Telugu kalam kadalilo - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ఈ

కాలం కడలిలో ;

శారదా అళోకవర్ధన్‌

దీపికా (పచురణలు కొటేజీ నెంబరు 1, బన్సిలాల్‌ పేట,

సికిం్యదాబొద్‌ _500 0098,

మరియు వంశీ ఆర్ట్‌ ధియేటర్స్‌ నల్పకుంట, హైదరాబాద్‌.

సజయ సే డలిలో 1 నై ([ న 'శధమ ముుదణ జూలై 198% వెలఅ* రూ. 1త్య/ ల భ్‌. ణి ష్‌ఆస వశ. న! (ప్రతులకు " (1 ల చో లి అక్ష స క దీపికా పచురణలు | / కాటేజీ నెంబరు 1, గ బన్సిలాల్‌ పేట, [ సికిం్యదాబాద్‌-500 0089. ఆంధపదేళ్‌ బుక్‌ డి స్ట్రిబ్యూటక్స్‌ రాస్ట్రపతిరోడ్‌, సికిం్యదాబాద్‌. వంశీ ఆక్ట్‌ ధియేటర్స్‌ నల్హకంట, హైదరాబాద్‌. మ్ముదణ : ఆర్‌, శె. _పింటర్స్‌, తీలక్‌నగర్‌, హైదరాబాదు.

విషయనూచిక

1. తొలకరి 0 2, పం చెయ్యాలో తెలుసా? [8
2. దూర దూర తీరాలకి సాగిపోదాం! 1ల్‌ ఉ. ఈ లోకం ఇం్యదలోకం కాకపోతుందా? 10
3. మనిషిగా (బతకడం లి
4. సామాన్యుడి స్వగతం! ర్‌ 7, _ ఆలపిద్దాం ఆనందభై రవిః లి్ర
5. నిసలైన ఉగాదిః తర్‌ 9, అడగాలని ఉందిః 06
6. "నింగీ నేలా ఏకం చేస్తాః క్రి
7. ఆశల పల్దికి! శ్రీ
8. అభినవ రాశసుడు తీర్‌ 18, “పూర్ణమ్మ*లు కాకండి శ? 14ీం అర్హతః 48
9. ఈ ఉదయం నా హృదయం అర్షితో ఆర్థి స్తోంది! శ్వర
10. కొపం! 52 17, “ఓ కలమా!ః కాపొడు నన్ను: ర్‌ర
11. నగరం=నారీమణుల ఊహలు క్రి 10, శ్వేతష్మతం మీ హృదయం క్రీ
12. "నా దేళం" 67
13. తపస్విని "70 22 జ్ఞాపకం "705
14. ఈ లోకం నాకోనం ఏం చేసింది: 78 వత, తాతయ్య "పెళ్ళిరోజు! 80

ర, మనిషీ తెలుసుకో 84 వ6, తపనః రవి 2, నమైక్యతా గీతిక। 08 28. వినాయకునికో విన్నపం 09 20. గుండె గుండెలో నిలుస్తాః 102 10. ఒంటరితనం 104 11. అమ్మ 106 2 వెన్నెలరాతి 109 38. స్నేహమా విడిపోకు నన్ను 119 ఫీ, నా కంటే బాగా తెలుసా నీకు? క్షేత్ర తీర. నా చరిత క్షే 86. మహిలో మహిళ 2. 87. "కొత్త దనం?” 1224 88. కట్టుకోండి దీఇు కంకణం? 126 89, తెలుగు లోగిలి 198 40. మత్తు వదలరా మనిషీ... 183 41. అప్పటి దాకా అగుః 188 42, మమతల దీపం వెలిగించు! 184 శీలి. ఆరని దివ్వెః 195 44, అమావాస్య ఆర్థరా (తి 189 45. నా కళ్ళు 140 48. విభవ పర్వం 148 శీ రచయితి యితర పుస్తకాలు కశ?

(పజాకవి వ అప డాక్షర్‌ జె. బాపురెడ్తి గారికి ణు టె అంకితం షన మే జె. బాపురెడ్డి ఐ, వ. ఎస్‌. మనసు మెత్తన మాట తీయన ఎప్పుడు కనిపించినా ఆదే పలకరింపు ఎక్కడ కనిపించినా అదే ఆప్యాయత పలుకు పద్య గద్య కావ్యాలూ గేయ నృత్యనాటికలూ ఎన్నో రాశారు తెలుగు తల్లి మెప్పు పొందారు. (పముఖుల అభిమానాన్ని అందుకున్నారు. [(వజల గుండెల్లో గూడుకట్టుకున్నారు. దేశ విదేశాలు పర్యటించి [పపంచంలోని సమస్యలను పరిశీలించి భావుకతకు ఆవేశాన్ని జోడించి అక్షరాలను పొదిగి అందంగా రచనలు చేశారు సహజకవిగా పేరు పొందారు. తోటివారిని గౌరవించడం ప్రోత్సహించడం అతని నైజం! కల్మష మెరుగదు ఆతని హృదయం! ఆ స్వభావాన్నిహర్షిస్తూ అతనిలోని కవితామూ ర్రికి నమస్కరిస్తూ ఈ నా కృతిని అంకితం చేస్తున్నాను. అభిమాన పూర్వకంగా అందుకోమంటున్నాను! శారదా అళోకవర్ధన్‌

ఆత్క్మాలోచన౦:

కడలిలో జీవనానికి కావలసినవన్నీ వున్నాయి. మనిష్షి అవసరాలలో అతి ముఖ్యమైన లవణం దగ్గరి నుంచి, ఆహారానికి పనికొచ్చే చేవలూ, ఎండకాయలూ మాత్రమే కాక్క ఆడంబరాలకూ, ఆలంకరణలకూ పనికొచ్చే ఆల్‌ చిప్పలూ, ముత్యాలూ కూడా ఈ కడలిలోనే దౌరుకుతాయి।

ఆయితే ఆ కడలిలోనే భయంకరమైన మొనళ్ళూ, తిమింగిలాలూ, సుడి గుండాలూ కూడా వృంటాయి. అన్నింటినీ గుట్టుగా తన గర్భంలోనే దాచుకుని గంఖీరంగా నిరంతర [వయాణం సాగిస్తూనే వుంటుంది సాగరం:

కాలం కూడా అంతే? జీవితమూ ఆంతేః

కాలానికీ, జీవితానికీ మధ్య ఎన్నో తీపి గుర్తులుః

ఎన్నో మధుర స్మృతులు:

ఎన్నో విషాద గాథలుః

ఎన్నెన్నో కన్నీటి కధలు!

సము[దం సత్యంః

కాలం నిత్యం?

జీవితం అనంతం;

కాలమనే కడలిని తరిచి చూసి పరిశోధించి గమ్యాన్ని చేరుకోవడం మానవుని దృక్పధం? కాలం కడలిలో పయనించడం, నముద్రంలో ఈత కొట్టడం! పదండి పోదాం!ః....

ఎాకార్రడా అశోకవర్ధన్‌

ఆత్మాలోచనం।

కడలిలో జీవనానికి కావలసినవన్నీ వున్నాయి. మనిషి అవసరాలలో అతి ముఖ్యమైన లవణం దగ్గరి నుంచి ఆహారానికి పనికొచ్చే చేపలూ, ఎం[డకాయలూ మా [త్రమే కాక్క ఆడంబరాలకూ, ఆలంకరణలకూ పనికొచ్చే ఆల్‌చిప్పలూ, ముత్యాలూ కూడా ఈ కడలిలోనే దొరుకుతాయిః

ఆయితే ఆ కడలిలోనే భయంకరమైన మొనహ్మా, తిమింగిలాల్తూ సుడి గుండాలూ కూడా వుంటాయి. అన్నింటినీ గుట్టుగా తన గర్భంలోనే దాచుకుని గంభీరంగా నిరంతర (వయాణం సాగిస్తూనే వుంటుంది సాగరం:

కాలం కూడా ఆంతే! జీవితమూ అంతే

కాలానికీ, జీవితానికి మధ్య ఎన్నో తీపి గుర్తులుః

ఎన్నో మధుర స్మృతులుః

ఎన్నో విషాద గాథలు!

ఎన్నెన్నో కన్నీటి కధలు:

సము[దం సత్యం?

కాలం నిత్యంః

జీవితం అనంతం:

కాలనునే కడలిని తరిచి చూని పరిళోధించి గమ్యాన్ని చేరుకోవడం మానవుని దృక్పధం! కాలం కడలిలో పయనించడం, సముదంలో ఈత కొటడం!1 వదండి పోదాం!1....

ను! ఎజక్రొర్రదా అశోకవర్థన్‌

తొలకరి [పాతః సంధ్య నారింజ చీర కట్టుకుని నలని కురులు విరబోసుకుని ఆరబెట్టుకుంటాన్నట్లు యు టె టబ

తెల్లని దూది పింజల పరుపుపై పవశించినట్టు

కొత్త అందాలతో మురిసిపోళటూన్నా

రాక్షసుడి చేతిలో చిక్కిన రాకుమారిలా ఉక్కిరిబిక్కిరై పోతూ వుంది

ఉక్కతో ఊపిరాడక !

వాయుదేవుని చల్లని పిల్ణగాలుల

వింజామరల వీచికలు లేక

పూలతలు తలలూపక నిటారుగా సైనికుల్లా నిల్చునుంటే పక్షులు తమ కిలకిలారావంతో మురిపించక బిలబిలమంటూ పయనించక

ఉస్సురంటూ తమ గూళ్ళలో కూర్చునుం టే గోమాతలు భూమాతని తాళలేక

రొప్పుకుంటూ రోజుకుంటూ అల్లలాడుతూం టే,

రాల కడవలతో నీటికోసం ముసలీ ముతకా కన్నెలూ పొలుగారే చిన్నారులూ మైళ్ళకొద్దీ నడిచి శ కక్రికొద్దీ వేచివుంటే మండు టెండకు ఎండిపోయీ నీరంతా ఇంకిపోగా రి

ముడుతలు పడుతూన్న ముసలి మొహంలా

మంచినీళ్ళ బావి వెక్కిరిస్తూవుంటే

దప్పిగొన్న మనిషి గుండె ముక్కలు ముక్కలయినట్టు

య్‌ క్‌ |

(ప్రాతః సంధ్య సయితం నిట్టూరుస్తోంది నీరుగారి పోతోంది | వంట ఇంట్లో కెళ్ళిన వనితామణి

వంటగ్యా సైపోతే గగ్గోలు పెట్టినట్టు

అలసిసౌలసి ఒక అరగంట కన్ను మూస్సుక్షు పడుకుందామన్న పడత్రిక్రి

పక్క చేరగానే కరెంటుపోల్పు పంఖా వెక్కిరించినట్టు మండు వెండలో మల్లెపూలు పరిమళాలు వెదజల్లుతున్నా తియ్యమామిడి పళ్ళరసం కడుపులో కమ్మగా కదులుతూన్నా ఒంటినిండా శ్రివాసీలా పరుచుక్రున్న చెమటకాయల

చిరు దురదలూ,

సెగగడ్డల చిరుత నొప్పులూ,

నవదంపతులను దగ్గరకి చేర్చలేకపోత్తూన్నా

కోర్కెలను ఆణచలేక్ర కాపురం చేస్తున్నట్టు విసుక్కుంటోంద్ర వొయ్యారాల చిలక

(పకృతి గారాబాల మొలక్ష

తొలి సంధ్యాకాంత | తనని చూసి పులకించి ఎంత్తో తన్మయంత్రో మునిగి కవితలళ్లే కవల వలపుక్రోస

10

తన అందంతో పోటీపడాలని ఉమ్మిఖ్ళారే. జవ్వనుల ఉబలాటంకోసం అబ్బురంగా నవ్వుతూ ఆనందం చిందుతూ అచ్చెరువుగా తనవంకచూ సే పాపాయిల పవి్మితమైన సంబరంకోసం ఎదురుచూస్తూ కూర్చుంది ఉదయ సంధ్య ఇంటెడు చాకిరీ చేసుకునే ఇలాలి కాళ్ళ పగుళ్ళలా ళా బిగుసుకుపోయి నోబ్ళ తెరిచిన నలరేగడి నేలలా, ౮ విజ్బంభించే ఇసుక రేణువుల్లా మృగశిర చిందే తొలకరికోసం తహతహలాడుతూ కూర్చుంది అరుణ కిరణాలలో చిక్కుకున్న లేత సంధ్య మిణుకుమిణుకుమని అప్పుడప్పుడు తళుక్కులు (పసరిస్తున్న తారకలను కరదీపికగా తీసుకుని పయనిస్తున్న సాయం సంధ్య మబ్బుల మాటున ఒదిగివున్న ఉభయ సంధ్యలకే ఇంత ఆతురత అయితే తొలకరి కోసం నేలమీది తరులకీ వేడెక్కిన గిరులకీ గూటిలోని పక్షులకీ పలుకలేని పశువులకీ పిలాపాపొ అందరికీ తొలకరి ఒక వరం 1% ర గై

ముడుతలు పడుతూన్న ముసలి మొహంలా మంచినీళ్ళ బావి వెక్కిరిస్తూవుంటే టు దప్పిగొన్న మనిషి ,గుండె ముక్కలు ముక్కంలయినో | ది!

1పాతః సంధ్య సయితం నిట్టూరుస్తోంది నీరుగారి పోతోం వంట ఇంట్లో కెళ్ళిన వనికామణి వంటగ్యా సైపోతే గగ్గోలు పెట్టినట్టు ఆలసిసౌలసి ఒక ఆరగంట కన్నుమూసుకు పడుకుందామన్న పడతికి పక్క చేరగానే కరెంటుపోయి పంథా వెక్కిరించినట్టు మండుటెండలో మల్లెపూలు పరిమళాలు వెదజల్లుతున్నా తియ్యమామిడివళ్ళరసం కడుపులో కమ్మగా కదులుతూన్నా ఒంటినిండా తివాసీలా పరుచుకున్న చెమటకాయల చిరు దురదలూ, సెగగడ్డల చిరుత నొప్పులూ, నవదంపతులను దగ్గరకి చేర్చలేకపోతూన్నా కోర్కెలను అణచలేక కాపురం చేస్తున్నట్టు విసుక్కుంటోంది చొయ్యారాల చిలక (పకృతి గారాబాల మొలక తొలి సంధ్యాకాంత / తనని చూసి పులకించి ఎంతో తన్మయంతో మునిగి కవితలల్లే కవుల వలపుకోసం

10

తన అందంతో పోటీపడాలని ఉవ్విళ్ళూరే జవ్వనుల ఉబలాటంకోసం

అబ్బురంగా నవ్వుతూ ఆనందం చిందుతూ అచ్చెరువుగా తనవంకచూ సే.

పాపాయిల పవ్మితమైన సంబరంకోసం ఎదురుచూస్తూ కూర్చుంది ఉదయ. సంధ్య ఇంటెడు చాకిరీ చేసుకునే ఇల్డాలి కాళ్ళ పగుళ్ళలా బిగుసుకుపోయి నోబ్ళ తెరిచిన నలరేగడ్షి నేలలా,

మ. విజృంభించే ఇసుక రేణువులా మృగశిర చిందే తొలకరికోసం తహతహలాడుతూ కూర్షుంది ఆరుణ కిరణాలలో చిక్కుకున్న లేత సంధ్య మిణుకుమిణుకుమని అప్పుడప్పుడు తళుక్కులు (పసరిస్తున్న తారకలను కరదీపికగా తీసుకుని పయనిస్తున్న సాయం సంధ్య మబ్బుల మాటున ఒదిగివున్న ఉభయ సంధ్యలకే ఇంత ఆతురత అయితే తొలకరి కోసం నేలమీది తరులకీ వేడెక్కిన గిరులకీ గూటిలోని పక్షులకీ పలుకలేని పళువులకీ పిలాపాపా అందరికీ తొలకరి ఒక వరం 1%

య

క్షే

అమృతం పంచే మోహినిలా ఎప్పుడొస్తుందా అని ఎదురుచూడడం ఒక సుందర స్వప్నం

ఒక తియ్యని భావం!

పసిడివెన్నెల పాలవొడిలో వరువాలు వెదజల్లుకునే పడుచు జంట మొదటర్మాతితీరు

వెచ్చని పుడమిమై ఉరిమే. ఉరుముల మెరిసే మెరుపుల మధ్య పొంగుకొచ్చే తొలకరి జల్లు!

లె తొలకరి మధురానుభూతుల నిలయం |! తొలకరి ్మపగతికి సోపానం మన 2

ణి ఎంచెయ్యాలో తెలుసా? మనిషి మనిషిని కలిపే మనసును మతం పేరుతో చంపొద్దు | మనసు మనసునూ కలిపే మమతల కులం పేరుతో కూలొాదు 1 లది

చీకటి బతుకుల ఏకంచేసే వెలుగుబాటలో నడవండి

వేషం మోసంలేని చోటులో రోజులు హాయిగ గడపండి ః పగతి మెట్లుకీ అడొసుంటే

( యణ ౧ = పాతకాలపు కట్టువాట్టు కూకటివేళ్ళతో సెకిలించండి ఎవరికివారే గిరిగిసుకుని

బతికే మార్గం మార్చండి ; సంఘం పెట్టిన అడ్డుగోడలను పునాది నుంచీ పడగొట్టండీ అర్థలేని ఆచారాలను

అవతల నెట్టితరిమేయ్యండి ః

19

అన్ని జాతులూ చేతులు కలిష్‌ సమాన హక్కులు సాధించండి సమసమాజ నిర్మాణానికి _ కొతమార్తం కనిపెటండి అబిద్‌ మ. ట్‌. నే శశీ

దూర దూర తీరాలకి సాగి పోదాం ః

ఈ రోజున నా మేనసున చెలరేగిన "పెను తుఫాను నన్ను ఉక్కిరి బిక్కెరి చేస్తోంది గర్రిస్తున్న మేఘాల్దా గజిబిజి ఊహలు

జ్‌ నే నా హృదయాన్ని ముక్కలు చేస్తున్నాయి ! ఏమిటి ఈ ఘోర (ప్రళయం ళి

ఎందుకునా హృదిలో శ ఆరాటం!

ఎటు చూసినా రాగద్వేషాల పోరాటం

అంతసుల ఆర్భాటం

థి

అంతటా కనిపించేవి కలిమిలేముల ఒడుదుడుకులు కార్పణ్యంతో బుసలు కొట్టే కోడెనాగుల విషపుగాలులు 1 ఎక్కడుంది మానవత్వం ణి

ఎవరికుంది వెతికేసహనం *

ఎరువుతెచ్చుకున్న నాగరికత ముదిరి

వెళ్ల్టితలలు వేస్తూ

కృతిమ-జీవితాన్ని శిచ్చగొట్టి (ప్రోత్సహిస్తువుం టే ఆ నిషాలో మత్తెక్కిన మనిషీ

అందంగా జరిపే అన్యాయాలు చూస్తూ

కేర్‌

అన్ని జాతులూ చేతులు కలిష్‌ సమాన హక్కులు సాధించండి సమసమాజ నిర్మాణానికి కొతమారం కనిపెట్టండి 1! అవత గ్‌ ట్‌ నే శేశ్తీ

దూర దూర కీరాలకి సాగి పోదొం

ఈ రోజున నా మనసున చెలఠేగిన "పెను తుఫాను నన్ను డెక్కిరి బిక్కెరి చేస్తోంది గరిస్తున్న మేఘాల్లా గజిబిజి ఊహలు

జా య నా హృదయాన్ని ముక్కలు చేస్తున్నాయి ! ఏమిటి ఈ ఘోర (పళయం 1

ఎందుకు నా హృదిలో శ ఆరాటం!

ఎటు చూసినా రాగద్వేషాల పోరాటం

అంతసుల ఆర్భాటం !

|

అంతటా కనిపించేవి కలిమిలేముల ఒడుదుడుకులు కార్పణ్యంతో బుసలు కొట్టే కోడెనాగుల విషపుగాలులు ! ఎక్కడుంది మానవత్వం రి

ఎవరికుంది వెతికేసహనం *

ఎరువుతెచ్చుకున్న నాగరికత ముదిరి

వెజ్టితలలు వేస్తూ

కృతిమజీవితాన్ని రెచ్చగొట్టి (ప్రోత్సహిస్తువుం టే ఆ నిషాలో మత్తెక్కిన మనిషి

అందంగా జరిపే అన్యోయాలు చూస్తా

ర్‌

నోరు మెదపలేక పోతున్నాడు సామాన్యుడు మనిషి మనిషిగా (బతికేరోజు కోసం ఎదురు చూస్తున్నాడు ! కులమతాల వ్యవస్థ కూలద్రోయాలన్న మహానుభావుల మాటలువిస్‌ కాబోలనుకున్న అమాయకుడు స్కూల్లో సీటుదగ్గరినుంచి ఎన్నికల్లో సీటువరకు కులం చేసే గారడీలని చూసి గుడ్డు తేలేస్తున్నాడు గుటకలు మింగుతున్నాడు క" చదువుకుందామం టే సీటురాక చదువుకున్నా ఉద్యోగం దొరక్క ఆశనిరాశల పోరాటంలో మనిషి నలిగిపోతున్నాడు మనస్సును చంపుకుంటున్నాడు స్వార్థం పెంచుకుంటున్నాడు ధనదాహంతో కీ ర్రికాంక్షతో పిచ్చివాడై పోతూ బ్యాంకు దోపిలడీనుంచి హైజాకింగ్‌ వరకూ 1షాణాలకు తెగించి ఏ పనైనా చేస్తున్నాడు (పాణాలు తీసే కసాయివాడిగా మారిపోతున్నాడు | పులినిచూసి పులి రుడవదు మనిషినిచూసి మనిషి బెదిరిపోతున్నాడు : సమాజ వ్యవస్టకి దూరంగా పారిపోతున్నాడు పైళాచిక శక్తులకు [పాణంపోసి తోటి మనిషి (ప్రాణాలతో ఆడుకునే - దానవుడిగా మారిపోతున్నాడు |.

18

అందుకే హృదయం ఘోషిస్తోంది ॥ నామనసు ముక్కలు ముక్కలవుతోంది అయినా నాలోని ఆశ చచ్చిపోలేదు నేను కన్న కలలు మాసిపోలేదు ! నా తరం మారుతుంది |! భావితరం బాగుపడుతుంది । (శామికుడి కళ్ళల్లో కాంతిరేఖలు వెలుగుతాయి కరకుడి ఇళ్లలో ధాన్యరాసులు నిండుతాయి ః షె ల

భరతావనిలో సమతా మమతల జల్లులు వెన్నెల హరివిల్తె విరుసుంది :

౧౦ అజాన్‌ సహనం మనధ్యేయం !' శాంతి సాధన మనలక్ష్యం [చ కులం మతం ఖేదం విడిచి (కూరత్వానికి కోరలుపీకి మనం మనం చేళులుకలిపి ఎక్కు-దాం ఐక్యత పడవ ! సాగిపోదాం కాలసము[దంతో దూరదూరతీరాలకి ! మమతల పందిళ్లకింద మానవత్వం ఉన్నచోటికి ! ఆచోటే ఈ భూతలం ఆపడవే ఈ (పగతి |

1%

ఆమార్చుని కాంక్షిస్తూ ఈతీర్చ్పుని హర్షిస్తూ య్మ్‌ లి ఆళగా నిరీక్షిస్తూ పాడుతోంది (పగతిగీతం అలమటిస్తూన్న నా హృదయం 18

ఈ లోకం ఇం,దలోకం కాకపోతుందా ఊరిచివరన ఏరుకావల ఉన్నదొక్క గున్నమామిడితోట తోటమధ్యన పెంకుటింట్లో సరదాగా గడపాలని సతినీ సంత తినీ వెంట బెట్టుకెళాడు వెంకటపతి : చైత్రమాసం పిలుపు విని పులకించిపోయే (ప్రకృతి కాంత విరజిమ్మిన శోభ మళల్దెపూలూ, మామిడిపళ్ళూ, మలయమారుతపుమాటా కోకిల పాటా (ప్రతిచోటా చూడగానే ముగ్ధుడై మురిసిపోయాడు పరిసరాలను తిలకిస్తూ పులకింతలో తేలిపోయాడు వెంకటపతిరావు, అతని దృష్టిని ఆకర్షించింది అందమైన ఆదృశళ్యం రావిచెటు పెన గూళ్ళకట్టుకున్న కాకులదండు వైనం ద జా ల టి. ఆ హా గుంపులు గుంపులుగా వొస్తాయి, ఉదయం మొదలు ర్మాతివరకు' విసుగూ విరామమూ లేకుండా ఏవోపన్లు చేస్తూనే వుంటాయి కం

కావు కావుమని, కబుర్లు చెప్పుకుంటు

కలిసి కట్టుగా పోతూవుంటాయి.

సాయంతా)నికి గూడుచేరుకుంటాయి.

(వతిరోజూ వెంకటపతి ఈ దృశ్యం చూస్తుంటాడు కాకుల గుంపులచూసి ముచ్చటపడి పోతుంటాడు ః ఆ గుంపులోంచి వినబడింది కోకిల కూత

కాకులన్నీ అటుకేసి చూశాయా వింత

కూసిన కోకిల ఎగిరి పోయింది.

గూడు థాశీ అయిపోయింది.

రావిచెట్టు మీదనుంచి వెళ్ళిపోయి

మామిడిచెట్టున మకాం పెట్టి _ మత్తుగావగరు చిగురులు తిని కడుపునింపుకుంటోంది కోకిల దర్డాగా పాడుగంటూ

(పకృతితో ఆడుకుంటు మామిడిచెట్టు కొమ్మల్లోనేవుండిపోయింది. రావిచెట్టు నీడకూడా చూడకుంటోంది. - -

తనే పాడగలననే గర్వంతో

చాటుమాటుగా వుంటోంది కోకిలమ్మ

పాటరానీ కాకులంటే చులకనగా చూసింది.

తనే గొవృదానిలా తన చుట్టూ గిరిగీసుకుంది ఎవరితోనూ కలవకుండా ఆకులల్లో దాగి పోయింది. బై(తమాసం వెళ్ళిపోయి వైశాఖం గారానే ముదిరిపోయిన మామిడాకులు నోటిలోకి పోకపోగా ఆకులూ కారో$లూ నేలపైకి రాలిపోగా,

గూడులేని కోకిలమ్మ గిజగిజలాడింది తలదాచగ గూడులేక్రా చెప్పుకోను తోడు లేక వలవలమని ఏడ్చింది ఈంటరగ్గా వుండలేక నలుగురితో కలవలేక పిచ్చెక్కిన కోకిలమ్మ నిట్టూర్పులు విడుస్తూ ఈపికంతా చచ్చిపోగా త్రూలినేల రాలింది. కాకులన్నీ ఒక్కుమ్మడిగా కోకిల చుట్టూ చేరినయ్‌ ఓదార్చు మాటలతో ఒళ్ళంతా నిమిరినయ్‌ః వెంకటపతి వెన్నుమీద ఎవరో చరిచినట్టనిపించింది, బుజ్జలో ఆలోచన మెరుపులా మెరిసింది. కోకిల గర్వం మాని కాకులతో కలిసుం టీ? తన పాటను కాకులకూ వినిపించీ నేర్చి స్తే? కాకులూ కోకిలమ్మను తమ గూటితో చేర్చుకుంటే? తోటంతా హాయి హోయి! (పతినిత్యం చై(తమాసం! (పతి నిమిషం వసంత బుతువుః అంతరాత్మ ఏదో గొణిగింది అస్పష్టంగా అకాశవాణిలా మనిషి మనిషీ భేదాలు వీడి, హెచ్చు తగ్గులు విస్మరించి చేయి చేయి కలుపుకుంటే నమసమాజం రాకపోతుందా? ఈ లోకం ఇంద్రలోకం కన్న తీసిపోతుందా? గయలో జ్ఞానం పొందిన బుద్ధడిలా వెంకటపతి నవ్వాడు తృప్తిగా నిట్టూర్చాడు శస లే

మనిషిగా (బతకడం మనిషీ: మనిషిగా (బ్రతకటం నేర్చుకో దుర్గుణాల మలినాలను ధ్రూరంగా ఒదిలేసి మంచిని పెంచు మార్గాలను అనుసరించడం ఆలవరుచుకో,. జీవితం ఒక గులాబీ ఆహ్ష్హాదాన్నిస్తుంది రా అథి గులాబీల సౌందర్యం ఆనందాన్నిస్తుంది జీవితపు సౌరభ్యం. రెక్కలు రాలిపోతే అంధవికార మౌతుంది గులాబి [కమశిక్షణ లేకపోతే అర్థవిహీన మౌతుంది జీవితం. ఆందంగా కనిపించే గులాబీకి ఎన్నో ముళ్ళ [1 తియ్యగా కనిపించే జీవితం చెనకాల దల

ఎన్నెన్నో చీకట్టు [1 ముళ్ళు గుచ్చుకోకుండా గులాబీలు కోసుకోవాలి చీకట్లు చిమ్మకుండా జీవితాన్ని దిద్దుకోవాలి చి అందుకు, నేర్పూ ఓర్పూ కావాలి మంచీ చెడూ తెలియాలి అప్పుడే మనిషిగా మనగలుగుతావు. మనిషిలోని కలుషి తాన్ని మంచితనంతో కడిగేసి అదంలోని (వతిబింబంలా న! నిన్ను నీవు చూచుకో అప్పుడే మనిపిగా మనగలుగుతావు, అహంకారపు పొరలు కనుల కడ్డంగా నిలిచినప్పుడు మెదడు నువయోగించి పొరలు తొలగించి కనుపాపల్లో దాగివున్న సత్యాన్ని చూడు అప్పుడే మనిషిగా మనగలుగుతావు పదవీ వ్యామోహంలో పలుకుబడి 5 గిట్లో 201

నిన్ను నీవు మరిస్తే కాలమనే చ్మకంలో ఆది క్షణికమని తెలుసుకో సీదారిని మలుపు కో అప్పుడే మనిషిగా మనగలుగుతావు. మనిషిగా పుట్టిన నీవు మానవత్వాన్ని విడచే * దానపుడిలా, దారుణంగా జీవించడం కన్న హంసలా, ఆరునెల్లు చాలు మనిష్షీః మవిషీగా బతకడం నేర్చుకో

శ పధక

వీ.

సామాన్యుడీ. స్వగతం 1 నివ్చుని చూస్తే భయంలేదు నాకు నీరుని చూసినా భయంలేదు నాకు నీచత్వపు నీడలన్నా డొంక తిరుగుడు దారులన్నా నీష్టకారిపోతాను నిలువునా కంపించి పోతాను । పామంటే భయంలేదు నాకు విషమంటేనూ భయం లేదు పాములా పొలుతాగి పాలుపోసిన చేతినే కాటేసే మనిషంటే గజగజ వొణికి పోతాను తప్పక వారికి రుడుస్తాను ! బాధంటే భయంలేదు నాకు బావంటేనూ భయంళేదు అసూయతో ఉడికిపోతూ ద్వేషంతో రగిలి పోతూ

లికి

నిన్ను నీవు మరిస్తే కాలమనే చ్మకంలో ఆది కణికమని తెలుసుకో సీదారిని మలుపు కో అప్పుడే మనిషిగా మనగలుగుతావు. మనిషిగా పుట్టిన నీవు మానవత్వాన్ని విడచే జీవించడం కన్న హంసలా, ఆరునెల్లు చాలు మనిషీ? మవిష్షీగా (బతకడం నేర్చుకో శ పళ ప వశ

సామాన్యుడీ స్వగతం !

నిప్పుని చూస్తే భయంలేదు నాకు సీరుని చూసినా భయంలేదు నాకు నీచత్వపు నీడలన్నా డొంక తిరుగుడు దారులన్నా నీష్టకారిపోతాను నిలువునా కంపించి పోతాను : పామంటే భయంలేదు నాకు విషమంటేనూ భయం లేదు పాములా పొలుతాగి పాలుపోసిన చేతినే కాటేసే మనిషంటే గజగజ వొణికి పోతాను తప్పక వారికి రుడుస్తాను ! బాధంటే భయంలేదు నాకు బావంటేనూ భయంఖేదు అసూయతో ఉడికిపోతూ ద్వేషంతో రగిలి పోతూ

త్రి లికి

అడుగడుగునా ఛస్తూ

ఆందంగా అభాండాలు వేసిచంపే ఆఅల్పులంటే భయపడతాను

వారికి ఆమడ దూరంలో వుంటాను కుళ్ళిపోతూన్న; సమాజాన్నిచ్లూసి!

కుమిలి పోతుంటాను

కష్టలేని ఈ లోకాన్ని చూసి

కన్నీరు కారుగొంటాను

ఆయితే,

మమతలెరిగిన మనసుకీ

మనసుతెలిసిన మనిషికీ

బానిసనై పోతాను

సర్వంమరచి సంతోషంగా

బంధానికి నిచ్చెనలు వేస్తాను,

ఎందుకో తెలుసా ?

మనిషిని నేను

మనసున్న మనిషిని నేను !

కొనీ,

ఆకలి కడుపులోనీ నరాలను కొల్చేస్తున్నప్పుడు ఆ బాధకి తట్టుకోలేక పసివారు రోడ్డుమీద విసిరి పారేసిన ఎంగిలాకుల్లోని మెతుకులు గతికి తృప్తి పడుతూన్నప్పుడు,

వి

ఈతీ బాధల కోర్వలేక మరి వేరే దారిలేక కాసుకోసం కామాంధుడి కౌగిట్లో కన్నె పిల్లలు నలిగి బలై పోయినప్పుడు అది? చ్హూస్తీనా హృదయని ముక్కలు ముక్క_లైనప్పుడు, నింగీ నేలా సీరూ నిప్పూ ఒక ఠాటి నన్ను ఎదిరించినా. అవినీతీ, అ్మకమం, సమాజం కుళ్టూ, అసూయా అన్నీకలసి నన్ను బెదిరించినా లెక్క జెయ్యక లక్ష్యబెట్టక నిద్రాణమై వున్న మానవత్వాన్ని కొరడాతో కొట్టి మేల్కాలుపుతాను ఉదేకంగా (పజ్వరిల్దుతూన్న మారణ హోమాల మంటను “ఉఫ్‌'మని ఊపిరితో ఊది చల్దారుస్తాను. నడుంకట్టి (ప్రజల భుజం తట్టిలేపి సిసలైన (పజాస్వామ్యాన్ని సృష్టిస్తాను. సమతా మమతలను స్టాపిస్తాను. ఎందుకో తేలుసా ? మనీషిని, నేను మనసున్న మనిషిని నేను 1! సామాన్య మనిషిని నేను ! లి

అడుగడుగునా ఛస్తూ అందంగా అభాండాలు వేసిచంపే అల్పులంటే భయపడతాను వారికి ఆమడ దూరంలో వుంటాను కుళ్ళిపోతూన్న. సమాజాన్ని చూసి" కుమిలి పోతుంటాను కష్టలేని ఈ లోకాన్ని చూసి కన్నీరు కారుగొంటాను అయితే, మమతలెరిగిన మనసుకీ మనసుతెలిసిన మనిషికీ బానిసనై పోతాను సర స్రంమర చి సంతోషంగా బంధానికి నిచ్చెనలు వేస్తాను, ఎందుకో తెలుసా ? మనిషిని నేను మనసున్న మనిషిని నేను ! కసీ, ఆకలీ కడుపులోని నరాలను కొల్చేస్తున్నప్పుడు ఆ బాధకి తట్టుకోలేక పసివారు రోడ్డుమీద విసిరి పారేసిన ఎంగిలాకుల్లోని మెతుకులు గతికి తృప్తి పడుతూన్నప్పడు, వీ

ఈతీ బాధల కోర్వలేక మరి వేరే దారిలేక కాసుకోసం కామాంధుడి కౌగిట్లో కన్నె పిల్లలు నలిగి బలై పోయినప్పుడు

అది] చూస్తోన్హృప్ప్రాదయన ముక్క-లు ముక్క లైనప్పుడు, నింగీ నేలా నీరూ నిప్పూ

ఒక్కటై నన్ను ఎదిరించిన్నా

అవినీతీ, అకమం, సమాజం కుళ్టా, అసూయా అన్నీకలసి నన్ను బెదిరించినా:

లెక్క జెయ్యక లత్యబిట్టక

నిద్రాణమై వున్న మానవత్వాన్ని

కొరడాతో కొట్టి మేల్కాలుపుతాను

ఉదేకంగా (పజ్వరిల్దుతూన్న

మారణ హోమాల మంటను

“ఉఫ్‌'మని ఊపిరితో ఊది చల్లారుస్తాను, నడుంకట్టి (ప్రజల భుజం తట్టిలేపి

సిసలైన (థజాస్వామ్యాన్ని సృష్టిస్తాను.

సమతా మమతలను స్టాపిస్తాను.

ఎందుకో తెలుసా ?

మనిషిని, నేను

మనసున్న మనిషిని నేను !

సామాన్య మనిషిని నేను !

అడుగడుగునా ఛస్తూ ఆందంగా అభాండాలు వేసిచంపే అల్పులంపే భయపడతాను వారికి ఆమడ దూరంలో వుంటాను కుళ్గిపోతూన్న, సమాజాన్ని చూసి కుమిలి పోతుంటాను కళష్టలేని ఈ లోకాన్ని చూసి కన్నీరు కారుగొంటాను అయితే, మమతలెరిగిన మనసుకీ మనసుతెలిసిన మనిషికీ బానిసనై పోతాను సర సంమరచి సంతోషంగా బంధానికి నిచ్చెనలు వేస్తాను, ఎందుకో తెలుసా ? మనిషినీ నేను మనసున్న మనిషీని నేను ! కొనీ, ఆకలీ కడుపులోని నరాలను కాల్చేస్తున్నప్పుడు ఆ బాధకి తట్టుకోలేక పసివారు రోడ్డుమీద విసిరి పారేసిన ఎంగిలాకుల్లోని మెతుకులు గతికి తృప్తి పడుతూన్నప్పుడు, వి(

ఈతీ బాధల కోర్వలేక మరి వేరే దారిలేక కాసుకోసం కామాంధుడి కౌగిట్లో కన్నె పిల్పలు నలిగి బలై పోయినప్పుడు అదిచ్చూస్తనా ప్రుదయం ముక్కలు మక్క_లైనప్పుడు, నింగీ నేలా నీరూ నిప్పూ ఒక్క-టై నన్ను ఎదిరించిస్నా అవినీతీ అృకమం, సమాజం కుళ్టూ, అసూయో అన్నీకలసి నన్ను బెదిరించిన లెక్క. జెయ్యక లక్ష్యబెట్టక నిద్రాణమై వున్న మానవత్వాన్ని కొరడాతో కొట్టి మేల్కొలుపుతాను ఊ్మదేకంగా 1పజ్వరిల్దుతూన్న మారణ పహోమాల _మంటన్న “ఉఫ్‌'మని ఊపిరితో ఊది చల్దారుస్తాను. నడుంకట్టి [పజల భుజం తట్టిలేపి సిసలైన _పజాస్వామ్యాన్ని సృష్టిస్తాను... సమతా మమతలను స్టాపిస్తాను. ఎందుకో తెలుసా ? మనీషిని, నేను మనసున్న మనిషిని నేను ! ! సామాన్య మనిషిని నేను |! చి?

ఆలపీద్దాం అనందఖై ర £

పుడమితల్లి పొట్టబీల్చుకు పుట్టి

విస్తరించి నేలంతా నిగనిగలాడుతూ నిలిచి వొయ్యారాలొలికి ఏపుగా ఎదిగి తుషారబిందువుల మర్థించుకొని

ఆభ్యంగన స్నానంచేసి

పిల్ణగాలుల వింజామరలను

సాంాణి ధూపంగా వేసుకుని

ఆకుపచ్చ రంగరించి కోకగా. చుట్టుకుని తూరుపు ప్రసవించిన చుక్కను నుదుట తిలకంగా దిద్దుకుని

పీటపిటలాడే యౌవ్వనంతో

నోూరించే జవ్వనిలా

అందాలన్నీ సంతరించుకున్న

ఆమని (ప్రీయప్పుత్రికలు (గొమసీమలు పొష్యలక్ష్మీ వర్మపసాదాలు చ్రిక్ర గాని పంటజేలు నాకు జన్మనిచ్చిన లోగిష్ట |

ఆకొశాన్ని అందుకోవాలసీ నీలిమబ్బుల్లో తేలిపోవాలనీ గగన పుష్పాలుకోసి మణిహారాలుగా చ్చసి

విర్రి

మెడలో వేసుకోవాలని తపిస్తూ జపిస్తూ (గీష్మంలో ఇనబింబపు పెనంమీద వేగిపోతూ శిశిరంలో హిమకణాల ముసుగులో మాగిపోతూ బారులు తీసిన సైనికుల్హా నిటారుగా నిలిచి సరివాద్దుల విభజించే కొలబద్ధలుగా మిగిలి నిశ్శబ్దంతో 'సెతం తియ్యగా మంతనాలాడుతూ కొత్వధ్వనులు పుట్టిస్తూ తపోధనుల సృష్టిస్తూ ఓంకారనాదాన్ని దిక్కులు పిక్కటిల్లేలా (పతిధ్వనిస్తూ తాము బండబారినా గుండె గుండెలో మధువులు నింపి మమతలు పండించే (పకృతి కాంత ఆలయాలు నా దేశం గర్వించే హిమాలయాలు।

గలగలా పారుతూ బిరబిరా సాగుతూ

దారుల్నీ దరుల్నీ రాసుకుంటూ తోసుకుంటూ వీడువారిన చేళ్ళనోవ్ళ తడుపుతూ

ఎండిపోయిన యెదల సేదదీరుస్తూ

ఉరుగుల పరుగులతో నురుగుల్ని చిందుకుంటూ పాపాలనూ శాపాలనూ తామందుకుని తాపాలను తొలగిస్తూ

జడత్వాన్ని ర్భుడిపించి వెడలగొట్టి

చైతన్యానికి సంకేతంగా

మనుగడకు మార్గంగా

నిలిచిపోయిన వవి[త నదీనదాలు నాదేశపుటౌన్నత్యానికి చిహ్నాలు!

21

నాతల్లి పసుపుపారాణి "పాదాలు

కాశ్మీరం కన్యాకుమారి [పాంకాలుః

పంజాబూ గంజామూ పశ్చిమ బెంగాలు

తెలుగు తమిళ కన్నడ మళయాళ దేశాలు నాతల్లి మేనులోని వొంపు సొంపుల పొయలు ఉత్తర భారతం ఆమె పాపిట సింధూరం!

ఇతర దిక్కులు అమెకు శృంగార దివ్య అలంకారాలు వేయేల? పేరేల? (పతి [(పాంతం నాతల్లి మెడలో ధగధగా చమెరసే వజ వైఢూర్యాల ఆభరణం. ఈ అందచందాల కదంబ్యాన్ని

డలో

జి తురుముకున్న నవజవ్వని నన్ను గన్నతల్లి నాకు (పాణంపోసి. శూపుదిద్ధిన కల్పవల్లి

గంపెడ్సు బిడ్డలను కన్నా గారాబంగా

పెంచిన ఘనత ఆమెకే దక్కింది

ఒక్కొక్కరిని ఆజణిముత్యాలుగా తీర్చిదిద్దిన మురిపెం ఆమెకే మిగిలింది.

సంగీతం సాహిత్యం నాట్యం శిల్పం

అరవై నాలుగు కళలలో ఆమెదే అ(గస్రానం

ఇ ధర్మపీఠానికి ఆమే మూలస్థానం - వేదం ఆమెనాదం ! శాస్త్రం ఆమెళ్వాస |! తగ

అటువంటి నాతల్లికి ఏ కంటి దిష్టి తగిలిందో బెదర గొట్టి చెదర గొడుతున్నాయి సుందర స్వప్నాల సౌధాలు బెంబేలె తిస్తున్నాయి అణ్వస్తాాల భయంకర భూతసిశాచాలు నాతల్లేకాదు యావద్‌ [(వపంచం తల్లడిల్లిపోతోంది గడగడలాడి పోతోంది వాటిని చూసి ఊహకందని పరిణామాలు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తుంటే గజగజలాడిపోతోంది ! కులమతాల కుళ్టువ్యవస్థ కుష్టరోగంల్తా

(మే నే ఠఅ పట్టి పీడిస్తూంటే నివారణోపాయాలు లేక కృంగిపోతూన్న మానవుడాక పక్కా కలిమిలేముల ఒడుదుడుకుల ముంగిట్లో ముద్దాయిలా మాట్లాడలేక కార్చాణ్యంతో బుసలుకొళ్లే కోడెనాగుల విషపుగాలులు మరోపక్కా ఎరువు తెచ్చుకున్న నాగరికత ముదిరి వెజ్టితలలు వేసూ నట్టింట్లో నగ్నంగా నర్జిస్తూంటే రెచ్చగొట్టి జనతను 'పెడతోవ పట్టిస్తూంటే'

త్ర!

నాతల్లి పసుపుపారాణి పాదాలు కాశ్మీరం కన్యాకుమారి పాంతాలుః * పంజాబూ గంజామూ పశ్చిమ బింగాలు తెలుగు తమళ కన్నడ మళయాళ దేళాలు నాతల్లి మేనులోని వొంపు సొంపుల హొయలు ఉత్తర భారతం ఆమె పాపిట సింధూరం! ఇత్సర దిక్కులు అమెకు శృంగార దివ్య అలంకారాలు వేయేల? సపేరేల? (పతి [పాంతం నాతల్లి మెడలో ధగధగా మెరిసే వృజ వైఢూర్యాల ఆభరణం. ఈ అందచందాల కదంబ్యాన్ని జడలో తురుముకున్న నవజవ్వని నన్ను గన్నతలి నాకు [పాణంపోసి రూపుదిద్ధిన కల్పవల్లి గంపెడు బిడ్డలను కన్నా గారాబంగా పెంచిన ఘనత ఆమెకే దక్కింది ఒక్కొక్కరిని ఆణిముత్యాలుగా తీర్చిదిద్దిన మురిపెం ఆమెకే మిగిలింది. సంగీతం సాహిత్యం నాట్యం శిల్పం అరవై నాలుగు కళలలో ఆమెదే అ(గస్థానం ధర్మ పీఠానికి ఆమే మూలస్థానం వేదం ఆమెనాదం । శాస్త్రం ఆమెశ్వాస |! త్రి[

అటువంటి నాతల్లికి ఏ కంటి దిష్టి తగిలిందో బెదర గొట్టి చెదర గొడుతున్నాయి సుందర స్వప్నాల సొధాలు బెంబేలెత్తిస్తన్నాయి అణ్యస్తాల భయంకర భూతపిశాచాలు నాతల్లేకాదు యావద్‌ (వపంచం తల్లడిల్లి పోతోంది గడగడలాడి పోతోంది వాటిని చూసి ఊహకందని పరిణామాలు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తుంటే గజగజలాడిపోతోంది |! కులమతాల కుళ్టువ్యవస్థ కుష్టురోగంల్తా ళా న ఠి పట్టి పీడిస్తూం టే నివారణోపాయాలు లేక కృంగిపోతూన్న మానవుడొక పక్కా కలిమిలేముల ఒడుదుడుకుల ముంగిట్లో ముద్దాయిలా మాట్లాడలేక కార్బణ్యంతో బుసలుకౌట్లే కోడెనాగుల విషపుగాలులు మరోపక్కా ఎరువుతెచ్చుకున్న నాగరికత ముదిరి వెజ్టితలలు వేస్తూ నట్టింట్లో నగ్నంగా నర్జిస్తూం టే రెచ్చగొట్టి జనతన్ను 'పెడతోవ' పట్టిస్తూంటే త.

మనసున్న మనిషి, మనలేకపోతున్నాడు

(బతుకం టేనే భయపడి పోతున్నాడు

మత్తుపదార్థాల నిషాలో ఉషారుగా తేలిపోయే

తరాన్ని చూసి

బద్గలవుతూన్న గుండెని గుప్పిట్లో వటుకొని ర! ఛా న!

బజారుపాలవుతూన్న పరువుని పట్టుకోలేక

ఉస్స్పురంటున్నాడు

డస్సిపోతున్నాడు .

పైశాచిక శక్తులకు [పాణం పోసి

తోటిమనిషి _పాణాలతో ఆడుకునే దానవుడిగా మారిపోయిన మనుష్యుల వికృత చేష్టంను చూసి మగ్గిబుగ్జై పోతున్నాడు మనసున్న మనిషి మారణ హోమాల మంటలనార్పలేక అందకుండా వ్యవస్థకి దూరంగా పారిపోతున్నాడు పులినిచూసి పులి రుడవడం లేదు

మనిషినిచూసి మనిషి బెదిరిపోతున్నాడు అయినా నేను కృంగి పోను

నిరాశా నిట్టూ ర్చుల్లో కాలిపోను

తరతరాలుగా నాలో జీర్ణించుకు హోయిన

నా నమ్మకాలు వమ్ముకావు

యుగయుగాలుగా నాలో పాతుకు పోయిన

నరనరాల్లో [పవహించే నీతిబోధలు వృధాకావు

థిల్లి

నాలో కొత్త ఆశలు రేపుతాయి

నాకు కొ త్త ఊపిరి పోస్తా

భావితరం బాగుపడుతుంది

(శామికుడి క ళ్లల్లో కాంతిరేఖలు వెలుగుతాట్లు, కర్షకుడి ఇళ్ఞల్లో ధాన్యరాసులు నిండుత్నోయి. . భరతావనిత్సో .స్తముతా మమతలు

హరివి ల్లె విరుసాయి !

జి శా

ఎందుకంటే ?

సహనం మన ధ్యేయం

శాంతి సాధన మన లక్ష్యం |

కులం మతం ఖేదం విడిచి

(క్రూరత్వానికి కోరలుపీకి

థాషా భేదాల బీజం మనో నాటుకోకుండా (పాంతీయ వాదాల తత్వం మనలో చోటు చేసుకోకుండా చేయి చేయీ కలిపి ఎక్కుదాం ఐక్యత పడవ చేరుదాం మమకారపు పందిళ్ల 'కసచ తడవ తడవ 1 తలడిలే తలి మనస్సును అర్హం జేసుకునీ

అ (౦ యు న! కల్లబొల్లి మాటలతో కాలం వృధా పుచ్చకుండా విజ్ఞానాన్ని విధ్వంసకు పాజళషూ ళా వినాశనాన్ని కోరకుండా ఖిఫి:

వేద్దాం శాంతి బాటలు నిర్మిద్దాం నశ్రాంతి తోటలు నవభారత నిర్మాణంలో మనం సైతం- ఓక సమిధగా వెలుగుదాం చేకట్టను తరుముదౌం ఇక్కంట్లను దునుముదోం. అమ్మగుండెకు తగిలిన గాయాలను మాన్సుదాం భరతావనికేకాదు (పపంచం మొత్తానికే శాంతి సూ(తాలను (పళోదిదాం చి సహనం మన ధ్యేయం శాంతి సాధన మనలక్ష్య్యం | (తి రాష్ట్రం ఒకచుక్కై-తే విడి విడిగా వున్న చుక్క చుక్కసీ కలిపే చక్కని గీతగా మారుద్దాం అందమైన ముగ్గుగా తీర్చీ దిద్దుదాం ఒూు గి ద్‌

ముగ్గు ముగువూ కలుపుకుంటూ పోయి ముద్దు మురిపాలతో వర్థిల్లుదాం ఆడుకుంటూ పాడుకుంటూ ఏకకంఠంతో ఆలపీ ౦ ఆనందభఖై రవిని :

ల్ధిత్ర

ఇట సిన్రక్హైన ఉగాద్రిష్న ఏఏటి కావఏడు మరో ఏడు బాగుంటుందనీ ఉగాది ఉగాదికీ సర్రిచెప్పుకొకు ప్లాస్టిక్‌ పువ్వులను తలనిండా తురుముకుస ఆందంగా అలంకరించుకున్నానన్ని ఆనందించటోకు ః [పపంచమనే ఈ ఉద్యానవనంలో గరిక పువ్వు కోసమో గాజుపువ్వుకోసమో కాక సిసలైన సిరిమళ్లై కోసం తక్షణం అన్వేషించు ! పరిమళ సుగంధాన్ని పదిమందికీ పంచు! ! మ! కిక్‌

అశగాలనివృ౦ది। న తి, సృష్టికర్త ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా కనిపిస్తై ఏమయ్యా (బహ్మయ్యా ః నన్నెందుకు మనిషిగా పుట్టించావని కసితీరా ఆడగాలనివుంది ఉసిగొలిపే మన సెందుకు ఊరకనే ఇచ్చావని నిలదీసి పోట్టాడాలని వుంది! మట్టిగా వెలిసుంటే తాలిమినీ జరమిసీ నానిండా నింపుకుని నవధాన్యాలూ పండించి ఆకలి కడాపుల నింపేదాన్ని ఆనందాన్ని పొందే దాన్ని ! చెటుగా పుటుంటే ట క! పచ న్‌ ఎదిగేదిగే పదుగురికీ పనికొచ్చే దాన్ని కల్చవృకమై నిలిచేదాన్ని, లి(

రాయీ రప్పగ వడివుంటే బండగా బతికే దాన్ని ఎండావానా కురిసే వేళ నలుగురికి నీడగ నిలిచేదాన్ని రచ్చబండనై వెలిగే దాన్ని సుత్తినే నేనవుతే గట్టిగా చేయెత్తి కొట్టి ఇనుమూ జనుమూ ఏగ్దానో నిమిషంలో వంచేదాన్ని అహర్నిశలూ [శమించీ “థహభాష్‌" అనిపించుకునేదాన్ని కతినే నేనవుతే. కాళిలా లేచొచ్చి దుష్టళక్తుల నరికే దాన్ని దుండగాల నా పేదాన్ని శిష్టరక్షణ చేసే దాన్ని! పళువుగానై నా పుట్టుంటే పాలూ పెరుగూ పంచేదాన్ని గోపాలునీతో జోడిగా ' గంగిగోవుగా పూజింపబడే దాన్నీ కనీసం గొడ్డుగావైనా పుట్టు టే హాలాన్నీ పట్టుకు పొలాన్ని డ్లున్నీ ఫలాన్ని చూసి హర్షించేదాన్ని పనివొచ్చే పని చేస్తున్నానని తృప్తివడే దాన్ని ! |

చీవరకు చీమాదోమా చిలుకా ఎలుకా ఏదైనా సరే పుట్టుంటే ఈర్ష్యాసూయలు వీవీ లేక ఐకమత్యంతోక్షబతికేదాన్ని సమథావాన్ని పంచేదాన్ని | అనవసరంగా మనిషిగపుట్టి మనసుకుతోడు మమతలు పంచీ స్వార్థం నిండిన ఈ లోకంలో మనలేక పోతున్నాను మథనంతో మసి అవుతున్నాను. అందుకే సృష్టికర్త ఎప్పుడైనా ఎక్కడై న్దా కనిపిస్తే వమయ్యా (బహ్మయ్యా ! నన్నెందుకు మనిషిగా పుట్టించావని కసితీరా ఆడగాలని వుంది ఉసిగొలిపే మన సెందుకు ఊరకనే ఇచ్చావని నిలదీసి పోట్టాడాలనీ వుంది,

క్షహాన

తికి

గ

నింగీ నేలా ఏకం చేసా ! నది ఒడ్డున నట్టాడుతూ నక్షత్రాలను లెక్కబెడుత్తూ ఆకాశంలోని అందాలను- అస్వాదిస్తూ ఆనందించలేను అడేనెమలీ పాడేకోయిలా పచ్చనిచెటు పశు పజ్యాదులూ పసందుగో వున్నా పలకరిస్తూన్నా లా ఆ అనుభూతిని నా వరకే పరిమితం చేసుకోలేను పరవశిస్తూ వలవరిస్తూ ఆ పరిధిలోనే పడివుండలేను. ఆ సొందర్యాన్ని వన్లిస్తూ ఆ చృశ్యాలను చితిస్తూ అక్షరాల మేడలు కట్టి అందంగా రూపులుదిద్ది కవ్వించే కలలుకంటూ కట్టమూసుకు బతకలేను ఊహల- ఊయలలో ఊగిపోలేను ! నదిమధ్యన సుడిగుండాల్లో కొట్టుమిట్ధాడుతూ ఆహారహం అలలతో కు ప్రీకడ్రుతూ జీవనం సాగిస్తున్న (ప్రాణకోటిలో నేనూ పాలుపంచుకొని నీంగినేలా ఏకం చేస్తాను. సహ జీవనం సొగిస్తున్నానని తృ ప్రిపడతాను గొలీతో నీటీతో నింగితో నేలతో పోరొడీ జీవనం గడుపుతూన్నందుకు గర్వపడలేను మొదటిది కోరికలూరించి బట్బో పేళ్లే సుషప్తీ! రెండోది కోరడాతో కోట్టి లేపి బతుకు బాటను చాటేశకి |

త్రి

నదిఒడ్డున పదిలంగా కూర్చుని నక్ష్మతాలు లెక్కబెడుళూ అక్షరాలతో అనుభూతులు అలుకుంటూ కూర్చోవడం సుషుప్తి] ఆహరహం సుడిగుండంలో కొట్టుమిట్టాడుతూ జీవనం సాగిస్తాన్న (ప్రాణకోటిలా (బ్రతకడం మనుగడకి మార్గం బై తన్యానికి నిదర్శనం 1 సుషప్తీ జాతికి గొడ్డలి పెట్టు జాగృతి జాతిని నడిపించే ్నపగతిమెట్టు జ శ్తీ0

౮ గా ఆశల పలక। యు కాలం కడుపు చీల్చుకుని పుడుతుంది వత్సరం ఉగాదికంటుంది ఎటేటా ఒక సంవత్సరం ! పిల్లలెందరున్నా కొత్త పాపాయి మురిపెం ఉగాదినే కాదు ఊరూ వాడనీ లాలిస్తుంది "మనిషి మనిషినీ కవ్విస్తుంది మమతల పందిళ్లకి మామిడి తోరణాలు కట్టి మల్లెల ఊయలలో కోకిలమ్మ జోల పాడుతూంటే కొత్త ఆశలు పెంచుకుంటూ కొత్త ఊహల తేలిపోతూ ఉగాది కాంత తన పొతి ళో కొత్త పాపని పట్టుకుని ఉజ్వుల భవిష్యత్తుకి ఉరకలు వేస్తుంది తియ్యని కోరె_లు గుండె నిండా నింపుకుని కమని కలలు కళ్లనిండా పేర్చుకుని ఆ ణు ఇలనీ గగనాన్ని కలపాలని ఇం్యద్రధనమ్నుతో నిచ్చెనలు వేస్తు: వె! వ.

ఒకచిన్టి కన్న పిల్లల ఆయిగా . ఒక్క _ప ఒకొక్క తీరునపెరిగి ల టైటు లం వాజి నిరిసే లొఐదరు శాంతికి చిహ్నాలై గు కొందరు [కాంతికి (పతీకలుగా వెలిగారు మరకొందరు [కౌర్యానికి హరతి పట్టి దౌర్రన్యాసికి జేజేలు కొట్టి స్వార్షాన్ని మనసు నిండా నింపుకుని ఉ్‌ఛ్హా కులం నేర్చిన కటిలత్వంలో కుళ్ళిపోతూ మతం పేర్చిన మంటల్లో మాడిపోతూ భయంకర మైళాచిక శక్తులకు దాసులై విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని విధ్వంసకు వినియోగించుకుంటూ నో న. ఆవ్వస్ట్రాలను అదీనం చేసుకుని అన్నదమ్ములమన్న అభిమానాన్ని సమితం ఆవంకు నాటి, ట్‌ (పపంచ (ప్రాంగణంలో మారణాయుభాల తోరణాలు కట్టి [పాణాలను హరించే యజాలను నిర్వహిస్తున్నారు జ్జ రు ఒకు జనావళి గుండెల్లో భీతి విత్తనాలు వెదజల్భుతూ పింబైగ విజ్ఞాన భాసహ్హైన్ని విధ్వంసలకు వినియోగిస్తూ య. షా అనాలో నాలో రాష్షసళ్యానిక్షి రానజాటలువేసి రమ్యంగా అలంకరించి మనిషి పజవు కంటే పరమ హీనంగా మారిపోతున్నాడు పహనాన్నీ సమానక్వాన్నీ సా్యభాతృళ్వాన్నీ ఎజీవంగా సమాధి చేస్తున్నాడు. శ్‌

నేడు షష్టి పూర్తి జరుప్పకుని

కొత్త ఆందాలను కూర్చుకున్న

ఉగాదిలక్ష్మి ఉన్స్నురంటూ నిట్టారు స్తోంది

ఉత్సాహం ఇంకిచోగా ఊహకందని

భవిష్యత్తు భయంకరంగా కన్నుల ముందు

విలయ తాండవం చేస్తూ వుంటే

రేపనే పడతిని తీర్చి డిద్దవలసిన యువత

నేడు (డగ్గులకీ, [డింకులకీ, పరమహింసలకీగురై పడెవుంటే

వీరా రేపటి మనవారసులని కుళ్ళి కుళ్ళి

ఏడుస్తోంది కన్న తల్లి ఉగాది

కనడం తప్ప కర్మలను సరిదిద్దకేని మాతృమూర్తి ఉగాది

మంచి కొలం మళ్ళీ ఒస్తుందా అని

నిరాశా నిస్పృహలలో కొట్టు మ్‌ట్టాడుతూ

ఒళ్ళంతా కళ్ళు చేసుకుని ఎదురు చూస్తూ వుది

వేప పువ్వుచేదుని కొత్త బెల్పపు తియ్యదనతో

కొబ్బరి కమ్మదనంతో, మామిడి పులుపుతో

రంగరించుకుని మింగుతోంది

సంకటాలు మాసిపోవాలని

స్వర్ణయుగం రావాలనీ!

షష్టిపూర్తి తలపులలో స్పష్టమైన పటిష్టమైన

క్రొ తబాజలకు పునాదులువేస్తూ వుంది

కొత్త ఆశల మొలకలకు కన్నీళ్ళతో కుదువ వడురూ వు ది. శ్ర

ఆమె ఆశల పల్దం నంంకరించి ఆమె కలలు పండి కలతలు రేని యషిజయపెన పా కాజ మొ కమనీయమైన న్యామాజ్యం ఫ్టాపించడానికి! శో నాని = న్‌ (వ౭ిజ్ఞ బూనుదా: (ప్రభవ సంవత్సర (పరమ దినాన వతి ఒక గ బ్‌ (వతి ఒక్కరం దీఇా కంకణం కట్టుకుందాం ఈ కుభ దినానః లబ ట్స జ త్తా ఎక డీడీ

ఆఅద*జవన శ 4. 4

అఫీనవ రాకీసుడు పౌరపళ్ళు లేవు కోర మీసాల్టేవు వీడడసకే కాదు పరమ భీరువు నోరువిప్పి మాట్టాడలేడు తీరుగా వపనీ చెయ్యలేడు చెప్పేది ఒకటయితే చేసేది వేరొకటి చెప్పి చేసేది ఇంకొకటి. కటువుగా మాట్టాడడు కఠినంగా అగుపడడు సుతిమె తని తీగెలా మెలికలు తిరిగిపోతాడు హెైదరసంలా దేనికి అంటక నడిచిపోతాడు బండరాయికన్నా బలమైన గుండె కలవాడు బల్జకింద నుఐచే బహుకార్యాలు సాధించగలవాడు క తితో అవసరం లేనివాడు కలంతోనే హైకిచి చంపగలిగేవాడు గాయం కనబడకుండా గట్టి జాగత్తలు తీసుకునేవాడు

ల్‌ చానాన్‌. భాయంగా నానాగకీ కరివైనా తన సాౌనాన్ని నిలుపుకునేవాడు వ గ కకబూసితే కాళ్ళబూట్టనే రథచ్యకాలుగా వాడికసి తీర్చుకునేదాడు కిక్కురు మనకుండా నిలచున్నచోటే నీతులు చెబుతూనే గోతులు రీసేవాడు డర్‌

ఎవదయ్యవాడు ఎవడు వాదు? వాతె ఆధునిక రాతనుడు వాడిని పసిగట్టడం కష్టం వాడి నీడంపేనే భయం అంతకన్నా పారపహ్శ కోరమీసాలూ వున్న ఆవకాలపు రాక్షసుడే నయం! ఇది ముమ్మాటికీ నిజం! వప్తాస్తూకలి తరి

క 4 ం యో పూర్ణన్ము లు కొత ౦డీ నాడు కిన్యాసల్క_ం కాలనాగై కాటేసింది నేడు వరకట్నం విషప్పుగాలులు గుపష్పుతోంది పేరు మారిందే గాని మారలేదు పరిస్థితి అదేంఖర్మో అప్పుడూ ఇప్పుడూ ఆడదానికి గోదారే గతిః ఈ సమస్య పోయేదెలాగ? డబ్బుకీ పెళ్ళికీ లంకె తెగేదెలాగ? | అడవాచ్శా బలిపథువుల్దా పడి వుండకండి నిండు జీవితాలు బుగ్గిపాలు చెయ్యకండి పెళ్ళంటే కాదు వ్యాపారమని చాటి చెప్పండి చదువుకున్న వనితలూ మీద కూడా “పూర్ణమ్మలు' కాకండి: ర్డ్తే [1

అరత యౌ పని రానివాడు పదవికెక్కతే పరువు మర్యావలు వీధి కెక్కుుతాయి నల్టగా వున్నానని కాకి కోకిలతో పోల్చుకుని “కాకా అని అరిస్తే అది పాటవుతుందా? కాకి కోకిలవుతుందా? రూపమొక్కటే ఆమునా గుణములు ఒక్క చెలా ఆఅవృుకాయి? ఆరత కళాశళశంతం యట్‌ యి అనుకరణ తాత్కాలికం! ఆందుకే క్షణికమైన తాత్కాలికమెన వాటికి పౌకులాడకు శాశ్వతమైన ఆమరర్వాన్ని ఆపాదించయళత్ని =చు శం శప

న ఈ ఉదయం నాొహూుదయం రాక్‌ నకి ఆ రితి అరిసాంది అకు థాం ఏ పూర్వపుణ్యమో ఏ జన్మ సుకృతమో ఈ ఉదయం నా హృదయం పరచ్శించి పాడుతోంది ఈ దత్త కటుంబపు తోటలో నేను సయితం ఒక పష్పాన్నై పూచినంచుకు ఈ సుందర నుగంధ సుమ గుచ్భాల నడుమ విసి వికసించినందుకు! ఈ ఉదయంనా హృదయం పరవళంచి పొడుతోందిః రకరకాల పూవులు రంగురంగుల్లో పూచి ళు. వజ రూం లే ఇంద ధనస్నులా (పజ్వరిల్లుతూ టి కలకలలాడే ఈతోట కన్నుల పండుగచేసూ మురిపించి మైమరపిస్తూ వుంటే తోటంతా ఇంత ఆందంగా తీర్చిదిద్ది నారు పోసి నీరుపోసి పెంచిన - ఆ ఆనందమూ రి పాదాల చెంత రవ్వంత చోటు దొరికితేజాలని తపహతహాలాకింది నా హృదయం శ్ర

ఆట చెలసిన పరిమి సుకు కదంబంలో ఈ గడ్డిపూవుకు తావృంటుందో లేదోనని గుబులు నిండిన మనస్సుని గుప్పెట్లో పట్టుకుని హ్‌ దిక్కుతోచక దిగులు పడింది నా హృదయం! తోటిపూవుల నడుమ కొలువు తీర్చిన వారి అనుభవాలు వల్లిస్తూ వుంటే.ఆ అమృతమూ ర్తి అద్భుత లీలలు వినిపిస్తూ వుంటే తన్ను తాను మరిచి పోయింది తన్మయత్వంలో తేలిపోయింది నా హృదయం ఆ కరుణామయుని కనులారా తనివిదీర తిలకించాలనీ ఆ తేజోమయుని మన సారా ధ్యానించి జపించి తపించి తరించి పోవాలనీ ఉబలాట పడింది ఉవ్విళ్ళారింది ఊపిరిని బిగబట్టి ఆ పిలుపు కోసం చెవులు రిక్కపొడుచుకుని కాచుకు కూర్చుంది నా హృదయం! గడ్డి పూవుగ బుట్ట్‌నా గన్నేరై పూసినా వముందీ గొప్పతనం వికసించి వాడి నేల రాలిపోవడమే తప్ప! ఏ జవ్వని జడలోనో ఏ రసికుని ఒడిలోనో నలిగి నశించడం తప్ప విలువేము=ది వాటికి ర్‌0

గాలికెగిరి రాలినా (పత్యేకించి కోసినా ఈ పవ్శితమూర్తి పాదాలపై వాలినవ్పుడే సింతరించువంటు=ది (వత్యేకత త్చ పిగా త౭చుకు చూసుంది స్పష్షినంతా! తానో అమన్‌ నాటో య్‌ ఆందుకే అర్ధిస్తోంది చేతులు సాచినా హృదయం నిత్య సీరాజనాలందుకునే పాదాలపై నిరంతరం నిలిచిపోవాలని గన పుష్పలా మెరుస్తూ: గంభీర:గా వెళిగి పోవాలనీ ఆ ర్తిలో అర్ధిస్తోంది నా హృదయం ఆశలో నిరీక్షి స్తోంది నా హృదయ! య్‌ బ్‌ో చలా రన. * నీ 0400? శిల! క్‌ మ్షైళ్నా సాయలార్‌? ర్‌1

ఆట వెలసిన పవమళి నును కచంబంలో

ఈ గడిపూవ్లుకు ఆవంటుందో ₹చోనని

పె త్‌ గఏబులు నిండిన మనసు*ని గుపెటో పటుకుని (ట్‌ జీర్పా ట

దిక్కుతోచక దిగులు పడింది నా హృదయం! తోటిపూవుల నడుమ కొలువు తీర్చిన

వారి అనుభవాలు వల్లిస్తూ వుంటే.ఆ అమృతమూలర్తి అద్భుత లీలలు వినిపిస్తూ వృంటే తన్ను తాను మరిచి పోయింది

తన్మయత్వంలో తేలిపోయింది నా హృదయం

ఆ కరుణామయుని కనులారా తనివిదీర తిలకించాలనీ ఆ తేజోమయుని మన సారా ధ్యానించి జపించి తపించి తరించి పోవాలనీ

ఉబలాట పడింది ఉవ్విళ్శరింది ఊపిరిని విగబటి

ల్‌

ఆ పిలుపు కోసం చెవులు రిక్క పొడుచుకుని కాచుకు కూర్చుంది నా హృదయం!

నడ్డి పూవుగ బుట్టినా గన్నేరై పూసినా

టై ల 6. ము

వముందీ గొప్పతనం

వికసించి వాడి నేల రాలిపోవమే తప్ప!

ఎ జవ్వని జడలోనో ఏ రసిక్సని ఒడిలోన్ల్తో నరిగి నశించడం తప్ప

విలుచేషుంది వాణికి

ర్‌ం

గాలికెగిరి రాలినా (పత్యేకించి కోసినా ఈ పవ్మితమూర్తి పాదాలపై వాలినప్పుడే సంతరించుపంటు:ది పత్యేకత త పిగా తలెతుకు చూసుంది స్పష్షినంతా! లా. అవాల్‌ వాజాట బి ఆందుకే అర్ధిస్తోంది చేతులు సాచినా హృదయం నిత్య సేరాజనాలందుక్షునే పాదాలపై నిరంతరం నిలిచిపోవాలని గగన పుక్చులా మెరుస్తూ: గంధీర:గా వెళిగి పోవాలనీ ఆ ౦లో ఆర్థిస్తోంది నా హృదయం ఆశలో నిరీక్షి సోంది నా హృదయ!

య్‌

సం ము న. ల్ని | సంబలిం2న. * ఇ యో ణే జ! బొల్రి సార్‌ ర్‌1

శాప౦0। ఎంత “ఉక్కు" అయినా మంటిల్లో మాడిస్తే సీరులా జారిపోతుంది! ఎంత రాతి బండనైనా సుత్తితో బాదితే చిత్తుగా పగిలి ముక్కలు ముక్కలవుతుందిః ఎంత ఉదృతమైనా నదినదాలు మానవుడి తెలివి తేటలకు లొంగి ఆనకటలకు ఆగుతున్నాయి!

ట్‌ ఎంతటి భయంకర కూర మృగాలవైనా మనిషి మచ్చికతో చేరదీసి చతురతో లొంగదీసుకుంటున్నాడు! కడలిలో ఈది భూగర్భ కాస్త్రాన్నీ అంతరిక్షంలో ఎగిరి ఊర్జ్వలోకాలనీ గాంచి మనిషి సాధించలేనిదేదీ లేదంటూ దండోరా వేయిస్తున్నాడు, భుజాలు చరుచుకుంటున్నాడు. ర్‌లి

కాసీ మనిషి మనిషితోనే చిక్రగా ఓడిపోతున్నాడు యుగ యుగాలుగా పాతుకుపోయి కరుడు గట్టిన మూర్ధత్వాన్ని కరిగించలేక పోత్తున్నాడు. మారేకాలంతో మారుతున్న విలువలతో మారలేక జీవితంతో కు స్తీ పడుతూన్న తోటి మానవులను మార్చలేకపోతున్నాడు. స్వార్ధమే ఊపిరిగా జీవించే రక్క-సులను జయించి వార్సి ఆటికట్టించలేక పోతున్నాడు" నల్లబజారు నడి వీధుల్లో నాగరికంగా గోముఖ వ్యా_ఘాలను లౌంగదీసుకోలేక పోతున్నాడు సౌరామత్తులో చిత్తుగా మునిగి సుఖాల బుంఛా .కవ్వుకుని “పెలా పచ్చీసుగో తిరుగుతూ పడతుల శీలాలను బలిగ్గానే రావణాసురుల నాపలేకపోత్రునా? డు. త ౮

కులాల పేరిట కుత్తుకలు కోసుకునే కుళ్ళు సమాజానికి కళ్ళు తెరపరేక పోతున్నాడు

రఫి

శాపం! వంత “ఉక్కు అయినా మంటల్లో మాడిస్తే సీరులా జారిపోతుంది! ఎంత రాతి బండనైనా సుత్తితో బాదితే చిత్తుగా పగిలి ముక్కలు ముక్కలవుతుందిః ఎంత ఉదృతమైనా నదీనదాలు మానవుడి తెలివి తేటలకు లొంగి ఆనకటలకు ఆగుతున్నాయి! ట్‌ ఎంతటి భయంకర క్చూర మృగాలవైనా మనిష్‌ మళచ్చికతో చేరదీసి చతురతో లొంగడీసుకుంటున్నాడు! కడలిలో తది భూగర్భ శాస్తాన్నీ అంతరిక్షంలో ఎగిరి ఊర్జ్వలోకాలనీ గాంచి మనిషి సాధించలేనిదేదీ లేదంటూ దండోరా వేయిస్తున్నాడు, భుజాలు చరుచుకుంటున్నా డు, ర్‌లి

కాసీ

మనిషి మనిషితోనే చిత్తుగా

ఓడిపోతున్నాడు

యుగ యుగాలుగా పాతుకుపోయి

కరుడు గట్టిన మూర్థత్వాన్ని

కరిగించలేక పోత్తున్నాడు

మారేకాలంతో మారుతున్న విలువలతో

మారలేక

జీవితంతో కు స్తీ పడుతూన్న తోటి

మానవులను .మార్చలేకపోతున్నాడు.

స్వార్ధమే ఊపిరిగా జీవించే రక్కనులను

జయించి వారి ఆటకట్టించలేక పోతున్నాడు"

నల్టబజారు నకి వీరుల్లో నాగరికంగా

గోముఖ వ్యాాఘాలను లాంగదీసుకోలేక పోతున్నాడు

సౌరామత్తులో చిత్తుగా మునిగి

సుఖాల బుంభఛా కవ్వుకుని

'పెలా పబ్చీసుగా తిరుగుతూ

కడతుల శీలాలను బలిగొనే

రావణాసురుల నాపలేకపోతున్నాడు.

కులాల పేరిట కుత్తుకలు కోసుకునే

కుళ్ళు సమాజానికి కళ్ళు తెరపరేక పోతున్నాడు ర్‌

ఏతంపేరిట జరిగే మారణ. హోమప్పు మఎటలనాపతేక హోతున్నాడు. పదనీ వ్యామోహాల మురికి గుంటిల్లోపడి బాంధవ్యాలను సయితం బలిచేస్తూ నైతిక విలువలను నట్టేట ముంచుతూన్న జనానిక్‌ బుద్ధి చెప్పేక హోతున్నాడు- “స్పిప్టీ క్రి న్యాయం ధర్మం" ఆనే పదాలు వింటేనే పగలబడి నవ్వి జాతీ కాన్నత్యాన్ని నష్టేట ముంచుతూన్న డౌర్భాగ్యుల కళ్ళు విరవలేక పోతున్నాడు. ఎన్ని సాధిస్తేనేం? మనిషి మనిషితోనే ఓడ్‌పోతున్నాడు మనిషి మనిషిగా బతకలేకపోతున్నాడు రచ్చగెలిగి ఇంట్‌ ఓడ్‌ పోయినట్టు మనిషి పెట్టిన అడ్డుగోడలను మనిషే కూలగొట్టలేక పోతున్నాడు. అడే నేటి మనిషి ఖర్మం! మనుగడకి శాపం: న ర్‌థ్సీ

ళో అబు ణి ఓ కలనమా* కాపాడు నన్ను ఎందుకో నాకీ వ్యథ? అంతులేని ఈ జీవన యానంలో నేను సయితం ఒక సమిెరనే కదా! అతనిపై జరుగుళూన్న అన్యాయాలను చూసె అవకతవకలను గాంచి ఆగిపోతుందేమో గుండె అన్నంత ఆవేదన! ఆపలేని అనర్జాల అగ్నిగుండాల చూసి అప్పుడే పగిలి పోతుందేమో గుండె అన్నంత అందోళన! ఒక పక్క వగంంతా రెక్కలు ముక్కలయ్యేలా పనీ పాటా చేసుకుంటూ మధ్యాహ్నపు మార్తాండుడి త్మీవత తప్ప సాయం సంధ్య సాగసుల్నీ సమ్నుదపు హోరుల్నీ “ కనీసం విననైనా నోచలేని సామాన్య సోదరుడు కడుపులో ఆకలికి క్యరుమనే స్‌సల చప్పుళ్ళే సంగీతంగా కష్టాల దొంతదుజే నిత్యపారాయణంగా కుటుంబాన్ని సాకలేని నికృష్ణపు జీవితాన్ని గురించి కుళ్ళి కుళ్ళి ఏడుస్తూంటే ర్‌ర్‌

మరోపక*_ త్రిన్నదరగక తికమకలు పడుకుంటూ ఆల్‌

ఆఅరగడానిక్‌ ఆందంగా మంచులను మెంగుకుంటూ కులాసాల విలాసాల పందిట్లో సంతర్చణలు జరుప్పుషంటూ పీకల నిండా సారానింపి

పేకాటల సరడాల సల్గాపాల్లో తేలియాడుళూ కాలుకింద పెట్టకుండా కారులోనే కలాపాలు సాగించే క లీ నాగరీకులను చూసూ వుంపే

కడుప్ప తరుక్కుపోయే ఆవేదన

అర్థంలేని అవ్య క్రమైన ఆందోళన!

అంతులేని ఈ జీవన యానులో

నేను సయితం ఒక సమీధనే కద!

చదువు పేరు చెప్పుకుంటూ చదివే ఓపికలేక

షారు కటున ష్యాసవ్వాలనే కొందరు విదా?రులూ

టబ లిం పని చెయ్యకపోయినా [పమోషన్ల లిసులో 1 న

(పధముడిగా వుండాలని తహతహలాడే కొందరు ఉద్యోగులూ బాధ్యతలను విస్మరించి హక్కుల కోసమే

పోరాడే కొందరు యువకులను చూసూంచే

మనస్సు విల విల లాడుతుంది

మదిలో విషాదం ఆలుముకు=టుంది.

ఇదే రేపటి నా తరం

గగుర్వొడుస్తుండి నరనఠొం.

ర్‌శి

కట్నాలు చాలవనీ అ త్తవారిని తిట్టిపోస్తూ కట్టుకున్న భార్యని అడుగడుగునా దెప్పి పొడుస్తూ కసితీరక కాల్చి చంపి, మరోదాన్ని కట్టుకుని కులుకుతూ హాయిగా కాలాన్ని వెళ్లబుచ్చే మగిధీరుల చూస్తు వుంటే గుండె నిండా చీకటి నిండిపోతుంది గుబులుతో మనసు మాడిపోతుంది ఇదే రేపటి నా తరం గగుర్పొడుస్తుంది నరనరం! పదవి కోసం పరువును తాకట్టు బెట్టి విలువలను నడివీధిలో నగ్నంగా వేలంవేసి స్వార్ధాన్ని వలువలుగా చుట్టుకుని పెత్తనంచే సే నాయకుల నడుమ నడుస్తుంటే నాడు “వందేమాతరం' నినాదాలతో [పజలను ఉత్తేజపరిశి నిస్వార్ధంగా దేశంకోసం వారు చేసిన నాటి త్యాగాలను మననం చేసు కుని కొన ఊపిరికి ఊహలు నింపి మధనపడే త్యాగధనులు ఈనాడు ఇ౨కా ఎందుకు బతికున్నామా అని నిలువునా కుప్ప కూలిపోతూంటే మనుసు వేదనతో మండి పోతుంది గుండె దుఃఖంతో బద్దలె పోత్రుంది అవకతవకలను నేను సరిదిద్దలేనపుడు క్‌) ర్‌

సమానత్వం “సై భాతృత్వం" అంటూ ఉపన్యాసాలిచ్చి ఆత్మ వంచన చేసుకోలేను గేయాలురాసి రాగాలు కట్టి ఆనందించలేను అయినా పిర్తికిని కాను నేను నీరాశా వాదిని అసలేకాను అందుకనే అర్థిస్తున్నాను నా కలాన్ని “ఓ కలమా కాపాడు నన్ను” అంటూ నా పజలను ఉ త్తేజపరచే రచనలే సాగించమని! నా (పజలను స్వార్థపు పొరలనుండి విము క్తిచే సే వినూత్న రచనలను రచించమని | ఈ మహాయానంలో జీవనసమరంలో ఏ ఒక్కరు మారినా చాలు అతడే రేపటి నా తరాన్ని (పభావితం చేసే [పభాకరుడు అందుకే నాక్రీవ్యథ | అంతులేని క్క జీవన యానంలో నేను సయితం ఒక సమిధిగా కాలిపోలేను ! రేపటి వెలుగుకోసం ఎదురు చూస్తూ వుంటాను 1 సహతఈ ర్‌రి

నగరం - నారీమణుల ఊహలు నగరంలో నారీమణి ఇరుగుతోటీ పొరుగుతోటీ అయిన వాశ్ళావరితోటి కబుర్దతో కాలాన్ని కాస్సేపయినా గడపలేని యంతంలాంటి పూబోణి నగరంలో నారీమణి! నాలుగింటికి తెల్పారు రూమునే లేచినా నాలుగు బిందెలు నీళ్ళు పడని పంపుతో తలకొట్టుకుంటూ నడిరాతివరకూ నడుం విరిగేలా అన్ని పనులూ తనే చేసుకుంటూ ఒక పక్క పిల్లలని టైముకి బళ్ళోకి పంపించడానికి మరోపక్క- (శ్రీవారు సకాలానికి ఆఫీసు కెళ్ళడానికి వర్పాట్టలో సతమతమైపోతూ నలిగిపోయే నగరంలోని లలనామణి నారీమణి! వేసవికాలం ఎప్పుడొస్తుందా కనీసం పిల్లలకైనా సెలవులొస్తే కాస్త రద్దీ తగ్గతుందనీ

50

కొద్ది విరామం దొరుకుతుందనీ ఛ్రీవారిని ఒప్పించి సెలవు పెట్టిస్తే నాలుగు ఊళ్ళూ తిరిగి రావొచ్చని ఉవ్విళ్ళూరుతూ ఊహలో తేలిపోతుంది రమణీమణి ఆ వేసవి కాలం కోసం వేయి కళ్ళతో ఎదురు చూస్తుంది. వేసవిలో కొత్త సమస్యలు కొల్టలు! కోకొల్లలు! ఆవకాయ పెట్టనిదే ఆసలు బయలుదేరడమెట్టా? ఆందుకని ముందుగానే సరుకులకోసం అంగడి క3ళతే ఆకాశాన్నంటుకునే ధరలు దాచుకున్న డబ్బంఠా అక్కడే దోచేసి అసలు [(పయాణానికి చిల్హిగవ్వ మిగలకుండా చే సేస్తాయ్‌! అప్పుల్లో ముంచేస్తాయ్‌! (పయాణం లేకపోయినా (పాణపదమైన కొత్త ఆవకాయ పెట్టుకున్నందుకు కొండంత పొంగిపోతూ, “పిల్లలతో సినిమాలు చూసి గడి పెయ్యొచ్చులే' అని తనని తాను ఊరడించుకుంటు=ది ఊహలలో విహరిస్తుంది! కానీ, సెలవులకోసం ఆశగా ఎదురుచూస్తూంటుంది పొద్దు పొడిచింది మొదలు న పొద్దు పోయేదాకా పథ్రైడు మెతుకుల కోసం గుక్కెడు నీళ్ళకోసం గుద్దులాటలతో దెబ్బలాటలతో సరిపోతూంటే దానికి తోడు దినకరుడు తన ధాటిని

60

శోజురోజుకీ పెంచేస్తూంటే “సినిమాలు లేకపోతే మానె చిరుజల్టుకురి స్తే చాలు అదే పదివేలు అని తొలకరి చినుకులకి ఎదురుచూస్తూ వుంటుంది. మండుబెండని మరిపించే మళ్లెపూల పరిమళాలలో మామిడి పండ్హలోని మాధుర్యంలో అలసటా ఆవేదనలు మరిచిపోయి రేపటి ఆశలకోసం వేయి కళ్ళతో ఎదురు చూస్తూ వుంటుంది ఎన్ని రేపులు మోపులు మోపులుగా వెళ్ళిపోతూన్నా ఆలా వేచి చూస్తూనే వుంటుంది, నగరంలోని నారీమణి మధ్య తరగతి సుందరీమణి! జాల్యం, యౌవ్వనం, వృద్ధాప్యం మనిషిలో మార్పులు తెచ్చినట్లే వసంతం, [గీష్మం. హేమంతం, శిశిరం బుతువులు కూడా కాలంలో మార్పులు తెస్తాయి కద! ఎండల్లో వేగిపోయి పగుళ్ళు బాసిన పుడమి తల్లిని చల్లబరుస్తూ చినికి చినికి వానై హాయిగా వుందన్న నారీమణే బురద గుంటల్దా తయారయిన వీధులని చూసి విసుక్కుంటుంది శ్రీవారూ పిల్ణలూ తడుపు కొచ్చిన త్‌డి గుడ్డలను చూసి గతుక్కుమంటుంది.

41

ఉయలుములనీ మెరుపులనీ చూస్‌

“ఆకాశం చిల్టు పడలేదు కదా” అని సందేహిస్తుంది ఇంట్లో వుంచే ఈ తిప్పలు తప్పవని

ఉద్యోగంలో ఎంతో హాయి వుందనీ

తియ్యని కలలు కంటుంది

అవసరమయితే దాని కోసం

విశ్వ (పయత్నం చేస్తుంది:

తీరా ఉద్యోగం ఒచ్చిందంటే

ఇంటి పనీ, ఆఫీను పనీ చేసి

అలిసి పోతున్నానని ఆక్మేపిస్తుంది.

ఎండకీ వానకీ గురై పోయి

గుండెచేత బట్టుకుని నిండు బస్సునెక్కి.

ఉస్సురని ఇల్లు చేరుకునే ఇంతి

“ఇంతకంటే ఇంట్లో వుండడమే మేలు” అనుకుంటుంది, ఆదే కోరుకుంటుంది.

నగరంలో నడిరోడ్డు మీద సయితం నిర్భయంగా నడవలేని

నారీమణి

గాలిని సయితం నగరంలో స్వేచ్చగా పీల్చనోచుకోని అబలామణి కేవలం ఊహలతోనే ఊపిరి పోసుకుంటుంది ఊరడిల్టుతుంది!

ఉన్నదానితో రాజీపడలేక పోవడం లేని దానికోసం ఆరాట పడడం ఇదే జీవితమంటే

62

'అశలతో బతకడమే

జీవించడం అంటే!

ఊహలే లేకపోతే

ఆశలే చచ్చిపోతే

జీవితానికి లేదు అర్థం జీవించడం వ్యర్థం!

హస్తా స 68

"శ్వేతపష్మతం వీ హృదయం పిల్దలంటే, దేముళ్ళు పిల్లలకి లేవు కక్షలూ కార్బ్పణ్యాలు రకరకాల చెట్టూ చేనులూ, నలుపు తెలుపు మబ్బులూ మెలుపులూ వేర్వేరుగా వున్నా ఒక దానితో ఒకటి 'పెనవేసుకు పోయినట్లే ఆకొళంలో తారల్డాగా భూలోకంలో నిలిచి వెలిగే పగటి చుక్కలు మీరు కిల కిల నవ్వే మీరు చకచక నడిచే కీలు బొమ్మలు మీరు చిలుకల మాదిరి చినచిన పలుకుల సింగారులు మీరు తళతళ మెరిసే మేలిమి బంగరు మేని గల పుత్తడి బొమ్మలు మీరు అమ్మ చేసిన బొమ్మగా అవతరించి

64

కల్ల కపటము లఅెరుగని సిరిమల్లైలు చిన్నారులు మీరు! యు 1పపంచమనే వనంలో విరబూసిన విరజాజులు చామంతులు పూబంతులు! కులమత కుటిలత్వాలు తెలీవు! కులం మతం కలబోసిన మంటల మారణహోమాలు తెలీవు! తెలిసిందల్దా అండరమూ మనుషులమేనని! అందరికీ మంచి గుణముండాలీ అనిః పసి మనసుల లేత హృదయాలు స్వచ్భమైన పాల నురుగులాంటి తెల కాగితాలు! చా మనసూ, మమతా, సీతీ నియమం ఎంచి ఎంచి రాసుకోదగిన శీత ప్మ్యతాలు ప్పి హృదయాలు! స్వార్ధమం టే తెలీదు ద్వేషమన్నా తెలీదు తెలిసిందల్లా స్నేహంలోని తియ్యదనం ఛా ఆప్యాయతలోని మాధుర్యం! హపెపలూ! మీరు రేపటి పౌరులు! హృదయమనే ఆ తెల్లని ఫలకం మీద పసితనంలో రాసుకున్న రాతలనే పదిలంగా దాచుకోండి! పెరిగే కొర్జీ తుడిపేసి కొత్తరాతలు రాయకండి! చెమ్మ చెక్కలతో చేతులు కలిపి ఆడుకుంటూన్న ట్లై 685

పుంగిరి వూతలలో చేతులు పట్టుకుని తిరుగుతూన్న ఫ్లై కలిపిన చేతులు విడవకండి! కలసిన బతుకులు విడదీయకండిః కలతలు లేని జీవితం కల కాలం గడపండి: ఒకే తాటిపై నడవండి ఒకే భాష ఒకే జాతి ఒకే నీకి ఒకే రీతి తెలుగు బాలల మేమంటూ తెలుగు తనమే మాదంటూ [పపంచమంతా చాటండి జాతి గౌరవం నిలపండి! య్‌ 68

ళ్‌ 4 నా దేశం

నా దేమశంపే నాకెంతో ఇష్టం

నన్ను కాపాడే రషజాకవచం నా దేశం. ఎత్తైన శిఖరాలూ, ఎదకదిలించే గుడి గోపురాలూ 'సెలయేళ్ళ గల గలలూ, ఓంకార నాదాలూ ఆకుపచ్చని చేళ్ళు, ఆమని చంచాలు అందానికి (పతిబింబం నా దేశం నన్ను కాపాడే రకా కవచం నా దేశం విరగబూసిన పూలు నక్ష్మతాల తీరు కన్నుల పండుగజేస్తూ ఘుమ ఘుమలు వెదజల్లుతూ మామిచళ్ళూ నేరేచ్ళ, జామి, పనసపళ్ళాూ నవధాన్యాలూ నాయింట పండిస్తూ నందనవనాన్ని మించుతుంది నా దేశం నన్ను కాపాడే రతా కవచం నా దేశం. రంగు రుగుల రాళ్ళక్రీ, రతనాల గూళ్ళకి కోహినూరు వ(జాలక్రీ, కోరుకున్న ముక్యాలకీ వెడి బంగారాలకీ, వెలలేని సంపదలకీ

67

నిలయం నా దేశం నన్ను రక్షించే ఆలయం నా దేశం. పటు చీరల కాంతులు, పడతుల వయ్యారాలూ న! నవతకు (పతిరూపాలూ, (పగతికి కరదీపాలూ నాట్యాల ఖసి, సంగీతాల దుని నా దేశం నిత్యవై భోగానికి నిదర్శనం నా దేశం వేరు వేరు భాషలెన్నో పలికిస్తూ (పతి భాషలో పండితులను సృష్టిస్తూ ఐకమత్యంతో అందరినీ లాలిస్తూ నన్ను మురిపించే నాదేశం నాకెంతో ఇషం. ట్‌ నన్ను కాపాడే రఇాకవచం నా దేశం, లలిత కళలకు నిలయం నా దేశం! సకల శాస్త్రాలకు ఆధారం నా దేశం! పంచశీల పుట్టింది ఈ చోట (పణాళికలు వెలిశాయి ఈనాట సమతా మమతల సాగరం నా దేశం! సకల సౌభాగ్యాల నిలయం నా దేశం! నా దేశం కలకాలం కలకలలాడుతూ వుండాలనీ అంత అ ఆం సమసమాజాన్ని సృష్టించి, నవత పండించాలనీ ఎన్నో పధకాలను రూపొందించింది, ఆర్థికంగా, సాంఘికంగా, రాజకీయంగా, నె తికంగా తలెత్తుకు నిలిచేలా నిరంతరం, కృష్ని చేస్తోంది! 68

అటువంటి నా దేశం అందంగా వుండాలనీ జనంతో కిటకిటలాడుతూ, కూటికీ నీటికి బాధపడకూడదనీ కుటుంబ సంక్షేమాన్ని (పోత్సపిస్తూ వుంది చిన్నకుటుంబాలను కోరుకుంటూ వుంది అందుకే నాకు నా దేశమంటే ఎంతో ఇష్టం నన్ను కాపాడే రకాకవచం నా దేశం. నా దేశం ఆదేశాన్ని అందుకోవడమే నాలక్ష్యం అర్థిస్తున్నాను మిమ్మల్ని అహర్నిశం కుటుంబ సంక్షేమాన్ని కోరుకొమ్మని నా దేశాన్ని రక్షించమని.

నా దేశమంటే నాకెంతో ఇష్టం

నన్ను కాపాడే రకాకవచం నా దేశం-

జ్‌ ఆ 69

తపస్విని

ఎన్నో పవలుః ఎన్నెన్నో రేలు నీ కోసం ఒళ్ళంతా కళ్ళు చేసుకుని ఎదురుచూసి నిదురకాస్తే సీవేతెంచిన మరుక్షణం కన్ను కుట్టిన నిదాదేవి వడివడిగా ఒక్క తృటిలో కసితీరా ఆవరించి సన్ను నన్నూ వేరు చేసెనుః ఘనకార్యం సాధించినట్టు వెను వెంటనే మయమాయెనుః గుండెలోని ఊసులెన్నో గొంతుదాటి వెలికిరాక కళ్ళలోని క ధలన్నీ కరిగిపోయి చెదిరిపోగా తెలుపలేని మూగమనసు గుట్టుగా గుసగుసలు పలికెను

70

ఏమని?

ఫోగకన్నుల సీ చెలికానికి

ఆ వెన్నెల రేడు సయితం

ఎన్నటికీ సరికాడనిః

ఎలాగా?

పులకరించిరీది వయసు!

అబ్బురంగా ఆడిగింది మనసు!

దొంగ చాటుగా మబ్బుల మాటున

తార తారతో సరసాలాడును ఆరేడు

గుండె దిటవుతో పొంగు వలపుతో

నిన్ను తప్ప వేరెవ్వరినీ చేరడు సీ జతగాడు!

ఇద్దరి మధ్యన పోలిక ఎక్కడ?

సీ పియుడికి నీవంటేనే మక్కువ!

పగలంతా పలుదారులు తొక్కుతూ

రాతిరి మ్మాతం నింగిని నిక్కిన

కలువలరేడు కడు గడసరి వాడు

రేయీ వవలు తేడా తెలియక

పాలూ నీరుగ సీతో కలసిన.కడు

[పేమధనుడు నిను వలచిన వాడు!

నెలకొకసారే ఘనముగ వెలిగి

తక్కిన రోజులు తప్పుకు తిరిగే 7]

పిరికివాడు ఆ వెన్నెల రేడు నిత్యము నీతో నీడగ నిలిచిపతి నిముషము నీతోడుగ నడిచే-రస హృదిగల రమణుడు నీవాడుః ఇద్దరి మధ్యన పోలిక ఎక్కడ? నీ పియుడికి సీవంటేనే మక్కువ! మూగ మనసు మాటలు విని ఊరడిల్టింది హృదయం పరవశించింది [పతి క్షణం! ఊగిపోయింది మేను-ఉయ్యాలగా సాగిపోయింది (పేమ జంపాలగా! మనసు మీటింది మది వీణచేసి కళ్యాణ రాగం: విందుచేసి మురిసింది మమతల పందిరేసి వయసు వింత సోయగం!” అనిపించింది నాకు ఆ క్షణం నాకు మాతం ఏమి తక్కువ గుండె నిండా ఎంత మక్కువ నా కోసం ఎన్నికళ్ళి కలల తేలుతూ తూలుతూంటే వలలు పన్ని వగస్తూంటే

ళీ

నా అడుగులో అడుగులేసి నాట్యమని పులకరిస్తే? నా మాటతో మాట కలిపి అది గీతమని (భమిస్తూంటే నా నిట్టూర్పుల సెగలు పీల్చి చలువ వెన్నెల వెల్టువలని మురుస్తూం టే నా చుట్టూ గిరిగీసుకు కూర్చున్నా అపర కారద అవతారమని అభివర్ణించి ఆనందిస్తూం టే? మౌనిలాగా మెల్టగా నవ్వుతోంది నా మనస్సు నా [పియుని [పేమానురాగాల వర (పసాదంకోసం చేస్తోంది తపస్సు! అందుకు, వేయి వరుణులు ఒక్కసారి వర్ణించినా లక్ష పవనాలు ఒక్కసారి [పభంజించినా కోటి మేఘాలు చుట్టూ మూగి కోటి కోట్ట మెరుపులతో ఉరుములతో చేయి కలిపి హూంకిరించినా మా [పేమ చలించదు మా మమత నశించదు! 8) గా

రేపటి ఆశ ప్యరి విప్పుకుని మయూర నాట్యం చేస్తుంది రేపటి ఆశ గండు కోయిలలా గొంతెత్తి మోహన రాగం పాడుతుంది! ఎందుకో తెలుసా? 6పేమ పవ్శితం! (కేమ కాశ్వతం: హేమ ఆమలినం! [పేమ అమరం! టపేమ త్యాగం! (పేమే దైవం! ల్‌ గడ్డ

అగు జ్ఞాపకం భవిష్యత్తు అనే భవనానికి వర్తమానం కొన్నిమెట్లు గతం పునాది రాళ్ళ! గతం గట్టి అనుభవాల మాలికలై తే వర్తమానం వాటిలో పరిమళించే పుష్పాలౌతాయి భవిష్యత్తు దివ్యంగా వెలిగిపోయి స్థిరంగా నిలిచిపోయే కారక లౌతాయి! రేపు మనం ఏమవుతామో తెలుసుకునే ముందు నిన్న మనం ఎలా ఉండాలో తలచుకుంటే మేలు జాపకాలు జీవిలానికి వెలుగుచూపే దీపాలు కావాలి కాని జీవితాలను కాల్చివేసే నిప్పు కణికలు కాకూడదు! మనిషిలోని మంచిని పెంచే మార్గదర్శి కావాలి జ్ఞాపకం! మనస్సును చంపే “'మ్మాతి మాతం కాకూడదు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయే చిహ్నం కావాలి జ్ఞాపకం భవిష్యత్తులో బంగొరం పండించే బీజం కావాలి జ్ఞాపకం! క "ర్ట

గి (=! ఈ లోకం నాకోసం ఏం చేసింది: ఈ లోకం నా కోసం ఏం చేసింది? నాకోసం ఈ జగం వం చేస్తుంది? కల్పబోల్లి కబుర్లతో కాలక్షేపం చేసుంది!

మ! రో మూ. ఆవాజ్‌ పొల్దుమాటలు చెప్పి నన్ను మభ్య పెడుతు:ది? కడుపు నిండా తిని తిన్న దరుగక “బేవు” మని తేనున్తూ కాలే కడుపుల కిచ్చే పెద్దల కవితల్దాంట్‌ కన్నీటి ఉపన్యాసాలు నా కడుపులో దేవుళూన్న కలోలాని 1 ఆపగలవా?

ర లాన్న పసిబిడలు గుక్కెడు పాలకోసం

ళణె

గుక్కపట్టి ఏడుస్తుంటే

కు[రకుంకలు ఆకలిబాధ కోర్చుకోలేక చెత్తకుండీలో గొప్పవాళ్ళ సగంతినీ పారేనీన ఎంగొలాకుల కోసం కుక్కలతో క్రున్సీ పడుతూంటే ఆ దృళ్యాన్నీ పరదేశీయలు వినోదంగా చ్మితాలు తీస్తుంటే

78

అది చూడలేక నా గుండెలు ముక్కలు ముక్కలవుతూంటే పాలకులు పొడే (పగతి జోలపాట. నా సంక్షోభాన్ని ఆపగలదా? థ్యాకాఐట్రలేక నిలువ నీక లేక తోటి ఆడపడుచులు కంట తడిపెడుతూం టే సిగ్గుతో నామనసు కుంచించుకు పోత్తూంటే చలువ రాతి మేడల్లో వుంటూ చక్కని కార్టలో తిరుగుతూ మానభంగాల గురించి మహా ఇదైబ-తూ కమ్మని ఉపన్యాసాలు దంచే నాయకుల తియ్యని మాటలు నా బాధను బాపగలవా? నా కళ్ళల్లో కాంతి రేఖలు నింపలేని వెన్నెలలూ నా గుండెలో మమత పండించలేని కోకిలలూ నా కస్నీటికి కనికరించని తారకలూ చలించని చలువ రేడూ నా బాధలను గుర్తించని ఉదయ భానుడూ నా ఉనికిని లక్య పెట్టని అవనీ ఆకాశాలూ మంచూ మబ్బూ కొండా కోనా పంచభూతాలూ ఏవైనా సరే నాకెందుకు?

77

(౫ ఈ లోకం నాకోసం ఏం చేసింది! ఈ లోకం నా కోసం ఏం చేసింది? నాకోసం ఈ జగం ఏం చేస్తుంది? కలబోలి కబురతో కాలక్షేపం చేసుంది!

న కో గ్‌ యు పొల్దుమాటలు చెప్పి నన్ను మభ్య పెడుతు:ది? కడుపు నిండా తిని తిన్నదరుగక

• బేవు” మనీ తేనుస్తూ కాలే కడుపుల కిచ్చే పెద్దల కవితల్చాంటి కన్నీటి ఉపన్యాసాలు నా కడుపులో దేవుళూన్న కలోలాని 1 ఆపగలవా?

బ్ర లౌన్న పసిబిడలు గుక్కెడు పాలకోసం

డె గుక్కపట్టి వడుస్తుం టే కు[రకుంకలు ఆకలిబాధ కోర్చుకోలేక చెత్తకుండీలో గొప్పవాళ్ళు సగంతినీ పారేసిన వంగలాకుల కోసం కుక్కలతో కుస్తీ పడుతూంచే ఆ దృళ్యాన్నీ పరదేశీయులు వినోదంగా చ్మితాలు తీస్తుంటే

78

అది చూడోలేక నా గుండెలు ముక్కలు ముక్కలవుతూంటే పాలకులు పాడే (పగతి జోలపాట. నా సంక్షోభాన్ని ఆపగలదా? కట్ట బట్టలేక నిలువ నీడ లేక తోటి ఆడపడుచులు కంట తడి పెడుతూం టే సిగ్గుతో నా మనసు కుంచించుకు పోతూంటే చలువ రాతి మేడల్లో వుంటూ చక్కని కార్డలో తిరుగుతూ మానభంగాల గురించి మవాో ఇదై పోతూ కమ్మని ఉపన్యాసాలు దంచే నాయకుల తియ్యని మాటలు నా బాధను బాపగలవా? నా కళ్ళల్లో కాంతి రేఖలు నింపలేని వెన్నెలలూ నా గుండెలో మమత పండించలేని కోకిలలూ నా కన్నీటికి కనికరించని తారకలూ చలించని చలువ రేడూ నా బాధలను గుర్తించని ఉదయ భానుడూ నా ఉనికిని లక్ష్య పెట్టని అవనీ అకాళాలూ మంచూ మబ్బూ కొండా కోనా పంచభూతాలూ ఏవైనా సరే నాకెందుకు? ౯777

వాటి గొప్పలు వినడమెందుకు? నా గోడు ఈలోకంలో దేముడికీ ఒద్దేమో? పలకకుండా రాయిగా నిలచిపోయాడు భగవంతుడు సైతం భజనలకు లొంగిపోయి భజన పరుల కబంధ హస్తాలలో ఇరుక్కుపోయాడేమో? చుట్టూ గుడి కట్టించుకుని కూర్చుండిపోయాడు. ఇది కాదు ఈనాటి కధ! ఏనాటి నుంచో జరుగుతున్న గాధ! యుగ యుగాల చర్విత! ధనికులు తీరిక వేళల్లో గానం చేసుకోవడానికి ఉపకరించే గీతిక! కలిమికీ లేమికీ మధ్యనున్న వైరం నానాటికీ పెరుగుతోందేగాని “" తరగడం లేదు ఈషణ్మా(తం! లేదు ఎన్నటికీ దీనికీ పరిష్కారం! అందుకే అడుగుతున్నాను గొంతెత్తి ఈలోకం నాకేమివ్వగలదని? ఈ జగం నాకేమి చెయ్యగలదని? ఎగసి పోతాను రెక్కలు కట్టుకుని ఎగిరిపోతాను చైతన్యాన్ని వెతుక్కుని "78

ఆకలి న్విదా క్షద్చాధలేని లోకంలోకి! ఈర్ష్యాసూయలు అగుపించని చోటికి కలిమి లేములు కనిపించని వాడకి నిత్యం వసంతం తాండవించే సీడకి! ఆలోకం నా కోసం ఏమీ చెయ్యనక్కరలేదు నాకోనం ఆ జగం కాస్తంత చోటుంచితే బాలు! పారిపోవడం కాదు ఈ లోకం నుంచి నా ధ్యేయం పిరికిగా కానిపించని చోటికి! ఆ లోకం ఈ భూలోకం కావాలనేదే నా లక్ష్యం: అంతవరకూ ఈ ఆకలిపాట (పతిచోటా పాడుతూనే ఉంటాను! అపర శారదనై (పతి కవితలో ఈ పలుకులు తెలుపుతూనే ఉంటాను!

కే

79

మామ్మకి తాతయ్యం టే ఎంతో ఇష్టం! తాతయ్యకి మామ్మం టే పంచదార చలకలకన్నా పాణం! పండు మిరప పచ్చడికన్నా పరమఇష్టం! గతాన్ని రోజుకు ఒకసారైనా నెమరు వేసుకుంటారు సర్వాన్నీ మరచి నా గొడవల గురించి దెబ్బ లాడుకుంటారు. మరి మొహాలు చూసుకోనంతగా వాదులాడుకుంటారు కళ్టూ ముక్కూ కాలువ కట్టి మున్సిపాలిటీ తొంగిచూడని మురికి బస్తీల్దా అవుతుంది మామ్మ మొహం! బస్తీనంతా హడలగొట్టి బలాదూర్‌ తిరిగే రౌడిలా వుంటుంది తాతయ్య వైనం మామ్మ ముక్కర మీద విరుచుకు పడతాడు తాతయ్య “పశువు ముక్కుకు కాడేసి లాగినట్టుంది సీ ముక్కెర” ఆంటాడు మామ్మ వాళ్టా మండి ఏవగించుకుంటుంది తాతయ్య బొద్దు మీసాల్ని! వయస్సు మళశ్టీనా రంగు పూసిన ఆ మీసాలు బొద్ధెంకల్డా వున్నాయంటుంది. మామ్మకి బొద్దెంకంటే భయమైనా మీసాలని బొద్దెంకలవగానే మెల్టగా కజ్ఞపట్టుకుని లేచి మామ్మమీదికొస్తాడు కొట్టడానికి కాదు. ముద్దు పెట్టుకోవడానికి తాతయ్య 80

'వాడెంక మీసాలు నా దగరికి రావొడ్ల ళల లి ది భయపడి పోతుంది మామ్మ నిజంగానే వాటిని బొద్దెంకల్లా ఊహించుకుని! “ముక్కెర పట్టి లాగి మరీ" ముదెటుకుంటాను బ్‌ చిట మూతి కడ్లంగా ముక్కెరెందుకో! ల! తాతయ్య మామ్మకు దగరగా వెళటోతాడు కి. యల మామ్మ భయపడిపోయి నా వనకొలే దాక్కుంటుంది అడ్డు జరగొద్దని నన్ను బతిమాలుకుంటుంది తాతయ్య నన్ను గటిగా ముదు పెటుకుంటాడు ట్‌ ౧ ట్‌ ముసి ముసిగా నవ్వుకుంటాడు మామ్మ ముసిముసిగా నవ్వుకుంటుంది. ఆరోజు తాతయ్య 'పెళ్ళిరోజట!: నాన్నా అమ్మా డబ్బిచ్చారు కొత్త బట్టలూ కొన్నారూ. “కాస మీసాలరంగు తెచ్చి పెట్టకూడదు బాబూ అంది మామ్మ తాతయ్య వళ్శెచ్చాడు ఎటో ఆటోలో! మూడు ముత్యాల గుత్తి కొన్నాడు. ముక్కెరకి తగిలిస్తే ఇంకా అందంగా వుంటుందని ఇద్దరూ కలుసుకున్నారు భోజనాల దగ్గర. 7) రే

“బొద్దేంకల్దాంటి మీసాలు నీకు ఇష్టంలేదని తీయించేళా! మెల్టగా నవ్వుతూ అన్నాడు తాతయ్య “పళువుకు కట్టినట్టున్న ముక్కెర మీకు నచ్చలేదని మార్పించేళా!” బోసినోటితో పక పకా నవ్వింది మామ్మ. “హాయిగా ముద్ధెట్టుకోవచ్చులే మీసం బాధా ముక్కెర గొడవా లేదు అన్నాడు మామ్మ దగ్గరగా జరిగి తాతయ్య నా వెనకాలే దాక్కుంది మామ్మ అడ్డు జరగొద్దని బతిమాలుకుంది. మామ్మా తాతయ్యల దొంగాటలకి నేనే తల్లిని! చారి దెబ్బలాటలకి నేనే న్యాయవాదిని! వారి (ప్రణయ లీలలకి నేనే సాక్షిని! ' ఈసారి దెబ్బలాడితే తాతయ్యని ఏమంటుందో మామ్మ? చూడాలి: మరి తాతయ్యేమంటాడో మామ్మని? వినాలిః మీసాలూ, ముక్కెరా లేవుగా' అనుకున్నాను. ఈఆరోజూ వొచ్చింది: దెబ్బలాటా పొచ్చిందిః 'నిక్షేపంలాంటి ముక్కెర మార్చి హారెశావ్‌! తిల్లి

నీ మొహం చూడబుద్ధి కావడం లేదు కసిరాడు తాతయ్య, “సం పెంగపూవుల్హాంటి లక్షణమైన మీసాలు తీసి పారేశారు - విసుక్కుంచి మామ్మ “పోనీలే మామ్మా నీ ముద్దుకి అడ్డులేదుగా” అన్నాను. న! ౮ “ఓరి భడవా! అచ్చు తాతయ్య పోలికే కౌగలించుకుంది మామ్మ. “ఆరిపిడుగా:ః అన్నీ మామ్మ మాటలే” ముద్దెట్టుకున్నాడు తాతయ్య వారి కళ్ళలో కాంతి! వారి మనసుల్లో శాంతి! వారి పోట్టాటల్లో హాస్యం! రా రా వారి వాదులాటల్లో లాస్యం! అది చెరగనీ తరగని దరహాసం మనిషికి సగం బలం మందహాసం! బతుకంతా బాధే అయితే బతకడమెలా సాధ్యం? కష్ట సుఖాలు దైవాధీనం అరికట్టడం ఎవరి తరం? “ఆటలో అరిటి పండు"లా జీవితం గడి పెయ్యడమే ఒక వరం! అనుకుంటేనే వుంది సుఖం అందులోనే వుంది ఆనందం! ర్‌

మనిషీ తెలుసుకో!

ఆనగనగా ఒక చిట్టడివి అందులో వున్నయ్‌ ఆడుతు పాడుతు పెద్దపులులూ చిజుత పులులూ ఎలుగుబంట్లూ ఏనుగు జట్టూ నక్కా కుక్కా పామూ తేలూ చిన్నా పెద్దా జంతువులన్నీ: ఉన్నట్టుండి ఒకనాడు అడవికి అధిపతి మృగరాజు మండుటెండలో మారుమూలన సభ తీర్చాలని కోరాడు అన్ని మృగముల పిలిచాడు! అసలు విషయం తెలియని మృగములు ఎఎడకు వానకు వెరువక జడువక చిలబిల మంటూ వచ్చేశాయ్‌ రాజాజ్ఞను పాటించాయ్‌!ః మండుటెండ మము మల మల మని మాడుస్తూం టే

రీ

సీడన్నది కరువయిపోయి

ప్‌ల్పా పీచూ వడుస్తూం టే

ఎందుకు రాజా ఈసథ

ఉన్న పళాన రమ్మన్నాఠట

అడిగిందొక ఖడ్గమృగం

సందేహంతో సతమత మవుతూ!

“శ అడవికి నేనే రాజును కదా

నాకు తెలియదా మీ.బాధి

అయినా ఒచ్చిందొక విపత్తు

అందుకే పెట్టానీ పరెషత్తు

కలిసి కట్టుగ మనమందరమూ

తొంగించాలీ అవతు!

ఆతురతతో జంతువులన్నీ

రక్కా పొడాచుకుని వింటున్నయ్‌

ఆపద ఏమిటో తెలియక పాపం

బిక్కు బిక్సుమని కూర్చున్నయ్‌!

“అడవుల నరుకుచు మనుజులిష్పుడు

అన్ని (ప్రాంతములకు వచ్చారు

మనమెక్కడ కనిపిస్తే అక్కడ

నిలువునా [ప్రొణం తీస్తున్నారు!

హృదయం లేని మనుజుల చేతిలో రిల

కఠోరచావును బడయుట కంటే ఈ అడవిని వదలి వలసపోతే హాయిగా (బతుకును గడపొచ్చుః ఏమంటారు మీరంతా మీరేదన్నా ఒప్పుకుంటా" - అంటూ సింహం కూర్చుంది సలహాకోసం వేచింది. అయ్యా మృగరాజా! ఆలోచనొకటి వచ్చింది నాకు అడిగారు గనుక చెబుతా వినండి! అన్నది ఒక గుంటనక్క మూలగా నుంచుని ఒక పక్క! మన బాధల రిపోర్టు తయారుచేసి గాధలన్నీ దానిలో రాసి మనుజుల కమిటీ కది అందిస్తే దయతో వారు స్వీకరించరా న్యాయం మనకు చేకూర్చరా జంతువులన్నీ 'భళా' అన్నాయ్‌ సింహం కూడా 'ఓ.కే.' అన్నది పావురాన్ని రాయబారిగా మనుషుల కడకు వంపించాయ్‌ ఫలితం కొజకు ర్మాతింబవలు 86

పడిగాపులు గాశాయ్‌!ః

వారం రోజులు గడవక ముందే మనుషుల కమిటి వచ్చింది - దర్యాప్తు కొనసాగించింది

రాచిలుకల స్వాగత పలుకులు గండు కోమిలల స్వరాలాపనలు నెమళ్టతో నృత్య _పదర్శనలు కన్నుల విందు కలిగించాయ్‌ మనుజుల మనసులు రంజింపజేశాయ్‌ అంతలోనే జరిగిందొక వింత హాహోకారాలతో నిండిపోయింది అడివంఠా అందా అంటూ ఆవు ఒక్కటి

వచ్చి చేరిందక్కడికి!

మరో ఆవు తనసి తన్నిందంటూ న్యాయ విచారణ కోరింది!

సింహం కాస్త ఆలోచించి

తీర్పు చెప్పేలోగా మనుజులు తమకి తామే కలగజేసుకుని ఆవునిలా అడిగారు

“ఓయీ ఆవూ ఆవూ! ముందు మేమడిగే (వళ్నలకు జవాబుచెప్పు! ఉన్నది ఉన్నట్టుగా చేవ్పు' అని!

8

భయపడుతూ సరే నన్నది ఆవు న్యాయం కోసం ఎదురు చూస్తూన్నది! “అయ్యా ఆవుగారూ! మీదీ ఆ మరో ఆవుదీ కులమూ మతమూ ఒక పేనా? గోతం శాస్త్రం ఒక టేనా? ముందీ (పళశ్నకు జవాబు చెబితే పరిష్కారం చిటికలో చేస్తాం! అన్న మనుజుల మాటలు విని నివ్వెర బోయింది ఆవు నిశ్చేఘ్టరాలయింది!! అంతవరకూ తాను విన్నది మనుషులలో జంతువులాంటి వారుంటారని! కానీ ఇప్పుడు అర్హం కాకున్నది జంతువులలో మతాలుంటాయనిః తికమక పడింది అవు సమాధానం దొరకక సతమతమయింది! అర్థంలేని (పళశ్నలు వేసే మనుషులంటే అసహ్యం పుట్టింది సింహానికి ఆవేశం ముంచు కొచ్చింది సించానికి! పట్ట పటపటా కొరికి కొరకౌరా చూస్తూ ఇలా అంది సింహం

8ిర్రి

*“భరతమాతను బందీ చేసి తెల్పవారలు రాజ్యమేలగ యా యావద్భారతం ఏక కంఠముగ- ఎలుగెత్తి పాడింది మేమంతా భారతీయలమని “స్వరాజ్యం మా జన్మ హక్కని! ఆడా మగా తేడా లేక అంతరాల భేద మసలె లేక' కార్యదీక్షతో కదిలింది [పజానీకం సమతా మమతల పూల రథం! స్వాతం[త్యం తెచ్చి పెట్టి తెల్లవారిని తరిమి కొటి 6. టబ భరతమాతకు పటం కటిన ఉట మహనీయు లెందరో కాలగర్భంలో కలిసిపోగా స్వార్థం నిండిన కొందరు నేతలు నేడు తలి రొమ్నునే చీల్చ బూనినారు లా మతం పేరిట కులం పేరిట మానవత్వం మంట గలుపుతూ మారణ హోమంతో అమ్మకు హారతులిస్తున్నారు -. - ర కతర్చణతో సంతర్పణలు చేస్తున్నారు 809

అంతే కాదు! అల్ట కల్లోలాన్ని సృష్టించి అభిమానం ఆప్యాయతా హరింపజేసీ అమ్మ గుండెలో ఆరని మంటల చీపాలు-వెలిగించి అలజడుల సంబరాలలో మురిసిపోతున్నారు విలువలకు శిలువలు వేసి విజ్ఞవీగుతున్నారు ఐకమత్యం మీలో పూజ్యం! ఆదే మమ్మల్ని ఒక తాటిన నడిషించే సూతం! మనుషులూ! మీకు నమస్కారాలు! మీ సీతులు మాముందు వల్లించకండి! మీ గుణాలు మాలో వెదజల్లకండి! మా జంతుజాతిని కలుషితం చెయ్యకండి! మా ఐకమత్యాన్ని విచ్చిన్నం కానీయకండి! మనుషులూ! మీకు శతకోటి నమస్కారాలు! మా మానాన మమ్మల్ని బతకనీయండి! అంటూ సింహం దిక్కులు పిక్కటిల్లేలా గర్జించింది! భూమి కంపించేలా ఉరిమి చూసింది! అదిరిపోయిన మానవులు చెదిరిపోయిన మనస్సుతో సిగ్గుపడి తల వంచుకున్నారు!

రి0

గుండుకు గుండెను ఎదురుబెట్టిన కేసరినీ విల్ణంబులకు ఉల్దాన్ని అంకితం చేసిన దాతలనీ స్మరించుకున్నారు! గతానికీ వర్తమానానికి గల 'మార్పులసనో చూసి గతుక్కుమంటూ థావుకత కందని భవితవ్యం గురించి భయపడుతూ మనుషులలో చెలరేగిన రాక్షసత్వానికి బెదిరిపోతూ, ఆలోచనలో పడిపోయారు మనుషులు! ఆందోళన చెందుతున్నారు! సభ వాయిదా వేసింది సింహం మనిషికీ మృగానికీ వెతుక్కుంటూ గమ్యం! స ర!

తపన! “దేశమంటే మట్టి కాదోయ్‌ దేశమంటే మనుషులోయ్‌ి శంఖం ఊదినటు మోగుతున్నయ్‌ చెవిలో రింగుమంటున్నయ్‌ గురజాడ వారి మాటలు మరుపురాని మధుర గీతికలు (పగతి బాటకి కరదీపికలు! గట్టిగా ఈ మాటంటే నువ్వు బొత్రిగా అజ్ఞానివని నవ్వుతోంది ఈ లోకం నిలదీసి చూస్తోంది నాకేసి పాపం! స్వార్థం వేయి నాలుకలు సాచి ధర్మాని స్వాహా చేస్తున్న ఈ సమయం కలీీలకు నిలయం కన్నీళ్లకు ఆలయం పాపాల (ప్రాంగణ పవిత్రతకు బహుదూరం:!

92

జానెడు చోటు కోసం గుక్కెడు నీళ్లకోసం బెత్తెడు పొట్టకోసం కుత్తుకలు కోసుకునే క రోజులు పడుతున్నాయి దౌర్జన్యానికి మంగళ హారతులు కొడుతున్నాయి నలబజారు యు ఆసాముల కీీలింగులకు జోహారులు! పాలళో నీజపోని అమ్మినా యు యి వెన్నకి పిండి కలిపి వ్మికయించినా కుంచెడు బియ్యంలో కంచం రాళ్తపోసినా కొనుక్కువెళ్లే అమాయక యు (పజలున్నంత కొలం నిరుపేదల నోరుమూసుకున్నంత కాలం చేస్తుంది అన్యాయం రాజ్యం స్టాపిస్తుంది అధికారాల పీఠం! దేశభక్తి నశించింది దేశాన్నే భుక్తం చేసుకోవాలన్న తత్వం (పబలీంది! రి

సకల కష్టాలూ సహించి స్వాతం(త్యాన్నీ

సాధించిన తరం [కమ [కిమంగా

కినుమరుగవు తూన్నది

నీతీ నిజాయితీ నిద పోతూన్నది.

కాలేజీల్లో సీట్టులేవు

ఆఫీసుల్లో థాళీల్లేవు

విద్యావంతులకుద్యోగా (లావు

ఉద్యోగాలకి ఎదుగూ బొదుగూ లేదు

అందుకే వున్నారు అందరూ రోడ్డంబట

“స్ట్రయికు'లంటూ “మెరావు' లంటూ

నిరసన [వతాలంటూ

నిరాశా పూరితులు

నిత్య దరిద్రులు

రత్న గర్భలో పుట్టిన

గర్భ దరిదులుః

చదువెందుకు చట్టు బిండలు

ఉండాలి ఓమం్యతి చల్దని చూప్పల్న,

ఉత్తరమో దక్షిణమో

తెచ్చుకునే ఇచ్చుకునే

చురుకుదనం ఉంటే చాలు

చుట్రేస్తారు దేశాన్ని రెండురోజుల్లో ర్య

మీంగేస్తారు (వపంచాన్ని మూడు నిమిషాల్లో! కుక్కా కాటుకు చెప్పుదెబ్బలు పడనప్పుడు హింసకాక (పతి హింస లేనప్పుడు దానవత్వాన్ని ధ్వంసం చేసే దిక్కే లేనప్పుడు, అధర్మం రొమ్ము విరిచి మ్వైర విహారం చేస్తూన్నప్పుడు మట్టి కన్న హేనంగా మనివ్మి పాణం విలువ కడుకూన్నప్పుడు “దేశ మం చే మనుషులోయ” అన్న మాటలు చెవిటివాడి చెవిలో ఊదిన పాటలు చనిపోయిన శవం ము=దు ఆడే ఆటలు! మనిషి కలుషిత మైతే ఉంది ఏదో (ప్రాయశ్చిత్తం! మననులే కలుషితమైతే లేనే లేదు వైద్యం మనుగడ ఎలా సాధ్యం! సమాజమంతా కళ్ళే వుంటే సమతా మమతా నశించిపోతే ర్టిర్ట్‌

దేశమేగతి జాగు పడునోయి

(వగతి ఏగతి సాగుబడునోయ్‌! యువతరాన్ని వెన్నుతట్టి లేపి నవతరాన్ని సృష్టించవోయ వందేమాతరం నినాదాన్ని వునరుస్మరించి

నీ తరాన్ని మళ్ళీ మేల్కొల్పవోయ్‌ అధర్మానికి బలై పోయి

అసువులు బాసిన మహాత్ముడు

కాదు మనకి కావలసిందిప్పుడు అన్యాయానికి ఆహుతై హోయిన ఏస్నుపభువు మహమ్మదులు కాదు మనకి కావలసిందిప్పుడు,

చీకటి బజారుని చేల్చి చెండాడే కాలభైరవుడు కావాలిః

అ్మకమాలను అణగార్బే పీరభ్నదులూ, పరజురాములూ కావాలి! లేకపోతే

కుళ్ళు నిండిన సమాజం

నానాటికీ మరింత కుళ్ళుతుంది చీడపట్టిన దేశం రాను రాను

908

క్షీణిస్తూనే వుంటుంది. యువతరం మేలుకోకపోతే జాతిని జాగృతం చెయ్యకపోతే నవతరాన్ని సృష్టించి సమ సమాజం నిర్మించకపోతే దేశమేగతి బాగుపడునోయ్‌! (పగతి ఏగతి సాగుబడునోయః (పగతి ఏగతి సాగుబడునోయ్‌! ర్త త్ర) 07

లు సమైక్యతా గీతిక భరతమాత చెట్టయితే భాషలన్ని కొమ్మలురా లెఖ్కలేని కొమ్మలున్నా చెట్ట మొదలు ఒక్కటే రా. = .ఒక్కటే రా. ఒక్క టేరా. .. ॥భ॥ క్రి ఆకశాన చుక్కలు లక్షలూ కోట్టూ తళుకు బెళుకు తారలు కొల్టలు కోకొల్పలు మబ్బులూ మెజుపులూ ఉజణుములూ జల్టులూ ఎన్నున్నా ఏమైనా ఆకాశం ఒక్కటే ... ఒక్కటే... ఒక్క టే॥ లి కొండలూ కోనలూ బండలూ బావులూ మడులూ మాన్యాలూ నదులూ సాగర్రాలు వ్‌ (పాంతంలో వున్నా రూపమొక్క_చ్రే ఏ దేశంలో వున్నా వాటి ఫలిత మొక్కటే, ఒక్కటే॥ త్రి ఎన్నెన్నో కులాలూ నవేవో మతాలూ వర్ణాలూ వర్గాలూ ఖేదాలూ వాదాలూ వ మనిషిని కోసినా ర్త మొక్కటే, ..ఒక్కశే॥ ఏావాల 98

వినాయకునికో విన్నపం ఫ్ర పార్వతీపు[త లోక్కతయ స్తోత ఏరీతి వరింతు నీగుజు రూపంబు న! జి

సిచిన్ని తొండంబు నీ మందహాసంబు నిను దర్శించి హర్షించి సంపీతి మొక్కంగ "చెంకాయ అరటి పండు పౌలు తేనె. నేతిగారెలు, బూరెలు, బంగారు ప శెంబునందుంచి నీకు నై వేద్యమున్‌ బెట్ట. మది ఉబలాటపడుచుండ అది ఏమి ఖర్మమో, ఎంత _పయత్నించినా వీదియున్‌ చెయ్యలేని నిస్సహాయ స్థితి

న! నన్నావరించె= చిలరెంత కుమ్మరించినా పెంకాయ రాదు

ళా అరటి పండ్దసలేె రావు, పాల పాళకెట్టు రొకున్న పాలుండవూ, జలళాఖ వారి దయ లేకున్న నీళ్లైన వుండవూ, తేనెళోనా కల్తీ, నూనెలోనా కల్తీ 00

సమెక్యతా గీతిక 1 య్‌ భరతమాత చెట్టయితే భాషలన్ని కొమ్మలురా లెఖ్కలేని కొమ్మళలున్నా చెట్ట మొదలు ఒక్కటే రా. ..ఒక్కటి రా. *ఒక్కటేరా, న 1భ॥ 1). ఆకళాన చుక్కలు లక్షలూ కోట్టూ తళుకు బెళుకు తారలు కొల్టలు కోకొల్టలు మబ్బులూ మెజుపులూ ఉజణుములూ జల్లులూ ఎన్నున్నా ఏమైనా ఆకాశం ఒక్కటే ,., ఒక్కటే... ఒక్క-టే॥ ల్సి కొండలూ కోనలూ బండలూ బావులూ మడులూ మాన్యాలూ నదులూ సాగరాలు ఏ ప్రాంతంలో వున్నా రూపమొక్క_టే ఏ దేశంలో వున్నా వాటి ఫలిత మొక్కటే, ఒక్క టే॥ కి ఎన్నెన్నో కులాలూ ఏవేవో మతాలూ వర్ణాలూ వర్గాలూ భేదాలూ వాదాలూ తారతమ్య మేదైనా మనుషులొక గ్రాపే ఏ మనిషిని కోసినా రక్త మొక్కటే. ,.ఒక్కటే॥ ఏసుకళ 6వ

వినాయకునికో విన్నపం శ్రీ పార్వతీపు త లోక్మతయ స్తోత ఏరీతి వరింతు నీగుజు రూపంబు న! నే నీచిన్ని తొండంబు నీ మందహాసంబు నిను దర్శించి హార్షించి సర్మపీతి (మొక్కంగ 'బెంకాయ అరటి పండు పాలు తేనె, నేతిగారెలు, బూరెలు, బంగారు ప ళ్ళెంబునందుంతచి సీకునె వేద్యమున్‌ బెట్టి, "న న! మది ఉబలాటపడుచుండ అది ఏమి ఖర్మమో, ఎంత [పయత్నించినా వదియున్‌ చెయ్యలేని నిస్సహాయ స్పిత్రి న! చిల్లరెంత కుమ్మరించినా చింకాయ రాదు అరటి పండ్దసలె రావు, పాల పాకెట్టు రాకున్న పాలుండవపూ, జలళాఖ వారి దయ లేకున్న తేనెళోనా కీ, నూనెలోనా కల్చీ నేనెట్టు నీకిత్తు స్వామీ, న. అన్‌. 00

నేతిగారెలున్‌ చేతమన్న

చచ్చిన జంతువు కొవ్వు కలిసిన నెయ్యి

పిండి కలిపి వ్మికయించిన వెన్న

నేనెట్లు నీకిత్తు స్వామీ.

బంగారు పశ్ళ్శెంబు అటులుండ

బంగారు ఉద్దరిణె అయిన తేలేని స్థితి

పరమేశ్వరా & విఘ్నేశ్వరా

నాయందు దయవుంచి, ఈ విఘ్నాలు

తొలగించి, నన్ను మన్నించి

దౌంగ వ్యాపారస్తుల పీకలన్‌ నొక్కి

వారిని శిక్షించుమా మమ్ము రశ్షీంచుమా.

ల్సీ అమ్మ పేరిట అన్నపూర్ణ అనబడే

ఈ భరత ఖండాన, నెయ్యి లేకున్నాగానీ

కష్టమేమీ లేదు నష్టమసలే లేదు

బంగారమూ లేకున్న బాధలేదు

కానీ పస్టెడన్నము లేక పసివారు పస్తుండ

చెత్త కుండీలలోని ఎంగిలాకుల కొరకు కుక్కలతో కుస్తీలు

పడుచుండ

చూడలేకున్నాను ఆ బాధ బాపలేకున్నాను

నామీద దయవుంచి నన్ను మన్నించి

సీ చల్లని చూపులన్‌ మామీద (పసరించి 100

మమ్ము కాపాడవా

మమ్ము రక్షీంచవా,

ఉన్నదానిలో నినుగొల్బి (ప్రార్థించు భకాళికిన్‌

కొంగు బంగారమై కంటికిన్‌ రెప్పవై సద్భుద్ధియ

విద్యయు నొసంగి,

కడుపు నిండా కూడు, తలదాచ నొక గూడు

[పసాదించి పోషింపు మంటిన్‌, కృపన్‌గావు

మంటిన, మహాత్మా, ఈళశపు(కా, పార్వతీ

తనయ ఇవే వందనముల్‌ థ్రీ గణేశా

నమస్తే, నమస్తే, నమస్తే నమః

లూ లూ లా 101

జాబ 1 గుండె గుండెలో నిలుస్తా వెలుగూ! సీకంత కాంతి నాకూ కాస్త పంచి పెడితే నాలో నింపుకుని చీకట్లో నికృష్ట జీవితాన్ని గడుపుతూన్న నిరుపేదల గుడిసెలకు పంపుతాను వారి కళ్ళూ మెరిసేలాగా వారికో దారి చూపిస్తాను. చీకటి గొంగళీ కింద రహస్య [కీడలు జరిపే ముసుగు మనుష్యుల గుండెల్లో. _పవేశిస్తాను నా కళ్ళు తెరిపిస్టాను వెలుతురిని చూస్తాను, పేరు (పతిష్టలను డబ్బుతో క్రానే పెద్ద మనుష్యులూ సౌంత లాభం కోసం వెరివాణి పెదవాణి చేసి నే చి ౫౩ వెనకగా నవ్వుకునే దుర్మార్గులూ, దేశం పేరిట పొట్ట నింపుకోవడమే కాదు 109

దేశాన్నే మింగేసే బకాసురులు తరతరాలు గుర్తుంచుకునేలా గుణపాఠం నేర్పిస్తాను వెలుగూ! నీ కాంతి కొంత నాకిచ్బావంటే మూలమూలల పవేశించి, వాకిట్లో, ఇంట్లో గుండెల్లో అంతరాంతరాల్లో దాక్కున్న చీకటిని కూకటి వేళ్ళతో పెకలించి తరిమి తరిమి కొడతాను గుండె గుండెల్లో నేనే వెలుగై నిలుస్తాను. న శ గ 108

ఒంటరి తనం

ఒంటరితనాన్ని ఒక్కక్షణమైనా భరించలేను. అంతకన్నా తుంటరుల మధ్య మనగలుగుతా నేను. ఒంటరితనం భయంకర రాక్షసి ఒంటరిని చేసి మనస్సుని, జాలంవేసి పట్టేసి

జ్ఞాపకాల గతంలో సము[దంలోని అలల్టా ఎగిరెగిరి పడేస్తుంది కడలిలోని హోరులా బోరుమని ఏడిపిస్తుంది. అంతటితో ఊరుకోదు ఒంటరితనం

ఒక పట్టాన ఒదిలి పెట్టదు గింజుకున్నా మనం వర్తమానపు కోరికల్ని

104

వలవేసి ప్టేసి సమిధల్దా వాడుతుంది మండుతూన్న మనస్సుకి. ఈ మంటల్లోంచి వెలుగే ఒస్తుందో చీకటే నిలుస్తుందో తెలియని అయోమయావస్థ భవిష్యత్తు చిత్రైన మనస్సుకి ఊహకందని శిఖరాల ఎత్తు. అందుకే నాకు ఒంటరితనమం టే భయం. తెలిసిన నిజంకన్న తెలియని అబద్ధం నయంలా, సలుగురిలో వుంటే అన్నీ నవ్వుతూ భరిస్తాను, కానీ ర్పుడిపించే ఒంటరితనాన్ని ఒక్క క్షణమైనా భరి-చలేను.

జ

105

ఆఅ వ్యు

నవ మాసములు మోసి నన్ను గన్న మాయమ్మ నను జూసి మురిసేను మనసార పిలిచేను. ఆ పిలుపులో వుంది సరికొత్త రాగం ఆ పలుకులో వుంది మృదు మధుర భావం--- ఆమ్మ అనే తలపులో కమ్మదనం వుంది అమ్మ చూపు (పేమలో వెచ్చదనం వుండి. పలుకలేని పసిపాపకి మాట నేర్పును తల్లి

యా ఎగురలేని పసిగుడ్డుకి ఎగుర నేర్పును పక్షి. మమతానుబంధాలకి మాతృహృదయం నిలయం

106

సమతా స్వభావానికి

తల్లి గుణమే సాక్ష్యం. మన్నించును ఎన్ని తప్పులైన

ఒప్పులుగా నెంచి (పేమించును ఎట్టి వారినైన

అన్నీ మరచి

అమ్మ అనే తలపులో కమ్మదనం వుంది అమ్మ చూపు (పేమలో వెచ్చదనం వుంది. అమ్మ అనే మాటలో హాయి ఎంతో వుంది అమ్మ పేరు తలిస్తే బాధంతా పోతుంది. అమ్మ అనే రెండక్షరాలూ జీవితంలో చెరగని శిలాక్షరాలూ ఆపదలో వున్నా ఏ పనిలో వున్నా అమ్మా అనే మాట ఆలుపు తీర్చు పాట ఆనునయించు మాట అనురాగపు బాట

10"

ఆనందాల మూట అమ్మ అనే తలపులో కమ్మదనం వుంది అమ్మ చూపు (పేమలో వెచ్చదనం వుంది అమ్మపెట్టు పాలబువ్వ (పాణమిచ్చు అమృతం అమ్మపాడు జోలపాట సాటిలేని దీవెన. అమ్మ అనే రూపమే (పత్యక్ష దైవము అమ్మలో ఒక భాగమే జీవమున్న మనము. అమ్మ అనే తలపులో కమ్మదనం వుంది అమ్మ చూపు [_పేమలో వెచ్చదనం వుంది. లా 108

వెన్నెలర్మాత్రి అది వెన్నెల ర్మాతి కన్నెల హృదయాలను కదిలించే కమ్మని రాత్రి వధూవరుల యెడల్లోన వలపులు చిందించే పసిడి వెన్నెల ర్యాత్రి. మగువల మనసుల్లో మల్లెలు వికసించే మధురమైన వెన్నెల ర్యాతి. పడుచుదనం పరవళ్ళు (తొక్కే యవ్వనుల కది పండగ ర్యాతి తొ ఫ్రైలోని చిట్టి పావల్ని ట్‌ జోలపాడి ఊరడించే తలులకది మ. పాలవెన్నెల ర్యాతి. గ

ఆనందాల మూట అమ్మ అనే తలపులో కమ్మదనం వుంది అమ్మ చూపు (పేమలో వెచ్చదనం వుంది అమ్మ పెట్టు పొలబువ్వు [పాణమిచ్చు అమృతం అమ్మపాడు జోలపాట సాటిలేని దీవెన. అమ్మ అనే రూపమే (పత్యక్ష దైవము అమ్మలో ఒక భాగమే జీవమున్న మనము, అమ్మ అనే తలపులో కమ్మదనం వుంది అమ్మ చూపు (_పేమలో వెచ్చదనం వుంది. లూ 1086

వఎెన్నెలర్మాతి

అది వెన్నెల రాతి

కన్నాల హృదయాలను కదిలించే కమ్మని ర్యాత్రి వధూవరుల యెడల్లోన వలపులు చిందించే పసిడి వెన్నెల ర్యాతి. మగువల మనసుల్లో మళలేలు వికసించే

య మధురమైన వెన్నెల ర్యాతి. పడుచుదనం పరవళ్ళు (తొక్కా యవ్వనుల కది పండగ రాతి తొన్హైలోని చిట్టి పాపల్ని

ప! జోలపాడి ఊరడించే తలులకది

ర. పాలవెన్నెల ర్యాతి.

100

గతంలోని, స్మృతులిన్నో గళమెత్తి పాడుతూంటే జారిపోయిన యవ్వనాన్ని జాగృతం చేసే వెండి వెన్నెల ర్యాతి. చల్లని ర్మాతి అది వెన్నెల ర్యాతి కానీ కట్నాల బరువుతో కృుంగిపోతూన్న కన్నవారి కష్టాలు చూడలేక కన్నీరు కార్చే కన్నియ కది కాళరాతి. ఆకాశాన్నంటే ధరలతో చాలీచాలని జీతంతో సాగుతూన్న జీవితాల కది మహా శివర్శ్యాతి. పరిస్థితుల సంకెళ్ళలో చిక్కి పవిితతను సయితం కాపాడుకోలేని మానినుల కది, మచ్చకెచ్చే మాయదారి ర్యాతి. పేదవాడి గుడిసెలో 'పేలికల జోలెలో నిదురించే పాపాయికి వెలుగే చేరని కాటుక రాతి తెలియరాని కలల ర్యాతి.

110

కండరాల కరిగించి కష్టాల కుంపట్లో కాలిపోతూన్న జీవితాల కది కసితో హసిస్తున్న కటిక అమావాస్య ర్మాతి అయినా, అది వెన్నెల రాతి

శ ర 2

.

న్నేహమా విడిపోకు నన్ను

స్నేహమా విడిపోకు నన్ను

నీవు లేకుంటే లేనేలేను నేను.

మనిషికి మనిషికి మధ్య

మమతలకు ఆలంబనం నీవు

యేమకు మూలం నీవు

సృష్టికి కారణం నీవు

నీవు లేకుంటే జగతియే లేదు

నీవు లేకుంటే లేనేలేను నేను.

గొప్ప బీదల తారతమ్యం లేదు నీకు

అంతస్థుల [(పమేయం అసలే లేదు

అందుకు నిదర్శనం

కుచేలోపాఖ్యానం.

అదొక్క_ టేనా!

స్నేహంకోసం (పాణాలొడ్డిన

కధలెన్నో!

ఆ గాథలెన్నో!

స్నేహమా! నీవు త్యాగశీలివి

దయామయివి కరుణా (వపూర్ణవి. 2

స్వార్ధపు వలయాలు సుళ్ళ తిరుగుతూన్న ఈ రోజుల్లో మంచికి స్థానం ఇవ్వలేరు, _పజలు నిన్ను గౌరవించలేరు. నాకు తెలుసు నీ గుణం మరువలేను ఒక్క క్షణం. నీ పేరట జరుగుతూన్న ఘోరాలు నా (ప్రాణాలు తీస్తూన్న ఆయుధాలు, సీ నీడన జరిగే అ్మకమాలు యమలోకానికి సోపానాలు. అన్యాయం పెరిగిపోతూన్న ఈనాడు అధర్మం రెచ్చిపోతూన్న ఈరోజు. చావ లేక నిలువ లేక నలిగావు నీవు మిగిలాను నేను. అమినా నామాట నమ్ము ఇది అక్షరాలా నిజము. నీవు లేవంటే లేనేలేను నేను ఓ స్నేహమా! విడిపోకు నన్ను. స్య ర 118

నా కంక బాగా తెలుసా నీకు? సీతులు చెబుతున్నావా మనిషీ నాకు? నా కంటే బాగా తెలుసా సీకు? అకలేసే విసిరి పారేసిన ఎంగిలాకులు నాకి

కడుపు సనింపుకుంటాను కానీ అన్యాయంగా పొట్టలుకొట్టి పొట్టనింపుకునే

పాడు పనులు చెయ్యను.

1డేమతో పాలుపోసి

చేరదీసిన వానికి

(పాణం పోయినా

విశ్వాసంతో సేవ చేస్తాను కాసీ స్వార్థం కోసం

కసాయి వాడిలా

వచ్చినెత్తురు (తాగే

పరమ కిరాతకుణ్ణి కాలేను

కేస

నీతులు చెబుతున్నావా మనిషీ! నాకు నా కంటే బాగా తెలుసా నీకు? నాటికి నేటికీ ఓకే విధంగా (ప్రపంచమంతా మారినా ఇసుమంతైనా మారకుండా

మా జాతిని చిలబెట్టుకున్నాము మా గౌరవం కాపాడుకున్నాము. అడుగడుగునా రంగులుమార్చే నీవు నాగరికత పేరిట

నీ దేశ సభ్యతను మంటగలిపి పర సంప్రదాయాలతో ఐకమత్యాన్ని వీడి

ఆత్మవంచన చేసుకుంటూన్న నీవు నీతులు చెబుతున్నావా నాకు నాకంటే బాగా తెలుసా నీకు? ఒక కుక్క మొరిగితే.

పది కుక్కులూమొరుగుతాయి. ఒక కుక్కని కొడితే

ఫది కుక్కలూ మీదపడి

రక్కుతాయి.

కేసీర్‌

నా కంటే బాగా తెలుసా నీక్ష? నీతులు చెబుతున్నావా మనిషీ నాకు? నా కంటే బాగా తెలుసా స్లీక్ష? ఆకలేస్తే విసిరి పారేసిన ఎంగిలాకులు నాకి కడుపు నింపుకుంటాను కానీ అన్యాయంగా పొట్టలుకొట్టి పొట్టనింపుకునే పాడు పనులు చెయ్యను. [ధేమతో పాలుపోసి చేరదీసిన వానికి [పాణం పోర్చునా విశ్వాసంతో స్వే చేస్తాను కానీ స్వార్థం కోసం వచ్చినెత్తురు (తాగే పరమ కిరాతకుణ్ణి కాలేను $1

సీతులు చెబుతున్నావా మనిషి! నాకు నా కంటే బాగా తెలుసా నీకు? నాటికి నేటికీ ఓకే విధంగా [ప్రపంచమంతా మారినా ఇసుమంతైనా మారకుండా

మా జాతిని నిలబెట్టుకున్నాము

మా గౌరవం కాపాడుకున్నాము. అడుగడుగునా రంగులుమార్చే నీవు నాగరికత పేరిట

నీ దేశ సభ్యతను మంటగలిపి పర సంప్రదాయాలతో ఐకమత్యాన్ని వీడి

ఆత్మవంచన చేసుకుంటూన్న నీవు నీతులు చెబుతున్నావా నాకు నాకంటే బాగా తెలుసా నీకు? ఒక కుక్క మొరిగితే.

పది కుక్కలూమొరుగుతాయి, ఒక కుక్కని కొడితే

పది కుక్కలూ మీదపడి రక్కుతాయి.

కేర్‌

ఏదీ మీలో ఈ సహజీవనం? ఏదీ మీలో ఈ ఐకమత్యం? సేర్ర తెచ్చే మచ్చలేని జీవితాలు మావి.- ఇప్పుడు చెప్పు. సీతులు చెప్పే మనిషి! నాకంటే బాగా తెలుసా నీకు? స ఎ స 116

నాచరితత నా పుట్టుకే ఒక చర్విత ట ఈ ధర్వతిపై సువర్ద లిఖితమై హూ. న! నూ. నిలిచి వెలిగే పమ్మిత .గాథ నా పుట్టుకే ఒక చర్విత. నేను పుట్టాలని తపహూ తహ లాడుతూ

• వేయికళ్ళతో ఎదురు చూసే కొందరూ నన్ను అరికట్టాలని రుసరుస లాడుతూ కోటి [ప్రయత్నాలు చేసిన మరికొందరూ అందరూ గిజగిజలాడుతూన్న సమయంలో ను] జి అ నేను పుట్టనే పుష్టేళాను నా చిరునవ్వుల ఊసులాటలతో అందరినీ మైమరపించాను. ఎవరిదారిన వారు నడిచే నా అన్న లిద్దరూ నేను పుట్టిన క్షణం నుంచి జతగా నడవడం నేర్చుకున్నారు పండగకీ _వబ్బానికీ కలిసి 1

నిండుగా నవ్వడం అలవాటు చేసుకున్నారు కఠిమిలో కలలు పెంచుకుని లేమిలో కన్నీళ్ళ పంచుకుని ఏపుగా పెరిగారు చిరునవ్వుతో ఎదిగారు! ఏ ఖర్మ ఛలమో 1 ఏనోటి.శాపమో !! ఆ మధ్యన వారి మధ్య ఏర్పడ్డ పొరపొచ్చాలు నా గుండెను పిండేళాయి నా మనస్సును ముక్కలు ముక్కలు చేశాయి. అయితే ఏం? కుశ్ళుబోతుల కుతంత్రాలు ఫలించలేదు స్వార్థపరుల స్వప్నాలు నిజంకాలేదు. నా అన్నదమ్ముల అనుబంధాన్ని ఎవ్వరూ తెంచలేకపోయారు వారి మధ్య అల్లుకుపోయిన అనురాగ లతలను తుంచలేకపోయారు. నా కళ్ళలో విరిసింది కొత్తకాంతి నరనరాన (ప్రవహించింది రక్తానికి బదులు కాంతి నలువై పుల నవరాగ చైతన్య మారుతం వీచింది మది మృదు మధుర మరుగితి పాడింది, నా తెనుగువాడ, అందాలపూల మేడర్చై నిలిచింది 118

నా ఎడదలో నావాకిటి ముంగిట్లో

నవ్వినవి విద్యుద్దీప మాలికలు

నేడు (పతి ఊరున నిల్చినవి

దీపావళిలా చీకట్టను పారదోలి

దీపాల తోరణాలు.

(పతి పొరునికి విద్యామృతము

(శాపు చూన్నది సరస్వతి స్వయముగా

1పతి(శ్రామిక జీవికి, జీవితాశలు పండగా

లక్ష్మియే దిగి వచ్చి పంచుతూన్నది

(పజాస్వామ్య సంపద,

ఊరూరా పాఠశాలలూ, ఉచిత విద్యా సౌకర్యాలూ

ఆరోగ్యం, ఉద్యోగం, పొందగలిగే అవకాళాలు

ఎన్నెన్నో వెలిశాయి, ఎల్డరినీ ఆహ్వానిస్తున్నాయి.

భుజం భుజం తట్టి, చేయి చేయి కలిపి

(ప్రజాబలం సాగుతోంది

సహకారం సమానత్వం మంగళగీతులు

పాడుతోంది.

కృష్ణవేణీ నదీ జలాల నిర్మించారు

నాగార్జున సాగర మవోలయము

కన్నుల విందుచేయ సౌందర్య నిలయమ్ము 110

చీకటులు గూళ్ళు కట్టిన గుడిసెలలో (పగతి కాంతులు వీచుచున్నవి లేమివాడిలో నిదురించిన పేదబతుకులలో కొత్త ఆశలు మొగ్గ తొడిగినవి. నేడు అడుగడుగున అగుపిస్తూన్నది జాత్రైక్యత, విశ్వపేమ కలిసి మెలిసి నవ్య జీవితాభ్యుదయ మహోత్సవము చేయుచూ గోదావరీ కృష్టా కూడి నాట్యమాడుతూన్నవి మహాం(ధోదయ సౌభాగ్య మహిమ పొడుతూ నా పుట్టుకకే ఒక అర్థ మేర్చడింది నా జీవితానికొక ధ్యేయమగుపడింది అందరూ అంటారు ఇప్పుడు ఫౌఢత్వంతో పొటు సకల అందాలను సంతరించుకున్న నన్ను చూసి, “ఆంథధలక్ష్మీ ! నువ్వెంతో అదృష్టవంతురాలివనీ, నీ కెంతో రమ్యమైన భవిష్యత్తు వుందనీ 1!” అందుకే నా కనిపిసుంది నా పుట్టుక కాదు చరిత ! నేనే చరిత్రనై నిలవాలని |! మ 120

తి తి మహిలోవముహిళ మహిళలోవుంది 'మహి'* స్ట్‌ ఆమెతో ఇమిడివుంది పూదర్తింగం | వనమ్బృగము కూడ తన బిడను పెంచుతుంది సన మిచ్చి ( ౬ గో వావీ ౧ తనలోని సగం బలాన్నందించి కోరుకుంటుంది తనను మించినది కావాలని 1 మనసిచ్చిన మగువ మురిసిస్తుంది వలచినవాణ్ణి అందిస్తుంది కోటి స్వర్గాల సుఖాన్ని రాగ రంజితంచేసి అనురాగాలు పండించే భామిని నృష్టించగలదు ఇలలోనే స్వర్గాన్ని అబలగా అణిగిమణిగి ఆందాల ఆనందాలడోలల్లో తేలిపోయే కోమలి కౌగలింత జోరుకే కందిపోయే ఉగ్మలి రగిలించగలదు రుధిర జ్వూలల్ని దహించి వేయగలదు దావానలంలా యావద్‌ (పపందాన్నీ | ఆ్యగహిస్తే ఆవేశమొస్తే, అవసరమనిపిస్తే లిపర కాళిలా అపతారమెత్తి 121

కదనతొక్కగలదు కత్తి దూయగలదు దీక్యతో లజ్యాన్ని సాధించగలదు. ఎంతచేసినా ఏం చేసినా తన వ్యక్తిత్వాన్ని నిలబెట్టుకునే స్వాతం(క్యాన్ని సాధిణ పోతోంది సమానత్వాన్ని సపాదించలేక పోతుంది పురుషుడిచేతిలో ఆటబొమ్మలా ఆడింపబడుతోంది. నాడు కన్యాపల్కం నేడు వరకట్నం పేరు ఏదైతేనేమి రెండు తీసెను మహిళ్ళపాబం ! ఈఆట కిజ్టాలంటే, అనర్థాలనాపాలం టే ఆడవారికే ఆర్థిక స్వాతంత్యం కావాలనుకున్నారు అప్పటికి కాని సమస్యలు సమసి పోవనుకున్నారు. సమసమాజస్థావన జరగదనుకున్నారు. అవిద్యను ఆంతంచేసి ఆడవారు విద్యా ఉద్యోగాలలో ఉన్నతసానాన్ని పొందాలని ఆశిస్తూ వారిచుట్టూ అల్లుకున్న ముళ్ళతీగెలను 'పెకిలించివేసి విజ్ఞానపు దీపాలు వెలిగించడానికి పూనుకున్న ఎందరో మహనీయుల కృఫలం నేడు మనం కలుసుకున్న ఈ మందిరం 1! ఇది యాళే సంవత్సరాల [కితం వేసిన పునాది ఆడజాతిక్రీ అలుముకున్న ఆంధకారాన్ని 122

తరికొట్టడానికి పలువురునేతలు పనికీననాంది ! ఉన్నవూరు నీ కన్నవారినీ వదిలి ఒంటరిగా మహిశ ఉండవలసివ స్తే నిలువనీడనిచ్చి “నేనున్నాలే' ఆంటూ నిల్బ్భయంగానిలిచి వెలిగిన కూడలి ఆంధయువతీ మ:డలి 1 గోళ్టెన్‌ జుదిలీయే కాదు ఏన్నో ఎన్నెన్నో శతజయంతులు చేసుకోవాలనీ మరెన్నో ఇంకెన్నో ఇటువంటి భవనాలు వెలిసి మహిళాభ్యుదయానికి తోడ్పడాలని ఆశిస్తున్నారు ఆ పరమేశ్వరుని అర్థిస్తున్నాను మరోసారి గుర్తుచేస్తున్నాను మరువబోకండి ఈ సత్యం మహిళలోనేవుంది 'మహి శబ్దిం ఆమెతోనేవుంది పూ ర్తిజగం !! గ్గే 128

క్‌ క్‌ కొతదనం౦। నిత్యంలాగే ఉడయిస్తాడు సూర్యుడు ఆ రోజూ... రోజూలాగే వీస్తుంది గాలి ఆనాడూ, ,, అయినా ఆనాటిక్షో (పత్యేకత! కలుగుతుంది కొత్త పులకింత!! అవే పూవులు అవే రాయలు అదే చేదూ అదే త్రీపి అన్నివేళలా చూస్తూనే వున్నా ఆరోజే వాట్రికేదో నూతనత్వం ఆందరిలో రెట్టింపు ఉత్సాహం, నిన్నటిని పాతచొక్కాలా వదిలేసి ఆనాటిని కొ త్తబట్టల్హా వేసుక్టుని కొత్త చివుళ్ళలాంటి ఉవ్విళ్ళూరించే పచ్చని ఆశల మోప్టలత్రో కోకిలమ్మ కంఠంలోని క్రా త్రరాగాలవోలె పలికే [కొంగొత్త భావాలతో హాలాహలాన్ని సయితం హారించుకున్న హరుడిలా అనాడే మన్సిష్షిచేదున్సి దిగమింగే ధీరుడౌతాడు కేవిత్మ

మర్నాటికల్టా షరామామూలే మత్తుదిగిపోయిన తాగుబోతులా ఫీరువుగా మిగిలిపోతాడు! అందుకే నాకనిపిస్తుంది “కొత్తి రోజుతోనో సంవత్సరంలోనో లేదని మనలోనే మనమనసుళ్లోనో వుందనిః! నిత్యంలాగే ఉదయిస్తాడు సూర్యుడు ఆ రోజూ, రోజూలాగే వీస్తుంది గాలి ఆనాడూ,.. అయినా అనాటికో పత్యేకత కలుగుతుంది కొత్త పులకింత! ఆవే పూలూ అవే కాయలూ అదే చేదూ అదే తీపీ అన్నివేళలా చూస్తూనే వున్నా ఆ రోజే వాటికేదో నూతనత్వం ఆందరితో రెట్టింపు ఉత్సాహం! న 125

క్త ట్టుకోండి దికొకంకఠకణం ' దివినుండి భువికి అల్దాయే దిగివస్తే తన పేరిట జరుగుతూన్న ఘోరాలను తిలకిస్తే ఇదామతం, ఇదాగతం, ఇదా మన అభిమతమసి విల విల మంటాడు విలపిసాడు కలహాలను కాంచలేక కలతపడి పోతాడు 1 వై కుంఠమందుండి విష్ణువే నడిచొసే తనమాటున జరుగుతూన్న దురాగతంగమని స్తే ఇదొమతం, ఇదాహితం, ఇదా మనపతాపమని కలవరపడతాడు, కన్నీరు పెట్టుకుంటాడు ! స్వర్గాన్ని విడిచి శీసెస్‌ తిరిగొస్తే తనచాటున జరుగుతూన్న అకమాలు తెలుసుకుంటే ఇదామతం ఇదామార్గం ఇదా మోక్షమని దుఖపడతాడు దురపిల్లి పోతాడు ఒకరినొకరు ద్వేషించడం మతమైతే ఐక్యమత్యమువీడి పోట్టాడుకోవడ మే మతమైతే మనుగడకే ఎసరుపెట్టు మతమెందుకు ? మానవతను మంటగలుపు మతమెందుకు ? 198

మనసుచంపు, మమతచంపు మతమెందుకు ? మతమన్నది మనిషికోసం ! మనిషున్నది మతంకోసం కాదు చేయి చేయి కలిపి భేదాలూ వాదాలూ వదలి కలిసిమెలిసి తిరగడమే అందరికీ సమ్మతం |! శాంతిని స్థాపించడమే (వతివ్యక్తీ కర్రవ్యం ! మంచిని 'పేంపొందించడమే మతాల అభిమతం కట్టుకోండి లక్ష్యసాధనకు ఈనాడే దీష్షాకంకణం

ఖ్‌ ప

127

తెలుగు లోగిలి మూడేళ్ల పసిపాప మాట్లాడే ముద్దమాటలు ముదుసలికికూడా ముద్దాసయ్‌ || మూడు వసంతాలునిండే పసిపాపవేసే పతి అడుగూ మురిపిస్తుంది మనసుల్ని ! మరిపిస్తుంది కలతలని ! మనం అనుక్షణం దేనికో ఒకదానికి ఆరాటపడుతూ ఆయాసపడుతూగడి పే జీవితపు పోరాటాల రణరంగాన్ని ! ఆ క్షణంలో అవి ముద్రమాట లేకావొచ్చు ఆ నిమిషంలో అవి తప్పటడుగులే అవొచ్చు 1 అందులోంచే పుడుతుంది భవిష్యత్తులో ఆపావ చిలుక పలుకులు పలకగలదనే ఆకాకిరణం |! అందులోంచి జనిస్తుంది భావిలో ఆ పాప పరుగులాంటి నడకలో పయనాన్ని సాగించి విజయాలు సాధించగలదనే ఆశయాల తోరణం |! అప్పుడే ఊహ ఉల్లాసంతో చైబుతుంది ముద్దుగా ముద్ధమాటలు పలికే ఆ పసిపాప ఎంత ఉచ్చ్భస్థితికి చేరుకోగలదో !

198

అప్పుడే మనసు గిలిగింతలు పెడుతుంది 1! మురిపంగావేస్తున్న ఆ చిన్నారి తప్పటడుగు ఎంత ఉద్వేగంగా ముందుకు సాగుతుందో : ఎందుకు చెబుతున్నానంటే ఇదంతా అక్షయా ! నీవడుగు పెడుతూన్నది ఎంతో శుభముహూర్తం సీవరుదెంచు ఈ సమయం ఎంతో పవ్శితం: నీవు నివసించబోయే ఈలోగిలి నేడు అసలైన సిసలైన తెలుగింటి వాకిలి! పూర్వం నీలాగే వచ్చిన వత్సరాలు తెలుగు పేరుతోనై నా పిలువబడక తలుగుతనం మచ్చుకైనా అగుపించక పరభాషల పలకరింపుల కిలకిలలమధ్య పర సంప్రదాయాల ముసుగుల పరదాలలో తమ ఉనికిని తామే సందేహిస్తూ అవతరించేవి “హయ్యో” ఇదా మన తెలుగుదేశం ? ఇదా మన తెలుగుతనం ? ఆంటూ వాపోయేవి 1 నేడుచూడు నీ అదృష్టం రి [విల

సీకు లభించే ఈ స్వాగతం !

ఎటు వెళ్ళినా తెలుగుమాటలే'

ఎటు చూచినా తెలుగురాతలే !

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయమే స్థాపించబడింది

తెలుగుభాషకు సచివాలయమే కోవెలగా నిలిచింది ః

తెలుగు మాటలోని కమ్మదనం

నాడు రాయలవారిని కవ్విస్తే

తెలుగుతనం లోని తియ్యదనం

నేడు నందమూరిని కొ త్తబాటలు వేయడానికి

ఉవ్విళ్హరిస్తోంది 1

తెలుగు గంగై పారుతోంది.

తెలుగు “గంగై" పారుతోంది!

తెలుగు తోటలో నాటబడ్డ వృషాలు

తెలుగుతల్లి అందాన్ని మరింత శోభింపజేసే

ఆలంకారానికి మూలమైన నల్దని శిరోజాలు:

తెలుగుతోటలో విరిసిన సౌగంధికా పుష్పాలు

తెలుగుతల్టి పాదాలను అలరించిన సర్మోజాలు ః

తెలుగు మాటా తెలుగు పొటా

తెలుగు ఆటా తెలుగు వాకిట

తెలుగు తల్టికి పట్టే మంగళ హారతులు

(వగతి పధానికీ ననవైతన్యానికీ సోపానాలు 190

రాహ్ట్రాభ్యుదయాన్ని రంజింపజేసే రసగుళికలు |! భవితవ్యానికి బంగారు పునాదులు ! అందుకే అంటున్నాన్ను అక్షయా ! అందుకో నా అభినందనల అక్షరాంజలి కక్షలు కార్పణ్యాలూ వదలి 1 అంటున్నాను మళ్చీ మళ్ళీ అర్జిస్తున్నాను మఠీ మరి కార్యదీక్షతో లవ్యాన్ని సాధించడానికి " కంకణం కట్టుకోమని యం తెలుగుతల్లి కిరీటంలో నిలిచి వెలిగే మణిపూసగా మిగిలి పొమ్మని తెలుగుజాతి గర్వించేలా గుండె గుండెలో సి తీపి గురుతులు నింపివెయ్యమని 1 (ఉగాది నందర్భంగా ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేనిన కవి నమ్మేళనంలో చదివిన, కవిత) ౫2 ౫ 181

మత్తు వదలరా వునిషీ.-. మకాల పేరిట పోట్టాటలు మనిషి మనిషితో కొట్టాటలు దేవునిపేరిట దెబ్బలాటలు హద్రులుమీరిన గుద్దులాటలు మానవత్వమే మంటగలసిన మతం మిగిలే దెవరికోసం ? కులం పేరుతో కృత్తుక తెగిన కులంమా[తం ఎందు కోసం ? కులం మతం ఒక ఉన్మాదం కుటిలత్వానికి సింహద్వారం | “నరకాసురుని మించిన రక్క॥ మనిషిని పట్టిన స్వార్ధ పిశాచి తరిమికొట్టడ మొకటే మార్గం లేకపోతే ్మపగతిహన్యం : న్య 18ిల్లి

అప్పటిదాకా ఆగ్గు గదిలో చీకటుంటే దీపం పెటాలి !

ట్‌ మదిలో చీకటి నిండితే వెలుగువు నీవై వ్యాషించాలి || చీకట్లను తరిమి కొట్టాలి ఇక్కట్టను వెడల గొట్టాలి ముచ్చట్లను తీర్చుకోవాలి మురిపంగా దీపావళి జరుపుకోవాలి |

త ఎ ఏల్లు కేల

వువుతల దీపం వెలిగించు మట్టి (మిదలో నూనెపోసి చుటూ దీపాలు వెలిగించక పోయినా నష్టంలేదు టబ

విద్యుత్‌ దీపాల తోరణాలు వేలాడదీయకున్నా కించిత్‌ నష్టంలేదు మదినిండా మమతల దీపాలు వెలిగిశ్సే చాలు మనసులో దాగివున్న స్వార్థపిశాచి రెక్కలువిరిస్తే చాలు సమత పందిప్టవేసి మనిషి మనిషిగా (బితికితేచాలు అదే సిసలైన దిపావ? ! ఆనందం ఉప్పొంగే అనురాగ గీతావళి

184

ఆరనిదివ్వె

అది అక్టోబరు ముప్పైజకటి అలుముకుపోయింది యావడ్‌ భారతంలో ఒక్కతృటిలో చిమ్మని చీకటి 1 రెప్పే కన్నును పొడిచేసిన వైనం ఈంచేచేను మేసిన కథనం భయంకర హింసా రాక్షసి బలి కోరినదనం భారత ధర్మితిపై రక్తం వర్షంగా కురిసిన క్షణం భూమి దద్దరిల్లినట్టు మిన్నువిరిగి మీదపడ్డటు

౧౧ బబ ఉట (ప్రపంచమంతా శోకసము[దంలో మునిగిపోయింది సార్ధపరత్వం అసూయా ద్వేషం నిర్ణయగా నిండ్ముపాణాన్ని హరించింది ! పెన్నా పెద్దా ఆడా మగా వయోఖేదం వర్టభేదం వర్షభేదల

విడనాడారు “ఆమ్మా అమ్మా” అంటూ ఆవేదనతో అలమటించిపోయారు కన్నీటి సాగరంలో మునిగిపోయారు దావానలంలా ఆ దారుణవార్త అందరినీ భయ భాంతులను చేసింది ది(గ్య్భాంతితో దిగులుతో భరతజాతి మూగపోయింది 1 లిక్‌

మోతీలాలుకి మనుమరాలై ఆణిముత్యంలా అవతరించి జాతిరత్న జవహరులాలుకి ముద్దుబిడ్డె “భారతరత్న” గా విరుదునొండీ తల్లి కమల కన్న కలలకు రూపమిచ్చీ ఎదిగి మెదిలిన నారీమణి భరత జాతికి వన్నె తెచ్చిన మకుంటంలేని మహారాణి పసితనంలోనే పటేలువంటి ఉక్కుమనిషి మన్ననలు పొందిన చెక్కు లెరుగని ధైర్యశాలి : జౌత్రిపిత్ర మహాత్ముని మదిలో నిలిది అతని అడుగుజాడల్లో నడచి భరత జాతికి గర్వకారణమైన ఆదర్శ మహిళామణి శ్రీజాతికే ఆమె శిరోమణి ! వాయు సేనన్సు నక్షిపించి వారధి యువతీక్రు నిర్మించి మానవతళశ్తి మార్గదర్శిగా మిగిలిన (ప్రపంచాన్ని గడగడ లాడించిన వీర నారీమణి శ క్రియక్షుల రంగరించి జీర్ణించుకున్న శక్తి స్వరూపిణి ! 186

'ఫెరోజును 'పెండ్రాడి కులమతాలను కూల[దోసి సమతకూ మమతకూ పు స్తెకట్టిన పూబోణి సూర్యచందుల్హాంటి ఇరువురు బిడ్డలగన్న రమణీమణి ! స్రీ జాతికి వెన్నెముకగా బడుగువారికి అమ్మగా నాయకులకే నాయకురాలిగా వుండి దేశానికి అండగా ఖండ ఖండాల కీర్తి నార్దించి అలీన దేశాల వ్యవస్థాపనలో అగస్థానాన్నధిష్టించి (ప్రపంచానికే నాయకత్తాాన్ని వహించి తనకుతానే సాటిగా సామర్థ్యాన్ని _పదర్శించిన విదుష్షీమణి ఈ నారీమణి : కాంతి అహింసల చాటి చెబుతూ సహనాన్నీ సహజీవనాన్నీ _పభోదిస్తూ మత సామరస్యానికి మంచి మనుగడకీ పాటుపడుతూ వివిధ సంస్కృతులనూ చేరదీసి విజ్ఞాన శాస్త్రానికి చేయూత నిచ్చి జాతిన్సి జాగృతం చేసిన లలనామణి ఇక మనకులేదు మరి తిరిగిరాదు. అలీనదేశాల అశు తర్పణలు ఆగరాజ్యాల ఆందోశనలూ నేడు మన మనస్సులో కదులుతున్నాయి ఆమె సాధించిన ్నపగతిస్కృతులై మిగిలాయి !

కప

మోతీలాలుకి మనుమరాలై ఆణిముత్యంలా అవతరించి జాతిరత్న జవహరులాలుకి ముద్దుబిడ్డె “భారతరత్న” గా బిరుదునాొండీ తల్లి కమల కన్న కలలకు రూపమిచ్చీ ఎదిగి మెదిలిన నారీమణి భరత జాతికి వన్నె తెచ్చిన మకుంటంలేని మహారాణి పసితనంలోనే పటేలువంటి ఉక్కుమనిషి మన్ననలు పొందిన చెక్కు లెరుగని ధైర్యళాలి ?్‌ జాతిపిత మహాత్ముని మదిలో నిలిచి అతని అడుగుజాడల్లో నడచి భరత జాతికి గర్వకారణమైన ఆదర్శ మహిళామణి శ్రీజాతికే ఆమె శిరోమణి ! వాయు సేనన్స నడిపించి వారధి య్చువత్రీక్రు నిర్మించి మానవతళశ్తె మార్గదర్శిగా మిగిలిన (పపంచాన్ని గడగడ లాడించిన వీర నారీమణీ శక్రియక్షుల రంగరించి జీర్ణించకున్న శక్తి స్వరూపిణి ! 188

'ఫెరోజును 'పెండ్రాడి కులమతాలను కూలదోసి. సమతకూ మమతకూ పు స్తెకట్టిన పూబోణి సూర్యచం(దుల్హాంటి ఇరువురు బిడ్డలగన్న రమణీమణి ! స్రీ జాతికి వెన్నెముకగా బడుగువారికి అమ్మగా నాయకులకే నాయకురాలిగా వుండి దేశానికి అండగా ఖండ ఖండాల కిర్తి నార్టించి అలీన దేశాల వ్యవస్రాపనలో ఆ(గస్థానాన్నథిష్టించి (ప్రపంచానికే నాయకతాాన్ని వహించి తనకుతానే సాటిగా సామర్థ్యాన్ని _పదర్శించిన విదుష్షిమణి ఈ నారీమణి : కాంతి అహింసల చాటి చెబుతూ సహనాన్నీ సహజీవనాన్నీ _పథోదిస్తూ మత సామరస్యానికి మంచి మనుగడకీ పాటుపడుతూ వివిధ సంస్కృృతులనూ చేరదీసి విజ్ఞాన శాస్త్రానికి చేయూత నిచ్చి జాతిని జాగృతం చేసిన లలనామణి కక మనకులేదు మరి తిరిగిరాదు. అలీనదేశాల అ్యశు తర్చణలు అ్యగరాజ్యాల ఆందోళనలూ నేడు మన మనస్సులో కదులుతున్నాయి ఆమె సాధించిన _పగతిస్మృతులై మిగిలాయి !

కేప్ర

ర క్తతర్పణ చేసిన ఆమె ఆమశేందిర 1 ఆమె అడుగువాడలే ఆదర్శం ఆడవారికి సర్వవేళల | నవభారత నిర్మాణానికి నడుంకట్టిన ఆమె విజయేందిర ! థై ర్యసాహసాలకి [వతీకగా నిలిచిన ఆమె డీరేందిర | ఆ వీర వనితకు మనమర్పించేది కన్నీటి తర్సణ కాదు ! వట్టిమాటల ఉట్టిచేతల సభలూ సమావేకాలూ అంతకన్నా కాదు! ఆమె వేసిన బాటలోనడిచి ఆమెచేసిన జాసలను నిలిపి ఆమె గన్న సమ సమాజానికి ఒక సమిధగా నిలిచితే చాలు ఒక (పమిద్‌గా వెలిగితేచాల్పు అదే ఆమె ఎక్కడున్నా మెచ్చుకునే (శద్ధాంజలి పుచ్చుకునే నివా? |! అర్పిస్తున్నా ను ఆంజలిఘటిస్తూ (శ్రీమతి ఇందిరాగాందీ మరణానంతరం రేడియోకి రాసిన కవిత) త ఎ సల్ల 190

న ఇద అమావాస్య అర్ధర్యాతి! దీపం పురుగులు చుట్టూ ఎన్నుంటే ఏం లాభం ? వెలుతురు పుడుతుందా ?

గుడ్డికళ్టకి అద్దాలు తొడిగితే చూపొస్తుందా ? ఎరిగి పెరిగి విరివిగా అలుముకున్న ఈ నిశి కోటిసూర్యులు ఒక్కసారిగా ఉదయించినా వేనవేల చం[దులు ఊకుమ్మడిగా వెన్నెలలు వెదజల్లినా - వెలుగురాదు ! చీకటిపోదు 1! నరరూప రాక్షసులతో నిండిపోయిన నేటి సమాజం మంచిని మాపు చేస్తోంది మమతకి సమాధి కడుతోంది ! అవినీతి అంతం కావాలన్నా అక్రమాలు తొలగాలన్నా అన్యాయం అంతరించాలన్నా మరోకృళ్ణుడు పుట్టాలి | నర “అసురులి వధ జరగాలి £ అంతవరకూ ఈనిశి ఇలా రుడిపిస్తూనే వుంటుంది అమావాస్య అర్ధరా్యతిలా |

నే

180

నా కళ్ళ, వెలుగు తప్ప వేరేది చూడనని భీష్మించుకున్న నా కళ్ళు అన్నార్తల ఆకలి మంటలు చూడలేక ఆర్షితో అలమటించే నా కళ్ళు అబలల మానభంగాలను చూసి భరించలేక బావురుమనే నా కళ్ళు అంధుల చీకటి బతుకుల నాదుకోలేక్ష విలపించే నా కళ్ళు దుర్మార్గుల దురంతాలకు దుఃభించే నా కళ్ళు కట్నాల కోసం కట్టుకున్న ఇల్లాలిని కౌల్చి చంపే కిరాతక్షుల గౌంచి కన్నీర్వ కార్చేనా కళ్ళు కడుపునిండా తిండిలేక చై త్రకుండీలోని ఎంగిలాకుల మెతుకుల నేర్తక్షన్స కడుపు నింపుకునే కటిక దర్శిదుల చూసి కుమిలిపోత్సో నా కళ్ళు స్వార్థపరులు అమాయకులన్ను అందంగా మోసం చేస్తుంటే కాంచలేక్ష కృంగిపోయే నా కళ్ళు 140

నా దేశపు గత వై భవాలను నెమరు వేనుకుని తళతళలాడలేక పోతున్నాయి.

తృప్తిని వెదజల్లి మెరవలేకపోతున్నాయి. కలవారి వాకిట్లో రంగు రంగుల రంగచల్లులూ అ-దమైన పూలకు=డీల సోయగాల హరివిల్లులూ చూసిన నా కళ్ళు

పూరి గుడిసెల ముందు మురికి కాలువల నిండా చుక్కూల్డా కొలువు తీర్చిన ఈగల గుంపులను తలచుకుని గుండెలవి సేలా విలపించాయి కన్నీరు కార్బాయినా కళ్ళుః

కూటికీ నీటికీ కుమ్ములాడుకునే జనాన్ని చూసి రేపనేది ఎలా వుంటుందో ఊహకందక

బిక్కు వీక్కుమంటూ బిత్తర చూపులు చూశాయి గతుక్కుమన్నాయి నా కష్ట!

ఐకమత్యం తరిగిపోయి ఆరాచకం పెరిగిపోయి కులం పేర మతం పేర మానవత్వానికి

సమాభులు కడుతూ వుంటే మానవుడు అభిమానం ఆదర్శం అన్నీ తుడిచిపెట్టి అన్నదమ్ములు స్వార్థంతో కు స్తీలు పడుతూవుంటే చూడలేక ఆశ్చర్యంతో గుడ్డప్పగించాయి నా కళ్టు! కలత నిండిన నా కళ్ణ [కాకి కోసం కాంతి కోసం

కే 1

కలువరేకుల్దా విచ్చుకుని కాచుకు కూచున్నాయి కన్నీరు పన్నీరై నిలిచే రోజు కోసం కోట్ట ఆశలు నింపుకున్నాయి నా కట్ణ కలువరేకులై వేచి వున్నాయి! లూ క్షేక్షలి

చిభవపర్వ౦

“గొడ్డలితో తల పగుల గొట్టేశారు!

గునపంతో గుండెల్లో పొడిచేళారు

చెట్టుకి కట్టి చావ బాదేశారు

చేతులూ కాళ్ళూ విరిచేసి కాలువగట్టున పడేళారు! ఎటు చూసినా ఇవే వారలు

ఎక్కడి కెళ్ళినా ఇవే మాటలు! భూతదయకు మారుపేరైన మన దేశం భూతాల భూమిగా మారిపోతోందెందుకు? మారణ వోమాల విధ్వంసకాండతో

భయ భీభత్సాల వికృత చేష్టలతో,

దేశం మరుభూమిగా మారిపోతోందెందుకు? చెట్టును నరకమని గొడ్డలి చేతికిచ్చినా చెయ్యెత్తి కొట్టలేని నాటి మానవుడు చెట్టు తడిని చెట్టు కార్చే రక్తంగా భావించి విలవిలలాడిపోయే మనిషి నేడు మనిషితలని క్షణమైనా ఆలోచించక అవలీలగా నరికి పారేసి

కేటి

రక్త (ప్రవాహంలో కేరింతాలు కొడుతూ వాధలేక భయంలేక ఆవేశంతో అహంకారంతో కసి తీర్చుకున్నానని విజ్ఞ వీగుతున్నాడు పగసాధించానని పట్ట పగ్గాలులేని వీరుడిలా జబ్బలు చరుచుకుంటున్నాడు ఈ ఘటనకు (పతిఘటన వుంటుందనీ ఈ అమానుషత్వానికి ఎందరో అమాయకులు ఆసువులు బాసి అల్టల్దాడిపో తున్నారనీ భావితరం ఈ భయ (భాంతులతో బతుకంటేనే భయపడుతున్నారనీ (గ్రహించలేకపోతున్నాడు నేటి మానవుడు దానవుడిలా మారిపోతున్నాడు మనిషికీ మనిషికీ మధ్య మమతలు లేనప్పుడు మనిషికి మానవత్వం మీదేనమ్మకం పోయినప్పుడు మతం గతం మహాయోగం భోగం ఏది మాతం ఎందుకు? మారణ హోమపు మంటల్లో మనసులు మల్చెల్దా కాలి బూడిదయి పోతూవుం టే పదవులెందుకు? పధకాలెందుక? పనికిరాని భోగభాగ్యాలెందుకు? ఎందుకు? ఎందుకు?

కేత్తీడీ

నిలచ్‌సి _పళశ్నించింది నామనసు

సమాధానం కోరిఐ=ది!

నికృష్ణపు నీడల్లో నిలువునా దగ్ధమయిన

తోటి మానవుల మృతదేహాలను చూసి మూగటోయిన నేను ,

సిరుత్తర నయ్యాను నిట్టూ ర్బాను

అలాట్‌ టబ

నిస్సహాయంగా! నిస్సారంగా!

ఈ మారణ దారుణ కాండను చూసి

చెట్లు చిగిర్బ్చడానికి భయపడుతున్నాయి

కోకిలలు గొంతె త్తిపాడడానికి భయపడుతున్నాయి. రసాలం మామిడి పిందెల్నివ్వడానికి బదులు కన్నీటి బొట్టను కారుస్తోందిః

ళా అయాన్‌

“'పభవ వెళ్ళిపోతోంది, విభవ వస్తోంది అంటూ (పభవ వై భోగాలను గురించీ

కోకిలమ్మ పొటనూ లేమాలి చివురునూ

మధురాతి మధురంగా చ్చితించి గానం చేస్తున్నవారి గొంతుకలు వినలేక

గుండెల్లో మంటల్ని గుంభనంగా దాచలేక వెజ్జికేకలు వేళాను వెకిలిగా నవ్వాను.

నా ఆరుపులో నాకే వినిపించింది వదో కంఠస్వరం అతి మెల్లగా నన్ను పలకరించింది

“అ 145

నా కుగాదులు లేవు నాకు ఉషస్సులు లేవు నేను హేమంత కృష్ణానంత శర్వరిని నాకు కాల మొక్కటే కారురూప్ప! ఆశాంతిలో (పశాంతత కన్పించింది ఆవేదనలోనూ ఆలోచన జనించి ది ఎంత సత్యం ఇది? క వికృష్ణశాన్త్రగారి మా టలివి! మనిషి మనివ్షిగా బతిక్రినప్పుడే ఉగాది: మానవతకి మంగళతోరణ్రాలు కట్టినప్పుడే పండగది!ః మనసు కుదుటబడింది! కుదుటబడ్డ మనసు కార్యాచరణక్రై ముందుకు సాగింది! విశ్వకాంత్రికై పాటుపడాలనీ మానవతని బతికించాలనీ ఈ మాట (ప్రతిచోటా చాటి చెప్పాలస్సీ ఉవ్విళ్టారుకుంటూ విభవ వత్సరాన (వతిన బూనింది! అదే మనుగడకి పునాది! మానవతకి నాందిః అసలైన సిసలైన ఉగాది! 146

రచయి్యితి యితర పుస్తకాలు వానాతలొ నవలలు

1. అడుగుజాడ తి. తప్పెవరిది?
2. పిపాసి ర్‌, ఆ్మళుతర్పణ
3. జీవితం గెలుపు నీదే!
4. శిల్ప
5. చకోరి
6. పగిలిన బొమ్మలు కేం కళ్యాణ ఘడియ 12, మనసున్న మనిష్‌ (నాటిక
7. మబ్బుతెర (నాటకం) కవితలు
8. శారదా కృతులు 15, సుషప్రి నుంచి మేలుకో
9. భావరాగిణి | సూర్యతిలకం 14?

పనాక్ట్రలు 158. శారదసరాలు 19. గణపతి సుప్రభాతమ్‌ కసా సెట్లు 20. గణపతి సుప్రభాతమ్‌ రిక*రులు ణ 21. గణపతి స్ముపభాతమ్‌. (గానం బాలముర శీకృష్ణ ఎల్‌, పి. రికార్డు 221 కామెడీసాంగ్స్‌ రికార్డు ఇ, పి, (గానం ఎల్‌, ఆర్‌. ఈశ్వరి, పి.వి. చలపతిరావు) నృత్య, గేయ నాటికలు వలి, మువ్వలు మూడు కథలు (సంపుటలు) వో మరమనిషి వ5, పాడవే రాట్నమా విర, పతకం తెచ్చిన షే 27. కలల పంట వరి మనస్విని అచ్చులో ఉన్నవి లిం ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమా అయిన కథలు 80. కథల సంపుటి యమా ేహేంట్రీ[ పదమూడు నాటికల సంప్కటి. ఎ హందరయ్య (తధా వ ల టిలో ల్‌ ఎలా రో రారంల్లూ, గగ్యత లు ం షా అూ (రసం టన! రట 148 న త వ. ంప్రొదంటాదీ