Telugu kalyana manjiralu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

క ( | | క నం శా. = న స య గ వ. వం ం మనలని స శ స న ర న విలు న వ , /' ॥. ఇక క - ల లో వ న. .. న. ఆ నన న |. . ఇ _ ౫ న. సవా ళ్‌ ళ్‌ వ | . . . వ. |. స | కూ. న ల టో క. ఈ లపల హంటా | య్‌. నో జ క . ౨. ల్‌

| ] | | | , ఇ

ననన. | కళ్యాణ వం౦ంజరొ ల హిందీమూలం = అమ్భళలాట్‌ నాగట్‌ తెలుగు “ - క ఇ03 005% 6 కా .

• గ ౪) ఇమ! నీల లా [| య న హాం | స ల ఎ పైలా ఆ న .. , |. వ అ శా... ల న | చ లు. న న క. వా ష్ణ సన. ఆ్రు. హైదూబక బన్ని సాం (| న న జై స్ట ,*! య వ ర! ౯ || అత్త స్తూల మ రన రల య న న లాం చట “సశ స్తై న న నన వభ న

వెల న శ్రీడా గిల్లీ ర లే . స జ కళ ల జ్‌ ఎ నే ర ఆ బ్నక్మేన్నా ఐక ం స టా ఒం ॥ జై" ష్‌. టన్‌ =

వంవాదొతీయం మ౦జీరనాదాలు ఉ_త్రర భారతంలో సంస్కృత సాహిత్యానికి సమడిజ్జీగా దక్షిణాదిన తమిళ "త్యం విలసిల్లింది. అందులో ఇలంగో రాకుమారుడు రచించిన “శిలప్పదిగారం" కావ్యం బాలా _ప్రసిద్ధమయింది. దీని రచనాకాలం [క్రీ శ. ఓవ శకాల్దీ ప్రారం = విమర్శకులు గుర్తించారు. (రెండో శతాట్టి చివర అమివౌ కావచ్చు) కథా "ంతం దక్షిణ భారతంలో పశ్చిమతీరం, ఆ కాలంలో దక్షిణాదిన హిందూ, జైన, శమతాలు సహజీవనం సాగించిన్నై . ఆ కాంపు కళలను, మతాన్ని, జన జీవితాన్ని కతను “శింప్పదిగారం' పతిబింబించింది. “ళీలప్పదిగారం' అంటే “కళ్యాణ -వరాలు" అనే ఆర్థం. స్టూల=గా కథ ఇది? పువిర్‌ నగరంలో ఇళ ధనిక వ్యాపారి కూతురు కజ్ఞకి, శల్లో కోవలన్‌ అనే అతన్సు ఒక రనిక వ్యాపారి కొడుకు-- _పీరిద్దరకీ పెల్ట్చ అవు , అదే ఊళ్లో మాధవి అనే కర్తకి ఉంది. కోవంన్‌ మాధవి చేత ఆకర్షీశుతయి. _ ] ఉ పేక్షిస్తాడు, కొంతకాలానికి కోవలన్‌ మళ్ళీ కణ్ణికినే చేరుకుంటాడు, కాని కే కోవలన్‌ ఉన్న డబ్బుఅంకా పోగొట్టుకుంటాడు. బతుకుదెరువుకోసం మధురై చేరుకుంటారు. మడుర్హైలో కజ్దికి తన పాద మంజీరాల్లో ఒకదాన్ని కోవలన్‌కు అమ్ముకొని రమ్మంటుండి, కోవలన్‌ ఒక కమ్మరి దగ్గరికి వెళ్ళి అమ్మజూపగా

• కొదిగ్గరిడిదొనగ్ల సాత్తని ఆ కమ్మరి ఆరోపిస్తాడు, నిజానికి ఆ ఊరి రాణీగారి "౨5కు ఒకదాన్ని ఈ కమ్మరే దొంగిలిస్తాడు. కోవలన్‌ తెచ్చింది రెండోది అని ఆ వమ్మరి భావన. ఆ అనుమానంతో కమ్మరి ఆతన్ని రాజుగారికి అప్పజెప్పాడు, రాజు ఒవ్షానిజాలు. విచారించకుండా కోవంన్‌ను చంపించాడు. తరువాత కణ్ణకి దుఃఖంతో చళచ్చితన రెండో మంజీరాన్ని చూపి తన భర్త నిర్ణోషిత్వాన్ని బుజువు చేస్తుంది, 'శెలుసుకున్న రాజదంపతులు పళ్ళాత్తాపంతో ఆత్మత్యాగం చేస్తారు. కజ్ణకి ఆ జపిస్తుంది. ఈరు తగలబడి పోతుంది. తరువాత రెండు వారాల్డ్లో కజ్ణకి ఆమర _ పౌండుతు=ది. ధనికుడు తన భార్యను పదిఠి ఇతర యువతుల వలలో పడడం, మళ్ళీ తప్పు "పకోటం మొదలైన అంశాలలో కొత్తదనం లేదు. తరువాత కథ నడిపిన తీరులో “"౨త ఆసక్తి కలిగించే విధంగా ఉంది. ఆధునికులు నవల అసిపిలిచే సాహితం

నంగా తీనుకోని అందులో భౌతిక పపంచ విరుద్ధమైన సంఘటనంను తొలగి: సహజ సంఘటనలను చేర్చి పాతల అంతర్మధనలను, ఆన్నోన్గ సంస చూపంచొడు. మరీ ముఖ్యంగా మాధవి ప్యాతనము ఉన్నతంగా చితించ కళ్యాణ మంజీరాలు తనకు తెచ్చి పెట్టమని మాధవి కోవలన్‌ ము అడు గుతు, కోసంకాదు. కజ్ఞకి స్థాయిలో కోవలన్‌ పక్కన తాను గుర్తింపు పొంద తపన. అంటే సాంఘికంగా తనకు రావల్సి౩ న్యాయమైన స్దానం కోసం పో అందుకోసం [ప్రేమించిన కోవలన్‌ను కూడా వదులుకోటానికి సిద్ధపడు' బాధ్యతలేని తన కులం మూలంగా తనకు దచక్కావలసిన స్థానం తన దక్కక పోవాలని ఆవేదన చెందుతుంది. వేశ్యా కులాన్ని తయారు చేసి? ధిక్కరిస్తుంది. ఎదిరిస్తుంది, చివరికి ఓడిపోతుంది. ఓడిహాఠ తప్పని కాలమ అసమ సాంఘికవ్యవస్థ కొన్ని వర్గాల (పజలను సాంఘికమైన ఆ ఎట్లా గురిచేసి:దీ, అందులో స్త్రీకి జరిగిన అన్యాయాన్ని ఈ నవల చాలా చిత్రించింది. అంతేకాదు ఎదిరించి పోరాడటమే. గౌరవ (పదమైకదన్న మాధఏిద్వారా ఈ నవల అందిస్తుంది. ఆ కాలపు నాంమఘీక పరిస్థితుల అమృత్‌ లాల్‌ నాగర్‌ ఎంతో నిపుణతో ఈ చిత్రణ చేశారు. ఆ కాలపు వాతావరణర "చెడకుండా తన సందేశాన్నందించిన అమ్యాక్‌లాల్‌-శాన _ సీయులు, ఈ నవలను “కళ్యాణ మంజీరాలు'గా అందెం రవకుల సంద చక్కటి తెలుగు వచనంగా మలదిన కౌముదిగారు అభినందనీయులు. ముదణ హైదరాబాద్‌ బుక్‌ (ట్రస్టు వారికిచ్చినందుకు కూడా కౌముదిగారికి కళంకిని' అనే పేరుతో మొదట అచ్చయింది. అయితే “కళ్యాణ మం! కేశ దీనికి బాగా సరిపోతుందని ఈ ముదణలో ఈ పేరు ఎన్నుకున్నా ఇతర దేశాల రచనలతోపాటు ఇతర భారతీయ భాషలనుంచి విలువలున్న సందేశాత్మక నవలలను తెలుగు పాఠకులకందించాలనే మలయాళంుంచి శివశంకరపి శె రచించిన “కూలిగింజలు”, బెంగాలీనుంచి 2 రచించిన “రాకాసి కోరి ఇంతకు పూర్వం (ప్రచురించాం, మహాశ్వేనా నవల “ఒకతల్లి' అనేడి అచ్చులో ఉంది, హిందీ కంచి ఇప్పడీ నవల అందిస్తున్నాం. హిందీ మూలానికి వాదం కాదు. కొన్ని మాప్పలున్న స్వతం తానువాదం,. ఎప్పటిలాగే మా మా పాఠకులు హర్షిస్తారనీ, ఆదరిస్తారని మాకు నమ్మకమే. 1088

శే

రాతి రెండో కూము దాటకిముందే ఈ వే; కాపేడీ పట్టణం నౌక్నాశయం

వైపు లెక్క లేనన్ని పల్లకీలు, గురాలు, రథాలు పరుగెడుతున్నాయి. గృురాలమీద

జట్తుజట్టుగా కాగడాలు ధరించిన రౌతులు పరుగెడుతున్నారు. రథాలకు చక్కగా ఆలంకరించిన ఎద్దుల్ని పూ్చూరు.

ఆ జక సమ్మర్హంలో వేరువేరు దళాంకు నాయకత్వం వపాస్తున్న ఇద్దరు యువకుల "రాలు దగ్గరకు వచ్చాయి. కాగడాల వెలుపలో వారు ఒకరి మొహం ఒకిరు చూచుకున్నారు.

“ఓ 1! పాపనాశన్‌ కువ్వా ! అమిుతే ఈవేళ పొద్దు పడమట పొడుస్తుందను కపంటాకు అవునాళొ

“తంది వస్తున్నాడుకద్దా ఎడురుకోలుకు రాకపోతే అమ్మా నాన్నా వాధపడ్తారు, అందరం జ్లైలదేర వచ్చేశాను. మరి నువ్వెందుకోయ్‌ వస్తున్నావు మహాలింగం?”

“సార్ధవాహుడు కోళలక్‌ కోసమే చేదా దైం చేరాపు. నిజానికి అదృష్ట మంటే ఆ కోవలంది అదృష్టం, కశరాన్నేకాడు ఎంతో కీర్థింకూడా తరలించుకొని వస్తున్నాడు

మహాలింగం చెక్చగా ఒక నిట్టూర్చు విడిచి “అవృష్టంకాదా మరి. ఇక్కడా అక౫కోసం లడ్మి వరమాం పుచ్చుకొని సిద్ధంగావుంద” అన్నాడు.

“అవ- సరేకాని మహాలింగం. మహా శేష్టి కూతురు వివాహం నీతో జరుగుతుం దని విన్నాను, మళ్ళీ కొత్తగా నిన్న ఏం విశ్నానో తెలుసా?”

“హోసివోయ్‌ పాపనాళన్‌, నాకు బాస బతుకంటే పరమ అసహ్యం అపకో. మహాశ్తేష్టి ఏమన్నాడో తెలుసా. తశ కూతుర్ని పెళ్ళాడిక వాడు పరర్తీని మరి కన్నెత్తి చూడకూడడద.”

పాపనాళన్‌ కొద్చగా నవ్వి “కావచ్చు. కజ్డకి అతిలోక సుందరి. అమె పొందాక మరొకర్రెను చూచే అవసరమే మరి వుండక పోవచ్చు” అన్నాడు.

“ఎవరన్నారు? ఏ ఆకదాా ఆందమైనా పూర్తిగా మొగవాడి అదికారంలోకి రాశసంతవరతే. పూర్తిగా ఆఅకుభవింవాక ఇక అందు ఆకర్షణ ఏముంటుంది?”

“మరి వేశ్య అందమో?”

మహాలింగం నవ్వాడు “వేశ్య సంపూర్ణంగా యెప్పుడూ, ఎవరి అధికారంలోకి ర్చ పౌపనాళన్‌! అదొక ఎండమావి అందుకే దాని ఆకర్షణ అనంతం”

పాపనాళన్‌ పెద్దగా నవ్వుతూ, గుర్రాన్ని మహాలింగం (పక్కకు అదలించి

అతని భుజం తట్టాడు. “ఎవరేమైనా ఆకుకోనీయవోయ్‌ మహాలింగం నా దృవైలో నువ్వే రసిక శిభామజివ. ఈ కావే పట్టంంఠో మరొదక్ని చూపిఎంచమను నీలాంకి " వాడ్ని. వర్తక వ్యాపారాంలో కోవలన్‌ సమర్హుడెతేకావచ్చు కాని నువ్వు రన వా రివి రూప విపణిలో నీకు మరి పోటీలేదు.”

ఇద్ధరూ పెద్దగా నవ్వారు. కొంచెం డూరం నడిదాక పాపవాశన్‌ అసల సంగతి ఎత్తాడు. “ఈ వేళ్లి నృత్యోత్సవంలో నీ లలితకూడా పాల్గొంటుందా?”

కౌనన్నట్టు తల ఆడించాడు పాపనాళన్‌.

'పెరియన్నాయకి దత్త ప్పుతిక మాధవి ఆమెను మించిన నెరజాణ ఆని విన్నానే. మహాలింగంను ఎగ దోయాలని అన్నాడు పావవాళన్‌. అతని బాణం 10 తప్పలేదు. ఈ మాటతో మహాలింగం గింజుకున్నాడు.

+... “రాజమాలిక ఎప్పుకూ కులీనలైక వారకాంతంశే దక్కుతుంది పాపనాళన్‌ ఇక యోగ్గుత అంటావా ఆ మాధవి నా లలిత కాలిగోటికికూడా పహోలదు”

“అబ్బే నా ఉద్ధే* అదికాదు. నిన్న సునంద ఎవరితోనో చెప్తూండగా అలిం చాను. ఇంశెక్కడి కులికతతయ్యా నాబూ. ఏనాటి మాటో అవి. ఇర్మవె సంవత్సరాం నాడే ఆవి ఈ సభనుఐడి లేదిపోయి౨డి, అంటూంది సుశంద. చేలమ్మను గురించి ఎత్తిపొడుస్తుందది. చేంన్ము కులగణికకాక పోయినా ఇరవె యేళ్ళగాడే దాం చాబ! కౌశలాన్ని చూచి మహారాజు నియమ భంగం చేశాడు”

“ముసలితనంలో మతి చెడి మహారావు పప్పువో రాఎవేసినా, కులగణిక కౌ? కారణంగానే చేంమ్మ ఆ ఘనతను నింవెట్టుకోలేక పోయింది. ఈసారి మన చాటా చాప్యలు శంకరన్‌ మొవలియాక5్‌ కూడా మదన పతకం పొందడానికి కులీషలెన వంజి కన్యలే తగిన వారనే ఉద్దేశంలో ఉన్నారు. ఆయినా అది ఇరవై ఏశ్శనాటిమాటి ఆ ఒక్క అపవాడూ తప్పిస్తే, మిగిలిన పతకాలన్నీ వంజి కన్నెలకే వచ్చాయి.”

““కుంగణీకలు కాని వాళ్శివరూ నృతో్యోత్సవాంలో పాల్గొనరేమ ళ్‌చ్సుక , పతకం వాళ్ళకు లభించ రేదనడంలో అర్ధంరేదు. ఇక్నేళ్ళకు ఇప్పుడు మాధవ చాల్గొంటున్నది. హా అమరావరికూడా ఈహరి పరకం మూరవిదే :నే " ఉద్దైకంతో వున్నట్టుంది.'”

మహాలింగాన్నె ఉడికించాలని పాపశాకన్‌ వేసి పథకం ఫరీంచింది. కోపంతో అతని కష్ట ఎజ్జబడ్రాయి. అహాహా , అంటూ వికటరా నవ్వి వంజివాడరో దిచ్చ మడుక్కునే చేంద్ము శిష్యురాలా లలితను జయించేఏ. మా లలిక, కొమ్ములు తిరిగిన ఇ నాట్యాచార్యుల శుశూవ చేసిస్పంది తెలుసా” అన్నాడు,

““అముతే ఇకనేం, తకాస్తు” ఆంటూ. ఫాపవాశన్‌ సరాన్న దౌడు తీయి చామ. కొ-చె, దూకు వెళ్తాక మహాంంగం పరాకు జరి రహస చెప్తున్నట్టు

ఒక్క మాట. చు ర్సాహసం అశుకోవర్ధు. లలిత కోసం స్వర్ణము[దికలు గుప్పిళ్ళలో

విరబిమ్ముతున్నావట?”” అన్నాడు.

త్రెల్రివిగల షరాబు యెష్పుడూ బంగారాన్ని పరిశీలించాకే ధర పెడ్రాడు పాపనాళన్‌. ఈ రోజుతో నా తపస్సు ఫలిస్తుంది. లలిత మదన పతకాన్ని జయించ శ్రమూ, లలితను నేను జయించడమూ జరిగిపోతాయి. మరి శేపటినుండి చూడు సిలాంటి వాళ్ళుంచరూ. మహా లింగాన్ని చూచి కళ్ళు కుట్టుకోవాలి మరి.""

“*నాల్రాంటి వాళ్ళ కళ్ళు కట్టుకోవడం దేనికోయ్‌ మహాలింగం. పడుచువాళ్ళ కోసం పడిచచ్చే అవసరం నాకు లేదు. నాకేం తక్కువని? ఇంట్లో అందమైన భారర్ట సంతలో అమరావతి. నాకు ఏ కోరిక లేదిక”

“ఇది ఉత్త మూర్ధపు ఆలోచన అంటాను నేను. ఎదిగే (ప్రాయంలోనే ఇట్టా గిడసబారి పోయినవాడ్ని రసికుడని ఎవరూ అనరు”

““అననీ అనకపోనీ నాకు చింతలేదు. శివతంలో ఆగది ఒకటే ముఖ్యంకొదు, అనేకం వున్నాయి. త్రీ వ్యామోహంలో పడి లక్ష్మిని కాలదన్నుకోవడం నాకు చచ్చడు.”

“అహాహ!' లక్ష్మీ?” మహాలింగం హేళనగా నవ్వాడు, “లమ? లక్మి?” ఆస చచ్చేవాగు మూర్ధుడని నా ఉద్దేసుం... అదృష్టవంతుడి వెనుక లకే! స్వయంగా పరుగెల్తివస్తుందోయ్‌ మి్యితమా నప్పు చూడరాదు. డబ్బు చింత అనేది

ఏనాడూ నాకు లేదు. తల్లిదం[డుంకు నా పద్ధతి నచ్చదు. వాళ్ళు మూ ర్థులు అస మానం డబ్బిడమ్బు ఆంటూ చస్తుంటారు. అచృ్చష్టం కలిసివస్తుంటే సంపాదన చింత శే 9కి. కలిసివచ్చే యోగం వుంటే పంగు దగ్గరికే గంగ వస్తుందంటారు”

*మరి అదృష్టం కలిసిరానివాడో? "”

“న్సవ్య్వు నన్నుచూచి ఈర్ష్య పడుతున్నావు పాపనాశన్‌. అందుకనే నా కీడు శోరుతున్నావు.. లలిత మిమ్మల్నందరినీ కాదని నన్నే (పేస్టిస్తుందని అసూయ మీకు. అలా యేడ్చేవాశ నందరిని యేడ్వనిద్ముంటాను నేను. నాకేంిఫరవాలేదు. నా అదృష్టం శా వెంట వుంచి అంటూనే గురాన్ని ఒకటి యిచ్చుకున్నాడు మహాలింగం-అది నాటపకాళ్ళమీవ చౌడు తీసింది.

శి ళీ శ ళీ

శాకాళయంలో జనం ,కికి-రెసీ వున్నారు. అసంభ్యాకంగా కాగడాలు వెలుగు తున్నాయి. ఆ వెలుతురుళో మణి స్తంభాలమీవ రంగు రంగుల జండాలు ఎగురు తున్నాయి. ఎత్తైన వేదికంమీద మేటలు మేటలుగా వర్షకపు డినుసుల టోరాలు పేర్చి వున్నాయి. వాటికి మధ,స్థంగా రత్న జటితమైన చాందినీలకింద పట్టు బారీసుల కానుకొని నగర మహాశేష్టు లిద్దరు ఆసీనుంయ్యారు.. వారికి ఇవతలగా ఇతర నగర ళన వారి పరివారమూ కూర్చున్నారు. అంతా యువనౌర్థవాహులు కోవల్సస్‌ లకోసమం సిరిక్షిస్తున్నారు.. నిజానికి అవి నిన్ననే తీరం చేరవలసింది. రాని,

కీ కళా్లాాణమం౦జీరాలు తగం సుముపళార్తంరో వాచీని నగర ప్రవేశం చేయించాలని మహా శేర్ధి గారు ఈ వేష (బ్రాహ్మీ ముహాోర్తంలో తీరానికి చేర్చవలసిందిగా తన కుమారునికి ఎదురు వర్త మాకం పంపారు. ఈ సుముహూర్తం తోనే మహా_శ్రేస్టి మానాయకన్‌ ఏకైకసంకాశ మయిన కట్దకితో కోదలక్‌కు పవాశసంకూడా ఎరగవంసివుండి.

మహాచేష్టి మాశాత్తు;న్‌ దశ్నేాణ భారతమంతటికీ పేరు మోనీవనవాడు. మధుక, ఇంద్రప్పస్టం చంటి దుహాశగరాలన్నీ ఇతని వర్తక కేందాలే. మహ్మాశేష్టి వర్తక నౌకలు ఉత్తర భారతమంవా తిరుతాయి. మహాశ్రేష్టి మాశాయనగ్‌ వర్తకం ద్సీప ద్వీపాంతరాందాకా వాాపించి వుండి. శూర్చరాక్‌, బావేం, మ్మశా. రోమ్‌ దేశాలు, సింహవం, సుపర్ణ కటాహ, యవ మొదల్తైన సిద్ధ ద్వీపాలలో. అతన వాణిజ్య క్రేర్చ్రాలున్నామి,

రండు సంవత్సరాలయి౨డి. మహా శ్రేష్టి మాశాత్తునక్‌ తన ఎకైక ప్యుతుడ్ని సార్థవాహాడ్యి చేసి తన కాక్కవాహుల్లోకెల్టా. సమర్షుడెక. వేల్లి వాధరచు.. పర్యవేక్షకు నిగా ఇచ్చి ఉత్తర డెశాంప పంపాడు, నగరంరోన ఇతర్మశేష్టి ప్పుతులు కూడా అఆముపవం ' కడించిడదం కొనమని వం. వెళ్ళారు. ఆంందేళ్ళరోమాటు నగర యేష్టలం దరూ తదు తమ పుముల్ని వళాయా ఎర్పంచి. పాక్టంయిచ్చి ఆపకవం కోనషం విదేశాండు. పింపుతుంటారు. ఈహెవె హెస్టం వెళ ఆకువెంర్హైనా గడకర ముందే వేల్లిాధ? పరావపత్తంలో, కొవలక్‌ నాయరత్వాన. వెళ్ళిన దళం అద్భుత విజయాలు సాధించినట్టు వ్వుమావం “చ్చింది. దశనాయకుడు కోవల? చెపిన ప్రతిచోటా తశ వ్యవహార కెశంంచూపి గొప్ప విజయాలప వాధించాడు. త౨డి* మెంచిన వాడ?

తనపియ ప్పురిక "కబ్బకి సంబంధాన్న గురంచి మహా(్రేష్టి మానాయక న్‌కి యివటపున్న ఆరోచనవేకు. ఎవడైనా. కులీకుడైన శేష్టి పుతుడ్ని ఇల్లరికం పెట్టుకుందామకుకున్నాడు. అందుకని మిరియాల శరకుడు కుప్పుస్వామి కుమారుడు మహాంంంంకు. పబ్దునక్వే సుహోరుందని ఆకోఎంచా:ప.. తీరా అతగాపె (పపవర్తన చూపి ఆ పరైః మార్నుషున్నాడు. తరువాత కోవంన్‌ పసిద్ధివిన, రబ్దకిని అత గాడికిచ్చి చస్తే వాసంటుందన. ఆశవడ్డాడు. కీవల” ఇల్లరికాసికి ఆంగీకరించీవాడు రాడు. ఆయిశా ఇదీ కఠ్ణికికి అన్ని విధాలా సరిపోయే ₹0బంఠరం. ఈ వియ్యం రెండు సంపన్న పటుంబాలకు ముక్షిడేశి ఫవిషత్తుకో కజ్ఞకి సంవావానికి విశ్లువిఖ్యాతి తెచ్చి 'పెడుతుంద) మహాశేఫై ఆకోచక, వెంటనేవెళ్ళి యమహృశ్రేష్టి మాశాత్తుపస్‌ను కలుసుకొని, కోవలస్‌ తిరిగరాగానే బధాశం కసం ఏర్పాట్లు హడా చేయించాడు. ఇప్పుడు తు కాచోయే అల్టుడికి స్వాగతం చెప్పేందుకు సపరివారంగా కదలివచ్చాడు.

చివరకు నరీక్షణ ముగిసింది. కావేరి పుణ్య జలాల్లో దూరంగా మహీశౌఠి వాలూకు ధ్వజమూ-తెరచాపా కనిపించాయి. పరాక సంధాలమీద మికుకు మికుకు

శరశ్శాణదయుం జీరాలు ర్‌

మంటూ దీపాలు వెలుగుతున్నాయి. ఆప్తుల దీర్ణకాల సందర్శనం కోస వెదివున్న బంధుజనంలో ఉత్సాహం పరుగులు తిసింది. శంఖనాదాలు, ఇతర మంగళ వామి ద్యాలు మోసపతున్నాయి. దక్షిణం ఆళతో వచ్చిన వాహవ్మాంల,. బెద్ధభియపులు! తృపణరకులు సం పదాయాకమసారం సంస్తి మంతాలు పరిస్తున్నారు. వస్తూన్న నౌక అకు స్థం చాలదనే ఉద్దేశంతో తీరాన వున్న చిన్న చిన్న వావంన్నిటికీ తఏచాపలు విప్పి విడిచిపెట్టారు. నౌకలు సమీపించినకొద్దీ హర్షధ్వానాలు మిశ్నుముట్టుతు న్నాయి. మొదట కోవలన్‌ నౌక తీరానికి చేరింది. వాన విముకే మరియాల్దే నౌకలువస్తు్య్నూయి.

దివమైన చోళసింహమూర్తులు చెక్కివున్న నిచ్చెన మెట్లమీచుగా కోవంస్‌ నౌక దిగివచ్చి, తంికి పాదాభివందనం చేసి తలవంచుకు నిలుచున్నాడు. చువ్మోశేష్టి మాశాత్తువన్‌ కుమారుణ్ణి గుచ్చి కౌగిలించుకున్నాడు. అనందాతిశళయంలో ఆయక కబ్ళు అ పూరాాచాయి. మహా శేష్టిగారు తన అల్లుడ్ని స్నిగ్ధంగా చూస్తూ ఒక పిక్కని దౌనంగా ఏంబడి పోయాడు.

మహా(శ్రేస్థి కన్నీటిని కొళవలితో మీటి “పూజ్యుత్తై న మీమామగారికి _పణామం చేయి నాయనా *కోనం ఇంత దూరం శమ అనక వచ్చార” అన్నారు.

న్న రాత్రే నందేశ వాహకుడి ద్వారా తన సంబంధం వార్తవిన వున్నాడు కోవలన్‌. సిగ్గుతోనూ, సుకోచంతోనూ మామగారికి పాదాభివంద%ం. చేశాడు, మా7ాయకన్‌ పులకితుడ్లై అతడ్ని కౌగిలించుకుని, ఆశీర్వదిస్తూ పంచ రత్సాలము నప్పి ళృతో దిగదుడని విసిరేశాడు. యరారితిని స్వాగతార్థం వచ్చిన ఇతర _పముఖు లందక్నీ కోడంన్‌ కలుసుకున్నాడు. _బాహ్మణుల, బౌద్ధుం ఆశీర్వాదాలను స్వీకరిం చాడు. మితుల నందరినీ కౌగిలించుకొని శ్నేమ సమాచారాలు అడిగాడు.

తీరం అంతటా సంతోషం పాంగులు దారింది. కూలీలు పాటల పాడుకుంటూ నౌాకంమీంచి దినుసుం దోరేలు దింపుతుచ్నారు. స్వాగతార్థం వచ్చిన బంధు జనం కేరింతలు ప్రాతఃకాల పక్షుల కంవరంతో కలిసిపోయాయి. (వకాతం సృటికం౮ాగా మెరిసింది. ఇంతలో పురోహితుడు వచ్చి శేష పుతు*లకు “*పవిత కాచేరీ జలాలను పూజించిన మీవటే కగర _పవేశం, ముందు పూజావిధి, నిర్వర్తించాలని ఆవేశం చాడు.

మహ్మాశేష్టి మానాయకిన్‌ గా౩ ఆరోగంం ఇటీవల నరిగారేడు. అందుకని సౌధానికి వెళ్ళిపోయారు. మహ్నాశేష్టి మూశాత్తునన్‌ కూడా వారిని అనుసరించారు. కోవలన్‌ మిత్రమండలితో కలిసి నవ్వుతూ తుద్శతూ జలపూజ కోసమని స్నాన ఘట్టం వైపు నడిచాడు. శ స్నాన ఘట్టం చగ్గర జనసమ్యర్థం లేదు ఒక పక్రాగా. ఒక దిచ్చగాడు లు కూర్చొని కునికిపాట్లు పడుతుచ్నాడు. రెండువైపులా విరగబూచివున్న పచ్చ గన్నారు చెట్టు గాలికి వూసతున్నాయి. దూరంసుండి కూలీల పాఓలు అలలు-= అలలుగా

8 కళ్యాణమంజీరాలు తేలివస్తున్నాయి.

కోవలన్‌ స్నాన నుట్టం మెట్టు దిగుతూండగా ఒక సంఘటన జరిగంది, అద్భుత సౌందర్యవతి మాధవి అప్పుడే జలపూజ ముగించుకొని ఎదురుపడింద్‌, ఆమెను చూవీ చూడ్డంతోనే, “అద్భుతమైన శకునం”అని అరిచాడు కోవలన్‌ మిళు డైన కన్నన్‌ (శ్రేస్టి “ఈ తింలోక సుందరి ఈ రోజు ఇందోత్సవంలో రాజ పుర స్కారం పొందబోతూన్న నరర్తకీ మణీ. వీరిని గుత్తించావా మాధవీ" థ్రీశ్రీశ్రీ కోవలన్‌ (శ్రేష్టి పీరు. విదేయ్యాత ముగించుకొని ఈ రోటే తింగి వచ్చారు.”

ఈ పరిచయ వాక్యాలు మాధవినేమీ కదలించలేక పోయాము. ఆమె నిళ్చంం గానే నిలుచున్నది. కాని ఆమె వెనుకవున్న పెరయన్నాయకి మ్మాతం కోవలన్‌ను చూచి పొంగిపోయింది. వొం% వొంగి పణాచూలు చేస్తూ “సూర్యచండులు పరిచయ విధేయిలు కారు కన్నన్‌ శ్రేస్టీ ఇది మా మాధవికికూడా శుభ శకునమే. ఇందోత్స వాలకోసమని జలపూజ చేసి వస్తూ దిగ్విజయంగా తిరిగి వచ్చిన మహా_శేస్టిని దర్శిం చింది. ఇంతకు మించిన అదృష్టం ఇంకేముంటుంది"” అంది.

మాధవి తన అందమైన న్నేతాలను కొద్దిగా తిప్పి కోవలన్‌ వైపు చూసింది, ఇంత సేపూ ముగ్దడె ఆమెవైపే చూస్తూ నిలుచున్న కోవలన్‌ వెంటనే తన మెడలోంచి కూర్చరాక్‌ నుంచి తెచ్చిన ఆణిముతాాల హారాన్నాకదాన్ని దీసి మాధఎ మెడలోవేస్తూ “మంగళి ముఖీ నీకు జయమగుగాక” అన్నాడు,

'పెరయన్నాయకి పొంగిపోయి మళ్ళీ కోవంన్‌క వొంగి పణామం చేసిందీ. మ్మితుంందరూ హర్షధ్వానాలు చేశారు. అయితే ఆ క్షణంలోనే మాధవి చేసిన పని అందరికీ దిగ్భాాంతి కి లిగించింది. ఆమె తక్షణమే అమూల్యమైన ఆ హారాన్ని మెడ లోంచి తీసి దగ్గరే కునికిపాట్టు పడుతున్న బిచ్చగాడి జోలెలోకి విసిరేస్తూ “ఈ రోజు ధరించవలసింది మహారాజు కంఠ షోలనే తప్ప మరొకటికాదు'” అంటూ తిరిగయినా చూడకుండానే గబగబ సాగిపోయింది.

ఈ అవమానంతో కోవలన్‌ ముఖం బాగా ఎరుపెక్కి పోయింది. అత? మ్మితులూ, పెరియన్నాయకీ స్థబ్బులె అలాగే చూస్తూ నిలుచున్నారు. ఓ క్షణంలో పె యన్నాయకి తేరుకొని అతి విధేయంగా చేతులు రెండూ జోడించింది. “శేస్టి పుతులు క్షమించాలి. ఇంకా బాల్యం పోలేదు దానికి. జరిగిందానికి నేను చాలా సిగ్గు పడతు న్నాను మహా శ్రేప్టీ.? అంటూన్న ఆమె కళ్ళల్లో నీళ్ళు నిండాయి. వెంటనే చెంగు: ముడి వేసుకున్న అయిదు బంగారు నాణేలు విప్పి బిచ్చగాడి జోళెలోవేస్తూ వీటితో నీ అక్కర తీరుతుంది. మాకు పరమ పవ్మితమూ, మంగళ [పదమూ అయిన ఈ హారాన్ని నేరు తీసుకుంటున్నాను భికూ.” ఆంటూ ఆ పోరాన్ని అందుకొని కళ కద్ధుకుంటూ కోవలన్‌కూ అతని మిత్రులకు మళ్ళీ ఒకసారి [పమాణాలు చేసి ముందుకు

కళాాణమం జీరాలు /7 ఆమె వెళ్ళిన దిక్కునే చూస్తూ ““ఘటికురాలే ! అయిదు ముదలతో ఈ విచ్చ గాడి అదృష్టాన్నే లాక్కుపోయింది" అన్నాడు కోవలన్‌.

*““ఈమె ఇంకానయం! ఏమీ ఇ ఫ్రకుండానే మనన్నునే హరించుకు పోయిందే మరి ఆమె సంగతో?” అన్నాడు క్ధన్‌ నవ్వుతూ.

“బుద్ధిమంతుడెప్పుడూ వీధుల్లో చేతులుమారే యొవ్వన లక్ష్మికి విలువ ఇవ్వ డోయి నేస్తం! స్థిరంగా వుండే గృహలక్ష్మినే వరిస్తాడు'”” అంటూ చరచర ముందుకు సాగిపోయాడు కోవలన్‌.

ఆ పగలల్లా నగరంలో పలుబోట్ట ఈ సంఘటననే జనం చెప్పుకున్నారు. కోవలళ్‌ తండిగారూ, మహా_శీవిగారూ ఇది విని సంతోషించారు. కోవలన్‌ సమయో చితంగా ఇచ్చిన ఆ సమాధాశం వారికొక గర్వకారణ మయింది

0

స్యైనఘట్టం దగ్గర జరిగిన సంఘబన మరిన్ని చిలవలు వలువలతో వేశ్య

వాడలో గొప్ప చర్చనీయాంశంగా మారిపోయింది. మాధవి తన అజ్ఞానం కొద్దీ

కోవలంన్‌నే కాడు నగర మహ్మాశేవలిద్దర్నీ అవమాన పంచింది. దాని [పభావం

ఈ వేళ జరిగే ఇందో9త్సవం. మీద కూడా వుంటుందేమోనని పెరియన్నాయకికి భయం పట్టుకుండి.

మాధవి పెరియన్నాయకి కన్న కూతురు కాదు. యెప్పుడో చిన్నతనంలోనే ఆమె హూధఎని కొనుక్కున్నది. పెరియన్నాయకి కూడా ఆమె తల్లికి కొనుక్కున్న సంతానమే. ఇతర కులాల్దాగే ఈ వేశ్యాకులంలో కూడా కులం పట్టింపు అధికం. అందులోనూ ఈ వంజివర్గం ఇర్రింగాయి అనీ, వంగాయి అనీ రెండు కాఖలుగా విడి పోయింది. ఈ రెండు శాఖల్లోనూ ఆచార భేదాలు శాథాఖేదాలు కొల్లలు.

ఈవేళటి నృత్యోత్సవంలో నర్తకీ గణం అసంభ్యాకంగానే పాల్గొంటున్నా - పోటీ పపధానంగా మాధవికీ లలితకు మథ్యేనని అంతా చెప్పుకుంటున్నారు. లలిత రాజమ్మ కూతురు. రాజమ్మ వంజికులంలో బాగా పేరుమోసిన వేశ్య నగర కోటీశ్వరుల్లో మవాో శ్రేష్ట లిద్ధరికీ ఎంత పసిద్ధి వ్పంచో వేశ?కులంలో ఈమె అంత (పసిద్ధురాలు. మొదటినుంచే ఈమెకు పెరియన్నాయకి అన్నా మాధవి అన్నా గిట్టదు. నగర మహో నట్టుళు, పుహా రేశ్వరం మందిర (పధాన దేవదాసీ, ఒకరిద్దరు నామంతులు సైతం కాలం కుంంలంరు.. ఎంటీర జజ. రాటల్ను. ఎం డిఐ తా ప పావ్‌. పోటో

న చల చెం గుప్పిట్లో వుంచుకుంది. పెరియన్నాయకికి, మారవికీ వ్యతిరేకంగా ఆనేక పుట్టించి వపచారం చేయించిఐదిం

గాయకురాలిగా పెకయన్నాయకికి నగరంలో మంచి పేరు వుంది. తృరాల్మకితమే వర్తకం కోసమని వచ్చిన యవన వ్యాపారి “పన్సా' 'ఈమె పడీ ఇక్కడే వుండి పోయాడు. అఆతనివల్లనే. పెరయన్నాయకి. జాగా సం పోయింది- పెరియన్నాయకి తెలివిగలది కనుకనే యవ్వనంలోనే భవిషంత్త జ్మాగత్త పడి మూడేళ్ళ పసిపిల్లకము మాధవిని కొని పెంచుకొని విదా చెప్పించింది చేలమ్మ పెరియన్నాయకి బాల్య స్నేహితురాలే అయినా ఆమెకు యకి అంటే పడదు. ఆ పేంత్రితేనే కస్సుమని లేస్తుందామె; మళ్ళీ చూద హైణమిస్తుంది. ఒకనాటి సంగతి జనం చేలమ్మ అంటే పడిచచ్చే వారు. ఆ అంటే చెవి కోసుక్సునేవారు. ఆ కాలంలోనే ఉత్తమ నర్తకిగా రాజపతకం గె చేలమ్మ. అంకులేని వెైభవాన్నీ, సౌఖ్యాన్నీ అనుభవించింది. చివరకు అద మారై ఆ ధనమూ, ఫైఖ్యమూ హోయామి. తిశడానికి లేక వీధులవెంట € క్కుంటుంది. రోగాలు వచ్చి శరీరం పాడయిపోయింది. రాజమ్మ ంంచాలు పెట్టి మాధవికి సరయిన గురువు లభించకుం”ం ప్పుడు, ఇక గత్యంతరం లేక చేంమ్మే ముందుకు వచ్చింది. నగర నట్టువ చీపురుతో' సింగారిస్తాకని తిట్టి పోసింది. అంతేకాదు మాధవి రాజపతకం 7 నగర వధువుగా ఏనాడయితే _పకటింపబడుతుందో ఆనాడే నగర మవోవట్ట తకు గురువు శంకరన్‌ మొవలీ గడ్డం వూడబీకి తన గడ్హాంకి. అంటించు: ఘోరమైన (పతిజ్ఞ కూడా ఒకటి చేసి మారవికి శిక్షణ ఇవ్వడం (ప్రారంభిం+ మాటలు విని వేశ్య వాటికలో అందరూ నవ్వుకున్నారు. ఆనాటి మండి హాస్యోక్తి అయిపోయింది. ఇలా నగర నాట్యాచార్యులవారిని నిండించే సాహ; వాడలో మరొకరికి లేదు. నగర వీధులన్నీ తిరిగి ఇందోత్సవాన్ని గురించిన చర్చలన్నీ వినివచ్చి మంటూ ఒక నిట్టూర్పు విడిచి చతికిలబడిపోయిఐది, పెరియన్నాయకి. నగర నట్టువు, పుహారేశ్వరం మందిర పథాన దేవదాసి రు దమ్మాళ్‌ రాజమ్మ పశ్షా కారణంగా-స్నానఘట్టం దగ్గరి సంఘటనవల్లా ఈసారి పతకం లఅలితదేనని చెప్పుకుంటున్నారు. పతకం రాకపోతే పోయింది చేలమ్మ నాట్యాచార్యుడ్ని ద నేరానికి శిక్ష ఎక్కడ పడుతుందోనని బెదురు పట్టుకుంది పెరియన్నాయకికి = మధ్యాహ్నానికి చేలమ్మ వచ్చింది. నల్లవారిన ఆమె శరీరంమీద తెల్లం మచ్చలు భయం గొలుపుతాయి. ఆ జబ్బు కారణంగా పుట్టిన అసహ్యం, వ్‌ మరెక్కడా చోటు చాలక ఆమె కళ్ళలోనే గూడు కట్టుకు పోయినట్టు అని

కఇళ్యాణమ౦జీరాలు ఒకప్పుడు ఎంద రెందర్నో ఆకర్షించిన ఆ కన్నులే ఇప్పుడు భయంకరంగా వుంటాం

“వీకే పెరియన్నాయకీ 1! ని కూతురు కోవలన్‌ మొఖానికి సున్నం పూ వచ్చిందటగా ఈ వేళ. కోవలన్‌ అంటే ఎవరో కాస్త తెలుసుకో. శగరానికి మ శ్రేష్ట్‌ ఏమముకున్నావో ?”

“నీ ముఖం మండా. నీ దాకా వచ్చిందీసువ్యార్త' పెరియన్నాయకి గొ క్కుంది.

“*నగర్రిలో ఎక్కడ చూచినా సీ కీర్తి మోగిపోతూందిగదే - ఆహావా! పెద్దగా నవ్వింది చేలమ్మ.

పెరియన్నాయకి. రెండు చేతులతోనూ ముఖం కప్పుకొన కూర్చుంది. ఈ డిగులు చూచి మరింత రెచ్చిపోయింది చేలమ్మ. గ

“ఏడ్వకు - యేడ్వకు. ఎడ్చే రోజుంన్నీ ముందున్నాయే. పిచ్చిమొహమ మాధవి సంగతి వదిలెయ్‌. నువ్వు మృతం చిప్ప బుచ్చుకొని ఆ పట్టినప్పాకి సంతలో బిచ్చమడుక్కోకపోతే. నా పేరు తిప్పిపెట్టు, పెద్దపెద్ద కంలు కంటూం పాపం. ముసలితనంలో వోయిగా ఉయా-లలో కూర్పొని, చరచర తాంబూలం మే పారయ్యాంనుకుంటున్నావేం, నీ కూతురు పొగరుమోత్తనానికి చివరికి ౧కా చిశే గతి

“పోవే దిక్కుమాలిన రాక్షసప్పీముగా ముందు పోతావా పోవా లేకపోతే నా రత్నను పిలిచి _లెటికి గెంటించ మంటావా?"” గొంతు చించుకుంది. పెరియన్నాయ “నా తలరాత సరిగ్గా లేకనే నిన్ను తెచ్చి. తద్దినంలాగా నెల్తికెక్కిం కున్నాను. పైపెచ్చు దాన్నికూడా నీ చేతుల్లోపెట్టీి సర్వనాశనం చేశాను. మూలంగానే కదే దానికంత పొగరు. అయో[ మహా_శేన్లి కొడుకునా అవకహానప చింది! రాజపతకం రాకపోతే అదేపోయిరి.% ద్దరు మద్నోశేమ్టుల లక్ష్మితో నాయి! నిండిపోయేదికదే. ఏడేడు తరాలు కాలుమీద కాలు వేసుకొని రాజభోగాలు అనుఖవిం పన

“ఎవరే అనుభవించేది? అదా సువ్వా? ఎవరికోనం కువ్వు ఏడుస్తున్న! ఏడువ్‌! బాగా వదువు! నీ ఏడ్పు చూస్తుంటే నా కళ్ళు చనిగా వున్నాయి. ఉత్సవంళ అది మాతం గెలవడం ఖాయం. నేనా శంకరన్‌ మొదలి గడ్డం పీకడం థాయం నుద్వా పబ్తినప్పాకమ్‌ సంతలో చిచ్చమడుక్కోడం ఖాయం! అహహ...!!”

మాధవి చతుళ్ళాలలోకి వస్తూనే ఈ సంభాషణ అంకా విని సమాధాన బెఫ్పింది. “*మరీ అంతగా రెచ్చిపోకు అత్తా! అసలే నీరసంగా వున్నావా మరిం! అలసి పోతావు. నమ్మకముంచు. రాజహారాన్నీ ఆ శకునప&ని కూడా. గెలుస్తుం మాళవ తప్పదు.”

మాధవి పెదవులమీద ఆత్మ విశ్చాసం మెరుస్తోంది.

ప్ర

ఇ-[దోత్సవాలకని మునుపెన్నడూ లేశంత ఘనంగా అలంకరించారు నగరాన్ని మహారాజు డరయూరునుండి [పతి సంవత్సరం కావేరీ పట్టణం వస్తారు. గొప్పగొప్న పండితులు సంగీత విద్వాంసులు వచ్చి సభను అలంకరించారు. నగర మహా శేష్ష లిద్దరూ యెప్పుడూ రాజవంశీకుల సరసనే ఆసీనులౌతారు. ఇప్పుడు కోవలన్‌క కూడా ఆ గౌరవం లభించింది. మహారాజు దిగ్విజయంగా. తిరిగి. వచ్చిన ఆ శ్రేష్టి ప్పుతుడ్ని భుజం తట్టి [పళంసించి ఒక ముత్యాల వోరాన్ని కొాచుకగా యిచ్చారు. సళ్యపదాయం మేకకు _పధాస నాట్యాభార్వులూ, (పధాన దేవ దాసీ మొత్తం కార్య కమాన్ని నడిపిస్తారు.

అందమైన స్త్రీలు రకరకాల ఆధూషణాయి, ఖరీదైన చీరెలు కావేరీ పట్టణం వైభవానికి చిహ్నంగా అలంకరించుకు వచ్చారు. ఏముగకు కినుపించే దంతాలు వేరు, తినేవి వేరుగా ఉన్నట్టే, యువకులు అముభఏంచడానికి భార్యల్ని చేసుకుంటే [పచర్శన కోసమని వేళ్యల్ని వుంచుకుంటారు.. వాళ్ళి దృష్టిలో వేశ్యకంటే సుందరమైనదీ అలంకృత మైనదీ మరొకటి లేదు. వాష్ళ అలంకారాలకు, శిష్టాబారాలకు మానదండం లాంటి వాష్శ, తమ-తమ విటుల _వైభవానికీ అభిరుచులకు వీళ్ళు పతీకలు.

పతితా, కురూపీ అయిపోయిన కారణంగా చేలమ్మ కిప్పుడు రాజదర్చారులో _వవేశం లేదు. బైట పాటకజనంతో కలిసి కూర్చున్నది.

మాధవీ, లలితా ఎవరికి ఎవరూ తీసిపోని విధంగా తమ కళాకాకలాన్ని చూపించీ సభికుల్ని ముగ్రుల్ని చేశారు.

ఇం[దోత్సవాల చరి[త్రలోనే తొలిసారిగా అంతిమ నిర్ణయాన్ని గురించి సధలో త్మీవమయిన తర్హనం భర్ణనలు జరుగుతున్నాయి.

ఆటు మాధవి వేశ్యమండలికి ముందు వరునలో- తల్లికి దూరంగా వెళ్ళికూర్చొని కోవలన్‌తో చూపులు కలుపుతూన్నది.

ఎంత _పయత్నించినా తన దృన్షిని మాధవివైపు పరు ఇత్తకుండా నిలుపుకోలేక పోతున్నాడు కోవలన్‌. ఆమె నాట్టు కౌశలానికి, అందచందాలకు పూర్తిగా వివకుడై అటు పదగెత్తుతున్నాడు.

లలిత ఆయాసంతో రొప్పుతూ, ఈర్ష్యతోనూ, అసూయతోనూ మాధవి వేపు తీక్షణంగా చూస్తూ ఈల్లిపక్కన నింబడీందం

ఇంతలో హఠాత్తుగా మహారాజు పకటన వినిపించి ఈ లోకంలోకి వచ్చిండి మాధవి,

కళ్యాణ మంజీరాలు [1

“నిక్టేతలలో ఏకాభిపాయం కుదరని కారణంగా ఈ సంవత్సరం పతకం ఎవంకీ ఇవ్వబోవడం లేదని, నర్తకీగణం నిరుత్సాహపడకుండా వుండేందుకు గాకు, ఓకొ._క్క- ఐంగారు వోరాన్ని మాతం _పదానం చేస్తామ”ని పకటించారాయన.

మహారాజు గంభీర స్వరం నభ ఆంకా _వతిధ్వనించింది.

నాటాంచార్యులు శంకరన్‌ కోరిక కూడా యిదే. పకటన విని రాజమ్మ హడా కొంత తేటపడింది. తన కూతురు గెలవకపోతే అదేపోయింది, మాధవికి మాతం రాజ పతకం లభించకూడదు. ఇది ఆమె కోరిక,

ఇంత సేపూ చూపులతో సాగిస్తున్న ఆట కట్టిపెట్టి ఇ'.తలికి వచ్చింది మాధవి. సధముఐడు శరం *ంచి ఇలా నివేదించింది. -ై

“*నార్రపనీయ [ప్రభుపులూ, పూజ్యులైన సభవారి సమక్షంలో వారు యిప్పుడు వినిపించిన తీర్పుకు విపతిపత్తిగా నా ఏన్నపాన్ని మహారాజావారి చదయార్ష్ర దృవ్షికి తేవాంకు కుంటున్నారు. (వభువులవారు ఈ దాసికి అటువంటి అవకాళాన్ని చయ చేంపంచ వలసిందిగా పార్థిస్తున్నాను.”

సభ యావత్తు సాళ్చర్యంగా మాధవివై పే చూస్తున్నది. మహారాజు పెదపుం మీన వేభామాతంగా చిన్న నవ్వు పరుగెత్తింది. * అనుమతి ఇవ్వబడినదొ అన్నా రాయన.

మాధవి యీ ఒకసారి సభకు వపణమిల్లి వారంభించింది: ళం పభువుంవారు నాయనిర్ణయాన్ని వాముదా వేయడం ఇందోత్సవ చర్మితశోనే ఇది పథమం అను కుంటాను. ఇదెమా నర్తకీ గణాన్ని ఎంతదూ తం నిరుత్సాహపరచదు కాని కావేరీ పట్టణంలోని మేధావి వర్తానికి తప్పనిసరిగా తలవంపులు తెస్తుందని మాతం విశ్న విస్తున్నాను. థ్రీ ఫ్రీ పభువులవారికి న్యాయ నిర్ణయంలో వారు సహకరించతేక పోయాళనే అవవాదు మాత్రం మిగిలిపోతుంది వారకి. నగర నద్తకీగణం, కళా రూపిణులైన వంజి కన్యలు ఒకసారి నృత్యం చేసినంతలోనే అలసిపోయేంత ఐం హీ'ఏలు కారని నా అభిమతం. (పభువులవారు అనుముతినస్తే, తిరిగి నృత్యం చేయ డానికి నేను సిద్ధంగా వున్నాను. అంతేకాదు సరస్వతీ స్వరూపులైన న్యాయని ర్లేతలు పరమ పూజ్యులైన పభువులవారూ, వకాభి పాయానికి వచ్చేంతవరకూ నృత్యం చేస్తూనే వుండగంవని మనవి చేసుకుంటున్నాను.”

మాధవి నిర్జియం విని రాజమ్మ బెదురు-బెదురుగా రొప్పుతూ కూర్చున్న లరక వేపు చూచింది. ఆలోచించుకునే వగవధి ఆయినా లేకుండానే మహా ధర్మాధికారి తన పీకం నుండి లేచి *ఈ బాలిక నివేదన న్యాయ పమ్మతంగానే వుంది. పభువులు (పతి * యోగతలో పాల్గొన్న కన్యలిద్దరికీ తిరిగి కళా కౌళల౮ాన్ని (పదర్శించే అవకాళం వాదించడం ధర్మం” అని కూర్చున్నారు.

రాజమ్న భయ న౭కోచాంతో, రు దమాళ్‌, శంకరన్‌ మొదలియార్‌ల వెష

19 కళ్యాణమం౦జీరాల చూచింద్‌, కాని ఇంతలోనే మహారాజు రర్యాధికారి ఘూచన భదకు తిరిగి న్యల పరీడు జదగుతుందని ఆదేశంచారు.

మళ్ళీ వీణా, కంజరీ, కృుదంగమూ మొదలైన వామిద్యాలన్నీ మో“. తున్నాయి. తిరిగి తము చై పుజ్యాన్న పదర్శించడం కోసమని నదర్తకీమణు లిద్దహ లేచి నిలబడి సదస్సుల అకుయుతి తీసుకన్నారు. అంచెం మధుర నాదాలు రవనమలూ

పతిధ్వనించాయమి.

శంకరన్‌ విసుక్తుంటున్నాడు. లలిత కోపంతోనూ, ఈర్షితోనూ. నిలువ చజికిపోతూన్నది. చివరకు ఈ కోపమూ, ఆసూయా ఇవే ఆమెను నిస్తేజపరచా౬ సర్వ శక్తలగడు సమీక3ంచుకొని మెరుపులా అభినయిస్తూ, ఎంతో ఆత్మవిశ్వానంరో వెలిగిపోతూన్నది చమూధవి. చేలమ్మ శాస్త్రంతో వాటు అనుభవాన్న కూడా జోడిం ఆమెను తీర్చిదిద్దింది. అనుభవ రహితమైన పాడ్షవాడి కాస్త్రం అకుధవ యుక్షవైన ఆ సంపూర్ణ కళానైపుణ్భం ముందు నిలువ లేక పడిపోయింది.

ఏదో విధంగా తమ శిష్యురాలికే విజయాన్నె ఆంటగట్పాలని _పధాన నాటా. చాడ్వులు, _పధాన దేవదాసీ చేసిన పయళ్నాంన్ని బూడివలో. పోసిన పన్నీర చోయాయి. ఇప్పుడు సభ అంతా ముక్రకంఠంతో మారవిని కీర్తిస్తున్నది. సభవంా సమ్మోహనింతో బంధించి తన ముం దజాలంలోకి లాగివేసింది మూరధవి.

మవోరాజు మిన్నుముట్టుతూన్న కరతాళ ధ్వనుల మధ ముత్యాలహారాస్న మాధవి మెడలో వేశారు. మాధవిని నూతన సంవత్యరపు వగరి వధువుగా ప్రకటిం వెళ్ళి సింవోాసకం మీద ఆసీనులయ్యారు.

(పకటన వినగానే మాధవి కోవంన్‌ వెపు చిలిపిగా కూదింది. విజయో- సమూ గర్వమూ కలిసిన ఆ చూపు మెరుపులా కోవంన్‌ వృచయాన్ని దూసం పోయింది.

చివరకు వాక్షిక ఐహుషతినీ-కోవలన్‌'ఏ కూడా జయించింది మారవి. అవ వతిజ్ఞ నెరవేరింది. శీ

మాధవి విజయవార్త విని చేలమ్మ పొంగిపోయింది. సభాభవనం నుండి బైటి వస్తూన్న సభికుల (పళంసా వాక్యాలు వింటూ అర్మడి కక్కడే. పిచ్చిదానా గంతులు వేయడం మొదలు పెటిం5.

కళా్గాణమ౦ంబీరాలు 19

వరఠాన నాట్నాచాప్థుల శంకరన్‌మొదలి రథం బైటికి రాగానే గబగబ పరు గెత్తి వెళ్ళి రధాన్న నిలదీసింద. “ఇవిగో మొవలియాక్‌' మర్యాదగా. చెప్తుర్నాపం న్‌ గడ్డం గొరికించి ఇలా బుచ్చేయి. ఈ రోజుకుండే అక నీది కాక

జనం విరగబడి వవ్వుతున్నాకు. శంకరన్‌ సుడ్డురిఎ రథాన్ని వేషరం అవలిం చమిని సారకథికి సె చేకాడు.

ఇంతలో పెరియన్నాయకి రషక _పేమికుడు, యవన వాహైరి పశ్చా మాధథ వితోనూ పెరియన్నాయకితోనూ కంసి వైజికి వద్చాడు. జనంలోకి. రాగానే రథాన్ని చిలిపి పది పన్నెండు సుప్పిళ్ళ రతశాలు మారవ మీద ఒ౨డి దగడుక్షిచి విసీరేశాడు, పాటక జనం వాటిమీడ విరుచుకుపడ్డారు. హర్షాతిశయంతో పరుగెత్తుకు వచ్చిన చేల యమ్మను చూచి మాధవి ముఖం విప్పారింది. ఎదురు వెళ్ళి కౌపరించుకుంద. ఇదంతా చూస్తూ పెరియన్నాయకి ముఖం మాడ్చుకుంది. మాధవి ధావా వేకాన్ని అణుచుకొవ, ధాషలి విడిచి చేలమ్మకు పాదాభివందకం చేసింది.

“నువ్వూ నాతోవాటే రథం మీద వక్వైవు అల్లా నే వంత గౌరదార్న పొంద రా-కి కారణం నువ్వే. బతికి వున్నంత కాంం “కు బుణపడి వుంటా

పావుఎ చెంమ్యుము షంతటి గారవాన్వుషుషఐ వంటి ంపుగా వుండి పెరయన్నా యున్‌కి. తన (పేమిముడు వచ్చాతో కలిని అద” వళ్ళివవాలపకన్చడ. కాన ఎజయ్లో రాసంతో ధగధగ మెర్పిపోచూన్న. అంచాంకాతి పోర వధవ మాధదితో పాటు రతం మీద వెళ్ళాలనే _వరోభావకి లొంగి ఆ*వోయింము. కజానకి. ఈ సన్మానం మాధవికి కాక తనకే జదగుతూస్నట్టు ధావిస్తున్నవ పెరియన్నాయకి. తనేకదా మాధ విన కొన, పోషించి, విద్భాబుద్ధులు నేర్చంచి, ఇంతదాన్ని చేసింద. మాధవికి * అమ్మ” తను. ఇకనుంచి నగర వేశలంతా తనసముచూచి అనసూయ చెందుతారు. కొమ్ములు తిరి గిన _శేష్టి ప్పుతులు, అమ్మా అనుకంటూ తన చుట్టూ _పదక్షణాలు చేస్తారు. పెరియ న్నాయకి రథం ఎక్కి. మాధవి ఎడమ ఎవక్క_న రీవిగా కూర్చున్నది.

విజయిన ఆమి3 వంజికళ్వ మారదచి రథం కగ్ర లే పుతుం రథాలు, "స్యరాలు పరుగెత్తుతున్నా ఎ. ముత్సాలు కుట్టి. పుష్పహారాల్ని వారు రథం మీవిక్తి వసిరేన్తూ, పిచ్చిగా ఆమె వపక పరుగెత్తుతున్నారు.

కుం ్త్తీలు గవాషవాఎపంకీ, ఉప్పరిగలమీమగా, ఆట్టాలికలకుంచికాన ఈళాటి దృశ్యాంయు తింకించరు. షేకం. అమికే ఒక రిద్దరు నెకజాణలు విజయి* అము వస్తూ్న్నూ నగర వధువుకు టొంగచాటుగా చూచి ఆ వైభవానికి కన్నుగుట్టి, ఇరుగు పాడుగు అమ్మల్ని పోగుచేకుకొన తమ అనూయ'ప వెళ్ళగక్కుతున్నారు.

కోరికలు చచ్చి వృర్డులు, వాటి బలవంతంగా అఆఇచుకొంటున్న కొందరు కఈజ్ఞికారు. ఉప్పరిగం మీదికెక్కి మారవి ఊరేగింపును, దాని వెనుక పిచ్చి _పేమి ఈ - మీలా ఆయకి ల. ఆరం లోయ శా 2 త *.

నశ కళాాణమం౦జీరాణ మత్తులో శరీర స్పృహ లేకుండా పరుగెత్తడం చూచి. ఒక వృద్రుడు తల వాచక్ష న్నాడు. “గొప్పవాళ్శి. బిడ్డ లందరికి సిగ్గూ విడియమూ పోయాయి” అంటు కొందరు మర్యాదస్తులు గొణుక్కున్నారు.

జరగవలసిన లాంఛనాలన్నీ జరిగాక తమ వాడలో గొప్ప ఉత్నవ్యా ఏర్పాటు చేయించింది పెరియన్నాయకి. భిక్షకులు, చికలాంగులు గుంపులు- =; అుగా వచ్చి ఆమె శౌధం ముందు బారులు తీరారు. అందరికీ ఘనంగా ౨౫ దానాలు చేయించింద. ఆ తరవాత సపరివారంగా పుహారేశ్వరం మందిరానికి వ! సంప్రదాయ సిద్ధంగా గడ్జె కట్టి నృత్యార్బన చేసింది. అతిధులందరికీ అక్కడే ష్ప పోపేతమైన విందు ఏర్పాటు చేసింది. విందు ముగిశాక నృత్య గాన సమారహ ప్రారంభమయింది. తెల్లవార్లు ఎడతెరిపి లేకుండా నృత్య-గానాలు జరిగాయి.

ఆ రాత్రికి రా తే శనకోసమని వచ్చిన కోటిశ్వరుల ప్రస్తావనలన్నిటినీ 88 కొట్టింది మాధవి. లతా ఎనిమిది కలంజులు పెట్టి తన ముత్యాల హారాన్ని కొశగలి వాళ్ళ విషయమే ఆలోచిస్తానని (పకటించింది.

చతుకురాలయిక పూధవి ఆంతరాంన్ని తెలుసుకున్నది పెరియన్నాయకి. శమ! కస్తులెన సేవకుల్ని పిలిపించుకొని మాధవి “నీకోసం పరితపిస్తూన్న" దంటూ -2 లన్‌కు వర్తమాశం పంపింది. అంతటితో వూరుకోక వరంక్ష్మీ _పేమికుడు పాపశాా? = ఒప్పించి మాధవ గెలుచుకున్న ముత్తాం హారాన్ని కోవంన్‌ దగ్గరికి పంపు “రత్నాల _శేష్టి కుమారుడు ంక్షా ఎమమిది కలంజ్బురెనా పెట్టి దీన్ని కొనడానికి * పడుతున్నాడు. ఇంత పౌొచ్చు ధర పెట్టినా మాధవి తన (ప్రేమప కాపాడుకోొలకపాద న్నది. అందుకని హారాన్ని మీ సన్నిధికి పంపుతూన్నది. తమ దయ ఎలావుంన అలా చేయండి” అంటూ ఒక రేఖకూడా వాయించింవి.

ముందే మాధవి (పభావానికి లోనై వున్న కోవలన్‌ ఈ రాయదారంా పూర్తిగా లొంగిపోయాడు. వారాన్ని తనవద్దే వుంచుకొని పాపనాళన్‌తో లా ఎని... కలంజులు, పైపెచ్చు కొన్ని రత్నభూషణాలు పంపించాడు. సంతోషవళాత్తూ మావ హోరం పంపిన రోజునే ఒక ఎదేళ వ్యాపారంలో విశేషంగా కలిసివచ్చిందత = అదంలా ఆ హారం వల్ద కలిసివచ్చిన అదృష్టమే అకుకున్నాడు.

నగరం అంతటా కోడంన్‌ వివాహం ఏర్పాట్లు ఘనంగా జరుగుతున్నా -: మహ్మాశేష్టి మాశాత్తువన్‌ కళ్యాణమంజీరాలు (పత్వేకంగా మధుర వెళ్ళి చేయించు- వచ్చారు. మధుర పాండ్యరాణి కళ్ళాణ దుంజీరాలు ఆ కాలంలో దక్షిణ థారతమంవ 1పసిద్ధి చెందాయి. అచ్చం అలాంటివే ఇప్పుడు మహాశేష్టిగారు చేయించుకు వద్నాక నగరం అంతా ఎంతో వింతగా వాటిని రించే చెప్పుకుంటున్నారు.

శుక్టపక సప్తమికి లగ్నం నిషృయమైంది. పురోహెతులవారు వచ్చి లొ

పశ్రికలు (వాసి వెళ్ళారు. ఇటేమో మహాశేస్టు లిద్దరి సౌధాల్లోకూ వివాహపు ఏర్చాకి

కళ్యాణమంజీరాలు కేర్‌ ఘనంగా జరుగుతున్నాయి. అటు మూధవితో కలమిక కోసం కోవలన్‌ రహస్యంగా పథకాలు వేసుకుంటున్నాడు. వారం తిరగక ముందే ఆ _పయత్నాలన్నీ ఒక కొలిక్కి వచ్చాయి. కోవలన్‌ పూర్తిగా సఫలుతయ్యాడు, అతని దయవన్హ మాధవి ఇప్పుడు శన్యకాదు. ర్‌

కోవలన్‌, మాధవి వ్యవహారం యిలా హెగతూ వుండగానే, నగరంలో అకు హోకుండా కొన్ని సంఘటనలు జరిగాయి. శగర మహాదండనాయకుడికి; అతగాడి విపరీతమైన కామ (పవృత్తి, భోగలాలసత కారణంగా కొన్ని చిక్కులు వచ్చి పడ్డాయి. కోవలనకూడా ౨(పయత్నంగాశే కొంత మబిుండులో చిక్కాడు,

కొన్ని సంవత్సరాల కిందట చేరిరాజం పండి ఒక మహాజపమండలి తీర యాతకోసమని బయలుదేరి కాచేరీ పట్టణం వచ్చింది. దాళ్ళు తీరయాత ముగించు కొని వెళ్ళిపోతున్న సమయా:కి, మహాదండనాయకుడు నగర సమీపంలోనే ఒక ఉద్యానవనంలో వేళ్ళంతో, సర్తకీ”ణంతో కొౌలవుతీరి భోగ విలాఫాలలో మునిగి తేలుతున్నాడు- ఆతని వెంటకున్న వేవులలో కొందరి దృష్టి మహాజంమండలిరోని ఇద్దరు అపురూప కొందర్వవంతులచేప్తు హోంంది.. స్వార్థపూరితమైన ఆ వేళ్యల [పేరేపణకు లొంగి మహాదండనాయకుడు అవరాధంచేసి కూర్చున్నాడు. యాత్రీకుల బృందం శగరం దాటుతూ వుండగా, వారం దౌంాలు కొల్లగొట్టారు. వాష జవహరీ ఖరీదైన వస్తాంలు అవీ వున్నవి వుచ్నుట్టు వదిలేసి ఆ ఇద్దరు సుందరుంకు మాతమే తస్క్రరంచుకు సోయారు.

చేరి రాజా-)కి చెందిడ ఈ దుహోబంలుండలి సభ్యులందరూ దాగా గౌరవ _పంప్టలు గంవారు. అచేగాక, చోళ, చేర రాశ్వాంమధథ్వ అప్పుడు స్నేహసంబంధాలు వాగా దృద్ధిచెందుతున్నాయి. చోళమహారావు మాడా ఇటువంటి అత్వాచారాంను సహిఐ చని న్యాయ మనస్తత్వం గలవారు గపక ఏంటనే నేర పరిశోధన ఆరంభ మైంది.

అపహరించుకు దచ్చిక ఆ సుందడ లిద్దంరో ఒకామెకు రుదగోపి వరానికి చెందిన ఒక దేవదాసి తీసుకుపోయిండి. రెండవ రశంను భృత్యవర్గానకి చెందిన దేవ చాసి ఎత్తుకు వచ్చింది.

నేర పరిశోధనకోనం వచ్చిన అధికావలతో కలిసి నగరమంతా గాలించి తీవ చరశిల్టు గ్రైకొనవంసినదని మహాదండ =యకు?కి డరయూరనకుండి, మహారాజావాం

16 కళ్యాణ మంజీరా ఊఉత్తరువులు వచ్చాయి. నగరంలో యితనికి బాగా వ్యతిరేకత వున్నది. నగ ముఖ్యులలో అనెకముంది ఆ వ్యతిరేకవర్గంలో చేరివున్నారు.. వీళ్ళంతా అదకు చూడ కొని యిప్పుడు దండనాయకుడి దుర్మార్గ చర్యను వాడవాడలా పచారం చేయిస్తున్నారు చేరి రాజ్యుూధికారులదాకొ యీ వార్త వెళ్ళింది. ఇప్పుడు కావేరి పట్టణం యావత్తు దుష్టుడైన దండ నాయకుడికి వ్యతిరేకి అయింది. పుహారేశ్వారం మందిర మహంతూ ఇతర దాసీజనం దేవాలయానికి సంబంధించిన వసతి గృహాలలో స్మతశాలల్లో అప చితులుకాని, ఆగంతుకులు గాసి, నివాసం లేరనీ న్యాయాధికారుల సమక్షంలో చాక్ష మిచ్చి మహాదండ నాయకుడి గౌరవాన్ని నిలబెట్టాలని (పయత్నింగారు. కాని ఫలితం లేకపోయింది.

ర్ముదగోపిక తన యింట దాచి వుంచిన కన్యకు రహస్వంగా గొంతు సలిపి నూతిలో పారవేయించింది. అయితే విదేశ రాజ్యాధికారుల సోదాలో ఆ శవం పట్టి బడింది. దండ నాయకుడు చివరకు తశ (పియుర్శాలెన రుదగోపికను సైతం రక్షిత లేకపోయాడు,

ఇక రెండవ సుందరి సంగలి, ఆమె నంగిత నాటాలలో కౌశలంపౌొణి ఇప్పుడు దత్తకాళోతున్నది. కొంత ఈ కారణంగా కూడా పాత పాపాలన్నీ పైక వస్తున్నాయి. మందిరానికి చెందిన ఇతర దేవదాసీలు ఆమె “దత్త? అవడానికి అంగ రించడంలేదు. ఈమె తనకు తానై భగవత్ర్కైంకర్యం అవడం లేదనీ పె పెచ్చ అపహరింపబడింది గనుక్త “హృత” వర్గం [క్రిందికి వస్తుంది తప్ప “దత్తో కార? వారి వాదన.

మహాదండవాయకుడు శేరాన్న ముందే దేవదాసీ మీదికి నెట్టివయ్యడానికి నకం [ప్రయత్నాలు చేస్తుక్నాడు. మహంతూ, (పధాశ దేవదాసీ మొదలై న వాళ్ళందరిమీం అనేక నిలివార్తలు పుట్టించి (వచారం చేముస్తున్నాడు.

కొత్తగా ఎవరైనా కన్య దేవదాసీ కాబోతున్నప్పుడు ఆ సూూతధారణ ఉత వాయ కగరచేళ్యల్ళీ, విజయికుల్టైన దంచి కిన్యలను ఆహ్వానించే ఆచారం వున్కఎ అయితే ఈహారి వాళ్ళంతా కర మహాదండనాయకుక్షికి వుతిశేర పక్షంలో చేరిపొట ఉత్సవాంప బహిష్కరించే ఉద్దేశంతో వుర్నారు. మాధవి కూడా తమతో రర వస్తుందనీ ఈ అర్రమవర్టీకరణానికి నిరసనగా తమనృత్యంలో పాల్గొనదఏ అం: భావించారు. నిజాగికి మాధవి ఉద్దేశంకూడా అదే కాని మహాదండ నాయకుడు రహ స్యంగా కోవలన్‌ కు కలుసుకొని మాఢవితో ఆతపకి గల సంబంధాన్ని బైట పెడ్రాణి బెదిరించాడు. ఫలితంగా కోవంగ్‌ లొంగిపోయి, మాధవిని కూడా లాంగిపోయేట్టి చేశాడు.

_. మహా(శేవ్ఫి మానాయకన్‌ కోటిశ్వరుడు. బాగా కీర్తి (పకిస్థలున్నవాడు. అలొ అన అతడు రసమాక్యుడు కాడు. నగరంలో తన పలుకుబడీ 1వభావాలు ఎలొ

కళ్యాణ మంజీరాలు 1? ఉన్నాయో తెలుకోవడానికి గూఢచారుల్ని కూడా నియమించాడాయన. అటు కుమా రే వివాహ [ప్రయత్నాలు ముమ్మరంగా జరుగుతున్నాయి. అల్లుడేమో దారితప్పి వున్నా డన్న సంగతి ఆయనదాకా వెళ్ళింది. అల్లుడు వేశ్యావ్యామాహంలో వడిపోయాడనేది ఆయనకు అభ్యంత రకరంకాదు. కానీ కోవలన్‌ ఈ ద్వంద్వాక ర్యణకు లోనై వ్యవ హార జ్ఞానాన్నీ, చివరకు గౌరవ మర్యాదల్ని కూడా పోగొట్టు కుంటాడేమోనని ఆయ నకు భయం. వేశ్య అనేది ఒక వినోదం, దాన్ని డబ్బు పారేసి కొంటాము. అంతే కానీ కులీనుడై న వాడెవడూ ఆ వినోదంకోసమని గౌరవాన్ని పణంగా పెట్టకూడదని ఆయశ ఉద్దేశం.

కోవలన్‌ బలహీనత కారణంగా దండనాయకుడు తన పబ్బం గడువుకోవడం కూడా మహా (శ్రేస్థికి నచ్చలేదు. ఇది ఇంతటితో పోదు ఇక అవసరమైనప్పుడల్లా దండ నాయకుడు వాల్తీగా కోవలన్‌ను భయపెడూనే వుంటాడు. అధికారులకు డానోహ మనడం (శ్రేష్టి ప్యుతుల చర్మితలోనే లేదు. మహ్మాశేష్టు లిద్దరూ మహారాజావారి తరు వాత అంతటి [పాభవ వైభవాలు కలిగినవారు. సంవత్సరానికి ఒకటీ రెండు సారు ఏవో ఉత్పవాలకు మహారాజావారు వస్తారు తప్ప మిగిలిన కాలమంతా ఈ యిద్దరు మహ్మాశేష్టులే కావేరి పట్టణానికి అధెనేతలనదగినవారు. ఇప్పుడు దీనికి విరుద్ధంగా జరగడం తలవంపులుగా వుంది, మానాయకన్‌కు. ఏదో ఒకటీ తేల్చుకోవాలని నిశ్చ యించుకున్నాడు. మహాదండ నాయకుడికి విరుద్ధంగా కకుం బిగించి రంగంశోకి వచ్చాడు.

మహా(శ్రేష్టగారే స్వయంగా జోక్యం కలిగించు కోవడంతో పరిస్థితులు మరింత విషమించాయి. మహంతూ ముఖ్య దేవదాసీవెళ్ళి ఆయన పాదాలమీవ పథ్ధారు. అంతే కాదు, *దత్త' అవబోతూన్న “ఆపహృత'” సుందరి కూడా స్వయంగా వెళ్ళి న్యాయాథి కారిషముందు పూసగుచ్చినట్టు తన కథ యావత్తు విన్నవించుకుంది.

న్యాయాధికారి ఈమకు అపహరించిన ఆ భృత్యదాసీసీ మహాదండ నాయ కుజ్ణీ ఖైదు చేసి రాజధానికి పంపించాడు. ఈ దెబ్బతో కావేరీ పట్టణంలో ఇక తిరుగు తేని వాడై పోయాడు మానాయకన్‌. అంతేకాదు కోవలన్‌తో మాధవికి గల రహస్య సంజంధాలనుకూడా తెగతెంపులు చేయించి మాధవికి ముంద *తిరేకుండా చేస్తాడని కూడా నగరంలో వదంకులు వ్యాపించాయి. న్‌

6 ఇమేడపైన చతుళ్ళాలలో హర్చొని పథులతో ఆడుకుంటూను మాదవి ద-%

శ8 కళ్యాణ మ౦0బటిరాల చిలుకలిజంట వున్న పెద్ద పంజరం వైపు పోయింది. స్వరం హెచ్చించి నాగరత్సా ఆం పిలిచింది.

“వస్తున్నాను చిన్నమ్మా !” తొంబాంపేటిక దగ్గర వున్న నాగరత్న దా లాగే వదిలి పరుగు పరుగున వచ్చి _పణామం చేసింది.

“రః చిలకం జంటను దుళ్ళీ ఒకే పంజరంలో పెట్టావేమే?” గద్దిందిం మాధవి.

నాగరత్న ఎంతో భయ భక్తులతో తలవంచుకొని సమాధానం చెప్పింది.

“బిర్ర వద్దన్నారు గాని చిన్నమ్మా ! అంత కలివిడిగా వుండే జంటను చేయ టమంటే నాకు మనసొప్పటం లేదు.

; “జంటల్ని వేరుచేయడమే వేశ్ణు అభిమతం. ఇకయండి వేరు వేరు పంజరాం వుంచువాటిని తెలిసిందా?”

పకోస్టం (పక్కగది) నుండి అప్పుడే పైకివస్తూ పెరియన్నాయకి ఈమాట! విని పొంగిపోయింది. “చిరంజీవివి కా అమ్మా ! మన వృత్తికి, గౌరవానికి తగ్గమా అన్నావు, మా మధూ వెయేండ్తు బతకాలి” అంటూ మెటికలు విరిచి చెక్కిలి ము పెట్టుకున్నది.

“నీ కూతురికి తప్పుడు ఆశీస్కులివ్వకే పెరియన్నాయకీ ! ఈ రూపం వాలు కాళ్వతాలు కావేప్‌ .”

అప్పుడే చతుళ్సాల మెట్లమీవ కాలయమోపుతూ సమాధానమిచ్చింది చేలన్ము.

ఈ సమాధానం విని పెరయన్నాయకి మండిపడింది. “అన్నం పెట్టిన యిం. అపభంకోరే ముండవి, నువ్వూ నీ మెట్టవేదాంతాలన్నీ దానికేమీ అక్కర్లేదు -ా బైటికి నడువ్‌. లేదంటావా శీపిరికట్ట. ..

అర్టోక్తిలోనే అందుకొని నవ్వింది చేలమ్మ. “చీపురుతో తన్ని బైటికి గెంటి నా పరువు తీన్హావు, అంతేనా? ఓసి పిచ్చి మొహమా. వేళ్ళకు కూడా వుంటుంది పరువు 1'' అంటూనే మళ్ళీ పెద్దగా నవ్వడం మొదలు పెట్టింది. ఆ అట్రహాసం అల అలలుగా ఇంటి నిండా అలుముకుంది.

“*అమోరించావుకాని ఇక అంతటితో నోరుమూసుకో. కేవంం వతకాన్నే కా. రాజదర్చారునే గెలుచుకుందది. లక్ష్మీ పృుతుడు కోవంన్‌ అంతటివాడు దాని అడ లకు మడుగులొత్తుతున్నాడే ఇంకా ఏం పరువు కావాలే

చేలమ్మ మళ్ళీ నవ్వింది. “హవ్వ ఇవా పరువు మర్యాచలంటే? ఇవే పర వతిష్టలైతే ఒకప్పుడివి నాకూ ఉన్నాయికదే; ఇప్పుడేమయిపోయాయి. కుల శ్రీ మిండ మోసినా బాగుండుననిపిస్తుందిప్పుడు. నె _తిమీద కొంగు వేసుకొని నిక్నేపఐ తిరిగేదాన్ని, అందచందాల అవశేషాలు చూచి లోకం నవ్వి పోకుండా ఆ కొంగ- కాపాడేది.”

కళ్యాణ మంజీరాలు 19

ఈ వాగాద మంతా మౌనంగా వింటూ నిలుచున్నది మాధవి. చేలమ్మ మాటలు, ఆమె అంతరాంతరాల్లో ఎక్కడో తాకాయి. “నాకు ఒకొకప్పుడు ఇదే అనిపిస్తుందత్తా ఈ డాంవికాలు, ఈ స్తోతాలు ఇవన్నీ నిజానికి పరువు పతిష్థలు కానేకావు.”

“నువ్వు బుద్ధి మంతురాలివి బిడ్డా! సౌందర్శాహంకారంతో నేనూ ఒకప్పుడి లాగే ఒక వృద్ధురాల్ని అగౌరవ పరచాను. అప్పుడా ముసిల్డి ఏమందో తెలుసా! ఒసేవ్‌! చేలూ అద్దంలో నీ అందమైన ముఖం చూచుకుంటున్నప్పుడల్దా కాస్త నా ముఖం మీది ముడుతల్ని కూడా చూడవే అంది

ఈ మాటల వాడీ, పలుకు తీరూ రెండూ కలిసి మాధవీని బాగా గాయపర చాయి. అందమైన యవ్వనంలో వృద్ధాప్యపు ముడుతలు, అంటూ స్వగతంగా గొణు క్కుంది. ఆమె కళ్ళలో నీళ్ళు నిలిచాయి. “నిజం అక్షరాల నిజం “*స్సవ్వీరాయి విసిరి నా వెకిలి వయసును గాయ పరచావత్తా!”” అంద. ఆమె గొంతు వణికింది. కన్నీళ్ళు వణికాయి. విసురుగా లేచి తన గద్నివెపు వెళ్తూ--

“ఒసేవ్‌ నాగరత్నా!' ఆ చిలకల జంటను మరివిడదీయకే”” అంది.

భి త వ

చేంయ్మ తత్గవోధ విని తన కూతురిలా కుమిలిపోతూ వుండడం చూసి, కస్సు మని లేచింది పెరియన్నాయకి. “ఆ మాధవికి నీ మీద యిష్టముంటే వుంచుకోనీ గాని నేను మాతం ఈ మాయదారి గత్తరనిక నా పంచన వుంచుకోలేను మహాతల్రీ సల కణంగా ఇంకోదారి చూచుకో.”'

“మాటమాటకి మాధవి వూసెందుకే ఎత్తుతావు. దానికి నా పాణాన్నిస్తాను నువ్వు దాని శరీరాన్నే పోషించావు, కాని నేను గుణగణాలను (పతిభను పెంచాను. చానిమీద నీ కున్నపాటి అధికారాలు నాకూ వున్నాయని తెలుసుకో.”

“ఓసి దర్శిచగొట్టు పీనుగా ! వేదాంతం చదివితే సాని పతిభ పెరగడదే. ఇంతెందుకు ఈ క్షణం నువ్వీ ఇంట్లోంచి విరగడవ్వు” ఆవేశం హదుమీరి నోటికి పచ్చినట్టు శాపనార్థాలు మొదలు పెట్టింది పెరియన్నాయకి.

“గతాన్ని కొంచెం గుర్తుంచుకోవే పెరియన్నాయకీ ! ఆ_స్తమానం నా కోళ్ళ చుట్టూతా పదక్షణాలు చేసిన రోజులు కాస్త మతికి తెచ్చుకో. ఇవ్పుడేదో ఆ పన్స్ఫా _శేష్టి దయవల్ర కాస్త డబ్బూ దశ్కమూ కూడాయని పొంగి పోకు, నా చలువ వల్లనే కదే ఇంతదాని వయ్యావు?ొ

*" ఆ తరువాత కథ ఎంతవరకు వెళ్ళాలో, అంతవరకు? పోయింది. పెరియన్నా యకి బాగా రెచ్చిపోయి చేంమ్మను బైటకి గెంటడానికి సిద్ధపడే సమయానికి మాధవి వచ్చి అడ్డుపడింది. 4

• “అత్తకే ఈ యింట్లో స్థానం లేనప్పుడు, నాకూ లేనట్లే అమ్మా. ఆమెతోపాఠే నేనూ వెళ్ళవలసి వస్తుంది మరి.” కాంతంగానే ఆయినా త్మీవంగా చెప్పింది మాధవి,

లి కళ్యాణ మంబజిరాలు

• పశ్రావు, ఎక్కడికే నువ్వు వెళ్ళేది? ఆపాటి అధికారం కూడా ఒకటి ఏడ్సీంటీ నీకు * ఏనాడైతే మూడు వందల కలంజులు పెట్టి నిన్ను కొని సభముందు గత్తం చేసుకున్నానో ఆనాడే నీకా ఆధికారం పోయింది.”

ఈ మాటల వెనుక ఉన్న దర్పాన్ని మాధివి సహించలేక లేచి నిలు చుంగ్‌ “కొన్నందుకు న్యాయ సమ్మతంగా నీకు రావలసింది వస్తుంది. ఆంతేకా అయిసదానికీ కానిదానికీ కాలుకింది చెప్పులా పడివుండడం కుదరదు గాకు” అంటూ ముందుకు నడిచి “పద అత్తా నేనూ శీతోపాటే వస్తాకు పద. కొన్న తల్లికి వుండే పౌఖి అధికారం నేర్చి తీర్చిన గురువుకు వుండకపోదు పద” అంది.

ఈ మాటలకు చేలమ్మ ఏమ్మాతం చలించకుండా గుంభనగానే కూర్చున్నఏ కాని పెరియన్నాయకి మాతం మళ్ళీ బుడిబుడి దీర్హ్జాలు [పారంభించి జన్మ జన్మాంత రాలను శపించి శపించి, చేలమ్మ వైవు చేతులు బాపి-చాపి మెటికలు విరుస్తూ “చా కూతుర్చి నాకు కాకుండా చే దయం, నిలువునా చావాలి దేవుడా ! దానికి నూకలు లేకుండా చేయి దేవుడా ! దాసం4066206 6446"

మధ్యిలోనే ఆందుకుంది చేలమ్మ *అశవసరంగా ఎండుకే ఆక్షిపోసుకుంటావు వేళాపాళా లేని ఈ భూపాళ రాగం దేనికోసమో కాస్త చెప్పు. నీకూతురిని నీకు కోకుండా ఎవ్వరూ చెయ్యరు! ఓసి పిచ్చి బొడ్డీ! నా మరువూరప్పాకం, పడ్డి వాప్పాకం కూడళ్ళు నాకు లేవటే అవిచాలు, ఇప్పటికీ నా పొట్టకు సరిపోను రెండు ముద్దలు పెడా యవి” అంటూ లేచి నిలబడింది. మాధవి కూడా లేచి వచ్చి చేలమ్మ భుజం మీద చేయివేసి “అయితే నేనూ శీతోపాటే వస్తాను పద, శువ్వా మరువూరు పాక్కం పూడరి దగ్గర ఆగిపోదువుగాని నేశేమో ఇంకొంచెంముందుకు వెళ్ళి ఏ కావేరినో చూచుకులటాను” అంది.

పరిస్థితి తన చేయి దాటి పోతూవుండడం చూచి ఆలోచనలో పడిపోయింది పెరియన్నాయకి. కొద్ది కణాలు రుసరుసలాడుతూ కూర్చొని నువ్వూ నీ శిష్యురాల. ఎక్క_డేనా చావండి. ఇకనుంచి నా పంచలో కాని కాలు పెట్టావో చూస్కో మరి...ఇ6 ఎంతకాలం సాగుతుందో నేనూ చూస్తాపగా”" అని అద్రధలాడుకూ తన గదివెపు వెళ్ళిపోయింది. ఒం

ళీ ళీ ళీ ళీ

పెరియన్నాయకి వెళ్ళిపోయాక మాధవి చేలమ్మ దగ్గరకువచ్చి “పద అత్తా! ఓ క్షణం నా దగ్గరకూచోని పోదువుగాని'" అని చేయిపట్టుకొని లాక్కుపోయి కూడో వెట్టింది, అ తరువాత నాగరత్నను పిలిచి ప్మాతలో మద్యం నింపి తుని సై వేసింది, మరో పరిచారికను పిలిచి ఆత్తకోసమని ఒక గది వూడ్చి జాగుచేయమని ఆడేశించిండి. ఇంకో సేవకుడ్ని రప్పించి చేలమ్మకోసమని మరో యిద్దరు పరిచోరికల్ని ఎడా కుదర్నమని పురమాయించింది.

వ శాణ మంజ్లీరాలు య!

మాధవి ఇలా తన అధికార చర్చాన్ని బూపుతూ తిరుగుతుంటే. చేలమ్మ శెడే కంగా ఆమెవైపే చూస్తూ మౌనంగా కూర్చుంది. వుండివుండీ చివరకు “ఏమే మాళపీ. ఒక (పళ్న అడగనా?” అంచె.

చూరవి సాలోచనగా ఆమెవైపు చూచింది.

“లేదు. కు చలికాలపు నీఫంఎ ముష్టమా? లేకపోతే జ్వ్యేషమ్రాసం ము రెండ ముష్టమా? కాస్త చెప్పమ్మా మాద్రాం.”

మాధవి దిండు నామూొని తూలికాతల్పంమీద జరిగింది. మరో పట్లుదిండును గడ్డంకించ అదిమిపట్టి మత్తుగా శాతగిలదిడికూర్వుంది. చేంక్ము (పళ్న వొత్తిగా అ్భా రహితమై-*గా తోచిందామెకు. రెండు ౫ కాలు ఆలోచిస్తూ పుండివుండి, ఆమే చైపు తిరిగి ““ఇదేచు (పళ్న అత్తా? అంది.

“*ఇద్రాి మతితేన పశ్ని. ముసలి చాన్నయిపోయాను కదూ! అందుకని.” అంటూ పుండగనే మదుపహ్శాత పుచ్చుకొన నాగరత్న లోపలికి వచ్చింది. ఆతెంగా లేచి ఆ పాత అంచకుఐది చేలమ్మ. ఒక గుకలో ఖాళీచేసి కింద పెట్టింది. మూతి తుడుచుకుంటూ నాగరత్న వైపొకిసారి అనుమానంగా చూచి కళ్ళు చికిలిస్తూ '“అభ్యం తరం చదు. నా”రత్నేగా' అన స్తాగతంగా గొణుక్కొని. “అయితే నేనేం చెప్పగలుచు కున్నానో యిపుడు చెప్పనా' ఆడవ ఎండలాగా వెలిగిపోవడం మంచిదేకాని శీతా కాంపు లేత ఎండలాగా అందంగా వెంగాలి. అంతేగాని మ! మాసపు ముదురు ఎండలాగా వెళి ఫెళ లాగమూదడు మధూ! నేను అనుభవ పూర్వకంగా చెప్తున్నానమాట. నేనూ జీవకాంతం అలాగే మండి పడ్డాను. ఇప్పటికి తెలిగౌచ్చించ ఆఅతదానికి ఆ మిడిసిపాటు మంచిదికాద?.""

మాధవి ఈమాటకేమీ సమాధానం యువ్వలేదు. ఆమె నాగరత్నంవైపు చూస్తూ గంభీరంగా హదృండి పోయింది. నాగరత్న మద్యప్యాత మళ్ళీ నింపుతూ వుంచటంచూచి మరింత ఆ(తంగా లేచి వెళ్ళి పాత అందుకుంది.

మూడోహెరె తాగడానికి గిన్నె వాగరత్నవైపు చాపింది చేలమ్మ. ఆమెకళ్ళ మూతలు పడుతున్నాయి, తాగిన ఆనందాన్నంతా కళ్ళలో బంధించాలని చూస్తున్న ట్లువవామె, ఆమె పెదవుల చివర, యెడమ చెమ్మికింద, చెక్కిలి. మీద మాడుపైః ఉప్పు కుష్టు మచ్చలు మయపవ్వుకు మాధవికి ఇదివరకటిలా జుగుప్సాకరంగా కాక దయ సియంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఎంతో ఆశగా లేచి మూడో గిన్నె అందుకుంది. కళ్ళ కొదిగా తెరచు కున్నాము. కేవలం ఆ ప్యాతను చూచేందుకే సరిపోతుందా చూపు, పాతను రెండు చేతులతోను జ్యాగత్తగా పెట్టుకొని పెవవులకు అనించుకోటోయింది, అంతేకక్ళు మూశుకుపోయాయి. గిన్నె చేతుల్లోంచి జా వ్యా ఒలికి శోయింది! ల స్ట చ స్సు

*. మారవ తవేకంగా ఆమెవైపే చూస్తూ “సత్యస్ను. 1 ఆటా, చూచి. చూచి, లం (ఆరిట్‌

ల్టీల్రీ కళ్యాణ మంజీరాల “అంత (బతుకు (బతికాక ఈ జీవితం ఎలా అనిపిస్తోందత్తా. నీకు ?” అంది.

చేలమ్మ డుత్తుగా కళ్ళు విప్పి మాధవి వైపుచూస్తూ ముసిముసిగా నవ్విం! “కాదనను బిడ్డా! అంతవైభవం అనుభవించి ఇప్పుడిలా అడుక్కు. తినడం కొం కాలం నాకు గుండెకోతగా వున్నమాట నిజమే అబద్ధ మెందుకాడాలి, కాని ఇప్పుడి: ఏ బాధాలేదు బిడ్డా? గుండె మండీ మండీ బండవారిపోయిండి. నాగరత్నా ఇం గిన్నె అందుకో దిడ్డా! మీ కందరికీ దేపుడు మేలు చేయాలి.”

తాగిన మత్తులో చేలమ్మ ముఖ కవళికలు అదో విధంగా కనిపిస్తున్నాయి. మాధవికి, ఆమె ముఖంలో ఇప్పుడొకరక మైన శాంతి అలుముకుంది. మరణం అంతం చల్లని శాంతి అది.

చేలమ్మ ఇంకా గొణుగుతూనే వు్నది. “బిడ్డా! ఎక్కడో, ఎక్కడో దూరం7 ఓ పూరిల్లూ, దానిముందు యెప్పుడూ పూతపట్టని ఓ ముదురు మామిడిచెట్టూ కనిపిన న్నాయి. ఆ యిల్లు నాదే. చిన్నప్పటియిల్లది. నా తల్లీ! ఆమె లాలనా కనిపిస్తున్నాయి ఊగ పోనిర్దూ ఆ యిల్లు నాది కాదు, ఆ తల్లీ నాది కాదిక. నాతల్లి ఒక సాని యాభయ్యో, అరవయ్యో కాకపోతే వందో కలంజులుపెట్టి కొనుక్కుంది నన్ను. ₹ తల్లికి మేనత్త అవుతుంది. మీ అమ్మ? అదీ అంతే నన్ను కొన్న నెలకుకొన్నారుదా్న అహహ!! అస్తమానం తన్నులు తిని, తిని తెగఏడ్చేదది. అడి తినే దెబ్బలు చూ? హడలెటత్తి నేను పోరుమానుకునే దాన్ని” అంటూ మాగక్నుగా గోడ కానుకొని ఉసూర మని సెట్టూల్చింది చేలమ్మ. “అదంతా యిప్పటికీ నాకు బాగా జ్ఞాపకమే అయో అవి ఏది రోజులేనా తల్లీ 1” "

అ_త్త మాటలు వింటూ తన బాల్యాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటూన్నద మాధవ తనూ చిన్నప్పుడు తిట్టూ రాట్టూ తింటూ ఒకి లాలనా పాలూ లేక ఎడ్జెగా పెరిగిం. కొంచెం ఊహ వచ్చీరాకిముందే ఈ 'పెరియన్నాయకికి దత్తయింది. ఇప్పుడ తనంటే ఈ పెరియన్నాయకికి పన్సా శ్రేన్టికి పాణం. అయితే అపారమైన ఆ _ప్రేమ భిమానాలే యిపుడు భారం అనిపిస్తున్నాయి మాధవికి. వీటి ఆడంబరాలు, సో పాఠాలు జోభగా వున్నాయి. ఈ వేశ్య జీవితంమీదే వుసిడి వుండి విపరీతమైన జుగుప కలుగుతూన్నది. తనే కులన్ర్రీ అయితే సలక్షణంగా ఆ కోవలన్‌ను పెళ్ళాడేదకాదా బరువుగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచి “మనమే సంసారులమై వుంటే ఎంత బాగుండిపో-. అత్తా?” అంది.

ఈ మాటకు తేలుకుట్టినట్టు అదిరిపడింది చేలమ్మ. *ఏమో 1 ఎల్లా ఉండేవ్‌ ఎవరు చెప్పగలరు 1 నేనూ అచ్చం ఇలాగే అనుకునే దాన్ని. అ అనుకోవడమే చిన రకు చో కొంప ముంబెహ్వొ్భంజనై కూడా కులత్ర్రిగా బతకాలని ఎంతో ఉబలా. పడ్డాస చివరకు ఏమముంది ఆ'పంతమే నన్ను తినివేసింద” ఎక్కడో గతంలో: చూస్తూ చెప్పుకు పోతున్నది చేలమ్మ. ఆమె గొంతు చిత్రంగా ధ్వనిస్తూన్నడి.

కళ్యాణ మంజీరాలు ల్దిత్రి “వేగు నృత్తోత్సవంలో గెలిచినప్పటి సంగతి, ఇప్పటి మన మహారాజు తండి నన్ను చూచి ముస్ధడయ్యాడు. ఉత్సవాలు ముగిసిన మరునాడే మా అమ్మకు చర్తమాసం వచ్చింది. నా తలి సంతోషానికి అంతులేదు. అదృష్టం అంపే ఏదేనే అమ్మా అని మాటిమాటికి నన్ను ముద్దాడుతూ నే నెక్కడవుంటే అక్కడే నాచుట్టూ గుడిగుడిగుంజం తిరిగేది. నేను మండిపడి దులపరించుకుపోయే దాన్ని. నా రూపమూ నా వయస్సూ నావికావు జకం యిష్టం వచ్చినప్పుడు ధనం పారేసి, కొని అనుభ విస్తారు. వీటిని మహారాజు అయితేమాతం ఆ ముసలి తొత్తు కియా కూనమయిన కోరికకు బలికావడానికా ఇంత బతుకు. ఛీ! ఏమి జీవిత మదీ! నా మనసు మసఠి పొయేది. మహారాజే కొదు ఆ మరునాటి నుండే నగర కోటిశ్వరులు, ,శ్రేన్టులు నా చుట్టూ మిడతల్లాగా తిరిగేవారు. ఉత్సవంలో గెలిచిన మొదటి రోజునే మా అమ్మచేత తన్నులు తిన్నాను. మూధపీ! వేళ్ళగా నా జీవతం దండనతోనే ఆరంభమయుంది= కనుకనే ఆ తరువాత కాలమంతా జే[ష్ణమాసపు ముదురు ఎండలాగా ఫెళ వెళలాడాను. ఎవ్వరూ నా వేడిని భరించలేక పోయారు. చివరకు నాకు నేనే ఒక భారాన్నయి పోయాను. అందుకే ఈ రోజున నీ త్వీవత అదీ చూచి నీ భవివ్వ్యత్తు గూర్చి భయ పడ్డాను చిడ్డా. ముఖ్యంగా నీ తల్లైపట్ట ఇంత ఉ పేవాభావం తగదు. రేపు రసికుల ముంచు కూడా ఇదే అంవాటయిపోతే అపుడేమి జరుగుతుందో ఆలోచించు. అది (పాణాంతకం తల్లీ! కొంప ముంచివేస్తుందడి.” చేంమ్మ ఉఊపదేశంరో స్నేహమూ, సాకురాపమూ వున్నాయి. ఆపేక్ష వుంది. కాని మాధవి హృదయంలో చెలరేగుతున్న తిరుగుబాటు నణచడానికి సరిపోవవి. ఆమె ధోరణి మార్చి *నీకథ అంతా ఈ వేళ వినిపించాలి అత్తా. లేకపోతే మరి నిన్ను వదిలేదిలేదు” అందిం “న్నా కథా? నాకథ వింటావంటొ అంటూ పెద్దగా నవ్వింది చేలమ్మ- వికారమైన నవ్వు ఉన్మాదమూ, అసహృ్యమూ, అంతురేని సంఘర్షణతో కూడిన నవ్వు. చాలా సేపటివరకు ఆ నవ్వు అలలు అలలుగా ఆ గది అంతా చిందుతూనే వుండి పోయింది. చివరకు ఆతికష్టంగా ఆ నవ్వును ఆపుకుంటూ |! “అహహ.” నా కథ చెప్పమన్నావుకదూ? నీ కోరిక విని పాత సంగతులన్నీ మళ్ళీ తలపుకు వస్తుంటే ఎలావుందో తెలుసా ! కార్యం రోజు రాతి సంగతులు రెండో రోజున చెలెకత్తెలు రేపుతూ వుంటే ఎలా గిలిగింతలు పెడాయో అచ్చం అలాగే వుందనుకో.” చేలమ్మ జీవితాన్ని అద్భష్టమూ, దురదృష్టమూ అనే రెండు తీరాలను సమంగా ఒరుసుకుంటూ పోయే నడితో పోల్చవచ్చు. ఆమె కంఠస్వరం కత్తి౮ాగా వాడి తేరి సిలినలి ఆకాశపు తెరను చీల్చివేస్తున్నట్టు అనిపిసూన్నది మాధవికి. అందుకని ఎక్కడో ముకు మినుకు మంటూన్న చుక్కలకు ఆవలి జీవితం కనిపిస్తూన్నదిప్పుడు. వేశ్య

౯|| కళ్యాణ మంజీరా అనే ఒక అభాగ్య స్త్రీ జీవితం మీది తెర పూర్తిగా తొలిగిపోయి భవిషత్తు కళ ముందుకు వస్తూన్నది.

జీవితంలో అనేకనుందితో సంబంధాలువున్నా చేలమ్మ స్వీకరించింది ఒక్కడే అతడే ప్రేమించింది. ఆరాధించింద. మిగిలినదంతా అ కుభవమే కాని ఆరాఢ కాదు. అఆ అనుభవాల్లో ఏ ఒకటి ఆమె హృదయం వరకూ పోనేలేదు. అందుకని ఆ: (బతుకంతా తీరని అసంతృ ప్రీతోనే వేగిపోయింది. తనను కొన్న శ్రీని 'అమ్మా' ౬ పిలిచింది కాని ఎప్పువూ అమెను తల్లిగా అంగీకరించలేదు. గత్యంతరంలేక పడు; వృత్తిలో తలదూర్చింది. కాని ఇది ఆంతే. ముసలి మహారాజుకు (పియరాలి- అయితే వుందికాని ఏనాడూ ఆయనను మనస్ఫూర్తిగా స్వీకరించలేదు.

ఆమె శరీర సౌష్టవం, అద్భుతమైన నాట్య కౌళలం, సౌందర్యాన్ని డ్విగ కృతం గావించే గర్వమూ జనాన్ని విశేపంగా ఆకర్షించేవి. మహారాజు మరణించా మంిక రత్నాల స్థితో చేలమ్మకు సంబంధం కుదిరింది. అతనితో కలిసి ద్వీ ద్వీపాంతరాలు తిరిగింది. రత్నాల శ్రేష్టి ఈమె పేరకూడా వేశే పెట్టుబడి పెట్టి వర్తక నడిపేవాడు. వచ్చిన రాభాలన్నీ ఆమెకే కేటాయిస్తుండేవాడు. తద్వారా స్వల్బకాల లోనే చేలమ్మ గొప్ప ఐశ్వర్యవంతుర్నారెపోయింది. ఇంత చేసినా ఆ రత్నాల శే ఎన్నడూ మనస్ఫూర్తిగా (పేమించి ఎరుగదు చేలమ్మ. ఎడమొవాం పెడమొహం- రుసడసలాడుతూ తిరిగేది. తన స్నేహితులముందైనా కాస్త మప్పితంగా వుండమ తల బాదుకునేవాడతడు. చేలమ్మ పట్టింళకునేదికాదు. చివరకు సికందరియారో గిన ఒక సంఘటనతో ఆ రత్నాల ఆేష్టితోకూడా చేలమ్మ తెగతెంపులు. చేసుకుం. ఆ సంఘటనను చేలమ్మే ఇలా చెప్పుకుపోయింది.

““సికిందరియాలో మాకు ఆతిర్శమిచ్చిస అరబ్బు వ్యాపారికి భారతీయ నత: చూ డాలని కుతూహలం కలిగింది. రత్నాల్నశేషి తన గొప్ప బాటుకోవడానికి ననూ నా నాట్యాన్నీ ఆకాశానికి ఎత్తివేకాడు. ఆ అరబ్బు వ్యాపారి ఆనకక్తినీ, ఉత్సావోన చూచి నృత్యం చేద్దామనే అనుకున్నాను. అయితే సరిగ్గా ఆ సమయానికే రత్నా (శేష్టి నోరు మెదిపాడు.

ప వియా! మన మిత్రుడికి ఆసందాన్నె కలిగించు” అన్నాడు.

ఈ మాట వినగానే తేలు కుట్టినట్టయి మండి పడ్డాను. కావన్ర కాదు. నీ ఆజ్ఞ మీద ఆడడానికి పాడడానికి నేనేమన్నా ని బానిస ననుకున్నావా?'* అని తిప్పికొట్టాన

దేశంకాని డేశంలో తన మితమండలిముందు నా (ప్రవర్తన రత్నాల,శేస్టి: బాగా అసవ్యూన్ని కలిగించి వుంటుంది. ఆతనూ కస్సుమవి లేచాడు. అప్పటి కప్పు- తఆగశెంవులు అయిపోయాయి. సంవత్పరాయిగా ఉన్న సంబంధం క్షణాల్లో ౩" పోయింది.” అంటూ శణం ఆగి “గక్షిచిపోయిన సంగతులన్నీ తలపుకు వస్తుం" ఏమిటోగా వుంటుంది బిడ్డా! ఆకలి మేణుకున్నట్టవుతుంది' " అంటూ. కళ్ళు మిట

కళాణ మ౦ంజీరాలు లిక్‌ రించి నాగరత్నవైపు చూచింది.

నాగరత్న ఆమెకు తినడాని కేమైనా తెస్తానని చెప్పి లోపలికి వెళ్ళిపోయింది* చేలన్ము మౌనంగా వుండడం చూచి “తరువాతేం జరిగిందత్తా!'” అంది మాధవి.

““శ్రరువాత ఏమి జరుగుతుందో మనందరికీ తెలిసిందే. ఆ దేశంకాని దేశంలో

ఏకాకినై పోయాను. రోజూ ఆ అరబ్బు వ్యాపారినే సంతోషపెడ్తూ వుండేదాన్ని. అత డిట్రే నోకు మితుడు, సంరక్షకుడూ అయిపోయాడు, అయితే ఒక సంవత్సరం గడి చిందో లేదో పుట్టి పెరిగిన ఈ దేశమూ, ఈ పరిసరాలు జ్ఞాపకానికి వచ్చి దిగులు గొలిపేవి. అంతకు మించి నన్నక్కడ దిగవిడిచి వచ్చిన ఆ రత్నాల శేస్టికి (పతీ కారం చేయాలనే వాంఛ నన్నక్క_డ నిలువనివ్వలేదు. ఒక్కసారి భారతదేశయ్మాత చేశావో రెట్టింపు లాభాలు వచ్చి పత్రాయని ఆ అరబ్బు వ్యాపారిని నమ్మించాను. కావేరి పట్టణంలో వున్న సార్ధవాహు లందరినీ పరిచయం చేస్తానని చెప్పాను. అసలే. విదేశ యాతలంటే కోరికగా వున్నాడేమో వెంటనే ఒప్పుకున్నాడు. అప్పుడే మవో,శేస్టితో అతగాడికి పరిచయం చేశాను. అప్పట్లో మవా,శేష్టికి మ్మాతం ఏముందని ఏవో చిన్న చిన్న మారుజేరాలు చేస్తుండేవాడు. ఆ పరిచయంతోనే దాగా లాభించి కోటికి పడగ త్తాడు. మహాశేష్టికి యిప్పటికీ నేనంటే ఇష్టమే. నా _పేమనైతే అత నెప్పుడూ కోర లేదు తని నృత్యమంటే పడి చచ్చేవాడు. ఈ కావేరీ పట్టణంలో యింతమంద్‌ కళా వేత్తలు, _శేష్టులు, సామంతులు వున్నారా మహా(శ్రేస్టిని మించిన కళావ్వేత్త ఒక్కడు లేడు.”

“తరువాతేం జరిగిందత్తా?'”

“తరువాత నా అదృష్టం పండింది. ఏమంటావా ఆ అరబ్బు వ్యాపారి పది రోజులు జ్వరంతో తీసుకొని ఇక్కడే కన్నుమూకాడు. ఇక్కడి వ్యాపారంలో లాభిం చిందంతా నా పేరపెట్టి చచ్చాడు. ఎంతో ధనవో. ఏడేడు తరాలు కనకళొభిషేకాలు జరుపుకోడానికి సరిపోయే ఐళ్వర్యం, అంటూ ఓ నిట్టూర్పు విడిచి, ఏమి లాథముతే పోనీ అదీ నాది కాదు. అదృష్టంతోవచ్చి దాంతోపాటే కొట్టుకుపోయిందది'" అంది చేలమ్మ. -

“మరి ఆ సంపచ ఆంతా మువ్వెవడికో కట్టబెట్టావని మా అమ్మ చెప్తూ వుం టుంది నిజమేనా అత్తా?”

సరిగ్గా సమయానికి భోజన పదార్ధాలు అమర్చిన బంగారపు తాంబూళం పుచ్చుకొని నాగరత్న లోపలికి వచ్చింది.

ఆమెను చూచి “భలే నమయానికి వచ్చావే నాగరత్నా! స చిన్ని యజమాను రాలు వేసిన పశ్నకు నా ఆకలి రెట్టింపయిందకుకో యుప్పుడు'' అంటూ సంభాషణ కట్టిపెట్టి చేలమ్మ లోజన సౌమగిమీద విరుచుకు పడింది.

ఆమె అతి అ్యతంగా భోజన పదార్థాల్ని పెద్దపెద్ద ముద్దలు చేసి తింటూవుంటే

లి కళ్యాణ మం౦ంజీరోల దూధవి వీస్తుపోయి ఆమెవైపే చూస్తూ కూర్చున్నది.

తినడం ముగించుకొని తృ ప్రిగా తేన్చింది చేలమ్మ-.. దిండు నానుకొం క్షజః సీపు కన్ను మూసింది. ఆ తర్వాత ఒత్తిగిలి ఎ్యరటి పెద్ద పెద్ద న్మేతాలతో మాధి వైపు చూస్తూ, వదిలి వేసిన పపసంగాన్ని మళ్ళీ ఎత్తుకుంది.

“ోన్టి త్రల్లి చెప్పింది నిజమేనే మాధవీ సిసలయిన లంజ అది. అందుకని సా గుట్టంతా కొట్టినపిండి దానికి. ఇంత దరి దాన్ని అనుభవిస్తున్నానుగాని నే నెప్పుడై? ఆతడ్ని పల్రెత్తుదూట అన్నానా చెప్పు”

“మరి ఆతగాడేమో నిన్ను కాకుండా, ఆ సునంద అంటే పడిచచ్చేవార. పెపెచ్చు నిన్ను నడివీధుల్లో పట్టుకొని చావ చితక తన్నేవాడటు”

“అంతా నిజమే. ఏదీ అబద్ధం లేదిందులో పిచ్చితల్లీ, మరి సంసారులం- తన్నులు తినేది ఎవరకోసమనుకున్నావే, సానుం మూలాని కాదటే? సంసారి సా దోచుకునే సాని మేడలు కళ్హేది, మరి నేకు కుల న్రీలాగా మెలగాలని పంతం పట్టా" లేదా? అందుకే నా సర్వస్వమూ ఆ హెని కోసం ధారపోశాకు. నేనే స్వయం

వ్‌ ఆ సునందతో చెప్తుండే దాన్ని. సునందా! నక్ను నిలువునా దోచుకో అది ధర్మం కాని అన్నీ ఆమిపోయాకి అతగాడ్ని మాతం తన్ని తగలెయ్యుకు, € _బతిమాలుకునే దాన్ని. అయినా వినలేదది. తప్పులేదు కుంధర్మం పొటించింద ఆ మాటకొస్తే నీ తల్లి దికూడా తప్పులేదు. సువంద సాని అందుకని అచ్చం సెనిల పవ్షించిందది. పెరియన్నాయకీ అంతే. నేనిప్పుడు నువ్వు కూడా అలాగే వర రింబాలని కోరుతున్నాను మధూ? అని క్రీగంట మాధవి ముఖవైఖరి పరి!ీలి- “ఎవడో ఒకడ్నే ముడివేఎుకొని (బతుకంతా వెళ్ళుమారిస్తే మంచిదే అనుకో... తల్లినే తీసుకో ఏనాడ్రైతే ఆ పన్సా శేష్టితో చునసు కలిసిందో ఆనాటి నుంచే ఇం దారి దొక్కడం మానివేసిందది. అతగాడివల్లే రెండు చేతులా ఆర్టించింది. కొని = కైనా పుట్టిముని। ఆ పన్సాయే స్వయానవచ్చి చేయి జాపాడనుకో చిల్లి గవ్వ ౨ దది. వేళ్ళ అన్నిటి కంటే (ప్రేమించేది డబ్బునే ఎందుకంటావా దొని (బతి: అంతకు మించి రక్షణ లేదు మరి.”

“ని మాటలు నా కొకసారి బొత్తిగా బోధపడవత్తా? ఆపేక్షలు, అనురా? వదిలి కేవలం డబ్బునా _పేమెస్తుంది. ఆడది?"

“అయితే నీకు తెలిసినట్టేలే నోరుమూసుకో. ఎంత అయినా ఆ కోవలన్‌ కళ్యాణ మంజీరాలు తెచ్చి నీ కాళ్ళకు వెయ్యడే పిచ్చి తల్లీ, ఆ కజ్ణికి కా వేసేది. నువ్వూ నేనూ, నీ తల్లి, నాళల్సి ఈ దిక్కుషాలిన సంత అంతా ఒక కులీశులే అనుకో. అయితే ఎక్కడో మరుగునవున్న ఆ కులీనతవల్ల మనక్రేమిటి ౬ తుందిప్పుడు. మనం వేళశ్యలం వేశ్యల్దాగే నడుచు కోవాలి. అందుకే న్నాను. గుర్తుంచుకో, నువ్వు _పేమసిద్ధాతంలోగాని పడ్డావా ను

కళ్యాణ మంజీరాలు ల్లి నాలాగే పుళమారిపోతావ్‌ * గాలాగే పూర్తిగా పతనమయిపోతావు ! పతనం అందే జ్ఞాపకం వచ్చిందేప్‌ లోకమంతా. గాది పతనమంటుందా నేను ఒప్పుకోను. ఒక్కనాటికి ఒప్పుకోను (పాణం హోయినా నాది పతనమనను, అనను,” - అంటూ పిచ్చిదానిలా గొంతు చించుకొని అక్కడి కక్యాడే చలతికిలబడింది చేలమ్మ. అంతా విని మాధవి పరధ్యానంలో పడింది. ,బాలాసేపు అలాగే ఆలోచిస్తూ వుండివుండి, చివరకు చప్పగానవ్వి. “ఛీ! ఏమిజన్మే ఆడజన్మ సాని అయినా, సంసారి అయినా కాంత్తిలేదు దీనిక అని ఉసూరు మంటూ నిట్టూర్చింది. .. "ఆ గదిలో వున్న ముగ్గురు ఆడవాస్న తమ వయోఖేదాన్నీ వర్గభేదాన్ని విడిచి ఆఅ ఒకే ఒక నిట్టూర్చులో కలిసి పోయారు. "/ అవ్య కృమైన బాధనుండి పుజ్టిన జౌనమేదో. ఆ గది అంతటా అలుముకు ది. ఆ మౌనాన్ని చెదరగొడుకూ, తడబడుతూ. లేచి నుంచుంది చేలమ్మ. మోతాడు ఎక్కువైైందేమో తూలిపడనోయి౨ద* నాగరత్న ఆదుకుంది. ఆమె ఏవైనా తత్కాల ఫరిర ధర్మాన్నిగాని నిర్వర్తించు కోవడానికని లేచిందేమో అనుకున్నారు వాళ్ళు, చేంచ్మ నిలదొకు్క[కొని నిలబడి బొంగురు గొంతుతో “*ఓంచాలా గొప్ప నుఖం ॥ పొందాను, ఇక వెళాకు. వెళ్ళు, వెళ్ళి అలిగింది కడూ సి తల్లి. దాన్ని కొంచెం సముచాయించు మాధవీ” అంటూ తూలుకూ చతుశ్శాలవేపు నడిచింద్‌. మాధవి ఆమె పరిస్థితి తెల్సుకొని “అత్తను చేయిపట్టుకొని నడిపించుకు వెను నాగరత్నా. [కొత్త గదిదాకా దిగజెట్టేరా” అంది. చతుళ్శాలం చివరిభాగాన ఊనగతూ వెళ్తున్నది చేలమ్మ. సూర స్తమయ మవు ] తూన్నది. ఆ వెలుగులో పక్షులు కలకల లాడుతున్నాయి. వాటికలకలారవాన్ని అనుకరిస్తూ, నవ్వుతూ, ఆ [త్రాగుడు మత్తులో ఎగిరెగిరి పడుతూ. నడుస్తున్నదామె. ఒకచోట గడప బొటనవేలికి గుద్దుకొని పడిపోతూ వుండగా నాగరత్న పరుగెత్రివచ్చి ఆమకుంది. కాని లాభంలేక పోయింది. పట్టు జారి అలాగే కంబిశిం మీద చతికిం బడింది. _ " నాగరత్న ఆమెను జబ్బ పట్టుకొని లేపుతూ, “పద అత్తా నేను దిగబెట్టి వస్రానుపదొ అంది. ఇ, | ఎఏందాకని దిగ 2డ్తావే. సశ పదం”

న! న | ఇద్దరూ పాళీ వేపు వచ్చారు. కిందకీ దిగటానికి మెట్లు అక్క అక్కడ ఆగిపోయి మెట్లువేపుకు లాగింది చేలమ్మ. “అటుకాదు నీకో ఆమూలకక్ష్య బాగుచేశారత్తా !”

ఆ మాట విని చేలమ్మ కొద్దిగా నవ్వింవ. ఆమె ఫాల భాగ శ్రేలాయు. ఒక్క తపకు ఎప్పుడో నలభై సంవత్యరాలనాటిది దర్పం ఆమె ముఖంమీద క్షణం మెరిసి మాయమైంది.

“నా భవంతీ దీనికి రెట్టింపు వుండేది. దానికే త్రిలాంజలి నాగరత్నా! ఇప్పుడీ పెరియన్నాయకి ఇంట రాజభోగాలకు ఆశ పడతాన కూడలి చూశావుగా, అదే ఇక నాకు రాజ (ప్రాసాదం అనుకో. ఆ॥ గాడ్ని గెలుచుకొని అంతగొప్పదాన్నయి పోయా'ప నేను. అహహ! ఇ చాటుకోవడానికి ఈ భవనమూ, ఈ వాడా దాలవేవ్‌! మొత్తం న, అంటూ మళ్ళీ విరగబడి నవ్వి భుజంతో నాగరత్నను (తోసి (కిందక

“అయో! వెళ్ళకు. వెళ్ళకు అత్తా! చిన్నమ్మగారికి ౮ పోతుంది” ఆంటూ వెంటబడింద్‌ నాగరత్న,

చేలమ్మ చటుక్కున ఆగిపోయి. అక్కడే నిశ్చలంగా వ్మిగహ ఆ గంభీరతను చూస్తే ఆమె క్షణం [క్రితం తప్పతాగి తూలిన అనుకోలేరు. ఆ తరువాత నెమ్మదిగా మొదలెట్టిందం. “చూడు + కూతుళ మధ్య అడ్డుగోడనవడం ఇష్టంలేదు నాకు.”

“అందుకని నిల్చున్నపాటున ఎక్కుడకని వెళావత్తా?”

దూరంగా ఎక్కడో చూస్తూ మాట్టాడింది చేలమ్మ.

““పువారేశ్వరం మందిరం మెట్టమీద అడుక్కుతినే ఆడవాః చూశావా నాగరత్నా! వాళ్ళలో చాలామంది ఆ మందిరానికి అం. దాసీలుగా వున్న వాళ్ళే “నేకు దేవదాసిని కానుగా, మహాజశదాసిని. మందిరం మెట్లమీద నాకు అధికారం లేదు. ఆ కోదేశ్వురుల నివాసాలు' తగింది. ఏమంటావు?” -ా

, ఆ మాటలు విని నాగరత్న ఎడ్చింది. రెండు చేతులతోను చే పట్టుకొని, తన భుజాన్ని ఆమె భుజంమీద ఆన్ని పసిపిల్చలా విలవిలల

“నేను నిన్ను వెళ్ళినివ్వనత్తా! వెళ్ళ నివును.”

చేలమ్మ ఆమెను మృదువుగా అవతలకు నెట్టి ఆదేళమిస్తున్నట్లు? ఆంది. చేయిపట్టుకొని గబగబ మెట్ట దగ్గరకు లాక్కుపోయిం కన్నీళ్ళాగడం లేదు. కాళ్ళూ నిలవడం లేదు. చేలమ్మ ఈడ్చు (క్రిందికి వచ్చాక ఆమెను గట్టిగా గుండెల కదుముకొని తల నిముర

“నా కోసమని దుఃభించకు నాగరత్నా! నేనాక్కునాటికీ ప

కారణమేమిటంటావా? ఈవగర శేష్టులు చుహ్మాశేష్టులు వీళ్ళంతా ఒకపుడు దీపం చుట్టూ మిడతల్లాగా నా చుట్టూ ముసిరినవాళ్ళే. అయితే ఎవరూ నన్ను ఎంగిలిచేయలేక పోయారు. ఇప్పటి ఈ నికృష్ట స్టితిలోనూ అప్పటి ఆ (పభావం బాగావుండివోయింది. వారిమీద, నాకు చానంచేసీ అమినా నన్ను జయించిన సంతృప్తిని పొందాలని, వాళ్ళంతా ఇప్పుడు నన్ను ఆదుకోవాలని చూస్తారు. అహ ! వ ! ఇక ఆటే చెప్పవలసింది ఏమీ రెదుకొని, కొంచెం మత్తు వదిలాక మాధవితో ఈ సంగతి చెప్పు.” నాధఢరత్నకు కన్నీళ్ళు పొంగి వచ్చాయి. చేలన్ము అడుగన ముందుకు వేసిందో రేదో ఇంతలో మృదంగ వాదకుడు మాణిక్యంపిశ్ళే లోపలికి వచ్చాడు. వెక్కి వెక్కి. ఏడుస్తున్న నాగరత్నను (పతిమలాగా నిలుచున్న చేలమ్మను చూచి చెప్పరాని పసంభకోణమే ఏదో జరిగిపోయిందని థావించాడు. భయం ధయంగా తడబడుతూ “ఆయితే ఈ సువార్త మీదాకా వచ్చిందన్నమాట. శివి శివా! శివ శివా అన్నాడు,

• చేలద్ము కనుబొమలు ముడివడ్డాయి. " ఏం ఏమిరా గాడిదా ! ఏదైనా కొరి హెచిక తెచ్చావా ? అడేం సౌగదు కాని వెళ్ళు. వెళ్ళి ఆ పెరయన్నాయరి రౌమ్ముల్స్‌ మూతి పెట్టి డబ్బులు పిళుక్కో పో నా కొడకాకో “నువ్వంతే లెవమ్మా నీకు పతి ఒక్కటీ ఆసికంగానే వుంటుంది. అంతా నిలాగే ముష్మైత్తుకోవాలని చెకడుఆలోచన ఎక్కడో.” “ఆసలు సంగతి ఏమిటో అఘోరించరాదు” దులిపేసింది నాగరత్న. మవ్వలాగా, పొడుగ్గా పీలగా వుండే ఆడారిమాణిక్యం పిళ్ళే గొంతు చించుకొని అభినయం చేశాడు--- చేలమ్మవేపు వేలెత్తి చూపురూ “ఎక్కడెక్క-డైతే ఈ మహ తల్లి శుభ వాదం మోపుతుందో అక్కడ తెగదెంపులు కావలసిందే. విన్నావా * మహా శేస్టిగారు అల్లుడ్ని పట్టుకొని ఆ కుష్టుముండతో పూసుకుంటూ, రాసుకుంటూ వుంటుం7 అటువంటి మాధవితో స్నేహం ఎట్టా కట్టావని నిగ్గదీశాడు. ఇంకేముంది.” ఆ మాట విని అక్కడి కక్కదే అతగాడి చేతిని ఒడిసి పట్టుకుంది చేలమ్మ “ఏం, నీ ముందే అన్నాడా మహా[శేష్టి ఈమాట. ఏదీ ఒప్పిద్దూగాని పద. తప్పుడు గాడిదా, అబద్ధ మాడావా పురుగులుపడి చస్తావు జ్యాగత్తు” “అట్టాగే అట్టాగే ముందీ చేయి విడువు” పిళ్ళే గిల గిల్హాడిహోయాడు. “*ఇ్మక్ర్యడకాడు. పడ. ఇకను ఆ మహా,శ్రేన్టి భవంతి ముందే చేయి విడిచేది.” “అయ్యో! నేశు విన్నానని అన్నాగా ఈమాట.” “మరి ఎవరు విన్నారు?ొ “వమో ఎవరికెరుక. ఉరూ వాడా అట్టుడికినట్టుడికి పోతుంటేనూ” పిశే గళ్ళ నమిలాడు. చేలమ్మ పిడికిలి విడిపింపకోలేక జులపాలు రేపుకుంటూ గిజ గిః లాడిషోయాడుం అతడి దుర్గతి చూచి అంత బాధలోనూ నవ్వుకుంటున్నది నాగరత్న శలాకంలేదు నిక్ను వీథికెక్కించి తీర్తాను పద కూడలి కెళ్ళాకనే ఇహ |

శ0 న న. సంగతి తేలుస్తాను చూడండి అయ్యలారా |! దొంగచాయాలు వద్దంటే వెంట వేసుకుంటాడు, కొని గంజి పౌంగించుకుంటాకంటే చిల్లిగవ్వ రాల్చడు, నా మూర్గమేదో మీరే చూపండి అని వారినే నిలదీస్తాను.

“అప్పుడు తెలుస్తుంది ఈ పెద్దలంతా కుష్షు ముండను 'కేమించేవాడ్వి వా ముద్యానికి ఎలా కుదుర్చుకుంటారో. నన్ను ముంచేవాడ్ని నాతోజే పుచ్చుః తానురా పిశ్ళే. ఏమనుకుంటున్నావో” అంటూ చే: పట్టుకొన ఈడ్చిండి

పిశ్శే వేళ్ళాడబడ్డాడు, “అమ్మమ్మ ముం౨ పిడికిలి వదిలేయి తల్టీ, పట్టుకుంటాను. ఏదో బుద్ధి గడ్జితిని నోరు జారాను, జన్మ జన్మలకు మళ్ళీ కయ్యను.”

(బ్రతుకుదెరువు పోతుందని గిజగిజలాడిపోయాడు. పిళ్ళ. పొగ చేలమ్మ కాళ్ళమీద పడ్డాడు. ఆ పాటున గడ్డం పుచ్చుకొని బతిమాలుతూ, తల దూర్చి ఠపీఠపీమని లెంపలు వాయించుకున్నాడు.

“ఈ పాటికి పోనీ అత్తా! సిగ్గు లేదు వీడికి. ఒర్థి మూర్టుడు ఎక్కడ్‌ గాంచేత ఎన్నిసార్లు చీపురు దెబ్బలు తిన్నాడో రెఖ్వాలేదు. చిన్నమ్మగాక& మెరితిప్పింది. అసలు మాటే మాటాడరు వీడితో”” అంది నాగరత్నం

చేంమ్మ పిడికిలి వదిలేసింది. అడ్డకట్టు అంమలతో కళ్ళు ఒత్తుక నిలుచున్నాడు పిశ్శం

వాడి పౌరుషం చూచి చేలమ్మ కూడా నవ్వుతూ “భగవంతుడు "నా పరువు నిలిపాడు నాగరత్నా! ఈ చెడ్డపేరు రాకముందే వైటపర్లా సుఖంగా నృండాలి. నా మాధవికి దేవుడు మే-ఎచేయాలి. ఆ పరమేశ్వరు చన్రగా చూడాలి నాగరత్నా!”

రెండు చేతులెత్తి గడప దగ్గర దీవిస్తూ నిలుచున్న చేలమ్మ ఆ క్షః రోక సుందరిగా కనిపించింది నాగరత్నకు. ఆ తరువాత ఆమె తలవం: చిగా ముందుకు నడిచింది. నాగరత్న గుమ్మ=డాది రాకముందే ఆమె పోయింది.

5 మాణిక్యం పిళ్ళ చెప్పగా సంగతంతా తెలుసుకొని గజగజ వ 'పెరియన్నాయకి. అనుకున్నదేమిటి? జరిగింది ఏమిటి? ఏమి కానున్న

అంటూ తల పట్టుకొని అలాగే కూర్చుండిపోయింది. మహా(శేష్టి సామాన్య ఘటం కాదు దళారీల నుండి మహారాజుదాకా ఆయనంటే పడి చస్తారు. రాతలిలా గాడిదలు కాస్తూ వుంటే చేతలు వూళ్ళీల్తాయా? పోనీ, పన్సా _శేష్టితో చెప్పి ఏ యవన దళారీకో కట్ట వెట్రేస్తాను దీన్ని. పరువుపోనీ. మరియాదపోఎ ఏమయినా కాని, ఇవ దీంతో బావలేనిక అయ్యయ్యో! ఈ సంగతికాని చెవినిబడిందో రాజమ్మ, ర్ముదమ్మాళ్‌, ఒకరేమిటి శతు పక్షమంతా ముఖంమీదే నవ్విపోతారే. ఏఏదారి దేవుడా! అసలింతకూ పూర్వాపరా లేమిటో ముందుకొంచెం వాకబుచేస్తే, నామతిమండా ఎవర్నీ పంపడం, నాగరత్నా! ఎక్క-త చచ్చావే?”ో

“అమ్మా !”” పరుగు పరుగున పచ్చి నిలుచుంది నాగరత్న.

““చూస్తావేమే మాధవిని రమ్మను. బోయీల్ని పిలిచి వెంటనే పల్లకీ సిద్ధం చేయ మని చెప్పు. నువ్వూ వెళ్ళి చప్పున అలంకరించుకొనిరా, బైటకి వెళ్ళాలి.”

“ఎక్కడికి అమ్మా ! కోవలన్‌... =.”

“*క్రాను”

పె3యన్నాయకి తార్పుడు బుధ్ధి దా" పనిచేస్తున్నదిప్పుడు అందుకని అప్పటి కప్పుడు మళ్ళీ ఒక వం సిద్ధం చేసింది.

నాగరత్న మూలంగా సంగతంతా తెలుసుకొని కస్సుమని లేచింది మాధవి. అక్కను పట్టలేక ఐాలీసుకు గట్టిగా కలిపి అవతలికి విసిరేసింది. హు! కులన్ర్రీ' నా కంటే ఆ కులన్త్రీతో ఒరిగేఏ ఏమిటో? ఆమి ధన (ధాన్యాలు తేవచ్చు, లక్ష్మితో తుం తూగవచ్చు. కావి నేనూ (పేమించాను కదా నాగరత్నా నాకేమీ అధికారం లేదా ఆయన మెద” పొంగి వస్తూన్న కోపంతో నింపు” వజికిపోతూన్నదామె. మాటలు తడబడు తున్నాయి.

నాగరత్న ఆమెకు ఎల్జాగో నచ్చకెప్పి చతుళ్ళాలవై పు తెచ్చింది. కూతురి ముఖ కవళికలు చూడగానే పరిస్థితి (గహించింది పెరియన్నాయకి. అమెను హృదయానికీ హత్తుకొని తలనిముకుడూ ““కొత్తలో ఇంతే అమ్మా. అన్నీ ఇల్హాంటి ఆమభవాలే ఎద రౌతాయిం.. గుండె నిరు చేసుకోవాలి తల్లీ! ఎచ్చజూపినపుడు కాగడమూ, దింపగానే చల్దారడమూ అంవాటివాలి” అంటూ మాధవిని చూచి మళ్ళీ ధోరణి మార్చింది. “మున నాతి ధర్యం ఇంతే తల్దీ నగర వరధువులం మనం, మన (శేమకూ, డబ్బుకూ ల-కె, అన్నిటికన్నా ధనమే (ప్రధానం మనకు. (పేమా పురుషుడూ దానికి సాధనాలుమ్మాతవే ననుకో*” అంటూ మళ్ళీ కూతురి ముఖం పైపు పరిశీలనగా చూచి *“కోవలన్‌ విప యంలో అప్పుడే ఆళ నిరాశ చేసుకోలేదు నేను ఇదుగో (క్రొత్త పాచిక వేస్తున్నాన చూడు, దేవుడు చల్లగా చ్నూస్తే గెలుస్తాము కూడా.”

ళ్ళ “పాచికలు ఏమీ అక్క-శ్రేదులే అమ్మా, నాకు నేనై ఆయన్ను గెబుచుకుంటాను

నాకాశళ్థిమీద నేసు నిలబడ్తాను. ధనం గొప్పదో (పేమ గొప్పదో ఈ దెబ్బతో ేల్యు

౭9 కళ్వ్యాణమం కుంటాను చూడు.”

డబ్బు పట్ట ఉ'పేచాభావం చూపుతూన్న కూతురి ధోరణికి విసుక్కుం. న్నాయకి. నీకింకా పనితనం పోలేదు. ఆ ధనం కోసమనేగా ఇంతగడ్జీ కరిచే ఒకటీ లేకపోతే ఇహ ఈ రసికుల మొహం ఎవరు చూస్తారు.

“ధనం కోసమని ఎవరన్నారమ్మా |! నేను ఓం (పథనుంగా చూచ అసలాయన పూర్వాపరాలేమిటో తెలియందే నాకు."

“అది నిజమేకావచ్చు. నువ్వప్పుడా లక్ష్మీప్పుతుడ్నీ అతగాడి లక్ష్మీసీ వెళ్ళిపోయావు గదే---రాచ మాలికనే కాదు కోవలన్‌ను కూడా గెలుచుకోవాః అని నేను హెచ్చరించిన మీవటనేగా నువ్వతడ్ని వలలో వేసుకొకడం పెట్టింది.”

తల్లి ధోరణి అర్హయాక విసుక్కుంది షాధవి “ఇంతకూ నీ కోరిక ఏ చెప్పు”

“ఏమీలేదు నువ్వా కోవలన్‌ పేర ఒకలేఖ (వాయాలి. ఈ ఆహ: కాస్తా అవతలికి నెట్టి, అందులో (పేమ అనీ, విరహమనీ బాగా తూకమైన పెట్టు, తక్షణమే తమ దర్శనం కాని తీరుకు, మీ మాధది [పాణత్యాగం చేసు సిద్ధంగా వుందని [వాయి.”

“ఉత్తరం చూచాక మరి ఆయన రారేదనుకో అప్పుడు నేను [పా చేసుకోవడం నీకు నమ్మతమేనా అమ్మా”

“పెడసరం మాటలు కట్టిపెట్టి ముందు ఉత్తరం పూర్తి కానీ నాగర పంపుతాను. పన్సా ఉడ్యానవకంలో కలుసుకునే ఏర్పాట్టు చేస్తున్నాననీ ఆయ మర్యాదల క్రేమా[తం భంగం కలగదని (వాయి. చూస్తానుగా లేఖ వా: నీకెంత నేర్చు వున్నదో.” లె

కూతురిని తన గదితోనే డిగవిడిచి బ్వైటికి వచ్చింది పెకియన్నాయ! రత్నను కూడా తనతో రమ్మని సెగచేసి, చాటుగా వెబ అమెతో గుసగున చేలమ్మ వెళ్ళిపోయిన సంగతి తెలుసుకొని పొంగిపోయింది. “పీడా. విరగ పోనీ, హోమంచేసిచేతులు కాల్చుకున్నట్టయింది దాంతో. నృత్యోత్సవఎనాడు చ అంతజనంలో వాన్ని కావ తీసుకుంది, తన (పక్కన రథంమీద కూర్చోబెట్టుకు. తోకంమీడ మూకుడు గప్పడం ఎవరికి చేతనవుతుందే నాగరళ్నా ! కుష్టు ఎవరైనా అసహ్యించుకుంటారు తప్పేముంది. ఇక పీడావిరగడై పోయిందిగా' కోవలన్‌గాని దాన్మిపనక్తి ఎత్తుతే శేనే తన్ని తగలేశాకని చెప్పు. అంతేకాదు కాని నేను కాని దాని అంటూ సౌంటూ . ఎరగవణి అదెక్కడో మూలపం చచ్చేచని చెప్పు. విన్నావా నాగఠత్నా.! ఎలా.అయినా ఈ ,వేశి కోవలన్‌

క ళశ్యాణమం౦ంజీరాలు త్రి చూస్తాగాలొ పన్సా నిర్మించిన సుందరోద్యానం సముదతీరానికి ఈశాన్యంగా వున్నది (గిక్‌ శిల్పసౌందర్యం వుట్టి పడుతుందక్కుడ. తశ సూదేశం రోమ్‌ నుండి చిన్నః పెద్దవి అందమైన శిల్పాలు అనేక తెచ్చి (పతిష్టించాడు పన్ఫా(శేష్టి, బంగారు, వెం, ఫలకాలమీద సుందర చిత్రాలు అనేకం వేయించాడు. అరబ్బీ దేశంనుండి రత్నకం। శాలు తెప్పించి ఆసనాలు ఏర్పాటు చేయించాడు. డేశదేశాఎగుండి.. తెప్పించిన చి! విచ్చ్శితమైన పవుల్ని వెండి, బంగారు పంజరాల్లో 'పెంచుతున్నారక్కాడ. రకరకాల ఫలపుష్ప వృషాలు, నౌకా విహారాల కోనం క్భొ[తిమమైన సరన్నుల డివ్యభపనాలు, మంటపాలు వున్నాయి. వనం చుట్టూ ఎత్తయిన గోడ. అగడ్తా ఉదార (ప్రవేశ, న్మిష్కమణలకోనమని నాలుగు ఉన్నతద్వారాల ఉన్నాయి. నాలుగోడ్వొర, సమ్ముదాభిముఖంగా తెరచుకుంటుంది. అక్కడే కోవలన్‌ కోనం నిరీక్షిస్తూ కూర్చు న్నది మాధవి. అవసరమైన ఏర్పాట్టన్నీ ముందే చేయించింది పెెయన్నాయకి. ఉద్యానవన నికి సమీపంగా కొబ్బరితోపులో అశ్వం దిగి సము దాభిముభి౨గావున్న రహస్య ద్వార గుండా లోపలికి వస్తాడు కోవలన్‌. ఎప్పటికప్పుడు =ళని వార్త తెలిపేందుకు దారిలొ అక్కడక్కడా పరిచారకుల్ని, దాన దాసీజనాన్ని నియమి.చిఐది. ఆతి రహన్యంగా దాగుతూ దాగుతూ బైలుదేరాడు కోవంన్‌, మామగారి మనో థావం తెలుసుకున్ననాటినుండీ జాగత్తగా మసలుకుంటున్నాడు. వేలి నాధగ్‌ కూడా వివాహ సంబంధాన్నీ, దాని (వతిష్టను కావాడడానికి కొంతకాలం వేశ్యానంపర్క_ం మాన వంసిందని ఏకాంతంలో సలహా ఇచ్చివున్నాడు. తన తల్నడికి అసలీ గొడవలేమీ పట్టవు, మాకాత్తువన్‌ (శ్రేష్టి తన జీవితంలో ఎప్పుడూ ఇటువంటివి ఎరుగడు. ఎప్పుడో పడేండ్లనాడే. భార్ధుపోయినా. శీలాన్ని కాపాడుకుంటూ వస్తున్నాడతడు. అప్పటినుంచీ తనకు వాణిజ్యమూ, కోవలన్‌, రెండేరెండు అషా?లుగా. పెట్టుకున్నాడు. గిప్పుడు కోడలికోసం ఎదురుచూస్తూ ఎంతో ఆనందాన్ని అకుభవిస్తున్నాడు.. కొడుకు దారి తప్పివున్నాడని, ఆ సంగతి తన వియ్యంకుడిదాకా లోయిందని తెలిస్తే అతడెంతగానో బాఢపడి పోయేవాడే. ఎంతయినా తంగడి వాధపడడాన్ని సహించలేడు కోవలన్‌. ఇవ్వుగిపుడే వృద్ధిలోకి వచ్చాడు తను. మంచి వ్యవహదర్తగా రాణిస్తున్నాడు. మహా(శేన్టి తన వ్యవ హారాలన్నీ కొడుకుపరంచేసి తనొక పరిశీలకుడిగా మ్మాతమే వుండి పోయాడు. వర్తక వాణిజ్యాలన్నీ కోవలన్‌ చక్కగా అజమాయిషీ చేసుకుపోతున్నాడు. అందుకని అప వాడు అన్నా అపక్తీర్తి అన్నా భయపడిపోతున్నాడు. అసలే ఆ దేవదాసీ వ్యవవారం లో అనవసరంగా తను నలిగిపోయాడు. దండనాయకుడు తన బలహీనతను పట్టుకొని

లక్ష కళ్యాణదుం౦టజీరాల సిగుపడుతున్నాడు కోవలన్‌. ఆయినా మాధవి ఆకర్షణనుండి తప్పుకోలేక పోతున్నాడు. జీవతంలో ఆ తొలి కలయికకు సంబంధించిన మాఖర్యాన్ని మరచిపోలేక పోతున్నాడు. మాధవికి నారీత్వాన్నీ తనకు పురుషత్వాన్ని (పసొదించిన మధుర సంపర్కం అది.

అదీగాక మాధవి అపూర్వ సొందర్యమూ, ఆమె కళాభి నివేశమూ, వాళ్ళా తుర్యమూ బాగా ఆకట్టుకొని కదలకుండా చేస్తున్నాయి. అయితే అంత మ్మారాని పరువు (పతిస్థల్ని, వాణిజ్యాన్ని పణంగా పెట్టడం నచ్చడం లేదతనికి.

కజ్ణకితో వివాహ సంబంధంకూడా వ్యావహారిక దృన్టితో ఆనందాన్నీ మానసి కంగా ఖేదాన్నీ కలిగిస్తూన్నది కోవలన్‌కు. కుబేరుడ్తై న మహాశేష్టిని మామగా పొందడం ఎంత సంతోషదాయకమో, ఆయన కుమార్తెను భార్యగా స్వీకరించడం అంత బాధగా వుందతనికి. అసలే తన చెడునడత సంగతి మహా(శేష్టిదాకా పోయింది. ఇక కల్యాణ మంటసంలో కన్యాదాత ముఖం చూడలేడు తను. ఆంతేకాదు భవిష్యత్తులో కూడా అతగ ముందెప్పుడూ తరెత్తుకు తిరగలేడు.

• నాలుగు నెలల [క్రితం తను నూతనంగా నగర్మపవేశం చేసిననాటి సంఘటన జ్ఞాపళం వచ్చింది కోవలన్‌రు. ఆనాడు మాధవికి తనకూ జరిగిన సంభాషణ నగళ మంతా మార్నుమోగి పోయిఐది. తన తం్యడీ మహా్యశ్రేష్టి.... మిగిలిన పరివాఠరమంరా ఆ సంగతి విని పొంగిపోయారు. తన శీలాన్ని గుణగణాలను ఎంతగానో స్తుతించారు. తిరిగి నాలుగు నెలలైనా కాకముందే ఇది పొక్కింది. అంత గౌరవం మీవట ఇంత అన మానం, చోళ వీటితో తల తిరిగి పోతున్నది కోవబన్‌కు.

ఆతడు మాధవిని కలుసుకొని నాలుగు రోజులే అయిఐది. నిజానికి ఈ నాలుగు రోజులే నాలుగు యుగాలుగా గడిపాడు. పగలెల్దాగో గడిచిపోతున్నది కాని ర్నాతుం గడవడం గగనవ్వై సోతున్నది. మానసిక దౌర్బల్యం పగలల్దా అణగి మణగి వుండీ (ప్రొద్దుగూకగానే విజృంభిస్తూన్నది. అందుకని తెల్ల వార్డు అశ్వం మీదనో తప్పితే తన కర్టీ రథం మీదనో ఎక్కడెక్కడో నిర్ణన 1పదేశాలలో తిరుగాడుతూ గడుపుతున్నాడు.

కోవలన్‌ ఈ వేళ సాయంత్రం వ్యాపార వంవహారాలన్ని ముగించుకొని సౌధా నికి తిరిగి వస్తూ, దారిపక్క మోకాళ్ళ మీద తలవాల్చుకొని దీశంగా కూర్చున్న శ్రీ నొక ర్తెను చూచాడు. సేవకుడ్ని పిలిచి, ఎవరో పాపం ఆపదలో వున్నదిలాగుండి? సంగతేమిటో తెలుసుకోండని, పురమా యిస్తూనే తనే ఆమెను సమీపించి “*ఎవరమ్యా మీరు? ఏం పనిమీద వచ్చారు?” అని (పశ్నించాడు. వెక్కిళ్ళు పడుతూ. లేది నిలుడ న్నది నాగరత్న. ఏడుస్తూ కోవలన్‌ పాదాల మీద పడింది. మరణాసన్న అయివున్న తన యజమామరాలికి చిక్రిత్సను యాచిస్తూ అతి నేర్పుగా అభిళయించింది. నాగరత్న ాతుర్యానికి నిర్హాంతపోయాడు కోవంవ్‌. సేవకుడు వెళ్ళిపోగానే కంచుకంలో చాన లేబ తీసి అనని చురుదో ఆతమ పటటా "

కళ్యాణమ౦ంజీరాలు లి విధాల ఆలోచించాడు. పన్సా ఉద్యానంలో కలయిక సంగతి తెలుసుకొని కొంత ఊరట పడ్డాడు. ఒక వైపు సంకోచమూ భయమూ పీకుతూవున్నా మాధవి లేఖా, నాగరత్న సంభాషణా అతడ్ని వివకుడ్ని చేశాయి. మాధవితో కలయిక అనే మధుర (పస్తావనను (తోసిపుచ్చుకోలేక పోతున్నాడతడు.

(పొద్దుగూకాక సౌధం వెనుక ద్వారం దగ్గర నమ్మకస్తురైన పరిచారకుల్ని వుంచి విహారం కోసం అంటూ వైలుదేరాడు, ఒకరిద్దరు మి[తులతోను, వ్యవహ ర్త లతోను కబుర్దాడుతూ అటూ ఇటూ ర్యాతి రూమున్నర వరకు తిరిగి తిరిగి శెండవ రూము [పవేశిస్తూ వుండగా ఎలా అయితేనేం సంకేత స్థలానికి చేరుకున్నాడు. ఇంతలో పెరియన్నాయకి సేవకుడొకడు వచ్చి కళ్ళం పుచ్చుకున్నాడు. రెండవ "సేవకుడు ఒంగి ఒంగి దండాలు పెడుతూ మార్గం చూపుతూ ముందు నడువగా సము (దాభిముఖంగా వున్న రహస్య మార్గంగుండా ఉద్యానంలోకి (పవేళించాడు.

ఈ సందర్భంలోనే తన _ పేమికుడు పన్స్ఫా(శేన్టి నికూడా అవసరమైన పని అంటూ. కబురు పంపి పిలిపించింది పెరియన్నాయకి. ఒకవేళ కోవలన్‌ చచ్చిన రహస్యంగాని పొక్కితే అప్పుడు పన్సాతో బేర 'సారాలను గురించి చర్చించడానికి వచ్చాడని తప్పుకోవచ్చు. మరొకవిధంగా-పాత [పిమికుల కలయిక [క్రొత్త జంటకు మౌని (పేరణ నచ్చినా ఇవ్వవచ్చు.

పన్సాాశేష్టి మాధవితో కూర్చొని పాచికలు ఆడుతున్నాడు, మారవి అంపే వాణం ఆయనకు. పెరియవ్నాయకి వారికోసమన దండలు గుచ్చుతూ కూర్చున్నది. మధ్య మర్య పన్సాశేస్టికి మద్యంపాాత నింపి అందిస్తూన్నది. తాంబూలం ముడిచి ఇస్తూన్నది. అప్పుగప్పుడు తనూ [తాగి ఆకూ వక్కా. వేసుకుంటున్నది. కాని ఆమె చూపంతా కోవలన్‌ వచ్చే మార్గంమీదే పరచుకొని వుంది. మాధవీ, పన్సా-ఫాతేర్‌* ఫీలియా-తండీ కూతుళ్ళు నవ్వుతూ తుళ్ళుతూ కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు

కోవలన్‌ వస్తున్నాడని తెలియగానే ఆడుతూ ఆడుతూ వున్న పాచికల్ని అలాగే విసిరేసి నిలుచున్నాడు పన్సాంోదద్దు వద్దు వెళ్ళవద్దు, మీరు కూర్చోండి” అంటూ అడ్డు తగలపోయింది పెరియన్నాయకి. “*కోవలన్‌ రాగానే రెండు తియ్యటి కబుర్లు చెప్పి ఇద్దరం కలిసి వెళ్ళిపోదాం” ఆంది.

“వద్దు పుయెల్హా! (1పియతమా) ఆతని తం'డీ, మామా కూదా నాకు (పాణ మిత్రులు. ఇటువంటి వశిదహారాల్లో ఎటువెళ్ళి ఎటువచ్చినా కాస్త కనుమరుగు వుండాలో ఆంటూ (యేమగా పెరియన్నాయకి వీపుతట్టి వెనుకదారిని తన సౌధంవేపు వెళ్ళ పోయాడు పన్నా

మొదటే తన సంకల్పం భగ్నమయినందుకు కొంత చిరాకు పడింది 'పెరి యనాాయకి. ఆ వెంటనే 'కొ త ఆలోచన ఒకటి కొటుకువచి? సరుకుని లేచి నిలబడింది+

86 కళ్యాణమ': కాస్త అంకా అదీ వుండాలా వద్దా. ఓసీ, నవ్వబోకే అసందర్భపుదానా. అతను వచ్చేవుండాలే.” మాధవి సన్నగా నవ్వి కళ్ళు మిటకరిస్తూ “ఇది (పేమ వ్యాపారమా అంగి. పెరియన్నాయకి పవ కొరుకుతూ. గొంతు తగ్గించి “అంతే అను వస్తున్నాడూ” అంది. కోవలస్‌ వస్తూనే ఇద్దరినీ చూచి, పెరియన్నాయకిని ఉద్దేశిస్తూ “*ోన' అన్యూ'” అన్నాడు. “ఇదేమిటి మాధవి ఏడుస్తున్నదా'” అని ఆమెవేపు “నేనేం చేయను నాయనా నాలుగు రోజులు మీరు రాకపోయేసరికి ఇ దిది. రేన్ని ఓదార్భలేక నా తల [ప్రాణం తోకకు వస్తున్నది. ఎప్పుడు వ ఇంకాఎప్పుడు వస్తారు. ఎప్పుడు ఎప్పుడని, న్యాపాణాలు తోగేసింది. తిండీ లి సరికదా కంటిమీద కుశుశే శరువై పోయిందగచుకోండి. డీన్ని ఓదార్చలేక న వచ్చేది” ఏడ్పు గొంతుపెట్టి అభినయించింది పెిరియన్నాయకి. జోడిగులు : మూడుముళ్ళూ పడగానే నిన్నూ, నీ (పేమను మరిచిపోయే దాపతుకాదులేపే శ్రేష్టి, ఆం లక విధాల నచ్చజెప్పినా వింటేాా! ఒకటే ఏడ్పు, ఒకటే! అయ్యో రాత ఏమని చెప్పను నాయనా! మీ కోసమని ఇలా పిచ్చిదయి మాధవి (పక్కనే ముభావంగా కూర్చొని పెరియన్నాయకి చెప్పేద: న్నాడు కోవలన్‌, ఆమె మాటల్లో తన మన స్థితే గోచరిస్తున్న దతనికి. ఆ తాకితే చాలు ఊల్తేజితుగయ్యే స్థితిలో వున్నాడు. రెండు చేతులతోను మ కొని పడుకున్నది మాధవి. కోవలన్‌ మృదువుగా ఆమె చేతిని నిమురుతూ ఇటుచూడు , ఇటుచూడవూ ” అన్నాడు. విసురుగా చేతిని (తోసివేసి అవతలికి తిరిగి పడుకున్నది మా: లేచి ఆటు వెహ్త్ల వుండగా ఆమె తిరిగి ఇటు (పక్కకు ఒ తిగిల్లుకూ. వుండ, “విసవూ?ొ అన్నాడు కోవంన్‌.

• మాధవి వియండానే ఒల్రిగిలి పడుకున్నది. “*ళద్రినీ ఆద్భష్టమనుకో అమ్మా! దేవుడు లా=టి వారు దొరికారు నీ! తపస్సు, ఇడి నీ పూజాఫలం అనకో” హితోపదేశు చేసింది పెరియన్నాయ “*రాతిబొమ్మకు పూజా పుష్పాలమీద వ్యామోహం చండదే అమా గాతికి పువ్వుల విలువలేం తెలుస్తాయని. వీరు నిజంగా దేవుడే ఆయితేనా వ శపస్సుకు క్షణం విక్తిచి వుండేవారా నన్ను” అంది మాధవి. చివరి మాటల గళం రుద్ధమయింది. పైట చెంగుతో కన్నీళ్ళు ఒత్తుకుంది. చేజ్‌. ఆరాళలోలో 4 యు _

కళ్యాణమలజీరాలు 87 సేపూ రాలేదో అని ఏడ్చిందా వస్తే విగిసి హూర్చుంది. ఏమన్నా అవండి, చుభ్యన నాకెందుకు. ఇవిగో నేను వెళ్తన్నాను” అంటూ ఒక పూలచండ అందుకొని దాని చివ రలు ముడివేస్తూ బైటికి నడిచింది. కొంచెం దూరం వెళ్ళి అగి ఏమి జరుగుతున్నదో అని [కీగంట చూస్తూ. నిలుచున్నది.

పెరియన్నాయక్‌ వెళ్ళుగాన మాధవిని గట్టిగా కౌగలించుకొని ఆమె. చ పుల్లో చూపులు కలపాలని చూస్తున్నాడు కోవలన్‌,

“రాతి బొమ్మకు (ప్రాణ పతిస్థ చేసిన దానివి నీకే. దీనిమీద్ద విశ్వాసం లదే ఇతరులేం నమ్ముతారు మాధవీ”

కౌగిలిలోకి బిగిసుకునే విదిలించుకున్నట్టు అభినయిస్తున్నది మాఠళా. పెడ మొహంగా వుంటూనే (కీగంపి చూస్తున్నవ. కడకంట త్మీవంగా చూచి, ఎర్తిపొగుపుగా “*త్రస్తున్నారుగా పూజారిబినీ ఇక మీకు పూజకేం కొదువలెండి” అంది,

ఆ మాటకు కోవలన్‌ నవ్వి ఆమెను గట్టిగా హృదయానికి హత్తురున్నాడు" నుదురు ముద్దాడి “ఆది లోకరీతి పియా; ఆ లాంఛనాన్ని నిలపడానికే ఆ హూజారిణీ. రేపు జరుగబోతున్నది వివిహోత్సవం కాదు, ఐశ్వర్య యజ్ఞమనుకో. మహా[శెన్టిధనాన్నే అందులో హవిస్సుగా విడుస్తున్నాను. దాంతో మాళాత్తువన్‌ వంశ ధనలక్ష్మి ఒక్క వెలుగు వెలుగుతుండి. ఆసలు ఉద్దేశం తెలిసిందా మాధవీ”

ఆ మాటి విని విసురుగా కౌగిలి విడిపించుకుంది మాధవి.

“ఆ వెలుగుకోసమని ఈ వెలుగును ఆర్చివేయాలా స్వామీ! ధన దావ = తీర్చు కోవడమే మీ ంక్షమైతే అదినా చగ్గరకూడా పుందిగా.”

ఈ మాటలు కోవలన్‌ ౧ంచెంమీన కద్తివాటులా నాటాయి. అతిని ఆభిశాత్యం పూర్తిగా దెబ్బతిం తోక తొక్కిన తాచులా లేచాడు “మాధవీ” అని గర్జిస్తూ కత్తి దూశాడు. తను వూహించని ఈ హఠాత్పరివర్తనకు బెదిరిపోయి, గజ గజ లాదుతూ [వక్కకు తప్పుకున్నది మారవి. కోదంన్‌ ఊ్యగరూపం చూచి ఆమె శరీరం తీగెలా వణికిపోతున్నది.

మాధవి భయస్వరూపం చూచి కోవలన్‌ కోపం కొంత శళమించింది. అతడు ఉఊదేకాన్ని బలవంతంగా అణచుకునే 'పయత్నం చేస్తూ స్వగతంగా గౌణుగుకున్నాడు. “ఈ కణంరోనగూ నిన్ను పేమస్తున్నానన్న స్పృహకొంత వుండిపోయింది. దేనికీ బౌంగనవాడ్ని ఆ ఒక్క-డాపకి వివవశ్నయిపోతున్నాను. అద్‌ ఒక్కటీ లేకపోతీ ఈ క్షణంలో ఏమి జరిగిపోయేదో” అంటూ ఆ తరువాత అందులో కాస్త దర్పాన్ని కూడా కలిపి మళ్ళా మొదలు పెట్టాడు. “నగరహరా, మధిరా, శూర్చరాక్‌, బార్చరికోస్‌ ద్వీపాల", భారతదేశం నాలుగు చెరగలు, తన కీర్తితో ముడివేసి కొమ్ములు తిరిగిన దోటగందునే. మెల కాంకనాం. వేముకను శుహా;శేవషి మాకారువాన్‌ ప్కుతుడిముందు

న్న. అలం లడ౬రౌలు అయితే [కోధావేళాన్ని చివరకు [పేమావేశమే జయించింది లాగున్నది. ఖడ్గం విసిరేసీ ఈతడు గంభీరంగా కూర్చున్నాడు.

కోవలన్‌ను ఈ రూపంలో ఎప్పుడూ చూడలేదు సరికదా వూపాంచనైనా లేడ మాధవి. ఆతని పౌరుషం యొక్క తేజస్సు ఆమె గర్వాన్ని నిస్తేజ పరచింది. మాధవి లోపల కోవలన్‌ను గొఢంగా ( పేమిస్తున్న స్రీ ఆ క్షణంలో మేలుకుంది. ఆమె కంఠమూ కహ్మ, మనస్సూ కన్నీళ్ళతో రుద్ధమయ్యాయి. పరుగున వెళ్ళి అతని కాళ్ళను కావ 'దేసుడుంది. పాదాలమీద తల మోపి వెక్కివెక్కి. ఏడుస్తూ “మీ పాదధూళిని నేను నన్ను చంపండి. అంతం చేయండి, మీ చేతుల్లో 'పాణాలు వదిలినా పుణ్యలోకం ప్రా

స్తుందేమో ఈ హెపిస్టి జన్మకు.”

కోవలన్‌ కాళ ఎకు మాధవి వ త్తటి బాహువులు నంకెళ్ళిలా బిగుసుకుంటున్నాయి. తల ఎత్తి నీళ్ళ గిన్నెల్టా వున్న కళ్ళుతో కోవలన్‌ను చూస్తూ మాట్టాడుతున్నదామె- “అభాగ్యురారైన ఈ కులట (ప్రేమను లోకం ఎప్పటికీ నమ్మదు. చివరకు మీరూ విశ సించరు మహా[శేష్టి ! ఛీ ' ఇటువంటి (బతుకు (బతికేకంటే బావడం మేల” అంటూ గండెపొంగును ఆణచుకోలేక లేచి నిలుచున్నది చూధవి; “మీకెందుకు అంత శమ లేన్టీ' ఈ పాపిస్టి జన్మను నాకు నేనే అంతం చేసుకుంటానమొ ఆని గబ గబా వెళి కోవలన్‌ విసిరేసిన ఖడ్గం అందుకుంది. ఆదిచూచి తక్షణమే పరుగె త్తి ఆమెను పొదివి పట్టుకున్నాడు కోవంన్‌. ఖడ్గం విదిలించి దూరంగా పారేసి నూధవిని బలంగా దగ్గి రకు లాక్కుని గుండెలకు హత్తుకున్నాడు.

“నీ _పేమను నేను నమ్ముతున్నాను మారవీ ! అందుకే నా జీవితాన్ని పూర్తిగా నీ చేతుల్లో వుంచాను. ఈ [పేమ ఎప్పటికీ ఇలాగే వుంటుందని వాగ్దానం చేస్తున్నాను, కాని వంశ్మపతిష్టకు మచ్చరావడవ మ్యాతం నచ్చదు గాకు. ఆ ఒక్క కళంకాన్ని నేకు చూడరేను.

“అది మీ మాధది కూడా సహించరేదు స్వామీ" నా హృదయానికి, జీవితానికి వెలుగు నిచ్చే సూర్యుణ్ణా కళంకపరుస్తాను! మీ మూరవి అటువంటిది ఈహించడ కూడా” అని తన శిరస్సును కోవలన్‌ హృదయంలో [గుచ్చి, ఒక చేయి. నడువు పైనా, మరొక చేయి మెడమీద వేసి గట్టిగా కౌగిలించుకొని మాట్లాడుతూన్నడి మాధవి. కోవలన్‌ ఆమె శిరస్సును రెండు చేశుంతోను గట్టిగా అదిమిపట్టి నే.తాలలోకి చూస్తూ నిలుచున్నాడు. ఆమె కనురెప్పలు సిసతో వాలాయి. వయసూ, సిగ్గూ చోబూచులాడుతోన్న కళ్ళతో సూటిగా చూస్తూ అందామె “ఎందుకో అశవసరంగా మాటజారాను. మీకేకడూ ! ముందు పరివాసానిక్తా మహా _శేస్టిగారి సంవద [పస్తావన లెచ్చారు” -

“బౌను, మానాయకన్‌ చెట్టీయాక్‌ ఏకైక సంతానాన్ని పరిణయమాడి ఆ ఐశ్వర్యాన్ని (గ్రహించడం మాశాత్తువన్‌ వంశాంకురాన్నిక్తి తగిందే, అందులో తప్పేమీ

కి ళ్ధాణమింజరాలు లలా లేడు మీదు మిక్కిలి వంశ [పతిష్ట అద్‌...... కొని...”

“కాని ఈ పతిత దానాన్ని కూడా తదురు [గహింపక తప్పదు రసరాట్‌! మీ మాధవి (పేమదానాన్ని మీరు స్వీకరించ లేరా? అంటూ జాలిగా కోవలన్‌ వైపు చూచింది. ఆ చూపులో మత్తూ, మాధుర్యమూ తొాణికినలాడాయి. మళ్ళీ కౌగిలి విడిపిం చుకొని, అతని పెదవుల్ని వెచ్చగా ముద్దాడి మద్యప్యాత వేపు వెళ్తూ “*నాగరత్నా !” ఆని పిలిచింద.

కోవలన్‌ ఆమెడు అనుసరించాడు “నీ [కేమదానాన్ని పొందడానికి నిత్యం ధిషా పృాతతో యాచకుడ్నయి నీ ద్వారం ము=దు నిలుచుంటాను మధూ ! సరేనా”

మద ప్యాత నింపుతోన్న మాధవి ఆ మాటకు సమాధాన మివుడానికి శిరస్సు పైకి ఎత్తింది. ఇంతలో నాగరత్న వచ్చింది. యజమానురాలి ఆంతర్వం తెలుసుకొని (ప్నించ కుండానే బంగారు పళ్ళేలలో రకరకాల మధురపదార్థాలు తెచ్చి అమర్చింది. ఆ తరువాత ఒక క్షణం నిలుచుని తలవంచుకొని వెళ్ళిపోయింది. నాగరత్న వెళ్ళాక చల్లగా సట్టూర్చింది మాధవి. మద్య ప్యాతను కోవలన్‌ వేపు జరుపుతూ చప్పగా నవ్వి దగ్గ3కి జరిగి “ఇంకా ఎన్ని రోజులుంటారు భికూ?” అంది.

“రేపు సప్తమికి ధర్మమూ, సంఘమూ ఏకమై నా ఆరాధ్య దైవాన్ని బలవం తంగా నా గుండెల్లోంచి పెకలించుకుటోయి ఇంకొకరి హృచయంలో ,పతిస్టిస్తారు. ఏమీ _చేయళేను నేను, అసవాయురాళై న ఒక బీద పూజారిణిలా చేతులు నలుపుకుంటూ వుండిపోతాను. మనస్సిచ్చి, [గ్రేషించి, ఆరాధిస్తున్నా అధికార పూర్వకంగా మీరు నావారని చెప్పుకునే హక్కులేదు నాకు, ఎందుచేత + నేకు స్త్రీ; కాను, వేశ్యను, స్తీ సహజమైన గుణాన్ని దాని సహజ సుందర రూపాన్ని పొంవకూడా అడదాని కుండే అధికారాలు లేవు నాకు” ఆంటూనే దుఃఖం పొంగి వచ్చి ఆమె కళ్ళు అశు సిక్తా అయ్యాయి. - క

దుఃఖంతో వేవుతెంచిన ధూధవి ముఖం -ఈ కణంరో ఎంతో దయనీయంగా వుంది. ఆమ ఆంతర్శంలోని కటువై ఏ సత్యం తాదూకు కాంతి వెలుగుతోంది అమె ముఖంలో. ఆమె మాటల్లోని ఆవేవన కోవలన్‌కు కొంత కొంత అర్థమయినా అతని హృదయాన్ని మాతం పూర్తిగా దూసుకు పోలేదది. మత్తు వూపులో ఆమెవేపు .దేయి జాపురూ “నీ భయం నిరర్ధకం మాధవీ! నేనెప్పుడూ నీ వాడ్నిగానే వుంటాను” అన్నాడు.

“&ంటారు దొంగ సాత్తలాగ. లోకం కజ్ణకి సౌభాగ్యాన్ని మాధవి దోచుకుం దని దెప్పుతుంది. కాని పెళ్ళి అనే ఒకానొక బూజుపట్టిన నైతిక ధర్మ పొళంతో బంధించి ఆ కజ్ఞకీ నా జీవిత సర్వస్వాన్ని బలాతాారంగా లాక్కుపోయిందని ఎవ కైనా అంటారా చెప్పండి? ఎవరూ అనరు.”

-... లెండు నిమిషాలు మౌనంగా గడిచాయి. కోవలన్‌ తన ఆలోచనలన్నీ ఈ

౨ శ్చాజు టు ౪టరాల్సు విషయం మీదకే మళ్ళించి యోచిస్తూ కూర్చున్నాడు. ఆ తరువాత మౌనం విడిచి గంఖీరంగాను, మెల్లగానూ 1పారంభించాడు- జక్క లాంఛనాన్ని నవ్వుతూ స్వీకరించ డమే నీకూ నాకూ మేలు మాధవీ, ఎందుకంటావా ఇది నీనా ఇష్టా యిష్టాలకు సంబం ఢించిన సమన్థకాదు. సంఘ నియమం. తప్పనిసరి ఇది.”

“*ఎందువల్లో ””

“సంతానం కోసం

“నేను కనలేనా సంతానాన్ని?”

మాధవి న్నేతాల్లో ఒక విధమైన తిరుగుభాటు మెరుస్తూన్నది. సుందరమైన ఆమెముఖం ఆంతరికమైన ఆ పితూరీతో డేవురించి మరింత అందంగా వెలిగిపోతూన్నరి.

కోవలన్‌ అటువైపు చూడకుండానే థాశీచేసిన మద్యప్యాతను ఆమె ముందుక విసిరి, గర్వంగా “నీ సంతానాన్ని ఏ కుల వధువూ పతిగా స్వీకరించదు (ప్రేయసీ ! మరో కటు సత్యమిది” అన్నాడు.

ఈ సమాధానంతో మాధవి ముఖం పాలిపోయింది. అయితే అప్పటికప్పుడే ఆ విఘాతంనుండ్‌ తేరుకొని సన్నగా నవ్వింది' “అయితే. నేశు కేవలం ఆట బొమ్మను అంతేనా! అందరు మానపుల్హాగే నాకూ గుణగణాలనూ, అవయవాలను సమంగానే ఇచ్చింది (పకృతి; కాని హష్క్హలను మాతం లాక్కుంది. అంతేనా? నా [పేమకు [పతిఫలం (_పేమకాదు కామం. నేను (పేమిస్తే దాఎకి (పతిగా మీకు నన్ను కామిస్తారు భేష్‌ ! ఇదేనా మీ న్యాయం ం

“అది ఏడైనా అవనీ గాని, అంతగొప్ప అసంభవాన్ని ఇప్పటికిప్పుడు సంభవం చేయలేను నేను. ఆయితే ఒకటి ద్యూతం వాస్తవం మరూ |! నువ్వా నృతో; త్సవంనాడు రాజమాలికనే కాదు నా హృదయాన్నికూడా గెలుచుకున్నావు. నీ రూపమూ, గుణమూ నీ వాక్చాతుర్శమూ నాలో వెలిగించిన ఈ పేమ జ్యోతిని ఆర్పి వేయడం కుబేరుడైన మహా[శేష్టి కూతురి తరం కాదు.”

కోవలన్‌ ఆవేశాన్ని రెప్పవాల్బకుండా చూస్తూ కూర్చున్నది మాధవి. మళ్ళీ అలా కూర్చునే చేరువకు జరిగి వచ్చింది. తన శరీరభారాన్ని మృదువుగా అతనిమీద మోపి అతన్ని వాలీసు మీదికి జార్చి, సూటిగా చూస్తూ “ోమీరన్నమాట వాస్తవమేనా?” అంది.

కోవలన్‌ (తాగి వున్నాడు. అముతే ఆ (తాగుడు మత్తుకన్నా మారవి తాలూకు మత్తే అధికంగా వనిచేస్తున్నదిప్పుడు. మాధవిన గట్టిగా హృదయానికి అదుముకొని! “నా (ప్రేమ పరీక్షకోసం నిరీక్షిస్తున్నవ మాధవీ చెప్పు, దాన్ని నిరూపించుకోడానికి నేనే సాహసం చేయాలో చెప్పు.”

మాధవి నల్లని కళ్ళరో ఒక్క క్షణం వజపు ములికి మెరిసింది. [కీగంట అతనివైపు చూచి ఆ తరువాత దూరంగా జరిగి వెళ్ళి అతని వేపే మళ్ళీ తదేకంగా

చూస్తూ కూర్చుంది. కొన్ని క్షణాలు గడిచాక శిరస్సు వంచుకొని అరచేతిమీద గడ్డం ఆనించి “సాహసం చేస్తారా?ొ అంది ,

“ఇంకా ఆలస్యమెందుకు కోరుకో మధూ!” కామూవేళశపరుడు కోవలన్‌ తన [పేమఐబలాన్ని నిరూపించుకోవడానికి ఆ[తపడుతున్నాడు. పడుకునే ఆమెవైపు బాహు వులు చాచి *ోఊంగొ అన్నాడు.

మాధవి అవతలికి జరిగి బిగిసి కూర్చున్నబి. ఆమె. చూపులు సూదుల్లా ఆతని కళ్ళల్లో గుచ్చుకుంటున్నాయి. ఆ చూపులు 'తిస్పకుండానే “అడుగుతున్నాను ఇడి తప్పకూడదు సుమా మరొ అంది.

“ఇంకా జాగు చేయకు, త్వరగా కానీ, నాకూ, నా ధనలక్ష్మీకీ వళమైంచె. ఏదైనా సరే. సిద్ధంగా వున్నాను.” క

కొద్ది క్షణాలు ఒకరి నొకరు అలాగే తదేకంగా చూస్తూ కూర్చున్నాక మూధవి కుదురుగా కూర్చుని “ఇదిగో అడుగుతున్నాను జ్యాగత్త” అంది. “కజ్దకి తొలి ర్యా కావాలి నాకు---ఆ కలల ర్యాతి మీనా దగ్గర వుంటారు. మీ కణ్ణకి నాగరత్నలా మన ఇద్దరికీ పరిచర్యలు చేస్తుంది.”

ఆదమరిచి నిశ్చింతగా న్మిదపోతూన్న సమయంలో వాడి బల్దాన్ని గుండెల్లో (గుచ్చినట్టు ఎగిరి పడ్డాడు కోవలన్‌. నిర్దాంత పోయి కళ్ళు తెరచుకొని అలాగేచూస్తూ వుండిపోయాడు. జారతోనూ; తాపంతోనూ అతని మనన్సు విలవిల్దాడి పోయింది. అ[పయత్నంగానే “కజ్దకి, ..ఇక్కుడా? నీ దగ్గర 11!” అన్నాడు.

“ఏం. అయిపోయిందా పరీక్ష. ఇంత చిన్న వినురుకే ఆరిపోయిఐందా ఆంత అఖండ (పేమజ్యోతి. వెళ్ళుండి చెట్టియార్‌ ఇకనుంచి ఎవరిముందూ ఇలా (పేమ అనీ గీమ అనీ [పగల్ఫ్భాలు పలక్కండి” విసురుగా లేచి నిలుచుంది మాధవి.

ఆమె ఎంత విసురుగా అయితే లేచిందో అంతకు రెట్టింపు బలంతో అమెఏు పొదివి పట్టుకున్నాడు కోవలన్‌. గాఢంగా కౌగిలించుకొని “నువ్వు నా [ప్రాణానివి మాధవీ, సీ కోసం ఏమైనా చేస్తాను” అన్నాడు. అతని కళ్ళు కామాగ్నితో కణకణ మండుతున్నాయి. “నేను మాట ఇస్తున్నాను. శోభనం రోజు ర్యాతి రెండు ఉన్నత కుటుంబాల లక్ష్మీ కజ్ణకి నీ కాళ్ళుకు పారాణి పెడుతుంది”

ఆ మాటవిని పొంగిపోయింది మాధవి. ఈ విజయం తనకొక గర్వకారణ మనిపించిందామెకు. చేలమ్మ, పెరియన్నాయకి వంటి పేరుమోసిన వేశ్యల అనుభవాన్ని మించి, ఇప్పటివరకూ ఏ [కేమికుడూ ఇవ్వలేని దాన్ని తను తన ,పేమికుడ్‌ నుండి పుచ్చుకుంది. ఈ విజయోల్లాసంలో తకు ముగ్ధురారై, కోవలన్‌ను కూడా ముగ్గుడ్ని చేసిండి మాధవి.

రి

పట్టినప్పాకమ్‌ కూడలిలో పాతది రారిమంటపం ఒకటి వుంది. రకరకాం శిల్చాలతో లతలతో చూడముచ్చటగా వుంటుందది. ఏనాడో ఎవడో శిల్పి వూంశే వుండలేక తన పనితనాన్నంతా దానిమీద చూపించాడు. పెరియన్నాయకి ఇల్దు ఎడిదార నిజంగానే ఆ మెట్టమీద పీఠం వేసింది చేలమ్మ. వచ్చీ రావడంతో టే అక్కడి జనాన్నం దరినీ ఆకట్టుకుంది. మరి నాలుగు రోజులు గడిచేసరికి ఆ కూడలికే ఒక వింత ఆక రణ అయిపోయింది. శృంగార గీతాలు పాడుతూ కూర్చు.టుంది, వున్నట్టుండి ఏమ పురుగు తొలుస్తుందో అందెలు లేకుండానే లేచి నాట్యం చేస్తుండి. అందరినీ ఎగతా?చేసి నవ్విస్తుంది. దారిని పోయేవాళ్ళతో పెడసరమాడి వాళ్ళను రెచ్చగొడుతుంది.

ఈ కావేరీ పట్టణంలో నర్తకి చేలమ్మ అంటే ఎరుగని వారు ఎవరూ లేరు. నగ రంలో బాగా పేరుమోసిన కోటిశ్యరులు, (శేష్టుబు,. గొప్ప గొప్ప మర్యారస్తు అందరూ ఈ కూడలిలోనే వుంటారు. వీధుంకు రెండువేఫ్పలా వారి ఉన్నత సౌధాం బారులు తీరాయి. (పతి సౌరానికి పైన అట్టాలికలు, చందశాంలు వున్నారు, ఒక్కొక్క అట్టాలిక, చందశాల, ఒక్కొక కళాఖండం. .

ఇప్పుడీ సుందర భవనాలలో పుంటూవున్న, మహాజనులు ' (శ్రేష్టులు, కోట్టి రులు వయసులో వుండగా చేలమ్మ అంటే పడి చచ్చినవారే. ఒకనాడు మహాగర్వెస్థి మహాసుందరి చేంమ్మ పాదాలమీద తలలు మోపి వీళ్ళల్లో చాలామంది ఆమె పేష లీషను యాచించిన వాళ్ళే, అయితే ఇప్పుడు కుష్టురోగీ, కురూపీ అయిన. చేలమ్మ విసిరే వాడి బాణాలు నారి గుండెల్ని దూసుకుపోతున్నాయి. నర్మగర్భితంగా వుండే ఆ హాస్యోక్తులు, ఎ త్తి పొడుపులు వినదేక తలలు వంచుకుంటున్నారు వాళ్ళు,

ఇటు యువకుల్ని గూడా ఏదో విధంగా ఆకర్షిస్తూనే వున్నది, చేలమ్మ-నగక వధువు, జగన్లోహిని, కళాధి దేవత మాధవి ఈమె శిష్యురాలు -ఇది ఆఆకర్షణకుకారణం.

కోటిశ్వరుల భవనాలలో పనిచేసే దాసదాసీ జ=ానికి, మికాయీలు అమ్ముకునే జంగిడీల వాళ్ళికు కూడా చేలమ్మతో సరసమాడే అవకాశం దొరికిందిప్పుడు.. తీరిక సమయాలలో వచ్చి చుట్టూ ముసురుకుంటున్నారు.

“మందిరాల్లో దేవదాసీలు ముసిలాళ్ళయి పనికి రాకుండా పోతోరా వెళ్ళగొడ్తారు వాళ్ళను, ఆ ముండలు తాము దేవదాసీలుగా వున్న మండిరం మెట్టమీదే కూర్చొని చివరకు బిచ్చవండుక్కుటారు. మరినేను దేవదాసిని కానుగా, "ధనవంతుల చాసిని అందుకని ధనవంతులకూడలికే వచ్చేశాను అడుకో:._.వడానికి” అని అందరితోనూ చెప్తూ వుంటుంది చేలమ్మ. ఆ దారిని నడిచే ఐశ్వర్థవంతులు, శ్రేస్థులు చేలమ్మ విసు

కశ్యాణమంజీరాలు ఉత్ర ర్లకు సిగ్గుపడి ఉత్తరీయాలతో తంలుచాటు చేసుకొని తప్పుకుపోతున్నారు. పాలపొంగు లాంటి వాళ్ళ మిథ్యా గౌరవాలను, డాందికాలను ఆ సిగ్గు నీశ్శి చిలకరింపులా అణిచి ఎస్తున్నరి. చేలమ్మకు చాటుమాటుగా అశించన:ంత భికా ధనం వచ్చి పడుతూన్నవ.

మహాజనవాడలో జరుగుళూన్న ఈతంతు మహా (శేస్టి మానాయకన్‌ దాకా పోయింది. ఆయన చేలమ్మను ఎప్పుడూ _పణయ థిక్ష కోసం యాచించలేదుకాని ఆమె నాట్టం అంటే చెవికోసుకునే వాడు. ఆమె గొప్ప నర్తకి అనే అభిమానం ఇప్పటికి వుండి పోయింది ఆయన మనస్సులో. అదీగాక ఇప్పుడామె వల్చ గొప్పవాళ్ళు గౌరవా నీకే ముష్పవచ్చి పడిండి. వెంటనే కల్పించుకొని ఏదో ఒకటి చేయక తప్పదనే నిర్ణయానికి వచ్చాడాయన. నమ్మకస్తుడైన పరిచారకుడ్ని పిలిచి “ోపువ్వులవాడలో సౌధాన్నికొని ఇస్తానని, గౌరవంగా బం కేండుకు భృతి ఏర్పాటు చేయిస్తానని, ఈ భిష్షా వృత్తి మానుకోవలసిందని” చేలడ్చుకు వర్తమానం పంపాడు,

క! శ శ ళీ

మహా(శ్రేష్టిగారి అభిమానాన్ని పొంది చేంమ్మ పువ్వుల వాడలోకి వచ్చిందో రేనో మళ్ళీ ఆమిపట్ట ఆకర్షణ, భయమూ ,పళంసలూ [మోగిపోతున్నాయి. ఈ వార్త విన మాధవి ఆకందానికి అంతులేదు. అప్పుడే నాగరత్నసు వెంటబెట్టుకొని అత్తను పరామర్శించడానికి వచ్చింద్‌.

తిరిగి ఇదంతా చూచేసరికి పెరియన్నాయకి భయంతోనూ, అసూయ కారణం గాహ మంచంపట్టే స్థితికి వచ్చింది. తన రూతురు ఆ చేలమ్మ వ్యామోహంలో పడి తవనకు కాకుండా పోతుందేమోనని దలు. పట్టుకుంది ఆమెకు. దానికితోడు మాధవి చీటికి మాటికి చేలమ్ము దగ్గరకు వస్తూపోతూ వందడం మరింతకంటగింపుగా తయా రమంది. పోనీ అల్హా ఆని తదకూతుంిని కట్టుదిట్టంచేసీ తన అదుపాజ్ఞల్లో వుంచుకునే భక్తిరూడా లకుండా పోయింద పెరియన్నాయకికి. ఇంతమంది వెళ్ళి చేలమ్మను పరామ రించి వస్తున్నా ఆమె బాలు సఖి అయిన ఈ పెరియన్నాయకి ద్యూతం ఆమె గడప లొక్కలేదు. ఏనాటికైనా ఆ చేలంమ్మే తన యింటికి రాక తప్పదని దీమాతో రూర్చు నది. అయితే ఇపుడా ఆశే కొంచెం కొఐచెంగా నిరాశ అవుతూ వినుగు పుట్టిస్తున్న ది= అట్లా ఆపైన షరి నాలుగు రోజులు గడిచేసరికి చేంమ్మ అ౨టే అమెకు కోపమూ ఈర్షా? 'పెరిగిపోయాలమి. దారితోచక త త్తరలాడడం 'పారంభించింది. ఇక మాధవి సంగతి చూద్దామా అంపే ఆమె తెల్లవారనివ్వుదు; కాలకృత్యాలు ముగించుకొని? ముస్తాబు చేసుకొని చేలమ్మ ధవంతికి దారితీస్తుంది. పగంల్టా అక్కడే నృతాభ్యాసం? మధ్యాహ్నం భేజనంకూడా అక్కడే. ఒకోసారి ర్యాతిచళ్ళహడా ఆక్కడే వుండి పోతుందామె.

ఆరోజు మధాంహ్నం. పెళ్ళి పిలుపు వచ్చింది. మహా శేవ్స్‌ కబ్దకి వివాహ నంతర్భంలో నృత్యంకోసమని ఆఅహాంనగంగా తాంబూంమూ, ఓ ముశ్తాలహారమూ

త్త్‌త్స్‌ కళ్యాణ మ౦జిరాలు | పంపారు. ఈ వభవార్త వెంచినే మాధవికి అందించాలని ఆరాట పడుతోన్నది పెరి

యన్నాయకి. ఆమెను వెంటనే పిలుచుకురమ్మని ఒక పరిచారకుడ్ని పంపింది. కాని

మాధవి తిరిగి రాకపోగా రా తికికూడా అక్కడే వుండిపోతానని కబురు

చేసింది. ఆ వర్రమాసంతో పెరియన్నాయకి ఒప్సమండి. వెంటనే ఇంకొక 'సేవకుడ్ని పంపాలని అనుకున్నది కాని; అసరే అది శత పెంకి వగిసి కూర్చున్నదంటే తిరిగి తశ తాడే కెగుతుందని ఆ పూటకు చేలమ్మకు ఇన్ని శాపనార్థాలు పెట్టి తెల్లవారు రూమునే

మళ్ళీ ఒక సేవకుడ్ని పంపింది. ఆ వచ్చిన వాడ్ని పట్టుకొని ముఖం వాచేట్టు చివాట్లు పెట్టింది మాధవి. పైపెచ్చు కోవంన్‌ ఆదేశానుసారం తనిక ఇక్కడే వుండి పోతాను కూడా కబురుపంపింది.

ఆ కబురు. విని ఎగిరి. పడింది. పెరియన్నాయకి. అక్కసు పట్టలిక తిరిగి కాపనార్థాలు (ప్రారంభించింది. చెరువుకు చూమె త్తినట్టు అనర్ష్శళంగా తిట్టిహోస్తూ; వెంటనే బోయీల్ని పిలిపించి మేనా సిద్ధం చేయించి చేలమ్మ ఇంటికి వైలుదేరింది.

చేలమ్మ ఇంటిముందు ద్వారపాలకులు నిలుచుని వున్నారు. ఇల్లు కొత్తదే కొంత భాగం ఇంకా నిర్మాణంలోనే వుంది. చిత్రకారులు పడ్యాలమీద చిత్రాలు వేస్తున్నారు. ఆమె కోసమని ఈ ఇంటిని తాత్కాలికంగా అద్దెకు తీసుకున్నారు మవా్వో్శశేస్టి.. ఇద్దద 'సేవకుల్ని, ఇద్దరు ద్వారపాంకుల్ని, మరో ఇద్దరు. పరిచారకుల్ని కూడా ఆయనే ఏర్పాటు చేశారు.

అంతా కొరకొరా చూచుకుంటూ ముందుకు నడిచింది పెరియన్నాయకి. ఠం చేలమ్మ పూర్వపు వైభవానికి దీటు వచ్చేదేమీ కాకపోయినా తన ఇంటి చీకటికొట్టంలో వడివుంచే ముండకు ఈపాటి ఏఎర్యాదలు జరగడం కడుపుమంటగానే వుందామెకు.

తన బాల్య సఖి పెరియన్నాయకి [పాంగణందాటి మెట్ట మీదుగా వస్తూ పుండ డం చూచి పొంగిపోయింది చేలమ్మ. “దయచేయండి, దయచేయండి యవనమహారాని గారూ ; మాధవీ' కాస్త ఇటుచూడు సీ ఇంటికి వచ్చిఐదేవరో?” అంది.

ఆ మాటవిని పెరియన్నాయకి కస్సుమని లేచింది. అద్దదలాడుటూ “ఆసి దర్శిదగొట్టు మొహమా: ఇది మాధవి ఇల్డు ఏనాటి నుంచి అయిపోయిందే 42... ఏదీ ఎక్కాడుందది నిలుచున్నపాటుని చెవులు మెలేసి లాక్కుపోదామని వచ్చాను దాన్ని.”

చతుక్సాల నుండ్‌ నాగరత్న పరుగు పరునునవచ్చి పెద్ద యజమానురాళికి ఒంగి ఒంగి దండాలు పెట్టింది. *పెద్దమ్మగారూ! చిన్నమ్మ పూజలో వున్నారు. ఇప్పుడే వస్తారు.” బ్‌

• “చప్పున సిద్ధం కమ్మను దాన్ని, నేనిక్కడ ఆటేసేపు వుండన” అనె ముక్కూ మొహమూ వువ్చించి రుసరుసలాడ్లూ, నాగరత్నకు ఆదేశాలు ఇస్తూ, కాలు

మీద కాలు చేసుకొని ముక్కాలి పీట మీద ఠీవిగా కూర్చుంది పెరియన్నాయకి. ఆ వేషమూ, దర్చమూ చూచి లోలోపం ముసిముసిగా నవ్వుకుంది చేంమ్మ-

కళ్యాణ దుంటీరాలు జలా

కొంచెం ఏడ్చించాలని కూడా బుస్ధిపుట్టిందేమో నాగరత్నను పిలిచి “మీ పెద్ద యజ

మానురాలితో చెప్పు నాగరత్నా! కోవలన్‌[శేష్టి మాధవిని, ఆ దౌర్భాగ్యపుముండ ? పెరియన్నాయకి కొంపకు ఇక పంపించ వద్దని, మరీ మఠీ హెచ్చరించి పోయాడు” ॥ అంది,

ఈ మాట వినేసరికి పెరియన్నాయకి పొంగుకాస్తా చప్పగా జారిపోయింది. | ఆయితే ఆ పింకి వైట పడకుండా వుండేందుకు గాను మరింత బిగిసి ' కూర్చొని “ఆయ నెవరు ఆ మాట అనటానికి? దాన్ని పెంచి

పోషించి. విద్యాబుస్టులు. నేర్పించడానికి అడలు విరజిమ్మాను. ముందు నా బుణం తీర్మానంచేసి దాన్ని నీ యింట్లోనే అట్టి పెట్టుకుంటావో లేకపోతే మరే ఛండాలుడికన్నా ధారాదత్తం చేస్తావో ఆపైన నీ ఇష్టం మరి ఆ తరువాత నేనుకాదు నా చెప్పుకూడా ఇటుతిరిగి చూడదేమనుకుంటున్నావో” ఆంది,

“ఏటీ చూడండి నా కెళ్ళా లేకపోతే ఆ ఛండాలుడి కెళ్ళా” చిరునవ్వు నవ్వు

ళూనే మళీ ఒక్‌ విగురు విసిరింది చేలమ్మ.

సెరియన్నాయకి ఆమెవైపే తీన్షంగా చూస్తూ కూర్చున్నది. చేలమ్మ తనను

ఎగవా? చేస్తున్నట్లు తెలుసుకుందామె. ఇంతలో పాూధవి వచ్చి తల్లికి పాదాభివందనం: చేసిండి. పెరియన్నాయకి ఆమెను చేయి పట్టుకులాగి తన (పక్కని కూర్చుండబెట్టు కొని వీపు నిమురుతూ “శుభవార్త తెచ్చాను మధూ! మహ్మాశ్రేష్టి నీకు ఆహ్వానం ప:ఐపారు” అంది.

“*ఆహ్వానమా వ్‌ం ఆహ్వానమమ్మా ఇ?” అంది మాధవి కనుబొమలు విరిచి.

“*కృజ్ణకి పెళ్ళికి నృత్యం కోసమని. అంతేనా?, ..”పెరియన్నాయకి ఒదులు తనే

కల్పించుకొని పూర్తిచేసింది చేంమ్మ, “గొప్ప సమాకోహాలే జరుగుతున్నాయిలే ఈ 'పెళ్ళకి. డరయూకులో మన మహారాజు పెళ్ళికంటే గొప్ప ఉఊత్సవాలే ఇక్కడ జరు గుతోయని విన్నాను. జరక్కేంలే ? వియ్యంకు లిద్దరూ ఇద్ద రేనాయె వీళ్ళ వైభవం ముందు పాండ్య, చోళ, చేర రాజుల వైభవం కూడా తీసి కద్రేనా? మరి మళ్ళీ మళ్ళీ చేయజోమి చేసేదిహవా లేదుకదా. ఇద్దరికీ ఇదే చివరి శుభకార్యం. కోడలి కోసమ* అచ్చం పాండ్య రాజి మంజీరాలవంటివే కళ్యాణ మంజీరాలు మధురనుంచి తెప్పించా డట మహాంశేస్టి. ఆ మహారాలి చుంజీరాలు చేసిన కంసాలితోనే ఇవీ చేయించారట. ఇది గొప్ప ఆవకాళం బిడ్డా' మధురను=డి, కంచినుండీ, సింహళ ంనుండీ పేరుమోసిన నర్తకీ మణుంందరూ. వస్తున్నారిప్పుడు. దేశదేశాల నుండీ 1శేష్టులు, కళావేత్తలు వస్తారు. వారిషషుండు ఈ కాపరీ పట్టణ) గౌరవాన్ని నిలపాలి నువ్వు” చేలయ్మ తన ధోరణే తనదిగా చెప్పుకపోతున్నది. పెకియన్నాయకి కళ్ళింతింత చేసుకొని పరమా నందంగా ఆ వర్ణన అంతా వింటూ కూడ్చున్నది. కాని ఇవతల మాధవి మనస్సు మసళిపొతున్నది. ఆ మాటలు ఆమె అ:ఐవణువులోనూ మంటలను రేపుతున్నాయి.

శం కళ్గాణమ౦జిరాల్స తను ఆ మహా(శేష్టి సంతానాన్ని ఎందుకు కాకపోయాగా ఆనే సంతాపంతో వింగిం లాడిపోతున్నదామె, తనే ఓ కులస్త్రీ అయివుంటే తను మెచ్చిన వరుడ్ని అగ్నిసాక్షిగా పెళ్ళాడి, సుఖించే స్వేచ్చ వుండేది తనకు. ఆ అదృష్టం లేకపోగా గాయం మీద కాకు చల్లినట్టు ఈ ఆహ్వానం ఒకటా, తన [పియుడ్ని తనరు కాకుండా చేసేదాని పె! వెళ్ళి మంగళి హారతులు పాడాలి తను, ఆ సభామంటపంలో అది బంగారు సించినం: మీద తన (పియుడ్నిపక్కన కూర్చుని ఎంచక్కా కులుకుతూ వుంటే కేవలం ధను కోసమని దానిముందు గజ్జెకట్టి తై తెక్కలాడాలి తకు, భూత్‌! తనకు అక్కర్తేదా ' ధనం, తకు కోవలన్‌ను (పేమిన్తున్నది. తన కళ; తశ శరీరం, తన అందం అతని సొత్తు. “ఆ నర్తరీమణులతో పోటిపడడానికి ఇది నృత్యోత్సవం కాదత్తా' డబ్బు కోసము వస్తున్నారు వాష. నగర గౌరవానికి సంబంధించిన (పసి రేదిందులో” అంది.

“ధన లోభం రేంది ఎవరికే? ఏంవుంటేయేం తప్పా? చేతులు ఆడించ కొంటూ మొదలు పెట్టింది పెరియన్నాయకి. “*డబ్బాళ లేందెవరికో కాస్తంత చెప్ప. ఈ రాజులు, మహారాజులు ధనం కక్కు ర్తితోనేగా ఇతర రాజ్యాల్ని కొల్పగొట్లేది. ఈ చహా[శేష్టులు న్వస్థలాన్ని విడిచి, స్త సముద్రాలు దాటి వెళ్ళేడి మరి దేనికోసమప కుంటున్నావ్‌! ఉద్యోగులు, [బాహ్మలు, [శమణకులు, డబ్బు అక్కటర్షేంది ఎవరికో కాస్త చెప్పు. ఆ డబ్బనేదే లేక ఓ పూట పస్తుండవలసిన సమయం రానీ అప్పడే (కేమ గొప్పవో ఉబ్బు గొప్పదో తెలుస్తుంది నీకు. అంతెందుకు చూడరాదు నీ ఉదా ధ్యాయిని” అంటూ చేలమ్మ వైపు గొప్పగా చేతులు వూపుతూ అభినయించింద. “*డబ్బంటే గౌరవం బేకేగా మరువూరుప్పాకం కూడలికి పరుగెత్తింది” అంది.

“అవసరమైతే బిచ్చమడగటానికి నేనూ సిగ్గుపడనమ్మా?” లోపల మండుదా వున్నా పైకి కాంతంగానే సమాధానం చెప్పింది మాధవి.

ఈమాట విని మరింత ఎగిరి పడింది పెరియన్నాయకి. ఓర్పు పూర్తిగా చచ్చి పోయి, పిచ్చిదానిలా నోరు పాఠేసుకుంటూ ఇహను చిందులు (తొక్కడం [పారంభధిం చింది. “ఆయితే చాపు ముదనష్టపుదానా! ఏనాడు ఎన్నెన్ని పాపాలు చేసుకున్నానో. అవన్నీ ఈనాటికిల్లా పట్టి కుడుపుతున్నాయి. ఇక ఇక్కడే కాశ్వతంగా నీ గోం కట్టుకో. ఈ వేల్టినుంచే నీకూ నాకూ సరి. నీ కోసమని పెట్టిన సొమ్మంళా మూటక్టి ఏనాడో ఆ కావేరీలో పా రేశాననుకుంటాకు. నాగరత్నా! పద నువ్వు నా పరిచారవి అనిధనరధన కాళ్లు తాటిస్తూ ద్వాకం వైపు నడిచింది 'పెరియన్నాయకి.

ఆ ధోరణి అండా మౌనంగా చూస్తూ నిలుచున్నవ చేలమ్మ. పెరియన్నాయకి ఇలా వెళ్ళిపోతూండటం చూచి “ఆగవే పెరియన్నాయకి ఆ పసి దాంతోపాటు నువ్వూ మతి పోగొట్టుకోకు” అంది.

చేలమ్మ ఆదేశం విని క్షణం ఆగిపోయింది పెరియన్నాయకి.

చేలమ్మ మాధవి వైపు తిరిగి “బిడ్డా (ప్రేమకోసం ధనాన్ని తిరస్కరిస్తున్నావు,

కళ్యాణ మ౦జిరాలు మంచిదే. కానినువ్వీ త్యాగం. చేసేముందు ని పియుడి సంగతికూడా కొంచెం ఆలో చించు మరి. నీ మాదిరిగానే ఆతగాడూ ధనాన్ని కాదని నీతో వస్తాడేమో తెలుసుకో. శ్రేవలం నీ పేమ ధనంతోనే సంతృప్తి చెంది నీతోపాటు భిఇాటనానికి అతడూ సిర్బ పడతాడా?” అత్త మాట విని కొద్దిగా మీమాంసలో పడింది మాధవి. ఆమె నుదుట (పళ్నలు రేఖలు తేరాయి. మనస్సు సాధ్యా సౌధ్యాల మధ్య ఘర్షణ పడుతూన్నది, కోవలన్‌ శేష్టి తనకోసం ఐశ్వర్య త్యాగం చేయగలడా?! తన “ంళ (తిష్ట కోసం 1పాణాలనైనా వదులుకునే కోవలన్‌, మహా(శేష్టి ధనాన్నే తన ఐళ్వర్య యజ్ఞానికి ఆహతి చే సే కోవలన్‌ తన కోసం భికా ప్మాతతో తిరిపానికా! ! ఇంకా నయం ఇటు వంటి (పస్తావన కాని అతని ముందెత్తానో, ఈ సారి దూసిన ఖడ్గం రకృం చూడకుండా ఒరలోకి వెళ్ళదు మరి, ఆమె మనఃస్పటికం మీద వెలుగు నీడలు దోబూచులాడు తున్నాయి. ఇటువంటి ఆలోచనలలో వుండి వుండి కోవలన్‌ మీద కోపం వస్తున్న దాయికు, చేలమ్మ తననే సమర్థిస్తూ మాట్లాడడం చూచి కొంచెం తమాయించుకొని మెల్లగా తిరిగి వచ్చింది పెరియన్నాయకి. చేలద్ము వేసిన [పళ్నకు ఆలోచనలో పడ్డ కూతురి వాలకం చూస్తే తన ఆళ ఫలించేట్టుగానే కనిపిస్తున్నదామెకు. అందుకని ఆమె ఎదుట కుదురుగా కూర్చొన, హితోపదేశం ముదలు పెట్టింది. “పిచ్చిదానా పసితనం పోలేదు నీకింకా. ఓ రహస్పం చెప్పనా ! ఎవడూ మనల్ని పేమించడు, మనమూ ఎవ్వర్నీ (ప్రేమించ. మన దాపుకి ఎవడు వచ్చినా అవసరం గడుపుకోవడానికే. మనమూ అంతే, ఆవసరం కోసం 1 పేపుస్తుష్నుటు నటన చేస్తాం. నీ కింకా లోక జ్ఞానం లేదు తభ్రీ | మాధవి మనస్సు అల్ల కల్లోలంగా వున్నది. ఆమెలో రకరకాల ఆలోచనలు ఎగి రెగిరి పడుతున్నాయి. అయితే దేని పట్టులోనూ చిక్కడం బేదామె. చివరకు తం అడ్డంగా వూపి తన నిశ్చితం బైట పెట్టింది *వపైనా గాని నేశక్కడికి వెళ్ళి గజ్జె కట్టనమ్మా ! నా తరం కాదది.” ఈ మాబ అంటూనే విసురుగా ఆచి తన గదివైపు వెళ్ళిపోయింది మాధవి. 'పెరియన్నాయకి ముఖంలో తత్తర, విసుగూ ఒకదాని వెంట ఒకటి [పకటితి మవుతున్నాయి. అంతా గమనిస్తూ ముభావంగా కూర్చున్నది చేలమ్మ. ఇకే విషయాన్ని గురించి ఇద్దరూ ఎదురు బొదురుగా కూర్చొని ఆలోచిస్తున్నారు. ఆ తరువాత మలి కోపం పట్టలేక దీర్హాలు మొదలు పెట్టింది పెరియన్నాయకి. “ఎంత దిక్కుమాలిన (ఐతుకు దేవుడా ! అంటూ” కోకాలు 1పారంభింది. శ 'పెరియన్నాయకి (పలాపాలకో ఆంతూ పంతూ లేదు. అట్టా వోగి వాగి, గట్టిగా రెండు విట్టూర్చులు విడిచి మళీ అందుకోవడానికని క్షణం విరామం ఇచ్చించామె,

గా కళాణమంజీరా: చేంయ్మ యరాపూర్వుం, అలోచిస్తూ గనుంధనగా వుండిపోయిండద.. పెరియ యకి ఆమె ముందు కూర్చొని కశ్యాత్తుకుంటూ చీడుతూ, కూనిరాగం తీస్తూనే వున్న ఎజావికి రీశ్నిరరూ ఎరురుబాడురుగా, ఇంత సవ్యంగా ఎప్పుడూ కూర్తొని ఎరుగ! ఇవుడిడి మాదవె మీడి కోపంతో చేలమ్యను మంచి. చేసుకోవాలని. పెడెయన్నాడ వాచికయి వుంటుంది. వాలుగు వజాల్లోచే మళ్ళే కుడుడకాని. లేచి. విలచున్నవ. పెరెయన్నాయ అవా నంగతంతా కు తెలసుగా. చేదా” అసలే కరాళ:డి మనిషని వే ఇడిగాని ఈ కెట్టునరె వికి నదగా ఒక దారకి రాక హోబుందో వవ వా యింట్లో వుండవివ్వపు డర. నిజం చెపు తేల్‌! డేవినందుకే నవతిచైరం నంపారి అయివుండి ఇటువంటి గత్తరనంతా. నెత్తిమీద. పెట్టుకుందనుకుంటే. ఆడ్‌ మాలు కాని వంతలో చేశుయమూశే పావిదానికనే ఈ గీర్వాణం! ఇపమన్నా క ఇుడ్డున్న వనేవా చెప్పు చేపే ! వ మొగాడ్రైవా మన దగ్గరకి దేవికని వహ్తాడనల ఇంటిపోడ వడరేకో తైట్‌ డూష్టంతా. దులుపుకుండామనో. వస్తాడు. ఆ వాసే వాడ్ని నంతోషవరచాలి మరం. విటుడికీ మనకూ మరం వుండే. నం౬౨రం ఆడొక మేగా. అడౌకకి తేనవ్చడిక ఎదైనా మన ముఖం ఎందుకు చూహ్హాడో చెప్పు 1 వ వాలకం చూమ్తన్నావుగా మాయయా! ఇవనటేతంతురూ!! ఎక_డె మలంచె బుట్టిందిడి.. చెవ్తున్నాడుగా డేని శోనమని కావేరలో డిగలేను చేరు” ఇదే తన చిక తేర్పుగా ఏనివెంచి మడి తిర చూడతేదు పెడడన్నాయకి. ధర రవ ఆడుగు తాటిన్తూ కై టికి దూమకునో యుండ. పెకయన్నాయకి వశ్ళిదోఒన తయూత కూడా బాజా సేపు చేలము ౬ ర్వానతో. అలోచివూ కూక్చులడి యింది. ఇంతలో చాగరత్నవచ్చి ఆమెవక- కూర్చుండి. ఆ ఆడుగుల చప్పుడు విది అమెన్తైపు తిదెగెచూచింద్‌ చేలమ్య. వాగరళ కళ్ళలో వకు నిలిచాయి. ఆమె చేలమ్య మోకాలీ మీర తల ఆని డగ్గత్తికతో! “ప 'షెచమ్మకుకూదా అమా చక్కు అమె కువ్నాయయడకి. వద అయాంతుంకో ఏదెటో అంచె వూర్తగా అలోచశత్తా ముడగవుంద చేలమ్ము. చాలాసేపు అకాగేవు ఐదే, వం వాగరత్న కుజంమీర శేఎవెరి “అంతా నవ్యంగానే అరుసతుండ చాగరత్నా' "ఈం దిగులు డెగులుగా వున్న అమె ముఖంయీడ నన్నకి చిరువవ్తు వడగెత్తిందు. “విన కది గురుతతణ ఇన్తుందా ఇవ్వవా [ ఎమొ చేలమ్మకో అత్మవిశ్వాను వెబగుతూన్నడి వృణం అగి మళ్ళీ గరత్న చేం మీర చుమేి తే! త'! 3ళ్ళి మీ పెద యజమామూవికి జన దెం. 2కంగా

కళశ్వాణమం జీరాలు క! చెప్పు. మవోశేఫ్టి గారె భవనంలో మారవి సంక్షణంగా నృత్యం చేస్తుంచన చెప్ప ఆండిం

త్తీ పురుషుల పరస్పర _పేమసంబంధ: సహజమై=ది.. ఏ విధమైన పెచ్చు తగ్గులు లనివది. మకి అటువంటివ సానకి ఆభికయంగానూ నంసాకికి సమస్యగానూ ఎలా పరిణమించిందో ? ఆదిఏంతీ అర్థంకాని చికు. నమన:గానే వుండిపోయింది చేలమ్మకు. సూర్యురశ్చిని కొందరికి లీకటిగానూ, కొంతమందికి వెలుగుగానూ చూపడం ఎలా నాఠ్వడువుతుందో ? జీవితాంతం ఎదురు దెబ్బలు తెన తి* తల బొప్పి కట్టినా ఆర్థం కాలేదామెకు. జీఎతాంతం ఈ [పశ్నల వాడికి ఐల అవుతూనే" వచ్చిందామె " ఇప్పుడు తనలాగే మాధవికూడా ఈ చిక్కు. (పళ్నకు సతకాకూడదు. ఈ ! పళ్చారకం గ్‌! నుండీ మాధవిని రక్షించుకోవడం హా చవ్వకంలో తను చేసిన తవ్పు అన్నింటికి ఇప్పుడు [ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవాలపకుంటున్నచామె.

జేలద్ము ఆ పగలల్హా మాధవిముందు మళ్ళీ ఈ (పస్తావన ఎత్తలేదు. కాని పంజివాడలో పలుతావులకు తీరెగి మాధవి అపూర్వమైన నృత్య [_పచర్శనం ఇస్తుం దస, కనీ వినీ ఎరుగని కొత్త బాణీల్లో తను ఆమెకు తరిఫీదు ఇస్తున్నాననీ, వదంతులు వ్యాప్తిచనీ వచ్చి, ఏమీ ఎరగనట్లీ మౌనంగా వుండిపోయింది.

వార్త కృణాలమీద నగరమంతా. అల్జుకుపోుఐద. డే దేశాల నర్తకీగణం ముండు మాధవి దివ్యంగా సృత్యం చేసి కావేరి పట్టణ గౌరవాన్ని ఇడుమడింప జేస్తుంది. మహా(శేన్టిగారికి కూడా ఈ వార్త ఎంతో ఆడందాన్న కలిగించింది. కజ్ఞకి వివాహోత్సవానికి జరిగే ఈ నృత్యాలు మళ్ళీ నృత్తోత్సవాలను మించి హోతా యని అంతా చెప్పుకుంటున్నారు.

నగరమంతా రసికగణం, కళావేత్తలు, సామాన్య జనం ఆ అద్భుత నృత్యాన్ని గురించి ఇంతగా చెప్పుకుంటున్నా మాధవికి తెలియదిది. అయితే ఆ మరునాటినుండీ ఎడతెరిపిలేని నృత్య సాధనం (ప్రారంభమయింది. చేలమ్మ అనుభవం షణ క్షణమూ మాధవిని తీర్చిదిద్దుతున్నది. రెండు మూడు రోజులు గడిచేసరెకల్లా తను అభ్యసించిన (కొత వరునళ్ని అద్భుతంగా (పడర్శించి చేలమ్మను ఆళ్చరంలో ముంచివేసింది మాధపి. ఆ (క్రొత్త బాణీలు ఆమెకెంతో ఆనందానుభూతిని కలిగించాయి. నృత్యం అవగానే తేచి చేలమ్మకు పాదాభివందనం చేసింది.

చేలమ్మ ఆమెను లేపి గాఢంగా హృదయానికి హత్తుకుంది. (పేమతో ఆమె శిరస్సు మూచూచి, రెండు చేతులు ఆమె భుజాలమీద వేసి అనురాగం ఉట్టిపడుతూన్న స్వరంతో “ఏమి లాభమే! నావంటి అభాగ్యురాలు ఇంకొకడి ఈ లోకంలో వుంటుందా మాధవీ! ఇంత (పతిభావంతుర్నాలెన శివ్యురాలి కశిను నభికులతో కలిసి కూర్చొని చూచే అద్నష్టం లేకపొయాక, ఏంచేస్తాంలే రాత ఇడి” అంది. =

ర్‌ం కళ్యాణ మంజీరా? పోయాయి. చేలమ్మను గట్టిగా కౌగిలించుకొని “*ోఅనలు అభాగ్యురాలిని నేనళ బతికి వున్నంత కాలం ఈ నోతను సపాంచాలి నేన అంది.

ఆరోజే తను కజ్ధకి పెళ్ళికి నృత్యం చేయబోతున్నట్టు తెలిసింది మాధవి' చేలమ్మ గురుదక్షిణ మిషతో ఆమెను మరి నోరెత్తకుండా చేసింది. మరి దారిలే మాధవికి, తన ఆంతరిక ద్వంద్వాన్ని తట్టుకోవడానికి వేరే ఉపాయమేదీ లేదిక. ఆ౨: కని తనకు మిగిలిన ఈ ఒఆ6 “*కళ”లోనే తనను తాను పూర్తిగా లీనం చేసుకోవాల. నిశ్చయించుకున్నది,. ఆ ద్వంద్వాన్నే తెచ్చి తలకు చుట్టుకున్నది.

తన ఆహం అనేది ఒక హిమాలయం లాఎటిది చూధవికి. ఆకాశాన్ని తాకుత నిత్యం అజేయంగా వుంటుందది. అయితే ఆ అజేయమైన హిమాచలమే పతి క్షణ కరుగుతలూన్నది. ఆ అవహంతోపాటు ఈ సత్యమూ ఆమె ముందు వుంది ఇప్పుడు. 10

సప్రమీనాటి తిధి కావేరీ పట్టణం చరి[తలోనే చ్యిత విచ్శితమైన ఆనుభవాంతో ఆనందోల్దాసాలతో కూడుకొని వస్తున్న దీసారి. దక్షిణ భారత మంతటికీ తిరుగులే” మహ్మాశేష్టు లిద్ధరు తమ సంతానానికి వివాహ సమారోహాలు (ప్రారంభించారు. దేశ 'దేశాలముండీ కోటిశ్వరులయిన (ేస్టులు, మహా(శేష్టులు అతిథులుగా వచ్చి కావేరీ పల్టీ ఇం నిండి పోయారు. వారికందరికి మహాజబవాడ ఉన్నత సౌధాలలో పెద్ధ ఎత్తున విడుదులు ఏర్పాటయ్యాయి. +

నగరంలోని చిన్న చిన్న వ ర్తకులంతా ఇదే అదునుగా ఎంచి. వీధి. వీధినా ఆంగళ్ళు తెరిచారు. నగర వీధులన్నిటా ఇప్పుడు జనసంచారం బాగా పెరిగిపోయింది. సాయంకొలాలు వాహ్యాళికి బైలుదేరిన అతిధుల్ని వీధుల్లో జనం వింతగా చూస్తూ వాళ్ళును గురించే రకరకాల ఊహాగానాలు సాగిస్తున్నారు. థికకుల జయ జయ ఛ్వానా లతో; ఆశీర్వచన మం(త్రాలతో వీధులు మారుుమోగిపోతున్నాయి. వేశ్యలు అందక_ై అయిన తమ తమ కన్నెల్ని చక్కగా అలంకరించి అతిథి (శేష్టల్ని ఆకర్షించుకోవ డానికి ర్యాతి కనువీకటి పడేవరకూ ద్వారాలముందే వుంచుతున్నారు.

ముత్యపు చిప్పంతో పశ్ళేలు, రకరకాల ఆటనన్తువులు తయారు చేయడంలో కావేరీ పట్టణానికి విశ్వ్యపళస్తి వున్నది. వాటిని వర్తకులు విడేశస్టులకు అమ్మి ఇబ్బడి ముబ్బడిగా డబ్బు చేసుకుంటున్నారు. (శేష్టులు; రత్నాలు, ముత్యాలు, కస్తూరి, షనుగు బంాజం ర. లలి ఎ - -

క భ్యాణ మంజీరాలు ర్‌! అమ్ముతూ వుంటే యాచకులు, [బాహ్మణ పురోహితులు [ళమణకులీమో ఆశీర్వుచ నాల్ని అమ్ముకుంటున్నారు. ఎటు చూసినా జనం నవ్వుతూ. (తుళ్ళుళూ, చలోక్తులు విసురుకుంటూ, పరిహాసాలాడుతూ పరిహాసాలకు శరపుతూ కనిపిస్తున్నారు. ఇద్దరు వియ్యంకుంనూ, వారి వైభవాన్నీ కొందరు పొగుడుతూ వుంటే కొందరేమో నూతన దంపతుల ఈడు జోడును వర్ణిస్తూ కథలల్లుకు పోతున్నారు. !శేస్టి వర్గం ఆశితులూ, "సేవకులు సంబంధీకులు ఎటు విన్నా వారిని స్తోత పాళాలతో పొగ డ్తలతో ముంచెత్తు తున్నారు. కళ్ణికి కళ్యాణ మంజీరాల (పశంస ఏనోట ఏవన్నా అంతా యింతా కాదు* మాటలు కాడు అచ్చం పొండ్యరాణి మంజీరాలను పోలివుంటాయవి. ఒక నుహా(శేష్టి గారికి తప్ప మరెప్వరికీ అటువంటివి కొనడర సాధ్యం కాదు. మరి వివాహోత్సవానికీ మాధవి ఇవ్వబోతూన్న లోకోత్తర నృత్య (పచర్శశం అదీ అసామాన్యమే, దానిని గురించి వింతలు విడ్డూరాంతో అతిశయోక్తులు మాప్యమోగిపోతున్నాయి. ఉత్సాహోల్లాసాలతో, బంగారు నాణేల గలగలతో వసంతాల రంగులతోకూడి ఇంతకాలంగా ఎదురుచూస్తూన్న ఆ సప్తమీతిధి రానే వచ్చింది. (బాహ్మీముహా_త్తంలో వభలగ్నం సమీపించగనే వధూవరుల జీవితాలను మం్కక శ కక్తితో కలిపి ముడివేవారు. పవ్శితమైన అగ్నిని ఇందుకు సెక్షిగా వుంచారు. పురోహితుల మంత పఠనంతో కల్యాణ మంటపం [పతిధ్వనించింది. కళ్యాణం జరిగాకకూడా మహా।శేన్టి భవంతిలో పగ లస్తమానమూ వధూవరు లతో ఏదో తంతు జరుగుతూనే వుంది. ఏమేమిటో ఆచారాలు, పూజలు, ఏదేదో కర్మకాండ కాని అసలు ఆకర్షణ అంతఃపురానిదే, పన్దకీలమీద పల్లకీలు వస్తున్నాయి. మేనాలు దిగుతున్నాయి. కోట్టు ఖరీదుచేసే వ్యజాభూవణాలు ధరించిన (శేష్టైిక న్యలు, భనాఢ్యుడయిన మహాశేష్టిగారి భవంతికి విచ్చేస్తున్నారు. అంతఃపురంలో ఎక్కడ చూచినా వారి వ[జాలంకారాలమీద (పతిఫలిస్తూన్న కాంతికిరణాలే మిరుమిట్లు గొలుపు తున్నాయి. దాస దాసీ జనానికి మెసిలే అవకాశమే దొరకడంలేదసలు, [తొక్కిస లాడుతూ శరీరాలు శరీరాలు రాసుకుంటూ తిరుగుతు వ్నారు. చిలిపివాళ్కు సమయం చూచి వచ్చేపోయేవాళ్ళను పరిహాసాలతో రెచ్చగొడుతూ గిలిగింతలు "పెడుతూ మనసు తీర్చుకుంటున్నారు. “ఆ చూపులు కొంచెం చాల్చుకో తల్లీ! పనివేక పోయి ఆ భాండాగార అధికారె గారి నడిగి ఓ బుద్రిడు తమలపాకులు పటా.” “అఆయ్యమోో!నా నాగరం ఎక్కడో జారిపోబిందమ్మా ! నా మతి మండా పోయి ఎంత సేపయిందో చూచుకోనేలేదు నేను.” జిం. “ఎక్కడ చచ్చావే చందా! అవతల ల్లర్టులునో “హాహకంకప్సు నెయ్యి కావాలట. నిన్ను తగలెయ్య ! ఆ హర్పరాక' శ్రషగారిక తోను? సామన

రొ కళ్యాణ మ౦ంజీ

“ఉండవమ్మా ! ఇంత పొ ద్దెక్కిందా కాస్త తాంబూలం వేసుకుశేతీరిక లేదు. అరిచి, ఆరిచి గొంతు పగిలిపోతూన్నది ఎక్కడో.”

“*వాోరి నీ తెలివి తెల్లారా ఆ క్షీరాన్నభాండం అలా ద్వారబందానికేసి ౯ మయ్యా? పట్టపగలు చూపానచు,. అంతా గుడ్డి వెధవలు ఎక్కడో.”

“*హోనీవయ్యా ! పాపం తిట్టమాక, శ్షీరసాగరంలో సచేల స్నానంతేసే కాశం మళ్ళీ మళ్ళీ రాదు, పోనీ”

“ఒసే నాగరత్నా ! కాస్త జనంకోనమైనా ఆ పమిట నరిచేసుకో తల్లీ ”

పగలల్హా ఇడే తంతు, ఇదే ఆలజడి నవ్వులు, కేరింతలు, వసంతాలు, తోనే పొద్దు వాలిపోయి, రాత్రి వచ్చేసింది.

నృత్య సమారోహంకోసమని భవకంముందు పెద్ద పందిరి వేశారు. కి ధవళివస్త్రాల చాండినీలతో అద్భుతంగా అలంకరించారు దాన్ని. పెద్దపెద్ద తూండ్తు తెచ్చి _స్తంభాలపక్కన నాటారు. లళలతో, పువ్వులతో, మొగలి రేక రకరకాల అలంకారాలు చేశారు. పరివారంహోనం, అతిధులకొరకూ ఉత్తమ ఆన దాతీసులు ఏర్పాటు చేశారు. ముఖి మంటపాన్ని బంగారు, వెండి స్తంభాం అందంగా ఆమర్చి రత్నాల తోరణాలు తీర్చారు. పందిరి అంతటా వజాలు పొ గాజు కుప్పెల దీపాలు వేళ్ళాడదీశారు. వధూవరులకోసమని కల్యాణ మంట: (పత్యేకంగా స్వర్ణ సింహాసనాలు వుంచారు.

మాధవి నృత్యోపాధ్వ్యాయని చేలమ్మకుకూడా ఒక ఊత్తమ ఆసనాన్ని పర ఏర్పాటు చేయించాడు మహా(శేఫైగారు. వివాహోత్సవానికి ఆమెకుకూడా గౌరవా నాలు వేళ్శాయి.

దివ్యమైన పట్టు అంగవస్తాంలు నడుములకు చుట్టుకొని, బంగారు. జరీ తనంతో ధగ ధగ మెరిసిసోయే వల కుళాయిలు తొడిగి, మెడలకు మేలిమి పట్టాలు చుట్టుకొని మ్మిశదేశపు (శ్రేష్టులు ఆసీనులయ్యారు.

యూనానీలు మడలమీదికి. బిగించి కట్రే పాదరక్షలు వేసుకున్నారు. న' వఠిపెపు అంగీలు తొడిగి, పట్టు దల్టీంతో నదుములు బిగించుకొని, ఆవాదస్క: రగదగ మెరిసిపోయే వల్లెవాట్టు వేసుకున్నారు.

రోమ్‌ ఆతిధులు ఆందమైన పట్టు దల్టీలతో బంగారు వర్ణపు శిరోజాలను . కొని కూర్చున్నారు.

కొందరు గుబురు మీసాలకు వంపులుకీర్చుతూ తేలు కొండీలలా మెలి తిప్ప వుంటే, కొందరేమో తమ పొడగాటి గడ్డాలను సున్నితంగా నిమురుకుంటూ ఏఏ , యాతో నెమరువేస్తున్నారు. కౌందరు పాపం అతి సూలకాయులు రథ చ[కాలవ లీ జ ఖ టా సృష్టాలను బరువుగా సనాలంమీడో మోపి, ఆయాసపడుతూ, అప్పుడప్పుడూ బొజ్జ బుజ్జగించుకుంటూ లోకాలిరామాయే ఇం మొవలు పెట్టారు,

చి ళా భు మిుఅలు ఆ ఇ =

శ్యామ వర్దన్హులెన భారతీయ 'శేష్టులు అంచులమీద బంగారు నక్షత్రాలు కుట్టిన పొడుగాటి అంగీలు తొడిగి, వాటిపైన ఉత్తరీయాలు వేసుకున్నారు. ముత్యాలు, మళక లాలు, విజవై గూర్యాలు పొడిగినవారి, ముచికలు, కంకణాలు, కుండలాలు, కిరీ టాలు ధగధగ లాడిపోతున్నాయి.

అలిథుల్ని సుంద :మైన పుష్పగుచ్భాలతో ఆహ్వానించి యరోచిత ఆసనాలు చూపుతున్నారు. వారు ఆసీనులవగానే సేవకులు పరుగు పరుగున వచ్చి, పట్టు ఉత్త రీయాలతో పాదాలు తుడిచి గంధలేపనం చేస్తున్నారు. రకరకాల ఆసనాలు మచ్వాలు నింపిన ప్నాతలు అందిస్తున్నారు.

టేఫ్థి గణం ఏదేశానికాదేశం---జట్టు జట్టుగానూ, విడిగానూ కూగ్యున్నారు. ముఖై మంటపం ఇంకా నిర్ణనంగానే వున్నది. అక్కడ వధూవరులు వారితోపాటు చోళరాజ వంశీరులు, పాండ్యరాజ్య (పతినిరులు, మధుర, కాశీ శావ సస్త్రీుండి వచ్చిన శేష్టిగణం మొదలై న ముఖ్యఅతీఘిలు అసీనులౌతారు. .

అప్పటివరకు అసీనులై వున్న అలిధులకు మిశాదేళపుళం్యదజాలిరులు కొందరు హస్తలాఘవాన్ని సమ్మోహన చమత్కా_రాల్ని చూపుతూ వినోదాన్ని కలిగిస్తున్నారు.

దేశీదళంనుండి లేచి విదేశ జట్టులోకి వెళ్తూ రోము దేశపు దళారీ క్లాండియస్‌, మిరియాల వర్తకుడు పాపనాశన్‌ వీపు చరిచాడు. “ఈజిప్షియన్తతో కలిసిటార్చోకు హైపనాళన్‌ ! వీళ్ళంతా మాంతికులు నిన్ను నీలి సమ్ముదపు చేపను చేసి మింగి వయ, “గలరు సుమా !” అన్నాడు.

ఆ మాట విని ఈజిప్షియన్‌, శేస్టి అమహోజు, అందుకున్నాడు. నున్నటి గడ్డం, పొడుగాటి ముక్కు, పల్చటి పెదవులు, వాడిచూపు, వెడల్పాటికళ్ళూ, అమహోజువి, క్లాండియస్‌వై పు చూడకుండానే. పల్చగా నవ్వుతూ. పాపనాశన్‌తో అన్నాడు, “ఆ వై ఖరి చూడండి చెట్టియార్‌ ' ఈజిఫ్రను మంత్రించి తమ. గుప్పిట్లో వుంచుకున్నారు శి క్రోమన్లు. పైగా మమ్మల్ని చెప్పుతారు. చేసేది వీళ్ళు పేరేమో ఏమీ తెలియని ఈ ఈజిప్టీయన్లది.”

పాపనాశన్‌, “క్షాండియస్‌'ను కోరి తనదగ్గర కూచోబెట్టుకున్నాడు. అతను వచ్చి పక్కన కూర్చున్నాక “ఇక శలవివ్యండి రోమన్‌ (శ్రేఫ్టీ 1” అన్నాడు. అయికే క్లాండియస్‌ కందే ముందు అమహోజే ప్రారంథధించాడు. “ఏమిటి. చెప్తారు వీళ్ళు, ఒక నాడు సంస్కృతీ సభ౭తలకు (పపంచ (వవ్యాతి పొందిన మా మిశదేశాన్ని వీళ్ళూ, పారశీకులు, యవనులు కలిసి సర్వనాళనం చేశారు. వీళ్ళ ఆగస్టసు మాసంపదనంఠా చోచుకుపోయి వాళ్ళ రోమునగరం నింపుకున్నాడు.”

అమహోజునోట రోమ్‌స(మాట్టు 'ఆక్షేవియన్‌ ఆగస్టను" నింద సహించలేక పోయాడు “క్రాండియస్‌' అతని ఎజ్జ ఎజ్జటి బుగ్గలు కోపంతో మరింత ఎరుపెక్కి పోయాయి. “ోపోల్కాస్‌ మీద ఒట్టు వేసుకు చెప్తున్నాను మి్యితమా |! నువ్వుంటే. నాక

పేమే, కాని నీకంటే నాకంటేకూడా నా న్వమాట్టునే (పేమిస్తాను నేను. ఇన్ని శఠా బ్ఞాల చరిితలో విశాల రోమ్‌దేరం యుద్ధమనేది ఎరుగకుండా ఎప్పుడు వుందో క్యా చెప్పు. ఈ ఆగస్టసు పాలనలోనే. ఇంత వ్యాపారమూ, ఇన్ని కళలూ. శాస్త్రాల, ఇంత పాండిత్యం, ఇంత శిల్పం ఇదంతా ఆగస్థసు పరిపాలన చలువే.”

“ఆది ఆగస్టసు చలువ కానేకాదోయి నేస్తం. ఆ ఇంత వాణిజ్యవూం ఇంళ శాస్త్రమూ, ఇంత కళా వున్నదే ఆ యింత” కంతాకూడా మా ఈజిష్టియన్‌ సంస్కృతే కారణ మనుకో. చివరకు మీరు పూజించే ఆ దేవీ దేవతలుకూడా హోవారే, మీరు ఏదేశమైతే మొత్తం (ప్రపంచానికే నాగరికతను [వహెదించిందని చెప్పుకుంటారో, ఆ (గీకు దేశంరూడా చాలా చాలా మాకు బుణషడి వున్నదనే చెప్పాలి.”

ఆ ఇద్దరు (ేస్టుల జాతీయ దురభిమానం బాగా ముదిరిపోతూ వుండడం చూ. వెంటనే ఆ వ్రనంగాన్న మండిపోతున్న మిరయాల ధర మీదికి మళ్ళించాడు పాపనాళన్‌.

ముఖ్య అతిగు లందరూ కూడా వేంచేశాక వధూ వరులు వచ్చి ఆసనాల్ని అలంకరించారు. పెళ్ళికూతురు కజ్ఞకి, రాగరంజితాలై న కోమల చరణాలకు ఆ లోకో _కరమైన కళ్యాణ మంజీరాలు ధగ ధగా మెరిసిపోతున్నాయి.

రకరకాల స్వాగత సత్కారాలు ఆరంభ మయ్యాయి, చిన్న చిన్న సంగీత నృత్య వినోదొలు ముగిశాక మాధవి వంతు వచ్చింది.

చివరకు ఆ రోజుకిక నృత్య (పదర్శనలు ముగిశాయి. “మాధవి కళాధి దేవత! అందాల రాణి, కావేరీ పట్టణానికే ఆమె గర్వకారణం” అంటూ అందరూ ముక్త కంఠంతో ఆమెను అభినందించారు.

|||

పదహారు సంవత్సరాల తరువాత, ఇంత కాలానికి మహ్మాశీష్టి చూశాత్తువన్‌

గారి ఉన్నత సౌధం కోడలు కజ్ఞకి రాకతో మళ్ళీ కళ కళ లాడిపోతున్నది,. ఆమె

కళ్యాణ మంటీరాలు ఆ భవనంతో కుణుక్కుణుమంటూ అందరి చెవులకూ విందు చేస్తున్నాయి.

మహ్వాశేష్టి సంతోషానికి అంతులేదు. కజక్రి తమ పూర్వులు ఏనాడో చేసు

కున్న తపస్సుకు (పతిఫలమని భావిన్తున్నా రాయన. కోకలన్‌ తల్సి పోయాక ఆ భవ

నం తొలూకు గదులు చాలావరకు బీగాలు వేని వుంటున్నాయి. ఇల్దాలే లేనప్పుడు ఆ

యింటి నెవరు చూస్తారిక? ఇప్పుడు మళ్ళీ గృహస్వాషిని వచ్చిండి. గృహ (ప్రవేశం

జరిపాక, పూజా పునస్కారాలు మొదలైన తంతు అంతా జరిపించి, మహ్మాశేస్టిగారు కోడలిని అంతఃపురపు ముఖ్య కోశాగారం లోపలికి పిలుచుకు వచ్చాడు. ముందు వధువు చేత లక్ష్మీ పూజ చేయించి ఆ తరువాత తాళపు చేతులు ఆమె చేతుల్లో పెట్టారు. ముఫై ఏళ్ళకు పూర్వం మహ్వ(శేష్టిగారి తల్లి దం[డులు కళ్లకి అ త్తగారిచేత కూడా ఇక్కడ ఇలాగే పూజలు జరిపించారు. ఆనాటి జ్ఞాపకాలన్నీ మనసులో మెదిలి ఆయన హృదయం కరిగిపోయింది. తను కచ్నుమూ సే సమయానికింకా కోడలు రాలేదు. ఆందు కని భ_ర్తగుజారతున కోడలి పేర ఆప్పగింతలు చేసి కన్ను మూసిందా ఇల్ఫాలు. ఇప్పుడా పవ్శిత కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించి మహా,శ్రేస్ట బరువు దింపుకోవాలను కుంటున్నారు.

ఈ అంతఃపుర (పకోష్టంలోని ధనలక్ష్మి ఏడేడు తరాల నుండీ ఎప్పుడూ గడపదాటి పోలేదు. పైపెచ్చు ఏటేటా వృద్ధి చెందుతూన్నది. వ్యాపారరేత్యా గొప్ప సంకటమే దైనా వచ్చిపడినప్పడు, ఇంటి పెద్ద ఈ కోశాగారం నుండి బుణం తీసుకో వచ్చు కొని అందుకు ఇల్లాలి అనుమతి వుండాలి,

అప్పగింతలు అయాక కోడలిని దగ్గరకు పిలుచుకొని, “తరాలుగా మా గృహ లక్కులే ఈ ధనలక్షని కాపాడుతూ వస్తున్నారు. వారి ప్రాత్మివత్య | పభావం వల్లనే ఇది వన దిన (పవర్ధమానం ఆవృళూ వచ్చింది. ఇప్పుడు నీ చేతుల్లోకూడా అలాగే తది వర్ధిల్లాలని ఆశీర్వదస్తున్నానమ్మా!” అన్నారు.

ఆ పగలంతా దాన ధర్మాలు, [కతువులు, పూజలు గొప్పగా జరిగాయి. (దాహ్మణ పురోహితుల, షపణకుం, యాచకుల జొతకాల్లోంచి ఈవేళ శని తాలిగ హోయాడని చెప్పుకున్నారు అంతా. ఆ తరువాత మరి తొలి రాత్రి వచ్చింది.

స్త్రీలు ఆటపాటలతో, సరసాలతో, కవ్వింపులతో శృంగార 'సెజ్డను అలంక రించారు. పెళ్ళి కుమార్తెకు పన్నీటి స్నానం చేయించి, ఆగరు ధూపంతో శ€రోజుంను ఆర్బి పచ్చ కర్పూరపు కాటుక తీర్చారు. మొగలి రేకులతో జడను ముడిచి రకరకాల ఆలంకారాలన్నీ పూర్తి చేశారు. క జ్ఞకి పరిచారికా, ఆమె (పియనథి అయిన దేవంతి ఆమెను కక్ష్య వరకూ నడిపించుకొని వచ్చింది. అక్కడికి వచ్చి కళాాణ మంజీరాల మధుర మంద శబ్దం తటాలున ఆగిపోయింది. దేవంతి ఆమెతో గునగునలాడుతూ, నవ్వుతూ ఏమేమిటో ఆదేశాలు ఇస్తూన్నది.

కజ్ణికి వణుకుతోన్న చేతుంతో దేవంతి - నాహువుల్ని పొదివి పట్టుకొని “దేవంతీ! నా కుడి కన్ను అదురుతున్నదేమిటే అంది?” భయంవల్ల ఆమె గొంతు జీరబోయింది.

దేవంతి కజ్ఞకిని గట్టిగా హృదయానికి హత్తుకొని తన కౌగిలింతలో ఆమెకు వెచ్చదనాన్నిచ్చింది. “భయపడకు సోదరీ! ఇది అపభశకునం కాదు, కొత్త అయి నండువన్ల వచ్చే తడబాటు” అంది.

(పకోష్టం తలుపు మెల్లగా తెరుచుకుంది. కిలకిలా నవ్వుతూ; ఆమెను మెల్లగా లోపలకు నెట్టి, తను తప్పుకున్నది దేవంతి. అపూర్వమైన ఆ కళ్యాణ మంజీరాలళో కలిసి కజ్దకి శరీరంమీది రకరకాల ఆభూవణాలు చుం[ద మధురంగా [మోగుళూ మాట పెకలని పెండ్రికూతురుకు బదులుగా కోవలన్‌కు (పణామం చేశాయి. ఆ తప వాత తలుపు మూసుకుపోయింది. జ్రైటనుంచి గొళ్ళెం వేసిన చప్పుడు వినిపించింది.

భయమూ, సిగ్గూ సంకోచము వీటితో మొగ్గలా ముడుచుకుపోయి ఓ మూలు వొదిగింది కజ్ఞకి. సన్నసన్నగా పడుతూన్న వీపకాంతిలో మూగ భవివ్యత్తులాగా అస్ప ష్టంగా నిలుచున్న దామె.

హఠాత్తుగా లేచి ఆమెను సమీపించాడు కోవలన్‌. ఆమె నిట్టూర్పులు స్తంధిం బాయి. కుడి కన్ను అదిరింది. ఆమె చేతిని బలంగా పట్టుకొని విదిలిస్తూ “నువ్వెవరు” అన్నాడు కోవలన్‌. *

ఈ మాటలో తను ఎన్నడూ వూహీంచని కిఠినత్వం ధ్వనించింది. ఆ విచలం పులో తను కోరిన మెత్తదనం ఎక్కడా చిక్కలేదు కజ్ఞకికి. అసలు తను వూహించిన కతోరత కానీ, భయం కానీ ఇది కానేకాదు. ఇప్పటివరకూ తన అనుభవంలోకి రాన దేదో ఆ సమయాన భ ర్తనుండి పూహించిందామె. తన మనసులో వున్న ఆ సుంచరక చిత్రానికి పూర్తి వ్యతిరేక సందర్భం ఎదురయిం దిప్పుడు. ఆమె కుడి కన్ను అడువ తూనే వుంది. రెండవసారి భర్త తీవ స్వరం ఆమె చెవుల్లో మోగింది.

“* ఎవరు నువు?”

ఆయ్యయోో' ఇదేమి (పళ్న' ఏమిటి దీనికి సమాధానం? తన సౌభాగ్య దేవత సమక్షంలో; ఎక్కడో ఉన్నత సౌధాలలో అతి గారాబంగా, అసూర్థుంపళ్య్ళలాగా పెరిగి పెద్దదయిన మాయామర్మం ఎరుగని ఓ పడుచు ఏమి సమాధానం చెప్పుతుంది దీనికి. సమాధానం కోసం ఆమె పెదవులు తడబడుతున్నాయి. మాటలు వెతుకు? టున్నదామె,

“ఏవరు నువ్వు? చెప్పవేం?” మెల్సిగానే గద్దించాడు కోవలన్‌. అయినా సింహ గర్జనలా గది అంతా పతిధ్వనించిందా స్వరం.

ఇక తప్పదు అనుకుంది కళ్ణకి, వణకుతోన్న చేతులతో భర్త పాదాలు స్పృశించి “క్రేవలం తమ చరణదాసి ” అంది. |

“క్లాను నేను వినదలచుకున్నది కూడా అ మాటే! పురుషుడు భార్యా రూపంలో శ్రీని దాసిగాచేసి ఇంటికి తెచ్చుకుంటాడు. సొమాన్య స్త్రీని వీధుల్లో సామాన్య ధరకు కొంటే, కుల్త్రీని ఇలా దాసిగా చేసుకోవడానికి సంచులు విప్పాలి ఇదే తేడా, తెలుసు కున్నావా? మాట్లాడవేం?”

ఏమీ సమాధానం ఇవ్వలేదు కజ్జకి. ఆమె కుడి కన్ను అదురుతూనే వున్నది" ఆమె పుట్టుక నుండి వస్తూ న్న అభిజాత్యం, ఆత్మాభిమానం. జీవితంలోని ఈ ఒక

విదిలింపుకే కుప్పకూలిపోయాయి. తను ఇప్పుడు మవ్య,శ్రేన్థిగారి ముద్దువిడ్డకాదు, కోవ లన్‌కు చరణదాసి. తన జీవితంలో వచ్చిన ఈ గొప్ప మార్పును గమనించి ఆమె తల వంచుకొని ఆ పరిస్థితులకు ఒదిగే సహజ శాంతస్వరంతో----

“జాను తెలుసుకున్నాను” అంది. ఆమె కుడి కన్ను అదురుతూనే వుంది. పతి చేస్తున్న సింహగర్జనలకు, కాళిన్యానికి ఆమె హృదయం వూగిపోతూన్నది.

అసహ్యంతోనూ, అహంతోనూ ఆమెను కించ పరచాలని చూస్తున్నాడు కోవంన్‌. “పెద్ద ఆఎదగత్తెనని గర్విస్తున్నావేమో, నా దృష్టిలో ఈ అందానికి గుడ్డిగవ్వ విలువ లేదు తెలుసా ? తెలుసుకున్నావా ? లేదా * మళ్ళీ గద్దింపుగా ఉరిమాడు,

“బాను. తెలునుకున్నాను.”"

“* అయితే నువ్వీ క్షణం బైటికి రావాలి. జ్రాపకం వుంచుకో ఈ సంగతిగాని ఏమ్మాతం పొక్కిందో జాాగ_త్ర” పా

ఆమె సమాధానం ఇవ్వరేదు. మౌనంగా భర్తకు అనుసరించింది. రహన్య మందిరంగుండా చ్మితశాల చతుళాలలు, ,పకోస్థం దాటి ఇవతలికి వచ్చారు,

కజ్బకి మెత్తని చేతిని బలంగా పొదివి పట్టుకొని తన తొందరే తనదిగా ఈడ్చుకు పోతున్నాడు కోవలన్‌, శూన్య మనస్సుతో అలా భర్తిచేత ఈడ్వబడుతూ వెంట పరుగెత్తు తూన్నది భార్య కజ్ఞ్ణకి. ఇప్పుడామె కుడికన్ను అదరడంలేదు. బహుళా అపళకునంకూడా చరమావస్థకు చేరి ధభయరపహితం అయిపోయి వుంటుందేమో ?

శి ! శి శ

ర్యాతి రూమున్నరగడిచిపోయింది. మాధవి భవంతిలో దీపాలు మౌనంగా వెలు గుతూ కోవలన్‌కోసం నిరీక్షిస్తున్నాయి. పెరియన్నాయకి ఒక (పక్కని నోగు మూసు కొని మౌనంగా కూర్చొని వుంది. ఉదాన రహన్య ద్వారంఘీదే చూపులు నిల్పి కథాల టకటకలకో సం అలకిస్తూ కూర్చుంది నాగరత్న. రూమున్నర గడిచిపోయింది. కాని ఒక్క- రథమూ రాలేదు. ఎప్పటినుంచో ఆ మార్గం చీకట్లు పులుముకొని అలాగే నిర్ణ నంగా వుండిపోయింది.

ఆకు అలికిడ్రైతే ఉలికిపడుతూన్నది మాధవి. ఈవేళ తన జీవితంలోని ఒక గొప్ప కోరిక సిద్ధించబోతూన్నది. ఆ విజయంతాలూకు పులకరింతతోనే ఉదయం (పక్కనుండి లేచిందామె. పగలల్లా ఈ అనందంతోనె పొంగిపోయింది. ఈ ఆనందం -ఒక్‌ వైపూ, [పతీకారవాంఛ ఒక వైపూ ఆమె మనస్సును వూపివేస్తూవుంటే భవణీం అంతా ఆతీ వ్యాకులంగా తిరిగింది, తీరుగుతూనే శృండిపోయింది. ఈమెచేత ఈ పంతం మాన్ప్చించాలని పగలల్లా [ప్రయత్నాలు చేసిచేసి విసిగి పోయింది పెరియన్నాయకి; కోపం పట్టలేక ఒకటీ రెండు సార్లు నాలుగు వేసిండికూడా. పట్టినపట్టు విడువలేదు మాధవి.

రాతి రెండోరూములో పడిండిగాని కోవలన్‌ జాడ లేదు." ఎదురుతెన్ను చూచి

చచి విసుగెత్తి పోయింది మాధవి. ఆమె ముఖం (ప్రతీకార జ్వాలతో భగ భగ వశ సోతూన్నడి. అయితే కోవలన్‌ రాకపోవడమే ఆనందంగా వుంది పెరియన్నాయక[ కొని ఆ ఆనందాన్ని ఏపాతం వెలికి రానీయకుండా ముభావంగా కూర్చుంది.

ర్యాతి మూడోరూము నడుస్తూవుండడం చూచి మాధవి నిలువెల్హా కజక్క మండిపోతున్నది. పన్సా।శేష్టి ఉద్యాన ముఖద్వారందగ్గర ద్వారపాలకుడు రెండుగంట౬ కొట్టాడు. అవి రెండూ ఆమె హృదయంమీద మంటల్హాగా అంటుకుపోయాయి. గం మంటను చల్దార్చుకోడానికి నాలుగోసారి మద్యం పుచ్చుకొని గిన్నె అవతలకి విసి శేసింది. ఆమె పరిచారికల్లో వీణావాదకురా లొకామెవుంది. యజమానురాలి. వ్యాకం పాటుచూచి ఆమె (వేష్ళ మెల్లిగా (పక్కనేవున్న వీణాతంతులమీదికి వెళ్ళాయి. దాంతో అగ్నిగుండంలో నెయ్యి గుమ్మరించినట్టు భగ్గుమన్నది మాధవి. తన ళ్తినంా ఒడ్డి బిగ్గరగా అరిచింది.

“ఆపు, వెధవ రొద. పగలగొట్టి అవతలకు విసిరేయి ఆ వీణను, ఈ డిక్కు మాలిన అందెల్నికూడా పట్టుకెళ్ళి ఆ కావేరిరో గిరవాటేసిరా. ఈ కావేరీ పట్టణంలో ఇహను కల్యాణ మంజీరాల మహిమ హద్దుమీరి పోయింది కదూ!” అంటూ విసురుగా లేచి దగ్గరవున్న గజ్జెల్ని పుచ్చుకొని గల్లుమని దిసిరేసింది. బాలీసుల్ని, మెత్తళ్ని మెత్తగా నలిపి దాసీల ముఖాన కొట్టింది. ఎవ్వరూ కిమ్మనలేదు. అంతా నివ్వెరపోరు అలాగే నిలుచుండిపోయారు. మాధది కేకలు విని పరుగెత్తి వచ్చిశ పెరియన్నాయ! కూడా ద్వారం పట్టుకొని అలాగే నిలబడిపోయింది. తల్లిని చూచి మాధవి కోహెవేశం రవ్వంత జంకింది కొని ఆ సంకోచం కణిక మీ తల్చి వేపు చూడకుండానే మ! మొదలుపెట్టింది.

“ వేళ్యలుకూడా వారికే స్తోతపాఠాలు చదువుతూ తిరుగుళూవుంటే కులగ్తీ€ మహిమ పెరగకేం చేస్తుంది! ఎంతయినా కోవలన్‌ ఒక మొగవాడేనా? అదీగాక ఇప్పు డాయన భవంతిలో కొత్తగా కళ్యాణమంజీరాలు వచ్చాయా?” అంటూనే ఏడ్చింది మాధవి, ఆమె కళ్ళు అశుసిక్తాలయ్యాయి.

దాసిలను వెళ్ళిపొమ్మని సైగచేసి, మాధవి దగ్గరకు వచ్చి వీపు నిమురుతూ ; కూర్చున్నది పెరియన్నాయకి.

“నువ్వు నన్ననవసరంగా అపార్థం చేసుకుంటున్నావు తల్లీ! లేనిపోని ఆశలన్నీ పెంచుకొని ఇంత చిచ్చు నెత్తిన పెట్టుకున్నావు. ఈరోజున నేను చెప్పేది గట్టీగా, కొంగున ముడి వేసుకో; కులీనుడై నవాడు ఎంత రసికుడైనా, పెళ్ళాంమీద వాడికీ ఎంత అసహ్యమున్నా వుండనీ ఇటువంటి సందర్భాల్లో మృతం ఆ పెళ్ళానికే ఏల

• విస్తాడు”"

ఈ మాట విని మాధవి పళ్ళు తాటించింది. కోపంతో ఆమె పిడికిళ్ళు బిగుసుకు హోయామిు. నాగువాములాగా కస్సువునిలేచి, అడే ఆ విలువనే నాశనం చెయ్యాలని

నేను... మొగాడితో కలిసి ఆ ఏడడుగులు నడిస్తేనేశా ఆడదానికి విలువ?”

“పిచ్చిదానా ఏం మాటలవి + లోకంలో కులన్ర్రీ అనీ వేశ్య అనీ ఆదినుంచ్‌ వున్నదే ఇది. ఏ యోని నుండయితే పుట్టామో దాని ధర్మాన్ని పాటించాలి. ఇల్లాలిని వీదికెందుకు లాగాలి? ఆ నాలుగు గోడలనుధ్యే కాలి చావనీ దాన్ని.”

పిచ్చిగా నవ్వించ మాధవి. “*ోటౌనౌను. కులస్త్రీ ఏకాంతంలో ఎవ్వరూ చూడ కుండా కొలుతూవుంటే, మనమేమో సభ ఎదుట నగ్నంగా నిలబడి కాలిపోవాలి- బౌసపతే సానికి ఆంతా బహిరంగమేగా, అంతరంగం లేదు దానికి"

కబ్దాగ్గా జ్ఞాపకం వుంచుకో, సాని పుట్టింది సంసారుల్ని కొల్చ్బడానికిగాని తను కాండానికి కాదు, అటువంటి డెవ్నర్హయినా వుంటే ఆది చేలమ్మలాగా మూర్థరాలు తప్ప మరొకర్తె కాదు. ఈ (పేసూ గీమా అనేది నిజమైన (పేమికుల వ్యవహారం అమ్మా! మనదంతా నాటకమే కనుక ఆ మంటల (పస్తావన మన కొద్దసలు”"

“పేమ అనేది నాటకమా అమ్మా! అయితే నాకీ నాటకం ఆక్క ర్లేదు నిజవే కొవాలి, నేను కోవలన్‌ను నిజంగానే (కేమిస్తున్నాను. కులక్ర్రీ కంటే గొప్పగా పేమి స్తున్నాను. _పేమించడం (పేమించబడడం అనేది మనిషి పుట్టుకతోనే పుచ్చుకొని వచ్చే అధికారమన్మూ' (బతికుండగా ఆ అదికారాన్ని వదులుకోలేను నేను.”

“అయితే. చేలమ్మకు పట్టినగతే నీకూ తప్పదు. సాని సంసారి అయినా లోక్షళ దాన్ని సానిలాగే చూస్తుంది. ఇదె లోకరీతి బిడ్డా”

తల్లి ఓదార్పు మాటలు మాధవి అహంకారాన్ని అర్పడానికి బదులు మరింత శచ్చగౌడుతున్నాయి. కోవలన్‌ ఘాతుకత్వంమీదా, కజ్ఞకి అదృష్టంమీదా వుండి వుండి మండిపోతుందామెకు. ఇంతలో ఒక పరిచారిక రొప్పుకుంటూ వచ్చి ఉద్యానం రహస్య దారం దగ్గర కోవలన్‌ రథం ఆగి వుందనీ, కి ణ్ఞకి కూడా అతని (పక్కనే వుందని, శుభవార్త చెప్పింది.

ఆ క్షణం మాధవి కళ్ళల్లోంచి ఆకందం చుక్యంలు చుక్కలుగా రాలి పడింది? ఆమెలో ఉల్దాసం కట్టలు [తెంచుకొని పరుగులు తీస్తున్నది. [తీలోకాలను జయించిన విజయినిగా తనకు తాను భావించుకుంటు దామె. ఎదురు వెళ్ళిడానికని లేచి నుంచో గానే పెరియన్నాయకి ఆమె చేయి పట్టుకొని;

“నీ శ్రెప్పుడూ మేలు కలగాలి బిడ్డా! తప్పు చేయడం సహజమే కాని చేసిన తప్పును సవరించుకోవడంలో గొప్పతనం వుంది. కణ్ఞకి మహాశేష్టి కోడలు ఆమె నేమ్యాతం అవమాన పరచకు సుమా! మనం ఆమెకు దివ్వమైన స్వాగతం ఇద్దాం అంది.

తల్లి మాటలు వినడంలేదు మాధఏ* ఆమె కళ్ళు తెరచుకొని, కోగలన్‌, కళ్లకి ఎప్పుడు లోపలికి (పవేశిస్తారా అని చూస్తూ నిలుచున్నది- వియట వరండాలో నాగ తత్న మాటలు వినిపిస్తున్నాయి. “వూహూం ఒప్పుకోను చెట్టియా౮! ఈవేశ ముతాగి

60 కళ్యాణ మంజీరా హారం బహుమతి పుచ్చుకుంటాను మీ దగర” కోవలన్‌ నవ్వుతూ అంటున్నావు “ఓ, ఆలాగే, అలాగే. శంథాలమాల ఇప్పిస్తాను నీకు

మాధవి సమక్షంలో నవ్వుతూ నిలుచున్నాడు, ఆమె (పేమికుడు కోవల్‌. పసెరియన్నాయకి త త్తరలాడుతూ వెళ్ళి నాగరత్నను చివాట్టు పెట్టింది. “అట్లా గుడ్డష గించి చూస్తూ నిలుచుంటావేమే పిచ్చి మొహమా ! సాకాత్తూ పార్వతీ పరమేశ్వడం వేంచేశారు మన ఇంటికి” అంటూ అధద్ధదలాడుతూ వెళ్ళి కజ్దకి కాళ్ళు పట్టక్సా “నువ్వు సాక్షాత్తూ 'పార్వతీ దేవివి తల్టీ! నీపాద ధూళి ఎక్కడా*+ ఈ కొం: ఎక్కడా” అండి. -

మాధవికి సృహలేదు, కోవలన్‌ న్నేతాలలోకి తదేకంగా చూస్తూ నిలఐ3 పోయింది. ఆమెకన్నుల్లో ఏవో మత్తు, ఏదో కాంతి సము[దపు అలల్లాగా రెపరెపలాష తూన్నది. కోవంన్‌ కూడా అలాగే ఆశ్చర్యచకితుడై. ఆమెవైపు చూస్తూ నిలుచున్నాడు. ఆమెలో ఇంతృవైభవం, ఇంత ఆకర్షణ ముందెన్నడూ చూడలేదతను. చాహ్య (ప్రమ చం తాలూకు అ స్లిత్వాన్నే మరచిపోయి కేవలం కళ్ళూ కళ్ళూ చూచుకుంటున్నాయి. మాధవి చూపుల్లో చూపుగాను, [ప్రాణంలో [పాణంగానూ మారిపోయి. అతనిలో [3] హిస్తూన్నది. పురుషుడి అహం అనేది కేవలం ఒక రసాకర్షణలోనే లీనమైపోయి శ్రే! తన ఐళ్వర్య సర్వస్వంగా భావిస్తూన్నదిప్పుడు.

మరికొంత సేపటికి ఇద్దరికీ స్పృహవచ్చి ఉలికిపడ్డారు. కోవలన్‌ కళ్ళ? ఇప్పటికీ విజయుడైన (పేమికుడితాలూకు వెలుగు వెలిగిపోతూనేవున్నది. మాధవి ఉద్దేశించి నవ్వుతూ “నీ కోసమని ఒక (క్రొత్త దాసీని తెచ్చాను చూచావా ? అన్నాడు

సహనం మూ_ర్రీభవించినట్టు తలవంచుకొని నిశ్చలంగా నిలుళున్నది కళకి.

'పెరియన్నాయకి కోపలన్‌ మాటలకు హడలిపోళూ, “తప్పు నాయనా! నప లాటకు కూడా అటువంటి మాట రాకూడదు, సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవి, మహా(శేష్టిగారి క్రో లీమె, ఆమే మేమూ సమానమా?”ొ అంది. వెంటనే రొంటి నుంచి ఇన్నినాణాలు వీ! దిగదుడిచి మెటికలు విరుచుకొని “చప్పున ఆ బంగారపు ముకాాలిపీట ఇలా పక్టి కురా నాగరత్నా !” అంది. -

పీట తేవడానికి వెంటనేలేచి ద్వారం వైపు పరుగెడుళూన్న నాగరత్నను నిల “ముందు నా గజ్జెలిటు ఇచ్చి వెళ్ళ” అంది మాధవి. నాగరత్న తిరిగి వచ్చింది.

కత్తులవంటి చూపుల్ని కజ్ధకి మీదికి విసురుతూ ముందుకునడిచి అంది మాధవి* “మొన్నను తన వివాహోత్సవానికి ఈ కులీ తన భవనంలో నా (ప్రియుడి [పక కూర్చొని, నా నృత్యంచూచి కులికింది. మరి ఈవేళ ఇది నా భవనం, ఇప్పుడు నేనా నా (పియుడూ కూర్చొని ఆనందిస్తుంటే ఈ ఇల్టాలేమో గజ్జెకట్టి ఆడుతుంది.”

మాధవి మాటలు త్మీవమైన ద్వేషంతో మండిపోతున్నాయి. పెరియన్నాయక! దేన్ని గురించయితే భయపడుతూన్నదో, ఆది మాధవి వ్యవహారంలో పూర్తిగా (పత్యష

కళ్యాణ మంజీరాలు

మయిందామెకు. ఆమె భయం భయంగ్రా_ కోఛబత్‌* శై విచార “పెద్దగా. నవ్వింది. వెంటనే ధోరణి మార్చుతూ; మాధవిని చెయ్యెల్తి కొట్టటోతున్నట్టు అభినయించి! “ఎన్ని వేషాలు నేర్చావే నంగనాచీ ! మవాో[శ్రేష్టిగారి కోడలితో ఇదా వోస్య వాడే పద్ధతి” ఆంటూ కణ్ణకి కంటబడకుండా మాధవిని జబ్బ వట్టుకొని లాగి కళ్ళితోనే గద్దించింది.

మాధవి విసురుగా చేయి విదిలించుకొని “ఇడి పరిహాసం కాదమ్మా! నిజంగానే అంటున్నాను. కణ్ణకి నాముందు నృత్యం చేయవలసిందే తప్పదు. ఒకానొక బూజు పట్టిన సంఘ నియమాన్ని అడ్డం పెట్టుకుని నా (పేమికుడికి సర్వాధికారిణి అవాలని చూచే ఈ కులస్త్రీలో నన్ను మించిన (పత్యేకత లేమున్నాయో చూడాలి నేను”

ఈ మాటలు విని పెరియన్నాయకి అద్ధదలాడింది. “సందు చిక్కిఆచని మిట్టి పడదవోశే ముదానప్టపుదానా*”ొ అంది.

“*చాల్లే వూరుకో అమ్మా! తలనెరిసి, రక్తమంత్యాఎప్పుడో చప్పగా చల్లారి పోయిన సీకు నా ఆవేశమేం అర్ధమవుతుంది. ఎవరినైతే నేను, నృత్యగీతాలంతో, రూపు రేఖా విలాసాలతో, ఆద్భుతమైన కళ్ళాపతిభతో, ఆకర్షించి అలరింపచేశానో అటువంటి రసిక _శేష్టుడ్ని ఆకట్టువోవడానికి ఈ న్ర్రీలో ఎటువంటి (వత్యేకతలున్నాయో నేను చూడడం తప్పా?” గజ్జెలు ఇవ్వవేం నాగరత్నా'” అంది.

తత్తరలాడుతూన్న నాగరత్న చేతుల్లో ఆందెలు బలిపీఠం ఎక్కబోతూన్న మేకపిల్లలాగా మేమే లాడాయి,

'పెరియన్నాయకి [మాన్పడి అలాగే నిలుచుండి పోయింది. ఆమెకు నాలుక పిడచకట్టి మాటపెగలటం లేదు. కోడలన్‌ కళ్ళు మూసుకొని మౌనంగా పక్కమీద పడుకున్నాడు. నాగరత్న గజ్జెలు పుచ్చుకొని, కళ్ణకి, మాధవికి మధ్యస్థంగా నిలు చున్నది.

మారవి ఆమె చేతుల్లోంచి గజ్జెలు లాక్కొని కణ్ణకి వైపుచూచి? “అందెలు. రరించండి కొత్త కోడలుగారూ "" ఆంది.

“*నాగరత్నా” కోవలన్‌ కష్ళమూసుకునే నాగరత్నను పిలిచి మద్యం నింపుకు రమ్మని ఆదేశించాడు.

కజ్ఞకి మవునంగా వుండిపోవడంచూచి, “ఊ గజ్జె కెట్టరేమండీ పతి(వతా శిరోమణీ' బెల్లం కొట్టిన రామిలాగా నిలుచుండి పోయారేం. ఓ సందేహిస్తున్నారా?” అంది మారవి.

క్దకి నెమ్మదిగా తలఎత్తి మాధవ్నివెపు చూచింది. ఆ చూపులోవున్న సౌమ్య తను తట్టుకోలేక వెంటనే తం వంచుకు=ది మాధవి. *సందేహమేమీలేదు సోదరీ!” " శాంతమూ సంయమమూ నిండిన ఆమె స్వరం విని తల ఎత్తింది మాధవి. కజ్ణకి. మాటలు కాలుకూన్న పెశంటీడ నీజిచుక్కల్లాగా వచ్చి పడ్డాయి.

డడ ౨ క్ఫృణ ఎబ౦జరొల్న

“సందేహమేమీ లేకపోతే మరి ఏమిటోజాగు” ₹ెట్టించింది మాధవి.

కబ్దకి మళ్ళీ గొంతు ఎత్తింది.

“*స్తోద్రర్రీ! నా పాదాలను కల్యాణ మంజీరాలతో అలంకరించారు పతిదేవుల ఈ అందెలు, ఇవి నీ పొదాలకే శోభ ఇసాయి సుమా!”

ఈ కల్యాణ మంజీరాలు అనేమాట, బరువైన మూటపు గోతిలోకి విసిలేసిల్ప వచ్చి మాధవి హృదయాన్ని తాకింది. అయితే తన విజయోల్లాసంలో ఆగుంచ కవ పును తట్టుకొని వ్యంగ్యంగా కోవలన్‌ వైవు చూచింది, “ఓహో కల్యాణ మంజీరాలా" అంటూ కజ్దకి వైపు నిర్హడ్యంగా ఓ చూపు విసి “జాను. విన్నాను. ఈ అమూల మంజీరాల మూంకంగానే ఇక్కడి కులస్త్రీల కందరికీ నువ్వుంటే అసూయ అని కూూ విన్నాను. కాని వీటితో, నువ్వు నీ భర్తను ఆకట్టుకోలేవు వయ్యారీ! ఆ శక్తి నా ఆం లకు తప్పనీ కల్యాణ మంజీరాలకు లేదూ అంది.

కజ్దకి యథాపూర్వుం భాంతంతోనూ, సౌమ్యంగానూ సమాధానం ఇచ్చింవ' “నీ అందెలంటే నాకు ఈర్ష లేదు సోదరీ!”

కజ్ణకి స్వరం శాంతంగానే అయినప్పటికీ దృఢంగా వుంది. ఆ దృఢత్వ: అజేయం అనిపించింది మాధవికి. తన బలహీనతను తలచుకొని మరింత కుషి పోయింది. విసురుగా లేచి కళ్లకి వైపు వెళ్తూ “ఉన్నత కులన్ఫురాలివని గర్వం నీకు, మాది సీచకుంమని నువ్వు నన్నసహ్వ్యించు కుంటున్నావు. అంతేనా? అంది. శా యంగా సాధనచేసిన, తంగతివంటి ఆమె గొంతు బొంగురుపోయింది.

“నువ్వంటే నాకు అసహ్యం లేదు సోదరి! నీ దోషమే మున్నది? పరిస్థితు కారణంగానే నువ్విలా వున్నావు”

ఈ సమాధానంతో పూ_రిగా ఓడిపోయింది మాధవి. నిజానికి తన ఉద్దేశం కూడా ఇదే. అయితే ఇటువంటి పరిస్థితులు మరి తనకే ఎందుకు వున్నాయి. వునా వాటిని వేలెత్తి చూపే అధికారం ఇతరులకు, అందునా తన (పియుడ్ని తన నుజీ

లాక్కున్న ఐళ్యర్యవంతురాలైన ఈ కులస్ర్రీకి ఎందుకు వుండాలి? కజ్దకిని గొయి నులిమి చం పేద్దామనిపించిందామెకు, కాని అంత సాహసం లేక పెద్దగా కేకవేసి క లన్‌తో చెప్పుకుంది. “వింటున్నారా, మీ “ముద్దులు పెళ్ళాింనా పరిస్థితుల్ని ఎలా ఎళ్తి పౌడుస్తున్నదోను.”

సగం స్పృహ సగం మత్తులో వూగిపోతున్నాడు కోవలన్‌. నాగరత్న చేతు -ల్లోంచి మద్యప్శాత లాక్కుంటూ *ట, చూస్తున్నాను. నేను సన్యాసం పుచ్చుకోవడానికి ఈ ర్యాతి ఇంత (బ్రహ్మాండమయిన ముహూ _ర్తం ఎలాకుదిరిందా అని ఆలోచిస్తున్నాను” అన్నాడు,

ఈ మాట విని 'పెరియన్నాయకి చెదిరి (బతిమాలుతోన్న ధోరణిలో, * నాయనా! వద్ధు, వద్దు అంతమాట అనొద్దు” అంటూ ముందుకు నడిచిండి.

“*ర్రా అమ్మా ' రా, కూర్చో, (పక్కమీవ జరిగే పెరియన్నాయకికి చోటు ఇస్తూ “సెజ్జమీద వుండగానే సన్యాసం పుచ్చుకుంటానా అచ్మూ ! భయపడకు, ఇదిగోనా ముందు రెండు స్త్రీ రూపాలను చూస్తున్నా నిప్పుడు. శోభనం రోజుర్యాత్రి ఇటువంటి ఆనుభవం, ఎంత భాగ్యశాలికో” అంటూ పెద్దగా నవ్వాడు. ఆ నవ్వుకు అదిరి మద్యం గిన్నె ఒంటిమీదే ఒలికిపోయింది. నాగరత్న వెంటనే ఒంగి అతనివస్త్రం పిండుతూ న్నది. కోవలన్‌ ఆమెవైపు పసిపిల్లవాడిలా మొహం వేళ్ళాడ వేసుకొని అబ్బురంగా చూస్తూ కూర్చున్నాడు.

ఈ అసందర్భానికి మండిపడింది మాధవి. కాని కోవలన్‌ను ఏమీ అనలేక ఆ కోపం తల్లిమీద్‌కి మళ్ళించింది! “అమ్మా! నువ్వు ముందు వెళ్తావా? వెళ్ళవా? ఇక్క డ్నుంచి నీకేం పనమ్మా ఇక్కడ?” కసురుకుంది.

“ట్ల నిజమే ఇది యవ్వనపు పొంకం కోరికల తీపు ఇక్కడ మీకేం పసనమ్మా! మీరు వయసు మళ్ళిన వాళ్ళు, పులుపుచచ్చినవాళ్ళు, త్లైలం ఇంకిపోయి తడబడుతూన్న దీపాలు కదా మీరు. రసభంగం చేయకుండా ముందిక్క-డ్నుంచి వెళ్ళిపోమ్మా ! నాగ రత్నా' రా! నా పక్కని కూచో నువ్వు నింపి ఇస్తూవుండు నేను తాగుతూ పోతూ వుంటాను. మొగవాడ్ని ఆర్థం చేసుకోవడంలో న్త్రీకన్నా సారాయే నయం నాగరత్నా? అందుకనేగా తాగడం. ఊగడం. ఇదే సిద్ధాంతంగా పెట్టుకున్నాను. రా! నా ఒడిలో కూచుని నన్ను తాగించు” అంటూ నాగరత్నను భుజం పట్టుకొని కౌగిలిలోకి లాక్కు న్నాడు కోవలన్‌.

కోవలన్‌ ఇలా నాగరత్నను గట్టిగా పట్టుకొని ముద్దు" పెట్టుకోడం చూచి మలిడీ పోయింది మాధవి. (పక్కనే ముక్కారిపీటమీద పున్న దీపపు 'శెమ్మె ఎత్తి నాగరత్న వేపు విసిరేసింది ! “చావు, దొంగముండా ! చెట్టియార్‌!' మీరు నాముందే నా దాసీతో. ..?”

“బ్రాను నా యిన్టం. నువ్వూ నా దాసీవేగా నీ అంత స్తేమిటో కానకుండా నా దర్జాను తన్నే సాహసం నీ కెలా వచ్చింది దూధపే? నాగరత్నా ! నిన్ను నేను ఆజ్ఞా పిస్తున్నాను ఈ మాధవిని నాలుగు తన్ని బైటికి గెంటేయ్‌” గర్జించాడు కోవలన్‌.

నిలుచున్నపాటున రాయి అయిపోయింది మాధవి. కోవలన్‌ [కోధావేళంతో లేచి నెలుచున్నాడు. (కాగుడూ కోపము రెంటితో అతనికళ్ళు రక్తం గక్కుతూ భయంక రంగా వున్నాయి. ఒక చేత్తో నాగరత్నను పొడివి పట్టుకున్నాడు; విధిలేక అతని ఐల

మైన బాహువుల్లో బొమ్మలాగా వేళ్ళాడు తూన్నదామె- కజ్ణకి ఇంత జరుగుతూవున్నా ఏమీ ఇరుగనక్లే యధాపూర్వం శాంతమూ ర్తిలా తలవంచుకొని నిలబడి వుంది. నాగరత్ననువిడిచి ముందుకు నడిచాడు కోవలన్‌. మాధవి ఎదుటకు వచ్చాడు. మాపులు చూపులు ఛీకొన్నాయి, ఛెళ్ళుషముని మాధవి చెంప మోగిపోయింది.

“ఇంత అవాంకారమా నీకు. నాతో తులడూగాలని చూస్తావా? దాసీ" అంగట్లో

64 కళ్యాణ మెంబిరాల అమ్ముడుపోయే బొమ్మవి నాతోనా? తాలుగు దూరంగా.

దెబ్బతిని అభిమానంతో ఏడుస్తూ నిలుచున్నది మాధవి. వెక్కిళ్లుపడుతూ ఇవె ఏదో చెప్పటోయింది కాని గొంతు పెగలకముందే ఆమెను అవతలకు నెళ్లుసి ముండక నడిచాడు కోవలన్‌. ఆకుదుపుకు [కించపడబోతూన్న మాధవిని నాగరత్నవచ్చిఆదుకుంది

అలా వెహ్తూనే శణం ఆగి కజ్ణకి ముఖంలోకి చూచాడు కోవలన్‌. బరువుగ వాలిన కనురెప్పలతో కాంతం మూర్తీభవించినట్టు నిలుచున్న ఆమె సౌమ్మరూపః చూచి అతని శిరస్సు వాలిపోయింది. ఎంతో ఆపేక్షగా వచ్చి పక్కని నిలుచున్నాడ.. త్మీవమైన (గీష్మంలో ఎక్కడెక్కడో ఎడారుల్లోంచి నడిచి, డస్సివచ్చిన తరువాళ | చల్లని నీడలో నిల్చున్నట్టనిమించిందతనికి, అతడు కజ్దకివైపు సరిగా కన్నె చూడడం ఇదేమొదటినారి. “ఇంత అద్భుత సౌందర్యరాసికి, శాంతమూర్తికా ఇంత అవ కారం తలపెట్టాను. ఈ తాలిర్మాతి పాపం ఈసాధ్వి ఎంత ఆవేదనకు గురయిందో కదా!” అనుకున్నాడు. “ఓ పాపిష్టి కులటకోసమని ఇన్ని ఇబ్బందుల్లో ఎందుక చిక్కానురా దేవుడా! ఆ గాజుపెంకు కోసమని ఇటువంటి రత్నాన్ని కాలదన్నుకున్నాన. ఛీ' ఛీ” తనమీద తనకే ఆఅసహ్యంవేసి విలవిల లాడిపోయాడు కోవలన్‌.

కోవలన్‌ మనస్సు ఆ ఆత్మగ్గానిని ఢీకొని లెరిగివచ్చి పిడుగులా మాధవిమీన పడింది. నాగరత్న జఒడిలోపడివున్న మాధవివైపు, జుగుషప్సతోను, అసహ్యంతోను చూచాడు.

“ఎలా, ఎలా సాధ్యమయిండిది? ఈ కుంటకు, దీని హృదయం శరీరం ఇన్ని సీచ సంస్కారాలతో కుళ్ల కంపు గొడుతున్నాయే? ఎల్లా (క్రేమించాను దీన్ని" పైపెచ్చు ఈ వేశ్య వ్యామోహంలోపడి, ఇంతవరకూ పరువూ, ప్రతిష్ట వివేకం గ9 = కులీనుడెవడూ చేయని అపరాధంచేసి కూర్చున్నాను” అని, కళ్ఞకిని ఉద్దేశించి:

శోన్డీ కులలక్షీ! నన్ను క్షమించు ఒక గంటముందు ఇదే దృష్టితో నిన్నుచూ: వుంటే, ఈ తొలిరాతి ఈ విధంగా నా చేతిభిక్షతో (బతికే ఈ విషనాగిని ఆహం కారానికి గురయేనద్‌కాడు, పద వెళ్ళాం”

కోవలస్‌ ద్వారందాటి వెళ్తూవుండడం చూచి ఒక్క ఊదుటుక పరుగె, వచ్చిండి మాధవి. అతని వెనుక మెల్లగ అడుగులువేస్తున్న కబ్దకి ఆ విసురుకు లూళీ పడబోయింది. కోవలన్‌ వెనక్కుతిరిగి ఒకచేత్తో ఆమెను పట్టుకున్నాడు, రెండోచేళ్తో మాధవిని విసిరేస్తూ “తొలుగు, దూరంగా నన్ను ముట్టుకునే యోగ్యతలేదు నీకు.”

గొంతు పెగలలేదు మాధవికి. భయం భయంగా తల్లి దగ్గరకు ఒదిగి నిం చుంది. ముందుకు నాలుగడగులువేసి, ఆగి పెరియన్నాయకిని ఉద్దేశిస్తూ గర్జించాడు కోవలన్‌ “జ్ఞాపకముంచుకో! ఈ సంగతి ఎవరికైనా తెలిసిందో నువ్వూ నీ ముద్దుల కూతురూ మొసళ్ళకు ఆహారమవుతారు జాగ్రత్త తార్చుడుముండ ఎక్కడో” అంటూ కార్య చేయిపట్టుకొని గజగబ ముందుకు సాగిపోయాడు.

12

శోభనం రోజు ర్యాతి జరిగిన సంఘటన నగరమంతా గుప్పుమన్నది. కులీను

లైన రసికులకు ఇదొక అపూర్వమైన ఉదాహరణ అమితే కుంస్త్రీలకు నగర వధువు

లకు ఈ వార్త భూకంపంలాంటికి. నహజ సాధుస్వభావంగల మవో। శేష్టికూడా శ్‌

సారి సంగతేమిటో చూడాలని పట్టు పట్టి కూర్చున్నారు. ముత్యాల వర్తకుడు షణ్ము

గం చెట్టియార్‌ చేతికి అందివచ్చిన ఇగ్గ్దరు కొడుకులూ ఇదే వ్ధూసనానికి బలి అయి

పోయారు. మూడోవాడు పాపనాశన్‌కు కూడా ఈ జబ్బు అంటుకోవడంతో ఆ తండి

కడుపు మసిఠిపోయి వెంటనే వెళ్ళి అన్ని సంగతులు మహ్మాశీష్టితో చెప్పుకున్నాడు.

తన ప్పుతుడ్ని గురించి ఇటువంటిది వూహించడంకూడా అసహ్యం అనిపినూ

న్నది మహా(శేస్టిగారికి. ఈ కోవలన్‌ని గురించే ఎన్నో పొగడ్తలు విన్నారాయన.

స్వల్ప వయస్సులోనే సౌటిలేనివాడుగా పేరు పొందిన ఒక్కగా నొక్క కొడుకు

పెళ్ళిముచ్చటకూడా తీర్చుకొని సంతృప్తిచెందాడు. అంత సంతృప్తి ఆనంద్‌ంలో అనుకోకుండా వచ్చిపడిన ఈ విఘాకాన్ని తట్టుకోలేక పోతున్నారాయన.

(శేష్టిగారు ఈ విషయమై కోవలన్‌నుగాని, కణ్ఞకినిగాని కదపకుండానే ముందు వేల్లి నాధన్‌కు కబురు పెట్టారు. వేల్లిశాధన్‌ జరిగిన దొన్ని బలపరచడదే కాక లోగడ దేపెదాసీ వ్యవహారంలో కోవలన్‌ వేసిన తప్పటడుగు సంగతి కూడా వివరించాడు.

వ్యవహారం అంతా విని (శేస్టిగారి ముఖం పాలిపోయింది. కొంచెంసేపు గంలీ రంగా కూర్చొని కులమూ, నంస్కారమూ చూచి బిడ్డనిచ్చిన ఆ తండడికి ఇవా ఏమని సమాధానం చెప్పను దేవుడా ! అంటూ మెల్లగా - లేలి ఆంతఃపురం వ్లైపు వెళ్ళారు. రహస్యమందిరంలో ఒకమూల ఒంటరిగా కూర్చొ) కణ్ణకిని పిలిపించారు.

“*త్రల్లీ, నాకు కోవలన్‌ ఒకటి నువ్వాకటికాదు. నువ్వీ యింటి దీపానివి అమ్మా! నన్ను సే తం్యకెగా భావించుకొని నిజం చెప్ప తల్లీ, నిన్నటి ర్నాతి కోవలన్‌ నిమ్న ఎక్క-డి_కైనా పిలుచుకు వెళ్ళాడా ?”

కణ్ణకి ఎప్పటిలాగే శాంతమూరిలా తల వంచుకొని “లేదు అప్పా” అండి కాని అలవాటులేనిది అబద్ధమాడ తోయేసకికి గుండెచప్పుడు గొంతువో ధ్వనించింది.

*మరి నిన్న నువ్వు భవింతీలోనే వున్నావా?”

“అవును అప్పా”

“అవునండీ”

మచహ్వాశేస్థి మణం కజ్ఞకి మల _తెఖరి పరిశీలనగా చూవి బేచి నించున్నాడు.

చల్లగా ఓ నిట్టూర్పు విడిచి బిడ్డా! సీ శీలంతో నీతం్యడి వంశం ధన్యమయింది. ఇప్పుడీ ఇబద్ధంతో నా గౌరవాన్నికూడా నిలబెడుతున్నావా అన్మూ! రెండు విధాలా మకో+శేస్థి అదృష్ట వంతులే! నేనే దౌర్భాగ్యుడ్ని” అంటూ తల పట్టుకొని మెల్లగా 1వకోష్టంలోకి తిరిగి వచ్చారు. ఆత్మగ్లానితో అకడ కొంచెంసేపు తచ్చాడి, గబగబా మెల్లెక్కి. పై అంతస్తుకు వెళ్ళారు. అక్కడా మదుట పడక రెండవ అంతస్తుమీరి కెక్కారు. అక్కడా మనశ్శాంతి చిక్కలేదు. తమ పూర్వులు సాధించిన వంళ శౌన్నత్యాన్ని అందుకోవడానికి తహతహ పడుతున్నవాడిలా పై ఉప్పరిగ దాకా ఎక్కి వెళ్ళారు. ఇప్పుడీ వంశ గౌరవ మర్శాదలమీదడ కోవలన్‌ కొట్టిన దెబ్బతో పూరా మతిపోయిందాయనకు.

కౌంత సేపటికి కోవలన్‌ను వెంటబెట్టుకొని వేల్లినాధన్‌ వచ్చాడు, కోవలన్‌ యిప్పుడు త్మీవంగా పళ్చాత్తాప పడుతూన్న సంగతి శేస్టిగారికి వివరించి ఏదోవిధంగా సమాధాన పరచాలని అతడి సంకల్పం. కాని కొడుకు పేరు వినేసరికే ఆయన తల అడ్డంగా వూఫ్లుతూ తన అసమ్మతిని తెలియజేశార.

ఇ జరిగినదానికి కోవలన్‌ నిజంగానే యిప్పుడు దుఃఖపడుతున్నాడు. కళ్దికి శీలమూ, శాంత స్వభావము అణిగివున్న ఆతన అంతరాత్మను [పజ్వలింపచేశాయి. అంతేకాదు ఆమె ఉత్తమ సంస్కారం అతని పౌరుషాన్నికూడా. రేపెట్టి అతడ్ని విద ఇడి ఛేస్తూన్నది. ఆ మహాపరాధానిక్రి తర్నడి తనను కరినంగా దండించి వుంటే దాని వల్లన్తైనా కొంత వూరట కలిగేదతనికి. కాని కనీసం తనను చూచే అవకాశాన్నయిగా ఇవ్వడానికి నిరాకరించారాయన. దాంతో తనవి జరిగిన అపరాధానికి (పతి[క్రియగా ఏదో ఒకటిచేసి తన పౌరుషాన్ని, తేజస్సును ఏదోవిధంగా తిరిగిపొందాలనే పట్టుదం ఆతనిలో పెరిగిపోయింది. కోవలన్‌ కోమటి, పడిపోయినప్పుడల్డా కాలు నిందొక్కు కొని లేవ్లం వచ్చునతనికి, అందుకే అతను నేరుగా కజ్ఞకి దగ్గరకు వెళ్ళాడు. ఆమెను దేవీ! అని సంబోధించాడు.

“ఇప్పుడు నేని సంఘటనకు వేరే దృష్టితో చూస్తున్నాను దేవీ! నిన్నటిరా౨ నువ్వా అగ్ని పరీక్షతో నన్ను పూర్తిగా గెలుచుకున్నావు. ఆ అగ్నికే నేనుకూడా మూర్భత్వాన్ని సమూలంగా ఆహుతి యిచ్చి ఈ జ్ఞానాన్ని పొందాను, ఇక మన భవిష్యత్చాధం పుటమె త్తి మేలిబంగారంతో నిర్మించుకుందాము. అందుకు నీసహ కారం ముఖ్యం. ఈ షణం నీవు నన్ను మనస్ఫూర్రిగా, క్షమించాలి”

కద్దకి సిగ్గుతో శిరస్సు వంచుకున్నద్న్శి శశ్షణంగడిచాక భర్త కళ్ళల్లోకిచూస్తూ “ఇప్పుడు. మీరు పలికిన ్నప్రతిమాటలోనూ నా హృదయమే (పత్యక్షమౌతూన్నలి. ఇక కృమించడమంటారా, ఎవరు ఎవరిని క్షమించాలి! తప్పు మీదీకాదు, నాడీరాడు" మీ యిద్దరిమధ్యకు విధి నన్నీడ్చుకు వచ్చిందొ అంది.

-కిప్పువదంంతా మరిచిపో కజ్దకీ ! ...వర్హక్షుడు బేరంలో కాస్త పొరపాటు

క ళ్యాణమం౦ంజరాలు ౮(- పడ్డాడు. కాని గొప్ప అచృష్టకాలి వాడు. ఓడిన బేరంలోనే చివరకు జీవితమంతా గెలుచు పన్నాడు.”

తండిగారి ఆదేశం చల్చారక పోవడంతో కోవలన్‌ చెంటనే "మామగారి దగ్గరకు పరుగెత్తాడ. అక్కడ తన నేరాన్ని పున్నది వున్నట్టు ఒప్పుకొని క్షమార్పణ కోరుకున్నాడు. మహా, శ్రేస్టిగారు అల్లుడ్ని రహస్య మందిరంలో కూర్చుండ బెట్టి చాభసేపు వేశ్యాసంగమాన్ని గురించి వారి కపట (క్రేమని గురించి హితబోధ చేస్తూ వుండి పోయారు.

“ఇవిగో నా అనుభవాలన్నీ యిస్తున్నాను పుచ్చుకో వీటిని, ఇవి నిశ్ను నిత్యం కవచంలా కాపాడుతాయి. ఒక మాట యెప్పుడూ గుర్తువుయకో నాయనా, వర్తకుడు వస్తువులతో బేరం చేస్తాడు కాని వాటి వ్యామోహంలో తగులుకోడు. ఏ ధనం కోసమైతే యెంతటి నికృష్టానిక్తైనా అతగాడు పాల్చ్పడతాడో దాన్ని _పాణాపాయం వచ్చినప్పుడు గడ్డిపోచ కంటే హీనంగా విసర్జిస్తాడు. వాడికి పరపతి కావాలి, పరువు మర్యాదలు కావాలి, వాటీని (పాణంకన్నా ఘనంగా వాడు చూదుకుంటాడు. వాంపారి యెప్పుడూ జేసిన తప్పును దిడ్ధుకుంటాడు నాయనా. ఇప్పుడు నీ గౌరవమర్యాదల్ని వృద్ధి పరచు కోవడానికి పయత్నాలు సాగించు.

ఆఅ తరువాత మహా శేప్టిగారు తన వర్తకపు అజ్మాయిషీ అంతా అల్టుడి పరం చేశాడు. అప్పటి కప్పుడు తన పరివారాన్నీ, కార్యవాహకుల్నీ సమావేశపరచి " ఇక నుండి తన వ్యవహారాలన్నీ కోవలన్‌ చూమకుంటాడని ఒక .[పకిటన కూడా. చేశోడు. ఈ విధంగా రెండు గొప్ప ధనాగారాలు వేరుగా వుంటూకూడా ఈ నాటికి ఒకే అధి వార నూ(తంతో ముడిపడ్డాయి.

గిడ్డంగులు రెంటికీ కోవలన్‌ అధిపతి అయ్యాడన్న వార్త వర్తకగణంలో గొప్ప సంచలనాన్ని కలిగించింది. అంతేకాక నగరంలోని యువకి దళారిలంచరు కోవ లన్‌ పర్యవేక్షణ కింద ఒక దళంగా ఏర్పడ్డారు. దాని ఫలితంగానే యిప్పటి వరకు దుధ్య రకం దళారిగా యెంచబడే మిితదేశపు దళారీ అమహోజు యిప్పుడు పెద్ద పెద్ద సార్ధాలి సాగిస్తున్నాడు. తిరుగులేని విదేశీ దళారీగా పేరు మోగిపోయిన పన్సా (శ్రేస్టి పలుకుబడి హరాత్తుగా పడిపోయింది. .

ఒకవైపు అవబిసీనియాలో అరబ్బు-ఆ[ఫికన్‌ మహి స్నామాష్యాం విస్తరిస్తూ న్నది. దాని ప్రముఖ శౌకా కేర్యదం అడ్యూలస్‌. ఇక్కడే అరబ్బు వ ర్తకులూ-భార తీయ శేన్టురూ కలుసుకుంటూ వుంటారు. అరబ్బులతో చేసుకున్న ఒప్పందం కార ఇంగా భారతీయులు అడ్యూంస్‌ దాటివెళ్ళరు. అదీకాక అడ్యూలస్‌ పైన సముద్రపు దొంగల భయం విపరీతం, సము[దయానం ఆతి [ప్రమాద భూయిప్టం. దోపిడీ దొంగలు ఓడల్ని కొల్పగొట్టటమే కాక సార్ధవాహుల్ని కూడా చంపి సము[దంలో పెరేస్తుం టారు. అయితే ధోమన్‌ వ్యాపారస్తులు సమర్థులు. ఎన్నో సమ్ముదయానాలు చేసి

68 కళ్శాణ మం౦దీరాయ యెంతో ఆనుభవాన్ని గకించినవారు. తుఫాప్ప వస్తే ముతర ఉత్పారాలు యెవరైశే సమయానుకూలంగా సార్థాన్ని యెల్లా రక్షించుకోవాలో తెలుసు. వాళ్ళుకు, చివరకు నమ్ముదోపు దొంగల బారపంక్షి కూడా వాష్ళ. నేర్పుగా తప్పించుకొని బైటపరు తుంటారు. అంతే కాక రోము స్యామాట్టు అగన్లసు కూడా విదేశ వాణిజ్యం పటి విశేష (శ్రద్ద చూపుతున్న కారణంగా. భారతదేశపు 1పముఖ నగరా లన్నెటిలోప యితర విదేశము అందరికంటే రోమనే జాగా కుదురుకొని తమ వాణి జ్యాన్ని ఆఖిపషృద్ధి పరుచుకుంటున్నారు.

ఇన్మి రవణలు- (పత్యేకతల దృష్ట్యా పన్నాశేస్థి వ్యాపారం హఠాత్తుగా డెల్చ తింటుందని యెవరూ ఆపకోలేదు.

ఆటు వేళశ్యవీరిలో రెండు మూడు రోజులుగా పెరయన్నాయకికీ, మాధవికీ వ్యతి రేకంగా జరుగుతూన్న (పచారం జనం వింటున్నారు. కొంతమంది నగర వఠువ్వల ముఖిక్టింగా లలితా, ఆమె తల్లీ రాజమ్మా కుపన్నె కులీనుల కన్యను ఘోరమైన అవమానానికి గురిచేసిన వారిని వెంటనే నం బహిష్నా_రం. చేయించ వలసిందన మహాజనవాడలో యింటింటికి తిరిగి (పచారం చేస్తున్నారు.

ఇంత తతంగం జరుగుతున్నా పెరియన్నాయకి రక్షకుడు పన్నాాశేష్టి వర్తక దెబ్మలినడానికి కారణం ఇంకా సామాన్య జనానికి పోధపడడం లేదు. వ్యాపారి తన వేశ్యల్ని వ్యాపార సంబంధాల్ని పెంచుకోవడానికి ఉపయోగించుకుంటాడు.. కాని ఒక వేళ్ళకోనేమని తన వర్తకం చెబ్బతినడం గిప్టిదతనకి... పైపెచ్చు రోమన్‌ నాణాం రూపంలో గలగలలాడే ధనలమ్మి కోసం అన్నిటి! తృజించే భారతీయ వ్యాపారికూడా హఠాత్తుగా ఇలా ఎందుకు మారిపోయాడో వారెరుగరు,

ఏది ఏమయినా నగర వర్తకులు హరాత్తుగా చిక్కుల్లో పడిపోయారు, పన్నా నాటికి ఆగలేరు పోయిక దశారీలంచరితో కోవలన్‌ సంబంధాలు పెట్టుకున్నాడు. మహా శేష్టై చేయూతతో వాళ్ళంతా దుమ్ము దులుపుకొని లేచి నిలుచున్నారు. తెల్ల వారి లేచే సరికే పరిస్టితులు తల్మకిందులుగా మూరివోయామి, ఇప్పుడు చిన్నచిన్న పిల్చ కొలు ఎన్నిటికీ పొంగువచ్చి పెద్ది పెద్ర నదులతో పోటి పడుతున్నాయి. పెద్ద పెద్ద (శేష్టులు “ళారీలు ఈ మార్చును ఆగ్థంచేసుకో రేక బ్మురలు బడ్దిలు చేసుకుంటున్నారు. వే వాడ నుండి మహాజనవాడ వరకు కావేకి పట్రణం ఈ చర్చలతోనే అట్టుడికి పోతున్నది. 1

చూచిపిక్తి చివకీతమైన జ్వరం స్పృహలేకుండా పడివుంది. రేండు మూడు

రోజులయింది నంధికూడా దూపి ఇప్పుడు కొంచెం ఊఉపశమించింది. పన్సాశో్టి సొంత వెద్యుడొకాయన వచ్చి జొవధిం వాడి వెవ్లన్నాడు. నగర వేళ లెవరైనా వైచ్వుల్ని కట్టుకొని విషం పెట్టిస్తారేమాననే ధయ:తో వారినెవర్నీ పిలువదేదు పెరియన్నాయికి.

పాపం కొద్దిరోజులుగా పెరియన్నాయకి దుఃఖానికి అంతురేము. వాడవాడ అండ్షా అమెను బహిష్మరించే పుకార్లతో _మోగపోతూన్నది. సాటి వేశులు- స్థ. వాతి చాసదాసీజవం రకరకాల వార్తలు పుజీచి _పకారం చేస్తున్నాను. మాఠదిని బహిష్యా రించవిలసిండిగా. రాజధావ మండి ప్రత్వేకంగా.. రావాజ్ఞ. వెలువడవోరూ్నోదని, కోవలన్‌ వెళ్ళి పన్సాళశేష్టతో నహస్య సమాలోచనలు జరుపుతున్నాడని వార్తలు వస్తున్నాయి. ముఖంగా. కోవంస్‌ పన్నాల కుంభకోణ మేమితో బోధపగక ముతీ చసులపడి పోమూన్నది పెరియన్నాయికి. నగర _శేష్టుల _పథావానికి లొంగి పన్ఫా శేష తన వెర్పటడ విది వెళ్ళిపోతాతోనని పడిరి పోతూన్న. _

రెంయ రోజుంముండి పవ్వా కాకు మాధవి ఉహ్మువస్థ న్నారు విని తన వైచ్చుడ్ని పంపి వూరుకున్నాడు. అవకాశం, చిక్కగానే వస్తానని చెప్పి పంపాడు. ఆ అవకాశం యిప్పటికింకా రాలేదు. ౩ పెచ్చు పన్నాశేష్టి పుజైముంచడానికి టేదంన్‌ అన్నె పాచికఎ సిక్టం చేస్తున్నట్టు సమాచారం తెచ్చింది నాగరత్న-. పెరియన్నాయకి వెందేలుపడి వెంటనే నాగవత్న ము పన్నాశేష్టి వన్గారకు పంపింది. కాని నాగరత్న ఎంత ఓపయత్నాంచినా అతక్ని కలుసుకోలేక పోయిందిం

పె3యన్నాయకి కోవలన్‌నూ జ్వరంతో పక్షివున్న మాధవినీ కలిసి తిట్టోోస్తూ, జాంచెంసేపు తనను తాను చెట్టుకుంటూ గంతులు వేస్తున్నది. నాగరత్న వీదన చేత బుచ్చుకొని మారవి తింవైపు హవ్చాన వుంది... ఇంతో కోప్టం వెలుపం సంవడి వినిపించి ఇన్దరూ ఒకేసారి బయటికి చూవారు. పెరియ న్నాయకి కన్నుల్లో మెరుపులు వపరుగెత్తాయి. ప్రియుడ్ని వారం ముందు చూడడంతోనే ఆమె కన అయిోయి యెకమురుగ్గా పషగ్గెత్తింది. వానవత్న లేని నిలఐిడి యజమానికి సగారవంగా అభివాదం చెప్పింది,

బంగా రంగు గడ్డం, నలి నేతాలు గొప్పవ_క్తితాంతో. మెరిసిపోయే పవ్ఫా శేష్టి ముఖంలో విజాకభాయలు కనిపిస్తున్నాయి. అయినా అలవాటు మేరకు నవ్వడానికి ప్రయత్నించాకుం పెరియన్నాయక్షిన ఆలింగనం చేనుకొని. నుదురు ముద్రాడి “ఎలా వుఎవ వాం పెరిస్టిత” అన్నాడుం

“కంవాట్లు అగి వెయ ఘమడియరైంది. సంధి చూపినప్పజ్నించి ఒకటే కం వరకింతలు"

అతప ఏంటూ మానవి వనుకు వచ్చాడు. మాధవికి స్పృవారేడు.. చంద నమూ, కజ్వారమూ రంగరించిన పడ్డే నుదుటి అంజించి. వుంది పన్నా [పక్కనే కూర్చున ఆమె తం నిమిరాడు. నప్పు కణివిలా మంయతూన్న అమె చేతిని తని చేతు

ల్లోనికి తీసుకొని తదేకంగా ఆమెనై పే చూస్తూ “నిప్పుతో చెలగాటమోడావు బిడ్డా! నువ్వు కాలింది కాక నగరం నగరం అంతా కాల్చివేశావు” అన్నాడు,

• పన్సాతో వకాంతంగా మాట్టాడాలని తహ తహలాదుతూన్నది పెరియన్నాయకి" అతడ్నీ 'చేయిపట్టుకొని చితకాలలోకి నడిపించింది. తనే ఆతని ఆంగీ' తీసి కొక్కా నికి తగిలించింది. సాదరంగా కూచో బెట్టి “ఆసనం తెప్పించ మంటారా? అంటూ గవాక్షంలో నుంచి బైటికి చూచింది.

' ఇది త్రాగే సమయం కాదు. పనిపాటలు చూచుకునే వేళ. అయినా 'పెరియన్నా యేకి ప్రేమ పూర్వకమైన అభ్యర్థనను కాదనలేక, నవ్వుతూ “తెప్పించు” అన్నాడు. “బహుళా ఇకనుండి తాగుడుతప్ప వేరేపనేదీ వుండక పోవచ్చు”అంటూనే మళ్ళీ నవ్వాడు. ఈ మాట విని స్తభ్ధుగా కూర్చుండిపోయింది. పెరియన్నాయకి. పన్సా ఆమె వైపు చూచాడు ఇద్దరి కళ్ళల్లోనూ ఒకే (పశ్నార్థకం, ఒకే వివళత్వం మెదిలాయి. (పియుడి మనోభావం (గహెంచి తనే లేది సురాప్మాత అందుకుంది. “మీకు పనివుంటే వుండ నివ్వండి ఈవేళ నేను మిమ్మల్ని పోనివ్వును న్వామీ” అంది.

మద్యపానంవల్హ పన్సా మనస్సు కొద్ధి కొద్దిగా కో ఎకుంటూన్నది. పెరియన్నా యకీ చందగ్లం తెచ్చి ఆతని చేతులకు, వక్షస్థలానికి లేపనం చేసింది. పుష్పహారాల మెడలోవేసి, కౌగిలించుకొని, సురాప్యాత నింపుతూ. కూర్చుండి. (పియుడి కోరిక్ష మేరకు ఒకటి రెండుసార్హ తనూ పుచ్చుకుంది. ఆ తరువాత ఆతని పాదాలు వత్తుతూ అవక్తాశం చూచి అసలు [వస్తావన తెచ్చింది.

“మాశాత్తువన్‌ కొడుకు తమ వద్దకు వచ్చాడా

“*మాశాత్తువన్‌ కొడుకేకాదు. మహ్మాశేస్టి అల్బడుకూడా ఆహహ! ఆ రెండు తిరుగలి రాళ్ళకు మధ్యిన చిక్కి వైటపడడం ఎవరిచేత నవును. ఆహ!హ!!” ఓటమీ, దుఃఖమూ నిండిన నవ్వు గదిఅంతా చెదిరిపోయింది.

“ఏమి చెప్పాలని వచ్చాడు మీతో?”

“మిమ్మల్నిద్ధర్నీ ఇంట్లోంచి బయటకు వెళ్ళగొట్టమని చెప్పడానికి.”

.ఈ మాట విన్న పెరియన్నాయకి ముఖం కోపంతో కొడిదులిపిన వత్తిలా (పజ్వలించిండి. కాని తత్తరపాటూ, భయమూ ఆ జ్యోతిని ఇట్టే ఆర్చివేశాయి. కొయ్య దాశెనట్టు పన్నావైపు చూస్తూ వుండిపోయింది.

“నేను తగిన సమాధానమే చెప్పాను. చూడు నాయనా ! ఇద్‌ గోరుకు* వేలికీ సంబంధించిన సమస్య పెరిగిన గోరు తీసివెయ్యమంటే అభ్యంతరం లేదు, కాని మొత్తం గోటినే ఏచ్చేదం చెయ్యమంటావా అది ఒక వేలుకే కాదు మొత్తం శరీరానికే సంబంధించిన సమస్య అయిపోతుంది, కష్టం మరి అన్నాను”

పెరియన్నాయకి మరింత (పేడుతోనూ, గౌరవభావముతోనూ అతని వైపు చూచింది. “మీకు వ్యతిశేకంగా అతడేదో వ్లూహం పన్నుతున్నాడని విన్నాను.

నిజమేనా?”

“పన్నుతున్నాడుకాదు పన్నడంకూడా అయిసోయింది. అంగడిలో నేను ఖరీదు చేయడానికి దినుసులేవీ మిగలకు ఎడా చేశాడు. నా పాలి | శేన్టులందరినీ చీలదీసుకుపోయ తనదళంలో కలుపుకున్నాడు. ఇదంతా కేవం౦ం కోవలన్‌ (పతిలేకాదు, మవ్య,శేస్టి పనితనం. కోవలన్‌కు నేనిచ్చిన సమాధానం విని అతని వళ్ళు మండి వుంటుంది. మన బడ్డ ఆయన కుమార్తె పట్ట తీరని అవచారం చేసింది. మనంకూడా అంగీకరించక తప్పుదిద.”

పెరియన్నాయకి కళ్ళలో. నీళ్ళు నిండాయి. “నేనెంత నచ్చజెప్పాను. ఈ మూర్టురాలు వింటేనా అయ్యో ఏమని చెప్పకు” ,

“పోనీ నాతో ముందే చెప్పివుంటే నేనైనా నచ్చజెప్పి వుండేవాడ్ని”

పన్సా గొంతులో కోపం ధ్వనించింది, 'పెరియన్నాయకి తల వంచుకుంది.

రెండు క్షణాలు దీర్దంగా ఆలోచించి ఒక నిశ్చయాని కొచ్చినట్వ దృఢ స్వరం తో, దర్చంతో చెప్పుకు పోయాడు పనా,

“మిమ్మల్నిద్దర్నీ నానుండి వేరుచేసి శిక్షించాలని వాళ్ళ ఆలోచన, కాని దాన్ని ఆంగీరరించడం అసలు మానవత్వానికే కళింకంనా వర్ద కాదిది”

“ఈ తుచ్చ ప్రాణులిద్దరికోసమని అంత గొప్ప త్యాగం చేస్తారా స్వామీ 1”

పన్సా కనుబొకులు చిట్లించి ఆశ్చర్యాన్ని (ప్రకటించా... “*త్యాగమా! ఇంత మా।రానికే పన్సా దర్శిడుడై పోతాడా పెరియగ్నాయకీ, వర్తకంలో ఈ పాత్రం నష్ట పడుతూనే వుంటాం. దీనికోసమని మిమ్మల్ని వచలుకుంటానా"

ఈ మాటలతో పెరియన్నాయకి మనస్సు (దవించి కులక్రీ నంబంధమైన గర్వాన్ని చూపుతూ వయ్యారంగా జరిగి వచ్చి అతని వక్షస్థలంమీద శిరస్సు (ఆస్థిం చింధి. పన్సా ఆమె చెకిటళ్ళు పుణికి “పరిస్టితులిలా వున్నాయి. ఇద్దరు వీకే లతో వైరం వచ్చిపడింది. ఏం చేయాలిక ఈ మూర్థపు పిల్సను” అంటూ చల్లగా నిట్టూర్చాడు,

వక్షస్థలంమీద తలమోవీ ఆతని అంతరంగ రహస్యాల్ని వింటూన్న దానిళా వుండిపోయింది పెరియన్నాయకి. వున్నట్టుండి హళాత్తుగా కౌగిలి విడిపించుకొని లేచింది తన రండు వొహువులు అతని మెడలోవేసి, సూటిగా చూస్తూ “నాకు మీకంటే ఈ చూధది ఎర్కువ ఏమీకాదు స్వామీ! మహా(శ్రేష్టితో వైరం రావడానికి ఇదే కారణమైతే జబ్బు నయం అవనీండి. ఇంట్లోంచి పంపించి వేస్తాను దీన్ని” అంది. ఇప్పటికి పెరి యన్నాయకి మనస్సులో చక్కటి పాచిక తయారయింది. వెంటనే దాన్ని ఆచరణలో కూడా పెట్టివేసింది. ॥ -

స చోనేను కేవలం వ్యాపారినేకాదు, పెంయాయన్నాకీ మానవుడ్నిరూడా. ఆ మాట కొస్తే మిగిలినవన్నీ ఆ తరువాతనే. అన్ని అనుబంధాలా ఈ ఒక్క సంబంధం

ముందు తీసి కట్టే. లే! లే! నాకు స్నానానికి వీర్పాటు. చేయించు. నువ్వూ అలంక శించురొని సిద్ధమవు. ఇవా ఆలా నగరం తిరిగి వద్దాము. మాధవిని గురించి ఆలో చించకు. నాగరత్న వుంటుంది. నేను [దేకస్‌తో చెప్పి వచ్చాను. మఠదుల పెట్రి పుచ్చు కొని ఈపాటికి వన్తూనే వుంటాడు”

తమకు వ్యతిరేక (పచారంలో అట్టుడికి పోతున్న నగరంలో పన్సాతో ఐహి ళంగంగా టైలు దేరటం భయోత్చాతంగానే వున్నా లోలోపల సలుపుతూన్న కోరికల్ని అణచుకోలేక పోతున్నది 'ెరియన్నాయకి = పన్సా శ్రేష్టితో రధంమీద పక్కనే కూర్చొని తిరగటం ఒక గొప్ప. అదీకాక అతని మాటల్లో ఆంతరిక వుద్దేశం కూడా ఏదో వున్నట్లనిపించి మరింత ఆక ర్షిస్తూన్నదామెను.

దుస్తులు మార్చుకోవడానికి లోపలికి వెళ్తూండగా ఆ రహస్యంకూడా తనే వెల్లడి చేశాడు పన్సా. “ఈ సమస్యను నేను మాధవి నుండి విడదీసి మహ్వాశేష్టి మెడకే చుట్టాలను కుంటున్నాను. ఆ విధంగా [పజల మనసుల్లో వున్న 1భమలను తొలగిం చాలి. ముందు క్రాండియస్‌ దగ్గరకు వెళదాం. షణ్ముగం చెట్టియార్‌ని కూడా మనం కలుసుకోవాలి. వివావోనికి పక్షంరోజులు ముందునుండే కోవలన్‌ మా దగ్గరికి రావడం మానేళాడని నువ్వు చెప్పాలి. ఆ తరువాత అసలు సంగతి నేను వవరిస్తాను. మిశా, ఫినీషియన్‌ వర్తకులతో లాలూచీపడి మహా(శ్రేస్థి వర్తకరంగాన్ని తల్లకిందులు చేయా లని ఈ వ్యూహం పన్నినట్టు ఒప్పిస్తాను. మార్గంలో ఎక్కడైనా చేలమ్మగాని కనిపిం చిందో, ఆ వినోదం కూడా చూద్దువుగాని” కేశ

మాధవికి 'పెరియన్నాయకికీ వ్యతిరేకంగా నగరంలో పుట్టిన వదంతుంన్నీ చేలమ్మ వింటూన్నది. విని, విని చివరకు తనుకూడా రంగంలోకరాక తప్పదనే నిర్ణ యానికి వచ్చింది. పెరియన్నాయకిని ఎఐతగా ద్వేషిస్తూన్నదో మాధవిని అంత పేమి స్తున్నది తను.

మాధవె తన శిష్యురాలే కాదు తన జీవిత సర్వస్వం. అన్ని విధాలా పతనమై పోయిన తన పడుపు (బతుకుకు విజయ పతాకంలాంటిది మాధచి. ఆమె తప్పు చేసింది నిజమే, కాని ఆ తప్పు వెనకవున్న మంటను చూడదేం ఈ నమాజం. మొగ వాడు మహారాజు ఏదైనా చెల్లబడే వాడికి, చిత్తూ- బౌత్తూ తనదేనంటాడు. మొదలంటా మింగివేసి ఇదే న్యాయమని మీసం మెలివేస్తాడు. మరకట న్యాయం వీడిది. బౌరా కోతీ

వజ బలా లా -

చేలమ్మ గుండెమంట ఒక వికట హాసంగా వెలికి వచ్చిండి. ఈ నవ్వే ఆ మొగ మహారాజులపట్ట ఆశనిపాతం. అది పిడుగు పడేముందు మెఠిసే మెరుపు- ఉన్నట్టుండి ఓక రోజున ఎవరికీ చెప్పకుండా మాయమై మామూడో రోజున అతి విచ్శితమైన రూపంలో నగర కూడలిలో జనం మధ్య _పత్యక్షమయింది చేలమ్మ.

పన్సా, పెరియన్నాయకీ రథం మీద బవైలుదేరారు. దూరంగా ఒకచోట కూడ లిలో జనం గుంపులు గూడి కేరింత లాడుతున్నారు. మధ్య మధ్య నవ్వులు చప్పట్లు వినిపిస్తున్నాయి. పన్సా సన్నగా నవ్వుతూ, పెరియన్నాయకి వైపు తిరిగి “ఇది తప్పక చేలమ్మ గుంపే అయి వుంటుంది” అన్నాడు.

చెక్కవి రెండు కోతి బొమ్మల్ని ముత్యాలు కట్టిన పట్టు గుడ్డలతో, నగలతో బాగా ముస్తాబు చేసి అక్కడ వుంచింది చేలమ్మ. ఒకటి వేళ్య బొమ్మ, రెండవది -గృహిణిడి. ₹0డు బొమ్మలకూ తోకలున్నాయి. తను స్వయంగా మహా(శ్రేష్ట వేషం వేసుకున్నది. పట్టుగుడ్డ ఎంటిచుట్టి తోకగా వేళ్ళాడదీసుకున్నది. గడ్డమూ, మీసాలు తగిలించుకొని అచ్చం మవ్వ,శేష్టిలా అభినయిస్తూన్నది?

“ఈ గడ్డం ఎవరిదే చేలూ?” గుంపులోంచి ఒకడు (పళ్నించాడు.

“*ఇదా శంకరన్‌ మొదలిది”

“మరి ఈ మీసాలో ?

“అమ్మో! ఇవి చాలా ఖరీదైన మీసాలు ఈ [పపంచంలో ఎంతమందలుతే మహా,శేష్టలు, మహా ధనవంతులున్నారో వాళ్ళ మీసాల్లోంచి ఒక్కొక్క వెంటుకే -పీకి తెచ్చాను. పొరపాటున ఏదైనా మీసం మిగిలిపోతే వచ్చి పీకించుకోండి.” నవ్వుల మధ్య, కేరింతల్ని చీల్చుకుంటూ లేచి నిలుచుంది చేలమ్మ, ఢమ ఢమ ఢమరుకం వాయిస్తూ గొంతు విప్పింది.

“*వేనే వానర శేస్టిని.

వాణిజ్యానికి పరమేస్టిని

ఇది నా సతి, అనుకూలవతి

[గేమ రూపిణీ, ధర్మచారిణి, గృహిణి.

నేనే దానర కేస్థిని.”

ఆ తరువాత వానర ,[శేష్టి కులన్తి సొమ్మను ఎత్తి ముద్దు పెట్టుకొని పొగత్తలు మొదలుపెట్టాడు. “ఓట! నాముద్దుల పెళ్ళామా! నా జీవితేశ్వరీ! నా సర్వస్వమా!నువ్వు నాకు పిల్లల్ని కనిపెడ్తావు- నాకాళ్శాత్తుతావు, రక్తసంబంధాలు ఏర్పర్చుకావు. నా సంపదనంభా మోస్తావు. నా దాస దాసీ జనాన్ని అజ్మాయిషీ చేసి సంసారం నడుపు తావు. నువ్వు నా సంఘ మర్యాదపు (ప్రాణేశ్వరీ నా సర్వస్వం నగువ్వే-- ఆం! !

“*బితిమిలాడినా- అలుక మానవేమే

ఓ! నా సతి నా ముద్దుల పెళ్ళామా

/74్త కళ్యాణ మంజీరా ఈ లోకంనో వ్యాపారానికి లోకువ ఇ వింటావా సరి లేకుంటే చూడికొ ోవినవూ? అయితే చావు,” వానర (శ్రేష్టి కులవధువును. పట్టుకొని నాట్య వుతికాడు-బూతులి తిడ్తూ నగలు, దుస్తులూ వూడలాక్కున్నాడు. తోకకూడా ఏ! తన తోకకు తగిలించుకొని వేళ్యదగ్గరిక్రి వెళ్ళాడు. అక్కడకూడా ముందు. పొగ లాలించి చివరకు పేచీపడ్డాడు. దాన్నీ కొట్టి, దుస్తులూ, నగలు లాక్కొని ఆ ఈ కూడ తన తోకకు వేళ్ళాడ వేసుకొని మీసం మెలివేశాడు. ““పతిస్థ పెళ్ళానిది కాద వేశ్శదికాదు నాది. ఈ లోకంలో మరి నా తోకకు ఎదురులేద” అంటూ తోకమీః గీతాలాపన మొదలు పెట్టాడు. జనం విరగబడి నవ్వుతున్నారు. కులస్త్రీలు ఉప్ప? గల మీదనుండి గవాకాలనుండి ఈ తంతు ఆంతా చూస్తున్నారు. నగర ,శేష్టులందరికీ నిలువునా తలలు తీసివేసినట్టుగా వుందిది. వారి నీడలో వుంటూనే వారి గౌరవ మర్యాదల మీద, బురద చిమ్ముతూన్నది చేలమ్మ. వాళ చంభమూ దర్జా నడివీథుల్లో అలగా జనం ముందు నవ్వుల పాలౌతూన్నవి. కాని మి చేయడానికి ఆమెమీద ఎవరి పెత్తనమూ లేదు. ఒకానొక సమాజ వ్యవస్థనే ఘోర మైన విమర్శకు గురిచేస్తూన్నదామె. పదున్లైన హాస్యాన్ని ఖడ్గంలా మిథ్యా గౌరవాం మీద [ప్రయోగిస్తూన్నది. ఆ చేలమ్మ (ప్రదర్శనల (ప్రభావం [కమేపీ అక్కడి సమాజం మీద పడుతూన్నద. ఆ వ్యంగ్య విఘాతాలకు కునుకుతూన్న నై తికపక్ష కొద్దికొద్దిగా మేలుకుంటున్నట్లన పిస్తూన్నడ్శి మతగురువుల నైతిక (ప్రబోధాలు ఎక్కువవుతున్నాయి. నగర ధనిషం విడ్డ్ణలు అప్పటికే చాలావరకు చెడిపోయాఠతు. సంఘ నియమాలు విచ్చిన్నమవు తున్నాయి. యువకులు పెద్దల ఆదేశాలు కాలదన్ని విళ్ళంఖలంగా' వ్యవహరిస్తున్నారు. అటువంటిది మహా(శేష్టుల కృషితో నగరంలో [కమేపీ ఒక నై తిక ఆందోళన తిరిగ మొలకెత్తుతూన్నది. ఇప్పుడు వేశ్యవాడలో అనుభవం గల వేశ్యలందరు. విటుల [పేమాతిశయం హద్దు మీరకుండ ఒక కంట కనిపెట్టి చూచుకుంటున్నారు. వృద్ధ వేశ్యలు వాగా రాతి అవకముందే తమ తమ వుంపుడుక_శ్రెల్ని విడిచి ఇళ్ళకు వెళ్ళిపోదలసిందిగా విటుల్ని బలవంత పెడుతున్నారు. కొంత కాలంవరకు వీవో దేవీఉత్సవాలకు, సామా జికోత్సవాలకు తప్ప పెళ్ళిళ్ళకు పేరంటాంకు సమస్టి సురాపానాన్ని, .నృత్య గాని గోష్టులను కూడా మానివేశారు... . ఇంత మార్చు వచ్చినా కావేరీ పట్టణంనుండి. వేశ్య లెకరూ పొట్ట గడవక వలసపోయిన వారులేరు.. ఈ గొడవం వల్ల వేశ్య విపణిలో వ్యాపారం కొంత మంద గించినా వాళ్ళ భవిష్యత్తు కేమీ మొప్పం రాలేదు. ఈ కావేరి "పట్టణపు. (శ్రేష్టం, టమంతుల సంస్కృతీ సభ్యతలు. శతాబ్దాలుగా ఈ నగర వధువులతో ముడిపడి

వున్నాయి. ఇప్పుడు వారిని కాదని ముందుకు వచ్చే సమర్థత లేదు వారికి. అయితే ఈ పరిణామాల కారణంగానే అంగడిలో ఇప్పుడు కన్యల [కయ విక్రయాలు బాగా, మంద గించాయి. - పన్సాకూ ఆయన సహచరులకు ఈ గొడవేమీలేదు. వాళ్ళంతా తమ తవు రక్షిత వేశ్ళుల్ని తీనుకొని బహిరంగంగానే స్వేచ్భా విహారాలు చేస్తున్నారు. వారి వన విహారాలు విదేశ (శేష్టలతో సమష్టి సురాపానాలు యదేచ్చగా జరుగుతూనే వున్నాయి వారితో సంబంధాలు వున్న భారతీయ వ్యాపారులు వచ్చినా ఆదేతంతు సాగుతున్నది. ఈ రోము వ్యాపారి పన్సా,శేష్టి చతురుడు, నీతి మంతుడు. కావేరీ పట్టణంలో ఇతనికున్నన్ని పేరు[పతిష్టలు మరో విదేశీ వ్యాపారికి లేవు. ఛారత దేశంలో ఇతని కున్న ప్రసిద్ధిని గుర్తించిన కారణంగానే పాండం, చేర రాజ్యాలలోలా ఇక్కడ రోము (పత్వేకంగా తన (పతినిధిని నియమించలేదు. ఇక్కడ పన్సాయే రాజ (పతినిధి- ఆ విధంగా అగస్టను ఉత్తరువులు వున్నాయి, ఇప్పుడు దాన్ని అద్భుతంగా వినియో గంచు కున్నాడు పన్సా. రోము వ్వర్తక నీతికి విరుద్ధంగా జరుగుతున్న క్యుటలోగాని హెల్లొన్నారో స్వదేశాలలో వున్న గిడ్డంగులన్నీ మూయించి వేస్తానని [గీకు, మిళా వర్తకులందరినీ బెదిరించాడు, ఈ పథకం అద్భుతంగా పనిచేసింది. వర్తక గణంలో పన్ఫాపట్ల వున్న బిగింపు కాస్తా సడరిహోయిందడ్‌. స్వదేశంలో గిడ్డంగులు లేని 'వద కులు ఏ కొద్దిమందో చీలిపోయి అమహోజుతో కలిశారు తప్ప మిగిలిన వారందరూ తస్టులు గానే వుండిపోయారు. అమహోజురుకూడా మిశాలోన సికండిరియా నగరంలో ఒక పెద్ద పర్తకపు ౧డ్డంగి వుంది కాని అతసీవెదరంపుకు ఎమ్మాళం లొంగరేదు. *ోమూ మ్సశాలో గోరీలు, గోపురాలుత ప్ప ఇప్పుడేమున్నాయి. రోడున్‌ సామాజ్టుం ఎలాగూ మా వర్తకంక్ష్మిమీద కన్ను వేయక తప్పదు. వేయనీయండి అది మాదేవీ దేవతల దాసిస, మాదేవతల్ని మేల్కొలిపే మంత్రాలు ఎవూగూ మావద్ద వుండనే వున్నా2ం” అంటూ ఎదురు తిర గాడు. అమహోజు మాటల (పభావంకూడా వర్తక గణంమీద పనిచేస్తూనే వున్నది, రోక్‌ భారతదేశంతో (పత్వక్షసంబంధాలు పెట్టుకు న్నందువం శష్టపడిన వర్తకులందా వళ్ళి అతనితో కలికారు. దీనతో పరస్తితుర్ని గమనించి మహాటశ్రేష్థిగారుకూడా తివగె పన్సాతో సంధి సంప్రతింపులు మొదలుజెట్టారు. కాని పన్సా దురదృష్టం అంతటితోనే ఆగిపోలేదు. అతని జల సార్ధాలను మహా(శేష్టి వత్తాసుతో సముద్రపు దొంగలు రెండు సార్లు దోచుకున్నారు. ఈ విభూతాన్ని పన్ఫా తట్టుకోలేక పోయాడు. అతడీ దెబ్బతో చర్షిదుడే అయిపోయాడు. ఆ తరువాత కోవలన్‌ (శ్రేష్టి పెద్ద హెర్టంతో సతీ సమే తంగా విదేశయ్యాతలకు బైలుదేరుతున్నాడన్న చార్త వచ్చింది. డాంతో స్వలాభానికి రోభించే వర్తక గణం అరా వెళ్ళి మహా శ్రేఫ్టితో చేరిపోయింది.

15

దిగంతాల వరకూ సము[దం వ్యాపించివుంది. మరొక (పవంచం పాటి అనంత జలరాశి. భయంకరమైన ఆ నీలి, నీలి వైశార్యంలో భర్త కౌగిలి ఒక్క! ్రీరామ రక్ష కజ్ఞకికి. దేవంతీ - ఇతర చెలికత్తెలు అది కాస్తా అవకాళంగా, కొని బాగా ఆటలు పట్టిస్తున్నారామెను. *భటే సందు చిక్కిందిలే మన కద్ధ! భయాన్ని అడ్డం పెట్టుకొని అస్తమానం కౌగిలి విడుదనంటున్నది కదూ. అల ఇంకా మన దగ్గర ఎందుకుంటుందిలే” ఇదీ వాళ్ళ ధోరణి. సవ్వ్రలతో, వెక్కి! అతో ఎద్దేవా చేస్తున్నారు వాళ్ళంతా !

సిగ్గు ముంచుకు వచ్చి తల దించుకుంటుంది కళ్దకి. కోవలన్‌ కూడా ఊన్నట్ల ఏదో ఒక జల జంతువును చూపించి పరిహాసానికి భయపెడ్తున్నాడామెను. ఏరా పెద్ద జలచరం కాన కనబడిందో అదిరిపడి కోవలన్‌ను కౌగిలించుకుంటున్నది అ ఆ అమాయకమైన భయమే అద్భుతమైన ఆనందాన్నిస్తూన్నది కోవలన్‌కు.

ఆడ పిల్లలకు చదువు చెప్పించే సం్రపదాయం తమ కుటుంబాల్లో లేకపో కల్ణకికి చక్కగా చదువుసంధ్యలు చెప్పించారు మహా।శ్రేస్టి, ఆమె పెళ్ళికి మూడేః ముందుగానే తల్లి స్వర్ధస్తురాలైంది. అప్పటి నుంచి అంత పెద్ద భవంతిని, సము: లాంటి పెద్ద సంసారాన్ని దిద్దుకు వచ్చింది కజ్జకి. పెళ్లి అయాక అత్తవారి సం రాన్ని కూడా సవరించి ఒక దరికి లెచ్చింది. దాసదాసీ జనాన్ని బంధు గణాన్నివ వారి తాహతులనుబట్టి ఎలా గౌరవించాలో ఎవరికి తగిన పకులు వాంకి ఎలాఫ మాముంచాలో బాగా తెలుసు ఆమెకు.

కలకి సమక్షంరో పరమానందాన్ని అద్భతమైన సౌఖ్యాన్ని అనుభవిస్తున్నా కోవలన్‌, ఆమె తెలివితేటలకు సంసార జ్ఞానానికి ముస్రుడౌతున్నాడు. అయినా ఈ హృదయంలో ఒకవైపు మాధవి మెదులుతూనే వున్నది. కజ్ఞకి నిత్యమూ అతని హై! దాసిలా సేవలు చేస్తున్నది. పరిపూర్ణమైన .పేమాదరాలలో ఒక విధమైన మా యాజమాన్యం కూడా ఒకటి వుంది. ఆమె వ్యైక్తిత్వమూ, గాంభీర్యమూ. తెచ్చి యాజమాన్యం అది. మాధవి సంగతి అలాకామ. ఆమె కేవలం దాసి మాతమే క: 'స్నేవతురాలు కూడా. ఆమె లాలించి, (గ్రేమించి ఆక ర్షించుకుంటుంది. పొగుడ్తుతుం. తిడుతుంది. కోరిక విజృంభించినపుడు అవతలికి నెట్టి అందకుండా ఏడిపిస్తుంది. ఆ: కని విలువైన బేరంలాగా మాధవి అతి (పియుగా కనిపిస్తుంది కోవలన్‌కు.

కజ్ణకి సంగతి వేరు. ఆమె అడురాగం సహజమైంది. కొంత హక్కూ, కొ విధి నిర్ణయమూ, కలిసి దాని ఆకర్షణకు కొంత మేఠకు తగ్గంచినట్లు అముళ

కళశ్య్ళాణమం జీరాలు పొందుతున్నాడు కోవంన్‌. ఆమె పొత్తు విరామ చిహ్నం లేశందవల్ల అసంపూర్ణంగా తోచే ఆందమైన వాక్యంలా వుంటున్నది. అముతే ఈ మాకసీక అళాంతిని, తన దృఢ _పతిజ్ఞతో ఎక్కడికర్కడ అణచుకు వస్తున్నాడు. మరెప్పుడూ. దారి తప్పనని శప. థం చేనుకొని వున్నాడు గనుక నిష్టగా వుంటూ ఏక్ర పత్న్చీవతాన్ని పొటిన్తున్నాడు.

సముృుదయానం సర్వదా నుఖ (పదమైనదేమీ కాదు. ఉండి ఉండి ఏనో ఒక తుఫాను హఠాత్తుగా .వచ్చి పదుతూ వుంటే ఆకాళాన్ని తారే అలం మీద మోహావేళ పరుల హృదయాల్లాగా అంత పెర్ప నౌకలూ, ఊగిపోతూ పుంటే ప్రాణాలు గుప్పెట్లో పెట్టుకొని భగవన్నామం జపిస్తూ కూచునేవారు. కొన్ని నౌకలకు సంధి రంధ్రాలు విచ్చుకొని లోపలికి నీళ్ళు వచ్చేవి. వెంటనే కళాసులు అద్ధదలాడుతూ, మైనమూ, ఉన్ని పెట్టి ఎప్పటికప్పుడు వాటిని మూసివేసి నీజ్ళీ తోడి వేస్తుండేవారు.. భయంకరమైన హోరు “తెరలు దించండి" “చుక్కాని జా[గత్త' *“లంగర్లు వేసెయ్యండి' అనే కేకలూ, ?7ళాసుల కోలావాలం, నాబికుల త త్తరపొటూ, మబ్బులు దట్టంగా కమ్ముకు వచ్చి పట్ట పగలు కన్ను పొడుచుకున్నా కనిపించని చీకటి. ఇంతలో సూర్యోదయ మయ్యేది. కష్టాలన్ని పోయి నుఖ సౌఖ్యాలు పత్యక్షమైనట్టుగా నీలి నీలి ఆకాశంలో అందంగా మూర్యుడు మెరసి పోయేవాడు. అప్పటి కప్పుడు బంగారు రంగు. కిరణాలు, సమ్ముద జలాల్లో తళ తళ మెరిసేవి.

మొజూ, ఆద్యూలస్‌, వాక్‌నికా మొదలైన (ప్రముఖ రేవు పట్టణాలను. దాటి రోపలన్‌ సార్ధం సికందిరియా చేరుకుంది.

' సికందిరియా నగరం మ్న్యిశో దేశానికి ఆయువు పట్టు, అక్కడి. వ్యాపారులలో యూనానులు, రోమనులు, పిజీషియన్లు, యూదులు, చైనీయులు, భారతీయులు [పము ఖులు. అలెగ్జాండరు ఆకమణ తరువాత కొంతకాలం దాని మీవ యవనుల [ప్రభావం బాగా వుండేధి. ఆ తరువాత రోమన్లు దాన్ని ఎక్కడికక్కడ అణచివేసి సికందిరి యాను తమ వ్యాపార కేందంగా మార్చుకున్నారు. మ్మిశదేశం ఒక గోవులాంటి వైతే దాని పొదుగు ఈ సికందిరియా నగరం. పాలకు చుక్క మిగల్చకుండా పితుష్కు సోతున్నవారు రోమన్లు. రోము మిశ్ర యవన సంస్కృృతుంరు కూడలి ఈ సికందిరియా నగరం. మ్మిశదేశపు దేవీ, దేవతలకు, వాళ్ళ సౌర పంచాగాన్నీ యవనులు రోమన్లుపుచుం కహోయి తమతమ సంస్కృతులలో రీనం చేసుకున్నారు. ఏథెస్సులోను, రోమ్‌ మెదల యిశ యూరపు పట్టణాలలోను ఇప్పుడు మి[శ దేశవు దేవతల దుందిరాబన్నాయి. మిశి పురోహికులు యూరపు శిష్ట సమాజంలో ఇప్పుడు బాగా గెరవాచరాలను పొందు. చున్నారు. తయతేనేమి మ్చిళదేశం ఇశ్న విశిష్టతలు కలిగి వుండి కూడా రోమన్లకు బానిస,

సికందరియా ఆతిసుందరమైశ నగరం. దాని అట్టాలికిలు ఆకాశాన్ని లాకుళూ- పుంటాము. రాజు మార్గాల మీవ రథాలు, ఒంటెలు, కంచర గాడిదలు, వర్తకవు దిను

గారి కళ్యాణ మం౦జీర్వా సులతో విధీ విరామం లేకుండా తిరుగుతూ వుంటాము. నానా జాతుల రకరకా భాషలు మాట్లాడే, త్రీ పురుమల స్వరాలతో అక్కడి పగళ్ళూ ర్యాతులూ సందట్లా “వుంటాయి. -

సిఠందరియాలో కోవలన్‌ దంపతులు '“సీకందన్‌"కు అతిథులుగా. వున్నాష ఈ సికందన్‌ కావేరీ పట్టణంలోని “అమహోజు'కు సోదరుడు. రాజోచితంగా వా ఆహ్వానించి ఆతిథ్యం ఇస్తున్నాడు. తన గిడ్డంగిలో పనిచేసే ఒళ భారతీయ ఉహ్మోన్ని వారికి ద్విధాషీగా వుంచాడం. కోవలన్‌, సికందన్‌ చర్చల్లో కావేకి పట్టణంలో ఇటీము వచ్చిన మార్పులే (పధానాంశంగా వున్నాయి. ఈ వ్యవహారంలో కోవలన్‌ను, సోదరష 'అమహోజుడు పూ్తిగా సమర్థిస్తున్నాడు సికందన.

కోవలన్‌ దంపతుల గౌరవార్థం గొప్పవిందు ఏర్పాటు చేశాడు సికందన్‌,. అ 'ఘలందరికీ లిఖితపూర్వకంగా ఆహ్వానాలు పంపాడు. మిశ్రా వృక్షజాతుల్లో ఒకరై "పేపిరస్‌ బెరడుతో చక్కటి కాగితాలను తయారుచేసి ఉపయోగిస్తున్నారు. వాళ్ళ.

పెద్ద పెద్ద రాతిస్తంభాలున్న వరండాలో అందమైన కుర్చీలను ఆమర్చాద. అంగు రంగుల వస్తైరెలు తెచ్చి కుర్చీలమీద వేశారు. _స్తంథభాలు, గోడలు, పైకప్పు చిత విచ్శితమైన రంగులతో శిల్పాలతో నిగనిగ లాడుతున్నాయి. నాలుగువై పుం ,గోడలకు వారగా, పెద్ద పెద్ద రాతి వ్మిగహాలున్నాయి. అమహోజు, సికందన్‌ పూ కులకు సంబంధించిన వ్యిగహాలవి, గదులకు అక్కడక్కడా. తెరలు. వేళ్ళారు తున్నాయి. ,

' సభామంటపంలోకి అతిథు లందరూ 'పవేశించగానే హార్చు, ప్తూటు ఆల్లో బులు మొదలుపెట్టారు. దాసీ జనం ధగధగ లాడుతున్న కళాత్మకమయిన ప్యాతలతో ఏలువ్నైన మద్యం నింపి అందిస్తున్నారు. అతిథుల్ని పుష్పమాలలువేసి చేతులకు పుష్న గుబ్భాలు అందించి వారి పాదాలకు సుగంధ (ద్రవ్యాలు పూసి ఆసీనుర్ని చేస్తున్నాడ. నర్తకీగణం ఒకవైపు పాటలు పాడుతూ నాట్యంచేస్తూ అతిథి శేన్టుల్ని రెచ్చగొడ్తూ ఆదరం, న్మమతా, తొణికిసలాడే సవర్తనతో వారి నిసంతోషింపజేస్తూ వాళ్ళు క్రైపులే ఏసిరే చెబుకులను వింటూనే తెలియనట్టు తిరుగుతున్నాప.

,.. ఇక్కూడ స్త్రీలు, సారాయి, సంగీత వాయిద్యాలు ఇవన్నీ వదో ఒక వర్తః సంబంధాన్ని (పేరేపించడానికి ఉద్దేశింపబడిన సాధనాలు మా(తమే |! వీటి కైపులో, ఆస్వాదనలో. స్పర్శలో, స్వరాళ్లో కేవలం బంగారు నాణాం గల గల తప్ప మరేమీ వుండవు. ం

కోవలన్‌ తన వాక్చాతుర్యంతో ఇక్కడి వాపారులందరిని ఇస్లే ఆకట్టుకున్నాడు. సతీసమేతంగా తమ తమ ఆతిథ్యాలను స్వీక౭ించవలసీందిగా ఆహ్వానాలు కుప్పలు, +తిప్పలుగా వచ్చి పడుతున్నాయి..

కోవలన్‌ సతీసమేతంగా ప్రముఖ మ్నిశ దేవతలను సందర్శించుకున్నాడు.

న జ క స స స కొన్నివేల సంవత్సరాల ,కితం మరణించిన రాజుల, రాణుల. వరవున్త నమాథి గృహాలు (ప్రిరమిడ్డు) చూచాడు. అక్కడి పురోహితులరు, దరధ్శిదులకు విశేషంగా ధన జానాలు చేశాడు.

సికందరియాలో తమ వ్యవహారాలన్నీ ముగించుకొని త్వరలోనే రోమ్‌కు | పయాణమవ్వాలని చూస్తున్నది కోవలన్‌ దళం. ఇంతలో కావేరీ పట్టణం నుండి వర్తమానం వచ్చింది. వెంటనే స్వదేశానికి తిరిగి రమ్మని రహస్య వర్తమానం పంపాడు మహ్మాశ్రేష్టి. కోవలన్‌ ఉన్న సరుకంఠా అక్కడే విడుదల చేసి మామగారి ఆజ్ఞమేరకు సార్ధాన్ని స్వదేశానికి లంగరెత్తమని ఆదేశ మిచ్చాడు.

16

విదేశ య్యాతలు ముగించుకొని తిరిగి బచ్చార రోవలన్‌ పేరు _పథ్యాతులు జాగా ఇనుమడించొాయి. సార్టంలో తనతో పాల్గొన్న టేస్టే పుతులందరికీ అనుకున్న దోనికంటే ఎక్కువగానే ముట్టజెప్పి సంతోషవరిబాడు. ఆ విధంగా శ్యతుభావంతో వున్న ఒకరిద్దరు [శ్రేష్టుల్ని కూడా తనవైపు లాక్కున్నాడు. తండిగారు. పోయాక ఆతని బాధ్యతలు మరీ పెరిగిపోయాయి. అయినా మహ్మాశేష్టగారి అండదండలు అతన శెంతో (పోత్సాహాన్నిచ్చి ముందుకు నడిపిస్తున్నాయి.

మాశాత్తువన్‌గారు పోయాక రెండు కుటుంబాల ధనాగారాలకు వాణిజ్యానికి అధి పతి ఆయి ఇప్పుడు శ్యతువుల అసూయకు కూడదా అందకుండా పోయాడు కోవలన్‌. విదేశాలనుండి వచ్చినప్పటినుంచి నిత్యం మామగారి. సమక్షంలోనే వుంటున్నాడు. కాబేరీ పట్టణంలో యిప్పుడు చకవదర్తులతో సమాంవైస గౌరదాదరాల్న్లూయి అత, నకి. గొప్ప గొప్ప వాళ్ళు, మహ్మాశ్రేస్టులు చెట్టియార్‌ట, అస్తమానం అతని చుట్టూ అడుగులకు మడుగులొత్తుతూ తిరుగుతున్నారు.

మహ్మాశ్రేన్టిగారి పుణ్యమా లని ఇదివరకే దాగా నలిగి వున్న “పన్సా* ఇప్పుడు = కోవలన్‌ విదేశయ్యాతలతో మరింత చితికిపోయాడు.వున్నకాస్తపలుకుబడి దిగజారిపోయి మనోవ్యాధితో తీసుకుంటున్నాడు. అసలీ చోళ రాడ్యాన్నే విడిచిపెట్టి, పాండ్యరాజుం పాలనలో వున్న మధురకు వలన వెళ్ళాంని ఆరోచిస్తున్నాడు. మరధురతో అతనికి ముంచి వ్నర్షక సంబంధాలున్నాయి. కాని పన్సా ఈ (పస్తావన ఎత్తినప్పుడల్లా. పెరి యన్నాయకి భయంతో ఒణికిపోతున్నది. పన్సా వెళ్ళుడమనేదే జరిగితే తనూ ఆత, నితోపాటు వెళ్ళక తప్పదు. తను వెళ్ళవలసివస్తే తన రనసంచయం ఎలాగూ పన్నా,

80 కళ్యాణ మ౦జీరాం కంటబడకుండా వుండడు. తను ఇంత ధనవంతురాలినని తెలిస్తే మనిషి బాగా జ తిని వున్నాడు. పేట్టుబడికని అడిగినా అడగొచ్చు. అప్పుడు పెద్ధ ఇబ్బందిలో ష్మ! పోతుంది తను. తిరస్కరించనూ లేదు, ఇవ్వనూలేదు.

'పెరియన్నాయకికి పన్నాకు సంబంధం ఈనాటిది కాదు. ఈమె పాన గొప్పగా హేమిస్తున్న మాటకూడా. నిజమే, కొని వీటన్నిట్‌కన్నా ధనం ముఖ ఆమెకు, అవసరమైతే [పాణానై్నైనా ఇస్తుండి కొని ధనం ఇవ్వలేదు.

అసలింతకూ కారణం మాధవి. ఆమె సేరంళేనే చిరాముపడుతుంది. పెరిద న్నాయకి. మాధవే తన చెప్పుచేతల్లో వుంటే, సమయం వఏదై నా వచ్చిశప్పుడు పనా'న కూడా వదులుకోవడానికి వెనకాడకపోయేది తను. అదలా వుండగా పైపెచ్చు రోవల సురక్షితంగా తిరిగి వస్తే ఉత్సవాలు ఘనంగా జరిపిస్తానని మణి మేఖలాదేవికి మొక్క కున్నది మాధవి. ఇప్పుడా వుత్సవాలకు ధనం కొవాలని రోజూ పడు పించు! తింటున్నది.

మళ్ళీ ఈ గొడవ కొని వన్సా చెవిని బడ్డదో [పమాదం కోవలన్‌ పేరెట్తికేే మండి పడుతున్నాడు. ఆటు మహ్వశేష్టి విన్నా _పమాచమే. వద్దు మ్నొరో అని మొత్త కున్నా వినేట్టాలేదు మాధవి. అడే తప్పని సరయితే తన భవివ్యత్తు ఏమిటో తన నిశ్చయించుకోవాలని వుండి పెరియన్నాయకికి.

ధనం కోసం తను పన్సాను వదలుకుంటుంది. ధనం కోసం మాధవిని కూరా విడిచేస్తుంది. కాని ఉండేది ఎక్కడ ? ఎవరి సహాయంతో (బతుకుతుంది * మ చేస్తుంది + ఏమీ జోధపడటం లేదామెకు.

గడచిన రెండేళ్ళ ఆకుభనాలతోనే జీవితం అంతా పండిపోయినట్లు అనిపీస్తుం. మాధవికి. ఆ రెండు సంవత్సరాలు వెళ్ళాయి. ఉరుములు మెరుపులతో ఆమె” ముంచెత్తి తుఫాన్గతో క్షణాలు వర్వతాల్దాగా వచ్చి మీద పడుతుంటే రోజొక యుగం” గడిచిపోయింది. ఇషుడా సంతాపమూ, కన్నీళ్టులేవు. ఆత్మ వేవనను వెలిబుచ్చడాని ఆవి రెండు సరిపోవడం లేడిప్పుడు.

రోజులు శూన్యంగా గడిచిపోతున్నాయి మాధవికి. పెరియన్నాయకితో మాట్ల

డఓ మంటే వినుగు. ఎదురై తే ముఖం చాటు చేసుకొని వెళ్గిసోతుంది. చేలద్ము ఈ పించక నెలలు గడిగాయి. ఎటు వెళ్ళిందో, ఎక్క_డ వుంటున్నదో తెలియదు. ఏో సార్ధంతో కలసి ఎటో తీర య్యాతకు వెళ్ళినట్టు వగ్రమానం తెచ్చింది నాగరత్నం వాడకట్టులోని శృతు వచం వాళ్ళిప్పుడివుడే కాస్త రావడం పోవడం. చేస్తున్నాడ కాని వాళ్ళతో కూచుంటే తన మనస్తాపం రెట్టింపు అవుతున్నది మాధవికి. దెప్పి పోర వడానికో లేకపోతే పెరియన్నాయకిలాగా హితోపడేశాలు చేయడానికో వస్తున్నార వాళ్ళు. ఇక -మిగిలీడి నాగరత్న మాాఠమే. ఉపినంశవరకు తనతో బాధను కూరౌ పంచుకొని అనుథ విస్తుందామె. కాని ఆత్మవేదన లాంటి సున్నితమైన విచ్వయాలు కఈర్థం

కావు ఆమెకు.

ఇప్పుడు మాధవి తత్వం పూర్తిగా మారిపోయినట్టు కనిపిస్తూన్నడి. ఎప్పుడూ ఏమేమిటో గొణుగుతూ పృంటుంది. వుండి వుండి ఏవేవో పాటలు (ప్రారంభించి వాడుతూ, పాడుతూ ఆపివేస్తుంది. అర్ధర్యాతి ఆంచరూ నిఃదించే సమయాన చంద కాంమీవికెక్కి చుక్కల్ని చం్యదుడ్నీ చూస్తూ అలాగే వుండి పోతుంది.

అలంకరించు కోవడమనేది ఇంచు మించు మానిందనే చెప్పాలి. ఒకటి రెండు సార్లు పన్వా కోపపడిన తరువాత కాస్త తం దువ్వుకోవడమూ అదీ చేస్తూన్నది. వన్సా ఎదుట వున్నప్పుడు ఆయన కోసమని కాన్త నవ్వుతూ తృక్ముతూ మాట్లాడేడి తప్ప మిగలిన నమయాలలో మామూలే!

మాధవి ఆత్మలో, ఆహంకార:ంలో, నిట్టూర్చులలో నిండిపోయాడు కోవలన్‌. కోవలనినడు అవమానించడం: ఒక మహా అపరాధమని తెలుసుకొని, ఇక ముందలా జరగకూడదనే నెక్టయానికి వచ్చిందామె. ధన గర్వావ్ని, కళా సౌందర్య గర్వాలను వదులుకుండికాని నృత్యోత్సివ సభలో కోవలన్‌ని గెలుచుకున్న గర్వాన్ని మాతం జ్యాగత్తగా అట్టి పెట్టుకొని తపించిపోతుక్నదామె.

తను కోవలన్‌తో గడిపిన పగహ్ము, ర్నాతులూ దాటికి సంబంధించిన జ్ఞాప కొలు కూడా ఇప్పుడు పాతబడి బాగా వెంసిహేతున్నాయి. వాటిస్కృతి శరీరాన్ని దహిఐచులోవడానికి తప్ప వియోగ దణాంప లియ్యదగంతో. నింపడానికి పుపయోగ పడటం ఎడు, కాని నృత్య నభలో వొలడి మాటిమాటికీ తనవైపు చూడడం, ఆ నవ్వూ, సిగూ ఎప్పుదూ మరపుకు రావడంలేదు చూధవికి, ఆమె జీవితంలో (వ్యపథ మ:గా విజయిని అయిన మధుర క్షణ: అద. దాన్న, అటువంటి కణాన్నే దుళ్ళీ మళ్ళీ పొందాలని తహతహలాడుతున్నదామె.

రోజు [కమం తప్పకుండానే తెల్లవారురూమున్నే, తులసిపూజ, డీపారాధన చేస్తూన్నడి. మధుర పదార్థాలు తినడం పూర్తిగా దూడేసింది.. కోదలన్‌ సురక్షితంగా స్వదేశానికి తిరిగివస్తే, ఉతృవాలు అన్ని విధా ఘరంగా జరిపీస్తానని మణి మేఖలా దేవికి మొక్కి, ముడుపు కట్టుకొని మకీ వచ్చింద్‌.

మాధవి మనస్సు ఇంతెవరిమీద నైనా లగ్న మయేదిట్లు చూడాంన పెరియన్నా యకి ఎన్నో [పయోగాలు చేసింద. కాన ఆవ్న్ని పూర్తిగా విఫలమైపోయాయి.

ఇంతలో మహా శేష్టి మాళాత్తువన జబ్బ పర్డారు. ₹ండు నెలలు దానితోనే తీసుకొని కన్నుమూశారు. అందుకనె అల్లుణ్ణే వెంటనే తిరుగు ముఖం పట్టవలసీంవగా మహ్మాశేస్థిగారు వర్తమానం పంపిన సంగతిచూడా వ్యాపించింది.

ఆ వార్తవిని పొంగిపోయింది మాధవి. కోవలన్‌ను మవ్మోశేన్టి తనకోసమే రప్పిస్తూన్నట్టు సంబరపడిపోయిండి. అస్పటినుంచి రోజులు లెక్కిస్తూ కూర్చోవడం తప్ప వేకేపని లేదామెకు. పదే-పడే నాగరత్నగు గౌక్నాశయాంికి. పంపి సమాచారం

ెప్పించుకునేది.

కణాలు యుగాలుగా గడిచాక చివరకు కోవలన్‌ వచ్చాడన్న వార్త వచ్చింి, నగరమంతా ఆనందోత్సవాలు జరుగుతున్నాయి. ఇంతకాలమూ ఎంతో. ఆతురళశో ఎదురు చూచిన మూధవి ఈ వా ర్తవిని ఎంతగానో కృంగిపోయింది. ఇంతకాలమూ అతడు విదేశాలకు వెగ్ళడాన్ని ఒక నెపంగా పెట్టుకొని ఇంతవియోగాన్ని ఈడుక వస్తోంది. ఇప్పుడేం కారణం చూపుతుంది మరి. తను కోవలన్‌ కోసం మొక్కిన మణీ మేఖలాదేవి ఉత్సవాలు, అన్నదానాలు అద్భుతంగా జరపాలి. కోవలన్‌ ఫైతం 9 ఆళ్చర్య చకితుడవ్వాలి. ఇదీ ఇప్పుడు మాధవి సంకల్పం. కాని ఈ సంకల్పాన్ని ఎంతకూ కొనసాగనివ్వడం లేదు పెరియన్నాయకి.

ఈ వేళ ఇక ఉత్సవాల సంగతి అటో ఇటో తేల్చుకుందామనే గబ గబా పె యన్నాయకి కక్ష్యలోకి వచ్చింది మాధవి, పట్టుదలా, కోపమూ, ఆమె కళ్ళల్లో మెర స్తున్నాయి. సంగతి ముండే కనిపెట్టి లాలనగా ఆమె చెయ్యి. పట్టుకొని ఒళ్ళో కూర్చో పెట్టుకుంది పెరియన్నాయకి. దాసీ జనాన్ని వెళ్ళిపొమ్మని ఫైగచేసింది. ఈ వే? ఇక సాపలవల్ల (ప్రయోజనం వుండదని (గహించి నేరుగా అసలు (పస్తావన ఎ త్తించ.

“చూడమ్మా ఇని కేవల: నీ సంగతి కాదు. కేవంం నా ఒకర్తెదీ కాప, ఇందులో మనద్దరి స్వార్ధమూ వుంది. నీ [పియుడి కోసమని నువ్వెలా కుమిలి హోక్ష న్నావో నేనూ అంతే అనుకో. ఇది వరకటిలాగా అనుకోకు తల్లీ ' ఇప్పుడు నిష్న పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్నాను. కాని నా పరిస్థితి కూడా కాస గమనిందు. నేను మమ్మా టికీ నీ మేలు కోరుతున్నాను. కన్న కడుపుకంటె పెంచిన [పేమ గొప్పది”

మాధవి మౌనంగా ఏంటూ కూర్చున్నది. ఆమె వవనం అతి కాంతంగా నిర్వ కారంగా వుంది. పెరియన్నాకే మొదలు పెట్టింది.

“ఆసలు సంగతి నీతో నే నింత వరకూ చెప్పలేదు. ఆయన అసలీ నగరం విడిచి వెళ్ళిపోదామని అంటున్నారు. నువ్వు దీన్ని ఏ మ్నాతం ఒప్పుకోవని తెలిసే సితో అనలేదిది. ఇప్పుడు నన్నేం చేయమంటావో చెప్పు మాధవీ! నేనెన్ని చిక్తుల్లో వున్నానో నీకెలా చెప్పడం? ఆయన కట్టుకున్న భర్త కాదు. నువ్వు పుట్టిన ఎడ్డం కావు. కాని సమయంగాని వచ్చిందో ఆయన్నీ, నిన్నూ ఇద్దర్నీ విడిచిపెట్టి నా చారేటో నేను చూచుకోగంను. కాని ఆయన (ప్రేమం అభిమానం గుర్తు కొచ్చినకప్పుడల్లా నేన వేళ్యననే మాట పూర్తిగా మరచినోతున్నాను బిడ్డా! ఏం చేయను. ఇటు నిన్ను ఏడు చుకోలేను ఆయననూ విడవలేను.”

“మరి దీనికి పరిష్కారమేమిటమ్మా.”

కొద్ది షణాలు మౌనంగా చూస్తూవుండి “జూదలొ అంది పెరియన్నాయకీ గంథీరంగా. కూధవి మాట్లాడకుండా ఆమెవై పే చూస్తూ కూర్చుంది.

“మాతు నూధవీ! నువ్విలా ఉత్సవాలు జరపడంవల్ల నీకు మేలు కలుు

తుందని కదూ నీ ఉద్దేశం. కాని ఈ సంగతి మళ్ళీ మహాశేస్థిగారికి తెలిస్తే ఏమౌ తుందో ఆలోచించు. పన్సావల్ల భయంలేదు. ఆయన్ను ముండే మధుర వెళ్ళీ ఏర్పాటు చేస్తాను. కాని వడ్రైనా అవర్థంకాని వచ్చిపడిందో ఈ నగరం విడిచి నాతో ుధుర వస్తానని, అక్కడ తిరిగి కొత్త జీవితం (ప్రారంభిస్తానని మాట యివ్వు నూక్రీ వాగ్దానం చేసి నీ యిష్టం, ఏఏ ఉత్సవాలు జరుపుకుంటావో జరుపుకో- నాకేం అభ్యంతరం లేదు.”

మాధవి చాలా సేపటివరకు ఆలోచిస్తూ కూర్చొని, చివరకు ఒక నిర్ణయానికి వచ్చిశట్టు “ఉత్సవాలు జరగవంసిందే అమ్మా” అంది

“మరి వాగ్దానం సంగతో?”

“అది నేను చేయ్యలేనమ్మా! నీ ధవిమ్యత్తును పాడు చేయడంకూడా ఇష్ట ంలేడు నాకు. నేనుచేసే దానికి ఫలితాన్ని నేనే అకుభవిస్తానద్మూ! చెట్టియార్‌కు నాకూ సంబంధం కొచ్టెరోజులచే ఆయినా, ఆయన యిచ్చిన నగలూ, నాణాలు లతకు మించి వుంటాయికదూ? నువ్వు నన్ను కొని ,పేమించి విద్యా బుద్దులు నేర్పించావు. కన్నతల్లి శంటే మిన్నగా ఇంత కాంమూ నా మంబీ చెడూ చూశావు. ఆ చెట్టియార్‌ వుంచిన అలా నువ్వుంచుకొని మిగిలిన దానితో నాకో చిన్న ముల్లు కొనిపెట్టమ్మా! నా జీవితం ఏదో నేను చూచుకుంటాను.ో

పెరియన్నాయకి చాలా సేపటివరకు ఆలోచనల్లో మునిగివృండి చివరకు. తేరు కొని, “నుప్వు వేరు పడుతున్నావు సరే మరి మీ తం్మడికి ఏమని సమాధానం చెప్పను”

“ఈ (వశ్నకు సమాధానం నీలోని వేళ్యాబుద్దే సమాధానం యివ్వగల్లా తుందమ్మా! ముందు. నేను చెప్పిన ఏర్పాట్లన్నీ కానివ్వు ఆ తరువాత ఆయనముందు నువ్వు ఏదో ఒక నాటకం ఆడలేకపోవు.”

“ఆయన నిన్ను ఐిలవంతం పెట్టి మళ్ళీ తీసుకురావటానికి [పయత్నిస్తేనో!”

“ఆ సంగతి నేను చూచుకొంటాను. నా అదృష్టం బాగావుండి ఆయనగాని సుముఖులయాంరో నాకింకేం కావాలమ్మా! ఆయన మనసు మారడానికైనా నేను వేరుగా వుండటం తప్పనిసరి”

పెరియన్నాంయకి చాలాసేపు అలాగే ఆలోచిస్తూ వుండిపోయింది. నిజమే మాధవి చెప్పినట్టు ఆమె బుద్ధికికూడా (ప్రస్తుతం అంతకుమించి గత్యంతరమంటూ &కటి కనిపించడం లేదు.

7 మాధవి వేరే కాపురం పెట్టడం కావేరీ పట్టణం రసికులను ఇతర సామాన్య

రి చళ్ళ య౦ జ రాళ్ళ జనాన్ని కూడా ఆశ్చరథంలో ముంచివేసిండ. ఈ ఘటఓ* జరగడానికి వారం రోజల ముందే భవనాన్ని దివ్యమైన ఉద్యానవనాన్ని అమ్మివేసి మండి దూర్చలంతో పా కావేరీ పట్టణం వడిలి వెళ్ళిపోయాడు. పెరియన్నాయకి ఇపుడు తన భవంతిలో ఒంఓరిగానే వుంటున్నవ. ఆమె నిస్సహాయ స్ధితి ఆమె శతు వర్గానికి పరమాసందళా వుంద. సానుధూరి మిషతో వచ్చి, దెప్పినాడుస్తూ కసి తీదృకొని వెడ్తున్నారు.

నృత్వోత్సపంలో ఓడిపోయినప్పటి చుండి మళ్ళీ ఇటు తిరిగి చూడని రాయ్బ సైరం లలితను వెంటవెట్టుకొని అప్పుడే శెండుసార్లు వచ్చి వెళ్ళింది.

“మాధది ఆ కొవలన్‌ [శ్రేష్టి వలరోపడి పిచ్చిద్షై పోయింది. అందుకని గా వెళ్ళగొట్రాను. వాన్ని. మహానశ్రేష్టిగాంతో మా రోటి వాళ్ళెందుకు చెప్పండి. ఈ పిచ్చిరో పడి అకిచేసే ఆకార్యాలకిక ముందు నేను. డాధ్యురాల్ని కాదలుచుకోలేద" అన చూడవచ్చని డాళ్ళండంకి నూరి పోస్తున్నడ్‌ పెరయన్నాయకి! అంతేకాము పన్నా శ్రేఫి మషరలో సమరునోగానే.. తానూ వాడేరి. పట్టణం. దిడిచివెళ్ళి పోవాననెకూడా చెహూన్నద.

ఆంకా వింటూ మువావపంగా వుండినోతున్నవ మాధవి, చదూధవి మౌసమూ, పె యవ్నాయకి ప్రచారము, మాటకామల పపతనంతో కలిసి నగరం అట్టుడికి హోాతూచ్నప,

రం చా్తాలన్నే గరోవంన్స్‌ చెవినవుడ్దాయిం మహా(శేష్టిగారు వెంటనే జ్యాగత్తపడి; మాధవిన పెరియన్నాయకి ఇటు కెదంన్‌ను ఒక కంట కనిపెట్టి వుండవలసింద- తన గూరచారంను. ఆదేశించాడు... అముతే ఈ నంఘఓకల ప్రభావం కోవలన్‌ మీ అంతగా వున్నష్లైమీ. కనిపించడంచెడు.. కోవంగ్‌ ఎప్పటిలాగే తనపనెలో లీనవై ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్నాడు. కజ్దకిని ఇడి వరకటిలాగే చూసుకుంటున్నాడు వయన్స్ను లెచ్చిపెట్లే చబొరవా, గడునువకమూ ఇక తన అల్దుడ్ని కదిలించలేవన తెలుసుకొని సంతోష స్తున్నాడు మహ్వాశ్రేస్టై,

మాధివి వరే కాపురం పెట్టడం, ఆన్న వ్రైభవాంనూ కాలదన్ని అతి సాధారణ మైన, జ్రీవివాన్నా గనమపుతూ. పుండచమూ. కోవలన్‌ను కదలించకపోలేదు. ఆమివ తనపు తాన న్యగహెంచుకొాన బలవంతంగా దూధవన మరచిహోయేందుకు (పయత్మాల వేస్తున్నాడు. ఆమను మవిచిపోవాలడే అస్తమానం వ్యాపార గొడవల్లో మునిగి తేల కున్నాడు, నృత్య గాన గోష్తులు, నురాహానమూా ఇతర విలాన, విహారాలు విడిచి జై. హదువుల తోధలు వింటూ మూర్చుంటున్నాడు. ఎవ్వుడూ ఏదో ఒక (వతమో, సమా

ాధనో జరిపించి రణ్ణకితో అన్నదానాలు, సంతర్పణలు ఘనంగా. జరిపిస్తున్నాడు పట్టణమంతా కోవలన్‌ దంపతులు పుఐ-దంపతులీ వాడి ఆదర్హ దాంపత్యమ ఎటుపిన్న్హా వాగా పేరు మోగతున్నది. గ థీ శి ణ్‌ రి మణిమెఖ౮ాడగేవి డఉత్తవాలప ఘనంగా జరిపించింది మారవి, పుర (పము

ఇ ఇ ్ట్టెకారా గారాల డా శా లహ, బంధుజనానకి, బహ్మాండమైన విందు ఏర్పాటు చేసింది. రాతి చెప్చవార్లూ నృత] గానాలు జరిగాయి. తన విరోధి పవాానికి నొయకురాలై న రాజమ్మును, లలితనూ” నాట్యా చార్యులు శంకరన్‌ మొదలినీ, పుహారేశ్వరం మందిర ముఖ్నదాసి మాతా మయ్మదమ్మాళ్‌ని రూడా ఆన్వోనించింది. కాదనకుండా అందరూ వచ్చి ఆసీనులు అయ్యారు. చగర త్రేష్టి పుతుల కోసం వెరే ఉన్నతాసనాలు ఏర్పాటు చేయించింది. వి వ్యాపా కలలో అమహోజు మాత్రమే వచ్చాడు. పెరియన్నాయకి కూడా వచ్చింది. కానీ, మాధవితో మాటా మంతీ లేకుండా నేరుగా వెళ్ళి అతిధుల్లో కలిసి కూడ్చుంది. ఇటు వంటి సంతోష నమయంలో చేంమ్మ లేకపోవడం ఆతిథులందరికీ ఎంతో వెలిం అని పించింది. ఇంతకాలంగా ఆమె ఎక్కడ వున్నదో? ఎలా ఉ'స్పదో? ఎనరికీ తెలియదు. అలంకారచేమీ చేసుకోలేదు మాధవి. ఆమె వదనం సాత్విక తేజస్సుతో ైలిగి హోతూన్నది, ఉత్సవంలో లలిత స్యయంగా గడ్డకట్టి నాట్టం చేసింది. అంచరూ పూధ చిని హూడా వంతో బలవంత పెట్టారు కానీ ఒప్పుకోలేదామె. తాను (వాసిన గీతాలు కొన్ని పొడి వినిపించింది. చివరకు అలా గీతాలు పాడులూ పాడుతూనే మాఠా ర్ముద మ్మాళ్‌ ఒడిలో స్పృహ తప్పి పకిపోయి-ది.

ఈ ఘటిక ఆధారం చేసుకొని నగర ,శేన్టి ప్కుతులందరూ 'మాధఏ అ కోవ లన్‌ కోసం ఎప్పుడో 1పాణాలు విడుస్తుం'దని చెప్పుకుంటున్నారు. దీంతో లోగడ విరోధ భావంతో వున్నవారందరికి ఆమెపట్ట జాలి కలుగుతూన్నది. అమహోజు వెళ్ళి కోవలన్‌తో ఆంకా పూసగుచ్చినట్లు వింంంచాడు. ఇదివిచ్నాక ఇహను పవం=పాటల మీన మనన్సు నెంవడంలేదు కోవంన్‌కు. మైకి గంభీరంగానే కనిపిస్తున్నా మన శాంతి లేదు. మాధవితో తను గడిపిన పతి క్షణమూ _పళయంగా విజ్బంభించి అతని మనస్సుకు వూపివేస్తున్నది. అయినా నీతీ, వివేకమూ, వీటిని మించి కణ్ణకీ, మహా (శ్రేష్టి అంటే వున్న ధయమూ, అతని ఉద్వేగాన్ని ఎక్కడ కక్కడ అడ్డుకుంటూ వస్తున్నాయి. అవకాశం చిక్సితే నగరం విడిచి ఎదైనా వెళ్ళిపోదామనిపిస్తున్నదతనికి. అనుకున్నట్టుగానే కొత్త ఓడ ఒకటి కట్టుబడి అయి వచ్చింది. ఆ రెండవ రోజునే దాని జల సంతకణ ముహూర్తం పెట్టారు. ఈ నెపంతో రెండు మూడు రోజులు నగరం విడిచి కజ్దకితో కూడా ఓడమీదే గడపాలని నిశ్చయించుకున్నాడు కోవలన్‌.

ఓడలో అస్తమానం భార్య సాన్నిధ్యంలో వుంటూ కొంచెం స్థిమిత పడ్డాడు కోవలక్‌. నాలుగవరోజున కప్తానము వచ్చి తుఫాను హెచ్చరికలు చేసి వెళ్ళాడు. ఓడను. తీరానికి చేర్చడానికి అనుమతి కోరడానికి మరికొందరు నావికులు కూడా వచ్చారు. మరీ అంత అవుసరమౌతే తీరానికి చేరువగా. తీసుక వెళ్ళండిగాని శేవు చేర్చకండని ఆదేశాలిచ్చాడు కోవంన్‌. ఇప్పుడూ నగరానికి దూరంగానే ఉండా లని ఆలోచిస్తున్నా డతడు.

జాగా ఆలంకరించిన ఓడ తక్యులో భోజనం ముగించుకొని రూల్చొని వున్నాడు

స! కళ్యాణ మంజీరా కోవలన్‌. ముందు భాగంలో వారి వినోదం కోసం కోడి పందేలు జరుగుతున్నారు. కజకి చూస్తూ ఆనందిస్తున్నది. కోవలన్‌ కూడా వాటి పౌరుషాన్ని చూస్తూ మౌనంగా కూర్చున్నాడు. -

భర్ష మనస్సు వ్యాకులంగా వుండడం గమనించిండిలా వుంది. దేవంతిని ఏదైనా హాస్య కథ వినిపించమని కోరింది కళ్లికి కథ [ప్రారంభించి చెప్పుక పోతూ న్నది దేవంతి. కోవలన్‌ వింటూనే వున్నాడు కొని, మనస్సు అన్యాస_క్తంగా వుండడం _ వల్చ అది ర్నక్షి కట్టడంలేదు. చెదిరి పోతూన్న భక్త మనస్సును వీవీ రనసూతొ లతో అయితే పట్టివుంచాలని చూస్తున్నదో అవి పట్టు చిక్కకముండదే తెగిపోతున్నాయి. ఈసారి దాసీ జనాన్ని పిలిచి ఏవైనా హాస్య రసగీతాలు పాడమని ఆదేశించింది. కానీ, కోవలన్‌ వద్దని ైగచేసి అందరినీ పంపించి వేయమన్నట్టు చేయి వూపాడు. అందరూ వ్ళిపోయాక ఆమె వై పు తదేకంగా చూస్తూ అలాగే స్తంభించిపోయాడు కోవలన్‌,

తనూ ఆలాగే చాలాసేపు మౌనంగా వృండి-వుండి చిరునవ్వుతో “ఎందుకిలా గప్ప ముడవకుండా చూస్తారు. ఈ వేళ నేనేమైనా వింతగా కనిపిస్తున్నానొ అండి

(వశ్న విని మనస్సులోవున్న దొంగ పట్టుబడిపోయినట్లు అనిపించి ఉలిక్కి పడ్డాడు కోవలన్‌. కట్టు తెంచుకొని పారిపోవడానికి ఇదే అదును అన్నట్టు ముందకు నెడ్తూన్నడి మనస్సు. కాని కజ్దకి పశ్నించిన తీరూ, ఆ ఆఅమాయకత్వమూ, ముఖ్యంగా వెన్నెల సరస్సుల్లా మిలమిల్దాడుతూన్న ఆమె కళ్ళు ఆ వ్మిగోహ భావాన్ని అక్కర కక్కడే అణచి వేశాయి. మళ్ళీ కుదురుకుని కూర్చొని “ఏమీ లేదు, నా విశ్ళ్శంఖల తత్వాన్ని అణచివేసే శక్తి సీ కళ్ళకు ఎలా వచ్చిందా అని ఆలోచిస్తున్నాను. కజ్జికీ!” అన్నాడు. "

_వినయమూ, సిగ్గూ ముంచుకవచ్చి తలవంచుకొన్నది కజ్ణకి “ఇదంతా మీ

చయ, మీ (ప్రభావమే. నా [పత్యేకత ఏమీలేదు.”

“మనిషి మనస్సు ఎంత విచిత్రమైనది కజ్దకీ! ఒకప్పుడు ఇంత అద్భుత సౌందర్య రాశిని అది కన్నె త్తీ చూ డడానికికూడా అంగీకరించలేదు. ఇప్పుడు చూడు మరి.” సిగ్గుతో శిరస్సు వంచుకొని కూర్చున్న కజ్దకి వైపుచూస్తూ చెప్పుకపోతున్నాడు కోవలన్‌. మాటలు ఆపయత్నంగా వెలువడుతున్నాయి. అలా-చెప్తూ చెప్తూనే గవాక్షం నుండి బయటకు చూచాడు. బ్లైట వాకావరణం భయంకరంగా వుంది. ఆకాశం మబ్బుల కోటలో బందీగా మారిపోయింది. ఆ కోటను (బద్దలు కొట్టి దాన్ని అందుకోవటానికీ 'సమ్ముద గర్భంలో గొప్ప విష్ణవం జెలరేగుతూన్నది, "

ఆ సమ్ముదంతో తన స్థితిని పోల్చుకున్నాడు కోవలన్‌. తన హృదయ జలఢి కాడా ఇప్పుడు వాక్సంయమమనే కోటను పగలగొట్టి బైటకి వురకాలని చూస్తున్నది. సమ్ముద్రంవైపు చూపు నిలిపే మాట్లాడుతున్నాడు. “చివరకు నీకిది చెప్పక తప్పడం

ఉళ్య్ళాణ మంజరాలు

లేదు కణ్ణకీ' తప్పదు. సీతో చెప్పెయ్యాలీ విషచయూన్ని; నా మనస్సెందుకో ఎవరినీ 1పేమంచలేక పోతూన్నది కజ్ఞకి' దాని చివర ఒకటి ఎప్పుడూ ఆకాశంలో ఎగురుతూ వున్నట్లు వుండి పోతుంది.

మరింత శాంత స్వరంతో ఓదార్చింది కజ్ఞకి. “భయపడకండి స్వామీ! మామ గారి మరణంవల్ల మీరిలా అయిపోయారు. ఆ విఘాకానికే మీ మనస్సు చలించి పోయింది.”

“అన్నిపనులు స్మ్యకమంగానే చూచుకుంటున్నాను. యథాప్రకారం వర్తక వాణ్‌ జ్యాలు నడుపుతున్నాను. శిష్టాచారాలు పాటిస్తున్నాను, ఇవన్నీ చేస్తూనే. వీటిమీద అసహ్యం కలుగుతున్నది. ఈ వర్తక వ్యాపారాల్ని కుల మర్యాదల్ని, ఈ సభ్యతల్ని తన్ని పారేసి స్వేచ్చగా ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోవాలనిపిస్తూంటూంది.”

“సాకు మటుకు ఇలాంటి ఆలోచనలు రావు స్వామీ! నా జీవిత సర్వస్వం మీరే మిమ్మల్ని పొందాక నాకు కొరత అంటూ ఏముంటుందికం”

“*వీదో ఒక కౌరత ఉండడమే ఈ సంతోభానికి కారణం కాదు. అయితేనా మనస్సిలా అయిపోయినప్పుడల్హా నువ్వువచ్చి నా కళ్ళముందు నిలుదుంటావు. నిన్ను చూకానో అంత తిరుగుదాటూ నీటి చుక్క తగిలిన పాలపొంగులా చప్పగా చల్చారి పోతుంది. నీ (వభావానికి ఇంత ఎందుకు లొంగి పోతున్నానా అని, నామీద నాకే సందేహం కలుగుతూ వుంటుంది కజ్ఞకీ కః

ఆమె సంకోచంగా భ_ర్షవెపు చూసింది. దగ్గరికి జరిగివచ్చి అతనిమీద చేయి వేసి *నామీద ఒట్టువేసి చెపుతున్నాను స్వామీ! నాకు మంత తర్చతాలేమీ తెలియవు” ఎంతో అనునయమూ, అమాయకత్వమూ ధ్వనించాయి ఆమె స్వరంలో,

“అన్ని మంతాలకన్నా నీ శీలం గొప్పది. చూడరాదు నా అంత గర్విష్టి

కూడా నీకు దాసోహమంటున్నాడు. నిన్ను నిజంగా నాకంటె గొప్పదానివని భావిస్తు న్నాను కజ్ఞకీ' బహుకా గొప్ప అనేభావం వల్లనే కావచ్చు నువ్వంటే నాకు ఒకొకసారి అసూయకూడా?” న. ఈ మాటవిని వణికిపోయిండి కళ్ణకి. ఆకాశం కణంలో తన ధోరణి మార్చు కుంటున్నట్లు అనిపించింది ఆమెకు. వైట తుఫానుహోరు వినిపిస్తూన్నది. ఈ కొస నుంచి ఆ కొసకు మెరుపులు పరుగెత్తతున్నాయి. అప్పుడే ఒక పరిచారికవచ్చి లోప లికి రావడానికి అనుమతి కోరుతూ బైట నిలబడింది. నగరహరా నుంచి వచ్చిన డూత సంగతి చెప్పడానికి వచ్చిందా పరిచారిక,

“ఇప్పుడు కలుసుకునే అవకాశంలేదు” అంటూ తల తిప్పి వెళ్ళిపొమ్మంటూ పైగచేశాడు కోవలన్‌.

“వద్దు. వద్దు. ఏ అవసరమైన పనిమీద వచ్చాడో పాపం. దూతను చూడకుండా తిప్పి పంపడం ధర్మం కాదు పిలిపించండో అంది రజ్జకి.

88 క్ర శ్యాణ మ౦ంజీ రాణ “*సకే రమ్మను” - | " “దూత ఆ కనుపడుళూన్న పడవలో వున్నాడు స్వామీ! తమతో ఏదో అత్య వసర రాజకార్యం వుండి వచ్చాడట ఏకాంతంగా మాట్లాడాల్సి వేడుకుంటున్నాడు." కజ్దకి అనుమతితో అయిష్టంగానే లేచి దాసీని అనుసరించాడు కోవలన్‌. నిచ్చెన మీదుగా రెండవ పడవ మీదకు వచ్చి *ఎక్కుడ ఆ దూత” అన్నాడు. దాసులు చేతుల జోడించి దండాలు పెట్టుకుంటూ తెరలు వేళ్ళాడూతూన్న పడవ కక్ష్యవైపు చూపుటు ముందుకు నడిచారు.

కోవలన్‌ దగ్గరకు వెళ్ళి తెర తొలగించాడు. తన కళ్ళను తాను నమ్మలేక పోయాడు. కక్ష్యలో పనై మంచం మీద మాధవి పడివున్నది. రెండు పాదాలు ఆమె హృదయానికి హత్తుకొని నాగరత్న వెక్కి. వెక్కి ఏడుస్తూన్నది. కోవలన్‌ను చూళి

“చిన్న యజమానురాలు విషం పుచ్చుకున్నారు స్వామీ! ఇకజీవించరు” అంటూ

మరింత పెద్దగా శోకాలు మొదలు పెట్టింది.

ఆ దృశ్యం చూదాక అంత న్నిగహమూ నీరు కారి పోయింది. ఇక్‌ నిలదొక్కు కోలేక పోయాడు కోవలన్‌. “మాధవీ 1” అంటూ. పెద్దగా ఓ కేకవేసి కుప్పకూలి పోయాడు. . |

బైట తుఫాను నోరు విపరీతంగా వుంది. ఓడకూ. పడవకూ మధ్య గాడాంర కారం అలుముకుంది. గాలి ఊపుకు ఓడ ఒక వైపుకూ, పడవ ఇంకొక వైపుకూ చెడి పోయాయి. వుండి-వుండి ఖజేర్మని మెరిసి భయంకరంగా ఉరిమింది. కజ్ఞకి గడ గత వణికిపోతూ దేవంతిని కౌగలించుకొని *ోదేవంతీ! నా (పాణం ఎక్కడికో ఎగిరిపోయి నట్టుందే దేవంతీ.” అని కేక వేసింది. ఓడ చీకటి అలల మీద అచ్చం ఆమె హృదయంలాగే వూగిపోతూన్నది. 16 కోవలన్‌ మాధవిని తీసుకొని కావేరి తీరాన ఉన్న ఓక (గ్రామానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడే ఆమెకు చికిత్సలు, ఉపచారాలు జరిగాక నాలుగు రోజులలోనే కోలుకొని మామూలు స్థితికి వచ్చింది. ఇద్దరు _పేమికుల కలయిక కన్నీళ్ళతో విరహ వృత్తాంతా లతో, (పతిజ్ఞలతో మరింత బలాన్ని కూర్చుకుంటూన్నది. నాగరత్న నిత్యం వారి సేవలో మునిగి వుండి రోజూ (కొ త్తం [కొత్త బహుమతులను పొందుతున్నది. బాహ$్‌ (ప్రపంచం స్పృహ లేదు వారికీ. వారం రోజులు గడిచే సరికి పూర్తిగా కోలుకొని

మామూలు స్టితికి వచ్చింది మాధవి. అప్పుడప్పుడు కోవలన్‌ వద్దన్నా వినకుండా నృత్యం చేయడానికికూడా సిద్ధపడుతూన్నది.

పూర్వ సుఖసంతోషానుభూతుల్ని తిరిగి పొందగలుగుతున్నాడు కోవలన్‌. వర్తికి, వాణిజ్యాలు, సంపద, సర్వస్వమూ మరచిపోయాడు. కజ్ఞకీ, మహా।శేస్థి గారు అపుడప్పుడూ మనస్సులో మెదిలినా వారిమీద కోపమూ, విసుగుదలా కలుగు తున్నాయి.

పొరపాటునకూడా మహాశేష్టి సంగతికానీ, పన్సా (పస్తావనగానీ, ఎత్తడంలేదు. మాధవి కజ్ధకిని మాతం కల్పించుకొని తరచు పొగుడుతూ వుంటుంది. అయితే ఇప్పుడా పౌగడ్తకూడా కోవలన్‌కు కోపాన్ని తెప్పిస్తూన్నది. పదిహేను రోజులై పోయింది. తనకోసం కాకపోయినా కనీసం కజ్ఞకి కోసమని అయినా నగరానికి వెళ? రమ్మని రోజూ బలవంత పెడుతూన్నని మాధవ. తప్పక వెళ్తానని [పమాణంకూడా చేశాడు, కానీ తీరా వెళ్ళవలసి వచ్చేసరికి భయంతో అడుగు ముందుకు పడడంలేదు,

లోకం సంగతీ, మహ్మాశ్రేస్థిగారు తలపుకు వచ్చి భయపడుతున్నాడు. మాధవి ఊరుకోవడం లేదు. రోజు రోజు వేధంచుకు తింటూంది. చివరకు మాధవి కోసమని అయినా బైలుడేరక తప్పతేదు కోవలన్‌రు. తకకు ఇంతగా సింహస్వవ్నమై పోయిన ఆ మామగారిపట్ల ఒక వ్విదోహ భావాన్ని మనస్సులో పెట్టుకొని ప్రయాణమయ్యాడు, అడుగు ముందుకు వేస్తూనే హరాత్తుగా తన నిశ్చియాన్ని మార్చుకున్నాడు. ఎవరేం చేస్తారు నన్ను. నేనేమి వారికి బానిసను కాను వాళ్ళు చెప్పినట్టు పడివుండటానికి *న్పేనిలా ఒంటరిగా ఒక్కనాటికీ వెళ్ళును మాథవీ' పద నువ్వూ నాతోపాటే వస్తావు. వెంటనే అంతా సిద్ధం కానీ, ఈ గొప్ప- గొప్ప వాళ్ళంతా నీముందు తలలు వంచుకునే టట్లు చేస్తాను చూడు ” "

కావేరీ పట్టణంవచ్చి మాధవి కొన్న ఆ చిన్న ఇంట్లోనే కాపురం పెట్టాడు కోవలన్‌. ముఖ్య కార్యవాహుడు వేల్లినాధన్‌డు పిలిపించి ఇన్ని రోజులు లెక్కా డొక్కా ఒప్పగించుకున్నాడు. తను లేని సమయంలో మామగారు కుదుర్చుకున్న వర్తక ఒప్పం దాలన్నీ కసికొద్రీ రద్దుచేసి పారేశాడు. తల వంచుకొని మౌనంగా వుండిపోయాడు వేల్లినాధన్‌. చివరకు అతడు ఆజ్ఞ తీసుకొని వెళ్ళిపోతూవుండగా వెనక్కి, పిలిచి పన్సా (శేష్టి క్లాండియస్‌కు అమ్మిన ఉద్యానవనాన్ని ఎంత్రైనా సరే కొని [కయం పుచ్చుకొని రావలసిందని ఆజ్ఞాపించాడు. “చిత్తం” అంటూ వెళ్ళిపోయాడు వల్లినాధన్‌. (1! ఆ రెండనరోజునే ఉద్యానవనం కొన్న వార్త చెప్పడానికని వచ్చాడు వేల్పినా ధన్‌. దాంతోపాటు లెక్కలకు సంబంధించిన గణికెలు, అవసరమైన అంకెలుకూడా వప్ప చెప్పి తాళపు చేతుల గుత్తికూడా తీసివుంచుతూ “వయసు మీరిపోయింది బాబూ. ఈ కానివయస్సులో [పపంచ వ్యవహారాలన్నీ ఒదిలించుకొని దైవ నంక్షీర్తనం చేసుకోవా లసి బుస పుట్టింది. మరి! ఇక నాకు కలపు ఇప్పిస్తే.”

వ్‌ కన శి ఉత జాలి

మాట పూర్తి అవనీయరేదు కోవలన్‌. మధ్యలోనే అందుకొని “౭ ముందు ఎప్పుడూ ఇటువంటిమాట మీనోట రాబేదు. ఇప్పుడు హకాత్తుగానే. దేవు మీకీ భక్తి పుట్టుకొచ్చిందా?” అన్నాడు తీక్షణంగా.

“దిత్తం ! ఇప్పుడా తలంపు కలుగుతూన్నది. ఐదు తరాలనుండి మా పూ తను ఊపు తింటూ వస్తున్నారు. తమ వంళ (పతిష్థను గౌరవ మర్తాదల్ని కాపా లోనూ వారు కానీ, నేను కానీ ఎటువంటి లోపమూ రానివ్వలేదు.” వేల్సినాధన్‌ వణికింది. కనుగొనలు నీళ్ళతో నిండాయి, నిలదొక్కుకొని నిలబడి “ఇంతకా దిన దినాభివృద్ధి చెందిన లమ్మిని నా చేతుంమీదుగానే...” మరి మాట పెగల్లేదు నాధన్‌కు.

“*క్రరువాతకూడా శలవియ్యండి. ఆచేమిటో నేనూ తెలుసుకుంటాను.”

“దిత్రం ' అసలు లకే చపలురాలని పసిద్ధి ! అందునా ఇప్పుడు లక్రీ స్వయంగా విముఖుడ్రై వెలుపలికి వచ్చేశాడు. ఇక ఆ లక్ష్మి ఎలా నిలుపగలుగుతు తమరే శలవియ్యండి బాబూ [”

వేల్లినాధన్‌ హెచ్చరిక కోవలన్‌లో న్నిదాణంగావున్న చైతన్యాన్ని కొడి ద మళ్ళీ ఒకసారి (ప్రజ్వలించేటట్టు చేసింది. కానీ ఆ కాస్త స్పృహాకే పిచ్చి? పోయాడు కోవలన్‌. ఇప్పుడు ఏకాస్త పూర్వ స్పృహరేగినా సహించ లేకపోతున్నా నిత్యం మాధవి మత్తులో పడివుండడమే ఎంతో హాయనిపిస్తూంచతనికి. అందుకు రోధార్ని కలిగించేవన్నీ ఆ్యగహాన్ని రేపుతున్నాయి.

“మహా (శ్రేస్థిగారూ, ఆయన ముద్దులకూతురూ తమకీ పాఠం నేర్పి పంషి వుంటారు. అంతేనా ? మీరెవరూ లేక పోతే నేను దివాళ తీస్తానని మీవూహ వుంటుంది పాపం! మీ ఆళలన్నీ అడియాసలు చేస్తాను చూడండి నేను. నాచే మీదుగా మిమ్మల్ని మాన్పించే పస_క్షే లేదు, మీ కిష్టం లేకపోతే విరమించుకోవచ్చు

చృద్ధ్‌ కార్యవాహుడు వేల్చినాధన్‌ మహా(శేష్టిగారి కొలువు విరమెంచుకు వార్తకూడా పట్నమంతా గుప్పు మన్నది. “ఏనాటి కార్యవాహుడో ఎంత అనుభవళ

మాశాత్తువన్‌గారి వంశానికేదో మూడిందిని అందరూ చెప్పుకుంటున్నారు. శే! ఇప్పుడు కోవలన్‌ మాధవితో పన్సా ఉద్యానవనంలో వుంటున్నాడు. అతని పూర్తిగా ఆకట్టుకోవడానికి రోజు కొఠ విధంగా ముస్తాబై దేవకన్యలా (పత్యః

కళ్యాణ మంజీరాలు ర్ట మౌతున్నది మాధవి.

(వతిరోజు ఏదో ఉత్సవమని, [వతమనీ ఏర్పాటుచేసి నగరంలో తనకు (పతా కతులుగావున్న వాళ్ళ నందరినీ పేరు పేరునా ఆహ్వానించి సత్కారాలు చేసి పంపు తూన్నది. రాజక్ము కూతురు లలితకూడా ఇప్పుడామెకు మంచి చెలికత్తెగా- మారి పోయింది. ఆమె ఇప్పుడు కోవలన్‌తో మరదలు వరున కలిపి" ఆస్తమానం వేళాకోళశాలు పట్టిస్తూ కూర్చుంటుంది. ఆ విధంగా కోవలన్‌ దగ్గర రోజూ మంచిమంచి బహుమతులను పొందడమేగాక, ఆ (పాపకంతోనే ఆమె (యేమికుడు మహాలింగం వ్యాపారం ఇప్పుడు బాగా అభివృద్ధిలోకి వచ్చింది. అంతే కాదు ఇప్పుడు నగర ,(శ్రేష్టులకు ఎవరికీ ఏ సహాయం కావలసి వచ్చినా తమ-తమ. వేశ్యల్ని మాధవి దగ్గరకు పంపి ఇట్టే పొందగలుగుతున్నారు. అలా శ్రేన్టి ప్యుతుల కార్యాలు గ ద్దైక్కించినందుకు లంచాలుగానూ, బహుమతుల రూపంలోనూ, _లెక్కూ రేవంత ధనరాసి వచ్చి పడుతూన్నది మాధవికి, ఆ రోజు కోభనంరోజు ర్యాత్రి జరిగిన సంఘటనతో ఆమెలోని వేశ్యాపవృత్తి కొడిదులిపినట్లయ్యింది. ఇప్పుడు కోవలన్‌ రసి కళత్వాస్న రేపెట్టి లాభం పొందడానికి ఎన్ని విధాల [పయత్నాలు అవుసరమో అన్నీ ఆమె చేస్తూన్నడి.

ఇప్పుడు మాధవితో కలసి బహిరంగంగానే సాయ:కాలాలు నగర (భమణానిక్‌ బమకతున్నాడు కోవలన్‌. వాళ్ళిద్దరూ రోజూ దుహాజనవాడ ముఖ]వీధినే "చేరి మార్గం వరకూ వెళతారు. కేరళ నుండి వచ్చే సరుకు అంతా డగే రేవు ఇదే. ఇక్కడ తెల్డని ఇసుక తిన్నెలమీద ఎత్తైన పకాక స్తంభాలపై రెపరెపలాడుతూ వుండే జండాలు దేశం దేశాల నుండి దిగే సరకులకు కాపఠాదార్శగా వుంటాయి. రాతిచ్శ అసంఖ్యాకమైన దీహెం కాంతిలో ఆ రేవు కో3కలు పొంగులెత్తుతూ వుండే యువక హృనయంలాగ ధగఎధగలాడిపోకూ వుంటుండి. రేవు పొడుగునా, "పువ్వులూ, చందనమూ, రంగులు, మిఠాయిలు అమ్మే అంగళ్ళ దీహిం 'వెలుగులు రసికుల్ని నిలదీసి తసువై పులాక్కుంటూ. వుంటాయి. రక-రకాల నగలు అమ్మే కంసాలుల అంగళ్ళు బారు తీరి, ఇడ్డెన, పట్టు అమ్మే నుందరుల జంగిడీల చుట్టూ శలభొల్దాగ జనం ముసురుకొని వుంటారు. తీరం చేరువున చేపలవాళ్ళ నావలమీన తొబేటి చిప్పల దీపాలు మణుకుముంటూ వింతగొలుపు తాము. రక-రకాల భాషలు మాట్రాడే విదేశీయులు భాండాగార కాపలాదార్లు ర్మాతి ఆవ గానే వెలిగించే ఉఊజ్వుంమైన కాగడాలతో నౌకలకు మాగ్గనిర్రేశం కోసం కట్టిన దీప గప్పహాల జ్యోతుంతో ఈ కావేరీ పట్టణం ఓడరేవు ర్యాతిళ్ళు స్వర్గంలా (పకాశిస్తూ వుంటుంది.

కేవు తీరంలో కొంత భాగాన్ని పూర్తిగా విహారాల కోసమని టపత్వ్యేకించారు రాజవంశీయులు. అధికారులు, కేస పుశులు, తమంతమ స్నేహితులతో, వేశలతో బంధుగణంతో జట్టు-జట్టుగా ఇక్కడ విహరిస్తూ వుంటారు. కోవలన్‌ కూడా మాధవిన

ద కళ్యాణ మల౦జీ; వెంటబెట్టుకొని తరచు ఇక్కడికి వస్తూ వుంటాడు. అప్పుడు పాన గోన్టులు, వివ ముమ్మరంగా సాగుతాయి. =

ఇప్పుడు సంధ్యా సడుయమయ్యింది. ఉద్యానవనం అట్టాలిక మీద నిలబడి మయ సూర్యుని కాంతిలో అద్భుతంగా మెరిసిపోతూన్న మేఘాల్ని చూస్తూ ఆ నల్లో మునిగిపోయాడు కోవలన్‌.

తన చిట్టచివరి వింత-వింత కాంతి సంపదలతో మబ్బు కన్నెల్ని అలంక సూర్చుడు అస్తమిస్తున్నాడు. తన వివేకంకూడా ఇంతేనేమో? మరిదానికి ఉదయవ వుండదేమో? అనే ఆలోచన వచ్చి గతుక్కుమన్నాడు కోవలన్‌, విహారం కోన అద్భుతంగా ముస్తాబైవచ్చిన మాధవి కోవలన్‌ అన్నడునస్కంగా వుండటంచూచి రెండు బాహువులూ _ అతని మెడలో వేసి శిరస్సు భుజంమీద మోపి, తనూ అ అ స్తమిస్తూన్న సూర్యునివైపు చూస్తూ వుండిపోయింది. కొడ్డి క్షణాలు గడిదాక సూర్యభగవానుడి కాంతిలో మబ్బు కన్యలెలా మెరిసిపోతున్నాయో నేనూ € సామీ, మిమ్మల్ని పొందాక నా అంతరంగం కూడా ఇలాగే మెరిసిపోతున్నదిప్ప అన్నది.

కోవలన్‌ అది వినిపించుకోలేదు, “ఈ నృన్టీలో ఎన్నో విచిత్రాలు జరు? వుంటాయి మాధవి! విషం 'మింగేది ఒకరైతే ఇంకొకడికి (ప్రాణాపాయం సంభవి చిక్తుడ” అంటూ సన్నగా నవ్వి *చూడరాదూ! విషం పుచ్చుకున్నది మాధవి అం కోవలన్‌ అభిజాత్యం చచ్చి వూరుకున్నది. దాన్నెక రజ్దికి నహచర్యంకూడా కించలేదు మాధవీ! ఇంత వ్వరని ఆకాశంలో ఆ నల్దన రేఖలు ఏమిటనుకున్నా అద్‌గో ఆ విషమే ఇలా చా8లు రట్టివుంటుంది.” ॥

భయంకరమైన ఈ అనుభూతిలో ఈ మాటం వెనుక ఏనాడో అజగారిసో ఏవో శక్తి మళ్ళీ తసక్కుమని మెరిసినట్టయ్యిందిం

ళీ ళీ థి శి

చెదిరిపోయిన హృదయాలను కలిపే సూతం రాగా ఈ సాయంసంధ్య శంలో ఈ కొసనుండి ఆ కొస వరకూ (పాకిపోయింది. కజ్ఞకి అక్కడ నిలఒడి ఎ సేపయిందో రెప్ప ముడవకుండా ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ అలాగే నిలబడి పోయిందా ఆమెకు అవతల (పక్కన దేవంతి నిలబడి వుంది. కజ్ణకి హృదయ వేదన ఆ ఆమె కళ్ళల్లో (పవపాస్తూన్నది. కొడ్డి క్షణాయ గడిగాక ఆమె కూర్చున్నది, గొంతు కన్నీళ్ళతో బరువెక్కిపోయింది.. దేవంతి దగ్గరవున్న స్పృవాకూడా లే డానే తనలో తనే గొణుక్కుంది. “ఆ _స్తమిస్తూన్న సూర్యుని కాంతినంతా దొంగిలి ఎలా మురిసిపోతున్నాయో మబ్బులు, లోకం ఈ మబ్బుల అందానికి ముగ్ధర తుందిగానీ సూర్యుడి విచశత్వాన్ని గమనించదడి.

ఒకనాటి సంధ్యాసమయం గుర్తుకు వచ్చింది కజ్ఞకికి. *ఎంఛ అంద

కళ్యాణ మంజీరాలు 08 హైయంకాలమది. అముతే కణంలోనే అడి పెనుతుఫానుగా మారిపోమిండి. ఆ క్షణమే మంచువలే గడ్డకట్టుకపోయి౭దిప్పటికీ హృదయంలో. ఈ లోకానికి మనస్సేకాడు కళ్ళు కూడా లేనన్రేనేమో! కాలాన్ని _పవాహంతో పోల్చుతుంచవిలో కజ్ణకి మాటలు దేవంతి. పండెల్లో ఎక్కడో గూడు కట్టుకొని వున్న వేదనను పెకిలించాయి. ఆ బాధ అంతా ఒక చల్లని నిట్టూర్చుగా వెలికి వచ్చింది. సంధ్య ఒకటేకొని ఇదే సమయంలో ఇవి కొందరికి ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ వుంటుంది, యురి ఇక్కడో, లశ “ఇక్కడకూడా. అది ఆనందాన్నే ఇస్తూవున్నవ్‌.. దేవంతీ! వారి ఆనందం దున ఆనందం కాదా?” కజ్దకి సౌభాగ్యం ఆమ కౌవర్చానికి తగిన బహుమతి ఇవ్వ దంచుకున్నదేమో ! ఇంతలోనే ఒకరి వెంట ఒకరు నలుగురు పరిచారికలు రొప్పుతూ వచ్చి కోవలన్‌,శేస్థి వస్తున్నాడని చెప్పారు. నగరానికి వచ్చి ఆరు నెలలయ్యింది- ఇంత కాలానికి యింటి స్పృహ కరిగింది కోవలన్‌కు. కబురు విని కాంతంగా వుండి హోయిండి కళ్లకి. చెదిరిపోంిన మనస్సును కూడదీసుకొని కణంలో అతి సహజంగా: మారిపోయిందామె. ఈ కణురులో వింత ఏమీ లేనట్లు తనభల్త రోజూలాగానే ప్వర్హక వ్యవహారాలు చూచుకొని సాయంత్రానికి యింటికి వస్తున్వృట్లు లేచి నిలుచుంది. పిరెకివాడై న వీరునలా ఈ వేళ కళ్ణకి ముంచుకు. వస్తూవున్నాడు కోవలన్‌. పైకి డంబంగా కనిపించేదే వీరత్వం. లోలోపల భయ: పీపతూవున్నడి. ఆరు నెంలు. యింటా బయటా ఎక్కడ చూస్తే అక్కడ రృరిమత్వంతో మొహం మొత్తి ఒక చిరపరిచితమైన చల్లని శాంతి కోసం అతని ఆత్మ తహతహలభ్లాడుతున్నది. రంగు. రంగుల సాయంకాలాన్ని చూస్తూ మబ్బుల మూయాజాలాన్ని కాదని అసలు సూర్యుని మీద తపనతో బయలువేరాడు. దారి వొడవునా అతని అపరాధ మనస్తత్వం ఎన్నో ఊహలు పోతూవచ్చింది. కణ్ణకి అలిగి కూర్చుంటుంది. అయినా (బతిమాలి ఆమెడు సమాధాన పరుచుకోడానికి ఎంతో [పయత్నం అక్కరలేదు. పాపం అల్ప సంతోషి. ,. నిరపరాధి, దేపతలతో పోల్చదగిన త్రీ. ఇలా ఆమె అలకను గురంచి, తన ఓదా ,. ర్బును గురించి రరరకాల ఊహలు పోతూ నడుస్తున్నాడు. . మనస్సు ఈ ఊహావోహంతో ఒర కొలిక్కిరానే లేడు. రజ్జకిపత్యక్షమయింది.. ఎప్పటిలాగే అతి సహజంగా ఉందామె. ఆమె ముఖంతో ఏవిధమైన వికారమూ' కని పించక పోవదం చూచి గతుక్తుమన్నాడు కోవలన్‌, అప్పటి రవ్పుడు తననురాను మార్చుకొని (పస్తుత స్థి3ికి రాశకపోయాడతను. | కోవలన్‌ మంచి గంధపు పట్రై మంచం. మీద కూర్చున్నాదు. చక్కంటిదారు. శీల్చాలతో, పుష్పాలతో ఆందంగా అలంకరించబడి వుందడి, బంగారంతో చేసిన -. కోష్ద అమర్చారు దానికి, పైన తూలికా తల్పమూ,. దానిమీడ బంగారు రంగు పట్టు. హానలకో కుట్టిన అతలు పుష్పుంచో ధగ, థగ లాడిపోయే మేలిమి దుప్పటి పరి,

లం! కఖ్యాణ మంజీరా వుంది. తలాపున కాళ్ళ వైపు మెత్తలున్నాయి. పష్డై మంచానికి అవతలగా గో అమర్చిన అరలో దంతపుదేవి విగ్రహం ఒకటి మెరిసి పోతూన్నది. విగ్రహం .[8

దంతపు పీటమీద థభ్రీచందనము కుంకుమ పువ్వులు, మాతులంగపు పట్టా, తా.

లమూ చక్కగా అమర్చి ఉన్నాయి. ఎదురుగా గోడకు బంగారు పూతపూచిన దం కొక్కానికి వీణ వేలాడుతున్నది. ఒకవైపు చ్మిత లేఖనానికి పుపయోగించే తూల

రంగు పేటికలు అమర్చి ఉన్నాయి. గోడల్ని చక్కటి రంగ చ్మిరాలతో అం::

చారు. [క్రింద వర్తులాకారంలో వున్న పరుపూ మెత్తమూ పక్కనే పాచికలూ, చచ' వున్నాయి.

దేవంతి_ వేళాకోకానికి మాధవి (పస క్తిగాని ఎత్తు తుందేమోనని భ

పడి ముందే ఏదో పని కల్పించి. ఆమెను సబైైటికి పంపించి. చేసింద శం ఇతర పరిచారికల్ని కూడా వెళ్ళిపొమ్మని స్రైగచేసి తాను కాళ్ళు ఒత్త

కూర్చుంది. కోవలన్‌ లేని సమయంలో ఏవ సంఘటనలు జరిగా: “అన్నీ చెప్పింది. కోవలన్‌ పెంపుడు నెమష్ళ రెండూ యిప్పుడు సంతాన: “అయ్యాయి. పంపి నూర్చిళ్ళలో అనుకున్న దానికంటే మిన్నగా రాలుబడి జరిగిం. -ధాన్యాగారాథికారి గత ఐదేళ్ళలోనూ ఇంత రాలుబడి ఎప్పుడూ లేదని అంటున్నావ వస్త్రాల శిల్పులు కోవలన్‌ కోసమని ఉత్తమ కౌ శేయాన్ని బహుమతిగా యిక్శా: మి(శానుండి వచ్చిన స్వర్ణకారు డొకడు, మ్మిశా-భారతీయ శిల్పాందు జోడించి అ: తమైన ఉంగరాన్ని తయారు. చేసి తెచ్చాడు. ఇవేకాత కోవంన్‌ స్నేహితుల : .వారాల్ని గురించి తను విన్న విషయాలు వ్యాపార విషయాలు అన్నీ ఏకరవు పెట్టి:

కాన్సి తన తండి (ప్రసక్తి కాని, మాధవి విషయమైకాని పళ్లెత్తుమాట అనలేదు. నాధన్‌ వెళ్ళిపోయాక నౌకర్లలో [పబలిన అవినీతిని గురించి కాని, ఈ సంవత: వర్తకంలో వాటిల్సిన పెద్ద నష్టాన్ని గురించి కాని ఏ మాతం తెలియ నివ్వలేదు. 5 లన్‌ తనలోని అపరాధ వ్యక్తిత్వాన్ని క జకి ద్వారా శిక్షింపజేయాలనే బయలుదేరా

కాని, తీరా ఇక్కడకు వచ్చాక అదంతా తలకిందురై పోయిందిప్పుడు, అందు: -వొగా షోభపడి పోతున్నాడు. ఆ షోభ (క్రమంగా కజ్జకి పట్ట కోపంగా కూడా మా

తూన్నది. దాతను పొగిడి, లాలించి, ఏడ్చి, కృమూభిక్ష కోరాలని తహ తహలా' తున్నది కోవలన్‌ చునస్సు, కాని ఆ దాత అయాదితంగానే దాతకూ, పకీరుకూ వు: తేడా తొలగిపోయేంత భిక్షపెళ్టి కూర్చుంది. తతృలితంగానే కోవలన్‌లో రజోగ. సంబంధమైన “అహం?” కేగి అతన్ని బాగా పీడిస్తూన్నది. చివరకు తనే పరాజయాన్ని అంగీకరించి మొదలుపెట్టాడు. “నేనింత కాంం ఇంటి మొహం చూడలేదు. ఎక్కగ క్కుడో తిరిగాను, నీ కోసమని కనీసం ఒక వర్తమానమైనా పంపలేదే! ఎక్క వెళ్ళారు! ఏమి చేస్తున్నారు. అని అడగవేం[ా. ఈ మాట విని చాలాసేపు అలాగే మౌనంగా వుండి పోయింది కజ్ట కి. చివర.

క ళ్యాణమంజీరాలు 05 ఎోష్లీర్రు ఏమ్‌ చేసినా మంచి కోసమే చేస్తారని, ఎక్కడ వున్నా భగవంతుడు మీకు సుఖ సంతోషాలనే ఇస్తాడని నాకు పూర్తిగా విశ్వాసం వుంది స్వామీ!” అంది.

ఆమె కాంత స్వభావం చిరాకు కలిగించింది కోపలన్‌కు! “నువ్వు పాషాణా నివా కజ్డకీ! నిజం చెప్పు నీకీ విషయం కాధ కలిగించలేదు? నేను ఇన్నాష ఎక్కడ వున్నాను. ఏం చేస్తున్నానో తెలియదా నీకు”

“ఇంట్లో వుండే అందరు [ప్రాబులను. గురించి తెలుసుకోవడం గృహిణి ధర్మం” |

*మరి ఒక్కసారి కూడా మాట వరసక్తైనా ఈ విషయంలో నన్ను నిందిం చవేం *” ,

“విజ్ఞులెప్పుడూ బాగా పూర్వాపరాలు తెలుసుకునే ఏ పనిక్షైనా &ప్మకమిస్తారు .ఎండుకు నిందించాలి వారిని”

“మరి ఈ ఆరు నెలలనుండి నేను చేస్తున్న పనులన్నీ నా విజ్ఞతకు తగిన పను లేనని నువ్వు [పమాణంచేసి చెప్పగలవా?” రెచ్చిపోతూ అన్నాడు కోవలన్‌.

ఆమె సమాధానం ఇవ్వలేదు. (పళశ్నను మళ్ళీ రెట్టించాడు కోనలన్‌. ఆమె శన్నులు వాల్చుకొని శాంత స్వరంతో “కావు” అన్నది.

*మరి తగదని ఎందుకు అనదేడు |

“ప్పికు ముందే సలహా యిమ్మని ఆదేశించి వున్నట్టముతే తప్పకుండా చెప్పి వుండేదాన్ని. మీ ఆదేళం తేకుండా కల్పించుకునే అధికారం నాకు లేదు కదా?”

ఈ సమాధానంతో తన మీద తనకే చిరాకు కలిగించ కోవలన్‌కు. దీన్ని తను ఓర్చుకోలేక కళ్ఞకి మీద గుమ్మరించాడు. “నిన్ను నేను నాపాణాలకందే అధికంగా (ప్రేమిస్తున్నాను కజ్ఞకి నువ్వుగాని కాస్త అలిగి వుంటే ఏమిచేసే వాడినో తెలుసా? సి కాళ్ళమీద పడి క్షమించమని వేడుకొని వుండేవాడిని. ఆవిధంగా నా పాపాలకు [ప్రాయ శ్చిత్తం చేసుకునే వాడిని!! నిజంగా నా 1పపర్తన నీ క్రేమా(తం దుఃఖాన్ని కలిగించ లేదా కళ్ఞికి ! దీన్ని గురించి నుష్పప్పుడూ చింతించవా కళ్దికీ?”

కజ్ణకి న్నేతాంలో సీస పొంగాయి. కాని ఎంటనే చెంగుతో తుడుచుకొని ఎంతో 'సంయమూన్ని కూడదీసుకొని కదలకుండా మార్చుంది. గొంతు పూర్తిగా స్వాధీనంలోకి వచ్చాక “*దాసీం దుఃఖాన్ని గురించి (పశ్నించ రూడదు స్వామీ!! మీ దుఃఖాన్ని నా దుఃఖంగా భావించుకునే సంస్కారాన్నే నాకు నా తల్లిదండ్రులు యిచ్చారు” అంది.

• ట్వ్వ్వ్బతే అలాగే భావించుకుంటూనే వుండు. ఈ నియమాల్ని నిబంధనల్ని . ఛేదించుకొని ఈ సుఖాల అంతం ఎంతవరకో. నేనూ చూస్తాన” అంటూ పెద్దగా "నవ్వాడు కోవలన్‌. కొంచెం సేపటివరకు ఆ నవ్వు గది అంతా చెదిరి పోయింది.

కజ్లికి కళ్ళు ఇంతింత చేసుకొని అతనివేపే చూస్తూ కూర్చుంది. కోవలన్‌ నవ్వులో ఉన్న వికృత భావానికి ఆమె అంతరాంతరాలలో వున్న ఆవేదనంతా సుక్కు

తిరిగి, కన్నుల్లోకి పొంగి వచ్చింది. కోవంన్‌ కూడా ఆమె కళ్ళల్లోకి సూటిగా 2 న్నాడు. తలవంచుకొని చూపు మరల్చుకోవాలని కణ్ఞ్ణకి ఎంతో (పయత్నించింది. అతని జిజ్ఞాసాదృన్టికి కట్టుబడిపోయి చివరకు తుఫాను దెబ్బలకు చెదిరి వణికి : అలసిపోయిన తీగ వృవాన్ని చుట్టుకున్నట్టు కోవలన్‌ హృదయానికి హత్తుకుపోయి. చాలా కొలం తరువాత ఆమె స్పర్శ మధురమైన అనుభూతి నిస్తున్నవ కోవలన్‌కు అనురూతి తన వ్యక్తిత్వంలోని నగ్నసత్యాన్ని దేన్నో తాకినల్టనిపిస్తూన్నదా తృణంలో ఏ సంశయమూ, ఏదంంద్వమూ తనగు ఆమె గుండి విడడీయ లేవని! న్నది. వెచ్చని కన్నీరు చుక్కలు చుర్ట్లాలుగా అతని వక్షస్థలాన్ని తడుపుతూ" ఆమె కన్నీళ్ళను పైటతో తుడిచి శిరస్సు నిమిరాడు. ఆ కన్నీరు ఆతని హృడ లోని జాలినంతా వెలికి తోడి ఆ క్షణం పూర్తిగా మార్చి వేసిందతన్ని.

“నువ్వు సహధర్మచారిణివి, మంతత్రివి, దాసివి, కుల వరధువుకోనం పూర చెప్పిన ఇన్ని నియమాల్ని ఎంతో ఘశంగా పాటించిన దానివి. శయన కక్షలో వధువే వేశ్య అనే ముఖ వినయాన్ని మర్చివోయావేం కణ్ణకీ! ఆ ధర్మాన్నికూడా పాః దానిపధాన గుణమైన చూయను కూడా పొండి ఉన్నట్హైతే- పురుషశ్జేకాదు అహాన్నికూడా నీపాదా [కాంతం చేసుకొని వుండేదానిది కదా' కజ్ఞకీ'!”

కజ్దకి భర్త హృడదయంమీద తలవాల్చి వింటూ కూర్చున్నది. ఆమె న్నే అర్థనిమీలికాలుగా వున్నాయి. ఆ పారవశ్యానికి కోవలన్‌ కన్నులు చెమర్చాయి. ఆ గట్టిగా హృదయానికి హత్తుకున్నాడు. శరిరన్న్సహకు. భిన్నంగా. రెండు ఆం ఐక్యమైపోయిన అనుభూతి కలుగుతోన్నదిప్పుడు. ఆ తన్మయతృంలోనే చెప్పుకు? న్నాడు కోవలన్‌.

నన్ను రప్పించడం కోనమని విషం పున్మడన్నడి మాధవి. ఈ విషం మాట భయంకరమైనడే కాని విపాలు మాతం అన్నీ భయంకరమైనవి కావు. మాచ అయిన వేళ్య ఎప్పుడూ ఈ సూ రాన్నే అవలంభిస్తూంది. ఈ కుతం[తాలు, మా పాయాలు నాకు తెలియకూడదు కళ్ఞకీ! దాగా తెలుసుకాని ఎండుకలో న పోతున్నాను. కారణసుమిటంపే ఈ కుంట దగ్గర ఎంత మోనమూ, రతం వున్నాయో అంత నిజమైన హ్మృదయ:ంకూడా వున్నది. నా దిదకత్వాన్ని కొం అర్థంచేసుకో కజ్ఞకీ! ఈ ఆకర్షణలో మీ యిద్ధరిమధ్వా చీలిహోతున్నాడు నేప. 2 మైన నేరాలు దేసినవాళ్ళను. రెండుగా చీల్చివేసే శిక్ష పదోవున్నట్టు విన్నాడు. వంటి శికనే ఈ [ప్రేమలో విధి నాకు విరించిండేమో. మాయతోకూడిన మా (ప్రేమను, సహజసిద్ధమైన నీ అనరాగాన్నీ* సమంగానే కోరుతున్నాడు నేను, నిత: ఈ ద్వంద్వమే నన్ను తినివేస్తూన్నడి. ఇప్పుడిక నాపై నాకే విశ్వాసములేదు క. పూర్తిగా వివేకాన్ని పోగొట్టుకున్నాను. ఏతణం ఏ ఆకర్షణకు లౌంగిపోతానో చెప్ప కష్టం. మీ యిద్దరిలో ఏ ఒకరికి పూర్తిగా ఇెందడం చెందకపోవడం అటుంచి 7

క క జయ నేనే కాకుండా పోతున్నానిప్పుడు. పైన విశాలమైన ఆకాళమూ, [కింద ఆగాథమైన సమ్ముదమూ వీటిమధ్య ఎగిరే పక్షిలా అయిపోయుండి నా (బతుకు. క్రిందికి రాలేనూ, పైకి పళ్ళులేనూ అలసటతో, ఆవేవనతో ఆలా ఎగురుతూ వుండవంసిన వాడినే-నా వివళత్వాన్ని క్షమిస్తావా కజ్దికీ ”

సమాధానంగా అతని హృదయానికి దమురింత హత్తుకువోయింది కళ్ణికి.

20

రోజులు మామూలుగానే గడిచిపోతున్నాయి. కోవలన్‌ ఇప్పుడు కబ్దికితో ఇంట్లోనేవుంటున్నాడు. తరచు మాధవి సంగతికూడా కోవలన్‌రు జ్ఞాపకం చేస్తూవుంటుంది కజ్దకి. భర్త సానుభూతి పొందాలనే తలంపుతో రకరకాల బహుమతుల్ని, తినుబండా రాలి తరచూ మాధవికి కానుకగ పంపుతూ వుంటుఐడి. ఇవన్నీ కోవంన్‌కు ఆకం చాన్నే కలిగిస్తున్నాయి. కాని మహా[శేష్టిగాంతో. ఎదురుపడవలసి వచ్చే సందర్భాల్లో మాతం సిగ్గుతో, అపరాధ భావంతో. చ్నితవధ చేస్తున్నట్టు బాధపడివోతున్నాడు. మహా శేష్టిగారుకూడా ఇది గమనించి కోవంన్‌తో కలవడమే మాపకున్నాయ. తన వ్తక వంచహారాలన్నీ మామూలుగాన. చూచునంటున్నాడు. కాన పూర్వపు ఉరత్పా హవ కాని, అస్కక్తికాని చూపరేకపోతున్నాడు కోదలన్‌.

కొడ్డి రోజులు ఇలాగే గడిచిపోయాయి. లోరోవల ఎలా వున్నా బైటికి కోవ లన్‌ వ్యవహారం సజావుగానే కనిపించి ఫరవాలెదని అనుకుంటున్నారు అంతా. ఇంత లేనే హూఢవి ఇప్పుడు గక్చిణి అన్నవార్త వాావీంచింది.

ఇన రోజుంగుండి ఎటూ మొగ్గలేపంచా సమరుంగం చూపుతు పు కోవంగ్‌ మనస్సు మళ్ళీ స్థికత్వాన్ని కోల్పోయిండ్‌. విధివకాత్తు అష్పుచే మధుర నుంచి పన్సా (వేష్టిరూడా వచ్చి పెరిపన్నాయకి యింట్లో దిగారు. నగరం విడిచి వళ్ళా ఆయన రావడం ముడే (పథమం. వళ్చీ రావడంతోనే ఆయన నతంరో. జరిగిందంతా మంచి పోయి మహా శేష్టిగారితో కలిశారు. నగరంలోని పాఠ్నశేజ్థులందరినీ పేరు... పేరుగా వెళ్ళి పలుకరించి వచ్చారు. కోవంన్‌ చగ్గరికికూడా వెళ్ళి ఆలింగనం చేసుకొని రుళం: తెలుసుకున్నారు. పాత స్నేహితులందరినీ కలుసుకోవడానికీ, పెరియన్నాయకిని తవతో మధుర తీసుకుహోవడానికి దచ్చానని అందరితో చెప్తున్నారాయన. అంతేకాడు వచ్చీ! రాపడంతోనే ఆయన ఏర్పాటు చేస్తున్న విందులూ, విహారాలా, ఆయన దర్పమూ దర్జా చూచి పన్నా శ్రేష్టి ము కోలుకొని మంచిస్టితకి వచ్చారని అంతా చెప్పుకుంటు

న్నారు.

• మాధవి కోసమని కోవలన్‌తో మరింత స్నేహంగా మెలుగుతూ. (పేమాదః చూపుతున్నారాయన. ఉద్యానం కొనుగొలు కోనకుని అతడు క్రాండియస్‌కు ఇ, ధనాన్ని బలవంతంగా కోవలన్‌కు తిరిగి ఇచ్చివేశారు.

అంతేకాదు ఇప్పుడు కోవలన్‌ పస్సా మనస్సులో (కమేపీ మహా(శేస్టి, స్థానాన్ని పొందుతున్నాడు. కోవలన్‌ కూడా యిప్పుడు ఆయన్ని ఎంతో మ పేమాద లతో చూస్తున్నాడు. మహ్మాశేష్టిగారి పేరే యిప్పుడతనికి ఎంతో చికాకునూ, ఏ: భావాన్ని కలిగిస్తూన్నది. ఆయన మీద కసితీర్చుకోవాలనే ఉద్దేశంతోనే తనవ్న నీతినంతా తల్టక్రిందులు చేసి కూర్చున్నాడు కోవలన్‌. ఇంతజరిగాక ఆయన మొ చూడాలంటేనే సిగ్గూ, సంకోచమూ అతన్ని ముంచి వేస్తున్నాయి. దాంతో లోలో వున్న అహం విజృంభించి అదే శేస్టి గారిపట్ల ద్వేషంగా మారుతున్నది. కజ్దకినీ, మ వినీ సమదృష్టితో చూస్తూ కొంతవరకు స్థయిర్యాన్ని పొందినా కజ్దకితో పాటు వి, మైన సౌధం, అభిజాతంమూ, పెటినమించిన వాజిజమూ, మహా శేస్టి? పూజ్యులైన త: గారు, చేల్లినాధన్‌ం 'జ్ఞాపకాలున్నాయి. ఈ జ్ఞాపకాలు ఇప్పుడు కోవలన్‌ మకసు అల్ల కల్లోలం గావిస్తూ, అతడ్ని మోరమైన అశాంతికి గురిచేస్తున్నాయి. యిప్ప రానురాను వర్తక వవహారాల్లోకూడా ముముపటి చాకచక్యాన్ని చూపలేకపోతున్నా, ఇద్దరు స్త్రీం ద్వంద్వాకర్షణలోపడి అతడి వైవహార జ్ఞానం &ీణిస్తూన్నది. అదీ? ఇప్పుడు ఇదివరకటిలా అనుభవజ్ఞలెన మహాశేష్టి వేల్లినారన్‌ల సహాయ సహకార లేవు. పైపెచ్చు మాధవిని ౩6౧ కలుసుకున్న తరువాత మహా శేస్థిగారిమీద పగ విపణిలో తీవమైన సంశోభాన్ని పుట్టించే చర్యలు తీసుకున్నాడేమో ఆ చరంల ఫలి గానే నగర వాణిజ్యస్నూతాలన్నీ తారుమూ కె విపణిలో అతనికి లోగడవున్న పత్యాన్ని వమ్ముచేసే స్థితికి వస్తున్నాయి. మహ్మాశేన్టిగారు పెదవి కదపకుండా అల్స చేసే చర్యంన్నింటినీ గదునిస్తూ ముభావంగా. వుండిపోయారు. ఆయనకు ఇక ర రాను వర్రకంమీద ఆసక్తి నళిస్తూన్నది. ఆ విరక్తే ఒకొళసౌరి కుదిపివేస్తు కోకంలన్‌ను, ఎప్పుడైనా తన వర్తక వంవహారాం నహ వచ్చిశప్పుడల్లా మామ? తూస్ట్రీంభావాన్ని జ్ఞవ్రికి తెచ్చుకొని వ్యాకులవడిపోతున్నాడు. కోదంన్‌లోని ఈ ఆ తినీ అస్థిరర్వాన్ని మాథది, పెరళపన్నాయకి, పన్సా ముగ్గురూ ఆజ్యంపోసి నానా వృద్ధిచేసుకు వస్తున్నారు. డాని ఫలితంగానే యిప్పుడు తమ దర్తకదళంలో ముః తన అమహోజ్యుశేష్టిని కాని, ఇతర దళసభు-ల్నికాని సంపచించకుండానే కోవల పన్సాతోచెరి అతని వాపారంలో భాగస్వామి అయిపోయాడు. దీనితో అతనికి ౬. వరకున్న కొర్రీ గొప్పా ఆధిపత్యమూ, పలుకుబడి పూర్తిగా నశించిపోయాయి. దు (శేష్టిగారు ఈ వార్తవని స్తంధించిపోయారు.

కొద్దిరోజులలోకె పన్శాశేక్టి తేరుకొని కావేకి పట్టణంలోనే లెరిగి పూర్వ వై

కళ్యాణమం౦జీరాలు 09 వాన్ని మించిన వైభవంతో వెలిగి పోతున్నారు. మాధవి బిప్పుడు త్రి అయింది. కజ్జికికే సంతానం కలిగివుంటే మహా।శ్రేస్టిగారు ఎంత ఘనంగా బారసాల జరిపించి వుండేవారో అంతకు రెట్టింపు వైభవంతో ఎంతో ఘనంగా బారసాల జరిపించారు పన్సా [శేష్టీ. వాణిజ్య పరంగానూ, నై తికంగానూ ఒక్ట వెలుగు వెలిగి జారిపోయిన నక్ష్యత్రంలాంటి కోవలన్‌(శేస్థి ఇప్పుడీ వేశ్య సంతానానికి తర్మడీ అయి మరింత అవహేశనకు గురి అవుతున్నాడు. బారసాలనాడు మాధవికీ, ఆమె బిడ్డకూ కజ్ఞకి పంపిన అమూలంమైన నొనుక లుచూచి పెద్దపెద్ద వాళ్ళే ఆశ్చర॥ చకితులయ్యారు.

" చూధవి ఆకందానికి అవధులు లేవు. కోవలన్‌ సంతానానికి తలి ఆయి, ఆమె లోని గృహిణీత్వభావం మళ్ళీ మేలుకుంటున్నది. ఒకరోజు అవసరమైన కార్రమేదో పున్నట్లు సిగ్గుపడుళూవచ్చి కోవలన్‌ [పక్కన నిలుచుంది. కోవలన్‌ ఏమిటన్నట్లు తల ఎత్తి చూచాడు.

“ఏమీలేదు. నావిడ్డ మీకు పితృత్వాన్ని ఇచ్చింది. కాని డానితల్లికి మీరు కళ్యాణ మంజీరాళ్హైన ఇవ్వలేరా మహ్న్మాశ్రేష్టి! ఈమాటే అడుగుదామని వచ్చాను” అంద అతని తల నిమురుతూ. పెద్దగా నవ్వాడు కోవలన్‌. ఆ వికటాట్టహాసం మాధవి మనస్సును గాయపరిచింది. “తండి భోగి, తల్లి వేశ్య సంతానేచ్చలేకుండానే బిడ్డను కన్నతల్లి కి కల్యాణ ముంజీరాలు ధరించే యోగంత వుండదు మాధవీ! అటువంటి తం డ్రికూడా నిజానికి తండి! అనిపించుకోడు.”

ఈ మాటవిని కృంగిపోయింది మాధవి. కాని ఆ భావం ఏదీ పైకి కనపడనీయ కుండా న్మిగహించుకొని నవ్వుతూ, “అయితే పోనివ్వండి వూరికే నవ్వులాటకని అన్నాను” అంది.

కోవలన్‌ ఆమె ముఖవ్లైఖరిలో ఒక భావం పోయి మరొక భావం రావడాన్ని గమనించాడు, ఈ రెండు రూపాలను జయించేళ క్తి ఇప్పుడు కోవలన్‌కు లేకపోతే లకపోవచ్చు కాని గమనించే వివేకం మాతం ఇంకా పూర్తిగా నశించి పోలేదు. తనూ అపహాస్థభావాన్ని తెచ్చి పెట్టుకున్నట్లుగా ముఖముదపెట్టి “ఓహో! నవ్వులాటకా! ఎంతకాలం ఈ నవ్వులాట! కోదలన్‌ ధనాగారంలో వజాల, ముత్యాల నిల్వలున్నంత వవకూ' అంతేనా” అంటూ పెద్దగా నవ్వాడు. ఆ నవ్వు కెరటాలు కెరటాలుగా విస్త రించి భచివ్రిత్తుకొ నను తాకుతుందా అన్నట్లు సాగిపోయింది.

2 కోవలన్‌ [కమేపి వర్తకపీఠం మీద కూర్చోవడం కూడా మానివేశాడు

త ఆం ఈ ఇస ణా యి ౦జరాల పన్సాతో భాగస్వామి అయిపోయాక మహ్మాశేస్టి మా కాత్తువన్‌గారి వాాపారకోస్ట అంతటా ఇప్పుడు పన్నాకు విశ్వాసపాతులై స రోమన్‌ వుద్యోగులే పని చేస్తున్నారు ఏడెనిమిది తరాలనుండీ _ దక్షిణ భారత మంతటా పేర్తుమోగిపోయిన మహా, న_ర్తకపీఠంమీద యిప్పుడు రోమన్‌ భాగస్వామి పన్సా అఆశీనుడై వ్యవహారాలు న పిస్తున్నాడు. అంతఃపుర భవంతుల్లోకూడా నమ్మకస్తులై న పాత నౌకర్లు ఏ ఒకరిద్దం మిగిలారు. మిగిలిన వాళ్ళంతా పన్సాకు ఆమ్ముడుపోయిన దాస దాసీ జనమే కనిపిన న్నారు. అస్తమాశం కల్లెకిని దూషించడం, భవంతుల్లో ఎక్కడ ఏఏ ఆమూల నిధులున్నాయో తెలుసుకొని వెంటనే మాధపి చెవుల్లో వేయడం తప్ప వీళ్ళకు [పఠ కించి ఓ పనీ పాటా ఆంటూ ఏమీలేదు.

మాధవి అది విన్నవెంటవే తన కే వస్తువుమీద మనను పోయినా వెంటనే కో. లన్‌ పేర ఆదేశం పంపుతుంది. దేవంతి వద్దన్నా వినకుండా తక్షణమే ఆ ఆడేశాన మన్నిస్తుంవ కణ్ణకి= ఏడేడు తరాలగుండి పండి, బంగాకం మొదలైన అమూల్య ని; లతో కళకళ లాడిహోయే కోష్టాలన్ని ఇప్పుడు వెం వెలచోతున్నాయి. ఒట్టిపోయిన కొట్ట లకిక రాళశాలతో ప%రేదు. అయితే ర్యాలిశ్కు గాధాంధకారం తాండవించ కుంవా నం: చీకటి పడగానె వెళ్ళి దీపారాధన మాతం (కదు తప్పకుండా చేసి పెస్తుంఠఏం? కళ్లికి దీపాల సంద్యవేళ శత్యమూ చూత్తుదన్‌గార పురాతన భవంతి మారుమూ,. ల్జోనూ, ఆము కలా?-ణ మంజీరాలు మంచ మధుకంగా [మోగుళూనేవుంటాయి.

ఆ రోజున గబ గబ కజ్జకి దగ్గరము వచ్చింది దేవంర. ఆమె మొఖం [కోధం6 దుమ, థుమ లాదుకూన్నది. వచ్చే రావటంతోనే యజమాపరాలి ఆదేశం కేస ఎదురు చూదరుందాన “ఇహ లాధం లేదమ్మా? ఇహ నేకు సహించనిది. వెండి బం” రాలు ధనసంపదా దోచుకుంటున్నారు. దోచుకోనవ్వండి. కాని యిప్పుడు వాష వం ప్రతిష్ట మీద కూడా చేయి వేస్తున్నారు. 'పకోష్టంలో పెట్టి వంశవృతృపు బంగార పట్టా కాస్తా మాయమయింది. అవ దాన దాసీ జనం దొంగిలించే వస్తువుకాదు. దా వల్ల మాధవి కోశాార సంపదవ్భష్టి కాష, ఆఎ ఎందుకు కాచేశారో తెలుసా?., "ఆం

“వంశచ్భషంలో న్‌ొత్తగా మాధవి రూరురు మణెేుఖం పేరు వాయడానికి అం శాతంగా సమూధానం చెప్పింది కళ్దికి.

ఈ సమాధానం విని అవ౭ెపక్షింది దేవంరి- “*అయమిుళే ఇడ మీకు తెఎుసా” అంది ఆశ్చర్యంగా. *మీతో ఎవరు చెప్పాందిగ

అమాయకమైన కజ్ఞకి విశాం న్నేరాంలో క్షణం ఆత్మవేవన. మెరిసి మాయమ ముంది. “ఎవరు చెప్పారే మామగారి వంళాంపరానకి జన్మనిచ్చిన ఆ తల్లి మనసే, తెలుసువోలేనా నేకు?ొ అంటూ దేవంతిని జద్బ పట్టుకొని ఇవతలకు లాక్కుంది కొంచంసేపు ఆగి, “కాని ఇది ఆగ్యవంచం దేకంత్రీ! మారవి పాడి ఆవీ ఎ ఇలావేసింది" అంది.

కళ్యాణమంబీరాలు 401

“చూస్తూ వుండండి. నేను క్షణంలో వెళ్ళి మీరు చెప్పారని నా పట్టకం పుచ్చు కొని వస్తాను. వంళ (పతిస్థ విషయంలో ఇలాంటి ఆనాచారం తగదమ్మా! నేనుమీ చాసీనే అయితే మీ బాల్యసఖిని కూడా-= చిన్నప్పటి నుండి మీ రెండుకుటుంబాల సొమ్ము తిని ఇంతదాన్నయాను. నేను సహించలేశమ్మా ఇది.”

“*పిచ్చిదానా' ఒట్టి అనవసరమై” పంతం యిది. ఆ వంకఠాంకురానికి రర్తలైన వారే దానికి అన్ని అధికారాలు, ముచ్చి వేశాక మాధవిని ఏమిటే అడిగేది”

“ఇంతకు వంశపలిష్టకు దూలం ఎవరు?

“పురువుడు.”

“అయితే కావచ్చు కాని అది ఎవరి మీవ ఆధారపడి వుంటుంది? వంవ పరం పరకు ఆధారం ఆడది. అది లేకుండా సవపదాయం నిలవదు. ఈ కుల మర్యాడ అంతా ఇప్పుడ. మీ అధీనంలో వుంచమ్మా”

చల్లగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచి గంభీరంగా అంది కజ్ఞకి “అయితే హాథివికూడా ఆడదేగా. నువ్వూ నేనూ ఎలాగో ఆమె కూడా అంతే.”

“ఆహా! అయితే ఇంకేం ఈ కళాాణ మంజీరాలు కూడా పట్టుకెళ్ళి దాని కాళ్ళకు పెట్టి రంది.”

మౌనంగా వుండిపోయింది కణ్ఞికి. వమ*+డానికీ వీలు లేదు పంతం పట్టి కూర్చు న్నడి దేవంతి. అందునా ఇది వంశ _పతిషస్ట్థకూ, సం్యపదాయానికి చెందిన విషయమై పోయిండి.

ఆమె మౌనాన్ని అంగీకారంగా ఎంచి. గబ-గబా మాధవి భపంతికి పరుగ త్తింది దేవంతి.

కోవంన్‌ సుందరమైన పరిచారికల వేశ్యకన్యలగుంపులో కూర్చుని పాచికలు ఆడుతున్నాడు. ఎదురుగా మధు పాత పెట్టివుంది. ఇప్పుడు అస్తమానం (తాగడం; విహారాలూ తప్ప మరొక పనంటూ లేదు కోవలన్‌కు. మాధవి పూర్తిగా డబ్బు వ్యవ హారాలు లావా దేవీలలో పడిపోయి ఎక్కువ సేపు కోవలన్‌తో గడపడం లేదిప్పుడు. దేవంతి నేరుగా వెళ్ళి కోనంన్‌కు అభివాదం జేసి నిలుచుంది. ఈమె వస్తున్న జాడ తెలుసుకుందిలా వుంది-మాధవి కూడా అక్కడికి పరుగెత్తుకువచ్చి శరీరాన్ని సగం కోవలన్‌ మీద మోపి వయ్యారంగా కూర్చుంది. కోవలన్‌ దేవంతిని ఎవరో అపరిచితు రాలిని చూచినట్లు ఒకసారి బొమలు చిట్లించి చూచి మళ్ళీ ఆటలో మునిగిపోయాడు. శేరింతలు, ఎక సెక్కాల మధ్య ఆట సాగుతున్నది. మాధవి కాని, కోవలన్‌ కాని,

యితర పరిచారికలు కాని ఈమె సంగతి పట్టించుకున్నట్టులేదు. నిల్చున్న పాటున అలాగే నిలబడిపోయింది. దేవంతి ఆలా ఎంతసేపు న వ లా! వస్తున్నాయి. చివరకు తనే దైర్యం కూడదీసుకొని బ్రాడళిక పేసీపించేపిల్ల- .గ్రాంతు- హెచ్చించి “స్వామీ! తమ కుల లక్ష్మి సౌభాగ్గుత్తిగ రజ్ఞక్ని ప్యాక్‌

న ఈ ఇ్బాఆ లుంజొరా (పతిష్ట సాక్షిగా నన్ను మీ వద్దకు న్యాయాన్ని అర్థించడానికి పంపారు” అండి,

ఆ మాటతో మాధవి ముఖం మాడ్చుకుంది. గవ్వలు పిడికిట బట్టి క్ష దేవంతివైపు చూశాడు కోవలన్‌. ఆ తరువాత కుదురుకొని కూర్చొని “ఓవ అయితే మీ యజమానురాలు న్యాయాన్ని అర్థించడానికి నిన్ను పంపిందా? ౫ సంవత్సరాల తరువాత ఇడే ఆమె మొదటిసారి అర్థించడం సరే! కానీ... అన్నాడు.

(కోధావేశంలో దిగ్గున లేచి నిల్చుంది మాధవి. రుసరుసలాడుతూ “సం! మిటో [గ్రహించకుండానే మాట యిచ్చి నన్ను అన్యాయం చేస్తారా” అంది.

“పరమ సహనశీలి, కాశ్లగమయి అయిన కజ్ఞకి తన కోసమని కాదు, మ (శేష్టిగారి వంశ |పతిష్ట కోసమని న్యాయాన్ని అర్థిస్తున్నారు స్వామీ!”

“నీ ఉద్దేశమేమిటో చెప్పు”

“మహా।శేష్టిగారి కక్ష్యనుండి తమ వంళ వృక్షపట్టకాన్ని ఎవరికీ చెప్పకుం ఎత్తుకు వచ్చారు స్వామీ!”

తటాలున అందుకుంది మూధవి. “అందులో అపతిష్ట కాని, అన్యాయం 5 ఏమీలేదే! యజమాని నివాసగృహం ఇదే కమక పట్టకం కూడా ఇక్కడే వుంటు:

తను వున్న భననం నాలుగు వెపులా తల ఎత్తి పరిశీలనగా చూళ్‌ కోవలన్‌. మాధవి అతని భావాన్ని వెంటనే (గహించి స్వరం మార్చుతూ “ఆ పట్టి' ఆక్కడ వారి అజ్మాగత్త కారణంగా దుమ్ము ధూళి కొట్టుకొని మాసిపోయివుంటే " దానిని తెప్పించి శుభ పరచడానికని కంసాలి చగ్గరకు పంపాను. రేపు అది రా” ఇక్కడ (ప్రతిష్టాపన జరుగుతుంది” ఆంది.

“ఓహో! అయితే వేళ్యా గృహాలలో చచ్చిన విటులకు ఇకనుంచి పిండ (ప నాలు కూడా జరుగుతాయన్నమాట” అన్నాడు కోవలన్‌ వెటకారంగా.

ఈ మాటతో మాధవి మరింత రెచ్చిపోతూ “నేను వేశగనుకాను. జన్మ కర్మతా కూడా నాకు ఆ జీవితానికి సంబంధం లేదు. స్పప్తపడి అని, అగ్నిసాక్షి ఈ బూటకాలేవీ లేకుండానే నేను మిమ్మల్ని వరించాను. ఇప్పుడు నేనూ కుల వధువున అంది.

“కావచ్చు. సానికూడా సంసారిగా వుండవచ్చు. కానీ లోకం దానిని సా అంటుంది. ఇప్పుడు నీ పితృదేవులు ప్ఫ్ఫూశేష్టి కూడా మీ అమ్మను ధర్మపఠి అనలెరు.”

“వారి సంగతి వేరు, నేనిప్పుడు మీ సంతానానికి తల్లిని మరింత రోషం€ అండి మాధవి.

“అయితే మజణిమేఖల పేరు చెక్కడానికన్నమాట వంశ వృక్షం తెప్పించిండ్‌ పట్టకం కంసాలి దగ్గరికి ఎందుకు వెళ్ళిందో ఇప్పుడర్ధ్ణమయ్యింది” అంటూ. పెద్దగ

కళ్వాణమం జీరాలు 1098 నవ్వాడు కోవలన్‌.

దేవంతి ఎదుట తనకు పరాభవం జరిగి పోతున్నట్లు తెలుసుకొని దెబ్బతిన్న శవంగిలా లేచింది మాధవి. “అసలు మీ వంశానికి ముందు ముందు ఇంత వెలుగు నిచ్చేది నా సంతానమే. వంశ వృక్షంలో మబిమేఖల పేరు వుండి తీరుతుంది అంతే లేదంటారా చూస్తూ వుండండి మీ ముందే నేను (ప్రాణాలు వదులుతాను.”

శిష్టాచారం మేరకు చూపు వాల్చుకొని మౌనంగా నిలుచున్న దేవంతి (క్రీగంట. మాధవి పౌరుషాన్ని, అది కోవలన్‌ మీద చూపుతున్న 1పథావాన్ని రూడా గమనిం చింది. కోవలన్‌ మాధవివై పే తీక్షణంగా చూస్తూ కూర్చున్నాడు. ఒకి క్షణం అతని కన్నుల్లో (పళ్నార్థకం మెరిసిండి. కను బొమలూ, ముఖమూ, పెదవులూ వీటి భంగి మల్లో ఆలోచనా తడణాటు వ్యక్తమయ్యాయి. ఆ తరువాత చూపుదించుకొని తలవాల్చి ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడు. ఈమౌనం దేవంతిలో అంతులేని జౌత్సుకాన్ని మాధవిలో అనుమానాన్ని, భయాన్ని ఆళంకనూ రేపుతూన్నది.

చివరకు ఒక నిట్టూర్పు విడిచి సిగ్గుతోకూడిన చిరునవ్వుతో తన కాంతి విహీన మైన ముఖాన్ని ఎత్తి మాధవి వైపు చూచాడు కోవలన్‌. “నీ _పాణాలమీచ నాకింత వ్యామోహం ఎందుకో అర్హమవదు. ఈ లోకాన్ని విడిచి ఇక నీతో తిరిగి వెళ్ళిడానిక్రి పీలులేనంత దూరం వచ్చేశాను. అలాగే నీ కూతురి పేరుకూడా మహా శేవ్టిగారి వంశ వృషంలో వుంటుందిక. ఆ పేరుతోపాటే మహ్మాశేన్థిగారి వంళవృక్షంలో ఇక, కామ విలాసాలు, దైహిక (ప్రేమల స్వార్ధాలు సాగుతా.ఎని కూడా [వ్రామించు. దేవంతీ! ఇక నువ్వు వెప. ఆమెతోవాకే న్యాయాన్ని, వివేకా్నా కూడా పరత్యజించానని మీ సభతో చెప్పు..” అన్నాడు.

“చ్చి త్తం ! కానీ ఘనత వహించిన మహా[శ్రేష్టిగారి వంశ్మపతిష్థ...?”

“ఒకప్పుడు ఆ సంస్కారాలన్నీ కూడా నాలోవున్నమాట నిజమే ! అవివేకం కొక్టీ అన్న ఒక చిన్నమాటకే కతత్తిదూసి నేను ఈమెను ఒకప్పుడు అంతం చేయ డానికి సిద్ధపడిన మాట కూడా వాస్తవమే. అప్పుడూ ఈమె పాణాలమీద వ్యామో హమే నన్ను జయించింది. ఇప్పుడిక ఆ (ప్రస_క్రేలేదు దేవంతీ ” అంటూ మంత ముగ్గుడెనట్టు మాధవి వైపు చూచాడు, కోవలన్‌ ఆ చూపులో రసికతకంటే ధయమే ఎక్కువ స్ఫురించింది.

ఇది విని మాధవి గర్వంతోనూ, ఉ పేషాభావంతోనూ, అందరివైపూ ఒకనారి చూచి మరింత ఠీవిగా కూర్చుంది.

దేవఐతి యధాపూర్వుం తలవంచి, చేతులు జోడించి న్యమంగానే ఆయినా ఎంతో దృఢంగా “స్వామి సెలవిచ్చిండి తప్పకుండా కులస్వామిని సమక్షంలో విన్నవిస్తాను. కాని కేవలం వ్యక్తులకు మా[తమీ సంబంధించిన సమస్య కాదు? మొత్తం నంఘానికే సంబంధించిన సమస్య అని నా ఏన్నపం. నేను ఏ వంశ ప్రతిష్ట కోసమైతే (బతుకు

1౮5 కళ్యాణమ ౦జి; శున్నానో దాన్న అసహ్యం హైలుజేస్తున్న ఈ చర్యను గురించి, పరమ సౌభాగ్య సుగుణశీల కణ్ణకి పత్షాన నేనే వెళ్ళి గౌరవీయులు చోళ మహారాజు సమ న్యాయాన్ని అర్థిస్తాను.”

ఆస్పెంమ్సిక్ర సమస్యా ఇది?” పెద్దగా అరిచింది మాధవి. గట్టిగా పి!

.... వగించి లేచి నిలుచుంది. “అయితే నేనూ న్యాయాన్ని అర్థిస్తాను. డొంగల్ని కుం క త్తెల్ని, నియోగించి, పాచికలు వేసీ వలలు పస్ని మమ్మల్ని అంగడి వస్తువుః మార్చేటప్పుడు ఏమైపోయిందీ, సంఘృపతిష్ట. నాకు నేనై తెలిసి ఈ వేశ్యకు ఆమ పోలేదు, నేనూ కుల వధువునే. నా ప్రతిష్ట ఏదో నాకుంది.”

జగ్రవిగారి అభిప్రాయాలను ఈ దాసీ గౌరవిస్తూ వున్నది కాని సమస్య సమ" రాజదర్చారులో న్యాయాన్ని అర్థించక తప్పదు.” ఎంతో వినయంగానే అన్నా దే స్వరంలో ఉన్న దృఢత్వం అజేయం అనిపించింది అందరికీ.

“మృహారాజు అక్కరలేదు. యమధర్మరాజు చాలు సీకు న్యాయాన్నివ్వడా: మాధవి శరీరం అగ్నిగుండంలా కణ కణ మండిపోతూన్నది; తటాలున లేచి దేవ మెడను గట్టిగా ఒడిసి పట్టుకున్నది. వెంచినే త్మీవమైన కోవంతో లేచి. నిల్చున్నా కోవలన్‌. విలాస జర్జరమైన తన ళరీరంలో. మిగిలిన బలాన్నంళా వుపయోగి చూధవిని చెంపమీద ఒక్కటి వేసి అవతలికి నెట్టాడు. హశకాత్తుగా పడిన విఘాళా కాయ్యబారి నిలబడి పోయింది మాధవి. ఇంతలో నోగరత్న వచ్చి ఆదుకుంది. - లిన పరిచారికలకుగాని, దాసులకుగాని, యజమానురాలు, కోవలన్‌కు మధ్య కల్ని- కనే సాహసం లేదు.

త్మీవంగా రొప్పుతూ నిలుచున్నాడు కోవలన్‌. ఇన్ని సంవత్సరాల తరువ ఇప్పుడు ఐలాన్ని ఉపయోగించవలసి రావడంతో తను కమేపీ శజక్తిహీనుది పోతున్నానన్న సంగతి తెలిసి వచ్చి దిగులు పడిపోతున్నాడతడు. ఈ దిగులుతోపా నాగరత్న ధోరణి మరింత రెచ్చిపోయేట్లు చేసింది. దాంతో మరింత మండిపోయి గొం చించుకుంటూ “వెళ్ళు తక్షణం వెళ్ళిపో గా యింట్లో. నుంచి. అన్నాడు. తరా

ఇంకొక దాసీ వైపు మైగచేస్తూ,. దీన్ని జుట్టుపట్టుకొని బైటికి ఈడ్చి తలుష బంధించు అంటూ ఆదేశించాడు*

కోధావేశంతో లేచి నిలుచుంది మాధవి “ఇల్లునాడి. నాతం।డి యౌతుక: ఇచ్చింది. ఈ దాసీకూడా నాదే. నాతల్లినా కోసమని కొన్నది” అంది.

చ*ోయౌతుకం!” బాగా రెచ్చిపోయి వికటంగా అన్నాడు కోవలన్‌. “వేళ అమ్ముడుపోయిన బిడ్డవి. తల్లిని వుంచుకున్నవాడి ఐశ్వర్యం చూచుకొని మహా_₹ గారి కొడుకు మీదనా నీ (పతాపం. నేను నిన్నేకాదు. నీతల్ల్తినీ సీ తంశడినికూ: ఒకటి కాదు రెండుసార్లుకొని దానపళువుల్లాగా వీరుల్లో విడిచెయ్యగలను. తెలుసా ఇంకా నిలుచున్నావేం వెళ్ళిపో నా ముందునుంచి. ఈ నాగరత్నను దీన్ని నేనే *!

కళ్యాణమం౦ బీరాలు 105 పట్టుకొని......” అంటూ తనే. పళ్ళుకొరుకుతూ. నాగరత్నను జుట్టుపట్టి జ్రైటకు ఈడ్చుకు పోతున్నాగ- కోవలన్‌. పట్టరాని ఆ్యగహంతో (ప్రతీకారం కోసమని లేచి నిలుచుంది మాధవి. కాని అడుగు ముందుకు వేసిందోలేదో వెనకనించి ఎవరో బలంగా భుజం పట్టుకొని లాగినట్టయి తిరిగిచూచింది. ఆశ్చర్యం! నిండా కాషాయవస్తొలు ధరించి చేలమ్మ నిలబడివుంది. ఆమె శరీరంమీద వికృతంగా కనిపించే కుష్టుమచ్చలు మాయమైపోయి ఇప్పుడు శరీరం బంగారు కాంతితో వింతగొలుపుతూన్నది. ఆమెన స్థితిలోచూచి నోటమాట రాలేదు మాధవికి. శ శి థ్‌ భి

మాధవినీ, నాగరత్నను తీసుకొని పెరియన్నాయకి దగ్గరకు బైలుదేరింది చేలమ్మ. ఆమెను ఇంతకాలమూ ఎక్కడికి వెళ్ళావనికాని, ఏమిచేస్తున్నావని కాని, అంతజబ్బూ మాయమైపోయి ఈ ఆరోగగ్గం ఎలా చేకూరిందని కానీ (ప్రశ్నించలేదు మాధవి. దారి పొడుగునా తన నుణిమేఖలను గురించే చెప్తూపోయింది. కోవలన్‌ అధర్మ (ప్రవర్తనను గురించి ఏకరువు పెట్టింది. “ఇప్పుడు బాగా సుఖభోగి అయిపోయా డాయన-కామ వాంఛ తీర్చుకోవడానికి జాతి, మతాలు, ఉచ్చ-నీదాలు ఏమ్మాతం అడ్డు రావడంలేదు. ఇష్టంవచ్చినట్టు (తాగి తూలుళూ. రాజ వీధుల్లో వార కాంతల వెంట బడుతూ వుంటే మహా[శ్రేస్టిగారి వంశానికి మచ్చరాదు. కాని నా మణి పేరు కాస్త వంళవృక్షంలో చెక్కినంత మాత్రాన్నే ఈయనగారి తల తెగిపోతుందట పాపం |! ఎంత డంబాచారవొం' నేను చూస్తానుగా, అదీ ఎంత వరకో, నేను నా మణిమేఖలతో కూడా వెళ్ళి మహా[శేష్టిగారి భవంతిలోనే వుంటాను. ఇక మవ్వో[శేస్టిగారి మనుష రాలిది. దానికేం తక్కువై ందని, బౌచ్ధాచార్యులు వచ్చి విద్య నేర్పుతున్నారు దానికి ఉత్తమ 1బాహ్మణ సన్యాసిని వచ్చి రోజూ కులాచారాలు బోధించి వెడుతున్నది. అదీ గాక నగరంలో యిప్పుడు మహా।శేష్టిగొరికేముందని. ఇప్పుడు పలుకుబడి అంతా తండిగారిదే. ఇప్పటినుంచే ఆయన మణిమేఖల కోసం వరాన్వేషణ ప్రారంభించారు. ఉత్తమ వంశానికి చెందిన మంచి వరుడ్ని చూచి తన సంపద నంఠా వాళ్ళిద్దరి పేరా పెట్టీ తను విికాంతి తీసుకోవాలని చూస్తూన్నారాయన”

ఎత్తైన సీడీల మీదుగా కిందికి దొర్తిందేమో బాగా గాయాలు తగిలాయి నాగ రత్నకు. ఆమె శిరస్సును చేలమ్మ హృదయం మీద ఆన్చి ఏదో తెలియని ఉపశాంతిని పొందుతూ వుండిపోయింది. చేలమ్మ తన రెండు చేతులను ఆమె భుజాల మీద వుంచి మార్గంవెపు చూస్తూ. దారి పొడుగునా మాధవి వప్పేదంతా మౌనంగా వింటూ కూర్చున్నది* క

ఇన్నాళ్ళకు చేలమ్మను తిరిగి ఈ రూపంలో చూచీ చూడటంతో టే. నిలువునా "ఆశ్చర్యంలో మునిగి పోయింది- పెరియన్నాయకి. కళ్ళు ఇంతింత చేసుకొని నిల్చు న్నది నిల్చునప్లే వుండిపోయింది. ఆ కాషాయ వస్త్రాలు, ఆ ముఖ వర్చస్సు చూస్తూ

క ళా్శాణమి౦: వుంపే ఆమె కండు తిరుగుతున్నాయి. ఇంతలో చేలమ్మే ఈ దిగ్భాంంతిని గొడ్తూ చేతులుచొచి తన బాల్య సభిని గట్టిగా కౌగలించుకుంది. పెరియన్నాయకి యంలోనూ ఎక్కడో అజిగి మణగివున్న స్నేహ భావం పెల్దుదికి వచ్చి :? అ।శసిక్తాలయ్యాయి. మాధవి ఇదంతా చూస్తూ కూడా గమనించనట్లే తనల్‌ మునిగిపోయి ఏమిటో ఆలోచిస్తూ నిలుచున్నది.

“ఒసేవ్‌! చచ్చిందానా! ఎక్కడి కెళ్ళావే యింత కాలం? ఈ వేష వే ఈ రూపమేమిటి? ఇన్నేళ్ళ తర్వాత వున్నట్టుండి పిడుగులావూడి పడ్డావు అంటూ ఆపైన ఇక మాట పెగలక మళ్ళీ ఒకసారి చేలమ్మను కౌగలించుకొని తడి బెట్టుకుంది పెరియన్నాయకి. ఇద్దరు స్నేహితురాం[డు కుదురుగా కూర్చొని దుః భాలు చెప్పకుంటున్నారు. మాధవికి ఈ మాటల్లో మనసు పోవడం లేదు. ఆ నన్క_ంగా లేచి లోపలికి వెళ్ళిపోయింది.

ఆమె వెళ్ళిపోవడం చూచి మౌనం వహించింది పెరియన్నాయకి. చే మాధవి సంగతి ఏదో అడగాలని అనుకుంది కాని పెరియన్నాయకి ఆమెను [పళ్ళ ముంచెత్తి ఆ అవకాళం లేకుండా చేసింది. చేలమ్మ ఇంతకాలమూ ఎకి డికి వెళ్ళి రోగమూ రొష్టు హోయి ఇంత చక్టాటి ఆరోగ్యం, ఈ శరీరకాంతి ఎలా వచ్చి తెలుసుకోవడానికి తహం-తహ లాడుతున్నది పెరియన్నాయకి. ఇంత సంపదా వమూ పొంది కూడా చివరకు తను చేంమ్మ ముందు పూర్తిగా ఓడిపోయినట్లే అని న్నడామెకు.. కొని ఇప్పుడీ పరాజయంలో ఈర్ష్యకంటే ఆదర భావమే ఎక్కువ.

పదిహేను సంవత్సరాలకు పూర్వం కణ్ణకి శోభనంనాడు మాధవి దుర్యాగ కారణంగా మహాజన సమాజంతో రేగిన ఆందోళన మీద విజయవంతంగా పొ నగరం విడిచి వెళ్ళిపోయింది వేలమ్మ. దాని ఫలితం సవ్యంగా వుండదని, మా; తప్పక కీడు జరిగి తీరుతుందని, అదంతా తను చూడవలసి వస్తుందనే అలా మ తప్పించింది,

అక్కడ్నించి నేరుగా ఒక య్యాతా మండలితో కలిసి కంచి వెళ్ళింది. అక గుండి ఉత్తరదేశ య్యాతకు వెళ్ళే జట్టును పట్టుకొని కాళీ వెళ్ళింది. కాశీ నగరా వెలుపల గంగ ఒడ్డున ఏనాటిదో శిథిలమైన [ప్రాసాదమొకటి వుంది. దాని గోడలమ ఓక చోట నివాసం ఏర్పరచుకుంది. అక్కడే ఒక సాధువుతో పరిచయం ఏర చాలాకాలం అతనికి సేవలు, సపర్యలు చేస్తూ వుండిపోయింది. అతడే ఏవేవో 2 ధాలు వాడి ఈ స్థితికి తెచ్చాడు,

జబ్బు నయం ఆయ్యాక కూడా చాలాకాలం అక గాడే వుండిపోయిందామె. దొ (ప్రక్కం ఒక చెట్టు [క్రింద కూర్చొని బాటసారులకు మంచినీళ్ళు అందిస్తూ ఉండే. సంవత్సరాలు గడిచిపోయాక స్వస్థలమూ, మాధవీ గుర్తుకువచ్చి మళ్ళీ య్యాతికు జట్టుతో కలిసి వైలుదేరెంద్‌.

కళ్యాణమంబిరాలు 10"

“నగరంలోకి ఆడ.గు పెట్టగానే భయపడ్తూ, భయపడ్తూనే ముందు మాధవిని నురించి తెలుసుకున్నాను. ఆ తరువాత నిన్నూ నీ [శేష్టిని గురించి వాకబు చేశాను" ఆ తర్వాతే మాధవి దగ్గరకెళ్ళి ఈ దృశ్యం చూశాను” అంటూ తను మాధవి భవ నంలో చూచిండంతా చెప్పిండి చేలమ్మ. అంఠా విని ఆలోచనలో పడిపోయింది పెరి యన్నాయకి. ఆ తరువాత నుదురు బాదుకొని “ఏం చెప్పమంటావు. అంతానా ఖర్మ- చివరి సమయంలో కూడా నన్ను నిశ్చితంగా చావనీయదిది. దీనివల్ల నా గుండె జల్లెడలా మాట్లు పడిపోయిందనుకో. కాలానికే ఎదురీదాలని చూస్తుందిది. ఆ పన్సా(శేష్టి దీనికి తగ్గట్రే దొరికాడ. దేశకాలాన్ని, ఆచార సంప్రదాయాల్ని కాదని సాని కూతుర్ని కుల వధువుని చేయాలని చూస్తున్నారాయన. ఇప్పుడు పూద్తి నగరమూ, నగర మవిో 1 శేన్టులు, పెద్ద, పెద్ద రాజోద్యోగులు తన గుప్పిట్లో వున్నారని ఎవ్వళూ తను చేసిన దానికి వ్యతిరేకం చేయలేరని అంటున్నాడు. నగర పరిస్థితుల్ని చూస్తుంటే నాకూ ఒకొకసారి హడలు పుదుతున్నదే చేలూ'”

ఎన్నో సుఖఫోగాలూ, అషైశ్వర్యాలూ అగుభవిస్తున్నా ఒంటరిక్లై పోయి మన భ్యాంతిని కోల్పోయింది పెరియన్నాయకి. మాధవి వేరే వుంటున్నది. నగర వేశ్య వాడలోనేకాక వ్యాపార క్మేతంలో కూడా ఇప్పుడు ఎక్కడ విన్నా మారవి పేరే విన వస్తూన్నది. పన్నా [కమం తప్పకుండా పెరియన్నాయకి దగ్గరికి వస్తూనే వున్నారు. ఆవశ (పేమానురాగాలలోకూడా లోపం లేదు. కాని ఆయన కూడా అస్తమానం మాధవినీీ వ్యాడార రంగంలో ఆమెకున్న నేర్పును పొగుడుతూ కూర్చోవడం రుచిం చవింలేదు పెరియన్నాయకికి. మొదట ఇదంతా ఆమెకు ఈర్ష్యగా వుండేది. ఇప్పుడు రాను రాను అదా తటస్థతగా మారివోయింది. ఆ తాటస్ట్యభావం వల్లనే ఇప్పుడు తన జీవతం తనకే నిస్సారమనిపిస్తూన్నడి పెరియన్నాయకికి.. ధనం వున్నది, దానదాసీ జవమూ, నుఖ వైభవాలూ వున్నాయి. అయినా ఏదో లోపం వుండిపోయినట్టనిపిస్తు: దామెకు. మాధవి వ్యాపార కలాపాల్లో పన్సా ,శేష్టికి తోడ్పడుతున్నది, మరి తను ఏం చేచూలి. గోళ్ళు గిల్లుకుంటూ కూర్చొన, తను చేయవలసింది ఏమిటి! అన్నదానమా? ధర్మశాలలు కట్టించి యశళశన్సు పొందడమా? గుళ్ళూ గోపురాలు నిర్మించడమా? వమటి చేయాలి తను. ఈ ఏమిటనే _పళ్నార్ధకం మూట మాటకీ ఆమె ముందుకు వచ్చి విసిగి స్తున్నదామెను. ఇంత కాలానికి తన బాల్య సఖి చేలమ్మను చూసి ఏవో మ శ్యాంతి లభించినట్టు అనిపించింది. ఆమెపట్ల లోగడవుండిన ఈర్ష్యాద్వేవాలు, ఆహా వేశాలు పూర్తిగా మరచిపోయింది. తన నిస్సహాయ స్టింకి ఆమె ఒక ఆలంబనగా 6ధించిపట్టనిపించి కొంత ఊరట చెఐదింది. అయితే ఈ మనళ్శాంతి ఎంతో కాలం కొనసాగలేదు.

దేవంతి వెళ్ళి ఎరిగింద తా మహ్మాశ్రేస్టిగారికి నివేదించింది. సంయోగవశాత్తూ అప్పుడే కొందరు నగర (శ్రేష్టులట కూడా ఆయనను కలుసుకోవడానికి వచ్చారు. అటు

్‌ 9 ఇర్చా ఆ య లజ మహారాజుగారుకూడా విజయ య్మాతలు ముగించుకొని ధనరాసులతో రాజధాని కున్నట్టు వర్తమానం వచ్చింది. రాజదర్భారులో మహ్మా[శేష్టిగారికి తగిన గౌర లున్నాయి. నగర్మశేష్టులు అందుకే నేరుగా వచ్చి మహాశేస్థిగారి దగ్గర మె కున్నారు.

“నగరంలో ఎటుచూచినా పన్సా పలుకుబడి పెరిగి పోతూన్నది. మనము యవనులు దునమీద పెత్తనం చలాయిస్తున్నారు. పరువు, మర్యాదలు, కుల మః (ధష్టమెైపోతున్నాయి” అంటూ “పంటనే కల్పించుకొని దీని కేదో [పతికియ పోతే మవోజన [శేష్టల వంశ మర్యాదలు వేశ్శ్యవాడలో అమ్ముడు పోవడవే ఆసలు కావేరీ పట్టణమే తప్పక యవన నగరం అయిపోతూంది.ొ

అంతా విన్నాక కనువిప్పు కలిగింది మహా।శేన్థిగారికి.. చాలాసేపు గం! ఆలోచిస్తూ వుండి వుండి చివరికి ఒక దృథ నిశ్చయానికి వచ్చారాయన. కప్పుడు ఆయన నేతృత్వంలో నగర ముఖ్యులు పదిమంది మహారాజుగారి న రాయబారం వెళ్ళాలనీ నిశ్చయించుకొని, అందుకు తగిన ఏర్పాట్లూ, ఆలోచనలు సాగుతున్నాయి.

ఈ సమాచారం రోమన్‌ దర్తక దళంలో తీవమైన సంచలనాన్నే కలిగిం పన్స్ఫా తదితర రోమన్‌ (శేస్టులు సంవత్సరాలుగా. ఇకి డ్‌ తమతను వ్యాపా; యధేచ్చగా సాగించుకుంటున్నారు- మవో,శేస్టులిద్దరి [పభావాలూ అణగిపోయి పూర్తి విజయాలు లభిస్తున్న సమయంలో మళ్ళీ యిష్పుడొక పెద్ద అవరోధం * తున్నది వారికీ. వాళ్శంకా దీనికి తగిన (పతీకారం చేయాంని నడుం బిగిం అందుకు ముందు రాజధానికి వెళ్ళే దళసభ్యుల్ని చీలతీయాలి. సంచులకొర్డీ ₹ నాణాలు విరజిమ్మి, వేళశ్యల్ని మప్ప్చి, మాధవి ఆకర్షణను ఉపయోగించుకొని లైన సభ్యుల సంతానాన్ని, సంబంధీకుర్ని వాష్ళుకొనివేళారు. పన్సా(శేస్టి మా తనం వాళ్ళను బాగా ఆకట్టుకున్నది. ఇప్పుడా యువకులందరూ, నగర ము రాయబారం వెళ్ళడానికి తీవ్రంగా నిరసిస్తున్నారు.

వంశ వృత పట్టకం కారణంగా ఉత్పన్నమైన ఈ తీవ పరిస్థితే తన జ. జయాలకు గీటురాయి అనిపిస్తూన్నది మాధవికి. కోవంన్‌ వంశ వృకంలో కూతురి పేరు వుండి తీరాంనే ఆమె త్మీవ వాంఛను ఎప్పటికపుడు పెరియన్నా చేలమ్మకూడా అణచివేయాలని చూస్తుంటే, పన్సాశ్రేష్ట్‌ మాతం రోజు రో. (౮ త్సాహాన్నిచ్చి ఆమెను ముందుకు నడిపిస్తున్నారు. అయితే ఆమె స్వార్ధమే పన్సా స్వార్ధమూ ఫున్నాయి యిందులో. ఏమైనా వృద్ధసింహం మహా(శ్రేస్టిని ౬ 'పెట్టి మలి శాశ్వతంగా తంఎత్తకుండా చేయాలి. అదీ ఆమె సంకల్పం. అందుకని ౪ ర్కాతులు నిద్రావోరాలు లేకుండా కృవి చేస్తుంది మాధవి. రాయబార సభ్యుల్లో క అయిరుగుర్నైనా చీల్చగలమనే విశ్వాసం వుందివారికి. అదీకాక రాజోద్యోగులలో

క్‌ ళా ణి మం జీరాలు కత నికి పెగా పన్సా (పభావానికి లౌంగేవాశ్ళే. వాశృంతా అవసరమైనప్పుడు తప్పకుండా రాజాస్థానంలో పన్నాాశ్రేస్టి పశాన్ని బలపరిచేవాళ్ళే. పైపెచ్చు సగర యువ రుంంతా యిప్పుడు వారిచుట్లే తిరుగుతున్నారు. వీటన్నిటి దృష్ట్యా ఈసారి. తమకు విజయం లభించి. తీరుతుందని భావిస్తున్నారు. కాని అంతా వారు ఛభావించినట్లే జరుగలేదు... రాయబార పర్గనభ్యులు ఎని మిది మందీ ఒకరాత్రి ఎవరికీ తెలియకుండానే మహా_శేష్థిగారెని తీసికొని ప్రయా జమై వెళ్ళిపోయారు. వాళ్ళలా తప్పించుకొని వెళ్ళివోవడం విన్న వెంటనే యువక శేష్టలు మరింత [వతీకార వాంఛతో మండిపడి రాజధానెకి వెళ్ళే అన్ని మార్గాలమీవ దళ సధ్యుల్ని ఆంతం చేయవలసిందిగా ఆదేశించి జట్టు జట్లుగా హంతకుల్ని ఏర్పాటు చేశారు. యవన 'శేస్టులందరికన్నా చతురుడుం శేర్చుర, జాాగత్త కలవాడు మహా(శేఫ్టి, ఈ కుతం[తాంన్నీ ఆయనకు కొట్టిన పిండే' అందుకే ఆయన రాజధానికి వెళ్ళే మార్గా లన్నీ విడిచి తన దళంతో నేరుగా చేరనూ రాఇంలోకి _వవేశంచారు.. వన్సా చళానికి ఇైందగదారు. ఇటు కావేర్‌ పట్టణంలోనూ, అటు రాజధానెలోనూ. పూర్తిగా ఆప్బర్య చకితుంయా?రు. మహా శేస్థిగారి దళం రాజధాని చేరలిదు. కావేరీ పట్టణంలోడూ లీరు. మరి ఎమైపోయారో వాళ్ళకు ఆంతు పట్టడం లేము. ॥ మహా శేద్దిగారు తన నహచకుంతో. చూ రాజ్టంరోనే వుండి, అర్వూడి 'పసిద్ధి ఇండ ఒక జేహారీని రాజధాని పంపారు. ఇతర చేరాంకు చెందిన (వముఖులు తరచూ రాజాస్టానానికి వస్తూ హోతూ వుండేవామ. అూగే ఈ బేహారి కూడా వెళ్ళి రాచేరీ పట్టణం సంగతి అంరా మహారాజు చెవిన వేశాదు, వెంటనే మహారాజుగారు చేళలనూ రాణ్ట సరిహద్దుంరో వేటకోసం వస్తుష్టపై వార్త దచ్చింది? అవ జరిగిన కొన్ని రోజులకే చోళరాజధాన ఇకనుండి దరయాక కాక కావేరీ పట్టణంలోనే వుంటుందని ఇందోత్సవాం నుండే మహారాజు కావేరీ పట్టణాన్ని రాజధానిగా పక టెంచి షక్తూడే వుంకిపోరారన మూడా వార్త వచ్చింది రః వార్త విన నిలువ ం ముచ్చెమటలు హైావాము పూకు. ఇన్నెళ్ళ తరువాత ఇండవసాం మళ్ళీ చోవరాజ్యం విడిచిపెట్టి హైరహోవడం తప్పని సరేమో అనిపిస్తూ పున్నదాయంరు. విపరీలమై: కోధావవంతో.. పిచ్చివై హోయించి మాధవి. మళ్ళీ ఆమె ఆపలు భగ్నమయ్యామి. అనలు జీవిత గదముశమే _న్తంభించి హోయినట్లనిపి స్తూన్నదామెకు . ఈసారి పన్సాతో బాటు పెవయన్నాయకి కూడా ('పయాణ మౌతున్నది. పెపెచ్చు మణి మేఖంను తీసుకొని తనను కూడా నగరం విడిచి తశతో. రావలసిందిగా బలవంత పెడ్తున్నారు వాళ్ళు. తన సంకల్నాన్న ఏడిచి హైరహోఎడానకి ఏపూ రం సంసిద్ధంగా తేడు మాధవి

లు క కళ్యాణమ౦జి 'పెపెచ్చు అనుకోకుండా జరిగిన ఈ విచ్చిత ఘఓనలు ఆమె పట్టుదలకు ఇంకా చేశాయి. మహా,శేస్టిమీద పగసాధించడానికీ, కజ్దకి. కళ్యాణ మంజీరాలనిపి కోదలన్‌ ద్వారా రాబట్టుకుంటుంది తను. అంతేకాడు తన సవతి కబ్జకిని తను మహ గారి థవంతినుండి. కూడా వెళ్ళిగొట్టించి తీరుతుంది. మహా।శ్రేష్టికి మహారా2 ఆదరం వుంటే వుండవచ్చు. ఆయనమూట మహారాజుగారికి శిరోధార్యమే. కార అయినా మాధవిని జయించలెడాయన,. ఎందువలనంటే ఆయశ పౌణపక్మి క్రో రూపంలో ఇక్కడ మాధవి చేతుల్లో చిక్కుబడిపోయిండి. పెరియన్నాయకీ, పన్నా(శేష్టి ఆమెకు నచ్చజెప్పతేక ఎసుగెత్తి చవరకు ఒప్పజెప్పి ఇహను తమ (_పయాణపు ఏర్పాట్లలో మునిగిపోయారు. సాధ్యమై మేర తమ ధన సంపదని, వెండి, బంగారము, విలువైన వజాలు, రత్నాలు + పరుచుకొని మిగిలినదంతా మాధవి పరంచేసి పన్సా(శేస్టిః పెరియన్నాయకి, మిక్‌ మంది యవన (ప్రముఖలు ర్యాతికి రాతి రహస్యంగా నగర పౌరిమరలుదాటి బం పడ్డారు. కాని విధి వెంటాడుతూనేవుంది వారిని. పొలిమేరలు దాటారో, లేదో దసు పెద్ద ఎత్తున చుట్టుముట్రీరు. పగ్వాను, సపెరియన్నాయకిని, ఇంకా ఒకరిద్దరు య (శ్రేష్టుర్నీ చంపివేసి, ధన సంపదా జవహరి దోచుకొని వెళ్ళిపోయారు. ఈ వార్ష కావేరీ పట్టణంలో అంతా చివరకు మహ్మాశేస్టీ తన పగ తీర్చుకున్నారని 2 కుంటున్నారు. మారవి నెత్తిమీద దురొకసారి. పిడుగు పడింది. కాని దాంతో ఆమె పట్టి అణిగి పోవడానికి బదులు మరింత విజృంభించింది. త్యీవమైన ప్రతీకార జ్వాల ఇ డామెను నిలువునా దహించి వేస్తూన్నది. 22 పన్నాశేష్టీ ఇతర రోమశు వ్యాపారులు. వెళ్ళిపోదడంవల్ల ఏఏ పరిణామాం తప్పనిసరని అనుభవజ్ఞానైన నగర శేస్థులు మంచగానే ఊహించారో. అవన్ని జరి తీరాయి. కావేరీ ప్వాణంలో ఇప్పుడు పెద్ద పెర దదర్తక కోష్టాంన్నీ దివాలా తీశా థోగ విలాసొలలో మునిగిపోయి యువ్నశేస్టులు తమ తమ వర్తక వువహారాల' గురించి ఇంతకాంమూ పట్టించుకోవడమే మానుకున్నారు. జాళ్ళంతా పూర్తిగా వాపా! రీతాి ఇంతకాలమూ. పన్ఫామీచ ఆధారపడి ఉన్నవాశ్ళే, వాళ్ళ వర్తకపు సరుకుం ఎగుమతి దిగుమతులన్నీ పన్సా ద్వారానే జరుగుళూ వచ్చాయి. అయివ దానక్తీ, కొ

కళాాణ మింజురాలు కమ 1 చానికీ అతనిమీద ఆధారపడడం తప్ప విదేశ వర్తకులెవరితోనూ వారికి స్వతం్యత సంబంధాలనేవిలేవు. ఇప్పుడు పన్సా వెళ్ళిపోవడంతో వీళ్ళ వర్తకం స్తంభించిపోమి పూర్తిగా దివాళాతీసే స్టితికి వచ్చింది. అడీగాక ఆసల్టు విపణిలో వున్న స్థిరత్వమే పూర్తిగా దెబ్బతిని పోయిందిప్పుడు. యువక (శేష్టుల భోగలాలసత్వం వల్ల వర్తక వ్యవహారాలన్నీ ఇంతకాలమూ వేశుల ఆదేశాల మేరకు వర్తక విపణికి బదులుగా? వేశ్య విపణిలోనే జరుగుతూ వచ్చాయి. అనుభవజ్ఞ్యుల్తన దేళ దళారీల, కార్య వాహుల సలహాలను పాటించడం వాశ్ళేనాడో మానుకున్నారు. రాను రాను వారికి వర్తక వృద్ధి మీద ఆసక్తి అనేదే పూర్తిగా నశించిపొయి ఎవరి ధనమైనా సరే తమ చేతుల మీదుగా తిరుగుతూ వుంటే అంతే చాలనే స్థితికి వచ్చారు. ఫలితంగా వాళ్ళు భపంతుల్లోని రహసన్త కోశాలు కూడా తరిగిపోతూ వచ్చాయి. యజమానులు దారి తప్పి నడవడంతో కార్థు దాహులు ఇతర ఉద్యోగులు కూడా కట్టుడప్పి అందిన మట్టుకు చేజిక్కించుకో సాగాడ. రాజోద్యోగు అందరినీ కావేరీ పట్టణం నుండి రాజధాని వరకు లంచాలుపెట్లి, బహుమతులు ఇచ్చి తన గుప్పిట్లో వుంచుకున్నాడు పన్ఫా. మహారాజు దర్చారుకుకూడా తరచూ అమూల్యమైన బహుమతులు పంపుతూ వుండేవాడు,

మహారాజు నితంం యుద్ధాలలో మునిగి తేలుతున్నారు. ఇతర విషయాలేవీ ఆలో చించే తీరిక లేదాయనకు. ఎప్పుతో ఇం దోత్వవాంకు. కాచేరీ పట్టణం రావడం తప్ప అక్కడి ఆర్థిక పరిస్థితులిలా చిన్నా థిస్నమైపోడూ వుస్న వన్న నంగతే తెరియదాయ నకం. పన్సా (శ్రేస్టిగారి సమస్యకు ఇంత కాలమా. శేకలం ఒక వ్యక్తిగతమైన సమసంగానె థావిస్తూ వచ్చారాయన,

ఆర్థిక సంచోభంతో పాటు వైరకంగా మాడా నగర పరిస్థితి శాాదికి దిగజారి పోతున్నది. విదేశ (శేష్టుల సంపర్కం చేళ్శ వాడల వృద్ధితో అసంతృప్తులైన కుల స్రీలలో కూడా ఇప్పుడు (ధ్రష్టాబారాలు (ప్రబలుతున్నాయి.

నగర చృద్ధ (శేష్టులు, మహా శేస్టి ఆసకాతో శ్యతువుల కుతం:ఠాలను సమూ లంగా ఆణచగలిగినా, పద్టాఎప్పాకం మమప్తూపన్వాకంలాంటి, మహాజన వాడల శం నివాసాలు ఇపుడు వేళ్ళ వీధంముండు వెం తెలా వోతున్నాను. ఎటుచూచినా విళ్ళంఖలంత్వమే, అవి%తే రగపిస్తూన్నూద్‌, ఒగర మహాలక్ష్మిని పువద్ధవింప చేయడం ఎలాగో తోచక అ'పధపజ్ఞ్యారి ఏ పృద ్నశేష్టిగణం లిరమక పడిపోతున్నారు. ఏనో ఆవేశంకొద్దీ మహా_శేస్టిగాడ. ఇంతదరకూ. గాధించుకు పచ్చారుగాని,. ఇంత జరిగాక ఇపుడాయనకు దేనిమీదా ఆనక్తి రేకుండా పోయింది. వున్న ఒక అల్లుడు ఆయన ఆళాసాధాలను నేలమట్టం చేసివేశాడు. ఆళంన్నీ అడియానలు అబిటోగా ఇప్పుడు జీవితమ నిస్సార:గా తోస్తూన్ను దాయనకు.

పరిస్థితుల్ని గదుంంచి కోదంగ్‌కు చగ్గర సంజంధీకురైన ఇద్దరు వృద్ధశేస్థుల ఎలా ఆయిా సరే మహాశేష్టిగారికి తెరిగి ఉర్సాహోన్ని కార్వాస్నక్స్‌ిని కలిగించాంని

నా! క య స స య: రంగంలోకి వచ్చారు. అందుకు ముండు కోవలన్‌తో సంప్రతించడం అవసరం అయి కోలన్‌ మాధవి అనుమతి లేకుండా మహా[శ్రేస్టితోగాని, మరేఇతర (శేష్టులతోగా సం[పతించడానికి ఎంతమాత్రం స్పిద్ధంగాలేడు. తాము స్వయంగానే వెళ్ళి పన్సా ఉదా! భవనంలో కోవలన్‌ను కలుసుకోవడం ఉచితంగా తోచడంలేదు వారికి. వ్యవహా: ముందుగానే పసికట్టి మాధవి దానికి విఘ్నం కల్గించశ మేగాక వృద్ధ్యశీష్టులను అవా? చినా అవమానించవచ్చు. అందుకని అసలు మాధవికే ముందు ఏదో [పలోభం పెట్టాం కూడా వాళ్ళు ఆలోచించారు. మణిమేఖంను రాజరత్నం చెట్టియార్‌ కుమారునికి£ వివాహం జరిపించే ఏర్పాటు చేస్తామనీ, అయితే ముందు కోవలన్‌ ఒకసారి రాజరత్న చెట్టియార్‌ భవంతికి వెళ్ళి సంభాషించే ఏర్పాటు చేయమని వాష్‌ మాధవికి వర్హమా" పంపారు. తమ ఆంతరంగమల్ని కొందరిని ఆమెవద్దకు పంపి ఆమెకు పూర్తి విశ్వాసం కలిగేట్ట చేశారు. ఈ ,పలోభానికి పూర్తిగా లౌంగిపోయిఐడ మాధ ఎప్పుడెప్పుడా అని అవకాశం కోసం చూచుకొని కోవలన్‌ దగ్గరకువచ్చి చల్లగా విషయం కాస్తా అతని చెవుల్లో వేసిండి.

అంతా విని గట్టిగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచాడు కోవలన్‌. “చూడు మాధవీ! నే పతితుణ్ణి ఆయిపోయిన మూట నిజమ. కాని అంతరాత్మ మ్యాతం పూర్తిగా చచ్చివ డింకా. మహా।శేస్టి కొడుకు అవహేళనను భరించగలడుగాని, అనకూడని మాట అం నోటినుండి దచ్చించన్న అపవాదును మాకం సహించలేడు. మణిమేఖల వివావ నిళ్చయమే అవుతుందనుకో. అప్పుడు అద్‌ అనాచారం కాదా మాధవీ" సంఘ ది. బల్లికి దారి తీస్తుంది.”

“ఎందువల్ల ”? కనుబామలు చిట్లించి తీవంగా _పచ్నెంచిండి మాధవి.

ఎందువల్లనో ఆమెవైపు చూడకు =డానె చెవ్చాడు కోవలన్‌. “సికొక్క కాదు. ఇతర వేషంలట, దాసీంకు రూడా నావల్చ సంతతి కలిగింది. నీ బిడ్డకు ఇ నజ్దే వాళ్ళకూ ఏవాహ ఎర్బాట్లు చేయడంలో తప్పులేదు. వీళ్ళందరికీ చేసినపు మిగిలిన వేళ్ళ న-రతేనా అంత రీసిహోయారు.. కాని వేశుంందరూ. ఇలా వివాహా చేసుకుంటూహోతే నంఘాచారాలు ఏమైహోళాయో ఆరేచించు. ఎక్కడి కరడ చ సంకరమైవోతుంవ. ఇదంరా జకగొం౭ మే నెజంగా ఎంతో గొప్ప మార్పు అవసర ఆంత గొప్ప మార్ను ఐచ్చ సక్తి బలహీనమైన నాయీ భువాలకు లేదు మాధపి "ఆమాట విని ఒళ్ళు మంకిపేయిండి మాధవికి. తగిన సమాధానం ఇవ్వాంనె తవం లేవబోయింది. కొని కోవంద్‌ వారంచి గోచుచ్చాన్న చెప్పినా ఇర నేను వినదలచు రేడు మాధవీ నా పవవు (పడష్టల్ని, వంశ చురాడల్ని విడిచేశాను. కాని సంఘా మాతం విడుచుకోలేడు. నువ్వు వర్‌ అంతగా పట్టుబఫ్థే పక్షంలో ఇక్కడ్నించి వె పోవడానికైనా సిస్టమే కాన

ఈ మాట ఏన బెదిరిచోయిండి మాధవి. కోవలన్‌ సంరక్షణలోవున్న కారణ

కళ్యాణ మంజీరాలు 1]1గి గొనే తనూ, తన కూతురు సురక్షితంగా ఉన్నామని తెలుసామెకు. అందుకని అప్పటి కప్పుడే ధోరణి మార్చి “మిమ్మల్ని కష్టపెట్టి అని స్వర్గమైనా వెళ్ళడం ఇష్టంలేదు నాకు. అయినా ఇది నా ఉద్దేశం కాదు స్వామీ! మీ శేస్టి వృద్ధలు తెచ్చిందే. అదీ నాకోసమని కాదు. కేవలం మణిమేఖల మీ సంతానమనే దృష్టితోనే వాళ్ళ [పస్తావన తెచ్చారు అంటూ, ఆమె న్మేకాలు అశపూరితాలయ్యాయి.

“తర తరాలనుంచీ వేశ్య కన్యలకు కుల పుటతులద్వారా సంతతి కలుగుతూనే ఉంది. ఇది అపురూపమైన విషయమేం కాదు.తన అనే అనురాగంతో వాళ్ళు కులవధువుకు మించిన సౌకర్యాలను, భోగ భాగ్యాలను సమకూర్చిన నందర్భాలుకూడా కొన్ని లేక పోలేదు. కాని వేళ? కన్యను కులీనుడు వివాహం చేసుకున్న సంఘటన ఒకటి చూపించు చూద్దాం. ఈ విషయంలో నన్ను క్షమించు మాధవీ! చూడు ఈ కన్నీళ్ళ ఇలా వృధా పరచుకోకు. మరొక సందర్భం కోసమని భ(దం చేసుకో వీటిని.” .

“నేనిక్ష ఎప్పుడూ ఈ (పస్తావన ఎతత్తను స్వామీ! కాని ఒక విచారమేమిటంటే మణి మేఖలకు; అది మహా,శేష్టి మనుమర్శాలైన కారణంగానే కావచ్చు కుల ధర్మాలేవీ పట్టుబడలేదు. మా కులాచారాల్ని ఇప్పుడు దానికి నేర్పడం ఎట్లా అనేదే పెద్ద సమస్య కజ్దకీదేవి సంతానానికి వేశ్యకాంఛ గుణగణాలుమప్పటం ఎవరికైనా సాధ్యమవుతుందా స్వామీ!” మణిమేఖలను కజ్ఞకి సంతానం అనడం విని ఆమెవైపు తీవంగా చూళాడు కోవలన్‌. తల దించుకొని చెప్తూ పోయింది మాధవి, “నేను అసత్యమేమీ చెప్పడం లేదు చెట్టీయార్‌! ఈ మాధవి తప్పని సరయిఃమరొక దారి అంటూ లేక వేశు అయింది నిజమే. కాని మణిమేఖల తల్లిగా ఇదీ కజ్ఞకితో సమానమే అవుతుంది. కజ్ఞకిలాగే ఇది కూడా పతి[వతే. కుల వధువే. నన్ను క్షమించండి! నా దగ్గర ఇప్పుడు సాఇాధారా లేమీలేవు కాని నా అంతరాత్మ సాక్షిగా చెప్తున్నాను. నేనూ కజ్దకిలాగే ఒక ఊత్తమ వంళంలోనే జన్మించాను. బహుళా ఆ కారణం వల్రనే కావచ్చు. నా దౌర్భాగ్యం నన్నెన్ని విఘాతాలకు గురిచేసినా నేను మారలేకపోయాను. నేనే మారనప్పుడు నా సంతానం ఎలా మారుతుందో చెప్పండి.”

ఇంతచెప్పినా కోవలన్‌ అంగీకరించక పోవడంతో పూర్తిగా నిరాశపడిపోయింది మాధవి. ఆసలు (పస్తావన తెచ్చిన వృద్ధ, శ్రేస్టులు కూడా తమ పథకం పారనందుకు చింతి స్తున్నారు. మహా(శేస్టిగారికి తిరిగి మనసూ ర్తినీ, పూర్వపు ఆసక్తిని కలిగించ డానికి కోవలన్‌ను మూర్చడం ముఖ్యం. అంతేకాదు, కట్టుదప్పి విచ్చలవిడిగా వ్యవహ రిస్తోన్న వేశ్య కన్యల్ని అదుపులోకి తేవడానికి ముందు మాధవి అహంకారాన్ని అణ చాలి. ఇందుకు అవసరమైన ఎత్తులేమిటా అని మళ్ళీ ఆలోచనలో పడ్డారు వాళ్ళు. _

ఇటు (ప్రతీకార జ్వాలతో లోలోపల మండిపోతూన్నది మాధవి. మణిమేఖల భవిష్యత్తుమీది దిగులు ఒకవైపు, మరొకవైపు ద్వేషం, ఆత్మహీనతా భావం, వీట న్నిటితో సతమతమవుత్తూ ఎత్తులమీద ఎత్తులు వేస్తూపోతూన్నది.

114 కళ్యాణ మంజీరా

ఆమె భవనంలో ఇప్పుడు రోజూ వతాలు, దానధర్మాలు గొప్పగా జగ తున్నాయి. కోవలన్‌ లాగే వేశ్యా వ్యామోహపరులైన కుల ప్వుతులు అనేకమ ఇప్పుడు తమ తమ ఉంపుడుక త్తెల్ని తీసికొని రోజూ ఆమె భవంతికి వచ్చి తున్నారు. హాస్య విలాసాలు, కేశీ వినోదాలకు బదులుగా ఇప్పుడు మాధవి భవ ధర్మోపన్యాసాలతో, మత మతాంత చర్చలతో మారుమోగి పోతూన్నది. మా సహాయ నహకారాలు, సలహాలతోనే వేళశ్ధవాశలోని ముగిలిన వేశ్యలు కూడా అ మంది ఇప్పుడు కులధర్మాన్ని మాని మతానుష్టైనాలు, (వతాలు, ఉత్సవాలు (పా: ధీంచారు. దక్షిణకు ఆళపడే (బాహ్మణులు, బౌద్ధ(శ్రావకులు, ఆళ్వారులు మొదలై మతబోధకులు భోగంవాడలో గుంపులు కట్టి తిరుగుతున్నారు. భద వేశ్యల పానశాల మూతపడాయి. నగరంలో చేజేతులా ఒకానొక నైతిక ఆందోశినను మళ్ళీమే కొలుపుతూన్నది మాధవి, మహారాజు కావేరీ పట్టణం రావడం అంటూ జరిగి నగర నైతిక పతనానికి వేశ్యకన్యలు కారణం కాదని నిరూపించాలని తాపష్మతం పడుతోన్నదామె. అటు భోగలాలసులై న రాజ్యాధికారులు కూడా నగర ఆర్థిక సం, భానికి బాధ్యత అంతా వ్యామోహపరుల్లైన వ్యాపారుల కుటిలనీతికి అంటగట్టి తమ దెబ్బరాకుండా చూచుకోవడానికి మాధవికి తమ సహాయ సహకారాలను పూర్తిగా ఆ: స్తున్నారు.

రాజధానినుండి రోజుకొక వార్త వస్తున్నది. నగర ఆర్థికస్థితి ఇంతకాలమ తనకు సూచించకుండా దాచిన అధికారులమీద మహారాజు మండిపడుతున్నారు. ఇం వయస్సు మళ్ళి నగర శాసన విభాగాన్ని స్వయంగా తనిఖీ చేయడానికి పూ కొన్నారు. నగరంలో ఎటుచూచినా భయపూరితమైన వాతావరణం అలుము పోయింది. ఆయినా తన నిశ్చయం మీద నిలబడిపోయింది మాధవి.

కోవలన్‌ను మాధవి ఇంటినుండి తప్పించడానికి వృద్ధి (శేష్టలు వేసిన ఎ కోవలన్‌ పట్టుదల కారణంగానే విఫలం కావడంతో వెంటనే వాష్గ మహా శేస్టిగా సమవానికి వెళ్ళారు. విషయం అంతా ఆయనకు నివేదించి కోవలన్‌ ఇంత పతితు; సర్వస్వాన్ని కోల్పోయినా వంశ్శపతిష్టను మ్మృాతం ఇంకా వదులుకోలేదని, తామం: ఇప్పుడు తూట్లు పడిన పడవలో ఉన్నామనీ, మాధవి అహంకారాన్ని అజచి ఈన రాన్ని రక్షించకపోతే ఈ నగరంతో పాటు తామూ మునిగిపోవడం తధ్యమని మొ పెట్టుకొన్నారు.

అంతా విని చల్చగా నిట్టూర్పు విడిచారు మహాశేస్టి.

“ఇదంతా నా ఖర్మ, ఆ భగవంతుడే మాధవి చేళుల్లో ఓడిపొమ్మని నా నొన (వాకాడు. విధిలిఖితం జరిగి తీరుతుందంటారు. మరి నేనేం చేయగలనో చెప్పండి.

“చిత్తం, ఠమరొకసారి _పయత్నం చేసి చూడండి. కోవలన్‌ని ముణ! మాధవి ఇంటినుండి తప్పించడం ముఖ్యం, అప్పుదుగాని మనం దానికొమ్ము అణచలేం'

కళ్యాణ మం జీరాలు కే15్‌ వృద్ధ శేష్టి ఒకాయన అన్నాడు.

“ఇప్పుడిక మాధవేకాదు. ఆమె వెంట రాజ్యాధికారులు కూడా ఉన్నారు. కొంత మంది మతాచార్యులుకూడా ఆమె వెంట తిరుగుతున్నారు. యవన వాగలు నిర్మాను మ్యంగా వున్నాయి. విదేశ సరకులు ఇబ్బడి ముబ్బడిగా వచ్చి పడుతున్నాయి. కాని అమ్మే దెవరు? అనుభవించే దెవరు? ఇక మనం ఈ వర్తకానికి తిలాంజలి ఇచ్చినట్లే.” మహా[శీస్టిగారి గొంతులో ఒక విధమైన అలసట, నైరాశ్యం ధ్వనించాయి.

అయితే వృద్ధ (శ్రేష్టలు ఆయన అభిపాయాన్ని అంగీకరించలేదు. “మీరు ఉన్న ట్లుండి హఠాత్తుగా హత బద్ధల్తె పోయారు మహా[శీక్టీ, మీరొక సారి నడుం బిగించి మా వెనక నిలబడండి. అన్ని వ్యవహారాలు మేము చూచుకుంటాం. మహారాజుగారి సహాయసవాకారాల్నికూడా మనం పొందగలము. మీరు కుదురుకొని రంగంలోకి వచ్చారని తెలిస్తే చాలు, పలుకుబడి మళ్ళీ పెరుగుతుంది. ఆ మాతం కృషి చేయండి చాలు.

శ ళీ శీ శీ

సాయంకాల సమయాల్లో సామాన్యంగా సమ్యుదతీరానికి వెళ్ళే అలవాటు ఉంది కోవలన్‌కు. చవకబారు వేళ కనంల్ని, తనలాగే భస్టులెపోయిన నలుగు రైదుగురు శ్రేష్టి ప్యుతుల్ని వెంటతీసికొని [కమం తప్పకుండా సమ్ముదతీఠరాన పాన గోష్టులు జరపడం అతనికి పరిపాటి. కోవలన్‌ రాగానే అక్కడ వున్న భోగం వాళ్ళంతా గుమిగూడుతారు. సాయం[తమయ్యేసరికి భార్యల్ని తన్నో, తల్లిదం డుల్ని ఏగిపించో జేబులు నింపుకొని అతని మితబ్బృందం కూడా అక్కడకు చేర్తారు* ఇహను వాళ్ళ [కేలాపనలు ప్రారంభమౌతాయి. పాతి[వత్యం పిచ్చిపట్టి పార్రై పోతూన్న

. మాధవినీ, కజ్దకినీ కూడా వాళ్ళుముందు. తిట్టిపోస్తాడు కోవలన్‌. ఉన్నత వంశస్థులెన ఈ (శేష్టిప్పుతుల 1పవర్తనచూచి ఇప్పుడు క డజాతివాట్టు సెళం వాళ్ళను అనహింంచు కొంటున్నారు.

హఠాత్తుగా మహా శేస్ధిగార్ని తమముందు చూచీ చూడడంతోనే కోవలన్‌ మిత బృందానికి పైపాణాలు పైనే లేచిపోయాయి. కొందరు కళ్ళు తెరచుకొని అలాగే చూస్తూ వుండిపోయారు. కొందరు చషకాలు దూరంగా విసిరేసి ఏమీ తెలియని వారిలా మూతులు తుడుచుకుంటున్నారు. వాళ, వికటాట్టహాసాలు, కేరింతలు మీట నొక్కి నట్టుగా ఆగిపోయాయి. జ్యోతులు పుచ్చుకొని నిలుచున్న ఇద్దరు సేవకుల మధ్య మెరిసిపోతున్నారు మహా,శేష్టి. కోవలన్‌ మత్తు చూపుల్ని నిందొక్కుకొని మామగారి వైపు చూచాడు. ఆతని చేతుల్లోంచి పాన ప్యాత జారి వస్త్రంమీమగా ఒలికిపోయింది. మహాశ్రేస్టి మరొక పదడుగులువేసి కోవలన్‌ దగ్గరికి వచ్చారు. తడబడుతూ. లేచి'నిల బడే (పయత్నం చేశాడు కోవలన్‌. మహా[్రేస్టి వెంటనే పంగె "అల్టుడి, జబ్బ పట్టు కున్నారు. ఇంతకాలం తరువాత మామగారి హ్తస్పర్శ రోమాంచాన్ని కలిగి లచింద్‌

నరక సజాంలా మా: కాముచ్‌న ము వడదడదరునన్దవాడము వా హహేవ2ై మదన డా శ” నవలా అాకుకాం మదము కి” ఆకా

నలా తచకవా చదాడుహుంయై మదడు వచరానా మాయన దుల్‌ కమిేమమిలుండూ కముపానా చ ెంనల వదనా మో మమా వ్యాన. మొద. మదమూ... శాకాావ్‌చ్యూకి మడుడుడూా + వెాశ్తేహెన.. అదో? తడవ దాదా మాహాతాదల అతని? వదత: మవ కిలమ వటాహండవ జు రవాచువ్నాను అందయదా. వం ణా చంకా అంటున కె న

న త న నా వక “౨వవివా కరామాచ్నామి వపిలంం హహా కవికాకా అన్వయ మౌావనా కన్నామి వెదదదంవేము దదూ-ం చాలదా జక మెదచా మెం వలల “వాలా అలచు న వళానము తమది.” కాయా.

మో వము ఊం ్రవీ వమన వవ కారాల. మాకా. కుడు. చాడమన ఒనం అన జామాస్తాయా వెనివ్‌ మహా తవావమ్నైు కూడు వం తూచ. “కొన మంవచావాయి. వైరవమాయాలా చావాలి హా. విమాతఐదము తంత చవిందావమం అడి అంచె ఉద "

మావా శ చ౯కా.౬న విదద్చుడడిం “చూ అ2 అశావమాన్నా.. = అన్నామని అమా ఏకు ఎకక2వ. తాన్‌ వా విదెలితఉ ౨ తెప్పినిచి: కా కాదన్నా ఈ చరినాకిని ఇదని పీప్‌దదవం2 యా వక్తమె. వవట వా్‌వంన ఈ మరిక కామమును | | +

మా. మవ? అండా. ఇచుకవం తాయ కౌమున. కవ మావాడి మహా వ - మామకు తచ2వుయానకూ మఎవడవ మెమ2చ వపా తివి ఎృత్తకుయాా నినన గా-మముడకూ వవౌ క్ర వామోకూా = కూపీ ఎదికిక్‌నచ వయిత్తియయయల మితం వయ. కా అ. మ చా మాత అదా” అంచు క

బు చదూవాన ముం చయ్లావా చయమెలచదుం వంచాకాాకిని మాయయా. మపుకవి యు ఎమబమడం వమనం రౌా వశకాకకిలు వము అ! మొనినిహొతుచి. శ ఉమ్మా వు వరన వం ంకాడిన ఎంనా వమదమవవ వి వన్‌” కాబం మును ముడొలవు. అంకంనం అమెదము వదద కవదమముంకా మాపేకి. ఉవాాాం పసం ఇయి మడు కా అటచాచవవంా కాకక _వబబప ఆామిమై ఇఆూ చందా... ల కా..వ్వాక్తఎ-ఆవలెము కా

కళఫ్య్ణోణ మ౦ంజబిరాలు శక కలసి వస్తున్నారన్న వార్తవిని కాంతంగా చేరివళ్ళి అంతఃపుర [పవేశ ద్వారం దగ్గక నిలబిడిపోయి౨చ. జేనంతి వెంటనే దేచి బైట 'వ్రకోష్టం దగరకు పకుగెత్తిండెం కోవ లన్‌ తిరిగి రావడ్‌మవేది తనకు లభించిన విజయంగానే భావిస్తున్న దామె.

మవా(శేష్ట్‌ అక్కడే చాలాసేపు కూర్చొని అల్లుడికి హితజోథ చేశారు. చోనారే

మన్నవ నాయనా, వయసు మీరిపోయిఐది. ఇక నాదంటూ ఏదన్నాఉంకే అడి మీడే. ఇప్పటిక్‌ నీకు వచ్చిన లోపమేమీ రేకు నాయనా. మసిం వైజ్యులం ఎన్ని దివాళాలు తీసినా కుదురుకొని లేచి నిలబడడం చేతనాతుంది మనం.”

శిరస్సువ-చుకొని మౌనరగా వింటూ కూర్చున్నాడు కోవలన్‌- అ తరువాత మహా,శేస్టిగారు లోపలికి వెళ్ళి కుమార్తెతో కూడా మాట్టాడారు.. నంవ త్పరాలు గడిచాక తండ్రీ, కూతురు కలుసుకోవడం ఇదే మొదటిసారి. కోవలవ్‌ ఇంటికి రావడం మానుకున్న తరువాత కజికి కూడా త:డిగారి భవంతికి వెళ్ళడం మానేసింది. ఎవరినడిని.. వెళుతుంది ? మమ్మ శేష్టిగాడు అసలే (వతిష్టకోసం పడిచచ్చేమనిషి. ఆయన వమరువాటునకూడా మరి అల్లుడి గడప (తొక్కలేదు.

మహా,శేస్టిగారు కూతురి కండ్తలోకి చూశారు. తర్మడిని చూచి అమె వేతాలలో ఇప్పటి వకు ఆచంచంంగా ఉన్న సహన. కరునుతోన్నది. సమ్ముదంలా పొంగి వస్తున్న దుఖాన్ని తన కక్తినంతా ఉపయోగిఐచి. న్యేతాలరో బంధించి వుంచాంవి ప్రయత్నిస్తున్నుదామె. ఆమె శ*రీరఐ బలహీనమైన లతలా వణికిపోతూన్నది. కజ్ఞిరి స్థితి చూచి మహా _శేస్టిగారు దుఃఖంతో ముఖం (తిప్పుకున్నారు. కన్నీషృ కొనగోటితో తుడుచుకొని స్వరాన్ని అదుపులోకి తెచ్చుకున్నాక ఆమె. శిరస్సును తన వవస్థలం మదికి చేర్చుకొని “అంతా విధిలిలితం తల్లీ జరిగితీరుతుంది. భవివ్యత్తు అగమ్య గోచ కం, ఇలా జరుుతుఐదని నేశేమైనా ఊహించగటిగానా

“జరిగినదాన్ని మరిచిపోమ్మూ ? నీ భర్తను ఓదార్చు. మళ్ళీ అతని వల్ల నీకే కాడు. ఈ మహాం/;కానికే. కళాణం చేకూరుతు:దేమా. ఎవరు చూచారు ”

అ తరువాత కొడ్డిసేపు వ్వికాంతి తీసుకొని ముహాశేస్టిగారు తన సౌధానికి వెళ్ళి పోయారు. ఇంత సేపూ కోవలన్‌ పరిచర్యల్లో మునిగి ఉన్న దేవంతి. పరుగు పరుగున వచ్చి కజ్ఞకిని కౌగలించుకుంది. ఆమె జబ్బ పట్టుకొని లాగుటూ = ఓ పార్వతీదేవి గారూ 1! ఇక తపస్సు చాలించండి. కొంచెం ఈ సన్యాసినీ వేషాన్ని తోసివేసి మిమ్మల్ని అలంకరిప్తాను పదండి”

నవ్వుకూడే గడపదాటి కోష్టం లోపలికి వచ్చాడు కోవంన్‌.. శిరస్సు వంచు కొసి కుంచించుకు హోడూ నిలఐడి వుండి కజ్ఞకి. ఆమె శరీర అలంకారాల కొంతి శపాస్సాధ్యమైన ముఖ జ్యోతి కావేరీ, నమ్నుదమూ కలిసినట్లు, విరాట్‌, లము రూపాం సంగమంలాగా వింత గొల్లు కున్నడి. భర్త డగ్గరకు రావడం గమనించి సిస్తతో ముద్దయిహోంబంది. కజ్దిక.. అమ పాదాల కళ్యాణ మంజీరాలు మధురంగా

118 . (మోగాయి. నూపుర మండితాలైన ఆమె పొదోలవైపు చూస్తూ అన్నాడు “ఇది వట్టి గజ్జెల ధ్వని మాతమే కాదు కజ్ఞకీ! నీ పాదాలను చుట్టుకొని , ఇలా పలుకుతూన్నది.ఇప్పుడదంతా ఎందుకులే. ఇప్పుడు నేనూ ఆత్మ స్వరా. చడం మానివేశాను కదూ! ఏ శని పట్టుకొన్నదో కాని దివ్యమైన ఈ నూపు ఒట్టి గజ్జెలలాగొనే కనిపిస్తున్నాయి క జ్జకీ ! పగిలిన అద్దంలో కనిపించే లాగా నాకు ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించడం లేదిప్పుడు, నిజంగా నేను దౌ కజ్ధకీ 1”

సంతోషం పట్టలేక తన్మయురాలవుతున్నది దేవంతి. “శని మీ; పట్టాలి స్వామీ? మీ రిద్దరు దేవీ దేవతలు-వున్నచోట శనికి తావులేదు. హైర్వతీ పరమేశ్వరులకు (పక్క (పక్కనే పీటలువేసి వడ్డిస్తానీవేళ. ఈ జీవితం ధన్యమయింది స్వామీ!” నిజంగానే పట్టరాని సంతోషంతో పిచ్చిః న్నది దేవంతి. 23

మాధవి పరిస్థితి కజ్జకి మీద, మహా(శేస్థిగారిమీద, మొత్తం శీష్టసమా త్మీవమైన పగతో ఉన్మాద స్థితికి చేరుకున్నది. వుండి వుండి ఆమె నేతా పూరితాలయి కన్నీళు) చెక్కిళ్ళను తడిపివేస్తున్నాయి. వున్నట్టుఐడి గట్టిగా బిగించి, కవ్య అంతా బోనులో చిక్కుబడిన శివంగిలా వ్యాకులంగా తి! తన ఆగ్రహాతిశయపు ఉన్మాద చేష్టలతో తనే సతమతమై పోతూన్నది త: తోనూ పెదవి విప్పి ఇదీ సంగతని చెప్పలేదు. అన్ని విధాలా వివశురాలి. చారామెను. అందుకని ఈ పరాజయం తీ వమైన (పతీకార జ్యూలతో నిలువు వేస్తున్న దామెను. మొట్టమొదట కజ్ణకి శోభనం రోజు ర్యాతి ఇలాగే ఆమె వ్‌ విరిగి పడిపోయింది. అయితే అప్పటి స్థితి వేరు. అప్పుడు ఆమెకు తల్లిద పోయినా అంతకు మించిన అనురాగంతో ఆదుకునే పన్సా,శేస్ట, పెరిం ఉన్నారు. చేలమ్మలాంటి ఆత్మీయులు, గురుజనుల ఛ(తచ్చాయలో పై భా, షగుళ్ళు వారిన భూమి లోపలి చెమ్మతో సురక్షితంగా ఉన్నట్టు ఎంతో పొందింది తను. కాని ఇప్పుడు దుష్టుడైన మహ్మాశేష్టి తన తల్లినీ తం్మడినీ తనను నిస్సహాయురాలిని చేశాడు. ఇప్పుడు చివరకు కోవలన్‌ను కూడా లా తనకు శొకుండా చేయాఖని చూస్తున్నాడు. తననూ, తన మణిమేఖలనూ నా.

తె శా ణ లు ఆ ణు ౪ ఇల

లకు గురిచేసి చంపాలని వాళ్ళ ఎత్తు. నా సొభోగ్యాన్ని డోచుకొనిపోయి ఆ మహాశేన్ని తనకూతురు మాంగల్యం నిలపాలని వేసిన పాచిక ఇది. ఆలోచించిన కొడ్డీ ఆ్యగహా వేశం మీరివోతూన్నది మాధవికి. అయితే ఆగ్రహానికి వెనుక కించిత్‌ భయం కూడా లేకి పోలేదు.

ఏది ఏమైనా తిరిగి తను విజయాన్ని పొందాలని దృఢ సంకల్పంతో లేచి నిలు చుంది మాధవి.

రాతి ఒక రూము గడిచాక చేలమ్మ వచ్చింది. జరిగిన కథఅంతా పుహారే శ్వరం మందిరంలో తెలుసుకొని వెంటనే బయలుదేరించామె. ఆమెనుచూచి మాధవిలో పెల్టబుకుతూన్న పగ కొంచెం ఉపశమించింది. బైట దెబ్బతిని వచ్చిన శికువు తల్టిని కావటేసుకున్నట్లు చేలమ్మను గాఢంగా కౌగలించుకుంది.

“వచ్చిన విపత్తును ధ్లై ర్యంగా ఎదుర్కోవాలి బిడ్డా!” అంది చేలమ్మ ఆమె వీపు నిమురుతూ. “ఈ జీవితం ఎప్పుడూ తిన్నగానే సాగదు. అనుకోకుండానే ఎదురుదెబ్బలు తగిలి తలబొప్పి కడుతుంది. ఒక్కొక్కప్పుడు (పాణాంతకమైన మలుపులు వచ్చి మతి పోయే స్థితికి వస్తాము. అటువంటి సందర్భాల్లో పగవల్ల (పయోజనం లేదే మధూ! ఉపాయం ఉండాలి, [పాణిలో ఉన్న జడత్వాన్ని వదలగొట్టడాని కే విధి ఆటువంటి విపత్తుల్ని తెచ్చి పెడుతుఎది. (ప్రతీకారంతో పని జరగదు తల్లీ! కష్టాలతోనే మనం గుణపాఠం నేర్చుకోవాలి. నన్ను చూడరాడూ! (ప్రతీకార జ్వాలతో మండిపోయినంత కాలం తెన్ను దొరకక కొట్టుమిట్టాడాను. .*...”

“కాని నాకు తెన్నుదొరికి తీరుతుంది అత్తా! ఆ (శ్రేస్టి మహారాజుగారు వచ్చే తోపుగానే కోవలన్‌ను లాక్కుహోమి. తన కూతురు కాపురం చక్చదిద్ద గలనని వ్మిర వీగితే విషరవీగని! అదంతా ఒట్టి భమ అని రుజువుచేయడానికి ఎంతో కాలం పట్టతు నాకు. కోవలన్‌ నైతే దౌంగిలించుకు పోగలడేమోగాని నన్ను ఓడించడం అతని తరం కాదు”

చల్లగా ఒకసారి నిట్టూర్చి ఆమను ఎన్నో. విధాల ఒదార్చుతూ. పోయింది చేలమ్మ. సమయళి మించకముందే కూతురితో సహా వేరే రాజ్యానికి వెళ్ళి స్థిరపడ వలసిందిగా కూడా సలవి చెప్పింది. “ప్రతీకారం ఎప్పుడూ (పతీకారాన్నే కోరు తుంది తల్లీ! ఆ గొలుసుకొక అంతమంటూ వుండదు. అంతమనేది వచ్చిందంటే అది ఎవరికో ఒకరికి ప్రాణాంతకమే అవుతుందనుకో.”

“ఎన్ని యాతనలకు గురి అవృతూ వచ్చానో. ఇప్పటికీ ఎవరిమీదనైనా కక్ష తీర్చుకోవాలని చూకానా అత్తా! మహాశేస్టి, ఆయన కూతురూ, ఆ దాసీ దేవంతీ మొదటినుంచీ నేనంటే ఏడుస్తూనే వచ్చారు. ఇన్ని సంవత్సరాలలో ఎప్పుడూ, ఎప్పుడూ ఒక్క షణం మ్యిశాంతిగా (బతుకనివ్వరదు నన్ను.”

మరింత శాంత స్వరంతో అండి చేలమ్మ- “ఇన్నేళ్ళనుండి కజ్జకికూడా

తెతలా కక జ (మోగాయి. నూపుర మండితాలైన ఆమె వాదొలవైపు చూస్తూ అన్నాడు కోః బడి వట్టి గజ్జెల ధ్వని మాృతమే కాదు కజ్ఞకీ! నీ పాదాలను చుట్టుకొని నా ఇలా పలుకుతూన్నది.ఇప్పుడదంతా ఎందుకులే. ఇప్పుడు నేనూ ఆత్మ స్వరాన్ని చడం మానివేశాను కదూ! ఏ శని పట్టుకొన్నదో కాని దివ్యమైన ఈ నూపురాలు ఒట్టి గజ్జెలలాగానే కనిపిస్తున్నాయి కజ్ఞకీ ! పగిలిన అద్దంలో కనిపించే (పతి, లాగా నాకు ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించడం. లేదిప్పుడు, నిజంగా నేను. దౌర్భా కజ్ఞకీ !” సంతోషం పట్టలేక తన్మయురాలవుతున్నడి దేవంతి. “శని మీ శతు

పట్టాలి స్వామీ? మీ రిర్టరు దేవీ దేవతలు-వున్నచోట శనికి తావుకేదు. వ హార్వతీ పరమేశ్వరులకు పక (వక్కనే పీటలువేసి వడ్డిస్తానీవేళ. ఈ వే; జీవితం ధన్యమయింది స్వామీ!” నిజంగానే పట్టరాన సంతోషంతో పిచ్చిదయి న్నది దేవంతి.

23

మాధవి పరిస్థితి కజ్డకి మీద, మహ్వాశీస్టిగారిమీద, మొత్తం శిష్టస్టమాజం వ

త్మీవమైన పగతో ఉన్నాడ స్థితికి చేరుకున్నది. వుండి వుండి ఆమె న్నేరాలు పూరితాలము కన్నీళ్ళు చెక్కిళ్ళను తడిపివేస్తున్నాయి. వున్నట్లుఐడి గట్టిగా పిచ వీగించి, కక్య అంతా బోనులో చిక్కుబడిన శివంగిలా వ్యాకులంగా. తిరుగుతు తన ఆ్యగ్రహాతిశయపు ఉన్మాద చేష్టలతో తనే సతమతమై పోతూన్నది తప్ప ఎ తోనూ పెదవి విప్పి ఇదీ సంగతని చెప్పలేదు. అన్ని విధాలా వివశురాలినచేసి . చారామెను. ఆండుకన ఈ పరాజయం త్మీవమైన పతీకార జ్వాలతో నిలువునా చవి పస్తున్న దామెను. మొట్టమొదట కజ్దకి శోభనం రోజు ర్మాతి ఇలాగే ఆమె మీద మి విరిగి పడిపోయింది. అయితే అప్పటి స్థితి వేరు. అప్పుడు ఆమెకు త్రిదండి పోయినా అంతకు మించిన అనురాగంతో ఆదుకునే పన్సా[శేష్ట, పెరియన్నా ఉన్నారు. చేలమ్మలాంటి ఆత్మీయులు, గురుజనుల ఛతచ్చాయలో పైభాగం పగుళ్ళు వారిన భూమి ఠోపలి చెమ్మతో సురక్షితంగా ఉన్నట్టు ఎంతో సాం పొందింది తను. కాని ఇప్పుడు దుష్టుడైన మహ్మాశేష్టి తన తల్లిని తండడినీ చంవి తనను నిస్సహాయురాలిని చేశాడు, ఇప్పుడు చివరకు కోవలన్‌ను కూడా లాక్కు తనకు శాకుండా చేయాలని చూస్తున్నాడు. తననూ, తన మణిమేఖలనూ నానా యా

కళ్యాణ మ౦ంజిరాలు న లకు గురిచేసి చంపాలని వాళ్ళు ఎత్తు. నా సోభోగ్యాన్ని దోచుకొనిపోయి ఆ మహా శేప్టి తనకూతురు మాంగల్యం నిలపాలని వేసిన పాచిక ఇది. ఆలోచించిన కొద్దీ ఆగహా వేశం మీరివోతూన్నది మాధవికి. ఆయితే ఆగహానికి వెనుక కించిత్‌ భయం కూడా రేకి పోలేదు.

విడి ఏమైనా తిరిగి తను విజయాన్ని పొందాలని దృఢ సంకల్పంతో తేచి సిలు చుంది మాధవి.

ర్యాతి ఒక రూము గడిచాక చేలమ్మ వచ్చింది. జరిగిన కథఅంతా పుహారే శ్వరం మందిరంలో తెలుసుకొని వెంటనే బయలుదేరిందామె. ఆమెనుచూచి మాధవిలో పెల్టబుకుతూన్న పగ కొంచెం ఉపశమించింది. బైట దెబ్బతిని వచ్చిన శిపవు తల్చిని కావటేసుకున్నట్లు చేలమ్మను గాఢంగా కౌగలించుకుంది.

“వచ్చిన విపత్తును థై ర్యంగొ ఎదుర్కోవాలి బిడ్డా!” అంది చేలమ్మ ఆమె వీపు నిమురుతూ. “ఈ జీవితం ఎప్పుడూ తిన్నగానే సాగదు. అనుకోకుండానే ఎదురుదెబ్బలు తగిలి తలబొప్పి కడుతుంది. ఒక్కొక్కప్పుడు (ప్రాణాంతకమైన మలుపులు వచ్చి మతి పోయే స్థితికి వస్తాము. అటువంటి సందర్భాల్లో పగవల్ల (పయోజనం లేదే మధూ! ఉపాయం ఉండాలి. (పాణిలో ఉన్న జడత్వాన్ని వదలగొట్టడాని కే విధి ఆటువంటి విపత్తుల్ని తెచ్చి పెడుతు౨ది. (ప్రతీకారంతో పని జరగదు తల్లీ! కష్టాలతోనే మనం గుణపాఠం నేర్చుకోవాలి. నన్ను చూడరాడూ! (ప్రతీకార జ్వాలతో మండిపోయినంత కాలం తెన్ను దొరకక కొట్టుమిట్టాడాను. *...

“కాని నాకు తెన్నుదొౌరికి తీరుతుంది అత్తా! ఆ _శేస్టి మహారాజుగాగు వచ్చే తోపుగానే కోవలన్‌ను లాక్కువోమి. తన రూతురు కాపురం చరక్కదిద్ద గలసనని వీర షిితే వ్మిరవిగన! ఆదంతా ఒట్టి భమ అని రుజువుచేయడానిక్రి ఎంతో కొలం పెట్టప నాకు. కోవలన్‌న్వైతే దొంగిరించుకు పోగలడెమోగాని నన్ను ఓడించడం ఆళథని తరం కాదు”

చల్లగా ఒరనాత నిట్టూర్చి ఆము ఎన్నో విధాల టఓదొార్చుతూ. పొముంది చేలమ్మ. సమయరి మించకముందే కూతురితో సహా వేరే రాజ్యానికి వెళ్ళి స్థిరపడ వలసిండిగా కూడా సలహా చెప్పింది. “* పకీకారం ఎప్పుడూ (పతీకారాన్నే కోరు తుంది తల్లీ! ఆ గొలుసుకొక అంతమంటూ వుండదు. ఆంతమనేది వచ్చిందంటే అది ఎవరికో ఒకరికి [ప్రాణాంతకమే అవుతుందనుకో,”

“ఎన్ని యాతనలకు గురి అవుతూ వచ్చానో, ఇప్పటికి ఎవరిమీదనైనా కశ తీర్చుకోవాలని చూశానా అత్తా! మహా_శేష్టి, ఆయన కూతురూ, ఆ దాసీ దేవంతీ మొదటినుంచీ నేనంటే ఏడుస్తూనే వచ్చారు. ఇన్ని సంవత్సరాలలో ఎప్పుడూ, ఎప్పుడూ ఒక్క షణం మ్నికాంతిగా _బతుకనివ్వతదు నన్ను”

మరింత కాంత స్వరంతో అంత్‌ చేలమ్మ- “*ఖన్నేళ్ళనుంకి కజ్ణకీకూడా

అ జసస్బ 6 య0౪౮కి రాల ఇంతకు మించిన వేదనే భరించీ వుంటుంది బిడ్డా! ఆపతలి పక్షం నుంచి కూడా ఎప డయిజే ఆలోచించడం నేర్చుకుంటావో ఆప్పుడే నీకు మనశ్శాంతి.”

కానీ ఇదంతా ఇప్పుడే మా(తం వినే స్థితిలో లేదు మాధవి. చేలమ్మ ఊఉపదేకా! వల్ల ఆమె ఆగహం, పట్టుదల సడలిపోవడానికి బదులు మరింత రెచ్చిపోతూన్నడ పైపెచ్చు పరిస్థితికి పూర్తి భిన్నంగా ఆలోచిస్తూన్న చేలమ్మమీద చిరాకుకూడా కలు! తుందామెకు. మళ్ళా ఏదో చెప్పబోతూన్న చేలమ్మమీద ఎగిరిపడి, గదితోంచి దూసుక పోయి కోష్టం తలుపు దగ్గర నిలుచున్నది. పెద్దగా కేకవేసి నాగరత్నను పిలిచి ని. పోతున్న మణిమేఖలను వెంటనే లేపి తీసుకురమ్మని ఆదేశించింది. మాధవి వ్యవహార అంతాచూచి భఖిన్నురాలై హోయింది చేలమ్మ. బౌదాసీనంతో ఆమె పెదవులమీద సన్న! చిరునవ్వు పరుగెత్తింది. తలపైకి ఎత్తి మాధవిని చూచి వివఓరాలై. చేతులూపుకుంటు బయటికీ నడచింది.

మణీమేఖలను నిిదలేపి తీసుకురావటానికి గదిలోకి వెళ్తూ చేలమ్మను చూ; “ఎలాగైనా చిన్న యజమానురాలినికాపాడు అత్తా?” అంటూ చేతులుపట్టుకుంది నాగరత్న “తన హఠం తనడే ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా పట్టినపట్టు విడవడమనేది లేదు చిన్నమ్మకు'

“విధివిధానం చాలా కటువుగా ఉంటుంది బిడ్డా? దేవుడు వ్యక్తి జీవితంల్‌ ఏ వషాన్నయితే సంస్కరించాలని అనుకుంటాడో, దాన్ని హితోక్తులతో, కాకపో; దండనతోనయినా సరే సంస్కరించి తీరుతాడనుకో దీని తలరాత ఇక ఇంతే. నేను ఒకప్పుడిలాగే గుడ్డి ఆహంకారంతో విరవీగి విధి తాపుఎ తిని తిని తల బొప్పికల్టీ ఇలా అయాను”

నాగరత్న అక్కడే కూర్చుని, గడ్డం [క్రింద చేయి. పెట్టుకొని ఆలోచనలో మునిగిపోయింది. కొంచెం సేపు గడిచాక ఏదో గుర్తుకు వచ్చినట్టు హఠాత్తుగా (పళ్ళ వేసింది. “సరేకాని ఇక వేరే ఉపాయం లేదా అత్తా?”

“*అచే సాని, సంసారి అవడానికి. చిన్నమ్మకూడా పాటించేది పురుష్మవతమే. కోవలన్‌తో జక కుఏరింది మొకఎు మ9 పరపుకుషుశ్ని కన్నెత్తి చూది ఎరుగడు. చిన్నమ్మనే ఏమిటి? ఈ వాడలో ఇట్లా వతం పట్టిన వఐాష్శ ఎంతోమంది ఉన్నారు కూడా. వీరికీ కులవధువులకు తేడా ఏమిటత్తా ? కాకపోతే వీళ్ళు కాస్త ఆటా పాటా అఫ్యసించారు. సంసారులు ఇక్కు వికిచి ఇవకలికి రారు అ౨తేశా. అయినా ఆటాపాటా ఆశేవి పాపం కామగా.. దేవుడు పరమపవిత్రమంటూ చెప్పి ఇచ్చింది. అటువంట వుడు చిన్నమ్మలాంటి పుణ్య స్రీలకు, కులవధువులయ్యే అధికారం ఎందుకు లేకుండౌ పోవాలత్తా? పసిగుడ్డు ఈ మణిమేఖల చేసుకొన్న పాపమేమిటో కా స్తచెప్పు ?”

అంతా (శద్ధగా విని సమాధానం చెప్పింది చేలమ్మ. “ఈ ఇద్దరి సంస్కారా ల్లోనే ఎంతో భేదం ఉంది తల్దీ? వేశ్య తన వోవథావాల్ని చూపీంచి మొగవాడి మీర

కీ శ్యాణ మంజిరాలు తలు ఏ అధికారాన్ని పొందుతుంది. కులన్రీకి ఆది సహజంగానే సం్మకమిస్తుంది. ఆదినుండి అంతం వరకు వేశ్తుకు మాయతోనేపని చివరికి దానికా మాయే గతి అవుతుంది. కొని కులన్త్రీ ఆరాకాదు.ొ

“అదే ఆ అంతరం ఎట్టా వచ్చిందనే శే నడుగుతూంటా! ఏమీ తెలియని మూర్థురాలినే అనుకోః అంతా చూస్తూనే వున్నానుగా అత్తా, కులన్ర్రీలలో ఎంతమంది భర్తలకు సంపూర్ణంగా మనస్సుల్ని అర్పించగల్ల్గుతున్నారు. దొంగబాటుగా గగ్జికరిచి వేశ్యలకంటే నీచపు (బతుకు (బతుకుతున్న వాళ్ళని ఎంతమందిని మనం చూడడం లేదు. అటువంటి వాళ్ళంతా మనకంటే ఎందులో గొప్పో కాస్త చెప్పు”

చేలమ్మ చాలసేపు ఆలోచించి ఆలోచించి “అన్ని (పశ్నలకు సమాధానా లుండవు బిడ్డా. కొన్ని పశ్నలు గుండెల్ని కదిలించి వేస్తాయి కాని నమాధానాల్లు పొందలేవు. అట్లా ఎందువల్స జరుగుతుందో ఎవరు చెప్పగలరు? విధివిధానం కావచ్చు. లేకపోతే పూర్వజన్మ సంస్కారం అయివుండవచ్చు.”

“అదేదీకాదత్తా! నాక్రైతే వఏమాతం అట్లా అనిపించడం లేదిది. చాలాకాలం క్రిందట నువ్వీ నగరంలో కోతి దంపతుల ఆట ఆడావు జ్ఞాపకముందా అత్తా! వీళ్ళమిధ్యా హంకారాల్ని తోకలుగా తగిలించి ఆడావు. అదిగో ఆ తోకలే దీనికికూడా కారణమని అనిపిస్తుంది నాకు. ఇది విధి చేసిందికాదు. దేవుడు చేసిందీకాదు. మనిషి చేసీందే ఇది.”

“హైోన్సీ ఒక్షవేళ అంతే అనుకో అయినా అదీ విధేతల్లీ మానవుడికి తను చేసిన అన్యాయాన్ని సవరించడానికి తరిగి మనిషినే ఉపయోగించుకుంటాడు దేవుడు, ఆ మనిషికూడా తన సంస్కాారాలనుబట్టే సుఖ దుఃఖాలను అనుభవిస్తూ దైవ కార్యాన్ని నిర్వహిస్తాడు. తమతమ అముభవాల్ని బట్లే మకుషులూ మారుతారు నాగరత్నా ! బోధనవల్హ్ల మారరు.”

అటు ఏకాంతంలో కూర్చొని (పతీకార జ్వాలతో భగ భగ మండిపోతూన్నది మాధఎ. కొంచెంసేపు ఏక్చింది. మరి కొంచెం సేపు కోధం పట్టలేక పిడికిప్హ చిగించి పిచ్చిదానిలా తిరిగింది. చివరకు ఒక నిశ్చయానికి వచ్చినట్లు గబ గబ లోనికి వెళ్ళి భవనంలో ఉన్న విలువైన వస్తువుంద్న లాగుడు బండ్ల మీడికి మోయించి వాటిని ఉద్యానవనంలోని పెద్ర పెద్ద చెట్టబాటున దాచివేయించింది. ఆపైన ఇంచు మించు అర్ధర్భాతి దాటాక ఉద్యాన భవనం _పకోష్టంలోనూ, కోష్టాంన్నిటికీ అగ్నిముట్టించి తను స్వయంగా మంటలు ! మంటలు 11 అని అరుస్తూ పీధిక పడింది. భవనంలోవున్న

ఆమె దాసీ దాసీజనం అంతా గగ్గోలుగా ఏడుస్తూ గుండెలు బాదుకుంటున్నారి. భవ నంలో మిగిలిన చిన్న చిన్న వస్తుపులన్నీ దాసీ జనానికి ఇచ్చివేసి తను నాగరత్నను, కొంతమంది శేవకుల్ని వెంటబెట్టుకుని హాహాకారాలు చేస్తూ మహా ఇనవాడ ముఖ్య వీధి గుండా బయలు దేరింద మాధవి.

అత్యంత ఉన్నతమూ, అతి సుందరమూ; విశాలమైన ఆ భవనం ఆకాశాన్ని

అఆ కస్టాలక బంద!

అంటుతూన్న మంటలలో నిలువునా మండిపోతూండడం చూచి నుహా జనవాగ: కూడా అనేక మంది ని(ద్రల్లోంచి (తుళ్ళిపడి భయబాంతులై పరుగెత్తుకు వచ్చారు వచ్చిన వాళ్శందరూ చుట్టూకూడి ఇది తప్పక మహా[శేస్థి చేయించిన పనే అని: కుంటూ అనేక రకాలైన వాఖ్యానాలు చేస్తున్నారు.

మాధవి నాగరత్నతో, దాసీజనంతో మహాజనవాడ ముఖ్యవీధినే ఏడుస్తూ సరిగ్గా మహా, శ్రేష్టి మాళశాత్తువన్‌గారి భవంతిముందు ఆగిపోయింది. బశ

మాధవి వేళ్యవాడ విడిచి కులీనుల వాడలో, అందునా ముఖ్యంగా కొవేరీ ణానికి తల మానికంలాంటి మహాశేస్టిగారి భవంతిలోనే అడుగు పెట్టడంతో వాడ;

.. అంకా అట్టుడికి పోతున్నది. ఎంత చెడ్డా మహా(శేష్టి మహా (శ్రేషే. మాధవి. మా! కూడళ్ళలో రచ్చబండల దగ్గర ఇప్పుడు దీన్ని గురించే కొందరు తర్క వితర్కా వాదోప వాదాలు జరుపుతూ ఉంటే కొందరేమో ఎగతాళి చేస్తూ నవ్వుతూ కని! న్నారు. మహా।శ్రేష్టిగారి కనుసైగలమీద అప్పటి కప్పుడే కొంతమంది కులీనులు ఇం టికి తిరిగి ఇది ఒక్క- మహా శన్థిగారి సమస్యకాదని శేపు కులీనులందరికి ఇటువ గతే పడ్తుుదనడానికి ఇది సూచన అనీపుచ్చును. ఆదిలోనే తృంచి వేయాలి క తక్షణం కుల వృద్ధుల్ని సమావేశపరచి పంచాయితీ జరిపించ వలసీంచని (ప్రచార కూడా మొదలు పెట్టారు. .

"రాజధాని డరయూరు నుంచి కావేరీ పట్టణానికి మారుతూన్న సమయంలో : రంలో ఇటువంటి ఘటన జరగడం మహారాజుకు సైతం అపచారమేనని కొంల చెప్పుకుంటున్నారు. కుల వృద్ధులు కొందరు కూడి నచ్చచెప్పడానికని కోవలన్‌ దగ్గః కూడా వెళ్ళారు. తరతరాలుగా మహ్మశ్రేష్టి మాళాత్తువస్‌గారి పంశం నగర వై జాతికి, కులపెద్దలుగొ వస్తూన్న వంశం. ఆ పరంపరను బట్టి ఇప్పుడు కోవలన్‌ కూడా ఆ గౌరవం సంక్రమించవలసి వుంది”

అంతావిని “అపరాధి న్యాయాధిపతిగా వుండలేడ” అన్నాడు కోవలః! “*కారణం ఏదైనా మాధవి ఇక్కడ అగుగు పెట్టడం అపరాధమేః కాదనను. ₹ ఆమెను ఇంటినుండి వెళ్ళగొట్టడం ఇప్పుడు నా వశంలోలేదు. కారణమేమిటంటే మాశ వేళ్ళ అయినా నా పట్ట ఆమె (పేమ అపారం. ఆ అనురాగాన్ని తిప్పికొట్టడం : త్తరం కాదు. మంచీ చెడు అంటారా అవి.(ప్రతి మనిషిలోనూ .ఊంటాయి. *.”'

క్‌ ళా ణమ౦జ౦ల౦ాలు

కుల బృద్ధులు మధ్యలోనే ఆందుకుని “నిజమే మీరు చెప్తున్నదాన్ని కాదనము,. కాని మీరిలా ఏక పక్షంగానే ఆలోచన చేసినందువల్ల సౌభాగ్యవతి కణ్ఞకికి ఆపచారం జరుగుతున్నది. మీవంటి ఆలోచనా పరులు చేయవలసింది కాదిది.”

“నేనా! ఆలోచనా పరుడ్నా, అహహ!!!” అంటూ. పెద్దగా నవ్వాడు కోవలన్‌= ఆ ఆలోచననేది ఎక్కడో కీకారణ్యంలో మంచుతో కప్పబడిన ఎగుడు దిగుడు పర్వ తాల వెనక అస్పష్టంగా వినవచ్చే పిలుపు లాంటిదయిపోయింది నాకిప్పుడు. అది ఏ దిశనుండి వస్తుందోకూడా తెలుసుకోలేని ఆశక్తుడ్ని అయిహాయాను.

“శ్ర లోకాన్ని పూర్తిగా విడిచి మయసభలాంటి భావ జగత్తులో (బళశుకు తున్నాను. చైతన్యం అనేదికదా చిత్తుగా (దౌపదిలా నవ్వకపిోవడంలేదు. నవ్వనివ్వండి. దాని పరిణామమేమిటో ఎరుగనివారు కారు మీరు. ఇప్పుడు నేను నేకుగా-లేనని తమకు ముందే శలవిచ్చాను.”

ఇదంతా విని వృద్ధ (శేష్టి ఒకడు బాగా శెచ్చిపోయా'ప. “ఇది నీ వక్కడీ ఇష్టా ఇష్టాలమీద ఆధారపడిన సమస్య కాదు. మేము మహారాజు సమక్షానికి కూడా వెళ్ళడానికి సిక్ధపడే ఇక్కడికి వచ్చాము. కులీనుల కొంపలో వేళ్య వుండడ మనేది జంగేపనికాదు.”

ద్వారబంధం చాటున దాగి అంతా వింటూనే ఉంది మాధవి, అందరూ వెళ్ళి పోయాక మౌనంగా వచ్చి కోవలన్‌ (పక్కన కూర్చుంది. ఆమె నిప్పుడు బలత్కా రంగా ఇంట్లోంచి. వెళ్ళ గొట్టే కక్కి కోవలన్‌కు లేని మాట నిజమేకాని సిద్ధాంత రీత్యా మాధవి |పవర్తన ఎంత మ్మాతం సమ్మతంగా లేదతనికి, చాలాసేపు ఇద్దరి మధ్యా తర_వితర్వాాలు జరిగాక కాలిపోయిన ఉద్యాన గృహాన్ని పునర్నిర్మించి అందులోకి మారడు అనేది మంచిదనే అభిప్రాయాన్ని వెలిబుచ్చాడు. అమితే దానికీ తగిన వాచిక సిద్ధంగానే ఉంది మాధవి దగ్గర.

“పూ ర్రిగా చహనమై పోయిన ఆ సౌధాన్ని తిరిగినిర్మించడానికి తక్కువ వగియంకాదు., పన్సా (శేష్టి హరాత్తుగా పోయాక ఇప్పుడంత ధనంలేదు నా దగ్గరం ఉన్న నగ, నృటా అమ్మ్‌ పోనీ మళ్ళీ నిగ్మిస్తామే అకుకోండి. ఆ తరువాకఠ జీవనో పాధికి మార్లమేమిటి? మీరు చూస్తే పర్తకం ఎత్తేసి ఇలా కూర్చుంటిరి. ఉన్న కాస్త బంగారమూ, నగలూ అమ్ముకుంటే మరి మీ మణిమేఖలను ఏమిపెట్టి పోషెంచాలో చెప్పండి స్వామీ! ఇదంతా ఆలోచించే నేనీ నిర్ణయానికి వచ్చాను. ఇక్కడే ఉండడ మనేది జరిగితే. ఆటు సోదరి కణ్ణకికి కూడా అన్యాయం జరగదు. ఇటు మీ కూతురూ, నేను సురక్షితంగా కూడా ఉంటాము.”

ఈ మాట విని మౌనంగా ఉండిపోయాడు కోవలన్‌. అతని దగ్గర దానికి మరి

సమాధానం లేదు.

వయో వృద్ధులైన (శేష్టిగణంలో ఈ విషయమై ఇంకొ చర్చలు వాదోపవాదాలు

శ లీత్తీ క్‌ ఫ్యాణ మీంజీ రోం జరుగుతూనే ఉన్నాయి. మహారాజు కొవేరీ పట్టణం వచ్చిన వెంటనే మాధవికి నగం బహిష్కారం తప్పనిసరనికూడా వదంతులు వ్యాపించాయి. అయినా మాధవి పట్ట దలలో మార్చులేదు. కాని మహారాజు వేంచేసే తిధి సమీపిస్తున్న కొథ్రి లోలోపల ఒ$ వైపు భయం పీకుతూనే వుందామెను.

ఇక్కడ మాధవీ, ఆమె కూతురు మణిమేఖల సేవళ్ళశూషల్లో మునిగి శేం తున్నది కజ్ఞకి. మాధవి పైపైకి ఆక్కా! అక్కా! అనుకుంటూ. పూసుకు తిరగ తూనే దాసికంటే నీచంగా వినియోగించు కుంటున్న దామెను.

తన ఖర్చులకు దాసదాసీ జనానకీ సౌంత డబ్బు వెచ్చించడం పూర్తిగా మాన కున్నది. కణ్ణకీ తన నగలన్నీ దేవంతి ద్వారా ఆమ్మించో, తాకట్టు పెట్టీంచో. ఖర్చు లన్నీ గడుపుకు వస్తూన్నది. ఇంత ఖర్చు ఎలా సమర్దించుకు రాగలుగుతున్నదో అర్థంకాక ఆశ్చర్య పడిపోతున్నది మాధవి. కోవలన్‌ పేరు చెప్పి మరింత వ్యయ [ప్రయాసతో కూడిన పనులు రోజూ కజ్దకికి అప్పజెప్పుతున్నది. నోరు మెదపకుండా అన్నిటినీ నిర్వహిస్తూన్నది కజ్ణకి. ఎంత వ్యయాన్నయినా భరించడానికి వెనుకాడడం లేదు. కాని మాధవి కుటిల నీతిని గమనించి భవిష్యత్తు విషయమై ఆలోచించినప్పుడల్హా నగలన్నీ అయిపోయాక మరి దారి ఏమి దేవుడా అని తల్లడిల్లి పోతూ ఉంటుంది అమ మనస్సు. ఏకాంతంగా కూర్చొని తరుణోపాయం ఏమిటా అని ఆలోచిస్తూ ఉండి పోతుంది.

కజ్ణకి భయ సందేహాలు నిజాలు కావడానికి కూడా ఎంతో కాలం పట్టలేదు. నగలన్నీ ఒకిటొకటిగా ఒడిసి పోయాయి. విలువైన వస్తువేదీ మిగలలేదు. రేపటినుండి ఇల్లు గడవడం ఎలా? కాని ఈ సంగతి విని భర్త ఏమకుకుంటారో, మాధవి ఎక్కడ * అపార్థం చేసుకుంటుందోనని ఒంటరిగా కూర్చొని ఆలోచిస్తున్నది కజ్ణికి. ఆమె చెక్కిళ్టు తడిసి వక్ష స్థలం మీద కన్నీళ్ళ ధారల కట్టాయి. దేవంతి కోస్టంలోకి ఆడుగు పెడుకూనే ఆమెను చూచి సంగతి (గ్రహించింది. దగ్గరగా వెళ్ళి సిలబడి “ఎందుకమ్మా ఏడుస్తారు? నేనే వెళ్ళి అన్ని సంగతులు శేస్థి గారితో చెప్పేస్తాను. చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేనప్పుడు అమ్ముడు పోతామా ఏమిటి? ఉన్న నగాః నట్రా అమ్మి వాళ్ళకే పెట్టారుగా” అంది. ॥ "

కజ్దకి ఏదైతే తెలియనీయకుండా ఉంచాలని అనుకుంటున్నదో అదే వె్ళి చెప్తా నంటున్నడి దేవంతి. ఇంటి లేమిని గురించి భర్తముందు ఏకరవు పెట్టీ పద్ధతి కుం వధువుది కాదు, వున్నంత వరకు అందరి అవసరాలు తీర్చడమే గృహిణి ధర్మం. ఎట్టీ పరిస్థితుల్లోనూ కోవలన్‌కుగాని, మాధవికిగాని ఈ సంగతి చెప్పవద్దని దేవంతిని బ్రతిమాలు కున్నది కజ్ఞికి, తను దేవంతి నోరు మూయ గలుతుంది. వా _స్తవమే. అయినా రేపటినుండి ఖర్చులన్నీ తెచ్చిపెట్టడం ఎలాగో తోచుబడి కావడం లేదామెకు. గర్భ కోష్టంలో వంశకోశంలోని 'ధనరాసి తప్ప ఏడేడు తరాలనుండి కూడబెట్టిన

శ్యాణ మంజీరాలు 125 సంపద అంతా తుడిచి పెట్టుకుపోయింది, కొని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తను ఆ రోళాన్ని తాకడానికి వీలులేదు. ఎప్పుడో వృత్తి దివాళాతీసే సందర్భాలు వచ్చినప్పుడు, పం+ 'పతిష్టకు, కుల ధర్యానికి విపత్తువచ్చినప్పుడు తప్ప ఆ కోశం ముట్టడానికిలేదు. ఆటు వంటి సంచర్భాల్లోనూ కులలక్ష్మీ కేవలం అప్పుగానే కొంత ధనాన్ని కోళంనుండి తీసీ తిరిగి పరిస్టితి కుదురుకోగానే తిరిగి ఆ కోళానికి ఇచ్చివేయనలసి ఉంటుంది. ఆ కోళం తరువాత అతి పవిత్రమూ, అమూల్య సంపద వైళ్య గణంలో ఇహను కళ్యాణ మంజీ రాలే. దురదృష్టవశాత్తు కోశాగార ధన సంపదకూడా నిస్టపడి సోవడమంటూ జరిగి నప్పుడే- కుల వధువు కళ్యాణ మంజీరాలు అమ్మి పోయిన వృత్తి, ప్రైళవాన్ని తిరిగి వైశ్య (శేష్ట కాపాడుకుంటాడు. ఇప్పుడీ కోళమూ, కళ్యాణ మంజీరాలు తస్ప మరేమీ మిగిలిలేవు కజ్దకి వద్ద. అందుకని దేవంతిని వద్దు వద్దంటూనే గట్టిగా వారించలేక పోయిందామె. దేవంతి నేరుగా వెళ్ళి ఉన్న యధార్థ్ధిమంతా కోవలన్‌ ముందు చెప్పి వేసింద్‌.

ముందీమాట వినడంతోనే ఎగిరి పడింది మాధవి. కోవలన్‌ని ఉద్దేశించి “చూశారా ఇదీ మహా _శేస్టిగారి ఎత్తే. నన్నూ నా విడ్డనూ ఆకలితో చంపాలని ఆ తండ కూతుళ్ళిద్దరూ కలిసి పన్నిన పన్నాగమిది. నేను సవతిని. అది సవతికూతురు. చూ ఇద్దరి మీద కక్ష సాధిస్తే సాఫస్తారుగాని, మిమ్మల్ని కూడా ఈ రూపంలో శిశ్నం చాలని చూస్తున్నారు వాళ్ళు, భర్తను ఆకలితో చంపడం కూడా ఒక పతి[వతా ధర్మ మేనా అని ఆడుగుతున్నాను నేను. మీరు నాకా కళ్యాణ మంజ్షీరాలు పెట్టినా పెట్ట కున్నా మంచిదే. కాని ఇటువంటి పతి[వతలకన్నా వేళ్శనైనా నేనే నయం, నేగు [బతి కుండగా మీకే ఇబ్బంది రానివ్వను. అమ్ముడుపోయి అయినా మీకు కష్టం కలుగకుండా కాపాడు కుంటాను.”

ఆ మరునాటి నుండి ఇంటి పెత్సనమంతా మాధవి చేతుల్లోకి వచ్చింది మహా ,శన్లి గారి భవంతిలో. దానదాసీ జనం ఇతర ఉద్యోగులు మామూలుగానే (బతుకు తుచ్చారు. అందరికీ అన్నీ సవ్యంగానే జరుగుతున్నాయి. కాని ఇద్దరు (ప్రాణులు మాతం అగ్జో కలితో, పస్తులతో గడుపుతున్నారిప్పుడు. యజమానురాలి అంతస్తుతో భవంతీ ఆంకా కలియ దిరుగుతూన్నది మాథఢవి. సౌధం మూల మూలలు గాలించివన్తున్నది. ఏ కోష్టానికైనా బీగం వేసిగాని కనబడిందో అప్పటి కప్పుడు కోవలన్‌ సమక్షానికి కళ్ణొకీని రప్పించి దాని తాళాలు అప్ప చెప్పించుకుంటున్నది. నోరు మదపకుండా ఆజ్ఞను పాలిస్తున్నడి కణ్ణకీ. అన్ని కోష్టాలు పకోష్టాలు అయిపోయాయి. కేవలం ఒకే ఒక గర్భకోష్థం మిగిలి పోయిందిక. దాని ఐలమైన లోహపు తలుపులు, తాళాలు చూసి నప్పుడల్లా మూధం అనేక పర్యాయాలు దాని బీగాలు కూడా ఇమ్మని కళ్ఞకిని బలవంత పెడ్తూనే వున్నది. కాని ఏదో ఒక నెపంతో ఎప్పటి కప్పుడు దాట వేసుకు వస్తున్న దామె, కోవలన్‌ను కూడా అడిగి అడిగి విసుగెత్తి ఒక రోజున ఇహను ఏదో ఒకటి

196 కళ్యాణ మంజీరా తేల్చుకోవాలనే బిగిసి రూర్చుంగి మాధవి. *ఆ కోస్టం చీగాలు అందరికీ ఇచ్చేవి కా అవి అత్తద్వారా కోడలికి సం,కమిస్తాయి. పురుషుడికి దాని లోపలికి (ప్రవేశః అధికారమే లేదసలు. మా అమ్మగారు పోయాక నాన్నగారు కూడా వచ్చిన ఆదాయా? గర్భకోస్టం ఇవతలే భద్రపరచి వైైటనుండి తాళాలు వేసేవారు. కజ్ఞకి వచ్చాక ఆచారం మేరకు నాన్నగారు ఆ వీగాలు ఆమెకు అప్ప చెప్పి పూజాదికాలు చేయి చారు. ఇన్ని సంవత్సరాల ఆదాయమూ ఆమే లోపలి [వకోష్టంలో భ ద్రపరిచింది ఇప్పుడు దానిమీద అధికారం ఆమెదే. ఏడేదు తరాలనుండీ మా పూర్వీకులు ఎవర దాని లోపలికి అడుగు పెట్టి ఎరుగరు” అన్నాడు కోవలన్‌.

గర్భకోష్టం లోపలి గృహంలో ఏడేడు తరాల లక్ష్మి మూలుగుతున్నదని ౩ శాక ఎలాగైనా దానిమీద అధికారాన్ని పొందాలనే కొరిక (ప్రబలమై పోయిం మాధవికి. ఆనాటి నుండి కోవలన్‌ను రెచ్చగొట్టడానికి, అతడ్ని పూర్తిగా వళపరచ కోవడానికి ఆమె అవలంబించని పద్ధతంటూలేదు. అస్తమానం (పక్కని కూర్చొ” లాలిస్తూ మద్యపా(త నింపి ఇస్తూన్నది, తియ్య తియ్యటి .పేమాలాపాలతో, ఆలిం: నాలతో అతడ్ని ఉత్తేజ పరచి, రోజూ తన ఉద్దేశాన్ని అతనికి నూరి పోస్తున్న: తాంగత్రికుడు ఎలా అయితే శళవసాధనచేసి అనేక [ప[క్రియల ద్వారా ఎలా కవంక (ప్రాణ సంచారం చేయిస్తాడో ఇప్పుడు మాధవి కూడా అంతకు మించిన తంత్రాల? కోవలన్‌ మీద (ప్రయోగిస్తున్నది. అతను బాగా ఉ త్రేజితుడై నవుడల్దా మాట మాటికి నేను కణ్ఞకికన్నా' ఏఇతర కుల వధువులకన్నా ఎందులో తీసిపోయానో చెప్పండి” అ (పళ్నిస్తూ పోతుంది.

మాధవి కుతం[తాలు ఊరికెనే పోలేదు. చెప్పగా, చెప్పగా మదోన్మత్తుడై” కోవలన్‌కు చివరకు ఒకనాటికి మాధవి చేతుల్లో చిక్కక తప్పలేదు. లీలా మాత్రంగా నైనా అతనిలో ఆలోచన మేలుకొని ఎక్కడ తిరస్కరిస్తాడోనని ముందుగానే ఆ సమస! మీద పక్షంగానూ, వ్యతిరేక పక్షంగానూ, తనే తర్క వితర్దాలు, వాదోపవాదాలు జరివి ఒకదారికి తీసుకు వచ్చిందతన్ని. అవకాశం చూచుకొని ధారాపాతంగా కన్నీరు కురిపిస్తూ వెళ్ళి అతని ఎదుట నిలబడింది.

“నేను చెప్పేది చాల కటువుగానే ఉండవమృ కాని అసత్యంమాతం కాడిది. నేనిది నా కోసమని కోరుతున్నానని అనుకోకండి స్వామీ ! మీ పాదాల సాక్షిగా (ప్రమా ణం చేసి చెప్తున్నాను. మీ మాధవి అంత స్వార్థ పిళాదికాదు. ఇదంతా నా కోసమనే చేస్తున్నట్లు రోకానికి కనిపిస్తుదంపే నజం చెప్పండీ, కులీకుల్లైన వారికి ఇద్దరు భార్య లుండడం తప్పా? నేను మీ ధర్మపత్నిని కాకపోయినా కనీసం మీ పాదదాసిగానై నా అంగీకరిస్తారా లేదా నన్ను?

“అంగీకరిస్తాను

“నన్నెవరైనా భం పేస్తారనుకోండి. లేదా మీ నుండి లాక్కొని తిరిగి మీ సేవా

కళార్లిజి మం జీరాలు 127 భాగ్యం అఖించకు ౨డా చేస్తారనుకోండి. అప్పుడు దాన్ని సహించగలరా. మీరు?”

“ఒక్కనాటికీ సహించను. ..ను...నువ్వు నాల్యాపంపాణానివి మాధవీ!”

“అయితే నా రక్షణ కోసం తగిన ఏర్పాటు చేయక తప్పదు మీరు. మహారాజు గారు నగరానికి రావడం ఆంస్రం మహా (శేష్టిగారు మిమ్మల్ని నాకు కొకుండా చేసే మాట నిజం. నేనేమీ చేయలేను. ఆళక్తురాలిని. అందునా వేశ్యను. ధర్మమూః సంఘమూ, మహారాజు అందరూ ఆయన పక్షమే. దిక్కుమాలిన దాన్ని మీరౌక్కరు తప్ప ఈ లోకంలో ఇంకెవరున్నారో చెప్పండి స్వామీ! ఈ ఆపదను:డి నన్ను కాపా డగానికి కేవలం ఒకే ఒక ఉపాయం మిగిలిపోయిందిక.”

“ఏమిటద్‌?”

ట్స లేదు మీరు నన్ను కాస్తోంక్తంగా పెండ్డి చేసుకోవడమే.”

“పెండ్రా?” అన్నాడు కోవలన్‌ ముఖం వికృతంగా పెట్టీ. (త్రాగుడువల్ల పూర్తిగా మత్తులో పడిపోయిన అతని చైతన్యానికి ఈ పెండ్రి అనే మాట తీ[వమైన అభూత:లా తాకింది. తిడబడుతూ లేచి నిలుచున్నాడు. సాధ్యమైనంత వరకు స్వరాన్ని అదుపులోకి తెచ్చుకొని “నీ కోసం నేనేపనయినా చేయడానికి సిద్ధమేకాని ఈ పెండ్లి అనే పరీక్షకు మాత్రం నన్ను గరి చెయ్యకు మాధవీ” అన్నాడు.

“*ఆ్రయితే ఇక గా తలరాత ఇంతే” అంటూ చల్లగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచి లేచి నిలుచుంది మాధవి. కోవలన్‌ సమాధానం విని ఆమే ముఖం పాలిపోయింది. దుఃఖ పూరితమైన స్వరంతో *ఖల్రాగే జరుగుతుందని నాకు తెలుసు, శతువుల చేతుల్లో చుర్య రణం పొందేకంటే నాకు నేనే ఏ నుయ్యో గొయ్యో చూచుకోవడం మంచిది. కాని మణిమేఖం! హయో: నువ్వేం పాపం చేసుకుని పుట్టావే మణీ రేపటినుండి నువ్విక తల్లి లేని దొనివయి పోతున్నావా అమ్మా * అంటూనే నిలువునా విరుచుకుని పడి పోయింది తల ముక్కాంపీట అంచుకు గుద్దుకొని రక్తం ధారాలు కట్టింది.

గాయం చిన్నదే అయినా రక్తం బాగా పోవడం వల్ల కొన్ని రోజులు పక్క మీదనే వుండవలసి వచ్చింది మాధవి- కజ్ఞకి ఆమె సేవా సపర్వలలో మునిగి. తేలుతు న్నది. (పక్కనే కూర్చొని ఆహోరా (తాలు ఆమెకేమేమి అవసరమో అందిస్తున్నది.

మాధవికి కొంచెం స్వస్థత చిక్కగానే ఆమెకోరిక తీర్చడానికి అన్ని ఏర్పాట్లు చేస్తున్నాడు కోదలన్‌. ఎవ్వరికీ తెలియకుండా తనే వెళ్ళి పెళ్ళికి ముహూ ర్తం పెట్టిం చకు వచ్చాడు. దక్షిణ ఆళతో తలవంచే పురోహితుడ్ని ఒకడ్ని పట్టుకొని మం తాలు చదవడానికని ఏర్పాటు చేశారు.

ఆ సుముహూర్తమూ రానే వచ్చింది. బంధుగణం ఎవ్వరూ రాకపోయినా కూలికి వచ్చిన పురోహితుడి మంత పఠనంతో మాకపి వివాహం జరిగిపొయింది.

పధ్నాలుగు సంవత్సరాలుగా కోవలన్‌తో సహచర్యం జరుపుతూన్న మాధవి ఈవేళ మళ్ళీ పెళ్ళి కూతురై కొత్తగా కోవలన్‌ ముందుకు వచ్చింది.

190 కళ్యాణ మంకీ

పెళ్ళితంచు జరిగిపోయాక కూడా తన లక్ష్యాన్ని మరచిపోలేదు మారవి. కోష్టంలో ఉన్న ధనమూ, కళ్యాణ మంజీరాలు ఇవి రెండే ఆమెకిప్పుడు లఐ వాటిని సాధించడానికి తగిన సమయం ఎప్పుడా అని వేయికండ్తతో కాచుకు కూర తను ఇప్పుడు సతి అయింది. మరి సతికి సహజంగా సం[కమించవలసీన 6 రాల్నే కదా శను కోరుతున్నది, త ప్పేమున్నది ఇందులో. ముందు గీసిన గీటు కుండా కోవలన్ను తన గుప్పిట్లో చిక్కించుకొని ఒకరోజు అతన్ని బాగా ఎగ కజ్ఞకి దగ్గరికి పంపింది.

కోవలన్‌ బాగా (తాగి ఉన్నాడు. “నీ మీది నా వ్యామోహానికి ఇది పరీక్షయితే తప్పకుండా తెస్తాను మాధవీ ” అంటూ తూగుతూ బైలుదేరి కళ్దికి ౯ లోకి వచ్చాడు

ముందు సవినయంగానే తిరస్కరించింది కజ్ఞకి. దాంతో పని జరగలేదు. తరువాత కొంచెం దృఢంగానే ఇది తగదని చెప్పబోయింది. (త్రాగుడువల్ల ఉన్మళ ఉన్నాడు కోవలన్‌. ఉద్రేకం పట్టలేక ఆమెమీద చెయ్యి చేసుకున్నాడు. దేవి “రవీంచండి, రక్షించండి" అని పెద్దగా కేళలువేస్తూ 'వ్రకోష్ణం తలుపులు దాటి ౬ లకు వచ్చింది. దాంతో మరింత ఆెచ్చిపోయి కణికిని ఇష్టం వచ్చినట్లు కొడుతూ శదా ఈడ్చుకు పోయినట్లు లాక్కుపోయి ఆంతఃపురం మెట్లమీద కుదించాడు కోవల ఆమె చెంగుకు కట్టివున్న వీగాలగుత్తి తాగుకున్నాడు. మంజీరాల వైపుకూడా చ జాచాతు. కొని ఎందువల్లనో ఆ సాహసం చేయలేక పోయాడు. నిలువెల్లా ఆయ పడుతూ రక్తసికృమైన శరీరంతో పడివున్న కజణ్ణకినీ అరచి ఆరచి గొంతు బౌం? పోయి ఇప్పుడు మౌనంగావున్న దేవంతినీః చుట్టూ మూగిన జనసమూహాన్నిచూచా జంకు అనిపించింది. రొప్పుకుంటూ లోపలికి వెళ్ళి తన శక్తినంతా ఉపయో? తలుపుల్ని దగ్గరకుచేర్చి లోపలనుంచి గౌండిగ వేసుకున్నాడు. అప్పటికే క లేకుండా ఉన్నాడేమో అడుగు తీసి ఆడుగు వేయడానికి కూడా ఈ కి చాలక రొప్ప ద్వారబంధంమీదే చతికిల బడిపోయాడు.

ఆ రోజల్లా ఎవ్వరూ కోవలన్‌ దగరకు వెళ్ళీ సాహసం చెయ్యలక పోయా ట్రైటనుంచి ఎవరైనా రావడానికి తలుపులోపలనుంచి గడియవేసి ఉంది. అలాదా బంధం దగ్గరే ఉన్నపళాన పడి ఉండిపోయాడు కోవలన్‌. అతనికి అతి [పియ]ై (తాగుడుకూడా తెమ్మని ఎవరినీ ఆదేశించలేదు. అంతా జరిగిపోయాక ఇప్పుడా స: టన తలచుకుంటే ఏదో శూస్యంగా, బాధగా, ఆవేదనగా, నరాలు తోడుతున్నట్లు వ్‌ పోటులాగా అనిపిన్తుందతనికి. కళ్ళు తెరచి ఏదో ఒకసారి చుట్టూచూచి మళ్ళీ కె! మూసుకున్నాడు. ,

మధ్యాహ్నమయింది. అక్కడే వున్నపాటున కూర్చుని వున్నాడు కోవం దాసదాసీ జనంకాని, మాధవికాని అతని దగ్గరకు రాలేదు. చుట్టూవున్న ఎ

క్‌ ఖా బబు ౮౯౪౮” ౬౫ కుడ్యాలు, సుందరమైన లతలు, పుష్పాలుకీర్చిన పెద్ద తలుపులకు దిగువని కాపలా వాష్ళ కూర్చునే అరుగులు తప్ప ఎవ్వరూ అతని సమీపంలో లేరిప్పుడు. మొవూం వేళ్శాడ వేసుకుని ఇంతవరకూ ఏదో ఆకోచిస్తూ కూర్చున్న కోవలన్‌ హఠాత్తుగా తడబడుతూ లేచి నిలుచున్నాడు. ద్వారం గడియవేసి కావలావాణ్ణి కేక చేశాడు. “ఆమె కాని వస్తే తలుపులు తియ్యండని ఆదేశించి ఎవ్వరివైపూ కన్నెత్తి చూడకుండానే వడిగా అడుగులు వేసుకుంటూ తన అంతఃవుర (పకోష్టం వెపు వెళ్ళాడు. నిర్ణనంగా వున్న ఆ పపకోష్టద్వారం దగ్గర మణిమేఖల నిలబడి వుంది. ఆమె తల్లికోసం నిరీ కిస్తూ ఆక్కడ నిలుచున్నదేమా హఠాత్తుగా తండి కనబడడంతో వులికిపడింద. ఒర్యవ్షణం కోవలన్‌ దృష్టి భయ క్రాంత అయిన మజణి్వివెపు పోయింది. ఎందువల్లనో ఆతని అడుగులు అృపయత్నంగానే ఆగిపోయాయి. తదేకంగా ఆమెవైపు చూస్తూ వుండివోయాడు. మణిలో తన (ప్రతిబింబమే కనిపిస్తున్నదతనికి. భయ (భాంత అయిన ఆతని అంతరాత్మకు (పతిమూ ర్రిలాగా నిలబడి వున్నది మణి. కోవలన్‌ పట్టరాని భావావేళంలో ఆమె. రెండు భుజాలు పట్టుకున్నాడు. తండ్రివెపు అమాయకంగా చూస్తూ నిలబడిపోయింది మణిమేఖల. ఆ స్పర్శలో ఆమెకేదో అపరిచితమైన ఆత్మీ యతతోచింది. కోవలన్‌ ఆమెను గట్టిగా హృదయానికి హత్తుకొని నెమ్మదిగా ఆమె శిరస్సు నిమురుతూ “ఈ మాయానాటకం మధ్యలో నుప్వెందుకు వచ్చి పడ్డావు తల్దీ! నువ్వేం పాపం చేశావ,” అన్నాడు. ఆతన కళ్ళలో నిషృపొంగాయి. ముండు సిగ హించుక=దామని (ప్రయత్నం చెయబోయాడు కొన సాధ్యం కాలేదు. కట్టతెగెన తటాకంలా దుఃఖం సిలువునా ముంచి వేసిందతన్నె ఏడుస్తూ నిలబడిపోయాడు. తండి ఏడుస్తూ వుండడం చూసి ఏమిటో అర్ధంకాక తనుకూడా వెక్కిళ్లు పడుతున్నది మణి. ఆ దుఃఖానుభూతి ఇద్దర్నీ ఏకం చేసీవేసింద.

దూధవి రోష్టం వైపు వస్తూ దూరంగుండి ఇదంతా చూసీ మొఖం తప్పించి చాటుకు వెళ్ళిపోయింది. ఇంతసేపూ కోవంన్‌ ఉలుకూ పలుకూ లేకుండా మౌనంగా పడివుందడం చూసి భయపడి పోయించామె. ఇప్పుడు మణిమీద ఆయనకు మక్కువ కుఎరింఏి. అంతే చాలు దేవుడా. మణికోనమని ఆమునా ఆయనకు నా పట్టులో వుండక తప్పదు ఆనుకుంటూ లోలోపల సంతోషంతో నింబడి పోయింది.

25 తన ఇంత్‌ ద్వారం ఎప్పుడయితే మూనుకు పోయిందో అనేక సానుభూతి

180 కళ్యాణ మంజీళాలబ చ్వారాలు తెరుచుకున్నాయి కజ్ఞకి కోసం. అందరినీ మౌనంగానే తలవంచి క్షమా ర్పణకోరి దేవంతిని తీసుకొని తమ మామగారు కట్టించిన ధర్మశాలవైపు నడిచింది, దేవంతి దారిచూపుతూ ముందు నడుస్తున్నది. కోటిశ్వారుల సంతానం. కులవధువు పాదచారియై నగరవీధుల్లో వెళుతూ వుండడం చూచి అనేక మంది తలడిల్లిపోయ కన్నీరు కారుస్తున్నారు. నగరానికి నగరమే సలసల కాగిపోతున్నది, ఎక్కడచూస్తే అక్కడ జనం మాధవినీ, కోవలన్‌ను దూషిస్తున్నారు. కజ్దికీ గుణ గణాలను పొన డుతూ ఆమె కోసం అ(వవులు కారుస్తున్నారు. _

మవి (శ్రేష్టిగారి ధర్మస్మ్యతం వృద్ధ కార్యువాహుడు ఇప్పుడు యజసూనురాకే ఆశయం కోసమని ధర్మశాల ద్వారం దగ్గర నిలబడి వుండడం చూచి కన్నీరు కారుస్తూ ముందుకు వచ్చి రెండు చేతులు జోడించాడు. “సర్వనాశనం జరిగిసోయింనీ అమ్మా! ఏమీ మిగలలేదు. కలి నాలుగు కాళ్ళూ మోపిందీ లోకంలో. వినడానికి కూడా వీలులేనిది ఈ పాపిన్లి కళ్ళతో చూడవలసి చచ్చింది. ఈ కావేరీ పట్టణానికి చెడు రోజులు వచ్చాయిత వీ”

ఈ వార్త మహా,శ్రేస్టి విన్నారు. ఇంతకంటే దారణమైన వార్త మరొకటుంత దాయనకు. ఈ విఘాతాన్ని తట్టుకోలేక కూర్చున్నవాడు కూర్చున్నట్టుగానే ఆలోచిస్తూ వుండిపోయాడు. చాలాసేపు అలా ఉండి ఉండి హఠాత్తుగా లేచి నిలుచుని ద్వారపాం కుణ్ని పిలిచి పళ్లికీ సిద్ధం చేయమని ఆదేశించారు. కనీసం పాగా అయినా ధరి కుండానే గబగబా వెళ్ళి పల్చికీలో కూర్చున్నారు. జీవితంలో మొదటిసారి నిండు వీధిలో తలపాగా లేకుండా వెప్తన్నారు మహా(శేస్టి, తన ఒక్కగా నొక్క కూతుద్న కలుసుకోవడానికి తన వియ్యంకులు కట్టించిన ధర్మస్మతాసికి బయ్‌లు దేరారాయన.

తండడ్రిగారిని చూచి [పక్కమీద నుంచి లేవబోయింది కణ్ణకి. ఆమె శరీరం అంతా గాయపడివున్నా ముఖం ఎంతో [పశాంతంగానూ, (పకాశవంతంగానూ వుంద్‌, ఆమెను లేవవర్దని వారిస్తూ వెళ్ళి పక్కనే నిలుచున్నారు మహా (శేష్టి. ఇద్దరూ ఎంతో గంభీరంగా ఒకరినొకరు నిగ్రహించుకొని సంయమాన్ని చూపుతున్నా మహా(శ్రేస్టిగార హృదయంలో లోలోపల అగ్ని మసలుతూన్నది.

మహా (శేస్థి గార్ని చూచి దుఃథాన్ని దిగ (మింగడం సాధ్యం కాలేదు దేవంతికి

“ “చూడండి స్వామీ మీ కజ్ణకీదేవి ఎలా అయిపోయారో చూడండి” అంటూ పాదాం మీద పడిపోయింది. ఎడమ చేతిని ఆమె శిరస్సు మీద వుంచి అక్కడే నేయీద చత శిల బడ్డారు మహా శ్రేష్టి. కుడి చేత్తో కజ్ధకి శిరస్సు నిమిరారు. కజ్దకి కళ్ళు మనీ మూసుకున్నాయి. ఎప్పుడో మరణించిన తల్లి జ్ఞాపకం వచ్చి రెండు కన్నీటి చుక్కలు కనుకొనల్లో నిలచి వెచ్చగా చెక్కిళ్ళ మీదికి జారాయి.

“దుఃలించకు అమ్మా నువ్వు నా కుమూర్తెవు కాదు కొడుకువి. పితరులకు ఫిండం పెట్టే వాష్ళ లేరనే చింత నాకిక లేదు. నేనంతా నిశ్చాయించుకొనే. వచ్చాగు

శ క్యాణమింజల- లా తల్లీ! రెండే రెండు మార్గాలున్నాయిప్పుడు. ఒకటి నిన్ను ఇంటికి పిలుచుకొనిపోయి మళ్ళీ వర్తకాన్ని లీసికొని ఈ 1పపంచంతో యుద్దానికి దిగడం. రెండవది, నువ్వు మొదటదానికి అంగీకరించని పక్షంలో ఆచరించేది-ఉన్నదంతా రాజ్యకోళానికి అప్ప చెప్పి సన్యాసం పుచ్చుకోవడం-పోదాం పద అమ్మా. అదీ నీ ఇల్లే. నిన్నే నా కొడు కుగా భాఎంచి రెట్టింపు ఉత్సాహంతో మళ్ళీ లోకంలో దిగుతాను. ఏమంటావు తల్లీ |” కళ్ళు మూసుకొని అలాగే ఉండిపోయింది కజ్ఞకి. చాలాసేపు అలాగే ఆలో చిస్తూ వుండి వుండి “ఆ రెండో మార్గమే మంచిది. [శేయస్కరమైంది. నాన్నా” అంది. ఇటువంటి ఏపత్తులో పుట్టింటికి వెళ్ళిపోయి. మెట్టినింటికి మచ్చ తేవడం ఇష్టం లేదామెకు,

“నీ వల్ల రెండు వంశాలు వవితత్రమయ్యాయి తిళ్రీ! నీ తల్చి గర్భం ధన్యమ యింది, మంచిదమ్మా! నాకేచింతా లేదిక. ఈ నాటితో నా దుఃఖాలన్నీ తీరిపోయాయి. నాకు శాంతి లభించిందిక. పరమశాంతి” అంటూ కళ్ళు మూసుకున్నారు మహా (శ్రేష్టి. ఆయన కళ్ళు ఆశసిక్తాంయి కన్నీళ్ళు చంపల మీదుగా జారుతున్నాయి.

మహా (శేస్టి సన్యాసా్యశమం స్వీకరించగానికి అన్ని ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి ధన సంపదనంతా రాజ్యకోళానికి ఇచ్చివేస్తూ ఈ ధనంతో నళించిపోయిన నగర వర్తక వైభవాన్ని తిరిగి వృద్ధిలోకి తేవలిసిందిగా మహారాజుగారికి [వ్రాశారాయన. అంతేకాదు, ఆయన ఈ పపంచ వ్యామోహాలన్నీ విసర్జిస్తూనే మాధవ మీద తనకున్న కక్షను మళ్ళీ చివసారిగా తీర్చుకున్నారు. తన వియ్యంకులు మహాశ్రేష్టి మాళాత్తువన్‌గారి సంపదనంతా ముఖ్యంగా పవి(త్రమైన వారి వంశకోకాన్ని మాధవి మాయోపాయాలతో వళపరచుకుందని [పభుత్వం దాన్ని కూడా స్వాధీన పరచుకొని నగర వాణిజ్యాభి వృద్ధికి ఉపయోగించడం ఎఎతో (శ్రేయస్కరమని, ఆ విధంగా చేయడంవల్ల స్వర్ధీయ లైన తనవియ్యంకుల ఆత్మకు ఎంతో కాంతిని చేకూర్చినట్లు కాగలదని కూడా మహారాజువారికి [వాశారాయన. తన దాన ప[తములో మాధవి, కోవలన్‌ల దౌర్భాగ్య స్థితిని రూడా ఉల్లేఖిస్తూ వారి పోషణకు అయ్యే వ్యయాన్ని ఈ ధనంమీద వచ్చేవళ్ణీ నుండి ఇప్పించే ఏర్పాటు చేయవలసిందిగా మహారాజా వారిని అభ్యర్థించారు.

దాన పృతాన్ని మహారాజావారి సన్నిధికి పంపుతూ వెంటనే (పభువులు తమ పతినిధిని కావేరీ పట్టణానికి పంపి తనను సాధ్యమైనంత త్వరలో ఇంధ విముద్తుడ్ని చేయవలసిందని కోరారు మహా(్రేష్టి, పత్రం అందినదే తడవుగా రాజోద్యోగి ఒకడు ఖయలుడదేరి కావేరీ పట్టణం వచ్చాడు. మహాశేష్టిని సంసార పరిత్యాగం చెయ్యవద్దని అభ్యర్థిస్తూ మహారాజావారే స్వయంగా ఒథ పత్రం పంపారు, కాని శ్రేన్టిగారు తన నిళ్ళ్చయాన్ని వదులుకోలేదు.

మహాశ్లేస్టిగారి సన్యాస్మాశమ ముహూర్తాన్ని ప్రకటించారు. వారి సూచన మేరకు రాజోద్యోగి స్వయంగా వెళ్ళి స్వర్గస్తులైన మహా శేవ్టీ మాళాత్తువాన్‌గారి వంళ

1లడ 5 ళ్యాణమెంజటెరాట కోళాన్ని వళపరచుకున్నారు. నగరం అంరా అలజడిగా వుండి. మారవి భయంలో _స్తంభించి వోయిఐడి. ఏదీ అంటని యోగిలాగా తటస్టుడుగా వుండిపోయాడు కోవలగ్‌

గృహ పరిత్యాగం చేసి దర్శిదులకు భిక్షువులకు, సన్యాసులకు యధేచ్చగా దా చర్మాలు చేసి ఆసంఖ్యాకమైన జన సమూహంతో కావేరీ తీరానికి వచ్చారు మహా శే ఆచారం మేరకు అక్కడ లౌకిక వేషభాషలు విసర్జించి కాషాయ వస్తాంలు ధరింజాడ ఆ తరువాత అందరికీ పణామాలుచేసి తీరందాటి అవతలకు వెళ్ళిపోవడానికని నావలా కూర్చున్నారు.

చుహా[శేస్టిగారికి చివరి వీడుకోలు ఇచ్చుడానికని నగరానికి నగరమే తరలి ము నట్లుగా వుంది. కొని ఆయనప అత్యంత _పేము షాత్యరాలయిన కుమ్నారె, అల్జకూ రారడు. డేవంతి మాతం నచ్చి [పమాణ సూచకంగా చేతులు జోడించి నిలుచున్న ఒకవైపు జనానికి ఇవతల కాషాయ వస్తాొలతో చేలమ్మ కూడా నిలబడి వుంది. మహ (శేష్టిగాంకి తుద పీవోలు చెప్తూ తనకు చకపరిచితమైన కావేరీ పట్టణమే తరలి పోల న్నట్టు డారపడిండి చేలమ్య. ఏదో పోగొట్టుకున్న చానలా అన్యమనన్కంగా నిలబడి పోయిండి.

క్‌తుం బోులో చిక్నినట్టుఐది దూధం పరెస్టి౬ి. ఎక్కడ విన్నా మహారాజ గారు నగరానికి రాగానే అమకు శిక్ష తప్పదనే చక వట్పీ మరొకటి విశరావడం లమ. కులట ఆమువ్వండీ రుల వఖవుల్చి, కుం సం పదాయాన్న ఆవమాూన పరచిన కూరదిేి శిక్షపడ్‌ తీరదంపిఐ౨దే. దుహారాజు రాపవ్చుండి ఎమువుతు.దో దీని గతి. శిరోముండనం చేయించి గాడ్‌వమీద ఊశేగి చక పోతే ఆప్పడడగండి. “అబ్బే ఆ శిక్ష చాలదు ఇట వంటి మోరాలకు ఒడిగట్టిన వావుకు ఉపుపాతర చేస్తారు. గొంతు వరకు ఆందులో పాతివేయించి జాగిలాల్చి ఉసికొల్పుతారు. ఇహ చూచుకో నాయనా” ఇటువంటి వార్త లన్నీ ఇల్లిల్దు, వాద వాడ తిరిగి శేకరించుకు వస్తూన్నది నాగరత్వ .

[| న నే మ దా

ఒక రోజున డరయూరు నుంచి వచ్చిన రాజ ప్రతినిధి నుండి పిలుపు వచ్చిం: మాధవికి. కొన్ని వర్తకపు డికుసులకు క్రీ; శే॥ మహా(శ్రేవ్టి కటిక ధరల్ని గురంచి తెలునుకోవలసి% కార్యం. ఉన్నదంటూ అధికారం వర్తమాళం పంపాడు. వార్తని ముందు భయంతో వణికిపోయింది మాధవి. కాని వెళ్ళక గత్యంతరం లేదు. ఆందు”ా (వన్తుః విపత్కర స్థితిలో దీనివల తనకేవైగా ఆలంబక దొరికినా దొరకవచ్చు. వెంటనే లేచి పల్లకీ సిద్ధం చేయిచమన నాగరత్నకు చెప్పి తను వెళ్ళి అమృతంగా ఆలంక రించుకొని సిద్ధమయింది. తగనూ, తన మజిమేఖలను కాపాడు కోవడం కోనమనీ ఎటు వంటి యు_క్రీ సయినా ఆచరణలో పెళ్టడానిక్రి సిదంగా వుండి మాథవి, ఆలా అం సఠీర్వం సంగతి ఆపు మరిచి పోయిఎదని కాడు. కాని పురుషుల్ని అంద చందాలతో ఆకర్షించ ఆకట్టుకునే సంస్కారంవల్ల ఏర్పడిన (ప్రవృత్తే ఈ సమయంలోనూ ఆత్మ రకణకోనమని ఆమె కాపా జీవితం అంతటా వ క్రమవుతూన్నడది.

కళాంణనుంజరాలు =*చలా రాజోదో[గిని తన వాకృమత్యారంతో ఆకట్టుకోవడానికి కాగా పయత్నం)= చేసింది మాధవి. అతనికి తన పట్ట జాలి పుట్టేటట్టు చేయాలని ఆమె సంకల్పం, కానిం అప్రయత్నంగానే తన కూపు, రేఖా విలాసాలు, అతడ్ని మోహహాళంలో చిక్కుకునేవే టట్టు చేస్తే ఆ అపరాధం ఎవరిద? మాధవి తన సతీత్వాన్ని గరించి, ఎక పురుషని [(వతమూ. మొదలైన. శిష్టాచారాలను గురించి పదే పదే అతని ముందు ఎకరువున పెట్టింది. కాని ఏనే వాడికి ఇటువంటి గుణాలంన్నిటిని నాకొరకు హూడా ఈమె పాదంచ గలదనే అపోహను తలిగించే విధంగా ఉందా చెప్పే పద్ధతి. మాథవి తన కారాన్ని సౌధించుకొని మరీ తిరిగి వచ్చింది. అయితే 3 రోజు నుండే అదే నెపంతో తరచూ వెళ్ళడం మామూరైై పోయిండామెకు. శోవలన్‌తో చెప్పకుండానే రోటూ వెళ్ళ వస్తున్నది. కోవలన్‌ పట్ట ఆమె హృదయంలో ఉన్న పేమ అపారం, పర పురుషుడికి సంబంధించి? ఆలోచనే €దామె మనస్సులో. కాని పురుషుడ్ని ఆకక్షించడంలో తనకున్న అపూర్వ కౌశలాన్ని అవకాళం కలిగినప్పుడు ఉపయోగించుకోవడం అపరాధంగా భావించడం లేదామె. అయితే [కమేపీ రాజో దోంగితో వ్యవహారం రసఘట్టంలో పడుతూన్నది. వుండి వుండి త్మీవమైన అంత స్సంఘర్షణకు లోనవుతూన్నదామె.. రెండు మార్గాల్లోనూ దేన్నో ఒకదాన్ని అకున రించడం మంచిదనే భావన కూడా అపుడపుడూ కలుగుతూన్న దిప్పుడు. అపేమో రాజోద్యోగి ఆమె పొందుకోసం తహ తహ లాడుతున్నాడు. అతని తొంచరపాటు చూచి తను విసరిన పాచికలో తనే చక్కినట్టు భయ భీత అవుతూన్నది మాధవి. ముందుకు సాగుతున్న అడుగులు కొ్చికొద్దిగా జంకుతున్నాయి. ఆమె మనస్సులో సతీక్వానికీ, వేశాం 1పవృత్తికీ మధ్గ త్నీవమైన సంఘచ్షణ చెలరేగుటూనృదిప్పుడు. అవసరం కోసమని రాజోద్యోగిని అలరించి వచ్చి దానికి పళ్చాత్తాపంగా కోవలన్‌ను సంతోష పరచడంరో తనను. తాగు లీకం చేసుకుంటున్నది. రాజోద్యోగి. చేతుల్లోంచి నేర్పుగా తప్పుకొని బైట పడి ఇంటికి రాగానే తనను అగాధమైన పాతాళశరూపంలో పడకుండా కొపాడగలిగేవాడు కోవలన్‌ ఒక్కడు తప్ప మరొకడు లేనట్టు అతని హృదయానికి హత్తుకు పోతుంది. అన్నిటిలోనూ అపజయమే ఎదురౌతున్నట్టు అని పీస్తూన్నదామెకు.. ఎటు చూచినా నరాళ నిస్పృహలే ఎదురౌతున్నాయి.. ఎంతో (ప్రయాసతో మహా శేష్టిగారి భవంతికి యజమానుకాలయింది. కులలక్ష్మీ అధికారాన్ని కజ్ణకినుండి లాః్పాన మొత్తం (పపంచాన్నే జయించిన ఆనందాన్ని పొందింది. కాని ఏం లాభం? అంత సుందరమైన ఆకా సౌధాన్ని కుటిలుడ్రైన మహా (శ్రేష్టి క్రేవలం ఒకే ఎత్తులో నేలమట్టం చేసీ మరీ వెళ్ళిపోయాడు. తన్ను కోవలన్‌ (పేమిస్తున్నాడు. అగ్ని హోత్రం సాక్షిగా అతణ్ని పెళ్ళాడి పదవ్నిణాలు కూడా. చేసింది తను. తను కోవ అన్‌కు ఇప్పుడు రక్షిత వేళ్ళకాదు. ధర్మ పత్న కొని సౌడంమేమున్నది" దానికి ? లోకం ఎలా నమ్ముతుంది? తన పల్ఫీత్వానికి బలమైన 1పమాణమేదో కావాలి మాధవికి.

)క్మీ క్‌ ళ్వ్యాణ మంజీరా సతీత్వానికి చిహ్నాంయిన కళాశాణ మంజీరాలు పొందాలనే కోరిక మళ్ళీ (పం శీశాతున్నది మాధవిలో. కజ్దకిని బైటికి గెంటినప్పుడు ఆమె మంజీరాలను _ కోవరన్‌ క్ర్కోబోవడం చూచిందామె.. తరువాత మణిమేఖలమీద అతని [పేమానురాగాణ పజావడం గమనిస్తూన్నది. ముఖ్యంగా పెద్ద అవరోధం మహా (శ్రేస్టిగారిది. ఇప్పుడు కాలగిపోయింద్‌. ఇహను జీవితమంతటికీ మహత్తరమైన ఈ కోరికను సాధించి తీ తుంది తను. కళ్ఞకిని జయించి తీరుతుంది. ఆ తరువాత ఒక వేళ తన శిరస్సు పోకే పోనీ అనుకుంటుందామె, మళ్ళీ తీీవమైక ఆంత ర్జ్వంద్వంతో సంఘర్షణ పడుళతూన్నది గూధవి. 26 నగరంలో తిరిగి ఇందోత్సవాలకోసమని పెద్ద ఎత్తున ఏర్పాట్లు జరగ తున్నాయి. చోళదేశాని కంతటికీ ఇప్పుడు రాజధానియైన కారణంగా కావేరీపట్టణాన నూతన వధువులాగా అఆలంకార్గాలు చేస్తున్నారు, దూర దూర 'పాంతాం నుండీ నాఓ కత్తెలు, ఇందజాలికలు, వర్తకులు (శేష్టులు జట్టు జట్టుగా నగరానికి వస్తున్నాగ మహారాజు యికనుండి నగరంలోనే స్థిరంగా వుంటారు గనుక తమ పరిస్థిం మెరుగ పడవచ్చని మహాజన వాడలోని శేస్టులందరూ ఆశపడుతున్నారు. కావేరీ పట్టణం రా= ధాని ఆవతంతోనే ఉత్తరా పధానికి, దక్షిణాపధానికి సంబంధించిన వగక శేంగా లలో మళ్ళీ ఓక విధమైన ఉత్తేజన (ప్రారంభమయింది. అయినా చహ్మాశేష్టిగాద సంసార పరిత్యాగం చేయడంతో (పజల హృదయాలలో గూడు కట్టుకున్న శంకలు, సందేహాలు ఇంకా పూర్తిగా తొంగిపోవటం లేదు. మహారాజుగారు వేంచేసే తిధి సమీపిస్తున్న ,కొద్దీ నగరంలో అలజడి. పెరి: పోతూన్నది. మాధవీ, పన్సాల (ప్రేరణతో కిట్టు తప్పి (ప్రవర్తించిన వేశ్యలంళ ఇప్పుడు భయకంపితుర్నై పోతున్నారు. మహారాజుగారు వచ్చీ రావడంతోనే వే కన్యం మీద త్మీవమైన చర్యలు తీసుకునే ఉద్దేశంతో వున్నారనీ ధన చైభవాలల్‌ మహాజనవాడ ,శేస్టుల్ని మించి పోయిన వేళల ధన సంపదనంతా స్వాధీన పరచ కుంటారని వదంతులు వ్యాపించడంతో ధనిక వేశాలందరూ తమ తమ ధన సంప: నంతా భూస్థాపితం చేసివేస్తున్నారు. కొందరు వేశ్యలు భీతాహంతో అప్పుడే నగర విడిచి పారిపోయారు కూడా! మహారాజు విచ్చేయడానికి కేవలం. నాలుగు రోజు మామే గడువు వుండి పోయిందిక

కళ్యాణమంజీరాలు శిలలా

ఇంతలోనే నగరం మీద అనుకోకుండా పురొక ఉపష్మదవం వచ్చి పడింది- హాఠాత్తుగా కావేరీ నదికి కొత్తనీరు తగిలి వరద పెరిగిపోతున్నదన్న వార్త వాపిం చింది. అంతేకాదు ఆ వార్త వాపించిన ర్మ్యాతే నదీ తీరానవున్న వాడల్లోకి నీరు ఫవే శించి కొన్ని యిళ్లు కొట్టుకుపోయాయి. కొన్ని నేల మట్టమయ్యాయి. ఇం[దోత్సవాలకని తీరంమీద వెలసిన చిన్నచిన్న [శ్రేష్టుల గుడారాలన్నీ కొట్టుకుపోయాయి. కొంత జన నష్టం కూడా జరిగింది. రాజోద్యోగులు కొందరు పెద్ద పెద్ద కాగడాలు పట్టుకొని (ప్రవాహంలోకి పరుగెత్తారు. కాని వారికి జనాన్ని రక్షించాలనే ఉద్దేశం కన్నా మహారాజు మెప్పు ముఖ్యమైనందువల్ల ఎవరినీ కాపాడలేక పోయారు. కావేరీ నది నౌక్మాళయం అంతటా హాహాకారాలు చెలరేగాయి. విదేశ సరుకులు తెచ్చిన నౌకలు కొన్ని మునిగి పోయాయి. కొన్ని నముదంలోకి కొట్టుకుపోయాయి. నదీ సంగమంనుండి సమ్ముద తీరం వరకు విహారం కోసం వచ్చిన స్త్రీలు, పురుషులు గుంపులు గుంవులుగా. తిరుగు తుండేవారు. అక్క-డ ఎప్పుడూ జన సంచారం వుంటూ వుండేది. ఏటేటా నృత్యోత్స చాలు జరిగే ప్రదేశం కూడా ఇదే. ఈ ఏడు నృత్యోత్సవాల కోసం చేసిన అద్భుత మైన ఆలంకారాలన్నీ ఏటిపాలయ్యాయి,

తెల్లవారురూమున్నే నగరంలో చాలా మంది వెల్టువ చూడడానికని వెళ్తన్నారు. *మునం కూడా వరద చూడడానికని వెళ్లామా మధూ!” అంటూ వచ్చిన కోవలన్‌ని చూసి ముఖం తిప్పుకున్నది మాధవి. రుస రుసలాడుతూ “ఇప్పుడు నేను వరదలోనే వున్నాను. కన్నీళ్ళ పొంగులో కొట్టుకుపోవడానకి సిద్ధంగా నిలుచున్నాను. ఆ కావేరీలో కొట్టుకు పోయేవాళ్ళే అదృష్టవంతుల మీ అందరి సానుభూతి దొరుకుతుంది వాళ్ళకు. నావంటి దురదృష్టవంతులు చచ్చినా (బతికినా ఒకటే”

కోవంన్‌ చికాకుపడ్డాడు. “ఇటువంటి కల్లబొల్లి కబుర్లు ఇక నన్ను సంతోష పెట్టలేవు మారవి! ఈ లోకంలో ఏ మగవాడూ ఏ స్త్రీకి యివ్వలేని దాన్ని నీకు యిచ్చాను. నేము. కావేరీ పట్టణానికే గర్వకారణమైన మా మామగారి (పతిన్థను, వృత్తినీ, వైభవాన్నీ నీకోసం. ధారాదత్తం చేశాను. నీకోసమని తీరని కళంకాన్ని, అపభ్యాతినీ, అవహేళనాన్ని సహపించాను. ఇంత చేసినా నిన్ను సంతోవపరచలేక పోయానంటే...”

“కావచ్చు కాని అన్ని రకాల మృష్టాన్నాలు వుండి వాటిల్లో ఉప్పులేకపోతే, దేవుడు అద్భుతమైన రూపాలు సృష్టించి వాటికి పాణం పోయడం మానివేస్తే, కేవలం రాజు మా[తమే వుండి రాజ్యం లేకపోతే ఎల్డా వుంటుందో ఆలోచించండి. నేను వేశ్య యింట పెరిగాను. నగర వధువుగా పిలునబడుతున్నాను. మీరూ అవిక్కటే చూడ గలిగారు కాని సతిగా ఎప్పుడైనా గుద్తించారా నన్ను. ఇంత [క్రేమించినా, గుండెకోసి మీకాళ్శిముందుంచినా, నా జీవితాన్నే మీ కోసం హోమం చేసినా? మీరు నాకోసం ఎంతో త్యాగం చేశానన్నారు. కావచ్చు ఇదేనా విలువ నా (పేమక్తు?”

| 136 క కళ్యాణ మంజీరాల

“నీ పేమ ఎంతో విలునయిందే కావచ్చుకాని నా హృదయానికి కాం8 నివ్వడం లేదది” -

“ఆవును మేమేమి శాంతినివ్వగలం లెండి. వుందిగా మహా(శేష్టిగారి కూతురు శాంతి నివ్వడానికి, అమె శాంతిదూత, దేవత, సాక్షాత్తూ దేవకన్య నేనే దెయ్యాన్ని, శాపాన్ని, ఈలోకానికే తీరని మచ్చని.”

రోషంతో, కన్నీళ్ళతో తడిసిపోయిన మాధవి ముఖం వైపు చూస్తూ కూర్చు న్నాడు కోవలన్‌, అతడికి జాలికలిగింది. “ఇంకా నువ్వు కజ్ఞకిని ద్వేషించడం అనవ సరం మధూ? (పసిద్ద మయిన ఈ భవదంతికి యజమానురాలి వయ్యావు. ఎవ్వజీ సాధ్యం కాని దాన్ని పొందావు. పాపం క జ్ఞకి అన్ని అధికారాలను పోగొట్టుకొని నిరా (శ్రయురాలై వెళ్ళిపోయింది”

“*జౌను పాపం! ఎవరు వెళ్ళగొట్టమన్నారు. ఆమెతోనే వుండవలసిందిగా! ఇంత [వసిద్ధధవంతికి ఈ దాసీని యజదూనురాలిని చేసిన దానశీలురు మీరు. కాదనను. కాని ఇంకేంత కాలం వుంటానీ భవంతిలో, ముందే రాజుజ్ఞ నా అధికారాన్ని లాక్కుంది. ఇక రాజుగారు రాగానే ఈకా స్త తలనీడకూడా పోయి నేనూ మళ్ళీ వీధులపాలే అవుతానో, దేశ బహిష్కారానికే, గురి అవుతానో” అంటూనే అందమైన, విశాలమైన ఆమె నేత్రాలు కన్నీఖృతో నిండిపోయాయి.

సుందరమైన మాధవి నుఖం ఈ భయాందోళనతో మరింత ఆందంగా కని పించింది కోవలన్‌కు. దగ్గరకు లాక్కుని హృదయానికి హత్తుకున్నాడు. ' కన్నీళ్ళు తుడుస్తూ “పిచ్చిదానా ఇదేమంత భయపడవలసిన. విషయం కాదు. మహారాజు నిన్నీ ఇంటినుండి వెళ్ళగొ_డ్లే వెళ్ళగొట్టగలరేమో, కాని నా నుండి మాతం వేరుచేయలేరు. ఒకప్పుడు నాకు వంశగౌరవం మీద, ఈ యింటి వైభవం మీద ఎంతో అభి మానం వుండేది. ఆ గర్వంతోనే నిన్ను చంపడానికి రూడా సిద్ధపడ్డాను ఒకప్పుడు జ్ఞాపకం వుందా ? కజ్ఞకిని ఈ ఇంట్లోంచి వెళ్ళిగొట్టాక అవన్నీ పోయాయి. ఇకనాకు మిగిలింది నువ్వొక్కర్తివే. నా జీవిత సర్వస్వం ఇకనువ్వే మాధవీ”:

“*నేను మహావుంటే మరో నాలుగు రోజులుంటాను.” గశిం రద్ధమైపోయి ఆపైన మాటపెగలలేదు మాధవికి. వెక్కిళ్ళుపడుతూ వుండిపోయింది.

“ఏమిటి నువ్వనేది? ఏమవుతుందని నీ ఉద్దేశం. నన్ను నీకు కాకుండా లాక్కు టారా మహారాజు? ఎప్పటికీ జరుగదు. ధనం తీసుకుపోతారు. కావాలంటే ఈ ధవం తినికూడా స్వాధీన పరుచుకుంటాకు పోనీ. అంతకుమించిన శిక్షకే పూనుకుంటే దే? బహిష్కారం చేయిస్తారు. చేయించనీ ముందే నేను నిన్ను తీసుకొని ఈ నగరం విడిచి పెట్టి పోవాలనుకుంటున్నాను.”"

నిజమే ఎక్కడికని వెళాము” తపించిపోతూ అంది మాధవి. “మనమిద్దరమే

త్తె ళా అటుల ఆ” ఇ అయితే భిక్షమెత్తుకొని (బతుకుతాము” కాని ఈ నిస్సహాయ స్థితిలో మణిమేఖలతో కాని బయలుదేరామా ! ఏది కాకూడదని భయపడుతున్నానో అదే జరిగి తీరుతుఐది. రివరకు ఏ దోపిడీ దొలగలో పువ్వులాంటి నా మణిని కూడా ఎత్తుకుపోయి నాలాగే ఏ వేశ్యకో అమ్ముకుంటారు.”

కోవలన్‌ చాలాసేపు ఆలోచిస్తూ వుండి వుండి శూన్య దృష్టితో మాధవిని చూస్తూ “అయితే తరుణోపాయం ఏమిటంటావ్‌? అంతకీ ఈ భవంతి లాక్కుంటే వేరే చిన్నయిల్తు ఎక్కడయినా తీసుకొని వుందాం. పొదుపుగా జరుపుకుంటే నీ దగ్గరవున్న ధన: వాలు ఈ తనువులు వెళ్ళడానికి.”

“అదీ లాక్కుంటేనో? మహారాజు తలచుకుంటే వేయరాని శిక్ష అంటూలేదు వశ్యకు. కర్కోటకమైన రాజదండన పనిచేయంది ఒక పతివతమీదనే. -భర్తపట్ట అపచారం చేసి వుండకపోతే భర్తకు విషం 'పెట్టిందనే అభియోగం ఒకటి లేకపోతే రాజదండనకు భయపడవలసిన అవసరం కులవధువుకు లేదు”

చూధవి ఉద్దేశమేమిదో స్పష్టమవలేదు కోవలన్‌కు. ఇంకా ఏమైనా చెప్తుంచే మోనని అలాగే ఆమె వైపు చూస్తూ వుండిపోయాడు. కానిఆ పైనమరి పెదవి కదపలేక పోయింది మాధవి. తనను రాను కోల్పోయినట్లు ఎక్కడో చూపు నిలిపి నిలబడిపోయింది. ఆమె న్నేశాలు మళ్ళీ కాల్లలు కట్టాయి. ముఖం భయంతో పాలి పోయి, పెదవులు వణుకుతున్నాయి.

హృదయం (దవించి నెమ్మదిగా వెళి ఆమె [పక్కనే నిలుచున్నాడు కోవలన్‌. శిరస్సు నిమురుతూ “అర్ధం పర్థంలేని భయాలతో మనసు పొడుచేసుకోకు దుధూ. మనమీద ఎంతో [కోధావేశాలతో వున్నా మనకు మరీ అంత[కూరమైన శిక్ష విధించ డానికి మనసౌప్పదు మహారాజుగారిక్షి.. నీకు జాపకం లేదా మాధవీ చాలా రోజుల [క్రితం ఒక్కసభలోనే మనిద్దరినీ ఎంతగానో సన్మానించారు. వారు. కనీసం ఆ సాను భూతయినా వుండక పోదిప్పుడు. సంఘదృవష్షిలో నేను పతితుడ్నే, (దోహినే. కాని మంచిడైనా, చెడ్డదైనా ఒక్క స్త్రీ కోసం నేనింత గొప్ప త్యాగం చేశాననే విషయం కూడా కొంత (పభావాన్ని చూపకపోదు. అప్పుడు అంతకీ అవసరమైతే నేనే వెళ్ళి మహారాజా వారితో చెప్పేస్తాను. | పేమకూ, సంఘా బారాలకు, కులమర్యాదకు పొత్తు కుదరదని, (పేమాచారం వేరు, లోకాచారం వేరు, (పేమ అనే గరుత్మంతునిముందు వటవృక్షంలాంటిది ఈ సంఘం. ఈ వటవృషం ఉన్నతమైందే | చల్లని నీడనిస్తూ, విస్తరిస్తుందది. కాని కొన్ని అవధులు దాటి విస్తరించే శక్తిలేదు దానికి. (పేమ అనేవ అలాకాదు. అదెప్పుడూ అన్ని కట్టుబాట్లను కాలదన్ని అపారమైన ఆకాళంలో విహ రిస్తూ (బతుకుతుంది. నీతో నేను కూడా ఇప్పుడా అపారమైన ఆకాశంలోని కెళ్ళి పోయాను మధూ! ఈ లోకానికి భయపడనిక.”

కోవలన్‌ మాట్లాడుతున్నంత సేపూ అతని మాటల (ప్రధావం ఎంతగానో పని

106 కళ్యాణ మం౦జీఠరాల చేసంది మాదవి మీద. కాని అతను ఆగిపోగానే ఆమె పరిస్థితి మొదటికి వచ్చిం! “్సీ దృష్టి యింకా ఆకాశయానమే చేస్తున్నడిస్వామీ! యదార్థలోకానిక్రి దానికీ సంజ ధంలేదుమీ హృదయంలో నాకెంత అనురాగం వున్నా, నా శతువులు మహారాజ గారితో చె ప్పేదిదే; “నగరాన్ని అదుపులోకి తేవడానికి ముందు పన్సా (శేష్టి పెంపక కూతురు మాధవిని ఉరితీయండి" ఆశ్చర్యపడకండి. ఇవి కేవలం నేను అంటు మాటలు కావు. నగరంలో వాడ వాడ చెపూన్నవే. మహా(శ్రేష్టిగారు సన్యాసం పుచ్న కున్న ఘటనను ఆధారం చేనుకొని, పన్సా [వపతికకులందరు దానికంతటికీ కారణ: పన్సాయేనని (ప్రచారం చేస్తున్నారు. తగిన 'పతీకారం చేయడానికి ఇప్పడు వాం లోకంలో లేరు, కనుకనే ఆ కక్ష అంతా నా మీడుగా పోతున్నది”

కోవలన్‌ కొంచెంసేపు మౌనంగా ఆలోచిస్తూవుండి “నగరం విడిచి వె; డానికి ఒక భయం, నగరంలోనే వుంటే ఇంకో భయం. ముందునుమ్యు వెనుతగొయి. ఇద్దరం కలసి ఆ వరదల్లోకి పరుగెత్తుదాం పద. మరి వేరేదారి లేదు మనకు. ఇక మణ సంగతి అంటావా దాన్ని కజ్ఞకి చేతుల్లో పెట్టి మరీ పోదాం. ఆమె తప్పకుండా పున్న లాగాపెంచి పెద్దచేస్తుండి. తీర్చి దిద్దుతుంది. అంతేకాదు ఇంతపరకు ఏ జీవితాన్నయ నువ్వు చానికి ఇవ్వలేకపోయావో, ఇక ముందుకూడా ఇవ్వలేవో దాన్నికూడా అవి దానికి ఇవ్వగలుగుతుంది.”

మాధవి దీనికి పతిసమాధానం ఏమి ఇవ్వక మౌనం వహించడంతో కోవల. తక్షణం ఆలోచించి “నువ్వు శాతో మునగడానికీ సిద్ధంగాలేవు. అయితే నీ తలరాం ఎల్దావుంటే అలా అనుభవించు” అన్నాడు.

“అనుభవించక తప్పుతుందా మరి. అసమర్భడు, సోమరి అయిన మగవాడి కట్టుకున్న ఆడది అనుభవించేది కష్టాల”

మాధవి అన్నమాటలకు [కోధంరో వణికిపోతున్నాడు కోవలన్‌. సంవత్సః లకు పూర్వం అచ్చం యిటుపంటిఘటనే ఎదురై కత్తిదూశాడు తను, అంతకుమించి ఆవేశం ఇప్పుడతని నరాలను ఉ[దేకపరూస్తున్నవ. క్షణంలో కళ్ళు చింత నిప్పుల్లా కణకణ మండుతున్నాయి. భగభగలాదుతున్న చూపులతో మాధవివైపు చూచాడ కాని ఆమె పెడమొఖం పెట్టి కూర్చున్నది. చూపు మళ్ళించి కొంచెంసేపు అటూ ఇటు తచ్చాడి ఆమెకు సమీపంగావెళ్ళి నిలుచొని “నేను అశక్తుడ్నని నీ ఉద్దేశం అయి? చూస్తావామరి నాశిని అన్నాడు. ౧

“శక్తిశాలి అయిన మొగవాడి కార్చకు ఎవరో లాక్కుపోయి. ఉరితిస్తార భీతివుండదు.”

“ఇంతకు ఇప్పుడు నిన్ను ఆ ఉరికంబం ఎక్కిమ్తన్నదెవరో కాస్తచెప్పు! €. పోని భయాలన్నీ తలకు చుట్టుకొని రే) చుఃభాన్ని కల్పించుకోవడం ఒక జబ్బు పిచ్చి అంతకుమించి యిం కేమీకాదు.”

కళ్యాణమంజీరాలు 18౮

“*రోగమూ, పిచ్చి అనండి. మీ ముష్టం వచ్చినట్లు అనండి. నేరు చచ్చిపోయాక కూడా చక్కగా ఆ కజ్దకి పక్కని కూర్చొని, నా సోమరితనం వల్లకాదు దాని రోగం వల్లనే అది చచ్చిపోయిందని చాటండి, మీ యిష్టం.

“లేని చావును మాటిదూటికి తెచ్చిపెట్టుకొని నన్ను ఇరుకులో పెట్టాలని నీ ఉద్దేగం అంతేనా మాధవీ? నీ [ప్రాణాలమీడి వ్యామోహంతోనే నేనీ ప్రపంచాన్నే పరి తృజబించాను. నేనిప్పుడు [బతుకుతున్నది నాకోసం కాదు నీ (హైణాల కోనమే!”

మాధపి ఒకసారి నిట్టూర్చి “*చాలావిన్నాములెండి ఇటువంటి కబుర్లు. ఇవి [కొత్తకాడుగా, మనస్సున్నచోబ మార్గముండకపోతుందా! నా ప్రాణాలమీద నిజంగా మీకంత వ్యామోహమేవుంటే, నన్ను కాపాడడానికి ఈపాటికి ఏదో ఒక ఊపాయం చూడకుండావుండే వాశేనా?” -

“నీ కోసమని నేను చేయంది ఏమైనాఉందా మాధవి. కాని తెచ్చిపెట్టుకున్న ఈ దుఃఖాన్ని పోగొట్టడానికి వున్న వుపాయ మేమిటో కాస్రచెప్పు”

అతన్ని పరీక్షి స్తున్నట్టు కోవలన్‌వై పు చూస్తూ దగ్గరగా జరిగి నచ్చింది మాధవి. మెత్తగా అతని భుజంమీవ చేయివేసి * కేవలం ఒకే ఒక ఉపాయం మిగిలి హోయిండిక” అంది. ఆమె స్వరం దుఃఖంతోనూ, ఆందోశనతోనూ వణికిండ. “ఏమీ లదు కొద్దిరోజుల కోసమని, కాళుతంగా కాదు, సోదరి కజ్ఞకి తన కళ్యాణ మంజీరా ను తషవ్వాలినాకు. పత్సీత్నానికి గుర్త్రలయిన ఆమంజీరాలునా దగ్గరే వున్నట్టు మహా రాజుకు తెలిసిందా నా (ప్రాణాలు దక్సినట్లే, నన్నిక ఏమీ చేయలేరాయన. పరిస్థితులు కొంచెం కుదుటపడగానే తప్పకుండా 8రిగి వాటిని ఆమెకు పంపించి వేద్దాము. నిజానికి వాటిని ధరించే అధికారం నాదే అ'పకోండి, అయినా మీమాట కాదనకుండా ఒప్పజెప్పే జాధ్యతనాది. ఏమంటారు?”

దానికి కోవలన్‌ మౌనం వహించడంతో, తనూ కొద్దిసేపు మౌనం వహించి మరింత దగ్గరకు జరిగి అతనిచేంం తన చేతుల్లోకి తీసుకౌని లాలనగా నుడురు ముద్దాడి “నేకు చెప్పింద అర్థం అవరేదా మీకు?” అంది. [పక్కనే కూర్చొని మళ్ళీ మొదలు పెట్టింది. “*ఇం[దోత్సవం రోజున అంతమండి ఎదుట కళ్యాణ మంజీరాలు ధరించి మీ (పక్కనే నడుస్తుంటే ఎలా వుంటుందో ఆలోచించండి. నన్నుచూచి అంతా అసూయ చెందడమేకాదు మీ శక్తి సామర్థాలను ఎంత క్రీర్తిస్తారో చూడండి. నిజమైన పేడ అంటే ఇదే అన్‌ అంతా చెప్పుకుంటారు, కాని ఈ ఒక్కపనిని మీరు సాధించలేక హోయారో...ఆ 'రో'...”తరువాతడి ఎమిటో పూరంచలేక పోయిండి మాధవి. ఆ తరు వాత తను పూంంచలేనంత భయ:కరమ్రంది అన్నట్లు అక్కడే దాన్ని ఆపివేసి ఆశగా కోవంన్‌వై పు చూచింది.

ఇప్పటికీ మౌనంగానే ఉన్నాడు కోవలన్‌. మాధవి కూడా ఆలోచనలో మునిగి షోయి మెడలరకు౨జా కూర్చుంది. బా౮ాసేపు గడిచాక హళాత్తుగా అందుకొని * అయితే

140 కళాంణ న ౦జీరాం ఆ పానప్నాత ఇలాపటా వాగా తాగించు. బాగా, బాగా, నీ [వాణాలకోసం, కర్ణి (దాణాలు తియ్యడానికి రూడా జంకనివాడ్నిగా తయారుచేయాలి నన్ను.”

“*నాకు కావాల్సింది [పాణాలుకాదు. కగ్వాణ మంవీరాలు, ఆమె (పాణాబపోశ నా [పాణం నిలువునా తీసేస్తారు మహారాజు”

క “అయితే మరి [ప్రాణం వుండగా తన అధికారాన్ని ఆమె వదులుకోదు”"

“*మీకంటి మొగధీరులువుంటే ఎందుకు వదులు రుంటుండి. నిజం చెప్తున్నారు మీవంటి శక్తిహీనుడ్భి, సోమరిని, పిరికిపందను మరి చూడబోను.”

కోవలన్‌ నవ్వాడు “ఈ తిట్లూ, శాపనార్థాలు చన్నిక ఉ[దేకరపరచరవు మాధకీ ఎందుకంటే జీవితాన్నే ఒక పెద్ద తిట్టుగా మార్చుకునే సామర్థం వుండిపోయింది నాలో. అడుగో ఆ సామర్థ్యాన్నే మళ్ళీ ఒకసారి నరూపించుకుంటాను చూడు

ళీ శీ ఛి

తప్పతాగి తూలుతూ ఒకచేత్తో పావపాాత వట్టుకొని ధర్మశాలముందు నిలచ న్నాడు కోళంక్‌ ధళ్యగాల ఇప్పుడు బాగా జీర్దావస్థలో వంది. మహా[శేస్టిగాడ వుండగా ఇక్కడ యౌాతికులకు ఉచిత భోజన సౌరర్యం వుండేది. సేవకులు వుండే వారు. ఆయన కన్ను మూళాక యిష్పుడా సౌకర్యాలూ లేవు. ఎవరి దారిన వారు వె; పోయాద. కేవలం ఒక వృద్ధ కారస్టాహుడు మాతం తను జీవితమంతా గడిపిన ఈ ధర్మకాలను విడువలేక తినో తినకో అలాగే గడుపుకుంటూ ఇందులో పడి వుంటున్నాడు

బాగా నుదగుపొంగిన కల్పకుండలా ఉన్నాడు కోవంగ్‌, 'కాగుడువల్ల, అంది లేని భోగ విలాసాలవల్ల పూర్వపు మనః సౌండరంంతో పాటు. శారీరక అందాన్ని కూడా అతడు పూర్తిగా పోగొట్టుకున్నాడు. ఇంతకాం౦ తరువాత తన యజమాని ఈః స్థితిలో చూచి ఆ వృద్దుడు _ఫంభించి పోయాడు. నగరంతో వుం:న్నా ఎప్పుడూ ఇటువచ్చే అవసరం లేకపోయిండతనికి. యింతలోనే నోటికి వచ్చినట్టల్లా కూస్తూ లోవ లికి వచ్చేశాడు కోవలన్‌. మత్తులో వళం తప్పి వున్న అతని శరీరాన్ని ఆడుకోడానిక్‌ ఇద్దరు పరిచారికలు కూడా వెంట వున్నారు.

“ఎవడురా బుక్కడ? ఎక్కడ వుందా మహా+శేక్టి కూతురు. ముందుదాన్ని బైటికి వెళ్ళగొట్టు. అందరిని వెళ్ళగొట్టు. ఈ ధర్యుకాల నాది. నా తర్వడిగారు కట్టిం చింవ్‌ం నేనొక్కడ్నే యికట్టడ వుంటాను. ఆంటూ పెద్దగా కేకలు వేస్తూ ముందుకు నడిదాడు.

ముసలివాడు భయంతో. చేతులు కట్టుకొని వణుకుతూ. నిలుచున్నాడు, మ! తన [పశ్నను రెట్టించాడు కోవలన్‌. కాని సమాధానం ఏది రాకపోపడంతో అతు కోపం తారస్థాయికి వెళ్ళిపోయింది, పరిచారికలు పట్టుకొని ఉన్న తన చేతిని విడె లించుకొని వృద్దుడ్ని కొట్టడానికి చేయి ఎత్తాడో లేదో ఎదుట మెట్లమీద కచులుతూన్న త్రీ ఆకారం వైపు దృష్టిపోయి ఎత్తిన చేతిని డింపుకున్నాడు. ఆ ఆకారం మరింత

కళ్యాణ మంజీ రాలు 141 దగ్గంకి వచ్చింది. కాషాయ వస్తాంంలో ఎదుట చేంమ్మను చూచి పూర్తిగా ఆశ్చర్యంరో మునిగిపోయాడు.

వెంటవున్న దాసీలవైైపు త్మీపంగా చూస్తూ “నప వేశం వీధికి లాక్కొచ్చా శేమిటే ముండల్లారా? యిది చూ నాయవగారు కట్టించిన నతకాల కాదా ” అన్నాడు-

“ల్లాను. ఇచ మీ నాయనగారి సతశాలే (శేఫ్టి "” సమాధానం. చేలమ్మ యిచ్చింది. “పూజ్యులయిన మీ తండిగారి పేరుకు ఒక్నగాటికీ కళంకం రాదు. పుణ్యాత్ముల ఛత ఛాయల్లోకి వే అన్ని పాపాలు పటాపంచర్తై వోతాయి చెట్టియార్‌! అందుకనే నేనూ తరుచూ ఇక్కడికి వచ్చిపోతుంటాకు. అండు”7. పుహారేశ్వరం తరు వాత మాతా రుదమాళ్‌ వంటి దేవత ఇక్కడ వంటుక్నదిప్పుడు.”

మిడి (గుద్దతో, (తాగుడు మత్తులో, వ్యంగ్యంతో. కూడిన. చ్యితమైన ముఖ, ముదతో చేలమ్మ మాటల్ని వింటూ నిలుచున్నావు వెపంన. ఆమె ఆగిపోగానే ముందు ముసి ముసీగా నవ్వాడు, ఆ తరువాత పెద్దగా వికటాట్టహాసం మొదంయింద్‌. అంతూ పంతూ లేకుండా ఆలలు అలలుగా విరిగి పడుతూందానవు.. ఆ నవ్వురు నిలదొక్కు- కోలేర తూలి పోతున్న తన భ₹కీరాన్ని ఆమకోవవానెకని ముందుకు వచ్చిన దాసీల్ని ఏడిలించికొట్టి కార్యవాహుడి ముక్కొలిపీటమీద “;స్హమని చతికిల బర్రాడు. ఆ వికట హాసం మా[తం గది ఎంతా చెపరి పడుతూనే దింద. ,ఇంఠరలో ద్గపార ఒకటివచ్చి

అడ్డం పడింది. నిలువెల్లా ముచ్చెమటలు పోళాయి.. కొప్పు, ఆయాసంతో సతమత

మవుతుండడాన్ని చూచి దాసీలు విసరుతూ, చెముట తుడుస్తూ ఊఉవచారాలు మొదలు* పెట్టారు. రొప్పుతూనే *ోతేపాన ప్యాత నింపుకురా ” అన్నాడు. తదణం ఒక దాసీది పరుగెత్తింది. అప్పటికప్పుడు రెండు పాస వ్యాతలు కడిత్రై పనుంది ఒకటి, ఎడమ వైపు నుండి ఒకటి వచ్చి నిలుచున్నాయి కోవలన్‌ ముంమ. ఉలికిపడి నీరసంగా అటూ- ఇటూ చూశాడు. ఆ సురా ప్యాతతోపాటే జలపాత పుచ్చుకొని నిలబడింది దేవంతి. కోవలన్‌ తల ఎతత్రి దేవంతివైపు చూశాడు. ఆ తరువాళత వరుసగా చేలమ్మవైపు, స్వతశాం వృద్ధుడివైపు చూచాడు. చెదిరిపోతున్న అతని దృష్టిని ఆకట్టుకుంటూ “మ్సందు ఈ జలంతో కొంచెం గొంతు తడిచేసుకోండి స్వామీ! ఆ తరువాత తమ యిష్ట (పకారం మధివె వుద్చుకోవచ్చు. ఇది మా అమ్మగారి అభ్యర్థన” ఆంది దేవంతి.

కోషలన్‌ సమాధానం యివ్వకుండానే దేవంతి చేతుల్లోంచి ప్యాతను లాక్కొని గట గటా (తాగేశాడు. ఆతను [కాగుతున్నంత సేపూ తనూ ఒక వైపు వాతను పట్టు కొని "నిలుచుండి దేవంతి. కోవలన్‌ తృ స్తిగా నీళ్ళు (తాగి ప్యాతను డేవంతి. చేతుల్లో "పెట్టాడు. మళ్ళీ ఏమనుకున్నాడో హకాత్తుగా దాన్ని లాక్కొన దాంట్లో మిగిలిన జలాన్ని లెంపలు వోయించుకున్నట్టు గట్టీగా ముఖం మీడ జల్దుకున్నాడు. నుదురూ, కళ్ళూ మళ్ళీ మళ్ళీ కడుక్కొని మిగిలిన నీవ్య నెల్రిమీద టోర్టించుకొని ఖాళీ వ్యాతను.

౮౫! వ శ్యాణమిలిజెరాం అవతలికి విసిరేసి తృప్తిగా నవ్వాడు. ఆపైని మెత్తని అంగ వస్త్రాలతో ఈ: ముఖమూ, శరీరమూ తుడుస్తున్న దాసీలవైపు చూస్తూ మొదలుపెట్టాడు.

• ఒసేవ్‌ ! చూచారా! నా ఆత్మగొడు మేలుకుంటున్నాడిప్పుడు. మళ్ళీ వాక పూర్తిగా తలెత్తక ముందే ముదు ప్రాత కాని లేకపోయారో...పొండి, తీసుకరాల బాగా పొయ్యండి. దాగా *తాగించండి. ఇంకా! ఇంకా ! అహహ'!' చల్లని ఇలంం దాహం తీర్చి పాపం నడ్ను జోకొట్టాలని చూస్తున్నారేమో ఇర ౪ పప్పులు వుడకం' చంపడమో! చావడమో'! ఈ రెంటిలో ఏదో ఒకటి తేల్చుకుంటా ని వేళ అహహ...” కోవలన్‌ నవ్వు నలుమూలలా ,పతిధ్వనిస్తోంద. దాసీలవైవు తిరిగి నోటికి వర్న నట్టల్లా 'పేలుతున్నాడు,

చేలమ్మ వచ్చి ఆతని కెదురుగా నేలమీద కూర్చుంటూ “ఈ చంపడమూ, ₹_ .డమూ ఎందుకో కొంచెం తెలసుకోవచ్చునా చెట్టియార్‌!” అంది.

కోవలన్‌ నేశత్రాలలోకి మళ్ళీ [కోధం పరుగెత్తింది. పరిచారిక చేతుల్లోంచి సుః పాత లాక్కుంటూ, చేలమ్మ వైపు తీక్షణంగా చూచి “ఓహో! మాధవితో వైర వచ్చింది కదూ! అందుకని కళకి డగ్గర చేరావన్నమాట. కాషాయ వస్తాకేలు వేసుకొ" వేదాంతాలు కోస్తున్నా రార్పుడు కాస్త్రం మాతం వవిలిపెట్టేపవొ అంటూ పాఠ పెదాలకు అంటించుకున్నాడు.

చేలమ్మ నప్వాంచిం “బొగ్గు మాడిమాడి వజం అవుతుందంటారే అలాగే 7 తార్పుడు శాస్త్రం కూడా వేదాంతం అయిపోయింది చెట్టియార్‌.”

గాంభీర్యం నటిస్తూ మెల్లగా నవ్వాడు కోవలన్‌, “ోజౌను నువ్వు చెప్పేది ఒసే అత్తా! నేనూ ఇప్పుడు ఆ శాస్త్రం మూలంగానే జీవిత తత్వం తెలుసుకుంటున్నాను ' ఒప్పుకుంటున్నాను నీ మాటని,

చేలమ్మ మళ్ళీ ముసి ముసిగా నవ్వింది. “ఏమిటో. మీరు తెలుసుకుంటున్న = జీవిత తత్వం కాస్త శెలవిస్తారా చెట్టియార్‌.”

మరింత గంభీరంగా నిగిడి కూర్చొని “మొట్ట మొదట నేను తెలుసుకున్న: టంటే ఆడ జాతిలో ఏదీ ఈ తేడా ఏదైతే ఉందో అది హైణాంతకం మొగవాడికి. వాడీ నాశనం చేస్తుంది. చంపేస్తుంది. ఆ తరువాత ఇక రెండపదిం........” ఆంటూ వాక్యాన్ని మధ్యలోనే ఆపివేశాడు కోవలన్‌. ఇంతలో పైన సీడిలమీది నుంచి దిగుళూ కజ్టకి అతని కంట పడింది. దిగుడు మెట్లమీద ఆమె మంజీరాల మం[ద ధ్వని పో దూసుకుపోతున్నది. అప్రయత్నంగానే కోవలన్‌ దృష్టి ఆమెవైపు పోయింది. ము నాలుగు సీడీలు మిగిలి ఉన్నాయి మధ్యని. కళ్ణకి అక్కడే ఆగిపోయి “*దేవంతీ లోపలికి పిలుచుకురా. వారిని. యింటి విషయాలు బైట కూర్చొని చర్చంచడం బాగా .వుండదు” అంటూ దేవంతికి ఆదేశమిచ్చి మళ్ళీ పైకి వెళ్ళిపోతున్నదామె.

కజ్దికి వైపే చూస్తున్నాడు కోవలన్‌. లిప్తలిప్తకూ అతని గుండె పొంగు మారు

క్‌ భాాణ మెంజరాలు తల శూన్నది. వెనక్కి ముందుకు ఊగి సలాడుతున్నారు. మనస్సులో ఎక్కడో, ఎక్కడో అంతరాత్మ కాళ్లు చేతులు కొట్టుకుంటున్నది. దుళ్ళీ దాన్ని నెట్టివేసి పట్టుదల, ఈర్ష్య, [కోధం ముందుకు తోసుకుని వచ్చాయి. “యింటి సంగతి ఎత్తి మభ్య పెట్టాలని చూస్తున్నావా నన్ను. ఈ నడివీధే నా యిల్లు ఇప్పుడు. [కిందకు దిగిరా ముందు" పెకి పడుతున్న అడుగులు ఒక్న_సారిగా ఆగిపోయాయి. ఆ _స్తబ్ధ వాతావర ఇంలో వాటి మంద ధ్వని (పాణస్పందనలా అందరి మనస్సుల్లోనూ నిండిపోయింది. “*విప్పు ఆ మంజీరాల్ని” మళ్ళి గర్జించాడు కోవలన్‌. మెట్టుదిగి సమతలం , మేడికి వచ్చిన మంజీరాల మధుర ధ్వని ఆతని గర్జనకు చెదిరిపోయింది.

“త్రే!! మద్యం తే!” వెంటనే ఒక పరిచారిక అతని ఆజ్ఞను పాలించింది. ఎత్తిన ప్వాత దింపకుండా నాలుగైదు గిన్నెలు ఫా? చేసి పాతను అవతలికి విసిరేశాడు- కజ్దికి మెట్ల దగ్గరే నిలబడి వుంది. స్మృతం కార్యవాహుడు వణకుతూ ఒకచ్చైపు దూరంగా నిలబడ్డాడు. తూలుతూ లేవబోతున్న కోవలన్‌ని చూసి గజ గజ లాడిపోతు న్నది దేవంతి. [తాగుడు శ్రైపు తలకెక్సి. అతని కళ్ళు నిప్పులు కక్కుతున్నామి. ఎంట వచ్చిన దాసీలు సాయం పట్టి నుంబోబెట్టారతన్ని. అంతా చూస్తూ కూర్చున్న శౌవునుండి కదలలేక పోతున్నది చేంమ్మ. కోదంన్‌ తూలిపోతూ కజ్ఞకి వైపు చూచి “నా ఆదేశాన్ని పాలించు పత్మివతా శిరోమణి!” అన్నాడు. “నేను నిన్నేనాడో పరిత్య ఎంచి పారేశాను. అంతేకాదు నా మబుంట్లో నుంచి కూడా. వెళ్ళగొద్దేశాను. ఇప్పుడీ నాభాగ్యదానాన్ని కూడా సే దగ్గర్నించి లాప్క న ఇంకొకరికి ఇస్తాను నేను. దీనమిద ఏశే మాతం హక్కు. లేదిక”

శిరస్సు ఎత్తి భర్తవైపు చూదంది వజ్జకి. రోవలన ముఖం మరొక (పక్కకు శిప్పుకున్నాడు. ఆ పైని చూపులు వఐాల్చుకొన ఈ సౌభాగాంన్ని పూజ్యులయిన హామగారు దానం చేశారు నాకు. మీకు సహధర్మచారిణిగా వుండే అధికారాన్ని కూడా కు యిచ్చింది వారే” అంది. మాట పూర్తవషసండానే చేయి ఎత్తి బంంగా ఆమె మధిం మీద కొట్టాడు కోవంస్‌. మళ్ళీ చెయి వత్తవోతుండగానే గబ గబా పరుగెత్తు "చ్చి అతడ్ని విదిలించి వేసింది చేంక్ము. జబ్బ పట్టుకొని బలంగా ఇవతలికి లాగుతూ “జ్యాగత్త చెట్టియార్‌ ఈ సారి గాని చెయ్యి చేసుకున్నారో సన్వాసం పుచ్చుపన్న చేంమ్మను మళ్ళీ తార్పుడు శాస్త్రంలోకి దింపినవారవుతారు. నేను మహా(ళేష్టిని కాను. కజ్దికిని అంతకంటే కాదు. ముఖి ప్రీతికోసం మాట్లాడే అలవాటు నాకు లేదు. మాధవీ ౩ శిష్యురాలే. కాని నేను (బతికుండగా ఎవరికీ అన్యాయం జరగడానికి వీలు లేదు చర్షరూ నాకు సమానమే. అంతెందుకు మీ కంశటి సామర్థ్యమే వుంటే ఏది ఈ జబ్బ ఎకిపీంచుకోండి చూద్దాం.”

*. కోవలన్‌ ముఖం క్రోధంతో వ్శ్‌రగా కందపోయి?ది. జబ్బ విడిపించుకోవడా నకి పెనుగులాడుతూ, ఆయాసపడుతూ చేలమ్మను కొట్టనలసిందిగా దాసీల వైపు సైగ

44 కళ్యాణ మంజీరా చేస్తూ రౌప్తుతున్నాడు. ఇంతలో కార్యవాహుడూ, నాగరత్న చెరొక వైపు నుం] పరుగెత్తుకు వచ్చారు. అతని వైఖరి చూచి చేలమ్మలో కూడా ఆవేశం హెచ్చిపోగ న్నది. “దాసీల చేత నన్ను కొట్టిస్తావన్నమాట. అయితే పద మహాజనవాడ కూ! లికి లాక్కుంటూ పోతాను నిన్ను. ఆ కొట్టించేదేదో అక్కడే కొట్టిన్దువుగాని. పదా అంటూ అతని జబ్బను బలంగా పట్టీ ఈడ్చుకువోతున్న చేలమ్మను, గబ గదావు అటకాయించింది కజ్దకి. “వద్దు వద్దు అమ్మా! బాగా అలసి పోయారు. వారు ఇగిగ్‌ ఈ ముక్కాలిపీట మీద కూచోబెట్టు వారిని. దేవంతీ! యిటువచ్చి కొంచెం విసురుకు వుండు. నే నిప్పుడే వస్తాను” అంటూ వెరుకకు మళ్ళింది కజ్ఞికి.

మెట్టు ఎక్కుతూన్న కజ్ఞకిని చూచి అలసిన గొంతుతో మ్‌ గర్జించామ కోవలన్‌. *ఆ మంజీరాలు ఇచ్చి మరీ వెప్లం” వెంటనే ఆమె వెనక్కు. తిరిగి వచ్చియి. “*కులస్ట్రీ జీవించి వుండగా కళ్యాణ మంజీరాలు ఇంకొకరి కివ్వుడం ధర్మవిరుద్ధ.. ముందు నన్ను చంపి ఆ తరువాత ఈ బంగారాన్ని పట్టుకెళ్ళి ఏమైనా చేసుకోండి ఏ యిష్టం.”

“క్క పంతం మంచిది కాదని ఎన్నిసార్లు బుడ్డి చెప్పాను కాడు మాధవి! 'పెరియన్నాయకి ఎన్నిసార్లు తల బాదుకోలేదు? మీ మట్టుకు మీరు హృదయం మీ చేయి వేసుకొని న్యాయం చెప్పండి చెట్టియార్‌, మీకు సమ్మతమేనా ఈపని. భోగి: వాడలో మీరు నేర్చుకున్న జీవిత తత్వం యిదేనా*?ొ అండి చేలమ్మ.

“మద్యం” అన్నాడు కోవలన్‌. న్నేకాలు అర్థనిమీలితాలు చేసి ప్యాత కోసం చేయిజాపాడు. ఆ తర్వాత చేలమ్మను చూస్తూ పక పక నవ్వాడు. కజ్ఞకివేపు చేస్తు ఆమె ముండు చేయి జాపి “తేవేనా కేదైనా తినడానికి పెట్ట అన్నాడు.

ఆ మాటవిన్న కద్దికి కాళ్ళకు రెక్కరే మొలిచాయి. గబ గబా మెట్టమీ పరుగతత్తింది. మంజీరాల ధ్వని (పతిధ్వనిస్తూన్నది.. చెలికత్తె దువ వ్యాత తెప్ప కోవలన్‌ చేతికిచ్చిండి. దాన్ని ఆృతంగా అందుకుంటూ చేలమ్మ వేపుచూచి “గా జీ సిద్ధ ఇదే! భోజనము, భోగమూ ఇవి రెండూ నా జీవిత తత్వాల” అన్నాడు.

“అవి రెండూ కలసి మీకు నేర్చిన తత్వమేమిటో కాస్త చెప్పండి మహ్మాళ్ష

కోవలగ్స్‌ మళ్ళీ ముఖం గంభీరంగా పెట్టి కూర్చున్నాడు. “ఏమీ లేదు. ఏ] శత్వం పూర్తి వివశత్యం, నాలుగు వైపులా వివళత్వమే. మరొకటి ఏమీలేదు. ౫

. కోరికల్ని చకవ్యూహంలో పెట్టి వాటిని ఢీ కొంటున్నాను నేనూ” అన్నాడు. గొంతు- పూర్వపు వీగింపే ఉన్నా రవ్వంత దుఃఖం కూడా కలిసి బొంగురు పోయింది.

“మరి దీనికి కారణమేమిటి చెట్టియార్‌!” మళ్ళీ (పళ్నించింది చేలమ్మ.

(పశ్నవిని ముఖం చిట్లించాడు కోవలన్‌. “ఆ కారణాల్లో ఏమి వుండిపోయి చంక. జరగవలసిండేడో జరిగిపోయాక, కాని...కాని అనుభవంవల్స నేనేమి. తెలు! కున్నానంటే భయస్తుడ్ని నేను. మొదటినుండీ ఈ భయమే తినివేసింది నన్ను +;

న! ళా మఖ యంలంణజ ౪౮

చివరకు ఆ భయాన్ని జముంచాలనే వ్లైలుదేరి ఈ స్థితికి వచ్చాను. నేను బొత్తిగా శరీర స్పృహ లేకుండా వున్నానని అనుకుంటున్నావుకదూ? అత్తా! ఎప్పటికీకాదు, నా అంతరాత్మ నిత్యం మేలుకొనే వుంటుంది. కాని వం లాభం దాన్ని చేరలేను నేను. దాన్ని సహించలేను. దాన్ని భతెంచలేను. దాన్ని మరచిహోవడానికే ఏక్రైకమార్గం కని పెట్టాను. మత్తు-*. ఇకనన్ను వెళ్ళనివ్వండి. “ఏరీదాసీలు' కొంచెం లేపండి నన్ను. వస్తాను అత్తా, నా తత్వాన్ధం అసంప్పూర్హిగానే వుండిపోయింది ఇంకా.”

కోవలన్‌ లేచి నిలుచున్నాడు. దేవంతి వెంటనే ఎదురుగావచ్చి నిలుచొని “అమ్మ గొరు భోజనం తేవడానికి వెళ్ళారు స్వామీ” అంది.

కోవలన్‌ కణం ఆగిపోయాడు. మళ్ళీ తలవూపుతూ “నిరీక్షిస్తూ వుండమని. చెప్పండి ఆమెని. మళ్ళీ జీవితంలో ఎప్పుడో ఒకసారి తప్పకుండా వస్తాను తినడానికి” అంటూ ముందుకుసాగి ధర్మళాఆ ద్వారబంధం దాటాడు. *ఈ కళాాఐ మంజీరాలంటే నాకు భయం. బాశోయ్‌ వాటిధ్వనిలో నిప్పువుంది నిప్ప” అంటూ పెద్ద పెద్ద అంగలువేసుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు.

ఉం ధర్మశాలనుండి నేరుగా మాధవి దగ్గరకు వచ్చి సుఖ దుఃభాలు= ఆశ నిరాళలంకు అతీతుడై న వేదాంతిలా నవ్వుతూ చతికిలబడి పోయాడు కోవలన్‌.

ఆ వైఖరిచూచి ముఖం మాడ్చుకుండ్‌ మాధవి, కోపంగా చూస్తూ “తెచ్చారా?” అందిం

“శెచ్చివుంటే ఇలానే కూర్చునే వాణ్నా?ొ కోవంన్‌ నవ్వాడు.

ఈ సమాధానంతో మరింత రెచ్చిపోయి. “అయితే మీకీపాటి కూర్చునే అవ కాశం లేకుండా చేస్తాను చూడండి నేక” అంది మాధవి పట్టరాని ఆ్మగహావేకాలతో. గజగజ పణీకిపోతున్నదామె. “నా జీఎతమ౩తా మీ కోసం ధారపోళాను. పూర్తిగా మీ కోనం ఆహుతి అయిపోయాను. అలిగా రావిగింజంత సుఖం ఇవ్వలేక పోయారు మీరు నాకు. ఇంతచేసిా మీరు నన్ను సతిని చేయలేకపోతే చివరకు నేను సానినే అయి తీర్తాను. “*వెళ్ళుండి నా యింట్లోనుంచి తక్షణం వెళ్ళిపొండి. వెళ్ళండి” గొంతు పగిలి పోయేలా అరుస్తూ ముందుకు నడిచింది మాధవి.

కించిత్‌ ఆశ్చర్యమూ, శౌద్దిగా పరిశీలనా నిండిన దృష్టితో మెల్టగా తల ఎత్తి మాధవివైపు చూచాడు కోవలన్‌. ఆమి (ప్రవర్తన విశ్వసించడానికి శక్యం కాకుండా

కే46 కళ్యాణ మంజిరిఎ వుందతనికి. కాని ఇప్పుడేదో తాత్కాలిక ఉద్వేగం వల్లకాక దృథమైన పట్టుదలళో సిద్ధమయి వున్నది మాధవి. అన్ని విధాలా ఆలోచించి, అన్ని రకాలయిన వ్యామోహీ లను ।తెంచుకునే ఆమె ఈ దళకువచ్చింది. తనను, తన ముద్దుంబిడ్డ మణిమేఖంన రక్షించుకోవడం అన్నిటికంటె (పధానసమస్య ఆయిపోయింది అమెకిప్పుడు, దా! ముందు అన్ని _ప్రేమాసురాగాలను దిగదుడిచి పారేసింది. తమ ఇద్దరి భవిషంత్తుకోస. కోవలన్‌ తనకు శాస్తోోక్తంగా పత్నీత్వాన్ని ఇవ్వలేకపోతే తప్పనిసరిగా ఆ రాజధా? నుండి వచ్చిన రాజోద్యోగిని ఆకర్షిందుకుంటుంది తను. అంతకుమించిన అమాశ గానీ సమయంగాని లేకప్పుడు. మణిమేఖల అమాయక స్వరూపం ఆమె కన్నులలో మెదలింది. మళ్ళీ గొంతుచించుకుంటూ “నేను ముందే మర్యాదగా చెప్తున్నాను. వెళ్ళి పొండి ఇక్కడ్నించి, లేదంటారా చీపురుతీసుకొని నాగరత్నను రమ్మంటాను” ఆంది.

కోవంన్‌ మళ్ళీ నవ్వాడు, “సక్కంరించే పద్ధతి ఉత్తమంగానే వున్నది. కాన ఒక్‌ లతా ఎనిమిదివేల కలంజులు పెట్టి నీ విజయమాల కొన్నప్పుడే ఈ పద్ధతి ఉప యోగిస్తే ఉచితంగా ఉండేది.”

“ఈపాటి చాతుర్యం నామా రేకపోలేదు చెట్రియార్‌! అటువంటి సందర్భాలలో సౌని ఎప్పుడూ కోరచూపుంతోనే కొడుతుంది. చేపుకుతో కాదు. అప్పుడు మీరు గావ దాతలు, ఇప్పుడు బికారుటొ అంటూనే మళ్ళీ తీ్య్రస్థాయికి వెళ్లిపోయి “ముంప మాటలు కట్టిపెట్టి వెళ్తారా ఎళ్ళరా?" అంది. ఆమె గొంతు కక్య అంతా పతధ్వనం చిందిం

“ వెళ్ళమునడానికి నుష్వైక్వురసలు? ఈ ఇల్బు నాది నా పూర్వీకులది.”

“ఒకప్పుడు కాని ఇప్పుడది నాదే. సాని దగ్గరకు వచ్చిన పతీదీ దానచే అయిపోతుంది. అంతెందుకు నుందు మీరు వెళారా లేదా?” అంటూ ఆతనిచేయి పట్టు కొని గట్టిగా విదిలించింది.

“ఈసారి చేయి ఎత్తానో రక్తం కళ్ళ్శచూస్తాడు, ఎందుకైనా మంచి కొంచెం చూరంగా ఉండు.”

ఈ మాదలతో మకింత మండిపడింది మాధవ.

“నాగరత్నా ! ముందీ దుర్మార్డుణ్జీ. చపల ఛిత్తుడ్ని తన్ని బవ్వైటికి ఈడ్పు. చేయిపట్టుకో ముందు. మొవట్నించీ. వీడు నన్ను వేళ్యగానే చూస్తున్నాడు... నేనూ ఇప్పుడు వేశ్యలాగే వ్యవహరిస్తాను, చూస్తావేమే పట్టుకో ఆ చేయి. భయపడకు. నేని ప్పుడ: పూర్తిగా మారిపోయాను, పూర్తిగా. ఇక ఈ పిరికివందని, అసమర్దుడ్ని ఏ మాతం సహించలేను. ఊ( నడువు ముంయి ఆంటూ పిచ్చిదానిలా అతని రెంయ చేతులు బలంగా ఎ _ల్రిపట్టి (కిందికి లాగింది. పట్టుదప్పి పీట మీదనుండి [కిందకు డొల్లి పడ్డాడు కోవలన్‌. అయినా ఆగలేదు మాధవి. అంతులేని ఉన్మాదస్థితిలో అలాగే (పకోష్టం తలుపువరకు ఈడ్చుకు పోయింది. ఇంతలో నాగరత్నకూడా వచ్చి ఆమెకు

కళ్యాణ మంజిరాలు సహాయం చేసింది. అదే సమయానికి మణిమేఖల లోపలకువస్తూ నాగరత్నా; తల్నీ చెరొకవ్లైపు పట్టుకొని తండ్రిని అలా ఈడ్చుకుపోతూ వుండడం చూచి భయంతో, నివ్వెరపాటుతో “అప్పా” అని పెద్ద కేకవేసి ఏడుస్తూ పరుగెత్తింది. పొంసావేళంతో కోవలన్‌ను ఈద్చుకుపోతూనేవుంది మాధవి. రాపిడికి, ద్వారబంధాల తాకిడికి అతని శరీరం రక్త ' సిర్తమై పోతున్నది. అయినా పెదవి విప్పి ఇదేమిటని అనడంలేదు కోవలంన్‌. అన్ని టినీ సహిస్తూ మౌనం ఎహించాడు. తల్లి భయంకర రూపం చూచి ఏడుస్తూ ఒకపక్క నిలుచుంది మణిమేఖల, అతన్ని అలాగే అంతఃపుర (పకోస్టం అవతలవరకూ ఈడ్చి వేసి తలుపు లోపల్నించి గడియ వేసుకుంది. తలను ద్వారానికి ఆనించి అక్కడే నిలబడిపోయింది మాధవి. తన ఇంటి ద్వారం ముందే తను శవంలాగా పడి వున్నాడు కోవలన్‌, రాయిలా పూర్తిగా స్తంభించి పోయాడతడు. బలహీనమైన గుండె సముదంలాగా ఎగిరిపడుతూ న్నది. నరాలు తోడుకువస్తున్నాయి. అంతులేని దాహంతో నాలుక పీక్కుపోతున్నది* కాని నాలుక తడిపే నాధుడెవడు? పగలల్లా తిండీ లిప్పలూ లేకుండా అక్కడే పడివున్నాడు కోవలన్‌ మదిర లేదు. సుఖశయ్యలేదు. వాసదాసీల పరిచర్వలు లేవు. కనీసం. గొంతు తడుపుకొన దానికి ఇన్ని నీశ్లైనా లేపు. ఇటువంటి దుర్దినం ఎదురవుతుందని ఊహించి అయినా ఎరుగడతడు. పగ౭ిలాగో గడిచిపోయింది. దుఃఖనము[దంలా చీకటి మేడ అంతా అలుము కుంటూన్నది. వాధ దుఃఖం ఈ చీకటి రాయిలా గడ్డకట్టి ఆ సమాధిలో తన్ను లీనం చేసుకుంటే దాగుండు ననుకుంటున్నాడు కోవలన్‌. అంతుకేని ఆవేదనతో దుఃఖంతో కుమిలిపోతున్నాడతను. ఈ బాధ, ఈ దుఃఖం, ఈ తాపం, మధువూ, సుఖశయ్యా లేవనీ కానీ, ఆహారం లేదనికానీ, పరిచర్శలు లేవనికానీ కాదు. వస్తూపోతూ పగలల్టా మాధవి దాసదాసీజనం తనమీద విసురుతూన్న వంగ్యదాణాలంకు, హేళనలకు, పరిహా సాలకుకూడా ఏమ్మాతం దాధపడడం౦ం లెదతను. ఈ స్థితిలో ఎందుకు జీవించి ఉన్నానని మాాతమే దుఃఖపడుతున్నాడు. తనను తాను అంతం చేసుకునే ళక్షి లేకపోయిందే అని వాపోతున్నాడు. జీవితాన్ని మరణాన్ని కూడా సమాన రూపంలోనే బలంగా కోరుతూ ఈ దుఃఖకూపంలో పడిపోతున్నాడు కోవలన్‌. అతడు జూవాలను కుంటున్నాడు కాని చచ్చే సెహసంలేదుం (బతకాలని కోరుతున్నాడు కాని బతికే శ్రి లేదు. సొహసమూ, శక్తీ రెండూలేక ఏమిచేయాలతను? వేదన వెయ్యిరెట్లు పెరిగి ముంచెత్తుతూన్నది పూర్తిగా, ఆ |పవాహంలో కొట్టుకు పోతున్నాడతను.

• భవంతిలో చీకటి (కశ్రమంగ పలచబడుతూన్నది. మెల్టమెల్టగా పచ్చని వెలుగు

కేశ8 కళ్యాణ మ౦ంజీరాల గోడంమీద [ప్రాకుతోంది. డివిటి ఒకటి చేతపట్టుకొని దాసుడొరడు అటువస్తూ వుండర. గమనించి నిదనటిస్తూ కళ్టు మూసుకున్నాడు కోవంన్‌. ఆ తరువాత చాలామః దాసుల కంఠస్వరాలు, ఏవో పెద్దపెద్ద సరంజాదూ మోస్తూన్న చప్పుళ్ళు వినిపించారు. మెల్లగా కళ్ళువిప్పి వారగాచూస్తూ గమనించాడతను. వాళ్ళవేవో పెద్ద పెద్ద ఇనవ పెబైఎ బైటికి మోసుకుపోతున్నారు. ఇంచుమించు. అర్భిరాతి దాటేవరకు ౪ మోస్తూన. వున్నారు వాళ్లు బాధ అనిపించిండి కోవలన్‌కు. కాని సాహసం ౮ అలాగే పడివుందిపోయాడు. చివరకు బిగ్గరగా నాగరత్నస్వరిం వినిపించింది. ను మజ్‌న రీసికొని వెళ్ళిగోతున్నానమ్మా! రాజకుమారుడి శిబిక వచ్చేవరకు మీ౭ళ_" నింబడి నిరీక్షిస్తూ వుండండి” అంటుంది నాగరత్న. ఆ తరువాత మాధవి గొ వినిపించండి. “*ోటల్తి శిబిక మాతమే పంపి ఊరుకుంటే రాననిచెప్పు. ఆయన స్వయంగా వచ్చేయదను. నన్ను పిలుచుకుపోవడానికి” ఆంటుందామె బిగ్గరగా. ౪. నదంతోహటు గర్వమూ ధ్వనించిందానె గొంతులో. నిజానికి తను చేజేతుూ నిష్తుపెటిన ఉదాశగృహం శిథింభాగంలో వుండడానికి వెళతున్నదామె, కోదలగ్‌- పీడించడం కోసమనే ఈ రాజకుమారుడి కల్పన చేసింద. “ోరోపరికి వళ్ళి అమ్మగార్ని జ్మాగతత్తగా చూస్తూ వుండు” అని దీటీ పట్టక" నిలనన్న్య సేవకుడ్ని ఆచేశించి ముందుకు అడుగు వేసింది నాగరత్న. నాగరత్న వెళ్ళికోయింది. ఆమె అడుగుల చప్పుడు [కమంగా దూరమవు:: మణిగి బోయింది, ఆ తరువాత చాల సేపటి వరకు మరి ఎవ్వరి అడుగుల చప్పుళ విరరారదు. మాధవి వెళ్ళసోయే ముందు చిదరిసారెగా తనతో మాట్లాడడానికి. విస్త

• దని ఆపకుంటున్నాడు కోవలన్‌, కాని ఎంత సేపటికీ ఆమె జాడ కనివీంచరి తనే నెమ్ముడిగా రేచి లోపలికి తొంగి చూచాడు, లోపలి కావడిలో గాఢాంధకారం. ఆంముకొని ఉంది. ఒగరనంజారం అలికిడి ఏదీ వినరావడం లేదు. పెద్ష పెద అంగల వేస్తూ లోపలికి నచ్చాడు. సేవకుడెవడయినా చూస్తే చెవులు పట్టి మళ్ళీ బయటికి ౯౫ స్తాడేమాననే ధయం కూడా పీకుతోందతన్ని, తన ఇంట్లోకి తనే దొంగలాగాకక్కుకొ నమ్ముతూ ఆడుగులు వస్తున్నాడు. [కింది కోఫ్టార్లో ఎక్కడా దీవం లేదు. ఎవ్చటా కడ ఉన్నట్లు లేడు చీకట్లో తడుముకుంటూ మెప్టిమీదుగా గబ గబ ఫైకి వెళ్ళారు చూత దూడ నాలుగు వైపులా అంధవారమూ, జూళ్యమూ తప్ప మశేమీ కనిపి: [వ ఒక్కొక్క కోష్టమే.. తడుముకుంటూ. చూస్తూ ముందుకు. నడున్తున్నాడ “డా దీపం అడు, జననంచారం అంతకన్నా లేదు. మెట్రెక్సి మూడో ఆంత! .బత్నాడు. లోపలికి వెళ్ళే దారానికి వైట నుంచి పెద తాశం వేళాడుతున్న/ “తలి దూడా వెళ్ళిపోయిందా? ఆని తనను తాను (ప్రశ్నించుకున్నాడు-.. కాని ఎల ఎ పాళీ _ టా కడం వులులు మట ఎ ఎం క ఒ

, కాంణ మంజీరాలు న! బాడు. అతని స్వరమే ఆ చీకటిలో _పతిధ్వనించింది.

రాజ కుమారుడూ, ళివికా అంటూ అభినయించి నూరధవి రహస్య ద్వారంగుఐడా వెళ్ళిపోలేదు గదా? సందేహం కలిగిందతనికి. కొని ఎలా వెళ్తుంది? రవాస్య వ్వారాన్ని గిరించి తనెప్పుడూ చెప్పినట్లే ఎదే మాధవికి. అయినా చూద్దామని గబ గదా అటు వైపు నడిబాడు. సరిగ్గా ఊహించినస్లే జరిగింది. రహన్య ద్వారం తలుపులు ఎర్లాగా తెరిచి ఉన్నాయి. వాళ్ళు వెళ్తూ అక్కడ పారేసీన కాగడా గాలి విసుర్లకు పలచటి కాంతిని లోపలకు విసురుతూన్నది.

తను చూడడం కోనమని తన ముందుగానే సామానంతా పంపి మోసపు మాట లతో తనను వంచించి గుప్త ద్వారం గుండా మాధవి వెళ్ళివోయినట్టు రూఢి అయి పోయిందతనికి. దూధవి అనేకసార్దు అనేక విధాలుగా వంచించి వుందతన్ని, కాని ఈ వంచన అన్నిటి కంటే ఘోరమయిందనిపించింది కోవలన్‌కు. ఆ కాగడా వేర్తో పట్టు కౌని భవనం అంతా తిరిగాడు. అపారమైన లమ్మితో అంతులేని జనసంచా రంతో కళ కళలాడుతూ ఉండే రాత ముత్తాతంనాటి ఈ భవంతి దయ్యాల కొంపలా, సిరనంగా చీకట్లు కాండవిస్తూ భీతి గొలుపుళూన్న దిప్పుడు. అంత విశాలమైన భవం తిలో చిన్న కాగడా ఒకటి పట్టుకొని ఏకాకిగా నిలుచున్న కోవలన్‌ తనకు తానే ఒక భూతంగా కనిపించాడు.

తిరిగి ఈరిగి అలసిపోయి తన కోష్టంలోకి వెళ్ళి ధడాలున కిందే చతికిల బడ్డాడు చమురు ఇంకి ఆ కాస్త కాగడా ఆరిపోయింది. దాని కజ్ఞ ముక్కని అవతలకి విసీరి వేశాడు.

దుళ్ళీ నాలుగు వైపులా గాఢాంధకారం అలుముకుంది. శక్తీ సాహసమూ లేని అంధకారం.

రెండో రోజు ఉదయాన్నే తన భవంతిలోంచి బయటికీ వచ్చాడు కోవలన్‌. ఎటు చూచినా జ*౦ అతని ముఖం మీదే విరగబడి నవ్వుతున్నారు. సూటిగా వై లుదేరి పానశాలవైపు నడిచాడు, వేలి ఉంగరాన్నాకదాన్ని యజమాని చేతుల్లో పెట్టి భోజ నమూ, మద్యమూ తెప్పించమని కోరాడు. బాగా తిని స్పృహ తప్పేట్టు (రాగి అక్కడే పడిపోయాడు.

రా'తి ఎప్పుడో మూడోరూమున మత్తుదిగి మగతగా కళ్ళు. తెరిచి భూచాడ్డ- తను పానళాలలో రేడిప్పుడు. అంతా చిత్తడిగా దుర్గఐధంగా ఉంది. వొళ్ళు దువ్య, కొని లేచి నిలుచున్నాడు. శరీరమంతా కుళ్ళు, దుర్వాసన, ఎక్కడో పెంట కుష్టు పకి ఉన్నాడతను. కరీరం మీడి ఆభూషణాలు చూచుకున్నాడు. ఒక్కటి కూడా తన స్థితికి తనకే నవ్వు వచ్చిండి కోవలన్‌కు.

26

కావేరీ నది వరద రోజు రోజుకు ఉధృతమవుతూన్నది. ఆప్పుడే నదీ తీరం మీడి నగరం సగం వఠకు మునిగి పోయిండి. మహారాజు స్వాగతార్థమై కట్టిన తోర ణాలు, ఆంంకారాలు పెద్ద పెద్ద మండపాలు కొట్టుకొని పోయాయి. ఆ భాగమంకా ఇప్పుడు ఎటు చూచినా (ప్రజల హా హా కారమే వినిపిస్తూన్నది. రాజోద్యోగులు ప్రజా రక్షణ అనేడి పూర్తిగా విడిచిపెట్టి మరి రెండు రోజుల్లో విచ్చేయ నున్న మహారాజు కోసం మరొకచోట అలంకారాల తీర్చడంలో మునిగి ఉన్నారు. నీటి పాలయిన ఇష్ట, [కొత్తగా వరద లోపలికి చొచ్చుకు వస్తూన్నవి. (ప్రజలు పిల్లా పాపా పెట్టే బేడా మోసుకొని మెట్ట [ప్రాంతాలకు తరలి హోతున్నాప. సర్వస్తమూ నీటిపాలయిన వీడ జనం గుడ్డలో నీళ్ళు కుక్కుకుని నదీ తీరం మీద శోక మూగల్లాగా నిలబడిపోయి కనిపిస్తున్నారు.

ఆకలితో, ఆవేదనతో దుమ్ము కొట్టు కొంటూ వీధి వీధి తిరుగుతున్నాడు కోవ లన్‌. ఆతను ఎటు వెళ్లే అటు జనం గుమి గూడి అతన్ని అపహాస్థుం చేస్తున్నారు. నగరానికి వచ్చిన ఈ3 బాధలన్నిటికీ వీడి పాపాలే కారణదుని కొందరు తిడుతూ ఉంటే కొందరేమో మాధవినీ, అతన్ని కలిపి తిట్టిపోస్తు న్నారు. ఎదురుపడ్డ ఆడదాళ్ళు “మహో పాపి దాబోయ్‌”అని తప్పుకు పోతున్నారు. మ్మితులు, పరిచయస్తులు ఎక్కడ సహాయ ఆర్థిస్తాడో అని ముఖం చాటు చేసుకొంటున్నారు. పొద్దు వాలే వరకు తిరిగి తిరిగి ఒక చెట్టు [కింద కూలబడ్డాడు. ఆకలి నరాలు తోడి వెస్తున్నది. తిరిగి తిరిగి కాళ్ళుచచ్చు బడ్డాయి. రెండు చేతులతోనూ తన కాలి పిక్కలు తనే గట్టిగా ఒత్తుకుంటూ ఉసూడ మని ఒక సెట్టూర్చు విడిబాడు. అక్కడి కక్రాడే పడి ని్నిిదపోతే బాగుండుననపి చింది. కాని ఆకలి భగ భగ లాడుతున్నది. కదలనివ్వుదు, మెదలనివ్వడు, ఒర చో నిలబడనివ్వదు ఆకలి బాధ. నెమ్మదిగా లేచి సమ్నుద తీ5ం కేసి నడిచాడు.

సమ్ముద తీరం మీద మూమూలు కన్నా ఎక్కువ జన సమ్మర్థం వుంటూన్న దిప్పుడు. వరదకు గురయిన పల్లపు ప్రాంతాల బీదా బిక్కి జనం అంకా అక్కడే నివాసాలు ఏర్పరచు కొంటున్నారు. అక్కడే ఒక చోట అన్నదానం కూడ జరుగుతు: దని తెలిసి కోవలన్‌ కాప అఇృపయత్నంగానే అటు నడిచాయి. ఎంతో గుందికీ నిత్యాన్నదానాలు చేసిన తను పరమ దర్విదుడిలా భిఇాన్నాన్ని స్వీకరించడం కంటె ఆకలితో చచ్చి పోవడమే మేలనిపిస్తున్న దతనికి. అయినా అతని కాళ్ళ ఆతనికి 22వరకు లే దంంంరుకరు. జరు. సాద్‌ _

కళ్యాణమం జీరాలు 151 తూన్న 'పదేళం కనిపిస్తున్నడ్‌. జనం (తొక్కిసలాడుతూ దాన పిండాల్ని గ్రహించ డానికి ముందుకు (తోసుకు పోతున్నారు. ఆ కోలాహలంలోనే ఈ రోజు మాథవే వరద బాధితులకు అన్నదానాలు చేయిస్తూన్నదని విని అక్కడి కక్క-డే కుప్పమాలిపోయాడు-= అడుగుల మరి ముందుకు సాగలేదు. అలా అని వెనక్కు తిరిగి వెళ్ళే శక్తి లేదు, నిస్తాణ వల్ల కళ్ళు తేలిపోతున్నాయి. వచ్చే పోయే జనాన్ని రూడా లెక్క చేయ కుండా అక్కడి కక్కడే ఆ ఇసుక తిన్నెమీద కాళ్లు జాపి పడిపోచూడు. ఒకనాడు దక్షిణ భారత మంతా _పసిన్టి కెక్కిన కోటిశ్వరుడు, మహ్మాశేష్టికి ఈనాడు ఈ సపముడ తీరం మీవ్‌ మక్షే మిగిలింద. రథాలు లేవు. దాస దాసీ జనమూ, అలంకారాలు లేవు. కేవలం ఒక ఆకలిని మ్యూతం కప్పకొని కళ్తు మూసుకున్నాడు. వస్తూ వోతూ జకం వినుకుతూన్న వ్యంగోగ్తలు, అవహేళనలు, ఆపహాస్యాలు ఆ ఆకళకంపే వాడిగా గాయ పరుస్తున్నాయతన్నం కాని నిస్సహాయడు, అలసట, ఆవే ళల రేచి నిలబడే శక్తిరదు. త్మీవమైన కారతో ఒకసారి కళ్ళు తెరచి చూచి మళ్ళీ రిళ్లు మూసుకు ఐటున్నాడు. *చ్రూడ్రండి, చూడడి, మాధవిని' ఎంచక్కా ఇంకొకడితో కులుకుతు=దోను. ఇటు ఈ కోవలన్‌ని చూడండి. ఇప్పుడా మాధవి (పక్కని రథం మీది కీవగా కులుకుతూగ్నా వాడి గతి కూడా రేపటికి ఇంతేరా నాన్నా' అహహ! | వేళ-ల్నె మరిగినవాడికి జరిగే పాయశ్చ త్తం చూ౭-రా?శ”. అంటూ దారినిపోయే వాడా కడం చేస్తున్న వాఖా నం లింగా చెవిని పడ్తీంది కోవలన్‌కు. మారవి పరపుముకితో తిరుగుతూన్న నంగం వినివెంటనే. లేచి కూర్చున్నాడు, | కోధమూ, కుతూహలమూ, ఈర్ష్యా అతని ఆతరిదప్పుల్చి, నరసత్వాన్ని జయిం చాయి. జనాన్నె చెడామడా _తొాహ్మూకుంటూ రరమార్గందడ్రైపు నడిచాడు. ఇం దోత్యచాల కోనమని కొత్తగా ఎన్మరచేసీన (వడెశాసికి వచ్చాడు కోవంనా. మహారాజు యాత్రకు చిరస్మరణీయం చేయడానికి. అన్ని రకాల ఏర్పాటు జరగాయి ఇక్తూడ. ముఖ్య మంటవాన్ని, కీర నంభాస్ని పరిచేద్ధించి సుండర శిల్పా లలో తీర్పన చారుభిత్రకచుట్టూ,. గోపుకం చుట్టూ జరం మూగివున్నారు. అస్త్రధారు లైల పైంకులు కొందరు వారిని లోపలికి చొచ్చుకొని హోకుండా ఆదపుచిస్తున్నారు. జళంలొ అంజడిరేగిఐడి.. “అడుగో, అడుగో కోవలన్‌, కోవల్‌ి అంటూ లేచారు. ఎవడికి. చ్చిన వాగ్నాణాన్న. వాడు పడునసుపెట్టి ఆతని మీదికి విసురుతున్నారు" “నూచారా ఇర్తూడ వోవల? కూటికి లేక దికారి అంఎవోయాడు. ఆర్భ_ద చూడండి మారవి ఆ ఛాజోదో.గితో ఎలా వెలిగిచోతున్నరో. వశ కూదా. పతివత ఆపుతుం ద౭టారా పిచ్చినాగన్నలారొ తంటున్నాడొకడు, ఈ దూపణరల్మి ఎత్రిహొడుపుర్న వినివన రాయి అమబువునా-డు కోవంన్‌. అతనికి వాటిదాధ నదకు. కాసి మూఢధవి ల తా లం క దంంంఎనోనే ప ందుకు హనవోప లా డా-కచమంభం న ౧ జ గడజం కాజ్‌

15్‌లి కళ్యాణ మం౦ంజీరాల వుంది మాధవి. రాజాజ్ఞతో మహా, శేష్టిగారి దానసంపదనంతా స్వీకరించింది ఇతడే. మహా[కేష్టి వంశకోళాన్ని స్వాధీన పరచుకున్నది కూడా ఇతడే. ఇప్పుడు నగగ ఆర్థిక సంఖ్షోభాన్ని గురించి మహారాజుగారికి సమర్పించవలసిన నివేదికను కూడా ఈ రాజోదోోగే తయారుచేస్తున్నాడు. రాజోద్యోగి తన చేతిని మాధవి మెడపై వేసి రెండవచేతో ఆమెశేమిటో చూపుతూ నిలుచున్నాడు. ఆ దృశ్యంచూచి నిలువునా నిప్పంటించినట్టయింది కోవంన్‌కు* *మాధ్రవీ * అంటూ పెద్దగా కేక వేసి ఆడ్డంవున్న దారుకుడ్యాన్ని దాటి వాళ్ళ దగ్గరకు చేరుకోవాంని చూచాడు. కాని ద్వారపాలకులు తమ పొడుగాటి వాణాకజ్జల్ని అడ్డం వుంచి పోకుండా అడ్డుకున్నారు. కోవలన్‌ పెద్దగా గర్జిస్తూ, మాధవిని బూతులు కిడ్తూ రెచ్చిపోతున్నాడు, జనం ఆతని చుట్టూ గుమిగూడి విరగబడి నవ్వుతున్నారు. శప సమాజం ఎప్పుడూ విని ఎరుగని తిట్టు అతనినోట ధారాపాతంగా వెలువడుతున్నాయి. జనం నవ్వుతూ చప్పట్టు చరుస్తున్నకొద్ధి పిచ్చివానిలా రెచ్చిపోయి పైపైకి వెప్తన్న కోవలన్‌ను చూచి రాజోద్యోగి కళ్లు చెట్టించాడు. మాధవికూడా వెశక్కు తిరిగి కోపంగా అతనివైపు చూచింది. కోవలన్‌నూ, అతనిచుట్టూ మూగిన అలగాజనాన్ని చండించ వలసిందిగా చేయెత్తి ద్వారపాలకుల్ని ఆదేశిస్తున్న రాజోదో[గిని వారించి తనే కోవలన్‌ వైపు నడిచింది మాధవి. మాధవి తన ముందుకు వస్తూండడం చూచి నరాల శ క్షికంతా గూడ దీసుకుని, నిలువెల్లా వణికిపోతూ బిగ్గరగా అరిచాడు కోవలన్‌. “చూడండి, చూడండి వివరన్య వస్తున్నది చూడండి. నగరంలో ఉన్న ధనిక (శేస్టులందర్నీ ముద్దులతో కాటువేసీ చంపివేస్తుందీ విషకన్య. ఈ కులట, విశ్వాసమాతకురాలు, నన్ను సర్వనాశనం చేసింది. రేపు వీడ్ని చేస్తుంది. ఎల్టుండి మిమ్మల్ని పట్టుకుంటుంది. వందలు, వేలు, లక్షలు, అందర్నీ చంపి చేస్తుందీ విషకన్యొ “అబ్బా' ఇప్పటికి [గహించాడురా ఈ నగ్న సత్యాన్ని” గుంపులోనుండి ఒకడు ఆరిబాడు. *నాయనా అది అసలే వేశం. మొత్తం మనుష్య సమాజం అంపేనే ద్వేషం దానికి. మరి వేళ్ళ అంటేనే సంఘాన్ని సర్వనాశనం చేసేదని అర్థం.” మాధవి కోవలన్‌ ముందుకు వచ్చింది. జనం విసురుతున్న వ్యంగాంకు, ఎత్తి పొడుపులకు, నవ్వులకు భయం భయంగా నవ్వింది. ఆ తరువాత ద్వేషమూ, పగొ కక్కుతూన్న ఆమె మాటలు పాముల్దాగా ముందుకు దూకాయి. ోబ్లౌను నేను వే-నే. మీరన్నట్టు మనిషి అంటేనే ద్వేషం నాకు. ఇంకా మీలో కొందరు అంటున్నట్టు కుల వధువుల్ని, పతి్రతల్ని, సతుల్ని ద్వేషిస్తాను నేను. వాళ్ళను తమలో తాము కుళ్ళి కుళ్ళి చచ్చేట్టు చేస్తాను. అంతేకాదు. తనను తనే ద్వేషించుకుంటుంది వేశ్య, అది ద్వేషంలో అనని వేల మాకీ టం ఎ ఎ ది - ౨ =

కళ్యాణ మంజీరాలు వ్‌లి అయి, పిల్లల్ని కని, నంసారాన్ని నడపడానికి యోగ్యురాలై న స్త్రీని కేవలం కామ వాంఛ తీర్చుకునే పనిముట్టుగా వాడుకొని వేశ్యను చేసింది మీరే. దాన్ని మరి ఎందుకూ పనికిరానిదిగాచేసి ఈ సంఘంలో విడిచిపెట్టారు మీరు. అదీ చముఠి సమాజాన్ని నాశనం చేయక ఏం చేస్తుంది ? ఈ సంఘాన్ని ద్వేషించే అధికారం పూర్తిగా వుంది దానికి.” “కాని నిన్ను పేమించాను. నీకోసమని ఎన్నో త్యాగాలు చేశాను. చివరకు దేవి లాంటి నా భార్యనుకూడా నీకోసమని పరితజించాకుో “*నాకోసమని ఏమీ చేయలేదు మీరు. ఏదైనాచేస్తే అది మీ కామ సంతృప్తి కోసమే చేసుకున్నారు. ఉత్తమురాళ్ట్హైన అటువంటి పత్నినే (ప్రేమించలేక పోయాడే. నన్నా (యశ్రేమిస్తారు. వెళ్ళిపొండి ముందిక్కడ్నుంచి.” మాధవి సమాధానం విని మరింత ఆగహావేళంలో వళం తప్పిపోయాడు కోడ లన్‌. “విశ్వాస ఘాతకీ; పిశాచీ, చువ్వా నస్న్మ అవమానిస్తావు” అంటూ. ముందుకు దూకి ఆమె మెడ ఒడిసి పట్టుకోదోయాడు. వెంటనే రక్షక భటులు ముందుకువచ్చి అతడ్ని పట్టుకున్నారు. మాధవి ఆవే శంతో వణికిపోతూ “ఇంత నిండు సభలో నా మీద చేయి చేసుకొంటావా నువ్వు, నేనేనా అంత చేతకానిదాన్ని ఏమిచేసినా పడి ఉండడానికి. ఇప్పుడీ కోవలన్‌ సము (బ్రాంతరాల ,పసిద్ధి ఉన్నవాడు కాడు తెలుసా? పో ముందు కుక్క ఎక్కడో” అంది. శోవలన్‌ దుర్గతి చూసి జనం పరమానంద థరితులౌతున్నారు. ఆకలి దప్పులతో నీరసించి ఉన్న తన శక్తినంతా పుంజుకొని పట్ట విడిపించుకోవాలని పెనుగులాడు తుగ్నాడు కోవలన్‌. వచ్చి బూతులు తిడ్తూ రక్షక భటుల్ని విదిలించి వేస్తున్నాడు. రాజో ద్యోగి అతన్ని కఠినంగా శిక్షించమన్నట్లు సైగ చేళాడో లేదో రక్షక భటుల లాఠీలు ఎడా పెడా అతని ళరీరం మీద పడుతున్నాయి. అతని నోటినుండీ, ముక్కు నుండీ రక్తం కారుతున్నది. కోవలన్‌ స్థితి చూచి మాధవి పృాదయం [దవించింది. రాజోద్యోగిని చేయి పట్టుకొని ముందుకు నడిపించింది. దెబ్బలతో నీరసంతో స్పృహ తప్పిన కోవంన్‌డు రక్షక భటులు పట్టుకుపోయి. గోపురానికి ఆవతల ఇసుక మీద పడవేశారు. 29 ఎ ఎ ఆం టా ఇ జు గనక దన అడుగుల చపూళ్లు వినిపిస్తున్నాయి.

154 కళ్యాణ మంజీరాలు న్నిచలో వున్న దేవంతిని కూడా లేపింది. నిన్నటి నుండీ ఏమీ తినలేదు వాష్ల. కబ్దః ఒంటి మీవ కళ్యాణ మంజీరాలు తప్ప మరేమీ మిగిలి లేవిక. తైలం కొనడానికి కూడా చెక్‌ దీవం ఎలిగించలేదు. అప్పుడప్పుడూ సాయం చేస్తూ వుండే ధర్మశాల కార. వావుడు తన దౌహితుడి వివాహమంటూ. పొరుగూరు వెళ్ళి ఇంకా తిరిగి. రాలేను సందడి క్రమంగా సమీపిస్తూ వుండడం చూచి “పనికే ఈ అలజడి” అంది కజ్డికి, , “ఎవరైనా యాతికులేమో?”

“కారు. యాషతికుల్ని పైకి రానివ్వరు. (కింద బోలెడు కోష్టాలు వడి ఉన్నాయి దారికి."

ఇంతలో చేలమ్మ కంఠస్వరం వినిపించింది. బిడ్డా! దీపం పట్టుకురా. కోవ లన్‌ చెట్టియార్‌ వచ్చార” అంటూ చీకట్లో తడుముకుంటూ పైకి వస్తున్నదామె,

తలుపు వెంటనే తెరుచుకుంది. దేవంతి బైటికి వస్తూ “అక్కడే ఉండు అత్తా, ఇదిగో ఇప్పుడే తెస్తున్నాసుం చికటి వుండు, వుండు” ఆంటూ గబ గబా బుట్ట మీకకి పరుగెత్తింది.

“వేగిరం రా తల్లీ" చెట్రియార్‌కు బాగా గాయాలు తగిలాయి స్పృహలో రర”

చేలమ్మ మాటలకు దేవంతీ, కజ్ఞకీ నిర్వెబ్జులయ్యారు. [కింద ఏడెనిమిది పెండి చుట్టూ మూగి ఉన్నారు. వారి మధి గాయాంతో స్పృహ తప్పి పడిఉన్న కోవంన్‌ ఆకారం అస్పష్టంగా కనిపించి పెద్దగా కేక వేసింది కజ్ఞకి.

“వెంటనే దీపం తేవే చేవంతీ!” విసుక్కుండి చేంమ్మ.

“మీరు అక్కడే వుండండి ఎమ్మా, పైకి తీసుకు వస్తున్నాం మహా[శీవిని అందిం

ళి ళీ ళీ ళీ

మరునాడు. తెల్లవారు రూముకు తెలివి వచ్చింది కోదలస్‌కు. మత్తుగా కష్ట వెప్పి చుట్టూ కలియ చూచాడు. దాంతో అందరికి కొంచెం (పాణాలు కుదుటబడ్డాయి. కజ్ఞక్షి దేవంతితో ఎంతో వినయంగా కబురు పంపిన మీదట పూర్వ (వతిష్థ్న, సంబంధ వాంధవ్యాలనీ దృష్టిలో వుంచుకొని ఆ అర్ధరాత్రి అప్పటి కప్పుడు రాజ వైచ్యులు ధర్మాలకు పరుగెత్తుకు వచ్చారు. తెల్పవార్టూ ఏవేవో బొషధాలు వాడుతూనే ఉన్నారాయన. చివరకు కోవలన్‌కు స్పృహ వచ్చి ఆయనవైపు చూస్తూ నమస్వార సూచకంగా చేము ఎత్తజబోయాడు. అతని ముందు దేవంతి నిలబడి ఉంది. చేలమ్మ వెనుక (పక్కా. నిలుచున్నద. కజ్దకి కోసమన అతని చూపులు సీరసంగా వెతుకు తున్నాయి. తన వెనుకనే ఉన్న చేలమ్మను చూడలేక పోయాడతను.

మధ్యాహ్నానికిల్లా పక్కమీదే లేచి కూర్చోగలిగాడు కోవలన్‌, ఆత్మ సంతాప సూచకంగా రాజవెదు?ల వారి చేతులూ విందాం ను తీ తం ఎది ౧%

కళ్యాణ మం జీరాలు 155 యని (క్రమేపీ అంతా అదేనవ్యమైన మార్గంలో పడుతుందని అందరూ రైర్యం చెప్తున్నారతనికి. అందర ఓదార్పు, ఆశ్వాసప వింటూ౨టే మళ్ళీ నూతన జీవితంమీద కొలకొద్డిగా ఆశ కలుగుతూన్నచతనకి.

ర్యాతల్లా మేలుకొని ఆంవరూ పూర్తిగా అలసిపోయి ఉన్నారు. రాజవైద్యులు సూబనలిచ్చి, పథ్యం. చెప్పీ తమ శిష్యులతో వెళ్ళిపోయారు. కజ్ఞకీ, దేవంతీ (బతి మాలనా ఆగకు ౨డా సాయంధతానికి తిరిగి వస్తానని చెప్పి వెళ్ళిపోయింది చేలమ్మ.

దార్మిచ్య బాధ మన్నీ పీడిస్తున్నది కజ్ఞికిని. ఇంట్లో ఎటు చూచినా మహా కార్యం. కోవంన్‌ చికిత్స కోసం, ఉపచారాలకు దారి ఏమిటా అని దిగులుగా ఆలో చిస్తూ వుండివుండి వెళ్ళి దేవంతిని పిలిచింది.

అరికాళ్లు మర్ధక చేస్తూ కోవలగ్‌ మంచం. దగ్గర కూర్చొని వుంది దేవంతి. ఆ పిలుపు విని లేపటోరూ. వుండగా కోదలన్‌ కళ్ళు తెరిచి “మీ అమ్మగారు ఇక నా మఖం చూడరా దేవంతీ” అన్నాడు. కలికి వచ్చి భర్త పాదాల దగ్గర కూర్చున్నది-

లోరోవం కణకణ మండిపోతూన్న కోవలన్‌ మనస్సుకు ఆ మృదు హస్తాం శఠం స్పర్శ ఎంతో హాయిని కలిగిస్తూన్నద్‌. అంతులేని ఉపశాంతిని పొందుతూ అళాగే కొడ్టె డణాలు పడివుండి ఆ తరువాత లేచి కూర్చున్నూడు. ఆమె రెండు చేతులు పటుకొని తన్నవెపు లాక్కున్నాడు. కజ్ణకి విశాల న్నేశాలకో పొంగి వచ్చిన అకు గంగ చెకిళ్ళు మీదుగా జారి భర్త వాదాలను తడుపుతూన్నడి. కోవలన్‌ కష్టకూడా పర్నాత్తావ జలంతో తడిసిపోయాయి... దేవంతి మెల్లగా బైటికి వెళ్ళిపోయింది. ఉద్వే గాన్ని. బలవంతాన అణచుకొని, సంకోచించకు ఇటు వచ్చి కూర్చో కజ్ఞకీ! ఈ వేకు న పాదాలు పట్టుకుని క్షమార్పణ కోరుకుంటారు”. అన్నాడు.

ఆమె మెల్లగా తల ఎత్తి భర్త ముఖం వైపు చూచింది రెండ. కన్నీటి చూపులు పరస్పరం కలుసుకున్నాయి. ఇద్దరి హృదయాలు ఒక విధమైన శాంతితో, స్థిర త్వంతో తొణకిసలాడాయి. ఒక క్షణం అమె కన్నుల్లో అత అలభ్యమైనదేదడో పొందిన త్మప్రి మెరిసింది. ఆపైన సిగ్గు ముంచుకు వచ్చి తల డించుకొని భర్త వృాదయం మీద వాలిపోయింది. కోవలన్‌ ఆమెను రెండు. బాహువుల్లో. పొదివి పట్టుకొని హృద యానికి హత్తుకున్నాడు. గడ్డాన్ని ఆమె శిరస్సు మీద మోపాడు. అతని న్నేతాలు అర్బ నిమలితాలంహ్యయి.

“*గడిపోయిన దుఃథాన్ని మరిచి ఇప్పుడు ఎంతో ఆనందాన్ని అనుభవిస్తున్నాను కజ్ఞకీ! కాని ఇంత సోమరి జీఎతాన్ని వం చేసుకోను రాను, రాగు నీకు కూడా భారాన్ని అయిపోతానేమో అని భయపడుతున్నాను.”

_ కజికి మళ్ళీ శిరసెత్తి భర్శవెపు చూచింది. “ప్పీర్రు లభించారు. అంతే చాలు, అజీం కిం! దు బంటరులు షానా నా కమచసను+కు ఆంటవికం”

156 కళాాణ మ౨జీరాల ఏదో ఒక వ్యాపారం, పలుకుబడి, ధనం అవనరం”

“అంతా సరి అవుతుండి. తిరిగి వ్యాపారాన్ని (పారంభించడానికి కూడా ఎంతో సమయం పట్టదు. కాల పరివర్తనకు ఎక్కువ సమయం అక్క-ర్షదు స్వామీ ళం

“అసంభవం ఏది చేయడానిక్తై నా ఏదో కొంత పెట్టుఒడి అనేది ఉండాలా, ఎక్కుడ్నించి తేను ఆ మూల ధనమిప్పుడు” అంటూ చల్లగా ఒక నిట్టూర్చు వికి చాడు కోవలన్‌.

కళ్ళకి పెదవుల మీద సిగతో కూడిన చిరునవ్వు పరుగ్నర్తింది. “మామగాడ నా పాదాలకు లక్ష్మిని బంధించి వెళ్ళారు. ఈ కళ్యాణ మంజీరాల్ని అమ్మిచేస్తే పెట్టు బడికీ మరి చింత ఉండదు.”

తన చెవుల మీద తనకే దిశ్చాసం లేనట్టు ఆశ్చర్య చకితుద్దై ఆమె వైపు చూచాడు కోవలన్‌. ఆమె అలాగే తలవంచుకొని ఆతి సహజంగా “అప్పుడివి తొమ్మిన లక్షల మ్యుదల వరకూ అయ్యాయని విన్నాను. ఇప్పుడు మన దౌర్భాగ్య దశలో వీధిని పెట్టి అమ్మినా నాలుగు లక్షలకు ఎవరై గా కొంటాడొ అంది.

“ఎన్నో యాతనలు సహించి ధ్య్వదవరచుకున్న వాడిని ఇట్టే. వదులుకోవడా నికి సిద్ధ పడుతున్నావిప్పుడు. నిజంగా నువ్వెంతో అద్భుతమైన దానివి కణ్ణకీ”

“ఈ నూపురాలు మీ విలాసానికి కాడు. మీ (పతిస్థకు చిహ్నాలు! నే= అప్పుడూ ఇప్పుడూ [క్రొత్తదిగాని, అడ్భుతమైండి కాని చేస్తున్నదేదీ తేదు. వీల్లై నంత తొందరలో వీటిని అమ్మి ఏడో ఒకటి చూడండి.”

“కొని వీటిని కూడా అమ్మి స్వర్గంతో ఉన్న తండిగారికి ఏమని ముఖం దూపసము”

“అక్కర్లేదు. అలా అని సంకోచపడకండె నేనీ మంజీరాలతోనే చితిమీదికి వెళ్తానని నా అంతరాత్మ చెప్తూన్నది. మీ వర్తక వాాపారాలు కాస్త కుదుఠళుకోగానే మళ్ళీ చేయించుకుందాను. ఇంతవి కొనలేకపోయినా మాంగల్కు చిహ్నాల విలువణ ధనంతో కొలువ నవసరం లేదు. నిజానికి మామగారికికూడా అభ్యంతరమేమీ ఉండ కూడడిందులో. ఇవి వారి దొనమే, వారి [పసాడంతోనే తిరిగి చేయిస్తాము”

“ఏవైనా ఇక ఇక ప్రాడే వుండి ఏది చెయ్యడానికి నా మనస్సు అఆంగీకలించదు కజ్ఞకీ. పువ్వులమ్మిన అంగక్షిలోనే కదలు మోస్తూ ఎలా తిరగమంటావు.”

“*వేర్రే చ్రోట్రికి ఎక్కడకయినా వెళ్ళిపోదాం పదండి”

“ఎక్కడకని వెళాము?”

కజ్దకి కొద్దిక్షణాలు తలవంచుకొని మౌనంగా ఆలోచిస్తూ. కూర్చొని “మధుర వెళ్ళామా?” అంది. “ఇవి అక్కడి కంసాలితో చేయించినవే అందుకని అక్కడే వీటిని అమ్మివేయడ౦ం సులభం. 'కొ త|పదేశం ;:కొ త మనినూణంాం.. ఎలక కొల. యంకళ

కళ్యాణ మంజీరాలు 15 తిరిగి 1పారంభించబోతున్న అ నూతన జీవితాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ మౌనంగా వుండిపోయాడు కోవలన్‌. ఆమె రచి సిలుచున్నద్‌. ఇంతలో చేయిపట్టుకొని తన ఎదుట కూచోబెట్టుకోవడానికి 'పయత్నిస్తూన్న కోదలన్‌ని ఉచేశంచి చోనిన్న మీ చికిత్సకోసం డబ్బులేక నానా షుధ్‌ా పడ్డాను. చివరకు రాతి జ్ఞాపక 2 వచ్చి:వ. మన భవంతిలో పశ్చిమ దాారం దగ్గిర భోవాణఐ సారుగులో కొన్ని పైడిమ్ముదలు వుండాలని ఎప్పుడో మన వేల్లినాధన్‌ వడ్తీ అంటూ ౩చ్చిఇచ్చిన సొమ్ము అక్కడ పడవేశాను. సమయం వచ్చినప్పుడు ఇటువంటి చిల్లర మొత్తారే ఎంతో అక్కరకు వన్వెయిం ఇదో మన దేవం తిని పంపించి వస్తాముండండి. మునకు ప్రయాణ ఖమ్బలంకన్నా వస్తాయి” అంటూ వియకజికి వెళ్ళింద్‌ క ద్ద. దేవంతిని పంపించి వచ్చి అతని శదురుగా కూర్చున్నది. ఇద్దరు ఎదురు వొదురుగా కూర్చొని తాము తికగి వారంధించనున్న నూతన టివినానకి. సంబంధించిన ఆలోచ నళ్లో మునెగిహోయూరు. న! శ ళీ శ మవ్య్నాహ్నప ముందు. సూర్యుడు సడిన్నత్తిమీడ మండిపదుతున్నాడుం కోవలన్‌, కళని చేపంతికొరకు సెకీషిస్తూ మళ్ళీ కబుర్తలోవిడ్డారు. చాలాసేపు గడిచాక వైట అలికిడికి తొంగి చూదింది కత్తికి. చేలమ్మ కంగారుగా. లోపలికి పరుగెత్తి వస్తూ దంపతులిద్దరూ ఎంతో సంతోదంగా ఉండడం చూచి కొంచెం జంకింది. అలాగే ద్వార ఐంధ్‌ఐ పట్టుకొని అప్‌ దణం నింబడినోయి “రాలి మమ్మల్యాన్తితలో చూచిమీకుల లక్సీ చూపిన ఓర్పూ- రై ర్యమూ నిన్న మీరు చూడలేక హోయారు. ఇప్పుడు కళ్ళారా దూ పపోతున్నారు చెట్లియూర్‌” అంటూ కళ్ణకి డైపు చరన్‌ నుండె. రాయి చేసుకో తళ: సజు మరో దుఃఖవా ర్త తెచ్చాను” ఆంది. కోపలస్‌, కజ్డరి _పతిమల్లాగా స్తంధించిహోమి. అమవ్హైపు చూస్తూ అలాగే వుండిపోయూరు. చేలమ్మ ముందుకు ఆడుగదేస్తూ *ోబాలా దుర్వార్త మీ భవంతిలో వవంకిని ఎవరో హతంచేకార” అంద్‌. ఆమె మాల పూర్తవకముండే పెద్ద శేరడేసి కొయ్యజారిహోయింద్‌. కళకి, కార్టిసేపు ఆగి ఆ తర్వాత హల్‌ మొదలు పెట్టిండి చేలమ్మ. “తలుపులన్నీ బార్జాగా తెప్పు సలరంగాపున్న ఆ భవంతిలో వ హంతకుడం దూరి కూర్మున్నాడో కాస్‌ దేవంతి శవంమంద బైటి సికహచద్దారం వరకూ కొన్ని బంగారు స్నుడలు విరజిమ్మ ఉన్నాయి -వాలిసిచూతి ఎపడో ఆ బంగారం కోనమనే ఇంతవనిజేసి వుంటాడని చెప్పుకుంటున్నా రంశా. ఆ కరువాళ ఎవరో ఆట గోలు పిల్లలు లోపలికి వెళ్ళి చూచి పాలికేకలు వేస్తూ పరుగెత్తుకుపక్సారట. ఆనం గుమిగూడారు. చండనాయకుడు నృయంగా రష్షకభటు అతో వచ్చి శవ,పంచాయిక్‌ ఒ3పింతాడు. శవాన్ని దహన సందాారాల కోసమని

158 కళ్యాణ యమంజీరాల “ఇదీ తప్పనిసరిగా ఆ కుంట మారవి వనే అయివుంటుంది.”

“కాదు చెట్రియార్‌!' ఇది మాధవి పనికాదు. అనుకోకుండా జరిగిన దుర్షఓ'

ఇది. మాధవి కళ్లకి పైన అముతే ఇటువంటి ఘోరం తలపెడుతుందేమో కాని”

“*అయిత్తే ఈప్పనిసరిగా దేవంతిని కూడా అచే చంపించివంటు=ది. న్‌ ర్యాతి మీరు నన్ను ఇక్కడికి తె స్తునపుడే. దాని సవ్తచరుట కూడా. నావెంట వం ఉంటారు. వాళ్ళీ పరినరాల్లోనే ఎక్కడో దౌగి ఉంక్సి ఉదయాచే వైలుచేరిన దేపంఠ] అనుసరించి ఉంటారు, వాళ్లే భవంతిలో ఒంటంవాన్నచేసీ ఈ అఆభాముర్యానిక ౬౩ గట్టారు.”"

“కాదు స్వామీ? ఇదే నిజమయితే నిన్న అర్ధర్యాతి కూడా వైైడుంలవారికోన మని బైటికి వెళ్ళిండి దేవంతి. సోదరి మాధవి పంపిన గుప్తచరులే వుంచే రారే...” అంటూ ఆగిపోయింది కజ్ణకి. ఆ తరువాత ఆమె నోట మాట పెగలరేదు. కన్నీ ధారాపాతంగా చెక్కిళ్ళ మిదకి కారాయి.

“ఏమైనా కానివ్వండి. ఇక ఇక్కడ మీరు ఒక్క క్షణం ఉండకండి చెట్టియార్‌, కజ్ఞకిని వెంటపెట్టుకొని ఎటన్నా దూరంగా వెళ్ళిపొండి. ఏ క్షణకం ఎ అఘామితః జరుగుతుందో. చెప్పలేము. మృత్యువు తాండవిస్తూన్నదిక్కడ. మీరు వెంటనే స్యి మయితే ఇక్కడ్నుంచి బ్రైట్‌ పడడానికి ఏదో ఒక ఉపాయం ఆలోచిస్షాను నేను

మారవి సంగం పూర్తిగా ఎప*వడుకు నేను. దాని ఈర్షా, దాన పట్టువలా నాష తెలియనివి కావు. డాని కాళ్ళకు కళ్యాణ మ:జీరాల్ని కట్టరడు మీరు... జీవితంలో ఇంతపెద్ద అపజయాన్ని మోస్తూ అదే హఠంతో, ద్వేషంతో పూర్తిగా గుడ్డిరద పోయిందడి” అంటూ గాఢంగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచి ఈ ““ఈర్ష్యాద్వేషాలు ఎంత బలమైనవో కూడ బాగా ఎరుగుదును చెట్టియార్‌! నేనూ జీవితాంతం ఇటువంటి గుక్టి తనంతోనే తలబాదుకున్నాను.”

“ఇంకా ఈ నూపురాల వెంట ఎంకుకు పడిందా రాష్షసి, నేశ్తూూ ఆ వ్యూ (శ్రేష్టి ఇచ్చిక ధనం చాలకనా? అదీగాక ఇప్పుడా కుంట చోళ రాజసంళంలో కరూవా [ప్రాపకం సంపౌదించుకుందిగా... దాని కళ్ళిముందు ఇర ఈ కళ్యాణ మంజ్లీకాం విలువ ఎంత?”

“ఈ మంజీరాల మూల్యాన్ని ధనంతో కస్టీకండి. చెట్టియార్‌' ధనం ఇప లేని ఆ విలుపను పౌందాలనే పట్టుడలతోనే మాధఏ ఇలా అయిపోయింది... నిజాాక ఆది మనం అడుకునేంత నీచుఠాలూ కాడు, వభిచారీకాదు. దాఎతత్వుం. బాగా ఎరగు దును నేను, పట్టుడం కోనం (బతికి దాని కోసమే చస్తుంచది. తన అహం కోనమనే ఏమి చేయటానికైనా సిద్ధమే అది. కజ్ణకి మీద పగ తీర్చుకుంటుంది. కాని మిమ్మ లే*ేమీ చేయదు చెటిగగా క్‌! వెంసుకే ఇట వ 4.

చే అ కళ్యాణ మంజరాలు ?దిని 1 ఆగ గ పో లో వావలడ ఇం జు వ. మళ్ళి తన దగరక వచ్చి చమాపణ వోదకుంటాతని దాని ఉచెశంల”" ఊ ణ్‌ జ ఇల డా ౯ా గ కఇకి అ అనుంభవం నపలం నసంపంలో వంతో దాధత-మూ, కోపమూ ట్‌ లో ణా లాప్‌ ధింసించాయి. ొధంళకొ కప్ళ జేవు ర ఐకాయు, (4 య తగ జొ ౬ ఇ ల ఇ అందుక. కళ్లకి పట్ట నా ధయ: ఆధార ్రరషాతమఐది రాదు పకు ప స న్‌ా ఎ న అం శాప కంటు అ క ల అ ల. వా ల పూాతి౬ సతు చరూంనా నేదు చెపి “ట్ల ఈ కెద వ టెండి ప2జియార్‌. రికీ ' లు గ. న చా పద ఒం వ. గా యుల ఇ ణి ఓ పు కుల లమ్భవి త్వ నాక విడిరాంది దాంది నలు వమంవరార్టి అనుకొని తడ ణం ఐయిలుచెరి అమో్య' ఒకి షదం జాగుచేయకు. ఎపుడు ఒ మాంగలాంన్ని సదా సా ౬బతో అం కావాడాలి విదా జ లలా మా ళ్‌ ఇ లా జ వ ణి ౬ అనాయా ఇవాల కండూ ౨వ అందరి నేసిన ఎంత్తంగా (పం బు ఆ అజో త న ౬ ఉం బి =. జ _ ఇ =. “శద జట్‌, ల్‌ వాసా , రోవలం మద ద వపుతు అందివం పెదవి లరొసల సహాంచల 5 మా యం మొ యా ఆలా జ న జు ం వ ం ల యం మానద. అ అహంకాళానన, అవజత్తానికి ఆయినంటి... దారయశ్‌త్హం జర్‌? శో వ ళల ఇ ల లో లలి - శం ందే ఆసి ముదిల ఆందివపిన. రం తీ ఆటా తేతుపిద ర ళ్‌ ట్‌. ౯ తి, అ ల జో న. మాయడాని హూరా వల సిదపడాడో అటువంటి మడో బునో సురత నహించి అ వది న్‌ శా ౬ ్‌్‌, యు ఇ నా టిం అగ లా పవ గస్టిగాన వపంళ 1పళిస్థ ళా ం ల 0౯ వాంపుతూండడం యు న. ల్‌ ఇ ఎప్‌ లా లా నా. చూద ఆంందంచింద. తం పేమన. ఈ. జిత సరం పసకోగి తనమ చ కా. బో జ లా మల న. ణి ప... లా యమ గన వామన సిరాశిప్‌ గుం జెసి” విద్‌ ప[మ కొమం పంటీ అలి ఇంక్కా ఇంరొ పులా. టు ావ లో లా ష్ట. ఇ ప ఎ ళు శే క న ఇ అ * నా మా జ చందం కవలనిందే అపుకుంవ. కొ ఆవ్వుపరిపైిదం “జవం లొ విదంగా చా జ వాలీ నాం ౬ జ క అ ఇ ౬ ఇ, మో అ అ వహూదరౌయింవ టూకఎక్‌. అంత్‌ _ సవా డై ల అర్‌ _దో ని చాచాలి చా మా జ త్తు ను. - వ్‌ ల జ శ జ లి వ. , ఒం జ ఆఅ బా ల ల జా కతా ల్లా న. పు జూ అనా జా ఆలా దల” వాల న. ఈ ౮. నా నో క న. అజ టు ఆజోకోలి నో కోజకో. సంచి 5 అికించ, వదద లా సిజి అంకీద దుంగా రెం అలం. పరల పట్టుకొ. జ ో నక. న. త . కా వా బలవంతా. ఒందుకి లాకు వలు జదిదూ ఎ రధవ యవ దూరు లర కద: _ క లం ల వగా ల గ ఇ +. అ గ్‌ ప ఆ ల ముందకు నా*చె్టంద. కాం మాధవ ఎంను మతిం ఎల్‌ టి లందలి దంనంం జజ ఒ (లీ వష జు న. జ అ ఆగ జో గ జనసమూహం ద” గ ఎలగ్‌ మదం వమన ఆఆ మలల మాతం ర్‌ ఇ ఆ =. యె ఎ టయొల వ జ భో సారు స్వ మై ఆతని ఇక్క, గాయాలల, ఆటల * రూంలో వల ఎఆలలాదివాళు శెపలుం వనిపిసూ.. 7 దం. నా. “క ప! నాన గాయాల * నావడో ఎదొ ఎదొ సందాషనూే పండ రాబెడా ౧.

160 కళకళశ్యాణమం జీరా లేకుండా అనర్శళంగా అలామాట్ట్లాడులూనే పోతున్నాడతను. “*స్చేనెతో మంది వేళ్యల్ని | చూచాను. కాని నీవంటి చతురురాల్ని మాతం చూడలేదంటే నమ్ము. ఎందుచేతనంగి ఈ జీవితంలో శాశ్వతమైన అంకాలతోపాటు తాత్కాలిక మైనవికూడా కొన్ని వుంా యనే గొప్ప సత్యాన్ని ఆ మహా।శ్రేస్టి మరచిపోయేట్ట చేశావు నీవు. జీవితంలో రాశ్కా లిక వాంఛల్ని తీర్చుకునే ఇటువంటి స్వల్ప విషయాలు వేరు. జీవితాన్ని నడిపించి కశత అంశాలు వేరు, తాత్కాలిక ఉడ్వేగాలకు లొంగిపోయి ఇటువంటి క్షణికమైన వాటినే శాశ్వతాలు అనుకునేవాడికి ఏనాటిన్తైనా ఆ మహామూర్థుడు కోవలన్‌కు పట్టి దుర్గతే పట్టక తప్పదు” ఆంటూ క్షణం ఆగి మాధవి చేయి గట్టిగా పట్టుకొని, “పోవ భోగభాగ్యాల (ప్రలోభంతోనే అనుకో, ఎప్పుడో ఒకసారి తాత్కాలిక ంగానే. ఆయి అతడ్ని (ప్రేమించి వుండకపోవు. చివరకు సర్వస్వమూ_ పోగొట్టుకొని . దారుణమై' దెబ్బలకుకూడా అతడు గురి అవుతూండడం చూచి-నిజం చెప్పు [పియా' ఏమనిపి: చింది నీ మనస్సుకు? ఏమయినా ధర్మాచరణలో ఎంతయినా పొగడాలి నిన్ను. వే౯ ధర్మాల్ని పాటించడమంటే మాటలు కొదు. కోవలన్‌ని ఈ స్థితికి తేవడానికి ఏడే (ప్రయోగాలయితే చేశావో అవన్నీ నామీచకూడా (ప్రయోగించి చూడు పియా! ౫ చాతుర్యం కూడా నేను చూపుతాను అప్పుడు నువ్వే ఒక నూతన గుణపాంన్ని నేదు కుంటావు.” ఆ మాటలకు లోలోపల గుండె కుమిలిోతున్నా నోరు మెచపకుండా మౌన: గానే కూర్చుండి మాధపి: | చథం కాస్త విర్షన్మపదేళరిలోకి రాగానే ఆమెను గట్టిగా హృదయానికి హా కొని మెత్తటి తలగడోసి నలిపి వేసినట్టు నలిపివేశాడు రాజోద్యోగి. తన శిరస్సు అ- శిరస్సుకు తాటించి “ఈవళ నాతోపాపే రావాలి సుమా. అలాఅని మీ భవంం: కలురు పంపుతాను” అంటూ మళ్ళీ నడుము చుట్టూ చేయి (తిప్పి నమురింత దగ్గర” లాక్కొని కణతలమీద ముద్దుపెట్టుకున్నాడు. శరీర స్పృహభలేదు మాధవికి, అంతరాత్మ సంగతి ఆసలు మరిచేపోయింది. వ్య అమునా ఇంతవరకూ. పర పురుష స్పర్శ ఎరుగదామె. ఇప్పుడీ రాజోదో[గి శ భయాందోళనల్నీ ఉఊపష్మదవాల్ని అడ్డుపెట్టుకొని తనడు పూర్తి వేశ్యను చేసి అను వించాలని చూస్తున్నాడు. తను త్రిప్పికొడితే, లేకపోతే పరుగెడుతూన్న ఈ రఠంమీ నుంచి [కిందకి రూకితోనో, ఏమి చేయాలి? ఏమి చేయాలి తను? ఏమిటి చేస్తుండ్‌ అయ్యయ్యో!” రథాన్ని తన సౌధం కేసి మళ్ళించవలసిండిగా ఆజ్ఞాపింబాడు రాజోద్యోగి. మాధవి తన శక్తినంతా కూడతీసుకొని వద్బు - వద్దు, ౬. ఈవేశ వద్దు అన్నవ ఆ పైన మరి శోరు మెదపతేకపోయిందామె. రథం పరుగెత్తుతూన్నది. ఆ రర

• • ఎం న =

కళ్వాణమం జీరాలు 161 (ప్రాణాల సంగతో ఏడి దాం దేవుడా? తన జీవతంలో ముఖ్యమైన కోరిక అనేది తీరక ముందే చచ్చిపోవాలని ళదు మాధవికి. కాని ఏమిటా కోరిక తన అన్ని వాంఛలకూ మూలమైన వాడు సర్వస్వమూ పోగొట్టుకొని ఆకలితో, ఆయానంతో, గాయాలతో సము[దం ఒడ్డున రక్తం కక్ష్కతూవుంటే ఇంకొకడి (పక్కలో కులుకుతుందా తను, వీల్లేదు, “...వద్దు. ..వద్దు కుమార్‌. ఈ వేళటికి నన్ను ఇంటికి పోనివ్వండి. నా మనస్సు మీ సేవకు బొత్తిగా అనుకూలంగా లేదీవేళ. మళ్ళీ ఎప్పుడైనా...”

“కేవలం నీ మనస్సుకే కాదు. నా మనస్సుకూ సంబంధించిన విషయం ఇది, నా మనస్సు ఈవేశే అనుకూలంగా వుంది. రేపు మహారాజుగారు వేంచేస్తే -యశ్చీ ఎంతో కాలానికిగాని ఇటువంటి అవకాళం లభించదు. నిజానికి అంతకాలం నేను తాళ లేను కూడా” ఎదురుగా మార్గంమీచ చూపునిల్పి ఏకబిగిని చెప్పుకుపోయాడు రాజోద్యోగి ఆ గాంభీర్యంలో కౌంత అధికారదర్పంకూడా ధ్వనించింది.

భయంతో రక్తం గడ్డ కట్టుకు పోళూన్నది మాధవికి, ఆమె శరీరం వణుకు తున్నది. ఆమెవైపు [క్రీగంటచూస్తూ మళ్ళీ మొదలుపెట్టాడు.

“రాజదండశను డి నిన్ను కాపాడేందుకు లంచంగా నీమీద ఈ అఘాయిత్యం చేస్తున్నానని అనుకోవద్దు. విశ్వాసముంచు పియా" ధనరూపేణా, శారీరకంగా నిన్నెంత యినా త్చప్రి పరుస్తాను. కొని హృదయం సంగడి అంటావా, దాని నీడకూడా సీమీద సోకదు. అర్థమమిందిగా నాతత్వమేమిటో.”

అంటూనే తేన శరీరంమీద (హైకుకున్న అతని కర్కళ హస్తాలను తోలీగిస్తూ, వణుకుతున్న గొంతుతో చేడుకుఐది మాదవి. “మీరు ఎంతో ఉదారులు._నా మనః స్థితిని తప్పకుండా అర్ధం చేసుకోగలరు. ఎవరితో నైతే ఇంత కాలమూ...

“తార్పుడు కళలో ఆరితేరిన వేళ్యకాంతం మనః స్థితి సంగతి బాగా ఎరుగుదును నేను. అటువంటి మనః స్థితిని సృష్టించడంలో నిజానికి వాళ్లు ఎంతో నేర్పును, చాతు ర్యాన్ని (ప్రదర్శిస్తారు. పాత _పేమికుడి పతనంతో పుట్టిన కరుణరసం, కొత్త [యేమి కుడి మీది శృంగార రసానికి ఉద్ధీపకమౌతుంది వారిలో.” +

ఈ కటు విమర్శకు లోలోపల ఎంతగానో నొచ్చుకుంది మాధవి. కాని నోలు మెదిపే ధైర్యం లేదు. చివరకు తన ధ్రైర్శసౌహసాలన్నీ (పోగుచేసుకొని ఎలా అయితే నేం, “నేను వేళ్ణవాడిలో పెరిగినా సతిగానే ఉన్నారు” అంది.

అట్ల ఇప్పటికీ అలాగే వుంటావు. భద వేశ్శులందరూ ఒక విటుడి (పక్కలో వుండగా ఇకొకడిని పొరపాటున కూడా తలవరు. వాళ్ళ పాతి[(వత్య బాధ్యత అంత

వరకే మరి.

సతీత్వానికి రాజోర్యోగి ఇస్తున్న [కొత్త నిర్వచనం విని విలవిలలాడి పోయింది

మాధవి. ఆతని చేతులు మళ్ళీ ఆమె శరీరం మీద [ప్రాకుతున్నాయి. ఆమె. నరాల్లో

162 కళ్యాణమ౦జీరాళ నోట మాట రాక స్పృహతప్పి పడిపోయింది.

ఈ మూర్చే అప్పటికప్పుడు రాజోద్యోగినుండి ఆమెను కాపాడింది. ఇంటికి వచ్చి కొంచెం కోలుకోగానే ముందు మణిమేఖలను గురించి అడిగింది. ఆ తరువాత “వారిని గురించి ఏమయినా తెలిసిందా నాగరత్నా?” అని రెండవ [పశ్న కోవలన్‌ని గురించి వేసింది.

“లేదమ్మా!”

తెలియక పోవడం కూడా ఒకందుకు మంచిదేనన్నట్టు చల్లగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచింది. కాని నిజానికి తరువాత ఆతని సంగతీ ఏమయిందో తెలుసుకోవడానికి లోలో పల తహతహ లాడుతుందామె. “ఎవరినైనా పంపి సమాచారం తెప్పించు నాగరత్నా! ఈవేళ వారికి బాగా దెబ్బలు తగిలాయని విన్నాను” అంది, తన అబద్ధం తనకే బాధా కరం అనిపించి వెల వెల బోయింది.

నాగరత్నను బైటికి పంపి తదు గబగబ మణిమేఖం దగ్గరకు వచ్చింది. మణి ఇంకా మేలుకునే వుంది. దూరంగా గర్జిస్తోన్న సమ్ముదంవైపు దృష్టి నిల్చి కిటికీ ముందు కూర్చుని వుంది. వచ్చీ రావగంతోనే ఆమెను దగ్గరకు లాక్కొని గట్టిగా హృదయానికి హత్తుకుంది మాధవి.

“మణీ నువ్వింకా న్నిచపోలేదామ్మా*ో

“*న్నిద రావడం లేదమ్మా”

• ఎందుకని రాలేదు తల్లీ! ఏమైనా బాధగా వున్నదా?”

“లేదో

*మరి ని(దెందుకు రాలేదు త్రీ!

శోవూర్రిక్రే ఏవో ఆలోచిన్తూ కూర్చున్నానమ్మా.”

• ఏమిటో ఆ ఆలోచన?”

“*నృర్ర దేవులు ఇప్పుడే ఈ (ప్రపంచమంతా దుఃఖమయమని బోధించి వెళ్ళారు. నిజమేనమ్మా! చూడరాదు. ఆ సము[ద్రం ఎట్టా రోదిస్తున్నదో నల్టశి మేఘాలు కప్పుకొని ఈ ఆభాళం కూడా ఏడుస్తుందట. ళూమి ఏడుస్తుంది. ఆంతా దుఃఖీతులే అమ్మా! కేవలం ఒక బుద్ధుడికే దుఃఖస్పర్శలేదు. ఆయన తధాగతుడు. గురుదేవులు, ఈరోజు చెప్పి వెళ్ళిన పాఠం ఇదే, అరే నువ్వూ ఏశుస్తున్నావా అమ్మా...” మణిమేఖం చల్లని స్పర్శలో దుఃఖం పొంగివచ్చి మాధవి కళ్ళు ధారలు కట్టాయి. ఈ మణిరూపంలో కోవలన్‌ తన మీద పగతీర్చుకుంటున్నట్లు అనిపిస్తున్నదామకు. *బౌను జీవితనుంతో మఃఖమే. అందునా ఈ మాధవి జీవితం. ..ఏది దారి. ఏది కాంతీ ఈ (బతుక్కి.

బైటికివెళ్ళిన నాగరత్న సమాచారం తీసుకొని లోపలికి చచ్చింది. “గాయాలతో స్పృహతప్పి పడివున్న కోవలన్‌ను చేలమ్మ కజ్దికి దగ్గరికి చేర్చిందట. రాజవైద్యుల

కళ్యాణమం౦ంజీరాలు 169 ఈ సమాచారంతో మరింత కొయ్యబారిపోయి నిలువు గుడ్డువేసింది మాధవి. “ప్పీర్రు చాలా చెడ్డపనే చేశారు అమ్మా!” ॥ మాధవి తదేకంగా నాగరత్ననుచూస్తూ అలాగే నిలబడిపోయింది. తనే చెప్పుకు

పోయింది నాగరత్న-. “నగరంలో కొత్తగా వ్యాపించిన వదంతుల వల్పి మనం

పూర్తిగా 1పమాదంలో వున్నామిప్పుడు. కావేరి వరద ఉధృతంగాపెరిగి పోతూన్నది= ఏం చేయడానికైనా మిగిలింది ఈరోజు మాత్రమే. రేపు మహారాజు వస్తారట, అప్పు డీక ఏదారి ఉండదు మనకు.”

“కాని ఇప్పుడు వున్న తీరున అన్ని ఏర్పాట్లు ఎలా జరుగుకాయి"-”" _

• జరిగినా జరక్క పోయినా అంతే, లేపు మహారాజు వచ్చే సమయానికి నగరం హైలిమేరలన్నిటిమీదా రక్షక భటుల కాపలా వుంటుంది. అటువెళ్ళే మూర్షాలన్నీ మూసి వేస్తారు. మిగిలిన దారులన్నీ కావేరీత ల్లి ఏనాగో మూసివేసింది”

“భ్య్రపడకు నాగరత్నా! దొరికిన కొళ్త సహాయాన్ని ఊతగా పట్టుకొని అన్ని ఆపదలు దాటివెళాము. అంతా అదే సరిఅవుతుంది.” అని అనడానికయితే అవేళం కొద్దీ అన్నది. కాని, నిజానికి ఆ మాట అనడానికే లోరోపల ఎంతో తల్లడిల్లి పోయింది మాధవి. ఏమిటా కొత్త సహాయం? ఇంతేనా తన సతీత్వం? ఏదో తాత్కా లికకోపం కొద్ది, అసూయకొద్టీ తను వేశ్య అవాలనే నిర్ణయించుకున్నదే కాని, ఆ నిర్ణ యమూ కోదలన్‌ను ఉిడికించాలని?ః అతను లోలోపల ఉడికి కుమిలి పోయేట్టు చేయాలని తిసుపన్నడే కాని ఇలా డెగజారిపోవడానికి ఎంతమ్మాతమూ కాదు. ఏది ఏమయినా ఈదారిమీద మరి ముందుకో ఆడుగు చేయదు తను. తను పతిత అవదు. వేశ్య అవదు ఈనాడు ఎవడో పరపురుషుడి [పక్కన పడుకొని ఇన్నాష్శగా తను కన్న కలల్ని తన (వ్రతాన్ని ధర్మాన్ని మంటకలుపుకోదు. అసంభవం? అసంభవం, పూర్తిగా అసంభవ మిదిం

కొని మరి మణిమేఖల [పాణాల సంగతో? ఈ (పళ్నార్థకిమే ఒక పదునయిన క్రొడవలిలా ఆమె గుండెకు లాగివేస్తున్నది. ఏదో ఒక విధంగా కక్కు క్తికి లొంగి [ప్రాణాలు రక్షించుకున్నా మణి భావి జీవితాన్ని గూర్చి తను కట్టుకున్న మేడలన్నీ నేలపాలు అయి తీరుతాయి. సౌని సంసారి అవడం అసంభవమంటూ సెరియన్నా యకీ, చేలమ్మా తరచూ చెప్తూ ఉండే మాటలన్నీ గుర్తుకు వచ్చి “చివరకు అడే నిజం

కానున్నదా దేవుడా? ఆనుకుంది మాధవి. పోనీ తనే ఆత్మహత్య చేసుకొని ఈ మార్గం నుండి నిష్క౦మిస్తేనో అప్పుడు మరి మణి గత్తేమి కాను? ఏమీ అవదు. తర్మిగారి ' తలనీడ ఉంటుంది దానికి. కజ్ఞకి ఆమెను పెంచి, విద్యా బుద్ధులు చెప్పించి కులీను శాల్ని చేస్తుంది. మణిపట్ల తన ఆశయం నెరవేరుతుంది. తసలా కాకుండా మణిసంతాన . వళియై. సంసారియై ఎంతో వృద్ధిలోకి వస్తుంది.

నల ఉమ యుడు నవెలా. చూడగలుగుతుంది? మణిని

శేగ్ర4 క ళాగ్రిణ మంజీరా అడ్డం పెట్టుకొని తన జీవిత వ్యామోహమే చుట్టి వేస్తున్నది మాధవిని. ఆ వ్యామా హమే ఉప్పాంగుతున్న కావేరిలా మూడు దిక్కుల చూర్షాల్ని నిరోధిస్తూ [పవహిస్త న్నది. నాలుగో దిళని రాజోద్యోగి నిలబడి వున్నాడు. ఆమెను కణ కణ మండుతూన్న కామాగ్నికి ఆహుతి చేయాలని చూస్తున్నాడా రాజోదోంగి. అదే నిజమయితే తను శః పాత్మివత్య ధర్మాన్ని పోగొట్టుకొని కళకి దృష్టిలో చులకనయి. పోతుంది. అప్పుడు వ. ముఖంతో మళ్ళీ ఈ లోకాన్ని చూస్తుంది? నాలుగు దిక్కులా. పిచ్చిగా పరుగులు తీసీ తిరిగి వచ్చి తన దుఃఖకూపంలోనే పడిపోయింది మాధవి. తిరిగింది తిరిగినట్టు అ సుడిగుండంలో అలా తిరుగుతూనే ఉండిపోయింది. అన్ని దారులూ మూసుకుపోయి" అంధకార కూపంలో అలమటిస్తూనే ర్మాతి అంతా గడిపి వేసింది. ళీ థి శి శ

మర్నాడు తెల్లవారి ప్రక్కమీదనుండి లేచేసరికి రాజోద్యోగి సేవకుడు సిద్ధంగా వున్నాడు. “* మాధవీ దేవిని పిలుచుకు ర్ముని (వభువుల వారి ఆదేశం రథ సిద్ధంగా ఉన్నది.”

ఆ ఆదేశం విని గజ గజ లాడిపోయింది మాధవి. ఆ భయమే ఒక పెచుధూత: లాగా ఆమ హృదయం అంతా నిండిపోయింది. తెల్లవార్డూ జరిగిన మానసిక సంవో భాన్ని ఊహాపోహల్ని కబళించి వేసింది. తను తిరెగి వచ్చే వరకూ మణిని జ్యాగత్తగా చూస్తూండమని నాగరత్నకు ఒప్పచెప్పి తనువెళ్ళి రథం మీద కూర్చుంది. ఉదయ: నుండీ ఆకాశం మేఘావృతమై ఉంది. సన్నగా తుంపర్టు పడుతున్నాయి. దట్టంగా కమ్మిన పొగమంచును చీల్చుకుంటూ రథం ముందుకు ద్ముమతు పోయింది.

క! శ ళీ ళీ

ఇంచుమించు మధ్యాహ్నం వరకూ చిశశాలరో ఒంటరిగా బిక్కు బిక్కుమంటూ కూర్చున్నది కూర్చున్నట్టుగానే ఉండిపోయింది మాధవి. గొంతు తడుపుకోవడాికి ఇన్ని నీష్ళ కావాలా అని అయినా ఎవ్వరూ వచ్చి మందలించిన పాహాన పోలేదు. ఒక వైపున ఆకాళం మూసుకుపోయి వర్షం ఎడాపెడా కొడుతూన్నది. ఆకాళంలో & కొసనుండి ఆ కొసవరకు మెరుపులు భయంకరంగా దూసుకుపోతున్నాయి. చూస్తూ చూస్తూ వుండగానే. పెనుగాలి [ప్రారంభమై పెద్ద పెద్ద చటవృక్షాలు మైతం గజగజ లాడుతున్నాయి. మహారాజు స్వాగతానికి సంబంధించిన ఏర్పాట్లన్నీ ముగించుకొని ఆ వర్షంలోనే పడివచ్చాడు రాజ్యాధికార. లోపరికి అడుగుపెడుతూనే మాధవిని చూచి “నిన్న సము[ద్రతీరంమీద జరిగిన సంఘటన కారణంగా నీ క్రషాలు మరింత. పెరిగి పోయాయి మాధవీ. నిన్నటి స్థితి చూచి నగర పెద్దలందరూ ఆగ్రహావేశాలతో మవో రాజుగారి దగ్గర ఫిర్యాదుచేయడానికిి సిద్ధపడుతున్నారు అన్నాడు”

నిశ్చేష్టురాలై అలాగే _స్తంభించిపోయిన మాధవిని సమీపిస్తూ మళ్ళీ “అయినా

క భళ్యాణమంజీరోలు 165 నంటే వాష్ళ పొందే రాజకీయ సహాయ సహకారాలన్నీ నా ద్వారానే వాళ్ళకు అంద్లు తుంటాయి. ఆ కారణంగా కుడా కొంతవరకు మహారాజు ఎదుట ప్పూర్తిగా నీకు వ్యతి శేకం చెప్పడానికి వాళ్ళు జంకవచ్చు. ఏమైనా ఈ కాని సమయంలో ఏది ఎట్టా పరిణ మిస్తుందో నిశ్చితంగా చెప్పడం కష్టం.” బైట వర్షం (కమేపీ ఇంకొ త్మీనమవు తూన్నది. గాఢాంధకారం ఆకాళానికి దట్టంగా మసిబూసినట్ట్లు అలుముకుపోయి సాయం కొలమన్నా కాకముందే అమావాస్య ఆర్ధర్మాత్రిలాగా కనిపిస్తూన్నది. ఆ చలివల్లకాక భయంతో వణుకు పుడుతున్నది మాధవికి.

“అయినా భయపడకు మాధవీ! సావాత్తు మహారాజు జ్ఞాతిఅయిన ఉన్నతాధి కారిని, తన హావభావాలతో, అభినయంతో వాక్ఫాతుర్యంతో సంతృప్రిపరచిన వేళ్య కన్యకు క్షమాదానమూ లభించవచ్చు. క్షణం తీరిక ఉండగూడదని ఈరోజున కూడా మనకు ఇటువంటి అవకాశాన్ని కల్పించిన ఈ సాయ =కాలాన్ని వ్యర్థంగా పోనీయకు మాధవీ" లేచి ఆ మవప్వార అందువి, ఆడి, పాడి నన్ను పిచ్చివాడ్నిచేయి మాధవీ ” అంటూ లేచి నడుముకువున్న ఖగ్గమూ, దుస్తులూ తీని కొక్కానికి తగిలించాదు.. ఒక సారి వొళ్ళు విరుచుకొని “గవాక్షం వైపు నడుస్తూ” ఈసారి స్వయంగా ఇందుడే తన ఉత్సవాల ఏర్పాట్లన్నీ చూచుకుంటున్నట్టుగా వుంది, ఈవేళ అర్ధర్యాతే మహారాజు నగర (ప్రవేశం, ఈవేశే ఇంత భయంకరమైన వర్షం. ఒకవైపు వుప్పొంగిపోతున్న కావేరీ ఏమిటో.”

ఆ-శోన్టులాతోతతితా ఎది కొడుతున్నది. ఆ జడికి తడుస్తూన్న భాగానికి కొంచెం ఇవతలగా నిలుచుని గవాక్షం నుండి బైటికి చూస్తున్నాడు రాజాధికారి. రోకళ్ళతో బాదుతున్నట్లు ఎడాపెడా ము=చి ఎస్తున్నం వష్షవ రమ్మికు వచ్చిన బీకట్లలో మెరు పులకు వర్షిధారలు మెరుస్తున్నాయి. త్మీవమైన ఆవేదనతో, సంఘక్షంతో దిగాలు పడీ వోయి ఏ గత్యంతరమూ లేని ఖైదీలా వణికిపోతూన్న చేతితో మద్య పాత తీసుకొని ముందుకు వచ్చింది మాధవి. జీవితంలోని ఎన్నో అఘాత విఘాతాల్ని కేవలం అలి . నయంతో ఎదుర్కొఐటూ ఎంతో అలసిపోయిన దానిలా కనిపిస్తున్నదామె. ఆ అలసట అంతా ఆమె ముఖంకో వుట్టి పడుళూన్నది. రాజ్బాధికారి ముందుః ఒక్కసారి ఆమె వైపు ఎంతో వాడిగా, పరిశీలనగా పరికించి చూచి మరుక్షణంలో ఎంతో [ప్రేమను ఒలకబోస్తూ ముందుకు జరిగాడు. ఆమె చేతిని గట్టిగా ఒత్తుతూ తన బాహువుల్లోకి " లాక్కున్నాడు. తను కొద్దిగా ఒంగి, ఆమె చేరని కొంత పైకెత్తి మద్యం గట గట రెండు గుటకలు మింగి పృాతను మాధవి పెవాందగ్గర పెట్టాడు. విషపొనం చేస్తు న్నట్టు కళ్ళు మూసుకొని బఐపంత:గా రెండు గుటకలు మింగింది మాధవి, క్షణంలో ప్యాత ఖాళీచేసి మళ్ళీ నింపుకున్నాడతను. ఆది కూడా గట గటా ాగివేసి మళ్ళీ నింపి మాధవి నోటికి అందంచాడు. పట్టుబట్టి ఆమెను కూడా (తాగించి షా గమ అకగలకు విసిరేసి ఆమెకు లాగి గటిగా కౌగలించుకున్నాడు. తల ఎత్తి

1686 క్ర శ్యూణమం జీరోణ అతనివైపు చూడలేక పోతూన్నది మాధవి. ముఖం [పక్కకు తిప్పుకొని కళ్లు మూస కుంది. మూసుకొని ఉన్న ఆమె కన్నుల్ని గట్టిగా ముద్దు పెట్టుకున్నాడు రాజ్యాధికాం ఎదుటి గవాక్షం నుండి బైటి దృశ్యాన్ని చూపుతూ “ఆ ఆకాశాన్ని చూడు, డాన్‌ పౌరుషాన్ని చూడు మాధవీ! భూమిని ఎలా నలిపివేస్తున్నదో” అన్నాడు. అతని చేయి ఆమె వక్షస్థలం మీద వజ (పహారాలు చేస్తూన్నది. విధిలేక నవ్వింది మాధవి. ఈ ప్రాణానికి కవచం లాంటి వాడైన రాజ్యాధికారిని సంతోషపెట్టక తప్పడం లేదామెకు. మరి మార్గాంతరంలేదు. ఆ తరువాత మళ్ళీ అన్న పానాదులు మొదలయ్యాను. కమేపీ తన శరీరం మీడి అధికారాన్ని పోగొట్టకుంటూన్నది మాధవి.

వర్షం [క్రమేపీ తీవ్రమవుతూనే ఉంది. ఎక్కడో పిడుగు పడిందిలావుంి, మేఘాలు భయంకరంగా గర్జించాయి. భూమి, రాజ్యాధికారి చ్మితశాల, పట్టపాన్ను, మాధవి శరీరంలోని అణువణువూ గడ గడలాడాయి. (పాణంమీది వ్యామోహంలో దానికంటే గొప్పదయిన స్వేచ్చను కోల్పోయి సిగ్గు లేనిదానిలా ఆ పాన్సుమీదే పకి వుంది మాధవి. ఆమె జీవితంలోని నూతన పురుషుడూ ఆమెలాగే అర్ధనగ్నంగా ఎదుట నిలబడీ ఎత్తిన పాత దింపకుండా తాగుతూ పోతున్నాడు.

మళ్ళీ ఆకాశం ఉరిమింది. క్షణం చితళాల కాంతితో నిండిపోయింది. కళ, మూసుకుంది మాధవి. అప్పుడే ఆమె మెడ గట్టిగా పట్టుకొని పైకి ఎత్తి మద్య పాఠ ముఖం దగ్గర పెట్టాడు రాజ్యాధికారి. అలాగే కళ్ళు మూసుకొని నెమ్మదిగా చేదు గుటకల మ్‌ంగుళూ పోయింది. ఆ మధువు విషంలా ఆమె హృదయాన్ని రక్తనాడుల్ని దిద్దల కొడుతూ చిితవధ చేస్తున్నట్టుంది ఆమెకు. “అయిపోయింది అంతా అయిపోయింది అవాంకారానికి, నీకు జరగవలసిన కా _స్తి ఎదిఉంపాటోక్‌ళ్యాణ మంజీరాలం ఉన్మాదమా” చావు. చచ్చిపో. ఓ! పత్శివతా శిరోమణీ చావు.” తల తిరిగిపోతున్నది. ఆ మైకంలో తను పట్టుబట్టి జరిపించుకున్న పీవాహం కళ్ళి ముందుకు వస్తుష్నది మాధవికి. యజ్ఞ కుండం భగ భగ మండుతున్నది. పురోహితుడి మంత్రాలు మారు [మోగుతున్నారు తను కోవలన్‌తో (పదక్షిణాలు చేస్తున్నది. ఆ సప్తపది. ఆ యజ్ఞగుండం ఎప్పడూ తన గుండెల్లో భగ భగ మండుతూనే ఉన్నది. కాని ఇప్పుడో భయం ఆ అగ్ని? చల్చార్చి వేసింది. భయంకరంగా ఉరిమింది. మళ్లా ఎక్కడో పిడుగు పడింది. అవ తన మీదే పడ్డట్టు ఆనిపించింది. గట్టిగా కళ్ళు మూసుకుంది మాధవి.

థు న! లి ళి

ఎంతసేపటికీ ఆ వర్షం అలా పెరుగుతూనే పోతూన్నది. నగరం పుట్టీన తథ వాత ఎప్పుడూ ఇటువంటి ఉత్పాతం ఎరుగదు. ఆకాశం మీద మెరుపులు సర్పాల్లా దౌడు తీస్తున్నాయి. భయంకరమైన ఆ ధ్వనికి భూమి ఎగి రిపోతున్నట్లు అనిపిస్తూన్నవి ఆ మెరుపులకు, గర్హనలకు ఎడా తెరిపీ లేవు, దిక్కులు దద్దరిల్సి పోతున్నాయి. వ్ల వామ సపతరయు. చెతి మొల టకా కు. దాకీజ ల్‌ న్‌ మం బు లి కొట కీరా

క్రళ్యాణమంజీరాలు 167 గుండెల్ని దూసుకు పోతూన్నది.

ఇన్దరూ దుస్తులు సవరించుకొని కూర్చున్నాక తను ద్వారం దగ్గరకు వెళ్ళి దాసీని పిలిచి ఏదో ఆదేశించాడు రాజ్యాధికారి. దాసీ ప్రణామం చేసి వెళ్ళి పోయింది ఇంకొక దాసీని పిలిచి మద్యమూ మృష్టాన్నమూ సిద్ధం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. క్షణంలో పెద్ద ప శ్ళెంలో భోజన పదార్థాలు అన్నీ అమర్చుకొని ఒక పెద్ద చషకమూ మద్య పాత తీసికొని సిద్ధమయింది దాసీ. అన్నీ ముందుఅమర్చి పెట్టి వెళ్ళిపోయింతి. ఆమె వెళ్ళిన కొంత సేపజికి మొదటి దాసీ పైడి ముద్రల పట్టుసంచీ ఒకటి. తెచ్చి యజమాని పీఠం (పక్కని వుంచి ['పణామం చేసి నిలుచుని *తమ ఆజ్ఞాను సాఠం నగరాధికారి బైట వేచి ఉన్నారు స్వామీ!” అంది.

“లోపలికి పంపించు.

నగరాధికారి లోపలికి వచ్చి [పణామం చేశాడు.

ఆజ్చజ్ర సమాచారం ఏమమిునా అందిందా

“అందింది [పభూ! (పజం కష్ట నష్టాలు వర్ణనాతీతంగా ఉన్నాయి. నగరంలో పురాతనమైన భవంతుంన్నీ పడిపోతున్నాయి. సమ్ముద తీరం మీద చేసిన అలంకారా లన్నీ ధ్వంసమై పోయాయి. వరద బాధితుల కుటీరాలన్నీ కొట్టుకు పోయాయి. జనరి ఎందరు (ప్రవాహంలో కలిసిపోయారో ఇంకా లెక్క తేలలేదు. సము[దం భయంక రంగా లోపలికి చొచ్చుకు వస్తూన్నది. ఇటువంటి. తుఫాను, ఇటువంటి ఉరుములు, మెకుపులు-పుట్తిపఎగి తామెప్పుడూ ఎరుగమని నగర వృద్ధులు అంటున్నారు."

“కాని నన్ను చూడండి నగరాధికారీ' ఈ (ప్రకృతి భీభత్సమే నాకు మదనో త్సవమై పోయింది. మీ నగర ఎల్బల దచెరజాణలం లోగడ విన్నాను. ఇప్పుడు కళ్ళారా చూచాను. నిజంగా అసమర్థుంకు వీళ్లు మృతువులాంటి వారు. సమర్ధులకు అలసటను, తాపాన్ని పోగొట్టే మూర్తీభవించిన ఆనంచోత్సాహాలు.. వీళ్ళు నిజమైన వేదాంతుల్లాగొ తమ సొంత వ్యామోహాల్నీ, కోకాల్నీ మరిచిపోయి తమ కళా చాతుర్శంతో ఇతరులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంటారు. అవునా మాధవీ”

ఈ తియ్యని తాపుకు తల్లడిల్లి పోయింది పాధవి. భూమి (బద్దలైపోయి తను అందులో. లీగమైపోతే. బాగుండుననిపించింది. పాలిపోయిన ముథాన్ని నేలకువాల్ళి గట్టిగా కళ్ళు మూసుకుంది. అప్పుడే పైడిము దల పట్టు సంచీ వచ్చి గల్లుమంటూ ఆమె పాన్పుమీద పడింది. రాజ్యాధికారి కటుస్వరం వినిపిస్తూన్నది.

“న్సగర్రాధికారీ వర్షం తగ్గగానే ఈ వారకాంతను ఆమె భవంతికి చేర్చండిం జా(గత్త. ఇప్పుకీమె నా రక్షిత. రేపు ర్యాతి కూడా ఈమె ఇక్కడికి వస్తుంది. ఈమె కాదు. ఈసారి ఈమె నృత్య మంజీరాలు కూడా వస్తాయి. అంతేకాదు. ఇకముందు ఎన్నడూ ఈ నృత్యమంజీరాలు కళాగణ మంజీరాలవాలని పట్టుబట్టడమనేదీ జరుగదు.

అందదు. ఆం ఎకరం మీన ఇశపడావా? మారవీ!”

1665 కి శ్యాణ మ౦ంజిరాబ భయంకరమైన సర్పమేదో పడగఎత్తి కాటువేసికట్టు మూర్చలో మని పోయింది మాధవి, మళ్ళీ రాజ్యాధికారి గొంతు వినిపించింది. *ఇక మీవట ఏ వేశ్యా దాన ధర్మాల్ని వర్తక వాణిజ్యాల్ని అడ్డం పెట్టుకొని నగర కుల విధువుల్ని పీడిత గూడదు నగరాధికారీ! అటువంటి దేదైనా జరిగినట్టు విన్నానో; మీ నగర వేశ్యా శిరోమణి ఈ మాధవిని పట్టపగలు నగర రాజవీరిలో పాటకజనం ముందు నాట్యం చేయిస్తాను తెలుసా? అంటూ లేచి నిలుచొని “దై ర్య నాహసాలున్న ఇద్దరు సేవకుల్ని సిద్ధం చెయ్యండి నగర స్థితి గతులెలా వున్నాయో ఒకసారి వెళ్ళి చూడాలనురుంటు న్నాను” అన్నాడు. నగరాధికారి చేతులు జోడించి “ఇప్పుడా (ప్రళూ! బైట నేలమీవ కాష్ట అనే టట్లు లేవు. పిడుగులు, కూలుతోన్న భవంతులతో మాల్గ్లం [వ్రమాద భూయమిస్టంగా వుంది” అన్నాడు. “మరేం భయంలేదు. రాచకార్యంతో (పాణాలు పోయినా మంచిదే. కర్తవ్య పాలన (పాణాలకంటే గొప్పది. నగరాధికారి మళ్ళీ చేతులు జోడెంచి బైటికి వెళ్ళిపోయాడు. మళ్ళీ అన్నాడు రాజ్యాధికారి; “ఇక ఈ నగరంలో మహారాజు ఆదేశించిన పనులన్నీ పూర్తిచేశాను. నాగ లోకంతో పోటీ పడుతున్న నక్కలకు వాటి నిజస్థితేమిటో గూడ తెలియ జెప్పాను. ఆహ! హ' నీకు దండన ఇదే మాధవీ! వెప్తూ “మహారాజు ఇచ్చిన ఆదే? మేమిటో తెలిసే వుంటుంది నీకు, సంవఘవుం (పతిష్టని కాపాడేందుకని నగర వరువుల అవసరం ఎప్పుడూ వుంటూనే వుంటుంది. నగర వధువులకు వాళ్ళ ధర్మ మేమిటో వాళ్ళకు తెలిసేటట్టు చేయించండి చాలు అ్మ్మ్మాతాంహాన. మహారాజు ధర్మ మూర్తి” తలవంచుకొని అంతా వింటూ కూర్చున్నది మాధవి. చివరకు వెక్కిళ్ళు పడు తున్న కంఠ స్వరాన్ని అదుపులోకి తెచ్చుకొని: *నాదాక ప్రారన” అంది. చేతులు జోడించి, “నా కూతురు మణిమేఖలను వర్షం అగిపోగానే కణ్ధకి దగ్గరకు పంపండి.” “అలాగే జరుగుతుండో" అనుకుంటూ రాజ్యాధికారి ఆ వర్షంలోనే గబ గబా బైటికి వెళ్ళిపోయాడు. మాధవి బైట భీభత్సాన్ని చూస్తూ అలాగే నిలబడి పోయింది. ఇప్పుడు ఆమె లోలోపల గూడుకట్టుకొని ఉన్న భయాలన్నీ ఎగిరి పోయాయి. మణిని కజ్ఞికి చేతుల్లో పెట్టవలసించగా కోరి మాతృత్వ బాధ్యతుండి కూడా విముక్తి పొందింది ఇంతకాలం [ప్రాణప్రదంగా భద్రపరచుకుంటూ వచ్చిన శీలమూ సతీత్వమూ బలవం తంగా చంపబడి ఇప్పుడు కేవలం వేశ్యగా మ్మాతమే మిగిలిపోయింది తను. తనకిక ఏ విధమైన ఊహాపోహలు, తటపటాయింపులు లేవు, తను ఇక సతికాదు. వు త్తివేళ్య మామే. అయినా చావదు తను, ఎందుకు చచ్చిపోవాలి? వయస్సు ఉన్నది. అంద _. చందాలున్నాయి. ళరీరపొంకం వవ తి కల ర్‌ం. చ

కళ్యోణ మంజీరోలు 169 వున్నాయి. *.ఓ నావోని సతీ! చచ్చినో. ఇంతకాంమూ నన్ను పట్టి పిండి వేసిన వంచకీ' చావు! ఓ మణిని కన్నతల్రీ చావు. శరీరమా! రూపమా ! ఆంచచందాల్లారా! (బతకండి. వేళ్యాశరోమణి మాధవి చిరంజీవికా!”

వర్షం పెరిగిపోతూనే ఉన్నది. పెద్ద పెద్ధ సింహద్వారాల మధ్య శిథంమైన భవంతుల మీదుగా [పవాహాలు పిచ్చిగా పరుగెత్తురున్నామి. వాటి వేగానికి నేల+లెగి అనేక చోట్ల పెద్ద పెద్ద సుడిగుండాలయ ఏర్పాడ్డాయి. కొట్టుకు పోతూన్న పశువులు, ఏను గులు, గుదాలు, మపష్యుం శరీరాలు భవన శిథిలాలకు ఢీకొని ముక్కలు, ముక్కలు అయిపోతున్నాయి. ఎటు చూచినా హాహాకారం. రోదన, భయంకర మీత్కారాలు [కమేపీ పెరుగుతూనే పోతున్నాయి.

హగరాత్తుగా భూమి కంపించింది, భూకంపం భూకంపం ఉప్పెన అన్న గగ్గోలు వినిపించింది. ఆరిపోయే దీప?ఖలాగా పెన్ట పెన భవంతం ఓబుసకూ కుప్ప కూలి పోతున్నాయి. మనుషుల ఆక్తనావం (వకృతి లీభత్సాన్ని కూడా చీల్చుకొని దూర దూరాల వరకూ వ్యాపించింది. అగాఫమైన ఆ జం్యపవాహంలో అయిదారు అంతస్తుల మేడలు కూడా మునిగి కేవంం అట్టాలికల చివరలు మ్మాతమే కనిపిస్తున్నాయి.

భూరింపం మళ్ళీ ఒక తెర వచ్చింది, ఇవ్వడు నగరంలో శిఫిలం కాకుండా ఏదీ మిగలలేదు, రాజభవనాల ద్వారాలు, సింహద్వారాలు కూడా పగుప్త వారి పడి పోయాయి. చిితశాల కప్పు కూలి పోయింది. రెండు గోడలు కూడా పడిపోయాయి. బంగితు--పుమిమంచుు పూంపాన్పు శఛంమైన.. భాగంతో పాటు ఎప్పుడో కొట్టుకు పొయిఐ౨డి. అక _స్రంఠాన్ని గట్టిగా తొగిలించుకొని గాలి ఊపులను తట్టుకుంటూ నిలుచుంది మాధవ, “౧౮చఐ కుండి కొడురూన్న జడికి కప్పు కూలిన భాగంతో కురుస్తూన్న పర్షానికి పూద్తగా తడిసీపోయిండి. కూరపోయిన భాగం మీదుగా లోపలికి ఎక్కి వస్తూన్న (ప్రవాహాన్ని చూస్తూ వణుకుతూ నిలుచుంది.

ఇంకా ఇంకా వర్షం పెరిగిపోతూనే ఉంది. చినుకులు పదున్తైన ఈటెల్లాగా మాధఏ శరీరాన్ని ముంచివేస్తున్నాయి. అయినా భయం లేదు మరణ భీతి ఏనాడో తొలగివోయిండిం సంఘక్షణ పడిపడి చైతన్యం ఓడిపోయి.ద, ఓ మరణపా !1రా! కౌగ్గిలించుకో అంది. ఆమె కను కొనల్లో రెలడు అవబిందువులు నిలిచాయి. మణి మేఖల ముద్దు రూపం కన్నుల ముందు నిలిచింది. గుంపులో ఆవేశంతో, ఆయాసంతో, రెబ్బలతో, రక్తం కక్కుతూన్న కోవంన్‌ కశ్శముందుకు వచ్చాడు, చాలా కాలం క్రితం ఒక ఆర్థర్శారి ఆది కబ్దికి తొలిర్యాతి తన ముందు నిలబడి “నీ పట్ల నాకు ద్వేషంలేదు సోదరి” అంటున్నది కజ్ణకి.

రాతి స్తంభాన్ని మరింత గట్టిగా కౌగలించుకుంది మాధవి. బయట (ప్రపంచం నండి కళ్ళు మూసుకుంది. అంతా పోయింది. భయమూ, శోకిమూ, మోహమూ,

170 కశ్ళుణ మ౦ళశీరోల ఆమె గుండె చప్పుడు ఆమెకే ఎంతో పెద్దగా, స్పష్టంగా వినిపిస్తూన్నది. ఈ ఉరమం ఈ మెరుపులు అంతా అందులోనే లీనమై పోయినట్టు తన గుండె చప్పుళ్ళే ఉరుమంగా మెరుపులుగా భీభత్సంగా మారి | బహ్మాండమంతా నిండిపోయినట్టు అనిపిస్తున్న] మాధవికి. మృత్యువు జలరూపంలో వచ్చి ఆమె పాదాలు తాకింది. ఆమె మనస ఏశ్రాడో మునిగిపోయింది. ఇప్పుడు శరీరం (శ్రమంగా మునిగిపోతూన్నది.

ఏ2

మధుర వెళ్ళే మార్గం మీద ఒక పల్లెలో కోవలన్‌ కజ్ఞ్ణకీ నసృతంరో బనచేశాం కజ్దకికి కొద్ది రోజులుగా జ్వరం వస్తూన్నది. (గ్రామ వైద్యుడు వచ్చి జౌషధం వాక వెళ్ళాక స్వస్థత అయితే చేకూరింద కాని బలహీనత మ్యాతం అలాగే ఉండిపోయింది"

పొ౦ద్దుగూకుతున్నది. మళ్ళీ [$త్త్రగా యాతీకుల జట్టు ఒకటి వచ్చి దిగిందీ, (ప్రయాణీకులు మీరు, మీరంటూ పరిచయాలు చేసుకుంటున్నారు.

“ఇక్కడ ఎక్కడయినా వెచ్చాలు అమ్మే అంగడి ఉందా బాబు?”

“గామస్థులు మంచివారేనా ? దస్యుల భయం కాని, దొంగల తాకిడిశాని లేద కదా?

“లి త్తం. ఎక్కూడ్నుంచి తమఠతళాకణరొగో

“కావేరీ పట్టణం పరిసరాలనుంచేనా ! ఆ దాని పరిస్థితి ఎలా ఉందో క్‌ చెప్పరూ ?”

“ఇంకా ఎక్కడి కావేరీ పట్నమండీ స్వామీ! ఆ మాట పూర్తిగా మరచిపౌంకి కను. ఏనాడో సముద్ర గర్భంలో కలిసి పోయింది. పుట్టి పెరిగి ఎప్పుడూ. ఎరగి ఉప్పెన ముంచుకు వచ్చింది. రాజసౌధాల వరకూ సము[దం చొచ్చుకు పోయిందీ. ఇసుక వేస్తే రాలని రాజవీధులు అంగళ్లు, ఏడేడు అంతస్తుల మిద్దెలు అన్నీ కళ తంగా సము[దంలో లీనమయిపోయాయి. జనం కుప్పలు కుప్పలుగా జల(ప్రళయానకీ ఆహుతై పోయారు. ఎవరో కొందరు పసిపిల్లలు... స్త్రీలు,1 బౌద్ధ భిక్షుల దృష్టిలో పడ్డవాళ్ళు మాతం మిగిలారు.

పిడుగుపాటులాంటి ఈ సమాచారం విని [మాన్సడి పోయాడు కోవలన్‌. హృదయం రెండు చేతులతోనూ పట్టుకొని అలాగే కూర్చుండిపోయాడు. ఆ (పయాజీ కుల సంభాషణలో తమ కథ కూడా చర్చకు వస్తూన్నది. కోవలన్‌, కళకి, మారవి

ఆంటూ ఏమిటేమిటో వంగా ఇచి - ం = ”

కళ్యాణ మంజీరాలు 171 కొట్టుకు పోతూవువడడం చూచి ఎవరో భౌద్ధ భీషువు కాపాడాడట. కాని మాధవి వమయిందీ ఆచూక్రీలేయ.

“ఏమి వింటున్నాను దేవుడా" ఆంటూ. ఒక నిట్టూర్చు విడిచాడు కోవలన్‌. (పయాణమయి వచ్చేటప్పుడు కజ్డికి అన్నమాటలు జ్ఞాపకం వచ్చాయి. పుట్టి పెరిగి మహా వైభవాన్ని అమభవించిన నగరాన్ని విడిచి వచ్చేటప్పుడు ఆమె కన్నులు కాల్వలు కట్టాయి. “ఇక ఈ భూమాతను చూడడం ఇదేచివరి సారేమో. దీనికీ నాకు ముణం తీరిహోమిుఐవచకొ అంటూ ఆమె చెక్కిళ్లు తడిసిపోయాయి, ఆమెను దగ్గరకు తీసుకొని సముదాయించాడు తను, “ఏం మాటంవి కిజ్ఞకీ! భగవంతుడి అను (గవాంవల్ల పరిస్థితి కాస్త కుదురుకోగానే తరిగి రామాకొ అన్నాడు. కాని ఇంతల్లోనే ఇటునంటి ప్రళయం ముంచుకు పస్తుంచని ఎవరు మ్మాతం ఎలా అనుకోగలరు?

శి శ త శి

వెంటి తెచ్చిన ప్రయాణ ఖర్చు కాస్తా కళ్ణకి జబ్బు కారణంగా మర్యదారిలోనే అయిపోయి=ది. మరి ముందుకు సాగషం ఎలాగా అని ఆవోచనలో పడ్డాడు కోవలన్‌, అమితే అన్ని ఆలోచనల్ని, అలసటనీ, తాపాన్నీ తియ్యని కబుర్లలోనే ఎగరగాట్టి వేస్తూన్నది కజ్ఞకి, తన చర్లని చిరునవ్వుతోనే అతనికి ఎంతో ఉత్సావోన్నిచ్చి ముందుకు లాపష్క-_పోతూన్నది. రథం కుదుర్చు కోవడానికి కూడా డబ్బు మిగలక పోయినా ఆ ఉత్సాహం కారణంగానే మజిలిలు మజిలీలుగా కాలినడకని (పయాణంచేస్తూ ఇద్దరూ మఠుర-లేకుకొన్నాతు..

నగర ధర్మశాలలో ఐస కుదుర్చుకొని [పయాఇపు బడలిక తీర్చుకున్నారో లేదో మీనాక్షీ దేవిని దర్శించడానికి వళ్టాం పదండంటూ. తొందర పెట్టసాగింది కజ్దికి, ఇద్దరూ శర స్నానాలుచేసి మండిరానికి బైలుదేరారు. అక్కచే. మధుర మహారాణికి జగతృ్పసిద్ధమైన కళ్యాణ మవఐజీరాలను తయాకుచేసిన కుష్పుస్వామిని నురించి కూడా వాకబు చేసి అన్ని వివరాలు తెలుసుకున్నాడు కోవలన్‌. మరునాడు ఉదయాన్నే కాల కృత్యాలు తీర్చుకొని కుప్పుస్వామి దగ్గరకు బై లుదేరాడు.

కోవలన్‌ దరి[దస్థితి చూచి కుప్పుస్వామి. వెంటనే అరన్ని పోలిక పట్టలక పోయాడు. అందునా ఇపుడతను కూడా తీరని దుఃఖంలో మునిగి తేలుతున్నాడేమో ముందు కౌంచెం చీదరింపుగా మాట్లాడాడు. కాని పూర్వాపరాలన్నీ తెలుసుకొని గ్పర్తించి ఆదరంగా కూచో చెట్టాడు.

ఈ కమసాలి కుప్పుస్వామి దక్షిణ భారత మంశటికీ పేరుమోసిన నస్వర్షళిల్చి. అయితే ఇతగాడు కొద్ది రోజుల [క్రితం ఒక మవాపరారంచేసీ కూర్చున్నాడు. ఏదో

ఇ మరమ్మత్తు కోనమనీ పంపిన పాండ్యరాణి కళ్యాణ మంజీరాల్లో ఒకదాన్ని ఇతడూ 1మరికొందరు రాజ్యాధికారులూ ధనలోథభానికి లొంగిపోయి కరగబోసి అమ్ముకున్నారు. మిగలిన ఒక మంజీరాన్ని ఏడుస్తూ వెళ్ళి మహారాణికి, ఒప్పచెప్పీ, ఒకటి అపహరింప

" స

118 కళ్యాణ మ౦ంజీ?ాల బడీందనీ, ఒకమాసం లోపులోనే దొంగనిపట్టి అప్పగిస్తామనీ వొంకి అప్పటీ కెలాగో (ప్రాణాలు దక్కించుకున్నారు. కాని మహారాణి మ్మాతం అంతటితో సమాధానషీ ఊరుకోలేదు. వ్యవధిలోపం దొంగని మంజీరంతో సహి పట్టి అప్పగించకపోతే 48 శిక్ష తప్పదని హెచ్చరించింది. ఇది నగర రక్షక దళానికిహూడా సంబంధించినసవస్తు గనుక మంజీరాన్ని కాజేసిన దొంగ పారిపోకుండా నగర [ప్రవేశ ద్వారాలు అన్నిళీ మీదా గట్టి కాపలా ఏర్పాటు చేయించవలసిందనీ, వ్యవధిలోపల దొంగ ఆచూకీ కీసి శిక్షవిధించని పక్షంలో దళాధికారులకు కూడా ఉరిశిక్ష తప్పదని ఆదేశాలు వచ్చాయి.

రక్షక దళం అధికారులు రోజూ వచ్చి అటువంటిదే మరొక మంజీరాన్ని తయా రుచేసి మహారాణికి అప్పగించ వలసిందనీ; లేని తీరుకు కుపష్పుస్వామినే దొంగగా పట్టి చూపించ వలసి వస్తుందనీ 'హెచ్చరికలుచేసి వెళ్తున్నారు.

దీనితో బాగా ఇరుకులో పడిపోయాడు కుప్పుస్వామి. క్కుటలో పెద్ద పెర్ట రాజ్యాధికారులకు కూడా పొత్తువుంది కనుక, ఇంతగా పీకెలమీదికి వస్తుందని ముండ వూహించ లేక పోయాడు, మంజీరాన్ని అమ్మినప్పుడు తామంటే తామని ముంచుకు వచ్చి భాగాలై తే పంచుకున్నారు కాని ఇప్పుడు ఎవ్వరూ ముందుకు వచ్చిన పాపాన పోవడం లేదు. పోసీ అటువంటిదే మంజీరం [క్రోత్తగా తయారు. చేద్దామా అంటే ఏడెనిమిది లక్షలదాకా అవుతాయి. దొంగసొత్తు లతో, రెండులక్షలో పంచుకొని దానికోసమని జీవిత సంపాదన అంతా ఎదురు పెట్టడానికి ఏ మూత్రం సిద్ధంగా లేడతను. అలా అని మరి చచ్చిపోవడానికీ మనసొప్పడం లేడు. ఈ కావు (బతుకుం షర్య నలిగిపోతున్న కుష్పుస్వామికి మంజీరం అమ్మడానికి వచ్చిన కోవలన్‌ని చూచి (ప్రాణాలు లేచివచ్చాయి. అప్పటి కప్పడ్డు _వ్రష్రమి=అఆక్టాలో" అద్భుతమైన ఆలోచన కొట్టుకు వచ్చింది. ఇప్పుడే వస్తానని తపింన్‌స అక్కడే కూచోబెట్టి మంజీరం తీనుకొని రాంజాంతః పురానికి పరుగెత్తాడు,

శి ళీ ఖీ ళీ

కజ్ఞకికి మనస్సు మనస్సులో లేదు. భ్నర్హ మంజీరం తీసుకొని వెళ్ళి ఎంతో నమయమయింది. ఇంత జాగు ఎండుకు చేశారో ఆయన. ఒకవేళ సమయానికి ఆ కుప్పుస్వామి లేడేమో, అతని కోసం వేచి వున్నారేమో అనుకొని కొంత సేపు సరిపెట్టు కుంది. కాని ఎంతకూ మరి ఆయనవాడ చేకపోవడంతో తత్తరలాడుతూ నతశాల కోష్ట అంతా నిరుద్దేశంగా తిరిగింది తిరుగుతూనే వుండిపోయింది. ఎందువల్లో ఆమెకు ఓకచోట కాలు నిలువడం బేదు. ఏదో భయం. దుఃఖం అంతరాళంనుండి పొంగి వచ్చి శరీరం తీగలా వణికిపోతూన్నది. వుండి వుండి కారణ రపాతంగానే కళ్ల నిండివస్తున్నాయి. ఏది ఏమయినా అంతా నీదే భారం తల్లీ ఆంటూ మీనాక్షీ దేవిని మన సారా ధ్యానెంచుకుంది. స్ట

బైట కమేపీ సంధ్య జారిపోతూన)ది. నీకల. 24. ఆం బాలి

కళ్యాణ మంజీరాలు 119 విప్పి లోకాన్ని పొదవుపంటున్నాయి. వీకట్లు విప్పుకుంటూన్న కొద్దీ ఆమె మశస్సులో గూడు కట్టుకున్న భయం కూడా నీడలు నీడలుగా ప్రాకుతూన్నది. ఆ రాత్రి అంతా ఆమె కన్నుల్లో అలాగే నిలిచిపోయింది. ఆ చీకటి రాయిలాగా ఆమె గుండెల మీద నిల బడిపోయిఐది. తెల్లవారుషూమున తోటి పయాణీకుల్లో, రకరకాలుగా వ్యాపించిన సమాచారం లీలామాతంగా వినిపించి ఒక్క ఉదుటున ఆ మాట్లాడుకుంటున్న జట్టు దగ్గరికి పరుగెత్తింది. *ఎవరో వొంగ వెధవ కావేరీ పట్టణం నుంచీ వచ్చాడట; కుప్పు స్వామి అంగడిలో మహారాణి మంజీరం ఎత్తుకొని పారిపోతుంటే పట్టుకుని ఉరిశిక్ష వేశారట.” ఆ పైన మరి ఏమీ వినలేక పోయింది కణ్ణకి. అ్యపయత్నంగానే ఆమె నోటినుండి ఓ పెద్ద కేక వెలువడింది. సందేహమూ, బిడియమూ విడిచిపెట్టి అప్పటి కప్పుడు తనవద్ధ మిగిలిన రెండవ మంజీరాన్ని తీసుకొని ఒక్కఉదుటున వీధిలోకి పరు గెత్తింది. 4 (4 ళీ 8 దండధరులు, నగరకూడళ్ళు, శృంగాటకాలు అన్నిటి వద్ద కోదలన్ని నిలబెట్సీ కొరడాలతో కొడ్తూ మహారాణి మంజీరాన్ని అపహరించిన అపరాదిగా [1పకటించారు. (ప౭చోదా చుట్టూమూగిన జనం, గేలిచేస్తూ, చప్పట్టుచరచి అతనిపట్ల అసహ్వ్మాన్ని జుగు స్పను వ క్తంచేశాక కొరడాలు రుళిపిస్తూ పపపులాగా అతన్ని ఈడ్చుకొని ముందుకునడి లార్కురావులాయెన్ష టిన్‌ సహిస్తూ మౌనంవహి:చాడు కోవలన్‌, ఇటీవల చాలాకాలంగా అతను ఎన్నో కష్ట నష్టాలను నహిస్తూ దుఃభాలకు ఎదురీది, ఈది ఒక విధంగా వాటిపట్ట ఉదాసీనతను అలవర్శుకొన వాడు. అందుకని ఇప్పడీ అఘాయితా,నికి స్తంభించి పోయినట్టు కనిషిస్తున్నా లోలోపల ఆతని ఆలోచన పనిచేస్తూనేవుంది. చెబ్బలు, అన మానం, భయం వీటిమధు అతని మవస్సు బురదలో తామరలాగా లేచి ఈ జీవితపు అ౭గడి ఎత్తివేసే ముందు చతుకుడైన కోమటిలాగే లాభనష్టాలు బేంజు వేసుకుంటూ , న్నది. ఏమి వచ్చింది? ఏమిపోయింది? లాభలబ్లా లేమిటి? అన్నీ పోగా లాభంలో తనరు ఒక కజ్ఞికి మిగిలింది. తన సుఖ దుఃఖాలు ఏమా[తం లెక్కచెయ్యకుండా [పేమ కోస, పత్నీత్వ గౌరవం కోసం [పాణాల్ని అర్పించే కజ్ణికి. ఆ పెట్టుబకితోనే జీవితంలో తిరిగి పైకి రావాంని చూశాడు తను. కాని విధి మరొకలా సంకల్పించింది. దీస్ట ంగా ఒక నిట్టూర్పు విడిచాడు కోవలన్‌. అతనికి మళ్ళీ కరీరస్పృవా కలి గింది. వీపుమీద దండధరుని లారీలు మోగుతున్నాయి. అలగాజనం తిట్లూ, వెకిలిం శలు వినిపిస్తున్నాయి. తన శరీకంమీద తనకే జుగుప్స కలిగింది. ఆతనిని వొంగ , దొంగ అని కొడుతూన్న పపంచం పట్ట నిర్లిప్తంగా కట్ల మూసుకోవాలని చూస్తు ను కాని మహా(శేష్టగా ఎంతో ఉప్పతిని, "పేరు (పథ్యాతుల్ని పొంది అన్నిటిని చేసిన అతని మనసు, ఈ దొంగ అనేమాట నిలువునా కోసివేసూన్నది. తన

174 , క ళ్యాణమంకీరాల కూడా చేసి ఇలా (పపంచం ముందు ఎందుకు నిలబెట్టిందా అని కుమిలి పోతున్నాడు “ఎందుకు? నాకీ కఠిన శిక్ష ఎందుకు? ఏ పొపానికి (పతిఫలంగా విధించావు ఈ 4&6 శిక్ష. పాపాత్ముల స్పర్శతో వాప్ట చేసే పుణ్యణార్యాలుకూడా మలినమూ, త్యాజ్యమూ ఆముపోతాయా దేవుడా!" .

ఈ (ప్రశ్నల త్మీవతతో ఎక్కడో మనస్సు గుహలోపల చైతన్యం మళ్ళీ వెలికి వచ్చింది. ఒక్కక్షణం ఆతనికి మళ్ళీ ఈ [పపంచసృహ కలిగింది. ఎవరో అంటు న్నారు. “చూడడానికి ఎంతో సత్చురుషుడిలాగే కనిపిస్తున్నాడండీ, దొంగతనం చేశాగా థూ”

అవును నువ్వు దొంగవే అనుకున్నాడు కోవలన్‌. నువ్వు కర్మను, వివేకాన్ని అనేక పర్యాయాలు నీ చేతుల మీదుగా వురికంబ మెక్కించావు ఇప్పుడిక దాని ఫలి తాన్ని అనుభవించు, అనుభవించు నువు కోమటి బిడ్డవు. ఒక జీవితం దివాకా తీసిందని నిరాళ పడిపోకు. చస్తూ చస్తూ కూడా నీ గొప్పతనాన్ని నిలుపుకొని మరీ చచ్చిపో. ఒక జన్మకాదు. అనేక జన్మల వ్యవధానం వుంది. కార్యశూరులకు పడిపోయి నప్పుడల్లా. పైకి తేలాలని ప్రయత్నించే వారికో సమని అవకాశాలు ఎదుకు చూస్తు౨ టాయి

చావటోయే సమయంలో కూడా ఆశ అనేది కొస మెరుపులు చూపడంతో తల పైకి ఎత్తి నాలుగువైపులా గమనించాడు కోడలన్‌. ఎదురుగా తాము బనచేసిన స్మతం ముఖద్వారం మీద దృష్టిపడింది. అతని పాదాలు అక్కడ . తటాలున ఆగిపోయాయి. దండధరుడ్ని ఉద్దేశించి అన్నాడు “ఆయ్యా ! ఇక్న్వర్హ్హేవా భార్య ఉన్నది, చివరి సారి.” .

“ముండమోసే కబురు. పాపం. ముందే ఎందుకయ్యా సెప్తావ్‌! దిడ్డా ఇక నీకీ లోకంతో. పనిలేదు. ఇక ఉరికొయ్యే నీకు చుట్టం పెద్దల్ని తలుసుకో వయ్యా!” -

దండధరుడి సమాధానంతో అతని గుండె కుమిలి పోయింది. అయినా చివి సారి ప్రయాణం కోసమని ధైర్యాన్ని పోగుచేసుకున్నాడు, తలఎ త్రీ ముండుకు ఆడుగు వేశాడు. ఏనాటిక్తై నా చావు అనేది తప్పనప్పుడు ఎప్పుడు చస్తేఏమిటి? చావు తధ్యమే అయితే చివరి సమయంతో కూడా నా గొప్పను నిలుపుకొని మరీ చస్తాను. చచ్చిన తర్వాత నా నిర్జోషిత్వాన్ని తలచుకొని ఇప్పుడు నవ్వుతున్న వాళ్ళందరినీ కుళ్ళి కుళ్ళి ఏడ్చేటట్టు చేసి మరీ చస్తాను. ఈ మంచి చెడుల దౌర్భాగ్యగాధ అందరూ జీవితాంతం క్లాపకం ఊంచుకునేటట్లు చేసి చస్తాను. రసరాజు కోవలన్‌ దివాళా తీసినా రసరాజే. పలుకులో, [ప్రాణంలో శక్తి ఉన్నంతవరకూ జీవితంలోని అనుభూతుల్ని ఎంత ఉదా త్తంగా ఆనుభవించి, ఎంత ఉదాత్తంగా చచ్చిపోయాడో చూడండి, అని అందరూ చెప్పకునేటట్టుచేసి చచ్చిపోతాను. -

కళ్యాణమంజీరాలు | 175 కోవలన్‌ ఆతి ళాంతిగా ముందుకు సాగిపోయాడు. త్‌ ళీ ళీ శి

మీభతో, భయంతో, ఆవేశంతో నగరం అంతా వెచకి వెవకి చివరకు గుంపును కలుసుకున్నది కజ్ఞకి. రదక్తస్తికమయిన శరీరంతో జనం మధ్యవున్న భర్తను చూచింది. గొలుసులతో బంధింపబడివున్న అతని శరీరం మీద దండధరుల కొర డాలు మోగుతున్నాయి. ఆవేశంతో కజ్ఞకి కళ్ళు నిప్పులు కురిసాయి. “ఆగండి” అంటూ పెద్దగా ఓ కేక వేసింది. ఎరగా కాల్చిన పలుగు గుండెలమీద అంటించ బోతుండగా అసహాయురాలు చేసే ఆ_ర్షనాదంలా ఆ చీత్కారం. నాలుగు దిక్కులా వతిధ్వనించింది. అలగాజనం కేరింతలు, అట్టహాసాలు చటుక్కున ఆగిపోయాయి.

“*విడవండి నా భర్తను. ఆయన నిర్దోషి ఆయన దొంగకారు దొంగతనం చెయ్యలేదు” అంటూ జనాన్ని పాయలు పాయలుగా విడదీసుకొని ముందుకు నడిచింది. “*పౌండ్యరాజు అఘాయిత్యం నళించాలి. ఓక నిర్జోషికి దొంగతనం అంటగట్టి అన్యా యంగా ఉరిశిక్ష విధిచిన ఆయన న్యాయబుద్ధి? నేను ధిక్కరిస్తున్నాను. ఈ శిమష ఇలాగే కాని కొశసాగిందో పాండ్యరాశి కళ్యాణ మంజీరాలు శాశ్వతంగా ఆమెకు కాకుండా పోతాయి.”

కజ్ఞకి ముఖంలో ఒక విధమైన వింత తేజస్సు ఉట్టి పడుతున్నది. ఆ[గహా చేశంతో ఎల్జునారిన ఆమెకళు విస్పులింగాలు చిమ్ముతున్నాయి. అప్పజీవరకు విరటాట్ట హాసాలు చేస్తూన్న జనం ఆ తేజస్సును, భ దకాళిలాగా వున్న ఆమె రౌ[దొకారాన్ని చూచి వి[భాంతులై నిలుచున్నారు. ఎవరో ఒక అపరిచితురాలు ఇంతమంది ఎదుట తమ మహారాజును, మహారాణిని నిందిస్తూ వుండడం చూచి కొందరు రోలోపల ఆవేశపడు తున్నారు. కాని ఆమె రౌాదరూపాన్ని చూచి ఎవరూ ముందుకువచ్చే సాహసం చేయలేక పోతున్నారు. చివరకు ఒక వృద్ధశేన్షి జనాన్ని జఒత్తిగించుకొని ముందుకు వచ్చి “త్ర ల్లీ సీవు మంచి కుటుంబీకువాలిలాగే కనిపిస్తున్నావు కాని ఇక్కడి దానివి మ్మాతం కావఎ తెలుస్తూనేవుంది. ఎక్కడ్చు చి వచ్చావో! ధర్మ పభువులైన పాండ్యరాజు న్యాయాన్నే నిందిస్తున్నావా అమ్మా?” అన్నాడు.

“*పరమ (పతాపురైన చోళ చుహారాజు పరిపాలించే కావేకీ పట్టణం మాది. నోరులేని ఒక ఆవుకు న్యాయాన్ని కలిగించడంకోనం కన్న కొడుకు కే మరణళిక్ష విధించిన ధర్మమూర్తి చోళ మహారాజు. విధి చెడినా భర్తతో కూడా తలదాచుకుందా వని మధుర వచ్చాను. కాని అకనుంగా, అధర్మంగా తన సొత్తును తానే అపహరించి , నట్టు నిందమోపి మీ రాజు నిర్ణోషికి ఇలా మరణశివ విధిస్తారని ఈ హించలేక పోయాముం ఇమెబ్రవ్యాయంకావ ఆ్మరమంకాక మరేమవుతుందో చెప్పండి.”

“నిజంగా మీ [పభువు ధర్మమూ రర్తే అయివుంటే పదండి మీ అందరి ఎదుట

176 కళ్యాణమ౦ంజీరాలణ మెక - తాప. ఆయసనరోహెటు ననూ- చంపండి

" చుట్టూమూగిన జనంఠో కుళూహలం చెలరేగింది. రజ్ఞకి కంకస్తకంల ఏదో పశ్తేకత, జాలి, ఆవేదన వాళ్ళకు ఆకట్టుకున్నాయి. దండధరులు ఎంక (పప్రయత్సించినా కోవలన్‌గు మరి వధ్యభూమివై పు నడిపించలేక పోతున్నారు సరికరా, జన సమూహం కోవలన్‌తో సహా వాళ్ళను కూడా తోసుకుంటూ రాజసౌధం దాః పట్టింది. మధ్యలో విశ్నవాళ్ము విన్నట్లు వచ్చి గుంపురో చేరిపోతున్నారు. నిరపరాథి; రక్షించడానికి సాక్షాత్తూ మీనాక్షీ దేవీ [పతంథదుయిందన్న దదంతి కాస్తలో నగరు అంకా వ్యాపించిండి. ఇళ్ళలో వున్న స్త్రీలు, పురుషులు, పిల్పాా పాపా నగరానికి నగ రమే కదలి వస్తూన్నది. ఆ అపార జశవాహినిని చూచి కుటతొ, సంబంధం వున్న రాజ్యాధికారుల గుండెలు జారిపోయాయి. వాళ్లు జనాన్ని (ప్రాకారం ముఖ ద్వార: వరకూ రాకుండా అడ్డుకోలేక పోయారు. _

1పాకారం సింహద్వారంముందు అవార జన నందోహం కోలాహలం గమని 8 అట్టాలిక మీద మహారాజే స్వయంగా దర్శనమిచ్చారు. మహారాజుకు చూచి సమ్మర్థ: సద్దుమణిగిండి. “ఇంత మంది మహాజరం రాజసౌధం ఎదుట సకూవేశ మవరాగ! కారణం తెలుసుకోవచ్చా? మహారాజు గంభీర స్వరం నాలుగు దిక్కులా (మ ధ్వనించింది.

'పతి సమాధానంగా జనం కోవలన్‌డు, కజ్ఞకినీ ముందుకు... నెట్టావ జనంరో కజ్ఞకిపట్ట ఉన్న సానుభూతిని, (ప్రజలలో మొంకె తిన ఉత్సాహావేకాలడు గప నించి కోవలన్‌ కూడా దై ర్భాన్ని పుంజుకున్నాడు. దాటి “రాజ కాసకం చేసి అన్యాంసం నుండి ఒక నిరాపరాధి 'పభువుల్ని రక్షణ కోరుతున్నాడు” అన్నాడు.

“దవాోరాణి కళా?ణ మంజీరాన్ని అపహరించిన వాడికి మరణశిక్ష చట్ట సక్యు తమే” మళ్ళీ మహారాజు న్వరం మారు (మోగింది.

“అన్యాయం మహారాజా! పూర్తిగా అన్యాయం” కళజ్ఞకి గొంతు జన సందో హం గుసగుసర్ని దాటి ఆకాశాన్ని చీల్చుకుంటూ. పైకి వెళ్ళింది. “మహారాణి మంజీ రాన్ని నా ధర్త ఆపహరించలేదు. అటువంటి అవసరమూ లేదు. అంతటి మంజీరాలు మావద్ద కూడా వున్నాయి. విధివ్మక్రించి వాటిల్లోనే ఒకటి విక్రయించి నూతన జీ తాన్ని [పారంభించాలనే ఆశతో మేము మధఘర వచ్చాము. కాని అవినీతి పరులైన అరి కారులు ఉన్న రాజ్యంలో......

కజ్దకి మాట పూర్తవకుండానే మహారాజు కంఠన్వరం వినిపించింది. “ఆగు. వట్టి శుష్క (పియాల వల్హ ఫలితం లేదు అచ్ముయీ' (ప్రమాణ: కావాలి. తగిన (ప్రమాణం ఏదయినా వుందానీ వద్ద

కళణ్ణకి వెంటనే దుస్తుల మూట విపి? రెండవ మంవీగాని? దీని మహారాజులో

క.ళశ్యాణ మంజీరాలు 177 లారా మీరూ చూడండి. సత్వాన్ని నెరూపించగానికి (పమాణాల కొరతలేదు. అధర్మ పరుల పాలనలో ఒక న్యాయానికి మాతమీ లోటు వుండిపోతుంది. ఏ రాజ్యంలో నైతే, ఏ యుగంలో నయితే అధర్మపరులు; అవినీతి పరులు ఆదరింపబడి ఉన్నత పదవుల్ని అలంకరిస్తారో తప్పని సరిగా ఆ రాజ్యం, ఆ యుగం నంచి తీరుతాయి. నా జన్మభూమి వినాళనంతో నేను నేర్చుకున్న సత్యం ఇదే. నా వంటి చర్శిదురాలి మాటను వట్టి శుష్క |పియంగా భావించి కొట్టివేయవద్ధని మీకు నేను మనవి చేస్తు న్నాను, దర్శిదుల, అనాధుల గుండె దుంట ఒక నాటికి కావేరీ పట్టణంలాగే మీనగ రాన్ని కూడా భస్మం చేసి తీరుతుంది. నా మాట నమ్మండి.

“*కల్ట'పెట్టు నీ వాచాలత్వాన్ని”

పాండ్య మహారాణి కంఠన్వరం నాలుగు దిక్కులా (వతిధ్వనించింది. “నర యిన |పమాణం చూపకుండా ధర్మమూర్తులయిన [(పభులవారిని దూషించడం నీ వాచాలత్వాన్ని సూచిస్తుంది తప్ప నిర్ణోషిత్వాన్ని నిరూపించదు.”

“*ఫమాణం వుంది మహారాణీ!”

కజ్ఞకి కంఠస్వరం భవన (ప్రాంగణమంతా మారుమోగింది. ఆమె కన్నులు నిప్పులు చెరుగుతున్నాయి. ఆమె శిరోశాలు చెదిరి నేలను జీరాడుతున్నాయి, చేతిలో మంజీరంతో ఆమె ముందుకు సాగింది. భ(దకాళిలా వున్న ఆమె రూపాన్ని, ఆ తేజ స్పును చూచి, రక్షకభటులు పక్కకు తప్పుకున్నారు. జనం సద్దుమణిగింది. ఆమె చేతిలో వున్న మంవేరాన్ని బలంగా నేలకు విసిరి కొట్టింది. ఘల్టమని మంజీరం రెండు ముక్కాలయి మేలి మతాలు రత్నకంబళం నిండా చెదిరిపడ్డాయి,

కజ్దకి మరోమారు. గత్జించింది;

“*ఇదే (ప్రమాణం మహారాణీ! మీ మంజీరాలలో మేలి ముత్యాలు లేవు. గులక రాళ్ళు వున్నాయి,”

పాండ్య నువోరాణి ముసి ముసిగా నవ్వింది. అయితే ఆ'గహావేశంతో ఆమె వదనం ఎారబారింది. సౌభాగ్య చిహ్నాలయిన మంజీరాలను కాలినుండి తీయడం అనాబారమే అయినా సత్య నిరూపణ కోసం ఈ పాండ్య మహారాణి దేనికీ వెనుకాడదు ఆంటూ ఆమె తన కాలికి వున్న ఒక మంజీరాన్ని విప్పి కిందకు విసిరింది.

ఆశ్చర్యం, మంజీరం పగిలిపోయి దానిలో వున్న గులకరాళ్ళు చెదిరి పడ్డాయి సఫికులు కొయ్యబారిపోయారు. కొందరు మీనాక్షీదేవి ! మీనాశ్షీదేవి !! అంటూ మందుకు వచ్చి కజ్ఞకి ముందు సొగిలబడడం కూడా (పారంభించారు.

“పరమ పూజ్యులయిన మా మాషఘగారు మహ్మాశేస్థిగారే నాకీ రహన్యం చెప్పాళు, శె+రాణీ ! మహారాణి మంజీరాలను తయారు చేసిన స్వర్ణ శిల్చి తాగిన మైకంలో ఈ'-సంగని నాగినో నెమరు

178 నే శ్యాణ మంజీరాలు రాజప్రాసాదం లోపలికి తీసుకొని వెళ్ళారు కజ్ఞకి చేతుల్లోంచి మంజీరాన్ని స్వయంగా అందుకొని పరీక్షించి మహారాజు మహారాణీ వారికి ఇచ్చారు. మహారాణి కూడా జాగ త్తగా పరిశీలించిన మీదట “మీకు జ్లాపకం వుందా మహారాణీ! కొన్ని సంవత్సరాలకు పూర్వం కావేరీ పట్టణంలో ఎవరో చెట్టియార్‌ కోడలి కోసమని కుప్పుస్వామి అచ్చం మీ మంజీరాల వంటివే తయారు చేకాడు.”

“ఆవును. నాకూ కొద్దికొద్దిగా స్మృతికి వస్తూన్నది మహారాజా! నేను అభ్యర్థించిన మీదట ఒకసారి (ప్రభువులు మహారాణి మంజీరాలకు (పతిరూపాలను ఎందుకు చేశావని కుప్పుస్వామిని తప్పపట్టారు కూడా. అయితే ఇప్పుడు వీరు మహాసంపన్నుడయిన ఆ చెట్టి యార్‌ కొడుకూ కోడలూనా ఏమిటి?” మహారాణి ఆశ్చర్యాన్ని పకటించారు.

కోవలన్‌ శిరస్సు వంచుకున్నాడు. ఆపైన సిగ్గూ, బాధా ముప్పిరి గొంటూన్న కళ్ళతో అందరివైపూ చూచితన దురదృష్షగాధ మొదలు పెట్టాడు.

కావేరీ పట్టణం జల (ప్రళయానికి సంబంధించిన వృత్తాంతం ఆంతా విని “అవును మాకు ఇదంతా విదితమే” అన్నారు మహారాజు, “చోళ మహారాజు నిత్యం నూతన రాజ్యాలను జయించే [పలోభంలో పడిపోయి. ఒక విధంగా తన రాజ్యంలోని మహా(శ్రేష్టలకూ, ఉన్నత ఉద్యోగులకు బానిస అయిపోయారు. మేమూ ఈ దోషాన్ని

గుర్థించాము. దేశ సంపద అంతా ఎవరో కొద్దిమంది మహా శ్రేష్టుల, వాణిజ్య వేత్తల చేతుల్లో (ప్రోగు పడటంవల్హ ఎదురయ్యే విపత్తుల్ని, ఆర్థిక సంజోఖాన్సి. మేమేనాడో గమనించాము. ముఖ్యంగా మహ్మాశేష్టలమీద (పభుత్వ అజ్మాయిషీ ఉండాలి, వాళ్ళ బలసిపోయి కీచులాడుకొని దేశాలకు దేళాలనే నాశనంవేయకూండా ముందే తగు జాగ త్తలు తీసుకోవాలి. కాని పక్షంలో మీ కావేరీ పట్టణానికి పట్టినగతే అన్ని రాజ్యాలకూ తప్పదు.” రాజదంపతులు ఎంతో సేపు కోవలన్‌, కజ్దికిలతో వారి కష్ట సుఖాలను గురించి మాట్లాడుతూనే వుండిపోయారు. మహారాణి కణ్ణకిని ఆప్యాయంగా దగ్గరకు తీసుకొని “శనాటినుండి నువ్వే మాకు కోడలివితల్చీ |” అన్నారు. తిరిగి నూతన జీవితాన్ని ప్రారంభించడం కోసమని కోవలన్‌కు అయిదు లక్షరి బంగారు మ్యుదలు రాజ్య కోశం నుండి ఇప్పిస్తున్నట్లు [పకటించి మహారాజు అన్నారు “కండు పడవలమీద [పయాణం చేసే ఆడదాన్ని ఎప్పుడూ. విశ్వసించకు [శే పు తా! అటువంటి ద్వంద్వ స్వభావం కలిగిన త్రీవని ఏనాటి కయినా ముప్పు తప్పదు ఏక నిష్ట కలిగిన స్త్రీ వల్లనే మగవాడి జీవితం సార్ధకమవుతుంది. జీవితాంతం జ్ఞాపక ముంచుకో ఈ విషయాన్ని.”

ఏ3 కొంబీపురం దివ్యారామ బౌద్ధ విహారంలో ఒక పిచ్చిది కూడా వుంటూన్నది. మూడు సంవత్సరాలకు పూర్వం మహాస్థవిరులు (1పవాహంలో కొట్టుకొని పోతూండగాొ అమెను రక్షించారు. మృత [ప్రాయంగా వున్న ఆమెకు తగిన ఉపచారాలుచేసి బొషధాలు వాడి మృత్యు ముఖంనుండి కాపాడారు. పాపం ఇప్పటికీ ఆ పిచ్చిది జీవశ్చవమే చెప్పిన పనల్దా చేస్తుంది. ఆపైని చైత్యంలోకి వెళ్ళి గంటలతరబడి బుద్ధ [ప్రతిమను చూస్తూ కూర్చుండి పోతుంది. ఇన్ని సంవత్సరాలుగా “వద్దు”, “ోబొను”* “మంచిదొ అన్న మూడు మాటలు తప్ప ఆమె నోట ఎట్టిపలుకూ ఎవరూ విని ఉండ లేదు. ఏదైనా మాట్ల్టాడవలసిఐదిగా ఎవరై నా మరీ మఠీ ఒత్రిడి చేసినప్పుడు శద్దాల్ని వెతుక్కోవడానికి ఆమె పడే తాష్వతయాన్ని చూస్తే మహాస్థవిరులం హృదయం (ద్రవించి పోతుంది. చేయి ఎత్తి ఆమెను బాధించవద్దని వారి స్తూవుంటారు. విహారంలో వున్న భిక్షువులు ఆమెను చూచి “పూర్తిగా మోడువారిన (బతుకు. ఈ జీవితానికి ఇక వసంతం లేదుకదా. పాపం ఏఘోరశాపాలవల్ల ఈ దళకు వచ్చిందో” అని జాలి పడుతూ వుంటారు.

"తాద్రాభకావుత్తో మంచి చ్వితకారులు గూడా వున్నారు. వాళ్ళు చ్మితాలు వేస్తున్న సమయంలో పిచ్చిదికూడా వెళ్ళి ఎంతో ఆసక్తితో చూస్తూ నిలబడి పోతుంది. చూస్తూ చూస్తూనే ఏ ఆంతరిక (కేరణతం' తనూ మంచె అందుకొని అద్భుతంగా చ్వితాలు వేయడం మొదలు పెడుతుంది. మళ్ళీ ఏమి పురుగు తొలుస్తుదో వాటిని అనంపూర్తి గానే వదిలి ఎటో వెళ్ళిపోతుంది. /

ధిఇటన కోసమని నగరానికి వెళ్ళీ దళాంతో ఈమెకు కూడా అప్పుడప్పుడు మహాస్థవిరులు పంపుతూ వుంటారు.

నిపుణులయిన వాదకుల వీణా వాయిద్యం కాని, మృదంగ వాయిద్యం కాని, అందెల ధ్వనికాని విన్నదో పిచ్చిదానికిక ఈలోకం స్పృహవుండదు. తనను తాను మరచి నిలబడి పోతుంది. ఆ సమయంలో ఆమెనిక అక్కడ్నించి ఎవరూ కదిలించ తేరు.

_ నగరశ్రేష్టులు బౌద్ధ భికుల్ని ఎంతగానో ఆచరిస్తూ వుంటారు. జౌద్ధరామం నకి వారి సౌధాలకు తరచూ రాకపోకలు జకుసమూ వుంటాయి. పిచ్చిది కూడ అప్పు ఉల -డు ఫీక్షవులతో కలసి వెళ్తూవుంటుండి. ఒకసారి ఒకబేహారి సౌధంలో ఒక చోట్ట ముక ల పోగు పెట్టి వుండం చూచి మేలిము ముత్యాలకువేరుచేస్తూ అక్కడే కూర్పుంట

180 కళ్యాణ మంజీరాలు

అలా ఏరుతూ ఏరుతూనే హఠాత్తుగో వాటిని గుర్తించడం మరచిపోయింది. అంతలోనే అలసిపోయి. దృష్టి మరొక దిక్కుకు మరల్చుకుంది. చూస్తూ చూస్తూ వుండగానే ఆమె చూపులు ఏ అగాధ సాగరాల లోతుల్లోనో మునిగిపోయాయి. తిరిగి స్మృతిని రప్పించుకోడానికి ఆమె పడే బాధచూచి అందరి కళ్ళూ చెమర్చాయి, “ఎవరో ఉన్నత సంస్కారం కలిగిన న్త్రీయే పాపం, ఏ భయంకరమైన మానసికా ఘాతంవల్దనో ఇలా అయిపోయింది” అనుకున్నారు అంతా,

ఒకనాడు చేరణ మహారాజు శెంగట్టునన్‌ కనిష్ట సోదరులు మహికవి ఇల్లంగో అడిగళ్‌ కాంబీపురం వేంచేశారు. ఇల్లంగో ఏనాడో దీక్ష స్వీకరించి బౌద్ధభిక్షువు అయ్యారు. ఇప్పుడు వీరు మహాస్థవిరులు. మహాకవిగా దక్షిణ భారతమంతా వారికీ (పసిద్ధివుంది.

కావేరీ పట్టణం జల[పళయాన్ని కళ్ళారా చూచి _పధాదతులయిన మహాకవి శిలప్పది కారం (కళ్యాణ మంజీరాలు) అనే పేడలో ఒక మహాకావ్యాన్ని రచించారు. ఇప్పుడా కావ్యాన్నే గానం చేస్తూ దేశమంతా తిరుగుతున్నారు. కాంచీపురంలో. వారికి ఘనమైన స్వాగతం లభించింది. బౌద్ధరామంలోనే మహాస్థవిరులకు వారు ఆతిథీగొ వున్నారు. మహాకవి కావ్య గానాన్ని రోజూ నగర పజలు ఆబాలగోపాలం. వింటూ శన్మయులవుతున్నారు. రోజు రోజుకు కావ్యగానాన్ని వినడానికి వచ్చే [పజల సంఖ; పెరుగుతూ పోతూన్నది.

పిచ్చిది రోజూ ఆరదరికంటే ముందు వరసలో వెళ్ళి ఖై కొవ్యగానం.. వింటూ కూర్చుంటుంది. అలా చ్లింటూ వింటూనే ఏయే ఆరోచనల్లో న్మువగి పోతుందోగాని మరి ఈ లోకం స్పృహ వుండదు. ఆమె మౌనమూం వలీధ్యానమూ. ఎప్పటిలాగే. ఉన్నా జ్యాగ త్రగా గమనించే వాళ్ళకు ఆమెలో (కమేపీ ఏదో మార్పు వస్తూన్నట్టు అనివీస్తు న్నవచి. కావ్యం వినడంవల్ర భగ్నమమిుపోయిక ఆమె మనస్సులో ఆలోచనల కొనలు కొంచెం కొంచెంగా ముడిపడ్డట్టు కనిపిస్తున్నాయి.

చివరి రోజున కావ్యగానం ముగిసి అందరూ వెళ్ళిపోయాక పిచ్చిది గబగలొ వెళ్ళి మహాస్థవిరుల (పక్కన ఆసీనులై వున్న మహాకవి ఎదుట నిలబడింది. *అంకొ జరిగింది. జరిగినట్టుగానే వాళారు కాని కవీ! ఆ మహాకావ్యానికి ఇంకొక విషయ కూడా జోడించండి” అంది.

మహాస్థవిరులూ, మహాకపవీ ఆశ్చర్యంగా ఆమెవైపు చూళారు.

మళ్ళీ మొదలు పెట్టింది పిచ్చిది. *ఆ విషయం ఏమిటంటారా? మొగవాడిఅహః కారంతో కూడిన స్వార్ధమే అన్ని పాపాలకు తలి. వాడి ఈ స్వార్థం కారణంగానే వాడి ఆర్థాంగమైన “స్తీ” అణగారిపోతున్నది. తన పక్షపాత బుద్ధివల్లనే మొగవాడ్‌ నీని సానిని చేసినా, సంసారిని చేసినా సుఖపెటలేక పోతున్నాడు, కాగా జాడి పవ

కళ్య్ళాణమం జీరాలు 1కీ! న్యాయం రోదిస్తూన్నది మహాకవీ! ఆగ్ని [పళయమూ, జల (ప్రశయమూ. రెండూ దాని కన్నీళ్ళలోనే ఇమిడి పోయాయి. మహాస్థవిరులూ, మహాకవి ఇద్దరూ ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయారు. మహాకవి ఆమెను పరిశీలనగా చూచి, చూచి హఠాత్తుగా “నువ్వు మాధవివేనా*" అన్నారు. “నేను స్త్రీని మానవ సమాజం యొక్క వ్యధిత అర్జాంగాన్ని” అంటూ పిచ్చిది గబగబా అడుగులు వేసుకుంటూ బౌద్ధారామం వైపు వెళ్ళిపోయింది, శ త! తాం ఘా తననూ గళ

[పియ పాఠకులో రా! తెలుగులో -సాంఘిక (పయోజనొత్మకమైన సాహిత్యాన్ని వెలువరించాంనే ధ్యేయంతో అవతరించిన, హైదరాబాద్‌. బుక్‌ (టన్‌ ఒక పబ్దీక్‌ (టస్ట్‌. ఈ సంస్థ మజా ఛి (పగతి వికాసాలకు మీరూ ఆనేక విధాల తోడ్ప్చాటునీయవచ్చు. ఇలాంటి పుస్తకాలు ఇంకా (ప్రచురించే మా కారళ్షకమాన్ని ముందుకు తీనుకు పోయేందుకు మీ తోడ్పాటు బాలా అవసరం. మీ పరిధిలో మాకు ఏ విధమైన సహ కారాన్ని ఇవ్వగలరో యోచించి మాకు (వాయండి.

1. మీకే వజెంటుగా చేరి మా పుస్తకాల్ని విరివిగా _పజల్లోకి తీసుకు వెళ్ళండి, స్థానిక వ్మికేతలు మా పుస్తకాలు అమ్మేట్టు చూడొచ్చు. [గంథాలయాల్లో మా పుస్తకాలుంచమని డిమాండ్‌ చేయండి.

2. పాఠకుల సౌకర్యార్థం బుక్‌ కద్‌ స్కీం వుంది. రూ. 100.00 చెల్లించి రూ. 182.00 విలువగల పుస్తకాలు పొందండి. హెచ్‌.బి.టి. పుస్తకాలలో పాటు ఇతర (పచురణ కర్తలనుండి మంచి పుస్తకాలకు లిర్‌గ్ళి డిస్కౌంట్‌ సౌకర్యం వుంది.

3. మీ కళా, రచనా నైపుణ్యాలను హెన్‌.వి.టి, పుస్తకొంకు కవర్‌ పేజీ డిజైన్‌ చేయటం ద్వారా, అనువాదాలు చేయటళాద్యోర్‌ సహకారాన్నందించండి.

మాపుస్తకాలు సౌదా పతి -- మేలు !పతి

1... వేమన్నీ వాదం 6-00, -- లేవు ఏ, ఏడుతరాలు (006) 12.00 _- 20-00 8. ఉప్పెన కం00 -- 8000 శ (గ్రహణాల కథ 700 -- కేవ 5. ఆంధధుల సంస్కృతి చర్మిత-! లేవు -- 40-00 6. ఆంధుల సంస్కృతి చరిిత-2ి 14.00 - 25-00 7. భారతదేశంలో నా కజ్లైలు జీవితం 10-00 -- 16-00 8. జ్వైతయ్యాత 12-00 ' -- 20-00 9, రాకాసికోర 6.00 ఎ-- 9-00 10... కార్టూన్హలో మార్క్స్‌ 10-00 -- లేవు 11. కథాయజ్ఞం 10.00 -- లేవు 12, చరిత అంటే ఏమిటి ? "00 - 10-00 18... రాకెట్టుకథ 9.00 -- లేవు 14 స్పార్టకస్‌ 18250. --- 20-00 త యు 18-50 _ 20-00 16. రక్తాశ్రవులు 10.00 -- లేవు 17. తరతరాల కారత చరిత 15-00 _-- 26-00

1... వేదాల్లో వమున్నది? 1ంలిక్‌

9కి ఆలోచించండి 1-00

$. మీ పేరు ఏమిటి? శేఎలైర్‌

4. గణపతి కబర్‌

5. గోరి కే 5

త్వరలో విడుదలకానున్న పు స్తకాలు

[. . వైద్యుడు లేనిచోట (పునర్ముదితం)

సక తల్లి _వ్యౌహొశ్వేకాదేవి

గి. పిడుగు దేవర కథ ఎడా॥ మహీధర నళినిమోహన్‌

శ. ఆధునిక భారత చరిత -బిపిన్‌చం[ద

పంపర పండ న కాం జ (ల వన నాయ

క ౩ మ న రా ద ల. సను త్‌

ల లం యం నే ళా ₹ నం న కటట ర నలం

న న న స ప య

నం నం టాట్‌ యాచక నటల నవ్‌ భి న టం? ప

మ ల లా న

ల న ఖా. వ ల అహా మం టు త

ల ల లు రెడ్‌ న. నన జభ జ వలీ ప జ ్‌ . ॥ “ ల "్‌ ॥ ఇ