Telugu gruhinie_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ (1 ని

• | ళ్‌ ఉన. | ట్‌ . వ్య తుల్ప్యై న ॥ తు (దిమిలి / - - అస్త క్యా న | . . 'ంద్రం షనౌన్క్మ్మా కరిర్చ్యి 1! ఆన్న య్యే లి లభెమ్మ్య్య యు దంత్రిఫ ద తోంద్హ్య్యా ల క్రఖ్యు | [ ఆఫాక్రబ్ర్య న్నా కక్‌ శ చ“ ఇం. వి ల్తచరగ్లో యు _ క

ళ్‌ ళు గ ప ౯్‌ [కల్పిత వృత్తాంత కావ్యము] (పథమ ఖండము కవిపితామహ ముఖచ్మితం తోట వేంక టేశ్వరరావు నమర్చణ కొటూరి కవితాపీఠం హైదరాబాదు,

ఎక2డ

వథమ ము దణ దా ఈ ప్రా గ దః

1993 అక్షోబరు “తిల ల

పతులు 1000 సా ర్రనర్వస్వామ్మములు

కృతిక ర్రవి (క (ఇ వెల : 16 రూపాయలు ర్‌ ల యన్త్ర'[్ర0రాలయి వ్వా ఖు చ

పొ పీసానం జ 62౩ గ ర కాటూరి కవిశాపీఠం గానా ్ర మాధవి ప్రింటర్స్‌ కుత్చిగూడ 'హైదరాబాదు.500 027 మ్ముదణ మాధవి (వింటడ్స 'హైదరాబాదు.27 తదాాయాాుల లలనా లలని లు ననన నకల భానవ నను లలన న ననా కనతతన నాల ననునానానమనననయొ. (1 గృహిణి

ఖు ణ్‌ గృహిణీ (పథమ ఇఒండమను వృత్తాంత (క్రమము 1 శరణము ౪ డి కావ్యాంజలి ౪1 3 ఆంకితము యం 4 భళిరా గ! శ్రీ నాగభైరవ కో టేశ్వురరావుగారు ర్‌ గృహణుల విశిష్టత ౫/11 సాహితీర్ముదమ డా ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మగారు 6 మధ్యతరగతి మహిళా కారతం ఎ ఒం డా తిరుమల రామచందగారు "7 కృతజ్ఞతలు న! 8 సవరణలు 0౮6/1 9 ముఖచ్చిత వ్యాఖ్య ౧0౮0 సాహిత్యబవ్మా డా వివి యల్‌ నరసీంహారావు గారు 10 మాదాక్షఐళము ఖు 1 2. అమ్మ! అకలి' తాళం 3 12 కామిని కాపురము జ 6 శ3. మానవురాలు 13 14 మనువు తెరువు 20 15 అత్తకారాధ్య 23 వనన వనన ొనలననాననలనననాలలవావనాలు గృహిణి గో

16 అమ్మకాదు దేవత రం 17 చౌర్యం 35 శ8 శిరీషప్పుళుడు 38 క్షం స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ 46 20 కవవచర్య 62 21 కులాతీతము 85 22 ధనలక్ష్మివతము ఏం 23 దీక్ష 110 24 మహి” రిటిష్టారు క్షం 25. పునర్జన్మము 133 26. తల్పుల పార్టీ 140 27 శరణం గద్భామి క్షేత్రం గా నల్ల గృహిణి

ఘీ ము న్‌

1 వ . జే లు . గ . న్‌

ఖు. ఖం న (సో త న ల ల. "

కృతి స్వీకర్త శ్రీ నర్రా కోటయ్య గారు

న్‌ టు మ. ./ 0 లంట. క కే ను నం భక స్‌

అంకితమవు

సుకవితా రసికుడు శ్రీ నరా కోటయ్య గారికి

కోటయనుమి,తః సీకు నాకును నవిధము

చెర వె కిర్రిమూర్తి తిపురనేని సుబ్బ

రావు బావ, యాతని మనోరథము దీర్చ

గంటి ని శ్వజురుడను కాగంటి నేడు.

నీవు సామాన్యుడవుగావు, పావనుండ

తండి సుబ్బయ్య యన్న దాతల కొలమున

భవ్యుడై నినుగాంచి, దీపమ్మువోలె

కొండనెక్కె నర్సమకళల్లి యండబజూపి, ఆ నరసమ్మ కీడ్పడక, న్యగసుళుండయి ద్వాదళాబ్ధముల్‌ జేనిడుకొన్న చెంచుఛర సింహము నిలగముగుర యూతగ రై ౨నడువంగ గర్భనము నందికొనెం, దనకాష్లసోకి యా చేను పసిండివతడ డనచెంగటి కర్షకు ల్మఐఖమందగన్‌,

షష్టవర్షమ్ముల నినుం (ఇళన్తుజేయ

దల్లిబానట జెమటోడ్చి యల్లనమున

నిన్ను జదివించె నన్న నమున్నతిగన

న్మృరవంశము వనీజీవనముని జేసి

ఏవంవిధ సద్వంశము

తావలమై యెనగినట్టి ధమ్యుండవు నీ

కీవలె గవితా కన్యక

గావలె నీశ్వశురుడనుట గారవమెక దా?

కావ్యకన్యకలకు నింట గరవులేదు

తాకినంగను నా కవితావరూటి

యైన వ్యవధాన మిందాయె నన్మదీయ

హృదయ జాడ్యముతో నిట్టి యెడరు బుట్టె, ఆవగపుందొరంగి, హృదయమ్యున మద్గురు వేంక టేళ్వరుం బావను జేసీ యర్శిళు, నపావృత జీవనకర్మమర్శ్మ బో ధావహ శాంతసుందర కథా కథనోత్సుకతా ,పదీప్తభా వావళ నర్వజీవనుడనై రచియించితి దీని నీకునై. సీ కివితా (వనన్నతకు నీ శుభసుందర నచ్చరితకున్‌ శ్రీకరమైన నీ విమల జీవనరీతికి గాక్కవెట్టితిం వేకొను మయ్య! యీకృతి వసించుత దెల్లులనోళ్ళ నానుచున్‌ రోకట రోళ్ళ శట్టిలుచునుం బదినాకులు నీకు గుర్తుగా. కులములు మానవత్వమును గోల్పడి తోడెలులై చరింవగా కులముల (దోని పుచ్చితివి కోటయః మానవఠాభిరక్షకై, చెలగి నరత్వమున్‌ మతము జీటికిమాటికి గాటులందగా తొలగి మతమ్ము దద్గరళడోషము వాసీతివయ్య కోటయాః

చా కొవ్య సుజామాతలు

లోక షేమంకరులు (బలోభరహిళులన్‌

వాకుగలదు వారల కెన

యె కల్లితి వీ వయిదవ యల్లుండవునై.

నీవును నా విమలాత్ముల

లో వెలసినవాడవగుట లోకపాత మ్మే

దీవెనల నొనగు నీకా

పావన జీవనము నిన్ను బాయకయుండ.న, సీవినయాచ్చజీవనము నీకు వరమ్మొసగెన్‌ జయ్యపదా దేవిని దారరూపమున ధీరకుటుంబిని యామె వైద్యనం 'సేవనమంది యీయిలకు శేరు నవీన నరాంకుర పళా స్థావరమై వెలుంగు తవనద్మము కొండొక (బహ్మలోకమై. కుశలమనెల్ల వారలకు గోరి జయ్మపదమైన మీద్వయిం (బళమనమూర్తి వంశిధరఠావుదయించిను తొల్త, నాంరన ద్యశమును రేడీయోలజిని నంబరమంటగవేయువాడునై శశిదరరావునుందదనుజన్ముడునై యళమందె డాక్టరై

ఇంతకును మిగిలి శ్వ్యకువు

నంతటి డాక్టరయి కోడలగు (ళమరశ్రీ

సంతనము గూర్చ, మీముద

మంత మనుమరా లనీషయై యుదయించేన్‌, నాలా

సీవెరుగని దేమున్నది? నీవును గవితాసుగంర నిళృ్ళతుండవెగా? కావున నొండొక్కుటి ప స్తావన వశమున వచింప దలపుగలిగెడిన్‌ పతి జయ్మవదమ్మకును హోట్రిగ నీకిది యంటగట్టలే దాాతము మీర, మీ నడుమ నక్కరదీరుచు రాయబారిగా మాత మొనంగితిన్‌ ననుపు మాటల పుట్టను, బఐల్కరించినన్‌ గ్యాతము గంట (మోగిన (వకారము (మోయు ఘణంఘణధ్వనుల్‌ ఈ కృతి నినువిడని కలగ నాకారములేనియొక్క యనుభూతిగ నీ శకేకతమాడెడు నీడగ వాకున మనమున గృహమున వర్తిలదలకున్‌. భీిలముగానిది కృఠియం[డు కృతమనస్కు లెద్ధి భిలమగు నెదికాదౌొ యెవ్వడెరుగు? సీవు కోరితి విద్దాని నేనొనగితి నిట్‌ చుటరికము గురుతిది వయన్య।ః బి వ! నా (6) న ౪/1 గృహిణి

శరణవుం

శరణంటిన్‌ నిజమాతకున్‌ మమమనశస్తానీ మహాలక్ష్మికిన్‌ శరణంటిన్‌ గురువేంక టేళ్వర వదొబ్దస్వాదుకావ్యాత్మకున్‌ శరశంబంటిని నూన్ఫతిమ్యునకు విశ్వపాణసాదృశ్యషిన్‌ దరియంగంటిని సత్కవిత్వ భగవత్సాన్నిద్య సౌభాగ్యమున్‌, మనమున రూపుగొన్నయొక మానవాతీ గృహలక్ష్మి గైతలో కనులకు గట్ట, తత్పతిమ గావ్య మొనర్చితి పెళ్కుగాధలం దునను రనజ్జపాఠకుల తొంగలి చూపుల కగ్గమౌచు గొ బృున నవబోధ మోదమిడు పొంటె (ఐసన్న మనోహరమ్ముగన్‌,

ఇదీ గృహిణీ పోకమ్మె

యుదయించెం గావ్యభాషయొక్కింత వళా

న్పద భాష యొకింతయునుం

గుదురుకొనగ కనకరత్న గుంఫనమగుచున్‌.

కావ్యగుణమునందు క్మమకథానికా

గుణము జేరిచి నమకూర్చుటాయె

కీరళర్కురలను జేరుచుకై వడి

వారమతులకు గవితారనమ్ము. గృహిణి $౫

కల్పితగాధరలియ్యవి - కకావికలై జనచిత్తవృత్తు ల ల్ప్బాల్చ్బముల్తై కుటుంబముల లావులు, జంపతులందు కామ్యము లృల్పమితమ్ములై బతుకు తల్పడిలం (బియమానవాళ నీ న్వల్పగుణమ్ము బోనడుపజాలిన గేహినిచుట్స నల్లితిన్‌. సొలతి మహాబలాఢథ్య, వలపుందమి దీసిన నన్ననూలుపో గుల నిలజుట్టికట్టగల కోవిద, [పాణిజగత్తు బొట్టలో పల ధరియించి కాచెడు కృపావర, పూరుషజాతి దల్లియె మలచు మహాత్మురాలతివ, మౌళియగున్‌ శ$ివసుందరో ర్వికిన్‌, ఆడియెట్టులవగ గిముల నుదిత మొనర్చితి ముహుర్ముహుర్దటనములన్‌ మెదలు మహోన్నత మహిళా హృదిబోయిచు గథల మూననీ కావ్యమునన్‌, గృహము జీవితఫ-సిద్ధివహాము తత్సు భాలవాలము గృహిణి, తదంశుకాంచ లమున ముడీవడియుండు నిలాశుభములు త_త్చియారంభములు జయధర ములగుత। గా ర్షపత్యమ్ము సహధర్మకారణమగు జీవిత రసజ్జులకును జేజేలొనర్తు కాపురమ్మున కేకైకకారణమ్ము రతియను కబోదులకు నళతిశత మొనర్హు. త గృహిణి

కొవ్యాంజ లి ఏవని సాహితీతేజము కవనజగతి నిత్యనూతనమై వెల్లు నత్య్మశోత నితడు నాగభైరవుడు నా యల్నవాడు నా నమస్కారములకు నందనీ చతురుడు. ఈమె నా నహోదరియని యెగ్వడేని జెప్పికొను నాతనికి గుప్పెడ ప్పుబుట్టు నాంధకావ్య వీధులను, నాయమ్మయె యగు ననుగు జెలలు లవష్మీకాంతమ్మ నాకుం

ఠా ధగధగాయమానార్ష కోదండపాణి యైన రామచం[దుడన గావ్యపవంచ మందు వెలుగాందు తిరుమల యన్నగారి కంజలింతు లక్మణుడైన నగుదు ననుచుం సాహతీజస్టి సావుల సాంబశివుని కూకటులనాడె యుభళయ భాషాకరుడగు శ్రీ దొణప్ప యాళాసన్నశీలు నాకు భాగ్యముల కెల్ల మితీమీరు భాగ్యమాయె, గృహిణి (|

వచన కవితాననాథ "పేర్వార మల్లు డమృతకవిచం దుడు సినారె యగుదురాం ధ కవిత 3టటె నాకుమ గర్వకొార శాల

ణులును మైతీమయులును వారలకు జయము అట్టిబహ్మముగారి మళాత్మగంద కలితసాహితీబహ్మ వాసిలి కవీ॥ నీవచశ్ళద్ది నన్ను మన్నించు బెట్టి భాగ్యమగునో మరెట్టి తపఃఫలంబొ।ః

న (0) న

[1] శా గృహణ

భళిరా।ః శ్రీ నాగతైైరవ కో పేశ్వరరావుగారు ఎందరికో ముందుమాఎ అనదగ్గ పసిద్ధి దేశభక్కలయ కవిపుంగవులు ఆయి” ఊట్ట కొండయ్యగారి గృహిణి కావ్యానికి ఇది ముందుమాట కాదు ఒక అపి9సియేషన్‌ మాతుమే ఒక సాహిత్య పి్రంయుడు యీ కావ్యం చదివి నప్పుడు అతడి డెందంలో కలిగిన స్పందన యిది " గృహిణి ఇది కావ్యనామం వంచమవేదంలో పద్దెనిమది వర్వాల్లాగా ఈ గృహిణీ భారతంలో అష్టాదశ వృత్తాంతాలూ పతి వృత్తాంతంలో గృహిజీ అంతరంగ సుకుమార పికంపంలూ పతి ప9కంవనలో ఇఆర్మఏమనోహర భావనా తరంగాలూ వతి తరంగంలో శందేశ సౌందర్యాలూ పితి నందే శంలో ఒక పౌర్వజనినత పతి సౌందర్యంలో ఒక వైలవణ్యం ఉన్నాయి ఆ వృత్తాంతాలూ అ అంతరంగం అ ఆర్జ్రతా ఆ మగస్సౌందర్య్శం కంటూ చదువుతూ మళ్ళి చదువుతూ ఈ లౌకిక పంపంచానికి దూరంగా ఏదో తేలీని ఒక సుందరలోకంలో మనల్ని ముం గిరవాటు వేసుకొని తన్మయత్వం చందు తున్న అనుభూతిలోకి జారుతాం ఈ తుదాాలకి ఛిడా9లకి దర్శిదాలకి దూరంగా సుదూరంగా వికసింబ ఆ లోకం ఎంత దొడ్డదని అక్కడ అభిమాం వుంది ఆదరణవుంది అపేశ తుపే త్యాగం వుంది ఆలోచన వుంది ఆదర్శం వుంది అందం ఉంది అచ్చ . దనం వుంది పరిణతివుంది పరేంగితావగాహన పుంది తేనిదల్లా నూటల మాటున హిపోవాసీ కవిత్వం. పేరిటి కల్ల ఆదర్శమైన అతివ జీవితానికి అద్దం గృహిణి అతివ మశస్కాందర్యానికి ఆర్థం గృహిణి నవా

ఓక వేసవి మళ్టమర్యాహ్నాన చీరాల యిసుకల్లో నడుచుకొంటూ వచ్చీ ఊరి వెలుపల కాలనిలో నన్నూ నా గృహిణిని చూసి ఆశీర్వదించి అనుభూతి గంధాన్ని గుండెలనిండానింపి తిరిగిపోయిన మహర్షీ కొండయ్యగారూ

ఒక అర్ధరాతి)వేళ అకస్మాత్తుగా నా చేతుల్లోనే మాయమైపోయిన నా గర్వాన్నీ నా నర్వాన్నీ గూర్చి విని విలపించి నా ఒంటరి గుండెకి ఊరట కలిగించాలని ప్రయత్నించిన మనీషీ కొండయ్యగారూ

మనోవనంలో విరిసిన సుగంధాలను ఏటేటా రెండుసార్లో మూడుసార్జో వాయినాలుగా మార్చి వరుసగా తెలిసిన ప్రతి పంచకూ. పంచుతున్న పరీషళ దాతా కొండయ్యగారూ

నా గృహిణ్‌ని మీరు దుహితగా స్వీకరించినప్పుడు మీ గృహిణి నాకు అత్తగారుకదా అత్ర్తగారి అంతరంగపు అమృత తరంగాల్డో జలకమాడుతూ నేను ఏమి చూశానంటారా?

రోజూ వచ్చే భై కుకార్భకుడు ఆ రోజు అర్జరాతంయినా రాకపోతే ఆతడి రాకకోసం ఎదురుచూస్తూ తానూ పస్తున గృహిణి గుండెల్లో గుబాళించే మాతృభావనను చూశాను

ఆకలైన బుడతడిని చూసీ తనబిడ్డ గుర్తుకువ స్తే తినడానికని ముందుంచు కున్న ఉప్మా గిన్నెను వాడికిచ్చి వాడు తింటుంటే తృప్తిగా చూసే ఆ కళ్ళలో సుడులు తిరిగే సంతోష బాష్పాలు చూశాను తన వెనుక వచ్చిన బర్త ఆ బుడతడికి కాఫి అందిస్తే హర్షపులకిత మైన గాతంంతో ఆమె మౌన సుందరంగా చూసిన చూపు చూశాను

పాంంతీయ భేదాలతో చావమోదబడ్డ నిర్భాగ్యుణ్ణి రక్షించి వచ్చిన గృహిణీని ఆమె భర్త ఆకస్మాత్తుగా శయన మందిరానికి పిలిచి హర్చాతి రేకంతో ముద్దుపెట్టుకొంటే ఆమె బుగ్గలు పూచిన కాంతి మొగ్గలను చూశాను ఇంకా వంచూశా శంటారా? నా గృపాణ్‌

తనపై వచ్చిన వుకార్లకు కుంగిపోక ఆ వృకార్లను నిజంచేసుకొని జీవిత భాగస్వామిని గెలుచుకున్న ఆమె సామర్ధ్యాన్ని అంచనా వేశాను

దయకు దూరమై దాష్టీకం చేస్తున్న అత్తగారి ఆరడిని జయించి కుటుంబవనాన్ని మూడు పూవు లారుకాయలుగా పండించుకున్న ఆమె దాతు ర్యాన్ని మెచ్చుకున్నాను

నన్ను శిరీషపేళల మొనర్చి సుధామదురమ్మొ నర్చి నం

పన్న మొనర్చి సంసృతి సువాసనలన్‌ వనురై కమోహనా -

స్హన్న సుదూపమిచ్చి నరనంతతికిన్‌ జననీత్వమిచ్చి స

ర్వోన్నత సత్యశీలమిడి బో9చెడు శ్రీశ్వముకై నమస్క్స్బృుతుల్‌

అన్న అ స్ర్రీత్వములో ఆసాంతం మునిగి మునకలు వేసీ ేలిపోయాను

ఎవడో పోగొట్టుకొన్న వరు దొరికితే దాన్ని వాడికి యిచ్చి వాడి కృతజ్ఞతకు బదులు కూంరత్వాన్ని రుచి చూచిన పసివాడికి భరోసాయిచ్చి బవుమతి యిప్పించి చదువుపట్ల ఆసక్తిని పెంపొందించిన ఆమెలో ఉన్న మంచితనంతో మంతనాలాడేను

కించిదబద్ధంతో కొడుకు దుష్ప్రవర్తన మార్చిన మాతృమూ ర్రిగా

అలిగిఅత్తవారిల్లు వదలి పుట్టిల్లు చేరన తనయకు ధర్మ బోధన చసిన ధర్మమూర్తిగా జః ఇంకా ఎన్నో వృత్తాంకాల్లో అమె బొన్నత్వాన్ని చూకాను అంత రంగాన్ని దర్శించాను కౌదార్యాన్ని అనుభవించాను ఆమెకు అంజలించాను ఇలా ఎన్నని చెప్పను?

గుణనిధి తల్లిది చెడిపోయిన కొడుకును చక్కజేయాలనే మాతృత్వం నిగమశర్మ అక్కది తమ్ముడిని దారికి తెచ్చుకోవాలనే తపన కొంగయ్యగారి గృహిణిది పరిపూర్ణమైన శ్రీశర్వవికాసం సాహితీకారుల గుండెల్లో కోవెల నల.

రటించు కొంటుందీ గృహిణి మరో సజీవ హిత౦ను మినకు అందించిన కొంచ య్యగాంకి సాహితీలోరంలో చిరయళస్సు లభిస్తుంది

ఎంత చక్కని మాట కొండయ్యగా:ది!

ఎంత చిక్కని ఊహ కొండయ్యగారిది!

ఏ పుట దర్శించినా ఒక జాతీయం ఏ వదబంధల పరిశీలించినా ఒక సుగంధం ఏ మాటను మీటి చూసీనా ఒక ఆత్మీయతానురాగం ఏ అవరాన్ని ఉచ్చుంంచినా ఒక కొత్తరుచి వవింహ్మ కొండయామాత్యా మీకు అంనందనాలు

నిదంజోయే పీల్లలను చిక్త_వడ్డ వూలమాలగా వర్ణించడం మీ వంశీలనకు నిలువుటద్దం అపరిచితుడు అమ్మా అని పిలిస్తే సృష్టిగల తల్లితవమెల్ల జేరె నన్ను అనడం మీ ఆర్ధ హృదయానికి నిదర్శనం అత్తపత్తి ఆకుల్లాగా కొందరు ముడుచుకుపోయారు. అనడం శంమజీవన సౌందర్యాన్ని గమనించిన మీరు మాత్రమే అనగల ప్రయోగం

మా బ౦తుకు జరుగ దొకనాడు నిర్దిష్ట సరళిలోన నేరచెడివాని నెకిలు పారునట్లు కుడికి నుంకింవ నెడల కేగునుగదమ్మ - కొత్త బొౌపమ్యాల నెత్తావుల నెన్నిటినని ఎత్తి చూవను?

జనసమూహము గమన మాగను బిరాన

అలలుడిగి నిల్చునీరధి ననుకరించి అన్నారే! ఎంత గొవ్పగా ఉపమించారో

నుదిటి రూపాయి యంత కుంకుమప్ప బొట్టు

లేమిగాయము సెలవారు లీల దోచె ఎంత బేషుగ్గా అన్నారు?

లి వ్ర వ్య నననాాననానావనవననలనననాలుననుషులనానుకానాొనానకాముతుడులలలయ యు టో! గృహిణి

తొల్త పేశంతడై తోచెవెల్తి పీదవ నాయె కేలంత పామంత నాయెనంక ఆవయిని పులి యంతటై యందుమీదొ నాయె నాయంత యదియె నే వైవయట్లు ఎంత గొవ్పగా వినిపించారు? విర్లేషించారు? విశదం చేకారు? “0౯88 (అమెరికా వాడు ఇలానే ఆంటాళ్ట ఆనందాతిరేకంలో) వడ్డించిన వి స్తరిలాంటి మీ కావ్యాన్ని చదవమని పారకులను కోరకుండా మాటలతో నిరోధించిన నా మొరకుదనాన్ని ఉపేక్షించి సహీంచి వమించి ముందుకు సాగమని కోరుతూ మవోకవి కొండయ్యగాంకి మరోసారి నమస్కరిస్తూ ఒంగోలు 4893 నాగలై రవ కోటేశ్వరరావు లేభారములు గం7౯5%/4గ4 ౧4౦ 14 64టీ14124౪4 148.08 ఆ౧98 ౧9, మంగమూరుడొంక ఒంగోలు-52 001 మవోకవి కొండయ్యగారికి ఎణ మీ కావ్యం అమృత తుల్యం అద్భుతం ఆ రస్మవవాహంలో కొట్టుకు పోయాను భళిరా నత్కవి వౌదువీవు మీ కావ్యానికి పీరిక రాయడం నాకు గొవ్ప సత్కారం ఎవరెస్టు ఎక్కి నంత అనందం 4893 షీ నాగ భెరవ న న 2

న! ఆ గృహిణుల విశిష్టత సాహితీరుుదమ డాః॥ డీకటుకూరి లక్ష్మీకొ న్తమ్మ గారు చాకిరేవు యుగయుగమ్ముల భారతీయుడను నేను మున్నగు వసిద్ధ కావ్యములను రచించిన (పముఖ కవివతంసులు శ్రీ ఊట్ట కొండయ్యగారి రచన మైన గృహిణీ కావ్యాన్ని వారు పంపగా సాదరముగా అందుకొని పరిశీలించి నాను ఈ కావ్యము అష్టాదశ గృహిణుల వృత్తాంత కథనము వీరి కవిళాశైలి మిక్కిలి విశిష్టమై వరితలను అకట్టుకొనును ఇట్టికైలి యబ్బుట చాలా (వశంసా ప్మాతము మాదాకబళము అమ్మ ఆకలి శిరీష పృతుడు స్టూడెంటు లీగరరు మొద లైన మకుటములు మొదలుగాగొని శరణంగచ్చామి యను అష్టాదళ వృత్తాం తము వజకుగల వివిధరీతుల గృహిణుల చిత్తవృత్తులు చిితచ్చ్శితముగ వర్ణింవ బడిన అహ్టైదళ గృహిణుల వేర్వేరు మానసిక (వవృత్తులను శ్రీ కొండయ్య గారు తమదైన విశిష్టశైలిలో కవగరితిలో వర్ణించినారు మాదాకబళము అను వృతాంతమున ఒక గృహిణి మాధవకబళ మడుగుకొను బిచ్చగానికి కొంత యన్నము గిన్నెలో నుంచుటయు బిచ్చగాడు రాకపోవుటయు కనబడి ఆ గృహిణి ఉదారత్వమును మనము గాంచగ లము తరువాత అమ్మా ఆకలి అను వృతాంతమున తాను తినబోవు ఉప్మాను ఎవరో “అమ్మా ఆకలి” అని యడుగగా ఆ యాచకుని కిచ్చివేయు ఉదారకఠథనము కలదు కనా లునాలానానాననాలకొనవలననాననననానాలా నానా నవమ ననకననననననానా ననన నవాటాషాకా నాననా నానా నననా నా ననకకు భన ననన లననినాభినునానానినినా తననన. ర... గ్భహిణ్‌

ఇట్దే స్వభావవై విధ్యముగల గృహీణుల వృత్తాంతములను శ్రీ కొండయ్య గా రుటంకించుచు చివరిదైన అష్టాదళవృత్రాంతమున న్వెరిణియైన ఒక గృహాణి యొక్క దుశ్చేష్టలను ఉగ్గడించి ఆమె [పేరణతోడనే లానును ఆదుశ్చేష్టకు లోనైన యొకడు తిరిగి యామెకు శీలమును గూర్చి ఉద్పోధించుట చాలా విపరీతముగా నున్నది ఉదారశీల సాధ్వియగు గృహిణిని కడకిట్టి న్వైరిణిగా వర్ణించి కావ్యమును ముగించుటకం టే సాద్వీమతల్లియగు నింకొక గృహిణి వృతాంతము వాసి ముగించిన బాగుండును విశిష్ట కవితాపద్ధతితో గృహిణుల ఉదంతములను పేర్కొనిన కొండయ్య గారి రచన విశిష్టమైనది (0) _ అనాలని ననన నినన ననన ననన నలత. శరణం గచ్చామి అనే అష్టాదళ వృత్తాంతాన్ని గూర్చి నా సోదరి డా ఊటుకారి లక్ష్మీకాంతమ్మ గారు ఆదరంతో చేసిన హితవునకు కృతజ్ఞుణ ఈ వృతాంతం ఒక యథార్థ కథ ఆధారంతో అల్ల బడినది 08 5174౧09౯ 1౧8౧ + ౧10౧ ఆంటారు కదా? విదేయుడు -కృతికర్త అనినా లలనా ననాలు ననన ననన ననన. గృహిణి

తీ వుధ్యతరగతి వుహిళా భారతం డా॥ తిరునుల రామచం[దగారు పేముడు ల్యాగహమ్ములుగ (పేమలె ద్వేషముగా పతీవగా (ప్రేముడులే (వతమ్ములుగ పేమలె త్యాగముగా (వతిష్టగా (పేమలె (పాణనై జముగ స్త్రీల సృజించిన సృృష్షి యెట్సిదో ఆ నహనీయత త్వమున కంజలిజేతు సదాజయార్గిన్నై (గృహిణి వద్యం 628) భారతం పద్ధెనిమిది పర్వాలు ఈ గృహిణీ భారతం అష్టాదశ వృతాం తాలది భారతం (పతిపర్వ రసోదయిం ఈ గృహిణీ భారతం పతి వృత్తాంత మనోహరం ఆనాడు జగదంబ ర క్రవీజాదులను సంహరించడానికి తొమ్మిది అవతారాలు ఎత్సింది ఈనాడు భారత గృహిణి కాలానుగుణంగా తొంఒయి అవతారాలు ఎత్తవలసి వస్తున్నది ఎత్తుతున్నది ఆనాటి సావితి యముణ్ని ఎదుర్కోడం సులభం ఆతడు ధర్మరాజు గనుక సీత రాముని వెంట అరణ్యంలో తిరగడం సులభం ఆమెకు లక్ష్మణుని వంటి అంగరక్షకుడు ఉన్నాడు గనుక గార్గి వాచక్నవి కావడం సులభం పరిసరాలు సహృదయతా సరసాలు గనుక నేటి భారత గృహిణి అధర్మ పిండాలయిన యములను ఎదుర్కో-వలసివస్తున్నది రవకులే భవకు లవుతా రేమోనని భయం భయంతో మెలగవలసివస్తున్నది వాగ్మిత అరణ్యరోదనం అవుతుందేమోనన్న ఆశంకతో ఉండవలసి వస్తున్నది ఇన్ని ఇడుమలు పైబడుకున్నా నేటి భారత గృహిణి తన ఆనూచాన ధర్మాన్ని . మానవత్వాన్ని వదలడంలెదు తపఃశ్షేశంతో శల్యావళిష్టుడెన గౌత ళం గ్భపొాణి

మమునికి సుజాతగా వరమాన్నం౦ అందించీంది అక్కమహాదేవిఅయి. తాత్తా మృతాన్ని వచనంగా కుమ్మరించింది గోదాదేవిగా భకక్తిపాశురాలు పవచించింది దూన్చీరాణి అయి శతువులను సంహరించింది కస్తారీదేవిఅయి. అహింసకు బానటఓగా నిలిచింది. వీరందరూ తమ నతృర్మలతో మహనీయులయిన సామాన్య గృపహిణులే వర్తమాన గృహిణి ఈ గుణగణాలను పూర్తిగా పుణికి పుచ్చుకున్నది అమ్మా ఆకలి అనే కేకవింటేనే తల్పడిల్లిపోయి తన నోటికడినికూడ ఇచ్చి వేస్తుంది తొందరపడి అవకతవక పనులుచేసే సౌంతపిల్లలనయినా తెగనాడు తుంది రోజువచ్చె బిచ్చగాడు అలసిస్తే ఎదురుచూస్తుంది ఆత్యాచారాలనుచూచి సపించక జోక్యం చేసుకొని న్యాయంకోసం పోరాడుతుంది తనకు నచ్చిన గుణవంతుని పెండాడి పాతకాలపు స్వయంవరాలు వరాలు కావంటుంది సమర్థతతో అత్తమామల (పేమను చూరగొంటుంది. |పమాదంలో వతగ్యాతు డయిన వానిని ఆదుకొని ఇంటివారి ప్రశంసలు అందుకుంటుంది. చెపబుద్దు లను సంస్కరిస్తుంది చెన్టే యిల్లమున వారిని చదివిస్తుంది తన కొడుకయినా చెడ్డపని చేసినప్పుడు త్మీవంగా శిక్నిస్తుంది మాటతప్పినవాడు ఎంతటి వాడయినా సమరించదు బహిష్ట_రిస్తుంది గుణం సత్కర్మా వధానం గనుక కులం పాటిం చడం పరిత్యజిస్తుంది మంచి సలహాలిచ్చి కుటుంబాలను నిలబెడుతున్నది అన్యాయం జరిగినప్పుడు భరనైనా దీక్షతో నచ్చచెప్పి మార్చుకుంటున్నది పురుషాహంకారాన్ని ఓర్పుతో సంఘీభావంతో అణచివేస్తున్నది మనస్సుకాదు “చతికరణం పవ్మితంగా ఉన్నప్పుడు ఎట్టి ఆపదనై నా ధైర్యంతో ఎదుర్కొని ఆదర్శదీపమై వెలుగుతున్నది రాజకీయాలలోను సంఘ సేవాకార్యాలలోను పాల్గొని పురుషులను శాసిసున్నది ఒకప్పుడు మనోదౌర్చల్యంతో దారితప్పినా వివేకంతో మరల దారినబడి పురోగమించి అత్యున్నతిని పొంది ఇతరులనూ నృవజి నాం

తంంపజేస్తున్న ది. ఇవన్ని నేడు సామాన్న గృషాణులు చిస్తున్నవె. ఇలబ్న వసూ చెసూ ఆసామాస్తులాతున్నారు

ఆసామాన్పృలయిని నామా కుటుందినుల చర్మెతే మ్మెతులు మహారవి ఊళ కొాండయుగార ఈ గ్వొహిణి” కావ్యం కాదు కాదు దె కావ్వం కాడు మెదటి చెప్పినట్టు ఇతహానం.. దీనిలోని పడ్డెనిమిది వత్తాంతాలా వైనిమిడి ఇంహానాలు కనుక దినిని ఇతెహాస సంకలనం ఇతిహాస మాలిక అంటాను

కవితకు పెద్ద్రకొండ అయిన కొండయంగారు ఈ కావ్వంలో _వతివద్యాన ప్రతిపాదాన తమ ఆత్యంత వరిణత కమనియ కవితామ్నుడవెకారు ఉద్యోగినుల జీవితం వారి ఇబ్బంద మొదలయిన. వాటి వర్షననే చెవ్వనా వారి చిత్తవృత్రకి ఆనుసణంగా పకతి చూపే రూపాలనే చూపనా నామానం జన వంవహృతలో కోక్తుల మలామాపూతలనే పేర్పొననా గాంథిక కవితలో మే; వించిపొయిన ఇంగ్లీషు వదాలనే పటిలాగనా జాను తెలుగు గగాంధికం ఇంత నర॥ సుండ రమా అని ముకు._మీద వేలే వేసుకోనా, ఇన్ని క్రైతసౌంపులను ఎంత ఇదిగా పరిచేశారనే ఆనందించనా నాఓకీయత కే నొాటంమాడనా, అక్నుతిమ ఉవమలకు ఆ పయత్న ఊఉ త్నేక్షలకు జేలు కొట్లనా భావగాంశీర్యం _పయోగ ప్రార్భం ఎంత మ్యాతము కొరవడలేదని మెచ్చుకోనా, ఇంతయినా కర్తవ్య వబోధంలో వీమరలేదు సుమా అని ఎఎగెత్తి చాటనా ఏమిచేయను? అన్ని చెన్హాను.

కౌరవితై కిరననాయిలు పోనీనటులు మండినది ఒక యువతి మరళి మేనులు పీల్లలొకరి మరొకరు పెంగొనుచు చికువడిన (కొవ్విరుల మాలవోలె నిదున్తార అదే మను కబ్దమేని రాక బెల్లము. గొట్తిన రాళ్ళయారట. ముడుచుకొనిపోయినా రత్రిపతి యాకులవల కొందరు నేరచెడివాని నెకిలు పారునట్లు కుడికి నుంకింప నెగడమకు నేగును కౌందర్శిఒతుకులు పరగి పొదను వలె విజ్కింధించబ నాగును వలె ఒసలు కొట్టు. బెబ్బులి వలె బొబ్బవట్లు ఆ?

నీంహచమట్లు వివ్వి వంజాగొటు నటిజాయె . దుషవ్వతుడు మొగము టా వేనీన వగిది అయినది దూసి విడిచిన నుందర _దుమము అయింది ఒం మహి? మేషమాకొని మేయగ మిగెలియున్న నడల ననమొక్ను _మోడుల వడువు నెగడి ఇల్లు చెరుతుం దొక ఇల్లాలు మరుర మంచివి. వదచాము పెద పొదు తిరుగుడు కొవ్విరి వోలె ఉందట. సోచె చెప్పెడి వదతివర ఎవ దొడ3ంచట ఇంట నెనగు తవ్విచదముల మింగి -మెప్నిచము లెచ్చు "తి గోవు ౩వుమేసి కీర మొనగునట్లు అట శ్శంగార భావ పె వశమాంచు సం శరిమును వశము దప్పె వాయువశత సలము దవ్వు వన్హ్ర మంగ కొశ్ని సరనంం పౌదుగు [కుమ్మెడు లె*నుబోం.నత్కర్మల వజ బోచుట దుష్టర్మల నెదలుచుట పార్తి కర్తవ్యమగున్‌, కాచేని యట్టిదె పార్తి కాదిస్తిండియ విటిష కంపెని ఆట శ్రీలకను చెరగన్నెరు వూలు అఆయహాయట ఇలా ఉవమలు ఎన్నని ఏరను? ఉవమా కాళిదాననం అన్నారు పాచీనులు. ఉవమా ఊట్ల కొండన్న అని నేను ర్లైర్యంగా ఆంటాను నెమ్మదన్తుడు ఆది లగాయతు, తినితినవియట్లు, నరమానవులమాట" రెక్సులున్నటువరచె ఆదేవనిగా ననపెటి దబాయించి వలికె, తెలివివరుగమ్మ తినను తిననంటె తినను కన్నీటి వర్శ్యంతమాయె, ఊరునూరె గొనితెచ్చితిర కారణమ్ములు దడవుట కడువు చించు కొనుట, చావు మేడ్చియేద్చియని, అంత యిదిగ పాధేయుడౌవట్టివాని చూరుఒట్టుక్యువేలె దరిమిలా వలచన్న దండము దన్మము వంగివంగిపెట్టులేనేలేరు సదరుమాఎ. కాలము కాళ్ళీడ్చునట్లు నడువ కొలికి బలపము కళికొని.ఇలా వ్యవహార _వయోగాలు పాలలో వంచదారలాగ కలిపారు కవిగారు ఇంగ్లీషు వదాలు మన వ్యవహారంలో బాగా చేరిపోయాయి. వాటిని తద్భ వాలు చెసుకోవచ్చు కాని ఎందుకూ? అలాగే తత్సమాలుగానే _పయోగించ కూడదా? (వయోగిస్తేనే అందమని నా అభ్యిపాయం కొండయ్యగారి ఇంగ్లీమ గృహిణి గు(/|॥

వడ్రాలు లీసీ వేయలేము. అంతగా అతికిపోయాయి* కరువుర్‌ మెల్చీ సీలమ్మి దపుర వక సెక్‌షనుననె యిరికితిమి.ఎంత హాయిగా వుంది! కొండయ్యగారు ఇంగ్లీషు పదాలను గుప్పిళ్ళతో గుప్పించారు ఆటో శబ్దావృతమయి కాలేజీలోన రౌడివకుగను. లెటరులు నోటు ఆర్జర్స్‌ (డాఫ్ట్‌ ఫయిళ్ళు వోస్పిటలు, ఆపరేషను, హోను టెలిఫోను నైకిలు టీఫిను-కాఫీ ఐబపీయస్సు బియిడి ఎన*యి పీజీ హాం కిడ్నాప్‌ లెక్సరరు పస్‌కాను రిటైరయి (బాహ్మీన్స్‌ నాన్‌ బాహ్మక్స్‌ _టేఒటి ఎంఎ బి ఎస్నీ సూడెంట్‌ లీడరు మేడమ్‌ ప్లాటు ఎడా ఫోర్టరి జయిల్ముక్త పోస్స్‌మారెం. రిజినరు చేసీరి డౌన్‌డౌన్‌ కొరియడ శై5క్‌ వమోవకు పాంగయిరి టార్‌ వరు ఆఫీసు హోటలు ఫరము యాక్సిడెంటు పేకార్డులు జాశరులన్‌ రిజిస్తాంరు ఐబీపి ఎన్‌జీవో గవర్నమెంటు, టూంషనులు 'పేవరు సారీ ఇవన్నీ బాగా కవితలో బిగించు కొనిపోయి శయ్యా సౌభాగ్యం కలిగించాయి ఇంతకూ కిియాసిద్ధిః సత్త్వేభవత్రి మహతాం నోవకరణే__అన్నాడుగదా భరృృహరి

కావ్యం సంఘజీవిత (పతిబింబం కావాలన్నది నేటి వాదాలలో ఒకటి దీనిని కాదనము _ కేవల పతిబింబమైతే ఫొటో గాపువంటిదవుతుంది. దాని విలువ దానికున్నా చ్మితకారుని కైవాడం దానిలో కనిపించదు కనుక కావ్యం కంఘజీవన [వతిబింబమవుతూ సంఘాన్ని ముందుకు నడిపేదిగా ఉండాలి. ఆదిరాజయశోబింది మాదర్శం పావ్య వాజ్మయం తేషా మనన్నిధానేపి నప్పుయం పశంశశ్యతి.నూర్యరాజుల కీ రిబింబం వాజ్య యంలో వతిబింబించింది వారు గతించినా ఆది చెరిగిపోలేదు అన్నారు పాలీాలంకారికులు యశోబింబం అన్నమాటలోనే ఉంది రహన్యమంతా యశను్వు జీవితపు మేలిమీగడ; అడే (వతిబెంబీన్తుంది వాజ్కయాదర్శంలో

ఈ సందర్భంలో సాహిత్య వద్విమర్శ్యవస్థాశాచార్యులయిన రాళ్లవల్లి నగ గ్యహిణి

అనంతకృష్ణుల సిద్ధాంతం తలపులో కారాడుతుంది 'సాహిత పరమార్దం. అన్ని కళల పరమార్దమూ ఆలౌకికానుభవం చితనంస్కారమూను సాహిత్యం (వవంచానికి అడ్డంగా వున్నదా లేదా అన్నది చిన్నమెట్టు ఉండినది ఉండ వచ్చునది ఉండవలసిశది అనేవి ఉత్తరోతరం బలీయాలు దీనిని న్రైతిర థార్మిక హార్దిక మైన వాటికి అన్వయిస్తాను ఒక్కొారక్కదానినుంచి మరొక్క-దానికి పెళ్ల డమే నా వయత్నం (వయోజనాత్మకతరంటే ఉన్నదున్నట్లు చూపడంకం టే ఉండవలసిశదిగా చూవడం 'పెస్టాయి అని నిర్వచించారు వారు ఇది కాంతా సమ్మితతయా ఉపదేశయుజే అనే [పాచీన కావ్యలక్షణాలలో ఒకదానికి మధుర మంజుల వ్యాఖ్య

ఈ కావ్యం సామాన్య వనితల అసామాన్య వీరకృత్యాలతో లోకాన్ని శాసిన్తున్నది అనంతకృష్ణులు నిర్వచించిన ఉండవలసిన దానిని ఎలుగెతి చాటింది

రాలకొడీ బొగ్గనన్‌ నిప్రురాజుకొనియె

(మోడు చిగురింవె నొకర్మాతివూట జగతి

గాఢనిద మైమరచిన కాలమందు

లోని మానుషదైవ ముత్ధాసమందె (107) ఇదీ ఉండవలసిశడి అరునికవిమర్యకులు పతి కవితలోను కోరే సందేశ మిదే.

కొండయంగారు పౌథకవి ఈ కావ్యం ఎంత 6రళ సుందర మైనా అక్క డక్కాడ ఆణ్‌ముత్యాలలాగ పౌఠథ్యపయోగాలు దొర్హాయి ఏవంవిధ శై కవనిధి నురకరువలి అ౭మురెయగు, మొగమార్డశము.. (పుడమీళుడు లాగ) హేత్స భాసము మోహాశచ్పము ఇర్యాచెగా.

ఆదునిక మహిళను వర్కెంగ్‌. లేడీని రెక్‌షా సీమంళినిని కావ్యనాయిక లను చేసి గొవ్నగా జాతిని వబోధించిన కవిచం్యడులు కొండయ్యగారికి నేమ వనన

ఏమి ఇవ్వగలను ఈ నూలిపోగు తబ? నాకు ఈ అవకాశం ఎందుకు ఇబ్బారో! వారి మాటలతోనే శిరీష 'పేశల మొనర్చి సుధా మదుర మ్మొనర్చి నం వన్న మొనర్చి సంసృతి సు వాసనలన్‌ వసు ద్రైక మోహనా సన్న సురూవమిచ్చి నర సంతతికిన్‌ జననీత్వమిచ్చి స ర్వోన్నత సత్యశీలమిడి పోంచెడు స్తీశ్వ్యముకై నమస్క్యృతుల్‌ అర్పిస్తున్నాను. శ్రీముఖ అధిక భాదవద_ భాషా సేవకుడు పూర్ణిమ 30.9.93 తిరుమల రామచంద హైదరాబాదు.380 గ్‌ గృహిణి

కృతజతలు షో అన్నిటా నాకు చేయూత నిచ్చే (పయ సోదరుడు బాల సాహిత్య కళాసుందరుడు శ్రీ రెడ్డి రాఘవయ్య కవి గారికి ఎప్పటికప్పుడు నా కవిత్వం విని ఆనందిస్తూ త్వరలోనే తిరిగి వస్తానని స్వగామం వెళ్ళి తిరిగి రాని కి శే పియస్‌. సత్యసాయి బావగారికీ తశ భార్య నా ముంజిని పుట్సిిల్లువలె వరిగణిస్తూవుంటే చూచి ఆవందపడే సాహితీజామాత శ్రీమాదాసు పిచ్చయ్య కవి గారికీ పోయిన నా కుమా రెలలో ఒక కుమార్తె పేరుతో వున్న నా కన్నతల్లి అనంతలక్ష్మికి భర్తయై నోరార మామగారూ అని నన్ను పిలిచే డాక్టర్‌ అనుమాండ్ల భూమయ్యా గారికీ నేనెవరో తెలియకుండనే కవితా పరిచయంతోనే నా ఆరోగ్యం ఆకాంక&ిస్తూ షిర్జీనాయి (వసాదమంపిన ఆచార్య ఎ. హనుమంతప్ప గారికి ఆశీస్సులు

ఈ కావ్యంలోని శిరీష ప్యుతుడు అనే వృత్తాంతానికి ఆధారమైన ఒకకథను బాల్యంలో వాసన నా పెద్ద కుమారుడు చిరంజీవి డాక్టర్‌ బాలాజీకి, గృహిణి నగ!

సవరణలు (ఇన్ని తప్పులతో ఈ కావ్యం అచ్చువేసిసందుకు సిసపడ.తూ దయ

యుంచి ముందుగ వీనినీ ఈన (గుడ్డీకంద్దకందని ఇంకా ఏవైనా వుంటే వానినీ సరిదిద్ధుకోవలసిందిగ రసజ్ఞులైన పౌరకులను కృతిక ర్త (వార్థస్తున్నాడు) పుట పాదసంఖ్య ఉన్నది ఉండవలసి*ది

వె 6 కూనరాక మింటికి కూవరాగమింటికి.

త్తే క్షం అమ్మ అకలి అమ్మ ఆకలి

8 కేశ కానపింపి కానిపించ

9 క్‌. నంటినే న్వగనే

10 ప్ర సీపతి వీవతి

క్షం తీ తడబడుచు బిరాన తడఎడుచుగు నరగ

2 క్రై నా బద్ధమ్ము న్గా రబద్దమ్ము

22 6 చూచివతు చూచివత్తు

రె 8 తాసతివయిదెట్టి నతివయెటి

26 7 యత్తమిల యత్తమిలగ

206 క్షే పెద్ద గాలిసుడివోలె సురకరువలిమాదిరి

2ం స! యాలజాగళ వధువజొగళ

31 8 "సేమముతలపోనీ 'కేమగతిదలంచీి

తం క్‌ సంసార విధులు సంసరణ విఠరులు

38 కర్షక శీరిష ప్యుతుడు శిరీష పుత్రుడు

39 గ్‌ డడ్చట డచ్చట

కీస్‌ 8 కొత్తొడువుల కొందొడువుల

5్‌0 & మత్రమామ మతమామల

5్‌5్‌ డీ డంటి డంటిని

ర్‌5్‌ క్ష జెలు ననిరి జెల్లు ననిరి

59 12 వృద్ధి వృద్ది

63 రం విరిచిన విడిచిన నవవ గృవాణ్‌

గట్‌! క్షం నవ్వంచీ, యప్ప నవ్వించె నవు

72 శక! వపరుమవానము వరుమానము _

76 క! నభయులను నుభయులను

గ్రా 8- 'నంవేదముసకు. సంవేదమునకు

ళా క్షే యవసముల యవపసరముల

70 తె మార్గ ముస మార్గ మున

80 కేం ఆడబడుచు ఆడు వడుచు

80 గం మరిచెద మరచెద

81 20 తమ్మ సేత తమ్ము సేత

82 ం్ర జూలువార జాలువార

83 3 హృదయము హృదయమ్ము

8 20 పూననక్కరవడు కూడపూననగును

85 8 విటపమా విటపియా

8 | పుణ్యడెరుగు పుణ్యుడెరుగు

ర్న రె సమతత్‌ సమతల్‌

ర్న 20 పీడక పిడుక

ప్ర క న్నివయాణ విపయాణ

౦డీ క్ష సర్వతనడలె సర్వ్మతనడలె

95 కేం (వవేశ మొసగె. . (పవేశమిచ్చె

0౮7 క్షే యరయుటకుసు యరయుటకును

103 3.14 సాకూతమ్ములు సంగాతమ్ములు నీ మనమునకున్‌ నీ మనమ్మునకు

105 కై పరిచాలకున్‌ పరిచారకులన్‌

126 8 వికృతి నికృతి

క్షం ర్‌ , లేయెయ్య లేయయ్య

కతన క్షం (వభ్వుము (వళభుత్వము

కడం 7 నీ మిధున భావమం నిట్టి గార్షస్ట్యమం

క్షేకడ్త సర్ర్‌ న్వెవారి నెవ్వారి

కై58 6 రాయుడంటివి రాయడంటివి

న్యొహణి గు(౫%

ముఖచి,త వ్యాఖ్య

సాహిత్య బహ్మ

డాక్టర్‌ వి.వియల్‌. నరసింహారావుగారు

(రి చైర్స్‌ డైరెక్టర్‌ ఆం వ (ప్రభుత్వ విద్యాశాఖ]

ఈ కావ్య ముఖచ్చితకారుడైన శ్రీతోట వేంక టేశ్వరరావుగారు కేవలం చ్యితకారుడేకాదు (ప్రసిద్ద నటుడూ చలనచ్చిత కళాదర్శకుడూ మీదు మికి-లి మహామతి ముట్నూరి కృష్ణారావు పంతులుగారికి ప్యుతనిర్వి ేషడై న అత్మీయు డున్నూ ఈ చి తకళాస్వాస్నికుడు ఈ కావ్యకర్త కంటే మున్ముందు అంధ జాతీయ కళాశా.లో ఉత్తీర్ణుడై నవాడేగాక ఈయనకు [పియమైన బావగారుకాడ అఖిల భారత ప్రళస్తిగన్న దివ్యచ్చితకారుడు శ్రీ [పమోద కుమార చటర్జీగారు అంధ జాతీయ కళాశాలలో [పథమ చితకళాచార్యుడు అడివి బాపిరాజు గ్భృురం మల్లయ్య గారల వంటి లోకోత్తర చ్మితకారులను సృష్టించిన వాడీయన ఈయన ,ప్రాచ్యచ్చితకళలో తనదైన ఒక స్వాప్నిక చిత రీతిని స్థాపించారు ఆకల్పవృక్షశాఖలలోనివాడే శ్రీ తోట వేంక టేశ్వరరావు గారున్ను తొము గీసే వతిరేఖా తాము అలడదే పతివర్హమూ ఒక మహోన్నతభావా నికి వతీకగా పుండడం కాము రూపొందించే రూపం ,పతిదీ ఈ అన్నిటి సమా హారంగా రూపొందించడం అది ఒక దివ్య దృళ్యానికి తావలంగా ఒక సుందర న్వవ్నం ఘనీవవించినట్టుండడం ఈ చితకళారీతిలోని (ప్రత్యేకత గృహిణి

ముఖ చ్యితంలో ఈ లక్షణాలు అత్మ తర్పణంగా మనం అవలోకించవచ్చు

గృహిణి చితం ఇంటివాకిలిని స్పురింవజేసే ద్వారబంధంవంటి ఒక చృటంలో అమర్చబడివుంది గృహిణి పైన ఒక వైపు సంపత్సవిితి లక్ష్మీదేవి మరో వైపు తేజం: (వ్రసవితి దీపకళిక సంవన్నతా పవ్మితతాద్యోతకాలైన ఈ రెండు సంకేతాలు గృహలక్ష్మికి తలమానికాలు గృహిణికి శిరోభూషణాలు- ర! గృహిణి

బోమ్మ క్రింద కవి "పేరుకు అడుగున ఉన్న-.షటోోఐ రంగవల్లిక ఫఠసంకేత మైన తెలుగింటి ముంగిటి ముత్యాలముగ్గు

ఇక చ్మటం చుట్టూ ఉన్న విసీలమైన ఆకాశ వర్షం తల్లిఒడిలో పసివాడి వీష్య (క్రింద కూడా కనిపిస్తున్నది ఈ వర్షం ఆకాళపు అనంతత్వాన్నేకాక సమ్ముదపు అగాధత్వాన్ని కూడా స్పురింపచేస్తూ వయోధిఎ_ పవళించిన లీలా బాలుడు వటవ్మతళాయిని గుర్తు తెస్తూంది

ఇక ఆ తల్లి తొడివిని రవికె రంగు మంగళకరమైన వసుప్పరంగు. కట్టిన చీర? గృహరాజ్ఞి సూచకమై రాజసం కళ్ళకుక సే కెంపువన్నె ఆమె ఆకృతిలో తుష్టీ పుష్టీ డోటూచులాడుతున్నాయి. పెదవిపై లీలగాతోచే చిరునవ్వు న్యిగహపు తెరమరుగు నుండి తాంగిచూచే దృశ్యాదృశ్యమైన తెలికాంతి కిరణంలా ఉండి షపాశత్వికతాజ్యోతిని వెలిగిస్తున్నట్ల.ంది ఇక ఆ తల్షి వడ౦? మానణసంతానానికి మరుర స్తన్యం అందించ నిండు పాలిండ్దతో అమృతకలళంలా ఆగుపించడం లేదూ?

ఓహ్‌ ఎంతటి భావ చితణ?

మహానుభావుడై న ముట్నూరి కృష్ణరావు వంలులుగా రన్నట్లు చత శిల్హాదిక*లలో పరిప్పష్టమైన స్రనభారమూ విశాలమైన కటిభారమూ మాతృత్వ సంకేతాలే కాని మదనొద్దీపకాలు కావు ఆ శికువు అంత బొద్దుగా ముద్దుగా ఉండడానికి కారణం మాతృన్తన్యపు అమోఘ పరిపోషకతా లక్షణం కాదూ? తల్లిలోనూ పిల్పవాడిలోనూ రూపుకేఖల నిండుదనం కొట్టవచ్చినట్లు కనిపిం చడం లేదూ?

ఇక్కడ మవాశిల్చి శ్రీ తోట చ్చితించిన అమ్మచూపు బాహ్యలోకంలోకి అణుమ్మాతం కూడా పోకుండా కేవలం కన్నబిడ్డ మీదికే కేం్టదీకృతమై వాల్చిన కనురెవృలతో శోభించడం మాతృవేదానికి మహాభాష్యం చెప్పినట్టు శేదూ? మరి ఫాల భాగాన్ని అలంకరించిన బొట్టు మంగళసూ,తానికి మవానీయ వ్యాఖ్యాలా లేదూ? ఇక తల్లి శరీరం పిల్లవాడి శరీరం కనిపించినంత మేర

గృహిణి కు!

అచ్చమైన తేలుపువన్నేలొనే ఉండడం మాతృత్వ శైశవ లక్షణాల స్వచృతను స్పురింపజెయ్యడంలేదూ?

కవులు అవరాలలో వ్యక్తలనూ నందర్భాలనూ ఇతివృత్తాన్నీ రస మయం చేసి సహృదయుల కెట్టా ఆనందం కలిగిస్తారో చ్యితకారులు వర్ణరూప రేఖలతో ఆత్మానుభూత సౌందర్యాన్ని పదర్శించడం ద్వారా (పేక్షకులకు ఆనందం కలిగిస్తారు మవో చ్మితశిల్పి అయిన శ్రీ తోట వేంక టేశ్వరరావుగారు ఈ గృహిణీ చితంలో సరిగా అదే పనిచేశారు

ఇంతవర కివి ఊహకందినంత మేర__భాషాభి వ కికి సాధ్యమైనంత మేర చెవుకొన్నమాటలు అందని అర్భం ఇంకా ఉండవచ్చు ఉత్తమ కళాసృష్టిలో

ఠి 'లు ర ట్‌

ఎక్కడైనా అంతే

కవి_కొండయ్య గారు కృడభర శ్రీ న్మరా కోటయ్యగారిని సమ్మా నించినప్తే చ్చితశిల్చి శ్రీ వేంకటేశ్వరరావు గారిని కూడా సన్యానించారు అందరు కవులకువలె చ్మితకారుని పేరు మ్ముదణ వెల పా ప్రిస్టానం ద్రచురణ వివరాలు చూపే సాధారణ పుటలోకాక ఇన్నర్‌ టైటిల్‌ మీద తన పేరుతోపాటు శ్రీ తోట వారి పేరు కూడా మృుదించడం ఒక విశేషం ఇక్కడ ఈ (గంథంలో కంటే విశేషంగా ఈ కవి లోగడ రచించిన (పకృతి.పురుషుడు కావ్య సందర్భంలో ముఖచ్మితం మీదనే కవిపేరుతో పాటు చిత రచయిత శ్రీ తోట వారి పేరు కూడా ముదించడం ఒక నూతన సంప్రదాయాన్ని (పవేళ పెట్టినట్టయింది (వన్తుత (గంథంలో ముఖచి తవ్యాఖ్య శీర్షికతో (వత్యేకమైన ఒక వ్యాసమే (వచుంంచడం చితశిల్చిని సముచితంగా సమ్మానించడ మే అవుతుంది ఈ సమ్మానక రృత్వ గౌరవం నాకు కూడా దక్కేటట్లు చేసీన టీ కొండయ్య కవి పితామహులకు కృతజ్ఞతాపూర్వక నమస్సులు హైదరాబాద్‌ వి, వి యల్‌. నరనింహారావు 7-10.1993. నను

స. గృహిణి

వథమ న్నళకాంతము గృహిణీ న? ల్ర మాదాకబళము అనాణణణననినాలనననాలలలనననకననననన నక లననన లలనా నలత ననన ననన నానన జలధర ములట్టు లిరులు బాష్పముల నిండ గండుమీలయి నిద్దుర కనుల బారె హృదయ జలధిని దుఃఖభార్వ మెగసిమండె చెరగిపోయె నా మాతృత్వ పరిధి రేఖ శ్షే (పాణనాథుడు కూర్కు శిలయొ యనంగ మరచి మేనులు పిల్ల లొకరి మరొకరు 'వెనగొనుచు చిక్కువడిన (ొవ్విరుల మాల వోలె నిదురింతు, రాగెనా మోల రేయి. కి “*టకుటుంబిని దాటిపోకుండ నిట్టు లడ్డుపడనేల కాలమహాధ్య మందు నాకు” నని గంట గొట్టుచున్నది యనంగ గోడపై గడియారము కొట్ర రెండు. క్రి (బదుకుతెరువున పడరాని పాటులుపడు జగతి ఐవలెల్ల గాంచి విషాద మొండి దినము రేయిని జేరి రోదించె ననగ నురుము లురిమెను జడివాన కురిసె నేడు. శీ లను గృహణీ మాదాకలళము 1

ఫాతమున బోనమును నీంత వ్యంజనమ్ము నునిచి యాకలిలేదు నాకనుచు మేల -==--మౌడి శయనించి, పాత్రము వీడువడని వీవలున్‌ నిక్కవాడిచిన వీనులైతి ర్‌ “అమ్మ: మాదాకబళ”మని యనుదినమ్ము (శమము దప్పకనా (పాంగణమును మెట్టి వెలుగు దీపమ్మనగ వీల్చు పిన్నవాడు నేడు రాడాయె, యెచట నున్నాడాకాని ః 6 శ్రీ డి మాచాశకలశళము గృహిణి

డి(తీయ వృళాంతము గృహిణీ భన

ల “అమ్మ! ఆకలి" దినము తెలవారినదిసుత పని యురుకులు పరుగులయి దయివారు, సీవగిది నాటు మొగమునందే పొడిచెనేమి పొద్దు? గృపహ్‌ణు లెల్లరకును (బదికి నన్ని నాష్టగలదు. 7

రా ళా మొగము వారిచి క ర్రవ్యములు న్మరించి కూనరాక మింటికి మేలుకొలుపు గాగ కుంకుమముబొట్టు నే బెట్టికొనుట జూచి యరుణవీంబముతో మొగమదధ్ధై తూర్చు. రి శ్రీవారికి బెడ్‌ కాఫీ యావల నీగరెట్టువెపై నందీించంగా హోవల దన్నట్టులు ధూ మావృతములు చుట్టుముట్టి యాశ్రేషించెన్‌. రి మగడు ధూమపాయి యగునేని యద్దాని యందు నర్ధమాను నతని యతివ పతికి నతియ ధర్మపత్ని, సామేనని యనుట కిదియె హేతు వనగలోలుం 10 పనన ననా ఖని గృహణి అమ్మ అకభి

కరముల నిళ్ళానములన్‌

మరలిచి తద్దూమనమితి, మందస్మిళుడౌ

వరు కెదురు నవ్వి ముదము క

దురు చూపుల నంటయింటి (తోవ నరిగితిన్‌, !

కలకల యొకరొకరే పి

ర్‌ు నిద్దుర లేచి వచ్చి లావణ్యమురూ

పులు దాలిచినట్టులు న

వ్వుల వూవుల శీవెలట్లు పొదివిరి నన్నున్‌. 1కి

జనకుని కాల్యము లౌకటన్‌

ఈతనుజుల కాల్యములు నొకట నా బానసప్పుం

బని యొక్కట యూపిరినలు

వని యవదానమ్మనంగ వడి కడమునైన్‌. 18

టిఫిను కాఫి బుడుతలు తం[డియు ముగించి

జాతరగ రులు నిష్క9మించంగ పిల్ల

లెవరి స్కూలుకు వారపు, డింట సడక

కుర్చి జేరి పేనరు పట్టుకానియె పతియు. క్షేశ్షీ

వంటయింట పీట వైచుకొంటి, నువమ

గిన్నె యొదుటబెట్ట కిలుకొలుపు

నంతలోన “అమ్మ అకలి: యంచు వీ

తెంచె నౌక్కయెలుగు తీవరముగ, [క్‌ శీ అమ్మ ఆకరి గృహిణి

తెరచి తలుపు చూచితిని కనులం [బాజ

కీలమండ నోరు కేలజూపి

“అమ్మ! అకలి” యని యుమ్మలించెడువాని

వాని జూడ కొడుకు వచ్చె మదికి, 16

తెచ్చి యువమగిన్నె తినిపించుచుండ మా

వారు తెచ్చియిచ్చి నారు కాఫి

కనుల నీరునిండ గంటిని మోమెత్తి

వెన్నుదన్ని నిలిచియున్న వతిని. క్ష?

నానన యయా

గృహిణి ఇన్ము అకలి రీ

ఆ తృలీయవృకాంతము గృహణీ కామిని కాపురము కననాానాానినననా ననన భకక ననన పేనాననా ననా ననన నిలవక నునా ననా ననిన విానానిననాలనాననానాననాలినా.

తలుపు గొశ్లాము టకటకంగలని “యమ్మ:”

యను నఐల కేక యాటొ శబ్దావృతమయి

నిదురలేవెను [వత్యుషానిలపు డోల

నపుడె మాగన్ను న్నిద తూగాడు నన్ను, 168

ఉలికిపడి లేచి కుర్చి చేతులను బట్టి,

రాతిరంతయు సలసల(కాగు జ్వరము

వట్టి పిడువ వేకువ కున్కుపట్టి దైన్య

టబ బి ఆజా

రూపమన నున్న పతి మీద చూపు నిలిపి. 0

కనుల నీరూరగా, "పెట గప్పికొనుచు

భ రృఫాలము న్పృశియించి, భారముడిగి

నిలువుటద్దమునన్‌ ముఖతిలక మరనీ

దాని యస్థలిత్వమునకు లోన మురిసి, ఏ (

గొశిపుం టకటకలు సంకులముగాగ

కంరమాంగల్యముంబట్టి కనులకద్ది,

కదలమెదలక చిన్నారి వెదవులందు

నగవురేక మెదలు బాబు మొగము జూచి. ర్న 8 కామిని కాపురము గృహిణి

తలుపు మోతకు తాళ మందీయల (మోత

కాగ గబగబ నడుగిడి గడియ లాగి

బార్లదీసి చూచితిని కవాట మపుడు

(మోల సూట్‌ కేసుతో బొమ్మవోలు దాని. ర్జి

కపరచీకటిలో శిలాకార మట్లు

నిశృలయయిన కొమినినిన్‌ శిరమ్యు

నూచి రమ్మంటి, లోనరాజూచి గడియ

వైచి, పతిపాన్చుకెడ జేరవచ్చులోన. ౭

వారు నిదురలేచి కూరుచుండిరి బాలి

బట్టువేని పాన్పువయిని, నాదు

కనుల కనులు.గుళ్చి కాంచిరి యవరు వా

రనుచు నడుగుచున్న యట్టుతోప. రెడ్డీ

(వళ్నమునకు నాదు బదులువలెన్‌ వచ్చి

జనకు [మోల నిలిచి, పెనుకరువలి

విరువ ధరణీ గూలు తరువన కామివి

వారి పయినికూలి భోరుమనియెం లీక్‌

నామది చిరాకు టుట్టి యన్నాతి గేల

ఐట్టితిగిచి, *' మూలుగు దేనిపయినొ కొటి

కాయ వడినట్లు లికబాలు, పోయి మొగము

వార్చుకొను” మంటి పోయె నాపనికి నామె 16 గృహిణి కామిని కాపురము 7

అ గొడవలో నీదురలేచి, “అమ్మ! అక్క

వచ్చెనాఃో యని సుతుడు నా పేని వాలె

నింతలో గుడిగ౦టనా వింతగా ధ్వ

నించె గొ ళ్ళెము, చూచెదనంచు బాబు. రి

వా!ిటికి నొక్క యంగలో వలను దుమికి

తెరచెనో లేదొ తలుపు వా డరచె “నమ్మః

బావ వచ్చె” నని, వగలబడు చిరువురు

వచ్చి చేరిరి మా యిరువంకలందు. కి

కాల్యములు తీర్చివచ్చి మాకడకు మగని

నరసి కామిని కొరవిపై కిరసనాలు

పోసినట్టులు మండె, ోల్చ్పులి యనంగ

నోరు పారవేసికొనియె జోరుమీరి. ర

విన్ననయి యల్లు “డ తమ్మః వినుము మనవి,

గాభరాపడీ కామిని కానుపీింపి

కున్న, రైలును పోయినదన్న, బస్సు

బట్టి వచ్చితి నవరాధ మిట్టి” దనియె- 80

“ఏల వచ్చితీవు? యేమి సంబందము

నీకు నాళుః పొమ్ము రాకుమింక,

(బతికియుండ సీకు నతిని గానోపను

చేసికొనుము యేమి చేసికొనెదొ? | ాకోావన ఫోన

అనుచు కామిని గర్జించి యావలబడె;

చిరునగవున మావారి యధరము నిండె,

పక్కునన్‌ నవ్వుచున్న నా పయిని వాలి

బాబు నవ్వె, నల్లుడును నవ్వందొడంగె, త్రి

(వేటుతో బొబ్బటిలి దూకు బెబ్బులివలె

నపుడు మరలి కామిని వచ్చి యరచె “మీకు

నెక్కుస క్కెముగా నున్న దేమిః” యనుచు

కనులు నిస్పులు కురియంగ కాంచి మమ్ము క్రి

“థాంతపడుము మీ నాయన చెంత కూరు

చుండుము వినుము నా మాట లొకటి రెండు”

నంటినే నామె బునగొట్టి జనకు జేరె,

నందరును వినుచుండ నిట్టంటి నేను, న!

“వచ్చినపుడె నిన్ను వలదు పొమ్మననుంటి

నల్లు డరుగుదెంచు నతని నొవ్వ

జేయవలవ దనుచు జేరిచితిని నిన్ను

నీది కాదు యిల్లు మాది యిద్ది, కిక్‌

*క్ఞామినీః సీ వెవతెవు నీ కాంతు బొమ్మ

నంగ, నలుడు గాకున్న నాన్నగారి

వూర్వ విద్యార్థి యితడు మా పుణ్యవళత

మాకు జామాతయెన సుళ్లోకు డీతడు, రికి గృహిణి కామనీ కాపురము

“నీన్చు క్రాలేజిలోన రౌడివతుగను

తెడ్డులేని తెన్స కడలి తేలియాడు

కరణి నుండగ మీ నాన్న పరువు నిలుప ణీ మెడను పుస్తెగపై సీ నీతిపరుడు. త్రి? “*వల్లకాటి నీ సంసార వైఖరులను

సీ గృహము పొంతనుండిన 'స్నేహవల్లి

యనెడు చిననాటి నా నెయ్యురాలు వాసె,

నేటి నీ రాకయును నెరింగించె నామెం 88 “వదు నా కంటి నీపతి, నిలువ వలయు మాటపయి మాకు పుట్టిన మానినివయి

చేఠొనుము విడాకులు రేపు, స్వేచ్చ బొమ్ము

నీకు వలనైన యెడ కీతనిని త్యజించి”, 8ఫ నీ

అంటినో లేదొ, అర్జోక్తి యందె గొల్డు

మనుచుః “రావషసీ।ః తల్లివా? ' యనుచు పదరి నేలబడి యేడ్చు కామినినిం _బియమున

దవుడు కూర్చుండబెస్టై మృదువుగ నెత్తి, 410 తాడితమహోరగమ్మట్లు తరుణి లేచి

భర్శృకరము దృఢమ్ముగ బట్టి “పదుడు పోదమింటికి” ననుచును పొరలివచ్చు

బాస్ప వీచీకల్‌ వెదవుల (బాకనడచె. (|

30 కామిని కాపురము గృహాణి

విసవినంజనె వాకిటి దెనకు తనకు

వెనుక మేమిర్వురము కూడి చనగ, తండి

“కాఫీ సేవించి పొండ”న గారడుమనియె

“నొక్క నిమిషము మీ కొంప నుండ” ననుచు. శీకీ

నపతి యగునామె వేగ తలువులు తెరచి

కడపమెట్లు దిగుచునుండ వడిగవచ్చి

యిరువురకు సూటుకేసు లందించి తమ్ము

డరిగె తోడ బన్సెక్కించి మరలుదునని. కీర

తెలగ తెల్లవారె నిన

దేవుడు-కార్య జగత్తులోనికిన్‌

చల్లగ కారణస్థలి వ్‌

సారము పొందెడు నట్టు-ప్రాకె న

ల్లల్లన నాకనమ్ముపయి

నంధతమో వృతమైన లోకపుం

గల్టదనాల కాంతి కిర

ణమ్ముల జూవెడు లంగి వెల్లుచున్‌, !

తలుపు మూని మావారు మందస్మితులయి

“*వదివినాను నీ నెచ్చెలి జాబు” ననీన

“నారల కమ్మల వఠనము దురిత” మంటి

“జ్వరమె శిత దాని" కనిరి వారు నగుచు. కీత్‌ ప ళృవాడ వన వా

ఏీడు పాగలేదు యెంత తమాయించు

కొంద మన్న నెవరొ కొట్టినట్లు

చిన్నపిల్ల చోలె చేతుఆ జుట్టి వం

దురితి వారి నవ్వు _దుతముగాగ. క్షీర

ఇంతలో వచ్చి పిల్లవా డింటిలోనీ

“కచ్చటక్క- యేడుచుచున్న దిచట నీవళో

యనగ, ననియెగదా తండి “ఆక్క యేడ్చె

నెందులకు చెవ్పు' మన, కొడు కిట్టు లనియెః 17

*ఖంత శాంతమూర్తి యమ్మ కింతటి కోప

హేతు వైతినికదః పీతి తోడ

పిలువదాయె పేరు బెట్టి పిలిచె” ననుచు

నేడ్చి యేక్సి ఐన్సు నెక్కి పోయె. కర్రి

ఎంషు కమ్మ అంత యివదీచేనితివి అక్కఃో

ననెడు వాని ముద్దుగొనెడు నప్పుడు

భేదబాష్పములవి మోదబాష్పములయి

కారి నగవు మోము గలని పారె శ్ర

శక టనా నమూనాల నాలనానలాననమూధనుననినానునునునానుాానం ను నుాతషనంకననొనాగాాా నష ననాన నాను కప్పా పనునానానాలతాననానానాననాలా నావా వానవానాాన్ట

1కి కామిని కాఫ్సరన్ము గృహిణీ

చళర వృళాంతము తీ ర లల

గృహిణి మానవురాలు

నేను జన్మించినది తెలంగాణ మందు

నా జనని యదయించె కర్ణాటకమున

నా పితరుడు పుటై తమిశనాడు లోన

నెచటి వారలు మీరన నేమి యందు? “850

పెద్దకొడుకు సిక్కువనిత బెండ్లియాడె

చిన్నవాడు క్తై 9న్నవభామ బేసికొనియె

ముస్టిముని పెండ్డ మొక్యకే హోరి మాక

నే మతము వారు మీరన నేమి యందు? ర్‌

అన్ని మతములు మాయవి యన్ని కులము

లన్ని భాషలు (1ప్రాంతములన్ని మావి

ఎవరు మీరని యడిగిన నేమియందు?

లరత సంతతి మేమందు నరులమందు. ర్‌క్లి

ఇటుల మాననమున నేవేవా తలపులు

గములు గములుగాగ తుములములయి

గుబులువెట్ట నవ్వుకొనుచు లోలోవల

కూరగాయలు కొన గోర్కిపుట్టి, ర్‌్రి గృహిణి మానవుధాలు 1కే

వెలువడితి సాయమున నిలు, విశ్వచకు

వపరదిక్కున గాయమైనట్టు తోచె

నాకనము న్మెత్ముకమ్మిన యట్లు రోచె

నంతరంగ మేరొ కలచునట్లు తోచె ర్‌కీ

ఉదయపు వార్తాషతిక

నుదాహృతమ్మయిన వార్త యొక్కుమ్మడి నా

మదిజొచ్చి కలచెగావలె

నెదుటి యపరదిక్కుద్భిశ్య మీషింపంగన్‌, 55

దిగిన వాకిటి మెట్టులు తిరిగి యెక్కి

యంటి, “నొకసారి వత్తురాఃశి' యనుచు, తలుపు

తెరచి వారు గభాలున చదిరునగవున

“కూరలేమాయె? శకునము కుదురదేమొః'”” ర్‌6

అనగ శశ్రీవార “అటు చూడు” డంటి నేను

పశ్చిమాకాశమును జూపీ, వారు నవ్వి

“పాడు వార్తలు మనసున బట్టినట్లు

మంచివార్తలు పట్టవు మానవులకు; ర్‌?

నిద్దపడదగు (బిదుక నెంచిన మనుజుడు

మంచికిని చెడుకును నన్నమాట వినమె?ః

పొమ్మెదో యగునను సంశయమ్ము వీడు

మేది కలిగిన నదిస్వీకరింతు' మనియె. ళ్‌8ి

నన

కీ మానవురాళు గృహీణి

నవ్వుచు గడవ మెట్టులు రీవ్వున దిగి

చెంగు లొకచేత బ్యాగొక చేత బట్టి

వడివడి నడచునెడ మదిపొడమె [పశ్న

“మీ భయాందోళనలు న్ర్రీలకేనశి యనుచు, 59

బదులు సైతము మదిచెవ్పె. వనితలు బహు

నున్నితము గాలి యెదురు వీచునది యేని

నంళయింతు, రందురు ఛాందనమని మగలు,

సున్నితములెగా సంసార కోల పెంచు? 60

ఇట్టి న్వగతాలతో నేగు నట్టి నాకు

రిశవాడు చ్మకము గొట్టి రివ్వున చనె,

వీధిమొగ దాటి గబగబ వెడలినానొ

లేదొ ఆ రాజమార్గము మీది కను. గ్ర

కనులు నమ్మలేని (ౌర్య్మదృళ్యము గంటి

నొక్క యువళకు జుట్టి 'వెక్కుమంది

యచట రోడ్డునడుమ నరయ నెల్లరు రాళ్ళ

కాళ్ళ కయిల గొట్ట కరుణమాలి, 62

పావ మతడు రోడ్డుపయిబడ వారలు

కాళ్ళు మట్టగింవ గంటి నేను

యుగయుగముల భరతయోషాబలమ్ము నా

పదము లావపాంప బరచినాను. 68 శాన

*జగుడాగు' డనుచు నావరచీనయట్లు

లరచి గొడుగు వట్టినట్టు వాని

మీదవంగి యుంటి నా దర్శిదుల దాడి

యాగె, నాత డమ్మఃీ యనుచు మూల్లె 6

“అమ్మ: యనెడు తత్కరుణాస్వరమ్ము జగము

నెల్ల బిలుచునట్లు (పతిద్వనించె చెవుల

సృష్టిగల తల్లితనమెల్ల వేరెనన్ను

*' అవును, నొతండిః అమ్మనే యయ్య 'యంటి. 65

“వచ్చె పొదుగు యూనివర్శిటి నుండి యీ

రండకొడుకు, సీటు దండుకొనియె

పోన్దుగాడ్యయేటు బెస్టలో ఫన్దయి

దోచుకొనియె మమ్ము దొంగవెధవః 66

తగుదుననీ యీమె యెవ్వరో తల్లిననుచు

వచ్చె, లేకున్న నింతకు చచ్చియుండు"”

ననెడు మాటలు (వతినోట నాడె కంచు

చెంబులో కంక రాడించు డంబుమీరి. 687

కొరవితోడ వీనులు చూడు కరణి యైన

కూడదీసి నమ స్తళక్తుల నతండు

కేల ధర నూది లేవ నుంకించుచుండ

బట్టీ యిరుచేతులన్‌ లేవబట్టినాను. 68 శత మానవరాలు గృహిణీ

వట్టి నిలువరించితి కౌను చుట్టి కేల

తుడిచితి నుదుట కారు నెత్తుకు చెరగున

చుట్టు తోడెళ్ళవలె మూగి చూచు బుద్ధి

హీనయువజనముం గని ముట్లు లంటి, 60

“ఏమి యనుకొంటిరో మీఠ లితడు సుకుడు

యస్పి మ్మితలాలుకు మేనయత్త గారి

యింట నుండి చదివెను వీయే నచటనె,

యెన్ని గుండెలు కలవు మీకితని గొట్ట 70

అనుచు గనులు నిప్పులు గురియంగ బలుక

బిక్కమొగములు బెట్టి యవ్వీరవరులు

చల్లగా జారుకొనుచుండ, చవటజనము

వింత జూడగవచ్చి నా చెంతవేరె గై

ఆంటిగద వారలం జూచి యయ్య్యలార।ః

పురుషులా పుర్గులాః సాటి నరుని గొట్టి

చంపుచుండ నదేమను శబ్దమేని

రాక బెల్లముగొట్టిన రాళ్శయితిరి:" 792

అనగ ముడుచుకుపోయినా రత్తి పత్తి

యాకులవల కొందరు కొంద రచొాటు చోరు

లట్లు వీడిరి మరికొంద రియ్యొపాప”ో

మనిరి తామరాకున నీరమట్టి వారుః 8

క

గృహిణి మానవురాలు 17

అప్పురుషపుంగవుల బాసి యచట నోక్క

రిక నధిరోహణ మొనర్చి, గృహము జేర

పనియు పాటులు లేక తోచని జనమ్ము

వచ్చె వెంట నుత్సవముతో వచ్చునట్లు. క్ష

సందడి విని వాకిలికిన్‌

ముందు నిలిచియున్న భర్త మోమున్‌, రిఇు

యందున్న వాని మోమును

కొందలము పయిగొనగ గనుగొని యిట్లంటిన్‌. 75

ఎట్టు కొట్టిరొ కనుగొను డీర్ష్యబూని

పాడుపోరలు, చదువు నేర్ప్చంగబోలు

నిదియె కాబోలు బాబు యింకెటనొ చదివి

వచ్చెనని రిట తమపీట పుచ్చుకొనగ” 76

ఆనుచు గటకట పడుచున్న, నర సె తాను

నన్ను నిలువెల్ల నూత్నమానవతి జూచు

నటులు, చేలము జుట్టిన నడుము జూచె

కనులు నాకనులం జొన్ని కాంచె మదిని. 71

కనులు మరలిచె రికలో కనులు మూసీ

మూల్లు కతగ్యాతుపయి, మీసములను సర్దు

కొనుచు నిరుకేల మూగిన జనము జూచి

నిండు చూపుల చేయూవె “పొండ నువలె. 76 1కి మానవురాలు గృహిణీ

ఉష్షనగ లేచు కాకుల వోలె వెడలి

రొకరొకరె యన్నరోత్తమవక రమప్పు

డిడీరి తన్మమోల నడుగు స్లూ డెంట్టిరువురు

*' సారి" యని తడబడుచు బిరాన చనిరి. 0

తన వెనుకనె యున్న జవానులను శిరమ్ము

తిప్పి కన్గొని చూపిరి (వేల రివ

పట్టి తెచ్చి పరుండగ బెట్టినారు

వారు మంచముపై నయ్యువకుని జేర్చి 80

డాక్టరరుదెంచె నపుడు తడయక తతుని

(గామమునకు తండికి బెల్మిగాము పోయె

రా విలువగ శయనమందిరమ్ములోని

'కెందుకో యనిపోతి, ముద్దిచ్చె మగడు. ర

కటలా పనలు తానా యతవాాననానణు.

గృహిణి మూనవురాలు 19

వంచమ వృఠాంతము గుహిణీి జ్‌ ల మనువు తెరువు ఇతనకమననోనకనాననక ననా నాలను నినో చానాడునినిన ఎ ాడభాడానయడూలా వారాల ?ాచకొనావుగాలానాలా. నాానాకానాలకానాాణానా మల ననన పాన నలవి ననా నననోననన్తకపు ఇరువుర మెల్టీసీల మ్మిరువుర మొక సెవనుననె యిరికితి మదియే తెరువాయె మనువునకు న త్తైర గెట్టంటేని నవ్వు దెన్చు డలచినన్‌ రీకి రోజు వచ్చెడు లెటకులు రిఫరెన్సులు నేఫయిలున కెదియొ యొరుగ, డెరిగి పెట్టలేడు నోటు పెపైపో ఆర్షర్సు బట్టి (డాప్టు (వాసి పెట్టలేడు రికి ఏవంవిధ శె శవనిరి తో వేళాకోళమాడగు తోడి గుమాస్తా కావరగమి వినివినినా (శావణమున దిబ్బడలు నికంతర మాయెన్‌ రశ మానినికి న్తైజమగు నభధిమానదయలు గుండియను నిండి యతని దిక్కునకు జాలి చూపులె (వనరింపజొచ్చుట యొరింగి గార ముట్టివడ నతండు గాంచు నన్ను, రిక్‌ ఇవతలికి ననన ననిన ాలననినినాని ననా గాలాానానాలననలనననానినాల ననిన ననవో ధన నానా భన సనతాష్యకనభనాకనగ్రలా ననా నానననల ననన ననన ననిన ననన. ఫి మనువు తెరువు గృహిణీ

చనవు గైకొని నేనె యాతని ఫయిఖ్ళ

సర్ది తోడ్చుడుచుండ మానమ్ము తీరుగ

కుండ తనపని తా చేసికొన దొడంగె

నందరివలె గానుగయెద్దు ననుకరించి, 86

దవడలను నొక్కుకొను వారు చెవులు కొరుకు

కొనెడు వారితో నాఫీను ఘుర్పురించె

నిచట నిటులుండ, నచట మాయింటి కెవరొ

గుట్టుగా మోనిచేర్చి రీగుసగునలను. 87

అమ్మనమ్మె తలచెడిన యత్తనమ్మె,

నమ్మననె నన్న, నమ్మనన్నాడు జనకు

డర సె నన్న వెండ్డామునన్‌ వెరగుదోవ

నమ్ము నమ్మకు,ునా బద్ధమ్ము రాదు. 88

నాడు తినక చేరినాను మాయాఫీను

కతడు తెచ్చుకొన్న యన్నమందు

నడిగి కొంతతింటి, నాతనితో కూడి

సాయమున నరిగితి మాయిలునకు, 89

చూచి బెంబేలువడి పల్కు తోచకున్న

వారలం జూచినవ్వి, ఈవారెవారు,

కులము గో[తమునుం గూడ కుదిరె శంక

చేసితివి అమ్మ ఇతనినే చేసికొందు.” 00

నానన ఆయా

గృహణి మనువు థెరువు శ్ల1

అనెడు నర్జోక్తీలో పభమనిరి యెల్ల

రద్భృుకానంద పరవళులగుచు వార

లితడు దిగగ్భాంతుడై పరీక్షించువాని

వలె ననుంగన్గౌని సెలవివార నవ్వె, రే

శకేల నతని కేలు గీలించి విగిబట్టి

వారి యిల్లు చూచివతు ననుచు

పోవ గరిట చేత బుచ్చుకొనిన యొక్క

వృద్దు తలుపు తెరచి విస్తుళోయె. ఫై

“నాన్నః విమలగారు నన్ను వెండ్లాడెద

రంటో యనుచు కొడుకు (తప మునుంగ

“పలుకుచుండు నమ్మ పలుమారు నీమాట

నెంత భాగ్యమాయె నిడ్డి మాకుః” రి

అనెడు మామయ్య యంఘులకును నెరంగి

దర్వి గహియించి వంట సత్వరసమా ప్రి

వేసి, యిలుజేర వచ్చె నాఫీసు మదికి

దాననేకద యొక యింటిదాన నయితి. రికీ

నానా యయయయయయయయయయయయయయయయయయయయలలలలలలలన హాజ

శశి మనువు తెరువు గృహిణీ

షష్పవృళోంతము తి ఠి ఆలం గృహిణీ అత్త కారాధ్య

నన్ను జేరకున్న సున్న నిద్దుర తన

కీయకున్న (పేమ మెటులనెన

నిదుర పట్టిబావ నేర దిట్టులయిరి

మూడు సాలులందు ముగురు నుతలు. రిగ్ర్‌

(పథమసుత గంటి న త్తశాపములతోడ

కల్ఫిను ద్వితీయ యాయమ కనులు కురియ

మూడవది పుట్టినప్పుడు మొ త్రికొనుచు

చావు నాకు గోరుచు మొక్కెైె దైవమునకు, 96

నవ్వుతొడుగు ముఖమ్మున నంటగట్టి

సర్కుసు ఐపూను వోలె (కష్టతల నవమ

తులను పరిహాసములు హాన్యములుగ నడపి

నాలుగేండ్తుగ [బదుకుచున్నాను నేను, 07

ఛా

ధవుడు మివుల నెమ్మదస్తు డాకలియెన

తెలియ డయ్యగారు పిలిచి వడ్డ

నమ్ము సేయ కుడుచు నమ్యగా రిట్టులు

కొడుకు దీర్చిదిద్ది రడుగడుగున 08

వా గృహిణి ఆ త్తశారాధ్య లికి

భార్యశాననమ్ము పడలేకనో యేమొ

త్వరగ నరిగె నమరపురికి మామ

నేను మగనికిత్తు నెలసరిజీత మా

తండు తనది కలిపి తల్లి కిద్చు ఫం

జననీ కయితి నెక్కస మ్మాడుబీడ్డనై

యత్త కయితి గాంచి యూడువారి

కళ్కనమ్ము దూకు రక్కసియై తన

పేనె తానతివ యిదెట్టి పాపమొకద 100

ఆడుపిల్లల గన్న యనర్థ మొకటి

కట్న కొన్కలు లేవను కతము రెండు

ధవుని నోట నాలుక లేనితవము మూడు

నా వినయము నాల్గవది యింతకు కతములు 101

జన్మనిగహమ్ము సాగనీయదు కదా

పురుషపుంగవుండు పుట్టుదనుక

కనుమనంగ కంటి, కానిది యగునను

టబైనదాని తిట్టు టత్త మతము. 102

రేయి నొడలు పతికి పియమార నర్చింతు

వగటి వేళ నత్త పరమొనర్తు

నూడ్చి, చల్లి కడిగి యుతికి యంటులుతోమి

తినియొ, తినకొ, ఆఫిసునకు బోదు, 108 ఊళ అళ్త్రాంథ్య నాళ

మాటమా[త మైన మగ డడి యేమని

యనడు తనయలను దయయును లేక

తిట్టి కొట్టి యామె తినబెట్టి పెట్టక

పాలు పట్టకున్న పాపశకేనిః 104

వంటవారు వత్తపని, పిల్చి పెట్టిన

యపుడు తినుట, చెప్పినట్లు చేయు

టన్మదీయుల విధి, యాత్మలో నీశుండ

తుష్టుడైన యట్లు తోచె నాకు, 105

ఊడిగము చేసిచేని నా యొడలు మొద్దు

బార యవమశతులం బడిపడి మనన్సు

మాడి బొగ్గాయె, నాఠ్మాభిమానకళిక

క టైకొడి కాంచి యంతరంగమ్ము కదల. 106

రాలెకొడి బ్‌గ్గునన్‌ నివ్వు రాజుకొనియె

(మోడు చిగురించె నొక ర్యాతివూట, జగతీ

గారని ద మెమరచిన కాలమందు

లోని మానుషదై వ ముత్ధానమందె. 10?

రాతీరంతయునుం జూగరణమ యాోయె

నిదుర రాదు కండ్లకు, మొద్దు నిదుర మునిగె

మగడు తనకార్యము ముగించి, నెగడి మండు

నట్టు లొడలెల్ల మండుచున్నట్లు తోచె, 108 గృహిణీ ఆర్తకారాధ్య 16

జీవితస్మృతులెల్ల నుజ్జీవనమయి

శిరము నిట్టాకమింపగ, జినుడు జ్ఞప్తి

కెలసె, మోవషము నింటికావల నతండు

బడ సె, నింటియందే నేను వడయ వలయు. 109 ఈ వినిశ్చాయ మైనంత నిటై నిదుర

వచ్చె, చంటిది మేల్కని పాలుదదావె,

నట్టె యత్తమిల గూర్కుబట్టై నంతె

నాకు తెలియ దేమాయెనో లోక మింక. 110 అత్త మంగళహారతు లాయె మేలు

కొలుపు లప్పటి కేడుగంటలును దాటె

సిద్ధపరచి బిడ్డల నేను సిదృమైతి

తురిమి సూటుకేనును వస్త్రతుందిలముగ. క్ష చంక నెత్తికొంటి చంటిని, సూట్‌ కేసు

పట్టితి, నెడపీల్ల ప్రై కొంగు

వెద్దతల్లియు వెనువెంటరా తలుపుతీ

యంగ, కోరచూపుటత్త కదలె, కేరి మగడు పెద్ద గాలిసుడివోలె నెదుట (వ

త్యతమై కరములు ద్వ్యారబంధ

మునకు నడ్డుసాచె, కనులారువక చూచె భోరుమనుచు మొదటితూరి యేడ్చెం 118

“ఠప్పుకొనుే డంటి వింకము తలగకుంగ

నేలచూపులదాననై , కూలితాను

కాశులకు జుట్టుకొనియె, బిగర ముఖమ్ము

(గుచ్చి ముంగాళ్ళ వాపోయె కుమిలికుమిల్‌ 114

“ఏ మిచేసి పోయెదవె న న్నీశ్వరమ్మః”

యనుచు గుండెలు |వయ్యగ నరచు నతని

కేల నెత్తీ, ' పోనొమ్మంటి కేలుమోడ్చి

నురిమె నత్త “పోనిమ్మ”ని మరల నతడు, 115

ద్వారమున కడ్డముగ కశరద్యయము సాచి

యేడు వుడిగిన యంతలో నేమొయాయె

కనుల నిప్పులురల తల్లి గాంచి యనియె:

“పోదు యీళ్వరి, పోనైన పొమ్ము నీవి, 116

ఆ పలుకు పిర్గుపాటయి యవతరింప

నత్త వలవలయేడ్చె “మాయభగవంతు

డొక్క నలున్‌చ్చి పెట్టె నా కిక్కటులను

నెవరు కలరవి పోదు నేనిచాటుబానీ?ో క్ష

అనగ *వినుమని"” శానించెనయ్యగార

“*లిదిమొదలు నీవు నీకోడ లెది వచించె

నది యొనర్పుము సెబ్టెనెయ్యది యదితిను

మాడు పిల్లలనెడు దూరులాడజనదు. 118 గృహిణీ అత్హ కారాఢ్య లే

తనయ లెందరినై నను కనును తాను

ననకు మొకటి యంగీకార మైన నుండు

మిట్లు కాదేని పొమ్ము. నీ వేదియేని

యోశమమునకొ కోశికోో యంపువాడ. 110

ఇట్టీ గాలివాన యెన్సడేని యేనగు

ననుచు గలను దలవనట్సీ యళ

నేల చదికిలబడి నెత్తినోరును కొట్టు

కొనగ మనుమరాం[డు చనిరిచూడ, [20

చూతుకద పతి మోము విస్పురిత్రరక్త

న్నేతగోశయుగళ ,తికాల్మతిలోక

ఫౌరుషము విరబిమ్మె నావంక జూడ

నోడి యత్త చేతుల పాప నుంచినాను. న!

అది లగాయతు నమూడుపూ లారుకాయ

లనగ మాయింట నానంద వనము పండె,

సౌలు తిరుగకుండ సుప్మతజనన మాయె,

నత్తగారి కే నారాద్య నైతి నిపుడు, క28 శశి అత్హకారాధ్య గృహిణీ

నవమవృకాంతము నీ అజాత. కీ గృహణీ అమ్మకాదు, దేవత అననన ననన ననన ననన ననన అన్నమునన నొడలి కగువృద్ది, యగుబల, మగు ననామయమ్ము నగును నాయ, వగునుకర్మన క్రి యగుజీవితానంద మందు కొర కె బహ్మమనిరి దాని న్య ఆడుదాని వని శ యనభోగముననె కా దన్న భోగమందు నతిశయిల్లు వడక నేర్పు వంటవడ్డన నేర్పున్న న! వనిత తన జనుల కుపాన్మ యగును. కేర్తిక్తీ ధనము కలుగవచ్చు, మఘనమగు విద్యయు గలుగవచ్చు, పదవి కలుగవచ్చు పాకకుశల కాని యాలజాగళ కుచ మ్‌ ట్లనర్థజీవి యగుట నిజము. 125 దేహసొఖ్య మేని దేహదార్థ్యజనిత మను రహన్య మెరుగు నతివ ధవున కిచ్చు రుచిగ శచిగ నింపుగ బోనమ్ము తనువు నిచ్చి పుచ్చుకొను నిటులనె 186 కొనన నొననాడాలాలలనానోననపానొనానన నాననా ట్స గృహిణి అమ్మకాదు థీ 10

ఇంక బీడ్ణలందు మేని పొట్టన బడ్డ

మొదలు తల్తియాను బువ్వ నాని

యూాపె తలపుతావు లలదుకొందురు మేన

నిది యెరుంగు వనిత లిలకు రశ శల?

కానుపైనదినుత మానిని తిను తిండి

&ీర మగుచు బిడ్డ కోరె మగుచు

నంతరంగ గుణములందు జేరు ననుచు

నెరుగు తల్లి కిలను నెనయు నెద్దిః 128

పెరుగు బిడ్డలకు నెవరికే నవళ్యము

నకల పోషణమ్ము, శాలి కైన

యట్లులని యెరుంగు నక్కుటుంబీని ధన్య

మాతృపదమునకు [సమాణ మామె. [80

తాను తినక యెవతె తనవారికిం బెట్టు

నట్టి పాపము తినునట్టి వారి

గొట్టు, (వేళ్ళు తినక చెద్రెట్టు 'వెరుగును?

చూచి తిను గృహిణి యరోచితముగ. 180

ఊవా లిభైైల యనిన వీ యదయ వేళ

కూరగాయలు గృహమున కొదువ పడిన

దొనగు నాయది, బోనంపు లొనగు పొంబె

తినితినని యట్లు చేసి నా జనము వెడలె 181 చభ అమ్మళదు కవత గృవాథ

దానిచే మన మెరియ మధ్యాహ్నమందే

సంచిబూని మార్కెటుకు వినవిన బోతి

నచట మూగిన జనచ క మలతి బాపి

“ఆయ్యొ!” యనిగుండె నరచేత నదుముకొంటి. 188

కాలు చితికిపోయి కారు రుధిరమందు

గిజగిజ పొరలు మనసిజుని వంటి

యౌవనాంగు జూచి యవశార్తురా లెతి

నుతుల సుతల సేమము తలపోని. 188

“అటుల లబలబ మొత్తుకోనగునె యిదిగా।ః

యెమ్కు మాటొ వాని గొనిపొ మ్మీక్షణమ్మె

యాసుపతికి" నని యూపి రాడనీక

పోలి సెక్కించె మము రాతిబొమ్మనైతిః: 1€4

*మనకె యిట్లుండ, నాతల్లి మనసి కెట్టు

లుండునో” యని యచ్చెరువాందు జనుల

యందొకడు తోడగుదునని యధివనించె

నాటొ రయ్యిమని పరచె హాస్పిటలుకు, 186

నింగి మార్తాండమూర్తి శాంతించి పలికె

కాకినోట నాశీన్సులు “కావు, కావు”

మనుచు నయ్యండ జమ్ము మా య్మ్యగమందు

పరచి యరయదొడగె నొక్క తరువు నెక్కి, 186

• గృహిణీ అమ్మకాదు, దేవత శ1

వేగమ్మది మద్భృహమున

శేగి యిచట కన్నవిరము నెరిగించినచో

బాగనిపించెన్‌ మదినే

యోగమ్మెపు డెవరి కబ్బునో యెవ డెరుగున్‌ 187

మరచి కూరగాయలను సంసారవిదులు

మరచి స్వజనము నొక్కని పరుని (పాణ

రతక్రై పోవు నాకు సంరక్షకుడవు

సీవె యిశ్వరా యనుకొంటి నెమ్మనమున. _ 188

ఆయె నాపరేష నెనిమిదాయె రేయి

పిల్లవాడు న్పృహకు వచ్చు వేళ నర్ఫు

పరిచయము చేసె నన్నమ్మ వరుస తోడ

చిరునగవు నవ్వె బిడ్డ నన్‌ గురుతుపట్టి* 189

0౮ బ్‌

ఏడు సం[దము లేక మై యెత్తి వచ్చి

నట్టు లానంద మవరధుల నధిగమింప

పజ్జకుం వేరి “నాయనాః బార యెట్టు

లున్న” దంటిని బాష్పము లురల గనుల, 140

చేరువకు బిల్చి చేసన్న చెప్పె నాత

డింటి ఫోను నంబరు “నరే" నంటి నేను

ముంగటం గల్గు 'చెలిఫోను బూతు కరిగి

వారికిని మాకును నెరుకపరచినాను. కేశ 8కి అమ్మకాదు దేవత గృహణ

అపుడునా విడ్ణ లెల్లరు నటకు తండి

ముందు నడువ నానందారవింద వడదడను

లురికిరాగ, గోదావరి వరద వోలె

వచ్చి రాషతగ్యాతుని వారు గూడ, $4ీకి

వారలం జూచి కరుడు నావంక జూపె

వాని తల్లి గభాలున బట్టి నన్ను

ముద్దులం గురిపింప నాముద్ధుగుమ్మ

ధవుడు దేనె నతులు నాకు సవినయముగ, 148

ఇంక నాయమ నంతాన మెల్లజుట్టి

కొనియె నాకాళ్ళకు, పదవందనము లాయె

క పైదుట నిల్చి జూచు మత్కాంతు డపుడు

తానును నమన్కరించి చితముగ నవ్వె. న!

పిల్లలెల్లరి కరతాళ విలసననముల

మార్ముమోగె వార్డు నరుసు జేరె నందు

నురికి వచ్చె హెడ్‌ నర్సు డాక్టరును గూడీ

తెలినీకొని వారును నభినందించినారు, కశక

ఎట్టకేలకు నిరుతెగ లిండ్ర కేగు

నపుడు మాయింట భుజియింప నరుగుదెండు

మీరనుచు వారు పిల్వ మావారు “బాబు

స్వన్దుడగు మీదు రాక తప్పదని యనిరి. 146 బ్యాడ్‌ లవ్యాద కవల

కారునెక్కి గృహము చేరిన వెన మా

వారడిగిరి పిల్లవార్మ్యడ. “నమ్మ

పేరు జెప్పు డనుచు, వారుచెప్పగ, “కాదు,

కదు దేవత” యని కౌగిలించెం 147

వచ్చె ముంచుకొనుచు వల్లమాలిన సిగ్గు

పెండ్రికూతురు నొక పెండ్లికొడుకు

గర ముబట్రి నడవు కరణి గడప దాటె

పకపకమని పీల్లవాండు నవ్వ 140

నన్ను శిరీష పేశల మొ

నర్చి సుధామధుర మొనర్చి, సం

వన్నమొనర్శ్భి నంనృతిసు

వాసనలన్‌, వసుధై కమోహనా

స్కన్నసురూవ మిచ్చి, నర

నంతతికిన్‌ జననసీత్వ మిచ్చి,స

రోోన్నత సత్యశీల మిడి

(పోచెడు స్రీశ్వముకై నమన్కృళుల్‌, క్షేశ0 “టే అమ్మకాదు దేవత గృహిణి

తి అన్షేమ వృఠాంతము గృహిణీ చౌర్యం నేటి పొద్దుటి వూటనుండియును నుదుటి వాతలో హంనపాదులు పడెకాయేమొ ఫనిమనిషి వేళవెంట వచ్చినది కాదు బండెడంటులు నాపయి బడియెనమ్మ! 150 ఏమి [బదుకులోనోయమ్ముః మూ బదుకులుః జరుగ దొకనాడు నిరిష్ట నరళిలోన నేరిచెడి వాని సైకిలు పారునట్లు కుడికి నుంకింప నెడమ కేగును కదమ్మః : 1851 మహికి నెద్దుల గట్టిన మాయగాడు బండి (దోలుటెరుంగని వగిది తోచు. కొంపలం గూల్చు, నరులను చంపు, చెట్టు చేల కాడించు, మనమేమి చేయగలము? _ 1151 అల్లవాడే యటులనుండ నెల్లిదుడయి। యేల నరమానవుల మాట యిట్రీదనగ? నెవనీ (తోవను వాడేగు, నెవని కెవడు నేమియుం గాడు, నన్యాసమే నయమ్ముః 158 గృహణి చౌర్యం భ్య

ఇంతకును నవ్వ చనుదెంచు నేమొ యనెడు

నాన చావక యెట్టులో యడ్డదిడ్డ

మత్య్మవనర పాతల దోము నవసరమున

పనిమనిషి కూతు రరుదెంచె లయభయముగ. 15కీ

*ప్టీమె; మీయమ్మ కేమాయె? నిపుడు సేకు

దయ కలిగినదా యేమి మా వయిని?ః” నంటి,

పిల్ల తల్లడబడి చెప్పె “తల్లి వడక

బెపై జ్వరముతో తలయేరు బెట్టి" యనుచు, 185

అంట్లతోడి వద్మవ్యూహ మందునుండి

గొబ్బునన్‌ నేను వెడల గక్కున (వ్రవేళ

మంది యాపిల్ప చకచక నంట్లు తోమ

టిఫిను కాఫీ వనులలోబడితిని నేను. 156

అవని మునిగిపోనున్నట్టు లదరి వడుచు

నంట్లుచేసి, ముంగిలి యూడ్చి, యంబుసేచ

నమ్మొనర్చి, (ముగ్గులు బెట్టి చిమ్మిగదులు

“నమ్మ పోదునాః?” యని పిల్ల యనెడు తరిని; 157

విళునితో కూడి కాఫి సేవించుచున్న

నా కడకు వచ్చె పరచి మా నయన; మాకు

నారు వత్సరముల కడసారి పిల్ల

బుట్టి యందుము, దానికి ముద్దునొసగి; 15606 ను వనన

జజ్రాఫ్టి (లాగితివాఃో యంటి, “*క్రాదేయమ్మ

అంజి దొంగిలించెనె యమృతాంజనమ్ము"

నంచు పనిపిల్ల చక్కి చూపించె నయనః

పిలిచితిని, *ఏమె ” యనుచు నాపిల్లదాని, 150

ఆది వణకుచును వచ్చి “యౌ నమ్మగారుః”ో

అనుచు పరికిణీ కౌనుతావున తెమల్చి

చూపె కాగితము మడత చూపులందు

నిండి నీరు తొాలకబటోవు చుండ గాంచి. 160

“అమ్మి! సీన చేకొని యేగు మంటి గాదెః

యింత పినినారివని జేసి తేలి” యంటి;

గట్టు తెగ్యదెంపుకొని దూకు కడిది చెరువొ

యనగ పిల్ల కాళ్ళకు జట్టుకొనుచు నేడ్చె. 161

శిరము మూర్కొని కన్నీరు చేత తుడిచి

నయన యందించిన యమృకళాంజనము సీస

చేతబెట్టి “యమ్మను నేడు చూతు వచ్చి"

యన నగుచు పిల్ల రెక్క లున్నట్టు పరచె. 162

కలనా ననా నానా నానన నకానననకునా న నకకకా నా ననధానా ననిన ననన ననా నొపా అకానా నకును నను నషా ననా నా ననా ననా ననవననై

గృహిణీ చౌర్థం శీ?

తి నవమవృత్రాంతము గృహిణీ శీరీషప్పుతుడు తాలాలు నునన నునన చనా మవజనాలావననాలు నాలుగు దిక్కులన్‌ 1పబల నాదముగా పరదెంచు వాపొనుల్‌ వోలె పజాసమూహము ల పూర్వముగాగ దినాంతమందు నా (పోలి చతుష్పథమ్ము పయి తొక్కుచు నొండొరు కాళ్ళ నొండొరున్‌ "కేల నదల్బుచున్‌ ముదల కించుచు నత్తనడన్‌ గమించెడిన్‌, 168 అఆత్తరి నా కుమారునకు నక్కర పుద్దెను నోటు బుక్కుతో తెత్తును రేపనన్‌ వినక దేవనిగా ననబెట్టి వట్టి నన్‌ మొత్తుకొనం దొడంగ, పద మూర్టుడ।ః యంచును వానితోడ నా యత్తము గాక తప్పనిది యాయెను, నాయె బజారి దూరగన్‌ 164 ల షష ననా

నాడు శీవర్శాతీ, యుపవసీంచంగ మాపు పండ్డు ఫలములునుం తినుబండములును కొల్లబోయె నంగళ్ళ, నాకారు డొకౌరుని నొరసి చనునెడ నెదుట నిచ్చెరువు తొచె... 165 ఒక్క షోకుగా దడ్చట బక్కకుుర దన్నుచును (గుద్దుచుండ నాపన్నుడైన వానీ కడ్డముబోతి మా బాలకు డపు డేల కొటైదః వని దబాయించి పలికె 166 ఆరు వత్సరముల కొడు కట్టు పలుక గరువ మందిన నేను నా తరుణు జూచి “చేతు లున్నవి యని కొట్ట జెల్లునయ్య” యనుచు, గృుర సందిట డేర్చికొనినయపుడు, 167 జననమూహము గమన మాగను బిరాన నల లుడిగి నిల్బు నీరధి ననుకరించి చుట్టు జేరిరి మాకు నప్పట్టునందు కలుగువారెల్ల రిదియేమి కతమటంచు. 160 “నా పరుసు డొంగిలించెను నాకె యిచ్చె లుచ్చ వీ"డని వపడుచయ్య రెచ్చిపోయె, “ఇచ్చునా దొంగనీ మెర మెచ్చు గోరి? తాలు, నడువు పోలీను స్రేషనుకు” నంటి. 169 గృహిణి శీరీషప్పుతుడు 89

కొందరయ్యలు పసిగట్టి రందు గలుగు

మర్మమును, “పర్చు జూపుము” మాకు ననిరి;

వాడు విప్పగ చూచిరీ వార లేడు

వందనో ట్లుండ, మావాడు పలికె నిట్లు, 170

“కలదు మా పుస్తకమున నొక్కకథ బాల

కుండొకడు పర్చు పోకార్చు కొన్నవాని

కీయగా బహుమతి యాత డిచ్చె ననుచు

దెబ్బ లీచ్చితివే నీవు తెలివిమాలి?” క!

అందరును పక్కునన్‌ నవ్వి యరచిరి *ఐబలె

తెలివిపరుడమ్మ పిల్లడు దీరు ” డనుచు;

నామనము పండిపోవ నన్నాను నేను

“బహుమతియొసంగు"మనియా యువకుని జూచి, 172

“ఇమ్ము నోటు * మాపిడు గనియెన్‌ జనమ్ము

మరల గలగల నవ్వః నా తరుణు డౌొనగి

వందనోటును తాడిత వాలకునకు

కదలె నచటి నుండి, [పజయు కదలసాగె. 178

అప్పుడు పరిశీలనమ్ముగ నరయగంటీ

మురికి చింపులలో నున్న చిరుతవాని,

“పొమ్ము నాయనః యిక మేము పోదు మనగ నమ్మ; మాయమ్మ కొట్టు న న్ననియె వాడు. 174

శ0. శరీషవ్యురుడు గృహిణి

“ఎందు?” కంటిని, “నోటు నీశెట్టు వచ్చె?

ననును, దొంగిలించితివిరా యనును, వీపు శిట్లగొట్టు నాతో వచ్చి చెప్పవేని?”

యనుచు గన్నీటి పర్యంత మాయె వాడు. 18 “పద, కనుంగొనివత్తు నీ సదన” మనుచు

వాని మావాని నిరుకేల బట్టి వీధి

మలుపుదాక తాబేటి నడల గమించి

జనుల సమ్మర్దమున కెడ జనగ జనగ. 176 “ఇంక యెంత దవ్వయ్య మీ యిల్ల” నంగ

“నల్లది గొ” యనుచుం జూపె నలతి దూర

మందు రాజమార్గము పార్శ్వ్వమందు గలుగు

దిరి సెనము (మాని మూల మచ్చెరువు తోప. 177 చిన్ననాట నాన్న చదివించినది తోచె వెదనామాత్యుని శిరీష పేశలమ్ము

భువిపయిని నా తరువు పెట్టు ముగ్గు లనగ

నా శరీసషముల్‌ మారుతాహతికి రాలె. క్ష/06 అంతబోక దారిం లోవు నఖిల జనుల

శిరములం జల్లునుండు నాశీస్సుమములు

భాయతో పరిసరమును చల్పబరచి

వలుతెరగు పులుగుల నోట పాటపాడు. 170

ఇట్టీ వృషమూలము చెంత కేగుటాయె

“నమ్మః మాయమ్మ యీయమో యనుచు వాడు

దించిన తల యెత్తక యేక దీష బుట్ట

లల్లు నొక్క ముత్తెదువరాలి జూవె 180

కరము లల్లుచునేయుండ శిరము నెత్తి

చారడేసి కనుల జూచె నారమణియు

నుదుటి రూపాయి యంత కుంకును బొట్టు

లేమిగాయము 'సెలవారు లీల తోచెం 1ర్రి1

అల్లగా నల్లగా చేతి యంగుశులకు

చూపు వచ్చెనా మమ్మామె చూచుచుండి

యళల్లుచుండ కొడుకు చూపె నపుడు నోటు

నేమి టన్నట్లు కనులామె యెగురవేసె, కేరిడ

ఆతడు నను దీనళఠం గని “యమ్మ చెప్ప”

డనగ చెప్పితి; దిగ్గున నాపె లేచి

“తల్లి: బుట్టకై వచ్చిన దాన వనుచు

తోచెనా”' కని చెంపలు వైచి కొనియె, కరికి

అప్పుడామె యాకృతి గంటి, నతీవదేహ

మిట్లు చెక్కు చెదర కుండు టేమి కఠమొః

కొాయకష్టమ్ము నంతరంగామలతయు

రూపురేఖల తీరుచు నైపుణ మది, 1స్రశీ శ? శరీషప్యుతుడు గృహాణి

నను గరిచి, నా కొడుకుగూర్చి, తనుజు గల్లీ

బిల్లి నుడివిన పొగడిత విని ముఖమ్ము

మందహాన మహానంద సుందరమయి

టూరవిరినిన కరిగల్వ యట్లు గాగ 1885

“మంచి చేనీన దానికి మారుగా ల

భించె దెబ్బలు, చాలు (ప్రాప్తి యదియేను

నొనటి [వాత జెరుపునె యీనోటు మాకు

మీకు శ్రమయాయె తల్లి; శమింపు” డనియె. 186

“అందు తప్పేమి" నవ్వుచు నంటి నేను

“బడికి పోడ నీ కొడుకని యడిగె నాకు

మారు, డా మాట కాయమ మారు బలికె

విజ్ఞకయు కృతజ్ఞతయును వెల్లివిరియ. 167

“"అమ్మః పీడు చదువుకొందు ననియె యనును

యింటిపని నేర్చికొనుమని యెంత పోరి

నను ననేమిర నేనాల్ల ననును తల్లి

బుట్ట లమ్మగ తనతండి పోయె నమ్మః 1608

అమ్మః నీ విచ్చినబ్లై కదమ్మ నూరు

నీవె కొనియిమ్ము మాయమ్మ! సీ కడుపున

పుదైదము, వీనికై (కొత్త పుట్టములను

పలక ఐలపము నీ మేలు తొలగ బోము” 11069 గృహిణి నా లషప్పకుకు ట్‌

*అమ్మ వద కొనియెద” మని నా కమారడు

వాని నను బజారు వైపు నడ వె

రెండు నిక్కరులను రెండు: బుష్‌షర్టులు

పలక బలపము కొనివచ్చినాము, = 190

అసె కొండ యెక్కినంత సంబరపడి

అమ్మ పుణ్యమునన నాయె కొడుకః

కలను గాంచలేని కలిమి నీ కినాడు

నేను కాను తానె నీకు తల్లిః 101

కనులు చెమ్మగిలంగ నక్కాంత పుల్కు

పుల్కునం ఐల్క బలపముం బుట్టములను

శొడుకునున్‌ నన్ను నాకొడుకు గని కేలు

మొగ్గజే నె, దిరిసెసము పూలు రాల్నె. క్షిర్లిక్లి

ఉదయ మంపుము బడికి బంపెదను వీనీ

శోడ వాని ననగ, వీడు వాడు కూడ

బలుకుకొని వెంటరా నిలువరకు నడువ,

శెడకడపనుండి నా పెద్ద కొడుకు వెడలె 108

వాని వెనుక నవ్వుచు తండి వచ్చె “నూరు

నూరె కొని తెచ్చితిర” యని యరికి నేను

విప్పి కాళము లైటులు వేయులోన

చిన్నవాడు తండడికి కథ విన్నవించె. కేఫిక్ష

అకినాలాలా నావలన ఖాననననానానానా ననన నొన్రాలా నమన లనననా ననా లన నన నననాభన ననా నాణాలని భానానలాా ననన ననుననాననాననననానా మనన ననన నానన

శ4 శరీషప్కుకుడు గృహిఖీ

• అమ్మ? కం్టగాచ్యులేషనుో ననీమయె పెద్ద వాడు, “ధన్యురాల ' వనియె భర్త గారు. నాటికీ తెలవార నందరును నెవరి . వనుల వా రరుగగ సిద్ధపడెడు తరిని. 198 ఎవరొ పిలిచిన యట్లాయె, నేగి తలుపు తెరచి చూచితిని శిరిషతరు కుమారు, శలపయిని (శాపు కొట్టించి, రానమాడి శొత్తొాడువుల చూపాకట్టుకొనెడు వాని, 106 ఇంటివా రందరును వైళ మేగుదెంచి నా భుజముల మీదుగ వీ్షణములు బరువ వాని తల్రిదండులు నమోవాకు లగుచు ' నమ్మ వీవె వీనికి మాకు” ననిరి నన్ను. 197 అవును, నేనె తల్లినయితి వానికి వాడు మా కనిష్టుతోడ మసలి చదివె యల్‌ డిసి, యితడాయె నాత డ్రైెపీయసా యెను శిరీషగంథమును వహించి. 108 గృహిణీ శిరీషప్పుతుడు శ

దళమవృతాంతము అ గృహణిీ నూడెంట్‌ లీడర్‌ లు ఒక్కగానొక్క కొడుకు ము మ్యుద్దరింన మాకు కలడు చాకునులోలు వాకువాడు నోరు వివ్పెనా వెదపెద్ద కారు లెసగు గొప్ప స్టూడెంటులీడరు చెప్పనేల? 199 చదువునకు వానికిని చుక్క యెదురు, ప్యాసు కానను భయమ్ము కలనైన గాను వడదు కారణమ్ములు తడవుట కడుపు చించు కొనుట యగు సిగ్గు లేని జననికి నాకు. 8200 అడ్డ విడ్డయె వాడున్న యపుడు పాలు బట్టి యూయెలను పరుండ బెట్ట నొకటి రెండునుం జేని పొరలి కేఠింతలాడు పెలయు క్జిపే కీనాటి చెయిదము లరయ,. ర్ట చెడకురాః నాయనా।ః యని చెప్పి చెప్పి నోరు కాయలు గాయగ నూరకుండె, నూఠరకొన నూరకొన నొక్కుసారి గుండె యాగి చింతలు వానీ తానేగ తండి. ల! న నాకా తా శ్ర స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ గ్భృహిణీ

నేను శిలవేసీకొనీ యుంటి వీని జూడ

వీని దుశ్చేష్టలన్‌ విన వీని దుర్య

శమ్ము తలదాల్బ నింతి బలమ్ము పేగు

తీపి కెట్టులు కల్గునో తెలియదుకద ల08

(పపాణముల డీసికొందునః ఫలము లేదు

పోగు బోలిన నాయడ్డమును శమించు

నే ముహూర్తమం దైన మాతృత్వ వశ్స

లతలు వూయునో యను నాన (బతుకుచుంటి. 20

మాయ దేవుడు వా సెను మాయకుండ

నా నొనట నగచాటులు నన్ను చావు

మేడ్చి యేడీచి యని తండి యెగిరిపోయె

వీని నృష్టిలో తనపాలు లేనియట్టు, వ05

నేను న్మేబానీ దానను కాను, తండి

చదువబెబ్టెను, వియ్యె ప్యాసయితి నేను

ప్యానయితినా లేదొ పిలిచినట్టు వచ్చె

వీరి సంబంధ మది యెట్టి విధియొ కానిః 206

చూపులకు వచ్చినప్పుడు చారవతోడ

నమ్మతోనంటి వియ్యిడి యేన పిదవ

చేసిశొందును నేనని, చెరుప కిట్టి

బాందవమ్మని యమ్మ చీవాట్లు పెష్టె రి గృహిణీ స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ 47

ఫెండ్రీ కొడుక్షైన నా మాట పినునొ యేమొ యనుచు వారితో నని చూచితిని, ఫలిలప దదియు, చూరు బట్టుకు (వేల నయ్యగారు నన్ను కన్నది మొదలు, మా నాన్న యనియె 208 “* ఆంత యిుదిగ 1పారేయుడె నట్టివాని వదలి, దరిమిలా వలదన్న వాని వెంట బడుట, దండము దస్కము వంగి వంగి బెట్టు బెట్టిదొ తల్లి నీ వెరుగ వెట్లుః ర్ర09 కట్నముం గోరరను లోభకారణమ్ము కాదు, కాళ్ళు విప్రిడు వాని కాలదన్ని సిగను బట్టు వాసిని గవేషింప దగునెః నిన్ను గాదన, తుదిమాట నీదె"'యనియె. 110 మరల నమ్మ వివేచించి మాటలాడెః చేయవలదన బియ్యిడి, చేయు వెనుక నప్పుడై నను పెండిలి తప్పదుకద*ః రైలు వచ్చినప్పుడె యెక్కుబోలు"” ననియె, 111 ఇంతలో గబగబ వచ్చె నింటిలోన జొచ్చికా బోవు నత్త గా రచ్చెరుపడ నెల్లరమును, వంగిన వెన్ను, తెల్లగలువ పూలబోలిన వెడద్‌ చూప్పలును నగుచు. న!

మొగముపై టార్చి వేసిన పగిది నామె

చూపు తోడ్రోడనా మీదనే పడంగ

నమ్మ నాన్నయు కూర్చుండు డనుచు కుర్చి

చూవ చూడ కాయమ్మ నా సూటి వచ్చెం రశ

వచ్చి నా కరముం బట పట్టినంత

నా యనుగు నునుపరితాకు డంతరంగ

మును నృృశించు నట్లు వితాు ననుభవించు

నను తనివిదీర గనుగొని యనియె నిట్టు : 21%

“అమ్మ! యెందరినో చూచె, నవృననియెడు

మాట నోట వెడలలేదు నేటి కిచట

నిమ్న జూచి నా కొడుకు పెన్నిధిని గన్న

వాని వలెను మరలకున్నవాడు తల్లి" శ15

ఇప్పగిది తాను నుడివెడు నప్పుడామె

కలువశనులు చెమర్చుట కానుపింప

నమ్మ యామె కరము బట్టి యనెను, “వదినె

గారుః కమల మీ కోడలే తేరుకొనుడు.” 816

కనుల నురల (వమదమౌక్తికములు నన్ను

శిరము మూర్కొని యత్త యాశీర్వదించె

“నిండు నూరేండ్డు సుకములు పండ (బదికి

గాంధివంటి కుమారుల గాంచు” మనుచు. 817 గృహిణీ స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ 40

అప్పలుకొకండె చెప్పె మా యతయింటి

నంపదాయ, మందర మేగుసరికి హాలు

లోన గూర్చున్న వరుడు, వరుని జనకుడు

నేమియాయె నన్నటు తలలెత్తి కనిరి, £్షగి

ఆగుట కేమి కలదు? పెండ్లి యాయె మాకు

తల్లి దండియు గురుడు నతండు నాకు

తల్లి దండియు గురువు నాతనికి నేను

నైతి మత్త మామ ల్లి నైతి నేను, త్ర10 ద్వి॥ ఎరుగ మొక్క పలుకు పొరపొచ్చె మేని

సరన నంభాషణోత్సాహమే కాని. క్రర0

ఎడ వెడ మొగముల నెరుగ మెన్నడును

పడక మేనుల యట్లు నెడదలు మెదలు, ర్‌

వారు కూర తరుగ వంట నే చేతు

వా రిన్త్రిచేయునే బట్టల నుదుక. ర్జిరి

జనకుని పనులలో తనయుడు తోడు

జనయ్యితి పనుల నే ననయమ్ము తోడు, ర్డర్ణ్యి

కాలేజీ లోన లెక్సరరు మా వారు

మేలి విజ్ఞానమ్ము మిగుల బోధించు. ర్లైల్లిక్ల

తనది యార్జన నాదీ దాని పెత్తనము

తనరా రెనయ్య మా దాంపత్య మిట్లు ర్‌

మాయిళ్లి సుందర మందార మాయె

మాయింటి పరిమళ మైనాము మేము. ర26 పశ స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ గృహిణి

పం టా న (౮) చాల కాలము శిశువుల వోలె నుండీ జ (40 నా సపర్యలు ఐడసీ ధన్యను నాన యనక లోగ చనిరి వారిరువురు నేక దినమునందె = వారు కడచన కడుపున బడెను వీడు రం పూజ్యుడగు శ్వశురుడు మాకు పురై మగుడ నని తలచితిమి, పెంచితి మై యొక్క వెగడు పలుకాడ లేనెలే దొడలి మీద చేయి వేసిశయది లేదు, స్వేచ్చ బెరిగె. 220 వెరిగి పెద్దవాడాయెను, వరిగి పొదను వలె విజృంభించె, నాగును వలెను బుసలు గొట్టు బెబ్బులి వలె బొబ్బవెట్టు, నింహ మట్లు విప్పి వంజా గొట్టునట్టి డాయె. రర రాజకీయపార్చి యొకం డరాజకమ్ము శ్రీప, హద్దులు మీరివర్తింస, పగలు దీర్చు న్నంభింప (వభుక నమర్చుకొన్న నొక్క విద్యార్థినంఘపు టొడయ డాయె, ర్డ్సి0 ఒడయ డననేల?ః చాల డెవడు నెదుర్కొా నంగనుం దేరిపారచూడంగ వాని, దుర్షనబలుం డహంకార దూషితుండు భూమిభారకు డాయె నా పుతకుండు. రి గవి సై లిం 1.

ఒక వరీక్షతరిని యూపివర్శిటి (పొసే

సరను తిట్టి కొట్టి సదరు మాట

పోలిసులకు జెప్పలోతివేని బదుక

వనుచు బెవరుబెట్టి వచ్చినాడు. కీర

భాతసంఘమునకు చందయీయనివానీి

కొట్టునకును నిప్పు బెట్టి యాత

డప్పు లెగుఠగొట్ట నాపని చేసినా

డన్ని యింట జేర్చె ననుచు వదరె 28కి

పార్టివారు మునిసిపాలిటి యెన్నిక

లందు నపజయమ్ము పొందు బెల్ల

నెదుటి పార్టివారి హీన రిగ్గింగె హే

తువని వారి యిండ్లు దోచె వీడు, ర్లి్రిశ్మీ

రమణి యొకతె కాపురమునకు బోనన

దొని మగడు జొచ్చె వీని శరణు

వీని సేన వెగద దానికి [పాణసం

కటముగాగ జచ్చె తటిని జొచ్చి. కిర్‌

బందులును రైలురోకోలు బస్సురోకొ

లాసుషృతుల వైద్యాలయముల సమ్మె

లెన్టివోల జీవోల కార్మిక కృషీవ

లాది నమ్మెలను నయించు నాత్మజుండు. ర్టిర్రిక్రి ] స్టూడెంట్‌ ళీశర్‌ గృహిణి

వీడు చేయని పనిలేదు, లీడు లేని

తావు లేదు, నోరాడదు తడవి నుడువ

నేమి యగుచుంటినో లోన నెరుకవడదు

మౌనమున రాయినై పోయినాను నేను. వి?

నే నిటుల వా డటులనుండ నెత్తుపడీన

యట్లు కాలము కాళ్ళీడ్చు నెట్లు నడువ

నొక్క నడిరేయి దెచ్చె వా డొక్కు యువతీ

కట్టి కార్సేతులను, బట్ట బెట్టి నోటః రిగ్ర

వైచె కవైల మోపును వైచినట్టు

లివై నట్టింట, “పారిపోనీయ” కనుచు

ఫోయె నెచటికొ నేను తల్పులు బిగించి

వచ్చి కూర్చుంటి నొడి నా యువతిని గొనుచు. 289

నోట వస్త్రము దీనీ కనుగవ తుడిచి

కాలు సేతులు విప్ప, నా బాల నన్ను

పూరగిల్లు కన్నులతోడ నారయందొ

డగె మును కనిన దేదొ చూడబడు నట్లు కకీ0

అట్టి బెట్టిదపుం దరి నట్లు నెమకు

చురుకు చూపుల కాంతులు సుధలు కురియ

నెన్నడో వట్టిపోయిన సున్నితంపు

చిరునగవులు నా వాతెర బివురు వెటై ర్జిశ్మ్మ గృహాణి సంర లర్‌

*ఆంత అబగ చూతువేమమ్మ సీవు?

మొగములే చూడలేదేమి మునుపు” నంటి; పైదుగు[కుమ్మెడు లేగను బోలె బాల

నా మెడద (గుచ్చితల, కెల నన్ను జుటై ర! *అమ్మకన్నులు నీయవి” యనుచు నేడ్చె,

నాడు బిడ్డల గనని నా యంతరంగ

మదరి యదరి [దవించి యమ్ముదిత మీద కనుగొనల బాష్పరారలై కారజొచ్చె, రశ ఏడ్చినా మిరవుర మిట్టు లెంతొ సేపు

యెదల బరువులు తీర, నా యింతి లేచి

నా కనుల లోనికిం గని, నీకు దుఃఖ

మేల?” యనె కన్లై విరిచినట్లే ధ్వనించి. ల! అస్సివ్పు విలపింతు వెందుకో నేను 'నైత

మందుకే యంటి, నిజమ యన్నట్లు చూచి

*నా జనని కన్నులట్టి కన్గవ ధరించు

మీ రనత్యము వచియింవ నేర” రనియె. రైక్షర్‌ లేచినా మిర్వురము బాట లేని బాట

సౌరులము కడు బడగలి వేసారి నేను

వండెదము పదయని 'సెజ్జ పజ్జ జేరు

నంశలో గుమ్మమెదుట జీపాగె నేదొః 246

తలుపు గొట్టిరి, తీసీతి, కలకలముగ

నింట జొచ్చె నెన్సయి పొలీ స్వెంట నడువ

నెపు డెరుగని ధైర్య మ్మానహింవ నన్ను

“నాగు” డంటి తేగంట (మోగినట్లు, నశ?

“అర్టర్యాతి యేకాంతమం దతివ లున్న

చోటికిం జొచ్చి వచ్చుట పాట్‌ కాదు,

వలయునది యుండెనేని యావలనె యుండి

యడుగు డేమికావలెనా మీ కంటి నేను, రి

ఇట్టి నా కేకలన్‌ విని చుట్టుపట్ల

వార లెల్లరు మేల్కని వచ్చినారు

నా కుమారుని యన్వ్నైకి జ్గాపకమ్ము

చేసి శాంతము వపాయింప జెలు ననిరి లిశీ0

జనుల మాటలు నామాట వినిన మీద

దుడు కుపళమింప నెన్సయి గడప కవల

పోలిసులతోడ నడచి యప్పుడు వచించె

*న్పిమె కొడుకు చేనినది మీరెరుగ రీమొక” ఓ50

అనుచునుంబె బైనేకరువతడు, “పీ ట్ర

స్త్రీల హాస్టలు నేటి రాతి జారి సుమతి

యను యువతిని కిడ్నాప్‌చేసె నని రిపోర్టు

వచ్చె సోదా యొనర్పగ వద్చినాము.” గ! శబ్ళవాణ స్టూరంట్‌ లీడర్‌ 05

అనునతని పల్కు తదముట్టకనె వేళ మొంది లోనుండి రంగము నందు *బొను నేనె సుమతి నెవ్వరును కిడ్నేపు చేయ రీమె మేనత్త, వచ్చితి నిటకు జూడ, రైగ్ర్‌9 రేపకడ వత్తు నాయత్తతో పొలీసు స్టేషనుకు నొనంగెడిదాన స్టేటు మెంటు వచ్చు మాతో సుధాకరు బావ కూడ నింక దయచేయు'” డనియె నిశ్శంక సుమతి 858 తుస్ప్సుమన తన కడక లాయెన్సయి మొగ మింత చేసికొనగ జను లెల్లరి నగ చొక్క పెట్ట చెలగె వార లొక్కబిగి సు ధాకరుం డిట్టి చెట్టల తాక డనిరి” ర2ఫ్‌కీ “*మ్సంచిదేకద యైన, మరవకుండ స్టేషనుకు రావలయు”నని చెప్పి జీపు నెక్కె యెస్పయి, పోలీసు లెక్కా రంత నెవరి యిండ్లకు వారు పోయిరి బిరాన, 2585 సుమతి, నేనును శయనింప జూచులోన మా సుధాక రుప్పెనవలె (తోసికొనుచు వచ్చె మితులతోడ “నెవండొ చెప్పు మెన్సయి" యటంచునుం గేకలేయ సాగ. 256 ర్‌0 స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ గృహిణీ

“ఆగు ” మనెడు నా పొలికేక నాలకించి

వాడు (మాన్నడి నిలువగ వాని నైన

మచ్చెరువున మునిగి తేలియాడ, *కూరు

చుండు” డంటిని నిష్కర్ష ముట్టిపడగ, కి?

జరిగినది వచియింపగ మరియొకపరి

యక్కజమ్మున ప్రాణువులై రి వారు

మా సుధాకరు మోమున మందవోన

రేఖ యొక్కటి వెలిగి యారెను రయమున. 856

వాడెరుంగడు తల్లి కోపంపు బలుకు

వాని మోమున నగవును నే నెరుంగ

సీ యుళభయమును _ప్రత్యషమిచ్చి నేడు

వాని నన్నును ద్మిగ్భాంతివశుల జేసె. 850

చిన్నవోయియు వాడు (పనన్ను డగుచు

నెలుగు డగ్గుత్తి కంబడ నిట్టు లనియె:

“తాను చెప్పదెందుకు? నీవు నైన జెప్ప

వెట్టు సుమతియిట్టనిః చెట్ట బుద్రి చూడు, 260

(వేలువిడిచిన యన్నయ్య బిడ్డ యన్న

డిచట ననుమాట దాచితి వింతదనుక

నంత చేదయిపోతినే యమ్మః నీకు?

ననియె కనుల నీరూరుచున్నట్టు తోప,. గ్ర గృహిణీ సూశెందలిల్‌ €

కొండ యదరు చున్నట్టులు బండలురల

నున్నయట్టులు తోచినే నొట్టుతింటి

*నాయనః సుతరామెరుగ నే నీయుదంత

వూ మెతోడి పిచ్చాపాటి యందు తెలిసె. విగ్ర

అన్న యుద్యోగరీత్య నా చిన్నతనము

నందె యూరు విడిచి చనె నయ్య। మాకు టు

వారికిన్‌ రాకపోకలు తీరిపోయె

దూరభారము వలన, నేమైరొ వారు? 868

సంతు లేదన వింటిమి చాల కాల,

మీవిడ యొక రె యుదయించె దై వములకు

యొక్కగా (మొక్కగా, తీర్చ (మొక్కు నాడు

తిరుపతికి యాత పోవుచుండిరట యకటఃొ 164

*“అకటః” యనినానా లేదొ వా డదరిపడుచు

“నాయె నేమి?” యనుచు విన నాతురవడ

“బాంబు (డ్రేలిచిరంట విధ్య్వంసకారు

లాయె రైలు ముక్కలు చెక్కి” లంటి నేను. కిర్ర్‌

అపయత్నమ్ముగా కొడు కనియె “వెధవ”

లనుచు, “నెంత హేయప్పపనిఃి' యనిరి హితులు

తనది కానియప్పటికిని తనదియైన

యప్పటికి నెంత దవ్వొ నా కపుడు తెలిసె 266 ర్‌కి స్టూడెంట్‌ లీగర్‌ గృహాణి

“అన్నః యిట్టి విధ్యంసాల నడ్డుకొనగ వలయునని” రేకకంర్నులె వాని మిత్రు లపుడు “కరధవినుడ"”ని యిట్లు లంటి నేను; “నుత (బతికె తండి తలి దివంగతులు గాగ "26? “అయ్యొః”' యనుచు నందరి నోళ్ళ యందు వినిచె నేను కథ కొనసాగించినాను, “సుమతి యపుడు నాల్లేండ్ర పల్ల, శాంత్యాశమమున వెరిగి పెద్దదె ప్యాసాయె బియె వరీశ, 66 తండి యగు (వముత్వోద్యోగి, దానకేని వానికగు పరిహారాది వనరు లెల్ల న్మాళమ వరమ్ము జేసీనా రందు బుట్టు పృద్ధి పిల్ల వృద్దికి వ్యయ వెట్టుచుర్యదు 860 ఇచట నెమ్మెస్సిలో లభియింప సీటు వచ్చి చదువుచున్నయది మావాడు నెత మందె చదువుచున్నాడు కొడా కుమారు లారః తప్పొప్పునకు నౌట దారి లెస్స: త్జ్‌0 “సొరి” యనె మా సుధాకఠు సారొ యనిరి వాని నహచరు లపుడు పిల్వబడినట్లు వచ్చి గలగల నవ్వుచు, “బావగారు ॥ కలిపి రృత్తను నన్ను థాంక్సి' నెను సుమతి. 871

అందరును వకఫకనవ్వి, రంటి నేను:

“పోయిరండయ్య: నిద్దుర పొండు పోయి

యనగ నందరు బిలబిల మనుచు నరుగ

కూడి కూర్కితి మే మమ్మ కూతులట్లు. కిక

కంటి నే కల, మావారు కానుపించి

నన్ను జేరదీసీన యట్లు నన్ను కవుగి

లించినట్లు, ముద్దులు గురిపించినట్లు

నాపయిని, న్మిదలేచితి నవ్వు లౌలుక। కి?8

సుమతి మేల్కాంచె, కార్చాన నుమములట్టి

కన్నుగవ నన్నుగని, “య త్తగారుః బావ

నిన్న మాపటికడ వక్కణీంచెనోక్కు

నభను, నే తద్విధాన దోషము నుడివితి. 87%

అదియె యింతకు కారణమాయె చూడు

మాయె మంగళాంత మ్మిది యంతె చాలుః

నేను మందమతిని చదువ నేర్తు నతము

వావ మేధావియే చదువడు కదమ్మ. 2706

“కోరి పాఠముల్‌ చెప్పించుకొందు మాపు

బావతోడ” ననగ నవ్వి వల్లె యంటి

“*పోవలదె వోస్టలుకు ననె “పోదు వంటి

శాలవిధులు తీరెను, సుధాకరును వచ్చె వ్ల?గ్రి 600 స్టూడెంట్‌ లీడర్‌ గృహిణీ

మాసుధాకరుతోడ పోలీసుస్టేష

నునకు జని యట కర్త వ్యమును ముగించి

వోస్టలున సుమతిం జేర్చి యచటు వాసి

యిల్లు జేరితి, కాలేజి కేగె సుతుడు, రి?

తనకు బోధించుచుండి యతండు చదువ

నేర్చె, సుమతి ఫస్ట్‌క్లాస్‌న యూనివరినిటిని

వాడు ఫస్దున వచ్చి రా వత్సరమున

నింక పయికథ పరిత లూహింప గలరు, రగ

నా సుతుని మురా శాంతి సేన యయి వరఠె

కాను లెక్సెర రాయెను తండడిచోట

సుమతియును తాను మగడు వెండ్లమును నైరి

సాలు తిరుగకుండ జనించె చక్కనయ్య. 279

పువై మావారని మురినీపోతి నేను

హొరకులు మీరె దగ్గర బందుగు లని

నమ్మి నుడివితి నా కుటుంబమ్ముగాదర

యింత చెప్పి దాచెదనె రవ్వంత మీకు? 9280

టక యనత్యమ్ము నఠ్యమ్మునకును మిగిలి

నత్యమగు టెరుగుదురె? దౌష్ట్య మ్మొకండు

మంగళాంకుర మగుట యెొకింగినారె?

సుమతి మేనకోడలు కాదు సుండి నాకు. ర్య చణృ్యవాత సం లిం 6!

జ ఏీకాదశవృ్యళాంతము గృహణి ఠవనచర్య ఈనినాాణననలనననాననననననననననన న ననాననన ననన ననన నననననననలనననన కలలా ననన నని.

వర్ష మాయె రిబైరయి వారు నాకు

కలదయిదు వత్సరమ్ముల గడువు సుండి"

యంటి మా సేమ మెదగోరి యరుగుదెంచి

నాడనన్న పెద్దమనిషి తోడ నేను, &02

ఆదివార మారోజు మే మాలసించి

తిండి తినిపండ ననుకొనళకుండ వచ్చి

తలుపు తటై నీ షేమసారకుడు, న్మిద

కనులతో తీని తలుపు నీయనకు గంటి. ఫం!

పిలిచి లోనికి కూర్చుండ బెట్టు లోన

నడిగె లత యక్షపశ్న లయ్యగార

లింత కతడు వచ్చినవని యేమి యనగ

మా సుతునకయి తెచ్చె సంబంధ మొకటి, 2రకీ

వచ్చి రింతలో లేచి మావారు నోవొ।

మీఠరః వందని' మనుచు నన్‌ పాఠరజూచి

యింత కాఫీ మా నోటిలో కాంత పోయ

గలవె?”' యన నేను మెదలక కదలకుండి 165 [8 కవనచర్య గృహిణీ

పిలుపు [కొతయైనది యెందువలన ' నంటి మరల నను తేరిచూచి 'పామరుని వోలె పెద్దల నమవషమున జన్నె పిల్య భార్య నేమె యని? నాగరికులు సహింప రనియె 186 జొను సంఘ సంస్కర్త ల మైనయట్టి మమ్ముబోలు వారు సహింపరమ్మ యిట్టి శి వనెను మనువు దెచ్చిన పెద్దమనిషి నైెపు దయ్య మీ మాట నరినడ' దంటి నాకు, ర్య *గాౌర్రవంపు బీలుపు నేరమా మీ"కని యెత్తి పొడిచె నతడు చిత్త మెరియ కుర్చి మీద మరల కూలబడుచు, గార వమ్ముకాదు కూర్మివలయు ” నంటి &88 *'ఏమె యనెడు మాట నామటు కాయను మమత నిండిపారలు మంతవాక్కు వారి లెక్కలేని వలపుల బిలుపుల యందు నాని పొందె నమృతసిద్ధి, కిం మాట యొద్ది యనుట మన కేల? మన సెద్ది యనుట చూడనేర్చు టగునులెఫ్స భార్యయన్న మదిని మర్యాద లేని గౌ రవపు బిలువుతో నారగునదేమి? లిం గ్‌హిణీ కవనచర్య 6కి

ఇట్టి “యేమి” యనెడు నీ మాటతో తేళ్లు

నాట మన మెరుగని నాడుకోఠె

నెల్లరాడువారి నింపు మీరగ విల్వ

వలపు నింపుకొని పవర్తిలు నిది.” క!

అంటి, నింక నేదొ యనబోవ నర్జోక్తి

యంది మాట (తెంచి మందహాస

మండితులయి కాంచి మానా ఠతిథీ మోము

“దాని మాట తీరు దానిదొో యనెం రరర

“చదివినది యేమి లాళము? సలుపుచున్న

దేమి లాళ ముద్యోగము? నిటులె శీన్తు

పూర్వపుం బల్బు బల్కు వెంపుడు చిలుకను

బోలి యనుచు మావారు నవ్వులకు దిగిరి. 298

“వర్తనము బీరువోవు నవత్వ మేడ్వ

నొఃో* యనుచు వంటసాలకు నడచినాను

వారి నంభాషణము వినవచ్చుచుండ

కాఫి పాకము సేయగ కడగినాను. ర!

“*వినుడయా దర్మయార్య। యీవిడకు నవము

జెప్పితిమ విృిగహమునకు జెప్పినటైె

తల్లిదండు లాచార నద్ధర్మపరులు

వారి నోటి నుండియె యూడిపడియె నీవె” $95 64 శవనచర్య గృహిజి

అద్ది మావారి కథన మాయయ్యగారి

కథన “మీరు నాన్మ్‌బాహ్మిన్సు కారటండి?”

“బాను నేను, మాయాబిడ కాటు కాని

(నావ్మాజేతరు లాచార పరులుకారొః” 906

అనుచు మావారు మరియొక టనిరిః “వీరు

వారనక నర్వులకు వైష్ణవమ్ము దేవా

గేహ పాక మనో వచః క్రియల శుద్ది

నలవరిచె దీని సవతు లేదయ్య భువిని కం

ఆ మహామానవుండు రామానుజుండు

నరునిలో నీశ్వరుని గను తెరగు జూవె

నా తెరువువారు మావెద్ద లా పరిమళ

మంళతొ యింతొ మమ్ము విడక నంటియుండు 898

"అంత మాట నే నన్నానటండి స్వామిః

మేము కూడ నాన్‌ (బాహ్మిన్సు మేసుమండి

ఇంతకును పిల్ల లెవరు కన్చించరేమిః

యెంద రేమిటి? ధర్మయ్య యితి యువాచ, 809

నవ్వును పురస్కరించుదాన నయి నేను

కాఫి కప్పుల (టేబట్రి కదలివచ్చి

యిరువుర కొనంగి కీల గీలించి యొకటి

అంటి, “మన్నింపవలయు ధర్మయ్యగారుః 800 నన నన

తాను వైష్ణ్టవుడగుట తద్వతుగ వెంత

యెన జెప్పును, స్మార్తుల మండిమేము

టూకిగా నేను మాటలాడుదును వినుడు

మాకు నిద్దరు కొడుకు లమ్మాయి యొకతె, శ01

పెద్ద దమ్మాయి, దాని! పెండ్లీయాయె

కమ్మగా చేసికొన నేర్చె శాపురమ్ము

పెద్దవా డెమ్మె చేసెను, వెదకి వెదకి

శౌకరీ దొరకక దుకాణమ్ము పెటైై.” తి0&ి

చూచితిని, ఖేషుగా సాగుచున్న” దనియె

ధర్మయార్యుడు; “చెప్పక తప్పదివ్పు

డొక్క వహనన” మని పతి చక్కి. గంటీ

చూపె తల తాను నగి చెక్కె మూపినట్లు, గ08ి

అల్టిగ్రి క్లాసుమేటులు మంగతులైరి కొంద”

రనుచు కఠథన మారంభించితిని “తడీయు

లందొకళశికి మా పెండ్లి, పిల్లలను గూర్చి

(వ్రాయుడని నేను పోర్వెట్ట వ్రాసినారు. శి04

అతడు సాంఘిక నంషేమ మందు మంతి

యందు నిట్టి జంవతులకు నందు సాయ

మందు, రెరుగు బెవము, జవాబైన వాని

నోట ఠాదాయె, నాకు చివాటు లాయె, 8085 థై క్రవనచర్య గృ హజ్‌

మళితి కొని మునుపు మనవా డయిన వాడు మంతియైన వెనుక మారిపోపు

నది కతముగ మం[తియౌ వయస్యుని సడ

కూడ మాళుటుంటి చూగబోడు. 806 వాడు సదవి దీగిన తోడుతనే పోయి

రన్యవాద మర్ప్చిత మొనర్చి

వత్తురయ్య। యడ్డు వచ్చికి మీమాట

శెడుగ గోరుదు కుల మేది మాది? 80? (బాహ్మణులమొ నాను, బాహ్మిన్నుమో, నదు

లుదరి గలని తాము నుదధియె యగు కానరర్మయార్య కడబెట్టి కులముల

వచ్చినవని చె వలయు” నంటి. త్‌08 అనిన నాత డనియె, “నమ్మ: మీతో వాట

మాడి గెలువగలమె? యన్ని యెడల

మీ కుటుంబమునకు మిక్కిలి యీడైన . యొక కుటుంబకన్య యున్నరమ్మః 800 చుట్టరికము వారికి మీకు శుళకరంబు

కాన జెప్పితి- శీఘమె ఖాయవరచు

కొనుడు, నేనేమొ నుడివితి నని చులకన చేయకుడు, పెడిబొమ్మ యచ్చెలువమిన్న, 810

భయానాన్యాగాాశానిత్రానానవ్ధానననానాణననివామా అనన నానాల వలనా నననకాననననానా నాననా, లావున ననా నొధనానానాాలననల-జనా భకర ననానానననిను లాల గృహీణ్‌ శననళర్యీ 6

వరున కిత్తురు లక్షరూపాయ” లనగ

నవ్వి మావా రనిరి “చెక్కు నందు గేదె

నునిచి కొమ్ములు బేరమాడిన విధాన

ధర్మయామాళత్యుడా చెప్పెదవుకదయ్యః” శ11

ధర్మయ యువన్యసించె, నాతని కథనము

సౌరమిదిః పిల్ల వీయెస్సి చరమవత్స

రమున న్దూడెంటు నాకు స్వర్ష్మ్యవతిమయు

నణకువయును సొమ్యాభిధానమును గలది. కి1కీ

నచ్చె నాకు, మావారికి నచ్చె చూడ

కుండ, చూచివచ్చిన కొడుకునకు నచ్చె

నాకుమా ర్రెకు నచ్చె నందరికి నద్చె-

మీది కథ కోడలు వచించు మీకు వినుడు. శతి18ి న! ఇ ళ

బౌను, నేనె కోడలు సొమ్మ నవధరింప్పు

డన్య గృహములతో నాటలాడు ధర్మ

యార్యు పుణ్యాన నిల్హాలి నయితి, ఈతండీ

దూసి విరిచిన సుందర దుమము నైతి, లేశ

తన యలాగ్య మెవ్వాని యంతరములో వి

షాదమగు వానియందు నాశనము పుట్టు

నెవ్వని యభాగ్యమున తోని కవ్వమందు

పుట్టు నవనీత మానంద భోగి యతడు... 186

రితి కవనళర్య గ్నహిజ్‌ "

కవన మిట్టి వృకియయందె కలుగు ననుచు

నెల్ల రఠళ్యనీంవగనగు నీ కవిత్వ

చర్య _బదుకున ననె నెన్నా సార్హ శాంతి

మేడి మయ్యదె నన్ను కాపాడు నేడు, 816

అవ్విధ మ్మెట్టిదనిశ మాయయ్య నకల

సంఘ సేవావరుల నమషమ్ము నందు

డంబ మెరుగ డాదర్శావలంబి యనెడు

పొగడితం గని కట్టించె పుస్త నాకు, 817

నా యపాధ్యాయురాలిని బాయకుండు

సీడ నబుతిని, పతి నాకు నీడ యాయె

మాకు మువ్వురకును సీడ మామగారు

నా మరది చిన్నికృష్ణుడు నాకు తోడు, కర్రి

అట్లు లానందసౌగర యాత సాగె

నార్నెలలు, మూసికొనివచ్చె నంతలోన

కారుమొయిళులు జీవితాకాశసీమ

నురుము లురిమెను పీడుగులు కురినీ వెలిసె. 819

శ్వశురు డొనగును లక్ష రూప్యమ్ము లనుచు

నొక్క హ్లెటు ఆడ్వాన్సిచ్చి చిక్కున వడె

నల్లుడుంగారు, తదుపరి వల్లగాక

నే నడిగితి నాన్నను మాట నిలుపు డనుచు. $880 గృహిణి కననచర్య క$

మరలిపోను మీరు మాట నిలుపు టన్కు

ననుచు నేను నిరశన్నవతమ్ము

పూని పుట్టినింటిలో నుండ నాయత్త

వచ్చి పిలువ నింటి పట్టుజేరి .

చూతునుకద మామ చేతుల మోకాళ్ళు

చుట్టిపట్టి దాన పెట్టి మోము

ముడుచుకొన్న కమరమును బోలియున్నాడు

“వదినె:” యనుచు నెదురు వచ్చె కృష్ణ త్రి2కి

పరచి వచ్చి నన్ను బట్టి కరద్వయి

“వదీనెః యన్న నీవు పట్టియిచ్చి

నావె పోలిసుల కనగ” నేనః నేనాయ

నుచు గొడలు తిరిగి విరుచుకు వడితి, 82కి

మామగార లపుడు మోమెత్తి కన్గానె

నత్త పట్టి లేవనెత్తై నన్ను

నవ్వి యనెను, “మరచినావె కవనచర్య

నరుగొ మామగారి నరయు మమ్మ? $్రిర్రైడ్ల

నీ వటుల నొనర్చినావన నమ్మలే

కుస్సురస్సు రనుచు నున్నవార *

లగును ఫోర్జరి యిది యనుకొంటి నిజమాయే

ననుచు చింతదీర నొశ్వసించె. త8ర్‌ గ కవనచఛర్య గృహిజి

దీనా యుపాధ్యాయినీ నొ యత్త గారు

పోయిన మునిసతీ పుణ్యకాలప్పది 826

మాయాళమ మ్మిల్లు మామ మహర్షి

రే ఖై

నో యదృష్ట మ్మేమనగవచ్చు నయ్య ర్ర్‌క్లి?

ఏమి యగుచున్నదో లోన నెరుకపడదు

వెలుపల నగాధనరసి నిశ్చలత నూని

శాంతసుందర మైన నాళ్వ శువు ముఖ

మరయ తనివోవ మరిమరి యగు మనస్సు, కి£రి

మరదినిన్‌ ముద్దుగొని మామ దరికి జేరి

“నన్ను శంకించితిర?” యంటి, “నిన్నుగాదు,

నేనె నొన్ననె, ననెన త్త- “దాన శిష్య

శాలు గురువాయె తా శష్ము డాయె గురువు. 829

అట్లు వెనిమిటి నవ్వించి, యపు డిరువురు

వెడలి కిలు కూడి మునిమాపు కడలుళకొనెడు

తరి బెయిల్‌ ముక్త నుతనమేతముగ గృహము

జొచ్చినారు పాలకడలి తచ్చినట్టు. 880

రేయి తోచ దెవ్వరును నిదెంచినట్టు

దై వతము బోలిన మరది తక్క నత్త

మామలు దొరలుచుండిరి మంచముపయి

ఠాలవలె పడిమే మిర్వురమును నుండ, శ్రి] క గృహిణి కవనచర్య 7

కర్ణముల దీర్చి వడి రేసపకడయె టెటులొ చేరితిమి న్రీలకోర్టు విచారణకయి, లాయ రడిగె పొడిచి నవాలశ వళ్న లత్తమామల మర్యాద నధిగమించి. ర్రికిక్తి (వేటు లట్లు పతిని గూడ మాట లడిగె, నెల్లికి విచారణమ్ము వాయిద పడంగ చిన్నవోయిన మువ్వురు నన్ను జీర గలని యిల్లు జేరితిమి ముక్కలయి మతులు, లిరితి “*వద్రినాః లాయ ర్సంటిఎ మది కలదా వారి కట్టి మాట లడిగిరేః అదుకని మాటల నాడగ చదువుకొనిరె” యనుచు మరది సంపళ్నించెన్‌-రికిశీ “మ్సగ్రదీ!; మాటల తోడనె పరుమానము లాయరులకు బడయగ నగుటన్‌ పరిపరివిధముల పలుకులు వరగింతురు వారు నిజమబద్ధ మ్మనకన్‌” ఠికిక్‌ అనుచు మూర్చ మ్మాఘాణించి యంటి మరల : “*క్తూలికేడుచు వారును కూడ కలర” నంగ, చిన్నారి మరది యసంగత మను నట్టు కన్నులు చృకము లట్టానర్చె, తికి క్‌! కవనచర్య గృహిణీ

అత్తమామల చిరునవ్వు లంకురించె

వెదవ లదుకుకొనియెను నా వెనిమిటికిని

నెట్టొ కొట్టికొంటిమి నోట నిన్ని మెతుకు లత్తమిలితిమి పాన్నుల నందరమును. రికి అ నిశిథనమయ మంటబెవ్వరి తలంపు

లే వథమ్ము ఇట నెకుగు రేయిం

యెరుగ నేనటంచు కరములు దులిపిన

యట్లు వేగుపిట్ట లరవదొడగె. తికిర్‌ అక్షి నిండిన “=రామచంట ద ॥ యటన్న

యత్త వెనుకేక విని గుండె లదరిపడగ

లేచి దిగున జూచితి లేకు పాన్పు

వయిని వతి, యొక్క యంగలోవలను దూకి. రితి9ి ఇనువ కొంకికి వేలు (రాట నురియాడు

వతిని గని బావురంటిని వచ్చి మామ

గుండె బారుకొనగ నెలా ఈకర్చి యెక్కి యుత్తరించె తాడత్త, మేమెత్తి వద్ది తి0 వట్టికొని యావల వరుండ బెల్టిరాము

లేడు _పాజనఖుకు, వెడలెను శరీర

మందిరము వీడి నా తోడు మరశచివాడు

కరగి కన్నీరునై నేను కలియ వలెనాః త్ర!

గృహిణీ శవనచర్య 7ట్రై

హాః రామచం[ద యనుచున్‌

నోరు తునిసి తునక లగుచునున్‌ రోదింపన్‌

ేరడికొంటివె స్వామీః

నా రేడాః: (ప్రాణమా: కనవు వినవు ననున్‌. 3842

శాంతి కడుపున బుట్టి (వళాంతుడవయి

నంత జాలక నాచిత్త కాంతి గూడ

వలెనె కొనిపోవగా నేనె వత్తుగాదె

వలపుగొంపోతివే న్వయం వత్తు ననగ 1!

నీవె నాద్దైవమని యెంచి నెమ్మి నమ్మి

నిదురపోతినేపొమ్ము నా యెదకు చిచ్చు

దరిగొలిపీ నన్ను శిషింవ దలచి తేమొ

తాలెదనులెమ్మునీవున్న చాలునాకు, వ!

ఇంత పౌరుష మభిమాన మిట్టి శీల

నిధులు నీలోన దాచికొంటివి కదయ్య।ః

వాని పొడ నైన గనుపడనీని వాడః

ఎంత బేలను క్రైకొన సుంతయేని, తి4ర్‌

అన్ని యెడల నభాగ్యను నన్నానర్శ్చి

పలుకవుగ సిల్వ నాపయి నలుకయేని

మామ జూడు మెట్లున్నారొః మాటలాడు

మత్త నిట్లు చూచితె యెప్పుడైన నీవు? తి46 74 కవనచర్య గృహిణీ

అనుచు నే నంగలారుచు నప్పు డొక్క

పెట్ట వేపుల్లు లరచిన యట్టు లరచి

యత్తమామలు దుఃఖార్తు లగుట గాంచి

యువళమిల్లితి వారల నూరడింవ రశ?

తెలియకుంటిమి వాడలోవలను కలుగు

వార లొకరొకరె యటకు వచ్చిశేరు

టాశ్వనించు దనుక మమ్ము నమ్మలక్క

లయ్యలన్నలు నవావిషాదాత్ము లగుచు. న!

వారియం దొక్కరుండు మావారి జేబు

నందు తొంగిచూచెడి లేల నందికొనుచు

శదువదొడగె నెల్లరము నాశ్చర్యచకితు

లగుచు చూపులాయశన మోమునందు నిలువ, లిశీ9

*అమ్మకును నాన్నకును [పియమార నెరగి

సొమ్యకును కృష్ణ కొనగి యాళాసనములు

రామచందదుడు |వాయున దేమనంగ

నిట్టి యవమాన మెన్న డూహించి యెరుగ, శిల0

ఒకట లాకపునందు, వేరొకట కోర్డు

నందు పొందిన యవమతి తుందిలమయి

నన్ను పొట్టన బెట్టికొన్నయడి, దీని

కేనె కర్త నన్యులకు లే దెట్టి నక్తి 851 నన.

కొండ చరియ కూలినటులొక్కుమ్యడి పడీ

నాను దుఃఖార్తనె యత్త పైన వాలె

మామ తల్పడబడి నేల మల్లుని వలె

న భయులను నెత్తి యత్త కూర్చుండబెటై. 882

అంతలో లేచివద్చె కృష్ణయ్య మరది

వెన్నుపే వాలి, యిరుశేల పెనచి గళము

ననియెను యెలుంగు గాద్గవ్యమును వహింవ

“వదినె; యేమాయె నన్నకుః వగళు రేల” కిర్‌రి

అనగ నత్తమ్మ యాళని నంక మందు

జేర్చికొని ముంగురులు చక్కజేసి యనియె

“అన్న పవెద్దనిద్దుర బోవుచున్నవాడు

చనుము మొగమార్దనముచేయు మనగ నతడు,లి5్‌4

“*వదినెః రమ్ము నీవును నాకు భయ మ"నంగ

నతని కేల్వట్టి యరుగు న న్నరని యత్త

“నీవును మొగము వార్చుము, నేను వారు

వత్తు” మనియెను, తెలతెల వారుచుండం 855

పోలిసులు వచ్చి చేరిరి, పోస్తుమారె

మునకు గొంపోవలయు దేహ మనిరి, కేసు

చేసిరి రిజిష్ట, రిసుక వేసినను రాల

నంత జనము పోలీసుల నడ్డగించె, 8506 శ్రి కచనచళ్య గృహిణీ

“ఎరుగుదుము మేము యావత్తు నీచరిత

మింమ వీరి తప్పావంత యేని లేదు

బంధువులు మ్మితు లందరు వచ్చి చూచు

వరకు పోసనీయ” మని పట్టుబపైై జనము. 85?

అనుకొనని రీతి వచ్చె విద్యార్థినీ న

మూహ మంచెలంచెలుగ మా గేహమునకు

నేది యగు సొటి వారి నిర్హేతుక సహ . వేదనకు లేదమునకు నంవేదమునకు? 858

ఇరుగు పొరు గమ్మలక్కలు కరుణ మూని

మమ్ము నోమిరి తల్లుల మాడ్కి, యెరుక

మరపు కాని యపస్మార మతుల మమున యించి సమయకృత్యములు చేయించినారు. ర్ర్‌5్‌0

తోలు బొమ్మ లాడు విధము తోప తీర్చి

యవసముల హితుల నహాయ్యమ్ము కలిమి

పోస్టుమారె మాదిగ కష్టనిష్టరముల

నగ్నులం దాటి తుది పతినిగ్ని కొనగి. 860

మేష మాకొని మేయగ మిగిలియన్న

నడల ననమొక్క (మోడుల వడువునెగడి

యిల్లు నడిరేయి చేరితి, మిరుగు తల్లి

కృష్ణనుం దెచ్చి మా కొప్పగించి చనియె. త్రి్ర్ర1 గృవాణి శకననచర్య 77

నిదుర కన్నులతో నను పొదివి పట్టి

“అన్న చనిపోయెన వదిన? యను మరదిని

కపుగిటం జేర్చికొనుచు, నంకమున బెట్టి

చిచ్చిగొట్టి యెట్టులొ న్మిద బుచ్చగంటి ర్రి0ికై

కాకకటురవముల వేగుబోక మేలు

కొలివె మాగన్ను నిదుర తెరలను జీళ్చి

లేచి కనుగాంటి నన్న లోలిన కమార

మూర్తి వాపవలెను నిద్రపోవు వాని తి6రి

వాని చిన్నారి వదనము కాణయాచి

చేసికొని యుండు నేదొ నంబీవకరణీ

ఛాయ నను మనుచుటకన్న నరణి తోచె

బిడ్డ నాకేల కాడనిపించె పీడుం లికికీ

నాటి ప్మతిక లన్నియు చాటె బాష్ప

గాధ మాయది మేము మేల్కన్న తోన

నాగమింప దొడగిరి సహానుభూతి

వరదయాత్ము లాబాలగోపాల జనులు, 86ి5్‌

వారి జూడ దుఃఖ భార ముసళమించె

కష్టకాల మందు కాంచి వలుక

రించు వానితోడ మంచి దినాలలో

కోటి యిచ్చువాడు సాటి కాడు. 866 76 కవనచర్య గృహిణీ

బహుజనులు మహిళాకోర్డు పని పొనగిన

వారివలె వెంటనడువ నవ్వారిగాగ

మార్గమున త్మీవధిక్కృతుల్‌ మార్ముమోగ

నెగడె విద్యార్థి విద్యార్థినీ జనమ్ము, 867

“డౌనుః హంతక శ్వశురులు డౌను డౌనుః

వేయవలె నురిశిక్ష * యివ్విద నినాద

దోహలమ్ము (వతిద్వని స్తోమవికల

మైన కోర్టులోన పవేశమైతి మేము ర్‌్ర్ర్రి

నేను బోనెక్క నిశ్శబ్దమూనె కోర్టు

ది టబ

మా వకీ లతఃపూర్వ మన్మచ్చర్మిత

నున్నయది యున్నయట్టులు నూచముట్ట

నుడివె, తుచతప్ప కడియెనా నోటవెడలె. 869

అంతవిని మహిళాజడ్డి యనియె నిట్లుః

కథతెలిసె నీయభ్మిపాయ కథనము విని

నిర్ణయింతును కావున నిశ్చయించి

పలుకు మేదేది నీ తలపులను కలదొః 870

అనుచు నామె విమర్శించియడిగె నన్ను

తల్లిదం్యడుల గురిచి, నా ధవుని గూర్చి

యత్త మామల గూర్చి గృహము గురించి

చెప్పితిని సర్వము మనస్సు విప్పి నేను త్ర గృహణి కవనచర్య (౪

కూతబట్టి తొట్టతొలిని కూయు పులుగు కూన యన విన్మయావిష్ణ నైన నన్ను వినిన కోర్టు నిళ్శబ్దగంలీర మాయె

నత్త మామలాళ్చర్య మయాత్ము లైరి, 8కి తీర్పు మరునటి నాడాయె ధీరమతులు

ప్మతికాధిపు లయ్యది _పచురపరచి

రిదిగొ పతిక నే వచియింప నేల

చదివికొనుడు సెలవు నమస్కార మండి 878 సౌమ్య కేసు తీర్పు

*ఇది యసాధారణమ్మగు మొదటి కేసు కట్నకాన్కల గల్లు రక్కసీత నమ్ము

వరుని వారల కెడనుండి వధువు వారి

శెడకు తరలించు నిక్కు కేసు యిద్ది 874 ఆడుపిల్లల గన్నయయ్య యెవి యెవియొ

యెరలు జూపి యాకర్షించి వరుని, మూడు ముడులు వేయించుకొను టాడబడుచు కాన

వాయితీ యాయె, తప్పన వచ్చు నెట్లు? 878 కూతురులు కాపురా ల్లిద్దుకొనుట జూచి

తంగడులగు కొంద రీవుల దాటవైతు

రిచ్చి కొందరు మాట మరిచెద రట్టి

మాటతో మాట రాపాడి మంట బుట్టు తి/6

80 కననచర్య గృహీణీ

ఇవ్వబొమ్మన్న పుణ్యాశ్ము నెవ్వడడుగ

డితు ననువాని సుత యడకిత్తైర బడు

తెమ్ము పొమ్మను మగడు, మాయమ్మః యిపుడు

కాదనుగు వాయిదా తండిగారు వేయు. 87

ఎప్పుడేనెట్టులేనియు నిచ్చు మామ

యని బరోసా కలుగు నల్లు డప్పువేన్‌

గొప్పవని జేయ నుంకింవి ముష్పున బడు

శెనటి నూమ యప్పుడు మొండిచేయి జూప్తు, శ?78

వధువు లగ్నుల కాహుతి యగుటలోని

పాప మటు కొంతఠ యిటు కొంత పంపిణి యగు

బోయ లిరువురు వేటాడ పొలియు పశువు

గోనీ చెరినగములు పంచికొ నడు నట్టు. శ్ర్‌70

కట్నముల పేర వెలువడు కథలు సర్వ

మేకపతముగా నహమిక వహించు

నను నయళమున కీ కోర్టు నన్వయించి

వాణెమును తిప్పి చూవె నీ నాటి కేసు. 880

కొపురమన స్త్రీపురుషుల కలయిక యని

కలయిక యన తాదాత్మ్యమే కొన నందు

నగము రవణకై వెరనగ మరశ్ష

తమ్మ సేత నీకేసు వితథ మొనర్చు. 881 గృహిణి శవనచర్య 61

కొవున మహిళా కోర్టుల తీవరతల

కిమ్మయిన శాననౌచిత శెసరుబెట్టు

నిట్టి కేసును చర్చకు బెట్టదగును

(వజల పతినిధుల్‌ న్యాయళాస్త్ర విదు లరసి 8602

గొప్పవారు ముద్దాయిలు, నొప్పులెల్ల

శాంతియె పుభై ననిపించు, సొమ్య = యత్త

పోతబోసిన పుత్త డిబొమ్మ, యామె

మామ బుషివంటి వాడన్న మాట నిజము, శిర8

ళాంతివలె యువతుల దిద్ద జూలువార

లై నయెడ యుపాధ్యాయిను లై నవారు

సౌమ్యవలె దిద్దనగు మనస్త త్వయుతలు

యువతులై న లోకమ్మె (తిదివము కాదొః ౭864

సౌమ్య మాననపరిణతి శ్లాఘ్య మామె

స్రీపనర్వివాహము గూర్చి చెప్పినయడి

విజ్ఞలోక బిక్టాసా నివేదనార్హ

మది (తికరణశుద్దికి లోవ మనును తాను. 88

కాపురము [తికరణముల నో పెనేని

యెట్లు లన్యసంస్పర్శ నహించు నింతీ?ః

అందు దేహజాధాపవనయ మగుగాని

నిర్మలానందనిర్వృతి నిలువ దనును* 886 రల కశవనచర్య గృహాణి *

మరదియే తన ప్కుతురె వరలు ననును నతడె తన జననీత్వపు టానవాలు నగుననును, నీ విశాల రమ్యహృదయము

• కల్గుట యనన్య సాధ్య యోగమ్ము సుమ్ముః తగి? ఇది నర్వత వరించు సుడి యనగ చి ఎవతి చి

పొనగనేరదుకద? మూమె పుణ్యశీల మిట్టి దనుట కుదాహృతమిద్ది, కవన చర్యయట యిద్ది, ఈన కవచ మగునంట, శిరిరి కవనమునకును తనకు నెక్కడి సయోద్య యన రచనతోడి పనియెలే దనును దీన కవనచర్యను సూూతముగా (గ్రహించు యోగమిది యత్త నవ్యపయోగ మనును, 869 అ కవనచర్య యెట్టిడి యందుమేని లోక సుఖదుఃఖ గుణముల లోనుగాక సాషియై యుండు శాంత పనన్నతత్వ్వ మదియట, విషమమృతమగు నంటయచట, 890 అది యటుల నుండ, నంసారమందు పురుషు డగుట మృదుమధురుడు లెన్సయగు, నయినను నెడరు లుదయించునెడల మగడు మగటిమి నూని కారిన్యమునువూననక్కర వడుం |

గృహిణీ కవనళర్య ధి

ఆయేపో; యలంఘ్యము విధి యందురుకద?

శాంత సొమ్యర్డుల మహానిశాంత మిట్రీ

మాతుకత్వపు లక్యమ్ము గాగ నెవ్య

డాయెను పరోవ్షకర్త శిఖుక్లు డతడు, త్రి్రిక్తి

మామ యనబడు మాయావి, మాట వరువు

నిలుపుకొన లేని నిర్బాగ్య నీరనుండు

కఠినకారలోనం బడుగాకః (బది!

నన్నినాళ్ళు పళ్చాత్తప్తు డగుచునుండి. క్రిఫక్రి

ఇచట నొక మంచిమాట నిర్వచన మగుట

లెన్స యనుకొందు, శిక్ష చాలింవ గోరె

కాంతి; శివాస్కృలీపరిచర్య యొండె

కార్యవిధి యగు కోర్టుకు, కాదు కరుణ శిరిడీ

కోర్టు తీర్చు అనంతర వార్త

శిక తప్పించుకొన నెంచి చెనటి మామ

గుట్టలను కారడవులను బద్ధి పారి

పోయి నక్సలైట్టకు తన కూయి జేప్పి

పాలకుల దౌష్ట్యముల బోర వచ్చితిననెః: లి$9్‌

నమ్మబలికి కొంత సొమ్ము నొనగి య్ళోళ

యమును ఐగనీ యట సుఖముగ మండ

కొరియ రొకడు వచ్చి యరనీ యవ్వాని న!

డార మెల్ల తూరుపార సై. 806 టీ కొననళత్య గృహణ

ఆదళవతి పళాంతుగ్రై యవరరింది

నవ్వుకొని శనలోతాను “బువ్వ తినుడు

వానినిన్‌ మేపు డొావల (మానగట్టి

కోర్టు పెట్టుడు వని చూచికొంద” మనియె. 897

నర్వమును సిద్ధమాయె నై నర్గికముగ

నహచరులు రై ఫీళులు బట్టి సోలవృక్ష

మెపైదుట నిల్వ దళపతి యిట్టు లనియె;

వణక విటవమాయపరాధి ననుకరించి. 898

*మైోనపుచ్చితివి నుతను, మోనపుచ్చి

నాడ వల్లుని వంచించినావు కాంతి

మేడమును యువతుల తీర్చు మేటి గురుని

వచ్చితి విటకు మము మోనపుచ్చుదునని. 890

ఓరి; వెధవన్నర వెధవః। పారుబోరః

యట్టి యల్లుడు మరణించి నప్పుడె నీవు

చావనుంటి వాపుణ్య మొసంగ మాకు

వంవె దేవుడిటకు నిన్ను; ఫె"రనియెను. క00

ఢామ్మనుచు నాతని యిరుకెడల శుపాకు

లురిమె, తరువున గలశిర మొరిగె సాల

మూచె తల, బెగ్గడిలి యార్చి పులుగు లెగ'సె

నతనీ యనువుల తోకూడి యాకనమున. 401 గృహేజి కచనచర్య [2

తి ద్యాదళవృఠాంతము గృహిణీ కులాతీతము అననన ననననననననాననననననానా ననన ననన ననన ననన ననన ననన. మాల దాసర్గ మేమను మాట నమ్మ దిప్పుడును పిల్లతల్లి యయినది కాని కోడలమ్మ, నద్దరిజన కులము నందు పుట్టి నా ప్యుతుచే తాలి గట్టికొనియె 402 అంళ జిజ్ఞాస సీకేల యందు నేను (వవిమలాదారముల వెలివడిన నడుగు మందు, కాకున్న నడిగితి ననును తాను, వైష్ణవులమని నేను నవ్వంగ జూచి. శీ08ి “ప్పి మూటలు, మీ చేతలు మీ మహితాదారవరత, మీ మానవతా స్వామిత్వము దాసరులకు 1పామాణ్యం బగుట నుకృతఫల” మను తనకున్‌,40% అట్లు సంశయించుట తన కలవడంగ నట్టనుట నావ నలవడె; నంటి నేడు; *మాడు కోడలః (గామవాసుల వరించు మ్మెతి, కలదొండు ,పకృతితో మైతి యద్ది 405 కనులా నానా నాననా కనాను నా నా ననా ననెను $0 కుళలాలీళమను గృహిథీ

నగర వానురాఅవు నీ వేరుగవు తల్లీః

భూ(వనవములు కనుగొన్న పుణ్య డెరుగు

నృష్టిగోవ్యము లేతద దృష్టలవము

పాననామాతముగ నన్ను బట్టియుండు 406

వీజముల జూడు మవి యెట్టి యోజన్వైన

నంకురించు నగ్నిపరీక్షనై న వెడలి

మానవాజేయ మృత్యుధర్మ(_పవృత్తి

నేని నోసరిల్లితుది జయించితీరు. 407

దోనలును రామమునగలాదుల నరయుము

వానితో వాని వీజనుల్‌ వసుల జఠర

కోశములబడి వెడలియు గోలువడవు

జీవముల నేలళల్లిని తేరి పుట్టు 406

ఇటువలెనె భావవీజముల్‌ సటుతరమ్ము

లవ్వి జీవనకర్మల యందునబడి

నలిగిపోవుట నిజమె యైనను నశింప

వవియె మన చితవృత్తియె యవతరించుు 409

ఇదియె నంస్కార మందు రిదెట్టిదనగ

(తికరణ విశుద్ది తోడ వర్తిలుచునుండు

జగము నిజమెదో భావవీజమున బుట్ట

నగుననుచుతోచు చూడచూడగ మనమున, శీ10 గ్భేవాణీ కులాతీతము 67

“మెట్ట వేదాంత మీది సీకు గిట్టుబాటు

కాదు మానెద” నంటిని, “కాదు కాదు

చెప్పవలె మీరు వినవలసినదె నేను”

ననుచు కోడలు పట్టుబట్టిన నుడివితి. శ్రీ

*ఇక కులము లందువ తొలి లేవెవియు, కులము

లనగ నాడు సమూహమ్ము లాయె, నెవరి

యభిరుచుల కెద్ది యనుగుణ మట్టి కర్మ

తా రనుసరించిరి సమాజ వర్టనముగ శీ12

నంఘవృద్ధికై కర్మకౌశలము గోరి

కర్మమనుజుని ధర్మమ్ముగా నొనర్చి

స్వీయ రర్మమ్ము త్యబియింప నీయరైరి

కట్టడిం గట్టికడ్డి శిచార్హ మనుచు, శీ18కి

వృత్తి కులములు సృష్టి యాయెను (కమ్మక

మముగ గీచిరి దృఢవలయములు చుట్టు

వ్మిరవిగి నె దొడ్డవియని పిన్నవియని

గౌర వాగొరవముల కాశరము లగుచుం శీ1కీ

నరుడు దైవాంశ మనియన్న భరత భూమి

చరిత మేదేదొ కారణాంతరపు టూవీ

లోనికిం జారు దౌర్భాగ్య మూని నప్పుడు

నరుని వపసరముకన్న హీనముగ జూచె, శీ1ేర్‌ కిరి కులారీఠము గృహణి

ఇదీ యిట్టిది కావట మదీ

పదిలపరచి, యుద్వహించు వడువున నమతత్‌

కుదురుచుకొన నుదమింపవు

తదువరి కావములు, భారత మ్మిట్టులనెన్‌, 426

“సమ్సశీల 1వతయుతులకు

సమ ధనవంతులకు నమ నుబార్మితులకున్‌

తమలో వైక్య్మము బాంధ

వ్యము నగుగా కగునె రెండు ననమానులకున్‌". శకి

ఇష్ట మున్నను లేకున్ని నిడియె నత్య-

మిరు తెరగులు కులాంతర వరిణయమ్ము:

లందొకటేం న్వ్యయంవరలగు నతివలందు

మొగము వానగు మగవాని పొందుకొరకుం 4౭28

ఆట్టియెడ సమతలు కనువట్టవ్న కదః

యొడలు తనిపితీర్చగ శ్వరపడుటె కానిః

రెండగు తెరగునందు వధించు కన్య

కాంచు సమతల నిల్లాలు కాదరించి. క్షం

నక్కకును నాకలోకమునకును గల్లు

నంత యంతర మీద్వ్యయ మందు గలుగ

నిది యదియు నౌొక్కటె యను య థేచ్చమందు

పిడక బెల్లము రేడ కన్చింవలోదు. 480

తననన అతా నననననానానననన

గృహణి కుభారీళను $1

*నడ్రచుకథ చెప్పుమందువాః వీడీది దాసీ

యీ కథ వచింపు మందువా నీకు నంటి

“మీ యలీష్టము బట్టి కానీయు"” డనియె,

మతి గతము జొచ్చుటన్‌ నేను మాట మరచి; శీ21

“ఎక్క డున్నాము మన” మంటి, “*ోనితరజనులు

హరిజనులుగ నమోదుకా నురుకు చోట”

ననుచు కోడ లందించె కథనము, చెప్ప

దొడగితిని సోడి జఇప్పెడు పడతి వోలె. 428

“వృత్తి సాంకర్యముల తోడ విశథము లయి

కులము కట్లూడె నేడు మిక్కుటము గాగ

దాన నాయె కులాంత రోద్వాహములును

మనుజాలను కులరహిశుల నొనరుతు మని. 4238

ఇది శుభోదయ మగు మన కెల్లరకును

నైన నంస్కారనమతల నరయ మరచి

పొనగు వై వాహికమ్ము లింవెనగ వమ్మః

గానుగెద్దును ఐండెద్దు గట్టినట్టు, !

అది యెద్దే యిదీ యెడ్దే

కదయని రెండింటి గలిపి కట్టితి మనగా

నది గుండ మ్మిదీ నూటిగ

వదపద యన జీవయా[త పరయాత యగున్‌. 425 ౪0 కులాతీతము గృహిణి

ఇదీ యిట్టిది కావుట మదీ

పడిలపరచి, యుద్వహించు వడువున నమతత్‌

కుదురుచుకొన నుదయింపవు

తదుపరి తరాపములు, భారశళ మ్మిట్టులనెన్‌ 426

“సమశీల (వతయుతులకు

సమ ధనవంతులకు నమ సుచార్మితులకున్‌

తమలో నైక్యము బాంధ

వ్యము నగుగా కగునె రెండు ననమానులకన్‌". క్త?

ఇష్ట మున్నను లేళున్ని నిదియె నత్య-

మిరు తెరగులు కులాంతర వరిణయమ్ము:

లందొకటిం నృయంవరలగు నతివలందు

మొగము వావగు మగవాని పొళదుకొరకు, 426

అట్టియెడ సమతలు కనువట్టవు కద్‌?

యొడలు తనిపితీర్చగ త్వరపడుటె కానిః

రెండగు తెరగునందు వరించు కన్య

శాంచు సమతల నిల్లాలు. కాదలంచి. శ్రీ20

నక్కకును నాఠలోకమఘునకును గల్లు

నంత యంతర మీద్వయ మందు గలుగ

నిది యదియు నొక్కజషె యను య థేచృమందు

ప్పిడక బెల్లము తేడ కన్పింపలోదు. . శీ80 గృవాణి శుళారీళము 11

*నడ్రచుకథ చెప్పమందువో? వీడీచి దానీ

యీ కథ వచింపు మందువా నీకు నంటి

అప్పి యశీష్టము బట్టి కానీయు డనియె,

మతి గతము జొచ్చుటన్‌ నేను మాట మరచి, 421

“ఎక్క డున్నాము మన” మంటి, “నితరజనులు

హరిజనులుగ నమోదుకా నురుకు చోట”

ననుచు కోడ లందించె కథనము, చెప్ప

దొడగితిని సోది జెవ్పెడు పడతి వోలె. కి2&ీ

“వృత్తి సాంకర్యముల తోడ వితథము లయి

కులము కట్లూడె నేడు మిక్కుటము గాగ

దాన నాయె కులాంత రోద్వాహములును

మనుజులను కులరహిళతుల నొనరుతు మని, శీ85ి

ఇది కుభోదయ మగు మన కెల్ల్పరకును

నైన నంస్కారనమతల నరయ మరచి

పొనగు వై వాహికమ్ము లింవెనగ వమ్ము॥

గానుగెద్దును బండెద్దు గట్టినట్లు, శ్రీరక్షీ

అది యెడ్దే ర దీ యెడ్డే

కదయని రెండింటి గలిపి కట్టితి మనగా

ఇనది గండ మ్మిది నూటిగ

వదవద యన జీవయా'త పరయా,త యగున్‌. 435 $0 కులారీతము గృహిణీ

మమ్ము హరిజనులను జేసీ, *యమ్మః యన్య

ధా తెిలంపకుము నరళాధ్వ మగు నిద్ది

నాకు" నన, వల్లి యంటిని, పైక మీయ

కలదు యిల్లమ్మినది కొంత, వలవిదంటి. 4456

అనియె నాయయ్య యెటొ చూచునట్లు చూచు

చుండి “మనదేశ జనులయం దుండు కలిమి

లేమియే నమ్మః యయ్యది లేనివార

లీ పురా పుణ్యధర నుదయింప రమ్మః శ్రీశ?

హరిజనులు గిరిజనులని యనగ నేలః

కమ్మలును రెడ్డు న్మగవర్షముల వారు

హరిజనుల గూడి చెమటోడ్చు టహరహమ్ము

నరయుదుము కద?” యనె (ప్రభాకరుజి తండి 14రి

మానవశుభళమ్ము లక్షించి మానవోత్త

ము లుచితానుచితమ్ముల పొలము దాటి

పోదురను తన గురుపద్యమును పఠించి ఈ

యచ్చెరువు లోన ముంచెమ మ్మా మహిళుడు, 440

(+ “సొందరనందము” లోని వద్యము)

"సేమమున జేర్చె మము శివరామపల్లి

య్మాశమమున కాసాయం[త, మచట బిడ్డ

భిరువురకు హాస్టలు (ప్రవేశ మొసగె, నేను

వోస్టలున వంటమనిషిన్నై యమరినాను. శీరీ0 గృహిణీ కులాలీతము ౪5

బొలీకయు బాలకుడి కద? టరువు కాదు, బాలికకు నెన్మిదేడులు, బాలకునకు | పదియు నంటివికద? తం(డి మతి చలించి మరణమందెనె లారీ పమాదమందు? శ్తీశీ1ే నాయనెడు వారు లేరు మీ యాయన దెస సీ యెడలను, పౌరోహిత్య నియమనమును కడచె, వూట గడువని కుుగామమందు నడచు శవము లైెతిరిగ చిన్నారులార!” న! అనగ నా తండి, నాయనాః “వినగదయ్యః మెతుకు కానక జీవించు గతియు గాన శెటొ పలాయనమై పోయి రిరువురు సుతు లేమయిరొ వారెరుగము మే మిటులయితిమి, కీకీతి (శాహ్మణుల యెడ ఆద్దనర్వత నడలె, పొట్టకూటి కెల్లరు విల్చు వోవు నేడు నూర్చు వరికుప్ప బెరిగి కన్మారగి పడిన కాలి వలె నిజబాహ్మణు డోలమిలును,, కీశీకీ అనుచు నీరు కనుల (గుక్కు కొనెడు నన్ను తల్లివలె నమాళ్వానీంచె, తండడివోలె నించె నాళాసనమ్ము, శాసీంచె గురుని _ వలె, వరము లిచ్చె దేవునివలె నతండు. కీక్షర్‌ కథ కులాశీళన్లు గృహణ్ణి

మమ్మి హరిజనులను వేసి, “యమ్మ యన్య

ధా తిలంపకుము సరళాధ్వ మగు నిద్ది

నాకు” నశ, వల్లి యంటిని పైక మీయ

కలదు యిల్లమ్మినది కొంత, వలవ'దంటి, కీ4రి

అనియె నాయయ్య యెొటొ చూచునట్లు చూచు

చుండి మనదేశ జనులయం దుండు కలిమి

లేమియే నమ్మః యయ్యది లేనివార న్‌

లీ పురా పుణ్యధర నుదయింప రమ్మ। శ్రీశ

హరిజనులు గిరిజనులని యనగ నేలః

కమ్మలును రెడ్డు న్మగవర్ణముల వారు

హరిజనుల గూడి చెమటోడ్చు టహగహమ్ము

నరయుదుము కద!” యనె _పభాకరుజి తండి 440

మానవశుభమ్ము లక్షించి మానవోత్త

ము లుచితానుచితమ్ముల పొలము దాటి

పోదురను తన గురుపద్యమును పరించి 9

యచ్చెరువు లోన ముంచెమ మ్మా మహితుడు, శీశ$

(+ “సొందరనందము” లోని వద్యము)

'సేమమున జేర్చె మము శివరామపల్లి

యాశమమున కాసాయంత, మచట బిర్హ

లిరువురకు హాస్టలు వవేశ మొనగె, నేను

వోస్టలున వంటమనిషినై యమరినాను. 4ీర్‌0 గృహిణి కులాతీతము 98

టొలికయు బాలకుడె కద; బరువు కాదు,

బాలికకు నెన్మిదేడులు;, బాలకునకు

పదియు నంటివికద? తండి మతి చలించి

మరణమందెనె లారీ 1పమాదమందు? శ్రీఢీ1

నాయనెడు వారు లేరు మీ యాయన దెస

సీ యెడలను, పౌరోహిత్య నియమనమును

కడచె, పూట గడువని కుగామమందు

నడచు శవము లైతిరిగ చిన్నారులారగ్‌ కీక్ష$ి

అనగ నా తండి, నాయనాః “వినగదయ్య।ః

మెతుకు కానక జీవించు గతియు గాన

కెటొ పలాయనమై పోయి రిరువురు సుతు

లేమయిరొ వారెరుగము మే మిటులయితిమి. శీకీరి

(వాహ్మణుల యెడ (శద్దనర్వత నడలె,

పొట్టకూటి కెల్లరు విల్చు వోవు నేడు

నూడ్చు వరికువ్న బెరిగి కన్మారగి పడిన

శాలి వలె నిజావ్మణు డోలమిలును,. శీక్షకీ

అనుచు నీరు కనుల (గుక్కు కొనెడు నన్ను

శల్చివలె సమాళ్వానించె, తండివోలె

నించె నాళాసనమ్ము, శాసీంచె గురుని

వలె, వరము లిచ్చె దేవునివలె నతండు. శీకరీ కిట కులాశీళను గృహిఖి

అది మొదలు నన్ను కన్నెత్తి యరయుటకుసు

భీతు లగుచుండి రెల్లరు, [పాయముమీర

పిలువసాగె (పభాకర్ణి “పులి యటంచు

నాపయిని మే మెటుల నైైతి మందువేని” శీర్‌కి

“*నన్స వచింపు మందుర తదనంతర కథః”

నని యురుకులాడు కోడలి ననుమతింప

నా కథను నాకె యాకర్ణన మ్మొనర్చ

బూని యిట్టు లాపైకథ మునుము బబ్టె కీర్‌?

“విడ్డ లిరువురు వినయ వివేకవంతు

లమిత మేధావు లనెడు పేరందినారు,

స్కాలరుషిపుల్‌ డబుల్‌ (వమోషన్ల తోడ

ప్యాసయిరి యం.యె బి,యె ఫస్టుక్రానునందు. క58

భాయిజీ దయ నిరువురు బడసీనారు

మంచి యుద్యోగములు, త్యజియించి పోవ

నమ్మహితుడిహ మంధకారమ్ము (మ్మ

నచాటు విడి వచ్చితిరి నిటీ కిటకు మీరు 450

నేను పనిచేయు 'సెవను లోనె తాను

నలుపు నుద్యోగ, మట (వమోషనుల శరిని

సీనియరు నే నయిన మెరిట్‌ పేన తనకు

నాసగ జూప సీనియరుకె యొసగు డనియె. 460 గృహిణీ కులారీతము $7

నా జనకు డీదివీని మూ దినముల నిట్టీ

వార లుందురె యని మీ కుమారు జూచె

మిమ్ము గనె నదె మా వివాహ మ్మొనర్చె

నట్లు హరిజనులము వియ్య మందినాము. " 161

అని హసించు కోడలితోడ నంటి నవ్వు

దాచుకొను శకి చాలని దాన నగుచు

“హరిజనుల ర్రైననేమి మీ యట్టి విమల

సంస్కృతుల కుటుంబములు లక్షలుగ గలవు 62

హరిజనులనంగ నేవరు,; దేవర జనమ్మె;

యధికులమని దుశ్చిరితుల మగుట కంటె

హరిజనులరయి సుచరితు లగుట లెస్స?

హరిజనుల మన సిగ్లేల నమ్మ మనకు? 468

ఇంత భాగ్యము భాయీటీ యిచ్చె మాకు,

(తుకునం కూర్చుకొన్న మమతల నిధులు

మాకెకా దెల్లరకును వంపకము జేసి

శూన్యుడై మా హృదయముల జొచ్చి (బతుకు, శీ6కీ

కైం9స్తవమున జనించి నకలమతాత్ము

డాయె, పుట్టిన వాడయి హరిజనమున

నాయె నమ్మః కులాకీతు డమ్మహితుడు

విశ్ళీమానవు డాతడు ళాశ్వతుండు.” కీరీర్‌ 08 కులాతీతము గృహిణీ

గృహిణీ 1శయోదశ వృతాంతము ల ధనలక్మీ [పతము వింటిరా మీరు మా పొషగింటి గార? నైన (శద్దాువు లగుచు నాలకింపు డొక్క సంసార మున్నరి, తక్కువేమి లేదు వారి లోగిట నంతులేమి తక్క. కీ66 ఆలుమగ లిద్దరే లంకయంత యింటి యందు, పనివాండడు తిరుగుచునుంద్దు- రెలమి, గొవ్ప వ్యాపారి యాయన, కుప్పలు థన మున్నదని యందు రీవయి పున్నవారు 467 ఆమె బిల్లురు ధనలక్ష్మి యనుచు, పేరొ బిరుదౌ యెరుగనుగాని, టాన్స్‌ఫరయి యిళట నాయమకు చెందు నాకయింట నద్దెకుంటి మపుడపుడు పరామర్శించు నామె వచ్చి. 468 ఆ వరామర్శ నొక రహన్యమును గలదు, నడివయను జవదాటిపోబడిన నేను నలుగురకు తల్లినగు నేను -పలుగురాతి (వతిమవలె నుందునను నష్మపర వహిలళు,.. క69 ననన ననొన్తునానన ననన ననన కనాన ననోకననినునుననునునును ననున పనన ధనననననునననేస బ్యా గృహిణి థనలవ్మి (నతము ౪0

ఈ రహన్యము గనుగోను నిచ్చ నేమొ

యంకురించె నాపయి శర్ద యామె కనుది

నమ్ము నపరాహ్హవేళ నా యిమ్ము జొచ్చి

యివి యవియు జెన్పచుండునెవ్వెవొ కబుర్లు 470

ఆగబట్టలేక యాలోచనావేగ

మొక్క నాడు వచ్చె రెక్కలపయి

వచ్చినట్లు వచ్చి వదలె శరమ్ము “మీ

యందమునకు మూల మెందు కలదు? శ్ర

వేడికొందు వినగ వేర దలంవక

చెప్పదగిన యెడ వచింప వలయు

ననుచు వినయ వినమితాంగియై యోచించు

ముద్దరాలి జూచి ముసిముసి నగి. శీ/9ై

“*కానుపుల వలనన కానోపు” నంటి నే

“నట్టు లందురేమి యమ్నగారు।

చెలణవ కాన్పు వలన చేడ్చడు ననికదా

నేటి యాడువారి నిర్ణయమ్ముః” శీర

కనులువిచ్చి కాంచి కాంత యట్లు వచింప :

“నన్నె యనుభవమ్ము కన్న మిన్న

మైన సత్యః మెదుట నే నుదాహరణమై

యుంటి కాదె నమ్ము" మంటి నేను. శ్రీ?కీ

నాధా తాతా కకకకకకకననన న

100 ధనళష్మి (వతమ్ము గృహిణి

కూరుచుండ బెట్టి కోమలి కపుడీి ట్జు

వన్యసింప వలనీ వచ్చె నాకు

కన్నయంత తెలినికొన్నయంత, యళ

వించినంత నోట వెడలినంత. 475

“మొగ్గ తొడిగి వూలు పూచి కాయలు కాది

వండి యందగించు చుండు కుజము

వలెనె మానినియును [వకృతి నృష్టికి తోడు

పడు నుషపకృతిగ బడ సె జన్మ 476

ఆలు మగలు (పాణులం దెల్లనుంగల

వచరములను చరము లందుగూడ

తరుణిమ మిడి పొందుపరచు బేలా వాని

(వకృతికి తన నృష్టి పనికి గాకః శ్ర?

మానినీ రూపమును నై మలచబడియె

తన్వి ఫలియింపకున్న సార్దకము సున్న

వలదు నంతతి యనువారి వలను బోకు

మది యలాయిదా మాటయాౌ నతుక దిచట 4706

భావిజీవన లీతియు వర్తమాన

భోగలోభమ్ము జనరోధము నను హితవు

దేవాసౌందర్య రవణోద్దిష మనుట శ?0

యందు పొసగు హేత్వాళాన మరయు మమ్మః గృహిణి ధనలక్ష్మీ వతము 101

వినుము, మన శరీరము శిశు జననమందు

పూర్ణసౌందిర్య వికసమును వహించు

మానసమ్ము [పళాంతసమ్మదము దాల్చు

గేహమగు సుఖసందోహ దోహలమ్ము. కర0

ఇ తెరగున ము త్తెరగుల

హత్రించును శిశువు జీవితానంద మ్మా

యత్ర మొనర్చి సతికి నం

వత్తి యితర మీయగా సమర్థమె దీనిన: 81

మాతృరసములు ర క్తమాంసముల నూరి

దేహమున [బాకి యొక నవతేజ మావ

హ్‌ల్ల తల్లియంగము లెల్హ నుల్లసిల్లు

కాన్పులో పునర్నూత్న వికాన మొందు. 4869

పిచ్చియూహగ నిది తోచవచ్చుగాని

కాన్పునం జచ్చి పుట్టిన కరణి తోచు

వట్టి పూవతనము చేరినట్టు తోచు

తను మనములు తోచు నవనీత మయినట్లు 468

సకల దేహమానన కల్మషముల జానీ

పులు గడిగిన యాభరణము బోలి నేత

పర్వయగు నవసౌందర్య లానమాన

యగు (ప్రనూతిక పియతమ యగును పతికి, కీరీకీ షన్‌ సల

జీవనాఘాతములను శష్కీంచి నెనరు

గడ్డ గట్టిన హృదయము గరుగబెట్టి

పార బెట్టును 'స్నేహ్మ_పవాహములను

మహిళలో కాను పిది కదా మాతృ మహిను. 405

అంతియ యనంగ నేల? మహాద్భుత ప్రి

యహృదయ ప్రవృత్రికిని లోనగుదు రెవరి

యింట నిసువులు దోగాడు నెల్లవేళ

నెనరు లారయింట పంట పండును నిజమ్ము, 56

వార్డక మ్మందువా ? యది వయను మీరి

చొప్పడును, కానుపుల వచ్చు దెప్పరమ్ము

కాదు కాన్పు నవోన్మేషకారణ మగు

కుజములు ఫలించి కనువిందు గూర్చునట్లు క్తీర్రి/

నా తలవుల పలుకుల సా

కూతమ్ములు నీ మనమునకున్‌ వచ్చెనొ లే

దో తెలుపు మనగ నాయమ

వాతెర చిరునవ్వు లౌలుక (పతి వచియించెన్‌. 4ీరిరి

“ముందె సున్న యున్న నందుపై యంకెలు

వెట్ట నేమి ఫలము పిన్ని గారు?

ఎన్ని చెట్లు బట్టీ యెన్ని గుట్టలు బట్టి

యొక్క నలుసు గోరి మొక్కినానొ | 489 గృహిణి ధనలష్మీ (వతము 105

(మొక్కీ [మొక్కి మొగము మొద్దుబారె గదమ్మ

విడ్డ నెత్తలేని పేర్మిలేని

కల్ల డొల్ల (బదుకు గట్బె దైవము నాకు

నున్ననేమి లేకయున్న నేమి?" శీ90

ఇట్లు నిర్వేద మొందు నయ్యింతి గాంచి

యనునయింపుచు నంటినే “నమ్మ (బదుకు

కోరికల నెల్ల దడీర్చిన, కారణమ్ము

కలుగు నెద్దాన జీవింప గలుగ నరుడు? శీఫ 1

కావున యత్నమె జీవితు

జీవిత సాధనము ఫలము జితమొ యటితమా

దేవునికి వదలి నీ పని

సీవు నివర్తింపు మనుట నీ వెరుగవాకో? 402

ఆశయమ్మన మానవు న్మ్యగమందు

పడిన తన నీడయయి, తాను పరచుకొలది

పరచునది, సాగు నీవింతపరుగు తరత

రముల నిల మానవావతారరమ్ము మొదలు, 49కి

అది యట్లుండె, నిపుడునీ

'కెది కర్ణ మ్మగునొ దాని నెయిదుము హృదిన

మ్మద మంద నొక రహన్య

మ్ముదాహరింతు విను నమధికోత్సాహమునన్‌ శీ9కీ నా

దేహ సమవర్ధనమృనకు

నావోరము వతె పర్మిశమాభిరుది యునున్‌

దోహద మిడు నతియంద

వ్యాచాతమె య౦౫ది తిదశత నాపాచించున. 405

కాన న్వగ్భహ కర్మ వ్యాపకమున వాస్ధ

గైకొనుట నీకు లెస్సలైై కానుపట్టు”

ననగ నామె పక్కున నవ్వి యనియె నిట్లు-

క పనులౌనర్చుట తర్త యొనవ్పడుకదమ్మ[ 496

విని నేను గూడ నవ్వితి

'నెశ రెంతకు నైనతగు ననియు నిట్టంటిన్‌,

“*మునుకొని ముదుసలి మామకు

షమ వరిచరించు మాన్పి షరిచాఆకున”, 497

అది యాయమ యుచితమ్మని

మది నిశ్చయమంది, యై. మాటాడి, “నృర్మే

యుదయించు నెట్టు సంతతి

యది వళియింపంగ వలయు నని హార్ధించిన్‌. 490

మరలనా (ప్రసంగ మురవడ్నింపక తీగ

దాయె “మామ సేవ చేయుటొకటి

మాపుపూట ముక్తి వూనుట యొక్కటి

[బ్రహ్మచర్యదీక్ష బట్టు టెకటిం శ్రీ00 గృహిణి ధనలమ్మి నకతము 106

మండల దీనములు నీటువలే నుండుము దీవెనల బడయుచుండు శ 1సరుచే నిండు మనముతోడ కడుపు

పండవలయు నని తపమ్ము బట్టవలె సునూః 500 తపమనగ నేమి? మానన

మపగత సర్వాన్యవృత్త మై యేక్నాగమ్మై

నపుడది వాంఛితములను ని

డసజాలును నిద్ధివై పటమట లుడుపుచున్‌, 501 ఏీలనుపవాస మందువః

కాలయముని వంటి (కొవ్వు కరుగవలదొకో?

పోలని యెడల బలిని ని

ర్మూలింపసదె యందిచందముల నది నతులన్‌, 5012 లావణ్య మ్మారోగ్యము

కావలసిన నువవసింపగావలె నపుడ

స్టేవలననై న, (వతముల

యావశ్యకతయును నిట్టి దగు గృహిణులకున్‌. త05 వెండియు నువవానమునం

దుండు నెడియొ చెప్పరాకయుండు నాకానొ క్కండగు తేజ మ్మయ్యడి

మండు నమోఘముగ లోనిమలములడపుచున్‌ 504

చనననవవానాయాను 00 ధనలవ్మి (వళము గృహిణీ

ఉపవనీంపుచు నుండియు ఠపముబట్టి

యుండువారి యానథద మెవం డెరుంగు?

ననుళ వైక వేద్యమ్మగు నమ్మ యద్ది

సీకు దెలియు తరి గడప దాక వద్చె 508

మరియొక విశేష మున్నది మరళతు నేమొ

చెప్పెదను, దేవతల పూజ వేతుముకదః

వారు మన కల్పనలకు రూవమ్ములెకదః

మామ నట్టుల భావించు టేమి తప్పు?” 806

ఇప్పలుకు విన్నదో లేదొ, యెగిరి గంతు

వైచి ధనలష్మీ మెరి చప్పట్లు చరచి

“పిన్నిగా రింతవారని మున్నెరుంగ

దొరకె గురు వని యరచుచు వరచి పోయి. 80?

*ఇదిగొః రనల్ష్మీః ధనలక్ష్మిః యిటువిను” మని

నేను వెన్నాడ గెంతుచు వెడలెనిల్లు

నాటీసుత నల్వదొక్క చినమ్ముదనుక

మరల పతలేదు, [వతమెదొ జరుపు ననిరి క్రీ0రి

ఆఅ దినోదయమున పునరాగమించె

నేను విర్విణ్లనై చూడ నిలిచె _మోల

వాయెనా రతీదేవి ప్రత్యక మనగ

*ప్రన్నిః దీవింపు” డనె వదనన్నిధి వడి. ల09

ననన ననన లాలా

గృహిణి థనలవ్మీ వళమ్లు 10?

ఇంతలో వచ్చె చూవారు నింతి “వవ్చి

నారు బాబాయిగారును, నా యదృష్ట,

మిరువురును నన్ను దీవింపు డిప్పు' నుచు

నకతల నుంచె నుభయుల హ స్తములను. 510

“అమ్మ! నీదు లావణ్యాభిలమ్ము తోడ

కలుగవలె కొడు” కనియె నా కాంతు; డేనా?

“న్సీద్సు సుందర రూవమ్యు నిఖిల మూని

వుట్టవలె నీకు ధనలక్ష్మి? పుతి”యలిటి న!

అపుడు పోణున తనలశ్మి యరుగుదెంచే

శేయి శయనించ జనువేళ, “నాయె నేదొ?

వెడలి కనుగొను మనె పతి, వెప్పి తలుపు

కయలు నమ్మని భనలమ్మీ గంటి నేను. 818

ఆ వెలాసంమా శట్టుబొట్రా సుమమ్ము

లా యలంకార, మూ సొగ నరయ తోజె

విశ్యసీమంతి సీత్వము వెల్లివిరిసి

లిశ్వపంత్త్వసాంగశ్యేహ వెడలినట్లు, ర్‌18ి

మళ్లి యలరులు నాతేత నళ్చన నీడ్తి

(మోల తలవాల్భు ఛనలవ్మి మూక్త మలద

చల్లి, ముద్దాడి, పచనమస్కార మాంచి

“జక్సమ్స ఉతమగుని కని సోగనంపి। వ! [00 ధనలక్కు (వ్రతక్కు గృకాజ

వత్తుగద్క మూసీ తలుపు మావార లడీగి

“రర్థర్యాతి యాశీర్యాదమా” యటంచు

ఉసి గ్ర (వళమామె కిది మీకు తెలియ” దనుచు

నవ్వు ననుగని, “యొహొ.” యని నవ్వెతాను, తీ15

మీదు ధనలక్ష్మి చరిత గమించె వెట్టు

లనగ, మరునటినెఎ పోనికొనియె నీళ్ళు

వదినెలలు మోనీకనె పండువంటి పాప

ననిరి మూవారు “నీదివెనయె వలించె” 516

బొను, నాదీవెన ఫలించె ననుట నిజము,

చునమునన్‌ వాక్కునన్‌ కర్మమున కలుషము

గృహము జౌరుతరి నిరళనకీల దాని

కాల్చు విమల కుటులబీని కానె నేను. ఫ్‌?

అభావ నననానాలాననననానిమనపుని-చునునునానననినానినమలనని కానాననానననుననొననానాననెనవుతూతకు సువకనుననినాతననా నానన నివహా ననన నననననభనననానకాలనానానా ను ననననుయునునననానననీనని,

గృవాజి ధనలవ్మి ్మవతము 109

చత రక వృతాంతము తి అలీ అననన ననన ననన ననన ననినానన న నననిననననననానననననాననిననననాా నన నానననన ననిన నననననననిననననా. “తినను తిననం టె తినను చచ్చిననుగాని 'వెండద్దములు కల్లి రెందుకు పెనిమిటులకు? పాపములు కడుగు కొర కె వతము లనుచు పూజలనుచును నుపవాసములని సలిపి. 516 అనుచు నొకచెంవ గాండం టిని, మరియొక చెంవ కనుల నీరురలగ నం టిని బావురుమని నన్నున నునయింపుచునున్న నా యనుగు సుతలయెగన్‌.519 తరతరమ్ముల ధర్మనమరము నన్ను బట్టి యుురూతలూప, (వజ్వలిత సవన కుండమన హృది మంటలు మండ నేడ్తు మమ్ము రషించు ధర్మావనమ్ము దలచి. 580 జనులెంత యజ్ఞులోకద ధన యళశములకై యరధర్మ ధారులగుదు రా ఘన రుంరూహతి ధర్మ మ్మను దీప మ్మారి మన్కి యంధమయమగున్‌ ర్‌శ్లి1 110 దీక్ష గ్భహిథ్లి

వరిపంధియే యధర్మ్శ్మము

నరుని యకృత్యముల చాటునం దనచే చే

కురినది, దర్మముచే చే

కరినదియును దోచిచనుట గుర్తింపరుగా. 828

ఇటుల మనమ్మురియాడగ

నటునిటు దొరలుచును నుస్సురస్సురనుచు నే

నటమట బడుచుండగ మా

చిట్‌తల్లులుకూడి కలుగజేనికొని రిటుల్‌. 528

“అక్క తినకయె కాలేజి కరిగె నమ్మః

యన్న హోటలులో తిందు ననుచు బోయె,

పొరగడుపుతోనె యాఫీసు కరిగె నాన్న

తినననియెను తానును నీవు తినెడు దనుక ర5]కీ

తినము మేమును, రెండవ దినము నీవు

తినక, సత్యాగహమ్ము మేమును నానర్చ

గలము, తెలియునొ లేదొ? యొక్కతెవె మంచి

దాన వనుకొంటివో యేమొ, మాన వలయు” క158

అనుచు బెదరించుచున్నమా యాడుపిల్ల

లాడు మాటల కెనగు నవ్వప్పశించి

“*యేవరికొారకొ యీ నయగార మెరుక నాకు

తంగడి ముద్దుకుమార్తె లిద్దరును మీరు. 526 గృహిణీ దీవ 1111

అమ్మలార సుష్టుగ నాన్న యారగించు

హోటలున, బెంగవలదు మీ కభ యులకును

నెరుగుదునులెండు మీ నాన్న నిరశనవ

తమ్ము, జెప్పవచ్చితిరి కొత్త గను మీరు! ర్‌?

అక్క చేసినదేదా మీ రంతొ యింతా

శిని చనక నామముం బెట్టి తిరిగ స్కూలు”

కంటి, “నాన్న నీతో నుండు మనిరొ యనిరి;

దాన శ్రీవారి కార్యతం(తమ్ము తెలిసె. 528

“*ఇంత్‌ జగ మొండిపట్టు నీకేల నమ్మ!

చెప్పవే యెవ్వరిదొ బండి చెడిన చెడను

గాకః నీశేల దుగ్గః యాకలి$ మాడీ

పోదువెందుకు!? మామీద లేదె పేమ!” 80

ఆనుచు తల్లులవలె వేడు నెనిమిదేండ్ల

దాని, వదునొకం డేడుల దాని బట్టి

యిరు 3లంకుల గూర్చురండ బరచి బుజ్జి

వమున, “చెప్పుడు మీరె ధర్మ” మని యంటి. 580

వెన నరెననీి రానందము వెల్లివొడువ

నాననమ్ముల తత్స్పందవనమ్ము లొాడల

హాదసంచలనమ్ముల ననుచరింవ

నుడువగ నుష్మకమించి తేనును వియమునం రీరి1 112 దీష గృహిణీ

“అమ్మడులు! చేదలము మన మనుకొనుండు, కూరలమ్ము టె |(బతుకనుకొనుడు, కలదు (తోయు సెకిలుబండి యందుకనుకొండు

(గుద్దె మోటరుకా రనుకౌనుడు దాని, 582 చెడిన (తోపుడుఐండితో చెడెను ళుకు

పాపమా కూరలష్మడి వాని భార్య

బిడ్డలును (బళతుకుదురె వెన్వెంట బండి బాగుగొకున్న' నందుకు పైకమేది? 5్‌ర్‌కి కారు యజమాని చుట్టును కాలికిబల

పమ్ము గట్టుకొని తిరుగ “రమ్ము మాపు,

రేపు రమ్మని యాతని (తిప్పికొనియె కాళ్ళరుగుదాక, పిమ్మట కరుణమూని. ర్‌కిక్షీ *మంచి, దరిగి సల్పుము మరమ్మతులు బిల్లు

తమ్మ "నియె కారుమనిషి, యత్తైర గొనర్నె నప్పునప్పు జేసి యత డేయయ్య కడనొ

తిండికి బదుళ్ళడిగితెచ్చి నిండ మునిగె ర్‌లి5 ఐబండితోడ నాతడు కోరువాని దరినీ

“దండః మిది మూలవండినా (లౌడు తెంచె। రెండు వందల బిల్లిచ్చిరండి బాబు?

తమరి దయ యింక నాదు ప్రాప్త" మని వేడె.586

కనాలని నాలననననననుతునానానమూ కాలమున. యనా-అకానపనేని గృహిణీ దీ 115

ఇవ్వుడా బీల్లుకేకము నీయవలేనో

యూయవలదొ మీరేచెప్పు డీరువు” రంటి

కనులు నాకప్పగించి యిందనుక వినెడి

యిరువురమ్మాయి లొక్క పెట్సిట్టు లనిరి, న!

“కట్టవలయును బిల్లంతె కాదు, దినము

లెన్ని పనినస్ట మాయెనో యన్ని దినము

లైన నష్టము చెల్లింపనగు” ననంగ

నప్పుడంటి “నీయనియెడ తప్పుకాదొ?” 586

“*శ్ర ప్పెకొదు తప్పున్నర తవ్పగు" నని

రేకకంఠ లె “యది నాన్నయే యయినచొః

ననగ నే, నిస్వరునుగన్ను లార్చుకొనుచు

జ్లాపకమ్ము చేసికొని రానాటి మాట. 580

“బత్తునని మాట యిచ్చియు నీయరెరి

కేప్పరా మాపురాయని (తిప్పికొనుట

దొసగవునా కాదొ చెప్పుడు దుహితలారః”

యనగ నేను తవ్పని యొన్చు కొని రిరువురు, ల్‌40

“మరియు వినుడిది, యన్న కాఫరము' లోన

నంళ యద్యోగము లభించి నందు కొరకు

యూదగిరినారునకు మొక్క నరుగు య్యాత

యందు తొలుతనీ యాక్సిడెం టాయెగాదె?. 541

నానన

పేల దీవ గృహణ

అవ్వు డతనితో నీబండీ తవ్పకుండ వాగొనర్బెదము మరలి వచ్చి యనుచు మాట నిచ్చిపోతిమికద? మరచినారె? ముప్పు డేమందురో మీరు? తప్పెవరిది; ల్‌కీకై అమ్సన్సదైె మనదెయౌననిరిర్వురును గళములు కలిపి, “యది యటులుండ వీనులనొనంగి వినుడు, లక్తుఃమైకద వెడలినారః మాడి తప్పుదురే భక్తు లమ్మలార | ర్‌48ి దేవునికె తలవంపులు దెచ్చినాము కాదె యిట్టిమహాపా సకర్ముల మయి? మరియు నిందాత్మ హత్యతో నరిసమాన మొకటి కల"”దంటి; బిడ్డలు వికలలగుచు, శక్‌కీకీ “అమ్మ! ఆదియెట్టిదో చెవు” మనిరి (పేమ ముట్టిపడ నిర్వురకు ముద్దుబెట్టి యంటి “కనపలుకు తానె గౌరవింపని జనునకు ఈనవయిని తనకు గౌరవ మనగ నున్నెః 45 ఆత్మగౌరవ హీనుడై నట్టి వాని నేమనగవచ్చు?ః నతడు మీకయ్య నాకు వతియు నగునెడ నేపాటి పరువు గలిగి తిరుగ గలము నల్సరిలోన శిరము నెత్తిః: 46 అభిలాష వాుననానా భాతి కనాన గననాలసెకానాలునునాలనుాననాాలడానామచాలాలామన్తాక్తు. వా గ్భహేటీ దీక్ష 104

బండివాడు కూరలనమ్మ వచ్చునపుడు

మనము చేనీన వని మన మదికి రాగ

గుండె హలము దించినట్టుండు నేమొ

₹ంవి (తిప్పిన యట్లనిపించు నేమొ। న!

కానిచో నంతరాత్మ ముఖమ్ము మీద

దుష్కృళతమ్ముల "పేడ మెత్తుదుమొ దాని

నోరు మూయగ, [ఐదుకనబోరు దీని

చొవుకంటె మహాకనిష్టమ్ము యిద్ధి 548

ఎవటిళస్పుడు దహియింపడేని మనుజు

డిట్టి కిల్చిషములు చేరి గుట్టలుపడు

దాన మనములు కుళ్ళి తద్గంధ మొడల

(బాకు తరతరముల ప్వుతప్కౌతముగను. ల$

పావనమ్మగు వంళ మీపగిది ష్ట

మగుట నేను నహింపలే నమ్మః యింత

కనుల గాంచుచు (బళతుకుట కంటె చచ్చి

యిల్లు వళన మొనరించు చెంత మేలు? 550

అనుటతోడనె, కడిలికినై న పోట

నంగ నెగని యెగని వచ్చు నార్హి నోవ

లేనిదాననై బిడ్డల పైన వ్రాలి

యేడిచితి గుండెలవియ, వారేడ్వ కూడి ర్‌రి1

-ొకనకాననానా నకలును తననన నునన పబ తను న నున కకొనుకులనానా భయాలు లలునాననానానానానానా వానా ననననూ.

6 దీక్ష గృహిణీ

ఎవరొ పిలిచిన యట్లాయె నింతలోన

చిన్నపిల్ల కన్నులు తుగిచికొని వెడలి

వచ్చి తెచ్చె నొక్క కవరు నిచ్చె నాకు

“నాన్న వ్యూనుతో పంవించె నమ్మ” యనుచు ల5కీ

కవరు విప్పి మావారి లేఖ కనుగొంటి,

నిట్టు లనెనది : (పియమైన గట్టి నుగుణః

నీదు నంస్కారమహిమము నేడు తెలినె

నందు కీకథ సారన మగుట మేలు 588

అన్ని నంసారముల యందు నున్న లౌక్య

గృహిణివే నీవునని నీ పకృతి గహింప

లేని నా యజ్ఞతకు సీగ్గిలితిని నీకు

నా యవజ్ఞతాశ్షమ మానవాయితి కదః ర్‌ర్‌4

గృహిణివై, గృహరూవమై గృహగుణమయి

సీవె వహియింతువు కుటుంబ నియమనమ్ము

నేనొక నిమిత్తమ్మాతుడ, నిజము సుగుణ

మము జననియు నిల్లాలయి మనిచె దీవుం 5్‌5్‌ర్‌

ఇనుపలీరువ తెరచి నీకెంత యిష్ట

మంత నాబండివానికి నంపవలయు

వాని కింటెల్లపాది నాహ్వాన మంపు

మాపు మనతోడనే భుటింపంగ గోరి, 556 గృహిణీ ద్‌ 117

మా డిపార్టుమెంటు మంతితో నొక ఫైలు

గూర్చి వివరములను చర్చజేయ

వలయు నాలసించి వత్తు, నిమ్మరసము

(శావి యీతణమె వతమ్ము విడుము. ర్‌? వంటలక్కయ్య సీవూట వరకు బెట్టు

మీవు సీరనపడి చేయలేవు గాన;

చిన్నతల్లుల నిరువుర చేత్మికింద

బెట్టికొనుము పనులు చక్కబెట్టికొనుము. 56 వచ్చి నీ మోల చెంపలు వై చికొందు

నిను వమాభిగ వేడికొందునుగ సుగుణ!

ఇట్లు నీ వెదిగినయంత యెత్తెదుగని

వయనునం బెద్దయెన సీ భర్త వాలు" ర్‌59 'పెకగొనిన తావమున గోపమున మరొక్క

మాకు బిడ్డలతో కమ్మసార ముగ్గ

డించి, తనను శమింప నర్థించినారు

చూతు రానిమ్మనుచు నేడ్వ జూచి నన్ను. 560 “ఇట్లు మరొకసారి యేడ్పించి నందుకు

కోరులెమ్ము నాన్న గారు మరల

“నను క్షమింపు మనుచు” నని నవ్వు వెదపిల్ల నవ్వుతోడ కలసె నానగవును. 5్‌రి1

గుహిణీ వంచదళ వృతింతము ర్తి మహిళా రిజిష్ట్రార్‌

నయా నాటి మిటమిటల నపరాహ్లమున, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయోద్యోగి వేళ్ళ్మనగర మందు, గృహిణీనమితి నభామందిరమున వెండ్లి పందిరి వలె హరివిల్లు విరిసె 563 బహుళ వర్గాంబరమ్ముల గృహిణు లచట కనులపండువు చేసిరి, కాలపుష్ప లావిక నమస్త బుళువుల పూవు లేరి తెచ్చు వూనజ్జ వలెతోచె నచ్చాటపుడు, 5్‌68ి పతుల సేమమ్మునకు నానవాలుగాగ చిన్నవియు వెద్దవియునగు నెన్నా తీరు తీయముల తిలక మ్ములు తీర్చిడిద్ది సతులు చేరిరి సుందరాస్యలయి యచట. ర్‌6ిీ ఒక్క ముస్తిం కుటుంబిని, యొక్క ీసు మతపుటిల్హాలునున్‌ మా సమితిని గలుగు సభ్యు లవ్వారి సమధికోత్సాహ పరత మాకు మాలలో న్మూతము మాడ్కి. నాయె. లరీరీ5్‌

గృహిణి మహిళా రిటిషైంర్‌ శేఫ

వారు వచ్చిరి సురుచీర వదిన కాంతు

లందర [బనన్నులం జేయ నప్పుడేను

నొ సలభాధ్యష్ష పీరమ్ము నందు నుండి

వివరణ మొనర్చి విషయ మావేశ పరచ, 566

ముసి మమ్మ లేచి తురకమును తెనుంగు

కలగలుపుడేనీ యిట్టనె, “తెలుగు మేరె

కచ్చరాదు, నాది సలాహ్‌ యెహై యెతస్వ

హోన యింట్క్‌ జానా అల్లహో అకబరుః;' 61

కంకణముల రవళి కరతాశముల (మోత

కలని పోటువచ్చు కడలిలోన

తొలుత వెడలు మోతవలె కాంత గంలీర

మగుచు వీనులకు _బియమ్ము గూర్చె. 568

ఆపె వెనుక క్రై0స్తవాంగన యనె లేచి

*ఫెతిమా వచనము పట్టమేని

స్తీణ కాము మనము చెట్టుల మగుదుము

విరువ నరుక, నవియు నసరకుగొనవు " 569

మేరి నిశృయమున జేరి గృహణులెల్ల

శేము సలిడ్డ కేగ షీయదంళత

మటునొ యిటు నొ తేలు నందాకనని తీర్చు

చేసి యటనె తిష్టవేసినారు. 570 1జి మహిళా రిజిష్టర్‌ గృహణీ

వృద్దగృహిణి యొకర్తుక (వేలియుంగ రమ్మొనగి హోటలున నందరకును కాఫి ఆమ్మనుచు నటదెండరిణీ కామమ్మ నంపె హౌొటలతడు కాఫితో తెచ్చె నుంగరమును. త?1 జలింటి తల్దులార కథ సవిస్తరముగ నుంగరము ఐంపనేల మీ యుప్పు పులుసు తిని |బదుకువాడ, మాపు భోజనము బంపు కొందు, కలడగన్నిటికి నేడుకొండలయ్య" ప్‌ అను నతని రూపు దాల్చి (పత్యక్షమాయె నేడు కొండల వాడని యింతు లనిరి, వీవినాంచారి గాధ చెప్పికొన దొడగి, రాయె నరసభాషణల సాయంసమయము 578 ఛాయ పతీక్ష సేయునని

సత్వర వె భ్రైద్‌ వేడువాజుల న్నేయపు టాడుబీడ్డల వి

నిశళృయముం గవ వాం బెల్లమై పోయెనా? తండ్రి వెట్లయితి

భళూపజ కర్యమః కావు కావనన్‌ వాయన వంక్షి వెన్టవిలి

భాస్కరు నార్చె మహోత్కటమ్ముగన్‌.54

గృహాణి మహిళా రిజిష్టర్‌ కేవీ!

ఆడు పీల్లలు వీద్యాలయములు వీడువ

వచ్చి చేరిరి మమ్మెల్లవారు నపుడు

బాలు రర్భకులమ్మల వద్ద నుండ

పెద్దబాలు రుండిరి తమ వేళ్ళములనె 518

భాను గడంతకంతకు న్మెరబడ దొడంగె

కందగడ్డ యన భయమ్ము తొందరింప

నెల్లి నుదయించు నరికిట నేమి చూడ

నగునా యియ్యబలల వూన్కి యందనంగ, 570

మలయానిలమ్ము వీచెన్‌

వలవని వలవంత లేల వలదుడుగు డనన్‌

తలలన్‌ వంచిన వూలు మె

డ లెత్తి కదలుచును నల్గ్లడల గనదొడగెన్‌. 571

మగరాయడు లొక రొకరే

దిగి బస్సు లచటనె మా ప్రతిన యొరిగినవా

రగుచుం గొందరు కోపితు

లగుచున్‌ మరికొంద రార్తు లగుచుఆడంగన్‌, ల76

పడమటి కొండన్‌ దిగి పతి

గడప నడు గిడినదె తగవుగ గవేలనుచున్‌

పడవైచి తలుపు చీకటి

వడ పుడమిని భాయ చందు వడి వెలిగించెన్‌.57/0

శకనాకానానాననా నాలకతో న న్పుతా ననున నలత నాననననాాడాలు.. నను

12 మహిళా రిజిష్టర్‌ గృహిణీ

ఇది పావన కొర్యమ్మి

య్యదనున నిరశనము శుభదమగు, లోక హతా

న్పద చర్యల మున్మునున

ల్పుదురుకదా గాంధి యేనులును ననె మేరీ. $560)

వల్లెయని యందరము నువవానమునకు

భుక్తికిని మధ్యమార్గ ముపుమయు కాఫి

యనుచు నిర్ణయించితి, మేల యందురేని

నుంచశాలముపిల్లలనొ క్క పొద్దు. 501

ఇండ్లు పంపిన చావలు, దిండ్లు, వక్క

బట్ట, లాకలి తీరని పొట్టలు నయి

కోడి నిదురలతో మేము కోళ్ళు కూయు

నరికి మేల్కని కాల్యముల్‌ నలుపు తరిని. $582

“*కుళభము శుభ” మనునట్లు పకతులరవములు

“కాలు వెనుదీయకు"డను కాకముల కేక

లేక మగుచు వీడెంచె, వఠతాక కీర్తి

కాకలితములై దినవతికలును వెడలె, 588

కార్యదర్శిని కమలా&ి కంఠ మెత్తి

యొక్క వషతికా వృత్తాంత మక్కణజమ్ము

పొడమ బరియించె, వింజమా కిడినయట్లు

వింటి మద్దాని నిలువెల్ల వీను లగుచుం 584 షి గృహిణి మహిళా రిజిష్ట్రార్‌. 120

• స్రీ రిజిష్టా౦ర్‌ నియామక వైరి తెలుగు

చిళశ్వవిద్యాలయోద్యోగి వేశ్ళ్మనగర

వీరమహిళల గృహకృత్య విరమణమ్ముః

అనుపమాబలా నమితి సత్యాగవామ్ముః 5085

విశ్వవిద్యాలయమునకు వెలది చొకతె

నెచటి నుండియొ రేనేల? నిచట మేము

యోగ్యతలు గల్లు వారమై యుండ ననుచు

పురుషు లాందోశనము జేయ బూనినారు. 666

ఇది మనస్తావమునకును హేతువగుట

వగచి మహిళా నమితిలోని మగువ లిండ్ల

కాంతులను వేడిరిది యయుక్ర్తమని విడువు

డని, మగలు న సేమిరయన నగ్గిపు టై, 8587

ఇంటు నొక ముస్లిమిల్తాలు నింక నొక్క

క్రై౦న్తచ కుటుంబినియు కూడ కలరు, వీరి

దీషయే యెల్టరకు రామరక్ష యగుచు

నాయె కులమతాతీత నత్యాగహమ్ముం 588

ఇండ్లు వద్‌లి రిల్లాం, (డ్రాయె నిల్సె నమితి

జయవన గోరి చూవట నిర శనము బూని

రెల్లీ-విశక్టవిపద్యాలయ మేగి సలుప

గలరు సత్యా(గహమ్ము మగల నెదిర్చి. శ్‌89

చాల ప్తాభినిననానననిలనాలకాలనుానునుననాునాాడానాననాను్తవనాడాము నష వన ్తనాకాకాననాలడమునడాడా లలనా నమాయ వనాల

శర ఈసా? శిజివ్యర్‌ గ్యహిజీ

పురము అరర్మ ముడుగు దను కరుగంబో రిండ్ల కుందు రట ననశన లె ల్లరునున్‌ బిడ్డల తోడను నిఠవధికముగ ననుదీక నిర్భర మాయెన్‌, $90 నేటి సాయంతనమున నవ్వీటి జూడ నరుగుతరి ప్యతికా విలేఖరుల కద్ది పాడుబెట్టిన (ప్రోలను పగిది తోచె సమితి గృహము పెండిలి గీము నరణి తోడె. లీ91 ఆ యమలాఠ్మా వేదన మా యనువమ ధర్మదీక్ష యా (చతిభుటనా ప్యాయన మా త్యాగగుణ మ్మాయమలం బూను టెట్టిదై యుండునొకోః 59% కోవగుణమ్మిను మంతయు తోపదు పతులయెడ, [పియమె తోచు నివోత మ్మేపారు దీపశకిఖలన దీపింతురు వారు కాంత రేజము తోడన్‌ 508 కాపురముల నరిగి యరిగి రాపిడులన్‌ తరిగి తరిగి రవ్వంతయు నం తాప మెరుంగరు గేహ వ్యాపకమే లోకమై వవర్తింతు కదా? 504 శి గృహిణి ముప్తొళా శజిస్టార్‌ 30

గిము లుజ్జగించిరి కాద్ముపేముడులను

గార్హ వపత్య మందలి యవికల్ప విమల

(పేమబంధమ్ము ధర్మసూ(తిత మొనర్చు

నట్టి నంకల్ప మిద్ది తనర్చు సిద్ధి. 50

అ మహాత్ముని నత్యా,గహమను కాస్త

మందు నొక కూళనాధ్యాయ మిందు బుదై

పతుల కంటె నాత్మీయు లెవ్వరు జగాన

(ప్రియసతుల కైన వికృతి తప్పినది కాదు. 6596

కన్నతల్లియు [పియకాంతయును ననుంగు

కొమరితయును నగుచు కూర్ము లౌనగు

వనిత యెడ మనమున వైరము దాచువూ

రుష్రుడు పురుషు డగునా: వృషల మగునా? శ07

తమను మిగిలి చదివి, తమను మించిన యను

భవము నేర్చు గలుగు వనిత పనికి

మాలుననిరి నలుప పాలనమ్ము తెలుగు

యూనివర్శిటీకి నోర్చలేక. ర!

ఇట్టి దుర్విదగ్గ హేయాంగనా ద్వేష

విషము నిర్విషమగు వేళ దనుక

నిండ్ల కేగు టనగ నిదియాత్మ హత్యయౌ

గాన దూరమైరి మానవతులు 599 శేక్రిరీ మహిళా ఛిజ్తిష్టార్‌ గృహిజీ

బార్యలు ననబడుచును ననీ

వార్యముగ ళరింతు రెల్ల లొారము కార్యా

కార్యముల పుణ్యవాప

స్రైర్యమ్ముల, (పేషకులరు ధవు లెల్లెడలన్‌. 600

పురుషుని నొక్క కుమారుని

కరణి నత డొనర్ను నష్ట కష్టముల కమా

పరురార్యడయి దిగ్యమింగుచు

నిరంతర మ్మిల్లు నడువ నేర్తురు గృహిణుల్‌ 601

తనువు సేదదేర్చి మనమున కుల్లాస

మిచ్చిపతికి నింట నెనగు తప్పి

దముల (మింగి యొప్పిదము లిచ్చు సతి గోవు-

కసవు మేసి &ీర మొనగు నట్టు. 601

మగవాని కెంత జేసిన

మగువను చులకన యెనర్ప మానడుకద యీ

మగువ నమకూర కున్నన్‌

మగవా డటవీమృగమ్ము మాదిరియెకదాః: 608

కనవలె బిడ్డల సాకవ

లెను కనులకు రెప్పలన్న లీలన్‌ పెద్దె

జనకుని పుతీప్పుతకు

లనబడియెద్‌ రుండి రేనిదగును జగనియన్‌, 604 గృహిణీ మహిళా రిజిష్టారి కర్ణి?

మగవానీ యవమతులబడీ

మగువ కరగి పారనాయె మన్వంతరముల్‌

జగతీ చర్మిత యనగా

మగువల కన్నీటి యేటి మాటయె సుమ్మీ. 605

ఇటులా యిల్దాండ నమితీి

వటుతర సంకల్ప మూని వచ్చును యునివ

ర్శిటికిన్‌ దండువలె నటో

యిటొ తేలినగాని మరల దెది యెట్టయినన్‌.” 606

పళన మిట్టులు కరతాళ బహుళ మగుచు

ముగియ నయ్యరు నంపీతి పూర్వుకముగ

నిడిన యిర్డెన్న కాఫి సాపడి వీఠరాన

నాయి తమ్మయితిమి ధర్మయ్యాత కపుడు. 60?

'ప్రేకార్డులు బేనరులుం

వేకొని పిల్లలను గూడి వేకొట్టుచు మే

మేకాకార లగుచు దు

ర్గాకార లనంగ మార్గగాము లగుతరిన్‌ 606

వచ్చి చేరిరి పోలీసు వారు మాకు

నిరు కెడల నడగోగల కరణి జనులు

పార్శ్యముల తీరి బారు ల్యబపడ చుండ

మా నినాదముల దిశలు మారు |మోగెం 609 128 మహిళా రిజిష్ట్రార్‌ గృహణ -

నరీ వదునొకండు గంటల నరికి తెలుగు

యూనివర్శిటి జేరె మూ యువిద దండు

మమ్ము, మావెంట కోలాహలమ్ము గాంచి

యదరిపడి యుపాధ్యకుడు కదలె వెలికి, 610

వారి వెనుక రిజ్నిష్టారు వచ్చె నామె

గాంచగనె చందు గని పొంగు కడలి వోలె

నెల్లరమును పొంగి నినదించితిమి ' జయము

శ్రీరిజిష్టాంరు' కని చెవుల్‌ చిల్లులువడ. 611

ముందె చందాస్యయైన య మ్ముగుద మోము

"సెలవివారెడు నవ్వుల వెలిగి పోయె

నా యుపాధ్యక్షు డచ్చెరు వాపికొనెడు

తరి జనించె ముఖమున మందస్మితమ్ము. 611

అట్లు హర్ష మ్మొలుకు నత డనియ “నమ్మ

లారఃమి మ్మభినందించు గౌరవమ్ము

నకు ననున్‌ బాజనుని జేనీనారు మీర

లిట్టు లైయుంట మీరు మాకెంత యశముః 18

నాకు చెల్రెర్యడ వంటి మీ సౌకుమార్య

మెండటడె, రండు, లోన గూర్చుండుడమ్మ

ఈ మహాదర్శ మీత్యాగ మ్మీపియాగ

హమ్ము నెందేని కలవె మీయందు దక్కః క14 సాన్ళహడ ెాాషహా ఉషా 17

థవులు చెప్పుడు మాటల దారీ దప్పీ

రంతె వేరొక డిందు రవ్వంత లేదు

భామినుల పట్ల సమగారవమ్ము గలుగు

వారు మీ వారు పురుషుల పట్ల వలెనె. 6815

ఇపుడె మనవీటి యుద్యోగు లెల్ల రేగు

దెంచి యీ దుర్షటనయెడ కించపడిరీ

“*సార్రో యనిరి మాడము రిజ్మిష్టారు తోడ

నున్నదీ కమావణమ్ము మీ కొకటి బాకి, 616

ఇంత కొక పావుగంట ముం దిటకు వచ్చి

చెప్పె నై జీపీ మీరాక యొస్పీదమ్ము

పిల్లలం గూడీ యింత దవ్వుల్లనమున్‌

రాకతో నోడెనమ్మ మీ కాకలియిను. 617

ఆడుబిడ్దలు పుట్టింటి కరుగుదెంచు

రమణ వచ్చితిరి ఫలహారమును కాఫి

యెదురుచూచుచున్నవి లోని కేగు డింక

చేకురిచితి రీఖాగ్యము మాకు నేడు. 616

అధిక మింతకు నలువని యన్నను నను

సైవవలయును, చదువుల నచివు తోడ

నిప్పు డొక లేటి కలదు నే నేగ వలయు

నన్నిటికిని మేడము మీకు నున్నది కద।ః 619 శతి మహిళా రిజిష్టర్‌ గృవాజీ

అనియుపాద్యక్షు డేగిన యవనరమున మేడము పిలుపుపై లోన మెట్టినాము వడ్డనము జేయజూచు నర్వరుల తోడ ఫాతిమా సతి దిగె వాగ్యివాదమునకు, 620 మగ లుపవాస మ్ముండగ మగివలు భుజియింప రనియె మా మేరీయున్‌, నగుచు రిజిష్టా9ర్‌ మేడము మ్లగవాళిని విలువనం వె మాకు బవియముగన్‌. ర21 వచ్చిరొకరె యట కటువలె వచ్చినవా రెవరొ కాదు ఫాతిమ పతియే “విచ్చలవిడి హొటలున దిని _ వ్లచ్చితి మిక మాకు వలదు వలదనె" నతడున్‌, 622 మాడము రాజీగా మా టాడె నొకటి “లేకయున్న నాకలి కాఫీ తోడుగ సేవింప” డనన్‌ మేడ దిగిరి మా పురుషు లమిత తోషమునన్‌. క$8ి చుట్టుకొనిరి నాన్నాయను చునుబిలవిల వర్వి పిల్లలు ఈండుల, వట్టి యెత్తి ముద్దుగొనిరి బిడ్డల వారు మురివె మార బ్లార్యలకు మాకు న్నేత షపర్వమ్ము గాగ, 684 గృహిణీ చువికా రిజిచ్యెర్‌. [కష

ఉపవాస మాన ముఖము లపేకతో చూచికొంటి మన్యోన్యమ్మున్‌ వ్యనగత కలుషపునర్న వ్యపరన్పరవళ మతులగు నాలు మగలమై ర£5 నతులమును పిల్ల లారగించితీమి టిఫిను (లాగితిమి కాఫి మగలు నందరము, వచ్చి లీ వొసంగె మేడము. మిగిలిన దినమ్ము వేలు గొట్టి యందర మిండ్లు జేరినాము. 686 నాటీ మునిమాపు వేళ నిన్నటి విధాన వరుగులెత్త క భానుడు చిరునగవులు చిమ్మునట్టు లరుణకాంతి సేచనముల కుంకుమము జల్లె మా గృహకూటమి పయి రీ£? (ేముడు లాగహమ్ములుగ (పేమలె ద్వేషముగా (వతీషగా (పేముడులే వతమ్ములుగ (పేమలె త్యాగముగా పతిష్టగా (గేమలె పాణ నై*ఖముగ శ్రీల నృజీంచిన స్పష్టి యెట్టిదో ఆ మహనీయ తత్వమున కశంజలి జేశు సదా జయూర్డినై 0! చా? నవా ఆస్ట గడా

గృ హిణీి షోడళవృతాం తమ అనిన ననబలలావానలాలా ననా ననన నననననన నా నికనకల ననన ననననననననల ననన ననన నాని రిక నడుపు టొకండు కూలిపని రెండు చిట్టికొట్టు మూడవది, _ముచ్చిలుట నాల్లు పనులు లేకున్న వారికి పనుల నిచ్చు చదువు సంధ్యలతో నిమిత్తమ్ము లేదు... 80 ఇపుడిపుడె సజాసేవయు వృత్తి వర్గ మందు పంచమస్థానము నందె జూడు, మపుడు కోలుపోవుటయె దా; వనియిప్ప డాయె తల్మకిందు లది వరమాద్భుతముగ. రీ80 ఇందు మూడగు వృత్తియం దుందు నేను (థమ మందుండు మగడు పరారియై వ రాయి యగుతరి నన్ను చరణముల పయి నిలిపి ప్రోచె నీ కూరగాయల విపణియె. 681 మరది యనుకొన్న వాడు కుమాగు డాయె సీ సలీము వీడును రి్ష్షనే వరించె వీడునుం బారిపోయిన వాడు నొక్క తల్లి కొడుకు లన్నట్లు వర్తిల్లి రమ్మః 681 గృహిణీ పుంర్థన్మము. 118కి

దేని నేవేళ నెట్ట ౭ద్దానను మడి

వేయనగు, నున్న ముడి యెట్లు విప్పనగునొ ఉయొరుగు నెది యది మనుజున కెరుక పడక

తన పని ఘటించు నాతని వనుల జొచ్చి. గికికి (బదుకు తెర వెన్క నుండి యివ్పగిది నేదియొ దాపునకు జేర్చు, దూరము జరుపు నరుల

తోలు బొమ్మల నడపు చేతులన, చూడ్కి.

చూడి దా స్మూతధారిని స్నూతములను, 684 ఎప్పు డెది యెట్లు రూపొందు నెవ్వ డెరుగు? రెండె మాకుటీరము లపు డుండె నిచట

సీ భవంతులు మేడలు నేమి లేవు

వట్టి జంగిలు వలెనుండు నట్టి చోటు, 635 రొచ్చు రొంపి, పొదలు, పుట్టలును, వరాహ ములు శునకములు, మాలిన్యములను గూడి పుండ్లు సెలవారి నెతు చీములు [నవించు

కుష్ట రోగి తనువు వలె (కుళ్గియుండె. 686 ఇది గవర్నమెంట్‌ స్థల మిట మొదట నేనె డివమును వెలిగించితి, నాపయి సలి

మేగుదెంచె రోషిని తోడ మా గురవయ

డారి జూపగ నొక్క యుదయపు వేళ 687

ఆక్కయను రోష్ని నను, సలీ మన్న యనుచు

బిలుచు మా గురవయ్యను [పియము మీర,

బొవయను నా మగని రోప్ని వదనెయనున

లీము న న్నిట్లు మా స్నేహ లీల నడచి 688

హిందువులని ముస్టిములని

సందియ మిసుమంత లేని సమభావనతో

స్పందించె కుటిద్వయ మా

నందమయ స్నేహవర్తనల నర్తిలుచున. 689

ఎవరి గృహకృత్యముల దీర్చి రెవ రనియును

నెవరి యన్నము భుజియించి రెవ రనియును

నెవరి వస్త్రము ధరియించి రెవ రనియును

తలపు లేదు, మా కిట్టి తాదాత్మ్య మమరి. 640

మనుజు లెవరై న నీవారె యనెద వేని

సర్వ సర్వంసహానంద సదన మగును

సీ కుటీర మ్మనెడు మాట మాకు దెలిసె

నవ సమాజూవబోధ జన్మమ్మనంగ, 641

ఈ విధి సంసారములు ను

ఖావహములు నగుచు మమ్ము కడలు కొనంగా

జీవితము లొక్కస్వృవ్నము

లోవలె నెడతెగక నడచులోన నిటువలెన్‌. 042 గృపాణి పునర్ణన్మము టు!

నామగనీ రూపమును రో ష్నీ మంజుల మూర్తి నొకట చేరువ జేయన్‌ కాముడు శరసంధాన మ్మామం్మతించెన్‌ పరస్ప రాలోకములన్‌, గకీకి బావ బావా! యని పరియాచకము లాడు కాటి యాకులు గట్టు తప్పు లెంచి ముదుసలి బావయ్య ముద్దు వత్తు వనును తీయని యొక్క ముద్దీయు మనును మాపు నాకొక సినీమా చూపవలె నను చూపవా నీవంక చూడ ననును పాపమ్మది యొనర్ప నోప నందువ యను సీ శెల చేసెద నేనె యనును రోష్ని సరస మీ తీరున రోజు కొక్క పాకమున బడి శృంగార భావవేగ వశమగుచు సిగ్గు శరమును వశము దప్పె వాయు వశత స్ధము దప్పు వస్త్ర మనగ, 644 తన మనసు మూయ లెరిగిన జనుడు పుడమి లేడనంగ, జనునె పరుమన మ్ము నెరుంగః నేనును నలీ మును జూచియుజూడనట్టి పోలిక నుండన్‌. కలీ చా[ఫళ వనరన్మము ాాగృవాజి

ఓకనాడు సినిమాకని

వికవికతో బావతోడ వెడలెను ళాని

ల్లిక వత్తు రిక ననుచు రే

యికి గన్నులు గట్టి కంటి మిరువుర మేమున్‌. 84క6

అరెండగు దినమందున

సీకి పరారయిన వార్తవిని మరది సలీం

దార నవోదరులు మతము

వారలు శివమెత్తి యటకు వచ్చిరి వెలుచన్‌. కిక?

తిట్టిన తిట్టుం దిట్టక

తిద్రిరి నెత్తి కురులన్ని తిట్టులు, నన్నున్‌

కొద్రైద మిదె నరకెద మని

రెట్టను బట్టంగరా నలీ మెదురుకొనెన్‌, 648

(కుక్కిన పేనట్లగు నన్‌

పక్కకు తప్పించి, “వదినెవయి చెయి పడెనొ

ముక్కలు నరుకుదు నా చెయి

త క్కెక్కులు వలుక మాని తలగుం" డనియిన్‌,649

మరది నలీ మయ్యెడన

ట్లురు మురిమిన యట్టు లరువ నోయన నట డే

రిరి బస్తీ ఇను లెల్లరు

నరిమురి యిది యెట్టు లాయె ననువా రగుచున్‌.రి50 పణృవజ పనర్టనృవ

జరిగినది వచించె నఠలీము సాషె వోలి

రాగము విరోరమును లేని యోగి వోలె

నచలుడ్రై వెండియను నిట్టు లనియి, *కనుడు

దిక్కు లేనిదయిన మూ వదినెను శనుడుః కిర్‌!

పరువు పారవైచి పారిపోయిన దాని

కోస మేల పండ్డు కొరుకు కొనగ

నింట నొంటి నేడ్చు నిల్హాలి (బళ కెట్టా

చెప్పు”డని నమన్సు చేసె మరది. ౪52

అది యదనుగ గొని బావమ

రదులు సలీమునకు నాక నఅహ చేసిరి “సీ

వదినెన్‌ నిక్కా యొనరుపు

మది యీమెకు నీకు త దమగు న్యాయ్యనగున్‌. ఆక

అను సీ తీర్ప్చున కచ్చటి

జను లామాదమ్ము తెలుపు సమయమ్మున “కొ

ద'ని, “*కానేకాద”ని *య

చ్మునుబెండ్డాడుదునె"యనుచుమఠియర చెనలీం. 6ల4

“అమ్మవంటి దీవదినె నా కయ్యలార।ః

తల్లి బెండ్డాడు హాపినే ఈండులార।

మీ దయకు వందనమ్ములు, మీద యెట్లు

జరుగునో అల్ల యెరుగు, మీరరుగు డింక”, 655 శకి పనర్జన్మమ మ కృవజి్‌

అని నలీము వేడుకొనగ చీతులు మోడ్చి

పల్లమునకు పారు వరదశీరు

వోలె నెల్లవారు పోవ “నమ్మా” యని

కాళ్ళలడి నలీము ఈక్లీ యేడ్చెః 656

*నాయనాః నలీము లేయెయ్య "యని కండ్డు

తుడిచి, మూర్కొని తల బుడుతను వఠె

“అల్ల తోడు రాములయ్య తోడు మనము

తిరిగి పుట్టి నట్టి దినము యిద్ధి 657

వడినె మరదుల ఛడనిముల్‌ వగులవై చి

యమ్మ కొడుకు లై తిమి జీవితమ్ము నందు

నింఠ భాగ్య మెవరికబ్చె। నిధి పావ

నత్వ మెవరు పొందిరి మనుష్యత్వ మందు?” 658

ఇట్లు నేననంగ నెక్కి రిక సుతుండు

రెక్కలున్న వగిది రివ్వున చనె

చిరనగవుల పూలు చిందించు వాగలు,

నేను వంట వనికి పూను కొంటి. 650

“అమ్య";యనుచు పుతుడట్లు పిలుచుచుండ

“నాయనో; యని వేను ననుచునుండ

తెలియకుండ కాల మలవోక 'పెబడీ

ముదిమి కాన్మ యొనగి పోయె మాకు. 660 గృహిణీ పునర్థన్మము 00

సవ దళశవృళొంతము గృహిణి వప రి తలుల పార్తీ తలను ొననునత నలక లకు చనన నాయలనలలు 2 బాయవాయలనా లీ2 టా. ఆనాటి నళ్యకాలపు మా నాయన గాంధి జేరి మమ్ము మరవగా దీనులమై కార్సేతులు కూనల దళ గూడదీసి కొంటి మెటులనోః 661 మరతునా వచింప నానక వెరవక ట్యూషన్లు చెప్పి బిడ్డల 'ెనీచెన్‌ పురజనులు పొగడ మండుచు . తరుగు నమిధచోలె జననితండియు నగుచున్‌, కిరికీ నా తండి దేళ సేవకు చేతము రంజిల్ల నన్ను జేకొనిమా వా రీతాలి గట్టి, రంతట నా తలిదండ్రులు గతించినా రాపిదవన్‌. 6కి ఇరువ్వరు పీల్లలతోడ్‌ నీ గరమున కేతెంచితిమి మగని కిటకన్‌ |టాన్స్‌ ఫరుగాగ, హౌక్కరుడు తు మ్మెరి%న వతివక్ష నేత యీషంచే ననున.” 664 ెటెనిననానిననాలానానానాాలొనానుకునాాననానానాళా లాలు నా నున కావ్రలాలా ననన ననున నగనునొ నకు నొనునాలలనననునుకననాకుననాానానాలా చకకని. శే40 తల్గులపార్టి గృహిణి

తనదు (వతివత పార్టీ

వనితా కాఖాధిపత్య సదమిడి, యిడెనా

శెనలేశ గౌరవము, నా

జనక న్మృత్యర్థమనుచు జనులకు బాటెన్‌, 66

మంది సమన్యం చేకొని

యాందోళనములను రేపి యనునిమిషమ్మున్‌

గందరగోళ ముతో (వలు క

తం దింపగ తీర్పొనర్ప తగె మాపార్టీ, 666

వంటల కెక్కుడు ధర వె

న్వెంటనె పకటన మొనర్చి పేద రయితుకున్‌

కంట తడి తుడువ వలెనని

మంటలు లేపితిమి _పభుత [మాన్పడి చూడన్‌. 6?

ఒకటి యశ నేల వనుపడి

నకలాందోళన విధాన సాంకర్యముతో

తుకతుక యుడికెన్‌ రాష్ట్రము

కకవికలై ప్రభుత రైతు కాంక్ష లౌనంగెన్‌, రీ68ి

విజయోత్సవమ్ము లెసగెన్‌

(వజావిజయ మిది యటంచు (వతిపక మహా

విజయ మిదియని _ప్రభ్వుము

రిజైను చేయవలెనని బరితెగి యరచుచున్‌,. 669 గృహిణి ర స్గల పార్టి కేక]

రరవరలు పవెరిగ గొంతుల

కురి బోసి; యట్లు పేద టూర్చు నలుప కే

డ్చిరి, మా ప్రతిపక్ష మపుడు

మరల నమావేశమై సమాలోచించెన్‌,. 6/0

దరల వెరుగుదల గూర్చిన

నిరనన నిరఠరళశనము తంళు నిశ్చయ మాయెన్‌

నరమరికలు విడిచి యిద్ది యనుచిత మంటిన్‌. 671

“*పెంచనగు దరల నంటిమి

'పెంచ్‌రి, వెరుగంగ, వలదు పెరుగ ననంగా

మంచి విధానము కాదని

పించు" ననగ నే నరి వివేకాధిపతుల్‌ . 679

*షిగిగానుచితము లనియున్‌

నసుచరితమున్‌ దుశ్చరితము కళ మశుళములన్‌

విచికిత్స రాజకీయ

(వచలనమున కుబునమట్లు వలయువిడువగన్‌, 6/8

కలగా పులగమ్ముగ త

వ్వులు శొప్పులు కలిపి నలువ లోలు [కియలు చే

శుల గలుగు సాధనము గొని

ఫలసిద్ధియా విజయనిద్ది బడయుము దానన్‌ 674 శ్రేశీశై తల్లుల పార్టి గృహిణి

ఎది (ప్రభుత [భష్టపరచునో - యది మన సిద్ధాంత మగును నడి మన మతమౌ నెదురాడక (కియకట్టిం -

చెది మిద్దాన నని బోధ చేసిరి మాకున్‌, 675 రోసముతో కిస్సుమనుచు |

నా నభలో మా సుశీల యభిలాషించెన్‌ ; '

“కీసర బాసర మాటల -

= వేసట గొలిపితిరి నీతి వెడల నడపుచున్‌,. శ+?6 పడె ననుకొనుడు పళుత్వ, మ , పుడు మన మేలిక లగుదు, మపుడును (పతియనం బడు పత మ్మిప్పటి మన _

• నడవడియం దడుగు లిడదనం జనునొక్కో: శీ/? మరల మన (ప్రభుత రద్దగు , మరలున్‌ (వతిపవమునకు మరల [వ్రభుళ యీ మరణ జననముల తోడనె .

• సరిపోవును పాలనాయుషము నర్వమ్మున్‌,. 678 పునరపి మరణం, జననం పునరపి, యిది యెట్టి పాప భోగ్యమొ _ప్రజకన్‌ః జన సుగతులు మనమున కె క్కిన పార్టీ లేదనియెడు కీరితి దక్కన్‌. 679

గృహిణి తల్ధుల పార్టి శశీథి

ధర్మము తొలగనీ తనము న

దర్మము వాణముల నొడ్డి తలగించుట స

త్కర్మల వజ (లోచుట దు

ష్కర్మల నెడలుచుట పార్టి కర్తవ్య మగున్‌, 660

కాదేని యట్లు, పార్టీ

కా దీస్టీండియ (బిటీషు కంపెని యగునన్‌

వేదనమెయి పలికితి” నని

వాదించె సుశీల యడ్డుపడగ యువజనుల్‌. 661

అందొకడు లేచి యీాయమ

చందము పతిలేనితనము చాటుంగానన్‌

ముందుగ పతి నొకనిం గను

గౌందము కాంతించు నీమె గొబ్బున ననియెన్‌ ల!

యువకులు చప్పట్లు చరువ

నవమతితో స్త్రీల మోము లరుణమ్ములుగాన్‌

సవనాగ్ని యాజ్యమున గొను

నవతేజమ్మన సుశీల నవ్వుచు లేచెన్‌, 668

ఎవరో యెందుకు నిన్నే

వివాహ మాడెదను రమ్ము, విడ్ణలు కలరా

వ్యవవార లీతి విడు, వం

డివే సెదను తినుము వాకిటి! కాపరివై. 684 144 ఈల్దల పార్టి గృహిణి

కలదుద్యోగము నాకన్‌

వలదు భరణమునకు నీకు వగపొనుచుంక్షన్‌ కలకల మెగ సెన్‌ సభలో

గలగల శ్రీలెక్పి నవ్వ కరఠాళములన్‌ 685 తరుణుల మొగముల నెత్తురు

విరిగిన వెలవెలనవోయి, వెరితలలు వై

చిరి, వాకరముల సంధిం

చిరి జవదాటుచు ననళ్య సీమ సయితమున్‌, 86 శ్రీల కను లెర గన్నెరు

పూలగుటం గన్న యొక్క మదునలి “యమ్మాః యాలింపుడు మనవి యనుచు

కాలూదె నభాంతరమున కరముకుళమతో. 6067 *దర్మవరులకున్‌ పార్షిల

శర్మము లనుకూల పడవు, కావున వేరై ధర్మార్థము జన సేవా

దర్యము నడువంగ వలయు ధ్రైర్యస్టులరై”. 688 అను నర్జోక్తిన్‌ పార్టీ

ఘననేత మహ్మోగు డగుచు కస్‌మిన్పని, ఈ ద్చానరిచె మహిళా నంఘ

మ్మును వృద్దుబహిష్కరించె ముగియించెనలన్‌.689

మహీళశల మేమా వృద్దుని

సహితమ్ముగ నరిగి వాని సదనమున ముదా

మహిమం గని మరలినాము మందిరములకున్‌. 690

మరునాడు తెల్లవారిన

తరి పీక చేతబట్టి రవుడు పకింపన్‌

దొరకొనె చిల్లులు బడ చెవు

లరచుచు, సుత లేమిటేమి టని చుట్టుకొనన్‌. 601

గత్రీర్మానించిరి పార్టిల

రర్మవిరహిత (కియా విధాశములన్‌,దు

ష్కర్మల దిరస్కరింపుచు

మర్మాంత చెళనముగ మానిను లచటన్‌, 692

మానవ దాతువె నాశము

నూను మహావిలయ కాల ముదయించెడి, ని

ద్దాని నిరోధింప గలుగు

మానుష మాతృత్వ మొండె, మరియొక డేదీ? 605

లీజావావ మ్మాది [న

యోజన యోచనుడు కర్షకోత్తము డెటునం

యోజీంచు నన్యశుభ మా

యోజన్‌ మానుషము గాచు యోషాతతియన్‌, 69% 116 తల్లుల పార్టి గృహిణీ

నజ్జనమో దుర్షనమో

బొజ్జ వెడలి మేలొ కీడొ భూజనములకున్‌ సజ్జితము సేయుననునిజ

మొబ్టయయిన మింపవల యునువిదలనెల్లన్‌, 6086 పోషణమున శిక్షణమున

నాషామాషీలు వోవు నతివలు లోక

ద్వేషాత్మక సంతతి నిడి

శోషింతురు జగతి నఖిల కోకమయముగన్‌- 696 ఇది కతముగ తమ నంతతి

నదుపొనరుచు టొవ్పు గతుల కవనికి జవనీ' వదమెంటి, యింట బయట న వదవిబడకయుండ్మవజల_బదుకులర యుచున్‌, వ! ఇహమునకు మూల మేనను

నృహ, గేహమునకునుమూల మేననునృృహ త గృహ యజమానియు నేనను

స్పృహ వనితాలోకమందు విరియగ వలయున్‌-698 ఇమ్మహిళా చైశన్యము

ముమ్మరమై రాజకీయముల దుష్టతలన్‌

వమ్మొనరిచి జనసుఖళాం

ఈమ్ముల సారనకు బుభై తల్లుల పార్టీ. 699

జల్లు షెదలు పభుత దనుక

చెల్లుబడిగ జరుగుచుండు చెయిదమ్ముల యం

దెల్లెడ నంకుశమై వ

ర్తిల్లుచు నీపార్టి వ్యవహరించు తిరముగన్‌"”. 700

ఇందాక చదివి మావా

రింద మనుచు పేవరిచ్చి, యొకనక్కెము లా

డందొడగె:ః “నీ నిరంకుళ

మిందనుక సహించినాడ, నిక చెల్ల" దనెన్‌. 701

ఉన్సచిది యగుగాక ప్లే

మించిచనిన దెదియు లేదు మీోకని, యంటిన్‌:

ఆస్ప్వేనేయవలె టిఫిన్‌ భుటి

యించుటకును కాఫిదావి యేగ విపణికిన్‌” 703

“అట్లయిన పోయి వచ్చెట

నెట్టయినం జనక తీరునే?” యనువతితో

“నట్లు తిని పొండొనగ ఈ

పృట్టుచరచుసుతలబట్టిపదుడ”ని నవ్వెన్‌. 108 148 తల్గుం పార్టి గృహిణీ

అషాదళ వృతాంతము గృహిణి ల ల శరణంగచ్చామి తనువు ఫలియింప నుంకించు శతరుణిమమ్ము దరియుశరి, నాతరుణమున పురుష తనువు బీజముల రాలుపంజూచు, [పియముజూపు స్రీమటము తనలోవాని జేర్చికొనగం 704 ఈయుభయ నై జముల నొకయెడల జేర్చు చర్య దాంవత్యమగు నరజాతి లోన సీ మిథునభావమం దుదయించు చరణ ములు. వివేకత్షమలు- దాని పూవి నడపు. 708 ఈ చరణములు జారిన యితవ్వరాలొ కర్తె బాలకాలమునకు కానిపించె స్వైర విహరణమందున వూరుషాధి కార ధిక్కారమందున రీరరాలు, 706 కాళ్ళ హూలములను బోలు కంటకములు విరిగె, నంఘుల నానలు పెరిగె, నేల మీద కాలూననీని ఈద్వేదనార్తి గన్ను లాకాశవీధుల తెన్ను లర సె. 70? ననన గృహాణి శరణం గచ్చామి శ49

అభయహన ము రిమణమహర్డి వశై

చఛ౨ముగార ముత్తరమును పిలువబ టై

రైలుగార్హు జండాయూవి యీలగొా బై

చేతవాః యెక్కుమని రైలు కూతబెటై 08 వేను మదరాను యాతనుంటిని తెనాలి

స్తేషనున నెక్కె తామ, వాశ్లేషములును చుంబనము లుళయకుశల శుళములైన

తదువరి వచించె నామె య్మాతాసవార్త. 709 వూనకము పూనినట్లు చెవ్చుటకు వూనె

కనులు బాప్యావవపంచము గాననట్లు,

లోనికిం (దవ్వుకొనిపోవు లోచనమ్ము లన్నయట్లుండ గనుగొంటి నామెచూడ్కి. 710 అక్రన్సల న్పర్పానుఖావబోధ మొనర్చి

మిథున నవనవహ్నికిని నమిరల బోలు

సాహితీ రూవము లొనంగి చలము వెలిగె

శాంతుడై రమణ్మాశమోపాంత సీమ. 711 అప్పుడు తనువు నాకర్తించె నాళ డివ్పు

డాత్మ నాకర్తిత మొనర్చెనమ్మ చూడు!

నన్ను గోపిక నొనరించినాడు తల్లిః “యన్ని విడిచి యాతని వేరనున్న దానః 712

150 శరణం గర్భామి గృహిణి

మననిజుం డఉనవడుగాచె మన్మరుండిు?

విజముచెలిః వదేవదె యిదే గుజగుజయగు

మాననమునందు జ్వలిరయంచు మైథునేచ్చ

తనువుగాలుచు ననువజువునను (వాకిం 713

తనువు తరుణిమ పైెకొను తరుణమందు

కావకాయగ మైరునకాంక్షయెనగు,

దాన నవలయె శాంతించు దాని కామ

చింతనన్‌ దొంగగొడ్డును జేయు మనను, క!

ఈష్టివరచు కొలది యనంతుష్టి పెకగు

నమిర లొనగు కొలది మండు జ్యలనమట్లు;

కాన మాననమందె యర్దాని నంఛా

శింవనగు చింతన మ్మొనరింప మాని." 716

చేతనాదేవి యిట్లు వచించి నవ్వె

కిలకిల మనుచు చూడ్కి మరలచి యిలక్కు

నామె యాలోక మిపుడు ధరూమాబణు వేని

లేని జ్వాలనుబోలి జ్వలింపగంటి. 716

అనె మరలనామె; “స్రీపరుషాంగ మథన

మగును నృష్టి! సారన, మందు పొందు

హ్లాద మానుషంగిళ లబ్ది; యదియె న్‌ద్ది

యనుట సాధనమే ఫలమనుట కాదె? 717

నల కలం.

గృహిణీ శరణం గద్భామి 181

అట్టు లానుషంగిక సొఖ్య మర్చనీయ

మగుచు దాననె తాదాత్మ్య మందు మనుజు

డంళమును గని భమిముంచయ నఖిల మనుచు

దప్పికను దీర్చు సరసినే [తావజూచు. 716

దేహ నంన్పర్శనమునకై దేవురింత

బసై మనుజుని దయ్యము బట్టినట్టు

లది యనంత బలో పేత మాయె జూడు

మమ్మ నేటి కుటుంబ నియంతణమున 719

చరించు మిథున కియానునరణమ్మున నే

కరణిం జూచిన నధికుడు

పురుషుండే యగుకు కాదు పొలతి యెటులనున్‌.? 20

ఇదికతన రతీమతులగు

నుదతులు నరతంశత లేను శోభనములయం

దది లైంగిశస్వతం[తము

వదిలవడుట యగునా చచ్చి.బతుకుట యగునో 781

ౌగిక స్వేచ్చ వలయు న్ర్రీలకు ననంగ

నెప్పు డెవ్వానియందున నిష్టమెనగు

నప్పు డవ్వానినిం గూడు టయిన యెడల

వినుము నాకథ వినిపింతు విశద ఫణితి 722

'శ్రటెతెలనాతానాలాలాల్తనునననాాునననననొననాాతలాలాానన కనాను.

1శ8 రణం గచ్చామి గృహిణి

ఇవ్ప డనిపించు బదుకునం దేల యిట్లి

చిచ్చు దరిగాల్పికొంటినో? చిటీకెడంత

యోర్పొ, గోరంత నేరుపొ యొక రవంత

మమతయొ, (పతీశ్షణమొ యిసుమంత లేక. 188

చిన్నతనము నందె చేనిరి పెండీలి

కార్యమాయె గాని కానియట్రై

తానెరుంగ డెరుగనే నిరువురమట్లు

వడకనేర్పు లేక పాడయితిమి. 7జైక్ట

వెలితి తోచె నాకు, తెలీని బంరు వొకండు

వెండ్లి ్మవతినజేసి వెడలిచె నిలు

వయను తొందరపడె, [పతిన వెనుకపడె

బిడ్డ లిరువుర్రైరి వెలితితోనె, 7206

తొల పేనంతయె తోచెవెల్తి, పిదప

వాయె తేలంత, పామంత యూయెనంత

నాపయిని పులియంతయె, యందుమీద

నాయె నాయంత, యదియె నేనై నయటు, 7౧26

చలముగారి సాహిత్యము చదివికొరటి

కథలు, ననలలునున్‌ నొటకములు, వోని

మననమే నాఠతవముగాగ ననునిమిషము

కామ దహనుడు మండె నంగములబట్టి. య్‌! గృహిణీ శరణం గచ్చాజ 186

అమ్మహా తాపముం దీర్చు నవనరమున

చలము మొదలు నా మగవాని చెలులనోలి

నింటి కరుదెంచు గోవాళ్ళ నెల్లవారి

వీరుబోనీనయితి వెల్తి తీరు ననుచు. 728

వీరు వారన నేల న్వెవారిశేని

ఈతర్‌కణ మ్మాలి నగుటకు తారసిల్లు

చుండునెడ నొక్కు నత్చురుషుండు తవిలె

సతివిడువ (బ్రహ్మచర్యము సలుపువాడు, 7920

ఒక్క సాయంతనమున తా నొక్కరుండు

వచ్చె నతడు, లేడిత డూర వచ్చు ననుచు

నచ్చజెప్పితి కూర్చుండె, పిచ్చపాటి

తోడ పొద్దు బోయెడుదన్క తోడ నుంటి. 780

“ఎప్పుడు తింటిరొకద? కొంచె మెంగిలిపడి

మ్మిళమింపు డతడు వచ్చు వేళవరకు

నిపుడు మీవూరి కేమిపోయెదరులెండు

మాపు మాట్లాడి పోదురు రేపు మీరు.” 72

అనుచు తినవెట్టి బిడ్డల నతన తోడ

పిల్లల బరుండ బెట్టితి, వేసి పక్క

నరడు శయనింప నేనిన్ని మెతుకులు తిని

వచ్చి కూర్చుంటి తలవంక వాని చెంత, 782 “ధట భరజంగద్భామి గృహిణి

అపయత్నమ్ముగనె దానియంత నదియె

నాకర మ్మాతని శిరమ్ము దొకి, కురులు

చక్క జేయుచు నొక నిమేషమ్ము గడువ

నానడుము జుట్టివై నవ్వాని కరము. 78

కరికరమువంటి యాతనీ కరము నన్ను

మీవికిన్‌ లాగికొనగ, (కమ్మెను ద్వితీయ

హస్త మును, కరద్వయమున హత్తుకొనియె

యురమునకు నన్ను నెమ్ములు విరుగినట్లు, 84

అభై పొరలి పానుపువయి జెవి నన్ను

నతని వదనము నిరుకేల నదిమిపట్టి

చుంబనమ్ముల కతముల జొక్కి, వాని

యధరముం (గోలు నన్ను ఠా నై చేస "7శికీ

ఆళకొనిన నీంగమట్లు నా యంశుకములు

తన వసనములు నూడ్చి, నా తనువులోని

(వత్యణువు నంటి చుంబనాామఘాణనముల

చిచ్చుదరిగొల్చి, వెనగొని చొచ్చెనన్ను. 786

అట్టతడు నేను వెనబాము లట్టు చుట్టి

కొని కరగిపోతి మొకరియందువ నొకరము

నెన్నడెరుగని యూహించి యెరుగబోని

మరప్తుకమ్మగ లోకఠకమె మరచినాను 787 గృహిణీ శరణం గర్భామి 1650

(శీకరణమ్ములు ఘటగత దీప కళిక

యనగ సంయోగనిర శైతి ననుభవింప

లప్తనం దెల్లవారె, నాడళ్ల ముడుల

విడివడ.చు లేచి కాఫి సేవించు తరిని, 786

*మ్షగతనము ముద్దగట్టిన మగని మిమ్ము

జారవిడిచిన దొర యేకారణమున

నింత భోగము గోలుపోయినడదొ గాని

నేనయిన జచ్చిన ద్యజించు దాన గాను.” 780

అనుచు గలగలనవ్వు నన్నరని యాత

“డదినరేకాని నీవు పెండ్రాగియున్న

మగని విడనాడితివి మా కెరుగదరమ్మె

హేతు వద్దని కైనది యెదియొ? యనియె, 740

తనిగ్గు నడనేల దానికి? చేతకాని

వాని ద్వజియించుటయు వింతయేనటండి,”

యని వినరితి నవా లాత డనెకు మరల:

“మరల నీవతి వెండ్డాడ మానెనేమిః?ొ శ

“ఆయె పెండిలి, బిర్ణలున్నై రతనిక”

ననగ నే నాతడు హసించి, “యట్టులై న

విడిచిపుచ్చు చెంతటి యవివేక మాయె”

ననగ నతడు నాలోన కోపాగ్ని మండె. ౯క్రకి

దనన

శశీ శళజళి గద్భామి గృహిఖి

మండి పకితిని “యేడ్వవా షండుబట్సి * యనుచు నాతడంతట నూర కొనె;? లేదు" “పండునుండియె యామె సుసార సుఖము దండుకొనియె సంతానము దాల్బె" ననెను. 48 మరియు నతని వనంగము వరచెనిట్లు* “*ద్రేదుకోలేకనే విడిచితివి బాలి బురద బొరలుచునుంటివి పుణ్యురాలఖః బురద బురుదతో నెట్లు బాపుదువు చెప్పును 744 నన్నితర మానవ్వనినో లె నెన్న వలదు (ఈకరణమ్ముల తుష్టి నందించు నెద్ది యదియె జీవితానందము వదిలపరచు దాని గార్త స్ట్య మందు, రితరము లేదు, 48 గృహము నడివెడి సారథి గృహిజియేను వలయుదాని ననుభవింప వలదె తాను? దేహసుఖమె కోరెదవేని దీర్చికొనుము భవుని త్వక్కాము భావనాధద్వగు నొనర్చి 746 దిబ్బడము వేసెనని ముక్కు లీసివేనీ కొందువాయేమి? నంసారమందు నటులె; దురద దీరుచుకొనగోరి బరుకుకొనెదె తాటిమట్టతో నొడల రక్తమ్ము వెడల? 7శ7 గవ రణంగా

ఎచట నీమైళున విదాహ మివతళించు

నెవడు నెరిగినవాడులే డింతదనుళ

లోని కామ వృకమునకు మేను గోనీ

వేయ దవ్పదుకద యెట్టి వేళనైన. 48

ఇందనుక జవిజూదిన మందియందు

నన్ను మగరాయుడంటివి, నన్ను మిగిలి

రేపొకడు వాని బాబన మాపొకలడు

నెల్లి వోసికాత యొకండ్రైన నేమియనెదొ? 749

కజేశనాః వాని మించిన యాతనికయి

యరు జాచెద, వయ్యెడ నంతకంత

శధికమై _వజ్వలించు కామాగ్ని” యందు

భస్మమగుట వినా నీవు ఒడయ వెదడియు. 750

సీ వరమ నుందరాకార నిళృతమందొ

కింత కాంతీదీపము వెలిగించుకొనుము

లోనికిం జూడ తివురుము లోనిలోన

కల్లునట జీవితానందఖని యచోట' గ]

ఎవరికిని హానీలేదు నీయింగితమున

చేతనై నంత సుకము నిచ్చితి వారులకు

నది (ఐదుకు వెల్తి దీర్చు నీ కనుచు (మని

వెల్లి తరుగక వెరిగె సీవిశ్వమంత 7538 అనినాకు ననా నునన నానననాలయాననునుయా నాను.

1058 శరణం గచ్చామి గృహిణీ

నిన్నె నీవు మండించుకొనీనదీ తక్క

నన్యదోషము నీయందు నరయలేమ,

మతికలశవూర్ణముగ శాంత్యమృతము నింపి

(కుమ్మరింపుము సకలెర్యదియమ్ములందు. 758

అపుడు (వవిమలకాంతి నిన్నావహించు

నగును వెలితియంతర్జాన మప్పడు నీవు

నగ్ని వెలువడివచ్చిన యవని జూత

యనగ ననవద్య వయ్యెద”ొ వననతండు, 754

ఒక్క పెట్టున నే పొక్కుచుండ జూచి

“*స్పార్రి నిన్నేడిపించిన నేరగాడ

నని వెడలిపోయె నతడు రివ్వునను బాణ

మట్టు లింతలో నింటియాయనయి వచ్చె. 755

“*నాన్నః నీవు రావని యేడ్చుచున్నదమ్య”

యనెడి పిల్లల గనుగొని, కనులు తుడుచు

కొనడు నన్నునుగని నవ్వుకొనె నతండు

నాముగుర గని నవ్వు కొన్నాను నేను 756

అదిమొదలు పాన్పు పంచుకొన్నదియెగుంగ

నెవరితోడను, (హ్మచ ర్యేచ్చ కవచ

మట్లు (తికరణమ్ములయందు నావహించె

నది మహానంద నంధాన మాయెనాకు. 67 త పనలలతతతతతతతలలతనతతతపవతతనతనతనననావనాావొ

గ్భహణీ శరణం గద్భామి 109

ల ్గో యా న్‌) గలా . త్‌ సణశ మరియొక యింతికలదు ఆనుటౌరి ౫

కవ న్‌! ఘునుపు నందియును నన్నాతి పుణ్య మునన నితని యుష్రదవమును శమిందె నిష్కళంక మాయెను మేను నిరశనముల _ 7568 తిరుగజొచ్చె జిజ్ఞాన మంథరమువోలె లోన, [బదికియె పుట్టగోరుదును మరల, నట్టు జొనకివలె జొచ్చియగ్ని, నట్లె వెడలివచ్చిన బాగనిపించు నమ్యుః 759 ఆహిరణ్యకశ్యప దానవాధిపతికి జననమందిన (వహ్ల్హాదు డనగ, నాగ శమున జన్మించె జూడు శుద్ద్యపవృత్తి యంతు లేని యానంద మీళాంతి నాకు. 760 ఇట్టి యానందడోల నేనట్ట లూగ తెలియకుండ కొలమును రెక్కలు ధరించె- వెద్దలెరి పిల్లలు, తోడీ ముద్దరాలు నిల్లు జూచుకొన దొడగె, నింతలోన-- (గ్య చలము రమణ్మాశమము జేరె జాబు వాసి రమ్మనగ బోవుచుంటి న్యాశమములోని కాంతిలో లీనమైపోవ, నజ్టనముల చేఠనాదేవి కోరు నాశీర్వచనము * ?62

అయయ సీ బబమూనా. కు) కానా

| . క ( న్‌ న గృహిణీ దూ 15/- , పాలా

కవి పితామహ ల ఊూట్టు కాండయ్య 7 జననం. : సేరాలానీరాల, 9-4-1918. - తల్లిదండ్రులు : మహాలక్ష్మి, గణపతి. విద్యా వ భ్యాసం : కీరాల మునిసిపల్‌ హైస్కూలు, ల న వమ విజయనగరం మహారాజా సంస్కృత కళా _ విద్యాగురువులు ఇ పండిత నారపరాజు సీతారామయ్య పంతులుగారు | . “... (వరాల), విజయనగర సంస్టానాష్ట్రాన కవీశ్వరులు భోగరాజు వారాయణమూర్తిగారు, ఆచార్య యన్‌.జి | రంగోగొర్డు అడివి బాపిరాజుగౌరు, మహామతి ముట్నూరి కృష్ణారావు పంతులుగారు. య కవితాగురువులు ఏ మహాకవి కొటూరి వేంకటేశ్వరరావుగారు. 2 పద్యకృతులు : క వానవచ్శె-వరదవన్శా, లై చాకిరేవు 3. ప్రకృళి- పురుషుడు, 4. వావలెన్‌, ర్‌. వ్థత్యుమాత్త 8. యుగ యుగమ్ముల భారతీయుడనేమ ₹. గృహాణి, ర-ప్రతిచిం ( బాలు 9. పశ్చాత్తాపము (అచ్చులో) వగైరా. " వురహ్కాఠాలు . : తెలుగువిశ్వవిద్యాలయం 1992 వద్యకొవ్య పురస్కారం; కోరుట్ల భారతిపాహత్య సమితివారి డా॥ వావమొములై

1. వరదాచార్య నద్యకాన్య వురస్కారం్య కవి పితానుహ .. టు ఆ కవితల కాదన యా బారా ఇషపంన. ..