Telugu hadisu velugu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

క న న ను మ. వ మంత టం, ఘు న. శంస సము రు ను సో. స లీ, మ న న్న మ్ల నో న న ష్‌ న టం! నన ల అర్థ న చలే లోనే | వ త్త సుమో గ: సాటి న్న లం పం! సఖీ స వు. నా స ఇ వో న. న న: న్‌ా లీ గస! ల! నం స్ట వ న కన్న శ న్‌ కం . మ రే ల మలో గ! ళ్‌ ని స క్‌ు మ వ శ్యో భా నే | మళ పి హన న స సరన. నంగి న మ త రభ క స ల ను " సమ “గ ల స మ వ. టే న్లో న్న య. స న మ. నో ఫై వ ష్‌, వ చన్ను న టో నీ న. వా స నట్‌ గ మాం సరాయ్‌ పో ప భో ట్ర ర ష్ష్‌ నో నన మనలన టి సా. గ ర ల ర టి నస సున ై న్‌ా అ 1 న. న్న క గు. సగ స చం ర సో జ హు ఇను. స్ట బహ, స ట్‌ క్‌ వ న ఎ. టం యమ ఖు ర జ న్‌ క్‌ నమ ను . మం నా గ్ల పంట సో శ గ ట్‌ ఫూ ఫే ల న / 8. స [1 క ట్ట సు. క య కీ రాం త న ) న్‌ పనా స్ట సం సనం నా స్త స ననన భరసస సం! 1 న ట్ట 6989 మ్‌ స. శ్‌ంళ మైన న భ మ! టి శ్ర గ్ర మ వై ల యం... నా తాగక మస్తు! సో ఖీ గే. పట న నగ నాయని ల స స. క నక టల! టీ ర్‌. బన

కష గ+9-నగి! దట (791686) హదిన గ హాదిసు వెలుగు మూలం 'చరౌలానా జలీల్‌ జహ్‌సన్‌ నద్వి అనువాదం ; ఐఎన్‌.--ఎవ్‌ం. మలిక్‌ నై తెలుగు ఇస్లామిక్‌ పబ్లికేషన్స్‌ అక్కడ్‌కోట్‌, భత్రాబజ్యార్‌,. న. హైదరాబాద్‌ * 500 002

తోరి మీట్రిణ : జనవరి 1980 పతులు ; 2000 వక భన్‌ వాస్తేమాల పుకాళకులబే ఇ / మ న ; హి వతి రు. 80-00 (గ్ర ల ర ఠు, తిక-00 / స గంక్రాం క్రీ ప్రీ/టతీ | క క శ న్‌్‌... తా! ఏ లో

• శళాాళోమిక్‌ వర్లికేషన్స్‌ లక్కడ్‌కోట్‌, భత్తాబజార్‌, హైదరాబాద్‌ = 500 002 మద;ణ ; కోస్కక్‌ ప్రింటర్స్‌ అక్కడ్‌కోట్‌, ఇళ్తాబజార్‌ ప్ఞుకళోవాడ్‌-500 008

జీవితం అవిభాజ్యమయిన ఏకాంకమని నమ్మి, అందులోని నకల రంగాలు దైవదత్తమయిన మార్గదర్శకత్వంలో తీర్చి దిద్దుకోవాలని ఉన్విహ్నరై సాత్విక మనస్కులకు _ - | బా కారుణ్యమూర్తి హనీయ,ముహమ్మద్‌ "వ | ( సల్లల్లాహు. (కౌ వ సల్లం). __ పవ్నిత జీవితా న్నీ తమ ఆదర్శంగా _ ॥/ భావించి, ఆయన క్షారతిమంత్తమ న ర్వున. అడుగుజాడల్లోనే వఏయనించ్తద్రలబినోకో. సత్యవపథగాముల కు ఈ కృషి అంకితం

_- మలిక్‌

న. వమునవి

ఇస్తాం అవగాహనకు, అనుసరణకు _ దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ ఎంతగా ్కపముఖమయిందో దాన్ని అందజేసి తదనుగుణంగా అచరించి చూపిన బైవ ప9వక్త మహనీయ ముహమ్మద్‌ (నల్దల్లాహు అలైహి వ సబ్దం) ఆదర్శ జీవితంకూడా అంతే ముఖ్య 'మయింది, ఎందువల్హనంటే ఆయన జీవితం ఖుర్‌ఆన్‌ వ్యాఖ్యా నం తప్ప మరేమి కాదు. ఆయన దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌లోని ఆదేశా లను క్రయాత్మకంగా పాలించి చూపారు. దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌లోని (వతి ఆయత్‌ను ఆచరణ రూపేణ, వాక్కు రూపేణ విశదీకరించా రాయన. ఆయన _ (వవచనాలను, ఆచరణలనే హదీసులని అంటారు. సహ్యస్రాది హదీసులున్న అనేక సంకలన (గంథాల్లో నుండి కొన్ని హదీసుల్ని మటుకే ఏన్నుకుని [ప్రముఖ ఇస్తామాయ 'పరడితులు ' మౌలానా జలీల్‌ అహ్‌సన్‌ నద్వీ ఉర్దూలో '“రాహె అమల్‌” (ఆచరణా పథం) అన్న శీర్షికతో అనువదించారు.

హదీసు [గంథాలన్నింటినీ కాకపోయినా (ప్రారంభంలో ఈ కూర్చునయినా తెలుగు (ప్రజలకు అందజెయ్యాలన్న నంక ల్పంతో “రాహె అమలొని తెలుగులోకి అనువదించాలని తెలుగు ఇస్లామిక్‌ పన్లికేషన్స్‌వారు తలచి ఆ పనిని, సర్వ విధాలా బల హీనుజ్ఞయిన నాకు అప్పగించారు. హదీసు విద్యలోను, అరబీ సాహిత్యంలోను ఆరికేరినవారు చెయ్యవలసిన కార్యమది. అరబీ భాషలో సయితం ఏదో లేశమయిన [పవేశమున్న నేను ఆ మహ త్కాళ్య్యుని చేవట్టడం మితిమోరిన సాహసమేనేమో ! కాని గత్యం తరంలేక, మౌలానా జలీల్‌ అహ్నన్‌ నద్వి చేసిన ఉర్దూ అనువా

క్‌౪

దం సహాయంతో ఆ మహత్తక బాధ్యతను నెరవేర్చగతిగానని నమ్ముతున్నాను.

1పారంభంలో ఈ హదీసుల్ని గీటురాయి వారవ్మతికలో “హదీసు వెలుగు” శీర్ణికన వరుసగా (పచురిస్తూ వచ్చాము. వాటినే మరోసారి వరిష్కరించి నేడు పుస్తక రూపంలో “తెలుగు ఇస్టామిక్‌ పబ్దికేషన్స్‌"వారు పలువరిస్తున్నారు.

అనువాదం సులభ(గ్రాహ్యం కాగలగాలని, తెలుగు నానుడికి ;సన్నిహితంగా ఉండాలని [వయత్మించాను. కొన్ని కొత్త (ప్రయోగాలు, కొత్త వదబంధాలు అక్కడక్కడ కాన రావమ్మ; . అవి తెలుగుతనం సంతరించుకుని భాషలో అమరి పోయ్యాయో లేదో షండితులే నిర్ణయించాలి.

కొన్ని హవేసుటకు మౌలానా 'నద్వి వివరణలు (వాయ లేదు. ఇలాంటివాటికి అవనరమనుకున్న చోటల్లా నేను చ్వయంగా వివళణటు ఇవ్వజావికి కృషి చేశాను. ఆ ,వివరఖ ల్లోను, మళెక్కడయినా అనువాదంలోని లోపం కారణంగాను ఏవయినా తప్పులు దొర్జినట్టయితే వాటికి నేనే బాధ్యుణ్ణ. అలాంటి దోషాలు, ఇంకా ఇతర భాషాదోషాలు ఎత్తి చూపాలని పొఠకులందరినీ అభ్యర్థిష్తున్నాను. అలాంటి నిజమయిన దోషా లను వచ్చే ప్రచురణలో సంస్కరించడానికి కృషి చేస్తాము.

ఈ కృషిని చయతో ఆమోదించి, చీని (ప్రచురణతై వివిథ ఈూఫౌళ్లో చేయూత నిచ్చినవారంచరికి డాని పుణ్యభలాన్ని చుసొదించాళని జైవాన్ని చేడుకుంటూ-=- 1=1-19000

అనంత కరుణామయుడు అపార కృపాశీలుడయిన అల్లాహ్‌ పేరుతో భూ మిక -- ఎన్‌. ఎమ్‌, మలిక్‌ దేవని మార్గదర్శకమే లేకపోతే లోకంలో మనిషి మనుగడ సన్మార్గ్ధాన నవ్యంగా సాగతం సాధ్యపడదు. మనిషికి నన్మార్గం చూపడానికి అల్లాహ్‌ తన గ్యంథాలు అవతరింపజేశాడు. తన వవ క్తల్ని ప్రభవింపవేశాడు. ప్రవక్తలు అల్లాహ్‌ ఉధ్ధ్యంథం లొని ఆదేశాల్ని, నిర్జేశాల్ని విపులీకరించారు. వాటికనుగుణంగా, తమ వ్యక్తిగత జీవితాన్ని, తాము స్థాపించిన సత్సనమాజాన్నీ నడిపి, దైవేచ్చ ప్రకారం జీవితం గడపడం అంటే ఏమిటో చూపారు. కేవలం దేవుని మార్గదర్శక గృంథాలే అవతరించి ఉంటే జీవితంలో నిత్యం ఎదురయ్యే అవసరాలపై వాటి అన్వ యంలో అతి తీవుమయిన భేదాభిప్రాయాలు పొడసూపేవి, అందుకే దైవాదేశాలను దైవేచ్చ ప్రకారం ఆచరించి ఛూవగల, ఆచలింపజేయగళటివారు. ఒకరు ఎంతయినా అఆవనరమే, అయితే ఈ ఆవశ్యకతలు, అంటే దైవాదేశాలను క్రియా రూపంలో ఆచరించి చూపే ఆవశ్యకతను -తీర్చడానికి సృష్టి రాశిలోని మానవాతీతులణలున వారెవరయినా తగినవారు శారు. ఉదాహరణకు, దైవదూతలకు ఈ కార్యం అప్పగించాలంటే, వారు సహజంగా మానవ అవసరాలకు అతీతులు అవడంచేత వార పువృత్తి, భావోద్వేకాలు, ఉద్వేగాలు సర్వం మనిషికి పూర్తిగా ఖిన్నమయినవి, అందుచేత వారు మానవ జీవితానికి ఆదర్శ ప్రొాయులు కాలేరు. మానవులకు ఆదర్శపాయం కాగలిగేది

ళీ మానవ జీవితం ఒక్కటే. ఈ కారణంవల్లనే అల్లాహ్‌ తాను పంపిన పవ క్షలనందరినీ మానవులుగానే పంపాడు. మానవ చరీతు ఎంత వురాతనమయినదో ప్రవ కల ఉనికి కూడా అంతే (పాచీనమయినది. మనిషి ధరణి పై కాలుపెట్టగానే పువశ్తల పరంపర ప్రారంభమయింది. -పుతి జోతిలోనూ, మనుషులు నివసించిన వుతిదేశంలోనూ వారు ఆవిర్భవించారు. తమ జాతిని వారు తము తమ భాషల్లో సంబోధించారు, దైవ వాణిని అందజేశడ మ్సేక్షాక్ష దాని ఆధారంగా ఒక సత్సమాజాన్ని, నిర్మించి చూపారు. అట్టివారిలో అంతిమ దైవసందేశహర్నుడు హజ)త్‌ ముళ్తూ మ్మ్‌ (సన్లిలాహ్ను అభైైహి వ సబ్బం ప్రపంచ మానవులంతా నాగరికత్త రీత్యా ఒకేసమాజంగా రూపొందే మలుపు ఆసన్న మయిన దశలో వృభవించారు. ఆయన _ తరువాత మరే హ్త్‌వక్తా రాడు ఆయన తెచ్చిన ఉభ్ధుంథం, ఆయన ప్రవక్తగా గేడిపిన జీవిత వివరాలు అఖభండనీయమయిన ఆధారాలతో సుర కితంగా వున్నాయి, అంకిసుధైైవ గృంథమయిన దివ్యఖురాన్‌లో దేవుని చివం (వనక ముకామ్మద్‌ (సఅసం) యొక్క ప్రవక్త పదవిని గురించి, దాని బాధ్యతలను గురించి ఇలా సూచించడం జరిగింది. అల్హాషా విశ్వసించినవారికి మహోపకారం చేశాడు వారిలో నుంచే ఒక ప్రవక్తను వారికై వ్రభవిరవచేశాడు, అయన (సఅసం) వారికి దైవ గృంథంలోని వాక్యాలను వినిపిస్తాడు, వారిని పరిశుద్ధపరుస్తాడు. వారికి దివ్యగంథం

౪||

మరియు వివేచనల శిక్షణ ఇస్తాడు. అంతకు ముందు వారు స్పష్టమైన మార్గ విహీనతలోపడి కొట్టుమిట్టాడుకునేవారు. (ఆలి ఇమా్రాన్‌--164€) ఇంకా దివ్య కురాన్‌లో అనేకచోట్ల ఇదే భావాన్ని వెల్లడిం చడం జరిగింది. దాని ప్రకారం మహాప్రవక్త ముహమ్మద్‌ (సఅసం) ఆవిర్భావానికి నాలుగు ముఖ్యోద్దేశాలు నిర్ణయించ

బడ్డాయి.

1. దైవవాణిని అందులోని వాక్యాలను పొల్లుపోకుండా తోటి మానవులకు వినిపించడం, సరిగ్గా అందచేయిడం.

2 దైవ గృంధం మరియు దానిలోని ఆదేశాలను ఆశయా లను వివరించడం, బోధ పరచడం

క మనుషుల్లో వివేకాన్ని. విజ్ఞానాన్ని, విచక్షణా జ్ఞానాన్ని పెంపొందించడం, అప్పుడే వారు సత్యాన్ని గృహించగలుగుతారు, ఆలోచనల్ని, ఆచరణల్ని సక్రమ మార్గంలో మలుచుకోగలుగు తారు.

4. మనుషుల్ని వరిశుద్ద వరచడం అంటే, వారిలో మానసి కంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, సద్బరివర్తన వచ్చేలా కృషి చెయ్యడం; తద్వారా వారిలో మంచి గుణగణాలు పెంపొందేలా, వారు శీల వంతులుగా సదాచార సంపన్నులుగా మారేలా ॥క్షణ గరపడం; వారి వైయక్రిక, సామూహిక జీవితంలోని రుగ్మతలు సమసి సోయేలా వారిని తీర్చదిద్దడం అన్నమాట. శ్ర పరిశుద్ధ పరిచే కార్య[కమం మూలంగానే ఇస్టాం వాంఛించే ఫత్య్మపియులయిన వ్యక్తులు, సత్సమాజం, నిజమయిన ఇస్తామోయ సమాజం రూవు దాల్బుతాయి,

౪111 ఈ విధంగా మహాపువక్ట ముహమ్మద్‌ (సఅసం), మనకు వైవవాణిని అందజేసే సందేశహరుడుగానే కొక, దాని వ్యాఖ్యాన క రగా, గురువుగా, బోధకుడుగా కూడా పరిచయమవుతారు. వంకా దైవాజ్ఞల్నిజారీచే సే అధికారిగా, దైవశాసనాల కనుగుణంగా తీర్చుచేసే న్యాయాధిపతిగా, మనుషులకు మానసికంగా ఆద్యాత్మి కంగా సుశిక్షణ గరిపే పవిత్ర శిక్షకుడుగా దర్శనమిస్తారు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, దైవాజ్ఞానుసారం జీవితం గడవటానికి అయన జీఏక వివరాలు, ఆయన నిర్దేశాలు, అదేశాలు తెలుసు కోవడం అనివార్యం అని బోధపడుతుంది. దివ్యకురాస్‌లో త్ర కారణంచేతనే ఆయన జీవితాన్ని “ఆదర్శం”గా పేర్కొనడం జరిగింది; వాస్తవానికి, _ దైవ సందేశహరుని (జీవితంలో మోకైై ఉత్తమ ఆదర్శం ఉందె (మాలో) ఎవరముతే అల్లాహ్‌ సందర్శనాన్ని, పృళయ దిన సాఫల్యాన్నీ కాంక్షించేవారు, అల్హాహ్‌ను అధికంగా స్మరించేవారున్నారో వారికై |! (అల్‌ అహ్‌ జాబ్‌ _ =. దీన్ని బట్టి ఇస్టాంను అనునరెంచడానికి దివ్యకురాన్‌ని పాటించడం ఎంత ఆవశ్యకమో, మహాప్రవక్త (సఅసం)ఆదేశాల్ని, అజ్ఞల్ని పాలించడం కూడా అంజే అవసరం అని తేలుతుంది. దైవ దౌత్యం కొరకే |పవక్తల సృజన జరుగుతుంది క్రన్సుక్త వారికి అత్యంత వరళుద్ధ్దమయిన నైజం అనుగహించబడుతుంది. వారు సాధారణ మానవులే కాని వారు పరిపూర్ణత సిద్ధించిన ,మానవోత్తములు, సత్యాసత్యాల్లో విచక్షణ చెయ్యగలగటం వారికి ప్రకృతి సిద్ధమయిన విషయం. వారు శారీరకంగా, మానసికంగా

౫

"ఆధ్యాత్మికంగా పరిపూర్ణులు. దైవం వారి ఈ పువృత్తిని వృద్ధి వరిచి వారికి మరొక విశేష గుణాన్ని (వసాదిస్తాడు. దాన్ని దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో జ్ఞానం, వివేచనం, మార్గదర్శనం, నిర్ణయశ క్తి స్పష్టం చేసే కాంతి అని పేర్కొనటం జరిగింది.

పువక్షకు కేవలం దివ్యగంంధమే కాదు, అంతర్యంలో ఓ దివ్యకాంతిని కూడా అనుగొహించాడు అల్లాహ్‌. ఈ కాంతి వల్లనే వారు యదార్ధాన్ని పిక్షిస్తారు నివానిజాల్ని (గ్రహిస్తారు. జీవితవు అవకతవకల గజిబిజిలో మనుషులకు సన్మార్గం చూవగలుగు తారు. అలా ఉన్నందువల్లనే వారు దైవదౌత్య కార్యభారాన్ని సవ్యంగా నిర్వహించగలుగుతారు; దైవ్యగంధం ఉధ్దేశ్యాన్ని (సజలకు స్మకమంగా తెలుపగలుగుతారు; దైవేచ్చ వుకారం జనుల స్వరూప స్వభావాల్ని చక్కడదిద్దడం సత్యసమాజాన్ని నెలకొల్చ్బడం లాంటి మహత్తర కార్యాలు చేయగలుగుతారు.

ప్రవ కకు అసాధారణ శక్రిసామర్థ్యాలు, విజ్ఞాన వివేకాలు, దివ్య కాంతి మార్గదర్శకాలు [పసాదించటంతోపాటు దైవం ప్రవ కను అనుక్షణం తన వరిరక్షణలో ఉంచుకుంటూ ఉంటాడు. ప్రవక్త మానవుడే అవడంచేత ఆయన వల్ల ఏదేని పొరపాటు లేక మరపు సంభవిసే ఆ క్షణమే అల్లాహ్‌ దాన్ని సవరించి సరిదెట్టు తాడు. దీన్నిబట్టి (ప్రవ క్తచేసిన ఏ పనయినా, పలికిన ఏ మాటైనా దైవామోదం పొందివుందని చెప్పవచ్చు. తన అమోదమే లేకపొతే దాన్ని అప్పటికప్పుడే మాన్చించి సరిదిద్ది ఉండేవాడు అల్లాహ్‌!

దివ్య ఖుర్‌ అన్‌లోని వచార (ప్రతిభ అంతా శకేర్యదీకృత .మయి వుంది విశ్వాసాలు, ధర్మసూ[తాల వివరణలోనే. ఆరా ధన, నైతికత, సామాజిక వ్యవహారాలు ఇత్యాది. విషయాలకు

గ సంబంధించిన ఆదేశాలు, ఆనతులు, పరిమితులు ఖుర్‌ఆన్‌లో ఇతోధికంగా సూతుప్రాయంగానే సూచించబడ్డాయి. వీటి మౌలిక సమస్యల్ని మా[తమే దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌లో చర్చించడం జరిగింది. ఈ ఆదేశాలు, ఆనతులు, వివరణలు, అనుబంధ శాసనాలు అన్నీ మహాష్రవ క్ష బోధలద్వారా ఆయన ఆచరణ ద్వారానే ద్యోతకమవుతాయి. ఆయన దైవ దౌత్య బాధ్యతల్లో దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌ని ఆందజేయడంతోపాటు దాన్ని విశదికరించడం, వ్యాఖ్యానించడం దాని అజ్ఞల్ని శాసనాలుగా జారీచెయ్యడం, వాటిని వివిధ సమస్యలకు అన్వయింప చెయ్యటం కూడా జేర ఉన్నాయని, ఇంతకుముందే మనం తెలుసుకొన్నాము. ఇప్పుడు మహాషృువక ముహమ్మద్‌ (సఅసం) తన మాటల ద్వారా చేతల ద్వారా దివ్య ఖుర్‌ అన్‌ని దాని ఆచరణాత్మక రూపాన్ని ఎలా బోధించారో, మనకు ఎలా అందజేశారో కొన్ని ఉదాహరణల ద్వారా తెలుసుకుందాము. చివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌లో- నమాజ్‌కై నిలుచునేముందు కాళ్ళు చేతులు ముఖం కడగాలనీ, తలపై తడి వేతితో “మనపహ్‌”* చెయ్యా లనీ ఊండి. (అల్‌ మాయిదా-6) అయితే దాని శ్రమపద్ధతి ఏమిటో ఇంకా, కడగటమంటే నోటితో వుక్కిళించడం, ముక్కును ఫరిపభృుపరచడం అని, తలతోపాటు చెవుల మసహ్‌ చేయడం కూడా అవసరమే అని మహాప్రవక్త ఆచరణ(నున్నత్‌) ద్వారానే మనకు తెలిసింది. ఈ “వజూ” ఏ విధంగా భంగ మవుతుందో మరే రూపంలో భంగపడదో ఆయన తెలుపడం వల్లనే మనకు తెలుసు. ఇదంతా దివ్య ఖురాన్‌లో మనకు. అభించదు.

స!

దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో, “అకీముస్సలాత్‌ " (నమాజ్‌ను నెల కొల్బండి) అని ఆదేశింపబడింది. కాని సలాత్‌ అంటే ఏమిటో, దాని సంస్థాపన ఎలా జరుగుతుంది, దాన్ని ఎలా చెయ్యాలి, ఏఏ వేళల్లో చెయ్యాలి, మరే వేళల్లో చెయ్యకూడదు, ఎన్నెన్ని రకాతులు చెయ్యాలి, ఎవరెవరు చెయ్యాలి, సామూహికంగా జరిపే నమాజ్‌లో పాటించవలసిన విధులేవి అనే విషయాలన్నీ మహాపువక్ష (సఅసం ఆచరణ (సున్నత్‌) ద్వారానే మనకు బోధపడతాయి. రోజా (ఉపవాస వితం)గురించి ఆదేశింపబడిన చోట (బఖర 185-187) దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో రోజా ఎప్పటి నుంచి ఎప్పటి వరకు పాటించాలి ? రోజు సమయంలో నిషిద్ధమయిన కార్యాలేమిటి ? వృతభంగం ఎలా జరుగుతుంది 1? రోజూ ఎవ రెవరిపై విధిగా నిర్ణయించబడింది, దీనికి వినాయింపు ఎవరు, ఇత్యాది ఎన్నో ప్రశ్నలకు సమాధానం మనకు లభించదు. ఇది ,అమహాషవవక్త (సఅసం) బోధనల ద్వారా ఆయన ఆచరణ ద్వారానే తెలిసివచ్చింది.

అలాగేోహజ్‌” చేయడం విధిగా నిర్ణయించినప్పటికీ (అలి ఇ[మాన్‌-?9)దివ్యఖుర్‌ ఆన్‌లో పతి ముస్లిం జీవితంలో ఒక్కసారి చెయ్యాలో లేక (వతి సంవత్సరమూ చేస్తూ ఉండాలో విశద పరచలేదు. మహాపువ క్త (సఅసం) ఆదేశాల ద్వారా, జీవితంలో ఒక్కసారి హజ్‌ చేసినా ఈ విధి నెరవేరుతుందని తెలుస్తోంది.

దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో “జకాత్‌” గురించి అనేకచోట్ల ,పస్తావిం చడం జరిగింది, అయితే అది ఎంత ధనమున్నవారు చెల్లించాలి. వెండి, బంగారాలు ఎంతెంత ఉన్నవారు దానికి బాధ్యులవుతారు అనే విషయాలు మహాప్రవక్త (సఅసం) వివరణలవల్లనే మనకు జోధపడతాయి.

౫1 అలాగే తినే, తాగ పదార్థాల్లో ధర్మసమ్మతమైనవా టొ మరియు నిషిద్ధమయిన వాటి జాబితా (అల్‌ మాఇదా-క4) వార సత్వం వంపకవు వివరాలు (అన్‌ నిసా : 11) పెళ్ళిళ్ళకు సంబం ధించిన ఆజ్ఞల విశదీకరణ (అన్‌ నిసా : 28). మద్యపాన నిషేధం గురించిన వివరాలు, దొంగతనానికి శిక్షను గురించిన ఆదేశాలు. అన్నీ దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో కేవలం సూతుపాయంగా పేర్కొన బడ్డాయి. వివరాలన్నీ మనకు మహాప్రవక్త (సఅసం) సున్నత్‌

(సంహుదాయం)లోనే లభిస్తాయి.

ఈ వివరణనుబట్టి మహాప్రువక్ట (సఅసం) సున్నత్‌ (సం(ప్రదాయర)కు లేక హదీసులకు మరియు ఖుర్‌ఆన్‌ అవ. గాహన అనుసరణలకు అవినాభావ సంబంధముందని తెలు స్తోంది. మవాప్రవ క్ష (సఅసం) సంప్రదాయాన్ని కాదని ఇస్టాంను అచరించగలమని తలపోయడం కేవలం భమ, అపోహ, అశ్రూ. కుకం, అసాధ్యం |

మహాపువక ముహమ్మద్‌ (సఅనం), దైవ సందేశహరుల. పరంపరలో చిట్టచివరివారు. ఆయన తరువాత ఇక దైవపువ క్తలు పుభవించరు. అలాగే దేవుని దివ్య(గంథం ఖుర్‌ ఆస్‌, అంతిమ దైవవాణి. ఇకమై మరే 'పృవక్త రాకపోవడంచేత మరో గంంధం. కూడా అవతరించదు. దైవాదేశాలు తమ తుదిరూపంలో దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌లో పాందుపరచబడ్డాయి. దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ యావక్‌ మానవాళికై ప్రుళయదినం వరకు అనుసరణయోగ్యమయిను ఉధ్ధంథం, దాన్ని భద్రపరచడం తన బాధ్యతగా తీసుకుని అల్హాహ్‌ దాన్ని భదువరిచాడు, అలాంటప్పుడు మహాప్రవక్త (సఅసం), వువచనాలు (హదీనులు, సున్నత్‌ [సంప్రదాయం]) కూడా చిరు

య!

కాలానికిగాను భద్ధువపరచడం అనివార్యం. దైవికంగా ఈ మహ' త్కార్యం కూడా నిర్విఘ్నంగా జరిగిందని చెప్పవచ్చు.

మహావువక్త (సఆఅనం) తన మాటల ద్వారా చేతల ద్వారా దైవాదేశాల (ఖురాన్‌ అయత్‌ల) విశదీకరణ చేయడంతోపాటు ఇస్టామోయ సిద్ధాంతాల కనుగుణంగా వ్యక్తుల సంస్కరణ, సముద్ధరణ చేశారు. వారిని ఒక సంఘటిత సమాజంగా, క్రమ బద్ధమయిన శ క్రివంంతమయిన పుజగా తీర్చిదిద్దారు. అ నమా జంలో ఇస్టామిోయ విశ్వాసాలు మొదలుకుని ఆచరణాత్మక జీవితవు సకల రంగాలలో ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయాలు, రూపొం దించిన సిద్ధాంతాలు సూత్యాలు క్రియారూప౦ం దాల్చాయి. ఆయన బోధించిన రీతిలో నమాజ్‌, జకాత్‌, రోజూ, హజ్‌ ఇత్యాది ఆరా ధనల విధులు, విధానాలు ప్రజల్లో సర్వసామాన్యమయా్యాయి. పెళ్ళిపేరంటాలు, వివాకులు, వారసత్వపు చట్టాల నియమ నిబం ధనలు ఆయన ఏర్పరచినబట్లే ఇస్తామోయ సమాజంలో ఆచరణలోకి వచ్చాయి. క్షుఫంగా చెప్పాలంటే, ఇంటి కార్యకలాపాల నుండి బజారు వ్యవహారాలు, న్యాయస్థానాల తీర్పులు, ప్రభుత్వ విష యాలు చివరకు జాతీయ అంతర్జాతీయ రాజకీయ వ్యవహారాల వరకు అన్నిటా మహాప్పువక్త (సఅసం) సంపుదాయమే ఇస్తామోయ సమాజవు సంపుదాయంగా రూపొందింది.

మహాప్రవక్త (సఅసం) నిష్క్రామణానంతరం కూడా ఈ నమాజం అలాగే ఆయన స్థాపించిన సంపుదాయాలమైన కియా రూపంలో సుస్థిరంగా శతాబ్దాల తరబడి సాగింది. “సున్నత్‌ "మై జరిగిన ఈ నిరంతర అచరణ వల్ల'సున్నత్‌' ముస్టిం సమాజంలో సురక్షితంగా ఉండిపోయింది. ఈ “సున్నత్‌ యొక్క జ్ఞానం

౪ వివిధ వ్యక్తుల్లోనూ సజీవంగా ఉండింది. మహాప్రవక్త (సఅసం) పుజల మధ్య ఉన్నంత కాలం దాన్ని గ్రంథస్థం చేసి ఇతరులకు అందజేసేందుకు శంద్ధ తీసుకునే అవసరం ఏర్పడలేదు. మహా ప్రవక్త (సఅసం) నిర్యాణం తరువాత ఇటు సామాన్య (పజలకు, పాలకులకు, న్యాయాధికారులకు అందరికి దాని ఆవశ్యకత ఏర్పడింది. అప్పుడే దీన్ని సేకరించి సంకలనం చేసే కార్య శమం [పారంభించారు. ఎవరెవరివద్ద ఈ “సున్నత్‌ జ్ఞానం ఉండ్రిందో వారు దాన్ని ఇతరులకు అందజేయడం తమ విధిగా భావింబేవారు. ఈ విధంగా హదీసు ఉక్లేఖనం _పారంభమైంది. ఈ సంకలన కృియ హిజ్రీ శకం 11వ ఏట(మహాప్రువ క్ష(సఅసం) పరమపదించిన మరుసటి సంవత్సరం) (పారంభమై 8, 4వ శతాబ్దాల వరక్తు సాగింది. వురాతన కాలంలో సంఘటనల్ని, సంభాషణల్నీ పం రక్షించేందుకు, ఇతరులకు, భావిసంతతి వారికి అందజేసేందుకు అనుసరించబ డే మార్గం ఏమంటే, సంఘటనను లేక సంభాషణను జ్ఞాపకముంచుక్షుని ఇతరులకు వినిపించడం. అరబ్బులు వేన వేల సంవళ్సరాఇతరబడి అక్షరాభ్యాసం లేక అలా జ్ఞాపకశక్తి ద్వారానే తమ'వని వెళ్ళబుచ్చుతూ వచ్చారు. వారి*స్యరణశ క్రిక్‌ పపం చంలో విశేషస్థానం లభించింది. వారు కవితలనే కాక తెగల వంశ వృక్షాలను చివరికి గుర్రాల జాతి పరంపరను సయితం జ్ఞాపకం పెట్టుకునేవారు, మవాహువ క్ర (సఅసం)తో ఆయన సహచరులకు ఉన్న (సేమానుబంధం. మానవచరెెతలో నిరుపమానమయినది, అద్వి తీయమయినది. సహచరుల మనోఫలకం పై ఆయన వేసిన

౫07

ముద్రను మనం కనీసం ఊహించనయినా లేము. ఆయనతో గడిపిన ఘడియలే తమ జీవితాలలో అమూల్యనిధిగా వారు భావించేవారు, ఆయన పతి మాటను శృదైగా వినేవారు, పతి కదలికను అత్యంత జాగ్రత్తగా పరిశీలించేవారు. జీవితంలో తమ నడవడి కొరకు ఆదర్శం ఆయన అవలంబించే రీతులే, విధానాలే -అని వారు ఆయన్ని సరికించేవారు. సహాబా (సహచరులు) అలో ఎవరయినా మహాపువ క్ష (సఅసం) దివ్య సన్నిధిలో ఊన్న నమ యంలో ఇతర సహచరుడు లేనట్టయితే జరిగిన విశేషాలు, మహా -పువక్ష (సఅనం) సెలవిచ్చిన సూక్తులు అన్నీ “వోజరుకాలేక పోయిన ఆ నహాబీకు తరువాత వినిపించాలని వారు, తమలో శాము నిర్ణయించుకున్న ఉదాహరణలు కూడా మనకు లభిస్తాయి* -అలాంటప్పుడు జ్ఞాపకశ కిలో తమకు తామే పాటి అయిన అరబ్బులు మహాప్రవక్త జీవిత విశేషాల్ని, సంఘటనల్ని ఆయన పలికిన మాటల్ని జ్ఞాపకం ఉంచుకోవడానికి ఉపేక్షిస్తారా ?

మహాష్రృవ క్ర నహచర్యం లభించనివారు ఆయన జీవన వివరాలు, ఆయన బోధలు, శిక్షణలు తెలుసుకోవాలని తహతహ లాడేవారు. కాగా, ఒక సహాబి (సహచరుడు) ఉన్నట్టు అలాంటి వారికి తెలిసినట్టయితే. వారు వందలమైళ్ళ పయాణంచేసి సహాబిని కలుసుకునేవారని మనకు చరితులో ఎన్నో నిదర్శనాలు లభిస్తాయి.

మహాషవ కక్ష జీవనకాలంలోనే సహాబావారు మహాప్రవక్త పుబోధనల్ని, పృవచనాల్ని (వాసుకునేవారు. అంతేకాదు మవిీ పువక్త కూడా తన ఆదేశాలను బోధనల్ని జ్ఞాపకముంచుకోవా లనీ, ఇతరులకు అందచేయాలనీ, తాకిదు చేసేవారు. వ్రాసుకునే

0/1 అనుమతి కూడా ఇచ్చారు. హదీసు వుస్తకాల్లో మహాప్రవక్త ఛార్మిక బోధనల్ని, అదేశాల్ని [వాయించి దూర(ప్రదేశాల్లో ఉండే ముస్లింలకు పంపిన సందర్భాలెన్నో పేర్కొనబడ్డాయి. అరబ్బులు స్వతహాగా తమ జ్ఞాపకశక్తి, వాక్చటిమల ఆధారంగానే తమ కార్యకలాపాలన్ని సాగిస్తూ వచ్చిన కారణంగా ఇస్లాం ఆవిర్భావానికి ప్రధమ దశల్లో ఈ విశేష లక్షణాన్నే వినియోగించుకునేవారు. అక్షరాస్యులు చాలా అల్బసంఖ్యలో ఉండేవారు. అప్పుడు వాతను ఆధారంగా భ్యదపరచవలసిన అత్యంత ముఖ్యవిషయం దైవవాణి అయిన కుర్‌ ఆన్‌ ఒక్కటే, దివ్ధ కుర్‌ఆస్‌, దాని పదజాలం రీత్యా, [కమం దృష్టా మరియు భావవరంగ్గా అంతా దైవవాణియే. దాని పుతి పదాన్నిం- దైవం నిర్దేశించిన కృమంలో పొల్లుపోకుండా పరిరక్షించడం అత్యా వశ్యకం. అందువల్ల (వ్మ్యపధమంగా దివ్య కుర్‌ఆన్‌ని (గ్రంథస్థం చేసి భదపరిజే అగత్యం ఏర్పడింది. సున్నత్‌లో మహాప్రవక్త వలికన మాటలూ, ఆచరణా ర0డూ చం ఉన్నాయి. ఆచరణాత్మకమైన సున్నత్‌ను నసహాబావారు ఉల్లేభించేటప్పుడు తమ మాటల్లో “మహాప్రవక్త ఇలా చేసేవారు, ఆయన స్వభావం ఇలాంటిది" అని చెప్పేవారు. ఆయన సూక్తుల్ని బోధల్ని ఉళ్లేఖించేటప్పుడు కూడా మహాప్రువక్ర పలికిన మాటలే అప్పజెప్పాలన్న నిర్బంధం ఉండేది కాదు. ఆయన మాటల భావం మారకుండా తమ మాటల్లో చెప్పేందుకు సహాబాకు అనుమ తించారు మహాపువ క్ర, అయితే సహాబా వారికి చురుకైన జ్ఞుపక శ క్రి సహజంగానే వుండటంచేత వారు హదీస్‌ ఉల్లేఖనంలో పీలై- నంత వరకు మహాపువ క్ష ఉవయోగించిన వదాలనే ఉపయో-

మ.

గించేవారు, అందువల్ల హదీసులను గంంథస్థ్రం వేసే పని" కుర్‌ అన్‌ని గృంధస్థం చేయడంకంటే ముఖ్యమైనదికాదు.

మహాపుూవకక్ష సహచరుల్లో అక్షరాస్యులు అల్బసంఖ్యలో ఉండేవారు. కాగితం ఇంకా సర్వసమాన్యమవలేదు. వాాయడానికొ ఖర్జూరపు ఆకులు, వెడల్పాటి ఎముకలు, చర్మవు పల్చని పారలు* వినియోగించేవారు దివ్యకుర్‌ ఆన్‌ను గ్రంథస్థం చేసేవారు కొద్ది మంది సహచరులే ఇలాంటి పరిస్థితిలో కుర్‌ఆన్‌ను ఇతర వ్రాత లతో సమ్మిలితం కాకుండా కాపాడడానికి పారంభంలో హదీసు: లను (మవాపువ క్త బోధలూ ఆదేశాల్ని) వ్రాయడాన్ని నిషేధిం చారు మహాప్రవక్త (సఅసం). అయితే హిజ్రత్‌ అనంతరం మదీనా పాలనా వ్యవహారాలు ఇస్టామాయ వ్యవస్థలో రాగానే మహాపువ క్ష (సఅసం) తీసుకున్న మొదటిచర్య నిరక్షరాస్యతను. రూపుమాపేందుకు వయోజనులకు, బాలబాలికలకు విద్య గరహ డమే. అనతికాలంలోనే చదవడం రాయడం నేర్చుకున్నవారు "పెక్కురు తయారయ్యారు. ఆ సందర్భంలో మహాపషువ క్ర హదీను వానుకునే అనుమతి ఇవ్వడమేగాక తాను స్వయంగా హదీసులు వ్రాయించి ఇతర ప్రదేశాలకు పంపే ఏర్పాటుకూడా చేశారు.

హదీసు గంంథాల్లోనే ఈ అనుమతికి సంబంధించిన అనేక వివరాలు మనకు లభిస్తాయి, మహావువక్త బోధలేకాక ఆయన వివిధ [పదేశాలకు (వాయించి పంపిన ఆదేశాల పివరాలు కూడా హదీసు పుస్తకాల్లో లభిస్తాయి. ఇంకా అఆ కాలంలోని మహారాజు లకు చ[క్రవర్తులకు ఇస్టాం సందేశం అందజేస్తూ మహాషవ క్త (వాయించిన లేఖలు అనేకం హదీసు (గ్రంధాల్లో, వాటిలో పస్తా వించబడ్డ మాటల వివరాలతోసహా ఉదాహరించబడ్డాయి. అలాం

వ. టిదే ఒక ఉత్తరం మహాహువ క్ర అనాటి ఈజిప్టు చ[కవర్తి మకా కిస్‌కి వాయించారు. అది హదిసు గంంథాల్లో సవివరంగా ఉల్లే ఖంచబడింది. ఈజిప్టు పురావస్తుశాఖవారు నిర్వహించిన (తవ్వ శాలలో అసలు లేఖ బయలుపడింది. అసలు లేఖ ఈజిప్టు మ్యూజియంలో నేటికి భదంగా వుంది. దాని ఛాయాచిత్రం కూడా (పకటించడం జరిగింది. దాన్ని హదీసుల్లో ఉల్లేఖించబడ్డ వుత్తరంతో పోల్చిచూస్తే అది పూరిగా వాటితో ఏకిభవిస్తోంది. దిన్నిబట్టి సహాబావారు మహాపువ క్ష పలికిన మాటల్ని 4నాయించిన పదాల్ని మరువకుండా తిరిగి అప్పజెప్పాలని ఎంత జా[గళ వనహించారో ద్యోతకమవుతోంది. హదీసును పరిరక్షించే కార్యం మొదటినుంచే నిర్వహించ బడింది. నోటిద్వారా, గ్రంథస్థం చేయటం ద్వారా మహాషువ క్ష సంప్రదాయాన్ని (సున్నత్‌ను) సుురక్తితంగా ఎలాంటి మార్పులు చేర్పులు లేకుండా ఇతరులకు, తమ తరువాతి తరాలవారికి “అందజేయడానికి శ్రగు జ్యాగత్తలు. తీసుకున్నారు. ఆయన (సఆసం).. సహచరులు, వారి తరువాత వారి అనుచరులు. వైనం, పారందరిపట్ల. పుసన్నుడవుగాక |! (0)

న్‌ ఖల్‌ విషయ సంచిక శ. నంకల్ప శుద క. ధి

ని. విశ్వాసాలు ర్‌- అల్లాహ్‌ పట్ల విశ్వాసం-9; ప్రవక్త పట్ట విశ్వా సం-14 ; దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ను విశ్వసించడం-నికి; అదృష్టం పట్ట విశ్వాసం-న26 ; పరలోకాన్ని విశ్వ సించడం-81

$. ఆరాధనలు ర్‌. నమాజ్‌ ప్రాముఖ్యం - ర1; సామూహిక నమాజ్‌-60 ; ఇమామత్‌-65 ; జకాత్‌, సదకా, ఫిత్రా, ఉష్‌్స్‌-69 ; రోజా-73 ; ఎతెకాఫ్‌-రి5్‌

శ4. వ్యవహారసరళి రా హలాల్‌ సంపాదన-91 ; వ్యాపారం-895 ; బుణ గుస్తుడి పట్ట మెతక వైఖరి-108 ; అప్పు తీర్చ కుండా వాయిదాలు వెయ్యడం నిషిద్రం-107 ; అపహరణ-110; వ్యవసాయం-113 ; వేతనం 114 ; అధర్మమయిన వీలునామా-116 ; వడ్డీ 119 ; లంచం--119 ; అనుమానాస్పదమైన విష యాలు-121

5. సామాజిక వ్యవస్థ 1ని4 వివాహం-124 ; భార్యల హక్కులు-141; భర్త హక్కు-147; సంతానం పట్ల తల్లిదండుల

౫% బాధ్యతలు-154 ; తండ్రిలేని అనాధలహక్కు -మే64; అతిథుల హక్కు-168 ; హిరుగు వారి హక్కు-170 ; అగత్యపరుల, నిరుపేదల హక్కులు-176; సేవకుల హక్కులు-180 ; సహ పుయాణీకుని హక్కు-185 ; వ్యాథిగ్రస్తుని పరామర్శ-188 ; ముస్టింలమై ముస్లింల హక్కులు -191: ముస్లిమేతర పౌరుల హక్కులు-207 ; భూతదయ-208 క్రి దుర్గుణాలు నిశేర్‌ అహంభావం-న1ర్‌ ; ఇతరుల్ని అనుకరించ డం-€26 ; ఇతరుల్ని కష్టాల్లో చూవి ఆనందించ డం-శ౭ని6 ; అబధ్ధం-నిల?; దుర్భొాషలాడ టం-2కిని ; ద్వంద్వ స్వభారం-288 ; పరోక్ష నింద-284 ; అధర్మ పక్షపాతం--287 ; ముఖ మ్రతి-ని!0; తప్పుడు సాక్ష్యం-వికని ; చెడు హాన్యం, వాగ్ధాన భంగం, వాగ్వివాదం-ని48ి ; తప్పులెన్నడం-ని44 ; వదంళతుల్ని వ్యాపింప జేయడం-నికీర్‌ ; వాడీలు-ని46 ; ఈర్ష్య-248 ; చెడు దూపు-ని8ి 7. ఉత్తమ గుణాలు సర50 సద్వర్తవ-250 ; సౌమ్యం, హుందాతనం-౭52 ; పరివభత, నిరాడంబరత-ఓి58 ; సలామ్‌-255; నోటిమై విఘా-257 శీ... నందేశ ప్రచారం 259 ప్రవక్త మహనీయుల (సఅనం) సందేశం-ని59 ; ధర్మం౦ం-రాజకీయ వ్యవస్థగా-నీ64; సంఘ వ్యవన్ళీ

2061 కరణ-271; నాయకుడు--అనుచరుల సంబం ధాలు-274ఉ; సత్యం పట్ల (పేమ, మిథ్య పట్ల ద్వేషమం-£85 ; మందిని పెంచటం, చెడును తుుంచటం-290 ; ఆచరణ ఛూన్యమయిన నందేళ పువారం-294; ధర్మ విద్యా సముషార్ధన-298 ; ధర్మపుబారం : ముఖ్యాంశాలు-801 ; ధర్మసేవ చేసేవారికి వ్రభవార్త-3807

"9. సందేశదాతల లక్షణాలు త్‌్షే్షే దైవం పట్ల కృతజ్ఞతాభావం-811 ; అజ్ఞ-820 ; సహనం, స్థయిర్యం-821 ; అల్లాహ్‌కై భరోసా- 32కి; పళ్చాత్తాపం-క్షమార్పణ-881 ; క్రేమ -తితిక; కార్యశధ్ధి-340.

10. నంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు త్‌క్తని దైవ గుణగణాల సంస్మరణ-842 ; పుపంచానికి దూరంగా, పరలోకానికి చేరువగా-848 : ఖుర్‌ ఆన్‌ అనుసంధానం-క868 ; నఫిల్‌ (అదనపు) ప్రార్ధనలు-867 ; ఇన్ఫాక్‌ : దైవ మార్ధంలో ఖర్చు చెయ్యడం-872 ; సంన్మరణ, ప్రార్ధన =ర్రి77

11. మహాపువ క్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు 386 ఆరాధనలు-886 ; శిక్షణా విధానం-888 , తోటి సోదరుల పట్ట వపేమ-92, ధర్మ సంస్థాపనా మార్గంలో-896 , మహాప్రవక్త సహవచరులు-401,

పరలోక వింతన--414.

అనంత కరుణామయుడు అపార కృషపాశీలుడయిన అల్లాహ్‌ కేరుతో సంకల్ప నదె థి

1. మహాప్రవక్త ముహమ్మద్‌(నల్లల్లాహు అలై హి వనల్లం),.ఈ విదంగా సెలవిచ్చారని హ్యజత్‌ ఉమర్‌ (రజి అల్హాహు అన్‌ హు) ఉల్లేఖించారు వ "కర్మలు కేవలం మనోనంకల్చంకై ఆధారపడి ఉంటాయి. మనిషి దేని సంకల్పమయితే చేసుకుంటాడో, అతనికి అదే ప్రా_ప్రమవుతుంది. (ఉదాహరణకు) ఎవరై తే అల్లాహ్‌ మరియు. ఆయన పువ క్త కొరకు హిజుత్‌ చేసారో, వారి హిజుత్‌ మాతుమే నిజమయిన హిజుత్‌. ఎవరయితే పువందం కొరకు లేదా ఒక స్త్రీని ఎవాహమాడటానికి హిజ్రత్‌ చేస్తారో వారి హిజుత్‌ పపంచం కొరకో లేక ప్రీ కొరకో- చేసిన హిజుత్‌గా పరిగణించబడుతుంద. (ముత్తఫకున్‌ అలైవ్‌) ౨. అది మానసిక సంస్కరణ; ఆధ్యాత్మిక శిక్షలకు సంబంధించిన; ముఖ్యమయిన హదీసు, మహా, (పవక్ర (సఅనం) ఉపదేశానికి భావమేమంటే, సత్కార్యాలు సనఫలీక్యతమవడం మనిషి. చిత్త వైఖరిపై. ఆధారపడి ఉంటుంది. సంకల్పం (1)

ఫాదీసు వెలుగు చల్ని చూడడు; మీ అంతర్యాలను, మో ఆచరణలను చూస్తాడు” అని ,వుహాపువక్త (సఅనం) పువచించినట్లు హజాక్‌ అబూహుకై ఠా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు. (ముస్లిమ్‌) 3. హజుత్‌ అబూ హురైరా (రజిఅన్‌) అన్నారు "పేను దైవ సందేశహరుడు (సఅసం). ఇలా బోధిస్తూ *ండగా విన్నాను:- సష్యంగా ఉంటే పుణ్యఫలం లభిస్తుంది. తేకష్రోత్ర లేదు. ఒక కార్యం, కైక ఎంత గొప్పు సత్మ్కారుంగా కనిపించినా, పర లోకంలో దాని గుతిఫలం అభించాలంజే, దాన్ని దైవ ప్రసన్నత పొందటానికి మాతమే చెయ్యాలి. క్రివేళ్ల దాన్ని (పాపంచిక లాభం పొందదానసి॥కి మాతమే చేస్టే పరలోక్ష వాఖిజ్బ మండలిలో దానికి ఎలాంటి విలువ అలభ్యం కాదు. ఈ సత్కార్యం అక్కడ ఇెల్దని నాణం అవుతుంది. ఈ యదార్థాన్ని విశదపరచట్రాన్రిక్ర మహా (పవక్ష (సఅసం) హిజత్‌ (వలసపోవటం)ను ఉదాసహ గించాకు. చూడండి, హిజక్‌ నిజంగానే ఎంతో గొప్ప జ్యాగం, గొప్ప పత్కార్యం,. కాని అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన (ప్రవక్ర కొరకు హి[జశే వేయక శేవలం తన ఐహిక వాంఛల పం పూర్తికి మాత్రమే. చేస్టే ఇంత గొప్ప -సక్కార్యంగ్లా. కనిపించే ఈ పని ద్వారానూ సరలొళ్షైల్రో ఎలాంటి పుణ్యఫలం లభించదు. అంతేకాక (ప్రజల్ని మౌసన్తచ్చినట్టు కూడా అభియోగం మోప బడుతుంది.

సంకల్ప శుద్ధి తి “పృళయదినంనాడు అందరికంటే ముందు షహాదళ్‌ (దై వమార్గ్ధాన పొణత్యాగంచేసి అమరగతిపొందిన వ్యక్తికి 'పుతికూలంగా తీర్చు చెప్పటం జరుగుతుంది. అతన్ని దైవ న్యాయస్థానంలో హాజరుపరచవి, అల్లాహ్‌ అతనికి తాను పుదానం చేసిన అనుగుూహాలనన్నింటినీ గుర్తు చేస్తాడు. అవన్నీ అతనికి జ్ఞాపకం వస్తాయి. అప్పుడు, "నా అను గృహాలను పొంది నీవు సాధించిందేమిటి ౫ అని అల్హాహ్‌ పుళ్నిస్తాడు. అతను, 'నేను నీ ప్రసన్నతను పొందడానికి [నీ ధర్మానికి విరోధులయినవారితో] యుద్దం చవేశాన్సు చివరికి ప్రాణాన్ని సయితం త్యాగం చేశాను" అని విన్న వించుకుంటాడు. దానికి దేవుడు అతనితో, "నా క్రోోన్స నీవు పోరాడావనటం పద్ద అబద్ధం. నీవు ప్రోర్రాడ్తింది [ప్రాణత్యాగం చేసింది] జనులు నిన్ను ధీరుడు, శూరుడు అని అనాలనే. తదనుగుణంగా ఆ పూతిఫలం నీక్రు పపం 'చంలోనే లభించింది అని అంటాడు. ఆ తరువాత ఆ అమరగత్తుడ్ని బోర్తాపడవేసి, ఈడ్చుకొనిపోర్సు నరకంతటో పడవెయ్యవలసిందని ఆదేశించటం జరుగుతుంద్రి. అలాగే అతన్ని నరకంలో ప్రడ్రవేప్తార్పు. వషట్‌ మరో వ్యక్త మైవ న్యాయస్థానంలో = జరుపరచ్రబడత్రాడ్డు. అతను ధర్మజ్ఞ ధర, కు కుర్‌ఆన్‌ పాశ్రక్రడ్ర్యన్న అల్లాహ్‌ ల్‌ కానుకల్నే ప జావ పంకం చేస్తాడు. అవన్నీ అతనిక్ర జ్ఞాపకం వస్తాయి.

హాదీసు వేలుగు. ష్‌ స్తా అతనితో "ఈ కానుకల్ని పొంది. స్టీవ్చ సాధించిందేమిటీ ? అని అడుగుతాడు అల్లాహ్‌, అతడు సవినయంగా చెప్పు కుంటాడు: 'హృభూ! శేన్సువీక్ర్యాక్ష వీ ధర్మ్ఞానాన్ని అభ్యసించాను : సీ కోసమే దాన్నీ ఇతరులకు చోధిబాను. పీ కొఠకే కుర్‌ఆన్‌ పకించాన్ను. చ్రానిక్రి నర్వేశ్వరుడు--- "నువ్వు అబద్దం చెప్పావు. జనులు సిన్ను పండితుడు అని అనాలనే ఉన్థేశ సంతో స! థార్మిక విద్యను అభ శసించావు. పుజలు నిన్ను కర్‌ఆన్‌ జ్ఞాని అనాలనే థ్యయంతో నీవు కుర్‌ఆన్‌ను పరించావ్ష చాన పుతిఫలం నీక్ర త్రోక్రంల్రోశే అలింపిళద". అసి పలిక్సి “ఇత్తన్ని హోర్తాపడవేసి ఈడ్చుకు హోంషి. నఠకంత్తో పతవేర్వుండ్రి" జ్య ఆదేశిహైడ్షు అతన్ని ఈజ్చుకునిపోయి స్యకంత్రో పడ్‌వేస్తార మూడవ వ్యక్తి హాజరవృత్రాడ్షు, అబ్హాహ్‌ అశ్రన్సిక్ష పుపంప్రంత్రో నకల సంపదలన్సు పుష్కలంగా పొసాద్రెంచవ్రి. ఉంటాడ్సు అత్‌సికి శ్వ అన్ని అనుగొహాలన్లు గుర్తు, చేస్తాడు అల్లాహ్‌. భక్చ్య వాటినన్నింటినీ జ రించి, “అవను, వేను ఈ అనుగషోలన్నింట్రిప్ల పోంజాను అని ఒప్వుకుంట్రాడ్న. అవుడు అత్రక్టత్రళ అకసి పృథువు నా అనుగ్యుష్షళట్ట హింది వీన్స స్వ కార్యాలు చెళావ 9 అని, పశ్నిస్తాక్టు, నమధాసంగ్గా బ్రత్రడ్ర* సిబేదిర్వ్వక్షంట్రాత్త ఏ ఏ మార్గాల్లా ధ్యా ఖర్చు పెట్టడర నిక ప్రీకికరమా, అ-.మార్గోలన్నింట్రబ్రా స్పై పునన్వత క్ర్యూజ్బ్య స్వం భజనం

ర్‌ ఎళ్వాఫాలు శ ప్‌ ౦టాడు, ఖర్చు చేశాను అని. అప్పుడు అల్హావా అ న్‌ “అబద్ధం వెష్పావు. (ప్రజలు నిన్ను దాత అని అనాల ఎభాగూ అభించింది" అని-.. 'ఇతన్ని చోర్దావడవేసి, -ఈడ్నుకుని వెళ్ళి అగ్నిలో పడవేయండి" అని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. అతన్ని అలాగే తీసుకువెళ్ళి అగ్నిలో పడవేస్తారు. ా (సహీహ్‌ ముస్లిమ్‌) పిష్యాసాలు ఓ. హజుత్‌ ఉమర్‌ [రజిఅన్‌] ఉల్లేఖించారు. ".... వచ్చిన వ్యక్తి [వా _స్రవంగా ఆయన జి వీల్‌ (అలై హిస్సలాం), చమహాష్రవ క్‌ (సఅసం) వద్దకు మానవాకారంలో వచ్చారు] కి మై మూడు హదీసుల్సు ఇళ్హ మహత్తర సత్యాన్ని వెల్లడి చేస్తున్నాయి. ఏ కార్యానికయినా దాని బాహంర్రూప్రా- ఏ ట్ర్‌ పర ళన ల శ్ర లా . బట్టి ప్ర లోకంలో " (పళిఫలం లభ్యం కాదు, దైవ. (పసన్న్య పందటానిక చేసిన కార్యమే అక్కడ పుణ్యఫలానిక్ర అర్షశ్ర 0 న! అలి ంది, ౮౦ఛ. గొప్ప _ * ౮ర్రిన్నయిన్నా,. ఇత్రట్రల్పు 'వాన్ని మ్రూచ్చి మెచ్చుకోవాల్రన్సీ లేదా (పజల ధృష్టైలో తన గౌరవ గపతిపక్తుల్లు పైరగిల్రన్స ఎవరయినా చేస్టే జవ, ఏ విధమయిన = రైవ దృష్టిలో దానిక ఎల్లాం్రట్ట న ఆదరణా అభించదు ; పగరలోక్షం దానికి ఇాంట్రి ప ౨౬ విలువ 1పాప్తం కాదు. అది ఇల్టాఫ్ట్‌ తులమ్మానంలో

హదీసు వెలుగు. 6 వైన పువక్తను, అడిగారు, "ఈమాన్‌ (విశ్వాసం) అంటే సమిటీ" అని, చానికి మహాప్రవక్త (నఅనం) సమాధాన "ఈమాన్‌ (విశ్వాసం), అంటీ, నీవు అల్లాహ్‌ను,. ఆయన దూళల్సిి ఆయన పంపిన (గంథాలను, ఆయన 'ప్రవక్షల్ని, పరలోకాన్ని నత్య్మమయినవిగా విశ శ్రసించాలి,. ఇంకొ, అదృష్టాన్ని అంటే ఏది జరిగినా__ మేలయినా- శీజైనాలా అపి దై వం తరపున జరుగుతుందని నమ్మాలి. (సహీహ్‌ ముస్లిమ్‌) ఇలాంటి. ఇఠాధసా వెల్లతు, కే ఇది -సదీర్రమయన హదీసులోని ఇక్ష భాగం, ఇది. జిఖ్రీల్‌ -హ్రద్రన్ల్‌ అని (పత్తిత్తి. సం[గహంగా అందులోని. విషయం ఏమంటే..ఒక_గోజున హజ్‌ _జిబీల్‌ మ్ర్య్య్వ్యూళా. రంలో మహా పవక వద్ధకు వచ్చారు. _ఇస్టా్స్‌, క్రమ్రావ్‌. (శిళ్వస్తు ఇహ్‌సాప్‌్‌ (అత్యంత (శేఘ్టమయిన సక్కార్యం). ఇయాోమ్మవ్ర (ప్రళయం)లను గురించి (పళ్చింఛారు. ఆయను (సఅసం, అన్నింట్రెక్ట సమాధానమిచ్చారు. ఈషమాన్ట్‌క్స సంబంధించిన (పశ్నోత్రరాల ఇక్కడ ఉలేః భించబడ్డు్చి, ఈమాన్‌ అన్న ప్రదాని అర్ధం ఒక్రగ్రిని వైన. సించడం అని బ్రండ్రుజత సత. సవ పడే అతని చేసిని. ఒక వ్య సత్య వతుడని నమ్మి నప్పుడే 'అశ్రన్సి మాటన్స ఎవర / యినా అంగీకర్రిస్తార్చ ఈమాన్‌కు

గ్గ విశ్వాసాలు ష్‌ మోమిన్‌ (ఎశ్వాసి కానలగా చ చమకము నన యోమన (వ్యరి). కాగలగా కరవ యవ సంవెశహదుఐ న అంటే అల్లాహ్‌ తరపు నుండి ఆయ3 నస న యాః సరమెనవని వెకాసంచివం ఆ వస్టిపిసె వ వచ్చిన విషయాలన్నీ సత్యమైన త ము పచావంచ వాటిలోని మౌలిక విశ్వాసాలు ఆ హదీసుల మ కుని రు న మలై పంది ఈ క స బడ్డాయి. కుర్‌ అన్‌ మరియు హదవీసుల్ని చృష్టిలా న ళం ర వాటిని వేర్వేరుగా పరిశీలిద్దాము. (1) అల్లాహ్‌ను విశ్వసించడమంజై ; ఆయన ఎమ్వువని, య వ % ఆ ఆయన విశ్వక్ష ర అని, నిఖిల జనుత్తు నిర్వహణ: ౨త్విరా మంగా కొనసాగించే (ప్రభువని; ఇ సృష్టకియలోనూ, "త్య నిర్వహణలోనూ ఆయనక్తు ఎవ్వరూ _ తోడులేరని, ఆయినక్తు ఎవ్వరూ సొటికారని అంగీకరించడం. ఆయన ఉుని8్ర అన్ని లోపాలకు, దోషాలకు అతీతమయినదని, ఆయన సక్షబ్ర సద్గుణ సంపన్నుడయిన స్వామి అని, సకల శుభాలకు సరోవరమని ఒప్పుకోవడం.

(2) దైవ దూతలను విశ్వసించవమంటే : వాం ఉనికిని గుర్ధించడం ; వారు పరిశుద్దులని నమ్మడం ; వారు దైవాజ్ఞల్ని ఉఊల్లంఘించలేరని సదా కైవ దాస్యంలో నిమగ్నుల్వ్బ ఉంటా రని, విశ్వాసపాత్రులర్చ్వ్వ దాసుల్రుగా అనునిత్యం స్వామి ఆజ్ఞల్ని పాలించడానికి సంసిద్ధులయ్పు ఉంటారని, పివంచాలః బత్కార్ణ పరాయఖు లయ మనుషుల కొతక్ట్రృ 'పారిన్తూ ఉంటా రని విశ్వసించడ్డం. ఫెటం

కి చెవ క క " తన క. గ్రంథాలను ఈగ్వేసించడం అంటె అల్లాహ్‌

యా ల దా రా ప ప కళ ల [గఏథాలనని జ ట్‌ అంపుడప్పుడ్చు ఎ౨పిన్‌ మార్గదర్శక జంటినీ నత్యమైనవిగా గున్షించడ్ర గ్‌ న = “౧౦. వాటిలో బివ్య

ఉద్దంథం దివ్య ఖుర్‌ జప్‌ జన నమ్మడం గత ఉమ్మతుబు (ఫ్రవ క్తల అనుచర స వాజాలు తమకు లభించిన ధైవ (గంధా లను (పక్షిప్తపరచి వాటి స్వరూపాన్ని ఇరిపివేసాయి. చివరన ఇల్లావ్‌, ముహమ్మద్‌ (సఅసం) ద్వారా తన అంతిమ [గంధం ఫంపాడు. ఇందులొ సృష్టమయిన సఎపూర్ణమయిన మార్లి దర్శక సూ(తాలున్నాయి. ఇందులో ఎలాంటి దోషం లేదు, ఎలా౨టి *ోపమూ లేద్వ ఇప్పుడు దైవాన్ని చేరడానికి, ఆయన 'ప్రసన్నుడయ్యే మార్గం పొందడానికి ఈ (గంథం తప్ప (పపం చంలొ మరో (గంధం ఏది లేదు అని విశ్వసించడం,

(ఏ కైన (పవ క్రల్ని విశ్వసించడం అంటే. అల్లాహ్‌ వేత ప్రథవింపజెయ్యబడిన (పవక్షలందరూ నిజమయినవారని, ప్రత్య స్వకూవులని, ఈ ప్రవకలందరూ దైవ సందేశాన్ని హెచ్చు తృల్లుల్లేకుండా (ప్రజలకు అందజేశారని సనమ్మశం ఈ (ఫ్రవక్తల పరంపరకు చివరివారు మహా (పవక్ష ముహమ్మద్‌ (సఅసం) అని, ఇప్పుడు మానవులకు మోక్షం కేవలం ఆయన్ని అనుస రించడం వల్లనే లభిస్తుందనీ మనసారా అంగీకరించడం

(. పరలోకాన్ని విశ్వసించడం అంటే: ఒక రోజు రానున్సదవి, ఆ రోజున మ్షానవుల జీవితపు భోగట్టా మొత్తం ప్రరిశీలించబడుతుందనీ అప్పుడు ఎవరి కర్మలు సవ్యంగా శంటాగో వారు బహుమ్తూనం పొందుకారనీీ, ఎవరి కర్మలు అపసవ్యంగా ఊంబ్రాయో వారు శిక్షార్లులు అవుక్రాగనీ, అక్కడ లృభించే శిక్ష కూడా అపరమితమయినదనీ, బహుమానం కూడా జ్రనంతమయినదనీ నమ్మడం

(శ్రీ అదృష్టాన్ని విశ్వసించడం అంటే. (ప్రపంచంలో

విశ్వాసాలు గ "అల్లాహ్‌ పట్టు విశ్వాసం

5. హజత్‌ ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లే ఖించారు : "(ఒకసార్‌ ప్రయాణంలో) నేను వాహనంయై మహాపువ_క్ర (నఅనం) వెనక కూర్చుని ఉన్నాను. నాకూ ఆయనకీ మధ్య జీను వెనుక భాగం తవ్ప మరేమి లేదు. ఆయన 'ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌” అని పిలిచారు.

"అయ్యా, సెలవియ్యండి. నేనిక్కడే ఉన్నాను అన్నాను నేను. (ఆయన మౌనం వహించారు) కొంత -దూరం వెళ్ళాక తిరిగి పిలివారు, "ఓ ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ :

"దానికి నేను "అయ్యూ, సెలవియైండి, బానిసను ఇక్కడే ఉన్నామ' 'అని-నమాఖానమిచ్చాను.. (కాని ఆయన జరిగేదంతా దైవాజ్ఞానుసారం జరుగుతోంది, ఇక్కడ ఆయన ఇఅథిక్రార్లాలే చెలామఐి అవుతాయి. ఆయన కోరిన (ప్రకారం కాకుండా మరోవిధంగా, ఈ విశ్వంళకో జరగటం అసంభవం. మంచీ బెడులకు, సన్మార్గ దుర్మార్గాలకు సంబంధించిన ఒక నియ ౨ ఉంది, దాన్ని ఆయన ముండే నిర్జిష్టపదిచాడు, కృతజ్ఞు లయిన దేవుని దాసులమై వాటిళ్లే ఉప్మదవాలు, వారు ఎదుర్కొనే కష్టాలు, వారికి ఆసన్నమయ్యే పరీక్షా సమయాలు అన్నీ వారి (వభు ఆజ్ఞ పకారం ముందే నిర్ణయించబడిన నియమానుసారం జరుగుళాయిని విశ్వసించడం

5 హ$[జత్‌ ము ఆజ్‌ వివరించినదానికి భావమేమంటే, నేను ఆయనకు అతి సమాపంలోనే ఉన్నాను చెప్పడానికీ, విన

హదీసు వెలుగు

10 ం ఏమో పలుకలేదు)మళ్ళీ కొంతదూరం పోయాక. "ఓ ముఆడ్‌

చిన్‌ జబల్‌ "అని "పిలిచారు ఆయన. మూడవసారి క

అలాగే సమాధానమిచ్చాను. అప్పుడాయన, అల్లావాకు దాసులపై వున్న హక్కు ఏమిటో నీీక్స తెలుసా అని అడిగారు. “అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన పువక్తకే బాగా తెలును' అని నేన్స బదులిచ్చాను దానికి మ్రహా ప్రవక్త (సఅసం) "అల్లాహ్‌కు దాసుల పై వున్న పక్ష ఏమిటంటే, వారు ఆయన్నే ఆరాధించాలి , ఈ ఆరాధనలో. మరెవ్వరినీ

భాగస్వాములుగా చెయ్యకూడదు" అని సెలవిచ్చార్ప,

“ఇలకో శ్రా _ప్ర-దూరం వెళ్ళి "'ముఆజ్‌ "అని" పిలిచారు "సెలవియ్యండి. మం మాటను- ప్రాక్షధాన్తంగా వ్రిన్సి పాటి సాను అని జవ్ష్య్వా- పలిక్షాన్ను

"అల్లాహ్‌ను ఆరాధించే దాస్సలక్ష అల్లాహ్‌ప్వె ఉన్న హక్కు పవ్పిట్రో నీక తెలుసా ? భ్రన్స అడిగారు "అల్లాహ్‌ మరియ్స ఆ నందేశహ్హరన్సిశ్ఞ బౌగా తెల్పన్సు" అనినేను చిదులు పలీఇరు. "బల అల్లాహ్‌ ఉన్న సు యాసంగ్గా వినగల్వన్హృ కాని చెప్పటోర్స్ర విషయే చాలా ముఖ్యిమయింది గనుక, దాని (పాముఖ్యత నాక్స విశదమవా లనీ నేను దగా వినాలని ఆయన మూడ్తు స్రార్ష పిలిటే'

మౌనంగా ఉండిప్రోర్వ్యూ అన్నది ణ్‌

విశ్వాసాలు క్ష ఏమిటంటే ఆయన వారిని శిక్షించకుండా వుండాలి.” అని సెలవిచ్చారు.” (బుఖారీ, ముస్లిమ్‌)

6. • “పువక్త శ్వేష్టులు (అబ్దుల్‌ కైన్‌ తెగవారి: పుతినిధి వర్ధాన్ని ఉధ్ధేశించి)అడిగారు, "దై వం ఒక్కడే అని విశ్వసించడమంటే ఏమిటో మోకు తెలుసా ? అని. దానికి వారు, "అల్హాహ్‌ ఆయన పువక్తలకే తెలును అని పలికారు. అప్పుడు ఆయన 'విశ్వానమంటే, మనిషి, అల్హాహ్‌ తప్ప మరే ఇతర ఆరాధ్య శ క్తిలేదనే నత్యానికి, ముహమ్మద్‌ (నఅనం) అల్లాహ్‌ నందేశహరుడనే వా_న్టవానికి సాక్ష్యమివ్వాలి ; నమాజ్‌ను నవ్యంగా చెయ్యాలి ; జకాత్‌ ను ఇవ్వాలి ; రమజాన్‌ నెలలో రోజా వుతాన్ని పాటించాలి" అని బోధించారు.” (మిష్కాత్‌ )

7. హజ్రత్‌ అనస్‌ (రజిఅన్‌) ఇలా అన్నారు : మహాప్రవక్త (సఅనం) (పనంగింవినప్పుడల్లా ఈ విషయా లను తప్పనిసరిగా ప్రస్తావించేవారు : వనన.

మహా _పవక్త (సఅసం) సూక్తిని గమనిప్పే తౌహీద్‌ (ఏకే శ్వరోపాసన)ుకు ఎంత (ప్రాముఖ్యం ఉందో మనకు తెలుస్తుంది ఇదే మానవుణ్ణి నరకయాతన నుండి రక్షిస్తుంది దైవాగ్రహం నుండి కాపాడి స్వర్గ్యప్రవేశానికి అర్హత చేకూర్చే విషయంకన్నా విలువయినది మరొకటి కాగలదా +?

7 మానవులపై వాటిల్లే అల్హాహ్‌ హక్కులేమిటో, తోటి

శి హదీసు వెలుగు “"ఎవరిలోనయితే అమానతులేదో వారిలో ఈమాన్‌ (విశ్వానం) లేదు, ఎవరికయితే వాగ్దానంపట్ల గౌరవం లేదో వారిలో దీన్‌ (ధర్మం) లేదు.” (మిష్కాత్‌) 8. హజక్‌ అమ్స్‌ బిన్‌ అబన (రజిఅన్‌)అన్నారు ; "శేను మహాప్రవక్ష (సఅనం)ను "[ఈమాన్‌] విశ్వాసమంటే ఏమిటి?” అని అడిగాను. ఆయన 'విశ్వానమంటే సహనం మరియు: చాతృత్వం” అని సమాధానమిచ్చారు. (ముప్లిమ్‌) మానవుల హాక్కులేమిటో అన్ని దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో పొందు పరభజడి ఉన్నాయి. వాటిని సరిగ్గా నిర్వహించని వ్యక్తి ఈమాన్‌ (విశ్వాస్య్థిళో పరిపూర్ణతను పొందలేదని భావం అలాగే. ఒకో వ్యక్తి, ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టు కోలేశ్ర పోజే. ఆతనిలో ధర్మపరాయణతలేదని అర్ధం ఎవరి హృదయాల్లో విశ్వాస బీజాలు నాటుకుపోతాయో వారు జాధ్యతల నిర్వహణతో ఎలాంటి లోపమూ రానివ్వరు తెలిసీ దాటవేసే వయత్సుమూ చెయ్యరు. ఇలాగే ఏ వ్యక్తిలో ధర్మ నిష్ట ఉంటుందో అతను చివరి ఘడియ వరకు చేసిన బాసను ఎంబెట్టునంాడు.. ఇక్తాప్‌. అయన ద్రవ మరియు అయన (గంథం పట్ల మనిషికి ఉన్న బాధ్యత, బా ధ్యతల్లో కెల్లా గురు తరమయినది, ప్రమాణాల్లో కెల్లా మనిషి తన దైవంతో, అయన (పవక్షతో, (ప్రవక్త అందజేస్తిన “ధర్మం”తో జేసిన (ప్రమాణం గొప్పది విటి నిర్వహణ అన్నింటికంటే ముఖ్య మయింది 8. విశ్వాసమ్రంజ్రే మనిిపి. అనుఫరించడానికి దైవ

విశ్వాసాలు నేం 9. మహావవక్ర (నఅనం) ఉవచేశించారు : "ఎవ రయితే అల్హాహ్‌ కోరకు స్నేహం వేస్తారో, అల్లాహ్‌" కొరకు శత్రుత్వం వహిస్తారో మరియు అల్లాహ్‌ కొరకే దానం చేస్తారో ఇంకా అల్హాహ్‌ కొరకే నిరాకరిస్తోరో వారు తమ విశ్వాసాన్ని పరిపూర్ణం చేసుకున్నారు.” (బుఖారి-అబూఉఊవమామ మార్గాన్ని ఎన్నుకోవాలి , ఆ మార్గంలో ఎదురయ్యే ఆపదల్ని భరిం నే ళం వాలి, జైవంపై భారం మోపి ముందుకు పురోగమించాలి-- ఈ వైఖరినే సహనంఅనంటారు మనిషి తన -సంపదను నిరు పేదల కొరకు, అనాధలైన దేవుని దాసుల కొరకు దైవ _,పసన్నత పాందటానికి వ్యయపళఠ చాతి " మూలంలో ఉన్న “నవ్రూహాత్త్‌ ” అన్న పదానికి ఇదే అర్ధం ఈ పదానికి విన్న్వమత, ఉదారత, విశాల హృదయత అన్న అర్దాలు కూడా వస్తాయి హా! కో 9. అంటే మనిషి శిక్షణ పొందుతూ క్రమేణ ఈ ఉన్నత స్టానాన్ని పొందగలుగుతాడు అతను ఎవ9తో సన్ని హితుడయినా, మ౦ంవరెకి దూరమయినా, కేవల. దెవ పసన్నత బడయటానికే అలా చేస్తాడు, ధర్మం కొరకే ఒకరం పేేమి స్తాడు, ధర్మం కొరకే మరొకరిని ద్వేషిస్తాడు అతని రాగ చ్వేషాలు స్వార్ధంతో, ప్రాపంచిక పుయోజనాలతో ముడిపడి ఉండవు, కేవలం దైవం కొరకే, ఆయనకు సమ్మతమైన ధర్మం కొరకే అంకితమయి ఉంటాయి మనిషి ఈ ఒశ౭్రిక్ష వేరినప్పుడే యూ అతని విశ్వాసం పరిపూర్ణమవుతుందని తెలుసుకోవాలి

త్త హదీసు వెలుగు 10. మహాప్రవ క (నఅసం) "సెలవిచ్చారు. “ఎవ .డయితే అల్లాహ్‌ను తన ప్రభువుగా, ఇస్టాంను తన ధర్మంగా, ముహమ్మద్‌ (సఅనం)ను దైవప్రవక్షగా స్వీకరించి ఆనందం అనుభవించొడో ఆ వ్యక్తి విశ్వానంలోని రుచిని ఆస్వా చించాడు.” (బుఖారీ, ముస్లిమ్‌-అబ్బాస్‌) ప్రువ్నక్త పట్ల విశ్వాసం శ111.. "ఊత్తమ వచనం అల్లాహ్‌ గ్రంథం మరియు ఉత్తమ. చరితం ముహమ్మద్‌ (నఅనంచరితం”' అని మహా (ప్రవక్త (అనం) పలిశారు. (ముస్లిమ్‌-జాబిర్‌ ) 10 అంటే అల్లాహ్‌ దాస్యానిక్‌ తనను తాను అంకితం చేసుకుని ఇస్టామోయ షరీఅత్‌ ప్రకారం జీవితం గడుపుతూ, (పవక మార్గదర్శకత్వానికి కట్టుబడి ఉంటూ ప్పూరిగా తృప్తి చెందిన వ్యక్తి అని భావం _ నేను అల్లాహ్‌ దాస్యం తప్ప మరెవరి దాస్యాన్ని చెయ్యనని సర్వకాల సర్వావస్థల్లో ఇస్టామ్‌ అదేశల ప్రకారమే నడుచుకుంటానని, ప్రవక్ష (సఅనం)ను శప్పు మరే ఇతర మానవుజ్జ్‌ అనుసరించనని నిర్ణయించుకున్న వ్యక్థి అని భావం 'ఏ వ్యక్థి ఈ విధంగా పరిఐతి చెందు తాడో అతను శఈమాన్‌ మాధుర్యాన్ని ఆస్వాదించాడని తెలుసు శోవాలి. 1ఓ. దైవ వచనం లేక దైవ (గంథమే అన్నది ఉత్తమ వచనం అన్నదానికి అది ఉత్తమ మార్గదర్శకత్వం అని భావం,

విశ్వాసాలు 15

12. హజత్‌ అనస్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు ; మహాప్రవక్త (సఅనం) నాకు ఉపదేశించారు.

"అబ్బాయి! నీవు నీ మనన్సులో ఎవరిపట్లనయినా కల్మషవు ఆలోవచనల్తేకుండా నీ 'రేయింపగళ్ళను గడప గలిగితే అలాంటి జీవితాన్నే గడువు.” ఇంకా ఆయన అన్నారు "నా విధానం (సున్నత్‌ న నంపదాయం) కూడా ఇదే. నా విధానాన్ని కేమించే వ్యక్తి నిన్సందేహంగా నాతో వుంటాడు.” (ముస్లిమ్‌)

18. ముగ్గురు వ్యక్తులు మహాపషువకక్త (సఅసం) ఆరాధనను గురింవి తెలుసుకోటానికి ఆయన సతీమణుల వద్దకు వచ్చారు. వారు దాన్ని గురించి తెలుసుకున్నప్పుడు అది వాలా న్వల్పం అని భావించారు. వారు ఇలా అలాగే ప్రవక్త శేంష్టుల జీవిత చరిత ఉత్తమ మయిందంబే, అనుసరించిందుకు, అనుకరించేందుకు ఉ క్కృృష్ట మయిన ఆదర్శం అదొక్కటే అని అర్థం

19 ఒకరి పట్ల కల్మషపు భావాలు, చెడు ఆలోచనలు కలిగి ఉండటమన్నది వైతిక 'రుగ్మతగా, ఆధ్యాత్మిక వోషంగా చెప్పవచ్చు. దాన్ని. గురించి బోధక శేంష్టులు ముహమ్మద్‌ (సఅసం) ఈ హదీసులో ఎంతో వివేచనతో తన సహచరులకు తఆలిపారు. ఒకరు మనకు కీడు తలపెట్టినప్పుడు మనలో వారి

శ6 హదీసు వెలుగు. ఊపహించుకున్నారు : "పవ క్ష(సఅనం)కో మనకూ పోలిక ఏమిటీ * ఆయన వూర్వంకూడో ఎలాంటి పాపం ఎరుగరు, ఇక పై కూడా ఆయన ఎలాంటి పాపమూ చెయ్యరు. (మన మయితే పాపఠపితులం కాము. కనుక మనం ఇతోధి కంగా అరాధన చెయ్యాలి).” తదనుగుణంగా వారిలో ఒకడు “ఎల్లప్పుడూ నేను రాత్రి అంతా నఫిల్‌ నమాజులు లేస్తూ గడుపుతాను” అని నిర్ణయించుకున్నాడు... శెండో వ్యక్తి "నేను ఎల్లప్పుడూ నఫిల్‌ తోజా (వ్రతాన్ని పాటిస్తాను. పగటి వూట ఎన్నడూ భోజనం చెయ్యను” అని నిశ్చయించు కున్నాడు. మూడో వ్యక్తి “నేను ప్ర్రీలకు దూరంగా ఉంటాను. ఎన్నటికి వివాహం చేసుకోను” అని తీర్మా మహాప్రవక్థ (సఅనం) [కు ఈ నమాభారం అంది నవుడు ఆయన] వారివద్దకు పోయి. “మోరేనా ఈ నిర్ణభాలు తీసుకున్నది అని అడిగారు. తరువాత ఆయనే ఇరా హితవోధ చేశారు. “నిన్సందేహంగా నేను మోకంటే. అధికంగా రెవ్రానికి భయవడేవాణ్తి, ఆయన అవిధేయతకు దూరంగా ఉండేవాణ్ణి. కాని చకేను ఒకప్పుడు (నఫిల్‌) పట్ర దవత నా పట్ట దురభిప్రాయం జనించడం సహజం, కాని దైవ సందేశ హరుని ఈ బోధనను పాటించినప్పుడు మనసులోని భారమంతా తోలగిపోయి నిష్కల్నషమియిన, జెలీకెయిన హృదయం ఎంత హోయినిస్తులీది ! క

విశ్వాసాలు క రోజాలు పాటిస్తాను, మరొకప్పుడు పాటించను. ఇలాగే. (ర్మాతిళ్ళలో). నఫిల్‌ నమాజులు కూడా చేస్తొను, నిద కూడా పోతొను. ఇంకా, నేను పెళ్ళి కూడా చేనుకున్నాను. (కనుక నా పద్ధతిని అనునరించటమే మోకు (శేయన్కరం),. ఎవరి దృష్టిలోనయితే నా నర్మపదాయానికి విలువ లేదో, మరెవరైతే నా సంప్రదాయానికి విముఖులవుతారో వారితో నాకు ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు.” (మున్లిమ్‌-అనస్‌)

14. మొదట మహాప్రవక్త (సఅనం) ఒక పనిని వెయ్యకూడదని [పజలను వారించారు. కాని తరువాత ఆయన ఆ పనిని చేశారు-= తద్వారా ఇక తాను ఆ పనిని చేసే అనుజ్ఞ ఇస్తున్నట్లు అందరికీ తెలియాలని. అప్పటికీ కొందరు ఆ పనిని చేసేందుకు సిద్ధపడలేదు. అప్పుడు ఆయన ఇలాంటి మన_్రత్వం గలవారిని గురించి ఒక (ప్రనంగం చేశారు. అందులో దెవ స్తోతుం పిదవ, “నేను ఏ కార్యాన్నయితే చేస్తున్నానో, దాన్ని చేయ్యాటానికి

కేశ కొందరు వ్యక్తులు స్వయంకల్పిత "ధర్మనిష్ట” భావనకు గురయి ధర్మంలో అనుమతించబడిన కార్యాన్ని కూడా చెయ్యడా నికి తప్పుగా పరిగణిస్తారు అలాంటి మనస్తత్వంగలవారు: కొందరికి, ఒకప్పుడు మహాప్రవక్త వారించిన కార్యాన్ని, స్వయంగా ఆయిన చేసిన తరువాత కూడా చెయ్యడానికి మనస్కరించలేదు. కారణం వారి “విపరీత భయభక్తుల' భావనే అలాంటివారిసి దృష్టిలో ఊంచుకునే [పపవక్ష్త మహనీయులు పై పసంగం చేశారు-

(౨

18 హదీసు వెలుగు కొందఠు ఎందుకు వెనుకాడుతున్నారు ? దైవం సాక్షి, నేను వారందరికంటే అధిక దై జానం కలవాజ్ణి ; వారందరి కంటే అధిక దైవవీతిగలవాజ్ఞు" అని ఉద్చోధీంచారు. (బుఖారి-ముస్టిమ్‌, ఆయిషా [రజిఅన్‌)) 5. హజల్‌ జాలర్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు. మహ్మాప్రవక్ష (సఅనం) వద్దకు హజ్రత్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌) వక్చి, “యూదుల మాటలు కొన్ని మాకు మంచివిగా తోన్తు అనుమతిసాఠా ?” ని బ్రడ్రిగారు.. దానికి ఆయన మౌకూ -అవ్రమార్గవు గోతిలో పడాలని అభిలపిన్తున్నారా-..” యూడఢులూ కై నవలూ తమ తమ గ్రంథాలను వదలి అప మార్గంలో పడినట్టు ? నేను మోక్సు అందజేసిన వషరీఅత్‌ (గౌననాంగం) నూర్యునిలా కేజోవంతమయినది, అద్దంలా న్వబ్భమయినది. ఒకవేళ నేడు మూసా (అన్సలాం) నజీవు భయభట్టులకు, ధర్మవరాయణతకు దైవపవ క్తకు మించిన గీటు రాయి ఏటి కాగలదు ?

15. యూదులు తమ ధార్మిక గృంథమయిన తౌరావ్‌ (₹02%0)న్సు వజిష్తాలతో చెరిపాయి. అయితే అందులో అంతా చెడు నూ[మే ఉందని అర్థం కాదు. కొన్ని నిజమైన విషయాలు కూడా అందులో ఉన్నాయి. వాటిని ముస్లిములు విని మెచ్చు కునేవారు. ఒకవేళ "అల్పుడు మహా (ప్రవక్త అలా వారించకుండా ఆ మంచి విషయాలను భదవరచుకునేందుకు అనుమతించి

“విశ్వాసాలు కం -లయి ఉంటే, నన్ను అనునరించటం తప్ప ఆయనక్కూడా .మారాంతరం లేకపోయేది” అని బోధించారు. (ముస్థిమ్‌-జావిర్‌ [రజిఅన్‌]) 16. హజత్‌ అబ్దుల్లాహ్‌ చిన్‌ అమ్‌ (రజిఅన్‌) ఉళ్లేభించారు వ "ఒక వ్య క్‌ యొక్క నంకల్పం, మనో (ప్రవృత్తులు నేను తెచ్చినదానికి (దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌కు) లోబడి రూపొందనంతవరకు మోలో ఏ ఒక్కడూ నిజమయిన "మోమిన్‌ (విశ్వాసి) కాజాలడు” అని మహా ప్రవక్త (నఅనం) "సెలవిచ్చారు. (మిష్కాత్‌) ఊంటే ఇస్టామ్‌ ధర్మంలో ఎన్నో తప్పుడు భావాలు చోటు చేసుకుని ఉండేవి నిజమయిన ఇస్తామ్‌ బోధనలు గుర్తుపట్టడం కష్ట తరమయిపొయ్యేది. మంచి విషయాలు ఏమతంలో ఉండ వనీ ? మహాప్రవక్త (నఅసం) హ[జత్‌ ఉమగ్‌ (రజిఅన్‌)కు ఇచ్చిన సమాధానం దృష్ట్యా-స్వచ్చమైన సెలయేరు అందుబాటులో ఉండగా కలుషితమైన కుంటలవైపు చూడటం అవివేకం కాదా? 16 (ప్రవక్తను విశ్వసించడమంటే ఇంకా వేరే భావ మేముంది%? తన మనోవాంఛల్ని, తన సంకల్ప్చాలను, తన (వవృత్తుల్ని (వ్రవక్ష అందజేసిన మార్గదర్శకత్వం [పకారం మలచు కోవడం, తన ఆంతర్యానికి కళ్ళెంవేసి దాన్ని దీవ్య ఖుర్‌ఆన్‌ హస్తగతం చెయ్యడం-- ఇంతేగా? ఇలా జరక్కపోతే ఇంకా (పవ క్తను విశ్వసించడంలో అర్థమే లేదు.

హదీసు వెలుగు వ్ర 17, _ మహావ్రవక్త (నఅనం) ఒకసారి ఇలా వివ రెంచారు. మోలో ఒక వ్యక్తి దృష్టిలో నేను అతని తండ్రి కన్నా అతని కొడుకుకన్నా ఇంకొ (ప్రజలందరికన్నా అధికంగా (పేముపాత్రుణ్ణి కానంతవరకు మలో ఎవడూ నిజ మయిన మోమిన్‌ (విశ్వాసి కాలేడు.” (బుఖారి, ముప్టిం-అనస్‌) శరీ. అబ్బురహ్మాన్‌ విన్‌ అవీ కరాద్‌ ఇలా ఇల్లే ఖించారు : 'ఇక రోజు మహాప్రవక్త (సఅనం) వుజూ చేశారు ఆయన సహచరులు కొందరు ఆయన వుజూ చేసిన్ల ప్రీద్చ 17. మహాప్రవక్త (సఅసం) సూక్తికి అర్ధం ఏమిటంటే, మనిషి! దైస సందేశహరునిచ్సై, ఆయన బోధ్రించిన ధర్మం మైగల్ర (పేమ కడమ (పేమలన్నిటినీ జయించినప్పుడే అత్రడ్ర విశ్వాసి కాగలుగుతాడు. పత [పేమ క్ర దారిపై నడవమ ౨ట్రుంద్ర | పిళ్ళ 1 పేమ మరో మార్గాన్ని అనునరించమంట్పుందై (పన క్ష (సఅస్థ్ర) వేరొక బాటను నడవమంట్రార్తు అయితే జ్ర్ష (ప్రవశ్ర (పళీసర), చూప్‌న బాటన్ల పొటించాలి అప్పుడే అతడు నిషమయిన వెళ్యాసి అని, (ప్రవళ్ఞ (పేమికుడని రూఢీ అవుతుంది పంటి వషులే ఇస్పామ్‌కు అవసరం వారే ప్రపంచ చరిత్రను సృష్టిస్తారు పరిపక్యం చెందని విశ్వాసం భార్యాపిళలల పటగల అనురాగాన్ని, కల్లిదర్యడ్రుల వట్ట గల (పేమాభిమాన్నలన్త త్యాగం చయునస్తుందా ఫి 18. (ప్రవక్త సహచ్రర్వల (ప్రవ వుజూ జేస్తండగా రబ నీబిని తీసుకుని తమ ముఖాలక్షు పులుముకున్నార్వట్రే అది

ిశ్వాసాలు క! తీనుకుని తమ ముఖాలకు వులుముకోసాగారు. అప్పు డాయన వారిని, "మిమ్మల్ని ఇలా చేయమని వురికొలిపిం -దేమిటీ ?” అని పుశ్నించారు. దానికి వారు, “అల్లాహ్‌ మరియు అయన (పవక్తకెగల (ఘకేమేౌ అని నమాధానం ఇబ్బారు. అప్పుడు ఆయన వారికి ఇలా బోధించారు :

*“ఎవరు అల్టాహ్‌ మరియు ఆయన పవువక్టను శ్రేమించి సంతోషిస్తారో వారు మాట్లాడితే నత్యమే వల శాలి; అతనివద్ద అమానతు (అప్పగింత)గా ఏమైనా పెట్టి నప్పుడు దాన్ని (సురక్షితంగా) దాని యజమానికి అప్ప గించాలి. పొరుగువారితో మంచిగా మెలగాలి,”

(మిష్కాక్‌) లలా కేవలం ఆయన పట్ట ప్రేమ కారణంగానే చేశారు. అలా చెయ్య +డంలో విపరీతమేమో లేదు, తప్పూ లేదు--- దైవ (ప్రవక్త వారిని మందలించడానికి అయితే ఆ సందర్భాన్ని వురస్కరించుకుని నిజమయిన (ప్రవక్త (పేమ -తస్టక్షేదఫ్రమిటోఖ్యయన (సఅసం) ఎంతో హృద్యంగా వివరించార్హు (ప్రవక్త స అర్థం ఆయన అందజేసిన తదళ్ళాలక్ర.జ్ఞపదేశాల్స అమలు “పరచడం, ఆచరించడం. ని ధర్మజేయితే *ఆయీనృ 1తీసుకు వచ్చారో దాన్ని తమ జీవన్లీ మ్యర్గంగా చేసుకోవడం, శ్రిద్మే దైవ (వవక్ష పట్ట (ప్రేమకు, వా ఉన్నత్మశీస్థానం అయితే ఇదంతా చిత్తశుద్ధితో జ 1 ఆళ్యేదర్న న బుద్ధితో

లలి హదీసు వెలుగు?

19. హజక్‌ అబ్దుల్లాహ్‌ ఉల్లేఖించారు : ఒక వ్యక్తి మహాప్రవక్త (సఅసం) సన్నిధిలో హాజరయ్యాడు. "౯స్పేస్సు మిమ్మల్ని ఎంతో [శేమిస్తున్నాను' అని అన్నాడు. "ర్‌న్ర్ర ఏమంటున్నావో చాగా అలోవించుకో” "హెచ్చరిం- చారు మహాప్రవ క్ర (సఅసం). అతడు మూడుసార్లు "దైవం. సాక్షి నేను మిమ్మల్ని అమితంగా (ప్రేమిస్తున్నాను అని, పలికాడు.

“నీవు చెప్పేదే నిజమయితే, బీదరికాన్ని ఎదుర్కొన డానికి సికపడాల్రి, నన్ను (పేమించేవారి వైవుకు వీదరికం' వెల్లువకంటే వేగంగా వేంచేన్తుంది” అని పుకటించారు "మహా ప్రవక్త (సఅసం), (తిర్మిజి).

108. ఒకరిని (పేమించడమంటే వారి ఇష్టాన్ని తమ. ఇష్టంగా మార్చుకోవాలి ; వారు అవలంబింబే మార్గాన్ని తమః మార్గంగా ఎన్నుకోవాలి ; వారి నహచర్యం, వారి సాన్నిధ్యం, వారి (వసన్నతలకొరక్తు పరితపిస్తూ సర్వస్వాన్ని త్యాగం చెయ్యు చాన్రక్రి సిద్ధపడాలి, మహా[వవక్టను (పేమించడమంటే ఆయను ఒకో్క. అడుగుజాడను వెదకి దాన్ని అనుసరించాలి; ఏ మార్గంలో ఆయళ్ల గాయవడారో ఆ మౌర్గంలో నడిచే ధర్యం, అకాంక్ష మన్లల్రో జనించాలి. అఆ మార్గంలో సౌర్‌గుహ కూడా"

వస్తుంది. బృద్‌ మైదానం, హునైన్‌ పోరాటం. కూడా తటస్ట పడతాయి ; ధర్మవథంలో భీడరకం ఆకలి బాధలు _ ఎదురవు తాయి. మచిషికాళల్రీగ బాధల్లో ఆర్థికబాధ చాలా తీ(మై

విశ్వాసాలు వ్లితి దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ని విశ్వసించడం

వి0, హ(జత్‌ అబ్దుల్లాహ్‌ బిన్‌ అబ్బాస్‌ సెల విచ్చారు ; "ఎవరు అల్హాహ్‌ (గంథాన్ని అనునరిస్తారో వారు (ప్రపంచంలోనూ నన్మార్గానికి దూరం కారు, పరలోకం లోనూ నఫలతను కోల్పోరు.” తరువాత ఆయన ఒక్స ఆయత్‌ను పఠిందారు.

“నేను పంపిన మార్గదర్శకత్వాన్ని ఏ వ్యక్తి అయితే అనుసరిస్తాడో అతడు (పుపంచంలో) నన్మార్గాన్ని తప్పడు, (పరలోకంలో) నిష్ఫలతకు గురికాడు.” (20 : 128)

(మిష్కాత్‌) మయింది. దాన్ని ఎదుర్కోవడం కేవలం అల్టాహ్‌పైగల భరోసా ఆయన పట్ట, (పేమలాంటి ఆయుధాలతోనే సాధ్యం. ఆఅ పరి స్టితుల్లో నిజమయిన విశ్వాసి ఆలోచనానరళి ఈ విధంగా ఉం టుంది; “అల్హాహ్‌ మాషతమే నా సంరక్షకుడు, నేను అనాధను మాతం కాను; కేవలం ఒక దాసుణ్ణి, యజమాని అభీష్టానికి అనుగుణంగా జీవించడమే దాసుని కర్తవ్యం. నేను ఎవరి సేవలో నిమగ్నమయి ఉన్నానో ఆయన _పేమమయుడు, న్యాయశీలుడు . నా శమ వృధా పోదు.! ఈ భావనవల్హ ఒక విశ్వాసి ఆపదల్ని అవలీలగా దాటిపోగలుగుతాడు ; పైతాన్‌ కుుటలన్ని వమ్మయి పోతాయి

సు గు ల్ల మహాప్రవక్త _ (నఅనం) ఉపదేశించారు : “దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లో అయిదు అంశాలున్నాయి. అవి: హోలాల్‌, హరామ్‌, ముహ్మమ్‌, ముతషావిహ్‌ మరియు అమ్సాల్‌. కనుక హూలాల్‌ను హలాల్‌గానే భావించండి. హరాషమ్‌ను హరాక్సగాన్ట పరిగణించండి, ముహ్మషమ్‌ను అమలుపనచండ్‌, ముతషావిప్‌న్సు వైశ శసించండి. పోతే, అమ్మ్బాల్‌ చ్యారా గుణపాఠం పొందండి” (మిష్కాత్‌. -- అబాహురైరా[రజిఅన్‌ ] శీ! హరినులో, మొత్తం ఖుర్‌ఆన్‌ పృువచనాలను అయిదు శకోలుగా వర్గీకరించడం జ5ిగింది అఆ అయిదు ఆంశాలు కపి. హలాల్‌. బంజ ధర్మసమ్మళశమయినవి “హరామ్‌” అంటే సషిష్టమాయినవి , శపుష్యా కు అంటా స్టాష్టమయినవి, విస్పష్టమైనవి ; “ముకషాబిహ” అజ పరస్పకం పోల్రి ఉండేవీ నందేహజనకమయినవి ; “అన్ఫూల్‌ో అంటే ఉపమానాలు అని అర్ధం,

_హల్రొల్‌న్సు హలాల్‌గాన్ర భావిఎచడ మంజే, ధర్మసమ్మత మయన వాటిని నిషేధించడంకాన్స, వాటిపై అక్సుల్పుజరపటానికి జ౦కడంళ్తున్ష పరేగరాదని భావం, శూ చుయునవాతిన్న్న మ్‌గాన గ టేంచడం అంటే, నిషిద్ధ జరపొలని ప్లాక్స్పు వెదకటంళాని గవద ఎలాగైనా అమలు అవరాధం అనీ అర్థం క శ్‌రాదని, అల్రా చెయ్యడం

విశ్వాసాలు 2౭5

నిని. “"అల్టావా కొన్నీ విధుల్ని. నిర్ణయింబాడు, వాటిని అలక్ష్యం వల్ల కోల్పోకండి, కొన్ని పనుల్ని నిషే ధించాడు, వాటిని చెయ్యకండి, కొన్నిహద్దుల్ని ఏర్పరి చాడు, వాటిని మోరకండి, కొన్ని విషయాల పట్ట మౌనం _.వహించాడు-- ఇది విన్మరణ వల మటుకు - కాదు-- మోరు వాటిని గురించి తెలునుకోవాలని అనవనరంగా ఆరాట వడకండి.”” అని బోధింవారు దైవ వువక్త (నఅనం).

(మిష్కాక్‌ -జావిర్‌[రజిఅన్‌ ])

నకి. జియాద్‌ బిన్‌ లవీద్‌ ఇలా అన్నారు;

మహాపువ క్త ఒక భయంకర విషయాన్ని ్రస్తావింవి "ధర్మజ్ఞానం నశించినపుడు.ఇడి నంభవిస్తుంది” అని సెల విచ్చారు.

దానికి నేను "దైవ పువక్తా ! ధర్మజ్ఞానం ఎలా నశి స్తుంది? మేము దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ను పఠిస్తూనే ఉన్నాము మా నంతానానికి నేర్పుతూ ఉన్నాము కూడా. ఇంకా మా ఉనాణననాననినననినినితాాలననాాలనినాననిననాానననాననానానా ల నననననిననన కనకాల.

ముహ్కమ్‌ను అమలుపరచడమంబే, విశ్వాసాలను గురించి, శాసనాంగం గురించి తెలిపే ఖుర్‌ఆన్‌ బోధనలను అర్థం చేసుకుని వాటి పృకారం జీవిన వ్యవస్థను రూపొందించు కోవడం అన్నమాట.

ముతపాబిహ్‌ని. పిశ్వసించడమంటే స్వర్గం, నరకం, ఇత్యాది అజ్ఞాత విషయాలు (ప్రస్తావించబడిన ఖుర్‌ఆన్‌ వాకా

ని(ి హదీను వెలుగు సంకానమూ తన నంతానానికి నేర్చుతూ ఉంటుంది" అని విన్నవింభుకున్నాను. అప్పుడు మహాప్రవక్త, "భలేవాడివి జియాద్‌, నిన్ను మదీనాలోనే గొప్ప. బుద్ధిమంతుడని భావించేవాళ్ణి, నీవు (₹0%2%)ను వైవిల్‌ను ఎంత భ క్రిశంద్ధలతో పఠిస్తారో !? కాని వాటి బోధల పకాఠం వారు నడచుకోరు” అని అన్నారు. (ఇబ్న్బుమాజా) అదృష్టం పట్లు. విశ్వాసం వో హజ్రక్‌ అలీ (ర.అ.) ఉల్లేఖించారు. దైవ ప్రవక్త ఒకసారి ఇలా సెలవిచ్చారు : "మాలో పతి ఒక్కని. లను పకిలించే వయత్నం చెయ్యకుండా, వాటి గురించి రంధాం న్వేషఖ' జరవకుండా వాటిని యథాతథంగా (గ్రహించి, విశ్వ 'సించఠము' (ేయస్కళమని భావం. అమ్బాల్‌ ద్వారా గుణపొఠం పొందడం అంటే గతంలో" సమసిపోయిన జాతుల ఖురానీ గాథల వెలగులో తమ స్థితిని సమిోక్షించుకుంటూ తమ్ముతాము సంస్కరించుకోవడం అని అర్థం, 24. మనిషి ఏ కర్మల వల్ల నరకపాతుడవుతాడో మరే. కర్మల వల్ల న్వర్లానిక అర్హుడవుతాడో అంతా దైవ సన్నిధిలో నిర్ది,

విశ్వాసాలు వ నివాన స్టలం న్వర్గమో నరకమో ముందే వాయబడింది.” ఇది విని అక్కడున్నవారు, "దెవ ప్రవక్తా! మేము మా' విధివాతను నమ్ముకుని 'ఆచరణ” (నత్క్మిియలు చెయ్య డం) ఎందుకు వదులుకోకూడదు ?”” అని. అడిగారు.

దానికి మహాప్రవక్త (నసఅనం) ఇలా ఉపదేశించారు : "అలా" కాదు, ఆచరణను వదలకండి. పుతి వ్యక్తిని ఏ పనుల

నిర్వహణ కొరకు సృష్టించటం జరిగిందో అతనికి ఆ కార్యా

లను వేసే బుద్దే కలుగుతుంది. తదనుగుణంగా ఎవరయితే. సౌభాగ్యవంతుడో అతనికి స్వర్గం ప్రాప్తించే పనులు చేసే. భాగ్యం లభిస్తుంది. దౌర్భాగ్యునికి నరకాన్ని చేరువచేసే

పనుల బుద్ధి కలుగుతుంది.” అ తరువాత మహాపువక్త

(సఅసం) దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌లోని అల్‌లైల్‌ సూరా ఆయత్‌లు రెండు పఠించారు :

ష్టంగా విస్పష్టంగా ఉంది. ఈ “విధివాాత”ను అలా్‌ దివస్‌ ఖుర్‌ఆన్‌లో అతి వివులంగా సూచించాడు. మహాప్రవక్త కూడా

దాన్ని విశదపరిచారు. అయితే తాను స్వర్గమార్గాన్ని అవలం

బెంచడాన్ని అభిలపిస్తాడో నరకపు తోవను (తొక్కడాన్ని కోరు కుంటాడో--- రెంటిలో" ఏ బాటను ఎన్నుకుంటాడో అది మనిషి.

ఇష్టం, అతని బాధ్యత ఈ బాధ్యత అతనిపై ఎలాపడిందంటే దేవుడు మనిషికి సంకల్చ స్వేచ్చను పుసాదించి ఇష్టపడిన జీవన. పధాన్ని ఎన్నుకునేలా స్వతంత్రుడిగా వదిలాడు. ఈ స్వాతం- (త్యమే అతజణ్ఞి శిక్షకూ గురిచేస్తుంది, ఈ స్వాతం[త్యం మూలం,

క! హదీసు వెలుగు "ల్ప మసనిషయితే దానధర్మాలు వేస్తాడో భయ భక్తుల మార్గాన్ని అవలంవిస్తొడో, నద్వచనాన్ని ధృవపరు స్తాడో, (ఇస్లాంను స్వీకరిస్తాడో) అతనికి మేము ఉత్కృష్ట మయన జీవితాన్ని (స్వర్గాన్ని) పొందే అవకాశ 0 కల్పిస్తాము. -మఠెవరయితే ఏసినారిగా వ్యవహరిస్తాడో, (దైవం ఎడల) -ఉపేక్షాభావం కనబక్రుస్తాడో, మంచి మాటను తోసిరాజం 'టాడో అతనికి మేము వ్యధాభరిత జీవనాన్ని (నరకాన్ని( గొనితెచ్చే బుద్ధిని కలుణచేస్తాము.” (బుఖారి, ముస్లిం) 25. అవీఖిజామా 5.అ.) తన తండి ద్వారా వ్రన్నథి ఉల్లేఖించారు : నేను (అవిఖిజామా తండ్ర ఒకసారి మహాప్రవక్త (నఅనర్యను అడిగాను: "మేము రోగనివారణ శోసం "చేసే పొొర్ధనలు, వేనుకునే తావిత్తులు, వాడే మందులు, కష్టాలు ఆపదల బారినుండి రక్షణ పొందడానికి తీసుకునే ముందు జాగత్తలు విధాత్‌ చేసిన నిర్ణయాలను మాఠ్చగలవా ?"అని. దానికి ఆయన “ఇవన్నీ కూడా అల్హాహ్‌ గానే అతడు స్వర్గాన్ని పొందగలుగుకాడు-ా అయితే చాలా మంది మూఢులు తమ బాధ్యతలను దైవంపై వజేసి తాము “నిమిత్తమా(త్రులం"తమ చేతుల్లో ఏమిలేదని వాపోతారు. 25. మహాప్రవక్త (స) సమాధానానికి భావమేమంటే, ఈ మంచునూకులు, మన జాగత్తలు కూడా దైవ నిర్ణయం ప్రకారమే ఉవయోగవడుతున్నాయి. వ్యాధుల్ని మన విధి లిఖితం చేసిన

విశ్వాసాలు ది వేసిన నిర్ణయాల పుకారం జరిగినవేగా !” అని నమాధానం ఇచ్చారు. (&ిర్మిజి), ఏ6. "ఒక రోజు నేను వాహనంమై మహాప్రవక్త (సఅసం) వెనక కూర్చొని ఉండగా ఆయన---""అబ్బాయీ ! చూడు, నీకు కొన్ని మాటలు బోధిస్తున్నాను; ₹ 9ద్దగా విను, నీవు సదా దైవాన్ని జ్ఞావకముంచుకో, దేవుడూ నిన్నూ జ్ఞాపకముంచుకుంటాడు; నీవు దేవుణ్ణి తలచుకుంటూ ఉండు, దేవుణ్ణి నీ ఎదుట చూస్తావు. అర్ధించేదంతా దైవాన్నే అర్దించు. సహాయం కావాలంటే దైవాన్నే సహాయం కోరు. దేవుక్లే అవదల్లో ఆదుకునేవాడుగా భావించు. ఒకటి మ్మాతం బాగాతెలునుకో, జనులంతా ఒకటె నీకు మేలు చెయ్యదలచు కున్నా వారు నీకు ఏ మాత్రం మేలు వెయ్యలేరు.-- అల్లాహ్‌ నీ కొరకు వ్రాసి పెట్టింది తప్ప. అలాగే పుజలంతా చేరి నీకు కీడు కలుగజేయాలనుకున్నా వారు నీకు ఇసుమంతైనా చెవమే ఇవి పలానా మందు వల్ల, ఫలానా ఉపాయం వల్ల నయం శాగలవని కూడా వ్రాసిపెట్టాడు అల్లాహ్‌ వ్యాదినీ సృజిం బాడు, దాని మందునూ సృష్టించాడు. ఇదంతా విధాత్‌ నిర్ణ యాలకు నియమాలకూ లోబడే ఉంది. ౭6 ఎఏరూ ఏ మాతం “మేలు లేక *క్రిడ్సు" చెయ్యలేరు అన్నదానికి భావమేమంటే, ఇవ్వడానికి ఎవరివద్దయినా ఏమా లేదు. విశ్వంలో ఉన్న సర్వస్వమూ అల్లాహ్‌కు చెందినదే. ఆయన

నః హదీసు వెలుగు శ్రీడుజెయ్యలేరు--- అల్లాహ్‌ నీ కోనం నిర్ణయించింది తప్ప" అన్నారు" అని ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు. (మిష్కాత్‌) న7. "శక్తిశాలి అయిన విశ్వాసి బలహీనుడయిన విశ్వాసికంటే ఎంతో మేలు, అతడు అల్హాహ్‌కు (శ్రేమ ప్యాశ్రుడు కూడా. ఇంతకు, మేలు అనేది పతి వ్యక్తిలోనూ ఉంటుంది. అయితే పరలోకంలో పృయోజనకరమయిన చాన్నే ఆశించు, అభిలష్షించు ; కష్టాల్లో దైవాన్నే సహాయం అర్థించు ; థైర్యాన్ని వీడకు ; ఆపదలు ఆనన్నమైనప్పుడు "అధవా నేను ఆ విధంగా చేసి ఉంటే మరో విధంగా ఇరిగి ఉండేది" అని తలహోయకు. దానికి బదులుగా, ఎవరికి ఎంత ఇవ్వదలి ప్రే వారికి అంతే లభిస్తుంది-- అది ఎవరి ద్వారా లభించినా. కనుక అల్లావొపెనే భారం మోపాలి, అల్లాహ్‌ పైనే ఆధారవడాలి. £7. “క క్రిశాలి” అంటే శారీరక శక్తి, లేక మేధా శక్తి గల విశ్వాసి అని అర్థం. అతను తన శ క్రిసామర్థ్యాలను దైవ మార్గంలో వినియోగించినప్పుడు ధార్మిక కార్యకలాపాలు ఇతని ద్వారా అధికంగాన నెరవేరుతాయి. అయితే బలహినుడయిన, ఆరోగ్యం బాగాలేని వ్యక్తి లేక ఆలోచనాపరంగా అంతగా ఎదగని వ్యక్తి కూడా దైవమార్గంలో యభాశక్తిగా కృషి చేస్తాడు, కాని ఆ క్చషి శ క్రిమంతుని కృషికి సమానం కాజాలదు. అందుకే మొదటి వ్యక్తికి బహుమానం కూడా అధికంగా లభిస్తుంది.

విశ్వాసాలు తే ఇదంతా అల్హాహ్‌ నిర్ణయం, ఆయన తనకు ఇష్టమయిన “దాన్నే చేశాడు అని భావించు. ఎందుకంబే "అధవా" అన్నది కైతాను చర్యల ద్వారాల్ని తెరున్తుంది.” (మిష్కాత్‌-అబూహురైరా (రజిఐన్‌]) పరలోకాన్ని విశ్చసించడం అదు అద నే

సిరి. మహాహువక్త (సల్లల్దాహు అలైహి వనళ్హం) అయితే ఇద్దరూ పవయనించేది ఒకే మార్గం-ా దైవమార్శం--కనుక బహుమానం అన్నది ఇద్దరికి లభిన్తుంది.

అసలు ఇక్కడ, శ క్రిశాలి ఆయిన విశ్వాసిని ఉద్దేశించి ఒక విషయం నొక్కి చెప్పడం జరిగింది. నీ శక్తి సామర్థ్యాలను గుంర్రించు, వాటిని అలక్ష్య్యపరచకు, వాటిద్వారా సన్మార్ధాన ఎంత పురోగమించగలిగికే అంత ముందుకు సాగు. బలహీనత వచ్చి తిషవేసిందంటే ఏది చెయ్యదలచుకున్నా చెయ్యలేవు.

చివరి భాగంలో చెప్పబడిందేమంబే, విశ్వాసి తన శక్తి సామర్థ్యాల భరోసాఫై జీవితం గడుపడు. ఏదయినా ఏవతు విరుచుకుపడినప్పుడు, ఇది నా ప్రభువు తరఫున వచ్చింది, నా పరీక్ష, నా శిక్షణా ప్రణాళికలోని భాగమే అని భావిస్తాడు. ఈ విధంగా ఆఅ కష్టం అతనిలో దైవంపై భారం మోపే గుళాన్ని "పెంపొందిస్తుంది.

౨8. “సూర్‌ 'అంటే సైన్యానికి ప్రమాదాన్ని నూచించడానికి

రిన్లి హదీసు వెలుగు. ఒకసారి అన్నారు : "ఇకవైవున 'నూర్‌' ఊదేదూత, 'ఇస్రా ఫీల్‌ బాకా నోటిలో పెట్టుకుని, దైవాదేశం కొరకు చెవు లప్పగించి, తలవంచి బాకా ఊదే ఆజ్ఞ ఎప్పుడవుతుందా అని నిరీక్షిస్తూ ఉండగా నేను నుఖంగా నిశ్చింతగా ఎలా జీవితం గడపగలను ₹” అక్కడున్న జనులు "దెవపువక్తా ! అయితే మమ్మల్ని ఏమి చెయ్యమంటారో కాస చెప్పండి” అని. అడిగారు. "హన్బునల్దాహు వ నియ్‌మల్‌ వకీల్‌” అని: పఠిస్తూ ఉండండి” అసి బోధించారు మహాప్రవ_క్ష (సఅసం) (తిర్మిజి-అబూసయీద్‌ ఖుద్రీ [రజిఅన్‌]): సూచనగా లేదా సైన్యాన్ని సమికరించడానికి వినియోగించే బాకా లేక బిగిల్‌ అని అర్థం. ఆయిజే ప్రళయ సూచనగా ఉదబడే. బాశకాను అర్ధం చేళుకోవడం ఎవరి తరం? వరలోక జీవితం వట్ట మహా[పవ క్త కనబరచిన వ్యాకులత, విచారాన్ని చూచి (వజలు మరీ భయాందోళనలకు లోనయ్యారు |! ఆందుకే “మిరే ఇలా తల్లడిల్లిపోతూ ఉంటే, ఇక నూ గతేమి అవుతుందో. విషమ పరిస్థితిని దాటుకుపోయే మార్గమేమిటో- వెప్పంొడని అడిగారు. దానికి సమాధానంగా మహాప్రవక్త (సఅసకి) నేర్చిన-దివ్యు వచనానికి అర్థం. “నూకు అల్లాహ్‌ చాలు, ఆయనే సర్వోత్తమ సంరక్షకుడు, వర(పదాత."” ఈ వచనాన్ని సఠించడమంటే ఆ విధంగా ఆచరించడం అన్నమాట. దైవంపై భారం మోపి అయన శరణులో, ఆయన

విశ్వాసాలు తతి

29. "ఎవరయినా... పుళయ దినాన్ని కనులారా చూడదలచుకుంటే, 'ఇజష్షమ్సు కువ్విరత్‌ ', 'ఇజన్సమాజన్‌్‌ ఫతరత్‌”, 'ఇజన్సమా ఉన్‌ మక్కత్‌” అనే నూరాలు పఠిం వాలి” అని ఉవదేశించారు మహాప్రువ క్ష (నఅనం). ॥

(తిర్మిజి-ఇబ్నుఉ మర్త్‌ )

80. ఒక రోజున మహా (ప్రవక్త [న.అ.నం.] “"యోమయిజిన్‌ తుహద్దిను అఖ్‌ బారహా” [ఆ దినం ధరణి తన నకల సమాచారాలూ వెల్లడిచేస్తుంది.] అనే ఆయత్‌ను పఠించి "సమాచారాలు వెల్లడి. చెయ్యడం అంటే అర్ధంఏమిటో తెలుసా” అని తన సహవచరుల్ని- అడిగారు. "అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన -.ప్రవక్త కే అన్నీ తెలును” అని నమాధాన అండనీడల్లో, ఆయన జఉఊడిగంలో మనుగడ సాగించినవారికే ఆ (ప్రళయం) నాడు సాఫల్వం సిద్దిస్తుందన్న మాట.

81. "ఈ. హదీస్తులో పుస్తావించబడిన స్ఫూరాల్లు మూడింటిలోనూ షపళయదినాన జరుగబోయే సంఘటనల విన రాలు, కన్నులకు కట్టినట్టుగా, జక్కాక్కు దృశ్యాన్ని, ఒక్కొక్క కోవకు చెందిన వ్యక్తుల పువర్దనను, ఆ రోజున సూర్యుచం దాది (గహాలు దాల్చే రూపాల్ని అతి ప్రస్ఫుటంగా చి(తించడం జరిగింది. .

82. ఈ హదీసు ద్వారా, మనుషులు ప్గపంచానవచేసే (పతి కార్యం, పతి కదలిక, ఆడిన పతి మాట పొల్లుపోకుండా

(8)

వ! హదీను వెలుగు 'మిచ్చారు అక్కడున్నవారు. దానికి మహా ప్రవక్త [సఅసం] ఇలా వివరించారు.

“నా వెన్నుమై ఫలానా వురుషుడు లేదా ఫలానా స్త్రీ ఫలానా రోజున ఫలానా నమయాన, ఒకానొక మంచిపనో లేక చేడు కార్యమో చేశారనే యదార్ధానికి, భూమి పప్రళయదినాన షాక్ష్యమిన్తుంధి. ఈ ఆయత్‌కు అర్థమిదే. (ప్రజలు చేసే కర్మల్ని ఈ ఆయత్‌ (ఖుర్‌అన్‌ వాక్యం)లో 'సమాబారం” అని పేకళ్కొనడం జరిగింది.” (తిర్మిజి-అబూహురైరా)

శశ్లే, మహా(వ్రవక్త (న అ సం) పువవించారు : 'శళయ ధినాన) అల్లాహ్‌ మోలో ప్రతి ఒక్కనితో (ప్రత్య క్షంగౌ మౌట్లొడుకాడు.. అక్కడ -అతనిక్షై సీఫారను వేసే వాథు కాని, అతడు తప్పించుకునేందుకు ఎలాంటి బాటు మోటు బోటుకాని ప్రాప్తం కాదు. సహాయం కొరకు అతడు తన కుడి ప్రక్కన మూస్తాడు కాని అక్కడ తాను చేసిన కళ్మలు తప్ప మలేద్తీ కనిపించదు. మళ్ళీ ఎడమవైపుకు ఖ్మధంగా ఉందని ఆ రోజు అంజా వెల్టడి అవుతుందని అఆటుస్తోంది.

81. ఈ హదీనులో; (పళయదినాన మనిషి తనముందు (త్యకమయ్మ్యే నరక జ్వాలల నుండి తప్పించుక్షోడానికి మార్గాలు ఇఅన్వసి ప్లే, అళనికి ఎలాంభి రక్షణ దొరకకపోవడమేకాక ఆనాడు అతనికి తోడుగా కుడి ఎడమల నిలిబేవి కేవలం అతను చేసిన

విశ్వాసాలు 85 చూపును మరలిస్తాడు. అక్కడా తన కఠ్మలు తప్ప మరేమి కానరాదు. ముందుకు చూస్తాడు. అటు అతి భయంకర మైన నరకం తప్ప మరేమో అగుపించదు. కనుక (ప్రజ "లారా! నరకాగ్ని నుండి రక్షించుకునేందుకు తావ్యతయ పడండి--అది ఖర్జూరవ్పండులో నగభాగం దానంచేనయిసా నరే. (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌-అదీ విన్‌ వోతిమ్‌) 82. ఒకసారి దైవ ప్రవక్త ఇలా వివరించారు : “(ప్రళయదినాన) దైవ సన్నిధానంలో ఒక వ్యక్తి హాజరయి నప్పుడు, అల్లాహ్‌ అతన్ని "పేరు పెట్టి పిలిచి, అతనితో “కర్మలు మాత్తమే అని తెలుపడం జరిగింది. ఇలాంటి పఎస్థితిలో వీలయినన్ని సత్కర్మలు ఆచరించి ఆనాటి నరకయాతన నుండి తప్పించుకునేందుకు కృషి చెయ్యాలని బోధించడం జ౫గింది. “అలాంటి సత్క్మర్మల్లో బీదసాదలకు అనాథలకు చేసే సహాయాన్ని, అందించే సహకారాన్ని ఇక్కడ పేర్కొనడం జరిగింది. “ఖర్జూ రపు సగభాగమయినా దానం చెయ్యడం,” అన్నదానికి భావ మేముంబటే మనిషి వద్ద శేవలం ఒక్క ఖర్జూరప్పండే వున్నప్పుడు అంచులో నుంచి సగం పండు తన నిరుపేద సోదరునికి (ప్రదానం వేస్టే అదె "కూడా గొప్ప సత్కార్యమే, "ఎందుకంటే అల్లాహ్‌ సత్కర్మల పరిమాణాన్ని చూడడు, చాని వెనుకనున్న సంక ల్పాన్నే పరిగణనలోకి తీసుకుంటాడు. 89. ఈ హదిసులో కపటాచారి (మునాఫిక్‌)ను గురించి (పస్తావించటం జరిగింది. తనలోని కాపట్యం మూలంగా అతడు,

36 హదీసు వెలుగూ "ఫలానావాడా ! నేను నీకు ప్రజల్లో గౌరవ మర్యాదలు: వ్రసాది9ిచలేదా? నీ తోడుక్షై భార్య నివ్వలేదా? గురాలు.. ఒంటెలూ నీ అధీనంలో ఇవ్వలేదా? నీవు అధికారం చెలా యింఛడానికి, థనాన్ని ప్రోగుచెయ్యడానికి అవకాశం కల్పించ లేదా” అని (వశ్నిస్తాడు, దానికి అఆ వ్యక్తి అంతా నిజమే. నని అంగీకఠిస్తాడు. అప్పుడు అల్లాహ్‌ మళ్ళీ అడుగుతాడు,. "అయితే ఒక రోజున నీవు నా ఎదుట హాజరుకావలసి ఉం టుందని భఛావించేవాడివా ” అని, ఆ వ్యక్తి, "లేదు అని: సమాధ్రానమిస్తాడు; "అయితే (ప్రపంచంలో. నీవు ఏవిధంగా నయితే నన్ను విన్మరించావో అదే విధంగా నేడు నేను. నీన్ను ఉపేక్షిస్తున్నాను.” అనంటాడు ప్రభువు. ఆతరు పాత మరో (వరలోక తిరస్కారి)ి హాజరవుతాడు. అతన్ని సయితం ఇలాగే ప్రశ్నించటం జరుగుతుంది. తదనంతరం మూడోవ్యక్షి ముందుకు వస్తాడు. అల్హావ్‌ అతన్నికూడా అలాగే (పళ్నిస్తాడు. దానికి ఆ వ్యక్తి సమాధానంగా విన్న వించుక్సుంటాడు “ప్రభూ |! నేను నిన్ను, నీ (గంథాన్నిం సీ పునక్తల్ని, విశ్వసించాను.. నమాజ్‌ చేశాను, ఉపవాస: “వ్రతాన్ని పాటించాను. నీ మార్గంలో దానధర్మాలు చేశాను” ఏ విధంగానయితే పుషపంచంలో (ప్రవక్తల ఎదుట, చిత్తుుద్ధగ ల విశ్వానుల ; ఎదుట లజ్ఞావిహీనంగా అబద్దాలు * చెప్పి బూటకపు ధర్మనిరతి పుూదర్శించేవాడో అలాగే దైవం సమక్షంలోనూ అసత్య

తుక్వాసాలు వ్‌ అంటూ ఆ వ్యక్తి తాను చేసిన ఇంకా అనేక నత్కార్యాలను ఎంతో గట్టిగా ఏకరువు పెడతాడు. అప్పుడు అల్హావ్‌ “అతనితో “ఇక వాలించు. నీకు (పతికూలంగా సాక్ష్యమిచ్చే నారిని రప్పిస్తున్నాను.” అనంటాడు. ఎవరబ్బా నాకు వ్యతి బేకంగా సాక్ష్యమిచ్చేవారు ? అని ఆవ్యక్తి లోలోనే అను కుంటూ ఉంటాడు. అతని నోటికి సీలువేయబడుతుంది. అప్పుడు అతని తొడల్ని, కండరాలను, ఎముకల్ని విబారిం చగా ఆవ్యక్తి చేసిన ఒక్కొక్క నయవంచక చఠ్యలనే అవన్నీ చాటిచెబుతాయి. ఈ విధంగా అతడు సాకులు చెప్పేమార్గా అన్నీ అల్లాహ్‌ మూసివేస్తాడు.” ఇదంతా వివరించి మహా (వవక్త (సఅసం), ఆ వ్యక్తి ప్రపంచంలో కపట వైఖరిని అవలంబించినవాడని, దైవ్యాగహానికి గురిఅయ్యే వ్యక్తి” అని తెలిపారు. (ముస్లిం-అబూహురైరా) 88. . హజజత్‌ ఆయిషా (రజి అన్‌) ఈ విధంగా ఉల్లేఖించారు. మహా (ప్రవక్త (న అ నం) కొన్ని నమాజుల్లో “అల్హాహుమ్మ హాసిబ్‌నీ హిసాబ(యయ్యసీరా”(దేవా నా వ్యవహా "రాన్ని వివారించేటప్పుడు తేలికయిన విచారణ జరుపు) అని వలాపనలకు జంకడు. అందుకే అతని నోరు కట్టిచేయబడి, అతని అవయవాల ద్వారా నిజం నిరూపించటం జరుగుతుంది. 88. దివ్య ఖుర్‌అనస్‌లోనూ, ఇతర హదిసుల్లోనూ ఈ శుభసూచన అతి స్పష్టంగా వివరించటం జరిగింది : ఎవరయితే

న! హదీసు వెలుగు. (ప్రార్ధిన్తూ ఉండటం నేను విన్నాను. అప్పుడు "తేలికయిన విభాఠణ' జరపడం” అంటే భావం ఏమిటి? అని నేనడగ్గా' ఆయన ఇలా' సెలవిచ్చారు: "తేలికయిన విచారణ అంటే, అల్లాహ్‌ తన దాసుని కర్మపత్రాన్ని చూవి అందులో ప్రస్తా- వించబడిన అతని అఫళాధాలను మన్నింనివెయ్యడం అన్న మాట.” ఇంకా ఇలా అన్నారు: “ఖవరి కర్మల వివారణలో' ఒక్కొక్క విషయాన్ని తూవి తూచి చూడటం జరుగుత్తుందో.. 'ఆయిష్తా, ఇక అత్తని వినాశమే అయిందనుకో.” (మున్నద్‌ అహ్మద్‌) 3%. హజ్రక్‌ అబూనయీద్‌ 'ఖుదీ వివరించారు ను మహాప్రనక్త (సఅనం) నన్నిధిలో హాజరయి, "అల్లాహ్‌ దివ్యగ్రంళంలో-”ఏ దినమయితే జనులు తమతమ. వివారణల కొరకు సకల లోకాల (ప్రభువు సన్నిధిన నిల్చుం. దైవమార్జాన ముందడుగువేని దుష్టళక్తులతో పోరాడుతారో వారి జీవన వ్యవధి ఈ సంఘర్షణలో సమాప్తమయితే తీర్పు దినాన అల్లాహ్‌ వారి తప్పిదాలను మన్నించి, వారి సత్క్రియల్ని. ఆద రించి. పారికి స్వర్ణవ్పవేశం కల్పించి సత్కరిస్తాడు. ప్రేక్ష ఇందులో 'పుస్తావించబడినది అఠ్‌-తత్‌ ఫీఫ్‌ సూరా" లోని 6వ ఆయత్‌... విశ్వాసుల కొరికు విధిగా నిర్ణయించబడిన- నమాజులా.ఉంటుంజనడానికి భావమేమంటే, ఒక విశ్వాసి “ఫర్డ్‌” నమాజ్‌ చేస్తూ ఏ విధంగా తన హృదయంలో హాయినీ, ఉల్లా- సాన్ని అన్లుభవిస్తాడ్లో కాంతిని, పృశాంతతను పొందుతాడో..

విశ్వాసాలు 89, టారో ఆ దినాన్ని ఊహించు” అని ఉందే, మరి ఆ దినాన. ఎవరు నిలబడగలుగుతారు? అని నందేహాన్ని వెలిబుబ్చాను. దానికి మహాప్రవక్త (స అ సం) సెలవిచ్చారు, "అరోజు విశ్వాసులకు ఎంతో తేలిగ్గా ఉంటుంది. అంతేకాదు అది, ఫర్డ్‌ (విధిఅయిన)నమాజుల్హాగా(అతని కంటి చలువగా) వరిణమిస్తుంది. (మిష్కాత్‌)

85. "నేను నా నద్వర్హనులయిన దానులకొరకు ఏదయితే 'పొందుపరిచానో దాన్ని ఏ కన్నూ కానలేదు, ఏ వెవీ వినలేదు, . అది ఏ మేధకూ అందలేదు.” అని అల్టాహ్‌ నుడివినట్టు మహాప్రవక్త _ సెలవిచ్చి, కావలిస్తై మోరు ఈ ఆయత్‌ ను పఠించండి:

“నదాచార నంపన్నులెన వారికొరకు ఎన్నో సంతోష కర్మ శుభకర విషయాలున్నాయి, అవి దావిపెట్టబడి పారవశ్యం, తన్మయత్వం, మాధుర్యం ఆస్వాదిస్తాడో అదే విధంగా విచారణాకాలం అతనికి ఓ మధుర ఘటంగా రూపొందు తుంది. అయితే అపరాధులకు, దైవధిక్కారులకు తలబిరుసు రోగంతో సత్యాన్ని తిరస్కరించినవారికయితే అప్పుడు ఒక్కో దినం వెయ్యేండ్దలా పరిణమిస్తుంది. ఆపదలో ఒక్కొక్క ఘడియ ఒక్కొక్క యుగంగా మారడం మన దైనందిన అనుభవమే,

85. మహాహువక్ష (సఅసం) పరలోక శుభాలను పుస్తొ విస్తూ అక్కడి అనుపమ వరాల్తు, అపురూప సుఖాలను అల్లాహ్‌

క౦0 హదీను వెలుగు ఉన్నోయి, వారికి వృళయ దినాన ప్రాఫప్రమవుతాయి”అని (బోధించారు. (బుఖారీ, ముస్తిం) 86. "న్వర్గంలో ఒక కమి -పెట్టుకొనేంత చోట యినా, అది యీలోకం మరియు లోకంలోని నకల సామాగ్రి కంటే ఎన్నోరెట్టు మేలయినది” అని మహాప్రవక్త

ముహమ్మద్‌ (నల్హల్లాహు అలైహి వసల్లం) సెలవిచ్చారు. (బుఖారీ, ముస్లిం)

87. మవాపవక్త (న అ నం) ఒకసారి బోధించారు:

(ప్రపంచంలో అత్యధికంగా నుఖభోగాలను అనుభవించిన తన విధేయులూ, సన్మార్గగాములయినవారికి +-మాతుమే కేటా యించారని తెలిపారు. తన మాటకు నిదర్శనంగా “అస్‌ సజ్జా” నూళాలోని 17వ ఆయత్‌ను- సూచింళారు.

88. “కమ్చి ఉంచే చొటు” అంటె, మనిషి కనీసం తన- "చావ- ఆదీ వంచుకుని వడి ఉండే ఇరుకయిన చోటు అని అర్ధం, దిని భావమేమంటే దైవ ధర్మాన్ని ఆనుసరించడంలో ఉహలోకాన మనిషి తన సర్వస్వాన్ని కోల్పోయినా, ప్రపంచ సామగ్సీ అంతా పోగొట్టుకున్నా దానికి బదులుగా న్వర్గంలో ఏ మాతం చోటు-.__కాలు నిలవడానికయినా నరే-- లభిస్తే అదే ఉత్తనుం అని, అకాశ్వతమయినదాన్ని త్యాగం చెయ్యడం ద్వాళా

శాళ్వ్ళాతమయింది ప్రాస్తం కావడం, అది ఎంత స్వల్పమియిన దయినా మేలే కదా। 87. అంటే నరకవాసి, పువంచంలో ఎంత నుఖభోగా

శుశ్వాసాలు త్న నరకార్హుడయిన వ్యక్తిని నే య దినాన హాజరు పరవి అతన్ని నరకాగ్నిలో పడవేయటం జరుగుతుంది. నరక జ్వాలల్లో అతని దేహం దహించదుకుపోయి ఆ రంగును వరిగహించి నప్పుడు అతనితో--"ఓ ఆదం వుత్రుడా, నీవు ఎప్పుడయినా .మంవి రోజులు చూచావా? నుఖాన్ని, భోగభాగ్యాలను ఒక్కసారయినా అనుభవించావా* అని అడిగితే, అతడు “లేదు మహా వభో! నీ సాక్షిగా! ఎన్నడూ లేదు” అని మొర పెట్టుకుంటాడు.

"అలాగే (వపంచంలో” ఎంతో వీదరికాన్ని, లేమిని అనుభవించిన స్వర్ధార్ద్హుడయిన ఒక వ్యక్తిని హాజరు పరవి స్వర్గంలో ప్రవేశపెడతారు. న్వర్గసుఖాలరంగు అతనికి బాగా ఎక్కి అతను వాటిలో తేలియాడుతున్నపుడు అతన్ని. “నివు ఎప్పుడయినా వీదరికాన్ని చవిచూశావా? కష్టాలనెప్పు డయినా ఎదుర్కొన్నావా?” అని అడగటం జరుగుతుంది. ఆతడు "లేదు నా (ప్రభూ! ఎన్నడూ లేమిని ఎరుగను, కష్టాన్నీ అనుభవించలేదు.” అనంటాడు. (ముప్లిం) లలో తులతూగినా నరకంలో దాపురించే ఒక్క దెబ్బకే అనుభ వించిన సర్వసుఖాలను మరచిపోతాడు తాను సుఖపడినదంతా లిప్తకాలంగా, గుర్తు తాలియని విధంగా మారిపోతుంది. అలాగే 'స్వర్గవాసి తాను పృుపంచంలో ఎన్ని కష్టనష్టాలకు గురయినా స్వర్గంలో పొందే ఆహ్హాదకరమయిన మారుతానికే అతను జరిగిన వివత్తునంతా మరచిపోళతాడు అని భావం

థల్లి హదీను వెలుగు ఏ8. "నరకానికి రువికరమయిన మనోవాంఛలతో

కంచె వెయ్యబడింది. స్వర్గానికి ఆవదలతో ప్రహరి కట్ట

బడింది.” తెలిపారు మహాప్రవక్త (సఅసం)

(బుఖారీ, ముస్తిం)

ఏరి, మహాప్రవక్త (న అ నం) ఇలా అన్నారు: నరకం కంటే. ఖీకరమైన డాన్ని నేను చూడలేదు-- అయితే దాన్ని తప్పించుకు పోరిపోవలసిన వాడు నిద్రహోతు. న్నాడు. న్వర్గం కంటే ఉత్తమమయినదాన్నీ నేను చూడ లేదు. దాన్ని పొందగోరేవాడు కూడా గాఢనిద్రలో ఉన్నాడు. (తిర్మిజి)”

88 అంటే, మనోవాంఛల్ని, కణభికమయిన షాాపంచిక రుచుల్ని చవిచూడడంలో పడ్డ మనిషి చేరేది నేరుగా నరకానిశే | కాని స్వరాన్ని చేరదలబీనవాడు' ముళ్ళ కంచెల్ని దాటుకుంటూ మనోకాంక్షల్న్‌ జయించి మనన్సును సకల విధాలైన కష్టనష్టాలకు ఓర్చుకునేలా మలుచుకుని ముందుకు సాగుతాడు. కష్టభూయిష్ట మయిన, కఠినమయిన ఈ ఘట్టాన్ని దాటనంచవరకు ఎవరయినా- సరే సౌఖ్యం," సౌభాగ్యాల స్వర్గాన్ని ఎలా 'చేరగలుగుతారు ?

89 భావమేమంటే, భయంకర వస్తువును దేన్నయినా" చూస్తే మనిషి ఇసలు నిదుపోలేడు దాన్నుండి బహుదూరంగా పారిపోవాలని కోరుకుంటాడు, దాన్ని కాను తప్పించుకున్నాడు అన్న తృప్తి కలగనింతవరకు అతడు సుఖంగా నిదుపోలేడు అలాగే ఎవరయినా ఒక ఇష్టమయిన పదార్థాన్ని పొందగోరితే అదొ.

విశ్వాసాలు త్తీహ్రా

40. దైవ నందేశహరులు (న.అ.నం.) తన సహచరుల్ని ఉద్ధేశించి పుబోధించారు. "(ప్రళయ దినాన) నేను కోనేటి వద్దకు మోకంటే -ముందే చేరి మోకు ఎదురు. వచ్చి స్వాగతం పలుకుతాను. మో దాహం తీర్చే ఏర్పాటు చేస్తాను. నావద్దకు వచ్చిన పతి వ్యక్త (ఆ కోనేటి నీరు) (తాగుతాడు... అలా తాగిన వ్యక్తికి మరెప్పుడూ దాహం* వేయదు. ఆ నందఠ్స్భాన్నే కొంతమంది.నా వద్దకు రావా" అని ప్రయత్నిస్తారు. వారు నాకు తెలిసినవారే, నన్నూ వారు ఎరిగినవారే అయి వుంటారు: కాని వారిని నావద్దకు. రాకుండా వారించడం జరుగుతుంది. అప్పుడు నేను "వీరు అభించే వరకు స్థిమితంగా కూర్చోవడం కూడా అతనికి కష్టమయి- పోతుంది.

ఈ సూత్యాలు నిజమయినవయితే నరకాన్నుండి తప్పించు- కుని స్వర్గాన్ని పొందాలని అభిలపషింజీవారు అలక్ష్యంగా, ఈ. ధ్యయాలక్రె అవసరమయిన కషి. చెయ్యకుండా ఎలా కాలం వెళ్ళబుచ్చుతున్నారు ఇ? భయమున్న వాడయినా, ఒకదాన్ని కోరు కునేవాడయినా తమ లక్ష్యసాధనలో ఏమాత్రం ఏమరుపాటు. ఉపేకాభావం కలిగి ఉండరు.

40. హదీసులో పుస్తావించబడిన కోనేరు *కాసర్‌”' కోనేరు.

దీనిలో ఎంత గొప్ప శుభవార్త ఉందో అంతే తీవుమయిన హెచ్చరిక కూడా ఉంది. మహాపషుపక్త (సఅసం),

త్య హదీసు వెలుగు. శా వారే (రానివ్వండి) అనంటాను. దానికి, మోకు 'తెలీధు, మా నిష్క్రమణ తరువాత వారు ధర్మంలో ఎన్ని కొత్త) విషయాలు మిశ్రమం చేశారో!” అని సమాధానం వస్తుంది. అది విని, 'దూరం, దూరం నా తరువాత ధర్మ న్వఠూపాన్ని ,మార్చివేసిన వారు దూరమవ్వాలి” అని “నేనంటాను.” (బుఖారీ, ముస్టిం-సహాల్‌ విన్‌ సఅద్‌) ॥ 41. _హాజుత్‌ అబూ హురెరా ఉలేఖనం ప్రకారం "ఎవరయితే వఠివూర్డ వితవదితో "లా ఇలాహ ఇలలాహు” న తకం క కన సన. అందజేసిన ధర్మాన్ని, దానికి ఆధార భూతములయిన దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌, మహాప్రవక్త సంప్రదాయాన్ని, నిష్కల్మషంగా స్వీకరించి వాటిలో ఎలాంటి హెచ్చుతద్దులు చెయ్యకుండా ఆచరించిన ధర్మవరాయణులనే, ఒక్కొక్క నీటి బొట్టుకై మానవాళి అంతా పరితపిస్తున్న ఆ ప్రళయ ఘడియల్లో, మహాప్రవక్త '(స.అ.సం,) కౌనర్‌ కోనేరు వద్ద అహ్వానిస్తారన్నది, ఆయన ఆధ్వర్యాన కౌసర్‌ జలం. ప్యాప్తమ్రవుతుందన్నది శుభవార్త. మరెవరయితే , ధార్మిక విషయాల్లో ధ్ధర్మవిరుద్రమయిన విషయాలను ధర్మం పేరిట మిశమం చేస్తాగ్రి బారు మవావువక్త వద్దకు బేరనూ లేరు కౌసర్‌ జలాన్ని త్యాగ శాశ్వతంగా దాహాన్ని తీర్చుకునే భాగ్యానికి నోచు

జోనూ లేరు అన్నది హెచ్చరిక. ఉ1. హదీసులోని సద్వచనానికి భావం “అల్లాహ్‌ తప్ప

మయరేదైవం లేనే లేడు" అని,

ఈ హదీనులోని మాటలు చిన్నవయినా అర్థం ఎంతో

విశ్వాసాలు శక్‌ అనే నసద్వచనాన్ని పలుకుతారో వారే పుళయదినాన నా సిఫారనుకు అర్హులవుతారు” అని మహాపువక్త సెలవిబ్బారు.

(బుఖారి): ఘనమయింది, ఎంతో విస్తృతమయింది. దానివల్ల కెలిసే దేమంఠే :

1. ఎవరు దేవని ..ఏకత్వాన్ని నమ్మి ఇస్లాం (ధర్మానికి స్వయం సనమర్చణ) ను స్వీకరించరో, బహు దైవారాధన ఊబిలో ఇరుక్కుని ఉంటారో వారికి మహాప్రవక్త (నఅనం) సిఫారను- పృుళయ దినాన ప్యొప్తంకాదు.

2. _నోటితోమాతుం సద్వచనాన్ని -పలికి ధర్మ పరిధిలో ప్రవేశించినా మనన్నూూర్హిగా దానిలో పరిపూర్ణ విశ్వాప్రం లేని వ్యక్తి కూడా మహాప్రవక్త సిఫారనును పొందలేడు

తి మనఃవూర్వకంగా దేవుని ఏకత్వాన్ని విశ్వసింవి ఇస్టాంను నవ్యమయిన జీవన వ్యవస్థగా, దృఢంగా నమ్మేవారికే ప్రుళయదినాన దైవ పువక్త సిఫొరసు లభిస్తుంది.

శీ మనిషిని ఆచరణకు పురికొలిపేది నిత్యం విశ్వాసమే ఆ నమ్మకమే లేకపోతే మనిషి నిత్య జీవితంలోవూ ఏ ప్రనీ చెయ్యడు, తన కొడుకు నూతిలో పడిపోయాడని వార విన్న తండిికి ఆ ఉప్పే వానిపై ఇతర నిదర్శనాల ద్వారా "నమ్మకం కుదిరిన వెంటనే తన బాబును రక్షించడానికి సన్నాహాలు అచ్చంగా ఇదే చేస్తాడు, స్థితిలో ఉంటురిది మనిషి ధర్మాచరణ,

_దెవం పట్ల, - దైహోజ్జల పట్ల మనిషి అంతరాళంలో విశ్వానాం-

త్తి హదీసు వెలుగు కన, అబూహురైరా (రజి అన్‌) ఉల్లేఖించారు వ మయహావువక్త (న అ నం) బోధించారు. "ఖురైష్‌ ప్రజలారా! నరకాగ్నినుండి మిమ్మల్ని మోరు రక్షించుకునేందుకు సన్నా హాలు చేనుకోండి, నేను దైవ శిక్షనుండి మిమ్మల్ని ఏమా(త్రం రక్షించలేను. అబ్బు మునాఫ్‌ సంతానమా! నేను మిమ్మల్నీ -దైవాగుహాన్నుండి కాపాడలేను. అబ్బాస్‌ బిన్‌ అబ్దుల్‌ ముత్తలిబ్‌! (సొంత బాబాయి) జాగ్రత్త ! నిన్నుకూడా నేను దైవం విధించే శిక్షనుండి తప్పించలేను. సఫియ్యా! (మహా ప్రవక్త మేనత్త) నేను దైవాగహాన్ని నీనుండి దూరమయ్యేలా "చెయ్యలేను. అమ్మా ఫాతిమా! (సొంత కూతురు) నా ఆప్రిలో నీవు ఏది కోరినా ఎంత కోరినా ఇచ్చి వెయ్యగలను కాని దేవుని పట్టునుండి ఏ మాత్రం కాపాడలేను.”

(బుఖారీ, ముస్లిం) స్థానమేర్చరచుకుంటే అదే ఆచరణకు ప్రేరణనిస్తుంది. ముందుకు నడుపుతుంది. ఇహలోక సౌఖ్యం కన్నా పరలోక సౌఫల్యం పొందటానికి పురికొలువుతుంది.

25. ఆసలు ఇది ఒక పెద హదీసులోని భాగం. మహా -సపువక్త ముహమ్మద్‌ (సఅ సం) ఎెజేవని అంతిమ సంధేశహరు నిగా నియమించబడిన తరువాత కొంతకాలానికోవన్‌జిర్‌ ఆఅపీరత కల్‌ అక్‌రబీన్‌" ఇశన్లే ఆవేశం అవతరించింది ఇది “పోరా” నూరాలోని 214వ ఆయత్‌లో ఉంది. “*నీదగ్గరి బంధువుల్ని -వరలోకాన్ని గురించి, అక్కడ, విశ్వాసం ఆచరణల ఆధారంగా

-విశ్వాసాలు త్తి

కతి. అబూహురైరా (రజి అన్‌) ఉల్లేఖనం : ఒక రోజున దైవ నందేశహరులు (సఅనం) మా మధ్య ఓ తీర్చు జరగటాన్ని గురించి హెచ్చరించి ఇస్తాంను ఆశృుయించేం దుకు సందేశమివ్వవలసింది” అన్నది దావి భావం. ఆ ప్రశారమే మహాప్రవక్త (న అ సం) ఖురైషమ్‌ తెగలో తన _ అప్తలయిన వారిని, కొన్ని విందులు ఏర్పాటుచేసి వాటికి పిలిచారు. విందు తరువాత సాధారణంగా మహాప్రవక్త (న అసం) ఇస్టాం సందే వాన్ని అందజేసేవారు, అలాంటి ఒక విందుకు తరువాత మహి -పువక్త పరలోక జీవితాన్ని గురించి హెచ్చరించిన సంఘటనను ఈ హదీసులో పుస్తావించడం జరిగింది.

ముందు మవాపువక్త (స.అ.నం.) మొత్తం తెగను సంబో .ధించారు. తరువాత ఆ తెగలో తమ వంశానికి సంబంధించిన వారిని (అబ్బు మునాఫ్‌ సంతానం) తదుపరి తన బాబాయిని, మేనత్తను అ తరువాత తన సొఎత కూతురును సంబోధించారు.

ఈ సంబోధనలో మహా ప్రవక్త ఒకే విషయాన్ని నొక్కి చెప్పారు. అంటే, మరణానంతర జీవితంలో దైవపువ క్ష్తతో ఉన్న సంబంధం దృష్ట్యా ఎవరయినా సరే వంశీయులయినా, బంధువులయినా_. చివరికి సొంత కూతురయినా సరే మోక్షాన్మి, దైవ ప్రీతిని పొందలేరు. న

దైన ప్రవక్త హజ్యుత్‌ ఇబ్రాహీం (అస్సలాం) వంశీయుల ముని చెప్పుకునే ఖురైమ్‌ ప్రజల అహానికి ఇది గొప్ప దెబ్బ.

*8. పశువులు రోదించడం, బట్టలు ఎగరడం అన్న

తి హదీసు వెలుగు పునంగం చేశారు. అందులో - దొంగతనం విషయమయి' ఎంతో పృముఖంగా చర్చించారు. అ తరువాత ఇలా సెల' విచ్చారు: ప్రళయ ధినాన మోలో ఏ ఒక్కరినయినా కలును. కున్నప్పుడు అతని మెడపై ఓ ఒంటే ఉండటం, అది గట్టిగా రోదిస్తూ ఉండటం, ఆ వ్యక్తి ఏమో, "ఓ దైవ పువక్తా నాకు. కాస్త నహాయం చెయ్యండి (ఈ పాపభారం నుండి రక్షిం: చండి) అని వేడుకోవడం, అప్పుడు నేను, '"నేనెలాంటి నహాయాన్నీ నీకు అందజెయ్యలేను. ప్రపంచంలో ఈ విష. యాన్ని స్పష్టంగా నీకు అందజేశానుకధా' అని అనడం--- ఇలాంటి పరిస్థితిలో మిలో ఎవ్వరూ ఉండరాదని నేను. కోరుకుంటున్నాను. మీలో ఏ ఒక్కరినయినా ప్రళయ. దినాన కలుసుకున్నప్పుడు అతని మెడమై ఓ గురుం స్వారీ చేస్తూ అరుస్తూ ఉండగా అ వ్యక్తి 'ఓ దైవ నందేశహరా! నా నహాయానికి రండి" అని అర్ధించడం నే నేమో,. "నేను నీకై ఏమిచెయ్యలేను.[ప్రపంభంలోనే అంతా న్పష్టవరిబాను” అని అనడ౦---ఈ పరిస్థితిలోకూడా మోలో ఎవ్వరూ నాకు: తటస్థపడరాదని కోరుకుంటున్నాను. ఉపమానానికి భావమేమంటే పృళయదినాన ఎవరయినా తాము వవంచంలో తేసిన దొంగతనాలను అనాడు దాయాల్‌ని ప్రయత్నం చేసినా అవి దాగవు, తమ ఉనికిని ఎలుగెత్తి" చాటుతాయి. (పతి వాపం రూపం ధరించి ఆ వ్యక్తి అపరాథాన్మి.బహిర్గతం చేస్తుంది.

విశ్వాసాలు త్రి

నేను (ప్రళయం రోజున మిలో ఏ ఒక్కరినయినా కలునుకున్నప్పుడు వారి మెడకై ఓ మేక తిష్టవేసి ఎలుగెత్తి ఏడ్వడం, ఆ వ్యక్తి 'దైవ పువక్తా నాకు సహాయపడండి” అని కోరడం, అప్పుడు నేను, 'ఏ నహాయమూ నేను నీకు చెయ్య లేను, [ప్రపంచంలోనే అన్ని విషయాలూ తెలిపాను” అని చెప్పడం--- ఇలాంటి స్థితినీ మోలో ఎవరూ ఎదుర్కో రాదని నేను అభిలషిస్తున్నాను.

మాలో ఏ ఒక్కరినీ ఈ స్థితిలో కూడా కలనుకో వడం నాకు ఇష్టం లేదు--అప్పుడు అతని మెడపై ఓ మనిషి కూర్చుని బిగ్రరగా గోల చెయ్యడం, అవ్యక్తి, ఓ వువక్తా నా సహాయానికి ముందుకు రండి అని వేడుకోవడం, నేనేమో, ఇక్కడ నేను నీకుఎలాంటి సహాయమూ చెయ్యలేను పువంచంలోనే అనలు విషయం అందజేసాను అని చెప్పడం జరుగుతుంది.

'ప్రళయదినాన మొలో ఏ ఒక్కరినయినా కలును కున్నప్పుడు అతని మెడలో బట్ట "'పేలికలు (గాలిలో) ఎగుర్తూ ఉండటం, అతడేమో దైవ ప్రవక్తా, నాకు సహాయం కేవలం దొంగతనం విషయంలోనే ఇలా జరగదు, మనిపషిచేసే పతి అపరాధం, ప్రతినేరం ఆరోజు అతన్ని చుట్టు ముట్టుతుంది. ఇలాంటి నికృష్ట్ణమయిన పరిణామంనుండి దైవమే రక్షించాలి. పుతివ్యక్తి తన అంతం జరిగి ఆచరణ ద్వారాలు మూసుకునే

(4)

ర్‌, హదీసు వెలుగు చెయ్యండి, అని కోరడం నేను, 'నీకై ఏమో చెయ్యలేను, శూపంచంలోనే విషయాన్నంతా విశదపరచానుకదా' అని అనడం---ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడం నాకు ఇష్టంలేదు. మోలో ఎవరినయినా నేను (ప్రళయ దినాన కలుసు కున్నప్పుడు అతని మెడపై వెండి, బంగారాలభారం మోప పడడం అతడు, "ఓ దైవపువక్తా నా సహాయానికి రండి" అని అర్థించడం నేను "నీ పాప భారాన్ని ఏ మాత్రం తగ్గించలేను పుషంచంలోనే అన్నీ అందజేశాను' అని అనడం ఈ స్థితినీ ముండే ఇ రాబోవు స్థితినుండి రక్షించుకునేందుకు సన్నాహాలు చేసుకోవాలి. (6)

ఆరాధనలు

నమాజ్‌ పాంవంంఖ్యం

త్తీర్తే మహాపషువక్త (స.అ.నం. ఒకసారి, “మోలో ఎవరిగడప ముందయినా ఒక కాలువ పువహిస్తూ ఉండి, అతడు అందులో (ప్రతి దినం ఐదు మార్లు స్నానం చేస్తూ ఉంటే, అతని దేహండకై ఏమయినా మలినం ఉండగలదా చెప్పండి?” అని పుశ్నించారు. దానికి సహచరులు (రజి అల్లాహు అన్‌ హుమా) "వీల్లేదు, మలినం ఉండటానికి ఏ మాతం వీల్లేదు” అని సమాధానమిచ్చారు. అప్పుడు మహా (ప్రవక్త (నఅనం) ఇలా బోధించారు: "ఐదు వేళల నమాజ్‌ కూడా ఇంతే. అల్లాహ్‌ ఈ నమాజ్‌ల ద్వారా పాపాలను తుడిచి వేస్తాడు.” (బుఖారి, ముస్లిం-ఆఅబూహురైరా)

44. ఈ హదీసుద్వారా దైవ పువక్త (సఅసం) నమాజ్‌లు మనిషి పాపాల మన్నింవుకు మార్గమవుతాయనే సత్యాన్ని వెళ్ల డించారు. ఈ విషయాన్ని సులభ గాాహ్యమయిన ఉపమానం ద్వారా భోధపరిబారు. అయిదు వేళలా నమాజ్‌ చెయ్యటం మూలాన మనిషి మాటిమాటికి దైవాన్ని స్మరిస్తాడు. దాని

ర్‌ హదీసు వెలుగు, 45. హక్‌ అబ్జుల్లా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌ ఉల్లేఖిం: చొరు : పరస్త్రీని ముద్దుపెట్టుకున్న ఒక వ్యక్తి మహాప్రవక్త (సఅసం) సన్నిధిలో హాజరయ్యాడు. ఆయనతో తాను చేసిన ఈ అపరాధాన్ని గురిరవి విన్నవించుకున్నాడు. చానికి సమాధానంగా మహాప్రవ క (సఅసం), దైవం అవత. రింపచేసిన ఈ ఆయత్‌ను పఠించారు : "మరియు, ఇరు సంథ్యల మధ్యవేళల్లోను రాతి కొన్ని ఘడియల్లోనూ 'నమాజ్‌ను ఆవరించండి. నిస్సందేహంగా సత్కార్యాలు దుష్కృత్యాలను దూరం చేస్తాయి” ఆమై ఆ వ్యక్తి, "దెవ పువక్లా ! ఇది నా ఒక్కనికే (పత్యేకమా?”” అని అడగ్గా" మహాప్రప క్ర (సఅసం) ప్రవచించారు : "కాదు నా అనుచర సమాజంలోని అందరికి వర్తి నుంది.” (బుఖారి, ముస్లిం): నన నం ద్వార అతనిలో వైవంపట్ల కృతజ్దతాభావం ఏర్పడుతుంది. పరిణా మంగా అతడు తన పరమోపకారి అయిన దెవానికి నిధేయత చూపే మార్గాన పురోగమిసూనే పోతాడు. అవిధేయతా భావాలు అశని మప్పిష్కం నుండి సమసిపోతూవుంటాయి. అతడు ఏదైనా అపరాధం బేసినా ఆద తెలిసీ చేసింది కాశలదు దాని స్ఫురణ అతనికి కలగగ్గాక్సై అతడు శన స్వామివైవుకు మరలుతాడు. ఆయన సన్నిర్ధల్రా ష్య విలపిస్తాడు, క్షమాపణ కొరకు వేడు కుంటాడు, 45... ఈ హదీసు పై హదీసును విశదికరిస్తుందని చెప్ప, వచ్చు ఇందులో పేర్కానబడిన వ్యక్తి, దైవ విశ్వాసంగల వ్యక్తి

ఆరాధనలు ర్‌కి

46. మహాప్రవక్త (సఅసం) బోధించారు ; "ఈ “అయిదు వేళల నమాజ్‌ అల్లాహ్‌ తన దానులమై విధించాడు. ఎవరయితే నరయిన రీతిలో వుజూ చేసి, వేళకు తప్పకుండా నమాజ్‌ చేస్తాడో, రుకూ నజ్జాలు సరిగ్గా ఆచరిస్తాడో,మరెవరి హృదయం నమాజ్‌ చేసేటవ్వుడు దైవసమక్షంలో వినమత కలిగి ఉంటుందో అలాంటి వాని మన్నింవు, క్షమాపణల్ని అల్లాహ్‌ తన బాధ్యతగా (గ్రహిస్తాడు. కాని ఎవరయితే తెలిసీ పాపం చెయ్యడు. కానిమానవ సహజమయిన క్షణిక ఉదేేకాలకు లోనయి పొరపాటు చేసేశాడు. అయితే దానివల్ల అతనికి కలిగిన మనస్తాపం అతన్ని మహాషువక్త వద్దకు తీసుకు వచ్చింది, తన తప్పుకు శిక్షను అర్థించాడు. అప్పుడు మహా పువళశ్ల “హూద్‌” సూరాలోని 114వ ఆయత్‌ పఠించి తదను గుణంగా నడచుకోమని బెప్పి పంపించారు. అందులో అయిదు వేళల నమాజ్‌ను ఆచరించే అదేశంతోపాటు సక్క్రియలు, .దుష్కుర్మలనివారణగా పరిణమిస్తాయనే సత్యాన్ని బోధించటం జరిగింది. ఈహదీను ద్వారా, మహాపువక్ట సహచరులు తమ అఆచరణపట్ల ఎంత జాగరూకత వహింబచేవారో వారికి మహాపువ క్ర .ఎంత జాగంత్తగా శిక్షణ గరిపేవారో బోధపడుతుంది.

47. వుజూ సరిగ్గా చెయ్యడమంటే మహాపుూవక్త ముహ మ్మద్‌ (సల్లలభ్రాహు అలైహి వసల్లం) చేసినట్టుగా జా్యగత్తగా -చెయ్యడం అని భావం. అయిదు నేళల నమాజ్‌కలం నిర్ణీత ,.మయినదే. సకాలంలో మరువకుండా, కాలం మించిపోకుండా.

ఇలా వెయ్యరో అలాంటివారి పట్ల అల్దావ్‌ చేసిన ఈ వాగ్దానం వర్తించదు, తాను తలిస్తే అల్లాహ్‌ అతన్ని మన్నించనూవచ్చు, దండించనూ వచ్చు.” (అబూదావూద్‌--అబాదహ్‌ విన్‌ సామిత్‌) త్శీగ్గ అబ్దులా బిన్‌ అమ్‌ బిన్‌ అల్‌ ఆస్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : ఒకరోజు మహాప్రవక్త (సఅసం) నమాజ్‌ గురించి (ప్రసంగించారు. అందులో ఈ విధంగా ఉప దేశించారు, “ వ్యక్థి అయితే తన నమాజ్‌ను జా[గత్తగా కాపాడుకుంటాడో, ప్రళయ దినాన అతని కొరకు అది నన తొందరపడకుండా. నింపాదిగా చెయ్యడం అని అర్ధం. హృదయ వినముతతో నమాజ్‌ చెయ్యటమంటే, నమాజ్‌ చేసేటప్పుడు నేను పొపంచిక్ష కార్యకలాపాలవెవుకు మనసు మరలకుండా, ఏకా గంతతో చెయ్యడం అని భావం. ఎవరయితే ఇంత శృద్దాభక్తు లతో రోజుకు అయిదు వేళలూ చైతన్యవంతంగా నమాజ్‌ చేస్తారో వారు శమ నిత్య జీవితంలోనూ నిజమయిన బేవుని దాసులుగా జేవెంచడాన్లక ఆయనపట్ల విధేయత కనబరచడానికి చిత్తశుద్ధితో కృపి చేస్తోగ్రన్స ఆశించవచ్చు. అలాంటివారికి కాకపోతే మరవ రికి లభిస్తుంది జ్రర్శని క్షమాభిక్ష ? €7.. ఈ హ్హదీనులో 'మువాఫిజక్‌' అన్న పదం వాడ. బడింది. ద్రానజ్ఞ సరిగ్గా కనిపెట్టి ఉండటం, పరిరక్షించుకోవడం- అని అర్థం, నక్రూశ్రన్వు కాపాడుకోవడం అంటే సరిగ్గా వుజూ- చెయ్యడం, సరయిన వేళకు నమాజ్‌ చెయ్యడం, నమాజ్‌లోని

ఆరాధనలు ర్‌5్‌ జ్యోతిగా, నిదర్శనంగా, మోక్షానికి కారణభూతంగా రూపొందుతుంది. మరెవరెతే తమ నమాజ్‌ను కాపాడుకోరో' వారికై అది జ్యోతి కాదు, నిదర్శనమూ కాదు, ఇంకా మోక్షానికి కారణభూతమూ కాజాలదు.”

48. మహా పువక్త (సఅసం) ప్రబోధించారు : "మునాఫిక్‌” (కపట విశ్వాసి) చేసే నమాజ్‌ ఎలా ఉంటుం దంటే, అతడు, సూర్యకాంతిలో పసుపు వన్నె (నంధ్యవేళ) అనన్నమయినంత వరకు నిరీక్షిస్తూ కూర్చుంటాడు. ఈ విధంగా 'మైతాన్‌ కాలం" దగ్గరపడినప్పుడు అతడు లేవి గబ గబా నాలుగు రకాతుల నమాజ్‌ టకటకా కొట్టి అయిం దనిపింవి లేస్తాడు. ఈ వ్యక్తి తన నమాజ్‌లో అల్లాహ్‌ను ఏ మాతం న్మరించడు. (ముస్లిం--అనస్‌) పుతి అంశాన్నీ అంటే, రుకూ, సజ్జా, జల్పా తదితర వాటినన్నిం టినీ నింపాదిగా ఆచరించడం, మనను పరిపరివిధాలా చంచ లంగా సంచరించకుండా ఏకాగ్యతతో, దీక్షతో, శంద్ధాభక్తులతో నమాజ్‌ చెయ్యడమని భావం. అలాంటి వ్యక్తి చేసిన నమాజ్‌, ఏ ఆసరా దొరకని పుూళయ దినాన అతని మార్గంలో జ్యోతి కావడం, అతడు దైవ విధేయుడుగా జీవించాడనడానికి నిదర్శన మవడం, ఈ విధంగా అతని మోవానికి కారణభూతమ వడంలో ఆశ్చర్యమేముంది ?

49. ఈ హదిస్‌ద్వారా నిజమయిన విశ్వాసి, కపట విశ్వాసి. చేసే నమాజ్‌లలోని వ్యత్యాసం బోధపడుతుంది. కపట విశ్వాసి,

శ్‌ హదీసు వెలుగు శీ9, _ దైవ సందేశహరుడు (సఅసం) ఈ విధంగా సెళవిచ్చారు : "భూవ్యవస్టలో ఏర్పాట్లకై నియుక్తులె రేయిం (మునాఫిక్‌ ) నమాజ్‌ సకాలంలో చెయ్యడు; రుకూ, సజ్ఞానుల సరిగ్గా ఆచరించడు; అతని మనస్సు కూడా దైవధ్యానంమై లగఎ ముయి ఉండదు. హదీసులో ప్రస్తావించబడిన నమాజ్‌, "అస్‌" నమాజ్‌. అంటే సంధ్య వేళ దగ్గరపడకమునువు చేసే నమాజ్‌. ““పెతాన్‌ కాలం" అంటే బహుదైవారాధకులు వూజలు జరువుకునే సంధ్యా సమయం, అని భావం. వాస్తవానికి అయిదు వేళల నమాజ్‌లో ప్రతి నమాజ్‌ కూడా ముఖ్యమయిందే. కాని “ఫజ్‌' మరియు “అస్‌” వేళల నమాజ్‌ మహత్పూర్వకమయినవి. అస్‌ కాలం సామాన్యంగా ఏమరుపాటుకు గురయ్యే కాలం. సాధార ఇంగా. వజలు తమ కార్యకలాపాలన్నీ, వ్యాపార వ్యవహారా అన్నీ వీకటి పడకమునుపే ముగించుకుని పోవడానికి పనుల్లో తలమునకలై ఉంటారు. ఈ కారణంవల్ల విశ్వాని జాగరూకతతో వ్యవహరించకపొత్రే కాలందాటిపోయి అన్స్‌ నమాజ్‌ పుమాదానికి గురయ. అవకాశ మ్ష్రంటుంది. ఈ కాలాన్ని అలక్ష్య్య పరచడం కవట విశ్యాహానికి కార్కాణం అని ఈ హదీస్‌ద్వారా తెలుస్తోంది. అలాగే ఫజ న్రష్రాజ్హా క్రూడా ముఖ్యమయింది. రాతి చివ కూగం లో(సూగ్యోద్ర్వ్య్య్యం కంటే ముందు)గాఢ నిదువేళ, మనిషి ఆంతర్యంలో నిజ విశ్యాసం లేకపోతే, అతడు తన సుఖ న్మిదను వదలి దైవ ధ్యానం కొరఖు అీవలేడు. 48. ఈ హదీస్‌వ్యారా తెలిసేదేమంటే, ఫ(జ్‌ మరియు

"ఆరాధనలు ర్‌? బవళ్ళు మాతో పాటు ఉండే దెవ దూతలు తమ డ్యూటీలు మార్చుకుంటారు. వారు ఫజ్‌, అస్‌, నమాజ్‌ కాలాల్లో కలునుకుంటారు. అప్పుడు మోతోపాటు ఉండిన దైవ దూతలు తమ (ప్రభు సన్నిధిలో హాజరయిన సందర్భంలో ఆయన, "నా దాసుల్ని మారు ఏ స్థితిలో వదలి వచ్చారో చెప్పండి" అని అడుగుతాడు. "మెము వారి వద్దకు వెళ్ళి నప్పుడు వారు నమాజ్‌ చేస్తూ ఉండటం చూచాము. తిరిగి మేము వచ్చే సమయాన కూడా నమాజ్‌ చేన్తూ వుండగానే -వదలి వచ్చాము” అని నమాధాన మిస్తారు. (బుఖారి, ముస్లిం - అబూహురైరా) 50. హజత్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌) తన గవర్నర్హం దరికి లేఖ వాన్తూ "మారు చేసే పనులన్నిటిలో నావద్ద (ప్రాముఖ్యత నమాజ్‌కే వుంది. ఏవ్యక్తి తన నమాజ్‌ను పరిరక్షించుకుంటాడో, దాన్ని నిర్వర్తించడంలో జాగత్తగా మసలుకుంటాడో, అతను దైవ ధర్మాన్ని (పరిపూర్ణ జీవిత అస్‌ కాలంలో భూవ్యవస్థ నిర్వహణలో పనిచేసే దైవదూతలు తమ బాధ్యతల మార్చిడి చేసుకుంటారు; రాతి డ్యూటీచేసి పోయే వారు, పగటి వేళ పనిలో చేరేవారు ఫణజ్‌ నమాజ్‌లో కలుసు కుంటారు. అలాగే అ[నశ్‌ కాలంలో, పగటి దైవ దూతలు మరియు రాతి డ్యూటీవారు కలుసుకుంటారు; ఇంకా, వారు తమ నివేది కను నమాజ్‌తో సహా అల్లాహ్‌కు: సమర్పించుకుంటారు. దైవ దూతల సాంగత్యం లభించడం. విశ్వాసికి ఎంత గొప్ప వరం!

ర్‌8ి హదీసు వెలుగు. వీథానాన్ని) పరిపూర్ణంగా కాపాడుకుంటాడు. మరెవరయితే సమౌజ్‌ (పట్ల శ్రద్ధను కోల్పోతాడో అతడు మిగతా అన్నిం టినీ అత్యధికంగా కోల్పోయే వాడుగా రూపొ ౦దుతాడు”అని వ్యొశారు. (మిష్కాత్‌) 51. దైవ సందేశహరుడు (సఅసం) ఈ విధంగా సెలవిచ్చారు. ఏ రోజు అల్లాహ్‌ సీడ తప్ప వేరే నీడ అభ్యం కాదో అ రోజు అల్లాహ్‌ ఏడు రకాల మసుషులకు. తన నీడలో ఆశృయమిస్తాడు. 1) న్యాయీలుడయిన పాలకునికి, 2 తన యవ్వనాన్ని దైవ విధేయత, దైవా రాధనలో గడిపిన యువకునికి, 3) మస్టిద్‌లోనే తన మనను అగ్నం చేసుకున్న వ్యక్తికి. ఇతను మస్టిద్‌ నుండి వెలుపలికి రాగానే మస్టిద్‌లోకి వెళ్ళటానికి నిరీక్షిస్తూ ఉంటాడు, 4) దైవం, దైన ధర్మం కొరకు మాత్రమే మైత్రీ (పేమాభిమానాలు కల ఇదరు వ్యక్తులకు- _ వారు ణైవం కొరకే కలుసుకుంటారు, ౦ మరియు ధైవం కొరకే వేరొశారు. . 5) ఏకాంతంలో దైవ ధ్యానం చేసుకుంటూ ఉండగా అతని కళ్ళ నుండి కన్నీరు కారినటువంటి వ్యక్తికి. ౮6) ఉన్నత వంశీయురాలు మరియ అందమయిన జవ్వని దుష్ట క్రియకు ఆహ్వానిస్తే కేవలం దైవ భీతితో అ ఆహ్వా. నాన్ని _ తోసివువ్చిన వ్యక్తికి 7) రహస్యంగా దాన ధర్మాలు చేసే వ్యక్తికి. తన కుడి చేయి దానం చేసిన.

ఆరాధనలు ర్‌రా దేమిటో ఎడమచేయికి కూడా తెలియని వ్యకి. (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌ -- అబూహురైరా) లని, నేను మహా ప్రవక్త (సఅనం) ఈ విధంగా బోధిస్తూ ఉంటే విన్నాను : "ఏ వ్యక్తి (ప్రదర్శనా బుద్ధితో నమాజ్‌ చేస్తాడో అతను షిర్క్‌ చేశాడు (దేవునితో పాటు. ఇతరుల్ని సహవర్తులుగా చేశాడు, మరి ఏ వ్యక్షి పుదర్శనా బుద్దితో రోజా (ఉపవాన వృతం) పాటించాడో అతడూ" షిర్క్‌ చేశాడు. ఇంకా ఏ వ్యక్తి ఇతరుల మెప్పు కొరకు దాన ధర్మాలు చేశాడో అతనూ షిర్క్‌ చేశాడ అని. షద్ధాద్‌ విన్‌ బౌస్‌ (రజిఅన్‌) తెలిపారు. (ముస్నద్‌ అహమద్‌). 52. ఈ ఉపదేశంద్వారా మహాప్రవక్త (సఅసం) తెలి పిన విషయ మేమంటే-ఏ సత్కార్యం చేసినా అది దైవపుూనన్నత బడయడానికే చేయాలి. మనసులో “ఇది నా పుభువు ఆదేశం, ఆయన పుసన్నత _ పొందడమే నా ధ్యేయం” అనే సంకల్చ్బం ఉండాలి. ఇతరుల దృష్టిలో నదాచారునిగ ఎంచబడడానికో, ఇతరుల్ని సంతోష పెట్టడానికో చేయబడే కార్యాలకు ఏలాంటి- విలువ లేదు... కేవలం దైవ పృుసన్నతను పొందే ధ్యాసతో చేయా బడే సత్కార్యానికే విలువ.

శం హదీసు వెలుగు రప. ముస్టిం సమాజం నుండి వేరయి, ఒంటరిగా వేసుకునే నమాజ్‌ కంటే సామూహికంగా చేసే నమాజ్‌, 'ఇరువయి ఏడు రెట్టు అధికంగా ఘనత కలిగిఉంటుంది. (బుఖారి, ముస్లిం--అబ్దుల్లాహ్‌ విన్‌ ఉమర్‌) గడ. "మనిషి కాను ఒంటరిగా చేసే నమాజ్‌ కంటే ఉతర వ్యక్తితో కలిసి చేసే నమాజ్‌, విశ్వానపరమయిన, సీ హదిస్‌లో “ఫజ్జి అనే పదం వచ్చింది-ద్లీనికి అంద నికి వెడంగా వేరుగా ఉండటం అని అర్ధం, సొమూహిక నమా కు అన్ని కోపలకు చెందిన ముఫ్టింయ సమా వేశమవుఠారు. ధనవంతులు, నిరుపేదలు, అడంబరంగా దుస్తులు ధరించిన వారున్నూ చిరిగిన అతుకు సతుకుల బట్టలు ధరించిన వారున్నూ ఉంటారు. ఎవరైతే తమ పెద్దరికపు గర్వంలో ఉంటారో, ధన మదాంధులయి ఉంటారో వారు తమకు సమానంగా మరొకరు నెలుచుండటం సహించరు. అందుకే వారు తమ ఇండ్లల్లో నమాజ్‌ చేసుకుంటారు. దైవప్రవక్త (సఅసం) ఈ మానసిక రోగానికి నివారణగా సామూహిక నమాజ్‌ను ఆచరించడానికి ప్రబోధించారు. తన గదిలో-ా లేదా మస్టిద్‌లోనో ఒంటరిగా నమాజ్‌ చేయడాన్ని (పోత్సహించలేదు. మరొకమాట ఏమంటే సొమూహికంగా చేసే నమాజుల్లో సాధారణంగా కైకాన్‌ (సేశేపించే ఫైశాచిక ఆశంకలు,సందేహాలు, యరాశలు జనించడం తగ్గిపోతుంది. మనిషి సంబంధం దేవు

ఆరాధనలు 61 _ అధ్యాత్మిక వృద్ధీ వికాసాలకు ఇతోధికంగా దోహదపడు* తుంది. అతను ఒక వ్యక్తితో కలిని చేసిన నమాజ్‌ కన్నా ఇద్దరు వ్యక్తులతో కలిసి చేసిన నమాజ్‌ విశ్వాస వికాసానికి కారణభూతమవుతుంది. ఇలాగే జనులు ఎంత అధిక సంఖ్యలో కలిసి నమాజ్‌ చేస్తారో అది అంతే దైవపసన్నతా ప్మాతమవుతుంది. (మరి అంతగానే దేవునితో సంబంధం. పటిష్టం అవుతుంది)” అని మహా (ప్రవక్త (నఅసం) “సెలవిచ్చారు. (అబూదావూద్‌-- ఉబై బిన్‌ క౪బ్‌)*

55. ఒక బప్తీలో లేదా వల్లెలో ముగ్గురు ముస్తి ములు నివసిస్తూ ఉంటే, వారు అక్కడ జమాఅత్‌తో నమాజ్‌ చేయకపోతే వారి(ఆంతర్యాల) ఫై సెకాన్‌ అధీనత సంపాయిస్తాడు. అందువల్ల సీవు జమాఅత్‌తో నమాజ్‌ ఆచరించడం నీ విధిగా నిర్ణయించుకోవాలి. ఎందుచేతనంటే కకకకకతన కయ నానా నితో దృఢమవుతోంది. అందువల్లనే జమాఅత్‌తో చేసే నమాజ్‌ మహతు మహాపువక్త నుడివిన ,_పకారం ఇరువై ఏడురెట్లు అధి కంగా ఉంటుంది ఇదే భావాన్ని ముందువచ్చే హదిసు 54లో స్పష్టపర చడం జరిగింది.

55 ఈ హదీసులో ఒక సత్యాన్ని గురించి తెలుపడం జరగింది. జమాఅత్‌తో (సామూహికంగా) నమాజ్‌ చేసే వ్యక్తు లక చేవని కరుణానుగ్రుహాలు కలుగుతాయి, ఆయన వారిని పరిరక్షిస్తాడు. కాని ఎక్కడయినా “జమాఅత్‌” స్థాపన జరగకపోతే, అల్లాహ్‌ తన రక్షణ _ ఏర్పాట్లను ఎత్తి

న! హదీసు వెలుగు తన కాపరి నుండి బహుదూరంగా, తన మంద నుండి వేఠయి. పోయిన మేకనే తోడేలు సునాయాసంగా హత “మార్చుతుంది.” (మహాపువక్త (ప్రవచనం). (అబూదావూద్‌-- అబ్తూదర్దా) 56. మహావపవక్ట (సఅనం) ఒకసారి ఇలా (ప్రవ చించారు : "ఎవరయినా దైవం వైపుకు పిలిచే వాని “ముఅజ్జిన్‌) పిలువు విని ఆ పిలుపును అనుసరించి వెళ న్‌ డానికి ఎలాంటి అవరోధం లేనట్టి పరిస్థితిలోనూ అతడు 'మంటకిగా నమాజ్‌ ఆచరిస్తే అది దైవం వద్ద స్వీకారయోగ్యం కౌటు". అది విన్న సహచరులు 'అవరోధం' అంటే భావ వేస్తాడు. అలాంటి వారు పైశాన్‌ హస్తగతమయిపోతారు. మరి, పెకాన్‌ వారిని యథేచ్చగా చేటాడతాడు. తన ఇష్టైను సారం వకుమార్థాలలో నడిపిస్తాడు. మందలోని మేకలు మందలో ఉన్నంత సేవు ద్వివిధ రక్షణలోవుంటాయి. ఒకటి, 'కొవరి రక్షణ, రెండవది, వార ఐకమత్యం. ఈ రెండు కార శాలుగా తోడేలు వాటిని పట్లజాలదు! కాని ఏ మేక అయినా 'అవివేకంగా శ్ర్య కాపరి అభీప్రోనికి భిన్నంగా మందనుండె వేరయి ముందుకు వెళ్ళిపోతే లీక వెనుకపడిపోతే అతి సులువుగా తోడేలు చాన్ని కాజేస్తుంది, ఎందుకంటే అది ఒంటరిగానూ బలహీనంగానూ ఉంటుంది, తన యజకూని అండకు దూరమయి ఉంటుంది. 56... “భయం” అంటే [పొణ భయం అని భావం. అది శత్రువులవల్దనూ కావచ్చు, లేదా క్రూర జంతువు, విష కిట

“అరాధనలు 68 మేమిటి అని అడిగారు. చానికి "భయం, అనారోగ్యం అని సమాధానమిచ్చారాయన (సఅసం). (అబూదావూద్‌ - ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌) 57. అబ్బుర్రా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌ (రజిఅన్‌) తెలిపారు : “మహాపవక్ష (సఅనం) కాలంలో మా పరిస్థితి ఎలాగుండే దంటే మాలో జమాఅత్‌ తోటి నమాజ్‌ను తప్పించుకునేవారు ఎవరూ ఉండేవారు కాదు. మునాఫిక్‌ అయినవాడు-- అతని నిఫాక్‌ (కాపట్యం) అందరికీ తెలిసే ఉండేది-- లేదా వ్యాధిగన్తుడయినవాడు తప్ప. ఒకవేళ మనిషి వ్యాధిగస్తు డయినా ఇద్దరు వ్యక్తుల సహాయంతో మస్టిద్‌కి వచ్చి జమా కాల వల్లనూ కావచ్చు. “అనారోగ్యం” అంటే మనిషి మస్టిద్‌కు వెళ్ళలేని పరిస్థితి అని భావం. తీ్యీవమైన తుఫాను, వర్షం, అసాధారణమైన చలి ఇవన్ని అవరోధాల జాబితాలో వస్తాయి. అయితే శీతల పుదేశాల్లోని చలి అక్కడి (పజలకు అవరోధం కాజాలదు. కేవలం ఉష్టపుదేశాల్లో అప్పుడప్పుడూ ఏర్పడే నీవ)మైన శీతల వాతావరణం మాతమే అక్కడ నివసించే ప్రజ అకు ప్రమాదకరంగా పరిణమిస్తుంది. ఇలాంటి చలి నిస్పందే హంగా అవరోధంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇలాగే సరిగ్గా నమాజ్‌ సమయానికే మల మూత్ర విసర్జన అవసరం ఏర్పడితే అది కూడా అవరోధం కిందికి వస్తుంది. 57. 'సుననుల్‌ హుదా' అంటే చట్టబద్ధమైన ఆచారాలు, సఎష్యపదాయాలు అని అర్థం. వీటిని పాటించటం ముస్లిం సమౌ

64 హదిసు వెలుగు, అజ్‌లో పాల్గొనేవాడు.” ఆయన ఇంకా ఇలా అన్నారు... "దైవ సందేశహరుడు (సఅసం) మాకు 'సుననుల్‌ హుదా'”ని ఉపదేశించారు. సుననుల్‌ హుదాలో నమాజ్‌ కొరకు. పిలువు, "అజాన్‌" ఇవ్వబడిన మస్థిద్‌లో నమాజ్‌ చెయ్యడం కూడా ఉంది.” మరో ఉల్లేఖనంలో ఆయన ఈ విధంగా తెలిపారు. "ఏ వ్యక్తి దైవ విథధేయునిగా, దైవాజ్ఞల్ని పాలించే దాసునిగా ప్రళయ దినాన దైవాన్ని సందర్శించా లని అభిలషిస్తాడో అతను ఐదు వేళల నమాజుల్ని కాపాడు కోవాలి. వాటిని మస్టిద్‌లో సామూహికంగా ఆవరించాలి. ఎందుకంటే. అల్హాహ్‌, మి పృవ _క ముహమ్మద్‌ (సఅసం)కు సుననుల్‌ హుదా బోధించాడు. నమాజులు కూడా సుననుల్‌' హుదా లోసివే. మరియు మునాఫిక్‌లు తమ ఇండ్డల్లో నమాజ్‌ చేసినట్లే మిరున్నూ మో ఇండ్రల్లో నమాజ్‌ చేస్తే మోరు మహావ్రవక్త (సఅసం) పద్ధతిని విడివిపెట్టిన వారవ తారు. మిరుమో (ప్రవక్త మార్గాన్ని త్యజించారంటే బుజు మార్గాన్ని కోల్పోతారు.” (ముస్లిం). ానననననడూనందనాాతాకననానకానాన నాను తయయ. జంలోని ప్రత్తి వ్యక్త యొక్క బాధ్యత. ఉదాహరణకు శ్ర హదీనులో జమాఅశ్‌ తోటి చెయ్యబడే నమాజ్‌ (సామూహిక నమాజ్‌ ను పేర్కొనడం జరిగింది.

విశ్వాసాలు 65 అఉమావుత్‌ 58. మహాపవక్ర (సఅనం) ఈ విధంగా సెల విచ్చారని హ్మజత్‌ అబూహురెరా (రజిఅన్‌) తెలిపారు "ఇమామ్‌ బాధ్యుడు, ముఆజ్జిన్‌ అప్పగింతను కాపాడేవాడు. అల్హాహ్‌ ! ఇమాములను సదావారులుగా, నద్వర్రనులుగా వెయ్యి; ముఅజ్జిన్‌ లకు మన్ని౦పు, క్షమాభిక్ష ప్రసాదించు.” (అబూదావూద్‌) 59. "మిలో ఎవరయినా ఇమామజ్‌ (నమాజ్‌లో నాయకత్వం) వహింవినట్లయితే (పరిస్థితుల రీత్యా) తేలికయిన నమాజ్‌ వెయ్యాలి. ఎందుకంటే మో వెనుక బలహీనులు, వ్యాధ్శిగస్తులు, ముసలి వారు కూడా ఉంటారు. అయితే 58. 'ఇమామ్‌*' అంబే నమాజ్‌లో నాయకత్వం వహించి (పాక్టన చేయించే నాయకుడు, “ముఅజ్జిన్‌' అంటే నమాజ్‌ కొరకు అయిదు వేళలా అజాన్‌ (నమాజ్‌ పిలువు) ఇచ్చే సజ్జనుడు. ఇమామ్‌ “బాధ్యుడు” అంటే, పుజల ననూజ్‌కు బాధ్యుడని భావం. అతడు సద్వర్తనుడు సచ్బ్చీలుడూ కాకపోతే అందరి నమాజ్‌ను చెడగొడతాడు. అందుకే మహాహువక్త ఇమాములకు సద్వర్త నులుగా చెయ్యమని దైవాన్ని వేడుకున్నారు. ముఅజిన్‌ కాపాడేవాడు అన్న దానికి భావమేమంటే, పుజలు తమ నమాజోకు సంబంధించిన వ్యవహారాన్ని అతనికి అప్పగించారు. సకాలంలో అజాన్‌ ఇవ్వడం అతని కర్తవ్యం. అప్పుడే పుజలు అజాన్‌ విని న! కొరకు సిద్ధమవగలరు, సావధానంగా నమాజ్‌లో పాల్గొన

66 హదీసు వెలుగు మోరు ఒంటరిగా నమాజ్‌ చేసేటప్పుడు మాతం యధేచ్భగా నుదీర్వమయిన నమాజ్‌ చెయ్యవచ్చు.” అని మహాపువ_క్ర ఉద్బోధించారు. (బుఖారీ, ముస్థిం-- అబూహురైరా) 60. అబూ మస్‌ఊద్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖింబారు ; ఒక వ్యక్రి మహాపృువక్ర(నఅసం) నన్నిధిలో వచ్చి, "ఫలానా ఇమామ్‌ ఫజ్‌ నమాజ్‌ సుదీర్హ౦గా చేస్తాడు. అందువల్ల నేను ఫజ్‌ నమాజ్‌ సామూహికంగా (జమాఅత్‌తో) చెయ్య జానికి ఆలస్యంగా పోతాను.” అని ఆరోపించాడు. ఆ రోజు మహాహువక్ర (సఅనం) కనబరచిన ఆగహావేశాలు మరే భోధనా పృసంగాల్లోనూ నేను చూడలేదు. అప్పుడాయన ఇలా సెలవిబ్బారు. "జనులారా! మిలో కొందరు గలరు. నమయానికి అజాన్‌ కాలేకపోజే చాలా మంది జమాఅత్‌ తోటి నమాజ్‌ను వూర్తిగానో, పాక్షికంగానో కోల్పోయే వృమాద ముంది.

ఈ హదీస్‌ ఒక వైవు ఇమాముల్ని, ముఅజ్జిన్‌లను వారి బాధ్యతల పట్ట హెచ్చరిస్తుంది. మరో వైపు (పజలు ఇమాం వదవిపై ఒకరిని నియమించేటప్పుడు సౌశీల్యవంతుని, సదాచార వ ర్రనుఖ్ణి ఎన్నుకోవాలని, బాధ్యతాయుతుడయిన విశ్వసనీయు డైన వ్యక్తిని ముఅజ్జిన్‌గా నియమించాలని నూచిస్తుందిె.

80. నమాజ్‌ని కుపపరచడం అంటే అడ్డదిడ్డంగా వేగిర

పొటుతో నమాజ్‌ చేయాలెనీ నాలుగు రకాతులు గబగబా రెండు నిమిషాల్లో ముగింఛాలనీ భావం కాదు. ఇలాంటి నమాజ్‌

“ఆరాధనలు 67 *ఇఇమాములు దేవుని దాసులకు దైవారాధన పట్ల వెగటు కలిగిస్తున్నారు. జాగృత! మాలో ఎవరు ఇమామత్‌ :(నమాజ్‌ నాయకత్వం) వహించినా నమాజ్‌ను క్షువంగా చెయ్యాలి. ఎందుచేతనంటే అతని వెనుక మునలివాచ్ళా ఉంటారు, 'పిల్లలూ, పనిపాట్టకు వెళ్ళే (ప్రజలు కూడా -ఉంటారు. దీన్ని వారు దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.” (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌)

61. హజుత్‌ జాబిర్‌ (రజిఅన్‌)ఇలా ఉల్లేఖించారు: -.ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ (రజిఅన్‌) మహాపవక్త (సఅసం)తో పాటు నఫిల్‌ సంకల్పంతో నమాజ్‌ చేసి వెళ్ళి తన తెగ .వారితలో ఇమామత్‌ చేసేవారు. ఒకరోజు ఆయన ఇషా నమాజ్‌ మహాపవక్ర (సఅనంితో వేసిన తరువాత వెళ్ళి “తన వీధి వారికి ఇమామత్‌ చేశారు. అప్పుడు బఖరా “సూరా మొదలెట్టారు. జమాఅత్‌తోటి నమాజ్‌ చేస్తున్న -ఒక వ్యక్తి నలామ్‌ చేసి నమాజ్‌ను వదిలేసి తన నమాజ్‌ను ఇస్టాంలో వాంఛనీయం కాదు. అయితే నమాజ్‌ కొరకు వచ్చిన .వారినీ, పరిస్థితుల్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని సమయోచితంగా ఆచ శించడం శేయస్కరం.

62. మహాప్రవక్త (సఅనం) ఇషా నమాజ్‌ సాధారణంగా ఒక జాము రాత్రి గడిచిన తరువాత చేసేవారు. హ(జక్‌ ముఆజ్‌ మహాపువ క్త (సఅసం)తో పాటు ఇషా జమాఅత్‌లో పాల్తొని, తన వీధికి వెళ్ళేవరకు ఇంకా కాస్త రాతి గడుస్తుంది

68 హదీసు వెలుగు ఒంటరిగానే పూర్చిచేసుకుని వెళ్ళిపోయాడు. నమాజ్‌ ముగిసిన పిదప ఇతర మిత్రులు అతని ఇంటికి వెళ్ళి "నీవు మునాఫికత్‌ (కాపట్యకార్యం) చేశావు.”అని నిలదీసి అడిగారు. చానికి అతను “కాదు, నేను మునాఫికత్‌ చెయ్యలేదు, అల్లాహ్‌ ఒట్టు. నేను మహాపువక్త వద్దకు వెళతాను. (నా విషయాన్ని విన్నవించుకుంటాను)” అని సమాధానం ఇచ్చాడు, తదనుగుణంగా అతను మహాపువక్త సన్నిధి లోకి వచ్చి,"పువక్తా! మేము కూలీకి ఒంటెలతో నీరు తోడే వాళ్ళం. పగలంతా ఈ పనుల్లో నిమగ్నమై ఉంటాము. ఇక ముఆజ్‌ విషయమా? ఆయన మాతో సహా ఇషా నమాజ్‌ చేసి వెళతారు. అక్కడ బఖరా సూరా మొదలెడ ,- తారు.” అని విన్నవించుకున్నాడు. అది విన్న మహాప్రపక్ట (సఅసం) ముఆజ్‌ (రజిఅన్‌)ని ఉద్దేశించి బోధించారు... “ముఆజ్‌ ! వజల్ని పరీక్షకు గురి చేస్తావా? 'వష్టమ్సు పద్దాహాహా,"వల్టయిలి ఇజా యగ్‌షాహా',"నచ్చి హిన్మరబ్బికల్‌ అళా' లాంటి సూరాలు పఠించు.” (బుఖారి ముస్లిం) అలాంటప్పుడు *ఇఖరా'లాంటి సదీర్షమయిన సూరాలు పఠిస్తే ఎక్కువ కాలం పడుతుంది. అటు పగలంతా పొలాల్లో, తోటల్లో కష్టపడి సలిగివచ్చేవారికి సుదీ ర్షమయిన ప్రార్థన హదిసులో- వచ్చిన విధంగాకాక్ర మృ్ర వర్యవసొనాన్ని ఇవ్వగలదు ?

-అరాధనలు 69 జకాత్‌ సదకా, ఫితాం్య ఊహ్‌ 6, “"అల్హాహ్‌ పుజలమై 'నదకా'ను విధించాడు. “అది ధనికుల నుండి వనూలు చెయ్యబడుకుంది. నిరుకేద అకు తిరిగి అందజెయ్యబడుతుంది” అని పుబోధించారు మహాపువ క్త (సఅసం), (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌) 68. మహాపువక్త (నఅనం) పుబోధించారు : '"అల్హాహ్‌ ఎవరికయితే ఐశ్వర్యం పుసాదించాడో అ వ్యక్తి తన ధనంలో నుండి జకాత్‌ చెల్లించకపోతే అతని ఆ ధనం -తీర్చుదినాన' విషనర్చం రూవుధరిస్తుంది. దాని వడగమై "రెండు నల్లటి చుక్కలుంటాయి. ఆఅ సర్పం అతని కంఠాన్ని 62. “నదకా” అనే పదం “జకాత్‌ అనీ అర్థంలోనూ “పృుయోగించబడుతుంది.. “జకాత్‌, చెల్లించడం ఇస్తామోయ కాస నాంగం(షరీఅత్‌)రీత్యా అనివార్యమయిన విధి. ఈ హదిసులో “సదకా' అనే పదం ఈ అర్థంలోనే వచ్చింది. మనిషి ఐచ్చికంగా దైవ మార్గంలో చేసే ఇతర దానానికి కూడా ఇది వర్తిస్తుంది. ఈ హాదిను ద్వారా తెలి సేదేమంటే, జకాత్‌ సమాజంలోని నిరుపేదల హక్కు. అందువజ్హ అది సమాజంలోని ధనిక వర్గం నుండి వసూలు చెయ్యబడి సమాజంలోని నిరుపేదలయినవారికి తిరిగి ఇప్పించబడుతుంది. తద్వారా సమాజంలో కొంతకాలానికి వర విభేదాలే నామరూపాల్లేకుండా సమసిపోతాయి. ౧ 68. సమాజంలోని హక్కుదారులకు వారి హక్కు -అయిన జక్షాత్‌ను ఇప్ప్బించకపోయినట్టయితే అది పరలోక

70 హదీసు వెలుగూ ఛాఠమైన హారంలా చుట్టుకుంటుంది. "నేను నీ ధనాన్ని. సివు కూడబెట్టిన నిధిని అంటూ ఆ సర్పం అతని దవడల్ని గట్టిగా కరచుకుంటుంది.” మహాపువక్త (సఅసం) ఆ తరువాత ("ఆలి ఇమ్రాన్‌" సూరాలోని 180వ ఆయత్‌); పఠించారు ; దాని భావం;

'ఎవరికయితే అల్లాహ్‌ తన అనుగృూహాలను హుసా దించాడో వారు పిసినారులుగా పువర్తిస్తే తమ ఈ పిసి. నారితనం తమకు ఉపకరిస్తుందన్న అపోహలోపడి ఉన్నా రేమో, కాదు అది వారికి ఎంతో హానికరంగా పరిణమిస్తుంది+ వీరు పేరాశతో కూడబెట్టేదంతా పృళయదినాన బరువయిన కంఠహారంగా రూపొందుతుంది" (బుఖారి)

64. "ఒక సంపదలో నుండి జకాత్‌ తీయక అది ఆ ధనంలోనే మి[శమమయి ఉంటే, వివరికి అది ఆ. ధనాన్ని నర్వనాళనం చేసివేస్తుంది”” అని మహాపువక్త జీవితంలో ఎంత దుర్భర శిక్షగా పరిణమిస్తుందో తెలుస్తోంది అయితే ధనవంతుల నుండి జకాత్‌ వసూలు చేసి హక్కుదారులైన వారికి ఇప్పించే భారం ముస్లిం సమాజంపై మోపటం జరిగింది. సమాజం ఆ బాధ్యత పట్ల అలక్ష్యం వహిస్తే అ శిక్ష భారం కొంతవరకు సమాజ సభ్యులు కూడా భరించవలసి ఉంటుంది.

64, “సర్వనాశనం చేస్తుంది” అంటే జకాత్‌ చెల్లించక ఆ ధనాన్ని స్వయంగానే ఆరగించేవారి ధనం తప్పనిసరిగా అంతమై.

ఆరాధనలు గ్గ (సఅనం) వెప్పగా నేను విన్నాను అని హజత్‌ ఆయిషా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు. (మిష్కాత్‌) 65. మహాపువక్త (సఅసం) 'ఫిత్రాా జకాత్‌ను ముస్లిం సమాజంై వాజిబ్‌గా నిర్ణయించారు. అది రోజా కాలంలో మనిషి చేసిన వ్యర్ధమయిన, అనభ్యకరమయిన కార్యాలకు ప్రాయశ్చిత్తంగా మారుతుంది. తద్వారా వీద అకు, అనాధలకు భోజన సదుపాయం కలుగుతుంది. (అబూదావూద్‌) పోతుందని భావం కాదు, బీదవారి .హక్కయిన జకాత్‌ను, దానిపై. ఎలాంటి హక్కులేని ధనికుడు కాజేయడం మూలాన అది పరలోక జీవితంలో అతనికై వినాశకరంగా పరిఇమిస్తుంది, అతని ధార్మిక జీవితం నాశనమవుతుంది అని అర్థం, అయితే జకాత్‌ చెల్లించక ధనాన్ని కాజేసినవారి ధనం యావత్తు, ఇహ లోకంలోనే కణాల్లో నాశనమయిన ఉదంతాలు మనం కళాస్థారా చూస్తుంటాము, చెవులారా వింటుంటాము 65. “ఫిఠా” దానం వల్లనే రమజాన్‌ నెల ముగిసాక జరుపుకునే పండుగకు “ఈదుల్‌ ఫిత్‌” అనే పేరు వచ్చింది. ఈ హదీసులో ఫిత్రా దానాన్ని విధించడంలోగల రెండు మర్మ హేతువులు పుస్తావించడం జరిగింది. ఒకటి, రోజావసలో మనిషి ఎంత జా(గత్తగా మసలుకున్నా లోటుపాట్లు జరిగే “అవ కాశం ఉంటుంది. ఆ లోటును పూరించడానికి శఈ దానం ఉపకరిస్తుంది. రెండవది, ముస్టింలందరూ పండుగ వేడుకలో మునిగి ఉన్నప్పుడు సమాజంలోని నిరుపేదలు, అవసరమున్న

గొల్చి హదీసు వెలుగు 66, "ఏ భూములయితే వర్షవు నీటితో లేక పారే సేళటుటి నీటితో, లేదా నద్‌ సమిపంలో ఉండి నీటి పొరుదల లేకుండానే సాగుబడి అవుతాయో వాటి వంటలో ఫ్రవవ వంతును, ఇంకా ఏ భూములయితే (మోటు వగైరాల ద్వారా. ధనం వెచ్చించి)నీటిపారుదలద్వారా సాగుబడి చెయ్య బడతాయో వాటి పంటలో ఇరువయ్యో వంతును జకాత్‌గా వెల్లించాలొ అని మహాషువ_క్త (సఅనం) అదేశించారు. (బుఖారి-ఇబ్ను ఉమర్‌) వారు పస్తులు పడి ఉండకుండా వారు కూడా పండుగ సబం రాల్లో ఎంతో కొంత భాగం పంచుకునేందుకు ఈ ఫితాా దోహద వడుతుంది.. ఈ కారణం మూలంగానే ఇంటిల్లిపాది అందరి శ్రునా,. ఫిత్రా దానం విధించడం జరిగింది. ఈ ఫితాను పండుగకు విలయినంతముందే చెల్లించడం అవసరం అని తాకీదు వాయ్యబడింది.

68. జకాత్‌ కేవలం వెండి, బంగారాల పైనే కాదు భూములుండి సాగుబడి చేసి నంపాదించుకునే భూస్వాములయై కూడా విధించబడింది. దిని ఉద్దేశ్యం కూడా సమాజంలోని ఆర్థిక అసమానతల్ని వీలయినంతమేరకు దూరం బేసి. వజ లందరూ అన్నిటా సమ స్థాయిలో, సమభావంతో మెలిగే అవ కాశం కల్పించడమే,

వ్యాపారులు, భూస్వాములు _ ఈ వ్యవస్థను సక్రమంగా పాటిస్తే వర్గపోరాటాలక్షు, అర్థిక తారతమ్యాలకు సమాజంలో తావే ఉరడదు.

-ఆరాధనలు 78 రోజా 67. హజిత్‌ సల్మాన్‌ ఫార్చి(రజి) ఉల్లేఖించారు : ""షాబాన్‌ చివరి తేదీన మహాప్రవక్త (నఅనం) పునంగం చేశారు. అందులో 'జనులారా ! ఒక మహోజ్వలమయిన, ఎనలేని శభాల నెల దగ్గరలో రానున్నది. అందులోని ఒక్క రేయి వేయి. నెలలకన్నా చభపవుదమయినది. అల్హాహ్‌ ఈ నెలలో రోజా (ఉపవాసవుతం) పాటించడం విధిగా నిర్ణయించాడు. ఈ నెల రాత్వుల్లో "తరావీహ్‌ నమాజ్‌' చేయడం నఫిల్‌గా నియమించాడు. (అంటె ఇది విధి కాదు-- 'నున్నత్‌,” మహాహపువక్త (సఅనం) సంపు దాయం, అల్లాహ్‌కు పనందయిన ప్రార్థన అని అర్థం). ఈ నెలలో ఎవరయినా ఒక సత్కార్యాన్ని అంతర్‌ పెరణతో, సంతోషంగా చేస్తే అది ఇతర మాసాల్లో విధిని నిర్వర్తించిన “దానికి సమానం. మరెవరైనా ఈ మానంలో ఫర్జ్‌ (విధిగా 67. “సహనం వహించవలసిన నెల” అంటే, రోజా ద్వారా విశ్వాసికి, దైవ మార్గంలో దృథంగా నిలిచేందుకు, తన వాంఛల్నపె నిగృహం, స్వాధీనం పొందడానికి శిక్షణ ఇవ్వబడు తుంది. “రోజా”లో ఒక నెల వరకు, పతి దినం ఒక నిర్ణీత నమయం నుంచి మరొక నిర్జీత సమయం వరకు మధ్యగల కాలంలో మనిషి, దైవాదేశానుసారం ఏదీ తినడు. తాాగడు- ఇంకా లైంగిక వాంఛల చేరువకు పోడు. తద్వారా అతనిలో

గో హదీసు వెలుగు* నిర్ణయించిన కార్యాన్ని) నిర్వహిస్తే అది ఇతర నెలల్ల్‌ డెబ్బయి విధుల్ని నిర్వర్రించినదానికి సమానం. ఇది సహనం వహించవలసిన నెల, సహనానికి పతి ఫలం స్వర్గం. ఇది సమాజంలోని వీదసాదల పట్ట సాను భూతి వహించవలసిన నెల. (మిష్కాళజ్‌). దైవ విధేయతాభావం జనిస్తుంది. అవసరం కలిగికే తన భావో దేకాలను, వాంఛల్నీ, ఆకలిదవ్వుల్నీ మనిషి ఎంతవరకు స్వాధీనంలో ఉంచుకోగలుగుతాడో తేలుతుంది--- దానికి శిక్షణ లభిస్తుంది. [ప్రపంచంలో విశ్వాసి రణరంగంలోని సిపాయి లాంటివాడు. అతను పైశాచిక వాంఛలతో, దుష్టశక్తులతో పోరాడవలసివుంటుంది, అతనిలో సహనం, ఓరిమి గుణాలు లేకపోతే దాడి జరిగిన మరుక్షణమే శతుంవుకు లొంగిపోతాడు. సానుభూతి వహించవలసిన నెల అంటే దైవం ధనం పుసాదించిన, విశ్వాసులు, ఎంతో కొంత _ ఉన్నవాళ్ళయిన. రోజాదార్లు, తమకు దైవం ఇచ్చిన సిరిలో ఇరుగుపారుగులోని అగత్యపరులక్షు, అర్హులకు కొంత భాగం కల్పించి వారి నహారీ, ఇంతార్‌ల కారకు కావలసిన సదుపాయాలు చేయాలని అర్ధం. సహరీ అంబ్రే రోజూ ప్రారంభించేముందు చేసే భోజనం అని. అరం, ళు హదీసులో “మువాసాత్‌” అన్న పదం వాడబడింది. అంటే. అర్థిక సానుభూతి అని అర్గం. ఇందులో సానుభూతి పలుకులు.

ఆరాధనలు గ్రా 68. ఏ వ్యక్తి ధర్మనిష్టతొ, ఆత్మవరిశీలనతో పర లోక పుతిఫలాపేక్షతో రమజాన్‌ రోజాలు పాటిస్తాడో, అతను పూర్వం చేసిన పాపాలను అల్హావ్‌ మన్నింవి వేస్తాడు. మరెవరయితే ధర్మనిషతో ఆత్మపరిశీలనతో పరలోక పుతిఫలాపేక్షతో తరావీహ్‌ నమాజ్‌ చేస్తాడో అతడు పూర్వం చేసిన అపరాధాలను అల్లాహ్‌ క్షమిస్తాడు.” (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌) 69. "రోజా డాలువంటిది. మాలో ఎవరయినా, రోజా పాటిన్తున్నట్టయితే, ఆ దినాన నోటితో అశ్రీలమయిన పలుకులు పలకరాదు. అల్లరి పనులు చెయ్యరాదు, ఇతరులెవరయినా అతన్ని తిట్టినా, అతనితో జగడానికి దిగినా "నేను రోజా పాటిస్తున్నాను" అని గుర్తుంచుకోవాలి” అని మహాప్రవక్త (సఅసం) ఉపదేశించారు. (బుఖారి, ముస్లిం)- 68. నంకల్చ- శుద్ధితో చేసేఏ కార్యమయినా ఫలప్రద మవుతుంది. రోజూ మరియు రమజాన్‌ నెలలో చేసే తరావీహ్‌ ప్రొర్థనలు, పుృదర్శనాబుద్ధితోకాక, చేసన పాపాలపై పళ్చాత్తా పంతో ఆచరిస్తే అవి పరలోకంలో దైవాను[గ్రహానికి దోహుదపడతా యనటంలో సందేహం లేదు. 69. రోజాను పాటించే వ్యక్తి కేపలం దెవాజాపాలన, చెయ్యాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే అన్నపానీయాలు, ఇతర వాంఛలకు దూరంగాఉంటాడు. ఈ వుతం సాగినంతకాలం అతడు ఎలాంటా

746 హదీను వెలుగు 70. మహాపువక్ష్త (సఅనం) వువవించారు : చేస్తాయి. రోజా అంటుంది , 'పుభూ! నేను ఈ వ్యక్తిని పగలో భోజనానికి, ఇతర వాంఛలకు దూరం చేశాను. ఇతడు దాన్ని శిరసావహించాడు ; (అందువల్ల పుభూ ! అతని మోాక్షానికై) నా సిఫారనును స్వీకరించు.” అలాగే దివ్య ఖుర్‌ అన్‌ అంటుంది : "నేను ఇతన్ని రాత్రిళ్ళల్లో సుఖ నిదకు దూరం వేశాను కనుక స్వామి! ఇతని ఎడల నా సిష్తాఠనును స్వీకరించు ; అప్పుడు అల్లాహ్‌ ఈ రెంటి సిఫా 'శనును, స్వీకరిస్తాడు.”

(వైహకీ, మిష్కాత్‌ --అబ్ధుల్లా బిన్‌ ఉమర్‌) చెడు పనిని తలంచలేడు, ఎలాంటి అవిధేయతాభావం అతనిలో దారిచేసుకోదు. దుష్కి9ియలను (క్రేరేపించే విషయాలు తట స్థించినా అతడు తాను అనుసరిస్తున్న దైవ విధేయతా విధానం ₹ఉపవాస (వతం) గుర్తుచేసుకుని ఆ చెడు నుండి తప్పించుకుం

“టొడు. అందుకే రోజును ఢాలు అని పేర్కొనడం జరిగింది 70% రోజా మరియు ఖురాన్‌ సిఫారకు చెయ్యడమంటే, మనిషి యొక్క ధర్మనిష్టకు ఇవి వరలోక వ్యవస్థలో హాక్ష భూతములయి సిలుస్తాయని భావం. దైనం వీటికి వ్య క్రిత్వం 'పుసాదించగా బని హదిసులోని మాటలు పలుకడం కూడా సంభ వమే-" రమజాన్‌ నెలలో రాత్రిళ్ళు తరావీహ్‌ నమాజ్‌లోనూ ఇతరతాా దివ్య ఖుర్‌ఆవ్‌ని. పఠించడం, అధ్యయనం చేయడం శుభప్రదమని కూడా తెలుస్తోంది.

అరాధనలు 77 71. మహాపువక్త (నఅనం) ఉపదేశం : "ఎవరైతే. (రోజా పాటిన్తున్నప్పటికీీ అసత్యం పలకడం, అసత్యాన్ని ఆచరించడం వదలడో అతను ఆకలిదప్పులతో పడుండట౦ పట్ర అల్లాహ్‌కు ఏ మాత్రం అనక్తి లేదు.” (బుఖారి) 72. మహాపువ క్ర(నఅనం) బోధించారు: "ఎందరో రోజా పాటించే వ్యక్తులకు తమ ఉపవాన వృతం ద్వారా కేవలం ఆకలిదప్పులు తప్ప మరేమో అభించదు. అలాగే ఎందరో తరావీహ్‌ నమాజ్‌ చేసే వ్యక్తులకు తమ తరావీహ్‌ ద్వారా కేవలం జాగరణ తప్ప మరేదీ ప్రాప్తం కాదు.”

71. మనిషి సద్వర్త్శనుడుగా మారాలన్నదే రోజా ఉద్దేశ్యం కాని రోజూ పాటించినా మనిషి తన జీవితపు కట్టడాన్ని సత్యం పునాదిగా నిర్మించుకోకపోతే, అబద్దాలు పలుకుతూ, అపకార్యాలు చేన్తూ కాలం వె ళ్ళబుచ్చితే. రమజాన్‌ తరువాత కూడా అతని జీవితంలో సత్యం అన్నది కానరాదు. అలాంటి వ్యక్తి తాను ఉపోదయం నుండి సూర్యాస్తమయం వరకు ఆకలిదప్పులతో ఉండవలసిన అవనసరమేముంది ?

ఉపవాస వుతంలో అన్నపానీయాలు పిసరించడానికి

వి గ్‌ కారణం దైవాజ్ఞాపాలనా భావం అన్నది మనిషికి అనుక్షణం జిప్‌ నందుండాలి అన్నదే ఈ హదీసు బోధన.

79. రోజూ పాటిస్తూ కేవలం అకలిదప్పుల్ని పొందిన వ్య క్తికంటే దౌర్చాగ్యుడెవడు ? రోజూ పాటించే రాతి తరావిహ్‌

“ల్లోకి హదీసు వెలుగు 73. హజిత్‌ హుజైఫా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు ; -వేను మహాషువక్త చెప్పగా విన్నాను : "మనిషి తన గృహ సుల విషయంలో, తన సంపాదన విషయంలో తన వారుగువారి విషయంలో తప్పుజేస్తాడు, అయితే నమాజ్‌, "రోజా, సద్‌కాలు ఆ తప్పుల ప్రొాయశ్చిత్తమవుతాయి.” (బుఖారి) 4. హజజత్‌ అబూహురైరా (రజిఅన్‌) తెలిపారు : “క్సనిషి ఉపవాన వూతం పాటిస్తున్నప్పుడు (తలకు) నూనె నమాజ్‌ చేస్తూ శేవలం జాగరణపొందేవానికంటే అదృష్టహిను డెవడు? ఈ హదీసు కూడా మై హదీసుల్డా రోజా ముఖ్య ఉద్దే కాన్ని క్షణకాలం కూడా మరువకూడదని బోధిస్తోంది.

78. అంటే, మనిషి తన భార్యాపిల్లల సంరక్షణ సోపణ కొరకు పొరపాటున పావవు బేస్టల్రో పడిపోవచ్చు. అలాగే ఉపాధి సముపార్ణనలో క్షణికమయిన లాభంకొరకు ధర్మా ధర్మాల తారతమ్యం అతని కనుమరుగయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇంకా, పొరుగువాని పట్ట (ప్రతి మనిపిమై తారసిల్లే బాధ్యతల నిర్వహణలో కూడా లోటుపాట్లకు తావుంది. అలాంటప్పుడు ఈ అపరాధాల్తు అసంకల్పికంగా, ఏమరుపాటులో జరిగినవయితే అల్లాహ్‌ వాటిని కృ అరాధనల మూలంగా మన్నిస్తాడని ఈ హదీసు చాటుతుంది.

79. రోజు పాటించే వ్యక్తి దాన్ని ప్రదర్శనా బుద్ధితో కాక -బిత్తశుద్ధితో కేవలం దైవ ప్రసన్నత బడయటానికి పొటించాలి_.

"ఆరాధనలు గ0 "రానుకోవాలి, తద్వారా రోజా విహ్నాలు, దాని పుభావం -మనిషి ముఖంపై వ్యక్తం కావు” (ఆల్‌ అదబుల్‌ మఫద్‌)

75. "సహారీ భుజించండి, నహరీలో శఛశభముంది”

అని దైవ ప్రవక్త (నఅనం) ఉపదేశించారు. (బుఖారి)

76. చహల్‌ బిన్‌ నఅద్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు :

“ప్రజలు వేగిరంగా ఇఫ్‌తార్‌ చేస్తున్నంతకాలం వారు జథా నికి దూరమవ్వరు” అని మహాపువక్ష సెలవిచ్చారు అని. (బుఖారి) ఇంకా తన రోజా [పదర్శితం కాకుండా వీలయిన జాగత్తలు తిసు వోవాలి. “నూనె రాయడంి అన్నది సూచనపాాయంగా పేర్కొన బడెంది. ఉపవాస (వతం పాటించే వ్యక్తి ఉల్లాసంగా, హుమో కరకుగా, తాజాగా అగుపడాలి అనీ, రోజూ వల్ల జనించే బలహీనత కానరాకుండా వ్యవహరించాలి అనీ దాని భావం.

75. అంటే సహరీ భుజించి వుఠాన్ని పాటిప్టే పగలంతా తేలిన్షా దొర్లిపోతుంది. దైవారాధన, ఖురాన్‌ పఠనం ఇత్యాది గాని, బలహీనతలు కలుగుతాయి. మనస్సు ఆరాధనలో లగ్నం శాదు. ఇది దురదృష్టకరం, అందుకే మరో హదీసులో ఉంది;

“పగల్లో _ వుతాన్ని పాటించడానికి సహరీ _ ద్వారాను, తహజ్ఞొద్‌ (రాృతివూట జేసే అదనపు ఆరాధన) ప్రార్ధనకై మధ్యా _.హ్పూం ఒక కునుకు ద్వారాను, సహాయం పొందండి.”

76. యూదులు బాగా చీకటిపడనంతవరకు ఉఊవవాన

80 హదీసు వెలుగు. 77. "మేము రమజాన్‌ మాసంలో మహా ('ప్రవక్తతోపాటు ప్రయాణం చేసేటప్పుడు కొందరు రోజా పాటించేవారు, మరికొందరు పొటించకపోయేవారు; అయినా పాటించేవారు షాటించనివారిని, పాటించనివారు పాటించే వారినీ కప్పుపట్టేవారుకార”. అని హ(జత్‌ అనస్‌ బిన్‌ మాలిక్‌ తెలిపారు, (బుఖారి) "78. దైవ సందేశహరుడు (సఅసం) ఒక రోజున అబ్జుల్దాహ్‌ చిన్‌ అమ్‌ విన్‌ అస్‌ ని, "సీవు ఎడతస్పకుండా నతన న విరసులు చేసేవారు కారు. ముష్టింలు వా6ిసి న్యతిరకించాలని, ఆంబే ధార్మికంగా ఇతరులను అనుసరించకుండా తము నియమా అనే పొటించాలని అలా పౌటించినంతకాలం వారు ధార్మికంగా పొంపంచికంగా మంచి స్థితిలో. ఉంటారని త్ర హదీసు ఉద్బో ధిస్తుంది, ళా పృూయాణీకులు రోజా పొటించనవసరంలేదని దివ్య ఖురాన్‌ల్రో అనుమతించబడింది. అయితే ఎవరయినా సృయా ఇావస్థలోనూ అతి సులభంగా రోజాన్సు పొటించగలిగితే వారు రా చెయ్యడమే శృయస్కరం. అలాగే ఎవరు ప్రయాణంలో జౌ పాటించడం కష్టమని భావిస్తారో వార్చ వీరమించడమే ఉచితం, అర్సత్తే ఎవరున్నూ మరొకరిపై ఎలాంటి ఆక్షేపణలు చెయ్యడం సముచితం శాదు. 70 ఈ హదిసులో (ప్రస్తావించబడిన ఉపవాస వతం రమజాన్‌ నెలకు సంబంధించింది కాదు, అది కేవలం ఇతర.

ఆఅరాధనలు త్రిక పగలంతా ఉపవాన వృతం పాటిస్తూ రాత్యుల్లో నమాజ్‌" చేస్తూ ఉంటావని నాకు అందిన సమాచారం వాస్తవమేనా? అని అడిగారు. దానికి ఆయన 'అవును నిజమే. దెవ పువక్థ 1” అని బదులిచ్చారు. అప్పుడు మహాప్రవక్త ఉపదేశించారు : "అలా చెయ్యకు ; ఒకప్పుడు ర్తోజా పాటిస్తే మరొకప్పుడు తింటూ తాగుతూ గడువు. అలాగే హాయిగా నిద కూడా పోవాలి, తహజ్ఞాద్‌ నమాజ్‌ (రాత్రి వేళ చేసే అదనపు ప్రార్టన)కూడా చేస్తూ ఉండాలి. ఎందు కంటే నీపై నీ శరీరానికీ హక్కుంది ; నీకై నీ భార్యకూ హక్కుంది ; నీమై నీ అతిథుల హక్కు కూడా ఉంది. (ప్రతి నెల మూడు రోజులు మాతం నీవు ఉపవాసవతం పాటించు నీకు అదే వాలు” (బుఖార్సి మాసాల్లో పాటించే అదనపు (నఫిల్‌) రోజు అని తెలునుకోవాలి.

మరో విషయమేమంటే ఆధ్యాత్మిక సాధనలో (ఉపవాస (వతాలు, [వార్ధులు పాటించడంలో) మనిషి తన భౌతిక అవస రాలు, హక్కులు సామాజకబాధ్యతలు, విధులు విస్మరించరాదు ఇస్లాం ఇలాంటి 'ఏకవక్షి నిర్ణయాన్ని నిరసిస్తుంది. సమస్తజీవన రంగాళ్లో సమన్వయం, సామరస్యం చేకూర్చడమే ఇస్టాం విశిష్టత

ఇంకా, నిరంతరం ఉపవాస వతం పాటించడం వల, రాతిళ్ళ జాగరణచేసి (పార్థన చేయడం మూలాన ఆరోగ్యం పై, ముఖ్యంగా కంటిపై చెడు (ప్రభావం పడేందుకు అస్కారముంది. విశ్వాసి పతిపనిలోసూ మధ్యే మార్గాన్ని అనుసరించాలని మహా

(6)

82 హదీసు వెలుగు 79. _అబూజుహైఫా (రజిఅన్‌) _ ఉల్లేఖించారు : "“"మహాపువ క్ష (నఅసం) అబూదర్దా మరియు సల్మాన్‌ ఫార్సీల మధ్య సోదరత్వం ఏర్పరిచారు. ఒకసారి సల్మాన్‌ (రజిఅన్‌ ) అబూదర్దా (రజిఅన్‌) ఇంటికి వెళ్ళారు. అక్కడ ఆయన ఉమ్ముదర్దా (అబూదర్దా సతీమణి)ని అతి నాధారణ స్థితిలో చూచి 'న్లీ స్థితి ఇలా తయారయిందేమిటీ ?” అని అడిగారు. "మో అన్నయ్య అబూదర్దాకు లోకమేమయినా పట్టి ఉంటేనా * అని మరు (ప్రశ్న వేశారామె. కొంత సేపటికి అబూదర్దా వచ్చి అతని కొరకు భోజనం తయారు చేయించారు. "వేన్టయితే ఉపవాసం పాటిస్తున్నాను, నీవు "భోజనం కానివి అని చెప్పారు సల్మాన్‌తో అబూదర్దా (రజిఅన్‌). "నివు భోంచేయనంతవరకు నేను ముట్టుకోన్సు= అన్నారు సల్మాన్‌. అప్పుడాయన రోజ్లా విరమింవి సల్మాన్‌తోపాట్స భోంచేశారు. కా శ్ర రాతి గడిచాక అభ్రూ ద్‌ర్దా ప్రార్ధన కొరక్రు ల్రేవగా నల్మాన్‌ 'పోయి పడుకో” అన గానే అదాదర్దా లోపలికెళ్ళి పడుకున్నారు. ఇంకా స్త రౌతి గడివాక అబూదర్ధా తిరిగి ప్రార్ధనకై లేవగా బడు కొమ్మని సల్మాన్‌ మళ్ళీ పంపించివేశారు.. తరువాత రాతి (ప్రవక్త (సఆఅ సం) తన సహచరునికై (పతిబంధం విధించారు. 79. మక్కా నుండి మహాపువక మదీనాకు “హిజత్ర?

(వలస పోవడం) బేశాక్ర, మక్కానుండి ఇంటినీ ఉపాధినీ వవల్పు

ఆరాధనలు 88 :వివరి భాగాన నల్మాన్‌ (రజిఅన్‌) ఆయన్ని లేపారు. ఇద్దరూ కలిసి ప్రార్ధన చేశారు. ఆ తరువాత నల్మాన్‌ (రజిఅన్‌) ఆయనతో అన్నారు, 'చూడు, నీమై నీ ప్రభువు హక్కు ఉంది, నీ ఆత్మ హక్కుంది, నీ ఛార్య హక్కు కూడా ఉఊంది. అయితే అన్ని హక్కుల్నీ నిర్వర్రించ” ఈ విషయా న్నంతా అబూదర్దా వచ్చి మహాపువక్త (నఅనంకు విని పించగా ఆయన, “అవును సల్మాన్‌ చెప్పిందంతా నిజమే” +అని ధృవీకరించారు. (బుఖారి) 80. వాహిలా తెగకు చెందిన ఒక మహిళ శుని వచ్చిన “ముహాజిరీస్‌' మరియు మదీనాలో ఆహ్వానించి ఆశృంయమిచ్చిన “అన్సార్‌ "లోని ఒక్కో వ్యక్తిని ఎన్నుకుని మహా (కగ్రవక్త “సోదరత్వం!” ఏర్పరిచారు. హదీసులో అదే (ప్రస్తావించ బడింది. హజ్యుత్‌ అబూ దర్దా (రజి అన్‌) ధర్మం పాటింపులో అతిశయానికిపోయి నిరంతర ఉపవాసాలుపాటించడం, రా్యతిళ్ళు (పార్థనలో గడపడం మూలానా ఆయన సతీమణి అలంకరణ, సింగారాలను వదలి అతి సాధారణంగా కనిపించారు. అందువల ,హజ్యత్‌ సల్మాన్‌(రజి అన్‌) అబూదర్దా(రజిఅనస్‌) చేత రోజా విర మింపజేశారు. (అది అదనపు రోజా అని గమనించాలి), అలాగే ర్మాతంతా నమాజ్‌లో గడపటాన్ని మాన్చించి తన ఇంటివారితో పడుకోవడానికి పంపించారు. (ఇదీ అదనపు నమాజ్‌ అన్న .విషయమూ తెలుసుకోవాలి. 80. తన్ను తాను యాతనకు గురి వేసుకోవడం అంటే

రశ హదీసు వెలుగు ముజీబా (రజిఆన్‌) తన తండి లేదా బాబాయిని గురించి ఈ వివరాలు తెలిపారు : "ఆయన ధర్మజ్ఞాన సముపార్జన కోసం మహాపువక్ర సన్నిధికిపోయి, తిరిగి ఇంటికి వచ్చారు. ఒక ఏడాది తరువాత తిరిగి మహాప్రవక్త (నఅనం) సన్నిధిలో హాజరయ్యార్చు, అప్పుడు ఆయన పరిస్థితే పూర్తిగా మారి పోయింది. "దైవ ప్రవక్తా నన్ను మోరు గుర్తుషట్టలేదా?” అని ఆయన అడగ్గా, మహాప్రవక్త (సఅసం) "లేదే, _ మారెవరో కాస్త వివరంగా చెప్పండి" అని అడిగారు. అప్పుడు, "నేను చ్రాహైలా తెగకు, చెందినవాళణ్ణి, నిరుడు కూడా హాజరయ్యాను అని ఆయన చెప్పుకున్నాడు. దానికి ల్‌ సీవా? ఇలా మారిపొయ్యావేమిటీ ? లోగడ వచ్చి లు క పద్ద సెలబ్ర తీసుకున్నప్పటి నుండి స! బ్‌ ఉపవాస వతం పాటిష ను రంతరం చేస్తన్నాను నాను. రాత్రిసృ మాతం భోం పాటించ అ చోధంారు ౧” నైలా ఒక దినం రోజా *. దానికి ఆయన "కాస్త జవం నరా దివం ని యడం య్‌. నిమగ్నమయి. దేహాన్ని క్షృశంప

అరాధనలు 85 "అధికం చెయ్యండి, నాలో శక్తి ఉంది" అని కోరాడు. "సరే వతి నెల రెండు దినాలు ఉపవానం పాటించు" అని "సెలవిచ్చారు మహాపవక్త (సఅసం). ఆయన తిరిగి ఇంకా -అధికం కొరకు అర్థించగా, "వృతి నెలా మూడు రోజులు “అనుమతించారు మహాప్రవక్ట (నఅనం). ఇంకా అధికం "కావాలని వేడుకున్నాడాయన, దానికి మహాపువక్త (నఅసం) "అయితే సంవత్సరంలో పర్వ మాసొల్లో రోజా పాటింవి .వదిలేయి ఇలాగే ఏటేటా చెయ్యి” అని ఉపదేశిస్తూ ఆయన ఈన మూడు (వ్రేళ్ళను కలుపుతూ వదిలేశారు. (అబూదావూద్‌) ఎఎతెకాఫ్‌

81. దైవపువక్త (సఅసం) రమజాన్‌ మానం =వివరి పది రోజులు ఏతెకాఫ్‌ చేసేవారని అబ్దుల్లా బిన్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌) తెలిపారు. (బుఖారి, ముస్లిమ్‌)

(వేళ్ళను కలిపి విడదీయుట అంటే, ఒక్కో ఏడాదిపాటించి “మరోసారి మానెయ్యడం అని భావం. పర్వమాసాలంటే రజబ్‌, జికఅదా, జిల్‌ హజ్జ మరియు ముహర్యుం నెలలని భావం.

81. ఏతెకాఫ్‌ అంటే కేవలం దైవారాధన, దైవస్మరణ ధ్యేయంతో మస్టిద్‌లో కొంత కాలం గడపటం. రమజాస్‌ చివరి యది రోజులు ఏతెకాఫ్‌ చెయ్యడం మహాపువ క సంప్రదాయం.

మహాషువ క్త జీవితం అంతా నిత్యం చెవారాధన చైవ

రిని. హజత్‌ ఆయిషా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : దైవ నందేశహరులు (సనం) రమజాన్‌ చివరి పది రోజులు రాగానే రాత్రిన్స ఇతోధికంగా జాగరణ చేసి 'దైవా- రాధనలా. గడిపేవారు... తన సతీమణుల్ని కూడా మేల్కొలిపేవారు. అధికోత్సాహంతో దెవారాధనలో' నిమగ్నులయ్యేవారు. హజ్‌ రితి, హజజైత్ర్‌ అబూహురైరా (రజిఅన్‌) ఈ: కోనీ రో చెపరి ప్రద రోజులయితే పూరిగా దైవారాధన. దివ్య బం. ఇతోధ్రెక్ట అదనపు(నఫిల్‌్‌నమాజులలో" వారు... ప్రద్రుక్ష తంలో ెవసంస్మరణలో కాలాన్ని గడిపే. లాంటిది, క్య్యో 0టే రమజ్ఞాక్షి మాసం విశ్వాసికి శిక్షణా వ్యవధి. మయిన ఎతు ఓ] నెలకో పేకాన్‌ మరియు అతని పెళాచిక 89, ₹రళోజేలపడ్తట్రాన శక్తిని సమికరించుకునేకాలం. “రమజాన్‌ బ్వ్యి రాిళ్చు న్వయంగా శాన్సు స్ప త భె మహాప్పువ క్ర(సఅసం) తన ఇంటివారిని స్ట ఎ మేల్కొని (పార్ధనలు చెయ్యడం కాక పి రాతి పూట వసి “శ్రహటుడ (పార్ణన కొరక్ష ఉపదేశించి ్ట క హదీన్స జేసే శ్‌ 88. “హజ్‌? ద్వారాతెలుస్తోంది అంబ్రే మక్కానగరంలో ఉన్న కాదాగృహాన్ని

ఆరాధనలు 87 విధంగా తెలిపారు ; దెవ పువక్త (సఅసం) ఒకసారి ఉపన్య- సిన్తూ "పుజలారా, హజ్‌ను మాపై విధిగా నిర్ణయించాడు అల్లాహ్‌. హజ్‌ తప్పక చెయ్యండి” అన్నారు.

(మున్తకా)

84. మహాహవక్త (సఅసం) ప్రబోధించారు: "ఎవరయితే ఈ గృహాన్ని (కాబాను) సందర్శించడానికి వస్తారో, వారు ఎలాంటి వాంఛలకు లోనవకుండా, దైవాజ్ఞల్ని ఊల్లంఘించకుండా (హజ్‌ పూర్తి చేసుకుని) తిరిగి వెళ్ళిలే, వారు తమ తల్లి గర్భాన్నుంచి పుట్టినప్పటి స్థితిలో వెళ్ళుతారు.”

85. హక్‌ అబూహురైరా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖనం మహాప్రవక్తను ఎవరో "అన్నిటికంటే ఉత్కృష్టమయిన న సు... దర్శించి అక్కడ (ప్రత్యేకప్రార్థనాచారాలను పాటించేందుకు చేసే యాత్త అని అర్థం. ఇది చంద్రమాన మాసం జిల్‌ హజ్ఞా 10 నుండి 18వ తారీఖు వరకు జరుగుతుంది.

86. అంటే హజ్‌ వల్ల మనిషి పాపపుక్షాళన జరిగి అతడు పుట్టుక నాటివలే వునీతుడవుతాడనీ భావం-అయితే అతడు ఐహిక వాంఛలకు, దైవాజ్ఞోలంఘనకు పాల్పడకుండా, ]పదర్శనా బుద్దికి గురికాకుండా, ఏకాగ చిత్రంతో నిర్మల మనస్సుతో కేవలం నా (వసన్నత బడయటానికి ఈ హజ్‌ చేసి ఉండాలన్న షరతు కూడా హదిసులోనే వుంది.

85 మానవునికి తన జీవితంలో తన నిజ ప్రభువును,

కార్యం ఏది *” అని అడిగారు. "దైవాన్ని, దైవ పువక్షను విశ్వసించడం" అని బదులిచ్చారు మహాప్రవక్త (సఅసం). అడిగే వ్యక్తి, 'చాని తరువాత” అని పుశ్నించగా, "దైవ సమ్మతమయిన ధర్మం కొరకు పాటువడడం” అని సమా ధానమిచ్చారు. "దాని తరువాత * అని తిరిగి అడగ్గా “మనిషి దెవాజ్ఞల్ని ఉల్దంఘించకుండా పూ ర్తి చేసే హజ్‌” అని సమాధానం ఇచ్చారు దైవ పువక్త (సఅనం).

(మున్హక్షా పప్పు త నించేడం కంటే గొప్ప వరం వీక్రి లేదు. అందుకే నిశా $9 బెనిన వ్యక్తిపై శ్రార్రస్పజ్ర ్య్వ స్రధమ బాధ్యత ఆ ఆ “అత్ర ఆచరణా విధానాన్ని మలచుకోవడం

త్తమ కార్యానికి తోటి డం త త్‌ మానవ సోదరుల్సి (పోత్సహించ “దైవ సమ్మళవ్సు వాట్లతం కావడానికి కృషి చెయ్యడం. అందుకే టాన్ని కెండవదళలో ధర్మం' యొక్క ఉన్నతి కొరకు పాటువడ అంబే దైవధర్వా పట్టడఎ జరిగింది. వ్ల మూడవ దశలో, పడటానికి శ్రర షి విశ్వసించడానికి, దాని జాన్నత్యాన్నికె పాటు పేర్కొనడం జరగ “జీ వైవారాధనక్తు చిహ్నమైన హజ్‌ను మవుతూన ఉంది హజ్‌ (పాముఖ్యత దీని ద్వారా అవగత

అరాధనలు 89 86. దైవ నందేశహరుడు (సఅనం) ఉవదేశిం చారు :; "ఎవరయితే హజ్‌ యాత నంకల్పం చేనుకుంటారో .వారు జావ్యం చెయ్యకుండా తొందరపడాఠి. ఎందుకంటే వారు వ్యాధిగస్తులు కావచ్చు, లేదా ఒంటె తప్పిపోవడం కూడా సాధ్యమే. లేదా హజ్‌ వపయాణం సాధ్యవడకుండా ఏదయినా అవనరం వచ్చిపడవచ్చు. (ఇబ్బ్ను మాజా--ఇబ్ను అబ్బాస్‌ ) 87. హనన్‌ (రహ్మలై) ఉల్లేఖించారు: "ఈ “(ఇస్రామోయ రాజ్యంలో ఉన్న) నగరాల్లో గూఢచారుల్ని పంపి హజ్‌ చేయగల శక్తి ఉన్నవ్పటికీ ఎవరెవరు హజ్‌ చేయలేదో భోగట్టా నమకూర్చాలనీ, _అలాంటివారిపై “జిజ్‌యా” విథించాలనీ నా సంకల్పం. అలాంటివారు ముస్టింలు కారు, ముమ్మాటికీ కారు, (ముస్టిములయితే అప్పుడే హజ్‌ వేసి ఉండేవారు. ముస్తిం అంటేనే న్వయాన్ని అల్లాహ్‌కు నమర్ప్చించుకునేవాడని అర్థం, వాస్రవంగా 86. ఒంటె తప్పిపోవడమంటే _1పయాణపు సౌకర్యాలు “అంతవమవడం, మార్గం (సమాదకరమవడం, [ప్రయాణపు ఖర్చుల నిమిత్తం కట్టిపెట్టిన ధనం ఖర్చయిపోవడం అన్నీ వస్తాయి. ఏ అవాంతర మయినా వాటిల్లి దైవగృుహం యాతు చేసి అదృష్టాన్ని కోల్పోయే _[పమాదం ఆసన్నమవక ముందే హజ్‌ వయాణానికి సన్నద్దులవ్వాలని ఈ హదీసు బోధిస్తోంది. 87. ఇస్టామోయ రాజ్యంలో (ముస్టిమేతర) పౌరులకై

హదీసు వెలుగు- ౮0

మనిషి తన్నుతాను అల్లాహ్‌కు సమర్పించుకుంటే ఏ.

కారణమూ లేకుండా హజ్‌లాంటి మహత్తర ఆరాధనను ఉఊపేక్షిస్తాడా "అని హజత్‌ ఉమర్‌ విన్‌ ఖత్తావ్‌(రజిఅన్‌).

చెప్పేవారు. (అల్‌ ము_న్లకా)

88. మహాపువక్త (సఅనం) (ప్రబోధించారు :

ఎవరయితే హజ్‌ లేక ఉమర లేక జిహాద్‌ (దైవ మార్గంలో

కృషికి, కడకు పోరాటానికి కొరకు బయలుదేరుతాడో

అతనికి మార్గమధ్యంలోనే మృత్యువు నంభవిస్తే, అల్లాహ్‌

సమక్షంలో ఒక హాజీక్కి ఒక వీరునికి లేక ఉమర చేసే

వ్యక్తికి లభించవలసిన నిర్జీత పుణ్యం అతనికి లభిస్తుంది. . (మిష్కాళ్‌ --అబూహురైరా).

అనంటారు. 88... హజ్‌ కాలంలో కాక సాధారణ సమయాల్లో వ్రేప్పే, శౌబొ యా[త్రను *శ్తమ్షర' అనంటారు. * (0)

వ్యవహారసరళి

హలాల్‌ సంపాదన

89. "తన చేతి సంపాదనతో చేసిన భోజనం కంటే: మంవి భోజనం మనిషి ఎప్పుడూ చేయలేదు. దైవప్రవక్త దావూద్‌(అస్సలాం) న్వహస్తాలతో పనిచేసి, సంపాదించి" భుజించేవారు” అని బోధించారు మహాప్రవక్త(సఅనం).

(బుఖారి, మక్టామ్‌ బిన్‌ సఅదీకర్చ్‌).

90. దెవప్రవక్ట(నఅనం) (బోధన : అల్లాహ్‌- పరమ వపరివద్ధుడు, ఆయన పరిపద్ధ వస్తువులనే తప్ప స్వీక-

91. బికాటన, అనుల ముందు చేయి చాచి అర్థించా గుణం నుంచి దూరంగా ఉంచడమే ఈ హదీసు ఉద్దేశ్యం. మనిషి తన ఉపాథి తానే సంపాదించుకోవాలనీ, ఇతరులపై. ఆధారపడి జీవించడం అతనికి తగదనీ బోధించడమయింది.

92. ఈ హదీసులో చెప్పబడిన తొలిమాట, దైవం స్వీకరించే సదకా (దానధర్మాలు) కేవలం పరిశుద్ధమైనవీ ధర సమ్మతమెనవే అయి ఉండాలి. అధర్మ సంపాదన ఆయను

కి హదీసు వెలుగు శించడు. అల్లాహ్‌ తన సందేశహరులకు దేన్ని గురించి *'అయితే ఆదేశ మిచ్చాడో ఆ ఆదేశమే విశ్వాసులకు ఇచ్చాడు. కాగా “ఓ (ప్రవక్తలారా ! పరిపదమయిన ఉపాధిని తినండి. సత్కర్మలను ఆచరించండి" అని ఆదేశించాడు. అలాగే విశ్వానుల్ని సంబోధించి "ఓ విశ్వాసులారా ! మేము మోకు ఏ పరిశద్ధమెన వస్తువులనయితే ఇచ్చామో అ వస్తువులనే భుజించండి.” అని సెలవిచ్చాడు. ఆ పెన ఆయన(స.అ.సం) ఒక వ్యక్తిని (ప్రస్తావించి ఇలా చెప్పారు. “అతను బహు 'దూరాన్నుంచి ప్రయాణంచేసి పుణ్యస్టలానికి వసాడు, ధూళి "అతన్ని ,వ్రూర్రిగా కప్పివేస్తుంది, టేంటినిండా దుమ్ముపట్టి ఉంటుంది. అతను తన రెండు చేతులూ బావి, "ఓనా మ అని(హిర్ధనలో) వేడుకుంటాడు. వా న్రవానికి అతను దస్తట రను (తాగేదీ అధర్మమైంది. అతని అతడు పోషించబడ రు. న చార రాన ఆలకిం్వబడ వ - అలాంటి వ్య క్రి (ప్రార్ధనలెలా త" (ముస్టిం-. అబూహులైరా)

• పజలు ఒక కాలా

అందులో మనిషి క్రాన్త అర్పించి గ వం టాక్‌ను ఆర్టించేసంపద(హలాల్‌ )ధర్మసమ్మత ప్‌ టక అది ఆయన స్వీకరించడు అన్నది రెండవ పద అధర్మమైందో మరెవరు అధర్మ పద్దతుల

చ్వారా ధనమార్జిస్తాడ్షో, జ్య వ రగనలకు లభిం ప్‌ ఏళ్ల వైవామోదం లభించదు.

వ్యవహారసరళి 99 మైనదా ?లేక (హరామ్‌)అధర్మమయినదా? అనే విషయాన్ని. పట్టించుకోడు.”అని మహా (ప్రవ క్త(సఅనం)' సెలవిచ్చారు. (బుఖారి-అబూహురైరా)* 92. మహాప్రవక్త (నఅనం) బోధింబినట్లు అబ్బులా' బిన్‌ మస్‌ ఊద్‌(రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు: "దేవుని దానుడు ఒకడు. అధర్మ నంపాదన ఆర్జించి అందులో నుంది దైవ మార్గాన సదకా (దానం) చేస్తే ఆ దానం అతని తరఫున స్వీకరించ బడదు. అతడు ఆ సంపదను (తన కోనం, తన ఇంటి వారి" కోసం) ఖర్చు చేస్తే అందులో శభాన్నీ, తృప్పినీ పొందలేడు. దాన్ని వదలి అతడు మరణిస్తే అది అతని నరక మార్గాన్ని సుగమం చేస్తుందే తప్ప ఇతరత్వా కాదు. అల్హాహ్‌ చెడును. మరో చెడు ద్వారా చెరిపి వేయడు. దుష్కార్యాన్ని సత్కా. ర్యంతోనే చెరిపివేస్తాడు. దుష్టత్వం మరో దౌష్ట్యాన్ని రూపుమాపలేదు.” (మిష్కాత్‌), 92... ఈ హదీసు ద్వారా తెలిసిందేమంటే ఏదయినా సత్కార్యం “సత్కార్యం' గా పరిగణించబడాలంటే, దానికి దైవనన్నిధిలో విలువ 1పాఫ్టం కావాలంటే, అది ధర్మ సమ్మత మయిన పద్ధతిలోనే చెయ్యబడాలి. కేవలం లక్ష్యమే పవిత మయిందయితే చాలదు. సాధనా మార్గం కూడా పరిశుదమయిన ఇ దయి ఉండాలి. లక్ష్యశుద్ధితో పాటు కార్యశుద్దికూడా అవసరమని, ఈ హదీను బోధిస్తోంది.

కశ హదీసు వెలుగు 98. సయీద్‌ విన్‌ అబుల్‌ హసన్‌ ఉల్లేఖించారు :

-నేను అద్జులాహ్‌బిన్‌ అబ్బాస్‌ వద్ద కూర్చుని ఉండగా ఒకవ్యక్తి వచ్చి ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌! చేతి పనులేనా (బతుకు తెరువు సాధనాలు. నేను ప్రాణుల చిత్రాలు వేసి అమ్ముకుంటాను. -ఈ వృత్తి అధర్మమయింది కాదు కదా? అని అడిగాడు. "దానికి సమాధానంగా ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌ అన్నారు ; నేను మహా 1వవ్త(నఅనం) ద్వారావిన్న హదీసును తప్ప మరే అభిప్రా యాన్నీ నీతో చెప్పను. ఆయన ఇలా బోధించగా నేను విన్నాను: " ఏవ్యక్తి ప్రాణుల బొమ్మలు విత్రిస్తాడో అతను “ఆ బొమ్మల్లో ప్రాణం పోస్తేవరకు దేవుడు అతన్ని శిక్షిస్తాడు. అయితే అతడు వాటితో ఎన్నటికీ ప్రాణం పొయ్యలేడు.” ఈ పెద్తీను వినగానే ఆ వ్యక్తి ముఖం వివర్ణమయింది. అతను

త లనిఉంటి వె

వలి | ల ట్టు, చేమలు తదితర ప్రాణంలేని (1 “ అని సలహానిబ్చారు. (బుఖారి) టల పో (బుఖారి “దైవ ప్‌ టపి అంతర్యంలో ధర్మాచరణ, పరలోకసావఫల్యం పరాజయంపలో చోబుచేసుకుని అధర్మంపట్ల ఏహ్యం, పరలోక అతడు నతన దెనాగహంపట్ట భయభితులు ఉంటే దేశమద్రో శవ్యవహారాలలో, సంపాదనా వ్యయాలలో కూడా దైవా సంతోషంలో శిక్ష నుండి తప్పించే పద్ధతి ఏదో, దైవ ఈ హదీసుల గొనిపోయ మార్గమేదో అన్వేషిస్తూ ఉంటాడు, అలాంటి ఒక వ్యక్తిని గురించే (ప్రస్తావన ఉంది.

=ఎవ్యవహారసరళి 95 వ్యాపారం 9%. రాఫె విన్‌ ఖదీజ్‌ ఉల్లేఖించారు: మహా 'పువక్త (నఅనం)ను ఎవరో అడిగారు : 'దెవ పువక్తా! -నంపాదనలలో ఉత్తమమయినది ఏది? "చేతివనుల ద్వారా నంపాదించడం, ఇంకా అబద్ధం, వంచనల్లేకుండా చేసే -వ్యాపారం” అని సమాధానమిచ్చారాయన. (మిష్కాత్‌) 95. ఒకసారి మహాపువక్త (సఅనం) దీవించారు : "కొనుగోలులో, అమ్మకంలో ఇంకా, ఇచ్చిన అప్పును తిరిగి అలాగే మనుషులలోని కళా నైవుణీని ఇస్తాం నశింపజేయదని, దానికి సవ్యమయిన సకృఇంమమయిన రూపం కల్పిస్తుందని కూడా ఈ హదీసు చాటుతుంది. చి(తలేఖనాన్ని సజీవ పదార్థాలనుండి నిర్జీవ పదార్ధాల ఎవెపుకు మళ్ళించిన ఇస్టాం (ప్రపంచంలో, అను పమకళ కాలిగాాఫీ(6€8119/2000) అక్షరలేఖనకళను సృష్టించింది: 984. ఒకరికి బానిసలుగా మారకుండా స్వతం [త జీవిగా మనగలుగుతూ కష్టారితంతో జీవితాన్ని సాగించటాన్ని ఇస్టాం ఎంతగా అభిలషిస్తుందో తెలుస్తోంది, ముస్టింలు వృత్తిపనుల్ని, వ్యాపారాన్ని తమ జీవనోపాధిగా పెట్టుకున్నంత కాలం పుపంచం లోనూ ఎంతో ఉన్నంతగా బ్రతికారు. బానిసలుగా “ఉద్యోగాల” ఎంటబడి పతనమయ్యారు, 95. వ్యాపారం విషయంలో నీతీ నిజాయితీతోపాటు వినయ వినముతలకు కూడా (ప్రధాన నానముందని 1400 ఏళ్ళ ముందు మహాప్రవక్త బోధించారు. నేడు ఉ త్తమ 581995180౧

06 హదీసు వెలుగు అడగటంలో నెమ్మదిని, మంచి నడవడికను (పదరించే ్మై శాలల్మా వ్యక్తిని దెవం కరుణించు గాక”, (బుఖారి, జాబిర్‌) 96. “నత్య నంధతతో వ్యవహరించే విశ్వసనీయు డయినవ్యాపారి పృళయదినాన పువ క్తల, సిద్దీకుల,షహీదుల నహచర్యంలో ఉంటాడు.” అని మహా పువక్త (సఅసం). 'సెలవిబ్చారు. (తిర్మిజీ-అబూసయిీద్‌ ఖుదది) 97. మహాపువక్త(సఅనం) ప్రవచించారు: "'పృళయ దినాన వ్యాపారులు దుష్టులు, దురాచారుల స్టితిలో నిలచెట్ట టే యొక్క (పథమ లక్షణంగా ఇది గుర్తించబడిందన్న్న విషయం. అందరికి విదితమే. సై ల 906. వ్యాపారం సాధారణంగా ఒక (ప్రాపంచిక, లౌకిక విషయంగా కనబడుతుంది. కాని అందులో నీతి, నిజాయితి సత్యసంధత, విశ్వసనీయతలు చోటుబేసుకుంటే అదే “ఆరాధనగా పారుతుంది, ఇలాంటి వ్యాపారికి, దౌవుని వరిపద దానులు అంటే ప ల థ్‌ అమర; క్‌లు, సిద్దీకులు, దైవమార్గంలో (పాణార్చణ చేసుకున్న లు--వ్రార్రి సహచర్యం లభిస్తుంది. విశాపి సిద్దీకుల్ప అంటే జీవితాంతం సత్య సంధతలో గడెపిన తవిలి దైవంతో, _ దైవపువ క్రలతో చ్పఖన వాగ్దానాన్ని 0 మాటలకు నిలబెట్టుకున్న వ్యక్తి అని, శ్రన జీవతంలో

• చేతలకు వైరుధ్యంలేని వ్యక్తి అని అర్థం. 87 దెవ క భీతి అగ డంలో దైవ్వాం స్త తో మెలగటం అంటే వ్యాపారం చెయ్య = ఇ ఉల్లంఘించకుండా ధర్మాధర్మాలను పాటించ

వ్యవహారసరళి ల బడతారు--తమ వ్యాపారంలో దైవ ఖీతితో మెలిగిన వారు బుజువ_ర్తనులు, నత్యసంధులు తప్ప.” (తిర్మిజి-రిఫొల)ు

8. వ్యాపారుల్ని హెచ్చరిన్తూ దెవనందేశహరులు (సఅసం) ఇలా బోధించారు ; "నరుకును అమ్మటానికి మాటి మాటికీ ఒట్టు వేసుకోవటాన్ని విరమించండి. ఇది వృద్ధి వఠిచేదిగా కనిపించినా చివరికి నష్టపరుస్తుంది, శభాన్ని దూరంచేస్తుంది.” (ముస్లిం--అబూకతాద్యా

9. "షపళయ దినాన మూడువిధాల మనుషులతో అల్లాహ్‌ సంభాషించడు, వాళ్ళ వైవు చూడనైనా చూడడు డము అని, రుజువరన అంటే (ప్రజల హక్కుల్ని స[కమంగా అందజేయడమని కొలతల్లో తూకంలో న్యాయంగా వ్యవహరించడ మని, సత్య సంధత అంటే సరకులోని మంచిచెడులను హెచ్చు తగ్గులు లేకుండా చఇప్పడమని భావం "

10. సాధారణంగా వ్యాపారులు తమ సరకును అము కోవడానికి ధరపట్ల, వస్తువు నాణఖ్యతపట్ట నమ్మకం కలిగించడానికి ఒట్టు వేసుకుంటారు. దానివల్ల తాత్కాలికంగా వ్యాపారికి లాభం కలిగినా: ఆ తరువాత అతని మాట బూటకమే అని తేలిపొత,. అతడు శాశ్వతంగా ఒక కొనుగోలుదారుని కోల్పోతాడు. వ్యాపారం: దెబ్బతింటుంది. అందుకే ఒట్టు వేసుకుని అమ్మడం శుభకరంకాటని మహాపువ క్త బోధించారు.

909, అల్లాహ్‌ మాట్లాడకపోవడం, చూడకపోవడం అంబే ఆ[గహం కలిగి ఉండడం అని అర్థం.

(7)

088 హదీసు వెలుగు వాళ్ళును పరిశుద్ధ పరచి స్వర్గంలో [ప్రవేశ పెట్టడు, వాళ్ళను చాధాకరమయిన నరకయాతనకు గురిచేస్తాడు” అని మహా పువక్త ఓ సారి సెలవీయగా హజుత్‌ అబూజర్‌ గిఫారి (రజిఅన్‌)" దైవ ప్రవక్తా, ఆ నష్టజాతకులు, ఆ దౌర్భాగ్యులు ఎవరూ ? అని అడిగారు. దానికి ఆయన ఇలా సమాధానం పలికారు : "ఒకడు, పొగరుమోతుతనంతో తన లుంగి తన మడిమల క్రిందికి జారవిడిచేవాడు ; రెండవవాడు, మేలుచేసి ఎత్తిపొడిచే వాడు ; మూడవవాడు, అసత్య పుమాణం చేని తన సరుకును అమ్ముకునే వాడు.” (ముస్టిం--అబూజర్‌ గిఫార్మి 100. హజుత్‌ కైస్‌ అబూ గర్జ (రజి అన్‌) ఇల్లే ఖించారు ; . మహాపుృవకక్ర (సఅసం) కాలంలో మమ్మల్ని లుంగీ లేక 'పెజామాను గర్వకారణంగా, లేదా దర్వాన్ని, పెద్దరికాన్ని వాటుకోవడానికి మడిమల (కిందికి జారవిడిబే వారకి ఈ హదీసులో అతి తీవమైన హెచ్చరిక ఉంది. ఇకపోతే గర్వం శేని వారు క్రూడ్రా ఇలా చెయ్యడం అపరాధము, ఎందుకంజటే మహా పువక్ష(సఅసం.)లుంగీ లేక పైజామాను మడిమల॥కిందికి జారేలా కట్టడాన్ని వారించారు. కాగా గర్వకారణంగా కాకపోయినా తప్పు చెయ్యడంవల్ల ఇలాంటి వ్యక్తులుకూడా శిక్షార్హులు కాగలరు. విశ్వాసి ఎంత తేలిక్రర్పున శిక్షనయిన్తా తనపాలిటి (ళయంగానేభావిస్తాడు! 100. వ్యాపారంలో మనిషి తనకు తెలియకనే కొన్నిసార్లు వ్యర్థ పలావ్రన్లల చేసి వేస్తాడు, అప్పుడప్పుడు అబద్ధపు ఒట్టు

“వ్యవహారసరళి రం (వ్యాపారుల్ని) 'నమాసిర'” అని పిలిచేవారు. ఒకసారి మహా పువక్త (సఅనం) మా అంగళ్ళ వైవుగా పోతూ మాకు అంత కంటే మంచిపేరును (ప్రసాదించారు. ఆయన మమ్మల్ని "తుజ్ఞార్‌” (వాణిజ్య వర్గం వారలారా !) అని సంబోధించి ఇలా "అన్నారు ; “"మోరు సరుకును వికయించడంలో అసత్యం వఠికే, అబద్దపు ఒట్టు వేనుకునే ఆస్కారం ఉంటుంది. కాగా వ్యాపారంలో మోరు దానం మ్నిశమం చేసుకోండి (తద్వారా వ్యాపారాన్ని పరిశద్ధపరచుకోండి.)” (అబూదావూద్‌)

101. మహాపువక్త(నఅనం) ఒకసారి కొలతలు, తూనికలవారిని (వ్యాపారుల్ని) ఉధ్ధేశించి ఉపదేశించారు: "మాయై రెండు విధాలయిన బాధ్యతలు మోపబడ్డాయి* కేవలం ఈ బాధ్యతల మూలంగానే మికు పూర్వం గతిం విన జాతులు సర్వనాశనమయ్యాయి.” (తిర్మిజి--ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌) వేసుకుంటాడు; అందువలన వ్యాపారులు విశేషంగా దానధర్మాలు చెయ్యడం, సత్కార్యాల్లో విరివిగా పాల్గొనటం అవసరం, దీనివబ్హ వారు తెైలియకబెసిన పొరపాట్లకు కొంత వరకయినా ప్రాయశ్చిత్రం “కలగవచ్చు అని ఈ హదీసు బోధిస్తోంది.

102. భావమేమంటే కొలతల్లో, తూనికల్లో, తీనుకునే పృూమాణాలు వేరు, ఇచ్చే (ప్రమాణాలు వేరయినట్లయితె ఆఅదిఅలా చేసే వారి సర్వనాశనానికి దారి తీస్తుంది. ఇది సమాజం మొత్తాన్నీ కతనానికి గురిచేస్తుంది. ఎందుకంటే దీనివల్ల సమాజంలో వ్యక్తుల మధ్య పరస్పరం విశ్వసనీయత సమసిపోయి అనుమానాలు, అవ

హదీసు వెలుగు. 100 102. మహాపువ క్త (సఅనం) సెలవిచ్చారు :: "ఎవరయితే ఎహ్‌తెకార్‌ చేస్తాడో అతడు పరమ పొపిష్టి.” నమ్మకాలు, పెరుగుతాయి. ప్రతి మనిసి ఎదుటి మనిషిన్‌ నమ్మేస్థితిలో ఉండడు. దివ్యఖుర్‌ ఆస్‌లో నూ కొలమానాల్లో హెచ్చు తగ్గులు చేసే: వ్యాపారులు ఎలా సర్వవాశనమయింది వివరించబడింది. ఆవిష యాన్నే మహాపువళ్త ఇక్కడ పుస్తావించి పూర్వపు పృజలకు సన్మార్గం చోధించినప్పటికీ వారు. దాన్ని తోసిపుచ్చారనీ, అలాంటి 'పోహబుద్ధి గల 1 ప్రజలు నామరూపాటబ్లేకుండా నాశన. సువుకారసి "హెచ్చరిస్తున్నారు 102. “ఎహ్‌తకార్‌” అంటఖే నిత్యావసర పస్తువల్నిబజారు లోకి తేకుండా నిలువ చేసుకుని ధరలు బాగా పెరిగిన. తరువాతవెలువలి! తీసి విక్రయించడం అని అరం. దాన్నే మనంనేడు గ౭2/6/08 బనీ అ[కమనిల్వలనీ అంటుస్నాము. ఈ దుర్చుద్ధి మనిషిని కర్కళ హృదయునిగా రూపొందిసుంది. నిర్ష యుసిగ్గా తయారుచేస్తుంది. హృదయకాఠిన్యం వల్లనే కదా మనిష తోటి మానవ్త్వబ అవసరాలను ఖాతరు చెయ్యకుండా కేవలం స్వార్ద బుద్దితో స్వలాభాపేళ్షైతో నిత్యావనర వస్తువుల్ని నిల్వ చేసుటున ఇతర దైవ దానులైన్ల సోదర మానవులను కష్టాలకు గురిచేసాడు | అలాంటి వారిని ఈ పదీస్సులో “పరము పాట్నా అని అభివర్షిం చడం జరిగింది, = ,పోపి అన్న చిన్న పదం, సుసంచంలో అతీని నీచాతినీచమమున్నస్థాయ్బిని, ప్రకత్రోకంలః అతని పరాజయాన్ని...

.వ్యవవారసరళి 101

108. "నిత్యావనర పదార్థాల్ని నిలువచెయ్యక సమయానికి బజారులోకి తెచ్చి వ్మికయించే వ్యక్తి దెైవాను (గ్రహానికి అర్హుడవుతాడు. అతనికి అల్లాహ్‌ వుష్కలంగా :జీవికను పుసాదిస్తాడు. అయితే నిలువచేసే వ్యక్తి 'అల్దాహ్‌ శాపానికి గురవుతాడు” అని దైవ (ప్రవక్త (నఅనం) పువచించారు. (ఇబ్నుమాజా -ఉమర్‌ [రజిఅన్‌ ))

109. హజ్‌ ముఆజ్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు "నేను దైవ సందేశహరుడు (నఅనం) చెప్పగా విన్నాను-- నిష్ఫలతను సూచిస్తోంది. ఈ పదం దేవుని అభిశాపం ! (దైవం రక్షించుగాక 1) ఇస్టాం మానవుల్లో పరస్పర ,_పేమానురాగాలను "అభిమానాన్ని సృష్టించగోరుతుంది. మనిషిని ఉన్నత (శ్రేణికి “చెందిన నైతిక జీవిగా తీర్చిదిద్దాలని అభిలపషిస్తుంది.

దేవుని ఈ అభిశాపం నిత్యావసర వస్తువుల అ్య్కకమ నిల్వ “అన్నింటికీ వర్తిస్తుంది.

108... ఈ హదీసులో దొంగ నిల్వలకు పాల్చడక నిజా “యితీగా ప్రజలకు వారి అవసరాలను ఆఅర్హద్రవేయేవాన్నికి కలిగే పొొపంచిక పుత్వేక వరే నే దా!

9పం లాభాన్ని పుత్యేకంగ్యాశ్లో నృదటిళ్ళ గురక ర్య “వ్యాపారి అయితే నివాయితిగా, జోకిటోమన్టృ్య్లార్వియష్టాలి పటి గ, నే

సానుభూతితో వ్యవహరిస్తాడ్డో/ తొతని మీ పజల ఆదరాఖి || నో రెం 11

మానాలేకాక అతని వ్యాపార క్రూడో! సేంగి అతని ఉపాధి వృద్దీ/ ఎవికాసాలు పొందుతుందనడంల్నీ సందేహమేముంది ? న. హ్‌

టొ రు ను త్‌ో 104. ఈ హదీసులో దారగస్షిస్తైబ్యైనైరుక నబ్బభోసీ తిని “న్న ాాాాలన్‌్‌ 9

102 హదీసు వెలుగు నిజ్యావనర వస్తువుల్ని నిలువచేసుకునే వ్యక్తి ఎంత నీచుడు? సరకుల్ని అల్లాహ్‌ అగువచేసినప్పుడు అతడు బాధపడతాడు. ధరలు పెరిగిపోతే సంబరపడతాడు.” (మిష్కాత్‌)

105. అంతిమ దైవ నందేశహరుని (సఅసం), పషుూవచనం ; అమ్ముతున్న సరుకులోని లోపాలు కొనుగోలు దారులకు వివరించి మరీ అమ్మాలి, అలాకాక మలే పద్ధ తి తవలంబించినానరే అది ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ ధర్మసమ్మతం. వారు అంతేకాదు, ఆ లోపం తెలిసి ఉన్న వ్యక్తి దాన్ని

ఘరచకుండా ఉండడం కూడా ధర్మసమ్మతమైన 0 కా ల! ర చిితించడం జరిగింది = త భీ బలి ళ్‌ సానుభూతి కలుగుతుందా గ న్‌ పట్ట ప్రజలకు ఎప్పుడయినా. ఉన్న మ హదీనులో వ్యాపారులతోబాటు ఆ పదారాలో- ని ఏ కు. వ్యాపారులు తమ ఎరిగున్నవారికి కూడా _ ఆదేశాలున్నాయి. కానవచ్చే సరుకులోని లోపాలు స్పష్టంగా బహిరంగంగా* స్రమాజామైట్రార్రి, కొ రర కొనుగోలుదారులకు ఆ లోపం గురించి హ్‌న్ని రం తెలినిన వ్యక్తులు సయితం బీక్కు అని వ్యు చెఫ్టిబ్నయ్యాలి. మనకెందుకు వచ్చిన- ఇనమ్తాబంలో వీ క వలిరి, అవలంబించడం ద్వారా. వారు “వ చనాపరుల్ని ష్టోత్స్చృహిస్తున్నారను మాట. ది జం చం లు ( లా మ్ల క సక్తటల్‌ ఒకసారి ఓ వ్యాపారి సమిపంగా-

వ్యవహారనరళి 108 -బలింణ్మగస్తుడి పట్ట మెతక వైఖరి

106. దైవ పువక్త (నఅనం) సెలవిచ్చారు. "ఒక వ్యకి ఉండేవాడు. అతడు అవనరమున్నవారికి అప్పు అందజేసి ఆదుకునేవాడు. తరువాత తన కార్యకర్తను వసూళ్ళకు పంపేటప్పుడు 'నీవు నిరుపేద అయిన బుణ (గన్తుడి వద్దకు వెళ్ళినప్పుడు అతన్ని మన్నించి వదలి పెట్టు= దాని ద్వారా అల్లాహ్‌ కూడా మన పట్ట మన్నింవు వెఖరిని అవలంవించవచ్చు” అని అదేశించేవాడు” అని చెప్పి మహా పువక్ష ఇంకా ఇలా అన్నారు. "ఆ వ్యక్తి అల్లాహ్‌ సన్నిధిలో హాజరయినప్పుడు అల్లాహ్‌ అతని పట్ల మన్నింవు వైఖరినే అవలంబించాడు." (బుఖారి, ముస్లిమ్‌) వెళ్ళారు. అతడు ధాన్యం అమ్ముతున్నాడు. ఆయన ధాన్యంతో తన చెయ్యివేశారు. అది లోపల తడిగా అగుపించింది. “*జ్లదేమిట్‌ "అని ఆయన అడిగినదానికి అతడు, వర్షం వల్ల తడి సిందని సంజాయిషి చెప్పాడు. “అయితే, దాన్ని పైకి కనిపించేలా ఎందుకు పెట్టలేదు” అని అతన్ని మందలించి. “మమ్మల్ని మోస గించేవారు మా వారు కారు” అని హెచ్చరించారు.

107. ఈ హదీసులో ఒక ధనికుడయిన ముప్ప్టిమ్‌ వైఖరిని చి్నితించడం జరిగింది. అవసరంలో అప్పు ఇవ్వడమేకాక బీద వారి పట్ట ఉదారంగా వ్యవహరించడం ఎంత ఉత్తమ లక్షణమో? పరలోకంలో ఎంత సత్పరిణామాన్ని తెస్తుందో దీని ద్వారా తెలుస్తోంది

హదీసు వెలుగు 104

107. "పళయదినాన కఠిగే వ్యధాభరితమయిన

బాధ నుండి తమను అల్లాహ్‌ రక్షించడాన్ని ఇష్టపడేవారు

బుణగస్తునికి వీలయినంత వ్యవధినివ్వాలి, లేదా అతని

బుణ ఛారాన్నే దూరం చెయ్యాలి” అని మహాపువక్త

(సఅసం) ఉపదేశించారు. (ముస్లిం -- అబూకతాదా)

108. హజత్‌ అబూసయీద్‌ ఖు(ద్రి ఉల్లేఖించారు: దైవ సందేశహరుని (సఅసం) సన్నిధిలో ఒక శవపేటికను నమాజ్‌ _ చెయ్యడానికి తెచ్చారు, *మో ఈ మరణించన మిక్రునిమై బుణభారం లేదు కదా అని అడిగారాయన.- ననన

మరో విషయమేమంటే బుణం అంటే కేవలం వడ్డిలేని బుణమే, వడ్డి నిషిద్దం గనుక దాని పుస్తావనన పుశ్నే ఇక్కడ రాదు.

107. సామాజిక జీవితంలో అప్పు ఇచ్చి పుచ్చుకోవడాలు సర్వసామాన్యం. కాన్ని సందర్భాల్లో అనివార్యం కూడా. అయితే ఈ అప్పుల వ అమితంగా బాధపడేవారు బీదవాళ్ళే. “అప్పు” నారి ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క పుధమాంశం, అందువల బీద వాళ్ళక్స అప్పులిచ్చినవారు వారి అవస్థను దృష్టిలో ఉంచుకుని తగిన వ్యవధినివ్వడమో లేదా బుణాన్ని పూరిగా మాఫీ చెయ్యడమో చెయ్యాలి, ఇది పుణ్యప్రదం.

శ08.. మానవులు ప్రపంచంలో నెరవేర్చవలసిన విధులు రెండు విధాయ. జిక సంబంధమయినవి, మానవ సంబంధ మయినవి, దైవిక సంబంధమయిన విధుల నిర్వహణలో ఏవైనా

-వ్యవహారసరళి 105 అక్కడున్నవారు, 'ఆ (! ఉంది” అని పలికారు. "అయితే "దాన్ని తీర్చడానికి ఏదయినా ధనం వదిలాడా ?” అని తిరిగి పుశ్నించారు. దానికి లేదని సమాధానమిచ్చారు. "అయితే -ఈ ప్పార్ధన (జనాజా నమాజ్‌) మోరే చేనుకోండి" అన్నారు మహాప్రవక్త (సఅనం). ఈ పరిస్థితిని చూవి హజత్‌ అలీ “(రజి ముందుకు వచ్చారు. “”దైవ పువక్రా! ఇతని అవ్వు తీర్చే పూవీ నాది” అని హామో ఇచ్చారు. అప్పుడాయన (సఅనం) ముందుకువచ్చారు. అలాగే శవ ప్రార్ధన చేశారు. అ తరువాత (మరో హదీనులో ఉంది) అన్నారు : "అలీ! ఈ ముసిం సోదరుని బుణాన్ని స్వీకరించి అతణ్ణి ఆ భారం నుండి విడుదలచేసినట్లే, అల్లాహ్‌ నిన్ను నరకాగ్ని నుండి విడుదల, రక్షణ పూసాదించుగాక ! తోటి సోదరుని బుణాన్ని తీర్చిన ముస్టింను పుళయదినాన అల్లావ్‌ (శిక్ష నుండి) విమోచనం వుసాదించడం తథ్యం.” (వర్హునున్నహ్‌) లోటుపొట్టుంటే పుూళయదినాన, కర్మలు పరీక్షించబడే సమయాన అల్హాహ్‌ వాటిని మన్నించి దాసునికి మోక్షం పుసాదించడం సంభవమే, కాని, మానవ సంబంధమయిన విధుల నిర్వహణలో మాతం తత్సంబంధమయిన మానవులు మన్నించి వదలనంత -వరకు అల్లాహ్‌ కూడా మన్నించడు.. అప్పు ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం మానవ సంబంధమయిన విధులు, హక్కుల కోవకు వందినది. చీన్ని తీర్చకుండా మృతిచెంది దైవ సన్నిధిన చేరడమంటే ఒక ఎమానవీయ హక్కు భారాన్ని మోయడమన్న మాట. అలాంటి

1406 హదీసు వెలుగు-

109. "దైవ మార్గంలో ప్రాణమర్చించిన వ్యక్తి

పాపాలన్నీ మన్నించబడతాయి--- ఒక్క అప్పు తప్ప” అని పవ క్త మహనీయులు (సఅసం) సెలవిచ్చారు.

(ముస్లిం-- అబ్దుల్దాహ్‌ బిన్‌ ఉమర్‌). ఒక వ్యక్తి శవ ప్రార్థన చెయ్యడానికి మహా ప్రృవకక్త నిఠరాక రించడంలో అంతరార్థం ఏమంటే అప్పును గురించి పొొము ఖ్యాన్ని ప్రజలు సవ్యంగా అర్ధం చేసుకోవాలి. అప్పును దాని హక్కుదారునికి అందివ్వడంలో ఎలాంటి జాప్యం, ఉపేవాభావం చూపరాదు అన్నదే.

109. ఈ హదిసు కూడా అప్పును తిరిగి చెల్లించవలసిన. ప్రాముఖ్యాన్ని వెల్లడిస్తోంది. అప్పు తీసుకోవడంలో ఏ మాతం దోషం లేదు. కాని దాన్ని తీర్చకపోవడమే అపరాధం. దైవం గ ఎవయినా చిన్న చిన్న పొరపాట్లు జరిగినా దైవం మన్నిం

శ్రీయ. కాని మానవుల వట్ట జరిగే అన్యాయాలకు దేవుడు మన్నించడు. తత్పంబంధిత మానవులే మన్నించాలి- య ల ప్రాణత్యాగంలాంటి మ హోత్కృష్టమయిన ధార్మిక పండా వ రించినా రుణగస్తునిగా మానవీయ హక్కును నెరవేర్చ, మనిష చైవ సన్నిధిలో హాజరయిన వ్యక్తిని క్షమించడం జరగదు. మరణినై అవ్చ తీర్చే సంకల్పంతోనే ఉన్నా తీర్చలేకపోయి ౨ నళయ దినాన అల్లావ్‌ అ హక్కుదారుని పిలిపించి మన్నించవల సింద్రిగా చెబుతాడు. ఆ మన్నింవుకు బదులుగా స్వర్గంలోని వరాలను అనుగ9హిస్తానని అంటాడు అప్పుడు ఆ- హక్కుదారుడు రుణాన్ని మాఫీ చేస్తాడు.

వ్యవహారసరళి 107 అప్పు తీర్చకుండా వాయిదాలు వెయ్యడం నిషిద్ధం* 110. హజత్‌ అబూరాసఫె ఉల్లేఖించారు వ్‌ కారుణ్యమ్హూర్సి (సఅనం) ఒకసారి ఓ పిల్ల ఒంటెను ఒకరి- వద్ద అరువు తీసుకున్నారు. ఆమెన ఆయన (నఅసం)కు- జకాత్‌ ఒంటెలు అందినవ్వుడు వాటిలోనుంవచి ఆ విన్న ఒంటె: అప్పు తీర్చివెయ్యవలసిందిగా నన్ను వురమాయించారు.. అప్పుడు నేను, "ఈ ఒంటెల్లో ఏడేళ్ళ చిన్న ఒంటె ఉన్న దొక్కటే. అదీ ఎంతో శేషఘ్రమయింది”అన్న దానికి (ప్రవక్త మహనీయులు, దాన్నే ఆ వ్యక్తికి ఇచ్చెయ్యి. ఉత్తమ- మయిన రీతిలో అప్పు తీర్చేవాడే ఉత్తమ వ్యక్తి” అని సెల- విచ్చారు. (ముస్టిం౫ అయితే ఎవరయినా అప్పును తీర్చే స్తోమత ఉన్నా దాన్ని తీర్చక, హక్కుదారుని హక్కును నెరవేర్చక లేదా ప్రపంచం లోనే దాన్ని మాఫి చేయించుకోక (పపంచాన్ని వదలిపొోతే అలాంటి అప్పు మాఫీ జరిగే అవకాశం పుూళయంలో ఏది లేదు. 110. అబూరాసఫె (రజిఅన్‌్స్‌) దైవ పువక్త ఆరువుగా- తెచ్చుకున్న ఒంటెలాంటిదాన్నే న్యాయవంతంగా తిరిగి ఇవ్వాలని వెదికారు. అయితే దైవ పువశ్త(సఅసం) వద్ద అనాడు వచ్చిన- ఒంటెల్లో ఆలాంటిది దొరకలేదు. కాని అంతకంటే మేలయిను ఒంటె ఒకటుంది. అ మాటే ఆయన ప్రవక్త (నఅసం)తో విన్న వించుకున్నారు. తన అనుయాయుల్లో దైవ పువక్త ఎలాంతా

08 హదీసు వెలుగు 111. పువ్నక్త మహనీయులు (సఅసం) బోధిం చారు :; "డబ్బుగలవారు అప్పు తీర్చడంలో జాప్యం చేస్తూ వాయిదాలు వెయ్యడం అన్యాయం, అయితే బుణగుస్తుడు ఈన అప్పును వేరొక స్థితిపరుడయిన వ్యక్తి నుండి 'వనూలు_ చేనుకునేందుకు అభ్యర్థిస్తే దాని పుకారమే వెయ్యాలి.” (బుఖారి, ముస్లిం--అబూహురైరా) 11న. మానవోత్తములు (సఅసం) సెలవిచ్చారు : “ఎవరయితే ఇతరుల వద్ద అప్పు తీసుకుని దాన్ని తీర్చే మసస్తశ్వం సృజించదలిచారో ఈ సందర్భంలో (పవక్త మహ నీయుని ఉపదేశాన్ని గమనిస్టై బోధపడుతుంది. ఇతరులకు ఇచ్చేటప్పుడు, అరువుగానయినా, కానుకగానయినా, ఇచ్చే వస్తువు ఉత్తమమయిందిగా ఉండాలన్న ఆదేశం ఇతర హదీనుల చ్వారా కూడా తెలుస్తోంది.

1. ఒక వ్యక్తి అప్పు తీర్చే శక్రిలేక ఇతరుల్ని వూచీగా ఎన్ట్‌నప్పుడు, పూచీ తీసుకున్న వ్యక్తి కూడా దాన్ని ఎప్పుకున్న వక్షంలో రుఖదాత కాదు పోదు అని నిష్కర్షగా తిప్పికొట్టక అశని అభ్యర్థనను మన్నించి, కాస్త శాంతం వహించి ఆ రెండో శకి వద్ద వసూలు చేసుకోడానికి సమ్మతించాలి. ప ల అప్పు తీసుకుని తిరిగి చెల్లించే ఉద్ధేశ్యం లేక | డమన్నది ఎంతో నిచమయిన మనస్తత్వం. ఇలాంటివారు ఎక్కువ కాలం ప్రజల్ని మోసవుచ్చలేరు. వారి గుణం కాస్తా శకనాడు బయటపడి, సమాజంలో వారికి ఎలాంటి విలువ

వ్యవహారసరళి 109 సంకల్పం కలిగి ఉంటాడో, అతని బాకీని అల్హాహ్‌ తన: తరఫున చెల్లిస్తాడు. కాని ఎవరయితే అప్పు తీసుకుని దాన్ని ఎగ్గొట్టే నంకల్పంతో ఉంటాడో అతని ఈ వెఖరి కారణంగా" అల్లాహ్‌ అతన్ని వినాశానికి గురిచేస్తాడు.” (బుఖారి-- అబూహు రైరా)*

118. "అప్పు తీర్చగలిగే వ్యక్తి దాన్ని వాయి* దాలు వెయ్యడానికి ఉప్మకమిస్తే అతని ఈ వైఖరి అతన్ని పరాభవానికీ, శిక్షకూ పాతునిగా చేస్తుంద” అని పువకక్త మహనీయులు తెలియజేశారు. (అబూదావూద్‌--మరైద్‌ సులమి); లేకుండాపోతుంది, దానికి భిన్నంగా చెల్లించే ఉధ్ధేశ్యమే ఉన్న. ట్టయితే అలాంటివారి ప్రయత్నాలు ఫళించే అవకాశం కల్పించి అల్రాహ్‌ వారూహించని మార్గాల ద్వారా సాయపడతాడు. ఇది మన నిత్య అనుభవమే.

119. “వరాభవానికి, శిక్షుకు' అనంటే, అలాంటి వ్యక్తి" ఎంతో కాలం గౌరవంగా బృతకలేడు, వుజల్లో ఆదరణ కోల్పో వడమేకాక ఇస్టామోయ రాజ్యంలో శాసనాంగం ప్రకారం నీక్షకు. తూడా గురవుతాడని అర్థం,

ఆా(0)-

హదీసు వెలుగు 110 “ఆఅపహరణ 114. "ఎవరయితే ఇతరుల జానెడు భూభాగాన్ని “ఏడు భూముల భారం అతని మెడలో వ్రేలాడవేస్తాడు” అని -మహాహువ క్ర (సఅనం) తెలిపారు. (బుఖారి, ముస్టిం--సయీద్‌ బిన్‌ జైద్‌) 115. దైవ నందేశహరుడు (సఅసం) బోధించారు: “చాగా వినండి అత్యాచారం చెయ్యకండి. ఒకరి సొత్తు దాని యజమాని సంతోషంగా ఇచ్చేస్లే తప్ప మరొకరు తీసు శోవడం ధర్మసమ్మతం కాదు.” (వైహక్రి మే6.. "ఆరియా" చెల్లించబడాలి, "మిన్‌ హొత్రిర్రిగ 2వీఓీ ప్రళయ. దినాన, మనిషి ఆ యాతనామయ “ఘడియల్లో వీలయినంత తేలిగ్గా, వోయిగా ఉండాలని కోరుకునే తరుణంలో, అల్హాహ్‌ 7 భూమండలాల బరువు మనిషి శ౦ఠంలో (వేలాడద్‌ స్టే ఎలా ఉంటుందో ఆలోచించండి. నేడు దౌనెడు భూమికై కక్కుర్తిపడే చాలా మంది 'సజ్ఞనులు' ఆత్మ విమర్శన చేసుకొవడం అవసరం. 15. ఒకరి సొత్తు మరొకం వద్దకు చేకే మ్రూరాలు ॥ ణి రెండే... ఒకటి కృ్యయవి[కయాల ద్వారా, మరొకటి కానుకల ఇ్వారా. అయితే శ్ర రెండూ కానిదే అత్యాచారం, అదే అధర్మం. 16, “ఆరియా* అంటే, అరువు తచ్చుకున్న వసువని

చయ్యవహారసరళి క. ఇవ్వబడాలి, అప్పు తీర్చబడాలి, జామాను ఉన్న వ్యక్తి జామోన్‌ని పూదర్రివెయ్యాల” అని బోధించారు పుృువక్ష మహనీయులు (సఅసం), (తిర్మిజి-- అబూఉమామృ

117. మహావువక్ట (సఅనం) ఉపదేశించారు, "ఒక వ్యక్తి నిన్ను విశ్వసనీయునిగా భావించి తన సొత్తును నే వద్ద భదపరచుకుంటే అతని అమానతు అతనికి అప్ప అర్హం. ఇక్కడ భావమేమంటే, ఎవరినయినా అడిగి ఏదయినా వస్తువు బదులు తెచ్చుకుంటే దాన్ని తిరిగి ఇచ్చిపయ్యాలి” “మిన్‌ హ” అంటే పాలిచ్చే ఒంటె అని అర్ధం. అరబ్ములు వనికు శయినవారు తమ బంధుమిత్రులు పాలు పిదికి వినియోగించు కోడానికి ఒంటెల్ని ఇచ్చేవారు, మహాపు్రువ క్ర(సఅసం) ఉద్ధేశ్యం ఏమంటే, అలా ఇచ్చిన జంతువుల్ని, వాటి ఉపయోగం తీరిన ఆతరువాత యజమానికి తిరిగి అప్పజెప్పాలి. అలాగే అప్పును ఏ మాతం దిగమింగకుండా తీర్చివెయ్యాలని ఈ "హదీను సూచిస్తోంది. అప్పు పట్ల నిర్లక్ష్య భావం న్యాయదినాన పెద్ద ముప్పు తెచ్చిపెడుతుందని మరువకూడదు. జామోను ఇచ్చే న్యక్సి తాను ఎవరికి వత్తానుగా ఉంటున్నాడో, దేని బాధ్యత స్వీకరిస్తున్నాడో అర్థం వేసుకుని మరీ జామిను ఇవ్వాలి. అంతేగాని జామాను ఇచ్చిన తరువాత దాన్ని దాటెయ్యడానికి పుయత్నించడం మహాపరాధం.

118. ఎవరయినా విశ్వాసఘాతుకం తలపెట్టి వంచనకు పాల్పడితే దాని పుతీకారానికి అవకాశం కోసం ఎదురుచూన్తూ "ఉండడం, అవకాశం దొరకగానే పుతీకారం తీర్చుకోవడం,

112 హదీసు వెలుగు- జెప్పు. మరియు నీ పట్ట విశ్వాసఘాతుకం చేసిన వ్యక్తి" పట్ల నీవున్నూ విశ్వాస ఘాతుకాన్ని తలపెట్లకు.” పట్ల నీవు న్ని విశ్వాస ఘాతుకాన్ని (ఏక్కడ ఏబూహులైరా) మరి. “"అల్హాహ్‌ ఈ విధంగా సెలవిచ్చాడు : ఒక వ్యాపారంలోని ఇద్దరు వాటాదారుల్లో ఏ ఒక్కడు కూడా మరొకని యెడల విశ్వాసఘాతుకం చేయనంతవరకు. నేను వారికి తోడుగా మూడోవానిగా ఉంటాను. కాని వారిలో ఒకడు ద్రోహం చెయ్యగానే నేను వారి మధ్య నుండి నిష్క్ర మిస్తాను. అప్పుడు వారి మధ్య మైతాన్‌ చోటువేసుకుం టాడు” అని దైవ సందేశహరుడు (నఅసం) తెలియపరిచారుు | (అబూదావూద్‌ --అబూహురైరా) న క అతని విశ్వాసఘాతుకానికి బదులుగా అతన్ని వంచించడం అవ రాధమని, అతని ద్రోహాన్ని సకృమ మార్గాల ద్వారానే బయట పెట్టి తన హక్కును పొందే పృూయత్సం చేనుకోవాలని ఈ హదిను బోధిస్తోంది. ం 118 అంటే వ్యాపారంలో భాగస్వాములయిన వారు దైవ సహకారం, సహాయం, కరుణానుగుహాలు వారికి లభిస్తాయన్నమాట వారి వ్యాపారంలోనూ అన్యోన్య బాంధవ్యాల్లోనూ శుభపిదమయిన వృద్దీవికాసాలు దేవుడు కలుగ జేస్తాడు. కాని వారిలో ఒక్కరి సంకల్పమయినా కలుషిత మయినట్టయితే అప్పుడే దైవ కారుణ్యం, అన్యోన్య _పేమభావం,.

వ్యవహారసర? కే18 వ్యవసాయం

119. మహాప్రవక్త ముహమ్మద్‌(నఅనం) బోధింవి నట్లు హజత్‌ అనస్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : “ఒక మున్లిం అయిన వ్యక్తి వ్యవసాయం చేసి, లేదా చెట్ల మొక్కలు నాటి, ఛాన్యఫలాదులు వండింవినపవ్వుడు అందులో నుంది హకళ్షులు లేక మనుషులు లేదా పపవులు తినివేస్తే అది అతని పట్ల సదకాగా పరిణమిస్తుంది.” (ముస్రిం) -

120. మహాపువక్త్ష(నఅనం) పుూబోధన: "మూడు రకాల మనుషులతో అల్హాహ్‌ [ప్రళయ దినాన పలుకడు, విశ్వసనీయనలు అంతమయి పెతాన్‌ వచ్చేసి అపనమ్మకపు వాతా వరణాన్ని సృవిస్తాడు, వ్యాపారంలో ఇద్దరికి (శ్రద్ధాసక్తులు డీణ్‌ న్తాయి పర్యవసానంగా వ్యాపారం దెబ్బతింటుంది. దీన్ని ఉమ్మడి వ్యాపారులు నిత్యం గుర్తుంచుకోవలసిన అవనరం ఎంతయినా ఉంది.

121. “సదకా” అంటే దైవమార్గంలో మనిషి స్వచ్చం దంగా చేసే దానధర్మాలని భావం ఈ హదీసు ద్వారా తెలిసే దేమంటే, ఒక ముస్లిం వ్యక్తి సంకల్ప శుద్ధితో తన దైనందిన వ్యవ హారాల్లో పాల్గొంటూనే దైవవనన్నతను పొందె అనేక శుభ తరు ణాలు ఆతనికి ఆనన్న్నమవుతాయి. అతనికి తెలియకుండా ఇతరు లకు అతని వల్ల కలిగే మేలు ద్వారా క్ర్తూడా అతనికి పుణ్యం (పాప్తిస్తుంది.

122. అవసరానికి మించి నీటై నిలువుదల అంటే, తోట

సు వెలుగు

సై హదీసు వెలు వారివైవు కన్నెత్తి కూడా చూడడు. వారిలో ఒక రకం వారు తమ వర్హకపు సరుకును అమ్మేటప్పుడు, అంతకు పూర్వం "అంతకంటే అధిక ధర వచ్చిందని అసత్య (ప్రమాణం చేసే వారు. రెండవ కోవకు వెందిన వారు, తోటి ముస్తిం సోదరుని ధనాన్ని అవహరించుకోవడానికి అ(్ర్‌ తరువాత అనత్య [ప్రమాణం చేసేవారు; మూడో రకం మనుషులు తమ అవసరానికి మించి నీటిని నిలుపుకునేవారు. పాళయ దినాన అల్లాహ్‌ ఈ వ్యక్తితో, 'నీవు నీటిని సృష్టించక హోయినా దాన్ని ఏ విధంగా నిలిపేశావో నేడు నేనునా

కారుణ్యాన్ని సీ కొరకు నిలిపి వేస్తాను అని అంటాడు.”

వేతనం 1న “శ్యామికుని చెమటలు ఆరకమునుపే అతని కూలీ చెళ్లించివేయండి” అని ఇదెవనందేశహరుడు (సఅసం) ఆదేశించారు. (ఇబ్బ్నుమాజా--ఇబ్ను ఉమర్‌ ) య. చూరా-రబ్ను ఉమర్‌) అకు మళ్ళుక్సు నీర్స కట్టుకునేటప్పుడు, తమ అవసరం తీరినా పల్దిపు పొలాల వారికి నీరు అందకుండా చెయ్యడానికి నీరు నిలిపివెయ్యడం అని భావం.

121. శ్రామికులు, కూలీలు మామూలుగా ఏ రోజు భృం ఆ రోజు సంపాదించుకు బతుకుతారు. అలాంటి వారికి వాం

ఊచవ్యవహారసరళి “కళ

12న. "అబ్రాహ్‌ ఇలా సెలవిచ్చాడు : 'పుళయ దినాన నాకూ ముగ్గురు వ్యక్తులకు వివాదం జరుగుతుంది. ఒకడు నా పేరిట ఒప్పందంచేసి దాన్ని విఘ్నం చేసే వ్యక్తి; డబ్బును తినే వ్యక్తి; మూడోవాడు ఒక కాామికుని తన వనికి కుదుర్చుకుని, అతని చేత వని ప్తూరిగా చేయించుకుని ఆ తరువాత అతని కూలి ఇవ్వక ఎగ్గొట్టే -వాడు” అని మహాపువ క్త (సఅసం) తెలిపారు.

(బుఖారీ్‌--అబూహులైరా)

కూలీ ఇవ్వకుండా వాయిదా వేయడమో, ఎగ్గొట్టడమో చేస్తే కూలీ వాడు వపస్తులుపడి చావడం తప్ప మరేదీ జరుగదు. మహాషు్రవ క్ష బోధించిన ఈ ఆదేశంలో పారిశాామికవేత్తలూ, శ్రామికుల మధ్య ఎసత్సృంబంధాలను పెంపొందించే గొప్ప సూతం నిగూఢమయి ఉంది. ఎన్నో అలజడులకు అశాంతులకు మూలమయిన ఈ “*బూలీ"ని చెమట ఆరక మునుపు ఇచ్చివేస్తే అంతా (ప్రశాంతత నెలకొంటుంది.

1292. అల్హాహ్‌తో వాదన జరగటమంటే మనిషి తాను చేసిన ఎన్నో సత్కార్యాలకు పూజా వురస్కారాలకు (ప్రతిఫలం పొందాలనే ఆశతో పృళయదినాన పరమ పుభువు సమక్షంలో హవాజరయినప్పుడు మానవసంబంధమైన హక్కుల్ని కాజేసిన ఈ మూడు వర్గాల మనుషులకు నిరాశే ఎదురవుతుంది. ఆ క్షణాన వారి ఈ అయోమయ పరిస్థితినే అల్బాహ్‌తో వివాదంగా హదీసులో కుర్కనడం జరిగింది

116 హదీసు వెలుగు. అధర్మవుయిన వీలునానూ 128. మహాప్రవక్త (సఅనం) ఉద్బోధ : "ఒక పురుషుడు అలాగే ఒక స్త్రీ అర్నువై ఏళ్టు దైవ విధేయతలో,. సదాచరణలో గడుపుతారు. తరువాత అవసాన దశ అసన్నమయినపుడు తమ "వీలునామా" ద్వారా తమ వారసులకు నష్టం కలుగచేసి పోతారు. వారిరువురికి నరకం తప్పసినరి అవుతుంది.” అని చెప్పి ఈ హదీసు ఉల్లేఖన కర్త అయిన అబూహురైరా(రజిఅన్‌) “మించాది వసియ్య తీన్‌... ....నుండి జాలికల్‌ఫాజుల్‌ అజీమ్‌”"వరకు పఠించారు. (ముస్నద్‌ అహ్మద్‌-- అబూహూరైర్వా, అర్ధంకాదు. “అత్యధికంగా విధేయతాపూర్వకమయిన జీవితం గడిపిన తరువాతి అని భావం. ఇలాంటి సళ్చురుషులు త్రై సద్వర్రనగల మహిళలయినా ఏవయినా మనస్పర్థల వల్ల చదు వారసులకు తమ వీలునామా ద్వారా అన్యాయంచెసప్తే వాం విభే యతా పూర్వకమయిన జీవితం వారిని నరకయాతనముండి రక్షించి జూలదు. హజ్యత్‌ అబూహురైరా హదీసు సమర్థనలో పరించిన ఆయక్‌ నిసా సూరాలో 12 మరియు 18వ ఆయత్‌లు అందులో, వారసుల వాటాను నిర్ణయించిన తరువాత “త్య వాటాలు, మద జఅించిన వ్యక్తి వీలునామాను, ముణాలకు చెల్లించిన తరువాత వారనాళ్లో పంచబడతాయి. అయితే వీలునామా ద్వారా వారను

+వ్యవహారసరళి 17 124. "ఎవరయితే తన వారనులను వారనత్వం నుండి దూరం చేస్తాడో ప్రళయ దినాన. అల్హావ్‌ అతనికి -స్వర్గవు వారనత్వం నుండి దూరం వేసాడు” అని మహా ప్రవ క్ష(సఅసం) "సెలవిచ్చారు. (ఇబ్బ్నుమాజా--అనస్‌] 125. "ఒక వారనుని ఎడల మరణించిన వ్యక్తి చేసే వీలునామా చెలామణి కాజాలదు ఇతర వారనులు -సమ్మతిప్తే తప్ప.” అని మహాపువ క్త (నఅనం) బోధింవారు. (మిష్కాత్‌) =లకు అన్యాయం చేకూర్చకూడదు. ఇది అల్లాహ్‌ ఆదేశం. అల్లాహ్‌కు అన్నీ తెలుసు. ఆయన వివేచనకు అవధుల్లేవు. ఇపి దైవం నిర్ణయించిన అవధులు. ఎవరయిశే అల్లాహ్‌ మకియు 'ఆయన పువక్ష ఆదేశాలను పాటిస్తారో వారిని అల్లాహ్‌, సెలయేర్లు పారే ఉద్యానవనాల్లో పువేశింపజేస్తాడు- వారు అక్కడ శాశ్వ తంగా ఉంటారు. ఇబే మహోన్నతమయిన నవలత !” అని “ఎపవచించాడు అల్హాహ్‌ 124. స్వర్గం మానవుని వారసత్వం ఏ విధంగా అయింది? ఆదిమానవులయిన హజ్రత్‌ ఆదం (అస్పలాం)కు ప్రారంభంలో స్వర్గమే నివానస్థలంగా ఇవ్వబడింది. అందువభ మానవుని నిజ మయిన “మాతృభూమి” లేక “పితృభూమి" అనలు స్యరమే! ఆ యుగ

_.వారసత్వాన్ని కోల్పోవడమే అత్యంత దౌర్భాగ్యం. 125. వారసునికి వాటా దైవమే నిర్ణయించాడు. అందు వల్ల అతని పట్ట వీలునామా పృశ్నరాదు. ఒక పత్తేక వారసునికి

116 హదీసు వెలుగూ 126... హాజుక్‌ సఅద్‌ బిన్‌ అవీవక్కాస్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : "నేను జబ్బుపడి ఉన్నప్పుడు మహాప్రవక్త (నఅసం) నన్ను ప్రఠామర్శించడానికి విచ్చేశారు. అప్పుడు. "నీవు వీలునామా వాశావా?”” అని నన్ను అడిగారు- “వ్రాశాను” అని . సమాధానమివా ఎను. “ఎంత వా కావు?” అని తిరిగి అడగ్గా” దైవ మార్గంలో నా అస్థి అంతా చెల్టిపోయేలా వ్రాశాను” అని చెప్పాను, "నీ ఛార్యాపిల్లలకు ఏం వదిలావు * అని ఆయన పషృశ్నించారు. దానికి నేను, "వారంతా చాగా ఉన్నారు, స్థితిపరులు”అన్నాను. అప్పుడు మహాషువ క్త (సఅఫం), "అలా కాదు, దైవ మార్గంలో ని ధనంలో పవో వంతు అందేలా వీలు వాయి అని ఆదేశించారు. నేను, "ఇదయితే చాలా తక్కువ, కాస "పెంచండి అని పలుమార్లు వేడుకోగా ఆయన చివరికి ఇస, నీ ధనంలో 8వ వంతుకు వీలు వాయి. మూడో వంతు ఎద్ద మొత్తమే” ఆని అనుమతింవారు. (తిర్మిజి). లాట ని ినలదృష్టా మరణించేవ్యక్తి తన వీలునామాలో వాటా ఆ | శై వారనులు అల్యాకల్చించడానికి అంగీకరి స్లేతప్ప చెల్టనేరదు అని ఈ హదీసు సూచిస్తోంది. శవలం ఈ హదీసుద్వారా వ్యక్తమయ్యేదేమంటే మనిషి ఆస్తిలో 8వ వంతు వరకే వీలు వాయగలడు- తతిమ్మా అస్తి అంత్రా చట్టం ప్రకారం వారసుల్లో పంచవలసిందే. ఆ మూడోఎవంతును మరణించే వ్యక్తి ఏ ధర్మకార్యానికైనా లేక

వర్థవహారసరళి 119 వడ్డీ (టో

27. హజ్రత్‌ అబ్దుఖూ బిన్‌ మస్‌ ఊద్‌(ర.అ) ఉల్లే ఖింబారు ; "మహాషువ క (సఅనం) వీ తినే వానినీ? వివిమించే వానినీ దాని ఉభయసాక్షుల్నీ; ఆ లెక్క 'పత్రాల్ని అంచం

28. అబ్లులా బిన్‌ అమ్‌ (రఅ) ఉల్లేఖించారు ';

ద్‌ స్‌ క్‌ | అవసరమున్న ఏ ముస్లిం సోదరునికయినా ఏవిలు (వాయడానికి అతనికి స్వేచ్చ ఉంది. అయితే తన బంధువుల్లో చట్టరో (ప్రకారం వారసత్వం లభించని అగత్యపరుడెవరయినా ఉంటే అతనివపట్ట వీలు వాయడం వుణ్య్యపదం.

127. మహా(వవ్ష (సఅసం) శపించిన విషయం ఎంత పెద్ద అపరాధం అయివుంటుందీ! ఇంతేకాదు, మరొక ఉల్లేఖనంలో తెలిసీ వడ్డి ' తినేవాణ్ణి, వడ్డీ యిచ్చేవాణ్ణి, సాక్ష్యుం ఇచ్చేవాళ్లి, లెక్క (వాసేవాఖ్ణి పుూళయదినాన మహా(పవక్త ధూత్కరిస్తారని, శపిస్తారని ఉంది. అంటే అలాంటి వ్యక్తులకు (పశ్చాత్తాప రహితంగా మరణిస్తే మహా(ప్రపక సెఫారసుకాక అయన ఆగ్రహం, ధూత్కారం [పాప్తమవుతాయని భాపం (దైవం రక్షించుగాక).

128. లంచం వుచ్చుకోవడం ఏ విధంగా అపరాధమో

హదీసు వెలుగు 120 “లంచం ఇచ్చేవానిపై, లంచం వుచ్చుకునే వానిపై అల్హాహ్‌ అభిశాపం కలుగు గాక!” అని దైవప్రవక్త శపించారు. (బుఖారీ, ముస్లిం) 129. "అధికారికి లంచం ఇచ్చే వానిపై, లంచం పుచ్చుకునే అధికారిపై అల్లాహ్‌ ఛీత్కారం కలుగుగాక” అని మహాప్రవక్త + పింినట్టు హజుత్‌ అబూహురైరా (ర.అ.) ఉల్లేఖించారు. (ము న్తకా) ఇవ్వడం కూడా అపరాధమే. వాస్తవానికి అవినీతిపరులయిన ప్రజలు లేనిదే అవినీతి పరమయిన వ్యవస్థ ప్రపంచంలో మనగల్లు తుందా? నేడు లంచం కడు సాధారణమయిన విషయషుయి పోయిందంటే చాసిక కారణం లంచం ఇచ్చి. వపుచ్చుకోవడాల పట్ల పూజల్లో ఏహ్య భావం లేకపోవడమే 1 129. ఒకం హక్కును కాజేయడానికి పుభుత్వ కార్య 'కర్తలక్షు, అధికారులర్హు సమర్చించుక్షునే రొక్కానికి లంచం అంటారు... అయితే అఛర్మమయిన రాజ్యవ్యవస్లలోని బవినీతి పరులయిన కార్యకర్త లనుండి ధర్మబద్ధమయిన హు) ను పొంద డానిక్టి మననుకై బలవ౦తంచ్రేసి ఇచ్చే డబ్బు విషయంఏమిటి? దీని కారణంగా కూడా మనిషి అక్రాహ్‌ సన్నిధిలో ఛీత్కరించ బడతాడా ? అలా౦టి మనిషి చిక్కుకున్న విషవలయం కార ణంగా. (దైవ చిత్తమయితే) మన్నించబడవమ్చ అని భావి స్తున్నాము- అందువల్లనే ఇలాంటి పరిపిత్సులో దవైవధర్మం అధి కారంలో ఉండటం, అది ఆద్రవతంలం ట్‌ హత్తి ధిపత్యం వహించడం అత్యవశ్య మయి. పోతుంది, అధర్మ వ్యవస్థలో గత్యంతరంలేక ఈ

శ్యవహారసరళి 121 “అనుమానాస్పదమయిన విషయాలు

180. హజుత్‌ నోమాన్‌ చిన్‌ బషీర్‌ మహాహవదక్త్ష '(నఅనం) ఇలా 'సెలవిచ్చారని ఉల్లేఖించారు,: "ధర్మమయినవి విన్నష్టంగా ఉన్నాయి, అధర్మమైనవీ విన్నష్టంగావున్నాయి. కాని వీటిమధ్య కొన్ని నందేహాస్పదమైన విషయాలున్నాయి. ఎవరయితే ఈ సందేహాస్పదమయిన అపరాధాల నుండి “దూరంగా ఉంటాడో అతను విస్పష్టమయిన పావవు కార్యా "అపట్ట్ల ఇంకా అధికంగా శుద్ద వహిస్తాడు. మరి, ఏవ్యకి నందేహభరితమయిన తప్పుల్ని చేయడానికి సాహసిస్తాడో “అతను న్పష్టమయిన అపరాథధాల్లో విలీనమవటానికి ఎక్కు వగా అవకాశం వుంటుంది. పాసవు కార్యాలు అల్లాహ్‌ నిషిద్ధ స్థలాలు(వాటిలో కాలు పెట్టే అనుజ్ఞ ఎవరికీ లేదు. వాటిలో అనుజ్ఞ లేకుండా దూరిసోవడం మహాపరాధం), “నిషిద్ధ స్థలానికి వరినరాల్లో మేసే వటవులు నిషిద్ద స్థలంలో దూరిపాయ్యే అవకాశం ఎంతో అధికంగా ఉంటుంది.”

(బుఖారి, ముస్లిమ్‌)

కపి. ఆధికతరం చెయ్యాలి

180 ధర్మ సమ్మతమయినవీ, నిషిద్ధములైనవీ పూస్పు 'ఓంగానే దిష్యఖురాన్‌ లోను మహాప్రవక్త సంప్రుదాయాల్లోనూ “విశదీకరింప బడ్డాయి. అయితే ఒక్కోసారి ఒక విషయం ధర్మ

122 హదీసు వెలుగు 181. హజ్యుత్‌ అతియా నఅదీ (5.అ) ఉల్లే ఖించారు"పాపపు కార్యంలో జారిపడే భీతివల్ల, ఏ హిపంలేని కార్యాన్ని కూడా త్యజించనంతవరకు ఒక వ్యక్తి దెవభీతి పరాయణులయిన దాసుల జాబితాలో చేరలేడు” అని మహా పహువక్ష (సఅసం) ప్రబోధించారని. (తిర్మిజీ) సమ్మతమయిందో అధర్మమయిందో ఇదమిత్టంగా తెలియదు. దాని కొన్ని రూపాలు ధర్మసమ్మతమయినవిగా మరికొన్ని అధర్మ మయినవిగా అగుపిస్తాయి. అలాంటప్పుడు విశ్వాసి దాని దరి వాపులకు పోరాదు. ఇలా సందేహాస్పదమయిన వాటికి ఎడంగా ఉండే మనిషి స్పష్ట్రవెన పాపాలకు దూరంగా ఉంటాడన్న నమ్మకం ఉంటుంది దీనికి భిన్నంగా, సందేహాస్పదమైన విషయంలో, దాని ఆధర్మమైన కోణాలు కనిపించినా ఎవరెకే దాన్ని ఆచరిస్తాడో అతని ఆంతర్యం విస్పష్టమయిన అధర్మవు కార్యాన్ని చెయ్యడంలో వెనుకాడదు, సాహసవంతంగా ముందుకు వస్తుంది. ది ఎంతో (పమాదభరితమయిన మానసిక సత్తి, శశ్రీవీనానం శాశ్వత నిష్పలతేతప్ప మరేమి కాదు 181. ఒక విషయం "'ముబాక్‌ా' అయినది, అంటే దాన్ని ఆచరించడంలో తప్పులేదన్న మాట. కాని ఆ విషయం సరిహద్దులు ప్రాష్రానిక్రి చేరువలో ఉంటాయి. మనిషి త ముబావ్‌ వ్రన్సి గట్టుపై తారాడుతూ ఉంటే “కాలుజారి పాపంలో వడిపోతానేమో' అన్న భయంతో, ఆ ముబాహ్‌ కార్యం చేయడం మానుకుంటాడు. ల్లటువంటి మనో స్థితికి షరియత్‌ పరిభాషలో- “తఖ్వా” (దైవభీతి) అని పేరు. ఇటువంటి హృదయం కలవాడే

వ్యవహారసరళి 1282 వాస్తవమైన దైవభీతి వరాయణుడు* దివ్య ఖురాన్‌లో దైవాజ్ఞల్ని ఉఊల్లంఘించకుండా వారించడం. ఉధ్ధేశించిన పతి చోటా*నేను నిశ్చయించిన హద్దుల్ని జవదాటరాదుో అని 'హెచ్చరించబడ లేదు,*ఇవి అల్లాహ్‌ "నొక్టేశిర్వదిన హద్దులు, -వ్లాటి దరిదాపులకు కూడా వళ్ళకండి"-అని ఉంటుంది,

(0)

ఆల్‌ సావరాజిక వ్యవస్థ వివాహం 1382. అబ్బుల్దా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌(ర.అ) ఉల్లేఖించారు. సౌయువకుల్లారా 1 మోలో వివాహచాధ్యతల్ని నెరవేర్చే శక్తి గలవారు తప్పక వివాహం చేసుకోవాలి. ఎందుచేతనంటే, "వివాహం దృష్టిని కందికి వాలుసట్లు చేస్తుంది. మర్మ స్థానాన్ని రక్షిస్తుంది. వివాహ బాధ్యతల్ని నెరవేర్చే శక్రి లేనివారు అప్పుడప్పుడు రోజా (ఉపవాస వతం) ని పాటిం బాలి, అది కామావేశాన్ని నిగ్రహింవచేస్తుంది.” అని దైవ “పువక్ష(సఅనం) పృబోధించారు.” (బుఖారి,ముస్లిం) 182. వివాహం వ్ద మనిషి కోరికలు ఓ అదుపులోకి వస్తాయి. అతని చూవు వరిపం విధాలుగా పరిభమించదు. తద్వారా జీవితంలో నిగ్రహం, పరిశుద్ధత, పవిత్రత జనిస్తాయి. కామవాంఛ 1కమబద్ధ మవుతుంది. వివాహం ఆ తరునాత దానికి సంబంధించిన బాధ్యతల్ని మోసే స్తోమశ లేనివారు ఉప వాన (తాన్ని పాటిస్టై తద్వారా మనోనిగ్రహాన్ని, కామకోరికల *అదువుకు మార్గం ఏర్పడుతుంది.

సామాజిక వ్యవస్థ 125:

188. దెవప్రవక్ష (నఅనం) [వబోధన : "స్త్రీని నాలుగు పప్రాతిపదికలపె పెళ్ళిచేనుకుంటారు. ఆమె ఐళ్వ ర్యాన్ని చూవి, ఆమె వంశ (ప్రాళ స్ట్యాన్ని చూచి, ఆమె అంద చందాలు చూచి, ఆమె ధార్మిక స్థితిని చూవి. అయితే మారు ధార్మికురాలై న స్తీనే ఎన్నుకొనండి--- మోకు మేలు కలుగుతుంది. (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌--అబూహురైరా

189. మహా పవువక్త (సఅనం) (వ్రబోధించారని]' హజ్యుత్‌ అబ్జుభ్రా బిన్‌ అమ్స్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : "స్త్రీలను వారి అంద చందాలను బట్టి ెళ్ళాడకండి, వారి అందం వారిని సర్వ నాశనం చెయ్యవచ్చు; వారి సిరిని. చూచి 'పెళ్ళాడకండి, వారి కఠిమి వారిని తలవిరుసుతనానికి.

190. హదీస్‌ భావమేమంటే, జనులు ఈ నాలుగు గునా. లను స్రీలో వెదుకుతారు. ఒకరు . సిరినంపదలకు ముద్ధులవు, తారు. మరొకరు గొప్ప వంశావళిదృష్ట్యా నిర్ణయం గ్రెకొంటారు. ఇంకొకరు అందచందాలు చూసి పె ళ్ళాడుతారు. వేరొకరు ధార్మిక చింతన, ఆచరణ గమనిస్తారు. మహాప్రవక్త (సఅసం) విశ్వాసులకు బోధించిన చేమంటే అసలు విషయం (పామాణి కంగా చూడవలసింది ధార్మికత, గుణగణాలు, నడవడిక. అయితే అన్ని సుగుణాలూ ధార్మికతకు , తోడయితే ఇక వేలే చెప్పాలా ? కాని కేవలం అందచందాలను, సిరిసంపదల్ని మ్నాతమే (ప్రమా ఇంగా తీసుకుని పెళ్ళాడటం సరయిన పద్ధతి కాదు, ముస్లిము అకు తగదు.

226 హదీసు వెలుగు ధిక్కారానికి గురిచెయ్యవచ్చు. అయిళతేవారిని, వారి ధార్మి కత ఆధారంగా పెళ్ళాడండి. ధర్మ పరాయణురాలయిన నల్లని బానిస, అల్లాహ్‌ దృష్టిలో, ఎరని కులీన కన్య కంటే ఎంతో మెరుగు.” (మున్తకా

185. "మో వద్దకు పెళ్ళినంబంధం వచ్చినవూడు, ఆ వ్యక్తి ధర్మ పరాయణత, గుణగణాలు మోకు నబ్బినట్టీ "యితే అతనితో పెళ్ళి చేసివేయండి. మోరలా చేయకపోతే ధరణిలో అధర్మం చెలరేగుతుంది, గొప్పకల్లోలితపరిస్థితులు -ఊత్పన్నమవుతాయి” = అని దైవ సందేశహరుడు (సఅసం) ఉపదేశించారు. (తిర్మిచ్‌) | 184. కేవలం అందచందాలను, సంపదలను చూచి చేను కునే నేటి వివాహాలు ఎలాంటి సామాజిక సంక్షోభానికి, కుటుంబ వ్యవస్థ విచ్చిన్నానికి దారితీన్తున్నాయో, అందం తెచ్చిపెట్టే అనర్హా లను, ధనంతెచ్చే మదాంధకారాన్నీ ఇరవయ్యో శతాబ్లంలో ఉన్న మనం కళ్ళారా చూస్తున్నాం, వీనులారా వింటున్నాం. మహా పువక్త (సఅసం) ఉపదేశం 14 వందల ఏళ్ళ (కితంనాటి [పజ లకు ఎంత శిరోధార్యమో నేడు మనకూ అంతకంటే అధికంగా “అనుసరణీయం |
186. ఈ హదీసు పై హదీసును ధృవీకరిసోంది : పెళ్ళి విషయంలో గమనించవలసింది ధర్మపరాయణత, నీతినియమాలే. 'సిరినంపదల్ని,వంశవి శేషాలకు ప్రాముఖ్యమి స్టే సమాజంలో ఎన్నో రుగ్మతలు పొడసూవుతాయి. కట్నాలు కానుకల కాశపడి జరిగే

సామాజిక వ్యవస్థ ౭7

186. హజ్యుత్స్‌ ;అబ్బులా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్రేఖనలో "దై వసం దేశహరుడు(నఅనం), మాకు నమాజ్‌ లో పఠించవలసిన'తషహ్హాద్‌"ను మరియునికాహ్‌లో.వఠించ వలసిన తషహ్హుద్‌ను కూడా నేర్పారు” అని- చెప్పి, నమాజ్‌ లోని తషహ్హుద్‌ వినిపించిన. తరువాత వివాహానికి నంబంధిం చిన తషహ్హుద్‌ ఇలా పఠించారు ; (అనువాదం) స్తోత్రాభి వందనాలు అల్లాహ్‌కే. మేము ఆయన్నే సహాయాన్సికై వేడుకుంటాము, క్షమాభిక్షకై. ఆయన్నే అర్ధిస్తాము. మా ఆంతర్యంలోని కీడులబారి నుండి అల్లాహ్‌ రక్షణ వేడు తున్నాము. అల్లాహ్‌ ఎవరికయితే సన్మార్గం చూవుకాడో వారిని మరెవరూ మార్గం తప్పించలేరు. ఎవరినయితే వక నేటి వివాహాల అనుభవం మనకందరికి ఉంది. “ప్రపంచ వాస్థ్యమోహం తలకెక్కితే ధర్మనిరతి దిగజూరుతుంది"- అందువల్ల ధర్మం, నీతిగల వ్యక్తులకు కాకుండా కేవలం ప్రాపంచిక సంపా చనా పరులకు పాొధాన్యమి ప్తే కుటుంబ సౌఖ్యం సామాజిక గేయాలు కొరపడతాయి. దాన్నే మహాప్రవక్త (సఅసం) అధర్మం, కల్లోలం అని అభివర్హించారు.

187. ఇది వివాహ సందర్భాన చెయ్యబడే పువక్ష (సఅసం) సాంప్రదాయిక (పసంగం (ఖుత్‌బయే మస్నూన). ఈ సందర్భంలో ఈ ఆయత్‌లు పఠించడానికి గల కారణం ఏమి “టంటే, వివాహం కేవలం నంతోష సంరంభమే కాదు, స్తీ వురు మల జంట మధ్య ఒక ఒప్పందం కూడా! మేమిద్దరం జీవి

హదీసు వెలుగూ 128 మార్గ్దానపడవేస్తాడో వారినెవరూ నన్మార్గాన తేలేరు. అల్లాహ్‌. తవ్ప ఆరాధ్యుడు ఎవడూ లేడని సాక్ష్యమిస్తున్నాము.. మరియు ముహమ్మద్‌ (సఅసం) ఆయన చాసుడు, సందేశ , హరుడుఅని కూడ సాక్ష్యమిస్తున్నాము.” అ తరువాత దివ్య ఖురాన్‌లోని మూడు ఆయత్‌లు పఠించారు. ఆ ఆయక్‌లు సుఫియాన్‌ సూరీ (రహ్మలై) (ప్రకారం ఇవి : ఆలి ఇమాన్‌ ; 102; అన్‌-నిపా ఏ1; _ అల్‌-అహ్‌జాబ్‌ : 71, 72, వాటి భావం ఇది ; క్ష విశ్వసించే వారలారా | అల్లాహ్‌ ఇగహా న్నుండి రక్షించుకునేందుకు ఏ విధంగా కృషి చెయ్యవలసి ఉందో అలావూ ర్తిగా చెయ్యండి. మిరు మరణించేవర్రక్స బెవాజ్జా బద్ధులుగా మసలుకోండి, ని మానవుల్హారా ! మా (ప్రభువు ఆ(గహాన్నుండ్షి మిమ్మల్ని మారు రక్షించుకుంటూ ఉండండి, ఆయన మిమ్మల్ని ఒకే (పాణాంశం ద్వారా పుట్టించాడు. చాని ద్వారా దాని జంటను చేశాడు. వారిరువురి ద్వారా అనేక పురుషుల్నీ స్ర్రీలన్లు వి ఫరింప చేశాడు. అందువల్ల ఇలాంటి (ప్రభువు అయిష్టతకు గురికాకుండా భయపడుతూ ఉండండి* తాంతం అన్యోన్య సహచరులమ్రనీ, పరస్పర సహకారులమనీ సృష్టి క్‌ర్టకు, సర్వసృష్టిక సాక్షులుగా చేసి చేసుకునే బాన! ఈ అఆయత్‌ల వల తెలిసే మరో విషయమేమంటే, భర్త లేక భార్య తరఫున

సామాజిక వ్యవస్థ 129 ఆయన పేరిట మిరు పరస్పరం మో హక్కుల్ని అర్థిస్తూ ఉంటారు, మో బంధువుల హక్కుల్నీ కాపాడుతూ ఉండండి. అల్లాహ్‌ మిమ్మల్ని కనిపెట్టుకుని ఉన్నాడు.

త్రి విశ్వసించే వారలారా! అల్హాహ్‌కు భయ పడుతూ ఉండండి. సత్యమయిన మాటనే పలకండి. అల్లాహ్‌ మో ఆచరణలను సంస్కరిస్తాడు. మో పొరపాట్లను మన్నిస్తాడు. ఇంకా ఎవరయితే అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన సందేశహరుని విధేయత పాటిస్తారో వారే ఘన విజయాన్ని సాధిస్తారు. (తిర్మిజి)

187. “ఏ షరతు ద్వారా మికు స్త్రీలతో సం యోగం ధర్మసమ్మతమవుతుందో--- షరతుల్లో కెల్ల దానికి గల [ప్రాముఖ్యత దృష్ట్యా పాటించేందుకు అదే అత్యధికంగా యోగ్యమయింది” అని మహాపువ క్త బోధించారు.

(బుఖారి, ముస్లిం--ఊకబా విన్‌ ఆమిర్‌) ఈ ఒప్పందాన్ని భంగపరిచే చర్య జరిగి, దాన్ని దిద్దుకోవడం జర గకపోతే అతి కమణ చేసినవారిపై దైవాగుహం కలిగి వారు నర కాగ్నికి పాతులవుతారు. అందువల మూడు ఆయతుల్లోనూ విశ్వాసుల్ని దైవాగ్రూహాన్నుండి తమ్ముతాము కాపాడుకునేందుకు తాకీదు చెయ్యబడింది.

187. దైవమిచ్చిన ఆదేశానుసారయే స్త్రీతో వివాహ మాడటం పురుషులకు ధర్మసమ్మత మయింది. అయితే ఆ ఆదేశఎ కేవలం ఒక హక్కును మాతమే పుసాదించదు. దానితో

(9)

హదీసు వెలుగు 180 188. హజుత్‌ ఉమర్‌ విన్‌ ఖత్తావ్‌ ఒక సొరి ప్రసంగిస్తూ ఇలా అన్నారు : "సావధానంగా వినండి, మహిళల మ్‌ను నిర్ణయించడంలో అతిశయానికిపోయి "పెద్ద పెద్ద మొత్తాలు నిర్ణయించకండి. ఎందుచేత నం ఇలా చెయ్యడం పుపంచంలో ఏ మాతుమయినా గౌరవ కారణమయ్యే విషయమయితే, దేవుని దృష్టిలో భయభక్తు లకు గురుతయితే, దీన్ని ఆచరించే అధికారం అత్యధికంగా . దైవవువక్ష (సఅసం)కు ఉండేది. కాని ఆయన, పన్నెండు "ఊకియాొల కంటే అధికమయిన మహ్‌ ను తన నతీ మణుళ్లో ఏ ఒక్కరికయినా నిర్ణయించినట్టు లేదా తన కుమా శ్తెళ్లో ఏ ఒక్కశికయినా నిర్ణయించినట్టు నేనెరుగను.” (తిర్మిజీ) కన క పాటు కొన్ని విధుల్ని సయితం అది వెంటతెస్తుంది. ఆ విధుల నిర్వహణలోగల (పాముఖ్యాన్ని ఈ హదీను ద్వారా మహాప్రవక్ష (సఅనం) విశ్వాసులకు విశదీకరించారు. ఆఅ విధి లేక షరతు మహ్‌ిన్సు చెల్లించడం, కేళికి వివాహ సందర్భంలో వరుని తరఫున వధువునకు ఇవ్వబడే కట్న మే మహ్‌్‌. దాన్ని ఆ సమయంలోనే తీర్చడమో లేదా తరువాత చెల్లించే ఒప్పందమో జరుగుతుంది, ఇది అనివార్య మెన వధు కట్నం, హ[జత్‌ ఉమర్‌ వాదించే విషయమేమంటే (పజలు తమ వంశం పేరు కోనం గర్వంగా పెద్దపెద్ద మొత్తాలను మ్మవ్‌గా నిర్ణయించుకుంటారు.. తీరా అది చెల్లించవలసి వచ్చి

ఫామాజిక వ్యవస్థ కే31

139. "అత్యుత్తమమయిన మహ్‌, సాధారణ మయినదే"” అని మహాపువక్త పువవింవినట్టు ఉకవా బిన్‌ అమిర్‌ ఉల్లేఖించారు. (నైలల్‌ బొకార్‌) నప్పుడు అది వల్హ్దమాలినవనిగా పరిణమిస్తుంది. చివరికి వారి కంఠానికి ఉరిగా తయారవుతుంది. అందువల్లనే రెండవ ఖలీఫా “అయిన హ్మజత్‌ ఉమర్‌ ముస్పింలు ఇలాంటి ఆడంబరాలు, డంబాచారాలకు గురి అవకూడదని హెచ్చరిస్తున్నారు. నిరా. డంబరంగా, మహాపు్రవకక్ష (సఅసం) ఆదర్శానికి అనుగుణంగా

ఒక్క “ఊకియా” పదితులాల వెండికి సమానం. మవా ఎపువక్త తన వివాహానికయినా తన కుమార్తెల వివాహానికయినా 12 ఉకియాలకంటే అధికంగా మహ్‌ నిర్ణయించలేదని తెలు స్తోంది. ఇది అనుచర సంఘానికి ఆదర్శ్మపాయమయిన నమూనా, మహాప్రవక్త సతీమణీ ఉమ్మె హబీబా మహ్‌ మాతం దీనికంటే అధికంగా నిర్ణయమయింది. ఈ మ[హ్‌ను నిర్ణయించింది, కట్టింది అబీసీనియా రాజు “నీగస్‌". ఈ నికాహ్‌ జరిగింది “కూడా “గాయిబానా' (పరోక్షం 1౧-౭2509902)గా నే.

189. అధికమయిన మహ్‌్‌ కుటుంబాల్లో ఎన్నో చిక్కుల్ని తెస్తుంది. ఒక్కో సందర్భంలో బార్యాభర్తలు క్రూడ్తి ఉండడానికి ఇష్టపడరు. విడాకుల వరకు వ్యవహారంపొతుంది. అయితే ఈ మహ్‌ బెడదవల్ల భర్త విడాకులివ్వడు. అందు వల్ల తాను చెల్లించగలిగే సాధారణమయిన మ్‌నే భర్త ఎప్పుడూ ఒప్పుకోవాలి లేకపోతే దీని కారణంగా ఇటు విడా

132 హదీసు వెలుగు 140. మహాషపువక్త(సఅనం) పువవించారు : "ధని కుణ్ణి అహ్వానించి నిరుపేదల్ని కాదన్న వలీమా విందు అతి "'హేయమయిన విందు. అయితే ఎవరయితే వఠీమా అహ్వా నాన్ని స్వీకరించరో వారు అల్రావాను ఆయన నందేశ హరుణ్ణి. ధిక్కరించినట్లు.” (బుఖారి, ముస్లిం--అబూహురైరా) కులూ ఇవ్వలేక అటు మనుగడ సవ్యంగా సాగక కొంప నరకకూపంలా తయారవుతుంది. అయితే ఈ సందర్భంలో ఒక విషయం గుర్తుంచుకో వాలి. పురుషుడు సంపొదనాపరుడు లేక ఆసిపరుడయితే తనకు వీలయినంతమేరకు, తనకు కష్టం కలగనంత మేరకు అధికంగా మ్‌ చెల్లించడం, తద్వారా సీని సంతోష పెట్టడం ఉచితమే. ' ఇంతకు, ఏ రూపంలోనూ అతి వాదానికి గురికాకుండ్రా మధ్యే మార్గం అవల౦బించడమే ఇస్లాం నేర్పుతుంది. 140. వలీమా అంటే వివాహం జరిగిన తరువా వరుడూ కలిశాక చేసుకునే విందు. ఇది సున్నత్‌ సవాత వధువూ అనునర. ఖణీయమయిన పువక్త సంప్రదాయం అని తెలుస్తోంది. అయితే (శీమంకతుల్ని ఆవ్వోనించి సమాజంలోని బీదలను పిలువకపోవడం చాలా అసహ్యమయిన విషయం, ఇది ఇస్టాం చూపే సర్వ సమానతా భావానికి విరుద్ధం. ఈ హాదీసు ద్యారా మరో విషయింకూడా విదితమవుతుంది. విందు భోజనాన్ని ఏ సమంజసమమిన కారణమూ లేకుండా తిర; స్కరించడం క్షూడ్తా మహాప్రవక్త సంప్రదాయానికి విరుద్ధం.

“సామాజిక వ్యవస్థ 188 141. "'దెవపువ క్ష(నఅసం),"ఫానసిక్‌” జనుల విందు 'అహ్వానాన్ని స్వీకరించరాదని బోధించారు" అని ఇమ్రాన్‌బిన్‌ “హిసీన్‌(రజిఅన్‌) తెలిపారు. (మిష్కాత్‌) 142. ఒక వ్యక్తి మహాప్రవ క్ష(నఅనం) వద్దకువచ్చి “”దెైవపువక్తా ! నా సేవ, నద్బ్రువర్తనలకు అందరికంటే అధి "కంగా హక్కుగలవారెవరు *” అని అడిగాడు. 'నీ తల్లి అని -సమాధానమిబ్చారు మహా ప్రవక్ష (సఅసం). అతను తిరిగి అడిగాడు- "ఆ తరువాత ఎవరూ ? 'నీ తల్లి నమాధానం వచ్చింది. తిరిగి అతను "ఆ తరువాత ?"అని అడగ్గా, తిరిగి "నీ తల్లి అనే సమాధానం పఠికారాయన. అతడు మరో సారి "ఆ తరువాత ఎవరు ? అని అడిగాడు. అప్పుడు, "నీ 1ఉ1. “ఫాసిక్‌” అంటే అల్హాహ్‌ మరియు ఆయన సందేశ హరుని ఆజ్జల్ని తెలిసీ, బావాటంగా ఉల్లంఘించే వ్యక్తి అని, ధర్మా ధర్మాలను పాటించకుండా సిగ్గువిడిచి జీవించే వ్యక్తి అనీ భావం. ఇలాంటి వ్యక్తి ఏర్పరచే విందులో పాళొనడం దేవుని ఆజ్జల్ని ఉఊల్లంఘించేవారిని (పోత్సహించడంతో సమానం- అయితే అతని ఆహ్వానాన్ని మంచితనంతో సముచితంగా ఒక విశ్వాసి అవ లంబించవలసిన మృదువయిన వైఖరిలో కాదనాలి. ఏ సందర్భం లోనూ ఏదుటివాని హృదయాన్ని గాయపర్శే మాటను .నోటిద్వారా రానీయరాదనే నియమాన్ని గుర్తుంచుకుని మెలగాలి. 142. ఈ హదీను ద్వారా సంతానానికి తమ తల్లిదండ్రుల .1[1పాముఖ్యం, అందునా తల్లి అంతస్సు బాగా ద్యోతకమవుతాయి,

క హదీసు వెలుగు" న్‌! ళా తండ్రి, అ తరువాత బంధుత్వవు [క్రమంలో నీ సన్నిహితులు

ల చలం చన అని బదులు ఇచ్చారు పృవ క్ర మహనీయులు (సఅసం). , (బుఖారి, ముస్టిం-- అబూహురైరా

148. దైవ ప్రవక్త (సఅసం) ఒకసారి, "వా ఠె

ముక్కుకు మన్ను తగల” అని మూడు పర్యాయాలు రు "

చ్చారు. "ఎవరు వాడు, దైవపువక్తా!” అని ర క అక్కడున్నవారు. "తన తల్లిదండ్రుల్ని, వారిద్దరినో క్ష

వారిలో ఒక్కరినో, వృద్ధాప్యంలో గాంచి (వారి సేవ చేసి)

స్వర్గంలో 'ప్రవేశించని వాడు” అని ప కు రంయై

(నతినం). (ముస్లిం--అబూహురైరా).

ముమ్మూరు తల్లి 1పాముఖ్యాన్ని మహాప్రవక్త వ్యక్తపరచడంద్వారా-

సేవ, (పేమాభిమానాల దృష్ట్యా, తం[డికంటే తల్లి అధికం ఇని కలుస్తోంది. ఇదేమాట దివ్య ఖురాన్‌లోనూ ఉంది. లుక్మాన్‌ సూరాలో ఇలా (వవచించబడింది :

“మేము మానవుణ్ణి, తల్లిదండులపట్ల కృతజ్ఞతాపూర్వకంగా (పవరించేందుకు ఆదేశించాము. ఆతని త్రి అతన్ని అష్టకష్టాలు భరించి, తొమ్మిది మాసాలు గర్భంలో పెంచింది. అ తరువాత రెండేళ్ళషాట్స అతన్ని తన రక్థం (పాలు) ద్వారా పోషించింది.”

దీనిమూలంగానే విజ్ఞులు, ఆదరణ, వినయ విధేయతల మేరకు తండి బధికంగా అర్హుడనీ సేవదృష్ట్యా తల్లి సౌనమే

గొవ్పదనీ అభ్మిపాయవడ్డారు. న్‌ పకల. 'వాడి ముక్కుకు మన్ను తగల” అనేది అరబ్బి, నానుడి, తెలుగులో “వాడు పాడు గాను”, *వాడి కొంవ తగలడ”

సామాజిక వ్యవస్థ 185 14క. _అల్హాహ్‌, తల్లిదండ్రుల ఎడల దుష్‌ప్రవర్త నను, ఆడపిల్లల్ని నజీవంగా సమాధి చెయ్యడాన్ని మి,కె అధర్మమయిన కార్యాలుగా నిర్ణయించాడు. లోభత్న్వాన్ని, పిసినారితనాన్ని వారించాడు, వ్యర్థమయిన సంభాషణల్ని, అధికంగా పుశ్నించడాన్ని, ధనం వ్యర్థంగా వ్యయ పరచ డాన్ని తనకు అయిష్టమయిన కార్యాలుగా చెప్పాడు.” అని పువ క్త మహనీయులు (సఅనం) బోధించారు. అనే తిట్టు లాంటిది ఇది. అభాగ్యాన్ని, దురదృష్టాన్ని నూచి స్తుంది. తల్లి దం్యడడుల సేవ మనిషిని స్వర్గార్షతను కల్పిస్తుందని, తల్లి దండుల్లో ఏ ఒక్కరు ఉన్నా వారి సేవ చేసి తరించనివాడు దురదృష్టవంతుడనీ ఈ హదీసుద్వారా తెలుస్తోంది.

" శ్షేత్తీశ తల్లి దం్యడడుల ఎడల, (వర్తన సవ్యంగా లేకపోతే అది బిడ్డల్ని సజీవంగా వూడ్చిపెట్టే పాతకంతో సమాన మవుతుం దని ఈ హదికు వల ద్యోతకమవుతోంది.

అధికంగా పశ్చించడమంటే (గుచ్చి (గుచ్చి అడగటం అన్న మాట, తనకు తెలియని విషయాన్ని అడిగి తెలుసుకోవడం భావ్యమే, అయితే ఒక్కో విషయంలో యూదులు గోబలిని గురించి పశ్నించి చిక్కుల్లో పడినట్టు పడకూడదనీ భావం, యూదులు గోబలి సందర్భంలో (ప్రవర్తించిన తీరు బఖరా సూరాలో అభివర్హించటం జరిగింది. నేడుకూడా ధర్మాదేశాలను ఆచరించదలచనివారు. ఇలాంటి వ్యర్థ (ప్రశ్నలువేసి తప్పించుకో

హదీసు వెలుగు 136

145. హజ్యుత్‌ అబూ ఉఊసైద్‌ (రజి అన్‌) ఉల్లేఖ నం: మేము మహాషవక్త (సనం) సన్నిధిలో కూర్చొని ఉండగా ""బనూ సలిమ” తెగకు చెందిన వ్యక్తి ఒకతను ఆయన దగ్గరికి వచ్చాడు. అతను, "దెవ ప్రవక్తా! తల్లి దండ్రులు గతించిన తరువాత వారి ఎడల న్నాపై ఎదయినా బాధ్యత ఉంటుందా” ? అని అడిగాడు. అప్పుడు మహా పవ క్ర(సఅనం) ఇలా ఉపదేశించారు : "అవును ఉంటుంది వారి మోక్షం కొరకు, క్షమాపణ కొరకు దైవ సన్నిధిలో ప్రార్థించు. వారు వ్రాసిపోయిన ధర్మసమ్మతమయిన విల్లు పృకారం ఆచరించు... వారి బంధువుల పట్ట _పేమతో, దయతో మెలుగు. వారి మిత్రులతో గౌరవంగా మర్యా దగా పప్రవర్రించు.” (అబూదావూద్‌) తమ తు డానికి నాకులు వెదికేవాయి నమాజంలో మనకు తారసపడుత్రూనై

ఉంటారు. కేటీర్‌ తభ్ధి దం[డులు బ్రతికి ఉండగా వారి సేవ చెయ్యడం, వారిషట్ట గౌరవ మర్యాదలతో వ్యవహరించడం, వారిక్సి విధేయులుగా ఉండటమే కాక వారు గతించిన తరువాత కూడా సంతానంపై ఉన్న వ్వా హక్కును మహ్మాపవక్త ఈ హదీస్సుల బోధించారు. వారి మోక్షం, క్రమాభిక్షల వొరకు (పార్టించడం అన్హింటినీ మించిన హక్కు, విల్లు విషయంలో “ధర్మసమ్మత మయిన' అన్న ఆంక్షన్స గుర్తుంచుకోవాలి. _ తల్షి దండ్రులకు సంబంధించిన బంధువుల హక్కులు సంతానం పైకూడా కొన్ని

“సామాజిక వ్యవస్థ 187

146. అబూతు మైల్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : నే నొకసారి మహాప్రవక్త (సఅనం) ను 'జిహిరాాన" అనే చోట మాంసం పంచిపెడుతుండగా చూచాను. అప్పుడు ఓ మహిళ అక్కడికి వచ్చి మహాప్రవక్త సమోపానికి వెళ్ళింది. ఆమెను చూడగానే ఆయన (సఅసం) తన దుప్పటిని పరవగా ఆమె 'దానిమై కూర్చుంది. "ఎవరీమె అని నేనడగ్గా అక్కడున్న వారు, "ఈమె దడెవపువ క్తకు పాలిచ్చిన తల్లి(ఆయా)” అని "తెలిపారు. (అబూచావూద్‌)

మత/. హజుత్‌ అబూబకర్‌ కుమార్తె హజ్యుత్‌ అస్మా(రజిఅన్‌) ఉల్లేఖనం : ముస్రింలు, ఖురైషల మధ్య ఉంటాయి. ఆ హక్కుల నిర్వర్హ్సనలో నిక్కచ్చిగా కాక, కాస్త దయాభావంతో (పవర్సించాలని మహాప్రవక్త ఉద్బోధ. వారే లేనప్పుడు వారి మిత్రులతో నాకేమిటి? అని తలచకుండా గౌరవ మర్యాదలతో వ్యవహరించాలని సెలవిచ్చారు మహనీయ ముహమ్మద్‌ (సఅసం.

146. మహా(ప్రవక్షకు బాల్యంలో పాలుపట్టి పెంచిన దాది హలీమా ఈ హదీసులో (పస్తావించబడిన మహిళ్ళ. తన చిన్ననాటి దాదిని మహాప్రవక్త (సఇసం) సొంత తల్లివలే గార ఒ శా జ అర రా వంగా చూచేవారని ఈ హదిసుద్వారా వెల్లడి అవుతోంది. "వంటిమోది దుప్పటిని ఇతరులు కూర్చోడానికి పరచడం అరబ్బు “సంపిదాయంలో అత్యంత మర్యాద సూచకం,

147. (ప్రవక్త (శ్రేష్టులు (సఅసం) మదీనా వలస వెళ్ళిన

హదీను వెలుగు. 138 ఒడంబడిక జరిగిఉన్న కాలంలో ఓ రోజున నాకు పాలు పట్టిన తల్లి(ఆయా) నా వద్దకు వచ్చింది. అన్బటెకి ఆమె మ ఇస్టాం స్వీకరించలేదు. బహుదైవోపాననావస్టలోనే ఉంది. అప్పుడు నేను మహాపువక్ర(సఅనం)ను, "నా తల్లి (దాది) నా వద్దకు వచ్చింది. ఆమెకు నేనేమయినా ఇస్తానని ఆశిసోంది. నేనలా ఇవ్వవచ్చునా?” అని అడిగాను. దానికి ఆయన, “నిర్మాహమాటంగా ఇవ్వవచ్చు--ఇంకా ఆమెపట్ల (యపేమానురాగాలతో వ్యవహరించు.” అని బోధింఛారు. (బుఖారి, ముస్లిం) తరువాత జరిగిన యుద్ధాలలో తమకు కలిగన పరాభవాన్ని కప్పి పచ్చుకోవడాసికి, మక్కానాయకులు, దైవ పువకను జఇయన అనుచరుల్నీ హజ్‌ చేసేందుకు అనుమతించలేదు. అయితే అప్పుడు హుదైబియా అనేవ్రోట మక్కా వాసులకు మహాప్రవక్త (సఅనం)కు మధ్య యుద్ధవిరమణ ఒప్పందం కుది రింది. దానిదృష్ట్యా ఉభయ నగరాల మధ్య శాంతియుతంగా రాకపోక్రల్స (ప్రారంభమయ్యాయి. శ్ర హదీసులో (ప్రస్తావించ బడిన సంఘటన ఆ కాలం నాటిదే. తల్లిదం[డులు, ఇతర బంధువులు, చివరికి పాలిచ్చిన దాది అయినా స్పగ్ర ఇస్టాం స్వీకరించక పోయినా వారి ఎడల సాధ్రారణ- మానవీయ | పేమాన్సరాగాల (ప్రదర్శనలో, మంచి నడవడిలో ఎలాంటి ల్రోట్ట్స రానివ్వకూడదని త్ర హదీసు భావం.

సామాజిక వ్యవస్థ 189- 148, "బంధువుల ఎడల వారు చేసే మేలుకు. బదులుగా మేలు చెయ్యడం నంపూర్ణంగా "సిలారహ్మ్‌" అన. బడదు. ఉత్తమమయిన 'సిలారహ్మీ" ఏమిటంటే, బంధు: వులు ఒకనితో నంబంధాల్లు తెంపుకున్నా అతను మాతం వారితో తన బాంధవ్యాన్ని సపెంపొందించుకుంటూ వారి హక్కుల్ని నిర్వర్తిస్తూ ఉండాలి” అని దెవనందేశహరులు (సఅసం) ఉపదేశింవారు. (బుఖారి--ఇబ్ను ఉమర్‌) 1409. ఒక వ్యక్తి మహాహువక్ష(సఅనం) తో ఇలా- లా 148. బంధువులు, ఆపులు మనపట్ల మంచి నడవడిక కనబరచినందుకు గాను మనమూ వారిఎడల మంచిగా (పవర్ధించి నట్లయితే అందులో ఘనత ఏముందని? _ బంధువులు ఏ కార ణాలవల్హనయినా లేక నిష్కారణంగా నయినాసరే ఎంతసేపటికీ మనల్ని దూరంచేస్తూనే ఉన్న పక్షంలో మనం వారికి అంతే చేరు వవుతూ ఉండాలి. వారు మన విషయంలో తమ బాధ్యతల్ని వెక్వర్థించక పోయినా, మన హక్కును మనకు సవ్యంగా అందించ లేకపోయినా మనం మాతం వారి హక్కులనన్నింటిని నెరవేర్చ డానికి వారిపట్ట మన బాధ్యతల్ని నిర్వర్హించడానికి సిద్దంగా ఉండాలి ఈ నడత అలవరచుకోవడం సులభసాధ్యం కాదు__ అయితే మనిషి ఆంతర్భంలో పరమ్మప్రభువు [పసన్నత పొందే అకాంక్ష ఆయనపట్ల భయభక్తులు ఉన్నత స్థాయిలో ఉన్నట్టయితే. ఇది అసాధ్యమూ కాదు. 149. బంధువుల మధ్య ఒకరిపట్ట ఒకరికి కొన్నిహక్కులూ-

40 హదీసు వెలుగు నివేదించుకున్నాడు : '"దైవపువక్తా! మా బంధువులు కొంద “రున్నారు. నేను నాపె. తారసిల్లేవారి హక్కుల్ని నెరవేరుస్తూ

ఉంటాను, కాని వారు మాత్రం నా హక్కులను ఖాతరు చెయ్యరు. నేను వారిపట్ల ఎంత్తో మంచిగా (ప్రవర్తిస్తాను. వారు మాత్రం నా ఎడల చెడుగానే వ్యవహరిస్తారు. నేను వారితో సహనంగా ఓరిమితో మెలుగుతుంటాను, వారేమో వాతో మూర్థంగా ప్రవర్తిస్తారు.” అది విని మహాపువక్త (సఅసం), "సీ ప్రక్షర్హన సీవన్నట్లే ఉంటే నీవు వారి ముఖా న పులుముతున్నావు. నీవు ఇలాగే స్థిరచిత్రంతో సజలిినంతవరకు వారికి వ్యతిరేకంగా అల్లాహ్‌ స్పీక్సు “అవోయపడుతూ ఉంటాడు” అని అభయమిచ్చాడు. బాధ్యతలు నియమించింది ఇస్తాం. వాటిని నిర్వర్రించడంలో ; వి ్రయునా ఉపేక్ష చూపరాదు, “ముఖాలకు మసి వుల వాధ్యళ అరబీ నానుడి. పరాభవ సూచకం నీవు నీ వ్యవహర చేఏండగా వారు దానికి విరుద్ధమయిన రీత్తిల్రో ఆన్సి దీని షన పరలోకంలో పరాభవానికి కారణమవుతుంది మంచిగా వం, ఈ హదిసు ద్వారా తెలిసే మరో విషయం, “ఉంటుంది (వర్తించే వ్యక్తికి దైవ సహాయం నిత్యం తోడుగా అన్న యదార్థం.

సామాజిక వ్యవస్థ 14. భార్యల హకంాలు

150. తన తండి చెప్పినట్టు హకీం బిన్‌ ముఆ- వియా ఉల్లేఖించారు : 'మహాహవదక్త (సఅసం)ను నేను,. "మాలో ఒకరి ఛార్యకు తన భర్రపైగల హక్కు ఏమిటి?” అని అడగ్గా ఆయన ఈ విధంగా బోధించారు: "నీవు తిన్నది ఆమెకూ పెట్టాలి ; నీవు తొడిగినది ఆమెకు కూడా తొడిగిం చాలి. ఆమెను ముఖంపై కొట్టకూడదు ఏ ఆమెను శాపనార్థా' అతో తిట్టకూడదు ; ఆమెతో దూరంగామెలిగినా అదీ ఇంటి వరకే.” (అబూదావూద్‌).

151. అంబే అన్న పానీయాల్లో, కట్టు బట్టల్లో ఎలాంటి తజారతమ్యాన్నీ, అసమంజస వ్యత్యాసాన్నీ, ఆమెకు బాధ కలిగించే విధానాన్ని అవలంబించరాదు. మరో విషయం ఏమిటంటే భార్య ఒకవేళ అవిధేయతతో మొండిగా (పవర్ధిసే దివ్యఖురాన్‌ అదేశానుసారం ముందు అమెకు నచ్చజెప్పి, మంచిగా మలచు కునేలా [ప్రయత్నం చెయ్యాలి. ఆమె మారకపోతే తన పడకను “మాతం వేరుచేసుకోవాలి. ఐతే ఇంటిగుట్టు బయటికి పొక్కకుండా చూసుకోవాలి. అంతేగాని ఇంటి మాటల్ని గడపదాటనిప్వడం సంస్కారవంతుల తీరుకాదు. అప్పటికీ ఆమె తన ఇపఖరిని మార్చుకోకపోతే ఆమెను కొట్టవచ్చు. అయితే ఎంతో నాజూకు చోటయిన ముఖంపై కాదు, వేరేచోటకొట్టాలి. అందులోనూ అక్కసంతా (వెళ్ళగ్రక్కుకుంటూ “ఎముకలు విరిగేలా “వీవు.

142 హదీసు వెలుగు 5. లకిత్‌ విన్‌ నబ ఉల్లేఖించారు వ. నేను మహాప్రవక్త తో "నా భార్య నిత్యం దుర్భాషలాడుతూ ఉంటుంది” అని విన్నవించుకున్నాను. దానికి మహాప్రవక్త (సఅనం) "విడాకులిచ్చెయ్యి” అని అన్నారు. నేను, "ఆమె వల్ల నాకు సంతానం కలిగింది. ఎంతో కాలం వాటిది మా సహచర్యం ” అని చెప్పుకున్నాను. అప్పుడు మహాప్రవక్త (సఅసం) ఇలా ఉపదేశిందారు : "ఆమెకు మంచిని బోధించు. ఆమెలో మంచిని స్వీకరించే గుణమే "ఉంటే ఆమె నీ మాట కాదనదు జాగుత్త ! బానిసల్ని కొట్టి -నట్టు న్స్‌ భార్యను ఎన్నటికీ కొట్టబోకు [7 (అబూదావూద్‌) చిళ్లేలా" కొట్టడం గాయపరచడం అమానుషం అని కూడా వృ్వ్యం హదీసు ద్వారా తెలుస్తోంది.

11. _ “విడాకులివ్వ"” మని మహాపవ క్ర చెప్పినమాట మూ మన_ఫ్రత్వం రీత్యా భావగర్భితమూ అయింది. ఆ ౨ తన భార్య పట్టగల [పేమానురాగాల వైి॥ వ “.మహావ్రవ క్ర(సలసం ప తలని ఉంటుంది. నయం అం “అలా అనగాన ఆవ్య క్రి ఉలిక్కిపడి నాభావం అదికాదు, అన్నట్లు సంజాయివ్న చెవ్పుకున్నాడు, ఆ తరువాత మహాపషువ క్ష చేసిన ఉపదేశంల్రో ఇమిడి ఉన్న భావం ఏమిటంటే, చిన్న చిన్న విష యాల ఫ్రై కంగారుపడి భార్యాభర్హల అనుబంధానికి భంగం కలిగిం చేలా వ్యవహరించరాదు. మరో విషయమేమంబే ఇసాంక్రు పూర్వం ఉన్న బానిసల వ్యవస్థలో వారిని వాది యజమానులు

సామాజిక వ్యవస్థ .

152. మహా పువక్త (నఅనం) ఒకసారి, "ఇదో జ్యాగత్త ! అల్లాహ్‌ దాసీలను కొట్టరాదు.” అని హెచ్చరిం వారు. కొంత కాలానికి హజ్రత్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌) దైవ పుూవక్ష్త(సఅసం) వద్దకు వచ్చి, "మోరు ఆ విధంగా ఉఊఉపవదే శించిన కారణంగా భర్తలు భార్యల్ని శిక్షించడం బొత్తిగా “మానేశారు. అందువల్ల స్త్రీలు భర్త ల్ని ఖాతరు చెయ్యడం లేదు," అని చెప్పుకున్నారు. అప్పుడు మహాపవువక్ష(నఅసం) అవసరమయితే కొట్టే అనుజ్ఞ నిచ్చారు, అ తరువాత మహా పువక్త నతీమణుల వద్దకు మహిళల బృందం ఒకటి తమ భర్త లు కొట్టడం పట్ల ఫిర్యాదు చేశారు. అప్పుడు మహా పువక్త (సఅనం) ఇలా బోధించారు ;: “మా ఇంటి వారి వద్దకు బాలా మంది మహిళలు తమ భర్తల (ప్రవర్రనను గురించి ఫిర్యాదులు తెచ్చారు. మిలో అలా (ప్రవర్తించే వారు ఏ మాతం మంఛివారు కారు.”

(అబూదావూద్‌--ఆయాస్‌ విన్‌ అబ్దుల్లాహ్‌) చావబాదేవారు. అదొక అవమానుషమయిన చర్య. ఆ నిధంగా -పరిచారికలనయినా భార్యలనయినా కొట్టకూడదని మహాపువక్ట -(సఅనం) బోధించారు.

152. అల్హాహ్‌ దాసీలు అంటే స్త్రీలు, భార్యలు అనిఅర్థం. ఈ హదీసు ద్వారా కొన్ని ఇతర హదీసుల ద్వారాను, మహిళలు తమ సమస్యల పరిష్కారం కోనం సామూహికంగా (పతినిధివర్గం రూపంలో మహాపువ క్త్ష(సఅసం) సతీమణుల వద్దకు వెళ్ళేవారని,

144 హదీసు వెలుగూ 158. "ఒక మోమిన్‌(విశ్వాసి) మోమినా (విశ్వాను' రాలు) అయిన తన భార్యను అనహ్యించుకోకూడదు. అమె. లోని ఏదయినా ఒక గుణం తనకు నచ్చకపోయినా ఇంకౌ ఎన్నో ఇతర గుణాలు తనకు పసందు కావచ్చు.” అని దైవ. సందేశహరులు (సఅసం) [ప్రబోధిందారు, (ముస్టిం--అబూహురైరా )* 154. అమ్‌ బిన్‌ అహ్వస్‌ జషమి ఇలా ఉల్లేఖం. చారు: మహాపువక్త (సఅసం) హజ్జతుల్‌ వదాలో ప్రసంగిస్తూ ఊండగా _ నేను విన్నాను. ఆయన ఆఅ (ప్రసంగంలో అలా చెయ్యడంలో తప్పులేదని కూడా తెలుస్తోంది. మహిళలకు బాధకలిగించే విధంగా శిక్షించడం ఉచితం కాదని మహనీయుని (బోధనా సారం. 158. దీని భావమేమంటే భార్య అందంగా లేకపోయినా,. మరోవిధంగా ఆమెలో లోవం, కొరత ఉన్నా కేవలం శఈ కార ఇంచేత తక్షణం ఆమెతో తెగతెంవులు చేసుకునే ఆలోచనచెయ్య కూడదు. ఒక త్త కొన్ని విధాలుగా లోపభూయిష్టమయిన దయినా మరెన్నో విధాలుగా తన భర హృదయాన్ని చూరగానగలదు. అయితే అమెకు అఆ అవకాశం కల్పించాలి. ఆమెలోని కేవలం ఒకే లోపం వల్ల ఆమె పట్ట సదా ద్వేషం కలిగి ఉండటం నమంజసంకాదు. మేల్‌ హజ్జతుల్‌ వదా (పసంగంచాలా ముఖ్యమయింది.. చాలా (పఖ్యాతి గాంచింది కూడా, అది మహాప్రవక్త అంతిమ

సామాజిక వ్యవస్థ 145 తొలుత దైవస్తోత వచనాలు పలికారు. పిదప మరెన్నో విషయాలు ఉపదేశించిన మొదట, ఇలా సెలవిచ్చారు, "ప్రజ లారా ! బాగా వినండి, ప్రీల పట్ట ఉత్తమరీతిలో (ప్రవర్తిం చండి, ఎందుచేతనంటే, వారు మో అధీనంలో ఉన్నారు వారు బాహాటంగా అవిధేయతకు పాల్చ్పడినప్పుడే వారి పట్ల కాన్త కఠినంగా వ్యవహరించవచ్చు. అలా చేసినా వారు మాట వినకపోతే వడకల్లో వారికి దూరంగా ఉండండి. అంతగా కొట్టడమే అనివార్యమయితే, వారు గాయపడకుండా కాస్త కొట్టవచ్చు. అప్పటికీ వారు మో మాటను వినక పోతే, వారిని, ఏ విధంగానయినా సరే ఏడిపించాలన్న ఉథధ్ధేశ్యంతో సాకులు వెదక్కండి. బాగా వినండి, మో భార్యల హక్కులు కొన్ని మాపై ఉన్నాయి. మో హక్కులు కూడా కొన్ని వారిమైనా ఉన్నాయి, వారిపై ఉన్న మో హక్కులు ఏవంటే, మోరు ఇష్టవడని వారిని మో నేలమై అడుగుపెట్టనివ్వకూడదు. మాకు ఇష్టం లేనివారిని మో గడప _ తొక్కనివ్వరాదు- ఇంకా, వినండి; మాపై ఉన్న వారి హక్కు ఏమంటే, హజ్‌ యాత గనుక ఆయన (సఅసం) అందులో అనేకమయినే మౌలిక విషయాలను (పస్తావించారు. ఎన్నో ముఖ్యవిషయా లను విశదీకరించారు. ఈ హదీిసులో కేవలం ఒక విషయాన్ని మామే (స్తావించడం జరిగింది. అంత ముఖ్యమయిన (పనం గంలో స్ర్తీల విషయాన్ని చేర్చడాన్ని గమనిస్తే మహిళల నహజ (10)

శతం హదీను వెలుగు మోరు వారికి సమృద్ధిగా అన్నపానీయాలు, వస్త్రాలు సమ కూర్చాలి.” (తిర్మిజి)

155. "మనిషి పరలోకంలో సత్ఫలితం పొందే ఉధ్ధేశ్యంతో తన ఇంటివారిమై ఖర్చు చేస్తే, అది అతని "నదకా”' (మంచి చానం)గా వరిగణించబడుతుంది.” అని ప్రబోధించారు మహాషృవ క (సఅసం).

(ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌ - అబూ మస్‌ ఊద్‌ బద్రి

156. దైవ సందేశహరులు (సఅసం) ఒకసారి ఇలా ఊఉపటేశించారు, "మనిషి పావం చేసినవాడవడానికి, తాను న్‌శననననతక కకక మయిన, సమంజసమయిన హక్కుల పట్ల మహాప్రవక్త ఎంతగా (ద్ద వహించేవారో తెలుస్తోంది.

157. “దానం” అనేది నిత్యం ఇతరులకే చెయ్యబడుత్తుం దని సాధారఖ భానం. అయితే మనిషి ధర్మబద్ధంగా సంపా దించి ధర్మసమ్మతంగానే తన ఇంటి వారి కొరకు ఖర్చు చేస్తే అది కూడా దానంతో సమానమని, అంటే పుణ్యఫలాన్ని ఇసుందని ఈ హదిసులో మహాపువ క్ర బోధించారు, తన భార్యాపిల్లల కొరక్త భనం వెచ్చించడం మనిషి కనీన బాధ్యత. అయితే అందుల* కూడా పుణ్యసముపార్టన జరగటం విశ్వాసి భాగ్యం |

158. పాపం అంజీ ఏవో కొన్ని నిర్జీతమయిన చెడుతే కాదు. మనిషి తన బాధ్యతను విన్మరించి, తన అండన (బతికే వారిని నిర్హక్ష్యంచేసి గొప్పగొప్ప ధర్మనిష్ట కార్యాలు చేసినా, మవి భయభక్తులు కలవాడిగా లోకందృష్టిలో వ్యవహరించినా అతడు

సామాజిక వ్యవస్థ కక్ష? -ఎవరినయితే పోషించవలసి ఉందో వారిని వదలివెయ్యడం ఒక్కటే వాలు”. (అబూదావూద్‌--అబ్ధుల్లా విన్‌ ఉమర్‌)

157. "ఎవరికయినా ఇద్దరు భార్యలుండి, అతడు _వారి హకుల్ని న్యాయంగా, నమానంగా, నమంజనంగా

-నిర్వర్రించకపోతే, తీర్చుదినాన అతను తన సగం దేహం

కోల్పోతాడు, అదే స్థితిలో లేవివస్తాడు.” అని మహాప్రవక్త

వెప్పినట్టు అబూహురెరా ఉలేఖించారు. (తిర్మిజి) క్‌. మాల న. / అల్ల

వర్త హఠం

158. మానవ మహోపకారి (సఅసం) ఒకసారి =-ఇలా ఉవదేశింవారు ; "స్త్రీ అయిదు వేళలా నమాజ్‌ పాపం చేస్తున్నాడనేందుకు తనవారిపట్ట అతని ఉఊపేక్షాభావమే చాలు అని మహాపువక్ష ఉపదేశానికి అర్థం.

159. అతడు సగం దేహంతో రావడానికి కారణమేమంటే అతడు ప్రపంచంలో ఏ భార్య హక్కులనయితే సరిగ్గా నిర్వ ర్హించలేదో ఆమె అతని “అర్ధాంగి” కదా, తన సగం దేహాన్ని అతడు పుపంచంలోనే తెగ్గొట్టుకుంటే అతనికి పరలోకంలో పూరి దేహం ఎలా ప్రొప్తమవుతుంది ?

160. ఒక ముస్టిం పాటించవలసిన కనీసపు విధుల్ని నిర్వర్తిస్తూ తన భర్హను ప్రుసన్నుడుగా ఉంచిన స్హ్రీ స్వరంలో నిరా

రు టంకంగా యభేచ్భగా ప్రవేశించగలదంటే స్త్రీ వురుముల సత్సం

148 హదీను వెలుగు- చేస్తూ, రమజాన్‌ నెలలో ఉపవాసాలు పాటిస్తూ, తన శీలాన్ని కాపాడుకుంటూ భర్త పట్ట విధేయతతో మసలు కుంటూ ఉంటే, ఆమె పరలోకాన స్వర్ష ద్వారాల్లో తనకు ఏది ఇష్టమయితే దాని ద్వారా ప్రవేశించవచ్చు. (మిష్కాత్‌-- అనస్‌). 159. మహాషృవక్షను ఎవరోఅడిగారు, "ఊత్తమ మహిళ ఎవరు” అని. దానికి మహాప్రువ_క్ర(సఅసం) ఇలా "సెలవిచ్చారు ;: "ఏ మహిళయితే, భర్త తన వెవు చూసి నప్పుడు అతన్ని (ప్రసన్నం చేస్తుందో, ఎవరయితే అతను. ఏదైనా చెయ్యమన్నప్పుడు ఎదురుచెప్పకుండా అతనికి విధే. యతను కనబరుస్తుందో, ఇంకా, ఎవరైతే తన విషయంలో,. తన సొత్తు విషయంలో తన భర్త మనస్సు నొప్పించే వైఖరి నవలంబించకుండా ఉంటుందో ఆమే ఉత్తమ మహిళ” (నసాయి- అబూహురైరా) బంధానికి ఇహపరాల ఉభయ లోకాల దృష్ట్యా ఎంత గొప్ప (పాముఖ్యముందో ఆఅఆవగత మవుతూనే ఉంది. ఈ పాము ఖ్యాన్ని అర్థం చేసుకోకపోవడం మూలానే అనేక కుటుంబాలు విచ్చిన్నమయి ఇహమూ పరమూ రెంటిని కోల్పోతున్నాయి.

159. భర సంతోషమే తన సంతోషంగా, భర ఆజ శిరోధార్యంగా మనలుకోవడం, తన నర్వస్వాన్నయినా, తన సాంక్‌ అన్తిపాస్తులనయినా, ఇంటి యజమానురాలిగా తనకు భర అవ. జెప్పిన సాత్తునయినా, తన జీవన సహచరునికై సంశయరహాతంగా

-సామాజిక వ్యవస్థ 149

160. హాజుత్‌ అబూ సయీద్‌ ఖుది (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు ; "మేము ఒకసారి మహావువక్త (నఅసం) సన్నిధిలో ఉపవిష్టలమయి ఉన్నప్పుడు ఒక మహిళ ఆయన వద్దకు వచ్చి "నా భర్త సఫ్‌వాన్‌ బిన్‌ ముఅత్రిల్‌, నేను .నమాజ్‌ చేయడాన్ని నహించరు ; నన్ను కొడతారు. నేను శోజాపాటిప్తే దాన్ని విరమించమంటారు. స్వయంగా ఆయన పరిస్థితి ఎలా ఉందంటే, పొద్దు పొడవక మునుపు లేవరు, "ఫజ్‌ నమాజ్‌ చెయ్యరు.” అని చెప్పుకుంది. అప్పుడు నఫ్‌ వాన్‌ అక్కడే ఉన్నారు. భార్య ఫిర్యాదును గురించి దైవ (ప్రవక్త నఫ్‌వాన్‌ను అడగ్గా ఆయన ఇలా సంజాయిషీ చెప్పు త్యాగం చెయ్యడంకన్నా ఉత్తమ ప్రమాణం, సహేతుకమయిన “ఆదర్శం మరొకటి కాగలదా ? మహాప్రవక్త ఒక ఆదర్శ మహిళ -యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు మూడు ముక్కల్లో చెప్పేశారు.

161. ఈ హదిసుద్వారా అనేక విషయాలు ద్యోతకమవు “తున్నాయి.

_. (1) హదిీసులో (ప్రస్తావించబడినద్వాని పుకారం భార్యలు “ఫర్ట్‌” (విధి నమాజులు చెయ్యడంలో సుదీర్హమైన సూరాలు పఠిం చడంలో కాస్త తమ భర్తల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని మరీ మెలగాలి. అయితే స్త్రీలను ఫర్ట్‌ నమాజ్‌ను వారించే -అధికారం పురుషులకు ఏ మాతం లేదు. నఫిల్‌ (అదనవు) “నమాజ్‌ విషయంలో మాతం స్రీలు తమ భర్తల ఇష్టాన్ని, అభి య్జైన్ని గమనించి మసలుకోవడం అవసరం, =

150 హదీసు వెలుగు. కున్నాడు. "దైవ పువక్తా ! నమాజ్‌ చేయడాన్ని సహించక హోవడంలోని యదార్థమేమంటే, ఈమె రెండేసి సూరాలు పరఠిస్తుంది. నేను వారిస్తూ ఉంటాను.” అది విని మహా పవ క్త ఆమెతో--- "ఒకే సూరా వాలు” అని సెలవిచ్చారు. సఫ్‌వాన్‌ ఇంకా ఇలా చెప్పారు: "రోజా విరమించడంలోని వాస్త వం ఏమిటంటే, ఈమె పతిదినం రోజా పాటిస్తూనే

ఊంటుంది.నేనా యువకుణ్ణి, నిగహించుకోలేను. దానికి మహా పువక్త (సఅసం) ఇలా బోధించారు ; "ఏ మహిళ అయినా _తన భర్త అనుజ్ఞలేనిదే రోజా పాటించరాదు.”తరువాత సఫ్‌ వాన్‌, "సూర్యోదయం అయ్యాక నమాజ్‌ చెయ్యడం గురించి న (2) ఈ హదిసులో పుస్తావించబడిన రోజుకూడా నఫిల్‌ (అదనపు) రోజా అనే తెలుస్తోంది. ఎందుకంటే ఫర్డ్‌ (విధి) రోజును వారించే అధికారం కూడా ఎవరికీ లేదు నుహిళ్ళల్రు తమ భర్తల ఇష్టాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని నఫిల్‌ రోజాను పాటిం చాలి. అవసరమైతే నఫిల్‌ రోజాను భగ్శపరచవచ్చుకూడా. (8) నఫ్‌వాన్‌ ప్రాతఃకాలవు నమాజ్‌ చేసేందుకు ఆలస్యం చెయ్యడంపట్ల ఫిర్యాదుకు కారణమేమంటే సఫ్‌వాన్‌ బిన్‌ ముఆత్రిల్‌ కుటుంబంవారు రాత్రుల్లో తోటలకు, పొలాలకు నీరు కట్టి రాత్రిలో అత్యధిక భాగం ఇలాంటి కాయకష్టాల్లోనే గడిపే వారు. వీరు ఫజ్‌9 నమాజ్‌వేళకు మేల్కొనడం సాధ్యపడని విషయమని కెల్పమవుతూనే ఉంది. నఫ్‌వాన్‌ బిన్‌ ముఅతిల్‌ ఉత్తమశ్వేణికి చెందిన సహచరుడు. ఆయన ప్రాతఃకాలవు.

సామాజిక వ్యవస్థ 151 నిజమేమంటే,. మా వంశంలోనివారు పొద్దుపొడవక మునువు మేల్కొనలేరన్నది జగద్విదితమే” అని విన్నవించుకోగా 'దైవవువ క్ష(సఅనం) ఈ విధంగా బోధించారు : "అయితే, సఫ్‌వాన్‌ మేల్కొనగానే నమాజ్‌ చెయ్యడం అలవరచుకో.” (అబూచావూద్‌)

• 161. ఎజీద్‌ కువ్నూరై అస్మా ఉల్లేఖించారు: "నే నొకసారి నా నమ వయస్కులైన తోటి అమ్మాయిలతో కలసి కూర్చొని ఉండగా మహాపువక్ట (నఅసం) అటుగా వెళ్ళారు. ఆయన మమ్మల్ని నలాంచేసి ఉపదేశించారు : "మందిగా పువర్తించే భర్తల పట్ట కృతఘ్నతతో మెలగకండి.” ఇంకా, ఇలా సెలవిచ్చారు, "మిలో ఎవరయినా ఒకరు తమ తల్లి దండ్రుల ఇంట చాలా కాలం వరకు కూర్చుండి పోవచ్చు. తరువాత దైవం ఆమెకు పతిని ప్రసాదిస్తాడు, అతని వల్ల ఆమెకు సంతానం కూడా కలుగుతుంది. ఆ తరు ప్రార్థన పట్ల అశంద్ధ వహిస్తారని అనుమానపడటానికి ఆన్కారం లేదు. ఇలా యాదృచ్చికంగానే జరిగిఉంటుంది. రాతిి ఆల స్యంగా న్మిదపోవడం మూలానా, తెల్లారి లేవలేక పోవడంవల్సనూ, ఎవరూ లేపకపోవడం చేశనూ ఆయన ఆ ప్రార్థన చెయ్యలే కో పోయి ఉంటారు. అందుకే మహాపవక్త కేవలం “మేల్కొన గానే నమాజ్‌ చెయ్యి” అని చెప్పి ఆ(గహించకుండా వదిలేశారు.

161. స్రీలు సాధారణంగా ఎంత బాగుపడినా కృతఘ్నతా ధోరణికి లోనయ్యే ఆస్కారముంటుంది. ఈ హదీసులో మహా

152 హదీసు వెలుగు వాత ఎప్పుడైనా మాటల సందర్భాన ఏదో మాటమై మాట -పెరిగి అతనితో వాదులాడుకుంటుంది ఆమె. అప్పుడు కోపావేశంలో ఆమె, అతనితో, 'నీ వల్ల నేను ఏ సుఖానికీ నోచుకోలేదు. నా కోసం మేలయినదేది నీవు చెయ్యలేదు" అని కూడా అంటుంది. (ఆల్‌ అదబుల్‌ మఫ్యుద్‌)

162. హజత్‌ సౌబాన్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖనం :

మేము దైవపువ _క్తతో పాటు ఒకసారి ప్రయాణం చేస్తూ ఉండగా, "ఎవరయితే బంగారు, వెండిని కూడబెడతారో, దాన్ని దైవ మార్గంలో ఖర్చుపెట్టరో వారిని, ఆ (ప్రళయ) దినం లభించే బాధాకరమయిన శిక్షను గురించి 'హెచ్చరిం కతన నా న న వప క పువక్త స్రీ జీవతంలో, అమ పట దైవం చూపే కరుణాను (గ్రహాల్ని ఎత్తి చూపెడుతూ ఈ దురలవాటుకు దర్చణంపటై చూపారు. స్రీలు అబలలవడం చేతనూ సున్నిత మనస్కు లవడ చేతనూ చిటికెడు బాధ కలిగినా వుభ్రైడు వ్యధ వ్య క్రపరుసార్రు. గతంలోని నుఖాన్ని మరచిపోతారు. శ్రీలు ఈ దురలవాటుక్తు లోనవకూడదని ఇందులో బోధించబడింది.

162. త్ర హదినులో ప్రస్తావించబడిన ఆయత్‌ దివ ఖుర్‌ ఆన్‌ ల్రోన్సి 8వ సూరా, *తాబా'లోని 845వ ఆయత్‌. క్‌ చెయ్యబడే సంసల + ల ఫొ భావంతో

సై వాంఛనీయం. ఇంకా ధర్మపరాయణు డయిన తన భర్తకు ఎదు కయ్య్యే కష్టనష్టాల్గ్టో ఓరిమితో సహక్ర్షరించి

ఎసౌమాజిక వ్యవస్థ 1539 ఇండి.” (అనే ఆయత్‌ అవతరిందింది. అప్పుడు కొందరు “సహచరులు, "ఇది వెండి, బంగారు కూడబెట్టడాన్ని గురించి అవతరించింది. దీని వల్ల వీటిని కూడబెటడం అవాంఛభ !

“నీయమని తెలిసింది. అయితే ఏ సంపద సిరి రూపంలో -శుభకరమవుతుందో తెలిస్తే దాన్నే కూడబెట్టేవాళ్ళం” అని చెప్పుకున్నారు. అప్పుడు ఆయన ఇలా బోధించారు, “అన్నిటికంటే (శేష్టమయినది దైవ నామనంన్మరణ చేసే జిహ్వ, దైవ కృతజ్ఞతతో నిండిన గుండె, ధర్మవథంలో పతికి తోడ్పడే నుగుణవతి అయిన నతి.”

(తిర్మిజి)

168. మహా పువక్ర (నఅనం) ప్రబోధించారు : “"మాలో వుతి వ్యక్తి బాధ్యతాయుతుడయిన నంరక్షకుడే" .మో నంరక్షణలో ఉండే వారిని గురించి మాలో (ప్రతి -వ్యక్తిని (ప్రశ్నించడం జరుగుతుంది. పాలకుడు కూడా ధర్మపథాన పురోగమించడంలో అతనికి తోడుగా, అండగా నిలుస్తూ, అతని దారికి అడ్డంకులు సృష్టించని భార్య వాస్త -వానికి అల్లాహ్‌ అనుగహించిన అవూర్వమయిన కానుక.

168 ఈ హదీస్‌ ప్రృకారం సమాజంలోని పుతివ్యక్తి అతడు ఏ స్ధితిలో ఉన్నా ఏదో ఒకవిధంగా ఎవరికో ఒకరికి బాధ్యుడు? ఇతరులపట్ట జవాబ్‌దారు అని తైలుసోంది* ఇందులో (ప్రస్తుతం స్త్రీ తన భర్త ఇంటికీ అతని సంతానానికి సంరక్షకురాలు అనే భావం గమనిం చదగ్గది, దీనిద్వారా తెలిసే

+54 హదీసు వెలుగూ- పాలిత 1పజల సంరక్షకుడే ; పురుషుడు తన ఇంటి వారికి సంరక్షకుడు ; స్త్రీ తన పతి గృహానికి అతని పిల్లలకూ సంరక్షకురాలు ; ఇంకా సేవకుడు తన యజమాని ఆస్తికి. సంరక్షకుడు. అంటే మోలో పతి ఒక్కడు సంరక్షకుడే, చాధ్యుడే. మా సంరక్షణలో ఉన్నవారి పట్ల మిలో పుతి ఒక్కరినీ అడుగబడుతుంది.” (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌--ఇబ్ను ఉమర్‌) సంతానం పట్ల తళ్లిదండుల బాధ్యతలు

164. "తండ్రి తన సంతానానికి బహూకరించే- ఒక విషయమేమంటే, భర్తపై తన భార్యకు కేవలం అన్నపానీ యాలు సమకూర్చే బాధ్యతేకాక ఆమె ధార్మికస్థితిని, నైతికతను పరిరక్షించే భారంకూడా ఉంది, అయితే భార్య బాధ్యత రెండిం తలు. ఆమె ఉన..భర్త _.ఇంటిపై, సామ[గిపె నిఘా ఉంచటమే కాక అతని సంతానాన్ని నుశిక్షితులుగా చేసే (పత్యేక బాధ్యత కూడా ఆమెపై ఉంది. ఎందుకంటే, భర్త జీవనోపాధి సము పార్టనలో, తరచుగా ఇంటిబయటే ఉంటాడు. పిల్లలు తమ తల్లికే బాగా అలవాటయి ఉంటారు. అందువల్ల పిల్లలపోషణ, బాగోగులు విచారించడంతోపాటు వారి సంరక్షణ, వారికి విద్యా

బుద్దులు చెప్పే ద్విగుణబాధ్యత వాళ్ళ తల్లిపై పడుతుంది. 104, తల్లిదండులు తమ సంతానానికి ఎన్నో కానుకలు బహూకరిస్తారు, | ఆస్తిపాస్తులు, డబ్బూ దస్కం, పదవీ

సామాజిక వ్యవస్థ 155) వాటంతటిలో గేఘ్రమయిన కానుక ఉత్తమ చదువు సంస్కా. రాలౌ అని దెైెవపవక్ర(సఅనం) బోధింబారు. (మిష్కాత్‌--సయీద్‌ బిన్‌ ఆస్‌) 165. మహా పువక్త (నఅనం) ఆదేశం: "మి* సంతానం ఏడేళ ఇ (పాయానికి రాగానే వారిని నమాజ్‌ చెయ్య. . డానికి ఆదేశించండి. వాళ్ల వదేళ్ళ వయనుకి చేరుకోగానే... నమాజ్‌ కై వారిని కొట్టండి. ఈ వయనుకి వచ్చిన తరువాత. వాళ్ళ పడకల్ని వేరుచేసి వేయండి.” హోదాలు, సమాజంలో స్తానం ఇత్కాది ఎన్నో భౌతికవిశేషాలు సంతానానికి తల్పిదం,డులద్వారా లభిస్తాయి. అయితే మహ 1పవక్ష బోధనవల్హ తెలిసేదేమంటే, ఉత్తమ విద్యాబుద్దులు.. సంస్కారవంతమైన నడవడే అసలు విలువైన కానుక. ఎందు కంటే సుగుణాలు, సత్పంస్కారాలే లేకపోతే అస్తి, ధనం, స్దానం అన్ని ఎంతోకాలం మనలేవు. . గొప్ప ధననంపదలు లేకపోయినా విద్య, నంస్కారం, నద్భృ్వవర్రన లాంటి సంపదలుంటే అవి ఇహ- పరాల్హో సమస్తాన్నీ సముపార్దించి పెడతాయి.

165. ఈ హదీనుద్వారా తెలిసేదేమంటే పిల్లలు ఏడేండ్ర. వయసుకు రాగానే వారికి నమాజ్‌ చేసే పద్ధతి నేర్చి నమాజ్‌ చేయ డానికి తాకిదుచెయ్యాలి. ఆ తరువాత పదేండ్ల పాయం రాగానే. వారు నమాజ్‌ చెయ్యకపోతే వారికి నచ్చజెప్ప పుయత్నించాలి.. వినకపోతే, అవసరమయితే కొట్టవచ్చుకూడా. వారు నమాజ్‌ చెయ్యకపోవడం మో కోపానికి కారణమవుతుందని వారికి విశదం. కావాఠలి. మరో ముఖ్యవిషయం ఏమంటే వారి పడకలు వేరు

శకం హదీను వెలుగు 166. ప్రవక్త మహనీయులు సెలవిచ్చారు : “క్వునిషి చనిపోయినప్పుడు అతని ఆచరణ అంతమయి పోతుంది. అయితే మూడు రకాల ఆచరణలు మటుకు 'అలాకౌదు. వాటి పుణ్యఫలం మనిషి చనిపోయిన తరువాత కూడా అతనికి లభిస్తూనే ఉంటుంది. ఒకటి 'సదకా :జీరియా” రెండు, ప్రజలకు ఉపయోగపడుతున్న జ్ఞానం, మూడు, అతనికోసం దుఆ చేసే ఉత్తమ సంతానం.” (ముస్లిమ్‌, అబూహురైరా) ఇయ్యాాలి. పతి ఒక్కరికి వేరుపడక ఉంచడం చాలామంచిదే. “అయితే పదేళ్ళలోపున పిల్లలకు సౌకర్యం లేనిచోట ఒకే పడక వేసినా, లేక పడక దగ్గరగా వేసినా ఫరవాలేదు. కాని పదేళ్ళ "తరువాత పడక వేరుగా ఎడంగా వెయ్యడం అవసరం.

188. ఆచరణ అంతమనడమంటే అసలు జీవితం ఓ ఆచరణా వ్యవధిగనక ఆ వ్యవధి ముగుస్తుందన్న మాట. దానికై మనిషి కావాలనుకున్నా ఆచరణచేసే ఏ అవకాశమూ మిగలదు, “అలాంటి పరిస్థితిలో అతను [బతికుండగా చేసిన మూడు వనులు అతనికి పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయి. *“సదకా వారియా” అంటే చాలా "'కాలంవరకు ఉపయోగకరంగా ఉండే ధర్మకార్యమన్నమాట కాలు వలు (తవ్వించడం, బావులు (తవ్వించడం, [ప్రయాణీకులకు “స్యతం కట్టించడం, లేదా పాఠశాలలో పుస్తకాలు ధర్మం "చెయ్యడం ఇత్యాదివన్నీ ఈకోవకు చెందినవే. ఎంతకాలంవర శయితే (ప్రజలు ఆ ధర్మకార్యంద్వారా ప్రయోజనం పొందుతూ:

సామాజిక వ్యవస్థ 157

167. అబ్దుల్లా బిన్‌ అబ్బాన్‌ ఉల్లేఖనం [ప్రకారం (ప్రవక్త మహనీయులు ఇలా సెలవిచ్చారు: "ఏవ్యక్రి అయితే ఓ అనాథకు తనతోపాటు ఉంచుకుని భోజన పానీ. యాలు పెడతాడో (పోషిస్తాడో) నిస్సందేహంగా అతనికి. ఉంటారో అంతవరకూ అతనికి దాని పుణ్యఫలం లఅభిన్తూనే. ఉంటుంది.

అలాగే అతను ఎవరికయినా జ్రానబోధన వేసినా లేదా థార్మిక [(గంథాలు, ఉపయోగకరమయిన (గంథాలు (వాసిపెట్టినా- వాటి పుణ్యఫలంకూడా అతనికి లభిస్తూ ఉంటుంది.

అతనికి మరణానంతరంకూడా పుణ్యఫలం సంపాయించి* పెట్టే మూడవ అచరణ అతను తన సంతానానికి తొలినుండే ఇచ్చిన నుశిక్షణు. అతని పుయత్నంవల్ల సంతానం దైవంపట్లః భయభక్తులు గలవారుగా, ధర్మనిష్టాపరులుగా రూపొందినందుకు. ఆ నంతానం [పవంచంలో (బతికి ఉన్నంతకాలం, వారు మంచి. పనులు చేస్తూ ఉన్నంతకాలం అ నసత్కర్మల పుణ్యఫలం వారి తం[డికీ లభిస్తూఉంటుంది. పెగా సంతానం సదాచార సంపన్న “మయింది గనక వారు తండఢడికైై దైవాన్ని నదా (పార్ధినూ ఉంటారు కూడా.

167. అనాధ బాలబాలికలకు తమతోపాటు భోజన పానీ యాలు పెట్టి పోషించడం పుణ్య[ప్రదమయిన కార్యమనడంలో నందేహమే. లేదు, అలాగే ఒక వ్యక్తికి ఆడసంతానమే అధిక మయిన పక్షంలో అతను వారిపట్ల దురుసుగా, అసహనంగా [పవ ర్హించరాదు. వారిని సంవూర్షంగా సంరక్షైంచాలి, పోషించాలి.

కక హదీసు వెలుగు అల్లాహ్‌ న్వర్గం విధిగా (పసొదిస్తాడు-- అతను ఏదయినా “రి ఓ . క్షమ్మార్లం కాని అపరాధం చేస్తేతవ్ప. ఇంకా ఎవ్యకి “అయితే ముగ్గురు కూతుళ్ళు లేదా ముగ్గురు చెల్లెండ్రను “హోషింవి,వారికి విద్యాబుద్ధులు చెప్పి- వారికి ఇతని అవసరం -కలుగని స్థితి వచ్చే వరకు వారి పట్ల దయా వైఖరిని అవలం వస్తాడో అలాంటి వ్యక్తికై స్వర్గం విధిగా నిర్ణయించాడు -అల్లాహ్‌-” అ ఫైన ఓ వ్యక్తి, “ఇద్దరు మాత్రమే ఉంటే ? -అని అడిగాడు. దానికి ఆయన, “ఇద్దరు అమ్మాయిల పోష్ష -ఇకు కూడా ఇదే ప్రతిఫలం” అని సమాధానం పలికారు +(జనులు ఒక అమ్మాయిని గురించి అడిగినా ఒక అమ్మాయి విషయంలోనూ ఆయన ఇదే శుభవా ర్రనిచ్చేవారు ఆ ఇబ్బ్నుఅబ్బాస్‌ అన్నారు) అలాగే “"అల్హాహ్‌ ఏ వ్యక్తి నుండ్రి* “రెండు ఉత్తమ వస్తువులు వాపసు తీనుకుంటాడో ఆ వ్యక్తి “కొరకు కూడా న్వర్ధం విధి అవుతుంది.” "దైవ ప్రవక్తా, రెండు ఉత్తమ వనస్తువులేమిటీ? అని అడగ్గా ఆయన, అతని రెండు కట్టు” అని బదులిచ్చారు.

(మిష్కాత్‌--ఇబ్బ్ను అబ్బాన్స్‌) క మ స -వారికి విద్యాబోధనలు ధార్మిక సుశిక్షణ గరపాలఠలి. *వారికి అతని అవసరం కలగని పరిస్థితి వచ్చేవరకు' అనంటే వారి పెళ్ళిళ్ళ జరిగేవరకు అని అర్థం. అంతవరకు వారిపట్ట పేమానురాగా లతో దయార్హ్రతతో మెలగాలి, వారి పెళ్ళిళ్ళుచేసి ఏలాంటి లోపం రానివ్వకుండా సంతోషంగా సాగనంపాలి. ఇలాచేసె

సామాజిక వ్యవస్థ 159 165, దైవపువక్త (సఅనం) ఉపదేశింవారు : "ఒక వ్యక్తికి ఓ పావ వుట్టగా అతను అజ్ఞాన కాలవు ఆవారం ప్రకారం ఆ పాపను సజీవంగా వూడ్చిపెట్టకపోతే, ఆ అమ్మాయిని హీనంగా చూడకపోతే, కొడుకుకు అ పావమై 1పాధాన్యతనివ్వకపోతే అల్హాహ్‌ ఇలాంటి వ్యక్తిని న్వర్గంలో (వవే?ింపచేస్తాడు.” (అబూ దావూద్‌--2ఇబ్బు అబ్బాస్‌) వ్యక్తికి [ప్రవక్త మహనీయులు స్వర్గం లభించే శుభవార్త నిస్తున్నారు. అలాగే తన పోషణలో చిన్న చెల్లెం్యడు ఉన్న సోదరుడు కూడా. ఈ చెల్లెర్మడు తన పాణానికి గుదిబండలుగా భావిఐవి చీదరించు కోరాదు. వారి పోషణ, శిక్షణకై అయ్యే ఇిర్చుల.. నిండు -హృదయంతో భరించాలి. దయార్జ్రృతతో, 1పేమానురాగాలతో పోషింది. పెళ్ళిళ్ళు చేసి సంతోషంగా సాగనంపాలి. నేటి కట్న పిశాచ కాలాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ హదీసుల మహత్తును గమనిప్తే కారుణ్యమ్లూరి మహనీయ ముహమ్మద్‌ దూరదృష్టిని, అనురాగమయ బోధనను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోగలము.

168. అరేబియాలో అజ్ఞాన కాలంలో (ఇస్లాంకు పూర్వం) “కూతుళ్ళు పుట్టగానే లేదా వారికి వారి పట్ట మక్కువ తరగగానే, వారి పెళ్ళిళ్ళు చెయ్యవలసి వస్తుందన్న అర్ధం లేని నామోషి భావనవల్ల వారిని సజీవంగా పూడ్చి పెట్టేవారు. నేడుకూడా ఎక్కడ “ఆడ పిల్లలు వుడతారో అని పిండం దశలోవే పరీక్షలు జరిపి పుట బోయేది ఆడపిల్ల అని తెలియగానే (ఆ పరీక్షలు ఎంత వరకు పా్రామాణికమయినవో, లోపరహితమయినవో అది పెరె విషయం) అ పిండాన్ని హతమార్చే (గర్భ ,సావం చేయించుకునే) తల్లి

సు వెలుగు, 160 హదీసు వెలు 169. హజుత్‌ ఆయిషా (రజిఅన్‌) ఓ ఉల్లేఖనంలో ఇలా చెప్పారు; "నా వద్దకు ఒక స్త్రీ వచ్చింది. ఆమె వెంట ఇద్దరు అమ్మాయిలున్నారు. ఆమె నా దసర ఏదో అర్ధించడానికి వచ్చింది. అప్పుడు నా వద్ద ఓ ఖర్దూరప్పండు తప్ప మరేమిలేదు. దాన్నే నేను అమెకు ఇచ్చి వేశాను.. ఆమె దాన్ని ఆ అమ్మాయిలకు పంచిపెట్టింది. స్వయంగా ఆమె ఏమో తినలేదు. తరువాత ఆమె లేవి వెళ్ళి హోయింది. ఆ పిదప మహాప్రవక్త (సఅసం) వచ్చినపుడు నేను ఆ స్త్రీని. గురింది ఆయనకు చెప్పాను. చానిపె ఆయన, "ఎవరయితే దండులు ఉన్నారంటే అశ్చర్యపడనవసరం లేదు. ఇది కేవలం అధునిక విజ్ఞానకాలంలోనే కాదు, ఈ మూర్థత్వం, పాశవిక్రత్త్య్రం 14 వందల ఏళ్ళకు పూర్వం అజ్ఞాన కాలం నుండి వస్తున్నదే. ఆ కాలాన్ని అజ్ఞాన కాలం, అంధకార యుగం అని అంబే" నకల వైజ్ఞానిక, సాంకేతిక కాంతులతో విరాజిల్టుతున్న శ్ర కాలాన్ని ఏ చీకటి రోజుల్లో జమ చెయ్యాలో అర్థం కావడం లేదు.

169. మహాప్రవక్త (సఅసం) [(వవచనానిక్ర అగమేమి. టంటే, ఎవరికయినా దైవం కేవలం ఆడకూతుళ్ళనె అనుగహిస్లు, ఆ బిడ్టలు కూడా దైవపుసాదాలే అని గ్రహించాలి. క్వ ఆడ ప్‌ల అతో వారి తల్లిదర్యడులు ఎలా ప్రవర్తి సారో పరీక్షించాలనే జవ కోరేది. ఆడపిల్లలు నంపాదించి త్రి దం[డులను పోషించేది లేదు సేవ చెయ్యడానికి నిత్యమూ వారితోనూ ఉండరు, అయి నప్పటికీ, ఆడ పిల్లలతో మంచిగా వ్యవహరిషప్తే, కంచి విద్యా, బుద్దులు, సుశిక్షణగరిపినట్టయితే వారు తమ తల్లిదం[డుల.

మోవానికి సోపానాలు పరుస్తారు

సామాజిక వ్యవస్థ 161 ఆడపిబ్రల వల్ల పరీక్షకు లోనవుతారో వారు ఆ పిల్లలతో సవ్యంగా పవ ర్తించినట్లయితే అ పిల్లలు వారికీ నరకాగ్నికీ (మధ్య) తెరగా ఏర్పడతారు.” (బుఖారీ, ముస్లిం) 170. నోమాన్‌ బిన్‌ బషీర్‌ (రజి అన్‌) ఉల్లే

• ఖించారు: మా నాన్నగారు (బషీర్‌) నన్ను తీనుకుని ఓ సారి పువక్త మహనీయుని (సఅసం) నన్నిధిలో హాజు రయ్యారు. ఆయనతో, 'దెవపువక్తా! నా వద్ద ఓ బానిన ఉండేవాడు వాణ్ణి ఈ అబ్బాయికి పుదానం చేశాను" అని తెలుపుకున్నారు. మహాహువక్త (సఅనం) అడిగారు. "మో అబ్బాయిలందరికీ ఇచ్చారా *” “లేదు.” నాన్నగారి సమాధానం, 'అయితే ఆ బానిసను తిరిగి తీనుకోండి' అని దైవ [ప్రవక్త అదేశించారు. మరో ఉల్లేఖనంలో ప్రవక్త మహనీయులు, "నీ కొడుకులందరితో ఇలాగే వ్యవహరిం వావా ? అని అడగ్గా ఆయన 'లేదు' అని పఠికారు. ఆ పెన దెవపువక్త ఆయనతో, "అల్లాహ్‌కు భయపడండి, “తరి అంటే నరకాగ్ని నుండి రక్షించే తెర అని భావం.

170. ఈ హదీసు ద్వారా, సంతానం పట్ల సమభావంతో మెలగాలని తెలుస్తోంది. అలా కాక వారి మధ్య విచక్షణ చూపి నట్లయితే వారిలో పరస్పరం ద్వేషాగ్ని రగులుకోవడమే కాక తమ తల్లిదం్యడుల ఎడల కూడా వారికి సదభిప్రాయం జనించదు. ఈ (11)

162 హదీసు వెలుగు మో నంకతానం పట్ట సమానంగా (ప్రవర్తి ౦చండి"”అని పలకగా మా నాన్న ఇంటికి వచ్చి ఆ బానిస (ప్రదానాన్ని వాపసు తీసుకున్నారు.” (బుఖారి,ముస్లిం)

171. హజ్రత్‌ ఉమ్మెసల్మా ఉల్లేఖించారు. "నేను దైవసందేశహరుని (సఅసం) ఒకసారి అడిగాను, "అబూ సల్మా సంతానానికై నేనేదయినా ఖర్చుచేస్తే నాకు వుణ్యం అభిస్తుందా? నేను వారిని దిక్కు లేని వారుగా తిరగనివ్వ లేను. ఎటొచ్చీ నా బిడ్డలేకదా !” అప్పుడు మహాపువక్ష (నఅసం) బోధించారు ; "అవును నీవు వారికై ఏది ఖర్చు వేసినా దాని వుణ్యఫలం నీకు లభిస్తుంది.” (బుఖారీ, ముస్టిం)

విధంగా సమతూలనఎలేని (పేమానురాగాలు వంశంలో మనస్పర్హ లకు, వైషమ్యాలకు మూలమవుతాయి, ఇలాంటి విధానానికి దూరంగా ఉండాలని వవ బోధనకు భావం,

171. ఉమ్మె సల్మా తొలి భర్త పేరు అబూ సల్మా ఆయన మరణానంతరం ఆమెకు మహాపువక్తతో వివాహం జరి గింది. ఆమె అబూసల్మా ద్వారా తనకు కలిగిన సంతానం పట తాను వ్యవహరించవలసిన తీరును మహాప్రవ క్ష (సఅసం)ను అడిగి తెలుసుకున్నట్టు ఈ హదీను ద్వారా బోధపడుతోంది.

ఈ హదీసాలో మహాపువ క్త (సఅసం) (ప్రబోధం ద్వారా తలిసేదేమంటే, తన సాంత ఆస్తిపొాస్తులో నుంచి తన సంతానం

కొరకు ఖర్చు చేసుకునేందుకు త్తీకి స్వేచ్చ వుంది. అలా ఖర్చు

.ఫామాజిక వ్యవస్థ 1638

172. మహా పువక్త (నఅనం) (ప్రవవించారు : “"నేనున్నూ మాడిన ముఖంగల మహిళ ప్రళయ దినాన ఈ "రెండు వ్రేళ్ళలా ఉంటాము. (హదీస్‌ ఉల్లేఖిన్తూ ఎజీద్‌ బిన్‌ జురై తన మధ్య (వేలినీ చూపుడు (వేలినీ 'చూపించారు) అంటే, తన భర్త చనిపోగా తాను ఉన్నత కుటుంబం, -సొందర్యం కలిగి ఉన్నప్పటికీ గతించిన తన భర్తతో కఠి గిన సంతానం కొరకు---వారు వేరు పడటమో లేక గతించ డమో జరిగితే తప్ప --- మళ్ళీ పెళ్ళి చేనుకోకుండా అగి ఉన్న స్తీ ” అన్నమాట.

(అబూదావూద్‌---బాఫ్‌ విన్‌ మాలిక్‌) చెయ్యడం ఏ విధంగానూ తప్పుకాకపోగా అది ధార్మికంగా ఎంతో వుణ్యప్రుదమయిన కార్యం.

172. “మాడిన ముఖంగల మహిళ” అంటీ జీవితాంతం ఎలాంటి అలంకరణలు, ఆర్భాటాల్లేకుండా కష్టపడ్డ మహిళ అని -అర్థం.

చిన్న చిన్న పిల్లలున్న ఓ స్రీ విధవ అయినప్పుడు ఆమె వంశం, సాందర్యమూ చూచి అమెతో వివాహమాడటానికి వలు వురు ముందుకు వస్తారు. అయినప్పటికి, ఆమె తన అనాధ _నంతానాన్ని దృష్టినందుంచుకుని వారి పెంపకం కొతకు పెళ్ళి చేసుకోకుండా, సౌశీల్యంతో, గౌరవ మర్యాదలతో జీవితం గడువు కుంటే అలాంటి ఫ్రీకి పృ్రళయదినాన దైవపువ క్ర (సఅసం) తోడు లభిస్తుందన్నమాట.

164 హదీసు వెలుగు.

79. "అత్యుత్తమ దానం ఏమిటో తెలుప

మంటారా? నీవిడ్డ నీ వద్దకు తిప్పి పంపబడినప్పుడు

సీవు తప్ప మరెవరూ ఆమెకు ఆర్జించి హోషించేవారు గతిలేని

స్టితిలో (నీవు చేసే సేవ)” అని దైవ సందేశహరులు బోధిం

చారు. (ఇబ్బ్నుమాజ--సురాకా బిన్‌ మాలిక్‌). తండిలేని అనాధల హక్కు

1774. దైవనందేశహరుడు(సఅసం) చ్రవచెంచారు :

"నేను మరియు (తండ్రిలేని అనాధుని సంరక్షకుడు ఖేక్ర

ఇతఠ అగత్యపరుల సంరక్షకుడు స్వర్గంలో ఇలావుంటామ్స”

అంటూ ఆయన తన మధ్య వేలుకు చూపుడు 'వేలుక్తూ

మధ్య కొంచెం ఎడం ఉంది చూపించారు.

(బుఖిరీ- సహల్‌ విన్స్‌ సజద్‌).

న్‌ జ

178, అంటే, ఏ ఆడ పిల్లకయినా కురూపి అవడం

చేతనో, లేక అంగ వైకల్యం వల్దనో పెళ్ళికాకపోతె, లేదా పెల్లి.

త లు లా ఖు

అయి భర వదలీ పెట్టడం మూలానో తండి ఇంట ఉండిదొతె

తండడి (లేదా సొదరుడు) తప్ప మరో పోషకుడు లేని కారభాన

ఆఅమెకై ఆమె తండ్రి ఖర్చు చేసేదంతా దైవ దృష్టిలో అత్యుత్తమ మయిన దానం (సదకా) అన్నమాట,

27+. అంటే అనాధలను ప3కక్షించే' వారు స్వర్గంలో

మహాపవక్తకు చేరువగా ఉంటారు. ఈ శుభవా ర అనాధ సం

“సామాజిక వ్యవస్థ 165 175. _ముసిముల ఏ ఇంటిలోనైతే ఒక తండ్రిలేని అనాధకు రక్షణ లభించి అ అనాథ ఎడల సవ్యంగా ప్రవ ర్తించడం జరుగుతుందో అదే ఉత్తమ గృహం. మరిఏ ఇంటిలో ఒక అనాధ ఉండి, ఆ అనాధ ఎడల చెడగా (పవర్రించడం జరుగుతుందో అ ఇల్లు ముస్రింల ఇళ ఇల్లోకిల్లా

"వెడ్డదెన ఇల్లు,” అని మహాపువ క్త (నఅనం) తెలిపారు. (ఇబ్ను మాజ-- అబూహురైరా)

176. ఒక వ్యక్తి మహాషువ క్రతో తన హృదయ "కాఠరిన్యాన్ని గురించి ప్రస్తావించాడు. ఆయన--"అనాధుని “తల నిమురు, ఆర్హులకు భోజనం పషెట్టు.”అని ఉపదేశించారు.

(మిష్కాజ్‌--అబూహురైరా) రక్షకులకేకాక, నిరుపేదలకు, లేని వారికి అండగా నిలిచే వారికి వర్తిస్తుంది.

175. అనాధల పట్ల నిరాదరణ, 'వారి బాగోగుల పట నిర్ణక్ష్యం చూపే చుట్టాలు ఈ హదిసు ద్వారా తెలుసుకోవలసింది, -తమ నడవడిని మార్చుకోవలసింది ఎంతయినా ఉంది.

176. ఈ హదీసు వల తెలియవచ్చిందేమంటే, మనిష తన హృదయ కాఠిన్యాన్ని దూరం చేసుకోదలచినట్ల యితే (కియా త్మక౦గా దయా దాక్షిణ్యాలు గల పనులు చేయడం మాఠరంభిం వాలి. అగత్యపరుల అవసరాలను తీర్చాలి. అప్పుడు “అతని హృదయం దయార్హృతను అలపరచుకుంటుంది. కృపా /.మయంగా మారుతుంది.

166 హదిసు వెలుగు. 177. దైవపృవక. (సఅసం)ఒకసారి ఇలాచెప్పారు.. "దేవా! నేను ఇద్దరు బలహీనులైన వారి హకుల్ని అదరణీయమయినవిగా పరిగణిస్తున్నాను; ఒకటి అనాథల హక్కును, రెండు భార్యల హక్కును.” (నసాయి-- ఖవీలద్‌ బిన్‌ అమ్‌)* 178. ఒక వ్యక్తి దెవపువక్త (సఅనం) వద్దకు వచ్చి, "నేను ఒక నిరుపేదను, నావద్ద ఏమో లేదు. అయితే నా సంరక్షణలో (ఆస్తి పరుడయిన) తండ్రిలేని అనాధ ఉన్నాడు. నేను అతని ఆస్తి నుండి తినవచ్చా?” అని. అడిగాడు. దానికి ఆయన (సఅసం) ఇలా చెప్పారు. "ఆం! సీ సంరక్షణలో ఉన్న తండ్రిలేని వాని సొత్తులో నుండి నీవు 177. మహా పృవక్ర (సఅసం) పలికిన ఈ మాట తీరు ఎంతో [వభావవంతమైంది. దీని ద్వారా అనాథల మరియు భార్యల. హక్కుల్ని ఆదరించాలని ఎంతో వివేక వంతంగా ఉపదేశించ డం జరిగింది, ఇస్తాం రాకకు పూర్వం అరబ్బు పుజలలో ఈ వర్ణ ప్రజలు (అనాధలు, స్ర్తీలు) అందరి కంటే అధికంగా వీడింపబడేవారు తండి లేని అనాథల పట్ల సామాన్యంగా కఠినంగా _ (ప్రవర్తించేవారు. వారి హక్కును కాజేసేవారు. ఇలానే స్త్రీకి కూడా సమాజంలో ఆనాడు సరయిన సానం లేకపోయింది. అ 178. ఖుర్‌ఆన్‌ ఆదేశానుసారం ధనంగల అనాథ. వ్యక్తికి సంరక్షకుడుగా ఉండేవాడు అనాథుని ఆప్ట్‌ నుండి ఏద్‌-

సామాజిక వ్యవస్థ 167 తినవచ్చు. అయితే దుర్య్వ్యయం చేయరాదు. తొందర పడరాదు, ఆస్తిని నమకూర్చు కోవడానికి [పయత్నించ కూడదు. (అబూచావూద్‌)

179. హజుత్‌ జాబిర్‌(రజ్రి ఉల్లేఖించారు. "నేను ఒక రోజు మహాపువక్ష (సఅనం) తో అడిగాను “నానం (గహించరాదు. కాని ఆ సంరక్షకుడు బీదవాడయి రక్షణలో ఉన్న అనాథుడు ధనవంతుడైతే ఆ ఆస్తిని రక్షించడంతో పాటు దాని వృద్ధికొరకు పాటుపడుతూ అందులో నుండి తన ఖర్చును తీనుకోగలడు. అయితే అనాథుని ఆస్తిని అతడు పా్రాజ్ఞతకు రాక పూర్వమే కాజేసే బుద్ధితో ఖర్చు చేసేయడం ధర్మసమ్మతం కాదు. ఇంకా అనాథుని ఆస్తి. ద్వారా అతడు తన అస్తిని ఏర్పరుచుకోలేడు. దైవఖీతిలేని విశ్వాస ఘాతకులు అనా ధులసొత్తును ఆతి చాకచక్యంతో తమ ఆస్తిగా మార్చుకుంటారు. లేదా అతను యుకవయనుకు రాకమునుపే ఆ ఆస్తి నంతటినీ తినీ (తాగీ తందనాలాడటం ద్వారా నాశనం చేస్తారు. దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ నిసా సూరాలో అల్లాహ్‌ ఇచ్చిన కింది ఆదేశానికను గుణంగావే హదీసులో ఉద్య్భోధించబడింది :

“ఇంకా, తండి లేని అనాధుల సొత్తును దుర్వ్య్యయంతో, వారు (పాజ్ఞులయ్యే భీతివల్ల తొందరపడి, తినివేయకండి, కల వారు అనాధల సొత్తు నుండి చాలా దూరంగా ఉండాలి. మరియు నిరుపేదలయిన వారు అనాధుని సొత్తు నుండి నియ మానుసారం భుజించగలరు.” (నిసా వళి

1798. తన సంతానాన్నయినా విద్యాబుద్ధులు గరిపే సంద

168 హదీను వెలుగు రక్షణలోఊన్న అనాధను నేను ఏకారణాలుగా కొట్టవచ్చు?” అని. "ఏ కారణాలుగా నీవు నీ సంతానాన్ని కొడతావో ఆ కారణాలకే! జ్యాగత్త! నీవు నీ సొక్తును రక్షించుకోవ డానికిగాను అతని ధనాన్ని నాశనం చేయరాదు. ఇంకా, అతని ధనం ద్వారా సొంత ఆపఫ్థిని సమకూర్చుకోనూరాదు” అని ఆయన చెప్పారు. (మో'జమ్‌, తిబాని) అతిథుల హక్కు 180. "ఎవరయితే అల్లాహ్‌ను పరలోక దినాన్ని విశ్వసిస్తారో, వారు తమ అతిథిని ఆదరించి సత్కరించాలి" అని మహాషువక్త (సఅసం) ఆదేశించారు. (బుఖారి--ముస్లిం-- అబూహురైరా) 181. దైవసందేశహరులు (సఅనం) సెలవిచ్చారు: ల. రంలో కొట్టవచ్చు. అలాగే ఒక అనాధకు ధర్మం, విద్యాబుద్ధులు సభ్యతా సంస్కారాలు గరపడానికి కొట్టడం సబబే. చీటికి మాటికి బాదడం మహాసవి క్లో విధానానికి విరుద్ధం. అనాధులను కొట్టడమయితే మహాపాతకం |!

180 అతిధి సక్కారానికీ విశ్వాపాంగాలకూ గల సంబం ధం ద్యోతకమవుతోంది. అంటే విశ్వసించే పుతి వ్యక్తి అతిథి మర్యాదళ్లో ఎలాంటి లోపం రానివ్వకుండా మసలుకోవాలి.

181. ఈ హదీసులో అతిధికి, ఆతిథ్యం ఇచ్చే వారికీ

సామాజిక వ్యవస్థ 169 "ఎవరైతే అల్టావ్‌ాను, పరలోకాన్ని విశ్వసిస్తారో, వారు తమ అతిథిని తగు విధంగా సత్కరించాలి. మొదటిరోజు విందు, సత్కరింపుల దినం. ఆఅ రోజు అతిథికి వీలయినంత స్వాదిష్టమయిన భోజన పానీయాదులను ఇవ్వాలి. ఆతిధ్యం మూడు రోజుల వరకు సాగవచ్చు. (అంటే మిగతా రెండు రోజులు ఆతిధ్యంలో శ్రమపడనవనరం లేదు.) ఆతరు వాత అతను చేసే సేవలు, "సదకా'గా పరిగణించబడతాయి, జోధనలున్నాయి. ఇంటివారు అతిథిని తగువిధంగా సత్కరించా లని ఉపదేశించబడింది. సత్కరించడమంటే కేవలం భోజన పానీయాలు సమకూర్చడమని భావం కాదు. చిరునవ్వుతో పలక రించడమని, ఆహ్హాదంగా, ఆనందంగా వ్యవహరించడమనీ అర్థం. అతిధుల రాక వల్ల తమకు కరిగిన ఆనందాన్ని వెల్లడించడం అని భావం. అలాగే అతిధికి, ఒక చోటికి అతిథిగా వెళ్ళి అక్కడే తిష్రవేసి కూర్చోకూడదు దానివవ్హ ఇంటివారు కష్టానికి లోనవు. తారు. అని నిర్దేశించడం జరిగింది.

“ముస్టిం”లో మరొక ఉల్లేఖనం ఉంది. అది ప్రస్తుత -ఉల్రేఖనాన్ని బాగా వివరిస్తుంది. అందులో మహాపువక్ష బోధిం బారు: “తన సోదరుణ్ణి ఇబ్బందులకు గురి చేసే వరకూ అతని ఇంట బస చేయడం “'ముస్హిం' అయిన ఏ వ్య క్షికయినా ఏ మాతం తగదు. అప్పుడు అక్కడ ఉన్నవారు. “దైవ పువక్తా! అతను ఆ వ్యక్తిని ఏ విధంగా ఇబ్బందులకు గురిచేయగలడు?” అని అడిగారు. దానికి సమాధానంగా మహాప్రవక్త (సఅసం) సెల -విచ్చారు, “ఏ విధంగానంటే, అతను ఆ వ్యక్తి వద్దనే బసచేస్తూ

హదీసు వెలుగు 70 ఇంటి వారిని కష్ట పెట్టే వరకు బస చేయడం అతిథికి ధర్మ సమ్మతం కాదు”, (బుఖారి, ముస్లిం--ఖవీలద్‌ విన్‌ అృమ్‌[రజి)) పొరుగువారి హక్య్తూ

182. ఒక సారి మహా పువక్త (సఅసం) సెలవి

చ్చారు: "అతను విశ్వాసి కాడు, దైవ సాక్షిగా అతను విశ్వాసికాడు.” "దెవపువకా ! ఎవరూ? అని అడిగారు అక్కడున్నవారు. "ఎవరి పొరుగువారికయితే వారు పెట్టే కష్టాలవల్ల శాంతి లభ్యమవదో వారు.” అని (ప్రవవించారు ప్రవక్త మహనీయులు. (బుఖారి, ముస్లిం--అబూహురైరా) ఉంటే ఆ వ్యక్తి వద్ద అతని ఆతిథ్యానికి ఏదీ లేకపోయినప్పుడు ఆ వ్యక్తికి ఇబ్బంది కలుగుతుంది.” మరో విషయం ఏమిటంజే, మూడు రోజులు, ఆతిధ్యం ఇవ్వడం, స్వీకరించడం సమంజస మయింది. ఆ తరువాత కూడా అతిధి అవసరానికిగాను ఆతిథే యుడు ఏదైనా చెయ్యగలిగికే అది అతనికి *'నదకా' అంటే పుణ్య, పుదమయిన సత్కార్యంగా పరిణమిస్తుంది అతిధి కూడా అన్ని విషయాలూ పరిశీలించి మరీ మసలుకోవడం మంచిది.

182, దైవం పట్ట నమ్మకమున్న వ్యక్షి దేవుని దాసుల- యిన తోటి మానవుల్ని కష్ట పెడతాడా ? అతను పెట్టే ఇబ్బందుల వల్ల అతని మానవ సోదరునికి నెమ్మది (పా ప్రించకపోతే అతనూ* ఒక దైవ విశ్వాసి ఎలా అవుతాడు?

సామాజిక వ్యవస్థ కై71

183. "జివ్రీల్‌ (అస్సలాం) పొరుగు వారి పట్టం మంచిగా ప్రవర్తించాలని (పతినిత్యం నాకు తాకీదు చేసేవారు... చివరికి ఇరుగుపొరుగు వారిని పరన్పరం వారసులుగా (వక టిస్తారేమో అన్న అనుమానం నాకు కలిగేది” అని దైవ. సందేశహరులు (నఅసం) చెప్పారు.

(ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌--అయిషా)

184. ఇబ్బ్ను అబ్బాన్‌ ఉల్లేఖించారు : "తాను. కడుపునిండా భుజించి, తన (పక్కన ఉండే పోరుగు వాడు. చు

185. _జిబీల్‌ అలైహిస్సలాం, మహాప్రవక్త ముహమ్మద్‌ (నఅసం) వద్దకు దేవుని సందేశం తెచ్చే దైవ దూత. ఆయన: పొరుగు వారి హక్కుల పట్ల మాటి మాటికి హెచ్చరించడం మూలాన, దైవం పొరుగు వారికి కూడా తమ పొరుగు వారి వార: సత్వంలో ఏదయినా భాగం నియమిస్తాడేమో అన్న నంశయం కలి- గింది దైవ (వవక్తకు. అయితే అలా జరగలేదు. కాని దిన్ని బట్టి ఒక పొరుగు వాని యెడల ముస్లింల జాధ్యత ఎంత గొప్పదో" విదితమవుతుంది. పొరుగు వారంటే కేవలం వీధిలో ఇరుగు పొరుగు వారనీ అర్థం కాదు. బజారులో నడిచేటప్పుడు, పుయా ణంలో, నభల్లో కూర్చున్నప్పుడు తారసపడే పొరుగు వారు కూడా- ఇందులో చేరి ఉన్నారు,

186. _ జీవితావసరాల్లో అత్యంత ముఖ్యమయింది ఆహా- రం. కోటి విద్యలు కూటి కొరకే అన్నది లోకోక్తి. అయితే- ముస్లిం కూటివై జీవించకపోయినా అతని జీవితానికి గొప్ప లక్ష్యం

హదీను వెలుగు రావి

పస్తులుండడాన్ని సహించే వ్యక్తి విశ్వాసి కాజాలడు అని

.మహాపషృవక్త (నఅసం) బోధించగా నేను విన్నాను. వై (మిష్కాళ్‌) 185. _అబూజర్‌ (రజిఅన్‌)కు దెవవువక్త (సఅసం) -ఇలా ఉపదేశించారు : "అబూజర్‌, నీవు ఏదయినా కూర హొరుగువారిని కూడా కనిపెడుతూ ఉండు.” (ముస్లిం)

186. మహాపువక, (సఅనం) ఇలా బోధించారు: "ముస్లిం మహిళల్లారా ! పొరిగింటి వనితకు ఇచ్చేందుకు నవ వేరుగా ఉన్నా, జీపించడానికి కూడు అపసకమే. ఇలాంటి నిత్యావసర పదార్థంలో తన పొరుగు వాని వాటాను గుర్తుంచు కున్నప్పుడే ముస్టిం యొక్క విశ్వాసం సంపూర్హమవుతుంది.

187. కూర వండేటప్పుడు నీరు ఎక్కువగాపోయడ మంటే తప్పనిసరిగా అలాగే చెయ్యాలని కాదు. వీలయితే కూరకాస -ఎక్కువగా వండి పొరుగు వారికి పంపాలని అర్ధం. అలా వీలు కలగకపోతే వండిన దాన్నే (పులుసు, పప్పు, పోర్చా ఇత్యాదివి)

అధికం” చేసి పంపవచ్చు. అసలు ఉద్ధేశం పొరుగు వారి హక్కును అందజెయ్యాలన్నమాటను నొక్కి చెప్పడం

, 186. సాధారణంగా మహిళలు తమ మనస్తత్వం రీత్యా పొరుగు వారికి ఏదయినా సాధారణమయిన వసువును కానుకగా ఇవ్వాలంటే అభిమానం అడ్డువచ్చి సిగ్గుపడతారు. వారి పకారం "కానుకగా పంపే వస్తువు ఏదయినా అది కాస గొప్పదయి

సామాజిక వ్యవస్థ 179 ఏ కానుకనయినా తక్కువయినదిగా భావించకండి. అది ఒక మేక కాలఠిడెక్కయినా సరే” (బుఖారి, ముస్లిం-- అబూహురైరా)

187. "నాకు ఇద్దరు పొరుగు వారుంటే వారిలో కానుక ఎవరికి పంపాలి” అని నేనడిగిన దానికి మహా. పువక్త (సఅసం), "నీ వాకిలికి ఎవరి వాకిలి అతి సమిపమో వారికి” అని ప్రవచించారు" అని హజ్రుత్‌ ఆయిషా(రజిఅన్‌): న. ఉండాలి. ఈ మనస్త త్వాన్ని మార్చడానికే మహా ప్రవక్త ఇలా బోధించారు. కడు సాధారణమయిన వస్తువయినా పొఠుగింటిక్‌ కానుకగా ఇవ్వదలచుకుంటే అందులో సిగ్గుపడవలసిన అవసరం లేదు. అలాగే కానుకగా వచ్చిన వస్తువు ఎంత చిన్నదయినా దాన్ని ప్రేమతో ఆదరణతో స్వీకరించాలి. దాన్ని తుచ్చంగా బావించడం కాని, దాన్ని విమర్శించటం కాని తగదు. మరో విషయమేమంటే బీదవారయినాసరే తమ ఇరుగు పొరుగు వాకికి కానుకలు ఇచ్చిపుచ్చుకో వడాలు జరుపుతూ వుండాలి, "మా దగ్గరేమున్నది ఇవ్వడానికి ?" అని బావించరాదు ఉన్న దాని లోనే ఎంతో కొంత పొరుగు వారికి కానుకగా సమర్చించుకో వాలి,

188. “పొరుగు” అంటే ఇరుగు పొరుగున ఉన్న నలభయి ఇళ్ళు వరకు దానిపరిధి. వారిలో ఎవరి ఇల్లు ఎంత సమాపానః ఉంటే వాం హక్కు అంతే అధికంగా ఉంటుంది

మ హదీసు వెలుగు 188. "అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన సందేశహరుడు .(సఅనం) తనను ప్రేమించాలని అభిలషించే వ్యక్తి వీటిని పాటించాలి : మాట్లాడితే సత్యమే పలకాలి, నమ్మి అమా నతు అప్పగింవినట్టయితే దాన్ని యజమానికి సురక్షితంగా అందజెయ్యాలి, పొరుగు వారితో మంచిగా ప్రవర్తించాలి, -అని మహాషవక్త (సఅనం) ఉపదేశించారు. (మిష్కాత్‌ --అబ్బురహ్మాన్‌ విన్‌ అవీకిరాద్‌) 189. ఒక వ్యక్తి మహాపువక వద్దకు వచ్చి "ఫలానా స్రీ ఎన్నెన్నో నఫిల్‌ నమాజులు చేస్తుంది, నఫిల్‌ "ఉపవాసాలు పాటిస్తుంది, దానధర్మాలు చేస్తుంది; ఈ న కం 188. విశ్వ 1పభువయిన అల్లాహ్‌్మపేమకు పాత్రులవడం, -అల్హాహ్‌ సందేశహరుని (పేమను పొందడం సామాన్యమయిన విషయం కాదు. ఇదే మానవుని అనలు ధ్యేయం. ఇంతకు మించిన వరం మరొకటి కాజాలదు కూడా | అయితే దాని ప్రాప్తికి మార్గం ఎంత సులువయినది | పవి్శిితమయిన, పరిపద మయిన జీవితానికి క మూడుముక్కలు మకుటపు మణుల్హాంటివీ. పొరుగు వానితో స్యదృవర్రన వీటిలో చేరడం గమనార్హం.

189. శేవలం *విధిగా నిర్ణయించబడిన నమాజ్‌ ,రోజు, సదకాలనే కాక అ్రద్రనవ్రు (నఫిల్‌) నమాజ్‌ రోజా దాన ధర్మాలను కూడౌ ఆచరించ్చినా ఇవన్నీ దైవానికి సంబంధించిన హక్కులు. అయితే. ప్రార్క్యా వాని హక్కు మానవులకు సంబంధించిన

“హక్కు. దానికి భంగం కలిగినప్పుడు, అది పొరపొటుననైనా లేక

సామాజిక వ్యవస్థ 175 సత్కార్యాల్లో ఆమె వాలా ఖ్యాతి పొందింది కూడా. అయితే ఆమె తన నోటి ద్వారా తన పొరుగు వారిని కష్టపెడు “తుంది.” అని చెప్పాడు. దానికి మహా పువక్త (నఅనం) "ఆమె నరకానికే పోతుంది” అని పలికారు. తిరిగి ఆ వ్యక్తి “అన్నాడు "దెవపువక్తా ! ఫలానా మహిళ బహు అరుదుగా నఫిల్‌ రోజాలు పాటిస్తుందని, అతి స్వల్పంగానే నఫిల్‌ “నమాజులు ఆచరిస్తుందని, పాల జున్ను ముక్కల్ని కొన్నిం టిని మాత్రం దానం చేస్తుందని (ప్రతీతి. కాని ఆమె తన నోటితో తన పొరుగువారిని కష్టపెట్టదని కూడా చెప్పుకుం టారు.”ఇది విని మహాషృవ క్ష(సఅసం) "ఈమె న్వర్గనివాసి” అని సెలవిచ్చారు. (మిష్కాత్‌ -- అబూహులైరా)

190. మహాపువక్త ప్రవచించారు: "ప్రళయ అపరాధ బుద్ధితో జేసినా దాన్ని పొరుగు వారు మన్నించనంత వరకు దైవం కూడా దాన్ని మన్నించడు. అందువల్లనే పొరుగు వారి హక్కులను అపహరించిన నోటి దురుసు గల ఆ మహిళ నరక వాసి అని మహా ప్రవక్త (సఅసం) సెలవిచ్చారు.

మరో స్త్రీ తనకై విధిగా నిర్ణయించబడిన నమాజ్‌, ఉప వాసం, _ దానధర్మాలనే సరిగా పాటిస్తూ దైవం తనకు వీలు -కల్చించినంత మేరకే అదనపు ఆరాధనలు చేసినా ఆమె నోరు మించిదవటము మూలాన ఈమె స్వర్శవాసి అని దైవ సందేశహరులు (సఅసం) నుడివారు.

190. అంటే (ప్రళయ దినాన మానవ హక్కులకు సంబం

హదీసు వెలుగు 176 నూ దరు దినాన [పహుథమంగా విచారణకు హాజరయ్యే వారు క హైరుగువారు ౫ (మిష్కాక్‌--అకచా బిన్‌ ఆమిర్‌) అగత్యపరులు నిరుపేదల హక్యూలు 191. .మహా ప్రవక్త (సఅసం) ప్రవచించారు "పళయ దినాన అల్హాహ్‌ మనిషితో ఇలా సంభాషిస్తాడు /. టుందన్నమాట, ఇరుగు పొటగు వాము తమ (పపంచజీవితంలో సామరస్యంతో (పేమాభినూనాలతో మెలగిన వారయితే వారి కేసు అలా రచ్చకెక్కేది కాదు, వారిలో ప్‌ ఒక్కరో లేదా ఉబదయులో తమ పొరుగు వాం పట్ల అన్యాయంగా, అధర్మంగా (పవరి ంచి ఉంటారు వరన్బరం బాధ కోలిగించుకున్నవారు, ఉకరెమై మరొ క్‌రు దౌర్టన్యం, అత్యాచారం చేనుకున్నవారయి ఉఊ౦ంచార్తు, దైవం హక్కుల్లో (వవథమంగా నమాజ్‌న్స గురించి విచా రించబడుతుందని హదీను ద్వారా అెలుస్తోంద్రి, మానవ హక్కుల్లో పొరుగు వారి హక్కుకు అలాంటి (పాధాన్యత ఇవ్వ బడింద౦టే మ్రూన్సవ జీవితంలో డ్రాన (ప్రాముఖ్యం ఎలాంటిదో తొలున్తూనే ఉంది. 181. క్ర హరీను [పకారం అల్హాహ్‌ తానే అకలిగొన్న వానిగా, దప్పికగొన్న వానిగా చెప్పడం వింతగా అగువడుతుంది. దైవం ఆ రూపంలో వచ్చాడా? అన్న సందేహమూ జనిస్తుంది"

సామాజిక వ్యవస్థ 77 సాధ్యం ? నీవే సకలలోకాల పరిపోషకుడివే !"అని అప్పుడు, "నీకు గుర్తు లేదా, నా ఫలానా సేవకుడు నీ వద్ద అన్నం అడగ్గా నీవు అతనికి అన్నం "పెట్టలేదు, నీవు అతనికి అన్నం తినిపించి ఉంటే దాన్ని నేడు నా వద్ద పొందేవాడివని నీకు తెలీదా?” అని దైవం పలికి తిరిగి అడుగుతాడు, "ఆదం కుమారా! నేను దాహంతో నిన్ను నీరు అర్ధిస్తే నీవు నా దాహం తీర్చలేదు” అని. "స్వామి నేను నీకు దాహం తీర్చే (ప్రసక్షే ఏముంది, నీవు యావజ్జగత్తుకూ [పభువయితే!” అని విన్నవించుకుంటాడు మనిషి అప్పుడు అల్లాహ్‌'నా ఫలానా దాసుడు నిన్ను నీటికై అర్ధించాడు. కాని నీవు అతనికి నీరు అందివ్వలేదు. నీవు అతని దాహం తీర్చి ఉంటే ఆ నీటిని ఇప్పుడు నా వద్ద పొందే వాడివి కాదా "అని వలుకుతాడు.” (ముస్లిమ్‌, అబూహురైరా) ఇది సరికాదు. అల్లాహ్‌ (పతి మనిషికి తోడుగానే ఉంటాడు. అయితే బాధితులకు మరీ సన్నిహితుడన్నది ఈ హదీసు వెల్లడి స్తోంది. ఆకలిగొన్న వాడికి, దప్పికగొన్న వాడికి వారి అవసరా లను తీర్చడం దైవానికి ఎంత (స(ియమైనవో కూడా ఈ హదీసు ద్వారా విదితమవుతోంది. అంతే కాదు మరో హదీసు ద్వారా తెల సేదేమంటే ఆకలిదప్పులకులోనయిన వారి బాధను తీర్చడం వల్హ దైవసామిష్యం, సాన్నిధ్యం లభిస్తాయి. దీనికి భిన్నంగా అన్నపానీయాలకు సంబంధించిన విషయాల్లో ఆర్హులకు అవరోధా లను కల్పించడం గొప్ప పాపకార్యమని కూడా దిని ద్వారా బోధ పడుతోంది. (19

హదీసు వెలుగు 178 హదీసు 192. దైవ పువక్త (సఅసం) ఉపదేశించారు : ఒడ, నం "శేష్టమైన దానం ఏమంటే, అకలిగొన్నవాడికి కడువునిండా అన్నం పెట్టడం.” (మిష్కాత్‌ -- అనస్‌) 199. "అర్థించే వానికి ఏదయినా ఇచ్చి మరీ సాగ నంపండి. అది కాలిపోయిన మేక డెక్క అయినా ఫరవా లేదు.” అని దైవ సందేశహరులు(సఅసం) ప్రబోధించారు. (మిష్కాత్‌) 194. మహాపష్రువ క్ర (సఅసం) ఇలా "సెలవిచ్చారు; "పజలమట్లూ తిరుగుతూ ముదా 'రెండుముదల అన్నమో, (ం నే (0౧ ౮ మ న శ 192. ఈ హదిసులోనూ తోటి మానవుని పట్ల ముస్పింల బాధ్యతను వివరించడంజరిగింది. దానధర్మాలు ఎన్నో రూపాల్రో చేయవచ్చు. అయితే అకలి గొన్న వానికి అతడెవరు, కలిగన వాడా లేని వాడా సాంత వాడా పరాయివాడా అన్న విపక్ష లేకుండా అన్నం పెట్టి అతని అవసరాన్ని తీర్చి అతనికి తృప్తి కలిగించడం అన్నిటి కంబే ఉత్తమమయినది," అందుకే అన్న దానం ఇన్ని దానాల్లో మిన్న అయిన దాను. అర్షించి!' అంటే యాచకులు, నిరుపేదలు వాకిట నిలిచి '.. వారిని వట్టిచేతులతో సాగనంపడం సరికాదు అది ఎంత్ర సాధారణమయినదయినా నరే ఇచ్చి పంప డం (శేయస్క రం. రండ 18% లేమికి గురయిన వారంతా బీదవారే. అయితే నంఘంలో నిజమయిన బీద వారెవరుటే, వారు తాము బీద

“సామాజిక వ్యవస్థ 179 ఒకటీ రెండు ఖర్జూరపు పళ్ళో తీనుకొని పోయేవాడు అనల యిన వీదవాడు కాడు. వాస్తవానికి, తన అవనరం మేరకు సంపాదనావరుడు కానివాడు ; ఇంకా తన వీదరికం [(వజల దృష్టిలో పడకపోవడంచేత వారి దానధర్మానికి నోచుకోని _.వాడు ; తానూ జనుల ముందు నిలబడి వెయ్యిచాచి అదర్ధిం -చనివాడు--ఇలాంటి వాడే అనలయిన వీదవాడు.” (బుఖారి, ముస్లిం)

195. "వితంతువుల కొరకు, నిరుపేదల కొరకు (శ్రమించే వాడు దైవ మార్గంలో నిరంతర కృషి సలిపేవానికి సమానం ; రేయంతా దైవం సన్నిధిలో నిల్చొని (ప్రార్థన చేసినప్పటికీ అలనట వెందనివానితో సమానం ; వగటి “'వారయినా, అభిమానంవల్ల, ఆత్మగౌరవం వల్ల, తమ సాత్విక గుణం వజ తమ పరిస్థితులు ఇతరులకు వెల్లడి కాకుండా జా[గత్తపడతారు, నిరుకేదళ్హా రూవుధరించి తిరగరు, ఇతరుల సమక్షంలో చెయ్యిచాచి అర్ధించరు, అలాంటి అభిమానధను లయిన నిరుపేదలనే వెదకి వెదకి సహాయం చెయ్యమని ముస్లిం సమాజాన్ని ఈ హదీసు ద్వారా బోధించడం జరిగింది, ఇడే “అసలయిన సత్కార్యం.

105, “వితంతువుల కొరకు, నిరుపేదల కొరకు అంటే వారి బాగోగుల కొరకు, వారికి సహాయం అందజేయటం కొరకు "కష్టపడటం ఖని అర్థం. సమాజంలో లేమికి గురైన వారి సహాయ ;సహకారాలకు ఇస్తాం ఎంత (పాముఖ్యాన్నిస్తుందో ఈ హదీసు

హదీసు వెలుగు. 180 వూట ఏమో తినకుండా ఎడతెరపి లేకుండా ఉపవాన వతం పాటించే వానితో సమానం” అని దేవుని అంతిమ సం హరులు (సఅసం) నుడివారు. (బుఖారి, ముస్లిం--అబూహురైరా) "సేవకుల హక్కులు 106. దైవసందేశహరులు(సఅసం) ప్రవచించారు: "బానిస హక్కు ఏమంటే అతనికి అన్నం వస్త్రం సము. ద్వారా కూడా విదితమవుతుంది. దైవ నూర్గంలో కృషిచెయ్యడం, అవసరమయితే ఆ కృషిలో (పాణ త్యాగాన్ని కూడా చేయడాన్నే జివోద్‌ అని, షహాదత్‌ అని, జిహాడ్‌ చేసే వాజి ముజాహిద్‌ అని షహాదత పొందిన వానికి షహీద్‌ అని అంటారు, అసలు హదిీ నులో జిహాద్‌ అన్న పదమే వాడబడింది జిహాద్‌ ఆరాధనల్డో (లైవ విధేయతల్లో) కెల్లా ఉత్తమ ఆరాధనగా పేర్కొనడం జరిగింది. తక్క విధంగా చూస్టే నిుపేదల సహాయం ఉత్తమ ఆరాధనకు సమానమనే భావమే వసూంది. ఈ భావానికి, హదీసుళ్లో ఉదాహరించిన సామ్యాలు కూడా సమర్శిస్తున్నాయి. న 186. అసలు హదీనులో మమ్లూక్‌ అనే పదం (పయో గించ బడింది, చ్రానికి బానినలు అనిఅర్థం. ఇస్తాంకు ముందు అరబ్బు సమాజంలో బానిసల వ్యవస్థ ఉండేది. సామాన్యంగా ప్రజలు బానినల పట్ట పశువుల కన్నా హీనంగా (ప్రవర్తించే వారు. వారికి కూడు గుడ్డలిచ్చే వారు కారు. వాం శక్తికి మించిన వనులం చెప్పేవారు, ఇస్తాం ఆవిర్భవించిన కాలంలో ఈ బానిస.

“సామాజిక వ్యవస్థ 181 =వఐతంగా ఇవ్వాలి. అతను భరించగలిగినంత కార్యభారాన్నే "అతనిపై మోపాఠి.” (ముస్లిం -అబూహురైరా) వ్యవస్థ సమాజంలో బాగా (వేళ్య్ళూని ఉండింది. దాన్ని ఇస్లాం నిరసించింది. అయిజే ఏ వ్యవస్థలో నయినాసలే ఒక్కసారిగా రేయిని పగలుగా మార్చడం సమంజసమూ కాదు, నహజమూ కాదు, సాధ్యమూ కాదు. అందుకే ఇనాం (పతి మార్చులోనూ ఒక సహజమయిన, సమంజసమయిన సాధ్యమయిన [కమపద్ధతిని అనుసరించింది. బానిస వ్యవస్థ విషయంలోనూ అదే జరిగింది. ఈ హదీసులో మ షోపువక్త , బానిసలు కూడ మానవ సపోదరులే అన్న ఇస్తామోయ దృక్పథాన్ని (ప్రబోధించి దానికనుగుణంగా వారి ,ఎడల ఎలా ప్రవర్తించాలో కూడా బోధించారు. ఇంకా అనేక "మంది బానిసల్ని ఖరీదు ఇచ్చి, కొని వారికి స్వాతం(త్యం పసా దించారు. ఈ విధంగా సమాజంలో పలురకాల ఉద్భోధల వల్ల అవసరమయిన మార్చుతెచ్చి ఆ వ్యవస్థనే సమూలంగా తుడిచి పెళ్టేశారు మహావువక్త (నఅసం) మరియు ఆయన అను చకులు. చివరికి ఓ నాటి బానిసలు ఇస్టామాయ సమాజంలో “నాయకులు ”గా విరాజిల్లారు.

ఈ హదీసు ద్వారా ద్యోతకమయ్యే మరో విషయమేమంటే, రేయింబవళ్ళు సేవచేసే సాకర్లు, పనివాళ్ళు, పాలేరుల విషయం లోనూ ఇదే విధమయిన (పవ ర్తనకలిగి ఉండటమే ధర్మబద్ధమయి .నది. నాకరులపట్ట మనం అవలంబించవలసిన వైబరిని సూచించే ఉల్లేఖనాన్ని గమనించండి. అబూకలాబా ఉల్లేఖించారు :

'హజ్యుక్‌ సల్మాన్‌ ఫార్సీ(రజిఅస్‌) గవర్నరుగావున్న కాలంలో

182 హదీసు వెలుగూ 1907. దైవపవక్త (సఅసం) ఉపదేశం ; "బానిసలు మో సోదరులు, అల్లాహ్‌ వారిని మా (ప్రయోజనార్జం మోకు అప్పగించాడు. అయితే వారిని మాలో ఎవరి సేవకోనం నియమించాడో వారు వారికి, తాము ఏది తింటే అదే పెట్టాలి. తాము ఏ బట్టలు ధరిస్తారో వారికీ అలాంటి బట్టలే ఇవ్వాలి, వారి శక్తికి మించిన పనిభారాన్ని వారిమై మోపరాదు. ఒక వేళ అతని శక్తికి మించిన పని చెప్పినట్టయితే అందులో అతనికి తోడ్బడాలి.” (బుఖారి, ముస్లిం-- అబూహురైరా) త నమన! ఒక వ్యక్తి ఆయన్ని కలువడానికి వెళ్ళాడు, అప్పుడు ఆయన. తన ఇంట్లో (రొజ్జే కొరకు) పెండి కలుపుతున్నారు, “ఇదేమిటి?” అని ఆశ్చర్యంతో అతడు అడిగినదాని$ హజ్యుత్‌ సల్మాన్‌(రజిఅన్‌) మా పనిమనిషిని బజారుకు పంపాను. అతనిపె రండు పనుల భారం వెయ్యడం భావ్యం కాదని పిండి నేనే కలుపుతున్నాను క. అని సమాధానమిచ్చారు హజ్రత్‌ సల్మాన్‌.

197. ఈ హదీసులో “ఇ ప స ఫార్ళిని సంంచి ఇ. *క్‌జనంలో హజ్యక్‌ సల్మాన్‌: ప ౦చి చెప్పబడిన వైఖరికి పొొతివదిక అయిన చెవ న్‌ (ప్రబోధం గోచరిస్తోంది. నౌకరుకు వని ఎక్కువగా చెప్పి

వడు అతనికి ” న్‌ వ తోడ్చడడం కూడా అవసరమన్న మహా పువక్త

౨టశాన్ని ఆయన సహచరులు ఏ విధంగా పాటించి ఉంటారో" రూడా హజింత్‌ వ్ల అం

నూని. వరో వద్ధతుల ద్వారా మనకు బోధపడుతుంది. టొ గిం ఇ “స న్‌ న (జం, అ

వ్‌ ప (సంప్రదాయం) కోసం (పాకు-

సామాజిక వ్యవస్థ కరికి

198. "మిలో ఎవరి సేవకుడయినా అన్నం వండి మో ముందు ఉంచినట్లయితే ఆ వంటలో సెగల్ని పొగల్ని అతను భరింవి ఉంటాడు. అలాంటప్పుడు యజమాని అతన్ని తనతోపాటు భోజనానికి కూర్చోబెట్టుకోవాలి. ఒక వేళ అన్నం కొద్దిగా మ్యాతమే ఉంటే రెండు ముద్దలైనా అతనికి పెట్టాలి” అని బోధించారు మానవ _శేష్లులు (సఅసం). (ముస్తిం-- అబూహురైర్యా

199. హజుత్‌ అబూబక్‌3(రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు "తమ బానిసలై, సేవకులపై అధికార దుర్వినియోగం చేసేవారు, స్వర్గానికి పోలేరు.” అని ప్రవక్త మహనీయులు (సఅనం) సెలవీయగా కొందరు, "దైవపువక్తా! మా ఉమ్మత్‌ (అనుచర సంఘంలో ఇతర అనుచర సంఘాల కంటే బాని లాడే మనం వలికేవన్నీ నోటి మాటలే కియా రూపంలోమన పరిస్థితి ఎక్కడుందో---ఆత్మ విమర్శన అవసరం.

200. భోజనపానీయాల్లో నాకరును తనకు సమంగా కూర్చో బెట్టుకోవడంలోనే మనిషి సర్వమానవ సమానతను కనబరచ గలుగుతాడు. ఈ సందర్భంలో దూరం ఉంచి ఎన్ని ఊకదంవుడు ఉపన్యాసాలు దంచినా [కియారూపంలో వాటికి విలువ శూన్యం.

188 అనాధలు, బానిసలు ఈ రెండు వర్గాలవారు సమా జంలో పీడిత (పజలకు (పతీకలు, ఇస్లాం అన్నిరకాల దోపిడిని, జులుంను నిరసించి మానవులకు వారి, జన్మహక్కయిన స్వేచ్చను

134 హదీను వెలుగు నలు, అనాధలు అధికంగానే ఉంటారని మీరు తెలిపారు కదూ ?” అని అడిగారు. _ దానికి దైవ ప్రవక్త (సఅనం), “అవును, నేను ఈ మాట చెప్పిన విషయం నిజమే. అయితే మోరు వారిని (బానిసల్ని, అనాధల్ని) తమ బిడ్డల్లా ఆదరిం చండి, మీరు భుజించే ఆహారం వారికి పెట్టండి అని బోధించారు. (ఇబ్బుమాజ) సఏ00. మానవ మహూపకారి (సఅసం), హజ్రత్‌ అలీ (గజిఅన్‌)కు ఓ బానిసను (ప్రదానం చేసినప్పుడు ఇలా సెలవిబ్బారు : "ఇతన్ని కొట్టకు, ఎందుకంటే నమాజ్‌ చేసే వారిని కొట్టడం నిషిద్ధం. ఇతను నమాజ్‌ చెయ్యడం నేను చూశాను, (మిష్కాళ్‌-- అబూఉమామ) ననన తక శ న (ప్రసాదించాలని అభిలషిస్తుంది, కృషి చేస్సుంది కనుక దాన్ని ఈ అనుచర సంమ్రంల్రో ల న్‌ ఎ )యుంచడం సహజం, అనాధలు బీద౭ దానికి భావం ధలు లు అధికంగా ఉంటారన్న బానిన గ్‌ =, వచిన వా౭ లి పైనే కాకుండా తన అధికారం [కింద బి వరిపైనయినా దౌర్రన్వం, అత్యాచారాలకు తలపడ టాన్న్‌ ఇష్టా గ చల్‌ లప (న | ర్హిస్తుంది. అదేమాటను తెలపడానికే మహాషువ ర నఅనసం), శ ళ్‌ న్‌ చెప్పారు. అలాంటి వారికి న్వర్గ (ప్రవేశం లభించదని చాటి నలల నౌకరుల్సు ఎల్రాంటి వారయినా సరే బాధించటం అ ' అయితే వార్చ నజ్జనులయి, సదాచారులయితే ఆ

సామాజిక వ్యవస్థ 185 “సహ పంయాణికుని హక్రా 201. "జాతి సేవ చేసే వాడే వారి అసలు నాయ కుడు. (ప్రజల "సేవలో ఎవరయితే అగగామిగా వ్యవహ చిస్తాడో అతన్ని, ఎవరయినా, ఒక్క "షహాదత్‌” (అమర .గళి) వల్ల తప్ప మరే సత్కార్యం వల్లనూ మింవి పోఠేరు” అని దెవప్రవక్త (నఅసం) సెలవిచ్చారు. (మిష్కాత్‌--సహల్‌ వినవ్‌ నఅద్‌) న0ఓ. హజ్రత్‌ అబూ సయీద్‌ ఖుదీ (రజిఅన్‌. ఉల్లేఖించారు : 'ఒక సారి మేము (ప్రయాణిన్తూ ఉండగా “అనౌచిత్యం ఇంకా అధికతరమవుతుంది. ఈ హవిసులో దైవ _.పువక్త హజ్రత్‌ అలీని బోధించిన విషయం అదే. 201. జతి యొక్క అసలు నాయకుడు తోటి సోదరు “లకు సహాయం చేసేవాడే. ముఖ్యంగా ఒక బృందంతో పాటు కలసి పని చేసే వ్యక్తి తన తోటి వారి సేవ చెయ్యాలి. వారి. అవసరాలను తీర్చాలి. వారికి సకల విధాలా నాఖ్యం, సౌకర్యం -బేకూర్చాలి. ఈ సేవకు వుణ్యఫలం ఎంతో ఘనంగాలభిస్తుంది. -ఈ సత్కార్యానికి మించిన సత్కార్యం ఏదయినా ఉంటే అది, మనిషి దైవ మార్గంలో నిరంతర కృషి సలుపుతూ చివరికి -పొొతాలు కోల్పోయి అమరగతిని పొందడం ఓక్కటే. 202. ఆగంతకుడు కుడి ఎడమలను చూడటాన్ని బట్టి అతడు అగత్యపరుడని, అవసరమున్నవాడని, ఎవరయినా తనకు .సహాయం అందజేస్తారేమో అని ఎదురు చూచాడని తెలుస్తోంది.

16 హదీసు వెలుగు. (ప్రవక్త (నఅసం) వద్దకు ఒక వ్యక్తి ఒంటె ఎక్కి వచ్చాడు. _ వచ్చిన వ్యక్తి కుడి ఎడమలు తిరిగి చూడ నారంభించాడు, అప్పుడు మహాప్రవక్ష (సఅసం) ఉపటెశిం చారు: "ఎవరి వద్దయినా వాహనం అధికంగా ఉంటే దాన్ని అతడు వాహనం లేనివారికి ఇచ్చివేయడం ఉచితం, మరెవరి వద్దయినా అధిక ఆహారం ఉంటే వారు దాన్ని ఆహారపు కొరత ఉన్నవారికి ఇవ్వాలి.” ఇలాగే ఎన్నోరకాల వస్తువుల్ని ప్రవక్త (సఅసం) పేర్కొన్నారు. కడకు, అవ సరం మేరకు మించిన నరకులపై మాకెలాంటి హక్కులే 'దేమో అని మేము ఛావించసాగాము.” (ముస్లిం) 208. మహా పువక్త బోధించారు : "కొన్ని ఒంటెలు _పైతానుల వాటాగా ఉంటాయి. కొన్ని ఇళ్ళు సైతం. థెతానుల నివానంగా ఉంటాయి. మిలో ఒకరు తనతో న న కత ఆ పైన మహాహువక్ర (సఅసం) అక్కడున్న వారిని ఉద్ధేశించి, తమ అవసరానికి మించిన దాన్ని అవసరమున్న వారికి పదానం చెయ్యడం పట్ట చేసిన ఉపదేశాన్నిబట్టి తెలిసేదేమంటే, ఎంతటి వాడయినా, ఎలాంటి వాహనం ఎక్కి వచ్చినా, ధనవంతు డయినా, ఆ సమయానికి అవసరం ఏర్పడి సహాయాన్ని అర్టిస్తే ఆ సహాయం అందజెయ్యడం అవసరం 208. ఒంటెలంటే వాహనాలన్నింటికి ఆ మాట వర్తిస్తుంది. ఎవరికీ ఉపయోగపడని ఏ వాహనమయినా మరే పదార్థమయినొ" షెతాన్‌కు చెందింది కాక్రపోతే మరేమిటి ? ౫

సామాజిక వ్యవస్థ 187" చాలా ఒంటెల్ని తీసుకొని బయల్టేరుతారు. అవి బాగా బలిసి. ఉంటాయి కూడా. కాని వాటిపై ఆ వ్యక్తి తానూ స్వారీ చేయడు, లేదా వాహనం లేని తోటి సోదరుణ్ణి-- చూన్తూ పోతాడు కౌని-- వాటిపై ఎక్కించుకోడు. ఇక పోతే పషెతానుల గృహాలు నేను చూడలేదు.” (అబూదావూద్‌--నయీద్‌ బిన్‌ అబూహింద్‌-- అబూహురైరా) 204. హజ్రత్‌ ము అజ్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్రేబంచారు' "మేము ఒకసారి మహా పువక్త (సఅసం) తో పాటు ఒక పోరాటంలో పాల్లొన్నాము. శిబిరాలు వేనుకున్న వారు. చోటును చాలా ఇరుకు చేసి వేశారు. రాను పోను త్రోవే. మైతాన్‌లగ్భృహాలంటే, (పజలు కేవలం (వదర్శనాబుద్ధితో, తమ ఐశ్వర్యాన్ని చాటుకోడానికి, అనవసరంగా ఆర్భాటంగా కట్టించిన ఇళ్ళు. వారు న్వయంగానూ వాటిని వినియోగించుకో లేరు లేదా అవసరమున్న వారినీ నివసించనివ్వరు. ఇస్తాం ఇలాంటి ఐశ్వర్య [ప్రదర్శనను సుతరామూ అంగీకరించదు. మహ పువక్ష (సఅసం) ఇలాంటి ఇండ్లు ఆ కాలంలో చూడలేదంటే అప్పుడు ఇలాంటి బాహ్య (ప్రదర్శనా బుడ్డి కలవారు అరుదు. ఇ. తరువాత మన పూర్వీకులు, ఇప్పుడు మనం, అలాంటి 'పైతాన్‌. గృహాలు, [శ్రీమంతులు కట్టించిన వైభవోపేత భవంతులు అనేకం. చూస్తూనే ఉన్నాము. 204. శిబిరాలు వేసుకున్న వారు బాగా విశాలంగా" వేసుకున్నట్టు తెలుస్తోంది. దాని వల్ల వచ్చిపొయ్యేవారికి కష్టం-

హదీసు వెలుగు 186 “తీకుండొ చేశారు. మహాప్రవక్త (సఅసం) ఒక వ్యక్తిని పంపిః “ఎవరయితే శిబిరాల స్థలాన్ని ఇరుకు వేస్తారో వారికి జిహాద్‌ ,(ద్రైవమార్గంలో నిరంతరకృషి)చేసే వుణ్యఫలం లభించదు. అని చొటింపు వేయించారు.” (అబూదావూద్‌) వ్యాది[గస్తుని పరామర్శ 205. మహాపువక్త (నలల్లాహు అలైహి వసల్లం) (పవవించారు : "నర్వోన్నత ప్రభువు ప్రళయ దినాన పుశ్నిస్తాడు, ఆదం పుత్వుడాా నేసు వ్యాధిగుస్తుఖయి ఉన్నప్వుడు నీవు నన్ను పరామర్శించలేదే ” అని. దానికి .మనిషి, "నా స్వామా! నిన్ను నేను వరామర్శించడ కఠిగే అవకాశం ఎంతయినా ఉంది. అందుచేత మహాషువక్త అ (పకటన చేయించారు. ప్రయాణం చేసేవారు, అందునా ఎసత్కార్య సంకల్పకులు, విస్తారంగా విశాలస్థలాన్ని ఆ[కమించు కోవడం కేవలం తమ సౌకర్యాన్ని చూసుకోవడం, ఇతరుల అవ "సరాన్ని గమనించకపోవడం భావ్యం కాదు. అవసరం మేరకు చోటును వాడుకోవటం ఇతరుల సౌకర్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచు కుని మెలగడం అవసరం. 205. ఆపదలో ఉన్నవారివద్ద దైవం ఉంటాడని మనం వింటూ ఉంటాం, శక హదీసు కూడా దాన్ని ధృవీకరిస్తోంది, మరి ఆ (పభువు అపద్బాంధవుడు (ముష్కిల్‌ కుషా) కదా?

సామాజిక వ్యవస్థ 189= మేమిటీ ? నీవయితే నర్వలోకాల పుభువు కదా!”, అని. విన్నవించుకుంటాడు. అల్లాహ్‌ ఇలా అంటాడు, 'నీకు గుర్తుందా? నా ఫలానా దానుడు అనారోగ్యంతో పడి ఉన్నప్పుడు నీవు వరామర్శకు వెళ్ళలేదు. నీవు అతన్ని పరామర్శించి ఉంటే, నన్ను అక్కడ దర్శించేవాడివని నీకు తెలీదా ?” (ముస్లిం--అబూహురైరా) 206. దెవసందేశహరులు ఉపదేశించారు: "రోగిని పరామర్శించండి ; అకలిగాన్న వానికి అన్నం పెట్టండి క్‌ బందీలో ఉన్న వానిని విడిపించే ప్రయత్నం చెయ్యండి.” (బుఖారి-- అబూమూసా) పరామర్శ అంటే కేవలం రోగి వద్దకు వెళ్ళి రోగం, చికిత్స లను గురించి విచారించడం కాదు. వాస్తవానికి పరామర్శ అంటే రోగి బీదవాడయితే అతని మందు మాకు ఏర్పాట్లు చెయ్యడం, లేదా అతనికి అవసరమైనవి తెచ్చిపెట్టేవారు లేకపోతే వాటిని సర్దే (ప్రయత్నం చెయ్యడం అనే భావం కూడా ఇందులో ఇమిడి ఉంది. 206. మహాప్రవక్త (నఅసం) తన సహచరులకు శిక్షణ గరిపేటప్పుడు ఒక్కోసారి ఒక్కో విధంగా ఉవపదేశించే వారు. అంతర్యంలో అర్హ్రత, కనికరం, కోమలతను సృజించేందుకు ఈ హదిసులో దైవ ప్రవక్త మార్గాలు సూచించారు. హదిసులో పేర్కొనబడిన మూడు సత్కార్యాలు కూడా సమాజంలోని విభిన్న వ్యక్తులకు ఏదో విధంగా మేలు చేకూర్చేవే అనడంలో సందేహం లేదు. దానికి తోడుగా వీటి ద్వారా, ఏపీటిని ఆచరించే వ్యక్తి

190 హదీను వెలుగు 207. ఒక యూదు బాలుడు దైవపువ క్ర (సఅసం) "సేవకై నియుక్తుడయి ఉండేవాడు. ఒక సారి అతనికి అస్వ స్టత కలిగితే మహాపువక్త (సఅసం) అతన్ని పరామర్శించ డానికి వెళ్ళారు. అతని తలవైపు కూర్చున్నారు. అతనితో, "ఇస్లాం స్వీకరించు” అని ఉపదేశించారు. అతడు అక్కడే తన వద్ద కూర్చుని ఉన్న తన తండడివైపు చూచాడు, అతని తండ్రి, "అబుల్‌ కాసిం [మహనీయ ముహమ్మద్‌ (సఅనం)] చెప్పినట్లే చెయ్యి,” అని చెప్పగా అతడు ఇస్తాం ధర్మాన్ని -స్వీకరించాడు. ఆ తరువాత అక్కడ్నుంచి బయట్టేరుతూ దైవనందేశహరులు (సఅసం) ఇలా అన్నారు. "అల్‌ హమ్హు అల్లాహ్‌ (అల్లాహ్‌కు అభివందనాలు) దైవం ఇతన్ని నరకాగ్ని -నుండి రక్షించాడు.” (బుఖారి--అనస్‌) న నము హృదయంలో కూడా కొన్ని శాశ్వత సదుణాలు చోటు చేసుకునే "అవకాశం ఉంది. గ ల క? దేవుని అంతిమ సంచేశహరులయిన ముహమ్మద్‌ (సఅసం) పరిశుద్ధ గుణగణాలను గురించి మితుూలు, శత్రువులకు గా తెలుసు. యూదులంతా ఆయన శతు రు వారిలో ందర్రో |క్ష ఏవులు కాం, వారు (పవక (శేయోభిలాషులు, ఆయన్ని గారవించే ఊండే వారు, శ హదీసులో (పసావి నికి మహాష్యవక్త (స్త (జావించబడిన యూదు ఏక (సఅసం) ఎడల ఆత్సీయత దు వల్హ్‌ అతడు శ్రన్ల కొడుకును క్‌ గై ఉండేది. అం మించాడు. దైవప్రవక్త సేవ చేయడానికి నియ

సామాజిక వ్యవస్థ 191

స౦08. హజుత్‌ అబ్బకా ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌ తెలియ పరిబారు : గ"నున్నత్‌ (మహా పువక్త సంప్రదాయం) ఏమంటే, రోగిని పరామర్శించేటప్పుడు అతని వద్ద నద్దు చేయకుండా కూర్చోవడం.” (మిష్కాత్‌) .వంుస్పంలపై వరుస్టింల హక్యూలు

ఏ09. మహాహువక్త (సఅసం) 'వీడ్కోలు హజ్‌”

చ్యాధిగృస్తులయినప్పుడు మనిషి హృదయం అర్జ్భృవమయి వుంటుఎది. దైవ చింతన, ధర్మాచరణ పట్ట ఆసక్తి జనిస్తుంది, మహాపువక్త అలాంటి అదను చూచి, పరంామర్శలయ్యాక ఎంతో వివేకవంతంగా ఇస్తాం ధర్మ సందేశాన్ని వినిపించిన తరువాతే దాన్ని స్వీకరించమని ఆహ్వానించి ఉంటారు. రేయింబవళ్ళు మహాప్రవక్త సద్బ్రవ ర్తన, ఆయన బోధనలు వింటూ ఉన్న ఆ -యువకుడు, తనకు ఇష్టమయినా తండి ఏమంటాడో అన్న జంకుతో ఆ తండి వైవు చూచాడు. తండి తనకు అభ్యంతరం “లేదని తెలుపగానే బుజుమారాన్ని స్వీకరించాడు.

౨08. ఇది సాధారణంగా అందరికీ వర్తి౦చే ఆదేశం. కానీ “అత్మీయులు, మోహమాటం పాటించని మతులు వ్యాధి (గస్తు లయితే, వారి వద్ద కూర్చోవడం వారికి ఇష్టమే అయితే కాస్త అధి 'కంగానే కూర్చోవడం కాలక్షేపం చెయ్యడంలో తప్పులేదు,

209, “విడ్కోలు హజ్‌' అంటే ఆ హజ్‌ తరువాత మహా

వాదీను వెలుగు 192 సమయాన ముస్లింలను సంబోధిస్తూ ఇలా ఉపన్యసించారు : గా ఏనండి, అల్లాహ్‌ ఈ దినాన్ని, ఈ నెలను, ఈ ఉళజాబ్ను ఏ విధంగా పవ్మితమయినవిగా నిర్ణయించాడో అదే విధంగా మో రక్తాన్ని, మో ధనాన్ని, మో మానాన్ని పవిత్రంగా నిర్ణయించాడు. శ్రద్దగా వినండి, నేను అన్నీ. వివరంగా వోధపరిచానా?” అక్కడున్న సహచరులు "అవును, మిరు అంతా చాగానే వివరించారు.” అని పలికారు. దాని మాదట, ఆయన "అల్లాహ్‌, నేను సందేశాన్ని ఉమ్మత్‌కు అంద జేసిన దానికి నీవే సాక్షివి” అని మూడు పర్యాయాలు. పలికారు, తరువాత ఈవిధంగా [పవోధించారు: "చూడండి, మోరు ముస్టిములయి కూడా, నా తరువాత, పరస్పరం మెడలు నరుక్కునే అవిశ్వాసులుగా మారకండి.” (బుఖారి-- ఇబ్ను ఉమర్‌ న్‌ దు ఉమ ప్రవక్త కొన్ని దినాలకే ఇహలోక్షాని వద “రక్తాన్ని పవిితం'గా నిరయించడ మంత అధ న. తీయడం రక వయించడ మంటే అధర్మంగా (పాణం = ఈక ౦ చిందించడం నిషిద (పాణాల రక్షణ విధిగా నిర్ల న లి. ధనమాన గా నిర్ణయించినట్టు కూడా ఈ హదీసు ద్వారొ తెలుస్తోంది. ల ఒక పెద్ద [పసంగంలోని భాగం- (వనంగం చివరలో దైవసందేశహరులు (సఅసం) అక్కడ సమౌ వేళమయిన ముస్లింలను ఉద్దేశిస్తూ నేను వివరంగా బోధపరిబానా

సామాజిక వ్యవస్థ 1938

స10, జరీర్‌ చిన్‌ అబ్టుల్లాహ్‌ ఉల్లేభించారు: "నేను దైవ సందేశహరుల (నఅసం) చేతి మిోదుగా --నమాజ్‌ చేస్తా నని, జకాత్‌ బెల్లిస్తానని, (పతి ముస్టిం ఎడల సనదభిలాష కలిగి ఉంటానని బయ్‌త్త్‌ (ప్రమాణం) చేశాను.”

(బుఖారి, ముస్తిం)

స11. _ దైవప్రవక్త (నఅనం) (ప్రవచించారు ; "నీవు అసి అడగడంలో ఉధ్ధేళ్యం, ఏదయినా అడగదలుచుక టే అడగండ అన్నదే. త్రాన్సు దైవసందేశాన్ని సకృమంగా పుజలకు అందజేశానన్న విషయీానికి దైవాన్ని సాక్షిగా పేర్కొనడం మహా పువక్ష పరలోక చింతనకు, దైవ భీతిని ఎత్తి చూపుతోంది.

210 “బయళ' అంభబే అమ్మకం అని అర్థం. దాన్నిక్షే [ప్రమాణం అన్న అర్థంలో వాడతారు. ఇక్కడ భావ మేమంటే, మనిషి ఎవరి చేతి మిదుగా బయ్‌త్‌ చేస్తాడో వాస్తవానికి అతడు తన జీవితాంతం ఆ శపథాన్ని కాపాడతానని వుమాణం చేస్తా డన్నమాట. హజ్యత్‌ జరీర్‌ (రజిఅన్‌్‌తో మహాహువక్త (నఅసం) మూడు విషయాల ప్రమాణం తీసుకున్నారు నమాజ్‌ను దాని నిబంధనలన్నింటినీ పాటిస్తూఆచరించ కం, జకాత్‌ ను సమయానికి చెల్లించడం, తోటి ముస్టిం సోదదలతో ఏ విధమయిన అకమ వ్యవహారం చెయ్యకుండా వుండటం, వారి ఎడల (పేమాభిమానా లతో (శేయోభిలాషతో వ్యవహరించడం. ఈ హదీసు ద్వారా ముస్లి సమాజంలోని వ్యక్తులు పరస్పరం ఏ విధంగా మసలుకో వాలో వెల్లడవుతోంది.

211. గమనార్ష్హమయిన విషయం ఏమిటంటే, దైవపువక్త

(18)

మ92 హదీసు వెలుగు" సమయాన ముప్టింలను నంబోధిస్తూ ఇలా ఉపన్యసించారు : "వాగా వినండి, అల్లాహ్‌ ఈ దినాన్ని, ఈ నెలను, ఈ నగరాన్ని ఏ విధంగా పవ్మితమయినవిగా నిర్ణయించాడో అదే విధంగా మో రక్తాన్ని, మో ధనాన్ని, మీ మానాన్ని పవిత్రంగా నిర్ణయించాడు. శ్రద్ధగా వినండి, నేను అన్నీ వివరంగా బచోధపరిచానా?ో అక్కడున్న సహచరులు "అవును, మోరు అంతా చాగానే వివరించారు.” అని పలికారు. దాని మోదట, ఆయన "అల్లాహ్‌, నేను నందేశాన్ని ఉమ్మత్‌కు అంద జేసిన దానికి సీవే సాక్షివి”” అని మూడు పర్యాయాలు పలికారు, తరువాత ఈవిధంగా (వ్రబోధించారు: "చూడండి, మారు ముస్పిములయి కూడా, నా తరువాత, పరస్పరం మెడలు నరుక్కునే అవిశ్వాసులుగా మారకండి.” లాగ రాిబ్ను ఉమర్‌ ప్రవక్త కొన్ని దినాలకే ఇహలోకాన్ని వదలి వెళ్ళిపొాయ్యారు. ప పవి[తం*'గా నిర్ణయించడ మంటే అధర్మంగా (పాణం యడం. రక్తం చిందించడం నిషిద్ధం అని భావం. ధనమాన (టొణాల రక్షణ విధిగా నిరయించి హదిన తెలుస్తోంది, గా బ్రకుంచినట్టు కూడా ఈ హదీసు ద్వారా అసలు శ్ర హదీను ఒక పెద్ద [పపసంగంలోని భాగం... [(పసంగం చివరలో దైవసందేశహరులు (నఅసం) అక్కడ సమా వేశమయిన ముస్లింలను ఉద్దేశిస్తూ నేను వివరంగా బోధపరిచానా

సామాజిక వ్యవస్థ 199

న10. జరీర్‌ విన్‌ అబ్దుల్లాహ్‌ ఉళ్లేఖించారు: "నేను దైవ నందేశహరుల (నఅనం) చేతి మోదుగా --నమాజ్‌ వేస్తా నని, జకాత్‌ చెల్రిస్తానని, (ప్రతి ముస్రిం ఎడల నదభిలాష కలిగి ఉంటానని బయ్‌త్త్‌ (ప్రమాణం) చేశాను.”

(బుఖారి, ముస్లిం)

వ11. దెవపువక్త (నఅనం) (ప్రవచించారు : "నీవు అసి అడగడంలో ఉద్ధేశ్యం, ఏదయినా అడగడదలుచుక౦టే అడగండి అన్నదే తాను దైవసందెశాన్ని సకృమంగా ప్రజలకు అందజేశానన్న విషయానికి దైవాన్ని సాక్షిగా పేర్కొనడం మహా పవక పరలోక చింతనను, దైవ భీతిని ఎత్తి చూపుతోంది.

210 'బయ్‌త్‌' అంబే అమ్మకం అని అర్ధం. దాన్ని (పమాణం అన్ను అర్థంలో వాడతారు. ఇక్కడ భావ మేమంటే, మనిషి ఎవరి చేతి మాదుగా బయ్‌త్‌ చేస్తాడో వాస్తవానికి అతడు తన జీవితాంతం ఆ శపథాన్ని కాపాడతానని ప్రమాణం వేస్తా డన్నమాట. హజ్రత్‌ జరీర్‌ (రజిఅన్స్‌తో మహాపువక్త(సఅసం) మూడు విషయాల ప్రమాణం తీసుకున్నారు. నమాజ్‌ను దాని నిబంధనలన్నింటిని పొటిస్తూఆచరించకం, జకాక్‌ను సమయానిక్రి చెల్లించడం, తోటి ముస్పిం సోదరులతో ఏ విధమయిన అక్సుమ వ్యవహారం చెయ్యకుండా వుండటం, వారి ఎడల (పేమాభిమానా లతో [శేయోభిలాషతో వ్యవహరించడం. ఈ హదీసు ద్వారా ముస్లిం సమాజంలోని వ్యక్తులు పరస్పరం ఏ విధంగా మసలుకో వాలో వెల్లడవుతోంది.

స. గమనార్హమయిన విషయం ఏమిటంటే, దైవషువ క (19)

మే94 హదీసు వెలుగు ముస్టింలను పరిశీలించావంటే, వారు పరన్పరం దయాశీలు రసో (యేమమయులనీ, అన్యోన్య అనురాగ యోగులనీ కను గొంటావు. వారి పరిస్టితి ఒక దేహం లాంటిది, దేహంలో ఒక అవయవానికి ఏదయిన జబ్బు చేస్తో దేహంలోని ఇతర అవయవాలు కూడా విశమాన్ని వదలి జ్వరంలో పాలు పంచుకుని దానికి తోడవుతాయి.” (బుఖారి--ముస్లిం-- నోమాన్‌ బిన్‌ బషీర్‌) సీని. దైవ సందేశ హరులు (సఅసం) ప్రబోధిం చారు వ "విశ్వాసి మరొక విశ్వాసితో కలసి ఒక కట్టడంలా న న ఆ తక (సఅసం), శరీరం యొక్క ఉపమానాన్ని ఉదహరిసూ ముసిం అందరూ ఒకే శరీరంలా ఉండాలన ఉపదేశించలేదు శరిరంలా ఉండటం ముప్దంల సహజమయిక, స్టిరమయినగుణంగా పేర్కా న్నారు. ముస్లింలను ఎవరు, ఎప్పుడ్రు చూవినా వారంతా పర స్పరం అన్యోన్య _పేమానువాగాలతో (పవర్రించుకునే వారుగాన “గమనిస్తారు. 212. ఈ హదిసులో ముస్లిం సమా వాన్ని ఒక పణిప 0 మయిన కట్టడంతో పోల్చడం జరిగింది. కట్టడం యొక్క ఇటు కలు ఎవిధంగానయితే ఒకదానితో ఒకటి పటిషమయి ఉంటాయో రై తక్కో ఇటుక మరో ఇటుకకు ఏ విధంగానయితే బలాన్నీ, ఆధా వాన్ని అందిస్తుుదో అదే విధంగా ముస్షింలందరూ పరస్పరం సంఘటితంగా, పటిష్టంగా ఉండాలనీ, వీరు కూడా ఒకరినాకరు ఆదుకోవాలని, అధార మివ్వాలనీ, తన్మూలంగా సమాజానికి పటిష్టత చేకూర్చాలనీ భావం. ఇంకా, ముందు దూరదూరంగా

సామాజిక వ్యవస్థ 195 ఈరూపొందుతాడు. దాని ఒక భాగం మరొకభాగానికి బలం

• చేకూర్చుతుంది.” అంటూ ఆయన తన ఒక చేత్మివేళ్ళను -మరొక చేతి వేళ్ళలో దూర్చి చూపారు. (బుఖారి, ముస్తిం-- అబూమూసా) ఏ18. మహా పువ్నక (సఅనం) [పవవించారు "విశ్వాసి మరొక విశ్వాసికి దర్పణం లాంటి వాడు. ఇంకా, శక విశ్వాసి మరొక విశ్వాసికి సోదరునితో నమానం. అతడు ఇతళ్లి నాశనం కాకుండా కాపాడుతాడు. అతన్ని పరోక్షంగా కూడా రక్షిస్తాడు.” (మిష్కాత్‌--అబూహురైరా) ఉన్న ఇటుకలు పరస్పరం దగ్గరె కట్టడమనే లక్ష్యం కొరకు పటిష్ట చుయి ఓ కట్టడం రూపాన్ని సంతరించుకున్న విధంగానే ముస్పింలు కూడా సంఘటితంగా, సంఘీభావంతో ఉండడంలోనే వారి శక్తి ఇమిడి ఉందని, వారు విచ్చిన్నమయి పరస్పరం దూరాలు ఏర్పరచుకుంటే వారిని ఒక్క గాలి దుమారమే ఎగుర వేసుకు పోతుందని, ఒక్క నిటి వరదలోనే కొట్టుకుపోతారని మహాప్రవక్త (సఅసం) కట్టడం యొక్క దృష్టాంతాన్ని ఇచ్చారు. ఈ విష యాన్నే భావయుక్తంగా బోధపరచడానికి తన చేతి వేళ్ళనుకలిపి కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపారు.

218. అంటే, అతనిలో ఏదయినా బలహీనతలుకానవ స్టే నేరుగా అతనితోనే చెప్పి వాటిని దూరం చెయ్యడానికి [పయ త్చించాలి. కాని వాటిని ఇతరులతో చెప్పి అతన్ని అవమాన పరచరాదని భావం. ఇంకా అతని కష్టాలను తన కమ్షాలుగా

106 హదీసు వెలుగు!

బి14. "నీవు నీ సోదరునికి తోడ్పడు -- అతడు: దౌర్హన్యం చేసే వాడయినా, దౌర్జన్యానికి గురయిన వాడ

జ లా అభి

యినా” అన్నారు ఒక సారి దైవ సందేశహరులు (సఅసం). ఒక వ్యక్తి, “దైవ (పవక్తా! దౌర్జన్యానికి గురయిన వాడ యితే నేనతన్ని అదుకుని తోడ్పడగలను, కాని దౌర్జన్యం చేసేవాడయితే అతనికి సహాయపడేదెలా ?” అని అడిగాడు. అప్పుడు ఆయన ఉపదేశించారు ; “అతన్ని దౌర్జన్యం చెయ్య కుండా వారించు, ఇదే నీవు చేసే సహయం !”

(బుఖారి, ముస్షిం--ఆనన్‌) భావించి అతడు బాథ పడినట్లే తానూ జాధవడుతూ ఆ కష్టాలను తొలగించడానికి కృషికై పూసుకోవాలని అర్థం. మరో హదీనులో ఇలా ఉంది. “మాలో (పతి ఒక్కడూ తన పోదరువుం అద.

యః లాంటివాడు. అతన్ని ఏదయి. * బాధలో చూస్తే వాన్ని మారం చెయ్యడానికి ముందుకు రావాలి.” అడే వి;ఇంగా అత౨లో ఏ దయినా బలహీనత గోపరిసే దాని దూరం జయం-చ్రాబకి క క్‌ నీ లై లై ౧ణార్పిక్‌ ప్రల చెయ్యాలి ఎ ల న. అయిన ఆ నానుడిని మానవ మహూపకాం ఎంతో చక వ వ మవ చె ఎంతో చక్కగా అాత్మకంగా మలచారు. టగా నిర్మా నేటికి ; యనా టి గంగ1 0 ౪౧౦౧౮ ౧౧7 గ8౪0గ౧ (ఒప్పయినా తప్ప మురభిను దేశం అనే జాతి దురభిమానులు, ఆ జాతి |] మానాన్ని బోధించేవారు ఎంతో మంది ఉస్న్హురు వారికి కనువిప్పు కాగలదు మహాహృవ క్ర ఉపదేశం.

సామాజిక వ్యవస్థ 197

215. మహాపువక్త(సఅనం) (ప్రవచించారు : "ఒక 'ముస్టిం మరొక ముస్టింకు సోదరుడు. అతనికి ఎలాంటి అన్యాయమూ చెయ్యడు, అతన్ని అసహాయ స్థితిలోనూ .వదఠివెయ్యడు. ఎవరయితే తన సోదరుని అవసరాన్ని తీరుస్తాడో, అతని అవసరాన్ని అల్లాహ్‌ తీరుస్తాడు. ఇంకా, ఎవరైతే ఒక ముస్ర్టింపై ఆసన్నమయిన కష్టాన్ని దూరం చేస్తాడో, అల్లాహ్‌ ప్రళయదినాన ఎదురయ్యే అతని కష్టాన్ని దూరం చేస్తాడు, మరియు, ఎవరయితే ఒక ముస్టింలోని లతోటుపొట్లను మరుగు పరుస్తాడో అల్హ్రావ్‌ [పప్రళయదినాన అతని తప్పిదాలను కప్పిపుచ్చుతాడు."”

(బుఖారి, ముస్షిం-- ఇబ్బ్ను ఉమర్‌)

నీ సోదరుడు జులుం బచేసేవాడయినా, జులుంకు లోనమున వాడయినా నీవు మాతం నీ సోదరుని పక్షం వహించాలన్నది మూఢత్వపు సూక్తి. అది తప్పని, జులుంకు లోనయిన వ్యక్తిని జులుం నుండి కాపాడటం ఏవిధంగానయితే నీ విధియో, జులుం చేసే వాడు నీ సోదరుడయితే అతన్ని జులుంనుండి వారించటం ఇంకా అవసరమయితే అతన్ని ఎదిరించటం కూడా నీ విధియే. కేవలం నీ వాడయినంత మాృాతాన అతన్ని వెనుక వేసుకురావ డం సరయిన విధానం కాదు. అని బెబుతోంది, ఈ (వవ చనం.

215 తోటి సోదరుని పట్ట అత్యాచారం చెయ్యకుండా -ఉండట౦. అవసరమున్నప్పుడు ఆదుకోవడం ఒక విశ్వాసియొక్క ధర్మం అని ఈ హదీసు చాటుతోంది.

198 హదీసు వెలుగూ బి16. మహా పువక్త వక్కాణించారు : “నా ప్రాణాన్ని గుప్పెట్లో ఉంచుకున్న శక్తి సాక్షిగా -- తన కొరకు ఇష్టపడిన దాన్ని తన సోదరుని కొరకు కూడా ఇష్ట పడనంత వరకు ఏ వ్యక్తయినా నిజమయిన విశ్వాసి కాజాలడు.” (బుఖారి, ముస్లిం--అనస్‌) హదీసులోని ఆఖరు మాటకు ఆర్థమేమిటంటే ఒక మంచి వ్యక్తి వల్ల ఏదయినా పొరపాటుజరిగితే, అతన్ని _పజల దృష్టిలో కించ పరచడానికి దాన్ని (పచారం చెయ్యరాదు దాన్ని కప్పి పుచ్చడానికే (పయత్నం చెయ్యాలి. అయితే దానికి భిన్నమయిన. సందర్భంలో, అంబే దైవాదేశాలను బహిరంగంగా అతి [కమించైే వాని తప్పుల్ని కప్పి పుచ్చకుండా అతన్ని నలుగురిలో నిలబెట డమే కర్తవ్యమని కూడా మహాప్రవక్త (సఅసం) బోధించారు. యు 2160. ఈ హదీసువభ్ర అలి సేదేమంటే విశ్వాసి తాను ఆచ రించిన సత్కార్యాన్ని తన సోదరునికి కూడా చెప్పాలి, అయితే తాను చెయ్యలేని దాన్ని ఇతరుల ద్వారా అశించటం తప్పు. అలాగే తాను రెండు వస్తువుల్లో ఒక దాన్ని ఎన్నుకోవలసి వచ్చినప్పుడు నిత్యం తన శ్రోట్రి మితునిక్రై మంచి దాన్ని వదలి మరీ ఎన్నుకో వాలీ. బ్ల్యక్టా తాను ఒక మంచి వసువును తనకె తీసుకుంటే, వీలయితే అలాంటి మంచి వస్తువు "కన సోదరులు, మిత్రులు, అవ్తలయిన వారికై కూడా తీసుకోవాలి. ఇలాంటి వాతావరణం వల్హ సమాజం ఎంత (పేమపూరితంగా ఆనందమయంగా తయారవు తుందో గమనించండి.

సామాజిక వ్యవస్థ 109 వ17. ఒకసారి మహాప్రవక్త (సఅసం) ఇలా తెలి పారు : "దైవదానుల్లో కొందరు, ప్రవక్తలు కాకపోయినా, అమరగతులు కాకపోయినా [ప్రళయ దినాన వారికి అల్లాహ్‌ (ప్రసాదించిన ఉన్నత స్టానాన్ని చూచి (ప్రవక్తలు, అమర గతులు సయితం ఈర్యతో కూడిన ఆనందం అనుభ విస్తారు.” “వారెవరు దైవ ప్రవక్తా!” అని అక్కడున్న వారు అడిగారు. దానికి మహా పువక్త (సఅసం), "వారు బంధువులు కాకపోయినా, తమ మధ్య ధనం లావాదేవీలు లేకపోయినా, అల్లాహ్‌ ధర్మం పాతిపదికమై అన్యోన్యంగా (శేమించుకున్న వారు, దైవం సాక్షిగా వారి వదనాలు జ్యోతిరయమయి ఉంటాయి. వారి ముఖం చుట్టూ (ప్రకాశం భాసిల్లుతూ ఉంటుంది. జనులు భయాం దోళనలు చెందే ఆసమయంలో వారికి ఎలాంటి భయమూ 217. అసలు హదీసులో 'గబిత్‌' అనే పదం ఉంది. దీనికి, మహదానందం పొందడం అని అర్థం. ఇదేపదం ఈర్ష్య అనే భావంలో కూడా (పయోగించబడుతుంది. ప్రస్తుత హదీసులో. దీనికి మొదటి భావమే వర్తిస్తుంది. అంటే ఒక గురువు, తన శిష్యుడు ఉన్నత న్ఞానాన్ని ఆ(కమించడం చూచి ఆనందంతో, గర్వంతో పొంగి పోయినట్లే, అత్యున్నత స్థానాల్లో ఉండే దైవ పువక్తలు, అమరగతులయినవారు ఈ వ్యక్తుల ఉన్నత స్టాయిని, భాగ్యాన్ని గమనించి సంతోషపడతారు హదిస్‌లో (ప్రస్తావించ

200 హదీను వెలుగు ఉండదు, జనులు ఖేదావృతులయి ఉండే అ వేళ వారికి ఎలాంటి దుఃఖమూ ఉండదు అని [పవవించి ఈ ఆయత్‌ పఠించారు : “తెలుసుకోండి, దేవుని మిత్రులయిన వారికి నిన్సం దేహంగా ఎలాంటి భయమూ ఉండదు మరియు వారికి ఎలాంటి దుఃఖమూ కలుగదు.”

(యూనుస్‌ : 62) బడ్డ ఈ మహనీయుల పరస్పర ప్రేమ మైత్రికి కారణం, పునాది శేవలం “ధర్మం” మామే. వారిని ఒకచోట చేచ్చెంది ఏ విధ మయిన అర్థిక లావాదేవీల, రక్తసంబంధాలు మాతం కావు. కేపలం ఇష్టాం మరియు ఇస్పామోయ జీవన విధానాన్ని సమాజ రూపకల్చ్బనలో ఆచంణాత్మక సానాన్ని ఇవ్వాలన్న లక్ష్యమే వారిఎ అన్యోన్య మైత్రికై, సహచర్యాల్నకై సకం చేసింది. హదీసులో ఇరాంటి వార్నికె ఈ లోకంలో విజయం దైవ నహాయం (పాప్తిస్తా

• పరలోకంలో శాశ్వత సాఫల్యం లభిన్తుందని శుభవా ర ఇవ్వబడింది. న హూం చిపరన దైవవ్రవ క్ర (సఇసం) పఠించిన యూనుస్‌ బడ ఆయత్‌లో, విశ్వానం గైకొని, ధర్మ పథాన పీడింప కరక * విశ్వానం ఆధారంగా జీవితం గడవడం కోనం నిరం

లపె జరిపే వాంని, అజానవు వృవసతో జ్ఞానఐ వ్యవస్థతో అనరళంగా పోరాడే వారిని ప న ల ప9స్తావించ్రడ్రం జరిగింది. అల్లాహ్‌ వారిని గు “వీరికె యీ జ్తీ ర్‌ ల ఎంచ ల వితంలోనూ రాబోయే జీవితంలోను సాఫల్యం లభిస్తుందన్న ఉభవార్టనిస్తున్నాము” అని పలికాడు.

సామాజిక వ్యవస్థ 201 న18ి. దైవనందేశ హరులు(సఅనం) (ప్రబోధించారు: "మనిషి మూడురాతులకు మింది తోటి సోదరునితో సంబం ధాలు (తెంచుకుని ఉండటం, ఇద్దరూ దారిలో కలినినవ్వుడు ఎడముఖం పెడముఖంగా తప్పుకోవటం ధర్మ నమ్మతం కాదు. వారిద్దరిలో నలాం చేసేందుకు ఎవరు ముందుకు -వస్తారో వారు ఉత్తములు.” ॥ (బుఖారి, ముస్టిం-- అబూ అయ్యూబ్‌ అన్సారి) సఏ19. మహా ప్రవక్త (నఅసం) (ప్రవచించారు : "ఇరు మిమ్మల్ని అనుమానాల నుండి రక్షించుకోండి. 218. ఇద్దరు ముస్లింలు ఏదయినా విషయంలో తగాదా -పడి ఇద్దవ2మధ్య మనస్పర్థలు ఏర్చడి మాట లేకుండా పోవడం అన్నుది జరిగినా వారు అలా మూడు దినాలకు మించి ఉండ రాదని ఈ హదీసు మనల్ని బోధిస్తోంది. సాధారణంగా ఆ ఇరు .వురు, ఏ మా్మాతమయినా దైవభీతి గల వారయితే ర0డు మూడు రోజుల అనంతరం వారిలో పరస్పరం కలుసుకునే [ప్రబల వాంఛ జనించడం సహజం. బివరికి వారిలో ఒకరు 'సలాంి చెయ్య డంలో ముందంజ వేసి ఆ పైశాచిక వైషమ్యాన్ని రూపవుమాపుతారు. అందుకే ఈ హదీసులోనూ మరో హదీసులోనూ సలాం చెయ్య డానికి ముందుకు వచ్చే వారి ఘనతను కొనియాడటం జరిగింది. ౨19. ఈ హదీసు మూలంలో వచ్చిన కొన్ని పదాలను విశదీకరించడం అవసరం. దానివల్ల అసలు భావమేమిటో నసునా -యానంగా అవగతమవుతుంది

202 హదీను వెలుగు- ఎందుకంటే అనుమానంగా పలఠికే మాట అతి నీచమయిన అసత్యం. ఇతరులగురించి వివరాలు సేకరిస్తూ తిరక్కండి. అపరాధాలు వెళకటానికి ఇతరుల వెంటపడకండి; పర స్పరం పగ, (ప్రకోపాలకు తావివ్వకండి. అల్లావ్‌ దాసు లుగా, పరస్పరం స్లోదరులుగా మెలగండి.”

(బుఖారి, ముస్లిం-- అబూహురైరా)

1... తహస్సుప్‌-శద్ధతో వినడం, చూడటం- ఒకరిమాటల్ని వినడానికి లేదా ఒకరి చేష్టల్ని చూడటానికి పొంచి ఉండి, ఆ తరువాత ఆ విషయాన్ని ఆ వ్యక్తికి పతికూలంగా ఉపయోగించ డం ఇస్టాంకు విరుద్ధం అని దైవపువక్ష ఇక్కడ బోధించారు.

౭. తజస్సుస్‌-రం(ధాన్వేషణ. అంటే, ఒకరి తప్పిదాలను పట్టుకునేందుకు, పని కట్టుకుని నక్కి ఉండి, అతని ఆ బలహీన తలను [పచారంచేసి అతన్ని అవమానపరచటం౦. ఇదీ ఇసాంకు బద్ధవిరుద్ధమని హదీసు తెలువుతోంది. శ

8. తనా జుష్‌-ఇది వాణిజ్యసంబంధమయిన పారిభాషిక పదం. ద్రినికి వున భాషలో “దళారి తనం” అనవచ్చు. దళారి వికయదారునితో ముంచే సంప్రదించుకుని కొనేవారిని బోలా కాట్టించటానిక్ర ఆ అమ్మే వదార్థం మూల్యాన్ని ఇతోధికంగా పెంచి పలుకుతాడు. విధంగా పరస్పరం మోసంచెయ్యడాన్ని ఇక్కడ వారించడం జరిగింది

శం + కదాగుజ్‌ .-ఆంటే పరస్పరం ద్వేషం కలిగి ఉండటం ఆగ౧హావేశాలక్రు లోనవడం అని భావం.

5. తదాబుర్‌-అంజే పరస్పర వైషమ్యం అనీ సంబం

సామాజిక వ్యవస్ద 209

ని2ి౦. ఒక సారి దెవపువక్త (సఅనం) వేదికపైకి. వచ్చి నిల్చోని చాలా హెచ్చు న్వరంలో (పనంగించారు £ "కేవలం నోటితోనే ఇస్టాం స్వీకరించిన జనులారా! విశ్వానం మో అంతర్యాల్లో స్థిరం కాలేదు, మోరు ముస్రింలకు బాధ కల్తిగించకండి ; _ వారిని రెచ్చ గొట్టకండి; వారిలోని: లోపాలను వెంటాడకండి ; తమ సోదరుని లోపాలను. వెదికే వ్యక్తిలోని లోపాలను అల్హాహ్‌ బహిర్గతం వేస్తాడు.. అతన్ని నగుబాటు పాల్టేస్తాడు-- అతడు తన ఇంటిలో తల. దాచుకున్నా సరే !” (తిర్మిజి-- ఇబ్ను ఉమర్‌),

నీవి!1. మహాప్రవక్త (సఅసం) తెలిపారు: “నా ధాలు (తెంచుకోవడమని అర్థం వస్తుంది.

వీటన్నిటికీ దూరంగా ఉండాలని ఇక్కడ బోధించబడింద్సి,

౨20 మునాఫిక్‌లు (కపటాచారుల్తునిజమయిన ముస్లిం. లను బహువిధాలుగా పీడించే వారు. అజ్ఞాన కాలంలో (ఇస్టాంకు పూర్వకాలంలో వారి వంశంలో జరిగిన లజ్ఞాకరమయిన సంఘట నల్ని, బలహీనతల్ని ఎత్తిపొడుస్తూ జనుల ముందు ప్రస్తావించే వారు. అలా చేసే వారినే ఈ హదీసులో చీవాట్లు 'పెట్టడం' జరిగింది. ఇంకా కొన్ని హదీసుల్లో, ఈ (పసంగం జరిగేటప్పుడు మహాహువక్త _ (సఆసం) కంఠం చాలా హెచ్చు స్టాయికొ పోయిందని, అప్పుడు అ చుట్టుపక్కల ఇండ్లల్లో ఉన్న మహిళలూ దాన్ని విన్నారని ఉంది.

221. ఈ సంఘటన మహాప్రవక్త (సఅసం) మేరాకుజ్‌

“౨04 హదీను వెలుగు ప్రభువు నన్ను ఆకాశాలమోదికి తీసుకు వెళ్ళినప్పుడు అక్కడ నాకు కొందరు వ్యక్తులు తటస్థపడ్డారు. వారి చేతిగోళ్ళు ఇత్తడివి. వాటితో వారు తమ ముఖాన్ని రొమ్మును పొడుచు కుంటున్నారు. నేను జివీల్‌ని అడగ్గా, "వీరు ప్రపంచంలో ఇతరుల మాంసం తినే వారు, ఇతరుల గౌరవాన్ని భంగ పరచేవారు.” అని పలికారు.” (అబూచావూడ్‌-- అనస్‌)

222. మహాప్రవక్త (నఅనం) ఒకసారి, 'ఒక ముస్లిం "పె మరొకని పట్ల ఆరు బాధ్యతలున్నాయి" అని ప్రవచిం చారు. అప్పుడు అక్కడున్నవారు, అవి ఏవి అనీ అడగ్గా “ఆయన ఈ విధంగా బోధించారు: "నీవు ముస్టిం సోదరుని వెళ్ళినప్పుడు జరిగింది పజల మాంసం తినడమంబటే (వ్రజల వెనక వారి తప్పులను, వారకి అవమానం కలిగించే దృష్టితో ఇతరులముందు చర్చించడం అన్నమాట. దాన్ని దివ్యబుర్‌ ఆన్‌లో కూడా (పస్తావించడ౦ జరిగింది.

223. వతి ముస్టిం తోటి ముస్లిం సోదరుని ద్వారా పొంద గలకనీసపు హక్కులు ఈ హదీసులో పువచించఇడాయి సలామ్‌ చెయ్యడమంటే, కేవలం నోటితో “అస్సలాము అలెషం అనడం మాతుమే కాదు. స్రలాం అన్నది నిజానికి సలాం చేసే వ్యక్తికై ఒక స్వచ్చంద (పకటన, ఒప్పుకోలు, అంటే నాపక్షంగా నీ ధన మాన ప్రాణాలు సురక్షితంగా ఉంటాయనీ నేను నిన్ను ఏ విధం గానూ హాని కల గజెయ్యననీ హామి అన్నమాట. అలాగే అల్లాహ్‌

నీ ధర్మాన్నీ, నీ విశ్వాసాన్ని భ్మదంగా కాపాడాలనీ, నీపై ఆయన

సామాజిక వ్యవస్థ 205 కలిస్తే అతనికి సలాం చెయ్యి. *అతను (భోజనానికి) ఆహ్వా, నిస్తే అహ్వానాన్ని స్వీకరించు. *అతను నీ ద్వారా ఏదయినా మేలును కాంక్షిస్తే దాన్ని అందజెయ్యి.. *అతను తుమ్మి "అల్‌ హమ్రులిలాహ్‌” అనంటే నీవుదానికి "ఎర్‌ హముకల్లావ్‌” అని బదులు పలుకు. *అతను వ్యాధిగన్తుడయితే వెళ్ళి వరామర్శించు *అతను దివంగతుడయితే అతని జనాజాకు: తోడుగా వెళ్ళ (ముస్లిం - అబూహురైరా, 2ఓ8ి. అక్‌బా బిన్‌ ఆమిర్‌ ఉల్లేఖించారు : నేను కటాక్షఎ కలగాలని ప్రొర్టన కూడా. భోజనానికయినా మళఠే సందర్భఎలోనయినా ఆహ్వానించినప్పుడు అనివార్యమయిన కారణం ఉంటే తప్ప ఆ ఆహ్వానాన్ని తిరస్కరించరాదు. మన వల్ల ఎవరి కయినా ఏదయినా సహయం ఒనగూడే అవకాశం ఉంటే అలాంటి సహాయం చెయ్యడంలో వెనుదీయరాదు. తుమ్మినప్పుడు “ఎర్‌ హముకల్లా హా” అన్నదానికి అల్లాహ్‌ నీపై కారుణ్యం చూపుగాక అని అర్థం, దైవకారుణ్యం పల ఛా నీవు సతతం దైవ విధేయతా మార్గంపై నిలకఉగా నడవనలగాలి అని, నీచే హాస్యాస్పదమైన అవమానకరమైన ఎలాంటి పని జరగకూడదనే ఆకాంక్ష కూడా ఇందులో ఉంది. తోటి సోదరుడు వ్యాధి[గస్తుడయితే పరామర్శించడం, _ అతడు మరణిసే జనాజా (శవపేటికుతోపాటు పోయి. అంత్యక్రియల్లో పాల్గొనడం కూడా గొప్ప బాధ్యత అని ఈ హదీసు వల్ల మనకు తెలుసోంది. 228. ఈ హదీనసుద్వారా వర్హకులస్వభావంలోని ఓ గొప్ప

206 హదీసు వెలుగు మహావువక్త (సఅసం) ప్రవచించగా విన్నాను, "ఒక ముస్లిం మరొక ముస్లింకు సోదరుడు. సోదరునికి ఒక వస్తువు అమ్మినప్పుడు అందులో ఏదయినా లోపం ఉంటే. దాన్ని అతనికి స్పష్టంగా తెలుపాలి. _ విక్రయించే వస్తువులోని లోపాన్ని దాచడం ఒక ముస్లిం వర్తకునికి ధర్మం (హలాల్‌) కాదు” (ఇబ్బ్నుమాజ)

ఏనిశ్స, దైవ సందేశహరులు(సఅసం) ప్రబోధించారు. “"మ్రంవి గుణగణాలుగల ముస్టిం వ్యక్తి వల్ల ఏదైనా అపరాధం జరిగిన పక్షంలో అది"హద్దులు”తప్ప మరేదయినా దాన్ని క్షమించి వేయండిలొ (అబూదావూద్‌--ఆయిషా) లోటును ఎత్తిచూపటంతోపాటు అది ఎంత [ప్రమాదకర మయిందో తెలపబడింది ముఖ్యంగా ముస్లిం వర్తకులు తాము అమ్మే వస్తువు లోని తమకు కెకిసిన లోటును కొనేవారికి తెలుపకపోతే తాము ఆ వ్యాపారం ద్వారా “హలాల్‌ కాని" (హరాం)సంవదను తింటు న్నారని తెలుసుకోవాలి.

221. అంటే ఒకవ్యక్తి స్వతహాగా సజ్జనుడయి, సదాచార సంపన్నుడయి, భయ భక్తులు కలవాడయి, దైవ విధేయతా విధా నాన్నీ అవలంబించేవాడయి ఎప్పుడయినా కాలుజారి. పాపవు శొంపిలో పడితే కేవలం దానికారణంగా అతన్ని నలుగురిలో అవ మానపరచకూడదు ; అతని పరువును భంగపరచకూడదు. అతని పారవాటు నలుగురిలో వ్యాపించనివ్వరాదు. అతన్ని మన్నించి వెయ్యాలి.

సామాజిక వ్యవస్థ 207 వంస్లివేతర పౌరుల హక్కులు

నినిర్‌. "ముస్టిం ఎవరయినా ఒక ఒడంబడిక చారు ముస్టిమేతర హిరు) ని పై అత్యాచరం చేసినా లేదా, అతని హక్కును కాజేసినా, లేదా అతని శక్తిని మించి (రక్షణా రునుం) ,భారం వేసినా, లేదా అతని వస్తువు ఏదయినా బలాక్కారంతో దోచుకున్నా (ప్రళయ దినాన, దెవన్యాయ స్థానంలో, ఆ ముస్టిం మోద జరిగే విచారణలో నేను ఆ ముస్టిమేతరుని వకీలయి [నిలబడతాను” అని మహాపువక్త “(సఅనం) పలికారు. (అబూదావూద్‌)

“హద్దు” అంటే షరీఅత్‌ పకారం శిక్రార్హ మయిన నేరం చేసినప్పుడు విధించబడే శిక్ష అని అర్ధం. హదీసులో పస్తా వించబడిన వ్యక్తి వల్ల దొంగతనం, హత్య, వ్యభిచారం లాంటి పషరీఅత్‌ దృష్టిలో శిక్షార్హ మయిన నేరాలు జరిగితే అతన్ని -మన్నించనవసరం లేదని మహాపవక్ష (సఅసం) (వవచనానికి “అర్థం,

లైలగ్ట, ఇక్కడ మరో విషయం కూడా మరవ కూడదు ఇంతకు ముందు సామాజిక మయిన హక్కులు పొరుగువాడు, వ్యాధిగ్యస్తుడు, తోటి (వయాణీకుడు గురించి తెలిపిన హక్కులు ముస్పిములు, ముస్లిమేతరులు అందరికి వర్తిస్తాయి. చాటిలో ,ఎలాంటి తారతమ్యాన్ని పాటించడానికి ప్‌ల్లేదు.

208 హదీసు వెలుగు భూత దయు సవర. "ఒక సారి మహావువక్త (సఅసం) వెళ్ళే దారిలో ఒక ఒంటె కనిపించింది. దాని కడుపు పీక్కుహోయి వెన్నుతో కలిసినట్టుంది దాని పరిస్థితి అప్పుడు ఆయన (అనుచరులకు) [పబోధించారు.. "నోరులేని ఈ (ప్రాణుల గురించి దైవానికి భయపడండి, వీటిని మంది స్లితిలో పెట్టి, (పోషింవిస్వారీ చేయండి, మంది స్థితిలోనే వదలండి.” (అబూదావూద్‌ - సుహైల్‌ ఇబ్బ్నుల్‌ హన్టలియ) 227, అబ్జుల్లాచిన్‌ జాఫర్‌ ఉల్లేఖనం : "ఒకసారి మహా పువక్ష్తృ (సఅసం) ఒక అన్సారీ నహచరుని తోటలో ప్రవే శించారు. అక్కడ ఎవరో ఒక ఒంటెను కట్టి పెట్టారు. అది మహాహువక్త (సఅనం)ను చూవి భాధగా అరవింది దాని కళ్ళ వెంట అచువులు రాలసాగాయి. మహాపువక్ష దాని సమోపొనికి వెళ్ళి దాని మూపురాన్నీ, కణతల్నీ లాలనగా తట్టారు. ఆది శాంతించింది. "ఈ ఒంటె ఎవరిది" అని 228. దీని భావమేమంటే పశువుల అకలిదప్పుల్ని తర్చక పోవడంవల్ల మనిషి దైవాగహానికి గుకిఅవుతాడు. వాటి ద్వారా వని నేరవేర్చ్నుకోవాలంబే జాగా మేపాలి. ఎవి పనిచేస్తూ సడలి సగం చచ్చినట్లు అయ్యేవరకు వాటిప్తె పని భారం మోపరాదు. 227. భూతదయ ఎవరి ఎదల్లో ఉంటుందో వాంని నోరు లేని జీవాలు కూడా గుర్తిస్తాయన్నదానికి ఈ హాదీసు తార్కాణం |!

సామాజిక వ్యవస్థ 209 అడిగారు మహాపువక్త (సఅసం). ఒక అన్సారీ యువకుడు వచ్చి, "దెవపువక్తా! ఈజఒంటె నాదే” అని బదులిచ్చాడు. దానికి ఆయన (సఅనం) "నీకు దెవభీతి లేదా? అలాహ్‌ నీ స్వాధీనం చేసిన ఈ మూగ్యప్రాణిని గురింది నీవు అల్లాహ్‌కు భయవడవా? ఇది (ఏకి) నాతో ఫిర్యాదు చేస్తోంది -- నీవు దీన్ని నరిగ్గా మేపకుండా ఎల్లప్పుడూ పనిచేయించుకుం టూనే ఉన్నావని !” అని మందలించారు.” (రియాజుస్సాలిహీన్‌) సీనిరి. మహాపషువక్త (నఅనం) బోధించారు, "మోరు సస్యకాలంలో [ప్రయాణం చేస్తే ఒంటెలు భూమి నుండి తమ హక్కును పొందడానికి అవకాశం ఇవ్వండి. క్షామ కాలంలో (ప్రయాణం చేస్తే వాటిని వేగంగా తోలండి."

(ముస్లిమ్‌, అబూహురైరా) మహాప్రవక్త (సఅసం) _పేమతో ఒంటె వీవు నిమరగానే అది నెమ్మదించింది,.పశువుల బాగోగులు తగిన విధంగా చూసుకోకుండా వాటిని కష్టబెట్టడం దైవ శిక్షకు కారణమవుతుందని, మహా [ప్రవక్త (సఅనం) హెచ్చరిక---''నీకు ధైవభీతి లేదా”లో అంతర్జీన మయి ఉంది.

228. అంటే నలువైపులా వచ్చిక పెరిగి అంతో సన్య శా్రమలంగా ఉంటే. పశువుల్ని బాగా మేపాలని, కరువుకాలంలో, మార్గం మధ్యన ఎక్కడా వచ్చిక లభ్యంకాదు గనుక త్వరగా మిజిలీ చేరేలా వేగంగా తోలాలఐని, నీకు, పచ్చిక దొరకనిచోట

(14)

210 హదీసు వెలుగు ని29. దైవపువక్త(సఅసం) ఉపదేశం: “అల్లాహ్‌? ప్రతి కార్యాన్నీ ఎంతో చక్కగా నేర్చుగా చెయ్యాలని, అలా చెయ్యడం మనిషి విద్యుక్త ధర్మమని ఆదేశించాడు. ఎవరి నయినా (రణభూమిలో) సంహరించదలవచనా నేర్పుగా, వాక చక్యంతో చేయాలి. భోజనార్దం జిబహ్‌ చేసేటప్పుడు కూడా ఎంతో నైవుణ్యంతో లాఘవంతో వెయ్యాలి. మాలో ప్రతి ఒక్కరూ తమ కత్తిని బాగా సానపట్టాలి. జిబహ్‌ చేయబడే జంతువుకు నెమ్మది కలగనివ్వాలి. (చాలాసేపటివరకు అది చాధ పడకుండా [ప్రాణం త్వరగా పోయేలా జిబహ్‌ చేయాలి) (ముస్లిం--షడ్డాద్‌ చిన్‌ బాస్‌) సి3ి0. హజ్యుత్‌ అబ్బా విన్‌ ఉమర్‌ ఉల్లేఖిం బారు : "ఏ పవవు నయినా లేదా మరే ఇతర జీవిని అయినా కట్టి పడేసి దాన్ని (ఎలాంటి ఆయధంతోనయినానరే) విత వక ా ఆలస్యం చేస్తూ నిలుపరాదని, పపవులకు ఆకలి బాధ కలగకుండా జాగృత్త్రపడాలని ఈ హదీసు ద్వారా తెలుస్తోంది.

“2209. శ్రువును సంహరించవలసి వచ్చినా .సరే చిత హెంసలు పెట్టి చంపకూడదని ఈ హదీసు బోధిసోంది. అలాగే 'జిబహ్‌ చేయవలసిన (పాణుల్ని కూడా

280: పపపక్షాదుల్ని అహారం కొరకు అవసరం మేరకు వధించడం తప్ప కేవలం కాలక్షేపానికి చంపడాన్ని . ఇస్లాం నిషేధిన్తుంది.

ఫౌమాజిక వ్యవస్థ వే వధ చేయడాన్ని. మహాప్రవక్త (నఅనం) నిషేధించడం నేను వెవులారా విన్నాను.” (బుఖారి, ముస్లిం) ఓ31. వపవు ముఖంపై (తలపె) కొట్టడాన్ని లేదా దాని ముఖాన కాల్చి వాతలు వేయడాన్ని దెవపువక్త ,(సఅనం) నిషేధించారు.” (ముస్లిం, జాబిర్‌) 2392. మహాపువక్త్న ఉపదేశించారు, “ఎవరయినా ఊరపిచ్చుకనో మరే ఇంకా చిన్న పిచ్చుకనో నిష్కారణంగా చంపినట్టయితే దాన్ని గురించి అతను అల్లాహ్‌కు జవాబు చెప్పుకోవలసి ఉంటుంది.” అక్కడున్నవారు, " దైెవపువక్తా! పిచ్చుకల పట్ల మన బాధ్యత ఏమిటి ” అని అడిగారు, దానికి, "వాటి ఎడల మన బాధ్యత ఏమంటే. వాటిని శాస్త్ర యుక్తంగా జిబహ్‌ చేసి భుజించాలి; తలనరికిన తరువాత వాటిని వృధాగా పారవేయకూడదు.” అని ఆయన బదులఠి చ్చారు. (మిష్కాళజ్‌ - అబ్దుల్లా బిన్‌ అమ్స్‌ ఏన్‌ ఆస్‌) 291. ఇందులోనూ పశువులకు అనవసరంగా బాధపెట్ట డాన్నే సూచించడం జరిగింది. మనిషి తన అభిరుచులు, ఉత్సా హాలు తీరడానికి ఇలాంటి వెన్నో చేస్తుంటాడు. అలా చెయ్య రాదని బోధించడం జరిగింది. 282. _ఇస్టాంలో పశువుల్నీ పక్షుల్ని కేవలం వాటిమాంనం భుజించడం కోసమయితే 'వధించడం ధర్మమే కాని, సరదా కోనం వేటాడటం నిషిద్ధం అని ఈ హదీనుల ద్వారా విదిశమవుతోంద్శా

వరి హదీసు వెలుగు ని9పి, అబ్దు[ర్రహ్మాన్‌ తన తండి అబ్దుల్లాహ్‌ నుండి (గహించి ఉల్లేఖించారు : మేము (అబ్దుల్లాహ్‌) ఒక సారి మహాపువక్తతో కలిసి [పయాణం చేస్తుండగా దారిలో ఆయన ఏదో తన అవసరంగా ప్రక్కకు వెళ్ళారు. అప్పుడు మేమొక పిట్టను బూవాము. దానికి రెండు పిల్లలున్నాయి. మేము ఆ రెండు పిల్లల్ని పట్టుకున్నాము. అఆపిట్ట రెక్కలు విప్పి ఆ పిల్లల 'పెనే తిరగాడటం మొదలెట్టింది. ఇంతలో (ప్రవక్త విచ్చేశారు. ఆయన "దీన్ని, పిల్లల కారణంగా -ఛాధ పెట్టిందెనరూ?.. దీని పిల్లల్ని తిరిగి వదలి' వేయండి” అన్నారు. తరువాత, మేము కాల్చి సరదా వేట అంటే వేట చేసి జంతువుల్ని చంపి పిదవ వాటిని వినియోగించుకోకుండా పారవేయడమన్న మాట. చాలా మంది శాఖాహారులయిన “అహింసా వాదులు' మాంసం భుజించడం తప్పని, వేట అయితే ఫరవాలేదని భావిస్తారు, వారికి ఇది ఉతమ బోధ. చో విల, మహాపువ క్త (నఅసం) పిట్ట తన పిల్లలకోసం పజే ఆరాటాన్ని చూచి సహించలేకపొయ్యారు, దాన్ని వెంటనే అర్లం చేసుపుని, ఆ విధంగా మూగ జీవుల్ని బాధ పెట్టడం తప్పని. సహచరులకు బోధించారు. య మనకు ఏ ఆటంకమూ కలిగించని చీమ పుట్టల్ని ఉఊటిగనే. కాల్చేయ్యడం కూడా సబబుకాదని ఈ హదీసు వల బోధ'పడు తోంది. అగ్నికి పుభువు అంటే నరకాగ్ని (వభువయిన అల్లాహ్‌"

సామాజిక వ్యవస్థ 2ేంి "వేసిన వీమల వుట్టల్ని చూవి ఆయన, “వీటిని కాల్చి వేసిం 'దెవరూ?” అని అడిగారు. “మేమే” అని "మేము బదులిచ్చిన దానికి “అగ్ని శిక్ష ఇచ్చే హక్కు అగ్నికి [పభువయిన 'దైవానికే ఉంది.” అన్నారాయన. (అబూదావూద్‌) నివిక. మహాపువక్త జంతువుల్ని, పక్షుల్ని వందెం

కోసం గోదాలో దింపడాన్ని నిషేధింవారు. (తిర్మిజి - ఇబ్ను అబ్బాస్‌) వ2$5. మహాపువక్త ఇలా తెలిపారు : "దారిన 'హోయీ ఒక వ్యక్తికి బాగా చాహం వేసింది. అటూ ఇటూ వెదికాడు. ఒక బావి కనిపించింది. అందులో దిగి నీళ్ళు శ్రాగాడు. వెలుపలికి వచ్చి ఒక కుక్క దప్పిక వల్ల నాలుక వాచి తడి మన్నును తినడం గమనించాడు. "నాకు కలిగి నంత తీవమయిన దాహం ఈ కుక్కకూ కలిగి ఉంటుంది.” అని అర్ధం ఏ [పాణినయినా కాల్చి చంపి శిక్ష విధించడం, లేక పగతో కాల్చడం అన్నది ధర్మ విరుద్ధం అని దీని ద్వారా

తెలుస్తోంది.

9294. అంటే ఎడ్డను, కోడి పుంజుల్ని, ఇంకా ఇతర జంతువుల్ని, పశువుల్ని పందేలు కాసి పోరాడ చెయ్యడం అధర్మ మని ఈ హదీసు ద్వారా ద్యోతక మవుతోంది.

9295. విధి అయిన ఆరాధనలు తప్ప అదనపు (పార్టనలు, “అదనపు ఉపవాపాలు, దానధర్మాలు ఏవీ చెయ్యకపోయినా, దయార్జ హృదయం కల వ్యక్తి జీవకారుణ్యంతో ఏ [పాణిని

వ14 హదీసు వెలుగు అని తలపోశాడు ఆ వ్యక్తి. తక్షణం బావిలో దిగి తన చర్మపు మేజోడులో నీళ్ళ నింపుకొని నోటితో పట్టుకొని వెలుపలికి వచ్చాడు. కుక్కకు ఆ నీరు (తాగించాడు అల్లాహ్‌ అ వ్యక్తి చేసిన ఈ పనిని ఎంతో మెచ్చుకున్నాడు. అతన్ని మన్నించి మోక్షం అనుగహించాడు” ఇది విన్న ప్రజలు "అయితే, జంతువులపై కనికరం చూపినా పుణ్యం కలుగుతుందా” అని అడిగారు. "అవును, ఏ [పాణి ఎడల దయ చూపినా వుణ్యం లభిస్తుంది.” అన్నారు మహా పువక్త (సఅనం). (బుఖారి, ముప్టిం-- అబూహురైరా)' ఆపదలొ ఆదుకున్నా. దాని [పకృతి సిద్ధమయిన అవసరాన్ని తీర్చినా దైవం అతనిపై దయతలచి అతని జీవితంలోని చిన్న. చిన్న పొర పొచ్చుల్ని మన్నించి మోక్షం (పసాదించవచ్చు అని మవ్వా(పపవ క్ష [వబోధానికి భావం.

దుర్గుణాలు

అహంభావం

నకి6. మహాప్రవక్త (సఅసం) (ప్రబోధించారు, అప్ప వ్యక్తి ఆంతర్యంలో రవ్వంతయినా అహంభావం ఉంటుందో అతను స్వర్గంలో (పవేశించలేడు "దానికి ఒక వ్యక్తి, "మనిషి మంచి బట్టలు, మంచి జోళ్ళు వేసుకోవాలని వాంభిస్తాడు'అని వివరణ కోరాడు, "అల్జ్టావ్‌ ఎంతో సుందరమయినవాడు, సౌందర్యాన్ని ఎంతో ఇష్టపడతాడు. అహంభావం అంటే అల్హాహ్‌ పట్ట విధేయతను పాటించకపోవడమనీ, తోటి మానవుల్ని హీనంగా చూడటమనీ భావం.” అని బదులు పఠికారు మహాపషువక్త (సఅసం). (ముస్లిం--ఇబ్బ్ను మస్‌ ఊద్‌)

236. మహాషపివక్త (నఅసం) ఉపదేశాన్ని విన్న ఒక సహచరునికి, వచ్చిన సందేహమే ఎవరికైనా కలగవచ్చు. మంచి బట్టలు, మంచి జోళ్ళు ధనీంచడం కూడా పొగరు మోతు తనం కింద వస్తుందా? అలాంటి వానికి స్వర్శషపృవేశం ప్రొప్తం కాదా అని

దీను వెలుగు 216 హాంను 287. "పొగరుబోతు మనిషి, మరియు బూటకపు బడాయి చెప్పుకునే వ్యక్తి స్వర్గంలో ప్రవేశించలేరు.” అని దెవసందేశహరులు నుడివారు. న్‌ (అబూదావూద్‌--హారిసా బిన్‌ వహబ్‌] న38. _అబూసయీద్‌ ఖుదీ ఉల్లేఖించారు, "ముస్తిం విశ్వాని యొక్క ఇజారు అతని సగం కాలువరకే ఉంటుంది. అందుళశే ప్రవక్త మహసీయులు ఆ సందేహ నివృత్తి వేస్తూ అది అహంకారం ఏమా(తం కాదు. ఇంకా, అది దైవం మెచ్చుకునే విధానం అసి పరిపభంగా, సంస్కారవంతంగా ఉండటాన్ని అల్లాహ్‌ ఇష్టపడతాడని, వాస్తవమైన అహంకారమంటే దైవాజ్ఞల్ని ధిక్టరించడం, తోటి మానవుల్ని హీనంగాచూడటం అని తెలిపహాదు. 287. అసలు హదీసులో “జవ్వాజ్‌ ” మరియు “జాజర” అనే పదాలు వచ్చాయి. “జవ్వాజ్‌ ” అంటే పొగరుబోతు అనీ, తలబిరుసుగా నడిచేవాడనీ దుష్టుడు, దుర్మార్గుడనీ, ధనం కూడ చెట్టే వాడు, లోభి అనీ భావ. “జాజర” అుటె, తన వద్ద ఎారకపోయినా మవొ గొప్ప ఉన్న వానిగా పెచ్చులు చెప్పుకునే వా నః భావం, ఒక్క ధనం విషయంలోనే ఇది వరించదు ే తి బుద్ధీ ఖ్రానాల విషయంలోనూ పాగరుబోతులు, బడా యికోరులు ఉంటారు. వారందరికి ఇది వరిసుది. లీ | ళా జ్య ళ్‌ ॥ లై ॥ వో హదీస్స్పుల్రో ఇజారు అన్న దానికి లాగు, పంచె, లుంగి, ప్వా క ॥ (| శ్టంటు మొదలయినవన్నీ వర్తిస్తాయి, లాగు నరకాగ్నికి ఆహుతి అవుతుంద న పా అనంటే, అఆవీధంగా లాగు తొడిగిన వ్ధాక్తి నర కాగ్ని తుండవుతాడని, అహంకారం మూలంగా అలా తొడ

చచుర్లుణాలు వ .మరీ ఎక్కువయితే బీలముండకు మె వరకు ఉండటంలో తప్పులేదు. చీలమండకు [క్రిందుగా ఉఊంటే అది నర "కాగ్నికి ఆహుతి అవుతుంది.” ఈ మాట ఆయన మూడు -సార్షు పలికారు. తరువాత ఇలా అన్నారు : “పాగరుమోతు తనంతో అహంకారంతో తన ఇజారును నేలమోద ఈడ్పు కుంటూ పోయ్‌ వ్యక్తివెవు (ప్రళయ దినాన అల్లాహ్‌ కన్నె చూడడు” (అబూదావూద్‌)

289. మహాప్రవక్త (నఅనం) ఈ విధంగా [పబో ధించారని ఇబ్బ్ను ఉమర్‌ ఉల్లేఖించారు : "ఎవఠయితే తన వస్తాన్ని పొగరుగా నేలమె రాసుకుంటూ పోతాడో అతని -గటం పాపకారణమని భావం అందువల్లనే దాని ప్రాముఖ్యత అందరికీ క్షుళ్ణుంగా తెలిసివచ్చేలా మహాప్రవక్త (సఅసం)మూడు సార్లు ఆ మాటను నొక్కి చెప్పారు. అల్లాహ్‌ ప్రళయ దినాన కన్నెత్తి చూడడంటే, అది సామాన్య విషయం కాదు. అల్లాహ్‌ “ఆగ్రహానికి అది నిదర్శనం. ప్రళయ దినాన అల్లాహ్‌ ఆగహిం చడమంటే మనిషి సర్వనాశనానికి నాంది అన్నమాట.

ఇక్కడ (ప్రస్తావించబడింది అహంకారం, పొగరు బోతు తనంతో రోడ్డును తుడిచే పొడుగు లాగులు ధరించడాన్నే, అయితే లాగు వదులయిన కారణంగా లేదా మరో ఇతర కారణంగానయినా అలా జరిగితే అది తప్పుగా పరిగణించడం జరగదు.

289. హజ్రత్‌ అబూబక్‌ది చాలా బక్కచిక్కిన దేహం. అందువల్ల ఆయన ఇజారు(పైజామ్రావదులై జారిపోతూ ఉండేది,

218 హదీసు వెలుగు వైవు అల్లాహ్‌ ప్రళయ దినాన కన్నెత్తి చూడడు” ఇది విన్న హజుత్‌ అబూబక్‌) (ర) "నా లాగు వదులయి నేను సరి వేనుకోకపోతే నా చీలమండల వరకు జారుతుంది.” అని విన్నవించుకున్నారు. - మహాప్రవక్త “కాదు నీవు పొగరుగా లాగును నేల రాసుకునే వాడివి కాదు కదా” అని బదులి బ్బారు, (బుఖారి). ఒ4€0. హజ్యళ్‌ ఇబ్బ్ను అబ్బాన్‌ సెలవిచ్చారు : ఇష్టమయింది తినండి, నచ్చినదుస్తులు ధరించండి అయితే మోలో పొగరుగానీ అనవనరపు వ్యయం చే సేబుద్ధిగాని దారి చేనుకోకూడదు.” (బుఖారి). నన నం. వా గరు వల్ల ఇజారు ఈడ్చే వారిని గురించి మహాప్రవక (సఅసం) వం లీ విషయం ఆయన పూ ర్షిగానే విన్నారు. తానుపొగరు క డం లేదని తెలిసినా, ఆంతర్యం పరలోక భీతితో నిండి సహక 9 మూలాన పావమే కాదు పావవు ఛాయల నుండి న్‌ రంగా పరుగెత్తుతుంది హృదయం. అందుకే హజల్‌ క బ్ర బైవకారుణ్యానికి ఎక్కడ దూరమవుతానో అన్న భయం నై ఆ పిళ్న అడిగారు. కొన ల. మంచి ఆహారం తినటం, ఖరీదయిన బట్టలు కట్టు డ్‌ ట్‌ మదు. అయిజే అది అహంకారానికి దుబారా క. గ్గ కారాదు. అవసరం కొద్ది శ క్తిపరిధిలో భోజనం జాలు, నివాస గృహాల విషయంలో ఉత్తమ గేణికి చెందిన

దుర్గుణాలు లస్షేర్రా అత్యాచారం

241. మహాపువక్త [పవబించారు : "అత్యావారం' (ప్రళయదినాన అత్యాచారికై అంధకారంగా పరిణమిన్తుంది.”

(ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌--ఇబ్ను ఉమర్‌):

సకస. బౌస్‌బిన్‌ షురహ్‌వీల్‌ మహావువక్ర(సఅనం)

సెలవియ్యగా విన్నట్లు. తెలిపారు :; "ఎవరైతే అత్యాచారం.

చేసేవానికి బలం చేకూర్చే నిమిత్తం, అతను అత్యాచాగి.

వాటిని మనిషి వినియోగించటంలో తప్పులేదు అన్నది హదిను భావం.

241. పుళయ దినాన (పతి వ్యక్తి తన మోక్షం కొరకు పరితపిస్తూ నలు వైవులా సహాయాన్నికై పరిగెడుతూ ఉంటాడు. ఎక్కడ ఏ ఆధారం, సహకారం అందుతుందో అని పరిపరివిధాలా- నిరీక్షిస్తూ. అన్వేషిస్తూ ఉంటాడు. ఆలాంటి తరుణంలో అతను చేసిన ఏ చిన్న కర్మ అయినా అతని మార్గానికి ఆటంకంగా పరిణ మిస్తే అతని గతేమి కాను? అతడువేసిన అత్యాచారం అతనిమై. అంధకారంగా ఆవహిపే మార్గం కానరాక వెలుగు కోసం పరి తపించే అతని అవస్థ ఎంత దయనీయమయినదో ఎంత భయంకరమయినదో తలుచుకుంటేనే గుండె జలదరిస్తుంది

242. ఒక వ్యక్తి ఇన్లాం పట్ల విశ్వాసముండి అతడు అత్యాచారాన్ని (వతిఘటించడం వదలి అత్యాచారం చేసేవానితో సహకరించడమంటే అతని విశ్వాసం పరివూర్హమయింది కాదని- అర్థం. అతనిలో ఇస్లాం ఏ కొద్దిగానయినా ఉంటే ఇప్పుడు-

220 హదీసు వెలుగు అని తెలిసీ నహకరిస్తారో వారు ఇస్తాం నుండి దూరమవు తారు” (మిష్కాత్‌) 248. “"దివాలాకోరు అని, దరిదుడు అని ఎవరిని “అంటారో మాకేమయినా తెలుసా *” అని ప్రశ్నించారు ఒక “సారి మహాష్రృవక్త (సఅసం). "ఎవరి వద్దయితే డబ్బూ -దస్కం ఉండదో, మరెవరి వద్దనయితే అనుదినం ఉపయో గించుకునే సామాను కూడా ఉండదో అతన్ని సాధారణంగా 'దర్శిదుడని అంటాము.” అని బదులిచ్చారు అక్కడున్న వారు, దాన్సిపె ప్రవక్త మహనీయులు ఇలా సెలవిచ్చారు: నా అనుచర సమాజంలో పరమ దరిదుడు ఎవడంటే --- అతను 'పళయ దినాన తన నమాజ్‌, రోజా, జకాత్‌లతో చలో టట నిదరనాడు. అయితే అతను (పపం "కాజేసి ఉంటాడో ీ ఉంటాడు, ఇంకొకరిసామ్మును *,. ఒకర్ని హత్య చేసి మరెవరినయినా ల తీ ల కుర ణయినా అ కాస్తా అద్భృశ్యమయిందన్నమాట। చయ్యడల దా చెందిన హక్కును వారికి అందకుండా కలిగించటం. కాజెయ్యటం లేదా ఒకరికి అన్యాయంగా నష్టం న్వల్పమయిన ల దౌర్జన్యాలే, అతాచారాలే. ఇవి ఎంత మనిషిపై వాటెలే క అల్ప్బమయినవయినా! ఈ హదీిసుద్వాకా తను వెలడించ్వా మో సోదరుల హక్కుల [ప్రాముఖ్య వ్ర పుపక్ట(సఅసం). హదీసులో [పస్తావించ బడిన వ్యకి బైవికమయిన విధుల్ని సరిగ్గా నిర్వహించాడు శాని

దుర్గుణాలు వి౭1£ నిష్కారణంగా కొట్టి ఉంటాడు. ఈ పీడితులందరికి ఇతనిః సత్కార్యాలు పంవిపెట్టడం జరుగుతుంది. అప్పటికీ అతని: సత్కార్యాలు ముగిస్తిపోయి. ఆ పీడితుల హక్కులు ఇంకా" మిగిలిపోతే వారందరు చేసిన అపరాధాల దుష్ఫలితాన్ని అతని లెక్కలో జమ చేస్తారు. తరువాత అతన్ని నరకంలో" పడవేస్తారు”. (ముస్లిం--అబూహురైరా). నిక4ఉ, మహా పువక్త (సఅసం) ఉపదేశించారు :; "పేడితుని ఆర్హనాదానికి భయవడండి. ఎందుకంటే పీడి. తోట్‌ మానవ సోదరులపట్ల పలువిధాలుగా అన్యాయం చేశాడు. అందువల్ల కేవలం దైవం 'హక్కుల్ని మాతం చెల్లించే వారు జాగ౦త్తపడాలి, వారు తోటిమనుషుల హక్కుల్ని కాజేయకుండా నడచుకోవాలి. లేకపోతే ప్రార్ధనలు, ఉపవానవుతాలు తదిళర. సత్కార్యాలన్నీ [పమాదానికి గురవుతాయి.

ఆ సత్కార్యాలు చేసినది ఆవ్యక్తే అయినా మానవ హక్కుల్ని - అతడు కాలరాచిన దానికి, శిక్షగా అవన్ని అతని దౌర్జన్యానికి గురమునవారికి చెల్టించబడతాయి. ఆవి వారికి నష్ట. పరిహారమన్నమాట! అతను చేసిన సత్కార్యాలన్నీ పంచి పెట్టినా" వారికి నష్టపరిహారం పూ ర్తిాాకపోతే ఆ పీడిత పుజల పాపఫలం అఆ వ్యక్తి కర్మపతుంలో పడుతుంది. ఈ విధంగా పాపభారంతో ఆ వ్యక్త నరకకూపానికి ఆహుతి 'అవుకాడు.

౨4. ఈ హదీను ద్వారా తెలిసిందేమంటే పీడిత మనస్సు. తనపై కలిగిన అత్యాచారగాథను, తన బాధను అల్లాహ్‌ సన్నిధిలో విన్నవించుకుంటుంది. అల్టాహ్‌ పరమ న్యాయశీలుడు, అత్యు

బల్లిని హదీసు వెలుగు తుడు తన హక్కుకై అల్హాహ్‌ను అర్ధిస్తాడు ; అల్లాహ్‌ ఏ హక్కుల వాణ్ణయినా అతనిహక్కు లభించకుండా చెయ్యడు.” (మిష్కాత్‌ --అలి) నికర. దైవ సందేశహరులు (సఅసం) [ప్రవచిం చారు: "కుస్తీ పట్టి ఇతరుల్ని చిత్తు చేసేవాడు అనలయిన శూరుడు కాడు. తనకు అగ్రహం కలిగినప్పుడు నిగ్రహం చూపే వాడే వాస్తవానికి నిజుయిన పరాకమశాలి.” (బుఖారి -- అబూహురైరా) 246. దైవపువక్త ఉపదేశించారు : "కోపం మెతాను ప్రభావం వల్ల వస్తుంది. షైతాన్‌ అగ్ని ద్వారా తనన న త్తమ న్యాయాధికారి కూడా, ఆయన, హక్కుగల వారి హక్కుల్లి న్యాయవంతంగా అందజేస్తాడు. అందువల బాధితుని మం వింటాడు. అత్యాచారం చేసిన వ్యక్రిని 'కసాడు. అలాహ్‌ న్యాయశీలుడు గనుక ఎవరి హక్కును వారికి ఇప్పిస్తాడు. శ బడ5. అంటే కోపం ఆవహి స్టే మనిషి దెవ విధేయతకు, _కవాజ్లోలంఘనకు పాల్పడే అవకాశం ఉంది. అందువల కోపాగ్ని దిగ్మమి ఎగుక్లో గలిగి వ్యక్తి వాస్తవానికి దైవమాల్తాన్ని 'విడనాడని వ్యక్తి అన్నమాట, అత్రడ్తే అసలు సిసలయిన పీకుడు అనటంలో సందేహమేముంద్రి ? లై48ి. వుజూ చెయ్యడంవల్ల మనిషి దెహ పరిశుద్ధతతో బాటు అత్మ పారిశుద్ధ్యాన్నీ, దైవిక చింతనను పొందనలుగుతాడు. అందు

దుర్గుణాలు వనిత నృజించబడ్డాడు. అగ్ని నీటితోనే చల్హారుతుంది. అందు చేత మాలో ఎవరికైనా కోపం వస్తే అతను వెంటనే వుజూ చెయ్యాలి.” (అబూదావూద్‌ --అతియా సఅది)

వ4త7. (ప్రవక్త బోధించారు : "మోలో ఎవరి కయినా నిలబడి వుండగా కోపం వస్తే తక్షణం కూర్చోవాలి. ఈ ఉపాయం వల్ల కోపం పోతే సరి, లేకపోతే వెంటనే _.పరుండాలి.” (మిష్కాత్‌ ఆబూజర్‌)

న4&రి. మహా పువక్త (నఅనం) ఒక సారి ఇలా వ్ల వుజూ చెయ్యడం ద్వారా కోపం చళల్లారుతుందంటే అందులో అశ్చర్యపడనవసరముడదు.

ఈ హదీసులోను. ఇంకా .ఇతర -హదీసుల్లోనూ వోపాొన్ని "సైతాన్‌ [పభావం అని కతెలుపడంజరిగింది. అకోపం మనిషికి స్వయంగా నష్టం కలిగినప్పుడు వచ్చె కోపం. ఇక పోతే ఒక విశ్వాసికి ధార్మిక విషయాల్లో ధర్మవైకులపై కలిగే ఆగృూహం ఇక మంచి గుణమే, ధర్మరక్షణార్థం జరిగే కృషిలో ధర్మం కించ పరచబడుతున్నప్పుడు కోపం రాకపోతే అది విశ్వాసంలో లోటును సూచిస్తుంది |

247. ఈ హదిసులోను ఇంతకుముందు హదిసులోను "పేర్కొన్న కోపాన్ని శమింప జేసే యుక్తులు ఎంతో నిజమయినవని "అనుభవ పూర్వకంగా బుజువయినది.

248, _చేతకానప్పుడు. ఎవరికీ ఏ హానిచెయ్యక పోవడం,

చచి హదీసు వెలుగు అన్నారు : "హజుత్‌ మూసా (అలై స) అల్లాహ్‌ను అడి గారు: 'ఓనా ప్రభూ! నీ సేవకుల్లో అందరి కంటే అధికంగా నీ _పేమపాత్రుడు ఎవడు ? అని, చానికి, “"వుతీకార చర్య తీసుకునే శక్తి ఉన్నప్పటికీ మన్నించే గుణం కలవాడు అని బదులిచ్చాడు అల్లాహ్‌.” (మిష్కాత్‌ -- అబూహురైరా)'

249. దైవసందేశహరుడు ప్రవచించారు: "ఎవరు తననోటిని రక్షించుకుంటాడో అల్లాహ్‌ అతని లోటుపాట్లను. కప్ప్చిపుచ్చుతాడు ; ఎవలఠలు తన కోపాన్ని నిగహించుకుం టాడో అల్లాహ్‌ ప్రళయ దినాన అతనిమై నుండి బాధను. తొలగిస్తాడు ; అల్లాహ్‌ సన్నిధిలో క్షమార్చణ చేనుకునే. వానిని అల్లాహ్‌ మన్నిస్తాడు.” (మిష్కాజ్‌--అనస్‌). కనీసం తనకు కలిగిన వానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోకపోవడం గొప్ప విశేషం కాదు. అవకాశం, శక్తి పలుకుబడి ఉన్నా తన ప్రత్యర్థి పై పృతీకార వాంఛ లేని మనిషే అసలయిన మానవుడు అందుకే అతడు అల్లాహ్‌ _పేమకు పాతుడయ్యాడు.

250. నోటిని రక్షించుకోవడమంటే నోటి నుండి సత్యానికి విరుద్ధమయిన, అధర్మమయిన మాటలు పలుకకుండా కాపాడట మన్నమాట. హదిసులో పువచించబడిన మూడు సద్గుణాల్లో మొదటి రెండు గుణాలు, ఆత్మనిగృహం ద్వారా తన నోటిపై మననుమై అదుపుచెయ్యగల వ్యక్తిని సూచిస్తున్నాయి. అలాంటి. వ్యక్తికి చివరి గుణం అబ్బకం, అతడు తన పొరపాట్లకు. మన్నింవును పొందడంలో ఆశ్చర్యమేముంది?

ర్గుణాలు" నీబిక్‌ సీ50. దైవపువక్త (నఅసం) తెలిపారు :; "మూడు గుణాలు విశ్వాసానికి అంతర్గతమయిన గుణాలు. ఒకటి మనిషికి కోపం వస్తే అతని కోపం అతన్ని అధర్మ మయిన ఏ కార్యానికీ వురికొల్పదు. రెండవది, అతనికి సంతోషం కలిగినప్పుడు అ సంతోషం అతన్ని సత్యానికి దూరం చెయ్యదు. మూడవది శక్తి వున్నప్పటికి తనకు చెందని, తనవికాని, వస్తువుల్ని అతను దోచుకోడు.” (మిష్కాత్‌ --అనస్‌) స51. ఒక వ్యక్తి మహాప్రవక్త (సఅసం)వద్దకు వచ్చి "నాకు ఏదైనా ఉపదేశించండి” అని అర్థించాడు. ఆయన, "కోపగించుకోకు”అని బోధించారు. ఆ వ్యక్తి దాని తరువాత కూడా మాటి మాటికి "ఉపదేశించండని అర్ధించసాగాడు. (ప్రవక్త ప్రతీసారీ "కోపగించుకోకు” అని మాత్రమే బోధిం చారు. (బుఖారి-- అబూహురైరా)

250 దైవంపై, ప్రళయ దినంఫై విశ్వాసం ఉన్న వ్యక్తి అను నిత్యం అల్లాహ్‌కు వేరువగా ఉంటాడు, తనను అల్లాహ్‌ పుతిక్షణం వీక్షిస్తూనే ఉన్నాడని అతడు భావిస్తాడు. కనుక, ఆగృహంలో నిగ్రహం, ఆనందంలో అదుపు, అవకాశంలో ధర్మం అతన్ని వీడవు.

251. మహా (పవక్ష బోధనా విధానంలో ముఖ్యమయిన విషయమేమంటే వ్య క్తిగతంగాచేసే బోధనలు సామాన్యంగా ఎదుట మనిపి మనస్తత్వాన్నీ అతని (వవర్తననూ దృష్టిలో ఉంచు

(

దీసు వెలుగు 226 హరీసు ఇతరుల్ని అనంకరించడం నిరస. మహాహువక్త (సఅనం) (ప్రవవించారు వ "ఇతరుల్ని అనుకరించ వాన్ని నేను ఏ మాతం ఇష్టపడను, దానికి బదులుగా నాకు ఎన్నెన్ని ఐశ్వర్యాలు అఖిస్తా యన్నాసరే.” (తిర్మిజి-- ఆయిషా) ఇతరుల్ని రష్టొల్లో చూచి ఆనందించడం 253. మహా పువక్త (సఅసం) [ప్రబోధించారు : "సీవు సీ ఫోదరుని కష్టాల్లో చూవి సంతోషం కనబరచకు, అల్లాహ్‌ అతనిపై కనికరించి నిన్ను కష్టాలపాలు చేస్తాడు.” (తిర్మిజి--వాసిలా) ల్‌ కునిఅతన్ని నంస్కరించవలసిన అంకాన్ని నొక్కి చెబుతారు ఈ హదీసులో [పస్తాపఏంచ బడ్డ వ్యక్తి బహుశః చాలా కోపిష్టి అయి ఉంటాడు, అంచు ఎల్లనే “ముందు ఆ దుర్గుణాన్ని దూరంచేనుకో” మని మఠి మఠ బోధించారు.

"252. ఒకరిని అవమానపరచడానికి, నలుగురిలో కించ పరచడానికి శ్రాం మాదిరిగా అనుకరించడం, అవహేళన ఉర్దేళ్ళంతో ఒకరిని వెక్కి రించడం, వారిలా నటించి చూపడం ఎంత హేయమయిన కార్యమో ఈ హదీసు ద్వారా తెలుస్తోంది. ఒకరి మెప్పుకోసమో లీక ధనార్జన కోసమో మరొకరిని కించ పరచ డం నీచమయిన కార్యఎ అని కూడా బోధపడుతోంది.

258. ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య మనస్పర్థలు ఏర్పడినప్పుడు,

ఎయమనుణాలు వివి? అబద్ధం న5క్క. మహాపువక్త (సఅనం) తెలిపారు: "ఏ వ్యక్తిలో నాలుగు గుణాలు ఉంటాయో అతను శుద్దమయిన మునాఫిక్‌. ఒక వేళ అతనిలో ఏ ఒక్క గుణమో ఉండినా అతను దాన్ని విసర్జించనంతవరకు అతనిలో 'మునాఫికత్‌కు నంబంధించిన ఒక్క గుణం ఉన్నట్లే. ఆ నాలుగు గుణాలు ఇవి; అతన్ని నమ్మి ఏదయినా అమానతు అప్పగించి నవుడు అతను దాన్ని కాజేస్తాడు. నోరు విప్పితే. అబద్దం పలుకుతాడు. మాటిస్తే దాన్ని నిలబెట్టుకోడు. ఎవరితో నయినా వాదులాట జరిగితే తిట్లకు దిగి వస్తాడు.” (బుఖారి, ముస్లిం -- అబ్దుల్లా బిన్‌ అమ్స్‌) వారిలో ఒకరికి ఆపదవపే రెండవ వ్యకి సంబకపడతాడు ఈ వైఖరి ఇస్తామోయ విధానానికి కడు విరుద్దమయినది. విశ్వాసి తోటి మానవసోదరుని కష్టాన్ని చూచి, అతడు తన విరోధిఅయినా సరే సంతోషం వెలిబుచ్చడు. సాధ్యమయితే ఆ కష్టాన్నుండి _ అతన్ని గట్టెక్కించడానికి అతనికి సాయపడాలి. తోటి మానవుని కష్టాన్ని చూచి సంతోష పడటం దైవాగహానికి కారణమవుతుంది. అందువల్హ ఈ నీచమయిన స్వభావంకలవారినే అలాంటి కష్పాలకు గురిచేసి ఆ ఆపదలకు లోనయిన వ్యక్తిని వాటి నుంచి విముకి పసాదించవచ్చు దైవం. క 254. మునాఫిక్‌ అంటే కపటి అని, ద్వంద్వస్వభావి అని "అర్థం, _ ఫైకి ముస్లింలుగా కనిపించి లోలోన ఇస్టామిోయ ద్యజా

228 హదీను వెలుగు. 255. (ప్రవక్త మహనీయులు(సఅనం) ప్రవవించారు: "అబధ్ధాలలో కెల్లా గొప్ప అబద్దం ఏమంటే మనిషి తన

రెండు కళ్ళు చూడని దాన్ని వాటికి చూపించడం.” (బుజారి--ఇబ్ను ఉమర్‌),

256. అస్మా చిన్తి ఉమైన్‌ ఉల్లేఖించారు: "మేము ఒకసారి మహాపషువక్త (సఅసం) వధువు వెంట ఆయన ఇంటికి వెళ్ళాము. మేము ఆయన ఇంటిలో ప్రవేశించిన తరువాత ఆయన ఒక పెద్ద పాలగిన్నె తీనుకు వచ్చారు. అందులోనుంచి తనకు చాలినంత త్రాగి మిగతా పాలు, మానికి నష్టం చేకూర్చే పన్నాగాలు పన్నే వారిని లేదా విశ్వాసం

ఇంకా ఆంతర్యంలో (వేళ్ళూనకపోవడం చేత ఆచరణలో సవ్యత, సన్మార్గం లోపించిన వారికి మునాఫిక్‌ అన్న పేరు సరిపోయింది. వారి ఈ లక్షణమే మునాఫికత్‌.

255. ఇది న్వప్పానికి సంబంధించిన విషయం. కొందరు కలలు కనక పోయినా నిద తేచి నేను కలల్లో ఏమేమో చూచా నని అత్యంత విచితృుమయిన అపురూపమయిన కథ లల్లుతారు.. ఇలా చేయడం తమకండ్దతో అబద్ధం పలికించడమేకదా? అందుకే కళ్ళు చూడని వాటిని బలవంతంగా కళ్ళకు చూపెట్టడం అని పేర్కొన్నారు మహా ప్రవక్త (నఅనం),

256. ఆమెకు ఆకలిగా ఉన్నా కేవలం మొహమాటంగా అలా అంటుందని మహా [పవక్ట్ష (సఅసం) [గహించారు. ఆందుశేః అబద్ధవు మొహమాటాన్ని కూడదన్నారు.

దుర్గుణాలు నిని్రి తన సతీమణికి ఇచ్చారు. ఆమె, "నాకు అకలి లేదు” అని పలికింది. దానికి "ఇదో, అకలినీ అబర్ధాన్నీ జతపర్చకు.” అని చెప్పారు మహాషువక్త (సఅసం). (మోజమ్‌ సగర్‌ --తిబాని) 257. _సుఫ్‌యాన్‌ బిన్‌ అసీద్‌ హజ్రుమి ఉల్లేఖిం వారు; "నేను మహా పువక్త (సఅసం) (ప్రబోధిస్తుండగా విన్నాను : “నివ అసత్యమయిన ఒక విషయాన్ని నీ సోదరుడు నిజమని నమ్మేటట్టు చెప్పటం మహా గొప్ప విశ్వాసఘాతుకం.” (అబూదావూద్‌) నిర్‌రి. హజ్యుత్‌ అబ్దుల్లా బిన్‌ ఆమిర్‌ ఉల్లేవించారు: “ఒక రోజు మహా పువక్త (సఅనం) మా ఇంట విచ్చేశారు. ఆయన కూర్చొని ఉండగా మా అమ్మ నన్ను, "ఇలారా -'మంవి వస్తువు ఒకటి ఇస్తాను అని పిలివింది. మహా ప్రవక్త ఆమెను, "అతనికి ఏమి ఇవ్వదలుచుకున్నావు?"అని “అడిగారు. ఒక ఖర్జూరపు పండు ఇవ్వాలనుకున్నాను అని 257. మిత్రుడు నిత్యం సత్యమే పలుకుతాడిని ఎవరైనా “నమ్ముతారు. అయితే ఈ నమ్మకాన్ని వమ్ముచేసేలా ఎవరయినా ఎంతటి చిన్న అబద్ధాన్నయినా నిజంగా చితించి చెప్పారంటే “అంతకన్నా గొప్ప నమ్మకదోహమేది కాగలదు? అబద్ధం కేవలం ఒక రకమయిన పాపమే కాదు, నమ్మకదోహం కూడా. 258. సాధారణంగా పెద్దలు తమ పిల్లల్ని దగ్గర పిలవ "డానికి వారు ఏడుస్తుంటే, మారాము చేస్తుంటే ఓదార్చడానికి

210 హదీసు వెలుగు- బదులిచ్చింది మౌ అమ్మ. అప్పుడు మహా పువక్త మా అమ్మను ఉథ్ధేశించి బోధించారు : "నీవు ఏదయినా ఇస్తొ నని పిలిచి అతనికి ఏమి యివ్వకపోతే నీ కర్మషతంలో యిదొక అబద్ధంగా రాయబడేది.” (అబూదావూద్‌) సిర, అబ్జుల్టా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌ బోధించారు : "అబ ద్ధం పలకడం ఏ పరిస్థితిలోనూ ధర్మం కాదు. సీరియస్‌గా గాని, పరిహాసంగా గాని అబద్ధం పలకూ్కూడదు. మోలో ఎవరైనా మో పిల్లలకు ఏదయినా ఇస్తామని చెప్పి తరువాత ఇవ్వకపోతే అది కూడా ధర్మం కాదు.” (అల్‌ అదబుల్‌ మఫంద్‌) ప60. మహాహువక్త (సఅసం) సావధాన పరిచారు: “వినాశం తప్పదు--ఇతరుల్ని నవ్వించడానికని అబర్ధాలు నన క. క ఏదయినా ఇస్తామని ఆశ చూపిస్తారు వాస్తవానికి వాళ్ళకు ఇచ్చే, ఉద్దేశమే ఉండదు. దయ్యం పచ్చి పట్టు కెళ్ళుతుందని భయ పెడతారు. ఇదంతా దైవ దృట్టలో అబద్దంగా వపరిగణించబడు తుందని ఈ హడదిను ద్వారా తెలుస్తోంది.

-£59. మై హదిసులో మాదిరిగా హజ్యత్‌ అబ్దుల్దా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌ బోధన ద్వారానూ వరాచికాలకు బెప్పుకునే అబద్ధం పిల్హలకు సముదాయించడానికి చెప్పుకునే అబద్దాలు కూడా అప. రాధాలని తెలుస్తోంది. అబద్ధాన్ని జీవితంలో నుండి నామరూపాొ'" లేకుండా తుడిచి వయ్యడమ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

వి80. బాతాఖాణి కొడుతూ నలుగురినీ నవ్వించడానికి!

దుర్గుణాలు ల్ల సృష్టించే వ్యక్తికి-వినాశం తప్పదంటే వినాశం తప్పదు!” (తిర్మిజి--బహజ్‌ బిన్‌ హకీమ్‌) న61. దైవ సందేశ హరుడు (సఅనం) వభవ్వార్ధ నిచ్చారు : "తాను సత్యం పక్షాన ఉన్నా, ఇతరులతో వాగ్వివాదానికి దిగకుండా ఉంటే అలాంటి వ్యక్తికి న్వర్ణంలో ఒక భాగాన నివాస స్టలం లభిస్తుందని హామినిస్తున్నాను ; పరిహాసానికి సయితం అసత్యం చెప్పని వ్యక్తి కోనం స్వర్గం మధ్య భాగంలో నివాసం లభిస్తుందని హామోనిస్తున్నాను ; ఇంకా, నదా తన గుణగణాల నంస్కరణపట్ల [శ్రద్దచూపే వ్యక్తి కోసం స్వర్గపు అత్యున్నత భాగంలో నివాసం ప్రాప్తి స్తుందని హామో నేనిస్తున్నాను.”

(అబూచదావూద్‌--అఆబూ ఉమామ) నలుగురి మెప్పునుపొందడానికీ అబద్ధాలు సృష్టించి కాలక్షేపంచే సే భటాజులవంటివారిని ఇందులో సావధానపరచడం జరిగింది.

9గ1. తాను సత్యం పలుకుతున్నాడని, తన అభిిపాయమే సరయినదని, ఎదుటి వ్యక్తి అపసవ్యమయిన భావాలు కలవాడని తాలిసినా ఎదుటి వ్య క్రితో ఘర్షణ పడకుండా అతని విభేదాన్ని ఒరిమితో భరించే వ్యక్తి స్వర్గానికి అర్హు డన్నందులో సందేహమే లేదు. అలాగే పరిష'సానికయినా అబద్ధం చెప్పకుండా ఉండటం కూడా ఎంతో నిష్టాపరత్వాన్ని సూచిస్తుంది. మహా పషువక్త తన సహచరులతో అప్పుడప్పుడు హాస్యమాడేవారు. కాని ఒక్క

282 హదీసు వెలుగు 'దుర్భాషలాడటం

262. మహా ప్రవక్త (నఅనం) (ప్రవవించారు : "ప్రళయ దినాన విశ్వాసి తరాజులో ఉంచబడే అత్యంత భారమయిన వస్తువు అతని 'సత్ప్రవర్తన*. నోటితో అశ్రీల పదాలు పలికే వానిపట్ల, దుర్భాషలాడే వానిపట్ల అల్లాహ్‌ అమితంగా అసహ్వ్యించుకుంటాడు.” (తిర్మిజి -- అబుద్దుర్ధా)

స65. హజ్రత్‌ అలి ఇలా నుడివారు ; “"అశ్రీల విషయాలు మాట్లాటేవాడు, వాటి [ప్రారం చేసేవాడు---వీరి ద్దరూ అపరాధంలో సమానులే.” (మిష్కాత్‌) న న క! సారయినా ఆయన అసత్యపు పలుకు పలకలేదని చర్శిత వుటలే సాక్ష్యమిస్తున్నాయి.

262. “సత్ప్రవర్తన” ను అబ్దుల్లా బిన్‌ ముబారక్‌ ఇలా విశదీకరించారు. *ఒకంతో కలిపినప్పుడు చిరునగువు తొణికిస లాడే మోముతో పలక3ంచడం, లేమితో బాధపడే తోటి మానవ సోదరుల కోసం ధారాళంగా 'భనం ఖచ్చుచెయ్యడం ఎవ్వరికీ ఏ విధమయిన కష్టాన్ని కలిగించక పోవడం”

263. పలికేవాడు, పుచారంచేసేవాడు సమానమవడంలో సందేహంలేదు. అయితే పుూచారమంటే ఏమిటి? చాలామంది అమాయకత్వంతో *ఫరానా వారు ఫలానా విధ :గా దుర్చాష లాడతారు, ఫలాన తట్టు తిడతారు”, అనీ “అసహ్యం” గానే చివ్చుకుంటారు, అలా వారు తమ ఏహ్యభావాన్ని వెలిబుచ్చు

కుంటారు, కాని వాస్తవానికి వారున్నూ పరోక్షంగా అ దుర్మా

-దుర్దుణాలు వ్రత ద్వంద్వ స్వభావం

న64&, దైవ సందేశహరులు (సఅసం) తెలిపారు, “"మోరు [ప్రళయదినాన ఒక అత్యంత దుష్టవ్య క్తిని చూస్తారు. అతను పుపంచంలో రెండు రూపాలున్నవాడు. కొందరితో ఒక రూపంతోనూ మరి కొందరితో మరో రూపంతోను క లిసేవాడు.” (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌--అబూహురైరా)

ఏ65. దెవ పవక (సఅనం) సావధానపరివారు ; “ఏ వ్యక్తి పృవంచంలో ద్వంద్వ న్వభావం (ప్రదర్శిస్తాడో పషల్ని, ఆఅట్టను నలుగు9లో ప్రూచారంచేస్తున్నారన్న నిజం వారికి అరంకాదు. ఆ విధంగా వారునూ పొపబారాన్సి దుర్వాష

థ లు న ఖి

లాడే వ్యక్షిి సమానంగా మోస్తున్నారని బోధపడదు వారికి.

92గ్రిశ్మ. ఇద్దరు వ్యక్తుల్లో లేక ర0డు సమాజాల్లో మన స్పర్ధలు ఏర్పడినప్పుడు (వతిచోటా కొందరు ద్వంద్వరూపాలున్న వ్యక్తులు ఉద్భవిస్తారు. వీరు ఉభయులతోనూ కలిసి ఉంటారు, వారి వారి మాటలకు వంతపాడి అగ్నిలో అజ్యంలా పనిచేస్తారు. గుండెల్లో మంటలురేపి శతుంత్వాన్ని పెంచుతారు.

ఇలాగే కొందరు ఎదుటివ్యక్తి ముందయితే ఎంతో నన్ని హితులుగా అత్మీయులుగా వ్యవహరిస్తారు. అతను అటుపోగానే అతని గురించి ఉన్నవీ లేనివ్‌ అన్నీ కల్పించి వల్లించడం మొద లెడతారు. ఈ ద్వంద్వ స్వభావాన్నే ఇక్కడ _ నిరసించటం జరిగింది

285. (ప్రపంచంలో ఆతని నోటినుండి వెలువడినమాటలు

బ్‌ హదీసు వెలు పృళయదినాన అతని నోట్లో రెండు నిప్పు నాలుకలు వెలు సాయి.” (అబూదావూద్‌ --అమ్మార్‌) పరోక్ష నింద 266. దైవపువక్త (సఅసం) ఒకసారి అడిగారు, "పరోక్ష నింద అంటే ఏమిటో మికు తెలుసా?” అని. “అల్హాహ్‌ మరియు ఆయన ప్రవక్త కే బాగా తెలుసు” అన్నారు అక్కడ ఉన్నవారు. "పరోక్ష నింద అంటే మారు మి సోదరుని ప్రస్తావన, అతనికి నచ్చని విధంగా చేయడం అన్నమాటి” అని మహాపషువక్త తెలుపగా వారు "అయితే నేను చెప్పేవిషయం నా హోదరునిలో ఉన్నదే అయినప్పటికీ అది పరోక్ష నించే అవుతుందా” అని ఆడి గారు. దానికి మహాపృవ క “నీవు చెప్పే విషయం అత నిలో ఉన్నదయితేనే అది వరోక్ష సీంద అవుతుంది. అతనిలో ల్రేన్సి విషయాన్ని నీవ చెప్పినట్టయితే అది అపనిందఅవుతుంది. (మిష్కాత్‌ -_ అబూహురైరా). ఇద్దరు వ్యక్తుల పరస్పర సంబంధాల్లో వైషమ్యాలు సృష్టించి వాటిని మంటపాలు చేయడంచేత అతని నోట మ్పృజ్ర నాలుకలు రెండు ఉద్భవిస్తాయి. 2668. ఒక మంచి మనిషిలో ఏదయినా లోపం అగుపడ్తిథే దాన్ని నంన్కరించే సదుద్దేశ్యంతో అతనికి తెలిపినట్టయితే అతను నొచ్చుకుంటాడా? కాదు. తన్ను సంస్కరించుకోవడ్రానికి (పయ

దుర్గుణాలు వ2ఏ5 న267. మహా పువక్త (సఅనం) ఒకసారి పరోక్ష నింద, వ్యభివారంకంటే నీచమయిన పాపం అని పలుకగా అక్కడున్నవారు "దైవ ప్రవక్తా పరోక్ష నింద వ్యభివారం కంటే నీచమయిన పాపం ఎలా కాగలదు”అని సందేహం వెలిబుచ్చారు. అప్పుడు దైవపువక్త(సఅనం) బోధించారు : "మనిషి వ్యభిచారం చేసి తాబా చేస్టే అల్లాహ్‌ అతని త్నిస్తాడు. ఆలాగే అతని దోషాన్ని అళని పెద్దలకు లేదా ఇతినికి సంబంధించిన వారికి తెలియపరచినా అతను మరో విధంగా భావించడు ఎందుకంటే ఇలా చేయదంలో కూడా ఉక్టేళ్యం అతని సంస్కరణే కనుక కాని మోము నంఘంలో కించ పరచ డానికి, అవమానంపాలు చెయ్యడానికి అతను లేనప్పుడు అతని లోని తప్పుల్ని చర్చిన్తూ. వివరిస్తూ ఉంటే అతను, నొచ్చుకోవ డంలో అనహాజత కానీ అసమంజసత కాని ఏ మా్యతంలేదు, ఇక పోతే బాహాటంగా దైవధిక్కారం చేసేవాని విషయం, నంఘానికి హానికరమైన భావాలకు, పనులకులోనై ఎన్ని చెప్పినా వినిపించు కోవివాని సంగతివేరు. అతని గురించి అందరికి తెలుపడం, అందరినీ హెచ్చరించడం తప్పుకాకపోవడమే కాదు, ఒక విధంగా అది సత్కార్యం కూడా. మహా ప్రవక్త మరొకచోట దుష్టుని దురాగతాలు బహిర్గతం చేయమని ఆదేశించారు. అయితే ఒకవ్యక్షిలో లేనిదాన్ని వృుచారంచేసి అపనిందకు* పాల్చడటమయితే తీవృమయిన అవరాధం అని తెలుసుకోవడరా ఉత్తమం. 967. “తౌబా” అంటే తప్పుచేసిన వ్యక్తి పళ్చాత్తాపంతో

“936 హదీను వెలుగు

తాబాను స్వీకరిస్తాడు. కాని పరోక్ష నింద చేసిన వాణ్ణి

న్‌ క్‌

నిందకు గురయిన వ్యక్తి క్షమించనంత వరకు అల్లావా -ఎంత మాతం క్షమించడు.”

(మిష్కాతజ్‌--అబూ సయీద్‌, జాబిర్‌)

268, మహాషవక్త (సఅసం) (ప్రబోధించారు ; పరోక్ష నిందకు ఒక ప్రాాయశ్చిత్తమేమంటే నీవు ఎవరిపై నింద మోపావో అతనికి అల్లాహ్‌ క్షమాభిక్ష (ప్రసాదింబా లని వేడుకోవాలి. ఆ ప్రార్ధనలో, 'ఓ అల్లాహ్‌, నాకు -మరియు అతనికీ క్షమాభిక్ష [పసాదించు'అని ప్పార్టించాలి.

(మిష్కాత్‌ -- అనస్‌) న పన పప కుమిలిపోతూ. దైవానికి క్షమాపణ వేడుకోవడం, ఇక మాదట చేయనని సంకల్ప్చించుకోవడం అని అర్థం.

మనిషిపై ఉన్న తోటి మానవ హక్కులనవ్నింటి విషయం లోనూ, వాటిని ఎవరయినా కబళలిస్ట, ఒకే సూతం వర్తిస్తుంది. హాని కలిగిన వ్యక్తి, హాని కలిగించిన వ్యక్తిని క్షమించనంతవరకు ఆ వ్యక్తికి పరలోకంలో దైవ సన్నిధిలో క్షమాభిక్ష దొరకదు. అదే విషయం పరోక్ష నింద విషయంలోనూ వర్తిస్తుంది.

288. నిందకు గురయిన వ్యక్తి దగ్గరలో ఉండి తనతప్పుకు అతనివద్ధ మన్నింపును అర్ధించే అవకాశం ఉంటే మన్నింన పొందాలి. కాని అతను మరణించడమో మరేవిధంగానైనా అతని మన్సింవు పొందే అవకాశం లేకపోతే, దైవ క్షమాభిక్షును వేడు కోవడం తప్ప గత్యంతరం లేదు. అందువల వీలయినంతవరకు

దుర్గుణాలు 29/7

సరల. మహా పువక్ష (సఅసం) ఉవదేశించారని హజ్యుత్‌ ఆయిషా (రజి) ఉల్లేఖించారు: "మృతులను దూషించకండి. ఎందువల్లనంటే తమ కర్మల (ప్రతిఫలం). వరకు వారు చేరిపొయ్యారు.” (బుఖారి) అధర్మ పక్షపాతం

270. మహాపువక్త (సఅనం) తెలిపారు: "ప్రళయ. దినాన అత్యంత దురవస్థపాలయ్యే వ్యక్తి ఎవడంటే, (ప్రపం. చంలో ఇతరుల ఐహిక జీవితాన్ని చక్కదిద్దడానికి తన పర లోక జీవితాన్ని నాశనం చేసుకున్నవాడు.”

(మిష్కాత్‌ --అబూఉమామ)? ఎవరివట్ల అన్యాయం జరుగుతుందో వారిని క్షమాపణ వేడుకోవడం ఉత్తమం. అది తప్పు తెలుసుకున్న మరుక్షణం చెయ్యవలసిన విధి.

269. మనిషి మరణించి తాను [(పపంచంలో చేసిన సత్కర్మల సదృలితాన్నీ దుష్కర్మల పర్యవసానాన్ని అనుభ విస్తుంటాడు. అలాంటప్పుడు చేసినదాన్ని అనుభవిస్తున్న వారి తప్పొప్పులు చర్చించుకొని లాభం ఏమిటి? వారి సద్దుణాల్లో" అసుసరణీయమయిన వాటిని పృస్తావించుకోవడం మాతం వేరే విషయం.

270. ఇతరుల ఐహిక జీవితాన్ని దిద్దడానికి తన పర లోకాన్ని నాశనం చేసుకోవడమంటే, తన భార్యాపిల్లల సుఖ

“28 హదీసు వెలుగు 271. అబూ ఫసీల ఉల్రేఖించారు: "సేను మహా పువక్త (నఅనం)తో అడిగాను, "దైవపువక్తా! తమ (ప్రజలను “(వంశీయులను, కుటుంవీకులను) [కేమించటం కూడా పక్ష పాతమేనా” అని. దానికి ఆయన ఇలాతెలిపారు, "కాదు, పక్షపాతం అంటే, దుర్మార్గంలో జాతివారికి తోడుగా నిలవడం (మిష్కాత్‌) ఏ2, దైవపువక్త (ప్రవచించారు : "ఎవరు, ఒక అధర్మ వ్యవహారంలో తన జాతికి తోడుగానిలుస్తాడో అతని ఉపమానం ఒంటె నూతిలో పడిపోతుంటే దాని తోకపట్టుకు వ అం న నన తశ శ కక సౌఖ్యాల కొరకు అధర్మ సంపాదనను పోగుచేసి పోషించడం లాంటిదన్న మాట. చాలా మంది, తాము ఎదుటి వారికి ఏదో ఉపకారం చేస్తున్నామని “ఎలాగైనా సరే” వారి పని నెరవేర్చాలని అధర్మపు కార్యాలకు ఒడికడతారు. అది పరోవకారం ఏమోకాని, ఆత్మాపకాంం అదడఎలో ఏ మ్యాతం సందేహు లేదని ఈ హదీసు తెలువుతుంది 271. ఒకరిని [కేమించడం, అభిమానించటం వారి కొరకు ధర్మ సమ్మశంగా పోరాడటం అంతా సముచితమయినవే కాని ఒకరి అభిమానంలో గుడ్డిగా వ్యపహరించడమే దురఖి మానంగా పరిగణించబడుతుంది. అలాంటి దురభిమానాకిం దూరంగా ఉండమనే ఈ హదీను బోధిస్తుంది. 97 లి, అన్యాయానికి అధర్మానికి తోడదృడట మంటే, అత్మ హత్యా సదృశమని ఈ హదీసు చాటుతుంది. [వపంచంలో

-దుర్లుణాలు వ్కంై "వేేలాడి దానితో పాటు నూతిలో పడేవానిని పోలి ఉంటుంది.” (అబూదావూద్‌ - ఇబ్ను మస ఊద్‌)

న73. మహాపువక్త సెలవిచ్చారు : "ఎవరు దురభిమానం ఆధారంగా ఆహ్వానిస్తాడో, అతను మాలోని వాడు కాడు. మరెవరు పక్షపాతం అధారంగా, పోరాడతాడో ఇంకా ఎవరు పక్షపాత బుద్ధితోనే అంత మవుతాడో అతను కూడా మాలో ఒకడు కాలేడు.”

(అబూదావూద్‌--జువైర్‌ బిన్‌ మోతమ్‌)

ఆ 'ఆత్మహత్య' లేక నష్టం గోచరించకపోయినా పరలోకంలో మాతం అది తప్పనిసకిగా ఎదురవుతు౨దె.

౨78. మాలోని వ్యక్తి అంటే ముస్టిం అని అర్థం.

పక్షపాతం అంటే “ధర్మంపై ఉన్నా అధర్మంపై ఉన్నా నావారునా వారే అనె దురభిమానం అన్నమాట. అందుచేత ఇలాంటి దృక్పధం వైవుకు పిలువు నివ్వటం, దాని అధారంగా యుద్దం చేయిడం, ఇచే బుద్ధితో మరణమొందడం ముస్లిములకు ఎంత మాతం తగదు. జాతి, మతం, వంశం, వర్షం, వర్ణం ఇత్యాది విషయాల (పాతిపదికగా ఏర్పడే దురభిమానానికి, మకఠే విధమయిన దురభిమానానికయినా సరే ఇస్లాంలో చోటు లేదు. ఒక వేళ ఎవరయినా ఇలాంటి దురభిమానానికి తావిస్తే అతడు ముస్హిం కాజాలడు.

చ40 హదిసు వెలుగు వముంఖ స్తతి అా=టై బి74, దెవ సందేశహరుడు(సఅసం) బోధించారు: “"ముఖస్తుతులు చేసేవారిని చూస్తే వారి ముఖాన ఇంత మన్ను వేయండి.” (ముస్లిం--మిక్‌ చాద్‌) 275. మహాపువక్త (సఅనం) తెలిపారు: 'ఫాసిక్‌ ని పొగడినప్పుడు అల్లాహ్‌కు అఆగుహం కలుగుతుంది. అర్జ్‌ కంపిస్తుంది.” (మిష్కాత్‌ --ఇనస్‌)' నవత న 274. ముఖస్తుతులు చేసేవారంబే ముఖస్తుళులు చేయడమే. తమ వృత్తిగాగలవారని అర్థం. మన సమాజంలో భటాజులపంటి వారన్నషాట. ఒక వ్యక్షిని అతిశయ వాక్కు అతో పొగడి ఏదయినా రాబట్టడమో లేక తమ కార్యసిద్ధికై (ప్రయ త్నించడమో వారి ఉద్ధేశ్యంలో ఉంటుంది. ఇలాంటి వారిపట్ల జా[గత్తగా మెలిగి పొగడ్తల మాయకు లోనుకాకుండా ఉండాలి. వాఠి ముఖాన మన్ను పోయడమంటే వారిని వారి ఉభేశ్యంలో విఫలం చేయడమన్న మూట. రద్ద, “అ ర్‌” అంటే దైవాసనానికి సంకేత పదం. కంపిం చడ మంటే ఆగహిస్తుందని భావం. ఈ వాక్యానికి, దైవాాగహం కలుగుతుందని ఆర్థం. దైవాదేశాలను బాహాటంగా ధిక్కరించేవాడు ఫాసిక్‌. అతడు ఎలాంటి గౌరవ మర్యాదలకు అర్హుడు కాడు. అతన్ని “హీనంగా చూచి అతనికి తగినబుద్ధి చెప్పడమే సమంజసం, అలాంటి వ్యక్తులకు సమాజంలో గౌరవం లభిస్తుందంబే మనుషుల్లో దైవం*

దుర్గుణాలు బైత్తటి 276. అబూ బక్‌9 ఉల్లేఖించారు, “మహాప్రవక్త సమక్షంలో ఒక వ్యక్తి మరోవ్యక్తిని (ప్రశంసించాడు, ఆయన “అయ్యో నీవు నీ సోదరుని మెడ నరికావు” అని మూడు పర్యాయాలు పలికారు. తరువాత "మిలో ఎవరయినా మరొకరిని ప్రశంసించటం తప్పనిసరి అయితే, "ఫలానా వ్యక్తి నా దృష్టిలో ఇలాంటివాడు, అల్లాహ్‌కే అన్నీ తెలును అని పలకాలి. అయితే ఆ పొగడబడే వ్యక్తిని గురింవి అతను వాస్తవంగా ఆ విధంగా భావిస్తేనే అలా అనాలి. ఇంతకూ, దైవస్ర్తోత్రానికి సదృశంగా ఎవరినీ పొగడరాదు.” (బుఖారి-- ముస్లిం) న. ధర్మం పట్ట _పేమాభిమానాలు గౌరవాదరణలు అంతరించాయన్న మాట. ఇలాంటి సమాజంపై దైవాగూహం కాక అనుగ్రహం వర్షిస్తుందా ఫి 276. మహాహువక్స నమక్షంలో అ వ్యక్తి యొక్క దైవ భద్రి, దైవభీతులను పొగడి ఉంటారు. ఇలాంటి పరిస్థితిలో మని షిలో నలుగురి మెప్పుల్ని పొందే వాంఛ బలపడే పుమాదం ఉంది. ఈ (పదర్శనాబుద్ధి ఏర్చడితే ఇక మనిషిచేసే కార్యాల్లో చిత్తశుద్ధి లోపిస్తుంది. ఇది అతని సర్వనాశనానిక్సి దారితీస్తుంది. అదే మాట అన్నారు మహాషువక్ష (సఅసం). ఇంకా ఏ కారణం వల్లనయినా [పశంసించడం అనివార్యమయితే నేనతన్ని మంచి. వాడని భావిస్తున్నాననే భావం ద్యోతకమయ్యేలా ప్రశంసావాక్టులు పలకాలి. అతిశయ వాక్కులు, భట్యాజు పొగడ్తలు ఎట్టి పరి (16)

వకవ హదీసు వెలుగు తప్పుడు నా కం

277. _ఖురైమ్‌ బిన్‌ ఫాతిక్‌ ఉల్లేఖించారు : "ఒక

రోజు మహా ప్రవక్త ఫజ్స్‌ (ప్రాతఃకాలవు) ప్రార్దన చేశాక, వెనిక్కి మరలి కూర్చోకుండా లేచి నిలబడ్డారు. "అబద్ధపు సాక్ష్యం వలకడమూ, ఇతరుల్ని అల్లాహ్‌ నహవర్తులుగా భావించడమూ రెండూ సమానమయిన అపరాధాలి” అని మూడుసార్లు చెప్పారు. తరువాత పఠించారు: “విగ్రహాల అపద్ధత నుండి దూరంగా మెలగండి, అబద్ధపు పలుకుల కు ఏ మాత్రం సమోపించకండి. అల్లాహ్‌ వైపు ఏక దీక్షతో మరలి, బహు _దైవారాధనను త్యజించి ఏకేశ్వరో షాసనను అవలంవించండి"” (అబూచావూద్‌) స్పితిలోనూ నోటికి రాకూడదు. ఇలాగే ఒకరి మంచితనానికి మురిసిపోయి “ఇతను స్వర్గవాసి'అని దైవ సమానుడనీ “పూజ్యుడు' అని దైవాంశ సంభూతుడని "*వలీ' అనీ ఇంకా ఇలాంటి మరే పదాలతోనయినా సరే జీవించి వున్న వారిని, లేక మృతులను, ఎవరినీ పొగడకూడదు.

277. మహాప్రవక్త దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌, హజ్‌ సూరాలోని ఒక వాక్యం పఠించారు. “అబద్ధవు పలుకు” అనే (పయోగం ఉంది. అబద్ధపు పలుకు న్యాయస్థానంలో అధికారి ముందు పలికినా మరెకడ పలికినా మహాపాతకమే. అది దేవుని ఏకత్వాన్ని కాదని కాల్పనిక దేవుళ్ళను ఆరాధించిన దానితో సమానమయిన అవరాధంగా అభివ ర్థించడం జరిగింది. అలాంటి మహాపరాధాన్ని

దుర్గుణాలు నిత చెడు హాస్యం, వాగ్జానభంగం, వాగ్వివాదం

ని78. మహా పువక్త (సఅనం) బోధించారు: "వ్సీ హోదరునితో వివాదానికి దిగకు, అతనితో పరావికా లాడకు, అతనికి మాటిచ్చి తప్పుకోకు.”.

(తిర్మిజి--ఇబ్బ్ను అబ్బాన్‌)

ని7/9. దైవ పువక్త [పవచింవారు : "మనిషి

నేడు “నేర్చు"”గా పరిగణించడం జరుగుతోంది నేటి సమాజంలో

ఈ “నేర్చు” లేని వాడు, తన విశ్వాస _పోదృలంతో న్యాయ

ప్రానంలోనయినా మఠిక్కడయినా సరే నిజం పలకడానికి

ధైర్యంగా ముందుకువచ్చేవాడు వట్టి బడుద్ధాయిగా ఎంచబడు తున్నాడు.

278. వాగ్వివాదఠలో ఎదుటి వ్యక్తిని చిత్తు చేయడమే “అసలు ధ్యేయలగా ఉంటుంది. మృదువుగా చిత్తశుద్ధితో పరస్పర అవగాహన కొరకు సామాన్యంగా వాగ్వివాదం జరగదు. హది నులో పరాచికాలాడటం నిషేధించడం జరిగిందంటే దానికి ఎదుటి వానిని నొప్పించే ఉధ్రేశ్యంతో, అతన్ని కించ పరిచే ఉద్ధేశ్యంతో అతడు నలుగురిలో పరాభవం పొందేలా చేసే పరాచికాలని భావం. మృదువయిన, కేవలం హాస్యరస ప్రధాన మయిన "పరాచికాలు నిషిద్ధఎ కావు. అయితే నిషిద్ధమయిన పరాచికాలకు తేలికగా హాయిగా అందరూ నవ్వుకునే హాస్యానికి తేడా బహు :స్వల్బం. అందువల్ల చాలా జాగంత్తగా ఉండాలి.

279. ఇందులో సంకల్పానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వటం జరి

2కి హదీను వెలుగు తన సోదరునితో వాగ్దానం చేసేటప్పుడు దాన్ని నమ్మకంగా నిర్వర్తి ంచే నంకల్చమే ఉంటే, ఆ వాగ్దానాన్ని పూర్తి చేయ లేకపోయినా, సకాలంలో అతన్ని చేరుకోలేక పోయినా. ఇందులో దోషం లేదు.”

(అబూదావూద్‌--జైద్‌ బిన్‌ అర్‌కమ్‌).

తప్ప్రుభఖెన్నడం 280. హజ్యుత్‌ ఆయిషా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు: "నేనొకపారి మహా సవక్త (సఅసం)ితో సఫియా (రజి)లో ఉన్న యీ యీ లోపాలే చాలు, అంటే ఆమె పొట్టిది అని న గింది చేసే వాగ్దానం సంకల్ప్బ శుద్ధితో చేస్టే ఏ కారణం వ్ల నయినా కార్యరూవంగా దాన్ని నిర్వ రించలేకపోయినా, నిరత సమ

ల ణ్‌

యానికి ఫలానాచోట వచ్చి కలుస్తానని చెప్పి కలువలేక పోయినా విశ్వ[పభువు, మానన స్థితిని ఎ3గినవాడే కనుక, అది తప్పుగా ఎంచబడదు. కాని మొదట్లోనే, వాగ్దానం చేసేటప్పుడే, ఆసలు దాన్ని నెరవేర్చే ఉర్ధేశ్యమే లేకపోతే అది మహాపరాధం. కేవలం ఎదుటి మనిషి మాటను తీసెయ్యలేక వాగ్దానం చెయ్యటం తప్పు

అని తెలుస్తోంది. 280. హజ్రత్‌ అయిషా(రజిఅన్‌) హజ్రత్‌ సఫియా గార్డు మహాప్రవక్త సతీమణులు. సాధారణంగా మహాప్రవ క్ష అర్థాం "లు తొము సవతులయినా ఎంతో అన్యోన్యంగా ఉండే వారుం

“దుర్గుణాలు నో "అన్నాను. దానికి మహాప్రవక్త (సఅనం) "ఆయిషా! నీవు పలికిన మాట ఎంత మలినమైనదంటే, దాన్ని సము[దదంలో రంగరి ప్రే సము[ద్రమంతా కలుషితమయిపోతుంది” అని చాధతో" అన్నారు." (మిష్కాజ్‌) .వదంతులి ై వ్యాపింపజెయ్యడం

నిరి.. ఇబ్బ్ను మస్‌ఊద్‌ బోధించారు : "మైతాన్‌ న బ్‌ కాని ఎప్పుడయినా మానవ నహజమయిన బలహీనతవల్ల ఏద యినా పొరపాటు జరిగిపోయేది. అలాంటిదే ఒక తప్పు హజ్రత్‌ ఆయిషా(రజిఅన్‌) చేశారు. మహాపువక్ష దృష్టిలో శన సవతి సఫియా(రజి్రి పట్ట చులకన భావం సృష్టించడానికి ఆమె పొట్టి తనాన్ని (వస్తావించారు హజిత్‌ ఆయిషా. ఆయన వినగానే నొచ్చుకున్నారు. అది ఎంతో చెడ్డమాట అని అమెకు (పబోధిం చారు. అందువలనే హజ్రత్‌ ఆయిషా ఆ తరువాత మరెప్పుడూ “అలాంటి తప్పు చేయలేదు,

మహాపువ క్ష అనుచరుల్లోని విశిష్టత ఆదే _ ఒక్కసారి +ఏదయినా విషయాన్ని వారిస్తే ఆ తప్పు మరే నాటికి చేయరు.

ఈ హదీసు ద్వారా తెలిసే మరొక విషయమేమిటంటే .మహాపంవక్త తన ప్రియమయిన అర్ధాంగి కూడా తప్పు చేస్తే, “సవతి ద్వేషం మానవ సహజమే అయినా, దానికి తన' అయిష్ట ను వ్యక్తం చెయ్యడంలో ఏ మాతం జాగు చేయలేదు 'అన్వ్సుది.

281. ఇందులో, ఏ మాటనైనా అరా తీయకుండా విన్నది

విశ6 హదీసు వెలుగు మనిషి రూపంలో వ్యవహరిస్తూ ఉంటాడు. వాడు [పజ ల్లోకి వచ్చి కల్లబొల్లి కబుర్లు చెబుతాడు. తరువాత మను. షులు వేరయిపోతారు. అప్పుడు వారిలో ఒకతను (ఆ మాటను మరొక చోట వినిపించి) "నే నీ మాటను ఒక వ్యక్రి చెప్పగా విన్నాను కాని అతని పేరు మాతం నాకు తెలి. యదు అనంటాడు.” (ముస్టిం). చాడీలు | సిరివి. హజ్యత్‌ హుజైఫా (రజిఅన్‌) తెలిపారు :: మహాపువక్ష (సఅసం) "చాడీలు చెప్పేవానికి స్వర్గప్రవేశం అభించదు". అని చెప్పారు.” (బుఖారి, ముస్టిం) విన్న పళంగా మరొక్రరతో తెలుపడం గురించి వారించటం జరి గండి ఎందుకంటే, ఆ మాట తనతో చెప్పినవాడు అబదమే చెప్పి న. పెతాన్‌ కావచ్చు. సమాజంలో ఇలాంటీ పుకారకు క్‌ ల న లభిపై పర్యవసానాలు (ప్రమాదకరంగా తేలవచ్చు. అందు శి ఆ మాట చెప్పిన వ్యక్తిని గురించి, ఆ మాటను గురించి, బాగా విచారించి మరీ ఇతరులకు చెప్పాలి. ల 289 చాడీలు చెప్పేవాడు పలికేవి కొన్ని మాటలే: యినా అతడు క్రొంద్రగ్రి ఆంతర్యాల్లో విద్వేషాగ్నిని రేపుతాడు. మనసుల్లో మరినాగ్నిని నింవుతాడు. ఒక్కోసారి అతని ఈ. చళ్యవల్హ సమాజంలోనే అల్లకల్లోలం జనించే పుమాదం కూడా

దుర్గుణాలు వక్ష? 2ిరికి. అబ్దుల్లా బిన్‌ అబ్బాస్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖిం చారు ; 'మహాపువక (సఅసం) ఒకసారి రెండు గోరీల సమిపంగా పోతూ "వీరిద్దరినీ +ిక్షించడం జరుగుతోంది. కాని ఈ శిక్ష వారు చేసిన ఏ గొవ్చ నేరానికో కాదు. అయితే వారు దాన్ని చేయడం మహావరాధమే. వీరిలో ఒకడు బాడీలు వెప్పేవాడు. రెండవ వ్యకి తన మూతం తుంపరల నుండి తప్పించుకునే వాడు కాడు” అని పలికారు. (బుఖారి) సీరిక, ఇబ్బ్ను ఉమర్‌ (రజి తెలిపారు, "దైవ లేకపోలేదు. అందుకే ఈ “చిన్ని తప్పు వల్ల కూడా మనిషి స్వర్గ।పవేశానికి అనర్హుడుగా వరిగణించ బడటంలో అనాస్టయ యేముంది?

203. “గొప్ప నేరానికి కాదూ అంటే వారు ఆ చిన్న నేరాలు చెయ్యకుండా తప్పించుకోవడం అంతకష్టమైన పని కాదు అని భావం. చాడీలు ద్వారా వాస్రవానికి మనిషి సాధించేది ఏమో లేదు -కేవలం క్షణికమైన భౌతికప్రుయోజనంతప్ప. రెండవ తప్పుకేవలం అజాగత్ర నిర్లక్ష్య భావంవల్ల జరుగుతుంది. మనిషి శుచి శభతల పట్ట జాగరూకుడయి మెలిగితే వంటిపైనా బట్టల పెనా తన మూ[తం తుంపర పడకుండా జాగ్రత్త పడగలడు. ఆ తప్పు జరిగే ఆస్కారముండదు. శుచికి ఇస్టాంలో ఎంత [పాము ఖత ఉందో దాన్ని పాటించకపోవడం ఎలాంటి పరిణామానికి దారితీస్తుందో ఈ హదీసు బోధిస్తుంది. |

204. కేవలం పరోక్ష నింద మోపడమే కాదు దాన్ని విన

248 హదీను వెలుగు పువక్త్ష(నఅనం) చాడీలు చెప్పటం, పరోక్షనింద మోపడం,

పరోక్ష నింద వినడం అన్నింటినీ నిషేధించారు” అని. (రియాజు ప్సాలిహీన్‌)

ఈర్ష్య

285. మహాపువక్త (ప్రవచించారు, "మిమ్మల్ని మిరు ఈర్య్య నుండి రక్షించుకోండి, ఎందుచేతనంటే, నిప్పు కజ్దైల్ని భస్మీపటలం చేసినట్లే- ఈ ర్య నత్కార్యాల్ని స్వాహా చేస్తుంది.” (అబూదావూద్‌--అబూహులైరా)
286. జరీర్‌ విన్‌ అబ్బుల్దా ఉల్లేఖించారు, "నేను చనుమలు తనన నన ననననననననానాడా. డం- కూడా పాతకమే అని తెలుస్తోంది. అలాంటి సంభాషణ జరుగుతున్నప్పుడు దాన్ని వారించటం అవసరం. అది సాధ్యం

కాదని భావిస్తే అక్కణ్ణుఎచి లేచి వెళ్ళిపోవడం సమంజసం. 285, ఈర్యవల్ల మసిషి దహించుకుషోవడ మేకాక అతని శక్తులన్ని ఆ అగ్నికి అహుశి అవుతాయి, ఆ పరిస్థితిలో మనిషి సత్కార్యాలే-కాదు. మరే కార్యాలూ కూడా చెయ్యలేడు. అందు వలనే ఈ్యర్య నుండి దూరంగా మసలుకోవాలని ప్రియ పువక్ష (సఅసం) బోధించారు. ఈర్యను దూరం చేసుకునేందుకు తనకు ఉన్న దానిపట్ల తృప్తి చెందటం మనిషి అలవరచుకోవాలి. ౨86. అంటే బజారున నడిచేటప్పుడు, 1పయాణంలోనూ

దురుణాలు న్యం మహా పువక్త (నఅనం) ను, పరస్త్రీపై అకస్మాత్తుగా దృష్టి పడడాన్ని గురించి అడిగాను. అప్పుడు “పరన్రీపె నీ చూపు అనక వూర్వమే నీవు నీ దృష్టిని మరల్చుకో” అని మహాప్రవక్త బోధించారు." (ముస్తిం) ఓరి7. _బురీదా (రజి) ఉల్లేఖించారు, ' మహాప్రవక్త (నఅనం) హజ్రత్‌ అలీకు ఉపదేశించారు : "అలీ! పర ధ్‌ ఆం, త ఒద ళ్‌ న్‌ ప్రే పై అకస్మాత్తుగా దృష్టిపడితే దృష్టిని మరల్చుకో, "రెండవసారి దృష్టి సారించకు, మొదటి చూవు నీదే కాని రెండవది నీది కాదు (అది మషెతాన్‌ చూవు).” దృష్టి పరస్త్రీలపై యాదృచ్చికంగా పడటం సహజమే. అయితే మ యాధృ్యచ్చిక దృష్టిని ఐచ్చికంగా మార్చుకోకుండా మళ్ళించు కోవాలి అని అర్థం.

287. ర30డవ చమూవు మసెతాన్‌ చూవు అంటే, అది కాక “తాలీయంగా పడ్డ చూపు కాదు పరస్త్రీని చూచేందుకు మెతాన్‌ పురికొల్చ్పగాఅటువైపు అనిన చూపు. అందువల్లనే అది మెతాన్‌ చూపవు. రెండవసారి పరాయి స్త్ర్రీకై చూపు ఆనించడం అంటే "సెతాన్‌ ఆదేశాలకు తలజఒగ్గడమన్న మాట. మెతాన్‌ మార్గం నేరుగా నరకానికే- అన్న విషయంలో సంబేహం లేదు.

(0

ఊఉ తను గుణాలు అణాతి

సద్వ ర్తన సరిరి. మహాషృవక్త ప్రవచించారు :; "నైతికతను దాని ఉత్తమోత్తమ [పమాణానికి చేర్చడానికి నన్ను ప్రభ వింప జేయటం జరిగింది” (ముఅత్తా ఇమామ్‌ మాలిక్‌), 208. అంటె ఆయన బైవదౌత్యానికి లక్ష్యం, జనుల గుణగఖాలను, వ్యవహారాలను చక్కదిద్దడం, వారిలోని దుర్గుణా లను దూరం చెయ్యడం, వాటిస్టానే సదధుణాలను పెంపొందింప. చెయ్యడం అని అర్థం. ఈ “శుద్ధి కార్యకృమమే ఆయన ఆవి ర్భావానికిగల ఉద్దేశ్యం. దేవుని కడపటి సందేశహరుడు ముహమ్మద్‌ (సఅసం) తన మాటలతో, చేతలతో ఈ సద్గుణాల హౌబితాను ఆచ్రర్రళ్లా నియమావళిని పొందుపరచారు. వాటిని మానవ జీవన రంగాలన్నిటిలో జీవితకాలమంతా అమలుపరచా+* లనీ. ఎటువంటి పరిస్థితిలోనూ వాటిని వదలకూడదనీ ఆదేశిం చారు. అందువల్లనే మహాపువ కృ (సఅసం) తన బోధల ద్వారా అచరణ ద్వారా చూపెట్టిన వైతికతకు మించిన సద్వర్తన వేరే.

ఉత్తమ గుణాలు 2511

నరికి. హజ్యుత్‌ అబ్దుల్దా బిన్‌ అమ్‌ చిన్‌ అల్‌ఆస్‌- (రజి తెలిపారు : "మహాప్రవక్త అశ్రీలమయిన మాటను పలికే వారు కాదు, అ_్రీలమయిన పని చేసేవారు కాదు,. ఇతరులతో దుర్భాషలాడేవారు కాదు, ఇంకా ఇలా బోధించే- వారు.: "నైతికంగా ఎవరు మంవివారో వారే మోలో గొప్ప, వారు ౯ (బుఖారి-- ముస్లిం)

290. హజ్యుత్‌ ముఆజ్‌ (రజి ఉల్లేఖించారు :' లేదని పువంచమే సాక్ష్యం వలుకుడుంది. 'నభ్ధుణం” అనే, దేదయినా ఉంటే అది మహాప్రవక్త జీవితంలో కానవచ్చినదే. దీన్ని మరో విధంగా చెప్పాలంటే మహాప్రవక్త జీవితం ద్వారా మనకు ఒక విషయం తెలిసిందంటే దానికి మించిన ఉత్తమ. నైతిక పంథా, మంచి నడత వేరే లేదని తెలుసుకోవాలి.

సద్ధుణం అంటే ఏమిటి? అనే విషయాన్ని అబ్దుల్లా ఇబ్బుు. ముబారశ్‌ “చిరునవ్వు చిందులాడే మోముతో పలకరించడం, అవ సరమయిన చోట ధనం ఖర్భుచేయడం, ఎవరికీ కష్టం కలిగించక పోవడం” అని విశదికరించారు, ఈ మూడు శీర్షికల్లో ఎన్ని విషయాలు ఇమిడి ఉన్నాయో తాపీగా ఊహించుకుంటే సర 1

289. దీనిద్వారా తెలిసేదేమంటే మహాపువ క్ష (సఅసం)- టోధించిన ధర్మం, ఇస్లాంలో నైతికతకే ప్రాధాన్యం. ఆయన. వలచిన సమాజంలో రాజస్థమేలేవి రాజకీయ ఎత్తుగడలు, ధన రాసులు, నిరుపయోగకరమయిన వైజ్ఞానిక విషవలయాలు కావు. అక్కడ నీతి, నిజాయితికే పట్టాభి షేకం.

290. ఒక గవర్నర్‌కు అనాటి దేశాధినేత, ప్రియతమా

విర్‌వి హదీసు వెలుగు "నన్ను ఎమన్‌ (గవర్నరుగా) పంపేటప్పుడు గు[రపు రికా -బుహై కాళ్ళు మోపుతుండగా మహాప్రవక్త (సఅసం) చేసిన చివరి ఉపదేశం--"ముఆజ్‌ ! ప్రజల ఎడల సద్ప్రవ ర్తనతో మెలుగు” అన్నది. (ముత్తా ఇమామ్‌ మాలిక్‌ ) సౌవ్యుం, హుందాతనం స91. మహాపవ క్త్ష(నఅనం), అబ్బుల్‌ 'కెస్‌ తెగకు (పతినిధివర్గ నాయకుడయిన అషజ్‌ను సంబోధించి అన్నారు 'సీలో రెండు నద్గుణాలున్నాయి. అవి అల్లాహ్‌కు ఎంతో =ఇష్టమయినవి. " అవి, ఓరిమి, సౌమ్యం.

(ముస్టిం-- ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌) ననన ను నన “నాయకుడు ఇచ్చిన అంతిమ ఆదేశం ఏమిటో గమనార్హం. ఆదేశం ఎంత ముఖ్యమయింది కాకపోతే మహాప్రవక్త (సఅసం) హజ్రత్‌ ముఆజ్‌ (రజిఅన్‌) కదలబోతున్న ఘడియలో చెప్పి ఉంటారు ? బుజువర్తనమే ఇస్టాంకు వునాదిరాయి. అన్నదానికి -ఈ హదీసు కూడా ఒక నిదర్శనం.

291. . అబ్దుల్‌ క్రైస్‌ తెగ నుండి వచ్చిన పృతినిధి వర్గం “లోని వాఠంతా 'మదీనా చేరగానే మహాప్రృవంక్తను సందర్శించడా నికి తొందరపడి వచ్చిన పళానతలాగే ఆయన వద్దకు వచ్చి చేరాళు. దూరం, .నుండి. రావడంబచేత 'ధూఠి, దుమ్ము నిండి -ఉన్నప్పటికీ తమ సామానునయినా సరిగ్గా సర్టకోలేదు. స్నానా

ఉత్తమ గుణాలు లిర్‌స్‌: జ పరిశుభ్రత, నిరాడంబరత

292. మహాపూవక్త (నఅనం) ఇలా (పవవింబారు : "నిరాడంబరంగా జీవితం గడవటం కూడా విశ్వానంలోని ఒక భాగమే.” (అబూదావూద్‌-- అబూఉఊమామ)

స98. హజ్రత్‌ జాచిర్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : "ఒక రోజు మహాపువక్త, చూవిపోదామని మా ఇంటికి వచ్చారు. అక్కడ ఒక వ్యక్తి ధూళి నిండిన ముఖంతో,.. దులూ కానివ్వలేదు. కాని దీనికి భిన్నంగా వారి నాయకుడు ఇలా తొందరపాటు చూపలేదు. నెమ్మదిగా సామానంతా సరిగ్గా సర్ది వాహనాలకు మేత, నీరు పెట్టి, స్నానాదులు ముగించుకుని హుందాగ, గౌరవవంతంగా వచ్చి సందర్శించాడు,

ఓరిమి అంటే అన్ని పనులు నెమ్మదిగా, లక్షణంగా ఇంకా" వేగిరపాటు, ఆవేశం, ఉద్వేకాలకు లోనుకాకుండా చెయ్యడమన్న మాట. సౌమ్యం అన్నదానిలో హుందాతనంతో, గౌరవంగా- మెలగడం కూడా చేరి ఉన్నాయి.

202. నిరాడంబరంగా జీవితం గడవటం విశ్వాసి గుణ" గణాల్లో ఒకటి అన్నమాట. ఎందుచేతనంటే విశ్వాసికి తన పర లోక జీవితాన్ని చక్కదిద్దుకునే చింతే నిరంతరం ఆవహించి ఊంటుంది. అతనికి ప్రాపంచిక ఆడంబరాలు, అలంకరణల పట్ర అంతగా పట్రింపు ఉండదు. ఛా యు

203. నిరాడంబరంగా అంటే బైరాగుల్లా ఉండడమని.

254 హదీసు వెలుగు సంస్కారహీనమైన జుత్తుతో కనబడ్డాడు. ఆయన (సఅసం), ఈం వ్యక్తి వద్ద దువ్వెన లేదా తల దువ్వుకోడానిక?” అడిగారు. ఆ తరువాత అపరిశ భమైన బట్టలు కట్టుకున్న మరో వ్యక్తిని చూవి "ఇతని వద్ద నబ్బు లేదా బట్టలు ఉతుక్కోడానికి *” అని పృళ్నించారు.” (మిష్కాత్‌)

29%. మహా పువక్త మస్దిద్‌లో ఉపవిష్టలయి

ఉండగా ఒక వ్యక్తి ప్రవేశించాడు. అతని తలవెంట్రుకలు “గడ్డం, అంతా చిందర వందరగా ఉన్నాయి... అప్పుడు మహాప్రవక్త, అతనితో వెళ్ళి తల, గడ్డం సరిగ్గా దువ్వుకు రమ్మని తన చేతో సంజ్ఞ చేశారు. అతను అలాగే వెళ్ళ అంతా సంస్కరించుకుని వచ్చాడు. అప్పుడు అయన అన్నారు, "ఇది వాగుండ లేదా--తలవెంటుుకలు చిందర వందరగా ఉండి మనిషి ఓ కెతానులా కనబడడం కంటే 7” అని, (మిష్కాత్‌ --అకా విన్‌ ఎసార్‌) పోని ఫ్యాషన్లకు పోకుండా ఉండాలన్నదే దాని భావం.

894. మహాప్రవక్త పరిశుభుతను, సంస్కారవంతంగా కనిపించడాన్ని ఎంతగా కోరుకునేవారో, ఎంతగా ప్రోత్సహించే వారో, ఎంతగా బోధించేవారో ఈ హదీసు ద్వారా తెలుస్తోంది. ధార్మిక జీవితం అంటే సంస్కార రహితంగా అపరిశుభుంగొ ఉండటం కాదు అనీ, ఇస్లాం పారిశుధ్యాన్ని సంస్కారాన్స్నీ బోధించే ధర్మమని కూడా తెలుస్తోంది.

-ఉ త్తమ గుణాలు వ2ి5్‌క్‌ ఏ2ఏ95. అబుల్‌ అహ్వస్‌ తన తండి చెప్పినట్లు ల్లేఖించారు, "ఆయన అన్నారు ; "నేను ఒకసారి మహా వువక్త వద్దకు వెళ్ళాను. అప్పుడు నా దేహంపై ఉన్న బట్టలు ఎంతో సాధారణమయినవి. మహాపువ క్తఅడిగారు, “నీ వద్ద ధనముందా?”, నేను "అవును, ఉఊంది”అన్నాను. ల్సి వద్ద ఉన్నది. ఎలాంటి ధనం * అనడిగారు ఆయన, "నా వద్ద నమస ఐళ్వర్యాలున్నాయి.. దేవుడు నాకు -ఒంటెలు, గోవులు, మేకలు, గుర్యాలు (ప్రసాదించాడు. ఇంకా సేవకులూ ఉన్నారు”అని బదులిచ్చాను. దానికి మహా ప్రవక్త ఇలా సెలవిచ్చారు: "అల్లాహ్‌ నీకు ఐశ్వర్యం (ప్రసాదించినప్పుడు ఆయన కృపానుగుహాల ప్రభావం నీ) శరీరంయై వ్య క్త్రమవ్వాలి కదా!” (మిష్కాత్‌ సలామ్‌ 296. మహాపువక్తను ఒక వ్యక్తి వచ్చి అడిగాడు, వ05. అల్లాహ్‌ సర్వమూ (వసాదించినప్పుడు సితికితగ్గట్టు తిండీ బట్టా వాడాలి. ఇంట్లో ఉండటానికేమో అన్నీ ఉన్నా ఏద్‌ లేనట్టుగా రూపం దాల్బడం మహాచెడ్డ అలవాటు, ఇది దైవం పట్ట కృతఘ్నత, దైవ కృపానుగూహాల [వభావం మన వేషధారణ, ఆహారం ద్వారా వ్యక్త మవ్వాలన్నది, అది దైవం పట్ల కృతజ్ఞతకు చిహ్న్హమన్నది ఈ హదీను బోధన. | 206. సలాం చెయ్యడమన్నది. సాధారణంగా గౌరవ

256 హదీసు వెలుగు. "ఇస్తామ్‌ బోధించేవాటిలో ఉత్తమ కార్యం ఏదిళొ అన్ని మహాషువక్త సమాధానంగా అన్నారు: "నిరు 'పేదలక్తు లేని వారికి భోజనం పెట్టడం, అందరికీ సలాం చేయడలే అతడు నీకు పరిచయమున్నా, లేకపోయినా”అని. (బుఖారి, ముస్లిం-- అబ్దుల్లా బిన్‌ ఉమర్‌ ఓఏ97. దైవ పువక్త (ప్రవచించారు, ” మోరు మోమిన్‌ కానంతవరకు న్వర్గంలో (ప్రవేశించలేరు. పరస్పరం (ప్రేమాభిమానాలతో మెలగనంతవరకు మోమిన్‌లు కాలేరు- మ్బారు పరస్పరం (పేమాభావంతో ఉండగలందులకుగాను ఓ ఉపాయం తెలుపమంటారా ? మీ మధ్య సలామ్‌ను విస్త ఖతం చేసుకోండి.” (ముస్లిం--అబూహురైరా), న ననన ననన సూచన భావిస్తారు చాలా మంది. వ్వాస్టవానికి సలాం అన్నది ఒక శుభాకాంక్ష, ఒక వేడుకోలు, అస్సలాము అలైకుం అంటే న్‌ పై దైన శాంతిని, (శేయాన్ని వర్రింపదేయుగాక అని అర్థం పరిచయం లేని వ్యక్తికయినా సలాం చెయ్యకంలో “నేను నీకు మితుణ్ణి, "ఎలాంటి హానిని కలుగ చేసే వాళ్ణి కాను” అన్న భావం ద్యోతక మవుతోంది.

29౧ ఈ హదీస్‌ ద్వారా ముస్టింలు పరస్పరం _పేమా భిమానాలతో మెలగాలని. ఇది వారి విశ్వాసం, మరియు వారు విశ్వసించే ఇస్తాం వారిని కోరుతోందనీ ఇలుస్తోంది. దానికిగాను ఒక ఉపాయం కూడా తెలుపటం జరిగింది. అందరూ ఒకరి కొకరు సలామ్‌ చేసుకునే అచారం బాగా వి సృతమవ్వాలి. అయితే

ఉత్తమ గుణాలు 2క్‌7' నోటిమై నిఘా

298. మహా పువక్త (సఅసం) పువవించారు : "ఎవరయితే తమ పెదాల మధ్య ఉన్న దాన్ని, మరియు తొడల మధ్య ఉండే దాన్ని కాపాడుకునే బాధ్యత తీసు కుంటారో, వారికి స్వర్గం లభింవజేసే వూవి నాది”

(బుఖారి--సుకైల్‌ విన్‌ సఅద్స్‌

299. దైవ సందేశహరులు(నఅనం) బోధింటౌరు : "దాసుడు (మనిషి) ఒక్కోసారి ఓ మాట పలికితే, అది సలాంలోని భావం, “అన్సలాము అలైకుంి అన్న పదాలకు 'అర్థం తెలిసి మరీ చేస్టేనే దాని సత్పలితాలు పొందడం సాధ్యమవు తుంది.

300. మనిపి. దేహంలోని ఈ రెండు స్టానాలు ఎంతో (వమాదభరితమయినవీ ఇంకేంతో బలహీనమయినవి కూడా. పెతాన్‌ ఈ స్థానాల నుండి కడు నులువుగా దాడి చేయగలుగు తాడు. పాపాలు తరచుగా ఈ రెంటి ద్వారానే జరుగుతాయి నేడు మన కాలంలో ఈ రెంటి వల్ల జరిగే అనర్ధాలు, వాటి “వరప్రసాదా” లయిన ఉపదవాలను మనం చవిజూసూనే ఉన్నాము. మనిపి. పైతాను దాడుల బారి నుండి వీటిని రక్షించుకుంటే అతని శాశ్వత స్థావరం స్వర్గం కానడంలో సందేహమేముంది ?

301. _మహాహుృవక్ష (సఅసం) బోధనకు భావమేమంటే మనిషి తన నోటిని విశ్శంఖలంగా వదలకూడదు చెప్పేదేమిటో

(1౧

58 హదీసు వెలుగు అల్లాహ్‌ను (పసన్నం చేసే మాట అయి ఉంటుంది. కాని చోనికి పాొాముఖ్యత నివ్వడు మనిషి. అయితే అల్లాహ్‌ ఈ మాటకు (ప్రతిఫలంగా అతని(ఆధ్యాత్మిక) అంతస్తును పెంచు తాడు. ఇలాగేమనిషి అల్లాహ్‌కు అయిష్టమయిన మాటను వంతో నిర్హక్ష్యంగా పలుకుతాడు. ఆ మాట అతన్ని నరక కూపంలో' పడవేస్తుంది. (బుఖారి-- అబూహురైరా) అలొచించి మరి చెప్పాలి. అలక్ష్యంగా, చాలా చిన్నవిగా భావించి ఇప్పే అనేక మాటలు తనను నరకానికి చేరవేస్తాయనే యదోర్థాన్ని సదా దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి. అలాగే ఒక్కొక్క చిన్న కార్యం, చిన్న మాట 'దైవపుసన్నతకు కారణభూతమవుతుం ఉనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. అందుకే ఏ చిన్న సత్కారఠర్యా నికైనా పరుగిడి పోవాలి. అది స్వర్గద్వారంగా మారవచ్చు. (0)

సందేశ హుచారం

ప్రవక్త నుహనీయుల (సఅసం) సందేశం

800. (హెర్క్యులస్‌ అబూ నుఫ్యాన్‌ని ఇలా అడి -గాడు) "ఈ వ్యక్తి ముహమ్మద్‌(సఅనం) ఏమనిబోధిస్తాడు?” అబూ నుఫ్యాన్‌ సమాధానంగా ఇలా అన్నాడు : “ఇతను, అల్లాహ్‌ ఆరాధన చేయాలనీ, ఆయన దెవత్వంలో, ఆయన పాలనాధికారంలో ఇతరులెవ్వరినీ సహవర్తులుగా భావించ "రాదనీ, వూర్వీకులు వెప్పిన నమ్మకాలను వారి ఆవారా నన వస

801. ఇది ఒక సుదీ ర్షమయిన హదీస్‌ నుండి సేకరించ బడింది. దీని వనుకటి కథ క్టుప్తంగా ఏమంటే, రోము [పభువు హేర్క్య్యులస్‌ జెరుసలేములో ఉండగా మహాషపువ క నందేశ -పతుం అతనికి అందింది. అప్పుడు అతను ఎవరయినా మక్కా వాసులు కనబడితే వారి ద్వారా సమాచారం సేకరించ వచ్చని వాకబు చేశాడు. సందర్భవశాత్తు అబూ సుఫియాన్‌ మరియు ఆయన మిత్రులు కొందళు వాణిజ్య సంబంధంగా అటు ప్రయా “౯౦ చేస్తూ కనబడ్డారు. అప్పటికి అబూ స్సుఫియాన్‌ ఇంకా

260 హదీసు వెలుగు లను త్యజించాలని అంటాడు. ఇంకా నమాజ్‌ను పాటింబా' లని, సదా సత్యం, సౌశీల్యంతో జీవితం గడపాలనీ బంధు* వులు రక్త సంబంధీకుల ఎడల ఉత్రమ రీతిలో (ప్రవర్తింబా' లని బోధిస్తాడు.” (బుఖారి--ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌)" తా ఇస్లాం స్వీకరించలేదు. ఇస్టామాయ ఉద్యమం పట్ట అతి తీవమైన నిరసన భావం కలవారు, హెర్క్యులిన్‌, అబూసుఫియాన్‌ ప్రభృకు లకు అనేక పశ్నలు వేశాడు. అబూసుఫియాన్‌ స్వతహాగా నిజా యితీ పరుడు అవటంచేత ఆ ప్రశ్నలకు తనకు తెలిసిన విష యాలు నిక్కచ్చిగా చెప్పారు. వాటిలో ఒకటి ఇక్కడ (పస్తొ వించటం జరిగింది* మహాపషపువ క్ట బోధించిన సందేశ సారాం శంగా ఇక్కడ అబూ సుఫియాన్‌ చెప్పిన విషయాలు ఏమంటే “ఏకేశ్వరోపాసన చేయాలి. అంటే, ఒకే దైవాన్ని విశ్వసించాలి, అయన ఆధిపత్యమే భూమ్యాకాశాల్లో సర్వతా చెలామణి అవుతోందనీ, ఆయన నిర్వహణ [కిందే ఈ పుపంచం, ఇక్కడి (ప్రకృతి కార్యకలాపాలు కొనసాగుతున్నాయనీ ఈ ఆధిపత్యం, అధి కారాల్లో ఆయన మరెవ్వరినీ తన సహవర్తిగా నియమించలేదని, లేదా మరెవ్వరూ తమ స్వశ క్షితో ఆయనకు నహవర్తులుగా తయా రయి కూర్చోలేదని భావం. అలాంటప్పుడు మనిషి ఆయనకే మోకరిల్లాలి. ఆయన పట్లనే (పేమ భావం కలిగి ఉండాలి, అయనకే విధేయుడయి మఠఆగాలి, సర్వావస్థల్లో ఆయన అండ దండలనే అర్థించాలి, ఈ విషయాల కొరకు ఆయన్ని తప్ప ఇతరులెవ్వరినీ కన్నె త్తి చూడకూడదు. తాత ముత్తాతలు బహు జవాళాధన ప్రొతిపదికగా నెలకొల్పిన జీవిత విధానాన్ని. త్యజిం

సందేశ పుబారం 261

801. అమ్‌ బిన్‌ అబస (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు, "నేను మహాపువక్త (సఅనం) నన్నిధిన మక్కాలో (దైవ వౌత్యం ప్రారంభ కాలంలో వెళ్ళాను. ఆయన్ని "యూరెవరో” తెలుపండన్నాను. ఆయన "నేను పృవ కను అనిసమాధాన బాలి. ఇంకా నమాజ్‌ ఆచరించాలి. మాటల్లో చేతల్లో సత్య సంధతను అలవర్చుకోవాలి. నౌశీల్యత, సదాచారం అవలంబిం చాలి. తోటి మానవులకు హానికరమయిన ఏ కార్యమూ చేయ రాదు. తోటి సోదరులతో మంచిగా పు్రవర్థించాలి. దైవమే గగన భువనాల సృష్టికర, స్వామి, (పభువు కనుక అందరూ ఆ ఒక్క దైవానికే దానులు. అందువల్ల అందరూ సోదర సోదరిలే, అందరూ సమానులే అన్న భావం మనిషి మరువరాదు.

802. ఈ హదిసు కూడా మహా ప్రవక్త సందేశంలొని (వధానాంశాలను తెలుపుతోంది. - ఆయన సందేశాన్ని అతి క్రుప్తంగా చెప్పారు. దాన్ని మనం రెండుగా విభజించవచ్చు. క్రై మనిషికి దైవానికీ మధ్య సంబంధం.

2. మనిషికీ మనిషికీ మధ్య సంబంధం.

1, అంటే మనిషికీ దైవానికీ మధ్య సంబంధాన్ని సరయిన పునాదులమై స్థాపించడం. అదే ఏకేశ్వరోపాసన. దేవుని ఏకత్వపు భావన. అంటే దేవుని అధికారంలో, - ఆధిపత్యంలో మరెవ్వరినీ సహవర్తులని ఎంచకూడదు. ఆయన్నే ఆరాధించాలి. ఆయన విధేయతనే పాటించాలి.

£. మనిషీ మనిషీ మధ్య సంబంధానికిపునాది కేమాను

262 హదీసు వెలుగూ, మిచ్చారు. మరి, "ప్రవక్త అంటే ఏమిటీ”? మళ్ళీ అడి- గాను నేను అయన ఇలా చెప్పారు, "అల్లాహ్‌ నన్ను తన- సందేశహరునిగా పంపాడు అని, దానికి నేను, 'ఏ సందేశ మిచ్చి ఆయన మిమ్మల్ని పంపాడు?'అని అడిగాను. ఆయన. కము తపన సుకు తనన ఖు నన శన శక కన రాగాలే. అంటే మానపులంతా ఒక దైవానికి దాసులు. అందు వల్ల వాస్తవానికి అందరూ పరస్పరం సోదరులే. వారు అన్నో, న్యంగా, _పేమానురాగాలు, ఆదరాభిమానాలు కల వారిగా జీవిం చాలి. అనాధులు, నిరాధారులయిన సోదరుల్ని ఆదుకోవాలి. ఒకరిపై. అత్యాచారం జరుగుతూ ఉంటే అందరూ కలిసి అడ్డు- పడాలి. ఒకరు ఆపదలకులోనైతే అంతా బాధానుభూతి పొందాలి. ఆ ఆపద నుండి అతన్ని రక్షించడానికి ముందంజ వేయాలి. దైవ సందేశహరులందరూ అందజేసిన సందేశానికి ఇవే రెండు పునాదులు. ఒకటి, దేవుని ఏకత్వం. రెండు, మానవ సమానత్వం. ఈ రెండు విషయాలే విశ్వజనీనమైన (పేమకు ఆధా రాలు. అసలు విషయమేమంటే ఏకేశ్వరోపాసనే (ధాన విషయం. ఆఅ భావనకు అనివార్యమయిన పరిణామమే మానవ ఏకత్వపు భావన. సృష్టికర్హ అయిన దైవాన్ని (పేమించే మనిషి అ సృష్టికర్తే సృష్టించిన తోటి మానవుల్ని కూడా (పేమిస్తాడు. “నా దైవమే తోటి మనిషికి దైవం” అన్న భావన విశ్వమానవ సోదరత్వానిక పునాది అవుతుంది, మానవుల పట్ట (పేమ సానుభూతికి అనివార్యమయిన పరఠర్యవసానమయిన ఒక విషయాన్ని హజుత్‌ ముగీరా బిన్‌ పోబా- పియా సేనాని రుస్తుమ్‌ ఎదుట వర్ణించారు. ఆయన రుస్తుమ్‌-

సందేశ ప్రృబారం శిరితి సమాధానంగా ఇలా సెలవిచ్చారు: "బంధుమికుల నిడల (శేమానురాగాలు కలిగి ఉండాలని బోధించడానికి, విగ్రహా రాధనను రూవుమాపడానికి, అల్హాహ్‌' ఏకత్వాన్ని న్వీకరింవ జెయ్యడానికి, ఆయన దైవత్వంలో మరెవ్వరినీ భాగస్వాము లుగా భావించకుండాచేయడానికి నన్ను అల్హాహ్‌ ఫంపాడు.”

(ముస్లిం-- రియాజుస్సాలెహీన్‌ ) అపోహల్ని దూరం చేస్తూ ఇస్టాం సందేశాన్ని వివరిస్తూ దైవదౌత్య లవ్షాన్ని కూడా తెలియపరిచారు ;

“మేము వ్యాపారులము కాము. మా సరకుల కోసం కొత్త వాణిజ్య స్థావరాలను వెదకటం మా ఉద్దేశ్యం కాదు. మా లక్ష్యం [పపంచం ఏమాత్తం కాదు. మా ఏకైక ధ్యేయం, మా కోరికల కేంద్రం, కేవలం పరలోకమే. మేము సత్య ధర్మాన్ని చేపట్టిన వారము. ఆ సందేశ [పచారమే మా ఉద్ధేశ్యం

“ఆ సత్యధర్మమేమిటో కాస్త వివరించండి"అడిగాడు. అతను ఆయన ఇలా చెప్పారు: “మాధర్మానికి మూలం, కేందుబిందువు, సకల సంస్కరణలకు ఆధారం--- ఏమంటే, మనిషి అల్లాహ్‌ తప్ప మరే ఆరాధ్య శక్రిలేదని, ముహమ్మద్‌ అ దేవని అంతిమ సందేశహరులని సాక్ష్యం వలకాలి. ఇంకా దైవం తరఫున అరు దెంచిన' మార్గదర్శకత్వాన్ని. శాసనాన్ని(ఖుర్‌ఆన్‌నిి పాటించాలి.”

ఇది విన్న ఆ సేనాపతి, 'ఇదయితే చాలా ఉత్తమమయిన బోధన. ఈ ధర్మంలోని ఇంకా కొన్ని బోధనల్ని చెప్పండి” అని అడిగాడు. ఆప్పుడు హ(జత్‌ ముగీరా ఇలా చెప్పారు, “ఈ ధర్మం, మనిషిని తోటి మనిషి దాస్యం నుండి విముక్థి కలిగంచి దైవ

మ 264 హదీసు వెలుగు |

య లగ ధర్మం రాజకీయ వ్యవస్థ?

302. హజ్రత్‌ ఖబ్బాబ్‌ చిన్‌ అల్‌ అరత్‌ ఉల్లేఖిం లా చాస్యంలో _సవేశంప చెయ్యాలని బోధిస్తుంది.” ఆ పెన ఈరాన్‌ "సేనాపతి. ఇదీ. బాగానే ఉంది. ఈ ధర్మం చెప్పే మరో బోధన పనిపించమన్నాడు. ముగీరా తిరిగి ఇలా పలికారు: “ఈ ధర్మం, మానవులందరూ ఆదమ్‌ సంతానమని, పరస్పరం సోదరులని సమానులని బోధిస్తుంది.”

ఆ సందర్భంలోనే ఆ సేనాపతి ఎదుటే హజ్రత్‌ రిబ్‌యీ 'బిస్‌ ఆమర్‌ ఇలా దైవ ధర్మాన్ని నిర్వచించారు ;

*తల్రాహ్‌ మమ్మల్ని, పజలు కోరినటయితే వారిని మానవ

భ్సా యు దాస్యం నుండి విముక్తి కలిగించి దైవ దాస్యంలో (ప్రవేశింప చెయ్యమని నియమించాడు. మానవుల్ని విభిన్న సంకుచిత భావాల ఇరుకు పృుూపంచంలో నుండి వెలికి తీసి విశాల భావాల సువిశాల పృపంచంలోకి తీసుకుపోవాలని, దౌర్జన్య పరమయిన వ్యవస్థల బారి నుండి రక్షించి దైవ విధేయతా, శాంతిమార్ల మయిన ఇస్పాం సూచించే న్యాయం, సమానత్వాల, వ్యవస్థ ఛ(త బ్భాయల్లో ఆశృయం కల్పించాలని మమ్మల్ని అదేశించాడు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే దైవం తనకు సమ్మతమయిన ధర్మం మా కిచ్చి మానవాళిని ఆ దైవ ధర్మం వైవుకు పిలువడానికి వంపొడు.”

(అల్‌ బిదాయ ఏన్నిహాయ' సంవుటి; 7, పుట: 88)

309. ఈ. సంఘటన జరిగిన. కాలంలో -ఇస్లామాోయ

సందేశ పువారం ఓర్‌ వారు : "ఒక సారి మహాపువక్త కాబా నీడలో దుప్పటి తలకింద "పెట్టుకుని నడుం వాల్చి ఉండగా మేము విన్న వించుకున్నాము, _ "మోరు మా కోనం దైవసహాయాన్ని అర్థించరా 9) ఈ జులుం అంతం కావాలని అల్లాహ్‌ను వేడుకోరా ” అంతా విని సహన న్వరూపులయిన పువక్త (సఅసం) ఇలా తెలిపారు. మికు పూర్వం గతించిన వారిలో కొందరిని భూమిలో గుంత తీసి అందులో నిలబెట్టే వారు. ఆపె రంపం తెచ్చి దానితో వారి శరీరాన్ని చీల్చి "రెండు ముక్కలుగా చేసేవారు. అప్పటికీవారు తమ ధర్మా న్నుండి మరలేవారు కారు. కొందరిదేహాల్లో ఉక్కుదువ్వెన -లతో దువ్వే వారు. అవి కండరాల్ని చీల్చుకుని ఎముకల్ని నరాలనన్నింటినీ కదిలించేవి. కాని ఆ సజ్జనులు తమ -ధర్మాన్ని వదిలేవారు కారు. దైవం సాక్షిగా చెబుతున్నాను, -ఈ ధర్మం సర్వాధిపత్యం వహిస్తుంది. కడకు ఒక ప్రయా ణికుడు తన వాహనంపై సన్‌ఆ (ఎమన్‌) నుండి హజర ఉద్యమకారుల్ని మక్కా బహుదైవారాధకులు అత్యంతకూరంగా హింసిస్తున్నారని హదీసులోని అంతస్సాక్ష్యం చెబుతోంది.

మహాప్రవక్త (సఅసం) చెప్పిన “గతించిన వారు" అంటే గత పువక్తల అనుయాయులు, ఇన్లామోయ ఉద్యమకారులని భావం.

చివరి శుభవార్రకు అర్థం ఏమిటంటే ఎమన్‌ నుండి బెహరె యిన్‌ వరకు గల విశాల భూభాగంలో సత్య విరోధుల శక్తి

266 హదీను వెలుగు మౌత్‌ (నేటి ఇెహుూయిన్‌ ప్రాంతం) వరకు (ప్రయాణిస్తాడు... అతనికి మోర్గంలో దైవభీతి తప్ప మరే భయం కలగదు. గొర్రెల కాపరికి మాతుం తోడేళ్ళ భయం కలగవచ్చు. అంతే, కాని మారు బాలా తాందరపడుతున్నారు.” (బుఖారి) 808. అతా చిన్‌ ఆవీ రబాహ్‌ ఉల్లేఖించారు : "నే నొకసారి "ఉబైద్‌ లెసితో హజ్రత్‌ ఆయిషాను సందర్శించి డానికి వెళ్ళాను. ఆమెను"హిజ్రుత్‌ ఇప్పటికీ విధిగా ఉందా?” అని అడిగాము. "లేదు, ఇప్పుడు హిజత్‌ జరగదు. ఆ వలు నశిస్తుందని, దైవదాసులు స్వేచ్భగా దైవదాస్య మార్గాన్ని అను సరించ గలుగుతారని అర్ధం. హజ్రత్‌ ఖబ్బాబ్‌ మక్కా జివితవు 18 ఏండ్ల చరితను ఎంతో సమగ్శంగా ప్రస్తావింబారు. ఆ ఒక్క మాటలోనే ఆ నాటి పరిస్థితులు కళ్ళకు కట్టినట్టు కనిపిస్తాయి. అయితే మహా ప్రవక్త ఆ సంక్షిస్ట పరిస్థితుల్లో ఊహకందని భవిమ్యద్వచవాన్ని_ అతి స్పష్టంగా తెలిపారు, ఓదార్చారు. భావిలో రాజకీయ అధికారం ఇస్లాం హస్రగతం కానున్నదనీ, దైవ దానులు ఎలాంటే భయాందోళనలకు గురికాకుండా నిర్భయంగా న్టీరచిత్తులయి ఉం డొలని, .వస్తుతం ఈ పరిస్థితుల్ని ధైర్యంతో, స్టయిర్యంతో ఎదుర్కోవాలనీ బోధించారు. 808. పై హదీసులో హజ్యుత్‌ ఆత్వా అడిగిన వశ్నకు భావం, (ప్రజలు తమ పాొొంళతాలు వదలి అ నాటి ఇస్టామాయ రాజ్య పరిధి అయిన మదీనాకు వలస రావడం అవసరమా?౪అని.

సందేశ పృబారం వ్ర? అదేశం రద్దయిపోయింది. అప్పట్లో విశ్వాసి జీవితం విశ్వాస. కారణంగా ఎనలేని బాధలకు గురి అవడం చేత అతను తన. ధర్మం, విశ్వాసాలు కాపాడుకుని అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన సందేశహరుని అదేశం మేరకు హిజుత్‌ చేసిపోయేవాడు. ఇప్పుడయితే అల్హాహ్‌, ధర్మానికి సర్వాధిక్యత, నర్వాధి. హజ్రత్‌ ఆయిషా (ప్రస్తావించిన సాధికార ఆధిపత్యం గల ధర్మా, నికి, దాని రాజకీయ వ్యవస్థకు మహా పృువక్ట దివంగతులయిన తరువాత పృూమాదం ఏర్పడింది. కాని హజ్రత్‌ అబూ బక్‌ (రజిఅన్‌్‌ సమయన్బూ రి, దాన్ని అపాయాన్నుండి కాపాడింది. మహా పువక్స నిర్యాణం వలన ప్రజల హృదయాలు అమితంగా గాయపడ్డాయి, నిరాశా నిన్సృహలు వారి ఆంతర్యాన్ని ఆవ రించాయి. ఇస్తాం యొక్క ఈ సాంఘిక వ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నమై పోయే అశంక ఏర్పడింది. ప్రమాదాన్ని హజ్రత్‌ అబూ బక్‌ పసిగట్టారు. ఆ సందర్బంలో ఒక నుద్సీర్ట (వసంగం చేశారు : (ప్రజలారా! ముహమ్మద్‌ను తన ఆరాధ్య దైవంగా భావించిన వ్యక్తికి ఆయన మృతినొందారనే విషయం వఏిదితం కావాలి. మరెవరయితే అల్జాహ్‌ను తమ దైవంగా భావించారో" వారు, ఆయన సజీవంగా ఉన్నాడనీ, అయనకు మరణం సోక దీనీ తెలుసుకోవాలి అల్లాహ్‌ తన ధర్మ సంరక్షణా భారం మాకు అప్పజెప్పాడు. ఇక, తత్తరపాటుతో, బితరపాటుతో ఈ ధర్మసంరక్షణా బాధ్యతను విస్మరించకండి. అల్లాహ్‌ తన (ప్రవక్తను మి మధ్య నుండి తన వద్దకు పిలుచుకోడానికే ఇష్టపడ్డాడు. అక్కడ ఆయనకు, ఆయన వేసిన కర్మల పుతి

268 హదీసు వెలుగు “కారాలు అను[గ్రహించాడు. నేడు విశ్వాని తన ఇచ వచ్చిన చోట. స్వేచృగా దైవదాన్య విధుల్ని అచరించగలడు. అలాంటప్పుడు హిజ్రత్‌ చేయవలసిన అగత్యమేమేర్చడింది? ఇంతకు జిహాద్‌, జిహాద్‌ నంకల్పం ఎప్పటికీ ఉంటాయి.” (బుఖారి) ఫలం అనుగుహిస్తాడు. మీ మధ్య తన గంథాన్నీ, తన ప్రవక్త ,అదర్శ సంపుూదాయాన్ని వదలాడు అల్లాహ్‌. ఎవరు ఈ రెంటికై సరిగ్గా అమలుజకుపుతారో వారు 'సన్మార్గాన్ని అనుసరించినవారవుతారు. మరెవరు ఈ శ0టికి :మధ్య విభేదాన్ని కల్చెస్తారో వారు వక మార్గాన్ని అవలంబించిన వారవుతారు. అల్లాహ్‌ మిమ్మల్ని సంబోధించి, “విశ్వాసులారా ము ఇళ ద్‌ 9, టీ అల్ళి " మే అవతరింపదేసిన మధ్యస్థ వ్యవస్థకు మారు సంరక్షకులుగా ఉండాలి” అని ఆదేశించాడు. అందువలన పెైతాన్‌, మూ :పువక్త నిర్యాణానికి సంబంధించిన చికు ం . వ బ్రల్లో నుండి మిములి బయటపడకుండా చేయగలడు, జాగ్రత్త ! న ఉం మెతాన్‌కు పతి -చూడండి. వానికి లోరాడి నాజ్డే ఓడించే ఉపాయం మాపై తన పని చేసే వ్యవధి నివ్వకండి, లేకపోతే ౨ విరుచుకుపడతాడు. మో ధారిక వ్యవస్లను -చేనివేస్తాడు. శ్రైక వ్య స్ధ ఛిన్నాభిన్నం హ(జథ్‌ ఇ ల్ల. ఏపింగౌా కెలిసివజ్చేదేమంటే, మహాప నాపీచ ఏ ॥ పవక జీవిత కాలంలో జౌొనీంచబడిన ధార్మిక వ్వవసకు ఎంతో పా వ నక త వ్యవస్థకు ఏముఖ్యం ఉంది. వవ క్ర తనువు చాలించినంతనే ఆ బాధకు తటుకోలేక విశ్వ లబ

సందేశ ప్రుబారం 269 సెంచినవారు ఏకేశ్వరవాదాన్నీ, నమాజ్‌ను త్యజించాలని అనుకో" లేదు. వాళ్ళకు నచ్చజెప్పిందీ, బోధపరిచిందీ ఆ విషయాలను- గురించి కాదు. అసలు విషయమేమంటే ఎన్నో త్యాగాలు చేసి. ఇంకెన్నో పరీక్షల్ని ఎదుర్కుని,ఎనలేని ఆపదల్ని నహించి ఫ్రాపిం చిన ఇస్తాం వుభుత్వ వ్యవస్థ' సమసిపోతుందేమో అన్న సంశయం. పొడనూపింది అప్పుడు. అందుకే హ(జత్‌ సిద్దిక్‌ ముందుకు వచ్చి సహబా నమక్షంలో పునంగించారు. దీనిలో నిసా సూరా లోని ఒక వాక్యాన్ని పుస్తావించి, అందులో అల్హాహ్‌, మధ్యస్థ. వ్యవస్థ అయిన ఇస్టాం జీవన వ్యవస్థను కాపాడే పుమాణం ముస్లింలచేత చేయించుకున్నాడని, మరణ సంతాపాన్ని హద్ధు మోరనివ్వకూడదని, లేచి మైకాన్‌ని ఓడించాలని, తమ ధార్మిక వ్యవస్థను (ఖిలాఫత్‌ వ్యవస్థను) నిలబెబ్టే ఆలోచనలు జరపాలని హెచ్చరించారు. హ(జత్‌ అబూ బక్‌ ప్రస్తావించిన నిపా సూరాలోని వాక్యానికి ముందు అల్లాహ్‌ సెలవిచ్చిన విషయం” ఇది: *టోక్రు ముందు. బనీ ఇస్వాయీల్‌కు మేము మా అమానతు అప్ప జెప్పాము. కాని వారు విశ్వానఘాతుకం౦ చేశారు. పర్యవసానంగా అల్గాహ్‌ ఆగృహం వారిపై ఆవరించింది. పుపవంచ జాతులకు నాయకత్వం వహించే హోదా వారి నుండి వాపసు తీసుకోవడం వల వంచ కంటి బహు దైవారాధకులకు బానిన నిలబెట్టడం పంది. ఇప్పుడు వారి స్థానే మిమ్మల్ని ప్ర" ౦ జరుగుతోంది,మాకు ఉద్ధృంథాన్ని, విజతను మహతర గ ళా సక అధికారాన్నీ అనుగుహించడం జరుగుతోంది. జాగ్రత ! బని ఇస్వాయీల్‌లా విశ్వాసఘాతుకానికి ఒడిగటకండి మేము తౌరాహ్‌ అనుగహించినవారికి (బనీ ఇస్వాయీల్‌), *“అఆవిథధేయు

70 హదీసు వెలుగు. లుగా మారకండి, దైవంతో చేసిన పృమాణాన్ని నిలబెట్టుకోండి. “గంంథం పట్ల నమ్మకదోంహానికి పాల్చడకండి' అని బోధించాము. కాని వారు కృతఘ్నత, దహం, విశ్వాసమాతుకాల మార్గాన్ని అవలంబించారు. మరి ఈ వైఖరికి పుతిఫలంగా గొప్ప దుష్పర ణామానికి గురి అయ్యారు. ఇప్పుడు మిమ్మల్ని (ఒ ముహమ్మద్‌ “అనుయాయుల్లారా 1) ఉపదేశిస్తున్నాము. తక్వా (భయభక్తుల) మార్గాన్ని అనుసరించండి వాగ్దాన భంగం చేయకండి, ఖుర్‌ ఆన్‌ చుపే మార్గాన్ని వదలి మా ఆగహాన్ని ఆ వ్వానించకండి అ తరువాత ఉపదేశించబడింది, “విన్వాసులారా! న్యాయం సమానత్వాలుకల ఈ దైవిక వ్యవస్థను ఎట్టి పరిస్థితిల్లోనయినా

సంరక్షిస్తూ ఉండండి” అని. ఇదే వషయం మాయిదా సూరాలో కూడా మరో విధంగా -వస్తావించబడింది. దైవాదేశాలు పరిపూర్ణం కావించబడిన చివరి సూరా మాయిదా. దాని తరువాత ఆదేశాలు తెలిపే మరో సూరా అవతరించలేదు. క సూరా అవతరణ “అరఫొత్‌” మైదానంలో జరిగింది. ఆఅ మైదానంలో అనుచర సంఘాన్ని నమావేశపరచి వారిచేత వృమాణం చేయించుకుంటున్నట్లు ఉంది దాని ధోరణి. “*బదో, మా అనుగ్రహాన్ని పరిపూర్ణం గావిం చాము మహోన్నత ఆధిపత్యం మోకు (పసాదించబడింది. మాతో చేసిన పుమాణాన్ని నిలబెట్టుకోవడం మి కర్తవ్యం. లేకపోతే, జ్యాగత్త ; బనీ ఇస్రాయీల్‌ చరిత మా కళ్ళ ఎదుటే ఉంది. వారు పుమాణభంగం చేసి ఎలా దౌర్భాగ్యానికి, హీన _స్లితికి దిగజారారో మోకు తెలుసు” అని బోధించడం జరిగింది. | ఇదీ ధర్మంలో, ధార్మిక సామూహిక వ్యవస్థకు ఉన్న

సందేశ పుచారం వాక్కే సంఘ వ్యవస్టికరణు' థ్‌ 804. మహా పువక్ష (సఅసం). ప్రవవింవారు, “ముగ్గురు వ్యక్తులు (వయాణానికి బయట్టేరినా తమలో ఒకరిని వారు తమ అమోర్‌ (నాయకుని)గా నియమించుకోవాలి” (అబూదాపూద్‌-- అబూ నయీద్‌ ఖుది)

805. అబ్జుల్రా చిన్‌ అమ్‌ బిన్‌ అస్‌ ఉల్లేఖిం చారు : "ముగ్గురు వ్యక్తులు ఒక అడవిలో ఉన్నా వారు తలారా విలువ, (పాముఖ్యం కాని విచారకరమయిన విషయం ఏమి టంటే ముస్థిం అనుచర సమాజం ఆ వ్యవస్థను కోల్పోయింది. పెగా ఈ సమాజం ఆదమరచి నిదబోతోంది. సౌభాగ్యం దూరమవడమే కాదు, ఆ నష్టం కలిగిన స్పృహ కూడా సమా జానికి లేదు. అదే బాధ,

804 “పుయాణావస్థలో సయితం సంధుటిత వర్షంగా కూడి ఒక నాయకుని నాయకత్వంలో జీవించటం విధిగా నిర్హ యించినప్వుడు, ముస్టింల సామాజిక వ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నం అయిన వరిస్థితుల్లో వారు ఎక్కడున్నా ఒక సంఘంగా రూపొం దడం, ఒక నాయకత్వం [కింద సమాకృతం అవడం విధి అనడంలో ఏ మాతం సందేహం లేదు. ముస్టింలు ఒక్కొక్క రుగా వ్యశ్తిగత రూపంలో జీవించడానికి ధర్మం దృష్ట్యా ఎంత మాత్రం అస్మారం లేదు” అని ఇబ్బ్నితయిమియ్య అభిప్రాయం.

805. అడవిలో ఉన్నా నుసంఘటిత జివితం గడషాోలని జోధించే ధర్మం, ముస్లింలు చెల్లాచెదరుగా, చెట్టుకొకరు, పుట్ట

27౭2 హదీను వెలుగు. తమలో ఒకరిని తమ నాయకుడుగా ఎన్నుకోవడం తప్ప, మరో మార్గం ధర్మసమ్మతం కాదు,” అని మహాప్రవక్త (ప్రబోధించారు.” (మున్తకా)

306. దైవసందేశహరుడు(సఅసం) ఉపదేశించారు.

"ప్ప వ్రిధంగానయితే ఒక తోడేలు, మంద నుంవి వేరయిన- గొభెల్ని తేలికగా స్వాహా చేసివేస్తుందో అలాగే ఫెతౌన్‌ మనిషి పట్ల తోడేలే ! మనుషులు ఒక సంఘంగా కూడి. జీవించకపోతే వారిని కమైతాన్‌ ఒక్కొక్కరినే సులువుగా వేటాడి వేస్తాడు. అందుకే జనులారా ! వేర్వేరుగా చిన్న విన్న కాలిబాటలమై నడవకండి. మిరు సంఘంలో చేరి ముస్లిం నమాజంతో కలిసి జీవించండి. ఇదిమో విద్యుక్త. ధర్మం,” (ముస్నద్‌ ఇబ్ను జహ్మద్‌, మిష్కాజ్‌--ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ )' న నము న నకు కకక క కనన కథ ననన కొకరుగా అవడాన్ని, నాయకత్వంలేని దుర్వ్యవస్థలో జీవితాన్ని గడపడాన్ని ఎలా సహిస్తుంది ? ముస్టిములు ఆలోచించాలి.

806. “సంఘంలో చేరి ఉండమని ఇచ్చిన ఆదేశం ఎప్పటిది ? అది ముస్థింల సాంఘిక వ్యవస్థ న్ట్‌రపడి ఉన్నప్పటి మాట, అయితే ఆ వ్యవస్థ లేనప్పుడు ఏమిటీ కర్తవ్యం? “ఆ సాంఘిక వ్యవస్థ"రూపాందే వరకు దాన్ని స్థాపించే కృషి చేయడ౦ం-- అందుకు సంఘటితమవడమే మార్గం. అంతేకాని, ఇప్పుడు ముస్లింల సాంఘిక వ్యవస్థ ఒకటి'లేధు గనుక ఈ ఆదేశం వర్తించ- దని భావించడం ఘోరమయిన తప్పు. ముస్లింల్తు ఎప్పుడైనా”

సందేశ పుబారం 278

807. మహాపువ క్ర(సఅసం) బోధించారు; "ఎవరు తమ _ గృహాన్ని న్వర్గం మధ్యన నిర్మించుకోవాలని కోరుకుంటారో వారు ఇస్రామోయ _ సాంఘిక “వ్యవస్థను అంటి పెట్టుకుని ఉండాలి. ఎందుకంటే సైతాన్‌ ఒంటరి మనిషికి తోడవుతాడు. కాని మనుషులు ఒకరికి ఇద్దరయి నప్పుడు వాడు దూరమయిపోతాడు,” తా ఎక్కడున్నా సంఘటితంగా, ఒక నాయికత్వం ఆధ్వర్యాన జీవించ డమే ధర్మ సమ్మతం,

808. ముస్టింల సాంఘిక వ్యవస్థ సంస్థాపితమయి ఉన్నప్పుడు దాన్ని అంటిపెట్టుకుని ఉండటం అత్యవసరం, అప్పుడు దాన్నుండి వేరుగా ఉండటం ధర్మసమ్మతం కాదు. ఇంకా, ఎవరయినా అలాంటి సుసంఘటిత వ్యవస్థకు దూరంగా ఉంటే వారు ఇస్తామ్‌ వ్యతిరేకచర్యలకు పొల్చడుతున్నారని ఖావం సాంఘిక వ్యవస్థ అంటే, ఇస్లాం అధికారంలో ఉండాలి, ఆధిపత్యం, పరిపాలన ఇస్టాం హస్తగతమయి ఉండాలి, ముస్లిం లంతా ఒకే అమిర్‌ (నాయకుని) నాయకత్వాన్ని సమ్మతించి, ఏకి భవించి ఉండాలి, అలాంటి పరిస్థితిలో ఎవరూ 'అఎమ్థావస్థ (అల్‌ జమాఅత్‌ )'కు దూరంగా జీవితం గడపటం ధర్మసమ్మతం కాదు అయితే ఒకవేళోఆ వ్యవస్థ" (అల్‌ జమాఅత్‌) లేనప్పుడు అది. ఉనికిలోకి వచ్చేందుకు సంఘటితంగా కృషిచేయడమే ధర్మం దాన్ని ఉనికిలోకి తేవడానికయినా సంఘటిత కృషి, ఒక నాయకత్వపు ఆధ్వర్యాన జరపడమే ధర్మబద్ధమైన విధానం.

(18)

274 హదీసు వెలుగు నాయకుడు - అనుచరుల సంబంధాలు 808. దైవపువక్త(సఅసం) (ప్రవచించారు, "మిలో ప్రతి ఒక్కడూ ఒక సంరక్షకుడు, అతన్ని అతని సంరక్షణలో ఉన్న వారి పట్ట అడగటం జరుగుతుంది. (ప్రజల నంరక్ష కుడు, పాలకుడు అయిన నాయకుణ్ణి అతని ్రజలను గురించి అడగటం జరుగుతుంది. పురుషుడు తన ఇంటివారి(భార్యా పిల్లల) సంరక్షకుడు. అతన్ని తన అండలో ఉన్నవారిని గురించి ప్రశ్నించడం జరుగుతుంది. స్ర్త్రీ తన భర్రయొక్క ఇల్లూ వాకిలికి అతని వల్ల తనకు కలిగిన సంతానానికి సంరక్షకురాలు. ఆమెను వారిని గురించి విచారించడం జరుగుతుంది.” (బుఖారి, ముస్లిం--ఇబ్ను ఉమర్‌) 809. మా'కిల్‌ చిన్‌ యసార్‌ ఇలా ఉలేఖింారు; “ముస్టింల సాంఘిక వ్యవస్థలో బాధ్యతాయుతమయిన వద 808. “సంరక్షకుడు” అంటే కనిపెటుకుని ఉండేవాడు? వారి పాలన, పోషణ, శిక్షణ సంస్కరణ, సంరక్షణ అన్నిటికీ బాధ్యుడు అని భావం. తన అండలో ఉన్నవారి సుశిక్షణు, సంరక్షణల ఎడల అతడు అలక్ష్యం చూపినట్టయితే, వారు పెడ దారిన పోయేలా నిర్ణక్ష్యంగా ప్రవర్తిస్తే అల్లాహ్‌ అతన్ని ప్రూళయా నంతరం గణన దినాన ఈ విషయాలను గురించి విచారిస్తాడు. 809. (దోహమన్నది ఏ పరిస్థితిలోనూ సహించరా౨దే. కాని నమాౌజానికి నాయకత్వం వహించేవారే నమ్ముకున్న అనుచరు

ఫందేశ పృబారం వక్‌ విలో ఉన్న వ్యక్తి, వారిపట్ల [దోహం తలపెడితే అల్లాహ్‌ 'అతనికై స్వర్గాన్ని నిషేధిస్తాడు.” అని మహాపువ _కృచెప్పగా నేను విన్నాను. (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌) 810. మాఃకిల్‌ బిన్‌ యసార్‌ ఉల్లేఖించారు,.' మహా పువక్త (సఅసం) ఇలా బోధిస్తూ ఉండగా నేను విన్నాను : “ఎవరయినా ముస్టిముల సామూహిక విషయాల బాధ్యతను స్వీకరించిన తరువాత వారి (శ్రేయాన్ని కాంక్షించకపోతే, ఏ విధంగానయితే తన సొంత విషయంలో శ్రద్ద వహించి తన మేలు కోసం కృషిచేసి అలసిపోతాడో ఆ విధంగా వారి మేలు జరిగే కార్యకలాపాల్లో నిమగ్నుడయి ఆ కృషి చేస్తూ అలసిపోకపోతే అలాంటి వ్యక్తిని అల్లాహ్‌ తల్మకిందులుగా నరకంలో పడవేస్తాడు.” _ ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌ (రజిఅన్‌ ) ఉల్లేఖ అకు అన్యాయం చేస్టే వార (దోహం క్షమార్హం కాగఅుగుతుందా? అందుకే న్వర్గం వారికి (పాప్తం కాకుండా నిషేధిస్తాడు దేవుడు. 310. ఈ హదీసు కూడా గత హదిను మాదిరిగానే సంఘ నాయకుల బాధ్యతను వివరిస్తోంది. మనిషి సామూహిక విషయాల్లో ఏదైనా బాధ్యతను స్వీకరిస్తే అది పెద్దదయినా చిన్న దయినా, తన సొంత (ప్రయోజనాలకు మించిన శ్రద్ద అ బాధ్యత నిర్వహణలో చూపడం అవసరమని మహాపవక్త (సఆ సం) ఉద్బోధ 'హెచ్చరిసోంది. తన సొంత విషయాల్లోనైతే అంతులేని ఆరాటం ఎవ్యక్తపరచి తాను స్వీకరించిన బాధ్యత పట్ట అ శద్ధ చూపే వ్యక్తి (ప్రవంచంలో ఎన్ని సాకులు చెప్పి ఎన్ని కల్లబొల్లి మాటలతో

276 హదీసు వెలుగు నంలో--"తన సంరక్షణ, తన ఇంటిల్లిపాది సంరక్షణ ఏ' విధంగా చేస్తాడో ఆవిధంగా వారిని(ముస్టింలను) సంరక్షించ లేకపోతే - - -” అని ఉంది. (తిబ్యాని--కితాబుల్‌ ఖరాజ్‌) శేశే. యిజీద్‌ బిన్‌ అబూ నుఫ్యాన్‌ చెప్పారు. అబూ బక్‌ (రజిఅన్‌ )నన్ను సేనాధిపతిగా నియమించి సిరియా వైపుకు పంపినప్పుడు ఈ విధంగా ఉపదేశించారు: "యజీద్‌ + నీకు కొందరు బంధువులున్నారు. అధికారులుగా నియమిం చటంలో వారికి నీవు [ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం జరగవచ్చు. నీ గురించి నాకున్న గొప్ప భయమిదే. మహాపువక్త ఏమని చెప్పారంటే ముస్టింల సామూహిక వ్యవహారాలకు బాధ్యుడ యిన వ్యక్షి బంధుప్రీతితో లేక ఆశ్రిత పక్షపాతంతో ఎవరి' తప్పించుకున్నా పరలోకంలొ మాతం సర్వజ్ఞాని అయిన విశ్వవభువు సమక్షంలో అతని కుంటి సాకులన్నీ బట్టబయలయి పోతాయి. అక్కడ ఘోరపరాభవం, వ్యధాభరితమైన యాతన అతన్ని చుట్టుముట్టుతాయి 811. ఎవరయినా బాధ్యతాయుతపముయిన స్టానాన ఊన్న ప్వుడు అతని చుట్టూ బంధువులు, అగత్యపరులు ముసురుకోవడ౦ సహజం అతని అధికారాలు చెలామణి అయ్యే మేరకు అతనితో పంయోజనం పొందడానికి కృషి చెయ్యడం కూడా మామూలే. అలాంటి పరిస్థితిలో బాధ్యతాయుతపుయిన పదవిలో ఉన్న వ్యక్తో మెలుకువతో వ్యవహరించడం అవసరం. బంధువులకు మికు లకూ వదవుల పంపిణిలో, ఏ విధమయిన పక్షపాతం, దురభిమౌ

సందేశ పృబారం ల? నయినా పదవులమై నియమిస్తే అతనిమై అల్దాహ్‌ అభిశాపం కలుగుతుంది. అల్హాహ్‌ అతను చేసిన ఏ పా్రాయశ్చిత్తాన్ని, ఏ పరిహారాన్నీ స్వీకరించడు, వివరికి అతన్ని నరకంలో వడవేయడం జరుగుతుంది.” (కితాబుల్‌ ఖరాజ్‌ : ఇమామ్‌ అబూ యూసుఫ్‌) 812. _అస్మా బిన్తు ఉమైస్‌ తెలిపారు: హజుత్‌ అబూ బక్‌ హజ్రత్‌ ఉమర్‌ని సంబోధించి పలికారు, “ఖత్తాబ్‌ కుమారా |! ముస్టింలపై (పేమానురాగాల దృష్ట్యా నేను నిన్ను ఖలీఫాగా ఎంపిక చేశాను, నీవు దెవ సందేశ హరుని సహచర్యంలో ఉన్నావు. మహాపువక్త ఏవిధంగా తన కంటే మనకు, తన ఇంటి వారి కంటే మన ఇంటివారికి (ప్రాధాన్యం యిచ్చే వారో నీవు స్వతహాగా చూశావు. చివరికి ఆయన ద్వారా మాకు లభించిన దాంట్లో మిగిలింది మేము పువక్త గారి ఇంటికి కానుకగా పం పేవాళ్ళం,గుర్తుందా.” (కితాబుల్‌ ఖరాజ్‌--ఇమా౦ అబూ యూసుఫ్‌) నాలకూ చోటు ఇవ్వకుండా మెలగాలి, విచక్షణారహితంగా వ్యవహరించాలి. అది పృుపంచంలోనూ అతని కార్యనిర్వహణకు మచ్చ రానీయకుండా, సజావుగా సాగేలా చేస్తుంది. వరలోకం లోనూ అతన్ని దైవ్మాగహానికి గురికాకుండా కాపాడుతుంది. 812. దేవుని అంతిమ సందేశహరుడు (సఅసం) తన వరిపూర్ణ అఆదర్శంతో ఒక ఉత్తమ పరిపాలకుడుగా వ్యవహరించిన తీరు మనకు ఈ ఉల్లేఖనం ద్వారా తెలుస్తోంది. ఆయన(సఅసం) ఇక నాయకునిగా తన కంటే తన సహచరుల (శేయాన్నీ వారి

వ78 హదీసు వెలుగు

త18. హజుత్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌) అమోరుల్‌ మోమినీన్‌ (ఖలీఫా)గా (ప్రభుత్వాధికారులు, (ప్రజల ఒక సమిష్టి సమావేశంలో) (ప్రసంగిన్తూ ఇలా చెప్పారు : "జను లారా! మిరు మా వెనక మా మంచిని కోరుకునేవారుగా,.. నత్కార్యాళ్లో మాకు తోడ్చడేవారుగా మెలగాలి. ఇది మోప మాకున్న హక్కు. అధికారుల్లారా ! అధికారి. బాగోగుల్నీ కాంక్షించే వారనీ, తన ఇంటి వారి యోగక్తేమాల కంటే తన సహచరుల ఇంటివారి పట్ట ఆయనకు (శ్రద్ద అధికంగా ఉండేదని మనకు తెలుస్తోంది. ఆయన జౌదార్యం ఏ మేరకు* పోయిందంటే ఆయన తన సహచరులకు వారి వాటాగా (పారితో పషికంగా) ఇచ్చిన దాన్నుండి వారు త్రిరగి అయనకు కానుకగా పంపిస్తే తప్ప ఆయనకు ఇల్లు గడిబేది కాదు. ఆ నాయకత్వవ ఉన్నత ఆదర్శం, ఆ ఆదర్శాన్ని అనునిత్యం గుర్తుంచుకుని, పరస్పరం దాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకునే ఆ సహచరుల ఆదర్శం నేటి నాయకులకు అనుసరణీయం కాదా ?

818. నాయకులకు అనుయాయుల తోడ్చాటు, సహకారం లేకపోతే వారు ఒక్క క్షణం కూడా తమ బాధ్యతల్ని స్మృకమంగా నిర్వహించలేరు. అనుయాయులు తమ నాయకులపట్ట (శ్రేయోభి లాషులుగా ఉంటే అది ఆ నాయకత్వంలో నిర్వహించబడుతున్న మహత్కార్యానికి ఎంతో బఠాన్ని చేకూర్చుతుంది. టేయోభిలాష ఏమిటంటే వారి సత్కార్యాల్లో పూర్తిగా తోడ్చాటును అంద దడేయటం, వారు ఎవ్వుడయినా వ[కమార్దాన పోయినట్టు కనిపిళ్తు వెంటనే వారిని హెచ్చరించి సరయిన బాట వైవుకు మళ్ళించటం-

సందేశ పృదారం 279 యొక్క నహనశీలత, హృదయ మార్దవం కంటే లాభకర మయింది, అల్హాహ్‌కు ప్రాియమయింది మరొక సహనగుణం. లేదు. అలాగే, అధికారి యొక్క మూర్థత్వం, అతని దుష్ట పువర్త న కంటే నష్టకరమయింది, అల్హాహ్‌కు అ(ప్రియ మయింది మరొక మూర్థత్వం లేదు.”

(కితాబుల్‌ ఖరాజ్‌--ఇమామ్‌ అబూ యూనుఫ్‌

814, మహాపువక్త ప్రవచించారు : “ముస్లింలు తమ నాయకుల అజ్ఞ ల్నివినడ౦, పాలించడం అత్యవళ్యం . ఆ ఆదేశం వారి నైజానికి అనుకూలమయినదయినా, (ప్రతి కూలమయినదయినా దాన్ని పాటించవలసిందే. ఎటొవ్నీ అది పాపవు కార్యం మాత్తం కాకూడదు. అయితే దైవ అనుయాయులు అలా చెయ్యకపోతే ఆది వారి కర్తవ్యనిర్వహణ లోని వైఫల్యాన్ని సూచిస్తుంది అలాగే సొాయకులు సహనశీలురు, మృదుహృదయులు కాకపోతే అది వారి కార్యనిర్వహణలో ఆవరో ధాలు సృష్టించడమే కాక అల్లాహ్‌ వద్ద కూడా వారిని కించ పరుస్తుంది.

814. _ముస్షిం సమాజం ఒక సంఘటిత సమాజంగా [క్రమ శిక్షణగల సమాజంగా ఉండాలని ఇస్టాం అభిలపషిస్తుంది. వ్యవస్థ అన్న తరువాత నాయకత్వానికి విధేయత పాటించకపోతే అది సకృమంగా నడవవాలదు. అందువల్లనే సభ్యులు తమకు ఇష్టం కాని పనులు సంఘం కొరకు చెయ్యవలసి వప్తే [కమశిక్షణగల సభ్యులుగా వాటిని ఆచరిస్తారు. ఇంతకు ఆ సంఘ సిద్ధాంతాలకు

280 = హాద్‌ను వెలుగు అవిధేయతకు దారి తీసే ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు మాత్రం వారి మాటను వినకూడదు ఆజ్ఞల్ని పాలించకూడదు.” (ముత్తఫకున్‌ అలైహ్‌ --ఇబ్ను ఉమర్‌) 315. తమోమ్‌ దారీ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు, “మహాపువక్త (నఅనం) ప్రవచించారు, "దీన్‌ (ధర్మం) చిత్తపుద్ధితో _శేయోభిలాష కలిగి ఉండటానికి మారుపేరు.” ఈ మాట ఆయన మూడు మార్దు సెలవిచ్చారు. మేమడి గాము, ఈ (శేయోభిలాష ఎవరి పట్ట? అని. "అల్హాహ్‌ పట్ట, ఆయన సందేశహరుని పట్ల, ఆయన [గంథం వట, సూ న్‌. ముస్టింల అమోర్‌ (నాయకుని) పట్ట, వారి సామాన్య ప్రజల పట్ల అని బదులిచ్చారు ఆయన, (ముప్లిం) వ్యతిశక్వైనవ మ యా ఖీ ్మెనవి, దామ్మి నష్టం కలిగించే ఆజలనెతే ఏ సంఘం, చ్‌ వ్‌ సమాజమూ అచకెంచమని కోరదు, మెగా ఆలాంటి చడీ బోధించే, చేసే వారిని సంఘవిదోహులుగా పరిగభిం ౦ జరుగుతుంది. వారిని సాద మ సంద చడం క్రూడ్రా జరుగుతుంది న నం రాన శ్‌క్షం న =. అట నాయకులయినా సళ. లా (దోహానికి పాల్చడేవారు వారి కేర్‌ ళో జ వంకా ఇది విశా్శన సు హదీస్‌లో నసేహత్‌ అనే పదం వాడబడింది, "పన ఘాతుకానికి, వంచనకు, కల్తీ మూలిన్యాలకు వ్వంత్రితే కార్థంలో వాడబడుత్రు ౨ది డానికి ఖో చల్‌ శతి నిసా శ = నిష్కల్మష విశ్వాసమనీ, ళ్‌ సె (శయోభిలాష అనీ అర్ధం వస్తుంది అల్లాహ్‌ పట విశూస నో న వానియత అంటే, దైవ (గంథం పట్ట, ఆయన (పపక్తల ఎడల

సందేశ ప్రచారం 2 పే విశ్వసనీయత అంటే ఏమిటో వెనుక ఒక అధ్యాయం (విశ్వా సాలుులో వివరించడమయింది. అలాగే ముస్హిం జనసామాన్యం ఎడల [(శేయోభిలాష అంటే “సామాజిక వ్యవస్థ”లో వస్తావించ బడింది. ఇకపోతే ముస్పింల సామూహిక వ్యవహారాలకు బాధ్యు లయిన వారివట్ల విశ్వననీయత అంటే, వారి ఎడల యేమ భావం ఉండాలనీ, వారాజ్ఞలిచ్చినప్పుడు వాటిని విశ్వసనీయంగా పాలఠలిం చాలని, సందేశ [పచారంలో కార్యనిర్వహణల్లో వారితో నంతో షంగా సహకరించాలనీ, వారు తప్పుదారిన పోయినపుడు పేమతో వారిని వారించాలని అర్ధం. ఎవరయినా నాయకుల్ని తప్పు మార్గాన చూచినప్పటికి వారిని వారించకవోతే అతను నాయకుని బట్రేయం కోరేవాడు ఏమాతం కాదు, కీడు ఎంచేవాడుగనే వరిగ శంచబడతాడు. ఈ ఉపేశ్లా భావం సంఘం పట్ట విశ్వాస ఘాతుకంగా పేర్కొనబడుతుంది. అయితే నాయకులన్నవారు కూడా నిష్కల్మష హృదయంతో వేసే విమర్శను సహించాలి. కేవలం సహించడమే కాదు, తాము ఇలాంటి విమర్శను హర్షిస్తా మనే భావం, ఇటువంటి వ్యక్తులపట్ట (పేమగా వ్యవహరిస్తామనే అభిప్రాయం, వారు మంచిని కోరి చేసే విమర్శకు బదులుగా వారికి ఆశీస్పులే ఇస్తామనే భావం తమ అనుయాయుల్లో జనింప జేయాలి. ఈ విషయంలో ఎవరయినా అసభ్యంగా (వవర్తిస్తే వారిని అసభ్యంగా మాట్లాడకూడదని సానుభూతితో, (_పేమతో మందలించాలి. ఒకసారి హజత్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌్‌ను ఏదో విషయం మోద (ప్రశ్నించారు ఒకరు. మరో వ్యక్తి అఆమిరుల్‌ మోమినీన్‌ (ఖలీఫా పోదా ఆయన గొప్పతనాన్ని దృష్టిలో "పెట్టుకుని ఆ (వళ్ళింబే వ్యక్తిని మందలించదలి స్తే హ(జత్‌ ఉమర్‌ “(రజిఅన్‌్‌్‌ అతన్ని వారించారు.

282 హదీసు వెలుగు “అతన్ని చెప్పనీ, మాతో _పజలు ఇలా చెప్పకపోతే వీరిలో “మంచి” అన్నది లేదన్నమాట. అలాగే మేము వారు (శ్రేయం కోరి పలికే మాటల్ని స్వీకరించకపోతే మాళోనూ మంచి నశించిం దన్నమాట | ఇలాంటి అనేక ఉదాహరణలు మన పూర్వీకులు ఎన్నో వదలి వెళ్ళారు. వీటిలో ఉభయులకూ-ానాయకులకు, అను యాయలకు---మార్గదర్శక జ్యోతి ఉంది. మరొక ఉదాహర ణ'* ఇస్తున్నాము హజక్‌ ఉమర్‌ (రజిఅన్‌మై ఖిలాఫత్‌ బాధ్యత వచ్చిపడినప్పుడు ఆబూ ఉబైదా (రజిఅన్‌), ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ కలసి ఒక ఉత్తరం (వాశారు. దాని పతి పదంలో (యో భి' లాష, పేమ, సహృదయత ఉట్టిపడుతున్నాయి, చదవండి : “ఉమర్‌ బిన్‌ ఖత్తాబ్‌ గారికి అబూ ఉబైదా బిన్‌ జరాహ్‌ మరియు ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ (వాసుకున్న లేఖ : సలామున్‌ ఆలైక ! (మాపై శాంతి కలుగు గాక [0 మారు గతతిలో తమ వ్యక్తిగత సంన్కరణ, శిక్షణ, పరి" రక్షణ ప్రై శ్రద్ధ చూపుతూ ఉండటం మేము చూసిందే. అయికే ఇప్పుడు యావత్తు ముస్దిం సమాజం యొక్క మంచీ చెడుల పరి రక్షణాభారం మాపై వచ్చిపడింది ఇప్పుడు మీ చుట్టూ జేరి కూర్చునేవారిలో (ేషఘ్టులు ఉంటారు, ఆధములు కూడా ఉంటారు. శత్రువులు, మితులు ఆంతా చేరుతారు. అయితే న్యాయంలో అందరికీ వాటా ఉంది. ఓ ఉమర్‌ ! ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మిరు ఎలా పువర్రిశచాలో బాగా ఆలోచించుకోండి.

సందేశ పువారం 288

అ రోజు గుదించి-ఏ రోజయితే జనులు తలలు దించుకుని, వారి హృదయాలు భయం చేత కంపిస్తూ ఉంటె నిలబడి" ఊంటారో, ఏ రోజైతే సర్వశక్తి మాన్యుడు ప్రచండ శక్తిమంతుడు ఆగృహపరుడయిన దైవం చూపే రుజువు సమక్షంలో అందరి సంజాయిషపిలూ నిరువయోగమైపోతాయో----ఆ రోజును గురించి చయేము మిమ్మల్ని భయ పెడుతున్నాము ఆ రోజు ఆయన ముందు అందరూ దీనులే, నిస్స్పహాయులే అందరూ ఆయన, కారుణ్యాన్ని కాంక్షిస్తూ ఆయన శిక్షకు భీతిల్లుతూ ఉంటారు

ఇంకా, మేమొక హదీసు విన్నాము, *ఈ అనుచర సంఘం (ముస్లిములు) చివరి రోజుల్లో (ప్రళయ కాలానికి సమాపంలో) బయటికి మాృాతం మితులుగా ఉంటారు, కాని ఆంతర్యాల్లో శ(త్రువులై ఉంటారు "

మా ఈ ఉత్తరానికి మేము ఉద్దేశించని భావాన్ని మారు అంటకట్ట కుండా మేము దైవాన్ని తక్షణ వేడుకుంటున్నాము మేము ఈ ఉత్తరాన్ని కేవలం నిష్కల్మష. హృదయంతో శ్రేయం కోరుతూ సద్భావంతో మాత్రమే [వాశాము, వస్పలాం”

ఈ ఉత్తరం అమిరుల్‌ మోమినీన్‌ హజత్‌ ఉమర్‌ (రజి అన్‌)కు అందగానే ఆయన దానికి ఈ కింది బదులిచ్చారు ;

“అబూ ఉబైదా మరియు ముఆజ్‌కు ఉమర్‌ [వాసే లేఖ. మో ఇద్దరికీ సలాములు.

మోరు ఇద్దరూ వ్రాసిన ఉత్తరం ఆం౦ందింది. అందులో, ఇంతకుముందు నేను నా వ్యక్తిగత శిక్షణా సంరక్షణలకై పొటు పడుతుండగా మారు చూచారని, ఇప్పుడు నా నెత్తిన సకల ముసి

ముల శిక్షణ సంరక్షణభారం వచ్చిపడిందని, నా చుట్టూ ఉన్నతు అయినవాడు, నీచులు, చేరి కూర్చుంటారనీ, మి్యతులూ, శత్తుం పులూనా వద్దకు వస్తారని పతి వ్యక్తికీ న్యాయం జరగడం అన్నది అ వ్యక్తి హక్కనీ మారు వ్రాశారు ఇంకా, “ఉమర్‌ ! ఇలాంటి పరిస్థితులల్లో నీవు ఎలా పువర్తించాలో బాగా ఆలో చించుకొమ్మని మీరిద్దరు వాశారు--- దానికి బదులు ఇంతకంటే ఏమని ఇవ్వమంటారు:. ఉమర్‌ వద్ద యుక్తి లేదు, శక్తిలేదు. అతనికి శక్తి లభించే చోటేదయినా ఉంటే అది కేవలం అల్లాహ్‌ వద్దనే అభించగలదు ఆ తరువాత మిరు మా పూర్వీకులు భయ పెట్టబడిన పర్యవసానాన్ని గురించి నాకు హెచ్చరించారు. మానవ జీవితాన్ని అంటిపెట్టుకున్న ఈ రేయింబవళ్ళ ఎరిచదృుమణం దూరంగా ఉన్నదాన్ని చేరువగా తెస్తోంది. పతి ఆధునికావికి పురాతనం అపాదిస్తోంది. భవిష్యద్వచనాల్ని ఒక్కొక్కదాన్నే ముందుకు తెస్తోంది. చివరికి ఈ లోకానికి వయను చెల్లిపోతుంది. వరలోకం పుభవిస్తుంది. అందులో వతి వ్యక్తి స్వర్థానిక్షో నరకానికో చేరిపోతాడు. ఇంకా, ఈ అనుచర సంఘం(ముస్లిం సంఘంలోని వారు చివరికాలంలో బయటికి మిత్రులుగా కనిపించినా లోపల శతు వులే అయి వుంటారనీ మిరు హెచ్చరించారు. అయితే బాగా జావకముంచుకోండి. ఈ భవిమ్యద్వార్త ఎవరి గురించి ఇవ్వ జ్ర బడిందో వారు మిరు కారు. ఈ కాలమూ అ కాలం కాదు___ ఇలాంటి కపటాచారం బయటపడటానికి! ఆ కాలం వస్తే అప్పుడు మనుమలు పొపంచిక లాభాలకోసం అన్యోన్యంగా (పేమాభి మానాలతో మెలుగుతారు. కేవలం ప్వాపంచిక న్వలాభాలను

సందేశ పుబారం విరిర్‌ సత్యం పట్ల పేను, మిథ్య పట్ల ద్వేషం

ఏ16. మహాపువక్త (నఅనం) ఉపదేశించారు : "ఎవరు ఒక "బిద్‌అతీ”ని గౌరవిస్తారో వారు (అలా వేని), ఇస్టాంను అంతమొందించడంలో సహకరించారని అర్ధం.”

(మిష్కాత్‌ -- ఇబ్రాహీం బిన్‌ మైనర) న | రక్షించుకోడానికే ఒకరికొకరు భయపడతారు, అపార్థం చేసుకో కుండా దైవాన్ని శరణు కోరారు మిరు మా లేఖలో అలా ఎన్నటికీ జరగదు. మారన్నది ముమ్మాటికీ సత్యం మారునా మేలు కోరే ఆ లేఖ (వాశారు. ఇకముందు కూడా (వాయడం మానివేయకండి. నేను మి ఇద్దరి సదుపదేశాలకు అతీత్తుణ్ణి కాను. వన్సలాం ”

816, “బిద్‌అతీ”, అంటే, ఇస్టాంకు విరుద్ధమయిన లేక దానికి భిన్నమయిన ఏదయినా ఒక కొంత్త దృక్పధాన్ని లేక ఆచర ణను పువేశపెట్టిన వ్యక్తి అన్నమాట, ఇస్తాం ఒక పటిషఘ్రమయిన పరిపూర్ణ జీవన వ్యవస్థ. అందులో ఏ అంగంపై దెబ్బ తీసినా మొత్తం సౌధానికే పృమాదం ఏర్పడుతుంది అలాంటప్పుడు ఇలాంటి వ్యక్తి ఇస్టాంను చెరిపివేయడానికి పుయత్నిస్తున్నాడన డంలో సందేహమేముంది? మరెవరు ఇలాంటి వ్యక్తిని ఆదరిస్తారో వారు ఇస్లాం నిర్మూలనానికి తోడ్పడిన వారు కారా? మహాపువ క్త (సఅసం) సెలవిచ్చిన దాని భావమేవమంటే “బిద్‌అతీలకు ముస్టిం సమాజంలో గౌరవాదరణలు పొొప్తం కాకూడదు వారి ఇలాంటి చర్యను ఏమాత్రం సహించకూడదు. అయితే ఇలా ప్రవర్తించే

286 హదీసు వెలుగు 317. మహా వృువక్త్ష (సఅనం) బోధించారు: “"మునాఫిక్‌ (కపటి)ని నాయకుడు అని అనకండి. ఇలా చేస్తే మారు మా (ప్రభువు అగహానికి గురవుతారు.” (మిష్కాత్‌) 318. "సారాయి తాగే వారు జబ్బువడితే వారి నా ముందు ఆ వ్యక్తులకు వారు చేసే దారుణాన్ని గురించి తెలియ చెప్పటం, నచ్చచెప్పటం ముఖ్యం. ఇలాంటి ధర్మవిచ్చేదక చర్య ఇహపరాలలో ఎలా పరిణమిస్తుందో సానుభూతితో,సహృదయతతో ఆలియపరచడం అవసరం.

317. “మునాఫిక్‌” అంథటే చెప్పేదానికి పూర్తిగా భిన్నంగా 'పపర్తించేవాడని అర్ధం ఇస్టాం ఒక పరిపూర్ణమయిన జీవన వ్యవస్థగా రూపొంది మదీనాలో ఆచరణాత్మకంగా పాలకశ క్తిగా పరిణమించింది. అప్పుడు కొందరు ఇస్టాం సిద్దాంతాలను మన స్ఫూర్తిగా స్వీకరించలేకపోయినా తమ స్వప్రయోజనాల పరిరక్షణ కొరకు ఫెకి ముస్లింలుగా పృకటించుకున్నారు. వాస్తవానికి వారి కార్యకలాపాలన్నీ ఇస్పాంను లోలోపల నుండి గుఖ్ల చేయడానికే ! ఇలాంటి వారిని “నాయకుడు'"' అని అనకండి అనంటే, ఇస్టాం “సత్యత”లో విశ్వాసం లేని వ్యక్తినీ, ఇస్లాం జోధనలను గురించి సంశయాలు వెలిబుచ్చే వ్యక్తిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ముస్లింలు తమ నాయకుడుగా ఎన్నుకోరాదని, ఎన్నుకుంటే దైవాగహాోనికి గురవుతారని భావం. దైవమే ఆగ్రహిస్తే మనిషికి ఇహపరాలలో ఆశంయ మెక్కడ లభిస్తు9ది?

318. భావమేమంటే, సారాయి. ఒక నిషిద్ధమయిన

"సందేశ పృఛారం చక పరామర్శకు వెళ్ళకండి” అని అబ్బలాహ్‌ బిన్‌ అమ్స్‌ అల్‌ ఆన్‌ బోధించారు. (అల్‌ అదబుల్‌ మఫద్‌)

819. దైవ సందేశహరులు (నఅనం) (ప్రవచిం చారు. "బనీ యిస్వాయీల్‌ (ఇస్వాయిల్‌ సంతానం) దైవా జ్జ ల్ని ఉల్లంఘించడం మొదలెట్టినవుడు వారి ధర్మజ్ఞులు వారిని వారించారు. కాని వారు ధర్మజ్ఞుల మాటను విన లేదు. అయితే ఆ ధర్మజ్ఞులు వారితో కలిసి కూర్చోవడం మొదలెట్టారు. వారితో కలిసి తింటూ (తాగుతూ గడప సాగారు. అప్పుడు అల్లాహ్‌ వారందరి హృదయాలను పరస్పరం సమానం చేసి వేశాడు. తరువాత హజ్యత్‌ దావూద్‌, మర్యం సుతుడు హజ్యుత్‌ ఈసా నోటి ద్వారా పదార్థం. దాన్ని సేవించే మనిషి పలు శారీరక, మానసిక రుగ్మత లకు నిలయమయి ఉంటాడు. అలాంటి హరాం కార్యాన్ని చేసే వ్యక్తి వట్ల తమ అయిష్టతను వ్యక్త పరిచేందుకు ఈ వైఖరిని అవలంబించాలి.

8198 ఈ హదిసు ద్వారా తెలిసివచ్చే విషయాలేమిటంటే ;

1 సామాన్య పుజలు ధర్మానికి విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తున్న ప్పుడు నంఘంలోని ధర్మజ్ఞుల మాటల్ని వారు తిరస్కరించి నప్పుడు, ధర్మజ్జులయిన వారు వారికి దూరంగా మెలగాలి

2 అలా చెయ్యకపోతే వారు ధర్మజ్జులయినప్పటికీ, ఛధర్మోల్లంఘన జేసే వారితో కలసి మెలసి జీవించడం మూలాన

288 హదిసను వెలుగు వారిపై అభిశాపాలు వ రింప జేశాడు. ఇలా జరగటానికి కారణం వారు అవిధేయతా వైఖరి అవలంబించి అందులో మితిమారిపోవడమే.” _ (ఈ హదీస్‌ ఉల్లేఖించే హజల్‌ అబ్దుల్హా బిన్‌ మస్‌ ఊద్‌) అన్నారు కదా, మహాపువక్త అప్పటి వరకు (గోడకు) అనుకుని కూర్చున్న వారల్లా లేవి సరిగ్గా కూర్చున్నారు, తిరిగి ఇలా సెలవిచ్చారు : "ఎవరి చేతుల్లో నా ప్రాణముందో ఆయనపై ఒట్టు, మోరు జనులకు మంచిని ఆదేశిస్తారు. వారిని, చెడు నుండి అరికడతారు.. అత్యావారుడి చేతుల్ని స్వాధీనం చేసుకుంటారు. అత్యా చారుణ్జి సత్యానికి తలజగ్లేలా చేస్తారు. మిరు ఇలాచేయక పోయారా మా ఆంతర్యాలు సయితం పరస్పరం సమాన మయిహోతాయి. అప్పుడు అల్లాహ్‌ మిమ్మల్ని శాపగున్తు' వారందరు మంచిని ద్వేషించడంలోనూ, చెడును పెంచడంలోనూ సమానులయినవారే అవుతారు. 8. మహాప్రవక్త /సఅసం) తాపీగా కూర్చున్నవారల్లా, ఈ వైఖరివల్ల కలిగే దుష్పరిణామాన్ని తెలుపడానికి సరిగ్గా కూర్చు న్నారంటే దాని పా9ముఖ్యాన్ని బోధపరచడానికే. 4. _అత్యాచారుడి చేతుల్ని స్వాధీనం చేనుకోవడమంటే అతన్ని అత్యాచారం చెయ్యకుండా నిరోధించడం అని భావం. 5. ముఫస్టింలు సయితం మంచిని పెంచే, చెడును నిర్మూ. అథించే కార్యం చెయ్యకపోతే అల్లాహ్‌ వారి అంతర్యాలు సమానం! చేస్తాడంటే చెడు పనులు చేసే వారికి సమానం చేస్తాడని అర్థం-

సందేశ పుబారం న280 లుగా వేసి దూరం చేసివేస్తాడు. ఏ విధంగానయితే బనీ ఇస్రాయీల్‌తో ఆయన వ్యవహరింవాడో అలాగే మొతోనూ వ్యవహరిస్తాడు.” (వైహకీ, మిష్కాత్‌--ఇబ్బ్ను మస్‌ఊద్‌)

ఏనీ0. మహాప్రవక్త ముహమ్మద్‌ (నఅనం) బోధిం వారు : "అల్లాహ్‌ ఆజ్ఞల్ని ఉల్లంఘించే వ్యక్తి మరియు ఎవరైనా దైవాజ్లోలంఘన చేస్తూ ఉండగా చూచి అతన్ని వారించక అతని చర్య పట్ల సహనం కనబరచే వ్య క్తి-వీరిద్దరి ఉపమానం ఈ విధంగా ఉంటుంది :; కొందరు కలిసి ఒక నావను తీసుకున్నారు. (ఆ నావకు రెండంతస్థులున్నాయి) పాచికవేసి కొందరు [క్రింది అంతస్టులోను మరి కొందరు పె అంతస్టులోను కూర్చున్నారు. [క్రింది అంతనస్థువారు తమకు నీరు కావలసినప్పుడు పై అంతస్థు వారిని దాటుకుంటూ పోయి. నీరు తెచ్చుకునే వారు. అప్పుడు పై అంతస్తు వారికి ఇబ్బంది కలిగేది. కడకు [కింది అంతస్థు వారు గొడ్డలి తీసుకొని నావ అడుగుభాగాన్ని చీల్చడానికి ఉప క్రమించారు. మై అంతస్థు వారు వచ్చి "ఇదేమని పతనం

6. దూరం చెయ్యడమంటే అల్లాహ్‌ కారుణ్యానికి, మార్గ దర్శకత్వానికి దూరం చేయడం అని భావం.

7. సమాజంలో వడుకు పాల్చడేవారు, వారిని *సహన భావం” చేత సంస్కరించనివారు ఈ ఉపమానంలో చక్కగా చ్క్మితించబడ్డారు. చెడు నడత గలవా53 కారణంగా సమాజంలో

(19)

290 హదీసు వెలుగు అడిగితే, నీటి కోనం మా రాకపోకల కారణంగా మోకు కష్టం కలుగుతోంది. అందుచేత ఇలా చేయవలసి వచ్చింది. ఇప్పుడు అడుగును వీల్చి సమ్ముదం నుండి సిరు తీసుకుంటాము. అని బదులిచ్చారు మహాపువక్ష ఈ ఉపమానాన్ని పేర్కొని, "ఇప్పుడు పైఅంతస్టు వారు (క్రింది అంతస్టు వారిని వారించి నావను చీల్చకుండా ఆపి నట్టయితే [క్రింది అంతస్తు వారినీ రక్షించగలుగుతారు. తాము కూడా రక్షించబడతారు. అలాకాక మౌనం వహిస్తే వారినీ ముంవి వేస్తారు, తాము కూడా నిలువునా మునిగి హోతారు. (బుఖారి వుంచిని పెంచటం, చెడును తుంంచటం తనీ1. ఒకసారి మహాపువక్త (సఅసం) (ప్రసంగిస్తూ కొందరు ముస్టింలను పుశంసించారు. తరువాత అన్నారు: "ఏమిటి ఈ విపరీతం, కొందరు తమ పొరుగు వారికి ధార్మిక జ్ఞానాన్ని బోధించడానికి, నరైన శిక్షణ గరపటానికి ముంచుకువచ్చే ఉపద్రవం వల్ల కేవలం ఆ దుర్వర్తనులే నష్టపోతా రని భుమపడటం అసంబద్ధమని ఈ హదీసు తెలుపుతోంది. అ౨దువల్ల రుజువర్తనులయినవారు, తోటి సోదరులు వకృమార్గాన పోతుంటే వారిని సన్మార్గాన నడిపింపజెయ్యడమే తమ బాధ్యతగా భావించాలి. 821. ఇతరులకు ధర్మజ్ఞానాన్ని బోధించడం, ఇతరులు

థందేశ పృుచారం వంకే ముందుకు రారెందుకు ? ధార్మిక విద్య పట్ల అలక్ష్యం కనబరచటం వల్ల కలిగే పర్యవసానం గురించి వారిని 'హెచ్చరించరెందుకు ? వారిని వెడుకార్యాలు చేయకుండా వారించరెందుకు ? అలాగే కొందరు తమ పొరుగు వారి వద్ద ధర్మ విద్యనుఅభ్యసించడానికి ధర్మజ్ఞాన సముపార్దనకు ముందుకు రారెందుకు? ధర్మం పట్ల అజాగుత్త వహిం -చడం చేత కలిగే పరిణామం గురింవి తెలునుకోరెందుకూ? దెవం సాక్షిగా చెబుతున్నాను, జనులు తమ పొరుగువారికి తప్పనిసరిగా ధర్మ శిక్షణ గరపాఠి. వారికి ధర్మబోధ చెయ్యాలి. వారిని నత్కార్యాలకు పోోత్సహించాలి. దుష్కార్యాల నుండి రక్షించాలి. అలాగే జనులు తమ పొరుగువారి ద్వారా ధార్మిక విద్యను అభ్యసించాలి, ధర్మ జ్ఞానాన్ని నముపార్ణించాలి. వారి సదోధల్ని స్వీకరిం వాలి, లేకపోతే అనతి కాలంలోనే నేను వారిని ?క్షిస్తాను,” పిదప ఆయన పుసంగాన్ని ముగించి వేదిక దిగిపోయారు. (శోతల్లో కొందరు "ఆయన ఎవరిని గురించి ఇలా ఆగు హంగా పేర్కొన్నారు” అని అడగ్గా అక్కడున్న వారు, "ఆయన అష్‌ అర్‌ తెగ వారిని ఉథ్ధేశించి చెప్పారు, వీరు ధర్మ విద్య తెలిసిన వారే, కాని వీరి పొరుగులో నీటి చెడు మార్గాన్ని అవలంబిస్తూ ఊంటే వారిని వారించడం పత్తి ముస్లిం యొక్క విధి, అలాగే ముస్టిం సమాజాలపై కూడా సామూహికంగా ఈ బాధ్యత వస్తుంది. మహాపువక్త (సఅసం)

292 హదీసు వెలుగు వెలమల సమిపాన ఉండేవారు, జానపదులు, పామరులు.” అని అన్నారు. ఈ [ప్రనంగం గురించి అష్‌అరీలకు నమా బారం అందగానే వారు మహా పృవక్ట (సఅనం) వద్దకు వచ్చారు. "దైవ పువక్తా! మిరు తమ ప్రసంగంలో కాందరిని (ప్రశంసించి మామై ఆగృహించారు. మా వల్ల జరి గిన తప్పేమిటో సెలవీయండి” అని వారు అడిగిన దానికి మహాహువక్ర (సఅసం) చెప్పారు : “జనులు తమ పొరుగు వారికి ధర్మ విద్య తప్పక బోధించాలి. సద్భోధ చేయాలి. మంచి మాటల్ని ఉపదేశించాలి. వెడు నుండి వారించాలఠి. ఇలాగే జనులు తమ పొరుగు వారి వద్ద ధర్మ విద్య నేర్చు కోవాలి. సదుపదేశాన్ని స్వీకరించాలి. తమ ధర్మానికి నంబంధించిన జ్ఞానాన్ని సముషార్టించుకోవాలి. _ లేకపోతే అనతికాలంలోనే నేను వారిని శిక్షిస్తాను.” అప్పుడు అష్‌ అరీలు "దైవపువక్తా, ఇతరుల్లో. దైవ జ్ఞానాన్ని వ్యాపింప దేయడం కూడా మా బాధ్యతల్లో ఉందా ?” అని అడిగారు. “అవును ఇది కూడా మి బాధ్యతే.” అని తెలిపారు మహా (ప్రవక్త (నఅనం). దానికి వారు "మాకు ఒక సంవత్సరం గడువు ఇవ్వండి” అని అర్జించారు. వారు తమపాొరుగు వారిని ధర్మ విద్య గరపడానికి వారికి హితోపదేశం చేసి ఆగ్రహాన్ని గమనిస్టే ఈ కార్యం యొక్క ప్రాముఖ్యత ఏమిటో జోధవడుతు౦ది. వెడును చూసూ నిర్ణి పత వ్యక్తపరిచేవారు, “మేమయితే చెయ్యలేదుగా, ఎవడు చేసిన దానికి వాడు అనుభవి

"సందేశ పుబారం 203 -దైవా దేశాలు తెలుపడానికి మహనీయులు పవ క్త(నఅసం) వారికి అలాగే ఒక నంవత్పరంపాటు గడువిచ్చారు, దాని .మోదట దైవపువక్త మాయిదా సూరాలోని ఈ వచనాన్ని పఠించారు :

"బనీ ఇషప్రాయీల్‌లో తిరస్కార వైఖరిని అవలంబిం చినవారిపె అభిశావం చేయబడింది. దావూద్‌ నోటి ద్వారా, మర్యం సుతుడు ఈసా నోటి ద్వారా! ఈ అభిశాపానికి కారణం వారు అవిధేయతా మార్గాన్ని అవలం బించడం, దైవాదేశాల్ని అను నిత్యం ఉల్లంఘిస్తూ ఉండ డం. వారు ఒకరి నొకరు చెడు పనుల నుండి వారించే వారు కారు. వారి ఈ వైఖరి అత్యంత హీనమయిందన ,ఊంలో నంచేహం లేదు.” (అల్‌ మాయిదా : 78, 79) స్తాడు” అని భావించే వారు రేపు ప్రళయ దినాన దైవాగుహానికి, బైపపువక్త అపీతికి పాతు్రులవుతారన్న విషయం ఈ హదీసు బోధిస్తోంది. కొందరు “మాకు ధర్మం అంటే ఏమిటో తెలియదే” అని తమ తప్పుడు నడతకు సంజాలుపషీ చెప్పుకుంటారు. ఇది సరికాదు. ధర్మాన్ని గురించి తెలుసుకునే పుయత్నం వారి బాధ్యతే.

294 హదీసు వెలుగూ ఆచరణ శూన్యవంుయిన సందేశ పుచారం 322. మహాప్రవక్త (సఅసం) ప్రబోధించారు : “ప్రళయ దినాన ఓ వ్యక్తి నరకాగ్నిలో పడవేయబడతాడు. అతని (ప్రేవులు కడుపును బవీల్చుకుని, బయట అగ్నిలో పడ తాయి. అప్పుడు అతను వాటిని పట్టుకుని, గానుగలో గాడిద తిరిగినట్లు తిరుగుతుంటాడు. ఇతర నరకవాసులు అతని. వద్ద గుమికూడి, "నీకు ఈ గతి పట్టిందేమిటి ? నీవు పుపంచంలో మాకు సత్కార్యాలను ఉపదేశించేవాడివీ- దుష్కార్యాల నుండి వారించే వాడివీ కాదా?” అని అడుగుతారు. అతడు యదార్జాన్ని తెలుపుతాడు : "నేను మోకు మంచిని బోధించే వాళ్లే. కాని, నేను మాత్రం దాన్ని నమిపిం చేవాణ్ణి కాను ; మిమ్మల్ని చెడు నుండి వారించే వాళ్టే, కాని, స్వయంగా నేనే చెడును చేరదీసేవాణ్ణి.” (బుఖారి, ముస్టిం--ఊసామా బిన్‌ జైద్‌)! లాలా 822. ఆ క్రేవుల్ని లోనికి దూర్చడానికి చేసే ప్రాయ తంలో అతడు అలా తిరుగుతుంటాడన్నమాట. అతని ప్రేవులు అతని ముందు పడటం అంటే అతను పలికిన కార్యశూన్యమయిన పలుకులు అతనిక్రైకి తిప్పి కొట్టబడ్డాయన్న మాట. ఇతర నరక వానుల అశ్చర్యం ఏమిటంటే ఏ చెడు పరిణామాలను గురించి నీవు మమ్మల్ని భయపెట్టేవాడవో వాటి పట్ట భయపడి నీవు సదాచార వరాయబణుడివి కాలేదా? నీకు ఈ దశ పట్టిందేమిటి ? అన్నది.

నందేశ పుబారం 295 323. మహాప్రవక్త (సఅసం) తెలిపారు: నేను మేరాజ్‌ రాత్రిన కొందరు మనుషుల పెదాలను అగ్ని కత్తెరలతో కత్తిరిస్తుండగా చూశాను. అప్పుడు జి్రీల్‌ని, “వీరెవరు?* అనడిగాను. దానికి జిభీల్‌ _ “వీరు మా అనుచర సంఘంలోని ధర్మ బోధకులు.-- వీరు [ప్రజలకు మంచిని ఉపదేశించి తమ్ము తాము మరవిపొయ్యే వారు.” , (మిష్కాత్‌--అనస్‌) నీత్త. హజుత్‌ హర్మల (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు: "నేను ఒక సారి మహాసువక్త (సఅసం)ను "మిరు ఏఏ విషయాలను ఆచరించాలని నాకుపదేశిసారు”” అని అడి గాను. దానికి ఆయన బోధించారు ; "మంచిని ఆచరించు, చెడుకు దూరంగా ఉండు. నీవు నలుగురిలో నుండి లేవి పోయినప్పుడు వారు నిన్ను ఏ గుణగణాలతో ప్రస్తావింబా లని నీవు అభిలషిస్తావో వాటిని నీలో పెంపొందించుకో, 928. అగ్ని కత్తెరలతో కత్తిరించజమంటే నోటిని దాటి ఆంతర్యంలో పువేశించలేని పుబోధాలు చేసేవారి పెదాలు అ శిక్షకే అర్హ మయిన వన్నమాట 894. మనిషి సహజంగా తాను ఏ విధంగా ఉన్నా తన పుతిష్ట మట్టుకు సవ్యంగా ఉండాలని కోరుకుంటాడు. కాని అది సాధ్యపడదని ఈ హదీసులో మహాషువక్త (సఆసం) పుబోధిం చారు. తన్ను ప్రజలు మంచి మాటలతో స్మరించాలనీ మనిషి

206 హదీసు వెలుగు సివు లేనప్పుడు నలుగురు నిన్ను ఏ విధంగా ప్రస్తావించడం నీకు యిషం కాదో ఆ విధానాలకు దూరంగా మెలుగు.

ట (బుఖారి)

825. ఒక వ్యక్తి అబ్బుల్టా బిన్‌ అబ్బాస్‌ వద్దకు

వచ్చి ధర్మ ప్రచార కార్యంలో పాల్గొని జనులకు మంచిని బోధించి వారిని చెడు నుండి దూరంగా ఉంచే "సేవ చెయ్యదలవినట్లు చెప్పుకున్నాడు. _ దానికి ఆయన "నివు ఆ స్థాయికి ఎదిగావా + అని అడిగారు. "ఆ! నా ఊహ అదే" అని పలికాడు అతడు. "ఖుర్‌ఆన్‌ లోని మూడు ఆయత్‌లు నిన్ను అవమానంపాలు చేస్తా యేమో అనే సంశయం నీకు లేకపోతే సీవు అలాగే ధర్మ (ప్రార కార్యం చేపట్టవచ్చు.” అని చెప్పారు హజ్యుత్‌ అనన త నం తం యను న కతత అభిలషిస్టే మంచిపనులే చెయ్యాలి , అలాగే, ఇతరులు తనకు ఇజడు విషయాల్ని అంటకట్టరాదని భావిస్పే అలాంటి పనులకు దూరంగా ఉండాలి.

825. ఆ వచ్చిన వ్యక్తి తన్నుతాను విస్మరించి ఇతరులకు ప్రచారం చేసే ఆరాటం, కుతూహలం కలవాడవటం చేత హజత్‌ అబ్దుల్లాహ్‌ బిన్‌ అబ్బాస్‌ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకొని సరయిన సలహా ఇచ్చారు.

అయికే 'వరిపూర్ణత' సిద్ధించనంతవరకు పుచార చైతన్యం గలవారు కూడా మంచిని పెంచడానికి చెడును నిర్మూలించడానికి ముందుకు రాకూడదని మాతం దీని భావం కాదు. “పరిపూర్ణత

ఇసందేశ పుృబారం వ్ర? "బ్ను అబ్బొన్‌. అతడు అడిగాడు "అవి ఏవీ * అని. అప్పుడు ఆయన "ప్రజలకు హితోపదేశం చేసి మిమ్మల్ని మోరు మర్చిపోతుంటారా ౯ (అల్‌ బఖర : ఉక) అనే ఆయత్‌ పఠింవి, "ఈ ఆయత్‌ పె పూర్తిగా అమలు జరి పావా*” అని అడిగారు. అతడు 'లేదు' అని సమాధాన మిచ్చాడు, ఆయన రెండవ ఆయత్‌ ; "మోరు న్వయంగా ఆచరించని మాటను (ఇతరులకు) ఎందుకు బోధిన్తుం టారూ?. (అన్‌ నఫ్‌: 2) అని పఠించి "దీన్ని బాగా ఆచరించావా ౯” అని పుశ్నించగా అతడు "లేదు" అని పలికాడు. అప్పుడు మూడో సారి "షుఅయ్‌బ్‌ (అలైన) తన జాతి. ప్రజలను నంబోధించి-- "మిమ్మల్ని ఏ విషయాలను గురించి వారిస్తూ ఉంటానో వాటిని న్వయంగా నేనే చేయ డం నా అభిమతం కాదు” (హుద్‌ ; 87) అని పలికిన ఆయత్‌ పఠించి, "నీవు ఈ ఆయత్‌ను ఆచరణలో “పెట్టావా ఫొ అని ఇబ్బ్ను అబ్బాస్‌ ఆ వ్యక్తిని అడిగారు. అతడు 'లేదు' అన్నాడు. "అయితే వెళ్ళు ((పవార "కార్యాన్ని) నీ నుండే (ప్రారంభించు.” (అర్ధావ) తతా వైవుకు పురోగమిస్తూ ఆ గమ్యంపట్ట ఏమరుపాటు లేకుండా అపు మత్తులయి,సచేతనంగా మెలిగేవారు కార్యరంగంలో దిగవలసిందే! అలాంటి పరిస్థితిలో కార్యురంగంలో దిగకపోవడమే తప్పు.అయితే పరిపూర్ణతను చేరే సంకల్చం, కృషీ ఉండటం అనేది అనివార్యం.

208 హదీసు వెలుగు 326. హజుత్‌ హసన్‌ (రజిఅన్‌) బోధించారు. "ధర్మజ్జానం రెండు విధాలు :; మొదటిది, హృదయసీమలో స్టానం ఏర్పరచుకుంటుంది. ఇదే (పళయంలో) (ప్రయో జనకరమయిన జ్ఞానం. రెండవది కేవలం నోటిపైనే ఉండి పోతుంది. ఇది మహూన్నత (ప్రభువయిన అల్లాహ్‌ సన్ని ధిలో ఆదం నుతునికి (మనిషికి) _పతికూలంగా నిదర్శన మయి నిలుస్తుంది. (దారమి)' ధర్మ విద్యా సముపార్దన 827. మహాపువక్త (సఅసం)బోధించారని హజుత్‌ ముఆవియా ఉల్లేఖించారు : "అల్ద్టాహ్‌ ఎవరికి మేలుచెయ్య, నా 526 హృదయంలో నాటుకుంటుందంటే, మనిషి దాన్ని జీర్ణించుకుని తదనుగుణంగా ఆ జ్ఞానాన్ని ఆచరణ రూపంగా పదిల పరచుకుంటాడని అర్థం నోటి పైనే ఉండిపోవటానికి భావం, దాన్ని మనిషి అకళిం చుకోకపోవడం, ఆచరణలో పెట్టకపోవడం అని భావం. అంటే ఇలాంటి మనిషికి ఆల్హాహ్‌, “నీవు అన్నీ తెలిసి ఉండీ ఆచరణ" ఎందుకు చెయ్యలేదు. ఆ ఆచరణే కదా నేడు నీకు ఉపకరింబేది?” అని వెప్పి శిత విధిస్తాడు అని ఆర్ధం. 827. దీన్ని ఈ విధంగా కూడా విశదీకరించుకోవచ్చు. “అల్లావా ఎవరికి ధర్మజ్ఞానాన్ని, ధర్మావగాహనను పుసాదిస్తాడో'

సందేశ పువారం 290? గోరుతాడో అతనికి ధార్మిక జ్ఞానాన్ని, అవగాహనా శక్తిని అనుగ్రహిస్తాడు.” (బుఖారి, ముస్లిం) 325. మహాపృువక్త ఒకసారి ఇలా టబోధించారని హజ్యత్‌ అబూహురైరా (రఅ) ఉల్లేఖించారు: "ఎవరు ధర్మజ్ఞాన నముపార్టన కొరకు -.దూరపుయాణం చేస్తారో అల్లాహ్‌ వారి కొరకు స్వర్గానికి పోయే మార్గాన్ని సుగమం చేస్తాడు. మరెవరు అల్హాహ్‌ గృహాల్లో ఏదేని ఒక గృహం (మస్టిద్‌)లో చేరి దైవ గ్రంథాన్ని అధ్యయనం చేస్తారో, దానిపై చర్చ, సంవాదన జరువుతారో వారిపె అల్లాహ్‌ తరఫు నుండి విశ్వాస సంబంధమయిన [ప్రశాంతత అవత రిస్తుంది. ఆయన కారుణ్యం వారిని కప్పివేస్తుంది, దైవ దూతల మధ్యన అల్హాహ్‌ వారిని పశంసిస్తాడు. అయితే న. అతనికి సకల శుభాలను పుసాదించినట్లే”. ధర్మజ్ఞానం, ధక్మావ గాహన నర్వ శుభాలకు పుట్టిల్డు. వీటిని పొందిన వ్యక్తి ఇహపరాల భాగ్యాలను పొందినట్లే కదా ! అతను తన జీవితాన్ని చక్కదిెద్దుకో గలడు, తోటి మానవుల జీవితాలనూ సంస్కరించగలడు పపం చంలో నుఖశాంతుల్ని, పరలోకంలో సఫలతను పొందగలడు. దాన్నే అల్హాహ్‌ మేలు చేకూర్చడం అని పేర్కొనటం జరిగింది. 828. ఈ హదీసులో పువక్త మహనీయులు (సఅసం)ః ఒక వైపు ధర్మజ్ఞానం కొరకు పాటువడేవారిని పోొతృహించి వారికి శుభవార్తను ఇచ్చారు. మరోవైవు గొప్ప పుమాదం గురించి హెచ్చ, రించారు కూడ. ధర్మజ్ఞాన సముపార్ణనకు ఉద్దేశ్యం దాన్ని అచ

“800 హదీను వెలుగు -ఎవరు తమ ఆచరణవల్ల వెనుకబడతారో వారి వంశం వారి .వురోగతికి తోడ్పడదు” (ముస్టిం)

829. హజ్రత్‌ అబ్జుభ్రాహ్‌ బిన్‌ అమ్స్‌ బిన్‌ ఆన్‌ ఉల్లేఖించారు : ఒక రోజు మహా పువక్త (నఅసం) తన మస్దిద్‌-- ప్రవక్త _మన్దిద్‌లో జనులు. రెండు బోట్ల గుమిగూడి కూర్చోని ఉండటం గమనింవారు. వారిని చూచి ఆయన అన్నారు: "ఉభయవర్గాల వారున్నూ సత్క్రియల్లో నిమగ్నులై ఉన్నారు. కాని వారిలో ఒక వర్గం మరో వర్గం 1కంటే 'శేష్ట్రమైంది. ఒక వర్గం వారయితే దైవ నంన్మరణలో రణలో పెట్టడమే కావాలి. హదీసులో 'ఆచరణ వలి వెనకబడే వారన్న దానికి భావం, వారు జ్ఞానం పొంది సదాచరణ చెయ్యని "వారు, అలక్ష్య భావంతో మెలిగేవారు అని. ఎవరయినా జ్ఞానం సముపార్దించి ఆచరణను వదలివేస్టే అతనికి అతని ధర్మజ్ఞాన “సంపన్నకా ఉపకరించదు, అతని వంశ జౌన్నత్యమూ సహకరిం చదు. మనిషిని ఉన్నతవరిచేది కేవలం విశ్వాసం, ఆ తరువాత “ఆచరణ!

830. భావమేమంటే ఏ వర్గమయితే ధర్మజ్ఞాన సముపొర్డ నలో నిమగ్నమయి ఉందో అది సదాచార సంపన్నం కాగలదు' వారికి మంచీ చెడుల విచక్షణ కలుగుతుంది. నిత్య జీవితంలో నరయిన మార్గం ఏదో, సరయిన దృక్పథం ఏదో,సరయిన ఆచరణ ఏదో తెలిసివన్తుంది. దానిప్రకారం వారు నడుచుకోగలరు. తమ ఈ ఆచరణలవల్ల వారికి పరలోక సాఫల్యం, _ దైవ కారుణ్యం

సందేశ పృబారం 80 (పార్ధనల్లో, క్షమార్చణల్లో నిమగ్నులయి ఉన్నారు. దైవం. కోరితే వారిని అనుగుూహించగలడు *- లేదా మానుకోగలడు. ఇక ఈ రెండవవర్గం వారు ధర్మజ్ఞాన సముపార్టనలో, ధర్మ జ్ఞాన బోధనలో నిమగ్నులయి ఉన్నారు. నాకూ బోధకుని: గానే నియమించి పంపడం జరిగింది.”

"ఆ తరువాత ఆయన అ (రెండవ) వర్గం వారితోనే కూర్చుండిపోయారు." (మిష్కాత్‌). ధర్మప్రచారం వ ముఖ్యాంగాలు

330. హజుత్‌ అబ్దుల్లాహ్‌ బిన్‌ మస్‌ ఊద్‌ ప్రతి లా (పాప్తమవడం ఖాయం. మరే వర్గంవారయితే కేవలం ,(పార్థనల్తో, దైపనామ సంస్మరణలొ నిమగ్నులయి ఉఊన్నారో, వారు సరయిన జ్ఞానం, సంవూర్ణ ధర్మజ్ఞానం లేనందున (పార్థనల మట్టుకే జ్ఞానం కలిగి ఉండటం మూలాన జీవితపు వ్యవహారాల్లో తప్పు త్రోవను తొంక్కే అవకాశం ఉంది. పెడతోోవన పోతే దైవానుగ్రహం కలగటం అన్నది దుస్పాధ్యం. "

ధర్మజ్ఞాన సముపార్దన ఎంత ముఖ్యమయిందో ఈ హదీసు వివరిస్తుంది. మహాప్రవక్త (సఅసం) తనను గురించి “ధర్మబోధ కుడు” అనే మాటలు వినియోగించడం కూడా గమనార్హ మయిన విషయమే. ఆయన ఉపాొసకులతో కాకుండా బోధకులతో చేర కూర్చోవడం కూడా గమనార్హ మయిన విషయమే.

880. మహాప్రవక్త (సఅస 0) మరియు అబ్దుల్లా బిన్‌ మస్‌ఊద్‌ ఆచరణా రీతి వల్ల తలిసివచ్చిందేమంటే ధర్మ[పచారం

302 హదీసు వెలుగు. గురువారం నాడు జనులకు హితోపదేశం చేసేవారు. ఒక సారి ఒక వ్యక్తి వచ్చి "ఓ అబూ అబ్బు[రహ్మాన్‌ ! మారు ప్రతి దినం మాకు హితోపదేశం చేయాలని నా అభిలాష” అని ఆయన్ని అర్ధించాడు, దానికి ఆయన వెప్పారు: "ప్రతి దినం (ప్రసంగం చేయడానికి నన్ను వారించేది మారు విసిగిపోతా రన్న భావమే, మిమ్మల్ని విసిగించడం నాకు సుతరామూ ఇష్టం లేదు. అందుకే నేను విరామం ఇచ్చి (ప్రసంగిస్తూ ఉంటాను. మహా పువక్ట మాకు హితోపదేశం చేయ డంలో ఇదే పంథాను అవలంబించే వారు. ఆయన అలా చేయడానికి కారణం కూడా మేము విసిగిపోతామన్న దే.” (బుఖారి, ముస్టిం) న నే చేసేవారు ప్రజల చెంబబడి తరు ముకువచ్చి హితబోధ చేయడం నమంజనం కాదు,వ:స్థికుల్ని గమవింజణాలి; అవకాశం, అవసరం కోన ఎదుకుచూన్తూ ఇఉంతాలి. ఒక రైతులా వ్యవహరంజాలి. .కైతు వర్షాలకోసం ఎదురుచూస్తూ ఉంటాడు. వర్షాలు పడకపోతే విత్తనాలు నాటి వాటిని. తన శక్థిసామర్థ్యాలను వ్యర్థం చెయ్యడు. వర్షాలు మొదబవగానే భూమిని దున్నడం మొదలెడతాడు. కనుక సమయం సంందర్భ లేకుండా ప్రచారం చేయకూడదు. అలాగే అవకాశం దొరికినా నిర్ణక్ష్యభావంతో కూడా మెలగకూడదు, అవకా శాలు లభిస్తూ ఉన్నప్పటికి తన గౌరవ మర్యాదల అెక్కచూను కుంటూ మొహమాటపడుతూ వాటిని జారవిడవడం అవివేకం.

సందేశ ప్రుచారం 803 3381. హజ్యుత్‌ అబ్దుల్లా బిన్‌ అబ్బాస్‌ బోధించా రని హజ్యుత్‌ ఇకమ తెలిపారు. "ప్రతి వారం ఒకసారి హితబోధ చేయండి, అంతగా కావాలంటే రెండు సార్లు చెయ్యండి, మరీ ఎక్కువయితే మూడు సార్లు, అంతే, కురాన్‌ పట్ల మనుషుల్లో విసుగును వుట్టించకండి. మోరు వారి వద్దకు వెళ్ళినప్పుడు వారు తమ మాటల్లో నిమగ్ను అయి ఉండగా ఉపన్యాసానికి ఉపకృమించి వారి మాటలకు మోరు అంతరాయం కలిగిస్తే వారికి హితోపదేశం పట్ల నిరసన భావం కలుగుతుంది. అలా ఎన్నటికీ చేయకండి. ఇలాంటి నందర్భాల్లో మౌనమే మేలు, వారిలో అభిలాష జనించి వారు మిమ్మల్ని కోరినప్పుడు హితబోధ చేయండి. చూడండి ! యతిపాసలతో బరువెక్కిన వాక్యాలను వాడ కండి. ఎందుకంటే నేను మహాపువక్త మరియు ఆయన సహచరుల్ని విన్నాను. వారు అలా చేసేవారుకారు.” (బుఖారి) 81. మరొక హదిసులో మహాప్రవక్త: “దేవుని దాసు లకు దైవారాధన పట్ల నిరనన భావం కలిగేలా చెయ్యకండి.” అని బోధించారని '“ముబ్బూక్‌' అనే గృంథంలో పేర్కొనడం జరిగింది. మై హదీసులో “వారు” కోరినప్పుడు అంటే వారు నోటితో తమ అభిలాషను తెలిపినప్పుడు అనే అర్ధంతోపాటు, వారి వాలకాన్ని బట్టి వారి కోరిక వ్యక్త మయినప్పుడు అని కూడా అర్ధం వస్తుంది.

కక వాదీసు వెలుగు 332, "జకాతు" విధిగా నిర్ణయించబడి, జనుల నుండి జకాత్‌ వసూలు చేయవలసిందిగా మహా పువక్త కు అల్లాహ్‌ తరుఫున ఆదేశించటం జరిగినప్పుడు, ఆయన ఒక వ్యక్తిని జకాత్‌ వసూలు చేయడానికి నియమించి అతనికి. "ప్రజలకు ఇష్టమెన ఉత్త మ నరకును జకాతుగా తీనుకోకు- మునలి ఒంటెల్ని, గొడ్డుపోయినవాటిని, ఏవైనా వంకలు" ఉన్న వాటినే తీసుకో అని ఆదేశించారు. కనుక అ వ్యక్తి మహా ప్రవక్త ఆదేశం ప్రకారమే ప్రజల పపవుల్లో నుండి జకాత్‌ వసూలు చేయసాగాడు. ఒకసారి ఒక పలెటూరి' వాని ఇంటికి వెళ్ళి "అల్లాహ్‌ తన [పవక్తకు [ప్రజల్నుండి జకౌత్‌ వసూలు చేయమని ఆదేశింబాడు- జకాత్‌ వారి" (ఆత్మల) మాలిన్యాన్ని దూరం చేసి పరిపదపరునుంది.. విశ్వాసాన్ని అధికం చేస్తుంద అని తెలిపాడు ఆ జన పదుడు అతనితో వెళ్ళి తన పపవుల్ల్తో నుంచి జకాత్‌ ఇ వంకలున్స, గొడుదొో య అదిచూచి ఆ లవాడి లం నా నే బ్‌? ౦

ననన సస చ క జకాత్‌ స క చోం)వక్‌ (సఅసం)తొలినుంచే మంచి సరుకును వాంచరానే! ర చేయ మొదలిడితే శ్ర ఆదేశాన్ని శరసావ (వక్త (సఅసం) పులు నిరాకరించే వారేమో ! కాని మహా బేత, పృజల్తో భు వైన ఎర్కొన్న విధానాన్ని అవలంబించడం ర్స గ్రైం పటిష్టం అయి వారి మానసిక సంస్కరణ,

సందేశ పృచారం లి05 ముందు మా పశవుల్లో నుండి, _ అల్లాహ్‌ కొరకు జకాత్‌ వసూలు చేయడానికి ఎవరూ రాలేదు. దేవనిమె ఒట్టు! నివు మట్టుకు ఉత్తమమయిన ఒంటెల్నే తీనుకోవలసి ఉంటుంది.” (కితాబుల్‌ ఖరాజ్‌-- అబూ యూసుఫ్‌) 383. మహాపువక్త ఏదైనావిషయం చెప్పదలచిన ప్వుడు (వపజలకు అర్ధమయ్యేలా చాన్ని మూడు వర్యాయాలు వఠికేవారు. (బుఖారి-- అనస్‌) శిక్షణలు జరిగాక మదీనాకు బహుదూరంలో ఉన్న పల్లైళ్తోనివారు సయితం ఉత్తమమయిన నరుకును బలవంతంగా జకాత్‌లో ఇచ్చే వారు. ఇంకా ప్రజల్లో స్వయంగా జకాతుగా ఉత్తమమయిన పదార్హాన్నే ఇవ్వాలన్న భావం జనించడానిక్కారణం దాన్ని తాము దైవ మార్గంలో ఇస్తున్నామన్న పవిత్ర భావమే. వద్దన్నా మంచి ఒంటెల్నే ఆ సహచరుడు జకాత్‌గా ఇచ్చాడు, నేడు దైవ మార్గంలో ఇచ్చేటప్పుడు మనవైఖరి ఎలా వుంటుంది ?'

888. [పతి భాషలోనూ మాట్లాడే తీరు, (పనంగ్నించే విధానం (పత్యేకంగా ఉంటాయి. ఆ భాషలో మాట్లాడదలచిన వారు వాటిని తెలుసుకోవడం అత్యవసరం. ఎందుకంబజే మాటలు (శోతల హృదయాల్లో హత్తుకునేలా చేయడమే అసలు ఉద్దేశ్యం. అరబ్బీ భాషా సంపుూదాయాన్ని బట్టి ఏదయినా ముఖ్యవిష యాన్ని చెప్పదలిప్టే వక్ష దాన్ని మూడు మార్లు పునరు క్తం చేసాడు. శ్రోతలను బట్టి. భాష, విషయం ఉండాలి. సామాన్యులో తాత్విక భాషణలు చర్చలు లేవనెతడం, బరువయిన వదాలను, నమాసాలను వాడటం, నిష్ప్రుయోజనమే కాక్ష సందేళాన్ని వైవ

(20)

306 హదీను వెలుగు 334. హజ్యుత్‌ అలీ (రజిఅన్‌) (ప్రబోధించారు : "మనసులకు కొన్ని తత్ర్త్యాలుంటాయి, కొన్ని కాంక్షలు౦ టాయి. ఒకప్పుడు ఆంతర్యాలు మాటను స్వీకరించటానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. మరొకప్పుడు వాటీలో తిర స్కార భావం పుడుతుంది. కనుక ప్రజల ఆంతర్యాల వాటిలో (ప్రవేశించండి. ఎందుకంటే, మనసును బలాత్క రించినప్పుడు అది గుడ్డిదయిపోతుంది.” (కితాబుల్‌ ఖరాజ్‌--అబూయూనుఫ్‌) ఏ35. ఎవరయితే ప్రజల్ని అల్లాహ్‌ కారుణ్యంపట్ల నిరాశకు గురి చెయ్యడో, వారికి దైవాజ్టోలంఘనకు అను ల్యం పాలు చేస్తాయి. మహాప్రవక్త గురించి ఆయన సతీమణి హజ్రత్‌ ఆయిషా (రజిఅల్హాహు అన్‌హ్ర, చెప్పేది వినండి : “ఆయన [పసంగం ఎంతోవిశదంగా, స్పష్టంగా ఉంటుంది. విన్న (పతివాడు ఇట్టే అన్ధం చేసుకునేవాడు.” (అబూదాపూద్‌)

884, మనిషి మానసికంగా మాటను విని జీర్షించుకోగల పరిస్థితిలో ఉన్నప్పుడే ఏదయినా విషయాన్ని అతనికో బోధించా లనీ, అలాకాక మనను మరొకవైపు లగ్నమై ఉన్నప్పుడు బలవం తంగా ఏదయినా వినిపిస్తే మొండిగా దాన్ని తిరస్కరిస్తొడని వివేకం కోల్పోయి గుడ్డిగా వ్యవహరిస్తాడనీ దీని భావం.

885. భావమేమంటే, (పజలు తమ . మోక్షం పట్ల అల్లావ్‌ కారుణ్యం పట్ట నిరాశ చెందేలా భఖీతిగొలిపే బోధలు

$ఫందేశ పుదారం 807 మతులు జారీ చెయ్యడో, వారిని దైవ శిక్ష పట్ల నిర్భయు లుగా వెయ్యడో-అలాంటి విద్వాంనుడే నిజమైన, అత్యుత్తమ ఛర్మజ్ఞాని. (కిఠాబుల్‌ ఖరాజ్‌ --అబూయూనుఫ్‌) ధర్మ'సేవ చేసేవారికి శుభవార్త

886. మహా పువక్త (సఅనం) పప్రబోధించగా విన్నానని హజుత్‌ ముఆవియా (రజిఅన్‌) అన్నారు : “నా వర్ణం సదా ఉంటుంది. ఈ వర్గం వారిని ఎదిరించినవారు ఎవరూ వారికి ఎలాంటి వానీ చేయలేరు. కడకు, అల్లాహ్‌ లలనా నలనమనాను చేయడం, లేక ఆల్హాహ్‌ క్షమాగుణాన్ని కరుణానుగంహాల్ని, దైవ ప్రవక్త సిఫార్చును తప్పుగా చిత్సించి (ప్రజలు అల్హాహ్‌ ఆజ్ఞల్ని ఉల్హంఘించేలా వారిని మొండిగా తయారుబేసే పసంగాలు చేయటం ఘోరమైన తప్పు. సరయిన పంథా ఏమంటే ఉభయ కోణాలూ ముందుండాలి, అటునిరాశ జనించకూడద్హు ఇటు నిర్భయమూ, దుస్సాహసమూ కలగకూడదు.

887. ధర్మ పరిరక్షణా భారం వహించే వర్గం నిత్యం మహాపువక్థ (సం) అనుచరుల్లో ఉంటూ వచ్చిందినడానికి గత 1400 ఏళ్ళ చర్మితే సాక్ష్యం తాము ధర్మం పకారం జీవిస్తూ ఆ జీవన మార్గం వైపుకు ఇతరుల్ని ఆహ్వానించే [పజలు నేటికీ లోకంలో [పతి దేశంలోనూ ఉన్నారు. వారు ఎన్ని కష్టాలనయినా

808 హదీసు వెలుగు నిరయం అవతరించే వరకు ధర్మపరిరక్ష్మకులు తమ వచైఖ' 5లో నిలకడగానే ఉంటారు.” (బుఖారి, ముస్లిం)

387. మహాపువక్త (సఅసం) తెలిపారు : "నా'

అనుచరుల్లో; నన్ను అత్యధికంగా (పేమించే వారు కొంద రున్నారు. వారు, నా తరువాత వచ్చే అనుచరులు. వారిలో (ప్రతి ఒక్కడూ, తానూ, తన ఇంటిల్లిపాది, తన నంపదతోపాటు నన్ను దర్శిస్తే ఎంత బావుంటుందని కోరు కుంటాడు.” (ముస్లిం -- అబూహురైరా) ఎదిరించి తమ కర్తవ్య నిర్వహణలో లోపం రానివ్వకుండా ధర్మ పధాన కృషి. సలుపుతున్నారు. (పజలు వారిని నానావిధాలుగొ భాధించి ఆ మార్గం నుండి తప్పించలేరని మనం కళ్ళారా చూస్తున్నాము. మహాపషవక్ష (సఅసం) మాట అక్షరాలా నిజ మయింది.

887. మనిషి, తన కుటుంబంతో, తన సంపదతో మహో ప్రవక్త (సఅసం)ను సందర్శించగోరడమంటే తన్ను, తన కుటుం బాన్ని, తన సంపదను దైవసందేశహరులకు సమర్చించి, అంతా దైవమార్గంలో వినియోగించి తరించాలని ఆశవపడటమన్న మాట. మహాప్రవక్త పట్ట, ఆయన తెచ్చిన ధర్మం పట్ట అ విధమయిన [పేమ కలిగి ఉండటం మనిషికి ఇహపరాల భాగ్యానికి సోపానం. అంతకంటే మరో భాగ్యమేదిలేదు.

శందేశ పృభారం 309 త$ిరి. మహా ప్రవక్త (నఅసం) ప్రవవించారు : గఇస్టాం ధర్మం [ప్రారంభంలో [ప్రజలకు అన్య దేశీయం “(అపరివితమయింది)గా గోచరించింది. నమిప కాలంలో తిరిగి అది లోగడ అయినట్లే అపరిచితంగా మారబోతోంది, “అప్పటి "అపరివితుల' (ఇస్టాం అనుయాయుల)కు వభ వార్త ! వీరు నా తరువాత (ప్రజలు చెరిపి వేసిననా “సంప్రదాయాన్ని వునరుద్ధరించేవారు.” (మిష్కాత్‌ - అమ్స్‌ బిన్‌ బౌల్ట్‌) న 888. ఇస్‌లాం నిజానికి మానవుని సహజ ధర్మం. దైవం [ప్రతికాలంలోను, ప్రతి దేశంలోనూ దీన్నే తన గుర్రింవుపొందిన ధర్మంగా (ప్రజలకు అందజేశాడు. అయితే మాటిమాటికీపజలు చాన్ని విన్మరిస్తూ వచ్చారు. చివరికి అంతిమ దైవ నందేశ *ఎహారులు ముహమ్మద్‌ (సఅసం) దీన్ని వునరుద్ధరిం చడానికి అవి 'రృవించారు. అది [పారంభ దళలో [కొత్తగా అగుపించేది. (వజలు దీన్ని గుర్తించలేకపోయారు. తరువాత మహా ప్రవక్త మరియు ఆయన సహచరులు జరిపిన అనర్గళ కృషి విల దానికి అధిక్యత, ఆధిపత్యం "లభించాయి. దానికి ముమ్మరంగా (ప్రజాదరణ లభించింది. ఆ తరువాత [క్రమేణ అది [కొత్తగా అన్యదేశీయంగా అపరిచిత మయిందిగా తయారయింది, నేడు తిరిగి అది అన్య దేశీయ మని, అపరిచితమయిందని, తమది కాదని మనుషులు ఇస్‌లాం “పట్ట కొత్త వస్తువును చూచినట్లు చూడటం మనం గమనిన్తు ,న్నాము, నేడు ఇస్‌లాం అన్యదేశీయం కాదని పరాయిది ఆసలే

310 హదీను వెలుగు శాదని వారి స్వామి (వభువు దైవం వారికొరకు పంపిన జీవనవ్యవస్ట అని తోటి పోదరులకు తెలిపే వారిని (వజలు అన్యదేశీయులు అననా రతన వాడను నాతతందాదనలానినననతనను నా చరినినను నినన ఈ లినగా శానుతన నానా కకా కు ననామారా చ ళారళయానాననునానాలాకుగనళోయానాలానియి. ల కాగాధాజాా రాంరాం లానననినోనా. అని పరాయివారని భావిస్తున్నారు, ఇలాంటి అపరిచితులకే మహాహవ క్త (సఅసం) శుభవా్ర నిస్తున్నారు. దీనికి ఆఅ ర్హత+ సంపాయించగలిగిన వారు ధన్యులు.

సందేశదాతల లక్షణాలు

దైవం పట్ట రకృతజ్ఞతాభావం మా న] జా

ముస్టిం సమాజంలొ ని పతి వ్యక్రిలోనూ ఈ కృతజ్ఞతా భావం తప్పనిసరిగా ఉండవలసిందే కాని అంత కంతకూ చెడి పోతున్న నేటి సమాజంలో కనీసం ధర్మ సంస్థాపన కొరకు నడుం కట్టిన వారిలో ఈ దీపిక అను నిత్యం వెలుగుతూ ఉండటం అనివార్యం. దైవం పట్ట కృత్యజతా భావం ఉన్న మనిషి ఆలోచిస్తాడు : “అల్లాహ్‌ నా ఎడల ఎన్ని ఉపకారాలు చేశాడు. నేను ఈ లోకంలోకి రాక పూర్వం మాతృ గర్భంలో నా పోషణకు ఎంతో విచిితంగా అన్ని ఏర్పాట్లూ జేశాడు. పుపంచంలో వెలసిన తర్వాత శెశవంలో కాళ్ళూ చేతులు ఆడని కాలంలో అపురూపంగా చూసుకొనే (పేమ మయిని, మాతృమూర్తిని నా పోపణ, రక్షణలకు నియమిం వాడు. [1కమ[కమంగా మాట్లాడటానికి కాళ్ళు చేతులు ఆడించ డానికి శక్తి సామర్థ్యాలనిచ్చాడు. నేను ఎవరికీ ఏమికాని కాలం నుండి వుట్టి పెరిగి గిట్టే వరకు ఈ భూమ్యాకాశాల కార్థానా అంతటినీ నా కోసమే అన్నట్టు నిరంతరం నడిపించాడు. నౌ శారీరక, మానసిక, వైజ్ఞానిక అవసరాలకు వనరులు పుట్టించాడు.”

అంటూ దైవం చేసిన ఒస్కొక్కు ఉపకారాన్ని అను[గహించిన ఒక్కొక్క కానుకను మననం చేసుకుంటూ, ఒక వైపు ఎనలేని తల బలహీనతల్ని మరో వైపు అంతులేని అయన అనుగంహాల్ని చూసుకుంటాడు. అతని అంతర్వంలో తన ఉవకారి, దాత ఎడల (పేమ భావం మేలుకుంటుంది. అతని నోరు ఆ (ప్రభువు స్తోతాన్ని నవనగానం చేస్తుంది. శరీరంలోని సక్వ అవయవాలు, సర్వశక్తులు ఆ స్వామిని ,పసన్నం వెయ్యడానికి ఆ మార్గంలో పరుగులు తీయడానికి అంకితమయిపోతాయి ఈ బావనకే 'దైవం పట్ట కృతజ్ఞతా బావం' అని అంటాము. ఇది. సర్వ సత్కార్యాలకు పాాణంలాంటిది. ఈ భావాన్ని మేల్కొలపడానికి, పెంపొందించటానికి దైవ గ్రంథాలు , అవతరించాయి. దైవపువ కక్షలు పభవించారు. ఈ భావాన్ని మనిషి మనస్సు నుండి రూపుమూపడమే 'పెతాన్‌, ఇబ్లీస్‌ అసలు కార్య[కమ౦. ఈ భావం ఎంత సజీవంగా ఉంటే అంతగానే మనిషి దైవ విధేయతా చరణంలో మున్యుందుంటాడు. ఈ భావం మనిషిలో అఇణగారిపోయినప్పుడే మనిషి పాపం వైసుకు అపరాధం వైపుకు అడుగిడగలగుతాడు. కృతజ్ఞతా భావం మనిషిలో జాగృతముతే అతని జీవితం దైవ దాస్య మార్గంలో సాగుతుంది,

'సందేశదాతల లక్షణాలు వ్‌ే8 339. మహా పువక్త (సఅనం) బోధించారని ముఆజ్‌ బిన్‌ అనస్‌(రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు: "ఎవరు భోంచేసి: "అల్‌హములిబ్హాహ్‌” (అల్లాహ్‌కు అభివందనాలు) ఆయనే నాకు ఈ భోజనాన్ని (ప్రసాదించాడు, నా కృషీ శక్తీ సామ వాల ప్రసక్తి లేకుండా!” అని కృతజ్ఞతా భావంతో అంటాడో అతను గతంలో చేసిన తప్పులన్నీ మన్నించబడ తాయి.” (అబూదావూద్‌) 840. అబూసయీద్‌ ఖుదీ (ర.అ.) ఉల్లేఖించారు ఏ లాట అచ ల అచ మహా ప్రవక్త (సఅసం) కొత్త బట్టలు వేసుకున్నప్పుడు, 889. ఏ వ్యక్తి భోంచేసినప్పుడల్లా తన పోషకుని గుర్తిం చుకుని, “నేనెంత, నా శక్తి సామర్ధ్యాలెంత ? దైవం ఎదుట అత్యంత అశళక్తుణి. నా దగ్గరున్నదంతా అ (పభువు (పసాదిం చినదే ఈ భోజన పానీయాలు కూడా ఆయిన అనుగ్రహమే, ఆయనే ఇవ్వకపోతే నా తెక్కడిది ?” అనిభావిస్తాడో, ఏ వ్యక్తి తన కష్టారితం ముందుంచుకొని “ఇది నా స్వామి (పసాదం” అని భావిస్తాడో అతను తెలిసి ఏదయినా తప్పు, పొపం చేస్తాడా! ఏదయినా తప్పు జరిగినా తక్షణం తన పుభువు సమక్షంలో క్షమాపణ వేడుకోడా?? ఇలాంటి వ్యక్తి పాపాలు మన్నింప బడకపోతే మరెపరి పాపాలు మన్నింపబడతాయి ? ? 840. బట్టలయినా మరే ఇతర వస్తువయినా దాన్ని మంచి కొరకు వాడుకోవచ్చు. చెడు కోసమూ వాడుకోవచ్చు, _వుహాపువ క్త (సఅసం) ఈ ప్రార్థన ద్వారా నేర్చిందేమంటే,

314 హదీసు వెలుగో అది తలపాగా అయినా, బొక్కా అయినా లేక దుష్పటి' అయినా దాని పేరు పలికి “అల్లాహ్‌ ! అభివందనాలు. నీకు కృతజ్ఞుణ్ణి. సీవు దీన్ని నాకు తొడిగించావు. దీనిలోని మేలును, దీన్ని తయారు చేసిన లక్ష్యంలోని మేలునుకోరో కుంటున్నాను. దీనిలోని చెడు నుండి దీన్ని తయారుచేసిన ఉధ్ధేశ్యంలోని చెడు నుండి నీ రక్షణను అర్ధిస్తున్నాను అని ్రార్థించేవారు. (అబూదానొద్‌) కిఓ1.. అలీ విన్‌ రవీయ ఉల్లేఖించారు :.. "నేను" ఒకసారి అలీ విన్‌ అవీ - తాలిబ్‌ (రఅ)ను చూవొను- నాపని ుుాోోోె. వి లి, వశాని దేవుని ఒక్కొక్క కానుకను పొందినప్పుడల్లా ఆయనపట్ల" వ్వ ఆసీకౌ * భావంతో అభివందనాలు అర్చించుకుంటాడు ఆ స్తువును ఉవ | ఇడ ద్రేనయోగిస్తూ చెడుపని చెయ్యకుండా ఉండేలా, దాన అలాన్ష ట్రైేశ్యాల కొరకు వినియోగించుకోకుండా ఉండేలొ' శ్లావాను వేడుకుంటాడు. ట్ర మనవ. బట్టలు కుట్టడం, కట్టుకోవడంలోనూ మనిషి తేసాయి.. అలాగ చం. విన్వమత కూడా జనింప ఐన్‌ లా ర్ల. పెంచడాన్సిక్ర మనిషిలో గర్వం, దర్చం, దరాను కూడొ (సఅసం) కారణమవుతాయి. అందు వలనే మహాప్రవక్త వై (పార్థనను నేర్పారు. లా లిశ1, మనిషి స్‌ ఒంటెల్ని, గురాల్ని ఇతర వశువుల్ని' పోనంలో ఇవ్వకపోతే మని హస్తగతం వెయ్యక

సందేశదాతల లక్షణాలు 315: ఆయన స్వార్‌ చేయడానికి వాహనాన్ని తీసుకు వచ్చారు ఎం ఆయన దాని రికాబులో కాలుపెడుతూ "అల్హాహ్‌ పేరుతో” అని పెట్టారు. దానిమూవురంపెఎక్కిి కూచున్న తర్వాత "అల్లాహ్‌కు అభివందనాలు. ఆయనే దీన్ని మన స్వాధీ. నంలో ఇచ్చాడు. లేకపోతే మనం మన శ _కిసామర్థ్యాలతో దీన్ని స్వాధీనపరచుకోలేకపోయేవాళ్ళం. ఎట్టకేలకు మన మంతా మన (వభువు చెంతకు మరలిపోవలసిన వారమే 1!”

(అబూచావూద్‌): పోతే, వాటి కంటే బలహీనుడయిన వాడూ , వాటి కంటే చిన్న శరీరం కలవాడూ అయిన మనిషి వాటిని ఎలా స్వాధినపరచు కోగలిగేవాడు? కాని అల్లాహ్‌ వాటి కోసం తయారు చేసిన. నియమం (ప్రకారం అవి అతి సునాయాసంగా మనిషికి లొంగి పోతాయి. విశ్వాసి ఈ దైవాను[గహాన్ని గుహించి కృతజ్ఞతా- భావంతో దైవస్తోోతగానం చేస్తాడు. ఆతని మనస్సు తక్షణం ఇన్ని అనుగృూహాలు కానుకలు పుసాదించిన ప్రభువు వీటిని గురించి నన్ను (వశ్నిస్తాడు కదా. తిరగిఅందరూ ఆయన వద్దకు. పోవలసినవారే కదా' అని తలపోస్తాడు.

ఈ విధంగా దేవుని ఒక్కొక్క కానుకను అనుభవించి నప్పుడు మనిషి. ఆయన్ని, పరలోకజీవితాన్ని తలుస్తూ మనుగడ. సాగిప్టే అతని ఆచరణాత్మక జీవితం ఎంత పుణ్యప్రదం, జయపుదమౌతుందో ఊహించండి.

“916 హదీసు వెలుగు 842. హజుత్‌ హుజైఫా(రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : "మహా పువక్త (సఅసం) పడుకునేటప్పుడు తన కుడి చేయిని చెంప క్రింద పెట్టుకునేవారు, అప్పుడు "అల్హాహ్‌ నేను నీ పేరు పలికే మరణిస్తాను, జీవిస్తాను” అని “ప్రార్థించకునేవారు. తిరిగి మేల్కొన్నప్పుడు, "అల్లాహ్‌కే నకల స్తోత్రాలు. ఆయనే మమ్మల్ని మరణం టప్రసాదింబె తిరిగి జీవింపజేశాడు, తిరిగి లేని ఆయన వద్దకే పోవలసి "ఉంది. అలి పలికేవారు.” (బుఖారి) 348. హజ్యుత్‌ ముఆవియా (రజిఅన్‌) చెప్పారని

942. మనిషి అంతర్యంలో పరలోక చింతన స్టాన మేర్చరచుకున్నప్పుడు, అతనికి దైవ నామ స్మరణే దిన చర్యగొ మారుతుంది. పడుకునేటప్పుడు, మేల్కొనేటప్పుడు, జివితం సాగినంతకాలం. మరణానంతరం--- ఎల్లప్పుడూ అయన నామమే తనకు తోడూ నీడ కావాలని కోరుకుంటాడు,

ఓ విధమయిన మృత్యువులాంటి నిదులో నుండి మేల్కొ నగానే విశ్వాసికి పరలోక పరీక్ష జ్ఞప్తికి వస్తుంది, ఇదే విధంగొ తాను మరణించిన పిదవ ఒక రోజు తిరిగి బృతకవలసి ఉందనీ ఆ రోజు ఐహిక జీవితంలో తాను చేసిన కర్మల లెక్కలు .వెవానికి చూపవలసి ఉందని, ఈ జీవితకాలాన్ని, ఈ వ్యవ ధిని వృధా చేస్తే రేవు దైవ సమక్షంలో సలువలేనని గుర్తు వేనుకుంటాడు,

848. _ దైవం మానవునికి చేసే ఉపకారాల్లో, మానవ

సందేశదాతల లక్షణాలు 817 అబూసయీద్‌ ఖుద్రీ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : "ఒక రోజు- మహాపువక్త వెలుపలికివచ్చి తన నహవచరులు గుండ్రంగా కూర్చుని ఉండటం గమనించారు. వారిని ఉద్దేశించి, "మోరు ఇక్కడ దేనికి కూర్చున్నారు *”” అని అడిగారు. వారు దానికి బదులుగా, "మేమిక్కడ కూర్చొని అల్హాహ్‌ నామ నంన్మరణ చేస్తున్నాము ; ఆయన మాపై చేసిన అను గృహాలను మననం చేస్తూ ఆయన కీర్పిని గానం చేస్తున్నాము; ఆయన మమ్మల్ని ఇస్తాం వైపుకు మార్గం చూపించి, మాకు దాన్ని విశ్వసింవి' స్వీకరించే బుద్ది కలిగించిన ఉపకారాన్ని గుర్తు వేసుకుంటున్నాము” అని పలికారు, (ముస్లిం)

8ిక4, మహా పువక్త (నఅనం) బోధింవినట్లు హజ్రత్‌ అబూ మూసా అష్‌ అరీ(రజిఅన్‌ ) ఉల్లేఖించారు: "తన నన జీవితానికిగాను మారం చూపడం. జినవితపు ఒడిదుడుకులో మార్గదర్శంత్వం వహీంచడం ము హోపకారం. అందువల్ల మనిషిలో ఈ సన్మార్గం పొందటం పట్ట అత్యధికంగా కృతట్టతా భావం ఉండటం సహజం, సమంజసం కూడా. ఈ మహోపకారాన్ని ఎంతగా గుర్తుచేసుకుంటూ ఉంటే అంతే దాని విలువ మనిషికి అర్ధమవుతుంది. దాన్ని పరిరక్షించు కునేందుకు అతడు అంతే కృషి చేస్తాడు కూడా.

లిశ4. విశ్వాసి ఆవద వచ్చినప్పుడు అల్లాహ్‌ను స్మరించి ఆయనకు అభివందనాలు అర్చించుకుంటాడు. అంటే నాకు- ఈ అపద వచ్చినంత మాత్రాన, నా సంతానం నాకు దూర

“818 హదీసు వెలుగు 'దానుల్లోని ఒక దానుని విడ మరణించినప్పుడల్హా అల్హాహ్‌ తన దూతల్ని అడుగుతాడు--"మోరు నా చానుని బిడ్డ పాణం తీశారా?” దానికి వారు 'అవును' అని సమా ధానమిస్తారు. తిరిగి వారితో "మిరు నా దాసుని గుండెలో భాగమయిన వాని ప్రాణం తీశారా అని (ప్రశ్నిస్తాడు. వారు "అవును" అని బదులిస్తారు. అప్పుడు ఆయన అడుగుతాడు, "అయితే నా దాసుడు ఏమన్నాడు?" వారు ఇలా అంటారు, "దీనికై అతడు నీకు అభివంద నాలు అర్పించుకున్నాడు, "మేమంతా అర్హాహ్‌ కొరకే ఆయన వైవుకు మరలిహోవలసినవారమే” అని పఠికాడు. "నా ఈ చానుని కొరకు స్వర్గంలో ఒక గృహం నిర్మిం చండి, దానికి కృతజ్ఞతా గృహమని పేరు పెట్టండి” అని ఆదేశిస్తాడు వారిని అబ్బాహ్‌.” (తిర్మిజి) లేను. నీవు ఏది చేసినా అది దౌర్జన్యం కానేరదు. అన్యాయం కాజాలదు,

ఈ పాపను తీసుకోవడమే నీ ఇష్టమయితే నీ ఇష్టంతో నేనేకీభవిస్తూన్నాను నీ ఇష్టమే నా ఇష్టం అని అంటాడన్న మాట.

ఈ హదీసు ద్వారా ఆపద ఎదురయినప్పుడు “ఇన్నా లిల్లాహి వయిన్నా ఇలైహి రాజిఊన్‌' _ (మేమంతా అల్లావ్‌ కొరకే, అందరం ఆయన వైవుకే మరలిపోవలసిన వారము)అని

'సందేశదాతల అక్షణాలు 819

౩45. మహాపువక్త బోధించారు ; "మోమిన్‌ (విశ్వాసి) వ్యవహారం కూడా వింతయినది. అతను ఏ స్థితిలో ఉన్నా తద్వారా శుభాన్నే 'సేకరిస్తాడు. ఈ మహాభాగ్యం మోమిన్‌కి తప్ప మరెవ్వరికీ (పాష్తం కాలేదు. అతను కష్టాలకు. వ్యాధీవ్యధలకు గురయినప్పుడు వాటిని "సహనంతో ఎదుర్కొంటాడు. అది అతనికి ఉభాన్ని చేకూర్చుతుంది. అలాగే సుఖ సంపన్నతలు వరించి నప్పుడూ “కృతజ్ఞత 'త మెలుగుతాడు. అదీ అతనికి శుభప్రుదమవుతుంది. (ముస్లిం--సుహైబ్‌)

946. పవక మహనీయులు (సఅసం) ప్రవచిం తతత పలకాలని నేర్చబడింది. దిని మూలంగా (ప్రపంచంలోని (పతి వస్తువు అనిత్యమయినదనే భావన కలిగి ఆపదను మనిష్‌ సహ నంతో అవలీలగా దాటి పోగలయగుతాడు,

947. అంటే విశ్వసించిన వ్యకక్రి ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ పుణ్య ఫలాన్ని కోల్పోడు. కష్టాలు, ఆపదలు వచ్చినప్పుడు తన విశ్వా సం కారణంగా అవన్నీ దైవం తరఫున తనకు పరీక్షలని భావించి వాటిని కడు నిబ్బర౭గా సహన స్థ్టయిర్యాలతో వ్యవహరిస్తాడు, దానికి పుణ్యం లభిస్తుంది. సుఖసంతోషాలు కలిగితే అప్పుడూ ఇవన్నీ దైవం పుసాదించినవే కనుక వాటికి దైవం పట్ల కృతజ్ఞ తాభివందనాలు అర్చించుకుంటాడు. ఈ భావం వల్ల కూడా అతనికి పుణ్యమే ప్రొప్తమవుతుంది.

948. మనకంటే, ప్రాపంచిక విషయాల్లో హినమయిన

820 హదీను. వెలుగు అ లోపా పంవిక చారు: “మిరు, మా కంటే, ధన ధాన్యాల్లో ప్రా న హోదాల్లో కొరవడినవారిని చూడండి. మికంటే ధన' ధాన్యాల్లో భోగభాగ్యాల్లో అధికులయిన వారి వంక చూడ కండి. అప్పుడే మోకు అల్హాహ్‌ (ప్రసాదించిన కానుకలు, వరాలు, బహుమానాలు మా దషిలో అలం కావు.” ప్ల ఏ

(ముస్లీం-- అబూహురైరొ)'

అజ

! 8క7. దైవ పువక్త (సఅసం) బోధింవారు : "లజ్జొ'

సతి వ ఉన్నవారిని చూచినప్పుడు మనకు ఉన్నదానిపై దైవం దశ సక్‌ కృతజ్ఞతాభావం జనిస్తుంది. అధికుల్ని చూసే లీని వ్‌ జోకు లాడే బుద్ధి, ఉన్నదాని పట్ల అసంతృప్తి జనిస్తాయి.

లి?

భావం, ఆ ను లజ్ఞాగుణం ఎన్నో మేళ్ళకు మూలమని టాడు, బ్ర ఇం ఉన్న వ్యక్థి చెడులకు దూరంగా మసలుకుం వ్రాఖార్తు. ర్రాయాజుస్సాలిహీన్‌'లో శ్ర స్థితిని పేర్కొంటూ ఇలా వనులు ఇల్వ కీ “ళ౦టి గుణం అంటే, అదొ మనిషిని చెడు నిర్వర్తించక్తు ప్రూదని నిరోధిస్తుంది. హక్కుదారుల హక్కులు. “హజ్యుత్‌ పుస ఉంటే అలా చేయరాదని వారిసుంది.. ఇంకా" వ్‌ బుగ్జాదీ? అభిప్రాయాన్ని ఇలా వాఇశారు: “వం.

సందేశదాతల లక్షణాలు 821 అలి జ మ సహనం, స్టయింర్యం

తి4రి. దైవ సందేశహరులు(సఅసం) ఒకసారి ఉప దేశించారు : "ఎవరు సహన గుణాన్ని అలవరచుకో గోరు తారో, అల్లాహ్‌ వారికి నహనాన్ని [1పసాదిస్తాడు. సహనం కంటే మేలయినదీ, ఇతోధికంగా మేళ్ళను సమకూర్చేద్‌ మరొక దెవానుగూహం లేదు.

(బుఖారి, ముస్టిం--అబూ సయీద్‌ ఖు) తనకు పుసాదెించిన అనుగృహాలను మనిషి గమనిస్తాడు. తరువాత ఆ దాతకు కృతజ్ఞతలు తలుపడంలో తాను చేసిన అశుద్ధ గుర్తుకు వస్తుంది. అప్పుడు ఆ రెండు తలంపుల మధ్య ఏర్పడే మనోస్టితినే “లజ్జ "అని అంటాము.” మహాపువక్త (సఅసం) ఈ గుణాన్ని మరో హదీసులో విపులీకరించారు. (దాన్ని హదీసు నెం. 884లో చూడండి.

తఉఓ8. ఒక వ్యక్తి వరీవా నమయాలు, ఆవదలు ఎదురై నప్పుడు సహనంగా వ్రయిర్యంగా నిలువగలుగుతున్నాడంటే అతనికి అల్లాహ్‌ పై గట్టి భరోసా, అచంచల విశ్వాసమూ ఉంటేనే తప్పు అది సాధ్యపడదు. ఇంకా ఆ వ్యక్తికి దైవం పట్ల గొప్ప కృతజ్ఞతాభావం లేకపోయినా ఆ సహన గుణాన్ని అలవరచుకో లేడు. ఇలాగే కొంబెం లోతుగా ఆలోచిస్తే ఈ సహన గుణంతో పాటు మరెన్నో సద్గుణాలు తామయి అలవడుతాయి అని తెలుసు కోగలం. (21)

కివిలి హదీసు వెళిగొ 349. హజక్‌ ఉసామా(రఅ) ఉల్లేఖించారు: మహ (ప్రవక్త (సఅసం) కుమార్తె, "నా కుమారుడు అవసానదళీ క ఉన్నాడు, మిరు వెంటనే రావలసింది” అని మహాపువ వో వద్దకు కబురంపారు. అప్పుడు ఆయన ఆమెకు సలాము న వాటు ఇంకా ఇలా చెప్పి పంపారు : "'ఈన సౌంతమై దాన్ని అల్దాహ్‌ తీసుకుంటాడు ఆయన అను[గహించేదంలో ఆయన సొంతమయినదే. (ప్రతి విషయమూ ఆయన వద్‌ నిశ్చయమై ఉంటుంది. ్రతి దానికి ఒక అవధి నిర్ణయ మయి ఉంటుంది. నీవు పరలోకంలో (ప్రతిఫలం పొందే లక్ష్యంతో ఓర్చు వహించు.” తప్పక రావలసిందని అమె తిరిగి పిలువనంపారు. అప్పుడు ఆయనతోబాటు నాద్‌ బిన్‌ ఉచాదా, ముఅజ్‌ చిన్‌ జబల్‌, ఉబె బన్‌ కఅద్‌. జైద్‌ బిన్‌ సావిత్‌ ఇంకా కొందరు సహచరులు ఆమె ఇంటికీ వెళ్ళారు. _ పిల్లవాణ్ణి ఆయన (సఅనం) వదకు తెచ్చారు మన అత ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకున్నారు అతని ప్రాణం అభవ శ్యాన్ని చూచి మహాపువక్త (సఅనం) కనులనుండి ఆ సో రాలసాగాయి. అది చూచి సఅద్‌ బిన్‌ ఉబొదా అట రా ఇదేమిటి” అని అడిగారు, దానికి ఆయన, అణ్గాహ్‌ తన దాసుల హృదయాల్లో సృజించిన కరుణారనం ఇది అని సమాధానం పలికారు. (బుఖారి. ముస్లిం) లా లం ననా _(బఖారి, ముస్టిం కి49. అంజి మనిషి ఎంత ఉదాత గుణం కలవాథటెనాౌ, ఎంత గట్టి హృదయం కలవాడైనా సహజసిద్ధమయిన దయార్జ్రతీ

కందేశదాతల లక్షణాలు 828

850. మహా పవక (సఅసం) ఉవదేశించారు : *విశ్వానులయిన స్త్రీ, వురుషులమై అప్పుడప్పుడు పరీక్షా నమ “యాలు ఆసన్నమవుతూ ఉంటాయి. ఒక్కోసారి స్వయంగా అతనిపై, మరోసారి అతని నంతానంపె, ఇంకొకసారి అతని 'సంవదమై ఈ ఆపదలు వాటిల్లుతాయి.. చివరకు అతను అల్లాహ్‌ను కలసుకున్నప్పుడు అతని(కర్మప(ం)లోఎలాంటి పాపమూ ఉండదు. (తిర్మిజీ--అబూహురైరా)

851. దెవపువక్త (ప్రబోధించారు: పరీక్ష ఎంత క్రిష్టమైనదైతే అంతే గొప్ప బహుమానం కూడా లభిస్తుంది అల్హాహ్‌ ఎవరిని, ఏ జాతిని, ఏ సంఘాన్ని, ఏ (ప్రజల్ని (పేమిస్తాడో వారిని పరీక్షల్లో పడవేస్తాడు. అప్పుడు ఎవరు దైవనిర్ణయం పట్ల నమ్మతిని, ఆమోదాన్ని తెలిపి ఓర్పు వహి ర్‌ు వ! జా కారణంగా అలాంటి దృశ్యాలకు వృూభావితుడయిన అతని ఆంత ర్యం కరిగి అశువులు రాలడం సహజం. ఇది దైవం పట్ల నమ్మకానికి, దైవ నిర్ణయం పట్ల తుప్టికి ఏ విధంగానూ వ్యతిరేకం కాదు, కరుణగల ఏ హృదయమయినా కష్టాల్లో ఉన్న తోటి మానవుల్ని చూచి దువించడం అనివార్యం

852. ఎలాంటి పాపమూ ఉండదంటే, ఈ కష్టాలన్నిం టినీ ఓరిమితో ఎదుర్కోవడంచేత అతని పాపాలు హరించబడి హృదయం, ఆలతర్యం నిర్మలమవుతుందన్నమాట.

853. బహుమానం లఅభించాలంటే మనిషి కష్టాలకు బేజారై సన్మార్గాన్ని వదలి పరుగె త్తకూడదు,

824 హదీసు వెలుగు! స్తారో అల్లాహ్‌ వారి ఎడల (ప్రసన్నుడవుతాడు. మరెవరు ఈ పరీక్షలో అల్లాహ్‌ పట్ట అసమ్మతిని తెలువుకారో వారి ఎడల అల్లాహ్‌ కూడా అసమ్మతిని కనబరుస్తాడు. (తిర్మిజి--అనస్‌)- 352. మహాపువక్త (సఅనం) సెలవిచ్చారు : ఒక ముస్టిం మానసిక వ్యధకూ, లేదా అనారోగ్యానికి, లేదా ఏదయినా కష్టానికీ దుఃఖానికి గురయి, దాన్ని ఓరిమితో సహించినట్టయితే దీని ప్రతిఫలంగా అల్హాహ్‌ అతని తప్పు లను మన్నిస్తాడు. కడకు అతనికి ఒక ముళ్లు గుచ్చుకున్నా అది అతని పాపవిమోచనానికి కారణభూతమవుతుంది.” (ముత్తఫకున్‌ అలైైహ్‌)

3538. సుఫియాన్‌ బిన్‌ అబ్జుల్లాహ్‌ ఉల్లేఖించారు :

(పేమించేవాళణ్ణి పరీక్షలకు గురివేయడమంటే, అతని నైకి కతను, నైతిక బలాన్ని ఇంకా మెరుగుపరచడమన్నమాట.

852. విశ్వాసి యొక్క జీవితం మొత్తానికి ధర్మపధంలో సక్రమంగా నడుస్తూ ఉన్నప్పుడు అందులో మానవ సహజంగా ఏవయినా పొరపొచ్చులు జరగవచ్చు వాటి నివృత్తివై దేవుడు ఈ మార్గాలను (ప్రసాదిస్తాడని ఈ హదీసు ద్వారా తెలుస్తోంది. విశ్వాసి సాఫల్యం పొందడం దైవానికి ఎంత (పీతిపాతుమో బోధ వడుతోంది.

853. అంటే ఒకేదైవాన్ని ఆరాధించమని బోధించే ధర్మం'

-వందేశదాతల అక్షణాలు వ్‌ని5్‌ ఒక నమగృమయిన మాటను నాకు బోధించండి. ఆతరు వాత నాకు మరెవ్వరినీ అడిగే అగత్యం ఏర్పడకూడదు,” అని అడిగాను. అప్పుడు ఆయన ఉపదేశించారు, "ఆమన్తు బిల్హాహ్‌ (నేను అల్లాహ్‌ను విశ్వసించాను) అని పలికి అ -చూటకై స్థిరంగా నిలబడు.” (ముస్లిం)

854. మహాపువక్త (సఅసం) సెలవియ్యగా విన్నా "నని హజ్యాత్‌ మిక్టాద్‌(రజి) చెప్పారు : “పరీక్షల బారి నుండి ఛ(ఇస్టాం)ను మనిషి తన జీవన మార్గంగా స్వీకరించి అమలు జర పాలి. ఆ తరువాత ఎన్ని అవాంతరాలు ఎదురయినా, (పతి కూల వాతావరణం ఎంతగా బాధించినా దానిపె నిలకడ కనబళఠ చాలి. ఆధర్మం, ఆ జీవిత విధానంపై స్టిరంగా నిలవాలి. ఇదే ఇహపరాల సఫలతకు సరళమయిన మార్గం. ఇస్టాం అంటే అతి క్తుప్తముయిన నిర్వచనం, దైవానికి స్వయం సమర్బ్చణ చేసుకోవడం. ఆఅ ధర్మాన్ని అచరించడం అంటే ఆ స్వయంసమర్చణను స్టిరంగా పాటించటం అని భావం. ఈ హదీసు దీన్నే వివరిస్తుంది.

855. ఆసలు హదీసులో “*ఫిత్నా” అన్న పదం (ప్రయో గించడం జరిగింది. దానికి పరీక్ష---బాహ్యవరమైనదీ అంతరంగ మయినదీ అని భావం. విశ్వాసి తన ఆంతరంగిక స్థితినిబట్టి, శన జ్ఞానం, విద్య, శక్తి సామర్ధ్యాలను బట్టి, (ప్రజల్లో తన పలుకు -బడి, తన నాయకత్వం, తన ఖ్యాతికి ఆధారంగానూ పరీక్షకుా మానసిక పరీక్షకు---లోనవవచ్చు. అలాంటి పరిస్థితులలో తన నిజ స్థితిని గుర్తించి తనకు ఉన్నవన్నీ అ (పభువు అను[గవాలే

326 హాదీను వెలుగు తప్పించుకుని సురక్షితంగా ఉండే వ్యక్తి మహా భాగ్యవం: తుడు:?” ఈ మాటలు ఆయన మూడు పర్యాయాలు పలి కారు. తరువాత, "అయితే ఎవరు పరీక్షలకు లోనయి, ఆపదల పాలవుతారో వారు సత్యంకై ఓరిమి, నిలకడ కన బరిప్తే ఇక వారి సౌభాగ్యాన్ని గురింవి చెప్పనక్కరలేదు.”

(అబూదావూద్‌) నని మరవకుండా విన్యమతతో అణకువతో మెలిగేవాడు నిష్పలః* తను ఎదుర్శ్కోడు. అయితే ఒక వేళ ఆ పరీక్షలో అతడు స్టయి ర్యాన్ని కోల్పోయి మానసిక [పలోభాలకు, ఆహంభావాలకు లోనయ్యాడంటే సర్వనాశనమయిపోతాడు,

మనిషికి బాహ్యపరమయిన పరీక్షలు ఎప్పుడు అసన్నమవు తాయి? ఆఅసత్యవాదనకు, మిధ్యాదృష్టికి సమాజంలో ఆధిక్యత, అధిపత్యం లభించినప్పుడు, సత్యం లొంగి అచేతనంగా ఉన్న ప్పుడు, సత్యధర్మాన్ని అనుసరించే వారికి ఎనలేనికషాలు, అంతు లేని ఇపదలు ఎదురవుతాయి. ఇలాంటి గడ్డుకాలంలో ఎవర యిశే సత్యాన్ని ఆ[శయించి మిధ్యావాదులు సృష్టించిన అవాంత రాలను, ఆపదల్ని భరిస్తూ స్థిరంగా ఉండగలుగుతారో వారికే మహాప్రవక్త హదీసులో పేర్కొన్న దీవెనలు, [(వశంనలూ లభి స్తాయి.

“త్మిబాని” తన (గ్రంథంలో హజరత్‌ ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ ఉల్లేభించిన ఒక పహూదీసును (ప్రస్తావించారు. ఆందులో ధర్మ బద్ధమైన రాజకీయవ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నమైపోయినవుడు నమాజున్ని తప్పుడు మార్గాల వైపుకు నడిపించే పాలకులు ముస్లింలమై అధి

సందేశదాతల లక్షణాలు క్ట

855. మహా పువక్త (నఅనం) ప్రబోధించారు : "భావిలో ఒక కాలం రానున్నది. అప్పుడు మనుషులు ధర్మంపై స్థిరంగా నిలబడటమంటే అగ్నికణాలను చేతుల్లో పట్టుకున్నంత కష్టతరమవుతుంది. అలాంటి సంక్షిష్ట పరి స్థితులేర్పడతాయి.” (తిర్మిజి, మిష్కాత్‌-- అనస్‌) కక త పత్యం వహిస్తారు. (ప్రజలు వారి మాటను విన్నట్టయితే ధర్మ (బఘ్టలైపోకారు. వారి మాటను వినకపోతే ముసఫ్పింలను వారు హతమార్చుతారు అనే విషయాన్ని మహాపువక్ష చెప్పారు అప్పుడు అక్కడ ఉన్నవారు “అలాంటి పరిస్థితుల్లో మమ్మల్ని ఏమి చెయ్యమన్నారు ,సవక్తా!” అని అడిగారు. దానికి౪యన ఇలా బోధించారు : “మర్యం కుమారుడు ఈసా (అలైహిస్సలాం) యొక్క సహచరులు చేసినదే మిరూ చెయ్యాలి వారిని రంపా లతో చీల్చివేశారు, సిలువలపై (వేలాడ కట్టారు (కాని వారు మిధ్యావాదులకు తల ఒగ్గలేదు) అల్హాహ్‌కు అఆవిధేయులయి జీవించడం కంటే విధేయులై మరణించడమే ఉత్తమం.”

క5్‌ఫ్‌న అప్పుడు పరిస్థితులు ధర్మానికి అత్యంత (పతికూ లంగా ఉంటాయి. మిధ్యా దృష్టి. ఆధిపత్యంలో ఉంటుంది సత్యం అణగి ఉంటుంది. (వపంచంలో అధికులు భౌతిక వాదు లుగా మారిపోతారు. అలాంటి పరిస్థితిలో ధర్మంమై నిలకడ కన వరచే వారికి శుభనూచన ఇవ్వబడింది. అగ్గితో చెలగాటం అన్నది ధీరులూ కభూరులయినవారి వల్లనే సాధ్యం పిరికి వారి వల్ల ఇది సాధ్యపడుతుందా ? అగ్గితో అడుకున్న వారికితగిన బహుమానం లభించటం కూడా తథ్యమే.

కల హదీసు వెలుగు అల్లాహ్‌పై భరోసా 856. మహా పృవక్త (పబోధించగా విన్నజై హజ్రత్‌ ఉమర్‌ (రజి ఉల్రేఖింవారు : "మోరు అర సమువితమైన రీతిలో భరోసా చేసినట్లయితే ఏ విధంగానై ఆయన విన్నవిన్న పిచ్చుకలకు జీవనోపాధిని కల్పిస్తున్నాడో* అదే విధంగా ఆయన మికు మా ఉపాధిని సమకూర్చు తాడు. అవి (పిచ్చుకలు) తమ ఆహార అన్వేషణలో ప్రాతః కాలం తమ గూళ ఛి నుండి బయల్టేరేటప్పుడు వాటి పొట్టలు లొట్టటోయి "ఉంటాయి. అయితే సాయంకాలం అవి తమ గూళ్ళకు తిరిగి వచ్చేటప్పుడు వాటి పొట్టలు నిండి ఉంటాయి” (తిర్మిజి) తనకై తల్‌”. మహాప్రృవక ఉపదేశించారు : "అల్లాహ్‌, తె చేసిన నిర్ణయం పట్ల ఆమోద భావం కలిగి దానికై మనిషి తృప్రి చెందటం సౌభాగ్య వంతమయిన వైఖరి. నానన య తపనవననన పనా. తనన్సు 56. సాధారణ పిచ్చుకలకు ఆహారం అందజేసేపభువు సచేతనంగా నమ్ముకున్నవారికి వట్టిగనే వదిలేస్తాడా ? అయితే మనో మ్పస్తిష్మ్కాల్తో ఆయనమై అ అచంచలమయిన భరో సాను కలిగి ఉండటం ఆవనరం. 857. “తవక్కుల్‌” (అల్జాహ్‌పై భారం మోపడం) కు భావం అల్లాహ్‌ను తన “వకిల్‌” అని నమ్మడమన్నమాట. అరబీ భాషలో “వ్లక్రిత్రా?:ః అంటే సంరక్షకుడు అని అర్ధం. మన

'సందేశదాతల లక్షకాలు 329 అయితే అల్హాహ్‌ను తనకు మందిని చెయ్యమని (పార్ధించక పోవడం గొప్ప దౌర్భాగ్యం. ఇంకా అల్లావ్‌ వేసిన నిర్హ యం ఎడల తిరస్కార భావం, అనంతృప్తి కలిగి ఉండటం కూడా దౌర్భాగ్యమే.” (తిర్మిజి--సఅద్‌) 83568. ఒక వ్యక్తి వచ్చి, "ఫవక్తా! నేనుఒంటెను కట్టివేసి అల్లాహ్‌పె భారం మోపాలా లేక దాన్ని వదలి వేసి అల్లాహ్‌ను నమ్ముకోవాలా '"అనివళ్నించాడు, చానికి మందిని కాంక్షించే, చెడు నుండి రక్షించేవారినే కదా మనం సంఠతక్షకులని అంటాము! విశ్వాసి అల్హాహ్‌నే తన “వకీల్‌ 'గా నమ్ముకుంటాడు. అల్లాహ్‌ తరఫున వచ్చే నిర్ణయాలు, నిర్ణేశాలు తన మేలుకే, తన మంచికే అని అతని విశ్వాసం. దైవం తనను ఏస్థితిలోఉంచినా అందులో సంతృప్తి, సంతుప్టి కలిగి ఉంటాడు. ఏ పనిలోనయినా కనకు సాధ్యమయినంత కృషిచేసి వ్యవహారాన్ని అల్లాహ్‌ పై వదలి వేస్తాడు. నేను బలహీనుణ్ణి, సామర్ధ్యహినుజ్ఞై, నా వల్ల జరిగిన లోపాన్ని పూర్తిచేసి గట్టిక్కించే భారం నీజే [ అని దైవాన్ని వేడుకుంటాడు. అపై దైవనిర్ణయం ఏది జరిగితే అదే సంభ విస్తుంది. ఆ సంభవించినదాని పై సంతుష్టి కలిగి ఉండటం కూడా ఆయన్ని “వకీల్‌ "గా నమ్ముకోవడంలోని అంశమే, 358. అంటే ఏ పని చెయ్యడమయినా దాన్ని సాధించ -టానికి వీలు అయినంతమేరకు కృషిచేసి, ఆ తరువాత దైవనవి “యాన్ని అర్ధించాలి. ఆ పైన అంతా ఆయనమై వదలివేయడమే

380 హదీసు వెలుగూ మహాప్రవక్త (సఅసం) ఇలా బోధించారు: "ముందు. దాన్ని కట్టివెయ్యాలి, తరువాత అల్హాహ్‌ పై భారంమోపాలి. (తిర్మిజి--అనస్‌) 859. మహాపువ క్ష (సఅసం) ఇలా టోధింబారని హజ్రత్‌ అమ్‌ బిన్‌ అస్‌ ఉల్లేఖించారు : "మనిషి హృద యం పరి పరి విధాల భమరిస్తూ అనేక ఊహారణ్యాల్లో తప్పిపోతూ ఉంటుంది. ఎవరు తమ మనస్సును అర ణ్యాల్లో తప్పిపోవడానికి వదలివేస్తారో వారిని ఏ అరణ్యం హతమార్చినా దాన్ని గురించి అల్దాహ్‌ ఏమాతుం లక్ష్యం చెయ్యడు. మరెవరు అల్లాహ్‌మై భారం మోపవుతారో, అల్జ్టావ్‌ వారిని ఆ అరణ్యాల్లోని "పెడదారుల్లో తప్పి, హోకుండా కాపాడతాడు.” (ఇబ్బ్నుమాజా) 859. మనిషి దైవాన్ని తన పరిరక్షకునిగా నమ్మి తన కృషి అంతటికీ ఆయనదే భారం అని నమ్మకపోతే ఆంతర్యం ఎల్జప్పుడూ కలతలకులోనయి, పరిపరివిధాలాపోతూ ఉంటుంది హృదయంలో విభిన్నభావాలు చోటుచేసుకుంటాయి. మనిషికి మనశ్శాంతి కరువవుతుంది. కాని మనస్సును అల్హాహ్‌ వెప అగ్నం చేసిన వ్యక్తికి ఏకాగుత లభిస్తుంది. అతడు తన కార్య' కలాపాలలో ఏకోన్ముఖుడయి వ్యవహరిస్తాడు. .

సందేశదాతల లక్షణాలు 3831 పశ్చాత్తాపం-క్ష మార్చణ

860. అనస్‌ బిన్‌ మాలిక్‌ (రజిఅన్‌), దెవపువ క్త (సఅసం) బోధింవారని ఉల్లేఖించారు ; "దానుడు తప్పు చేసిన పిదప వళ్చాత్తాపంతో క్షమార్చణ కొరకు అల్హాహ్‌. వెవుకు మరలినప్పుడు అల్హాహ్‌కు కఠిగే సంతోషం - ఒక ఒంటెపై ఆధారవడి జీవించే వ్యక్తి, ఆ ఒంటెను కోల్పోయి తిరిగి దాన్ని అకస్మాత్తుగా పొందినప్పుడు పొందే సంతోషం కంటె ఎంతో అధికంగా ఉంటుంది.” (బుఖారి, ముస్లిం)

861. మహా పువక్త (సఅనం) ఉపదేశించారని* హజ్యుత్‌ అబూ మూసా అష్‌ అరీ ఉల్లేఖించారు : "అల్లాహ్‌ రాత్రివేళ _ తన చెయ్యి చాపుతాడూ-- పగటి వే తప్పుచేసిన వారు (ర్యాతికయినా) పశ్చాత్తాపంతో ఆయన- న్‌

862. దారి తప్పిన ఒంటె దొరికినప్పుడు ఆ వ్యక్తికి మహ- దానందంగా ఉంటుంది. అలాగే తన దాసుడయిన మానవుడు దారి తప్పి తిరిగినా చివరికి తన వైవుకు మరలి సన్మాన్గాన్ని అవ లంబించడం అల్లాహ్‌కు ఎంత (పతికరమో, ఎంత ఆనందదాయ: కమో ఈ హదీను చెబుతోంది. ఆయన మార్గం వైపుకు మరలి ఆయన (ప్రసన్నత బడయగల అదృష్టవంతులెవరో |

863. అల్లాహ్‌ చెయ్యి చాపడమంబే, ఆయన పావుల యిన తన దాసుల్ని తన వైవుకు, తన కారుణ్యఛాయల్లోకి రమ్మని పిలువడమన్న మాట. క్షణిక్కోదేకాలకులోనై మనిషి. ఏ వేశైనా

నలిని వాదీసు వెలుగు 'వైవుకు మరలాలని, మరియు పగటి వేళ చెయ్యి చావు ,తాడు-రాత్రి వేళ తప్పుచేసినవారు క్షమార్చణకోనం ఆయన 'వైవుకు మరలుతారని. చివరికి సూర్యుడు పడమర నుండి ఉదయించే వరకు (ప్రళయం సంభవించే వరకు) ఇలానే జరుగుతూ ఉంటుంది. (ముస్లిం)

862. అబ్దుల్లాహ్‌ చిన్‌ ఉమర్‌ ఉల్లేఖించారు : గౌచానుని వివరి ఊపిరి చెదరిపొయ్యే వరకు అల్లాహ్‌ అతని వశ్చాత్తాపాన్ని స్వీకరిస్తాడు"అని మహాపువక్త (ప్రవచించారు

(తిర్మిజి--అబ్దుల్లా బిన్‌ ఉమర్‌) క పర్‌ ఏదైనా తప్పుచేస్తే వెంటనే జాగుచెయ్యక, పశ్చాత్తాపంతో క్ష్తమౌ రృణ వేడుకోవాలి. ఆలస్యం జరిగితే మెతాను అతన్ని ఇంకొ చూరాలకు తీనసుకుపోవచ్చు దైవానికి దూరమయితే మనిషికి చుర్గతి తప్ప మరేం ప్రొప్తమవుతుంది ?

809. ఒకడు యావజ్జీవితం అజ్ఞానంవల్ల పాపపంకిలంలో గడిపి మరణశయ్యమై అవసానదశకంటే ముందు నిర్మల హృద యంతో పళ్చాత్తాప్పడి క్షమాపణకై వేడుకుంటే అతని పాపాలన్నీ ఫారించిపోవచ్చు. కాని శ్వాస ఇదరిపోయిన తరువాత అవసొన దశలో క్షమార్చణ వేడుకుంటే అది చెల్లదు. అందువల్లే మళ వును ఎదుర్కునే ముఎదే మనిషి జాగ్రత్తపడాలి. అపరాధాలె క్షమాపణకైై వేడుకోవాలి. ఎవరి మృత్యువు ఎప్పుడు సాతాతగ శిస్తుందో ఎలా చెప్పగలం?

సందేశదాతల లక్షణాలు ఏవి83

868. దెవనందేశహరులు ఉపదేశించారు: "జను లారా! అల్లాహ్‌ను తమ తప్పులకు క్షమాపణకై వేడు కోండి, ఆయన వెవుకు మరలండి. నేనయితే రోజుకు. వందేసి మార్లు క్షమావణకై అర్ధిస్తూ ఉంటాను.”

(ముస్టిం అల్‌ అగర్‌ విన్‌ ఎపార్‌)

364, అల్హాహ్‌ ఈ విధంగా బోధింబాడని (ప్రవక్త మహనీయులు(నఅనం)తెలిపారని అబూజర్‌(రజిఅన్‌ )ఉల్లేఖిం వారు : "నా దాసులారా ! నేను దౌర్జన్యాన్ని నిషేధిస్తు న్నాను. మోరు కూడా ఒకరికై నొకరు దౌర్జన్యం చేయడం నిషిద్ధం అని భావించండి, అలాగే ఆచరించండి.

"నా దాసులారా ! మిలో పతి ఒక్కడూ దారి. తప్పిన వాడే--నేను మార్గం చూపిన వ్యక్తి తప్ప. కనుక సన్మార్గం చూపమని నన్ను ప్వార్ధించండి. _ నేను మికు మార్గం చూపుతాను.

“దానులారా ! మాలో (పతి ఒక్కడూ ఆకలిగొన్న లా

868. క్షుమాపణ్నకె అర్థించడమంటే, అదీ పుతి దినం వందేసిమార్షు వేడుకోవడమంటే నిత్యం దైవం వైపుకు మనస్సును లగ్నం చేస్తూ అడుగడుగునా మనకు తెలిసీ తెలియక జరిగే తప్పి దాల నుండి క్షమాపణ కోరడమన్నమాట. అర్ధం చేసుకునిమన స్పూర్తిగా “అస్తగ్‌ ఫిరుల్లాహ్‌” అని డైవంమన్నింపును అర్థించడ- మన్నమాట.

"ప్రక హదీను వెలుగు -వాడే---నేను భోజనం చేయించిన వాడు తప్ప. కనుక మొ జీవనోపాధికై నన్ను అర్ధించండి. నేను మోకు పెడతాను. “నా చానులారా! మిలో ప్రతి వాడూ వత్త -విహీనుడే-- నేను తొడిగించిన వ్యక్తి తప్ప. నన్ను వస్తొ లక్రై అర్ధించండి. నేనుమోకు వస్త్రాలను (ప్రదానం చేస్తాను. "నా దానులారా! మిరు ర్యాశత్రుల్లోనూ వగ “ల్లోనూ పాపాలు చేస్తుంటారు. _ నేను పాపాలన్నింటినీ -మన్నించగలను. కనుక నన్ను క్షమాభిక్షకై వేడుకోండి నేను మిమ్మల్ని క్షమిస్తాను. (ముస్లి? (సేవ 885. అబూజర్‌ గిఫారీ (ర.అ.) ఉల్లేఖించారు ఏ “నే నొకసారి మహావువక్త (నఅనం)ను ఏ 'నక్‌ కీబో ఉత్తమమయింది?అని అడిగాను. ఆయన "దైవాన్ని వినీ సించడం, దైవమార్గంలో'జివోద్‌" చేయడం”అని సమౌధొని అలా 885. దైవాన్ని. విశ్వసించడమంటే ఏశేశ్వరోపొన బోధించే ధర్మం ఇస్తాంను స్వీకరించడం , జివోద్‌ అ .నత్యధర్మాన్ని రూపుమాపడానికి పూనుకున్నవారిని _ ఎదుర వారి వ్యతిరేకతను నిష్ప్రయోజనం చేయడానికి నిరంతరం కఏ చెయ్యడం, అవసరమైతే యుద్ధం చేయడం అని అర్జం.

సందేశదాతల లక్షణాలు వంక ఇచ్బారు. నేను తిరిగి"ఎలాంటి బానిసలకు స్వేచృకల్పించడం ఉత్తమం” అని అడగ్గా "అధిక ధరగల వారిని తమ యజ మానుల దృష్టిలో (శ్రేష్రమయినవారినీ” అని తెలిపారాయన. "నేనది చెయ్యగలగ లేకపోతేశఅని అడిగాను నేను. దానికి ఆయన చెప్పారు : "కస్టపడి జీవించే వారికి సహాయం చెయ్యి. లేదా, తన పనిని తాను సక్రమంగా చేనుకొోలేని వారి పని చేసి పెట్టు” తిరిగి నేను, "అదీ చేయలేక పోతే?” అని అడిగిన దానికి ఆయన, "జనులకు నీ ద్వారా ఎలాంటి హాని కలుగనివ్వకుండా (ప్రవర్తించు, ఇదీ ఒక దానమే-దీని [ప్రతిఫలం కూడా నీకు లభ్యమవుతుంది”అని ఉపదేశించారు. (బుఖారి, ముస్లిం)

ఇస్టాం (పారంభకాలంలో, ఒక్క అరబ్బులోనే కాదు ఆ నాటి నాగరిక [ప్రపంచమంతటా బానిసత్వవు దురాచారంవుండేదె. సర్వమానవ సా(భ్యాత పునాదిగా, మానవ స్వేచ్చా స్వాతం (త్యాలు (పాతిపదికగా, వాటి పరిరక్షణకై పిలువుతో బయల్టేరిన ఇస్లాం, బానినల విడుదలను దాని కార్య [కమంలో (శ్రవేశ పెట్టింది దాన్ని మహాపుణ్యశార్యంగా (పకటించింది తద్వారా అనతికాలంలోనే నమాజం నుండి బానిసత్వం అంతమయింది.

సమాజంలోని అగత్యపరులకు తోడ్పడటల, వారి పనులు సవ్యంగా చేసి పెట్టడం, పైకి ఎంతో సాధారణమైంఠదిగా కన్చిం చినా కాస్త లోతుగా ఆలోచిస్తే అది ఎంతగా గొప్ప సత్కార్యమో విదితమౌతుంది.

386 హదీసు వెలుగూ 366. మహా పువక్త (నఅనం) (ప్రవచించారు: "ఎవరు ఇస్టాం స్వీకరించిన ఒక బానిసను విడుదల- చేయిస్తారో, అల్లాహ్‌ ఆ బానిన యొక్క ఒక్కొక్క అవయ వానికి బదులుగా అతని ఒక్కొక్క అవయవాన్ని నరకాగ్ని నుండి రక్షిస్తాడు.” (బుఖారి, ముస్లిం) 867. "మంచి పనిని ఏ మాతం హీనంగా భావిం! చకు. నీవు నీ సోదరుడ్ని నగుమోముతో పలకరించడం కూడా ఒక పుణ్యకార్యమే. నీ చేదలోని నీరు నీ సోదరుని రల లర రా తన పరిస్థితుల దృష్ట్యా మనిషి ఎలాంటి సత్కార్యమూ చేయలేకపోతే కనీసం తన వల్ల ఒకరికి హాని కలుగనివ్వకుండొ జాగ్రత్తపడి జీవితం సాగించినా అదీ పుణ్యఫలాన్ని అఆర్టించి పెడుతుందని పలికిన మహాహృవ క్త దివ్య సూక్తిలోని అంతరార్థం కాస్త మవునంగా ఆలోచిసే గాని అరంకాదు. లా థ్‌

సంఘంలోని వ్యక్తులు ఒకరికొకరు సహాయం చేసుకునే వారుగా, కనీసం పరస్పరం హానిచేయని వారుగా --. మనగలిగికే మానవతకు అంతకంటే గొప్పవరం ఏదికాగలదు ?

866 బానిసత్వపు -బంధాల నుండి మానవుల్ని రక్షింబేం' దుకు మహాప్రవక్త తీసుకున్న చర్యల్లో ఇదొకటి. నిర్తుపేదోవ స్టలో ఉన్న ఇస్లామోయ ఉద్యమ కార్యకర్తలు కనీసం ఇస్లాం స్వీో రించిన తమ సోదరుల్ని అయినా బానిసత్వవు నంకెళ్ళ నుండి విముక్తం చేయాలని ఉద్భోధించడం పీరిగింది.

807. మంచి చెయ్యడం అన్న భావనకు. వుణ్యకార్యం

సందేశదాతల లక్షణాలు గో కడవలో పోయడం కూడా సత్కార్యమే” అని దైవపువక్త (సఅసం) ఉపదేశించారు. (తిర్మిజి)

868. మహాప్రవక్త (నఅసం)బోధించారు : "ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య సయోధ్యను కుదర్చడం ఒక నక్కార్యం ; ఎవరినయినా తన వాహనంకై ఎక్కించుకోవడం, లేదా అతని మోవును దానిపెకి ఎక్కించుకోవడం కూడా వుణ్య కార్యమే ; మంచి మాటను పలకడం కూడా స్మత్కియయే; నమాజ్‌కై నీవు వేసే ప్రతి అడుగు ఒక సక్కార్యమే; తోవతో నుండి ముళ్ళను, రాళ్ళు-రప్పల్ని తొలగించడం సయితం పుణ్యకార్యమే.” (బుఖారి) అన్న భావనకు విస్తృతార్థం ఇచ్చారు మహాప్రవక్త. సామాన్య మర్యాదలుగా భావించబడే ఈ చిన్న చిన్న పనులు కూడా పర లోకంలో సదృలం (సాదించే సత్కార్యాలుగా బోధించారు. మానవ జీవితానికి సంబంధించిన సవివరమయిన మార్గదర్శకత్వం ఇస్లాం అని ఈ హదీసు చాటుతోంది.

888 ఎంత చిన్న వనయినా, అది మరొకరికి ఏమాత్రం 'మేల్లు చేకూర్చేదయినా దాన్ని చిన్న చూవు చూడకూడదని బోధిం చటం జరిగింది.” 'పుతి సత్కార్యాన్నీ మనిషి, తాను నలుగురి నోట మంచివాడు అనిపించుకునే బుద్దితో కాకుండా, దైవ (ప్రస న్నత పొందే తలంవుతోలిచేస్తే చిత్తశుద్ధి ఏర్పడుతుంది. ' చిత్తశుద్ధి, సంకల్చశుద్ధి ఆ వనికి పరివూర్ణత చేకూర్చుతాయి.

ఇంకా చేరే హదీసుల్టో ఎన్నో మంచి పనుల వాబితా అల్లు

(2వ

388 హదీసు వెలుగు 369. అబూ మూసా అష్‌ అరీ (రజి) ఉల్లేఖిం చారు : ఒక సారి మహాపువక్త (సఅసం) "నదకా(దానం) చేయడం, ప్రతి ముస్లిం తప్పనిసరిగా నిర్వహించవలసిన విధి.” అని చెప్పారు. _ నేను అడిగాను, "ఎవరి వద్దనెనా ధనం లేకపోతే?” దానికి ఆయన, "అతను సంపాదించాలి, తానూ తిని, లేని వారికీ పంచిపెట్టాలి” అన్నారు. "అతను అదీ చెయ్యలేకపోతే?” అని అడిగాను నేను, “అప్పుడు పీడాగ్రస్తుడయిన అగత్యపరునికి తోడ్చడాలి”అన్నారాయన. దానికి నేను తిరిగి అడిగాను "అతను అది కూడా వెయ్య గల పరిస్థితిలో లేకపోతే?” అప్పుడు ఆయన బోధించారు (ప్రజల్ని మందిని చెయ్యడానికి పురికొల్చాలి.” "అతను అదీ చెయ్యలేకపోతే?” అని నేను అడిగిన దానికి ఆయన న పటం జరిగింది. ఒక చోట మహాప్రువ క్త (సఅనం) చెప్పారు “మనిషి తన హోదా వల్ద మరొకరికి లాభం చేకూర్చడం, జో వ్యక్తి తన అభిప్రాయాన్ని ఉథ్ధేశ్యాన్ని సరిగ్గా వ్యక్తం జీయలేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు అతనిపక్షాన నిలబడి మాట్లాడటం, చేతనయి నప్పుడు బలహీినునికి న్యాయ బద్ధంగా సహాయం చెయ్యడం: తనకు తెలిసిన (విద్యా విజ్ఞాన పరమయిన) విషయాలను ఇతరు లకు చెప్పడం ఇవన్నీ సత్కార్యాలే. 869. ఎవరికయినా దానం చెయ్యడానికి వీలులేకపోశే వారు మంచిని సంపాదించే, పుణ్యఫలాన్ని పొందే అవకాశాలు ఎన్నాన్ని ఉన్నాయో గమనిస్తే అల్బ్జాహ్‌ కారుణ్యామృతం ఎన్న

సందేశదాతల లక్షణాలు 889 'వెప్పారు, “ఇతరులకు కష్ట పెట్టకుండా ఉండాలి ఇది కూడా ఇక పుణ్యకార్యమే.” (ముస్లిం)

“870. "ఎవరు తన సోదరునికి అవసరవున్న ప్పుడు తోడ్పడతారో వారి అవసరానికి అల్లాహ్‌ తానే వారిని ఆదుకుంటాడు” అని మహాపషువక్త (సఅనం) బోధిం చారని ఇబ్బ్ను ఉమర్‌ ఉల్లేఖించారు. (బుఖారి, ముస్లిం) నం విధాలుగా వర్షిస్తుందో ఆలోచిస్తే ఉల్లం దైవం పట్ట ఎనలేని భక్తి, * (పేమభావాలతో నిండిపోతుంది. ఆయన తన దాసులయిన మానవులకు తన కారుణ్యాన్ని పంచడానికి, కనీసం ఎవ్వరికీ కష్టం కలిగించకుండా ఉన్నా దాని అధారంగా కూడా వుణ్య ఫలాన్ని (ప్రసాదిస్తాడు 1

870. పరోపకారం ఎంత మహత్పూర్వకమమినదో ఈ హదీసుల ద్వారా వ్యక్టమవుతోవది, మనిషి తనకు వీలయిన సత్కార్యాన్ని అది ఎంత న్వల్బమైనదైనా తుచ్చమైనదిగా భావించకుండా చెయ్యడానికి ఇందులో పురికొల్పటం జరిగింది. పరోపకారం పరలోక సాఫల్యానికి సోపానంగా పరిగణించటం జరిగింది. మరో హదీసులో పపవక్త మహనీయులు ఇలా బోధిం చారు: “అలావహ్‌ తన దామలు కొందర్ని పజల అక్కరలు తీర్చడాని కే వుట్టించాడు. (ప్రజలు తమ అవసరాలను గురింటె వారి నమక్షంలో తెలుపగా వారు వాటిని తీరుస్తారు. ఇలాంటీ వారు పుళయదినాన అల్లాహ్‌ అగహానికి దూరంగా సురక్షితంగా ఊంటారు.”

340 హదీసు వెలుగూ కార్యశుద్ధి త్రమే, అల్హావ్‌ సెలవిచ్చినట్లు మహా వవ (సఅనం) తెలిపారు: “ఇతర(కాల్పనిక) సహవర్తులకంటే అది' కంగా నేనే "షిర్క్‌”కు అతీతుణ్ణి. ఎవరు ఒక సత్కార? చేసి అందులో నాతోబాటు ఇతరుల్ని సహవర్తులుగొ చేస్తారో వారి ఆ నత్కార్యంతో నాకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. నేను దాన్ని నిరసిస్తాను. ఆవ్యక్తి ఆ సత్కార్యంలో నాతోపాటు ఎవరిని 'నా సహవర్తులుగా చేస్తాడో వారికే చెల్లుతుంది ఆ కార్యం.” (ముస్లిం--అబూహులైరొ)' నయ జుహనసనసనన రులి క్‌ “షిర్క్‌” అంబే దైవత్వంలో దైవంతోపాటు ఇత్‌ ప నహవర్తులుగా భావించడం. సత్కార్యాలు చేసే మంచి బుద్ధి కలిగిన సోదరులున్నూ, ధార్మిక సేవచేసే పుణ్య పురుషః మిన్నూ ఈ ప్హడీసును బాగా అర్ధం చేసుకోవాలి. అల్లావొ తైక్‌ని ఎంత తీవ్రంగా పరిగణిస్తాడో బోధిస్తుంది ఈ హదీసు- మం "టు ఇతరుల సంతోషాన్ని పొందడానికి చేసే ఏ కార్య ర్యాలు వ్వ కి పుణ్యఫలం పాొప్తంకాదు అని అర్ధం, సతొట్రి జేవుని 1 యినా, ఆరాధనలయినా లేక వ్యవహారాలయినో నో సెవబునా, మానవ సేవ అయినా వాటికి 'పేరణ క్రేరు _ఏతిష్టలు, లేక కొందరు మనుషుల ప్రశంసలు అయినట్టయితే అల్హావా సన్నిధిలో వాటికి విలువ వూజ్యం. ఇంకా, దైవ పుస న్నత పొందడంతోపాటు ప్రజల (ప్రశంసలు కూడా వాటికి కారణ భూతాలయినప్పుడు కూడా అ సత్కార్యాలు నిషుయోజనమయి.

సందేశదాతల లక్షణాలు వ్రత పోతాయి. అలాగే ప్రారంభంలో కేవలం అల్లాహ్‌ పషుసన్నతే ప్రేరణ అయినా కృమేణా ఇతరుల మెప్పు కూడా దాని స్టానే వచ్చి చేరినా ఆ సత్కార్యాలు నిషృలమయిపోతాయి.. అందు వల్లనే ఎంతో జాగ్రత్తగా మెలగవలసి. ఉంటుంది. పైతాన్‌ పువేశించే మార్గాలు అనేకం. ఇలా తెలియకుండా చొరబడే శతుంవు నుండి రక్షణ పొందడానికి మార్గం ఒక్కటే. అన్నిటి నుండీ 6క్షించే ఒకే శ్రి దైవం శరణు పొందడం. అయన వద్ద ఈన అసహాయత, నిరుపాయత వెలిబుచ్చడం. ఆయన సహా యాన్ని అర్థించడం. ఆయన రక్షించకపోతే మరెవరు పైతాన్‌ బారి నుండి రక్షించగలరు? ఆా(6)--

సంస్కరణ శిక్షణలకు నూస్గాలు కైవ గుణగణాల సంస్మరణ ౩722, "అల్లాహ్‌కు తొంభయి తొమ్మిది శ్పరులు' న్నాయి, అంటే నూటికి ఒకటి తక్కువ, ఎవరు వీటిని జ్ఞాప కం పెట్టుకుంటారో వారు న్వర్గంలో ప్రవేశిస్తారు” అసి వైవపువక్త (సఅసం) శెలవిచ్చారని హజ్రత్‌ అబూహులైరా తన తల్లి. *00 పేర్లు” ఆంటే గుణగణాలన్నమాట. జాపక ముంచుకోవడ్రమంటే మనిషి వాటి అర్థాన్ని భావాన్ని తఆలుసుకుని వాటి వబ తనపై ఆసన్నమయ్యే బాధ్యతల్ని గుర్తించి వాట్‌ిని నెర వేర్చాలి, అంజే ఆ గుణగణాలను మనిషి తని అంతరంతరా- శౌల్లో పొందువరచుకోవాలి. తన జీవితం మొత్తంలో అని (ప్రతి బింబించేలా మనుగడను మలచుకోవాలి, అవి కోరిన విధంగా ఆచరించాలి అని జరం. ఠి ఈ హదిసులో పేర్ణ వివరాలు లేవు. వాటిని తెలుసుకునే: సరయిన పద్ధతి ఖురొఆన్‌ పఠనం. అందులో అల్లాహ్‌ తన గుణా

సంస్కరణ +క్షణలకు మార్గాలు వక్షం లన్నింటినీ వివరించాడు. అవి మనల్ని కోరేదేమిటో వాటి వల్ల మనం పొందగలిగే లాభం ఏమిటో అంతా వివరించబడి వుంది. ఖుర్‌ఆన్‌ పఠించడం, దాన్ని అర్థంచేసుకోవడం అలవాటు చేను కున్న వ్యక్తే వాటి ద్వారా పుయోజనం పొందగలుగుతాడు. మహా పవ క్త (సఅసం) కూడా తన మాటల్లో వాటిని విశదీకరించారు. ఈ రెంటినీ (ఖుర్‌ఆన్‌, హదీసులనుు) చేర్చి అధ్యయనం చేయడం వల్లనే దైవ గుణగణాల సంస్మరణ సాధ్యమవుతుంది.

పుస్తుతం కొన్ని గుణాల్ని కుఫంగా పరిశీలిద్దాము. వాటిని ఖుర్‌ ఆన్‌లో మాటిమాటికీ వునరుక్తం చెయ్యడం జరిగింది, వీటి ద్వారా ముస్లిముల సుశిక్షణ కూడా జరిగిన మాట వాస్తవమే.

అల్లాహ్‌ :; ఇది విశ్వం మొత్తాన్ని సృజించిన స్వామి పేరు ఈ పదం ఏ ధాతువుతో ఏర్చడిందో దానికి రెండు ఆర్థాలు:ఒక టి. ఒకరివైవుకు _పేమతో పరుగిడడం. రెండు, అపొయాన్నుండి రక్షణకై ఒకరి శరణుజొచ్చడం. కనుక అల్లాహ్‌ మన దైవంలా ఈ రండు అర్జాల్భోనూ, దీనికి భావమేమంటే మన ఆంతర్యం ఆయన పేమమయమయిపోవాలి. మన హృదయాల్లో ఆయన 'సేమకు తప్ప ఇంకా దేనికీ చోటుండకూడదు, మన శారిరక, మానసిక శక్తులూ సామర్థ్యాలన్నీ ఆయనకే ఆంకితమవ్వాలి; ఆయనకే ఆరాధన సేవలు జరగాలి; ఆయన ముందరే మోకరి క్రాలి; ఆయనకే అర్భనలు, త్యాగాలు సమర్పించాలి; ఆయనపైనే భరోసా పెట్టుకోవాలి; ఆయన్నే నమ్ముకోవాలి,. ఆయన అజ్ఞాపాల నకే నిత్యం సంసిద్ధులమయి ఉండాలి. ఆయన్ని తప్ప మరెవ్వరినీ కష్టాలో, నష్టాలో, ఆపదల్లో, ఆవేదనల్లో సహాయం అర్ధించకూడదు. ఇదీ అల్లాహ్‌ను దైవంగా నమ్మడమంటే.

కకక హదీసు వెలుగు అల్‌-రబ్‌ : దీని ధాతువుకు, పోషించడం, సంరక్షించడం పృుమాదాలన్నింటి నుండి కాపాడటం, పరిణామ పుృగతులకు కావలసిన హంగులన్నీ సమకూర్చడం, పరిపూర్ణత చేకూర్చడం అని అర్థం. దైవాన్ని ఈ భావంలో “రబ్‌” అని అంటే దానికి ఎంతో విస్త్ప్రతమయిన భావం ఉంది. మాతృ గర్భకుహరంలో శిశువు పుట్టే ముందు గాలీ ఆహారం సరఫరా చేసే దెవరు? పుట్టిన తరువాత ఆ పసికందును ఎత్తుకుని లాలించి. పోషించేందుకు తల్లిదండుుల హృదయాల్లో పేమానుబంధాన్ని సృజించేదీ, దొన్ని పెంచేది ఎవరు? కృమంగా శారీరక శక్తుల్ని, బుద్ధి బలాన్నీ సమకూర్చి వైశవం నుండి బాల్యం వరకు ఆపైన యవ్వనం వరకు ఆరోగ్యం, శక్తిసామర్థ్యాలను అనుగఇహించేదెవరు ? ఇంకా మానవుల కొరకు ఈ విశ్వ కార్యకలాపాలను నడిపిస్తున్నదెవరు? ఇదంతా ఆయన*రబూబియత్‌”కు (కర్షృత్వానికి రబ్‌ అవడానికి) నిదర్శనాలు కావా? ఆయన కర్త్శృత్వంలో ఆయన తప్ప మరెవరయినా ఆయనకు తోడు ఉన్నారా ? ఆయనే మన దాత, పోషకుడు, అయితే మన కాళు? చేతుల, శారీరక మానసిక శక్తి సామర్ద్యాలన్నీ ఆయనకే ఆంకితే మయిపోవాలి. అయన అన్న పానీయాల ఏర్పాటు మాత్రమే చెయ్యలేదు, మనం జీవితాన్ని సకృమంగా నడువుకోడానికీ, మన ఆత్మల సంస్కార వికాసాలకు ఆయన తన మార్గదర్శకగుంొన్ని పంపాడు. మన భౌతిక అవసరాలను తీర్చడంతో పాటు ఆధ్యాత్మిక సంస్కరణ, వికాసాలకు మానసిక సుశిక్షణకు, వ్యక్తిగతజీవనానికి సాంఘిక ప్యవస్థకూ కావలసిన మార్గదర్శక సూత్రాలను, నియమ

నశంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు 845 నిబంధనలను ఆయన తన ఉద్దృంధం ద్వారా మనకు తలియపరి చాడు. ఆయనను రబ్‌గా నమ్మడమంటే ఆయన ప్రతిపాదించిన భౌతిక వరాలను వినియోగించుకోవడంతో పాటు ఆయన చేసిన మహోపకారం, ఆయన అందజేసిన మార్గదర్శక గ్రంథాన్ని తగు విధంగా ఆదరించాలి. దాన్ని మన మానసిక ఆధ్యాత్మిక శక్తి పుంజంగా భావించి తద్వారా మన జీవితానికి శక్తిని సేకరించు కోవాలి. దాన్ని మన జీవితంలో నింపుకోవాలి. కృతజ్ఞతాపరు డయిన దానునిలా పుపంచమంతటా దాన్ని చాటి చెప్పాలి. దాని మాధుర్యాన్ని ఆస్వాదించని వారికి దాన్ని పంచి పెట్టాలి.

అల్‌ - రహ్మాన్‌, అల్‌ - రహీమ్‌ ; ఈ రెండు పదాలు “రహ్మత్‌” నుండి ఉదృవించాయి. రహ్మత్‌ అంటే కారుణ్యం అని భావం, “రహ్మాన్‌” అనే పదంలో ఉత్తేజత, ఉద్వేగత, అపారత అనే భావాలు ఉండగా “రహీమ్‌” పదంలో నిత్యత నిరంతరతా భావాలు ఉన్నాయి. రహ్మాన్‌ - అత్యంత ఉత్తేజవంతమయిన కరుణ కలవాడు, మన అవసరాలన్నీ... గాలి నీరు మొదలుకుని అనంతమయిన ఖనిజ నిధులు అన్నీ. అయన ఈ కారుణ్యగు ణా నికి పుతిరూ పాలే.

ఆయన కారుణ్య ఫలమే దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ కూడా. ఖుర్‌ ఆన్‌ లోనే ఉంది-ా “అర్‌ రహ్మాన్‌, ఆయనే ఖుర్‌ఆన్‌ని బోధించాడు; ఆయనే మనిషిని సృజించాడు. ఆయనే అతనికి మాట్లాడే శక్తిని ఇచ్చాడు ” (అర్వహ్మాన్‌ : 1-4)

రహీమ్‌ ; అనంతమయిన, నిరంతర క్రరుణాకటాకాలు కలవాడు.

346 హదీసు వెలుగు అల్లాహ్‌ను రహ్మాన్‌గా రహీమ్‌గా _నమ్ముతున్నామంటే ఆయన కారుణ్యాన్ని పొందే కార్యాలు చెయాంాలి. ఆయన కారుణ్యాన్ని ఉత్తేజపరిచే ఆచరణా విధానాన్ని అవలంబించాలి, ఆయనకు అప్రియమయిన మాటలకు, చేతలకు దూరంగా ఉండాలి. మంచిని పెంచేందుకు, చెడును బెరిపేందుకు ఆయన చూపిన ధర్మపథాన్ని అనుసరించేవారు ఆ మార్గంలో కష్ట నష్ట నిష్టూరాలు ఎదురయినప్పుడు ఆయన కారుణ్యాన్ని గురించి నిరాశ చెందకూడదు. ఆ కరుణామయుని కొరకు ఆ సంక్షిష్ట మార్గాన్ని. అనుసరించినప్పుడు ఆయన మనల్ని తన కరుణాకటాశ్షాలకు చూరం చేస్తాడా ణి ఆల్‌ కాయిమ్‌ బిల్‌ కిస్‌: అంటే న్యాయశీలుడు అని! అర్థం. అల్లాహ్‌ న్యాయశీలుడైతే ఆయన దృష్టిలో పుజ్యేక జాతికి: ప్రత్యేక సంశతికీ, ప్రత్యేక వర్గం వారికి, పృత్యేక భాష వారీ ఎలాంటి ప్రధాన్యం లేదు. ఆయన సన్నిధిలో అందరూ సమౌ నులు. ఏదయినా విచక్షణ ఉంటే ఆది కేవలం వారి శీలం: స్వభావాల దృష్ట్యా మాత్రమే ఉంటుంది. తదనుగుణంగా ఆయన దృష్టిలో విశ్వాసి, అపరాధి ఇద్దరు సమానులు కాజూలరు* పరలోకంలోనే కాదు ఈ లోకంలోనూ ఇద్దరి పట్ట ఆయన ఒకే విధానాన్ని అవలంబించడు. అల్‌ - అజీజ్‌ :; అంతటా, అందరిపై అధికారం కలవాడు ఆయన అధికారాన్ని ఎవరూ ఎదిరించలేరు. అయన తన విశ్వస నీయులయిన దాసులకు ఆధిక్యత, ఆధిపత్యం, అధికారఠి అన్ముగ బాంచే నిర్ణయం తీసుకుంటే ఏ శక్తీ దాన్ని వారించ లేదు. ఎవరి నయినా ఆయన శిక్షించాలని నిర్ణయిప్లే దాన్ని ఎవరూ కాదనలేరు

సంస్కరణ +శిక్షణలకు మార్గాలు 847

అల్‌-రకీబ్‌ : కనిపెట్టి ఉండేవాడు. అల్లాహ్‌ను రకీబ్‌ అంటే ఆయన తన దాసుల పనుల్ని క్షుణ్ణంగా వీక్షిస్తున్నాడని* అర్ధం. వారి కర్మల ప్రకారమే వారికి సఫలత నిషృలతలు అభిస్తాయి. శిక్షాబహుమానాలు అనుగృూహించబడతాయి.

అల్‌-అలీమ్‌ ; అంతా ఎరిగిన వాడు, అన్నీ తెలిసిన వాడు. అల్హాహ్‌కు ఎవరు ఎక్కడున్నారో, ఏమి చేస్తున్నారో. ఎవరికి ఏమమి అవసరమో అన్నీ తెలుసు. మనిషి తన జీవి+ తాన్ని సవ్యంగా సాగించుకోవాలంటే అత్యుత్తమరూపంలో జీవి- తాన్ని మలచుకోవాలంటే, ఎలాంటి జీవిత విధానం కావాలో ఆయనకు తెలుసు. మనిషికి మంచిని చేకూర్చేది ఏదో, చెడు గును ఆపాదించేది ఏదో ఆయనకే తెలును. అందుకే ఆయనః మంచిని వడును అతి స్పష్టంగా. నిర్దుష్టంగా నిర్ణిష్టంగా తన దివ్య మార్గదర్శక గంంథం ద్వారా తెలిపాడు. ఆయన సర్వజ్ఞాని కనుక, ఎవ్వరికీ అపాత దానం చెయ్యడు. ఎవరెవరు దేనికి అర్హులో దాన్నే వారికి అనుగిహిస్తాడు. ఆయన కరుణానుగుూహాలకు పాతులయిన విశ్వసనీయ దాసులు అపజయాన్ని పొందరు. వారు ఎక్కడున్నా, ఎలాంటి అపదల్లో ఉన్నా అంతా ఆయనకు ఎరుకే. అలాగే ఆయన ఆగహానికి అర్హులయిన ధిక్కారులు సఫలతను. కానజాలరు. వారు ఎప్పటికయినా తమ గడువు పూర్తి చేనుకుని, శిక్షను పొందవలసిందే.

ఈ కొన్ని దైవ గుణాలనే ప్రస్తావించడం ఇక్కడ సాధ్యం +” ఇంకా అవకాశం లేదు. దైవ గుణాల్ని వివరంగా తెలుసుకోవా లంటే దివ్య ఖుర్‌ ఆన్‌నీ, హదీనులను అధ్యయనం చేయాలి. ఖుర్‌ఆన్‌లో వాక్యాలకు చివర కొన్ని కొన్ని గుణాల్ని పుస్తావిరా

19485 హదీసు వెలుగు -పంపంచానికి దూరంగా పరలోకానికి చేరువగా 378. _అబ్బులాహ్‌ విన్‌ మస్‌ ఊద్‌ ఉల్లేఖించారు : "ఒక సారి మహాపువక్త (సఅనం) ఒక ఖుర్‌ఆన్‌ ఆయత్‌ -.పఠించారు, "అల్లాహ్‌ ఎవరికి సన్మార్గం చూపదలచుకుం టాడో అతని ఆంతర్యాన్ని ఇస్టాం కొరకు తెరచివేస్తాడు.” (అన్‌ ఆమ్‌ : 125) ఈ ఆయత్‌ పఠించి మహి పువక్త "అంతర్యంతో “మార్గదర్శక జ్యోతి (ప్రవేశించగానే ఆంతర్యం విచ్చుకుం టుంది. అని అన్నారు. అది విన్న సహవభావారు "దైవ (ప్రవక్తా! దాన్ని గుర్తు పట్టటానికి ఏదయినా నంకేతం ఉందా "ొ అని అడిగారు. దానికి మహః ప్రవక్త అన్నారు: "ఆ౮ ఉంది అదేమంటే, మనిషి మననుకు అశాశ్వతమైన (ప్రపంచం పట్ల నిర్లిప్త భావం కలుగుతుంది. కాశ్వతమయిన పరలోకంపట్ట కుతూహలం శేమ వుట్టుకు వస్తాయి. అతడు మృత్యువు అవతరణకు పూర్వమే దాని కొరకు సమా 'యత్తమవుతూ ఉంటాడు.” (మిష్కాత్‌) న క చడం జరిగింది. అది అలా ఎందుకు ఉందో, తద్వారా మనకు ఎలాంటి మార్గదర్శకత్వం లభిస్తుందో మనం గమనించాలి. 878. అంటే ఏ వ్యక్తి హృదయంలో ఇస్తాం వాస్తవికత నాటుకుంటుందో అతని మనస్సు పుపంచ వ్యామోహాలకు తలోనవదు. అతడు పుపంచంలో జీవించినా పృూపంచం కొరకు

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు 849?

374. మహాహువక్త బోధించారు : “నాకు నా" అనుచర సంఘంపట్ల కలిగే ఆందోళన ఒక్కటే, వారు మనో' వాంఛలను అనుకరించటం మొదలెడుతారనినీ, ప్రావంవిక వ్యామోహంలోపడి పెద్ద పెద్ద (ప్రణాళికలు వేనుకోవడంలో' లీనమవుతారన్నదే నా ఆందోళన. మనోవాంభలు వారిని. సత్యానికి బహుదూరం చేస్తాయి. [ప్రాపంచిక [పణాళికలు- వారిని పరలోకాన్ని విన్మరింపజేస్తాయి. [ప్రపంచం బయలు. దేరింది. ముందుకు వెళ్ళుతోంది. వరలోకం కూడా బయలుదేరింది అది ఎదురు వస్తోంది. వీటిలో ప్రతిదాన్నీ (శేమించేవారున్నారు. అయితే, మిరు ప్రపంచాన్ని అభి. జీవించడు. తన యావత్తు ఐహిక జివితాన్ని పరలోక జీవన. సాఫల్యం కొరకు వినియోగించుకుంటాడు.

అతడు పరలోకంలో అక్కడి మోక్షం వైపే ఎంతసేవటికీ దృష్టి కేందికరించి జీవిస్తాడు. అనునిత్యం మరణాన్ని ఎదురు చూస్తూ తన శక్తి సామర్థ్యాలన్నిటినీ మంచిని పెంపొంచడానికి,. వెడును చెరుపడానికే వినియోగిస్తాడు,

874. మహాపువ క్ష(సఅసం) తన అనుచర సంఘమయిన. ముసిములను గురించి చెందిన ఆవేదన నేడు నిజమవుతూ అగు పిసోంది. మనోవాంఛలు అంటే ఐహిక భోగలాలస ముసిం సమాజాన్ని ఎలా మార్చివేస్తున్నదో మనం కళ్ళారా చూస్తూనే. ఉన్నాము. ప్యొపంచిక ప్రుణాళికలంటే పుపంచంలో హోదా పలుకుబడి, పేరుపుతిషఘ్టల కొరకు ముస్టిముల్లోని కొందరు ధర్మా,

అధ వెలుగు ఈ5౦ హదీసు .మానించేవారు కాకపోవడమే (శ్రేయస్కరం. సత్కర్మ చేయండి. ఈ (ప్రపంచం క్రియా గృహం. ఇక్కడ లెక్క ల్ల పరలోకంలో ఉంటారు. విచారణ లేదు. రేవు మీరు పరలోకం -అక్కడ (లెక్కల విచారణే కాని ఆచరణలకు తావుండదు (మిష్కాత్‌ - జాబిర్‌) 375. మహా ప్రవక్త (సఅసం) ఒక వ్యక్తికి ఉపదే శిస్తూ అన్నారు: "నీవు అయిదు విషయాలను మరో అయిదు విషయాలకంటే ఎంతో మేలయినవని తెలుసుకో - -వృద్దావ్యం రాక పూర్వమే యవ్వనాన్ని, వ్యాధి రాక గ్‌ -వూర్వమే ఆరోగ్యాన్నీ, _ లేమి దాపురించక వూర్వమే కలిమినీ, _ పనులు వచ్చి సమయాన్నంతా ఆకుమించు కొనక పూర్వమే తీరికను; మృత్యువుకు పూర్వమే జీవితాన్నీ.” (మిష్కాత్‌) నికి ఎలా దూరమవుతున్నది సయితం ఎవరికి తెలియని విషయం కాదు, ఇలాంటి వారంతా మహాపువక్త (స అ సం) హితవును పాటించడత ముఖ్యం. సాగిపొయ్యే పృపంచంకన్నా ఎదురువచ్చే పరలోకం కొరకు పొటుపడటం నేర్చుకోవాలి. ఎందుకంటే పర లోకంలో ప్రతిఫలమే తప్ప కృషికి తావులేదు. కృషి చేసేదంతా విహలోకంలోనే చేసుకోవాలి. | 875. అంటే జీవితంలో ఏ పని చేయడానికయినా ఈ అయిదు అటంకాలు ఏ క్షణంలో నయినా ఆసన్నం కావచ్చు.

సంస్కరణ శిక్ష ణలకు మారాలు త్‌5్‌1

376. హజ్రత్‌ అబూ నయీద్‌ ఖుద్రి ఉల్లేఖిం చారు : "ఒక రోజు మహాపువక్త (నఅనం) నమాజ్‌ చేయ “డానికి మస్టిద్‌లోకి ప్రవేశించారు. అక్కడ కొందరు విరగ -బడి నవ్వుతుండగా చూచారాయన* అప్పుడు ఇలా బోధిం అవి ఎలా వస్తాయో కూడా చెప్పలేము. అవి వచ్చిన తరువాత పశ్చాత్తాప్పడి, వగచి ప్రూయోజన ముండదు. అవి పెబడకముందే జాగత్తపడి మసలుకోవాలనీ దైవమిచ్చిన అయిదు వరాలుా యవ్వనం, ఆరోగ్యం, కలిమి, తీరిక , జీవితం--- వీటి విలువను తెలుసుకుని వాటిని కాపాడుకుంటూ వాటిని ధర్మపథంలో వినియో గించడానికి పూనుకోవాలని ఈ హదీసు బోధిస్తోంది.

యవ్వనంలో ఉన్నవారు వృద్ధాప్యం వచ్చేస్తుందని, ఇప్పుడే ఉత్తేజవంతంగా ధర్మ సందేశ పుచార కార్యాలను నెరవేర్చాలి. ధర్మ పరాయణతను అలవరచుకోవాలి. వృద్ధాప్యంలో కష్టాలను ఓర్చుకునే తాహతు ఉండదు. ఆరోగ్యంగా ఉన్నప్పుడే పనులు చక్కబెట్టుకోవాలి. ఆరోగ్యం చెడిందంటే కనీసం నమాజ్‌ నయినా సరిగ్గా చెయ్యలేము. ఇతర ధత్మ కార్యాల మాట సుదూరం, దైవం సంపదనిస్తే దాన్ని దుబారా ఖర్చుల్లో వ్యర్థం చెయ్యకుండా సరయిన మార్గంలో వ్యయపరచాలి. అదే విధంగా తీరిక ఉన్న ప్వ్పుడే పనులన్నీ చేసుకోవాలి, నేటి పని రేపటికి వాయిదా వేసే రేపటి పనులు రేవు ఎలాగూ ఉంటాయి. న్‌

876. _హదీసులో ఇహలోక జీవితం మరియు పరలోక జీవితం మధ్యనుండే మరజావస్థ (బర్జభఖ్‌)కు గోరీని సంకేతంగా పుయోగించటం జరిగింది."

35న హదీసు వెలుగూ బారు ; "మిరు కోరికల్ని హరింవివే సేదాన్ని అధికంగొ స్మరిస్తూ ఉన్నట్టయితే అది మిమ్మల్ని ఇలా నవ్వనిచ్చేది' కాదు-- అది మృత్యువు. మృత్యువును అధికంగా స్మరిం' చండి అది నమస్త వాంఛల్ని చంపివేస్తుంది. గోరి ప్రతి దినం చాటుతూ ఉంటుంది, "నేను సతుంలాంటి గృహాన్నిః ఏకాంత కుహరాన్ని, బురద మట్టి నిలయాన్ని, వురుగు అకు పుట్టినిల్లును' అని. ఒక విశ్వాసి గోరిలో పూడ్చబడి' నప్పుడు, గోరి అతనికి స్వాగతం పలుకుతుంది-- నొ వెన్నుమై నడచినవారిలో'?ల్ల నీవు నాకు ఎంతో ప్రాయ వయినవాడవు. ఈ వేళ నీవు నాకు అప్పగించబడ్డావు. నీ ఎడల ఎంత మంచిగా పువర్తిస్తానో చూస్తావుగా ! అని మహా పువక్త ఇంకా ఇలా అన్నారు : "అతని కోసం గోరి విశాలం చేయబడుతుంది. అక్కడ స్వర్ణం వైవుకు ఒక ద్వారం తెరవబడుతుంది.” అలాగే ఒక దురాచారుడు? దుర్మార్గుడు లేక అవిశ్వాసిని పూడ్చినప్పుడు భూమి అతనికి స్వాగతం పలుకదు. హైపెచ్చు అంటుంది, "నా వెన్నుపె నడచినవారిలోకెల్ల సీవు నాకు అమితంగా అయిష్టమయిన గోరీ చేత పలికించబడిన మాటలు వాసవంగా గోరీ పలుకు తుందనడం కంటే ఆ మాటల్ని మానవులకు అర్ధమయ్యేలా. వారు తమ ఐహిక జీవితాన్ని మలచుకోవడంలో వాటి ద్వారా మార్గదర కత్వం పొందేలా రూపొందించడం జరిగిందనడం సబబు. బీ వ్యక్తి వవంచంలో తనకు సాధ్యపడిన్ధంతవరకు చెడుతో పోర

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు తికి వాడివి, ఇప్పుడు నీవు నాకు అప్పగించబడ్డావు. ఇక నిన్ను ఎలా సాధిస్తానో చూద్దువుగాని ౯ అని మహాప్రవక్త ఇంకా ఇలా అన్నారు ; “అతనికి అ గోరి ఇరుకయిపోతుంది. ఎంత ఇరుకవుతుందంటే అతని పక్కటెముకలు ఒక దానిలో ఒకటి చొచ్చుకుపోతాయి” ఈ మాట చెబుతూ మహాషవ క్త ఒక చేతి వేళ్ళను మరో చేతి వేళ్ళలో వేసి చూపెట్టారు. ఇంకా ఇలా అన్నారు : "అ తరువాత అతని మై డెబ్బయి మహా విషనర్పాలు వదలుతారు. అవి ఎంతో విషవూరితమయి ఉంటాయి. వాటిలో ఏ ఒక్కటి పృధ్విపె ఒక్కసారి బుసకొట్టినా భూమి శాశ్వతంగా వీడు వారిపోకుంది. ఇలాంటి విషనర్ప్బాలు అతన్ని కాటు వేస్తాయి. తీర్చుదినం వచ్చే వరకు ఇత ఇలా సాగుతూనే ఉంటుంది.” ఇంకా మహాపువ్నః ఇలా తెలిపారు : “నోరి మనిషికి స్వర్గపు ఉద్యాన వనాల్లో -కలిగానో, నరకకూపాల్లో ఒకటిగానో రూపొందుతుంది.” (తిర్మిజి) రుత ోోాా్ళాా్ళా్ళా్ళా్ళాాా్ళాాాాాాాాాానా డుతూ మంచిని ఆచరిస్తూ. పరలోనావల్యం కొరకు కృషి చేస్తూ తన జీవితాన్ని చాలించుకున్నాడం గోరిలో అతని ఎడల ప్రేమ పూర్వకంగా వ్యవహరించడం జరకుంది. అలాకాక ఒకవ్యక్తి జీవితాంతం చెడునే ఆచరిస్తూ, 'గకౌప్పడకుండా, క్షమాపణ వేడుకోకుండా మరణిస్తే గోరీ శీక్షాపూరితమయిన వాతావర ణంలో ఉండవలసి ఉంటుంది అంటే గోరీలోని జీవితాన్ని తన అచరణ మూలంగానే మల "ఇోలడన్నమాట. అదే మాటను (28)

35 హదీను వెలుగు

877. "మిరు స్మశానానికి పోకూడదని, గోరీ లను దర్శించకూడదనీ ముందు నేను మికు నిషేధిం చాను. అయితే ఇప్పుడు మిరు వెళ్ళవచ్చు, ఎందుకంటే స్మశానవాటిక పరలోకాన్ని గుర్తుచేస్తుంది” బోధించారు మహాపషువక్త (సఅసం), (ముస్లిం)

ఏ78ి. మోోహువక్త (నఅనం) న్మశానానికి పోయే వారిని అక్కడికి వెళి ఈ విధంగా పలకమని బోధింబారని హజ్యత్‌ బురైదా అన్నారు : "అస్సలాము అలైకుమ్‌ అహ నాద్‌సు చివరలో చెప్పట జరిగింది.

77... ప్రారంభులో నిషేధించడానికి కారణం చేవన ఏకత్వపు విశ్వాసం ముస్సుల్లో నాటుకుపోవాలన్న ధ్యేయమే. అది పరిపక్వం చెందనప్పుడు లేక అది క్షిణించినవ్వుడు గోరీలకు పోవ డాన్ని అనుమకించి ఉంటే $మ కోర్కైలు ఫలించడానికి మృతు అకు (మొక్కుబడులు చేనుఃనే భష్టాచారం పుబలిపోయది. నేడు మనం ఇలాంటి దృశాలు చూన్తూనే ఉన్నాము. నేడు జరిగేదంతా దేవుని ఏకత్వపు *వం సన్నగిబ్బడం మూలానే! ఆ తరువాత అనుమతించారంటే దానిక్కారణం అప్పటికి ఆయన తన ఆనుచరుల్లో విశ్వాస పరిపత్రను గమనించారన్నమాట. నేడు కూడా దేవుని ఏకత్వం పట్ట అఆచవల విశ్వాసం ఉన్నవారు తమ సంస్కరణ కొరకు స్మశాన వాళను సందర్శించడం మంచిదే.

878. మహాప్రవక్త (సఅు)నేర్చిన “దుఆ”లోని ముఖ్య అంశం. “అనతికాలంలో మేము కూ మీతో కలుస్తాము"అన్నుదే.

+సంస్కరణ +శిక్షణలకు మార్గాలు 955 ఇఅద్ధెయారి మినల్‌ మోమినీన వల్‌ ముస్లిమోన్‌. వ ఇన్నా ఇన్లాఅల్హాహు బికుమ్‌లాహికూన్‌ అస్‌అలుల్రాహలనా వలకుముల్‌ అఫియ.” (మాపై శాంతి నెలకొనుగాక, ఈ బస్తీలో నివసించే ఓ విశ్వానులారా, విధేయులైన దేవుని 'చానులారా ! దైవ చిత్తమయితే మేము కూడా అనతి కాలంలో మాతో వచ్చి కలుస్తాము. మమ్మల్నీ, మిమ్మల్నీ నరకయాతన నుండి రక్షించమని అల్హావ్‌ను వేడుకుంటు న్నాము,) (ముస్లిం)

879. హజుత్‌ ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ను యమన్‌ గవర్నరుగా నియమింది పంపినప్పుడు మహా పువక్ష బోధించిన విషయాన్ని హజ్రత్‌ ముఆజ్‌ ఇలా తెలిపారు : "మఘుఆజ్‌ ! భోగభాగ్యాలకు దూరంగా ఉండు. ఎందుచేత నంటే దెవదానులు భోగభాగ్యాల్లో మునిగితేలుతూ ఉండరు.” (మిష్కాళ్‌) తతా మనిషి స్మశానానికి వెళ్ళినప్పుడు కూడా ఐహిక విషయాలని మననం చేసుకుంటూ ఉండటం అన్నది సరయిన పద్ధతి కాదు అక్కడికి తొనూ ఓ రోజున రావలసి ఉందని గుర్తుంచుకో డానికి ఈ “దుఅ' రూపంలో ఓ జ్ఞాపికను మహాప్రవక్త (సఅసం) ప్రసా దించారు. దీన్ని అర్థం వేసుకుంటూ పఠించినప్పుడే దుఆ సార్థక మవుతుంది.

880. భావమేమిటంటే నీవు పెద్ద హోదాను చేపట్ట -బోతున్నావు. అక్కడి భోగభాగ్యాల్టో తేలిఅజణడే అవకాశాలు

856 హదీసు వెలుగు 380. ఒకసారి మహాపువ క్ష (సఅసం) తన అను* చరుల్ని సంబోధిస్తూ ఇలా హెచ్చరించారు, "నా అనుచర సంఘంపై ఒక గడ్డు కాలం అనన్నం కానున్నది, అప్పుడు ఏ విధంగానయితే ఆకలిగొన్న వారు భోజనాలమై విరుభుకు: పడతారో అదే. విధంగా ఇతర జాతులవారు. వారికై విరుచుకుపడుతారు.” అద్రి విని ఒకరు, 'అయితే ఆ కాలంలో మేము (ముస్టింలు) అల్బ సంఖ్యలో ఉంటామా?” అని అడిగారు. "కాదు, అప్పుడు మిరు ఎంతో అధిక సంఖ్యలో ఉంటారు. కాని మిరు వరద నీటి నురుగులా మారిపోతారు. మా శతువుల హృదయాల్లో నుండి మొ దర్చం, మో పట్ల భయఖీతులు దూరమవృతాయి. మొ హృదయాల్లో అధైర్యం, పిరికితనం చోటుచేనుకుంటాయి” అన్నారు మహాపువ క్ర (సఅసం). ఒక వ్యశక్తికి పిరికితనం ఎందుకు ఆవహిస్తుంది బైవపువక్తా ! అని అడగ్గా మహా వువక్ట ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు, “పృుపంచ వ్యామాహ 0 మరణభీతి వల్ల” (అబూదావూద్‌ - సొబాన్‌) కోకొల్టలు. అయితే నీవు పుపంచ వ్యామోహంలో వడి పరలోకాన్ని విస్మరించకూడదు. ఈ నడవడి దేవుని దాసులకు తగదు. దేవని దాసులు నిత్యం పరలోకాన్ని గుర్తుంచుకుని ప్రపంచంలో భయ భక్తుల జీవితాన్ని గడుపుతారు. 880. మహాప్రవక్త (సఅసం) హెచ్చరిక విన్నంతనే ముస్తింలు ఎంతో అల్బ సంఖ్యాకులయి పోవడం వల్ల అప్పుడూ

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు కక్‌?

881. మహాపువక్త (సఅసం) బోధింవారు, "ఏ .వ్యక్తి ఐతే ప్రపంచాన్ని (ఢ్రేమిస్తాడో అతడు తన పరలోక సాఫల్యాన్ని కోల్పోతాడు. ఎవరు తన పరలోక నవల తను వాంఛిస్తాడో అతడు తన ప్రాపంచిక న్వలాభాలను ఇతరులందరూ ఏకమయి వీరిని తుదముట్టిస్తారేమోనని సందేహం కలిగింది'సహబా'(సహచరులకు. సనహబా ఇతరతాా ఆలోచించ “లేకపొయ్యారు. ఎందుకంటే వారు స్వతహాగా అల్బసంఖ్యాకు 'లయినప్పటికీ అధిక సంఖ్యాకులబిన తమ ధర్మ విరోధులపాలిటి ఇనుప గుగ్గిళ్ళుగా తయారయ్యారు. వారి విరోధులు వారిని ఏనాటికీ అధిగమించలేకపోయారు.

అధైర్యం ఆవహించడానికి కాఠళణ౦ం ప్రపంచ వ్యామోహాల్లో పడి పరలోక సఫలతను విస్మరించడం, పర్యవసానంగా దైవఖీతి .నన్నగిల్లి వృవంచ భీతి నెలకొనడం, దైవంపై భరోసా క్షీణించి కృమేణ (ప్రాపంచిక సామగ్రి సొాధనాలపై భరోసా ఏర్పడటం-ా ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే “థ్రైవం” స్టానే “వ్రృపంచం” తిష్ట వేసుకోవడం అన్న మాట. రెండవ కారణం ధర్మపథంలో అంతర్‌ బాహ్య అవరోధాలను అధిగమించేవాంఛ, అ మార్గాన అవనర మయితే పొణాల నయినా త్యాగం చేయగల కోరిక, ఆత్మస్థయిర్యం ఆత్మబలం కోల్పోయి, వావంటీనే కంపరం, భీతి జనించడం అని భావం.

281. పుపంచాన్నో లేక పర లోకాన్నో ఏదో ఒక దాన్ని ఎన్నుకోవాలి. ప్రపంచాన్నే పరమార్థంగా భావిస్తే పరలోక సఫలత శూన్యం. పరలోకాన్ని పరమార్థంగా ఎన్నుకుంటే,

858 హదీసు వెలుగూ త్యజిస్తాడు. కనుక మోరు శాశ్వత జీవితానికి అశాశ్వత జీవి తంమై ప్రాధాన్యమివ్వండి.” (మిష్కాత్‌--అబూ మూసా). ఏరిన. దైవ పువక్త (సఅసం) ఉపదేశించార్హు. "ఎవరు తన మనసును అదుపులో పెట్టుకుని, మరణానంతర జీవితాన్ని చక్కదిద్దుకోవడంలో నిమగ్నుడవుతాడో అతడే. వాస్తవంగా వివేచనాపరుడు. ఎవరు తన మనోకాంక్షల. పరి పూర్తి కోసం తల్లీనుడయిపోయి అల్లాహ్‌ ఎడల ఆధా" రం లేని ఆశలు పెంచుకుంటాడో అతడే బుద్ది హీనుడు.” (తిర్మిజి - చేర్రాద్‌ బిన్‌ అనస్‌) టబ వొంచి అను, ప్రాపంచిక స్వలాభాలు దెబ్బతినడం సాధ్యమే. కాని, వర లోకంలో లభించే బహుమానాలు శాశ్వతమయినవి. పరలోక మార్గాన వురోగమిస్టే క్షిణించేది క్షుణికమైవ ఐహిక సుఖమే, ఐహిక జీవితం కూడా క్షణికమయిఆదే. కనుక ఈ ఆశాశ్వత- స్వలాభాల సుఖాల త్యాగం వ్ర శాశ్వత బహుమానాలు లభిస్తే లాభకరం కాదా భి 882. శాశ్వత జీవిత నిర్మాణం కొరకు అశాశ్వతమయిన మనోకాంక్షలను ఇఆదుప చేసేవాడు బుద్ధిమంతుడవడంసుస్పష్ట మే. "త్యాన్ని అనుసరించడం మానుకుని,మనోవాంఛలను అనుసరిస్తూ" అల్తాహ్‌ తనకు పరలోకంలో సఫలత చేకూర్చుతాడని, స్వర్గం బహాూకరిస్తాడ్రని ఆశించే వ్యక్తి బుద్ధిహీినుడనడంలో సందేహ- మేముంది? నేటికి ముస్లింలు, ముస్టిమేతరులు ఎందరో ఇలాంటి గాలిమేడలలో జీవితం సాగిస్తున్నారు. మనిషి బేనికయితే కృషి. చేస్తాడో అదే పొందగలడు కాని మరొకటి కాదు.

సంస్కరణ శిక్షణలకు మారాలు ఏక్‌0

తిరితి. మహా పువక్త (సఅసం) (ప్రవచించారు : "ఎవరి గడువును అల్హావ్‌ పొడిగించగా అతను అరవయి ఏళ ఇ వయనును పొందుతాడో అతనికి దైవం ఎదుట సాకులు' చెప్పడానికి ఎలాంటి ఆస్కారం లేదు, అవకాశమూ లేద్ద.”

884. మహా పువక్త ఒక సారి అల్లాహ్‌ ఎడల లజ్జగా మెలగండి. సిగ్గుపడవలసిన రీతిలో ఆయన ఎదుట సిగ్గువడండి అన్నారు. దానికి అక్కడున్న వారు "కేవ (ప్రవక్తా, అభ్రాహ్‌ కృపవల్హ మేము అల్లాహ్‌ ఎడల లజ్జాపూరి తంగానే మెలుగుతున్నాము.” అని బదులు పలికారు, అప్పుడు ఆయన బోధించారు, "అదికాదు, అల్లాహ్‌ ఎడల సిగ్గుపడవలసిన రీతిలో సిగ్గుపడటమంటే మారు మో మపప్లి ష్కాన్ని అందులో ఉత్పన్నమయ్యే ఆలోచనల్నీ అదువులో పెట్టుకోవాలి. కడువును, అందులో వేనుకునే భక్తిని కని "పెట్టుకుంటూ ఉండాలి. మృత్యువును, దాని పర్యవసా నంగా కుళ్ళి కృశించి అంతమయిపోవడాన్నీ జ్ఞాపకం వేసు కుంటూ ఉండాలి. ఏ వ్యక్తి పరలోక సాఫల్యాన్ని కోరు

885. అంటే మనిషి అరవయి ఏళ్ళ జీవితంలో తాను తఊలుసుకున్న విషయాల వల్ల గడించిన ఆనుభవం వళ్ల కూడా సన్మార్గం వైవుకు మరలకపోజే, సదాచారుడు కాలేకపోతే, అతనికి ఇంకా వ్యవధి అవసరమా? ఇంకా సాక్షులు చెప్పుకోడానికి ఏమైనా మిగులుతుందా ?

860 హదీసు వెలుగు కుంటాడో అతడు పాొవంచిక ఆడంబరాలను త్యజిస్తాడు. (ప్రపంచానికి బదులు పరలోకానికి ప్రాముఖ్యాన్నిస్తాడు. ఇలా ఆచరించిన వ్యక్తే వాన్టవానికి అల్లాహ్‌ పట్ల సిగ్గుపడవలసిన రీతిలో సిగ్గుపడినవాడు.” (తిర్మిజి) ఏరి. అబూ అయ్యూబ్‌ అన్సారీ ఉల్రేఖించారు : "ఒక వ్యక్తి మహాపృవక్త (సఅనం) సమక్షంలో హాజరయి, "దెవపువక్తా ! నాకు చిన్నదయినా గొప్ప ఉపదే”న్ని ఒకటి చెయ్యండి”అని వేడుకున్నాడు. దానికి ఆయన బోధిం చారు. "నీవు నమాజ్‌ చేయడానికి నిలబడినప్పుడు, (పపం చాన్ని విడిచిపోయే వానిలా నమాజ్‌ చెయ్యి. ఇంకా, రేవు ఏ సమాధానమూ చెప్పుకోలేని మాటను నోటిగుండొ రానీకు, ఇతరుల వద్ద ఉన్న సిరిసంపదల ఎడల నిరపేక్ష వరుడిగా జీవించు.” (మిష్కాళ్‌) 885. తాను ఇక జీవించబోవడం లేదనీ ప్రపంచాన్ని వదలి వెళ్ళబోతున్నానని ఏ వ్యక్తికి నమ్మకం కలుగుతుందో అతడు ఎఆతో దీక్షతో, చైవ ధ్యానంలో మనసు లగ్నంచేసి నమాజ్‌ చేస్తాడు. నమాజ్‌ చేసేటప్పుడు అతని మనసు పరిపరి విధా పరిభుమించదు. ఏకోన్ముఖుడయి నమాజ్‌ పూర్తిచేస్తాడు. వాస్త వానికి నిత్యం ఇలా మనస్సు లగ్నంచేసి, ఇది నా చివరి నమాజ్‌ కావచ్చు. ఇకమై నాకు నమాజ్‌ చేసే అవకాశం తిరిగి రాదేమౌ అనే భావంతో బేసే నమాజ్‌లోని మాధుర్యం మాటల్లో చెప్తే వ్యక్తీ మధయ్యేది కొదు

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు ౩961

886. (ప్రవక్త మహనీయులు(సఅనం) సెలవిచ్చారు, “వళయ దినాన అల్హావ్‌ న్యాయస్థానంలో మనిషి అయిదు విషయాల లెక్కవప్పజెప్పనంతవరకు అక్కడి నుండి కదల లేడు. అతన్ని (ఈ ,పశ్నలు) అడగటం జరుగుతుంది :

యదార్థం కాని మాటల్ని పలికిన వ్యక్తి పుపంచంలో దాని గురించి మన్నింపు కోరి ఉండకపోతే రేవ, అంటే తీర్పు దినాన అతడు దానికి సంజాయిపషి ఏమి చెప్పుకోలేడు. అందువల్ల అలాంటి మాటను పలకరాదని మహాషవక్త (స అ సం) బోధి౦ చారు.

ఇతరుల ధన, ధాన్య సామాగింని ఈర్ష్యతో చూడకూడదు. ఇదంతా ఒక రోజున నిరుపయోగమయిపోమేదే. మనిషి జీవితం లోనే అది దగా చేసి అతనికి దూరం కావచ్చు లేక తన జీవితాన్ని చాలించి అతడే దాన్ని వదలి పళ్ళవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు, .పుపంచం పట్ట నిరపేక్షాభావం కలగనంతవరకు వరలోకం పట్ల మనిషికి వ్యామోహం జనించదు. అందువల్ల తనకు లేని దాని కోసం కీచులాట పడడం శృయస్కరం కాదని బోధించడం జరిగింది.

9868. ఈ అయిదు పూశ్నలు చాలు,మనిషి జీవితాన్నంతా తిరగతోడడానికి. వాస్తవానికి ప్రళయ దినాన మనిషి తన జీవితం మొత్తాన చేసిన వాటికీ చెయ్యలేకపోయినవాటికీ అన్నింటికి సంజౌ యిష్‌ చెప్పుకో వలసివన్తుంది. ఈ అయిదు పుశ్నలకు సరయిన జవాబులు ఏమిటో కూడా దైవం తన గంంథంలో, తన ప్రవక్త జీవిత ఆదర్శం ద్వారా తెలిపాడు. పరీక్షాపతుమూ, సమాభానాలూ

362 హాదీసు వెలుగు జీవిత కాలాన్ని ఏ కార్యకలాపాల్లో గడిపావు ? సంపా యించిన జ్ఞానాన్ని ఎంత వరకు ఆచరణలో పెట్టావు? ధనం ఎలా నంహిదించావు? ఎలా ఖర్చు చేశావు? నీ శరీరాన్ని ఏ కార్యాల్లో కృశింపజేశావు ? (తిర్మిజి)

887. దైవపువక్త (సఅసం) ప్రవవించారు : "ఏ

(పయాణీకునికి తాను సకాలంలో గమ్యస్థానం చేరలేనని భయం కలుగుతుందో అతను నిదుపోడు. -పందలాడే (ప్రయాణం మొదలెడతాడు. ఇలా చేసినవాడు సకాలంలో క్షేమంగా గమ్యం చేరుకుంటాడు.

సావధానంగా వినండి : అల్లాహ్‌ సొత్తు ఎంతో ఖదిదయినది. తెలుసుకోండి, అల్హాహ్‌ సొత్తు స్వర్గమే.”

(తిర్మిజి--అబూహురలైరొ)' ననన కం. అన్నీ ముందే తెలిపిన ఆ పరమ ప్రభువు ఎంత దయామయుడు? ఇక దీని తకువాత కూడా ఎవరయినా ఈ పరీక్షలో నెగ్లేందుకు కావలసిన సరంజామాను సిద్ధంచేసుకోలేకపోతే వారి దురదృష్టొన్ని ఏమని చెప్పగలం?

887. మనిషి వాస్తవంలో ఒక పృయాణీకుడిలాంటివాడే' ఆతని స్వస్థలం, జన్మభూమి స్వర్గం. మనిషి వృపంచంలో బేసే కృషి అంతా తన పొంత ఊరు చేరుకోడానికి చేసే వయాణమే. మనిష్‌ ఈ యడార్థాన్ని మరచిపోయి, రైలు బండిలో కూర్చుని అక్కడ ప్రొష్తమైన సౌలభ్యాల కారణంగా తన అసలు గమ్యాన్ని. విస్మరించి రైలే 'తన స్వసష్థలమని మోసపోయే పుయాణికుడిలాంటి

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు 969: ఇఖంర్‌ ఆస్‌ అనుసంధానం

888. హజ్రత్‌ నవాస్‌ బిన్‌ సమ్‌ ఆన్‌ ఉల్లేఖిం' చారు : "నేను మహాపువక్త (సఅనం) బోధిస్తూ ఉండగా విన్నాను. "ప్రళయ దినాన దివ్య ఖుర్‌అన్‌ని మరియు దాన్ని నమ్మి దానికనుగుణంగా ఆదరించే వారిని అల్హాహ్‌' వాడే, పృుపంచం కేవలం రైలు బండి లాంటిదో లేక ఓ సతుం' లాంటిదో అన్న వాస్తవాన్ని తెలుసుకుంటే మోసపోకుండా మెలుగు తాడు. ఎవరయితే తమ స్వస్థలానికి సురక్షితంగా చేరాలని. కోరుకుంటారో వారు నిర్ణక్ష్య భావంతో ఏమరుపొటుతో మెలగ రాదు. పుజలు తమ పృయాణ సన్నాహాలు చీనుకోకుండా నిది పోయారా గమ్యం చేరుకోలేరు, తరువాత వగచి లాభం లేదు

అల్హాహ్‌ ప్రసన్నతను, ఆయన బహుమానమయిన స్వర్గాన్ని కాంక్షించే వ్యక్తి తెలునుకోవలసిన విషయమేమంటే, స్వర్ణం ఏదో సాధారణ సొత్తుకాదు... దాన్నీ పొందడానికి గొప్ప మూల్యం చెల్లించవలసి ఉంటుంది. పెద్దపెద్ద వరీశా సమయాలు ఎదురవు తాయి. సమయాన్ని, సంవదల్ని: శక్తి సామర్థ్యాల్ని దాని పొప్తి కొరకు వినియోగించవలసి ఉంటుంది. ఎన్ని క్యాగాలకయినా సిద్ధమయి నిల్చోవలసి ఉంటుంది. అప్పటికి గాని మనిషికి అతని కష్టాలన్నింటినీ మరిపింపచేసే ఆ స్వర్గం ప్రొప్తం కాదు.

888. దివ్యఖుర్‌ అన్‌ని దైవ గ9ఇంథమని నమ్మడం, దాని" ప్రకారం ఆచరించడం అంటే దైవాజ్ఞలన్నింటిని, మహాషృవక్ష (సఅసం) సంవృ్రదాయాల నన్నింటినీ పాటించడం అన్నమాట.

కరక హదీసు వెలుగు ;సమక్షంలో రప్పించడం జరుగుతుంది. బఖర మరియు ఆలి ఇమాన్‌ సూరాలు ఖుర్‌ఆన్‌ మొత్తానికి ప్రాతినిధ్యం .వహిన్తూ తమను అనుసరించే వాని కొరకై అల్లాహ్‌ నమ క్షంలో సిఫారను చేస్తాయి.” " (ముస్లిం) 389. మహా పువక్త (నఅనం) హెచ్చరించారు : “ఖుర్‌ఆన్‌ని విశ్వసించే వారలారా ! దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ని తల దిండుగా మార్చివేయకండి. రేయింబవళ్ళు దాన్ని పారొ “'యణం చేయవలసిన ఉత్తమ రీతిలో పారాయణంచేయండి. "దాన్ని, చాని సందేశాన్ని (ప్రచారం చేయండి, దాని చదాల్ని సరై నఉచ్భారణసహితంగా పఠించండి. అందులో 'వివరించబడ్డ విషయాలను లోతుగాయోచించండి. తద్వారొ చన్మార్గ నూచనలు పొంది మిరు సాఫల్యం పొందుతారు. న కయ స కక కకక బఖర, ఆల్రి ఇమాన్‌ సూరాల్డోనే మానవుల సామూహిక జీవి తానికి, వ్యక్తిగత వ్యవహారాలకు తగిన శాసనాలు పుసాదించ బడ్డాయి. అవి రెండు సిఫారసు చెయ్యడం అంటే “ఇతడు దిన ఖుర్‌ఆన్‌ ఏ లక్ష్యం కొరకు అవతరించిందో దాన్ని నెరవేర్చాడు. పానీ లేయతను వొటించాడు. ఇప్పుడు మి కరుణానుగృహాలకు వా" ఇతన్ని అనుగృహించండి” అని దెవం సమక్షంలో సాక్ష్యం పలుకుజాయన్నమాట. |

889. ఖుర్‌ఆన్‌ను తలదిండుగా మార్చడమంటే దాన్ని కట్టిపడేయటం, దాని వట్ట అలక్ష్యం చేయడం అన్నమాట. “దిండును సామాన్యంగా తలకింద పెట్టుకుని మన సుఖని,ద,

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు అంం దాని మూలంగా [ప్రాపంచిక (ప్రతి ఫలాన్ని అశించకండి.. దాని ద్వారా కేవలం దైవపనన్నత మాత్రమే కోరుకోండి.” (మిష్కాజ్‌--ఉవైదా ములై). 890. హజుత్‌ అబూజర్‌ గిఫారీ (ర.అ.) వివరిం: చారు. "నేనొకసారి మహా పువక్త (నఅనం) నన్నిధిలో హాజరయ్యాను .... "దైవపువక్తా! ఏదైనా నదువదేశం. చెయ్యండి” అని అర్ధించాను. "అల్హాహ్‌ పట్ట "తక్వా” (భయభక్తులు) కలిగి జీవించు. ఇది నీ వ్యవహారాలన్నింటినీ చక్కదిద్దుతుంది” అని పఠికారాయన. "ఇంకా ఏదైనా "సెలవియ్యండి అని కోరాను. దానికి ఆయన ఉపదేశిం. వారు : “దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ అనునంధానం వెయ్యడాన్ని,. కొరకు సాధనంగా వాడుకుంటాము. అలాగే దివ్య ఖుర్‌ఆన్‌ని దాన్ని చదవడానికి ముందుంచుకోవడానికి బదులు వెనక కట్టి పెట్ట రాదని, ఇంకా దాన్ని మన సుఖనంతోషాల కొరకు, మనో కాంక్షల పరిపవూరి కొరకు వాడుకోరాదని బోధించడం జరిగింది. చివరి వాక్యానికిలా ఖుర్‌ ఆస్‌ విజ్ఞానాన్ని (ప్రావంచిక హోదా, సిరిసంపదలు పొందడానికి వినియోగించకూడదని భావం. తఈ- వాక్యం తొలి వాక్యాన్ని. విశదీకరిస్తోంది.

8980. “తక్వా” అన్న పదానికి చాలా విస్త ఖఫతమయిన అర్థం ఉంది. “భయభక్తులు' అన్నది దానికి సమిప భావం మాతృమే. జీవితం మొత్తాన దైవాజ్ఞల్ని అనుసరించడం, వాటి ఉల్లంఘన పట్ట దైవభీతి కలిగి ఉండటం అని భావం. “ఆకా”

366 హదీసు వెలుగు .మహోాన్నతుడయిన అల్లాహ్‌ నామ సంస్మరణ చెయ్యడాన్ని .ఏమరపాటు ల్రేకుండా పాటించు. ఈ దినచర్యవల్ల అల్లాహ్‌ నిన్ను అకాశాలలో జ్ఞాపకం చేస్తాడు. భూలోక జీవి తంలో నీకు జ్యోతిగా పరిణమిస్తుంది.” (మిష్కాక్‌) 391. మహాప్రవక్త (నఅనం) ఒక సారి ప్రబోధిం బారు : "హృదయానికి కూడా (తుప్పు పడుతుంది -- ఇనుముకు నీరు చేరినపుడు (తువ్వు పట్టినట్లు.” అక్కడున్న వారు అడిగారు. "దైవపువక్తా! హృదయాల త్రుప్పును వదిలించేది ఏదో సెలవియ్యండి" అని. _ దానికి ఆయన “హృదయానికి పట్టిన ్రుష్పు దూరమవటానికి మనిషి మృత్యువును సదా గుర్తువేనుకుంటూ ఉండాలి. దివ్య ఖుర్‌అన్‌ని అధ్యయనంచేస్తూ ఉండాలి"అని ఉపదేశించారు. (మిష్కాళ్‌--ఇబ్ను ఉమర్‌) శంలో” అంటే దైవ సన్నిధానంలో అని భావం. అల్లాహ్‌ జ్జావకం చెయ్యడం అంటే అల్లాహ్‌ మరవడనీ నిత్యం తన రక్షణలో ఆశయం కల్పిస్తాడని భావం. నిత్యం తోడునీడగా ఉండే అల్బ్టాహ్‌ నామనంస్మరణ, మరియు దివ్య ఖుర్‌ అస్‌ అధ్యయనం మనిషికి ఐహిక జీవితంలోని కారు చీకట్టల్లో, భిన్న మార్గాల్లో వెలుగును సరయిన మార్గదర్శకత్వాన్ని అందజేస్తాయి. 891. హృదయం సహజసిద్ధంగా పునీతమయింది. కొని భవబంధాలు తెచ్చే విషయలోలత్వం వల్ల అది తన పవితతను. తేజస్సును కోల్పోయే [పమాదముంటుంది. అందువల్ల ఐవొకో

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు త నూ , నఫిల్‌ (అదనవు) ప్రార్ధనలు 8092. "ఏ వ్యక్తి నాకు జానెడు సనమివమవుతాడో "నేను అతని వెవుకు ఒక మూరెడు జరుగుతాను. ఎవరు నా వైపుకు ఒక మూరెడు జరుగుతారో నేను వారికి రండు మూరలు సమోపమవుతాను. ఎవరు నా వైవుకు కాలి నడ కన వస్తాడో నేను అతని వైవుకు పరుగిడి వస్తాను” అని అల్హ్టాహ్‌ అన్నాడని మహాపువక్త (సఅసం) సెలవిచ్చారు. (ముస్లిం-- అబూజర్‌ గిఫారి) న కాం జీవితం పట్ట, వరలోక శాశ్వత జీవితం పట్ట సరయిన భావన నిత్య నూతనంగా మనిషి కళ్ళాదుట సాక్షాత్కరించడానికి మహా ప్రవక్త చూపిన మార్గమిది. మృత్యువును గుర్తుచేసుకో వడమంటే 'ఈ జీవితాన్ని ఎప్పుడో చాలించవలపివస్తుందని కర్మలకు వ్యవధి ఈ జీవిత కాలంతో అంతమయిపోతుందని, మరొకసారి ఇలాంటి వ్యవధి దొరకదనీ మనిషి గుర్తుచేసుకోవటం అన్నమాట. దివ్య కుర్‌ ఆన్‌ అనుసంధానం అంటే సరయిన పంథాలో పారాయణం చెయ్యడం, అందులో ఉన్నదాన్ని అర్థం చేనుకుని దాని (ప్రకారం అచరించడం ఇంకా ఇతరుల వరకు దాని సందే తాన్ని అందజేయడమన్న మాట. 8$909. చంటివాడు తన తంశడిని చూచి తప్పటడుగు వేస్తూ సమిపించబోతే తండి) పరుగునపోయి అతన్ని అక్కున చేర్చుకుంటాడు. గుండెకు హత్తుకుంటాడు. అంతకంటే ఎన్నో రెట్లు అధిక వాత్పల్యం కలవాడు సర్వేశ్వరుడు, మనిషి అతన్ని

శకి హదీసు వెలుగు

398. అబూ హులైరా ఉల్రేఖించారు : "మహా పువక్త (సఅసం) ఒకసారి అల్హాహ్‌ ఇలా అన్నాడని తెలి పారు: “నా దానుడు నా సాన్నిధ్యం కోరి చేసేచర్యల్లో కెల్ల, నేను అతనిమై విధిగా నిర్ణయించినవి నాకు [ప్రియతమ మయినవి. నా దానుడు అదనపు ప్రార్థనల ద్వారా నాకు ఇంకా చేరువ అవుతాడు, కడకు అతడు నా (ప్రేమకు పాశ్రుడవుతాడు. అతడు నాకు (పేతిప్మాతుడయినప్పుడు నేను, అతడు వినే చెవి నవుతాను ; అతడు చూచే కన్ను నవుతాను ; అతడు పట్టుకునే చెయ్యినవుతాను, అతడు నడిచే కాలునవుతాను.” (బుఖారి--అబూహురైరా) టడుగులు వేసేటప్పుడు ఆయన తన మార్గాన్ని జ్యోతిర్మయం, నుగమం. చేస్తాడు [1పేమతళో ముందుకుపోయి చెయ్యందు: కుంటాడు.

399. ఏ వ్యక్తి అల్హాహ్‌ సాన్నిధ్యం కోరుకుంటాడో అతడు ముందు ఆయన విధిగా నిర్ణయించిన వాటిని ఆచరించ డానికి (ప్రయత్నిస్తాడు, అంతేకాక, స్వచ్చందంగా దైవ గ్రేమ చేత అదనపు నమాజులు, అదనవు రోజాలు, అదనపు దొన ధర్మాలు ఇంకా ఇతర సత్కర్మలు చేస్తూ ఉంటాడు. చివరికి అతడు అల్లాహ్‌ (పేమకు పాత్తుడవుతాడు. అంటే అల్లా అతని శ క్రిసామర్థ్యాలన్నింటినీ తన రక్షణలోకి తీనుకుంటాడన్న మాట. ఇక అతని సర్వాంగాలు, సర్వశక్తులు కేవలం అల్లొవో ప్రసన్నత బడయటానికే అంకితమయిపోతాయి. మైకాన్‌ అతని

సంస్కరణ +ిక్షణలకు మారాలు 369ి

894. ఉమ్మె నల్మా (రఅ) ఉల్లేఖించారు, “ఒక

రోజు రాతి మహాపువ క (సఅనం) నిద నుండి ' మేల్కొని

న్‌ ఏల 9 గా ఇలా అన్నారు ; “"అల్హాహ్‌ పరమ పవ్నిత్రుడు ! ఈ రేయి ఎన్ని పరీక్షలకు అలవాలమయింది |! మరి ఈ రేయి ఎన్ని అమూల్యమయిన నిధులకు నిలయమయిందీ ! ఆ గదుల్లో ఉండే మహిళల్ని ఎవరు మేల్కొలువుతారో ! ఎంతో మంది లోపాలు ఈ లోకంలో మరుగున వడి ఉంటాయి. వర లోకంలో అవి బయటపడి, పోతాయి.” (బుఖారి) నమిపించజాలడు. అల్లాహ్‌ అశని అవయవాలవడమంటే, అతని ఆ అవయవాల ద్వార అల్లాహ్‌కు ఇష్టమయిన పనులే తప్పు ఇతర పనులు కాజాలవు. అతని అవయవాలు అశన్ని ఎన్నటికీ పెడ్మతో వన నడపవు అని భావం.

304. రాతి, మనిషికి ఎన్నో వరీక్షల్ని చిక్కుల్ని తెచ్చి పెడుతుంది. చీకటిలో చెడులు చెయ్యడానికి అనేక అవకాశాలు ఉత్పన్నమవుతాయి దురాత్ములు దురాగతాలకు పాల్పడటం అలా ఉంచి మంచివారు కూడా దారితప్పడానికి చీకటి దారి చూపుతుంది. ఇవన్నీ మనిషికి గడ్డు పరీక్షలు. వాటి నుంచి- తప్పించుకోవాలి. అలాగే రాతిలో దేవని కారుణార్థనుుగహాలు కూడా అమితంగా ఇవర్దిస్తాయి. * (పశాంత వాతావరణంలో నిష్కల్మష హృదయంతో, ద్రైవచింతనలో, దైవోపాననలో నిమ గ్నులయిన అత్మలే కారుణ్యమాధుర్యాన్ని గ్రోలగలు గుతాయి

మహా(ప్రవక్త రాతి (పార్ధనకై మేల్కొనడానికి తన సతీం

(26)

_ సు వెలుగు 870 హదీసు వెలు 395. హజిత్‌ అలీ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : మహా(్రవక్త (నఅసం) ఒకనాటి రేయి తహజ్జుద్‌ నమాజ్‌ సమయాన మా ఇంటికివవ్చి నన్నూ, ఫాతిమాను సంబో ధింవి"'మారు యిద్దరూ తహజ్జాద్‌ సమాజ్‌ చేయరా ₹ అని. అడిగారు.” (బుఖారి, ముస్లిం) 896. అబ్జుభ్రాహ్‌ బిన్‌ అమ్‌ బిన్‌ ఆస్‌ (రఅ)*ిల్లే ఖింవారు, “"అబ్బులాహ్‌, నీవు ఫలానా వ్యక్తిలా మారిపోకు అతడు మునుపయితే రాత్రివేళ తహజ్జుద్‌ నమాజ్‌కు లేవే 'మణుల్ని కూడా పురికొలిపేవారిని ఈ హదీసుద్వారా తెలుస్తోంది. దైవప్రవక్త అర్జాంగి అయి దేవుని కరుణానుగృుహాల సౌరభాన్ని అఆఘాంణించలేకపోతే దేవుని వద్ద అమెకు ఉన్నత స్దానం ఎలా (ప్రాప్తమవుతుంది? అక్కడ పతి మనిషికి తాను చేసుకున్న సత్టర్మలే కదా ఉపయోగపడతాయి. (వపక్త సతీమణి ఐనా సంతా నమయినా ఈ సంబంధం మా[తమే అక్కడ ఉపకరించదు కదా! 8985. హజత్‌ అలీ(రజ్రిమహా[పవ క్ర(సఆఅసం) అల్లుడు; హజత్‌ ఫాతిమా [ప్రవక్త కుమార్తె. ఈ హదీసు ద్వారా పెద్దవారు బాధ్యతాయుత స్థానంలో ఉండేవారు, శమ (ిందివారిని తహజ్ఞాద్‌ నమాజ్‌ సలపడం గురించి, అదనపు ఆరాధనలు చెయ్యడం గురించి పోత్సహించాలని తెలుస్తోంది. తన అత్మీయులు సయితం భక్తితత్పరతలో అగగాములుగానే వుండాలన్న మహా(పవ క్త తపన కూడా ఈ హదిసు ద్వారా ద్యోతకమవుతో అవి. 896. అదనపు (నఫిల్‌ ఆరాధనలు మనిపి విధేయతా

శనంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు త్ర71 వాడు కాని తరువాత మానుకున్నాడు” అని నాకు ఉపదేశిం వారు (ప్రవక్ట మహనీయులు (నఅనం,. (బుఖారి, ముస్లిం) త97. మనక్‌ ఇలా తెలిపారు. "నేను ఒకసారి 'హజత్‌ ఆయిషా (రఅ)ను మహాప్రవక్త (నఅనం)కు [ప్రియ [(పదమయిన పని ఏది?అని అడిగాను. "ఏ వనిని నిలకడగా నిరంతరం చేస్తారో అదీ మహాప్రవక్త (నఅనం)కు ఇష్ట మయింది” అని నమాధానమిచ్చారామె, నేను తిరిగి అడిగాను, 'మహాప్రవక్థ రాత్రుల్లో ఎవ్వుడు మేల్కొనే వారు?" అని. ఆమె నమాధానమిచ్చారు, "తొలికోడి కూసే వేళ ఆయన మేల్కొనేవారు.” (బుఖారి, ముస్టిం) భావాన్ని సూచిస్తాయి. ముందు అత్యధిక వినయంచూపి తరువాత అ విధేయతలొ అలసత్వం చూపడం ఆధ్యాత్మికంగా మనిషిని నష్ట “పరిచే విషయం. చిన్నదయినా నిత్యం చేసే సత్కార్యానికి ఎంతో (పపాముఖ్యం ఉంది. నఫిల్‌ నమాజులయినా, రోజూలయినా, దాన ధర్మాలయినా కొంతయినా సరే వాటిలో నిత్యత నిలకడవుండాలి. 897. మహాప్రవక్త (నఅసం)కు నిజమయిన అనుచరు అకు నిత్యం ఆయన్ని అనుసరించే ధ్యాసే ఉండేది. ఆయన కుటుంబ సభ్యుల్ని ఆయన సమాప సహచరుల్ని ఆడిగి ఆయన సంప్రదాయాలను, ఆచరణా వివరాలను తెలుసుకునేవారు. మనూక్‌ (రహ్మలై) “తాబయీ” లకు వెందినవారు సహబా (రజి అన్స్‌)తో కలిసి, వారి ద్వారా ధర్మబోధనలు విన్నవారిని తాబయీ "లని అంటారు, హజ్యుత్‌ అయిషా (రజిఅన్‌) మవా(్రవక్త

372 హదీసు వెలుగు 398. -మహావ్రవక్ష (సఅసం) తెలిపారు : "ప్రతి రోజు ఒక జాము రాత్రి ఉండగా అల్హాహ్‌ మనకు కనిపించే ఈ ఆకాశానికి వస్తాడు. తనదాసుల్ని పిలిచి "నన్ను పిలిచే 'దెవరు ? నేను అతన్ని ఆదుకోవడానికి వెళతాను నన్ను అర్థించేదెవరు ? అతనికి వసాదిస్తాను. నన్ను క్షమావణ' వేడుకునేదెవరు? నేనతన్ని క్షృమిస్తాను” అని పిలువునిస్తాడు' (బుఖారి, ముస్టిం-- ఆబూహురైరా) ఇన్ఫాక్‌ ; దైవ మార్గంలో ఖర్బుచెయ్యడం 399. మహాప్రవక్త (నఅసం) ప్రబోధించారు: “మనిషి తన భార్యా పిల్లలపై ఖర్చుచేసే దీనారు ఉత్తమ న అ నతన కనన కణ. (నఅసం) సతీమణి, ర్యాత్రుల్లో మేల్కొనడమంటే. తహక్టాద్‌ నమాజ్‌ కొరకు మేల్కొనడమన్నమాట, తొలికోడి కూసే పళంటే రాతి చివరిభాగంలో అని అర్థం. శ98. ఆ వేళ దేవుడు మనకు కనిపించే అకాశానికి వస్తొ డంటే (పపంచ (ప్రజలు దైవానికి చేరువయ్యే వేళ అదన్నమాట. , (పశాంత వాతావరణంలో చడీ చప్పుడులేనివేళ ఏకా(గతతో దీక్షతో దైవాన్ని ధ్యానించడం సాధ్యమవుతుంది. ఆ వేళన పరి శుద్ద హృదయంతో ఏకదీక్షగా ఆయన్ని ధ్యానిస్తే ఆయన కరుణాను. గహాలు తన దాసునిపై వర్షిస్తాయి. దానుని కోరికలు ఈడేరే అవ కాశం ఉంటుంది. శి99ి. దీనార్‌ అన్నది అరేబియాలో వాడబడే నాణోం

సంస్కరణ, శిక్షణలకు మార్గాలు 878 మయింది; ఇంకా మనిషి దైవమార్గంలో(భర్మవ్యా ఫ్రికై కృషి చేసే నిమిత్తం) వాహన వపవును కొనడానికి ఖర్చుచేసే చీనారు ఉత్తమమయింది. మరియు మనిషి దై వమార్గంలో శ్రమించే తన మిత్రులకై ఖర్చు చేసే దీనారు ఉత్తమ మయింది.” (ముస్లిం)

శీ00. ఒకవ్యక్తి మహాప్రవక్త సన్నిధిలో వవ్చి "దైవపవక్తా ! పుణ్యఫలం దృష్ట్యా ఏ దానం అన్నిటికంటే ఊఉఊత్రమమయింది ” అని అడిగాడు. అయన ఇలా బోధిం వారు: "నీవు ఆరోగ్యంగా ఉండి, ఒక వైవు లేమి వచ్చి ఫడు శతక కును వాం పేరు. ఈ హదిసులో మహాప్రవక్త (సఅసం) మూడు రకాల ఖర్చును ఉత్రమామైన ఖర్చుగా పేర్కొన్నారు. ఒకటి భార్యావిల్ణల పోషణ శిక్షణలకె చేసేది, రెండోది దైవమాళ్లలలో కృప చీసెం, దుకు వాహనం ఇంకా అతర వరికరాలు కొనుగోలుకై చేసేది, మూడోది దెవమాగ్గంలో కృషి చేసే మితుల అవసరాలను తీర్న డానికి చేసేది. ద్రైవమార్గంలో జరిగే కృషిలో నిమగ్మ్భులయి ఉన్న వారు తమ కనీన అవనరాలకొరకు వేరుగా 1శమించలేరు. గనుక వారి అవనరాలకై ఖర్చు చెయ్యడం కూడా ద్రైవమార్గంలో ఖర్చు చెయ్యడంతో సమానం అని తలుస్తోంది..

400. మనిషి ఆరోగ్యంగా నంపాదనాపరుడుగా ఉన్న ప్పుడు దానంచేస్తే ఉన్న అస్తి హరించుకుపో తుందన్న భయాని కయినా లోనపతాడు, లేదొ దానంచేసే డబ్బు ఉంటే తద్వారొ తన రాబడి పెరుగుతుందని అతాాశకయినా గురవుతాడు. ఆ ఉప

97 వాదీసు వెలుగు తుందన్న భయమూ మరోవైపు కలిమి వరిన్తుందన్న ఆశ్‌ నిన్ను అవహించి ఉన్నప్పుడు దానం చేయడం అత్యు తమః మయింది. జీవుడు కంఠంలో నుండి ఎగిరిపోయే ముందు'ఇది ఫలానా వ్యక్తికి అది ఫలానా వారికి అని దానం ఇచ్చే వరి స్థితి వచ్చేవరకు నిరీక్షించకు. అప్పుడు అదంతా ఫలానా ఫలానా వారికి చెందేదే కడా!” (బుబారి, ముస్టిం- అబూహురైరా) 401. మహాప్రవక్ర (నఅనం) ఇలా తెలిపారని హజుత్‌ అబూ హురైరా ఉల్లేఖించారు 2 “ఇద్దరు దైవ. దూతలు దిగి, వారిలో ఒకతను "దేవా ! ఖర్చుచేసే వానికి. దాని నతృలితం (ప్రదానం చెయ్యి"అని దీవిస్తారు. మరొక తను 'దేవా ! పిసినారికి వినాళనాన్ని సమకూర్చు" అని శపి. స్తాడు. ఇలా జరగనిదే ఏ రోజూ తెల్లవారదు.” (బుఖారి, ముస్లీం) (వాన్ని గురించే మహా[వ్రవక్ష (సఅసం) హెచ్చరించారు. ఇంకా సాధారణంగా చివరడశలో దానధర్మాలు చెయ్యాలన్న బుద్ది పుట్ట డాన్ని ఇందుల్లో నిరసించారు. మనిషి ఆసి అతని తరువాత పరుఅ' పాలయ్యేద్నే అది తనదిగా ఉన్నప్పుడు చేసేదే నిజమయిన దానం అని మహా (వవక్త (వన్నవనానికి భావం. 402. దైవదూతలు డీవించడం, అంటే అది దైవానికి ఇష్టమయిన పనయి ఉంటుంది. శపించడమంటే ఆ పని దైవానికి ఇష్టం కానిదయి ఉంటుంది అన్న విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తూనే

సంస్కరణ +క్షణలకు మార్గాలు శక

402. మహాప్రవక్త (నఅనం) ఉపదేశించారు. "ఆదమ్‌ నుతుడా ! నీవు నీ దగ్గరున్న అధిక ధనాన్ని దాన ధర్మాలలో ఖర్చు చేసినట్లయితే అది నీకే మేలు కలుగ జేస్తుంది. దాన్ని ఖర్చు వేయకపోయావంటే అది నీకు కీడును తెచ్చిపెడుతుంది. అయితే నీవద్ద నీకు నరిపోయే సోమ్ము మ్మాతమే ఉన్నట్లయితే నీపై ఆక్షేపణ లేదు-ా నీ నంబంధీ, కులతోనే దానధర్మాలు ప్రారంభించు.” (తిర్మిజి)

403. అల్లావ్‌ సెలవిచ్చినట్లు మహనీయ మహ ఉంది. ఖర్చు చెయ్యడమంటే. మంవి మార్గంలో అన్న భొవమని వేరే చెప్పనవసరంలేదు. దైవదూతలు ప్రతిరోజూ ఇలా ఆభీస్టొన్సి తెలువుతూ ఉంటారంటే నిజమ్తైన దైవ విశ్వాసి ఎతాగయినానరే దైవదూతల దీవెనలు పూందడానికే. (పయత్సించాలని ఈ ఊప జేశానికి భావం.

శ02. అధిక ధనమంటే అవనరాలకుపోగా మిగులు ధనం అని అర్థం. సంబంధీకులు ఆంటే తన పోషణలో నంరక్షణలో ఉఊన్నవారన్నమాట. ఆవులు ఆత్మీయుల్ని ముందు ఆదుకొని తరు వాత ఇతరుల నవాయార్ధం ధనం వచ్చించాలన్నమాట. తనవారే అేమికి లోనయి ధన, నహాయానికి ఆర్హులయి ఉండగా బయటి వారికి మా(తమే దానధర్మాలు చేయడం సమంజసమూ కాదు ఉచి తమూ కాదు---అందుకే ధత్మనమ్మతం కూడా కాదు.

4098 బైవమౌర్గంలో అంటే బీదసాదలకు అర్హులకు: అనాధలకు, ఉపేకిత ప్రజలకు, ఇంకా. ధార్మిక వరో భివృద్ధిక్తై

876 హదీసు వెలుగు మ్మద్‌ (సఅనం) తెలిపారు : "నీవు దైవమార్గంలో ధనం ఖర్చు చెయ్యి. నేను నీకై ధనం ఖర్చుచేస్తాను.” (బుఖారి, ముస్లిం-- అబూహురైరా) 4౦04. హజిత్‌ అబూజర్‌ గిఫారీ ఉల్లేఖించారు" “నేనొకసారి మహాప్రవక్త (సఅనం) వద్దకు వెళ్ళాను. ఆయన అప్పుడు కాబా ఛాయల్లో కూర్చుని ఉన్నారు. ఆయన నన్ను చూడగానే "వారంతా పర్వనాశనమయిపోయారు” అన్నారు* నేను అతృతగా 'నా తల్లిదండ్రుల్ని మోకై అర్చింతు, ఎవరు వారు" అని అడిగాను. దానికి ఆయన "శ్రీమంతులైనప్పటికీ ధనం ఖర్చు చేయనివారే సర్వనాశనమయ్యేవారు. తమ దనాన్ని నిస్సంకోచంగా ఖర్చు చేసేవారే సాఫల్యం పొందే వారు. తమ ముందునున్నవారికి, వెనకనున్నవారికి, ప్రక్క నున్నవారికి ఇచ్చేవారు. ఇలా ఖర్చు చేసే ధనవంతులు చాలా అరుదు.” (బుఖారి, ముస్లిం) న న మున ఖర్చు చేయ్యడం అని అర్ధం. ఈ పద్దుల్లో ఖర్చు చేసేవాని ధనం వ్యర్థం కాదు. దాని ప్రతిఫలం పరలోకంలోనూ (పొప్తమవుతుంది,, ఇహలోకంలోనూ అతని సంపదలో దైవికంగా శుభ(పదమైన వృద్ధి కలుగుతుంది. దైవం మనిషికై ధనం ఖర్చుచెయ్యడమంటే అర్థం ఇచే. 404. _ వెనుకనున్నవారు, ముందున్నవారు (పక్కనున్న వాళంటే ఎలాంటి పక్షపాతం లేకుండా వివక్షత చూపకుండొ అగత్యపరులైన వారందరికీ సహాయం చెయ్యడం అన్నమాట.

సంస్కరణ, +క్షణలకు మార్గాలు త్ర77 సంస్మరణ, ప్రార్థన

405. "నా దానుడు నన్ను న్మరింవినవ్వుడు, నా సంన్మరణకై అతని పెదాలు కదలఠినప్పుడు నేను అతని చెంతనే ఉంటాను” అని అల్లాహ్‌ సెలవిచ్చినట్లు మహనీయ “ముహమ్మద్‌ (సఅసం) తెలిపారు. (బుఖారి-- అబూహురైరా)

&06. మహా(వ్రవక్త (నఅసం) ప్రవచించారు. "తన (వభువు ధ్యానంలో ఏకాగ్రత కలిగి నంన్మరించేవ్య క్తి. సజీవు డయిన వ్య కిని పోలివుండగా, విన్మరింవిన వ్యక్తి మృత కళే బరాన్ని పోలివున్నాడు.” (బుఖారి, ముస్లిం--అబూమూసా)

ధనముండీ ఖర్చుచెయ్యకపోవడమంబే దైవం తమకు [వసా దించిన సిరిలో ఉన్న ఉపేకితుల-భాగాన్ని వారికి అప్పజెవ్చక పోవడమన్నమాట. అలా నిధినాగులై కూర్చున్నవారు. దైవా(గ్రహా నికి గురయి సర్వనాశనమవడంలో సందేహమేముంది ?

105... “అతని చెంతనే ఉంటాను" అంటే అతన్ని దైవం తన పరిరక్షణలో తీసుకున్నాడని అర్థం, ఈ హదీసు ద్వారా తేలే మరో విషయమేమంటే దైవ ధ్యానం అన్నది మానసిక ఏకాగ తత్తో మ్యాతమే కాక నోటితోనూ జరగాలి. (వతి విషయంలో దైవ సంన్మరణను ముజ్యాంశంగా పాటించే. విశ్వాసికి దైవం నిత్య సన్నిహితుడని విదితమవుతోంది.

408 దైవ ధ్యానం ఆంతర్యానికి జీవంలాంటిది దైవాన్ని విస్మరిస్తే మనస్సును మృక్యువు .అకృమించుకుంటుంది. మానవ

378 హదీసు వెలుగు &07. సఅద్‌ బిన్‌ అవీ వక్కాస్‌ ఉల్లేఖించారు. “ఒక పల్లెటూరి వ్యక్తి మహావృవక్త (నఅనం) వద్దకు వచ్చి, "నేను నిత్యం పఠించుకోడానికి ఏదైనా సద్వచనం నేర్పండి అని అర్ధించాడు. దానికి ఆయన, "లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహు- వహ్‌ దహూ, లా షరీకలహూ, అల్ద్టాహు అక్సర్‌ కలీరాః వల్‌హమ్హు లిల్లాహి కసీరా, వ నుబ్‌హానల్లాహి రబ్బిల్‌ అలమాన్‌, లాహౌొల వలా కువ్వత ఇల్లా విల్లాహిల్‌ అజీజుల్‌ హకీమ్‌---అని ధ్యానించు”అని ఉపదేశించారు, ఇది విని అతడు తిరిగి అడిగాడు "అల్లాహ్‌కు సంబంధించినంత వరకు ఇది నరే, ఇక నేనేమి అరించాలి"ొ “సివ్సు అల్లాహు మ్మగ్‌ ఫిర్‌లీ వర్‌హమ్‌నీ, వహీదినీ, వర్‌జుక్‌నీ-- అని' అర్ధించు” అని ఉపదేశింబారు. (ముస్లిం) తతత తలతో శరీరానికి అహారం అవనరమయినభ్లే ఆత్మకు కావలసిన ఆహారం దైవధ్యానం. ఈ ఆహారం లభించకపోతే అత్మ నశించిందన్ను మాబే--. అ మనివి. ఎంత ఆరోగ్యవంతుడయినా ఆది అంతే! 407. మొదట నేర్చిన సద్వచనానికి అర్థం : “అల్లొవ్‌ తప్పు వేరే దైవం లేనేలేడు. ఆయన శేవలం ఒక్కడే. బే త్వంలో ఆయనకు పహవర్తులు ఎవ్వరూ లేరు. అల్లాహ్‌ా ఎంటో గొప్పవాడు. ప్తోతృములు అభివందనాలు ఆయనకే. = సకల విధాల లోటుపొట్లకు, లోపాలకు అతీతుడు, పరిశుద్ధులు! సర్వ లోకాల ప్రభువు, పోషకుడు, అల్లావ్‌ తప్ప ఇతరులెవ్తోల వద్ద కూడా ఎలాంటి కక్షిసామర్థ్యాలు లేవు. ఆయన సరబ్‌

సంస్కరణ శిక్షణలకు మాన్లాలు 870 408. మహా పువక్త (సఅనం) _ ఉపదేశించారు : "అత్యుత్తమమయిన క్షమార్చణకై ఇలా వేడుకోవాలి : అల్హాహుమ్మ |! అన్ట రబ్బీ లా ఇలాహ ఇల్లా అన్న ఖలక్‌ తనీ, వ అనా అద్‌దుక, వ అనా అలా అవ్‌దిక, వవ'దిక మస్తతితు, అఊజు బిక మిన్‌ షరిమా ననతు అబూజఉ లక వబినిమతిక అలయ్య, వ అబూఆఉ విజంవీ, ఫగ్‌ఫిర్‌లీ ఫ. ఇన్న హూలాయగ్‌ ఫిరుజ్ఞునూబ ఇల్లాఅన్త్‌.”

(మఖారి--షద్ధాద్‌ దిన్‌ బొస్‌)" 409. హజ్యుత్‌ అబూ హురైరా (రఈఅ) ఉల్లేఖిం-

పత్యం కలవాడు, వివేకమూ విజ్ఞానమూ కలవాడు.” తదుపరి నేర్చిన సద్వచనానికి అర్ధం : “అల్లా్‌ ! నా అపరాధాలను మన్నించు, నాపై నీ కారుణ్యాన్ని కురిపించు £ నన్ను సన్మార్గంపై నడిపించు : నాకునా ఉపాధిని [వసాదించు.” 408. మహాప్రవక్త ఉవదేశించిన వేడుకోలుకు అర్థం- “అల్లాహ్‌ ! నీవేనా (ప్రభువు, నీవు తప్ప మరే దైవం లేడు. నీవే నన్ను సృష్టించాను, నేను నీ దానుజ్ణి- నేను నీతో చేసిన (దాస్య (సమాణాన్ని, వాగ్దానాన్ని నా శక్రిమేరకు నిలబెట్టుకుంటాను. నేను చేసుకున్న తప్పులవల్ల కలిగే దువ్చరిణామాల నుండి రక్షణకొరకు' నీ శరణు కోరుతున్నాను. నీవు నాకు చేసిన ఉపకారాలను నేను" ఒప్పుకొంటున్నాను. నేను. చేసిన అపచఛారాలనూ ఒప్పా కుంటున్నాను. నా అవరాధాలను మన్నించు ప్రభూ ! పాపాలను

మన్నించేవాడు నీవ తప్ప నాకు మరెవరున్నారూ ఖ్‌” శీ00 మహా(ప్రవక్త చేసే దుఆకు అర్ధం వ “నా, (ప్రభూ !

80 హదీను వెలుగు “చారు, "మహాప్రవక్త (సఅసం) పడుకునేటప్పుడు తన కుడి చేయిని చెంప [కింద "పెట్టుకునే వారు. అప్పుడు ఇలా ప్రార్ధించుకునే వారు : "బి ఇస్మిక రబ్బీవజ' తు జన్బీవ చిక అర్‌ఫఉహూ ఇన్‌ అమ్‌సక్త నఫ్సీ ఫర్‌హమ్‌హా వ ఇన్‌ అర్భల్త్లహా ఫహ్‌ ఫజ్‌హా బిమా తహ్‌ఫజు చిప్‌ ఇబాదక స్పాలిహీన్‌” (బుఖారి) 410. కలత చెందిన మనను అరించవలసిన వేడు కోలు మహా షృవక్త (సఅసం) బోధించారనీ హజుత్‌ అబూ బక్‌9 (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు ; "అల్లాహుమ్మ రహ్మళీకీ అర్జూ. ఫలాతకిల్ని ఇలానఫ్‌సీ తర్భత అయినిన్‌ వ అస్టహ్‌లీ మా నికుల్లహు లా ఇలాహ ఇల్లా అన్ల” (అబూచానొద్‌) శమ శు నో నీ పేరు చెప్పి నేను పడకకై మేనువాల్బాను. నీ ఆధారంతోటే మళ్ళీ అది లేన్తుంది; ఒకవేళ నీవునా (పాణాల్సి (ఇలాగే) పట్టు కెళ్ళేటట్టయితే దానికై కరుణించు, వదిలిపెటేటటయితే రకించు" వ్‌ విధంగానయితే నీవు సత్ప్చురుషులయిన స్‌ దాసుల్ని రక్షిస్తొవో ఆ విధంగా.” ఉ10, మహా[సవక్త నేర్చిన దుఆకు అర్హం “అల్లావా ! నీ కారుణ్యాన్ని అర్థిస్తున్నాను. నీవు ఒక్క క్షణానికయినా నన్ను గొ మనస్సుకు ఇధీనంగా అప్పగించకు. నా వ్యవహారాలన్నింటినీ పరి ష్కరించు. నీవు కప్ప నాకు దైవం ఎవరు? మనిషి అల్లి్‌ రక్షణలో ఉన్నంతవరకు అతని మనోకాంక్షలు అతన్ని జయించే లేవు. అతనిచేత పాపకార్యాలు చేయించలేవు, కాని అల్లాహ్‌ రత

సంస్కరణ శిక్షణలకు' మార్గాలు 981

411. మహాప్రవక్త ఇలా వేడుకునేవారని హజ్యుత్‌. అనస్‌ ఉల్లేఖించారు : "అల్హాహుమ్మ ! ఇన్నీ అఊజు- చిక మినల్‌ హమ్మి వల్‌ హుబ్ని, వల్‌ అజ్‌జి వల్‌ కన్‌లీ_ వ జలయిద్దయిని వ గలబతి రిజాల్‌. (బుఖారి, ముష్టి) లలనా ణకు మనిషి దూరమవగానే మనస్సు అధీనం తప్పుతుంది. అతని. చేత పెడదోవలు తొక్కిస్తుంది. అందుకే విశ్వాసి నిత్యం తాను, మనస్సు అధీనంలోకి పోకుండా మనస్సు తన (ప్రభువు చూపిన మార్గదర్శకత్వానికి అధీనమయి వుండేలా చూడమని, రక్షించమని. అల్లాహ్‌ను వేడుకుంటూ ఉండాలి.

' 411. _ వేడుకోలుకు అర్ధం : “అల్లాహ్‌ ! నేను నీ శరణు వేడుకుంటున్నాను. కలతల నుండి, దుఃఖాల నుండి, తలవంపుల నుండి, అవప+లబారి నుండి, మనుషుల ఆధిక్యత నుండి (నన్ను) రక్షించు.” ఈహదిసులో [వయోగించిన కొన్ని వదాల అర్ధం తెలుసుకోవడం అవసరం. రాబోయే. కష్టం కారణంగా' ఏర్పడే ఆందోళనకు*హమ్మ్‌” అనంటారు. కష్టం కలిగిన తరువాత ఏర్పడే బాధకు"హుజ్న్‌” అని అంటారు. “అజ్‌ జ్‌” అన్ను పదానికి, అశ కత అని, అవివేకం అని కూడా అర్థం. కన్‌ అని అంటే మనిషి, ఇదయితే చాలా తేలికయిన పని రాతి చేనుకుందాము. అని ఆనుకొంటాడు. . కాని రేయి దాటిపోతుంది. అతను దాన్ని చెయ్యలేడు. అప్పుడు, సరే రేవు చేసుకుందామని భావిస్తాడు, కాని అసలు అవకాశాన్ని జారవిడుచుకొని బాధల పాలవుతాడు.

దైవరక్షణని! అర్థించడమంటే మనిషి దైవం సమక్షంలో తన బలహీనతను, నిరుపాయతను గుర్తించాడనీ, అందుకే అ

శ8ిలి వాదీను వేలలో వారు

412. మహా హువక్త్న ఇలా వేడుకునే తో

“అల్లాహ్‌ ! నా హృదయాన్ని నీ పట్ల భయభకు ల నింపి దాన్ని పరిశద్ధపరచు. అత్యుత్తమ పరిపద్ధకు ని .సీవే! నా హృదయ సీమకు సంరక్షకుడివి సా నీవే! ప్రభూ! నీ శరణం అర్థిస్తున్నాను--నిరుపర్శూ మయిన విజ్ఞానాన్నుండి, విన్నమత లేని హృదయాన్ను, తుష్టిలేని మనసు నుండి, బదులు రాని (ప్రార్థనల నుం

-నన్ను కాపాడు (పభూ” (ముస్లిం-- జైద్‌ బిన్‌ అర్క) న న అన లో కొరతల వల్ల కలిగే నష్టాల నుండి రక్షణకై శక్తిశాలి అయిన్‌ +1వభువు శరణు కోరుకుంటున్నాడని భావం.

419. ఉపయోగకరమైన విజ్ఞానమే మనిషికి భయ “భక్తుల్ని నేర్పుతుంది. సత్కారాలకై పురికొల్పుకుంది. మనిసి? ఇహపరాలలో దైవ కారుణ్యానికి పాతుణ్ణి చేస్తుంది.

మనసుకు తుస్టిలేకపోవడమంబే, [ప్రాపంచిక ధనసావ'£ ఎంత సమకూరినా మనిషి తృప్తిపడక అతని ధనపిపాస *దీ 'మవుతూ వుండటం అన్నమాట, దాన్నుండి రక్షణకోరడమంటే మనిషి ఏ దశలోనబినా తనకు ఉన్నదానికి తుప్పికలిగి మెలగడే 'మన్నమాట, ర

_ (పార్థనలు 7"ఆలకించబడకపోవడానికి కారణాలు. ఎనో “వున్నాయి. అధర్మ సంపాదన కూడా అందులో ఒకటి. తనకు హక్కులేని, తాను అర్హుడుకాని సంపదను మనిషి అర్జించడంవల్లి “అతని మొర దైవసన్నిధిలో ఆలకించబడే అర్హతను కోల్పోతుంది.

సంస్కరణ +శిక్షణలకు మార్గాలు -తిరితి 418. మహాపువక్ష (సఅనం)వేడుకునే ప్రార్థనల్లో ఓకటి ; "అల్లాహ్‌ ! నేను నీ శరణు కోరుతున్నాను. .నీవు (ప్రసాదించిన వరాలు నా నుండి దోచుకోవడం జర 'క్కుండా, నాకు ప్రాప్త్రమయిన రక్షణ నేను కోల్పోకుండా, నీ ఆగృూహం నామఫై కలగకుండా, నీవు నా ఎడల అ(పన (ముస్టిం-- అబ్బుల్తా బిన్‌ ఉమర్‌) ఉగ, తన తండ్రి తెలిపారని అబూ మాళఠిక్‌ ఉల్లేఖించారు : "ఒక వ్యక్తి ఇస్టాం ధర్మాన్ని స్వీకరించ గానే మహాపువక్త అతనికి నమాజ్‌ చేయడం నేర్పేవారు. అ తరువాత ఈ విధంగా ప్యొర్దించుకో అని బోధించే వారు. "నా స్వామో! నా అవరాధాలను మన్నింబే, నాపై కరుణించు, నాకు బుజుమార్ల్షంపై నడిపించు, మరియు నాకు ఆరోగ్యాన్ని, ఉపాధిని వ్రసాదించు" (ముస్లిం) "మొర ఆలకించబడాలంటే సంతృప్త, సంతుష్ట హృదయంతో జీవిం చడం మనోవాంఛలను తీర్చడానికి అ[కమ సంపాదలకు [పాకు లాడకుండా పరిశుద్ధమయిన మనుగడ గడపడం అవసరం. 418 “రక్షణ” అంటె ఆధ్యాత్మిక స్వస్థత మరియు శజ్ఞారి రక ఆరోగ్యం రెండూ ఇందులో ఇమిడి వున్నాయి. _ 414. అసలు దుఆ ఇది; ఆల్హాహుమ్మగ్‌ఫిర్‌లీ, వర్‌ .హమ్‌నీ, పహ్‌దినీ, వ ఆఫినీ, వర్‌జుక్‌నీ.” ఈదుఅ లో మనిషి

384 హదీసు వెలుగు

415. హజ్రత్‌ ము ఆజ్‌ చిన్‌ జబల్‌ అన్నారు : "మహాప్రవక్త (సఅనం) నా చేతిని పట్టుకుని, "ము అజ్‌ 1 నీవంటే నాకు ఎంతో పేమ” అని పలికారు. తర్వాత "ప్రతి నమాజ్‌ తర్వాత ఈ దుఆ చేయాఠి, దాన్ని మరవ. వద్దు-- "నా దేవా! సంస్మరణ విషయంలో, కృతజ్ఞత విషయంలో సదారాధన విషయంలో నాకు సహాయం" చెయ్యి" అని ఉపదేశించారు.”

(రియాజుస్సాలిహీన్‌, అబూదావూద్‌, నసాయి[ తమను తస పని ఇహపరాల్లో కోరుకునే విషయాలన్నీ సమ్మగంగా ఉన్నాలు? వైతన్యవంతంగా దుఆ చేసేవారు ఆ విషయాలకై స్యక్రమమయినః కృపి. కూడా చెయ్యాలి. అప్పుడే దుఆ ఫల(పదమవుతుంది-

415. మహాప్రవక్త (సఅసం) హజుక్‌ ముఆజ్‌ (రరీ) చెయ్యిపట్టుకొని నేను నిన్ను (పేమిస్తున్నానని చెప్పి ఆ తర్వాతే ఆయన ఉవదేశించారు. (పేమించే వ్య క్షికి విలువైనదాన్నే తెలువు తాడు మనిషి. ఆ విధంగా తన బోధన తన సనహచరుని హీ యంలో హత్తుకుని పోతుందన్నదే ఆయన ఉద్దేశం.

అ ఉపదేశంలో దాసుడు తన పభువుతో*నాకు జీవనరంగ్‌ లన్నిటిలో నిన్ను స్మరించాఅని, నీకు కృతజ్ఞుళ్లిగా ఉండాలని ఉత్తమోత్తమమయిన రీతిలో నిన్ను ఆరాధించాలని వుంది. కొని నేను బలహీనుణ్ఞి, నీవే నాకు ఆధారం, నీ సహాయం లేనిదే ఈ పనులు కాజాలవ” ఆని వేడుకోవాలని బోధించడం జరిగింది

సంస్కరణ శిక్షణలకు మార్గాలు 385

16. మహా వృవక్ష (నలనం) ఫర్డ్‌ నమాజులు ముగించి సలాం పలికిన తరువాత నిత్యం ఇలా (ప్రార్జించేవారు : "లా ఇలాహ ఇల్లల్లావు వహ్‌దహూ లా షరికలహూ అలహుల్‌ ముల్కు వ అహుల్‌ వాము. వహువ అలాకుల్లి మయ్యిన్‌ కదీర్‌: అల్హాహుమ్మ లా మానిఅ లిమా అతయ్‌త. వలా మూతి లిమా మన'త. వలా యన్‌ ఫి జల్‌ జద్ది మిన్కల్‌ జద్దు.” (బుఖారి |

17. అల్హావ్‌ తప్ప ఇతర దైవం లేడు. ఆయన ఒక్కడే. ఆయనకు తోడు ఎవ్వరూ లేరు. అధికారం, అధిపత్యం అంతా ఆయన కైవసమయి ఉంది సకల స్తోత్రాలు ఆయనకే 1 కృతజ్ఞతాభివందనా లు అయనకే ! ఆయన సమస్త వస్తువులపై సకల చర్యలపై శక్తి అధికారం కలవాడు, అల్లాక్‌ొ ! నివు అనుగంబాంచదలిస్తే దాన్ని అపే శక్తి ఎవ్వరికీ లేదు నీవు కాదంటే దాన్ని ఇచ్చే *్ట్‌ ఎవ్వరికి లేదు. ని సమక్షంలో వి అధికారం కలవాని అధికాళమౌ ఉవకరించదు.”

దీనికి అర్హం : దుహా(ప్రవక్త (సఅసం) నేర్పిన అనేక దుల మాదిరిగోనే ఇది నిజానికి మానవనికి ఓ బోధలాంటిది. దేవుని ఏకత్వమే ఇస్టాం మౌలిక విశ్వానం గనక ఆ భావన విభిన్న రూపాల్లో మనిషిముందు రావాలన్నది మవా(వక్త (సఅసం) అకాలక్ష. ఆ భావన ఆసలు ఎన్నటికీ చెరిగిపోకుండా సదా విశ్వసించిన వాని అంతర్యాన నిలవాలంటే ప్రతి దుఆ,పుతి వేడుక్రోలులో దాని అంశం ఉఊండట౦ ఎంతో పృుముఖ౦గౌ ఉపక రిన్తుంది.

(25)

నుహాపవక్త జీవితంలో శిక్ష ణాంగాలా ఆరాధనలు ఢీక7. _హజ్యుత్‌ జాబిర్‌ విన్‌ నముర ఉల్లేఖింబొరు? "నేను మహా పువక్త (సఅసం)తో నమాజ్‌ చేసే వాడిని" అయన నమాజ్‌ కూడా మధ్యస్థంగా ఉండేది. ఆయన వనం గం కూడా మధ్యస్థంగానే ఉండేది. (ముస్లి) 418. మహా పువక్ర (సఅనం) వ్రవవించార “నేను నమాజ్‌ కొరకు నిలబడి నుదీ వ్రమయిన ప్రొర్గ వు యయా 417. “మధ్యస్థంగా' అంబే అంత దీర మయినది శారు మర్‌ క్టుప్తమయినదీ కాదు అని భావం. మహాపువక్త (సఅసం) తన జీవితంలో పతి విషయంలోనూ మధ్యస్థమార్షాన్సే అవల్యా బించారు. తన అనుయాయుల్ని కూడా ఆ మార్గాన్నే అవలంట మని బోధించారు. ల్లో 418. ఇక్కడ ప్రస్తావించబడిన నమాజ్‌ మసీదులు జరిగే సామూహిక నమాజ్‌ అని తెలుసుకోవడం ముఖ్యతి= ను

యహాపువక్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు 887 చేయాలని తలుస్తాను. కాని, ఏదో పిల్లవాని ఏడువు విని పించగానే దాన్ని క్లుప్తంగా ముగిస్తాను. ఎందువల్లనంటే నమాజ్‌ను నుదీర్ధ ౦ చేసి పిల్ల తల్లిని విక్కున వడవేయటం నాకు నచ్చదు.” (బుఖారి--అబూకకాదా)

419. హజ్రత్‌ ముగైరా వినరిన్తూ ఉండగా విన్నట్టు జియాద్‌ ఉల్లేఖించారు : "మహాప్రువక్ర(నఅనం) "రాతి తహజ్డాద్‌ నమాజ్‌లో నిలబడేవారు. చివరికి ఆయన శాళ ఛయె వాపు వచ్చేది. దాన్ని చూచి *మోరు ఇంత శ్రమపడటం ఉనికి” అని అడిగేవారు జనులు. "నేను కృతజ్ఞతాపరుడయిన దానుజ్ణి కావన్ఞా?” అని బదులిచ్చే .వారు ఆయన. (బుఖారి) త తస ల కానా ప్రవక్త (నఅసం) కాలంలో మహిళలు కూడా మస్టిదులకు వచ్చే వారు. సామూహిక (పొర్టనలు చేసేవారు. వారిలో విల్లలుగల తలులు కూడా వుండేవారు, పిల్లలను ఇంటివద్ద నదలివచ్చే వసతి లేక పోవడంచేత వారినీ మస్టిదుకు తీనుకువచ్చేవారు. ఈ హదీ నులో అలాంటి పిల్లల తల్హుల గురించే (పస్తావించడం జరిగింది. ఇందులో తమ వెనక నమాజ్‌వేసే ముక్రదీల పృమేయంలేకుండా నమాజ్‌లో సుదిర్హ మయిన ఖుర్‌ఆన్‌ పఠనం సాగించే ఇమామ్‌ "లకు (అంటే సామూహిక నమాజ్‌ జరిపించే వారిక) మంచి గుణ పాఠం ఉంది.

419, మహనీయ ముహమ్మద్‌ (సఅసం) దేవుని సందేశ ,హరులు కావటాన ఆయనపై నిత్యం దైవరక్ష వుంటుంది. ఆయన

388 హదీసు వెలుగు నిర్హణథా విధానం

420. "జనులు చేయళక్యమయిన పనులనే మహా పువక్త (సఅసం) చెయ్యమని వారికి ఆదేశించే వార” అసి హజుత్‌ ఆయిషా రజి అల్హాహు అన్‌ హా తెలిపారు.

(బుఖారి)! 4వ, ముఆవియా బిన్‌ హకమ్‌ సులమ్మో ఉల్లే బంచారు :. "నేనొకసారి మహాపువ క్ష (సఅనం)తో నమౌజ్‌ వేస్తున్నాను. ఇంతలో ఒక వ్యక్తి తుమ్మాడు. నేను 'ఎర్‌ హముకల్లా" అనేశాను. దానికి నమాజ్‌ చేసే వారు నొపా చూవు జేశారు. నేను తిరిగి “మిరు చల్లగా ఉండ్‌ న చేత ఎలాంటి పొరపాటు, అపరాధం జరక్కుండా దైవం తరవ ననే జాగ్రత్తలు తీసుకో బడతాయి. అయినా నమాజ్‌ "శేవలం పొప హారిని కాదు. అది దైవం పట్ల మానవుని దాస్యభావనకుః విధేయతాభావనకు. స్వయం సమర్పణ ఇస్తాం)భావనకు చిహ్నం" అదే మాట మహాషవక్స (సఅసం) అన్నారు.

490. _ఆరాధనల విషయంలోనైనా ఇతర ధార్మిక నిష యాల్లోనయినా (ప్రజలకు ధర్మమార్గం సుగమం చెయ్యడానికేదేవ? తనను పంపినట్టు మహాప్రవక్త (సఅసం) మరోచోట నుడి ఉన్నారు. అందువల్ల (ప్రతివ్య క్రికి అతని శ క్రిసామర్ధ్యాలు, వీలుగో బట్టి మంచిపనులు చెయ్యమనేవారు ఆయన.

ఓ21. నమాజ్‌ చేసేటప్పుడు ఇతర విషయాలను మాట్ల

మహాప్రవక్త జీవితంలో +క్షణాంశాలు 989 నన్ను అలా చూస్తారెందుకూ?” అని వుశ్నించాను. వారు నన్ను నిశ్శబ్దంగా ఉండమని సైగతో బోథింవారు: నేను ఊరుకున్నాను. మహాపువక్ష (నఅనం) 'నమౌజ్‌ ముగిం చిన తరువాత-నా తల్లిదండ్రులు ఆయనకై అర్చింకు, మహా పవువక్త (నఅసం) కంటే మందిగా శిక్షణా బోధనలు చేసే వారిని నేను అంతకు ముందూ ఆ తరువాతా ఎన్నడూ చూడలేదు--ఆయన నన్ను మందలించ లేదు. కొట్టనూ లేదు తిట్టనూ లేదు. కేవలం -- "ఇది నమాజ్‌ కదా ఇందులో మనుషులు మాట్లాడుకోవడం ఉచితం. కాదు. నమాజ్‌ అంటే అల్లావ్‌ వవితృుతను కొనియాడటం, ఆయన ఘనతను స్తోత్రించడం, ఖుర్‌అన్‌ పారాయణంచెయ్యడం” అని అన్నారు.” (ముస్టీం) 422. ఒకసారి ఒక అరబ్బు జనవదుడు మస్టిద్‌లో మూత్రం చేభాడు. అక్కడున్న వారు అతన్ని కొట్టడానికి ఎగబడారు. అప్పుడు మహీ వువక్త (నఅనం) వారితో, “అతన్నీ వదఠివేయండి ; అ మ్యూతంపై ఒక బొక్కెన శతమనన లా డటం, వాటివైవ శ)ద్ధచూపడం తప్పు, అది నమాజ్‌నే భంగపరచ వచ్చు. దాన్ని మవాపువక (సఅసం) ఎంతో సౌమ్యంగా తన సహచరుడయిన ముఅవియౌకు బోధించారు. 429. ఈ హదీసు ద్వారా తిలిసేదేమంటే [పయాణీకులు .మస్టద్‌లో వడుకోడానికి వపనతి వుండాలి. తెలియక ఎవరయినా

890 హదీసు వెలుగు సీరు పోసి శృభం చెయ్యండి, మారు ప్రజల కొరకు ఫొలు భఛ్యాలను చేకూర్చడానికి [ప్రభవింపబడ్డారు. (ప్రజల మార్గాన్ని కష్టతరం చెయ్యడానికి మిమ్మల్ని లేవనెత్తడం జరగలేదు” అని పఠికారు. (బుఖారి--అబూహురైరా) శీ2ి8ి, మాలిక్‌ బిన్‌ హువైరిస్‌ ఉల్లేఖించారు : "మేము నమవయస్కులమయిన యువకులం కొంతమంది ధర్మశిక్షణకై మహా పువక్త (సఅసం) వద్దకు వచ్చాము. ఆయన సన్నిధిలో మేము ఇరువై దినాలు బన చేశాము. మహాహువక (సఅసం) ఎంతోకనికరంతో మరెంతో కేమతో మెలిగేవారు. మేము ఇండ్లకు పోగోరుతున్నట్ట్లు ఆయన మస్టిద్‌పట్ట లేక మరే గౌరవ(పప్రదమయిన వస్తువుపట్ట అగౌరవంగా" పువర్షించినట్టయితే వారి ఈ అల్ప జ్ఞానానికి కోపగించుకోకుండా మంచి మాటలతో నచ్చచెప్పాలి. మహాప్రవక్త నిత్యం (పజల సౌకర్యాల కొరకు తన అనుయాయుల్ని హెచ్చరించేవారనడానికి మరో హదిసు ప్రబల నిదర్శనం. మహా(వ క్ష(సల్లభ్రాహు అలైవా' వసల్లం), హ[జత్‌ అబూ మూసా మరియు హజుత్‌ ముఆఅజ్‌ (రజ్శిను యమస్‌కు అధికారులుగా పంపేటప్పుడు*మిరు (ప్రజలక్రై సౌలభ్యాలను చేళూర్చండి. కష్టాలను కలుగజేయకండి. అందరితో కలువుగోలుతనంతో మెలగండి. పుజలు మిమ్మల్ని చూచి జడుసుకునేలా నడుచుకోకండి” అని ఉపదేశించారు. 428. మహాపంవక్త (సఆసం) కాలంలో ఆయన సహ చరులు కొంతకాలం ఆయనతో, ఆయన సన్నిహిత సహచరులతో

మహాప్రవక్త జీవితంలో +క్షణాంశాలు పం పసిగట్టి, “మి ఇండ్హల్లో మో వెనక ఎవరున్నారు?” అనడి గారు. మేము చెప్పాము, అప్పుడు ఆయన బోధించారు : "మో భార్యాపిల్టల వద్దకు పోండి. మిరు నేర్చుకున్న దంతా వాళ్ళకు నేర్చండి. వారికి మంచి మాటల్ని బోధించండి. ఫలాన నమాజ్‌ని ఫలాన నముయాన ; మరియు ఫలానా నమాజ్‌ని ఫలాన నమయాన చెయ్యండి, (మరో హదీనులో "నేను ఎలా నమాజ్‌ చేయడం మిరు చూశారో మోరున్నూ అలాగే నమాజ్‌ వెయ్యండి' అని అన్నార”ని ఉంది) నమాజ్‌ సమయం అఆనన్నం కాగానే మోలో ఒకరు అజాన్‌ పలకండి, మాలో ఎవరు విద్యా. విజ్ఞానాల్లో అధికులో వారికే నమాజ్‌కు 'ఇమామత్‌ '(నాయ కత్వం) ఇవ్వండి.” (బుఖారి, ముస్లిం) గడిపి వారి' సాంగత్యంలో ధార్మిక, లౌకిక అన్ని విషయాలూ సమ[గంగా తెలునుకుని తగువిధంగా తర్చీదుపొందేవారని, తమ ధార్మిక శిక్షణ కొరకు తమ జీవితకాలం కొంత గడవడతఅ వారికి పెద్ద సమస్య కాకపోయేదని ఈ హదీసు ద్వారా తెలుస్తోంది. మహాప్రవక్ర(సఅసం) తన సహచరులకు చిన్న చిన్న విషయాలు సయితం బోధించేవారని కూడా దీనివల్ల అవగతమవుతోంది. *బ్షకద్తూమత్‌” నమాజ్‌ చేయించే నాయకత్వం కొరకు కావలసిన కనీస అర్హతలు సయితం ఈ హదీసు మనకు బోధిస్తోంది. దిని ద్వారా (ప్రయోజనం పొందే మనసు, సంకల్చ్బం కావాలి]

392 హదీసు వెలుగు. తోటి సోదరుల పట్ట పేను 42ిఉఓ. జరీర్‌ బిన్‌ అబ్బుల్దాహ్‌ ఉల్లేఖించారు ; "శ్చమొక ఉదయం మహా ప్రవక్త (సఅసం) సన్నిధిలో కూర్చుని ఉండగా కొందరు కరవాలాలు కట్టుకుని, గొం గళ్ళు కప్పుకుని వచ్చారు. వారి శరీరంలో అధిక భాగం వ స్పృహీనంగానే ఉంది. వారిలో వాలా మంది “ముజర్‌' తెగకు చెందినవాళ్ళు-కాదు వాళ్ళంతా 'ముజర్‌” తెగవారే- వారి వీదరికాన్నీ ఆకలిబాధని చూచి మహాపువ క్ర(సఅనం) ముఖం వ్యాకులతతో పాలిపోయింది. ఆయన తన ఇంటి లోనికి వెళ్ళి వచ్చారు ; హజ్రత్‌ బిలాల్‌కు (నమాజ్‌ సమయం అవడం చేత) “అజాన్‌” ఇవ్వమని ఆదేశించారు. హజత్‌ బిలాల్‌ అజాన్‌ పలికారు. ఇకామళత్‌ చెప్పారు తరువాత అందరు నమాజ్‌ చేశారు. నమాజ్‌ తరువాత ఆయన ప్రసంగించారు. అందులో నిసా సూరాలోని తొలి ఆయత్‌ మరియు హ్‌ నూరాలోని చివరి రుకొ టో 484. సదకా అంటే దానం అని అరం. “సా” అన్నది ఓ కొలమానం. ఒక షసా దాదాపు రెండు కిలోలకు సమానం. హదీసు ప్రారంభంలో “వారిలో చాలా మంది ముజర్‌ తెగకు చెందిన వాళ్ళుాకాదు వాళ్ళంతా ముజర్‌ తెగవారే” అని వుంది. ద్‌న్హి బట్టి హదీసును ఉల్లేఖించేవారు విన్నది విన్నట్టుగా, చెప్పిన వ్యక్తీ ఏ మాటల్లో ఎలా చెప్పాడో అదేవిధంగా అప్పవెప్పడానికి ఎంత్‌

మహాప్రవక్త జీవితంలో శక్షణాంళాలు 899 యొక్క మొదటి ఆయత్‌ పఠించారు. తరువాత ఇలా బోధించారు, “దైవ మార్గంలో నదకా చెయ్యాలి : దీనారు లివ్వండి, దిరహ మివ్వండి, వస్త్రాలివ్వండి, ఒక 'సా' గోధుమలివ్వండి,' ఒక "సొ ఖర్జూర ఫలాలివ్వండి.” ఆయన వివరికి ఎవరివద్దయినా నగం ఖర్జూరవు ముక్కే ఉంటే అదే దానం చెయ్యమని ఉఊవదేశింవారు. (వనం గం విన్న అన్సారుల్లో వ్యక్తి ఒకతను తన రెండు చేతు “ల్లోనూ పట్టుబడని సంవిని ఒక దాన్ని తెబ్బాడు. అవ్వుడు జనులు ఒక్కరొక్కరే దానం చెయ్యడం మొదలెట్టారు. కడకు నేను ధాన్యం మరియు బట్టల ₹0డు రానుల్ని చూచాను. అది బూవి మహా వువక్త ముఖారవిందం బంగరులా మెరిసింది. అప్పుడు మహావవక్ష (నఅనం) సెల విబ్చారు: "ఎవరైనా ఇస్లాంలో ఒక మంచి సంపుదాయాన్ని (వవేశ పెట్టినట్లయితే అతనికి దాని నతృలితం లభిస్తుంది, మరి ఎవరు అ మంచి ఆబారాన్ని పాటిస్తారో వారి ఈ చర్య యొక్క సద్భలితం కూడా అతనికి లభిస్తుంది. అయితే (శద్ద తీనుకునేవారో బోధపడుతోంది. ఇస్లాం శిక్షణలన్నింటినీ రెండు శీర్ణి కల్లో విభజించవచ్చు. ఒకటి దైవంపట్ల మనుష్యుల బాధ్యతలు శండవది తోట్‌ మానవులవట్ల బాధ్యతలు. మొదటి దానిలో మౌలిక విశ్వాసమ యిన తౌహీద్‌ (ఏకేశ్వరవాదం) (ప్రధాన మయింది. రెండవదానిలో లేమికి గురైన మానవుల ఎడల కరుణ.

394 హదీసు వెలుగు లోటు రాదు. అలాగే ఎవరు ఇస్‌లాంలో ఒక దురావా రాన్ని మొదలెడతారో వారికి తమ పాపానికి దుష్ఫలితం" లభిస్తుంది, అది కాక ఆ తరువాత అ దురాచారాన్ని అవ. లంబభించినవారి పాప ఫలం కూడా అతని కర్మ వ్యతంలో లిఖించబడుతుంది. అయితే ఆ దురాచారాన్ని పొటింవిన- వారి పాపంలో మాతం ఎలాంటి తగ్గుదల ఉండ బోదు.” (ముస్లిం) సు (మేమను కలిగివుండటం ముఖ్యమయింది. ఈ కారణంగొనే మహాప్రవక్త (సఅసం) ఆ అభాగ్యుల్ని చూచి వ్యాకు లవడ్డారు వదనం భేదావృతమయింది. కాని ఆ బీదలకోసం కూడూ గుడ్డల ఏర్పాటు జరిగినంతనే ఆయన మోము దివ్యకాంతులతో విర జిల్లిందిె. మహాప్రవ క్ర (సఅసం) తన ఉపన్యాసంలో పఠించిన నిగ్మొ సూరా తొలి ఆయత్‌కు అర్థం : “జనులారా ! మా పోషకుని అగ? హానికి భయపడండి. ఆయన మిమ్మల్ని ఒకే జివినుండి వుట్టి చాడు. దాని (ఆ జీవి) ద్వారా దాని జతను సృష్టించాడు- అ ఉభయుల ద్వారానే అనేక స్త్రీ పురుషుల్ని ప్రవంచం మొత్తంలో వ్యాపింపచేశాడు. ఆందుకే మి పోషకుడు, సృష్టికర్ల అయిన" అల్లాహ్‌ అవిధేయతనుండి దూరంగా ఉండండి. నఆయన పెరు చెప్పుకునే మారు ఒండొకరినుండి తమ హక్కుల్ని పొందుకొరొ బంధుత్వవు సంజంధాల్ని ఆదరించండి. వారి హక్కుల్ని వక ఇప్పించండి. నిస్సందేహంగా అల్లాహ్‌ మిమ్మల్నందరినీ కనిప. తూనే ఉన్నాడు.”

మహాషువక్త జీవితంలో శిక్షణాంళాలు 8985

ఈ అయత్‌లో రెండు మౌలిక విశ్వాసాలు పాొందుపరచ బడి వున్నాయి. ఒకటి దేవుని ఏకత్వవు భావన అంటే, ఆరాధన. అజ్ఞా పాలనకు అర్హుడు కేవలం అల్లాహ్‌ ఒక్కడే అని భావం... రెండవది మానవుల ఏకత్వవు భావన. అంటే మానవులంతా ఒకే జంట ద్వారా ఉనికిలోనికి వచ్చారనీ అందువల్ల వారి మధ్యను సోదర భావం, పరస్పర పిమానురాగాలు విలసిల్రాలని భావం. మహాప్రవక్త (సఅసం) ఆ బీదల నహాయార్థం విజ్ఞప్తి చేస్తూ ఈ ఆయత్‌ పఠించారంటే సమాజంలోని బీదసాదలకు సహాయం చేయకపోవడం దేవుని ఆగ్రహాన్ని రేశత్తిస్తుందని విస్పష్ణంగా" తెలుస్తోంది.

హమష్‌9 నూరాలోని ఆయత్‌కు భావం : “విశ్వాసులారా క అల్లాహ్‌ ఆ[గహాన్నుండి తమ్ముతాము రక్షించుకోండి. (పతి ఒక్కడు, శవు రానున్న (ఖియా మత్‌) దినం కొరకు తాను ఏం నిధుల్ని (పోగుచేసుకుంటున్నాడు అన్న విషయాన్ని దృష్టినందుం చుకోవాలి. జనులారా | అల్హావ్‌ా ఆగ్రవాన్నుండి తప్పించుకోండి. మోరు చేసే పనులన్నింటి గురించి అల్లాహ్‌కు సర్వమూ తెలుసు.”

ఈ ఆయత్‌ ద్వారా తిలిసించేమంటే చీదసాదలపై వ్యయా పరచిన ధనం పరలోక జీవితంలో నిధిగా మనకు లభిస్తుంది. అది వృధాపోదు.

దానం చేయడంలో ముందంజ వేసిన వ్యక్తిని మహాపువ క్ష (సఅసం) (ప్రశంసించారు, ఆతనికి తన దానానికి పుణ్యఫలం లభించడమే కాక, అతని ఈ చర్యవల్లి ఇతరుల్లో సత్క్రిియచేహే ప్రేరణ కఠిగినందుకుగాను అదనవు వుణ్యపఫపలం కూడా అఖిస్తుం దని, ఈ సూతం (పకి సత్కారాన్ని ఆరంభించిన వారికే వక్తా

396 హదీసు వెలుగు శనిర. హజుత్‌ అబూ బక్‌ సిద్దీక్‌ (రజి కుమా రుడు అబ్బురృహ్మాన్‌ ఉల్లేఖించారు: "నుఫ్ఫా” వారు చాలా బీదవారు. ఒక సారి మహా పృువక్త (సఅసం) అందరినీ ఉద్దేశింవి, అదేశించారు, "ఇంటిలో ఇద్దరు వ్యక్తుల భోజన 'మున్నవారు ఇక్కడి నుండి మూడో వ్యక్తిని తీసుకు వెళ్ళండి. నలుగురు మనుషుల భోజనమున్నవారు ఒకరినో ఇద్దరినో తీసుకువెళ్ళండి"తదనుగుణంగా మా నాన్న అబూ బి క్‌ఇగారు ముగ్గురిని పిలుచుకు వచ్చారు. మహా పవక (సఅసంితన ఇంటికి పది మందిని తీసుకు వెళ్ళారు. (బుఖారి, ముస్లిం) న నకు క స్తుందని అలాగే దుష్క్రియను మొదలెట్టిన వారికి వర్తిస్తుందనీ తెలిపారు, శలిగ్టా . “సుష్పా” వారంటే కుటుంబం లేకుండా ఇల్లూ, వాకిలి లేకుండా కేవలం ధర్మజ్ఞాన సముపార్టనమే తమ జీవిత అక్ష్యుంగా, ధర్మ పృబోధలే తమ ఆశయంగా జీవించే కొందరు 'సహచరులన్నమాట వీరంతా (పవక్త మస్టిద్‌ వద్ద ఓ అరుగుపై "ఉంటురలజేవార్డు. ఆఅరుగును సుప్పా అనంటారు అరబీలో. మహా పవక నాయకత్వ స్థానంలో ఉన్నారు. ఆయన పదిమంది ఆతి థ్యానికి పూనుకోకపోతే ఇతరులు. ఇద్దరేసి, నలుగురేసి మను ముల్ని ఎలా తీసుకువెళతారు ? నాయకులయినవారు అదర్శవంతు అయి, త్యాగనిరతిగలవారయితేనే అనుయాయులు ఇతోధికంగా త్యాగశీలురవుతారు. ముందున్నవారే వెనకబడితే వెనుకున్నవారు తఅరుగుముఖం పడతారు |

మహాషవక్త జీవితంలో +శిక్షణాంశాలు 897 క4ని6. హజ్రుత్‌ అనస్‌ ఉల్లేఖించారు, "మహా- ప్రవక్తను ఎవరు ఏది అర్థించినా అది ఇచ్చివేసేవారు. ఆ. విధంగా[ప్రజలు ఇస్తాంకు సన్నిహితులయ్యేవారు. ఒకసారి. ఒక వ్యక్తి ఆయన వద్దకు వచ్చాడు. అతనికి మహాహువక్త (సఅసం) రెండు కొండల మధ్య మేస్తున్న మేకలన్నింటినీ దానం చేసివేశారు. అతడు తన తెగవారి వద్దకు పోయి. "జనులారా ! ఇస్‌లాం స్వీకరించండి. ఎందుకంటే ఆకలి. బాధలకు ఏ మాత్రృుం భయపడని వ్యక్తిలా ముహమ్మద్‌. దానం చేస్తారు” అని పిలువునిచ్చాడు. కొందరు కేవలం ప్రాపంచిక లాభం కొరకు విశ్వానం స్వీకరించినా మహి పువక్తృ నుశిక్షణ వల ఇస్‌లాం వారి ఆంతర్యంలో నజీవ మయినిలిచేది, పర్యవసానంగా పుూవంచం, ప్రాపంచికవస్తు సామగ్రి కంటే అతని దృష్టిలో ఇస్తాం [ప్రియతమమయి. పొయ్యేది. (ముస్లిం). 426. ఇది ధనాశ చూపడంకాదు. ధనప్తితిని అఆంత- ర్యాల్లో నుండి తొలగించే కార్యం. ధనాన్ని, సంపదను, పాపం చిక ఐశ్వర్యాన్ని ఇస్టాం తృణప్రాయంగా చూచేలా మనిషికి తర్చీదునిస్తుంది అన్న విషయానికి అచరణాత్మక నిదర్శనం. అర్ధికి పృియముతోడ అర్థించినదంతా ఇచ్చివేయడం ధనపీతినీ. అంతమొందిస్తుందనడంలో సందేహంలేదు. మహాపివ క్ర(సఅసం) ఆదర్శవంతమయిన తన జీవితంలో [పాపంచిక సంపదలు తన వద్దకు వచ్చినా కొంతకాలమయనా ఉండనిచ్చేవారుకాదు. అగత్య

శ98 హదీసు వెలుగు +ధర్మసంస్థాపనా మార్గంలో కవి, హజ్యుత్‌ అబ్బులాహ్‌ విన్‌ మస్‌ ఉద్‌ (రఠఅ) ఉల్లేఖించారు, "మహాపువక్త (సఅనం) ఒకసారి ఒక దైవ వువక్త గాథను వినిపించారు. ఆదృశ్యం ఇప్పటికీ నా కళ్ళ ముందు కదలాడుతోంది. ఆయన ఇలా తెలిపారు: "ఆ పువక్త ధర్మ నందేశాన్ని అందచేయడం మూలాన “అ జాతి వారు ఆయన్ని విపరితంగా కొట్టారు. కడకు శకృసిక్త మయిపోయారు ఆ పృవక్త. అయినా తన ముఖా న్నుండి చిమ్మే రక్తాన్ని తుడుచుకుంటూ ఆ పువ_ క్ర ఇలా “పార్ధించారు, 'ఓ అల్లాహ్‌! నాజాతి చేసే ఈ అవ 'రాథాన్ని మన్నించు. ఎందుకంటే వారు ఇంకా అజానులు, వారికి అసలు యదారం తెలియదు.” ముని “పరులకు పంచనంతవరకు ఆయనకు తృపివుండేదికాదు. “రేపటికి బన గాచుకొలదు అన్న చింత అయన్ని ఎన్నడూ బాధించ హచరులకు ఆయన అలాంటి తర్చీదునే ఇచ్చారు. శ్రి? ధర్మసంస్థాపనామార్షం లో నిత్యం ఎలాంటి కష్టాల నెదుర్కోవలసివస్తుందో ఈ హదీసు “ంటి వర్‌వ్షా ఘడియలే. . సు ద్వారా తెలుస్తోంది, అలాం గ్ధినూ సంయమనాన్ని, ని[గహాన్ని కోల్పోకుండా తనపై కష్టాలు తెచ్చిపెట్టినవారి పట్ట ద్వేషభావం మనసులో శనించనీయకుండా వారి మూఢత్వం పట్ల ఖేదం చెందుతూ ఆ జాతి దైవపువక్సను బాధించినందుకు దైవాగహానికి గురవు

.మహాపువక్త జీవితంలో శక్షణాంకాలు 899

4నిరి. హజ్రత్‌ ఆయిషా (రఅ) ఉల్లేఖించారు, ఆానొకసారి మహాప్రవక్త ను, "ఉహుద్‌ దినం కంటే నికృష్ట మైన దినం మోకు తటస్థపడిందా?” అని అడగ్గా ఆయన ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు. "అయిషా, నీ జాతి కురైష్‌ వారి ద్వారా నాకు ఎన్ని బాధలు కలిగాయి. అన్నిటి కంటే కష్టమయిన దినం "అకబా దినం, ఆ రోజునేను “అబెయాలైల్‌, ఇబ్ను అబ్దెకులాల్‌ ఎదుట నిలిబాను- నేను కోరింది అతడు స్వీకరించలేదు. వ్యాకుల హృదయంతో చింతా(గస్తుణ్ణయి. అక్కడి నుండి బయలుదేరాను. "కర్ని -సృఆలిబ్‌" అనే చోటికి వచ్చేటప్పటికి కాస్ర హృదయం తేలికపడ్డది. అప్పుడు తల మైకి ఎత్తి చూచాను. అక్కడ (ఆకాశాన) జివీల్‌ (అల) కనబడ్డారు. ఆయన నన్నుపిలిచి "మో జాతి మాతో అన్నమాటలూ, వారు మో నందేశానికి .నమాధానం ఇచ్చినతీరూ అంతా అల్లాహ్‌ విన్నాడు. ఇప్పుడు .వర్వతాల నిర్వహక దూతను మో వద్దకు పంపాడు తుందన్న్న భయంతో దైవాన్ని మన్నింపునకై ప్రార్ధించిన పువక్త హృదయ నైర్మల్యాన్ని ఈ హదీసు చాటి వెవుతోంది.

428, *“అకబా దినం” అంటే “తాయిఫ్‌కు వెళ్ళిన దినం” అని భావం. తాయిఫ్‌లో కురైష్‌ వర్తకులు భారీఎత్తున తోళ్ళ వ్యాపారం చేసేవారు. తాయిఫ్‌వారు, కురైష్‌వారు పరస్పరం దన్గరి బంధువులు, మహాపువక్త (సఅసం) మక్కా పజల 1పవ ర్తనవల్ల నిరాశచెంది, తాయిఫ్‌లోనయినా సత్యం చోటు చేను

400 హదీసు వెలుగు అల్లాహ్‌. మోరు కోరినట్లు అతడు మో ఆజ్ఞల్ని పాలి స్తాడు” అని పలికారు. అప్పుడు పర్వతాల దూత నన్ను నంబోధించి సలాం చేశాడు. తిరిగి ఇలా చెప్ప, సాగాడు. ఓ ముహమ్మద్‌ (సఅసం) అల్లాహ్‌ మో జాతి వారి మాటల్ని విన్నాడు. నేను పర్వతాల నిర్వహణకు. నియుక్తుడ్ని. నా ప్రభువునన్ను మి వద్దకు పంపాడు-- మోరు కోరినట్లు, మో ఆజ్ఞల్ని పాలించడానికి. మిరు. కోరినట్టయితే ఈ నగర (ప్రజలంతా నలిగిపోయేటట్లు ఈ రెండు కొండల్ని కలిపి వేస్తాను.” అప్పుడు ప్రవక్త అత నితో అన్నారు; "వద్దు. (వీరు కాకపోయినా) వారి సంతతిలో, కేవలం ఒకే దైవాన్ని ఆరాధించేవారిని, ఆయన దెవత్వంలో ఎవ్వరినీ సహవర్తులుగా భావించని వారిని. అల్హాహ్‌ పుట్టిస్తాడని నాకు ఆశ ఉంది. (కనుక వారిని సంహరించవద్ద,)” (బుఖారి, ముస్లిం) సవా. కుంటుందేమో అన్న ఆశతో తాయిఫ్‌ వెళ్ళారు. కాని ఇబ్బ్ను అబ్జె యాలైల్‌ అనే తెగ నాయకుడు గూండాలను ఆయన వెనక పంపాడు. వారు ఆయన్ని రాళ్ళతో కొట్టారు. ఆ దెబ్బలకు తట్టు కోలేక ఆయన స్పృహ కోల్పోయారు. ఏదేని జాతి ఒక పువక్త సందేశాన్ని తిరస్కరిస్టై ఆ పుజలు అల్లాహ్‌ శిక్షకు పొతుులవు తారు. కాని నిరాశ చెందని (పవక్ట (సఅసం) ఆ శిక్షను పంహ వద్దని అల్లాహ్‌ను వేడుకున్నారు. అదే విధంగా పర్వతాల నిర్వా హక దూత తాయిఫ్‌ వారిని సంహరించడానికి అనుజ్ఞను కోరి.

మహాప్రవక్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు శీ0] మహాప్రవక్త సహచరులు

4స9. "ఒకసారి మహాపృవ _క్ష(నఅసం) "అబ్దుల్లాహ్‌ చాలా మంచి మనిషి, రాత్రుల్లో ప్రార్ధన (తహజ్జుద్‌)కొరకు లేస్తే ఎంత బాగుండేది ?” అని అన్నారు. అప్పట్నుంవి మా నాన్న (అబ్దుల్లాహ్‌, రాత్రుల్లో ఎంతో కొంత తప్ప నిద పోయేవారే కారు అని సాఠిమ్‌ తన తండ్రి అబ్దుల్లాహ్‌ బిన్‌ ఉమర్‌ గురించి తెలిపారు. (బుఖారి, ముస్లీం ) నప్పుడు “ఇంకా నన్ను వీరిలో పుచార కార్యకమాన్ని సాగించ నివ్వు. వీరు ఇప్పుడు కాకపోయినా భావిలో సందేశాన్ని (శద్ధతో విని నిషమృృ్మల్మషహృదయంతో స్వీకరించవచ్చు, లేక వీరి సంతానం దాన్ని ఆదరించవచ్చు” అన్నభావంతో మహాపషువకక్త (సఅసం) అతన్ని వారించారు. ధర్మసందేశాన్ని అందచేసే కార్యభారాన్ని తమపె వేసుకున్నవారు ఎంత ఓరిమితో ఎంత సహనస్థయిర్యా లతో, మానవుల ఎడల ఎంత పేమానురాగాలతో మెలగాలో మహాష్రువక్రయొక్క ఈ ఆదర్శంవల్ల ద్యోతకమౌతోంది.

429. సహచరులు తమ (పియ పువక్ర (సఅసం) చేసిన సంకేతాలపట్ల ఎంత శ్రద్ధగా, ఆస్నక్సిగా వ్యవహరించేవారో అర్ధమవుతుంది. మరో విషయమేమంటే సకల సద్ధుణాలతో పాటు డైవారాధనపట్ల మనిషికి అధిక ఆసక్తి ఉండటం ధర్మ పథాన అభిలషణీయం. అందునా నమాజ్‌ ఏకాంతంగా [పశాంత వాతావరణంలో చేసే తహజ్ఞుద్‌ నమాజ్‌ పాముఖ్యం మరీ అధికం.

(26)

402 హదీసు వెలుగు 450. అబూ హురైరా ఉల్లేఖించారు : “మక్కా నుండి హిజత్‌ చేసి వచ్చే వారిలో నిరుపేదలయిన వారు ఒకసారి మహాప్రవక్త (నఅసం) వద్దకు వచ్చి, '"శాశ్వతసుఖ సంతోషాలు, ఉన్నత స్టానాలు ధన వంతులకే సొంత మయ్యాయి అని మొరపెట్టుకున్నారు. మహాపువక్ష (సఅసం) "అది ఎలా” అని అడగ్గా వారు చెప్పసాగారు, "మేము నమాజ్‌ చేస్తామా --వారూ నమాజ్‌ చేస్తారు ; మేము రోజావ్రతాన్ని పాటించినట్లే వారు కూడా పాటిస్తారు ; కాని వారు దైవమార్గంలో చాన ధర్మాలు చేస్తారు. మే మేమో దెవమార్గంలో ఖర్చు చేయలేము ; వారు బానిసనల్ని బంధ ' విముక్తం చేయడానికి ఖర్చు చేస్తారు, మేము అదీ వేయ లేము” మహాపువక్త (సఅసం) వారి ఈ మాటలు విని, "మోకో మంచి మాటను చెప్పమంటారా? దాని ద్వారా మోరు సత్కార్యాల్లో అ(గగాములైన వారిని చేరుకోగలరు. తద్వారా మి వెనక వచ్చే వారికంటే ముందు సాగిపో గలరు. మా ఈ ఆచరణను అనుసరించినవారు తప్ప మరెవరూ మిమ్మల్ని (ధర్మపథంలో) మించిపోలేరు” అని న కమ కనడ . ననన శ 480. ఈ హదీస్‌ ద్వారా తెలసించేమంబటే మహాషువక్ష (సఅసం) సహచరుల్లో ధర్మపథాన వురోగమించాలని, ఆ మార్గాన ఉన్నత స్థానాలను అందుకోవాలని, ఆ బాటన ఒకరిని మించి పోవాలని మరొకరికి ఎంతో తీవృమయిన పిపాస ఉండేది. దానధర్మాలు చేసే శక్తి సామర్థ్యాలు లేనివారు దైవనామ సంస్మ

మహాప్రవక్త జీవిఠంలో శిక్ష ణాంశాలు క08 "సెలవిచ్చారు. "తప్పక వప్పండి (ప్రవక్తా 1? అని అర్ధిం :వారు వారంతా. "అయితే మిరు పతి ఫర్జ్‌ (విద్యుక్త మయిన) నమాజ్‌ తరువాత 88 పర్యాయాలు "నుబహా నల్లాహ్‌”, 38 పర్యాయాలు 'అల్హాహు అక్బర్‌”, 88ివర్యా యాలు "అల్లము లిల్హాహ్‌” పఠించండి”అని ఉపదేశించారు మహావువక్ర (సఅనం). ఆ తరువాత ముహాజిరీన్‌ లోని బీదవారంతా మరోసారి మహాపువక్త (నఅసనం) వద్దకు వచ్చి ""ధనవంతులయిన మా సోదరులు (పె సంన్మరణా వదనా అను గురించి) విని, వారు కూడా దాన్ని మొదలెట్టారు” అని విన్నవించుకున్నారు.. దానికి మహాపువక్త (నఅసం) "కానివ్వండి, ఇది అల్హాహ్‌ అనుగుహం. _ తాను కోరిన వారికి ప్రదానం చేస్తుంటాడు” అని చెప్పారు. (ముస్లిం--అబూహురైరా) +రణు, (పార్ధ్థన ఇంకా ఇతర సత్కార్యాలు చేని పరలోక మోక్షం సాధించాలని కోరేవారు. ఇంకా వాళు, బానిసల్ని బానిసత్వపు నికృష్ట స్దాయి నుండి పెకిలేవనెత్తి తోటి మానవులస్థాయికి తేవడం, సమాజంలో వారికై సమాన స్థితిగతులు కలిగేలా పృయత్నించడం అత్యుత్త్రమమయిన సత్కార్యంగా భావించేవారు, ఈ హదీసులో “అల్దావము అక్సర్‌”ని 88 సార్లు పఠించా లని ఉంది. మరో హథీనులో కిక మార్టు అని పుస్తావించబడింది. పెద్దలు దీన్నే పాటించారు, ఇంకా కొన్ని హదీసుల్లో ఈ మూడు

404 హదీసు వెలుగూ శవ. హజుత్‌ అబూహురైరా (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖిం" వారు ; "ఒకసారి ఒక వ్యక్తి మహాపువక్త (సఅసం) వద్దకు వచ్చి, "నేను అన్నం లేక అలమటిస్తున్నాను" అని విన్నవించుకున్నాడు. అప్పుడాయన (సఅసం) తన: సతీమణి ఒకావిడ వద్దకు మనిషిని పంపారు (తినేందుకు ఏదైనా ఉంటే తెమ్మని). అమె, "మిమ్మల్ని సత్యంతోబాటు. (ప్రభవింపజేసిన వాని సాక్షిగా -- ఇంట్లో నా వద్ద ఇప్పుడు పచ్చి మంవి సీళ్ళు తప్ప మరేమి లేదు” అని బదులిచ్చారు. అప్పుడు ఆయన (మనిషిని మరో సతీమణి వదకు పంపారుః అక్కణ్ణుంచి కూడా అదే సమాధానం వచ్చింది. కడకు సతీ మణులందరూ'" మోకు సత్యంతోపాటు పంపిన + క్రి (దైవం)! తోడు, మా వద్ద మంది నీళ్ళు తప్ప మరేమి లేదు” అనే. సమాధానమిచ్చారు. అప్పుడు ఆయన (సఅనం) తన సహచరులను ఉద్ధేశించి, "ఈ రాత్రికి ఎవరు ఇతని ఆతి. థేయాన్ని స్వీకరిస్తారు ?” అని అడగ్గా, అన్నారుల్లోని ఒకరు దైవపువక్తా ! నేను” అని ముందుకు వచ్చారు. తదను గుణంగా ఆయన ఆ అతిథిని తన వెంట ఇంటికి తీసుకు తన జ గగ చూలసు పదేసిమార్లు స్మరించాలని ఆదేశించినట్టు కూడా- కీప్రై[ వచ్చిన వ్యక్తి అమితంగా ఆకలిగాన్నవాడు. అందు

వలనే పిల్లలకంటే అతనికే (పాధాన్యతనివ్వడం జరిగింది. అయితే ఇంత త్యాగం చెయ్యాలంటే సామాన్యంకాదు, తన అవసరం మేరశే.

మయహాషుృవక్త జీవితంలో శక్షణాంశాలు త్వక్‌ వెళ్ళారు. "ఈయన మహాహవక్త (సఅసం) అతిథి ఈయ నకు తగిన ఆతిథ్యం వెయ్యాలి ఇంట్లో ఏమయినా ఉందా?” అని నతీమణినీ అడిగారు, ఆమె "లేదు. కేవలం పిల్లల కోనమని పెట్టిన అన్నం ఉంది, వాళ్ళింకా తిన లేదు,” అని చెప్పింది. అప్పుడు ఆ అన్సారీ భార్యతో అన్నాడు* “పిల్లలకు ఏదయినా ఇచ్చి నచ్చ జెప్పు. అన్నం అడిగితే ఎలాగో నిదుపుచ్చు. అతిథి భోజనానికని లోనికి వచ్చి నప్పుడు దీపం ఆర్చేసెయ్యి. మేము కూడా అన్నం తింటు న్నట్లు అతనిక న్ఫురించేలా చెయ్యి” అలానే అందరూ భోజ

నానికి కూర్చున్నారు. అతిథి మాతం కడువు నిండా భుజించి

లేచాడు. కాని వారిద్దరూ వస్తులతోనే రాత్రి గడిపివేశారు.

(పొద్దున ఆ అన్సారీ మహాపువక్ట(నఅనం)నన్ని ధిలోకి పోయి

నవ్వుడు ఆయన (సఅనం) తెలిపారు. "రాత్రి మీరిద్దరు

అతిథితో చేసిన నదువవారం వట్ల అల్హాహ్‌ ఎంతో పప్రనన్ను

డయ్యాడు” అని. (బుఖారి, ముసిం--అబూహురైరా)

వున్న అన్నం ఇతర అగత్యపరులకివ్వడం, స్వయంగా తాము పస్తు

లుండి ఎదుటి వ్యక్తిని నంతృప్తపకచడం త్యాగశీలతకు ఉత్తమ

ఉదాహరణ. “ఆకలిగొన్నవారి పట్ట త్యాగంతో వ్యవహరించడం

అంటే ఇంతకుమించిన మరో దృష్టాంతం కానరాదు. ఈ విప

యంలో ఇది సర్వోత్కృష్టమైన ఆదర్శం” అని చెప్పవచ్చు,

406 హదీసు వెలుగు 482. హజ్రత్‌ ఖబ్బాబ్‌ విన్‌ అరత్‌ (రజిఆన్‌): ఉల్లేఖించారు :. "మేము దైవ ప్రసన్నత కొరకు మక్కాను వదలి మహాపువక్త (సఅసం)తో పాటు మదీనాకు వలస వచ్చాము, మాలో కొందరు పరమపదించారు. వారికి ఎలాంటి ఐహిక [ప్రతిఫలమూ లభించలేదు. " అలాంటి. పుణ్యవురుషుల్రో ముస్‌అబ్‌ బిన్‌ ఉమైర్‌ ఒకరు. ఆయన ఉహుద్‌ పోరాటంలో అమరగతులయ్యారు. ఆయన, దేహంపై ఒక ముతక గొంగళి తప్ప మరేదీ లేకుండింది. అదే ఆయనకు "కఫన్‌”గా మారింది. దానితో తలను కప్పితే కాళ్ళు బయట పడేవి, కాళ్ళు కప్పితే తల బయట పడేది, అప్పుడు మహా పృవక్త (సఅసం ఆయన తలను. క్‌ ఏన వారిలో కొందరికి. ల కర త్త్రిల హజుత్‌ ముస్‌ అబ్‌ మక్కాలోని అతి సంపన్నుల అంకానం. ఎంతో గారాబంగా పెరిగారు. స్వారీ చేయడానికి ఉత్తమమయిన గురాంలు-పొొదున ఒకటి సాయంతానికి ఒకటి ఉండేవి ఖరీదెన బపలు ధనబే రు. రో ్వ మార్చుకునేవారు. అ ట్‌ క్ట ఇవా - రొజుకు ఎన్నో వస్త్రాలు =, అయితే మహాప్రవ క్ర(సఅసం)సందేశం విన్నం తనే అందులోని సత్యం తెలిసిరాగానే దాన్ని స్వీకరించడంలో జాగు చెయ్యలేదు. చాని పర్యవసానం ఏమవుతుందో అన్న ఆలో చనే ఆయనకు రాలేదు పర్యవసానం యేమిటో ఆయనకు బాగా తెలుసు. ఇస్తాం స్వీకరించిన వారికై జరిగే అత్యాచారాలన్నీ

మహాప్రవక్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు త్ష7) ధర్మపథాన _తాము చేసిన త్యాగాలకు, [పతిఫలం (ప్రవం చంలోనూ లభించింది. వారు దాని ద్వారా లాభమొందు 1 తున్నారు కూడా, (బుఖారి, ముస్లిం) 4లెతి, హజ్రత్‌ అబూ హురైరా ఉల్లేఖించారు ; "సుఫ్ఫాలోని వారిలో డెబ్బయి మందిని చూచాను. వారిలో ఎవరికీ (ఒంటి నిండా కప్పుకునే) దుప్పటీ లేకపోయింది కేవలం ఒక లుంగీ లాంటిది కట్టుకునేవారు. లేదా గొంగళిని మెడకు కట్టుకునే వారు, అది కొందరి మోకాళ్ళ [క్రింది వరకు కొందరి, మడిమల వరకు వచ్చేది. మర్మ స్థలం కనబడకుండా గొంగళిని చేతులతో పట్టుకునే వారు. (బుఖారి) ఆయన కన్నులముందే జరుగుతుండేది. ఆయన ఇస్లాం న్వీకారా నికి పూర్వపు జీవితాన్నీ, ఇస్టాం' తరువాత జీవితాన్ని తలచుకుని మహావువక్త (సఅసర్భ కన్నీరు కార్చేవారు. కాని స్వయంగా ముస్‌ అబ్‌కు మాతం తన గత సుఖమయ జీవితం జ్ఞప్తికి వచ్చేది కాదు. ఆయననోట ఎలాంటి కోదవాక్కులు యెన్నడూ రాలేదు. శీక8. మహావువక్త (సఅసం) సహచరులు ఇస్టామోయ ఉద్యమాన్ని జన సామాన్యంలో వ్యాషింపచేసేందుకు యెంతటి త్యాగాలను బేసేవారో ఎలాంటి కష్టనష్టాలను భరించేవారో ఈ, మవాదీసుల ద్వారా బోధపడుతుంది. వ్వారు తలచుకుని ఉంటే ప్వొపంచిక స్తుఖాలు పొందడం, విలాసవంతం కాకపోయినా సౌకర్యవంతమయిన జీవిశం గడపడం అంతగా కష్టతరమయిన

408: హదీసు వెలుగు 43్రక్వ, అబూ. హురైరా. ఉల్లేఖించారు-- "ఖువైెట్‌. (రఅ) బనూహారిన్‌' తెగవాలి' వద్ద ఖైదీగా ఉన్నారు. బివరికి | బనూహారిస్‌ వారు ఆయన్ని హతమార్చాలనే నిర్ణయానికో వచ్చారు-- _ (ఖుబైబ్‌ బద్స్‌ పోరాటంలో హారిస్‌ని హత మార్చారు కనుక) _ఖువైవ్‌కు ఈ నిర్ణయం గురించి తెలిసి వచ్చింది. అప్పుడు ఆయన. హారిన్‌ అమ్మాయి ఒకామె వద్ద మంగలి కత్తి అడిగి తీసుకున్నాడు మర్మస్థలంలోని వెంట్రు' కల్ని తీసివేయడానికి. అంతలో ఆవిడ పిల్లవాడు ఆయన- వద్దకు. వచ్చేసాడు. ఆమె ఏదో పనుల్లో ఉండి. పిల్లవాడు: అతసి' వద్దకు పోవడం గమనించలేదు: ఖుబైబ్‌, పిల్లవాళ్లీ టాడ్‌ 9 “మనించలెదు. ఖుబైబ్‌, పిల్లవాల్ల పనికాదు. కాని వారు ఇస్టాంను ఆశుయించి కష్టాలనే ఎన్ను కున్నార్లు.

8ఓ. అది ఒక పెద్ద హదీసులోని భాగం. అందులో ఖుబైబ్‌ పట్టుబడటం ఆయన్ని చంవడం అన్ని వివరాలువున్నాలు. కొన్ని గంటల్లో తనను అ తెగవారు హతమారుసారని ఖుబైబ్‌ కు తెలుసు. అలాంటి పరిస్థితులలో శతుంవుల బాలుడు అతని బేజి ర్కాడు. అతన్ని బందిగా చూపించి తనవు వదిలేసే అ బాలుళ్లీ వదిలేస్తానని చెప్పి తాను తప్పకోగలకు లేదా అతన్ని హతీ మార్చి తన కసి తీర్చుకోగలడు. కాని తాను ఆ(శ్రయించిన ధర్యం తనను అలా చెయ్యనివ్వదు. అధర్మంగా ఏ (పాణినీ హింసించే రాదని బోధిస్తుంది. అలాంటప్పుడు ఏ పాపమూ యెరుగని

పసికందుని తాను ఎలా చంవగలడు? ఆ మాటే భయకంపిళే రాలయిన ఆంస్ట్రీకి చెప్పాడు ఖుబైబ్‌.

మహాప్రవక్త జీవితంలో +క్ష ణాంశాలు తి (థేమతో తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకున్నాడు ఆ అమ్మాయి. దృష్టీ అటు పడగానే! ఈ* ఖైదీ తన పిల్లవోజ్ఞి చంపేస్తా డేమో అన్న భయంతో ఆమె వణికిపోయుంటి. హజ్యుత్‌ ఖువైట్‌ అది గహిరివి అన్నారు: "నేనీ పిల్లవొజ్డి చలిపేస్తా నని కదూ భయవడుతున్నావు? అలా నేనెన్నటికీ చెయ్య లేను,” ఆ తరువాత ఆ స్త్రీ, ఖుబైట్‌కంటే ఉత్తముడయిన ఖైదీని నేను చూడలేదు అని [వ్రశంసింవింది. (టుఖారి) 485. _బౌఫ్‌ చిన్‌ మాలిక్‌ ఉల్లేఖించారు ; హజల్‌ అయిషాతో ఎవరో వెప్పారు ; "మారు ఫలానా వన్తువును -ఎవరికో ' అమ్మగా లేక దానం వెయ్యగా దాన్ని గురింది -ఇట్నుజువైర్‌ (హ(జత్‌ ఆయిషా అక్కకొడుకు) “మాపిన్నమ్మ ఖుబైబ్‌ని హక్యాస్థలానికి తీనుకువెళ్ళినవ్చుడు ఆయన చివరసారిగా అన్నమాటలు ఇవి; ఇస్తాం మోర్గంలో' నా విశ్వా సానికి- వుతివలంగా విశ్వాసావస్థలో మిరు నన్ను చంవుతున్న ప్పుడు ఏ రీతిలో పా్రణాలర్చిస్తున్నావన్న విషయం అపు ధానం, నా పట్ల జరగబోతున్న విషయం దైవవుసన్నత కొరకు, ఆయన ధర్మంకొరకు మాతుమ జరగబోతోంది. అలాంటప్పుడు నా దేహం ఎన్ని ముక్కలయితే మాతం నాకేమా ?”

495. తన వినకొడుకయి ఆ విధంగా మాట్టాడినందుకు హజుత్‌ ఆయిపా (రజిఅన్‌)కు ఆగ్రహం కలిగి ఆమె అబ్దుల్లా బిన్‌ జులైర్‌తో మాట్లా డకూడదన్సు ఒట్టు వేసుకున్నారు. అయితే నిష్కారణంగా ఓ" చిన్న విషయానికిగాను. అంత" పెద్ధశిక్షును

410 హదీసు వెలుగు నా మాట వినకపోతే అమెపై ఆంక్షలు విధిస్తాను. (అంటే: ఆమెకు వైతుల్‌ మాల్‌ (ఇస్తామోయ రాజ్య బొక్కసం)నుండి లభించేదాన్ని ఆపేసి కేవలం ఖర్చుకు తగ్గ ధనం మాత్రం ఇస్తాను) అని అన్నాడు.” దానికి ఆయిషా (ర-అఅ) “ఇలా అతడు అన్నాడా ?” అని రెట్టించారు. "అవును అతడే వెప్పాడు"” అని అన్నారు అక్కడ ఉన్న వారు. దానిపై ఆమె, ఇకమై అతనితో ఎప్పటికీ మాట్లాడనని ఒట్టు పెట్టు కున్నారు. , అలాగే సంబంధం తెంచుకున్నారు. ఇలా -చాలా కాలం సాగింది. అప్పుడు ఇబ్బ్ను జువైర్‌ కొందరిని ఆమె వద్దకు తన సిఫారసు కొరకు పంపాడు. కాని ఆమె అంగీకరించలేదు. “నేను ఇబ్ను జువైర్‌ గురించి ఎవరి రాయబారాన్నీ ఒప్పుకోను. నా (ప్రమాణాన్ని భ ంగపరచను.” అని ఖచ్చితంగా చెప్పివేశారు. ఈ పరిస్టితి ఇబ్నుజుబేరీకు సహింపరానిదయింది. ఈ మారు ఆయీన, మిస్వర్‌ బిన్‌ మ(ఖ్రమ మరియు అబ్బు.రహ్మాన్‌ బిన్‌ అన్వద్‌ని ఒట్టువేసి" మోరిద్ధరు ఎలాగయినా హజ్యుత్‌ ఆయిషా వద్దకు నన్ను తీసుకెళ్ళ ఉపాయం చెయ్యండి. అమె నన్ను దూరం చేసి వేసింది, [ప్రమాణం కూడా చేసుకుంది. ఇది అమెకు భావ్యం కాదు” అని ఒప్పించాడు--- అప్పుడు మిస్వరీ మరియు అబ్దురృహ్మాన్‌ ఆయన్ని తీసుకుని హజ్యుత్‌ అయిపో విధించినందుకు కుమిలిపోయిన ఇబ్ను జుబైర్‌ ఓ సందర్భంలో కల్పించుకొని తన క్షమార్చణలను సమర్పించుకున్నారు. అమె

మహాప్రవక్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు శ వద్దకు వెళ్ళారు. తలుపు తట్టారు. సలామ్‌ వేసి "మేము. లోవలికి రావచ్చా” అని అనతి తీసుకున్నారు. "అ రావచ్చు" అని ఆమె జవాబు చెప్పారు. “"మేమంతా' రావచ్చా” అని తిరిగి అడిగారు వారు. దానికి ఆమె"అవును మోరంతా రావచ్చు. రండి !” అని పఠికారు. వారితో ఇబ్బ్నుజువైర్‌ ఉన్నట్లు ఆమెకు తెలియదు. వారంతా ఇంటిలో (ప్రవేశించగానే, హజ్రత్‌ అయిషా బౌటుగొ తెరవెనకగా' కూర్చున్న చోటికి ఇబ్బ్ను జుబైర్‌ వెళ్ళి ఆమెని వాటేసుకుని: ఏడ్వసాగారు, నా తప్పు మన్నించండిఅని ఒట్టువేసి బుతిమ లాడసాగాడు. అటు మిన్వర్‌ మరియు అబ్దురహ్మాన్‌ కూడా ఒట్టువేసి ఇబ్బ్నుజుబైర్‌ తప్పును మన్నించవలసిందిగాః అతనితో మాట్లాడవలసిందిగా వేడుకోసొగారు. ఇంకా వారు మహా వువక్త (నఅనం) సందేశాన్ని వినిపింబారు-- “ముసిం సోదరునితో, మూడు రోజులకు మించి,నంబంధాలు' లు తెంపుకొని ఉండటం ధర్మంకాదు”-అన్నది అందరూ కలిసి, "మారు చేసేది పావవు కార్యం అని ఆమెపై ఒత్తిడి చేయగా ఆమె కన్నీరు కారుస్తూ, “నేను పృమాణ౦ం శేశాను కదా. ప్రమాణ వ్యవహారం ఎంతో బలవత్తరమయింది కదా' అని పఠికారు. అయినా వారిద్దరూ ఆమెను ప్రాధేయపడుతూనే వచ్చారు. చివరికి ఆమె (ప్రమాణభంగం చేసి ఇబ్ను జువైర్‌తో దానికి కరిగిపోయి సంబంధాలను వునరుద్ధరించుకోవడ మే కాక తన పొరపాటును (గ్రహించి జీవితాంతం బాధపడేవారు ఈ

శ్త్త్నేని హదీను వెలుగు సంభాషించారు. [ప్రమాణ భంగానికిగాను పరిహారంగా నలభయి మంది బానిసలకు స్వేచ్భను అనుగ్యృహించారు. తన ఈ తప్పును గురించి జీవితంలో గుర్తువచ్చినప్పుడల్లా ఆమె ఎంతో వగివేవారు. ఏడ్చి ఏడ్చి ఆమె మైట అశ -వుతో తడిసిపోయేది. (బుఖారి--బౌఫ్‌ బిన్‌ మాలిక్‌) 436. హజుత్‌ అయిషా ఉల్లేఖించారు :. ఒక వ్యక్తి మహాపువక్త (సల్లల్లాహు: అలైహివసల్లం) వద్దకువచ్చి, దైవపువక్తా! నా బానినల్లో కొందరు "నాతో అబద్ధరి పలుకుతారు. వారికి అప్పగించిన వాటిని అపహరిస్తారు; నా ఆజ్ఞల్ని ఉల్లంఘిస్తుంటారు. నేను వారిని తిడుతూ ఊరంటాను, కొడుకో ఉంటాను. వీరి-విషయంలో నా పరి స్టెతి ఎలా పరిణమిస్తుంది?”"అని అడిగాడు. దానికి బదులుగో మహాపువక్త (సఅసం) ఇలా చెప్పారు ; "తీర్పుదినాన వారు చూపిన విశ్వాస ఘాతుకానికి, అవిధేయతకు, నీవు వారికి ఇచ్చిన శిక్ష్యలక్ష లెక్కకట్టబడుతుంది. నీ శిక్ష వారి అపరో' ఛానికి-సరితూగినట్టయితే. ఇక నీకు ఇచ్చివుచ్చుకోవడాలేమో ననన వ తననన గాధ మొత్తంలో పృువక్త సహచరుల చిత్తశుద్ది వారి మధి" నిష్కళంకమైన ప్రేమానురాగాల బాంధవ్యాలు కొట్టవచ్చినట్లు. కానవస్తున్నాయి. 486. సాధారణంగా చాలా మంది తము నౌకర్లను, బాని నల్ని కొడుతూ తిడుతూనే వుంటారు. ఆలా చెయ్యడం తమ

మహాప్రవక్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు తేర ఉండవు. నీవు ఇచ్చిన శిక్ష వారి అపరాధానికి తక్కువ అయినట్లయితే అది నీవట్ట కారుణ్యంగా పరిణమిస్తుంది. కాని. ఒకవేళ నీ శిక్షే వారి నేరం కంటే అధికమైనట్టయితే ఆ మేరకు నీ వద్ద నుండి బదులు వనూలు చేయబడుతుంది.” ఇది విని ఆ వ్యక్తి ఓ మూల కూర్చొని రోదించసాగాడు.

మహాపువక్త అతనితో తిరిగి అన్నారు, "నీవు దివ్య ఖర్‌

ఆన్‌లో అల్హాహ్‌ ప్రవచనాన్ని పఠించ లేదా”.

“"వృళయ దినాన మేము ఒక్కొక్క వ్యక్తి చేసిన కర్మల్ని ధర్మకాట్లాలలో తూస్తాము. ఏ ఒక్కరి తులమాన ములో ఎలాంటి అత్యాచారం చెయ్యబడదు. ఒకరు చేసిన రవంత అయినా అతని కర్మవత్రంలో ఉంటే మేము దాన్ని ముందుకుతెస్తాము.ఈ లెక్కలన్నీచూడటానికి మేమే చాలు.”

అప్పుడు ఆ వ్యక్తి--"నేనిక ఆ బానిసల్ని వదలి వేయడం తప్ప మరో వూర్గం నాకు (శేయస్కరంగా కనిపిం చడం లేదు. దైవ ప్రవక్తా! మోరే సాక్షులు. నేను వారికి "స్వేచ్చ ఇచ్చివేశాను" అని (పకటించాడు. (తిర్మిజి) హక్కుగా యజమానులూ భావిస్తారు, నౌకళ్లూ పడుతూవుంటారు. అయితే ఆ వ క్రి మహాపువక్త (సఅసం) వద్దకు వచ్చి తన వైఖ రికి ఎలాంటి పరిణామం కలుగుతుందో అని అడగటం దేనికి? కేవలం పరలోకచింతన, పాపభీతివల్ల మాత్రమే అ వ్యక్తి అలా చెయ్యగలిగాడు. మహాషువక్ష (సఅసం) ఉద్చోధంవల్ల అతను కన్నీరుమున్నీరుగా రోదించడం కూడా అందుకే! మరి--అ

త్తగడ హదీసు వెలుగు పరలోక చింతన 4387... అబ్దుల్లాహ్‌ బిన్‌ ఉమర్‌ (రజిన్‌) ఉల్లే ఖింవారు. మేము మహాపువక్త_ (సఅసంితో పాటు ఒక సారి "జిహాద్‌ కొరకు [ప్రయాణం చేస్తున్నాము. (తో వలో కొందరు. వ్యక్తులు కనబడ్డారు. _ వారి సమీపానికి వ? "మోరెవరు ” అని మహాపువక్త అడగ్గా వారు, "మెము .ముస్టింలము” అని పలికారు. వారిలో ఒక మహిళ వం చేస్తూ కనబడింది. పొయ్యిలో కట్టెలు మండిస్తూ ఉంది ఆమె. ఆమె ఒడిలో పసిపిల్లవాడు కూర్చుని ఉన్నాడు' మంటలు పెద్దగా లేచినప్పుడల్లా పిల్లవాణ్ణి ఎడంగా లాక్‌ నేది. ఆమె మహాప్రవక్త (సఅసం) వద్దకు వచ్చి, "మారు దైవపువ కేనా? అని అడిగింది. "అవును" అన్నారో .మహా ప్రవక్త. _ “నా తల్లి దండ్రులు మికై అర్చింో' “అల్లాహ్‌ కరుణామయుల్లో కెల్ల (గేష్టుడుకాడా?” అని ప్ర్న్ని లా బానిసలకు స్వేచ్చ పృసాదించడం కూడా అందుకేగా ఇలొలై”్‌ గతంలో ఆ బానిసలకు ఏమాతుం అన్యాయం జరిగివుండి”' దాని బదులు తీరుతుందని తన పరలోక జీవితం సుఖమయమనీ "తుందని అతని తపన 487 అమె ముపిం మహిళ, దేవని శారుణ్యగున -తదితర గుణాలు ఆమెకు బాగా తెలుసు. అయితే ఆమె లక అడగటానికి కారణం కేవలం పరలోక చింతనే. అందుకే మనో

మహాషుృవక్త జీవితంలో శిక్షణాంశాలు 415 చింది ఆవిడ. దానికి ఆయన “ఎందుక్కాదూ?” అన్నారు. ఆమె తిదిగి పుశ్నింవింది, "తల్లి తన బిడ్డపై కనబర్చ్బే అను రాగం కంటే అల్లాహ్‌కు తన దాసులఫై కనికరం అధికం కాదా?” "నిజమే, తల్లి కంటే, ఆయన తన దానుల్ని అధికంగా (శేమించేవాడే!” అని నమాధాన మిబ్చారు మహాప్రువక, (నఅనం). "అయితే, కల్లి తన బిడ్డను అగ్నిలో వేయడం ఏ మాతం సహించదే”" అన్నదామె. ఆ మాట విని మహాపువక్త (నఅనం) కొన్ని క్షణాలు తల స్‌ంవి కన్నీరు కార్చారు. తల ఎత్తి ఇలా అన్నారు. దేవుని ఏకత్వపు నద్వబనాన్ని (లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహ్‌) ని తిరస్కరించిన పొగరుబోతును తప్ప మరెవ్వరిని అల్లాహ్‌ శకి ంచడుం” (మిష్కాత్‌) _ 488. అమ్‌ బిన్‌ అన్‌ (రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు : అల్దాహ్‌ నాలో ఇస్లాం స్వీకరించాలన్న భావం ఉత్పన్నం ౩వక్ష ఆమె ఆవేదనను అర్థంచేసుకుని సమయానుకూలంగా మూభధానమిచ్చారు దానికి భావమేమంటే దేవుని ఏకత్వవు దేశం స్వీకరించి దాని ఆదేశాలను పాటించేవారిని అభ్హాహ్‌ కాగ్నికి ఆహుతి శెయ్యడు. బైవధర్మం పృస్ఫుటమయి. దర్శన ర్చ్‌నా. దాన్ని క్షువ్షింగౌ అర్థం చేసుకున్నా దాన్ని స్వీకరించక స్మరించినవారికే అ శిక్ష 488. దివ్య బుర్‌ఆన్‌ మరియు మహాప్రవ క్రో వచారం ఇస్టాం సందేశం విన్నవారికి ఈ జీవితం తరువాత మరో

త16 హదీసు వెలుగో చేసినప్పుడు, నేను మహాపువక్త (సఅసం) సన్నిధికి వో "మో చేయి వాపండి నేను మో చేయిపై (ఇస్తాం స్వీకరించే. (ప్రమాణం చేస్తాను అన్నాను. ఆయన చేయిచాపగానే నో చేయిని వెనక్కు లాక్కున్నాను. "ఎమైంది అమ్‌” మక ప్రవక్త అడిగారు... నేను "ఒక షరతు పెట్టాలనుకుంటో న్నాను” అన్నాను. "షరతా? ఏమిటది?” అడిగారు మనో పవక (సఅసం). "గతంలో నా వల్ల జరిగిన అపరాథో మన్నింపబడాలి అన్నదే” అని నేను పఠికిన దానికి మో పువక్త చెప్పారు, "అమ్‌ నీకు తెలియదా ఇ ఇల్లో (దైవానికి పరిపూర్ణ సమర్పణ) స్వీకారం మనిషి వూర్వో చేసిన పాపాలను హరింపజేస్తుందని?”. (బుకో 4389. _రవీఅ బిన్‌ కాబ్‌ (మహాపువక్ర సేవక ఉల్లేఖించారు : "నేను రాత్రుల్లో మహాపువక్తకు తోడ జీవితం రాబోతుందనీ, మరణానంతర జీవితంలో తాము ఖీ వరకు అ(శయించి ఉన్న బహుదైవారాధన వునాదిగొ వ్‌ ధర్మం ఏమా[తం ఉపకరించదనీ అర్ధమైపోయేది. క పృకారం సూజీ జీవితంలో చేసిన వాపషపనలన్నీ ఇపుడో 1 పెడతాయేమో అని వారుతలచి చింతించేవారు. ఆ విధంగ లోక చింతన మనసుల్లో స్థానం ఏర్పరచువినేది. 480. “నమాజ్‌” ఏకేశ్వరోపాసన (ప్రతీక. అలగి భక్రిశద్ధలతో ఆరాధించట౦, ఆయనకు ౨భధేయులయి వు

మహాపువక్త జీవితంలో +ిక్షణాంశాలు శ్త17 అలాంటి ఇతర అవసరాల్లో తోడ్బడే వాడిని. ఒక రోజు ఆయన ఏమి కావాలో కోరుకొమ్మని సెలవివ్చారు. దానికి నేను "స్వర్గంలో మో సాన్నిధ్యం కోరుకుంటున్నాను.” అని బదుల్లు పలికాను. "ఇంకా ఏదయినా కోరుకో”అన్నా రాయన. "నాకు ఇంకేమి అవనరం లేదు! అన్నాను. "అయితే నాకు తోడుగా నిన్ను ఉంచుకునేందుకు, ఇతోధి కంగా నమాజ్‌చేని వాతో నహకరించు” అన్నారు మహా (ప్రవక్త (సఅనం). (ముస్లిం) శ్లీశీ0. అబూకతాదా (రజిఅన్‌) తెలిపారు. ఒకసారి మహాపువ క్ష (నఅనం) నహవబరుల మధ్యన ఉపన్యసిస్తూ ఇలా బోధించారు. "అల్లాహ్‌ను విశ్వసించడం, ఆయన మార్గంలో జిహాద్‌ చెయ్యడం సత్కర్మ ల్లో కెల్ల ఉత్తమమయి నవి.” అది విన్న ఒకవ్య క్రిలేచి, "దెవ వృవక్తా! నేను దైవ మార్గంలో నా [ప్రాణాలను అర్చించుకుంటే నా వూర్వపు పాపాలు మన్నించబడతాయా ఇ” అని అడిగాడు. ఆయన లలా ఆయన ఆజ్ఞోల్లంఘన జరక్కుండా మసలుకోవడం కంటే మోక్ష మారం మరేడిలెదు. పరలోకంలో మహాపువక _ సాన్నిధ్యం అలాంటివారికి లభించకపోతే మరెవరికి లభిస్తుంది ? శ40. “జిహాద్‌” అంటే దైవమార్గంలో నిరంతర కృషి సలపడం అని అర్థం. ధర్మవ్యతిరేకళక్తులతో, సిద్ధాంతాలతో పోరు సలపడం, అవసరమయితే ధర్మవిరోధులతో తలపడటం కూడా (27)

త్వర హదీసు వెలుగు సమాధానం పలికారు, అవును, నీవు దైవ మార్గంలో పోరాడుతూ, శత్రునమక్షంలో వెన్నుచూపకుండా ధెర్యస్టయి ర్యాలతో నిలబడి అల్లాహ్‌ వద్ద పుణ్యఫలం పొందే నంక ల్పంతో పోరాడి హతమార్చబడితే నీ పాపాలన్నీ మన్నించ బడతాయి.” కొంతసేపయ్యాక మహాహువక్త (సఅసం) "నీవు అడిగిందేమిటీ?””అని అడగ్గా అతడు”నేను అల్లాహ్‌ మార్గంలో పోరాడుతూ చంపబడికే నా పాపాలన్నీ మన్నించబడ తాయా ? అని అడిగాను”అన్నాడు. దానికి ఆయన (సఅసం ఇలా చెప్పారు. "ఆ! సీవుశత్రువు ఎదుట రణరంగం నరో పారిపోకుండా స్థయిర్యంగా నిలబడితే, పుణ్యఫలం పొందే సంకల్పంతో పోరాడిళజే నీ పాపాలన్నీ క్షమించబడతౌరొ' అయితే నీవు ఇతరులకు ఇవ్వవలసిన బాకీమ్మాతం మో కాదు. జివ్రీలువచ్చి ఇప్పుడే ఆ మాట తెలిపారు.” (ముప్లీం) లా జిహాద్‌ అనే పిలవబడుతుంది. మఠో విషయం ఈ హదీనుదొవ్‌ తెలిసేదేమంటే పరలోక చింతన మనసులో చోటు చేసుకుంటే మనిషి తనపాపాలు సమసిపోయే మార్గంకోసం సయితం అలో చిన్తుంటాడన్నది. ఇంకా ఈ హదీసు ద్వారా, తోటిమానవుల హక్కులు.వొల పాాముఖ్యం తెలియవస్తోంది. అలాంటి ఒక హక్కును. ఇంద ఉదాహరించటం జరిగింది మనిషి తానివ్వవలసిన అప్పును చ చడమో లేదా దాన్ని మాఫీచేయించుకోవడమో చెయ్యకపో

మహాప్రవక్త జీవితంలో +క్షణాంకాలు శ19 441. _హజ్యుత్‌ అనస్‌ (రజిఅన్‌) తనతోటివారితో ఒకసారి చెప్పారు : "మో దృష్టిలో అతి" అల్బంగా కనిపించే ఎన్నో (తప్పుడు) పనులు మోరుచేస్తూ ఉంటారు. కాని మహా వువక్త (నఅనం) కాలంలో మేము వాటిని ధర్మం, విశ్వాసా లకు ఎంతొ హానికరమైనవిగా భావించేవాళ్శం.” (బుఖారి) 442. హజ్రత్‌ అనన్‌(రజిఅన్‌) ఉల్లేఖించారు: ఒక వ్యక్తి మహావవ క్ర(సఅనం) వద్దకు వచ్చి “ప్రళయం ఎప్పుడు వస్తుంది ?” అని అడిగాడు. "బలేవాడివయ్యా ! దానికోసం అవనరమయిన సన్నాహాలు చేశావా ” అడిగారు మహి పువక్త (సఅసం). దానికతడు. చెప్పాడు : "పెద్ద సన్నాహా అతడు దైవమార్గంలో తన ప్రాణాలను అర్చించుకున్నానరే అప్పు భారంనుండి విముకక్రి ఫొందలేడు. ఇతళ మానవీయ హక్కుల విషయం కూడా అంతే. 44ఓ చిన్న చిన్న తజ్వేలైను మనిషి అల్బర్జగా ఎంబినట్ల యితే ఒకరోజు పెద్ద పాపాన్నికే ఒడికట్టి దాన్నీ అల్బంగా భావి నాడు. అందువల్లనే చిన్న పొరపాటయినా దానికి దూరంగా వాద వ. ్‌ ల ల , ఉండటమే శృయస్కరం. అప్పుడే పెద్ద పెట్టీ తప్పుల మండి కూడా దూరంగా మెలిగే సద్గుణం అలవడుతుందె. 442 ప్రళయం ఎప్పుడు వస్తుందో తిలునుకోవాలన్న కుతూహలం కేవలం దాని భయంకర స్వరూపాన్నుండి తప్పించు కోవాలన్న భ్యేయంతోనే, విశ్వాసం గైకొన్న సహచరులు మహా

శ౭20 హదీసు వెలుగు లేమి చెయ్యలేదు. కాని అల్హాహ్‌ మరియు ఆయన పువక్త (సఅసం)ను (గ్రేమిస్తున్నాను.” "మనిషి ఎవరిని ప్రేమిస్తాడో వారి సహచర్యమే అతనికి (పరలోకంలో) ప్రాప్రిన్తుంది" అని చెప్పారు మహాప్రవక్త (సఅసం). ఇస్తాం స్వీకరించిన తరు వాత, మహాప్రవక్త (నఅసం) చెప్పిన ఈ మాటవల్ల కలిగిన ఆనందం విశ్వాసులకు మరెప్పుడూ కలగలేదు అని అనస్‌ చెప్పారు. (బుఖారి, మున్లీం) పనా పువక్రను అందువల్లనే అడిగేవారు. మహాప్రవక్త తెలిపారు. శవలం తలుసుకుఎటే లాభమేముంది, దాన్ని ఎదుర్కోవ వొనికి సన్నాహాలు చేయాలని, అల్లాహ్‌ను, మహాపువ క్ష్తను ప్రేమించడం అంటే ఏమిటో

సహచరులకు బాగా తెలుసు. ఓ చోట మహాప్రవక్త (సఅసం)

నన్ను ప్రేమిస్తే ఆకలిదవ్వుల్ని, బీదరికాన్ని, లేమిని, కష్టాలనొ?

పరీక్షను -స్వీకర్ణరోవాడానికి ద్ధంగా ఉండాలి' అని తన సహ

స్‌ 9 ల రా స్ట

= గంథధోజయం స్మ

| ॥ ణీ ౧0. బళ్ళ | 0, ఈ ॥

న్న ॥ ఖః శ

న్‌ అ ల సనా యల ద అముత డు. గ న న య నాం. 1. నె న న వ య స... స కన: లని ర? గ స న. బలల న్‌ (| సు కం సన్‌ ర. [గే షు అర సంపత నన. కరం యయ న! స గ న న న స క కి షు టన స! న న సను... ల. న్న సం ర. న నం మగ్‌ ధా ర ః గ్య కక్ష స్టాళను. భు త్త న. న్‌ సె స సే ప క్ష మ హాం చ సో [| స 11, (స్ట వ! || టు | ౧. ముం టంట ఛా స నాకము. నరక. భు కం యం భరస్తో: ఈ సు న ద! ను సం న్‌ న్న లో ర్న రాహు లు టో! సన ల్‌ో నర. న ట్ట న. న కం షట్‌ టం సన. య. న్‌ టు న మ. లట ల న. ర స | వ రా. స నీ ట్య కం. ధం నే లన: స్‌ నాల న సం న్లైట్యనుప్ట్‌ స క లే స వ్‌. | స్త్ర న ను గ ల్‌! క టు చ ల గంత న. నం గ | స గాన టు నన్న స స్ట వస! న య య ప య. న 0 బసకు స. వ. ల స్‌ చం వ / రాగం వు చనల స్‌ ళ్‌. ర్త గో ర సన (| మజ) వ వె ర్న ప్ప సట స క. త. లంచము. వం యా న ట్ల సం. ని ముం: న ల కష్ణా! మ టల్‌ జ వసే ట్‌ ర నో ళ్‌ న య టే... మం స! నం. ఖా మాల్‌ క కాన. లో కృష ర్ల 0న! నో! ల (గ సన! ఎట్ట న తు న్న్న కా గ? న న న బం లూ. య. స సంర స న. సమం సమన మంట టు న? ప. పస య