Telugu ellu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

కొద్త విశ్షనాధుశాన్తి జొ లచు వ జ్జ స్థ నగ డ్‌ స; 1 సహజకవి మలైమాల క స్టే? ఖై మనసుపడి మక్కునతో సేకరించిన న చ గ ఈ పుస్తకాన్ని సాహిత్యాభిమానుల కోసం " చ స క్ట సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి - ల ల్‌! టా. ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం, | ణీ ల్‌ - మల్లెమాల కుటుంబం

రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి నవల

కా,

ఆర్‌.కె. పబ్లికేషన్స్‌

విశాఖపలట్నుం

త ల ల స్‌ ఎేదీపోో అడ బ్చాడ్మో /్ను ళల వ్‌ స్తం స

1. 0౪6) 5౫

నింంగం!0౧66 ౪19౪6౧0106 50651౧/

డవ.

2151 ౦0౪9౧౦౪౧ 1993 ఉయో (గ్రంధాలలు స్వ ల

ళు ఉర్‌ స

6౧౦౪8/ గ్‌ యట దము ఆ |

06౧6౧౮౯౦ న గ వ.

ఇ 'ల్ర హైడ్‌ తా బోట్‌”

న్నిర/ం6%0౧ వమా

న.గ. క601)006110౧5. ౪1501/106006౧0గా.

(నం అం ౨...

]. ౪10010౧6౧౦ 800% 0699. 80౧౫ 57691, 11/69/0900606 0౧౮ 1 00౧౦౧౪౩ 061 ౪0/64/0060. '*/901/౧0001౧0గ. 1౧4001! ఆ౦౧1౧4ఉ౧౦౧1౦0౮౧ గేయగంగాశంగిరం 6౧౮ (011౧060.

2. [6౪006676 800% ౪౦౮56. కలం ౧౦౮౮౪. '౪/106/6౪/060 - 4.

3. గ ౮౦౮౦7౦ 800% ౫౦౮:9. ౧౧౧. గీగ/౦ 50/0] 1406౧౮1౧ 806 అగ౧౦౪౫6|. ౪/66/0006.

4. గం॥0061౧00గ౧) 10గ౦ గంం. 10-7-38/2. గ6గాగ౮ర్ర6౧. ౪/501400001)06౧) - 533 002, 6ంగారిం౭ర6 * 5౪0611 క/ఆ55, 1/110/0౪/6060 ౧1౧96 6 : ఇ[0458 6649105 71 1628 ౦81౧8౧5, 623౧6%108347, క౪6972026. ౫. తర్‌

ఘనత

శ్రీ, రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి గారితో నా పరిచయం సలభె యేళ్లది. ఈ నలభై యేళ్లలో వారినుండి నేనెన్నో (గ్రహించాను. కొన్నాళ్లు వారి నిత్య సహచర్యం వల్లి ఎన్నెన్నో తెలుసుకున్నాను.

ఈ నవలని వారే స్థితిలో రాస్తూ వచ్చారో, మరే స్టీతిలో పూర్తి చేసేరో చూశాక -_

దీనిని నేనెనా (ప్రచురించే అవకాశం ఉందని తెలిసి జంకుతూ జంకుతూ వారిని సమిపించినపుడు, వారి కళ్లలో నవ్వుల్లో విరిసిన స్నేహ వాత్సల్యాలు గమనించేక -

వారినుండి నేను (గ్రహించవలిసేవీ నేర్చుకోవలిసేవీ తరగని గనులని పంచేయి.

ఇదంతా ఎందుకంటే -

“ల్ల ఆర్‌.కె. (ప్రచురణగా రానడం నాకు గర్వకారణం అన్నాడొక (ప్రచురణకర్త. అదె అయితే ఆ ఘనత నాది కాదు. శాస్త్రిగారు తమ నవలను నేను వేసే అవకాశం ఇచ్చి నన్నూ ఆర్‌.కె. పబ్లికేషన్నూ ఆశీర్వదించేరు.

ఆ విషయం విశదం కావడానికే పె నాలుగు మాటలూ.

“ఇల్టు రచనా కాలం 28.2.'92 నుండి 10.4.'93 వరకూ.

ఇది స్వాతి సచిత వారషతికలో ధారావాహికంగా వచ్చింది.

కాళీపట్నం రామారావు 6.11.93 పీయస్‌. రావిశ్శాస్తి గారికి ఆయనకీవి చివరి రోజులని తాలును. ఇల్లు" నవఠికి రానుకున్న ముందుమాటలో వారే ఆవిధంగా చావే న్స్‌ డు. అయితే ఆ వివరిలోజూ ఇంతో దూరని ఊపొంచలేదు. ఈ నవల వున్తక డూవంలో లొెందరగా తెచ్చి ఆయిన చేతికీ ఆందించాలనుకున్నాం. కానీ ఆయనో ఇలా లొందరపడి ముంద్దిపోతారనుకోలేదు. కాళీపట్నం రామారావు 10.11.93

క్త ఎత జతలు క్‌ మిభులు లా చలసావి ్రసొద్‌ గారికీ స్వాతి (ధైన్‌ ద్వారా కంపోజింగ్‌: (వ్రూఫ్‌ రీడింగులు ఏర్పాటు చేసిన వేమూరి బలరాం గొరికీ చంద్రకీ మొత్తం బరువు మోసిన వాసిరెడ్డి ననీన్‌కీ కాశీపచ్నం రామాచాపు 71133

అంకితం యనం లాభా. తొగరురాతి రమాజ్యోత్న్న రాచకొండ రామం ఎందర్లోనో ఎన్నో ఆశలు "రేపి ఎన్నో ఆశలు రేగి రేగి వచ్చిన తేదీ : 3.2.65 వచ్చిన తేదీ : 89.37 అందరి ఆశలూ కుంగదీసి నింగికి నిరాశా నిస గవాలతో పోయిన వళ్లిపోయిన తేదీ ః 21.10.90 తేదీ ః: 9.3.93

(కుమారి) లొగరురాతి రమాజ్యోల్స నా స్నేహితులు (ప్రాఫెనర్‌ లొగరురాతి నొనూరానుగారి కుమార్తె ఉన్గ్నుల విద్యాభ్యాసానికి అమెరికా ప్లై విమూన (ప్రమాదంలో చనిపోయింది.

(శ్రుమతి) రాచకొండో రామం నా భార్య గుండె జబ్బులో అందరీ నే విడిచి స్ట్రోపోయింది, వారిద్దరూ ఒకరికొకరు. తలును. అమరలోక్షంలో ఇద్దరూ చదివి అనందిస్తారేమోననే ఆశతో వారికీ ఈ ననల ఆంకిలం చేస్తున్నాను.

-శాచ్ర కొంది విక్యవాఫే వ్ర

విజి ష్లైల

ఈనవట ఒళ్లు ద్లోర పెట్టుకొని కొంచెం భయంతోనూ - బొంత భక్తీలోనూ కూడా - రాసేను. నిజాయితీతో కూడా రానేనని అనుకొంటునా ను.

ఇందులోని ప్యాతలన్నీ కేవలం కల్పితాలు. ఎవ్వర్నీ ఉద్దేశించి చి(తించినవి ఎంళతమాాతం కానోకావు. ఈః నవల్లో కొంతవరకూ కుల (వస్తావనా గబావ్మాలు అనబడే వారిలో) శాజాభీద (వస్తావనా కొంతమేరకి వుండి. కాని ప్యాతచ్ని వ్యక్తులుగానే. వృర్థించేను, ఆయా కులాల శాఖల (వతినిధులుగా ఎంతమ్మాతం చితీకరించలోదు.

నేను వోలవాటి (బొవ్మాణులు అని పీలువబడే శాఖలో పుష్టేను. కాని (బాహ్మణ సాం్యదాయంలో వెరులోదు, మానాన ప్లగొడూ అమ్మగారూ కూడా కుంభకోణం గురువుగారు అని మా ఇంట్లో పిలువబడ్తో మాస్‌ సివివి గారికీ అనుంగు శిష్యుడుగా వుండేవారు. నాకు తోలిపినంత మట్టుకు వారి శిష్యులకి కులమతో భోదాలు త్రో, ఆ సాద్యపదాయిమ్తు సొదికూడొ

నొకు మృత్యువు అనన్యం అవుతోంది. నోము ఎవ సర్సీ మోనందోస్తి అబద్దాలు ఆడీ మూటగట్టుకొని మోనుకుపోవలనీంది వీమీ లోదు,

అందుచేత _

ఈ నవల్లో తప్పులు వీమైనా చేసి వుంటే వాటిని క్షమించమని పొఠక్రుల్రశ్రీ విజ్ఞస్తే చేన్సుకొం్పానా నను,

ప్రవేశం

ఇది ఇల్లు; చిస్టెమ్మ గారి ఇల్లు. ఇందులో అడుగుపెస్టే ముందు నావి కొన్ని మాటలు దయచేసి వినమని (ప్రార్ధన.

మహాకవి శ్రీ శ్రీ, గారు చెప్పేరు -

“వీ దోశ చరిత చూచినా

విమున్నది గర్చకారణం?

నరజాతి చరిత నమస్తం

వరపేీడన వరాయణత్వాం”

“చాంగిజ్‌ఖాన్స్‌ తామ్మర్దేన్తూ

నాదిర్జ్యా ఘజ్చ, ఘోర్సీ

నికందరూ ఎవడెతోనేం?”

ఒక్కొక్కడూ మవో వాంతకుడు”

ఆయన చెప్పినట్టు ఇప్పుడు పరపీడన, (ప్రపంచంలో ఎన్నడూ లేసంతగా ప్రబలిపోయి వుండి - మహా హంతకులు మర్యాదస్టుల్లా తిరుగుతున్నారు. అది కొంతవరకూ దృష్టిలో వుంచుకొని ఇది రాయడానికి చిన్న (ప్రయత్నం చేసేను.

మహాపురుషుల్లాగే మహాకవులు ఏ కొద్దిమందో వుంటారు. వారిలో ధూర్హటి కవి ఒక మహాకవి అని నా అభ్మిపాయం. ఈ నే రాసిన ఇంటి గురించి విశేషాలు ఆయన క్రీస్తుఃకం పదహారో శతాబ్దంలో చెప్పేడు. పరిస్థితి అప్పటికీ ఇప్పటికీ ఒక్కలాగే వుంది.

“జాలుల్‌ సెవ్పుట సేవ సేయటు న్ను సెషల్‌ నంధించుట న్యాయ వి

ఖ్యాతం బొందుట కొండూదగుట పొంసారంభకుండొట మి

థ్వాతాల్న ) ద్యాము లాడుటుని ర్బైయు బర్యదవ్యంబు నాకించి; యీ

శ్రీ తానెన్ని యుగంబులుందగలదో (శ్రీ వాళవాస్తశ్వరా?

అనీ ఆనాడు వాపోయేడు ఆయన. ఆయన చెప్పిన జాడ్యం ఇంతవరకూ మనల్ని వదల్లేదు అనేది ఈ ఇంటి గురించి చదివినా చదవక పోయినా మీకు తెలుసునని నాకు తెలుసు.

సంస్కృతంలో “అస్తి” 'నాస్తి' అనే పదాలున్నాయి. వాటి అర్జాలు మనకి అనవసరం. కానీ “ఆస్తి అంటే మీకూ నాకూ అందరికీ తెలుసు - అది ఒక భయంకరమె న భూతం లాంటిది.

ఆంగ్లేయుల్లో ఒక మహాకవి వున్నాడు. ఆయన ఒక నాటకంలో ఒకరి

స్వగతం రాసేడు. నేను తర్జమాలో తరిఫీదు పొందలేదు. అసలు ఏమిటో ఈ కింద పొందుపరుస్తున్నాను. 46 ౧౦గ౧౮౦౧౭౧౦౭ ౧6౯ 6 (౧06దా6గర ౩2067౧4 (౧౧౬14౧9, తడ 60౭౧ 10౧8౬౬ నగగర్రం ౯72 ౬ 5602761 64[65, ఉిగిడే 606౧ [6019 00౧6౭౧౮౮ గాల(0” 4 ౮06472, అంగటి వింగులాంి ౯ ౯16 ౧8౧౭96 ఢ08/26, శీగాడల”, 3(2గ గాంగడంగ ౯1 ౭ ర₹656 ౧68766, శీ 5206761 5₹05, ౬ బండ (2 6౧౦౫ ర౭రగ౭౦. 070౧౩ 40 06 కీర ర్రహాంై ౧|| 0860, 661/౪

• 267% నగియ069ంల6/6 గర మంగిడాడ 20 అది మహాకవి విలియం షేక్‌స్పియర్‌ చేసిన రచన. ఆస్తి అనే భూతానికి అంతరాత్మ అంచూ వుంటే ఆస సగతం దానికి సరిగ్గా సరిపోతుంది, అన్వయిస్తుంది. గ్‌ా అంలోరాత్యుకి నాలుగు వేల నొత్తుటి నాలికలున నయ్‌ నాలిక నాఠికా మీకొక నెత్తుటి కథ చెప్పంది కథ కథా వ్రతికథా నేనొక మవోపాసనని చాటిచాన్టుంది. నమ్మించి (దోవోలు దేముని సాక్షిగా అబద్దాలు కత్తిలో కంఠంమీద నరుకులు తడీగుడ్డలో గొంతుక్కోతలు నే చేసిన నేరాలు ఘోరాలు అన్నీకూడా వీడు నీచాతి నీచుడు నరడూన రాకనుడు అతి దుర్మార్గుడు మవోపాక్షైడు అని న్యాయస్థానంలో నిక్కచ్చిగా నిలబడి విరూపీంచి చెప్తాయి! ఎంతమటుి స్త్వ కచుకొని పర్మదవ్యానే సై కాజేసే పరమ దుర్మార్గులు య ఈ ఇంటికీ వస్తే మీక్సు కొద్దిగా తెలుస్తుంది. విశాఖఫట)0 - 2 శ్‌ 10.429 రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి

న్‌ా ననన డడ రక నరలోకంలో-నాలుగు, కాదు ఆరు ఆరు లేవుట. ఆ ఆరూ ఏ(వింటో చెప్పుకో క వ్ర బల్లా చూద్దాం క్రీస్తుశకం 1969వ సంవత్సరం. వేసవికాలం. భారత దేశంలో ఆంధధ్రప్రదేశంలో ఓ పెద్ద పట్నం. పేద్ద పట్నం కాదు. జిల్లా కలెక్షర్హూ జిల్లా జడ్డీ ఉండే ఊరు. న వ! లం జా ఉదయం పదకొండు గంటలు అవుతుంది. ఒక నాలుగిళ్ల వాకిలిగల ఇంట్లో దక్షిణంవెపు ఒక మూల గదిలో వాలుకుర్చీలో అతను కూర్చున్నాడు. అతనికి అయిదు అడుగుల దూరంలో, వరండాలోకి వళ్లే గుమ్మంలో ఆమె నేలమీద తలుపుకి చేర్ణబడి కూర్చొని వుంది, పిల్లా అని పిల్చినవాడు, అతను పిలడూ కాదు; ళా వ. పిలవబడినద్కి ఆమె పిల్లా కాదు.

గ ఇళ్లూ వాకిట్లో ఎండ వడబోసిన నీటిలా స సచ్చంగా వుంది. దక్షిణంవైపు కిటికీ లోంచి గాలి చల్లగా వీస్తోంది. కిటికీ పక్క ఒక పట్టమంచం మీద దుప్పటి పరచిన పరుపు కొంచెం కుక్కిగా నిలబడిపోయిన చిన్న పడవలా ఉంది. ఒక వార కీరసనాయిలు స్టవ్‌మీద చారు సలసల మరుగుతోంది. చారువాసన గదినిండా అలముకొంది.

నంభయ్యారు సంవత్సరాల వయసువాళ్లాలేడు అతను. ముష్పయ్యేళ్లవాళ్లా ఉన్నాడు. తొక్క తీసిన కందగడ్డలా ఎర్రగా అందంగా వున్నాడు. ముక్కు పొట్టిగా వున్నప్పటికీ ఎత్తుగా వుంది. పెదిమలు దళసరిగా వుండి ఎవ్వర్నో

ఎగతాళీచేస్తున సట్టుగా చిరుహాసంతో వృనా యి. కళ్లు పెద్దవి, కనురెప లు బరువుగా ఎద్దురిప ఎల్లా ఉన్నాయి.

తెల్లి జుబ్బా వేసుకొని తెల్లటి లుంగీ కట్టుకొని ఉన్నాడు. బనియను లేదు. ఛాతీమీది దట్టమై న వెంట్రుకలు జుబ్బాలోంచి నీడలా కనిపిస్తున్నాయి. తలమీది జుబ్బుకి నల్లరంగు రాసేడు అన్న విషయం చెప్తేకానీ తేలియదు. అతను మల్లిపువ్వులా స్వచ్చంగా లేడు, గులాబీపువ్వులా సుకుమారంగానూ లేడు. కాని, ఎరగన్నేరుపువు లా అతన్గో ఒక మోటురకం ఆకర్షణ ఉంది.

ఆమ నందివర్థనం పువ్వులా ఉంది, గుమ్మటంలా గుమ్ముగా ఉంది. నలభయ్యేళ్త వయసు ఉంబటుందనుకోవచు ఏ. కాని ఆమెకి ముప్పయారేన్తే. తల కొంచెం నెరిసింది, కాని ముఖం పదహారేళ్ల అమ్మాయి ముఖంలా ఉండడంచేత ఆమె వింతగా అందంగా వుంది. తెల్లటి చీరలోంచి తెల్లటి జాకెట్టువెనక ఆమె గుండె పనసప్షని దాచినట్టుగా ఉంది. ఆమె ముభాన్న బొబ్బులేదు.

“నరలోకంలో ఆరు లేవుట. అవి ఏఎచింటి? చెప్పుకోగలవా?” అని అతను మళీ ఆడీగీడు.

“నరకలోకంలో ఏచుంబాయో తెలుసు కాని నరలోకంలో ఏవి లో మీరే చెప్పాలి. ఒక్తట్ర మాత్రం లేదు. మంచితనం లేదు. అదొక్కటి మాత్రం చెప్పగలను” అని జవాబుగా అన్నది ఆమె.

అతను పగలబడి నవ్వేడు.

రాచకొండ విశ్శానాధాాస్త్రి త్ర

“ఏం? నేను మంచివాణ్ని కానా? నేను కూడా చెడ్డవాణ్ననా?” అని నవ్వుతూ అడీగేడు.

“ఎవరిమట్టుకు వాళ్లకి తెలియాలి. పైవాళ్లేం చెప్పగలరు? చేతలు మంచివో చెడ్డవో చెప్పగలం, అంతే కాని” అని అన్నది ఆమె.

“నావి చేతలు మంచివా, చెడ్డవా? పోనీ చెప్పు” అని అతను అడిగేడు.

ఆమె అతన్నివెపు నిదానంగా చూసి, తరవాత కళ్లు దించుకొని, పైట చెంగు ఓ చేత్తో పట్టుకొని, రెండో చేత్తో రాస్తూ- “చేతలు మంచ్చివెనా ఏ ఉద్దేశంతో అవి మీరు చేసేరో మీకు తెలియాలి" అంది.

“నువ్వు తక్కువదానివి కావు బాబోయ్‌!”

అని అతను మళ్లీ పగలబడి నవ్వి అన్నాడు.

“నేను తక్కువదాన్నీ కాను, ఎక్కువదాన్నీ కొను. మామూలు మనిషిని. కాని తప్పుదాన్నో, ఒప్పుదాన్నో నాకే తెలుసు... అదంతా అలా వుంచండి. నరలోకం గురించి ఏం చెప్తారో చెష సండీ” అనేసింది ఆమె.

“పాడుపు కథకింద ఏ చిన్నపిల్లవాణ్ని అడిగినా చెప్తాడు. అద్దెకున్నవాళ్త ఆశకి అంతులేదంటే జ్ఞాపకం వచి సంది. నఠరలోకంలో లేని ఆరూ ఏవిటంటే; సముద్రానికి గట్టు, ఆకాశానికి మెట్టు, రాతికి రక్తం, కోడికి పాలు, నాలిక్కి దుమ్ము, ఆశకి అంతు! ఈ ఆరూ నరలోకంలో లేవు కాక లేవు! బోధపడిందా?” అని అనా డతను.

“ఏచిశేఎింటీ? మళ్లీ చెప్పండి” అని కుతూహలంగా అడిగింది ఆమె.

ఆరూ వరసగా మళ్లీ చెప్పేడు అతను.

ఆమె అప్పుడు వాటి ఆరింటినీ ఒక్కొక్క వేలూ మడతపెట్టి చెప్ప నారంభించింది.

“సముద్రానికి గట్టన్నారు. ఆకాశానికి మెట్టన్నారు, నాలిక్కి ఎవిడా, ఆ।కి అంతూ నాలుగయేయి. అయిదు ఆరూ ఏంవిటన్నారు?”

“రాతికి రక్తం, కోడికి పాలు” అని చెప్పేడతను.

రాతికి రక్తం, కోడికి పాలు అని తనలో తను అనుకొని ఆమె నిళ్ళ

బంగా ఉండిపోయింది. కొంచెంసేపట్లో ఆమె కళ్లు ఎరుపెక్కేయి.పైట

శ ఇబ్లా చెంగు కళ్లకి అద్దు పెట్టుకొంది. వెక్కి వెక్కి ఏడవనారంభిందింది. ఆమె ఎందుకు ఏడుస్తోందో అతనికి అర్ధంకాలేదు. కాని, ఈ అదును మంచి అదును అనుకున్నాడు. వాకిబ్ళో ఎండా, ఆర వేసిన చీరలూ తప్ప వేలెవ్వరూ లేరు. అవతల వాటాలో అద్దెకి వున్నవాళ్లవి ఆరవేసిన చీరెలు తెరకింది ఆఅడ్డేస్తున్నాయి. కష్టంలో వున ఏ ఆడదాన్ని కౌగలించుకుంకు అడ్డు చెప్పదు అని అనుభవంమీద ఎప్పుడో తెలుసుకునా డు అతను. వెంటనే వాలుకుకీ లోంచి లేచేడు. ఆమ దగ్గిరకి వెళ్లి కూరు ఎన్నాడు. “ఏం “చిస్టమ్మా' ఏచయింది? ఏవింొచి ఏంది?” ఆత్రతగా అడీగేడు ఆమె భుజాలు పట్టుకొని, ఆమె జవాబు ఇప లేదు. ఏడుపు మానలేదు. “ఇలా పట్టపగలు గుమ్మంలో కూర్చొని ఏడవకూడదు! లీ, లే!... లోపలకి రా!” ఆమెని అతను లేవనెత్తేడు. ఆమె వలవల ఏడుస్తోంది. ఆమె పేటపీట లాడుతోందని గమనించేడు అతను. తంకకింద చెయ్యివేసి ఆమెని మంచందాక్షా నడీపించేడు. ఆమెని తడిమేడు.వచ [గొ వుంది. మంచం మీద కూరో ఎబెప్టేడు. పక్కన కూర్చున్నాడు. ఆమె +పటలో ఆమె కళ్లు తుడిచేడు. వీపు రాసేడు. దిగ్గలు తుడిచేడు. అతన్లో కోరిక చెలరేగింది. “గుండెలు ఎలా కొబ్టుకుంటునా సయో చూడు? ఏడవకు” అని మెత్తగా అనా నడు. “కోడికీ...కోడీకి.... పాల్లేకపోయినా...ఏం లేకపోయినా... పిల్లా పాపా ఉంటాయి. ఉంటారు. నాకు ఏదీ...వదీ లేదు! మొరళ్లా... మొరల్లా మిగిలేను” అని ఆమె జాలి జాద్రిగా వీడి సంది. అమె కమ్మని చారు వాసన వేస్తోంది. అతని కోరిక మంటలా మండుతోంది. ల్‌ ఏడవకు” అని ఆమెని ముద్దు 'పెజ్టుకునా నడు. అంతే!

రాఎకొండో విశ్చ్వనాథళ్యాస్త్ర, ఠ్‌

ఆమె సర్రున మంచం మీంచి లేచిపోయింది. విద్యుద్దాతం తగిలినదాన్లా దూరంగా జరిగిపోయింది. పెట సర్దుకొంది. చారుగిన్నె దించేసింది. కిరసనా యిలుస్ట్రవ్‌మంట ఆర్బేసింది. అతనికి నమస్కారం చేసింది. చేసి అరనిమిషం అలా ఉండిపోయింది. తమాయించుకొంది. చెప్పింది.

“సోమయాజులు గారూ! నమస్కారం! ఏ జన్మలో ఏ పాపం చేసు కున్నానో! ఇలా బతుకుతునా ను. ఎలా బతికేదాన్ని అలా బతకనీయండీ. మీరు మంచి వారు. నాచేత పాపం చేయించకండి! దయచేసి దయచేసి పాపంచెయ్యకండి, నాచేత చేయించకండి!”

లంజముండ. భయపడింది. దాటేసింది. చెయ్యి జారిపోయింది, అను కునా ఎడు సోమయాజులు.

సరిగ్గా ఆ సమయానికే పక్కవాటాలోంచి కేకలూ, అరుపులూ, ఏడుపులూ వినిపించేయి.

చిప్టైమ్మా, సోమయాజులూ నిర్దాంతపోయేరు.

క్షణం అలా ఉండీ పెకి పరిగెట్టరు.

ఆ దినం ఆదివారం, మంగళవారం.

£2

అదే మంగళవారం. ఎందుకో సెలవుదినం.

పగలు పది గంటలకి చిస్టైెమ్మగారి గదిలోకి సోమయాజులు ప్రవే శించడం గమనించేడు అనంతం.

“వెలనాటి వేరుపురుగు ప్రవేశం” అని అనుకున్నాడు మనసులో

అనంతానికి అది వరకు ఆరువేల నియోగి (బ్రావ్మాలంటేనే భయం వుండేది. సోమయాజుల్ని కొంత తెలిసిన తరవాత వెలనాటి బ్రాహ్మాలంటే కూడా భయమూ ద్వేషమూ కలగనారంభించేయి.

అనంతం తెలగాణ్యపు బ్రాహ్మాడు. అతనికి దగ్గిర దగ్గిర యాభయ్యేళ్లు వుండవచ్చు. కాణీ అంత సైజు ముఖంలో అతనికి దమ్మిడ్తీసైజు నోరు వుంటుంది. కాని, రూపాయలంతలేసి కళ్లు వుంటాయి.

6 ఇబ్లు చిన్నతనంలో ఉంగరాల జుట్టు వుండేది. కాని అది ఎప్పుడో తెల్లిబడీ పోయి. ఎలకలు పీకిన దూదిలా మిగిలిపోయింది. అతను పంచెని లుంగీలా కట్టుకున్నాడు. పైన బనియను కాని లాల్ఫీ కాని లేదు. తెలుపూ ఎరుపూ నలుపూ కలిసిన జందెం మాసం కనిపిస్తోంది. అతను తన కులాని ఏ మర్చి పోలేదు అనేది స్పష్టం.

ఈ సోమయాజులుగాడు (ప్రవేశించిన తరవాతే తగువులు (ప్రారంభం అయేయి. అదిసరకు ఆరు సంవత్సరాల క్రీతంనించీ చిష్టెమ్మగారి ఇంట్లోనే అనంతం నెలకీ అర్హ్వవెరూపాయీల చొప్పున నాలుగు గదుల్లో అద్దెకి వుంటున్నాడు. పూచీపేచీ లేకుండా హాయిగా కాఠిం వెళిపోయింది.

వీడు వచ్చిన తరవాత ఆరో రోజున అద్దె పెంచమంది చిట్టెమ్మ. అయిదు పెంచుతాననా డు అనంతం.

పది కాదు, పదిహేను వరకూ వెళ్తానన్నాడు. ససేమిరా వీలులేదు, వందకి తక్కువకి వీలులేదు, లేకపోతే వాటా ఖాళీ కేసేయమంది చిషస్టెమ్మ. అది అంతా జరిగి ఆరునెలలు అయింది.

మూడు నెలల (క్రితం, ఇంటే అద్దె సక్రమంగా చెల్లించడంలేదనీ, ఇల్లు ఖాళలీచేసేయమనీ, పను సల భారం పెరిగిందనీ, అందుచేత ఇల్టు భాళీచేసేవరకూ అద్దె నెలక్సీ నూటయ్యాభై వరకూ పెంచాలనీ ప్లీడరీ నోటీసు వచి సంది అనంతానికి,

గుండెలు బాదీసుకున్నాడు అనంతం,

అంతలోనే నెత్తికూడా మొత్తిసుక్షునా ఎడు. ఎందుచేతనూ అంటే ఆ సమయంలోనే అతళ్యి ఏ ఉద్యోగంలోంలి ససె ండు చేస్తూ అధికార్డు ఆర్హర్థు జారీ చేసేరు,

అనంతానికి ఇస్పత్రిలో గుమాస్తా ఉద్యోగం. వార్డుల్లో పనిచేసే డాక్షర్ల చీటీల మీద నర్చులకి మందులు ఇవ్వడం అతని పని, వారి దగ్గిర అతను లంచాలు పుచ్చుకోడు. కామవాంఛ కలిగించగలిగిన నర్సులు అంటే అతనికి మోజు ఉంది కాని భెర్యం లేదు. వారి స్వంత ఉపయోగాలకి అతను మందులు ఇచ్చినప్పటికీ" వాటి గురించి తనకి తెలిసిన డాక్టర్ల చేత చీటీలు

రాచకొండ నిశ్చానాథళ్యాస్త్ర 7 రాయించుకొని- అక్కౌంట్లలో తేడా రాకుండా మాతం చూసుకోగల శక్తి సామర్థ్యాలు అతనికి ఉనా యి.

అయితే, అతను లంచాలు పుచ్చుకోకుండా పోడు. కాని, అతను అల్బసంతుప్లె. అంచాలు మందుల కంపెనీలవారు మరి ఒకరికి ఇస్తారు. అందులో స్వల్పంగా వాటా వస్తుంది అనంతానికీి. అది చాలు అతనికి. అల్పసంతుప్టి అవడంచేత అతను ఎక్కువ అడగడు, అడిగినా లాదు. అది వేరే సంగతి.

అయితే, అతను పరమపీసినారి అని ఆఫీసులో అందరికీ తెలుసు. అతణ్ని పొరపాటున ఎవరూ సిగరెట్టు అడగరు; సిగరెట్టు అతనికి ఇవ్వరు. అతను పాగ తాగడని అందరికీ తెలుసు. అతను క్షీల్లీ వెయ్యడు. పొడుం పీల్చడు. సారాయి పదార్దాల పేర్డు చెప్తేనే గడగడ డగడగ వణికిపోతాడు. మంచి బట్టలు లొడుక్కోడు. తిథివార నక్షత్రాలు చూసి తప్ప గడ్డం గ్‌సు కోడు. ఆ గడ్డం తలలాగే నెరిసిపోయింది. అందుచేత అరవయ్యేళ్లవాడిలా కనిపిస్తాడు, యాభయ్యేళ్ల దగ్గిరవాడే అయినా.

అతనికి ఇద్దరు కూతుళ్లు. పెద్ద కూతురు తల్లిలా కొంచెం గారిల్హాల ఉంటుంది. తల్లికిలాగ ఒళ్లు మాత్రం బాగుంటుంది. తల్లికిలాగ ముఖం మాత్రం బాగుండదు. అయితే, ఆమె చదువు పూర్తి అయింది. కాని పెళ్లి కాలేదు. పెంపరరీగా ఆస్పత్రిలోనే ఏదో ఉద్యోగం చేస్తోంది. అలా ఏదో విధంగా తండ్రికి సహాయం చేస్తూంది. “ఏదో వేణ్నీళ్తకి కాస్త చన్నీళ్లు"అని అనంతం తన పెద్దకూతురి గురించి చప్పుకొంటూ ఉంటాడు.

అతని చిన్నకూతురు చిలకలా వుంటుంది. చదువు ఇంకా పూర్తికాలేదు. ఆ చిలకకి కొత్త పలుకులు నేర్చుకుందామనే శ్రద్ధకంటె మంచి గోరింకల కోసం కళ్లు తిప్పి వతకడంలో ఎక్కువ ఆసక్తివుంది అనిపిస్తుంది చూసేవారికి.

అనంతానికి కొడుకుల్లేరు. డెబ్బయ్యేళ్ల తండ్రి వున్నాడు- బాధలు పడుతూ, కొడుకునీ మనమరాళ్లనీ (ప్రేమించి అనురాగంతో అభిమానిస్తూ, కోడలి ఏ చూసి భయపడుతూ, అమె నోటికి జడుస్తూ.

ఆ ఆదివారమే సోమయాజులు చిట్టమ్మగారి ఇంటికి. వచి న కొంత

తి ఇల్లా సేపటికి అనంతం దగ్గిరకి మాసిన గడ్డంతో ఒక నడివయస్కుడు వచే ఏడు. “ఎవర్నువు $?” అని అనంతం అతణి స అడిగేడు. “అనంతం ఎవడు? ఎక్కడ?” అని అతను అడిగేడు. “అనంతం అంపే నేనే” అనా డు అనంతం. అవతల ఆసామీ ఆ మాట నమ్మినబ్బుగా లేదు. కళ్లు చిన్నవిచేసి అనంతాన్ని పరీక్షగా చూసేడు. ఆ తరవాత చెపే డు “కాకపోతే మట్టుకు జెయిలుకెళిపోగలవు జాగ్రత” అని చెపే ఏడు. “జెయిలు” అనేసరికి బేజారు అయిపోయేడు అనంతం. సస్పెన్షన్‌ అర్జరు రద్దుకాబడి అతణ్ని ఉద్యోగంలోకి తీసుకొని అప ఎటీకి రెండు రోజులే అయింది. ఇంతలో ఏం పుష్టైముంచుకొచి సంది. “జె.యి.లు! ఎందుకూ?” అని బితుకూ బీతుకూ అడీగేడు. “దొంగేషకాలు ఏస్తే!” అన్నాడు అవతలివాడు. “నేను దొంగవేషాలు వెయ్యడంలేదుూ అన్నాడు అనంతం. “అయితే నోటీసు అందుకో” అన్నాడు అవతల వ్యక్తి. “ఏం నోటీసు?” “చదూకో” అని ఓ కాయితం అనంతం చేతిలో బలవంతంగా పెష్టేడు ఆ నడివయస్కుడు, ఆ గాభరాలో అది ఏబీ అర్జంకాలేదు అనంతానికి, “ఇల్లు ఖాళీ చెయ్యమని నోటీసు! నేను కోర్టు మనిషిని!” అని తెలియ జేసేడు అతను అనంతానికి. అతను ఇండియాకి అధ్యక్షుడు కాడు; చెజాం నవాబుగారి బావమరిది కాడు; ముఖ్యమంత్రిగారి ముద్దులకొడుకు కాడు సినిమా హీరో కాడు; ఇండియా క్రీకెట్‌ జట్టుకి కేప్టెన్‌ కాడు; “నేను కోర్టు మనిషిని అనే మాటని తను సాక్షాత్తూ దేముడి కొడుకునే అన ప్రట్టుగా చెప్పేడు అతగాడు. “చితం చితం” అనా డు అనంతం.

రాచకొండ నిశ్చ్వనాథళాస్త్రే, త్ర

“ఇదుగో! నోటీసు ముట్టినబ్టుగా దీనిమీద సంతకం చెయ్‌” అన్నాడు ఆ దేముడి కొడుకు.

సంతకం చేసేడు అనంతం.

సంతకం చేసిన కాయితాన్ని తీసుకొని, సంతకం బొంగసంతకం కాదు కదా అన్నబ్బుగా సంతకాన్నీ అనంతాన్నీ తీన్షంగా కొన్నిసార్హు చూసి, అనంతాన్ని “జాగర్త” అని తిరిగి హెచ్చరించి ఎట్టకేలకు ఇంట్భోంచి బెటకి వేంచేసేడు దేముడి కొడుకు.

దేముడి కొడుకు అనంతాన్ని అయిదూ పదీ లంచం అడగలేదు. సాక్షాత్తూ తన తండ్రి- ఆ దేముడే- వచ్చి అడిగినా అనంతం కాణీ కసగడని అతగాడికి ముందే తెలిసినట్టుంది.

నైవేద్యం అవతల పాన్టీవారు ముందుగానే సమర్పించుకున్నారు.

చిస్టైెమ్మగారే దావా చేసేరు

ఇంట్లోకి వెల్లి ఎంద్లుకెనా మంచిది అని ముందు గది తలుపులు మూసి ఆ దావా కాయితాలు చదువుకున్నాడు అనంతం.

ఇల్టు భాఖీ చేసేయవలసింటిగా దావా చేసేంది చిషస్టైెమ్మ. అద్దె నెల ఒక్కింటికి నూబయ్యాభెట. ( అబద్ధం. అద్దె ఆరునెలలనించీ చెల్లించడంలేదుబ. (పచ్చి అబద్దం. సస్పెన్షన్లో వున్నప్పుడు కూడా అద్దె చెల్లించేడు అనంతం, ఇల్లు పాడుచేసేసేల్లు అనంతం. (శుద్దాబద్దం. ఇల్టు పాడు అయేవుంది. తను కాబట్టి ఇంకా ఆ ఇల్టు పబ్టుకొని వేళ్లాడుతున్నాడు) నోటీసు ఇచ్చినా ఖాళీచెయ్యడం లేదుట. (నోబీసుకి జవాబు ఇచ్చేం. ఇంటి అడ్జె పెంచమని రాజీ మాటలు మాట్లాడింది. ఇప్పుడు ఇలా దొంగదావా చేసింది. దీన్ని ఏమనాలి?)

“దాన్ని అనవలసిన పనిలేదు. అంతా ఆ పరమ దుర్మార్గుడు సోమ యాజులుగాడు నడిపిస్తున్నాడు. ఏదైనా అంకే వాణ్ననాలి. ఈ చిస్టైెమ్మ వాడీ చేతుల్లోకి పూర్తిగా పోయింది. వాడు ఏ బొమ్మాట ఆడిస్తే ఆ బొమ్మాట ఆడుతూం దీవడ"

అన్నాడు అనంతం తండ్రి అంతా తెలుసుకున్నాక.

270 ఇట్లా అనంతం తండ్రి మొదటి నించీ చెప్తూనే వునా ఎడు? వెలనాటి వెధవలు కూడా నియ్యోగపాళ్లెంత డేంజరస్సో అంత డేంజరస్సూ(నా. వాళ్లని వెలనాటి నియోగులంబారు. ఈ వెధవల్ని వెల్నాటి వెదీకులంటార్రా. అంత మన్నూ ఓ గోతి మన్నేన్రా. చేపకి ఈత మప్పాలా? అలాగే వెల నాబిపాడికి నియ్యో గం మప్పనక్కర్లేదురా. వాడికి దానంతట అదే అబు టతుంది. అని ఎప్పుడో చెప్పేడు అనంతం తండ్రి. సరే. మ్తరెతే ఇప్పుడేం చెయ్యడం? ప్లీడర్ని పెట్టుకోడం, వాదించుకోడం! కేసు తేలేసరిక్షి పడుతుందిలే పదేళ్లు! అన్నాడు అనంతం తండ్రి. మృరెతే ఈ చిస్టైమ్మ కూడా నియ్యోగప్పుదే కదా!” కాదు. ('ప్రథమశాఖ వైదీకప్పుది. (ప్రథమశాఖవాళ్లల్లో కూడా నియోగులు వున్నారు కాని వాళ్లు ఆరువేల నియోగులు కారు. అంతటి '్రమాదస్తులు కారు. ॥ సరే. అది అలా వుంచండి. ఇప ఎడు మనం ఏ ప్రీడర్ని పెట్టుకోవాలి? వాడు ఎవర్ని పెట్టేడు? అనంతం కేసు కాయితం చూసి “పరసబవ్మాళాస్త్రి ” అని చెపే డు. వాళ్లవాణ్నే పెట్టడన్నమాట. మనం ఎవర్ని పెట్టదీ ఆలోచిద్దాం. ఇంకా వ్యవధి వుంది. ఆ తరవాత అనంతం తండ్రీ సీరియస్‌గా రేడియో వార్తలు వినడానికి ఉప[క్రమించేడు. అనంతం పెద్దకూతురూ చిన కూతురూ మధ్యాహ నం రెండుగంటల ఆట సినీమాకి పన ఎండు గంటలకే సీంగారించుకొని సిద్ధంగా వున్నారు. అనంతం భార్య పన్నాండుకి భోజనంచేసి "రేడియో గదిలోనే నేలని ఓ తలగడా తలకింద పెట్టుకు మగతగా నిద్రపోతోంది. ఆమ అటూ ఇటూ కొంచెం కదలి,

రాచకొండ విళృనాభళాస్త్ర 72 “ఏచిఃటి, ఏదో ప్రడరంటున్నారూ?!” అని చటుక్కున లేచి పెట సర్జుకోకుండా కూర్చుంది. “వచ్చేన్రా” అనుకున్నాడు అనంతం. అనుకొని, ఎందుకైనా మంచిది అని ముందుగానే తల్చుకొని, ముందు గది తలుపులూ ముందు గదిలోని ముందు కిటికీ తలుపులూ మూసీసేడు. ష్‌; భార్య లేచి, “ఏఎచింటి, ప్రీడరంటున్నారూ?!” అనగానే, చే )(నా” అని అనంతం అనుకున్నాడూ అంటే, అందులో ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు. అసలు నిజం చెప్పాలంటే, ఆవిడకి సంబం ధించినంత మట్టుకు అతను చచ్చేపోయివున్నాడు. ఆవిడ పేరు శాంతమ్మ. చాలామందికి ఆవిణీ _“లంకిణి"గానే తెలుసు. పాలవాళ్లూ, 'పెరుగువాళ్లూ, కూరలవాళ్ళూ అందరు అవిణ్ని [| “లంకినమ్మ గోరూ” అనే పిలుస్తారు. మొదట్లో ఆవిడ వారితో రావణాయుద్దం చేసింది కాని చివరకి రావణుడే ఓడిపోయి ఆవిడ లంకిణీగానే మిగిలిపోయింది. వినడానికి ఆవిడ ఇంపుగా ఉండదు. చూడ్డానికి కూడా ఆవిడ సొంపుగా ఉండదు. కొంచెం “గొరిల్లాలా వుంటుంది” అని కొందరు అనా రూ అంటే అందులో వింత ఏమీ లేదు కాని పోలికలు తేవడంలో కొంచెం పారపాబు ఉంది. ఆవిడ గొరిల్హాలా ఉండదు. విగ్రహారాధన యెడల కోపంతో ఎవరో ముక్కూ నుదురూ చెక్కిపాలేసిన అందమైన ఆడదాని శిల్చ్పంలా ఉం టుంది. ముక్కూ నుదురూ పొడు అయిపోడంతో కొంచెం గొరిల్లా పోలిక వచ్చింది. అంతే. ఆమెకి నలభయ్యేళ్లు దాటినప్పటికీ, ఇద్దరు పేల్లలు పుట్టి నప్పటికీ, ఆమె శరీరం మట్టుకు చెక్కు చెదరకుండా చెక్కినట్టుగా ఉంటుంది. అటువంటి ఆకర్షణ తనకీ కూడా ఉంది కాబస్ట్రే ఆమె పెద్ద కూతురు తనకి పెళ్లి అవుతుందని ఆశ పెట్టుకొని ఉంది. లంకిణమ్మకీ ఏ ఆళాలేదు. ఆడవాళ్లకి పిల్లల యడల ఎక్కువ ఆః వుంటుంది. కాని, పెద్ద కూతురికి పాతికయేళ్లు వచ్చినా పెళ్లికాక పోయేసరికి లంకిణమ్మ శూర (ఏ ౯ాఖలా

20 ఇల్లా

అనంతం తండ్రి మొదటి నించీ చెప్తూనే వున్నాడు: వెలనాటి వెధవలు కూడా నియ్యోగపాళ్లెంత డేంజరస్పో అంత డేంజరస్ఫూనా. వాళ్లని వెలనాటి నియోగులంబారు. ఈ వెధవల్ని వెలా ఏటీ వెదీకులంటాగ్రా. అంత మన్నూ్నూ ఓ గోతి మన్నేన్రా. చేపకి ఈత మప్పాలా? అలాగే వెల నాటిపొడికి నియ్యో గం మప్పనక్కల్లీదురా. వాడికి దానంతట అదే అబ్బుతుంది.

అని ఎప్పుడో చెప్పేడు అనంతం తండి.

సరే. మ్తరెతే ఇప్పుడేం చెయ్యడం?

ప్రీడర్ని పెట్టుకోడం, వాదించుకోడం! కేసు తేలేసరికి పడుతుందిలే పదేళ్లు!

అన్నాడు అనంతం తండ్రి.

మరెతే ఈ చిష్టెమ్మ కూడా నియ్యోగపుదే కదా!”

కాదు. (ప్రథమశాఖ వెదీకపుది. (ప్రథమశాఖవాళ్లల్లో కూడా నియోగులు వున్నారు కాని వాళ్లు ఆరువేల నియోగులు కారు. అంతటి ప్రమాదస్తులు కారు.

సరే. అది ఆలా వుంచండి, ఇప్పుడు మనం ఏ ప్లీడరి వ పెట్టుకోవాలి?

వాడు ఎవర్ని పెస్ట్రేడు?

అనంతం కేసు కాయితం చూసి

“పరబ్రహ్మశాస్త్రే” అని చెపే ్టడు.

వాళ్లవాత్నే పెట్టడన్నమాట. మనం ఎవర్ని పెట్టదీ ఆలోచిద్దాం. ఇంకా వ్యవధి వుంది.

ఆ తరవాత అనంతం తండ్రి సీరియస్‌గా "రేడియో వార్తలు వినడానికి ఉప([క్రమించేడు.

అనంతం పెద్దకదూతురూ చిన కూతురూ మధ్యాహ షం 'రిండుగంటల ఆట సినీమాకి పన్నెండు గంటలకే సింగారించుకొని సిద్ధంగా వున్నారు. అనంతం భార్య పన్నాండుకి భోజనంచేసి రేడియో గదిలోనే నేలని ఓ తలగడా తలకింద పెట్టుకు మగతగా నిద్రపోతోంది. ఆమె అటూ ఇటూ కొంచం కదలి,

రాచకొండ విళ్చ్వనాథళాస్త్రే, శై “ఏంవించి, ఏదో ప్రేడరంటున్నారూ?!” అని చటుక్కున లేచి పెట సర్జుకోకుండా కూర సంది. “వచ్చేనా” అనుకున్నాడు అనంతం. అనుకొని, ఎందుకైనా మంచిది అని ముందుగానే తలు కొని, ముందు గది తలుపులూ ముందు గదిలోని ముందు కిటికీ తలుపులూ మూసీసేడు. తె భార్య లేచి, “వివింటి, ప్రడరంబున్నారూ?!” అనగానే, వచే )ా” అని అనంతం అనుకున్నా డూ అంటే, అందులో ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు. అసలు నిజం చెపా లంటే, అవిడకీ సంబం ధించినంత మట్టుకు అతను చచే ఎపోయివున్నాడు. ఆవిడ పేరు శాంతమ్మ. చాలామందికి ఆవిణి “లంకీణి"గానే తెలుసు. పాలవాళ్లూ, పెరుగువాళ్లూ, కూరలవాళ్లూ అందరు అవిణ్ని “అంకినమ్మ గోరూ” అనే పిలుస్తారు. మొదట్లో ఆవిడ వారితో రావణాయుద్ధం చేసింది కాని చివరకి రావణుడే ఓడిపోయి ఆవిడ లంకిణిగానే మిగిలిపోయింది. వినడానికి ఆవిడ ఇంపుగా ఉండదు. చూడ్డానికి కూడా ఆవిడ సాంపుగా ఉండదు. కొంచెం “గొరిల్లాలా వుంటుంది” అని కొందరు అనా రూ అంటే అందులో వింత ఏమీ లేదు కాని పోలికలు తేవడంలో కొంచెం పొరపాటు ఉంది. ఆవిడ గొరిల్లాలా ఉండదు. విగ్రహారాధన యెడల కోపంతో ఎవరో ముక్కూ నుదురూ చెక్కిపారేసిన అందమైన ఆడదాని శిల్చంలా ఉం టుంది. ముక్కూ నుదురూ పొడు అయిపోడంతో కొంచెం గొరిల్లా పోలిక వచ్చింది. అంతే. ఆమెకి నలభయ్యేళ్లు దాటినప్పటికీ, ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టి నప్పటికీ, ఆమె శరీరం మట్టుకు చెక్కుచెదరకుండా చెక్కినట్టుగా ఉంటుంది. అటువంటి ఆకర్షణ తనకి కూడా ఉంది కాబిస్టే ఆమె పెద్ద కూతురు తనకీ పెళ్లి అవుతుందని ఆశ పెట్టుకొని ఉంది. రంకిణమ్మకి ఏ ఆశాలేదు. ఆడవాళ్సకి పిల్లల యెడల ఎక్కువ ఆశ వుంటుంది. కాని, పెద్ద కూతురికి పాతికయేళ్లు వచ్చినా పెళ్లికాక పోయేసరికి లంకిణమ్మ శూర్చణఖలా

శల ఇల్లు కూడా మారిపోయింది. ఆ రెండే ఆవిడ కోపం అంతా శ్రీరాముడిమీదే వుండిపోయినబ్టు ఈవిడ కోపం అంతా మొగుడిమీదికి మళ్లిపోయింది.

లక్షకాదు, య్యాభెవేల రూపాయలు పారేస్తే కూతుర్ని ఎవ్వరెనా కళ్తకి అద్దుకొని పెళ్లి చేసేసుకుందురు. కాని ఈ “ఏసినారిముండాకొడుకు” “మొగుడు వెధవ”- పైస నేలమీద పడిపోతే నాలికతో తీస్తాడు. ఒట్టినే ఎక్కడైనా భోజ నం దొరుకుతుందంటే తద్దినం (బ్రాహ్మడికిరదెనా తయారయిపోగలడు, అన్నదానాల్లో మారువేషం వేసుకొని ముష్టివెధవల పంక్తిని మొహమాటం లేకుండా కూర్చుండిపోగలడు- “ముష్టి చచ్చినవెధవ!” మందుల ఉద్యోగం తప్ప మరో ఉద్యోగం చెయ్యలేడు. చేతాకాదు, వాతాకాదు. పక్కలోకి ఒచ్చినప్పుడైనా పండుగెడ్డం గీయించుకోడు. ఈ ఒక్క గెడ్డం గీసి పనివాళ్లు మహరాజ్నాలె పోతారని భయం “ముష్టిముండాకొడుక్కి!”

ఒకసారి ఆమె దూరపు బంధువు ఒకావిడ ఒచ్చి ఆ ఇంట్టోనే ఉన్న చిప్టమ్మని చూసి, నోరు నొక్కిసుకుని “ఇదెవర్తే, శాంతా?” అని అడిగింది.

“అదా? అదే ఈ ఇంటావిడ!” అంది శాంతమ్మ.

“పడ్రుగులా వుంది! |”

“మొగుడు చచ్చిన ముండ, గౌడ్రాలి ముండ,

ముప్పూట్లా తిని సంతలకీ సినిమాలకీ సంబరాలకీ సంతోషంగా తిరిగి తిరిగొస్తూ ఉంళే పీడుగులా బలియకా మెరుపులా మెరియకా ఎలా ఉంటుందనుకునా న్‌ " అంది కాంతమ్మ.

దింధుత్వానికి అవతలి ఆవిడ దూరమేకాని(కాబక్టునేమో) శాంతమ్మకీ ఆమెకీ చనువు ఎక్కువ.

“అయితే నీ మొగుణ్ని కనిపెట్టుకొని జాగత్తగా చూసుకో”

అని అందుమీదట అంది ఆ దూరపు బంధువు.

ఆ మాటకి శాంతమ్మ ముఖం పైకెత్తి కొంతసేపు పకపక నవ్వింది, ఆ తరవాత ముఖం దించి వికవిక నవ్వింది. ఆ తరువాత చెప్పింది శ

“ఓసి వెర్రిదానా! “నా మొగుడి సత్తువ నాకు తెలీదా అన్నట్టుగా ఆయనగారి సత్తువ నాకు తెలీదా? నా మొగుడు ఎంత చచ్చుపెద్దమ్మో నాకు

రాచకొంద విశ్చానాథశా్త్రే ]తా తెలిసినట్టుగా మలోళకి తెలుస్తుందా? ఈయన ఎవరివల్గోనూపడ్డు. ఈయన్ని ఎవరూ వల్లో వేసుకోనూ వేసుకోరు. చేపా కాడువల్లో పడ్డానికి. చేపా అని వల్లో వేసుకొందికీ జాలారివాడంతకంళే కాడు. ఓర్ధి జెలగలాంటివాడు. జెలగ ఎవడిక్కావాలి? నీక్కావాలా?” “వీ! జెలగంటే నాకసయ్యం” అంది దూరపు బంధువు. “మరీవీగ! మా వాడంతే. అయితే, నెత్తురు పీల్చలేడు కాని చంకా చన్న్నూ ఉన్న ఆడదాన్ని చూసి చొంగలు కార్బకపోడు. కాని, ఆ గుంట రంకుముండ గట్టిగా చూసిందంటే తాబేలు ముడుచుకుపోయినట్టు ముణుచుకుపోయి చిప్పలో దాగుండి పోయినట్టు ఏ(వీ. ఎరగనల్టుండిపోతాడు. వయ్యో రాత! చిష్టెమ్మని బుబ్బలో వేసుకోగలిగే చాకచక్యం నా మొగుడి కుంటే నేనిలా ఉందునా?” “ఏదై పోతావు? ఏ యేచ్లోనో నూతిలోనో పడిపోదునంటావా, ఈపాటికి?” “యేచ్లో పడ్డం దేనికే? హాయిగా ఈపాటికి ఈ ఇల్లు నాపేర రాయించేసుకోనా?” “అదెలా చేద్దువు?” “ఎలా చేద్దునా? ఇలా చేద్దును! వయసులో ఉన్న వెధమ్ముండని, “ఒసే చిష్టెమ్మా, పాట్టెమ్మూ. దిబ్బరాబ్టమ్మా, నీ జుబ్టు జొన్నపాత్తుజూల్జా ఉందే! నీ కళ్లు కోడిగుడ్లల్లాగా, నీ గుడ్డు పండిన నేరడిషళ్హల్దాగా ఉన్నాయ్‌. నీ 'పెదివెంలు మిరపకాయబజ్జీల్దాగా, నీ బుగ్గలు బెల్లబ్బూరెల్దాగా ఉన్నాయే! మరింక నీ గుండెలు అవి గుమ్మిడీపళ్ల గుత్తులే కాని గుండెలు కానే కావే! అని నా మొగుడీచేత ఒళ్లు ఆవిర్థాచ్చేటట్టు వేడెక్కించీసి ఇద్దర్నీ గదిలోకి నెట్టేసి, గ్‌న్తాం పెష్టేసి బెల కాపలా కూర్చుందును. అప్పుడా ముండ ఏ కాయితమ్మీద ఎక్కడ సంతకం పెట్టమంటే అక్కడ పెస్టేసును. ఈ ఇల్టు నాకు దక్కేసును. దొన్లో నా ఇద్దరు కూతురుముండలకీ పెళ్లి చేసేద్దును. ఆ వెనకనించి ఈ మొగుడు వెధవని ఇంట్లోంచి గెంబించేద్దును! వహంతటి అదృష్టవా6 నాకు?” అని నిట్టూర్చింది శాంతమ్మ.

శేతే ఇల్లు

“అవేం మాటలే శాంతా” అంది ఆ దూరపుబంధువు, ముసిముసి నవ్వు నవ్వుతూ. “మొగుడు ఎధవని ఇంట్లోంచి గెంటిపించేయడం” ఆవిడకి సరదా కలిగించినట్టుగా ఉంది.

అవతలి ఆవిడ సరదా గమనించి తను బాగా హద్దుమీరినట్టుగా (గ్రహించు కొంది శాంతమ్మ. అందుచేత భర్తమీది కో పాన్ని తగ్గించుకొని మాట్లాడసాగింది.

“ఏదో సరదాకి అంటున్నానొదినా! మావారు మంచికే కాని చెడ్డకి మనిషి కారు. మరింక మంచికి రోజులా ఇవి? మంచివాడెస్తున్నాడంకే బట్టు విప్పుకున్న ఆడదైనా లోపలికి పోదు. అదే పరమదుర్మార్లుడెస్తున్నాడూ అంటేాపట్టుచీరి కట్టుకొని బంగారపుకం టే కాసులపేరూ, ఒడ్డాణం పెల్టుకున్న

దైనా సరే-లేచి నిలబడి దండం పెట్టవలసిందే! ఏచయంబావు?”

“బాగా చెప్పేవు శాంతా! అలా దండం పెట్టకపొతే ఆ నగలూ చీకే కూడా వాడు పట్టుకుపోతాడు”

“అప్పుడు ఈ ముండ ఒంటిమీద గుడ్డముక్క లేకుండా అటూ ఇటూ పరిగెట్టాలి” ఆ దృశ్యం ఇద్దరి కళ్లముందూ కదలాడేసరికి ఇద్దరూ హాయిగా నవ్వుకున్నారు. ఆ తరవాత శాంతమ్మ మళ్లీ చెప్పింది.

“అదొదినా సంగతీ! మా ఆయన మంచికీ పనికిరాడు చెడ్డకీ పనికి రాడు.ఆ సోమయాజులు వెధవలాంటివాడు కానే కాడు”

సోమయాజులు ఎవడు?

శాంతమ్మ చెప్పింది.

“మన్ని పాన్టీ కవున్సిలరు. వెల్లా టి వెధవో నియ్యోగపు వెధవో తెలీదు. మన వెధవ మాత్రం కాడు. చూడ్డానికి ఒంటినిండా బొచ్చూ వాడూ ఎలా ఉంటాడం టే గొౌంగళీపురుగులా ఉంటాడు. వెధవ పేడీమొహం వాడూను. ఉప్పూ కారం పులుపూ పసుపూ వెయ్యని చప్పిడి కొబ్బరి పచ్చల్లా మొహం పెట్టుకొని ఈ మధ్య ఒస్తున్నాడు. ఊరందరి నెత్తులూ జేబులూ కొట్టి డబ్బుతో పులిసున్నాడు. వాడికీ ఈ చిట్టెమ్మ రంకుముండ మరుగడింది. పగళల్లేదు, రాత్రిలేదు, రోజల్లా గుసగుసలూ పకపకలూను!

ముండకి మునపటి మొగుడి ముచ్చట్లు చెప్పుకొనేసరికి ముంతడు

రాఎకొండ విళ్చానాథళ్శాస్త్రి శ్‌ నూనే ఇర్చయిపోయిందిట- దీపానికి! అలాగ్గ ఈ ముండకి ఇప్పటి మొగుడితో ఇచ్చకాలాడుకొనేసరికి పంకా ఖరు ఏ పావుగంటకి పదిహేను రూపాయలవుతుంది. ఈ దౌర్భాగ్యుణ్ని తగులుకున్నప్పట్నించే ఇంటడద్జై పెంచమని పేచీ పెడుతోంది ఈ చిష్టైమ్మముండ.

ఇల్టు-గాలీ నీరూ నాలుగ్గదులూ-ఇమ్ముగానే ఉంది. పోనీ, అంచేత, ఓ

పొతికో ముప్పయో్యో హెచ్చు పారేసి ముండకి మూతి కట్టించెయ్‌కూడదా అంటే మా ఆయన ముష్టి ఎలాంటి ముష్ట్రో నీకు తెలుసు కదా. వీధిలో ముప్టి కుష్టురోగపొడికిపెస విదల కపోడం సరికదా వాణే న్‌ పావలాకీ చిల్రిరడుగుతాడు. అబువంబి ధర్మదాత నా ఇంటి మొగుడుగారు, సాక్టాత్తూ సింగరాజు లింగరాజు గారికి తమ్ముడుగారు!” అంది శాంతమ్మ.

అది ఆ మధ్య తన దూరపు బంధువుతో శాంతమ్మ చెపి న మాటు.

ఈసారి శాంతమ్మ భర్త చెప్పేన మాటలు అన్నీ వింది. ఆ విన్న మాటల సారాంశం ఇది :

ఇల్టు భాళీ చేసేయమని చిట్టెమ్మ కోర్టులో దావా చేసింది. అద్దె అర్హవె కాదట. నెలకీ నూబయ్యాభెట. లదైనా ఏడాదినించీ ఇవ్వడంలేదట.

ఆమాటల సారాంశం శాంతమ్మలోకి ఇంకేసరికి కొంతసేపు పట్టింది. ఇంకిన తరువాత ఆమె సపెనుకేక పెట్టింది.

“వామ్మ దిబ్బరంకుముండా! చిజ్టైమ్మ లంజముండా! ఆ గొంగళి పురుగు లంజకొడుకుని పక్కలోకి ఎక్కించుకొని ఎంత పాడుపని చేసేవే పాకీముండా ముండా ముండా! "అని పళ్లు బిగించి మూర్చపోయింది.

చ్తే

శాంతమ్మ వేసిన కేకే వినిపించింది కాని ఆ కేక వివరాలు ఏవీ వినిపించ లేదు చిస్టైమ్మకీ, సోమయాజులుకీను.

చాలాకాలం కిందట ఓసారి శాంతమ్మకి మూర ఏ) వచ్చింది. అప్పుడు చిజ్టెమ్మ ఇంట్లో లేదు. ఆ తరవాత శాంతమ్మకి ఈసారివరకూ తిరగబెట్టలేదు. అందుచేత ఆ జబ్బు విషయం తెలియని చిట్టెమ్మ గాబరాపడి అట్టువెపు పరిగెట్టింది.

శ్‌టి ఇల్లు

అది కేక కావచ్చు, జబ్బుకేక కావచ్చు, కోపం కేక కావచ్చు, తాపం "కేక కావచ్చు,కొనే కాదూ అంటే చావుకేక కావచ్చు. అంతేకాని ఆ కేక తనకి సంబంధించినవారి ఎవరి కేకా కాదు. అందుచేత చిస్టైెమ్మ వెనక తాజుగా వెళ్లేడు సోమయాజులు.

చిష్టెమ్మ తలుపు తోసుకొని లోనికి వెళ్లేసరికి శాంతమ్మ నేలమీద వెల్లకిలా పడివుంది. పళ్లు బిగిసి పోయి నోరు కరుచుకుపోకుండా నోట్లో పెద్ద తాళం వుంది. చేతులు బిగుసుకుపోవడంపల్లి పిడికిళ్లలో గరిటెలున్నాయి. కాళ్లు కొట్టుకోకుండా అనంతం గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. చిన్నకూతురు ఒక చెయ్యీ, పెద్దద్దూతురు మరొక చెయ్య పట్టుకున్నా రు. మామగారు ఆమె ముఖం మీద నీళ్లు జల్దుతున్నారు.

“ఏచింయింది, ఏవయింది?” అని భయాందోళనలతో అడీగింది చిట్టమ్మ.

కొంతసేపు ఎవ రూ సమాధానం చెప లేదు. ఈలోగా సోమయాజులు అనంతానికి అద్దెకి ఇచ్చిన నాలుగు గదులూ పరీక్షగా చూసేసీడు.

కొంతసేపటికి శాంతమ్మ తెప్పరిల్లింది కాని దెయ్యం ముఖం పెట్టి అలా వుండిపోయింది.

అప్పుడు అనంతం తండి అన్నాడు.

“ఏచయిందంభే, ఇదంతా ఎవరి నిర్వాకం అని చెప్పాలమ్మా?! ఎవర ్నంటే వాళ్లకే కోపాలొస్తాయి” అన్నాడు.

“డబ్బున్నవాళ్టు అబిద్దాల దావాలు చేస్తే బీదవాళ్లు నిజాల అవస్థలు పడతారు” అంది అనంతం చిన్న కూతురు.

చిప్టెమ్మ ముఖం ఎర్రబారిపోయింది.

చివుక్కున ఆ వాటాలోంచి తన భాగంలోకి వెళ్ళిపోయింది.

సోమయాజులు మాత్రం వెంటనే వెళిపోకుండా, చిరునవ్వు నవ్వి, ఎడమవెపు చొక్కా చేతిమీద, లేని నలకని కుడిచేతి వేళ్లతో దులిపి అనంతాన్నీ, అతని తండ్రినీ, కూతుళ్తనీ అందర్నీ ఉద్దేశించి-

“చూడండి! తల్లి తిట్టిందని తల్లినీ ఒదులుకోం. తండ్రి కొట్టేడని

రాచకొండ విళశ్చనాథళ్ళాస్త్రే, శైణొ తండ్రీనీ ఒదులుకోం. ప్రడర్హని చూడండి. కోర్డులో తిస్టేసుకుంటారు. బెబ బెస్టు ఫెందృయిపోతారు. అలాగే మనవూంవుండాలి. కోపతాపాలు తాత్కాలి కాలు. స్నేహధర్మాలు శాశ్వతాలు. తెలిసిందా? ఒస్తాను”

అని చెప్పి చిష్టైమ్మ దగ్గిరకి చేరుకున్నాడు.

అనంతం 'తంఢ్రీి' కోపం పటాకీలా పేలదు; కొవ్వొత్తిలా వెలుగుతుంది. అతను నడుచుకుపోయిన సోమయాజులు వెల్లిన దార్షివెపే చూస్తూ,

“చూరుకి నిప్పంటించీసేడు, నట్టించ్లో చిచ్చు పెట్టేసేడు. దుర్మా ర్లుడికి చీమకుట్టినట్టయినా లేదు. పైగా నవ్వుకొంటూ వెళ్తున్నాడు. పెద్దలు ఒట్టినే చెప్పలేదు. వెల్నాటిపాడూ నియ్యోగపాడూ నాగుపావూం కనిపిస్తే, వెల్నాటిపాణ్నీ నియ్యాగపాణ్నీ ముందు చంపి ఆ తరవాత పాతుని చంప మనా ఎరు”

అని నిదానంగా నెమ్మదిగా చెప్పి ఉస్సురంటూ. వాలుకుర్చీలో కూరు సిన్మా డు.

కసిగా తిట్టింది చిహ్టెమ్మని శాంతమ్మ.

చిస్టెమ్మ ఎవ్వర్నీ తిట్టుకోలేదు. తనని తనే తిట్టుకొంది.

ఈ సోమయాజులు గారి మాటలు విని అనవసరంగా దావా చేసేను. స్నేహం మానుకొని విరోధం తెచ్చుకున్నాను. అర్దవె రూపాయలకి బదులు డెబ్బయ్యయిదు ఇస్తామన్నారు కదా. ఒప్పేసుకుంటే తీరిపోయేది. ఛ...ఆ ప్లీడరు ఏవేవో కాయితాల మీద సంతకాలు చేయించుకున్నాడు. ఈ సోమయాజులు గారు మరికొన్ని స్టాంపుల మీదా, కాయితాల మీదా సంతకాలు తీసుకున్నారు. ఈ దావాకి-వెధవది-రెండు వేలు అప్పుచెయ్యవలసీ వచ్చింది. అన్నీ అబిద్దాలు రాయించవలసే వచ్చింది.

శాంతమ్మ గయ్యాళి కాని, పాపం ఆ మొగుడూ, పెద్దథ్దూతురూ మంచివాళ్తే. వెధవది, ఆ మొగుడు పిసినారి అవడంవల్లనే ఇదంతా నచ్చింది. ప్చ్‌! ఇప్పుడు ఏమనుకొని ఏం లాభం?

అని ఆలోచిస్తూ కూర్చుంది చిస్తైమ్మ.

అంతలో సోమయాజులు వచ్చేడు.

శతి ఇల్లు

చిషస్టైమ్ము ఏమీ మాట్లాడలేద .

“చూసేవా పీల్టా, అంతా?” అని అడీగేడు సోమయాజులు.

తల ఊపలేదు చిస్టెమ్మ.

“అంతా మన నిర్వాకంబ.డబ్బున్నవాళ్తంట. అబద్దాలి దావాలుబ! అవస్థలు పడిపోతున్నారు... ఆ మూర్చంతా నిజం అనుకుంబున్నావే వింటి? దొంగ మూర్చ! ఒక్టి నటన! ముక్కు లేని ఆంజనేయుళ్లా మొహం అదీను! మాయలముండ తెలగాణ్యప్ముండ!”

ఆన్నాడు సోమయాజులు. అన్నాక, చిస్టైమ్మ ముఖం చూసి ఆమెకి తన మాటలు రుచించడంలేదు అని తెలుసుకున్నాడు.

“అబద్దాలు రాయించి దావా చెయ్యడం నిజవేశద!” అని తల దించు కొని కొంతసేపటికి అంది చిట్టెమ్మ.

“ధర్మరాజులాంటివాడు కూడా అబద్దం ఆడకపోతే అడుక్కు తినవలసి వచ్చుండును. అధర్మయుద్ధం చెయ్యకపోతే అర్జునుడూ, భీముడూ కూడా చిట్టెమ్మ గారింటికి ముష్టిక్సీ సోమయాజులుగారింటికి చుట్టు పిక్కీ జోలె కళ్టుకు తిరగవలిసుండేది” అన్నాడు సోమయాజులు, ఆమె మాటికి జవాబుగా.

“పెద్దవాళ్లు చేసేవా, చిన వాళ్లు చేసినా పాపొలు పాపాలే కద. మీరు చెపే న గౌష సవాళ్లు ఎంత గొప వాళ్లయినా, వాళ్లు పాపాలు చేసేరని ఇప్పటికీ చెప్పుకుంటునా సం కద!” అంది చిట్టమ్మ.

ఈ చిజ్టమ్మతో ఇలా మాట్లాడి లాభంలేదు అనుకున్నాడు సోమయాజులు. “చూడు పిల్లా! పాపం పుణ్యం అనుకొంటూ కూర్చుంకు

చెడాం నవాబ్బుకైనాసరే, విజయనగరం మహరాజావార్షికైనాసరే చివరికి చిప్పే చేతికొస్తుంది. లోకంలో పాపం పుణ్యం అంటూ ఏవీ లేవు. లాభం, నష్టం రెండే ఉన్నాయి. నీకిప్పుడు మున్సి పా్టీవాళ్లు ఇంటిపన్ను పెంచేరు. తగ్గించడానికి కౌన్సిలర్ని కాదిట్టీ, నువ్వు నన్ను పట్టుకున్నావు. తగ్గిస్తే నీకు లాభం. తగ్గిం పీంచగలిగితే, మళ్లీ ఎలక్షన్తకి నువ్వు నాకే ఓబు వేస్తావు. అది నాకు లాభం. లాభం లేని కోవంటి వేటకెళ్లడని సామెత. కోవయాడే కాదు, ఏ జాతివాడైనా ఆంతే! తెలిసిందా?

రాచకొండ విశ నా థళ్యాస్త్ర, [తి

అబిద్దాలు అబద్దాలు అంటున్నా వు. అవసరం ఒచ్చినప్పుడు అదిద్ధం ఆడ్డవే, న్యాయం అని శాస్త్రలు "ఘోష్మీంచడం లేదా? దొంగలముఠా ఇంటికొచ్చి దాచిన బంగారం అంతా ఇస్తావా ఛస్తావా అని పీకల మిద కూర్చుంటే, బంగారవూణలేదు ఏదీ దాచనూ లేదు అనడం న్యాయవేకద!”

“న్యాయవేయరి! అయితే భయపడి ఇచ్చేస్తాం అనుకోండి. కాని, లేదని చెప్పడవేం న్యాయం” అంది చిష్టైెమ్ము కొంచెం నవ్వి.

“అలాంటి అబద్దవేంఇదీను! ఆరేళ్లకిందట అర్జవె రూపాయలకి అడ్డెకి దిగిన గొడిద కొడుకు, ఆ అనంతంగాడు, ఇప్పుడు అద్దె కాస్త పెంచరా, ధరలన్నీ పెరిగిపోయేయిరా, దయచేసి పెంచరా, అంటే గాడీద కొడుకు ఎందుకు పెంచడు?! నాలిక్కి దుమ్ములేదు, ఆశకి అంతులేదన్నాను ఇందాట్లా- ఒట్టేనే అన్నానా? ఆరేళ్లలో ఇల్లంతా అరిగిపోయింది, అంచేత అద్దె పాతిక తగ్గిస్తున్న ఎను అనికూడా ఆనగలడు "రేప్పొద్దున్న వాడు! తెలగాణ్యః (ప్రాణ ఘ్లాతకః అని అన్నట్టుగా అంతబివాడూ కొకపోడు ఈ అనంతంగాడు. పెద్దలు చెప్పన మాటా పెరుక్కూడు మూటా అన్నారు పెద్దలు. అంచేత ఈ తలిగాణ్యపాడు ఏం తక్కువ్వాడు కాడు” అని అగేడు సోమయాజులు.

... చిట్బమ్మ ఏమీ మాట్లాడలేదు.

“ఆ వెధవ్వాటాలోకి వెళ్లి నేనింతవరకూ ఎప్పుడూ చూళ్లేదు. ఇందాట్లా వెళ్లి చూద్దునూ! ఆశ్చర్యపోయేను! వొమ్మ దొంగముండాకొడకా, అనుకున్నాను. ఎప్పుడూ మాసిన గెడ్డం మురికీ చింకి బట్టలూ వాడూ పెకి ముష్టి వెదవలా ఉంటాడా! ఇల్టు చూస్తే ఇంధ్రభవనంలా ఉంది. సోఫాసెబ్టు, మధ్యని మేజా బల్ల, అందుమీద పేదో పువ్వులగుత్తి, గది గదికీ సీలింగు ఫేను, ఫ్రిజ్జు గాస్టవ్వు: రేడీయో, పందిరి మంచాలు, వెండికంచాలు-తొత్తుకొడుకూ ఇల్లు చూస్తే రాజుగారి సొనిగారి తమ్ముడిగారి ఇల్గులా ఉంది.

లోపల లొటారం బెట బటారం అంటారు చూసేవా? అలాకాకుండా లోపల బటారం బైకు లొటారంలా ఉంది. ఇంట్లో ఇంద్రభోగాలూ, వీదిలో ముష్టి వేషాలూనూ! దొంగ గాడిదకొడుకు ముడ్డికి సెంటూ మూతికి పేడా రాసుకు తిరుగుతున్నాడు! వాడి మొహం చూసేవా? భూతద్దంలోంచి బల్లిని

వ్ల ఇల్లూ చూసినట్టుంటూడు వెధవ!” అని కసిగా అన్నాడు సోమయాజులు.

అతని మాటలకి నవ్వొచ్చింది చిష్టెమ్మకి.

“వెళ్సీ అదే పోయిందిలెండి. అయిందేదో ఆయిపోయింది. రాసిందేటో రాసీసేం. చావా పడేసిందేదో పడీసేం. అతసెలా ఉంటే మనకెందుకు? ఎక్కడ పేడా ఎక్కడ సెంటూ రాసుకుంటే మనకెందుకు? మనక్కావలసిందల్డా కాస్త డబ్బు” అని చెప్పుకొంది చిస్టైమ్మ.

“అదే వాడివ్వడు-వీపు బద్దలుకొడితేనే తప ఏ!"

“ఆపనికి మీరున్నారు కదా! చాలు!నాకే భయవూలేదు. నిశ్చింతగా నిద్రపోతాను” అంది చిట్టెమ్మ తలగడా సర్దుతూ.

దొంగముండ నేను వెళ్తవర్సిన వేళ అయిందని చెప్తోంది ఈ రకంగా, అనుకున్నాడు సోమయాజులు.

“సకే పిల్లా! అయితే నేను వెళ్టొన్తాను. నువ్వు నిర్భయంగా నిద్ర పోవచ్చు. ఈ సోవయాజులు నీ పెడు కాపుకి నిల్చున్నాడంటే నిన్ను అనంతంగాడు కాదు, వాలుకుర్చీలో కూర్చున్న వాడి బాబుగాడు కాదు, వాణ్నీ వీణ్నీ ఆ లంకిణమ్మనీ పుట్టేంచిన బ్రహ్మదేవులైనాసరే నీవైపు కన్నెత్తి చూడలేడు. నేను సామాన్యుణ్ని కానని ఈపొటికి వెధవలు గ్రహించే ఉంటారు. లేకపోతే మెడలమీద చెయ్యేసి గెంటించీసిన్నాడు గ్రహిస్తారు”

అని సోమయాజులు తన తడాఖా గురించి చెప్తున్నాడు. అంతలో తపాలాబింట్రోతు వచ్చేడు.

“ఫస్ట్‌” అని కేకవేసి కవరు చేత్తో పట్టుకొని చిరునామా చదువుతూ ఏదో సందేహిస్తూ నిల్చున్నాడు అతను. 'బీటు'కి కొత్త కుగర్రవాళ్లా ఉన్నాడు ఆతను.

“పోస్టయితే ఇవ్వక మీనమేషాలు లొక్కెడుతున్నావెందుకు?” అని అడిగేడు సోమయాజులు.

“బి.సుందరమ్మ ఉరఫ్‌ చిష్టెమ్మ ఎవరండీ?” అని అడిగేడు తపాలావాడు.

"నేనే నేన” అని గబగబా వెళ్లింది, కవరు అందుకొంది చెష్టెమ్మ.

తపాలాబంట్రోతు వెళిపోయేడు.

రాచకొండ విశ్చనాథళాస్త్రే వ

“నేను మర్చేపోయేను. నీ అసలు పేరు సుందరమ్మ కదూ! చిక్టైమ్మ అలవాటయిపోయి సుందరమ్మంటే ఎవరో అనుకున్నాను"

అంటూ సోమయాజులు కుర్చీలోంచి ఇంకా లేవలేదు. అంతలో ఓ పద్దెనిమిదేళ్ల కుర్రవాడు అక్కడికి వచ్చేడు. ఇంకా అక్కడకి రాకముందే, వస్తూ వస్తూనే, సోమయాజుల్ని చూడకుండానే, ఆ కుర్రవాడు. “అత్తా! నాక్షేైటా ఉత్తరం ఒచ్చిందా?” అని అడిగీడు.

“ఇదిగో, ఇప్పుడే ఒచ్చింది” అని జవాబు చెప్పీ నాలిక కరుచుకొంది చిజ్టమ్మ.

అప్పుడు ఆ కుర్రవాడు సోమయాజుల్ని చూసి, “మళ్లీ ఒస్తానత్తా" అని వెనక్కి వెళిపోయేడు.

“మా ఆడబొడుచు కొడుకు” అని నెమ్మదిగా విశదీకరించింది సోమ యాజులికి చిశ్టైమ్మ.

“అదే, ఎక్కడ చూసేనా అనుకుంటున్నాను. పెరటివేపు వాటాలో ఉన్నారు-తల్లీ కొడుకూను. నువ్వు తలు (కుంటే నీ ఆస్తంతటికీ వారసుడు వాడే! ఏచంటావు పిల్లా? నేనన్నది కరెక్టేనా? పిల్లడు బావున్నాళ్తే. సినిమాల్లో

శిపొతే హీరో అయిపోగల్టు” అంటూ ఎట్టకేలకి లేచేడు సోమయాజులు,

సోమయాజులు వెళ్ళిపోయేక “బి.సుందరమ్మ ఉరఫ్‌ చిట్టైమ్మ"కి ఏచ్చిన కవర్ని ఆమె మేనల్లుడు వచ్చి తీసుకువెళిపోయేడు.

ర్‌

చక్కని రాజమార్గములుండగ సందుల దూరెదవేల ఓ మనసా?" అన్నారు భాగవతోత్తములు.

కాని, రాజవీధే ఓ మురికిసందులా వుంటే మనసా, ఓ మవసా, నువ్వేం చెయ్యగలవు? నేనేం చెయ్యగలను? ఎవరేం చెయ్యగలరు?

ఆ వూరి రాజవీధి ఒకప్పుడు రాజవీధి. తరవాత బిజారువీధి కింద మారింది. ఆ తరవాత మేన్‌రోడ్‌ అని పేరు పెట్టుకుంది. రాజవీధిగా ఉండి నప్పుడు ఎలా ఉండేదో ఎవరికీ తెలియదు. బజారువీధిగా ఉన్నప్పుడు మాత్రం అది ఇరుగ్గా వంకరటింకరగా తయారయింది.

22 ఇల్లు మేన్‌రోడ్డుకింద మారేక అది ఇంకా ఇరుగ్గా వంకరటింకరగానే కాకుండా మరికొంత టింకరవంకరగా, వీధిలో విసిరివేసిన పాత చేంతాళ్లా మారిపోయింది. చచ్చిన పామునిండా చీమలు పాకిరినల్టు జనం అక్కడ తిరుగుతూ వుంటారు. ఈగలు ముసురుతాయి. దోమలు దొబ్బుతాయి. కుక్కలు తిరుగు ._తాయి. పందులు పక్క కాలవల్లో తీరుబాటుగా పడుకుంబాయి. లేకపోతే, పిల్లల్తోసహా పచార్డు చేస్తాయి. వారవారలా బొద్దెంకలు ఎండుమిరపకాయలకి రెక్కలూ కాళ్లూ వచి | నట్టు దొంగచూపులు చూస్తూ “దువ్వారాల'వార దాగుంబాయి; రాత్రుళ్లు "రెక్కలు విప్పి విజృంభిస్తాయి. అదే సమయంలో పరమవీరచక్రాలు ఇవ్వదగిన పందికొక్కుల్ని చూసి పిల్టులు పారిపోతాయి. ఆబోతులు అంకిన అరటిషళ్లని అన్నింటినీ కొట్టునించి నములుకుపోతాయి. ముఖాలమీద నీళ్లు జల్లితే మరో కొట్టుకి పోతాయి. ఎద్దులు ఉచ్చ పొస్తాయి. గేదెలు పేడవేస్తాయి.పేడని జాగ్రత్త చెయ్యడానికి ఎక్కడనుంచో అక్కడనించి ఓ పరికిణీపిల్ల ప్రత్యక్షం అవుతూ ఉంటుంది. ఆవులు ఎంగిలి ఆకుల్నీ చింకికాయితాలనీ తింటూ ఉంటాయి; రోడ్డు మధ్య తీరుబాటుగా నెమరువేస్తూ ఉంటాయి. వృద్దులూ బుడుతలూ బాహాటంగా పగలు రాత్రుళ్లూ రోడ్డువార్త మలమూత్ర విసర్హనచేస్తూ ఉంటారి. సాయంకాలాలు కర్రబడ్డీల మీద కమురుకంపుతో నూనె వేగుతూ ఉంటుంది.నూనెలో బిజ్జీలూ, మిరపకాయబజ్జీలూ, పకోడీలూ అచ్చటచ్చబ జీలేబీలూ వేగుతూ ఉంటాయి. వాటిని పెద్ద పెద్దవారూ చిన్న చిన్నవారూ పరమానందంగా భ్తిస్తూ ఉంటారు. తాగినవాళ్లూ తాగినవాళ్ళూ, తాగనివాళ్లూ తాగని వాళ్ళూ, తాగినవాళ్లూ తాగనివాళ్ళూ కలిసి కొట్టుకుంటూ ఉంటారు. ఆడపిల్లలు అలంకరించుకొని ఊరేగుతారు. అలంకరించుకున మగపిల్లలు వారిని అల్లిరిపెట్టబోతారు. ముష్టివాళ్లు దేముడి పేరు చెప్పే మిమ్మల్ని యాచించి కష్టపెడతారు. కుష్టు రోగులు ఏసుక్రీస్తుని (పార్టించి మిమ్మల్ని యాచిస్తారు. ఆ దేముడూ ఈ

రాచకొండ వళ్చనాథళాస్త్ర వపా ఏసుప్రభువూ వారికి యాచన మాత్రం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తప్పించలేక నిస్సహాయంగా మిగిలిపోతారు. రోడ్డంతా ఎల్లవేళలా బీభత్సంగా హడావిడిగా, భయంకరంగా మనోహరంగా మురికిగా ముచ్చటగా ఇరుగ్గా పీట్లీపోయేలా ఉంటుంకీ.

ఆ వీధి ఉత్తర దక్షిణాలకి ఉంది. తూర్నువెపూ పడమర్శవెపూ మేడలూ షాపులూ' ఉన్నాయి. వాటి మధ్యనించి తూర్పుకి కొన్ని ఇరుకు మురికి సందులూ, పడమరకీ కొన్ని మురికి ఇరుకు సందులూ వొచ్చుకుపోతాయి. అక్కడూటిని కలుపుతూ మరికొన్ని సందున్నర సందులు ఉత్తర దక్షిణాలకి ముణయకు ముణుచుకు నడుస్తాయి. అటువంటి చెచ్చుకుపోయిన సందీ ముణుచుకుపోయిన సందుకీ ఆనుకొని బజారువీధికి పశ్చిమంగా ఉందివిస్టైమ్మగారి ఇల్లు.

బిజారువీధికి పశ్చిమ[శ్రేణిని ఉన్న ఇళ్లన్నీ పడగాట్టేస్తే బజారువీధి సుఫొలంగా చక్కని రాజమార్షంగా మారిపోతుంది. చిష్టమ్మగారి ఇల్లూ ఆ వీలోని అన్ని ఇళ్లూ ఐజారువీధిలోకే మారిపోతాయి. అప్పుడు చదరపు గి జాగా అక్కడ అయిదువేల రూపాయీలు ఇచ్చినప్పటికీ దొరకదు.

అయితే-అదంతా ఇంత వేగిరం తేల్తుందా అంటారు అప్పన్న మయాజులుబోటివాళ్లు.

రాజవీధి దుక్కబలియాలి అంటే; పడమర్శవెపు వున్న ఇళ్లన్నీ కొట్టి గరియ్యాలంటారు తూర్పువెపువాళ్లు. అట్టువెపు ఇళ్హన్నీ తుడిచిపెట్టి విడిచి పిట్టాలంటారు పడమటివాళ్లు. రెండువైపులా ఇళ్లు లాగేసి రాజవీదికి రెక్కలు

పెంచాలి అంటారు అక్కడ ఏ ఇల్లూ లేనివాళ్లు. దేనికీ డబ్బు లేదు అంటారు మున్సిపాన్టీవాళ్లు. అంద్భుకెనా ఎందుకైనా ప్రపంచ బ్యాంకు తప్పక ఆర్ట్రిక సహాయం చేస్తుందంటారు కొందరు దూరదృష్టిగలవాళ్లు. “ఆ6ీ ఆ ఆ ఆర్థిక సహాయం నువ్వూ నేనూ చచ్చేక ఒస్తుంది? తప్పకుండా అప్పుడొస్తుంది” అంటాడు సోమయాజులు వెటకారంగా. అదంతా మగవారి గోల. ఆడవారికి ఏం తెలుస్తుంది. గుడుగుడుగుంచం గుండారాగపులోకం చిశ్చామ్మది.

న! బిల్లు మురికిన్నర సందున్నర సందులో ఉన్నప్పటికీ ఆమె ఇల్టు మాత్రం పదిహేనువందల గజాల స్థలంలో నాలుగిళ్ల వాకిలిగా ఉంది. మేడలేదు. పెంకుటి ఇల్లు. మూడ్డువెపుల మురికి సందులు ఉన్నాయి. నాలుగో వైపు- దక్షిణంవెపు-ఒక ముసలి సాలెదంపతుల ఇల్టు ఉంది. ఆ సాలె దుపతులకి ఆరుగురూ కూతుళ్లే. ఆరుగురూ ఆ ఇంటి గురించి కుమ్ముళడుకొని చచ్చిపోయి మళ్లీ మళ్లీ బతుకుతూ ఉంటారు. చిజ్ణమ్మ ఇంటికి దక్షింంవెపూ, పశ్చెమంవైపూ గాబుగా, జీబుగా చెట్టూ చేమల్లో ఆమెదే ఖాళీ జా ఉంది. నుయ్యి ఉంది కాని అది దక్షిణానికాఅంటే ఆగే (యానికి ఉంది. ఈాిన్యానికి లేదు. అందుచేతనే చిస్టెమ్మ సంసారం దెబ్బతినేసిందిట. చిజ్టమ్మ పెళ్లినాటికి ఇల్టు ఇంకా చెడిపోలేదు. ఆమె పెమిటి (గ్రామకరణంగా నూనూగు మీసాలతో నున్న నగా పల్చగా పెళ్లినాటీకి పదహొ ళ్లపైన అయిదేళ్లుగా ఉండేవాడు. ఒక కరణంగారు పిల్లలు లేకుండా చనిపోదతో అతని భార్య తన అక్క కొడుకుని దత్తత చేసుకొంది. ఆ అక్కకొడుక్కితన తమ్ముడి ఒక్కగానొక్క కూతురి ఏ తెచ్చుకొని పెళ్లి చేసుకొంది. అకగ్రారి కొడుకే చిస్టైెమ్మ భర్త. తమ్ముడి కూతురే చిష్టమ్మ. పోయేరు పోయేరు అందరూ పోయేరు. అక్కా పోయింది. ఆమె ర్తా పోయేడు.అక్క చెల్లెలికి ఇచ్చిన దత్తుడూ పోయేడు. ఆ దత్తుడికి ఒక అ తప్ప మిగతా పిళ్లిలు అందరూ పోయేరు. దత్తత చేసుకున్న చెల్లెల పోయింది. ఒక్కగానొక్క కూతుర్ని ఆమె కన్న తమ్ముడూ పోయేడు.! కూతురి తల్రీ పోయింది. అంతా చంద్రకాంత పువ్వులు రాలిపోయినట్టు రా! పోయేరు, సబ్బు బుడగలు పేలిపోయినట్టు పేలిపోయేరు. పెళ్లినాటికి చిస్టైమ్మ పుట్టి పదహారేళ్లు అయింది. ఆమె విధవరాలు అయినప్పటికి ఆమె భూమ్మీద పడీ మరొక నాలుగు ఏళ్లు అయింది. అన్ని సుఖాలూ సంతోషాలూ సరదాలూ కోరికలూ ఆశలూ అనీ స ఇరవయ్యేళ్తకిచెల్టు. ఆ దినం సాయంకాలం సినిమాకి వెళ్లడానికి చిస్టైమ్మ జరీ అంచు తెల్లిచీర కట్టుకొని తెల్లటి జకెట్టు తొడుక్కొని మల్లిపూలు పెట్టుకొని సిద్దంగా వుషారుగా తయారుగా ఉంది.

రావకొండ విశ్చానాథశాస్త్రే, లర్‌

సినిమావేళకి ఇంటికి వచ్చి వాలనా అని వెళ్లేరు కరణంగారు.

కోటపేటలో తురుష్కులకీ జాలరివాళ్తకి మరుభూమి గురించి తగువు ఉంది. ఆ తగువు తీర్చడానికి గ్రామకరణం [గ్రాము మునసబుతో కలిసి మధ్యాహ్నం భోజనం చేసి వెళ్లేడు. మునసబు కూడా (బ్రాహ్మడే. పరమ దేవాంతకుడు. ఆ తగువు తీరలేదు. రెచ్చిపోయింది. ఉభయపార్టీలవారూ కూడా మునసబు మీద కక్షకట్టే ఉన్నారు. అందులో మునసబుకి తగల వలసిన దెబ్బ కరణానికి తగిలిపోయింది. మునసబు పారిపోయేడు, కరణం నెత్తురు కక్కుకున్నాడు, నేలకి ఒరిగిపోయేడు, “చిట్టీ! చిట్టీ!...ఛిట్టీ...చిక్‌టి” అని చావుకేక వేసివేసి అక్కడికి అక్కడే చనిపోయి చల్జారిపోయేడు.

ఆ విధంగా చిస్టైెమ్మ జీవితం చల్దారిపోయింది. పువ్వులు పోయేయి. జరీ అంచు పోయించి. సిందూరం పోయింది. సినిమా సరదాపోయింది. పల్లెటూళ్లో పది ఎకరాల భూమిలో సగం _రెతులకింద పోయింది. బంగారం అమ్ముడయిపోయింది. తెల్లచీరా పట్నంలో పాత యిళ్లూ మిగిలిపోయేయి.

ఆనాటి శోకం దుఃఖం కింద మారిపోయింది. దుఃఖం విచారంకింద మారిపోయింది. విచారం చివరకి నిర్లిప్తత కింద మారిపోయింది. అయితే- ఆమె పెనిమిటి అప్పుడప్పుడు కలలో కనిపిస్తూ వుంటాడు. ఆ రోజున నిర్దిప్తత అంతా మారిపోయి నిష లోంచి నీరు చిమ్మినబ్బ్టుగా కళ్లు ఎ(ర్రబారి మున్నీరుగా కన్నీరు కారుతుంది. అంతే! ఏం చేస్తాం? దైవేచ్చ! దైవేచ్చ!

దెవేచ్చే అయి వుండాలి మరాఆ రోజునే చిస్టెమ్మ ఆడపడుచు వెంకటలక్ష్మీ-రెండేళ్ల కొడుకుని తీసుకొని-ఆ రోజునే-ఆ రాత్రే అంతా జరిగిపోయేక ఏమీ తెలియకుండా చిష్టైమ్మ ఇంటికి అమాయకంగా నిర్చాగ్యంగా దేముడే దిక్కుగా వచ్చింది. చిప్టెమ్మకి దిక్కుగా నిల్చింది.

అప్పటికి కరణంగారి అక్కకి ఇరవయ్యెనిమిది ఏళ్లు ఉంటాయి. ఎరగా సన్నగా పాడవుగా ఉండేది. అప్పటికి ఆమెకి నాలుగేళ్ల కొడుకు ఉండే వాడు. నల్లగా, దుబ్బుగా గుండులా గుమ్మటంలా ఉండేవాడు ఆ కు(ర్రవాడు. వెంకటలక్ష్మీకి ఆ కు[రవాడంటే వెర్రి ప్రేమ. ఆవిడ కొడుకుని తీసుకొని తన మరదలి ఇంటికి చావలేక బతకడానికి వచ్చింది.

జిత్‌ ఇల్లు వచ్చెటప్పటిెకి తమ్ముడు ఖూనీ అయిపోయివున్నాడు. మరదలు “మరింక బతకను' అని నూతిలోకి ఉరకడానికి సిద్దంగా వుంది. తమ్ముడి శవం ఇంకా ఇంటికి చేరుకోలేదు; వెద్యపరీక్ష కోసం ఆసుపత్రిలో అనవసరంగా కుళ్లుతోంది. ఇంట్లో అంతా బీభత్సంగా ఉంది. అటువంటి సమయంలో వెంకటలక్ష్మి వచ్చింది. చిసహ్టైమ్మని ఆదుకొంది. ఆమెకి ఆమె కటిక చీకట్లో టార్నిలెటులా ఉపయోగపడింది; తుఫానులో పడవకి సరంగులా నిలబడింది. గుడికి ధ్వజస్తంభంలా ఎత్తిరిల్లి ఎగసింది. జబ్బువాళ్ళకి పెన్సిలిన్‌ ఇంజెక్షన్లా పనిచేసింది. వెంకటలక్ష్మే లేక పోతే చిస్టైమ్మ ఉండకపోను. చిట్టైమ్మగారి ఇంటిలో తూర్చుకి అనంతం అద్దెకి ఉన్నాడు. ఆగే ష్‌ యానికి చిస్టైమ్మ ఉంది. ఉత్తరానికి అద్దెకి ఒక దక్షిణాది(హెహెల్‌) అయ్యరు గారు ఉన్నారు. ఈశాన్యానికి వెంకటలక్ష్మి ఉంది. వాయవ్యభాగం పడిపోతూ పడిపోతూ ఖాళీగా ఉంది. వెంకటరలక్ష్మికి తనీ తండ్రి వళలిపోయేరు. అక్కడ కే-అనంతలోకాలకే- అత్తా మామా వెళ్ళిపోయేరు. ఆదుకుంటాడని అనుకున ఓ అన్నదమ్ముడు మరొకరికి బదులు ఫైసలయిపోయేడు. మట్టిలో మాణిక్యంలాగ మరదలు పిల్లి మిగిలిపోయి కుమిలిపోతోంది. వెంకటలక్ష్మి భర్త బార్స్‌ అండ్‌ రెస్టారెంట్స్‌కి అలవాటుపడి అక్కడకి వెళ్తూ తాగుతూ తింటూ డబ్బు ఇర్చుచేస్తూ ఉండేవాడు. అలా కొన్నాళ్లు జరిగింది. మరి కొన్నాళ్లు ఎవ్వరెనా తాగడానికీ తినడానికీ ఇప్పేస్తారనే ఆశతో అక్కడే కూర్చోడం జరిగింది. ఇప్పించేవాళ్ళంతా తపి )౦చుకొనేవాళ్లుగా మారిపోయిన తరవాత చీకట్లో సారాకొట్టు పట్టడం జరిగింది. ఆ తరవాత పగలూ రాత్రీ ఆ కొట్లనే పట్టుకు వేళ్లాడ్డం జరిగింది. ఆ తరవాత వెంకటలక్ష్మి కొడుకుని తీసుకొని తమ్ముడి ఇంటికి పారిపోయి రావడం జరిగింది. ఆమె రాత్రి వచ్చింది. ఆ మధ్యాహ్నమే ఆమె తమ్ముడు సాక్షాత్తూ చిష్టెమ్మ భర్త ఖూనీ చేయబడ్డాడని ఆ సాయంకాలం చీకటిపడ్డాక ఆమెకీ చిప్టైెమ్మకీ ఒక్కసారే తెలిసివచ్చింది. మరింక చి్టైమ్మ బతికి మిగిలిందీఅంకే

రాచకొండ విశ్వనాథ్యూస్త్రి 27 వెంకటలక్ష్మి చలవ్వల్లే. కొండలాగ ఆమె ఉండి ఆదుకోడంవల్లనే కొండ చాటున ఏటి గట్టున నీడని ఇచ్చేసరుగుడు తోటలా'చిష్టైమ్మ ఉండిపోయింది.

వెంకబ లక్ష్మీకి ధెర్యసాహసాలు ఉన్నాయి. భర్త పెష్టే తాగుడు బాధ భరించి భరించి, మరింక భరించడానికి ఇష్టపడక ఆమె ఆ వూరునించి ఈ వూరు వచ్చేసి మరదలి అసహాయ స్థితిలో అమెకి అండగా ఆ ఇంట్లోనే ఉండిపోయింది కాని మరదలి ఖర్చు మీద రోజులు దార్లిపోడానికి ఆమె ఇష్టపడలేదు.

పదిహేను రోజులు పోయేక ఎక్కడో వంట పనికి కుదురుకొంది వెంకటలక్ష్మి.

“వీళ్లేదు” అంది చిస్టైమ్మ.

“వీలుంది” అనలేదు వెంకటలక్ష్మి. నవ్వేసింది. పని మూత్రం మానలేదు.

అంతలో ఆమె భర్త కూడా ఆమె దగ్గరకి వచ్చీసేడు.

రాత్రి ఎనిమిది అయింది. చిస్టైమ్మ ఉండే వాట్లావైపు వరండాలో విద్యుద్దీపం కిరసనూనెదీపంలా వెలుగుతోంది. అప్పుడు అక్కడకి వచ్చి నిల్చున్నాడు వెంకటలక్ష్మి భర్త. మాసిపోయిన పంట్టాం, మాసిపోయిన చొక్కా, మాసిపోయిన గెడ్డం, చేతిలో ఓ గోనె సంచీతో ఆ న్లీరసపు వెలుగులో అతను వెలగకుండా బూజుపట్టిన కిరసునూనె బుడ్డీలా ఉన్నాడు.

చిజ్బమ్మ అతణ్ని చూసి జడుసుకొంది. ల

వెంకటలక్ష్మి లేచి నిల్చొని అతణ్ని నిదానంగా చూసింది. కొడుకు నిద్రపోతునా ఎడు.

6

భర్తని చూసి ఆ మసక వెలుగులో వెంకటలక్ష్మి లేచి నిల్చుంది కాని పలకరించలేదు, ఏ సంగతీ అడగలేదు.

ఇద్దరూ మాట్లాడుకోకుండా నిలు ఎండిపోయేరు. అతను ఆమె కళ్ల ల్గ్టోకి చూడలేకపోయేడు. అటు చూసేడు, ఇటు చూసేడు, తల కిందకి దించేడు, ఆ తరవాత నెమ్మదిగా భయంగా ఆరిపోతూన్న కొవ్వొత్తి తిరిగి పుంజుకొంటున్నట్టుగా గొంతుక సవిరించుక "ని గౌణిగేడు.

వతి ఇల్లు

“వెంకూ...నేను తాగుడు మానీసేను” అని చెప్పగలిగిన తరవాత ఆమె ముఖంలోకి చూడగలిగేడు. ఆమె రానిస్తుందా లేక పామ్మంటుందా అనే ప్రశ్నకి జవాబు కోసం నిరీక్షణా భయమూ కూడా అతని ఆ చూపులో ఉన్నాయి.

“ఒచ్చి స్నానం చేసి బట్టలు మార్చుకోండి” అంది వెంకటలక్ష్మి.

అయినా, అతను గదిలోకి అడుగుపెట్టులేదు.

“నా ఉద్యోగం పోయింది” అని చెప్పేడు.

“లోపలికి రండి” అని అన్నది ఆమె.

అతను లోపలికి వెళ్లలేదు.

“రిక్షా అయినా తొక్కుతాను. మార్కెట్లో కూరల తట్టలెనా మోస్తాను, ఎక్కడైనా అంట్హయినా తోవుంతాను” అన్నాడతను.

“నన్ను ఇంట్లోకి రానిస్తే ఏ పనైనా చేసి నిన్ను పొషిస్తాను. ఆ హామీ నువ్వు నమ్మితేనే నన్ను ఇంట్లోకి రానియ్యి” అని అతను బెటకి అనలేదు.

వెంకటలక్ష్మి పెటచెంగుతో కళ్లు వత్తుక్‌"ంది, తరవాత తుడుచుకొంది. కుంగిపోయి నిలబడింది.

“ఉదయం!ఉదయం! నాన్నగారొచ్చేరు. లేమ్మా! లే!” అని ఆ వెం టనే కొడుకుని నిద్ర లేపింది.

ఉదయభాస్కర్‌ అనే ఆ కుర్రవాడు గాభరాగా నిద్రలేచి, కొద్దిసేపు పోయేక తండ్రిని పోల్చి, భయంగా అతని దగ్గరకి వెళ్లి, ఒక క్షణం ఆలోచించి ఆ తరవాత తండ్రి కాళ్లు పట్టుకొని, ముఖం పైకి ఎత్తి చూసి “నాన్నా” అన్నాడు.

చేతిలో వున్న గోనెసంచీ కొడుకు మీదవేసి, రెండో చేత్తో కళ్లు మూసుకొని ఏడ్చేడు వెంకటలక్ష్మి భర్త.

తరవాత నెమ్మదిగా లోపలికి నడిచేడు.

భర్త వచ్చేక, అనంతం ఇప్పుడు వుండే వాటాకి ఎదురుగా మూల వాటాలోకీ మారిపోయింది వెంకటలక్ష్మి.

ఆమె భర్త మరి ముష్టే ఎత్తుతున్నాడో, మూటలే మోస్తున్నాడో,

రాచకొండ విశ్చనాథశాస్త్రే, 28 కోమటి లెక్కలే రాస్తున్నాడో ఏం చేస్తున్నాడో తెలియదుకాని, పొద్దున్నే బెటకిపోయి సాయంకాలానికి ఇల్టు చేరుకొంటున్నాడు.కాణీ పరకా తెచ్చి భార్య చేతికి ఇస్తున్నాడు. ఎక్కడకి వెళ్తున్నారు, ఏం చేస్తున్నారని అడగలేదు వెంకటలక్ట్మే.

అతను తాగడం లేదు.

ఆమె అంతే కనిపెట్టింది.

పాతకాలపు కొత్త భార్య భర్త మీసాలూ ఎ(ర్రగుడ్డూ చూసి భయపడ్డట్టు వారం పది రోజులు అతను ఆమెకి ఎడంగా ఉండిపోయేడు. ఆమె దగ్గరకి చేరలేదు. ఆమెని ముట్టుకోలేదు. కొడుకుని ఆడించి అడించి నిద్రపుచ్చి తను కూడా వేరేగా పడుకుండిపోయేవాడు.

వారం పది రోజులు పోయేక ఓనాటి రాత్రి అతను ఇంబికివచ్చి వేడినీళ్ల స్నానంచేసి ఇస్త్రీ లుంగీ కట్టుకొని భోజనం చేసి కొడుకుని నిద్రపుచ్చి కొంతసేపు కొడుకు పక్కని కూర్చున్నాడు.

వెంకటలక్ష్మి భోజనం చేసి తన చాప మీదికి పోయి కుడ్డివెపు వత్తగిలి పడుకొంది. ఆమె పడుకున్న పది నిమిషాలకి ఆమె భర్త వెళ్లి ఆమె వత్తిగిలినవెపు కూర్చున్నాడు. మరి ఒక అయిదు నిమిషాలకి ఆమె మీద చెయ్యి వేసేడు.

వెంకటలక్ష్మి కదల్లేదు, మాట్లాడలేదు. ఆమె మేలుకొనే ఉందని అతను (గ్రహించేడు. కొద్దిగా ఆమెని దగ్గరకి జరుపుకోబోయేడు. ఆమే అతనికి దగ్గిరగా జరిగింది.

అతను ఆమెని ముద్దులాడేడు. గాఢాలింగనం చేసుకొన్నాడు. అధరం పట్టే వదల్లేదు. ఆమె వెలక్కుండా నిశ్శద్దింగా వేడీ ఎక్కిన ఎలక్ష్రిక్‌ తీగెలా అతనికి చుట్టుకుపోయింది.

పది నిమిషాలయింది. పావుగంట అయింది. ఆ పావుగంట తరవాత ఆమె భర్తకిక్షణం ఒక యుగం అయింది. నళ్లికిళ్లపాములా అతన్లో ప్రవేశించిన అనుమానం నాలుగుతలల నాగుపాముగా మారి అతణ్ని భయంతో వణి కించేసింది. అతను నివ్వెరపోయేడు, నిశ్చేష్టుడై పోయేడు. నిన్టీవ్లుడెపోయినట్టుగా

తం ఇల్లు కొంతసేపు ఉండిపోయేడు. తరవాత చిన న్న లెక కూడా చెయ్యడం మర్చిపోయిన పట్టభదుళ్లా వర్రిముఖం వేసుకుని కూరు న్నాడు. ఆ తరవాత వెక్కివెక్కి ఏడవడం 'ప్రారంభించేడు.

అతనికి అప్పటికి ముప్పయి నాలుగే ఏళ్లు. కాని ఆ పాటికే అతని మగతనం చచ్చి ముసాలిముద్దని అయిపోయేనని అతను [గ్రహించుకొన్నాడు. వెక్కీ వెక్కి ఏడ్చి కొంతసేపుపోయేక దెబ్బతిన్న కీటకాల్లాగ చప్పుడు చెయ్య కుండా ఏడ్చేడు. చెప్పుతో మష్టేన్తే చీమలు నలిగి నలిగి ఏడ్చినట్టు అతను ఏడే ఏడు.

వెంకటలిక్ష్మికీ అంతా అర్జ్హమయింది.

“ఊరుకోండి, ఊరుకోండి...ఏనాట్సికెనా ఏమైనా నేను మీ భార్యనే, మీరు నా భర్తీ...తాగుడువల్ల అలా అఆయిపోయేరు...ఇప్పుడు తాగుడు మానీసేరుకదా. కొన్నాళ్లకి సర్టుకొంటుంది...ఏమై నాసరే మీరే మీరే ఎప్పటికీ ఏనాటికీ మీఠీ నా భర్త!”

అని ఆమె అతణ్ణి ఊరడించింది, సముదాయించింది, జోకొట్టింది. ఆ రాత్రి ఆమె ఏడవలేదు.

ఆ మరునాడు ఉదయం పూజ చేస్తూ ఏడి ఎంది. తన భరని బాగుచేయమని, అతని బాగుకోసం అతడికి ఆరోగ్యం ప్రసాదించుమని ఆమై అమితమైన భక్తితో అమితంగా వినమురాలయి, అమితమైన దుఃఖంతో కన్నీటి ఛారలతో-

తల్లి కనకమహాలక్ష్మిని, దేవి కనకదుర్గని, స్వామి వెంకటేశ్వరుణి స వరదాత వరాహనరసింహస్వామిని, మాతృమూర్తి సంతోషిమాతని, “బాబ్బా ఓ బాబా” షిర్హి సొాయిబాబాని, అనకాపల్లి నూకాల్నల్లిని, విజయనగరం వెడి తల్లమ్మని, రాయఘడ మజ్జిగెరమ్మని, సాలూరు శ్యామలాందిని ఎవ 16 స్‌

విడవకుండా అందర్నీ దీనాతి దీనంగా వేడుకొంది.

ఆమె భర్త ఒక నెల దినాలు మూగబాధతో మూల కూర్చున్నాడు.

తరువాత నాలుగు వారాలు పిచ్చి పట్టినల్టుగా తిరిగడు. అటు పిమ్మట ఒక మాసం మాటా ముంతీ లేకుండా ఏదో ఒక పని చేసుకొంటూ తిరిగేడు.

రాచకొండ విశ నాధశ్యాస్త్రే, రే!

నాలుగో నెల ఒక అర్హరాత్రి వెంకటలక్ష్మీని నిద్ర లేపే అతగాడు ఆమెని అక్కున చేర్చుకున్నాడు.

పెంకటలక్ష్మి ఆ రాత్రి పూలు పెట్టుకోలేదు. కాని, పూలవాసనవేస్తోంది. అత్తరువు రాసుకోకపోయినా అత్తరులా వాసనవేస్తోంది. మంచిగంధం పూసుకోక పోయినా ఆ సమయంలో సుగంధంతో చేసిన దేవతబొామ్మలా అనిపిస్తోంది.

అనుకోకుండా అతను ఆమెతో క్రీడించగలిగేడు. అతను క్రీడించి (క్రీడించేడు. అతను మరొకసారి మళ్లీ మగవాడయేడు.

వెంకటలక్ష్మీ పరవపురాలు అయిపోయింది. ఆమె ఆ సమయంలో ఆనందంతో పులకించి అశ్రువులు రాల్బింది. తన వేడికోలు వేయిదేముళ్ళ్లూ విని భర్తకి ఆరోగ్యం చేకూర్చినందుకు భర్తని కౌగలించుకున్న చేతులతోనే ఎన్నెన్నో దండాలు అందరు దేముళ్హకీ పెట్టుకొంది.

అలసిన ఆమె భర్త చివరకి వత్తిగిలి ఆమె పక్కనే వెల్లకిలా పరుండి, “"వెంకూ! నాకు...లోకాన్ని...జయించినట్టుందే...స్వర్గం...స్వర్లం...” అన గలిగేడు. అంతే!

అతను స్వర్లం చేరుకున్నాడు.

తాగి తాగి అలిసిపోయిన అతని గుండే అతని ఊపిరితిత్తులూ, తాగుడు మానేసినప్పటికీ ఆ ఆయాసానికీ తట్టుకోలేకపోయేయి. అతను ఆనందంతో నిబ్టూర్చి ఊపిరి విడిచేడు.

మరలా ఊపిరి తీసుకోలేకపోయేడు.

ఏమి జరిగిందో కొంతసేపు అర్ధంకాలేదు వెంకటలక్ష్మికి.

= అర్ధం అయేసరికి అంతా అయిపోయింది. భర్త లేడు. కాల్బవపలసిన

కట్టే మిగిలింది.

కళ్టెని కౌగలించుకొని శిలలు కూడా ద్రవించేలా కాదు-రాళ్లు కూడా రక్తాలు కార్చేలా ఏడ్చింది వెంకటలక్ష్మి.

దేముళ్లు ఏమయేరు? దేవతలంతా ఏయే జాగాలకీ, ఏయే దూరదూర తీరాలకి ఎక్కడకి పోయేరు? ఎందుకు ఇంతగా ఈ చిన్ని (పాణిని ఇలా దగా చేసేరు?

త్రై ఇల్లు యమస్య కరుణా నాస్తి! నిజమే! కానిా- కారుణ్యమూర్తులు, దయాస్వరూపులు, దీనజన బాంధవులు, అనాధ నాధులు ఇంతమంది లోకరక్షకులూ ఎక్కడికి పోయి అంతరించిపోయేరు? చిస్టైమ్మ భర్త పోయిననాడు వారంతా ఎక్కడ అంతరించిపోయేరో వారంతా అక్కడే అంతరించి పోయేరు వెంకటలక్ష్మి భర్త పోయిననాడుకూడా. దేముడే మృత్యువు అని తెలిసింది చిజ్టమ్మకి. అవును, అదే నిజమని తెలిసివచ్చింది వెంకటలక్ష్మికి. కాని- త్వరలోనే దుఃఖం అంతా దిగమింగుకున్నారు ఇద్దరూ కూడా! మృత్యువు దైవం అయితే జీవం కూడా దైవమే. ఆ దినమే వెంకటలక్ష్మి గర్భంలో కొత్త జీవం కదలాడింది. తొమ్మిది నెలలూ నిండేయి. వెంకటలక్ష్మి మగశిశువుని కంది. ఆ కుర్రవాడే ఆరుణ్రకాశం. పెద్దవాడికి “ఉదయభాస్కరం అని పేరు పెట్టరు. అంచేతచిన వాడికి అరుణ్రకాశం అని 'పేరు పెడదాం” అని చిషస్టైెమ్మ చెప్పిన కోరికకి వెంకట లక్ష్మి వప్పుకుంది. ఆ పిల్లడే ఒదినామరదళ్ల కంటికి వెలుగు అయేడు. ఇంటికి దీపం అయేడు. అన్నకి ఆరో (ప్రాణం అయేడు. కొత్త జీవాన్ని పెంచుకురావడంలో పాత కష్టాలని ముగ్గురూ మర్చి పోయేరు. అరుణ ప్రకాశం మూడోనెలకల్టా అల్హారుముద్దుగా తయారయేడు. ఆరోనెలకల్లా బుగ్గలు పెంచేడు. ఏడాదికి పరుగులు తీసేడు. ఆరోయేటకల్లా తెలుగూ, ఇంగ్రీషూ అక్షరాలు నేర్చేడు. పదిహేనోయేడు దాపేసరికి మెట్రిక్కులేషన్‌ పరీక్ష మొదటి'(శ్రేణిలో దాటేడు. అప్పుడు అతని అన్న బియ్యే పాస్‌ అయి ఉద్యోగం దొరక్క ఏవేవో

రాచకొండ విశ్చానాథశ్నాస్త్ర, వ్‌ప్రా పుస్తకాలు చదివి చదివి, ఎవరివరితోనో స్నేహం చేసి చేసి, ఒకరోజున తమ్ముడితోనూ తల్లితోనూ అకస్మాత్తుగా “ఇది దొంగల రాజ్యం” అని చెప్పి, వారిని దిగ్భాంతుల్ని చేసి, మర్నాడు “అమ్మా! నేను కలకత్తా వెళ్తున్నాను" అని చెప్పి అమ్మని కాని అత్తని కాని నయాపైసా అడగకుండా, నాలుగు జతల దుస్తులు చేతిసంచిలో వేసి పట్టుకొని కలకత్తామెయిలు ఎక్కేసి వెళిపోయేడు.

ఆ రోజునించి ఉదయభాస్కరం తిరిగి ఇంటికి రాలేదు.

అప్పటివరకూ ఆడుతూ పాడుతూ తిరిగీ అరుణ ప్రకాశం అంతటితో ఎందుకోగాని గంభీరుడుగా మారిపోయేడు. ఏవేవో పుస్తకాలు తను కూడా క్లాసు పుస్తకాలతోపాటు చదవడం (ప్రారంభించేడు. కాని, ఇంటర్మీడియేటు పరీక్ష రాష్ట్రంలో ఫస్టుగా పాస్‌ చేసేడు. బి.ఎస్‌సి.లో కళ్లకి అద్దుకొని కాలేజీవారు చేర్చుకోగా చేరేడు. చదువుతున్నాడు. ఇంక, పరీక్ష రాస్తాడు.

అరుణ ప్రకాశం అందంగా వుంటాడనే చెప్పుకోవాలి. ఆడపిల్లలు అదే పనిగా అతణ్ని చూడకపోయినా, కొత్త ఆడపీల్లలు అతణ్ని ఒకరికి తలియ కుండా ఒకరు తిరిగి తిరిగి చూస్తూంటారు. అతను వార్షివెపు సాధారణంగా చూడడు.

చిన్న వైపే చూస్తూ వుంటాడు.

ఆమె కూడా అతన్లో మాట్లాడుతూ ఉంటుంది.

చిలకలా వున్న చిన్న అనంతం గారి రెండో కూతురు. చిన్న అనేది ముద్దు "పేరు. అసలు పేరు జ్యోతిర్మయి.

ఆమె ఒకే ఒక్కరికి మాతం “వన్నెల”.

క్‌

కయ్యం ఒచ్చేదాకా ఎవరితోనెనా నెయ్యమే సోమయాజులికి. కయ్యం ఒచ్చిన తరవాత దెబ్బ కాసుకోవాలి, దెబ్బతియ్యాలి. అంతే. వాడెవడో ఇం బ్రీషువాడు చెప్పినట్టు స్నేహాలూ శాశ్వతాలు కావు. విరోధాలూ శాశ్వతాలు కొవు. మనిష్పికెనా దేశాన్నికనా మన లాభాలే మనకి శాశ్వతాలు.

చిష్టైమ్మ దావా చేసింది శాంతమ్మ మొగుడిమీద. దావా చేసేముందు ఆమె దగ్గిర తగినంత డబ్బు లేదు. సోమయాజులే అమెకి రెండు వేలరూపాయలు

న! వద్లు “ఉంచు త్రీ” అని అప్పుగా ఇచే ఏడు. (పోనోటు అందుకు రాస్తానంది చిబ్బమ్మ. “అయితే, నువ్వు దొంగవా?”ొ అని అడిగేడు సోమయాజులు. “నామట్టుకు నేను మంచిదాన్నే.కాని మాయడబ్బు మనిషిచేత దొంగతనం చేయిస్తుందంటారు” అంది చిజ్టమ్మ. “పోనోట్ట్లూ దస్తావేజులూ దగాచేసే మనుష్యులకి! అంతేకాని చించాకంత పాపమై నా తెలియని చిష్టైెమ్మకి కాదు” అన్నాడు సోమయాజులు. అతగాడికి తనమీద అంతటి నమ్మకం ఉన్నందుకు ముచ టపడి పోయింది చిజ్టైమ్మ. అందుచేతనే ప్లీడరు గారిచేత సోమయాజులు రాయించినవి రాయించనివీ తెచ్చిన అన్ని స కొయితాల మీదా సంతకాలు 'పెష్టేసింది అవిడ. స్టాంపులు అమ్మేవారు వుంటారు. అందులో దస్తావేజు న్చాంపులు అనీ, కోర్టు ఫీజు స్టాంపులు అనీ వుంటాయి. కోర్దుల్గో దావాలు వ్షగెరాలు దాఖలు చెయ్యడానికే కోర్టుఫీజు స్టాంపులు ఉపయోగిస్తారు. [కగ్రయచీట్లూ, త్నభాపత్రాలూ, అగ్రిమెంట్లు వ్లగెరాలు రాయడానికి దస్తావేజు న్చాంపులు ఉపయోగిస్తారు. తెలియనివారికి రెండు రకాల స్టాంపులూ దాదాపు ఒక్కలాగే కనిపిస్తాయి. సోమయాజులూ, ప్లీడరు పరబ్రహ్మశాస్త్రి గారి పండు ముసలి గుమాస్తా సంతకం చెయ్యమన్న అన్ని స్టాంపులమీదా సందేహం ఏమీలేకుండా సంతకం చేసే సింది చిసహ్టైమ్మ. వాటిలో దస్తావేజు స్టాంపులు తను తీసేసుకున్నాడు. పండు ముసలి గుమాస్తా సోమయాజులు తల్లికి వేలువిడిచిన మేనమామ. సోమయాజులు ఆ స్టాంపులు తీసుకొందికి అతగాడు కీక్కురుమనలేదు. సోమయాజులు అయిదుపదులు ఇచ్చినప్పుడు అవి లెక్కపెట్టుకున్నాడే తప్ప కిక్కురుమనలేదు. సోమయాజులు (బూ కాఫీ ఇప్పిస్తే అంతా తాగీసేడు కాని కిక్కురుమనలేదు. సోమయాజులు అతనికి జర్దా కిళ్లీ కట్టించినప్పుడు మాతం నోరు విపి | మరో ఆరు కిల్రీలు కట్టించమన్నాడు. దస్తావేజు “స్టాంపులు జాగ్ర త్తస్మీ” అని సోమయాజుల్ని హెచ్చరించి కోర్టుకి వెళ్ళిపోయేడు.

రాచకొండ విశ్చానాథాస్త్రే, త్‌ సోమయాజులు చిష్టెమ్మ సంతకాలు ఉన్న భాళీ దస్తావేజు స్టాంపులమీద, నమ్మకమై నవాడిచేత క్రయపురోణీ రాయించుకున్నాడు.

“స్పిలక్ర మరింక మన చేతిలో ఉంది. ముండ ఎక్కడకి పారిపోగల్టు? పారిపోయినా,ఇంటికప్పూ తలకొప్పూ మన చేతిలోఉండగా ముండ బోడిగుం డుతో పరిగెట్టవల్సిందే' అని తల్చుకునవ్వుకున్నాడు సోమయాజులు.చిప్టైమ్మకీ బోడిగుండు అయిపోతే ఎలా ఉంటుందో చూడాలని అనిపించింది అతనికి.

“లమీద నిండుగుండు, మెడకింద నిండు గుండె! తమాషాగా ఉం టుంది” అని పకపక నవ్వుకున్నాడు.

సరే! కయ్యం ఎప్పుడో తప్పదు. ప్రస్తుతానికి అంతా నెయ్యమేకద.

అయినా, చిశ్టైమ్మ ఇంటికి అంత తరచుగా వెళ్లవలసిన అవసరం లేకపోయింది సోమయాజులికి.

చిస్టెమ్మ అనంతంపై దానా చేసి దగ్గిర దగ్గిర ఏడాది కావస్తోంది. అవతలనించి అనంతం ఇంటికి న్యాయమైన అద్దె న్నిర్ణయించవలసిందిగా చిస్టైమ్మపై దావా చేసేడు. లెండూ నడుస్తున్నాయి. చిట్టమ్మకి రెండు కేసుల్లోనూ పరబ్రవ్మాళాస్తే, ప్లీడరు. అనంతానికి రెండింట్లోనూ రెడ్డినాయుడు గారే ప్లీడరు.

ఊళ్ల చాముండేశ్వరీ మహాయజ్ఞం పెద్దలంతా తలపెక్టేరు. ఆ పెద్దల్లో సోమయాజులు గారు ఒకరు, ఆ యజ్ఞం చూడ్డానికీ, దేవిని స్మరించి, స్తుతించి, పూజించి తరించడానికీ అక్కడకి చిస్టైమ్మా వెంకటలక్ష్మీ కూడా కలిసివెళ్లేరు. వాళ్లు ఆ విధంగా పుణ్యం సంపాదించేసి కేసులు ఎక్కడ నెగ్గేస్తారో అని శాంతమ్మ కూడా అక్కడకి వెళ్లింది.

విశాలమైన జాగాలో పెద్ద పందిరికింద ఒక పూమగుండం వుంది. భక్తులూ భక్తురాండ్రూ కొన్ని వందలమంది మధ్య గెడ్డాలు 'పెంచినవారూ, పెంచనివారూ అంతా మైకులు పెట్టుకొని ఊరు ఎగిరిపోయేట్టుగా- శ్రావ్యంగా ఇంపుగా కాకుండా-మేకలు మైకులు పెట్టుకొని వేదపఠనం చేసేనబ్బు కర్ణకళోరంగా కొండదిండ రాళ్లు దేవభాష నేర్చుకొంటున్నట్టు వేదాలు వల్లిస్తున్నారు.

వాటి బిల్లు ఆ యజ్ఞపు నిర్వావాకుల్లో ఒక్షడైన సోమయాజులు, అందులో కొంతమంది నిర్వాహకుల్లా కాకుండా వీరావేశంతో ఉన పట్టుగా ఉన్నాడు. దీక్షలో ఉన్నాడుకాబట్టి గడ్డం గీయించుకోలేదు. పంచెమాత్రం కట్టుకునా ఎడు. చొక్కా లేదు, బనియను లేదు. విశాలమై న ఛాతీపై బొచ్చుతో వధా 'ఎకుగేళ్ల అమ్మాయి రామ్ములకి మీసాలూ, గెడ్డాలూ ఒచ్చినట్టు అతని గుండెలు భరిణమూతల్దాటీ మొనల్లొ ఆడవారికి ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తునా యి. వాటిపైన మెడలో మూడు రుదాక్షమాలల్లో ఒక బంగారపు గెలుసుతో అతను నిగనిగలాడుతున్నాడు, జిగజిగ మెరుస్తున్నాడు. అతణ్ని ఆ సమయంలో ఆ ఉదయపు వెలుగులో గవర గవరాజు చూసి- “వమ్మ లంజికొడుకు! ఈడు ఇక్కడ కూడా తయారయేడూ?! అయితే ఈపూజలో డబ్బు ఈడు సగం దొబే ఎడన్నమాటే!” అనుకునా డు. గవర్రాజు ఇంటి పేరూ కులం పేరూ ఒక్కటే. అతను పక్కవార్తు కవున్సిలరు. సోమయాజులి వయసే ఉంటుంది. అతను కూడా కాంగ్రెసు పార్టీవాడే కాని, నోమయాజులికి “ఎగస్‌పార్టీి” వాడు. అతణి స ఓడించడానికి సోమయాజులు ప్రయత్నించేడు కాని అతను పక్కలో బల్లెంలాగ పక్కవార్తు కవున్సిలర్‌ అయి కూర్చున్నాడు. అతనికీ చిజ్టమ్మ పక్కయింటి సాలార్‌ మూడో అమ్మాయికీ ఇలాకా వుంది. చిష్టెమ్మ కూడా వస్తూనే సోమయాజుల్లి ఏ చూసి కొంత ముచ సటుపడ కుండా ఉండలేకపోయింది. తనే తిరస్కరించింది కాని తనని వలచినవాడ్లే కదా అనే చిన్న చులకనభావం కూడా ఆమెకి అతని యెడల కలగకపోలేద్దు. చిప్టమ్మని ఆ వెంటనే చూసేడు సోమయాజులు. “ఏం, పిల్లోయ్‌” అని పలకరించేడు. అతను వెంకటలక్ష్మి కూడా చిషస్టైమ్మతో కలిసి రావడం చూసేడు. కాని, ఆమెని పలకరించలేదు. అతని దృష్టిలో ఆమె మనిషి కాదు, (ప్రాణికూడా కాదు. వస్తువే అయినా కూడా సరువుడుఫేడూ, చిల్దుతపేలా, చెల్లిని దమ్మిడీ లాంటి వస్తువు, వెండీ బంగారపు వస్తువు కాదు. ఓ బోడిముండ. అంతే ఆమె.

రాచకొండ విశ కనాథళాస్త్రే, హీ

“ఏం పిల్లలవోం ఏవిటో? పెద్దలంతా మమ్మల్ని మరి, గపోయేరు” అంది చిబ్బమ్మ.

“అమ్మవారి సేవ చెయ్యడంలో చిస్టైమ్మగారి సేవ ఆలస్యం అయింది” అన్నాడు సోమయాజులు. పంచెమీద కట్టిన జరీకండువాని నడుంకి బిగించి ముడివేస్తూ.

“కేసుపెట్టి దగ్గిర దగ్గిర ఏడాది కావొస్తూంది” అంది చిషస్టైమ్మ. అతణ్ని కొంచెం దెప్పుతూన్నట్టుగా.

“తొత్తుకొడుకు అద్దె సరిగ్గా ఇస్తున్నాడా"

“అమ్మవారి పందిట్టోనూ తిప్లేనా?” అని నవ్వుతూ అంది చిస్టైెమ్మ.

“ఆ అనంతంగాడు ఎక్కడకి వెళ్లినా వాడంతే! తొత్తుకొడుకు సారా కొట్లో అయినాసరే తొత్తు కొడుకే. అమ్మవారి పందిట్లో అయినాసరే తొత్తుకొడుకే. చిస్టైమ్మింట్లో తొత్తు కొడ్డుకైనవాడు ఇక్కడ మంచి కొడుకెల్లాగెపోతాడు?” అని జవాబుగా నవ్వుతూ అన్నాడు సోమయాజులు.

“బావున్నాయిలొండి మాటలు! మా కేసు తొందరగా తేల్చమని చెప్పుకొందికి మీ కోసం కళ్లు కాయలు కాచేలా చూస్తున్నాం. మీరు అవుపడు” అంది చిట్టెమ్మ.

“లేదు లేదు. ఒస్తాను. అంతా చూస్తాను. మన ప్రీడరు పరబ్రహ్మశాస్త్రి "పేరు చెప్తే-ఓయ్‌ా-పిట్టులు నీళ్లు తాక్కపోడవే( కాదు, పుల్లు పారిపోతాయి, సింహాలు గర్జించవు. ఏనుగ్గులెతే పెనుబొబ్బలు పెట్టే ఏడుస్తాయి” అన్నాడు సోమయాజులు.

“మంచి ఊసే చెప్పేరు. ఏనుగుల ఏడుపు నేనెన్నడూ వినలేదు కాని మీ ప్లీడరుగారి పేరు చెప్పుకొని ప్రస్తుతం ఈ చిట్టమ్మ పేదముండ నవ్వడం లేదు” అంది కొంచెం చిరునవ్వు నవ్వుతూ చిస్టైెమ్మ.

“అక్కడ చాముండేశ్వరీ, ఇక్కడ నేనూ ఉండగా నువ్వు పేదముండవి ఎలాగవుతావు? పరవాలేదు ఒస్తాను, అంతా చూస్తాను” అన్నాడు సోమ యాజులు.

అంతా చూస్తూన్న గవర గవర్రాజు తన పక్క వాడితో,

తతొ ఇల్లా

“ఈడు ఆ బాపనమ్మకి నెత్తిక్కౌంగేసి పంపించకపోతే నా పేరు గవ(రాజు కాదు” అన్నాడు.

“మంచి మాటే జెప్పేవు కాని, గవరోడా, ఈ యెదవరాలికి పేల్లాపాపా లేరుకదా?” అని అడిగేడు పక్కవాడు. అతగాడు కొప్పలివెలమ.

“పిల్లా పాపా లేరు” అన్నాడు గవర్రాజు.

“పిడికుచ్చులా ఉంది. ఇలాబిదాన్ని ఒగ్గేసి ముగ్గురు పిల్లల సాల్టాన్ని తగులుకున్నావు. ఏటనాల నిన్ను?” అని అడిగేడు పక్కవాడు.

“ఎర్రి పీరు అనాల” అన్నా ఎడు గవ(ర్రాజు నవ్వుతూ. “అయితే, ఆ దొంగనాకొడుకు మాత్రం ఎార్రిపీరు కాడు”అన్నాడు సోమయాజులు గురించి. 8

ఇల్లు మంచిమ్మీదెనా సంపాదించవచ్చు. చెడ్డమ్మీదెనా సంపాదించచ్చు. కయ్యం వచ్చేదాకా నెయ్యమేకదా ఈ ముషునూరి అప్పలనరసింహ సోమ యాజులు ఉరఫ్‌ అప్పన్న సోమయాజులు గారి పద్దతి.

డెబ్బె అయిదు వేల రూపాయీలకి ఇల్టు చిష్టైమ్ము తనకి అమ్ముతానని ఒప్పుకున్నట్టుగా అందుకుగాను తనవద్ద నుంచి ఇర్షవెరెండు వేల రూపాయీలు అడ్యాన్సుగా తీసుకున్నట్టుగా కాయితం కాదు-దస్తా వేజూక్రయిపురోణ్చి తన దగ్గిర రెడీగానే ఉంది. రాతల్లేని స్టాంపు కాయితాల మీద చిక్టైమ్మగారి సంత కాలు సిద్ధంగానే ఉన్నాయికదా! వాటిమీద కావలసిన రాతలూ సాక్షి సంతకాలూ అన్నీ కూడా సిద్ధంగానే ఉన్నాయి.

అది మోసం చెయ్యడంకాదా అంటే మరి ఏం చేస్తాం? ఆ విధంగా లాభం వచ్చే పనులు నమ్మినవారి దగ్గిరే చెయ్యగలంకానీ నమ్మనివారి దగ్గిర ఎలా చేస్తాం?

“జనులారా! బహుపరాక్‌!”

జా(గత్తపడకపోడం, బహృపరాగ్గా ఉండకపోడం చిట్టమ్మ తప స్సు.

“నాది ఎంతమాత్రం కాదు”

అని సమాధానపర్చుకున్నారు శ్రీ సోమయాజులు గారు.

అఆయితే-

రాబకొంద విశ్చ్వనాథళ్శాస్త్రే, తతి “ఈ సోమయాజులు న్యాయమై న మనిషేకాని అన్యాయానికి పోయే దున్నపోతు కాడు” దున్నపోతులు అసలు ఎవ్వరికీ అన్యాయం చెయ్యవు అనుకోండి. అది వేరే సంగతి. మాట వరసకి అంటున్నారు సోమయాజులు గారు. చిస్టెమ్మ న్యాయంగా ఇల్టు తనకి అమ్మివేస్తే యాభె అయిదు వేలూ కూడా ఆమెకి తను పువ్వుల్లో పెట్టి ఇచ్చేయగలడు. (ప్రోనోటు లేకుండా తను ఆమెగారికి అప్పుగా ఇచ్చిన రెండు వేల రూపాయలూ తను మినహాయించుకోకుండా ఆమెకే దర్జాగా విడిచి పెస్టేయగలడు. మొన్న టాక్టీవాడు, “సార్‌, సార్‌! తమరు పాతిక అడ్వాన్సుగా ఇచ్చేరు. అది మర్చిపోయి తమరి దగ్గిర పాతిక ఎక్కువ తీసుకున్నాన్నార్‌. తమరు కూడా మర్చిపోయి ఎక్కువ ఇచ్చీసేరు సార్‌! వాపసు తీసుకోండి సార్‌ అంటు తను! “కష్టపడ్డావుకదా! మరింక వాపసు ఇచ్చేది ఏమిటి? ఉంచుకో! నా పేరు చెపీ స ఓ “నిప్పు” బాటిలు కొట్టేయ్‌” అన్నాడు. అంటే పది ఖూనీసలాంలు కొట్టి మరీ వెళ్లేడు. వాడు మరింక మధురవాణి హెజ్‌ కనిస్టీబు గురించి చెప్పినట్టు మనకి ఎప్పటికీ “గులాం” మంత్రివర్యులవద్ద కార్యసాధనక్రె వారి కోసం ఒకటో రకం పీచికని తను పాడేరు తీసుకువెళ్లినట్టుగా వాడు పిట్టమనిషీతో చెప్పడు. లాయకీ అంటే అలా ఉండాలి. ఇంతకీ-చిస్టైమ్మ ఇల్టు అమ్మడానికిాతనకే అమ్మడానికి-వష కుంటే సకే సరి. లేకపోతే టకాటకీ లగాలిగీ ఎలానూ ఉంటుంది. అప్పుడు ఇవ్వని ఇర్డవై (రెండు వేలూ) పోను ఇర్గవె ఎనిమిది వేలకే ఇల్లంతా ఖరు ఏలితోసహా మం.రా. శ్రీ సబు జడ్దే కోర్డువారిద్వారానే దఖిలుపడుతుంది.

వ్యవహారం అంతవరకూ ముదరనంతవరకూ ఈ దిబ్బముండకి, సరి, సాయం చేద్దాం.

త్తం ఇల్లు చాముండేశ్వరీ "సేవ ముగిసిన తరవాత సోమయాజులు, ఓ గోజు, మధ్యాహ్నం భోజనం చేసి కోర్టుకి కిల్టీ బిగించి బయళ్లేరీడు. అనుకున ఎట్టుగానే 'రెడ్డినాయడు గారి గుమాస్తా సూరిబాబు కోర్డు వరాండాలో డస్కు దగ్గిర భాళీగా కూర్చొని ఉన్నాడు. సూరిబాబుకి ముపష్పయ్యయిదేళ్లు ఉంటాయి. ఎ(ర్రగానే ఉంబాడుకాని అతడి దవడలు కాల్చిన అప్పడాల్దా ఎగుడు దిగుడుగా పొక్కులు పొక్కులుగా ఉంటాయి. ముక్కు కొంచెం పండిన దొండకాయలా పొట్టిగా ఉంటుంది. ఎండుగడ్డిని పల్చగా కత్తిరించినట్టుగా ఉన్న మీసం కింద చార్మినార్‌ తెగ కాల్చిన నల్లిటి పెదవులు. అతను ముదిరిపోయిన ములం కాడలా ఉంటాడు. సోమయాజులు వెళ్లి అతడి డస్కుమీద కూర్చున్నాడు. అది పాతకాలపు గుమాస్తాలు నేలమీద కూర్చొని రాసుకొనే డస్కు. “ఏచిరాసూరీ! ఎలా వెళ్తూంది నీ కథ?” అని అడిగేడు సోమయాజులు. జేబులో ఓ చెల్లిని రూపాయీ, ఓచింకి రూపాయి నోచూ ఓ పాపలా బిళ్లా మాత్రం ఉన్నవాడు అప్పుడే ఆరు లక్షలు లాటరీలో కొట్టేసి అంబా సిడర్‌ కారు దిగినవాణ్ని ఎంత ద్వేషంతో చూస్తాడో అంత దే $షంతో చూసేడు సూరిబాబు సోమయాజుల్ని. చూసి, అన్నాడు “ఎలా ఉందా కథా? కాఫీకీ టిఫిన్‌కే దూరంగా ఉంది. ఇప్పేంచగలిగిన లంజకొడుకులు ఎంతమందున్నా ఇపీ సంచే దాత కనిపించడు” అంటే । ఇప్పించగలిగిన అంజకొడుకుల్లొ సోమయాజులు ఒకడన్నమాట, “తెలుసుకుంటే తెలుసుకోనీ! ఈ సూరిబాబు డోస్ట్‌కేర్‌ మేస్టరు. ఇలాటి సోమయాజా న్లంజకొడుకుల్డాటి లంజకొడుకుల్ని సవాలక్షమందిని చూసేడు వీడు. లంజకొడుకులు అవసరం ఉంళే చెరుగ్గడలా మాబాడతారు. లేక్రషొత్ర కొకరకాయల్హా మాటాడతారు. ఎవరు ఏ సంగృతైనా సూరిబాబుకా చెప్తారు? ధక్కాముక్కీలు తిన్న గాడిదకొడుకు ఈ సూరిగాడు. పెసిడెంబ్‌, ఆఫ్‌ ఇండియా ఒచ్చినా వాడు మొల్గోంచి చిక్కం తీస్తేనే వాడీతో మాటాడతాడు చక్కగా లేకపోతే, నేలమీద కూర్చున్నవాడు నేల

రాచకొండ విశ్తునాథళ్శాస్త్ర త్తే మీదే కూర్చుంటాడు. డోస్త్‌ కేర్‌ మేస్టరు. ముడ్డి లేపాలంటే ముడుపు చెల్టించవలసిందే. లేకపోతే, ప్రెసిడెంట్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా గారూ,మీ కారెక్కి మీరు దయ చెయ్యండి. నాకడానికి నా చంక రెడీగా లేదు. మరో చోటుకి పోయి మరో చంక నాకండి. వీడు డోబ్ట్‌కేర్‌ మేస్టరని తెలుసుకోండి. కావలిస్తే ప్రధానమంధత్రితోనూ పోలీసు హయ్యర్‌ అఫీషియల్స్‌తోనూ చెప్పుకోండి! ఈకముక్క బరాబర్‌! వీడు దోస్ట్‌కేర్‌ మేస్టరు! గుర్తుంచుకోండి.

సోమయాజులు డస్కు మీదనించి లేచి, కిల్రీ ఊసేసి, మళ్ళీ వచ్చి కూర్చున్నాడు.

“ఒరేయ్‌, సూరీ! డోన్ట్‌ కేర్‌ మేస్టూ)! నీ నోటి వట్టం తగ్గించుకోకపోతే నువ్వు కూడా నీ బాబులాగే ఫకీల్‌ వెధవ్వయిపోయి నాశనం అయిపోతావురా! లే లే! అలా వెళ్లి కాఫీ తాగొద్దాం! రా!”

“ “రెండవ మాట మొదటి మాబను రద్దుచేయును' అని కన్యాకుర్కంలో చెప్పేడు. అంచేత ఒస్తాను. లేడికి లేచిందే ప్రయాణం అని నేనేం కాయితాలూ, కలాలూ దస్తావేజులూ దాచక్కర్లీదు. రండి! దోసే కాఫీ అనే దిప్యాషధానికి శీఘ్రగతిని దౌడుతీద్దాం!”

అని లేచేడు సూరిబాబు.

కోర్దువారు నిర్రయగా ఏరా సటుచేయింపించిన క్యాంటీన్లో సూరిబాబు ఒకటో రవదోసె తింటున్నాడు. సోమయాజులు కాఫీ చప్పరిస్తున్నాడు.

“ఎలా ఉందిరా మీ రెడ్డినాయుడు గారి (ప్ర్టీసు? అని నెమ్మదిగా ప్రశ్నించేడు సోమయాజులు.

“ఆయనగారికేం? బాగానే ఉంది. మనకి మాత్రం ముడ్డెండగస్టుస్తు న్నాడు. మన పని విందుకి వెళ్లి గంజి తాగినబ్టుంది” అన్నాడు సూరిబాబు.

'రెడ్డీనాయుడు రెడ్డేనట. కాని, “నాయుడు” అని ఎందుకైనా మంచిది అని తగిరించుకున్నాట్టు. రెడ్డీ గారూ మీరు చాలా దొడ్డవారూ అని ఎవ్వరెనా అంటే చాలు అలా అన స్నవారికి ఇంటి పేడ కడగమన్నా కడిగీస్తాట్టు. ఇలాంటి వారిమీదే కవులు పూర్వం కవిత్వం చెప్పే అన్నదానాల కింద అ(గ్రహారాలు దొబ్బి ముండలకి చం[ద్రహారాలు చేయించుకునీవారుట. తను పుచ్చుకొనీవాళ్ల

జ్తేై ఇల్లు దగ్గిర నిక్లేపంలా ఫీజు పుచ్చుకుంటాట్టు. గుమాస్తాగాళ్తమీదే అనుమానంట. బీదల్ని పీడించకూడదు అని చెప్పే పాతిక 'వలంటటీ' ఇప్పించవలసిన చోట అయిదే ఇప్పేస్తాట్ట. అయిదు ఇప్పించవలసినచోట రూపాయి పావలా రాస్తాట్ట. ఇలాగ అయితే “గుమాస్తా లంజకొడుకు” అనబడే “దొప్ప కింద దొప్పగాడు” ఎలా దితకడంట.

డోర్ట్‌కేర్‌ మేస్ట్ర) రెండో రవదోసె లాగించేస్తూ ఉండగా చిస్టమ్మా అనంతాల కేసు ప్రసక్తి తెచ్చేడు సోమయాజులు.

“అనంతం అంభు... ఆ(లీ ఆ(| ఆ ఇంటి తగువు ముండా కొడుకేనా?”

“అవును వాడే! ఆస్పత్రిలో నౌఖిరీ! వాడే !”"అన్నాడు సోమయాజులు.

“ప్పేడ్రమీద పెస కాసు పడితే నాలికతో తీస్తాడు”

“వాడే

“నెలకోసారి గెడ్డం గీస్తాడు, మూణ్నెల్లకోమారు బు(ర్ర గీయిస్తాడు”

“వాడే వాడే”

“కూతురికి కట్న(వివ్వడు, పెళ్లి చెయ్యడు. దాని జీతం కూడా జోబీలో తోసేన్తాడు"

“వాడేరా బాబూ”

“ఓ దిబ్బలంజ వాడిమీద కేసు పెట్టింది ఇల్టు ఖాలీ చెయ్యమని. వాడేనాళొ

“ఆ దిబ్బావిడ మనక్కావలసి నావిడి

“ఈ వెధవ మనకి అక్టర్లేని వెధవ! అంతేనా?ో

“అంతేననే ఇంతా చెప్పేది"

అప్పటికి సూరిబాబుకి రెండో దోసె పూర్తయింది. మూతి కడు క్కున్నాడు. చొక్కా చేత్తో మూతి తుడుచుకున్నాడు. తరవాత రెండు చేతులూ జోడించేడు.

“వీధంట పడి మేం ముష్టైత్తు కొందికి అలాంటి క్రయంట్టు ముగ్గురుంకే చాలు” అని కాఫీ కప్పు సర (ర్‌ దగ్గిరనించి అందుకొని, "రెడ్డి గారూ, తమరి వంటి దొడ్డవారు ఈ దొడ్డిలోనే కాదు ఈ దేశంలో భూతద్దం పెట్టీ వెతికినా

రాచకొండ విళ్శనాథశ్యాస్త్రే జ్తేవ్రా ఎక్కడా అవుపించరండీ' అని మా నాయణ్ని పాగిడి పాగిడీ ఫీజు ఎగదొబ్బీ లంజకొడుకుల్లో మొదటి లంజకొడుకు వాడే!"అని సోమయాజులికి తాలియజేసి, "అయితే, ఆ గాడిద కొడుకుని ఏం చేద్దాం” అని అడిగేడు సూరిబాబు,

“కేసు రాజీ చేయించి ఇల్టు ఖాళీ చేయించు. నీకు ముల్డుచెప్పేది ముట్ట చెప్పడవే. కాకుండా ఓ గద కూడా సమర్చించుకుంటాను” అని సూరిబాబు ముఖంలోకి చూస్తూ చెప్పేడు సోమయాజులు.

“గద” అంటే ఓ పెద్ద సీసాడు రమ్ము లేక జిన్ను లేక విస్కీ లేక బ్రాందీ అని సూరిబాబుకి తెలుసు. కాఫీ తాగేసి కొంతసేపు ఆలోచించేడు. తరవాత చెప్పేడు:

“చలికాలంలో మంచంమీద తమరిగారి చిక్టైమ్ము ఎంత ఇంపుగా ఉం టుందో, ఆవిడగారి ఇల్లు కూడా అంత ఇమ్ముగానూ ఉంటుందనుకుంటాను” అని చెప్పేక, అవునా కాదా అన ఎట్టుగా సోమయాజులి ముఖంలోకి చూసేడు సూరిబాబు.

సోమయాజులు రాయిలా ముఖంపెట్టి “ఇల్లు బాగుంటుంది" అన్నాడు.

“చిజ్టమ్మ కూడా బావుంటుంది. అయినా ఆ వూసులన్నీ మనకెం దుకు? ఇమ్ముగా ఉన్న ఇల్టు ఊరి సెంటర్టో ఈ గాడిదకొడుక్కి చవగ్గా అప్పనంగా దొరికింది. మరింక మంచి మాబలమీద రావణాసురుడు యుద్ధం లేకుండా ఆ సీతమ్మ వార్నయినా విడిచిపెట్టుండునేమోగాని ఈ నా కొడుకు మాత్రం ముప్పయ్‌ మూడు కోర్టులూ తిరక్కుండా ఇల్టు విడిచి పెట్టుడు... అలాక్కాదు. తీస్తే, నసాళానికి అంటుకుపోయేట్టు పెద్ద దెబ్బేతియ్యాలి” అన్నాడు సూరిబాబు.

“ఎలాళ” అని అడిగేడు సోమయాజులు, ఏమీ తెలియనివాళ్డాగ.

“చెప్తా...వీడు జోర్ట్‌కేర్‌ మేస్టరని ఆ అనంతంగాడిదకొడుక్కి తెలుసు. అయినా, తొత్తుకొడుకు డోర్ట్‌కేర్‌గా వ్యవహరిస్తున్నాడు. కేసు వాయిదా

తెలియాలంటే పాన్టీగాడు అచ్చాణీలాగ అయిదు రూపాయీల బిళ్లలు మన ముందు పెట్టాల్సిందే, లేదా అయిదు రూపాయల కొత్త నోటు ఇవ్వాల్సిందే.

ట్తేడ్డే ఇల్లు నా కొడుకులు చాలామంది ఇదివరుకు మడతపెట్టిన చింకినోట్టు మన మొహాన్ని కొట్టి పారిపోయీనారు. తెలియని రోజుల్లో అలా దెబ్బ తినీసేం. ఇప్పుడు అన్నవరం సత్యన్నారాయణ స్వామి సాక్షాత్తూ (ప్రత్యక్షం అయి మడతనోటు ఇచే ఏడా!

నేన్నమ్మను. విప్పి చూస్తాను. మంచ్చిదెతే జేబులోకి వెళ్తుంది. చెడ్డ

దెతే స్వామివారి పంగనామాల మొహం మీదికి వెళ్తుంది. మనం డేస్ట్‌కేర్‌ మేస్టర్లవలి తెలిసేక దేవుండు కూడా జాగ్రత్తగా ఉండవల్సిందే...” అని చెప ఏకుపోతున్నా, డు సూరిబాబు.

ఇహ లాభం లేదు అనుకొని రెండు పదిరూపాయల నోట్లూ ఒక అయిదూ సెకి తీసేడు సోమయాజులు.

చూసేడు సూరిబాబు.

“అరగద ఖరీదు రమ్‌ అయితే ఇర్వవై ఎనిమిది రూపాయలు. మొత్తం ఏభె మీవి కావనుకోండి, మన మొహాన్ని కొట్టండి" అన్నాడు సుస్పష్టంగా సూరిబాబు.

అతని ముఖాన్న ఆ డబ్బు కొష్టేడు సోమయాజులు.

అఆ డబ్బు జేబులో పెడుతూ, “ఇది దిజానాలే. అసలు బేరం ముం దుంది” అన్నాడు సూరిబాబు.

“కాదన్లేదే” అన్నాడు సోమయాజులు.

అప్పుడు చెప్పేడు సూరిబాది.

కొత్తగా వచ్చిన మునసబు రాక్షసుట్ట. కోరలూ మీసాలే అందుకు తక్కువుట. ఛస్తే కేసులు వాయిదాలు ఇవ్వట్టు. చిష్టెమ్మ కేసు శుక్రవారం ఉందిట. అనంతంగాడికి ఏడాదికీ ఉన్న సెలవులన్నీ అయిపోయేయిట. ఆ ముష్టి లంజకొడుకు జీతం నష్టం మీద ఛస్తే సెలవు పెట్టట్టు, అందుచేత వాయిదా అడగమన్నాట్టు.

రెడ్డనాయుడు ఆ రోజుకి "హై దరాబాద్‌నించి ఇంకా రాడుట. సూరిబాబు వాయిదా ఎవడిచేతా అడీగింపించట్టు. ఆ సమయానికి ఆ కోర్టులోనే ఉం డట్టు. అప్పుడు ముష్టినాకొడుకుని ముమ్మారూ పిలిపించి, ఆ వెధవ

రాచకొండ విశ్చానాథాస్త్ర, తర్‌ రాకపోడంవల్రి వాడి వాదన వినకుండా ఎక్స్‌పార్టీ చేసేసి, చిజ్టమ్మని బోను ఎక్కించీసి, సాక్ష్యం చెప్పేంచీసి, రాక్షసుడు ఆ వెధవని ఇల్లు ఖాలీ చేసేయవల సిందిగా ఆర్హరు వేసేస్తాట్టు.

ముష్టినాకొడుకు వాయిదా ఎప్పుడు పడింది అని తెలుసుకుందికి సాయంకాలం వస్తాట్ద. “రాకపోడు రాకపోడు గాడిదకొడుకు!” అయితే వాడికీ ఎలా ఏమి చెప్పి “మిస్‌ కొట్టించాలో” అదంతా డోర్డ్‌కేర్‌ మేస్ట్రర్‌కే.

“విడిచిపెప్టేయండి స్వామీ! ఏం? సెంయనా?ొ

“సెయ్యే”

“గద మర్చిపోరుకద? గదా మిగతా హంగులు కూడా!”

“మర్చిపోను”

“మీ చిన్నారి చిస్టైమ్ము మాత్రం కోర్టువారు పిల్చి సరికి హాజర్టో "రెడీగా ఉండాలి. లేకపోతే రక్కసుడు రక్కసుడే! కేసు బొక్కెట్టస్తాడు. (బ్రవ్మారుద్రుల్ని లక్ష్యపెట్టడు. వాడొక డోన్ట్‌కేర్‌ మాస్టర్‌గాడు”

ఠి

జరిగినది అంతా డోర్డ్‌కేర్‌ మేస్టరు చెప్పినట్టుగానే జరిగింది.

కేసు వాయిదా అయిననాడు అనంతం కోర్దుకి రాలేదు.అవసరం అయితే వాయిదాకి పీటీషను పెట్టమని ఉోర్ట్‌కేర్‌మేస్టర్‌కి ఒక రూపాయి మాత్రం ఇచ్చి ఆస్పత్రి డ్యూటీకి వెళిపోయేడు.

జోస్ట్‌కేర్‌ మేస్తరు పిటీషను పెట్టలేదు.

అనంతం తరపున ప్రీడర్హు ఎవ్వరూ హాజర్లో లేరు.

కోర్టు మునసబుగారు(“రక్కసుడు రక్కసుడు )అనంతాన్ని పిలిపించేరు.

అనంతం”

“వంగల అనంతం”

“అనంతం”

అనంతం గరు హాజరు.

కోరువారు పిటీషనర్ని పిలిపించేరు.

“బొల్లాప్రగడ సుందరమ్మా”

త్తే ఇల్లా సుందరమ్మ ఉరఫ్‌ చిష్టైమ్మగారు హాజర్జో ఉన్నారు. రెడీగా ఉన్నారు. సాక్షిని బోనెక్కించమన్నారు కోర్టువారు. చిష్టమ్మ బోను ఎక్కింది. ప్రమాణం చేయింపించేరు. “దేముని ఎదుట...(ప్రమాణంచేసి...అంతా నిజం చెప్తాను...అబద్ధం చెప్పను" కాని కొన్ని అబద్దాలు చెప్పింది. చెప్పక వీల్లేదన్నారు పొద్దున్న ఆఫీసులో ప్లీడరు పరబ్రహ్మశాస్త్రి గారు. వీభూది పిండికట్టు నుదుట వెలియగా, వాటిమధ్య అంగారుబొబ్టు మెరియగా అపరశివుళ్లా ఉంటారు శాస్త్రి గారు. ఆబిద్ద్రం చెప్పకపోడం మహాపాపం అని ఎవ్వర్షికెనా సరే అనిపించేబ్టు చేయగలరు వారు. అందుచేత కొన్ని అదిద్దాలు చెప్పింది చిస్టెమ్మ. ఆ పరిస్టితి తెప్పించి నందుకు ఆమెకీ అనంతం మీద చాలా కోపం వచి ఏంది. న్యాయంగా అద్దె "పెంచమంటే ఎంతో కొంత సబువుగా పెంచకూడదా ఆ అనంతం పెద్దమనిషి పెళ్లాం అతణ్ని తిట్టిపోస్తుందంకే ఊరికేనే తిడుతుందా? సాక్ష్యం చెప్పేసింది. బోను దిగమన్నారు. దిగిపోయింది. అనంతం నెలదినాల తరువాత ఇల్టు ఖాళీ చేసేయవలసిందిగా ఆరరు జారీ చేసీసేరు శ్రీ కోర్టువారు. సూరిబాబుకి ఇవ్వవలసిన మిగతా డబ్బూ, “గద"కి డబ్బూ కూడా ఇచ్చీసేడు సోమయాజులు, ఇర్చురికింద చిశ్టైమ్మ దగ్గిర్నించి అంత డబూ | వసూలు చేసి. ఇల్టు కోర్డువారు ఖాళీ చేసేయాలని ఆర్హరు జారీ చేసినట్టుగా అనంతానికి తెలియనివ్వకుండా ముసుగులో దాచి ఉంచేడు సూరిబాబు. నెలరోజులు గిరగిర బిరబిర దొర్హిపోయి వెళిపోయేయి. కోర్టువారు అనంతానికి ఇచ్చిన గడువు అంతా అయిపోయింది.

రాచనొంద విశ్వనాధళాస్త్ర, శ్తేణ

ఒక శనివారం. అది ఆ నెలలో మూడో శనివారం. ఆ దినం కోర్టుకి సేలవు.మేర్నాడు అదివారం కోర్టుకి సెలవు. ఆ దినం బా.. వేడిగా లేకపోయినా, బాగా ఎండగా ఉంది. ఉదయం తొమ్మిది దాటింది. పది ఇంకా కాలేదు. ఆవేళ ఆస్పత్రిలో ఆఫీసుకి కూడా సెలవే. కాని అనంతం పనిచేసే సెక్షన్లో అడిటింగు జరుగుతోంది. అందుచేత అతను ఆఫీసుకి వెళిపోయేడు.

అతని తండ్రీ లోపలగదిలో వాలుకుర్చీలో కూర్చొని ముందురోజు "'సయంత్రం వచ్చిన ఇంగ్లీషు వార్తాపత్రిక సగభాగం చదువుతున్నాడు. చిన్న-అదే, జ్యోతిర్మయి-ముందు ఉన్న "ీడియో గదిలో మరో వాలు కుర్చీలో కూర్చొని అదే అంగ్రపత్రిక మిగతా భాగం చదువుతోంది. పెద్దా అనంతం పెద్దకూతురు- తలంటు సా 'ఎనంచేసీ ఇస్త్రీ బల్లులు కట్టుకొని పంకా కింద తువ్వాల్లో తల తుడుచుకొంటోంది. వంట ఇంచ్జోంచి వేచిన కందిపప్పు ఉడుకుతూన్న ఘుమ ఘుమ వాసన ఇల్లంతా అలముకొంచోంది. "రీడయోలో హింద్‌ పొట ఎవరో మధురంగా పాడుతున్నారు.

శాంతమ్మ నడివాకిట్లో రోటి దగ్గిర కూర్చూని రోట్లో కొత్తిమిరి పచ్చడి రుబ్బుతోంది. వీధి గుమ్మానికి ఎదురుగా ఆమే కనిపిస్తోంది.

అంతలో వీధి నడవలోంచి లోవరండాలోకి అయిదుగురు ముందూ, వాళ్ల వెనకనించి మరో ముగ్గరూ- కూరల బజార్గోకి ఒక్కసారి ఎనిమిది ఆబోతులు దిగిసట్టుగా అధికారయుతంగా దిగరు.

వారిలో ఒకడు సోమయాజులు కాబట్టి అతణ్ని శాంతమ్మ పోల్చింది. (శాంతమ్మ ఆ తరవాతి ఆ సాయంత్రం చెప్పిన మాటల్లో చెపా ఏలింపేోఒహడు ఎండిపోయి వడిలిపోయిన వంకాయలా” ఉనా ఎడు. అతను (గ్రామ మునసబు. “మరొవాడు బీరకాయ పచ్చడిముద్దలా మొవూం వాడూ” ఉనా డు. అతగాడు కోర్టువారు పంపిన బేటా అమీను. “మొన్న చేసిన ఇడ్రీల్లా ఉన్న ఇద్దరు వెధవలు” కోర్డు జవాన్లు. “శవాల మోతగాళ్షల్దా ముగ్గురు వెధవలు” ఉన్నారు. వాళ్లు రిక్షావాళ్లు.

“అనంతం ఎక్కడున్నారు?” అని శాంతమ్మని అడిగేడు పచ్చడి మొహంగాడు.

నేత్రి ఇల్లు శాంతమ్మ పక్కని ఉన్న చెంబులో నీళ్లతో చెయ్యి కడుక్కొని, పెట సర్దుకొంటూ లేచి నిలబడి, “జేరు. ఆఫీసుకి వెళ్లేరు” అని చెప్పి, “మీరెవరు?” అని అడిగింది. “నేను కోర్టువారి బేటామీన్ని. అనంతంచేత ఇల్టు ఖాలీ చేయించి సుందరమ్మ గారికి అప్పజెప్పడానికి ఒచ్చేం. ఇదిగో వీళ్లిద్దరూ పెద్ద మనుషులు" అని సోమయాజుల్నీ, (గ్రామమునసబునీ చూపించేడు బేటా అమీను. శాంతమ్మకి ఈసారి మూర్చ ఎందుచేతనో రాలేదు. దాని స్టానే కోపం వచ్చింది.

“ఎవరిల్టు ఎవరికి అప సచెప్తారు? కోర్టులో కేసు సలుగుతోంది కదా?” అంది శాంతమ్మ.

“అది నలగడం, పచ సడి పచ (డీ అయిపోడం, అవతలివాళ్లు అన సంలో కలుపుకుని అది భోంచేసీసి అరాయించీసుకోడం అంతా అయిపోయేక ఇంకా కేసు నలగడం ఏటించి? మీరు రుబ్బుతూన్న పచ్చడి భోంచేసీసేక మిగుల్తుందా? అలోగే ఆంతా అయిపోయింది. మీ కేసుని సుందరమ్మ తినేసింది” అన్నాడు బేజూ అమీను.

“సుందరమ్మ ఎవరు?” అని అడిగింది శాంచమ్మ.

“విష్టమ్మగారి అసలు పేరు సుందరమ్మ" అని ఆమెకి జవాబు చెప్పేడు సోమయాజులు.

శాంతమ్మ క్షణంపాటు నివ్వెరసపోయి,ఆ తరవాత “అయ్యో! మీ ఇంట పీనుగులు వెళ్లా" అని వచ్చిన ఆ ఎనమండుగుర్నీ ఉద్దేశించి అని, సోమయాజుల్ని ప్రత్యేకంగా చేత్తో చూపిస్తూ, “ఇదంతా నువ్వే చేసేవయ్యా! మమ్మల్ని దుఃఖ పెడితే నీకేం కలిసొచ్చిందయ్యా? మునగ చెట్టుని గొంగళీపురుగు తిసీసీనట్టు మా మీద కక్షగట్టి మమ్మల్నిలా తినేసి నువ్వేం బాగుపడతావయ్యా? భక్తుల్ని నువు | కొడితే భగవంతుడు నిను ష్‌ ముద్దిస్తాడనుకున్నాొ వా! ఎప ఎదో ఒవిప్పుడు మూతిపళ్లు నీకు రాలగొట్టకపోడు” అని కేకలు వేసింది.

జవాబుగా సోమయాజులు చిరునవ్వు నవ్వి, చొక్కా మీద నలకల్ని కుడిచేత్తో ఓసారి దులుపుకున్నాడు.

రాచకొండ నిశ ్టనాథశళ్ళాస్త్ర, తేరే

శాంతమ్మ వాకిట్లో నేల మీద చతికిలపడిపోయి రెండు చేతులతోనూ తల పట్టు కొని శాపనాకారాలు మొదలుపెట్టింది.

“వీళ్ల మొహాలు ముట్టించెయ్యా! వీళ్ల ఇళ్లు వల్లక్నాడెపోనూ...”

దాన్లో బేటా అమీనుకి కోపం వచ్చింది.

తనతో ఉన్నవారిని ఉద్దేశించి, “చూస్తారేం సామాన్హన్నీ వీధిలోకి విసిేేేయండి” అని హుకుం జారీ చేసేడు.

ఇంతలో వార్తాపత్రిక విసిరేసి చిన్నా, తల సగమే తుడుచుకున్న పెడ్డ, చేత్తో వార్తాప్యత్రికతో అనంతం తండ్రీ వరండాలోకి వచ్చేరు.

“ఏచిణయింది ఏంవిటయింది??” అని గాభరాగా అడిగేడు అనంతం తండ్రి.

“నా శ్రాద్ధం అయింది! మీ పిండాకూడు అయింది” అంది శాంతమ్మ.

“ఇల్టు ఖాళీ చేసేయమని ఆర్హరయింది. ఇదిగో కోర్టువారి తాఖీదు” అంటూ ఒక కాయితం తిసేడు అమీను.

ఆ కాయితం చూడకుండా అనంతం తండి “ఒచ్చీనెల కదా కేసు వాయిదా?!” అని ఆశ్చర్యపోయేడు.

“లేదండి, కిందటి నెలే అంతా అయిపోయింది” అని కలగజేసుకున్నాడు సోమయాజులు.

పెద్దికి ఏమీ బోధపడలేదు. చిన్న ఊహకి మాత్రం క్షంలో అంతా అందిపోయింది.

బేటాఅమీన్ని ఉద్దేశించి, “ఏచండీ! ఆ తాఖీదు మా నాన్నగారి మీద కదా! ఆయన ఆఫీసుకి వెళ్లేరు! ఇవాళ ఆడిటింగు! నేను వెళ్లి క్రూంలో పిల్చుకొస్తాను! ఆయన ఉండడం మంచిది కద! ఒక్కక్షణం ఆగండి! ప్లీజ్‌ అని బతిమిలాడింది.

చిలకలాటి చిన్నది, మాంచి వయసులో ఉన్నది ఆ విధంగా అడగ్గానే జేటాఅమీను గారు కొంచెం చలించేరు, శాంతించేరు. శాంతమ్మ మాటలకి మరిగే నీటివంటి అతని న్యాయాధికారపు వేడి కొంచెం తగ్గింది.

“వ్వురెతే వేగిరం రండి” అన్నాడు.

త్‌0 ఇల్లు “ఓ గంటలో ఒచ్చీస్తాను” అంది జ్యోతిర్మయి. ఆమె వీధిలోకి పరిగెట్టింది. శ

చిస్టైమ్మగారి ఇల్టు విశాలంగా ఉంటుంది. ఆస్పత్రికి దగ్గిర్గో ఉంది. చవగ్గా దొరికింది. అందుచేతనే అది విడిచిపెట్టడం ఇష్టంలేదు అనంతానికి.

పగలు పదిగంటలకి చిన్న-జ్యోతిర్మయి- ఆఫీసుకి వెళ్లేసరికి ఒక ముసలాయనకి అనంతం ఏవో కాయితాలు చూపిస్తున్నాడు. తొందరగా అతణ్ని _బెటకి రమ్మంది చిన్న. అతను బెజకి వచ్చేడు.

“కొంప మునిగింది” అని చెప్పింది చిన్న.

“చిజ్టమ్మ పెట్టిన కేసు ఆవిడ పక్షం అయిపోయిందిట. మనందర్నీ సామాన్తతోసహా వీధిలోకి గంకటేయడానికి కోర్టుమనుమ్యులు ఒచి గ కూచు న్నారు. నిన్ను తీసుకొస్తానని చెప్పి వాళ్తనక్కడ ఉంచేను” అని చెప్పింది తండ్రీతో చిన్న.

అనంతానికి ఆ భోగట్టా పూర్తిగా అర్ధం అయి వంటబస్టేసరికి అతను గజగజలాడేడు. “అదేంవిటి? ఆ గుమాస్తాగాడు-సూరిబాబు-కేసు ఒచీ సెల పదహాలో తారీకున ఉందని చెప్పేడు”

“పారపాటయినా అయుండాలి-లేదా వాడు కోరి మోసం చేసెనా ఉండాలి” అంది చిన్న అనబడే జ్యోతిర్మయి. సా

“అయితే ఇప్పుడేం చెయ్యడం? ఏంవింటి సాధనం?” అని చేతులు పేసుక్కున్నాడు అనంతం.

“కోర్డువాళ్తని ఓ గంట పై0 ఇమ్మని అడగేను. ఈ లోపున మన ఫ్రీడరు దగ్గిరికి వెళ్లి ఏం చెయ్యాలో అడిగొద్దాం! రా! వేగిరం రా!” అని సలహా చెప్పి తొందరచేసీంది చిన్న.

“మంచిమాట చెప్పేవు” అని ఆఫీసువారి అనుమతితో పయనం అయేడు అనంతం.

ఇద్దరూ రిక్షా ఎక్కేరు. పది నిమిషాల్లో రెడ్డినాయుడు గారి ఆఫీసు చేరుకునా రు.

రం] 0శ్ళ రాచకొండ విశ గ నాధళ్ళాస్త్రే, ల్‌

"రెడ్డినాయుడు గారు ఆఫీసులో నలుగొరుక్రయారొబ్హని ఎదరపెట్టుకుని ఏవో కాయితాలు చూస్తున్నా రు, చదువుతున్నారు. ఆయనకి యాభయ్యేళ్ల వయసు వుండవచ్చు. ఎరగా గుమ్మిడిపండులా ఉన్నాడు. సగం సగం పం డిన మీసం ఉంది. వారు బంగొరపు రంగు సులోచనాలు పెట్టుకుని కాయి తాలు చూసుకుంటున్నారు. కుడిచేతి రెండు వేళ్లకి బంగారపు ఉంగరాలున్నాయి. వాటేలో ఒకటి తొమ్మిది రాళ్లది. వారి చుట్టూ ఎత్తైన బీరువాల్లో ఇర్మీదెన పుస్తకాలున్నాయి. వారు తిరుగుడు కుర్చీలో కూర్చొని ఉన్నారు.

చిన్నా, అనంతమూ ఎదురుగా ఉన్న బల్ల చివర నిల్చున్నారు. 'రెడ్డనాయుడు గారు వారిని చూడలేదు.

“నమస్కారాలు బాబూ రెడ్డి గారూ” అన్నాడు అనంతం.

అప్పుడు వారు తల ఎత్తి చూసి, “ఏం, పంతులూ? ఏవిటి సం గతి?” అని సంతోషంగా పలకరించేరు. వారిని పొగిడేవారు అంటే వారికి పితృవాత్సల్యం.

“బాబూ! మా కేసు ఏమయింటో ఏంవిటో? ఇప్పుడు తక్షణం ఇల్టు భాళీ చేసెయ్యాలి, లేకపోతే సామాన్లు విసిరేసి వీధిలోకి అందర్నీ గెంటేస్తాం అని పదిమంది కోర్డు మనుష్యులు ఒచ్చేరుట. మా చిన్న సమ్మాయి పరిగెబ్టుకొచ్చి చెప్పింది. ఏం చెయ్యడం?” అని గాభరాగా అంతా చెప్పేడు అనంతం.

“అదేంవిజీ? ఆశ్చర్యంగా ఉందే!” అని చెప్పీ బిల్లి మీది బెల్టు కొట్టి, “ఓయ్‌! సూరీ!” అని పిల్చేరు రెడ్డనాయుడు గారు.

పక్కగదిలోంచి, తెరిచిన పెన్ను చేత్తో పట్టుకొని ప్రవేశించేడు సూరిబాబు.

“మన పంతులి కేసు ఎప్పుడు పడీంది వాయిదా?” అని అడిగేడు 'రెడ్డనాయుడు గారు.

సూరిబాబు పక్కగదిలోకి వెళ్లి డైరీ తీసుకువచ్చి చూసి, “ఒచ్చీనెల పదహారు ఎంది” అని చెప్పేడు.

“వాళ్లు ఇవాళ ఇల్టు స్వాధీనం చేసుకుందికి బేటా మీన్లో సహా ఒచ్చీ 'సేరుట. అదెలా కుదిరింది?” అని చిరాగ్గా ప్రశ్నిం చేరు రెడ్డిగారు సూరిబాబుని.

ల్‌2ి ఇల్లు జెరీ కొన్ని పేజీలు వెనక్కి తిప్పీ,“కిందటి వాయిదా నాడే నోట్‌ చేసేను. కాలిస్తే చూసుకోండి” అని బల్లమీద డైరీ పెట్టేడు సూరిబాబు.

“కేసుకట్ట పట్రా” అన్నారు రెడ్డిగారు.

పట్టుకువచ్చేడు సూరిబాబు.

అందుమీద కూడా అదే తారీఖు ఉంది.

కట్ట సూరిబాబు మీదకి విసిరేసి, “నువ్వు తప్పు నోట్‌ చేసేవయితే!” అని కోపంగా అన్నారు రెడ్డిగారు.

సూరిబాబు అనంతంవైపు చురచుర చూస్తూ, “ఏచయయ్యా, పండుగెడ్డం పంతులూ నువ్వు ఆవేళ కోర్టుకి ఒచ్చేవా?” అని కోపంగా అడిగేడు.

“రాలేదు” ఆన్నాడు అనంతం.

“ఆం అదండి సంగతి! ఇప్పుడు జ్ఞాపకం ఒచి ఏంది! తమరారోజున మై దరాబాద్‌లో కూర్చుండిపోయేరు! తమరి జూనియర్లు యధాప్రకారం కేంటిన్లో కూర్చుండిపోయేరు. ఈ పెద్దమనిషి తామ్మిదిగంటబలకొచ్చి నా మొహాన్న ఓ రూపాయికొట్టి వెళిపోయేడు.త్రనకి డ్యూచీ ఉందబ! జీతంనష్టం మీద వారు సెలవు పెట్టరట! అంచేత టింగురంగా అని దొబ్బీసేరు!” ఆన్సి అనంతం మీద కోపం చూపిస్తున్నట్టుగా కోపంగా చెప్పేడు డోర్ట్‌కేర్‌ మేస్త్రరు,

“అదంతా సరే.కాని తప్పుడు తారీకు ఎలా ఒచ్చింది?” అని తాజుగా అడిగేరు రెడ్డినాయుడు గారు.

“అవేళ పది కోర్టుల్లో య్యాభె కేసులున్నాయండి! అన్ని కోర్టుల్లోన్లూ

ఒక్కసారే ఈ అక్కుపషక్షిగాణ్ని నన్నుండమంకే ఎక్కడుండనండి నేను?| అప్పుడు రంగారావు గారి జూనియర్‌కీ మునసబు కోర్టు కబ్లన్నీ అప్పచెపి ( నేను జిల్లాకోర్టుకి పోయేనండి! వాళ్తదావేళ ఆర్సీసీ 20/68 ఉందండి. మన్లి ఆర్ఫీసీ 20/69 కదండి! మరింక ఆ రంగారావు గారి జూనియర్‌ గాడికి గుడ్డో మెల్లో చెవుండో తెలీదండి. మన కట్టుమీద వాడీ 'డేటూ' వాడీ కట్టుమీద మన “డేటూ' వెధవ ముండాకొడుకు వేసీసి ఉంబాడండి! ఇది మరోలా జరగడానికి వీల్లేదండి!” అని రెడ్డిగారితో చెప్పి తను చేసిన ఘోరాన్ని కప్పిపుచ్చుకున్నాడు డోస్ట్‌కేరమేస్టు).

రాచకొండ విశ్చావాథళ్శాస్త్రి, త్‌త్రా ఒక క్షణం నిశ్శబ్దం.

సూరిబాబ్బువెపూ రెడ్డినాయుడు గార్షివెప్తూ చూసి అనంతం “మరిప్పుడు ఏం చెయ్యడం బాబూ?” అని రెడ్డినాయుడు గార్ని దీనంగా అడిగేడు.

రెడ్డినాయుడు గారు ఇంకా ఆలోచిస్తూనే ఉన్నారు, అంతలో డోన్ట్‌ కేర్‌ మేస్తరు బల్లిమీది కేసు కట్టని తీసుకుంటూ, “ఏం చెయ్యడం అంటూ నీళ్లు నవుల్తావేవిటయ్యా? వెళ్లి ఆ బేటామీన్‌గాణ్ని 'ఠట్‌! ఇంట్లో అడుగు పెళ్టువంకే కాళ్లు విరిచేస్తాను' అని ఇంట్లోకి రానియ్యకుండా అడ్డీవయ్యా!” అని అనంతానికి సలహా చెప్పేడు.

' “కోర్టు పంపించినవార్ని నేనెలా అడ్డగలను? ఎరస్టు చేసేరా నన్ను!” అన్నాడు అందుకు జవాబుగా అనంతం.

“మొగాడివి నువ్వు అడ్డలేకపోతే ఆడవాళ్ల చేత అడ్డించీ!” అన్నాడు డోన్ట్‌కేర్‌ మేస్టరు.

“అమ్మో! ఆడవాళ్లు ఎలా అడ్డగలరు?”అని ముక్కు మీద వేలేసుకు నా ఎడు అనంతం.

“ఎలా అడ్డాలో అలా అడ్డుతారు. నీకు చాతావాతా కాకపోతే ముక్కుమీద, కాకపోతే-బుగ్గమీద వేలేసుకొని పోయి ఓ మూలకూచో!”

“కోర్టు మనుషుల్ని ఆడవాళ్లు ఎలా అడ్డాలండీ?” అని మధ్యలో అడిగింది జ్యోతిర్మయి.

“మా అక్క ఈ ఇల్టు అద్దెకి తీసుకుంది. మా నాన్న కొదు. మేం ఇక్కణ్నించి కదలం అని గట్టిగా చెప్పు తల్లీ! అసలు కేసులో మన వాదే అది కదా! ఇల్టు అద్దెకి తండ్రీ తీసుకోలేదు, కూతురూ అని!” అని జవాబు చెప్పేరు రెడ్డినాయుడు గారు.

"థకథె థెతకమని ఆడది రోకలుచ్చుళొని కాళికావతారం ఎత్తిందంటే మొగాడు ఎంతటేవాడైనా తోక ముడిచేస్తాడు. ఆ పని చెయ్యకే ఆడవాళ్లిలా అమఘోరిస్తున్నారు. అంచేత, వెళ్లి 'ఒరే లంజకొడకల్లారా, సామాను మీదే చెయ్యి వేసేరో గుండ్లె మీద గుద్దేస్తాను, పాట్లో పాడిచేస్తాను' అన్నావంటే బేటామీను గాడు బాజోటు అయిపోతాడు. లేదూ అంటే చీరే జాకె్తూ

త్‌జీ ఇల్లు చింపేసుకుని బేటామీనుగాడి మీదా-సోవంయాజులుగాడని ౭ కడున్నాడు, వాడొచ్చేడా?” అని చెప్తూ చెప్తూ ఆగి అడిగేడు డోన్ట్‌కేర్‌మేస్త్రరు, రెడ్డినాయుడు గారికి మరింక.మాట్లాడడానికి అవకాశం ఇవ్వకుండా.

“ఆం ఆం అతనొచ్చేడు వాళ్లతో” అంది జ్యోతిర్మయి.

“ఇంతా చేసింది ఆ విషపురుగే!” అన్నాడు అనంతం.

“నాకు తెల్సు బాబూ! ఆ దిబ్బది ఓర్చి దిబ్బాలమ్మ. దానికే వల్లికాడూ తెలీదు. (గ్రంథం అంతా ఈ సోవయాజులుగాడే వెనకనించి నడిపిస్తునా, డు. ఇప్పుడు బేటామీన్‌గారితో వారు పిలవగా ఒచ్చిన పెద్దమనిషలా ముందుకి ఒచ్చుంటాడు. అంచేత, నువ్వు అడ్డినా వాళ్లూరుకోకపోతే, చీరే జాకెట్టూ చింపేసుకో. వెళ్లి తిన్నగా వన్‌టౌన్‌ పోలీప్టేషన్లో గాడిదకొడుకులిద్దరూ మానభంగం చేసేరని కాయితం తగుల్చు.అది అంబుకుందంటే, పోలీసువాళ్తకి పింగులూ రాల్తాయి, మనకి పీడా విరుగుతుంది, అప్పుడందరూ రాజీకొస్తారు. అవసరం అనుకుంకేు ఆ దిబ్బముండని కూడా ముద్దాయీకింద చేరుద్దాం” అన్నాడు డోస్ట్‌కేర్‌ మేస్టరు.

అప్పుడు అనంతమూ జ్యోతిర్మయీ రెడ్డి నాయుడు గార్జివైపు ప్రశ్నార్ధకంగా చూసేరు.

“తగువంతవరకూ వహెళ్లోక్టర్లీదు. అడ్డేస్తే బేటామీన్‌ పోతాడు. తరవాత పోలీస్పాయంకోసం పిటీషను పెట్టుకుంబారు. ఈలోపున మనం స్టేతెచు ఏ కోవచ్చు. వాళ్లు మరీ అల్లరి పెట్టకుండా, కావలిస్తే ఆ బేటూమీని ఏ ఓ వారకి తీసుకువెళ్లి ఓ య్యాభె వాడీ చేతిలో పెట్టండి. చాల్ను. అంతా సక్రమంగానే జరిగిపోతుంది” అని రెడ్డిగారు అన్నారు వారి చూపులకి సమాధానంగా.

“స్తే అంటే మాటల్లో పనికాదు. డబు బలో పని” అని అడ్డుపడ్డాడు మారిబాబు.

అనంతం నసిగేడు. “బేంకులోంచి తియ్యాలి"అని నెమ్మదిగా అన్నాడు.

“బియ్యం మూలఅగదిలో మూట్లో ఉన్నాయని కబుర్గుచెప్తే విస్తట్టోకి

వణ్నం రాదు. మూలగదిలోకి వెళ్లాలి, మూట విప్పాలి, బియ్యం తియ్యాలి, గిన్నెలో పోసి కడగాలి, పొయ్యిమీద ఎసరు పెట్టాలి, అది ఉడకాలి, ఉమ్మ

రాచకొండ విశ నా థళాస్త్రి త్‌ల్‌ గిల్టాలి, అప్పుడు వణ్నం తినాలి. ఇప్పుడు నువ్వు బేంకులోంచి డబ్బు తియ్యడం ఎప్పుడు? నేను అవుటఫ్‌ ఆర్హరు పిబీషను, స్టే పిబీషను, వారంబు రీకాల్‌ పిటీషను, ఎక్స్‌ పార్టీ ఆర్హరు సెట్‌ ఎమైడ్‌ పిటీషను, డిలే కన్దా నేషను పేటీషను, వల్లికాటి పిచీషను, వశనకరం పిటీషను ఇవన్నీ పీటీషన్లు రాయడం ఎప్పుడు? అర్జంటుగా డబ్బు తియ్యన్లీ ఏ పనీ కాదు” అన్నాడు డోన్ట్‌కేర్‌ మేస్టరు.

“నిల్చున్నపాబ్ను డబ్బు తెమ్మంటే ఎలా తేవడం?” అని నెమ్మదిగా అడిగేడు అనంతం.

“నిల్చున్నపాట్న తేలేకపోతే పరిగెట్టి వెళ్లి పాయ్యిలో కరలే అమ్మి తెస్తావో, పెళ్టాం పుస్తెలే తాకట్టు పెట్టి తెస్తావో? అర్హంబుగా మబ్బ్టుకు ప్రా.

హైకోర్టులో నిమషాల మీద పని కావాలంటే హై దరాబాద్‌కే ఏరో ప్లేనెక్కి వెళ్లాలి. అంతేకాని అనకాపల్లిలో పాసింజరు బండీ ఎక్కుతానంటు అంతే సంగతులు! ఇసింకోట, బయ్యారం, సోమలింగపాలెం, నరసింగబిల్లి, ఎలమం చిలి, రేగుపాలెం ఇలా అన్ని స్టేషన్గూ ఆగి దాటుకొని తుని వెళ్లేసరికే తెల్టారి పోతుంది. మరింక నువ్వు బెజవాడకి ఎప్పుడు వెళ్తావు? కాజీపేట ఎప్పుడు దాటుతావు? హ్హై దరాబాద్‌ ఎప్పుడు చేరుతావు? అలాగే ఇదీను! నిమషాల మీద పన్డు జరగాలంటే నిమషాలమీద డబ్బు తియ్యాలి. ఎల్జుండి దాణా పెడ తానంకే గుర్రం ఇవాళ దౌడు తీస్తుందా? రేపు పెట్రోలు పోస్తానంటే ఇవాళ రోల్సురాయిస్‌ క్లారెనా పరిగెడుతుందా? అలాగే ప్రీడరూ గుమాస్తా కూడా!

చకచకా పన్లు అవాలంటే టపటపొ డబ్బు(లాలాలి. రాల్తేనే ప్ల్రీడరూ గుమాస్తా కూడా జోడుగుగ్రాల్లా పరిగెడతారు. లేకపోతే ఈసురోమని కాళ్లీ డుస్తారు, పనంతా నీళ్లు కార్చేస్తారు. ఇంతకీ ఇప్పుడు ఎంత తెచ్చేవు? జేబులో ఎంతుంది?”

అని అనంతాన్ని అతి తీవ్రంగా, పాత హెడ్డుగారు సరికొత్త నేరగాణ్ని ప్రశ్నించినట్టుగా ప్రశ్నించేడు డోట్ట్‌కేర్‌మేస్త్రరు.

అనంతం వాడిలిపోయేడు. నిజం అతని నోటంట జారిపోయింది.

“మూడు వందలు”

ళ్‌ ఇల్లు

ఆడిట్‌పార్టీ వారికి లంచం కింద అతని వాటా అంాగువందలు పడింది. కానీ అతను మూడువందలే పట్టుకున్నాడు. అది ఆడిట్‌వారి చేతు ల్లోకి వెళ్లకుండా దానికి ఈ విధంగా కాళ్టాచ్చేయి.

“థియ్‌! ఆ మూడొాందలూ పైకి థియ్‌! రెండొందలు ప్రడరుగారికియ్‌!

ఓ వంద ఇలా నాకు కొట్టు. పని (ప్రారంభిస్తాను, ఆ పరబ్ర్మశాస్త్రే చేత పద్నా లుగు చెరువుల నీళ్లు తాగిస్తాను. సివిల్స్‌ (క్రిమినల్‌, రివెన్యూ చర్యల్లో ఏ ప్లీడరొచ్చినాసరే వాడికి, పక్కలో బళల్లెవేంకాదు, గుండెల్లో గునపంలాంటివాడు ఈ డోర్ట్‌కెర్‌ మేస్ట్ర)! మరంచేత అర్జంటుగా వెళ్లి ఆ బేటామీన్‌ గాడికి సోయం యాజులుగాడికీ తొక్కతీయిస్సీ తోలు ఒల్బీయండి! ఊల..ఇంకా ఇక్కడే ఉనా సరా? |! కదలండి, వెళ్లండి!” అని సూరిబాబు మూడునవందలూ అనంతంచేత తీయింపించి, ప్లీడరుగారికి రెండు వందలు ఇప్పించి, తనకి ఒక వంద ఇపీ ఏంచుకాని-

“సోంవారం మరో అయిదువందలు పట్టుకుంటేనేగానీ మాట దక్కదు. మేం పడే శ్రమంతా వ్యర్దం అయిపోతుంది, బూడీదలో పోసిన పన్నీరులాగా, పందికి రాసిన అత్తర్జాగా, విరిగిన పాల కాఫీలాగా అయిపోతుంది! జేగర్త!|*

అని హెచ్చరించి అనంతాన్ని బెటకి తగిరీసేడు. అతని వెనకనే జ్యోతిర్మయి కూడా వెళ్లింది.

“ఓ వందే తెచ్చేనని చెప ఎవల్సింది” అని రిక్షాలో కూర్చొని విసుక్కు న్నాడు అనంతం.

అంతలోనే అతనికి భయం పట్టుకుంది. మొదటి భయం బేటామీన్స్‌ గురించి. రెండో భయం భార్య గురించి.

శ

ఆ రెండో భయమే అనంతానికి మొదటి భయం అయింది.

అతనూ జ్యోతిర్మయీ ఇల్డు చేరుకొనేసరికి దాదాపు మధ్యాహ్నం

పనె ్నండు గంటలు అయింది. శాంతమ్మ అప ఏటికి అన్నం ఉడికినట్టు కుతకుతలాడ్డం లేదు. నిశ్శబ్దంగా నీరు మరిగినట్టు మొగుడిమీద కోపంతో మరుగుతోంది.

రాచకొండ నిశ్చానాథశస్త్రే ర్‌7

అతని పండు గడ్డం, అతని పీపినారితనం, అతని కక్కుర్తితనం, అతని (ద్రాపీతనం, పెళ్లిచెయ్యకుండా అతను ఆడకూతుళ్లని “ముదరపెట్టడం”, పెద్దదూతురి జీతం కూడా నెలనెలా అతను జేబులో సస్టేసుకోడం, ఇప్పుడు ఇల్లు ఖాళీ చెయ్యవలసి రావడం- అన్నీ తల్చుకొని ఆ సమయానికి ఆవిడ వర్షానికి కొండగెడ్డలా పొంగడానికీ, అడుగు వేడికి పర్వతంలా పేలడానికీ సిద్ధంగా ఉంది.

నడవలోంచి వసారాలోకి జ్యోతిర్మయి ముందువెళ్లింది. వెళ్లి, గుమ్మం ముందు నిలొ ఎని,

“అమ్మా! నాన్నాచ్చేడు" అంది.

గదిలో ఉన్న శాంతమ్మ, ఆకలితో ఉన్న సివంగికి మేక వాసన తగిలి నట్టు, తొందరగా ఒక్క ఊపున “ఏడ్ర? ఏడీ? ఎక్కడ?” అంటూ వసారాలోకి వచి ఏంది.

వస్తూనే, కూతురి పెనకని ఉన్న అనంతాన్ని చూసింది. చూడగానే ఫెళఫెళమని విరుచుకుపడిపోయింది.

“దొంగచచ్చినాడా! 1” అని పెనుకేక వేసింది శాంతమ్మ.

అప్పుడు బేజాఅమీనూ,సోమయాజులూ చి ట్టైమ్మ వాటాలో కాఫీ తాగుతున్నారు. కాఫీ తాగేసి గ్రామమునసబు చుట్ట కాల్చుకొంటున్నాడు. మిగతా అయిదుగురూ చిక్టైమ్మ గారి ఖరు సమీద వీధిలో బీ తాగి అప్పుడే నడవలోకి వచే బరు.

శాంతమ్మ వేసిన కేక వినగానే కాఫీ గ్లాసులు చేతుల్లోంచి నేలమీద పడిపోయేయి. నోట్లో చుట్టు వాకిట్లోకీ విసిరివేయబడింది. నడవలోంచి పది మగకాళ్ళూ, చిక్టైెమ్మవాటాలోంచి ఆరు మగకాళ్ళూ, రెండు ఆడ కాళ్లూ వరండాలోకి పరిగెట్టుకొచ్చేయి. మరో వాటాలోంచి మలో రెండు అరవ ఆడకాళ్లూ కూడా పరిగెట్టుకొని వచ్చేయి. వెంకటలక్ష్మీ, అరుణ ప్రకాశమూ ఇంట్లో లేరు. పెద్ది పరుగున వచ్చింది. చిన్న అక్కడే ఉంది. అనంతం తండ్రి కుర్చీలోంచి లేచి, కింద పడిపోయి, మళ్లీ లేచి, వరండాలోకి రాగలిగేడు.

జరిగే దృశ్యాన్ని మొత్తం ఇరవయ్యారు కళ్లు చూస్తున్నాయి, ఆ

! ఇల్లు గౌడవని అంతే సంఖ్య చెవులు వింటున్నాయి. కాని, శాంతమ్మకి వళ్ళ్లూ పై తాలియడంలేదు,

“దొంగచచ్చినాడా! ఇంతసేపూ ఎక్కడకి పోయేవు? ఏ వల్లకాట్లో తగలడుతున్నావు"అని పెనుకేకవేసింది పతివ్రతా శిరోమణి అయిన శాంతమ్మ.

ఆవిడ పరమ పతివ్రతే! కాదంటే ఆవిడ ఎవర్నయినా సరే చెప్పుతీసి కొల్చుగలదు. పరమపతివ్రతలు పరమశాంతులు కాకపోవచ్చు. అది వేరే సంగతి.

ఆమె అరుపుకి రండు అడుగులు వెనక్కి జరిగేడు అనంతం. జరిగి,

“ఆస్పత్రికి వెళ్లిను” అన్నాడు.

శాంతమ్మ మూడు అడుగులు ముందుకివేసి అతని చొక్కాఫిల్టు పట్టు కొని అతణ్ని ముందుకీ వెనక్కీ ఊపుతూ అయిదు వూళ్లు అదిరిపోయేట్టు అరిచింది.

“సెలవు రోజున నీకు ఆస్పత్రిలో పనే. వుంది? అక్కడ బతికిన వెధవలకి మందులిస్తున్నావా లేక చచ్చిన వెధవలకి మందులిస్తున్నావా? లేక్ష పోతే అక్క డెవ్వరెనా ముండలతోటి కులకడానికి వెళ్లేవా? నీ పని కులకడవేంలే! కులకడం చొంగలు కార ఏడయూను! అంతకంటె ఓ అడుగు ముందుకి వేస వంటే ఆ ముండలు చీర్ణడుగుతారు, జాకెట్టడుగుతారు, గాజులు చేయించమం టారు, రిస్తువాచీలు కానమంటారు. ముష్టి చచ్చినవాడివి అవనీ ఏ ఎక్కణ్ని సంచి తెస్తావు? నీకు కాణీకీ ప్రాణానికి లంకె! మరెందుకెళ్లేవు ఆస్పత్రికి? చెప్పు! చెప్తావా? చెప్పవా?” అంటూ అతణ్ని గుంజాయించి కిందకి తోసేసింది శాంతమ్మ.

చిన్న తొందరగా వెళ్లి అతణ్ని లేవతీసీంది. అతను నిద్రలో దెబ లు తిని ఏమి జరుగుతూంటో తెలియనివాళ్లా ముఖం పెస్టుడు. శాంతమ శ్రే అతణ్ని మళ్లీ అందుకుంది.

“ఈ వెధవలకి మమ్మల్ని అప్పచెప్పేసి ఏంవీ. ఎరగనట్టు చల్లగా ఆస్పత్రికి జారుకుంటావా, దుర్మా ర్లుడా?! ఇంట్లో ముగ్గురం ఆడముండలం, ఆ వార మీ నాయన ఓ ముసలి ముండాకొడుకు-అందరం ఎక్కడ ఏ యేట్లో కలిసిపోవాలనుకున్నావు? ఆ వెధ వలు మమ్మల్ని కొప్పట్టుకుని సామాన్తతోసహా

రాచకొండ విశ్చానాథళ్ళాస్త్రి త్‌తి ఈడ్చి పారియ్యడానికి ఒచ్చి కూర్చున్నారుకదా! మేం ఏదైంపోవాలి? ఏ వీధిలో ఏ రోడ్డు మీదికి పొమ్ముంబావు? ఏ చెట్టుకింద ఏ పావుంల పుట్లమీద. ఏ వల్లకాట్లో ఎక్కడ కాపరం పెల్ట్డుమంటావు మమ్మల్ని? లేక, కట్టు కట్టుకుని అందర్నీ ఒక్కసారి విషం తాగి చావమంటావా? చెప్పు! చెప్పవేం?” అంటూ అనంతాన్ని మళ్లీ ఆమె తోసేసింది కానీ ఈసారి అతను పడిపోకుండా చిన్న అడ్డుకొంది.

శాంతమ్మ ముందుకి వచ్చింది.

“ఇమ్ముగా ఉన్న ఇంటికి ఇర్వవె పైసలు అద్దె పెంచమంటే పెంచవు. పదిపైసలకి బేరమాడతావు.ఏం దొబ్బుడాయా? పెద్దాని జీతం అంతా పెట్లో పెస్టేసుకొని పది తాళాలు బిగించేస్తావు. ఆ ముండకి ముప్పయేళ్లాచ్చేసి ముదిరిపోయి మొగుడో మొగుడో అని మూలని కూర్చొని ఏడుస్తూ ఉంటే నీకు చీవం కుట్టినట్టుగా కూడా లేదు. ఏ సంబందం ఒచ్చినా ఏదో సాడ్డు పెప్టేస్తావు. అన్నీ కుదిరితే వాడికి కుజదోషం ఉందంబావు, ఏటో విధంగా అన్ని సంబంధాలూ తేలగొక్టున్తావు! నీచుడా! నీకు డబ్బే కావాలి! ఓ కాణీ రాల్బవు! పిల్లికి బిచ్చం పెట్టవు! పంచదారకి చీవణు పప్టేస్తే(ప్రాణం పోయి 'నట్టు ఏడుస్తావు. కార్తీకమాసంలో వారానికో కొబ్బరికాయ కొనవు. మార్గశిర మాసం ఒస్తే మాలక్ష్మి అమ్మవారికి పావలా పెట్టి పువ్వులు కొనవు. మండు 'పెండలో దాహంతో చచ్చిపోతూ ఉంటే సోడా కొనుక్కుందికి పద్నిపెస లివ్వవు! పరమ దుర్మార్లుడీవి నువ్వు! నల్లిపిల్లికి తెల్లిగిడ్డం ఒచ్చినట్టు ఎల్లి ప్పుడూ కనిపించే నీ మొహం చూస్తేనే ఇవతలవాళ్లకి పంచ మహాపొతకాలూ చుట్టుకుంటాయి” అని శాంతమ్మ మొగుణ్నీ రుణాయిస్తోంది.

పెళ్టాం మొగుణ్ని తిడుతూ ఉంటే పెవారికి వినసొంపుగా సరదాగా ఉంటుంది. బేటాఅమీను వగెరాలు అంతా ఈ గెడవ వీనులవిందుగా వింబజునా ఎరు. న

బేటా అమీన్లో సోమయాజులు, “నేను చెప్పలేదురా సోవుంలూ?! పేళ్లో పెస పడితే నాలికతో తీసోసోట్టోదాచే రకంవాడూ అని! విను విను! పెళ్లావేం (ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం పలుకుతోంది!” అని నెమ్మదిగా చెప్పేడు.

60 ఇల్లు

“డబ్బు దగ్గిర ఈడు మా ఎడిషనల్‌ మునసబుగాడి తమ్ముల్లా ఉన్నాడు. పాపం, మునసబు పెళ్లాం మంచిది. అంచేత ఆడి ఆట్టు సాగుతు న్నాయి. ఈ యమ్మ వాటంచూస్తే, చూసూసి ముండాకొడుక్కి తన్నకూడని చోట తన్నేబ్టుంది. తన్నిందీ అంటే కేసు మడ్డర్‌కేసుదాకా ఎళ్లిపోద్ది. అమ్మకి దండటెట్టాల! తక్కువ రకంది కాదు” అన్నాడు బేటాఅమీను అమ్మని చూసి మెచ్చుకొంటూ.

అటు అమ్మ అందుకొంది. “ఇప్పుడా ఇంటిది ఓ పదో పాతికో అడ్డె ఎక్కువ చెయ్యమంది. నిక్షేపంలా ఉంది ఇల్టు. ఇన్నా న్తనించీ స్వంత ఇల్టులా వాడుకొంటున్నావు. పెపెచ్చు నెలనెలా నా కూతురి డబ్బి-ఆడ ముండ డబ్బు-జేబులో వేసుకు దొబ్బుతున్నావు. ఆపొటి ముష్టి పాతిక రూపాయ్లూ ఆ దిబ్బదాని మొహాన్న కొట్టుడానికి నీకు చేతులు చచ్చేయా? ప్లీడరు ఎదాన్న పొయ్యడానికి మాత్రం నీకు చేతులు ఒచ్చేయా?”

“అమ్మా, అమ్మా!ఏంవిణమ్మా ఇదీ? !1ఇలా లోపలకి రా అమ్మా!” అంది చిన్న తన తల్లివేసే కేకలకి సిగ్గుపడి.

నుదుబిమీద రెండు చేతులూ పెట్టుకొని వాకిచ్చో ఉన్న రుబ్బురోలు మీద కూర్చుండిపోయేడు అనంతం.

శాంతమ్మ మళ్డీ అందుకొంది.

“నోర్ముయ్‌ ముండా! ఆల్బిప్పలా మొహం నువ్వూను! నేనిప్పుడు అమ్మనీ కాను! శాంతమ్మనీ కాను! అశాంతమ్మని, ఆరని నిప్పుని! ఈ మీ నాన్న ముండాకొడుకు ఆ ప్రీడర్తుకెనా సరిగ్గా డదు ఎలిచ్చేడో లేదో? ఇస్తే ఇలా ఎందుకవుతుంది? “రెడ్డిగారు, మీరు బివుదొడ్డవారు, లడ్డూలా మా కేసు పట్టుకోండి. ఓ పలుకుమాత్రం అందులోది తినకండి' అనుంటాడు. ఆ(హా సరే అన్నెప్పీ అతగాడు అఖరికి కేసు గుడ్డు గుడిపించేడు!”

“మహాళిల్లి! మరిడమ్మళల్లి! అని రెండు చేతులూ జోడించేడు బేబాఅమీను.

(గ్రామమునసబుకి మాత్రం చిరాకు వేసింది. ఆలస్యం అయినకొద్దీ అమృతం విషం అయిపోతుంది. అతగాడికి ఆలస్యం అయినకొద్దీ అమ ళం

రాచకొండ విశ (నాథశళ్మాస్తే, ౮] తాగాలి అనే తహతహలావు అయిపోతోంది. అందుచేత అతను బేటా అమీన్ని ఉద్దేశించి,

“ఏబి?సోచులు బాబూ?ఇక్కడకందుకొచి సనబ్జు? ఇల్లప్పగించడానికా, లేక అమ్మోరికి దండటెట్టుకొందికా? ఏటి ఈ ఆలిస్యం? ఎందుకీ ఆలిస్యం? నాకవతల ఇంకా బోల్టు యెవ్వారాలునా యి” అన్నాడు.

అందుకు అప్పుడు బేటాఅమీను,“సందులో సన్నాసయ్యకొట్టు నీ మొదటి యవ్వారం. పొద్దుటే సారా నీరు దిగితేనేగాని నీకు సల్టికూడే దిగదు! గొప్ప గ్రామ్మున్సీబువే బొరికేవు మాకు! "అని గౌణిగి, మిగతావారిని ఉద్దేశించి,

“పదండోయ్‌! అలా చూస్తారేంటి?పదండి! పని ప్రారంభించండి! ఒకటీ ఒకటీ సామాన్దు బెటకి లాగండి!”

అని పని పురమాయించేడు.

అనంతం రోలుమీద కూర్చొనే ఉన్నాడు. అతని తండ్రీ అతని పెద్ద కూతురూ వసారాలో నిల్ఫొనే ఉన్నారు. అతని చిన్నకూతురు చీవాట్లు తల్లి వల్లి తిని వాకిట్లోనే ఉంది. అట్టువెపు వరండాలో చిట్టెమ్మ స్తంభానికి చేర్తబడే ఉంది. ఆవిడ పక్కనే సోమయాజులు చిరునవ్వు నవ్వుతూ, భార్యపక్కనో, మరదలు పక్కనో నిల్చున్నట్టు నిల్నొనే ఉన్నాడు. దేటాఅమీనూ గ్రామ మునసబూ వాకిట్లోకి దిగేరు.

అమీనుగారి పురమాయింపుకి అతని పరివారం కదల్లేదు ; కదలబోయే రంతే!

అంతలో

ఆరని నిప ఏ ఒక్కసారి భగ్గుమంది. ఈదురుగాలి మూరుగాలి అయింది. జడీవాన తుపానుగా మారింది. ఎండ ప్రచండంగా మారింది. ఆడదిా-శాంతమ్మ- ఉగ్రకాళిగా అవతారం ఎత్తింది.

అనంతం కూర్చున్న రుబ్బురోలు పక్కనే అమాన్‌దస్తా రోకలి ఒకటుంది. మిరపకాయలు దంచేదేమో, దాని అడుగుభాగం ఎర్రగా ఉంది. పరిగెట్టివెళ్లి అది పట్టుకొంది కాళిక.

తనని చంపేస్తుందేమో అనుకున్న అనంతం [ప్రాణభయంతో గభాల్న

62 ఇల్లు లేచి పరిగెట్టి చిస్టైెమ్మ ఉన నవెవు పొారిపోయేడు. అతని తండ్రీ పెద్దదూతురూ గదిలోకి పారిపోయేరు. చిన కూతురు “అమ్మా! అమ్మా!” అని అరిచి "రెండు అడుగులు ముందుకివేసి ఆగిపోయింది.

కదలిన ఆమీనూ మున్సబులూ, కదలబోయిన వాలి పరివారమూ కదలకుండా మిగిలిపోయి ఉండిపోయి నిశ్చేష్టులు ఆయిపోయేరు; ఒక క్షణం అలా ఉండి రెండడుగులెంద్దుకెనా మంచిదన్నెప్పి వెనక్కి వేసేరు. వాళ్ల ముఖాల్లో ఉత్సాహమూ లేదు, కుతూహలమూ లేదు, కోపం అంతకంకే లేదు. బీభత్సాన్ని చూసే భయం ఉంది.

చిస్టైమ్మా సోమయాజులూ అక్కడ లేనే లేరు. అదృశ్యం అయి పోయేరు.

అమాన్‌దస్తా రెండు చేతుల్లోనూ ఎత్తి పట్టుకొంది శాంతమ్మ.

“కదిలేరంకే, లంజాకొడకల్టారా, కాళ్లూ చేతులూ విరిచేసి కట్టకష్టేసి

చాపచుక్టుసి కాలవలోకి విసిరేస్తాన్ఫూసుకోండి, కాసుకోండి. గదిలోకి అడుగుపెట్టేరో, ఏ సామానుమ్లీదెనా చెయ్యి వేసేరో ఇక్కడ రక్తఖన్లీలెపోతాయి. ఈ ఇల్టు నా కూతురు అద్దెకి తీసుకొంది- ఆ కరిపిల్లి గెడ్డం పంతులు కాదు! ఇంట్లో బల్లలు, కుర్చీలు మంచాలు పంకాలు "రేడోలు కుట్టుమెషీన్లు వంట సామాన్లు అన్నీ దానివి! కాదన్నవాణ్ని నరికేసి కాకులకీ గెద్దలకీ విసిరి పారే స్తాం! మీ అమ్మ కడుపులు మాడా! మీ ఇంటా పీనుగులు పోనూ! మిమ్మల్ని అసిరెమ్మ ఎత్తుకెళ్లా! ముగ్గురు ఆడముండల్ని మమ్మల్నిలా దుఃఖ పెడతారర్రా? మా ఉసురు మీకు తగలకపోతుందా?”

అని ఆ సమయంలో గదిలోంచి తొంగిచూస్తోన వ సోమయాజులి క్‌! గమనించి ఇంకా రెచి (పోయింది శాంతమ్మ.

“మా ఉసురు తగిలిన వాళ్లెవరూ బాగుపడ(ర్రా! కుళ్లికుళ్లి మందులేని రోగంతో ఛస్తార్రా! మంచం మీంచి లేవలేక నాలుగు మంచినీళ్ల చుక్కలు నాలిక మీద పోసేవాళ్లేక మలమూత్రాల్లో ముద్దయిపోయి మూలిగి మూలిగి చస్తారా...”అని ఇంకేమేమో అరవబోతోంది శాంతమ్మ.

బేటాఅమీను ఆ ప్రవాహాన్ని ఇంక ఆపకపోతే లాభం లేదనుకున్నాడు.

రాచకొంజ విశ్వవాథళా్త్రే, రం

“ఆగవమ్మా ఆగు!!” అని ఓ పెనుకేక పెళ్టేడు బేటా అమీను.

ఎంద్లుకెనా మంచిటి అని చెప్పే ఆ "కేకకి ఒక అరకేక కలిపీ పెనున్నర కేక వేసింది శాంతమ్మ.

“నోర్ముయ్‌! ఫో ఇక్కణ్నించి ముందు ఫొ” అంది.

“మాటలు తిన్నగా రానీ!” అని కోపంగా అన్నాడు అమీను.

“మూకుట్లో జంతికల్లా చుట్టుచుట్టి మాట్లాడ్డం లేదు. కర్ర విరిచి పాయ్యిలో పెట్టినట్టు తిన్నగానే మాబ్దాడుతున్నాను. అర్ధం కాకపోతే ఎవరి చేతనా చెప్పించుకో! ముందిక్కణ్నించి ఫో!” అని కసిరింది శాంతమ్మ.

“నువ్వు కోర్టు ధిక్కారనేరం చేస్తున్నావు” అన్నాడు అమీను.

“ఆ సంగతి కోర్టులో చెప్పుకో”

“జెయిలుకెళిపోతావు”

“అక్కడ భోజనం పెడతారు"

“ఈసారి మళ్లీ ఒస్తాం! పోలీసుల్ని తీసుకొస్తాం” అన్నాడు చూపుడువేలు ఆడిస్తూ అమీను.

“వాళ్లకి మీసాలు గొరిగించి మరీ తీసుకురా!” అని చెప్పే, అమాన్‌దస్తా కుడీచేతిలోంచి చంకనిపెట్టి, ఎడమచేతివి రెండు గాజు గాజులు పీక్రి అవి వాకిట్లోకి విసిరేసి,

“అందాకా ఆ గొజులు తొడుక్కు ఫో” అంది శాంతమ్మ.

నేలమీదపడ్డ గాజులు రెండూ బద్దలెపోయేయి.

గాజుల్లవెపూ శాంతమ్మవెపూ విషంగా (క్రూరంగా చూసేడు అమీను.

అతను గడ్డిపులే అని (గ్రహించేసింది శాంతమ్మ.

“చూపులకి కాలిపోయేవాళ్లూ, చచ్చిపోయేవాళ్ళూ, రాయై పోయేవాళ్ళూ, మంత్రించి నీళ్లు జల్లితే మాయం అయిపోయేవాళ్లూ ఎవరూ లేరిక్కడ! మనుషుల్ని మర్యాదాగా చూడ్డం నేర్చుకో! తెలీకపోతే కోర్టు జెడ్డీని అడుగు!” అని కేకలు వేసింది శాంతమ్మ.

ఆడమనిషితో యుద్దానికి దిగినా చిన్నపిల్లల్లో యుద్దానికి దిగినా అవమానం మిగిలేది మనకే అని అమీనుకి గుర్తుకి వచ్చింది.

రడ ఇల్లు “మరింక రండేయ్‌ పెద్ద మనుషులూ! అంతా చూసేరు కదా! కోర్టువారికి రిపోర్టు చేద్దాం” అని కేకవేసి, “ఏడి? సోవయాంులేడీ?” అని మునసబుని అడిగేడు అమీను. “గెదిలో మంచంకింద ముణుసుక్కూర్వొని ఉంటాడు” అని విటకరిం చేడు (గ్రామమునసబు. సరిగ్గా ఆ సమయానికే వీధిలోంచి వచ్చి వాకిట్లోకి దిగేడు అరుణ ప్రకాశం. 12 ఆ మధ్యాహ ఎపుటెండలో అరుణప్రకాశం వాకిచ్చోకి రాగానే అడివిలో ఆపద్బాంధవుడు దొరికినట్టు అనిపించింది జ్యోతిర్మయికి, ఇంబ్లో తండ్రీ ఎల్లకాలపు పిసినారితనం, తల్లి ఎల్లవేళలా గావుకేకలు, పెళ్లికాని అక్క ఎల్లకాలపు మూగవేదన, మాటిమాటికీ తాత జబ్బులు, ఇం శ్రీషవెద్యం డబ్బు అయిపోతుందని తండ్రీ అతనికి ఇప్పేంచే అర్హరూపాయి ఉమాపతి వెద్యం, ఇంటావిడ అద్దె పెంచడానికి పాకులాట, ఆ చిన్నమంటకి ఈ సోమయాజులు ఎవడో వాడీ ఆజ్యం, ఇంట్లోంచి ఉన్నపాబున ఈడ్చే యడానికి మనుషులు పెద్ద మనుషులు కోర్టు అధికార్డు రావడం, తల్లి ఒళ్ళుపై తెలియకుండా అరుపులు, అందుకు అధికార్డు ఏమి చేస్తారో అనే బితుకూ బితుకూ భయాలు. అన్నింబితోనూ భరించరాని వేదనగా ఉంది ఆ సమయంలో జ్యోతి ర్మయికి. నీట్లో కొట్టుకొంటున్నట్టుగా ఉంది, ఉక్కిరిబిక్కిరిగా ఉంది. మోహనంగా మనోహరంగా వాకిట్లోకి వచ్చి అందర్నీ చూసి ఏమీ అర్ధంకాక అలా నిలబడిపోయేడు అరుణప్రకాశం. ఎవ్వరూ కొంతసేపు మాటాడలేదు. నాలుగు క్షణాలు పోనిచ్చి శాం తమ్మే అరిచింది. “ఒయబా ఎయ్‌ అరుణా!మీ అత్తతో చెప్పు! ఇంతయిన తరవాత ఇంటడ్జై అరవయ్యేకానీ నెలకి మరో ఆర్వుపెసలు కాదుకదా అందులో సగం అయినా పెంచం! చెప్పు అలాగనీ మీ అత్తతో!” అని అరిచింది.

రాచకొండ విశ్చానాథళ్శాస్త్రి 65్‌ర్‌

ఆ అరుపుకి మరీ ఉక్కిరిబిక్కిరి అయిపోయింది జ్యోతిర్మయి.

అందరూ చూస్తూనే ఉన్నారు.

వేదన ఎక్కువ అయినప్పుడు సిగ్గుకి సిగ్గుపోతుంది.

“అరుణా!” అని కేకవేసి అతని దగ్గిరికి పరిగెట్టింది జ్యోతిర్మయి.

ఏచ్జో అలిసిపోయి ఈదలేని మనిషికి పడవ దొరికితే అందులో సొమ్మసిల్లి పడిపోయినట్టు, అరుణ ప్రకాశాన్ని స కౌగిలించుకొని అతని గుండెలమీద వాలిపోయింది జ్యోతిర్మయి.

అంతులేని అభిమానానికి ఆవేదన తోడెనప్పుడు అడ్డురాదు బిడియం.

శాంతమ్మ ఇదేమీ కనిపెట్టలేదు. పరాయి మగవాణ్ని, వయసులో ఉన్న సౌగొాసుకాణ్ని ఈడొచ్చిన పెళ్లి కాని తన కూతురు పబ్లిగ్గా పదిమం దిలోనూ కౌగలించుకోడం ఏమిటి- అని ఆవిడ నివ్వెర పోలేదు.

ఆవిడ కోపమే కోపం.

“దమ్మిడీ ఎక్కువివ్వను. ఇస్తే నేను కందర్ప రామనాధం కూతుర్నీ కాను, వంగల కోదండంగారి కోడల్నీ కాను. అంతే సంగతులు" అని అక్కసు వెళ్లగక్కింది.

ఇవతల అరుణ(ప్రకాశం చిన్న రెండు జెబ్బలూ రెండు చేతుల్లో కొంచెం వెనక్కి వంచి, “ఏచిటయిందటి చిన్నా” అని అడీగేడు.

వెనక్కి కొంచెం జరిగినప్పటికీ, తల మాత్రం అతని గుండెలకి అనించి వెక్కివెక్కి ఏడవనారంభించింది జ్యోతిర్మయి. అష ౧ఎడు కూతుర్ని అరుణ కౌగిట్లో ఉండడం గమనించింది శాంతమ్మ. ఆమె నోరు హ్టోబెట్టసింది. అమె చేతిలోంచి అమాన్‌దస్తా జారిపోయింది.

అరుణ అటూ ఇటూ చూసి, చిన్నని పక్కనే ఉన్న రోటిమీద కూర్చోబెట్టేడు.

రోట్లో రుబ్బుతారు, దంచుతారు. జ్యోతిర్మయి మనసు అలానే ఉంది. మోకాళ్లమీద తల పెట్టుకొని ఆమె ఏడుస్తూ కూర్చుంది.

అరుణ అమీన్ని చూసి, అబ్బువెపు నడుస్తూ, వెనక్కీ తిరిగి, “మీరేం మాట్లాడకండి” అని శాంతమ్మని హెచ్చరించి, అమీన్తువెపు తిరిగి

ఠ్‌ర్‌ జల్లు

“ఏచింబండీ ఇదంతా?” అని అడిగేడు.

అమీను కొంతసేపు మాటాడలేదు. తరవాత, “మీరెవరు?” అన్నాడు.

“అనుకొంటే కోనోస్కాయిగాణ్ని. కాకపోతే అంద రికీ కావలసినవాణ్ని” అన్నాడు అరుణ ప్రకాశం.

అమీను ఆలోచించి అంతా చెప్పేడు.

"అనంతం ఆ ఇల్టు ఖాళీ చేసేయాలి అని కోర్టువారి ఆర్జరు అయిపో యింది. ఆర్హరు అమలుకి ఒచ్చేం”

“అయితే ఇప్పుడేం చెయ్యాలి”

“ఖాళీ చెయ్యాలి. అందుకాయమ్మ అడ్డుపెడుతోం ది. ఆడది కాబిట్టే ఎన్నెన్ని మాటలన్నా సరిపోయింది. నేను సోధుంల్ని కాబిబ్టీ సరిపోయింది. ఇదే అమీను వీర్రాజాస్తే, అడ్డాచ్చింది ఆడదయిందీ మొగోడయిందీ రోట్లో రుబ్బీసి పెనంమీద పెసరట్టేసుకు ఒండుకు తినీసుండును. ఆడీ మీసం చూస్తేనే పుల్లు మేక వెనక దాగోవాల, సివ్వాలుజూలు గొరిగించుకొని మారువేసికాల్లో సెట్లనసాటుని సేరిపోవాల! నేను మంచోణి ఎ కాబట్టి అమ్మ చితికిపోయింది! "అని ఉపన్యసించేడు అమీను.

“వీర్రాజు రాలేదు.మీలొచే రు. చాలా థాంక్స్‌! అయితే ఇప్పుడేం చేదామంటారు?” అని అనునయంగా అతణి ఏ అడిగేడు అరుణ ప్రకాశం.

ఏకవచన ప్రయోగం చెయ్యకుండా, “మీరు” అని బహువచన ప్రయోగం చేసినందుకు అమీనుకి కొంత కోపం తగ్గి కొంత సంతోషం కలిగి నట్టుంది. కొంత వొత్తబడ్డాడు.

“ఇప ఏఎడింక మేయేం చేస్తాం? జరిగినదంతా కోర్టు వారికి చెప్తాం. వారు ఏం చెయ్యమంటే అది చేస్తాం. లేదూ ఈ లోపున మీరూ మీరూ రాజీపడిపోతే అలాగే రాసుకుపోతాం” అని చెప్పి, చిన్నా అరుణల వైపు భావగర్భితంగా చూసి, “అఖర్న హీరో హీరోయిన్లు లవ్వుసాంగు పాడేస్తారు,

సినీమా అయిపోతుంది. ఎవరిదార్న వాళ్లం పోతాం. సారా కొట్టుకి మా ముని సీబు పోతాడు. ఎవడైనా పిలిస్తే-పిలిస్తే-ఈళు ) (బ్రాందీ కొట్టుకి పోతారు. నా పెళ్లం ఇయాళ సేపల పులుసు సేన్తానంది. అది తిని సల్లగ తొంగోడానికి

రాచకొండ నిశ్చనాథళ్ళా్త్ర, 67 నేనింబికి పోతాను. సక్యతెతే ఇది, సక్యత కాపొతే అది!” అని చిరునవ్వు నవ్వేడు అమీను.

ఆమాటలు విని, “బెటపడ్డానికి సందు ఉండవచ సని తెలుసుకునా ఎడు అరుణప్రకాశం.

తెలుసుకొని అటూ ఇటూ చూసేడు, అత్తయ్య ఎక్కడా అగుపించలేదు.

“అత్తయ్యా” అని ఫిల్చేడు.

గదిలో మంచం మీద కూర్చున్న చిష్టైమ్మకీ ఆ పిలుపు వినిపించింది. ఆ పక్కనే వాలుకుర్చీలో కూర్చున్న సోమయాజులికీ వినిపించింది.

“మా మేనల్లుడు ఒచ్చినట్టుంది” అన్నది చిశ్టైెమ్మ.

“ని మేనల్టుడు-నీ పార్టీయేనా?” అని అడిగేడు సోమయాజులు.

చిప్టమ్మ మాట్లాడలేదు.

“నాకనుమానం. ఎంచేతనంటు; అనంతంగాడికి చిట్టి చిట్టి చిన్న కూతురుంది. అది సీమ్మిరపకాయలాంటిది. అబ్బులకి లడీకీ, టక్కురికి టమారి, జంబలకిడీపంబాను"” అని చిట్టైమ్మ ముఖికవళికల కోసం, కదలికల కోసం చూసేడు సోమయాజులు.

తగరపువలస ఇటికలా ముఖం పెట్టుకు కూర్చుంది చిషట్టమ్మ. ఆమెలో చలనంలేదు.

“అత్తయ్యా! !”

ఈసారి గట్టీగా పిల్చేడు అరుణ.

“పిలుపులోనే పార్టీ ఫీలింగు తెలుస్తోంది” అన్నాడు సోమయాజులు.

చిషస్టెమ్మ లేచింది. బెట వరండాలోకి, పిలవబడిన పీల్లికూనలా వచ్చి స్తంభంవార నిల్చుంది. బోనులో ముద్దాయిలా నిల్చోలేదు కాని కోర్టు గుమ్మం పక్క ముద్దాయీ చెల్లెల్టా ఆమె భయం భయంగా ఉంది.

"రెండు క్షణాలు పోనిచ్చి సోమయాజులు కూడా ఆ వనక బెటికీ వచ్చేడు. అతను మల్లెపువ్వులా బట్టలు కట్టుకొని తెల్లగా తేటగా ఉన్నాడేకాని ఆసమయంలో ఉదయించిన చంద్రుళ్లాగా లేడు, పొద్దు పొడిచిన సూర్యుళ్లాగా లేడు. చిప్టెమ్మ పిల్లికూనలా ముందు నిల్చుంది. ఆ వెనక సోమయాజులు

రతొ విల్లు సబ్బుతో తోమింపించుకొని, తువ్వాలో తుడీపించుకున్ను తెల్ల గండుపిల్లిలా నిల్చున్నాడు. గంబీరంగానే ఉన్నాడు కాని చిన్న పిసరు ఆందోళనతో ఉన్నాడు. చెవులు రిక్కించలేదు, కాని కళ్లు కుంచించి అరుణప్రకాశాన్ని చూస్తున్నాడు.

చిష్టైమ్మ ఎందుకోగానీ అరుణ'ప్రకాశం ముందు ఓడిపోయిన శత్రువులా నిల్చుంది. జయించిన జనరల్లా ఉన్నట్టు అనిపించేడు అరుణ ప్రకాశం.

“అత్తయ్యా, ఏ.విచిదంతా?” అని చిష్టైెమ్మని ప్రశ్నించేడు అరుణ (ప్రకాశం.

“అత్తయ్యా! వినబడుతోందా?”

“దావా డిక్రీ అయిపోయింది. అమలుచెయ్యడానికి అమీనొచే ఏడు” అని సమాధానం చెప్పేడు సోమయాజులు.

“మీ నోరు మూతపడితే మంచిది. యు జస్ట్‌ షటప్‌! నేను మా అత్త య్యాని అడుగుతున్నాను. నిన్ను కాదు” అని తీష్ణంగా అన్నాడు అరుణ.

“మీ”అన్న పదం “ని న్ను” అనే మాటలోకి మారడం గమనించకపో లేదు సోమయాజులు.

“వమ్మా!" అనుకున్నాడు అరుణ గురించి అతగాడు.

“కు[రోడు గట్టోల్లా ఉన్నాడు" అనుకున్నాడు గ్రామమునసబు.

తమొషా వింటున్నాడు, చూస్తున్నాడు బేటా అమీను.

“లేచిన్నా, లే తల్లీ! అలా రోటిమీద కూర్చొని ఏడవకూడదు! లోప లికి రా!” అని చిన్న కూతురి చెయ్యి పట్టుకు లేపుతోంది శాంతమ్మ. అరుణ(ప్రకాశం కంఠం విప్పగానే, ఇం్రీషువాడికి అమెరికావాడు సాయానికి వస్తే సంతోషించినట్టుగా కొంత శాంతించింది.

“సమాధానం చెప్పవేం అత్తయ్యా?” అని మళ్లీ అడిగేడు అరుణ ప్రకాశం.

“దావా చేసేం. కోర్టు ఆర్షరయిపోయిందిట. కోర్టు మనుషులొచే ్చరు. అంతా చూస్తూనే ఉన్నావు కదా? వేరే అడగడం ఎందుకు?” అని నసిగింది చిష్టైమ్మ.

అరుణ ప్రకాశం అందుకున్నాడు £ “కోర్డువారు ఎందుకొచ్చేరు? డిక్రీ

రాచకొంద విశ్చానాథ్యాస్త్రే రం అయిపోయింది కాబట్జైచ్చేరు! డిక్రీ ఎందుకయింది! దావా తెచ్చేవు కాబట్టే అయింది! దావా ఎందుకు చేసేవు? అద్దె పెంచడానికి! అంతేనా?”

చిష్టైమ్మ మాటాడలేదు. త్తలెనా ఊపలేదు. గోబితో పైటచెంగు మీటుతూ నిల్చుండిపోయింది.

“ఆ అనంతం అవసరం అయినా, ఆరి 'త్తయినా బుర్రగొారిగించుకోడు, గెడ్డం గీయించుకోడు. అందుకు మనం చందాలిస్తేా- ఆ చందాలు కూడా చక్కా దాచుకుంటాడేతప్ప సెలూన్‌కే బు(ర్రివ్వడు, గెడ్డానికి రేజరివ్వడు !”

“శాబాస్‌! బాగా చెప్పేవు!” అని వికసించిన వదనంతో ఏకీభవించేడు సోమయాజులు.

“నేనీ స కామెంటు అడగలేదు. నీ జోక్యాలూ, నీ శకుని సలహాలూ సరిపెట్టు” అని సోమయాజులికి కోపంగా చెపే ం చిపట్టమ్మతో,

“అయినా నెలనెలా అద్దె సరిగానే అనుకున్న తారీక్కి ఇచ్చేస్తూనే ఉన్నాడుకదా!”

అంతవరకూ వాకలిగట్టు మీద కూర్చుండిపోయిన అనంతం లేచివచ్చి అరుణ భుజంమీద వెనకనించి చెయ్యివేసి,

“సస్పెన్షన్‌లో ఉన్నప్పుడు కూడా అనుకున్న తేదీనాటికి అణాపైసల్లో అద్దె చెల్లించేను. కాదేమో అడగండి” అన్నాడు.

“కాదని ఎవరూ అనడంలేదయ్యా!” అని భుజం మీద వేసిన చెయ్యి తోసివేసి, “ముష్టి అరవ రూపాయలూ ముపష్పయ్యో తారీక్కల్లా ఇచ్చేస్తావు. కాదన్హంలేదు. కాని నువ్వున్న వాటాకి నాలుగ్గదులకీ నాలుగు వందలు అద్దె తెస్తాను. ఏయంటావు?...” అని అడిగేడు అరుణ.

జవాబు చెప్పకుండా దూరంగా జరిగిపోయేడు అనంతం.

“అంచేత, వ్యవహారం ముదరబెట్టి ఇంతవరకూ తెచ్చేవు కాబట్టి మా అత్తయ్యనవి కాళ్లు పట్టుకో! లేకపోతే ఇంట్లోంచి ఫో! అందుకు అంతా చూసేవు కద? గెంటేయడానికి సర్వం సిద్ధం! నీ నెత్తిమొత్తుకోడాలూ, మీ ఆవిడ అరుపులూ ఆఖరికి అవే వీధిలో నడిబజార్గో మిగులు!”

అని అనంతాన్ని పాచ్చరించి చెప్పి, చిస్టెమ్మతో,

20 ఇర్ణా

“అత్తయ్యా! నీకు ప్రతి దగుల్బాజీ ముండాకొడుకూ సలవి చప్పేవాడే! ఊరందర్నీ అడుగుతావు కాని నన ఎడగవు! సరీ! అనంతం ఇంక ౫ెంకి నూట యాాభె ఇస్తాడు! లేకపోతే పోతాడు! పాతబాకీలు లేవు కాక లేవు! ఏచంటావు?” అని సూటిగా అడిగేడు అరుణ.

నూబయాాఖె అనగానే “బాబా బు!” అని ముందుకి వచ్చేడు అనంతం.

అప్పుడు అతణ్ని వెనక్కి లాగేసింది శాంతమ్మ.

“ఇంతవరకూ మీరు చేసిన నిర్వాకం చాలు! ఆ మూల కూచోండి! అరుణా నేనూ మాటాడతాం!” అని అనంతాన్ని ఒక వారకి తోసేసి ముందుకీ వచ్చి, చిప్టెమ్మ చేతులు పబ్టుకొంది శాంతమ్మ.

“ఒదినా! ఇవి చేతులు కాదు! కాళ్లు. అయిపోయిందేదో అయిపో యింది. ఆ పండుగిడ్డంతో నీకింక పన్లేదు. నా పెద్దకూతురూ నేనే నీకు జవాబుదార్హం! ఇంతవరకూ అయిన తప్పులు క్షమించు. పచ్చని సంసారానికి నువ్వు చిచ్చుపెట్టువు. నాకు తెలుసు!”

అని కాళ్లమీద కూడా వాలబోయింది శాంతమ్మ.

చిష్టైమ్మ సోమయాజుల్లువెపు ప్రా ఎల్టకంగా చూసింది.

సోమయాజులు ఒకక్షణం ఆలోచించి, "మరెతే ఖర్చుల మాటేమిటి?” అని అడిగేడు. "

“ఎవరి ఖర్చులు వాళ్లవే!” అన్నోడు అరుణ ప్రకాశం ఠఈపఏమని.

సోమయాజులు తిరిగి గదిలోకి వెళ్తూ చిట్టైమ్మతో, “ఇహ నా ఇష్టం లేదు. అంతానీ ఇష్టమే” అన్నాడు.

“అంటే, ఇంతవరకూ వ్యవహారం అంతా నీ ఇష్టం మీదే నడిచిందన క్‌ మాట” అని అందుకున్నాడు అరుణ.

సోమయాజులు జవాబు చెప్పలేదు. అరుణని కాల్బేసే చూపు చూసి గదిలోకి పోయేడు.

అప్పుడు చిస్టైమ్మ అంది*ః “ఆయన పూనుకోకపోతే ఎక్కడున (ఏ గొౌంగళీ అక్కడే ఉండును. నువ్వీరోజు ముందుకొచ్చేవు. చాల్ను!నీ ఇష్టప్రకా రం కూడా జరిగింది కద!” అని చెప్పే చివాల్న తను కూడా గదిలోకి వెళ్లింది.

రాచకొండ విశ్చనాధళాస్త్రే, 71

వాలుకుర్చీలో ధుమధుమలాడుతూ కూర్చున్నాడు సోమయాజులు. .

“నేను వెంబ తగలకపోతే ఆ అనంతంగాడు నూటయ్యాఖె కాదు, నాలుగు ఈక్షలెనా రాలు సనా?! ఇప్పుడింక చచ్చినట్టూ కక్కుతాడు. ఈ తతంగం అంతా అయిన్తరవాత అరవపాళ్లుకూడా దార్గోకొస్తారు”

“మ్సీర్రు లేకపోతే ఏ పనీ కాకపోను. ముందు కాఫీ తాగండి” అంది సంతోషంగా చిస్టైమ్మ.

“పకడ్చందీగా కాయితాలు తరవాత రాయిద్దాం. ముందు ఆ అమీనునీ, మున్సబునీ మిగతా వాళ్ళనీ సాగనంపు”

“వాళ్లకి ఏంవివ్వాలి?ో

“ఇవ్వగలిగినంతాఏవుంటే అదే ఇయ్యి”

సరీ”

అందరూ గుణుస్తూ వెళ్లరు కాని, “సన్నాసయ్య సారాకొట్టు"కే ముందుగా అంతా దారితీసేరు.

అరుణమీద మంటతో, కానీ విజయగర్వంతో కాఫీ సేవిస్తున్నాడు సోమయాజులు.

అవతల జ్యోతిర్మయి తమ గదిలో మంచంమీదికి పోయి రెండు చేతుల్లో కళ్లు మూసుకొంది. ఇవతల అరుణ అనంతంతో ఏదో మాట్లాడుతున్నా డు.

శాంతమ్మకి పట్టలేక పేర్రిపోయేటంత సంతోషంగా ఉంది.

హమ్మ! అరుణ్ని (ప్రేమించేస్తున్నావా! కళ్లుండీ కానుకోలేకపోయేను! యోగ్యుణ్నే ఎంచుకున్నావే త్రీ! ఈ రోజుల్దాబీ అందర్ణాటి లాకాయి లూకాయి వెధవ కొడు! అస్తీపాస్తీనా? ఈ చిస్టైమ్మ ఇల్లూ వాకిలీ వాడికివ్వక ఏ దారినపోయే దానయ్యకిచ్చేస్తుంది? ఎల్లాగినా చిన్నగుంటకి చురుకూ చాకచక్యం ఎక్కువ. ఆ పెద్దదానికి ఏ వల్లకొాడూ తెలీదు, చేతకాదు! అది కూడా ఎవణ్న్నో ఒవాణ్ని- ఏ తలమాసిన వెధవ్వవెనా సరీ- ప్రేమించేస్తేనా బెంగా బెడదా తీరిపోతాయి.

అలా అనుకొంటూ మళ్లీ వాకిచ్చోకివచ్చి అరుణని పిల్నింది శాంతమ్మ?

22 ఇల్లు

“ఓయ్‌? అరుణా! ఓసారి ఇలా లోపలకి రా బాబూ! కాపీ చాగుదువు కాని ముందు మా చిన్నని ఊరుకోబెట్టు! మేవుం ఎవరం చెప్పేనా వినకుండా ఉంది. నాకు చాతొవాతా కాదు. నేను పిండిరుబ్బి దిబ్బరొష్టై కాల్చేదాన్నేకాని, పాలు విరిచో విరవకో రసగుల్ఞా చేసేపొటిదాన్ని కాను. ఒడితనం మోటుతనం తప్ప వయ్యారితనం, వగలాడితనం నా దగ్గిర లేవు! నువ్వంటే దానికి గురి! నీ మాట వింటుంది” అంది అరుణతో శాంతమ్మ.

“ఏం చేస్తోంది చిన్న?”

“ఏం చెప్పన్నాయనా? ఒకటే ఏడుపు!”

“నేను రావాలా?

“రమ్మనే వేడుకొంటున్నాను”

“అయితే పదండి”

అంతవరకూ మంచం మీద కూర్చొని ఏడుస్తోన్న జ్యోతిర్మయి, అరుణ వెళ్లేసరికి మంచంమీద పడుకొని ఏడుస్తోంది.

దగ్గరగా వెళ్లి, “ఏం చిన్నా! చంటిపీల్లలా ఈ ఏడుపేవింి? ఎందుకూ ఏడుపూ?” అని అడిగేడు అరుణ.

అరుణ మాటలు విని లేవీ కూరొ సని "రెండు చేతుల్లో అతణ్ని కూర్చోనివ్వకుండా కౌగలించుకొని,

“ఒచ్చేవా అరుణా! రా! నన్నిక్కణ్నించి వేగిరం తీసుకెళిపో! ఒక నిమషం కాదు మరొక క్షణం నేనిక్కడ ఉండలేను. ఉండను. నిమషాన్సిక్త నాలుగులక్ష లిచ్చినా ఉండను. ఎక్కడ్డకైనా పోదాం లా! అడీవిలో కొండవాళ్లం అయినా కొంత హాయిగా మనం ఉండొచ్చునని ఓసారి అనా వు జ్ఞాపకం ఉందా? అలా ఎక్కడ్డకెనా పోదాం. కూలీనాలీ చేసుకు బతుకుదాం. నువు 1 రాళ్లు మొయ్యి. నేను నీళ్ళు మోస్తాను. నువ్వు బొగ్గు తవ్వు. నేను మట్టి తవ్వుతాను. ఇక్కడుండొద్దు. ఏటిగట్టంట గుడిసె వేసుకు ఉందాం. ఏరాప్పే ఏ చెట్టు గూట్లోకో వెచ్చగా పోదాం. ఈ ఇంట్లో నేనుండను. నాకు ఊపి రొడ్డం లేదు. ఆకాశంలోకి నన్నెత్తుకుపో! సముద్రం మధ్యకి తోసుకుపో! కొండల్లోకి పట్టుకుపో!”

రాచకొండ విశ్చనాథాస్త్రే, 27వ

అని వలవల ఏడ్చీంది జ్యోతిర్మయి.

ఇంట్జో ఎవ్వరూ మాట్లాడలేదు. అందరూ పీల్టుల్లా తిరుగుతున్నారు.

ఆమెని బుజ్జగించి పడుకోబెడుతూ, తలగడామీద తలసరి, “అలాగే చేదాం చిన్నా! అందాకా నువ్వు రెస్టు తీసుకో” అంటూ జోకొట్టడు అరుణ.

ఆమె ఏడే సడి | కొంతసేపటికి నిద్రపోయింది.

కాఫీ తెచ్చి ఇచ్చింది శాంతమ్మ.

"రెండు గుక్కెళ్లు తాగి, “మా అమ్మేదీ?” అని అడిగేడు అరుణ.

“వరహాలమ్మగారింటికి బారసాల వంటకి వెళ్లి వంట్లో బాగులేదనె ప్పి మధ్యలో ఒచ్చీసి, పడుక్కున్నట్టుంది” అని పెద్ది చెప్పింది.

“అరే! నాతో ఇంతవరకూ ఎవరూ చెప్పలేదేం?”

“ఇదిగో, ఈ గొడవలో పడిపోయేం కద!”

కాఫీ తాగడం గడగడా పూర్తిచేసేసి తమ వాట్తావెపు నడిచేడు అరుణ (ప్రకాశం.

13

తల్లి ఉన్న గదిలోకి అరుణ పెళ్లేసరికి మధ్యాహ్నం రెండు గంటలు అయింది. వెంకటలక్ష్మి, తలగడా లేకుండా, తలకింద చెయ్యి పెట్టుకొని, చాపమీద నిద్రపోతోంది.

“అమ్మా!” అని పిల్చేడు అరుణ.

ఆమె పలకలేదు. ఊపిరి గట్టిగా పీలుస్తూ ఉంది, విడుస్తూ ఉంది.

గదిలో ఓ అల్మారా తలుపులు లేనిది ఉంది. అందులో పుస్తకాలు నీబుగాపేర్చి ఉన్నాయి. పక్కనే ఓ పాత పేబిలూ పాతకుర్చీ ఉన్నాయి. తక్లివెపు కురీ ౧ తిప్పుకు కూర్చున్నాడు అరుణ.

తన చిన్నతనంనించీ తల్లికి జుట్టు లేకుండానే చూస్తున్నాడు అరుణ. పాత ఫోటో ఒక్కటే ఉంది. అందులో తండ్రి కుర్చీలో కూర్చొని ఉన్నా, డు.

తల్లి నిల్చొని ఉంది.

అందులో అమ్మ ఎంత అందంగా ఎంత చిన్నగా ఉంది! ఇప్పుడు ఎంత దౌర్నా,గ్గంగా ఉంది!

౯జ్త ఇల్లు “అయ్యో అమ్మా” అనుకున్నాడు అరుణ. వంటలు చేసుకుని జీవనం సాగిస్తోంది వెంకటలక్ష్మి. పెళ్లి వంటలు ముఖ్యంగా కాంట్రాక్టు తీసుకొంటుంది. ఒకరిద్దర్ని సాయానికి పెట్టుకొంటుంది. పేడుగులా పనిచేస్తుంది. మెరుపుల్లా పని చేయిస్తుంది. వెంకటలక్ష్మి వంట చెయ్యదు, అమృతం చేస్తుందా అంటారు అంతాను. కానా అమృతం చేసే దేవత అమ తం తాగడం లేదు. చారునీళ్ళూ, మజ్జిగనీన్లే కాబోలు తాగుతోంది. ఆ క్షణంవరకూ తల్లిని పూర్తిగా గమనించలేదు అరుణ. తన చదువూ, తన (ప్రేమా, తన స్నేహితులూ- వీటిమధ్య మునిగిషో యేడు. ఇప్పుడు అమ్మని చూస్తోంటే అతి భయంవేస్తోంది. ఇంట్లో ఏ కష్టం వచ్చినా ఏ సుఖం వచ్చినా అత్తయ్య పక్కనే నిలబడి ఉండేది అమ్మ. అటువంటిది ఇప్పుడు ఇంట్లో ఇంత గెడవ జరిగితే అమ్మ ఇక్కడ ఈ చాపమీద ఇలా ఉండీపోడం ఏమిటి?! ఏదో కమ్టాతికష్టం ఉండితీరాలి! తను ఇంతవరకూ సరిగా చూడనేలేదు. వంట పాయ్యిల వేడికీ వంటలు చేసిన కష్టానికి, ఇంటింట్లో చాకీరీకీ, ఇంట్లో చాకీరికీ ఎంత నీరసించి పోయింది అమ్మ! - అమ్మా! అమ్మా! నేనేం చెయ్యడం? చదువుకొంటున్నాను. ఏ సాయమూ నీకు చెయ్యలేకుండా ఉన్నాను, అన్ని సహాయాలూ చెయ్యగలిగిన అన్నయ్య అలా అయిపోయేడు. అన సయ్య మీద ఆ సమయంలో చాలా కోపం వచ్చింది అరుణకి. “ఇది దొంగల రాజ్యంరా తమ్ముడూ!” అని అడవులు పట్టిపోయేడు. తుపొకి పట్టుకు తిరుగుతున్నాడు. అప్పుడప్పుడు “చిశ్టైమ్మ ఉరఫ్‌ సుందరమ్మ” అని పేరు రాసి ఉత్తరంలో ఉత్తరం పెట్టే ఆ ఉత్తరం ఫలానా ఏదో వ్యక్తికి ఇమ్మని చెప్పి రాస్తాడు. తను వెదుక్కొంటూ వెళ్లి ఇస్తాడు. లేకపోతే వారే వెతుక్కువచ్చి తీసుకుపోతారు.

రాచకొండ విశ్చానాథశళ్శాస్త్రే 76

అన్ని బాధ్యతలూ విస్మరించి వెళిపోయేడు. ఇప్పుడు అమ్మకి ఏ ఆప్పదెనా వస్తే ఏం చెయ్యాలి?

అత్తయ్యమీద ఆధారపడాలి.

చ! ఎంత పనిచేసేడు అన్నయ్య!

ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడు అరుణ.

కొంతసేపు అయేక అతనికి “ఏం చేస్తాం?” అని పించింది.

రకరకాల సంఘటనలకి రకరకాల వ్యక్తులు రకరకాలుగా పరిణామం చెందుతారు. అంతే?...

అరుణ ప్రకాశం రెండు సంవత్సరాల కిందట, ఒక మోటారు కారుకింద ఒక మూడేళ్ల పిల్ల పడిపోడం చూసేడు. పిల్లది తప్పులేదు. డ్రవర్‌దే పరమ తప స్స.

అప్పుడు డ్రొవరు-పదహారేళ్లవాడు- పారిపోబోయేడు. ఎవరో కళాసి అతణ్ని పట్టుకొని ఉతికీసేడు. తను పక్కవీధికి పరిగెట్టి వెళ్లి డాక్టర్ని పట్టుకువచ్చేడు. ఈలోగా- డ్రొవరు జిల్లా కలక్టర్‌ తమ్ముడేనని తెలుసు కున్న ఒక పెద్ద మనిషి (ఎండకి గుబ్బగాడుగు పట్టుకున్నవాడు, అందానికి నాలుగువేళకీ అయిదు రకాల బంగారపుటుంగరాలు పెబ్టుకున వాడు) మూడేళ్ల పిల్లదే తప్పు కాని మోటారు డ్రైవర్‌ది తప్పు కాదు అని అందరితో వాటిస్తునా డు.

ఆ పిల్ల బతకలేదు. చనిపోయింది.

చెల్లెలి చావుని కళ్లారాచూసిన ఆమె అయిదేళ్ల అక్క పిచ్చెక్కి ఎటి పోయిందో పారిపోయింది. ఆ పిల్లి తల్లికి గుండెజబ్బు. కూతురి ఘోరమైన "రణ వార్త వినగానే అది ఆమె మరణానికి దారితీసింది. కూతురి చావుకి నష్టపరిహారం (ఎవరి దగ్గిర ఎంత పుచ్చుకున్నాడో కాని) పుచ్చుకొని ఆమె తండ్రి మరొక పెళ్లి చేసుకున్నాడు(ట). పోలీసువారు తనని కాని ఆ కళాసీని కాని సాక్ష్యానికి పీలవలేదు. గుబ్బ గొాడుగువాణ్ని మాత్రం పీల్నేరు (టు. అతను ఈ ముద్దాయీ ఆ జవరు కానేకాడు అని ప్రమాణంచేసి సాక్ష్యం పలికేడు(టు). కేసు పటాపంచ్దలైపోయిందిట.

70 ఇల్ల

అంతా అలా జరుగుతోంది.

అన్నయ్య అలనాటి కళాసీలాంటివాడు.

అన్యాయాన్ని శ్‌ సహించడు.

అందుకే అలా అయిపోయేడు. కుంబివాణ్నీ, జబ్బువాణ్నీ చూసి బుద్దుడు సర్వసంగపరిత్యాగం చేసినట్టు!

లోకానికి బుద్దుడే కావాలి. అతని భార్యా బిడ్డా త్రీ తండ్రీ ఏమి అయిపోతే ఎవరికి కావాలి?

అంతలో అరుణకి ఎందుకోగాని సోమయాజులు గుర్తుకివచే ఏడు. ఆ నాడు నాలుగువేళ్లకీ ఉంగరాలు పెట్టుకొని గుబ్బ గొడుగు వేసుకున్నవాడి వంటివాడు ఈ సోమయాజులుగాడు! పరమ లుచ్చాల్లో లుచ్చా!

అమాయకురాలు, అత్తయ్యకి ఏమీ తెలియదు. బోధపరిస్తే అర్ధం అయి చావదు.

తను లేకపోతే, సమయానికి రాకపోతే, ఈ మధ్యాహ్నపుతగువు తెల్ల వారేది కాదు. ముదిరిపోయేది. పర్యవసానంఎలా వుండేదో ఎవరు చెప్ప గలరు?

కానెతే-

తమ (ప్రేమ సంగతి చిన్న బెట పెస్ట్రేసింది. అందిరికీ అంతా నడి వాకిట్లో ఎండలా వెల్లడి అయిపోయింది. ఎవరు ఏమి అనుకుంటారో అనే భయం లేకుండా బెట పెట్టేసింది.

ఇప్పుడు ఏం చెయ్యడం?

ఎల్లప్పుడూ ఒకే మాట!

పెళ్ళి పెళ్లి, పెళ్ళ్లో అంటుంది.

పెళ్లంళేు మాటలా?

ఎంత పూచీ ఉంది! ఎంత పేచీ ఉంది!

ఆడబాతికి కడుపులు చేయిస్సి ఆ తరవాత వాటిని అడుక్కు బతక మని పంపించేయడానికి మనం ఆబోతులం కాము. గొా(రెపోతులం మేకపోతులం ఎనుబోతులం అంతకంటే కాము!

రాచకొండ విళ్వనాథశ్నాస్త్రే 277

పిచికలూ, పీగిలిపీట్టలూ కూడా అలా చెయ్యవు. చక్కా గూడు కట్టుకుంటాయి. పిల్లల్ని కంబాయి. అవి వాటి రెక్కలమీద అవి ఆధారపడేలా వాటిని పెంచుతాయి.

అమ్మా అత్తయ్యా తప్ప తనకి ఇంకా ఏ ఆధారమూ లేదు.

ఎలా చేసుకోడం పెళ్లి?

అమ్మకి ఇప్పుడు ఏ (ప్రమాదమైన జబ్బుచేసి న్నావైద్యానికి వెతుక్కో వాలి డమి బి

ఆలా ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడు అరుణ,

అంతలో “అబ్బా!” అంటూ రెండు చేతులతో కడుపు నొక్కుకొంటూ లేచి కూర్చుంది వెంకటలక్ష్మి.

ఆ సమయానికే చిజ్టమ్మ కూడా అక్కడకి వచ్చింది.

న!

అనవసరంగా- ఇవతల రాజీఅవుతుందని తలియకపోడంవల్ల-అవతల అనవసరంగా లాయరుగారి ఎదానీ న అతని గుమాస్తా ఎదాన్నీ డబ్బు ఇచ్చే సినందుకు అనంతానికి అరనిమిషం విశ్రాన్తి లేకుండా పోయింది.

“డబ్బు తిరిగి ఇచ్చేస్తారంటావా?”

“మీ మొవాం! సొన్టానికిచ్చిన డబ్బూ గోడకి వేసిన సున్నంలాంటిదే అదీను! అయినా నిరంతరం ముష్టి చచ్చిన ఆలోచన్లే మీకు. ఇవతల ఇల్లు ఏలాగో ఓలాగ మిగిలిందన్న సంతోషవూం లేదు, చిన్నది ఆ అరుణ్ని ప్రేచిస్తోందన్న చబ్టుబండలూ లేదు మీకు! కుర్రాడు మంచివాడూ యోగ్యుడూను! ఆ మాటకొస్తే అందగాడూ తెల్లివెనవాడూ కూడా. మీరేవీం మళ్లీ సాడ్డు పెట్టకండి. సాడ్డుపెట్టేరో-కాళ్లు విరగ్నొట్టి మరీ పీటల మీద కూచోబెట్టి కన్యాదానం చేయించేస్తాను”

అని భర్తని హెచ్చరించి, నిద్రపోతోన్న జ్యోతిర్మయిని చూసీ,

“వమ్మ! భడవా! కానీ కడుపులో ఇన్నాలోచన్లు ఎన్నాళ్లనించి దాచుకున్నావే? నేను కనిపెట్టలేకపోయేను”

అని కూతుర్ని మెచ్చుకొని ఇల్లంతా ఉత్సాహంగా తిరిగింది శాంతమ్మ.

77తో ఇల్లా అక్కడా చిష్టెమ్మ దగ్గిర ఉత్సాహంగా విజయగర్వంతో చిరునవ్వు నవ్వేడు సోమయాజులు. “ఇంత తతంగం అయితేనేగాని వాడు నూట యాఖభెకి ఒప్పుకున్నాడు కాదు” అన్నాడు. “మీరు పక్కన కొండలా అండగా ఉండబట్టి అంతా సవ్యంగా సాగిపో యింది. సమయానికి మా అరుణ కూడా ఒచ్చేడు" అన్నది చిషస్టైమ్మ. అరుణ పేరు వినగానే ముల్టు గుచ్చుకున్నట్టయిం ది సోమయాజులుకి. హమ్మ, కుర్రనాకొడుకు సంగతి ఈ సందట్లో మర్చేపోయేను! అనుకునా డు. *

“మీరు టీ తాగుతారా? కాఫీ తాగుతారా? "అని అడుగుతోంది చిస్టెమ్మ.

“ఆల..ఏదైనా తాగుతాను” అన్నాడు సోమయాజులు.

అల్మారా తెరిచి నవి భ0ది చిష్టమ్మ.

“అల్లుడికి నెయ్యీ లేదు, అల్టుడితో వచ్చినవాడికి నూనే లేదు అన్నట్టుగా టీకీ పాల్లేవుంకాఫీకీ లేవు. ఉండండి ఒట్టి హార్లిక్సు కలిపిస్తాను”

అని అతనికీ హార్లిక్సు కలిపి ఇచి ౧ తిరిగి అల్మారా తెరిచామూడు పది రూపాయీల నట్టు కాబోలు పట్టుకొని సిగ్గుపడుతూ నిల్చుంది.

హార్పిక్సు తాగిన గ్లాసు కిందపెట్టి,

“ఏఎింటి కథ?” అని అడిగేడు సోమయాజులు.

చిజ్టమ్మ ఇంకా సిగ్గుపడిపోతూ-“అదేదో మీరు తీసుకు తాగుతారుట కదా. మీరు బజార్గో అది కొనుక్కు తాగండి” అంది చెయ్యి ముందుకి జాచి.

ఆమె చెయ్యి తోసీసేడు సోమయాజులు.

“ఎక్కడ ఏం మాటలు విన్నావమ్మా తల్లీ? నేను శనివారాలు భోం చెయ్యను. ప్రతి ఏకాదశినాడూ ఉపవాసం వుంటాను. జ్యోతి జ్యోతికి అయ్యప్పస్వామి దీక్తపడతాను. ఏటా, వీలుంటే ఆర్నెల్లకోసారి, ఏడు కొండలస్వామి దర్శనానికి వెళ్తాను” అని సోమయాజులు చెప్పే,

“పాపపరిహారార్థం”

రాచనొండ్‌ విళ నా థళ్మాస్త్రే, 78 అని మనసులో అనుకొని ప్రకాశంగా “అటువంటివాణ్ని నేను తాగుతానని నీకెవరు చెప్పేరమ్మా?!” అని ఆశ్చర్యపోయేడు.

చిప్టమ్మ సిగ్గుతో కుంచించుకుపోయి,

“క్షమించండి! ఇప్పుడది ఫేషనుట కదా! పొరపాటుపడ్డాను” అంది.

“నాకటువంటి ఫేషన్లు లేవున్మా” అని నవ్వి, లేచి బెటకి వచ్చి, కొత్తగా తెరిచిన బార్డ్‌ైపు బయల్లేరి, |

“ఇది పూర్తిగా మన గ్రిష లో ఉంది” అనుకున్నాడు కానీ

ఆమె మాటల్లో ఏదో అతనికి రుచించలేదు.

ఏంింటి చెప్మా అది? ఆ అది! “సమయానికి మా అరుణ కూడా ఒచ్చేడు'అదీ మాటా సమయానికొచ్చి నానా కారుకూతలూ కూసేడు! శకుని సలహా అన్నాడు...ఇంకేదో అన్నాడు! ఆం కాదు కాదు... “ప్రతి దగుల్బాజీ ముండాకొడుకూ సలహా చెప్పేవాడే' అన్నాడు. తన గురించే అన్నాడు. సందేవాం లేదు. హమ్మ! సమయానికి బోధపళ్రేదు. లేకపోతే చంపీసిపోదును, అక్కడికక్కడే నరికిపారేద్దును! ఇలాటి వెధవల్ని అధఃపాతా ళానికి అణిచెయ్యాలి. మాట్టి పారేసి నేలమల్టుం చెయ్యాలి...వాళ్ళో ఏదో లొసుగుంది.

ఆ లొసుగు ఏమిటో అర్ధంకాలేదు సోమయాజులికి.

తరువాత జ్ఞాపకం వచ్చింది.

“నాకేమై నా ఉత్తరం ఒచ్చిందా” అని ఆ రోజు చిజ్బైమ్మని అడిగీడు. అప్పుడు “బాల్జాప్రగడ చిబ్దమ్మ ఉరఫ్‌ సుందరమ్మ" అని తనకి వచి సన ఉత్తరం ఈ వీడికి చిస్టైమ్మ ఇచ్చింది!

చిత్రంగా లేదూ?!

ఆలోచిస్తూ సోమయాజులు ఉండిపోయాడు.

15

“ఏయింటయిందొదినా?”

బాధపడుతూన్న వెంకటలక్ష్మిని, గదిలోకి రాగానే, (ప్రశ్నించింది చిక్టైెమ్మ.

తిల ఇల్లు

“కడుపునొప్పేగా ఉందిట” అని సమాధానం చెప్పేడు అరుణ.

“ఎక్కువగా ఉందా?” అని అడిగింది చిస్టైెమ్మ.

“భరించలేను; చచ్చిపోవాలనుంది” అంది వెంకటలక్ష్మి.

“అయ్యో!” అంది చిష్టమ్మ.

“ఇప్పుడేం చెయ్యడం?” అని అడిగేడు అరుణ.

చిస్టైమ్మ రెండు క్షణాలు ఆలోచించి, “చెయ్యడానికి ఏచుంది? సువ్షసుందరి దగ్గిరికి వెళ్టాం”అంది.

“అమ్మో! సువర్ధసుందరా!? ఆవిణ్నిమనం అందుకోగలవా? అందుకో లేవేరీ” అని గొభరాపడ్డాడు అరుణ.

“అవసరం ఒచ్చినప్పుడు అందుకోవాలి. తప్పదు. గత్యంతరంలేదు” అంది చిజ్దమ్మ.

ఆమ్మెవెపూ తల్లివెపూ అసహాయంగా చూస్తూ ఉండిపోయేడు అరుణ. వామ్మొ! డాక్టర్‌ సుందరి దగ్గిరకి ఎలా వెళ్లడం? మాబల్లో అయీ పనికాదే!

ప! న! తి

సుందరీ! సుందరీ! ఒహో! డాక్టర్‌ సువ్ర్హసుందరీ!

పేరు తల్చుకుంటే చాలు, జన్మలు తరించుకుపోతాయి.

అంత గొప్ప డాక్టరు ఆమె! అందులోనూ ఆమె క్యాన్సరు స్పెషలిస్టు! మీ ఆడవారికి క్యాన్సరు ఉన ప్పటికీ లేనప్పటికీ క్యాన్సరు వ్యాధి నుండి, ఆ బాధనుండి, వారిని విముక్తుల్ని లేదా ముక్తుల్నీ చేయగలదు ఆమె.

ఆమెని మీరు చూడనేలేదా?!

చూస్తే చాల్ను! కడుపులు నిండిపోతాయి, కళ్లు చెదిరిపోతాయి.

అయిదు అడుగుల అయిదు అంగుళాల ఎత్తు. నలభయ్యయిదేళ్హ వయసు. నూటా ముప్పై కేజీల బరువు. మేలిమి బంగరుచాయ. తొంభయ్యో పడిలో పడినప్పటికీ పండిపోదు పండిపోదు అనే నల్లపట్టు జుట్టు. నుదుట, చీమవంటి బొట్టు. బండిచక్రాలవంటి కళ్ళు. తీరూ తెన్నూ లేనిది ఆ ముక్కు ఒక్కటేగాని ఆ వజ్రపు ముక్కుపుడక ఆ వంకర్ని దాచేస్తుంది. పెదవులా! అవి చిరు చిరు నగవులు!

రాచకొండ విశ్తానాథాస్త్రే, తై

ఆమెవి అవి చేతులా? ఏ గర్భకోశాన్ని అయినాసరే నొప్పీ లేకుండా కోసి అవతలకి పారేయగలిగిన మెత్తని కత్తులు, ఎంతబి డబ్బు అయినాసరే ఆకర్షించగలిగే అయస్మ్కాంతపు మరలు.

ఆమె ఎల్లప్పుడూ సింపుల్‌గా జరీఅంచు చీరెలేకట్టుకొంటుంది. ఆమె ఒక మగశిశువుని కంది. వాడు, అడవిదున్నవలె ఎదిగి అంతే తెలివితేటలతో ఉన్నప్పటికీ ఆరు రాష్ట్రాల అవతల అమరపురి వెద్యకళాశాలలో అర్హవెవేలకే అతి చవగ్గా సీటు సంపాదించి, విద్యనభ్యసించుచున్నాడు. ఆమె అందాక తోడుగ తన అన్న కుమార్తెను దగ్గర పెట్టుకొని చదివించుచున్నది.

డాక్టర్‌ ఆ సు. సుందరి గారు అతి మనోహరంగా ఉంటారు. గర కోశ వ్యాధి నివారణ్ఞకె ఆమె కోసం వెళ్లిన కంపెనీ యజమానురాలు ఒకామె ఆమెని చూసి ముచ్చటపడీ “ఆహా! వయసులో ఇటువంటిది దొరికితే గంటకి పదివేలు సంపాదించి ఉండకపోదునా!” అనుకొంది.

డాక్షరు గారిది క్లాసికల్‌ బ్యూటీ; పురాణసౌందర్యం ఆమెది. ఆమె భర్త ఎముకల వైద్యం చదివి పాస్‌ అయేడేకానీ ఆ శాస్త్రంలో అతడు నిపుణుడు కొడు. మీకు ఎడమచేయి విరిగిన ఎడల ఆతడు-సంకు పాపారావు సెలవిచ్చి నట్టు సునాయాసముగ కుడికాలు తీసివేయగలడు. అందుచేత భార్యకి ఉన్న నెలకి లక్ష (ప్రాక్టీసు లేకపోయినప్పటికీ ఆతనికి నెలనెలా చెక్కు రూపేణా జీతము మాత్రము ముట్టుచుండును. అది ఆతడు సేకాటకీ, వనితలకీ, విస్కీ పార్టీలకీ ఇర్చు చేసుకొనును.

అందుకు డాక్టర్‌ సువర్ధసుందరి చింతిం చదు, చిరాకుపడదు. డబ్బం కే ఆశ సెక్సంటే అభిలాషని తినేసించి. మొదటి ఆశ మిగిలిపోయింది. రెండోది చల్దారిపోయి చనిపోయింది.

క్యాన్సరు!

అంటే అందరికీ భయం.

క్యాన్సరు లేకపోయినపష ఎటికి మీ ఆడవారి గర్భకోశానికి ఆ వ్యాధే ఉన్నదంటుంది డాక్టర్‌ ఏ.ఎస్‌. సుందరి. ఆ బిడ్డ సంచి తీసిపారేస్తుంది- ఎడమచేతో, అవలీలగా.

తి2 ఇల్లు

దాన్తో మీ వారికి లేనేలేని క్యాన్సరు “అతి ప్రయాస మీద” అతి సుల భంగా పోతుంది. అందుకు మీకు వేలకి వేలు ఇర్భవుతుంది.

ఒకవేళా

తప్పీదారీ మీ వారికి నిజంగా పుట్టు కురుపు అనబడే కేన్సరు ఉన్నదనే అనుకోండి. శస్త్రచికిత్సకి అది నయం అవుతే అవుతుంది. అవకపోతే- నయం చేసే పరికరాలు ఇక్కడ లేవు, బొంబాయో, మదరాసో, రాయవెల్లోరో మిమ్మల్ని అర్హంటుగా పంపుతూ “మీ మంచికోసవేం చెప్తున్నాను” అంటుంది.

ఆయా వూళ్తల్లోకి మీరు ఏటో దానికి మీరు మీ వారిని తీసుకు పోతారు. అక్కడ వారు పోతారు. పోయే వారు దూర(ప్రాంతాల్లో పోతారు కాబిట్టి, ఆ చెడ్డపేరు ఈ డాక్టర్‌ గారికి ఉండదు.

“సిస్టం"-పద్దతి-అది!

పద్ధతి ప్రకారం డాక్టర్‌ సువర్షసుందరి గారు ఆరు అంతస్తుల భవనంలోనే మీ వారికి శస్త్రచికిత్స చేస్తారు. అదొక ఆసుపత్రి. మరేమీ కాదు. మనిషి విలువ ఇల్టునిబట్టి తెలిసినట్టు ఎెద్యుల విలువ ఆసుపత్రి భవనాలబట్టి తెలుస్తుంది. ఆ భవనంలోకి ప్రవేశపు రుసుం చెల్లించడానికి అక్కడ ఆడ రిసెష్షనిస్టుల్ని చూస్తేనే మీకు భయం వేస్తుంది.

వారు ముద్దుగుమ్మలేకాని వాళ్లని ముద్దులాడాలని ఉండదు. జుట్టు మాయ జుట్టులా ఉంటుంది, పెద్దవి అయినా చిన్నవే అయినా కళ్లు మాయ కళ్లల్ణా ఉంటాయి; చెంపలు మాయ 'కెంపురంగుల్లో ఉంటాయి; వాళ్ల పెదాలు-పల్బని వెచ్చని మనిషి నెత్తురు మధ్య మధ్య మెత్త మెత్తగా చప్పరించే వాళ్ల పెదవుల్లా-ఎ(ర్రనె[ రగా ఉంటాయి. వాళ్ల దగ్గిర మనిషి వాసన ఉం డదుుమాయసెంటు వాసన ఉంటుంది. వాళ్లు-బట్టల షాపుల్లో చీరెలు కట్టిన మాయబొమ్మల్లా ఉంటారు.

అక్కడి వెద్యులు- అఫ్‌కోర్స్‌- బెస్టు వైద్యులు. చెవులు, ముక్కులు, నోళ్లు, పళ్లు, కళ్లు, చర్మాలు, మాంసాలు, నరాలు, ఎముకలు, గుండెలు, ఊపిరి తిత్తులు, పేగులు, ఉదరకోశాలు, గర్భకోశాలు-ఒకటేమిటి అన్నింటికీ అతి తెలివైన వైద్యులు వాళ్లు.

రాచకొండ విశ్చానాథళ్యాస్త్రే, తదా

అయిథటే-

అక్కడి ఆయాలు, వార్డుబాంప్‌లు, స్వీపర్డు, నర్సులు మిమ్మల్ని నక్కల్లా కాసుకు తిరుగుతారు. చివర్న మీ డబ్బుల సంచిని కుక్కలు చింపిన విస్తరి చేస్తారు. డాక్టర్లు సరే సరి. మిమ్ముల్ని ఏనుగులు తినేసినట్టు తినేస్తారు.

మీరు గొప్పవారెతే సీరియస్‌గానో చిరునగవుతోనో చెక్కు రూపేణా సొమ్ము చెల్లించగలరు. బీదవారెతే మాత్రం బిల్లు చెల్లించినప్పుడు మీకు అల్లా అవుపిస్తాడు.

దోపిడిదార్డు దోపిడిదార్లని దోచుకుంకే దోషం మనకి లేదు. కాన్ని, అమోఘమై న తెలివితేబలుగల్నవెద్యులు కూడా దోపిడ్తీవెద్యులు అయిపోతే నయా పైసలేని నిరుపేదలు నిర్భాగ్యులు బీదా బిక్కీజనాన్ని ఎవరు చూస్తారు?

ఉ న! థి

“ఏటా ఈడు! కత సెప ఎకండా దోపిడంబాడు బీదాబిక్కీ అంటాడు! రాజకీయాల్లో దిగుతున్నాడు. ఈ కబుర్లు ఇనేకంటె గు[ర్రంపాలెం పోయి, గురమ్మతో కుసింతసేపు కాలచ్చేపం సేసుకోడం మెరుగులా ఉంది. కసిన్ని కబ్యుర్ల్ణయినా ఊస్తులెనా 'సెవుంద్ది"

అని అంతా విన్నాక, ఆరిపోయిన చుట్టపీకని ఆవలికి విసిరీసి, అ(ర్రగంటకి తక్కువసేపు కాకుండా ఆవలించి అనా డు ఒక బక్క బలిసిన చుక్కరెతు- అయామ్‌ సారీ- దుక్క బలిసిన బక్కరెతు- క్షమించాలిా-య్యాఖె ఎకరాలకి తక్కువ కొకుండా పంట భూమి కలిగి ఏనుగు ముక్కువలె, నక్కువలె, ఉక్కువలె దుక్క దిలిసిన _రెతురాజు, కర్షక (ప్రభువు “సితాం సితాం” అన్నాడు అతనికి వళ్లు పడుతూ ఉన్న మంత్రి.

ఏలినవారు మన్నించవలెను! పాలకప్రభువులకు పాలిత పరమాణువును ప్రణమిల్లి వాణ్జినము ప్రమాణమ్నుపై చేసి సవినయముగ మనవి చేసికొను చున్నాను. రాజకీయములలోనికి ఎగబ్రాకను, దిగబ్రాకను, కథలో నికే కంచికి పోవునటులి నేరుగ పోవుదును.

వెంకటలక్ష్మికి శ స్త్రచికిత్స చేసేసి బిడ్డసంచి తీసి పారేసి వెయ్యినూట పదహార్డు అందుగురించి గంభీరంగా ముఖంపెస్టేసి పుచ్చేసుకుంది.

తడ ఇల్లు చికిత్స జరిగేముందు డబు బ గురించి ఎలాగా అని అరుణ భయపడ్డాడు. కాని, తల్లి చెపీ సింది £

“బెంగ ఒద్దురా అరుణా! నా జబ్బులకోసం ముందు కొంత జాగ్రత్త చేసి ఉంచేను”

ఆశ్చర్యపడి,

“ఎక్కడ?” అని అడిగేడు అరుణ.

“మీ అమ్మనా దగ్గిర కూడబెట్టింది”

అని చెప్పి మూలన ఉన్న పెట్ట్లోంచి తీసి మూడువేలు ఇచి సంది చిష్టెమ్మ.

ఇం(ద్రభవనంలో సువర్ధసుందరమ్మగారి చేత శస్త్రచికిత్స అనబడే కత్తికోతలంటే మాటలా?!

మూడువేలూ కాక పైన కొంత ఇర్చయింది. తృప్తీపడవలసిన వివ యం ఏమిటి అంటే ; మొదటి విషయం = జబు లసడ్డ మనిష్నిదెటపడింది. "రెండో విషయం “ఆహా! అరుణా! అక్కడ మరుగుదొడ్డు కూడా మన ఇళ్ల కన్న బాగున్నాయిరా!”

అదే. అంతే సంతృప్తి.

కాని- ఈసారి డాక్టర్‌ సువర్హసుందరి ముందుగా అనుకున సది నిజమే అయింది,

వెంకటలక్ష్మికి బిడ్డసంచిలో క్యాన్సరు వ్యాధి అంకురించింది.

అది అప్పటికప్పుడే" దొండబడ్డు చూస్తూండగా ఎదిగినట్టు తీగలా ఒళ్లంతా వ్యాపించిపోయింది.

“లాభంలేదు. మళ్లీ ఇక్కడ ఏ ఆపరేషన్‌ చెయ్యడానిక్కూడా తగిన ఇన్‌స్ట్రమెంట్సు లేవు, స్తరెన మందులు కూడా ఇక్కడ బొరకవు. మీరు పేషెంటుని ఆలస్యం చెయ్యకుండా రాయవెల్లూరు తీసుకువెళ్లండి. మీ మంచికోసమే చెప్తున్నాను"

అని అరుణతోనూ, చిక్టైమ్మతోనూ తరవాత చెప్పేసింది డాక్టర్‌ సువ్వర్షసుందరి.

రాబవొండ విశ్శనాథశాస్త్ర, తల్‌ అరుణకి గుండెల్లో రాయి పడిపోయింది.

అమ్మకి నయం కావాలంకే ఆమెని అమెరికా తీసుకువెళ్లడాన్నికెనా తను సిద్ధమే.

కానా డబ్బు?

అది ఎక్కణ్నించి వస్తుంది?

చ!!!

ధరి్యద్రుడిగా ఉండడంకంటె దౌరా భగం మరొకటి లేదు.

కంటతడి పెట్టుకొని కూరు న్నా, డు అరుణ.

అది చూసి చిపట్టమ్మ అతన్తో,

“ఒరే అరుణా, బెంగపెట్టుకోకు. వెధవ డబ్బు. మనం దాన్ని పుట్టిం చాలి కాని అది మనల్ని పుట్టించదు కద! ఎక్కడో అక్కడ ఎలాగో అలాగ పుట్టిద్దాం నువ్వేం బెంగపెట్టీసుకోకు” అని చెప్పింది.

అని చెప్పి, సోమయాజుల్ని రమ్మనమని కబురుచేసింది, అరుణ ద్వారానే.

అయిష్టంగానే వెళ్లేడు అరుణ.

అప్పుడు మధ్యాహ్నం పన్నెండు కాలేదు. సోమయాజులు ఇంట్లోనే ఉన్నాడు. చిష్టైమ్మగారి మేనల్లుట్ట, మీకోసం ఒచ్చేడు, అనే కబురు వెళ్లగానే,

“కొంతసేపు నిల్చోబెడదాం” అని మనసులో అనుకొని, కసితీరా ఇర్షవై నిమిషాలు అరుణని వరండాలోనే నిలబెట్టి, ఆ తరవాత అప్పుడే భోజనం చేసేనవాళ్లా తువ్వాల్లో మూతి తుడుచుకొంటూ “ఏమోయ్‌” అని అరుణ్ని పలకరించడం ఇష్టంలేక, చనువు నటిస్తూ,

“ఏఎచింరా అబా సయ్‌, నీ పేరిదో ఉంది. మరి పోయేను! ఏచి(టిలా దిగబడ్డావు?” అన్నాడు.

“అత్తయ్య ఎందుకో అర్జంటుగా తమర్షి రమ్మంటూంది"

అని, “తమరి” అనే మాటని కొంచెం వెటకారంగా నొక్కి చెప్పి గిరుక్కున వెళిపోయేడు అరుణ,

“పాగరు” అనుకున్నాడు మనసులో సోమయాజులు.

త్‌ో ఇల్లూ "రండు మూడు నిమిషాలు ఏదో ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయి, ఆ తర వాత చిక్టైమ్మ దగ్గరకి పయనం అయేడు సోమయాజులు. అక్కడ సంగతి తెలిసింది. అర్జంటుగా, అత్యవసరంగా అయిదువేలు కావాలట చిజ్టమ్మకి.

• పైస లేదుట సోమయాజులు దగ్గిర. “నీ ధర్మవా. అని” పలుకుబడి మాత్రం పదిమందిలోనూ ఉందట. అన్నంరాజుసెట్టిని అడుగుతాల్టు. వాడీ దగ్గిర లేకపోతే సూర్యకాంతాని స్‌ దితిమిలాడుతాట్టు. ఇదివరకు అది దెంగసారా వ్యాపారం చేసేదిట. మొన్న ఈ మధ్య ప్రాహిబిషన్‌ ఎత్తివేసినప్పటినించీ పబ్లిగ్గా లక్షణంగా నెలకీ లక్ష రూపాయీలకి లక్కపేట సారాపాట పొడుకొని వ్యాపారం చేసుకొంటోందిట.సూరమ్మ-అదే సూర్యకాంతం-ఒచ్చిందీ అంటే- కలరన్నమాటేమిటి-(ప్రాహిబిషన్‌ మంత్రిగ్దారెనా సరే కుర్చీలోంచి లేచి నిలబడీ నమస్కరించవలసిందేనట. అటువంబి సూరమ్మ సోమయాజులుగారు వచ్చేరంకే “నీ దయవల్ల” పెట సర్దుకొని పాద నమస్కారం చేయవలసిందేనట.

తన మాటని సూరమ్మ తీసిపారేయదట.

కాని [ప్రాొమిసరీనోటు రాయవలసి వుంటుందిట. సెట్షనాసూరమ్ర్మైనా ఏడాది వడ్డీ ముందే విరుచుకు తప్ప ఇవ్వరుట.

ఇష్టమేనా?

కష్టం ఒచ్చినప్పుడు ఇమ్టాయిమ్టాలలో పని ఏవుం ది సోదంయయాజులు గారూ అంది చిష్టెమ్మ.

16

మాఘశుద్ధ దశమీ గురువారంనాడు మధ్యావ్నా ఏం “చలివెచ గని” ఎండలో రాయవెళ్లూరుకి అని బయళ్లేరీరు రెయిలుబండిలో వెంకటలక్ష్మీ అరుణ ప్రకాశ మూను.

చిస్టెమ్మ వారిని దెగబెట్టడానికి స్టేషన్కి వచ్చింది. ఊరుకి తను కూడా వస్తానంది. వద్దంది వెంకటలక్ష్మి. ఆవసరం అయితే తంతి పంపిస్తానంది.

ముందురోజు చిస్టైమ్మా అరుణ ప్రకాశమూ కలిసి సోమయాజులుతో సహా సూర్యకాన్తమ్మ ఉరఫ్‌ సూరమ్మ గారి ఇంటికీ వెళ్లి అయిదువేలకి

రాచకొండ విశ్చానాథశ్యాస్త్రే, హో ప్రోనోటు రాసి నాలుగువేలే పుచ్చుకొని వచ్చేరు. మామూలుగా ఇతరులకి ఇచ్చినట్టయితే సూరమ్మ గారు నెలకీ నూటికీ అయిదు రూపాయీల చొప్పున వడ్డీ వసూలు చేస్తారు. కాని మరి సోమయాజులు గారు చెప్పిన మీదట (బాబు దరమాత్ముడమ్మా) వడ్డీ రేటు మూడుకి తగ్గింది. ఏడాది వడ్డీ మినహాయించుకోవాలి అంట్‌ పద్దెనిమిదివందలు మినహాయించుకొని మిగతా సొమ్మే ఇవ్వాలి. కాని, “దరమాత్ములబాబు” చేసిన “రిక్కండిసనొవల్లి వడ్డీ కింద వెయ్యిరూపాయీల తగ్గింపు మాత్రమే జరిగింది.

సూర్యకాన్తాన్ని చూసి చిష్టమ్మ ముచ్చటపడి పోయింది. ఆమెకి దగ్గిర దగ్గిర అరవయ్యేళ్లుండవచ్చు. ముఖాన్న పొడిపించుకున్న పచ్చబొట్టు ఉంది. మహ్టెల్లేవు, మంగళసూ ్రాల్లేవు. వీథిగదిలో ఒక మీసౌల మనిషీ ఫోటో గంధపుపూలమాల వేసి ఉంది. సూరమ్మ ఎత్తుగా నిండుగా, మాగిపోయి పండిపొయిన, పనసపం డులా మోటుగా గరుగ్గా కాకుండా కొంత ముదిరిపోయి వాడిపోయిన ఆనపకాయలా ఉంది. వంటినిండా బోలెడు బంగారం ఉంది. జుట్టు పండుతూంది. ఒక నాడు-అలనాడు-ఆవిడ సువర్హరిఖ మామిడిపండులా ఉండే ఉంటుంది అనుకొంది చిస్టైమ్మ. ఎంత మంచిగానో కూడా ఉన్నట్టుగా ఉంది.

“సూర్యకాన్తమ్మ దర్మవాం అని బయళ్టేరగలిగేం” అంది వెంకటలక్ష్మి.

“అవిడ రుణం తీరు కోలేం” అంది చిస్టైమ్మ.

“వెయ్యి రూపాయలు ముందే తీర్చేసుకొంది అందుకే” అన్నాడు అరుణ.

“నయం! ఎక్కువ విరుచుకోలేదు-మంచిది కాబట్టి” అంది చిష్టైమ్ము.

బండీ వచ్చింది.

లోనకి ఎక్కి ఎదురిదురుగా కిటికీల పక్కన కూర, న్నారు వంకటలక్ష్మీ, అరుణాను.

“అక్కడకి చేరగానే ఉత్తరం రాయి. నేను కూడా రావాలంటి బెలి గాం అరుణ్ని పంపీంచమను” అంది చిస్టైమ్మ.

కళ్లు వత్తుకొంది వెంకటలక్ష్మి.

లొ్‌లో ఇల్లు

“అన్నవరం వెళ్లి, బెజవాడవెళ్లి, తిరపతి వెళ్లికదా వెళ్తాను ఆ వూరేదో?! అని చోట్లా నీకోసం అందరి కోసం (ప్రార్టిస్తాను"”అంది చిట్టమ్మతో వెంకటలక్ష్మి.

క్యాన్సరు వ్యాధి చావుకి తప్పక దారితీస్తుందని తగినంత జ్ఞానం లేక పోయింది అరుణకి. రాయవెల్లూర్జో తల్లికి అంతా స్వరెిపోతుందనే అనుకొంటు న్నాడు అతను. బండి కదిలింది.

శే

పగలు పదిగంటల సమయం. శివరాత్రి రోజు దగ్గర పడుతుంది ఇంకా. అయినా అందుకోసం నిగీక్షించకుండా చలె చల్ల చల్లగా జారుకొంటోంది. ఎండ మెల్లి మెల్లిగా వేడి ఎక్కుతోంది.

ఇవతలాయన గవ[రాజు గారు.

అవతలాయన మనోహరం గారు.

ఇల్టు మనోవారం గారి అద్దె యిల్లు. (ఆయనకి వేరే ఇల్టు నిర్మాణదశలో ఉన్నదనుకోండి) అద్దె ఇంట్లో వీథిగదిలో మంచి తివాసీమీద సుఖమైన్న సోఫాలున్నాయి. ఒక్కొక్క సోఫా మీద చెరి ఒకరూ కూర్చొని ఉన్నారు. ఇద్దరూ తెల్లిటి దుస్తులు ధరించేరు. మనోహరంగారు ఇంట్లోనే ఉండబట్టి పంచెని లుంగీగా చుట్టుకున్నారు. గవర్రాజు గారు చిలక్కట్టు కట్టుకున్నారు.

మనోహరానికి య్యాభె. సంవత్సరాల వయసుకి దగ్గిరగా ఉంటుంది.

అతను అందంగా ఉంటాడు. శ్రీకృష్ణుడు. నీలమేఘ శ్యాముడంటారు. అయితే గోపీకా మనోహరం గారు మురళీ పట్టుకుంటే పాలరాతితో చేసిన పాండురంగళ్లా ఉంటాడు.

గవ(రాజు గారు కూడా అందంగానే ఉంటారు. అయితే మనోవరంలో మెరుపు ఉంది. ఆయన పాలరాతితో చేసిన (నల్లటి) శ్రీకృష్ణపరమాత్మలా ఉంటే, ఈయన ( తెల్లటి) పరమేశ్వరులవారి విగ్రహాన్ని కాల్చిన ఇనుముతో చేసినట్టుంటాడు.

మనోహరం గారు సోఫాలో సుందరంగా సువర్హ విగ్రహంలా కూర్చు న్నారు. ఎదురుగా సోఫాలో గవ ర్రాజు గారు సుఖంగా సుందరంగా పోతపోసిన కంచు విగ్రహంలా కూర్చున్నా న్నరు.

రాచకొండ విశ్చానాథశ్నాస్త్ర, తా

మనోహరం గారి అసలు పేరు గేపీకా మబనోవారం. ఆయన కులా తీతుడు. మతం మీద కూడా అతనికి అంత నమ్మకం లేదు. అతను మతా తీతుడు. అతను దైవాన్ని నమ్మడు. దెవాతీతుడు. కర్ణాటకలో, కోయంబత్తూర్జొ, మధ్యప్రదేశ్‌లో, ఉత్కళరాష్ట్రంలో కూడా అతనికి బంధువులున్నారు. అతను రాష్ట్రో తీతుడు. అతని పెద్ద కుమార్తె వివాహం చేసుకొని అమెరికాలో స్టిరపడిపోయింది. అతను దేశాతీతుడు.

మరెతే, మాత్రం ఉన్నమాట చెప్పవలసి వస్తే మాత్రం ఆతను మాత్రం డబ్బుకి మాత్రం “లీతుడు” కాడు. నీలాగా, నాలాగా, అందరిలాగా.

అతను బాగా చదువుకున్నవాడు. గవర్రాజు జీవితాన్నే బాగా చదువు కున్నాడు. సంతకం చెయ్యగలిగిన అక్షరజ్ఞానం కలవాడు. చదువుకున్నవాడు మాత్రం కాడు. మనోహరం అలా కాదు. అన్నీ చదివేసి ఏనాడో అతను ఒక నిశ్చయానికి వచ్చీసేడు. మనిషిని “మునుముందుకు సాగించేదీ” నాడికి “పెను నిద్దుర వదిలించేదే “డబ్బు డబ్బు” డబ్బేనని అతను గగ్రహీంచుకున్నాడు, తెలుసుకున్నాడు, నిర్ణయించుకున్నాడు, అందుచేత ఆ ప్రకారం నడకలు నేర్చుకున్నాడు, నడుచుకుంటున్నాడు.

అతనికి “పూమజ్వాలల భుగభుగలూ, అగ్ని కిరీటపు ధగధగలూ” అక్టర్లేదు.

అభివృద్ది చెందిన తమ (ప్రాంతంలో ఓ ముక్కొ చెక్కా మాత్రం మిగుల్చుకొని, మంచి డబు కీ మిగతా ఆస్తంతా అమ్మేసి, ఈ వెనుకబడ్డ (ప్రాంతంలో మదుపులు పెట్టీ అతను మంచి డబ్బు సంపొదించేడు. అతను వాలావాటికీ అతీతుడే కాని కావలసివస్తే ఏ విషయాన్ని అయినాసరే ఉప యోగించుకోగలడు-లాభిస్తుందీ అంటే.

గోపికా మనోవారం గారు సుందరంగా ఉండడం చేత అతడ్నీ 'సొందరి గోరూ' అంటాడు గవ(ర్రాజు.

“ఈ సోవయాజులుగోడు పరమ దురుమారుగుల్లో పస్టురకం” అని అనా మడు గవ(ర్రాజు.

ఇంతలో నౌకరు టీ తెచ్చేడు.

తిం ఇల్లు

టీ తాగేసేక కప్పూ సాసరూ పక్క మేజామీద పెట్టేసి,

“సిజ్టమ్మగారిల్లు సూద్దారాణి” అని అడిగేడు గవ(ర్రాజు.

“నాకిప్పుడు వేరే పనేం లేదు. వెళ్లి చూసొద్దాం రండి అన్నారు గోపీకామనోహరం గారు.

18

గోపీకామనోహరానికి ఊరిమధ్య సెంటర్జో మంచి విశాలమైన జాగా కావాలి.

అతని పెద్దకూతురు ఇంజినీర్ని వివాహం చేసుకొని,కొన్నాళ్లు కేనడాలో ఉండి ఇప్పుడు ఇద్దరూ అమెరికాలో స్రీరపడిపోయేరు. వారికి ఇప్పుడు ఇద్దరు పీల్లలు. దొరల పిల్లల్లా ఉంటారు. అతని చిన్న కూతురు రెండే సంవత్సరం వెద్యపరీక్ష రాస్తుంది. ఆమె పెళ్లికి ఇప్పుడు తొందర ఏమీలేదు.

మధ్యవాడు కొడుకు. ఇంకా పెళ్లి కాలేదు. అమెరికాలో బిజినెస్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ ఈ సంవత్సరం పూర్తిచేస్తాడు. ఇండియా వచ్చేస్తాడు.

కానీ, వద్చీసేక మాతం ఈ పట్నానికి చేరువలోనే ఏదో ఒక కొత్త పరిశ్రమ (ప్రారంభిస్తాడు. అందుకు పది ఎకరాల స్థలం పదిమైళ్ల దూరంలో ముందే కొని ఉంచడం జరిగింది. అంతకుముందే ఒక నూరు ఎకరాల పనికి రాని భూమి కొని అందులో సరువుడు తోట వేయించేడాయన. అది బాగా లేచింది. కోతకి సిద్ధంగా ఉంది, కొనడానికి బేరగాళ్లు వస్తున్నారు.

ఈమధ్య ఈలోగా ఒక తవాశిల్దార్ని గవర్రాజు ద్వారా బాగా తెలిసింది. గవ(ర్రాజు ఆందరితోనూ పరిచయం పెట్టుకుంటాడు. మేస్త్రీ పనిచేసి ఇళ్లు కట్టేస్తూ ఉంటాడు. రిపేర్టు చేస్తూ ఉంటాడు. అందరితోనూ కలివిడిగా ఉంటూ ఉంటాడు, తహశిల్దార్‌గార్నీ మనోహరంగార్నీ కలిపినందువర్ల వారిద్దరికే కాకుండా గవ[గ్రాజుకి కూడా లాభించింది. నూరు ఎకరాల సరువుడు తోట భూమిని ఆనుకొని ఒక గెడ్డ వారకి ముప్పయ్‌ ఎకరాల దింజరుంది. అది మనోహరం గారి చిన్న కుమార్తె పేర నమోదయింది. దాన్లో తవాశిల్దారు గారి మూడో అమ్మాయి పెళ్లి ముచ్చటగా జరిగిపోయింది. ఆ బంజర్గో ఆ తర వాత బోర్‌వెల్‌ పడింది. భూమి బంగారం అయిపోయింది.

రాచకొండ విశ్చనాథళాస్త్రే, 81

ఏడ్చేదానికి మొగుడొస్తే ఏడవనిదానికీ మొగుడొస్తాడని,మధ్యలో ఆడే తహశిల్దారిగారివల్ల అయిదు ఎకరాల భూమికి 'బి' మిమో రాయించు కున్నాడు. తరవాత పట్టు సంపాదిస్తాడు. దాన్ని ఇళ్ల జాగాలకింద తరవాత్తరవాత అమ్ముకుంటాడు.

ఇస్పుడు ఊరి అవతల “పోష్‌ ఏరియాలో మనోహరం గారు మంచి ఇల్టు కట్టించుకొంటున్నారు. గవ(ర్రాజే కట్టింపిస్తున్నాడు.

ఈ వూరు మరో ఇర్టవె ముప్పై సంవత్సరాల్లో పూర్తిగా రూపు మారి పోయి ఓ పెద్ద “మెగాసిటీ" కింద మారిపోతుందిట.

ఈలోగానే ఊరి సెంటర్లో విశాలంగా జాగా సంపాదించడం మంచిది. “సాొందరికి” అటువంటి ఉద్దేశం ఉందని గవ(ర్రాజుకీ తెలిసింది. తన పరిచయ స్టులెన పక్కవారి ఇల్లు మనోవారానికి చూపించేడు. మనోహరం బాగానూ ఉందనీ అనలేదు, బాగులేదనీ అనలేదు.

“ముందిల్టు ఎవరిది?” అని అడిగేడు.

“సిజ్టమ్మగారిది. పిల్లా పీసికా లేరు” అన్నాడు గవర్రాజు.

“ఎటువంటిది?” అంటూ అడిగేడు మనోహరం, కార్గో గవ(ర్రాజుని కూరలో బెట్టి.

కారు ముందుకి సాగుతోంది.

“ోదిబ్బగ పొబ్టిగ ఉంటుంది”

“కాదు, మంచిదా, చెడ్డదా?”

“సెడ్డదని సెప్పలేం”

గవర్రాజు కొద్దిరోజులు-చాలాకాలం క్రితం చిష్టైమ్మని “తదంరు” లోంచి “మీరు”లోకి “మీరు"లోంచి "ఏటి సిహ్టైమ్మూ? నువ్వు..."లోకీ దిం చేడు. తనతో ఆమె కష్టం సుఖం చెప సుకొనేలా చేసేడు. ఓసారి “గవర్రాజూ, ఈ బాధలు నేను పళ్లేను. ఇల్లూ ఆ కొద్దిపాటి భూచు(లూ అమ్మిపొరేసి కొంత డబ్బు అరుణబాబుకీ ఇచ్చేసి కొశీపోయి రామాశ్రిష్ణా అని శేషజీవితం గడిపేయాలని ఉంది గవ(ర్రాజూ”

అని అతన్లో అంటే,

82 వల్లు

“ఏటా మాటలు సిస్టెమ్మ త్రీ! నీకు ఏటొచ్చింది లోటు? ఏక్‌ నిరంజన్‌, దో సుకీ, తీన్‌ గడ్‌బిడ్‌, శార్‌ లట్‌ఫీట్‌ అన్నారు పెద్దలు. తీన్‌ గడ్‌ బిడ్‌, శార్‌ లట్‌ ఫిట్‌ నీకెలాగూ లేదు. దోసుకీ అంటే, బెమ్మదేవుండ యిందీ నువ్వు రొండోవోణ్ని సేరనియ్యవు. ఇంక ఏక్‌ నిరంజన్‌గా ఉన్నావు. నీకేటి లోటు? కాలుకీ సేతికీ ఏపైన ఒచ్చిందంటే-ఒదిని- ఎంకటలచ్మి ఉంది. అప్ప సెల్లెళ్లలా పారుగోళ్లున్నారు. మరి నీనున్నాను. నీకేది లోటేటి? జెప్పు నాతో”

అనా డు గవర్రాజు,

చిట్టమ్మ అష డు విరగబడి నవి (0ది.

“ఏచి/యేచిటి? ఏక్‌ నిరంజన్‌ దో సుఖీ, తీన్‌ గడ్‌ బిడ్‌ చార్‌ లట్‌ఫేట్టా?! కష్టం ఒచ్చినప్పుడు నీ మాటలు గుర్తుచేసుకుంటాన్లే" అంది చిస్టైెమ్మ.

ఆ రోజల్లా ఆమాటే అనుకొంటూ కూర్చొని వెంకటలక్ష్మీతోకూడా, “గవ(ర్రాజు ఇలా అన్నాడొదినా!” అని నవ్వుతూ చెప్పింది,

కారు ఆ ఇరుకు రాజవీధిలో చిస్టైమ్మగారి ఇంటికి వెళ్లే ఇరుకుసందు ముందు ఓ వారకీ ఆగింది. మనోహరం గవ[ర్రాజూ కారు దిగేరు.

అది మెయిను రోద్దుకి “మాంఛి సెంటరు” అని గమనించకపోలేదు మనోవారం.

పడమట్నవెపు సందులోకి నడిచేరు.

అట్టువెపు-పడమట్సివెప్పు-కొట్లూ ఇళ్లూ పీకి పారవేస్తే-

ఇంకా బ్రహ్మాండమైన “సెంటరు”గా మారిపోయి కూర్చుంటుంది,

చిష్టైమ్మగారి ఇల్లు ఇద్దరూ చేరుకున్నారు. ఇంటి ముందు మనోహరం ఆగేడు.

హమ్మో! ముందున్న ఇళ్లేనీ స కొట్టేసీ మెయిన్‌ రోడ్డు విశాలం అయి పోతే ఇంకేమైనా ఉందా?! ఈ ఇంటి విలువ ఇప్పుడు లక్షరూపాయీలుంటే ఏడాది రెండ్వేళ్లల్లో జాగా ఇరీదే పదిలక్షలదాకా పెరిగిపోతుంది.

మనోవారం గారికి నోరు ఊరింది. కాని, నోరు ఊరిందని ముఖం

రాభకొండ విళ్చానాథళ్యాస్త్ర తపో చూస్తే తెలియడంలేదు. ఏమిటి, ఈ పాడుసందులోకి వచ్చేం అన్నట్టుగా ముఖం పెస్టేరు మనోహరం.

పది పిల్లలతో సహా ఒక రాక్షసపంది వంబినించి కుళ్లునీరు కారుతూ ఉండగా మసోహరంగారి పంచె తెల్లటి మళల్లెపువ్వులాంటి పంచె అని లక్ష్యపెట్టు కుండా బేభాతల్‌గా రాసుకొంటూ వెళిపోయింది.

పందుల్ని గవ(గ్రాజు అదిలించేడు. పిల్లలూ పరిగప్టేయి. ళల్రిపంది మాత్రం, అనవసరంగా పిల్లలి ఎ భయపెట్టినందుకు గవ్మరాజునిా-రాముడు రాక్షసవెధవలని చూసినట్టు-చూసి తొజుగా వెళిపోయింది ముందుకి.

“తెల్లపంచె ఇరాబయింది. ఇంట్లో పిష్టెమ్మ నీరిస్టి పర్లేదు కడిగేద్దారి” అన్నాడు గవ(ర్రాజు.

ఇద్దరూ ఇంట్లోకి (ప్రవేశించేరు.

కాని, చిష్టెమ్మ లేదు.

ముందుగది తలుపులు మాత్రం తెరిచే ఉన్నాయి. అదే పడకగది, అదే వంబగది, అదే నబ్బీల్టు, అదే అతిథిగది. పూజగది వేరే ఉంది. చిస్టైమ్మ మంచం నీటుగా ఉంది.వాలుకుర్చీ సుఖంగా కనిపిస్తోంది. కిరసనాయిలు స్టవ్‌ మీద వేచిన కందిపప్పు ఉడుకుతూ కమ్మటి వాసన వేస్తొంది.

వసారాలో నిల్చుండిపోయి అటూ ఇటూ చూస్తున్నారు గవర్రాజు, మనోహరంగారూను.

అంతలో-

“కొంచెం తప్పుకో గవర్రాజూ” అని చిస్టైమ్మ కంఠం వినిపించింది.

పెరట్లో నూతి దగ్గిర స్నానంచేసి తడితువ్వాలొకటి మాతం చంకల కిందనించి మోకాళ్లవరకూ బిగించుకొని గుండెలమీద చేతులు పెట్టుకొని నిలు ండిపోయింది చిషస్టైమ్మ.

గవర్రాజూ, మనోవారం అమ్మెవెపు తిరిగి చూసి ఓ పక్కకి తప్పుకున్నారు.

“ఒస్తున్నాను. ఉండండి” అని చిష్టెమ్ము తన గదిలోకి వెళ్లి తలుపులు చేర్ణవేసుకుంది.

మనోవారం ఆవిడ స్నానం పెరట్లో చేసుకొని రావడం చూసి,

తడ ఇల్లు

“ఒహో, పెరట్లో నుయ్యి కూడా ఉన్న సట్టుందే” అనుకున్నాడు.

చిస్టైమ్మ సౌందర్యానికి ముగ్గుడైన గవర్రాజు మాత్రం మనోహరానికి దగ్గిరగా జరిగి-

“జాంపండులా ఎలాగుందో సూసేరాగొఅని నెమ్మదిగా అన్నాడు.

“పెరట్భో నుయ్యున్నట్టుంది. మంచినీరా నీళ్లు? లేక ఉప్పునీళ్లా" అని అడిగేరు మనోవారం,

గవర్రాజు కొంచెం ఆశ ర్యపోయేడు.

“ఏట్రా ఈడు! ఆడదాని అందం గురించి సెపి ఏ సూడమంటపే ఈడు నుయ్య్య నీరూ అంటాడేటి?” అని ఆశ్చర్యపోయి అనుకున్నాడు.

మనోహరం గారు ఇటువంటి సమయాల్లో డబ్బు సౌందర్యానికే తప్ప స్త్రీ సౌందర్యానికి కూడా అతీతులని తెలియలేదు గవ(ర్రాజుకి.

చేరవేసిన తలుపులూ చూరూ అన్నీ చూసి, 'అంతా బర్మాటేకు" అనుకున్నాడు మనోవారం.

“పెరట్లో నుయ్యుంది. ఏడాది పొడవునా కొబ బరినీర్జాటి నీరు” అని

గవర్రాజు తెలియజేసేడు.

మనోహరం గారి నోరు ఆ నీటి గురించి మరీ మరీ ఊరింది.

ఇంతలో చిస్టమ్మ లోనించి తలుపులు తెరిచింది.

తెల్లటి చీరె. తెల్లటి జాకెట్టు. ఆమె కొంచెం తడిసిన తువ్వాల్లో చెవులు తుడుచుకొంటూ

“ఏం గవ(రాజూ! ఇలాగొచే వు?” అని అడిగింది.

“ఏం లేదమ్మా. ఈయన మనోరంగారని మంచి మోతుబర్లు” అనా డు.

చిజ్జమ్మ వాళ్లని ఆహ్వానించనూలేదు, విసర్టించనూలేదు. మనో హరానికి, తువ్వాలు చేతుల్లోనే నమస్కరించింది.

“ఇలా మావోళ్ల ఇంటీికెళ్తూ ఉంటే మా సిష్టెమ్మనీ వారి ఇంటినీ కూడా ఓ సుల్టు సూద్దురుగాని రండని నీనే తీసుకొచ్చేను. ముందో సెం బుతొ కుసీన్ని నీల్లియ్యి. వారి పంచె బిర్శద్రైపోనాది” అన్నాడు గవర్రాజు.

కొంచెం నవి సంది చిజ్టమ్మ.

రాచకొండ విశ్చానాథళ్యాస్త్ర, తద్‌

“పందులేనా? పందులు, పందులు. చచ్చిపోతున్నా ఎయంనుకో గవ(ర్రాజూ! ఈ పందుల బెడద ఒదిలించుకొంద్తికైనా ఈ ఇల్టొదిలీసి పారిపోదాం అని ఉంది” అంది చిట్టెమ్మ చెంబుతో నీరు తెచ్చి ఇస్తూ.

నీటితో మనోహరం గారి పంచె బురద అయినచోట తడిపి, చెంబు ఇచ్చేసి, కడిగినచోట తన తువ్వాల్లో ఒత్తి, -

“సూడు. సిట్టమ్మ త్రీ! మనోరంబాబు తల్సుకున్నాడంటే పందులు కాదు కుక్కలుగాదు, మున్సిపాల్లోళ్లసేత సెత్తకుండిలు కూడ ఎత్తించీసి ఏ సంద్లునెన అద్దంల తయారీసెయ్యించగల్డు. అందుకే మావోళ్త ఇల్టు సూపిద్దారని తీసుకొచ్చేను. సూసేరు. నచ్చేలో లేబో యెనకనించి సెప్పారు. అయితె ఆళ్లు నాకు సుట్టాలా. నువ్వు కాకపోనొవా* ఇయ్యిల్టు అంతకంటె బాగుంటదని సూపిచ డానికి బాబుని ఓ సుట్టు రమ్మన్నా ను”

అని మనోవారాన్ని తీసుకురాపడం గురించి సంజాయిషీ చెప్పు కునా ఎడు గవ(రాజు.

చిప్టైమ్మ కొంచెం మొహమాటంపడింది.

మనోవారాన్ని “రండి, కూర్చోండి” అని వాలుకుర్చీ చూపించింది.

“సరవాలేదులెండి. మీకు అభ్యంతరం లేకపోతే ఇల్గొకసారి చూస్తాను" అన్నాడు మనోహరం.

ఒక్క నిమిషం ఆలోచించి, “చూడండెతే. కాని, కొన్ని చోట్ల రిపేరు చేయించాలిో అంది చిస్టమ్మ.

“రపేరుంటే అవి సూడ్డానికి అడ్జేటి సిజ్బమ్మా? నేడో రేపో బాగు సెయ్యమని నన్నే అడుగుతున్నావు కద! నాకే బయాం లేక ఆలిస్యం చేస్తున్నాను” అని గవర్రాజు కలగబేసుకున్నాడు.

తరవాత ఇల్లూ సెరడూ అంతా గహర్రొజు చూపించగా చూసేడు మనో హరం.

అతను చూసినంతసేపూ అతణ్ని గమనిస్తూనే ఉన్నాడు గవర్రాజు.

మనోవారం ముఖంలో పెద్ద మార్పు ఏమీలేదు.

అనంతం వాటాలో అనంతమూ లేడు, కూతుళ్ళూ లేరు. శాంతమ్మ

తి ఇల్లు దిజారుకి వెళ్లింది. అరవవారి వాటాలో అరవావిడ ఇంటి పన్లు చేసుకొంటోంది. వెంకటలక్ష్మి వాటౌ తెరిచే ఉంది, ఎవ్వరూ లేరుకాని. వాలుగోవాటూ పడి పోతూ పోతూ ఉంది. మరమ్మత్తు చేయించాలి. పెరట్లో నుయ్యుంది, క్‌ొబ బ్పరిచెట్టు ఏపుగా ఉనా స్నయి. పక్కిల్లూ, ఈ యిళ్ళూ కలిస్తే ఏం చయ్యలేము?-అనుకున్నాడు మనోవారం. కుమ్మగి పురుగుని చూసి సరే తరవాత తింటు తిందాం అని అందాకా విడిచిపెట్టిన పందెపు కోడిపుంజులాగ ఠీవిగా అటూ నడిచి, “వర వెళ్లాం అనా ఎడు మనోవారం. “సిట్టెమ్మ తల్లీ! ఎల్లాం అయితే” అన్నాడు. మనోవారం “వెళ్లి వస్తావమ్మా! చాలా థాంక్సు. మీకు శ్రమ కలగ జేసేం. మరోలా అనుకోకండి అన్నాడు మసోహరం. “ఎంతమాట” అంది చిస్టైమ్మ. గవ(ర్రాజూ మనోహరం బెటకి వచ్చే ఒరు. “యాభయ్యో అరవయ్యో ఆఫర్‌ చెయ్యొచ్చు. మవా అయితే డెబ్బై” అన్నాడు మనోహరం. “ఇంకా ఆయమ్మ అమ్మకానికి ఒప ఎకోవాలికదా?” అనా ఎడు గవర్రాజు- తను అమ్మమని చెప్తేనే తప్ప చిస్టైమ్మ అమ్మనే అమ్మదు అన ట్టు. సందు ముందు భాగంలో మెయిన్‌. రోడ్డుని ఆనుకొని సీతయ్య కిళ్లీ కొట్టు ఉంది. అక్కడ కారాకిల్లీలు కట్టించుకోడం సోమయాజులుకి అలవాటు. ఆలవాటు ప్రకారం అతను ఆరు బీడాలకి' అర్హరు ఇచే బడు. సీతయ్య లోకాభిరమాయణం మాట్టాడుతూ ఒకటి ఒకటీ వాప న నెమ్మదిగా చుడుతున్నాడు. సందులోనించి మనోవారంగారూ గవ(ర్రాజూ కలిసి రావడం కనిపెట్టేడు సోమయాజులు. “ఒక్క నిమేటు నిలబడండి. ఇంటి మరామత్తు గురించి సిస్టెమ్మతో ఒక్కమాట సెప్పీసి ఒస్తాను ఉండండి"అని మవోహరంతో చ్రప స్పెడం గవర్రాజు తిరిగి సందులోకి వెళ్లడం సోమయాజులుకి వినిపించింది, కనిపించింది.

రాచకొండ విశ్చానాథళ్ళాస్త్ర, 87 గవ(ర్రాజు గదిగబా చిస్టైమ్మ ఇంట్లోకి వెళ్లేడు. చిప్టెమ్మ స్ట్‌ ఆర్పేసి పప్పు మెత్తగా కలియబెట్టుకుంటోంది.

చిజ్బమ్మని గుమ్మం దగ్గిరకి పీల్చేడు గవర్రాజు.

చిష్టైమ్మ వచ్చి నిల్చుంది.

గవర్రాజు తొందర తొందరగా చెప్పేడు.

“సూడు సిష్టైమ్మ తల్లీ! మసోరం సౌందరి పులిసున్నాడు. నియ్యింటి మీద మోజు మీదున్నాడు. లక్ష అంకె నువ్వు దిగొద్దు. పైన ఏటొచ్చినా నీకు సకం. నాకు సకం”

అని ఆమె అందుకు వప్పుకున్నట్టుగానే భావించి,

“తరాత మళ్లూస్తాను. మాట్లాడుదాం”

అని చెప్పేసి వెళిపోయి కారు ఎక్కీసేడు గవర్రాజు.

19

లక్షరూపాయలు ఎన్నడూ ఒక్కసారి, సినీమాల్టో తప్పించి, చూడలేదు చిషస్టైెమ్మ.

లక్ష రూపాయ్యు.

లక్ష రూపాయలే!

గవర్రాజు విత్తనం నాటువేసి వెళిపోయేడు.

చిట్టమ్మ ఆలోచిస్తూ కూర్చుంది.

ఈ పాత ఇంట్లో ఎన్నాళ్లు ఇలాగ?-

పందుల సందు. పడిపోయే ఇలు -

ఊరి అవతల శాంతిపురంట -

అక్కడ జాగాలు చవగ్గా దొరుకుతాయిట -

ఆశ ఆమెలో మొలకెత్తింది.

ఆ శాంతిపురంలో చక్కా చిన్నజాగా కొనుక్కోవచ్చు. అక్కడ నీరు

కూడా పడుతోందిట - ఆశ చిన్నరెమ్మలు వేసింది. ఈ ఇంటి అడ్లెలు సరిగ్గా వసూలుకావు-

తతి బల్ల వస్తూలెనా, అద్దెలు ఇంటి మరమ్మతుకే చాలవు. పైగా ఇంటికి ఏటా వెళ్లవెయ్యాలి. ఆ గవగ్రాజే దీనికి అనీ దానికి అనీ సగం డబ్బు గుటకాయ స్వాహా చేసేస్తాడు ఆ శాంతిపురంలో ఓ చిన్న పర్ణశాల వేసుకున్నా చాలును ఆశ ఎదిగింది, రెమ్మలు కొమ్ములు అయేయి. ఇంటి పన్ను ఉండదు. పన్ను ప్రతి మూడేళ్లకీ, నాలుగేళ్లకీ రెండేసి మూడేసి ఇంతలు పెరగడం ఉండదు. అది తగ్గించమని చెప్పే వీళ్లకాళ్లూ వాళ్లకాళ్లూ పట్టుకో నక్కరలేదు. ఆశావృక్షం పెద్దది అయింది. ఆ పల్లెటూళ్లో ఉన్న కాస్త భూమీ కూడా ఎప్పుడూ దానిగురించి “రెతులతో క్వేచ్చీల్రే- వర్షాలు లేవు అంటారు. సరిగ్గా పండలేదు అంటారు. గింజ రాలుబడి ఎందుచేతనో తక్కువ అయిందంటారు. ఎలకలు ఉద్ధృతంగా పెలిగిపోయేయి అంటారు. పక్కవాళ్ల పపవులు చేనంతా పాడుచేసేసేయి అంటారు. “ఎరువులు టయాంకి దొక్కినాయికావు. ఏటి సెయ్యందీ తదచ్చుణే సెప్పండి'అంటారు. శిస్తులు బాకీ పెడతారు. చెరుక్కి ఎ(ర పురుగు పట్టిందంటారు. పురుగుల మందు దొరకలేదంటారు. పేచీపేచీ ఏదో ఒక పేచీ పెడతారు. ఆ వెధవభూమి కూడా అమ్మేస్తే?- ఎలా ఉంటుంది?- మరో లక్ష రూపాయలు రాలవా?- ఏవించో - భూదేవిని నమ్ముకున్నవాడు ఎవ్వడూ చెడిపొలేదంటారు- భూమాతని అమ్ముకోకూడదు అంటారు- అది భూదేవిని నమ్ముకొని ఐతికేవాళ్లకి! నాగరి పష్టేవాళ్లకి! దుక్కి దునే ' వాళ్లకి! పంటలు పండించేవాళ్ల శీను! అంతేకాని మనక్కాదు. మనం నాక్టైనా నాటలేం, కోత్తలైనా కొయ్యలేం, కలుపుమొక్కలెనా తీసి పారేయ లేం. ఆఖరికి ఎద్దు తోకెనా పట్టుకు తిరగలేం. ఎవడైనా పండించి తెచ్చిపెడితే కూచొనితినగలం! అంతే! మనకెందుకు భూవిణి అమ్మి పారేస్తే తీరిపోతుంది.

రాచకొండ విశ్చానాథశ్యాస్త్రి 89 (ప్రాణం సుఇపడుతుంది. ఇనా ్నళ్లూ ఆ భూవింి నమ్ముకున స్నారెతులు కూడా సంతోషిస్తారు. భూవి డబ్బూ ఇంటి డబ్బూ చేతికొస్తే... చిప్టమ్మ ఆలోచిస్తూ కూర్చుంది. ఆశావృక్షపు కొమ్మలు పెద్దవి అవుతున్నాయి. శాంతిపురంలో చిన్నకుటీరం కట్టుకోవొచ్చు. లేదా... సగం సామ్ము అరుణకి ఇచ్చేసి నేనూ ఒదినా మిగతాదాన్లో కాశీపోయి ఒడ్డీడబ్బుల్లో అక్కడ నిశ్చింతగా నిర్బూచీగా విశ్వనాధుణీ సేవించుకొని శేషకాలం గడిపేయవచ్చు- ఒదినె ఎలానూ ఒస్తుంది. అందులోనూ నేను చెప్తే నామాట తీసెయ్యదు. దానికి మాత్రం ఏచుంది గనక! పెద్దకొడుకు- ఉదయం- పరారీ అయిపోయేడు. వెయ్యిమంది దేవుళ్లకి వెయ్యేసి దండాలు పెట్టినా రాలేదు. ఇంక ఈ అరుణగాడీ గురించే అదీ నేనూ బతికున్నాం- అరుణ (ప్రకాశం గురించి ఆలోచన వచ్చేసరికి చిశ్టైమ్మకి చిరునవ్వు వచి ఏంది. వెధవ! నిన్నకాక మొన్న పుట్టినట్టున్నాడు. “అత్తా బిళ్లలు కొనియ్యవా' అని మోకాళ్లు పట్టుకొని ముఖం - లేత ముద్దొచ్చే ముఖం - పైకి ఎత్తి ఇంకా అడుగుతూన్నట్టుగానే ఉన్నాడు. వాడీకీ అప్పుడే ప్రేమ! చిప్టమ్మకి హాయిగా నవ్వొచి (ంది. శాంతమ్మ కూతురు- ఆ చిన్నముండా దాని చదువేమిటో దాని పనేమిటో అంతే అనుకున్నాను. నేనో వెర్రిముండని. ఏ వల్లకాడూ ఏమీ (గహించలేను. కాని అంత అందమై న చిన్నలాటి విచ్చుకున్న కొత్త పచ్చిపువ్వు ఇంట్లో తిరుగుతూ ఉంటే ఇంట్లోనే తిరిగీ తేనెటీగ వాలకుండా ఉంటుందా? అరుణలాంటి అయస్కాంతం ఇంట్లో ఎదట ఇర్వవె నాలుగుగంటబలూ తిరు గుతూ ఉంటే ఇనప పిను ముక్క దూరంగా ఉండిపోగలదా?! ఉండబట్టులేక ఆ కోర్టువాళ్లూచ్చిన రోజున అమాంతంగా అమ్మాయి గారు అయస్కాంతాన్ని కౌగలించేసుకున్నారు. అంతా బట్టుబయలూ తేటతెల్లం అయిపోయింది అందరికీ, వ! | ఏర్యం.

100 ఇల్లు

ఆ రోజునించీ శాంతమ్మ కూడా మారిపోయింది.

ఈతచెట్టు మామిడిచెబ్టు అయిపోయింది. బిళ్లగన్నేరుపువ్వు మందారపువ్వుగా మారిపోయింది. ఓయోయ్‌! అప్పళ్లోంచీ ఏమి నాజూకు నవ్వులు, వాణ్నీ నన్నూ చూసి ఏం పువ్వుల పలకరింపులు!

వజ్రాన్ని చూస్తే పోల్చలేనంత అమాయకురాలూ వెర్రివెంగళప్పాకాదు శాంతమ్మ. వందరూపాయల నోటు చూసిందంటే వంద రూపాయల నోటు అని [గ్రహించగలదు. అంతేకాని, అది ఏదో బొమ్మల కాయితం అనుకునే వెగ్రిదికాదు.

ఈ యేబితో అరుణ డిగ్రీ చదువు అయిపోతుందిట. పెద్ద ఉద్యో గాలికోసం ఇంకా పెద్ద చదువులు చదువుతాట్ట. చిన్న కూడా చదువులో చిన్నదేం కాదుట.

ఇద్దరూ పెళ్లి చేసుకుని ఇద్దరూ ఉద్యోగాలు చేసుకొని ఇద్దరూ కలిసి హాయిగా కాపరం చేసుకుంటే మా అందరికీ అంతకంటె కావలసిందేమిటి?!

అప్పుడు అన్నీ అమ్మేసి అంత డబ్బూ కావలిస్తే ఆ ఇద్దరికే ఇచ్చేసి వాళ్లకి పుష్ట బుచ్చి బుచ్చి పీళ్లిల్ని సంధరక్షించుకొంటూ ఈ ముసిలి చిషస్టెమ్మా ఆ ముసిలి వెంకటలక్ష్మీ కాలం గడిపేస్తారు.

బుచ్చిబుచ్చి పీళ్లల గురించి తలు క్‌నేసరికి చిట్టైమ్మకి ఆశావృక్షంసాగి ఇంకా పెద్దది అయి చిగిర్చి పూత (పొరంభించింది.

“ఏం పిల్లా! మరదలు పిల్ల! ఏఎవింటలా ఊహించుకొని నవ్వేసు కుంటున్నావు?”

చిష్టెమ్మ థుళ్లిపడింది.

ఎదరగా సోమయాజులు.

20

సోమయాజుల్ని చూడగానే, ఇంటికి అన్న దమ్ముడు వచ్చినట్టుగానే సంతోషించింది చిష్టైమ్మ.

“దొ, యాజులన్నయ్యా, దా, కూర్చో” అంది.

వాలు కుర్చీలో సాగిలబడ్డాడు సోమయాజులు.

రాచకొండ విశ్చానాథశాస్త్రే, 202 అనంతంతో ఇంటి తగువు తృప్తికరంగా ముగియడంతో సోమయా జుల్లో సన్నిహితం ఎక్కువ అయిపోయింది చిష్టైమ్మకి. “ఏవిశలా నవ్వుకొం టున్నావనా అడిగేవు? మా అరుణా చిన్నల సంగతి గుర్తుకొచ్చి నవ్వొచి సంది.” “వలపుల చిలకల జంటకి వేగిరం పెళ్లి చేసేయండైతే"అనా, ఎడు సోమయాజులు చిన్నపిల్లళ్లా నవ్వుతూ. “శాంతమ్మ పెడితే ఓ బూరెముక్క నేనూ తింటాను” అని కూడా విరగబడి నవే వడు.

“ఎందుకు పెట్టుదూ? చచ్చినట్టు పెడుతుంది. అది పెట్టకపోయినా నేను పెడతాను. అసలు పెళ్లి పెద్దగా నువ్వే పెత్తనం తీసుకుని బూరెముక్క అందరికీ నువ్వే పెడుదువుగాని! ఆ మూడుముళ్ళ్లూ పడిపోయేక ఈ ఇల్లూ భూదవుంలూ అమ్మేసి సగం డబ్బు అరుణకి ఇచే ఏసి మిగతా డబ్బు బేంకీలో పడేసి ఆ ఒచ్చే ఒడ్డీ డబ్బుల్లో నేనూ ఒదినా కాశీపోయి రామా క్రిష్ణా అను కుందామని అనిపిస్తోంది. ఊహ ఎలా ఉందంటావు?” అంది చిషస్టైమ్మ.

“ఐడియా భేషుగ్గా ఉంది” అన్నాడు సోమయాజులు పైకి నవ్వుతూనే.

తను అనుకున్నది నిజమే. ఇంటి గురించే ఒచే నడు మనోహరం.

“ఇల్లమ్ముతావు నగరే! కాని ఎంతకి కొంటానంటాడు మనోహరం?” అని కంగించి అడీగేడు సోమయాజులు.

“పాపం! ఏమాటకానూటు చెప్పుకోవాలి. ఇల్లు అమ్ముతారా లైనా అడగలేదు. రాజులా గౌరవంగా మాట్టాడేడు. పక్క ఇల్లు చూడ్డానికొచ్చేట్టు. గవ(ర్రాజు అతన్ని ఇక్కడకూడా తీసుకొచ్చేడు. గవ(గ్రాజే చెప్పేడు. అతను పెద్ద మోతుబరని అన్నాడు. లక్షకి పైనే చెప్పండి కాని అంతకి తక్కువకి దిక్కండి అని చెవులో ఊదేసి మరీ వెళ్లేడు”

“లక్షకి పెన ఏటొట్చినా అందులో వాటా అడక్కుండా ఉండడే గవ(ర్రాజు! అడిగేడా మరి?”

చిజట్టమ్మ నవే సింది.

సోమయాజులు నవ్వలేదు.

మరింక రణరంగంలో కి దిగితీరాలి. లేకపోతే ఈ చిట్టెమ్మ సామ్రాజ్యాన్ని ఆ మనోహరం కొట్టుకుపోతాడు.

202 ఇల్లు

అయితే -

యుద్దానికి దిగుతాం అని ఇది ఆచోకీ కట్టకూడదు.

“పొన్హై! అదంతా అలా ఉంచు. ఇంతకీ మీ ఒదినెకి ఎలా ఉంది? భోగట్టా ఏమైనా తెలిసిందా?” అని అడిగేడు సోమయాజులు.

ఇంతలో “పెలెగ్రాం సార్‌ అనే కేక వినిపించింది.

“ఎవరికి?” అంటూ చిజ్టమ్మ మంచంమీంచి లేచింది.

ఆడా మగాని చూస్తూకూడా, “ఇందులో చిస్టైమ్మ ఎవరు?” అని అడిగేడు టెలిగ్రాఫ్‌ బంట్రోతు.

“నేనే నేన” అని భయంతో అంటి.

“మీకే మెలగ్రాం”

చిస్టెమ్మ సంతకంచేసి తీసుకొంది. మెలెగ్రాము తెచ్చిన మనిషి వెళిపోయేడు.

'పెలెగ్రాం చదవమని సోమయాజులు చేతికి ఇచ్చింది చిష్టైమ్మ. ॥ సోమయాజులు చదివేడు.

“మీ మేనల్లుడు పంపించేడు. సురక్షితంగా - వెల్లూరేనా? - చేరేరట. అమ్మ ఆస్పత్రిలో చేరిందిట. ఉత్తరం రాస్తాట్టు"

“అంతేనా?”

“అంతే. కాయితం దాచుకో” అని ఆమె చేతికి బలెగ్రాం ఇచ్చీసేడు సోమయాజులు.

“వామ్మయ్య! అంతేకద? టెలిగ్రాం ఒచి ందంకేనే భయం” అంది చిష్ట్రమ్మ.

“మరేం భయంలేదు. మంచి కెలిగ్రామే అది” అని లేవబోయేడు సోమయాజులు.

“కూచో అన్నయ్యా! కాస్త కాఫీ పెడతాను” అంది చిట్టైమ్మ.

“మధ్యానం కాఫీ ఏమిటి?”

“ఫరవాలేదు. ఏ వేనా కాఫీ వేళే, అక్టర్యాతయినా సరే. నాసంతోషం కొడ్డీ ఇహ్హాశ్నాను” అంది చొష్జైమ్మ.

రాచకొండ విశ ననా థశ్యాస్త్ర, 203 కాఫీ చేసింది. ఇద్దరూ తాగుతున్నారు. “మీ ఒదినెకి అసలు జబ్బేవిటిట?” అని అడిగేడు సోమయాజులు. “పుట్టకురుపు అంటారుట” “వుట్దకురుపే!” అని సోమయాజులు అనడంతో చిస్టైమ్మకి భయం వేసింది. “ఏం? అది ప్రమాదవాణి” “లేకపోవొచ్చు” టపా కష్టేయడం రవాణా అయిపోడం అంతా తొందరగానే అయి పోతుందిలే- అని మనసులో అనుకున్నాడు సోమయాజులు. వైకిమాత్రం ఏమీ తేళ్లేదు. కాఫీ తాగిన గ్లాసులు ఓ వారపెట్టి ఓక్షణం ఆలోచించి, తిరిగి మంచం మీద కూర్చొంబూ చిట్టెమ్మ అంది £ “నీత్రో చెప్పకేం కాని యాజులన శ్రయ్యో -నువ్వింట్లో తోబుట్టువు లాంటి వాడివి- మా ఒదినె జబ ఖంతా ఆ పెద్దకొడుకు గురించి బెంగవల్లనే!” వాళ్ల ఒదినెకి ఒక పెద్దకా డుకు ఉన్నాడని సోమయాజులుకి తెలియదు. “మీ ఒదినెకి మరో కొడుకుఉన్నాడేంటి? నేనెప్పుడూ చూళ్లేదే!” “నీతో మాకు పరిచయం కాకముందే వాడు ఇంట్లోంచి వళిపోయేడు.” “ఎక్కడికి వెళిపోయేడు?” “కలకత్తా వెళ్తున్నానన్నాడు. మూడేళ్లు పైనయిపోయింది. ఉత్తరంలేదు పత్రంలేదు. బతికున్నాడో లేదో తెలీదు” “ఆలీ వాడిపేరు?” “ఉదయభాస్కరం” ఉదయం ఉదయం ఎక్కడో ఆ పేరు విన్నాడు సోమయాజులు. చెవులు కొంచెం రిక్కించేడు సోమయాజులు. చిష్జెమ్మ రవస్యంగా చెప్పినట్టుగా మెల్లిగా చెప్పింది.

204 ఇల్లు “భోగట్టా ఏవిటంటే: బతికే ఉవ్నాట్లు కాని కలకత్తాలో లేట్టు" “మరెక్కడున్నాడు?”

“అడవులు పట్టేసేట్ట”

“అడవులెందుకూ? సన్యసించీసి రుషీశ్వర్వుడెపోయేడా?”

ఇంకా మెల్లిగా చెపి ఏంది చిప్టమ్మ.

“అలా చేసినా బావుణ్ను, కాని చూడు అడవుల్లోకి పారిపోయి గవున్న మెంటతో కొందరు దెబ్బలాడుతున్నారుట. వాళ్లతో చేరిపోయేడేమోనని భయం”

అయితే అదీ సంగతి!!

ఉగ్రవాది అయుండాలి!

చిష్టైమ్మ ఇంకా చెప్పింది.

“నిన్నను ఎవరో ఇద్దరొచ్చి వాడి ఫొటో అడిగీరు!”

“ఫాబోనా? ఎందుకూ?”

“వాడీ స్నేహితులం అనా, ఎరు”

“స్నేహితులేనేమో?”

“క్షార

“ఎలా తెలుసు?”

“ఒచ్చినవాళ్లు బాగా ముదిరవాళ్లు. మా వాడికి అంత వయసులేదు.”

“నువ్వేవింటన్నావు? ఫొటో ఇచ్చేవా?”

“వాడి ఫొటో నాకెక్కడిది? వాళ్ల వాళ్లంతా ఊరి కెళ్లేరు. నాకేం తెలీదు అన్నాను. వాళ్లు వెళిపోయేరు. సంగతి ఏచియో కనుక్కాందూ యాజు అన్నయ్యా! నాకేవో భయంగా ఉంది. అర్తుణింత మంచివాడో ఉదయం ఇంతకంటె మంచివాడు" అని చెప్పే నిట్టూర్చింది చిస్టైమ్మ.

ఇంతలో “పోస్ట్‌” అని కేకవేసీ, సోమయాజుల్ని చూసి, “నమస్కారం సార్‌ అని చెప్పి, “చిజ్టైమ్మగారికి కార్డు" అని ఇచ్చేసి వెళిపోయేడు.

సోమయాజులు కార్డు చదివి చిస్టైమ్మువెపుచూసి, “కొత్తపల్లి వరహా అవరు?” అని అడిగీడు.

రాచకొండ విశ్శానాభళాస్త్రే 2085

“మాలక్ష్మి కొడుకు”

“మాలక్ష్మి ఎవరు?”

“మా పెత్తల్లి పెద్దదూతురు. ఏవీణి ఏంవిటుయింది?”

కార్డు ఆమె చేతికి ఇచ్చేస్తూ,

“గుండెజబ్బుతో ఆవిడ పోయిందిటొ అన్నాడు సోమయాజులు.

921 |

షెత్తల్లి కూతురు- కొత్తపల్లి మాలక్ష్మీ- చనిపోయినందుకు చిట్టెమ్మ ఆస్టే విచారించలేదు. ఓసారి పైటచెంగుతో కళ్లు తుడుచుకొంది అంతే.

“పోన్షె! దాని రోగాలూ కష్టాలూ అన్నీ గట్టెక్కేయి.నాకంబ వయసు లో బాగా పెద్దది. బతికుండి, పాపం, అన్నీ బాధలే అనుభవించింది. చ్చీ సుఖపడింది. అయితే అన్నయ్యా, నువ్వెళ్లిరా, నాకు మూడ్రోజులు షక్షిణి ఉంటుంది. మైల నీకెందుకు తగలాలి?” అనేసింది చిట్టెమ్మ.

“తరవాత మళ్లీ ఒన్లానెతీ” అని సోమయాజులు బెటకి వచ్చీసేడు.

ఎండ తీవ్రంగా వుంటి. పందులు కాలవలో వేడికి విగ్రాన్తి తీసుకొం

ఈగలకి రెస్టు అక్టర్లీదు. అవి విరామం లేకుండా తిరుగుతూ గ్రమిస్తు న్నాయి- దేనిమీద వాలిపోయి ఏమి తిందామా అని!

సోమయాజులు కూడా “శ్రమిన్తున్నాడు.”

రిక్షా పీల్చేడు. అందులో వాలేడు. అందులో తినడానికి ఏమీ లేదు. కాని, మనసు పరిపరి విషయాలమీద వాల్లోంది.

ఈ గవ(ర్రాజూ, మనోహరం కలిసి మనకి దెబ్బ తియ్యాలని చూస్తు న్నారు. నేనూ చూస్తాను. చూపు చూడకుండా ఒదుల్తానా?!

ఆ చిజ్టెమ్మకి ఇంటిపన్ను ఎక్కువ చెయ్యడం, తగ్గింపంచమని

అది మనదగ్గిరకి రావడం, గుమ్ముటంలా ఉందికదా, కాస్త వాడుకో వొచ్చువేమో అని మనం రోజూ దాన్ని కలియడానికి వెళ్లడం, వాడింపించు కొందికి గుంట భయపడ్డా నా ఐడియా సవాజంకడా అని అది సర్దుకు పోవడం, ఈ లోపున ఆ ముష్టిచచ్చిన ముండా అనంతంగాడిమీద మన బోధ

706 విల్లు విని అది వాడి మీద దావా తేవడం, అందుకు రెండువేల అప్పు ఆ ముండకి మనవే ఇవ్వడం, ఇర్షవెరెండువేలు ఇచ్చినట్టుగా ఇంటికి పురోణీపత్రం రాయించుకోడం.

అంతా భగవంతుడి దయవల్ల మన మేలుకే జరిగింది. నేనింకా మంచి వాణ్ని కాబట్టీ పుఠరోణీమీద దానికి నోటీసు తగిలించకుండా ఊరుకున్నాను. డెబ్బై అయిదువేలూ ఇచ్చీసినట్టూ అది పుచ్చిసుకున్నట్టూ - నమ్మకం మీద సంతకం చేయించేసుకుంపేా

వెధవ ఏం చెయ్యగలిగేది?!

మనం న్యాయంగా పోతున్నాం కద? అందుకు ఈ గవర్రాజు మనోహరాన్ని రంగంలోకి దించేడు. ఛి ఈ రోజుల్లో ఏ న్యాయానికి ఎవడు పోయినా ఏం లాభంలేదు. చావ చంపి చెవులు మూస్తేనే చచ్చిన పాథుంల్లా ఉంటారు. లేకపోతే పడగ విప్పుతారు, కోరలు చూపిస్తారు. కాకేసి చక్కా కూచుంటారు,

వీళ్లిద్దరి సాయంతో ఈ చిస్టైమ్ము మనల్ని కాబయ్యకుండా కాసు కోవాలి. మొహం తిరిగేట్టు, నడ్డి మధ్యకీ విరిగిపోయేట్టు మనవే ముందు దెబ న్‌! తియ్యాలి.

దానికి ముందు నోటీసు తగిలించాలి, దాన్లో మొవూం జుమ్మనాలి. మనోహరంగారు ముసిలి సినీమా హీరోగారు, తల్లి తిమింగిలంగారు, అంతా మింగేద్దాం అని పొంచి కాసుక్కూచున్న కొంిడచిలువగారు- ఆ నా కొడుక్కి కూడా ఓ నోటీసు కగిలించి మన దెబ య అంటే ఇలా ఉంటుందిరా భాయీ అని ముందుగా ఘనవేం రుచి చూపించాలి, దాన్లో కదల్టు, మెదల్టు. దాన్లో ఎక్కడున్నవాడు అక్కడే ఉంటాడు, లేకపోతే మఠోళ్ని మింగడానికి మఠో చోటుకి పోతాడు; మరింక మన బోలికి ఛస్తే గాడు.

ముందు వెళ్లి మంచి ప్లీడళుని పట్టుకోవాలి.

ప్రభాకరం ప్లీడరు దగ్గిరకి వెళ్లి నోటీసు ఇప్పించేదా?

వాడు పొద్దుటివేళ ఓ గంట- పూజ- దేవతార్చన చేయ్యందే ఆఫీ సులో అడుగుపెబ్టుడు. ఫెగా బోలెడు డబ్బూశ. వంద ఇవ్వవలసినచోలు

రావకొండ విశ (నాథళ్శాస్త్ర, 07 వెయ్యి తెమ్ముంటాడు. వాడి పండు జుట్టూ, తెల్లచి తెలుపూ, కడుపు నిండిన బొజ్జా, వీభూది పిండికట్టుూ చూసి వాడు అడిగినంతా ఈ క్షయంట్లు అమాయకంగా వాడెంత అడిగితే అంతా ఇచ్చేస్తారు.

“వీడు ఒక దోమె"లని అరవ్వాడాహడు దోచని చూసి చెప్పినట్టు చాలామంది దోంవంల్టాటి వాళ్లే. వాటికి నెత్తురే ముఖ్యం. ప్రభాకరం పొద్దుటే పూచ్చేసుకు బయల్టేరినట్టు సాయంకాలం పూట దోచంు కూడా “ఇవాళ మంచి మనిషి రక్తం ఇప్పించు మహావ్రభూ' అని దేవతార్చన చేసుకు బయ ల్లేరుతాయనుకుంటూాను. దోచంలు అయితే- ఎవర్నయినా కాకేస్తాయి కాని దోవ దోదని కామెయ్యడం ఎక్క డా విన్లేదు. కాని, ఇతడు మాత్రం అవతల సాటివాడ్ని ఎటువంటి దెబ్బ తియ్యడాన్నికెనా వెనక తియ్యడు.

దొంగదెబ్బలు తియ్యడంలో ప్రభాకరం ఒకటో రకం- నెందిర్‌ వన్‌ కానెతే చిస్టెమ్మ మనక్షయంటు కదా అన్నెప్పి తన జూనియర్‌చేత “నోటీసు ఇప్పించు. తెరవెనకనించి నేను నాటకం నడీపిస్తాను' అంటాడు. ఆ జూనియర్హు ముసిలాడికి చెం కెజెల్లకొట్టి వర్కంతా ఎప్పుడు దొబ్బుదావాణఅని కాటికాడ నక్కల్లా కాసుక్కూచున్నారు. కేసిస్తే నడిపించగ్యలు. కాని ఈ చిస్టైమ్మ నోటీసు పబ్బుకుని తన పాత ప్లీడరు ప్రభాకరం దగ్గిరకి వెళ్తుంది; చివరకి ఇల్లు మనకీ దక్కదు. దానికీ మిగల్టు, ప్లీడరుగారి బేబులోకి జా(గ్రత్తగ్గా వెళ్తుంది.

ఛ! వీడు లాభంలేదు. మరోమంచి ప్లీడర్ని పట్టుకోవాలి. రెడ్డనాయుడు తెల్షివెన వాడేకాని న్యాయం, ధర్మం అంటాడు. క సతయుగంలో హారిశ్చంద్రుడి కొడుగ్గా ఉండదగ్గవాడు. ఆ యుగంలోనే అటువంటివాడు ఆలుబిడ్డల్ని అమ్ముకు తిరగవలిసొచ్చింది. ఇంక కలికాలంలో చిప్ప చేతికి రావడం తప్ప దని వేరి చెప్పాలా?!

అదృష్టవాత్తూ ఈ చిస్టైమ్మ మేనల్టుడు ఊళ్లో లేడు. ఉంకే దానికి దుస్సలహాలివ్వడానికి ఫస్టు! వాణ్ని చూడగానే అనుకున్నాను సినీమా ల్థా”గుంట విలను” గేప్‌ సిన్గో ఉన్నట్టున్నాడు! అడవులు పట్టీసేట్టువాడి అన్న!వాడి గురించి పోలీసులకి తెలిసిపోయి ఉంబుంది.వాడి ఫొటో కోసం తిరిగినవాళ్లు పోలీసులే అయుండాలి. తప్పుదు. అంతే అయుండాలి.

108 చొల్లు “ఉరఫ్‌ సుందరమ్మా"అని ఉత్తరం ఒచి ందంటే అది వీడికి అన్నమాట. చూద్దాం చూద్దాం. కనిపెడదాం... అనుకొంటూ వెళ్లేడు ఇంటికి సోమయాజులు. అనలు కథ వెంటనే ఆరంభించాలనే నిశ్చయానికి వచ్చీసేడు. 22 నాలుగురోజుల తరవాత చిస్టమ్మకి రిజిస్తర్టు కవరు అందింది. చిస్టైమ్మకి రిజిస్టర్డు ఉత్తరాలు ఆంటే భయం. అనంతంతో ఇంటి తగువులో అబుపంటి ఉత్తరాలే నడిచేయి. భయంతో సంతకం చేసే ఉత్తరం అందుకొంది. ఆమెకి రాయనూ చదవనూ తెలుగేవచ్చు. ఇం్లిషు రాదు. పేరు ఇంగ్లీషులో ఉన్నప్పటికీ పోస్టుమన్‌ తనకే అని చెప్పి ఇచ్చేడు. ఎనరి దగ్గి ర్నించి అని అడిగితే కపరుసరిగా చూడనైనా చూడకుండా- “ఎవరో ప్లీడరు పంపించినట్టుందండి” అని చెప్పి హడావిడిగా వెళి పోయేడూ పోస్టుమాన్‌. ప్లీడరా?! కొంపతీసీ ఈ అనంతం పంతులు మశ్షీ మరొక పేచీకి దిగలేదుకద? అని అనుకొంటూ ఉండగానే మామూలుగా, మధ్యాహ్నం “భోజనం అయిందా ఒదినా?” అని అడుగుతూ శాంతమ్మ లోనిక్సి వచ్చింది. మొగుడిచేత నోటీసు పంపించి ఏమీ ఎరగనట్టు పెళ్లాం ఇలాఇంటికీ ఒస్తుందా? రాదే. అదీకాక అరుణా జ్యోతిర్మయుల ్రేమవృత్తాన్తం తెలిసిపోయేక వారు ఇరువురూ (పేమించుకోడం- ఎవ్వరూ ఆ ఊసు ఎత్తకపోయినా- ఇరు పక్షాలవారికీ ఇష్టమేనని ఇరుషక్టాలవారికీ తెలుసు. చిస్టైమ్మ ఆ కవరు చింపి ఉత్తరందెటకీ తీసి చూస్తే అది ఆంగ్గంలో 'పెపుకొట్టి ఉంది. “త్తూడు శాంతా, ఉత్తరం ఏవిటో” అని ఆమె చేతికి ఉత్తరం ఇస్తే, ఆమె అటూ ఇటూ దాన్ని తిప్పే,

రాచకొండ విశ్పృనాథళ్యాస్త్రి 08

“అయ్యొ, అంతా ఇర్టీషులో ఉందే! ఉండు మా చిన్నని పిలుస్తాను” అని “చిన్నా చిన్నా” అని కేక వేసేంది.

చిన ఏ వవి సంది.

“అబ్బ! ఎంత బావుంది!” అనుకొని చిస్టైమ్ము ముఖం చిన్నని చూడ గానే వికసించింది.

“దా, చిన్నా, దా, కూర్చో” అని మంచంమీద చిన్నని తన పక్కన కూర్చోబెట్టుకొంటూ.

మెడలో చిన్నకి ఓ తెల్లగాజుపూసల దండా, చెవలకి పొతకాలపు దుద్దులూ తప్పు ఆమెకి ఇతర ఆభరణాలు లేవు.

“చెవలకి పెద్దరింగులు చేయిస్తే, చిన్న చిన్నప్పుడు కాంచనమాల్దా ఉంటుంది”

అని చిస్టమ్మ లోలోపల అనుకొని, “ఏం చిన్నా, చదువు కొంటున్నావా? క్లాసు పుస్తకాలా? లేక నవల్గా? అని అడుగుతూ చిన్న నడుంమీద చెయ్యివేసి ఆమెని దగ్గరగా లాక్కొంది.

“పరీక్షలెతే క్లాసు పుస్తకాలు, తీరిక అయితేనే నవల్దు” అంది చిన్న ఆమెకి దగ్గరగా జరిగి.

“అయితే ఆ ఉత్తరం ఏవింటో చదివి చెబుదూ”, అంది చిస్టైమ్మ.

శాంతమ్మ ఆ ఉత్తరం కూతురి చేతికి ఇచ్చి, వాలుకుర్చీలో చేర్ణబడింది.

ఉత్తరం చదువుతూ తెల్లబోతూ,ఉత్తరం చదివి తెల్లిబోయింది చిన్న.

ఆమె ముభించూసి తాల్లబోయేరు చిబట్బమ్మా శాంతమ్మాను.

చిష్టమ్మ ముఖం తల్లి ముఖం చూసి, “ఎవరో సుందరశివరావని ప్రీడరు పంపించేడు నోబీసు” అని చెప్పి “గోపికా మనోహరంట ఎవరు?” అని చిజ్బన్ముని చూసి అడిగింది చిన్న.

“గోపికా మనోవారం? అతనెవరు?” అనీ అడిగింది చిప్బమ్మ.

“అదే అడుగుతునా ఎను. ఈ నోటీసు మీ ఇద్దరికీ సోమయాజులు తరపున వచి ఏంది” అని చిన గ్‌ చెపీ ంది.

“సోవయాజులా? నోటీసా? అవునవును. గవ (ర్రాజు పట్టుకొచే ఏడు.

శైర ఇల్లు ఈ యిల్టు లక్షరూపాయలకి అమ్మమని అడుగుతా అని చెప్పిపోయేడు” అంది చిస్టమ్మ గుర్తుతెచు ఏక్‌ "ంటూ.

“ఆ సంగతి నువ్వు సోదయాజుల్లో చెప్పేవు. అవునా?”

“చెప్పేను కాబోలు. ఆరోజు మా పెద్దమ్మ కూతురు- కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి చచ్చిపోయిందని ఉత్త రం ఒచ్చింది... ఆల.. చెప్పేను”

“దానికి ముందు ఈ యిల్టు డెబ్బయ్యయిదు వేలకి సోవణయాజులుకి అమ్ముతానని పురోణీ రాసేవుట. ఇర్టవై రెండువేలు అడ్వాన్సు తీసుకున్నా ఏ వుట. ఇప్పుడు ఈ యిల్లు మనోహరానిక్కాని మరెవరిక్కాని అమ్మడానికి వీళ్లేదుట. ఇప్పుడు యాభె మూడువేలూ ఇచ్చేస్తాట్ట. నువ్వు ఇల్టు తనకి అమ్మకపొతే దావా చేస్తాట్ట. అదీ ఆ నోటీసు” అని అంతా సారాంశం చెపి | ముగించింది చిన +

తొల్లబోయిన చిష్టైమ్మ బిక్కచచ్చిపోయింది. బిక్కచచ్చిపోయిన చిజ్బమ్మ మూర్చపోయింది. మూర్చపోయిన చిస్టైమ్మ చిన్నవళ్లో వాలి పోయింది.

“ఏచిటయిందే?? చచ్చిపోయిందో? ఏంవిటోనే! మొహంమీద నీళ్లు జల్లిండ(ర్రా!!” అంటూ శాంతమ్మ గభాల్న కుర్చీలోంచి లేచింది. గదిలో అటూఇటూ పరిగెట్టింది. ఓ చెంబుతో నీళ్లు తెచ్చింది. చిష్టెమ్మ ముఖంమీద జల్లింది. ఒక అరనిమిషం పోనిచి ఒ మళ్లీ జల్లింది. పెట చెంగుతో ముఖం తుడిచింది.

చిషస్టైమ్మ మెల్లిగా తెప్పరిల్లి లేచింది. ఆమె రెండో పక్క, మంచం మీదే, శాంతమ్మ కూర్చొని, వేళ్లాడిపోయిన చిస్టైమ్మ తలని తన భుజానికి ఆన్నుకాొంది.

“ఎలా ఉంది ఒంట్లో” అని అడిగింది శాంతమ్మ.

బాగానే ఉంది అన్నట్టు సంజ్ఞ చేసింది చిప్టెమ్మ.

“ఏలీణి అసలు ఏం జరిగింది?” అని అడిగింది చిన న్‌

చిమ్మ నెమ్మదిగా చెప్పేంది ః

“టోహం జరిగింది.”

రావనకొందడొ విశ్చానాథళ్యాస్త్రే, శై కొంతసేపు ఎవ్వరూ మాబాడలేదు.

“రెండువేలే తీసుకునా న్నను. ఇర్షవె రెండువేలు కాదు. పురోణీ రాయ లేదు.” అని చెపే సంది చిస్టమ్మ.

“మ్వరెతే...” అని ఏటో అడగబోయింది చిన్న,

అంతలో గవర్రాజు వచ్చి గుమ్మంలో మోకాళ్లు ముణుచుకు కూర్చు న్నాడు. అది మిగతావారు గమనించలేదు.

“పురోణీ నేనేం రాయలేదు, మీమీద దావా చేసినప్పుడు ఏవేవో కొయితాలమీద సంతకాలు చేయించేడు. నమ్మకంమీద సంతకాలు చేయిస్సేను. ఇంత (దోవాం జరుపుతాడని అనుకోలేదు” అని చెప సంది చిట్టెమ్మ.

“అవునే చిన్నా, నేను మొదటి ౦చీ చెప్పడంలేదూ- మనచేత నవు [ఫతూ విషం తాగించేసి వాడు ఏడుస్తూ పంచదార కలుపుకొని పాలు తాగీగలడు ఈ సోచయాజులు! వాడీ ఒంటిమీద ఎన్ని లోమాలున్నాయో వాడీనిండా అన్ని పాపాలున్నాయి” ఇంకా ఏదోచెప బోతోంది శాంతమ్మ. అంతలో,

“భేష్‌! భేష్‌! మా బాగా 'సెప్పేవమ్మా! సిలుకలా అవుపించే గెద్ద! కోరలు కనిపించని రాచ ఏసుడు! మేకలా అవుపించే సిరుతపులి! కాని, ఆమ్మ నమ్మేసింది. ఏటి సెయ్యడం? ఆడిప్పుడు గోతిలో దించేసినాడు”

అంటూ కలగజేసుకునా ఎడు గవ(రాజు,

మిగతా ముగ్గురూ అప్పుడు అతణి న్న గమనించేరు.

“చూసేవా! ఎంత పనిచేసేడో గవగ్రాజూ! నమ్మినందుకు నక్టుట ముఠచేడు” అని కంట తడిపెట్టుకొంది చిష్టెమ్మ.

“ఏడకండమ్మా! ఏడకండి! మన మనోహరంగారికి ఇల్లు అమ్మేస్తునా రని ఐియ్యింపడి ఆ బాబు కొండానికి ఈళ్లేదని ఆ బాబుక్కూడా నోటీసు పమ్మించినాడు సోదయాజులుగాడు. ఇస్యం తవరితో మాట్గాడ్డానికి ఆ బాబొస్తానని సెప్పమని నన్ను ముందు తోలీసినారు. ఉండండి. సందుమొగిని కారుకాని ఆగిందేమో సూసాస్తాను. ఒక్కనిమేటు "అని బెటకి వెళ్లేడు గవర్రాజు.

ఆతణ్ని బెటకి వెళ్హనిచ్చి చిటబ్టమ్మ చెవిలో నెమ్మదిగా చెపీ ఏంది శాంతమ్మ.

ర! ఇల్లై

“చూడొదినా, అమ్మకి పుట్టిన ఆరుగురూ బాలాకుమారులే అని చెప్పినట్టు, ఈ గవ(ర్రాజేం తక్కువ్వాడు కొడు. వీడి గురించి కొంచెం జా(గత్తగా మసులుకోడం మనకీ మంచిది. మరింక ఆ మనోహరం వాడెంత సుందర సోవంయయాజుల్దాంటి పెద్దమనిషో చూద్దాం”

అని శాంతమ్మ అంటూండగానే వారు ప్రవేశించేరు.

రాజువచ్చె రవితేజములలరగ అన్నట్టుగా వచ్చేరు మనోహరంగారు. ఆయన శుభ్రంగా స్నానంచేసి, శుభమైన ఐట్టులు వేసుకొని, శుభమైన వాసనవేస్తూ, భోజనం చేసిన సించాం గువాలోకి వచి నట్టు గంభీరంగా ఆ గదిలోకి రాగానే ఆయన్ని చూసి శాంతమ్మ - వెంకటేశ్వరస్వామి నిజరూపాన్ని తొలిసారి చూసినవారిలా- సంతోషంతో వణికింది.

వాలుకుర్చీలో సులభంగా, సునాయాసంగా కూలొ ఏంటూ, కంట తడితో ఉన్న చిళ్టైమ్మని ఉద్దేశించి,

“భయపడకండి చిష్టైమ్మగారూ! అన్ని విషయాలూ నే చూసుకుం టాను. మీకొచ్చిన ప్రమాదం ఏఎవీశేదు. నాకు మా ప్లీడరు-ప్రభాకరంగారు- పక్కన కొండలా ఉన్నంతకాలం ఏ ప్రమాదవూంరాదు,

అని రాజఠీవితో చెప్పేరు.

23

లోకం ఎలా ఉందో చూడండి -

అనుకునా డు సోమయాజులు.

ఈ ప్రభాకరాన్ని పెంచి పెద్ద చేసింది ఎవరు? ఈ సోమయాజులే! వెధవా ఆ రోజుల్లో దమ్మిడీ (ప్రాక్టీసులేక, చింకి నల్లకోటు తొడుక్కొని, కాకేరెట్టలూ కొంగరెట్టలూ మీద పడకుండా కోర్టు దగ్గిర చింతచెట్లుకింద అటూ ఇటూ గెంతుతూ తిరుగుళ్లాడుతూన్న రోజుల్లో వాడి తెలివితేటల మీద నమ్మకం ఉంచి, చెట్టుకింద ప్లీడర్ని చెట్టంత స్లీడర్ని చేసింది ఈ

సోమయాజులే,

కాంతం మొగుణ్ని కాంతమూ సోమయాజులూ కలిసీ ఖూనీ చేసిసేరని "కేసు తగులుకుంది. పోలీసులకీ స్పరెన సాక్ష్యం దొరకలేదు. అయినా, మసిపూసి

రాచకొండ విశ్చానాథళ్నాస్త్ర, ఓ2తొ మారేడుకాయని ఎల్తాగెతేనేం తయారుచేసేరు. కేసు బనాయించేరు.

ఆ రోజుల్లో రూపాయికి నూట తొంభె రెండు దమ్మిడీలు వచ్చేవి. తమ మీది వెధవకేసు దమ్మిడీ ప్లీడరు వాదించినా పోతుంది; లేదా అదే వెధవ కేసుకి వెయ్యి రూపాయిల ప్లీడరు వాదించినా పోతుంది. అయినా, పాము చిన్నదే అయినా పెద్ద కరతో పెట్టి చంపొలి అన్నారు చాలామంది. అయినా సరే ప్రభాకరం దశ లేక దమ్మిడీ ప్లీడరు కింద ఉండిపోయేడు. కాని దశ తిరిగితే వాడే వెయ్యి రూపాయల వకీలుకింద మారగలడని నమ్మకం వుంచి, “ప్రభాకరం! ఈ కేసు ధైర్యంగా నిలబడి చెంప్‌! లృధెర్యపడకు! కేసు మనం నెగ్గుతాం!” అని ఆ రోజుల్లో తన కేసు వీడిచేత డిఫెన్సు చేయింపించి నెగ్గింపించింది తను- ఈ సోమయాజులే.

ఆ దెబ్బతో, నీళ్లులేక చస్తూన్న మాడుమొక్క మర్రిచెట్టుకింద మారిపోయి మహావృక్షంగా ఎదిగిపోయి ఊడలు కూడా దించేసింది.

దాని మీద కేసు మీద కేసు.

దశ తిరిగిపోయింది. నక్కలా నకనకలాడిన నా కొడుకు దుక్కబలిసి పోయేడు. పెద్ద క్రిమినల్‌ లాయ్యరెపోయేడు. దెబ్బలో దాన్తో చూస్తూండగా పెద్ద సివిల్‌ లాయరు అని కూడా అనిపించుకున్నాడు. “కన్యాపల్కం”లో రామప్పంతులు అనే పప్పులేని పులగం ఉండనట్టు ఇప్పుడు మన దయవళ్లి వీడు అటో ఇటో ఎటో లేని పెద్ద కేసు ఏదీ ఈ ఊళ్లో లేదు.

మన భిక్షే వీడికి లక్షలకింద మారింది.

అటువంటిది అంతా అయినప్పుడు మన నోటీసుకి- అవతల పార్టీ సెడు కాసా సర్వం మిధ్యా అని జవాబు పంపిస్తాడొ!?

పోన్సీ నేనే ముందు వెళ్లి నోటీసు ఇమ్మని బతిమాల్తే ఏమన్నాడు?

“ఆ చిష్టైమ్మ తరపున మొన్నేకదా కేసు చేసేం. అంచేత మర్యాదాగా ఉండదు. మరొకళ చేత నోటీసు ఇప్పిద్దూ” అన్నాడు.

అప్పుడు కదా తను గత్యంతరంలేక సుందరశివరావు దగ్గిరకి పోయింది.

చిస్టైమ్మ మొన్నటి క్షయంటు అయితే తను అటు మొన్నటా అసలు పేరు (ప్రఖ్యాతులు తెచ్చినా అటు మొన్న టి శ్లయంటుని కాదా!

లేత ఇల్లా అటువంటప్పుడు, మధ్యస్తంగా ఉండిపోకుండా అవతల సైడు ఎందుకు కొమ్ము కాయాలి? ఈ వూరివాణ్ని, బాగా తెలిసినవాణి షు అంతో ఇంతో పలుకుబడున్న కౌన్సిలర్ని, సాక్టాత్తూ నీ పాత క్రయంటుని- అటువంటిది నువ్వు నాకు ఎగినెస్టుగా నిల్చుని సుమతీశతకం నీతులు చెప్తూ జవాబు పంపిస్తానా?

అది కాదు అసలు సంగతి.

ఆసలు రవాస్యం ఇందులోనిది ఏమిటి అంటే ఏమీలేదు- డబు ల!

అదీ అసలు రవాస్యం.

డబు | దగ్గిర చుట్టురికాలూ బాంధవ్యాలూ ఉండవనుకుంటాను.

డబ్బుకి డబే బ చుట్టుం.

ఆందుచేత, ఎవళం ఎవర్నీ ఏమీ అనుకోవలసీన అవసరంలేదు. డబ్బుకి డబే, ఎ చుట్టం.

ఆ చిష్టైమ్మకి- దాని అందం అదేం చేసుకోవాలో దానికి తెలియనట్బు- దాని ఆస్తే ఏం చేసుకోవాలో దానికే తెలియదు. కళ్లులేనివాడికి పెళ్లాం ఎలుగుబంటి లాంటి జాంబవతీ కన్య అయినా ఒకటే, మోహినిలాంబి మేనకా శిరోమణైనా ఒక్కకే. అలాగ ఆ పాడుకొంపకి దానికి యాఖెవేలు చాలు. అంతగా ఐతిమాలుకుంటే- అన్యాయం మనకొద్దూ- మరో య్యాభెవేలు పారేద్దాం. దాని చేతికి డబూ స మన చేతిలోకి- ఆ ఇల్టు ఎవడిక్కావాలి- మంచి చక్కని జాగా ఒస్తాయి.

అప్పుడు కథ సుఖాంతం.

అంతవరకూ చిన స ససె న్సు-

అని తన ఇంటి వరాండాలో వాలుకురీ లో వీధికి ఎదురుగా కూర్చొని.ఏమేమో ఆలోచించుకొంటున్నాడు సోమయాజులు.

పగలు పదిగంటలుదాటింది. ఎండ వేడిగా ఉంది. గారి చలిగా ఉంది.

పోస్టుమేన్‌ ఎప్పుడు వచే ఏడో గమనించలేదు సోమయాజులు.

కొనీ ఆరోజు దేముళ్లా దిగి,

“సార్‌! పోస్ట్‌" అన్నాడు.

రాచకొండ విశ్వానాథశాస్త్రే, 25

పోస్టువాణ్ని ఈ సోమయాజులు అదృష్టవౌత్తూ, “భగవంతుడి కృపవల్ల” ఆతోజు గమనించేడు కాని, గమనించకపోతే కథ సుభాంతం అయేదో దుఃఖాంతం అయేదో చెప్పడం కష్టం.

అది ఏదో అనుకుంటే మెలిఫోన్‌ బిల్టు. అది అందుకొని, పోస్టువాణ్ని

“సరే వెళ్లు”

అంటి పోన్టువాడు వెళ్లలేదు.

అదృష్టం అలా కలిసిరావాలి!

“సార్‌! మా ఇంటి పన్ను డబల్‌ చేసేసేరు సార్‌ మాదసలు పూరి కొంప. ఈ మధ్యే రేకులు వేసేం అని పన్ను పెంచీసేరు సార్‌! తచర్ని పట్టుకుంటే పన్ను తగ్గుతుందనీ పని జరుగుతుందనీ చిక్టైమ్మగారు చెప్పేరు సార్‌! ఖర్చులు ఏదైనా ఉంటే, ఇంత అవుతుందని చెప్పండి సార్‌, ఇచ్చు కుంటాను” అనా ఎడు పోస్టుమన్‌ దీనంగా.

“మా మరదలుపిల్టా చెప్పంది? ఎప్పుడు చెపీ నంటి?”

“పదేట్రోజుల కింద చెప్పేరు పార్‌! కాని తదంరు ఇవాళే దొరికేరు”

పదిహేనురోజుల క్రితం అంక తను నోబీసు పంపించకముందు అన మాట.

ఇప్పుడు అయితే చెప ఏదు.

ఇప డు ఆదిబ బముండ తన శత్రువెపోయింది.

శత్రువుకి ఏమి జాబులు ఒస్తున్నాయో తెలుసుకోడం ఎందుకైనా మంచిది.

“మా మరదలు పిల్లకి ఏదైనా ఉత్తరం ఉందా?”

పోస్టుమన్‌ ఉత్తరాల కట్టంతా చూసి, ఓ కవరు పట్టుకొని,

“బొౌల్లాప్రగడ చీజ్టమ్మ ఉరఫ్‌ సుందరమ్మ” అని చిరునామా చదివి,

“ఉంది సారొ అన్నాడు.

సోమయాజులు మెదళ్లో ఏదో మెరిసింది!!

“"దీనికోసవేం మా మరదలు పిల్ల చూస్తోంది. నేనిప్పుడు అక్కడకే వెళ్తున్నాను. వేగిరం ఇచ్చేస్తాను నేను వెళ్లి! ఏదీ ఆ ఉత్తరం, ఇలాగియ్యి!”

116 విల్లు సందేహించకుండా కవరు సోమయాజులు చేతికి ఇచ్చీసేడు పొస్టుమన్‌. ఇచ్చేక, “తంవంర్ని ఎప్పుడు కలిసేది సర్‌ అని అడిగేడు. సోమయాజులు గుండె రెయిలు బండిలా పరిగెడుతోంది. “ఆదివారం పొద్దుట రా” అనేసేడు కురీ స్పలోంచి లేస్తూ.

“లెక్క ఎంత తెమ్మని సెలవు?”

“అ వేళ చెప్తాను”

పోస్టుమన్‌ వెళిపోయేడు.

కవరుమీద అదే కుద్దురెన ఆడదస్తూరీతో అదే విధంగా చెరునామా.

అటువంటి చిరునామాగల జాబే ఆ దినం ఆ చిస్టైెమ్మముండ మేనల్టుడి చేతికి ఇచ్చేసింది?

ఇంకా చూస్తే -

ఈ కపరు పంపీనవారి చిరునామా “కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి, కొత్త్యగహారం, విజయనగరం” అని ఉంది.

కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి! కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి!

'పేరెక్కడో విన్నాను! ఎక్కడ? ఎప్పుడు? ఎప్పు డెక్కడ ఎక్కడ??

,..ఆ!! ఆం అది! కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి చిజ్బమ్మకీ పెత్తల్రి కూతురు! చచ్చిపోయింది! బపా కష్టేసింది! మృరెతే ఈ ఉత్తరం? స్వర్గంనించి రాసిందా? నరకం నించిరాసిందా? రాసినవారికి ఇది చచ్చిందన్న భోగట్టా తెలియదు! దాని పెద్ద మేనల్టుడు! “అడవుల్లోకిపోయి గవర్నమెంటుతో దెబ్బలాడుతున్నాడేమానని భయం”

ఉగ్రవాది! ఉగ్రవాది!

చీకట్లో, అడివిలో ఓవార నక్కిన లేడిని కనిపెట్టిన ఆకలి పులికళ్హల్దా మెథిసేయి సోమయాజులి కళు గ్‌

అతను ఆ కవరు పట్టుకొని ఇంట్లోకి నడిచేడు.

సోమయాజుల్ని చిన్నతనంలో “అల్లరి అప ల నరసింహం” అనేవారు. పొగరుగా, పెంకెగా ఉండేవాడు. అరుణ (ప్రకాశాన్ని తలచుకోగానే అతన్గోని

“సోమయాజులు” వెనక్కివళ్లి “అప్పల నరసింహం” ముందుకొచ్చేడు,

రాచకొండ విశ్చానాథశ్యార్తి, లే 2ైడ్మ

చిబికెల చిట్టి కన్నబాబుని చిబ్దీబాబు అంటేనే డిపార్టుమెంబు వారికీ, పైవారికీ కూడా తెలుస్తుంది. ఆజూనుబావుడు. స్పురద్రూపి. గోపీకా మనోహారం గారికి అతడు రూపంలోఅన సగొర్లా ఉంటాడు. అతను అందంగా ఉంటాడు. ఎరగా ఉంటాడు. ఎల్లప్పుడూ నీటుగా ఉంటాడు. కొత్తగా చూడ్డా నికి వెళ్తే చాలా గేటుగా ఉంటాడు. అవసరం అయితే ఖూనీలు చేసి, చేయించగలిగినవాళల్లా ఉంటాడు. గంభీరంగా అతను కొండలా ఉండగలడు. కుసుమకోమలంగా ఉన ఎట్టు నబించగలడు. సింవాంలా గర్జించగలడు. విషహాసం చెయ్యగలడు. పాములా బుసకొట్టుగలడు. అవసరానికి వెన్నలా మాట్టాడగలడు, మాటల్లో తేనెలు ఊరించగలడు.

అన్ని విద్యలూ నేర్చినవాడు కాబప్టే ఆతగాడు డిపార్డుమెంటులో- “ఫోర్స్‌"లో- జవానుగా చేరిా- డిప్యూటీ సూపరెంకెండెంట్‌ అఫ్‌ పాలీస్‌- డియ్యెస్పీ దారగారుగా అవగలిగేడు. మరింక ఏణ్నర్హంలో అతను రిసై రయి పోతాడు. ఈలోగా కనీసపు కోరిక అతనికి ఏమిటయ్యా అంటే కనీసం అడిషనల్‌ ఎస్పీగా- అడిషనల్‌ సూపరెంటెండెంట్‌ అఫ్‌ పాలీస్‌గా- రిటైర్‌ ఆవుదామని.

అందుకు అడ్డువచే సదల్లా అతగాడి “*డబా ఎశట!! అది ఇతగాడి కొక్కడికే ఉన్నట్టు!

అసలు ఏ ఉద్యోగంలో అయినా ఎవడైనా ఎందుకు చేరుతున్నట్టు? డబ్బు గురించి కాకపొతే అది దెవసేవ, మానవసేవ అని చేరుతున్నాడా? దెవసేవ చేసే చాలామందిక్కూడా తోజూ పాలూ, పళ్లూ వెన్నా మీగడా పడుతూనే ఉంటాయి. అన్నీ ఆరగించి నిగనిగలాడుతూ కొత్త పెళ్లికొడుకుల్లా- కనిపిస్తారు. వారు స్వాముల వాారెతే ఇంక చెప్పేదేవుంది? పల్లకీలు, బోయీలు, ఏనుగులు, సింహాసనాలు, చుట్టూరా భక్తిపరులు, భజనదాసులు!

అస్తలెన దెవసేవకులు అడవుల్లోకిపోయి తపస్సు చేసుకుంటారు. అంతేకాని నీకూ నాకూ దేవుడికీ మధ్య బోకర్లుగా పనిచేస్తూ కూరలో రు.

మరింక మానవసేవే మాధవసేవ అంటూ రంగంలోకి దిగే రాజకీయ

శ్రే శతి ఇల్లు వేత్తల గురించి చెప్పాలంటే భారతం అంత [గ్రంథం అవుతుంది. మానవసేవే మాధవసేవ.

కరే!

కాని మానవసేవ చేసేవాడు మానవుడే కదండీ. అందుచేత వాడి కేవ వాడు ముందు చూసుకొని మిగతా మానవ మాధవసేవకి దిగుతాడు. లేదూ అంటే ఈ మానవసేవ చేసే మహానుభావుడున్నాడే- వాడికి “ఓహో! ఏింమానవసేవ చేసేస్తున్నాడండీ!” అని సర్వవిధాలా సేవచేసే సోదరులు తయారెపోతారు.

నువ్వు వెళ్ళి పదిమంది రోగుల్ని గట్టిగా కౌగలించుకో. అది మాన వుడిగా నువ్వు చేసే మాధవసేవ.

అప్పుడు నిన్ను కౌగలించుకుని నీ పాదాలు పట్టుకుందికి ఎంత మంది గొప్పవారు ఎగబడి నీకు కాలు కందనివ్వకుండా సేవచేస్తారో నువ్వే చూద్దువుగాని?

దానో- అంటే నీ మాధవసేవతోనే నీ మానవసేవ జరిగిపోతుంది. సన్మానాలకీ, సత్కారాలకీ ముషప్పాద్దులా సుష్టుగా భోజనానికీ లోటుండదు.

పూర్వం ఓ మహానుభావుడుండేవాడు. అతగాడికి దేశసేవా, బీదోళ్ల సేవా తప్ప వేరీపన్లేదు. పెస ఆస్తీ లేదు. అంటే అతగాడు భిక్షాధికారన్నమాట.

మా సరోజనీనాయుడమ్మ అతగాడి గురించి ఏం చెపే ఎందో తెలుసా?

“ఈ మహానుభావుణ్ని భిక్షాధికారిగా ఉంచడానికి దేశానికి రోజుకీ లక్ష రూపాయలు ఖఇర్చవుతూంది” అంది.

చెప్పాచ్చేదేవిలంకే, ఈ చిట్టిబాబు “రేంకరే!” జవానీ 'రేంక్‌నించి డియెస్పీదాకా ఎదిగినవాడే. కాని, కాస్త డొక్కకుద్ది దేవుడి దయవల్ల మనకి అబ్బింది. నాలుగూ చదువుతాను. అదీకాక మా పాలీస్‌ స్టాండింగ్‌ ఆర్హర్సు తిరగేసి అప్పజెప్పగలను. ఆది ఈ ఐ.పీ.ఎస్‌.లకి గిట్టుదు. ఆల్లే దేవుండీ కొడుకులం అనుకుంటారు. గట్టిగ నిలబడి మళ్లీ (డ్రిల్టు చేయించమంటే చేయించలేరు.

బ్యుగిల్‌ ఊదడం అలా ఉంచు; విజిల్‌ ఊదమంకే ఊదలేరు. వ్లిజిల్‌

రాచకొండ విశ్చానాథశ్నాస్త్రే 228 అంటే ఎలాగుండాల? ఏనుగు ఘీంకరించినట్టుండాల! అలాక్కాదు. చిలకపిట్లు అరుపులా ఒకడు ఊత్త, మేక మెకమెకలొడినట్టు మరోడు ఊత్తాడు-

ఓ టాపీక్‌లోంచి మరో టాపిక్‌లోకి జంప్‌ చేస్తూంటాడు ఈ చిబికెల చిట్దేబాబు! మరోలా అనుకోకండి.

ఇందాబ్లూ ఈ మానవసేవే మాదవసేవగాళ్త గురించి చెప్తున్నాను కదా. ఈ సేవగాళ్ల వెనక చాలామంది హంగుదార్డు చేరుతారు. వాళ్లు కాపలా సేవకులూ (ప్రచారసేవకులూ అన్నమాట. మానవసేవగారి పేరు చెప్పి రోజుకి లక్షలు భక్షించేటి వీళ్ళన్నమాట. అయినా నాకు తెలియక అడుగుతాను! చందాలు వసూలు చెయ్యకుండా మానవసేవా మాధవసేవా చెయ్యలేవాణి రవాస్యం ఏంవింఎంకే :ః ఆ డబ్బుతో ఓ వింగు- కొంత జనం- మనపక్క చేరుతుందన్నమాట! కాదు అని నా దగ్గిర చెప్పడానికి నా దగ్గిర ప్రయత్నించ కండి. నేన్నమ్మను. నేను పోలఠీసాణ్ని.

అంచేత- నిజం చెప్పాల్సి వస్తే దేశంలో డబ్బు అక్టర్లీనివాడు అంటూ లేడు. కష్టపడీవాడికి వాడి కష్టానికి ఫలితలగా డబ్బు కావాలి. మిగతావారికి కష్టపడకుండా డబ్బు కావాలి.

ఆ మిగతా వాళ్లవే మనం!

మనం అంకే మరెవరోకాదు -

దొంగలం!!1!

కష్టపడీవాడు కష్టపడి తినడానికి మనందరికీ తిండీ పండించి, మిగతా అవసరం అయిన అన్ని వస్తువులూ చెవటోడ్చి తయారుచేస్తే, దేశాన్ని ఏలుబడి ఏలేదిమట్టుకు దొంగలూ, దొంగ వ్యాపారస్తులూ, దొంగ ఉద్యో గస్తులూను. దొంగల జమలోనే బడా, ఛోటా రాజకీయ నాయకులంతా ఒస్తారు. మంచి వ్యాపొర్టూ మంచి ఉద్యోగస్తులూ అక్కడా అక్కడా లేరనికాదు. కాని, దేశం ఏలుబడి మాత్రం వాళ్ల చేతుల్లో లేదు. దొంగల చేతుల్లోనేఉంది. దొంగల్లో దొంగలకి పేచీలు ఒచ్చినప్పుడే తిట్టుకోడాలూ, కొట్టుకోడాలూ, నరుక్కోడాలూ, నువ్వు డబ్బు తినీసేవంటే, లేదు నువ్వే తినేసేవని తిట్టు కోడాలూ అన్నీ జరుగుతాయి. "

220 బిల్లు

నిజం మాతం నేను చెప్పిందే నిజం. ఇది పోలీసోడి తిరుగులేని పలుకు! అంబ పలుకు! జగదంబ పలుకు? చిటికెల చిట్హిబాబు పలుకు! ఇది దొంగల చేతుల్లో నలుగుతూన్న దౌర్భాగ్యపు బంగారుదేశం!

బంగారు దేశం అంక జ్ఞాపకం ఒచ్చింది. అదండీ మనమీద ఆరోపణ! ది గ్రేట్‌ (గ్రాండ్‌ ఏలిగేషన్‌ అది! అయితే రుజువేంవింటి, దానికి సాక్ష్యం ఏచింటి? కష్టేఫలే. చోరులు కష్టపడి బంగారము దొంగిలించెదరు. పోలిసులు కష్టపడి శ్రమించి ఆ చోరులను పట్టుకొందురు. శ్రమకితగ్గ లాభం నీ జీతపు రాళ్లుకాక కించిత్తయినా ఉండొెద్దా? ఉంటే అదో పేద్ద తప్పా?! అందులోనూ అది పదిమందీ పంచుకుంటారుతప్ప ఒక్కడు తినేస్తే మిగతా తొమ్మండుగురూ ఊరుకుంటారా? మీరే చెప్పండి.

ఓ దొంగెదవున్నాడండీ. ఇప్పుడు ఇల్లు సోదాచేస్తే వాడింట్లో దొరుకు తాయి-బంగారపు ఇటికెలు! అందుకు వాడ్ని ముందు మోసేయవచ్చు.

వాడీ ఇంట్లోంచి నాలుగు వందల తులాల బంగారం పోయింది. నాలుగువందలు ఎక్కణ్నించి వచ్చేయని వాడి భయం. అంచేత పాతిక తులాలే పోయిందన్నాడు. అదీ ఎప్పయ్యారు. అయితే డెకాయిట్టు దొరికేరు. అంత బంగారవూల. దొరికింది.

మిగతా బంగారం ఏమై నట్టు?

బంగారం అంతా స్టేట్‌గోల్డ్‌ పూల్‌కి పోవాలి.

అన్నాడు మా డి.ఐ.జీ.

వాడో ఐ పీ ఎస్‌ ఆఫీసరు. అంతా అనెస్టీ- ఆనెస్టీ ఆఫీసరు వారలంగారు. కళ్లు నెత్తికి ఎల్లప్పుడూ కనుబొమలు ఆకాశానికీ ఉంటాయి. ఎవ్వర్నీ నమ్మడు. అందర్నీ దొంగల్లా చూస్తాడు.

నన్ను పిలిపించి ఓ డ్రెసింగ్‌ డౌన్‌ ఇచే డు.

అలాటి (డ్రెసింగ్‌ డౌన్షకి ఈ చిటికెల చిట్టిబాబా చలించేది?

ఈ చిట్టేబాబు బేవకూఫ్‌ కాదురా, వీడు తాటాకు చప్పుళ్లకి బెదరడు- అని మనసులో అనుకొని

“లేదు సర్‌! ముప్పయ్‌ మూడు తులాలే దొరికింది సర్‌! కిట్టని నా

రాచకొండ విశ్చనాథ్యూస్త్రే 222 కొడుకుల మాటలు విని నోరు పొరేసుకోకండి సర్‌! ఆఫీసర్‌గా తమరికి రెస్పెక్ట్‌ ఇచ్చి ఊరుకుంటున్నాము సర్‌! కాని తమరి చేతికి నా చెయ్యి కలిపేనంటే చప్పట్లు మొదలవుతాయి సర్‌

అని ఉక్కులాంబటి జవాబు చెక్కుచెదరకుండా విసిరేను.

దాన్లో డిఐజీ గారు అగ్గిరాముడుగారు అయిపోయేరు. ఆన్‌ది స్పాట్‌ మనకి డిమోషను, దమ్మిడీ దొరకని పాలీస్‌ (టైయినింగ్‌ స్కూల్‌కే ట్రాన్స్‌ ఫరూను!

అయితే-

చిబ్దీబాబా లొంగేది!

ఆర్నెల్టు సెలవుపెట్టి బ్రహ్మాస్త్రం ప్రయోగించేను.

మా డిపార్ట్‌మెంటులో (బహ్మా స్తం ఏమిటో తెలుసా? దాన్నే బ్రవ్మా విద్య అని కూడా అంబారు. ఇట్‌ ఈజ్‌ కాల్డ్‌ బూట్‌ లికింగ్‌! పాదరక్షలు పాలిష్‌ చెయ్యడమే డిపార్ట్‌మెంటులో అస్తలెన (బవ్మావిద్య.

ఆర్నెల్లు సెలవుపెట్టే డిజీపీ గారికి మస్కాకొట్టి కొట్టి ఆఫీసులో ఎక్కడ చదివింపులు అక్కడ చదివించేసరికి- నెల తిరిగిందో లేదో- మనకి తిరిగి ప్రమోషనూ, తిరిగి ఇక్కడకే బదిలీ! నెత్తికి కళ్లూ ఆకాశానికి కనుబొమలూ గారికి పోలీసు గురాల ఇన్‌ఛార్జిగా బదిలీ! దాన్లో వారు మూడు మాసాల పొటు సిక్‌లివు!

నా పాత పొస్టు సి.బీ.సీ.ఐ.డి.

కొత్త పోస్టు స్పెషల్‌ బ్రాంచ్‌.

ఏదెతేనేంవింి?

గంటలు కొట్టీవాడు లాగాలంటే పెద్దరాణీ దగ్గిరా లాగ్గలడు, చిన రాణ దగ్గిరా లాగ్గలడు.

ఊళ్లో బాగా పులిసున్న బుగ్రతిరుగుడు నా కొడుకు ఎవడో కనిపెట్టు డం. వాడి కొడుకే ఉగ్రవాదులకి వెనకదన్నుగా ఉన్నాడని- కుళ్తబొడవ నక్కరలేదు. కొట్లో పడేస్తే చాలు! కావాలంకే కట్నకానుకులకీ కొదవుండదు.

కాని రిటై రయీ ముందు ఈ మాధ్య భగవచ్చింత లావయిపోతోంది.

222 ఇల్లు ఎవర్రా అక్కడ అఆర్హర్లీ! ఎవరితోన్రా మాటాడుతున్నావు? ఎవరూ? అప్పల నరసింవాంగారా?! హారి! అడ్డ బలిసిపోయేవు!

పోల్చుకోలేకపోయేను! కొప్పరపు సుబ్బారావు రాసిన “అన్లీముఠా” బాగా

చదివి వంట బట్టించుకున్నట్టున్నావు.

ఏం అది చదవలేదూ? పేరే విన్లేదా?! అన్నీ చదువుతూ ఉండాలి గురూ! చదువని వాడజ్ఞుండగు, చదివిన సదసద్వివేక చతురత కలుగున్‌ ఎవడన్నాడో ఆ మాటలు? తెలుసా! మామూలువాడుకాడు, హిరణ్య కశిపుడు. సత్‌ ఏవిటో అసత్‌ ఏవింటో- తెలుసుకునే చతురత సంపాదించి నీలాంటి వాళూ ఇ నాలాంటి వాళ్ళూ అసత్‌నీ ఆమోదించి కౌగలించుకోవాల! ఎహ్హైహ్లై! ఏంటంటావు? రా! కూచో, కూచో!

సోమయాజులు అలనాటి అప ల నరసింహంగా వచ్చి అక్కడ కూర్చునా ఎడు.

25

చిల్లర మనుష్యులూ చిల్లర పోలీసులూ స్నేహంగా ఉంటారు.

ఇద్దరికీ చిల్లర రోజులు దాబిపోయేయి. ఇద్దరూ ఇప్పుడు ఘరానా మనుషులు. అయితే, సే వాధర్మం మాత్రం మిగిలిపోయింది.

మధ్యాహ్నం పన్నెండు -దాటిపోయింది.

గదిలో చిట్టిబాబూ మరో గుమాస్తా వున్నారు.

“నీతోనే మాట్లాడాలి గురూ” అన్నాడు సోమయాజులు అనబడే అలనాటి అప్పల నరసింహం.

“ఏదచింటి కథ?”

“చాలా వుంది”

గుమాస్తాని భోజనం చేసి సాయంత్రం రమ్మన్నాడు చిట్టేబాబు.

గుమాస్తా వెళిపోయేడు.

చిష్టైమ్మ పేర వచ్చిన ఉత్తరం జేబులోంచి బెటకి తీస్తూ, “అరుణ

(ప్రకాశం అనే పేరు ఎక్కడైనా విన్నావా? అని అడిగేడు. అంతవరకూ నవ్వుతూ ఉన్న చిట్టిబాబు ఆ ప్రశ్నతో పాదలచాబున

రాచకొండ విశ్తానాధషాస్త్రే, 25 మాటుకాసిన పులిలా మారిపోయేడు.

“వాడు ఊళ్లో ఉన్నా డా?” అని సోమయాజుల్ని ఎదురుప్రశ్నవేసేడు.

“మువ్వునాకొక సాయం చేస్తానంటే నీకొక సాయం నేను చేస్తానూ”, అనా ఎడు.

“ఏవిటా సాయం?”

“చేస్తానని ముందు హామీ ఇయ్యి”

“చల్లకొచ్చి ముంతదాస్తావెందుకూ? పొలీసోడి హామీల సంగతి నీకు తెలియందికాదు” అని కొంచెం విసుగుతో అన్నాడు చిబ్టిబాబు.

ఏంటనే రంగంలోకి దిగిపోడం మంచిది అనుకూన్నాడు సోమయాజులు అనబడే అప్పల నరసింహం.

ఉత్తరం జేబులో పెట్టేసేడు.

తరవాతా

చిస్టైమ్మచేత సంతకం చేయింపించిన పురోణీ పెకితీసి చిట్టిబాబు చేతికి ఇచ్చి చదవమన్నాడు.

చిట్టేబాబు చదివేడు.

నవే డు.

“నువ్వు డబ్బు ఎంతఇచ్చేవో మానేవోకాని ఇర్మవైరెండువేలు మాత్రం ఈ ఆడమనిషికి నువ్వు ఇవ్వలేదు. అది ఖాయం. 2000లు 22000 అయింది.”

“అక్షరములా ఇర్తవైరెండువేల రూపాయీలు అని కూడా రాసుంటుంది. చూడు.”

“చూసేను చూసేను.... (అక్షరములా రెండువేల రూపాయీలు ఎలా మారిందో తెలుసా?.... (అక్షరములా ఇరవై రెండువేల రూపాయీలికింద మారింది. రాసిన డాక్యుమెంటు లెటరెవడు? ఓహో! ఈ (ప్రబుద్దుడా? ఆర్నెల్టు శిక్షపడి, అప్పిల్లో కాబోలునెగ్గేడు, బెటపడ్డాడు. అస్తి ఏవిటి? చూదాం”

అని ఆస్తి వివరం చదివి నోటితో ఈలవేసేడు చిట్టిబాబు.

124 ఇల్లా

“ఇది అల్లప్పుడు ఆ కొట్టుకున్న కేసులో మర్హర్‌ అయిపోయిన కరణం కు(ర్రాడి ఇల్లు! నాకెందుకు తెలీదూ! వాడి పెళ్లం దిబ్బగ పొబ్టేగ ఉన్నట్టు గుర్తు. దానికా ఏస్తావు టోపీ?!” అన్నాడు చిట్టిబాబు.

“చోపీయే వేస్తానో, కిరీటవేయపెడతానో నీకనవసరం. ప్రడరెప్పుడైనా నిజం పలుకుతాడు, మేస్త్రీటు ఎప్పుడైనా న్యాయంచేస్తాడూ అని విన్నా 'ఎనుకానీ పోలీసాడు నీతిబోధ చెయ్యడం నేనింతవరకూ ఎక్కడా విన్లేదు. నువ్వు చెప్పిన ఆ చిస్టైమ్మ తక్కువదేంకాదు. ఇదిగో చూడు ఈ ఉత్తరం.”

అని ఉత్తరం చిట్టేబాబు చేతికి ఇచ్చేడు.

ఉత్తరం కవరు చింపనట్టుగా తెరచి మాత్రం ఉంది.

“ఉత్తరం ఎవరిపేర ఒచి సంది?”

“బొల్లాప్రగడ చిష్టైమ్మ ఉరఫ్‌ సుందరమ్మ పేర

“అదే, పాపం, దానికి ఎక్కణ్నించి ఒచి ఏంది?”

“కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి, కొత్తగ్రహారం, విజయనగరం నించి”

“వాద్గదీ! ఆ కొత్తపల్లి మాలక్ష్మి చచ్చీసింది. ఆ సంగతి ఈ రాసిన వాడికితెలీదు. ఆ అడ్రస్‌నించి ఏ ఉత్తరం ఒచ్చినా ఇది తన చిన మేనల్లుడికి సాస్‌ ఆన్‌ చేస్తుంది. వాడీప డు ఊళ్లో లేడని నువ్వే అన్నావు. అంటే కొంత భోగట్టా అప్పుడే నీకు తెలునన మాట”

చిట్టిబాబు కవరు తెరిచేడు,

లోపల ఒక చిన్నకాయితంమీద ఒక ఉత్తరమూ, మూసివేసిన మరొక కవరూ- అడ్రసులేనిది- ఉన్నాయి.

"ఉత్తరం చదువు”

చిట్టిబాబు చదివేడు.

“ఇదినీకు ఆఖరి జాబు. నువు [$ పెటీబూర్డువాగా తయారవుతా వనుకోలేదు. కాని, ఆఖరిసారిగా ఒక్క ఉపకారం చేసిపెట్టు చాలు. ఇందులో

కవరొకటి ఉంది. అది విప్పకు, చదవకు. ఆపాబి ఆనెస్టీ నీలో ఇంకా మిగిలి ఉందని మా నమ్మకం.

శు[క్రవారంసాయం(తం సరిగా ఆరుగంటరలికి శివాలయం గేటు దగ్గిర

రాచకొండ విళ్శ్శానాథశ్యాస్త్ర, 7206 ఉండు. మెడలో నీలంరంగు తువ్వాలువేసుకో. ఓ గెడ్డపాడు దాన్ని బట్టే నిన్ను పోల్చి నిన్ను దీడీలకి డబు లు అడుగుతాడు. అతనికి ఇందులో కవరు ఇచ్చీ. అంతే చాలు. నీవల్ల మేము ఆశించే ఆఖరి ఉపకారం ఇంతే, ఇదే.

నీ ప్రియురాల్ని పెళ్లాడి నీ బూర్జువా కలలు ఎంతవరకు నిజం చేసుకోగలవో మేమూ చూస్తాం”

అదీ ఆ ఉత్తరం. సంతకం లేదు. ఊరిపేరు లేదు. తారీఖు లేదు. ఎవరికి రాసేరో లేదు.

క్షం ఆలోచించేడు చిజ్రిబాబు.

“ఇవాళే శుక్రవారం. ఒంటిగంటయిపోయిందే! "రెండో ఉత్తరంలో ఏముందిళొ

“అది చింపినట్టుగా తెలియకుండా ఎలా విప్పటమో నాకు తెలియలేదు.

మాటుకాసిన పులి మరొకచోటుకి- అంక్రేు మరొకగదిలోకి- వెళ్లింది.

పది నిమిషాల తరవాత మశ్షీ పైకి వచ్చింది.

“ఏబింయుంది అందులో?” అని ఆత్రంగా అడిగేడు సోమయాజులు.

చేత్తో వారించేడు- మాట్గాడవద్దని- చిట్టిబాబు.

తరవాత చెప్పేడు.

“పద్దన ఎ అని ఒకడున్నా డు. వాడిపేరు పొద్దన్న అని తెలిసింది. పొద్దు అంకే ఉదయం. వాడే ఉదయభాస్కరం అని మొన్న ఈ మధ్యే తెలిసింది, వాడు ఎలా ఉంటాడో తెలీదు. మెటిక్యులేషన్‌ నాటో ఒకటిదొరికింది. కాని, మారిపోయి ఉంటాడు. వాణ్ని పట్టించినవాడికి పొతికవేలు బహుమానం. దొరికితే నీక్కొంత ముడుతుంది. కవర్గో ఏముందో నేను నీకు చెప్పను. నీకేం కావాలో వేగిరం చెప్పు. నాకు వ్యవధిలేదు.”

లేడి వెనక పరిగెట్టవలసిన పులి తొందర్గో ఉన్నాడు చిట్టిబాదు.

“నాకు డెబ్బయ్యయిదు వేలకీ పురోణీ రాసిందికదా. కాని గోపీకా మనోహరమని ఒకాయన అక్షరూపాయలకి మనకి పోటీకి దిగేడు. కోర్టుకెక్కితే పదేళ్లు డేకిరేస్తుంది. ఈ దిబ్బదాన్ని బెదిరించి ఓ నొక్కు నొక్కి ఇల్టు మనం రాయించేసుకోవాలి” అని టకటకా చెపే సడు.

శే26 ఇల్లు ఒక క్షణం ఆలోచించేడు చిట్టిబాబు తరవాత చెప్పేడు శి

“ఈ మనోహరంగాడు అప్పట్లో అందరి డబ్బూ అందరికీ పంచాలి ఆనేవాడు. ఇప ఎడు అందరిడబ్లూ కొందరవే(పంచుకుందాం రండంటాడు. అప్పటికీ ఇప్పటికీ ఒచ్చిన తేడా అంతే, అదే! ది మోస్ట్‌ డేంజరస్‌ బగర్‌ ఆన్‌ ది పేస్‌ అఫ్‌ ది ఎర్త్‌!... అయినా చూస్తాను"

“నేనైతే తరవాత మళ్రీ ఒస్తాను. నా పురోణీ ఏదీ? ఇలా ఇయ్యి”

చిట్టేబాబు ఒక క్షణం కూడా ఆలోచించలేదు.

“పురోణీ నా దగ్గిరే ఉండనీ. ఆ అమ్మని దాన్లోనే భయపెట్టాలికద! డస్కులో తాళంవేసి భద్రంగా ఉంచుతాను. ఇప్పుడు మరింక నువ్వు వేగిరం వెళ్లు. అంతా సక్సెస్‌ అయితే నీక్కూడా రివార్డొస్తుంది. సక్సెస్‌ కావడానికి నాకు అర్జంటుపన్లు బోలెడునా యి"

అని సోమయాజుల్ని తొందరగా తోలీసేడు చిట్టిబాబు.

అసలు ఉత్తరం ఏచిో చెప్పేడు కాడు- అని కొంచెం విసుక్కొౌంటూ ష్ట్లోడు సోమయాజులు అనవదిడే అప్పలనరసింహం.

ఆసలు తెలిస్తే ఈ రహస్యం తిరిగి ఉగ్రవాదులకి వీడు పదివేలకి బేరం పెట్టగలడు. అనుకున్నాడు చిట్టిబాబు.

సోమయాజులు వెళ్లిన తరవాత లోపల ఉత్తరం మళ్లీ చదువుకున్నాడు.

అందులో కూడా స్థలం పేరులేదు. తారీభఖులేదు. సంతకంలేదు.

“ఆదివారం సాయంకాలం టాపులేని జీపులో పెళ్లికొడుకు ఊరేగుతాడు. శివుడి గుడి దగ్గిర దిగుతాడు. పూలమాలవేసి సత్కరించి సాగనంపవలెను. తరవాత వెంటనే మ గ్రిచెట్టు పక్కసందులోంచి ఇవతలరోడ్డుకి వచ్చేస్తే నేను

కాని వెంకన్నకాని వి.వి.2526 నెంబరు స్కూటరుతో సిద్దంగా ఉంటాం. స్కూటరు నెందిరు కూడబలుక్కొని గుర్తుంచుకోవలెను”

అని మాత్రం ఉంది ఉత్తరం ఆ కవర్ధా.

మనసులో గుండెలు బాదీసుకున్నాడు చిట్టిబాబు.

ఆదివారం సాయంకాలం,

టాపులేని జీపులోనే ఒస్తున్నాడు, పెళ్లికొడుకు-

రాచకొండ విశ్చానాథళ్యాస్త్ర 227 అంటే ముభఖ్యమంత్రి!!

శివుడి గుడి దగ్గిర, అవును, దిగుతాడు.

అక్కడ గాంధీ మహాత్ముడి విగ్రహం ప్రతిష్టించేరు. అది ముఖ్యమంత్రి ఆవిష్కరిస్తాడు.

పూలమాలవేసి సత్కరించి-

పువ్వుల చాటున బాంబు ఉంటుంది =

సాగనంపవలను -

చంపవలెను!!

చిట్టిబాబు కూడా గొభరా పడిపోయేడు.

హోరి నాయనో అనుకున్నాడు.

ఉత్తరానికి ఫొటోకాపీ తీయించేడు.

అసలు ఉత్తరం అబువంటి కవర్గో ఎలా అంటించబడిందో అలాగే అంటించేడు.

ఈ అరుణప్రకాశంగాడు రాయవెల్లూర్జో ఉన్నాడు. వాడికీ దీని భోగబ్టా తెలియదు. ఊళ్లో ఉన్నా తెలియదు- ఇతను ఉత్తరం మధ్యలోనే సంగగ్రహించేడు కాబట్టి. తరవాత, నెక్ట్స్‌! ఉత్తరం పుచ్చుకొనేవాడెవడో ఇవ్వవలసినవాడికి తెలియదు, ఇవ్వవలసినవాడెవడో పుచ్చుకొనేవాడికి తెలియదు. అందుకే సాంకేతికాలు- బీడీలకి డబ్బులు అడగడం, మెళ్లో నీలిరంగు తువ్వాలు వేసుకోడం-

ఫెన్స్‌ ఫెన్స్‌ ఫెనో!

అరుణ'ప్రకాశం - ఇరవయ్యేళ్లుకదా ఉంటాయి. ముదరోణ్ని పంప కూడదు. లేతగా కనిపించాలి. సెవెన్నొట్‌ సెవెన్‌. దుర్గారావుగాడున్నాడు. నీలంరంగు తువ్వాలికి కష్టంలేదు.

అయితా

ఈ బీడీలగాడిని వెంటనే పప్టేయడమా?...

వాడికి సాయంగా వెనక ఇద్దరో ముగ్గురో ఉండి ఉండాలి.

వీణ్ని ఫాలో అయితేనేగాని వాళ్లెవరో తెలియదు.

228 ఇల్లు అదీకాకా వీణ్ని ఇప్పుడే పస్టేస్తే “నేను కాని వెంకన్నకాని...” వాళ్లు దొరకరు. “*.... నేనుకాని.....” అనదిడేవాడు తప్పక ఉదయభాస్కరమే అయుంబూడు. వెంకన్న అనేవాడు? డాక్టర్‌ వెంకటుశ్వరరావుగాడు అయుండాలి. ఎవణ్ని పట్టినా పాతికవేలు బవుమానం!! చిట్టిబాబు సంతోషంతో చెయ్యీచెయ్య రాసుకున్నాడు. ఈదెబ్బతో అడిషనల్‌ ఎస్పీగా ప్రమోషన్‌ షూరు! ప్రెసిడెంట్స్‌ గోల్డ్‌ మెడల్‌ కూడా రావౌచు ్ట! “ఆర్డర్షీ! సెవెన్నాట్‌ సెవెన్ని అర్జంటుగా రమ్మను. మరో ముగ్గురు మెన్‌ కూడా కావాలి! అర్జంట్‌!” 26 ఆ శుక్రవారం రాథ్రి పన్నాండు గంటలకి చిటికెల చిట్టిబాబు అగ్గిరాముడు అయిపోయేడు. “ఏం జరిగిందిరా” అని బూతులతో అతను కేకలువేసేడు. సెవెన్‌ నాట్‌ సెవెన్‌ దుర్గారావు ఈ. విధంగా చెప్పేడు ః “శివాలయం గేటుకాడ నీలంరంగు తువ్వాలు వేసుకోని ఉత్తరం పట్టుకోని నను 'వ్రండమన్నారుగదా. (డ్రెస్సు ఏటీఏసుకోవాలో తదంరు జెప లేదు. పంట్గాం ఏస్కోని వర్డు టక్‌ జేసుకుంపె బాగుంటదా, టక్‌ జేసుకోకండ ఉంటె బాగుంటదా? తవంరుఏటీ సెప లేదు. కాకావోడి లుంగీలాంటి లుంగీ కడీతె బాగుంటదని అనుకున్నాను. గాని నాకాడ లుంగీ లేదు. కొందామంకే యేడ్డుగారు తువ్వాల్డుకెతే డబ్బు ఇస్తానన్నారుగాని లుంగీకి నేనెక్కడ డబ్బుతెచ్చేది అనీసీనారండి. సరేనని అప్పుడు మా అన 'ఎయ్య- ఆర్బర్ద్గా పన్టేస్తన్నాడండి. ఆడికాడ పంట్లూం అరువు తీస్కోని ఏస్కొోని చొక్కా టక్‌

రాచకొండ విశ ఫ్‌ నొధశ్యాస్త్ర, 29 జెయ్యకండా ఒగ్గీసి బుజమ్మీద తువ్వాలు ఏస్కాన్నా నండి.తువ్వాలుకాడ సిన్నపేసీ రాకపోలేదండి. నేత తువ్వాలెతే సవక. అదే కొంటనంటుడండీ యేడ్డు. గాన్‌, నీలిరంగు అంచున్న తువ్వాళ్తేగాని నీలంరంగు తువ్వాలు నేత్తువ్వాళ్తల్ల దొక్కలేదండి. అప్పటిక్కాని యేడ్డు టరికి తువ్వాలు కొనినాడు గాదండి. అప్పుడు తువ్వాలు ఏస్కోని శివాలయం కాడికి ఎళ్లి సూద్దునుగదా! గుడికి ర0డు దువ్వారాలు ఉన్నాయండి. "రెండుదిక్కల 'రెండున్నయండి. దేనికాడ ఉండడవోదని తికమక్‌ అయిపోన్నండి. అయిదున్నరకె అక్కడకి సేరిపోమ్న గదండి. రెండుదిక్కల టచా, ఎడి తిరిగినానండి. రెండు గుమ్మాలకాడా ముస్టోళ్లు బారులుదీరి ఉన్నరండి. జెనం ఒస్తాపోతా ఉన్నారండి. ఆరుగంబలకల్లి పెద్దగేటు కేసీ ఒచ్చీ చేతికేసి చూసుకుంచ్నానండి. ఆడికేసీ సూన్తేదండి. “బీడీ కేలియే దస్‌పైస దీజియె బాబూజీ" అని ఇందీలొ ఆడు అడిగీసరికి తుళ్లిపడ్డననుకోండి. ఆ యొనకనించి ఆణ్నీజూస్తై గుండె జడుపట్టుకొంది. గటోత్కచుడు పొట్జోడెపోయి ముష్టోడెపోయినట్టున్నాడు. జుట్టూ గెడ్డం 'రెల్టుగడ్డిలా లెగిసిపోనాయి. మొకం జూస్తె ఏడుపులేదు, నవ్వు లేదు, ఇళశారర లేదు, ఏబీలేదు. ఓ ఇటికెలాగో రాయిలాగో ఉన్నాడు. దాన్తా గాబరా అయిపోన్ను, ఏటిసెయ్యాలో మరిసిపోన్ను. తొత్తుకొడుకు కళ్లు జూసి బియ్యంఏసి అప్పుడు ఉత్తరం సంగతి గురుతుక్‌ "చ్చింది. చొక్కాజేబు -సూద్దును. లెదు! గుండె దడ పట్టేసింది. పేంబు తడివి(ాను. ఉంది! తీసి ఇచ్చేసినాను. దాన్తొ మెళ్టొనించి పాదథుని తీసి పారేసినట్టు ప్రేణాలు లెగిసొచ్చినట్టయింది. అడు పొద్దా కొద్దా పంచె కట్టుకున్నాడు. పొద్ది, సారలసాక్క ఏస్కున్నాడు. సంకల మూటొకటుంది. గెడ్డంమీద ఎడంైపు శిన్న కంతి, ఉన్నట్టు గురుతు. నేనంతె జూసేను. ఆడు ఉత్తరం ఉచ్చుకోని, నా మొకంలోకి జూసి, “థాంక్స్‌ అన్నాడు. కుంబుకొంటూ పోనాడు. అఆణ్ని మరి ఫాలోకాలేదు నేను. తవ!రు ఒద్దన్నారుగదా మరి. అంచేత. తరాత ఏటయిందొ నూక రాజునీ యేద్దునీ అడగండి.”

శ30 ఇల్లా సిక్స్‌ సెవెన్‌ సిక్స్‌ | నూకరాజు చెప్పిన వృత్తాంతము

“నా కళ్లు డేగకళ్లండి. కాని, -హెడ్డుగారికి చూపులోపం ఉందండి. తషురిక్కూడా ఆ భోగట్టు తెలిసీకూడ వార్ని నాతో తోడు పమ్మించేరండి. అంచేత తమరు ఇప్పుడు ఎవర్ని తిట్టి ఏం ప్రయోజనం లేదండి. తిప్పులాడి మా అప్పని చూడు తీర్థంల మా బావని చూడు, అంకే హెద్దుగారు రాత్రివేళ అయితే ఇద్దర్థా ఏ ఒక్కర్నీ చూత్తేరండి. ఏం చేస్తాం? చూపు ఆనదండి. అంచేత, అవతల ఆ పెట్లుని వేటాడ్డం ఇవతల ఈ పక్షిని కాసుకోడం- రెండు పన్గూ ఒకేస్తారి చూసుకోడం కష్టం ఆయిందండి. అయినా శాయశక్తులా (ప్రయత్నం చేసేమండి.

ఆ ఉత్తరం దుర్గారావు దగ్గిర తీసుకొన్నాడే కాని వాడు వెంటనే ఉత్తరం చింపి చదువుకోలేదండి. కుంటుకొంటూ హ్టోడండి. కుంటి దొంగకుంటండి. తరవాత తెలిసిందండి. దార్గో ఓ కిల్లీకొట్టు దగ్గిర ఆగి శ్రీక్రిష్టా సినీమాకి వాడు దారి అడుగుతున్నాడు. తొత్తుకొడుకుది అయితే ఈ వూరు కాదని తెలుము కువా ఎను. ॥

ముందే వెళ్లి అక్కడ గేటు దగ్గిర కాసేం. వాడు కుంటుకొంటూ నెమ్మదిగా అక్కడకి చేరేడు. ఇంకా ఆరున ర గంటలాట ఆరంభంకాలేదు. వాడు తిన్నగా హాలుటాయిలెట్‌లోకి వెళిపోయి, అక్కడ ఉత్తరం తీసీ చదివి ప్రష్‌లో నీళతా కొట్టేసినబ్టున్నాడు. పావు గంటకి బెటకొచే డు. మనిషి రూపం పూర్తిగా మారిపోయింది. లోపల ఏం చేసేడంపే నీళ్లువేసి జుట్టూ, గెడ్డం చింపిరిగా లేకుండ దువే వసుకున్నాడు. దాన్లా ముష్టిరూపంపోయింది. చంకని మూటతో అన్నవరానికో, సింహాచలానికో వెళ్లే పరదేశీ ముసాఫిర్‌ రూపం ఒచ్చేసింది. కుంటి కూడా ఎగిరిపోయింది. చకచకా నడుస్తూ నావెపు ఓసారి చూసేడు. కళ్లు ఓ క్షణం కలిసేయంతే. తొత్తుకొడుకు పోల్చేడేమోనని అనుమానం వేసింది. “కానీ, ఏం చేస్తాం అనుకున్నాను.

సిన్మా . బొమ్మల అడ్యర్థయిజుమెంట్లు అమాయకంగ చూస్తూ

ఉండిపోయినట్టుండిపోయేను. వాడు గేటు బెటకి వెళ్లి అక్కడ నిల్చున్నా డు. ఓసారి వెనక్కి తిరిగి చూసేడు. నేను ఓ కారు వార నక్కిసేను. వాడికి

రాచకొండ విశ్చానాథళాస్త్రే శవా! కనిపీించలేదనే అనుకొంబున్నాను. వాడు టిక్కెట్టు అమ్మే దగ్గరకి ఒచ్చి అక్కడ సైం చూసుకొని మళ్లీ బెటకి వెళ్లి గేటు దగ్గిర నిల్చున్నాడు. ఆశ ఎవరి కోసవో( వెయిట్‌ చేస్తున్నాడ్రా అనుకున్నాను. అదే నిజం అయింది.

ఓ పడ్డెనిమిదేళ్ల గుంబడు స్కూటర్‌మిద ఒచ్చి దిగేడు. వాడు ఎక్కడున్నా పోల్చీగల్ను. చిలకముక్కూ వాడూ చక్కగున్నాడు. అలాంచోళ్టు ఆడవాళ్తయితే ఆడాళ్లే లవ్‌ చేసేస్తారు. మొగాళ్తయితే మొగాళ్లే అవ్‌ చేసేస్తారు. అంత చక్కగున్నాడు. వాడూ వీడూ గుసగుసలాడుకున్నారు. ఆడుకున్నాక ఇద్దరూ స్కూబరెక్కీసేరు.

చంపీసీన్నార దేవుడా అనుకుని నేనూ హెడ్డూ వాళ్లవెనకే ఆటో ఎక్కీసీనాం. బండీ నెంబరు స్కూటర్‌ది - వి.3285. తిన్నగ రెయిల్వే స్టేషన్‌కి వెళ్లింది స్కూటరు. ఇద్దరూ దిగేరు. స్కూటర్ల పార్కింగు ఏరియాల చిండిసపెట్లే ప్టేషన్టోకి వెళ్లేరు.

మేం ఆటో దిగేం. గంబలోపున పలాస పాసింజరు తప్ప మరో బండి లేదన్నారు. అక్కడ మన స్పెషల్‌ (దాంచి కుర్రాణ్చి మరోణ్ని మన హెడ్డు గారికి సాయం ఉంచి, ఇద్దర్నీ గేటు దగ్గిర ఉంచి నేను ఆటోలో నటరాజా (తామా డ్రెస్‌ మార్ట్‌కే వెళ్లి అక్కడ ఓ గెడ్డం తగిలించుకొని ఒచ్చేను.

స్కూటరింకా పార్కింగులోనే ఉంది. అయితె, ఫ్లాట్‌ ఫొారంమీద మన పరదేశీ ముసాఫిల్‌ నాకొడుకే ఓ మూలకున్నాడు కానీ చిలకముక్కు గుంబడులేడు. వాడి దిండిమాత్రం ఇంకా స్టేషన్గోనే ఉంది కదా అని ధీమా

ఇంతల షెడ్గోంచి పలాస పాసింజరొచ్చి ప్టేషన్టూ ఆగింది. మనవాడు ఓ బోగీ ఎక్కేడు. నేను పక్కబోగ్‌ ఎక్కీసేను. బండి కదిలీసింది. వాడు దిగిపోతాడేమోనని చూసేను. వాడు దిగలేదు. తరవాత స్టేషను ఆరు మ్తెళ్లుంది. కోడి రాత్రివేళ ఒంటికాలిమీద నిలబడి కునికేస్తుందంటారు. అలాగ్గ పలాస బండి కునూకుతూ వెళ్తోంది. ఆరుమై శ్ళూ వెళ్లేసరికి అరగంట వైన పట్టింది. అక్కడ తటపటాయించి వాడెక్కిన జోగీ ఎక్కి చూద్దును. లేడు!

బోగీలోకీ జనం ఎక్కేరు కాని దిగిన వాళ్లల్లో వాడులేడు. ఏద్రైంపో

వావి వడ్లు యుంటాడా మాయ లంజకొడుకూ అని నేను ఆలోచిస్తూ ఉండగా స్టేషన్లో గంబ గణగణలాడింది. ఆ గంట భుర్జానించి మన ఊరొచ్చే అవతల్నలెను మీదున్న బండికి! వీడు వెనకనించి దిగేసి అది ఎక్కీసేడన మాట. నేను అది అందుకునీ లోపున జోరందీసుకుంది. అందుకో లేకపోయేను. బైటకి ఒచ్చీసి లారీ ఆప్‌ వెనక్కి వచ్చేసరికి ఆలస్యం అయిపోయింది. 'హెడ్డుగారు స్టేషన్టా గుర్రుపెట్టి నిద్రపోతున్నారు. మన ఎసీ ఎ జవానూలేడు, స్కూటరూ లేదు. ఖుర్దా బండీ భాళీ అయిపోయింది.

అయితే మన ఊరే దానికి స్టార్టింగూ హాల్టింగూ కాబబ్ది బండంతా మొత్తం చెకింగ్‌ చేస్తే- ఇవిగో- ఓ చింకి చారల చొక్కా, చింకి పంచె, మాయగెడ్డం - ఓ మరుగుదొడ్డా దారికేయి. వాడు వేషం మారే (సీ లార్డు కర్టన్‌లా బండి దిగి వెళిపోయేడన మాట. స్కూటర్‌ బండీ గురించి రెయిల్వే

పోలీసుని భోగట్టా చేస్తే, అది (త్రీ చౌన్స్‌కం ఎస్సయ్‌గారి బండీ అనీ ఎవరో మిస్పిఫ్‌ మాంగర్‌ ఎత్తుకొచ్చి ప్టేషక్‌ దగ్గిర ఒదిలీసేడని బండి ఓనర్‌కే ఇచ్చీసేమనీ అనా న్నరు. అదీ సంగతి”

అని చెప్పేడు నూకరాజు జవాను.

హెడద్దుగారు, “అవును, అంతే జరిగింది. అంతే చూసే” అనా రు.

చిటికెల చిట్టిబాబు అగ్గిరాముడు అయిపోయి,

“ఏంటా చూసేవు- ఆ చింకిబట్టులూ, మాయ గెడ్డం అయినా సిక్స్‌ సెవెన్‌ సిక్సుగాడు కష్టపడి సంపాదించి తెచే ఏడు. అవి మూటకట్టి బాజాపెబ్టించి ఊరేగించు! నువ్వుకూడా మెళ్లో పువ్వుల దండ వేసుకు మూబతోపొటు ఊరేగు! నీలాంటి చేతకాని వాళ్లంతా ఫోర్సులో చేరిపోయి డిపార్డుమెంటంతా కంగాళీ చేసీసేరు,” అని అరిచి అనిచి,

“రేష్పాద్దున్న ఎనిమిదోగంబకల్లా చిబ్బమ్మా? పొట్టెమ్మా?- దాన్ని ఈడ్చుకొచ్చి కొట్లో వెయ్యకపోతే నేనూరుకోను. ఏ మిషమీద తెస్తావో నీ ఇష్టం. తెచ్చి కొట్టూ వెయ్యకు. తాళ్లపాలెం గెస్ట్‌ వుసులో ఉంచు. నేనొచ్చీ దాకా అక్కణ్నించి కదలకు!”

అని వుకుం జారీచేసేరు.

రాచకొండ విశ్శానాథా్త్రే, ₹3ప్రా వ ఆదివారం. ఊరంతా కలకలలాడుతోంది, కళకళలాడుతోంది. అంతవరకూహోంమంశత్రిగా ఉండి, ఉగ్రవాదుల అణచివేతలో పేరు ప్రఖ్యాతులు సంపొదించిన చిన్నమనిష్కి తిరుగుబాటు లేవదీసి, మెజార్టీ ఎమ్మెల్యేల సహాయంతో ముఖ్యమంత్రిని కిందకీ దించేసి తానే ముఖ్యమంత్రి కాగలిగేడు. ముఖ్యమంత్రి కాగలిగేక అతను ఆ వూరు రావడం అదే మొదటిసారి. జిల్లాలోని నాయకులూ, ఎమ్మెల్యేలూ అందరూ ఊరికి వచ్చి గుమిగూడి పోయేరు. అంతా సంరంభంగా ఉంది. ముఖ్యనుండ్రిగారు మధ్యామవ్నాం విమానంలో దిగి బారులు తీరి సన జిల్దా జనం జయజయధ్వానాలమధ్య విడీదికి విశ్రాంతికోసం వెళ్తేరు. ఊరేగింపు అంతమాత్రమే. బాపులేని జీపులో సాయంకాలం ముఖ్యమంత్రిగార్ని ఊరేగిద్దామని నాయకులు చాలా ఉత్సావాపడ్డారు, కాని ఆఖరి క్షణాన్న ఆ (ప్రోగ్రాం పోలీసు వారు కొన్సెలు చేయింపించేరు. పెత్తనం నాయకుల చేతుల్లోంచి జారిపోయి, పోలీసుల చేతుల్లోకి పోయింది. పోలీసులు మరొక కొత్త నియమం పెస్టురు. ఎవరూ- ఎవ్వరైనా సరే ముఖ్యమంత్రిగారికి పూలమాల పయ్య కూడదు. పువ్వుల దండలుతెచ్చిన వారిని అందర్నీ వారినీ వారు తెచ్చిన దండర్నీ కూడా- పోలీసువారుసోదా చేస్తున్నారుట. దీని గురించి అనేకమై న దుమారారితో ఊరంతా ఉడుకులెత్తిపోతోంది, ఏదో జరగబోతోంది. ముఖ్యమంత్రిని చంపడానికి ఎవలో ప్రయత్నం చేస్తున్నారట! ఎవరు?

శతెడ ఇల్లు ఉ(గ్రవాదులా? లేక ప్రతిపక్షాలవారా? లేక, తన పార్టీలోని కుట దారులేనా?

ఎవ రికీ అంతుచిక్కడంలేదు. కాని, హత్యా ప్రయత్నం ఉండడంవల్లినే ఊరేగింపు మానివేయడం జరిగింది.

కానిా-

సాయంకాలం ఆరుగంటలకి శివాలయం ఎదురుగా మరి చెట్టుకింద, మహాత్మాగాంధీగారి విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించేందుకు అక్కడకి మాత్రం ముఖ్యమంత్రిగారు వచ్చి తీరుతారుట.

సాయంత్రం ఆరు అయింది.

ఆరున్నర అయింది.

ఏడుగంటలు అయింది.

ఏడున్నర కూడా అయింది.

గాంధీగారి విగ్రహం ఇంకా ముసుగులోనే ఉండిపోయింది.

ఊళ్ళా ఉన్న చిన్నా పెద్ద కాకుండా, స్టేజికి ఎదురుగా పక్కగా ముందుగా అయిదువందల మంది పోలీసులు మప్తీలో కూర్చొని ఉన్నారు. ఊరి పెద్దలు అంతా కూడా వచ్చీసేరు. విద్యుద్దీపాలు ధగధగలాడుతున్నాయి. ఆ వెలుగులో ఇద్దరు చొక్కాలవారు మెరియకపోయినా, ఆ చొెక్కాల తాలూకు ఆడవారుమాత్రం పట్టుచీరెల్టో, బంగారు నగలతో మెరిసిపోతున్నారు.

ఎనిమిది గంటలు కూడా దగ్గిర కావస్తోంది. అయినా ముఖ్యమంత్రి గారు రాలేదు.

సభలోకొౌంతమంది విసవిస

విసుక్కొంపే మరికొంతమంది గుసగుసలాడుకొంటున్నారు.

ఈ సభా ఈ ఆవిష్కరణోత్సవం కూడా ఉండవా అయితే అని జనం మగర్రిచెట్టుకీంద మరి ఉండలేక అనుకొంటూ ఉండగా దూరాన్న పోలీసు పైరిను వినవచే గయి.

హమ్మయ్య!

ముఖ్యమం(్రిగారు ఒస్తున్నారు!

రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి 736

అయితే. ఏమీ ప్రమాదం జరగలేదన్నమాట!

మ్తరెతే ఈ సభలో ఏ ప్రమాదమూ జరగదు.

ఈ సభలోనా ఉ(గ్రవాదులవల్ల భయం?

హాస్యాస దం.

మప్తీ పోలీసులు మఫ్తీలో కాపలా ఉండగా యూనిఫారంలలో ఉన్నవారు మరికొంతమంది ఉండగా, ఇంకా కొంతమంది యూనిఫారాల్లో ఉన్నవారు వాడావిడిగా దిగిపోయేరు. పోలీసువారు దారి చేస్తూండగా,

అరుగో ముఖ్యమం త్రిగారు!

మెల్లిగా మందహాసంతోపాటు గాంభీర్యానీ ఏ వినయాన్నీ స ఒకేసారి (ప్రదర్శిస్తూ, అందరికీ నమస్కారం చేస్తూ ప్రవేశిస్తునా రు.

ఆయన యాభయ్యేళ గ్భవాళ్లా కనిపిస్తున్నారు కాని ఆయనకి అరవయ్యేళ్ల ఉంటాయి. ఆరోగ్యంగానే కనిపిస్తున్నారు కాని గుండెకి అనారోగ్యం వుంది, తెలివితేటలు లేనివాళ్లా ఉన్నాడు కాని అవి ఎక్కువ పాళ్లల్లో ఉన్నాయి. పరమ శాంతుళ్లా, మహాత్మాగాందీగారి కార్బన్‌కాపీ మరొక వేషంలో వచి సనబ్టు. ఉన్నాడుగొని అతణ్ని (క్రూరత్వంలో మించినవాడు లేడు అని అందరికీ తెలుసు.

ముఖ్యమం త్రిగారు, వర్తకసంఘపు అధ్యక్టులవారు వేదిక ఎక్కి మె క్‌లో, ఆహ్వానించగా వేదిక ఎక్కేరు. అందరికి అందరూ చప్పట్లు కొడుతూ ఉండగా - నమస్కరించి, మూడు కుర్చీల్లో ఉన్న మధ్య కుర్చీలో ఆసీనులు అయేరు.

ఆ తరవాత మరొకర్ని వేదికపైకి పిల్చి మలో కురీ లో కూర్చుండ పెట్టేరు. ఆయన పంచె కండువాలతో కుక్కని ముస్తాబు చేసినట్టునా ఎడు.

అతనికి నలభయ్యేళ్లుండవచ్చు. అతను ఒక ఏడాదిలో అరిచి అరిచి అందర్నీ నాకీ నాకీ లేదా కరిచి కరిచి తనే ముఖ్యమంత్రికాగలడని చాలామంది అంచనా. అతను రాష్ట్రప్రభుత్వ పార్టీ అధ్యక్షుడు, ప్రధానమంత్రికి పక్కలో బల్లెం, అసలు జరిగిన సంఘటనలో అతని ప్రయోజనాల కోనం అతని పాత్ర కూడా ఉండి ఉండాలని చాలామంది నమ్మకం.

136 ఇల్లు

శివుడి దేవాలయం ఆ వీధిలో తూర్పుకి ఉంకు దానికి ఎదురుగా పశ్చిమానికి ఉంది మరిచెట్టు. ఆ చెట్టుకి వక్కగా ఉత్తరంగా ఒక రావిచట్టూ వేపచెట్టూ ఉన్నాయి. వాటిని తండ్రీ తల్లిగా భావించి, వాటికీ వివాహం జరిపించి వాటిని శివపార్వతుల కింద పూజిస్తూ ఉంటారు జనం. ఆ రిండు చెట్లకీ మగ్రిచెట్టుకీ మధ్యనించి అవతలి వీధికి ఒక సందు ఉంది. సందు పాడవు ఒక వందగజాలకి మించి ఉండదు. అవతలి వీధిలో మారుతీవిలాస్‌ - బిజీ బిజీ కాఫ్‌ హెటేల్‌ా ఉంది.

ఆ సందులో పోలీసుల మోహరింపు ఉంది. మారుతీ విలాస్‌ దగ్గిర మషఫ్తీలో ఉన్న చిబ్చీబాబు ఆధ్వర్యంలోమప్తీలో పోలీసుల మోహరింపు ఉంది. చిజ్జిబాబు వి.2526 నెంబరుగల బండికోసం వెయ్యికళ్లతో చూస్తున్నాడు. స్కూబరా? మోటార్‌ సెకిలా? లారీనా? కారా? ఆటో రిళ్లానా?

వదనా సరి.

వి.ఇర్వవై] అయిదూ ఇరవయ్యారు!

జ్ఞాపకం ఉంచుకోండి!

మగగ్రిచెబ్బ్టుకి దక్షిణంగా, చెట్టుకిందే, విద్యుద్దీపాల వెలుగులో, ముసుగు "వేసుకున్న ఉగవాదా అన ప్రఖ్టుగా ఇంకా మహాత్మాగాంధీగారు ముసుగులోనే ఉండిపోయేరు.

వర్తక సంఘపు అధ్యక్షులవారు, భాళీగావున చ మూడోకుర్చీలో కూర్చో బోయేముందు చెప్తున్నారు:

“మహాజనులారా! ఈనాటి కార్య(క్రమం గురించి నాలుగు మాటలు చెప్పేముందు ఓ చిన్నవిషయం ప్రస్తావించవలసి ఉంది... మనందరికీ పువ్వులంపే ఇష్టం... పూబోడులన్నా ఇష్టమే అనుకోండి (నవ్వులు, చప్పట్టు... అది వేలేసంగతి. కాని ఏ కారణం చేతనో పూబోడుల్ని నిషేధించకపోయినప్పటికీ... (నవ్వు) పూలమాలల్నిమా(త్రం ఏ కారణం చేతనో మన మిత్రులు, పోలీసువారు, నిషేధించేరు. (సభలో ఆశ్చర్యార్థకాలు) అయితే... మన మహాత్మాగాంధీగారు హరిజనోద్దరణ్నకె ఎన్ని పాట్టుపడ్డారో హరిజన సమస్య నిర్మూలించడానికి ఎంత శ్రమించేరో నేను ఈనాడు

రాచకొండ విశ్చనాథళ్శస్త్ర, 237 చెప్పవలసిన పనిలేదు. ఆ విషయం గురించి నాకంటె ఎక్కువ మీకే తెలుసు. (అవునవును... తెలుసు తెలుసు) అటువంబి మహాత్ములవారి విగ్రహావిష్కరణ సందర్భంగా, ఉడతాభక్తిగా మా వర్తక సంఘంవారు ముఖ్యమంత్రిగారి సంక్షేమ నిధికి పదివేల రూపాయలు ఇవ్వడం ఉచితంగా నిర్ణయించి (చప్పట్టు, బోలో మహాత్మాగాంధీకీ జయ్‌, భరతమాతకీ జయ్‌)...

సోదరులారా, శాంతి శాంతి... నిర్ణయించి... ఆ విరాళాన్ని పది వేల రూపాయి నోట్లను పూలమాలగొచేసి మన ముఖ్యమంత్రిగారి (చప్పట్టు, చప్పట్టు) మెడని అలంకరించేందుకు అనుమతించిన డీ.ఐ.జీ. దొరవారికీ, జిల్లా పోఠీస్పూపరెంటువారికీ (చప్పట్టు' కృతజ్ఞతలు చెప్పక తప్పదు. ఇప్పుడు ఆ పూలమాలని (కాదుకాదు. డబ్బుల మాలు అవును ఆ దండ మన వర్తక సంఘం కార్యదర్శి శ వెంక(టాజుగారి కుమార్తె కుమారి రూన్సీలక్ష్మి వచ్చి మన ముఖ్యమంత్రిగారికి అందచేస్తారు”

కుమారి రూన్సీలక్ష్మి ఎవరా అని అందరూ చూసేరు. ఆమె వెళ్లి కార్య దర్శిగారి చేతుల్లోంచి రూపాయీల దండ తీసుకొని వేదిక ఎక్కబోతోంది.

అప్పుడు ఆమెని గమనించేడు నెంబరు సిక్స్‌ సెవెన్‌ సిక్స్‌గల నూక రాజు జవాను.

28

మొన్నరాత్రి హిప్పీ క్రాపు జీన్‌ పాంట్స్‌ స్కూటరు కుర్రాడు కాదా ఈ పిల్ల??!! అవునదే చిలకముక్కు, ఎక్కడున్నా పోల్చీగల్ను.

“ఆపండి ఆపండి! ముందా పిల్లిని పట్టుకోండి” అని కేకలు వేసేడు ఆమె ఉన్న దిక్కు పరిగిడుతూ నూకరాజు జవాను.

అందరికీ ఆ పెనుకేక వినిపించింది.

ఆ కేక్తవెపు- తుళ్లిపడి- అదిరిపడి- ఎన్నో కళ్లు తిరగేయి.

“ఆ పిల్లిడు కాదు పిల్లని పట్టుకోండి ఆపండి! !”

ఇంకా కేకలువేస్తూ ముందుకి ఆమ్మెవెపు దూకేడు నూకరాజు.

చిలకముక్కుపీల్ల ఒక్కక్షణం చకీతురాలెనట్టు కనిపించింది.

మరుక్షణం

]వితి విల్లు పడగ ఎత్తిన నాగుపామయింది; కోర తెరచిన ఆడ పులి అయింది; పెదవి బిగించిన కాళికాదేవి అయింది; జాకెట్టోంచి ఏదో తీసింది. ఏదో పేలింది. నూకరాజు జవాను నేలకి ఒరిగిపోయేడు. అంతలో అన్ని దీపాలూ ఆరిపోయేయి, పోయేయి, ఆరి ఆరి పోయేయి. జనం జనం భయం భయం తోపులాట చీకట్లో గుద్దులాట ఆడవారి ఆర్తనాదాలు చంటిపిల్లల రోదనలు అమ్మో అమ్మోలు అఆయ్యో అయ్యోలు అరుపులు కేకలు ఒకరిమీంచి మరొకరి పరుగులు పోరీసు పైరన్లు సందులో పోలీసుల బూట్ల చప్పుళ్లు సందులోకి పారిపోయింది. పాములా జారిపోయింది. చీకట్లో నాగుపాము తప్పుకోండి పట్టుకోండి సరిగ్గా ఆ సమయానికే-

రాచకొండ విశ్చావాథళస్త్రే 9 చిజ్చిబాబు మెదళ్లో మెరుపు మెరిసింది, ఉరుము ఉరిమింది. “వి.ఇర్దవె అయిదూ ఇరవయ్య్యారు... కూడబలుక్కొని గుర్తుంచుకో

వలెను... ఓ గాడ్‌ మ్కూటరనే చెప్పేడు. రెండు నెంబర్లూ కూడబలుక్కుంటే

ఆరయింది. వి.సిక్స్‌!! అదిగో స్కూటరు! !”

దీపాలన్నీ ఒక్కసారి ఆరిపోయేయి.

ఎవరో ఆ స్కూటరు ఎక్కేస్తున్నాడు.

“పట్టుకోండి వి.సిక్స్‌”

చిట్టిబాబుగారి సింహగర్హన!!

పది తుపొకులు పేలేయి.

ఇంతలో ఎవరీ ఆడమనిషి?

స్కూటర్‌ చాటునించి సిస్తోళ్లు పేలిన చప్పుళ్లు.

పడీపోయిన పొలీసులు

పడిపోయిన ఇద్దరు ఉగగ్రవాదులాళి

ఒకటి రెండు నిశ్శబ్దాలు, మళ్లీ పేలుళ్లు, మళ్లీ అంతా నిశ్శబ్దం.

కరదీపికలు వెలిగేయి.

వెలుగులో ఇద్దరు ఆడా మగా, యువతీ యువకులు. నెత్తుటి గాయాలు. పోరాటంలో రెండు ఇచ్చితమై న మరణాలు.

పోలీసుల నిట్టూర్పులు.

వారిలో దెబ్బలు తిన్నవారి మోలుగులు.

“ఆంబ్యులెన్సు ఎక్కడ చచ్చింది?”

“ముఖ్యమంతత్రిగారికి గుండెపోటివచ్చింది. వార్ని ఆస్పత్రికి తీసుకు వెళ్లింది”

29

ఊరంతా గగ్గోలు ఆయిపోయింది. రాష్ట్రమంతటా గగ్గోలు అయి పోయింది. దేశమంతటా గగ్గోలు అయిఫ్రోయింది.

“చెలిఫోన్‌ డిపొర్టుమెంటువారికీ పోలీసు వైల్లెస్‌ డిపార్టుమెంటువారికీ

ఆ రాత్రల్లా విశ్రాన్తిలేదు.