Telugu ekoji ramayanam(dvipatha) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ఈ ద్వితీయ సంప " ౧. ల్‌ శ |. ( నం మమా 4 న |

ః| ల స్‌ టల స ళ య వ య. ॥ ,

( వ్‌ జ ఖో వికోజ్‌ రామాయణము ద్విపద జ్ఞానపీర అవార్డు గ్రహీత

• వ. శాతాయణ లెట్స్‌ ౧౨ బవూకరణ పశీష్కర్త సంపాదకులు డా॥ మొరంగపల్లి బాగయ్య తెలుగుశాఖ ఉపన్యాసకులు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు తే అద హొా*గ ఎం శ్రీనాథ్‌ కుమార్‌ పబ్లిషర్స్‌ హైదరొదాచు ౨ క000- ఓక

ఏకోజీ రామాయణము _ ద్విపద 5011 24 త సనతనిం . ౧771404 కాం? : ౨౯ ౫. తెడం4]141] [వథమ మ్ముదణ = పీప్రల్‌ - 1908 గ న. [వతులు : 1000 ళం న ద్వితీయ సంపుటము ట్ర టా పాలం! 'నెల గ రూ, ర్‌ర్‌/- భంోనో టన 1వతులకు | ల. ఎం. శ్రీనాథ్‌ కుమార్‌ రమా నిలయము పో ఆంఠా? గి న్‌ ఇం. నెం. 12.11.0స్టోటడోక హాయ లా ఆంబటర్‌ నగర్‌, అడి /1 ల జ్‌ హైదకానాడు = క0(01 51,26 గే అ +" య వాద "సడ స్వ సా ముద్రణ : వయా ఫ్రీ శబరి అర్జ్‌ ప్రింటర్స్‌ బసంత్‌ టాకిస్‌ (వక్కన లింగంపల్లి . హైదరాబాదు = 5000 27 ఫోన్‌ , 246645 = తికుముల తిరుపతి దేవస్థానము వారి ఆర్థిక సహాయము పొందినది

అంకితనుం ఠీ వేంక పేశ్వర స్వామికి

అలీ విషయ సూచిక ద్వితీయ సంపుటము (కసం, ప్పట్‌,

1. కిష్కింధా కాండము ల కే లైర్ట
2. సుందర కాండము ఎం లై 86 శ. యుద్ధ కాండము ఎం ఈ? _ 168

కిష్కాందా కొండవుం శీలను మిగుల కాసి ఎ పంపజూ జాలిని రామ౮డా' సౌమి తి*కనియ యీపంప జూచితే యెలమి సామ్మితి యా పద్మజునికైగ నలవియె.పొగత విరహులు | శెంతల' మిహరింళుగెట్టు? మరుండు సొన్నిధ్యు.డై మసల నిచ్చట్నను యెన్నడు భూమిజ నేజ్తూతు నన్గుచ్ధు చిన్నబోయిన రాముజేరి లక్ష్మణుడు మనుజేశ నీకింత్‌ మనికత మేల నిననూనుసికి మన కిప్పోడె సఖ్య మవు రావణుని నివు హరియిరచి ప్‌దీప నవనిజ చేకొాందు వనపహారుదుంటే కార్యమూహింపుచు 'ఈథలూ జెప్పుచును: సూర్య వంళజుండందు సుఖ గోష్టి నుండె .ఆలోన సుుగీవుండా బుశ్యమూక శైల శృంగంబుల చరియింపుచుండి సరగున రామ లక్మణులను జూచి వెరచి యిందజుండుప్పు విశి౪దు మనల వలగాని వధియింప వచ్చినారోనుచు పలుకు సు గీవుతో పవనజుండనియె పీరలు పచ్చన్న వేషులుగారు కారణ పురుషులు కపి. సార్వభౌమ

తెలసి వచ్చెద వీరి తెరంగు నీవుండు మలయ్యాది వనియించి మార్తాండ సుతుని వటు వేషధారియై వాయ నందనుడు పటు రయంబున వచ్చి ఫలము చేబూసీ మొనసి పంపా తీరమున నున్న సాధు జన నుతుండగు రాము సన్నిధి నిలిచి ధారుణి ప్యుతి మస్తక మణి నింక సీ రీతి దెచ్చి నీ కిత్తు నన్నట్లు ఫల మర్టి ఫలనుం(త కానుక యిచ్చి కరములు మొగిడించి కాకుస్టు కనియె అనుపమ రాగ చిహ్నములతో నుండి మునివేషధారులై మొనసి యీ పనిని శరచాసములు బూని చరియింపనేల నరుదయ్యె మీరెవ్వరనిన శ్రీరాము డతని వాక్యమ్ముల కతని రూపమున కతని చమత్కృతి కాత్మలో మెచ్చి కను సన్న సేయ లక్మణుండు గుర్తెరిగి వనచరులతో పూసవడి సూచెనట్లు తాము వచ్చిన పని తమతెరంగెల్ల నామూలముగ దెల్పి యతని కిట్టనియె సీవెన్వడవు భువి నీకు పేరేమి నీవిధంబెల్లను నిజముగా దెల్పు

తె

మనవుండు హనుమంతుగడను 'పేరువాండ యిన తనూజుని మంతినే వాయు సుతుండ స్నుగీవుండత్యంత హకుండు శతు న్మిగహానుగహ నిపుణు(డా ఘనుని మీకు బంటుగను నెమ్మిగా చేయనేర్తు మీ కటాకంబు నామీద కల్గినను నావుండు రాము మానసము గు ర్తెరి(గి భావించి సౌమితి పావని కనియె సత్య సంధుండు దయాకాలి సచ్చరితుం డత్యంత బలుండు మహావీరు[ డితడు. రాముండు ళోకాభిరాముండు విజయ ధాము(డు విక మోద్ధాముండు దారుం డీ విభునిల్హాలిని తని వంచించి రావణు. డెత్తుక రయమున బోయి వదలక దుష్ట రావణు సంగరఠమున ను దరి చంపగ నితం డొక్కు6డె. జాలు దనరంగ మేమేకతంబున బోవ జనదు మాకిది రాజ ధర్మంబు గాదు గాన న్నుగీవుని గై కొను తల(పు మానవాధీశ్వరు మదిలోన గలదు కావున కార్యంబు ఘడియింపు మనిన పావని పొంగి నదృ్భ క్రితో (యమొక్కి-

ఫి

యినజని కడత్రే గి యిట్టని బలిక్ర వినుము స్ముగీవ నీ వైగ్మవెళ్లి డీరె లోక సాగరమున సుడి గొనుచున నీకు రాఘవుండను భైళ వేర్చ్యగలిగి అనిన రాము సౌమ్మిళు లిన మోటు లనుపమ శౌర్యకఖు లూ పరాక్రి ముఖు జనకజ నెత్తుకొనిచ న్య్టు(౦య గంజ్యు వినిపింప వనచక్షుథుకు డుళ్ళుష్టాంచ్చి హనుమంతు నీనను యంజనలబునకు కనుగొంటి నేను జపషుక నిదచంఖ గరిమెళో బుష్యతప్రాకమునకు వా్షి పరువడి తెమ్మన్న పవనంబుంతథాశి తడయక మూపుల(ణవళ్‌న ధాత్మజుల్వ నిడుకొని తోడ్రెచ్చి యెజమ్‌నా గిరిని విడియించే శనచత్తర చిట్మ్మ చేత బోయి వడి జెప్పి వారలు వచ్చిసు. తెర ధు దిన నాథ తనయూూదెళ్ష్యినర్నపీక్కి 'పెనుపొంద రఘురామ) జేభి శేళుకప జలజాప్త సుతుడంత స్య క్రితవుట జలవాప్ర కులునికి సెపాంగ యెగ్షిగి ముకుళిత హస్తుండై ముదర న్నిల్య సక లేశ్వరుండు కవి చందుని జూచి

ళ్‌

ణ్శీ

ఆలింగనముజేనీ హనుమాంతుచేత నీలావు నీరీతి నీ వికమంబు విన్నాను న్నుగీవ వెరవు నీకేల నెన్ననీ పగవాని యేనె జం వెదను, సీవు నా సఖుండవు నీవునా హితుండు నీవె నా జీవంబు నిజముగా నెంచు మన భాను నముదను(డా రాము జూచి నావంటి బంటు మిన్నక నీళు గల్గె దేవ్‌ రావణువి వధించి యా (కాత ననువొంద గై కొంటినని నిశ్చయింపు మనిరామ సు[గీవుల(న్యోన్య భాష లనలు సన్నిధి బల్కి యకళంకులై రి హనుమంతుండంత చేనటు సంజ్ఞ సేయ నా వానరేశ్వరుండవనీ తనూజ భావించి శన చెంత వడవై చినట్టి సొమ్ములు దెచ్చియ్య చూచి రాఘవుండు నెమ్మిగైైకొని చేర్చి న్మేకాంబుజముల తలంచి మూర్చిలి కొంత తడవుకువచైై తెలి సు[గీవుని దెస జూచి బలికె దరణిజ చెరగ్యొన్న ద్దాన వాధమునీి పురము దేశంషు నాప్నగదెబ్బుమునిన ఇనజొడిట్టనె రామయేవాని పురోము

గి

ఫ్‌

కినివిని యెరుగను గన కొన్నవాని నెరు/గు తెరంగెల్ల నెరిగింతు నీవు పరితపింపకు నేను బలివ్లాలిచేత (చా) హృత కళతుడంనయ్యు నింత కోకింప ధృతిలేని పురుషుడు తృణ సమానుండు మౌ వెండి (ప్రాక్ళతమనుజుల మాడ్కి నీవు శోకింపకు నెమ్మది నుండు మనవి రఘురాముడాత్మలోపలను జనక ప్యతిని పూని సాధించుపనికి పనువడి మునువీవి పగదీర్తు ననుచు మొనసీ సొమ్ములను తమ్ముని చేతికిచ్చి వనజా ఫ్ర నుతు జూచి వాలికి సీకు ఘన వికోధముగల కారణంబజేమి తెలుపుమటన్నను దిననాధసుళుండు పలెకెనప్పుడు రామభ్యదుని జుచి మాయావియనువాడు మనుజేళమున్ను పాయకవాలితో బవరంబుజేసి బలమెల్ల తూలిన పారి యీకొంటి బీలములోపల చచ్చు భీతుడై యసుర బలవైరి సుతుడు వెంబడి వచ్చి నన్ను బిలము వాకిట న౦చి బీలముళలో జొచ్చి ఒకయేడు వానితో యుద్దంబు సేయ

గ్‌

(వకటమై రక్తంబు వై నుంచి రాగ కనుగొని యార్చు రాక్షసుని నాదములు విని వాలి ద్రైత్యుచే వెననీల్లెననుచు బిలము వాతను నొక్కి వెనుగిరితో(సిన) యలరు కిప్కాందకు నరుగు దెంచితిని దట్టించి మం్యతులు తనకు (రాజ్యంబు) వట్టంబు కట్టిన రాజ్యంబు గావింపుచుంటి బలవైరి సుతు(డంత పగతుని గూర్చి బిలము వాకిట కొండ పిండిగా దన్ని వడిని కిస్కంధకు వచ్చి రాజ్యంబు కడిమి జేసెడి నన్ను కనుగొని కనలి నేవె.;కిగ వెండివని నిరనించిగాదు కామ్‌ని రాజ్యంబు గైకొని చంప కడగిన వచ్చి యిక్కడ నున్నవాండ యెడని వాలికి గిరి యెక్క రాదనిన విని రాము.డ।ది వావిరి వాలి కెట్లు జనగూడ దనకపి చందదుడిట్టనియె తొల్లిమహిషా కృతి దుందుభివచ్చి వెలయు తర్చ్పమున దిగ్విజయంబు జేసి వాలితో పోరాడ వాలి కోపించి వాలినా శక్తితో వానిని జించి పనువడి రిప కళీబరము తన్నుటము మొనసి యోజన దూరమున బోయి బడియె 7

నారక్త షీ శై లమందు జిందగను (లేదు) నారసి వాలి నీయచ లేం్యద మెక్కి రాకుండ శపియించె రామమతంగు డా(న్ఫా కారణంబున నానాటి మొదలు సీకొండ నివసి(యి)ంతునేను నిర్చీతి నా కశేబరము నత్యంత దూరంబు చిమ్మిన నిను విశ్వసింతునేననిన “సమ్మతి రామ (నా చం్యదుండు నవ్వి ఘనమైన యా క శేజరమునం గుష్ట మునపది యోజనమ్ములు మీగివైచె వైచిన నమ్మక వనజా ప్తకులుని చూచి స్ముగివుండు సౌరంధి యిట్టనియె వాలి యీ కాయంబు వడిజిష్మునాడు చాల కోణ్‌త మాంస సహితమైయుండి పూని యేచిన దీని పోజిమ్మినంత దొన విశ్వాసంబుద గలదు తనకు తాళంబు లేడును తగ కూర్చిపట్టి వాలి షృతంబులు వడిగో యుమున్ను సడలక నొక కోల సప్ర తాశముల నడర చేసితి వేని యావాలి కన్న బలళాలివనుచు నేర్పడనమ్మవచ్చు కలఘుని |'శమయన్న నతడంత నవ్వి శరము సంధించి యాసప్త కాశములనే పరువడి (పరువడి) నేయ నా బాణంబు తాళ 8

ముల గూల్చి పాతాళమున జూచి మగుడి పొలువైన యమ్ముల పొద జూచెశంత శరలాఘవము జూచి జలజా_ప్రఘతుడు కరములు మొగుడించి కాకుస్థు జూచి వాలి ద్యావర కింక వధయించుటపెంత సీలావు శౌర్యంబు నేజూడనై తి గ్లై కొంటి రాజ్యంబు గై కొంటి తార గ్పైకొంటి రుమనునీ కారుణ్య మహిమ నపరాధినపరాధిన పరాధిన్రైతి కృపజేసి మన్నింపు కీకండననిన న్మిగహాన్నుగహనిధి రాముడపుడు స్నుగీవుజూచి యీ క్తుభ లగ్నమున్నను చెచ్చెర నీవు కిష్కింధకు బోయి నచ్చట వాలితోనని సేయుచుండు వాలిని నేనొక కోల వధియించి (నీకు) వాలిన రాజ్యంబు వడినిత్తు నన్న నాతోన న్నుగీవు డారాము నెరిగి నీల కారానలా నిల తన్తూభవులు చేడి సేవింప కిష్కంధ శేతెంచి పోరికై దేవేం్యదు పుతుని బిల్వ శరచాపములు బూని సౌమి[తితోన తరువు చాటున నుండి తగినంత రాముం ర్తి

డప్పుడు రవిజుటా రాలాపములను ముప్పిరి విని కోపమున వాలి వెడలి స్నుగీవు మార్కొన్న సుగీవుడంత నాాగహంబున వాలి సడరక తాండె సరిత వారిద్దరేక రూపముల పోర రాముడు జూచి బుద్ధిలో (భమని (4) యిన తనూభవుండి తండిం దజుండీతం డనియెర్ప్బలింపగ నలవినిగాదకట పడరి నేనిప్పుడు బాణ మేసినను తుది నెవ్వండని కోన (తుంగు నోయనుంచు విడవక శరము భూవిభుడుండెనంత బెడిదంబుగా వాలి పెడచేతి కొద్ది సుముకుల మేనెల్ట గుల్లల్నై వెరచి మిడుకుచు తన తోక మెడమీద వైచి యడరుచు బుశ్యమూళ్ళాదిని జేర నినజు,ండచ్చట రాముడే తేరజూచి తన తలవంచి యద్ధరణీవండనియె శ్రీరామనిను విశ్వసించి నేబోయి భోరున వాలితో బోరితిగాని కాకున్నపోదు నేకటకటా కావు నాకు నమ్మికలిచ్చి ననుగావవై తి వనుడు స్నుగీవ మీర్మగజానుజులు వను వడి నేక రూపములుగా పోర

|ర్రి

కని యెవ్వండీల్లునో కడపట ననుచు యెనసిన శరము నేయకయుంటి గరిమెతో నింక నీ గజపుష్పమాటల ధరియింపుమని యియ్యధరియి9చి రవిజుం డారాజ ప్యుతుల కట వినోదముల (చూపుచ్చు) శూరుండై చూప మెచ్చుచును రాఘవండ్న వాలిపాలిత హిమ వవసొదా? కీలితంటైన యాకిష్కింధ జూచి మాను చాటుననుండె మనుజేశుండంత భానుపుతుండు మంతిపతులతో బోయి గిరులు ఛేదిల్ల కిష్కింద వాకిటను పరగ నార్చివిని బలవై రి సుతుండు తానొక ఒంటు చందమున నేతెంచె వీని చంవెదనని వెడలఠగ జూచి తారయిట్లనె దేవత వనజు మీంద నీఠీతి పోచన నిది మేలు గాదు నొచ్చి నీచేబోయి నోరాడి మగుడ వచ్చునే యితడు లావరి [పాపులేక నదిగాక నొక సుద్దియంగదుచేత (బ్రా విదితంబుగా వింటి వినుము శ్రీరాముం డతివె రావణుచేత నటుగోలు బోయి ధృతిబూని చేపట్టి దినకర సుతుని శ 1

నిను వధింతు నటంచు' నెమ్మినున్నాం/డు చని రాము శరణని సరధిగావింపు మన నవ్వియింద జుడతీవ 'కిట్లనియె తనవంటి పతియుండ తార సీకిట్టి (మ విన ము' రాఘవుడాది శిష్ణవము నమ్మి నీకితడేల నీమాట చాలించు శరణని రిపులు నా సన్నిధికార పరుల నేనెటువలె ప్రార్థింతుచెపుము” సరగ యద్ధమునకై శృతువు విలువ వెరచి యుండుట- యొక్క వీరదర్మంబె వీరుండు సీతి కోవిదుడు 'శ్రీరాముం డూర శె నన్నేల నొగి చంప 1దలింయ ననియూరడించి యోయష్ఞా&ిననిచీ యనిమిషేళ్యర పృ్ముతుఃడగు వాలివెడల శరధులు కలగి భూచ్చకింబు పగిలె” గిరులెల్లడుల్లై కిష్కింధఘూర్చిల్లై" నప్పుడు వాలిని తృణము గానె-చి" పోరియియ్యద తనూజపేవుల్లంబులోన న్మాగహంవీ యడనకణచు ఎనేతోటి స్యుగీవుండను గాను చూ పోరాడు మని మహాసాలంబు నగలించి తెచ్చి ఘనమైన వాలి వకంబు తాడింప

12

కోంపీంచి మూర్చిల్లి కపిరాజు తెలిసీ

వెంపొందు రవిజువై పెనుకొండ వైచి

వైచిననా కొండవాలా[గహాతిని

చూచి న్నుగీవుండు చూర్ణంబు జేనె చరణంబులను దన్నె శతమఖ నుతుండు కరముల నొప్బించె కనులాప్త తనయు డీరీతి నిరువురు నేకమై పోర

కాలి సుగీవుడ త్తరి వాలి చేత పెదవులు దడపుచు పెం పెల్ల పొలసి గుదికొని (భమసి దిక్కులు జాచుచుండె నవ్పుడు రఘుగంాముడర్క జు బలిమి తప్పిన కనియిక తగదూరకుండ

ననియ మేఘా స్త్రంబునపుడు సంధించి వనధులు కల(గ గీర్వాణులు బెదర వాసరమణి సూను వాంఛ తీడేర వాసవాత్మజు ధృడవృక్షంబునే సె నాయస్త్రహతిచేత నదిచందమున పాయక నావాలి పడియె భూస్టలిని యవజపంగ్రె పడియున్న యావాలిడాయ రవి చంశమణియైన రామండు రాంగ

13

తెలిసీ మెల్లనే రాము దెన జూచివాలి పలికెను కోప సంభరి తాత్ముండగుచు దర్యాత్ముండై యుండి తగనె నీ కిట్టి కర్మంబునకు నొడి గట్టి [శ్రీరామ అడవి మృగాదుల నణళతురు గాని పుడమి కోతులను చంపుదురె భూవతు లన్న తమ్ములము మేమతరి పోట్టాడ నన్ను జంపుట నీకు నాయమే రామ యని యిట్లు హేతువు లాడనా వాలి కనుగొని యంత రాఘవుండిట్టులనియె కట కటా వాలి మర్కటు బుద్ధివలన యిటులాడెదవు దీని నెంతురే బుధులు సీ నమోదకుని మానిని బుచ్చుకొన్న దోస వినీ నిన్ను తుంచుట తగవె మీడి పారెడి దుష్ట మృగముల చెట్టు చాటున కడుపొంచి చంపరెే నృపులు తన మ్మిత శశువు తన శతువగుట నీను జంపితిని యిది నీతి యఃన్నంత విని నర్వ గీర్వాణ వినుతనూభవుడు కను మోడ్చి మూర్చిల్టి కదలక యుండె నంత తారాది వామావ్షుల్స వచ్చి వంతల బడియున్న వాలిని జూచ్చి కడలేని కోకాద్ధి కడువడి మునిగి కడగట్టు గానక కళవళ ైంద్ది

114

యోజీవితేశ్వర యోమహాదార యోజయ [శీమంత యోబలవంత నన్ను వంచన జేసి నా మాట (తోని యిన్నర నాధునే నిట్టు కూలితివె (0) యనితాఠ విలపించి యర్కనందనుని కనుగొని దూరి రాఘపుని కిట్టనియె నో రాఘవేశ్వర యోమహావీర వూరళ వాలినిట్టాడి చంపతగవె

నీ నీతి నీమతి నీదు విఖ్యాతి

జానకి వెంటనే జనియె నో జెపుమ దేవే్యదనందను తెగటార్పునట్లు

దేవ నన్ని ప్పుడు తెగ టార్చ్బ్చుమనుచు శోకింపుచును తన నుకుని యంగదుని చేకొని తఈలంకుచు చింతింపుచుండె అంతలో తెప్పిల్లి యమరేర్యద్ర తనయుం డంతంత విలపించ నంగదు జూచి వరితాపమందుచు భానుజున కనియె నెరియ భాను తనూజ నీకేల వగవ జగ మెరుగంగ రామచం దుని వలన పగడీరె నేడు నిర్భయుడవై యుండు యే మాట జెప్పినంన్నిట్టు వేసితివో యా మాట రామునికమర జప్పింపు

1ర్ర్‌

బాలుండంగదుండు చేబట్టి రక్షించు మాలిమి విడకనా మారుగా జూడు దొరల చిత్తమ్ము విద్యుత్తులు గాన పరగ రాముని పట్ట భక్తితో నడువు మినికొని కపి రాజ్యమునకు చిహ్నంబు కనకమాలికె సీవు గై కౌొనుమనుచు యిచ్చి స్నుగివుని కెలిమితో చేర వచ్చిన నంగదు వగ వెల్చజూది నాకూర్మి నందన నా నిధానంబ కోకింప నీకేల సుక్‌వుడుండ వెస రామచందుని విడువక కొలువు మనసలక స్నుగివు మాటతో నడువు మనుచు బుద్ధులు జెప్పి యా రాము జూచి మను కులాంబుధి సోమ మనుజేశ రామ సీ వాకి మూర్తిని సీ దివ్యమూర్తి భాపించి యాజగ పావనుండైతి జీవముళల్‌ నెమ్మైన చిట్టాడ దొణంగె దేవ యీ బాణంబు దియ్యవే యనిన సేలూడు నృపునాజ్ఞ నిజ భుజ శక్తి వాలిన బాణంబు వడి తీసెనంత పరమ సుజ్ఞాన తత్పరుండైన వాలి పరమ చిన్మయ వస్తుపదమందెనంత 16

తొరొదీ కొంతలు తక్కినవాడీ వీర వానరులెల్ట విలపింప జూచి సౌమ్మితి వారల సంతాపమార్చి రాముడాజ్ఞాపింప రవిసూను(డపుడు వాలికి పరలోక వైదిక (క్రియల నాళోన గావించి యంగదుతోన పరిశుద్దుండై రామభ్శదుని తరగ కరుణించి రాము(డా కపులతో ననియె కపులార ను్యుగీవ కపి శిఖామణికి కపిరాజ్య పట్టంబు గట్టుడనంగ వారు రామునికిని వలనొప్ప (మొక్కి తొరాది కాంతల తపన తనూజు నంగదు నంతట నాందోళికముల సంగతిగానుంచి సరగున దెచ్చి వచ్చి కిష్కింధకు వలనొప్ప సభను చెచ్చెర మణిమయ సింహాసనమున వూని తూర్యంబులు భోరున మొరయ ఖానునందను నుంచి పట్టంబుగట్టి కవగూడి కప్పులు నంగదుతోడిదెచ్చి యువరాజ్య పదమున నొప్పుగా సిల్బ నంతః పృరాంగనలందరు మదిని సంతసిల్లిరి రామచం[దు కొండాడి భానునందనుడంత ఖ క్షితో వచ్చి ఉఊనుకల్‌ దెచ్చి రాఘవుకిచ్చి (ముక్క దేవ కిష్కింధకు తెరగొప్పనిప్పుడు ఓ?

వేవేగ దయజేసి వేంచేయు మనుడు సుర మహీధర ద్దైర్య స్యుగివ వినుము పురముల వసియింప మునులకు తగదు వానకాలము వచ్చె వై రులమీద హోనేరమిక నీవు బోయి కిష్కింధ ననువాంద వసియింప మామాల్యవంత మున నుండు నేను నిమ్ముల శరత్కాల మరుదేర రమ్మని యర్కజు బనిచి తరుణి వంశజుడంత తమ్మునితోన నామాల్య వంతంబునందు వసించి . కోమలి గుణములు కొనియాడుచుండె నంత శరత్కాల మరుదేరజూచి చింతించి రాముడు సీతను తలచి సౌమిత్రి జూచితే జలజా స్తసుళుండు కామాంధు(డై యుపకారంబు మరచి మగువలతో పానమత్తుడై రాడు

శెగడి సుగ్రీవుని తెమ్ము పొమ్మనిన కరములు మోడ్చి అవ్మణుడ బై వెడలి వరుసతో కిష్కింధ వాకిట నిలున యా హూలీబోలు రామానుజు జూది శీపలెల్లరు పార కిచకొట్టుకొనుచు

నొ అవ్మణుని రాక యంగదుచత నాలోన వీనీ కమలా ప్ర నందనుడు శారాది సతులతో తగనేగుదెంచి

కోరం యా సౌమిత్రి కోపంబుమాన్ని

కేరి

వివీథ పూజలొనర్చి వివిధ ప్లవంగ నివహంబు తెమ్మని నీలుని బనిచి నలవొప్ప నున్న వానరులతో గూడ జలజ బాంధవ తనూ జాతుడాపొద్దె సౌమ్మితి వెంబడి చనుదెంచి గిరిని రాముని పొడగని రయమున (మొక్కి దేవ నా సేనటే తెంచునీ వేళ భావింపుమన రామభ[దుండుప్పొంగి మన్నించి రవిజుని మదిలోన స్మువ సన్నుండైయుండె నా సమయంబునందు సీలాచలమునందు నిషిధాదియందు కైలాస గిరియందు కనక్షాదియందు శోణాచలముసందు సోమాదియందు (దోశాచలమునందు తుచన్నాదియందు బుషభాచలమునందు బుషాదియందు వృషభాచలమునందు వింధ్శాదియందు నా రత్నగిరియందు సపాదియందు పారియా్యాతమునందు (పాగ్గిరియందు మలయాచలమునందు మంధాదియందు నెలకొని వర్తించు నిదపమా కృతులు థీషనాతేజుల భేద్య వ్మికములు శీషాహి సన్నిథాజాను జోపువులు పవమాన సూనుండు వనసుడంగదుండు గవయుండు శరభుండు గంధమాదనుడు పావకామండు కాలపాశుండు నీలు?

10

జా వేగదర్శియు నగ్గవాతుండు

నలుడు మైందు-డు మహానాథు(డు చూ ము( డలరపు జంఘుడు నగ్గిరి బేది (తిముఖుండు దనరి జ్యోతిర్ముఖుండు ఏముఖుండు తారుండు విగతుండు గజుండు జాంబవంకుండును సంపాతిరంభ. డంబురాశి తనూజుడగు సుషేణుండు శతవరిహరుండును సంస్కాధుడాది వితత శార్యులు కపివీరులున్నతులు తమతమ సుతులును తమ సహోదరులు తమ చుట్టముల గూడి ధరయెల్లనిండి గణనా పరంపర గడచి యేశేర

రణ భయంకరుండైన రాముండు జూచి యిచ్చతో నుస్పాంగి యినజు కౌగిటను మచ్చికతో జేర్చి మన్నింపు చుండ యావేళ స్నుగీవుండధివలిం జూచి చేవనీదేనిని జెరగొప్పే లేగ నొక్కడొక్కుడె బాలు యుర్వీశయనిన నెక్కోన్న మ్మైత్రిచే నృపుండిట్టులనియె యిన తనూథవ నీకు యెవ్యరుసాటి యనువుము వైదేహి నరసీరానీష్పడు

ఏీని రామునికి మొక్కి వేగ స్నుగ్రీవు డొనరో ను త్తమమైన యొక్క లగ్నముక నినళుని నానర - వీరుని బిలిచి

ల్ల

వనువడీ య త్తర భాగమంతయును శనకాచలంతాదిగా దేశములను పనజాషి సీతను వలనొప్ప వెతకి నిలువక నటబోయి నెల లోనరమ్ము నలవడి రాకున్న నాజ్ఞసేయింతు నావుడు లగు వాగరులతో గూకీ వేవేగ వినతుండు వెడలె నంతటను హనుమ దంగదసీలహర ఉజంబచంతు అను జూప కపిరాజు లలితతా పలినె థరణిఐ వెదకి యా దకతిణంజెల్ల సరువడి వలతోన ,ప్రత్తివా ర్త తెండు పొమ్మన్న వారలు పొంగికాతోన రమ్మని హనుమంతు కాముడు బిళిచి జనకజ సొశగాన జాలుదువీవు మునుకొని సీతకీ ము[దిక యిచ్చి సీత 'సేమము దెమ్ము శ(ఘ్రమేయనిన నాతడాము[దిక నౌదల దాల్చి వుదయార్క బింబము నుజ్వలంబై న వదయా చలము మాడి, నొప్పెనావేళ కరములు మోడ్చి కాఘవునికి భక్తి యొక్క నఠతిగె వాయుజుడంగదాదుల గూడ్‌ యాషుషేఖుని ఖూళఛి యఠ్కకాండవియె వ వాసిగా నొక లకవానకుల్‌ గ్గొ లదే . ధా ౦న నథమటి ధిక్కెల్స శామను (| ౧” చ ఖో ॥/ గ మ... ఊతినళ్ల) క = లో న్‌ సమ్మ 0గీీ

గడువు దప్పక రమ్ము కడగి ఫొమ్మన్న వాడేగె నంతట వనజా ప్త సుతుడు వేడుక శతవరి వీక్షించి పలికె వలగొని యొక లకు వానరుల్‌ గొలువ తిలకించి యాపూర్వ దిగ్బాగ మెల్ల పూసచందంబున భూమిజ వెదకి మాసంబు గడువు రమన్న వాడరిగె తగపూర్వ సశ్చిమో త్రరములు వెదకి జగదీపు పనుపున చన్నవానరులు యెందాక యనశషృలెపుడు దీపించు నందాక చనిచని యోదేశములను నళినాశ్నివెతకి కానక కీశపతికి చెలువేది (వతివార జెప్పిరంతటను హనుమదాదులు బోయి యట దక్షిణమున వనములు దేశముల్‌ వలనొప్ప వెదకి బిష్టైన దప్పిచే దిలములో జొచ్చి పొట్టనిండ జలంబు పొలుపొంద (గోలి యందు స్వయం (పభయను భామగాంచి , వందనంబులు జేసి వనజాక్షి కెరగి యరుదెంచి యా మహేందా చలంబునకు నరిగి యందరు గూడి యలరియోజనలు జేసి యామితిద ప్పె శ్రీరాముపనులు జేసెదమని వచ్చి జేయలేమైతి మాజ్ఞాన దురంధరు(డైన నుగ్రీవు(

లలి

డాజ్ఞలు "సేయించు నటమున్నెమనము [ప్రామోపవేశ మేర్చరచి మేనులను బాయుదమని దర్భ పైనుండి కప్పులు పొరలుచుండగ దాలిప్పుళు తట్లనియె హరహర యెటువంటి హానివాటిల్లె రాముడు విడిచి యారాజ్యంబు విసిన సీమకు రానేలసీత రావణుడు ఇెరగొని ఫోనేం చేరి జటాయు వరిమురివానిచే నని గూలనేల నా రాఘ వేళ్వరుండర్మజుతోన గారవంబునను సఖ్యము గాలనేల జనకజ వెదకను చనుమననేల పనువడి మనకు నీ పనులు రానేల ననవుడా మాటల నాలించి చేవుల ఘనుడు సంపాతి భక్షణ బుద్ధిమాని యను జన్ముండైన జటాయువు తెరగు విని విస్తరంబుగా విలపించి కొంత చని యసన్చిలో కృతస్నానుండై వచ్చి తన వూర్వకథ కపి తతులకు జెప్పి శ్రీరాము కార్యంబు సేయగ తలచి మీరిందు వచ్చుచో మీకటాషమున యెరుకలువచ్చె మీరీషింపుడిదిగా పరికింప నాజన్మ పావనం బయ్యె మీరు వై దేహిని మిన్నకబోయి

ల్లి

వేరొండు యెడలను వెదకంగ వలవ దదిగా లంకాపురం బాపురంబునను సుదతియున్నది మది కోకింపుకొనుచు చనుడు లంకకటంచు సరభసవృత్తి చనియె హేమాదికి పంపాతియంత వనచరులెల్ల దుర్వార కల్హాత్వఘనతర "ఫేన లీకర దుష్ట విపులసుసత్వ జనిఠారవాభీల సంతత ఇర వననికరోల్లాసి వనరాశిడాసి యీ వయోనిధి జాడ హృదయంబు కలగె సీ వయోనిధినిదాట నెవడు సమర్థుం డని యని చింతింప నాజాంబవంతు డనువొంద సంపీతి హనుమంతుకనియె నీ వొక్కడవుం దక్క నీవయోరాళి దేవకావళికై న దృష్టింప తరమె సీ మహాసత్వంబు నీ పొరుషంబు నీ మవోన్నతి నుతి నేసేయగలనె శ్రీరాము కార్యమై సింధువుదాటి యా కావబణుని పురంబల్టన జూచి సీతను జూచి యాసీత శ్రమంబు భూతలేశ్వరునికి పొందుగా జెప్పి యాచంద తారార్మమాయువు కీర్తి భూచ్మకమందున పొందులెమ్మన్న వాయజుండప్పుడా వా ర్తకుప్పొంగి లశ

ప్రాయక రఘుర్షాము భావించి మొక్కి వినుకింప వనచర వీరులంతంత ననువమంబగు మ'హేందాచిలం బెక్కి తిరమొవ్ప జలనిధి తృణముగానెంచి నురు క క్రిదాట నుద్యుక్తుండై యండె అని భోసలాబ్టి సుధాంకుడు త్తముండు ధననాధతుల్యుండు దారవి[కము(డు సరన సాహీత లక్షణ చక్రవర్తి కరుణా,సముదుండు కవి కల్పకంబు ఏలసిల్లు తుశుజ భూపిళభు కుమారకుడు పొలుపొందు మేకోజి భూమిపాలకు(డు తనతండి తుళజేం్యద ధరణీప పేర జఇనుపొందు మకరంద బీరుదాంకు పేర శ్రీలు రంజిలు శబ్దచ్యితార్డ సంగతుల నవని కిష్కింధాఖ్య నమరునీకాండ నవిరశంబగు శయ్య నమరంగజె ప్పె నిడి తుళజేం్యదుల కిడునెప్పుడిలను పొదలు సంపదలను పరివూర్ణళక్తులును సకల దీర్దాయష్య సంతానములను సకల రాజ్యంబులు సకల భోగములు సమర జయంబులు సకల సక్కీ_ర్తు లమరంగ నొసంగు మహరామ చరిత మిది మహాపుణ్యదమిది వేదసార మిది ము క్రిసోపానమిది పభోదర్శ ర్‌

మీవ్వ సుంధరదీని భక్రినెలమితో దీని నెవ్వరు చదివిన నెవ్వరు వినీన నెవరు వాయించిన నివరు (వాసినను భువిళోన వారికి ప్ముతసంపదలు ఘనమైన కీర్తులు కరితులంగములు మనసు రంజిలజేయు మానినీ మణులు పరగ డీర్దాయష్యథాగ్యంబు లొ్‌ససు ధరబణిళోనా చందతారార్కముగన్ను లగి

సుందర కొండపుం శ్రీ రఘువీరుని చిత్రాంబుజమున నారకనుంచి దుర్వారు.డై పేర్చి హనుమంతు డామహేంద్యాది పెనుండి ఘన సుధార్ధము జను గరుడుని మాడి చేర్చి పదంబులు చెవులు నిక్కించి యార్చివాలము తన హస్తంబు లెత్తి యమరారి పురిమీద నటుదృష్టి నిల్చి కొమరొప్ప హుంకించి కుప్పించి దాటి పోవుచునంత నంభోధి మధ్యమున థావించి మైనాకు పరగ మన్నించి నురనను సోలించి సౌరదిలై నీడ చరగొని లాగించు సింహిక నణచి యా సువెలాదిపైనటు విశమించె నా సమయంబున నర్క్ముండు (గుంకె దురి తాత్ముండగు సుర్మదోహి పాదములు పరగ దిక్కులయందు పరగిన మాడ్కి గిమ్మని చీకట్లు కెలకుల నిండి పమ్మె రాతి నభోభాగంబు లెల్ల (గమ్మె నా ప్పరిలోని కలకలంబణగె నిడి నాకు తరియని యలమి వాయుజుండు ల?

వదలక చనీకోట వాకిలి జొచ్చి లంకిణ్‌ పరిమార్చి లంకలోనున్న వంకజానన సీత పరికింవ బూని కనక సౌధంబుల కనక హర్మ్యముల కనక గోప్పరముల కనక గేహముల సళస కాంతాధి వాసముల సౌనువుట దిరుల చప్పరముల విపణి మార్గముల నందు నిందసకను నాలంకలోని సందుల గొండులయందు సకలంబు వెదకి రావణులోక వ్మిధావణు నగరు వేవేగజేరి కావించి యచ్చోట కాంతల నెల్లను కలయ శోధించి అంతవురంబున కరుగు నవ్వేళ పగటింటి దొర జూడు పద్మ సైతోడు తొగల మేల్వాండు కంతుని నే స్తకాండు సురలపాలిటి కూడు సుధలకు ఏడు సౌరది చుక్కలరేండు చూపట్టెమింట నాచందురుని జూచి యాదల నుంచి యా చ్మితసభలెల్ట ననువొంద వెదకి కని కుఖేరుని పుష్పకమున కోధించి యనిల నందను;డంత యంతః పురమున నరిగి నానారత్న హాటక చ్మిత భరితమౌ నొక దివ్వ భవనంబు నందు గరు దోరగామర గంధర్వ యక్ష సరసిద్ధ సాధ్య కన్యలు ఛీతితోన

ర్డీ

నీలిచీ న్నిదారక్త న్మేతవై యందు వలనొవ్ప సౌలసి సెవలు సేయుచుండ నాశ్చర్య కరమగు నలరుల శయ్య నిశ్చింత తోడుత నిదిరించువాని వరబలా కావృత వదనంబు మాడ్కి మురుపు ముక్తా సరమ్ముల నొప్పవాని పది కూటముల నొవ్వు పర్వతమనగ పది మస్తకమ్ముల భాసిల్లువాని దారి వాసించు గంధపు వూతవాని తోరపు బంగారు దుప్పటివాని రావణు గతిజిత్తై రావణు,జూచి పావని తలయూబచి వలుమారు మెచ్చి నీలమేఘము చెంత నిగనిగలాడు మేలైన [క్రాక్కారు మెరుపు చందమున వాని కౌగిటిలోన వదలక పొదలి మూని సుఖించు మండోదరి జూచి యిది సీతయని నిశ్చయించి యోచించి కొదమ సీంహము రీతి కుప్పించిదొటి తోక ముద్దిడుచును తొడరి కఠభముల సోకి వానర జోతి భావంబు జూపి గరిమె నంతట విచేకము మడిబూనీ సఠళసగుజ (విత జఇగడేకమొత పొవనావని జోత- భామిని సీత కావణు కోరునే రాముని బొసీ జొనవీ యుదిగొనీ ధర ణీజగోటు

శ

సోనా వీధంబులం గా బుద్ది _భమసే నిని నిశ్చయమువేసి యచ్చోటుబాసి చని చని యటు పానశాలలు వెదకి చనరాని యెడల నిచ్చలుబోయి నెమకి వనితలు చెరలున్న దాదలు నరసి యావలబోయి నీ పామతక్కోల కోఏ దారతమాల కురవకావకుళ కనకదాడిమతాళ ఖర్జూర తరుల నసమానమైన యూద్మ్భానంబు గాంచి యావనంబెల్లను నవనిజ నెదకి యావల జనిహేమ హర్మ్యంబు జూచి యా మేడలోపల నంతయు వెదకి భూమిజగానక్‌ బుద్ధి చింతించి రాకేందు ముఖు(డై నస రామభూపాలు, ఢేకాంతమున నన్నునెలమితో బిలిచి నీవు నా బంటువు నీవు నా హితుండ సీవు చూతువు సీత నెక్కెంబటంచు నానవాలిచ్చిన నందినేవచ్చి గొన నైతిని యిందు కమలాక్ష సీత నెటువలెనే బోదునేమి జెప్పుడును కటకటా వచ్చిన కార్యంబు దప్పె తప్పిననేమాయె ధైర్యంబు బూని రుప్పుడే భర్జింతునెబ్ద దేవతఅ నీంత నేవేసిన నెల్టగీర్వాణు లంతట వచ్చీతామతివ చెప్పేంతు

గ్ర

రసీ నిశ్చయము జేసీ యామేడనేక్న యనిల నందనుడుండె సమీపమున తనపతి నెడదాసి తన మేనుబాసి ఘన దుఃఖముల తేలి కడగండ్రడాస తనపాటు తలపోసి తగనలిశేసి చనుశాంగనలగాసి దై ర్యంబుమాసి యున్న యా భూప్యతి నుత్చలనేతి కన్నుల నీశించి కమలాక్షి సీత కా బోలునని యెంచి కాకుస్థవరుల కాబలారాతి ముఖ్యాశికి (మొక్కి యామేడ దిగివచ్చి యంగుష్టమ్మాతు( డై మారుతాత్మజు! డాశించుపమున గానకొని పెనగొన్న కొమ్మల నడుమ వనచ రేం్యదుడు డాగి దలనోపనుండి పరికించి పరికించి వవమానసుతుండు మరల భావించి యా మగువనుజూచి కడువడి బుష్యమూకముననుగన్న తొడవులు నీయున్న తొడవులు నరసీ శ్రీరాముడానతిచ్చిన పకారమున నా కమణీమణీయవయవ శ్రీలు వరుసతోడుత పత్మివతఅ చిహ్నములు సరిలేనీ మానవ సతుల చీహ్నాములు కనీరొము పేర్కొనీ కొంత శోకింప కనకారగి భూప్పతిగో నిళ్చయింది కూన వేళు;డు నన్ను మన్నీంచి యొసగు నే

సొనవాలునుగౌనీ యాతనీ మున్ను నాడాడి వచ్చిన నా పంత మెల్ల నేడు సార్ధకమయ్యె నే ధన్యుండైతి "ఘోర రాశన వధూ కోటిలోనున్న నీరజనేతిని నిత్య కల్యాణి నెట్టునే నూరార్తునెట్టు భాషింతు నెట్లు రామును సేమమే వివరింతు నని మారుకాత్మజుండాత్మ చింతింప వనజాక్షి తలచి రావణుడు వేకువను మనసిజాస్త్రంనృష్ట మానసురడగుచు కనక భూషణములు కనకాంబరములటు కనక కిరీటముల్‌ ఘనరుచుల్‌ నింప దనరు ఐంగారు గంధపు పూతతోన వలిపె దుష్పటిచుంగువలె వాటుతోన పొలుపొందు పొడవై న భుజములతోన కిన్నర గంధర్వ గీర్వాణ యశ సన్నగా సురసిద్ధ ఖామలు గొలువ కలయది చెంత దీపికలు ప్రకాశింప వెలదీ మండోదరి వెంబడి నడువ ననువమంబగు చం్యదడహాసంబు బూనీ జనకజ ముందర చనుదెంచి.నీఠీచె నంత రోవణుగని యవసీ తనూజ యకతరధిగంబున నదరిన థీతీ గురుతర వత్లోజ కుంభంబులారు అలూటు హాస్తంబులు నుదరంబు నంటి శ్రీశ

పాకుచీతము జేసీ యనువేల్పబాసీ చీకాకు ఐడుచున్న సీతనుజూచి కనకాంగి కుచముల కరములు నురము తను మధ్యమేటికి దాచెదవిపుడు చేకొని బలిమిని స్రీల బట్టటయు మాకుల ధర్మంబు మర్యాదనెంచి సిమది రాకోరి నేనున్నవాడు రాము డంబుధిదాటి రయమనున వచ్చి గొనిబోవునని నీవు కోరియున్నావు నను గెల్వశక్యమే నగవైరికైన తన తండి పొమ్మన్న తాపసవృత్తి వనముల దీనుడై వ ర్రించుచున్న రాముని బొందియో రాజీవన్నేతి యేమి భాగ్యంబుల నెనయ బొయ్యెదవు సీమహి దివిజుల కెదిరింవరాని నా ముందరను నిల్వ నరులెంతవారు యీ లంక యార్థకయ్యినకులుండేడ చాలింపు మీబుద్ధి జలజొషి నన్ను పోంది భోగమ్ముల పొందుమటన్న కుంది యీసీత చేకొని తృణంబునను తన మది తృణముగా తలచి రొవణునీ కనలుచు గద్గది కంరియై బలికె నావతి వంచించి ననుదెచ్చినపుడే సీపాలి మృత్యువు నేనిజము సుమీ బలహీనుడై రొమఖ్యదుని సీవు

శ్రిశే

తలచక మును ఘోరదండ కాటవీనీ యారసని ఖరదూషణాది రా్షసుల నీరుగా సేయండే నిమిషమ్మాతమున (పతిలేని రాముతో బవరంబు చేసి (బళుకలేకను మీద (బ్రతుక జూచినను వేవేగ నను రామవిఖుని కర్పించి జీవముల్‌ నీవు రక్షించు కొమ్మనిన దశముఖు(డం౦ంత నుద్ధతిని కోపించి శశిబింబముఖ జూచి చలమున బలికె శ్రైలాసమె త్రి దిక్సతుల నోడించి కై లాసపతిచేత కై కొనివరము లున్న నాముందర నొక హీనమనుజు నెన్నెదవని రాఘవేవ నిందింప వీనుల నామాటవిని తాళలేక జానకి కోకించె జానకి జూచి గరుడ పన్నప యక గంధర్వ సిద్ధ సురకాంతలందరు కోకించిరంత రావణు గర్వంబు రమణి ళోకంబు పావని భావించి పరితపింపుచును లంకాధిపతీిమీద లంఘింప తలచి శంకించి పిమ్మట చతురు:డై నీలిచి యి మహారోక్షసునే వధించినను స్వోమి జేసిన (వతిజ్ఞాభంగమగును నీనిదే నేనాళ్క విధ మెైతినేని జానకి సేమంబు జననాథుళోన

కి

తెలువీ నేవ్వండీది తేరగోవృదనుచు తలపోయుచుండె నా తరువున నంత వనితలందరు విన వనజాక్ని సీత తను దూలనాొడిన దశముఖుండలిగి చందహాసము బూని చలమున రామ చందుని దేవిని సమయింపబోవ నృదిరి [గక్కునను మండోదరి వచ్చి కదిని రాక్షసవిభు కర మొస్ప(బట్టి కొమరైన యా (బ్రహ్మకులమున బుట్టి యమర వేదంబుల నన్నియు దెలిసి కామాతురత్వంబు గైకొని యిట్లు భూమిజ తెగటార్పంబోవుట తగవె యదిగాక నిది మానవాంగనదీని కదియుట నీవంటి ఘనునికి తగదు వలనొప్ప నీమీద వలచి వర్తించు చెలులతో జూడ యీసీత యోపాటి మనసిజుకేళిని మనసు రంజిల్ల ననుబొందు నా [ప్రాణనాథ రమ్మనిన తనలోన లజ్జీంచి దశముఖుండ పుడు వినతనయోముఖి వికట హేమాస్య హరిజట తిజటల నా మహోదరిని సౌరదిరమ్మని దయాశూనుండై బలికే నదరు మాటలనైన ననునయంబులను ఖెదిరించియైనను [పియములనేన నలయు జాథలన్రై న వంచనన్తై న

ఫ్‌

నేలతు కనిక రెండునెలలు నాసొమ్ము జేసి తో డ్రెండటు సేయరాకున్న స్‌సున మీరెల్ల నెలమితోగూడి యీసీత తెగటార్చి యింతి మాంసముల నాన దీరగ తినుండని యొప్పగించి చింతా నిమగ్నుండై చివికి లం కేశు( డంతఃపురంబున కరిగి నంత్తటను దనుజ కామినులెల్ల దశముఖు న్నాజ్ఞ గొనకొని వెసజుట్టుకొని రాముసతిని వెరపించునొక్కతె వెంటనే లేచి పరగ శూలముబట్టి భర్దించు నొక్షఠతె యిది బుద్ధిగాదని యెలయించు నొకతె గదుము నాక్కతె కూడ గర్జించు నొకతె వలదని వెంటనే వారించునొక్తతే తల్మదుంచగను [మింగధట్టించు నొకతె దనుజ నాయకుండగు దశకంరుంగూడి యనుభవింపుము భోగమని జెప్పు నొకతె కంటకలైన రాక్షస క్లాంతలిట్టు దంటలై గొరింప ధరణిజ బలికె దనుజ కామినులార దయమాలి మిరు ననుగొసివెట్టుట న్యాయమే మీకు పతిహీను(డ్రే నను పతిదుష్టుండైన పతి నిర్ధనుండైన పతి మూంఠ్తుడైన సశియె గ్లైవంబుగా భాపంపవలయు వతిభ క్రిగళల వత్షివతలకు కాంగ్‌

శ్రీ

గో రొమచర్శిదునీ నా మనోహరుని దీరుని కోదండ దీఇు గురువును బాతునే జేవముల్‌ వాతునుగాని యీ తప్పు బోధన లింక మీకేల? తిట్టిన తిట్టుండు దిట్టలై వచ్చి కొట్టిన కొట్టురిడు కొదవలు దీర ఏెలంగి మీరేమి జేసీన సేఃరుఃడనిన కలుషించి రాక్షసకాంత లెంతయును గారిలన పోబామ కరుణా సముుద వో సుమి[శావ్యత। వీ రణశూరః హాయ త్త కౌసల్య: వోతం్యక్రియనుచు హీియక భూమిజ విలపింపుచుండె నరిత నా (త్రిజట సీతాంగన దు!ఐ మింతం జూఢగ లేక నెలమితో బోయి నిదురించి కలగని నెరియ బిట్టులికి వదలక వచ్చి యావనితల కనీయ కలగంటి నేను నిక్కముగ నీవేళ ఇలియజె'ప్పేర దాని తెరగొప్ప వినుండు సౌమజంబున నెక్కి సౌమ్మితి గొలువ రాముంథు సీతతో రాజూడంగంటి శ్రీకరంచై నట్టి సేంహాసనమున కాకుస్ట విభుండుండగా కనుగొంటి వదలక తన బంధువర్గంబుతోన మద మెల్ల సుక్కి సామపసందుండ విడిచీ తైల సిక్తాంగుడై దశకంధరుండు

సి

నేలమై యూఠకే నిదింవంగంటి గ్గుకుతరోష్ట్రము నెక్కి కుంచకర్జుండు సరగ కర్ణమయమున పడియుండ(గంటి వరుసతో నొక కపి కాలాగ్నితోన దరికొని లంక దగ్ధముగాంగంగంటి అరుదుగా ధర్మాతుండగు విలీషణుండు సరసత దనుజ రాజ్యము 'సేయంగంటి రావణు మరణంబు రఘురాము జయము భావింప సిద్ధంబు పడతి జానకిని వలగొని బాధింపవలదు పొండనిన కలంగి యామాటకు కళవళలు బడుచు. దనుజ కామినులెల్ల దవ్వులకేగి ననువొంద న్నిదించి రలనటి దీర నంత రాక్షస కాంతలవ్వల చన(గ వంతల గాసిల్టి వనజాన్ని లేచి ఆ రావణుండంత నాడిన కరిన దారుణాలాపముల్‌ తలచి ఖీతిల్లి యాకొమ్మ ప్రపుగానా చెట్టుకొమ్మ చేకొని తనలోన చింతింవ దొడగె యెక్కడ సాకేత మెక్కడ లంక యిక్కడ నను విధియిటువలెదో సె చలవట్టి దైత్యుచే సమయుదువనుచు తలను లభించెనో ధాతకాకున్న రానేల రాఘు(డరణ్య భూములకు పూని మృగంబునకై పొమ్మననేల శిరి

కడగి నన్నసురుండిక్కడికి తేనేల విడువక నన్నింత వెతబెట్టనేల యూ జీవనమునకు నాకేల శోకింస రాజీవన్మేతుండు రామచం[దుండు తాను తమ్ముని గూడి త్వరనేగుదెంచి కాననంబున నన్ను గానక వెదకి యెంత కోకించునో యెట్టున్నవాడో అంతరంగమున నాక్రైయిందునె త్తి యెన్నడు వచ్చునో యీ నీచుంబట్టి యెన్నడు దునుమునో యిది యొట్టుగూడు నిట్టి కోరికలేల యీ సీచుచేత గట్టిగా తనుహాని గాంచుట కంటి యే విధంబైన మున్నేమేను బాసి బోవుట మేలని బుద్ధిలో వగచి తరలాశి దీర్షకుంతలముల నరుత నురిబెట్టుకొని చననూహించునంత సౌరదియై తనమేన శుభసూచకములు బరువడి దోవ యప్పద్మాడిజూచి మాని యాతెగువ నెమ్మదిని రాఘవుల మానుగాందలంచుచు మమత రెట్టింప తనతల్లి దం్యడుల తన బాంధవులను తన య త్రమామలందగబేరు కొనుచు కనకాంగియుండ నొక్కతే వాయుజుండు కని సమయంబిదిగా నిశ్చయించి వనచర థాషలను వర్డించియెల్ల లి

మనుజ భాషణముల మగువకిట్టనియె జనని నీపతి రామచర్శదుడు త్రముడు తన తమ్ముడగు సుమిత్రా ప్యుతుతోన మననురంజిల్ల సేమమున నున్నాడు వనచర సేనలవ్వారిగా గొలువ వననిధిదాటి రావణు సంహరించి నిను దోడుకొనిబోవు నిశ్సయంబనిన యా మాట లాలించి యవనీ తనూజ చేమారు దిక్కులు వీక్షించి [బమసి వలుకకనా శింకపావృక్షమునను తలయెత్రి జూడ వ్యతముల మధ్యమున కపి రూపమును జూచి కదిమి దద్దరిల్లి వివరీతమిది యని విస్మయంబంది సరగున యీ దుస్టశకున ఫలంబు తరలి రావణునికి తాకుగాకిపుడె మనుజ భాషలనాడు మర్కటంబునను విననిది రాక్షస విభఘుమాయ యనుచు తలవంచి యున్న యా ధరణిజ మనసు తెలినె మారుతిమాను దిగివచ్చి (మొక్కీ తలి నీ వతికినే తగిన సేవకుండ కోల్లగౌదిది సీకు కలుగ విశ్వాస మంగుశియక మం పెనని జూవంయూచి యంగనామణి పొంగి హనుమంతు కనియె దనుజ మాయల నేను తరచితిగాన కనిమ్ముద నమ్మిక కలగదు తనకు 40

సీవూరు నీపేరు సీకుల [కమము వావిరి దెలుపుము వరునతో మన్ను స్తాందతేజో మహోజలుడై న లా చళ్ళిదుతో నికెట్లు సభ్యంబు గలిగె సరను(డు రాముడే చందంబు వాండు పరుగు సౌమిత్రి య్య్మేపాయంబువాండు కాకుస్టుడిప్పుడెక్కడ నున్నవాండు నీకు నేమని జెప్పి నిన్ను పుత్తెంచె యేమాడ్కిి వచ్చితి వీయబ్ధిదాటి నామది రంజిల్ల నాతోన జెప్ప మనవిని ముదమంది హనుమంతుడనియె హనుమంతు(డను వాడ ననిల నందనుండ స్కుగీవు మంషినై సౌరది వ ర్రింతు న్మగజుచే రాజ్యమతండు గోల్పోయి ఘనమైన బుష్యమూకమున సుగీవు( జెనని మాతోనుండ నీపం క్రిముఖుండు గొనకొని నిన్నెత్తుకొని పోవునపుడు నిను జూచుచుంటిమి నీవును జూచి వయ్యెద కొంగున బంధించి తొడవు లయ్యెడవై చితివది దాచియుంటి మచ్చట రఘురాముండరుదేరజూచి మచ్చిక నేబోయి మనజేస దెచ్చి యిన తనూభవుని నినవంశజునికి వినియో క్రి మై(తి గావించితి నంత నా తొడువులు దెచ్చి యర్మ్కజుండీయ శీ

(ప్రీతి రాముండు తనపెంపు డీపంవ వాలిని వధియించి వాసర రాజ్య మాళోన స్నుగీవు కనువాంద నిచ్చె నిచ్చిన భృళత్యుండ్తై యిన తనూభవుండు ఇచ్చెర నీవున్న సీమ శోధింప వనచరులను బంచె వరుసతోమమ్ము దనరంగ ననిపెను దజిణంబరయ రాముండప్పుడు నన్ను రయమున బిలిచి యీ ముద నాచేతికచ్చి పొమ్మన్న వలగొని కవులతో వచ్చి దేశముల కలయ శోధింప్పచు గానకమేము శోకింప ననురుని నుతుండు సంపాతి మాకు లంకాపురి మార్గంబు జూన్‌ నంగదాదులను నే నయ్యెగ నిలిపి సంగతిగా భీమ జలనిధి దాటి పూని రేయెల్డ నీ పుర మెల్ల వెదకి గానక నిన్నిందు కనుగొంటిదేవి యింతకు మున్ను లంకేండ్చువచ్చి పంతంబుతో నిన్ను భంజింప జూచి వాని చం పెదనని వడి నిశ్చయించి సీనాథు సేమంబు నీతోన జెప్పి నిందు వేడుకలోన నేబోవువేళ చండ రాక్షసుబట్టి సమయింతు ననుచు నుండితిగాని నేను సురాశించి (గాదు) యుండళభేదిధి నిక్మ్నమూహింపుమనుళ్చు , శ2ి

రాముని ళూవంబు రాము శౌళ్యంబు రామునియెడ గల్లు రాజ చిహ్నములు సొమ్మితి చందంబు సకలంబు జెప్పి వేమారు వినుతించి వినయంబుతోన జనక ప్యుతిక భక్తి సాష్టాంగ మెరిగి సహనుమంతు(డంగుశీయక మిచ్చెనంత వనికె గై కొని నేడు వచ్చి [ప్రాణంబు లనుచు రామునిచూచి నట్లానవాలు కనుగొని మూర్చిల్లి గక్కున దెలిసి హనుమంతు(జూచి యిట్లనియె మైదమున* వానరాధిప నీవు వచ్చినా (పాణ- దానంబు జేసితి తగ్గునట్టి నీకు నుపకృతిగాన నీవుర్విని రాము. కృవను వర్డిల్టుము కీ ర్రితోననిన నవనజుండానంద భర్తితు(డై పొంగి సవినయంబున (మొక్కి. జనకజంజూచి యా దేవతలకైన నందంగరాని నీదయ బడసీతి నే ధన్యుండై తి రావణు వధియించి రామచర్యదుండు దేవినిన్‌ గొనిపోవు దిగులేల నింక తడవని తలచితే తల్లి నిన్నివ్సు డిడుకొని భుజముల నినవంళుజేర్తు నరుణోదయంబున కనసంత సిల్లి ధరణిజ పవమాన తనయున కనియి సీవంత వాడవు నృపునాజ్ఞలేక

ఢి

వావీరి గొనిపోవ వచ్చునే నన్ను సీవ్న గొబ్బునబోలు నెమ్మి నా పళికి నా విధంబెల్లను నయమున దెల్చు నా బాధ దయగల్లి నా మరిద్దైన సొమ్మితితోన్‌ నా చందరిబు దెలుప సూర్యష్ముతుండై న సుగ్రివుతోన కార్యంబు సఫలరీబు గావింపుమనుము పొమ్ము నీవటువేగభోయి. రాఘవుని బెమ్మన్న మారుతి ధీరుండై బలికె బేవి సీ వివుడానతిచ్చిన దెల్ల నీ విమనకుభోయ నే పన్నవిరతు ననువొలిడ నీకిచ్చి యంగుశీయకము థనరనే రి త్రహ స్తమలతతోంసోవ తగదు నా కిదిదూత ధర్మంబుగాదు మగువనీ మస్తక మజీ యమ్మటేిన్న పలికె భూప్యతియా వవమాన తనయ్‌ పలుమారు నీరూపు వరికించిగాని యీ మణి నీచేత కియ్యనేననీన యా మారుళాత్మజు( డచలుగ్జా పెరిగి వినువీధినంటి (తివికమొరీడనగ కనబడకని సీత కడు సంతీనిక్లి తన రత్నమీయ నాతండు గొన్నిమొక్కి జనకజ వీడ్కాని జద బలోద్దతీని వన మహీరుహముల వడిగూల్చి యార్ని వనఫాలక్లులనెల్ల వధియించినై న

శే

కావలీయున్న రాక్షసక్షాంళ్తల దరి రావణుతో జెప్ప రావణుండలిగి వీరుల నెనుబదివేల రాషసుల పోరికి ననుపనప్పుడు వ్లారు వెడలి రంత సూర్యోదయంబగుటయు జూచి పంతంబు తోడుత సవన నందనుడు (ప్రకటించి కాంచన పర్వత్తాకృతిని మకర తోరణముపై మలయుచునుండ్తి తనుదాకి నొప్పించు దనుజ వీరులను గని కోపమడరంగ గర్జించి పలి వోరి రాష్షసులార యుర్విపె నేను శూరత విలసిల్లు సుగివుబంట శ్రీరాము దూతనే ఊరిని వాయజుండ శ్రీరాము సేమంబు సీతతో జెప్పి పోవుచున్నాడ నీపురి రాక్షసులకు వావిరి మృత్యువై వచ్చియున్నాడ ననిబల్కా ద్రైత్యుల నందరిని గోల్చి దనరుచు తోరణ స్తరభంబు న్వుర్తిడె హత శేష్పముఖమున నావార్త దెలిసి ధృతింబూని కోపించి దేవత్తారాత్తి గురి గొని పింగళాళున్ని దీర్ణ జీప్వ్యూ వర వ[కనామాశ్ళ వక్షకార్దూల ముఖుల నేవురంఖంవ మొనసి హారవ్వ! దభిలాస్త్రముల నొంవ హానుమంతుండిలీదీ ధనువులు విరిబీ కేతనములు కొల్చి థీ

పనువడి రోథములు ఖభగ్నంబు జేసీ కనలుచుఃబట్టి రా్షస పంచకమును ననిళోన తెగటార్చి యసమాను(డగుచు సరగున తోరణ స్తంభంబు నెక్కి గరిమె సంగరశకేళి కాంక్షింపుచుండె నత్తరి లంకేశుడా సుద్ధిదెలిసి మత్తుడై యా జంబుమాలిని బంవ వాడు శతొాంగంబు వలనొప్ప నెక్కి పోడిమి బలములు పొరలి యేతేర వచ్చియా హనుమంతు వలనొప్పదాకి చెచ్చెర నొప్పింప నిశిత శరంబులను + కాలదండము మాడి కడువడినుండు వాలదండము బూని వాయునందనుండు బలములనెల్పను బరిమార్చి పేర్చి యలిగి రాక్షసుని శతాంగంబుల గూల్ప విరధుడై రాక్షస వీరుండు కనలి కరవాలమొక్కటి కరమున బూని సనవమాన తనయుని ఫొలంబునేయ యవళుంగై మూర్చిల్లీయంతలో దెలిసీ యలిగి కైదువబూని యలజంబు మాలి తత తెగవేసిన ధరణివై ఐడియె హత శేషులతని పోటంతయు జెప్ప ని కోనమున దశన నుండప్పడః జీతరిప్పు వ్యికమోర్డిత స ప్రమం్యతీ సుతుల బాసటగొంగ సౌరదిర్దైజేసీ

కీర

నమీత బలోదారు నమరో వీదారు నమర్శాది సమధీరు నక్షకుమారు బిలిచి సీవటుబోయి నీదవానరుని తలగొట్టి తోరణ స్తంభంబునందు గట్టి రమ్మన్నవాడు (గక్కున మొక్కె ఛట్టించి మంతినందనులతో ముద్దు హెటించి ఘోటక [వకరసంభరిత కోటి సూర్య 1పభాంకుర రూవరత్న హాటక స్థగిత శతాంగంబు నెక్కి మేటి విల్లెక్కిడి మీటుచు వచ్చి కంఠీరవంబును గంధ సింధురమ కుంఠిత గతిని మార్కొన్న చందమున ననిల నందను తొకి యమిత బాణములు పనువడి నేయనా పవమానసుతుండు వాల దండంబున వారించి దాని తాల వృషకంబునుద్ధతి చేత బూని వానీ కేతనములు వాని సారధిని వాన్‌ గుజ్జ్ణములను వాని రథంబు మొనసి నేలను [గుంక మొ త్తీయార్చీనను కనలి యమషడు అయకాలుని మొడ్కి పదీ బోణముల కపిపాలంబు నేయ నదరి మోర్చిలి యతడంతలో దెలీసీ యక్షునీ నీజవాల హోతిని నోప్పింవ యకుండు గదగొనీ యనీలజునకచే నడభీన వివప?డై యంతలోందెలిసీ శ?

యవ్పడు గదగానీ యనిలజుండేయ దప్పించుకాని వియత్తలమున కెగయ పీడువక మారుతి వెంబడి నెగసీ తడయక వాని పాదములూడ్చి పట్టి పిడుగుతో సరియెన పిడికిట బొడిచి జిరజిర తిప్పి యాక్షితినివై వగను, వరగ నకుడు నేలవడికూలె నంత విజయలక్ష్మి సమన్వితుడై కపీశ డజిశుంరై రణకేశియాస క్రినుండె బెదరి యప్పుడు హత శేవులు పారి పది ముఖంబుల పరికించి యొక్క దేవ వానరుండని దృష్టింపరాదు భావింప నలవీర భ్మదుండుగాని వనమెల్ల, పొరిగొనె వాల దండమున వనపాలకుల నెల్బ వసుధ పె కూల్చె నరయ శార్దూల ముఖ్యాది రాక్షసుల పరిమార్చి యకుని భర్జించి వైచె నానగ చరుగెల్వ నమరులతైన దానవాధీశ్వర తరముగా దనిన వెఠరగంది రాక్షస విభుండము తలచి వరితపింపగ జూచి పొకారివైరి చేవనసీకింత చీంతింవ నేమిటికి నొ వానరొధము నవలీల బట్టి తెగటార్తు చేకున్న దెత్తునే ననుచు తగ తండికేనీ యొక్క తన రథంేక్కి 4గ్రీ

యనీలజు స్టేర్రాగ నా యింద జీత్త వనరులు కలంగె భూవలయంబు వదర నప్పుడా యిందజి త్తనిలజుమీద తప్పక శరవర్ష ధారలు గురిసె గురిసిన కపీవిర కుంజరుండలిగి తరులను గిరులనాతని మీదవై చి తొడరివాని రథంబు తోకను జుట్టి యడచె భోరున దై శ్యులడుగంటిమడయ ననిలోన నవిరథుడై యా యింధదజిత్తు హనుమంతు పైని వాయువ్యానస్త్రమే'సె ననీల ప్కుతుండు గాననా యస్త్రమునకు మునుకొని నిల్చెనిమ్ముల ఛీరుండగుచు దానవుండ పుడు రౌదాస్త్రంబునేయ నానక కొని నిత్చె రుదాంశంబు గనక హనుమంతు బలిమికి నచ్చెరువంది తనమది కోపించి తగయిందజీత్తు సురులు ఖీతిలవాయు సూనుని మీద పర భయంకరమైన (ఐహ్మాస్త్రమేనె ననుపమ (బ్రహ్మాస్త్ర మరుదేరం జూచి తనమది బబ్రహ్మమర్శతములుచ్చరింప నదీ చంపజాలక నతనీ జంధించి కుడియించి పడవై చె కుంభిని మీద కనియిం[దజిత్తు రాకనులచే నతనీ పెను రజ్ఞువులంగొని న్‌ీగియ గట్టించి 49

పొనీమంతు దెచ్చి అంకాధిపు నేడుట దనర నుంచిన తన తనయుని మెచ్చి తన శౌర్యమటు జూప తలచుచునున్న హనుమంతు( జూచి యిట్లనియె రాపణు(డు వోరి వానర వినవోరి నీవెవ్వ డే రాజు సేవకుండేది నీ పేరు ఫీలమై నిర్ణరాభేద్యమౌ అంక కేలాగు వచ్చితి కెరిగింపుమనుడు వానరాధిపుడంత వడితృణంబుగను దాన వేశ్వరుజూచి దర్పించి పలికె వినరోరి రావణ విశ్వంబులోన నినుతోక గట్టి మున్నీటిలో ముంచి యనుపమ బలకాలియైన యావాలి దునిమి భానుజానికి దారతనంబిచ్చి దంటయ కీర్తులందనరు శ్రీరామ బంటము వాయుజుండ నేభానుజుమంతతి హనునముంతుడనువాడ నా రాము(డనుప దిన కరకులుని ముదిక గొంచ్చు వేగ నచ్చిసీరధిదొటి వడినీ సీ లంక జొచ్చి భూప్పుతినీ జాచీ యంగరము నిచ్చి జొనకీ రత్నమీచ్చిన గొనుచు దెచ్చెర బలిమీయైై చెలంగి నొలొవ్వు సీకు చూపదలచి సీవనంబెల్డ గీకాకు జేసి శిక్షించి రాక్షసుల దడయక నిను జూడ శాకట్టునడితీ ర్‌

పీడీవడినే బోయి విన్నవించీనను వనచరులను గూడి వననిధి దాటి

నిను వధించును రామనృపుండు నీవిపుడు మన దలచితివేని మనుజేశ్వరునికి

జనక పుతికనిచ్చి శరణంబు గొనుము

వావుండు రాక్షస నాథుండు కనలి

యా వీరవరుని (సహస్తుని జూచి

కుదురుగా నుండి యీ కోతియేమేమో

వదరు చున్నది దీని వధియింపు మనుచు

నా విఖీషణుడు లంకాధిపు జూచి

దేవదూతలను వధించుట తగునె

మగుడ కోపము నీకు మనసున నుండ

తగిన దండన కొంత దండించిపంపు

మన రావణు(డు రాషసావళి(బిలిచి

కినుక నీ మర్కటు గేరవాలంబు

విరివిగా గాలిచి వీధుల ,దిప్పి

తరలగ మనమెట్టు దాటింపుడనీన

దొనవులంతను తాళ్టుదెచ్చి

వానరాధీసని వదలక కట్టి

ఛరుచుగా మునువేళ తాళముల్‌ (మోయ

విరసంబులాడుచు వీధుల (దిప్పి

బేలారు కోకలు వంటనే దెచ్చి

తైల ధారలుబోసి తగవాయు సుతుని

వాలంబునను జుట్టి వడిచిచ్చు వెట్టి వ

జోలిరి యంత వాతూలనంద జ్‌ాద లాం స్వా

గ న్‌ ౮ గ్గు ఇంట్లో ॥ " / ల న్‌ వ నో మ ౮603 0డీ

దనుజ కాంతలు జేప్ప ధరణిజ దేలుజీ దనకరంబున నీట దయను స్పృశించి సదయ రాముడు సత్యసంధుడా నేని వదలకనే పత్మివతనౌదునేని హుతవపహి। 'దయను సీవొగివాయుతనయు నతి శేతలుండవై నాదు కొమ్మనిన హనునుంతు సీకవ్పుడతివ దీవనల ననలుండు కడుచల్దనై యండెనంత వావిరి యా (బహ్మావరమున జేసి పావని కాయస్త్రబంధమ్ములూడ కాలాగ్నిర్ముదుని కరణివాయుజుండు వాలాగ్నింజూచి దుర్వారుండై పేర్చి కలయనీలంక దగ్ధము "సేతుననుచు తలపనర్కుడు [గుంకె తరుచకుడప్పడు శనవాలమెత్తి య త్రరి లంకళోన కినుక బుట్టిన ధూమకేతు వోయనగ వడి వాయుజుండు రావణు పౌజారమున తడయక నెక్కి ముందరచిచ్చు బెట్టి పాలాయముగ దైశ్యువపల గేహన్నులు రీలమై శేర్చి కొలివీ గంపశ తి వీమాగ్ని కీలలాఫీల ధూమంబు లామహే బీలమృన నందంవ గస్పీ యపుకుహన్సమంత్పడ్రా లంకయెల్ల ఈవ్పక కోరని దగ్ధంబు జేసి నే ళన మద్ద చీంతించి ధరణీ తన్గజ

న!

యనలో[గ శిఖల నేమాయ నోయనుచు యసుర (వ్రతాపాగ్ని నార్చుచందమున వెనవాల వహ్నిని విషధిలో నార్చి జనకజ కడకేగి సద్భ క్షి మొక్కి తనదు వృత్రాంత మంతయు విన్నవించి భూ సీత దీవింపనందుండి మగుడి యాసువేలాదిపై యనువాంద నెక్కి యనిల వేగంబున నంబుధి దాటి వనచరులకు శుభవా ర్తలు దెల్ప వనచరులుప్పొంగి యా వాయుజు పొగడి తియ్యని ఫలముల తృ ప్రిగావించి నయ్యడవసియించి యో రాత్రి గడిపి మరునాడు కప్పులెల్ల మధువనంబ్లునక్తు తరలి యా మధువనాంతరమున జొచ్చి ఫలముల మధువుల బహు తృ ప్తిబొంది తొలగక తరుల గంతులువేయ జూచి మొరసి దిట్టుచు దధిముఖ్లుడేగుదేర మరలి వానికీ దేవ మార్గంబు జూపి పీడుగుత్తో సరియైన పిడిక్సిళ్ళవాని బొడిచి బోదోలిన బోయి వాడ్రవ్ప డిన సుళునికి. దెల్ప్బ నినజుండు మిసల కనలిన జూచి లక్మణుండిట్టులనియె వావిరి కపులు సీవని జొచ్చినపుడె దేవి సేమము వారు దెచ్చియుండుదురు సిఠిపింప్పమన నివి సియము రెట్టింప ఫ్‌!

సీలిపించెవారి సంీతి నర్కుజుండు ననచరో త్తములు దుర్వార వ్మికములు వినయంబు భక్తి వివేకమ్ము దనర రామ లక్ముణులకు రంజిల్ల (మొక్కి యా మీద నినజుని యడుగుల కెరగి వారలు హనుమంతు వలనొవృ దెచ్చి శ్రీరామ చందుని చేరువ నిలువ మనువంశో తిలక్షని మనసు గుర్తెరిగి వహానుమంతుడెరగ్ని యిట్లనె రాము(జూచి కంటి సీతను వాలు గంటిని రామ కంటినీ పదము రాగంటి నీ కృపను దేవనేసి కృపా దృష్టిచే బోయి యా వననిధి దాటి యా లంకజొచ్చి యవనిజ పొడగాంచి యానవాలిచ్చి యవనిజచే రత్నమంతనే బడసి నా చేతనై నట్టి నరనాధ క్రొంత రాచ కార్యము జేసి రహివచ్చినాడ ననిరత్నమిచ్చిన నతడు చేబూని కనుల నొత్తుక్రొన్సి యా కప్పివర్ష కనియె పావన చరిత్ర యోవవమాన త్రనయ్య నీవంటి బంటునే నెందును గాన యెలమి స్పీశ్రో సీతయేమని జెప్పె కెలుపవేయని విని దేవసీదేవి వొంట్రినై కడగండ్డక్రో్చో శోకమ్సన కంటనశ్రషృల్రి కాల్వలై దొరగ క్‌

చెక్కిట చేయిజేర్చి చిత్తంబు మిగుల నెక్కొన్న లక్షిచే నీ యందు నిలిపి నుడుగని వగలతో నొక మానుకింద తడబడి యున్నది ధరణీ తనూజ శానిందువచ్చుచో తగకొన్న మాట లానాతీ దెల్పెనే నవి విన్నవింతు నను చెట్టబట్టి మిస్నక కాననమున దనుజుని కొప్పింవ తగవుగాదనుచు వినిపింపుమనె దేచి వినుము శ్రీరామ తనతండి -రాముండు ధర్మజుండనుచు నను దారంబో సెను నమ్మికతోన కడపట నన్నాంటిగా లంకలోన విడుచుట యిది నీకు వీర ధర్మంబె తనవున జీవముల్‌ .తనకింక నిల్వ వని జప్పుమనెనని నన్నియు జెప్పి సౌమి(తికిని యల జలశా ప్రనుతుని కామె జిప్పిన మాటలనువాంద+(జె ప్పె జెప్పిన కపివీర సింహంబు లెల్ల నప్పుడానందించి రాత్మ నుప్పొంగి యని భోసలాబ్టి సుధాంశుండు త్తముండు ధననాధతుల్యుండు దార వ్మికము(డు సరససాహిత్య లక్షణ చ్మకవర్తి కరుణా సముుదుండు కవి కల్పకంబు విలసిల్లు తుళుజ భూవిభుకుమారకుందు సొలుపొందు యేకోజి భూమి పాలక+డు స్ట్‌

తన తంగడి తులజేంద ధరణీకు పేర జెనుపొంధ మకఠంద బిరుదాంకు "పేర రమణీయమైన యూ రానూయణమున కమనీయ సుందర కాండంబు జెప్పె నిది తుళజేంద్రులి కిడునెన్పుడిలను పొదలు సంవదలును వూర్ణశక్తులును సకల దీర్దాయష్య సంళతినములను సళల రాజ్యంబుల సకల భోగముల సమర జయంబుల సకల కీర్తు లమరంగ నోస(/(ఏ మపహారామ చరిత మిదిమహాపుణ్యదమీది వేదసార మిదిము క్రి సోపానమీడి సభోదర్క మివ్వనుంధర భ క్రినెలమితో దీని నెవ్వరు చదివిన నెవ్వరు వినిన నెవరు వాయించిన నెవరు (వాసినను భువిలోన వారికి పత సంపదలు ఘనమైన కీర్తులు కరితురంగములు మనసురంజిలజేయు మాని నీ మణులు పరగ దీర్ధాయష్య భాగ్యంబు లౌసగు ధరణిలో నా చందళారార్కముగను జావ శ్రీరామ చం్గదాయనమః :_ ర్‌0ి

యుద్ధ కొండవు శ్రీరము వీరుండ్మాశిత |పాప్రజాతుం డారూఢిగను సమ్హీరాత్మజు చేత జనక 'సేమంబు సకలంబు దెలినీ మనసు రంజిల హనుమంతు దీవింటి ఆలింగనము జేసి యతనిచే నప్పు డాలంక చొ ప్పెల్ల నాను వూర్విగను విని తన మదిలోన విస్మయంబంది దిననాథ సుతుజూచి తెరగొవృనీవు విశదంబుగా నేడు విజయలగ్నఘున దళముఖువై దండు తరఠింప్రమనిన సుగగీవు ననుమతి సౌరది వానరులు నిగ్రవాను[గచా నిథిరాము కెరిగి నిరువమా కృతిగల నీలు వెంబడిని వరగ నార్చుచు తమ పాదమట్టనల ధర పెల్లగిల్ల దిక్కుటములు డుల్ల శరధులు కలంగ నిర్ణరులుల్లసిల్ల తడయక సింహనాదములు సేయుచును నడచిరసంఖ్యలై నానాముఖముల హనుమంతుపై రాముండగచు మీద ఘన పరా[కముడు లమ్మణుండేగుదేర

ద్‌

వనచర భటులు క్రై వారముల్‌ సేయ వనజా ప్త సుతుండు కేవల భ క్రినరుగ నులయ సంహ్యందుల్ల మ్లలక్కజూచుచ్తును వెలువడి వనవళ సీరులకోన 2" కడలిని జూచి యక్కడ రాఘవుండు వికియించె పాళశ్వంబు వేడ్మతోనంత రాము౭డేక తమున రవిజుని జూచి యీ మహాంబుధి కపుతే విధంబునను దాటుదురిందుకు తసనుపాయంబు హిటించి వేగ నేర్పరచు మటన్న నాలోన రవి పశ్చిమాంబుధి (ఏం భూలోక మెల్లను పొదలె చీకటులు వెలయు రాముని కిర్తి విలసిల్లు మాడ్క్ల్‌ మలసి తూర్పున చందమామ చూపబై నంత సూర్యోదయంటై న రాఘవుడు సంతనంబున లేచి సొౌమిత్రితోన తడయక సాంధ్యకృత్యములను దీర్చి కడలింతల నన్నికను గొనుచుండె రావణుండక్కడ రాకసాధిపుల రావించి యాకోతి రాయడి మీరు కంటిరి గదుదుష్ట కపి వేగబోయి. వెంటనే యా రామ విభుదెచ్చెనేని కార్యంబు తప్పును గావున తగ్గిన కార్యమూహించి చక్కగ జెప్పుడపుడు వినిమం్మతులాడై త్య విభుకిట్టులనిరి

ళ్‌గి

దనుజేళ నీకింత దై న్యమేమిటెకి శరమర్జి నె త్తవాకై లాసగిరిని సురుల కోధింస వాశూరుడైై సివు సీముందరను దా నిల్వనేర్చునేరాము డామర్వు వధియింప నల్పుండు చాలు ననిబల్కు, మంతుల నందరి జూచి "'ెనగొన కినుక విఖీషణుండనియె కారులాడెదరు 'పై కార్యమెంచకను మీరొక్క మం్మశుతే మీరొక్కమనులే "పెరలెత్తకను సామబేదదానముల సౌరది క్యాతవుండు వక్యుండు గాకయున్న నామీద దండంబు నమరు మీరెట్లు నేమైన యత్నంబు లేచి జేసితిరే రామభ్మదుని పరాక్రమ గుణంబులను 'హీమగర్భునికైన నెంచంగ తరమె మనుజ మ్మాతుండని మదినెంచవలదు దనుజాంతకుండు సుమ్మి డశరధాత్మజుండు కనలేడా నిన్న రాఘవుదూత శౌర్య మనిజెప్పివిని యా ర్తినన్న కిట్లనియె వినురాక్ష సేశ్వర వ్నికమోదార చనటి మం్యతులమాట ఇవిబెట్టవలదు చేవిని లంకకు దెచ్చిన "మొదలు దేవ యీ పురలక్మి దీనయ్దై పొలిచె తోచుచున్నది మహా 'దుర్నిమి త్తంబు లే చందమున జూడనిది బుద్ధిగాదు గ్‌

జనకోణ గొంపోయి సరగున రోమ జనపాలమణికిచ్చి శరణంబు జొరుము నీవంళ గరిమెన్సు నీ జీవములను సీవారినెల్లను సీన్లు రక్షించ మని చిలుకకు జెప్పి ముమ్మారు చనబుద్ధి యా విశీషణుండు చెప్పినను విని రావణుడు కోన వివకుండ్లై జూచి ఈన తమ్ముండనకను తన్నె తన్నుటయ నా విఫీషల్లుండు కోకా కాంుడగుగు వేవేగ రాక్షస విభుని! (మొక్కి రావణా విను సివ్వ రాముకాణాగ్ని కావరంబున గంగ ాంగెగు నాక్సు తలచుమ్సు నా బుద్ధి తలంప్పన నన్ను తలంచ్చ మటంచును తరలయా క్షణమె తన మంత్రిషరులతో శ్రగ విఫీషణుండు వీనువీధిరాంగ భావించి వానరులు సమరసన్నద్దల చనుదేర జూ్చి సముచిశంబృగ విశీషబుండిట్టులనియె రావణానుజుంధ్రనే ర్‌హి విశీషణుండ్ల వేవేగ శ్రీర్వా విట్ళునికి ప్రీత. నిమ్మన్న దశోకంకృల్లడైలన్సి కోపించి 'సౌమ్మన్న వచ్చితి మూనాథ్రక్రగ్లక్ష మాతకృంగ్షన్నణ్య కవటినిగాన్స కీకుడైవర్చి విఫీషణుండన్సచు శరణాగత్ర (కాబత సిద్ధాత్ముత్తోో

గి

కఠీణుంబీ కెలుపుండీ కష్పృలార యనుచు డామాట స్నుగీవుండాలించి వేగ రామునితో దెల్ప రఘురాముండనీయె నా విఖీషణుండై న యర్కజ వినుము రావణుండైన గర్వము దక్కివచ్చి శరణన్న రడింతు సంశయం బెల్ల ధర నివి క్షృతియ ధర్మంబు సుమ్మి యఖభయ మిచ్చితి నొండునాత్మ నెంచకుమి నథయ చిత్తుని వినీషణు తెమ్మటన్న వని భాను తనయుడు విస్మయంబంది చని కూర్మితో విభీవిణు తోడిదెచ్చి (యేమతో శ్రీరాము భేటి సేయింవ నా మహాత్ముడు రాము కతిభ క్తి మొక్కి పరమాత్మ శ్రీవక పద్మప(ాక్ష కరుణ్‌ంచి ననుపేమగావవే రామ శరణాగత 1తాణ జాప '(ప్రపీణ కరుణించి నను (కేమకొవవే రామ చిరకీ ర్రిలోల కౌశిక యౌజ్ఞపాల కరుణీంచినను (యేమకావవే రొను హరి యహాల్యా (వధాహర జగ్మదూవ కరుణించినను (బోచి కావవేరోమ కూరచావ భంగమోహిన నుందరోళతగ కరుణీంచి నను (కేమ కొవవేరామ ధరణి సుతాధీశ తనన సతికాశ కతుణిళిచీ నను పేమ కావచేరోష్‌ 1.

పరజరామా ఖీల పావనశీల కరుణించి నను(పేమ కావవేరామ ఖరదూసషణాది రాషస సంవిదార కరుణించి నను [పేమ కావవేరామ వర సద్దుణోదార వాలి సంహార కరుణించి నను (పేమ కావవేరామ యని సన్నుళులుసేయు నా వివీషణుని తన:చయాదృష్టిే తనియంగజేసీ దనుజేవనికి సీవు తమ్ముడుగావు తనకు తమ్ముడు సీవు తధ్యమ్ముసుమ్మి యని జెప్పి యతనిచే మరి మర్మ మెల్డ పనువడిగా రామభ్మదుండు దెలిసి యా విఖీషణ్బనిక్రి న్ది తీరమున | థావించీ లంకళక్తు పట్టంబుగట్టి కడలిని ప్రార్థించి గర్వించిమించు కడలిని శరముల గావించి పీదస వారిగా సలునికే బహుపథప్రకర హిశువళర్వించ సిం్మద్రాది ధూమ శేశువ గీర్వాణ కీరిత పుణ్య 'సేశుక గట్టి ప్రీత వైఖరిని కాచు హనరులు మెద్చుచ్చు మ సకముల నుకిచు బౌనడలు నైయ్యుదధితో దుముకి ముఠదు షోనరలే త్తి యలమీ జంశువ్పుల మ్‌ంథ్సి హానరుల్సు నీమ్ముల సేత్స వ్పీద్రి హ్‌క్ర చోన్సర్పల్బన్స బట్టు వానర్‌ల్స

శి

నై రాము ముందరోనాడు చూండగను శ్రీరాముండన శ్రీ చెలువుగ చర నేనలు గౌల్ప తోర మైనట్టి 'సేతువ మీదబోయి యదరక యీసువ్శెరి చంగటను విడియించి పాళ్ళంబు వేడ్క్మనందుండె చారులచే రాము జననాథురాక యా రావణుండు విని యాత్మ బీతిల్లి శకసారణుల పంప సౌరదియైవారు సకల వానరవీర నైన్యంబు జూచి వచ్చి జెప్పినను రావణుండాత్మలోన నచ్చెరువొంది మహాసౌధ మప్పు డెక్కి వానర నైన్యమీక్షించి బెదరి సుక్కి యాసారణ శకుల కిట్లనియె నివ్వటిల్లెడి కపి నివహంబులోన నెన్వండు సేనాని యెవ్వడు శూరు డెవ్వడు రాముని కిష్టుడెయుండు నెవ్వని [ప్రాపున నీసేన నడుచు నెవ్వడు లవక్మణుండు రాము డెప్వడు స్నుగివు ఉఇవ్వడంగదుండు మీరు నెర్వెర నెమ్మిగ దెల్చ్బు;డనిన సారణుండ పుడు రాక్షసనాథు కనీయె గురుతళ కపనాయకు తల్పక్షగోల్వ తరుచర సేనముందరో నున్నవాడు వరమ దుర్దయు(డల్ల హైవకనుతుండో సర సైన్య నాభుండు వాండు సీలుండు రి

గరీమితో ₹ తబ్బందీ కపులు సేనింపీ చురుకుచూపుల లంక చూచుచున్నాడు వాలికం చెను దుర్వార వి[కముడు చాలి నందనుండుల్ల కాడంగదుండు ఘన బలాఢ్యుడు విశ్వకర్మ నందనుండు పనువడి సేతువు బంధించినాండు నగచర శతకోటి నాధుడై నాండు నగరై ర్యుడాతండు నగు లం కేళ సరమేష్టి తనయుండు భల్లూక విభుండు వరసనాతడు జాంబవంతుడు దేవ వాడు గవాకుండు వాండు గజుండు వాండుపో ద్వివిధుండు వాండుమైదుండు , వాండెపో శతవరి వాండె సంపాతి వాడె ధూూమాడుడు జాంబవంతు తమ్ముండు వాడిందద్ర జూలుండు వా౭డెపోహరుండు వాఃడెపోకధనుండు వాండు తారూండు వాండు కేసరియల్ల వాండి సుముఖుండు హిండు సుషేణుండు వాండు విముఖుండు జలనిధి లంఘించి జోనకీ గాంచి సౌలుచు అంకాప్పర పొంగొన్న హరు ఉఊ వాయు తనయుండు హొనుమరంశుడ తడు సీవు నెరుంగుడు నిర్దరాఠాతి కోమడూపులు ధీరుఘన తర శౌర్యు కినందు కపిజలుకెన్నంగ తరమె ఆనీ సౌారణుండు దెల్ప నో ఉకురిడనీయి |4

సీనుదేవ రఘురాము వీక్రమ స్ఫురణ నీలమెప్పము పోలు నెమ్మేని వాండు సూలిపోలి 3 జటజూట౦బు వాడు నిందు చందురువంటి నెమ్మామువా(డు పుండరీకాకుండద్భుత పర్మాకముడు కరుణా సముదుండు కమలా పస్తకులు(డు పరశరణాగత వజపంజరుండు భూమిజాక్కి చకోర పూర్ణచం్యదుండు రామాభిరాముడు రాము(డా ఘనుడు ఆ రాము చేరువ నతిభ క్తి నిలిచి వీరు(డ్లై శరములు విల్లు చేబూని వేమారులంక భావింపుచున్నాడు సౌమ్మితి యాతడు స్వర్ణవర్జుండు గట్టిగా రఘురాము కారుణ్యరామ పట్టాభిషిక్తుడై వర(గుచున్నాండు మనుజేశ్వరునికి నీ మర్మముల్‌ జెప్పీ చనువున మను విఖీషణుండాతండధిప ఆ రాముతోన మంతొలోచనముల కోరి సేయుచు చెంత కూర్చున్నవాండు వన చర ధీశుండు వాలి సోదరుండు ఘన హేమమాలి కాకలితు(డా రాముండు యా రామచం్నదునీ చేరి యా కిష్కాంధ చేకొన్నవాడు కూరత విలసీల్లు స్యుగివుడ ఈడు యూతని సైన్యంబు లెన్నంగ తరమె ధాతకునై నను దనుజాధినాధ

గీ

యన విని వారుల ననిచీ లంకేశ( డొనరంగ నొంటి విద్యుజ్జీహ్వు బిలిచి రామాభి ధనువు శిరంబు పోలికను నీ మాయనొక్కటి నిర్మింపుమనుండు వా(డట్టు నిర్మింపవాని కొండాడి పొండిమీవని కేగి భూప్పుతి జూచి రాకందు ముభియింక రామునియాశ నీకేల నీపతి నిదురింపృచుండ నతనీమ స్తకము (ప్రహస్తుండు కూత్చి వితతంబుగా తలవిలుదెచ్చి యిచ్చె ననుండు విద్యుజ్టిహ్వుండా చాపశిరము లను [గీవాద్దటు వైచి యరిగె నవ్వుచును నా శరము చాపము జూచ్చి సీత మూర్చిల్దె నరిగె రావణుండంత ననువొంచ సభకు మరల నా విలతల మాయమై చనియె సరమ మూర్చనుదెల్ని జనకజ క్రనియె ఓరామః సీకింత యలుక నేటికి? యా రావఖుని మాయయని నిశ్చయింపు థ్రీ రాఘవ్యనీ యా గజెందునే యనుచు గొరవీంచగ సీత్ర కరుణతో నుండె నంత్‌ వానర 'ఘోషమాలించి మదినీ చీంతించీ చీంతల చ్రీర్కి రొవణు(డు తౌడరి (ప్రవాస్తుని శూర్చు వాక్టిటిక ఠడి్సీ దెత్యుల గూర్చి కొప్పుండ బనీఇ దశీేణంబున మహోడ్షగ మహాపార్మ్యు ౮

లక్ష్మణ బలయుతులై యుండ బనీచే వలగొని వడమటి వాకిటియందు చెలువుమీరగ నిందజిత్తును బనిచె దనుజుల గూడి యు తరపు వాకిటికి జను(డని పనిచెను సారణశుకుల పుర మధ్యముననుండ పు త్తెంచెనప్పు డరి నీకరుండగు నా విరూపాొక్షుం డంత రాముడు సువెల్నాదిపై నెక్కి వింతగా లంకను వీక్షింపుచుండ వన చరార్భకులు భూవలయంబు నిండ విని పం క్రికంరుడు విభవంబుతోన గోప్పరంబున వచ్చి కూర్చున్న జూచి భూపాలుండవ్వుడద్భుతమంది పలికె వినుము విభీషణ వీ(డెవ్వడనిన తనయన్న యీత(డు దశకంరుడునుడు తామరసా ప్త నందనుండంత చూచి రామునికిని (మొక్కి రావణు పైని కుప్పించి దాటి నెక్కాన్న కోపమున నప్పంక్రి కంధరునదరంట మొత్తి తనపేరు చాటి యాతని కిరీటములు పనువడితన్ని దోర్భల శ క్రిమరయ రావణుండా కపి రాజును బట్ట టావీరి గదకోని వకంబు పొడువ కడగి వారిద్దరు కళతుక ద్వయము సెడువున కంఠదీరవముల చందమున (1?

కలయనంగంబు లేకంబుగా పెనగ సౌలసి వెంబడి రాక్షసుండు మాయబన్న కని వానరేర్యదుండు (గక్కుున నెగసి చని రామునికిని (మొక్క జననాధుండంత యాలింగనముజేసి యతని కొండాడె యా సుళోచన యాసువేల్చాదిని డిగ్గి వనచరావళితోన వచ్చి రాఘపుండు చనరంగ డిగ్గె నుత్తరపు వాకిటను వలిముఖులను గూడి వచ్చి నీలుండు వలనౌవ్పడిగ్గె పూర్వ ద్వారమునను తడయక దక్షిణద్వార మంగదుండు కడువడి బంధించె కపులను గూడి గురికొని పడమటి కోట వాకిటను హరుల తోడుతగూడి హనుమంతుడుండే పది యోజనంబుల పరుపున నిట్లు వదలక నర్తించె వానర సేన యప్పుడు రఘురాముండంగదు బిలిచి తవ్పక సీవేగి దళకంరుతోన నికనై న జనకజ నీమ్మనీ బలుకు సకల బాంధవులతో చనవలదనుము కాదేని భూరుంగ్లై కదనంబు సేయ నొ దటరమ్మని యతేనీతో దెలుపు మన [మొక్కి యంగదుండవ్నుడె కదలి దనుజనాథుని నభాస్థలి నీల్వజుచి యినజుండు [కమ్మర నేతెంచె ననుచు 00

ధనుజుబాతని బట్టి దట్టింవబోవ వారి వారించి రావణుండు భావించి తాఠరాత్మజుని జూచి తగనిట్టులనియె నెవ్వని తనయుండ వెవ్వని బంట నెవ్వండ వీవు పేరెరిగింపు మనుడు ఓరి రావణః తోకనొగి నిన్నుగట్టి వారిధి ముంచిన నాలినందనుండ నీ కొవ్వు పొలియించి నిను చెర గొన్న యా కార్రపీర్యుని నణచె థార్గవుండు నట్టి ధార్గవ రాము ననిలోన లీల పట్టి గెల్చిన రామభ్యదుని బంట సంగదుండను నీకు ననువువచింతు నింగి తజ్ఞుండ వేని "వాతవుగా గొనుము శ్రీరామునికి నీవు సీత నానంగి | సీ రాజ్యమెల్టను నీవు రక్షించు చెడు బుద్ధిచే నీవు సీతసీకుంన్న కడలంగి యుద్ధమునకై కదలుమీష్షణమె సీవు రాకున్నను నీదు జీవముల నా వానరేం[దులు హరియింతురని నవ్వు డన విని దశకంరగుండతని బాధింప దనుజుల బంచిన కారాసుతుండు తనుబట్టి బాధించు దై శ్యులనెల్ల వినువీధి గొంపోయి విదలించి వేచి " రాము సన్నిధికేగి రయమున (మొక్క రాము(ఉంగదుని పై గాగిల్లుచుండె

(0

నంతట చాలించి యా సథకేగ డఠితఃప్పరంబున కరిగె రావణుండు రాము(డంతట కపిరాజును జూచి రామసించక నీవు తగలంక లగ్గ వట్టింపుమన విని భానుజుండనుప కట్టల్కతోడుత కప్పలెల్లగూడి విరివిగా వాలముల్‌ విసిరి యాడుచున్స తరువులు గిరులు నుద్ధతి చేతబూని యగ్గలంబున వచ్చి యాలంక కోట లగ్గ బెట్టిరి కొందలము ద్రైళ్యులంద నీరీరి కోటల నెక్కి వానరులు వీర నాదములతో వెడ్రల్రి రాక్షసులు కూలంబులను [గుమ్మి సురియల పొడిచి కాల దండోద్దండ్ర గదలను మోది భిండి వాలములకేే పిండిగా క్రొత్రి దండించి కళలను తరిమిన పోక కపులు కోప్టిది రొకసులపె కదిసి విపరీత నఖ విదళించి చించి తరువుల వై తీ భూధరముల నడ్తచ్చి పురిగొని పోరా భువనముల్‌ వల్లశ్త శరధుల్లు కలంగె భూతలమ్స కంపించె కెరలి భూనభక్సుల్ప కెంధూళగమ్మె నప్పుడు రావణుండభిం రాశసుల రస్పించియు చించి రణముకై బన్సప్త వారణంబ్స నెక్షి వాజలనెక్షి

0

థారుణందై న గార్థభముల నెక్కి యతులితంబు కనక ళతాంగంబు లెక్క (వఠిలేని శార్య సంపదలను మెరసి భేరీ మృదంగాది భీమనాదములు వీర దైతేయుల వీర నాదములు భూనభోంతరములద్భుతముగానింద దానపుల్‌ కపుల నుద్ధతిదాక జూచి కడ!గి దైత్యుల కాశ రపి సైన్యమపుడు తడయక ద్వంద్వయుద్రంబయ్యెనందు కడిమియై తాకెనంగదు నిందజిత్తు జడియ నంపాతి [వజంఘుండు తాకే ననుపమ వికముండతి కాయుండంత వినతుని రమ్మని వెసతాకి పోర్చి కడ(గి వాని రధంబు కడ పెశంగదు.ండు సారె |పజంఘుండు సంపాకి నడచె వారక సంపాతి వాని వధియించె వినతిరువుల తాకే వెసనతి కాయు! డని వారు లిద్దరు నతని నొప్పించి రా సుషేణుని దాకె నటుమహోదరుండు నా సుషేణుండు గూల్చెనా మహోదరుని మకరాకు నెడతా3 మహిజాంబవంతు నొకట విద్యుజ్జింహ్వుండొగి శఠావలిని కలయ విక్రమ ధనుగజుండు వధియించె తాల(గళ కుంభుండు ర్యూము మార్కొనియె తిరిగె గవాకుపై దేవాంతకుండు

గే

శరభుని (శిశిరుండు చలమున కదిె ఆం వనసుని'పై నరాంతకుండలిగె కలయంగ కుముదుండకంవను దాకి శేసరిపైనళ్ళెకి నిశిదూూముండు యీ స్సనతుకు దాశె నిలవేగదర్శి అలగంధ మాదనుండా మహాపార్య్యు నలుదా(3 తపనుడున త జంబుమాలి హనుమంళు దాంకిన నతడు బంధించె ననిదాంణె మ్మతఘ్నుడా విఠీషణుని యా రవిజుండు (వహస్తుని నుంచె పోరిమైందుతు వజముష్టిని గూల్చె యళని (వఠుథువి గూల్ళెనా ద్వివిదుడు ఆశని శుల్యనికుంళుండా సీలు కవిసె చని వికూహాక్ష్యండ్స సౌమ్మిత్రిదాక చీనుజాని శగ్రన్స్రం దట్టించ నతండు రాముపై ను ప్రష్కరళ్శి సేర్రమట నా మేయినాగ్ని కోపాగ్ని 'సేతువులు చలమున వెనద్దాక్ర జననాధుండలిగి నలుగురి నిలగూల్చె నాల్గు బాణముల ఆత్ర భంగంబులైన్న చాపములు తుత్తున్సు రై నట్టి తోమరంబులున్న విరిగిన రశ్యమ్సృల్ప వెసథార్వ ప్లూక్తల్స కరివండలై న కరి శిరంబులును కోర బీవమ్మల దన్నుక్రోన రైళ్యులును పొగ్రల్స సారథులు వొహోన్సత్రైద్ధల్ష్యన్న 12

కలిగి భయంకరా కారమై యోప్పె కభితరక్షాఘ సంగర భూమి జూడ యంత నర్కుడు వశ్చిమాంబుధి (గుంక్తె వింతగా చీకట్లు విరిసె దిక్కులను తమ వేళగాంగనుద్ధండ రాక్షసులు గమనించి కవులతో కయ్యంబు "సేయ నడి వకసారణ వజద౦ష్టుంలును తడయక నా మహోదర మవిపార్శు రా మహోకాయుండ త్యంత బాణముల రాముని నొప్పింవ రాఘవుండలిగి యనలాస్త్రమున తన్ను చి త్రమునణచి యనువాంద శరణుల వారు సంధించి యార్లురి దైత్యుల నగరంట న్యాయ నార్లరినిల్వక నటపారిరండ్పు కలదై త్యులెల్ల రాఘవు బాణవహ్ని శభంబులై పడి సంసిరంతటను ఆవని నంగదుడిట్లు నరదంబు గూల్చ నవ వర్ణాలకు వేగజని యిం]దజిత్తు నవిరళ బలళాలి యా యిందజిత్తు చెచ్చర రాక్షస "సేనలగూడి వచ్చియదిళ్యుండై నడిచివినుండి మసలక రామ లక్మణులపె వేయ నన్నదిశకాండంబు లందండనిచ్చి వానరానళినంప వానలోసొచ్చి వూనియార్పగజూచి పొదలి లవ్మణు(డు 8

కనుగొంటివే రామ కవటరాక్షసుండు ననచర సేకనవ్వారిగా గూల్చె మొనసీనే బ్రహ్మాస్త్రమున ఏీన్నిదుంతు ననవిని రఘురాముడను జన్ముజూచి చనునె యోక్కరునికై సమయింప జగము మనము రాజధిర్మము జూడ వేమి వెరచిదాగినవాని వెన్నిచ్చువాని శరణు జొచ్చినవాని చన్మిమొక్కుదాని కదనంబుతో పూరి కరచినవాని వదలియాయధముల వనరెడువాని తలజూపకన్సునసి డా(గినవాని యెలమితోడృత పుట్టలెక్కడివాని నిద్రబోయెడువాని నిర్జింప తగదు భదంబుగోర్స భూపత్తిక్తి సామికి | వనచరులన్ను వ్లీన్సి వధియింప పంపృ మన సుమ్మికా పుతుండాగహించెసగ పరకయంకరుండగృ పనకేసరిని శరభుని నిషధుని సన్నాదుగజాని పరుససీల్పన్సి జొంబివంతుని బన్సప వానరపతుల్సు జర వ్రత మహీజముల పూనియవ్పగ్షు నభం౦బునకు చిదెగయ నా రావణాత్మజుండలిగి దాణముల వారించి పడవైచ్సి వసుధ పై క్రష్టల వెంధురరిబ్సణ బ్రోజ్ఞ వాంధవాన్వయుల దిరధించనల్ను నాగప్ట్యా సంతతుల (1.

నవనీవలపుడు సీతాహి పాళముల వివకులై యున్నంత వీక్షించి నగుచు చనియిం(దజిత్తు రాక్ష్షసళోకపతికి వినిపించ తనగల్పు వివరంబుగాను తనయుని కొండాడి దళశకంరుడంత జనకజకీమాట చక్కగా దెబ్బు డని రాక్షసన్త్రీలనంప వారెరగి తిన్నగా హితవుదెల్ప భూప్పుతి విన్నంత ధృతిమాలి విలపింప దొణగె కటకటా రామనీ కార్ముఖ వింధ్య లెటబోయె సీద్రైర్యమెటు బోయెనేడు సకల లక్షణ బల సంపన్నుడయ్యు నొకదైత్యుచే నిట్ట నాండాట తగవె సౌభాగ్యవతి యంగడ్రు జనములునన్ను నా భాగ్యమిట్టయ్యె నాథయేమందు వోనాథః వోవీర। హారామయనుచు జానకి కోకింప సదయయె (త్రిజట ఓజేవి! నీకింత నలుక నేమిటికి యాదయాంబుధి రాముడను జన్ముతోన నున్నాండు సుఖముగా నోయమ్మ జూడు నన్ను వీక్షింపుము నామాట నమ్ము కాదేని యా పుష్పకంబేల మోచు రారార్తి నీకని రమణినూరార్చి సుందరి త్రిజట యశో కవనంబు నందు [కమ్మరదెచ్చి యవనిజనుంచె ఏ;

శ్రీరామదట మున్ను చెలువౌవ్పదెలినీ వీరుని సౌమ్మితి వెరగంది జూచి చూడు నా తమ్ముని సుగివ- నేడు. పాడి దప్పిటువఠె. పడియున్నవాండు నితని బాసిన వెన్క. నీ: శ్రీవమ్షేల (వతిలేని జయమేల థామినియేల

కట కోటా దియ్యారు కాంతలు వత్తు రిటువంటి తమ్ముని నేనెండుకందు పురమునశేనాంశ్ర బోవుదునెట్లు

భరత శకుఘ్నులు వరం తల్టులును సొమ్మితియేదన్న నన్నిధృన్సండి యేమందు వార్యుల్రక్టేల్చి జెప్సుదును యాతంగు నా జీవమితండ్సు నా బంధు వీతనిత్తో గూడ వేవేగువాండ్ర నరుగృక్స్సు కీష్కింధకర్కజు సీవు తరుచరులన్సు గృ తామసించకను యన విన్సి స్కుగీవుంద్రా రాము జూ్చి జననాథ్ర సీవిట్లు చలియింప త్‌గృనె తొడరి నొక్క్కాక్ర వేళతోచ్చు నాప్షద్దల్న విడుత్వుశ్రే రైర్యంబు విళ్యలో క్రేజా యనిఇల్మి రవిసూనుడంగద్త బిలిచి తనయ నీ వజ నీ దశరథాత్మజ్యల కొన్సి బొమ్మ కిష్కెంధకున్స నేను వేగ తన య్‌ ప్తమ్మి్య్ర బొంధవృ్ఫలక్రా గూడ్ష రావ్సు పరిష్తూ్బా రయమ్సన లంక

71

నీవార్జిలో పల నేర్పడముంచీ వానరాధిపులతో వలనొప్పకేను జానకి కొనివత్తు జననాథు కడకు ననుండు విలీషణుంశా రాము జూచి తనమది శోకించె ధ్రైర్యంబు వదిలి యడరని దుఃఖంబు లందంద పొదల సుడిగొని కపులెల్ల శోకించి రంత నా సుషేణుడు వచ్చి యర్మ్కజు జూచి వాసీ దప్పిటువలె వగచుట తగవె హనుమంతు నంపించి యెషదశ్రైల మనువొంద దెప్పించు మనుచు డెనపుడు యారూఢమగు నమృతాబ్ధి యు త్తరపు తీరంబు నందుండి దిగ్గనలేచి కండు రెక్కలతోన రేగి పైనుండి కొండ చందంబున ఘోయని యార్చి తరుచుగా నిండి పత్మత వాయువులు గిరుల వృక్షముల మిక్కిలి పెల్లగింన భానుకోటి (వథా బాసురుండగుచు నైన తేయండు రాగవనచరుల్‌ జూచి వెరగొందుచుండనా వీనతొతనూజు డరుదేరి నృవతుల నందం౦ద జూచి మరుగు రెక్కల చేత మేనులు నిమీరి యురగపాళశమ్ముల యెరగి విచారించి యీ నాగపాదమ్ములిటు మీమ్ము బోసే డానవాధముడగు దశకంఠు (దంచి

7

ఛరణీజ గొనీనయోధ్యకు బొమ్మురామ సరసతనే సీక్ష సఖుడనై యుందు ననిజెప్పి పక్షీరదుడమృతాద్ధి కరిగె జననాథులంత నుక్సాహులై యుండి రా మహి వానరులానందమునను రామ లక్మణులకు రహిమొక్కిరంత శంకింపకను కపి నైన్యంబు లెల్ల లంకా చెక౭బ౫ అంగనార్బంగ నంత సూర్యోదయంచై నను జూచి వింతగా రాముని వృత్రాంత మరసి చారులు వేల్చ రానన విభుండలిగి పోంకై ధ్యూమాక్షృ పొమ్మన్న వాండు భేరుల్చ శంఖముల్‌ వృధుమృదంగములు భూరిఘెషమ్ముల భోరున మెరయ నుదయార్మ సంకాళ మొక రథంబెక్కి పీదిలుంగై యేతెంచి బలముల శోన సానర "స్వ గూల్చుచుంగ వానరుర్‌ భార్రణ వాయునందన్స,డ్రృ కొలాగ్భిగ్యద్ష,ై గదిమివోండేయు వొణములన్స (దంచి వడిగొల్చి రథము యా స్మా వృ్‌శమ్సలబ్రో నద్రిస్తై వైచ్చి భూమాక్షు శర్వ నీష్టామంబు జేసె నాపోర్త వ్పిన్స రావసాద్ధిష శ్రిగ కొవరంబుదనర నకంపను బల సొస్తీ్ట పొమ్మన్న హొడరద్ధంల్బ నెక /

ధనుజులతోడ నుద్ధతి నేగుదెంచీ

కపి నైన్య్మముల సాయకముల నొప్పించి విపరీతుండై రాగ ఏీక్షించి కపులు తరులను గిరులను దనుజ సైన్మముల పరువడి నొప్పింవ పవన నందనుని యా యకంవన.(డు సూయ శరముల ముంప వాయు పృళండొక్క వర వృకమునను కంపెణమడ చనుజణాల కంపను మష్ర్రతై

చంపు వానర సేన సన్నుతింపగను పరులచే నకంపను(డు కూలుటయు పరితాపమున విని పంక్రి కంధరు(డు నరుల వానరుల మిన్నక (దుంచు మనుచు కరమర్ది నా మహాకాయుని బనువ

నా రావసుండు శతాంగంబు నెక్కి దొారుణా కృతితోన దషేణ ద్వార మునరాగ దైత్యులు మొనసీ వానరుల మొనలుదీరిన బల్లెముల (గుచ్చి (గుచ్చి కరవాలముల నొంచి గదలది నడచి సురియలనాడించి హలాల బొడిచి వరిఘల విదిశించి పల్సి స్మపాస శరపరంవరలేసి చ్మకముల్‌ వైబ్‌ కడువడి నోస్పింప కప్పులు కోపించి పఏడువక నాడైత్య వీరపుంగవుల మోకాళ్ళ పోడిచి నిమ్ముఅ వండ్రకరచి కోకలను చుట్టి గోంశుల నురిజెట్టీ

1,

గదీమీ గోళ్ళునుబించి కడకాళ్ళదంబీ గదినీట్టు రాక్షనుల్‌ కపులు సోరాడ నంగదు పైని మవాకాయుండ పుడు పొంగుచురాగ నప్పుడు పేర్చి యార్చి వానర (పముఖులు వైచి తైలముల వాని మంతులనెల్ల వధియించి రంత అంగదునప్పుడు మహానాధుండె విరి సంగతిగా మూడు శరముల నేయ అతుల కోప స్పూర్రినంగదు డంత అతని శతాంగంబునవని.పై కూల సట్టి భూధరముపై వడవై చి కుమ్ము మెట్టిగుడ్డురుకంగ మెడ్మదుంచివైచి తమ్ముడు కూలనుర్దండ కోపమున నా మవాకాయుండయ్యంగదు పైని తోలించి రథము తోడొన బొణములు కీఅంచి యంగదుకేరి యిట్లనియె వోరి వానర వినకొని నీ మీద నా రాచముల కొట్టనాయంబె తనకు శివుని చావము (దుంచి సీతచేకొన్న యవనీకుడై గాని యమ్ముని విడువ పరకరాముని థంగపరచీన యట్జే పారి శొర్యు పైగాని యమ్మునే విడువ వీఠుడై యాఖదునీ దలిచినట్టి యా రోజుప్రేగానీ యమ్మునే వీడువ అఊోవాలీ నొక కోలననీ గోల్చినళ్టి ర్రీగ

యా వీరుకైగాని యమ్మునే విడువ తూరివార్డిని యందు సేతువు గట్టినట్టి యా రాముని పైని యమ్మునే నిడువ భుజబల స్పూరిని పొదలి లీలగను రజత్నాది యొత్తిన రావణుసుతు(డ తుది నేను యిందజిత్తునకు తమ్ము(డను యిదె మహాకాయుండ నే తెచ్చినాండ నని బల్క. పేర్చు మహాకాయు జూచి పనువడి నుత్రామ ప్యాతు(డిట్టనియె వోరి మహాకాయ వోరి దురాత్మ యీరీతి వీరంబులేల నాడెదవు మీ తండి గిరియెత్తి మెరసె మాతండి మీతం్మడి నెత్తి నెమ్మిగ వార్థిముంచె నీలావు పొలియనే నిను ముంతుననుచు వాలి నందనుండు దుర్వారుండ్రై పేర్చి పరగు రాషసునిపె పర్వతం వేసె శరపరంవరల రాక్షసుండది గూళల్చె నారనీ తేరువై నంగదుండురికి హోం సారధితోన పొడీపౌడిజేనె దనుజుందంగదు(డును తలవడి యపుడు దనరుచు మల్దయుద్ధము "సేయుచుండ కరముల నురముల కాళ్ళను వెళు సరి సరిపోరి రాషసు రోమ్ము దొోక్కి యడుగుల పడదన్ని యమ్మహాకాయు 'మెడనుల్మీ తల్బదెంచి మిన్నంటనై చె రే

హత శేషులంత మహాకాయ పాటు వితతంబుగా విన్నవింప శోకించి యా రావణుడు (వ్రహస్తుని బిల్చి యా రాముపైనంప నా (ప్రహస్తుండు రావణ వినుము శ్రీరాముని మీద నీవు పొమ్మన్నను నే నిల్యరాదు చనువున బుద్ధులు సచివులు ఇెప్ప వినవై తివికనై న విభుసీత రామ జననాతునికి నిమ్ము సంధిగాపింప్ప మని జెప్పి వీడ్కొని యా మంతివరుండు నతి జయ్మపదమైన యరదంబు నెక్కి చతురంగ బలముల సంఖ్యలు గొలువ కాలాంతకుని రీతి కార్ముకంబంది వాలమ్ము సంధించివచ్చిన జూచి వనచరులెల్లన్స వడిబొరుచుండ జననొభుండా విశీషణుని కిట్టనియె కేజంబు ఏలమున్న డీ ప్రశోర్యంబు రొజిల్డుచున్న యూ రొక్షస్తవకర్షన్ని 'పేశేమియన్న విలీషణుండనీథె నొ రావణున్సీక్షి వీండాప్తుండు దేవ కలిగిన న్‌న్య సంఘములక్షృ నెల చళవాయి యీతన్సీ దళములతో మూడవ ప్రాలిందు మొనసీర్సేశ్రె పొండె నీరుండు రావబ్బనీ మాతుళ్రండ్ష్య 6పన కృతే యూ వైళ్యునీత్ర్యో థ్రీ

కపీనారులకు లెస్స కయ్యంబు కలు/ఏ సని చెప్పుచుండ(గ నగచరులెల్ల దనుజ సైన్యముల నుద్దతి తాకిశాకి కొండలుసై వైచి “ఘోయని చభూర్చి చండ భూజమ్ముల చరియంగ మొ త్రి పౌర పైన నఖముల నురములచించి విరివిగా తోకల విసరి యాడగను కపుల రాష్షసులు రాక్షసులను కపులు కుపిశులై పోరనెకొన్న కోపమున ద్వివిదుండు కుధరంబు తెరగొప్పవై చి అవిరళ శ క్తిన కాంతకు గూల్చె ననిలోన యళకుంథహనుమ కీటణచే మునుగాని యొక వటంబున కారుందలిగి వదలక గిరి జాంబవంతుండు బౌని యదరంట వైచి మహవానాధునణచే తరమి దుర్ముఖుండొక్కం తరువెత్తి దివిలో లరునొంద వధియించె నొ సమున్నత శనమంశు థిటువలె ధరణి పైవిడీనే కనలి (ప్రహస్తుండు కాలొగ్నిమొడీరొ నొక్కొక్క శరమున నొకలన్‌ కోలీ ఈక్కిన కపుల విజారించి వేస సిలుసిలుమని వచ్చి సీలుండావేో బి చలమున నొక్క వృక్షమా ఇల్లిగ శెరలి ప్రహస్తుని తేరుపై దాక మళీ హరాల సొరదినెత్తి యదరంి రికీ

యదరించి యార్చిన యా [పహస్తుండు గదగొని సీలు నకంబున బొడిచె బొడిచిన మూర్చిల్లి.భూమి పైవాలి తడయక తెలిసి యుద్దతి సిలుయంత పొడవైన యొక మహా భూధరంబెత్త తొడబడి యా (పహస్తుసిమీద -వైచె వై చిన నెత్తురుల్‌ వాత (గ్రమ్మగను కోంచకూతలు గూసి కూలె భూస్టలిని- సిలుండప్పుడు రాజన్ఫపునికి యొక్కి- నాభింగనము జేసె నతని రాఘవుండు చెదిరిన రాషససుత స్మిఘంబుబోయి తుదిముట్టి యా (పహెస్తుని పాటుదెల్బ్ప వెరచి మంతులజూచి వరవొస్ప బలి౩ గురిగౌని తలపులు కొనసాగదయ్యె దూరమున కేగు దైత్యుండొక్కడైన మరలిరాడిది యేమి మాయయో యొరుగ నీచ వానరులట్లు నిఖిల దానవుల నేచినవ్పుడె జూడ యిది కాలకీడు తొడబడి యొకవని తొడగంగరోదు రొడిగి వీడిన బహు దుష్కి- ర్తి గొన చని నేను రోమలక్మణుల వోనరుల ననీలోన వధియింధీ యవనిజతోన ననుభవింతును సోఖ్యమనుమోన మేల మన దాససాయక కఠలితమో రథము శెరగ్గొన్ఫ తెన్మున్న తెచ్చిరంతట్లను రీ.

సురులు గంధర్వులు జూచి 'భీతిల్ల దశముఖుండవ్వుడు తన రథంబెక్కి విశదంబుగా పది విండ్తు చేబూని పటుతర నిస్సూణ భాంకారములును పటహ భేరీ శంఖ భయద ఘోషములు హ సివృంహితములు నశ్వఘోళులును (వస్తుత పాడక (పకర నాదములు కమనీయ రథనేమి ఘర్మర ధ్వనులు నమిీతంబులగుచు (బహ్మాండములునిండ ” తన తనయుండు రామ ధరణనీళుజేరె" తనమీద దండెత్తి తరలి నాడనుచు వనువడి దాగిన పగటి కెంధూ? కనుబడండాయను "కమల బాంధవుడు వికృత చూపంబుళు వీక్సత "నేత్రములు. వికృత వ క్రంంబులు వికృత గ్యాళములు కలిగి ఖీకరులు రాక్షనులేగుదేర జలధులు కలగ దిక్చకంబు పగల తడయక నప్పుడు త్తర్‌ వాకిటను వెడలిన రాక్షస విభుని వీషించి థావించి భావించి 'వలుమారు మెచ్చి యా విశీషణునితోన ననియె రాఘవుడు యూ వచ్చు వాడెవ్వడీ మోథుడెవ్వడు నను వినీిషణుండా రాముకనియె మనుజేశ వినుమహా -మదగజంబునను గొనకాని యెకయంకుళము చేబూని 0

ఘనమైన నవరత్న కంకణములు దనర కొమురైన ముత్యాల గొడుగులనీడ శమల వాంధవు రీతి కాంతి వహించి గరిమెతో దైత్య సంగతి వచ్చునాత డురుక క్రి గలిగిన యురు పౌక్సండధిప సీరుండై రథముపై విలసిల్దువాండు వాఠణాకృతి మహోద్రర్శండు శ్రీరామ ఘనమైన సిత ఘోటకంబుపై నెక్కి చనుదెంచువాండు పికాచ నాథుండు పన్సవక్షి సింహంబుపై వచ్చువాండు చీనకర కులనాథ్ర (తిశరవన్వాండు చలమ్సున్ల కాంచనోజ్యల రరం చెక్కి తలకొని విల్వన్యల్న థ వ్రనులు సేయుచును దొరస్సిన సర్పశ్ష్య్చ్య గలవాండు గురుర్భంగ్వ బలకాల్రి కుంభుండుదేవ ఆతని వెంబడీ విశకాంగంబు నెక్కి (వ్రశితేన్స హే చాపము చేత్రబూని యర్స్య చనుదెర్న నా రాక్షసుండు గురుకై లనిక్రండ్ష నికుంథ్రుండ్స దేవ కనక్ర రథంబెక్షి కప్పల పై వగుల క్‌ణల్సు మణి కొర్ముక్రంబ్పచ్చ బూని కీషదాళడంై శ్రి అరకుండద్ధిప రోష్స్చి రయాం న్‌ వాక్యమ్సల్భ (దుని మాడ్కి శిగ్ర

శరము[గులై న రాక్షసులు కొల్వగను నరుదెంచువాండు దేవాంతకుండధివ ఘనమైన "ఘోషంబు కలపెడి రరము దనరార నెక్కి యుద్ధండుండై చేర్చి ళు పం. యడణాంబరమ్ముల నరుణమాల్యముల నరుణ గంధమ్ములన నలరి కోపించి సంధ్యాంబుదచ్చాయ చనుదెంచువాండు వింధ్యాచలముబోతె విలసిల్లువాండు శూరుండై మనల జూచుచు వచ్చునాత! డా రావణుని సుతుండతి కాయుండధివ భూరిసితచ్చ్మతములు పదివేలు చారు చామీకర చామఠావళులు వెలయ రధంచెక్కి విలుచేతబూని కలిత శస్తా9స్త్రనికాయు+డై పేర్చి సురవతి చెరబట్టి సొంపారినట్టి వర గర్వమున వచ్చు వాడిం[దజికు పసిడి కొండల చేత బాసిల్లిరుచుల మసలుచునున్న బామరములు వీవీ న! దశ భానువుల మాడ్కి- దళ కిరీటము చుం దశ శరంబుల యందు దనరారు రోషమహాదృష్టి లోచుల మిగల వీషణా కారుండై పేర్చినవా[తు త మృుదిక ల దనకఠుకె రావత దం వాడు మొనసిన పెను వ డు హరునితో క్లైలాన ర్‌

సరిలేని చందవాసము గొన్నవా-డు [తిజగముల్‌ భీతిల (తిదజల గెల్చి భుజబల స్పూర్తుల పొదలిన వాండు మొనసి సేనామధ్యమున వచ్చువాండు వనజా ప హితవంళవాండు రావణు(డు ఆనుచు విభీషణుండాడు వాక్యములు వీని రామచంగదుండు విస్మయం బంది యిట్టి తేజమ్ముల నిట్టి దై ర్యమ్ముల నిట్టి వై భవముల నిట్టి సంపదల గట్టిగా జూడ రాతస కులంబునను వుట్టడొక్కడు వీడు పుటై వింతగను [కూర కర్మముల గై కొనకుండెనేని యీరెండు జగముల కితండు పూజ్యాండు వాలిన భుజళ క్తి వడిలేని భటులు కాలర్ముదునినై న గదుముదు రనుచు న్యాగ్రహంబున రాముండా దశ్యగీవ న్మిగహ్మకమ కళానిపుణు.డై పేర్చి యనికి సన్నద్ధుండై యనుజన్ము చేతి ధనువందుకొని గుణధ్వని సేయుచుండె అప్పుడు దావణుండసుర యోధులను తప్పక జూచి రాతగదు నావెంట వచ్చిరేని యీ వనచరుల్‌ కోట “జొచ్చిన మనలావు చొప్పడదపుడు కావున లంకకు కడంగి పొమ్మనుండు వేవేగ రాక్షస పీరులు జనిరి

8కి

దశముఖుండంతట ధనువుచే బూనీ దశదిశల దరనుద్ధతిని పేర్చుచును కరకు బాణముల పుంఖాను పేంఖముగ పరువడి వనచర బలము పైనేయ నాశిలీ ముఖముల నంగముల్‌ నొగిళి శీకలు భయమంది కీచు కీచనుచు పోరి లోవలబడి పొరలు వానరులు పారు వానరులును భమయు వానరులు శూలు వానరులును [కుంగు వానరులు వాలు వానరులును వనరు వానరులు కలిగి నంగరము భీకరమైన జూచి బలరిపు వముఖులు భయిమందీరపుడు స్ముగివుండంతట హరత మెరసి యాగ్రహంబున భీకరాదిని వైచె వైచిన కనలి రావణుండు కైలమున చూచి బాణమ్ముల చూర్ణంబు చేస్తి దండఢరోద్ధండ దండంబు బోలు కాండంబువింట నొక్కటను సంధించి వాలిన ళ క్రియ వక్షంబు నేయ నాలోన సుుగేవుండవనివై బడియె భుజబలాడ్యాండు బుషమండు సుదంచ్హు్రండు గజుండు గవాకుండు గవయుండు నలుండు జ్యోతిర్ముఖాదులు జూచి కోవమున నాతతీ వృష శైలాదులనేయ నవి ద్రుంచి రావణుండమిత వాణముల ర్తి

నవనిపై వడవై చె నా యేడుగురుని వాయుజుండపుడు రావణు తేరుపైని పాయక దుమికి కోనమున నిట్లనియె ఓరి; రావణ వినరోరి మూఢాత్మ _ యీకేడు జగముల ఇందాది సురుల (శార్యంబును విడక తుళ్ళించునీచు (తుష్గనందే చోటు తొలగించె ననిన వీక్షించి రాక్షస విళుండాంజనేయ వక్ష౦ంబు బొడిచినవణకి వాయుజుండు వడిచేర్ని రావిణువక్షమ్ము నపుడు పిడుగుతో సరియైన పికికిట బొడన పడీ మూర్చజెంది వెంబడి మూర్చదెలసీ అఆడరుచు రావణుండనిలజ జూచి నీలావు కొండాడ నేనెంతవాడ మేలు పావని నిన్ను మెచ్చితిననిన రావణ నాలావు రహినెక్కు గలదె సీవు ప్రాణములళో నిలిచిన యపుడె యన విని రావణుండలిగి వాయుజుని 'పెనుపొందు వృషృంబు పిడికిట పొడిచె పొడచిన మూర్చిల్లి పాలు పెళ్ల పొలిసి పడియె వాయుజుడంత పం క్రికంధరుండు నీలుపై కవిసిన నీలుండు పేర్చి తల కృంగముల వృకంబులనేయ కెలిసి మారుతి నీలుదెస రావణుండు కలహింవ జూచి యక్కడ పోకయుండె ర్ట

మనుజొతనునిషమీద మలయ ళృంగంబు గొనివై చె సీలుండు కోపించి పేర్చి తునిమె రావణుండది తొడరి బాణముల కని నీలుండపవ్పుడు కరలాఘవమున దనుజులు కనుగొని తల్లడంబంద దనుజేకు రధిముపై తద్దయు నురికి పొడిజేసి కేతనమ్ముల చామరముల విడువక చాపంబు విరిచి పోవైలి యొక మోళిపైయుంచి యొక మౌళిపైనుండి యొక మౌళ్ళివేసి యొక మౌళిజూచి 'పెనచి హారంబులు పెరికి పోవైచి దనరగ సింహనాదము సేయ జూచి కనలి రావణుడగ్ని కాండంబు త్తొడిగి యనల ప్కుతునికేయ నతడంత బడియె సౌమ్మితి యంతట భావంబు బూని [తిధనువంది చనుడదేర జూచి యా మహారాక్షసుండనియె నవ్వుచును చక్కగా లచ్మణ బావంబు చేబూని యెక్కుబెట్టగ నేరవింక బాలు(ండవు వలనొప్పనని సేయ వచ్చితివేని బలియిత్తునిను భూతవంక్తుల కనిన వలదిట్టిమాట రావణబంటవై తె నిలిచి పోరాడుము నీలావుజూపు మన వం క్రిముఖుండు రామానుజా మీద నుని శిలాస్త్రంబులు సోనల్టై కురియ రే

నఠండు కోపించి దళాస్యు దాణముల (పతి బాణములనేసీ భగ్నంబు జేసి విలుదుంవ రా్షన విళుండు కోపించి చలమున నల్మబహ్మశ క్తి వై చినను వలగొని కాలాగ్నివలెవచ్చి శకి కలయ నాటినను లక్మణుడ చై బడియె నరసిదకాననుండంత లక్ష్మణుని నిరువది చేతులనె త్త బోయినను నాతడు నరాయణాంళంబు' గాన నే తెరంగున వానికె త్తరాదయ్యె వూనిత్తి కైలోస భూధరం జేను నానాటి బలమెందు నణగె నేడనుచు వీమహా స్తంబుల ెనచి రావణుండు సౌమ్మ[తి నెత్తెడి చందంబు జూచి యరిమురి కోపించి యాంజనేయుండు కరకు రాక్షసుని వక్షస్థలి పగుల పొడిచినంతన మూర్చపొందీ రావణుడు కడుదూలి నెత్తురుల్‌ (గక్కి బోరిగిల పడియె పీరుందను పదమీడలేక వడిన రావణుని దుర్భలము నీక్షించి పావనియును విష్ణు భక్తుడుగాన రావణునకు నె త్తరాని లక్మబుని చేరుకొని యవలీల కొని దెచ్చిరామ జననారు ముందర సరగున నుంచె నట రాక్ష సేళ్వరుండమ్మూర్భ దెలిసి గిల్లి

చటుల బాణాశరాన స్తన్నుద్దవయ్యె ననుజు పాటున జూచి యా రాఘవుండు కనలి రావణు మీద ,కరమర్డిననిన అనిల తనూభవుండనియె రామునకు యిన కులాధీశ్వుర యీ దళ్శగీపుం ఉరదంబుపై నుండి యాలంబుసేయ గరిమెగాదిది నీవు కాల్క్మడన చనియె రావణు శక్తి సౌమితి వాసి మొనసి లకణుడంత మూర్చతెప్పిల్లై వంక్తిడు + వననవుడు సంపీతి హనుమంతు నెక్కి యనిమిష కరిమీది యమ కరేందుండనగ నొప్పి గుణధ్వని నాయ్యనసేయ యప్పుడు కోపించి యసుర వల్దభుండు వీమాహులను బోలిపేర్చు బాణముల రాముమై నేసిన రాముండు కనలి చక్కగా వెసనర్ధచంద్ర బాణమున రక్కను విలుదుంచి రయమున వాని మర్మముల్‌ నొప్పింవ మసబక నొక్క ధర్మంబు గొనియార్శ్చి దశకందరుండు పటు వాణమొక్కట పవన నందనుని నిటలంబు నేసిన వెత్తురుల్స్‌..పొడమె దోచి యా రొముండు పాలి చందమున యేచి కోపోనలంచిసగ కన్నులను భల్లెంబు డొడీగి యా వంిక్తి కందరునీ వీబ్లంత తోపల వీరుగళ్నిగ జేసి [శీ

యొక్కట సారధి నాకటనళ్వముల నొక్కుట నరథంబు నొకట పతాకం నొక్కట గొడుగుల నొకట వస్త్రముల (గక్కుననేసి చూర్తములుగా జేసి పది శరంబులవాని పం క్రికంధరుని వది కిరీటంబులు పడడొల్లనేయ ననికి నిశ్చేస్టుండ్రై నాదల దాల్చి దనుజేశ్మరుడుండ తగ రాముండనియె కపులతో పోరాడి గాసిల్లినావు కనట రాక్షస నిన్ను కడతెర్బరాదు సీవు లంకకు వేగనేడు బొమ్మనిన రావణుం డవ్వుడు దాము మెచ్చుచును కర కెల్పనుడిగి యొక్కరుండుగా బోయి పరగ యా లంకలోపల జొచ్చెనంత నీరీతీ లంకకు నేగి రావణుండు శ్రీరాము శౌథ్యంబు చింతించి వగచి తన మం్మతులను బిల్బి తగనిట్టులనియె ఈన గర్వబలము లంతయు రాముడణచె ననీలోన నొ (వ్రహాస్తాదులు జనిరి మునవంస గొల్వనింకెవ్వండున్నాడు ఘన బలుండగు కుంఠకర్ణుండు దక్క ఈను దొనె మేల్కాంచి తగవిథీషణుతో నలరి యేతెంచి మంతాలోచనంబు వోలుపారగా జేసీ బోయి [కమ్మరను నేదు తోమ్మీది సాస్త న్మీదయ్మై నున్న ర్ట

వాడు శ్మతువులనేల్ల వథీయింపగలడు తడయక మీరలాతని మేలుగొాలిపి విడువక లమ్మన్న విని దై త్యవరులు తరలి వారపుడు ని్మిదాగుహ జొచ్చి విరివిగా నటు హేమవేదిక మీద వుడుగని బెట్టూర్పు లుప్పతిల్లంగ

కడు నిదగొను కుంభకర్ణుని జూచి యురువడి శంఖంబులూదియు బెట్టు మెరయంగ నిస్నాణములు దుందుళభులును జెంది వేసియు తోన సింహనాదములు నందంద చెలంగింప నా మవీరవము భూనభోంతరములు పాలుపొందనిండ దానవుడందు నల తగమేలుకొనక నిదురబోవగ జూచి నిఖిల రాక్షసులు గదలును ముసలముల్‌ ఘశముగ్గరములు పదివేల కుంతముల్‌ పెని వై చుచును వదలక కొండలు వైచి యార్చుచును యురముమై మెట్టుచు నొగి వృషములను శిరము తొటింపుచు సింధురరబులను పోతుల మేకల పులుల దుప్పులను బొతీగా ఖరములకైని మెప్పించి

కోలది మీరిన నూనేకుండలు కాచి పలుమారు చెవులలోవల పోసీపోదీ (ప్రాకటంబుగ గడ్డపారల గాల్చీ

ఫీకఠ నాసీకొ బీలముల బెట్టీ

గి

రక్కసులారీతీ రాయడి సేయ నొక్కంత మేల్కొని హుమ్మని నిలిగి

ఉతచాముఖాభమై వరగిన నోరు తడయక తెరచి వింతగ నావులించి శ్రీరాముకే మృ కి చేకొన కోర దూరంబుగా నిద తోసిన మాడి వళయ కాలాగ్ని బింబంబుల బోలు కలయంగ నెజ్జని కన్నులతోన కనువిచ్చి యసురులు కంపింపమేలు శని కుంభకర్టుండు్యగతన్స కూర్చుండి అనుపమంచై నట్టి యాహాగ్ర కొంగ ఈనయెడ్ది రాషసతతిజండ్ల వార్చ నీరవొంద్రగా నప్పిరువర్ద యొక్క పృరుష్షం మాంసంబ్బ పోవుగా బోసి యెనబది వ్వ భొషంబులేనద్స నూరజమ్సగ ఘన శళంబులును మృగంబులార్నూర్వు నన్సవొంద్రణ చొచ్చి ్య్వ్న వేరు వేర నన్‌ సుపక్యమార్యల్నల్న షం సస్య నోక్రన్స య్సెద్పు జోయటయు కనివారత్షస్న యద్ర స్యా ఘ (నక కన్న య సస రొదెట్టడన

శనమన్న, సేనముల్వ దీర్కుచ్చన్ని

స్‌ సీభ్చ్వి డొన శస |

కనుగొనీ యా కుంభకర్డు డిట్టనియే మీరు నన్నేటికి మేలు కొల్పితిరి వారక రాక్షసేశ్వరునకు శుభమె యనిన యురూపాకుడు హ స్రముల్‌ మొగిబి వినుదేవ రాక్షస విభుండు శ్రీరాము రమణి నెత్తుకురాగ రామలక్ష్మణులు సమర భీకర కపి సైన్యముల్‌ గొలువ వనధి బంధించి వడిలంక జొచ్చి యనిలోన యా [వహస్తాదుల కూలి నిన్న షీయన్నను నెరయ నోడించి యున్నారు గావున నులికి రావణుడు నినుతోడి తెమ్మనె నివు విశ్చేయ మన కుంభకర్ణు డిట్లనియె వానికిని నరుల వానరుల రణంబున గొల మరలి నేవచ్చెద మాయన్నకడకో ననిన మహోదరుందనియె కేలోటీఎ వినుదేవ రాక్షస విభునిచే నీవ పనులెల్లవిని బోయి వగతులి గెల మనిన యజేగాకయని కుంభకర్ణ! డనుకూలమయ్యె నాచేత బోన్ని డ్‌ కనులను కోపాగ్ని కణములు బరీ కరమర్థి తనపాద మట్టనంబునను ఈరధులు కలంగ దిక్నరమళ్లోనో పాటంబుతో వచ్చువానీ' టోవరలో కోట ఉవ్వలి కపి కోటులొ కోలీ గ

వరచీ దిక్కులను వావిరి పీరుచుండో పరువడి కొందరు (భ్రమసి మూర్చిల్ల తమ్మునిచేనున్న ధనువు చేబూని యమ్మహీపండు రామణానుజు క్‌నియె యావచ్చు రాక్షసుండెనండు లోక ముల నావటంచును రూవమత్యంత భయద మనిన విశీషల్కుండా రాముజూచి ఏినుదేవ దెల్చెడ వీని చంవంబు వడిగలవాండు రావణు సహోదరుండు క్‌డ్చ (కూరవముత్రి కుంభకర్ణుండన్వాండు పృట్టినప్పుఢె వీడు శువనంబులెల్ల పట్టింపంగ పద్మజుండళిగి , సీవు సతతమున్స సిదురబొమ్మన్సచ్తు దావ్పత్తో సరిద్ష కావంబొనంగ్ని రావబుండప్పుడ్క రొజీవభనృన్ని పావిరి ప్రార్థింన ననజాండప్పు దక్క జంబుగన్న వీండారెడు నెలల కొక్కొక్కు దినము మేల్కొని యండుననియే నొనాల్లీ మ్పైట్ర్చ సిదాసక్ష్యంగ్తగృచ్చ రానవుడుండును దశవ్నఖంద పడు దేవరగ్చే నోరి దీన్నంజై పల వేవ్లేగ పిలిపింసపీత్సు మేల్కాంచి చేవారి నగ్క శేశెంచుచున్నాడ్త పొవించి కపులెల్ట భయపడక్కండ్త ససురగాక్షొక వార యంత్రం గ న!

వేసను చాటీంచిన వెరవొప్పదేనే యనవుడు నీలున కానతియిచ్చి జననాధుడిభృంగి చాటంగ బనిచె గరిమె నంతట కుంబకర్ణుండు నగరి కరుదెంచి సౌష్టాంగమన్నకు (మొక్కి- మగరాల పీరిని మలసి హర్చుండి నగధీర రావణ నిన్ను మేల్కొ లువ కారణంబేమి చక్కగ చెల్పుమనిన __:కుంభకర్ణుని బుద్ది:ం- నారాక్ష'సేశ్వరుండను జన్ము జూచి వనచర 'సేనతోవచ్చి రాఘవుడు వననిధి బాధించి వడిలంక జూచి యనిలోనం మా (పహస్తోది వీరులను దునిమె సీవిప్పుడు దోర్చల 5 కీ తరుచరావళిలోన దళరఠాత్మణొల పరిమార్చి యూీలంక పాలింపుమనిన విని కుంచకర్డుండు విభుదారి కనియే మును రాము భార్యను మచ్చిలి నీలీ తెచ్చినప్పుడె క్రీడుదెచ్చితివధిప యిచ్చట వునరుక్తులేటికి నికను తుద మొదలెరుంగక దుర్మదంబుననో కదరిలసౌమ్యుడు కార్యక“ సేయ వాండాపదల పొందు బాడందులిందో వాండననేల రొవణ నీవెనుమ్మి మతిగల వారల మం(లొగు మలుకి స కృత కార్యములు ఖరి ర్ట

నేగి [వభుమంత సమతోత్సాహ శక్తు లగణిత ఫలదండంబులై-వాని కమరు పతి దేశకాల విభాగంబు లెరింగి చతుర జనభృత్య సంపద గలిగి శార్యుంబు మీందగు కార్యమూహించి కార్య విఘ్న్మపతీకారంబు దెలిసి ఫలసిధ్ధికైకేని బహు రాజ్యంభోగ ములనిళ్యుండై యుర్విమోదింపవలయు పగవాని భుజశ క్తి భాఏంచి సంధి తగు బుద్ధియై జియ తలపోయవలయు రూపింప సమబల రూఢిని తోడ నేర్పుతోడుత న్మిగహింపంగవలయు నటుగాక బలహాన్యుండగఏట చింతించి పటు సత్వ్నుండై శ్యతుపై నెత్తవలయు విడిసిన బలము వివేకించిమీద

విడిసి మార్తురగెల్వ వరవొందవలయు వైరుల సాద్యులై (వాలిన వారి

లో రెండు పుట్ట (వలోభింప వలయు నతి సత్వులై వైరుల జీతులై రేని హీతబుద్ధిర్లై నాశ్రయించంగ వలయు- నీయారు గుణముల-నెరిగి వర్తించు నా యవనీపాలుందభివృద్ధి బొందు పూని యేవురు మండెప్పుడు సామఖేద దాన దండములు చితము దప్పజేయు నెళయ వానీకిగల నీఠి కాస్త్రములు

100

కొరమాలియుండు నిక్కువ మివ్విథభంబు సపఠరసతి -పరధన -వరచిత్తుండెవ్మ! దరయ నాతడు కులమంతయు జెరుచు నని కుంభకరుండిట్లాడు వాక్యములు భా ళా నిని రావణుండు [కోధచివకు[డై బిలికె వావిరి నను చె(ర్రైవానిగా జేసి సిన శషింపకు 'నిదురింప బొమ్ము నిదుర బొయ్యెద వేని సిర్దింపరొరులు కదురుగా 'రజించు కామ్ముప్రాణముల ననిన శావణు జూచి యా కుంభకర్ణ దనియె నాతన్‌ మతం బంళతయు దెలిసి నావంబి తమ్ముడున్నత క -క్తినుండ రావణ '*సీకేల “రణ 'విచారంటు లుపమింపకఠాని నాయ్యుగ కూలమున కపుల కాఘవులను బంధించి వక్తు నని యన్నకును యొక్కి యా కుంభకర్ణు( . డనికి సన్నద్దుడై యార్చుచు కేచి శూలి హూలము బోలు శూలంబు బూని తూల మ్యమనిమాడ్కి గర్జించుకొనుచు తనుజేరి “దై ళ్యుల్తుద్యగ్రులైె గొలువ కనుగొని దివిజులు కంపింప్తు చుండ ధరణి వీలులు బాయ ధరములుడుల్ల శరరులు కలంగ దిక్సకముల్‌ పగుల జనియింపరాని దుళ్శకునముల్‌ పొడ ల ళం. (గంధాల కని లెక్కంగొనక లంకాప్పరిగ్లోడ్యప్రిం లాతిలాల ల్‌ // ట్‌. 101 గ న్నే! గ మ! ల

కడిమి వచ్చిన కుంభకర్ణుని జూచి జడిసి యా వానర 'నైన్యంబు లెల్ల చెదరి దిక్కులణారి చెట్లలో దూరి వదలక మూర్చిల్లి వడిగ తెప్పిల్లి ఘనశతైల వృకముల్‌ కరముల బూని దనుజ సైన్యములపై ధట్టించి దేవ పడెడు రధంబులు (భమయు యోరులును జడియు సారధులును సమయ గరములు (తెళ్ళెిడి గజములు జెగిపడువిండ్లు మల్హాడు శూరులు మార్కొాను కపులు కలిగి ఫీకరమైన కదనంబు జూచి తలంకుచు వైత్యుల్లు తన వెన్న బడిన కని కుంభకర్ణుండు కపి నెన్యములను ఘనమైన తోకలు కొష్టను బట్టి ధిరణి వై చియ కాళ్ళదన్ని గూల్పగన్స హరులు పార్రగ జబబ్చి యంగదుండనియె కోపులార మీరిట్టు కదన రంగమ్సున విపరీత దుద్దులె వెసహిర్రశ్రగ్వ గక్కున మగృడ్షండ్స ఘనతత్తో ర్వ్యన్సిన్స నక్కజంబుగ కషుల్నద్రి వృషమ్సుల్స నా కుంభకర్ణుపై నందంద నేయ జోకతోనవియెల్ల చూర్ణంబు జేసి కుతలంబు ద్‌ద్జిల్ల కుంభకర్ణుండ్క మతిలేని కష్టలన్న [మింగె మింగటయ కపులెల్ట వెడలి కర్ణ రంధధములు 1032

కుపీఠుండై యార్భ్యుచు కుంఠకడ్డుండు గదగొని వేసీన గడ కిందనవుడ్లు = సవమచమైరి యనలఖ్య వానరులు వవమాన నందన 1వమఖులాలోన వివిధ వర్వుతములు వృక్షంబులేయ శూలంబుదే జాని చూర్ణ్షంబు జేసీ వాలిన నిజశ్‌ క్షీ వాయజు నణుచె సివారు వీఠనకను వనధ్రరాధివుల గావించు నా కుంభకర్ణుని జూచె నుగగ్రింవుడవ్వుడు హరత మెరని యా[గహరదిమిన.నొక్క.. యశభలంబువై చ నడి కుంధకర్లుని వవంబు దో హిడిపొడిద్దురాలె భూధరం బప్పుడ్డు కాలాగ్నివలె కుంభకర్లు(ఢు జేర్చి జాలి శూలముబొ ళు జాలంబులై న నదిరాంగ కనుగొని హనుమంశుడెగసి శుదముట్టను దాని తునియలు డె శూలంబు విరిగిన జూచి రాషనుంకు జ లీల మలయ్యాది కృంగంబు పైకికి గులిగొని రవిజ్ఞాపై కోపించియాయ నారలుచు నుగ్రీపండుర్వి పై బడీయ నచ్చట వడియన్న యర్కం నందనుని గుచ్చి చేతులనె త్తి కుంభకర్ణుండు లంక లోపల రాగ లలనాజనంఖు పొక్కి గా నతవిపే పూవులుజల్టి

101

తెలిసీ సుగివుండు దిక్కులు జూచి వెలవిలనైైకడు వెరగున గుద్ది యిటు పట్టుబడితినే యీ దైత్యుచేత వటుతరమూర్చచే బడియింత దడవు నని తన కరముల నాదైత్యు చెవులు సబెనచి తమ్మెలతోడ "పెరికిరా దిగిచి బొటములుతోముక్కు. బోసివోగరచి వటుగతి మీదికి భానుజుండెగయ నిమ్ముల బోనీక యేచి రాషసుండు (కమ్మర నాతని _కడగాళ్ళు బట్టి శీలతో వేసిన నెగసి సు(గివుం డేలినవతి కడకేగె .నయ్యెడను తన ముక్కు, చెవులునుద్రతి బోవజూచి కనలుచు నా కుంభకర్ణుండు మగుడి తరుచరావకలను ధట్టించి పట్టి మొరయంగ జలధిని ముంచి కొందరిని వెస లంకలోవల విసరె.కొందరిని విసువక నెమ్ములు విరిచె కొందరిని హుంకించి యిట్లు వాండ్యుగుండై యార్వ శంకించి వనచర _సెన్యంబు కలంగ ఘన బాహుబలుడు లక్మణు(డు కోపించి చనుమర నాటించె శరములేదింట మరల 'పెక్కింట లక్మణదేవుండేయ కరకు రాక్షసు౦డు లక్మణుని గె కొనక కడ(గి యేతెంచు రాగ్షను వీక్షించి 104

కడు విస్మ యంభింది కాకుస్థకులుండు శరచదావ్వమృల్సుఖ్లూని చనుజేరచ్చేత మురువై న-గదగొని ముందర నడచు నా వివీషణు జూచి యా క్కుంభక్షర్ణుం డావేళ సంప్రీతిననియె సీతిగను మన' వంశచ్వైల్లను: మన్నించి (బ్యోవు మనువంశ ':2లకుని :నుథసు ,రానడున్స నిలువక నా మున్ను నీవు పొమ్మన్న నల విఖీషణు:డు దుఃఖాక్రాంతుడగును తొలంగె కన్నుల నీరు తొలుకుచుండగచు ఐలకాలి 'యగు.:రామృవ్మదు డా వేశ గార్పిబము వా "కుంభకర్ణుని తూచి వోరి వాషనమ్యాయ నాళట ఎఎన్నక్తుము కూఠుంకునైతేని -శూరత. జ్యూవు వన్నగ:స్వురన్‌ద్ధ వతులు- గాచినను నిన్ను -బోన్నియ్యను నిను నేడు కుంతు ననఇిని రాముని కనియె రాషసుండు వినురామ'నీవొక్క విప్పని లేడి తలభేనివాని వృద్ధగు మర్కటమున స్యాలిలబ్యంచి.మదిళోన పొంఠధచున్నావు. నే కుందకర్ణుండ నిర్ణరాణతకుండ నీకు నాముందడర నిలువ శక్యంబి యన విని రఘురాముండలిగి వేగమున ఘన .సొథుకమ్మల కడువడినేయ సరువడి నాదాణ వంక్తులు గోలి 105

కరము[గమైన ముద్గర (దివ్పుచును నెదురుగా చనుదెంచు నిందారి జూచి మది-కెక్క చేయక- మాన వెశ్వరుండు కవిసి యదృటగదా కలిత హా స్తంటు నవలీల బఐడనేసె యాయ -బాణమున నున్నదాపగిడి చేత నొక పెద్ద వృక్ష మన్నర భోజనుండవలీల బెరికి, ఇం(దాదు లఅదరంగ నేతేరరాము డైం్యద బాణమున నా హస్తంబు ,దుంచె చేతులు ముక్కును చెవులును లేక "" చయాతతంబుగ వికృకోకారుండగుచు నరుగుదెంచుచునున్న యా కుంథకలర్లు నురవడి గనుగొన్‌ యుర్వీశ్వరుండు దురమున (దుంచె తోడ్తొాన రాక్షసుని చరణ యుగ్మము నర్గ చందబాణముల నా రొక్షనుని వక్షమను వొంద జూరి యా రామచం[దుండై ర్వదాస్త్రంబు నేసి దనరారనంత నంతక శళరంబేసి దనుజ నాథుని గొపవ్పతల (దుంచివై వై యా మ స్తకముబోయి యద్దిలో బడియ్యె భీము రాశనులెల్ల నీతి జెందగను నప్వుడానందించి రభిల గీర్వాణు లప్పుడానందించిరభిల వానరులు చిరునవ్వు తపకొ త్ర శ్రీరాముండపుడు నళసత నిలనీల్లె జయలశితోన 104

ఘనుందైన యా కుంభకర్ణుండు వడుట" విని రావణుడు కోకవివకుండై యపుడు కడిమియై నై య్యతి కాయుని జూచి వడి రామ లక్ష్మణ వనచరావకుల యనిలోన గూల్చి రమ్మనిన వోండపుడు తన తండికిని మొక్కి తనరథం బెక్కి దనుజులతో మహోదర మవిపార్ము డిలనుపమ బలకాలియగు |తిశిరుందు కనక రథంబుల కణకతో నెక్కి తనవెంట రాగనుత్తత ళ క్రీమీ5కా భరచావ ఖడాది కసా౦ిస్ర 'సమ్‌తా శరమొప్ప నూర్య" [వకొాళమై దనర దీపిత గచవాల్చి దేవాంతకుండు రూపింప ర్నుదుని-రూవున వెడలె అంతనాకృతి నినరాంత కుండ పుడు కుంతంబు చేబూని. కుపితుడై నడువ దిషారవంబుల నెల్ల దిక్కులను -ఘాషింప సేయుచు గ్యురముల్‌ సడువ కాండల రీతినెక్కాన్న కోపమున దండల జెడివేతండముల్‌ నడువ కాల కింకర సమాకారంబులైన కాలు ఎలంబులు[గ్రతమున్ను నడువ వటాహ జేరీ శంఖభయద నాదముల వటుతరనిస్సాణ భాంకారములను దిక్కులు ఘార్గిల్ల దివిపెల్లిగిల్ల 10

చిక్కలు చుల్ల వాసుకి తల్లడిల్ల వచ్చి యా :యార్షురు వనచర సేన జొచ్చి .చాణంబ్లుల .సోనలై గురియ తరుచరులప్పుడుద్రత శక్తి.మించి శరుల, భూధరముల -తరచుగానై న కప్పలు దానవులకు బ్యంకి యుద్ధ 0౦బఖు వివరిశముగ సేయ -వీకించి యషప్పడు వాలి శ క్రియై వాలినందనుడ్లు స్లైలంబు దెచ్చి యుక్సాహంబుతోన వానరాంతకు (మీద నలగి వేయగన్సు దానవుండవుడు .దరజిపై గ్రూరె నార్చిరి చేవళుల్నామింట “న్వుంిడి యార్చిరి.వనచరులవని స్టమున ననుజాండు :బతీన దేవాంతక్కుండప్కడ్సు ఘనమైన వరి ఘంబు -కకిమిది వ్వుచున్న వడిరాంగ కనుగొని: వాయునందన్సుడ పిడికిట నడునె త్తి బిట్టుగా బొడిచై బొడిచిన యచ్పుడు బొరిబొర్రివ్రండ్స బ్ర కడుడుల్డ నెత్తురు (గగక్కి 'ళూస్టలిని (దెల్లెదై క్యుండు, (గడ్డు తిరుగువై చృచ్నన్న తల్దడిల్హగ దైత్యతళతులు దారగన్స దేవాంత్తకుని పాటు (తిశిదండు జూచి వేవేగ నీలు పై-నిశిఖంబులేయ నలిగి నీలుడు వాని యరదంబు నె తి తలగొని భూ చుహావథు ప్తెవెచె 108

వై చినప్పుడు వాండు వకుధక్షై గూలే- జూచి దేవతులెల్ల చోద్యంబు- నంద (తిశిరుండప్పుడు పేర్చి తివిరి మారుతిని నిశిత బాణంబుల నెదియ నొప్పింవ అశని తుల్యాక్సతి "హనుమంతు డలిగి (ఉ+శిరిని శిరములు (తెళవివేయటయు (తికి రుండు భూస్టలి తెల్పి (తెషటయు (తిశిరుని పాటిల్లి దిష్షించి యవుడు సటు రౌ(దమున మహాపార్ముండు కనలి వటుళున నిజగదాదండము దాల్చి హనుమంతు మైవె వ పహానుమంతుడలిగి -పెనచి రౌచను రొమ్ము పిడికిట బొడిచె బొడిచిన ర క్రముల్‌ బొడబొడ (గక్కిి మిగల ఠతోదుచును మిడ్‌గుడ్డు (దిప్పుచు గల పడితన్నుకొని మహాపాపాత్ముండా వేళ విడిచి (పాణంబులు విబుదులుప్పొంగ్‌ నా చందమున హైరులందరు పడుట జూచిన రోషణ విస్పురణ శోలిల్ల మ్నితున ళోకమ్ము (మింగుదుననుచు కదంగిన గతి తభుకాయుండు చేర్చి నడరోరు సీంహనొదచము చేటింగించి జ్పీగ్రజేప్పీ వాజాగతిద్దళ బీష్ట కరోవంబు నీగుడ ' కొచొగ్నీరీతి కాష్తంబు లడగింపు కవయు చరిచమునే డె కపీ సేనమై మహో(గ్రతబు కోహాన 109

కోజ్సీలు. రాక్షససునీ యాకారంబు జూచీ పటు రౌదలీల నప్పట్టా కుంభకర్షుం డిటువచ్చెనో యని యంతయు బిదర పిడుగు (మెడాసిన మాడ్కి. బెట్టిదంబుగాగ నడరి [మైయుచు వచ్చు నరదంఎిమీద ఇం్యదచాపముతోడ కినవచ్చునట్టి సౌంద వ్రభాయత చాప మొప్పార పరిఘ నవ్యాప్రాస పట్టనకూల పరశుతోమర భఖిండివాల చక్రాది చర దివ్యశస్త్ర నివహంబుతోడ నరుదైన సంహిసేయ ధ్వజంబొప్ప నలువొవ్ప నార్చుచు నలుగురు సూడసవ ధులు దోల నొసవ యీతురగముల్‌ బూని మూడు కన్నులుగల మూర్తియు బోలె వేడిమి దిక్కులు వెదజల్దుకొనుచు కపులపైెనేతెర కపులంత జూచి చపలులై బారనాసైన్యంబులోన ఖండనోద్యగుండు గవయుం గోము ఖుండును జ్యోతీర్ముఖుండు కుముదుండు మరుకాత్మజుండును మైందుండు నకుండు ళరభుండు నీలుండు శతవరి గజుండు నొదిగొ గలుగు మహాయూధవతులు (పోదిగో వృషకముల్‌ భూధరంబులను వడీ నొగయెక్కి వడీ వానీకి సిదురు నడీనె వారలజూచి నల్లి దానవుండు 110

ఓ కపులార మీరూరక బడక తోకలు ముణుచు కౌతక లంక యంళోఛి నెఘనుండద్భుతంబుగను ఘంవీర సాయకా[/౦బున నిలతపె నా మహాత్ముని జూపుండతనిపె గాని యాము కొన్నట్టి నా యస్త్రంబు విడువ దురమున నింద జెత్తుండు గట్టినట్టి యురగ షపాశమ్ముల నూడ్చుకొన్నట్టి యతండెవ్యండిట జూపుండతని పైగాని యతి వీమమైన యా యస్త్రంబు విడువ రావణు వరిమార్తురణములో ననుచు వావిరి లంకకు వచ్చియున్నుట్టి యతండ్వెండిట జాపుండతని-పైగాని యతి భీమమైన నా యన్తంబు విడువ యని పెక్కు గర్వము లాడుచునున్న దనుజొధి నాధుని తనయుని నిట్టి తరుచర (పముఖలుద్దండులై "పేర్చి రరు గమవీరధరముల తరుచుగా నేయ కడంగి రూప్పలనతి కాయుండు |దుంచి పడనే చి తోగనే ప్ణవగ సంఘముళ రాముచేబడీ ఠయమున ముక్తి కామీనీ మణీని చేంగ్రైకోరిదు ననుచు ఇచ్చర్‌ క్రపులకు చెదరక తోలుచును వచ్చీ నవ్వుచును ఖూవరున కిట్టనియే డోరోను మా న్లేరమొప్సనే నీకు న్నే

సీ రూపు నీలావు నే నెరుంగుదును సీవు రాజని నేడు నేను వచ్చ్‌తిని సీ వొక్క రాజువె నిన్ను జూడగను దేవ సంఘములలో చదృష్టించి జూడ నీ ఒక్కండవుగాపు నిన్ను నే గెల్వ కులమును గుణమును గ్మోఠంబు కడిమి నిలుకడమానంబు సీకెందు గలదు పనువడిమునుల రోవల నుండుసీవు జనమర్థిబోనాడ నా యీడు గావు చడయక వార్డీలో దాగిన గాని విడువక నిన్నునే వెదకి పట్టుదును కడుపులో తలబెట్టి కడువేడుకొన్న విడువను జూడు నా వికమ స్పూర్తి కడిమి నోటను తుంగ కవ్వినగాని విడువను జూడు నా వికమ న్ఫూర్తి విడిచి క్షైదున వండ్డు వెసజొపుచున్న విడువను జూడునా వికమస్వూ ర్రి నడి బీచ్చమెత్తెడి వాడున్న విడువజూడు పుడమి వెల్చని జందెమునను జూపినను ' విడువను జూడ తడయక' నేనుండ. తవసీనేమన్న వీడునను జూడు నా విక్రమ సూరి య్‌నీ యిట్టులాడిడీ యతీ కొయుజూది భన కడ్యుండైన లవ్మణుండిట్టునీయె ఓరి నీళాటనేను౦డ 'రోఘవున్‌ కోరణ6 బోనరిళన డొరకునే సీక్కు కేశేతీ

సమరంబులోనింత చక్కగా నిలుక్టి నిముషంబులో బట్టి నిన్ను వధియింతు నన నతికా యుంకత్యా_గహంబునను కనలుచు శితసాయకముల నేయగను శరముల (దుంచి లద్మణుండు కోపించి నుర సిద్దసాధ్యులు జూచి భూషింప (మూర వాణంబుల కుటిల రాషసుని సారెకునేయ జర్జరితాంగుడగుచు నత్తి కాయుడపుడు రామానుజు మీద వతి శరంబులువై చి భర్జింపుచుండె నపుడు సౌమి(తితోన నీలుండిట్లనియె వివరీత కౌర్యుండు వీండు దుర్ష్ణయుడు [బవ్మోత్రమున వీని నరిమార్పుమనిన (బవ్మోస్ర్రనముంత సదృషకి సంధించి సొమ్మితి వాని లక్ష్యుంబుగా జూచి యా మహారాష్షసు నదరంటనేసె జేసిన (బ్రహ్మాండ మెల్పి కంపించె వాసవ 1పముఖ గీర్వాణులు బెదరి రాయస్త్రమును జూచి యతికాయుడ పుడు పాయక తనచేతి బాణంబులేయ నదిలెక్క చేయక నా మహాస్త్రంబు వదలక (పళయాగ్నివలి వచ్చివచ్చి మండిత కోటిర మండలితోడ కుండలంబులతోడ గూల్చె తచ్చిరము హత శేషముఖమున నతికాయు పాటు 11

వీతీతంబుగా వీని వీవశుండ్రి యంత రావణు(డాత్మను రాము వ్మికమము భావించి భావించి పలుమారు వగచి అఆంతఃవురంబున కరిగి యక్కరుడు నంతరంగంబున నడలుచు నుంచె నప్పుడు జనుదెంచి యా మఖనాథుడి నవ్పం క్రికేందుకో ననియె నింపార వగ పేలదేవభూ నృపవానరుల జగ మెరుంగగ నేను సాధించివత్తు నసిపేడుకొని దివ్యమగు రథంబెక్కి దనుజేళ్యద దనయుడెంతయు సొంపుమీరి నప్పుడ్యుగత చతురంగ సైన్యములు కప్పీ దిక్కులు నాల్లు క్రవయుచు రాగ బహు భూషణ్మపభా పటలంబు వలుగ సహజ వైభవ మహోజ్జ్వలు డిందజిత్తు రక్త వస్త్రంబులు ళ క్తమాల్యములు రక్త గంధంబుల రాజితుండగుచు ననలు టపతిష్టంచి నాహుతిజెంది యనలుని కరుణ (బహ్మోస్త్రంబు రథము ధనువుకో కవచంబు తద్దయు పీతి కోడియార్చుచును కపికోటులు బేదర రథరథ్య కేతు సారథులతో నెగసీ [వథిత వేగమున నంబర పీధి దాగి తరుచలీ'సేనల తాకి పొద్దంత సరువడితో (ర బాణంబులేస్తీ షేషేకీ

సా దీవీనుండీ దివ్యాస్త్రంబు చేయ నా దాసవుని దెసనగచరు లెగసి నగములు వైవంగ నివిదృంచి గుండె తగలించి పెక్కండ నవనిపై గూల్చి నొక్కౌాక్కు పురమున నొగి లమ్మణుండు తక్కిన కప్పల విచారించి వైచె హనుమంతు డాదిగా సకల యూధముల ఘన శరంబుల చావములు గూర్చె వనచరులెల్లను వసుధ పై పడిన కని లద్మణుండు రాఘవున కిట్లనియె దేవ (బహ్మాస్త్రంబు దీపింవ చేరె రావణాత్మజుని నే రయమున (దంచు ననుడు రాముడు వీనిక్తై జగంబులకు వొనరె భష్మముకేయు టుచితంబుగాదు మనకు ననుచుండ రావణ యా రాఘవులన కనుదేరవని మూర్భ్చగా యినవంశజుల వన నిధిలో బడినట్లు వడ్శిగుంకె సూర్యుండ బలిమిసీలాగు డెబ్బది రెండువేల వలబాణ జలనిధీ వలనొవ్ప ముంచి ఆలంబు చాలించి యా యిందజిత్తు డాలంక లోపలి కరిగెనవ్వడును ఆ యుద్ధరంగ సార్ది విఖిషణు(డు జాయుజుండును జాంబవంతుడు రణము, పరికింపుచును వచ్చి భల్లూక విచు(డు నూరుకాత్మజు చూచి మారుతి నీవు

1కి

గొనీదెచ్చీ మంచుల కందనీ కవుల వనవాంతకులును వడి[బోవు మను(డు హనుమంతుండపుడు సుధాంబుధి చేరి పనుషడి బొషధ పర్వుతంబునకు పరువడి గొనిదెచ్చి (బతికించి వారి మరలి గొంపోయి యమ్మహినుంచె గిరిని అవ్పుడానందించి రఖిల గిర్వాణు లప్పుడాశందించి రఖిల వానరులు భానుజుండా రామభదుని కనియె దానవాసీక మంతయు చచ్చుకతన రావణు౪డని కింకరాడు శ్రీరామ కావున యీ లంకగాల్ప వానరుల బనీవెదనని యూధపతుల ఫొమ్మనిన ఇనమండలము గృంకనీక్షించి కపులు గురుది యార్చుచు పెద్ద కొరువులుబట్టి కొనిలంక కోటడకై కుప్పించి దాటి కడు జవంబున లంకకాల్చి టేర్చినను జడిసీ రాక్షసులు నిచ్చలు మొదలుబెట్ట విని రావణుండు [కోధ వికృళతాస్యుండగుచు కనుగవ కోపాగ్ని కణములు దొరుగ థంభోళి తుల్య (దుళార్తులై నట్టే కుంభనికుంభుల [కూర వికముల ననువవారలు శతాంగరూఢులగుచు చనుదెందీ వానర 'స్రేన్యంబు దికి ఐదులు నూరువంధ పదివేలు లన 11

పదిలమలొక్కొక్కు బాణంబు చేత జడవై వక బయూధవతులెల్ల బార కడంగి స్ముగీవుండు ఖనశిలయె త్తి కుంభునివై వైచి కోయని యార్య కుందుండప్పుడు గూలెకొండ చందమున కుంభునిపాయ నికుంభుండు చూచి దంభోళితుల్మాస్త్ర తతుల భానుజుని నొప్పింప వాయ తనూథవుండరిగి గుప్పున దృఢముజ్జి గొనిరొమ్ము బొడువ బడెను కుంభుండు కుల పర్వతులనగ బడిన వానిని జూచి హర్షించిరంత హత శేషులదినేర్చు నలిగి రావణుండు మకిలోన చింతించి మకరాతుబనుప వాడు రధంబెక్కి వాలినశ క్రి వేడిమి చూపుచు ఫరవానరుల దాకిన వానరుల్‌ దరులును గిరులు డాంకతో గొనిదెచ్చివేయ వాడంత ఖండించి శరముల కప్పలను దరుల చండాంవకులు(దంత చాపంబు బూని మకరాక్షుందేసిన మార్ష ఇంబులను వికలంబ్యు.గొవించి విబుదులు బొగడ వాని, జోతనలెల్లవడి ,దుంచివై చి వాని నాగ్నేయాస్త్రవర్షించి గూల్చె జగదీశు.ణజయము నిచ్చల్లు చూడవచ్చు నగుది పూర్వాదిపైై బానుండు [దోంచె 111

విని మకరాషుని విధము రావణుడు బనిచెప్పుదుంచి మసులు నిం[దజిత్తు వాండు హేమముచేసి వడిరధంబెక్కి హోగ్రిమి కృతితోన పొడవునడాంగి సంధించి శరముల సంఖ్యంబునేయ నంధకారావృతంబయ్యె భూస్థలము నాయవృసోనల నగచరుణ బడంగ పాయక రాము(డా ఐలికె లడ్మణు(డు వీని మాయలతోడ వీని వధింతు మానవాధీశ్వర మన్నింపు మనుండు విను [బహ్మవరముశే కీిండసార్యుఃడు మన శస్త్రములు వీని మర్థింస చాల వనుచుండ రాముతోన నీలుండిట్టనియె అనల సాయక మేము మవనీశ వీండు కనబడు బొమ్మలు ఖండింపుమనిన కాలర్ముదునిరీతి కనలి రాము డాలోన నాగి యమసుర పైనేయ కృ త్రియత్యద్భుత [కియ నిం్మదజిత్తు నత్యంత గతిబాకి యరిగె నెందేని అంత భూమికివచ్చి యా యిందజిత్తు ఫంతంబుతోడ బారంబు (మోయించి విపరితముగ ను(గవిశిఖంబు లేయ కపివీరులటు తనుగారింప నార్చి మూరింట మారుతి నారింటకుముదు నారింట నంగదు నారింట నీలు

11రి

నాకింట వనసుని నారింట తారు నాఠింట న్నుగీవు నారింట వినతు అఆరువదింటను రామునల్లు అక్మణుని శర శరంబున విఖీషణు నేసియార్చి సౌమ్మితి చావంబు సర చతురుండ్రై తునియ రామచద్యదునితోడ రాషసుందనియె కంటివే రామనా కార్ముకప్రాధి మంటిపాలైది యా మర్మ-_ట [వముఖు లని యార్చి గర్వితుండగుచు లంకకును చని తండి తాతనజయ మెల్ల చెప్ప విని రావణుండు పుతృవీ్షించి బలికె నరుల వానరుల [పాణముల తోడించి దుళము గిల్చితి నన్న దగొరుకునే కిర్తి యేమిచ్చిరాశయ దేమిటి పోక సీ మహత్వంచేమి సీ కార్యమేమి భానువంశజుల నోప్టవనల గూల్చి వీనుల కింపుగా వినుబంచి శేని సివు భూరుండని నేయెత్తుననిన భావించి యంతయుబలుమారు బలుక చానునిమ్మని కోర్కె కడదేర్తుననుచు కాను తండికి మొక్కి తగనిందజిత్తు సీత చందముగాగ చెలువొవ్వనొక్కు నాతి గాదన మాయ నమర గల్పించి ఆలయిం[దజిత్తు మాయాసీతగొనుచు వలనొప్ప పడమటి వాకిట వెడలి 119

అనికి సన్నద్ధుండై హనుమంతుడపుడు వనచర బలముతో వచ్చిన ననియె యూ సీతకొఠకు షీరిందరు కూడి గాశి చెందెదరివేత భఇండించు దీని ననుచు ముందర బట్టి హుంకృతినిడ్వ్య కనియింధ్ర జిత్తుతో కపి వీరుండనియె వోరి రామదోహి వోం దురాత్మ యిారీతి పాపంబు శేల జొచ్చెదవు విడువు దున్ననువా(డు విడువక కురులు కడగి శ్రీరమురామ కావవే యనుచు తల్‌కు' మాయాన్సిత్ర తలదువ్వనే'సె గలిశ్షేగి వటుసింపానాదంటు చేసె హనుమంత్ర డప్పుడయ్యవనిజ పాటు గని మూర్చ చెంది వేగమె మూర్చ దెలిస్‌ వనచరవత్రల్వ్య వాకిట న్సన్సిచ్చి చ్‌నె రామ క్రి సమాచారంబు దెలువ తదనంత్రర్రం్పృ యా దశకంరస్తుతుండు చని నికుంబని బలి తోచిన 'భ కితోన ననల్సన్సి రధిరనూంసాద్రుల దనిపి హొముంబు చేయచునుంచె నవ్వలక్షు అమారుశాత్ర్మ బండ్ష్యగ వేగమున శ్రీరామ్‌ తోడనా సిశ్ర చందంబు వారొక దెల్ప భూవరుండు మూర్చిలై అవనిపై టడియ్సన యన్నన్స నే త్తి వివ్య్యగై సమత వల న్న శ్‌ ంచి 1920

ఆక్కటరాదు నియబట్టి యూత్రమమునీ కిక్కు. కళకములు నీ కెయిన్పె మాడ ధర్మ మే జయమని.-తల/కురో మరులు , ధర్మమావడలకు దగమూలమయ్యె: ధనహినులెన్నెడి- తలపులు? ధరను కొనసాగునెవట్టి కోర్మెలుగొని సరస మైనట్టి రాజ్యము బోయినపుడె పురుషార్థములు స్థితిబొందునేమనకు కలవారు జంధులు గంవాడ: సుమ్మీ కలవారు తలంచిన కాందలీడేరు ధనికు(డే"కులజాండు _ధనికుఃడే చాశో ధనికుండే వూజ్యాండో ధనికుడే బుధుడు ధనముతే వ ర్రించు వరత థర్యాదులెక్లి ధనమూలమీ అగ్యతయము చూడగనే లేమి వచ్చిన యంళలేడ్‌ కాందవులు లేమి వచ్చిన 'యంలేదో' ఫైదషను: -హొబ్యందు లేమి వచ్చిన యళలే లేదు! సొన €ి' భేమి వచ్చిన 'యంళతలేలు ల ఇ 'బోబిదే*ా వేవేగయా మోర వినిన భామ , వచ్చినివుకే " డు తంచేనినేముంలా బ నౌ విథీషణుక అని లత్మణు లు నీల్‌ శిఫిరోలో విమనీ' కిట్లనియె వినయో. ల సవ్య నిం గ్రజిళు నేయాల ఈమ” శే

మాయ యింతే కాని మహినొండు కాదు దురిశాళ్ముడగ్న సురద్రోహి రావణుడు థరణిజ.చంపింవ దల౭వెడెంచై న- హనుమంతు కంపించి యానికుంభిలకు చనిభాఃడు వహోమంబు_ఇలువుచున్నాడు హోమంబు కూ శక్తిగా నొనరింతె నేని రామవానే జయించ రాడెవ్యరికిని కొవువ హోము విర్నుంబు గావింన వేవేగ సీ ఘహాపిరులన్మణుని పంపు షీ సౌమిత్రి సక్షిరావణుని చరవనేర్వడన్న జననాధుండల8ి వినుము రవ్మణు సీవ్ళు వేగంచైయళదు చ్‌న్లి యళదడిత్తును సమయించిరమ్ము యూ హరయ్నకందన్నంత్రీ విలీషజుండు వావిరి తోడ్రణ్య వచ్చురు స్సీక్ష కియముసీ కితుక్చ సకల దేవతల్ప ఉయకాల్రిస్టై రమ్ము చనుమసి కార్ము కొరుల క్రీపిలి యన్న ఉన్ము నాన్ట్యగ సోదరమ్మున కొని సౌమిత్రి హంగ యన్నక్ష మొక్కి యా హనుమంతు సెక పన్నుగా. వనచ్చర్ర ప్రముఖలు గొల్వ పెనుహోర్రెష్షా పకుంలిల శ్తజృజ్రేడ్ర చ్‌నుజజ్హ్య్య్య తురంయదంత్రి కకాంగ సెవహోనజ్య స్థ నెరకొని ప్రజ మవిఠళంబ్వగ జే్స్‌ నా యిరడజిత్స [లి

వ. లవ్మణున కిట్టనియె

స వైన్యముల కాచిముంచి వొమవిమ్ప సేయ మొగి నేయకున్సు

• ండన విని లక్మణుండు వాడిమీ చూనీ దుడవోర కోవంచ ధారియై కశరములుద్ధతిని నలధిలిటో. ఘోర రాక్షన కోటి గూల్చిన చూచి యౌ యిం[దజిత్తుణొక్కావాలి దక్క నాయన్నెలో కలుగు నోములు లేల్లి వేల్చి వూర్ణాహాలి విపోత మంగతమరి వేల్చక మున్నెయా విఖ్నంబు పొడమే నని పేర్చి కోలానలొకో' పొదలి సమ్మభీషణ పాఠున్యళి శ్రనంబేక్కీం సముద్యగ కార్ముక జని నాదములి' (బవ్మోండ బాండంబు వగలి కోపించి సంవ నాదముజేనీ గర్జించిజొడో బవ్మాదులిళ్లిగు ఛయమంది చూడ శర వరంవరలను నకల వానడులి పరిమార్చిరణి ఫరభగదుడైవచ్చు. నొ యిం(దజిత్తున కనియె లక్కునాలో మాయబన్నకీ యిర్తికో మగవాణలేటే లే నిమిషంబు నొ ముందు నినిచితివేని సమర కొళీకీ నిన్ను చంలీ ఐలియికు ననిన అమో యా రొంజటీ కనులను కోపొగి జనులు బౌడేగో కేపీ

బాలుండవై యుండి పంచంబు లేల యా. లీల నిలువు మీ బమించుక తడువు ఎత్యుణ నిన్ను వాలంబున వీర లక్ష్మికి నెడబాపి లావెడలింతు నని బల్క్‌ వెంబడి యా విభీషణుని కనుకొని యిందారి కలుషించి బలిలె పీనతం డ్రివిటనీవు (పియమాతనేను తనయుండ నా కీడు తలపంగ తగునె విడిచి బొంధవులను విడిచి. సోదరుల జడనీ. క్యాతవులను, కరణు జొచ్చితివి యిది యొక్క కడిమియె యిదియొక్క_ (బచుకె తుది జండ కులకు చోహివినీవు నా వుండు దశకంరనందను జూచి యా విఫీషణుడిట్టులనియె కోవమున నా"వర్తనము పావనము సుర్మదోహి మీ వర్తనమ్ముల మెచ్చళెవ్వరును దశకంరునికి నీవు తనయుండు గాగ విశద థర్మము నీకు విషమొట యరుదె దురిళాళ్ముడైనట్టి తోబుట్టునెన వరిహరించుట యిది వరమ ధర్మంబు వరకామినీ ఛనవరులై న మీకు చిరకీర్తూూయుచవు. చేకూడ గలదె యనుండు రావణు సుతుండ్నాగహంబునను ఛనతేకు'తోలించె తనపేరు బాడి సౌమితివై విలీషణుమీదనపుడు

24

ధీను కాండమ్ముల పిల్లువేన సంకు గ్లైకొనక లవ్మణుంథు కోపించి శరవార్డిలోన రాకసు ముంచి వైచె- చెలంగి యా యిద్దరు సింహనాదములు' బలువిడి పరగించు పాదఘట్టనల 'పెలుపైన చలముల భుజ బలంబులను విలసిల్లు నాద్పుల వికమోన్నతుల ననిశంబు వెలయు చందార్కుల బోళి తనరు చఠుర్ధంత దంతుల బోలి కొమరారు సింగంబు కొదమల బోలి కమసీయ శరజకారకులను' బోలి యేపార వృ్మత్రామరేం[చుల బోలి రూపింపగా కాలర్ముచుల బోలి బలివిడి జయకాంచవరంగి నాక్కొాకరు నిలునిలు పోసీను నినుగూల్తు ననుచు పలుకుచు చెలరేగి వంతగింవృచును సరిసరిగా బాణసంఘ మేయుచుసు శరలాఘవంబుల కడగి మెచ్చుచును పోరిలో సీరితి పోరుచునుండ నా రావజాత్మజారడధిక కోవమిన” నురగాస్త్ర మప్పుడత్యుగత నేయ గోరుడాన్ర్రమున్నదుంచె కడగి సొమిత్రీ" ఈగ కుజేరాస్త్రమ్ము దొనవుంచేయ' నిగణీతముగ (దుంచె నతడు మర్మమున' గమ తేళ్యడ వైరి హయ్యవ్యాస్త్ర మేయ.- ' సేల్లీక

నమరో నాతీండుదుంప సై గ్నేయాస్తమునను దానవుండపుడు గాంధ ర్వాస్ర్రమేయ దానీ అవ్మణు(డు రౌదమ్మున [దుంచె చలమున నిటువారు సమరంబుసేయ [ప్రళయ కాలమునాటి పగిడియై తోచె నంత లక్ష్మణుడు నైయ్యంతకు కరణి నంతకంతకు న్ముగుడై యింగదజిత్తు నటజూచి రామునికజ్యాని నాదంబు పటుళ క్రి నానరించి బహురయంబునను పేర్మనైందానస్త్రంబు పెనుపొంచ తొడిగి ధర్మాళ్ము(డగునేని దళశరధరాము( డగణిత విక్రముండతి సత్యశంధు డగునేని సాయక యమరారియైన రావణి తల్మదుంచు రయమున ననుచు కావించి యేసిన (వళయ చండాంకు మండలో[గ (సభామండితంబగుచు చండనాత వీల సమవేగమగుచు ఖండికాధాతి చక్రమురీతి వచ్చి కుండలంబులతోన హల్చె తచ్చిరము యనిళో బడియున్న యా యిందజిత్తు కనుగోనీ నియ కంఖంబు పూరించి లన్మబుం డతుఠలిత లమ్మణు(ండు జయ అమ్మీచే వెలిసె నాలంబుతో నప్పుడు కరమర్థీ లవ్మణు కోగిట జేర్చి చపరుడోండి, విన్నతించె నవ్విఫీషణు(డు ల్షి్లగి

పీనువడీ కపులెల్ల (వణుతించీ రతసనీ యనువాంద నుతియించి రఖిల దేవతలు సుమ వృషస్టులందంద సోనలై గరిసె ధిమిధిమియని (మోగి దేవచుందుభులు వనచర సంఘమవ్వారిగా గొల్వ చనుదెంచి సౌమితి సదృ క్తితోన రామునికిని మొక్క రాముండుప్పొంగి పేమతో తమ్ముని బిగి కౌగిలించి గొనకొని శిరము మూర్కొని విఫీషణుని కొనియాడుచును సుఖగోష్టి నందుండ ఆత్తరి రోవనులా యింద్రజిత్తు వృత్తాంతములు జెవ్ప విని రావణుండు" వెడరింపు మనవారు వెదలించిరంత వెడలి రాషసవీరు అల్ద్టార్చుచును వికృత వేషంబులు వికృత ఘోషములు పేకృత న్మేతంబులు వికృత గ్యాతములు కలిగి భయంకరాకారులై నారు న్పిలపిల దిళలెల్ల పిక్కటిల్లగను కరిఘటా ఘీంకార ఘటికానేక తురగ ఘోషారోవ దుందులీ ₹ంథ పటహథమామికా నణవాడి వాద్య వటు నీకరధ్యజ వటపటొత్కర తధీనేమి శీంటిణీరావ సంకులనుః, మధికొర్ణవ ధ్వనిమాడ్కి శోబిల్లి కరనుక్లీ కెంథూళీ గగనంబు గట్ళా (87

పీరమ లరికాంబుధి బడవాగ్నలనగ నేల యీనినయట్టు, నిబిడంబుగాగ నాలంబు కైవాహనా కూఢులగుచు కాలమేఘమ్ముల కరణి నాగ్నికాగి బలిమెళ్లె తెప్పిల్లి పరంగు-కోవమున భూమిజపతిచూచి ప్మతళోకంబు నామీద నేర్తుశేనని నిశ యించి చంద్రహాసము బూని చనుదెంచు రాక్ష "సేంద్రుని కడ్డమై యెలమి సుపౌంషండును సురేశయిది ధర్మవానిశలంవగను | సరియని తలచుట సౌటిగాదెప్పడు నసమాన కోపమూ యర్మ్క వంశజుల వైజూపవలెగాని భామిక (దంచి వై చుట నీతిశ్సే వలదని బుద్ధి చెప్పి రావణు దెచ్చి సింహాసనమున నెప్పటివతె నుంచె యేపు మీగగను ళన మంత్రులను జూచి దశముఖుండనితె కనుగొంటి కే నేడు కాలకొటిల్య మనువము బలకాలీ యగ నింప జిత్తు మనుజాః డొక్కడ్యు గోళ్ళె మాటలింకేల. వలనొవ్పనొక పాధవచ్చిన ప్రా ళలకు చండుట వీర ధర్మంబు గాదు నపల వోనర్కల రణస్థలంబునను వఠిమార్చుచ్నన్న కాలరుదని మాడ్కీ కఈపులపై కక్తిన కషలు కోపీంచీ

కలిగి

వీవతీత వర్వతీ వృక్షంబులే శ్రీ దేరివా నైన్యంబు పై దట్టించియాయ దనుజులు కపులనుద్దతి తాకిర పుడు వాటుల (వేటుల వడినిండునేందు పోటుల నేటుల పోరినినిందందు కరవాలములను బీకర వాలములను శరముల భీమము ధరములనై న తరుచురులావై నంగదజులువై వ ధరణి_పె "పెను ర క్తధారలు దొరుగ వనచరుల్‌ దనుజాలవడి తౌకిలొకీ కనుకను చేనున్నగిరుల [గుమ్మియను ఏళ గోరమ్ముల విరుగ (దొక్కియును మోకాళ్ళు మోచేత ముష్టిఘట్టనల కాకించి తలలు (దొక్కియను శ్రోకల గొట్టే త్రుత్తుమురు జేసియను పొట్టలు బీరియ పోసీకళాల్డ చట్టలు వాపియే చదియ[ేనియన కరచియు విరిచియా కడకాష్మవట్టీ జిరజిరగా (తీపుచిమికి వైచియ పళపెళ నెమికలు పిండి సేయచనే క?భరయని భూతపంకులు సొగడ నీరు చేతులందును నరవ కర ప్లొంిపొరీ లొకిళచి సొ సియచును రదళడలొర్హోగ దనుజోలు జ్‌ొచి వరిగదొ చ(కవట్టీ నప

శ£ీ$

వరసతోమర భిండివాల (శ్రీహల కరపష్మత కుంతముద్గరముల బూని నరికియ నడచియు నలయ మొందియును నుడువడి కుమ్మియు నురగ చిమ్మియును దనుజులార్చి జూచి తరుచరుల్‌ బెవరి జననాథు మరుగున చనిన రాఘవృండు నెమ్మితో దానవ నికరంబు జూచి సమ్మోహనాస్త్రంబు సంధించి యాయ నన్యోన్యమును రాములని రోషమునను జన్యంబు గావించి సకల రాక్షసులు ఖండితావయవ నికాయులై యవని సిండార చుడిసిం నిమిష మాతమున నా వా ర్రపషిని రాష్షసాంగన లంత రావణు పెను హజారముజేం యందు మొనయ శోకమ్సల కౌమ్ముల మోదుకొనగ నిని రావణుండు కోప వివపండై యప్పడు సకలాయుధావృత సుపూర్ణ రత్న చకచక ద్యుర్రియ్స తస్యందనంబెక్కి దీన్య భూషణములు దివ్యాంబరములు దవ్య మాల్యంబులు తేజరిల్లగను దినవ (ప్రళులీరుదందల గొల నానా మృదంగ నీవానమృళ్‌ మొరయ రడయక్ర ను శ్రర ద్వోరంబునందడు వెడ్త యుర్థోన్మత్ర వెసవిగూషాక్ష్య కోనిబర్మ మీద కపిసైన్య తత్ర

శేశీ[

ననీలాష్య భజీయింపుడంతలో నను మనుజుల రామలవ్మణుల నిర్జింతు అని బల్క దచానవులార్చుచు వెడలి వనచర బలముల వడితాకి తాకి ముసలతోమర దాముద్గర చక వీసరముల్‌ వైతు వీక పెల్లేచి

యంకు శకుంత జూలాదుల సొడుతు రంకించి నేయుదురానీల గదల నడిదముల్‌ రుళపించి నలుకనంగముల కడిబండలుగనేసి కడిమి చూపుదురు క్రపులును కుపిలీల లై కడిమి హాటించి రిపుల ౩ లంబుళి, వృశజాలముల వదదంత నఖవాల పాశహ స్తముల “నదముల్తై యా రాక్షసావ?న్గెల్స శీరములు నరములు చేతులు మూక్రు( లురుములు బాణావులా (వక ఇఠములు [తెంచియ దంచియు తీీవవై ఖరిని చించియు నొంచియు చిదిమియు నదిమీ తరుచరావచలను దనుజులంతరమ పరువడి యౌ విరూపాతుం డర్కజుని. కరముల నొప్పింప జలజా వ్రసుతుయు శరమర్భీ వొని వక్షస్థలంబునను ప్రతుగుతు సరిబైన పిడికిట బొడుల వడగూలి గొ విరూపోతు డంతటను పడీన విరూపొతు ప్రా చెల్టజొచే

141

యడరి యదోన్నతుండర్మ్కజు మీస్‌ కనలుచు నడువ నంగదుండు కోపించి కినుకతోడుత గొప్ప గిరియెత్తి వైవ శునియ నంగములు నెత్తురులు (గక్కుచును దనుజుండ మిడుకుచు ధరణిపై గూల + నంత రావణుండు కాలాంతకు పగిది పంతంబుతోన చాపంబునే బూని కాల భుజంగ సంకాశ బాణముల కీలించి కవులను గిట్టిబెస్టేయ గడగడ కంపించి కపులు దిక్కులను జడిసీ పారగ రామసొమ్మితులపుడు" శరధుల భుజముల సంధించి గొథ్రై' పరువడి రోదండ పొణులై నీలువ దశముఖుండలుకను దళశదిశ దాక దశరథ రాముపై తన తేరు బరువ సౌమిత్రి యెదురుగా శరములు నేయ సౌమ్మితి శరముల సరకుగా గొనకో రావణు(డేతెంచి రాము మార్కోనిమయె రావణుదా.క నా రఘువీరుండలిగ రొమ రావణులు సొరభమ్ము' తెసంగ- ఫీమ కార్ముక గుటోభరనా దముల శరథధులు కల(గంగ జగములు వణుక పరువడి నన్యోన్య జొుణసంతతులు భూనభోంతరముల+పొలుపోరనిండె దొసవాధిపుడేనె శతామీ [పళరము 4కల్ల

ఘనమైన చీకట్టు గమ్మీనా తిమిర మనల బాణమ్మున నణబె రాఘవుండు వాసీగానరిత రావణుడు కోపించి యా సురాస్త్రం బేయ సందున బెక్కు ముఖముల కూర్దూల ముఖములన్నుప ముఖములు సూకర ముఖముల మకర ముఖములంగరి వైరి ముఖముల దంకి ముఖముల ఘగృ([ధముఖముల మనం ఘనసిత ముఖములై' కడు బెక్కు నిగుట గని వాని తునకలుగాజేసి మగుడ జననాభుండాజ్టేయ" శరమేయ వహ్ని దినకర ముఖములై దిశలందు బరువ నన్యోన్య మిట్లు (చత్యస్త్రముల్‌ * వేసి జన్యంబు గావించు సమయంబునందు నిడజొచ్చి లవ్మణుండేడు దాణముల సడి గేహరధిని' చాపము: (దుంచివై చె నా విలీషణుండంత హయములు గూబ్బ రావణుండొక కళకి రయమున బూని తమ్ముని పైవెవ చశరథ రాము తమ్ము(డా' శ క్రినుద్ధతె (దుంచివై చె నడరి రావణు!డ పుడామయు శ్తి వడిగ విలీషణు మీడవైన హుంకింప శరణు జొచ్చిన విలిషణుని పిమ్మటను సరగున నిడుకొని సౌమిత్రి నిలువ తననేతి శక్తిని దశ ముఖుండ పుడు 183)

ఘన శౌర్యుండైన లద్మణు మీదవై చె వైచిన శక్తి దుర్వార దర్శీక రోచిత జివ్వోసము[గమై వచ్చి యా లక్ష్మణుని వవమందు జొచ్చినను తోలెనా సౌమితి దురము లోపలను సొమ్మితి పడియున్న చందంబు చూచి రాము(డు శోకాంబురాశిలో మునిగి పలపల కంటను బాషముల్‌ దొరుగ వలనొప్ప శ క్రియవ్వల తీసివై చి కపులను జూచియా రాఘవుడిట్టులనియె కపులార మీరు 'లమ్మణు. కాచియుండు డనిలోననెందు దశాళ్యువధియింతు అని బల్కి శోకంబునటు కట్టి బెట్టియా దండ ధర నీకరాయతంబై న కో దండమప్పుడు గొానయ మెక్కించి అరుణార విందాకు(డై రాఘవుండు కరసరంపర నిట సంధించి యార్చి రావణుపై నేయ రావణుండలిగి కావరంబున భీమ కాండంబు లేయ చండాశుకులుడు రాక్షసుని కాండముల ఖండించి కాలాగ్ని కైవడి కనలి నాకట కార్ముకమున నొకయెజ్యాను తునియంగ్‌ నేసి తుత్తుమురు జేసి ఘనకాల భుజగ ఫీకర సాయకముల వడిబేర్చి రావణును వకంబులనేయ 18

జడిసీ బాణముల జర్దరి జాంగుడగుచు అర క్ష దారల నంగంబులదర చేళుపై మూర్చిల్లై తివిరి రావణుండు భయమంది సారథి బవరంబు విడిచి రయమున గొనిపోయ రథము చవ్వులను గొనిపోవజూచి కాకుస్థ వంశజుండు మనమున మన్నించి మగుడి వేగంబె చేరి చింతాకాంత చిత్తుండై రాము డారవితన యాంగదాదుల కసియె నా జీవమైనట్టి నా కూర్మితమ్ము డీ విధంబుననుండ నికనేది (బతుకు తనకేల శౌర్యంబు తనకేల రణము తనకేల మానంబు తనకేల సీత యితనితోడిదె లోకమింతియె గాక నితర చింతనము లింకేటికి తనకు నాకూర్మి నిలకడ నా పట్టుకొమ్మ నాకన్న పెన్నిధి నా నోముఫలము నా తమ్ముడిటుపల నన్ను వంచించి భూతలంబున ని,దబో వుచునుండ యెటువలె చేగించునెట్లు సహింతు కటకటాయగుచు జోకంబున పొగిలి చింతింపుచుండ సుషేణుడు వచ్చి యంతరంగమున ననియె రామునికి వలవని శోకంబు వలదు శ్రీరామ కలుగునే హాని లక్ష్మణ దేవునికిని 135

నిండుచందురు గోమునెమ్మోము వికచ పుండరీ కెంజాయ ,ఫొలుచు న్మేతములు విలసిల్లుచున్నది వేరొండు లేదు కల దుపాయమువేగ కరువడి సుతుని పనిచిమందుల కొండపర!:గ దెప్పింవు మన రామచం[దుండు హనుమంతు బనుప నావాయు నందనుండనిల వేగముని ఆవేళ చనిదెచ్చి నొషదగిరిని కరిమర్థి యౌొషధాామఘాణంబు వలన మరలె జీవములు లక్మణుని కంతటను నిదురబోయిన రీతినెరియ మేల్కాంంచి సదయుండు సౌమ్మితి సదృ్భ క్రితోన రామచం్మదుని పాద రాజీవములకు (పేమతో (మొక్క సంపీతి రాఘవుండు రమ్ము నా పెన్నిధి రమ్ము రమ్మనుచు తమ్ముని కౌగిట దయతోడ జేర్చి శిరము మూర్కొబని చిన్ని చెక్కిలినొక్కి కరమర్థి సంతోష కలితు(డై యుండి యా విధంబున లేచి యఖిల వానరులు భూవరునికి మొక్కి పొలిపొందిరంత నవ్పవనాత్మజుండవుషద శైల మెప్పటితావున నిడివచ్చెనపుడు తూణీర కలితనిస్తుత బాహుమూల వాణ బాణాసనపాణులై రామ సౌమ్మికులస్పుడు సమరాంగణమున

[136

సొమసొజ్యల రీతి శోభిల్లిచూడో రప్పుడా రావణు(డా మూర్చదెలినీ తప్పక సారధి తగజూచి బలికె కలుషించి రిపుడుండ కడిమి నా రథము తొలగించినప్పుడే (దోహి వీవనుండు సారధిబలికె రాక్షననాఠ నధికు లారణంబున కొంత యలసిన యంత సడలింపవలె తేరుసమయంబు దెలిసి నడిపింపవలె నిది న్యాయమ్ము సుమ్మి దేవర మూర్చిల్లి తిప్పితి రథము కావున నీకేగ కాదని దెల్ప విని రావణుడు వాని వినుతించి మంచి తన భూషణమ్ము లాతనికిచ్చి మెచ్చి నేడు లమ్మణ సమన్వితుని రాఘవుని పోడిమితో పోరిగొందు ననుచు కాలదండాకార కార్ముక జ్వాలర హిలోల చండ ఖీమార్చటుల్‌ మొరయ వడి మవాటావుల దుర్వారత బేర్చి కడగి యు్యగతకాల్చు కార్చిచ్చు మాడి నగణిత న్పుటవహ్నులా శగమ్ములను నిగుడించి శ్రోతల సీరు జేయుచును రాముని రక్షోభి రాముని భాను ధాముని సంగకోద్ధాముని దాంక దేవేదు ననుమతి తెర(గొప్పవచ్చి యావేశ మాతలియనియె రామునికి ర!

శరణాగతకాణ జయథాను రాషు పురుహుతు?డిదె నీకు పృత్తించె రతము కాక్షుస్థ యా నజ కవచంబు బూసి శ్రీకర రథమెక్కి శికించు వీని యనవిని యా మునియవ్వి వీషణున్‌ యనుమకితోడుత నా రథంచెక్కి చదల నొక్కట వపర్వజయజయధ్యనులు ఫొగవి శాదామృగంబులు సంతసిల్ట నురువడి కషలాప్తండుదయా,టి నెక్కు కరణియా రథమెక్కి కమలా వ్రకులుఃడు శరద్యభ నంధ్యా[భచయ సమానములు గరుడోరగామర గణ విమానములు సరిజూచు సురలు భేచరులుగిన్నకులు పరునడి జగములు భయ మందనప్పుడు వననిఫ్‌ యుగము పాతకయుగంబు ఘనగరి ద గ్రంద్వుంబు గగన యుగ్మంబు కచిన్‌ పోరాడె దినకరణి శౌర్థుంబు వదలక రామరానణులు "పేర్చుచును దినకవానల కల్న చీర్ష నిర్దాశ నునిసికాస్త్రంబులు సౌరదిమేనులను కరముల భుజముల కర్ణమూలముల నురముల ముఖముల నూరు కాండముల నెక్కి నొష్పింవుచు నిద్దరు కడిమి మ్మితానులై డొరళి వ్మితానులై మెరక్సి యాదృకయ్యము కాయ యచ్వుడొండారులు 180

సొంపు పెంపును [తెంవు చూపుచు పోర నలినవ్విధమురారి నారి సంధించి తలకొన్నదేవ గంధర్వ బాణముల పరువడి వేయంగ (వతిబాణములను మురియలుగా చేసె మొనసి రాఘవుండు అనలాస్త్రమేసె లంకాధిపుండపుడు జనపతి వారణాస్త్రంబు ననణచె అరనీ రావణుండురగొస్త్రంబు తపయుటయు గరుడాస్త్ర్రమున (దుంచె కాకుస్టకులుడు కనలి రావణుండు రాక్షస బాణ మేసే ననజామండది |దుంచె వాయువ్యాస్ర్రమున సురవై రి కోపించి కూలంబు వైచె దురమున ళ క్రిచేదునిమె రాఘవుండు పది ముఖంబుల వాండు వంతంబుతోన వది విండ్డుచేబూని పది దిక్కులదర శరనృష్టి ముంచిన సురనాథుండ పుడు సురవక్షగాదులు చోద్యంబునండ శ్రానేక కోదండ దారియైయుండి వాని కస్తము లెల్లవడి (ద్రుంచి వైచె రావణుండలుక తారఘురాము మీద వావిరీ నమ్ముల వొనలు గురిసె . గుదికొన్న కోవంబు కొలది ష్పీరగను వదియింట మాతలి వదియింటి హరుల వికల సత్వుల చేసి విషమాస్రమేసి [వకటంబుగా [చుంచె వటు కేతనంబు 189

వీపుల చింశాభార వివవ డైవిళుండు తపియింపుచుండ న శ్రరియగన్తుండు చనుదెంచి ఆరామచందదునీశించి మనుజేశయిది శార్ము మంతంలుసార మనువంద వరియించి ఆరిని నిర్ధింస మని కుంభసంభవుండరిగిన పిదప ఆదిత్య కులనాథుండతి భ క్రితోన ఆదిత్య హృదయ మంథశ్రావ ర్రిచేసి "ఘోరావళోక నాగ్నులు (వజ్వరిల్ల భూరి ధూూమూయత భృకుటి నిట్టింవ చండతేజమున (వచండకాండముల నిండార నసురమై నిగడించి చూచి ఖనకాత కర్రరి (కకచ భల్దంబు యినవంళ వల్టభుండే సగ నందింఛి నరుదంద కాంచె నద్దళశాసనుడి శిరములు బదియు చేతులిర్వదియ కరములళిర్వదియును ఘన-కిరీటముల శిరములు బదియును చెచ్చెర మొలిచె మొలచిన కోపించి మొన్నదుంచె పొగడ తలలును దేతులు-తద్దయు మొలిచె , తలలున్స వేశులెంతయ (రుంచిదుంచి అలసి రాఘవుండుండ నవ్విఖిషణుండు దేవ రాఘవవీండు తెగండెందు చేత వావిరి సుధనాభిప్షడిన్సండ్రజేస్ప అనల బాణంచ్లేసి అమృత మింకించ్చి శేళ0

మునుకొనీ (బహ్మాస్త్రము నశీయించీ చంపు మనవు(ండు రఘురాము/డాగ్నేయ బాణ మనువలదనేయ నయ్యమృతంబ్యుగోలె ఒక తలతో కరయుగ్మంబు తోన (ప్రకటించి నిలిచిన వం క్రికంధరుండు అతయ బలశార్యుడగు రామచం్మదు6 దడయ (బహ్మాస్త్రమపుడు సంధించి దేవారి యరముపై (దుష్టించి యేయ నావేళ (బహ్మాండమగల దిక్పతులు వీతిల్ల లోకముళ్‌ బెదిరి కంపింప హైతాళవానులు భయమందియురక వచ్చియా రావణు వవస్థలంబు (కమ్మర చనుదెంచి కాకుస్థక్తులుని అమ్ముల పొదచాచ్చెనద్భుతంబుగను అమ్ముల పొదచొచ్చె నద్భుతంబుగను వర మేష్షి మనుమని పం క్రికంధరుని దరమున చొరగొన్న దోషంబుతొల(గ పాతాళ గంగలోవల గండివచ్చి సిళాదిపతీనూట చేరెనో యనగ కలకుంచు కూల నద్దళక ంఠుడ పుడు ఖాలి సాహసిని బడ్డకొండ్‌ చందమున సంతసీల్లేను దేవ సలఘమ్ములపుడు సంశసీల్లేను కపి ప్రేన్యంబులేళ్లి చివినించ (మోగెను జీవ దుందుభులు క్రువినింత్‌ గురిసిను సృషృవర్షంణు (1

లావీరి చెలలేగి యప్సరశ్త్రీలు పాడిరి గంధర్వ్యపతు లుత్సహించి రాముడు లోకాభిరాముండై విజయ ధాముండై నవసుధా ధాముడై యొ ప్పె నంత విఖీషణుండన్నను జూచి సంతపింపుచు నుండె సమర మధ్యమున నపుడు మండోదరి యాదిగా గల్లు చపల లోచనులెల్ల సడల భూషణము నడుగులు తడబడ హారముల్‌ చదర తొడబడి కన్నీరుతోవలై దొరుగ వచ్చి యా సంగరవసుధ నీక్షించి రచ్చట. మిన్నంది యాడు భూతములు దయతోడ తమ బంధుతతులను బిలిచి [(పియముతోడుత విందుబెట్టు భూతంబు నొ రక్తధారల నందంద [గోలి శ్రీరాము సన్నుతిసేయు భూశములు శరముల మెదడులు చిగురు మాంనములు పరువడి భక్షించు (బహ్మరావ్షసులు "ఘోక కాకపిళాచ ఘోరబేతాళ కాకినీ ఫికర సమరాంగణంబు జొచ్చి ముందరను నిస్తుల బోజళయ్య పచ్చి నెత్తురుతో పడియున్న వాని పీర లక్ష్మీఘన విఠహాగ్ని వలన ఆరి నిద్దరబోవు దళకంఠు-జూచి ఈపచుగొ వీలపీంపడనుజ కొమీనులు [థీ

పీరగ మండోదరివతిమీద (వాలీ హాః రాక్షసేశ్వుర హాః మహావీర హా రణలంకాపురహానాధ యనుచు పలుమారు లంకాధిపతి పరాాకమము తలంచి శోకింపుచు ధరణి పైాలె అంత రాముడు రావణానుజు జూచి చింకింప వలవదు శ్మీఘమే నీవు పరంగ రావణునికి పరలోక విదులు కరమర్డి చేయము కరుణతోబోయి యనుండు విఖీషంణుడాగాక యనుచు చనరంగ నటువలెి తగనాచరించి వరిశద్డుడె వచ్చి కానువంళజుని చరణాంబుజములకు సొగిలి (మొక్క జనవిముండా విఖీషణుని మన్నించి చనవు రెట్టించగ సొమ్మితి కనియె మొనసి మండోదరి మొదలైన దనుజి వనితల మన్నించి వారి దోడ్కొనుచు సివీంక లంకలోనికి బోయి పుణ్య భామ వీలీషణు పట్టంబుగట్టి రమ్ము స్తామ్మనవుడు రాముసోనుజో[డు నెమ్మితో లంకలోనికి బోయి యస్తడో తడయళ తరుచరో త్తముఅను ఐనీచ్‌ కడంగి సము(దోదకముల జెప్పీంచి వారి పరోహితవరులకో గొడీ నాతి గుమళతుల వరన రస్ఫీరిచి కేశ

భూరి మంగళ తూర్యములు [మోయనతనీ యా రూఢ నియతితో నభిషిక్తుడేసి కరమొప్ప యతని లంకా రాజ్యమునకు వరమ సమ్మతమున పట్టంబుగట్టి జలనిధులును సూర్యచందులెందాక కులగిరులును తార కోటు లెందాక జగతి యందాక-దిక్సయము లెందాక జగదేక రామ చరిత మెందాక నందాక నీవు లంకాధి పత్యంబు , చెంది వర్ధిళ్సుము శ్రీరాము కరుణా నను విఖీషణుండ బల రాజ్యంబు గొనిమంచి తొడవులు కొంచు సౌమిత్రి కొలచి వెంబడివచ్చి కులవలయాధిప్పని కలరుచు (మొక్కి దివ్యాభరణములు ఇెలువాంద నిచ్చిన చేకొని రాము డెలమీతో మాతలికిచ్చి వీడ్కాలుప మాళలి రధమెక్కి మహసీయ మహీమ వూత్రత్ర గ్రజ్ర వేగుండై బోయె దివిక్తి తదనంతరంబున ధరణివల్లమండు మదీని విదాఠించీ మారుతి జూచి జనక ప్యుతీకి మనజయము సేముంటు ఏీనుపీంప లంకకు వేగపొమ్మనుండు చనీ హనుమంశుండు జనక నందనను కని (మొక్కి నీలిది యోకల్యోణ రాకు ఛరణీళ్వరుండు వచ్చీ దశముఖు గోల్చి 1.

జీరము సంతోష సంభరితుడై నాండు పరగ సౌమ్మితి సద్భక్తి కొల్వగను తరుచరావణు లెల్ల తను భజింపగను మున్నునే జెప్పిన ముఖ్య ఇ షణము లన్నియు నిజమయ్యెనని విన్నవింప దేవి సంతోషాబ్ది తెలిమారుతిని భావించి దీవించి పలుమారు పొగడ హనుమంతుడందున యసుర కామినుల కని తల్లియును సీకు కాని యీపట్ల ఘన ముష్టినిహతుల కడదేర్చి బుత్తు ననుచుండ జానకి హనుమంతు జూచి యేసినవాడుండ నిమిషులేమిజేయ దాసీవధంబెందు తగదు చింతింప పొమ్ము నాయెడ (పేమ పొశమెయట్ల నెమ్మితో ఐలుకుము నృపవర్యు కనిన విని (మొక్కి మారుతి వేగంబే బోయి జననాఠునికి సమాచారంబు జేప్పె జననాథుండా విలీషణుచార బిలిచి జనకజ మంగళస్నానంబు "సేయ బనచి దిన్యాంబరాథరణ మాల్యముల వనువడి జేయించి వరగళతో డేమ్ము మనుడు విఖీషణు(ండంగనా మణుల వనుపవారులు బోయి పరగకై జేసీ యసమౌన మహిమతో నసుర కొమిణులు వీడి వళ్లికియందు వణళుక నునిచి [టీ

దెల్బీ దూరంబున దేవిని దీపిచీ వచ్చి రాఘవునికావా ర్తలు దెల్ప పిలిచి తెమ్మనుడు వినీషణుండలిగి కేవల భక్తితో కీ ర్తించుకొనుచు దేవి జానకితో డ్రెచ్చుచో కదిసి ఘనవ్మేత హస్తులై కపులు రాష్షసుతో కనుగొని సందడి కడకుతోయగను నామహా కలకలంబప్పు జాలించి రాముండు రాక్షసరాజు సీక్నించి నీంత వారెవ్వరు వీరితో మనకు యింత నొప్పింతురె యిభృంగి కడ6గి వారింప వలవదు వచ్చియందరను గారవమ్మున సీత గనుగొని నిమ్ము ననుండు విఖీషణు(డా రామునాజ్ఞ కనకాంగితో దెచ్చె గరిమె తోడుతను కోమలి నేత చకోరయుగ్మం౦ంబు రామ చందొనన రాకేందు కళల (గోలి వియోగాగ్ని గుప్పున నణచే నాలోన నంప్రాప్యమై సీత నిలువ మోనీనీ జూచి యమ్మనుకజేశండనియే మానంబు రష్షింప మర్థించీ రిప్పనీ తివినె నీన్ను సాధించితిగాని యువిద నీయడ ప్రీతి యొక్కింతలేదు పగవాని కొాంపలోపలయున్న నిన్ను తగిలి సుఖించుట ధర్మమే తనకు 140

కనీవండు జూనకీ యాత్మీలోవుగీలి కనుల వాష్పమ్ములు (మ్మ నిట్లనియె యెరుగవేనీవు నా హృదయంబు రామ పరకాంతవఠె నిన్ను పలుకుట తగవె నీ సంశయము జనించిన యపుడె జోకతో నగ్నిలో జొచ్చెదననుండు జననాథ కనుసన్న సౌమితతి దెలిసి "పెనుపొందనట సొద ఖేర్చెనంతటను మడిరాతి (ప్రణమిల్లి మదిలోన రాము కడియించి సొదచుట్టు గరిమెతో తిరిగి వనజాయతాక్ని కేవల భ క్తితోన ననల దేవునికిని హస్తముల్‌ మొగిచి సకల ధర్మములార చందదార్కులార (వకటించునిపుడు నా భావంబు వినుండు ఘన మనోవాక్కాయి కర్మములందు జననాథు(డగు రామచందదుడు దక్క వరుఢవించితినేని ప్రళయాగ్ని నన్ను పొరగొనుకాక నిపుడె చూడుండనుచు జలజామీ సంతత జ్వాలాకకాళ కలితాగ్నిలో జొచ్చి కదలక నిలి3 యా వీఖీషణు లక్ష్మణార్క్మజ సముఖు భావేళ కోకార్తుతై యుండిరంత సర్వలోకంబులు చెలియింవసాగె నీర్వంణడై యండ నృపుండంతలోన సర మేళ్వరుండు వద్మఠవుండు దేవేంద్ర 141

గరుడ గంధర్వాది ఖచర వల్లభులు వర విమానస్టులె వచ్చి యందరును పరంగ (పత్యుస్థాపపరుడై న రాము కని నుతింప జగత్కారణ మీవ పనివడిగా పరబహ్మంబు నివే సివె వేదంబులు సీవె శాస్త్రములు సీవె లోకంబులు సీవె సీ రథులు సవ యషరములు నీవె మోకంబు నీవె సాక్షివి రామ నిత్యుండు నీవె నరనాథ నీవారి నారాయణుండ వరసి జూడగ సీత యయ్యాది లక్ష్మి నిన్న్యాలలు తెలియపు నిమర వసీ నున్న సీతను జూచురుండుట తగదే జనకజ చేకొమ్ము జగదేకనాథ యని పెక్కు భంగుల నాడుచుండగను వీశ్వమంతయు జూచి విష్మయంబొంద వై శ్యానరుండ౦త వదలని (పేమ కోమలి తగనెత్తుగోనీ వచ్చి వేగ రామునితోడనుంచి రాముతోననీయే నరసగుణ (పాత జగదేక మోత పరమ సత్మీవత పవని సీత యూ కొంత యెడ పోపమీందాకనైై న చేకొని రక్షించు శ్రీరామయను(డు వసుధీశుండప్పడు దేవతుల కిట్లనీయె కసువు కోనులి సీత కొత్తయే తనక “4కి

మలయ ధ్యాతీవ్ముతి మనను నుర్మంబు

కెలివిడి తనకన్ని తెలిసినగాని

యరసి నేనివుడు లోకానవాద౦బు

వరిహరించుట కై పద్దు జేసిశిని

యన చంద్ర శేఖరుండతని కిట్లనియె

దనరగ మీ తండి దశరథాధీనండ

దేవి మారూఢుడై యున్నవాడు

కదిసి పూజలు నీవు గాపింపు మనిన

నను జన్ముతో రాముడతి ల కినేగి

తన తండి సీక్షించి తద్ధయు (మొక్కు చిత్తము రంజిల్ల శ్రీరామచందు

నెత్తి కౌగిట జేర్చి యినవంశుండనియె * నా కూర్మి నందననా రామచంద

శై శేయి మాటకై కటకటా నిన్ను

బొసితి సుఖమింత బడయలేనై తి

గాసీకి లోనైతి కడు వ్యరినైతి

పరువడి నిను నేడు చూచిన వలన సురలోక సౌఖ్యంబు కోభించదయ్యె

నీ వయోధ్యకు బోయి నిఖిల ధర్మములు థావించి రాజ్యంబు పాలించు మనుచు [సేమళోడుత పల్కి ప్రియ సుతుండైన సౌమితి కనుగొని సౌమిత్రి నీవు మెలకువ నిటుమీడ మీయన్న మనసు నలగకుండగ నీవు నడువుమీ యనుచు తస కర్ణితో (మొక్కి తలవంచి యున్న

11%

జనక నందన జూచి జననాథు(డనియె

వరమ వతివతా భరణంబు నీకు

సరి యెవ్వరు త్రమ సాధ్వివి సీవు

నిను రాము(డాడిన నిష్టురోక్టులను

మనమున నెంచక మది నొవ్వజోక

ఘన కీ ర్తియతుల రాఘవుబోలు సుతుల

కనుము ధర్మంబులు తైకొను మనుచు

దీవించి చెలంగి ధ్యాతీపతి సుతుల

భావించి సంతోషభరితుండై యుండె

సురపతి రఘురాము జూచి నీకిత్తు

వరములు క్రామిన్న వసుధీశుండనియె

నా కార్యమునకు రణంబుతో నెదిరి

యీ కప్పల్‌ (పాణమ్ము లిచ్చియున్నారు

వీరుల | బతికింపవే దేవయనుండు

వారుల ,బతికించె వాసవుండపుడు

వనచరు లెల్టను వర్టిస్టులగుచు

కినిసి రామునికి _మొక్కిరి ముదంబునను

దేవ సంఘమ్ములు తివిరి రొఘవుని

దీవించి వేవేగ దివి కేంగిరంత

నా విఖీషణుండు దివ్యాంబరమ్ములు

జీవరత్నంబులు చిత వస్తువులు

తెచ్చి రాఘవులకు దేవి భూపుడతి

కిచ్చి పీడికి విల్వనంపుడనియె

కడ(గి యద్యోగముల్‌ కడు పెక్కు గలవు

తడయక మాకయోధ్యకు బోవలయు 180

విను విఖీిషణ కవుల్‌ వీరు లం కేంద ఘన దర్ప 'ఘోరాం[ధకార భాస్కరులు వీఠి వూజింపుము వేగంబె యనుండు బారికి తోడవులవ్వారిగా నిచ్చి నానా మణి స్తంభ నవరత్న చిత నానాంబరోవృతోన్నత కేతనాంక పుష్పగంధార్చిత స్పుట రాజరాజ పుష్పకంబప్పుడాప్పుగ దెచ్చియుంచె జనకజో లమ్మణ సపహితు(డై రామ జననాథుండంత పుష్పకము పూజించి చగ (పదక్షిణముగా ధనధ పుష్పకము జగదీళండెక్కి యుక్సాహంబుతోన కడగి స్నుగివాది కపులను జూచి కడగండ్లకోర్ని యా కార్యముల్‌ జేసి యలసీయున్నారు మీకాత్మగేహముల ఇలమి పోండను(డు వారాసించి రాము నమరంగ నీదు పట్టాభి షేకోత్స వము జూడనలె నన్నవారి మన్నించి సరువడితోన పుష్పక మెక్కుమన్న పరమ పావనులు పుష్పక మెక్కిరంత దనుజాంగనలు మహీతనయకు (మొక్కి చనిరంత నిజ నివాసములకు నెలమి ఘన భ క్రితోతన కరములు మోడ్చి జనపతి కా. విఖీషణుం డిట్టులనియె యెలమి యీ పుష్పక మెందరెక్కినను ]ల్‌ఓ

విలసీల్లి యొక మూల వెలికిమైయుండు ననరాము ఐనుప్పున నఖిల స్లవంగు లనువమాయత పుష్పకారుంఢులై రి సామక గంధర్వ సంచరితు తలిత 'హేమ్మాదియన మింటికెగనీ పుష్పకము ఘని మనోవేగంబు గై కొనిబోవ జనకజతో రామచందదు డిట్టనియె యీలంక శానకి యీక్షింపు దీని యేలజాలక భోగమెల్లను మాని నుదయికతుంగై వచ్చి మార్కొని నన్ను పది ముఖమ్ములవాడు బడియె నిచ్చటను కడంగి యిచ్చట కుంభకర్షుండు గూలె వడె పహస్తుండిందు పద్మాయతాక్షి యుచ్చటధూ [మాక్షు డిచ్చట కుంభు డిచ్చట నతికాయుడిచట నికుంటు డిచ్చట మకరాకృండిచటను పార్ము( డిచ్చట పడిగూలె నిర్మదజిత్తండు బతిగావనధిపై భాసిల్లు పుణ్య హేశుసేతువు జూడు మిందీవరాక్షి యిదె సదాశివ సమాహిత నివాసంబు మదిరాశి సేవించు మనను రంజిల్లు యిదె గంధమాధవమిదె దర్భ్శశయన మదెవాలి పాలితమైన కిష్కింధా యన రాము గనుగొని యాసీత బలికె మనుజేశ న్నుగీవు మగువలళోన

కేకల

మన పురంబునకేగమది కోర్కెబుల్లై ననవుండు పుష్పకంస్రై యడనిచ్చి ఠారాది కాంతల దనరగవ్నీంవ వారు సీతక్కుమొక్కి వలనొవ్ప పున్న కారూఢులై నంత నరిగె పుష్పకము శ్రీరాముండాడుతోడనే సీతను జూచి ముగిదె ముందర బుశ్యమూకంబు జూడు చిగురు చోణారొజూడు. వెలంగునీ పంపా జలజ దాంధవ తనూజాత సభఖ్యంబు కలిగి మాకెక్ళుడ కమలాయ తాక్షి యిదె పంచవటి జూడుమిదె వర్ణాల యిదె రావణు(డువచ్చి యెలయించి నిన్ను కొని చన్నతావు గక్కున జూడునముబల మునియగస్త్యా(శమమును జూడు మింతి మిదె శళభంగుని యాశ్రమంబబల మీదె య్యత్రియాశమ మిదె చ్మితహూట మిదె భరద్వాజుల యాశ్రమంబనుచు ఫైదలి సీతకును జూపుచురాగ నంత వదునాలుగవ యేడు వరిపూర్ణముగను పదపడి వర్తించు పంచమినాడు న్మకాంత కుథతేజుండగు భరద్వోజు కాశ్రమో పరివీధిన వ్విమానంబు పాయక నిల్పి సదృ్భ క్షితో డిగ్గి యా యాశమంబున కర్థినేతించి యమ్మునికిని మొక్కి. యతండు డీవింప లికి

సమ్మతి రామచం్నదు డిట్టనియె కలదుగచా మీకు కందమూలములు ఫలములు జలములు పాయంబులేక నెరవేరుచున్నదే నిత్య కర్మములు చిరపభంబులె మీకు శిష్యలకెల్ల ననంవుడు మునినాథాండా రాము జూచి వినయ వాక్యమ్ములు వినిసంతనిల్లి నిఖిలలోకారాధ్య నీవు జన్మించి నిఖిల లోకంబులు నిష్టపాలించ కలదె సంకటములు కలనై నగాని చెలువొప్పగా నీవుజేన్నిన సోహనంబు తెలి'సెను నుజ్ఞాన చృష్టిచే మాకు నిలిపి పాడు కలదు నిఖల రాజ్యంబు భరతుడు మునివృత్తి భ కితో బ్రాని గురుగొని సీర్రాళ్ర గోరుచున్నాడు సీవు సీ తమ్ముని వినయంబు దలంచి వేవేగబోవ భావింపగ వలయు వనవానము నడసీ వచ్చిన వాండ వనఘమాయా[వ్న మందునేడుంగ్షి బోవుదునని విందు పొలుపొందనందు గాౌవింప రఘుక్రి కప్పులతో గూడి వనువడి భుజియించి వరిత్య పిబొంది హనుమంతు జూచి ప్పి వరిగి వేదంబె మొససినంది (గామమున నున్న భరతు కెనయంగమారాక నెరిగింప్పు మన్సడ్న 154

కరములు మొగిడించి కపికులో త్తముడు థరతు చెంతకుబోవ భరళుండా వేళ రాడాయనింకమా రామచం్యదుండు కీడేమి బుట్టైనో కెదలి రాఘవుల కని తల్లడిల్దుచు నటుసొద జేర్చి చనియనే జొరజూచు సమయంబు జూచి వలదు హోహోయని వారించు కొనుచు వలనొస్ప వచ్చి యా వాయునందను(డు భరతుని కపుడు భక్తితో (మొక్క నరలోక పాల మిన్నాకముదంబునను జాొనక లమ్మణ సహితుండైై రామ భూనాథు(డిదేవచ్చె సొందుగా ననవు( డామాటలంమృతంబై పొడసోక శామేను మరచి చి త్రరుబోలి యుండి పులకలు నెమ్మన బొడమనేేతముల వలుమారు నానంద బొష్పముద్యగమ్మ కడుకూల్మి హనుమంతు! గౌగిట జేర్చి తడయక కపికులో త్తమ శిఖామణికీ కరి తురంగ శతాంగ కాంచనా భరణ నరసాంబ కాదుల సంపీతి నొన(గి హనుమంతు చేత నప్పుడా రామకఠలు వినికూర్మితమ్ముని వీషంచి నీవు సాకేతపుర మెల్ల నంతసంబునను శిఖరంబుగను కై సేయించు మివుడు గొనగొని శ్రీరాము కొలువు కూటమున 15

ఘన సేతు భంధాది కథలు [వాయింపు నవరత్నమకరతోరణము థె త్తించు సవరణ వీధుల చక్కబెట్టించు యలికోచి మృగనాభినంగళ్ళయందు పలలేని వస్తువుల్‌ వేయించు మచట కోట వాకిండ్లును కొమరొప్ప నీవు హాటక రంభాదులమర శీలించు శ్రీరామ విభుండు వేంచేసినాడనుచు వారివారికి బంధువర్గమ్ములకును తీరుగా (వాసి వతికల నంపీంచు చారుచే సీమ చాటింపుమనుచు భావించి శ్రీరామభ్యడుని నగరు సీపు సన్నిధినుంక నెరియకై సేయు మనవిని కృతుఘ్నుడౌగాక యనుచు చసయట్లు గావించి సరగన వచ్చె సరస వసిష్టాది సంయమీళ్వరులు పరినున్న జనములు భూసురో త్రములు తల్టులు మంతులు తగిన బాంధవులు పల్పవింపుదు రాగ ధరశు(డు కదలి రాముని కెదురుగా రయమున రాగ నా మారుతాత్మజుండనియెనాతనికి గలదెబటోండు రాఘవుండా భరద్వాజు సదనంబునందుండి చనుదెంచు రవము అడె కొడ పుష్పరంబదె జూడు రాము నదెజూడు సౌమ్మితి నదెజూడు సీత 150

నదెజూడు సుగీవుండదె విథీషణునీ నదెజూడు మంగడు నదెజూడు నీలు డన విని భరతేశు(డవ్విమానంబు కనుగొని దాసుడొగి దశకంరుడగుచు కనత దవ్వుల కడుభ క్రి మొక్కి యన్నను సాహ్టైంగమమరంగ జేసె యంతనొ పృష్పకంబవనికి దించి యంతయు హర్షించి యినకులేశ్వరుండు దండిగ భక్తితో తల్లుల కెల్లి దండ (ప్రణాముల్‌ తగనాచరించె పరువడివాళులు పర౮౫ దీవించి పరిరంథణమనుల సంభావించిర పుడు భరత శతుమ్నులు [ప్రణమిల్లి రంత పరిపూర్లుండగు రామభదుని 'తెలమ యత్తరి భూపతి యధిక సంప్రీతి, యత్తల శెల్లను యతిభకి (మొక్కి (మొక్కిన కోడలిమొగి కౌగిలించి యుక్కటి దివీంచి యుండిరందరును నరగున రొమలవ్మణుల సద్భ క్షీ నురువసీష్టునీకిని కొమకొప్ప (మొక్కా యాలింగనముజేయ యతడు దీవించె నాలోన థరతేవండర్య పకోడి కజీల నళిదరి తన కోగిం జేర్తీ వీవుల సమ్మదమున వనుతించె నరితే కన జొంధ వృలళోన తల్లులతోన్‌ 18

దీన నాథకులుండు నంది (గొమమునందు వచ్చెనా భరతుండు వడిని పాదుకల నిచ్చి సాజృమ్యామైయ్యెడ నొవ్నగించె తమ్ములతో గూడదనర రాఘవుండు నెమ్మితోడను గూడి నిడుద కెంజఢడలు సడరించి వడిశుభ స్నానముల్‌ జేసి కడువడి మునివృ త్తి కానల కనచి దివ్య భూషణముల చివ్యాంబరముల దివ్యగంధమ్ముల చివ్య మాల్యముల కరమర్డి ధరియించె కాకుస్టకులుండు ధరణి తనూజకు దశరథాంగనలు కరము [పియంబుగ కై జేసిరంత గరిమె రాముడు పుష్పకమున వూజించి పనిచె కుఖేరుని భవనంబునకును గొనకొని మారుతి గుహుని తోడ్తేర ఘన జటావల్క ల కలితుం2ై గువుండు చనుడెంచి శ్రీరొమచందుని చేరగ నతని కౌగిటజేర్చి హర్షించి రాము( డతని వల్కలజటలప్పడు శీయించి కనకొంబరాదుల శే సేయ ఐనిచె పనిచిన శృంగార ఫరితుండై గుహుండు ఘన కథ క్రితో రాఘవుగొల్చి యుంగె: తన వొరితోడుత దశరథాత్మజుండు కనక రత్న్మపథా కలిత కళాంగ ముననేక్కి వనచర ముఖ్యులు గోళక్షి , కేరీరీ

పంచ మహాకావ్య పటునాదయేనగ నంచితంబుగ జేరులా వరద, మొరయ శ్రీకర సకల లమష్మిథామమైన సాశేతప్పరి రాగ జననారవిభండు తప(కు ఇంగారు సౌదముల రాబిల్లి చెలియలు ముత్యాల కాసలు జల్లి స్వస్తి వాచనముల సకల భఖభూసురులు (ప్రస్తుత వూర్ణకుంథము లొప్పతెగ జగములుప్పొంగ నిర్ణరులు నుతింప నగరు (పవేశించె నరనాథుండంత భరతుడు శ్రీరాము పంపున నపుడు సరసాన్న శళలభక్యు సద్వస్తువులను పరితృప్తులను జేసి ప్టవగ వల్లభుల సౌరది సుగగీవుని జూచి యిట్లనియె శ్రీరాము వట్టాఖి'షేకంబునకును భూరిని కదినట పుణ్యతీర్ధములు తెప్పింవమనవుండు దిననాత సుతుండు తెప్పించె కప్పలచే తీర్థమ్ములన్ని యంత వళిష్టు సంయమి మహామునుత సంతసంబున గోడీ సమ్ముహో ర్వమున కనకరత్న (ప్రభోకలిత ఫీఠమున జలకజకో రోమచర్యదున నునీచి ద్రనరసో మాది వేదములు ఘోషీంవ మునులు మహామం(తములు వచింివగను బశువడీ తీర్‌ సంభరితంబులైన 18

కనక కుంభములు కరముల బూనీ శ్రీరామునకు నభిషేకంబు సేయ వారి పూరంబుల వ్వ్వారిగా నిండె చిరకాంతి నుదట వాసిల్లు పట్టమున వరంగెను శశికళా భరుణుని మాడ్క్‌ కిన్నర గంఠర్వ గీర్వాణ యక్ష పన్నగోరగ సిద్ధ పళులుత్సహింప కురి'నె పృవ్వులవాన గుప్పున నవ్వు తెరగొప్ప (మోగెను దేవదుందుబులు పాడిరి గంధర్వ పతులు రంవాదు లాడిరి వీచె మందానిలంబంత సురపతి మందార సూనమాలికలు కరమర్థి నంపింప గైకొని రాము ఢారూఢి సింహసనా రూణుడయ్యు భూరిన స్వాదుల పొలచె భూదేవి ఫలసుమంబులతోన దాసిల్లై తరులు విలసిళ్లై దిక్కులు వెలినె లోకమ్ముల లాలోన రఘురాముడర్ణ రాసులను వీలారు కోటుల విపుల కొసంగి అష గృురముల లక్ష యేనుగుల అచు ధేనువులను లలినొప్పనిచ్చె6 కొంచన సుమమాలికా భూషణంబు లంచితంబుగ నీచ్చె నటుభోనుజునీకి కనకొంభరమ్ము లంగదునికి వొసంగ్‌ షనుమంతునికి కంకణాడుల నొసంగి 1600

హారకేయూర దివ్యాంబరంబులను సారంబుగా విఫీషణునికి నాసంగె కవయెట్టనిచ్చె బొక్కసముగా సీలునునికి నవరత్న పతకంబు నలునికి నాసంగి ధరణి తనూజకు దయళతలర్చగను మురుపుగా నిచ్చెను ముత్యాలదండ శ్రీరాముననుషతి సీత నంసీఫి హారమర్చింఛి నై యాంజనేయునికి హారంబు ధరియించి యనిల జుంగొప్ప శారదాభావృత శ్రైలంబు మాడ్కిి యంత వసిష్టుని యనుమతి రాము6 డంతఃపురమున కరిగి సంప్రతి తన తల్లులకు (మొక్క దయమీరవారు దనర దీవించిరి ధరణితనూజ యత్తలకు (మొక్క యవనీతనూజ నెత్తికేగిట జేర్చి యెలమి దీవించి రపుడు రఘురాంముడఖిల బాంధవుల రప్పించి వానర రాక్షసావపుల సమప త్తినిడుకొని నరసాన్నములను కొమరొప్ప భుజియించి కౌశతుకంబునను జలముల నొగివార్చి సంషభమంబునను లలిత సుగంధ మాల్యము లొవముడిచి కలికాను రాగులై కడంగిరందరును శ్రిరాముండస్పుడు చెలంగి సింహాసన నా రూడుండై సభనందరి కెలమి 101

కపురపు పవీడెముల్‌ కనకొాంబరాడు లువఛార పూర్వక మొసగి వీడ్కాలుప యా విభీషణ థానుజాదులు మొక్కి వావిరి తమతమ నివాసంబులకును జనిరి శ్రీరాముండుత్సవ కేళిదేలి వనువడి యువరాజ్య పదమున భరిత మనుభవింపుచు రాము(డవనిజతోన సౌమ్మితులను నిల్పి స్మామాజ్బ సౌఖ్య మామహీజను గూడి యనుభవింపుచును రాజిల్లి రాముడు రహి నశ్వమేత వాజపేయాదుల వరుస జేయుచును ధర్మంబు నీతియు తప్పక (వ్రజల కూర్మి[బోచుచు వడకుండు వేలేండ్లు పాలించె రాజ్యంబు పజల ధర్మాత్ము లై లక్షణాడ్యులై లమరీరప్కడు తూలె దుర్భిక్షముల్‌ తొలగ పాపములు వాలిమియును సత్యధర్మముల్‌ బోల్చె పరిహిళతా చారుతత్పరులై రి మనుజ అరుదుగా సంపదలభివృద్ధి పొందె అనిభోసలాబ్ది సుధాంపండు త్రముండు ధననాధళుల్యుండు దార విక్రముడు "సరస సాహిత్య లక్షణ చక్రవర్తి కరుణా సమ్ముదు6డు కవి కల్పకంబు విలసిల్లు తుళుజ భూవిమకుమారకుండు పొలుపొందు మేకోటి భూమిపాలకుండు 1692

తన తండి తుకుజేంద ధరణీప పేర "పినుపొంద మకరంద బిరుదాంకు పేర రమణీయమైన యీ రామాయణమున కమనీయమైన యుద్ధకాండంబు జెప్పె నిదితుళజేందుల కిడునెప్పుడిలను పొదలు సంపదలును పూర్ణళక్తులును సకల దీర్దాయుష్య సంతానములును సకల రాజ్యంబుల సకల భోగముల సమర జయంబుల సకల కీర్తు లమరంగ నొస(గు మహారామ చరిత మిది మహాపుణ్యద మిది వేదసార మిది ము క్రిసోపాన మిది శుభోదర్క మివ్వనసుంధర భక్తి నెలమిత్లో దీని నెవ్వరు చదివిన నెవరు వినిన నెవరు వాయించిన నెవరు (వాసీనను భువిలోన వారికి ప్ముత సంపదలు ఘనమైన కీర్తులు కరితురంగములు మనసు రంజిలజేయు మానినీ మణులు పరగ చీర్దాయుష్య థాగ్యంబు లొసగు ధరణిలో నాచంద్ర తార్కారముగను ఎవి శ్రీరామ చంద్రాయనమః ;_-- వో భతి రాలు న య ఆలో

॥ , డా॥ ఎం, బాగయ్య ల. జన్మస్థలము ఏ (గాః మొరంగపల్లి, తా॥ మర్పల్లి, టి రంగా రెడ్డి, ॥ విద్యార్హతలు : కేశడి; 14.0011 9%,0; 9 6, 0101002 12 ీం0॥౦కే 4 1108013103 . ఉద్యోగము. : తెలుగు లక్చరర్‌, ఉన్మానియా విశ్యవిద్యాలయ మహిళా శ వ. కళాశాల, కోఠి, పెౌదరాబాదు | . రు. శ ం అభిరుచులు : తెలుగు భాషాసాహిత్యముల ఆధ్యాపనము, అభినయము, . వ్యాసరచనాభిలాష (ప్రచురణలు ; 1. సింహాచల మాహాత్మ్యము - ఒకపరిశీలన, 4.891111. న . 2. ఏకోజీ విఘ్నేశ్వర పరిణయము - పరిష్కరణ ॥ | _ శి. ఏకోజీ రామాయణము - ద్విపద - పరిష్కరణ - సంపాదకత్వం హాం స్‌ . థీ, కూచిమంచి తిమ్మకవి జీవితము-సాహిత్యము 21.0. . -. - క. చిరవిభవ శతకము - పరిష్కరణ - సంపాధ్ధకత్వం 6. భాగ్యరేఖ - కవితాసంపుటి స