు కవితా [వవాహానికి అడ్డుపడతాయి ఒక్కోసారి చేల హృదయాలు అనవసరంగా లేచి పడతాయి నిజానికి కవిత్వమనేది ఎంతో [మించి సాధించేది ఇంటిఎదురుగా ఉన్న ఆ మొక్క పెద్ధ వృక్షంగా పెరిగింది నేనప్పు డప్పుడు విస్తుపోయి చూస్తుంటాను

దానికి ఫలాలు కొళాయి, నాకు కన్నీళ్ళు-

అది పెరిగింది ఫలాలనిచ్చింది

నేను మ్మాతం పూరికే యేళ్ళు మీదేసుకుని వెరిగాను

వీధిలో అల్లరిగా అడుతున్న పిల్లవాడు

88 దేవరాజు మహారాజు

ఆకస్మాత్తుగా ఆగాడు నావైపు చూసి, తెరలు తెరలుగా నవ్వాడు యుగ యుగాల, మనిషి కోర్కెల ధ్వజం ఎ త్రిపట్టాడు (తుళ్ళిపడే పిల్లల ఉల్లాసానికి పొంగిపోయే సమయం లేదు పిల్లల నవ్వులు నా కవిత్వ్తలయను కొలిచాయి పదమూ ఉంది, పద ధ్వనీ ఉంది కానీ కవిత ఎక్కడ ? గొప్పవాళ్ళు ఎర్జైన పర్వత శఖరాగాల నుండి చేతులెత్తి అరుస్తారు స్పష్టమైన గొంతు శతాబ్దాల నుండి శళతాద్దాల దాకా (పయాణిస్తుంది అది ఒక పట్టాన హృదయాల్లోకి చేరదు మెదడనే పదార్థంలోకి బొట్టు బొట్టుగా గానీ....జారదు పొంగి (ప్రవహించే లోయల మీదుగా గతం గొంతు పతిద్వనిస్తోంది (పతిర్వని మారుమోగుతుంది పదాన్ని పక్కకు వెట్టి వతిధ్వనే పూజింపబడుతోంది ఒక్కోసారి ఆహం తొలుస్తుంటుంది ఆనందాల కోనం ఆబగా చూసే వాడిగూర్చి నేనెందుకు పాడాలి ? వాడి (పేమ గూర్చి, వాడిపిచ్చి శేరింతల గూర్చి రనం బల్లపై జీవితపు మెత్తని రొట్రి గూర్చి ఇది ఏ రకమైన ద్యేయం ? కవితా భారతి క్రి

ఇది కవి జీవితమా? అందరి గూర్చి వకాలతు పుచ్చుకున్న (వతినిధి జీవితమా ౯ ఆత్మాభిమానం చుట్టుకున్న *“ఆహ'”మేనా జీవితం? అన్నీ జీర్ణించుకుని, తనలో భాగంగా చేసుకునేదే జీవితం-_ నేలంతా పరుచుకున్న ఆ చెట్ల పచ్చని పచ్చదనం లోంచీ వాహ్యాళికి వెళ్ళినపుడు సరదాగా నడుస్తూ....ఒక చోటు నుంచి చూస్తే చెట్టకూ ఓ పద్ధతి ఉన్నట్లు అనిపించింది ఆవి కేవలం చెట్లు మ్మాతమే కావని, వాటిలోంచి ఒక “చెట్టతనం” తొంగి చూస్తున్నట్లూ అనిపిస్తుంది ఏదో ఒక అందం కళ్ళనుంచి దూకింది కశణకాలం నాకు నేనే చెట్టు అందాన్నయ్యాను (ప్రపంచంలోని వన్నీ నేనే అయిపోయినట్లు అనుభూతి చెందాను? నేనది, విశ్వసౌందర్యం ద్వారా సరాగమైన కవితా వాణి ద్వారా సాధించాను ఆ రోడ్డు మలుపులో కారు లైట్లు; వసంతోత్సవంలో పాల్గొని, ఇంటికీ ఆలస్యంగా తిరిగి వస్తున్న _ అమ్మాయిల గుంపు మీద వెలిగాయి ఒక వృద్దుడు కళ్ళు పెద్దగా తెరిచి ఆశ్చర్యపోయాడు రుచీ వాసనా గల కుద ఆళల్ని పరుచుకుని పోతున్నట్లు బెదురుచూపులు చూశాడు క్‌ దేవరాజా మహారాజు

అమాయకపు అమ్మాయిల పారవశ్యపు ఆశల వడగండ్లు కురిపించడానికి సమయం లేదు అన్మూయిల ఆశలు నా కవిత్వపు సిరలలో ఒక రక్త శాపం: కవిత ఏది? ఎక్కడ = కవితా భారతి శ

భారత స్వాతం్యత్య సమర కాలంలో, రెండో పపంచ యుద్ధకాలంలో జీవించిన గుజరాతీ కవి రాజేర్యద షా. వాటి పభావాల్ని తనపై ఏ మాతం పడనీ యకుండా సౌందర్యారాధనే జీవితధ్యేయం చేసుకున్నారు. అపురూప మైన కవితా 3ైలి, సంస్కృత పాండిత్యం స్వంతం చేసుకున్నారు. కవిత్వం తొమ్మిది పుస్రకాలు వెలువరించారు. అప్పుడప్పుడూ కథలు కూడా రాశారు. సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు పొందారు. సాంఘిక, సాంస్కృతిక కార్యకలాపా లలో చురుకుగా పాల్గొంటూ ఉండేవారు. జీవితాంతం కాగితాల్ని [పింటింగ్‌ను నమ్ముకున్నారు. స్వాతంథత్యం లభించిన తర్వాత పేపర్‌ మర్చంట్‌గా స్ధిర పడ్డారు. (ప్రింటింగ్‌: సెస్‌ యజమాని ఆయ్యారు. 76 యేళ్ళ ,కితం కైరా జిల్లా కపాడ్‌ వంజ్‌లో పుబ్దిన ఈ కవి కవిత, జీనాభాయ్‌ దేశాయ్‌ సంపాదో కత్వంలో వెలువడ్డ సంకలనంలో చోటుచేసుకుంది. మూలం ; $10006 అంగణిగ్య

రై దేవరాజు మహారొజు

ఇంటి ముఖం ఆకోజు [పపంచం నూతనోత్సాహంతో న్నిదలేచినప్పుడు మసక మసక పొగమంచులో వెలుగు కిరణం ఒకటి ఉదయించినప్పుడు ఇంటి తలుపు గుమ్మం దగ్గర, యేళ్ళనాటి ధూళమీద నా జీవితపు సంచిని కొంచెం ఎడంగా పెట్టాను. ఇంకా బతికున్న ముసలాళ్ళు కొందరు గుర్తుపట్టి నన్నాహ్వానించారు గృహిణులు ఓసారి పరీక్షగా చూసి, వారివారి పనుల్లోకి వెళ్ళిపోయ్యారు కుక్కకొంచెం మొరిగి, నాకాళ్ళు వాసన చూసిపోయిందడి పిల్లల ఉత్సుకత ఉత్సాహం, నన్ను చుష్టేయడంతోనే తెలిసిపోయింది ఎలాగో తంటాలుపడి తాళం తీమించాను బిగుసుకు పోయిన తలుపులు రోదిస్తున్నట్టుగా భయపడుతూ భయపడుతూ తెరుచుకున్నాయ్‌ లోన ముక్క మురిగి వున్న గాలికి దయ్యంలా హుష్ష్‌ మని ఎగిరిపోవడానికి అవకాశం దౌరికింది ఇంట్లోకి ఆడుగు పెట్టగానే ఓ కణం నా చూపంతా చీకదై పోయింది ఓ వెలుగు కిరణం (ప్రవేశించి మెలె.... మెల్లెగా వ్యాపించి నట్టయ్యింది మళ్ళీ, ఒకొ్కక్కటి... + సజీవంగా కదిలాయి కవితా వారతి 08

“స్నేహర ఖ్శ్మి జగదీళ్‌ పొథక్‌ జయండ్‌ పాథక్‌ ఉష్‌నస్‌

(వముఖ గుజరాపీ కవులు "స్నేహ రశ్మి (2.8) జగదీశ్‌ పె+థక్‌ (1) జయంత్‌ పాథక్‌ (5) ఉష్‌నస్‌ (6) ఉమా శంకర్‌ జోషి (7 రాసిల “హెకూ' కవితలు ఇవి.

వీరంతా ముందు తరం కవులు. అధ్యాపకులుగా, విద్యా కాఖలో ఉన్నతాధికారులుగా, విశ్వవిద్యాలయ ఉపాధ్యక్షులుగా పనిచేసిన వీరిలో చాలా మంది వయసు 60-80 మధ్య ఉంటుంది. మొదటి కవిత జానపదులు అల్లు కున్నది,

జపాన్‌ భాషలోని హైకూ కవితా సం్యవదాయాన్ని ఈ గుజరాతి కళువుల తమ సొంతం చేసుకున్నారు. పతి కవిత మూడు షొదాలుంటుంది. మొదట రెండు చరణాలు ఒక వాతావరణాన్ని నృష్టిస్టే చివరి చరణం మెరుపులా మెరిసి, కవితకు నిండైన కొత్త ఆర్థాన్నిస్తుంది. తెలుగు అనువాదం ఆ పద్ద తిలోనే జరిగింది.

య! దేవరాజు మహారాజు

“హెకూ నాని

క్షే కొత్ర కుండ నిండా తేనె, దాని మీద నెమళ్ళు చ్మితితమైనాయి

2 కటిక చీకటి ఆ చిన్న నగరం, విద్యుద్దీపాల తెప్ప మీద తేలుతోంది

త్ర వానజల్లు వచ్చింది పోయింది తడి గడ్డి మీద, చర్మదుడు చెల్లా చెదరై నాడు

న! కొలనులో పక్షి ముక్కు మునిగింది ఆకాశం అకొళమే (పకంపించింది

ర్‌ నిశ్చల నీలాకాశం ఉరి వరదలో, పగిలి- ముక్కలై కొట్టుకు పోయింది

మొ ట్‌ కవితా భారతి 0కి

న రాలి పడుతున్న ఆకు మీద చచ్చిన పక్షి తాలూకు కరెన్సీ నోటు బరువుగా పడుతోంది 77 రక్తనాళాల్లో నయగరా దూకుతోంది కళ్ళలో ఓ కవిత? 06 దేవరాజు మహారాజు

డ్లోగి ఈ. శివరామ్‌ దిష్‌ గజల్‌ డోోగ్‌ కవితా సంపదాయం లోనిది కొదు. అది ఉరుదూ సాంగత్యం వల్ల అబ్బింది. డోన్‌ భాషలో మొదటి గజల్‌, 1950 [హైంతంలో వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. ఆత్మాశయ ధోరణిలో (పేమ, విరహం, వేదనలన్నీ గజబ్మ గజబ్మగా పొంగిపొర్దాయి. ఆ ప్రియను వాడుకుంటూనే అందులో విషయాన్ని మార్చిన వారు శివరామ్‌కిప్‌. ఆయన కలం సామాజిక సమన్య లకు; సామాన్నుల సంఘర్షణలకు గజళ్ళ రూవమిచ్చింది. ముషాయిరె, మహ ఫీల్‌, షామ్‌ యె గజల్‌లలో ఉరురూ, వర్షియన్‌ భాషలు రాజ్యమేలుతున్న చోట, డో(గీ సాహిత్యాన్ని నిలవెట్టడానికి శివరామ్‌దీప్‌ లాంటి వారు కృషి, చేస్తున్నారు. ఉరుదూలో యం ఎ. డోగిలో శిరోమణ్‌ చదువుకున్నారు. మార్క్సిస్టు రోరణిని, _పజాసాహిత్యాన్ని అభిమానిస్తారు. ౮238164 06 02185 అనే కవితా సంపుటికి నాహిత్య అకాడిమీ అవార్డునందుకున్నారు. కాశ్మీర్‌ రేడియోలోనూ, ప్యతికల్లోనూ. పనిచేసిన ఈ కవి, డ్మోగీ నిఘంటువు తయారు చేస్తున్న వారిలో ఒకరు. వయసు సుమారు టి. కవితా లారతి ర?

గజళ్ళు ఎత ఒద్దిక గలిగిన ముఖమునైన బుద్ది దాచక, సర్వము భగ్నమగును

0 రంగు రంగుల ముఖముల హంగులన్నీ చెంగు చెంగున దూకి నగ్న మగును కొత్త ముఖముల కొరకు అత్ర్తరులు పూసి నన్ను నేనే మోసగించినాను సంతలో పోయేనని సొంత ముఖము ముఖ-దానమివ్వ్యుమని అడిగినాను తొడుగు చేయువాని ముఖము నెవడొగాని తొడుగు.ముఖము కప్పి కుట్టినాడు మంచి ముఖము చూడ తలొడుగేమో అనిపించె తొడుగు ముఖము చూడ మంచిగుండె అగ్గి పుల నన్నడిగి నా ఇల్లు తగలెట్ట బుగిగాక స్నేహమెట్లు మిగులు ?

లి హా డొక్కలెండిపోవ దుక్కిదున్నితి నేను మొక్క మొలవగ బలగ మెక్కువయ్యె

రి దేవరాజు మహారాజు

తవిళం

జీ. సొందరరాజ్‌ పి, కిష్టన్‌

జీ. సౌందరరాజ్‌, వి. కిషన్‌ ఈ తరం తమిళకవులు. (_పత్యేకంగా మినీ కవితలు మ్యాతమే రాసే మన తెలుగు కవుల మాదిరిగా, వీరుకూడా గొప్ప ఆలోచనలను చిన్న కవితల్లో ఇమడ్చారు ఇందులో “చెట్లు కవిత సౌందరరాజ్‌ దయితే, మొగ్గ కవిత కిష్ణనది. వీరి ఈ కవితలు 1/1౫ ?-706 861226 కేయ్యద సాహిత్య అకాడెమీ వాం 66120 నంణ0466 ద్వైమాసిక సాహిత్య ప్యతిక (మార్చి-వ్సపిల్‌ 1984) లో ఆచ్చయ్యాయి.

కవితా భోరళఠి ర

చెట్టు జ చె తమలో తాము గొణుక్కున్నాయి ఈ మనుషులు.... మనల్ని నరికి ఎన్నో శిలువలు (6౦౫) ఈయారు చేస్తున్నారు కానీ. తను నుండీ కనీసం ఒక్క |కీసునై నా తయారు చేసుకో లేకపోతున్నారు ? చెట్లు తమలో తొము గొణుక్కున్నాయి 100 దేవరాజు మహారాజు

మొగ్గ ఆతడవులు కాలిపోయాయ్‌ నగరాలు తుడుచుకుపోయీయ్‌ సమ్నుదాలూ ఆఅవిరయ్యాయ్‌ భూకంప నృత్యం ఒక్‌ (పళయమైంది జీవులన్ని సజీవంగా సుళ్ళు తిరుగుతూ కాలి-ముద్దయ్యాయ్‌ (పతి చోటూ శక్మానమైంది ఎటు చూసినా బూడిదే కనబడింది మెల .. మెలగా అగ్ని ఠ గే బలహీన మైంది 1 బూడిద గుట్టలై మిగిలింది- కానీ, ఒక మొగ్గ ఒకే ఒక్క చిన్న మొగ్గ ఒంటరిగా మిగిలింది తన వపయాణం మొదళెట్టడానికి మరో _ససంచం సృష్టించడానికి వ గా$ గంధాల సంర ...ఎలయిలి ఖా ్‌ లలా / ఛి న. | లే ఓ శ లో కవితా భారతి నమా నగ [01

ఇట పంజాబీ డాక్టర్‌ హర్‌భజన్‌ సీంగ్‌ 108) జనవరి 11.17 మధ్య భోపాల్‌, భారత్‌ భవన్‌లో జరిగిన (వవంచ కవి సమ్మేళనంలో పాల్గొన్న ఏడుగురు భారతీయ కవులలో డాక్టర్‌ హర్‌ భజన్‌ సింగ్‌ ఒకరు. ఈ పంజానీ కవి, ఆ సందర్భంలోనే రాష్ట్ర (పభుత్వం వారి సత్కారం “కనీర్‌ సమ్మాన్‌” పొందారు. “వాగర్ద” కవిత్వానికి అత్యు న్నతమైన గౌరవాన్ని సంపాదించి పెట్టడం హర్షించదగ్గది. 101 దేవరాజు మవారాజు

మోహనా ! నా మోహనా! నువ్వచ్చినవే వేసుకున్న ఈ వలువలు నువ్విచ్చినవే గీసుకున్న ఈ విలువలు నా శరీరంలోని మాంసమంతా కుచించుకుపోయి నాకు దక్కని తివాసీగా పరుచుకుంటోంది మోహనా! నా మోహనా? నువ్వు నా వాడివి కాకపోవచ్చు గాక _ నా వస్తాంలన్నీ ఎత్తుకు పోవయ్యా- వేసుకునేందుకు ఈ ళూమి, ఈ నీరు ఈ నీడ ఈ ఎండ, ఈ గాలి మ్మాతం పుండనీయ్‌ అనంత నగ్నత్వంలో ఇమడనీయ నీకు ఈ పరిసరాలు నిశ్చలం ఈ విశాల విశ్వమంతా నిశ్చలం మరి నువ్వూ 7 నిరాదరించబడి, నిషేధించబడీ మర్మమైన ఈ మాయా జగతిని ఇంకెంత కాలం ఎత్తి పట్టుకుంటావ్‌? సీ బోధన లేవీ - సందేశాలేవీ ? సీకూ మూలకాలకూ మధ్య పరిపక్వమైన కృుటలేమిటి? ఇకనీ భవిష్య త్తేమిటీః నా భవిష్య త్తేమిటి? నాకిక చెప్పొద్దు మోహనా, వద్దు ఇప్పటికే, నీపని ఆయిపోయింది ః

కవితా కారతి 163

సుర్దీత్‌ పొతర్‌

ఈ మధ్య కాలంలో పంజాబ్‌ టెరరిస్టుల గూర్చి, అంధ(వదేశ్‌ నక్సలైట్స్‌ గురించి వార్తలేని రోజు వుండడం లేదు. ఆ నేపథ్యం లోంచి చూస్తే ఈ కవిత ఎంతో విలువైంది. అయితే ఇది నాణానికి మరోవైపు దృశ్యం- ఒక సిద్ధాంతానికి ఒక ఆలోచనకు నిబర్దుడె ఆండర్‌ (గౌండ్‌లో ఉండి పనిచేసిన ఒక కార్యక ర్త స్వగతాన్ని (ప్రముఖ పంజావీ కవి సుర్జీత్‌ పాతర్‌ కవితామయం చేశారు. ఇండియన్‌ ఏక్స్‌పెస్‌ (20.8198) ప్రచు రించిన కవిత 2080 02; 1096 0౪ 1 యగఃయ॥ దీనికి మూలం. కవి వయను శీరి పంజాలీలో యం. ఎ. చేశారు. పంజాబ్‌ వ్యవసాయ విశ్వవిదాశీ లయంలో ఆధ్యాపకుడిగా ఉన్నారు.

104 దేవరాజు మహారాజు

ఓ నివుుషం వనుకంజ

బప్పుడు మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళడం కష్టం

మమ్మల్ని ఎవరు గుర్తు పడతారని?

ళల మీద మృత్యువు, తన తొడుగు కప్పి వెళ్ళింది

ముఖం మీద స్నేహితులు పాద మ్నుదలు వదిలారు

అద్దంలో నా ముఖం నన్ను నివ్వెరపోయి చూస్తోంది

వె కప్పు కూలిన శిథిల గృహం నుంచి, వెలుతురు ఎగజిమ్మినట్టు

నొ న్మేతాలు మృత్యుకాంతులు వెదజల్లుతున్నాయి

ఇప్పుడు మళీ ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళడం ఎంత కష్టం

అమ్మ భయపడుతుంది

ఆమె ఆశ్చర్యం నుంచి తేరుకోదు

కొడుకు కాస్త వెరిగినట్లు కనిపిస్తాడు

“'మంతమా తంర్యతమా చేతబడా ? ఏమిటిది

ఈయన ఎందుకిలా అయిపోయారు?

అనుమానాల అఆల్లికలలో శ్రీమతి (ప్రకఎపించి పోతుంది

ఇప్పుడు మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగి వెస్టకం కష్టం

ఎన్ని సూర్యుళ్ళు అ స్రమించలేదు

ఎన్ని దేవుళ్ళు న్మిష్కమించలేదు

ఇప్పుడు అమ్మను చూస్తే గనక,

మాలో బతికి ఉన్నది ఎవరూ ? అనే

అనుమానాలు అల్లరి పెడతాయి

మితుడెవరైనా కలిస్తే లక లక్షల జ్ఞాపకాలు...

మరిచిపోయిన (పేమ గూర్చి చచ్చిపోయిన దేవుడి గూర్చీ కవితా భారతి 100

పీచ్చెత్తి గట్టిగా ఆరుస్తాను-ా అప్పుడు గుర్తుకొస్తుంది కన్నీళ్ళు మరో ప్యాంటు జేబులో ఉన్నాయని ఈ జేబులో చేతలు తప్ప మరేవీ లేవన ॥

ఏ ఆమ్మయినా దీవిస్తూ తల తొకితే

ఆ మెకెలా చెప్పను ఈ ప్మురెలోని ఆలోచనల గూర్చి

తన శవాన్ని తానే మోసుకెళ్తున్న మనిషిని గూర్చి?

భర్త చితి వైనే తాజుగా వండు కుంటున్న స్త్రీని గూర్చి?

యుగ యుగాలుగా కాలిపోతున్న శరీరాల బూడిదతో

వెచ్చగా చలి కాచుకుంటున్న డేవుడి గూర్చి ?

బాధతో పుళ్ళయిన ఇప్పటి ఈ కళ్ళతో - పోటోలోని

నా బాల్యపు అమాయకపు కళ్ళలోకి ఎలా చూడను?

ఇక ఇప్పుడు మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళడం కష్టం

సాయంత్రం శ్మశాన వాటిక మీద దీపాలు వాలినప్పుడు గురుద్వారాలో కీ ర్తనలు తేలినప్పుడు

నాకతను గుర్తు కొస్తాడు-

ఇంతటి మహానగరంలో కేవలం నాకు మ్నాతమే తెలిసిన చావుకు గురయిన ఆ - అతను....

అతని కోసం ఎవరైనా వెదుకుతూ ఉంటే

నాలో వణుకు తన్నుకొస్తుంది, భయం ఆవరిస్తుంది

శతు రాజ్యపు గూడచారిలాగా

ఇప్పుడు నా హృదయంలో నేను మరీ ఒంటరిని £

తల మీద మృళ్యువు తన తొడుగు కప్పి వెళ్ళింది

ముఖం మీద స్నేహితులు పాద మ్యుదలు వదిలారు

అద్దంలో నా ముఖం నన్ను నివ్వెర పోయి చూస్తోంది

106 దేవరాజు నువారాణు

ఇక్చాల్‌ దీప్‌

సెహితీ (ష్మకియలన్నింటిలో హెధికారకంగా రచనలు చేసన ఇక్పాల్‌ డిప్‌ పస్తుతం మధ్య వయస్కులు, న్నాతకో త్తర పట్టభ్మదులు. కళ్లు గాహ్‌ తో పార్‌.తారీఖ్‌ దే బుూహే - ఛంగీ భాన్‌ (కవితలు) లూన్‌ ఉ డాలీ (కఠలు) సింజాల్‌ రూభ్‌ - ముహజ్‌ వాటా ముహజ్‌ (వ్యాసాలు) జోజశీ బాణ బార్‌ సుకతాల్‌ - మిటీదే జాయ్‌ - సక్స్‌ పఏవార్‌కి కహానీ (ఆనువాదాలు) (వక టించారు.

ఢిల్లీలో ఉపాధ్యాయుడిగా స్థిరపడ్డ ఈ కవి, పంజాబు సమప్యకు ఎంత గానో స్పడించారు. 5భ్రాంగ్‌డా' పంజొబ్‌ (పజల (ప్రత్యేకమయిన నృత్యం= అది మతతత్వ రాబందులకు ఆన్వమించి ఇక్సాల్‌ (వన్తుత ఫీభత్సాన్ని వర్ణిం బారు. వారిని శవ వ్యాపారులుగా "పేర్కొంటూ త్మీవంగా నిరసించారు. ఈ కవితకు మూలం 411021 .

శవీతా భారతీ 10?

“భాంగ్‌ డో విస్టవాల వీర గడ్డగా గొప్ప చర్మిత గల ఈ పెద్ద దేశంలో భూతద్దం వేసి వెతికినా కనబడని ఒకానొక చిన్న [గౌమం _ మౌజ్‌ పూర్‌. అక్కడ నవ్వులు ఉల్లాసాలు పండేవి (ప్రజలందరికీ ముద్ద కనీసం నోటి వరకైనా అందాలని అక్కడి పొలాలు నిర్విరామంగా కృషి చేసేవి చెమటకు, రక్తానికీ మధ్య అంతరం చెరిపే వాళ్ళు ఉండే వారక్కడ చేయి చేయీ కలిపి మనసులు 'వెనవేసుకునే వాళ్ళు ఉండే వారక్కడ : ఉన్న ఫళాన మరి ఏమయ్యిందో తెలియదు (ప్రజల మేధోథ్యాన వనంలో కత్తులు మొలుచుకొచ్చాయి (తిహలాలు ఎగిరిపడ్డాయి శ్మతులెవరో అంతు పట్టదు కాని, కపొళాలు కరాళ నృత్యం చేశాయి పచ్చని వైర్ల మీద ఎ్యరని రక్తం చిట్లి పడింది మానవత్వం నిలువునా కుప్పకూలింది శరీరాల్ని లెక్కిస్తూ, శవ వ్యాపారులు చంకలు చరుచుకున్నారు 106 దేవరాజు మహారోజు

మాంనం ముద్దల_ఘీద గద్ధలు రాజ్యం చేన్తున్నాయి బంధు మృతుల్ని చంపుకున్న కిరాతకత్వానికి హర్షం (వకటిస్తూ, రాబందులు భాంగ్‌డా నృత్యం చేశాయి నవ్వుతూ అప్యాయంగా మాట్లాడుకున్న ఆనాటి మాటలు, తరతరాలుగా పచ్చగా బతికిన మౌజ్‌ పూరీలు ఇప్పుడిక కల్పనలో తప్ప కనబడవు... కనబడవు.... కవితా భారతి 109

బెంగాలీ

శంథా'ఘోష్‌

శంఖా ఘోష్‌ (వముఖ బెంగాలీ కవీ. *బాబరర్‌ (హైర్ధన, ఆడిమ్‌ లకొ గులమామె, నిహ్‌ కాబ్దర్‌ తార్జని' అనే మూడు కవితా సంపుటాలు సక టించారు. జాదవ్‌పూర్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో బెంగాలీ అధ్యాపకులు. నవ్యత పురస్కారం (1974 ఉల్పోరథ్‌ పురస్కారం (1977) ఆందుకున్నారు. ఆమెరికాలోని ఇవా విశ్వవిద్యాలయంలో అంతర్జాతీయ రచనా కార్యుకమం (1067-69 లో పాల్గొన్నారు. వయను శీశ. మూలం & 90834.

ప్రాణానికి పాటకు సంబంధం వుంది. ఒక రకంగా రెండూ ఒకటే; ఒకటి లేకుండా మరో దాని ఉనికి లేదు. అయితే ఇక్కడ “పాణం” అని వాడాల్సిన చోట “పాట అని వాశడంతో వచనం, కవిత్వమయ్యింది. శవా లలో వ్యాపారం సాగించే ఈ వ్యవస్థలోని దున్ధితిని నూటిగా, ఘాటుగా చెప్పడం లేదీకవి. ఎవరినీ నొప్పించకుండా మెత్తగా చెబుతున్నాడు. పర్యా వరణాన్ని దెబ్బతీసే ఈ అంగళ్ళు ఇలా సాగవల్సిండేనా ?

కర దేవరాజు మచిరొజు

కటిక పని ఇక నా శరీరంలో పాటలేదు కైైలు కౌస్టేవాళ్ళు వస్తారు ఎండిపోయిన శాఖలన్నీ కొడుతారు పడమటి దిశలో విశాల మైదానంలో అన్నింటిని కుప్పబోస్తారు అపుడిక దూరదూరాల్నుండి మట్టి కొట్టుకు పోయిన మనుషులొస్తారు ఆంగడి సాగుతుంది. కవితా భారతీ 0!

సాగర్‌ చక్రవర్తి అతి ఎన్‌కౌంటర్హ "పేరుతోను, ఇతర[తా కూడా బలయిపోతున్న వారి సంఖ్య రోజు రోజుకూ పెరిగిపోతోంది. ఆ నేపథ్యంలోంచి ఒక వామపశ కార్యకర్త హత్యను ఉద్దేశించి బెంగాలీ కవి సాగర్‌ చవి రాసిన కవిత ఇది, లయం 172/3, 2900602851 ఉంలంం ౧1100012 - 700 029 వారు (వచు రించిన కిం01ఓ 07122146 కంల) నుంచి తీసుకున్న కే)198 09 16 1౧౫06 0౯2 01106 5624108 కవిత దీనికి మూలం. కరి దేవరాజా మవారాజు

అతడు" పోస స్టేషన్‌ వరండాలో ఆతడు పడివున్నాడు (ప్రాణంతో కాదు, చనిపోయి ఉన్నాడు అతడి శరీరాన్ని నెమ్మదిగా తాకగానే ఎవరికైనా దుఃఖం తన్నుకొస్తుంది నిశ్శబ్దపు పొగలా జనం ఆక్కడ ఆవరించారు చూపుల్ని శూలాలు చేసి (పశ్నించారు ఇతణ్ణీ ఎవరు చంపారు? ఎందుకు చంపారు ? రోడ్డనిండా, మార్కెట్ల నిండా అవే మామూలు మనిషి=గుంపులు అందులో మార్చులేదు మీరు మనుషులా పశువులా? కళ్ళులేవూ * మెదడు లేదూ ? హృదయం లేదూ ? అతణ్ణి అతడి భవిష్యత్తును చూడండి మోకరిల్లండి అతడి ముందు, అతడి ధ్యేయం ముందు అతడి నిజాయితీ ముందు, నిబద్ధత ముందు అమ్మాయిలూ వెళ్ళండి ఇక్కడి నుంచి ఇక్కడ [ేమకోసం వెతకొద్దు అతడి రక్తం చుక్కలు చుక్కలుగా వరండా నుంచి జారి పక్కున కాలవలోకి చేరింది ఈగల పుణ్యమా అని హోటళ్ళ, మిఠాయిబహ్హూ చేరింది కాలువలు కాలువలుగా రక్తం గంగలో కలిసింది గంగలో నుంచి సమ్నుదంలో

కవితా భారతి [1కి

సము(దం నుంచి ఆవిరై, మబ్బులై వర్షమై.... అతని రక్తం దేశమంతా కురిసిందిం ఎవరు చంపారు? ఎందుకు ఛంపారు? చెప్పండి ఒరేయ్‌ గుంటనక్కల్లారా చూడం[డా చూడండి ? “అతడి రక్తం మా అన్నంలో నీళ్ళలో ఎలా కలిసిపోయిందో? మా రక్తంలో ర కంగా ఎలా ఇంకిపోయిందో? క! దేవరాజు మవోీరాజు

బుదదేవ్‌ దాన్‌ గుషొ డో యు

బుద్ధదేవ్‌ దాస్‌ గుహ్తా విద్యార్థి దళనుంచి బెంగాలిలో కవిత్వరరా పొ, ఆర్థికళా స్త్ర ఆధ్యావకుడిగా ఉద్యోగం చేస్తూ, 1968 లో సినీరంగంలో (వవే శించారు. అదీ ఒక చిన్న డొక్యుమెంటరీతో.. నీమ్‌ అన్నపూర్ణ, దూరత్వా గృహజుద్దా, ఆంధీ గలీ, ఫెరా" మొదలైనవి ఆయన రూపొందించిన కొన్ని కథా చ్మితాలు, తెలుగులో “ఫిడేలు రాగాల డజన్‌' పలికించి, కన్నడ చలన చ్యిత రంగాన్ని *'సంస్కరించిని వఠాభివలె, దాస్‌గుప్తా కవీ దర్శకుడు. భారతీయ సమాంతర సిని రంగంలో రెండు దశాబ్దాల పాటు ఆయన చేసిన కృషి, ఆయనను సత్యజిక్‌ రే, రిత్విక్‌ ఘబక్‌, మృజాల్‌ సేన్‌ల వక్కన నిలబెట్టింది. నలభై నాలుగేళ్ళ బుద్ధదేవ్‌ కవి అధ్యావకుడూ అయినందువల్ల జీవితం పట్ల సరైన అవగాహన ఏర్పరచుకోగలిగారు. ఈం 1హ6ట ; లన2 $10104 3080020398; 08900005; 002264 010021 ౧0050460 (ల వెబదలైన స్వీయ కవితా సంపుటాలు వెలువరింకారు. మూలం 1978 కవిత,

1970 లలో కలకత్తా [ప్రాంతంలో జరిగిన (వా ఉద్యమాలు ఆయనకు ఎంతో స్పూర్రినిచ్చాయి. ఆ వషయం ఆయన కవిత్వంలోనూ, చలన చితా ల్లోనూ స్పష్టంగా ఉంది. (ప్రజా పోరాటాల్లోంచి బయటపడి, తెగతెంపులు చేసుకుని. జీవితంతో రాజ్లీవడ్డ వారిని పళుళ క్రి చాటుకున్న వారిని కవిగా, దర్శకుడిగా ఆయన నిరసించారు. ఒక మహాదర్శకుడి కళ్ళలోంచి చ్చితిత మైన ఈ కవితను ఆ నేవథ్యంలోంచే చదవాలి.

కనికా భారతీ 118

వెన్నుపోటు నువ్వు కావాలంటే నా గొంతు మూగబోతుంది టిక్‌, టిక్‌, టిక్‌ కెమెరా పని (ప్రారంభమౌతుంది నువ్వు కావాలంటే నీ జీవితం మీద ఒక రంగుల డాక్యుమెంటరీ తీయగలను నొ పొద్దుటి లోజనం తెచ్చి? సీ కాగ్గమీద పడేయగలను నువ్వు కావాలంటే ఒక వెయ్యి-వెయ్యి ఫద్యాలు ఒక లక, లక పద్యాలు.... నిన్ను ఒక చిరునవ్వును చేస్తాయి చిరునవ్వుతో అలవోకగా నువ్వు న్మిదలోకి జారతావ్‌ నా శరీరం కుర్చీలో కూర్చుంటుంది లలలల్లా- ఆంటున్న నా నాలుక శబ్దం నీ న్మిదగదిలో జోలపాటలా జొరబడులతుంది హ్‌(- అన్నీ నాకు వదిలేయ్‌ నువ్వు కోరుకుంటే ఏమైనా చేసేయగలను నాజూకైన, నీ నీలిరంగు టి-టేబుల్ని తిత్తి తీసిన నొ తమ్ముడి ముఖంతో కూడా అలంకరించగలను 116 జేవరాజు మవారాజు

అంజన్‌ సీన్‌

బెంగాలి యువకవి అంజన్‌ సేన్‌ 'వథ్‌' 1 'కథా భారత్‌), “తీన్‌ విశ్వే దిన ర్మాతి మొదరైన కవితా సంకలనాలు [వకటించారు. ద్వి బంగ్‌లార్‌ కవిత సాహిత్య సాంస్కృతిక ప్యతికకు సంపాదకులు-యల్‌.యల్‌. బి. వట్టభ్యదులు- కాని న్యాయవాది కాలేదు. రచనలతోనే వాదించదలచుకున్నారు. మన తెలుగు కవులు చెరబండరాజు, తీథ్రీల పట్ట ఈయన శెంతో గొారవముంది ఆతని డైరీ లోంచి వినిపించిన )ం౪రుల/ కవిత దీనికి మూలం.

కవితా భారతి 11?

పయాణం అందాలూ అకర్షణల్నీ వదిలి బరువులూ బార్యతల్ని మోస్తూ ముందుకు సాగే వాడి అడుగుల్లో పూలు వికసిస్తాయి అ పూలు, కప్పం లోంచి కట్టుబాటులోంచి పూసినవి ఆ మాటల బాటలో త్నాటుపాటు లేదు ఎన్నుకున్న ఆ దారి నిండా చెమట మరకలే కా ఆ (పయాణం అర్థవంతమైనది- వకమైన తశుకులన్నీ వాలికి పోయాయి (వయాణం....నిరంతర (ప్రయాణం..., ఆ (ప్రయాణంలో పదాలు సీళ్ళయ్యాయి, నిప్పులయ్యాయి ఆఅ (పయాణంలో పదం తిండయ్యింది ఊపిరయ్యింది ధరితి అయ్యింది, విశ్వ మయ్యింది మహోపన్యాసం సాగుతూనే ఉంది మామూలు మాటలే కాని, ధ్యేయం లయ కూర్చింది పదాలు పాటలయ్యాయి పదాలు పాఠాలయ్యాయి పదాలు తూటాలయ్యాయి నడక కొనసాగుతోంది క్ష18 దేవరాజు మవోరాజు

మల్తికా "సేన్‌ గుపా

దెంగాలీ నవ యువ కవయ్యిత్రి శ్రీమతి మల్లికా సేన్‌ గుప్తా కవి సుబోధ్‌ సర్కార్‌ జీవిత భాగస్వామి. ఆంతేకాదు;కవీత్వంలోనూ భాగస్వామి అయ్యింది. రం[క్రి 51026 కవితా సంకలనం ఇద్ధరూ కలిసి పకటించారు. 08213 యంతణాళ. ఈవిడ స్వీయ సంరలనం కవిత్వంలో సమాజ న్వరూవం కనిపించకుండా జ్యాగ త్రపడుతున్న ఈ కవయితి, కలకత్తాలోని ఒక కళా కాలలో సమాజ = శాస్త్రం బోధిస్తున్నారు. వయసు శకి, దీనికి మూలం *ంణ000102 06 6069. కవితా భారతీ క] 0

వృత దైవం చెయ్యను. నీ పాదొల మీది ఒప్పందం షీద, నే నెప్పుడూ సంతకం చెయ్యను- నేను నిన్ను (ప్రేమిస్తాను ఒక స్వతంత్ర [వతిపత్తి గల అమ్మాయిలాగా అది ఆడవికి వేటగాడికీ ఉన్న అన్యోన్య సంబంధం లాంటిది పెంగ్విన్‌ పవ్షికీ మంచు నదికీ మర్య ఉన్నటువంటిది లేదు-నువ్వు నన్నెప్పుడూ ఒప్పందం మీడ సంతకం చెయ్యమనలేదు- (ప్రియమైన వృషమా నీ ముందు కృతజ్ఞతతో తలవంచుతున్నాను ఆశ్వ వేగంగా విహంగ యానంగాొ నిన్ను [పేమతో పూజిస్తాను ఆడవీ వేటగాడూ ఇప్పుడు మా రక్త _పవాహంలో కలిసీ పోయారు 120 దేవరాజు మహారాజు

ఇల వమజపురి నీలకంఠసింగ్‌ మాటలు, వదాలు, సమ్మె నోటీసు ఇవ్వడం లాంటి అర్థవంతమైన ఒక కొత్త ఇమేజరీ ఉన్న ఈ చిన్న కవిత (ప్రముఖ మణిపురి కవి, ఈ-నీలకంఠ సింగ్‌ రచన. విమర్శకులుగా కూడా వీరికి మంచి "పేరుంది. సాహిత్య అకాడమీ [గ్రహీత అయిన ఈకవి వయస్సు కిక. ఈ కవితకు మణిపురి మూలం “బగ సల కవితా భారతి [వ1

శవ నిశ్శబ్దం

వూట మాట్లాడుళూనే

పదాలు పంచుతూనే....బతుకుతాను-

బహుశా అలాగే చచ్చిపోతాను :

ఆముతే సత్యాన్వేషణలో పనిముట్టుగా ఆయుధాలుగా వాడుకొన్న పదాలు కొన్ని, ఓసారి నన్ను

ఆట పట్టించాయి-

అకస్మాత్తుగా ఆకాశం నిండా

అతరాల మబ్బులు పులుముకున్నాయి

పదం తర్వాత పదం తళుక్కున మెరిసింది భయంకర పదాల (పతిబింబాలతో

ఉరుములు, గర్జనలు భయ పెట్టాయి

అగ్ని గోళాల్లాంటి మండుతున్న కళ్ళతో

వదాలు నాతో సవాల్‌ చేశాయి

“మేం నిశ్శబ్దంగా ఉంటాం.

“చేతనైతే ముందుకెళ్ళ” - అనీ; పదాల పవరుపోతే నేనింకేం చేసేది? కిళ్ళు మూసుకుని నిస్తేజంగా నిలబడ్డాను

[ల2 దేవరాజు మహారాజు

మరారీ కుసుమాగజ్‌ వి, వ. షిర్వాద శార్‌ కుసుమూగజ్‌ గా "పేరు పొందిన వి.వ, షిర్వాద్కర్‌ వముఖ మరారీ కవి.నాటకక ర. 1967 సంవత్సరానికి దేశంలోని అత్యంత గౌరవ్యపదమైన సాహిత్య బహుమతి - జ్ఞానపీఠ్‌ అవార్డు లభించింది, స్వాతం్యతోోద్యమ కాలంలో వీరు రాసిన “విశాఖ” కవితా సంకలనం చాలా ,పసిద్ది పొందింది. “యయాతి” *“దేవయాని' అనే నాటకాలు కూడా జనంలోకి వెళ్ళాయి. 0206440101 728 000826 లేక 20011004 శ2స్టజగండగ. అనే ఈ గేయం షిర్వాద్క-ర్‌ 1౪40లలో డండం త్లైలులో రాశారు. బిటీష్‌ వ్యతిరేక తను, భారతీయుడి అత్మబలాన్ని ఎంతో ఉదేకంగా చెప్పిన ఈ ఒక్కగేయం పెనే “6% 021 141 స2౯ 28 ౮281028 అనే పేరుతో 246 "పేజీల సమీఖా (గంఠతం వెలువడింది. “గర్జా జైజై కార్‌ (క్రాంతిసా గర్జా జైజై కార్‌ - ఆంటూ లయ బద్ధంగా సాగే ఆ గేయానికి ఇది తెలుగురూపం ఆలయ లోనే సాగింది ? కవితొ భారతీ కరికి

[కాంతి నినాదం జియ జయ ధ్వానాల్‌ చెయ్యండి-ఇక (కాంతి నినాదాలివ్వండీ 11 కాళ్ళూ చేతులు కట్టివేయనీ రాళ ?తొ రొమ్ములు పగులగొట్టనీ పోరు దారిలో వున్న మనం మరణానికి మరి తల వంచం జయ జయ ధ్వానాల్‌ చెయ్యండి - ఇక శాంతి నినాదాలివ్వండి (బిటీమ సర్పం ఉరికా డ్రైనా చుక్కలు చందుడు తెగి పడిపోయినా దాస్య శృంఖలాల్‌ బిగుసుకు పొయినా హృదయాలను ఎగ రేయండి జయ జయ ద్వానాల్‌ చెయ్యండి కోపం కడుపులో సుళ్ళు తిరుగనీ "పేగులు సాగిన తీగెలు కానీయ్‌ రక్తం నీళ్ళు ఇ సఖా పోసీయ్‌ జై ళన్నీ మా ఇళ్ళే కానీయ్‌ స్యాతయ్యత్యం సాధిస్తాం మ్మేమని, జయ జయ ధ్వానాల్‌ చెయ్యండి కీర్తి పేమ వాత్సల్యాల బంధనాల మే మిరుక్కుపోమని,

కకక దేవరాజు మహారాజు

గమ్యం దారిన నిప్పులు కేగిన పతి అడుగున ఒక ఫిరంగి [మోగిన ఊపిరి సలిపే సమయం లేదని జయ జయ ధ్వానాల్‌ చెయ్యండి అమ్మ కంటిలో ఆ,పవులెందుకు ఆర్థర్యాతిలో ఉషస్సు వుండగ?ః శక్మాన వాటిక శవాలపేటిక లెందుకు ఎందుకు లెక్కిస్తారు? రేపటి విష్ణవ జ్యోతులు వెలుగగ దాస్య శృంఖలాల్‌ తెగి పడిపోగా జయ జయ ధ్వానాల్‌ - చెయ్యండి ఊఈపిరిలోన దేశభకి సిరి దాన్మపు గోడలు దాటేస్తే సరి తల్లి కంటిలో పాపలు తనయులు తనయుల త్యాగాల్‌ తల్లికి తెలియగ కళ్ళన్నీ స్వాతం్య్యత్యపు మళ్ళి పండించిన మువ్వన్నెల జెండని, జయ జయ ధ్వానాల్‌ చెయ్యండి - ఇక్‌ శాంతి నిశాదాలివ్వండి :4

కవితా భారతి 1వ

నారాయణ్‌ సుక్వే

మరాఠీ కవిత్వంలో రూపవాదర (ప్రబలంగా ఉన్న రోజులలో మార్క్సీయ దృకృథంతో జన జలపాఠకానికి (వతినిధియై దూకిన కవ నారాయణ్‌ నుర్వే-లొడితులు పీడితులతో ఐక్యమై, వారి మధ్య గడిపారు. బాల్య అనుభవాల్ని 'ఐసా గామి (బహ్మ (నేను (బహ్మ అంశాన్ని) అనే కవిఠా సంకలనం 1952లో వకటించారు. ఆ తర్వాత మాఘే విద్యాపీఠ్‌ (నా విశ్వ విద్యాలయం) జాహిర్‌నామా ((ప్రకటన) సంకలనాలు 666.74 మధ్య వక టీంచారు, ఇంగ్లీవులోకి అనువదించబడిన వీరి కవితలు 02 216 0*60024 0606 116 సంకలనంగా వెలువడింది. కవిత్వం మరాఠీ మాండలికంలో రాయడం వీరి ప్రత్యేకత ; మరాఠీ మాండలిక కవిత “పోస్టర్‌కు తెలంగాణ మాండలికంలో ఇచ్చిన తెలుగు రూపం ఇది. కవి నయను 64. 1989 సెపైంబ! వకీన హైదరాబాద్‌-హిందీ మవా విద్యాలయంలో నారాయణ నూరే రచనలవై జరిగిన హీందీ రచయితల గోప్టి ఈ ఆనుసృజనకు ఉపకరించింది

196 దేవరాజు మహారాణి

ఇల

పోస్టర్‌ వంంనలి చీకటి కుంటుకుంటు వచ్చినప్పుడు నాలుగు లోగిళ్ళ నుంచి నలుగురం మేం బయలెల్తాం- “హన్మాారే నిచ్చెనిటు తీస్కో - నేన్‌ లై పూస్తా నువ్‌ గోడ కంటియ్‌ అందరు సద్వేటట్టు” “కిండే గాని వెండ్రాం లై బాగ జేస్తదిరా కొని, వాని అయ్యే ఉటి సుప్పనాతోడు"

న! “ఇస్ట్యా గౌడీ అమ్మ?” “అ....మ్మా: గంప గయ్యాలిది గాదు, ఒక్క- సూపు నూస్తైె సాలు ఇగ పిక్కబలం సూపాలె ఉరుక్కుంట ఉరుక్కుంట బోయి కుక్కతోక తొక్కినవా? ఇగ చెల్లు ॥

ా అదింక ఖయ్య ఖ/య్య మొత్కుంటనే ఉంటది" “ఆ కిటికీ దగర ఓదులేరా” ల్‌ 0 “ఆదె, ఎందుకొద్దురా?ి “వాని శల్క- ఉండే దండ్లనే గొదుర....జర ఖయాంల్‌ జెయ్యాలె ఆందరీ నజర్‌ దల్లుతె = ఇగ మల్ల పెద్ద పంచాతి” “ఆరే సూడు బే ఇస్ట్యా, ఈ కుర్తాగానికి అంటిద్ధునా ₹ “ఉప్ట్‌ ష్ష్‌ షో - ఆర్వక్‌ - ఆ ముసలోడుట్టీ పిసినారె, నే స 2! లబ పోష్షర్లేమో రాసీనారె అనంటడగు, అని గోడంత ఆరిగిపోయినట్టు బండ బూతులు దిడతడుో కవితా భారతి 1192?

నాలుగు లోగిళ్ళ నుంచి నలుగురం మేం తిరిగి వచ్చేటప్పుడు తీపులు తీసే మోకాలి చిప్పలు కిరకిర మంటయి మా కష్టం జూని, చెట్ల ఆకులు కూడ తల్లడిల్లి పోతమిు “అరె పోనీయ్‌ బే, మనకేం జేసేదున్నది నాశ్తైతె మస్తుగ న్నిదొస్తున్నది 1" “నీయవ్వ | అట్టంట వేందిరా ? సావు ! అడ్జె మెట్ట మీద సావుఃః మేం ముగ్గురం ఎత్క పోతం తీయ్‌ బొందల గడ్డకు" అరేయ్‌ శిండే వైకి సూడురా చందుని తునక గాలిబ్‌ గజలోలె సతాయి స్తందిలే ఈ బికారి బత్కు, ఇస్ట్యా గాజ్డీ పనికిరానోణ్ఞి జేసింది- కని, లేకుంటెనా నీ...యవ్వ ఇస్ద్యా గాడు కూడ ఒగప్పుడు మనిషే ఉండె గాదుర? ఈన్కి. భీ ఇమ్య్లు గిష్కు, ప్యార్‌ గీర్‌ అన్ని దెలుస్తుండె" “అబ్బేయ్‌ ఇస్ట్యా నువరకురా ఊః 3 బగ్‌ బగ్‌ మంటుంటవ్‌” “హన్మ్యారే ఓట పని జేద్దాంరా చందాల్‌ ఒనూల్‌ జేద్దాం ఇస్ట్యా గానికి వెండి జేద్దాం - రోగం గుదుర్తది *“ అయితే పట్టు నాదిక్కు నించి పుల్‌ సపోట్టు" “ఇగ అప్పుడు, మనది గూడ ఒక ఇల్టుంటది వెండ్లి పిల్లుంటది బ్యాండ్‌ ఘన్‌సట్‌ మోగుతడి” 128 దేవరాజు మవిరాజు

“అరె కండ్ల ముంగటనూస్తసూస్త దునియ ఎంత పెరిగిపాయె మన మునలోల్ల సూపయితె ఇంకా ఎక్కుక్నో ఎన్కెన్క-నే సీకట్ల తన్కు లాడాండె” “అంద్కే- నేన్‌ జెప్పేదేందిరా అంటే, మీ ముసలాయిన గ్గూడ ముందు సూపుకు కండ్దద్దాలు గొను జల్సిన £ , “అబ్బ: ఏం జబర్హస్‌ అమిడియా ఇచ్చినవ్‌ ర బాప్‌” కవితా భారతీ శ80

వామన్‌ నింబాళ్కర్‌ గ్రామాల్లోని మధ్య తరగతి, అట్టడుగు వర్గాల గురించి ఇంతో ఆంగ

సైహీత్యం వస్తూనే ఉంది, కాని గామాల్నుండి మొత్తాని కే బహిష్కృతులై వారిమీదా, అత్యాబారాలకు గుర్రైన వారిమీదా ఇంకా సరిగా దృష్టి పడడం లేదు. ఆ లోటు తీర్చడానికే దళిత రచయితలు ముందుకొచ్చారు. వామ నీంబాక్‌ కర్‌ ,పముఖ మరాఠీ దళిత రచయిత. [గామాన్నుండి బహిష్కృత 2 కవిత” ((గావు కునా బొ హెరెల్‌ కవిత) అనే శీర్రికతో కవితా సంకలన (వ్రచరించారు. అదికాక “ఆక్రోష్‌' అనువాలే, జీవన్‌వాది" మొదలైన సంక వాలు (ప్రచురించారు. వయసు : లికి నింబా[్‌కర్‌ కవి మ్యాతమే కాదు. మం కథా రచయిత కూడా. బాబాసాహెట్‌ అంబేద్కర్‌ బోధనలకు, రచనల (వలావితుడై 1056లో జౌద్దమతం స్వీకరించారు. వ్మిగహారాధనకు వ్యతిరేకం ఉద్యమం లేవనెత్తాడు. 1087 అక్టోబర్‌ 8.10 హైదరాబాద్‌లో జరిగిస దః రచయితల మహాసభలకు వోజరయ్యారు. మహారాష్ట్రలో ఎంతో పాచుర పాందిన సేశీాల (140168ల) అనే వీర కవితా ఖండిక దీనికి మూలం.

180 డేవరాజు మవోరాజు

అమవ్ము

పగలు గడిచింది ర్యాతి వచ్చింది

మా ఎదురు చూపు మ్మాతం అలాగే

గుడిసె గుమ్మానికి వేలాడుతూ వుంది

[వతి ఇంటా దీవం వెలిగింది

మా గుడిసెలో మాతం (పమిదైనా లేదు

చీకటిని భయ వెట్టడానికి ॥

మా కలలు కూలి ఏర్పడ్డ అంధకార స్మామాజ్యమిది చుట్టుపక్కల ఇళ్ళలోంచి సజ్జరొట్టో, జొన్న రొట్టో వెనం మీద కాలుతున్న కమ్మని సన్నని వాసన పప్పూ కూరల సుగంరం,

మా ఖాళీ కడుపుల్లో సుళ్ళు సుష్ళగా తిరిగి కన్నీళ్ళుగా మారేవి

చీకటి దట్టంగా అల్లుకున్న సమయాన

తలమీద బరువైన కదైల మోపుతో నీరసంగా నల్లగా బక్కపల్చగా ఓ ఆకారం కనిపించేది-ఆమే, మా అమ్మః। గాలికి వూగుతూ మండుతున్న దివ్వెలాగ ఇల్లు చేరేది ఉదయ మెప్పుడో ఆమె ఆడవి కెళ్ళగం దినమంతా మేము అమె కోసం చూడడం మామూలే అమ్మ కష్టెలమ్మని రోజు మూడంకె వేయడమూ మామూలే

కవిఖా భారతి క!

ఒకసారి ఏమయ్యిందో మరి? మాకు సరిగా తెలియలేదు

అమ్మ వచ్చింది ఆమె గాయాలకు గుడ్డ చుట్టి వుంది

గుడ్డలోంచి ర క్తమింకా కారుతూనే వుంది

వెంటవున్న ఆడవాళ్ళు చెప్పారు

అమ్మను నల్లనాగు కాటేసిందని

పడగెత్తి విదిలించి, భయపెట్టి

వెంటపడి కాటేసిందని చెప్పారు

కరకు నేలమీద పడి, అమ్మ కొట్టుకోగా

ఒళ్ళంతా రక్కుకు పొయ్యిందనే చెప్పారు

ఎవరో మంతాలు ఆరిచారు

మరెవరో పసరు పూశారు _- ఆయితే ఇక అదే వైద్యం

దెబ్బతిన్న అమ్మ నల్లనాగు కాటుతో నరక (ప్రయాణం చేసింది

సూర్యోదయానికి ఎంతో దూరం వెళ్ళిపోయింది

ఆ సూర్యోదయం మా బతుకుల్ని చీకట్లోకి

జార విడిచిందని మాకు తెలియదు

మా గుడి సెలోని అంధకారం తోనే

సూర్యుడు ఉదయించాడని మాకు తెలియదు

మేం చిన్న చిన్న పిల్లలం పసీ కూనలం

భోరుమని పెద్దగా యేడ్చాం.

మా యేడ్చు గాలికి రచించి నట్టులేదు

ఆందుకే ఎవరికీ అందించలేదు-

మేం ఎలా వెరిగామో యేం చేశామో మాకే తెలియదు 182 దేవరాజు మవోరాజు

ఇప్పుడు ఎప్పుడైనా కటైల మోపు మోస్తూ నల్లగా బలహీనంగా వున్న ఏ అమ్మైనా కనిపిస్తే ఆ వూళ్ళోని వెద్ద నల్లనాగుకు బలైన మా అమ్మే జ్ఞాపక మొన్తుంది £ ఆందుకే కష్టైల మోపు నేనే కొంటుంటాను కవితా భారతి 188

రామ్‌ఐబసావ్మాకే ౨0801 ౧౨6408 కవితా సంకలనంతో పరిచయమై కవిగొ, కొ

కర్తగా దళితుల కోసం నిర్విరామంగా కృషి చేస్తున్నవారు రామ్‌ సదా బసాఖ్యాతే. మహారాష్ట్రలోని చర్మదపూర్‌ జిల్లా (బహ్మపురిలో ఆరవై యే క్రితం జన్మించారు. న్యాయశాస్త్ర వట్టభ్యదులై, ఆదివాసి సంమేమాధికారి చాలాకాలం పనిచేశారు. సాహిత్య సాంస్కృతిక రంగాలలో ఏరు చేసిన కృ వాగ్‌పూల్‌ విశ్వవిద్యాబయం వారి పురస్కారం లభించింది, మహర్‌, ఢో చంబార్‌ (దశితుులను దృష్టిలో ఉంచుకుని రాసిన ఈ కవితలో మరటా యూనివర్సిటీ పేరును ఆంచేద్కర్‌ యూనివర్సిటీగా మార్చడానికి దళితు చేపట్టిన పోరాటాన్ని కూడా ఉటంకించారు. ఈ కవితకు మూలం ; శల2!6 2506

[194 జేవరాజు మహారాజు

రిజర్వేషన్‌ ?

"మేము కూడా దళితులమైతే ఎంత బావుండునూ ? విద్యాలయాల్లో, ఉద్యోగాల్లో ఎన్ని వసతులుండేవి 7” అని అనే మ్మితవర్యులారా ముందు మీరు మాల్టలై చూడండి చచ్చి కుళ్ళిన జంతువుల్ని లాగండి మాదిగలై చర్మాల్ని ఓ&లవండీ కుట్టండి, మోచీలయి వెండా పియ్యి తొక్కిన చెప్పులు అడుక్కో_ండి ఎక్కువై కక్కిన మెతుకులు- నీళ్ళు నీళ్ళని దోనీళ్ళ చాపండి మోట బావుల దగ్గర వెలి వేయబడి, [గ్రామం వెలుపల, చెప్పులు లేక మండు బెండలో మోకాళ్ళ మీద వంగి, దాహపు హస్తాలతో = నీళ్ళకోనం కాళ్ళమీద పడీ? అడుక్కోండి మీ శ్వానను మీరే: మీ కళ్ళముందే మీ తోడబుట్టిన చెల్లెళ్ళ పైనే జరుగుతున్న శారీరక దోపిడిలను చూడండి కాలి కుములుతున్న కుమ్ములోని నిష్పులవ్వండి తరించండి - అప్పుడనండి ,

“మేముకూడా దళితులమైతే ఎంత బావుండునూ ?” అని వారని రక్తం తలమీద కార్చుకుని “పేద మార్పిడి కోసం సంఘర్షించండి కవితా భారతి 185

ట్రతి దీపావళి ర్యాతి మీ గుడిసెల హో రక్షించుకోండి - మిమ్మల్ని మీరు, ఏడ్చి ఏడ్చి చల్లని వెన్నెల స్వప్నాల్ని మాని దుఃఖాన్ని దైన్యాన్ని, దాసీతనాన్ని మెళ్ళో వేసుకుని సమాజపు వీథుల్లో తిరగండి సిగ్గు లేకుండా అప్పుడనండి చూద్దాం - మేము కూడా దశితులమయితే ఎంత బాగుండునూ ?' - అని: ఒకానొక ఆంధకారపు కేంద్రకం లోనైనా మీకు ఒప్పుకోక తప్పదు, జవావీవ్వకా తప్పదు కనీసం రక్షాశువులు కళ్ళలోకి తన్నుకొచ్చినప్పుడైనా సరే అనక తప్పదు. 'బావుండడం కాదు _ దళితులమయితే బతికేదే కష్టమని $ 136 దేవరాజు మహారాజు

(ఈయంబక్‌ సబ్‌కాఠే మరాఠీ కవి [తయంబక్‌ సాండూ సబ్‌కాలే దశితుల వఖున నిలబడి కవితా రచన చేస్తున్నారు. స్కూలు ఫెనల్‌ తర్వాత, దేశమ్మీద వడి తిరిగి తెలివి నేర్చారు. రైల్వేలో టికెట్‌ చెకర్‌గా స్థిరవడి మళ్ళీ ఉద్యోగరీత్యా కూడా ఊరూరు తిరిగారు. వయసు సుమారు అరవై మూలం; న్‌[ాటమిై కేం 220100ఏ4& విగింం10౧2. కవితా భారతి 187

మేడిపండు నువ్వు ఎరా అన్నదానికి నేను పోరా అని ఆంపే నువ్వు భరించగలవా ? నీ కళ్ళలో కళ్ళు పెట్టి చూస్తే నీ తొడకు తొడ అన్ని కూర్చుంటే నువ్వు ఓర్చుకో గలవా ? కళ్ళు తిరిగి తిమ్మిరెత్తి పోకుండా ఉండగలవా ? కులాలన్నీ ఒక్కటే అనే నీ నినాదం ఒక మేగిపండురా 1 ఒరేయ్‌ నీ మేడిపండు కూతురు రజస్వల ఆయ్యింది దానితో మొదటి బిడ్డను కనడానికి నేనొచ్చాను వెన్నెల ర్యాతి ఉంది. సంభోగ శక్తి ఉంది యువరక్తం పొంగిపార్టే ఉత్పాహమూ ఉంది వైగా (బ్రహ్మచారిని ఇక్‌ దానితో నాకలయికే ఈ దేశానికి బలాన్నిచ్చే ఒక మూలిక 1: 188 దేవరాజు మవారాజు

(ప్రహ్లాద్‌ చంద్‌ వణ్‌్ఞర్‌

ఈ మరాఠీ దళిత కవి పూర్తి పేరు _పక్షిద్‌ నామ్‌దేవ్‌ సోండే సుల్తాన్‌. వయసు శ్‌రీ. మరాకీ సాహిత్య పరిషత్‌ (పూనే) నుంచి 1976లో గోఖలే అవార్డు గ్రహించారు. ఆడిట్‌, ఆర్డర్‌ - ఆర్డర్‌ అనే రెండు కవితా సంకలనాలు (ప్రకటించారు. కథలు, సాహిత్య నమీవలు హడా రాస్తారు. కేషల్‌ మే [షామ్‌ సెంహదకత్వంలో వెలువడ్డ ౪142081 2౪10212 నుండి తీసుకున్న ఆడిట్‌ కవిత దీనికి మూలం,

కవితా బారతీ 180

ఆడిట్‌ ప్రీ కాళ్ళ కింద అణచబడ్డ మా శ్వాస ఇవ్వాళ కూడ ఊరి బయట పెంట కుప్పల మీద తన్నుకు చస్తోంది మా “బాకీ” ఎంత ఉందో ఒకసారి మాకు లెక్కలు చూపండి ఓ చర్విత వారసులారా మేము అడుగుతున్నాం మా (వళ్నలకు జవాబు చెప్పండి మహాత్మా పూఠె ఆందేద్కర్‌ మీ అక్కౌంట్స్‌ ఆడిట్‌ చేశారు మీ పుస్తకంలోని పతి పేజీలో అన్నీ తప్పులేనన్నారు - డిస్టేట్‌ చేశారు జనరల్‌ ఎం్మటీలు ఎన్ని చెయ్యాలో అగిట్‌ రిపోర్టు సమర్పించారు కాని మీ ప్రవర్తన” మారలేదు జంధ్యం సావంగా మీ కేమీ తెలియదని అన్నారే గత జన్మలో చిరిగిపోయిన స్టాంపులకు కొలం చెల్లిపోయింది. నుదుటివై బొట్టు అంతకుముందే వాయ్‌కాటయ్యింది-

140 దేవరాజు మవిరాజు

మీకు ఇప్పటికైనా సమయం మించిపోలేదు దైం ఉంది జరిగింది మరవడానికి మీ పాపాల ఎక్సెస్‌ బాలెన్స్‌ రిటర్న్‌ ఆఫ్‌ చేసేస్తాం మీరు కేవలం మనుషుల్లా (పవ ర్రించండి-బాలు అది కూడా చేయలేకపోతే "దివాశా' తీశామని ఒప్పుకుని శరణార్థులవ్వండి ః 1 మేం చూసుకుంటాం- కవితా భారతి న!

వినయ్‌ తుమ్‌ రామ్‌ నెల్సన్‌ రోలిహాలా మండేలా విడుదల : ఎనభ్బై యేష్యగా దక్షిణా!

నల్లజాతి వ్రజలు, తెల్లజాతి (వభుత్వపు వర్ణ, వర్ష వివశా విధానాలపై నున్ని పోరాటానికి విజయ సూచిక : భారతదేశంలో ఈ వ్యవస్థ భారతం నుంచే ఉందని చెబుతున్న ఈ మరాఠీ కవిదళితుడు. ఏకలవ్వ్యుడికి ఏకలవు ఈయన ఆదివాసుల అభ్యుదయానికి నడుంకట్టి సంఘర్షినున్నారు. ౦16 నెలల 41క6 (గోండ్‌ వనం జ్వలిస్తుంది)ి కవితా సంకలనం (వచురించా. లౌతిక శాస్త్రం బోధిస్తారు. అయితే మరాఠీ సాహిత్యంలో కూడా ఎం పిహెచ్‌.డి. చేశారు. వయస్సు 85. కవి అందించిన ఓ మరాఠీ కవిత డీ మూలం,

[48 దేవరాజు మహారాణి

వరం -- వర్గం ణ్‌ గ్‌ వనగర్భం (ప్రసవించిన శిశువువు నువ్వు దనుర్దారిగా తేజోమయమైన ఆయువ్లు సీది కొని ఏం లాభం ? చెట్టులా కొట్టేశారు నిన్ను అంత పెద్ద ధనుర్దారివై కూడా, ఏకలవ్యా: రెక్కలు విరిగిన పక్షివై పోయావ్‌ వీరత్వపు ఆకాశం నుంచి విరిగిపడిన తారవై పోయావ్‌ సీ సంతతి వాడిగా నా అనహనానికి నా తిరుగుబాటుకు ఆరంభం ఆదే సీ స్వప్నాల సూర్యా స్తమయానికి నేను నా రక్తంతో హద్దు గీయలేక పోయాను నీ బహిష్కృత న్నేతాల నుంచి రాలిపడే ఆగ్ని అ్యకువుల్ని చల్లబరిచే సమ్నుదుడిని కాలేక పోయ్యాను లిల్లుడా ః నేను చూడలేదు నీ వీరత్వం నేను చూడలేదు నీ వనవాన జీవితం ఆ జీవితపు లవ్యాన్ని ఛేదించే బాణాన్ని కూడా చూడలేదు కానీ, నీ అంబుల పొదిలో, మెరిసే బాణాలుండేవని తెలుసు ఆ బాణాలనే నేను గ్రాంతి జ్వాల చేస్తాను సీ బొటన వేలి నుంచి జారిపడ్ధ రక్తంతో కవితా భారతి న!

ఈ వర్ణయుగపు ఈ సు. “వర్ణ" యుగపు మరణ శాసనం రాస్తాను ? ఎందుకంటే వేదనలతో నిండిపోయిన అప్పటి నీ వనవాస జీవితాన్ని ఇప్పుడు నేను కూడా ఈడుస్తున్నాను వర్షబలి = ఆయి చచ్చి బతుకుతున్నాను £: 144 దేవరాజు మవారాజు

గజూనంద్‌ గంగాధర్‌ కులకర్డి సమకాలీన మరాఠి యవకవులలో గజానంద్‌ గంగాధర్‌ కులకర్ణి ఒకరు అకోలాకు చెందిన ఈ కవి వ్యంగ్య (వధానమైన కవితలు రాస్తుంటారు... ఈ కవితకు మూలం : శి20123%2 (1180 0! ిజం01 త్యం) కవితా భారతి 145

ఆధునిక వుహా యుగం అసలు మనిషి సంగతి వదిలేయ్‌ కాకులు కూడ మాంసం ముక్కులు లంచం తీసుకుని, చనిపోయిన వాడి కోర్కెల్ని నిరసిస్తూ పిండాలు తింటున్నాయి కోడిపుంజులు కూడా మిణుగురుల వెలుగులో రాతికి రాతి పులుగులతో చేతులు కలిపి, తెల్లవారు రూమున నాలుగు గంటలకే కూత పెడుతున్నాయి విశ్వాసం కోల్పోయి కుక్కలు కూడా క్నుటలు పన్నుతున్నాయి కాలం రతీ పగలూ - యజమానులతో మంతనాలు జరిపి కష్టించే వారి ఎముకలు నములుతున్నాయి ఇప్పుడిక తూర్పూ పడమర, ఉత్తరం దశ్నీణం ఏవైపు కైనా చూడండి వీస్తున్న గాలిలో [కతి కలుపుతూ చెట్ల ఆకులు కూడా “అయ్యా: సార్‌ అనీ అంటున్నాయా లేదా? ష్మతహరితం సైతం, స్వార్ధంతో నీళ్ళు నములుతోంది

146 బేవరాజు మహారాజు

డా్టర్‌ అయ్యప్ప ఫణికర్‌

మళయాళ కవి, విమర్శకుడు అయిన అయ్యప్ప ఫణికర్‌ నాలుగు సంపుటాల కవిత్వం, రెండు విమర్శనా (గంథాలు _పకటించారు. అందులో “అయ్యప్ప ఫణికరడె |క్రితిగళ” (కవితలు) “ఆయ్యప్ప ఫణికరడె లేఖనాన్‌ గళ్‌” (తేఖలు) చెప్పుకోదగ్గవి. కేరళ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు (1976) కళ్యాణీ కృష్ణమీనన్‌ బహుమతి (1977) కేద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు (1384 స్వీకరించారు. ఇండియానా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి. హెచ్‌.డి. తీసుకున్నారు. ఒక దశలో యేల్‌ వార్వర్తు విశ్వవిద్యాలయాల 'ఫెలోపిప్‌లు స్వీకరించారు. షష్టిపూర్తి జరిగింది. (త్రివేండ్రం (కేరళ)లోని ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆస్‌ ఇంగ్లీష్‌లో (పొసెనర్‌గా వనిచే కారు.

ఎవడికి అనువైన విధంగా వాడు నియమ నిబంధనల్ని మార్చుకుంటు న్నాడఈ. చాకచక్యంతో ఎవడికి వాడు తమలోని లోపాల్ని ఒక *“మ్పెరిట్‌'గా (వదర్శించుకుంటున్నారు - అనే ఒక సున్నితమైన భావనను వ్యక్తీకరించే ఈ కవిత, బలమైన వ్యంగ్యాని! పునాదులు వేస్తుంది. మూలం : 10616 ₹12).

కవితా లారతి 141

చిటా= ముద మెక్కి బలిసిన నాలుగు గ్నురాలు దాట్లు వేస్తూ ముందు కొచ్చాయి ఒకటి తెల్లది ఒకటే నల్టది ఒకటీ ఎ్మరది మరొకటి మచ్చలది ఒకదానికి నాలుగు కాళ్ళున్నాయి మరో దానికి మూడు ఇంకో దానికి రెండు చివరి గురానికి మాతం, ఒకే ఒక్క కాలుంది ఒంటికాలు కుంటి గరం మిగతా వాటితో ఇలా ఆంది : ఇది నాట్యం చేసే సమయం తీపి మితుల్లారా రండీ ఒంటి గెటమీద నాట్యం చేదాం న! చి

సరదా చూద్దాం- అ ఆలోచన ఆందరికీ నచ్చినట్లే....అనిపించింది ॥ నాట్యం మొదలయ్యింది

క! దేవరాజు మహారాజు

నాలుగు కాళ్ళ గ్నురానికి మొదటికే మోసం ... మూర్చిల్లి పడిపోయింది మూడు కొళ్ళ గ్మురం సోలి కూలబడింది రెండు కాళ్ళ గ్నురం గెంతిగెంతి బోర్జా పడింది ఒంటికాలు ఆశ్వరాజం మ్మాతమే తనను మించిన వారు లేరన్నట్టు.... “మహాద్భుతంగా" నాట్య మాడీంది ? కవితా భారతి 14

పునలూర్‌ బాలన్‌

మామూలు పొడి మాటలతోనే తడి పుట్టించగల కవిత, రాయగ నేర్పరి పునలూర్‌ బాలన్‌, చెప్పు మభ్‌మల్‌ బట్టలో చుట్టి కొట్టినట్టు - మెత్త వ్యంగ్యం పదునుగా హృదయపు చెంన ఛెళ్ళుమనిపిస్తుంది.

ఉపాధ్యాయుడు, జర్నలిస్టు, శేరళ స్టేట్‌ ఇనిస్టీట్యూట్‌ ఆఫ్‌ లాం జేస్‌లో రీసెర్చ్‌ ఆఫీసర్‌, తరువాత ఉద్యోగ విరమణ అన్నీ ఆయ్యాం... 1029 లో పుట్టారు, మళయాళ సాహిత్య జగత్తులో మంచి పేరు గడిం అన్నారు. రాష్ట్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు నందుకున్నారు. మూలం క1ం000కా

150 దేవరాజు మహారాజు

వేట

ఆడవికి నేను వేటకు వెళ్ళాను, నరా?

అక్కడ ఒక్కటి కూడ లేదు

అన్నీ ఎక్కడి కెళ్ళాయి ?

“అన్నీ నగరానికే వెళ్ళాయి

నిన్ను వేటాడడానికి”ం

అంది కొండ దూకుతున్న సెలయేరు

సరే కానీ ఏదో ఒక మృగాన్ని చంపక

వెనుతిరగడం ఎలా?

చివరకు నా కుక్కనే నేను కార్చేశాను.

కోపం తగ్గి సంతృప్త వెరిగింది

తుపాకి భుజాన వేసుకుని ఇల్లు చేరాను _

భార్యను నిలువునా కూల్చేళాను

సూటిపోటీ మాటలో

నువ్వు ఎలుగు “బంటు” వై వుంటేనా

అబ్బర జబ్బా నా తడాఖా తెలిసే....ది? కవిళా భారతి క1[1

విష్ణు నారాయణన్‌ నంబ్యూది

(వముఖ మళయాళ కవి విళ్లు నారాయణన్‌ నంబ్యూది బాల్యంలో సంస్కృతం చదువుకున్నారు. ఫిజీక్స్‌ డీగీ తీసుకున్నారు. ఇంగ్లీమ స్తెహి శ్యంతో యం.ఎ. చేశారు. ఇంగీషు పొ ఫెసర్‌గా (వస్తుతం (తివేర్యడంలో ఉన్నారు. “(గంథాలోకనా”కి మూడేళ్ళు సంపాదకత్వం వహించారు. అన్నిటినీ మించి చెన్పుకోవలిందేమం టే-వర్యానరణ పరిరక్షణా ఉచ్యముంలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు, అనువాదాలతోసహా? కవితా సంపుటాలు (_పకటించారు. శేరళ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డుతోసహ నాలుగు సోహిత్య గౌరవ పురస్కా. రాలు పొందారు. వయసు శ£. ఈ వ్యంగ్య కవితకు మాతృక 24002 కళః6 ?

కేశ్‌ బేవరాజు మహారాజు

వుథాలు తోని, ఇందులో ముఖ మెక్కడ?ి అశ్చర్యంగా అడిగాను యోగిలా, నిశ్శబ్దంలో కూర్చున్నాడు మ్మిళుడు నా మ్మితుడు చితించిన ఊరేగింపు చితంలో జెండాలున్నాయి, ఏనుగులున్నాయి, ఛ్మ్యత చామరాలున్నాయి చిక్కటి రంగుల్లో జనం, గుంపులు గుంపులుగా ఉన్నారు కానీ ఒక్కరికీ ముఖం లేదు వీడికిదేమిటీ? పురేమైనా తొలిచిందా ? లేక మహా వేదాంతయ్యాడా ?? ముఖాల్లేకుండా ఓ సాయంగతం వూరికే ఉబుసుపోక మా ఇంటి గేటుముందు నిలుచున్నాను ఒక్‌ పెద్ద ఊరేగింపు నా పక్కనుంచే వెళ్ళింది చొక్కాలు, ప్యాంట్లు, తలపాగలు, టోపీలు నంకోచం, సంకుచితత్వం ఆడుగు లేస్తున్నట్లుగా వెళ్ళింది నాయకులు చెవులు కొరుక్కుంటున్నారు “నీ మృ్రఖం ఏదీ? “అవన మరి నీదేదీ* అనిః నా ఆంతరాంతరాల్లో నేల ఎక్కడికో (కుంగిపోయింది నాలోని జాలి, దయ స్పీంగు ఎగిరిపడ్డాయి కవితా భారతి 158

నూనెదీపంలో పడి కాలి కొట్టుకుంటున్న పురుగుల్హాగ ఉంది సమూహపు తొక్కిసలాటం నాకు దుఃఖం పొంగుకొచ్చింది జేబురుమాలుతో తడి తుడుచుకుందా మనుకున్నాను కాని, అది దేన్నీ తాకదే? ఏమిటా శూన్యత్వం? బెదిరిపోయి నా గదిలోకి పరిగెత్తాను వణుకుతూ భయం భయంగా గోడమీది అద్దంలోకి చూశాను కాలర్‌ వై ప్రాంతానికి దృష్టి సారించాను ఓరి భగవంతుడా ఎంతపని జరిగిపోయింది ? నా క్కూడా ముఖం లేకుండా అయ్యిందే....?

154 దేవరాజు మహారాజు

కె, సచ్చిదానందన్‌

ఇరిన్‌ జలకడి క్రైస్తవ కళాళాలలో ఖఇంగ్లీమ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్న వ్‌ సచ్చిదానందన్‌ (వముఖ మళయాళ కవి కవిత్వానికి బసహుమశతులందు కున్నారు. “*క్టవిత్రా అసీయా"”లో పాల్గొన్నారు. పాల్లో నెరూడా, హార్భర్డ్‌ వై రీన్‌ అన్వర్‌ల కవిత్వాన్నీ (బెహ్హ్‌, యేట్స్‌ల (ప్రసిద్ధ నాటకాల్నీ మళయాళం లోకి అనువదించారు. వయసు గ్‌. నాకుగాదులు లేవు. నాకుషస్సులు లేవు” అని వాపోయారు కీర్తి శేమలు దేవులవల్లి. “నాకు అల్టుళ్ళు లేరు. నాక బంధు వులు లేరు” అని నోటించాడొక తెలుగు రాజకీయ నాయకుడు, దైవాంశ సం భూళులమని మిడిసిపడే వారి ఆహం ఆవరులు దాటినప్పుడు అది ఎలాగుంటుంది? ఎలాగయినా ఉంటుంది! ఉదాహరణకు ఇలాగ కూడా ఉంటుంది. 1088 మార్చి 20 నాటి “సండే ఎక్స్‌పెస్‌”. (వచురించిన సచ్చిదానందన్‌ కవిత కాలం 17015 దీనికి మూలం.

కవితా కారతి 1కి

అధి నాయక'**' నేల తోడేలు గాణ్డి మూడు (పపంచాలూ జయించిన వాణ్జీ

ఈ అడవిలో నేను చెప్పిందే వేదం

ఈ భూమి నేను తిని పారేసే ఎంగిలి కంచం మృత్యువే నా నాదం, మృత్యువే నా నినాదం కణకణమని నిప్పులు చెరిగే నా చూపుల వేసవి నుంచి ఏ మేక పిల్లా తప్పించుకోలేదు

కుక్కుల్లాగ విడిచి పెట్టిన మాంసం తినను ఎలుగొడ్డులా తేనె కోసం పాకులాడను చచ్చినవి నక్కలకు రాఒందులకు వదిలేస్తాను సజీవమైన వేడి రక్తపు సువాసనలు మ్యాతమే నా కోరల్ని (పేరేపిస్తాయి

నేను శాండినీ, యుద్ధాన్నీ రెంటినీ (గ్రేమిస్తాను ఆడవిలోని అనేకానేక ధ్వనుల మధ్య కూడా నా వాతబడిన జీవుల సన్నని మూలుగు ఎక్కణ్ణించో స్పష్టంగానే వినిపిస్తూ వుంటుంది నేను న్వర్గ్శంలోని తోడేలును

మూడు కాలల ఆధిపతిని

నా అరుపుకు (పపంచం దద్ధరిల్దుతుంది

కేర్‌రీ దేవరాజు మహారాజు

నా చూపుకు వసనంళం బూడిదవుతుంది

ఒక్క తన్నుకు సర్వతం బద్దలవుతుంది

కీటకాల నోరు మూస్తాను

(వవాహాల్ని కట్టి పడేస్తాను

రుతువులు నా కాలి గోళ్ళ కింద కంపిస్తాయి

ఖండాలు నా తోక చివర ఊగిసలాడతాయి

నేను తినదలుచుకున్న జంళువుకూ నాకూ మధ్య

సంభాషణ లుండవు-

ఒడంబడికలూ సర్దుబొట్లూ ఉండవు -

నన్ను (వశ్నించిన వాడు = నన్ను కాదు

(పకృతి న్మూశాల్నే ధిక్కరించిన వాడవుతాడు

నాకు ఆహారమై పోవడమే వారికి దక్కే. అదృష్టం,

అదే వారికి ముక్తి సాధనం -

ఇక బోధినత్వుడు మళ్లీ జన్మించనక్కర లేదు 1 కవితా భారతి 18?

వినయ్‌చర్మద న్‌

(వ్రముఖ మళయాళ కవి వినయ్‌ చలద్‌న్‌ కవి మ్మాతమే కాదు. ననలా రచయిత కూడా. విజ్ఞాన శాస్త్రంలో పట్టభ్మదుడై న తర్వాత, సంస్కృతాన్ని ఆధ్యయనం చేశారు. ఇప్పుడు (తివేండ్రంలోని ఒక కళాశాలలో సంస్కృతం బోధిస్తున్నారు. “వంశ గాథ' అనే దీర్త కవిత, లోర్కా కవితల అనువాదాలు “పొడిచ్చి” అనే నవల వీరి రచనలు. కవిళ్వానికి “మాతృభూమి” వారవ్మతిక వారి బహుమతి నందుకున్నారు. మూలం : 6 06000 18 6 జరు

108 జేవరాజు నవోరాజు

పారుగలోని బల్ల

పొద్కలోని బల్లను ఎలా కొలుస్తారు ఎవరైనా £

చేతి వేళ్ళతోనా

పక్కనే కూచున్న అమ్మాయి పంపుసౌంపులతోనా?

కొంచెం ఆవతలగా వున్న మృరిచెట్టు నీడతోనాః

ఇనుప తెరల వెనుక స్మదపోతున్న సింహపు ఎత్తుతోనాః

మనం పార్కుబల్లని ఎలా కొలవగలం?

చుట్టు వెరిగిపోతున్న బంధుమ్మిత జన సండోహాన్నీ ?

ఆదాయాన్ని అధిక వ్యయాన్నీ?

ఎలా? ఎలా? ఎలా కొలవగలం?:??

“*కావు = కావు నరక శద్దాల్ని సృష్టించి

కాకులు అదిరి పొయ్యాయి.

బీదవాళ్ళ జీడి పప్పని వేరు సెనగల కురరాడు

గొప్పలు చెప్పుకున్నాడు

శరీరాన్నమ్ముకునే లేత యువతి

మేరీగోల్డు పుష్పాల్ని కొనుక్కుంది

ఒక్క రూపాయి కోసం

లక రూపాయల లాటరీ టికెట్‌ తల్లడిల్గుతోంది

మ్యూళళశాల ఆచూకీ కోసం

విసుక్కు. ఛస్తున్నవాడు (పళ్నలు కురిపిసున్నాడు కవితా భారతి 189

అకస్మాత్తుగా కాటేసి పోయింది ఒకదోమ - ఎలా ఈ పార్క్‌లోని బెంచ్‌ని కొలవగలం ? ముందుకు దూకడానికి వెనక్కి తిరిగిన మోటారు వ్యాన్‌ బారులు కట్టి పాకుతున్న గండు చీమలు నెత్తి మీద టప్ప్‌ మన్న ఓ వర్షపు చినుకు... ముఖద్వారానికి ఆనతలవైపు పొదల్లో మగ యవ్వనం, ఒక అందమైన శ్రీ యవ్వనాన్ని లలితంగా స్ప్ఫృశిస్తోంది ఎక్కడో, మైకులో పోలీసువాడి హెచ్చరిక వినిపిస్తోంది జేబులో ఒకే ఒక్క సిగరెట్‌, ఒంటరిగా మిగిలిపోయింది గతంలోకి వెళ్ళిపోతూ పోతూ ఆ అమ్మాయి అవును, అఆ ఆమ్మాయమే- ఎప్పుడూ నా వైపు చూస్తూ వుంటుంది పైగా నవ్వుతూ వుంటుంది ఆందుకే ఎట్లా? ఎట్టాగో తెలియడం లేదు ఈ పార్క్‌ బల్లను కొలవడం..., 160 దేవరాజు మహారాజు

సింధీ కోలన్‌ రాహీ థోలన్‌ రాహీ సింధీ కవి. బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి స్నాత కోతర పట్టభ్యదులు. రాజస్టాన్‌ నీంధీ అకాడెమీ అవార్డు నంిదుకున్నారుం “నణన్‌ ఓత్యే నీ(వూ( “అక్స్‌ ఎ వడాదా' అనే కవికా సంకలనాలు, నాలుగు ఏకాకింకలు (పకటించారు. “తీక్రైన?్‌ లిం264 92100810” కవిత దీనికి మూలం. అనువాదానికి ఈ కవే తోడ్చడ్డారు. కవికా కారతి 161

నువ్వే బెట్టువయిళతే....

ఇచెట్బవయిపోతావాః

కొట్టి వేయ బడతావు-

కష్టపడి పళ్ళు పండిస్తావా?

భారాన్ని మోస్తూ, తలొంచుకు బతుకుతావు-

అహింసా వాదిన్లై దెబ్బలు సహిస్తావా?

రాళ్ళు విసికే వారికేనీ పళ్ళందిస్తావు

సూర్యుడు తెరిగే నిప్పుల్ని మింగి

సీ దయార్హు హృదయపు చల్లనినీడ పరుస్తావా?

కాలం నీ ఆకుల వస్తాంల్ని చింపి, తెంపి

*“బరిబాతల” (నగ్నంగా) నిలదీస్తుంది

ఏ రాజకీయ తుపానో....త్వరలో

నిన్ను కూకటివేళ్ళతో లేపి కుదెయ్యవచ్చు

ఏమో ఎవరు చెప్పగలరు?

దృఢంగా బలంగా వున్న గొడ్డలికి

క్మరవయినా వనుకో....

ప్చ్‌ వూరికే అనుకో...

దుష్టులూ, దుర్మార్గలూ అంతా భయపడతారు 162 దేవరాజు మహారాజు

సీ-దరకి రావడానికే పదిసార్డు ఆలోచిస్తారు అందుకే అసహాయులకు ఆసరావై పో పీడితులకు పిడికెడు ఆహారానివై పో లేదా వారి పశాన ఆయుధానివై పో చెట్టువు, వెట్టులాగే వుంటానంటావా ? లాభం లేదు కొట్టివేయ బడతావు ? కవితా భారతి 168

మహేష్‌ నేణ్‌వాణీ

మహేష్‌ మేఘరాజ్‌ నేణ్‌వాణి సింధీ కవులలో చెప్పకోదగినవారు సాహిత్యం చదువుకోకుండానే సింధీ సాహితీ రంగంలో మంచి స్థానాన్ని ఆక మించుకున్నారు సదాల పటాటోవం లేకుండా, హృదయానికి సూటిగా తొకే సులువైన శైలిని సాధించారు. కథ లేకుండా, నిగూఢమైన వ్యంగం లేకుండా వీరి కవిత నడవదు.

మధ్యవదధేశ్‌ సీంధీ సాహిత్య అకాడెమీవారి సహకారంతో “మాయే మా” (ఏ2 6 న. కవితా సంపుటి వెలువరించారు. వయస్సు - ముప్పయి ఎనమిది. వృత్తి - వ్యవసాయ పరిశోధనా సంస్థలో జీవ రసాయన కొస్త్రవేత. మూలకవిత ౮2%611 కు తెలుగు రూసమివ్వడంలో కవి సహకరించారు.

164 జీవరాజు మహారాజు

దార్వాసన న్త్వే పట్టపగలు చెత్తనుకూడా అమ్ముకోగల వాణి ణు అందుకే ఓ మూల వడివున్న వార్తాష్మతికల్ని వార వికల్ని చిత్తుకాగితాల్ని, సత్తు గిన్నెల్ని, పాత సీసాల్ని అన్నీ ఓ చోటికి చేర్చడం మొదలు పెట్టాను అప్పుడు కాగికాల మధ్య....ఓ చోట మూషిక స్మామాజ్యం కనిపించింది కొగితాల్ని దూది పింజల్లా కొరికి ఓ ఎలుక మెత్తని శయ్య తమారుచేసుకుంది, అక్కడికి కొల్లగొట్టిన తినుబండారాల్ని చేర్చుకుంది క. బ్‌ వ్మికాంతిగా పిల్లకు పాలిస్తూ కనిపించింది ఆ ఎలుకరాణికి ఒకే ఒక బిడ్డ కాలోలు నొ కెంతో మున్దేసింది. కాగితాల్ని కదిలించలేదు. ఆ బుచ్చి బుల్లి ఎలుక కూనను చేతిలోకి తీసుకుని సరదాగా అటూ ఇటూ ఆడుకున్నాను కాసేపు ముచ్చట తీరాక, దాన్ని తల్లి దగ్గర వదిలేసి నాపని చూసుకున్నాను పనికిరాని కాగితాలూ, చాకులూ యేరి ఒకచోట చేర్చాను కవిళా భారతి 186

మీ ఎందుకో క్లాసకం వచ్చి బుజ్జి ఎలుకనొకసారి చూద్దామని వెళ్ళాను ఇంకేం ఉంది? మోరం జరిగిపోయింది తల్లి ఎలుక పిల్ల ఎలుకను సగం తినేసింది మిగతా సగభాగాన్ని పళ్ళమధ్య పటుకుంది స! “నువ్వు తల్లివా దయ్యానివా? అమ్మవా జేజెమ్మువా ? నీ పిల్లని నువ్వే తింటావా ? సీ జాతిని నువ్వే నాశనం చేస్తావా?....” అని భరించలేక ఆకోశించాను 1 తల్లి ఎలుక - నావైపు చూడను కూడా చూడలేదు “ర్షినికి మాసవ దుర్వాసన సోకిండి - ఆందుకని '”;- అని బదులు చెప్పి, గ్మిరున వెనక్కి- తిరిగింది తల్లి ఎలుక. 166 జేవరాజు మహారాజ

హిందీ ఆవేయ గ హిందీ సాహిత్య క్ష్మేతంలో “అక్టేయ” ఒక మహావృక్షం - 1911లో మొలకెత్తి, "ఫెరిగి, ఎదిగి - 1087 ఏపిల్‌ శ న కూలిపోయింది. ఆడ్జేయగా ఆజేయుడయిన ఈ కవి పూర్తి పేరు సచ్చిదానంద్‌ హీరానండ్‌ వాత్సాయన్‌. విజ్ఞాన శాస్త్రంలో వట్టభ్మరులు. “భగ్నదూత్‌”, “ఆంగన్‌ కె హార్‌ ద్వార్‌”, “కితిని నావో మె కితినీ బార్‌”, వహతే మై సన్నాటా బాంటా హూ”, “చోరా హువారాస్తా”, “లోటీ పగ్‌ రందియా” వంటి వదిహేను సంక లనాలు వకటించారు. కథలు, నవలలు, నాటకాలు, వ్యాసాలు చాలా రాశారు, యూరప్‌ దేశాలలో వర్యటించి వచ్చిన అనుభవాలనూ రాశారు. ఇతర భాషల నుండి అనువాదాలు చేశారు. మొదట కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు, తరువాత “జ్ఞాన్‌ పీల్‌ *' అవార్డూ అందుకున్నారు. 18117006 4906. దీనికి మూలం, కవిళా భారతి కిక?

తొాడుపీద తందానా అచ ఇ్రైంపోసి పేనిన తాడు.... నేనాడే ఆట ఉరిపోసీ లాగే తాడు నా అట రెండు గుంజల మధ్య లాగి బిగించిన తాడు మీద : తాగు మీద నేవేమి ఆడతాను? ఈ గుంజ నుండి ఆ గుంజకు ఆ గుంజనుండి ఈ గుంజకూ తాడుమీద ఆడుగులెయ్యటం = అంతే వాష్ల నన్నెందుకు చూస్తారు ? ఫ్లడ్‌ లైట్లతో వెలిగిపోయే రంగస్థలం మీద (ప్రదర్శించే కాన్రీయ నృత్య భంగిమా ఇది? ఈ జనాలు నన్నెందుకు చూస్తారు ; వాళ్లు నన్ను చూడరు నేను నిలుచున్న తాడునూ చూడరు లాడు బిగించి ఉన్న గుంజల్నీ గుంజలు పాతిన గోతుల్నీ చూడరు - "కీవలం....నా 'ఆట" చూసారు? శా ఆటంటే వారికి డాన్సే (06) మరి 1 ఆ రెండు గుంజల మధ్య బిగించి కట్టిన తాడు మీద నిజానికి నేను ఆడను = ఈ గుంజనుండి ఆ గుంజకు 166 దేవరాజు మవాీళాజు

సముద్రమంత దూరం, మెతుకంత దగ్గర తాడు వొదులవుతె బ్యాలెన్సు (8312806) కుదురుతుందేమోనని.... బ్యాలెన్సు కుదిరితే బతికి బయట పడతానేమోనని.... నరాలు బిగబట్టి, ఊపిరి బిగబట్టి జవ సత్వాలన్నీ కేంద్రీకరించిన ఒక కదలిక అది భ్యాలెన్సులేని బతుకులో బ్యాలెన్సపుతున్న శరీరం అదే మనిషి బలహీనత జనం చూసేది దాన్నే ఎ చప్పట్లు చరిచేదీ దానికే - ఎదుటి మనిషి బలహీనత కూడా ఎంతటి వినోదాన్నిస్తుందో చూకారా ? వాళ్లు చూసేది “ఆడుతున్న” నన్ను కాదు నార పోచలన్నీ కలేసిన తాడును కాదు ఆ రెండు గుంజల్నీ కాదు వాళ్ళంతా తమాషాగా చూసేది ఒక 'ఆకలి ఆటను మ్మాతమే। కవితా భారతి 109

(వముఖ హిందీ కవి రఘువీర్‌ సహాయ్‌ కవిత్వం పేరిట నిజాలకు మసీ పూసి మారేడుకాయ చేయరు. ఆంతర్జాతీయ సౌహిత్యసమావేశాలలో పాల్గొన్నా సరే, దేశం సంగతి ఉన్నదున్నట్టు చెప్పకమానరు. 'దూస్‌రా సపష్తక్‌ “సిడియోం పర్‌ ధూప్‌ మె” 'ఆత్మహఠత్యాకి విరుద్ద్‌' హసోం హసో జల్దీ హసోలి 'లోగ్‌ భూల్‌గయేహై” వంటి సంపుటాలు ప్రచురించారు' కథలు, నవలలు, అను వాదాలుకూడా చాలా (పచురించారు. హిందీ సాహిత్య రంగంలో వీరిది చాలా పెద్దపేరు.. 1982 లో సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతిపొందారు. జర్నలిస్ట్‌గా మంచి పేరు సంపాదంచించారు. ఆరవై రెండేళ్ళ వయసులో 1090 డిసెంబర్‌ చివరి రోజున ఢిల్లీలో మరణించారు. 1089 తో వీరు పంపిన కవిత దీనికి మూలం.

170 దేవరాజు మవారాజో

"స్విచ్చకు ముఖవేదీ ? ఇటునుంచి ఆటు, అటు నుంచీ ఇటు ఎటు చూస్తే అటు అన్ని వైపులా ఇళ్ళు కొల్లగొట్టిన ఇమ్ము కూలగొట్టిన ఇళ్ళు మరోవైపు తమ ఆకలిని తమ ఆకోళాన్ని తామే తొక్కుకుంటూ (ప్రాణాలు గుప్పిట్లో పెట్టుకుని పారిపోతున్న [వజలు చర్మిత - మానవ నంవోలాఆ చరిత చెటుతుంది ఇక్కడినుంచి అక్కడిదాకా రర్కితి అంతా ఒక్క లేనని ః ఈ సువిశాల దేశంలో, (వజా సంఘర్షణలు గొప్పవి కానప్పుడు కన్నతల్లి సౌభాగ్యాన్ని హంతకులు దేశ దేశాలకు ఎగుమతి రేయడం గొప్పవుతుంది పర్వతాల్ని, ఆరణ్యాల్ని, గనుల్ని, లోయల్ని పచ్చని పైర్లనీ అమ్మడం గొప్పవుతుంది ఇక మన చర్మితలో బౌొన్నత్యానికి ఇవే నిదర్శనాలు జాతి బొన్నత్యం, దేశపు కీర్తి పతిష్టలు....వగ్పై రా స్వదేశంలో హైలీంచేవాడి, క్ట్థూరత్వమే కవిళా ారతి 171

విదేశాల్లో “గౌరవం'గా రూపు దిద్దకుంటుంది ః

హత్యలు, దోపిళ్ళు రక్త (పవాహాలే

నేటి భారతీయ సంస్కృతి (పతిబిందాలు.

దోపిడి ఈ నేలను లోపలి మట్టి జొరలదాకా చీల్చింది

పొరల మధ్య ఒక మొలక ఉంది- రండి

దాన్ని మనం మన చేతుల్లో

వై కెత్తుదాం మట్టితో సహా-

మనం భౌగోళిక శాస్తాంన్ని బొత్తిగా మరిచిపోయాం

మన పక్కన మన ముందు జరిగినా సరే

(ప్రతి హత్యా ఎక్కడో ఎప్పుడో జరిగినట్లు భావిస్తాం

ఎవడి ఖర్మ వాడు అనుభవించక తప్పదన్నట్లు _

నేతలు కొందరు బాధితుల్ని పరామర్శిస్తారు

మనం హత్యల గురించి మాట్టాడతాం హతుల గురించి కాదు

హతుల ఫోటోలు, వారి జీవిత కాలంలో ఎప్పుడూ.

బహుకా, (పచురింపబడి ఉండవు .

చచ్చిన తర్వాతనే, వారి శవాల పోటో[గాపులు

(వచురితమౌకాయి

అందులో మళ్ళీ తమాషా,

హతుడి పక్కన విషాదం నటిస్తూ నిలబడ్డ

[ప్రముఖుడి ముఖానికే ప్రాధాన్యతుంటుంది

హతుడి ముఖానికి కాదు!

ఎందుకంటే, అంత ముఖ్యమైన ముఖాన్ని చూసీ చూసీ 172 దేవరాజు మహారాజు

దానికి మనం పనికిరామని ఆలస్యంగా (గహిస్తాం నటించకుండానే అప్పుడు మనల్ని విషాదం ముంచేస్తుంది దేశ మంతటా విస్తరిస్తున్న ఈ శవాల ముఖాలే, మన జాతి సమైక్యతకు (పామాణ్యాలు ॥1 సమాజాన్ని కాసిస్తున్నారు ఇక్కడ హతులెవరో గుర్తుంచుకోరు కాని, తామే పెద్ద దేశాలకు బానిసలవుతారు మన దేశపు భయానక విపత్కర పరిణామాలలో మనం మాతం ఇక్కడ మన ముఖాన్ని మనం వెతుక్కుంటూ ఉంటాం..., అదే స్వేచ్చ 1 శవితా భారతీ [178

కన్వక్‌ నారాయణ్‌

ఒక్‌ నిబద్ధతతో మంచి కవిత్వం రాసి, కవులుగా గుర్రింపు పొందే వారు ఏ కాలంలోనైనా తక్కువే.-చదువు, అధికారం, డబ్బూ పలుకుబడి, చెత్త రాజకీయలి అడ్డుగా పెట్టుకుని కవులుగా చెలామణి ఆయ్యేవాళ్ళే ఎక్కువగా ఉంటారు, కార్టూను కవిత్వం రాసి రాసి, కార్టూన్డుగా మిగిలిపోయే వృతికా కవులూ ఉంటారు. _పముఖ హిందీకవి కన్వర్‌ నారాయణ్‌, వీదిలో మొదట చెప్పిన అరుదైన రకానికి చెందినవారు. జీవిక కోసం చేసేది వ్యాపారమే ఆయినా, ఒక కట్టువొటుతో, ఆలోచనా ధోరణితో కవిత్వం రాస్తున్నారు. ఉదా హరణకు ఈ ఒక్కం కవితచాలుం

ఆంగ్ల సాహిత్యంలో స్నాతకో త్త వట్టరదులై కవిత్వానికి కుమారన్‌ ఆసన్‌ అవార్డు పొంది, లక్నోలో స్టిరవడ్డ ఈ కవి వయసు సుమారు అరవైనాలుగు, '*చకవ్యూహ్‌, పరివేష్‌, ఆప్‌నే సామ్‌నే, ఆత్మజయి” మొదలైన కవితా సంకలనాలు 'ఆకరన్‌కి ఆస్‌ పాస్‌? కథా సంకలనం (పక టించారు. మూలం ; ₹46 50120683

174 దేవరాజు మవీరొజు

చూపు "వేం సంవత్సరాల నుంచి తెగనీ ముడిపడనీ ఆదే పాత లెక్కా మనిషి అనేక రకాల పరిష్కారాలకు ఎదురౌతున్నాడు కూడబడి, తీసివేయఎడి, గుజించలడి, హెచ్చవేయటడి.... జవాబు శూన్యమయ్యే గణితం, మనిషి జీవితం మళ్ళీ మళ్ళీ అవే (పళ్నలు నువ్వెవరు ? ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు ? సీ పేరేమిటి ? ఎనిమిది మూలల మద్య కదలకుండా బిగించిన జై లుగదిలో నిందితుడు జైలు అధికారిలా థీవిగానే నడుస్తాడు ముగ్గురు గార్జుల్ని నిలబెట్టి బయట-- కనిపించని విద్యుదయస్కాంత వలయాల్ని తిప్పిసౌ, అన్నివైపులా దట్టంగా వ్యాపించిన ఇనుప చువ్వల అడవిలో అతడూ నిర్భయంగానే సంచరిస్తాడు ఆతడు = శక్తికి యుద్ధ వ్వూహా యుక్తికి సంకేతం కవితా లారళశి [గి

విజయవంతమౌతున్న ఆలోచనలకు ఆచరణలకు ప్రతీక । కొన్ని మౌలిక సిద్దాంతాలకు పునాది. అందుకే చూడండీ - మన చేతిలో ఈపాకి వీగుసుకున్న మరుక్షణం, చుట్టూ శత్రువులే కనిపిస్తున్నారు... 176 దేవరాజు మహారాజు

డా. కేదార్‌ నాథ్‌ సింగ్‌

డొ, కేదార్‌నాథ్‌ సింగ్‌ ఢిల్లీలోని జవహర్ణాల్‌ న్మెహ్తూ విశ్వవిద్యా లయం, హిందీ విభాగంలో ఆచార్యులు. అలీ బిల్‌కుల్‌ అలీ; జమీన్‌ పాక్స్‌ రహిహై।" యవిో! సే దేళలో వంటి కవికా సంకలనాలతో కవిగా (వనిర్దు లయ్యారు. కల్పనా - కాయావాదం, ఆదునిక హిందీ కవితలో బింబం విధానం నంటి వ్యాసాలతో పరిశోధకులయ్యారు. 1000 లో కుమారన్‌ ఆసన్‌ అవార్డు సాధించిన ఈ హిందీ కవి, వయసు సుమారు యాభై ఏడు. మానును మగువగా భావించే పురుషుడు చేస్తున్న “సజీవ దహనమే' ఇది? నర్యావరణ వరిరవణ నేపథ్యంగా రాసిన వీరి కవిత 116 ౧60867 24 (16 6068. దీనికి మూలం.

కవితా భారతీ ప?

సజీవదహనం

వ్మడంగి, చెట్టును కోస్తున్నాడు -

చల్లని అడవి గర్భంలో బతికి బతికి

అతడా నిర్ణయానికి వచ్చాడు

ఊగిపోయే కాండానికీ, వీగిపోయే వేళ్ళకూ మద్య, పశీగూడును పడగొప్టే ఇనుప రంపం

పరపరా నడుస్తోంది;

ఉరకలువేసే ఉడుత

క్షణకాలం మెరిపించి పోయే తోకా,

(వగౌంతతలో నిశ్చింతగా

పులి పిల్లలు పెప్టే గురకా

తగుతున్నాయి కాండంలో

పడుళున్నాయి గతంలో

ఆ కాండంలోనే ఎక్కడో

పక్ష తన గింజను పోగొట్టుకుంది

ప్రతిసారీ రంపం,

దాన్ని మానులోంచి లాక్కొస్తుంది

178 దేవరాజు మవారోజూ

కాని, ఆ గింజ చటుక్కున జారిపోయి మళ్ళీ మానులోనే అదృశ్యమౌతోంది వ్యడంగి మానును కోస్తూనే వున్నాడు మాను మధ్యలోంచి ఎక్కూడో.... పక్షి ఆకోశిస్తూనే వుంది = కవీతా భారతీ |?

ఆఅళోక్‌ వాజ్‌ పాయ్‌

తత్‌పురుష్‌: ఏక్‌ వతంగ్‌ ఆన ౦త్‌ మె: పహల్‌ అజ్‌లీ సంభావనాహై వంటి స్వీయ కవితా సంకలనాలు పకటించిన హిందీకవి ఆళోక్‌ వాజ్‌ పాయ్‌

మనం ,పతిశిలను శిలలాగే భావిస్తాం. కాని శీల తనకు తాను ఆలా అనుకోక పోవచ్చు. ళానొక వవషయి ఎటో ఎగికిపోవాలనుకోవచ్చు. కొసి, దాని కల నిజం కావడానికి యుగాలు పట్టోచ్చు. కాలం కొలమాాలు శిలకు, మనిషికి వేరు వేరుగా ఉంటాయి కదా : ఆని అంటున్న ఈ [వముఖ హిందీకవి ఆశోక్‌ వాజ్‌పాయ్‌, భోపాల్‌లోని భారళ్‌ భవన్‌కు (టటస్తీ 'స్మెకటరీ. మధ్య వదేళ్‌ (వకుత్వ సాంస్కృతిక వ్యవహారాల కార్యదర్శి, ఐ.ఎ.ఎస్‌. అధికారిగా ఉంటూ, కళల్ని ప్రోత్సహించే బారత్‌ భవన్‌ వంటి, దేశంలోని ఒక గొప్ప సంస్థకు రూవకల్చన చేసిన శిల్పి

అక్టోబర్‌ 69 లో జకిగిన భోపాల్‌ సమావేశాల్లో “మహారాజును ఆహ్వా నిస్తూ ఉండండి కవిత్వం కథ, వ్యాసం అన్ని వరసబెట్టి చెప్పిపోతాడు” అని జోక్‌ చేళారు, అశోక్‌ వాజ్‌ పాయ్‌-.నభికులు గొల్లుమన్నారు. క్షణమాగిన తర్వాత “ఆయన రచసెలో నిజాయితీ ఉంది. దానికి మీరు నవ్వలేరు” అని ఈసారి సభికుల్ని జోక్‌ చేసి ఆయకొక్కరే నవ్వారు. వేదికమీద ఉన్నా, (పేవకుల్లో ఉన్నా సాహిత్య చర్చల్ని రసవత్తరం చేస్తూ”. నవ్వుతూ నవ్వించే వ్య క్రి2క్రజయంగ క5*300940040. రూపకల్పన చేనిన శిలా (వతిమ [ఇక్సాల్‌ స్మారక స్తూవం) ను దృష్టిలో ఉంచుకొని చేసిన రచన; కె2క3?230129-1 లో (వ్రచురించిన కవిత దీనికి మూలం :

180 దేవరాజు మపోరాజు

ఏీల6న్ని అవకాశాలు ఈ $ల పక్షిలా ఎగిరిపోవాలను కుంటుంది కొండల్లోంచి కోనల్లోంచి లోయళ్లోంచి పాయల్లోంచి వినోదమైన విహంగ యానం చెయ్యాలను కుంటుంది ఆ కేళీ విలాసాల అంచుర్జోంచి ఈ (పపంచాన్ని స్పృశించాలనుకుంటోంది కానీ ఈ పక్షి - ఎటూ వెళ్ళాలను కోవడంలేదు సీలి ఆకాశాన్ని తదేకంగా చూస్తూ కిలతో శిలలా యుగయుగాలుగా శిలల మద్యే ఉండాలనుకుంటోంది పక్షి నిశ్చలంగా ఉన్న శిలలాగా ఉంది శిల- వై కెగురుతున్న పక్షిలాగా ఉందీ ఎగురుతున్న పక్షీ ఉండీ లేకుండా అస్తిత్వాన్ని తెలుపుతూ తెలియనీయక అలాగే శిలమీదే ఉంది: కవితా భారతి 181

చం[దకొంఠ్‌ దేవ్‌తాలె

శ్రీ పురుషుల కలయికను ఉదాత్తంగా, మహోన్నతంగా చితించిన పదచ్నితమిది. చందుడు, వెన్నెల, సముద్రం అనే మూడు పదాల సంకే కాలతో కవి చేసిన గారడి. కవి పేరులో కూడా చళందకాంతి ఉండడం విశేషం అర్జం కాకుండా అర్హమవుతూ సాగే అతృద్భుతమైన శిల్పాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న పిందీ కవి చంద్రకాంత్‌ దేవ్‌తాలె. ఉజ్ఞయినీలో అమ్మా యిల కళాశాలలో పాఠాలు చెప్తారు. కవిత్వానికి శఖర్‌ సమ్మాన్‌ అందుకు న్నారు. డీవారోంవక్‌ భూన్‌ నె- రోషనీ కి మైదాన్‌ కి తరఫ్‌, భూ ఖంద్‌ శాప్‌ రహాహై - ఇతర రచనలు. వర్ణమాలలో విం౦0[ా/1%44 పేరుతో వెలువడ్డ హిందీ కవిత దీనికి మూలం,

1 దేవరాజు మపోరాజు

హానీమూన్‌ ఠ్‌వి నాక మీద శూలుతూ ఉన్నాడు ఆతని కళ్ళలో ఒక నీ సమ్ముదంలో స్నానం చేస్తున్నది నమ్నుదంలో స్నానిన్తున్న ఆనీ తన ఇంటి కిటికీ గుండా చూస్తున్నది సమ్ముదంలో మునిగి తేలుతున్న మనిషి కవిత్వం రాస్తూ కనిపిందాడు. దినమంతా ఆతను ఆలాగే డెక్‌ మీద కాళ్ళ జోళ్ళతో ఉన్నాడు నీళ్ళ మీద జారిపోయే నౌక కూడా ఆతనికి ఒక కాలిజోడే ర్మాతంతా ఆ స్త్రీ జోళ్ళు దాచేస్తూనే ఉంది వెన్నెలేమో, కన్నీటి, చుక్క కూడా దాచడానికి వీల్లేనంత విరగశాచి ఉంది. అతని కళ్ళు సమ్నుదంలో మునకలేస్తూనే ఉన్నాయి గాలిలో, సూర్యరశ్మీలో ఆతడు గతొన్ని వెతుక్కుంటున్నాడు ఆశ్ర బట్టలు ఆకాశంలో ఆరుతున్నాయి అప్పుడొక చిన్న పిచ్చుక అంది : “ఈ బట్టలు నాలోనే ఎండుతున్నాయి' - అని | కవితా లారతి 188

అతడు నౌకలో నుండీ చూస్తూనే ఉన్నాడు ఆమె వైకప్పు నుండి ఇంట్లో (ప్రవేశించడానికి సముద్రం వేసే మొదటి అడుగు కోసం ఎదిరిచూస్తూ.... వారిద్దరిలో ఉన్న నీరు తలవైనుండి (పవహిస్తున్నది వారి పిచ్చితనాన్ని చం్యదుడు ఎవరినుండీ లాక్కోలేదు చిక్కటి గోధుమవర్ణపు గ్మురపు కండరాల మీద జారిపోతున్న వెన్నెల దారిని అడ్డగెస్తున్నది ఇద్దరూ ఆశ్చర్యపోయి చూకారు ఎగిరిపోయే గ్నురం ఆగిపోవడాన్ని - శ్రీ నోటిలో వెన్నెల నురుగుంది మనిషేమో నీరుగారిపాయ్యాడు గ్మురపు కళ్ళం లాగుతూ లాగుతూ ఒకరినుండి ఒకరికి సన్ననీ సిఠారు వాయిద్యం వినిపిస్తూ, హింసిస్తూ నిజానికి చం్యదుడే. వారికి కజ్డాలు పెట్టేది ఎ ఇద్దరూ చందుణ్ణే లాక్కుంటున్నారు కొద్ది కొద్దిగా చం్మదుణ్ణీ చప్పరించడం ఎవరికి నచ్చదని ? ఇద్దరూ ఆతురతో ఉన్నారు చర్మదుని పొడితో చేసిన పానీయం ఒకరికొకరు తాగించాలని 181 దేవరాజు మహారాణా

ఇక ఎప్పుడు ఎట్లా అయ్యేది ఆ ఈశ్వరునికే ఎరుక చందుడు సుఖంగా సురక్షితంగా ఆకాశంళటో ఉన్నాడు వారిద్దరికీ మధ్య జరుగుతున్న టగ్‌ -అఆఫ్‌-.వార్‌లో తన ప్మాత ఏదీ లేదన్నట్లుం గాడ న్నిదలోకి జారింది అలసిపోయిన సమ్ముదం వాళ్ళిద్దరు ఆ వాళ్ళిద్దరు ని్మిదపొయ్యారు జంట శిలల వలె సగం ఇసుకతో కప్పబడి, సగం వెన్నెట్లో మెరినిపోతూ- కవీతో జారతీ 188

సుశే్‌ ఉపాధ్యాయ్‌

సమ కాలీన హిందీ కవులలో నురేశ్‌ ఉపాధ్యాయ్‌ ముఖ్యమైనవారు. వ్యంగ్య కవిత వింటే వీరినోపే వినాలి. ఎవరూ ఊహించని విషయాన్ని ఇతివృ తంగా ఎన్నుకుని, ఎవరూ వూహించనంత బలంగా చెన్పగలరు. 28.8.1989న టీ.వి వసారం చేసిన వారి దీర్ష కవితలో కొంత భాగానికి ఇది అనుసృజన. ఈ కవి విసిరిన వ్‌సుర్డు తెలుగు సాహిత్యాభిమానులకు ఆనందానిస్తాయి. కవులు కూడా భుజాలు తడుముకోవచ్చు. కవి నిరాలా వంటివారు మనకు మాతం లేరూ ?

186 దేవరాజు మవారొజు

కవి స్వగతం ప్రి మనుకుంటున్నారు? మేమేం పెద్ద తెలివిగల వాళ్ళమని మా దగ్గర గీతాలు, గజళ్ళు, గేయాలు, పద్యాలు కుప్పలు తెప్పలుగొ ఉన్నాయనీ అనుకుంటున్నారా ? అలాంటిదేం లేదండీ బాబూ మమ్మల్నిక్కడీకి ఆహ్వానించి, నన్మానిస్తారంటే ఏవో నాలుగు విరిగిపోయిన వాక్యాలు కట్టగట్టుకొచ్చాం మీరంతో నవ్వుతున్నారంటే, ఎగిరి గంతులేస్తున్నారంటే అందులో ఆంతంత గూఠార్థాలేమున్నాయోనని మాకు మేమే జుట్టు పీక్కుంటున్నాం నాలుగు కవితలు జేబులో వేసుకుని నిగ్గనేదిబేకుండా దేశమంతా తిరుగుతుంటాం. నన్నెవరో అడిగారు సాహిత్య విలువలు గల కవితేదెనా చదవమని, (వభుత్వ ఆంవలు నిషేధాలు ; _పశా పోరాటాలు కలగలిఫి కొత్త కవితే. దెనా చెప్పమని ॥ చెవిలో పువ్వు పెట్టుకున్న వాడిలాగా కనిపిస్తున్నాశా * పోరాటాల మీద కవితెందుకు చదవాలి? అందులో సామాజిక సమస్యలెందుకుండాలి ? అభ్యుదయ దృష్టో విప్లవ చైతన్యమో ఎందుకుండాలి ? నా గొయ్యి నేనే తవ్వుకుని, నన్ను నేనే పూడ్చి పెట్టుకోవాలా చెప్పండి* ఏళ్ళ కేళ్ళు కవి సమ్మేళనాలలో పాల్గొంటూనే ఉన్నా శవితా కారథీ $87

నం దేనికి చప్పట్లు చరుస్తారో వీనికి అరిచి బొబ్బలు పెడకారో మాకు తెలుసు. సాహిత్య విలువల కవితలెందుకు ? హత్యా రాజకీయాలు, కవితల పేరుమీద కార్డును కవితల పేరు మీద జోకులు చెప్పాలి గానీ కవితల పేరుమీద అజ్ఞానం, అయోమయం, అస్పష్టతో పులమాలి గానీ కవితల పేరు మీద (పజల నాడి ఎవడిక్కావాలి స్వామీ. వాణ్ణీ చూడండి । వాడూ నాలాంటి కవే. ఆరు నిముషాలునాటకమాడి, రెండు నిముషాలు కవిత్వం చదువుతాడు వాడి జేబులోని మనుషులంతా ఎప్పుడూ వాడి చుట్టే ఉంటారు. వాడీ సమ్మేళనాలలో, వాడి టీ టేబుళ్ళ ముందు వాళ్ళంతా (శ్రోతలు కారు వాడికి పర్మింనెంటు గాళ్ళు తుమ్మినా దగ్గినా చప్పట్లు చరిచే ఏజెంట్‌ గాళ్ళు సాహిత్యం, గీయిత్యం జానేదేవ్‌ జీవితాలు ధారపోసి నోళ్ళ నోశ్ళే ఎండిపోయాయి కవి నిరాలా చావు చూసిన వాణీ సాహీత్యమ్మాట ఎట్టా ఎత్తనూ ? నాకిప్పుడు మత్తులు, కొత్ర గమ్మత్తులూ తెలును ఇంక సాహిత్యం వలలో - ఎందుకు ఇరుక్కుంటాను. 188 దేవరాజు మహారాజు

గులార్‌ !

(యేమ కథల్ని, వెంకి తెర మీద మలచడంలో (వత్యేకమైన శెలిని సహెధించిన హిందీ చలనచ్నిత దర్శకుడు గుల్టార్‌ మంచికవి - రచయిత టి.వి. కోనం “మిర్షా గాలిబ్‌” రూపొందించింది ఈయనే : కవి బొన్నత్యం కవికీ గాక మరెవరికి తెలుస్తుంది. ఈ కవితలో ఇలాంటి (వభుత్వ (బాండు ఉత్సవాలు సామాన్ముని॥ ఏం ఉపయోగవడళాయీ అవే వాధ ఉంది. గందర గోళం సృష్టించే సినీ సమీవకులకు సరిపడే చురకా ఉంది. మూలం: కటటడోన!.

కవితా భారతీ 189

ఫిల్కోత్సవ్‌ ఉత్సవం ఇది ఎంతో విశిష్టమైంది ఎంతో విభిన్నమైంది. తమను తామే ఆహ్వానించుకుని తమను తామే అభినందించుకుని సూర్యుడూ భూమి తామే అయిపోయి, తమ చుటు తామే తిరుగుతూ ఎన్నుకున్న శేర్యదం చుట్టు తిరుగుతూ ఎపరికి వారు తమలో తాము ఒక్స పూర్తి సౌర కుటుంబాన్ని ఇముడ్చుకున్న ఉత్సవం ఇది - ఎంళో విభిన్న మైంది 1 ఆంత రద్దీలో తమకు తాము సుస్వాగతా గీతాలు ఎలా పాడుకుంటారూ ? 70) యం. యం, (ప్రముఖులు, రెక్కలు కట్టుకుని వచ్చి వాలే రీ యం. యం. పతులు అందరూ ఠీవిగా మునివేళ్ళ మీద నడుస్తారు ఎదిగామనుకున్న రెండు మూడు అంగుళాలకే మహోన్నత శిఖరాలను చేరినట్టు మురుస్తారు, రంగు రంగుల వెలుగులు కళ్ళలో నింపుకొని, ఒక్కొా-కగారు ఒకోగా చ్మితం వైపు మొగ్గుతారు. సోడా గ్దాసు కళ్ళద్దాలేసుకుని 190 దేవరాజు మహారాజు

వెలుగు నీడల్ని యేరుకుంటూ కూర్చుంటారు.

ఓక బొమిక విరిగిన చప్పుడో

ఒక రక్తం చుక్క జారిన చప్పుడో విని,

ఉద్వేగంతో ఆనందోత్సాహాలు వెల్లడిస్తారు.

దర్జీవాడి కత్తెర్లు రెండు దగ్గ రుంచుకుని,

పతికల వాళ్ళు శీర్షికల డిజెన్లరి

ఆందంగా “టిమ్‌ చేసుకుంటారు

కాఫీ హౌజ్‌ల్లో శప్పులన్నీ చ్మ్‌లాల చర్చతో

గొప్ప గందరగోళం చేస్తాయి

పండగలో రోజులు, వారాలే కాదు

పండగలో పండగలే గడిచిపోతాయి

అప్పుడు, ఆందరూ మేల్కొని

కళ్ళు నలుపుకుంటారు -

ఏమైంది?

వమైందో తేలకుండానే

ఉత్సవం అయిపోతుంది"

ఉత్సవం ఇది, విశిష్పమ్టైందీ ఎ విభిన్న మైందీ గ కవీతా భారతీ 101

రా వేష్‌ బోషీ జనంలో వెరి మృరిగా పెరిగినప్పుడు ఎదుర్కోవడం కష్టం. ఇటు వర్గి పోరాటాన్ని చ్చితిన్తూ, ఆటు మూడనమ్మకాల్ని వివరిస్తా వచ్చిన ఈ కవితను _పముఖ హింది కవి రాజేష్‌ శోషి 19639 లో ఢిల్లీ దూరదర్శన్‌ వారు (వసారం చేసిన కవి సమ్మేళశన్‌లో చదివారు. మూలం; 20 మ! లంత టి. 102 దేవరాజు మహారొజు

వురి నీడ ఇంటి యజమాని ఆదుర్దాగా ఉన్నాడు వాకిట్లో పచార్డు చేస్తున్నాడు ళా ళా అతి ఇంటి కుడివైపు గోడ మీద మృరిచెట్టు మొలిచింది ఆకుల చేతుల్ని ఆల్లల్దాడిస్తూ గాలికి విలాసంగా ఊగుతోంది మ$రి మొక్కను పీకకూడదన్నారు - కసీసం విరవకూడదన్నారు ఎ ఎందుకంటే అది ధర్మ విరుద్దం గనక? ఇంటి యజమాని ఆదుర్దాగా ఉన్నాడు వాకిట్లో పచార్లు చేస్తున్నాడు ఛా రా అటి చెట్టుకు పూజలు చేసే జనం గుమిగూడుశున్నారు ఇల్లు సౌర్యజనీన మైన సలమెంది క! మ్‌ ఈ *ూ ఇంటి యజమాని ఏమీ ఆనలేకుండా ఉన్నాడు అతడు ఎవరినీ అడ్డుకోవటంలేదు ఎందుకంటే ఆది ధర్మవిరుద్దం గనక : ఇంటీ యజమాని ఆదుర్దాగా ఉన్నాడు వాకిటో పచార్లు చేస్తున్నాడు రా రు జని చెట్టు వేళ్ళు గోడల్ని తన్నేస్తున్నాయ్‌ &ఊడలు ఇంట్లో దిగబడ్డాయ్‌ ఇలు బహిరంగ స్తలమెైంది ళా థి %*ా కవితా భారతి 108

ఊరూ వాడా ఒకలై. జనం బారులు తీర్చారు ఎవరి*ే ఏమని లాభం లేదు ఎందుకంటే అది రర్మవిరుద్ధం గనక ఇంటి యజమాని ఆదుర్దాగా ఉన్నాడు వాకిట్లో పచార్లు చేస్తున్నాడు

ఛా క! టో చెట్టు విశ్వరూపం (పదర్శిస్తోంది

బ క ఇల్లు అనవసరంగా నలిగిపోతోంది మరి చెట్టు ఇంటిని తొక్కేసినా యజమాని ఏమీ అనలేక పోతున్నాడు లోలోపల కుమిలిపోతున్నాడు, చివరకు అన్పి యవ్వ :”' అని ఎక్కడో అంత రాంతరాల్లో అనుకున్నాడు ఆంతకు మించి - ఏమైనా అంటే, నోరు కదిపితే .... ఆది ధర్మవిరుద్దమౌతుంటి కనుక !1:

104 దేవరొజు మవోరొజు

నరేంద్రరాయ్‌

తన వర్ణచితాలకు అనేకసార్లు జాతీయ స్థాయిలో. ఖహుమతు లందు కున్న నరేంద్రరాయ్‌ ఇటీవలి కాలంలో పొందీలో కవిత్వం రాయడం మొదలు పెట్టారు. హైదరాబాద్‌ నగరానికి చెందిన ఈ చ్చితకారుడు | కవి దక్కనీలో అద్భుతమైన కవితా సృష్టి కొనసాగిస్తున్నారు. “ఆతంధకారాన్ని వ్యతి రేకిన్తూ” అనే వీరి హిందీ కవితా సంకలనం వెలువడింది. వయను నలభై ఏడు కేన్‌ మెమోరియల్‌ హైస్కూల్‌లో ఉపాధ్యాయుడు. వీరి దక్కనీ కవితకు తెలంగాణా మాండలికంలో చేసిన అనుసృజన ఇది

కవిరా బారతి 108

గి ఇద ఏదన్న గింత నేరం మోపుండి మూడేండ వీలగాణి సంక కేస్కోని, ధా లా ఏగ బోస్కుంట ఒగతల్లి పోలిస్‌ నాకకొచ్చింది అమీన్‌సాబ్‌ కాలమీద, కండ నీలయి వొల వొల పారింది ళు ళా శా రొ ర్తొ “ఆయ్యా, బాపూ, నాయినా మా ఊల్పకు కరువెచ్చిందయ్యా, కాటక మొచ్చింది మనుసులంత ఆకలిలోని అల్లల్లాడిపోతున్నారు పేగు ల్లెగి సుడదిరిగి పోతున్నారు కండ్డ లీల్లు దాగి కడ్పునింపుకో బడితిమి కనీ, ఎంత కాలం నాయినా ఇది? ఆల్లు ఈల్లు జెప్పుకోంగ దెల్మింది న! ష్‌! జైల్ల ఐడ్జోల్లకు ఎంతలేదన్న పూటగ్గింత తిండి దొరుకుతదంట గద? ఈడునా చిన్నోడు. మూడేండ్ల పసికూన, నాపేగుతునక బువ్వగావాల్నని జిద్దు వేస్తున్న డయ్యా ఏంజేతు ? ఏడబోదు? నా ముంగట్నే నా కడ్పుల పేగు సావంగ నేనెట్ట జూతు ? అయ్యా : దొరా: ఈని మీద దయుంచుండి ఈని మీద ఏదన్న యింత నేరం మోపుండి: కేను బెడతరో, జేలుకు బంపుతరో ఇగ మీ ఇష్టం ! ఏమన్న జెయ్యుండి గని, పూటగ్గింత తిండీ జూపుండి- సాలు" 106 దేవరాజు మహారాజు

తరిర్‌ కుమార్‌ తరిత్‌కుమార్‌ _పముఖ హిందీకవి. వివ్లవ స్ఫూ ర్రితో కవిత్వం రాళారు. మూలం : 701053 ౯80% 768 ౮౫౧౦8౬ 680000 వ్యాసం లోంచి తీసుకున్న వీరి కవత. ఈ వ్యాసం 398/7 ఆగస్టు త0 వాటి ఇండియన్‌ ఎక్స్‌పెస్‌ వచురించింది. ఏరి వివరాలు తెలియవు. కవితే చాలా విషయాలు చెబుతుంది " కవీలొ భారతి క్ర?

జంతు శాస రం

సమన మే మెప్పుడూ నొలుగు కాళ్ళ కావోలనుకో లేదు కానీ, మా వతి అవసరాన్మీకీ వలగ బెట్టి, మా అరచేతుల్ని హిదొలు చేశోరు- ఒకసారి వంగిపోయిన మనీషికి, రెండు కాళ్ళు బాలవ్‌ మేమెప్పుడూ ఈ దయ్యపు గోళ్ళు పెరగాలనుకో బేదు గోళ్ళూ, వేళ్ళూ మెలితిప్ప మీరు హింసించాలనీ అనుకోలేదు మే మెప్పుడూో మెళ్ళో ఇనుప గొలుసులు వేసుకోవాలనుకో చేధు కాసి ఒక్క విషయం నాలుగు పాదాలతో నడిచే (పతీ జంతీవూ కుక్కే కానక్కరలేదు |!

క రి సంద 5 న్‌ ఖా ౯ లి ఉం వ్లింలదెల్నే ల) ఓ 4 ప్రాం స. వ్‌ ంం8ి ఏడీ 106 బీవరాపా మహారాజా

భారతీయు కవిత

శి “దే? లాషలందు తేలుగు లెస్స'. కావచ్చుకొనీ, భారతీయ భాషలన్నింటికి ఘనమైన చర్మిళా, కొన్నత్యం వున్నాయి. దేనిని అృకద్ధ చేయడానికి వీలు లేదు. (పతీ భాషలోనూ గొవ్ప సృజనాత్మకమైన రచనలు వున్నాయి. అవీ ఒక భాషలోంచి మరొక భాషల్లోకి వరావర్తనం చెందుతున్నాయి. అందుకు కారణం అనువాదాలు. మంచి అనువాదం కటకంలా పనిచేసి ఒక భాషలోని కాంతిని మరొకలాషలోకి వరివ ర్రనం చెందీంచగలళిగితే, నిజంగా మళినుకాంతిని నిలుపుకోగల వాళ్ళమవుతాం ; కవిత్వ కాంతి శకి వంతనుయినడి, చానికివ్సడు ఉదాహరణలు అక్కరలేదు. మన భాషలో మన కవిత్వాన్ని మరింత శక్రివంతం చేసుకోవడానికి ఇరుగు పొరుగు భారతీయ భాషల కవి త్వాన్ని కొంత ఆధ్యయనం చేయడం అవసరం, రాష్ట్రాలు వేరెనా దేశం, జాతి ఒక్క టే అయినట్టు- భాషలు వ్చేరెనా భారతీయ కవిత్వానికి స్తూత మొక్కటే! దాన్ని యువకులు, యువకవులూ తుణ్ణంగా తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం వుంది. దేశ సమ్యగతకు సాగుతున్న పయత్నాలలో ఇది కూడా ఒక చిడుయత్నం.

వివరాల్లోకి పోనుగానీ, కవిశాభారతి పుణ్యమా అని భారతీయ కవిత్వ మెంతో చదువుకో గలిగాను. అయితే అందులో పదోవంతుకూడా పాఠకులకు అందించలేక పొయ్యాను. కవితలు సంపాడించడంలో,వాటికి తెలుగు రూవ మివ్వడతిలో ఎన్నో సమస్కలెదురయ్యాయి. ఒక్కోసారి మంచికవిది మంచి ఈళచన దొరకదు, దొరికింది అనువాదానికి లొంగడు-. లొంగింది సంతృప్తి నివ్వదు. ఇలా .... ఇతర భాషలు తెలిసిన పాపానికి సాహిత్యంతో పరిచయతి లేని ఇతర మి్యతులెందరికో వని పెట్టాను. సంతోషంగా సహకరించారు. ఎంతో మంది ఎన్నోరకాలుగా (ప్రోత్సహిస్తూ రాకపోతే, వదిహేను బాషల్లోని వండ కవులకు పెగా వరచయం చేయడం అయ్యేది కాడు,

డా [గ4 82440! త 28400 00166100 0500064600 1064140 కింం00/ 10 శల02ై0. " కర్‌ళుంంల630 00016 [064120 ఓ2090282863 18 లం8ళా 180020"

06390, 046211 16 4122 [20832803 [2౪76 2 శ!0గంటు 113007

2006 బ్ర/206605. [006 060 900౪6164 06 ౨681606664. 12 6౪6౧

12084226, 61606 266 0641810౪28 0/2676 *ంగిం. 06) 2౧6

4050386108 ౧౧౦౧౧ 006 12084286 10 200016౯--712 2293120 క /

"2 బ్రం06 1203124100, 1116 2 1603, 0622 651604 116 11201

12082286 10 200016౯6 020 ౯9౭11 ౯610 21 118

104400 000060 9 006006 16866643 ౧0 ల

118 ఆంంగళ81 10 9669 16 ౧౦౦1౧ ౦౧౦౧ల [ర10 పేడ ఖ్‌

60 2126 2964 రం చ0406 6 ౦605 ౦౯01౯ 0౪1. ౪6 1: శ

0౫6 "60%, ఓంటైైి *6 [276 ౧2౧౫ 51169 2064 £ెడ |

ఇం6, 10681 106 1208238 266 6010000606 ఈ. 16024111)

$2020-0/0౪4088063 20 064%2 ౧063 0౧ ₹01420 800414 1; యా

0౧౦౪88 ండేంం206102 0౧013. 03 1941006 6౧౧౦౧౫౮౯ ాా

280౧21! 1016862609.

శే

44440, ౧౬4గతు ల (0) (0. 1950 క షన

కౌంటు 58015000 గన ఆంగం ఆ|0 2విరే 1మ312008 10 | . ం1624 ఇ (00 04011304 00013 *0106 12ల్తేజడ్తఆ [0౪8 0820- శ

గం98 01 ౦౯09, [042 0[ 300% 9806౧6, 08600 ౧01 11లేజ06,

284 006 0౯50198006 తంణంల; సంష0ం06 2 కంజి-2ై1640266 తేంరిి.

6200108, 304౪489 స0ళ క్‌ం0006 ౧016 1101020 804ఢీ8 .

1104టలజరి8డే-600 029. శుుర[2 పిజరేఆగ. . శ య ని?109 8. 35 “