Telugu jana vamsham - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

1" య | ఇ వ్‌ ఎ ॥ | ళ్‌ షు | సహజ కవి మల్లెమాల గా ౧ మనసుపడి మక్కునతో సేకరించిన | నో ఎక్‌ ౨ జ్ఞ ఈ పుస్తకాన్ని సాహెత్యాభిమానుల కోసం స సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి నః (పి. ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. [ త్‌ ఓ - మల్లెమాల కుటుంబం క క హా. టి 4 ర్న. గ్‌ నటు రం. న్‌ా (| |

జనవంశమష్‌ు బలిలం ట్ర "6 106131 20202865 పంల ఆ౦9ఏ202021, వరేల20264 - 500 012

డృ (30 ఇళ న జనవంశమ్‌ య థ్‌ ౯ 'ప్రథ మ ముద్ర ఇగేక9క కాపీరైట్‌ చా హా సర్జహక్కులు | * (ంగలం నయం * వి శో స్‌ త్త సీ “ప్ముసొలి సైదరహార్‌లో వెల: రూ 100 గ ఈ వున్తకం దొరికే చోటు. ( విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ (/ 4-4-435, బ్యాంక్‌ స్ట్రీట్‌, "హైదరాబాదు -1 మరియు వారి బ్రాంచీలు (1) విశాలాంధ్ర బుక్‌ హౌన్‌, నుల్హాన్‌ బజార్‌, "హైదరాబాద్‌ (2) హనుమకొండ (3) విజయవాడ (4) కాకినాడ(5) విశాఖ పట్నం (6) గుంటూరు (7) తిరుపతి (8) అనంతపురం ముఖచిత్రం ము[ద్రణ నిల గం౮౪/10౮[%7215 భరద్వాజ్‌ ప్రింటర్స్‌ ప్రఖ్యాత గ్రీకు చిత్రక్షారుడు, రామ్‌కోఠి, "హప్టైదరాబాద్‌ ఎఖథెన్స్‌ (6౧9606)

విషయ సూచిక

"పేజీ 11, బుతుకాండ క్షే 2. భమరకాండ 48 3. వ్రజాకాండ ౦ 4. చంపూకాండ 121 ర్‌, యుద్ధకాండ 230 6. చమత్కారికకాండ 276

మానవ నమాజంలో యుగయుగాన దీర్హకాలా నంతరం ఐతిహాసిక కావ్యాలు ఉత్పన్నమవుతూ వచ్చాయి. అవి తత్తద్యుగీన తత్త్వాన్ని వ్రదర్శించేవి. ఇతిహాసం యుగీనవాణి, పూర్వకాలంలో వచ్చిన వ్రతిఇతివోసానికి ఒక అనుబంధ కావ్యం ఉండేది = ప్రాచ్య దేశాలో గానీ పాళ్చాత్యదేశాల్లో గానీ. వాల్మీకి రచిత రామాయణానికి ఉత్తరకాండ అనుబంధ కావ్యము, అట్లాగే వ్యాన మహాభారతానికి అనుబంధకావ్యం వారివంశమ్‌. ఇదేవిధంగా ప్రాచీనకాలంలో గ్రీనులో వచ్చిన జగద్విదితమైన వోమర్‌ విరచిత ఇలియడ్‌ అనే ఇతివోసానికి అడిస్సీ అనుబంధ కావ్యం. ఇతిహోన కావ్యురచనా ప్రక్రియానుసారంగా ఆధునిక మహా భారతానికి అనుబంధకావ్యంగా ఈ జనవంశమ్‌ వచ్చించి. ఇతర్టలం

(ప్రకాశకీయం

"పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతాం ధర్మనంస్థాపనార్ధాయ నంభవామి యుగే యుగే " (ఇదేభారతీయసంస్కృతి )

జనవంశమ్‌

బుతుకాండ నీవు ఉదయం మొదటిసారి నీ నేతద్దుయం తొరవినవ్వుడు తమ్యూూడూ ! దేన్నీ చూడకు తెలుసా తున్నా తం చేశావు నీ దేవోన్ని ట(బ్రంగా కడజిగావు నీ ఇంద్రియాల్ని నిశాతటద్దాయం మద్య (వవహించే నిద్రాముర్ధ జలాల్లో = అవ్వుఢు నీ కళ్లు బీకబి కెరటాల్లో ఈదుతున్ను నక్ష్మతాల్లా మెడుస్తుంటాయి నీలిమఖ్యుల్‌ నేవ అనుభవించిన రతాల్లా కోయల కాంతులు కురున్తుంటాయి. (ఖాతం అనగానే ఓం (థమంగా ఆకాళం వూబిన వువ్వు నూడ్యుడు ఒకటి (వహించే (వకాళమయ నీలోదకాల్లాంటీ ఆకాళం రెండు అవ్వుుడు న్యృష్టీలో ఈ రెండే నీ రెండు కళ్లూ చూడదగిన వస్తువులు |!

క

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ ఒకప్పుడు నేను చూశాను నిర్జల వ్యోమనీలిమ లోతుల్లో

మనిషి దృక్కులు ఎగరలేని బత్తుల్లో ఒకళ్పే తవకి యగణాన్ని |

పావన పకాంతంలో వరస్పురం (కీడిన్తూ వూరేకుల్లాంటి వక్షాల్ని ఆడిన్తూ = ఉన్న యగళాన్ని నిమేవమూత్రమే శీడిన్తాయి ఆ మిథునం నివేషానంతరం విలీనమవుతాయి నీలిమలో

ఇక కనివించవనుకున్న వుడు

కళ్లు వంతపిన్తున్సు వుడు

నీలకేళి నిమగ్బు భంగిమలో కని

(ఖాత వుష్పాలుగా మాడుస్తాయి |!

4వో ఆ మిథునం (ీడిన్తున్లాయోా లేక నన్నాడిస్తున్హాయో ?

నాలో వదో వలికీనట్టయింటి

ఆ రండు వక్షులూ ఆకాళఘోవో =.

నష్ట్‌ మాతావితలనివీంచే ఆ మథునం శుంబినా నోత్రాల్చి తివ్పుకోలేకపోతున్నాను

నాకు తొలీకుండానే నాలోకి (వహీంచిపోతున్నాను నేను ఆకాళఖాషా డోలికలో ళిభవ్నునా ఊగుతున్నాను చూళానా తమ్ముడూ, తొలి ఉదయ కిరఖం

2

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ లోకాన్ని ముట్టుకున్ను వుడు కళ్లు తెరవడం ఎంత రోమాంచకనంథుటనో ఎంత మవాత్వ వూర నావాశయాతో! తమ్ముడా ! ఇవిగో నీ నేత్రాలు. ఠి ఎక్టుడో ఒకమామిడి తోవు వేను విరచి ఆవులించింది నాజూకు వరిమళం వ్యాపించి గాలి మూర్చపోయింది నేను వూల ఐడువు మొయ్యలేని ఆత్మని వెయ్యి పాటలుగా మారి తోటల మోద వాలుతున్న వనంతాన్ను = ఈ నంవత్సరవు తొలివువ్వుసాక్షిగా చెవుతునా్హై ను. నేను నుఖదుఃఖాలకు బానిరను గడ్డం వెనుక తోర్చెలు దాచుకోలేని నన్యానిని నేశు మనిషిని ల! 3

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ అరే ఈ బెట్‌ చ్భాయల్రింద వువ్వుఇచ్చేఒక్కుగ్లానెడు

ఆతిథ్యం తాగనే

ఈ తొలి మానవు రాగరాగిణుల్లో నిర్దినం చెయ్యనీ

ఈ వువ్వులన్నీ కోలోోయాను నాదుఃఖాల్లో

పాలను రాల్చుకున్నాతు

నా అవుల్లో

వడకోనీ కొన్ని వరమళాల్దు యినా నోనిక్టుడజకవుప్పాడి కళ్లు

ఎగిరి పోనీ

నీచూవుడు వేలెక్క

ఒకవువ్వుగా మాంపోనీ.

టి ఈ నదులు ఈ కొండలు ఈ దేళం ఎవంది చనిచేళిన కూలీతో బతుకు తున్హు(్రజిలది ఈ దేళపు వీళుల్లో నడిచే వొక్ళె వంిది 'న్వేదలిందువుల దండలు వేచుకున్హువారిది రచిత అక్షరంకం బే రాయే అతిశ్రేవ్షము తీ

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ నగటు మనిషగతి చూస్తే ఇదే మనకు నృష్ణము ఈ రోజున శురాణాలు దేవలోక ళిథిలాలు కవితలు నక్షతవీథి నలిగిన పేజీలు (వతి శతాభ్రి ఒక నీడ్డాంతం లేవదీన్తుంది భూమి మోద దాన్ని డుద్ది వూజచేయమంటుంది కొండ మోద జఉన్ను పాతకోట చూన్తున్నుది గుద్లులేని కన్చు లతో కొత్తమనిషి నడకను శుఖంవేటలో కళ్ళుకు నూక్ష్యు ంకనివించదు జావ్చుంబీవన నత్యద్వారంఅనివీంచదు తోటతోటలో నీతాకోకచిలుకఎయడతూ (వతి వువ్వును బూవీన్తుందదే టార్నిలెట వుతూ వువ్వు జీవితం (వొన్వందినంబీవితం ద్త్టం ఎవడు చెవ్చుగలడు వది ఎవ్వరి దౌర్భాగ్యం చూడు గాలి మబ్బుల్లో చేళిన చిడు బెలమలో నగస్ట్రంగా నక్ష్మతం స్నానం చేస్తున్నది. అ కాలం రుతు బిత్రాలు గీయడానికి నుల్చో ఉన్న కాన్వానే వృక్షం = వంచాంగాల్లో ఉండవు డుతులు ర్‌

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ జీవితాల్లో ఉంటాయి

అరణ్యాల్లో ఉంటాయి

బెట్టు బెట్టునా ఉంటాయి

రుతువులు

బెట్ట నశుఖదుంఖాలు.

థి

ఎవడు కాలాన్ని చేయగలడు

ఈ కాలం నన్సైందుకు ఇలా ళిభిలం చేస్తుందో నాకు తెలీదు

రాలి మటిలో కలినీపోయే ఆకుని నేను వాద్దుండాలిబాధక్కూడా

ఇంతకూ నేను త్తమాంనాన్ని

రాయిని కాదు

చాలామందికి తెలీదు

కాలం ఎంత శక్తీ శాలో

ఎంత్‌ అడ్టేయ ముపహిమో !

మూనవ జీవితాన్ని

వవీ వివరించలేవు

మనిషిగానీ కర్టుగానీ

కార్యకారణ నంబంధంగానీ

బివరళు దేవుడు గానీ విధిగానీ =

6

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ వనంతం &క భయానక భూతం రెచ్చగొడుతుంది జంతువుల్లాంటి కోర్చెల్చి మానవమన్తీ వృంలో అడున్తుంది జీవన తృష్లతో ఒక డజల పాతంలా వరిమళాల తాగుబోతు ఆఅ అరఖ్యం చ్ర్యైతమానవు తొలివూల కిళోరశ్వానలతో వృుకైక్కీ పిచ్చ్నిదైపోయింది తాగుబోతు మబ్బులతో చెలిమి చేశాను. విద్యుల్లతల చేతుల్లో చిక్కుకున్నా ను ఇవ్వుడు నక్షత్రాలు నార్తక్తనదుల్లో జల(కీడ లాడుతున్నాయి తోటలో ఎగిరే ఇందదనున్సు అనీతాకోళచిలుక ఒక్కోవుష్పాన్ని చూవీస్తోంది తన అన్తీత్చువు కాంతితో. ఈ గాలి కొండల్లో వుబ్దిందో లేక నముద్రాల్లో వుబ్దిందో నాగుండెని గాయనడుస్తోంది

లోయల్ని గొంతెత్తి వడ్చేలా

7

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ చేస్తోంది నేను చూడగలను నీ నేత్రాల రేవుల్లో నౌకల్లా తోలుతున్నాయి శ్చ్వువ్వ్బాలు అక తి టృకవక్షం ఊదిన దిడగలా తోలుతున్నాడు చందుడు ఆకాళనీలిమలో ... బెటువు గప్పు మొద ఆమె నేను కూర్చుని, ఇవాళ చూడదగినది లోకంలో ఇదే అని చూన్తూ చూన్తూ ఉండగానే ఆ వర్తులాకారో వెండీ బిందిం వళ్చిమానికీ దొర్ధి పోయింది తూద్చుబుగ్లల మిద ఊదారంగు రేఖలు థి 6

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ ఇవాళ తెగపాడు తొందేమిటో తోటలో ఆవక్లీ

విచ్చి చట్టోందేమోదానికీ

ఆపొదమతశ్తకమూ వూబిన ఆ శ్వేతవువ్చువృక్షాన్ని చూచి...

ననంతరడుతు వంశే బెట్టులో నశుంభి

విరుభుకు వడ్డ విళ్ళడూవం కాబోలు వటవక్షీవ్యృక్షాదులు వాటి శరేరారంవదను వీరావేళుతో ఎదజల్లుతున్నాయి దళబెళలా

ఈ రుతువులో నింవోశనం మోద ఉన్సు దాజు కంటే కొమ్యుమోద తూర్గో ఉన్హు కోకిలే మన (వభువు ఇవ్వుడు కోకిల పాడే (వతి పాటలో నుంచి లుంవులు గుంవులుగా దేవతలు దూకుతున్నాడు ! కోక్రొల్ర తోలుకునివచ్చిన మిలియన్థ మిలియన్ధ వూలమందలు

కొమ్ముల నిండా విడినీ, బేస్తున్ను నృత్యాలు వందలు నందల్లు ఒక్క వువ్వుబాలు ఉన్చు న్థ్రతులన్నీ రద్దు బెయ్యడారిక్రి లోకాన్ని మరి లోకాన్ని మరచి పోవడానికి తిధీవార నక్ష్మతాలు వరివారంగా వస్తున్న కాఠలం మనలి కడుణీంచి ఇన్తోంది ఈ మవోసౌందర్య దర్భునం తాలం బెట్టలో వూలు వూన్తుంది

9

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ శిథిలాల్లో సాలె గూజ్ళు నోస్తుంది

బూజు వట్టిన వస్తువుల్లో చరిత్రనింవుతుంది || నష్టిన్తుంది యగాల్ని నిర్ధిస్తుంది నిద్దాంతాల్ని నిర్హాక్షీణ్యంగా వాటీనే నంవారిన్తుంది

మళ్ళీ జలాల మోద వుష్లమై తేలుతుంది వమా ఎరగనట్లు

అనంత టాన్యంలో వరుగెత్తుతున్ను ఈ మవోకాల వలయాన్ని

న బావంవు ఆవగలదు ఇ

రాలే ఆకు ణూమిలో లీనమైపోతుంది మళ్ళీ కోకీల గొంతు

వినగానే కొమ్యులో నుంచి నిద లేస్తుంది = ఆళ్ళర్యం దినం సనాయంతం మరణించినా ముదడునాడు వునర్జన్భు ఎత్తు తుంటి

కోడి తార్తుంది (భాతాన్ని మనకు కోకీల తెస్తుంది చవనంతాన్ని

మవోకాల మపిమల్సి గానం బేళే ఆ

ఖగ మవా ర్దలకు

చేతులెత్తి నమశ్చ్క రిద్దాం=

థి 10

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ కాలను బొటలందబడి యొకా నొక తియ్యటివేళ కోమల జ్వాలగవచ్చా నా వ్యూదయ చాడుతరాలయ కాతతకుంభో ళం గాలను మేలుకొల్చె నవకాంతులతో మదుమాన ; మాత్యు వ క్ష్లాలను విప్పులేచెను వికన్వర జీవమవోదయమ్మున్‌. నాలోనున్హుది మాదవమ్మై కటి అంత ర్ఫూతమై జీవన జ్వాలాకీలకమై మదీయ మదురన్వవ్చ్న (టవంచమయ్యులన్‌ టాలించున్‌ వరంణామజీవితదళా వ్యాఖ్యాన శంకేతమై కాలంబన్లు ది దుర్చులంభ్యుమని యుద్దాటించు ను బెఎనీలిన్‌. ఇది మదుమూనమా ! అవురో యంతమనోవారమెందుజూదినన్‌ శదమల కాంతులం గులుకు జాజులు మళ్లెలు తీగనం పెగల్‌ కొదమగులాబులుం జిగురు

11

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ గొమ్ముల రెమ్యుల కాద్దులమ్మ్యులన్‌ ముదమున ముంచె నీ తుము నమ్యుదము విళ్టుదిశాంతరాళమున్‌ ఈ అకాళము నీ మవోజలదులు న్నీధాడుణీ మండలం

ఖీ యందాల తద్యనవంచనిచయం

ఖీ విళ్ళుదౌ శాల్య మెం

తో యంతనస్సువమానముల్పణముతో నుఖ్టూత లటూగించెనా

వో! యావోవివాగయ్యు తా నెగింపో నాళించానుత్కంలతో,

నీలిజలందు నీలిదరణో

వలయంబు వినీల్న్వశెలముల్‌ నీలితద్యవవంచయులు

నీలి యనశంతము = యెందు జఊూబినన్‌ నీలిమ ; నీలిమాకలిత

నిర్భరకంఠము పిల్పినట్లు నా

నీలిమ దేవావంజురొని

నిరతమై వదుగ్గత్తై నంతయన్‌.

12

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ ఏ మాకందతరు (చవాళములనో 'పౌలాగతిం గోకిలా ఖామాకంఠళమయు శంథిమైై మొరొన్సె, టఉతంభల్‌ కీరనారీదళ శ్యామంకై మెరొనె న్‌ నభంబు, (థట్రమరజ్యావథి మల్టీనుమ శ్రీ మాూనాం కళరమ్మ్యు అంగురినె వానీండై తమానమ్ము నన్‌. బిక్కునిచియరాకుజీబులోవవలళించి యెండువోణువు కంఠమెత్తి పాడె తలిరాకులూడిచి తవనీగా మనలిన శగ్జు వల్లికయు వర్థములదాగాె జీలుగు నీతాకోకచిలుక డూవముదాట్సి కీలకయూగి కంకేళి ౧నినె శిశిర(వతాచార జీరమాడతమూర్తి యలరు గిన్నాల గందమలదుకొనియె ఇబచ్భ్బ్యవకృ తిలోరెక్టు నిచ్చానేమొ యడద వుడువునిలో మొగ్రదొడిగెనేమొ విళ్ళుమందర తుడ్యముల్‌ విరగగొట్టి మోవాకల్లోలవీచిక ముంచ్చివెచె

13

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ ఎలబాయమ్మ్యున విళ్చుమందిరమునన్‌ హేలాకళామూర్తితో కొలువై కన్ను లవండ్యువైన బురువున్‌ గోర్కుల్‌పినాళించిమై వులకింవం దిలకింవగా (వకృతినొం వుల్‌గుల్కునీంగారికైు యలడుల్‌ కెంజిగులుల్‌ భరించిన వశం తారంభ్రకాలం బిదే ఆ యాకర్థణ మూ మవోత్సనము నా యావేళమాకాంక్షయన్‌ వయాలింగనకున్‌ నుదామధురపా నీయాధరా వేక్షకున్‌ వ యద్వేలరత్యకీియా కలనకున్‌ ఏమాత్రముంగాదు తా నోయంతరతనృష్టీనూతమపిమూ 'హౌవాకమోా చూడగన్‌ ఆనలీదీడనా దృష్లీచే మపితగా డాలింగనాయ్యక్తిబే నానందూగో నిరంతవేదనములే యృద్వౌతనంనిద్దీకో నై నర్జంబిగు నేయగాధకువా 14

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ రాంతగవజ్వాలానందకీ లాచంతర్చుణకో శరేరమొకకా రాగారమై తోచగన్‌. ఇది వానంతరనన్రువంతి ; యిది ధాశ్రీబీవమూలంబులన్‌ గదియంబారెను వోడమంచు, నళినీ కాసారలీరంబులన్‌ బొదలం దోటల బాటలాధరఅతో పోలేని కూలిజరుల్‌ భుదిలోగుందుదు చోలలో దరగిరా మద్యావల్లు కాలంబుల్‌ కొండలకోనలన్‌ నదుల కోవల (తోవల నాభ్యమాడుభుం, ఐంథడువు నేయగా కుతుము ఖాలులు, శళోకరనాలవాలమై కొండొక కంఠ మే ళిధిల కుడ్యగయవోంతంతాందకారమం దుండియొ నిరమించె విన వోయి తురూాగయు నావుమించుకన్‌ 15

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ కలికి దుులాబలిగేలగొని, క్యు నితెమ్మై రగుజ్జుమెక్కి, కెంవులదలిరాకుబాకు నడుముం గులికింతువుగాని చూడు, నీ జీలుణు వసిండిదువ్చులువ చీరబెరంగు నభాగ్యళోకవం కిల కలనా కళం కములు గీల్పొనెమేల్కొనవోయిమి(తమా. లోకాలోకవలీతభూనలయ కలోలంబులందాటి యే రాకాకోకిలళోకమో మలయ నారంభించె వానంతిక్‌ నాకళ్యాణ వొందంతరాళ కల కంఠన్క్వైర, భంటావథ వ్యా కర్రన్వరమాధురీలవొరులె భానసీంవ త్నౌ $ఖడుల్‌ తిమిరతమాలవల్రవము తీడన కోకిల యాకులందున్‌ గములుదు కూరుభుండి యొక కోమలగీతిక పాడినంతనే నమధికవిళ్ళళోకమయ సాహూతి పొంవీరవోవ తోవలన్‌ విమలరవంబు మూ వొందయ వేణువులన్‌ రవళింవనేలనో 16

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ తోరవు వంటచేలు వువ్తు దోటలు బాటలు వచ్శలీ ళళ్ళపా గారు తటాకముల్‌ తనవి గావు ; విశాలదరాతలమ్ము నన్‌ దూర్యవోంతరాగత వినూతన జీవిగ (మ్మ రిల యిల్‌ సేరగబోవు శ్రామికుడు బీకబిదిక్కుల పిక్క బీల్లగన్‌ చేలంబూవులునెక్క ం6౦చౌ గగనగ్రీ చందరేఖాంకయై వేళాకోళముజేనె తాళవనిలో వేలాది తారావళల్‌ గోలండేనెను చింతకొమ్యు వయినం ఖభూకంబుళోకించె నా కూలీవాడు తుటీరగర్భమున నా క్రోళించె డై న్యంబున్‌, ముదునలి తలిదండ్రులును ముగ్గురు పిల్లలు చిన్హు చెల్లెలున్‌ దిగీ వడున్న జీరకుటిలో నిట్టువైవున భార్య యానలన్‌ జీదుగులచాంత దాను ళయ నించును కన్నులుమూనీ, మిన్నులన్‌ 17

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ దదియ ళళాం కరేవియ నితాంతనికాగతి నన్తమింవగన్‌ నేలయు నింగియం దెలియ నీకయొకే తిమిరంబు విళ్ళుమం దేలెను కీదురాళ్ళు ముఖరించె మిణుంగుడు లందకారముం జీలిచౌ బెట్లకొమ్ములును శ్థీములన్‌ ఎవిరబోని దయ్యముల్‌ వోలె చలించా జీరకుటిలో నెటులో నిదురంచా బీవుడున్‌ అ ఖరే మళ్ళీ వనంతం వచ్చింది నాలో ఉన్ను వంచబూతాల్ళి రెచ్చగొట్టింది నేనీ వువ్వుల్లో కలిళిపోతాను ఈ క్షణ భంగురమైన డుతువును కౌగిలించుతుంటబాను. నాకళ్ళు న్వావెబ్ఞ ల మంజూవలు నార్త్హం మయధురగాయక్షులెన 18

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ వక్షుల ఆకాళం నా ళలరీరంలో అడత్లులు

వడుగిడు తున్నాయి

నదులు పారుతున్నాయి

తొండలు మనువులు (గ్రామాలు (వవొన్తున్దాయి

నేను నా దేశాన్ని.

ఖి

ఉవీం కంజే అన్బుష్టమైన ఆత్భులు

తూలవి

బడువులు మొయ్యలేని అవయవాలు

వ్రూలవి

చిత్రం ! సౌందర్యం లోకవు అన్ని వన్తువుల కం బలకాలి

పిడికిళ్ళు బిగిస్తే వేళ్ళలో నుంబి కారిపోతుంది వనంతం

అంగుభలతో నృళిస్తే

అనేక రాగాలు దానం చేస్తుంది ననంతం అరే! మూధ్ధడా |! బల్య్వవయోగం

బవోడు మొద వనిచాయ్యదు.

19

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ జీవితం ఒక మండే జ్వాల

వువ్వులు బ్రతకడానికి మండుతున్న జ్వాలలు

శేష్‌న్‌! కొమ్మల్లో అత మాన దేవత పొడే పాట విను

జన్ఫులో వంచనాళిల్పంలేని

వక్షుల్లా వువ్వుల్లా (టతుము 4.

నీ కివ్వుబడిన ఈ జీవితం

న్వప్పాల్సి బాణాల్లా నంధించే

ఇంద్ర ధనున్సు =

న!

చేతులలో తటిభ్లతలు

చెల్వుగ దాల్చిన & కనీ ! దర

టతీతలమం, దుగాది యడు

దెంచె మదించిన అందకారనం తూతము పారదోలి నవకాంతిళిఖల్‌ దంకొబ్బుమోయి, ఖద్యోతవథమ్యు డిగ్గ్‌ వినవోయి, ఉగాది యగాదగాథల్‌

20

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ చేతికందని నక్షతనీమలందు నవనవోన్మోవ (వత్యూవ న్త్తకీవలె వెలయ శుఖరేఖి జీవన కిలలమాద మలచి డూపొందజేయగా నలయచుంటబి చెమటలోడీచి (బద్దలు చేనినవుడు గ౧ండుళిలలోన శుఖరేఖ ఉండునేమొ 2? కటిక మయ్ముతెవుచివ్చుల కణువులోన ఆజణీముత్యాలభాల చెల్పొాడునట్లు. అలయ అేగాని అలయట కంతులేదు శీర్టమైపోయె జీవనగ్రీభరమ్మ్యు కోరికలు జూరె చచ్చిన కాంకలుగ నానువులనుండి దగజారు దోనువులుగో మొన్హు కోకిల తా నొకగున్నమావి కొమ్మలో జేర కో యని కూయవరకు ఇలకు వానంతకాల మేతొెంచెనంచు తెలియకుంటిని బాదావికలితమతిని. ఉజఉలురు చినుకుల జలతారువలువన దాల్చి వచ్చిపోయినదట మొన్స వర్లయోవ మెడకడన్‌ దగి చన్నుల నడుమనుండి 2]

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ జాంపోయెడి ముత్యాల జాలువోలె మడుగులను వీడి కొండల మధ్యనుండి వడలిపోయిన కొంగల వెంటనంటి రెల్లువూలతొ భరణీ ధమ్మిల్లమయందు కులికనతు బాలవాతూల కుళ్టు లములు బిలివీ హిమబిందు నుందం చెక్కులందు వులిమానట మందభానుడు వెలుగులన్ని. అవియ జనెనట దూరదేశాంతములకు జానవద రామణీయక నరణులంటి బాడి యెండిన యడుగుల జాడలంటి వూవలను రాల్బ్చు మామిడితోవులంటి (బ్రతుకతుంబాటల బాటనాంిని వ్యదా భారమ్ము మఘోరమ్ముగా తుతుకంబెబై నళింవజేనె లతికా తుండియ్యు వుపష్పుందని (తిభృుంగయ్యును పాడనీ దోళదిళా వ్యాక వానంతికా ద్యుత్నిచై తన్యము శోబరింవదు అభాగ్యుండెననా కక్టుటా! 22

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ పడనోగాని బియరాకు మేడలోన జేర వరములు భవనముల్‌ మూడ్య(మైయ వీలిచా నివ్వుడు జీవులం బికమవారధ్ధి మబుతురనావ్నూయ ఉద్గాత (తతివిజేత: తరువులందాటి కలువల చెజువు దాటీ ఈ మయదున్ద్వురలవొరి నన్హ్నుంటగానె వొ ్యదయమం దాళయిటునటు కదిలియాడ్తె కముల ననమున వివారించు గండుచేవ తోకతగిలిన తామరరేకువోలె తి

కోకిల యాకులెం దొదిగి కోయని తీయని కేకవోనీ, కా రాకులు రాలువేళ్ళ ళిళిర (వతినీరతొలంగ దోనె, నీ లోకము నందు దోచె నవ లోకము, నాకము నీ ధర్యత్రితో నేకము జేయ లేళ్ళ, నెల యేళ్ళు చిగిల్చిన కొండకోనలున్‌

23

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ కాలముకూలమెక్కయుక కమ్మని ఈల వెలార్పీ హేలగా నీలి దిగంతతూలములు నిండిన బాల కినాల రాళిలో నోలి గిరాటువేనె నొక నూతన చేతన కాంతిఖండమున్‌ వ్రూలు తటాలునం బొదలె బుద్దుద వుండ విలానరోచ్చులై బిగిరిచి వూబినటి తరు నీమలు మేన ధరీంచి నవ్వుచున్‌ నగములు తొల్రయబ్బులను నాశొాముగా తలవొగ న దిగు నెలయేళ్ళ నాత్ధు భుజ దేళయులన్‌ నవరించి (వత్యుషో గగన విలానీనీ డుబిరో గండ తలమ్యులు ముద్దులాడెడీన్‌ కెరల్రి వరంతనేళవ్చుల కింవగనించగు కొండకోనలం దబడగిడు కన్నా కాలువలు వచ్చని తోటల గున్న మావులం దిర్తిగెడు గండు కోయిలలు ర!

జనవంళమ్‌ బుతుకాండ తీగల నూగెడు చిల్బ బోదలున్‌ విరిసిన రమ్యుతా విథణీ వీథిగ దోచె నమశ్తలోకమున్‌ వచ్చానినునురెక్టు పెటదాల్చి నబిల్బ. గొంతెత్తి పీన (టోవి నూద్చె నం వెంగమయుక్కును నవంంచివిచ్చు క ఉజలతరంగిణి మాఖె డ్రావ్యనరణ్కి

శబల చూడము తలన్‌ చలియింవ వడంగి ఖేలగా తియ్యని యీలవేనె,

గుమ్మడి వూవన్నా కుక్షి కదల్చుచు భరతవక్షీ నీతారు వలుకరించె గదుడవక్షియ నీలాల గగన నీమ

దింగి నన్నాయి వాయించి తోనాగుంనె, కునుము పీఠకదుమ్మైద కూరుచుండి తంబుర న్ఫుటి (తిగూర్చె ధరణికెల్ల

బట్టని రేల నింగి విర

జూడుల వందితిర్రై వానీంవగా

తొల్టని నోగ వన్సాలలు

తెమ్మురలుం జతగూర్చ నిండుజా

బిటి జగమ్ముమాద నల

వేసెను, లోవలజిక్కీ చేవ్టలె

25

జనవంశష్‌ బుతుకాండ యెల్లెడ జీవరాను అటు లిట్టులు గంతులు వేయచుండగన్‌ నాగా వనంతో కాలవు బఐ జారు వొజాల్‌ విరుల్‌ వరాగమయుల్‌ రేగగ రంగు రంగు నును రేకుల కోకలు దాల్ళి కేకలన్‌ స్వాగత వాక్యముల్‌ వినీర వెచెను? తుమ్మైద గుంతు లింవ్రుగా రాగము లాలపించుచు త్తు రం బరుగ్గెతై వనంత నంతకున్‌ నశంవెంగా! నను చంవకే పొగడ! నీ నాంభ్యా వూరయ్మ్యులన్‌ ముంవం ఉూచెదవేలనే నళిని! నీ వుప్పాళ్ళు వె జిలక్షే నొంవుల్‌దల్కు గులాటి! నీ నాగయులం ఊూవీంబి బందింవక్తే కెంవుల్బూబిన కింటకమ్ము ! అటులం (గంట న న్‌ జూడక అబ్బు ! లోకముల అందాల గోలత్తో నిండి యన్హుదిబట నిలువలేచు 26

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ

నిమివమైనగాని నమకూరళున్నది

కాంతి యీ వశంత నంతలోన

& వివాగమయ్ములార! ఎట

కోయి (యాణ ? మనంత వీథులం

దావనభూములన్‌ వదలి

యాగిడు లాయుడు లానముదముల్‌

ఆ వియదద్దుముల్‌ గడిచి

యావల తారల దాటి తోలుచున్‌

బోవుచు నుంటి రెచ్చటికి

వువ్వుల నవ్వుల గోల కావలన్‌

చివుడుల్‌ వోనీన వేయనీ మదువులుం

జిప్పీల్ర వువ్చుంవనీీ

బవులూరన్‌ ఛధలగుచ్చముల్‌ పొదలనీ

కాభోవకాఖాదులం

దివి యంటం వెరుగంగనీ, నిలువలే

నీ వృక్షమందింక్ష నా

యవదాతా(ల్రై వతాకముల్‌ కదలె దా

మాకాళ మారమ్యు లన్‌

అదిగో ఆ చియరాకులందు బిల్టుకె

యానంద ముందారమై

మృదుల స్వాదు థలమ్ము ముట్టక నము 27

జనవంళమ్‌ బుతుకాండ న్ధీలాక్షీమైు చూచుచు న్హుది యా వక్షి ననున్‌; క్షణమ్ణుయిన నుం డం జాల నిచో్రోట; నా కదిగో చుుందరమయందవోన డుబిరా వ్వోనమ్ము ; నేబోయెదన్‌ త

లోలంబంబు ద్దునించా నాకనము గ౧ండూవనంచె బీరండలన్‌ వాలాయందబుగ బాలకోమలదళ వ్యాలోల డోలావలీ కేలీమంజుల లీలందలనీ కున్ఫాం[ీవ్టు వాతూలముల్‌ చేబుం బోలు దాటి యేగి వన వంళీకుంజవుందిందులన్‌ (త్యావముల బిశాఫాలభాగమ్యు ల కెందమ్యి విరచాయగీలు కొల్పు కుతోవవేళల విళ్ళుకువారాంతరయులందు తమ్ముడి వూవన్సై గసశ్తరించు మధద్యావ్నూ ముల నభోమయండలాద్వములందు మయలైదండలళోల వెళ్టిగొల్పు

28

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ అవరనంద్యల రమ్యవిపీన నిర్ణ దడులందు నిందూరకాంతులు చిలుకరించి కాలకంతునిపాలాక్షీకాణలుబిచ్చు దావపావకదీస్త కిటీవగజ్ఞు వళ్చిమానిలవీబికి వట్టుగొమ్మ అవతరించెను (్రీవు కాలాతవమయ్యు. దుద్చి రీక్ష్య (వభాదూర్రరబ్భటలతో క్షేతజీవనుల శిక్షించినాడు చటురోవషకాషాయ కుటిలాంట కళలతో గోగణంబులు చావగొట్టీనాడు ఖరమయాథఖి [కూర భునకాండవబలితో వివాగజాతులు క్రోభవెల్టీనాడు టీత్టు కాలపాంట కింటకడ్యుతులతో తడువళ్థికల క్లుదార్సినాడు గగన భున మాబి ఖురొనిరాళూటనాటీ నలథుు బవ్మో ంఢడఖాండమ్యు నలగదొక చటుల దుర్గన రాజ్యకశారనమువోలె నాగా మార్తాండ చండ్యవచండ రథము. ఎవడో చాకలి ఆకలిన్‌ మరచి తానేవన్యమళల్లీలతా నివవ్శాకోడవుటీ తటాకముననో

29

-జనవంశమ్‌ బుచతుకాండ నిత్యశమాజీవన వ్యవసాయంబొనరించుచున్ను ధద్వునిడు వ్యావీంచె వపావంచిక వ్యవవోర్యవవిహిన విళ్ళువ్యూదయ వాష్చపొరమమోయనన్‌. వివిధ నిమ్హాన్లు తవీదులం బడుగ్గెత్తి వైళఖలో మేనువాల్సె నొకడు న నే మఘంటబావథమ్యుులం దిరుగాడి బెజువాడ కన్పీరుబెట్టై నొకడు మధ్యావ్వూ వంత వ్తమార్గమ్ము,లంబోయి యతంటూరులో కువ్చుగూలె నొకడు కాలావొ కుటీలళ్టుంగాలకమ్యూ లు జుట్టి నెట్లారలో సొమ్ము నీలై నొకడు (ూరదాంద్యూ దుర్విదికారంణమున తనభుజ్యారమునెక్కు బేతాళయూర్హ నర్జుకాలానువ్లర్తి రిక్షాదరించి లాగలేకను వోశని కాగలేక కొండల గండబాగముల లూర్చీ లిలాళళలమ్మ్యు లేర్చి వే రండలదాబికోర్చు (మి

యింబివ్రులరీవరణావొవీదులం

30

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ దండలు లాడుచుం (బతుకు భారము మోయ నభాగ్యకోట్లు నా లండెలలోన నగ్శదరి కొల్పును తీవనిదాథువేళలన్‌. లతునగున నంచంించు వనీ ఈతూనశలు చానలు చెట్టనీడలం దినరములుబుచ్చు కాలము గతించునుగాక నమన్తదీన జీ వనములు వల్లవించి నుఖి చంతమ్మలై ఎవిలనిల్లుగాక నా మయనము శళమించుగాకమడు మళథెలలో చిగురాకుచందమై. ఠి కనరాదు యామినీకబరీభరమ్యు లో బెడగారు కలికి జూబిళ్లిరేక నికళరీతిగ తమళ్చితుర నికరమ్య్ములో నలతిచు కులమాశులలముకొనియు జిలుగువెన్నా లబీర చిరిగిపోయెనదేమొ కాయుమబ్బులుమేన య్మ్మ్యు కొనిడూ 31

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ యెడదలో నేదేని నుడియంచుండెనా యేమొ కాకలీనినదముల్‌ (కందు కొనియె మేను నించెనేమొ మెళ్లిగా నిట్టూర్చి విదురవాయవీబి విశ్తరించె నాత్ధవేదన కొక యాకారమై తోచి నేబిరేయి నన్ను కాటునేనె. మఘనమనాఘమన గబ్బా వేయభఖుంటికా లంకారయులకు భుంటావథంబు శ్యకచావపోద(ర శాద్తూలపాలనా నిభవోన్నతికే భూరవివీననీమ చబుల యుందూమడుచ్భతకోటి భేతాళ లుంఠన్య క్రియలకు ద్యదణామి వటుతబిద్విలనన (బ్రవ్యూ రాళ్షవ కళో రాజ్టవోనమున కవోర్యబిలము యనా. (పొవ్వువ ద్వాగుణరోష ముబీత నటనోగ్రదాటీ విభుటిత (కటు తుటోల దూరి భునజటావటల నిటల ఎికట్యభుతుటో కుటీర ముద్విగ్తు మాయి. విరిసెను మమఘవరంవలో మరొనిను శాంవేయలతలు మిన్నులు మొరనిన్‌ వరచెను యుంయూనిలములు తురినెను వర్ధంబు తుంధకుంభితరీతిన్‌. 32

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ దీవించెం జలరాళిమోవ కడు నుదేకించి గీతంబు లా లావించెన్‌ నగసీమలందిణి మవోరణ్యమ్యు లన్‌ నిర్హడుల్‌ వ్యాపించెన్‌ వారిదంతదంతురమ్నులై యారావకల్లోలముల్‌ వనాహీకూవ తటాకళభేకముఖ జీవానీకలోకంబులన్‌. నర్షాగ్టో దమోభమేథువటలీ వాావూూరదారానము తృర్షామరనిపీడ్యమానజనతా కంఠీరవంబొ నభో శీర్షాంత పుర ఖభోగభాగ్యవనితా శ్రేవ(వభావార్హదు శ్లర్తాగార బిడాలమై నడచె నౌ రా! కాలముడ్వేలదైు. &కనికి గంండబేరుండ చండాలంబు లొకనికిమ కరద్వుజోత్క రంబు ఒకనికి నళనిపాతో(గబిభీషీకల్‌ ఒకనికి మురజ్యవమాదరవళి ఒకనికి నమవ్వర్తి వలంకార కీంకడుల్‌ 33

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ ఒకనికి (పీయదూత నికళరలీల 2కనిక్షీ౭త్వ్యభల్లూక భీకరదం త్ల లొకనికి యవతీకవోళ్లరుఖము యేమిదర్భుంబు భాగ్యువిహీన దీన జనులమాదనా జౌర్టన్వచర్యగాని వానుదాను నశముద్దామనీమలందు అడుగు మెట్టంగవర్టన్ముడైనవెలుచు. కనకమేఖలవోలె గగనము ఉభునమ్యు నింద్రచానము కుండలీకరెంచె జాజీదండలవోలె జలదమ్ము కజదిలో సొదామనీమూల నంబచలించె చిలివీనవ్వు లవోలెచిన్కుముత్యాలలో నీవోర మదురిమ నివ్వుటిఖె అందెలరనభిగా ఆకాచథమ్యూ లం దంబుదడ్తురులు మోవాందుగాల్జెౌ వలవ్నుకె పెకీ లిబ్బో కవతియొకడ్ర వచ్చెనోయన వెబ్చుని భావళయ్య నిదురవోయెడు ధనికుల మృదుకనాట వాటములు తో్దో వీల్చెను వర్హాబుతువు. 34

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ భునతలో వరపేడిత జగమున కమ్యుని నొధవీదులం గనకమయ్యవభావ వరి

కల్పిత భోగవిలానవాననా

జనిత మద్యవలావములు

శల్యమ్ములె వినివీంచుదుండగా చునము నముది వ లడజ్బాలన మాలికలందిడి (యరగ్గకుండునే. చరిగాలిం ఉడీవానలంబడీ (వం బంటెభ్ర చల్గారగా

నలభు (కోదమునంప్వలించె వ్ర దయం బాలీల కీలావళీ

కలితోద[గ మవోగ్న వోతమున నీ కర్ప్పోలుకళూరమౌ

చలిలో బీదలబాదలం దలచినన్‌ శాంతింవగా నాద్యమే. అకలంకారమ అతమిచ్చానావొకరికిన్‌ వోలావాలజ్వూలికా

నికరమ్మొ క్క రకిచ్చినాడవు ఉజగన్హార్జేత |! ఏతద్విదం

జొకకంటం దుహవానాంభమండలము రెండోకంటు నుష్తాంచవుల్‌

35

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ (కటీంచంగల లోకరక్షణ కళా (పొవీజ్యమేమోచభూ | అ

ముల్లోకములు పలు ముద్దువారిణాంకుడు విరజూజితీవలకు విరహిణీ జీవులకు తంపీవెన్నాలపాలు టత్రాగించుచున్నాడు. వగాలి౭గనెనో యీ చికీలితారకలు అందాల తణకుతో అవ్సరనలకుముళ్లె అకాళరంగాని కవతరిస్తు న్నాయి.

నిరు లాకాళంవు నీలాటిరేవులో వండువెన్సాల నీఎ వీండి ఆరేనీన తాలిమబ్పువలువలు తోలిపోతున్సాయి. బిగీడ గుబుడలుదూరి చిదడగాలి బాలికలు రేరాణీవూల వై పాఠరాజీరాదుకొని బిక్టునినెత్తావివుక్టలిన్తు న్చాయి.

తీయని భావాల తీగలల్లుకుపోయి రాగయమయ భావనారమ్య వనభూమిలో వి౦ంతేనియలు వాల్టినింనీపోతున్నాయి.

36

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ తడుమయూలమ్ముల వూలవానకురినెన్‌ దారాడె ళూలంకషా తడుణీన్వచ్భదుకూల చేలములలో తారళ్య సారళ్య్ళముల్‌ బంజీన్‌ నిండె శశాంకదేధితి నిశాదమ్మిల్రై మయళ్రీవిక న్వారకీంజుల్చ మృులెయొకానొక శరద్వాతూల పౌలాగతిన్‌ వనలపీంచా కెలకులం గొలకులో మదకరి వుక్కిటీనీవోరవువ్క రములు కురిపీంచె తోనెలం గోనలం దిరుగాడు కొండనాగుల గానగుంభనములు నవరించె మంజీమల్‌ నవతృణాంకుర భూమి వింనీన సారంగ విభమములు వచరించె వారివిండు బాఅవాతూలముల్‌ వెదజుల్డు చల్టని వ్మివ్రువములు విపిననీమలు శారదవోళ వ్యాదయ గువాలలోవలి బీకటి గూళ్ళలోని కోంకలులేని ఆశాచకోరికలను మేలుకొల్చెనురెక్ట లంగీలుకొల్సె, 37

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ అదినాయంతనమర్భ యండలము నొంద్యణీలు గోల్పోయి యే పాదలోే[ంకెనో అందకారమొక యంభోరాళిరైలేచా; నా ముది నవ్యక్త విషాద భావరజనీ మంజూవగా నూరచెాన్‌ ముందుపొందోళయరందరాగలవొర్‌ మశ్రంబ్నులె వాయవుల్‌ సాంద్యరాగ్రీలు సాగిపోతున్నాయి యెడదలో (ీనీడలేవాదయయన్నాయి చీకటి దయ్యాలు శరకేఠాలతో దూరాన చెట్లలో తారాడుచున్నాయి కాకరపాదులో కనరాని వివియో మయొకరింగొంతులు ఊంగమయు యుంచివోస్తున్నాయి టుడ్డీ మనలవమ్ము లాగున్హు గదిలో ద్వా తన వూర్చుగాదలను తలపోరుకుంటూంది ఈ టూన్యలోకపు యిచుకయెడారలో కళ్ళుమూ న్తే వీడకలలు వస్తున్నాయి. పొతవుగవేముమాలిక టదవించునుగాక బిగిర్హి యంతబన్‌ లతలు చుమింయగాక 38

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ వ్రభులమ్ముగుగాక వెలంది వెన్న లల్‌ బుతువులు మూరుగాక

ద్వాలియించు క్షుదా వ్యదితోగ్రజీవన (క్రతువులు మారెనో యగయగమ్ముల భారమొకింత తీరెన్తే

నిదురవోయెడు యామినీ తనూవళ్లికి తులలేని జలతారు వలువగప్వే బిక్సగా వూచినబిగురాకు కోనలో కన్హా కాలువలకు వన్నైగూర్చి నరజాతి కందని నక్షత వీధిలో తాలిమబ్బు తేరెక్సీతేలియలొడి

లలిత జీవన లతా లావణ్య ఖేలలో సౌధనుధలకతు వింతసౌడుగూల్చి లోకమునకెబ నమ్యతాభి షేకమొనగి వరుగులెత్తెడి యందాల పాలవెళ్ధి వండువెన్నాల రాదేల వంతగించి చితికిపోయిన దీచుల జీరకుటికీ అంతములేని కాలవథభమంటొక యొుంఅెల బాడువోలెన

శ్రాంతము సాగిపోవుబుతు జాలము జాలము నేయ ; బీతమో

39

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ దంతురమొ విశాల జగ

దంతరమన్ను యెడారినీమ నో

కాంతముగా తవీంచు

నిదురాతృ నురకొనియేగదక్కటా!

ఆకాళపునీలి నికుంజుం వెండివూలు వూచింది మళ్లెవూలబాటల్లో మబ్బుల బిభ్యో కవతులు వెడలెను అతిష్తోకుగా నెన్హాల తిరునాళ్ళకు వెళ్ళిపోకు జాబిల్లీ నా ఊవాల సాలవెల్టీ, నుమనిశ్వాన నుగందిల నుందరొోమయందానిలములు మునలే తడుళాఖిల్లో వొనీయించే నీవు జావువులం దొదిగిన నా మోహినిలా ఉన్నావు వెళ్ళిపోకు జాబిథ్ణీ నా ఊవనొల పాలవెట్లి.

నా న్వాస్పక నీమల్లో వయనించే బాటసారి

నా జీవిత లోయల్లో ముఖిరించో వోఖుగీతి

మది కౌముదిలో జలకా లాడించిన కాంతిలవొరి వెళ్ళిపోకు జాభిల్టీ నా ఊవాల పొలవెథ్రి.

నేనొక నవకోకిల్చనై జీవన తరుకాఖల్లో

తియ్యటీ రాగాలొలుకుచు తిరిగిన ఆ రోజుల్లో వలులంగుల వువు వల్లో వరుగిడు నీతాకోక్ష

తగ

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ చిలుకనుగా ఎగిరిన బిన్హునాటి రోజుల్లో నా ఊవొల మవొళ్ళలో న్తర్తించిన నుందరీ వెళ్ళిపోకు జాబిలీ నా ఊవాల పాలవెథి. విది అదృళ్ళు వ్యర్తం అదిగో ఉదయ మయాఖిం మొనముఖాలతో తూద్చునించి వల్చిమానికి వయనించే తారలారా ! మంటి ఎడారి బాఎసాడులారా ఉదయాన్ని ఆవలేరా జాబిభ్థిని నిలువలేరా. జీవితనిబిడారణ్యవు బిక్కుపొదల్లో ఐడీ వడగ్గెత్తే చుఖ వారిణీని బ్రాతుల వనీండి బరజీని విశుగులేక విరతిలేక ఎన్నాళ్ళని వెంటాడుదు దొరకని ఓ జాబిల్లీ నా ఊవాల పాలవెథి. వొఛదయ విపీనాన్ని (వేమజ్వాల రగిల్చింది శంద్య కొండల వెనుక వల్చిమాన్ని దహీంచింది గాయంగా వదో ఒక కనిత మోనుల్లెత్తింది మదిలో వూచిన మోదుగు వ్లువ్వై విరినీంది.

ఛి

4

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ నెల వాలవెలబారె నీలంవు మిన్నుల చుక్క నంద్రమింకెచుక్రు లేక పొలేయవుం జీల్డు వంికిజోదరయింబి చెంగావిలేయెండ బిందులాడె అరవిరబారిన యంబుజిమ్యుకు బుథై మునురేయిజిక్కీ నమొ కరితోటి

ముద్దుగా మృదువుగా మొలకతామ్యై రకుడుల్‌ కదలించి (ీయరాలి కలముణించె చిగుడు బాలలు పహొమపాళి నీగలదాల్ళి బిలిపీనవ్వుల నీంగారమొలకబోను ఉగతి మొగనాల నీ కొల్వు సాగనిమ్ము వనీడి కాంతులబరణో ! ఓ బాలతరణి ! ఇభకుంభస్థల దొక్తికాణభరణమో 'పామంతనీమంతినీ

కబరీ మంజులకీంటక్యవనవమోా |! కళ్యాణ నీందూరమో

తధసందోవా మవోవతారమొ

యనన్‌ లోలించుచున్నావు మా కభయంబివ్చి నిశాపీశాచకుటిలా నొంకారముం గూల్చవే

థఅమరము ముచ్చిలించి మక

త2

జనవంశమ్‌ బుతుకాంద రందము లెబ్రను అాన్యమైన యా కమల వనమ్ములో వనీడీ కాంతులు చిల్మినచాలదోయిమా తిమిరగం వోంతరాళముల దీవము వెట్టుము కనుదోయి నీ యమలమయాథి రేఖలకు అ(డ్రలు చాచెను లోకబాందనా. కొదమ వెలుంగులన్‌ బికిలి కుంచెలతో హీమబభిందు నుందథీ ము్రదుల కసోల పొళికల

మోద లిఖింతవుగాని దారుణం టతుకుల వ్రావరంించిన

వురాతన యాతనలన్హు బీకటుల్‌ (వదులు తొెరంగున్‌ ఈర

యరిం గురియిందవదేలనో(వభూ, తిమిరములోన భాదవడు దీనజునాళికి దారజూవీ నీ యమలమయాఖమాల బరితార్థము చేయక లాలితీలతా శుమునముదాయమూర్తివయి టాన్యవథమ్మ్యు ల నంచరించుచున్‌

గం

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ హీమయరమజణీయసాొధముల నెచ్చుటనో వనీంయింతువానభూం. &కమళథ్రై విరినీంది ఊఈవనొాలో ముదినీంది వ యాన నీ మొద దుంచుకొననొ ఒకగులాబీ బాల చికిలి నవ్వొలికింది వీ దొలమి తరంగమెగిత వడెనో ఒక జాది వలవ్వు నిట్టూర్పులు బరపీంది వకోర్చె యెదన్యాకమంచుకొనెనో &కతీగె నంవంగి ఉప్పొంగిపోయింది ఏ తలవు వెదుళ్ళ యీల వినానో కినీల జీవులు నీరాకకెదుడు జూచె వేయిచేతులు కదలించి నిళ్టుజగతి 9 జీవకాంతులుచనంంవజేయమోయి తారలు తొలగించి రావోయి అదుణమూరర్తి. అ జొజులమాద మోజువడీ నశంతల వుంతల నంచంించి యీ మూదజుదిడారు మెద్ద్టీతివో వూచి గులాబి బిలేభి గిన్ఫాలుం న!

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ దేజము లోడిగిల్లినవి- తేంట్లకు తేనెలు గోలుపోయి, యీ రోజుకు వెబ్చిపొమ్యు శిళిరోదయమాయె నిలాతలమ్ము లన్‌. ఆకులురాలి కాఖిలకు అకులవొటయు థుటిళ్లై పావ మా లోకము వద్ధియూ _ర్హయయి లొంగి న్యుళాన కృళాను కీలికా నీకము చెంతడేరె ధరజిన్‌ హీమదంద్దలు కాటువేనెనా జూకు కళావీవానలకు చోటొకయింతయ లేదు నేడిటన్‌, బలి వులివోలె దాడుల వచారులు చేయచునుండ ఊరికా వల పెనుమజ్ఞకిందనెల వంకయె దీవముగా వరున్ను పే దల వనిపావ లెవ్వురికి తవు దలంచిరి కాలమే వాలా వొాలమయిపోయి యా శిభవ్లు లాకలితో చలితో నళింవగన్‌.

జ్‌

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ & వరమేళ్టురా |! దముచట నుంటివి నీ వనలుంటివా వ్రజా శానములం బీరించుటకు నాద్యముగాదని వాతప్తెత్తనం బీవయి నాగబోదని యెేని వరారయినావ? భాదలం బావగలేవు నీవు లిలవా కలవా సెలనీయమావభూ | కమలా కంకణ కింకీజోక్టుణములన్‌ గందర్చు దర్చుంబులన్‌ లమనీయంబగు నాదవీదికల నా నందించు దుర్శా ర! నైములం బోచాడు దేవుడేమెరుడు నిర్భాగ్య్యవజాకోటిదు వ్రమబాదాయజీవితానుదిన గాధాగర్భనందర్భముల్‌ వలాగో ఒకనాడు ఆ ళిటవులే యిందానమౌొగాకయ ద్వే లక్షోస రభోంతరాళమెగయన్‌ విళ్ళువజాలోచనో న్హీలంబై వ్యూదయాగ్సీ వర్చుత తం

జనవంశమ్‌ బుతుకాండ మవోనిర్లోవరోషానల డ్వాలాజాలకరాళజిప్వూ కలు తుచ్భుర్చవిన యీ లోకమయుం యూలండజేయనుగాక; యీ వచనమే యూర్ణల్లుగా కంతటన్‌, అ విప్లవ భాషావిధాత కనిసేన మేనిఫెస్తోవ్రటేత బుధజనవిధేయ శేషేంద్ర నామధేయ కవీవర్య 'వ్రణీత ఆధునిక మవోభారతన్య అనుబంధకావ్యం జనవంశమ్‌లో బుతు కాండ నమాప్తం, టో

జనవంశమ్‌ భమరకాండ గదిలోకి వచ్చి ఎగిరే గిటాడు అ దేళ (ిమ్మురి భ్రమరం బయట నులోో ఉన్న భయానక ఎండ గాలిని బంధించిన గూండా వనువులో టేళ్ళుముంచి నులోో ఉన్న మొన వుక్షమే మనివీ రాగయూ అనుభవించే నిళ్ళబ్ధంలో నుంచి అనంతంలోకి (వవహపొనస్తు న్ను కాలం రెక్టులుజాపీవాయతుల్లో నిళ్చలత్యం సాధిన్తున్ను పక్ష మూడూ తొమ్మిదీ మోద చేతులు జూవీ అకాళంలో ఉన్స్ను గోడ గడియారం 1 అ

“రాతి తోఎ దరించిన ధ్యానముద్ర తోకు రాత్రి కంటున్న కల

48

ఫానవంశమ్‌ భ్రమరకాండ నీలి రాత్రి నక్షతాల (కింద న్మిదావస్థలో ఉన్హు తోట ఒక(వలీకల మవో నాగరకత" ఛి జీవనకల్లోలంలో అత్భు వినీగిపోయి ఒకనాడు చెప్పిన మాట - తింగి తింగ చేరానిల్లు అరిగి పోయి రెండూ కాళ్ళు ఇంతచిన్ను ఈ కుటీరం ఇదే నాకు నీలాకాళం అందులోని నీ నగయమోమే చేతి కందే చందమామ నీచేతులు నీలివాజులో నింవీన ఆనాలుగు వూలే బిడనామావెతుక్కుంటూ చేరిన నా వనంత డుతువు జీల

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ జగచముంతా వెతికాను నాలోనే ఉందని ఎరగక చిరుబుల్పుల్‌ గొంతెంతది బైతించును అరణ్యమంతా అ ధంగ్రిని వొలం దున్నితో అవ్వుుడు అవుతుంది అది ఒక దేళం ; ధంిశ్రిని కలం దున్నితే అవుుడు అవుతుంది అది ఒకఖతివోనం వాలమూ కలమూ దున్హుని దంతి బరిత్రి కాదు వట్టి మట్జో శాఖలు విడిచి ఆతులు రాలిపోతున్నాయి బెట్టను విడీచి నీడలు పాంపోతున్నాయి 50

జనవంశమ్‌ భమరకాండ యద్గోన్యాదులు నముద్రాలు దాటీ వన్తున్నాడు దేశాలు దాటి (వజులు 'మోవిన్తున్నారు బానినత్తువు బడువుతో వంగిపోయిన వెన్సై ముక ఉక్కులానిల్పునేరోడు ఉఊంమి చూస్తోంది అ న్వార్ధంలాంటి రక్తపాతం చేత కూడా న్వప్పాలు శాళ్ళుత వాస్తవాలు కాలేదు మూధ్ధలకే తొలిదు వరిణామం కూడా వంణామ (గశ్తం అని దూరానకుక్తలామొడుగుతోంది వకవచనంలో దిగంతరేఖ నిన్ను చూచి దిగిపోరా అనో నిలంతరకేక (గ్రంధాల ర్‌1 [ గీ న థ/. త్తి

జనవంశమ్‌ (భమరకాండ అందమైన సోమరి కలలు వుత్తకాల్లో వూచే వూలు థలించని వరమయళాలు నగం దేవాం వులి నోట్లోకి పోయిన మనిషిని కూడా రుదాక్షలు తివ్చుమనే నాగరకత దైవం నుంచి కూడ్డాతైలం వీండే దూర్తత... గగనంలో ఎగిరే వక్షికి వావవుణ్యాల చింతో లేదు భూమి మాద నడిచే మనికి వునర్టన్య అం పే భయం గాలి మబ్బుల్లో చేనీన చిరునీలి చెలమలో చూడు ఒక నక్షతం నగ్భుంగా న్బానం చేన్తోంది. పారిపోయి గదిలో బందించుకోకు తుర్పీలు నవ్వుతాయి గోడలు (దట్తల్ని రువ్వుతాయి, వటాలు ఉవన్యానాల జలపాతాల్ని విడుదల చేన్తాయి క్ట జాజ్‌ నందీత దండయా(తల్లో నీవు కొట్టుకుపోతావు ఎందుకు నిరీక్షన్తావు గదిలో ఖైద్తీవె వ-జత్రరమూ నీ తలువు కొట్టదు రిం

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ ఈ దేళంలో వనంతం అడుగు పెట్టదు ఎవడూ కోకిల గొంతు గుర్తు వట్టడు. ఎందుకు అంత నాజూకు బీవితం మోస్తావు ? నిన్ను కొలవడానికి ఒక్కోనారి నరముద్రం కూడా అల్పం = ఒక్కోసారి బిందువు కూడా అదికం | నిరీక్షించు నా కోశం నీకలంలోకి దిగుతాను నీ కలల్లోకి దూకుతాను నీ ఆకాశాన్ని పీడుగ్నునై బీలున్తాను... మండివడుతున్న ఎండ ఇవాళజఅవివ్చురించింది నీడదైనందిన నేత్రానికి శ్చురించని ఒక్‌ వదార్థం అని వది ఛభాన్యమో పది వదాళ్టమో తాలిసే జ్డానం కష్టనుఖాలు మనిషికి చేనే దానం రెండు కాకులు ఒక చెట్టు అంతరంగిక శాఖిల్నీ మదుళాల బేనుకున్నాయి ర్‌

జనవంశమ్‌ భమరకాండ గుండెల్సి అబిలుమోద పెట్టి యనశగునలాడుకతుంటున్నాయి ఛి దంీ 1! నముద్రాలు నీచీరలు నీవే నాకు కవిత్వం నేర్చావు నీ భాష జలపాతం లా నా గుండె లోయల్లోకి దూకి (ప్రవహిస్తుంది నరనరాల్లోకి నీ వలుకులు తేనేటీగ్లల పూలకాగితాల్లో ఎగుడు తున్నాయి నీ వాక్యాలు కామాలు వులున్హావులు లేని నద్దులె అడవుల్లో వడుగులెత్తు తున్దాయి "హేయంతాల చంవులు పోచచోనే అకులు నీవు రానే పేజీల వరంవంలు చెమట బొట్టుకు ! నీ వ్యూదయం కోల్చోతావ్ల చోతులనిండా |! దాన్యం నింవుతావు నముదాలతో శరీరాన్ని కవ్పుతుంటావు నాగరకళతతో మా నగ్డుత కమ్వుతావు 5్‌4ీ

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ గింజలు తింటావు వూలు ఉమ్మి వేన్తావు అందుకనే వేథూల్లో బందధింవబడీన చినుకు నీ దొదలో చోటుకోనం తవాతవొ లాడుతుంది అ అంతరనము.ద కల్లోల మోవలో కలినీపోతున్నాయి వేదనతో కుమిలే ఆఅఆకాళపు గుశగునలు వమిటి ఈ పేజీలు రవరవలాడుతున్నాయి జీనన రుంధూ (వభంజనంలో చేతిలోచిక్సీ నవక్షిరెక్టల్లా ఆ వేజీల్లో వముంది వి౦గిపోయిన మానవతా ళిభీలాలు శిభిలాల్లో విషాద పారావతాల గ స్వర వలయాలు మునన్ఫు భయంకరభావ వరంవరలు వాంటాడు తుంబే ప్రాణాలకోనం వరుగిడుతోంది అడవుల్లో రేచులు వెంటాడే వొరిణంలొ ర్‌5్‌

జనవంశక్‌ భ్రమరకాండ

ఈ కాలంలో నీ కిచ్చేకానుక

మన జీవన మూలిక

ఎకన్వున్నుం అయిన జీవితంలో

నిజం కోశం వెతకబోకు

శ్వష్ట్పాన్ని మదురన్వవ్నుం చేరుకో

దుఃఖాలకు అలవాటు వడ్డ నీమయది

4 కేషేన్‌ జైలుకు అలవాబు వ్‌డ్డో జైదీ!

ణి

కాలలీలా విలానం

కాలం ఒక చిరునవ్వు ౨ నవ్వుంది

ముళ్ళపొదల్లో ఊక వువ్వుువూచింది

వక్షణంలో నేను జీవితానికి బుజవడ్డానో

ఆ శ్షఖం నీవు నా కిబ్చాంది

నేను నీకిచ్చింది

ఈఅదిగాలి క౧రపోడవీ ఎండు టకు కాదు

౧గసంలో ఎగిరే నీ చేలాంచల రేు

నన్ను ఎలుగ్గెత్తి పిలిచే *క(వేమ వివాంగి

రంగులలెక్ట- దేనికోవం నోరు వూలచోలల్లో

దానినీడ నావలా (పాకే బ్రతుకు కోనల్లో 56

జనవంశమ్‌ (భ్రమరకాండ తామర కొలకులో వడుగులెతానో ఊఉ క్షణం న్‌ లా మనం ఈ యుగం కన్న కలలం ఈ శ్లణం మన మా తృషిత యగానికి ఇచ్చే నలిలం యనం వుచ్చుకోవడం ఈ యగలక్షణం కాదు ఇవ్వడమే ఈ యగలక్షణం ణభూడు నాకళ్ళలోకి ఆర్హక్షనదుల కావల ఆ నీందూర నంద్యాల కావల ఆ సాంద చాందీయయ రాతల కావల పముందో చూడు అదిగో ఆ క్షణాన్ని నా డతువుల గాయాలనుంచి కారే రక్త దారలతో తడివీ తెచ్చాను ఆజీవనదానాల్ని ఒక్క రాత్ర క్కు వగలు నుధిదుఃవాలకు రాగద్వేషాలకు ఆవల నిలిచి చది యుబ్చిలించే ఉన్న లిత శాద్దుల వన భూముల కావల నిలిచి మన్నవైవు నవ్వే అ క్షణాన్ని తెచ్చాను ఆ ఒక్క క్షణం లేకపోతే నేరు ఇలా (బతికి ఉండేవాడ్డీ కాదు !

ఛి

57

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ బువులం గూర్చి విచింత్య (బబూయః = యథా

నకల జగమయ్యు సౌఖ్యరననాగర చాడతరంగశోలికా నికరములంబరుండి మృదు న్నిదమునింగిన యర్ణరాత్రినీ

చొకడవు న్యిదమాని వొాందయోదయ బావనమిోలొ వేదనా

నికలితమూర్తి వై వరితపించాద వేల ధరితికోనమై

నీవు విశాల భావరమణజీోయ వివొంగివి నీదయామ్యృత వ్లావిత వక్షయగ్ధ మృదులాంతర గర్భ కవోన్ల కోచం

దావృతమై జిగమ్మైవుడు నోయిగో నిద్దుర

వోవు మోరగ

ర్థానిల నత్పయోధరవరంవరపొంపిర వోవనీ వయిన్‌ 4 కల్యాణ తవన్వీ ! &ఉత్రినయనా! శలోకబ్‌పాంకురా 4 కౌండిన్య కణాద గౌతమ (వజూక్షేమంకలరా *ఈంకలరా | నీ కారుణ్యరనావతారనివిదా నీకంబు లోకంబునం దాకల్పాంతము (వజ్వలించు నొక విశ్వాంతర్జు ఖ జ్యోతిరి.

చనముల కాలముం గజీవీ వన్యథలమ్మ్యుల ద్రప్తీ జొందిజీ

58

జనవంశమ్‌ భమరకాండ వనమును కేవలమ్ము క తవమ్ముగ జేని గజించినట్టనీ భనతంొ జాన దుగ్గములఖిండిత రీతి నొనంగి నిచ్చులున్‌

మునుది కీళోరమూడ్తి వరంనూణము వెంచెద వంబిత ద్యుతిన్‌

ఏమిభుజింతువో వలువలేవి దరింతువొ విశ్రమింతువో నీ మవొనీయ మూర్తి కొకనిర్ధుల తేజము దక్క వేడ లే దోమపొమాహిమాలయ ! లఅయోదయ కాలకులాయకోముల

(శ్రీమయ దీవకాంతియె వరించి దరించును నీతనూ లతన్‌.

అలి

నేను కవిని అనో మాటను గోలీతో కాల్చు నాకుగర్చుం నేను మనిషిని అని

నేను క్యూలో నుల్చుని

అనుభవిస్తాను జీవితాన్ని

నోచు ముందుకు పోనునాముందు నుల్లో

ఉను మనిషిని వెనక్కీ తోళి

59

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ పోన్టుకార్డు క్యూలో ముందున్ను మనిషీ ముందు పొందితేనే నా మునన్సుకు వోయి అన్యాయానికి మనిషీ బలికాలేదుగదా అని తృప్తి నేను జనంలో నడుస్తాను దౌర్జన్యంగా ఒకడు మరొకడ్శీ కొడుతుంబే చూడ లేను నాలో ఒకఅగ్ను నర్వుతం ఘుర్దుర ధ్వని చేన్తూ ఉంటుంది అదిఒక నొారివగులుతుంది అగ్భుబ్భోతటల ర్లుంద్లును వినుడుతుంది అన్యాయాన్ని భ్మే వఠతలంచేస్తుంది ఎంత క్యూగత జీవనం అనుభినిన్తానో ఎంతనాకాళ్ళని ఎక్కువగా లోడ్లకి అవ్చుగిన్తానో అంత మానవీయ నంవద అర్థించి గర్విన్తాను ; కనకనే కొందడు నన్ను కనిఅంబటారు భవనాలను మింగాలి ఉఊనాలను మాలగా వేశుకోవాలి రస్తాను రంగ నలం చేశుకోవాలి ఆకాశాల్లో వివరించాలి నాతాళంలోకీవయాణీంచాలి వక్షులతో పొడాలి = వటవుల్ని వలకరించాలి ఐంల్‌ రోడ్డ అనుభవం ఎంత జనుల క్యూ అనుభవం 60

జనవంశమ్‌ భమరకాండ ౧డిన్తాడో అంత రంవద అది ఒక మనిషీ కవి గాజన్భు ఎత్తడానికి - ఎన్ని దేశాల్లో త యాలు చేన్తాడో అంత విస్తార కావ్యారుభవంగడిన్తాడు కవి = కవి ఎత్తు ఈ విస్త్రుత నంవద దూపొంతరమే ! ఈ అనుభవం మనిషిని రసాలుగా మాత్చి ఉనుల్లోకి (వపొంవవేస్తుంది. భవనాంతరాల్లోకి పోయి శయ్యాంతరాలకు శరీరం అర్చించి అదే న్వరంగా భావించేవాడు అవ్యోండ మైన నదిలా వవహించే మానవ జీవనంలో జలకమాడే హిరణ్య నంవదో కోలోతాడు = భవనంలో ఎంత లోతుకు పోతే అంతనథ్షం నంభీనిస్తుంది మనిషికి = కవి అంతచిన్హు కవి అవుతాడు అంత అకవి అవుతాడు కవి వమిటి గోలీయాలో ! మనిషీ వధానం |! నామాన్యుల నుఖదుఃఖాలకు ఎంత శిరస్సు వంచుతాడో మనిషి అంత ఎదుగుతాడు శుఖిదుఃఖాలు మనవజీవన నముద్రంలో

61

జనవంశమ్‌ భమరకాండ నిజమైన మనిషి మూనవ జీవన సా౧ళాన్ని ఆచమనంగా తీనుకున్నువ్వుడు ఆరెండుభగవత్తుడూపాలుఒక్క దోనీట్లోకి వచ్చి దర్భున మిస్తాయి. మనిషీ మనిషిగా జీవించి కవి అవుతాడు నేను ఈ ళతాబ్దవు శిణిలాల్లోనుంచి లేస్తున్సు కవిని ! అ మాబాల్బనీలోకివ్యావీంచినఒకనగ్దు కాఖ నన్ను నదా నిలదీళి అడిగే రవొన్య మయరేఖి | దాని జ్వాలల్లాంటి చివుళ్ళు దీవీకల్లాం టే వుష్పాలు దాటనారిని అవే థభలగుబ్భాలు దాని నీడల్లో పాడే కోకిలలు దాని ఆకుల్లో ఇరుక్కుని (వేలాడే ఆకాళవు నీలి పేలికలు అన్నీ ఎక్టుడికీిపోయాయో! ఇవ్తుడు మూత్రం అది నగ్జ్గుకాథి = దాని చినరో కాలదర్థుం చెందిన నంశ్రాంతి తోకలా 62

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ (టేలాడుతూ. చిరిగి పోయిన ఒకగాలి వటం ఎండీ పోతున్ను అదృుళ్ళుబావ్చుం = నేను ఒకదృళ్ళు మాన శారీరిక భంగిమ అందిస్తే మారు నా అదృుళ్ళుభావ (చవంచాన్నుంతా మింగేస్తారని నాకు తొలును = కనక చెవుతున్నాను నగ్దుంగా ఊందేగానీ ఆశాఖలో కాలం (వపొన్తోంది రాగితీగెలో విద్యుత్తులా అందుబేతనే ఇవ్చుడు మళ్ళీ బ్రైతం చేతిలో ఖూమి భూమి అంతా వువ్వుల్లో మునిగి పోయింది, నగు శాఖ నహితంగా - ఆకాళం వెన్సైట్లో మునిగి పోయింది నాకు మాతం నిద్రావోరాలు కూడా మిగళ్లేదు = అ 63

జనవంశమ్‌ భమరకాండ వువ్వులు నృక్షం అనే చర్చిలో వురోహితులు ఉడతలు వక్షులు కీటకాలు తము వీడిత అత్టుల్ని మోచుకుంటూ వచ్చి వంక్షకాఖల్నా ఆశయిన్తాయి తము వళ్చాత్తావ నివేదన చేచుకుంటాయి నష్టిలో ఉను ఎగిరే ప్రాణుల్ని ఎగ౧రలేని వాణుల్సి వువష్వాలు నమానంగా వరపాలిస్తాయి వొటీ బజీవితాలకీ నిళ్ళభ్రనౌందర్య తత్త్వబోద చేస్తాయి మొనశాఖలో రెక్టులు కవ్వుతుని కళ్ళ మూనుకున్ను వక్షి కంటున్న చిగురాకు కల లోతుల్లో కావ్యాలంకారాలు వేణువులూదే శాద్దుల్లాలె తేలుతున్నాయి వుష్పాల ఆశ్రమ నీమల్లో రంగులు చేశే (టవయాణాలన్న కాషవాయరంగ్యువైవే అ 64

జనవంళమ్‌ భ్రమరకాండ

తన కచ్చుల్లో నీడు తెచ్చుకునే వాడీ కంజే

అన్యుల కన్గుల్లో నీడు తొచ్చేవాడే కని !

రే (జలారా ! నేను కవిని

మాడు నాకు అవ్చుగించబడిన వీల్టలు

మి మునలి నమ్మకాలు మోర్తక్తంలో

భయాల్చి పొదుగుతున్నాయి

మోర్తక్తం పొరలోనీ నా కవిత్తుం

నింవుకోండి =

నగరవు రాత్రి వులుముకున్న అంధకారంలో

అక్క డక్ళ డావీభీదీపాలవెలుతు డమరకలు

తాక్సీల నీడల్లో కూర్చుని ఉన్సు నిమ్ము జాతి

మూనవాకృతులు

ఎవరోజుడుకుంటూ విళిరేనీ న పేకముక్రులు

బిరిగిన ఖద్జులు మురికి మొవోలు

లారీ క్రీనర్లు జేబుదొంగలు

ముద్దలు ముద్దలుగా కనివీంచే

ఇంవెవనిన్దు ఇిత్రాలు

ఉఓవా ! అని మానవుడు రాతిమోదో

రాళిన జీవిత కథలు

కాలాంతర వండితులకు వరిళోదన నామగి

ఇవ్లుఎుడు నాకు అవుల నముదాయం = 65

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ నీ శబ్దాలు అద్దాలుగా మార్చుకోగలిగితో నీవు వట్టుకుంటావు వాబితో వర్వాతాల్ని నిళ్ళబ్దాక్షరాలు ఉచ్చరిస్తున్ను వద్మా ననానీన వర్చుతాలు గొంతెత్తి పాడబోతున్ను తామరవువ్వు నీడలో కూజితం చేస్తున్న జలవివాంగం = అ

ఒకనాడు అతడు దేవతల్లో కలుస్తాడు ఆఅఆకాళం నుంచి తన (వజల్ని చూస్తాడు 2&క దూరదూర చందగవాం మోద ఆడుకుంటున్సు జాలబాలికల్లా కనివీన్తారు = అతనికీ అదిదూరా న్నించి కనిపించే 'వెల్లీ కలర్‌నీన్లిమా వాళ్ళ ఆయదాలు వుచ్చుకుని ఒకర్చూ కడ వదించుకుంటూ ఉం టే, రళ్షవవావోలు దళబిళలా వవపహిన్తూ ఊం'ే అతను వడున్తాడు నిన్సువోయ్యడై అతని చేతులు అంతదూరం చేరలేవు అతని గొంతు అకాళషపు అనంతత్త్వుంలో

66

జనవంశమ్‌ బ్రమరకాండ ఇరుక్కుపోతుంది...

అతని వాళ్ళ కోశం భావాలతో శబ్టాలతో

నిర్దారామ కృషీ చేశాడు

అతని ఉవకరణాలు విశ్రాంతి ఎరగవ్లు

పొలాల్లో కర్థకులు, ఫ్యాక్టరీల్లో శ్రామికులు ఆఅథీనుల్లో గుమాన్తాలు ఆవారాకవులు తుపాకీ దాల్చిన సైనికులు

వీరందడు తమబంధంలోకి ఆకర్థించిన తన (వజిలు వాళ్ళెవరికీ ఇతనెవరో తెలీదు

అతను అన్సష్ట మానవుడు ఒక అల్పకవితాక్యాండిల్‌తో

కబళించే అంధకారాన్ని ఎదుర్కొనేవాడు-

ఎవడూ శాట్టత నముద్రాల్లా అతని కన్నుల్లో ఊగినలాడే అ(భవుల్ని చూచి ఉండరు

శట్టాల మద్య టూన్యం, వదయతే ఉందో కనితోపాటు దాని దీర్హత్వం వెరుగుతూ పోగా పోగా అతని చేతిలో వనిముట్లు నిళ్ళబ్ధంలోకి

జాంపోగా

నిన్సవోయ అఖౌతిక జగత్తు చేరి దేవతల్లో కలిశాడు అతడు |!

భూమి మోద ఉన్నువ్వుడు అతన్ని ఎవడూ ఎరగరు!

అ 67

జనవంశమ్‌ భమరకాండ

ఏమిటీ వ్యరి కోలావాలం నాగొంతులో తుఫానులు కూర ఉన్నాయి ఎక్కడో ఆలోచనలోతుల్లోఖరుక్కో ఉన్న ఒక జంటరితనం

ఒంటరితనం లోతుల్లో గర్జైన్తున్ను జననమూవోలు....

రాజవీథుల్లో కనాతు చేన్తూ

మొరిగే నైన్యానికి ర్యాత్రీ వగలూ

ఖేదం తౌలీదు

దొంగముఖం దొంగగుండెను క్ట గలదే గానీ మరదిపోకు

నీటి మాది బుడగల్లా మనువులు

భూమి మాది బుడగలు

లోకంలో (వతివస్తువూ వున్తకంగా మారడానికే వుట్జిందన్లు విశ్వానంతో (టారం భించాను ! నేటికి అది మారి

వుశ్తకం కంటే రాయే యోగ్యమైన వన్తువని తొలిళింది !

శాయి అంే చేతిలోద, మందిరం

లోది కాదు......

68

జనవంశమ్‌ (బ్రమరకాండ అవి తాళవ్యతగ౧ంథాలు కావు (ాబీనదేవతల ళిభిలాలు అక్సుడచెదవుడయలుఖువుల్ని దేవతల్ని తిని బలనీన తమ శరీరాల్ని మోన్తుంటాయి నిన్నా వుుడూ దేవతలు కలవలేదు నీతోకలిళిళూర్చుని ఎవ్వ్పుడూ ఒక కవు కావీ తూడా తాగలేదు దోవతల్సే తిని జీవించే వెదవుడుగులకే లేని ఆద్యాత్డు క చింత నీకెందుకు అదే నావింత! బిక్షగాళ్ళతు కూడా వీల్లలున్దుట్లూ ఆ వీలలు కూడా వుశ్తకాలు చదువు కుంటున్చుట్లూ ఎందుకనుకుంటావు ? దేవతలక్కూడానీడూపాన్నే - ఎందుకు ఆరోపిన్తావు ? తలునుకో మాదగ్ధర ఆయధాలళ్రేవు కానీ రాళ్ళున్నాయి ! రాళ్ళు కూడా లేకపోతో (పాణాల్సే రాళ్ళుగా బిళిరేన్తాము

69

జనవంశమ్‌ భనురకాండ చలో వ్యూదయముంది

(టవించడానికి

అభవులున్నాయి

కార్చుడానికీ

వదో జీవన మైదానాల్లోకి

మబ్బులు జిల్టులు చల్లుతున్న్హాము "ఇందదనుచ్చుమువ్యులు

రాలుతున్నాయి

నదమవోజనోత్సవంలో

పొల్గొందాం...

ఇ

తొమ్ముల్లో వక్షులు కీలకీల్లాడుతున్నాయి కాలం ఎగీరపోతోంది

అకుల్లో కతీరణాలు మలమిల్లాడు తున్నాయి కాలం ఎగిలపోతోంది

నీఖిలో వీల్ణలు గోలచేన్తున్దాడ

కాలం ఎగిరిపోతోంద

శ్చ్రవిల్హల వనాల మోద (గద్దలు ఎగుడుతున్నాయి కాలం ఎగిరపోతోంది

70

జనవంశమ్‌ భమరకాండ నాయింటీ మొద నాజంటి మోద వక్షుల నీడలు (వవహిన్తున్నాయి కాలం ఎగిరి పోతోంది అ లోకం ఒకవిశ్వాసాల గూడు కుక్టు అనంతత్వాన్ని కొలిచేస్కేలు ఎవాశ్తవాల కోరల్ని చూచి పాంపోతుందీ దినం నక్ష్మతాలు దాల్చిన (వేయని అరాతిని (గామ వీఖిలో కూర్చుని పీలుస్తుంది మోర ఎత్తి భైరవుడు (టవపొంచి పోతున్హు కాలం ఓక తయొనవాపొని = ఠి 71

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ

ఒక్కోసారి అనిపిన్సుంది గడియారంలో రెండు చేతులూ నర్కస్‌ ఫీట్సు చేన్తున్న వ్యాయామకళాకారులు కాదు ;$మన జీవితాన్ని కాలంగా మార్చే కళలో భాగస్వా ములు 1నృష్టిలో వ్రతివన్తువులో ఈ రెండు చేతులూ ఉండి బ్రతుకును కాలంగా మారున్తుంటాయి కాబోలు =రాలే ఆకులూ, ఎగిరే వక్షులూ, ప్రభాత చదగనంలో కరిగిపోతున్న మంచు ముక్కలాంటి చందమామ = ఇవన్నీ కాలరేఖని కలునుకోడానికి వ్రయాణాలు చేస్తున్న వస్తువులాగడియారం గంటలు కొట్టినపుడు అతడికి తెలుస్తుంది తానూ ఒకపుుడు కాగాలాలికే తామ్రతంత్రిగా ఉండేవాడని = రాగశక్త్షి మనిషిని స్మృతులుగామార్చి కాలంలో కలిపివేన్తుంది.

అవి మాసిపోయిన బంగారవు (ఫేముల్లో వెలవెలబోతున్న తైల వర్ణచిత్రాలు కావు = శతాబ్దాల గ్లానుల్లో నుంచి మనవైపు చూస్తున్న ఆత్మల ఇంద్రధనుఃఖండాలు |

విశాల వృద్ధ వృక్షాల నీడలో కలధ్య్వనులు చేస్తున్న నరనారీనముదాయమూ! న్వచ్చమైన ఉల్గుబంతుల్లా కొండచరియల మిద నసంచరిన్తున్న గొర్రెల గుంపులు ! గొరగైల కాపరి పెదవుల మాద

72

జనవంశమ్‌ భమరకాండ కాలపు భూతద్దం దీర్ణీకరించిన పిల్లనగ్రోవి ! మనన్సును శాంతీమయభంగిమకు తెచ్చుకుని పరచిన వరిత శాద్వలం మోద వంగి, వడుకున్న శూన్యం * ఇవన్నీ జోర్టతిర్మండలదూరాల్ని దాటుతూ అనంత ప్రయాణం చేన్తూ అలసిపోతూ వాతావరణపీడితం అవుతూ మనల్ని చేరుతున్నాయి...

ఆ తైలవర్గాత్మక రూపాలూ శిలల మాదా శబ్దాల మోదా చెక్కిన మోహన మూర్తులూ అన్నీ కాలమనే నర్వభక్షక రాక్షసి మోదికి విడుదల చేయబడిన కళాత్మక క్రూరమృగాలు ! ఏ చేతినుంచి కళజన్మిన్తుందో ఆ చేయి నృష్టికి గర్భ స్థానము = నృష్టి కాలం మోద జరిగే శాళ్విత దండయాత్ర

అ బయట (గ్రీవ్చుకాలం వస్తువుల్ని ఎండలో స్నానం చేయిస్తోంది అలనీన జీవుల అళబ్దత వ్యావీన్తోందీ వదోరాగం జీవితాన్ని పోడుచేనుకుని పోతోంది దూరదూరో కాలవలయాలుగా వలయాలుగా మారి =

73

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ ఎండలో నుంచి ఇంట్లోకీ వ్దా

ఎన్నో న్యృతుల్ని న్నిదలేవే కందిరీగ &కరెక్కులొచ్చినతంబురొ

మొనముదదాల్సి నుల్ఫో ఉన్న వృక్ష్తమూ గాఢనీలిమ కప్పుకుని నిర్రిత్తంగా

చూన్తూ ఉన్న ఆకాళమూ కలిళి

నన్ను ఒక విషాదమయనిళ్ళల జీవన వాలవ్టచితంలో వ్యక్తం బేళిన టాన్యనీమలోే తేలుతున్న వక్షరెక్టులా నిలిపాయి

గాలి చనలం కోల్పోయి (ేలాడు తోంది! చలనిళ్ళల (వ్రవంచాలు రెండున్సుట్లు వాటిమధ్య రేఖగీర్తూ ఒక వక్షి ఎగిరిపోయింది

నా కిబీకీ గ్లారులో నుంచి కనబడుతున్నాయి దూరజవు కొండలు కొండల మాదో వచ్చుటి భిందువుల్లాంటీ చెట్లు

మనువుల కాళ్ళు చేళిన బాట

నజీవంగా వంకరటింకర్లుగా (కిందికి (సొకీవస్తోంది = జఒకనరీన్రవంలా........

74

జనవంశమ్‌ భమరకాండ దర్గర ఒక బుషీలాంటి యూకెలిబ్టన్‌ చెట్టు కొండల వెనక లేచే 'పెద్దదమబ్బుల్నీ చూస్తోంది ఎండలో నుల్పుని ఎందుకో నిథీక్షీశ్తూ ఒక మునలి ఆకు = గాలిలో విలానంగా ఊగుతూ ఆగిన ఆకు =భూమి వేసిన పాళంలో బిక్క వెనక్కీ తిరిగి తన కొద్యును చూత్తూ చూస్తూ కొమ్మను ఐిడున్తోంది

అ కిటీకీగ్లాడులో ఏదో ఒకనింత ము్రంగం వింతముఖిం గ్లానుకు ఆనించిన పెద్ద అరచేతుల్లో గీతలు గ్లారుతునొక్కీనముక్కు గువాల్లాంబి నల్రబితొరలు నల్లటి అగ్బుగోళాల్లాంటి కనుగుడ్డు = ఆచూవుల (భావం అగ్గు భూగర్భంలో శతాబ్దాల వెనక బొగ్గుగనిగా మూరిపోయిన నాచెట్టు శరీరాని శ్థుంతికి తొచ్చాయి నేరు లేబి గదిబయటికి వచ్చా గబగబా తలువువేచుకుని మరోగదిలోకి వచ్చి చూస్తే ఆతలువుల్లో నుంచి బయటికి వచ్చి నుల్చుంది అమ్యగం

75

జనవంశమ్‌ (భ్రమరకాండ శబ్దం లేని వికటాట్టవోనం చేన్తూ = ఆ ళట్టుం వినబడదో లేక అది వినబడని శప్టమో నాగుండొ మునిగి పోయింది ఒక్టుక్షణం గుండె తాళగతి తప్పింది ఎక్టడికి పారపోవాలో కాళ్ళకు తొలీదు ఆ అకారం ముందుకు వస్తోంది తలువుల్లోచుంబి గోడల్లోనుంచి అన్ని వస్తు వులోచయుంచి బయటికివచ్చి నొజ్లే నాళరేరంలో నుంబిదాటి నడిచి పోతోంది నా మెదడుని ఆవీల్‌లా నమిలేళింది = పెదవుల్నించి నా నరాల్ని పాయనంలో 'నేమియాల్లా వేళ్ళతో నోట్లో వేరుకుంటోంది నా కళ్లను వీకివేనీంది శతాబ్దాల టీతం అగిపోయినగజియారవు మ్య శరేరం టేలాడుతోంది గోడగుండె మాదో! నాఖార్థు కెవ్వున కేకవేళింది చూడమంటూ చూస్తే, చేతుల చుట్టూ తొల్టటీ మంచుగడ్జలు పొడిపొడిగా 'వేడకుంటున్నాయి ... శరేరం అంతట్యాకమంగా

76

జనవంళమ్‌ బ్రమరకాండ తొటీ కోటులా అల్లుకుంటున్నాయి ఎక్కడికో వరుగెత్తు తోంది పారిపోయి రక్షించుకోడానికి ఇంట్లో అందరూ అలాగో... ఎక్కుడికోపారిపోతున్నా ను హీమవంజానుంబి తప్పేంచుకోడానికి అగ్ను నుంచి తప్పించుకోడానికి వారంపోయి ఇక్సడీకీ వచ్చి హమవంజా ఇనవపిడికీట్లోఖడుతున్నా! ఇక్టుడ నాలో ఉన్న అగు నానానీకారంధ ద్వారాలదగ్గరో నుల్చుని పోరాడుతోంది తెల్బటీ మంబుతో లోవలికీ రానీ కూండా ఐదంతన్తుల కిటిక్తీ గ్లానులో నుంచి కనిపిన్తున్నారు అగ్నిమేఘాలోనుంచి. పరుగులు తీస్తున్న మనుమలు శరిరాలం మిద జ్వాలలు రేగుతుండగా పరుగులుతీస్తున్నారు ! ఒంటి మాదే శేగుతున్న అగ్ని నుంచి తప్పించుకోడానికి ఎక్కడికో పరుగెత్తుతున్నారు మెదడుకోల్పోయిన మనుమలు ! మట్టయి పొడిపొడిగా రాలిపోతున్నాడు మనిషి నాలోవలమంచుగడ్డ వగిలి జలపాతంలా బయటికి 77

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ పారిపోయింది ధ్వనులు చేన్తూ = మస్తిష్కవిస్సోట లోనించి నహజమానవ స్థితిలోకిరాగానే తెలిసింది ఇది అక్షణంలో వ్ణక్తమయిన న్వయంభూ రచన అని !! థి

నూడ్యుడు వెట్ళి వోయాడు ఆకాళప్రు ఉత్తరమండలం విడీబి మా బాల్కనీ దర్భం చడం మానేశాడు నా తడి తువ్వాల్సి మరబి మండివడుతున్నా (్రీవ్టుం తటాల్టు ఆవివ్చ రించింది నిడ్నదొనందిన నేత్రానికి శ్భురించని ఒక వద్యాాం అని ఇివాళనా జీవనయాగో తొలివీంద చెప్పు వంచే వ్రతినీడ చెట్టు వ్యాక్తిత్వవు నంవూర్ల నొరాంళం అని

78

జనవంశమ్‌ బ్రమరకాండ *శతాబ్దానికి వంగింది వెన్నా ముక ళతాదిక(ంథధాలభారం మోయలేక మనిషి నలిగిపోయాడు ఎవ్వుడో ఇతివోనతు ఇనవ బగశ్రాల్యకీందో (తి శతాబ్దమూ ఒకియన్దువ్నుం కంటుంది వళ్లకీ ఎక్కంచి దాన్ని (వజలచేతమోయిన్తుంది నినాదం చేనిదాన్సి దళదెళలా అడున్తుంది తవ్రూడారి అయ్‌ దాన్ని మతంగా మాత్చి వేస్తుంది న్వుర్ధం లాంటి ర్త్తంతోకూడా న్వావిబ్బలు శాళ్ళుత వార్తవాలుగా మాలలేదు మూధ్ధలే అపొంచలేడు వరిణొామంకఠకూడా వరఖామ (గ్రశ్తం అని ఏవెరువు అయితే గరించి ఆకాశాన్ని శతకోటి ళకలాలుగా ఛేదిన్తుందో నక్షత మండలాల్చి గజగజ వజీకిన్తుందో అదే రెండో క్షణం అక్కుడలేదు కానీ నేలమోదకుత్సీ ఎక్కి నవాడికీ వాడీ కాళ్టుతత్చుంమిద ఎంత అబంబల విశ్వారం |! 79

జనవంశమ్‌ భమరకాండ తినడానికి గడించాలి చేతులు

ఏదన్నా వనిచేళి

తినడానికి గడించని చేతులు

వనిచేయనివాడు చౌప్పే నీతులు

అకాళంలో అష్టమి చంద్రుడు

బిడ్డా 1! నీ ఆకలి కందని అన్హ్నువు ముద్ద డాములెన్ని జంటే ఏమి భూమిలేని వాడికి వడగెత్తే (వవావోన్చి బందించడమెందుకు మనిషిని మనిషే చంపే మతాలనే వెందుకు మనిషిని వభవుగమార్చే మందిరాలు ఎందుకు అ(భవులను తుడువలేని అదికారం ఎందుకు నలుగురితో మాట్లాడని నాయకత్వ మెందుకు అక్షరాల ళక్తి ముందు ఆయదాలు ఎందుకు అధర్యాని ఖండించని అళ్షరాలు ఎందుకు కొమ్మల్లో వక్తి జన్ఫు కోటి రెట్లు మంబిది అందరినీ పాటపాడి అలరిన్తు న్ఫుందుకు ఒకనాటి దీపాల నమూవోలన్నీ పోగా వకాకిగా వెలుగుతున్న దీవకాంతిలో

మౌన శ్తంభాల్చీ అడుగుతాను

ఈ ఉనికి వినుగునుంచి

80

జనవంశకష్‌ భ్రమరకాండ నన్ను రక్షించలేరా అని ఎక్బుడీ కీకదలకుండా అక్కడ్యేవతి వడూ వూచేగుల్భా వారని అడుగుతాను నన్ను ర్షించలేరా అని అందడూ నాకం జే గొవ్చువనుకునే అత్యున్దుత భవన కుడ్యాల్చి అడుగుతాను ఎత్సుడూ తమ గెప్పుతనం చాటుకుంటూ ఒకేబోట వడి ఉన్ను వెనీషియన్‌ థర్జి బర్జీ అడుగుతాను వర్ధీయన్‌, కార్పెబ్లని అడుగుతాను ఈ ఉనికి విముగునుంచి ర్లించలేరా అని అన్నీ దీన న్వరంతో చెవుతాయి, వేమూ నీలాగే మారని దృశ్యాలు చూన్తూ వందో వ్తళనుంబీ వడి ఉన్నాము నీకంటే పాత శొదీలము |

అ

81

జనవంళమ్‌ బ్రమరకాందచి ఆగ్లానుకేరులో ఉన్న గడియారంలో అవి

రండు చేతులు కావు ఆరెండూ -లిళి ఒకయోగి! లన నడుము ఇరునుగా పౌర్‌విన్‌ 2&ంవుల్లాంటే ఒంవులు వంచుతాడు ! తన +రీర ఉఊర్వ్రభాగాన్ని తల్యకిందులు చేళిన చంచాల్యా శీర్దాననంవేస్తాడు గడియారపు వ్యానొన్ను కొలున్తున్హుట్లు వడుకుంటాడు &క మెన్సీల్‌ కన్యలాంటికాగితం మోద వడుకుని కావ్యాత్ము క ధ్యానంలోకి.మునిగిపోయినట్లు-

లెటల్‌ బాక్సు తన చివంిశ్వాన ఎవ్పుడో విడిచి "పెట్టే ళింది

కానీ చివరి శ్వానను చేడుకుంటున్ను మనిషిని

అతడు చేస్తున్ను వురడోగమన తిదోగమనాల్ని మద్య &కమెటథ్లరె గమనిన్తూ ఉంటుంది.

అ మనిషి కోర్కెలు = మృతపక్షులూ చితికిన వళ్ళూ ఆమనిషి వ్రవహించని కాలానికీ ఎప్పటికీ రాని ఉత్తరానికీ మధ్య ఊగులాడుతోన్న ఒక వ్యాకరణ పీడిత వాక్యం అతడు నడిచేదూరం గ్రహణ కాలంలో తమోబింబం కబళించబోతున్న అనృష్టకాంతి వలయంతో సమానం అతడు ఒక ఇంద్రజాల నముద్రం మోద తేలుకున్నఅద్భుత కథకు ఉదాహరణ

రి

జనవంశమ్‌ భమరకాండ - తన నాలుగు గోడలు దాటి(వవహించడం అగిపోయిన మనిషీ

౧డియారానికీ లెటరీబాళ్సు కూమధ్య-(వ్రయాణం చేస్తున్నాడు

తుండలీకృత నర్వాలము[దలున్ను కుద్సీల్లో

శతాబ్ధం (కితమే కాంతి విడిచి వెద్దీనా

ఇంకాఖంటీ కప్పు వట్టుకుని (వేలాడుతున్న వురాతన దూళి దూనరిత ప్వాండి లేరలో తన అనస్తత్వాన్ని పారేనుకున్ను మనిషి

&కటీ రెండు పిచ్చుకలు, మద్యావ్నూ కాలదూతలు కిటీకీలో నుంచి ఎగిరి వచ్చి ప్వాండ్‌ లేర మాద శూడ్పునే

రెక్టులఅతిథులు* వాటీ న్చూర్ధుతో వులకించి-

ష్యాండి లేర ద్రాక్షాడుచ్భు శిల్పంలో వేలాడే గ్లాను-

శలాకలు

మూర్చ వచ్చే రాగన్వురా వళిని విడుదల చేస్తాయి

గాలిలోకీ

తి 83

జనవంశష్‌ బ్రమరకాండ

యౌవనం తరుముతుంపే సాహనం దాడు తీస్తున్నరోజులో కండల్లో కోర్కెలు ఆడవులో సింహోల్తా విహరించే రోజులో మెరున్తున్న కారులో క్రిక్కిరు నున్న అందాల ముద్దల్ని తిందామని మెదడు కీళ్ళు కిర్రుక్నిరు మంటున్న రోజులో నా ఊహానగరాల్లో ఇల్లు లేని వీధులే ఉండేవి ! అది అనకట్ట లెరుగని ఆనంద (ప్రవాహం

ఆ ఆనందాన్ని అందిన్తున్న చేతిని కన్నెత్తయినా చూడలే దెప్పుడూ ఏ దేవుడికి కృతజ్ఞత చెప్పాలో అనికూడా ఆలోచించలేదు కించిత్తు పరధ్యానంకూడా మలినం చెయ్యనీకుండా జీవితాన్ని జుర్రుకుంటున్నకాలమది 1! నది దొర్లి పోతుంకు నిద్రిస్తున్న తీరాల్లాంటి రోజులు ఆనాడు అతడే తన కాలానికి కేంద్రం అనాడు తనచుట్టూ వరిభ్రమిన్తున్న చిత్రం పేరే వ్రపంచం

ఒక శుభలగ్నాన కడుపులో ఒక కాయకాచింది లోకమే మారిపోయింది కేంద్రంమరోకచోటికి కదిలి పోయింది మరో "పెదవులకు నుఖం అందివ్వడంలోనే నుఖాన్ని ఆస్వాదించడం మొదటిసారి ఆత్మనేర్చుకున్న విద్య

84

జనవంశమ్‌ భమరకాండ

ఆనుఖనంపాదనకోనమే రస్తాల్లో పరుగులెత్తి పరుగులెత్తి కండలో ఉన్న సింహాలు అన్నీ కరిగి చెమటయ్‌ కారిపోయాయి. ఇప్పుడు మనిషి కండలో శశువులే ఉన్నారు ఆశిశువుల కన్నీటి కిటికీల గుండా రస్తాలో శిశువుల కన్నీరు కనిపిస్తోంది ఇప్పుడు ప్రపంచవైశాల్భమంతా ఒక్కసారి కన్నీటి కిటికీలో ఖైదీ అయిపోయింది ఇప్పుడు అతనికి సొంత నుఖాలేమా లేవు - నుఖముందిగానీ అది తనవాళ్ళకోనం తననికోల్పోవడంలోనే ఉండి నా వాళ్ళు అనబడే మావ్నే సాగిసాగి అతడొకసుదీర్థ నదిఐ దేశాన్ని 'పెనవేనుకున్నాడు.

ఇల్లు తీగెలున్న ఒక సితారు ; తీగెల్లున్న సికారు మోటితే రాగాలొలుకు తుంది ; తీగెలేని రోడ్లను మోటితే ఏరాగాలు పలుకుతాయి ? స్వచ్భమైన మానవసామగ్రి తయారయ్యే కర్మాగారం ఇల్లు. ఆత్మ పరిమళాలు చిమ్మే వాకార్టలే భాషగా ఉత్పత్తి అయే్యేచోటు. ఇక్కడే మనిషి జీవనదావాగ్నిని చిరునవ్వుతో తాగి కవ్‌గొ ఉద్భవించాడు న్వర్ల విధిలాలో నుంచి పాకిపోయి వచ్చిన దేవతలు కూడా తలదాచుకునే చోటు

ఇల్లనేది ఒక మహాగ్రంథం ! మృగోంగా ఎక్కడో బయల్డేరి దీర్థవ్రస్థానం చేశిన మానవుడు చివర

85

జనవంకఠమ్‌ భ్రమరకాండ చేరుకున్న అంతిచు మజిలీ. ఇల్లు నంపూర్ణ మూనవ్పుడి దేవాలయం ! ఎక్కడశ్రా ర్యంబలిఇవ్వబడుతుందో ఎక్కడ కన్నీళ్ళతో చెక్కిన సౌందర్యశిల్పానికి ఆత్మకర్న్బూర జ్యోతిగా వెలిగింంపబడుతుందో ఎక్కడ నంన్క్యృతీ నాగరకతలు. పురోహితుడుగా పూజూరిగా నవ్చకరీలు చేస్తాయో ఎక్కడ పుస్తకాలు పుడతాయో ఎక్కడ దేశాలు లేచాసిలబడతాయో అదీ ఇల్లు |! ఇల్లం'పే రాళ్ళ కుటుంబం కాదు = అ భూమ-మోది (పేమికులు, నొక్టులు కావాలనుకుంటే ఎందరో ఆకాళులో ఉన్నాడు బందుడూ, గుంవులుగుంవులు నక్ష్మతాలూ - నాగరళతళ్నీ నృష్షించే దేశాలూ నొగరకతలకు నాయకులూ ఎఐవలో సారేగాయనడ్డవాడ్డు కన్నడు బుగ్గల మాదణతుంబి బొర్గతున్నువాడు మృత నాగరకతలు మాత్రం బానినత్చువు శులివబ్బుని నుఖింలో నోమరితనంలో 86

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ అవినీతిలో అనయ్లవాలు ముడ్తుచుకుని వోయిగా నిదిన్తునాబ్హడ వారు కష్టముభాల భేదమెరుగని యోగీట్టడలు కవితా శాధిమోాదవ్లూచిన వ్రువ్చుం బావ్చుం బావ్చుగర్భంలో నుంచి “జని చే క₹ెటవు కషుల 4(టభూ! (పేమూనురాగాలు అనలు జీవన వదారమనీ మిగిలిన వన్నీ మిథ్యఅనీ చిరకాలం ఎరగో లేక పోతిని *వాటీని నా అజ్ఞానంలో కాళ్ళతో తొక్కు తూవెటళ్ళిపోతిని వాటీని నాలో ఉన్ను భయానకన్యశానంలో పాతి పెల్లితిని- భూగోళం నా హమట్టూ తిడగుతోందను కుంటిని = ఈ అజ్ఞానానికి నన్ను నేను ఎంతగా బలిచేచుకున్నానో నే నెరగ్జైతిని = (భూ! నన్నుపిలిపించుకో! నన్ను నిర్దాక్షణ్యంగా తిక్షించూ ॥ నీసాల్లో ఆనవం లేదు తోటల్లో వనంతం లేదు కాలం జాలం చేస్తుంటే

-8ై7

జనవంశమ్‌ భమరకాండ కల ఇంద్రజాలం చేస్తోంది ఈ జ్ఞావకాలతో ఇంతచెలిమి ఎందుకో మాబినూటికీ పోతుంది ఎాట్సీవెవుకే మనన్సు ఒక కల ఇవ్వు దేవుడా అంఅే అదో బతికిస్తుంది నువు వన్తుంతకాలం అన్నావు ఇవ్వుడు ఈ కోర్కెల తుఫానుల్లో చూడు, దిక్కులేని వడవలా ఉన్నాను నీలిదాడల్లో వేలు వట్టుకుని చం్యదుడు నడిపించుకుపోతున్నాడు తెలిమబ్బుతునకను నేలమిదో విలవీన్తున్నాయి కలకంఠలంతో నగ్జు యవతుల్లాతలవులు = నిళ్ళభ్దంగా కుంనే వెన్సౌట్లో నిళ్ళులంగా తడున్తున్హు అడవులు (పొద్దు 'తెండలు బంగారురెక్టుల మాద నచ్చి వాలుతాయి నొయంకాలం గలాలీ రెక్టు ల మాద ఎగిరి పోత్రాయి రాగాన్ని వూశుకున్సు తెలిమబ్బులు మాతం నంద్యూను కోల్పోయి అంధకారంలో మునిగి పోతాయి. 88

(జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ చిక్కు వడ్డదారాలు జీవితవుదారులు నీవాళ్ళెనడుకారో నీకు తెలీనీవు నీవు నిలబడ్డ భూమి కూడా రేవు నిన్ను వంచించదని చెవ్పులేవు కష్పాల్లోనే నీ ఒంటరితనం కనిపిస్తుంది నీకు అక్షలాద నడీచేరడీబజారు నచ్చుచెవుతుందీనగ్హ నత్యం ఎదలో చెలరేగే గోలకు ఎదటి గోల వినిపించదు ఎదురు చూస్తున్నావు ఎడా౦ంచిడనవ్వు కోనం కోర్చెల నమిదల్ని బాదల జ్వాలల్లో వేస్తూ ట్రతుకు భన్ముంఅవుతుందో జ్వాలల్నించి ఒక నవబీవన ముదయిన్తుందో |

అ 89

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ అటిగో వినబడుతోంది'

మానవుడి తడబడే అడుగుల చవ ఎడు దేవాలయాల గోడలు వట్టుకుంటూ

రక్తదారలు కార్చుకుంటూ వస్తున్నాడు

పగోడ్రల నీడల్లో కాళ్ళు విరిగిన దేవుడు

కన్నీ టీ చుడుగుల్లో వడున్నాడో

ఆగోడలమిోద వాలుతూ తూలుతూ

వన్తున్దాడు

తన నిన్సువోయతకు తనని తానే

కనికరించు కుంటూ కాలవు ఇనవగుండు బుజానమోన్తూ వస్తున్నాడు నివ్కమింబేశతాబ్దాలనిర్జా ణాలు

కూలిపోతూ ఉన్న దూ్యయ మేథూల్సి

యూన్తూ

ఉదయించని ఉవన్సులకోశం

ఉక్క ంఠంతోనిరీక్షిర్తూ-

యగాంతాన మనం వంచితులంగా మిగిలిపోయాం యెదలు భస్టమైన ఎండలు శాంతి కోల్పోయిన గాలులు విషాదం తొజణీకీరలాడే వానలు ముశబంధదువులుగా మిగిలిపోయాం

90

జనవంశమ్‌ “భ్రమరకారడ సోదరా నిరాళకు లొంగకు గాయాలు కూడా నవ్వుతాయి యెదలో కోకిల పొడుతుంది' బుతువు'నికసిస్తుంది

అ గాలిచేత గాయాలు తిన్న ఎండుట్లాకుల్లారా, ఐఎగిం౦పోకండ్‌ = నాకు-తొాలును, మొ తలవులు తోటల్లో కదా నొక తడుముకుంటూ వరుదులెత్తే నీతాకోకచిలుకల్లా -- ఉండేవి, మూడు కన్స కలలు, కొమ్మల్లో రొంచురండుల రెల్టులు తొడిగి నాట్యం బేనేవి. కానీ ఈ నాడు మో మనన్సు విరిగిన ఇంద్రదనున్సుః కలలుంటాయి కన్నీ కుంటాయి. రాలికెగిరి పోవద్దు జీవితం ఎన్ని గాయాలు చేనీనా నేను నూ/తం దాని కొంగు విడువను ఈ చెత్తకుండీల్లో వువ్వులు నికసిస్తాయను కోవటం నీదే తవ్వు =

91

జనవంశమ్‌ భమరకాండ నీ కలని రెండు చేతుల్లో వుచ్చుకొని, ఎక్కుడ జూరి వడుతుందో

అని ఎందు కలా ఎదకు వొత్తుకుని నడున్తావ్‌ ; (వపొంచే కాలంలో వరుగ్గెత్తే రంబులచేవ, జీవితం ; కన్హుక్లో వలల్లో వడద్భు కలల గాలానికి తగలదు = రౌళ్ట కొమ్ము ల్లోజరుక్కోకుండా

ఎగిరిపోయే వక్షీదే రుఖం =...

అరే! బాదచూలబినా కళ్లు కన్నృళ్లు కారుర్తున్నాయి ; నేను మనివినన్హు నృుంవొ ఇచ్చే తృప్త,

మరేదీ నా కివ్వుదు.

అకాళపషు నీలికన్నుల్లో తారలనే ఆవులు నిండాయి. నాకు తౌలీదు కానీ వాడికి తెలును

ఈ నాటకం ఎలా మొదలు పెల్లీందో ఎలా అంత చమువుతుందో

అడవుల్లో అశాంతితో వరుగెత్తే దావాగ్దుని నేరు తొలిమబ్బుల మందల్లోనించి వడిగా

&క తార్నవెవుకు వదుగ్గెత్తే చిడుమబ్పును నేశు బాధల్లో మునుధతాను నంతోషాల్లో ఉదయిస్తాను నేను మానవ నూడ్యజ్జీ

ఠి 92

జనవంశమ్‌ భ్రమరకాండ విప్లవ భాషావిధాత కవిసేన మేనిపెస్తోవ్రజేత బుధజన విధేయ శేషేంద్ర నామధేయ కవివర్య (ప్రణీత ఆధునిక మహాభారతన్ర అనుఒంధకావ్యం జనవంళమ్‌ లో భ్రమరకాండ నమాప్తం లం3

జనవంశమ్‌ గప్రజాకాండ

నాను చూచిసోకాలవు అద్ధరలో శంవత్త్పురాల అడుగులు కనివీంచడం లేదు | బెట్టు అర్హవైనార్లకు పైగా

ఆకులు రాల్బుకోవడం చూచాను

అకలి తన బెముటలొక్లుని

రాల్టుకోవడం కూడా చూచాను

మొదటి నైకిలు మూ (గ్రామంలోకి (దవేళించడం నుంబీ మనిషీ చందుడి మోద కాలు మోనడం దాకా చూచాను

ఓక కొత్త ఆకాళం ఒక్కకొత్త దేళం మిద నక్షత్రాల ఉల్లుల్లి తురవడం

ఈ శతాబ్ధం చూస్తుందని అళించాను కానీ- ప్యారిన్‌ నుంచీ వెర్‌ నోర్చుర్‌ వరకూ బాంబుల వం చూచాను

నుమేరియన్‌ నాగరికళతని నృష్టించిన

రెండు నదుల్లో మూనవ ర్తక్తం (వపొంచడం చూచాను...

మవోన్చుత మానవ నిర్జాణాలు వరగిముక్టులైి పోవడం చూచాను నా అక్షరాలు ఆ(కోళి్తూ (వవావ్వోలై

ర్ట

జనవంశమ్‌ (వజ్షాక్షాండ వశత్రికల్లో (వహించాయి. ఇంకా ఎన్నో నంవత్త్సుదాళ్తేవు ఇవ్తుుడు కాలవ్లు అథుగులు కనివీన్తున్నాయి! శూడ్యుడి చుట్టూ అన్ను యగాలు. డు

తింగి తిరిగీ నాదించిందిదేనా అన్బు(వళ్లునిఎదుర్కొంబటున్దో చంతని చూన్తు నర్హారు .

థి ఎక్రుడీకి పోయాయో ఆ వున్తకాలుగా మారని రస్తాలు ఎక్కడికీ వోయాయో ఆ రన్తా లు నా న్వష్వ్టాల్ని కలవడానికి నేశు (మాదాలతో చోతులు కలివీ నడిచినవి ఉఇవాళ రన్తాలు చేతులు కలివీన చోటు ఆఅళాజ్వాలల ముందు కూర్చుని నేను చలి కాచుకుంబువ్నాను

థి

05

జనవంశమ్‌ (ప్రజాకాండ సోదరా ! నక్షత మండలాన్ని నీ అరచేతో వట్టుకుని అలాగే ఉంచు | వరి పొలాల్లో వెన్ను ఉదయిన్తుంది ఉదయించిన వెన్ను చూబి బలి గజగజ వణుకుతూ పారిపోతుంది కాలం తౌన్తుంది ఉగాదిని మోనుకొన్తుంది కోకిల పాటని ఉత్తరాన మా బాల్చనీలో వేలాడుతున్న తునాలుకు చూర్యుడు వులుయముతాడు హిరణ్ఞుయ రళ్టాని ... ఖి అరేబేటా వాడ్డ మాత్రం నమ్మకు వాడు జెండా లెగదేకే దొంగ చీళ్ళున్ను చోటికే ఎగిరపోడీ కొంగ భయవనడకు నీ చేతిలో రాళ్ళన్నాయి రాకెట్టు లేకపోతోయేం ఛాతీలో గుండె ఉంది చేతిలో బందూకతు లేకపోతేడుం 60గ్ర

జనవంశమ్‌ (ప్రజాకాండ అ పోదాం వదండి గోదావరిలోకి అందరం వువ్కరాలువచ్చేవరకూఎందుకు తరుముకొన్తొంది అంధకారం రాజకీయ బందులం- అపొంనసా కముండల దారులు మన అందరికోనం బడ్జెట్టనే మయందుపాతర వరచారు వోయిగా నడవండిరా అని జీల్రీ చుంబి అరిచాడు - ఊరూరా తాటిమోదఅడుతున్సు బొక్కాల ఆకృతి నశంకేళత ఖావలో చెవుతోంది మనకు నర్చాడు చేతిలో నొదారణ (వజిలకు వట్టీన గతి వ్యత్రిక ముట్టుకుంటే చాలు పామై కదస్తోంది రోడ్డు తొక్కితే బాలు బజాడు కా అేస్తోంది నూర్యుడు ఉదయి'న్తే చాలు బతుకు ఉరితా డవుతోంది ఎన్ని రోగ్లాలెనా నరే ఎన్లి కల మందుతోనే నయం చేన్తాం అని మంత్రాలు చదువుతున్న భూత్వవెద్యులు త్రి

జనవంశష్‌ ప్రజాకాండ శాళ్ళుతంగా వెట్లాడు దేశం నెత్తిన టవ (జాన్వామ్యుటూన్యవొర్త 0 డీట్లు వేనీ ఒళ్ళు బలినిన నాయకుడి ముందు వనుగంత దూసాయి ఎల్బుక్తె నలాం చేస్తోంది అరే ఇవ్చటికే మునిగిపోయాం గోదావటీ జలంబభుల యందు" అ మానవ్లుడు అజేయడు ......, మును'పేతామన గర్భ కోళవిలనన్యూ వన్య తేజు మ్థువో అఖ్బువై తారళ్ళ్మవై మవోమహాత (బినట్టిండమ్మువై యంతటన్‌ వనమై వానరమై యశేషడిషణా వ్ణిమ్షు తేజన్వవై థనవిళ్వా కృతి దాబ్బుచున్ను నడుడా |! ఇరకొ్య్మ్యు ఎువ్వ్చాంజలిన్‌. భవిత వ్యంబయి దుర్డు దోదమగు నీ(వస్తాన భి చూర్మ్ము నన్‌ చివిద్రా కారహిరణ్యా కళ్ళావ నమావిద్భూత బోతాళమయుల్‌ రిగ్ర

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ గనియంగాక ననేక ళోక భుటనా కౌళల్య శల్యంబులన్‌ భోవదీయో ధ్రపల విళ్ళు డావమహిమూ భంగంటు వాటీల్లునే అ కొంగజవం చేయలేను దొంగల వద్భు వ్యూవాం ఛేదించుట చోతగాదు ఉనులకనుల నీడు వీతికి జొండాలుగ మూర్చులేచు తువ్వాద్భావచకు ఎందుకు శభలు నమావనేశాలు ? దూడ్తల నాామాజ్యంలో అర్హుల వోవోకారం 1 వ మనివీ నీకంటే తక్కువ కాదన్న నిజం తఉలద్రుకు వన్తే దాలు నీజను సాకం వ్యాదయంలో కాడుఖ్యం ం్రం

జనవంళశమ్‌ ప్రజాకాండ మాటల్లో మూర్ధవం బైఠతంలో చెట్లమాద చిగుళ్ళలా వుడితే చాలు టదనమదో మదికారతయదము దగ్గర రానీ కుంటే అదేచాలు వదిటన్నుల బంగారు నువ్యొాద్భావం | బిడ్డా ! నీ శంగతి మాకు తెలును (గుడ్డీవాళ్ళు కాడు (వజలు నువ్వు (తవ్వ నజ్దిగోతి లోనీవే వడతావు నుమా! (టజిలను దోమలు చీమలు విల్లులుగా చూడబోక్రు వాళ్ళ ఓట్టు నుంచి వుట్టో నాళ్ళు రాజుననుకోకు కవులను గుర్తించ లేని కాలువ్యంకడుక్నో (బడిలు తకూడమనువులన్హు శత్యాన్ని తెాలురుకో లేకుంటే (టడాన్వామ మనే పేడ ఎత్తకు 100

జనవంశమ్‌ (ప్రజాకాండ శువ్యాద్భావనకు ఎందుకు

నభలు నమావేకాలు !

అ తెలుసా బిడ్డా! ఈ దేళంలో రాజకీయ డుతువు రాగానే ఉల్లు డబ్బాలకు గర్భ (నావం జరుగుతుంది- (జాన్వొమ్యు శిభవు (నవం ఎవ్వుడూ జరగదు ! ఉళ్లు వరి కోతలు మాతం యథావిధిగా జరుగుతాయి రాజదానుల్లో దాన్యాగారాలు నింవడానికి - చూచారా !! (వీంబింగు (వెన్సులోనే మడు చేయబడింది వుత్తకం ...

గ౧డవ దాటలేదు ; దాని ర్తక్తం రవీంద భారతి

నిండా వండుగలా (చవపొన్తోంది

కవి మూకల్చి దొడ్లోకి తోలి వాళ్ళతూలీ వాళ్ళమొవాన వారేస్తున్దాడు న్యక్రమంగా

నూతన వ్య్రద్రారణ చేచుకున్సు నేతలు మూ(తం వర్దొగాలితో చేశిన బెలూన్లు ఎక్క

ఆకాళ వీళ్లుల్లో వివారిన్తున్నాడు నోళ్లు జొండా లెగరేచ్తూ

101

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ బేళిన చశ్రాల మిదదొర్డే రథ్రాలెక్కీ వాళ్ళు రాజు మార్గాల్లో (దకాళిన్తారు - రోడ్త్మవక్క బేరిగుంవులు గుంవులుగా నోళ్ళు తెడుచుకుని చూత్తున్న భారతీయ మనుషుల బెత్తకువ్వుల్ని చూచి మూతృదోళం అంటుంది, “నా కొడకల్లారా 1” మా మెదడులో ఎఖుుడు ఉదయిన్తుందీరా శూర్య మండలం ? మూ చేతుల్లోకి దూర్చిన జొండా లెగరేన్తూ మూ నాలికల మోద అతికించిన నినాదాలు అడరున్తూ ఎన్సే ళ్ళు ఇలా బతుతుత్యారా ? చూడండి ఒక్క ఆకు కూడా కదలడం ఠేదు మా మొవోలు చూచి... చెట్లన్నీ నమ్మె చేశాయి రూర్యుడు కూడా ఉగ్రవాదిగా మారాడు ఠి వక్షులంటాయి “ఈ అకాళం లేకపోతో పమ్టైపోడో చెట్టంటాయి, “వేమున్నాము భూమి మోద 102

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ మాకాళయంగా

మయనమంతా భూమి వుతులం, మనకు మాతం భూమి లేదు

ఆకాళనమూ లేదు, మేమున్నాం అనే వాళ్ళూ లేడు ... వక్షులు గాలిలో ఎగిరే పాటలయిత్తే ఎగురుతూ ఎగరుడుతూ

కొమ్యుల్లో ఇరుక్కున్న పాటలు వుష్పాలు!

వనంత డుతువులో రెండూ గుమిగూడి నవ్వుడు

ఆఅ పాటల [వావాంలో వడి లోకం కొట్టుకుపోతుంది మనం మూత్రం నిన్సవోయ వక్షులం

ఈజెల్లో కూర్చుని పాడుకుందాం, గొంతెత్తి అరున్తూ మన గూవం లేని స్వాతంత్ర్యానికి అదే మన మిచ్చే

అభివ్యక్తి

మన బతుకుల్ని నుందరీకరించడానికి మన పేడతో

ఛఈ యద్దా లెందుకు ఈ బడ్జె'కైందుకు

ఇక్కడ మూానవసామ్యి మంచిది దొరకదు ఈ

భారతీయమార్క్చేట్లో

ఏ ఇంటి మోద నూడ్యుడు తన (వభాతాల్ని

కుమ్ము రిస్తాడో ఒక న్వార్ల వరంలా - దాన్ని ఎలా

10

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ రక్షీంచుకుంటావో ఈ బడ్జెట్‌ ఉచ్చుల్లో నుంబి! వాడు నిన్న నేోడుగా శూర్య చందులకే అవ్వ్చగిన్తానంటున్నాడు ! చీకట్లో దీవం వెలిగిస్తే చీకటికి కోవం వన్తుంది ఆ చెయ్యి నరికెయ్యి అని అర్టడ వోర్తుంది. నా కవితకు బవుమతులు కోరడం లేదునా గొంతుకు ఉవాబడుగుతున్నాను మతాన్ని తొలగించానంటావు కానీ నీ అభిముతాన్ని దారి కడ్డంగా వేశావు నీవ్లు కొంవలంబిన్తావు నేను యండెలంటిన్తాను నేను కవిని నీ వోవరో అందరకీ తెలును - బీటు రాయికి బంగారం నిలున్తుందిగానీ వదవి నిలవదు ఎన్జి అందమైన నక్షత్రాల ర్యాతులు నా కలల్లోకి దూకుతాయో నోను అన్ని కన్నీటి బిందువులు కోల్పోతాను - నీకు తెలీదు కు పాట కోరం(బతు కంతా అర్పించాను దీవితవు పాదాల ముందు ఇవ్వుడ్డువైత మానవు పెదవులకు మదువు లందిస్తున్నాయి వువ్వులు

104

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ పోయిన కోకిల విడిచిపెట్టి పోయిన గూట్లో నేటి కోకిల పాటలు పొదుగుతోంది మెదడులోనిదిన్తున్న నదులు మేల్కొని (వపొన్తున్నాయి మాకు మూత్రం టయం లేదు ఈ తమాషా చూడడానికీ ఆకాళం నిండా వెండా లెయరుతున్నాయి వరుగ్గెత్తండీ అదేమిటో అందులో చేడుదాం

అ ఉదయ మారుతంలో ఊగే కొయ్యులకేం తౌలును రాబోయే రాజకీయ రాక్టన నంథధుటనలు దేళంలో రాజకీయ వాయవీడనం చేత దేళ్తక్తి తరిగి పోయి దెవబ్లక్తి పెరిగింది గోళ్ల మాద భ్త్హజనులు గుంవులు గుంవులుగా దూకీ బేళే భజనల దౌబ్బకు శివుడో మాధవుడో ఎవడో వాడీ గూబ గుంయ్యిమని పడువు మొవొమేన్తాడు డవ్చుులు తాళాలు చాలవన్హుట్లుగనలుదిక్కుల లౌడు న్వీకడ్లు పెళ్టీ నీనిమా పాటలు చేర్చి ఉఊదరగొడుతూ ఉం జే దేవుడు, ఉంటాడా చస్తాడా స్వాతంత్ర్యానంతర యగమున నర్చుదేవతా జాతికి నద్రాటోరాలు లేవు నిమిషం విశ్రాంతి లేదు భక్తులు 'వెష్టే బాదలు తట్టుకునే శ్త్తోలేక

10

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ

గుళ్లు గోవురాలు విడిచి గుట్టలు వుట్టలు అనక వ్‌ట్టు వంచెలెత్తి వట్టీ పాంపోవుబున్నాడు

భాదవదం అంటేనే భయం భయంగా ఉంది వండుగలం టనే చాలు గుండెలాగిపోతున్నువి పావం గజవళతి బాబా భారీ శరీరభారి

ట్లు పోడు చేనుకునే ఉదేకంలో నేతలు

ఆయన చేతుల్లో కూడా జెండా ఒకటబీరికించి చౌరస్తా కీడ్చుకొచ్చి ప్రొనెవన్లో నడిపీన్తూ వీథివీథులా తిప్పి వని ముగినిన తర్వాత పారేస్తారు /ఎక్కుడ/

నగర శ్రేయోభిలాషీ వు సేన్‌సాగర్‌లో

ఈ బీరావేళం చూన్తే ఇంకో ఐదార్లేకళు

వల న్సేన్ఫాగల్‌ ఒక వోకీ వుట్‌బాల్‌ మైదాన్‌

లేదా నేతల గలీజు చేతులు 'చేశే ఒక భూదాన్‌ గామారళ తవ్పుదు. మనమంతా అభాగ్య (వ్రజలం ఆ(భభరిత నయనాల్లో అవలోకించక తవ్వుదు కనకనే నేటి ఆ నగర బందువు

భావి నగర బావ్చుభిందువు

106

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ అ ఇర్గవై ఆ(భవుల్చి రాల్బడానికీ ఇర్గవై అక్షరాలు చాలవు ఈ అక్షరాల మీద గద్ధలు వాలవు ! నా వాందయంలో ఒక వద్యం రణులుకుంటోంది అది లోకాన్ని దపొన్తుంది ఎన్ని మోర కృత్యాల కని నీగ్గుతో తలవంచను ? తిండి పెళ్లే చేతుల్సే తాగ నంకే మన చేతికిచ్చిన జెండా లెగరేన్తూ నోట్లో నాటిన నినాదాలు అడున్తూ రోడ్డ మీద తింగే [వ్రజుల్లో ఒకడ్డుయి వుట్టినండుకే నిగ్గుతో తలవంచుతున్న్హ ను గడ్జికేం తెలును గేదెలకు వళ్ళుంటాయని చచ్చేముందే నీరుతో చచ్చాను అరే ఈ దేళంలో రాళ్ళు కూడా అడున్తున్నాయి మనిషే అరవడు ! ఈ దేళంలో నదులు వడున్తున్నాయి 107

జనవంశమ్‌ వప్రజాకాండ అన్నాడ్తు లకు చెందని దాన్యానికి ఆంకఠకురారోవణ చేస్తున్న ందుతు -

ఈ దేశంలో అడువులు పడున్తున్నాయి

వజ వక్షుల నవోదడలుగా

తమ కడువున వుట్టీన జనులకు దక్క్సకుండాపోతున్నుందుకు-

తినడానికి యోగ్యత లేని చేతులు

తాగ తింటూ ఉంటే

చెమట బొట్టు ఆకలి దేవత రాల్చిన కన్నీటి బొట్టు ఎన్ని రోగ్యాళైనా నరే ఎన్ని కల మందుతోనే నయం చేస్తామనే భూతవెద్యులు

బాబూ ! దేళం న్తాత్తిన పెట్టారు తవ్య్మ(వజాన్వామ్యటాన్యవొన్తం

అరే (జల ర్తక్తం నేల మొూద రాలుతోంది

ఇక ఈ దినానికి ఇంతిమ అద్యాయం వలకాలి ఏ మెడువు గర్జించి గగనాన్ని శతకోటి శకలాలు చేనీందో

అదేమెడువు రెండో క్షణం అకుడ లేదు

చూడు చర్విత చెత్తకువ్చుల్లో

ఎన్నో పొట్లర్ర తలకాయలు

ఎన్ని వీడుగ్గులైనా వడనీ

ఎన్ని భూకంప్తాలైనా రానీ

108

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ ఏ వూలు వూయాలో అవి వూయకతప్పుదు పాదలో ఒకబుల్పుల్‌ పాడితే నేచు తలవంచుతాను నీవూ తలవంచు దేళం యాడుతుంది (చుండూరు మృతులకు అంకితం) ఎన్హాన్ని నగరాలు ఎవ్వ్పుడు లేచాయో ఈ భూమి మోద ఎవడికి తొలును ధాన్యం వండించి వండించి యుద్దాలు చే?ి చేళి వీల్లల్చీ కని కని అలనీ పోయాయి భూమిలోకి అర్హమించాయి ఈ గుడీనెలు ఈ మురికి కాలువలు ఈ చెత్తకువ్చుల్ని ఆవేళించిన పిల్లలు అన్నీ కలిళి వక్షగీవంగా మన పేదరికాన్నే గానం చేస్తున్నాయి ఇవాళనా శరీరం నా అత్భుకు గోరీ ఏకాక్షి వక్షీ ఒకటి దాని మొద దిగంతాల్లోకీ చూన్తూ

109

జనవంశమ్‌ చ్రజాకాండ ఎడారుల్లో వ్రూలు వున్తాయి కాబోలు శిలల్లో గూతులు వికసిన్తాయి కాబోలు అ ఉదయాన్నే కిరణాలు పోలీనుల్లా ఏదో వెడుకుతున్నాయి త్యీవంగా చెట్లలో చెడువుల్లో ఇళ్ళలో తామరవువ్వుల్లో దూరి దూరి చూన్తున్నాయి దొంగల కోరం పావం వాటికీ తెలీదు ర్త కణాల్లో దాక్కో ఉన దొంగల్ని ర్యాష్షవతి కూడా వట్టుకోలేడు అ ఆ కుర్చీలో కూర్చో ఉన్సు ఆ నున్నటి ఆబోతు లాంటి వాడు కాలాన్ని బెడుకు ముక్కలా నములుతున్నాడు నువ్భన్వుప్పా ల్లో ఇడుక్కో ఉను వాడ్డు 110

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ దంతాన్ని దంత బెదు్రుడులా వీకేనే భుడీయ ఇంకారాలేదు పెండ్యులం కాలాన్నీ ఉయ్యాలలో పెట్టీ ఊన్తోంది కాలంజకచెడుముక్ష చిలివీగాతీంటున్దు చిలకముక్కు ఈవద్యంఅంకీతంవభ్లిత్ళు రివభ్లిక్కు అ ఈ బీకటి ఇలా వీస్తోందేమిటి పెనుతుఫానులా ? దేళంమోదికీ ముంచుకు వస్తోంది మిరుకు ముంటున్దు దీపొళల్నీ తూడా మగల నీకుండా ఆర్పవేన్తోంది కనవడిన దాన్నంతా కబళిస్తా నంటోంది 4వొ! పమి చీకటి! ఎమి తుఖొను! పొవం వనీపీల్రలతు వగలింకా రాలేదు ఆ నూర్యగోళాన్ని ముందుకు ఎందుకు తోయవు ? శ

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ ఈ చీకఖిని చీల్చి నీ ఎ్యరబి చుండెలాంటి అడుణోదయాన్ని ఎందుకు ఇయ్యవు ? నూర్భామండలాల్లాంబి 'న్వేదభిందువుల దండలు ధరించిన & మానవుడా ! అ

బోతులు చేతులు చేతులు

ర్తక్తవు మరకల చేతులు...

చీకటి ఇంట్లో కూడా కనివీంచే చేతులు

రని భింబం పోగానే శర్కాడు భింబాలూ పోతాయి ఖ్లతు చీకటి వంచే ఎంత గొవ్చు శంక్షేము వధథకం దొంగలు దొంగలు చేతులు కలివీన వానువాంటనో దూకుతుంది ఇ్ఞ్లలోక్తి దుర్ఞడ్డుడిలా బీకటి

టీవీ.ని చూవమన్ను క్వీట్టండియా టీనీలొనే వాతం మనం చూన్తున్హు గాందీయిజం మూత్రం ఒక దూడ్తల దురాగతం

చూఢు చూడు తమ్ముడూ బీకట్లో కూడా దగదగ కనివీంచే ఆ రాజకీయ చేతులు |

కే12

జనవంశమ్‌ దమజాకాండ (ఏడిల ఖ్లూలో దీపొ లార్పేళే చేతులు ఆత్భు కుక్షి నింవుతుంటూ ఆశంభ్యాక జనావళిని ఆరలి మయంఖిల్లోకి ఎిళిరేజే చేతులు మవొత్తరనందేశాన్ని మైకుల్లో అడున్తూ గుండా రాజ్యం చేన్తూ జెండా లెగలేశే చేతులు అమలిన క్రైబిండియాను మలిరం చేశే చేతులు దేశాన్ని వొత్య చేళి మోనంతో మెరిళే చేతులు చేతులు చేతులు చేతులు రళక్తజు మరళల చేతులు ఈ చేతులు కృష్ణానదిలో ఎలా కడుక్కుంటాడు ఎన్హ వువ్చుర్జాలైనా క్లాళర ఎలా బేన్తాయి ఈ చేతులు ముంచాలం ఖే ఎంత కవ్లానది అయినా ఉలమంతా ర్తక్హనో కలుషితమై సోతుంది చేతులు చేతులు చేతులు రక్హవు మరకల చేతులు... అ ఎంత ఘోరం చేళింది ఈనార వరంతం కోక ఎత్తీర గొంతుని (క్రూరంగా కోళింది కొమ్మ కొమ్మ నుంచి తరిమి కొట్టింది వుష్పాలను దర్జాగా తన మెడలో దరించిం దొక మూలను 13

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ కరకర దూపాయలు నమిలే భయానకమొన్లో మూలను!

రాలేదు చిగుళ్లు కొమ్యుల్లో

వచ్చాయి వగుళ్లు గుండెల్లో

ఆకాళవీథ్తుల్ని వోయిగా చుంబిన్తూ

ముదు నేవ చేస్తున్న మవోగ భవనాలకు (జూదవ్య విందుల్లో వచ్చుడిగా ఇచ్చింది

అమమని అని ఉగాదిని అత్తుడుగా పిలిచిన మనివిని - 4 నిర్రయీ ఓ లోకవంచక ఉఊగాదీ

మార్తక్తంతో పొట్ట పోనుకునో కబోటీ

నీ వెవరి వక్తమా మాకు తెలును

నీ కువానా దూవం మా కాళ్లకు గొలును....

ఓవో! దూర్తుల స్యామాజ్యంలో అర్తుల వోవోకారం నూడ్యుడు లేకపోతే ఏమి కవి ఉన్నాడు

దేశానికి కాంతి ఇవ్వడానికి

ఈ నంవళత్సురం వేడు నదయితే వమి ఎజైలో ఉన్న వాడికీ వుడిెడు ఆకాళం కోరమే దావాం నయ్యుదం కోనం కాదు

నా వద్యాలన్నీ నా దేళపు జలళీపోళాను

నా దేళం ముందు మోకాళ్లమిద నులో ఉన్నాను నత్యమెంత కళలోరమో విను

గా బిడ్డ కార్చిన కన్నీడు ఈ గడ్డను కాల్చ్పకతవ్చుదు

114

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ కోళ్లూటి వీడితుల మోవ బెడినీ కొడ్డుక తవ్చుదు భూగోళంలా వెరగిపోతున్ను మా పొట్టలు థజ్టున వగలకతవ్పుడు

అ

చరిత్రలో అజిగిపోయిన చార్మినార్‌కు ఎంత చరిత్ర !

నవాబుల ఇనప గిట్టలు తొక్కిన జమిను మీద అప్పుడు చార్మినార్‌ లేస్తే నాయకులనషా కింద నలిగిపోతున్న మనిషి మాద లేన్తున్నాయి ఇప్పుడు అధభ్రంకష భవనాల అంతన్సులు, వాణిజర్టు నిలయాలు

ఓరి అంధా ! ఇది ఒక పెద్ద చీకటి బజారు, లైట్లున్న చీకటి బజారు - నవ నాగరక బురఖా మాత్రం తగిలించుకుంది ఆధునిక భంగిమకోనం -

ఆ రాస్తాలు చూడు ; నడిచే భిక్షగాళ్ళు, పరుగులెత్తే గుమాస్తాలు మనుష్య పదార్థం పొర్గిపోయి నేలమిద ముద్దలు ముద్దలుగా పడుతున్న రాక్షసి బన్సులు, రిక్షాలు,

క్షేగే5

జనవంశమష్‌ (ప్రజాకాండ "సైకిళ్ళు, నానా బరువులు మోన్తున్న మానవ రూప కూలీలు.- అడుగు నుంచి నగరాన్ని నడిపిన్తున్న నానా జన నమూహోలు. .. గర్జిన్తూ పారుతున్న మవో వ్రవావోలు ఆ రాస్తాలు, నగరపు రక్తనాళాలు -

ఏ దిక్కుకైనా నీ చూవులు తిప్పు : ఆ దిక్కున్నే నీ కళ్ళ మీదికి దాడి చేస్తాయి క్షణ క్షణం ఆకాశాన్ని ఎదిరిస్తూ లేన్తున్న బిల్లింగుల భయంకర న్వరూపాలు, వేటి ముందు నిలుచుంటే మనిషి చపు ఎన నలునుగా మారిపోతాడో, వేటి హద్దుల్లో రద్దయిపోతాయో నమన్త మానవీయ విలువలు, ఏవి వల్లమాలిన వర్గ చైతన్యాన్ని రెచ్చ గొడణాయో ఆ భయంకర న్వరూషాలు -ఏక్కడ్నించి వన్తుందో ఈ ధన వ్రవావహాపు వూట! ఏ భూగర్భ కువారాలో, వూరుతుందో 1! మన చేతులదాకా రాదేమి? మన పిల్లల నోళ్ళ కందదేమి ?

ఈభయంకర తామసిక సామగ్రితో దున్నపోతుల ముఖాలు ఉత్పతి అవుతున్నాయి 'పెద్దపులులకండ్లు భల్లూకాల శరీరాలు, జలూకాల నాలుకలు ఎన్నో అవయవాలు నగర న్వరూవప అరణక్ట రాక్షసికి - మానవీయ పదార్థం మేసి మేసి బలున్తూ ఉంది మవానగర కశీబరం

116

జనవంశమ్‌ పజాకాండ

ఆరాస్తాల్లో వ్రహిన్తున్న కుళ్ళు ఆకుళ్ళులో కుములుతున్న అగ్ని, ఆ అగ్నిలో పడుతున్న న్వచృ్చవళువుల నమూహాలు ..ఆ వళువుల నాసారంధ్రాలో నుంచే పుడతాయి. భూకంపాల గామాలు - వరుగులెత్తు తాయి రుంరూ మారుతాల మందలు !!

నిపుుఎక్కడ్నించి పుడుతుందో, నేలమోద నుంచి పుడుతుందో, జలాలో నుంచి పుడుతుందో ఎవరికీ తెలీదు.

ఈ నిళ్ళబ్దం శాంతి అనుకోకు ; నా కవిత నిశ్శబ్దాల కుట్ర, అశువుల తిరిగుబాటు, అవమానితుల భాషా నమిత్తి |

అ

ఇది శిశుకందం. నేను మిరాజకీయ దేవుడు నాగ్భహంలోనే నన్నుఖైదీ చేశిన ఒక కవిని,

గొంతెత్తి అరచినా గోడలు దాటలేని ఖైదీని - నేను చెప్పేది కవిత్వంకాదు !

క్షే

జనవంశమ్‌ పజాకాండ

కవిత్వ్సం కన్నీటితో చేతులు కలిపిన ఘడియ ఇది

ఇప్పుడు ఏది కవిత్వమో ఏది కన్నీరో ఎవరు

చెప్పగలరు

ఇది కవిత్వం కాదు ఇది రక్తంతో కన్నీటితో తడిశిన అక్షరాల గుంపులు తుపాకి దెబ్బకు బెదిరి చెల్లాచెదరంై పోతున్న పక్షుల నమూవొోలు ఆర్వనాదం ఆకాశంలో కలిిపోతున్న మానవ అనహాయత

వశ్చిమాకాళపు ఒడిలో చంద్రరేఖలా పాతబస్తీ మినార్లలో పడుకోఉన్న శిశువు కెవ్వున కేకవేశింది -" ఈ నొప్పిభరించలేను ఓమనిషీ ! దాన్ని గుచ్చకు నాగొంతులోకి "

“ ఏయ్‌నిన్ను చంపాలి "-* అంకే ఏమిటి మనిషీ?" “ నోర్ముయ్‌ నువ్వు నా దేవుడి శత్రువ్వి'"శతువంటే ఏమిటి మనిషీ ? బాధగా ఉంది గుచ్చకు” - * నువ్వుమాదేవుడ్ని నమ్మవు “"-* దేవుడంకే ఏమిటి? నమ్మకం అంకే ఏమిటి? నాకు మా అమ్మతెలును, నేను జీవించాలని మా అమ్మిచ్చే పాలు తెలును మా అన్నయ్య నా ఉయె్య[లకు కట్టిన చిలుక తెలును "-

118

జనవంశమ్‌ పజాకాండ

| మనిషి ఎత్తిన కత్తి ఎత్తినప్లే ఉండి పోయింది శూన్యంలో “ఇంకా ఏంతెలును ", అన్నాడు మనిషి ! నాకన్నులో మెదిలే ఆపూల పొదలు ఆ పాదలమిద మెదిలే తుమ్మెదలు గిన్నెల్లాంటి పూలు, కన్నుల్లాంటి తేనె మాధుర్యుం పూలసొందర్యం ... " - ఇదంతా ఏమిటో నాకు తెలీదు నావనిపూర్తి చేనుకొనీ నాకిచ్చిన లెక్క నీతోగానీ పూర్తిగాదు "- " మనిషీ, నాకొక్కటి చెప్పు నాలాంటి శిళువు మియింటో ఉందా?” " ఉంది, కానీ ఇంకా వాళ్ళమ్మ కడువులోనే ఉంది + _ “అయితే అక్కడే ఉండమను మనిషీ! బయటకు వస్తే ఆకలేస్తుంది మా అమ్మ వేళకు పాలివ్వదు ఎప్పుడో గానీ కనిపించదు కూలీకిపోతుంది. అవు ఎడవుఎడు నన్నుకూడా తీసుకుపోతుంది పాపం ఆపాలాల్లోకి-

“ అరే! ఎందుకు చెపుతావివన్నీ నిన్ను చంపాలి శిళువా, ఎలాగ ! నిన్ను చంపడంనాకో సమస్యలా చేశావ్‌' *" మనిషీ ఎందుకు చంపుతావు నీవు చంపుతాన్నది ఒక శిశువును కాదు పచ్చిమానవతని మల్లెపువ్వులాంటి న్యాయాన్ని "- “" అవేమిటో నాకు తెలీదు శిశువా అవి చాలా పెద్దమాటలు నిన్ను చంవనిదే మాదేవుడికి మందిరమో మసీదో కట్టించలేము

• “* అరే మనిషీ ! నాకు నవ్వొస్తోంది మనుషులకే

[19

జనవంశమ్‌ ప్రజాకాండ ఇల్ఫులేని ఈదేశంలో దేవుళ్ళకు ఇళ్ళు కట్టించాలని ఆ్రోళిస్తావెందుకు? ఇల్లు లేక తిండి లేక అలమటిస్తున్న ఈ అశేష ప్రజానీకాన్ని చూడు ; మనకు దేవుళ్ళని గురించి దీర్హచర్చలు చేశే దీర్సకాలమూ లేదు అంత ధనమూ లేదు ; మనవి పని చే? బ్రతకవలసిన చేతులు అరే ! కత్తులు వట్టుకోవలసిన చేతులు కావుమనవి నాగళ్ళు వట్టుకో వలసిన చేతులు ! ఆలోచించు మనిషీ “పాపా' అని కేకవేశాడు మనిషి ఆర్తితో - “పాపా నేను మనిషిని కాను నేను హంతకుడ్ని “= * మనిషి | చూడు చార్మినార్‌ ఏడుస్తోంది !" అ వవ్లవ భాషావిధాత కవి'సేన మేనిఫెస్తోవ్రజేత బుధజన విధేయ శేషేంద్ర నామధేయ కవివర్య ప్రణీత ఇధునిక మవాభారతన్య అనుబంధకావ్యం జనవంశమ్‌ లో ప్రజాకాండ నమాప్తం 120

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ యేమఖండం 4యి లతా (వవానీ ! వద వోయి జిలేబి గులాభి తోటలన్‌ టోయను బావలవళథ్లికల బేల కావ్య మరందగానముం జేయచు నోలగా ఉనుమయు జీవితమే ఒక వూలబాతగా వోయిగో తీయగా ఒకఖి యి శఖా ! చుఖింవు, మదు రోవాలు డోలిక్షలై చలింవ చాం 'వేయలతావితానములు వేణువులున్‌ విరభబూయ కోనలో తీయని నిర్ధరీ వులినతీర ఠతుబోర వటీర లీత్రల చ్భాయల కోయిలల్‌ నలువు శావ్య రవమ్ముల నాలకించుచున్‌ త శ్షే్నే

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

తెలుగు వారికి కృష్ణాగోదావరులు, నల్లమల అడవులు, శ్రీశైల దాక్షారామ కాళహన్తులు, ధోవతీ ఉత్తరీయాలు ఎట్లాగో వద్యుం అట్టాంటిది. ముక్కోట్లి దేవతల్లాంటి తెలుగు వారి నాల్కల మిద నాట్యం చేసే ఆ అప్సరన ఒడిలోకి మగతగా జరిగిపోయిన మృుదుమథధుర విలాన భానురమూర్తి ఒక మిత్రుడు = నంవన్న గృవాన్థుడు, సాహితీపరుడు, నరనుడు, నజ్జనుడు, కమ్మటి పద్యమంటె కలకండలా చప్పరిస్తాడు. రంగురంగుల పూల మిద వివారించే మధుకరమూరర్తి, పద్యం అతని పెదవులు వదలని రుంకారం.

అతడి విలాన యాత్రలో ఒకప్పుడు కవి ఉండటం తటస్థించింది. ఒక అళ్వక్షేతంలో ఒక గులాబిని చూపించి తనదిగా ఒకమాట ప్రణయ రననిష్యందిగా చెప్పమన్నాడు. ఆఅవ్వుడు చెప్పినవి = బేబీలుఎక్కువాయెను వోబభీలునుతక్కు వాయెఅతిదుశ్తరమి గోబీ ఎడారి దాయుట బీల్లీవై వలుకొమ్యు భేష్లా బొమ్మా

122

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ వ్వా | నంద్యా ! అవి వింధ్యవర్చుత నభోవ్యానంగో శృంగమ్మ్యులో రానుల్‌రానులు పోని తెచ్చిన మవోరంగళత్తు రంగంబులో కానీంచెన్‌ భవదీయకుంభో తుచముల్నర్జవ వనంబచంబులన్‌ దాసీభూత నమశ్త యావనజున ధ్యానైక రంగంబ్లులె కన్నుల్‌ గావవి నన్నులా గౌడు అయన్కాంతమ్ము లేగానిచన్ను లున్‌ చన్ముల్‌ గావవి నన్నుమిన్ను లకు చేర్చుంజూలు నిశ్రుణులే వన్నాల్‌గుల్చి వొయల్‌బయల్‌వడు నడల్‌భానీంచు నిన్‌ గన్నబో భిన్సుం బేమియగావు నీవును అంబ్పీ జూతి గుగ్రానికిన్‌ సొవాంకార మనోవారా కృతిగ ఆ నన్నానీ దేవుండు నిన్‌ మోవోతీతముగాని ఈ జఊగమయునం బుట్టించు టే తవ్వ, నీ భావోబందములన్‌ బెనంగిన గదా భవ్యాందు, లేకున్న బో

123

జనవీంశమ్‌ చంపూకాండ ఆవో మూ యవకవవంచములు న్వావోగావె నీ దాటికిన్‌. నీంచోచలమ్ము లోబిక్కనితోటలో నలభు అనానవే వన్నాలాడి సామరకోటలో జాచవా తోటలో చెరుకు ముక్కువె నీవు చిగుడుబోడి అల రాజమండీలో అవరంబజి డుచులీను వనన తొననే నీవు వద్ధుగందధి నెట్లూరి చేలలో పిల్ణగాలులతూగు వరి వెన్నువే నీవు వగలమార మురినీ మురిపించి మరపీంచు ముడువు జూవు భువన మోపొనివే నీవు వువ్వుబోడి వఠైైవలైైల (పేమ తవన్వీజనుల కొంగు బంగారువో నీవు కోమలాంగి ఈ కవితా మధువు పీల్చి నషా ఎక్కి ఖుషీళో ఆనంధ్య వింధ్య వర్యుతమయి పోయింది. అ 124

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

ఒకప్పుడు కవి బెంగాలీ యువకుడుగా నటించవలసి వచ్చింది = వ్రపంచ రంగ స్ధలం మోదనే, ఎక్కడో స్టేజీ మిద కాదు. ఈయన ఎందరికో కిమ్యుడు, కానీ ఎవరికీ గురువు మాత్రం కాదు. అలాంటి గురువుల్లో ఒక గురువు, తీర్థక్షీత మాహాత్మ్యాలు లెన్సగా ఎగిరినవాడు. సిద్ధహన్తుడు, ఒకప్పుడు పెద్ద నందిగ్భావన్సలో పడ్డాడు.

ఒక మదగజయానను వరించి తరించి పోదామను కున్నాడు పావం! కానీ హరించుకు పోతున్నాడు (పేమ యాత్రలో ; చాలా దూరం వ్రయాణం చేశాడు. ఆ తర్వాత వచ్చిందొకనందేవా౦. కాలు ముందుకు సాగదు వెనక్కి సాగదు - తన హృదయంలో ఉన్న బంగారమంతా దోచుకుని వచ్చి ఎవరి పాదాల మోద పోశాడో ఎవరు లేకుంపే తనకు జీవితమే లేదన్నుకుంటున్నాడో ఆ వన్నెలాడికి తన మిద అంత యేమ ఉందా? కొన్ని కథలు పూర్వం ఆమెని గురించి విన్నవి ఎప్పుడూ మనన్సును రేచు కుక్కల్లా పీచు పీచు చేన్తూపీక్కుతింటున్నాయి.

నరే = గురువుగారి ఆజ్ఞానుసారం కని బెంగాల్‌ యువకుడుగా నటింటడానికి నడుం కట్టాడు. పాత్ర ఏమి

శే25

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ టంకే - ఈ యువకుడు మద్రానులో వకీలు పరీక్ష ప్యానయ్యాడు. ఆఫ్గనిస్థానంలో ఏదో ఒక పెద్ద గజి కెడాపీనరో లేక జిగకుడాపఫీనరో చేన్తున్నాడు. లా కాలేజీలో గురువు గారి తమ్ముడికి క్లాస్‌ మేట్‌. నెల రోజుల 'ససెలవుమిద ఇండియాకు వచ్చాడు. ఆ నందర్చంలో గురువుగారితో కలిసి వచ్చాడు.

గురువు బెంగాలీ యువకుడ్ని (ప్రేయసికి పరిచయం చేశాడు, రెండు రోజులు ఆ యింటోనే అతిథిగా ఉంటాడని చెప్పాడు. అన్ని ఏర్పాట్లూ చేయించాడు... గురుప్రియ గురువు యువకుడు కలిసిమెలిసి కాలంగడపుతున్నారు ; సినిమాలకు వెడుతున్నారు. షికార్లకు వెడుతున్నారు; ఒకరోజు ఏదో పని ఉందని చెప్పి వెళ్లాడు గురువు = రహన్యుంగా కొన్ని ఉత్తర్వులు శిష్యుడికి జారీచేసి = శ్రీ మద్రమారమణ గోవిందో హారి... ఇక తెరలేచింది !

సాయంకాలం గురుప్రియ నరదాగా కబుర్లు చెప్పి కాలక్షేపం చేయించింది మన బెంగాలీ యువకుడి చేత అమె కొవ్వలి నవలల దగ్గర్నించీ కూచిమంచి జగ్గ కవివరకూ శృంగార సాహిత్య సముద్రాన్ని ఎడం చేతో ఆపోశనం పట్టింది ; శరత్తు నవలలు, కరుణ శ్రీ

126

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ వద్యాలు పాదాక్రాంతం చేనుకుంది; రాయప్రోలు

'స్నేహలతని, దువూర్రరి వనకుమారిని కరతలామలకం చేనుకుందాభావకవితా కాల కులాయంలోని ఆవన్నెల విహంగి ; ఆ మాటల ఫిరంగి ఆ నడకల కురంగి =

మెల్లిగా'చీకటిపడి దీపాల్లో కాంతి బలపడి రాత్రికి నర్వాంగాల్లో యవ్వనపు మినమినలులెన్సగా ఎక్కాయి. చంద్రుడు కూడా మింటి కొప్పెక్కి పుడమిని వెన్నాల గోళ్ళతో గిలిగింతలు పెట్టసాగాడు. ఆ కాంత ఏకాంత ఏమవుతుంది ? ఇంద్రియాల వట్టు నడలుతోంది. ఆమె వసిడి ఒడలి మాద ఏవో పువ్వురేకులు సోకినట్లు నెమలి ఈకలు పాకి నట్లు అయిందేమో ** మికు తెలుగెట్టా వచ్చు బెంగాలీ వారు కదా "? అని అడిగింది నిశ్శబ్ద మంచుగడ్డను భేదిన్తూ.

“ అదేమిటి ఇంతసేపయిం తర్వాత ఇప్పుడు తోచిందేమిటి మాకీ ప్రశ్న ".

“ ఏమిలేదూనేనే గొప్ప మాటకారి నంటారు మా గురువుగారు. ఆలాంటి నాకే ఇంత ముఖ్యమైన వ్రశ్న తోచనీకుండా ఏకబిగి కబుర్లు నడిపారంటపే, మహాశయా,

| ళు క మేరేమా తక్కువ వారు కారన్న మాట; గజకర్ణ గో కర్ణ ఘంటాకర్ణ టక్కుటమారాది విద్యలన్నీ నేర్చిన గజ 127

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఈతగాళ్ళన్న మాటానిజం చెప్పండి మీరు తెలుగు వారా బెంగాలీ వారా =

“ఏమండీ మిమ్మల్ని మాలక్షమ్మ అనుకుండా మంజు" వాణి అన్నాననుకోండి మి జగన్మోహినీ అవతారానికి ఏమయినా లోటవుతుందా 9 చెప్పండి *.

"వారెవ్వా ! అడమన'స్తత్వం బాగా తెలునండీ -మోకు 1"

“ఓటవో అటాగా?"

“మరి నేను చదివే పద్యాలన్నిటికీ గొంతుకలువు తున్నారే"

“* అదేమి లేదండీ. మా నాన్న రైల్వే డిపార్టమెంటు ఉద్యోగిగా చాలాకాలం శ ప్రాంతంలోనే ఉద్యోగం చేసి రిమైరయ్యారు. మేమి క్కడే వుట్టాము పెరిగాము".

• అయితే మిరు కవిత్వం చెవుతారా " అంటూ అరటి వళ్ళూ పాలూ తెచ్చి ముందు 'పెట్టీంది.

128

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

అరటి పండుముక్క వేళ్ళతో నోట్లో వేసుకుంటూ “వయత్నం చేస్తాను. అశువు చెప్పేవాడ్ని ; ఇప్పుడొన్తుందో రాదోమరి = జైగురు దేవాయ నమః “అన్నాడు. అనేనరికి ఎదటి కిటికీ ఊచల్లోనుంచి చీకట్లో కలిసిన గురువు గార మొవాం కనిపించింది ! ఆ ముఖ మండలంలో ఆతురత, ఉద్రేకం, ఆందోళన.. తాండవిన్సున్న ఛాయలు కనిపించాయి. పళ్ళు బిగబట్టి పిడికిల రయుళిపిన్తున్నాడు కిటికీ ఊచల కావట “దాపలమందారరీ. శిమండికి కఠారెత్తింది. అదేమిటి గురువాజ్ఞ తూచా తప్పకుండా పాటిన్సుంకే అలా ఇదైపోతున్నాడేమిటి. గురువు అని బెదురుతూ దగ్గునభినయించెను శిమ్యండు. ఉమ్మి వేయుటకో యన్నట్లుగా తలుపు తీనుకొని బైటికి వ్ళిను.

గురువు గర్జించాడు డగ్గుత్తికతో, “తొందరగా తేల్చు ఇటో అటో నీ వెధవ పరీక్షా నువూక్రైనూ = నొకగ్ని వరీక్షగా ఉంది ".

“తేలుస్తాగురో, ఇదేమిటి డబ్బిచ్చి టిక్కెటట్టుకు రావడం లాంటిది కాదు ".

“ఏడ్తిశావ్‌ = ఆ ఏడుపేదో తొందరగా ఏడువ్‌, బయట మంచులో చన్సున్నాను నీకేం వెచ్చగా లోపల

129

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చేరాప్‌. సాయంకాలంనుంచీ నుల్బునినుల్బుని కాళ్లు లాగుతున్నాయి. ఇంకా అ వెధవ నస్పెన్సులో పెట్టి చంపక అర్జంటుగా తేల్చు, మోస్ట్‌ ఇన్కాంసి కెంట్‌ బగ్గరో అంటూ శిమ్యడ్ని లోపలికి తోసి బయట్నించి తలువుమూసి వీధిఅరుగుమోద చతికిలబడ్డాడు గ్రుప్‌, శిష్యుడి చేతిలో లఘువు అయిపొయానే అని ఏడున్తూ, ఇక లోపల =*ఏమిటండీ కవిగారు ఇంతసేపూ ఉమ్మేన్తూనే ఉన్నారా ఏమిటి ? గొంతులో ఏదైనా”

“గొంతులో. వెలక్కాయ "అని న్వగతంగా గొణుక్కుంటూ శిష్యుడులోపలికి వచ్చాడు.

“ఏమిటి ఎలా ఉందేమిటి ; మి గొంతుతో చాలావని ఉంది"

*ఏం పనేమిటి కొంవదీసి *

“గొంతుతోనే లెండి భయవడతారెందుకుిఅంది చింతామణి. మందవొోనంతో అది చంద్రహానంలా గుచ్చుకుంది కిటికీ అవతల గురువుగారి గుండెలో

“ఏకముండీి గొంతుకు అమృతాంజనం ఛాస్తా బాగుంటుంది" అంటూ లోవలి కెళ్ళింది. ఈ లోప్పుగా

130

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ శిమ్యుడు పాలు అరటిపళ్ళు ఖాలీచేసి కిక్కురుమనకుండా కూచో ఉన్నాడు.

తిరిగివచ్చి “ఏమిటి ఒక్కక్షణంలోనే ఖాళీచేశారే" అంది నవుక్షతూ, మెల్లిగా అమృతాంజనం బెంగాలీ గొంతుకు కోమలాంగుళులతో పూయసాగెను. బయట గురువుగారి గుండె ఇటూ అటూ ఊగినలాడసాగెను.

“ఏడీ మీ ఆశు కవిత్వం కానివ్వండిఅంది అమృతాంజనం కొంచెంమూతిక్కూడా పూన్తూూ. ఇిష్యుడి దేహంనిండా వెయ్యి విద్యుల్లతలు కితకితలుగా ప్రాకాయి. కళ్ళుబైర్లు కమ్మాయి. కాని తన కవితా వ్యక్తిత్వానికి గిలిగింతలు పెడుతూ ఉత్సాహం కూడా "పెనవేనుకుంది. వెంటనే ఆ విహంగి కరకమలం పుచ్చుకొని మిదకు లాక్కుంటూ ఇలా ఒక ఆశువు విశిరేశాడు = “*పిదదుల్‌నీ కకమానమాన బిడుదుల్‌ పీన న్వడూవం బ్నులె న్‌ జ&రగం బండిన మందసా వననవండ్లో లేక దిండ్లో యనన్‌ బర్నువై నీకిద్దవావులం చులుకుచుం భానీంవ సాంపొరునీ

శ్రే

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చురుకు గొల్పు మదేభయానమునకున్‌ జోవోడు ఖభామామణీ

“ఓహోహో ఏమి చెప్పారు భావకవిగారూ డొక్క చింపేశారు' = అంటూ ఉండగా మరొకటి విసిరాడు కవి, “తరమే నీదు విలోకన [వభలకుందాళంగో కూగరాంగ జుం డురగంబుబలెదూకు (బాకు త విద్యుద్దుభికల్‌ గావు నన్‌ !విరి చెంగల్వల వోలె మోవానమ్ములై విప్పారి యొప్పాడు నీ - వరన్యేతడ్దుయి నావయింబిరవకే వామాక్షి కామాకివా

డె ద్ని

గురుప్రియ దెబ్బతో సొమ్మసిల్లిపోయి తన మదగజ యాన శరీరాన్నిప్రాంచద్భూషణ బాహముమూల రుచితో “శిష్యుడి లఘు కళేబరం మోద వేన్తూ*కవీశ్వరా, ఇదే నీకు నా ఒహుమానం " అంటూ అధరం బాసింవ, “వో శ్రీహరి" అని శిమ్యుండనగా బయటి కిటికీ కావల కటకటా యన్నచప్పుడు వినంబడె. క్షణంబున ప్రణయ జీవులిర్వురూ నర్జుకొని కూర్చునిరి.

“ఆ జగన్మోహినికి గుండెలో పింజాం పింజాం అంటున్నా కండలో మాత్రం ఆవురావురు మంటోంది

132

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ “వోకలి. దూరంగా లేచిపోయి కూర్చుంది. అప్పుడు కవిగారు మరొక పాశువతా స్తం దంచాడు.

“అలుకా నావయి వంచదార బిలుకా ! వొల్వావునీ వున్హుబో

చలికాలంబు జయింతు నర్చ్వు రుఖముల్సాొదింతు బాధింతు నీ

కులిళ్యతూర కళలోరమోరతర వక్షోరాక్షన ద్వుంద్వుమున్‌ కలకాలంబు వనీంతు నీ చరణ రేఖా నాకలోకంబులనో[

“అయోర్ణ పాపమే ఎంత బాగా చెప్పావురా నా తండ్రీ !$ఇంకోటి చెప్పు"అనగానే లంకించుకున్నాడు ఆశుధార “కులుకుంబంగరు బొంగరంబుల బలెన్‌ గుత్తంతు జాకెట్టులో కొల్డువైయన్సు నమున్న తన్తనములన్‌ కుంబించి వొశ్తద్దుయిన్‌ కలయం బట్టీ మదింవనీవె నుుమనో ౧ంథీ! తటీ యా(గముల్‌ కలబెన్‌ చిత్రకవాట పాటనకళా కౌళల్య ళల్యంబ్నులో

133

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ “ఏమండీ నామిాద భలే చెప్పారండీ! అబ్బా భలేగా ఉందండి ఇంకోటి చెప్పండి నా బాబుగదూ" అంటూ గడ్డం పుచ్చుకుని బ్రతిమాలు కుంది. అంతంగవి కుమారుండు మకరి దవుడలం జిక్కిన గజేంద్రుండై ఇట్లనియె శ్రీమద్రమా రమణ గోవిందో హారి! కోటి రంభలు వచ్చా కులుకు చూపించినా కాలదన్నుదు గ౧దో కమల గంధి &కవేయి రాజ్యంబులూరకే వచ్చానా ఉమ్మి వేయదుగదే ఉత్పలాక్షీ లోకమేళంబుగా దూకి బొదిరించినా ఎదిరించి నిలుతునే ఖఇయదడుబోడి అలశూర్యూ చందులే వాద్దులు దాబినా మాటకు నిల్తునే మదురనాణీ గందగజయాన నీదు బంగారు కొంగు సోకినం జాలు నేరు మజ్బూూకు అన్చు చూచినం జాలు దేవదానునకు మిన్హు నీవు లేకున్ను బ్రతుకుఖే నిండునున్నో 134

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

“నా ప్రాణాలు నిలవటం లేదురా మజునూ ఏంచెయ్టు మంటావర్లా కనీశ్వరా" అంటూ అక్కడ్నించి లేచిపోయి మరోచోట కూచుంది.

అంతట కవి మహాకవి అయిపోయి లేచి నుల్బుని సినమాలో నాగేళ్చిర్రావులా చేతులూపుతూ ఇట్లనియె= “అధునాతన కీచకుడను అఆదరాధర యాచకుడను వో! మదిరాక్షీ!

అనుచుండగా అర్హోక్తిలోనే అడ్డువచ్చి చింతామణి ఇల్లనియె

*“మద్రాసీ ఏమిటండీ బాబూ నేను పదహారణాల ఆంధ్రురాలిని

“వాతొ ఏమి ప్రయోగము చేసితివి, నీవనింద్య గ్రామ్యం బవు. నిన్ను పిలక ఉన్న విద్వజ్‌ కవికూడా ఆశ్రయించగలడు. మద్రాసీకాదు మహిళా మణీ! అది 'మదిరాక్షి

ఆ రమణీ అర్ధనిమాలితాక్షిమైయున్న యత్తరుణంబున కని

135

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ అధరాదర యాచకుడను వో మదిరాక్త్షీ రుదిరము పొంగెను ఊవో మదుమానము మోనులెత్తై మని ంవగదే

అనగానే “ఆహాహో', గుర్లూరూ! ఓ జిగురూ! ఇకతట్టుకోలేను ప్రభూ!" అంటూ నరభ నంబునవచ్చి యవ్విహాంగి అవంగియై మోద బడుచుండగా కవి కుమారు డుచితజ్ఞుండై - “ఓవోహో తగ్గు రమణీ! కొంపమునిగి పోవును అని తప్పుకున్నాడు. మరొకటి అన్నాడు = "తడజో నము త్రాచులవలె కరచెడు నీ బావుంలతల ఖైద్డనై నీ శరనాలే చెరవాలగో బిరకాలము (బతుకనిమ్ము చిగురాకు వలెన్‌

ఇక _ చేయునదిలేక అక్కమల గంధి కామాంధకారంబు ముప్పిరి గొన కనురెప్పలు మూనుకుని “పంచాస్తోవనిష ద్రహన్య పరమ బ్రహ్మాన్వరూపంబునుీ' మనంబున ధ్యానించుచు కూర్చుని యుండ = కవి మరియు నిట్లనియె

136

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నీవెంబ దిరుగు పావను

నీవలలో జిక్సీ వెడలనేరని చేవన్‌

నావలవు బాద బావన్‌

నీవే ళళణమ్ము కొలుతు నీ చరణమ్మున్‌.

“ మహాకవీ నన్ను మరి మషాళా చేన్తున్నావయ్యా ఊఈరుకోరాదూ ఎందుకిలా చావగొడతావప్‌ నన్ను?"

*ీవో వో తగ్తూ" అంటూ కవి మరొకటి దంచాడు. “నానావు నీవు ఐతే

నేనూ ఒకడోనోవాను నే మోనాక్షీ

జారయ ఈ ఉగయంతా

తోనెల్లకె వడుగులెత్తు తోటులబాటల్‌"

అంటూ ఉండగా కిటికీ కావల నున్న గురువు ఇక లాభం లేదని లోవలికి విరుచుకు పడ్డాడు.

అంతటితో నాటకం ముగిసింది = తెరవాలింది = తెల్లవారింది.

ట్ర 137

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

చదువుకునే రోజులకు గ్రేమ పాఠాలు చదువుకునే తోజులు పరాకాష్ట చంద్రికలు మందమారుతాలు చైత్రవైశాఖ మాసాలు శరీర నిమ్మోన్నతాలు శిరోజ పరీమశాలు అన్నీ యౌవనం మోద కుట్ర చేశేరోజులు. (ప్రేయసి తప్ప లోకంలో ఏదీ కనవడక పోవడం, వృాదయం భగ్నంకావడం లాంటి నేశతరోగ వ్యాద్రోగాది అనారోగ్య లక్షణాలు ఉపమానాలుగా ఉత్రేక్షలుగా మారి వయన్సును అలంకరించే జీవనరుతువు. అలాంటి బుతువులో ఏ నెమిలినిగురించో సిమిలీలు అల్లుతూ (పేమాగ్నిలో వడి దగ్ధ మైపోయిన క్షణం కలిక్షీనీ విలకేళయదౌంచిన శర త్చాదంబినీమాలికా విలనన్థుంజులు చందరేఖవొ నిళా విద్యూత శీత(వభా నలిల స్పాత చకోరనుందరివొ న ర్థాకాళకేళవళీ గలెత్‌ (పోత్ట్రైల దింద చావనమవనొ ఆక్తరైంతో మ్థంవనే, హేమంతంబునరెకవిప్పినణులా

138

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ బీవువ్వు లాగున్హుదే

భామా! నీ తనురేఖ;మామక మనః వంకేజ వతమ్ములన్‌ (వేమార్త/య్యుగదాచుకొందున్నా లన ద్విద్యులతామూర్షినా

కామోద్వేగ వళమ్మునన్‌ జీదిమి యా (భూణీంతునో చెవ్పవే వుంకారంబుగ నీవు నిల్చిన, శతిలి జ్లోక్స[ చవంచంబునం

దోంకారంబును బోలియందువు నఖీ |! యోషాజిగీషా మువు

ప్టంకాలం బొనరించు వేళల నధి జ్యర్దైన తంభన్నురా

టంకో శ్రీ మకళలాంక చావము కని ష్‌ంబౌను నీ కీవికిన్‌

అలతి గులాబిమొగ్గ ముగు

వా | వ్యూదయమ్ము తదంతరాళమున్‌ వలవను కీటకమ్మొ కటి

వచ్చి యవార్చు ళలుం (గసించె నా

బెలువు కృళించె శంబలిత

130

జనవంళథమ్‌ చంపూకాండ జీవనకాంతి నళించె నీ కృపా కలిత కటాక్షమాలికలొ గాక యరణ్యములో ళరజ్యముల్‌ నీ మోవోలన న్యేత్రముల్‌ విరిని నా నెమ్మ్యోము గస్త్రుంతనో కామాగ్నింబడి కాలిపోవుదును నీ కంఠంబు విన్హా ౧తనే (ఖీ యమన్ముంజుల వల్ఞవాభ్యుదయమై జీవింతునో(వేయనీ నీ మందార మరంద బావలు పొమా నీబందు నందోవాముల్‌ ఇంతీ ! & మధుర్థ్రువంతి ! *ళతా నెన్దా ళ్ళు తారా వదా (్రాంతుండై విలనీల్లు నన్ని దినముల్‌ కాంక్షీంవ వేరేదియన్‌ శంతోషంబిన చాలు నీ మృదువద చాయా నమివంబులన్‌ కాంతా మంగళకామ్నినై (వజయ కా ఖా కోకిల న్వామ్నిళై 40

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఒక మల్లిక తన మనన్సు కునుమిత మల్లికా లతల్లో పోగొట్టుకుంది. కనకఆయన ఆమల్లికకోనం ఒక మల్లెతో కే వేశి పెంచాడు. నంధ్యాకాలాన్ని అందులోనే కూర్చుని గడుపుతాడు మధువుతోతడుపుతాడు. ఆమిత్రుడు తన భావాగ్నుల్ని కవిల్వీకరించ మని కోరగా, శబ్దమల్లికల్ని ఆశువుగా విశిరిన వైనం మళెలు వూచె బాలరుకతుమారొ నమారము వీచె నిండుజా బలి దిళాంతరాళయుల ఎెన్హాల కాబౌ మనోవనస్థలీ చలవ ళయ్యలం బ్రణయభావన శతుంతము ని్విదలేచె శో! వొల్లకపాణీ ! రావె భరయాూదా వియోగ రనార్హ/ వేదనల్‌ అల్లిన రాగవల్లికల క్యాళయమై ఎిలనిల్లు నీవునా వళ్లవ కోమలంబయిన భావము నుంతయెటయటుంగలేకయీ బలబ్లని వండువెన్హాల వనందు వృదా యొనరింతు వేలనో! శత]

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ మళ్లియ వూలరాజీ బ్రతిమాలెద వాలెద నీ వదమ్ముల్‌, వ యనురాగమోవాలవొరీ మపి మాతిళయమ్మొగాని నీ వాయవు నోకిన్‌ బజయభావన కీనాల రనాల మూర్తినె పోయి ఉగమ్మూనే మరచిపోవుదు, నా చిగురాకు రెమ్హులో కూయవదోలనే వలవు కోయిల్బవై భవ్వైకమోహనీ వీ విరకోనలోన వికసించిన మళథ్లికనో లతాంగి ! నీ తావికి మోవికిన్‌ ములిని తావక వొదకీనాలయద్దుయి నేవ యొనడ్తు రాగదమయ జీవనమో వనమో తదన్యమౌా భావము లేలమాకు క్షణభొంయరో జీవిత పాంథశాలలన్‌ ఒకపుడు ఆమిక్రుడితో కలిలి వెళ్ళినపు ఎడు ఈ వద్యాల్ని మల్లిక కి ప్రత్యక్షంగావిని పించగా మల్లిక క42

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చూపులు పారవళ్యంలో మునకలు వేశాయిఆఅతర్వాల ఏంజరిగిందో ఆపారవశ్యం లో తెలిశిన జాడలేదు. అ

యాగి ఐ తనలో యోగికి చెప్పిన మాటలు -

వ వివలగ్హ్గుమందు జని

యించితినో వ్యూదయేళ్టుడీ ! నిరా

శావవా కాబనాళవల

యంబుల జిక విశీమైననా

జీవితమెల్ట్‌ చందనము

జేయగజాలిన నీ యవూర్చ్వు నం

బావిత మాధురీ వణఖయ

వథ్ధరి అభ్టరిపొలు చేనీతిన్‌

తొబని బీరగట్టి న్‌భు

దిళ్ళులునిండినచందకాంతిలో

వెల్లున్నైన మోవా భర

వేగమున్‌ నవవ్లులై మళ్రికా

చభ్లికవోలె నా దొదుట

చాలితివో *అనురామూగీో” నే

కేత3

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ డళిన రాదగా నవలగా కల గా కనువించు నంతయన్‌.

ఛి

గొలునులో కాళ్ళు ఇరుక్కున్న మావుడు

గగనంలో ఎఎగికే చిలుకల గుంవుల వెంబబడి ఎగిరి పోతాడు. న్వప్నాల మందలు తోలుకుంటూ విషాదన్వరాలతో వపరినరాలు నింవుతూ భూతలంమిదనే నంచరిన్తూ ఉంటాడు. వేనవి నాటి ఎండు వెదురు ముక్కలా ఆనసందర్భంలో వెలువడిన న్వారాలు గొజ్జిగివూల 'నెజ్టవయి కోములదేవాము వాలి ఊవాలో మడజ్డినమాడు యశుందరికి మా కుశుమాూంజలిజెప్పి వేగమే కజ్జాల తొత్చు బిందువుల కాన్కలుతొమ్ము యులాభితోటకుం దడి నెశంగు చెంగలువ భావికడన్‌ నివనీంతు నెచ్చాలీ

కేడీ

వనవంశమ్‌ు చంపూకాండ భావ లతా నికుంజమున పాటలు పాడిన కోకిలమ్మ యే వూవులతోటకో ఎగం పోడును తీయని న్వన్నమైన నా జీవన గేవాళీ తిమిర నీమలు కోమల కాంతి రేబ్జకె భావుడమంచు ళోకరన బంధువమై తపేయించె నొచ్చాటీ శారద ర్యాతులంగలనీ ఉంటగ నొంబిగనంచరిందు గ న్చేదల కోవలం జిలుగు నీడల జూడలు మానీపోయె, పొం గారెడు నాదు వెన్సాల రమ్ము నగమ్ముయి (కుంగిపోయె, నో తీడునజూబినం (బ్రతుకు తొన్నులు బావ్చుకణ వ్రవూర్హముల్‌ ఇలమై రాలిన వూల్ణకె వగచి దే యిం గాగడుమేఖభాూల దా డులలో (గుంకీనవంక జాబిలికీ యా (ోళింబి యాళించిన్‌

కశక

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ థలమేమున్నుది, మావిగున్న లకడన్‌ వానించి యాశాలతా వచభలం దూగినలాడు నా ప్రీయనఖిన్‌ వారింవుమో మిత్రమా, సోయినదానిగూర్చి తల పోయచు చెక్సీట చేయిడజేర్పీ వా పోయెడు బాలకున్‌ మరచి పొమ్మని చెవ్పుము ౧మ్ముమెంతకుం డాయగలేకో జీవిత ద డాడుల (గుమ్మ డు పొంథ బీవ్లికె వోయని బావ్చుభిందు వొక వనగను రాల్బుమబంచు తెల్పుమూ. అ

విధుర జీవన వీథుల్లో విసిగిపోయి,కాళ్ళకు ప్రయాణదావాం తీరక తిరిగి తిరిగి, చతికిల బడిపోయి ఆకాళదేవతను ఉద్దేశించి వలమాన జ్వలమాన జీవన వనీ వానశంత వేళంతమౌా

146

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ యెల బాయమ్ముశనున్హు నన్‌ “ని కళా "పూలా మనోవీదులన్‌ ల“లకంఠతమ్మూ లు మతూయగా తనువులంగై వెక్కగాభామినీ కలభందుల్‌ కలబిందులాదయె విలనత్‌ కామానల జ్వాలకున్‌. అభర మదూళి దారలకు ఆనలు మోనులువార నన్నురో కుదర యగా(భాగయుల (ుమ్మిశ వారలెగాని నామనో ముదురో లతాల వాలముల మంజులభావ తుషారవూరవా క్సుథధలను (గుమ్మ రించు తుము కోమల(వేమ లభింవదక్తటా. కోవెలవంటినా వ్యాదయ కుంజములో చెలువారు మువ్వువుం జీనన మాదుటీ డుచులు చిందల వందర చేయవారె నా తోవల దారసిల్టి దొక్ష తూలిక నోలికభావరేవితుం

కత

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ దావలమైన(పేమమయ తారలభింవకపోయెనక్కటా. నశుడుచిర్యవేమ్లుకె దొుదుడు మూబి విశాల (వవంచ వీదులం దిరిగిన జోళ్ళతో దిరిగి ఆ్యర్రులుజాబి వృధా నిరీక్షర్ణై చిరిగిన నావవోలె దరి జేరళక యూరక నాగరమ్యు నం దొరిగెదనో విలాన మదు రోవాలమవేడగకళూలిపోదునో పేను నుదారనమ్ము నకు భిక్షువ్నునై థభలితమ్ము లేక నన్‌ గామవిపాన వైకొనగ గకొనినాడ మదాంధ నీంధురో ద్దామల భామలన్‌ వ్రూదయ దామ కల్‌ ళిథిలమ్ములాయె, నా కోమల భావ నంవదలు కోల్పుడియెన్‌ బట్వవెతినక్క టా. 148

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ & వరమేళ్టురా ! ఒకమ వోజ్ఞ పల (పేమ ర్ననైకరాళినిం జూవవు ఈ భయంకర వ టత్వము నావవు గాంగనిర్హరీ దీవీత శీత శృంగముల దేళెడు వాయ తరంగడోలలం దూవవు నా నిరీక్షకెవు డోయి నమాొవ్తము లోకరక్షకా! అ 149

జనవంశమ్‌ ఉదోగ్టగ ఖండం

మన కవి దురదృష్టవశాత్తు ఎప్పుడూ ఆఫీనర్ల చేతులో బాధవపడుతుంటాడు. వాళ్ళు ఆయన దృష్టిలో అదికార దుర్మదాంధులు ఆధునిక రాక్షనులు, అధికారులనీ అధిక+ అరులని నవర్ణ దీర్హనంధి విడదీసి ఆ తుచ్చుల్ని ఉచ్చరిన్తుంటాడు. ప్రాణం విసిగి ఒకహిరి వాళ్ళ మోదికి చేసిన దండయాత్రలో ఆయన వాడిన శరవరంపరలు శతఘ్నులు $=

అక్షాతోంభయి కుంభకోణములు నిరక్ష్యంబుగా నల్చుచున్‌ కుక్షిన్‌ నింపెడు కుంభకద్దులును భూగోళంబు గోళంబుగా భక్షంపగల బ్రహ్మారాక్షనులు చంభద్గండ భేరుండముల్‌ పక్షీంద్రుల్‌ తమ జీర్ణశక్తి కివిగో బాబూ నమస్కారముల్‌- ఆరయన్‌ మి రధికార శేబరులు మో చదాకాళమందుండి యీ ధరపై బడ్డ మహోానుభావ్చలు, ఘనుల్‌ తామేగదా భూమిలో 'పెరవారల్‌ బుషికల్పులైన కవితా పీయూమలైనన్‌ నరే సరిపోవం గలవారలే ? చవట లా సర్వజ్ఞ ప్రజ్ఞానిధుల్‌

౨0

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఒక్క వెదవకు తెలీ దో కెన్ని వంకలో డాబుగా వెద్ద మున్తాదబుడేయ అధమాదములు బెట్టు అర్జీల కల్లాడు తగిన వారివై దాడీ చేయ విజ్ఞలెనరు నరే వెంటబుకగా జూచు భునుడు తానేయంచు వినుతి జేయ చివరింతు వేదేని విద్యయెకలటున్హు వో అన్నుచో ఇక వలాయనము చేయ నాటివై రాటి వాచాల ద్రాటిగాదు నేటి యభికారి వీరొబావోట దాటి తరమె వర్రించ కవికుల ధాత్తకెన తాల్తకె నను వాని ముత్తాత్తకెన ఓరోరీ అధికార దుర్థుద వితండోద్దండ చండాలుడా నీరాజత్చుము నీ నిరంకుళ దళన్‌ నీ గర్వనర్వున్వుమున్‌ నీ రేవాలవతేని నిల్చ్బక నినున్‌ నిర్మూ లఅముండేనీ ని నసృాడంజేయ దినంబు వచ్చా నికపై చాలింట్తు నీవేషముల్‌ ఓక శాస్త్ర (వవణత్త్పుమూ మయధురకావ్యోల్లాన రానీక్యమా నకలామ్నాయ వురాణలక్షితమవాత్సంన్కార కేక]

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నొరభ్యమా

అకలంకోజ్జు ల కేముషీ విభవమా జౌదార్యమా వీర్పుమూ

ఇకపమున్హుది పమి చూచుకుని మూకీ నర్చుగర్వోన్ను తుల్‌

నీటయ వేషముల్‌ వరమ నిష్ల ధరించి (వంచ వంచనా నాటక మాడు జే కడు భునం బనుకొందువుగాని మూర నా

గోటికి నై తమా వెదవ కోటులు బూటులు సాటి రావునీ

వేబీకి నోేబికిం దెలియకిట్లు చరింతువు జంతువుంబలెన్‌ పావన దీవమైన చదువా వెదవా రవలేదు వూర్చువుం జేవయు నిన్ను వీడి నడిచెన్‌ విడిచెన్‌ విభవంబు అటాన్యనం

ఖావన జూబి నేడొాక నవాబనుకొందువదేమిరా ఒదే నీవొక వీన్లు వన్ను కరణిం దరణిం బడియండు ముండ్ద్రై

(ాతయందు నీవు దాతశు గాతున్న

వేతయందు దున్హు పోతుగాదె

152

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ లోకమౌడుంగుగా నీ కెంత (వీతియో నీతి యందు మంచి నేతి యందు. కినుకన్‌ ధారుణి దద్దరిల్లు గతి ఘీఘీయంచు ఘీంకారముల్‌ చెనకం జేయకు భీకర ప్రళశయరాశీభూత భేతాళుడా రణదుద్యోగి బకావతార 1! ఘృత ధారాసారపూరంబులన్‌ వినుతిం జేతును కాంతి జెంది నకలా భీష్టంబు లీడేర్పుమా. ఇంతలో ఒక ఆఫీనరు “ఒక్కవెధవకు అన్నచోట గణభంగం జరిగిందన్నాడు.*ఏడ్చావ్‌ అదినీగుణ భంగం మూలంగానే వచ్చిం, దన్నాడీ కవి. అ మన కవి సాధారణంగా పంచా తాల్చీ ధరిస్తాడు. ఒక ఆఫీనరు ఒకనాడు ఆఫీనర్ల క్లబ్బులో ఈ దున్తుల్ని ఆక్షేపించి ఆపహాన్యం చేశాడు. అప్పుడు కవి వాడికీ వడ్డించిన నంభావన తుండమున్నంతనే దోమ ళండా దండ మండీతోద్ధండ వోదండ మగునె 153

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఎఆకలున్ను ంతనే ఈగర్లుందూనమా

రోద్య గండబేడుండో మగునె

కంఠమున్నృ ౦తనే కాకీ వల్దైవ కాఖి

కారూఢడ్ర వీకరాద్య కాంతుడయనా

గమన మున్దుంతనే గాడిద రమ్యధా

రా మనోవారవాయ రాజు మగణునై

జ్జాన టీపాంకురయు లేని మూనవ్రుండు

పీలక యన్చృంత మాత్రాన వెద యగునె

గుంజు నలునంతయను లేని ముంజి కాయ

పమి తలకాయ గుడునాద నామదేయ !

అలి ఒక పంచాయతీ ఆఫీనరు మన క్రవిని

తెగనతాయిన్తూ ఉంటే వాడి కిచ్చిన డోస్‌

నకల వంచాయితీ రంచితద్రవ్యంబు

బవొవ్యంబుగా మింగు అగ్దు వ్నేతు

మకరంద మాదురీ మవానీయ నీతులు

వేయి లీతుల థకూయ వాయదేవు నర్చ్పవృళ్చికలగ్గు నంజాత భూతకుల్‌

కవ్‌4

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ పాతకుల్‌ కొలుచు పావ న్వడూవు నరన విద్యాలద్ది నంన్కారగంధంబు బంధదందుగా నాంచు వరమలుబ్దు ఉదయ బావో వర్యగనొా విభవ మందు నకల లోకైక బీకర నవ్యాసాచి నశవరగ౧జినీ మవొమ్ముదు నలినుతింతు ఉన్న వుణ్యంబు కొంచెము నూడీ పోవ అలిబ్భ్రవొన్చతి వేడ నతని కెచ్చుటగదా తలకాయలోగుంజుతక్కువాయె బలి బ్యకవ్లర్దికే వంచి యిచ్భ్చుటగదా జాదార్య మావగిండింత దాయ కములజునకు విద్య కర్ణ బెట్టుటగదా వచవుగా నీవిట్లు ట్రతుతుటాయె థభున కబందుడు కాలగతుడొటనే గదా కటుళిందు జే నీకు కార్యామూయె అవ్రురొనిను గూర్జా వర్ధింవ నావరి తరయు ఇంతమేటివి నీముందు ఎంతపాటి కద్డుడౌానను ఆకుంభకద్డడెన కోవిద విరోది ! నర్చుదుడ్గణ వయోధి! లి కే5క్‌

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

ఆఫీసర్లు ఒక వైపు రాజకీయ నాయకులు మరోవైపు. వీరుభయులదీ ఒకే లక్షణ మూ ఒకే తత్తశ్రమూ ఒకే దృక్పథమూ ; ఒకే దాన్ని పంచుకోడానికి పుట్టిన దాయాదులు ఈ ఉభయ జాతులున్నూ - వీళ్లని తలచుకుంటే ఈ కవికి ఎంత శకోధమో ఎంత నత్యాగ్రహమో చెప్పడానికి వీల్లేదు. వీళ్ళు నాగరక లోకంలోకి దారితప్పి వచ్చిన క్రూరమృగాలని ఆయన భావం = ధనిక వర్గం వీళ్ళ వెన్నెముక. అందుచేత ఇలా అంటాడు | ఊరూరంగల (గామ దేవతల కే యద్యోగి వూజారిరై భూర్వివీతి భుటింవడో అతడు తద్భూత (కోవంబునన్‌ మొరద్దబైన యశాంతిచే నలిగి యాకోళించు వే గాక దు ర్వార్య్రూరయము లల్ల లోక ళివిలం భస్రుంబు గాతుండునే ఆ(యోజక్షులెన యీ (జానీకంబు మనతర కీర సాగరము గాగ ఎల్టుదిక్కు లతాండవించునజ్ఞానంబు బలమైన మందరా చలముగాగ

156

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ జూజ్హ్వ్రల్యమాన (జాన్వామ్య శూతంబు (తొడెన భజగాది రాజు గాగ మహిత కోపాటోవమద మత్పరంబులు గగన మం టెడు తరంగములు గాగ చటుల కవికాల రాక్షన జూత్తులైన రాజకీయలు నుద్యోయ లాజివోలె ఉభయ సార్భ్వుంబులండేరి యగ్రధాటి బలుకు చున్న వదికారో సీద్దికొరకు ధనమదముత్ములెన దురితాత్యుల రక్త నదీ (టవావొముల్‌ వెనగొని దాడజీవలయ నీదులు నర్వుము ముంచునాష్షుత ద్హనతర మాంనఖిండములు కాకులు (గ్రద్ధలు వేయనాడు నా కనువమ శాంతి లభ్యమగు నంతియకాక తదన్యమున్ను దే కనబడుదుండగా దొదట తన్నుల కున్నుత సాదయాదముల్‌ కనక మయ్యవభావ వరికల్పిత భోగనిలాన వాననా జనిత మద (వలావములు *ళల్యమ్ములై

క్షే5/

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ వినివించుచుండగా యశము నముజ్వ్వ్రలజ్వాలన మూలి కలందిడి (మగ్గకుండునే అ పొంగుల వూంగులు లేని భారత నచజలు భూదేవి వూజాడ్న్డలె ళృంగౌన్ను త్య (వతీక్షలెన విలనచ్చతాచల చ్బాయలన్‌ ౧ంగాకృష్ణలు నర్భుదా తవతులున్‌ కావేరి గోదావడల్‌ రంగత్తుంగతరంగ శీకరములన్‌ రంజింవగా భూర్దరీ బంగాళాంటద్ర కళింగ ముఖ్య ముఖరత్‌ భాషావణల్‌ వల్కుచున్‌ నంగీతమ్ములు పాడు ముద్దువులుగుల్‌ జాతీయతా కాఖలన్‌ నదులని తుదకు తాముదధిలో నైక్యమై, వినువీది తాకగా వెడలినట్లు రంగురంగులవూలు రమజోయ వ్రైతమై, వుడమిని వలవులో ముంచినట్లు బెభమూసాడుల చాడుళోభాతతుల్‌ 158

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ కాలవుడువునిలోన కలినినట్లు టకపీక వబ్బద (భతులన్ని వకమై, విళ్ళువేణువు వెళినిరీనినట్లు వేవభావలు (ప్రాంతీయ భేదములును, ఐక్యమై పోయె భారతీయతను కలని భారతీయత నాంధద్యుగబీస్తి సోక్తి భులకాంతులు చల్లు తుషార ్ళిభర = తరలి చరయవునుండి దక్షిణాంబుదిదాక చావవ్వెత్తి న రామచందునరణి పాగ్భోతిషమునుండి వళ్చిమాంబుదిదాక్ష వేణువెత్తి న కృష్ణ విభునిమనికి కాళ్టీ రబదరికా కాంచీవురో ద్వారకావేష్టి తోర్వి శంకరుని నెలవు కాళీంయా[(వయాగాద నుక్షేతముల్‌ బుషిగణమ్మ్యులు అనిమిషుల తావు. ఇది వవి(తదేళమ్మి ది త్రిదివభూమి, ఇది ననాతన ఖాగీరబీ వ్రవావా దాత భూఖండు మిది బారత (జాలి ఉాణనంవదవోలె కాపాడవలదె.

[59

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ తమసానదీతీర తరులతాదులలోన తూనెను వాల్మీకీ కోకిలమ్ము (పొాలేయగిరిగు వోభాగయ్యు లందుండి నినదించె వ్యాన కంశీరవంబు కేరళ(ప్రాంతీయ గిరికుంజియులనుండి సాగా న్వైత డుంధూమరుత్తు తుంగ భదానదీతోయవీభులనుండి చలికెను వేదార్రభావ్య తకయు నరనరమణజోయ నాహిత్య శాఖిలందు కాళిదానాదికవి వివాంగయుల గుములు పాడౌ వదునాల్దు లోకాలు వరవళింవ ఇచకు నీ (వీయభారతోర్వీతలాన శిక్షించ్చుకెలాన లిఖరాది డదూడుండు ఈనడించినచదో నుదీద్యదిళను గర్జించు వురిలో జగన్నాజ నాథుండు వగదలంచితివేని (పాద్యదిళను కోవీంచురంగండు కొల్లావురీలక్ష్యు ద్వేషింతువేన్మివలీబిదిళను కన్హా(రజేయను కాంచీ జగన్మాత యా(గహింబితి వేని యామ్యుదిళను దేని ద్వేషింవ గలవిదీ దేవభూమి 160

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ తరతరాలుగో వూజించుదావతములు నదుల వర్చుతముల నరణ్యముల వెలనీ (జిల పాలించుచుందు కృపార్త్యద్భష్టీ అ రాజకీయ ఖండం ధనికులమాయోపాయాలు తప్పించుకొని ధైర్యంగా నిలిచేశక్తి వప్రజలోలేదు. అందుచేత నజ్జనులు నిన్సృహాయులై పడిఉన్నారు. ఇట్టాంటి దుర్మార్గకాలంలో కవి ఖడ్గం ధరించి దుష్ట శిక్షణకు పూనుకోవాలి అధైర్య పర్యంకంలో ఉన్న వ్రజలకు ధైర్యం కల్పించి చైతన్యవంతుల్ని చెయ్యాలి. లోకానికి దారిచూపించాలి. విజ్ఞానమూర్తి అయిన కవిక్తర్తవ్యం అదే, అయితే ఆ కార్యానికి నంవ్రదాయ సిద్ధమయిన శృంగార రనం వనికిరాదు. లలితవద మిళితమైన కావ్యధోరణి చాలదు. ఈ కాలపు కవిత్వం పురుషత్వ పటిమా జటిలంగా ఉండాలి. ఖడ్గధారా-నమానంగా ఉండాలి. హాన్యరనం అంతశక్తిని కవిత్వానికి నమకూర్చుతుంది. అందుచేత 161

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ హాస్యాన్ని ఆశయించాడు ఈ కవి. ఆ బుద్ధితో కే దశావతారాలో కల్కిమూర్తిని అభిమాన దైవతంగా గ్రహించాడు. అగ్నార్థది దేవతలను అవాహనచేశాడు కావ్యయజ్ఞంలో, ధనమదోన్మత్తులను, అధికార దురహంకార పూరితులను మారణ హోమం చేయడమే ఈ కావ్యయజ్ఞానికి వలం. అందుచేతనే కావారంభంలో దేవతాన్సుతి ఈ క్రింది విధంగా చేశాడు. (శ్రీమన్భుంగళకల్కి మూర్తి వరభప్పు భూతధర్భా వనో ద్దామక్షాత వవ్యితకీర్తి భునదారా మోర ఖిల్లమ్యు నన్‌ భూమోజీవ వర్యిళమావారణ నంభూతార్ల గ౧ర్వాందులన్‌ (గ్రామ్యగామ కబందులన్‌ బిలిబి నత్మారంబుగావించుతన్‌

శుష్కించిన ధర్మాన్ని ఉద్ధరిస్తాడని, నమన్త మంగళ వ్రదుడని సాధుజనులచేత కీర్తింపబడే కల్కిమూర్తి, భూలోకంలో చెమటోడ్చి పనిచేసి బతికే శ్రామికుల కష్టఫలాలని అవవారించి తద్దా వైరా సిద్ధించిన భాగ్యం చేత గర్వాంధులై ఊరూరా. వెలసిన కబంధులను. పిలిచి, తన వాడి ఖడ్గంతో నక్కారం చేయునుగాక అని ప్రార్థన.

162

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

తర్వాత కవి అగ్ని దేవుడి ఆవావాన చేన్తున్నాడు. అసితాధ్వుండు, ధనంజయుండు నకలాకాకాశ కోళ్ళభమత్‌ వనుధా వన్వునమనస్త భక్షకుడునా దావాగ్ని దేవుండొగిన్‌ హసితాత్మీయ యశ వ్రళన్తులు నవీనాయాత మాంధాతలన్‌ గొనరుంగౌగిట గ్రుచ్చి మెచ్చుత కృపాకూపారమేపారగన్‌.

అసితాధ్వుడు అంటే నల్లనిత్రోవలో వెళ్ళువాడు కృష్ణ వర్మ అని అమరకోశం. అగ్ని దేవుడికి నామాంతరం. అట్టాగే ఆయనకి ధనంజయుడు అని మరొక పేరు, ధనమును జయించువాడు. _. అయితే అసితాధ్వుండుధనంజయుడు అని ప్రక్కవ్రక్కన చెప్పడం ఒక వ్యంగ్య న్ఫూర్తికోనం, నల్లత్రోవలో వెళ్ళి ధనాన్ని నంపాదించువాడు అని ధ్వని. భూమండలంలో ఉన్న నమస్తాన్ని భక్షించేవాడు. అగ్ని అట్టాంటిదేవుడు. మన నవీనాయాత మాంధాతలను అంహే. కలికాల వరిపాలకులను కృషాతి రేకంతో కొనరి కొనరి కాగలించుకొనునుగాకు ఎందు చేత అంత కృపాతిరేకం అంటే, తాను నర్వాభక్షకుడనే కీర్పిపొందితే అదెంత మాత్రం అని అగ్ని దేవుడ్నే అపహసింవజాలినంత క్తీర్తిని ఈ కలియుగ అధికారులు గడించారు గనక వారిని అంతగా మెచ్చకోవడం.

163

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

ఆ తర్వాత క్షీరసాగర మధనాన్ని తీనుకొని చమత్కరించాడు కవి ఎలముదెచ్చి, వ్యాళమువివంబున జచ్చి, వయోదిదచ్చి డే జేలునృజించినట్టి నీరి చేతికివచ్చి (తిలోకవూజ్యతం (గాలెడు నా వురాంతకమురాంతతులందు = భునుండు దూర్తగో వాలుడు నమ్ము కొన్న నిజభ్తక్త్షజనంబుల నుద్దరించుతన్‌.

క్షీరసాగరమధనం కుండలో పాలు చిలకడంకాదు. పాలకడవను చిలకడం మనుమ్యలకు సాధ్యమైనవని. కానీ పాలనముద్రాన్ని చిలకడానికి దేవతలూ రాక్షసులూ పూనుకుంకేనే అవుతుంది. వారుకూడా కొండంత కవ్వము తెచ్చి భూమిని మోసే పామును కవ్వపుతాడు చేసి దాని విషజ్వాలలో నలిగి క్షీరసాగరాన్ని మధించారు. అంతవనికి అంతటి వారు కావాలి, అంతటి వరికరాలు కావాలి. ఇది ఒక బ్య్బహత్కార్యుం, అయితే ఇంత బ్రవ్మిండమైన కృషిదేనికి 2? లక్ష్మికోనం, అమృతంకోనం అని చెవ్వడం వర్థిగ్యాస్‌, ఉన్న తవర్గాల లాభంకోనం. సామాన్య వర్గాలను రెచ్చగొప్టేటపుుడు దేశభక్తి అనీ జాతిఅని నంన్కృతి

164

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ అనీ వాయుగుంభన చేసినప్లే క్షీరసాగర మధనశ్రమకు ఆమ్మృతం ఫలితం అన్నారు అనాటి "పెద్దలు, శ్రామికులు నిజమే అనుకొని అనలు పాయింటు అయిన లక్ష్మిని మరచిపోయారు. మొత్తం మిద కృషి ఫలితాలను పంచుకోవడంలో తెలివి తక్కువగా పేచీలు పడడం మూలాన శ్రామికులు తీర్పుకోనం "పెద్ద మనుమ్యలను ఆశ్రయించవలసివచ్చింది. ఆ పెద్దలు పద్యంలో చెప్పిన పురాంతక మురాంతకులు = అంటే శివకేశవులు. ఫురాంతక మురాంతకు లనడం దేవాంతక నరాంతకులనే వ్యావహారిక ప్రయోగ న్నూర్తికోనం. ఆ పురాంతక మురాంతకులో యింకా. మనుడు ధూర్తగోపాలుడు, అంపే మురాంతకుడు. ఆ ఘను డేంచేశాడం కే = దేవానురులకు తీర్చు చెప్పడానికి వచ్చి అమృతమనే పేరుచెప్పి అనలు పాయింకైన లక్ష్మిని తాను కొట్టేశాడు. మిగిలిన కుక్కలు గుర్రాలు గాడిదలు ఏవేవో ఉన్నాయే వాటిని దేవతలకు రాక్షసులకు వంచిపెట్టాడు భాగానికి వస్తాడేమోనని పురాంతకుడైన శివుడికి గరళాన్ని అప్పజెప్పాడు. వాడు దాన్ని తిని గింజుకుంటూ కూర్చున్నాడొకవప్రక్క. ఈలోపుగా మురాంతకుడు తన వని తాను చక్కబెట్టుకొని వెళ్ళిపోయాడు. మోనం కనుక్కున్న రాహు కేతువుల్ని దొంగవెధవలని చెప్పి శిరచ్చేదం చేశాడు అందరి 1ేగ్ర5

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ అంగీకారం మీదనే. ఇన్ని మళలబులుచేసి లక్ష్మిని చేజిక్కించుకున్నందు. చేతనే అతను త్రిలోక పూజితుడయాాడు. అమాయకుల్ని మోనంచేసి, నరినమానులకు విషం పెట్టి అడ్డులేకుండా చేనుకొని, అక్షేపించేవాళ్ళని చట్ట రీత్యా శిరచ్చేదం వగైరా హత్యలు చేసి ఒకడు ధనం గడిస్తాడు. ఊరకే ధనం వస్తుందా ? ఎన్ని అకృత్యాలు చేసినా వాడు డబ్బుగడించితే చాలు అవన్నీ తుడుచుకుపోతాయి. వాడ్నే లోకం ఇంద్రుడనీ చంద్రుడనీ భజనచేన్తుంది ; త్రిలోకపూజ్యు డవుతాడు. వాడు ఇంద్రుడూకాడు, చంద్రుడూ కాడు. కపీ కాడు, శాస్త్రజ్ఞుడూ కాడు ; ఏవిధమైన తెలివి తేటలుగానీ గొప్పతనంగానీ వాడికి లేవు కానీ లోకం వాడ్ని గొప్పవాడ్నీగా పరిగణిన్తుంది. అందుచేతనే ఒక అధునిక రచయిత కొన్ని పదాలకు చమత్కారంగా నిర్వచనాలు యిస్తూ ధనం అంటే ఏ మఘనతాలేని వెధవకు ఒక ఘనత యిచ్చేది, అని నిర్వచనం చెప్పాడు = అదట్లా ఉంచుదాం. పైవిధంగా తీర్చు చెప్పిన "పెద్దమనిషిని నమ్ము కుంకీు ఆయన ఎట్లా ఉద్ధరిస్తాడు? అదిగో ఆ దేవానురులను ఉద్ధరించినప్లే ఉద్ధరిస్తాడు “నిజభక్తజనంబు అని తాత్పర్యం. ఆతర్వాత వీరభద్రుడ్ని స్తోత్రం చేస్తాడు 166

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఆనముప్పొంగెడు దళ్షునిన్‌ నవరివారాటోవ డూవందుగా కనిదీరన్‌ నుడమాడి ఆడినమవోకల్పాంత దారదర (వశరాకాడుని వీనులం డెశకుతన్‌ బత్యక్ష ర్షోనమి త్యశమయాకందరబందురాంద తమనావొంకార నబంకారముల్‌

అంకే గర్వాంధుడై విర్రవీగే దక్షుడ్ని చావగొట్టిన వీరభద్రుడి చెవులో ఈ (ప్రత్యక్షరాక్షసుల అహంకార హుంకా రములు పడునుగాక, అంటే వీరభద్రుడు గర్వం అణచడానికి అవతారం ఎత్తాడు గనుక ఈ ప్రత్యక్ష రాక్షసులు అంటే ధనికులు అధికారులు అయిన ఉద్ధత వర్గాల అహంకారం వింకే వాళ్ళను కూడా దక్షుడ్ని చీల్చి చెండాడి నట్టు, చీల్చి చెండాగుతాడని కవి ఆశయము.

శృంగార రనవ్రధానమయిన నంప్రదాయ వప్రబంధాల్లో మొదట “శ్రీవక్షోజ కురంగనాభమెదపై చెన్నాంది లక్ష్మితో నరసాలాడే విష్ణుమూర్తి లేక గౌరితో మేలమాడే ఈళ్వరుడు కృతి భర్తకో కృతి కర్తకో శుభములు చేకూర్చుగావుత అనీ కావ్యారంభం చేస్తారు. కానీ పహోన్యరన ప్రధానమయిన ఈ అపూర్వ వ్రబంధంలో అట్లా కాక తీసుకొన్న దేవతలు ఖడ్గధారి

167

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ అయిన కల్కిమూర్తి జ్వలించే అగ్నిదేవుడు, కాల భైరవుడు ఇత్యాదులు. వారంతా దుర్మార్గుల్ని శిరచ్చేదం చేయడమే గానీ వారి నతీమణులతో నరసాలాడడం గాదు, మనక్కావలసింది. అదే వర్ణించాడు కవి ఈ నూత్న వత్రబంధంలో, ప్రబంధం పేరు “కబంధకల్యాణం" అంతా నలక్షణంగానే నడిచింది. శుకవిస్తుతి కుకఐి నిందో

ఇత్యాది కావ్య నందాయాలు నిర్జుహించో (యత్నాలు

కూడా జరిగాయి = వోన్యరన (బందం గనక ఆద్యుడైన ఉగకవితో

అయితే అదిపురిటిలోనే నంధి కొటినటు కొది

దూరం నడిచి అంతటితో ఆగిపోయింది. ఎప్పటికయినా ఆ కావ్యాన్ని పూర్తి చేయాలని మన కవికి జీవితంలో లక్ష్యం =

శుకబి న్తుతి వ్రారంభం =

మును జగ్గాంకకవీందునెంచి యవలం బూర్వాం్ర నేలా

ఖనులౌ నన్నయ ముఖ్యులంతట నిదాథూంతంబు నందోభుకొం

168

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ జీచముకుందోయమ్ములె ఇలం దనువు శ్రీశ్రీ విళ్ళునాణాదులం (బిజు తింతున్‌ మవానీయ వాజ్ఞుయ కళా (ప్రాగల్బ్య నంనిద్దికై తర్వాతో తుకని నింద- కాకని లోకము గనుఅే కాజనిలోకమ్ము గనుక కమ్ము నివేళన్‌ నోకనువాక్కులనైతము కేకలు దూదిళల నింవు గేయానుడులన్‌= అని అభ్యుదయ _ పరంపరాభివృద్ధిగా నేనొక హోన్యరన వ్రబంధంబు నిబంధింపం బూని లో కవృత్తంబును చిత్తంబున నమాయత్రంబు జేయుచు కవితా తపన్సమాధి నిమగ్నుండనై యున్న యవనరంబున రాకానిశాకర కిరణ నందోహదేహియు మహదాంధ్రపీయూష భాషాశేషాహియునైన శ్రీమత్కొ ట్టర్వన్వవాయవపద్మాకర దివాకరుండగు తిక్కనేతి విశ్రుత నామధేయ మహనీయుండు సాక్షాత్కరించి దీవించి వత్సా! భవ దుత్సాహంబు కడు ప్రశంననీయంబు, కవనము నల్గునప్పుడు త్వదీయాంతన్ఫురత్‌ తొళగతి మాధురీ వళంబున తర్జనీ మధ్యమాంగుళులను 169

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ _పచరించుచు శిరకంపంబు జేయుచు తనువెల్ల తన్మయత్వంబున నటించుచు నుండువాడవు నీ కవితాకలభ మనితర సులభము. కవిత్వంబు కేవలము లలిత పదమిళితంబును కాంతా నమ్మితంబును గారాదు. కంఠీరవ నదృశంబును ఖడ్గ ధారాఘోరంబును పురుషత్వ పటిమా జటిలంబును గావలెను. దుష్టభూయిష్టంటైన కలియుగంబున కిదియ వరిగ్రావహ్యుంబని "సెలవిచ్చినం దెలివొంది కరకమలంబులు ముకుళించి యవనతుండనె బ్రన్తుతించితి ... ప్రకృతకావ్య రచనా విధానమునకు మేలు బంతిగా గై కొన్న శైలీలక్షణం బెట్టదనిన కరి బీకరగగ్రావా కంఠలుంళనవేళ వారిదరించిన చ్యకఖరమరీబి తుంబినీదర చముజ్రంభ మాగెడునాడు గోత్రాం దాల్చిన కులిళదార వ్యృథీనీళనాళనాబీలకాలంబున భార్లవుండ్తెత్తి న వరట పౌతి కాలకేయాది రాక్షన వదావిదినాడు గాండీవి దీనీన కరకుకోల న్ధుంతి వదంబభుల రులివీంవ తేయవలయ వశనుద కలికాల రాక్షన వరదుర్లో 170

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఖేదనోద్య(ో దాటి గుంబించవలయ తల భయంకర కవితాళతమ్ని అగ్ని. అ

ఒక నాయకానురుడు తనమాట వినలేదని మన కవి మిద కనైర్రజేసి భుజం మోద కండువా వేనుకుని ఛలో చార్మినార్‌ అనిరైలెక్కాడు వాడిరైలు కదిలిపోతుంటే వాడికి చదివించిన మంగళాష్టకం ఆ వట్లోయీ ఇక పొమ్ధుటంచు (దజిలే వాదించి బాధింబినన్‌ అద్ధం బందునవోలె నీదు తడుకంతా యెంతొ నీ యాత్భుకే నుద్ధర్దలైకనువించుచున్లు ను భవత్‌ భవ్చవతావంబు నా వద్ధం జూ వెదవేల ? చాలు ఇక పోవయ్యా (ట(జానాయకా | అనలే నీవొక గడ్జిపోచవు వృధావాంకారమగాని నీ వనలో కంబునకెం తొ్రమయుగదా (బ్రవ్యోండ నాధుండవో అనమాన(వతిభాదురందడుడవో అన్కొందువాగర్జుదు

క్ష

జనవంశమ్‌ చంపూూకాలది ర్వ తనం జేలర వాయగుంబన కళా వ్యాపార పారీఖుడా చేతం (త్రిక భిథ్లమై మైరయ లాల్సీదాల్టి భన్మాచుడ టాతా ఈతడనంగ పామరజన వ్రాతందు నిభ్రాంతులౌ రీతిన్‌ నీ వరుదేడ వేళల భవద్లీ/వంబు భావింవగనణ్‌ (బాతకాల నముద్యదు([గ్రతజగ(పాయంటబు ఖాయందుగన్‌ కొంచెం బేనియలేవు చద్తుణము లేకోళందునన్‌ జూబచినన్‌ మంచిం జడేయట కుద్యుమింవవు మవోమాయాన్నివై కొంవలన్‌ ముంచే కార్యమ్మలె నచో దిళలు మార్యమోయన్‌ భలే చార్జునా రంచున్‌ మూత్రున కండువా వెలయగ్నారె లెక్కు దొక్కుమ్యుడిన్‌ అ 172

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ సాహిత్యఖండం

కాలేజీలో చదువుకునే రోజులో కవీ తన "స్నేహితుడూ కలిసి ఆశు కవిత్వం అభ్యానం చేసేవారు. ఇద్దరూ ఒకే దగిలో నివానం. ఈ కవికి రాత్రి పదిగంటలు కాగానే నిద్ర ఆవరించేది. స్నేహితుడేమో ఇంక్తాలైటు వేనుకుని చదువుతూ ఉండేవాడు. అప్పు ఎడు కవి అనేవాడు, *ఏమయా్యా పది ఐనదింక పడుకో" = 'స్నేహితుడనేవాడు, “ఏడ్భావులే. ఊరుకో” ఇలా నడిచేది వాళ్ళ ఆశుకవితాభ్యానం నర్వుకాల నర్వావస్థల యందూ. ఎవరైనా వాళ్ళని, “ఎందుకండీ ఈ ఆళు కనిత్వం ఏదయినా ఒక మంచి పుస్తకం రాయగూడదా “అంపోవ్రాయటయన్న _ ఎంతపని వ్రాయగలా రముగాసో అని ఒకడు అంకు *కాని ఆదాయము లేక వ్రాయుట వృధాయని ధీయనిశంబు దెల్చుటన్‌ అని రెండో వాడనేవాడు. “వ్రాయుట మానినారము" అని మొదటివాడు వాక్యం పూర్తిచేశేవాడు.

ఇద్దరూ కలిసి ప్రొద్దున్నే కాఫీ హోటలుకు బయల్దేరే వాళ్ళు, హోటలు అల్లంత దూరాన ఉండగానే ఒకడు పీనపాటిలా గొంతెల్సి.

[3

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

“అదిగో వోటలు కాలభైరవ వరావావ్యూవా కోలావాలా నృదమై భక్షక మక్షికాతుముల

దృ ళ్ళద్వారదుర్దాంతమై

మదమాతంగ తురంగ నంగరో దరా మద్యందబుగాదోచునా

నదనంబునన్‌ దరియంగ జొచ్చుకొనగా శక్తుండనే మిత్రమా.

వెంటనే రెండోవాడు లంకించుకునేవాడు

“నోరుండంగ(వ్రచండ భండన కళా నిష్టాతుడన్‌ బాలకా

లోనన్‌ నీకు భయంబదేల వద కల్లోల (్రవంచంబునన్‌

లీనంై పెనరట్లు గారెలును ఇథ్లీల్‌ చీల్చి చెండాడు, నీ జాను వ్యావ్త్రమ్ములెన బావలబవులతో శవ్యావ నవ్యంబుగనో

ఆ విధంగా కురుక్షిత యుద్ధంలో కాఫీ అధార్రయం ముగిసేది. థి 1/4

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఒకనాడు మితుల్లో వోన్యదోరణీలో ఆటవు నడున్తూ ఉంది. అవ్రుుడు మన కని తనవంభతుకు బెప్పినవి ఖామలు దోమలు - తూదవ్వుడెనా శరియే వేదించును వగజి వేళ విడువక ఈగల్‌ మాధవ్యుడైనా నరియే బాదించును రాత్రి వేళభామలు దోమల్‌ రేలంగి = పోలింగు లేని యెన్టిక ఆలింగన మభఖిము లేని అంగన పొందున్‌ రేలంగి లేని చిత్రము వలింగము లేని గడియ ఎందుకు మహిలో అ ఒక గీర్వాణ మిత్రుడికి ఉగాది శుభకాంక్షలు చెప్పవలసి వచ్చింది. అప్పుడు ఈ కవి ఇలా చెప్పాడు క్షే/5్‌

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ తాగము ద్వాగుణీ తోత్తువ చుత్సురేజ గాయంతి తే చకపేకద్విజు బుత్వీజోద్య బాల్యవవాళ చలదగ్న శిఖాముఖైమ క్లీప్తా చుమాని నమదూని వొవీంషీ కృత్వా ఒక విద్వాంనుడ్తు శ్రీమత్‌ ఛేషేంద్ర శర్మా జగతి విజయతే మండనం వండితానాం అని కవిని ప్రశంసిన్తూ శోకాలు పంపించాడు కవికరిగిపోయి అప్పుడు చెప్పిన ' శోకాలో విలమై పోయినవి పోగా మిగిలినవి దన్యోని విబుదోత్తంన 1 భవత్నూక్తి నమాద్బుతం ఆఅపాడ్ర శీకరాన్తారెః అరత్యానీన మున్ధునః అలమేక్షస్తవ శ్లోక రశ వార్ధి వీచండీిలః అవోనాభాగ్యమేతన్య సాక్షాదెౌరావతః శ్వాయం మదీయ కావ్యనంనారః (వత్యూవోవవాతోమువుః 176

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నేవ్యతావుత్తి బద్గోవాం వంజరే కుంజదో యథా అ

నాందీ వ్రస్తావన =

చొప్పదంటు నుబ్బావధాన్లు లఫంగు లక్ష్యావధాన్లు ఇద్దరు నహోదరులు తెలుగు సాహిత్య రంగంలో మారిచ నుబాహువుల్లా ఏలుతున్నారు. వాళ్ళు రాహముకేతువులవలె వ్రతిభకు గ్రవాణ కారకులై వీరవిహారము చేయు చుండగా కరటక దమనకులు, శ్రావణ భాద్రపదములు అను నామధేయములు గల కవుల జంట కవిత్వంబున రాజ్యంబుచేయు చుండె - అటియెడ

న! వదముల వాలి రానఖులు భావము సాలిటీ తుంభకొర్దులున్‌ నశదమల చాతురీ కలిత సాపొతి పాలి కబందులున్‌ మువో చదనులు తాన్య మన్తకులు వాజ్ఞుయ రంగము 77

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నాశకమంవణగా

కదలెను నాదు వర్రమదిగాంచి యళవతినీరవెర్క కున్‌ నీతికి నీడలేదు నవనీత మనన్సుకు తోడు లేదు వి ద్యాతిళయమ్ము మిక్కలి యనర్థము-= నాజ్డుయ మయండలమ్ము నన్‌

చాతక వక్షులం దరిమీ చందుని (మింగిరి రావజకేతువుల్‌

నా తెలుగుందిజాగళము నాటికి నేటికి మారె నెంతయన్‌

తిమిర కుబీరో నీమలకు దీవము దొచ్చాడు వాడు గండెలో

అమలిన (పేము వళికల కల్లికవౌదైైడు వాడు శేమువ్షీ కమల వశమ్మ్యులం డెరబి కల్టుత వంకము వెకి దెచ్చు దు వ్‌ దువొాపాశురాదముల దర్దుమడంచెడు వాడు కావలెన్‌ అందుకనే = ముందల్‌ మందలు వండీతా వ్రూయ మవోమాదీచు లీలోకమం

గ

17/8

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ దెందుం గన్హును ఇందరెందు కనినో నీ దండయా(త్రార్థమై డౌందంబా(రహా బందురందబగుట నేడే నా కలంటబెత్తితిన్‌ వందల్‌ వందలు దూక మత్పుద నదావందాడు వాగ్బుంందముల్‌

ఇంతలో తెర లేన్సుంది =

ఒకనాడు నారదుడు ఆర్మణీ వాయించుకుంటూ ఆకాళ చూర్తాన పోతూఉండగా పొరపాటున పిలక మబ్బులో ఇరుక్కుంది. అరరే తన్మయత్వంలో కొంవమునిగిందే. ఇదెలా వదిలించు కోవడమా అని ప్రయత్నించి ప్రయత్నించి వినుగేసి ఒక్కసారి గట్టిగా లాగాడు. దెబ్బతో ఆ పిలక్కాస్తా ఊడి, తానేమో జారి, భూమండలం మిద పడ్డాడు. ఎక్కడా ? చెరువు గట్టున = చూస్తే దూరాన చింతచెట్టు కింద చొప్ప. దంటు నుబ్బావధాన్లూ లఫంగు లక్ష్య్మావధాన్లూ ఏమిటో పోట్టాడు కుంటున్నారల్లే ఉంది. ఇద్దరి పిలకలూ తెగ ఎగురు తున్నాయి. ఆరే! మన తెగవాళ్ళు, గొప్పస్తోత విద్యాప్రవీజులు, మన కులంలోనే మునలంప్పుడితే ఎలాగ అనేసాను భూతితో దగ్గరకెళ్ళి “ఏమిటోయ్‌ ఇలా దెబ్బలాడు కుంటున్నారు" అన్నాడు

170

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ కర్టష్టుకోక్రదో త్రమరా దేవరుషి నారదుల వారు ; మా తంబురా వగైరా, చూస్తే నందేహ మక్కర్లేదు అన్నాడు లక్ష్మావధాన్సు, జర్దా నౌ న్సుంత్రంబురా ఉందిగానీ ఆ వగైరా ఏమిటి, అదినా దగ్గర్లేదే?* “అసలు మా దగ్గర ఉన్న విశేషం అదే నండీ అంటూ ఉండగా *త్రమరిపుఎడే దిగినట్లున్నారో అంటూ దగ్గర కొచ్చాడు నుబ్బావధాన్లు తను దూరంగా ఉంకేు రెండోవాడి కెక్కువస్కోపు దొరుకుళుందేమో అన్న భయంతో = “ఏడ్చావ్‌ చెరువుగట్టు నా ఎర్‌పోర్టనుకున్నా వాఏమిటి?-అశలు గొడవేమిటో చెప్పు" వెంటనే లజ్ష్మావధాన్లు తోనుకొచ్చి, *వీమిీ లేదు మహాశయా వీడున్నాడే మా సుబ్బావధాన్లు మొన్నాక కవి నమ్మేళనానికి వెళ్ళాడుట; వాడి మొహాన వర్ణి గుడ్డముక్కొ కటి పారేశారట. ఒక నయాపైసా అయినా వానన చూపించ లేదట = నే చెప్పాను, పోనీరా ఆగుడ్డముక్క వాళ్ల మొహాన హిరేసి దాని ఖరీదెంతో అదే 180

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నీ మొహాన పారెయ్‌ మని అడక్కపోయ్యావూ, అన్నాను = వాడేమంటున్నాడంటపటే ఇక మాదట కవులుగాని వాళ్ళనీ ..." అని చెపుతూ ఉండ గానే నారదులవారు అందుకుని “అంటే కవులేమిటోయ్‌ాఏమిటదీ, మా భూమండలం మిద ఏదైనా అంటువా్యధా ఏమిటి?" క్పాద్రండ్తీ బాబో=కవులు=కౌసో “ఏడ్చాప్‌ శౌసిమిటి నీ మొహరాఅదింగ్లీషా తెలుగా"నీవెధవ బ్భాషా నువూ్వూను" “*కవృలుకవులు; వాల్మీకి కాళిదానూ అలాంటి వాళ్లో “ఓవో అలాంటి వాళ్ళు మూ కీంకా ఉన్నారేమిటో “ఉవో తమరికి తాలియని దోమిటీ (త్రికాలజ్ఞులు"

• అ నదేౌకానో “జిమ్సలు కాని వాళ్ళను నమ్మేశనాలకు ఇహపిలవరటు మన గతేమిటీ అంటాడు మావాడు. నాకూ దిక్కుతోచటంలేదు. పెద్ద ఉపద్రవంవచ్చి పడ్డాది. ఏం చెయ్యమంటారు గురోమి జాతి వాళ్ళం, 111

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ గితవనివాళ్ళం, కోతవనివాళ్ళం = తిండికే కరువయే్యలా ఉండి చివరికో.

' పటరి వెధవ ప్పీనుగుల్లారా కవులుగాని వాళ్ళు అంటూ ఎవరన్నా ఉన్నారుట్రాళి అనలు మన చొప్పదంటు వాడ్ని వాళ్ళిప్పుడూ. పిలున్తూ ఉంటారుగదా వాడు చిన్న తనంలో ఎప్పుడో రాసిన పద్యాలు ఎపుడూ చదువుతూ ఉంటాడు గదా=వాడ్తి కిప్పుడేం వచ్చిందిరా-ఒరేయ్‌: అన్సరే గాసీఅనలు ఈ వెధవ కవిత్వానికి కవి అంటూ ఒకడు కావాలా ఏమిటి? అదిగో (దూరానికి చూపిస్తూ) అల్లా మంగల్తాడి తీసికెళ్ళి ఒక మహా కవిని చెయ్యనా? చెయ్యనా ఏమిటి? చెపు అఆ చంకలో పొది అవతల పారేస్తే ఆ రింగుల జూళత్తూ,వాడూ,వాడికేంతక్కువరా-మో తెలుగు దేశంలో వాడ్ని ఎదిరించే వాడే ఉండడు.

“బాబ్బాబు, అదెలాగుండీ, అది మాక్కాన్త చిబుదురూో “ద్‌ మ్వందోయ్‌ ఆంధ్ర వ్రభో ఏదో ఒకటి, ఒక దిన పథతిక తీనుకో+అందులోదే ఒక వార్త తీనుకుని తోకల్తోకలుగా కత్తిరించి వాటిని కిందా మిదా చేసి రిఆరేంజ్‌ చెయ్‌. అర్థ్ధముందా లేదా చూడకు. చూచావో, 182

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చస్తే నీవు కవివి కాలేవు ఈ యోగాభ్యానం చేస్తే ఎవడైనా నరే, ఏడాది తిరిగే నరికి, మహాకవి కాకపోతే నా పిలక తీసి నీ మొలకతికిస్తా" “అమ్మ బాబోయ్‌ అదెలాగండి దానికి అర్థం పర్థం ఉండక్కర్లేదుటండీ' “ఒరి వెధవ ప్పీనుగుల్లారా ఆర్చిబాల్డు మెక్షీమ ఏమన్నాడురా? ఆ పుస్తకం తీసి చదువ్‌. “బాబూ అందులో ఈ ట్రిక్కులన్నీ ఉన్నాయేటండీ ఉఫ్టి ల్లిన్సు నాటయిమయిపోతోంది =మెక్షీమ ఏమన్నాడంటే, ఏ పొయెం నీడ్సునో మోనింగు అన్నాడు". “అన్నాడూ- మహారాజులా అంటాడు. * వాడికేం బాబూ చచ్చేది మేమేగా" “మ్సరి. కనీనం ఏదో ఒక అందమన్నా ఉండక్కర్లేదండీ క! 183

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ “లేదండీ-ఈనాడు కవిత్వం భయంకరంగా ఉండాలండీ-భయం-భయం అంకే ఏమిటో తెలుసా - తెలుసా (అని గట్టిగా అరిచాడు ఉరిమిచూన్తూ) “తెలును బాబోయ్‌" అని ఇద్దరూ 'కేకవేశారు ఏకగ్రీవంగా “అదీ మా దేవలోకంలో ఈనాడు ఫేషన్‌ - చూడూ = చూడూ = ఇలా చెప్పాలి ఉదాహరణకు విను" “థవాల్లోని మానవుడు “మవాల్లోక్రి నచ్చాందాకో బర్యతను వరిళిలన్తే 'వేజీకోకయుద్దం రాజీ ఒక అబద్దం నివొతుల దందువాతం పొందిన వ్యూదయాథూతం వికలాంగుల విల్తావగీతం (తివదంలో అంతద్భూతం (దతివాక్టుం ర్తళ్తం న్నాతంో ఇదీ లాభం లేదోయ్‌ = మరింత స్ట్రాంగ్‌గా రావాలి" 184

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఒకడు మెల్లిగా బెదురుతూ బెదురుతూ *మరే, కాంతా నమ్మితమన్నారు గదండి.”

“ ఎవరండీ - ఎవడోయ్‌ ఆ అన్నవాడు ? వాడి డొక్కచింపుతామిరోజుల్లో వాడ్ని మళ్ళి ఆ మాట కూయమనుచూద్దాం వాడి కెన్ని దమ్ములున్నాయో"

“*మోనీండి. బాబూ మాకెందుకా. గొడవ? మేమంతా ఉదరనిమిత్తం బవుకృతవేషం = అయితే బాబూ కాంతా నమ్మితంగా ఉన్నదాన్ని భయంకరంగా ఎలా. చెయ్యుడమండి అ కిటుకేదో చెబుదురూ = మమ్మల్నెవరూ పిలవడం లేదు. ఆ కిటుకేదో కాస్త ఉపదేశం చేద్దురూ బాబ్బాబు="

క ద్రిట్టళ్చా = అల్లా దారికారా= లేకపోతే మోడరన్‌ కవ్వెలా అవుతావురా చవటవో! పొట్టకాడికూడు కాస్తా పాగొటుకుంటావురా తండ్రీ జా నేర్చుకో= కవిత్వ్చంమంకేు గయా్యాళి. తెలునుగా గయ్యాళి = నీకు తెలియక షోవడమేమిటి- దాంతోనేగా నంసారం చేన్తున్నావ్‌- మరోగయ్యాళితో కలిసి. కాపురం చేయడమే, కవిత్వమం కే నీ కవిత్వం గయాాళిలా మాదపడి రక్కాలి తొక్కాలిఉమ్మెయాాలిబూతులుతిట్టాలి; వోహాో కారాలు అఆర్వనాదాలు చెయ్యాలిరా నాన్నా * ఏం అలా

185

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చూన్తున్నావ్‌ = గయ్యాళి కాంత కాదేమిటి ? ఫక్తు బ్రహ్మారాక్షసిలా ఉండాలి తెలుసా = అలా గని ఏదో నోటి కొచ్చిందల్లా రాన్తూపోతే కూడా చాలదు. దానికి కొందరున్నారు, పెద్దలు, “పెద్దనవలె గద్దనవలె ఎద్దన వలె కుందవరపు కౌ చౌడప్ప" అన్నట్లు ఈ కవిగాళ్ళందర్ని నిలబెట్టి కుక్కల్లా డ్రిల్లు చేయించే వాళ్ళు = అదొక సాహిత్య వపంచాయతీబోర్జ.

“శవ పంచాయతీ అంటారేమరి అదేమిటండీ"

“ఛీ శవపంచాయితీ ఏమిటి నీ మొహం = ఇదంతా పెద్దలు కూర్చునే బోరోయ్‌ ఆ "పెద్దల చూట్టూ ఓపిగ్గా తిరగాలిమారు. ఒక్కోచుట్టుకు కడుపు చూచుకోగూడదు న ఓపిగ్గా తిరగాలి = అలా తిరగ్గా తిరగ్గా చివరికి వాళ్ళు కటాక్షించి ఓ వెంట్రుక రీక్రి మంత్రించి మి మొహాన షారేస్తారు, అదే =

(పెయిజై భూరి నభోంతరాళములకున్‌ ఖేరీ మృదంగ ధ్వనుల్‌ రైయిజై నీవు పితామహాోది బిరుదథ్రేణీ పరాకాషా నయిజై నర్వ విమర్శకాధముల వంచాంగంబులం జేరి మే కయిపోవే నకలాంధ్ర జాతిముఖ రేఖా బ్రహ్మదేవుండవై.

ఠి 186

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఒక విమర్శకారుడు ఆనూయాద్వేషోరగ విషదంష్టా దష్టుండై కవిని వ్రాతపూర్వకముగా అవమానించగా వానికి వ్రాతపూర్వుకముగానే కవి చదివించిన నన్మాన పత్రము = కవితల వాయట చేతగాని వెదవన్‌ గర్జన్థు వోనంవామం చవిలంధ్యు (వతిభాదురంధడుడు వీడంచుం (బళంనీంతువో - చవటా నీకు అథీతి నీతి వతిభా నొజన్యముల్‌ వూజ్యముల్‌ కనికంఠీరవ మోండడోపెట్టు నటరా కౌవీనవాన (వభూ ! గుండెలోన నీకు కొత్త లోకము లేదు పాత గడ్జి తినెడి బ్రతుకు నీది పీలకదీని నీవు పేంటు ధరింబితి వింత మాత్రమునకై ఎంతలో పొగడు |! ప్రజలారా ఈ వగటి వేషగాళ్లు యమ్మేబిరుదాంకి తులుసాహిత్య సామాజిక భూస్వాముల పాదములకు అంకితులు స్వార్ధకళంకితులు అయిన ఈ విమర్శక నామధేయుల నిజన్వరూపము తెలునుకోండి వీళ్ళు వరి భజన వరులు. సోషల్‌ క్లయింబర్స్‌. వీళ్ళ భజన గీతాలు 187

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ రెండే = ఒకటి, “భజనచేసే విధము తెలియండీ జనులార మారు " = రెండు" భజనపరులకేల దండపాణి భయము మనసా " = వార్నిచూడ గానే వాడి శిరన్ను ఖండించండి, వాడ్ని పోల్చుకొనుటకు గుర్తులెట్టి వనగా అన్యుల విద్దుత్తు నవవొరంచి భరించు

తనదిగా రుళింపీంచి తాండవించు

గగనభాన్క డడేని కాండ్రించి ఉమ్మేయ

అల్పుదీపాలకు అంజలించు

సాహిత్యమును లాభసాటి బేరము జేయ

కులగో (తములు జూచి విలుభగ్టు

తెలుగులోకము దాటి వెలుగులోనికీ బోవ

డాల్యు విశ్వానమే అతని కోటు

అక్షరము రాదు మెదడు లేదంత కన్న

చదువువై గాదు ఆన్తక్తి వదనిమిదో

అధము డయ్యు విమర్భక వెదవ మకీ

రాజుగాదోచు వట్జి భబాజువాడు |

కవిగాని ఖలుని పొగడును

కని చంద్రుల మోమునేని గాంచక విడుభున్‌

188

జనవంళమ్‌ చంపూకాండ నివంరింబి చూడనంతయ కవితల మొలకింది గడ్జికాదె విమర్భల్‌ ఠి కుతుబ్‌షాహీలు నిర్మించిన భాగ్యనగర్‌ ఇపుడు ఆంధ్రుల రాజధాని. అందులో ధనరాజ్‌గిర్‌ వంశము కవి పండిత పక్షపాతము నకు ప్రసిద్ధి చెందినది ఆయన పుత్రి ఇందిర బహుకావ్యకర్తి. అదే నందర్భము ఇ నరదాలోలుడు కావ్యళీలుడు కుతుబ్‌షాహీలు మోవోలన న్భురదిందీవర చాడు నేతలును పప్తోంన సాయావ్వ్హమా ధురిలో గన్ను మనోవారోవాయొగదా ద్యోమారముందాకుగో వురమై నేటికి రాజదాని వురమైపోయెన్‌ విశాలాంగదకున్‌ 189

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ మూనీ చంచల నిరరంబు మెడలో ముత్యాలవోరంబుగా వళానేన్‌ నాగరవారి వూరయు మెయిన్నూ య్యారవున్‌ ంకగా వానీం భాగ్యవురీల లామ కవితా వెలాన్యలాన్యాం(్రవి న్యాశంబుల్‌ వచరించ దేలుదుము నేడా నంద ముందాకీనిన్‌. ఆ చెలువారు భాగ్యనగరాంగన మంజుల సాహితీ నిలా సోచిత వేళలం (జల చూవులు చేవలవనోలె దూకగన్‌ రేచిన కోర్చెదాల్పు కబరిన్‌ ధనరాజగిరీందో వల్ధికిం బూచినమకళైవువ్వు, వలవుల్‌నలుదిక్కుల బుక్కలించగన్‌ పారం వర్యనమాగళత (వథిత గోస్వామియ విస్ఫార శంన్కార; వ్లావిత నాపొతీ మదువరాజబీ కంజ కీండిల్బ ని నోరోదార మరందధార నుజున వ్యావోర తారావళీ వోరాలంకృంత కీర్తి కందరయు రొవ్యన్వబ్భ బారత్రయన్‌. 190

జనవంశప్‌ చంపూకాండ కమ్యుని వల్కుతో విగతకల్టు వ నాదరమాదురీ వీ యమ్మూగు తీరుతో నెనగి యాం(ద్ర శరన్వుతి తోట. కందబం

దమ్ములు గూర్చె నిందిరవదాన్వ, మవోకనయితి యామెనా

య్యమ్ములు మర్చురాని తలి రాకుల వొకలు తేనె వాకలున్‌.

ఆభావాల గారడీలో వనంత విపినంగా

మారుతుంది హృదయం అప్పుడు = చెట్టుచెట్టూ నంగీత నిలయం ! పుట్టపుట్టా రంగులవలయం ! వాహ్‌ చూచినంచనా వలవుతోచింది చెలియా కలుచుకున్నామం ఇ ఖాయమవుతుందే

కాఠకుం'ె నా మనను గాయమవుతుందే.......... పీలువులో నీ కంబీమలువులో ఉందో

తలవులో జూబిలి తెలువులో ఉందో

ఎక్కడుందో వలవు యెలావచ్చిందో........... మలయానిలము చేయ మాయయో డోమొ "కలికి వెన్నా లచేయ గారజీయేమొ

జలజాక్షీ నీ యింద్రజాలమేనేమొ ...........

షం]

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ మళ్లైతీగలజుంట అల్లుకున్నా రీతి మేను వేనూకలినీ కానలో బతికినా కలకాలమూ మదురోగాధగా నిలవాలి ........... రావా రావే రావే చాందినీ ఆ పొన్దు చెట్పుకాడు ఆ గున్నుమావి నీడ నేనుంటా నేను రానూ పోరా మానయా బిలకమ్యు భూచిందం కొ, కాకము చెప్పిందంటి ఓ తంటా చాకీరేవుకాడ తవ్చ లోకముంతా కన్నుమూనీ 'మద్దినాల ఎండలోన మగతగా వడున్నాది రావే రావే చకోరీ నిన్సే కోరీ నీకాళ్ళుచెంత బేరి తంిస్తా వరంిస్తా రావే బింతనిన్వు బభ్రినట్లు వుంతలన్ని మండుతుం అ చిగుర్గులాంటి చిన్ని కాళ్ళు రగిలిపోతయిరో బాబ్బు నేను రాను రానే రావే మేరీచాందీనీ జిలేభి లాంటి దానా గులాభి రంగు చానా నాదానా రావే నన్న జాజీతోటలోన నాగివచ్చినావం ఖె తామరాకుతోటి నీడ తయారుగా ఉంచుతానె రావే 102

జనవంశమష్‌ చంపూకాండ వామేషా నిన్నే చూన్తూ తమాప్తాలెన్నో చేన్తూ తరిన్తా, రావే

గాంధర్వయోగి శ్రీద్వారం వేంకటస్వామి నాయుడుగారి వ్రశస్తి ఒక గందర్వుడు జబందముక్తుడయి నిలోన్టులి తాకాళవేధీకి వగెన్‌ నవభావ రాగద్యదు చాందీనాంద వతమ్ము లం దొక న్వేచ్చా రమణీయ పూల కొలువై యొవ్వారగా, పొరగా నకలోర్వతలమందు బావ్చుజల వర్గాకాలకూలంకషల్‌ నునుసోగా వెన్హాల నూలుపోచులతోడో అల్లిన వక్షమ్భు లాడుచుండ చెంగావి లేయెండ చిలుకరించెడు కనుల్‌ దూరంవు కోనలు దూశుకొనగ వనీడి చేడులవంటి బావుదండమ్యూ లు వైకెత్తి వినువీథి వట్టుకొనగ తరుజ్షా మారణ్ఞుయ తనువు వై దాల్టిన చేలమ్ము గాలిలో తేలియాడ చుక్టు లన్హు యబకిత్తలె చూచుభుండ

క్షే93

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఎగింపోయెను మంజుల పౌలతోడ వకమైనట్టి కాళ్టుతలోకమునకు

తరుణ మోవానమూర్తి గాందర్జుయోగి.

న్వచ్చ్భ స్నేహానికి అద్వితీయ ఉదాహరణ శ్రీ

పొన్నలూరు కోటారెడ్డి ప్రశస్తి వున్నమనాటి రేయి విరబూచిన

కన్నా గులాటి గిన్హాలో

వెన్నాల తూలికం దడివీ విళ్టు

విదాత దిగంత నీమలం

జెన్నుగు మేలు బంతిగ వబించి రచించిన యట్టి నర్చలో

కోన్సుత మూర్తినా వూందయ కోటర నానీకి నావీ యందురే

మూటలు గావు మా వ్యూదయ మందుల తుంజములందుజుల్లు వ్‌

న్నటి వెలంది లేళ, అది నాయ్యముగాదు నరోజవత్రికా వాటలకాంతి వుంజిముల వై

దబదుగెత్తు మరంద దార వే

104

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ దఏటికి నాదుతోయది జనించిన వూర్లో ళళాంక మూర్తి యే. వేయిగులాబికన్నా లర విచ్చునుగాకనవాన్రు కోకిలల్‌ కోయని తూయగాక ఒక కోటినిళిభులు వండువాన్హా లల్‌ గాయనుగాకనా వ్యృూదయ కంజము రంజీలబోదు తన్గ్ముందు చ్భాయల కోయిలంబలె (పోూంతి వనీండెడు వేళలంబలెన్‌. తననొవోర్రమునత్కియాబరణ విద్యావద్యమేగానియే క్షణీకామోదవినోదకాల కలనా ఉజన్యంబుగ్యా దా మనిన్‌ వననసీమల్‌వులకీంచి వూచబి చలవుల్‌ వ్యాపించి దీపించిన బ్రనయంబు న్‌ విలనిల్లు గాత మని నే నాళింతు నెంతేని యన్‌. కలిమిజూచి నోరు కళ్టుబడ్డదిలేదు బలిమిజూబి బెదరి పారలేదు గేఫ5

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చెలిమి నన్నుఐట్టి నేవకునిం జేయ చిగుడుగుత్తి నాదు చిత్తవృత్తి.

పుంభావ నరన్వతి అయిన శ్రీవేదం వేంకట రాయశాస్త్రి గారిని గూర్చి చెప్పిన వద్యమాల = శ్రీమవానీపాజి నరనీజము నం గంలమూని పాండీతీ నసామజరాజమెక్ష బవా చాతురితోభవబూతికాళిదా సాముడు కాది దివ్యకని చం్యదుల నోరబి యాం నాపొత్‌ నీమలు వెంచా వేంకబ విజేత దృ్రుగంత దిగంత్యైత్ముడె బైవబ నాయాజ్య నానామజోగణ అ్రీకొళలి గొట్టి భానిల్లు నాడు ఉద్భుట కృవ రాయోక్తి దురంబు'మె

నే ళ్‌ మ్‌ దుళ్లదీథుబం (బోలునాడు &డుగల్లు (వతాపోజ్వైల నిభవంబు వోన్యలీలం జూజలాడు నాడు గీర్వాణ టద్ధాంత క్టతికాంతలందెచ్చి చెలులుగా నాందికిండేడ్డు నాడు కలిత నాహిత్వ్య మండలాఖండలుండు మనుడు వేంకట రాయండు (ందుకొల్చు 106

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ.

వాణో దాటికి కింకని శేణీ విరిగి

వడగులిడెగాదె కాననాంతరము లంటి =

శరసల పొలి కల్పలత భ్యాతుల కొంగు వనీండి

సాపొతీ

శరణికి మేలు బంతి వశజానను రాణికి కొట్టుకూట

యం

దరయ్లరి తోడబుట్టువును వఎండితమూనరులి

(పొణగొడ్డమున్‌

నరిగలదే దిశాదళవిశాల యథండగు కాన్రీవాణికీన్‌ =

కరలి వనంతమందు వులకింవగిాయంవచగు కొండో

కోనలం

వడుగిడు కనా కాలువలు వచ్చుని తోటల గున్న

మావ్చులం

దింగెడు గండుకోయిలలు తీగల నూగెడు

బచిల్బబోదలున్‌

విరినీన వూవు దోేనియలు వేదము వారి

చబచోవిలానముల్‌

కమ్మని జూను తెన్గున నిగారవు (కొంజిగురాకు

కెంజిగిం

జిమ్ము నవీనకల్పృనలు డేని నరన్వతి తోట కందబం 107

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ దమ్ములు గుర్తరించు కవితాడత దోవాల్నుడైన శాస్త్రీ దీ ముమ్మర మెన్సుగా వలవు మోవరి మేవరి కేని శక్యమే. కొల్హియు గాత తద్యళము (కొన్నాల వెన్సాల వానజిల్లులె బల్లిని చందనాంబువుల జూలయి కశారదనీరదం ఖులె మళ్లియవూలతో టలయి మవ్వావుతేట తెనుంగు దొతులం దౌలైడ (బాకి యల్లు కొనె నెల్బరి యళబ్హము లఅల్లినీలైగన్‌ ఆ కవి సోమయాజి కవితాము్రుత నాగంవీది మిన్నులం దాకిన నాడు, నీ కవి యనంత మనీవ వచః (ట్రవంచమం దేకనీతావతముగనేలిననాడును మాపినాకినీ (పాకజక్తీర్త వళికలు (భాకె విశాల దిశా వథమ్మ్యులన్‌ (తి భాదావి బృవొన్చతిం దిదివ నారంగ్‌ ద్యగాలింగనా గతికిం బుచ్చి మజోభ్రుజో మహిత నాగాదీ ౪ భోగంబులన్‌ క్షీతిపాల్‌ జేనీ యఖండ వాదుయకళా శ్రీ సార్వ బొముండు మా న్యంతి దేళంబులకేగు దెంచైె త్రి ఉగడ్జేగీయ మానోన్చతిన్‌ 199

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ చిరమదురంబృులె వలుకు చేడీయ కాలి వనీండి యందెలం బురికొని మేలమాడెడు (భూత ఉయద్దుది కీంకీణో ద్వునుల్‌ దరినెనవే రనజ్ఞ జనతాంబుధి చందు నై రబింవుడో కరకమయలంబులార కనుగందని మభ్లియవూల దండలన్‌ ఠి కదాచన కవినా కస్యాపీి అన్టభాషాకావ్యస్క "స్వేన కృతన్యు ఆంధ్రానువాదన్య అదౌ గదితాని పదాని కతిపయాని = ప్రథమతః కవే స్తాతపాదానాం శ్రీమతాం నుబ్బహ్మణ్యానాం చరణకమలేషు ఇదమనువాద కావ్యం నమర్ప్చితం = తన్యనందర్భన్కు వదానాని అమరాను బంధము (వణయాపాంవతులీరు కండ లమయకల్‌ భానింవగా గొనబుందీవెలలోన కొని ౧దా (కొంటీ వెళుంబోలె నా 109

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ యనికిందూరచా విళ్టుళిల్చి; యిక నెట్లూ పొంతుభఖేదంబు నో జనకా నా (వతి ర్తక్రబిందువును నంకళ్లాఘించు మా నానుమున్‌ అరవిరి చేతు లేనగవులందము జిందెడు మోము, తోని యల్‌ గురిని ముదంబుగూర్చు వలుకుల్‌ వచతించుట్క, అంతకన్దు మా యరమరలేని(వేమయను అకనువిందణు డూవు బందమున్‌ మడువగ నానొకోమరతుమన్హు ను ఎన్ని దినాలు చన్దునున్‌ చెరయొకనోలయంబునకు చిక్కీన వోయనవేయి తోయడదుల్‌ ఇరువుర వేడు జేసిన ననేక దినంబులు దొరపోయినన్‌ దిరయములుగాని వుట్టువులు దీరిన దీర వనారతంబులె ఎడుగపు కాలదూరముల నీయమర్యవకృతి (బంధదముల్‌ నరనకులావ తంనము, విళంకటు శాంతగుణంవు గాంత్హి పె

200

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ల్లురలెడు మేలి దివ్వె, పొడవూని చరించాడు మిన్నువాక నా యొరవెను కొల్రగొన్ను యితడొవ్వు నటం చెౌదనౌంబి యిచ్చితిన్‌ గడవవు (వేమకీ చిగుడ్డుకెతను చెన్హుగు బిన్సాగా నిటఖుల్‌ కబ్బ మిచ్చిత్నిగై కొమ్యు కన్సు తండీ (పేమ మున్నీడ నీవు నీ వేడు వుడమి కొమ్ము రెమ్యుల వూవ్లులం గుత్తరించి తావి కజలొత్త దిరముగా దనడుగాత

అథ = కవేరుపాధ్యాయం పూజ్యం ధరణికోట వేంకట నుబ్బ యా్య్రఖ్రం అధికృత్య స్తవః కింకనవియముఖతామరనై ణాంకుడు పావ్యిత్యరాళి నానావిదమల్‌ చ్భొంకాంద కారభానుడు నేంకళు ముబ్బాఖ్యవిబుదు వేమడు దౌెలతున్‌ సాహితీ సౌదంవు దేవాళికడనుండ బురికొల్చెలోనికి బొమ్ముతుంచు కవితావనాననత్కావ్య చూనము లేల్చీ మూయూడు ముని కేల బుణీకీ యిబ్బె

201

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ అర్కోదయంబునతర్భ. క్యార్హమునేర్పి యదియెళ్ల నేర్పె నాయంతనమున ఆధ్యాత్భి కాలోచనానంద చంద కా అందిప్పీ తలవుల ఛందమిచ్చా అతడు నొరన్వుతా వనదాంతికవన వాటీకం(బోద్దు వుచ్చెడు తోటమాలి అవుఅళరనపానవీన శంవన్హు వ్యూదుడు మన్దుమన్సుమ వినర నంభన్ను వదుడు అతడు థభునళ్యార్హ లివిర నివ్యందనీందు గావాకేళీ బికీర్దా(వక్థయ్యక్త రంధబందురనీందురథభుటలతోడు వానికిం జోడు వండితు లందు లేడు ఈ రూపొన వలించా నేడఖిల సాపొత్యావనీ చ(కవి న్భార్మపాథభవనవైభనా భరణ ళోబాబానురాతీవదు ర్వార(్రీయడు దేవ దివ్య కరుణా (పాగ్భార మందాకినీ దారాంభస్సులు, వాడి నాన్యూ దయ కేదారం బుదారంభఖుగన్‌ కియంతః “విమర్భుకాళ్‌ తథా “రాజకీయ నేతారః" కావ్యానాం గుణదోవజ్ఞాన టాన్యాః కేవల

202

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ వక్షవాతిను కీింబవానా మయత్సోర(గన్తాః ఇమంకనిం అవజ్ఞా మకుర్చున్‌ తాన్‌ (వతి కించిజ్‌ యమునాందులు గంగాతో యమునం గవ్చురయు గందదమం దొంవెడుతో యమునన్‌ వేలువు శుడితోయమునన్‌ దెల్లులను గూర్చి యఖైద గవితల్‌ రాలిన ప్రూలమై జలము రాలుచు కన్నుల వారె డారడుటం బోలిన జీవితాలకయి మూలుగు డెందము వారలంచు మూ కేళుల బెట్టినాడ నెదగీల్కొ ని మాలిమి నేలుకొండు యీ లాలితి రాళినోరసేకులా, మదీయ కవిత్వ వభ్రికన్‌ టనవవథాలలో దిరుగు భావవుగూనలు ఇక్షుఖండవుం బనదన మాయ జాలెడు నమానములుశ్‌ మది కెంట్‌ వోయియన్‌ గెౌనలిన కొట్టి జేకుడుచు గొలల మాదుజీలుంటయకెతలో రనీక లిఖావతరంములు రండు గొనుండు మరంద బాండమున్‌

203

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

యగజ్జంబులబలెయానమందునవోరంగుందాట్సి

డెందాలకు

ను జ్ఞాకల్‌గొలువంగటాక్రములు మావోర్యంది

కావ్యాంగనే

జుల్జంజేని నరాతవంబు గడిదింజొక్సి ంవగానూగనో

యతఖ్యాతల్‌ రసీకాళలి మానత చయం బుయ్యాల

జంవాల్డకె

అలితాలం కరణోజ్ఞై వలంబును రనప్రాచుర్వు.

దుర్యందబునున్‌

కలభోద్దామనమానగుంభనకళా వ్యాతంబునొ

గావ్యవుం

జొదకున్‌ మెచ్చాడు వద్యశిల్పమపొమా వీయావ

విద్వేవకుల్‌

గలవాంసాళియ మెచ్చానేడ్చు గద గంగాబోంగ

నాంగత్వ్యముల్‌

చూడన్‌ నాయకనామదేయలు దనాచూడావలేవ

[బ్‌భా

వాలోకళ్త్రయలున్‌ కవీంద్ర చుతుమ్యారైజోయ జీవాల వో

టాడన్‌ మానన మొవ్వు వ్యాధనిచ యం్నభైదం 204

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ యగీనాచుడుల్‌ నేడున్నా రలనాడె గాదు దివిజానీకం ఐబనేకంబుగన్‌ నేనేదో విరబింవ బూని యవుడే నీవోర ళోభానము ద్రానన్‌ లేఖిని బబ్జీతిన్‌ మొగీచలారా న్వచ్చతారానివే శానన్‌ జేరకుడ్తీ విమర్భకరకా నారంబునారంభమం దేనామై చురియింవబునకుడు వందే యందు ముందే యిటన్‌ (భ్రీరాకేందు యళ్ళుచిరంతన తనూ రేఖామ యాూఖాడ్యులౌ (పాంజ్య న్భవొదాంధ కాన్య నృడిలుం టన్ఫారవాజోజగ ద్లారంధర్యాగుడ్యకియాది షణులున్‌ బెనాడతన్‌ నాదు శం

కస, టి స్కా రన్వూర్జీత *ప టఠతములమ త్కావ్యాధ్యురాధ్యద్యులె

ఠి

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

గురు వరేణుగ్ణలైన శ్రీ విశ్వనాథ నత్యనారాయణగారిని గూర్చి స్తోత్రమ్‌ కవితాన్నూూ య రవాన్యముల్‌ దెలియగా గాంక్షీంచి నావేని పా మ్యృవనిన్‌ నీ వెవనిన్‌ దలంవక తదేకాన్తక్తితో డేడుమా కవి నమాట్టగు విళ్ళునాథు (తిభాగంభీర వారాన్ని టిన్‌ శివకోటిరర్సురీ తురీయ వబన శశ్రీనన్ని దిన్‌ బెన్ని దిన్‌ ఎవని యాకృతి మించు హివ్డుశెలళిఖ రై కవులలో వుడమి మూనవులలోన ఎనని భారతి వెల్లు న్లకక దీవమై జగములం దాగామి యగములందు ఎవని మన్గడ యొవ్వు (వణ వీయావమై కళలలో నూరి వాక్సుదలలోన క ఎవని న్థారముగ్రాలు నవనవోన్స వమై బుములలో నిఖిలాని మిమలలోన అతడు కనియను బుషియ దేవతయగాడు కవులు బువులు నుదివిజులుంగలనీ మెలనీ యొక్కు నొక్షాల్‌, వర్మబవ్మ్యూ మూర్తి గాక విళ్చ్ళునాథుండు కేవలావిర్భువుండె

206

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ పూర్ణాహుతికర్తా, ప్రియమిత్రుడు ఆయన లేఖకు

వప్రతిలేఖ

నదలేగాదు నురానురాద్యఖిల (త్రింళతకోబి బభందారకుల్‌

నరియే తన్భు వొనీయ వంళలతికా నంజాతమఖథ్లీ విక శ్వురకింజుల్బ కిళోరమూర్తి కి నమత ((60థభచందర్భని రర విద్యామవానీయ క్తీర్తికిని చంభత్‌ కొండ మూచ్చార్యకున్‌

మాటలు గావు మాప్యొాదయ మంజుల కుంజములందు జిల్లువ

న్నీ తె వెలంది తేట అది నెయ్యముగాదు నరోజు వత్రికా పాటలకాంతి వుంజములమై వడుగెత్తు మరందదారు వే యేటికి నీవు మాకయి జనించిన వూర్హ *ళాంకమూర్తి వే

నఖుడా ! యెంతయొ కాలమేగెను

భవత్సాన్ని ద్యముంబానినీ

ముఖరేఖల్‌ కములందు దోచికవితా మోవోంబుధిన్‌ ముంబచిదయే

కిఖర్యాగ ముల కో తరల్బు రచనా జీమూత వాతూలముల్‌

207

ఎవంశమ్‌ చంపూకాండ

ముఖంంచున్‌ వ్రూదయాంతరాళకు వొరీ మూరళ్లన్య దేళమ్ములన్‌

ఒక _ అసాధారణ _ కావ్యవినోదప్రియుడైన మిత్రునిగూర్చి ఓ నవలా మనోజ |! రుమునోవారవాజ్టుయ భోజ! అకర్థిరం తానమహ్‌ాజీ సాదుజనతా వినుతాంచిత తోజు | వుష్పుతో ద్యాన వనీ వివోర వరితర్పతచిిత్త నరోజు ! కావ్య ధా రానిభగోగినేని వురరాజవి రాజీత! వేంకటే శ్చరా |

అ

ఒకప్పుడు , ముట్టుకుని విడిచిన కావ్యకృతి, కచదేవయాని

అవినవ (ప్రబంధ నిర్మాణాయత్త చిత్తంబునం గవితా తపన్సమాధి నిమగ్నుండనై యరనిమాలభిత నేత్రుండనై యున్న యవనరంబున న

208

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ అదునాదినారత(వదనాయమానజీ వన భూరికల్లోల వనది వాటి కీటక పాఠక(ీడా ఛమూరూడ రమణీయ తాళ వత్రములు సొట్రే గత వురాతనో కాల గర్చకు వొఠాంతర జీరతంతు వతినీరదాటీ నొందర్య రనపొన శందేవాొ నందోవొా దోవాద చిత్తావడులను దాటి తుహిన భాగీరభీ సిందుతోయములుకు విమలకోమల భున తపోవిపీరములును కలిత గాథా మనోజ్ఞ రంగన్థ్రలయులు కోటి నూడ్యుల కాంతితో గోచరి9బె కంటింగంటికి వండ్బువైతరు నభో భుంటా వథిన వ్యదా ఖైంటాకాలనలాల సానిల యూవుడొలాళి నీలాల కున్‌ గంఠాలంబిత పారిభ్యద కళికాకంకేళికా మొల్‌కున్‌ గుండీ భుత వధపభావ భుమనో గుర్చుంగనాబాలకు వలవించె కెలకులం గొలకులో చుదకరటి వుక్కి టినీవోరవువ్కరములు కురివించెతేనెలం గోనలం దిరుగాడు 209

"జనవంశమ్‌ చంపూకాండ కొడవాగుల గాన గుంభనములు నవరించె మంజిమల్‌ నవతృణాంకురణూమి విరినిన సారంగ విభ్రమములు వచరించె వోరి విండు బాల వాతూలముల్‌ వెదజిల్లు చలిని వ్మివువములు ఈ మనోవార వననీమలెల్ట. వ్రందయ గువాల లోవలి బీకటి గూళ్ళలోని కోరికలు లేని యాశా చకోంికలను చేలు కొల్పెను లెక్కలం గీలు కొల్పె నానావిదానూన నూనాళిరనవపానర వీనాళి కులగాన వేణి మొరినె చూతావనీజడాత జాతాంకుర (వీత చోతః పీకీ(నాత గీతి వరదా జాలానిలాలోల నీలాలకాజాల 'హేలావళతీ ఖల లీలమొలొనె ఉత్తాల గిరినరి దుల్లోలకల్లోల నంగీత భొంగీతరంగమెగానె వాయవులు నువన్సులును దివన్సులొరని & వషదీనిందు నంద్యలు భావలెన్ని మహినిద్వుని యించు నవియన్ని గువాలు వీడీ యరీనె మధువును భూమిథై విరినె శాంతి

210

జనవంశమ్‌ కొన్ని అనంవ్లూర్జ అవయవాలు ;= గొజింగివూవుల 'నెజ్టవై ఖన్నుండీ మధురోవా నొనతిందు య్‌జ్డి నందు చిగురాకు దొన్నాలో జీలిభిల్లతల గమ్ము దేనియ ద్రావి సొమ్ము న్‌ల్లు ఆ. నిదాథముయామినీ థ్రుల్ణ నవీన మళ్లికల పోలిక మాలిక్షలై ళంస్న ఖః (పోల్లనితా (బముల్‌ బరగా భూరమయనోవొరవాన్తు శిల్పముల్‌ కొంచెము వంకగా బికిలి కుంచియ తోవిరచించినట్లు తే భించు కనుంబొమల్‌................. చిటికన (వేలి గోఖ విరబించిన కస్తు౦ బెట్టు బెమ్ము తుం జీటిలి విలానీనీ (గుకుబినీమలు డిగ్గి కలనూ నిన్ను త్యజించి నిల్వ గలమా ! గాడంబుగా నాగుమా ఠి 211

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

ఒక కవిమిత్రుడ్ని ఉద్దేశించి (పేమతో రాళిన లేఖ అందినది లేవ నమ్మద మందినది మదీయ బిత్త్రముద్రిన్త వ్యథ శ్యందనమై వ్య (సయ వందనమై యిబకు తఅలియచ్సుల చేతక్‌ (శ్ర/కల మక్లెమాల కులకేఖవరో్‌ బూందవన్విత్ర లోకచా మోకద!ీ నాపూతీ తుతుతమిోక రాక గంజాకరా 1 శుదా శికర వాగ్విలాన బుధ చిత్త వళీకర! రమ్యు భావర త్వా కర! నీకళేవ చభమస్తు దిశా +న్తి ౧న్‌ మూ శిమ్యుండు మవోన్నతా ళయడు చంభత్కావ్యవీయావట్తా... _ షా శేషాహి 6న (వనీద్ధ రబనా నందర్భు గర్భీకృత క్రైజజ్ఞానో రవాన్య వేత్త యని యళ్లేఖించీ యత్భుత్యలా ాళస్త్య్రంబును నల్వుడున్న యెడలన్‌ వాకొందు నో మిత్రమా క్ట ని కాకినాడ చిరుగాలులు గందటు నీటి జాల్లులై యిమ్మురు టొద్దులం గొదమ యెండలు విచ్చిన కల్వ దండ్డలై

212

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ జెమ్యుల వంటి కొమ్ములకు బుర్రలు లేతచులాటి. మొల్ల మమ్ణుని వీంచుగాని డచిగొల్పవు నీవి లేక పోవుటన్‌ మతులు వ్రీతి పతులు నమేయమనోవారో వనన్తుదర్భునీ న్యోతులు మాడు లేక ఒక నాయ్యము తెియ్యము లేకలోకషు న్యతము వోలె దోచును రస్యార్డ కళామయ నీమవోతెనో మ్యతము దోచకున్న దచమానము తావకహైైతి మిత్రమా ఛి అనుముల నుహాకవికి అంజలి అనుముల అచ్చు జల్లు కవ్చులందర్‌ క్యగపో డామవోకనిన్‌ అనువమవేద శ్యాస్హ మహితార్ధవ రాళిని వుఖ్యవూరువున్‌ 213

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ

ఎనిమిది కోట్లు యాంగద్రులము ఎంతయ

వూూజయొనర్సి నవ్తతిన్‌

వినమిత ళీరతన్‌ జరిప వేడుక జేతము రండు దన్యులె

అన్నానీ నాలుక వై

ఎన్నో వేదంబులున్ను వొన్నో కావ్యా

లున్నవి నన్హులు జని

అన్నాయని పీల్తు వెట్టియంభోనిదివో

ఇదిగో నాదు నవొన్ర శరములు నీ ప్రొంకార

దూవమ్యులౌ

వదవంకేజు ద్వాయి మోవీ యొక్సె దక్షమింవన్‌ వేడు

శేవషేందుడన్‌

మదురాంటీయ కనిత్వ ళిల్ప రచనా మారయ్ము నన్‌

తఅవ్నువై

మయ్యదు మాఢడ్వీకము పొళమై వెలయ నస్వామో !

కృష్ణ మార్త (వభో!

జీవన వారి వీచికల జీక్సీ బికాకుల కోకిలమ్మనై

నావనదేశముల్‌ దొరుకు నా యని (ధిమ్మురి

దూరదూరముల్‌మానిడి తోవులన్ను గరిమన్‌ బడువెత్తి

రనంత కాంతియన్‌ |

టోవగరాని జీవనము బొందిన మోళ్లము లేని జీల్నినై 214

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ కవ్లినె గగనాంభోదర

వన్నినె (కోదా తిరేక పావండగుణ

చృవ్నినై హింసాకాముక

రవ్నినై తవీయించు చుంటి రవాగుజరుల్లో

జో వొశ్తంబులు నానీ న్రానీ వినీగెన్‌ జుంబివ్‌ ఖతం వోగయీూ

రావాజ్‌ కొంచెము జిందగీకి దొరకన్‌ రాదాడయు ఈ ఉ(్‌లో

మోనొాందోదయ లేదు దేని వయినన్‌ మోక్షార్టినింగాను త్‌

సోవొం జాబులు బాయ &పీకయ టాన్యంబాయె న్గోమితమా .

అ ప్రియశిష్యుళ్లు విజయా [త్రేయకు

ఢిళ్లలోకొన్నా ళ్భును

ఢీల్లి తదనంతరంబు ఢీల్టీ కం ఖెన్‌

కల్లోలమైన బొం్బ్లొ

వెల్లువలో గడివీ పీదవ వెడలితినిటకున్‌

215

జనవంశమష్‌ చంపూకాండ రెన్నా బృంటీనో లేదో

నన్నయ భట్టారకుండు నడిచిన వీధుల్‌

చిన్సవి నావాదంబులు

ఆన్సన నడువంగ నాగా రాజమ హేందొన్‌

ఈ కారజందు చేతనా

నీకృుతూణుభ్ధకరనుక వొద్రదయో నిశ్చ జ ళజు్యూ ఏకాంతపుజలైమోద ఇరు వదడీయండెన్‌ విజయా్యతేయా

కలకంఠంబుదరించి కావ్వమయ శాఖాకోకిల నస్వామ్మివో విలనత్‌ వండిత కుండలీందిజగతే విద్యా వివోర న్టలుల్‌

వ్రులకింవన్‌ విరబించు నీమదురనమ్మో వర్త గీతా తెలుగుందోలల పాటలాదరలై దీవీంబి వ్యావీంచు తన్‌

త 216

జనవంశష్‌ చంపూకాలచి &౬క మంచికవి కవిత చదివ్ని పాందిన ఆనందం ఇలా ఉంది మా వే జీల్లో తాగవచ్చుం దోళిళ్ళతో ఆదునికళతని న్వూచ్భాజలంలా మోవాక్యం అనో దిగంతరేఖ మోద ఉదయిన్తుంది కవిత లేత రూర్వు బొంబీంలా రాతి వచ్చార రవాన్యవు వానచినుకుల్ని వువ్వుల్లా పరుకుపోయిఐది ఉదయం చొలిగి పోతున్దు నాకల అ 2

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఆ(మ్రపొలిక కర్త అయిన ఒక మిద్రుడికి రాళిన లేఖ

దనజ్యిగహిషా బుషీర్లై

వినృమలో ట్నౌ లింగ కల్ప వృక్షద్భాయా వశదమ్యృతాంధః (వ్‌భ్తవౌ

యెనగును శరభాఖ్య శర్దు కద్దయచం్చడై

నశఖిడాతండు మదీయ వోరిక మదో న్యామాజ్యనింవోననం

బథఖిీలంబున్‌ గొని యాకమించ్చి నను నేయానంద' వ్రైవోయనీ

ఖరా (ంబులకోతరల్చై నతజే బ్మికోడమైై శాఖలన్‌ ముఖిరంచెన్‌ భవద్యామ కము కవితా మూర్టన్య దేళమ్మ్యు లన్‌

నాకుందమ్ముడు వ్రూల్ల నెచ్చాలి వరంతనెల్ష త చూతావనీ

కాఖాకోకిల శ్రావణాభ్రవిల నచ్చ్భాం వేయ రోచిన్సు శ్రీ రాకాచాంద మనీ నిశిథియనుచున్‌ రద్యూక్షర్మపొడితో వొకొందున్‌ ఈబయ్య నార్త్ర కవితా స్వాదిన్ట కూలంకనషన్‌

218

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ కవయొక చందమామ తనకావ్యము వెన్నాల వూనుకున్హు వ స్తువులజిగళత్తు వౌజ్జుయ ముదువత్ముడైన కృతీళయౌళియో నవరన వళ్యతో వొరుడు న్యముడ నేనిక నేమి చెవుుదున్‌ దవళిము వెల్టిగొన్న కలదాతమయంబు నమశ్ర మిచ్చుటన్‌ అ

ఉభయులూ పరన్పర గురూజీలు = ఆగురూజీ రాళిన లేఖకు ప్రతిలేఖ బది నితిని మూ యమనోవార వొఛదయాంతః పేటికాచ్భు హీరాయితమౌ నదమల కవితా లేఖను దొదలో కకునంతనించి ఇల్లును చుంటీన్‌ చివుడుల్‌వేనిన మావిశాఖలు గురూజీ లేఖ లీపోన్చులో కవడుల్‌ మోయనవే ఒకానొక టకీ కంకేళికా వువ్సువ న్హువచంచూవుట కోటీకా భుటిత చంచద్యాన

2109

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ యోగ్యమ్యూ లా కవితా మందనుగందబందుర రజ కలా ర వోరావళుల్‌ అ

రెండయి వ్రోయొును నూశలమ్ము అయిశన్‌ నృ త్యంత రాళమ్ము లన్‌ గండూషించుచునుండె నేటికిని మాగంబీర కంఠద్వనుల్‌ డిండీరమ్ము లు వూర్చుకావ్ధ చథశాండీర్య (భా లుబ్భుముల్‌ పాండిత్య (తిబాయుగందిలములో (దఖ్యాత కవ్టా(గైణో ! ఇన్నా ళల్ళాయెను జాబుద్రా నె మరి వమి వల్పతడీ మానవుం డన్నాచ్యితమటంచు మొరు మదిలో నాళ్ళర్యుమున్‌ జెంచుచున్‌ ఉన్నారంబు దలంతుగాని దయతో నూసాంథతబార్థించెదన్‌ ఎన్నో చిక్కులు భమూనవుంటనినబో ఈ జీవి కీంకెన్ని యో

220

జనవంకమ్‌ చశైపూకా౪ంండ ఒకదుష్టుడు కోరగా వ్రాసిన పాటలు ముకులు లేక వీధలాలు ఈ చాన అందాల గాలి వాన ఆఇంధకారథ లాంటి. అలకలన్న దిట్టి శూర్యబింబంతాంటియుక్పు లిబియిడ్డాము చేరజేని కళ్ళు గారజీ అమ్మి టికీ వొద్దుగా కాటుక బిద్దుదామే రండి ఈ నాన అందాఅ నాలి వాన థి భూమి నించి రండు రంయయన్తూల వాదయ విలియోారు వూలగిన్నాలో తేనెలు పోనీ ఎవడు పోయా తేనె సోనలే వండ్తగ లీళ్చీ పవడుదిద్దాడు వండ్రకెవడు గింజను ఒక వరమారం చేశాడు నెమలి కొరకు గగనంలో నిలివీ రెవడు మేథూలు గగనానికి ఇందడనును కానుకపవరి బారు (ట్రతుకు వితికి విజ్ఞానం మనిషి కెవ్చురంచ్చాడు మనిషి నుంచి కాంతి పేతికి మువోత్కుద్చు చేశావ శైలే

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ తొలకరి మేఘంలా వలపు కవిలో తొలిచినుకులు చినికి పోయినప్పుడు వచ్చీరాని శ్రేమభాషలో చెప్పిన తొలినాళ్ళ శ్రావణ మేఘాలు శావణ మేగుదెంచెను విశాల నభమ్ముల మేభుమూలికా రావవరంవరల్‌శవణ రమ్యమ్నులై వినివించ్తా మాదుకీ భావము అంఠురించి మధుపా్యాతను జేనె మదంతరాళమున్‌ నీవదనారవింద మొక నిన్తుల ళోభవాలార్స్చె నెచ్చాలీ మూలతి తీవె వూచిన నుమాలను రాలిచిగాలివీచెనీ అాలకలుం ద్వాదాన్యమున లాన్యము చేనె వినీల వీథులం దాలలితంవు వేముములొయాలముగా జనుచుండి బిన్యుము త్యాలను రాల్చి పోయె చెలియాభవదీయ కపోలనీమ పై కఖకాలమ్ము ను మానిపోని వజయాభ్యాగమ్యూ లం దౌట్పి (కొం దల వుంభూవులు వివ్పీ చిత్తమున నెత్తావులట్‌ బురగుల్కోల్సినీ వచలతుం దీవియ జీక్సీ నొక్కు మని ఈ వాలాడు వన్న బీకా 222

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నృలు వంవించెను వదూతిక చెలీ! ఇగెకొమ్మ్యు (వపేమాంజలుల్‌ అ ఒక మిత్రుడు అష్టావధాని, ఆయన్నిగురించి బులునుకులాభ్దిసోమ ! రనవూర్జ వబోనిచర్లైుక నీమ! ని ప్కలుషగుణాభలిరాము! కనికల్పమహీరువా గోగినేని వ్తూ ర్వాలనీతదామ ! ఆటలవారీ వివొరీ కృత యావదాంగద భూ నలయ లలామ ! మిత జనవాంభిత వేంకకు రామ! క్లేమమా! దారగ జోడుగా తృదవదాన విదాన మథధిండగౌతమా వూరమువో లెకృన్ణ్ల వలె పొంగులు నారెడు దాక్షీణాత్యకా వేరిడ్సురింబలెన్‌ దుముతకు వేళ యన్వరళ ట్ట బాణ తూ జోడుడు నీరుడీతడని నిన్ను దలంతుము మిత నత్రమా | 223

జనవంశమీ చంపూకాండ తలుగు ఎనేలీ నాలుగు వెరుగులూ తిరిగి

ఊగర్రూతలూగే మదితో తల్లి మృత్తికను తలుచుకురటూ తెలుచుందేశయునం జనించితిని ఇందేనేను దోగాడితిన్‌ తెలుగుం గొమ్ముల కోకిల మ్మ శయినా తెల్లున్నుడుల్‌ బల్క్బుదున్‌

తాలుగుంటిళు గాలి బీట్తు దముచులడేశం వు కూలంకషా

ఉజలముల్నొదావుదడు తెల్తు నేల వయినే చాలింతు నీ దేవొామున్‌

ఇది నా వూద్వులనేల ఇచ్చుటనె వారెన్నో దేళ్ళు జీవించిలీ

నదులం గొండల గానలం ఖితికి నాశాజోగ ఖాగ్ధామ్మూతిం

బొదలండేనిరి నీర్డులె కృషళ్ళులై భూలోక దేవోండ్యులె బుద్యుళై వండీత్నులె కవింద్రజగతే మూర్గనుఖలె దన్యుులె అటు నీంవోదీటు వేంకటాదిగల యీ యాంభక్షమా ముండలిం

వళ్ళూశాతాత్రయు అంతరోక్షయూలకై న్పర్ణించు నర్థించుచుణ్‌

దట వక్షమ్ములు శాఖలన్‌ బొదివిముద్దాడున్‌

224

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ మువోనిర్హ టీ నృటికన్వుబ్భా శుగందిలా దరములన్‌ వర్ధించుమేభూవబల్‌ నటదుద్యన్హు వ రన్యభాలికల వై న్హనాంమి వూరంబులన్‌ అటు నీంవోదిటు వేంకపాదిగలయీ యాంధక్షమూ ముండలిన్‌ చటులా స్ప్ఫోటీత మేథు నీమలగు (శ్రీ లాగ్రబాగంబులన్‌ నిటలాక్షుండు జటాకటావాతటినీ నిర్లోవ ధాటీ నము ద్భోట నాట్యోత్కట కే? నల్పు నిరు నంధ్యాకాల కూలంబులన్‌ కాని ఈ నాడు జెల్లు దేశాన గుండె లెండలంగాచా ము్రగత్రష్ల లెగయబచుండె అందబందాల వెన్హాల అన్తమింబె కాలచగశ్రాల వరుగులో దూళిమిగిలె ఠి 225

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ ఇది విరోధినామ నంవత్సర ప్రశస్తి గందాందక్షి తివాల జాలము భుజూకండూతిచేరెండం నృందావారములాయెవీడితజన స్వాతంత్రవిచ్చేదకుల్‌ నందింగూఐమి కళ్టోనారలు తభ్రాలందేల్తువో లేకయ ద్దందానంబుల ముంతువో తమరి వేరే బీత్రి గల్పించెడిన్‌ అయ్యానైక యగాతివీడిత మనుష్యా నీకమందుద్ధవం దియ్యెన్‌ నూతన చేతన (టథలికన్‌ న్యాయోదయాల్లంబుగా కయ్యంబుల్‌ కొనసాయ యక్ష్రవతి భ్తక్త శశీకిన్‌ బూమిలో కు య్యాలించెడీవారలుండ ర౮చటం గౌంతెత్తు మంగోల్చినన్‌ కనదాది త్యకిళో రకాంతి కెచయిా కరు జ్య భుక్కేతనా రుజోము (ప్రాభవ నీచికా నికరముల్‌ లోక్కవ నేకంబులె ఊనతా మోద కరంబ్నులై తరలి రా సాష్టాంగ దండబులం 226

'జనవంశమ్‌ చంపూకాండ దనరం జేయక యడ్తు బెట్టుటకు నాద్యంబే" కృపాజుంబులన్‌ అ ఇయం పుత్రీం దూరగతారి విచింత్యు రచితా

డిపికా రావమ్మ రావమ్మ నా బిబో తలి

ళా ణయ రావవ్ము రావమ్మా నా పొట్టీ తలీ

య్‌ ! ఆకనం మన మద్య ఆవులించిందమ్ము భూదేవి మన మధ్య పొందు బావీందమ్ము

రోవమ్లు కాలవేభుంలేని నీలిబాటల వెంట చిజణుగాలిగుల్లాలు చెరచెరోలాగేటి' తౌలియబ్బు తేరెక్కీ తేలిరావే తల్లి రావమ్మ

తారల న్నయేరి దండగా (4 చ్చాను వండు వెన్నెల జిలుగు వరికిశో తెచ్చాను

227

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ నా (పేమ వెల్లువల నావలేకున్నాను రావమ్యు అ కా! ౯-1 కి యేమ, పెళ్ళీ కైలాగొకటి | ఇల్లాం క గోడలు కాదు వెళ్ళుంటే వరాయి యింట్లో (టటతికే ఒక కోడలు కాదు (వేమించే నా నాభుడి మది (వహించే కృష్ణా నది (నేమ కెలా పౌతువు లేదో మనను కలానేతువు లేదు వింతయినది ఈ వేదాంతం వినగలిగితె అనాంతం జాణతనం ఎరగని కాంతల జీవిత మొక విషాదాంతం 228

జనవంశమ్‌ చంపూకాండ మొదట చూవీన (వేము జ్వాలకు చుటూ తిరిగిన వోమడ్వాలకు క్‌ు అర్ధం ముం ఇంతేనా (వేమం టే మంత్రాలా భార్యలు మన బరువులు మోనే మయననులేని యంత్రాలా అ విట్టవ భాషా విధాత కవిసేనమే నిఫెస్టో వప్రటేత బుధజనవిధేయ శేషేంద్ర నామ ధేయ కవి వర్య ప్రణీత ఆధునిక మవోభారతన్య అనుబంధ కావ్యం జన వంళమ్‌లోచంపూకాండ నమాప్తం. 2209

జనపంశమ్‌ యుద్ధ కాండము ఓ భారతీయ అస్థి వంజరాల్లారా 1 మో చేతుల్లో జెండా లెగు రుతున్ని మో ముఖాలు వడున్తునప్లే ఉన్నాయి నేశారు మాదేళపవు జెండాను మోకష్టాలతో మా కన్నీళ్ళతో మో శరీరానికొక చొక్కా ఇచ్చుకోలేకపోయినొ మో దేశానికొక జండా యిచ్చాడు ర్తక్తభిందువులు రాల్ఫాడు అకాళం ఉల్కుల్ని రాళ్సినట్లు మోరే వజలు ॥ దేశయనే పొత లోభాషిన్తున్లు జలాలు ఘోపిన్తున్న నముద్రాలు మో విజయం కోనం న్వప్ప్ట ల్ని జంకీతం చేశాను మా న్వప్వాలకోనం నా న్వప్పాలన్నీ బలిచేశాను మా కోరం పాడే కాగితాలెన్నో నృష్టించి తంవుల్లోకి ఎగరే శాను విథలత్పుం అనుభవిన్తూ వినుగుతో నడుస్తున్నాను ఎవ్చుడ న్నా విన్నారామిడు 236

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ పొలాలు అరవడం రన్తాలు అరవడం మోడు న్మిదిన్తునా అవి అడున్తూనో ఉన్నాయి చూడండి ఈ దేళం ఎలా బిరిగిపోయిందో ఉ4నా (వజలారా ! మారందడూ అగ్ను వర్చుతాలు కావాలని అడుగు తున్నాతు ఛి ఒదే సోదరా ఈ లౌజ్‌ న్చీకర గొంతుల దండయాతల్లో ఎలా నిదిన్తున్న్హవురా, వెధవా మళీదుల్లో మైకు మందిరాల్లోమైకు పెళ్ళికిమైకువండక్కీమైకు వోటల్లో తోటల్లో దళదిళిలా త్నాలై ఓండోొపెడుతున్న మైకానుర గర్జన! రాగమై అత్భుని మేల్కొల్పిన ఆళద్రమే రాజకీయ దోగమై మనిషి వచత్పుంలో &క భాగమై ఈ నాడు వేటాడు తోంది మనల్ని ఇది ళట్దంకాదు ఇదొకదౌర్హన్య శక్త రం

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంద రూపాయి. చూస్తే తెరుచుకునే నోళ్ళన్నీ లౌడ్‌స్టీకరు ద్వారా వ్రవహించి మనగ్రామాలోకి మన పట్నాల్లోకి మన ఇళ్ళలోకి మన గుళ్ళలోకి వంటగదుల్లోకి పడకగదుల్లోకి గజీనీల్లా దండాయాత్ర చేన్సుంకే నిన్సృహయులంగా వడి ఉన్నాం. ఏకాంతం కోల్పోయిన నిర్ణివనరాకృతులం క్రూరకఠోర శబ్బనమూ హోాల్లోపడి కొట్టుకు పోతున్న బలిపళువులం నొదరా నీవు న్నిదోపానివి |! మనిషీ మనిషీ మాఖ వినడంలేదు లౌడ్‌ న్పీకరు మాట వింటున్నాడు అందరూ మైకును పొందలేడు తెలుసా |! ళజుళిఖరా గం ఎక్కే వీరడుమననాయకుడొక్రడే మన నిదాదొంజనడు మన శాంతి శ్వూవు భ్షోకుడు శప్టాల గాలివాన'వీస్తోంది అ 232

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ

వలుకలేదు విగ్గిని వలెత్తుమూ అని

కనశలలేదు కాని కాలమువయి

ఈను బూనలేదు కాచున్నువారిపై

గానీ యనకలేమి మోనీనాడ్య

కాని యొక్టునాడు కాళ్ళ చెన్చులు లేక

దార నేయచున్ను తరుణముందు

కనులనీడుగమ్మె; కాని కాళ్ళేలేని

వాని జూచి చింతమానినాడ

అంభోదులు ప్పొంగి యాత్ము బావణవుల్లెత్తి

స్నే వాళికరములు చినుకుచుండు

జాలిల్టి కలంలో ఛవదరింబిన బాల

నీలమేభుము వానజూలు గురయ

చివురించి వూచినచిక్టుని యడవులు

కలికితేని యజుల్లు చిలుకరించు

తటడుతల నలె కొండయొుడినుండి వరుగొత్తు

నెలడేళ్ళు నదులతో చిందులాడు

గిరులు దీవించు వివథ్రలకరజి లేచి

ధరణి మాయను క్షమియించి తళ్లివోలె

వుడమి రరమయనృష్టీలో వుబ్జీ నేను

గానీబడుచుంటి నిదియేమి కారజమ్మొై ? 233

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ తలదాచుకొనుటకు నెలవు డేనెడు లేదు అనయంబు నాదేళశమనుట యేల కఠజువు గాలుచునుండ కనికరించరుగాని నాజాతి యను భ్రాంతి నాకు.ఏల క మనిషిగా తలర్వొత్తి మనలనీయరు గాని నాదు నంన్కతి యని మిన్సంట నేల? నామాట (గ్రామ్యుమై నగుబాటు వాలాయె నాభావయన్ను యానంద మేల? నన్ను బోలిన యావదావన్ను జనులు నాదుజాతిగ భావింతు నాదరమున నంతియేగాని దేళవ్నేదాన నేమి ఇ దానుడనుగాను మూఢవిశ్వానములకు దివ్యమై దిగవచ్చు భవ్యభాగీరఖి నీడు నీకొంగు బంగారు గాదు అమరవీదుల నేలు పామగింశ్రేణులు మునయింటి యావులమంద గాదు తరులతాదబంధులో దండకారణ్యమ్యు నీదొడ్డిలో బీరపాదు గాదు గగన నంవర్తియా థభునభూమివక్షమ్ము భరతదేళంబు నీవంచగాదు

234

జనవంశమ్‌ య్యుద్ధకాండ స్వార్రభావాలు లోకాన జల్లుదేల 2.

కొంబెవుంబుద్ధి నిన్హాచరింబె గాని

బీమకడనుండీ ముక్టుంటిభామ వరకు

చిభ్లిగవ్వుయ నీ తాతముళ్లెగాదు.

ల! అమిత్యతూర జగమ్ముునన్‌ జన నమూవాంబెలై యల్లా డగా కమనీ యాళ్లపిపానలో (వణయ శాఖా కావ్యమా మాంనలో శమయం టెల్ల వ్యయంబోనడ్తు రు. మువో నాపొత్య జజ్ఞానువుల్‌ విమలంెనది చూడఢకుందు 65 నావేదాంతముల్‌ కాల్పనే ఒక కన్నీటి కణమ్మ్యు బాల్లు రనతూ రోదాల నాహిత్యముల్‌

ముకురింవంగ ననేక క్యూతిమ నుము న్నూర్తి చృటొనాబీకా నికటాంతః వుర జీననస్థితులు

235

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ వర్థించంగపొంగారునోే _&కసాపొత్యరన (వసారకణమే నుత్పున్నమై మెన్నడున్‌ వ్యథచేదీరులబాద కొళ్టుతముయినన్‌ భావ్చుయ్ము రాకున్న బో వదబందమ్ములు బందుర్యవజయ ఖావన్చందనందోవాముల్‌ ము్రదులమ్ము ల్‌ వదివేలు కూడ్చుమది సాపూత్యమ్మై రాహిత్యమై నిదురం భబోవును గాక కాలకుబీలో న్వరంద అందూకషైై చదువుట గొవ్చుగాదు ; ఒకనాగ౧ర మంతో విషాద సాహీిఠతీ క్‌దన వదార్థ శంకలిత గ్రంథ శమూవొము నవాని 'మెద్దరు (టదుకుు గొవ్చుగాదు ; చివరం బిల మ్య్ధము నిత్యజీవన (థన నమన్వయంబగు తెరంగున తాను బరించకున్దు చో 236

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ (వేదమును గూర్తి గ్రంథములు పెక్కు రబించుటకన్ను వీడితశ్రామిక కోట్లిక (బతుకు నర్జుము వర్చుమువోలె మంజుల (వేము నుదాలవాల మొనరించుట ఖావ రసార్హ్ల/ సాపొతీ న్వామికీ లక్షణం బగును ; చాలవు శజ్టనమూవా మోవాముల్‌ వుశ్తకమ్ములు చూడ మత్త కమ్ములు పోవు జగతి జాడ చూడజూాలరందు ; మయనుచర్యితలందు మహిమ యేమున్న్హాది ? కనుడు చదువుడు మనుగడ చం/త (టాళన్త్యంబులు ళీత్లూల ₹ఖర (టొంతమ్ము అన్‌ వెౌట్టకే కాళిలో గయలో (వయాగలో మవో గంగార్డురీ తోయములట్‌ దోనీళ్ళంగొని (ొగినట్లుగ నే ద్యోతంబుగా నున్న యీ రాళీభూత మనువ్య గాథకడు యే లా (ంథ శందోవాముల్‌

237

పనవంశక్‌ యుద్ధకాండ నానావంక కళంక నంకలిత వు జ్రిన్షేత జాలందునన్‌

గానం జాలవు వూర్ధరత్యమును ; నీ (ంభంబులన్‌ వీడీశో

కానం దేలు (వంచ మూనన మువో

కాసారలీరంబుల్‌

జానౌ జీవన గంగ దావుమవి విళ్ళ/పేమ వీయావముల్‌

తి

మున్నులు వుంకదింవ

భన మేభు వరువర లట్టవోన వి ద్యున్న వదీదితుల్‌ గొలువ

తోయదధి భీకర లర్టాచోయ

(దబ్బాన్సు ముకై వయోదముల వాటునకుం (గవాతారలేగో

నభ్యున్ను తమూర్త్షివై నడచి పోడొదో వెచ్చటికోయి పొంథుడా |. వైబన్యుమ్ము ల మాడగా బ్రతుకు (తోవల్‌ ళోకమూకందుల

238

జనవంళమ్‌ యుద్ధకాండ న్వేషించున్‌ వ్రాదయాంధకారాగువాలెన్‌... బిద్వేవష రోష ర్భురల్‌ కాషాయ ద్యుతి వజ్వులించు మరియం గాకోల కూలంకషా 'మోచంబుల్‌వినివించు విళ్ళుజగతే మోరాటవీ నీమలన్‌ నీతి వాలుంగలేదు నవతనీత మయనన్సు వసింవలేదు వి ఖ్యాత మనీవనివ్చులము న్వార్లో వీశాచ నిశాచరోగ్ర నంథూత్యచచండ తాండవ మఖండిత రీతిగనాయచున్న ఈడజాతి మతాది నర్జుకుల చశంకుల వంకిలమ్రైన నీమలన్‌ విరయగావిన్భ్చులించములు వేయి శిరసన్సుల.న్నాయుదారిలో గిరకెన్ని యుండు, గండుబులి కీంచక రోయలువుక్సిలించుచున్‌ తరువుల చాటునశ్‌ మనలు ఇబెర్భునురీచులు దారి చూవగా

239

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ తరలుము వొంథుడా! కఠిన దర్భా వథంబుల థిడైపాణ్నోవై కోవములేకగొవ్చయనుకోళ దురాశకు లొంగిపోళక్త దో యావదో వచ్చిశ్‌ దనమదాంధుల బీతికి పాంపోళ్ల నీ లోవములేకదీనజున లోకముఫై దయబూనివెర్క రం తావములేని జీవన వథమయ్యుూ వరించి చరించు మెంతయన్‌ దనము గతింవనీ ౧౧నతారలు దాడుజీమాద రాలనీ తనువు నళింవనీ [ట[్‌ళయ తాండవసై ట్‌ (కుంగిపోవనీ చునతు భలింవనీకు మలిమూానము మూనము కోలుపోక్ర్ర మా భనతరో భాగ్యావంతు అదికాడలుమార్చొ నిరేనియద్దలిన్‌

240

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ అదియొక దర్భ దీక్ష వరమార మవోన్నుత ళృంగనంగలేన్‌ (దుకు నపేక్షవిళ్ళురమరమ్యు జయించులు కాత్యు లక్ష ఆ మందువ్యాదయ (వనశూనకువొరీ వివారీకృ తవసహ్నీ కీల తా నదరగు దేనికిం బొదర దారదు మారదు, వోడుగాలికిన్‌ వెరవకుమోయి విళ్చువదనీమద విదా దుగ్రధాటికిం బరవకుమోయి దర్భమయ పావక దోచులు భూకుటీర కోలటరముల (వజ్వాలింవగో భటావటలీ వటు జాగ్రద్యగమౌ వరతవు కేల బూని యొక భార్గవ రాముడ్యవై బరింవ్రునూ ! అ వరద వచ్చచిందోయి వరద వచ్చింది ౧౧న భుంటా వథం కదిలివచ్చింది 24]

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ నివదాచలందాటి తుపూనాచలం దాటి వనుదా తలంమోద బముశబునలు కొడుతూ భంగ చంథూలతో పొదమెబ్దింది పాత కోటలు తాకి వగల గొట్టింది విను వీథి ఖేదించు వీరతాండన దాటి బిళ్లుకందరకోటబి 'విజయ మోవషల తోటి (ళయ మేభూలలో వంతమాడింది యెల్దదిక్కు లమిదవెళ్టివిరిళింది కొండ గోయలకోన కమకుమించిన తీతి చిగుదెండు వెల్లువబు చిందులాడీన దీత్ర శల్దగొండ మాదో నాట్యమాడింది ఆం(దదేశాకాళ మావరించింది ;= అ

తమచుట్టుం జఠరాగ్ప్న వో్యత శిఖలు భ్దండ (బండంబ్నులె టమియించంగచమువోనమున్న తసీత (ప్రాకార కుడ్యమ్ము లన్‌

వైడీవీ

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ శుమనోమంజుల మంజరీవనములో అద్ధాంత గర్భములో తమిదీరం భుజియించువారు నడులో! బె తేయలో ! అందులో! అశువుల్‌వాతుడు నోరులేని నినువుల్‌ వో ఆకలోయంచు, దు ర్లువ్రరనాయాన నిరాళలం బడీ జరం భాగర్భు నిర్భాగ్యులై వళవుల్‌ వోలె శ్రమించి చత్తు చటం భావింవగాదాగరుణం బనలిలోకము లోకమూ ! వివభుజం గానీక వల్ళీ కమూ |! రుదిరంబుల్‌ మదురంబ్లులై వటు(క్రుదా ఠోచుల్‌ నుధావీచ్చులై బదిరాందుల్‌వివారంవమేరుగిగులం భట్లూకలోకాదిక వ్యదితానేక మనువ్య జావ్చుజలముల్‌ వారాళియై వపొంగుచో నుదయించున్‌ నముద( విఖ్హవముతా న్నుబై బథీవంబో యనన్‌

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంద ఆఅమియించే శతకోబిమానవుల కా శాజ్యోతి లేదా ఇ నివ టీమి బాదామయ కాళరాతికి ఉద (శ్రీరేఖ జన్ఫింవదా 2 నమనొభాగ్యు దినంబు వచ్చి జగతీ శంగ్రామ రంగమ్మ్యులన్‌ రమణీయోడి ఏల శాంతి నౌాఖ్యమయయ నాామయాజ్యందబు వర్లిల్రదా య్గి ఎందుకు రాదు విళ్టు గలే మవాతీ శడకోటి తంత్రుల ముందుకుపోవురోజు ? చర మోగ్రనిమేవము భూనభోంతరో న్చుందిత కంఠనాళమయి నాంద్ర తమోమయ వీడితవజా కందరగాడఢడనుత్త భుజ గమ్ము లమేల్కొలువున్‌విమ్నుక్షిత రండి అభాగ్యులార బదిరాందక వీడితులార్య రండి యీ వండినచాలు వళ్లెలును వట్టణముల్‌, గిగినిర్హ రాదభూ మండల మెల్ల మొయది | 2డీ

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ యమాయక ళృంఖల (దెంచ్చివైచి యాఖథిండలమూర్తి దాల్చుడు

జగమ్ము జయించుడు వచ(డిధాడ్డులె ర్గుర్డలె రక్సముపాంన్స ళఈళ నవా

శ టొణముల్‌ కూలన్నీ మురిమెంబొవ్చు కుటుంబముల్‌ చితికి నిడ్మూ లంబ్బులైె పోవనీ

వెరన్సృండెందక ముందుకే గుడు నమా విడ్భూత(పాత్యవభా

భరితందైన నవవవంచమద్నె యా వ్వోనింబె (పాంచద్ధతిన్‌.

కులగ్యోతమ్ములు మాకు లేవు, దనిక (ూర్థియా వీడిత

జ్వలిత (పాణీచమూ నమూవా మొకజథే నత్యంబు, ఊవోభుజా

ధళముల్‌ విప్పిన విళ్ళుమ్తూర్తియయి ళం ఖారావముం జడేయడో

దళిత శ్రామిక బీవులార! భువన ద్వారంబు బేధిల్టగన్‌.

అ 245

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ మనుజకథామదనంలో వెలువడినవి ఏవంటే నశనమాజం అరణ్యం భుజబలం ళరణ్యుం వరమూదం హారణ్యం థి ఆగర్భ శ్రుమంతుల. కావఖతయిందభఖిలడుఖం వారనత్తు నూత్రాల్లో వగు తోంది వతుంధర నిండు వండు లాంటి నేల నిలువునముక్కలుచేని నెామడు వేయచున్నాడు ఖభవనాంతరో నీమల్లో అడుగు నేలకును నైతం కారనాల కంచా గ్జీ నిలువనీడ లేని దళను నెలకొల్టారంతటను కాస్త మనం యాచిస్తే దేళదిమ్మ రీండ్ల తెగకు 246

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ చెందకు న్హు వారంెందడు

ఇది నాయిల్రంటూ ఆచంగదార్థంఇదియే

నా ఉఊరని నేలలోకి వేళ్ళుబారి విలనిళ్లే

వాంెందరు వననుమతిలో నీల్కుతౌరల కీటికీల్లో

వకవక నవ్వేస్తు న్నా

రాగర్బో శ్రీమంతులు శాననాల అద్దంలో

నరడూవ న్వాళ్ధం తెగ

జూచి మురిని పోతోంది అందులోన చూచుకొనుట కెమయున్నుది దానిమొవొాం సౌంత ఆస్తీ వుంతల్లో వ్యావీంచిన ముళ్ళవాదలు అంతు లేని చళ్లూలు

24/

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ న కట్టు దిట్టాలు స్లీడలు బేరవుగదిలో “పెద్ద పెద్దలాబుక్కులు గాజు లీడు వాల్లోనుంచి గుట్టలు గుట్టలు గావడీ (గుడ్లు మిటకరిన్తు నవి వేడివేడి నిట్టూడ్పులు విడున్తున్ను లాయడ శాననాల పొదల్లోన శంచరించు నరీశృవం ఎల్లలేని జగమొ స్తే యేమవుతాయీబుక్కులు యీ అన్యాయ వణిక్కులు నశంకురాతి చలిమంటన నవాగమనం చేన్తాయి కులమూజాతీదేళం అనిఒక మిథ్యావేళం కలిపీంచా రది మోనం &క్పురంగుతోవెలిగే ఉదది మేఖలాగోళవు వట మంతా పాడు జేనీ 248

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ చిక్కి రిబిక్కీ రిగీతల చేత నింవీ వేళాడు మానవ పకత్వాన్ని నిలివున చింపేశాడు ఉఊదయించెను ఉదయించెను యుగయుగాల మొద్దునిద కతుద్వానన బెవుఎ దినం లేబినిలిచి మేను వించి ద్యావా వృథ్వీ మార్గం ఆ(కమించి ఆవులించి వలికీించును (వజామూర్తి అతినమోవ మరుదెంచెను నర్జుధరా నంతోవం పీడిత జనవీయూవషం తుంభవ్యష్టీ ఈరివీంచే దురర్యవచండాద్రి భ్‌బ్గ ద నశందోవావు దండయా(త 249

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ

ఈ వెల్లువ కల్లో లంలో

ఈ గోడలు ఈ మేడలు

ఈ నీతులు ఈ బూతులు

ఈ జాతులు ఈ దేశాల్‌

ఈ వీడిత జనపాకాల్‌

థట్‌ ఫట్‌ థట్ళుని

చెల్లా చెద్దరె పోవును

కుదు యట్టంగా కూలును

మృత యగం నిరమించి

కల్టత యుగం అవతరించి నిర్వానిత నిమ్చాన్సుత

నిర్భుల దరణీ న్దలివై శుఖళాంతులు వర్ధిల్లును

అ కరిబీకర్యగావా కంఠలుంఠన వేళ వారిదరంబిన చ్యక్రఖరమరీచి కుంభినీదరో నముజ్ఞ్రంభ మాగెడునాడు గోత్రాం దాల్చిన తులిళద్రార వ్యృథివీళనాళనాలీల కాలంబున 250

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ ఖార్రవుండెత్తిన వరఖట పూతి కాలకేయాది రాళ్షన మోర వదనాడు గాండీవి తీనీన కరకుకోల న్శు అతివథంబులరయుళివీంచజేయవలయ వశనుధ కలికాల రాళ్షన వర్లదుర్ల ఖోదశోద్య(గదాటి గుంభింవవలయ తత భయంకర కవితా *ళతఘ్నీ అరగ. అ మో ఆదునిక జీవన లిల్పిలౌజ్‌ న్పీకర్‌ మాలీడల్‌ అవోరాశత్రాలు వమనంచేశే నాగరకత భుజించి భరత నాట్య భంగిమల్లో వంగి పోతున్న & (వజులారా ! నాన్నే హీతులారా ! ఒక్టుటి నామాటవినండి కంఠాలు అమ్ముకుని శబ్లాల పాళవిక శక్తుల ఊరేగింవులో జెండాలు వుచ్చుకుని పోతున్న వయన్కులుయవకులు శిటవులు నీలు వుడుములు అందరూ వినండి మ్మితుడు మార్గదర్భుకుడు వేదాంతి అన్నీ అయిన మా *జ్ద బ్రన్మౌ మొ మదికి విడుదల చేశే కఠోర [ఈూర అఖండ ళట్టు (బ్రవ్ఫో ండదండ యాతల్లో 251

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ

కొట్టుతు పోతున్న అమాయకుల్లారా రండి నిళ్ళబ్దం &కఠి ఉందని మరచిపోకండి శాంతి నిళ్ళబ్ధవు అడుణలతోనే నడున్తుందని తెలుచుకోండీ

శప్టుం నంవారిన్తుంది మనిషిలో ఉన్న ఎన్నో ము క్తుల్ని

నిర్లేతుకృదైర్యం దాని కవచం = ఎన్నో గొంతుల్ని లౌడ్‌న్సీ కర్‌ కంలంఒక్టు బీనొక్కీ వేస్తుంది

వివేకాన్ని వదిన్తుంది ఆలోచించే వ్యవదిఇవ్రాదు నా వేణువు మనిషి శర్షేరాన్ని కాదు అత్భును లేవుతుంది

శరీరాన్నా వ మునుగుదారి కవి అయినా లేవుతాడు అళ్టును నేనే లేపాలి

శరీరాన్ని లేపినా మళ్ళీ కళ్ళు యమూన్తుంది

కానీ నిదురించే అత్భు కళ్ళు తెంస్తే

ఇక నిద అన్హుది లేదు

జాగ్యతి కూర వాస్తాల్లో నుంచి మనికి

ఇక జాం పోలేడు పారపోలేడు

వేణు రంధ్రాల మోద నర్తించేవి నా అంగుళులు.... బాద చెక్కే నిళ్ళబ్రశిల్పం నాముధిం....

కేవల నిళ్ళబ్లోపానిన్సి నా వాక్య వేజణువులూదే

మాదుది లో పారవళ్ళుం చెందండి

మొ నవాత్ర నాడుల్లో ఉన్న శక్తుల్ని కుం

252

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ శంవాంంచి ఒక వరాబిత యుద్ధంగా మూర్చిన మానవత్వాన్ని వెయ్యికాళ్ళు మాద నడిచే దురంలా చేశుకోండీ

జెండా వ్యాపాడలు మోకు చేనస్తున్హు అపార నష్టాన్టి గుర్తించండి.

అ

ఉఊదుదులీది ఉత్తాల

హిమ్యాదులెక్సి,

ఉడునీధుల కదిగమింబి,

ఉప్పొంగిన ఉత్సానాం

మూనవ మవో నరమూవొాం;

వరంిణామ (వవావాదారా (త్యక్షన్తుదూవదేవాం

ఆఅవో ! ఈనాడేమో

• ఆకాళం అంటలేక

అడగారిన అంబుది కెరకుం

ల్హాగె వేచవికాలవు

వ్తాగ్రె ఇక్రపాడ్యమావేళా

ఉళిరేఖకు విడుచు నూలు

పోగ్తె అడగారందేమో !

253

జనపంశమ్‌ యుద్ధకాంణ వరమాళ్తవన్థానానిక్షీ వరివూర్హనరత్వానికి వంకమించి వర్యాకమింవిన వరిణామ వ్రచండవేగం కంఠేకాలుని జడలో ఇకల్జించే-నిర్టరీలాగున నిర్రీవ తమన్సమాది గర్భ ౧లో దుర్భర వ్యదలో కార్యానిపిన (కుభలో భుంగిపోయి కూడ్చున్హుది మానవత్తు నిదోవొం మూ న్వేచ్చ్భా వత్రాలను విచ్చేదం చేస్తుం జే అంతరాత్ళు అ(కందన అడవిలోని వెన్నాల్లా అణగి మణగి పోతుంజే మా తియ్యని కలలన్నీ మటుమాయం అవుతుంటే వివోయ న్యేతుడ్డుయి నవోయ హీనుడ్డుయి దీనుడ్డుయి 254

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ అదైర్వ వర్యంకంలో టమాజనిత వంకంలో వడివోతూ దిగబడీపోతూ, ఎదుర్కొన్నేనెతికళ్లళ్త, తిరగబడ్నేద్రార్పున్నూర్తీ, ఉఊదయించక మది యించుక జొంపోయి, కాంతిరేఖ లాంపోయి అయ్యో నే నీ దోల్తో ఈ నిళలో నిలువలేను నా నర్జ్వునెల్హ యవ్లులను ఖాదామూవీకొ దంద్రలు వటవట కొరికేన్తుం టే దేవాం మవో్రళీలా వ్యూవాంలో, నిడుత్సావాంలో చిబచిట నళించుతుంే ఈ దళలో ఈ నిళలో నిలువలేను, నిలువలేను. 4 దివ్యజ్యోతులార! సదిక్కులనున్నారో బుత్మ్చులె అనిమివ్మలైె

25్‌5్‌

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ వియదథ్వంలో (భువ్లులె విలనీల్లే తారలాలో (త్రిభువన దీపొంకురమై వెలినే నుదామయోక్తికీ వీనులు వీక్షిస్తున్న య్‌........ నా నాడుల్లో ద్తం ఉత్తుంగ తరంగితమై ఉప్పొాందుచు ఉంరకలునేనే, నావ్యూాదయం నవవనంతో ఉదయంలో వడుగులెత్తి నే నుజ్జీవం పొందే నందేళం యివ్వండీ నే నెవరో గుర్తించి, దళదిళశాంతాలు నిండి, కాలొంల్‌ (్రబండవేళా నముద్ద్రంభో శంభూద్భట బిళ్ళమూర్షినై వెలినే నందేళం యివ్వండి దానవ నందోవొళిక్ష 256

జనవంళమ్‌ యుద్ధకాండ ధర్భు దేవతా రక్త

వరించి దరించిన

(డా భజాదండానికి నముద్దండ గాండీవం నంనిద్దం చేయండి వినువీదులు బేదించే

ఎిళ్లు (వీయ శంఖారావం వినివీస్తే, మా మూర్తులు కనిపి స్తా

మూ దనువులు, మాతనువులు ధర్భు కురుక్షేత్రంలో

చరితార్థం చేస్తాము నిమివకాల మ్యాతంలో నే నంష్షిన్తాము.

అ దుడులం దభోచరల్‌ త్రివేణి గిరులన్న్‌ఇత్యాచల శ్రేజీయన్‌ నడులం దన్యహితార్ల మాత్ళు బలిదానం బిచ్చు మృత్యుంజయల్‌' న్థురణీయల్‌(గ్రవాతారకా వనుమతీచంద్రార్భ వర్యంతమున్‌

257

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండే

శురతేడోమయతత్య్కథా

నరణీ నుళోకంబు లోకంబునన్‌

ఇల్లున్‌ వాకీలి తల్లిదండ్రులు దనం బిల్లాలుచుం లిల్లలుం

బళ్లీ వట్టణుదేళజాతి వివిధ ప్రావంచికావాండశ్రియా వథ్రీజాలములెల్ట (దౌంచుకొని విళ్ళుజ్వోతి రారాదనా మళ్టీవువ్చుమ్నులెరి లోకహితముం బాబీంచి మృత్యుంపయల్‌ మమకారంబులు లేవు మాతృజనకుల్‌ మావాడు వీడన్నదచో థమర్రైుపోవు, విశాల మానవ కథా పాథోథీకల్లోలితా ద్వాములంబోయెడువాడు, జీవితము శనత్యడ్వాలికామాలకున్‌ శమిదండజేయ నశాంచిరూవు ; అదె యాకళానూత మాదాతికిన్‌ ముందుఠకు నాగు నృష్టీకొక మూర్తి భుటీంచి నమస్త మానవ

258

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ

న్ధాందనముం గదట్సి నమ

రాగ్న నమూవాములం జరించి నం

(్రందన నీమకేగిన (గాడ

తవనశ్వులు కర్ణువీడులా

కందని క్లీర్ణీికాయలు

జగమ్మున మృత్యువులేని జేవనుల్‌

లోకము ళోకనాగ౧రము

లోబడి ధ్రార్యము కోలుపోయి ద

ర్వీ కర భీకర (భువ

రీతమయుగా అడియున్గు గాటవుం

బీకటివేళ లేచి నవ

జీవము వోనీ నమశ్తలోకమున్‌

నాకమువైవుగా నడువు

నాయతకులా వరణామ నాయకుల్‌

బలికై పోవుటకే జనించిరి ధరం

దబింగారు వండింవగా

కలలంగాంచి మువోద్యమ న్భురణాకున్‌

రర్హంత్పుముంబూనిి యీ

యిలలో కారణజన్నులె మనుటకే

యేతొంచి రాయంబిత

దవ్వాల దగ్నుల్‌ నువళయ్యలన్‌ మదుర 259

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ చర్చుల్‌ నేయగా వచ్చారే ఇచలు చరాచరమ్యైూ లుద యించకమున్ను విదూరతారకలట్‌ ఎవిబికిల కాంతులం ౧౧న వీధుల దోచకమున్ను విళ్ళునం కుబిత నిళిధిలో తిమిర కోజములో గల ఆఅదితేజ మో రుచిర తనూలతల్‌ దొడిగె లోకథురో వరిణామ దోంరణిన్‌ వారలె బావఎఅదండము లవారతమౌ వరిణామ శ+క్తికిన్‌ వారలె పోరీ బాదవడీ (త్తుడు చత్తుడు వారలిచద్భు ఆ తోరత్యు ర్తక్తవూర్లబలితో ద్వాలితోజ్హైల జీవ నిర్హరీ వ్త్‌ారయు గట్లు(దెంచుకొని పోయివడున్‌ జగలీ తలమ్ము వై ఇఖఇకొచుదయించు వాది శక వమ; నువిమేదుర భావిబీవికా ముకుళము విచ్చ నాొరభబన 260

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ మూవాము మోవాము వాలి గొల్పుగా చకచక సాగిపోవును (వ జూవళి కోవెల్పవెవు రీతిగా తుకతుకలాడు యండియల తో నవజీవన లోకనృష్టీకె ఎనయ నదర రాక్షసి యనేక శిరక్సుల య్యగమూర్తి కిన్‌ భునతరమైన యర మధదికారము రెండు (వచండ భబావువుల్‌ ఉనుల గళమ్ము లన్‌ నులివి నత్యముకున్‌ నిగశమ్మువేనీ తా ననయము వీరతాండవ వి వోరము నేయను విళ్టవీదులన్‌ &కకాలన ఆదర్దో రాక్షసీ మయవో ఉద్ధండగాండీవహై నకలాక్ష్యా తలమేలుగాక వటువాంసా వీడితన్వాంతలైు అకలంకమ్ణుగు నత్యదేవతయె (కీందౌగాక తద్భీకర (భుకుటీకోబర దావవావక శిఖల్‌ భూలోకముం గాల్పవే

261

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ నిరతమ్ముం దురితమ్ము నేయ తలవుల్‌ నిర్షదగ్భగమ్ములె

చబరియించంగ ళిలు శ్ధుశానమున దూళ్హరబె “యదర్భుంబు" యే

జరయన్‌ య్యృత్యువు లేనివారి నెటులో నంవోరముం జేయ డు

వ్యరయత్న బు లొనర్భు వ్యళభ్రమను విజ్ఞానంబు లేకుండుటన్‌

రాలెడు వండుటాఠతుల వరంవరలో బివురించు రెములో

(ౌలెడు నంజలో మృందుకరమ్ములు విచ్చౌడు (త్యువన్సులో

నీలిమలో ్రమించు ధతజో న్ధలి

యంతట నిండియన్న ఆ

కాలగళి న్వడొవులను కాంచి

వధించుట యన్న ళళ్యన్నే

చావు బ్రతుకుఖ మద్య నాంద్యరాగమ్ము గా అవతరించి విరంచి మైనవాడు

ఇతుగర్భ వాతవౌ అఖ్‌ల (బహ్మో ండమ్యూ వాజ్షీకీ ఒక వీణ రైనవాలు

262

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ (కృతి అంతరత(వదమ శూత్రాలకు అధథాశ్రత లుద్లాత, లెననాడు వరుగెత్తు దుర్వారవరీణామ శక్తికి అనమాన బావావ్నులెన వాడు నరుల నానర తడుల నిర్హడుల గిరుల నాగరమ్యు ల నంతరిక్షాది నకల దిళల నళరేడ్డులె లనత్‌ దివ్యకిరణు చరణ్నులె భిండియన్నా డు శాళ్ట్ళుతముగో అ జనతా ఘోవ వరలీళమై నమరగల్లా జర్రరీభూతమై కనకన్ఫేతమదాతిరేక ధనిక (కవ్యాద బాద్దావళలీ మభనజీమూత నమేతమై వగచు లోకద్వార తీరమ్ము లన్‌ చనుదొంచెన్‌ నవరంగవథి కలతో నం(క్రాంతి కాంతిచృటల్‌ 263

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ రాజుల్‌ పోయిర్శి రత్టు కాంచనమణో బ్రైవేయ భంటావళీ రాజుత్‌ కుంజర యంజరీముఖరిత (ద్రాఘీష్టి కోన్టంబులౌ రోజుల్‌ పోయెను వీడితంబయిన యీ లోకంబునం దేకళాఖా జిజ్ఞాన జనించె విళ్చజగతీ కల్యాణ నిందూరమై వక్లివళైలలోన (్రాతృత్తు నొాయాజ్య విజయ ద్వుజంబులే వలయ గాక వాడవాడలలోన వళ్లచూన (వజా నశంతోవ మెవలే సాచుగాక దేళదేశాలలో ద్వేవదావానల జ్వాలికామాలికల్‌ నమయగాక థిండఖిండాలలో కమునీయ సౌజన్య జన్య్యవశాంతి యెనంగుగాక గ౧గనగంబీలరోదనీగర్భకువారో వివారదజ్ఞాతలోకాల వెలయబచుండు జీవకోట్లకు నొఖ్యనంనీద్ధిగోరి నొబ్రదయవనా్యందయాల పాళ్లనల్‌ పొదలుగాక! అ 264

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ భూగోళం అవోర్యాతాలూ చరఖాలా జ్యోతిల్ళుకంలో వడికేనూలు కాలం జీవితనర్హుస్వాన్ని మూడుముక్క ల్లో చెవుతావు కాలానికే అర్థంచెవుతావు, నీవు కవివి! అయితే కాలం నిచ్చు థూడా మూర్తులందరితో పొటు పోగు చేరుకుపోయి మృతశ్మతుల చెత్తకువ్చుల్లో పారేస్తుంది & కేషేన్‌ ! నువ్వుమాగభ్రం వెయ్యి జ్యతుల్ని బుజంతడుతూ నడిచిపో వొరాశిక డోలికలో వెరిగింది కవిత్పు శిటవు దాన్ని చూబి బెదిరింది మనిషిలోని వళవు శిటవుకాదు తనకోనం ఉన్ది ంచిందొక వరటవు మనిషిని తమ చేతులతో మలచిన వూరాణు క్షర్తలు లోకాలను నృజించాడు లోకాలు త్యజించాడు ఆ ఊవో(బవ్యూ లయగమే న్వావనో ఐ పోయింది

265

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ పోయింది న్వవ్హు విద్య పోయింది న్వర్థవిద్య తర్భవాదదంత్షల్లో జగం నలిగి పోయింది మానవాత్క నంళయాల వెనక అన్తమించింది మర్చు లోకరవాస్యాల మహపామ కోలుపోయింది వాళ్ళే మన అందరి గుండెల్లో బ్రవ్మోండాలను డొండాలుగ ఎగబేశాడు -చెక్తుల్లో శక్తుల్ని ఉత్సాదన చేశారు ళబ్దజ్యోతులు భువన (అయిలో వెలిగించాడు వంచేందియ బంధాల్లో వడీ ఉండని లక్షణాల చూర్గంతో (వతీకల శరీరాలు చేశాడు అంతల్లత నిద్రాణ అనుభూతులుమేల్కొల్సే 266

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ' వరిమళాలు రేపాడు ఆ పరిమళాల తుఫానులో పడి మనం వీవో

అవ్యక్తమధుర _ జిజ్ఞాసారనతీరాలకు కొట్టుకు పోయాం......

తమనిళాల వక్షాల మిదమన

ఉపొణాలను మోనుకు పోతూ

నీమనుంచి నీమాంతరనీమయకు

అంతరిక్ష వక్షోంతః నలిలో

ఛి

మపొత భూర్భువః నువర్లోకములు

మనకు వరిచయం చేశాడు

మయశలజ్టాకుంఠీత ఉఊవొాలు

దూరాలకు విళిరేశారు

వారి అంతః ఖగోళళలొత

ఊగ నక్షత్రాలరుత్తులు

వడుగుల్తెత్త ఉ్యగజుల్బా

వతవకాంతిద్రళయ రుంద్లులు

మనూయనోమయ కోళనేమల

భువ వునాణులన్లే, పెకల్చును

267

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంణ వారి జీవన తంత్రమయంతా కావ్య తం(తంగా మరట్బును &ం ఇదం నమబుషిభ్యః వూర్వేభ్యః వూర్చు జేబ్యః వథికృద్ధ్యుః వారి మాటల్లోకి దిగి న ర్ర్హించు వాద్దుయ దేవజాతులు వారి శాఖలు చేరిపాడే వక్షులను న్వరవరబమవ్మాలు వారినీ లిమనుంచి మనపై మణువులను వర్ధించు గాలులు మున తనూదవొరంతరాళ స్నాయ వులనే తెంచి వేయను అవబనీయ తురీయచాంటీ (వావోల్లో ముంభబి వేయను వారి ప్రాణ నముదభాషా - మోవరేపే అలల్లోంబి అత్భువెండి జలాలలోతు ల్లోంచి లేచును చందనూమలు ధగద్ధగమను నూర్యనారా యణ జ్యోతిర్టుండలాలు 268

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ వ్యోమ నీమా దిద్ధిగంత ర్యామి తారా కుటుంబాలు &క మవోద్భుత నృష్లీ అది మిలి యన్లకాంతి భృాతలతో ఉద్‌ యించు ఉఊవాలబవ్మూ తేజము దాని కీరణ నమూవా తునకలు దాని రౌావ్య రజన్సు దూళి ఎగిరి వడి చైతన్య మండల ఉర్లు లోకా ల్యాకమించును రెక్టు లెచ్చి నవాక్కులె భూగోళ మంతా నంచంంచును వౌొది అంత్యోర్హ వ్య భాండా గారతాళవు బెవి = వతీక వారి ళబ్టంలో రుతించే మర్భ జలపాతాల ఐందీ చావఖండీకా అదిజనించిన క్షణం ెవీ కాలమూనం జక వామాలయ నమానం (దష్టలిచ్చిన మనవురాణం

2609

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ భావ లోనాం వంటి దేగద దాన్ని భావ జ్వాలికల్లో కాల్టి కరిగించాడు వంచా రెన్ని రీతుల నమాసాలుగ లిగా వాక్యాలుగా బవ దూవులిచ్చిరి రేఖలిచ్చాలి దానిలో ఒక అఖండోజ్జుల జీవలీలను మేలుకొల్పిరి వాడు చాతుడ్గుఖి బ్రవ్మూలు ఆడో వో (బవ్మొల యగమే న్వానో అయి పోయింది! “కాలమెంత అవిలంధ్య్రూం కాలమెంత అవిజడేయం మవోకాల విళ్టుదూవ మహిమ నీవు దర్చస్తే శతాబ్లాల వర్యాకముం ఛాభా ళవ్చునమానం ఒక్కో మత(పాబల్వం ఈ శతాథ్ధి చావల్యం 27/0

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ మనిషీ పోరపోరి పోం మంచిన సాదించనీ అదికూడా అళాళ్టుతం అందుచేత పోభుంది శరుజిపోరు భూమిమోదో నాటకమై పోతుంది మంబిపోయి చెడ్డవచ్చి మారణవోమంచేకే దుర్గన రాజ్వ్యయగంలో మనిషే ఖిడ్ణంగా మారి మంచిని న్థావిన్తాడు మంబి చెడ్డలనే రెండూ మారకతవ్చుదు వాటికి మూరే ఈ లోకంలో మంచి అనే దెల్లవ్రుడు నిద్వురామ మానవీయ బీవణ నంగ్రామ థలం కానీ మానవ ఆయః కాలవ వర్యంతంలో దేని వంతు వన్తుందో తెలీనిదో అద్రుష్టం (ద్వి పోన్తు న్నాడు మిత్రా వక్ష

జనవంశమ్‌ యుద్దకాంణ ఉను అన్ను గోళ్లు మొడు పీదవ మళ్ళీ కొత్తరోడ్రచు వేస్తారో ముగన్తారో రోడ్డువీదో ఒకటి కావలె గుడ్డికాళ్ళకు నడవడానికి వివ్ల్షవ మొకకాలవు వొన్తం దాళ్ళునికత రెండో వొన్తం = (ళయానంతరన్వష్టికనర్డు డు రాజకీయ నాంయవకుడు....... వాడి కాళ్ళుమై వాలే తుచ్భులు వంది మాగదులు మన కొలు అదిగో దేవాలయగోవురం ! అధునిక వ్రపంచ దృశ్యాన్నంతా నమోాక్షిస్తోంది తన పౌరాణిక నేత్రాలతో గాలి చెట్లనడుముల్ని బాహువులతో బంధిస్తోరిది యర్రాల కండల కంటే నీవి కండలే బలిష్షం మనిషి కండరాల కం గాలి కండలే బలిష్టం 272

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాండ నశముద్రాల వీవుల మొద తువొానుల మూవుల మాద శవాది చేశే రౌతుల కండలు నివాళలిచ్చిన న్వన్న లోకమే వురాణ గోవుర దేవాలయ *ఓరా యవాత్తర్యపాకారానీకమయు ! ఇక్క డేతాలుచుకో ఊఉ కండలకే రూతన గోవుల దేవాలయ నిర్మాణ నమత ఉఆకండలకే సాధ్యం మళ్ళీ టఅళయానంతరవునః[(చ్రవంచం........ దేవతల్ని నంష్లీంచా రాళిల్పులు నాయకుల్ని నష్టించారీ అల్పులు సంన్క ్రతులువాలించాయవ్లుుడు కులమతాలు పాలిన్తున్నా యివ్వుడు మనిషి కొరకు మతాలు వుడితో అవ్వడు మతాల కొరకు మనిషి వుడుతున్నా డివుడు &వా! మనిషీ లేడు మనిషి లేడు ఈనా డీలోకంలో మతము మతము మతము మతము

273

జనవంశమ్‌ యుద్ధకాంద అభిమతవే అదునికళత రాజూస్తానుతుపోనీ రోజూస్తానుకు పోనీ నాగవుడులో పొందీ నమిలేనీముకు పొనీ మనిషి వాంతి చేచుకునో తెలుయ ముల్కుకే పోనీ కేరళలో మళయాళ కోరల్లోనికిపోనీ మనిషీ లేడు మనిషి లేడు కులమతాలు బావలనోే (భూరదంత వక్షాల్లో వ్‌టీ తూల మైనాడు వ్‌జీ యూర మ్రైనాడు & మనిషీ & మనిషీ నీ కోనం చూస్తున్నాయ్‌ నీ కోశం చూస్తున్నాయ్‌ నా కన్నులు కర్ణాలకలో నాకన్నులు కలకత్తాలో నాకను లు భాగ్యనగల్‌లో అన్ని దిక్కు బాఅన్వేషీశ్తూ- 274

జనవంశమ్‌ యుదకాండ ఛి నాకన్నులు వీకేన్తా నీదర్భున మువ్వ కపోతే అంధత్తుం విదించుకుంటొ య విష్తవ భాషావిధాత కవిసేనమేనిఘెస్తో వజణేత బుధజన విధేయ శీషేంద్ర నాయథధేయ కవి వర్య వ్రజీత ఆధునిక మవోభారతన్య అనుబంధ కావ్యం జనవంళమ్‌లో యుద్ధకాండ నమాత్త్రం. 275

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాఖండము చమత్కారికలు

కవిత్వ మంఖే న్వవ్హువిద్య అని ఉవదేళించే & = శేవన్‌

కలల వర్తకటు క్యానీటలినువు

నీవని కనితో నిందిస్తాన్‌

మనిషి ధనానికి బానిన అంటూ మూర్కుచెప్పినదివాశ్తవమ

మనిషి డబ్బుతో మారణడమన్న్దుది

మబుళీ శతాబ్ధి జోకునుమూ |

మదధ్యావ్ను వేళల్లో హేమంతవ్వన్షాల్యకింద నీడలు వడుకొని నిదపోతున్నాయి వూలికాలనీల్లో తంబురా మాటు తూ తిరుగుతోంది నన్యాని తేనెటీగ

ఒక బిందువుమ కరందబిక్షకోవం వాయవుల్లోరెక్టులుజాపీ

నిళ్ళలత్వం సాధిస్తున్న వక్ష

తొమ్మిదీ మూడుమోిద

276

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ చేతులు జావీ ఊన్న గగనంలో గోడ గడియారం జీవితాల్లో ఖేదీలయి ఉన్హు మాడు కటు కటాల్లో కన్నీరు కార్టుకండి నిట్టూడున్తున్సు ఆకాశాన్ని వరిచయంచేస్తాను అఆ(కోళిన్తు న్ను చముద్రాన్ని భూవీస్తాను మో కిబీకీల నందుల్లో మొశ్వానల రాకపోకల్లో గాలినై వూల ఊవీర్డై కిరణా న్నయ్‌ వస్తాను నేను *ిట్టాన్ని కకుకటాల్లో కన్నీ డు కార్టుకండి నీకు జ్ఞానం కంజే (పేముతోనే వని ఉంది నీవు కవివి ఓ శేవషేన్‌! నుత్తులతో కొడవళ్ళతో జీవితం శిల్సించేవాళ్ళని నిదలేవుతావు విన్లవానికి నీవు ఉదయ తారవు అది (వవంచమంతా వ్యాపించింది నేను రాళింది ఇవ్వుడెలా తుడి చేన్తావు నా పొడుం అవమానము అవు (కోదము గాయము తుఫాను అనే వంచభూతములతో చేళిన శిటవు 277

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ

అది ఒక తిరుగు లేని ఆయధం

నా పొయెొం ఒక లభి నీడ

ఒక్‌ నదీన్యంతి ఒక ఆందోళనలో మునిగి పోయినదినం .

నా వద్యంలో నుంచి మదువులో తదిళిన నంద్యలు లాలవ్లు బాల్కనీలోచుంచు చూచే చంద్రభింబాలు ఉదయించత్లు

అది ఒక తిరుగులేని ఆయుధం నేననుకుంటాను ఈ దేళంలో మాతృగర్భంలో ఉన్ను ఇిటవు అక్పడేఉం ఉేమంచిది ఖయటికి వచ్చు ఆకలి అని పడి స్పై ఇక్కడివాల్భుటుల్‌పొతులు చూవిన్తారేగానీ పొలాలు కాదు అకాళంలో (వేలాడుతోంది దినం దినంలో (వేలాడు తున్దాడు మనిషి మనిషి నా వద్యంలోకి వబ్చియిడుక్కున్హు తుఫాను నేను జీవిత అఖాతంలో ఇరుక్కున్హు

278

జనవంశమ్‌ చమల్కొారీకాకాండ అరే ఈ దేళం మోకేమిచ్చింది వంకరటిం కడ్డుగా చంగేదేవాం బానినత్తుం మాద వ్యామోవాం మోరెగరేకే జెండా మాకే మిచ్చింది ఐదేళ్ళ కొక్ననారి జట్లు అఆమదధ్యలో కునికి పాట్లు వ(త్రిక ముట్టుకుంటే చాలు పొమ్రైకరుస్తోంది రోడ్డుతొక్కి తేచాలుబజాడుకా టేన్తోంది శూర్యుడుదయి న్తే చాలు బ్రతుకు ఉరం్యత్రాడవుతోంది ఉట్లు మేనీ ఒళ్ళు బలనిన నాయకుడి ముందు వనుగంత దూపాయ ఎల్లుకె నలాంచేన్తోంది అరే ఇవ్చుటి కేమునిపోయాం గోదావరీ జలందబుల యందు తెలుసా బిడ్డా ఈ దేశంలో రాజకీయతువురాగానే ఓట్ల డబ్బాలకు గర్భో (రావం జడుడుతుంది / (జా న్వామ్య శిటవు (నవం ఎవ్వుడూ జరదగు &ట్లు వరకోతలు మాత్రం యథావిదిగా జరుగుతాయి రాజదానుల్లో దావ్యగారాలు నింవడానికీ 29

జనవంశమ్‌ చమత్కొరికాకాండ

మున్యతుకుల్ని చుందరీకరించడానికి

ఈ యుద్ధా లెందుకు ఈ బడ్జెట్టందుతు

వ ఇంటి మొద చూడ్యుడు తన (వభాతాల్ని

కుమ్మరి న్తాడో ఒక శ్చూరదరంలా

దాన్న ఎలార్ట్షోంచు కుంటావో

ఈ బడ్జెట్‌ ఉచ్చుల్లో నుంచి

వాడు నిన్ను నోడుగా నూర్య చంద్రులకే

అవ్చగిన్తా నంటున్నాడు

దేళంలో రాజకీయ వాయవీడనంచేత

వేళస్తక్తి తరగిపోయి దైవల్లక్తి పెరిగింది! న్వాతంత్రానంతరయగమున

నర్చుదేవతా జాతికీ

నిద్రావోరములు లేవు నిమివం విశ్రాంతి లేదు భక్తులు పెట్టే బాదలు తట్టుకునే శక్తి లేక గళ్ళు గోవురాలు విజీబి గుట్టలు వుట్టలు అనక వట్టు వంబల్తెత్తి వళ్దీ పొరిపోవుచున్నా డు! ఎన్ని రోగ్లాలైనా నరే ఎన్జీ కల మందుతోనోే నయం చేన్తామనే భూత బెద్యులు బాబూ ! దేళ న్వెత్తిన పెట్టాడు తవ్చ(వశాస్వామ్య టొన్యవాన్తం అరే వజార్తం నేల మొద రాలుతోంది

280

జనవంళమ్‌ చమత్యారికాకాండ రండి ఈదనాన్స అంతం చేయకతవ్వుడూ ఉదయ కీరణాలు పోలీనుల్లా వదుకుతున్నాయి వదో త్మీవంగా చెట్లల్లో చెరువుల్లో చివరకు తామరపువు వల్లే పొవం వాటిీకీ తెలీదు, రక్తకణాల్లో దాక్సో ఉన్సు దొంగల్ని ర్యార్ష వతికూడా వట్టు కోలేడు నన్నుబోలిన యావదావన్నజనులు నాదు జాతిగ భావింతు నాదరమున నంతి దయేగాని దేళచ్నేదెన నేమి దానుడను గాను మూఢడవిళశ్వానములకు ఆయధమ్యుగరులివింద జేయవలయ వనుద కలికాల రాక్షన వర్గదు్లో భీదనోదగ్రధాటి గుభించవలయ తత భయంకర కవితా ఆఘ అగి! పోయింది న్వువ్చువిద్యు పోయింది న్వరవిద్యు త్‌ తర్భవాదదం్థప్హల్లో జగం నలిగి పోయింది 281

జనవంశమ్‌ చమత్కొారికాకాండ చూనవాత్తు శనంళయాల

వెనక అన్తమించింది

మర్చులోకరవాస్యాల

మపొమ కోలుపోయింది

ముహితాత్యులు ఎందుడు భువిలో క్వారపీల్టా చాలించారో

భూమిమోదు నిళ్ళభ్రంగా నడిచి న్నిత్హమించాలో మైకొక్క టీముట్టలేదు వతి కలోమెట్టలేదు

వాళ్ళంతా నడిచిన దారులు వార్తలుగా మారలేదు మెరిసే మకుటంమినవో శిరానే కలివీంచని నూతన రాజుల ఎంగిలి కూతలు 'వేజ్తీలె పోతుం జే చవుడు చెయ్యని అడుగులు చరిత్రలో కెక్ట లేదు దో మల న్యామాజ్వంలో ఈగల డీక్రేటర్లు

మ. &ంలెల సౌందర్యానికీ వంత నాడుగాడిదలు ఇక్టుడ(సాకే బీమలు పొమాలయ శ్రేఖులు థి 282

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ ఎండలాంటి నా ఉవొ ళజ్టుంమోద వడి9ది నుదీర్హంగా దాని నీడ శతాబ్ధంమాద శడీంది శూడ్యుడు ఉదయం వూబిన వూలతో (కీడస్తు న్నాడు కాలం వీడుడ్డీ చూచి భయవడీంది శముద్రం ఒకటీ కాల్భు నే తూడర్చుని మొరగదు తుఫాను గొంతు చిత్తం అనడం ఎరగదు వర్చుతం ఎవడికీ వంగి నలాం వెయ్యదు నేనింతా ఒక వీడికెడు ముష్టే కావచ్చు కానీ కలమెత్తితే నాకు ఒక దేళపు డెండాకున్సుంత పొగడుంది అరే ఎన్ని మైళ్ళని కాదు ఎన్ని ళవాలు ముందుకు పోయామో కొలుచుకో ఇటిగో నా వ్రూదయం ఎినీరేస్తున్చారు వప్టుకో 4 కవీ అవ్వుడే గోడకు తగిలించకు నీ వద్యాల్ని యద్ధానంతరో శన్తాల్లా నీ మాటల దేశాలనుంచి మత్రకోకీలల్ని బపహివ్చురించు రాబోడో ఇతివోనం కోశం

283

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నీ శబ్టాల్ని నూరి వదను పెట్టుకో ఎన్ని తుపాకుల దూరముందో వాడీగుండ్తె కనుక్కో

నా యద్ధాల పొగల్లోచుంచి వద్యాల ముఖాలు వుడతాయి

నా గొంతు జలవాతానికీ బెదిర చెదిరి పోతాడు

కాలవు నేళులకు (నోలాడే కవులు నడీన్తే నా అడుగులు

మబ్బుల్లో వదుగ్గెత్తే వీడుగులు దించితే నా చెయ్యి

వెయ్యి కీరణాలు (వేలాడే

నాయం నంద్య

నా ఊపిరితిత్తుల్లో గాలికాదు గాలివానలు గాండీన్తున్నాయి

నా మాటలు ఈ-దేళన్త మద్దీలో బల్లుతున్నాను | అన్చు దిక్కులా కత్తులు మొలనాలని నేను జ్వాలల్చి కొరడాలుగా ద్గులివీన్తున్సు అగ్జుని

284

జనవంశమ్‌ చమత్కొారికాకాండ

(ేమీంబిన చోటి నుంచి

భూకంపొలొచ్చినా కదల్ను

జ్యోతి భయవడుతుందా

అంధకారాన్ని. చూచి

మృత్యువులో కూడా నేను

ర్లుంద్లూ మాడుతాన్ని

నా కనిత్పుం మనిషకీ

కేవలం ఒకడి ఫెన్సు

నేను తుపానులకోనం

గాయాలకోనం తొాయభోతులకోనం

వెతుక్కుంటూపోయేవాడ్డీ

(జాళిఖరాలు చూస్తే కరగి ఒక

నద్యాన్దుయ్‌

కాగితం మాదికి కార౦పోతా

కన్న టీ వాక్యాన్డుయ్‌

ఉఊనంలోకి పారపోతా

కష్టాల్చి కన్నీ టీలో ముంచుకుని

బిన్కెట్టలాతింటాను

(బతుక్పుం చేబలవంత్స్నుడొనవాడే

శబ్టంనుంబి ళతాద్ధంచరకు

మలిచేళిల్చి అని ఆవివ్కరిస్తాను 285

జనవంశమ్‌ చమత్కొరికాకాండ నా గ౧ంబీర వేగాన్ని చూడండి

రండీనా శబ్దజ్వాఅల మూద్‌

మా వ్యాదయాల్ని రొశ్టెల్లా కాలుస్తా

మో రెటు నడవాలో చూవిన్తా

నాగళ్ళు తీశుకోండి నా సోదరులారా వున్తకాలు పారెయ్యండి నా దేశపు వీల్లల్లారా మన ఉవన్సుల్ని పాతిపెట్టి మనదేళంలోనే మనల్ని బానినలు చేనీన వాళ్ళ (వపాణవాయవులు వీలుద్దాం వదండి

అ వెద్దబిలింగుని క్కు యద్దుతో

బదలు చేద్దామని లేస్తోంది నా వొన్తం నన్సీలా చూస్తే ఏముంటుంది

(బతికి ఉంటే పామడుడ్డీ

బోన్తే అమరుడ్డు

నేను చత్యా(గహిని

నా కట్టల ళరీరాన్ని ద్గం చేనుకుని

నా దేళవు రవాదాదుల్లో

(వపొన్తున్నాను తత్త హిరఖ్యదవంగా

నా అవయవాలకు నీచంగా వంగో భంగిమలు తౌలీవు

286

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నా నడకలు అడవుల్లో తిదగో నీంవోలు నేను వూలతో పోట్లాడుతాను తుఫానులతో పోట్లాడుతాను పోట్లాట నేరు బతకడానికి వీల్చ్సే ఊవీర ! తాలిసో తలీకో మా (చజులు చేనే యద్తాలు దాన్యంకోనమే వాళ్ళు చోనే[వయాణాలు ఇతివోనం వైపే ఓ దేళమా నీవు నాకు తౌలీకున్నా నీ ధ్తం నా దేవాంలో (వహిస్తోంది నా తలువు కొడుతోంది నా దేళవు భవివ్యత్తు నమానతని మార్చేశాడ ననాతన న్వువ్నుంగా కవ్లులకూ శస్త్లాలతూ చెదవబ్దంది ఈ దేళంలో బుతవులే వుర్తక్సాలె వడి ఉన్నా డ్నలెబరీల్లో నీవింకా గుద్డులోనే ఉన్నావు గుడ్డెలా ఎయరుతుంది బిడ్డా నీతురెక్టులు ఇవ్వడానికే నిదపోకుండా మేలుకోణంది నా కీటీకీ థఅమించో కండరాలు కోర్చెలనమాదులుకావు

287

జనవంశమ్‌ చమత్కొారికాకాండ

బేటా వాడ్ని మూ(తం నమ్ముకు

వాడు జెండాలెగరేనే దొంగ

నీళ్ళున్న చోటికే ఎగిరిపోయే కొంగ

నీ చేతులో ళతఘ్నీ లేకున్నా

నీ ఛాతీలో గుండె ఉంది

నీ మూవు వంగితే

నీకాళ్ళు తుపాకుల్లా నిలవక పోతే

నివు నా యద్దాల్లో వనికి రావు

నీవు దావాం అంతే గ్లానెడు ర్తక్తం ఇనా బాధ అనే ఉలితో మనిషీ బొమ్మ మలుస్తా నీ శోకాన్ని దత్తతగా ఇవ్వు తీరుకుంటా ఖాబూ మనం తుపాకుల్ని ఎదుర్నగలం కానీ నియంతలు వళ్లు ల్ని ఎదుర్కోలేడు సోదరా ఎలాంటి గుడ్ధితనాన్ని కూడా కాపాడ బోకు కాంతి(క్రార్యంనుంచి 'స్రైదరాబాదు దినం నాంతి చేరుకునే నాగరకతతొక్కుకుంటూపోతా (చభుత్వు మార్క ముఖాల్ని చూస్తా చెట్లవైవు కేకదేన్తా ఇవి వూలెందుకు వూస్తాయి

288

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ బుళ్లె ఫైందుకు వూయవు! నా గీతి నిళ్ళబ్దాల త అ(వుల తిడుగుబాటు అనమానితుల భావానమీతి ఒకనాడు నా ఛాతీలో ఉను కోళ్ళన్న అరుస్తాయి విన్హవాలన్నీ ఉదయిన్తాయి. నేను జేబుల్లో కోకిలల్ని వేచుకురాలేదు: పిడికిళ్ళలో బాంబులు బిగించుకుని వచ్చాను నేను మోకరించి (పార్థిస్తున్నాను & జిందగీ నన్ను నుఖంమిోద,ళిలువ వెయ్యకు ఇల్లు లేనివాడు ఆకాళ (క్రౌర్యానికి గ భూమి లేనివాడు అకలికోరలతు బలి. మంజీంచే లోవుగా తన మాట చెవ్చలేని నిన్సవోయ మానవుడి.గొంతు పేరే కవి! న్వుర్తాలు వీడికిళ్ళతో.వట్టుకొచ్చిన ఆనివ్కువటలిళవ్లు అ(ళ్మవై నిద్ర పోతున్నాడు & గులాబీ పొదా !నీకు నిగ్గు ఉంటే

289

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ పొడబోకు

నీ గొంతులో ఉను ఆ బుల్పుళ్ళును

వాంతి చేనుకో

ఖాబూ నీ చిన్ని కన్నీటి బిందువులో

ఏ నముదం గ౧ర్జిస్తోందో నాకు తెలుయు అందుకే చెట్లతో మొరవెట్టుకుంటున్నాను అతులు కాదు తుపాకులు కాయండని

నీకు తెలునా ఆకలి ఉండని

నీకు తొలునా దప్పిక ఉండని

అవి రెండూనీ విల్లువైన న్వేచృమాంనం

తిని (బతికే (ఈూర మృగాలని -

నేను నీజాతి.గొంత్నునై చెవుతున్నాను విను!

వాభి బారినుంచి నీవు తప్పేంచుకోవాలం జే మ్‌ నాన్దు బొమ్మలూ భెమ్ముల వ్లునశ్తకాలూ తొచ్చియి న్తే తీరుకోకు, తిరస్క్కృరించు!

పాలా లిమ్మును ఫ్యాక్టరీ లిమ్మశను

అవే నీ ఆటవన్తువు లని చెవ్వు -

మా నాన్సు తేలేక సోతో

దేళంలో ఉన్సు నాన్టులందర్డీ

సకం కమ్మును .......

290

జనవంళశమ్‌ చమత్కారికాకాండ

వేళ్ళు క్యాళ్ళుయ్‌ నడీచైే చెట్టు మనిషీ

బెట్టుగా ఉం అ ఏడాది కొకవశంతమన్నా దళ్సేది

మనివ్షనై అన్ని చనంతాలూ కోల్వీీయాను

రైతులాంటి నదికి పోలాలతోనే వని

నాలాంటి కాగితానికి కలాలతోనే వని

బందభింబం తుఫానుగా మాంన రాతి

నాకన్ను లకు రంచురంగుల కలతోనే వని

నేను డాము లెందుకు కడుతున్నానో

భూము లెందుఠకు దున్నుతున్నానో

నాకే తెలీదు

నా బతుకొకశున్హు అందులో నడున్తున్నా

నాగలి భుజాన వేరుకుని ఆకలి

నశంపొదించుకున్సు వాడే"

అకలి తీర్చుకునే వాక్కును కూడా

నంవాదించుకున్నువాడు

నేనే మో రస్తానైకలలు కంటున్నాను

వడివడిగా నడిచే మా ముందడుగుకోనం

వదండి ముందుకు నేనే మా జెౌండ్నానై ఎయరుతాను 291

జనవంశమ్‌ చమత్కొరికాకాండ నా వీల్లలచేత వాడు నా తిండిగింజలు తినివీించకపోతే భూమి చేత నేరు వాడి రక్తం తాగిన్తా నా కవిత్తుం ఏ జౌండానూ ఎగరేయదు కానీ నా చేతులు నా దేోషు ఖడ్లాలు ఎన్నాళ్ళో పెంచి పోగు చేనిన వాళ్ళు ఎండల తలపాగాలతో వెల్ఫిపోతుం తే 'మిలియన్ల గొంతులెత్తి వడున్తున్నువి దాన్యవు రాశులు ఈ వడాది మైరదుఃఖం తీరకపోత్ర వచ్చే ఏడాది వద్ది కొడనబ్భ వట్టుకున్హు పిడికిళ్ళే మొలుస్తాయి కలలందుకుని కాగితాలు ముండుతాయి నగళాలు మంఢుతాయి కావచ్భ్బు అదొక మవోనగర9ం కానీ భూకంవానికి వమి భయం 2 ఇిన్సై బ్బ రానీన కాగితాలు హిమాలయ వర్చుతాలు వాలి మాద వాడిన నీరా

2902

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ వక మధ్యదరా నమ్యుదం దేళంలో మూత్రం తు నాగలి మోన్తున్దాడు తను శిలువ మోనినట్టు ధనికుల పొలాల్లోకే వవహిన్తున్నాయి దేళంలో నదులన్నీ కలిని న్వుష్పాల గోలలేని నిదపోతున్నా రడ (చజలంతా కలినీ కవులు పాడుతున్నాడు ఉవమానాల్ళి వీడింబి వీడులు వడున్తున్నాయి చేతులు జోడించి నీవు కాలేజీకి పోతుంటే బాబూ నిన్ను పొలాలు బిక్క మొవాంతో చూస్తున్నాయి నీవు కాలేజీ గోడల్లోకీ పోతావు అక్కుడ్చుంచి గవర్దు మెంటు గోడల్లోకి పోతావు అ తర్వాత ఎవ్వడూ ఎవ్వడూ తిరిగిరాని గోడల్లోకి పోతావు ఇక నీవు (బతికిందెవ్పుడు ఈ దేశంలో వంగో వాడికి వంగి శలాం బేనేవాడు వుడుతున్నాడు జాగ్రత్త ఈ లక్షణం తల ఎత్తిందం టే ఆకాళంలోతోకచుక వుట్టిందన్సు మా జే

293

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ ఇండీయాలోకుక్స లన్నీ వక్షగీవంగా అరున్తున్నా యి మనిషిక్ట డజకఓటు

దేళం నరకానికి గేటు

గంగానది ఫ్యాజారీల శాచాలయం

గోదావరి కులవీశాచ లావానలం

'అరే ఇవాళ నగ౮ం ఒక చంబల్‌ వ్యాలీ

(ామం దేశానికి కూలీ

ఎన్హి పొలాలు ఫ్యాక్టరీలు

ఏక్షగీవంగా అరిబినా

ఆకలి తీరని ఈ దేఠశం

ఉవమాన్నాలు నంజుకుని

ఊవీరి నిలువుకుంటుందా

ఉ(ేకం చంవుకుని ఇంకా

ఊరుకుంటుందా ! నీకు తెలుసా వ్యవసాయ కూలీల అకాళ వర్షాలు కుడున్తుందేగానీ వనంతాలు కురవదు

ఎంటులారా రాజకీయ వరం వడుతోంది మోనపోయి మూ బిత్తనాలు వల్రకండి 294

జనవంశమ్‌ చమత్కొరికాకాండ ౨క్టు మట్టుత్కూడా నం చుర సే ధర్యం లేదు ఈ భయంకర దింజురు భబూమమోాద తుపానులు కురినే ఆకాశాన్ని

తద్వాళ్ళులా తుడుత్తున్నాయి మెభూలు! పానం పొలాల వోరిక ఏమిటి

వంటలు వండి మా ఆకలి తీరాలనే కదా ? లంగానది మొదట ఓక దేవత

తర్వాత చడవల రస్తా ఆ తర్వాత

తున పొలాల్లోకి చవపొంచే వంటకాలువ చూచావా దేవతల రూపాలు కూడా

కొలిం చేతుల్లో ఐఎలొ మాచిపోతాయో ఇవాళ మనమంతా ఈ నదిలో మునిగిపోతో పోవచ్చుగాక

కానీ మరబిపోకు రేవు ఈ నదే శముదంలో మునిగిపోయే రోజు రాకపోదు ఓక దేశానికి ఒత రక్త నాళం చాలదు

జక దేశానికీ ఒక నది చాలదు

రాత్ర నా చెయ్యి నదిగా మారుతుంది కాగీతాల డౌల్దాల్లోకీ పొరుతుంద

అక్ష్రవామబు యొలకళెత్తి నాగలినదారి మనిషీతో దేళం దేళయంతా మూరుతుంది

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ కొండలు కొండలే భేదిన్తు నాడ

అరే నీల్చనెంత బాదిన్తున్నాడు

డాములు క్ట కాలువలు తవ్వి

అకలి తరభ్హున న్యష్షీతోనే వాదిన్తున్నాడు భూగోళం మొద నులేఉన్ను ఆ యవకుడు అద్భుత బుజురేఖి &క నడీచే దోవదాడు

అతడి వెన్నాముక కుతుబ్‌ మానాడు మబుజురేఖను వ్యకరేఖ చేస్తున్హు

రాజకీయ నేత

మన దేశానికి యమదూత

నదులు కవులు బూగోళవు రక్తనాళాలు నదులు వవహిస్తాయి కవితల్లా వభవులకోరం వక్టులకోరం మనువ్యలక్నోరం నదులు కనే కలలు ఖథలిన్తాయి పొలాలో కవులు కనే కలలు థలిస్తాయి మనుమ్యుల్లో ఎరటి నుర్యాశ్తమానాలు వాొత కాలాన్ని దవొన్తున్నాయి

నా ఖిడ్డం శ్యతుగుండెల్లోకి అన్తమించింది ఉదయించింది ఈ శతాబ్దం మాదో వొడ్యమి చందరేఖలా కొడవలి ! 296

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకోండ అరే ఆఅ కోడికూత విను అది ఉవన్సు తూర్పును (టద్ర్దలు కొడుతున్సు ళట్టుం వాడు*క్కొక్య జీవితవు వేలికకోరం వాడికి ఉన్నురెండు చేతులతో యుద్దం చేశాడు శాంతిరేవులు చేరేకోరికతో నముద్రాలు ఈదాడు అఆళల ఒడ్డకోనం తౌట్లు లేని నావల్లో' (్రయాణించాడు అరే ఎవ్పుడు తెలును కుంటావు ఇది భూగోళం! మానవుడి ఆస్తీ నూదడ్యుడ్డుంచి నూర్యుడికీ ఇర్గూ నాలుగు గంటల దూరం మనిషినుంచి మనిషికీ రెండు గుండెలే దూరం అడుగు సోదరా అకాళంలో ఎగిరే జెండాని (ఉౌామంనుంచి (గామానికి ఎన్ని తుపాకుల దూరం

297

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ వాడు ఎందుకు చన్తున్హు డనుకున్నా వ్‌ అడవుల్లో అన్ను గాయాలతో

వాడీకీ నూరేళ్ళు చాలదు వెయ్యేళ్ళు కావాలి ముందులతో రాదు ఆమరత్త్వుం మరజంతో నన్తుంది

నది పాలాల్వవవు వడుగ్గెత్తింది అన్నాడ్తుల్ని రక్షేద్దామని

చెయ్యి రెఫిల్టొవు దూకింది (్రజాదోవలల్ని శిక్షీద్దామని

చంవీ కొండల్లో పారేనీన వాడి శరేరం ఉకరాగం కోశం బిగించిన ఫీడేలులా

నడీ ఉంది

అతడి నోరు పొడిన పాటలు

[్రవపొంచే నదులు ఆగి ఆలకించేవి చావులేని వాడ్డీ బం వే మూర్దులకు తొలీదు వమ్మృత్తిక వువ్వును మనిషికి కానుకగా ఇన్తుందో అదొవాడీ నిర్భాణంలో ఉందని

ఒక అందమైన పొయెం అం

దానికి జక గుండె ఉండాలి అది కన్టీ బృ కార్చాలి

298

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ తోదాగ్ను లువుక్కిలించాలి వీడితుల వక్షం అవలంభించి మనిషి రుణం తీర్చుకోవాలి (ట్రలతకడానికీజక బుర్డుడె మనిషీ విజయానికి జెండా అయ్‌ ఎగరాలి శేషెన్‌ నీవు వీడిత(వజులకే చెందుతావు అక్షరమై అందరికీ అందుతావు మి చెట్టు నీడనంతా నీవు ఉత్స గులాబి నీడలోనే పొందుతావు మనిషీ కన్నీరు తుడవడం నీ వంతు శరేరం పోయినా నిలిచేది నీ గొంతు నీ ఛాతీ బందూకుల కార్థానా నీ కవిత్తుం గాయాల దవాఖానా నీ వాడలో గాయాల దండ నీవు మా యద్దాలక్కునైతిక దుండొ ఎంత ఎత్తుకు ఎదుగుతాడో మనిషి ఈ కఠోల దంతి మొద అంత దీర్షంగా వడుతుంది చర్మతలో వాడినీడ తపీన్తున్నాము కీరణాల కోరం యగయగాలనుంబి

29

జనవంశమ్‌ చమత్యారికాకాండ రక్షీంచకు తమన్సును కాంతి (కౌర్యంనుంచి

ఆకలి హొంనకు గ్గురెన (తి గుమ్మం మాద మోసపాము మా శిరన్సు

యుద్ధం చేన్తూనే ఉన్నాము నిరంతరం

రావాలని ఉవన్ఫు

(తి ఏడూ భూమిని బీల్చుకుని బయటకొచ్చే దాన్యం అకలి మాద దండయాతకోనం బయకళ్లేరే నెన్యం

11! ఎంత ఎత్తుకు!!!

నాఆత్భుకు శరీరమనే గృవాముండేది

&ఒకవ్లుుడు

అది దవానమై పోయింది ఇవ్వుుడు

నీ టేమాగ్న అంటుకుని

రుతువులేన్నో ఉండేవని మునువు నాకు

ఇవ్వుుడు నీ బావాుువుల్లో వవీ లేవు

ఊక్క చధంతంతవ్పు

మన అధరాలకు అడ్డు వచ్చే

నీ ముత్యాల దండలా

ఎందుకీ న్నే పొతులు మన మద్య

ఈ లోజుల్లో వాళ్ళాకమిథ్య

కాలం అన్ని వస్తువుల్లోనుంబీ

నత్యవు శువర్హాన్ని దోచుకుపోయిన ఈ రోజుల్లో

300

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నా చేతిలో నీ వొక నక్షత గుచ్భంలా ఉండకపోతే నేనేమయి పోతానో నేనేమయిపోతానో నీ *లీరం నా రాతి బరువును మోయకపోతో భూగోళాన్ని ఇడును మోన్తున్చుట్లు అకాళం నక్షతాల శరణాలయం నీ దేవొం చూవుల కార్యాలయం (్రీతులకు వీనన్‌ వమిలో అనాడు" ఇండియాకు అదే నివు ఈ నాడు నీచూవుడు వెలెక్సీ మరింత గులాలీగా మారని గులాబీ ఎక్కుడుంది నీ కనులోతుల్లోకి దూకి యరింత నక్ష్మతంగా మారని నక్షతం ఎక్టుడుంది ఏ అవ్యక్త భౌతిక(దవ్యాలతో కాచిన వీయావమో నీ (వేమ అందులో తమ న్వస్పాలు కరగించుకుని తాగి ఎందుడు మానవ మాటతులు దేవత్తలె రెళక్టుల మోదఎగిర పోయారో

301

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నీవు స్త్రీవి కావు అందాల తుఫానువి భీరా తారా కలివీ నేనన డూపానివి నన్ను కవి అనకు నేను కలల వ్తర్తకుడ్డి నాబజాడుల్లో నీ కళ్ళు రెండు విల్లువైన భూగోళాలు.... ఇదిగో నీ కోనం చేలలో కోసి తెచ్చిన వువ్వు ఆవువ్వునీ తుడుల్లో గూడు కప్పుకుందామని ఎగిరి వచ్చిన వక్షీ వం చేశావో చూడు నీ ళరేరవు (శూరో బంగారు కాంతులు నా చూవుల్ని నీ +రీర తీరాల్లో త్యాగం చేనీ వచ్చేశాను &క లాబీతో నిళ్ళబ్దం ముంబి పోనుకుంటున్నాను బివరకు (దాక్షారర దేవత్తన పోయాను నీవు తాగే కాఫఖీలోకి &క చంబదార బినుళ్తునై రాలుతాను నీ గుండె వాజులోకి

3౮02

జనవంశమ్‌ చమత్కొారికాకొండ ఒకవువ్వునై దూడుతాను నీవు కన్నాత్తి చూడకపోతే వద్యమనే వది అంతస్తుల వమేడఎక్సి భూమి మోదికి దూకుతాను (్రవ్మో ండమైన నక్షత్రాల ఉఊరేగింవులో వాన్హాల జెండా వుచ్చుకుని చంద్రుడు ముందు నడుస్తున్నాడు అవ్వుడు గ్లానులోవైను కన్ను గీటింది ఆవీల వండు కొడుక్కోమని కండచూవీందీి అంతో మశక బీకట్టలో మాదుర్యాలు కొలగొట్లాను ఏవో రాగాల తేనేబీగలు 'వెదవుల మిద మెదలుతుండగా ఒక నొందర్యమూర్తి అద్దంలో మునిగి నస్టానం చేస్తోంది నా ఊనా అ నవ్వ్యాదయంలోకి దిగి కవిత్తుం మాటు-.తోంది ఎంతో బాద్‌ కలిగింబినా ఎంతో కన్చీడు పాంంచినా ఈ (వేమ మాత్రం ఉండనీ ఈ చార్జునార్‌ ళిఖరాల్సి

30

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ ఇంకా పీలవనీ ఈ వు నేన్‌ నాగల్‌ చుురయనలు . చెవుల్లో ఇంకా మదురించనీ ఈ తామర మొస్బలాంటి అరచేతి నీవుని ఇంకా నా వెదవుల ద్గరే ఉఊండనే (పేమను గురింబి ఉవమానాలు వేనుతం టే గుండెని కోకిల తన్సుకు పోయింది రజుల్ట్సీ గురించి రాద్దామని తూడ్చుం అ ర్యాతి కనిత్వుంలో తడినీ పోయింది & కేవేన్‌ న్లీ పాటకు రోజూ ఒక పునర్జన్మ నీవే *క(పేమలోక దేవతవు నీ కోరం ఒక కోవెబ నిద్దుంచాలనుకుం పే చెట్టు నాటీ కొన్ముమోద కోకిల వెడితో చాలు & తేషేన్‌ నీ వొకవభ్రైటూళ్లో మొలకెత్తిన (పేమదోవతవు ఇంగ్రండులో నీ వేడు ఎడ్వర్దు ఇటలీలో నీ వేరు లోమియా అరేభియాలో నీ వేరు చముద్నూూ అదే ఇండియాలో దేనదాన్‌ నిజంగా నీకో ఊడూలేదు నిన్నా రగని వాడాలేడు. 304

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ & శేషేన్‌ నాకు తెలును నీకు కవిత అంబే ఒకదాక్షఒజక ఉ(త్రే క్ష కలిపీ తావీగా లేని గుండెల్లి కావీ గొధ్పుడం అనీ బక్స టీభోజనంతిని (ఫెంచిలిక్కుడతోగొంతు కడుక్కుని ర్యాతి మదుడు భుడిల్లోకి (వవేళించడం నీకు (శేమందజాలం అనీ పాపాలనుకుని చాల ముడాలకు మిడు దూరమవుతున్నాడు నరకంలో ఉన్నున్ని మజాలు న్వరంలో కూడా లేవు న్వూరనరక 'పేబీలను బాగా తిరగేనీన డుషీ వో శేషేన్‌ గడ్డంతో నీ నగ్గుడుషిత్వం కోలుచుట ఎంతటి మూఢత్వం జీవితమం బే వమిటిరా అని గడ్డాన్సు డగడ మెందుతురా ముదుమానంలో మామిడి కొమ్యును లయలతించిబ్రావ్యూడ్లు డక్కురా నన్ను అడుగు ఆ కోకిల నడుగు అన్యుల నడుగుట వ్యర్రమురా

305

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నీ వొక గడ్జంలేని మవార్థిని

దేవుడు లేని భక్తుడివి

ఎన్హి గులు జేఘంటలు కాదని ఏక్షగీవంగా అననీ

నేను దేని మొద నా నచేతన ళిల్చం చెక్కు తున్నా నో ఆళబ్టం

నన్ను మృత్యువునుంచి రక్షించుకోడానిక్తి నోను లేవుతున్ను దుర్గం

వుశ్తకు మనిషి వటత్వానికి

అడ్డంగా నేను కడుతున్హు ఆనకక్టు &క కలలోక్మివయాణం చేనే ఆత్ముకు ళ్టుం ఒక గోల వున్తకం ఒకకాగితం నా వేబీ మొద ఒకనముదం వెడతా దాని మాద ఒక తడవ వమెడతా

దాని మాదో &ఓక తువనాను ఊదుతా అది వద్యమై వ తీరాలకు

కొట్టుకు పోతుందో చూస్తా

బందుడు నీ చేతిలో ఉంటే మూసాలెక్టు డికీపోతాయి

306

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నా వుర్తకం నీ చేతిలో ఉంటే

నీ చేతిలో నేనున్సు శ్లు గదా

(గామాణుల ఇందదను న్సే

నగరాలకు కనితావన్తువు

వక్షి వాలే వృశ్ష్లశాఖే

కవి కంటికి విమాన్యాశళయం

ళష్తాన్చు ఎవడు అలాబత్తాడు జకమదుపొాతలా

అతడు కవి అయి ఉంటాడు

2ఒకగీతికతో ఎవడు ఈ-వనంతరుతువుకు (థారంభోత్సవం చేశాడు

అది కోకీలే అయి ఉంటుంది

(పొద్దున్నే స్పానమాడి ఒక తామరపువ్వు శరస్సును రాత్రి న్ధుతులతో వం౦మయళభంతం చేనీంది దానికి మూర్చుపోయి చందుడు

అందులో వడి కరగిపోయాడు

వశంతడుతువు వచ్చిందో లేదో

ఆ కోకీల గొంతు ఎలా వేలి పోతోందో చూడు, బైత్‌ మానవు ఎండ భూబింటో లేదో బీరునీనా మూత ఎలా ఎగిరపోతోందో చూడు

307

జనవంశష్‌ చమత్కారికాకాండ జారి పోతుంటే నురుగులు గొంతులోకి తోలిపోతున్నాయి వక్షాలువువ్చు దేవత్తలె వనంతం అం జీ కోకిలల పాఠశాల

వక్షుల నంగీత అకాడమి

ఊక్కొ తు వక్షివెయ్యేనీపాటలుగా

డూపాంతరం పొందే దుతువు

ఎన్నో వెన్నాల ర్యాతులు కలిని చేనీన గాయాల్ని ఒక్క చందమామముక్టు మాన్చుతుందని నానమ్మ కం అందుకే చెలరేగే ఈ గాలివానలో గగనంలోనుంచి ఎక డఎగిం పోతుందో

ఆ బందమామవమ అని నాదయం

ఎెట్‌ మానవు గాలి వీబిందో లేదో

చెళ్లున్న వూయడానికి నిట్టయించాయి

వలు పెదవులు విప్పాయి

వుప్పాడి రవాన్యాలు వినిపించడానికి

ఇవ్వుుడు (వతి చెట్టూ ఒకదోవాలయం వకళ్షులన్నీ ఎగిరే దేవతలు

నీ కోరం లోకాన్లి మోచుకొచ్చే వార్తానత్రిక రోజూ నీ గమ్ముంలో వూచే లిభ్రీ

జేభిల్‌ మాద వడుకో ఉన్హు అెలిఫోన్‌ అవ్చుడవ్వుడూ మ్యూవ్‌ మనే వీఖ్ధి

308

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ యాలు చేనే ఇందజాలాన్ని

మోామాంనకు గురిచేయకు

నాయంకాలం పొదిగే న్వష్టాల్చి

దినన్భు తులకు బలి చేయకు

శ్రీలో ఉఊన్హు (వేమును పోలీశు ఎంక్టుయిడీకి అవ్చుగించళకు

వనంతంలో అడుగు వెడుతున్న వక్షాన్ని చంటలు చెరకుగా చూడము

(భాత వుష్పాలు రంగుల్లో

స్వానం చేన్తున్ను నిళ్ళభ్ధ దేవతలు శరదృతువు వెండి కాంతుల

జల్యచళయం

నక్షతాలకు వున్ధున్టు

మేళూలకు జ్యోతి ఎ న్నానం

నా వాక్యం డ&త్‌ విలన్య(ోవి

లోవల గాథి తప్పు అర్ధం ఉండదు

గొంతు మ్యాతం ఎందుకు తియ్యగా ఉంటుందో తాలీని భాటనారిని మనువుల బజార్లు తరమినేన్తే నిళ్ళభ్ధం కొండల్లోకీ పొంపోయింది

309

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నిళ్ళబ్తాన్ని బొట్టుబొట్టుగా చవ్చరిన్తున్సు వుడు చవుఏడు చేనే గుండెదుకూడా క్షమించలేను ౨ ల్మిదనుంచి బయటికి వన్తాను న్వవ్చుంలోకీ వెళ్ళిపోతాను నేను రాత్రి కనే కలలు దినాలమాద కొట్టు శంతానలు అడవిని వక్షీపాటతో కొలున్తా లేదా నెలదోటితో కొలున్తా అడనిలో అగ్జుడ్వాలలు వడుగులెత్తు తున్దు వ్వుడు చెట్ట శరీరాలు కౌగలించుకుని భోడున వడుస్తాను కన్నీ బిలో గుండె పిండి కవిత మాదో అరవేకాను జనతా కాలునా కవ్వుకుని చరా వెళ్ళిపోయాను ఈ దేళం నా (వతిభకొక నమాధి ఎంత దూరం నడిఐినా ఎవడూ దూరం అంతే 310

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ

"వరం వెళ్ళిపోయింది

మబ్బులరథాలెక్క

ఉలదానం చేనీన మేథూలకీ

జోవోర్లు చెప్పాయి బచరాచరాలు

భూమిలో ఉన్న చినాద్హిరి గింది

మెడ బయట పెట్టి మొదట వచ్చిన రెండాకులు

చేతులుగా జోడించింది

కృతజతతో

చెట్టు బుద్ధలు వ్లూరించి

రెండు శాఖలతో ఒకవువ్వు వుచ్చుకుని

వనానాయీ ఊదుతోంది

కు రాగం వీనీరేనీ బుల్పుల్‌

తోటతోజనంతా తన చిన్ని రెక్షలమిద

ఎగరేయకు పోయింది

కోకిల వుత్త కాల్లోనుంచి పారిపోయి

కొవమ్య ఎక్క కూర్చున్న గానన్యయాట్టు

చందుడు ((జయాగ్బుల్లో కాల్చిన వెనరక్టు

దినం మనిషిమోదికి వినిరేనీన గాలం

జీవితం గుండెతో ముంచిపోచుకున్ను కాలం క.

జనవంశక్‌ చమత్కొరికాకాండ

ఆమె ఓక నవలను రర్ధంతో ఉంది

ఆమె వుర్తకాల కంవె కీ ఇరుడు

నా జేబులో రూవొయి నిర్దాంత పోయింది వచేయి దొంగిలించిందో దానికి తాలును శిథిలమైన వద్య్యంకం అ న్య తాపాటిల్‌ మేలు మూధ్ధలున్దు దేళశంకం జ్నేరెలు (వయాణం మేలు రక్త నదులు పారించాడు యుద్ధాలతో

వాటి మాదో వంతెనలు కట్టాడు ఇతివోనాలతో గగనంలో ఎగిరే కాలం రాబందు

మనిషి చివరకు దానికే విందు

ఎవడో ఇరనయ్యా శతాబ్దవు భక్తుడు గుడిటుంట మోగించాడు

దూరాన వినివీంచింది అ మునలి దేవాలయం దగ్గతోంది

రాళ్ళు ఊడిపోయాయి దంతాల్లా

అక్కడక్టుడ

మయనిషిఇంకా వెతుతుత్రున్నా ఢు అక్రడే

తనని ర్హోంచే శక్తీ కోచం

డీ యుద్ధంలో ఉన్న మానవుడా!

రేవటీ యద్ధంకోనం నేటీ నిద మానుకోకు

312

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నీ యద్ధం నిర్చురామం నిదే ఆనందొరామం వనంతాలు వన్తున్నాయి వనంతాలు పోతున్నాయి జఒకదవువ్వైడు వనంతంకోనం చెట్లు ఆకులన్నీ రాల్పుకుంటున్నాయి మూ ఊరి వంతెన కాలాన్ని ఎదిరించి నా కాళ్ళ వక్తాన నిలిచింది అది వడీపోయింది (వవపొంచే కాలువ మా ఊరినుంచి నన్ను విడదీసింది నన్ను నేవిస్తే వమొన్తుంది నూర్యాన్తమానాన్ని నేవిస్తే దుఃఖిమన్నా వనన్తుంది అళ్టరతతి నక్షత్రాలతో ఆఅకాళం దిగినన్తుంది 'అేలిల్‌ మోద్నలైటు శిరోజాలు విరరోనుకుని కూర్చో ఉన్హు దేవకన్యక అయ్‌ ఎిలపిన్తుంది

313

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ వక్షీ ఆకాళంలో మాట్లాడేది వ్యాకరణం లేని భావ మేఖ్లుం శ్వువ్నాల నామాను మోశుకుపోగల్‌ నాక 'నెలయేబిలాంటి పాకు జన్ఫునిచ్చే నీవు ఉఊలులో దబందించబడీన్నఖైదీ చిన్న వనీ ఆకు నీడలో 2&క కట తల్లుకుంటూ నేద తీద్చుతుంటున్ను వక్షి &కో తిడుగుబోతు మబ్బును చూవులతో వెంభాడుతోంది అదెక్కడీకిపోయి కరిగి పోతుందో తానూఅక్కుడికేపోయి ఆ లోతుల్లో కరణి పోదామని కోర్చె లబంద్రమండలంమోద ఎవడు అడుగు పెట్టారు ఆకలి నము(దాలకు ఎవరు ఆశకక్టు కట్తూడు నేశు న్మిదకోల్వేయిన ర్యాతులే నాగర కళలు వత

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ నాకన్నుల మాద వాలిన నీతాకోక చిలుకలే కవితలు గడియారపు చేతులిచ్చే ఆజ్ఞాలకు లొంగి జీవన వందెంలో వడగులెత్తే మనుతులు రుతులు కాడు కాలం బంగారవు గడియారంలో పెట్లీనా మనిషిని కాటు వేయక మానదు జీవితం ఒక మవోనముదం కావచ్చు కానీ ఆళ అనే నావతో దాన్ని ఈదెయ్యొచ్చు (పాద్దెక్కీ నాన్నిదపోతున్నా కాలువల రేవుల్ని నిదలేవు ఉవన్సు కఠలినిన న్పుమ్హమయ జలాల్ని ముంచి తీనుకురమ్యును ఇవిగో తూడ్పుతాళాలు తీచుకొన్తున్నాను నోనువ్యరబికోడివుంును. చంద్రుడు ఇడునుగా జీవితం తిరుగుతున్న వుడు వూలు చర్చించుకునేవి ఈ వనంతం ఎవ్వుడు వచ్చిందని అ(తవు ఇడునుగా జీవితం తిడుగుతున్తు వుుడు 315

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ

శితటవులు చర్చి్ధంచుకుంటున్నారు

ఈ జున్భు ఎందుకు వచ్చిందని

ఇక వనంతం మాటు ఎత్తకు

మళ్ళీ కోకిల్లనై రాలేను

నా గొంతు

వింినీ వితయని మొగ్గల్లో చల్లాను

అవి థలాలుగా మారేవరకూ

నా జీవిత మొక దీర్ణో నిర్‌ళ్లో

ఈ భావ ఈ కాలం ఈ దేళం

నేను కోడకున్నవి కావు

వాటి కోరం నేను వుత్లు ముందు

నా అంగీకారం ఎవరూ తీనుకోలేదు

నేను వాబిఖైదీని

(వతిభ అనో నేరం చేస్తే

మోడు క్లమించరని నాకు తెలును

కానీ నేను వుజ్లే ముందు నిర్లోషివిగా వుబ్లమని

నా కెవడు చెప్పాడ న

ఎంత(వయల్సు ంబినా ఒక్క అవులింతకూడా

అవ్వోనించలేదు రాతిని

ఉకటీ రెండు పెజీలు (దాక్షోవనివత్తు వతించి 316

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ శయ్యతోతర్భం పెట్టుకోకుండా

న్వాదీనం చేశాను దానికి నా అవయవాల్ని వపమని రానేది నిన్ను గురించి శేవేన్‌

నీకు న్నిద ళయ్యలో చేనే నావానయాత కనిత (తూర జీవన రస్తాల్లో (దవేళించే పొత్ర ఈ దేళం నీ కిచ్చిన గాయం

నీకు మాతం తృణసాయం

ఎన్నో కలల్ని వద్యాల నౌకల్లో తెచ్చి

మూ తీరాలకు చేర్చాను

నా వాక్యాలు లీగెలుగా బిగించి

నన్ను వాద్యాన్ని చేరుకున్నాను

నన్నా కరేవు చేరనీండి . నాన్వర్గాలన్ను ఇక్కడే కుమ్ము ౦ిస్తా

నా దురదృష్టాల్లో ఉన్హు నత్యాలకోనం నా లోతుల్లో దిగి న్హానం చేసే (వమాదం ఎవడు న్వీకరిస్తాడు ? న్వీకంస్తే

వాడు నమకాలికుడెలా అవుతాడు! ఖభయవడకు 4 కేషేన్‌ ఇవ్వాలి ఉదయం

వే

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ రేవటి ఉదయాన్ని మరచిపోతుంద గుండె ఆడుతుండనీ వ కొమ్మలో చీల్చుకుని వ్రూలు రాకమూనవ్లు నా ఆత్భును గురించి నా కేమీ భయం లేదు నేను బొన్తేదానికే నష్టమూ లేదు గనక నా భయం నా *లీరానికి ఏమవుతుందో అనే పావం దీవితాంతం వంచుకుంది నా చుఖదుఃఖాల్ని బీవించడంలోనే జీవితమంతా థిర్భు చేని అలనీ పోయాడు అతడు వర్ల మానంలోనుంచి బర్యతలోకి వలన పోయాడు జీవన తవళ్ళిఖరారోవాణంలో ఎవ్వుడూ మనిషి ఏకాకి అని ఎవరికి తాలును వాడీ అవ్వక్షవాక్సే వాడీ ళిలువ అని ఎవలికి తాలుయ 318

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ ద్వానం చేశుకుందామని ఉంది

ఎక్క డీ కోనిళ్ళభ్టతువారంలోకిపోయి ఎవ్వురూ లేని దేవాలయంలోకి పోయి బివలికి నా వకాంతానికి భంగం-కలిగొంచే దేవుడు కూడా లేని దేవాలయంలోకి పోయి నేను భునీభివిన్తే ఒక నామదూపాత్డు క దేవాం నేను (దవీభవిస్తే ఒకజ్ఞావకాల (్రవావొం మయంబి నిద కొంచెం నవే

న్వువ్ను తువొచులు వీచే

రాతి “గడవడం రేవే

మనిషీ నడక గమ్యం వైపే

క్‌ శుఖాలను మోనే

జీవ యాత్ర మరణం వైపే సాయంకాలంవూట కొంచెం పాట

కొంచెం మదువు కొంచెం నిరీక్ష్ల కావాలి అవ్చుుడు తెలున్తుంటి

ఉఊలవాతం నీటి అదో వతనం కాదని కన్న రు దుఃఖానికి నంకేతం కాదనీ

జీవన తరంగాలు వన్తూ పోతూ

నా ఒంటరి తనాన్ని లోతు చేస్తున్నాయి

౨19

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ

రోజూ ఆకాళం నూడ్యుడనే

ఎ్యరటీ గుడ్డు పెడుతూనే ఉంది

కోడివుండు నూర్యునిదొనికకార్య్యకమం

రోజూ (వకటిన్తూనే ఉంది

నా వ్యూదయాన్ని ఆఅకాళంలోకి

జొండాగా ఎగరేశారు

గాలుల్లో ఎగురుతున్న

అ రంగుల వేలిక

ఈ యుగానికీ నాలిక

&కనాడు నా ళరలేరం

అంతర్జారమవుతుంది

అవ్వడు మాకునా వాక్యాల్లోనే

దర్భనమిస్తాను

ఇక వనంతం మాట ఎత్తకు

మళ్ళీ నేను కోక్షిల్లనె రాలేను

దుళెల్సీ జ్థావకం చేయకు

బుద్దుద ప్రాయమైన మాటల్ని

ఇక వేల్పలేను

న్వార్గాన్లీ నిసాదొం: చేయకు

ఈ దూర్ల వాసవ వదార్రంతో 320

జనవంశమ్‌ చమత్కారికాకాండ దాన్ని నిర్దించ లేరు కవిత్వంకోరంబలాత్క రించకు ఉఆళలతో జీవిత గాయాల్చీ తమూన్వు కోలేనూ నొవాత్య వండాల ముఖం చూపించకు వ(ికల్లో[చవపొంచే క్తి వాపానిలో అచమనం చేయ లేతు ఇక వనంతం మాత ఎత్రతు మళ్ళీ కోకిల్ననై రాలేను అ వివ్లవభాషోవిధాత కవిసేనమేనిఫెస్టోవ్రణేత బుధజనవిధేయ శేషేంద్ర శామధేయ కవివర్య (ప్రణీత ఆధునిక మవాభారతన్య అనుబంధకావ్యం జనవంశళమ్‌లో చమళ్కారికా కాండ నమాప్తం, భగ! ూష్నా ళా లయ | | * (4 0.౫0 మ త లీ ళీ భి రు 4లో యయా పం

ట్ట?

| "

[ అ స

మానవ నమాజంలో యుగయుగాన దీర్ధకాలా "

నంతరం ఐతివాసీక కావ్యాలు ఉత్పన్నమవుతూ

. వచ్చాయి. అవి తత్త్పదుగగీన తత్తావైన్ని వ్రదర్శించేవి.

.. ఇతిహాసం యుగీనవాణి, పూర్వకాలంలో వచ్చిన _,

" వప్రతిఇతిహాసానికి ఒక అనుబంధ కావ్యం ఉండేది =

1 ప్రాచ్య దేశాల్తో గానీ పాశ్చాత్యదేశాల్లో గానీ. వాల్మీకి...

" రచిత రామాయణానికి ఉత్తరకాండ అనుబంధ .

.. కావ్యము. అట్లాగే వ్యాస మహాభారతానికి ల!

అనుబంధకావుం హరివంశమ్‌. ఇదేవిధంగా ॥

| ప్రాచీనకాలంలో గ్రీనులో వచ్చిన జగద్విదితమైన _

| హోమర్‌ విరచిత ఇలియడ్‌ అనే ఇతివోసానికి అడిస్సీ-” - |

/ అనుబంధ కావ్యం. ఇతిహాన కావ్యరచనా . ప్రక్రియానుసారంగా అధునిక మహి భారతానికి. .

.. అనుబంధకావ్యంగా ఈ జనవంశమ్‌ వచ్చించి. య ల