Telugu dharmavadde_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ధ ర్మ వడి (కళల నంవటిి ౮ గోపీ చంద్‌ కసా క సఓిం0ంక 19 ₹ీవ్‌ ఎడల ల! య ఖమ? యీ క అత! తనకే అ ఇనిసత్‌ గ నటి ఛు పళని లీన్‌. క్‌!

వకసన? 01 (4౮0౦ అ౦8 0౧51054 5%బ), ఆం! 6410 ౪ 6922 టం న వ్‌ ॥ గో హ్‌ జ్యా | వొ; 2641108 ట్స్‌ | ం 4ంగరటిలి తల ॥] వం 1985 ల జ శ

మ తొ మా ల్‌ శషకొ

స తఅగషడతాం ల లని11871 0011046084 శ కగు గెండర్తీ ₹084%4లీఇ-?,

రాం

రాజ టక ఖ్‌--గర్య ఆష4014 లిగం 8. తితింతితి వొ డే 14 న స న. ₹08ాని*డ6 -10

గోపీచంద్‌ ఒక్కొక్క. చిశాన్ని వచో ఒకపొటి చట:తో ఇముడుద్దామంల కే వట్టరుం అఅాటి చాలు అటూ ఇటూ, యెనా కండా ముఠి నాలుగు చే సేనే కాని 3 వారం కువరక పోవచ్చు. తెలుగు ఉదయికల్లో గోపీచంద్‌ అలాటి వర్ష రతం కఆాటివాడు. ఆయన మూ ర్తి.గంఫీ మై8ి; అయన పృొదయం 'సళాలళమెంటీ అంకున చూపులు వాజెయినమి ఆయన మాటలు వరునై నవి. అర్బ ఏకైన మవన్నుకు తీతణమై నబుద్ది స్‌కుతూూో కంగా నిలివింది” అమన. (వజ్జకు నిద్శూనం చిన్న కథను శేట్టడం శానేకాకు- అంత పెద్ద వ్య క్రిత్వాన్ని చీర్న కథలో ఉంచుపరచగలగడ ;:. నవలార చయితగా, నాటికారచయితగ్యా ఉ్యూకక రగా అంకునకు పేరు కోం వద్చింటి; కథా చయికళా ఈయనకున్న పేరు కోరి తెచ్చుకున్నది. అందుశే తెలుగు కఖా పొహిక్యం అయన్ని.శవ్పటికీ గుండెత్లో నింపుకుంటుందెం గోపీచంద్‌ పుట్టిందీ “తొలి తెలుగుక థానిక'* పుట్టండీ ఉ'శే నంనళ్సరం. అయికే గోపీచంద్‌ పుట్టిన తోజు నెకఫ్రైంబరు కీ 'కేది..విశాయక చవితినాడు. తంగడి (త్రిపుర నేరి రామస్వామి ము! (వసిద్దుడు... "పేడ మోపిన కవి, పండితుడు, విమర్శకుడు చంన్కరణాభిలాపి, ఉద్యమవీఠుడు... మొళ్తానికి 'ఇెద్ద వటనృతణి "ళనరజొడ అప్పారావుగారి కదిద్దువాటు”. [వచురణ “ఆంధ్రభారతి”? లో క910నం.

శ్‌

లాంటివాడు, అలాంటి వృతం నీడన మరో మొక్క వుట్టి "పెరిగి పెద్దదవడం నిజంగా పెద్ధ విశేవం.

కోత్రండి క్రాత్ర్య్ర విడ్డగా” నిలిచి ఉండిపోనందుకు అఖభినం దించాలి గోపీచంద్‌ గారిని *ఎందుకు” అన్న (వేశ్న వేను కోవడం _వేర్చివందుకు తండ్రిగారికి ఆయన కృతజ్ఞతలు బెవుకోవచ్చు. శాని అలా మొదలైన విజ్ఞాన అక్కడితో ఆగిపోకుండా, “ఎలా అన్న (పశ్నకు నమాధానం అజ్వే మంచేడొకా వెళ్ళింది. నిజానికి నత్యం ” పొజిచ్కురించేది “ఎందుకు” అన్న (వశ్న వేవేవాడికి కానేకాదు; “ఎల గన్న తపనతో నిరంతరం అన్వే షించేవాడిక!

గోపీచంద్‌ గారు అం(ధ విశ్వవిచ్యాలయంలో వీి-టె వరీత పొస్టిసియి మ్మ చానులో వ్యాయశా,స్త్రు వట్టా నంషో దించారు న్యాయవాదిగా లల్లి కట్టడమైతే జరిగిందిగాన్ని అ వృత్తి మట్టుకు ఆయనకు నరిపడలేదు, ఇరవై రెండో ఏట ఆయనకు వివావెమైంది, (శ్రీమతిగాకు శకుంతలా దేవిగాడం

“వాకు తెలిసిన దగ్గరనుంచి గీదేవుడున్నాడా లేడా?” అన్న జిజ్టానతో వే ఉండేవారు” అంటారు (గ్రీమతి శకుంతతా చేవిగారు* బిక్ఞానకు కారణం కూడా అఆవిజే చెబుకార్లుం గోపీచంద్‌ తల్లి థ క్తుఠాలట; లిడ్డను తన చేతులతో వంది "పెద్ద చేసుకోలేక పోయింది కాని, ఆ బిడ్డ గుండెలోచే గూడు కట్టుకొని సవాజ వికాసానికి దోహదం వేసిరి అ తలి

ఫై

గోపీచంద్‌ గాడ సాహిత్యరంగంలో అడుగు 'ెళ్తేనాటికి వమాజంలో ఎన్నోోవై మమ్యాలూ, అవ్యాయాలూ అథే న్య్యాబ్యూ అవిశీకి స్పష్టంగా ఆయన కళ్ళకు తట్టాయి- వాటి విమరసుశు పూరుళోడం యువతకు నవాజంం అలా సపాఐంగా పుట్టి పెరిగిన వాజావరణం గోపీచంద్‌ గాగిని సాహిత్య రచనకు శురిళొల్పింది. అప్పట్లో, రష్యా సాధించి కార్మిక వినవు విజయ దుందుకులు (వవంచంలో మారుమోగుతూ'చనేఉన్నాయి "వాటీ ధ్యానం *ోమార్క్సిజం” మీద అభిమాన మేర ఎజేలొ చేసింది గోపీచంద్‌ గారికి. సీభ్రాంలాన్ని అధ్యయనం చేస్తూ ఆచరణలో చొని ఫలిళాన్ని గమనిన్తూ రాజకీయ (వళాన ప్ఫోరక మైన కథానికలు రాయడం (పొరంభించారు

గోపీచంద్‌ పరిణామగతి అక్కడితో అగిపోలేదుం “ఎం.ఎస్‌. రాయ్‌ మార్గం మీదికి ఆయన దృష్టి మళ్ళింది, రాయ్‌ (గ్రంథాలన్నీ ఈది వారం ఆంధ్ర రాడికల్‌ జఇెమొ ళా టిక్‌ పార్టీ కి కొంతళాలయ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు కూడాం అయిజకే ఆయన వ్యక్తిత్వ వికాసానికి రాజకీయరంగం “ఇరుకు గటి అవిపించింది త్వరలోచే బయటపడ్డారు... ఒక వక్క ఉత్సావాంగా కథలు రాన్తూవే నవ్యమానవ వాచాన్నీ, హేకు జచ్రాన్నీ (వచుకం శావించడానికి దిత పూనారు నాటి "లుగు నమాజాన్నీ, రాజకీయకంగాన్నీ మాతమే శాదు తమలో వచ్చిన [కము వికాసాన్నీకూడా కళ్ళకు కట్టించే కథలు రాళారు. గోపీచంద్‌ వ్యటక్షిత్వం నంపూర్మంగా నిలిచింది శథావేదిక మీచేనేమో!

నో గోపీచంద్‌ గారు చితనావకుడే కాదు, పఠన (పియుడు కూడ్చా (పాశ్య, పొళ్చ్ళాత్య కభాకచయితళందరో అయనకు రచవల చజ్వాళా నన్నిహిరుతై శారు? అళిమానపొతులై నారూ అయన గుణపతపాతి- మేలిమి ఎక్కడ మెరినీనా. కళ్ళళల్తో తుంటారు టొగూరు, లెకోప్‌, మపాఫా ఓ పెన వంటే జూ శ్ళెందరో.ఒక్కక్కుళ్ళు ఓకందుకు ఆయనకు నచ్చారు; స్ఫూద్తి నిచ్చారు గోపీచంద్‌ గారు రమూరమి మూడువంటేఅ కథలు ఛాళాంని తెన్పగా వింటాం, ఇాటితో' ఒాభూపింకక వైలిధ్యం ఆకు బహునుఖ (పళ్ళకు అద్టంపట్టి దం పు చేళానికి స్వాతం్శత్యం వర్చినీ తరుబాత మానుకో చలనచి(త రంగం అభివృద్ధిలోకి వచ్చింది. గూడకల్లి ఇాము (వహ్మాంగార (పోజబ్ళావాం గోపీచంద్‌ గారి లేత మ(చానుక్క గుకాం మొర్చింవిండి. నుమాకు బరేళ్ళృపాటు కు చొనుతో శన్నా రాయ." 3 తువిడ్త్ర, గృహాప్రవేశ ౫౨ కాలకు చళధిపా నుళలామణలు కూర్చారు. *ం చృమ్మ, సే5ంంటాలు ఇపియు జాలు” వంటి చిళాలకు దశ్శళత్వం వహించారు. గోపీచంద్‌ శారు మ చానులో వుండగా శీడీయోకు ఎన్నో నాటికలు రాళాడు. సినిమూ రంగంతో పవిదేస్తున్నా సాహిత్య6ంగానికి నన్ని హితంగా ఉంటూ కే వచ్చారు ఓక సొరి ఆయన్న ఆచంట జూనకిరా గారితో కలివి ఆరవించ్యాశ ఘంలో అడుగుపెట్టడం, ఆయన తీఠత టో ఒకో "పెద్ద ములవుం వూర్ణ యోగసిద్ధలైన =రవి- దుల అధ్యాత్మిక 'బృెందనల,

ళా గోపిచంద్‌ గారి వికాసానికి త్వరణం కలిగించడంలో ఆశ్చర్యం శేదు- గోపీచంద్‌ మారిపోయాడు నుమాగొ అన్న వ్యాఖ్య గన్నెహోతుల నోళ్ళనుంచి చితంగా వెలువడింది. అ మార్చుు ఆయనలో చూపులు పొరించడానిక లేనే (యత్నంలో భాగమన్న నంగతి ఎందుకు గమనించలేదో మరి! 1958లో అంధ్ర రాష్ట్రంవరక్పడ్డ ప సుడ్కునమాచార శాఖకు

మొట్టమొకటే డై రక్టరు పదవి చేవట్టినవారు గోపీచంద్‌ గారూ ఉద్యోగరీత్యా డై రక్టరుగావే శాక్క సాహిలివేత్తగాా అనువా దకుడిగా ఎంతో సమర్థంగా కృషిచేశారు. 1966లో జ)(ధవదేక్‌ ఏర్పడ్డ తరవాత కొోంతళశాలానికి నమాభార శాఖను వవిలేళారు ఆటుమీదట “ఆకాశ వాణి” హాదరాజాదు “కిదంతో (గామన్లుల శార్య[కమాల |[వయో_క్ష్త ((పొడూ

రట హా ల 'మ్ను మూళారు. అప్పటి కెంత ఆయన వయన్సు?వ లె కడుకు మించి లేవు పాన)! ముగ్గురు కొడుకులు ముగ్గుకు. కూతుళ్ళు (ూర్య_అంళా దగ్గరే వుళ్నారు; కాని కనవడని ిక్కలేవో తొడుక్కుని, శావలసినపని కడముట్టా సాగించజావికి కాబోలు టిళ్కడికో ఎగిరపటోయాటీ.

గోపీచంద్‌ "వీరు శెవ్పగాజే.. కథా సొహిత్యంలో

ఉమొట్టు మొదట న్ఫురించేర్సి “ధ్రర్శ్మవడ్రీ" శఖీఎండువల్ల! మామఃళొ ఎఖుగా మన్‌ కళ్ళము; దు జరుగుతూండే ఒక వ్యాపారం ఓరీత

హాసం ఇటవం సవమాగాణాగా దూళొందింద.

ఇ సుణామూన్ని కళాత్మకంగా వీ స్చిదిళ్రాడాయనం ఆ తరవాత ఆకట్టుకొ వేది “మమశారం”ో నేలను నమ్ముకొని. బతికిన, జోగయ్యమామ కడకంటా జేంమీథే విలిచినవాడు; వేలమీటే మమకారం ెంచుకున్న వాడు; గుప్పెడు మన్ను " *టేవజట్టం-- శొని వేలతల్లి ఒడిలో కన్నుమూసినవాడు, “*తం[డులూం్య శొడుకులూ” త రాలమధ్య అంతరాన్ని చూపినే *న్వయం కృతం వ్యాపళారి అంత రాన్ని బట్టి భార్యాభర్తల్లో వర్పడ్త దూరాన్ని కొలుస్తు ది ఈ మాదిరిగా గోపీచంద్‌ గారు కధా వమ్తువరంగా, శిల్పరీత్యా, శ్లైలికిళ్యా ఆణిము జ్యాలనదగ్గ కథలు అనేకం రచించారుం గోపీచంద్‌ కధకుడుు నవలాకారుడు ఇ్యానక_ర్ష్య చాటి శారచయితం చేపట్టిన సాహిత్య _ [వకియలన్నిటా అయన (పతిక దో్యోతక మవుతుంది. ఆయన నవలల్లో _ “ఆన మర్ధుని జీనయా[త” అప్పటికీ ఇప్పటికీ అసాదరణ నండు.. కొంటూ'బే ఉన్నది. అ దులో ఉన్న సీకారామారావు జూంటి (వాళ్ళు సమాజంలో ఎప్పటికీ ఎక్కడో అక్కడ ఉంటూబే ఉంటాడు, గోపీచ?ద్‌ మరణానంతరం కేంద సాహిత్య అకాడమీ +ఇవుమొనొన్ని అందుకొన్న వవల “*వంవతి వర మేశ్వర ళ్యాన్తి లిలువానూ కౌఠిక్య అధ్యాత్మిక వాద నమన్వయావికి జరిగిన "మథనంలోంచి పుట్టిందే ఈ వీలునామా. గోపీరంద్‌ లోకు 'నైన్ఫా ఎత్తునై చా కొలవడానికి వనికొద్చే కొలబద్ధ ఖనిం

ఇ

ఈయన రాసిన కేడియో వాటికల్లో లోల వాళట్టు కున్నవి ఎన్నో వున్నాయి. “గుడ్డి నంఘగ విచ్మిత (వ్యకియ, వళ్ళ్చికు వాహిని” బాటిలో కొన్ని ఉన్నన లట్మినారాయణ గారి *“మాఅపల్లి "కి వీరిచ్చిన నాటక రూపం కూడా అనేకుల మన్న నలందుకుందిం

జక మేధావిగా అన్వేమకుడిగా గోపీచంద్‌ చేసిన కృష్సి అందులో నిజాయతీ సాహిత్యరంగంలో అయనకు "ఉన్నత స్థానమిచ్చాయి*

గోపీచంద్‌ కథల్లో ఇతిన్ఫ త్త వైవిధ్యం _ (వదర్శింతే రచనలు అబేళకం ఉన్నాయి. (పాచీన శావ్య, వుళాణాల్లోని 1పాసంగి కేతివృత్తాలు' మొదలుకొని అమూర్తమైన చిత్త “వృత్తుల (పదర్శనవరకు రళరకాల ఇతి వృతాలు గోచరిస్తాయి గోపీచంద్‌ రాసిన మొట్టమొదటి కధ ళశంబుక వధిం అంతకు వూర్వమే, తండీగారు అదే పేరుతో రానీన నాటళకాని కది మూరు రూపం, అ తరువాత రానీంది జకనీ గొవృతనరి= జకడ్నీ లోకం గొప్పతాడనుకుంటుంది. అనవసరమైన ఆదర గౌరవాలు చూపిస్తుంది. అతనెంతో 'వెద్ద మనిషిగా చెలామణి అయిపోతుంటాడు అలాంటివాడ్ని వెటళారంగా చ్యితించ జానిశే ౧కాడీకథం

ఆర్ధికంగా, సొమాజికంణా అన్యాయాలకు గురి అయిన ఆరి పేదలను అక్కున చేర్చుకుంటున్నట్టనిపిస్తుందిళొన్ని కొన్ని “కధలు చదువుతుంళుం “వీదవాళ్ళంతా ఒకటీ కీ ర్తి శేషుడు

న.

కర నడ్డీ: ఉళయకుళలోపరి, మాకూ వున్నాయి వ్వగళాలుో అన్న జాటిలో గోపీచ.ద్‌ [వజాహిత దృష్టీ గోచరెన్తుండీ, సక్కొక్కా వ్య క$ితో ప్యూత్మ శేమునల్ల బొదర్యం కోలుగుతుం కనీ చెబుతు- టి “స్ప” అన్న కథ; _ వెన్నులోనకున కేసి వొడు, గుండెలో దిటవులేనివాడు జీవికంలో ఎలా పరిణ మిస్తాడో చనాసిన్తుంది “పి3కివాడుో అన్న కథ. జీవితాన్ని స్వేచ్చగా అమకవించే న్య కక్రి( స్తీ అయిన్సా పురుషుడకూజ్నా నమాజం చూన్తూ ఊరుకోలేదు... “ఎవరి వనానిద వాళ్ళు పోళారు; మన కె.దుోకని సరి పెట్టుకోకు వాళ్ళమీద రథ. ఈళాల వ్యాఖ్యలు చేసి జొక్ళని ఇల్బండులకు గుళిజేస్తూ వుంటుంటి మౌనవ నవాజమైన బలహీన కే ఇబా శవకాజంతో వనుష్టిగా కూడా వళతిఫలిన్తూ వుటుుడగి ఆ ప్వేళ్ళా (గ్రియత్వం ( స్తీలో కనివించిందంచే, ఇంక మేళ జెవృశలనీన వనిలేదు. అ వ్యక్ని ఎన్నో వింజలకూ వీముర్శులకూ. గురిళవు తుంది! అలాంటి వ్యక్తిపట్ల కొచార్యం "పెంచుకోక ల. మండా ఎంత అవసరం! “పునన్సమాగమలొ. దీన్ని చళ్కగా చీశిస్తుంది.

“వతి వత అంతర :గిశం” మరో చీతమైన కథం ఒక మగనాలిని సమాజం పతి[నతగా పరిగణిచడంలో, ఆదరించ తఈంళో జశ్చర్యమేమీ తేరు. ఆ పొఠ్ళవత్యానికి థంగకర మైన బిపి అమె చేవివట్లు నమాజానికి చాలలాలు కూడా లేవూ ఆటు శంటి (స్తీ జశుకు వాళాత్తుణా బద్ధలయింది. భర్త వదో

ట్‌

(వమాదంలో మరణించాడన్న కబురు అందగాచే నవా తప్పి పడిపోతుంది అమిళ్సే ఆ సనమయంలో ఆమెలోని అన చేశన [నల్‌ శాన్షన్‌ )] మేళల్కొంటుండి ఆమెలో అణగారి వున్న లైంగిక వాంఛలు పొముల్లా బుసలు కొడుతుంటాయిి దిన్ని చితిస్తూ గోపీచంద్‌ రానిన ఈ ౪థ మెచ్చదగిందేం అయితే ఇలాంటి ఆంతరంగికం గల .వ్యక్తి “పతి వత” జవురా, కాదా అన్న (షక్న ఇక్కడ ముఖ్యం కాదు; పతి “వతి వత” అంతరంగిక మూ ఇం'ేనని చెప్పడమూ శాదు= నిళానికి ఈ (వవృ త్తి మానవ నవాజమని చెప ఏడం ఇర్మడ- (వధానం,

టైయక్రికమైన (పేమను ఉదా త్రీకరొంచినప్పుడు కలిగే మేలుకు అద్ధం పశైది “తోపస్థ మాండూక్యం” బ్రవ్రభ్రిన శృంగారం అన్న కథ, అప్పట్లో [(వఛారంలో వున్న ఒక వాదాన్ని నిరాకరంచడానికి వెటకారంగా రాసింది తమ (వేము నిష్కళంక మైనదనీ, చాంట్లో శామేచ్చ కలికాని! కళాజో కనిపించదనీ అని [కళను పడేవాళ్ళకి ఇందులో పొచ్చ రిళ వుంది *నవయంపాకంి అన్న కథలో నసమాజులో మనీషి బతకడానికి తై ర్యస్థయిర్యాలు ఎంత అవసరమో కోటయ్య పాతచ్వా రా నిరూపించడం జరిగింది,

ఈ మాదిరిగా గోపీచంద్‌ గాకు రాసిన క థల్లో 'పెళ్టా చిన్నా అచవేకం వున్నాయి *శ్రాసాలినక్కులుు, ఎందుకు జినూ-నా పాశా” వంటి గల్పికలు కూడా వున్నాయి (వతి

త్‌)

శ

గల్పికలో వదో ఒక చమళ్కారం, వదో ఓక వ్యంగ్యం, వదో ఒక వెల్ళడి గోచరిస్తూ వుంటుంది

గోపీచంద్‌ రచన నవాజళ్వానికి బెట్టింది వేరు. ఇతి వృ త్తంలో) కథనంలో పాత చి తణత్నో వంవాదంల్కో వర్ణ నలో, అాపాశైలిలో నవాజత్వం ఉట్టి వడుశుంద్కి "నిజానికి కథా రచయితల్లో అంత పదునైన భామ శాయగలవాళ్ళు అస్పట్లో నిజంగా అరుదు, అంతేకాదు, మనః వవృత్తుల తీరు "తెన్నులు చి(తించే నందర్భంలో కూడా గోపీచంద్‌ వైవుణ్యం అత్యంత నవాబంగానూ, విలతణంగానూ కూడా భానిన్తుందె జర్ర కానివ్వండి” అన్న కథే అందుకు చక్కని నిదర్శనం “జనానా”లో పతననశలో వున్నప్యూడల్‌ వ్యవస్థకు (పతినిధి వంటి మహమ్మరల్లీ సాహేబుగారి (వవృష్తిని చితించిజా. “ఆత్మ[దోవు” ల్లో ఊర్మిళ, అాండనకృవ్లలాంటి వాళ్ళ తీరు 'అన్నుల్ని |పదర్శించివా గోపీచంద్‌ సవాజళ్వాన్ని భంజింప జేసేక ల్పనకు ఎక్కుణా 'శేడా అావివ్వ లేదుం

గురజాడవారిచ్చిన న్ఫూ ర్తితో శ ఖాన్ఫప్టికి పూనుకొని 'శెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేవిన మలితరం రచయితల్లో గోపీచంద్‌ గారొకరుం ఆరికంగాా సాంఘికంగా, రాజకీయంణా్యా మతపరంగా పనిచేసే వివధ్‌శ కుల అవగావానతోరచనకు పూను కొని [ఫతిళొవ్యుత్పత్తులతో శిల్చళల్పన కావిస్తూ 'శెలుగు ళధారంగాన్ని వినృతం చేళారుం

తను కథల వివయు ముచ్చటిస్తూ ( చేనూ.వొకథలూ) ఒక సందర్భంలో గోపీచంద్‌ గారు ఇలా అన్నారు;

• కక నా కథలగూర్చి ఇెప్పాలంళు జీవితంలో నాకు ఒక విళ్యేక పద్ధతి లేనన్హు-వూ కథారచనకూ. ేనట్టనివిస్తుంది

జీ

కొన్నింటిని నేను నంఘటనలకు (వధాన్యమిచ్చి (చావే మరి కొన్నింటికి నంలాచణలకు (పొళాన్యమిచ్చి చితించానుః మరి కొన్నిటిని మన _న్తశ్వము వాళావవణము (వధానముగా ఈూపెందించాను. అన్నింటి [1పాళావము నావై కలదుఐచారు నంఘటనలతో కధను వాయ బూనుకొంళే చానికి నవల లత ణాలు నంకమిస్తాయి..... ఒక్కొక్క విషయాన్ని చేపట్టి చానికి తగ్గ పద్దతిరి అనుసరించి [వాయడం నా వర్దతి. కధకు క్లయి “మాక్స్‌ "పెట్టటం మనన్తత్వ చితణ ఒక్కొక్కప్పుడు అవ చకము కావచ్చు. బొ కథలు ళొన్ని స్కెచ్‌ లవల్కే మరికొన్ని వ్యాసాలనలే ఆ ఛాయలు శాన్చించినవి తేళపోలేదు* (వతి కధారచలయికది వీడో ఒక వద్దతి అవుతుంది, ఏ పద్దతిలో ఇవుడ కపోతే అది కొ త్తపద్దతి అవుతుంది. ఒక వ్య కిని ఒక దృక్కో ణం నుండే పరిశీలించి [వాయ వచ్చును, లేక వివిధ దృక్కో అాలతో తరచి చూచి చితిచవచ్చుం

సామౌొజిక్క రాజకీయ వైయక్తిక న్లీతిగతుల అవగా వానతో ససుకాలిక జనజీవన దర్చణాల వంటి. ఇతికృళ్తాలు ఎన్నుళొని సజీవమెన పా,తల్ని నృష్టించి, నజీవమైన భామలతో వలికిస్తూ కథన శిల్పంతో అనేక మెలుకువలు చూపిన్తూ నుమారు మూడు దళాబ్ధులళాలం సాపొత్యరంగంలో ఆవి కంగా కృపి చేశారు కాబట్టి తెలుగు కధా సాహిత్యానిర పుష్టీ చేకూర్చిన రచయితగా మన్నల నందుకునళ్నిరు

గోపీచంద్‌ గారి కధలు హింది ఇంగ్లీ షు లామల్లోకి అను వాదమయాయిం ముఖ్యంగా దండమూడి మహీధర్‌ గారి కషి ఫలితంగా ఉత్తమ కథలు కొన్ని హిందీ పొఠకులకు అంధ్సు భళభాటులోకి వచ్చాయి

క.

“ “*గామీణ జీవిళాన్ని గోపీచంద్‌ చ్మితించినట్లు మళీ "కెలుకు కథకుడూ చి(తిందలేదు గోపీచంద్‌ రచనల్లో మతు శ్భూాదయం, రె తు తత్వం న్ప)దిన్తుంది. కభారచనకు గోపీ చంద్‌ పూనుకువేవరక్కు తెలుగు రచనల్లో (గామ జీవిత చిక ణను పంటకాల.వకు, పచ్చని చేలకు, బ(రెపొలకు పరిమితమై ఉంగేవి, గోపీచంద్‌ ెతు హృదయంలోకి దిగి చూచాడుం ఛానివి అర్ధం చేసుకున్నాడు. అందులేత జీవం " " పోసుకున్న వై ఈ పొధక కబాధకాలతో కూడిన ఆతని జీవితం గోపీచంద్‌ €ధఃంలో చరిళార్ధమైనయి్యి. పాఠకుల _ మనన్సుకు ఆకట్టు కున్నాయి అంటారు అవుల సొంబశివరావుగారు గోపీచంద్‌ విశిష్టతమ ఉగ్గడిస్తూం

“పోస్టు శయ్య ని ఉర్తరాల. | వానిన్కొ కోక్రవ్ర వేత్తలు) (ఎ*ఎవ్యా.. “వర మేశ్వర కాడి వీలునామ్యాతి [వానే కా వందలకొద్ది కథలు రాసినా, ఛివరికి "లికటిగదులు ళాసినా గోపీచంద్‌ గారిలో అంతులేని జిజ్ఞాన్వ తోటి మానక్షల బీ ద ఆదరం, జీవితం మీడ వల్లమాలిన అభిమానం, వైక్షానిళ దృష్టి, నిరంతర మైన అవ్వేవణ, నిజాయితీ న్పష్టంగా ఆవు వ్రూయిీ వీటన్నిటి గృష్యా నమశాలిక రచయితల్లో గోపీ చంద్‌ జారి! విళిష్టత సిద్దించిందని చెప్పక తప్పదు. ఆంద వదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ వారి పాజన్యంతో పోరంకి దకిణామూ రి

జాథి

అర్మ్శపరిశీలన తి ఆ వచ్చా-ధవ్యం వ్‌! _ కూపస్థమాండూక న విక ఇలవేల్పు .థీ ధగత్హ అనుషతి 75 మరా 8థి పీడకల వి 'జేవుడిగది 9 శీ రి శేషుడు శక! *డుదుడుకు $ఫ8 అార్యల్లోచే వుండి 449 జబ్బు! డబ్బు! డబ్బు! $థ9 విగ్గు . 1408 ఉస్సు అగిండి.పోయి.ది శ్ర4ంి ఇమ్షైవరయ 14

మ? పీశిత వోదయం 185 పొపిస్టీ నంఘం 198 హ్‌ందూ పొతీనత భో ఇతిర్‌ పాపాయి యిల్డు 16 భార్యాళర్తలు "శ్ర02 మనకవి వ 4 పాతపగలు_ళొ _త్రవగలు క్‌? అఆత్మ( దోహులు వ(0 కఅల ఐరువు వికి 'జేశం వమయేట్టు? ల్ని 'శార్యకూరుడు 133 ఆశారాలు 9688 పిరికి వాడు ఓ్శ1 “క్మవర్డీ ణం శయం ఇ తిలాజగి గేను 8/ థీదవాళ ్థంళా ఒకటి (గం

వ్‌ గోడమీద మూడోవాడు ల41 పున్తకాలు అమ్మేవాడు +50 "పెద్దల నుక్డులు 856 ఆడమళయాళం ర్‌ల్‌ శినూ.నా పాత 862 తం(డులూ...ళొడుకులు 862 శిలిగిన మనస్సులు లిం వాయుదేవుని గాలిపటం శీ02 న్వయం కృతం 405 మమశారం 412 ఆళాజ్యోతి 420 వుననృమాగనముం శల అారీలాా

ఆత్మపరిశీలన తక ్రతకనననానానోతటాలనునాతాననుకతతడనంలనలనండానడు వనాల కడునామునాాలడాడాకానాడాకాయాలయ. వ్రిమర్శకుడుగొ నా కిన్నాప్ళా మంచిపేరు వుందనే నేను అను ళశుంటూ వచ్చాను. పెద్ద పెద్ద రచయితలందరూ నాకు విమర్శనార్థం వారి వాలి ప్పన్టకాలు సంప్తకూ పుంటారు ఒంటరిగా కనిపించినప్పుడు చాలా వినయంగా మాట్లాడిస్తూ వుంటారు కొఠతమంది యువకులు నన్ను మేధా శ్రంతువిగా వరిగణించటం కూడా కద్దు, ఇవన్నీ నోకు ఇక విధంగా తృస్తిప్రీ ఆనందాన్నీ ఇస్తూపుండేవి. ఇవన్నీ నా మీద నాకున్న గౌరవాన్ని వృద్ధి చేసినై వీట్‌ అన్నిటికంకే మనస్సుకి వోయినికోల్చే విషయం మరొకటి వుంది. పెద్ద "పెద్ద వారివి విమర్శించి వారిలోవి దొనగులను చూపగలగటంవల్ల వారందరికం'పే నేను గొప్ప వాణ్ని అనే భావం (కమ్మకమేణా నన్నావహించి నా మీద నాకు వద్భానం కలగటావికి చాలా సహాయం జేసింది. అయితే ఒకమాట మాతం మీరు నమ్మాలి పెద్ద పెద్ద రచయితలకంటే గొన్స్పవాణ్నీ అవి పించుకోటావికి మూ(తం నేను విమర్శకు దిగలేదు. ఎవరో కొంతమంది శుర్వోలేవివాబ్స విమర్శకు పూనుకుంటారని అంటారుగాన్సి నేనది నమ్మమ ఆలా అనేవారు వొట్టి తుంటకులని నా ఉద్ధేళ 0. సాపాళ్యంలోని మంచి చెడులను చడువరులకు ఎత్రిచూపి, వారివి ఎడ్యుకేట్‌ చెయ్యటావిక్రీ సళ్చా పాత్య నృష్టిక దోహదం చెయ్యటావికీ నేమ నా కలానికి పదను పెట్టాను. సరే చాటున వమ్నగురించి గిట్టనివాళ్ళు ఎన్సుడూ వుంటూవుంటారనే నా వమాధానం, నా స్నేహితుడు దుర్గాచలం నన్ను కలుసుకునే వరకూ నేను ఇటు ఇంటి ఆలోచనలకో పుండేవాణ్ని. ఒట్ట్‌ ఆలోచనలే కాదు, ఏ ల్‌ొ్త్త ప్పుస్టకం (వచురింపబిడినా దానివి గురించి నా అభ్మిపాయం [పకటించక

కేం ధర్మవర్డ్‌ ప్రోకే అదేదో తీంవి లోటూ వుంటూపుండేది నా మనస్సుకు ఆంధ దేశంలోని అసంభ్యాక (ప్రజలకు ఏదో అపచారం చేసినట్లు అనిపించేది. వారికీ ఆశాభంధ్ధం కలిగించటం ఇష్టంలేక (పతి (కొత్త పుస్తకాన్ని గురించీ విమర్శ(వాఏ (గ్రచురణార్థం షసికలకు వంప్కకూపుందేవ్రాణ్సి నా ఏిమర్శలో వ్యక్తిగత దూషణ ఎక్కుపపాలు ఉంటుందని నా వాట్ల కొందరు అనుకుంటూ పుంటారని నేను అప్పుడప్పుడూ వింటూ వచ్చాను గాని ఆ విషయంకూడా నేను నమ్మను. ఎందుకంటే వారు అందరూ నా ఎదుట అతివినయంగా నవ్తిస్తారు. నా విమర్శనా వటిమను వేనోళ్ళ 'వళంసిస్తారు.. వాడ మఖ పీతి మాటలు చెప్పేవాబ్ళు కాదు గూగామెల వా నోటిక్సీ చేతి భయపడి వారలా (పనర్తిస్తారు, (వశ్వపిస్తారు అవి వ రెవరైనా అనుకుంత్రే నేను చెయ్యగలిగింది ఏమీ లేదు మిమ్ములను దూచి జాలిపడటం కంసపేం ఇటువంటి ఊవాసొధాలలో నేను వసియిహ్హా వుండగా నా న్నే ట్రోడు దుర్గాచలం తటస్థవర్దాడు. అతనూ నేసూ చిన్ననాటి 'స్నేహితుతిర్హ వీ ఏ, వరకూ కలిసి చదువుకున్నాం అతనికి ఎన్సుడు పాస్‌ మార్కులు మ్మాళమే వస్తూవుండేవి ఎంఠకష్టపడి చదివినా అంతే. నేను ఎంత చదువకపోయినా ఏ నబ్బక్టులోనూ నూటికి ఏనై మార్కులకు ఠక్కున వచ్చేవికావు. అందుకని నేనంకే అతవికి చాలా గౌరవంగావంచేది. వేను చాలా గొప్పవాణ్నీ అవుళానవి అతను ఆశిస్తూ వుండేవాడు, మిప్వ ప్యానయి అకను ఏదో చిన్న ఉద్యోగంలో చేరాడు ఉదరపోషణారం ఉద్యోగం చెయ్యటం ఇష్టంవేక్క నేను ఇంటిదగ్గరే. వుంటూవచ్చాను. ఆన్బటిక్కీ ఇన్పటికి సొహిత్యం చెయ్యటంకంప నే నింకేవనీ ముట్టుకో లేదు, నా నిస్వార్థబుద్ధికి ఇదొక నిదర్శనం, క్‌ గుర్గానలాగ్ని చూసేటప్పటికి నా (ప్రాణంలేచి వచ్చింది. దుర్గా చలం చాలా మారిపోయాడు చదువుకునే రోజులోలాగ కాక చాల నంరోషంగా ఉన్నట్లు కనుపించాడు ఎప్పుడూ నవ్వతూనే వున్నయి అతమి. 'పెదినులు. ముఖం నింత వర సనలో వెలుగొందుతూవుంది నన్ను

ఆర్మపరిశీలన శ అమాంతంగా కావలించుకొని, వా ముఖం పరిశీలనగా చూచ్చి “ఇదేమి టోయ్‌, ఇలా అయిపోయావ్‌? ” అవి తష ఆశ్చర్యాన్ని వెలిబుచ్చాడు.

ఉప్పర బాగానే వున్నానే”

నా మాటలు ఆతీను వివిపించుకున్నట్లు లేదు. *ఇలా వుంటావే మోనని వేను భయపడుతూనే పున్నాను సుమా! నేను భయపడీనక్లు జరి లింది” అన్నాడు ఏచారంగా,

కళల్రా పున్నా నేమిటి!”

“సల్ల దిడిపోయావ్‌, బుగ్గలు కోసుకుపోయినై. కండ్లు గుంటలువడ్వీ శ్రనుగుడ్తమీద ఎ(రని జీరలు సృష్టంగా కమపిస్తున్నయి, జుట్టుకూడా వూడిపోతూ వుందే” అన్నాడు.

ఆళని వర్ణనకు నా మనస్సు చిపుక్కుమన్నది. నేను చాలా మారి పోయినమాట విజమే! కాని ఇంళ భయంకరంగా ఉన్నానా? (శాగువోతును వర్తించినట్లు వర్ణించాడు. నా మ్మిశుడు వర్షి సె వర్హించాడు. కాని నేమ యిలా ఉంటానని ముందుగా ఎందుకు పూపాంచాడో!

ఆ వూసే అడిగామ. నా కంఠధ్వని కర్కశంగా వినిపించింది.

ఉన్గువ్వు (వొస్తున్న విమర్శలను నేను చదువుకున్నాను. చదిమి అలా అనుకున్నాను”

*ఆద్రి ఏమిటి!” అని అడీగొను నా విమర్శలు చదువుశున్నం౦దుకు కాస్త సంతోషిస్తూ.

“నువ్వు చిన్ననాటి 'స్నేపాతుడపూ, నేను నీ (శ్రేయస్సు కోరే వాడినీ ఆనటంవల్ల చెప్పుతున్నాను. నువ్వు (వాస్తున్న విమర్శలు ఆరోగ్య కరంగా లేవు, ఏదో తీరవి కక మనస్సులో పెట్టుకొని (వాస్తున్నావని పించింది. రాగద్వేషాలతో వికలం ఆయిన మనస్పుయొక్క ఆర్హనాదా అపు వలె వివిపించినవి అవి నాకు. ఆటువంట్‌ రచనలు దెయ్యటానికి నువ్వు బాలా మారిపోయి పుండాలనిపించింది నేను ఎరిగిన నీ రూపాన్ని ఊహించుకోటానికి (వభుత్నించాను. ఆ రూపానికి దిదులు ఇప్పుడున్న వీ రూవం నా కట్దెదుట (వత్యక్షం అయింది” అన్నాడు

శై ధర్మవ డ్డీ అతఠవీని నేను ఏమీ అనలేకపోయాను. ఇటువంటి మాటలు నా దగ్గరో అనటానికి ఇంకెవ్వరికీ పాహనం లేదు. ఎవరన్నా అని ఉంటే వొ నోటివెంట ఎటునంటి మాటలు వెలువడిపుండేనో నాకు తెలుస్సు కౌని చిన్న నాటి స్నేహితుణ్ని ఏమనేటట్టు?

“పాహిత్యరంగాభిపృద్ధికి విమర్శ అవసర మేగదా?” అన్నాను. -

“ఆవవరమే! కావి ఆ విమర్శలో, రచనలనజట్ల ఎంత సామభూతీ రచణుతలపట్ల ఎంత సద్భావం ఉండాలి సీ ఏమర్శలో నా కటువంటి లచణాలేమీ కనబడటంలేదు. అవకాశంకోసం వపొంచకొనివుండి విరుచుకు వడే శతుపుకు మల్లే నీవు రచయికలమీడ విరుచుకవడతాపు._ ఎలుకతో పిల్లి చెలగాటం ఆడీనట్లు ఆడి సంతోషిస్తావు నీ (వ3భను " “చావటర రచయితను నవ్వులపాలు చెయ్యటంకం'ే సీకు వేరే ఆదర్శం ఉన్నట్టా కసవిడదు. అన్వేషించే దుర్భుద్ధి కలగాలేగొవి సంఘంలో రోయ్యధాలు ఎప్పుడూ కనిపిస్తూనేవుంై. అమికే ఆపని రంర్రాన్వేషణడేసే వ్యక్తికే నష్టం అవి తెలుసుకొని ఆ వృత్తికి దిగరాదు* ఆన్నాడు దుర్గొచలం.

అతనీ మాటలు నా చెవులకు వింతగా విమపించిన్నై.

“నాకేం నష్టం?” అన్నాను నేను.

జనీక్లు క్రాక్రప్రోతే ఎవరికి నషం” అని మొదలు పెట్టాడు దుర్తా చలం.

“వ్పుడూ. చెడు చూడటమే ఆంవాటుగా పెట్టుకున్న వ్యక్తి కొన్నాళ్ళకు రానే చెడ్రై భూర్చుంటాడు.. అసలు విమర్శ (వ[క్రియలో వృజనళ క్రివి చంపేగుణం, చంపుకునే గుణం పుంది నసృజనళక్తి చచ్చిన నవిషి మనిషి కాదు రాక్షసుడు, ద్రైవత్వం తెద్చుకోవలపిన మవిషి 'జెలిసి రాక్షమడవటంకంటే ఇంక ఘోరం ఏముంటుఎది? ఇంకా నాకేం నష్టం అంబున్నావా? కాలేజీలో జీవేదృరో తొణికినలాడుకూ వున్న నీకూ, మనస్సును ముడుచుకొవి విమర్శ నెనంతో టీవిశంవో నీవు పొందిన ఆశా

ఆర్మపరిశీలన క్షి భలగాస్నీ, దానివల్ల జనించిన ఆనూయా డ్వేషాలనూ కన్పకొనిి కాలం గడుపుకున్న ఈ నాటి సీబా ఎంత బేధం ఉన్నదో ఆలోచిఃచుకుంకే నీకే ఇలుస్వైంది” అన్నాడు.

_ ఆ వూటలకు నా శరీరం ఆలదరించింది ఇక తరచి అడగలేక పోయాను అతను నాతో కలిసి రెండుకోజులు పున్నాడు. ఆ రెండు రోజులు అతనుకూడా ఈ (వస్తావన తేలేదు వెళ్ళీటప్పుకు మాతం + మనస్సుకి కస్తం కలిగిస్తే క్షమించవోయ్‌ _చాలామంగికి నువ్వంకే భయం, అందుకని వీ ఎడుట వారు మనస్సువిస్పి మాటాడరు పెగా నువ్వ అపార్దం జేసుకున్నాసరే; అనే ఉద్దేళ్యఎతో నిజం చెవృవలసిన అవుసరం వాళ్ళ కేముండి? ఆ అవుసరం నాకు ఉన్నది; చెప్పాను తరువాత సీ ఇష్టం” అన్నాడు.

నా స్నేపాతుడు అన్ననూటలకు నిజంగా నేను చాలా కలవర వర్డాను అరదు వెళ్ళిన తరువాత చాలా ఒలోచించాను. నా జీవితమంతా వొక్కసారి కంత్తముందు పదర్శితిగైంది. ఈ పది నంవత్సలాలో నాలో వచ్చిన మార్చు కింగ్తకు కట్టినట్లు కనుపించింది.

నేను చిన్నవ్పటినుంచీ అమిత ఉత్సాహనరుణ్ణీ అవేశవరణ్ణీనూ, వా మనస్సు చాలా బున్నిశమైనడని మా అమ్మి అంటూ వుందేది. ఆమే తన మాటల్లో “ఖండ వీదమనస్ను వాడి ఎట్లా (దితుకుళా పురా?” అంటూ పుండేడి ఊల్లో ఎవరికి ఎంత చిన్న కష్టం వచ్చినా నేను ఊరుకోవేక వోయ వాణట మా వూరుచుట్టూ తోట. పుండేఎ ఆ తోటలోకి వెళ్ళి అక్కడి పువ్వులను చూస్తూ ఎన్ని గంటలైనా నన్ను మరచి కూర్చుండి పోయేవాబ్నట! అక్కడనుంచి మా అమ్మ వట్టుదిలపింళన తీసుకు రావలసి వచ్చేదట ఏ ఆటలో చూచినా నేనే. ఎక్కడచూచినా నేనే! ఒక్కక్షణం ఇంటిపట్టున వు-డేవాణ్నీ కానట ఇంట్లో వున్న కానపూ ఏదో చిలిపినవి చేస్తూనే ఉండేవాబ్నట!

ఈ ఉత్చాహం, ఆవేశర నేను బి.ఏ ప్యానయ్యే వరహ

కథ ధర్మ వడ్డీ

ఉంటూనే ఉండేఏ. మామూలుగా ఆటలు మరగిన విద్యార్థులకు చదువు పిచ్చేదికాదు చదువు మరిగివ ఏద్యార్థులకు ఆటలు వొచ్చేవి కావు వేమ అల్లా కాదు. అటు ఆటలూ ఇట చమవూ అన్నిటిలోనూ బానే ఉండే వాణ్ని. ఎందులో (వవేశించివా అమిళోత్సాహూం రూ'పేవాణ్ని. అందువల (హవత” నాప ఆనందంగానే ఉండవి విద్యార్థులందరూ. నన్ను (పేను పూర్వకంగా గౌరవ్మవదంగా చూపేవారు లెక్స్కకర్చ్‌కి కూడా వేనంపే ఇష్టంగానే ఉండేది. నేమ కాలేజీ వాటకాల్లో వేషాలు వేసేవాజ్స్‌. నా వేషం భూడటావికి ఊళ్ళో ఉన్న [వముఖులు కూడా వప్తూవుంగేవారు. వేను కాలేజీ మేగజీన్లోనే కక ఇతరవ్మతకల్లో వ్యాసాలూ, వవ్యాలూ 'గ్రాస్తా పుండేవాణ్న వాటివి తోటి విద్యార్థులందరూ మెచ్చుకుంతూ వుండే వారు ఆ రోజుల్లో నేను వట్టిందల్లా దింగారం అవుతుందనీ, నేను ఐహు మల ఇవకజ్ఞాశారిపనీ వశీతి.

నేను బి ఏ ప్యాసయిం లరరువాత ఈ వరిస్టికులన్ని మారిపో లువై. అవ్పటీఆ నూ వాయనగారు మరణీంచారు. ఇంటి వ్యవవారాలు ౫ వెత్తివవడిన్నై పెగ ఉద్యోగం చెయ్యాలనే ఆపేక్ష ఆనాడు నాకు ఉండేది కాదు.

మా గామంలోనే ఉండ్‌ చేకనై నంతవరకు పదిమందికి నియత చేస్తూ వంఘావికి ఉపకరించే నద్ద్రింధాలు (వాస్తు కాలకేవం చెయ్యాలపి సంకల్చించుకున్నాను కొన్ని సంవత్సరాలుగా బాగానే ఆరిగిన్లై ఊళ్ళో - వాళ్ళంతా నమ్న ఆమితంగా గౌరవించేవారు. నా నత్చ్రవర్తిన వారిని బాగా అకర్షించింది. ఏ తగదా నొచ్చినా నా దగ్గరకే వరిష్కారావికి వొచ్చే వా. నేను చెప్పినట్లు నడుచుకునేవారు నేమ సంకల్పించిన (గంకాలు (వ్రాయలేకపోయిన్సా యెన్పుడూ వ్మతికలకు (వాస్తూందేవాడ్ని.

కొవి వేది సంవత్సరాలు గడిచేన్సటికి వరిస్థితులన్నీ తారుమారైనై . అంశా నా కంద్లముందు నాటకం జరిగినట్లు జరిగిపోయింది. ఒక్కొక్కరి చొవ్చున నా ద్యరకు మొత్తం అందరూ రావటం మావివేశారు. కారణం.

“వే ఏమీలేదు మొదట్లో. వారికి తీరకొ - రరువహాత నా సలవిలు వారికి అవుసరం బేకా! రోజులు గతిచినకొస్టి వావ నన్ఫు వాదన్తుని కింద ఆమ శట్టార. “అనమద్ధలందరూ న్మత్సపి _శకులే అవి తేల్చుకున్నారు. ఆము నేను విశ్చితఎగా ఆలోచించఛాను.- కన్ను తెరిచాను ఊరంఛా ఎంత మారిపోయించీ (+సహిం వ ను, నేను కిబుర్లతో కాలతేవం జేహ్హూ ఎంత వెనుకబడిపోయింద్‌ తెలుసుకున్నాము. శరీరం ఉడిక్తిపోయింది, ఆనాడు ఒక ఈ విషయం, ఆ విషయం అవికాదు , మొ త్తం చూవవువిదృష్టే మాలిపోయింది. సాంఘీక ఏలువెలే మారిపోయిన్నె. ఇది

• ఇరకు న్మత్చవ్నర్తనకు ఏలువ ఉండేవి. ధినార్జనా సంకల్పం ఒక వ్యన నంగా పరి*ణింపదిడేపి. ఇన్పుడో? చెన్పనే చెప్పానుశదా! స్మత్పవ_ర్హన వాదస్తావికి విహ్నం కౌాసు9ను కూడ2స్టటమే జీఏళానికి ముఖ్యం. అవ వరకు ధనవంతులు వైఠం న్మత్పవర్తకులము గొతఎంచేవారు. వారిని పోషించే బాధ్యక ఈమ మీద వేబుకునేవారు. అందుపల్ల నత్చివర్తళులుగా ఉండే అవకాశిం వుండాలనే ఆపేక్ష వారికి వుండేది. ఇప్పుకు డద్బూ, గౌరవం విక్షివిడిగా వుండటం మానివేపిన్నై డబ్బు ఎక్టడుంటే గొంగం కూడా అక్కడే వందూ వుంది ఇక వాళ్లో వాళ్ళు నా ద్యరకు వచ్చి వలవోలు తీమకోవలపిన అవుసరం యేముంది? నేమ డబ్బున్నవాణ్ని కాదుం చబ్బు నంపొదిందచే అవకాశాలు తెలిసినవాణ్నీ కాదు. ఇక వారు నన్ను తృణీకరించటంలో ఆశ్చర్యమేముంది? వెంటనే నా దృష్టి భౌతిక బోగాలమీదకు తిరిగింది. నేను చదువు తన్న వాణ్ని, కొద్దోగొప్పో క్రొనార్హన చేసినవాజ్ణే కొని ఏం లావం?నా కుటుందావ్ని పోషించటమే కస్టుగా వుంది. ఇక మిగిలినవాళ్ళ సంగతి ఆంటారా? చిన్నతనంలో ఇంటినుంచి పారిపోయి. నాటకాల్లోజేరిన ఒకతమ్క పినిమాల్లో జేరి లక్షలు గడిస్తున్నాడు చిన్నన్సుడు చదువు నంద్యలు మానవి ఫోకిరిగా తిరిగిన ఒకథమృ వ్యాపారం పెట్టుకొని హాయిగా కొలక్షేవం చేస్తు

లో ధ ర్మ వ డ్డ్‌

న్నారు చిన్నప్పుడే వూళ్ళో కశ్షైలకు కారకుడై. (గ్రామస్థుల హృదయా చలో అగ్నిజ్వాలలు రేపిన ఒకతను రాజకీయాలలో (వవేశంచిి పువనాక్థా సాలు చెప్పటం నేర్చుకొని యిస్పరు పున్నఠపదప్పలను - అధిస్థించి డైశనాయకుడుగా వరిగణింపదిడుతున్నాడు

ఇప్పుడు వీరందరి జీవితాలూ భోగాలకు ఆటవట్టులె ధగరగ మెరిసి పోతున్నాయి గౌరవమూ వారికే?! యెక్కడికి వెళ్ళినా మీటింగులు, టీపార్టీల్తు సూరహారాలు. నా ముఖం శూసేవారేలేరు ఎందుకని? ఇక ఈ వ్మశ్రవర్తనకు ఆర్థం ఏమిటి? భార్యతో “వియ్యం లేవు అనిపించుకోట్యా విక్సా చిరుదిండికి పిల లు డబ్బు అడిగితే లేదవి చీదరించుకోటాని5?

ఆలొోచించినకొద్టీ భౌతికేచ్చలకు మించిన విత్యనత్యమైన ఆదర్శం వొకటిపుందనే విషయం మీదకూడా నాకు నమ్మకం సన్నగిల్నింది. నేసూ వంపాదనకు నడుం కట్టాను కాని యెక్కడ మొదలుపెట్టాలో తెలియలేదు. భుణం మోపుదామన్నా యెక్కడా నలునంఠ చోటుకూడా దొరకలేదు.

మౌ యింటీ (గక్కనే వొక లాకీల యజమాని వుండేవాడు. నేను ఎరిగిన తరువాతకూడా అతిను వీదవాడు. కారు (డయివర్‌గా పుండి భుక్తి గడుపుషంటూ వుండేవాడు మా నా ్నగారిదగ్గరకువచ్చి లవ్పుడొక అయిధూ, అవ్పురొక పదీశీసుకువెకుతుండేవాడు. అటువంటివాడు నెమ్మదిగా చిన్న కారుకొవి తరువాత రెండు లాకీల్తూ రెండు బస్బులూకొని ఇప్పుడు బాకా డబ్బు గడించాడు అన్నడకనికి సౌంవావికిచిన్న కారు ఉండేది అతవితోనంవ తించాను అతను ఠన కార్లలో భధాగంచేరమన్నాడగు. అదైనా చేను గనుక ఇస్తానన్నాడు నేను ఆనందభరితుడ నయ్యాను.

ఆరను మొదట మంచివాడే కాని వ్యాపారంలో జేరి దానికి సందిం- ధించిన లక్షణాలను అలవరచుకున్నాడు ఆ నంగతి నాకు కెలియడు. నేను- భాగస్వామి” జేరినన్పటినుంచి వింతగా (వన్నర్తించటం మొదలుపెట్టాడు. చివరి నష్టం చూపెట్టాడు ఏం చెయ్యను? చావుళప్పి కన్నులొట్టపోయి, బయటప్దాను. ఇంకేదన్నా వ్యాపారం చేద్దామంటే నా భార్యపోరు ఎక్కు

ఆత్మపరిశీలన 17 వైంది “ఉన్న ఆన్తన్నా మిగల్బండ్తి కలో గంజో ఫాగి (దిశుకుదాంగా అని ఆమె చెవని ఇల్లు కట్టుకొని పోరింది? " పడిమందితో చెప్పించింది. ళవ్యాపారం మీటోటి పెద్దలకు లాయకీ అయిన పనికాదండీ” అన్నారు భామ్యలు

నేను మెదలకుండా కూర్చోటానికి అలవాటుపడ్డాను (బతుకు భారం అనిపించింది. ఆ భారం తగ్గించుకోటానికి విరివిగా (వ్రాయటం మొదలు "పెట్టాను అంతకుముందు నా రచనలను యెవ్వరూ వట్టించుకునేవారుకాదు. ఇస్సుడు నా రచనలు చాలామందిని ఆక క్షించినై. నేసు (వభ్యాతిలోకి నచ్చాను నోకు లెలియకుండానే విమర్శకుశ నయ్యాను “ఎనర్శకాగేస రుడు" అవి కొందరిచేత మెస్పుళుకూడా పొందుతున్నాను

కాని నా శ్నేపాతుని మాటలు విన్న తరువాత ఆత్మపరిశీలన చేసి- చూసుకుంకే నా విమర్శలకు వనాది జీవితంలో నేను పొందిన ఆశాభంగం విన్బృహే కారణమేమో అని అనిపిస్తూవుంది. నాకు తెలియకుండానే నంఘంమీదా, సంఘంలో సుఖంగావున్న వ్యక్తులమీదా నాకు కక ఏర్పడి వుంటుంది నా స్నేహితుడు అన్నట్లు ఆ కక్షను వివర్శనెపంకో శీర్చు కుంటూ వుండివుంటాను. రందాన్వేషణే నాపని అయింది ఇక రాక్షుడ వయ్యానం'పే అశ్చర్యం యేముంది! నా ఆకారం మారిందంపే మారే మవుతుంది? నాముఖం అద్దంలో చూచుకుందా మనుకున్నాను భయం- వేసింది యిటువంటి మనోవదన సమయాల్లో ఎవ్వరికైనా భార్యలు ఖప్తకి వస్తారు. నాకూ అంకే

కనేన్సు వొకనంగతి ఆడుగుకాన్కు విజం వెపశావా”” అనినా- థార్యును ఆడిగాను.

“ఎందుకు చెప్పను?

నేను ఈ వది సంవత్సరాలలో చాలా మారానా?' అని అడీి- గాను.

18 ధర్మవడ్డీ

“నేనేం చెన్పగలమ?3

ళన్లా (శేమ్నును కాంచీంచి చెన్ను

“న్సూరటం ఏమిటంటే? అన్నటేకీ ఇప్పట్‌కి పోలికే లేదు” అన్నదినా భార్య! అని వొక విట్టూర్ను విడిచింది. ఆ విట్టూర్చు శూలంలాగ దిగదిడింది నా హృదయంలోకి. “మన "పెళ్ళయిన ఆొ త్తరోజుల్లో ఎంత ఉక్సాహంగ్సా ఎంత ఉదారంగ్యా ఎంత శాంఠంగా పుండేవారు మీకో మాట్లాడటమే ఆనందంగా పుండేకి ఇవన్పుగా గుజా లన్నీ యేమైనవో! అన్నిటికీ తప్పులు వట్టట మే! అన్నిటికీ చ్కిరు బ్యురు మనటమే సలకరించటావికే భయంగా వుంటూవుంది. ఇక పిల్ల లనంగతి చెప్పనే అక్కశ్లేదు ఏదో కారణంకో వాళ్ళని కొట్టవిరోజు య్మేదన్నా వుందా చెన్నండిలే

వెంబనే నా స్నేహాకుకు అని వెళ్ళిన “*రాక్షనుకు అనేమాచా- జ్రావకంపచ్చ్కి కండ్లలో వీళ్ళు తిరిగినై *నేమ నిజంగానే రాషబడ కో ళల ఊవూ * సయ్యాను. సందేహంబేదు.

ఆ ర్మాకి నాకు విదవట్టలేదు, ఆలోచిస్తూ వడుకున్నాను ఇలీవల నేను (వాసిన విమర్శలన్నీ ఒక్కక్క కే జ్జావకం వచ్చినై విజమేశ జీఏకంలో నాకు ఆఎదవని తేల్చుకున్న విషయాలనే తృణీకరించాను తెలి విగా విమర్శించాను. ఏదోనాక ఉన్నత పదవుల్లోవున్న వ్యక్తులనే నిరసిం చామ వదిమంది అవునన్నది కొదనటమే, న.మండి మెద్చుకున్నది దిగ చుడుషు*చెయ్యటమే పనిగా పెట్టుకొని (వానినట్లు నా మవస్సుకే అనివిం చింది నా మ్మితుడు అన్నమాటల్లో తవ్చులేదు నాలో ఎంతకక్ష "పేరుకుని వుందో! నన్ను నడుప్పకున్న శక్తే “కక్ష ఆమిందని అవ్నుకు (గవాంచి ఇవా పఠినానికి కన్నీరు 'పెట్టకున్నాను.

ఆత్మపరిశీలన 19

నాకు నూరాలనివుంది మారగలనా? ఎందుకు మారలేను! నా శక్తి నోనేగదా నేను నా జీనితాన్ని పొడుజేనుకుండి! ఆ శక్తితోనే నా జీవితాన్ని యెందుకు పునర్నిర్మించుకోలేను? ఈసారి మీరు నన్ను చూచేన్నటికి వొక నూతన వ్యక్తిని చూడగలుగుతారు నందేహంలేదు ఈ సంగతి తలచు "కంపేనే యెంక ఆనందంగా వుంది!

అయికే యే విధంగా మారాలి? నాకు వెంటనే యిదమిద్దమని శ్రేల లేదు

నేనా మధ్య కొన్ని మంచిమంచిగంథాలు పోగుజేశాను. అందులో శాగూర్‌ రచనలుకూడా వున్నవి. ఠాగూరు నేను కారేజీలో చదువుకున్న చోజుల్లో చదివాము. మళ్ళీ చదునలేదు. 'మొదట్లో నాకు రాగూరు అంక యిష్టంగానే వుండేది. కాని నేను ఏిమర్శకుడనైన పిదవ ఆయనంకే ఇస్టం తప్పింది. లాగూరు వొట్టి 'వెంటిమెంటలిస్టు అని నా అభిప్రాయం, "ఆనాడు నాకు వెంటిమెంటుమీద యే మాతం గౌరవం వుండేదికాదు. అది వరాల దిలహీనతవల్ల పుట్టిన జబ్బివి నా విశ్వాసం

అటువంటి ఠాగూర్‌ రచనల మీదకుపోయింది....మనస్సు. చేకికి అండిన్నప్పస్తకం తీసి పేజీలు తిరగవేశాను. ఆ ప్పుస్త్సకం'పేరు (కియేటివ్‌ యూనిటీ" కంటికి అందినచోట చదివాను. ఎక్కడ చదివినా యే వాక్యం -వదివినా మనస్పు పులకరించింది. (ఈుళ్ళింఠలికంది ఆయన ఉన్ధేశం అస్పష్టంగా మ్యాతమే అర్ధమయ్యేది. కాని మనను మాకం ఉప్పొంగి పోయేది. ఈ అనుభూతి నాకు (శొత్త ఇదివరకు కొన్ఫిపుస్తకాలు చదుపు తుంటే శరీరం కదిలేది; మరికొన్నిటికి మెదడు కదిరేడి పీటివెనుకఉన్న విత్యసత్యమయిన వన్తువేదో కదిల్సి అన్ని అంతస్తులహ వ్యాపించి వరన వ్రల్ణీ చేసింది రాగూర్‌ చదువుకుంక్సే ఎంత గొవ్పగా ఛాళెడ! అని

,20 ధర్మవ డ్డీ అనబుద్ధికాదు. కండ్లు మూనుకొవి, శరీరాన్ని నడలించి అతన్ని అంక ర్గతంగా కలిగించిన మధురానుభూతిని ఆనండిస్తూ తన్మయత్వం పొంద: బుద్ధి అవుతుంది.

అప్పడు నాకు అనిపించింది. ఇంతకుముందు నేను అందుకోలేవి బానిని దేన్నో అందుకోవచ్చనీీ, దాన్ని ఇతరులకు వంచి పెట్టవచ్చనీ బానిని జీవతంలో విర్లి స్తంగా పాల్గొనటంద్వారా, అనుక్షణం సృజినళక్రిని 1దక్వలించుకోవటం ద్వార్యా అందుకోవచ్చనీ, విమర్శ _ నెవంకో దాష్నివి* చిదిమి వేసుకోవటమే నా ఘోరసరనావికి కారణం.

అన్పుడే గదిలోకి అరుగు పెట్టిన నా భార్య, “ఇంకా విదపోలేదా? ఆవి అడిగింది,

కళ బ్రేట్త

కద్రాల్రా (పొద్దు పోకోంది..వడుకోండి”?

ఆ రాతి నాకు హాయిగా విదవట్టింది. ఎవ్ని నంవర్నరాలకు- గానో,

ఎరా

అ ఆపద్ప్చొంధవ్య్ర ౦ చంవకిరాశు మామూలుగా ప్లేనో వయాణందేసే సోమతు వున్న వాడుకాదు పదిమంది పిల్లలు ఉన్న కుటుంబానికి జెందినవాడు పైగా శాడ్జోగొప్పో నంపాదిన్తున్న అతని తండి ఇటీవలే మఠణించాడు, పిల్ల ల్లోకి "పెద్దవాడు అకపే అనటంవల్ల కుబుంబొన్ని ఈదనలసిన భారం అకవి మీదే వకిందిం అతను వి. ఏ. ప్యానయి ఉద్యోగం చెయ్యకుండా ఊరికినే వుంటూ న్నాడు. ఈనాటి యువకుడు అవటంవల్ల ఉడరపోషణకం'పే నంఘసీవ చెయ్యాలనే కావ్యతయం కలిగినవారు. అరనితండి బతికి వున్నంతకాలం ఆతను ఏం చేసినా చెయ్యకపోయినా జరిగిపోయింది. ఇప్పుడు కడువు కోనం దేవులాట తవ్నవిసరి అయింది. దానికి తగినట్లు ధిల్లీలోని సబ్లిక్‌ -పర్వీస్‌ కమీషన్‌, ఆ మధ్య వన్లిపిటీ ఆఫీసర్ల పోస్టులకోసం ఎడ్వర్‌టయిట్‌ చేసింది. అతను అబ్బయి చేశాడు

ఆ పోస్టులు రెండు ఒకటి ఉ_త్ధరాది వాళ్ళకిచ్చినా ఒక పోస్టు దక ఇాది వాళ్ళకి యివ్వగలరనే ధైర్యంతో అప్లికేషన్‌ "పెట్టుకున్నాడు అతమ -ఆనుకున్న ప్లే యిస్టర్వ్యూ వచ్చింది. కావి ఢిల్లీ వెళ్ళి రావటానికి డబ్బేది? డబ్బుకోనం చాలా వయక్నింవాడు” ని పట్టరేడు. ఇక ఎల్లుండీ- ఇస్తర్వ్యూ అనగా ఒక స్నేహితుడు అశని దురవస్థమాచి జాలివడి డచ్చి వోడు. అతనిది విజయవాడ దగ్గర ఒక (గామం అన్నడు రెల్లో ఢిల్లీకి బయలుదేరితే ఇన్టర్య్యూూ సమయానికి అందుకోలేషా” ఆహుకది పనో వెళ్ళాలవి నిశ్చుయించుకున్నాడు _హైదర్లాబొదుపరకూ రైల్లోవెళ్ళి అక్క చిగి ఏరో(డ్రోముకి వెళ్ళాడు, ఇంక రావటానికి _వొక గంట ఒహ్‌

వుంది, .

22 ర ర్మ"వడ్డ్‌ జనం హడావిడిగా తీరుగుతున్నారు. కొంఠకమంది. (నయాజీకులు- పామాను తూకం వేయించుకుంటున్నారు. కొంతమంది నొకహాల్లో కాపీలు (్రింకులూ 'శాగుతున్నారు. ఎదురుగావున్న హాలు విరామసమయంలో (గ్రయాణికులు ఏష్రాంతి తీసుకునేది. అక్క_.డకువెళ్ళి కూర్చున్నాడు చల ఫకిరాపు. అక్కడ స్త్రీలూ, పరుషులూ చాలామంది వున్నారు (దజంలో- ఎవ్వరికి వారికి పేన్లో (వయాణం చెయ్యాలనే కతూహల౦ పుంటుంది, కావి తీరా (వయాణం దగ్గర వడేటన్పటికి ఏమప్తుతుందో అనేలీతి ఒళటి- పట్టుకుంటుంది ఆందుకవి అక్కడ కూర్చున్న ఎవ్వరి ముఖం మామూలు ముఖంగాలేదు ఏముఖంలోనూ నెత్తురుచుక్క లేకపోగా వఏిషరీఠమయిన "జన్‌ కాటవచ్చివట్లు కవిపిస్తూ వుంది. న! ల లా వారిని చూస్తుంటే నవ్వు వచ్చింది చంపనిరాపుకిం వారిలో (గ్రభుత్వంలో పెద్ద పుద్యోగం రేపే ఆఫీనరు ఒకరున్నారు... వారు చండశాసమలవి (వతీతి వారిపేరు చెబిలేచాలు మిగిలిన ఆఫీనర్లంళా హడలిపోతుంబారు. అటువంటి వారుకూడా చేతిలో ముంత వట్టుకుమి, తన సమాధికి నడచి పోతున్నట్లు ముఖం పెట్టుకొని కూర్చోవటం చలవతిరాపవుక్షి చోద్యంగా కనుపించింది. ఒట్టప్పుడు ఎంత అహంకారంపున్నా ఆవద ఎదుర్కొన్నవ్పురు అందరి భయమూ ఒకశే ఆవటం చిత్రంగా కోచింది చలపకిరావుకీ. తవచుట్టూ వున్న ముకాలనూ వరికిస్తూ కూర్చు న్నాడు. అంకలో ఒక యువతి (వవేశించింది వాల్లోకి. చేతులో బ్యాగు పట్టు" కొన్సి ఎత్తయిన మడమలు కలిగిన బూట్లు లొడుష్కవి బాట్‌ హెయిర్‌ క్‌” అమె చాలా ఫ్యాషన్‌బుర్‌గా వుంది. ఒక పాతికేళ్ళ వయస్సు వుండవచ్చు ముఖం నుంచి వర్చస్సు కలిగిన ముఖం. ఆ ముఖంకహడా కొడేవటో శావి హీనమయి పోతుంది కొటోలు..._అని ఏవారవడ్డాడు చలనకీరావు- ఆమె అటూ యిటూ చూసింది. విజంగా అవి లేడిచూపులే.

ఆపద్బాంధవ్యం 23 అందరూ ఆమెవంకే చూస్తన్నారు. ఆమెచూపు చలకకిరావుమీద వడిందిం చలవతిరాపు కూర్చున్న కుషన్‌లోనే స్థ్టలంవుంది. ఆమె విన్నంకోచంగా నచ్చి ఆ స్థలంలో కూర్చుంది. అంటే చలవతరావు నరననే కూర్చున్న చన్నమాట.

ఇంకేముంది? అంతకుముందు తనముట్టూ కూర్చున్న వారి ముఖాలు చూచి తనలో తాను నవ్వకుంటున్న చలపళిరావు అస్టిమితిస్టితిలో సడి. వోయాడు. ఆమె దగ్గరకు ధాగానే మువాపనలు గువ్పున ఎగదిడిన్నైం అతని తల తిరిగింది _ (వకసన కూడ్చన్న ఆమెను చూడాలవివుంది చలవతిరావుకి. కావి చూడచేక పోయాడు. వరాలు విగువెక్కి-నై , అవ్పుడు ఈనముఖంరూడా తన చుట్టూవున్న అందరి ముఖాలు మాదిరిగానే వుండివుంటుంది కాబోలు.... అనుకున్నాడు చలవళిరావు. నవ్వుకోలేక పోయాడు. కావి ఆమెను వఆ కరింఛాలవి పుంది ఎక్కడకు వెబుతుందో కనుక్కోవాలని వుంది.

చిల్లరువచ్చి “డింకులు కావాలా?) అవి అడిగాడు.

ఆమె ఒక ,డ్రింకుకీ ఆర్డరు ఇచ్చింది. వెళ్ళిపోతున్న చిట్లరును పిలిచి *ీనాముకూడా ఒకటి పట్టుకురా” అన్నాడు చలనతిరావు ఆ విధంగా మాటకలిపి *ోతమరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?” అని అడిగాడు.

ఆమె మాట్లాడలేదు. పైగా ముఖం అట్మాతివ్వుకు కూచుంది. ఏం జేసేటట్ట? మళ్ళి అషిగికే ఏమంటుందో! చీదరించుకున్నా చీదరించుకో వచ్చు.

విట్లరు (డింకులు తెచ్చాడు, ఆమెళోపాటు అతనూ (శాగాడు. 1ఠీంకులకు ఏరో(దోంలో మిగిలిన చోట్లకం'టే ఎక్కువ తీసుకుంటారవి విన్నాడు ఎంత ఇవ్నాలి? ఎంత?” అవి బటరువి ఆడిగిక్తే అనలే తన మీద నద్భావంలేవి ఆమెదృష్టిలో మరి హీనవగిపోతానేమో అవి భయ వర్తాడు. “ఎవ్వగీపల్లెటూరి గామార్‌₹ అనుకుంటుందేమో ఆమెచిద్బి ఇచ్చేవరకూ వూరుకాని ఆమె ఇచ్చినంతా ఇచ్చి ఒక్క విబ్బార్చు విడి.

డక ధ ర్మ వ ర్డీ చొడు పేన్‌ వచ్చింది లౌడ్‌ స్పీకర్లు ఢిలీ వెళ్ళే (చయాజికులు వెళ్ళి ట్ర ళ్‌ ళ్‌ హార్చోవచ్చవి ఎనౌన్సు చేసినవి అంతా బయలుదేరారు ఆమె చకచకొ సెరిచి వెడుళోన్న లీరులో ఇతరులలో కనిపిష్తున్న నంకోచంగాపీ భయం గానీ ఏ కోళావా లేను, ఆట, మ్మాతువి నంధర్శశానికి వెళ్తు న్నంత సంతోషంగా వెళ్ళింది చలపతిరావు నెమ్మదిగా వెళ్ళాడు ప్లేను ఎక్కాడు. ఎయిర్‌ హో'స్టైన్‌ -అకవి చేకలో వున్న కాగితంము ,- వరిశీలించి సీఎమావింది ఆ పీదు ఆమె (పక్కసీపే ఆ సీటు దాట్‌వెళ్ళ్‌ తనకు విర్తేశంచిన సీట్లో హర్చు న్నాడు చలపతిరావు, ఆమె అతవవి చాలా నిరవనగా చూసింది. “ఈ వత్తె టూరి గామార్‌ ఇక్కడీకికూడా వచ్చాడే? అవిళనుకుంటూ ఉన్నదను కున్నాడు, కోనంవచ్చి రాదుపంటూ వెళి తన సీయునో కూర్చున్నాడు "పేను కదిలింది. అతను పక్క కిటికీలోంచి. బయటకు చూస్తు శూర్చుంపే ఆమె తినలోకితాను చూచుకుంటూ కూర్చుంది ఆమె సీటుకు వున్న బెల్దు నడుముకు చుట్టుకుంది అళనూ చుట్టుకున్నాడు. బియటనగో తూహ్తాంచే కండ్లు తిరుగుకున్నట్లవిపించింది. చూప్పలు ఆిముకొవి కూర్చున్నాడు ఎయిర్‌ హో సైస్‌ వొక వశ్ళంలో ఏిన్పర మెంట్లూ,, చాకులెట్లూ పోసుకొవి వచ్చి అందించింది. ఆతనుచూకాడు ఆమెవంకే ఒక చాకోలెట్‌ తీసుకుంది. ఆదికూడా పశ్ళెంలో పన్న గకాలన్నిటిలోకి చిన్నదీ ఆకనికి చాలా తీసుకోవాలనిపించింవి కాని ఒక్క. పీ తీసుకున్నాడు అదీ చాకొలెఫ్టే ఆదీ అన్నిటిలోకీ చిన్నదే అన్నీ ఆమెచేస్తున్నట్లు చేస్తున్నందుకు తనమీద అనీ ను! అట్‌ తనకు చీదర కలిగింది విమానం చాలా ఎత్తున ఎగురుతూంది. ఎంకో [కిందమేఘాలు దూదిపింజలవలె కదులుతున్నయ్‌. చలపళిరావుకి చ్మితవనిపించింది. భూమి మీదనుంచి రూస్తే మేఘాలు ఆకాశాన్ని అంటుకొని (ప్రయాణం చేస్తున్నట్లు వుంవై ఆందుకనే రచయితలు “ఆవ కాన్ని మేభూలు అలుముకుంటు

ఆవద్చాంధన్య౦ శక్‌ చ్నయి అవి (వాస్తారు, ఇప్పుడు తను అకాశానిక్సీ మేఘాలకు మధ్య వున్నారు అనలు ఆకాశమనేదే లేదు "ఆకాశం గగనం శూన్యం ఇటు వంటి తవ్చులు గూనవులు ఎన్ని చేస్తున్నారో! రచయితలు ఎన్ని (వాన్లు న్నారో! అయినా ఈ తపస్పులవల్ల _వవంచం బాధపడుతున్న శ్లేలేదు. దాని ధోరణిలో ఆది నడిచి పోతూపుందిలఈ (వపంచావికి తప్పులను ఇముక్చ కొవ్కి జీర్లించుకొని (దిశికేళక్తి వుంటుంది * అనుకున్నాడు చలపతిరావు

“ఆడి కొంచెం ఇటు (తిన్సండి” అన్న దామె,

జడి? ) అన్నాడు చలవకిరాపు, ఆమె కంఠద్వవికి ఉలికివడి. ఆమె ఛఈనను చలకరిస్తుందవి అతను అనుకోలేదు,

“బ్రద్రే? అవి గ లివచ్చే బుగ్గను దూపింది. (చతిసీటుకి (వక్కన గోడకు గాలివచ్చే రెండుబుగ్గలు నంశటం అతను అంతకుముందే మూశాడు. ఉవయాణీకులు వాటిన తమ్మవైెపుప (తిప్పకోవటంకూడా చూశాడు కావి ఆతను వాటిజోలికి వెళ దలచలేదు, ఏం చెయ్యబోయి. ఏం చేస్తానో అనే భయంతో; ఏం చేస్తే ఏమవుతుందో అనేభయంతో. ఇప్పుడా బుగ్గలను తన వైపుప (తిప్పుమంటూపుందే. అసలే ఆమెమీద కోపంగా పుందేమో ఈన్ట్వీగ్రే (శిప్పుకోండి” అన్నాడు చలవతిరాపు.

ఆమె (తిప్పుకు కూచుంది. అకను మళ్ళీ కిటికీలో నుంచి వియటకు చూశాడు ఈసారి కాస్త గ్రైర్యం తెచ్చుకొవి (క్రిందకు చూశాడు భూమ్మీద ఉన్న పెద్దపెద్దపూళ్ళు బొమ్మరిక్కులాగ ఆగుపించినైై .. భూమిమీదవుతికే ఆఊశ్ళే గొప్పవిగా కన్చిస్తయి పెద్దపెద్ద సొధరాజాణగా కనుపిన్తము, ఆకాశం మీదినుండి చూస్తే ఆనంతంగా కనుపిస్తున్న భూమి మీద ఈఊబ్ళు సము(దంలోని కాకీ రెట్టలుగాం సున్నవు పిడచలుగా కవిపించి వోసాస్థ స్పదంగా వున్నయ్‌ ఇక ఆ ఊళ్ళల్లో వినసించే మనుష్యుల నంగకి వేరే చెప్పాలా?

మావవుడు ఎంత అల్బజీవో అప్పుడు తట్టింది చలకినరావుకి భూమి

వె

వక రర్మవక్డీ

మీద నింబడి తనకు కవసడేటంతనరోశే నిజమునుకొని, అంతా తనమీదుగానే నడుస్తూ వుందమకొనీ, (భమవర్‌, దురహంకారము పెంచుకుంటాడు. కాని నిజంగా అరను ఓక్క నలుసు అనంగతి ఆకాళాన్నుంచిచూస్తే ఇళ్లు టోధవడుతుంది మానవుడు వట్టినలుసు చలుసులో నలుసు

ఎయిర్‌ హో ఫైప్‌ముఖంలో పెట్టి “జీ ఆకూ క్రాసీయా?” అవిఆడిగింది ఆమెను,

ఆమె “కాఫీ” అన్నది.

అదేవిధంగా చలవతిరావువి అగిగింది.

చలపకిరాపుకి అంతఎత్తున టీకాఫీలు ఇస్తారవి తెలియదు, ఇ్యక్రయ త్నంగా “టీ” అన్నాడు.

మరుక్షణం ఠన్మవక్క. కూర్చున్న ఆమె అడిగింది...త్తృమ..అతగ వందుకు సంకోషించాడు.

ఎయిర్‌ హో స్టెప్‌ అమెకు కాఫీ అతపికి టి తెచ్చి యిచ్చింది ఆ క్షణం ఆమె అమృతం వంచిపెడుతున్న దేపతలాగా కనుపించిందళనికి వన్నగాా చక్కగావున్నది ఎప్పుడూ చిరునప్వు నవ్వుతూ పుంది తొణుకు ఖెణుకు' లేకుండా వలకరిప్తుంది ముచ్చటగా మాట్లాడుతుంది ఇంకే కావాలి?

ఉద్యాంక్చు” అన్నాడు ఆమె అందించిన టీ కప్పు తీసుకుంటూ. టీకోపాటు ఆమె కొన్ని విన్కట్లు కూడా ఇచ్చింది ముందు సీటు వెనుక భాగొనవున్న విల్ల వరిచిండి అది శేబుల్‌లాగు వుషకరిస్తుందవి (గహందాడు చళనకిరావ్యు

విన్కట్ల ప్లేట్లూ, టి కప్పూ దావిమీద "పెట్టుకున్నా డు. చల్లగా వుండ టంవల్లోో భయం కలిగిన "బన్షన్‌ వల్లోగావి టీ అమృత్మపాయంగా ఉంది చలవతిరాప్పకీ

ఆంత ఎత్తున ట్మీకాగే అదృష్టం తనకు దొరికినందుకు ఏధిని మెచ్చుకున్నాడు

ఆమె కాఫీ ముగించింది. ఎంత నెమ్మదిగా (శోగినా కానే ముందు

అవద్బాంధన్య౦ ఃై?

ముగించాడు. ఎయిర్‌ వో ఫైన్‌ కవ్చులూ, ప్లేట్లు వట్టుకుపోయింది..ముండూ పీటు వెనకభాగంలో ఉన్న బల్లలను మూవివేసీంది

ప్లేన్‌ (శ్రీందకు దిగుకూఉంది. ఆమె ఏదో ఆలోచిస్తూ ఉంది. కొన్హ కలవరకగతూ ఉందపిపించింది చలపతిరావుకి ఎందుకు కలవరం?

ప్లేను నాగపూర్‌ పీలో(డోహ్‌లోకి దిగింది. (వమాణీపలందరూ దిగారు. అకస్మాతుగా ఆమే పలకరించింది.

కమ్సీరు ఇక్కత దిగుతున్నారా?”

కోజ్టేద్సు39

ఈగ్రఫీ వనునా ఠా

నే

ఇంకేదో అడుగుదామని కాసేపు తచ్చాడి ఆమెకూడా స్తేన్‌దిగి బయటకు వేళ్ళింది "ప్లేన్‌ మళ్ళీ బయలు దేరేవరకూ విశ్రాంతి తీసుకోటానికి గాను (వయాణీకులు దిగారవి తెలుసుకొని కానూ దిగాడు చలవకిరావు, ఉన్నట్టుండి ఆమెలో యింకమార్చు యెందుకు నచ్చిందో అతనికి అర్థం శొలదు

ఏమీకోచక పుస్త కాలషావుముందు చూస్తూ నిలబడ్డాడు. కాసేగటి ఆమెకూడా వచ్చింది. (డింప తాగివచి ఒందవీ ష(గపాంచాడు చలవకిరావు ఊన్దేన్లూ ఢిల్లి సమ్తన్నా సు అన్నది

అతనికి ఏమి. సమాధానం చెప్పాలో తోచక 'మొదలకుండా ఊరు కొన్నాడు

అన్హాగపూర్‌ దాటింతర్వాత ఇటీవలే 'స్లేన్‌కి రండు సార్లు యాక్చి జెట్‌ అయింది” అన్నది

శోవేము నతీకలో చదివాము.”

*కఈకసారి పటువంటి (వమాదం ఏమీ 'జరుగదుకదా!”

ఆమెలో వచ్చినమార్చుకి కారణం అకవికి లీలగా అర్థమయింది. ళళ్చల్రా చెన్పగలం?? అన్నాడు.

ఉద్రన్నా జరిగితే???

కు ధర్మొవడ్డీ

'కవూర్వులు పోయినవారినే పోవలసివస్తుంది.ొ

ఆమెముఖం వినర్ణమయింది. కండ్లు చౌమ్మగిలినై. ఆరవికి జాలి “న్దేసింది. నవ్వుళూ అన్నాడు.”ఏ (వమాదమూ జరుగదులెండి? తనకు ఆ విషయం బాగా తెలిపినట్లు,

“జరగదా!” ఆవి ఆతురతగా అడీగింది (వమాదాలు =&ర గటర్య జరక్క.పోనటం అళని చేకుల్లోనే వున్నట్టు.

జజర్తుగదు.

“ఆ్యాంక్సు”' అన్నది. ఆమె వొక ననల కొనక్కున్నదిం

లౌడ్‌ స్పీకర్‌ (వయాణీకుల్ని ప్లేన్‌లోకి వెళ్ళి కూర్చోమని చెప్పింది "అంళా వెళ్ళారు. ఎవరిసీట్లలో వారు యర్యావకొరం శూర్చున్నారు. ప్లేన్‌ ఢిల్లీ వయనమయింది రొవ్పుకుంటూ, రొదచెసుకు-టూ.

ఆమె పాణాలు విగపట్టుకు హూద్చంది

ఆమె మనస్సులో చెలరేగుతున్న ఆలోచనలను - మరచిపోవటానవికి బాన్సు మీరు ఏ పనిమీద వె్తన్నారు! ? అని అడీగిందీ.

జట్రద్రోోగంకోనం))

ఉప్ప ఉద్యోగం?”

అతను చెప్పాడు ఆమె కొంచెంసేపు ఆలోచించి “వేను సహాయం జెయ్యగలను” అన్నది ఢిల్లీలో వొక వభుత్యోద్యోగిని తాను యెరుగుదు ననీ; ఆయనకో రికమెండ్‌ చేయించగలననీ చెప్పింది.

“ద్య్యాంక్పు”” అన్నాడు చలవతీరాపు, అనుకోకుండా నచ్చిన ఈ సవాయానికి మనస్సులో చోలా సంతోషించాడు.

శర్చిల్లీలో మీరు ఎక్కత దిగుతారు?” అని అడిగింది

జఖ్షంక్రా యేమీ అషుకోలేదు ౫

“మీకు అభ్య-తరం లేకపోతే నారో రండి. నేను ఒక మీటతువి ఇంట్లో వినచేస్తున్నాము. ఆయన సంతోషిస్తాడు.”

ఈ ంద్రుకు మీకు (శ్రమ!ఎ(డస్‌ యి ఫే మిమ్మల్నివచ్చి కలుస్తామఎో

శమ యేమీలేదు. అక్కడ వోబిళ్ళలో గదులు దొరకడం

ఓ౧0& 159 ఇ456001 4 (౧0గ ఫాం 8) ళో ఆవ్షద్బాంధన, భరి టక 4 మో న త్ర నిం న నిగేల్‌ 6 కర2ైడిళో నండీ వ. కష్టం. పైగా ఆ తిండి వస్త నరన్పు ని మ్మితరీ- ఈపున “మమ్మల్ని నేను ఆహ్వావిస్తున్నాను *ధ్యాంక్పండి, అలాగే వస్తాను”" అన్నాడు చలపతిరావు. పేను అకాశం యెత్తున లేచి వెళ్తూవుంది. ఆమె కా'సేళ్క మాట్లాడకుండా కూర్చుంది. ఇటీవల జరిగిన స్టేను యాక్సిడె ంట్లను గురించి ఆమె ఆలోచిస్తూ ఉందని (గహించాడు చలపతి రావు. ఆ యాక్సిడెంట్లు ఈ [పాంతాలే జరిగిననవి వ్యతికల్లో చదివినట్లు గుర్తు నవల తీసింది. చదువబుద్ధి అయినట్లులేదు కిటిక్రీలోనుంచి బయటికి, వాస కురుస్తున్నది" అన్నది బాధాకరంగా. “లేదు?” అన్నాడు చలవతిరాపవు కానూ కిటికిలోంచి చూస్తూ. “టు క్రిందికి చూడండి? వేలు పెటి చూపించింది విజమ్రే ముసురు కవ్పుకొని భూమ్‌ కనిపించటంలిదు. అప్పుడు, గషలవనకిరావుకి జ్ఞాపకం వచ్చింది. మేఘాలు వర్షిస్తాయనీ, 'మేఘాలకుపైగా' తాము (వభయూణం చేస్తున్నామని మేఘాలకు పైగా (చయాణం చేస్తున్న తమకు దగ్గరగా వర్షంకురిసే అవకాశంలేదు. ఏమానానికి భూమికి మధశ్ఞి స్ధలంలో యెక్కుడనుంచో వర్షం (ప్రారంభ మవుతుంది. ఈ ద్భిశ్యం- వితఈంగా ఉ౦ది చలసతిరాపు మనస్నుకి తాను వర్షానికి పైన ఉన్నాడు. వర్షంకురి సేది తనక్రింద, ళవర్షం కురిసేది (కిందగదా! మనకేవి.?)? అన్నాడు. 4లో దితటం కష్టం అవుతుంది. వర్షం యెక్కువగా కురుస్తుంపే శగవలసిన స్ధలం పైలెట్‌క కనదిడదు” అన్నది విచారంగా, “అప్సుడు యీం చేస్తాడో??? *ఖఇంకొక్ర చోట్సుక్తి వెళిడు” కళకడ్లా వర్షం కురుస్తుంకే?”” “మ్పరింకొక నోటుకి?) ళక్యలోగా 'పెటోలు అయిపోవటమో, ఇంకెదన్నానో జరిగికేగా రిస్క్‌. తీసుకుని 'స్లేన్‌ దింపుశాడు”” “

తం ధర్మవర్డీ

ఈ మాటకు చలపవతిరావుకికూడా కొంచెం భయం వేసింది. ఇంటి

“చగ్గర తనకు ఉద్యోగం వస్తుందనీ, తమ కష్టాణు గడుక్తువనీ పిల్లలను

చృట్టు కూర్చోపెట్టుకొని ఎదురు చూస్తున్న తల్లి జ్ఞాపకం నచ్చింది. అతను చలించాడవి (గహించిం దామె మాననీక సాన్నిహిత్యం

ఎక్కువైంది అతనివ్పైప్తకు తనకు తెలియసండానే జరిగింది. ఒక్క

విట్టూర్చు విడిచింది. ఆ విట్టూర్చు అతని కంఠానికి వేడిగా తగిలింది, ఆపని, కానున్నదో” అన్నది.

“మవకేం తెలుస్తంది?” అన్నాడు చలపతిరావు ఒక్కసారి సీన్లో వున్న (గ్రయాజికుల నందరినీ కలయజూశాడు అందరూ భయంతో వర విగుసుకొవి కూర్చున్నశ్లే కనుపించారు. ఎవరికివారు (క్రక్కవారికో మాట్ట్లాడటావికే ఫీశావహంతో ఉన్నారు. అందరూ శ్మళానానికి వయ విస్తున్న ముఖాలకో కూర్చువివున్నారు భయుళో నిక్తరిమాప్తలను (వస రిస్తూ, బిగడీసుకొవిపోయి ఉన్న యిన్ని ముభాలను అతను *ఇంఠకు ముందు ఎన్నడూ చూచియుండలేదు. యెవరి మగణగిళం, వారే ఆలకిన్తు వ్నట్లన్నాడు.

క్స్‌ ఎవరున్నారు ఇంటి దగ్గర ? అని అరీగిందామె

“అమ్మ” అన్నాడు దలనకిరావు అకనికి తెలియకుండానే అతని “శంళం గొద్గదిక మయింది ఆధ్వవికి అతవి నరాలు నడలివయి

మీకో? * అని అడిగాడు, అదే కంఠవ్వరంళో,.

“మా ఆయన__ అన్నది ఇంక మాట్లాడలేకపోయించి. కండ్ల వెంట నీరు జలజల (వవహించింది

ఊరుకోండి) అన్నాడు అవయత్నంగా ఆమె. చెయ్యిమీద చెయ్య వేశాడు నోదార్చుగా. అశని శరీరం జలదరించింది నెమ్మదిగా -విమిరాడు

ఆమెకు అదేమీ వివరీశంగా కనుపించలేదు. నెమ్మదిగా షమిపె ెంగుతో కన్నీరు అద్దుకుంది,

ోోషిమపుతుందో70? అన్నది.

“ఏమీకాదు” అన్నాడు చలపతిరావు ఆమె వేళ్ళ నవరిస్తూ.

ఆనద్బాంధవ్యం క్రి అంకలో [వయాణం చేస్తున్న. స్తేన్‌నుంచి _వింతధ్వని ఒకటి బయలుదేరింది. సన్నగా బయలుదేరి [కమ మేకా "పెద్దదయింది. ఆంకా విలువుగుడ్లువేసి చూస్తూ కూర్చున్నారు. సూట్‌ లోఉన్న 'పెద్దఉద్యోగి కంగారుగా లేవబోయి స్లేన్‌పూప్పకి మళ్ళి చతికిలబడ్డాడు, ఎయిర్‌ వోస్టెస్‌ చిరునవ్వు నవ్వుకుంటూ అతని దగ్గరకు వెళ్ళింది

టప్షన్చిబ్బది? అని అడిగాడు ఎయిర్‌ వో సెస్‌ మ.

“మ్రరేంరేదు. భయసడకండి” అన్న దోమె

చలపతిరావు విన్నాడు. 'వక్కనున్న అమే విన్నది.

“ఏక్కడ బెంబేలు వడిపోతామో నవి వాళ్ళు అలాగే అంటారు” అన్నది చలవతికో.

“ఆయితే మనం (గ్రమాదావికి లోనై నశ్లేనాగ?

*ఖ్లంక్సా అడుగుతున్నాలా?” అని వెక్కి, వెక్కి. ఏడున నారంలిం చింది.

“శ్రంర్రకోరూ నా మాట వినరూ?) అని నముదాయందాడు ఇలపవతిరావృ, ఆమె చేతిని పూర్తిగా ఈరజేతినోకి కసుకుంటూ క*ణీంచ ఛలసివ స్తే కమళోపాటు సూట్‌ వేసుకొవి కంగారు వరుకున్న ఆ (వ్రభుళ్వో ద్యోగికూడా వున్నాడనే సంతోషం అతని మనస్సులో చటుక్కున మెరిసింది పై - అతను వాంటరిబావు చస్తాడు తన చేతిలోవున్న ఆమె చెయ్యి తదిలింది.

“మా ఆయన నంగతి మీకు చెప్పలేదు” అన్నదామె

“అవుము” అన్నా డతను విచారంగా.

అనమ్మ చాలా పొంనించాడు. నా మనస్సును ముక్కాలు (కింద శరిగాడు "యర నల్లూవుంటాడు అందుకని “-యనంపటే నేన “ష్టం లేదని ఆయన అనుమానం... చివరికి ఏసిగి ఆత్మహత్య బేసుకుందా మనుకున్నాను.... ఆ నమయంలో తటస్టవడ్డాడు. దేవుడు షవత్యక్షం అయినట్లు అయినారు.

ఎవ్వరు]? అని అడిగాడు చలపతీరాపు విచారంగానే.

ఖీ

ొ్‌ ధ ర్మవ్డీ “క్రృష్టానందం... ఇప్పుడా నేను వెళ్ళేది ఆయన దగ్గకకే” అవి పిడనదొడగింది. ఆమె అంత భయవడి పోవటానికి కారణం చలవకిరావుకి అవ్పుడు. పూర్తిగా అర్ధంఅయింది. చెయ్యి నిమరుతూ (వేష వవరిస్తూ ఎంతో ఇదిగా సముగాయించాడు ఆవక్కా_-లంతో అందరినోటినుంచి వెలువడే మాటరే ఆతని నోటినుంచి వచ్చినై “భ్రగవంతుడున్నాడు మనం సురోడికంగా జేరులాం ఆ మాట అన్నాడో లేదో విమానం; ఒక్కకుదుపు కుదిపింది. ఏ తణం పీ కొడుకుందో అన్నంత ఒడుదుడుకులుగా (భయణం మొదలు "పెట్టింది ఏనానం అంశా గందగోళం అయింది నూటులో ,పున్న సెర్ద వ్రభుక్య్వోద్యోగి, “ఆమ్మా! ” అని బిగ్గరగా ఆ(కోశించి లేచి నిలదిర్దాడు. ఎ గ్‌ రేలా దండం దళంగిన్తోం 0౯ అమె వినవా కంశ ౦ కాఏలించుకొని పెద్దపెట్టున ఎడవనారంభించింది. “నా జీవికం ఇట్లా అంతం కావలన్‌ందేనా? . కృష్ణానందంగా 6వి తూజే 'పాష్తల కూడా లేదో... ఈ జన్మకి? ” అవి అడుగుళూనే వుంది చలవతిరాపుకి ఏమి చెప్పాలో తెలియక తలవిమురుతూ కూర్చున్నాడు. చెక్కిళ్ళు రూడా నిమిరాడు. నా మాట నమ్మండి. మనకు ఏ ఇబ్బందీ రాదు” అంటూనే వున్నాడు, అంతలో ఏిమానం కేరుకుంం. ఎయిర్‌ వో'సైవ్‌ ఎక్కడివారివి అక్కడ కూర్చోబెఫ్టే (వయత్న 6లో వుంది “వమీదం ఏమీలేదు. ఎవ్వరూ కించిత్తుకూడా భయనడ పలసిన అ వనరంలేదు”' ఆనిలౌడుస్పీ కరులో ఇవ్చ౦ంది. “(వమాదం లేదా!) అవి, వాణికిపోతూ బిగ్గరగా కేకవేని అడిగాడు వూటులోవున్న ఆ "పెద్ద (వళుక్వోద్యోగి. “లేదు? ఆవి నమ్మకంగా చెప్పింది ఎయిర్‌ హో సెస్‌. అంఠా ఒక్క. విట్టూర్చు విడిచారు. (వభుత్వోద్యోగి సీట్లోకి వేమ్మ చిగా జారుకున్నాడు. కోన ఆయ్యాడు. కాని ఆమె, న్మ్నూరం చళవతిరావు బజంమీదనుంచి కల' తియ

ఆప్‌ధ్బాంధవ్యం తెశ్లైః లేదు కస్నీటిలో అలని బుజం తడుపుకూనేపుంది. “చూడండి (వదమూదం లేదుట ప్లేన్‌ మామూలుగానే (వయాణం చేస్తూవుంది” అవి అతను. అంటూనే వున్నాడు ఆమెమాతం కన్నువిస్పలేదు దూరాన్నించి ఈ వరి స్టికి కూచి 'వేడికాఫీ వట్టుకోవి వచ్చింది ఎయిర్‌ హో ప్రైస్‌, చలపతిరావు బుజం మీద కంఆ ౫? కంరా* కానిలించుకొనిఉన్న ఆమెనుకేపిి బలవంతంగా కాఫీ తాగించింది. తలపైకెత్తి కాన్త కాస్త చొప్పున నోట్లో పోసింది.

ఆమె తెవ్చరిల్లి, *నేను ఎక్కరున్నాను?) అవి అరిగింది.

“ఢిల్లీకి దగ్గర్లో వున్నాం? అని చెప్పింది ఏయిర్‌ హొస్టైన?

*పక్సిడెంటు కాలేదా? )

“పక దెంటు అవటం వందుకు?)

జనిజమ్సేనా? ”

బ్రమ!

ఆమెఒక్కసారి వయాణీకుల నందరీని తేరసారచూసింది (వభ త్వోద్యోగ, తిన (పకజనపున్న అతనిళోనూ, వెనుకనవన్న అతనిళోనూూ చిరరస్వు నవ్వుతూ పదో గంభీరంగా మాట్లాడుకున్నాడు ఏ వరిస్థికుల్లో వ్లైనా మవిషి విబ్బిరం కోల్పోకూడదని ఆ మొటల సారాంశం.

అమరి వర్షమో?) అన్నదామె

“త్రగ్గిపోయింది” అవి చెప్పింది ఎయిర్‌ వో స్టెన్‌?

“ఇందాక ఎందు కంత గందరగోళం జరిగింది?”

కలప్లేవు కాస్త (టబుల్‌ ఇచ్చినమాట యదార్థమే?

“మళ్ళీ ఇవ్వదవి నమ్మకం ఏమిటి?”

“లక్ష ఇవ్వదు అదీకాకుండా ఢిల్లీకి దగ్గిరరు వద్చాం? అదిగో 'ప్లేయిను దిగుఠోంది? కొన్తబెల్డుకట్టుకుంటారా?” అని చిరునవ్వు నవ్వ శూవే బెల్టుకట్టింది. చలపతిరావు తనకుళానే బెల్టాకట్టుకున్నాడు. ఎయిర్‌ హొస్దెన్‌ చిరునవ్వు నవ్వుకుంటూ మరొకసీటు దగ్గరకు వెళ్ళింది.

వమాదం తప్పిందని తెలియగ? నే ఆమె క్షణంలో-మూరిపోయిందిం మజింలోి రొక్తం.నవహించి = మళ్ళీ కలకలలాడుకూఉంది,. చెక్కిళ్ళ

కశ ధర్మవ ర్డీ మేద ఇంకా కన్నీటిధారల సుయలు కనుపిస్తున్న మనుష్కకు తిరిగినై శండ్లు తేజస్సుతో తశతళలాడుతున్నాయి చిరునవ్వు చిందిస్తూ ఉంది. ఆమెను పలకరించడానికి చలపతిరావుకి సంకోచం ఉదయించింది. క్షణంలో తనకామె దూరం అయినట్లనిపించిండి? ఆమె అకవిని (కీగంటచూచి,. పిగ్గువడింది. అంతలో చిరాకుపడి ఇమిటసర్దుకొవి కూర్చుంది. క్రాస్తదూరంగా చితంషూటింగుకి తయారుచేసుకున్న మోడల్‌ పెట్‌ వలె కవిపిస్తూనేఉంది ఢిల్లీ? 'ప్లెయిను....దిగుతూఉంది బొంంనుంచి ఇంటికి శిరిగిసచ్చే ఎడ్గజంటవలె ఆపురుమంటూ దిగుతూకంది ఆహారాన్ని తన్నుకుపోవడావికి దిగే (గద్దవలే దిగుతూవుందనికూడా చెప్పుకో వచ్చు చల్లవిగాలి పీస్తూజంది. త్వరలోనే ఢిల్లీలో ఆగబోతున్నాం గదా ఆవి ఆమెను పలకరించడానికి (నయక్నించాడు చలవకిరొపు. ఇంతకీ ఆమె "పేరే కవకు తెలియదు 'పేరుఅయినా తెబుసుకుందామవి అనుకున్నాడు కెణసుకుందాం అనుకోవటంకాచు. జరిగిందాన్ని బట్టి ఆ బాధ్యత తనమీద ఉందనుకున్నాడు? కావి అశవికి ఆ అవకాశం దొరకలేదు ఇమె ఏదో ఆలోచించు శుంటూ తనలోతాను చిరుసప్వులను మలుస్తకుంటూ ఉంది. “చూడండీ” అన్నాడు. కావి చూచేదిఏమీలదు అమె వలు$లేద్యు షలికరించలేదు 'వెమ్మదిగా నవలతెరిచి చదువుకుంటూ షంది స్టేను ఆగింది” (ప్రయాణీకులు సురషికఠంగా జేరాం ఆనే సంకో వంతో గవిగబా దిగారు. ఆందరికంజలె ముందు ఆమె దిగింది. హడాపుడిలో వవనల మరచిపోయింది ఆ నవల తీసుకొంటూ ఉన్నట్టుండి ఆమె ఎందు కంత ముడుచుకుపోయిందా అని అలోచిం%కొంటూ చలవిరావు వీగాడుం ఆమెకు ఎదురుగా ఒక యువకుడు మందవాోనం చేసుకొంటూ వచ్చాడు. ఆ యువకుణ్ని రూసేటన్నటికి ఆమె ఉప్పొంగి పోయింది. వరి వనర్శప్రాంతాలను మరచిపోయి. అతనికి తనచెయ్యి అందించింది. ఏదో

ఆవద్చాంధన్యం త మాట్లాడుతూనుంచుంది. అతన ఇంకింత కండ్లు జీసుకొవి వింటున్నాడుం "ప్లేన్‌ వమాదాన్ని గురించి చెప్పకూపుందని ఊహించాడు చలవతిరావుం గతించిన విషయంగనుక నవ్వుతూ వొక జానవద కథను అఎవర్డిస్తున్నట్లు ఇెవ్చతూ వుంది.

ఇన్పుడు తనేం చెయ్యాలనేది పెద్దదమన్య అయింది చలపతిరాపుకీ. ఆమె ఠనకోపాటు తన మి(తువి ఇంట్లో వచ్చి పుండమన్నదిం

కనీనం చెప్పయినా వెళ్టామని వాళ్ళదగ్గరకు నడిచి విలవిడ్డాడు, ప్పస్తకం ఇన్వవలపిన బాధ్యత వొకటి వుండనే ఉన్నదిగదా!

*ఛాకో ఏమన్నా వని వున్నదా? ) అని అడిగాడు ఆ యువకుడు.

లేద ఆవి తలపూపి-ఆమె వంకకుచూళాడు. ఆమె ఏదే ఒకటి శేల్చి చెపతందవి ఆశవర్డాడు. ఆమె చొక పర్యాయం అకనిని నఖశిఖ వర్యంఠంచూసింది. అంత్వే ఎరోగనట్లు మొఖం శిస్పి వేసుకొంది దగ్గరకు "వెళ్ళి వు స్తకము మరిచిపోయారు” అవి అందీందాడు

ధ్య్యాంక్ను” అన్నది మరచిన సొమాను తెచ్చిపెట్టిన ఏ వరాయి వాడికోనో అన్నట్లు

*క్రార్రు బయఎవుంది, ఇక వెళదామా? ' ఆమెను అఆ యువకడు అడిగాడు.

*ఆఅల్రాగే” అన్నదామె? ఆంతే, చలనతిరావువంక తిరిగన్నా చూడ లేదు. వాళ్ళు ఇద్దరూ చెట్టాపట్టాలు పట్టుకొని వియటకు నడిచి వెళ్ళారు. చలపతిరావు నిర్విణ్ను డై. చూస్తూ విలదిడ్డాడు ఆమె చెప్పిన కృష్ణానందం ఆఠినేనిని సగహించడానికి ఆతనికి యెక్కువసేపు వట్టలేదు, ఆయితే మాతం, తనవింత నిల్ల, త్యచేయవనలసిన అవసర మేముంది? ఆంత గాఢమైన గతాన్ని అంకికేలీకగా యెలా తుడిచి వెయ్యగలిగింది? తన పరిచయాన్ని అంగీకరించడానికి ఆమె ఏ బాధా వడుతున్నట్లు కనిపించింది.

ఎందుకు? కన త ప్పేముంది!

త కొన యాడ్చుకొంటూ బయటికు వియలుదేరాడు చలవతిరాపుం

కూపస్థమాండూక్య ౦ అనాలటొనారాలాలానాలోనెతటెిానాలనోలకూనడా లా లానుకననారారులాుతనాలనలానకనానా లా ననననమమా లి ప సనమటు మాలిన ననిన రిక్షా యజమానికి అన్నగించి తన గుడెపెకు విళలు దేరాడు పాపారావు యజమావి ఒక గంబ ఆలస్యంగా వచ్చావు అవి బెదిరి స్టే రెండు అణాలు ఆయన చేకిలోపెట్టి బయటపడ్డాడు, రోజుకి అద్దెగాయిచ్చే రూపొయిన్నరకుకోడు యిది. పాపారావుకి ఆ రోజు రెండున్నర రూపాయలు మిగిలినే . అశపీ నంకోషావికి మేరలేకుండాపుంది. అతడు తనగామంలో ఉన్నవ్వుడు ఇంత చు చేహ టెంట్లు రోశంళా పొంం చాంంం వ ఎట ల్నస్టే రూపాయివచ్చేది అయితే నంవత్సరావికి ఆరునెలలు వనే వృండేదిగాదు. ఇక్కడ వవిలేకసపోవడం అనే 'వశ్నలేదు, ఓపికపుండాలిగావీ అయికే అన్నానిదే అతవికి కొంచెం కస్టంగా పుంది కూరా నారా బాగానే పుంటుందిగాని, వారు చలుగురుకలిపి ఒక చిన్నగడి అద్దెకు తీసు కొని పుంటున్నారు. నలుగురికి కాంఠమ్మే వండిపెడుతూ వుంటుంది. కాంతన్ముకు దిక్కెవరూలేరు. పాతిక సంవత్స్ప్సరాలకం'పీ వయసృు ఎక్కువపుండదు. తమకు ఇంతవండి, కానింతతిని ఎక్కడికో వెళ్ళిపో " ఈంది మళ్ళీ వంటవేశకుగాని రాదు. కౌంతమ్మకు శనంగే యిష్టము. అందరికంపే ఒక మెతుకు కనశే ఎక్కున పెడుతుంది. ఎవ్వరూ చూడకుండా క్వాస్తకూర ఎక్కువే వేస్తూ వుంటుంది. కాని ఒకరితో ఒకరికి పొత్తురేని నలుగురుకలిసి ఒక ఆడ మనిషితో వండించుకొవి తినటం అతనికి బాగుండలేదు. ఆమె ఎవరు తమకు నంచి పెట్టటానికి? వండితే కల్లి వండాలి; లేకపోతే 'పెళ్ళాంవండాలి. ఈ మెకూ తమక ఏమి సంబంధం అని'ఈమెతో వడించుకోవటం?

కూవస్థమాండూక్యం శ్రే అకవి మనస్సుకి ఏమీ బాగుండలేదు అమే అన్నం వడ్డించటానికీ వచ్చినప్పుడల్లా 'సెళ్ళికూతురుకునుల్లే తల వంచుకు కూర్చునేవాడు మొదటి రోజుల్లో. నోటమాట 'పెగిలేది౪ దు ఆమె ఎగతాళికూడా చేసేది *ఈకోన కోడిని ఎక్కడినుంచి పట్టుకవచ్చారు? ' అవి.

“మేమూ మొదల్లో అట్టా వున్నోళ్ళమే. నాలుగురోజులు పోనీయ్‌ కోడి కొతకువ_స్టదో లేదో నువ్వే చూద్దువుగాని? అనేవారు మిగిలిన ముగ్గురూ.

కాంళమ్మం'పే మిగిలిన ముగ్గురికీ చనువే. ఆమెకో సరసాలాడే వారు అమె ఊరుకునేదికాదు. ఎదురు తిరిగి వారు అన్నదావికంటే వది లెట్లు అనేది.

పాపారావుకి వాళ్ళ సంబంధం బొత్తిగా _అర్థమయ్మేది కాదు. వాలుగు మెతుకులు కొరికీ లేచిపోయి బయట పక్కవేసుకొని వడుకువి వ్నిదపోయేవాడు. ॥

ఒకరోజు అట్లాగే వడుకుంశే కాంకమ్మవచ్చి సరనన కూర్చుంది. అ!ివికి తేళ్ళ జ్మెరులూ పాకినట్టయింది, వ్మదపోయినట్లు వడుకున్నాడు

“పిందయ్యా వొక'టేవిద్దర్క లే కావేపు కబుర్గువెవ్వు” అవి వీపు తట్టిలేపించి కాంళమ్మ

అవ్పటికీ లేవటావికి ఇష్టందేక్క చొకమూలుగు మూలిగి ముణగ దీసుకు వడుకున్నాడు పాపారావు.

“కోణంగిచేష్టలు చాలావున్నయే” అవి చక్కలిగింకిలు. పెట్టింధి కాంతమ్మ.

పొపారోవు ఏదైనా తట్టుకోగలడుగావి చక్కలిగింత తట్టుకోలేడు. గుక్కలు వట్టి నన్వుతూ గిజగిక తన్నుపన్నాడుం

“ఊరుక్కో లేస్తా” అన్నాడు

ఆమె వూరుకొలేదు)

“ీక్రు దజ్జంపెడతా, ఊతుకో” అని(పాధేయవడ్డాడు.

అట్లా దారికిరా” అవి వొదిలి'పెట్టింది.

38 ధర్మవడ్డీ

పాప్పారావు లేచి కూళ్చున్నాడు. రొవ్పుకూపాణాలు తీసేశాన్‌ అన్నాడు.

కళబ్మంత్ర మాతావికే?” అని నవ్వింది కాంఠమ్మ

నెమ్మదిగ? కబుర్లలోకి దింపింది. అతని సంగతులన్నీ అడిగి 'శెలునుకుంది

*ప్రరేగావి నువ్వెక్కాడనుంచి వొచ్చావ్‌” అని అడిగారు పొపొ రాపు,

“*ఆక్రాకాన్ను౦చి.”

“ఆకాళాంలో వుండే చుక్కవా మష్వు? గాలికి రాలివడ్డావా?” అవి కరియాచికం ఆడాడు పాపారావు

ఈబ్రబ్షో వాలవరకుందే అబ్బాయి తెలివి!” అవి ఆళ్చర్యం వెలి బుచ్చింది కాంఠకమ్మ

*పోపీ చైెవృకపోకె చెన్సకపోయావు. వాబ్గ _ నీకేమవుతాలో చెప్పలో

4వళ్ళు]

“వాష్క” ఆవి దూరంగా నడుకున్న మిగిలిన ముగ్గురినీ చూపాడు పాపారావు

“బావలు” అన్నరి కాంత మ్మ

టన్సర్రి నేనేమవుతావ

ఉబ్సుల్లి బొవవి

కలీ ప్రో అన్నాడు పాపారావు సిగ్గుతో తల వంచుకుంబూ.

“ప్ప? నాకంటే మంచిమరదలు దొరుకుదా నీకు?)

“నాకు మరదరే వద్ద” అన్నాడు పాపారావు

ఓఉట్రద్రీ చూద్దాంగా ఎన్నాళో 7 అన్నది కొంతమ్మ,

ఇద్ధరూ కాసేపు మెరలకుండా కూర్చున్నారు చివంకి పాపారావు య్రరంచేసి అడిగాడు “మాలు అన్నాణ పెట్టి నుప్వు యాడప పోకావ్‌౫

ఈట్తి4 కోక 00

కూవష్ట మాండూక్యం త్ర కోద్త॥ జ్యో ఎవరున్నారు నీకు??? “లక్షమంది బావలు” అన్నది కాంఠమ్మ. పాపారావు బిగ్గరగా నవ్వాడు “ఏం? అన్ని వీవరాలు అడుగుతుండావు? నన్నేమన్నా అదుష్పలో "పెడతావా? ? లేదులే &4రికినే అడగా!)? ఆమె సమాధానం చెవ్పలేదు కాసేపు ఇద్దరూ మెదలకుండా కూర్చు న్నారు దూరంగా నకుకునివున్న ముగ్గురూ తమనే చూన్తువున్నారని (గవాంచాడు పాపారావు తనకు మళ్లే వాళ్ళూ పోట్టకోనం టౌనుకీ వచ్చిన _ వాశ్లై అందులో నొకవి'పేరు శివయ్య చేతిబండ్‌లాగుతూ వుంటాడు. రెండవ. వాని'పేరు వెంకన్న అతమ తనకువల్లేనే రిజెలాగుతూ వుంటాడా. మూడవవాని పేరు మునలయ? కూరగాయలు లాట్లు లాట్లుగా కొవి తోపుడు ఇండిమీది వూరంతా కిప్పి అమ్ముతూ వుంటాడు. వాళ్ళందరూ తసంకే ఇష్టంగానే వుంటారు. కాని వుండి వుండి వొకరోజు ఏం పుండు స్నడుకుందో; సూటిపోటీ మాటలు అంటూవుంటారు. అది మామూలుగా కాంకమ్ము తనతో వొంటరిగా మౌట్టాడినరోజు అయి పవుటుండి కాను కాంఠన్ముతో మాట్లాడడం వాళ్ళకు కోనం అని (గవాం బాడు పాపారావు. ఎందుకు వాళ్ళకి అనవసరంగా కోవం తెస్పెంచట? అవీ కాంతమ్మకి వొంటరిగా కనపడకుండా తప్పుకు తిరుగుతుండేవాడు. “వ్రవ్నిటి ఆలోచ్చిండావ? ' అవి -డిగిది “*ఆళ్లు మననే చూమన్నారు” అన్నాడు పాపారావు కప్పిడ్తవనీ?? అంది కాంతమ్మ. ఆకవి కొంచెం ధైర్యం వొచ్చింది. “నువ్వు యాడపుట్టావు? ఈడకి ఎందుకు వొచ్చావు? సఎపాకంగా చెప్పు” అవి అడిగాడు “నీవో మలేనే పుట్టా, వీకు మల్లెన్టే వొచ్చా “_నన్గనలుపోక ఉన్నది న్నట్టు చెప్పు అతడు గట్టిగా అడిగే ఒన్నటికి “ఎంతచెడ్డా మొగాడు మొగాడే. అమికొని చిరునవ్వు నవ్వుకుంది కాంళమ్మ

4 ధర్మవర్డీ ఠతన ఊరు'పేరు చెప్పింది. మొగుడ్ని విడిచిపెట్టి వచ్చానని చెప్పింది. శోభనా(ది అనే కుట్టుమిషన్‌ పనిచేసే అతను వాళ్ళఊల్లో వుండే వాగట. అతనితో లేచి వచ్చి వేసిందట

ఈమైగుడ్ని ఎందుకు ఏడిచిపెట్టాపుగ” అవి అడిగాడు పాపారావు

ఈక్రాశ్చే వాడా?)

ఆమె నవ్వి. *ోనీ తెలీని తగలడ్డక్షు వుండి? అన్నది.

4ప్ట 9

కొస్టే మొగుక్ని యే ఆడదన్నా ఇదిసిసెడుకుందటయ్యా?” అని అడిగిందా

పాపారొ నేకు ఆర్ధంక లేదు మామూలుగా పిగిచిపెట్టదిద్ద మొగుచ్ళ మంచివాళ్ళుగానే వుంంారనే సంగతి ఆకవికి జావకం చొచ్చింది, రన న్వ(గామంలో చిన్నయ్య అనేవాక రైతు వుండేవాడు. ఆకరను చాలా. మంచివాడు, ఎవర్నీ వన్లెత్తు మూయైనా అనేవాడుకాదు. అకని భార్య లేచి పోయింది ఎవ్వరికో? కాడూ బొంగరంలేవి వొక తాగుబోతుతో! అయినా కాంతమ్మ యవ్వారం ౧౮” వివరంగా తెలునుకోవాలసుకున్నాడుం

“న్సురెందు. లేచిపోయావ్‌? ' అవి ఆడిగాడు.

“అతను వొట్టిమొద్దు. పొద్దున్నే చద్దిబుప్నతిని పొలం వవికిపోయ్‌. వోడు. మళ్ళీ పొద్దుగూకినాక తిరిగొచ్చీవాడు. యిన్ని వేన్నీళ్ళు పోసుకుని అన్నంకివి వడుకొని విదపోయేవాడు ఏ యేటికో కోటికో నేను మొద్దు విద్దల్లో వున్నప్పుడు వచ్చి నాకాలు గీరేవాడు ” ॥

కాలుగీరే విదానానికి అతవికి నవ్వొచ్చింది బిగ్గరగా నవ్వాడు.

అందరూ ఆంకేలే:” అన్నది కాంతమ్మ చిరునవ్వు ఆపుకుంచూ,

6౩ సంగతి నీకెప్పుడు తెలినింవి?)

“*గ్రావుకి నన్చినాక.”

ఉనేము యెప్పుడన్నా నీ కాలు గీరానా? అందరూ అంకేలే అంటు వ్నావు గానీ ” అవి అడుగుదాం అనుకున్నాడు పాపారావు. సిగ్గువేసి మాట మార్చాట్ట్యు

“ఇన్నుడు యాడ వంటున్నాడ్‌.?

ళూనస్థసాండుక్యం లక్ష +ళవ్షడ్ర[)?

కళల్ర కుట్టుమిషన్‌ వాడు? అన్నాడు. పాపారావు. ఎందుకో గావి ఇ కుట్టుమిషశ్‌ వాడిమీద తనకు కోవంగా వుందని (గవాంచాడు పాపారావు,

“మరొకదాన్ని పెట్టుకొని యీడనే వున్నాడు.”

*ఈడకు తీసుకువచ్చి నిన్ను ఇడిసి పెట్టి వేశాడా.”

ఈ [వళ్నకు కొంఠమ్మ ప్వాతిశయం దెబ్బతిన్నది, “ఆడిని నేనే ఇదీసిపెట్టా” అన్నది కోవంగాం

అక్రాడ్రు ఆడే నిన్ను యిడిసిపెట్టాడు. నాకు తెలుసు.” అన్నాడు పాపారావు

న్సీ క్రెట్లా కలుసు? నువ్వు యె*ర్నన్నా అబిడిసిపెట్టావా?”

శళ్న గ్రిస్లి 'పెట్టినోళ్ళవి చూశా! లేప్పకురావటం ఇడీపి పెట్టటం అదే ఆళ్ళ వసి?

“అవ్యో పెవంచకం అంశా తనిఖిచేని నోడికి మళ్లే మాట్లాడు శఈుంతవే?)? అన్నది కాంతన్ము - అతని నూటతకు ఆమె లోలోవణ ముకి వింది.

ఆ వ్విషన్లోడి దగ్గద్నంచి యీడకు వొచ్చావన్నమాట[ో

“మద్దైన వొకకాడ మకాంచ్చేన్తితే!?” అన్నది.

కళయ్రాడ్ర)%

ట్నొన్టో వైకిలుషాపు 'పెట్టుకున్నాడే ఈరయ్య; అడికాడ,”

పాపారావుకి జ్ఞానకం వొచ్చింది ఆ షాపు. ఒకసారి నాకు _వెకిల్‌ కావలసివ స్టే కాంతమ్మ అక్కడ ఇప్పించింది అతను అద్దె తీనుకో కుండానే ఇచ్చాడు ఎందుకు యిచ్చిందీ, అవన్పుడు తనకు అర్థంకాలేదు. నడ వైకిజయిచ్చి “ఎక్కడాకననట్టంలేదేమే కొంఠమ్మా” అని అడి

“కనవడాల్పిన కర్మ వాకేంవవే?” అన్నది కాంతమ్మ,

(౪

శీలి ధ ర్మవ ర్డీ “శా ్ర పిట్టని ఎక్కడో సట్టిన్టున్నా వేగ” అన్నాడు తన వంకళ కాస్తూ, *జకపారి కనపడు” అన్నాడు వీరయ్య స్వరం కగ్గించి, “ప్రీరిక వుంపే జూస్తారే? అన్నది కాంతమ్మ. ఇదంకో క్ఞావకంవొచ్చి “అడివీ నున్వే యిడివిపెట్టావా అవి అడిగాడు పొపారాపు. “విజంచెపితీ మాతం నమ్ముతావు గవకనా!”? అన్నది కాంతమ్మ. “పమ్ముకాలే” బనేనే యిడిసీ పెట్టాలో జందుకు!) ఆమి ఒక్క-కజం అలోచించి “ఏందో అసుకురటాంగాని అబ్బాయి ఈ 'మొగాళ్ళంకా ఒక్కటే వరిరోజులు ఆళ్ళకో కావరంచేస్తే. ఆళ్ళ మొహం చూడబుద్ధి అవదు” అన్నది. ఇదిసరకునుల్లే నవ్వుటాలకు తాకుండా యీసారి సీరియస్‌గా చెప్పింది. పైకి ఆమె అవాకులు, చెవాకులు "సేలుతున్నా లోపం ఛాలా బాధవడుతూ ఉన్నట్టు పొసారావుకి పైతం గోచరిలచీంది. టొన్‌కి వచ్చివాక మళ్ళి మీవూరు ఎవ్నుడన్నా వెళ్ళావా? ళ్పళ్ళల్తా 9 “*అతనెన్సుడన్నా కనిపిందాడా?” శళవడ్తు?)) ఈఆ క్ఞాల్సగీ రేవాడు” ఆ మాటకు గుక్కలువిట్ట నవ్వింది కాంతను. “బబవ్పుడుకౌపడి వప్రమదోలమి అన్పుడు గోవాడ వాడి ఉమ్మడీ? ఆ విరగదు, 0౧.

శూనస్థమాండుక్యంి ఈ జమ్సె శ్రావికి గద్దోడమేా అవి జక.[మంసాన్మకం సౌరనేవింది. ంింతకీ అతన శ్రవివించాడో ఖీడో చెవృలేదు అన్నాడు

పాపారావు

కవిపించశే? నెలకొకతూరయనా కనిపిస్తా ఉంటాడు)

కస వుంటాడు!)

*ళ్పన్ను యింటీకి రమ్మంటాడు మొటట్లో నన్ను ళూసినవ్సుడు అతగాడికి నన్ను గుర్తు వట్టటమే కష్టం అయింది “వూళ్లో అందరూ మప్వు చెడిపోయావని అంటుంపే విజమే అనుకున్నా. సికేం? ఐంగారం లాగున్నావు. వొచ్ళుకూడా చేశావు అన్నాడు మొద్దుచచ్చినాడు”

ళక ద్య మద్దిన ఎన్నడన్నా శనబర్జాడా?”

ళనిన్నక్రాక మొన్నేగా కనవర్గది. నెలకోసారి ఏదో ఒక పనిమీద వస్తాడు నెమ కనవడేదాకా కాలవ వంతినమీద కూర్చుంటాడు చూసిగాని ఎళ్ళడు.

“పన్సన్నా డు?

అశ్తూమూలుపాపే “మవ్వు యెళ్ళిందగ్గర్నుందీ తిండికూడా సరిగా అమరటంలేదే, కూడు ఉడకేసి 'పెష్టేవాళ్ళు కూడా లేక -- చెచాం వాచి చప్తున్నామ. రావే అన్నారు ౫”

జపోనీ ఎల్లగూడదూ1?

నే చచ్చినా ఎళ్ళను”

“ఎందుక నేం అవీ శెట్టించి అడిగాడు పాపారావు.

నీ శైదుకయారి యీ ఆడోళ్ళు “"ంగతులన్నీ?)” అవి కపిరింది కాంతమ్మ. కనరటానికి కసిరిండిగామి వెంటనే వశ్చాత్తాన పడింది.

“అకగాక్షు నొకు కనిపిస్తే కోణ గీరవొద్దవి చెవుశాలే. వెళ్ళ అన్నాడు పాపారావు.

ళనగీగ్రినా మేలుకొవి ఉన్నవ్పుడు గీర మమా” అన్నది కాంఠమ్మ ఛెంగు నోటికి అడ్డుపెట్టుకొని నప్వుతూూ

శ ఠర్మవడ్డీ కిజంగా నువ్వు మీ ఊరు వెడితేనే "బాగుంటుంది శొంతమ్మా”” ఆన్నోత పాపారావు నవ్వులు ఆగిన పీమ్మట. నాకూ ఎశదామనే ఉలదయ్యా. ఆ ముసలాడిని చూసినవ్వుడల్లా ఎక్కడలేవి జాలీ ముంచుకొస్తుంది అతగాడు ఆడిగేదల్లా ఇంతముద్ధ ఉడ శ్రేపి పెట్టమవేగందా. అడ్డమైనోళ్ళకీ ఉడికేసి పెట్టంగా లేంది కట్టుకున్నోడికీ వడికి ఉడశేసి 'పెట్టటావికేం? కాని నాకు ఆ ఊల్లో యేమీ కొచదయ్యా ఎళ్ళినా మళ్ళీ నాలుగురోజుల్లో తిరిగీ రావలసిందే, ఎళ్ళటం ఎందుకు? రావటం ఎందుకు? ఆ ముసలోడి పుండుమీద కారం జల్లినశ్లేగా అయ్యేది! “అందుకని నేవు ఎళృనే ఎళృము” అన్నది. _ ఇక అనృటికి ఆ సంగతి ఆపేశాడు పాపారావు కావి కాంఠరమ్మ మఠలవడాలంపే మొగుడి దగ్గరకు వెళ్ళటంకం'టే 'వేరుమూర్లం లేదని ఏళ యుంచుకున్నాడు ఇవ్పుడు కౌకటోయినా యెవ్చటికయినా తన మాట ఏంటుందనే దైర్యం కూడా అకనవికి కలిగింది. ఇక్కడ యెన్వరున్నారు ఆమెకు? వంట్లో సత్తువ ఉన్నన్నాళ్లూ ఆ జవీ ఈ వనీ చేయించుకొని ఇంత ముద్దపెడాతారు. తరువాత ఆమె ఎపరికి కావాలి? కుళ్ళిన టొమాటోము విపిరి పాంవేపినట్లు ఏ చెత్తగుట్టమీదకో విసిరి పార వేస్తారు అన్నికంయే ఇంతమంది మొగాళ్ళ ను చూచినపిదన కాంఠన్ముకు మిగిలింది మొగుడిమీద యిష్టమే ఆని (గహిందొాడు పాపారావు, అందుకవి వాళ్లని క లపాలనుకున్నాడు. పాపారావు ఆలోచనఅము కొంతవరకు కనిసెట్టింది కొంఠమ్మ శట్లూ గొడవ నీ కెందుకయ్యా? వడుకొని వ్యిదపో. ఆలస్యం అయికే వేకువ జొనున లెగవ్యు. రిక్షు లాగటంకూడా కష్టం అవుతుంది, మరి నేను యొళ్లొప్తాోో ఆవి లేచింది. “ఎక్కడకు బో. వివ్చుడు?) అని ఆడిగాడు పాపారావు.

కూవస్థమాండూక్యం శ ఆప్పల్లోక్ర అని నమాధాన౦ చెప్పింది కాంతమ్మ ఆమె ఈ మాటా నవ్వుతూనే అన్నా విజమే, వెప్పిందనిపించింది పాపారావుక్షి,.- మాౌట్టాడకు వూరుకున్నాడు. కాస్త దూరంలో వండుకొని వాళ్లవి గమవిస్తున్న _ వాళ్ళలో ఒకడి- "పేరు శివయ్య అని చెప్పాను. అతను బేకిఐండి లాగుళూ వుంటాడవి హడా పెప్పాను, అకనిని పిలిచింది కాంతమ్మ, కళక్టీ 'పెద్దబావా! నన్ను సాగనంవుమువాని రా" అ9 ..... “ంక్కృదిశే? అత్రోరింటికోగో అవి వరియాచకమాడాడు శివయ్య. “అక్రోరింట్‌కి వంపే అంశ నుదనష్టవు వాడిపీనూ మవ్వు” అన్నది కాంతమ్మ “మరెక్కడి కే?” శ్రాటికోన్న దాకా వంటొద్దువుగావి, అక్కడ పుండే దెయ్యాలతి చూస్తే నా భయం బావా!” అన్నవి కాలతమ్మ. ఉసర్షిపప, మరదలుపిల్ల మాట యినకపోతే నోట్లోకి 'మెకుకు- దూరదు” అని లేచి వక్కకు వేసుకున్న పైనంచ దులువకొన్కి తలకు చుట్టుకొని దియలు దేరాడు శివయ్య. ఇద్దరూ చీకట్లో కలిసిపోయారు. పాపా వు ఆలోచిస్తూ వడుకున్నాడు. అతను టౌనుకి వచ్చి. యింకా నెలరోజులన్నా కాలేదు. అంకా కొ త్తగావుండది. రిని లాగటం- యింకా అతవికి అలిమానంగానేవుంటూవుంది. విగదీసి డబ్బు అడగటం చేఠగావటంలేదు.. అయినా యింతవరపూ. వది హపాయలు మిగిల్చి స్వామంలో ఉన్న తల్లికి పంపాడు. డల్చు అయికే నంపాదిస్తున్నాడు గాని దావిళోపాటు మనస్సులో" ఆరాటం పెరుగుళూపుంది. టౌన్లో ఎవరినీ నా వాళ్లు అనుకోటానికి వీలు- లేదు ఎవరిని నమ్మడావికీ వీలులేదు. వీలుదొర్రికికే అందరూ ఆరడికొ స్టే వాళ్ళే, సై

ఈ రళ్మవడ్ణి. ఇటునంటిచోటి కాంఠమ్మనంటి. ఆతమనికి ఇన్నాబ్లా (బిఠకటమే -అక్షనికి చోద్యంగా కనిపించింది ఆమెమీద అమిళమైన జాధి కలిగింది. అ రోజు మొదలుకొవి వారిద్దరి మధ్యా ఇతరులకు అర్థంకాని ఒక సంబంధం వర్చథి పుం ఖు నో ఖ ఆ రోజు రడ, యజమావికి అన్సగించి ఇంటికి వచ్చేటస్పటికి శాంఠమ్మ నేలమీద వడుకొని వుంది. శినయ్య ఇంకా ఇంటికి వచ్చినట్లు "లేడు. మిగిలిన ఇద్దవూ తిండితివి బయట చానలణు వరుచుకొవి వడుకొవి ఉన్నారు, *బన్నం౦ 'సెడకావా కాంతమ్మా?” అని అడిగాడుః కళప్పెట్టిక్సు శినవయ్యా” అన్నచి శాంఠమ్మ. అతవికి కష్టంవేసిండి. తమి వచ్చేదోకా యెదురురూస్తు కూర్చోని ఛాగానే అన్నం సపెప్టేది కనకు అన్నం పెట్టటం తనకుపరదాగా వుండేది కాను అన్న తింటుంటే ఎదురుగా కూర్చొని ఆరోజు వూళ్ళో జరిగిన నంగతులన్నీ చెప్పేది. ఆ చచ్చినాడు కలిశాడు అవేళి. అడిగితే ఏ చఛచ్చినాడో చెప్పేది. ఆ కధంశా యేకరువు పెస్టేది. ఇవాశ యెందుకు యింళ సొచాతగా వుంది? “ఇంట్లో వాగౌలేదా శళాగాలేదయా? అతను వెళ్ళి కుండలో అన్నం వళ్ళింలోకి "పెట్టుకున్నాడు పిడతలో యంశాయక్షచ్చడి వుంది ఇంకా ఏమన్నా చేవిలతేమోనస్‌ వెతికాడు... ఇవాళ యేమీ చెయ్యపీల్యుకడవేదు”. అన్నకి కాంళను కండ్లు “కెరనకండానే?- ఠి వచ్చడీ కలుపుకురిన్నాడు. ఒక గ్లాసుడు మంచివీచ్ళ గటగట అగేకాడు.

కావ్తష్టమాండుక్కోం న!

జద్రళ్ల ఉట్టిఘీద ఉన్నయి” అవి నీరసంగా చెప్పింది వొంఠకమ్మం ఇజ్జిగ పోసుకొవి రెండు ముద్దఖు తివి లేవాడు పాపాలావ్సు

*బ్రన్స్పుడే లేవామేం₹

*ర్రిన్నా ను?

“ఇవాళ ఒక్కకూరన్నా వండిపెట్టభేకపోయాను”. అవి. విదా శించింది కాంతమ్మ.

ళదావికేంగాన్కి ఏందంట ఈ వంట్లో జబ్బు?”

ఈళప్పీ్లీబ్రేద్రు?)

“దైెన్షవా?”

కాసేపు ఆలోచించి గోనీతో చెప్పేదికాదులే” అన్నది క్రాంళమ్మం

“మరెవ్యరికో చెప్పకావ్‌? నీ పెద్ద బానకోనా?)

కాంతమ్మ కా'సీవు ఆలోచించింది ఆ దీగవు వెలుగులో ఆతని ముఖకవళికలు చూడటానికి (ప్రయత్నించింది. * అతనికి కోవంవచ్చి అన్న మౌటగాలేదు... *ఆడికిందుకు చెన్సటం!7” అన్న దోఅ'ర్చేవాడా. తీర్చే వాడా?

ఆమెకు తెలియకుండానే, ఆమె కంఠంలో కన్నీరు వలికిందిం ఆమె యీ జీవితంలో అనుభవించిన బాధలన్నీ ఆ ధ్వవిలో పాపారాషకి వివిపించిన్నై అంకకుముందు ఏ కలనొప్ఫో, కాలునొప్పో అమకొవి ఈూస్కారితచాడు ఇవ్పుడు అట్లా అనిపించలేదు. ఆమెకు దగ్గరగా శూర్చొన్సి *ోపోనీ వై ద్యుణ్ని తీసుకొస్తా” అన్నాడు.

“మందులకు తగేజబ్బు కాదులేవయా్య” ఆని యీనడించి వేసింది శాంతమ్మ. “నీ కెందుకు? నువ్వెళ్ళి నడుకో?” అన్నది

అతను కాసేపు ఊరుకున్నాడు, కళ్ళల్లో వీద్శ;వీలచిన్తే. ఇలా అన్నాడు...

“లీకు జబ్బుగావుంటే నా మనసు బాగా లేదు కాంళన్న్యూ నొక్క

క్రీ రర్మవర్తీ

ఇద్దరకూడా శట్టదు. వలావి జద్బివి చెపితే సీ సొమ్మేం పోయింది? ఇహ్వాళ నేను రెండున్నర రూపాయులు నంపాదించామ.. నీతో చెబితే నంతోషిస్తావుగందా అవి గదిగబా వచ్చాను. నువ్వు మునుగేసుకు వడు కున్నావు. జబ్బేమిటంటే చెప్పపు ఇది నీకేమన్నా బాధగా ఉందా కాంతమ్మాం

పాపారాపు మనస్సును భీబ్బకొవి వచ్చిన ఈ మాటలకు కాంశర్ము ఊగిటోంబండి. నంఘ లోస్వన్నబిటావోరు అంగరినీ త లజీకో రిస్తూ తిరిగేటట్టు చేసేనశ క్తిఆ క్షణం ఏమయిందో! కన్నీరు నోడికలు కమ్రేట్టు ఏడ్చింది. మినుకువి.నుకుమంబూ వెలుగుతున్న ఆ కిరన నాయిలు దీసం ఫాపారాపుసుంచి ఆమె కన్నీటీని దాచింది. ఆమె మన మ్బులో ఏదో నిర్దారణ చేసుకొని చీరె చెరుగుతో కన్నీరు తుడుచుకొని లేద హర్చుంది.

జప్పిడ్తృన్తున్నావా కాంతమ్మా?” అవి అడిగాడు పాపారావు.

ఆవేదయ్యాల)

“పోనీ చెన్చకపోతే వెన్సకపోయావులే....”

*వవ్ళ గూడదని కాదయ్యా.)

“మరెందుకంట?”

“బవ్పుడు నా కొచ్చింది ఆదోళ్ళజబ్ను.”

*ళప్ట్‌ర్రి ద్రద్రి])

నాక వైం తప్పిందయ్యా.

ఉక్క-క్షణ౦ పాపారాపుకి ఏమీ తోచలేదు... ఈ నెల తష్చడం అనేమాట నంతోవంగా చెప్పినవాళ్ళము అతను ఎరుగును. ఆడమనిషి వోట ఈ మాట ఇంత వాఠగా వినటం అకవికి ఇడే. మొదటిసారి. వెంటనే ఆమె బాధకు కారణం అతవికి కట్టింది,

“ఏవరు? ఎవరు? కాంతనమ్నూ౧) నట్లు ౯ అవి (పాణాలు బిగ్‌ బట్టి అడగి

కూవస్థ మాండుక్యం త్స

“ఎట్లా చెప్పేది!” అన్నది కాంతమ్మ.

ఆకనీకి ఆమె వరిచయస్త లందరూ వొక్కపారిగా క్షానకం చొచ్చారు, కనెకిల్‌షాపు యీరయ్యాగ అవి అడిగాడు.

*లన్వొచ్చు!? అన్నది కాంతమ్మ

౯ పెద్దబావ శివయ్యా?”

ఆమె వొక పెద్ద నిట్టూర్చు విడిచి, “ఉఅవ్వాచ్చు)? =అన్నది, ఇక ఆతను ఆడగలేకపోయాడు. అతి (వయత్నం మీద మనన్నును సర్దు కున్నాడు. *అయిందేదో ఆయింది కాంతమ్మా. దీనికి నువ్విట్లా దిగులు వడి కూర్పోటం ఎందుకు? అని అడిగాడు.

“నీక్రు తెలియదు లేవయ్యా,”

కళప్టంద్రి[39 ఏినుగ్గా అడిగాడుం

కనీ బిడ్డ అయ్య ఇవరం'పే ఏం చెప్పేది! విడ్డని ఎట్లా 'పెలచేది! వీడ పెరిగి “నా అయ్య ఎవరంటే ఏం చెప్పేదీ!” అని ఆ(కోశంగా ఆడి. గింది తన కష్టాలకన్నీ అకనే బాధ్యుడు అన్నట్లు.

పాపారావుకి ఓక కొత్త చూప వడింది. మనను "తొలిచిందిం. కొన్ని నమన్యలు (పారంభం అయినన్నుడు నామ మ్మాకంగా ఉండి. (క్రమ్మకమేణా భయంకరరౌవం కాలు న్నయి. అందుకని ఈ కొత్త చూపు బలవడినకొద్ది భయం వేసింది తాను న్వగామంలో ఉన్నవ్పుడు ఎవరో రోజుల :వసిగుడ్డువి గొంతుపినికి పొదలో పారవెయ్యటం చూశాడు ఇంరా పొల్రిగుడ్గలు ఆ విడచుట్టూ ఉండనే ఉన్నయి. ఏదో సీవిమాలో పెరిగిన కొడుకు నా తండ్రిపేరు చెన్నమని తల్లివి బాధించటం చూశాడు. ఒక ఠల్లి ఇఠరుల పానం బఇయటనడకముందే కాలునలోదూకి (పాడొలు. తీసుకోవటం ఏన్నాడుం

ఆతనికి ముచ్చెమటలు పోసిన్హై. “మరి ఇక్కుడేం చేస్తావ్‌” ఆమి అడిగాడు కాంఠమ్మవి.

కి ఛర్మవర్డీ. అకని కంగారుచూచి “ఏదో. ఒకటి చేస్తారేవయ్యా”. అన్నది శాంకన్మ అంకటికో అతన్తు వొదిలి 'పెట్టలేదు “నాకు చెప్పాలి అని “జక గిద్దెడు వనరు పచ్చుకుంటే సరిపోయేది అన్నది. “ఒద్దు? అన్నారు పాపారావు, శశీస్టీం 90 “ఆయ్యన్నీ మోటు మందులు, కల్లికి కాళ్ళూ, చేతులూ నజొచ్చు. 4పాణాలమీదకు రావొచ్చు. అంతకీ ఆ విడ్డ అయ్య పేరు చెప్పాల్సొస్తే వా సేరు చెన్పుో జప కేం సందింధం]” “విన్నెరిగుంబమే సంవింధంం”? “వరేల్కీ మవ్వెళ్ళివడకో ) *ఆ్ర మోటు పనులకు డిగవద్దు.” “ల్పీక్రో చెవ్పకుండా ఏసవి చెయనుగానీ, నా మాటవిని మువ్వ్యెళ్ళి వడుకో,” పొపారాపు బాదతీనుకొని బయటకు వెళ్ళారు. అతవివి వెళ్ళనిచ్చి అవుతర్న ఏడ్చింది శాంతన్ను ఆమెకు జీవిశంలో ఇంఠవరకు పాపారాసు వంటినవీషి తగల్లేదు మగవాళ్ళంతా మోనగాశే అనుకుంది తన దగ్గరకు వచ్చే మగవాళ్ళంఠా ఒకే కోర్కెతో వస్తారమకుంది. అందుకనే మగ వాళ్ళవట్ల విరనన భావం 'పెంచుకొవీ ఇన్నాళ్లూ (వితికింది ఆ విరనవభాపమే ఇనాబ్లా ఆమెకు ఆధారంగా ఉండి (బతుకును నడిపింది. ఇవ్వ్చుడది ఒక్క చెబ్చికో తుత్తునియలై౦ది, ఈ సాపారావుతనకు ఎవరు? తననుంచి కోరేది ఏమిబి? ఎమలేదు, అయినన్పుడు తనంటే అతనికి ఎందుకు ఇష్టం?

కూవస్థమ్గూండూక్యం య! శఈను మొయ్యవలసిన నిందవు అతను మొయ్యటానవికి సిద్దవడ్డాడు. బ్లంళకు ముందు తమ ఎరగవి జీఏఠ లక్షణం ఏదో తన అనుభవంలోకి స్తై న్నట్లవిషించింది నాంతమ్మకి. అలాగే వడుకని విదపోయింది.

ఖ ఖ భి

ఆ నాటినుంచీ కాంతమ్మ తన సంగతి ఆలోచించటం మావి'నేసింది. ఆమెకు గర్భిణి అని మిగిలినముగ్గురికీ తెలిసింది. ఆమెను _ లేబిండా చూచి, ఎగశాళిగా మాట్లాడుకుంటూ వుండేవారు వార్‌ మాటలు వినలేక “ఆ క్రలగతోయేది వా బిడ్డే అవి చెప్పాడు పోపారావు.

“ఆవ్షగానే సరిపోయింది” అన్నారు శివయ్య.

శివయ్య అ మాట అనేబన్సటికి యెక్కడలేన్ని కోనం వచ్చింది పాపారావుకి, *ఆవిడ మనకు అన్నం వండిడజెడతాపుంది అందున్గాను ఆవిడ సంగతులు ఎత్తవలసిసవని మనలో యెవ్వరిక్షీ వుండరాదు అల్లావుంపే మనకు కుదురుతుంది లేకపోతే యెవరిదారినవాళ్ళు పోవలసిందే” అన్నాడు,

ఆ మాటకో వి.గిలినవాజ్స భయవడి పూరుకున్నారు. భయం యెందుకంటే అక్కడ అనలు వుడకేసి 'సెళ్తువాబ్సు అసలు దొరకరు. కాంఠన్ముముందు ఒక ఆడమవిషివి మాట్లాడుకుంటే ఆమె పవుడకెయ్య టావికి యిచ్చిన వస్తువులు ఇంటికి జేఠరవెయ్యటం మొదలు సెట్టింది

ఈ కారణంవల్ల వాళ్ళు పెకి ఏమీ అనటంలేదుగాని వాళ్ళు అయి ష్టాన్ని రక్షరకాలుగా బయట. సెడువూవే వొచ్చారు. కాంతమ్మ బాధ్యతను తీసుకోవటం వాళ్ళల్లో వొక్కళ్ళకీ ఇష్టంలేదు కొని పాపారావు కాంతమ్మ, తన. సౌంఠం అయినట్లు మాట్లాడుతుంచే, వాళ్ళకి బక్ళుముందేద్ని ఏ హర వండటంమీదో వచ్చడి నూరటంమీదో వ్యకదేట్టి తము అకటసు వెళ్ళటోను కానేషాను. జ -ర క

౮ బా ఉడె

క్క ధర్మవర్డీ ఉన్షచ్చట్లో ఇయాళ మిరబగాయలే వేసినట్లులేవేం కాంఠమ్మా!” అనేవాళ్ళు ఉక్రారలో కాన్త కరేపాకుకూడా ఏ_స్టే బాగుండేది) అనేవాక్ళుం *బ్లవాశః అన్నం కోవచేశావేం? అనేవాళ్ళు “వలు వీ మవసు యిక్కడపుంటేగా!” అనేవాళ్ళు వినక అయితే మాటకు వరిమాటలు అనేది కాంఠమ్మ అప్పురు ఎవశ్ళేమన్నా నవ్వుతూ ఊరుకునేది. ప్రీక్శాడడావికి అస్నిటాలికి తీసుకెళశాడటగా పాపారావ-ఆవి అకిగాడు శివయ్య ఒకరోజు యెక సెక్కె.0గొ *ఆవలాడు ఎదపై రే ఎవడో ఒకడు తీసుకెళతాడు” “బయిడే నేనే నసంటానాొ వీ నోరగూయ్‌ి అన్ని కాంతమ్మ కన్సరి గదర్తే పుట్టలోయే విడ్ణ నా విడ అంటాడే. పావడు? అన్నాడు ఆకనికో యిక మాట్లాడి (వయోజశం లేదని మేదలకుండా ఊకు కుంది కాంఠమ్మ “ఎట్లా అయుతే ఏంగాని కొడుకై తేనూశం నాపేరు “సెటుకో మరడలుపిల్లా” అన్నాడు శివయ్య. ళ్‌ ఇట్లా వీలు దొరింనన్నుడల్లా ఏదో ఒక విధంగా అమెను బొధించ టం మొదలు పట్టారు. ఆమె ఈ విషయాలేవీ పాపారావుకి "తెలియవిచ్చేది కాదు. జరిగిపోతున్నయ్‌ రోజులు. కాంతమ్మ వంటకూడ చెయ్యలేని స్థితికివచ్చింది. ఆ నవికూడ తనమీదే వేసుకున్నాడు పాపారావు. పొద్దున్న అన్నంవండి రిజి తీసుకువెశ్లేవాడు. సాయంకాలం అయిదు గంటలకల్లా

వావస్ట మాండూక్యం ఠ్‌్రి ఓచ్చేఫీ వంటకు కూర్చునేవాడు. మొదట్లో పాపారావు వంట చెయ్యటానికి ఆమె ఒన్నుకోలేదు.

“యెందుకయ్యా నీకి కష్టం

కబ్లందులో కష్టం ఏముంది కాంతమ్మా? టౌనుకొచ్చిన కొత్తలో కొన్నాళ్ళు నేనే వండుకుతినలా! నాకేం కొత్తగనకనా?))

త “నిమ్న చూచి నీళోటి వాళ్ళంతా నవ్వుతున్నారు”

“వవ్వన్వీ వాళ్ళవశ్ళే బయటపడతై ౫ ః

న్స స్వ్యయ్యన్నీ పెట్టుకు కూఛున్నావు. నగానికి నగం కూడా వంపాదనలేకుండా పోయింది?

క ప్షంకెన్నా భృలే, వువ్వు నీళశ్ళ్శొసుకున్నాక ఇంతకముందు వంపాదించినదావికి మూడురెట్లు సంసాదించలేకపోతే నాపేరు మారు'పేరున పిలువు

“మ్లవ్యు ఇంటికి డబ్బు సంపించి ఎన్నాళ్ళయిందో గావకం ఉందా! ఇంటిదగ్గలో ళ్ళు ఏమనుకుంటారు?”

అది నిజమే. ఈ మధ్య _ పొపారాపు కల్లి ఉత్తరం కూడా (వాయించింది. గడవటమే కస్టం? ఉంది అన్నది. ఆమె విషయం తలుచు శున్న న్వుడల్లా మనన్సుకీ దిగులుగానే ఉంటుంది. కాని ఏం చేసేట్టు! ఏ కొద్దిగా వంపువామన్నా డబ్బు మిగలటంలేదు.

“మాట్లాడ వేమయ్యా!”

“నిన్నే వంపాను కాంఠతమ్మా” అవి అదిద్దం ఆడాడు పాపా శాపు "

“వీ నంపాదన నాకు తెలియదా ఎట్టా? ఎక్కడమంచి వంపావ?

జక స్నేవాతుడి దగ్గర అవ్చుచేసి పంపా.

“*ఆ అప్పెట్టా తీరుస్తావు?”

క్క ధేత్మవక్డి

ఎరాక్కలకష్టంమీద”” అన్నాడు పొయ్యిమీద ననరు 'పెడుకూ,

అప్ప మైసయ్యా వీ సంగతి నాకేం బాగాలేదు నీ నంగతి నుప్వు ఛూచుకోవు. నా ఘానాన నమ్న పోనివ్వపు? అవి కన్నీరు "పెట్టుకుంది

పాపారావు మనస్సు కలుక్కుమన్నది. “ఇంతకు ముందు -ఎంత కష్టమొచ్చినా తూస్కారించేదానివి. ఇప్పుడెందుకు మాటనూటకీ అట్లా కంటతడి పెట్టుకుంటావు? నీ కొచ్చిన కష్టమేందో ఇెన్సు[) =

కాంఠమ్మ శమాయించుకొవి ళక్రస్టం లేకేనయ్యా” అవి చిరునవ్వు వన్వింది.

చీకటిగదిలో అకస్మాత్తుగా దీవం వెలిగినట్లయింది అళనికి,

“ఆది నరేగావిి, ఇట్లావచ్చి వా పక్కనమాచో,))

“ఎందుకంట?” అన్నాడు పాపారావు సిగ్గనడుతూ,.

ఈక మాట చెప్పక

ఉల్నక్ర్కడీకి ఇనవడుకుందిదే చెప్పు.

“్రాచోమంటూవుంే?” అవీ గడించింది కాంతమ్మ.

ఇమ్మదిగావెళ్ళి ఆమె నరనన కూర్చున్నాడు పాపారావు.

4ఏన్నెందుకు ఆ వెంకన్నతో పొట్లాడానంట!

నీకెట్లా తెలిసింది? *

“*మునలయ్య అన్నాడు”

పోట్లాటకు కారిణం చెన్నటం ఇష్టంలేక మెదలకుండా పూరుకున్నాడు పౌపాలావు.

ఉన్సువ్వు చెన్సకపోయినా నాకు తెలుసు లేవయ్యా?)

శ్రి స్టే నువ్వే చెప్పు ౫

ఇన్నేదో అన్నాడని ఆగీకో పోట్లాడావు.”

కూవస్ట మాంతూకభం ప్రక ళక్రప్రళ్చ)౫

శత్రప్రో వోప్పో, ఆడనలే కక్షమనిషి. ఆడితో పెట్టుకోకు,”

“ఆడికి మవ్వంఠే ఎందుకు అంతకోనం?)- అని ఉన్నవాడు ఉన్నట్టుండి అకస్మాత్తుగా అడిగాడు.

ఉవనేనంక్సీ ఆందరికీ కోవమే.”

*ళ్యగ్రి3ెందుకూ అంట

ఈ్రద్రకి నందే కారణం ఆడీకివుం క.”

కళిస్పీిం దది?”

ఒకప్పురై కే చెవ్చపోకనేమో! ఇప్పుడామె చాలా బలహీనంగా- వుంది. పైగా చేసినవనులన్నీ అతనికి చెప్పివెయ్యాలనే కోర్కెతో వుంది. ఆందుకని చెప్పింది.

“ఉజకసారి ఆడు వరునగా మూడురోజులు రిజె అధ్ధె యజనూనికి కట్టలేదయ్యా. వచ్చింది, వచ్చినట్టు తాగేశాడు. రిక్షై యజమావి డబ్బు కట్టండే రి ఇన్వనన్నాడు ఇవ్వాల్చిన శొబ్బుకి పోలీసోళ్ళకి రిపోర్టుచేస్తా నన్నాడు ఆడికి పోలీసోళ్ళంశే చచ్చేభయం. ఆపాట్నవచ్చి నా కాళ్ళమీద వడి ఐతిమాలాడు, నాకు జాలేసంది యజమావి ఇంటికివెళ్ళి నెమ్మదిగా తీర్చుకుంటాడవిచెప్పి రిక్షా ఇప్పించా. అవృటినంచి ఆడికి నామీగ కోవం.. 'మొదటిరోజుల్లో అనలు నాతో మాట్లాడేవాదేకాదు.”

అన్సువ్వైళ్ళి అడిగితే యజమాని వొప్పుకున్నాడా?” అవి అడిగాడు పాపారావు ఆమెన్హైపు చూడకుండాం

*ఏందుకోపడ వొప్పుకోగి ౩9

66 ఆ్రద్రడ్రిక్రీ డబ్బుకి లంకె గందా.”

కథ దర్మవ ర్డీ ఉన్వనిషికి ఒక డబ్నేకాదయో్య్య కౌవల్పినయి్యి ఇంకా చాలాపుంచై, అంశకుముందు ఒకరోజు నాకు కబురెట్టాడు నేను వెళ్ళరేదు. నా అంళ చేనే వెశ్ళేబన్సటికి మురిసి చచ్చాడుం పొపారాపు కడుపులో ఎవ్వరో చెయ్యిపట్టి 'దేవినట్లయింది. “ఈ నంగతి ఆడికి తెలుసా?” “న్సుందేకెలుసు, తెలిపే నన్నెళ్ళమని బఐతినూలాడు.” “శసారి ఆడు కనవడితే కాళ్లూ చేతులూ ఇరగ్గాటి పారేస్తా *అటునంటివనే చెయ్యొంద్దట” అన్నది కాంతమ్మ కోవంగా. ఉబ్లక్క్లడి వాళ్ళతో మవ్వు ఎవ్వరితో పోట్లాడివా నేనిక్కడ వుండమ. ఛా దారిన నేను పోతాం 4ఏక్క్కరికి పోకావ్‌ కప్పం? వాకు కట్టుకున్న మొగుడు లేనట్లు సూట్లాడుకున్నావ్‌! ఆడి చగ్గరకుపోళా” అంఠ కోవంలోనూ ఆమె మాటలకు నవ్వొచ్చింది పాపారావుకి, శజుడేమో విమ్న 'మొద్దునిద్దర పోనిచ్చి కౌలు గీరఠతాడు”” అన్నాడు. అమె అళవి కళ్ళల్లోకి బలహీనంగా రూచి నవ్వింది, ఒక్కక్షణం కండ్లు తనుక్కున మెరిసినై. ఆ తళుకు ముఖినికంతా “ వ్యాపించింది. ఉవిమ్ను చూచినవ్పుడల్లా నాకు వితకాలని ఆవిపిస్తుందయ్యా” అన్నది, ఆబతక్కేంచేస్తావ్‌?)” అన్నాడతను గట్టిగా తనను చుట్టుముడుతున్న భయాన్ని పోగొట్టుకునేందుకు. అమె మాట్లాడరేతు. కళ్ళల్లో అంతకుముందు మెరివిన తళుకు ఇళ్తే ఆరిపోంిండి. జమువ్వు చక్కగా నీళ్ళోసుకో. నిన్నూ వీవిడ్డనీ తీసుకువెళ్ళి నేనే అన్నగించివస్తా.”

శూవస్థమాండూక్యం శ్‌

కన్షన్నయితే నేను ఎప్పు డెళ్ళివా ఏలకాడు,ఈవిడ్డ నాకెందుకం టే?”

“ప్తస్పిక్రొచ్చి నేనే పెంచుకుంటాను.

*ఆ మటన్నాన్‌ బాగుంది తృప్తిగా చశాంఈంగా వవ్వుకుంది తవలో రాను.

“జక్రమ్రాట్య మళ్ళీ మఠచిపోళానేమో ఇప్పుడే చెప్పేస్తాం

ఉప్పింద్రది?” అని ఆప్యాయతగా అడిగాడు పాపారావు

“వన్నాటలి వొచ్చేటప్పుడు కాలుగిరొద్దని చెప్పు ఆడికి. -గీరితే మేలుకున్నప్పుడే గరమమ.”

“ఆట్లాగే” అన్నాడు పాపారావు విరగబడి నవ్వుతూ.

భి ఉ న!

ఊకీరోజా కాంతమ్మకు జ్వరం వచ్చింది. జ్వరం కొద్దిపాటిదే కొని ఎంత (బతుకుదామని (వయత్నించినా ఆమెకు (దితకబుర్ది అవటంలేదు, శదితక లవి కోరుకోవటం ఆమెకు చేతగానటంలేమ. (దికకాలనే ఆ'పేక్షకు ఆధారమైనదేదో ఆమెలో తెగిటోయినట్టు అనిపిస్తూవుంది ఆమెకే,

“వై ద్యుణ్ణి పిలుచుకొస్తాను? అన్నాడు పాపారావు

జద్దేవ్పికి వైద్యుడు? రేవటికి అదే తగ్గిపోతుంది” అన్నది కాంతమ్మ.

కాదు గూడదవి అతడు మొండికేని కూర్చున్నాడు,

*గ్షద్బెక్కడ తె ప్తావయ్య్యా? అని ఆడిగిందామె.

ఉడ్రబ్బుదేముంది? ఇంటి వెనకవున్న _ నల్లకుక్కను కొడితే చొస్తుంది” అన్నాడతడు.

ఇక అమె అతనిని వారించలేదు. సాయంకాలం అయ్యేటవ్పటికి ఎట్లాలేదన్నా వొక్క. అయిదరూపాయిలన్నా నంపాదిందాలనే సంకల్పంతో బయలుదేరాడు పాపారావు యజమాని ఇంటికివెళ్ళి రిజితీనుకొవి బతొరుకి "వెట్టా వెళ్తా కాంఠమ్ముని ఒకసారి చూచిపోదామని వెళ్ళాడు,

వ్‌]

క్క రర్మవక్తీ ఇంటిముందు పోలీసు వున్నాడు. అళీనికో శనయ్యా, యెంకన్నా ఏదో మాట్లాడుతూ ఉండటం చూశాడు పాపారావు గబగబా సరాసరి ఇంట్లోకి వెళ్ళాడు ఆ పోలీసు తవ్నంత తీక్షణంగా ఎందుకు చూస్తున్నాడో ఆకనికి అర్థం కాలేదు.

కాంతమ్మ చావ వరచుకాని వడుకొవి ఉంది.

“ఎట్టా ఉండి?”

ఉర్రలిగ్గానే ఉందిలే

ఆమే మొహం చూస్తే నిజంగానే కేలిగ్గా తందనిపిచిందతవికి.

*బ్షంక్రా ఎకృకుండా ఈదే కూర్చున్నావేంగొ అవి అడిగింది.

కత్చూ ఎట్లా యెట్లాపున్నానో చూచిపోదామని వచ్చా.”

ళనాకే యిబ్బందీ లేదయ్యా సువ్వు సని పాడుచేసుకోమాక ?

“బయటపున్న ఆ పోలీసు యెవడు

కనాక్సు జబ్బుగా పుందవి ఎవరో చెపిరే జూసీపోదామని వచ్చాడు.

ఉహ్పువ్వు ఎరుగుదువా?”

రక్ష్కేం? వాలుగుదిజార్లూ కలిసేచోట చేతులు లూపుకంటూ విలవిడళాడు అతడ్ని ఎవ్వ 'రెరుగరు?)

“మంచోడేనా?”

“మంచోడే ఈళ్ళు చేసేవనులకి ఆతమ ఉండబట్టి సరిపోయింది. ఈళ్ళమీద నేను ఎన్ని కేసులు తప్పించాను! అతను మంచోడు కాకపోతే ఈపాటికి ఈశ్ళంతా ద్వైల్లో మడ్ధికూడు తింటూవుండేవాళ్ళే.??

ఇంగా ఏదో అడుగుదాం అనుకున్నాడు పాపారావు అడగబుది పుట్టలేదు. అ

ఈనన న్లే పోతున్నా” అనీ వఐయలుదేరాగు

“తొరగా రా*ో అన్నది.

“ఎందుకు... ”అన్నట్టు చూశాడు పాపారావు.

కూనస్ట్రమాండూక్యం శత

“పంరేదు, ఏందుకోగాన్ని. చీకు అక్క్కసారి. చక్కంలిగింతలా

“పట్టాలని పుందిం .._ఆరపో మొదటిరోజాలు జ్ఞావకం వచ్చినై . తరువాత ఆమె ఒకట్‌

'అెండుసార్లు చక్కలిగింకలు 'పెట్టటోయింది గాని ఆకను అందకుండా తప్పించుకొని పారిపోయాడు. ఇవ్వాళ తస్పించురోలేదు.

అట్లాగే పెడుడువుగాని, తొందరగానే వస్తా? అని చెప్పి బయలుదేరాడు

బయట పోలీసులేడు ఎవ్వరూ లేరు, ఎన్వరి కనిమీడ బాశ ళ్ళి పోయారు అనుకున్నాడు పాపారావు. అయిదురూపాయలు నంసపాదించి వైద్యుజ్జీ తీసుకురావాలనే ధృడ. వంకల్చంతో రికి బరున థొక్కుకు పోయాడు.

ఎంతడబ్బు ఇస్తానన్నా నరే ఒక్క. మనిషిని కూడా" జారిపోవిన్వ కుండా రిజెకట్టాడు. తాను మామూలుగ వెళ్ళని సందు గొండుల్లోక్‌ కట్టాడు హైదరాబాద్‌ లో కొండగుట్టలు ఎక్కువ. అందుకవి వెత్తు[వదేశం మీదకు రిక కట్టమంే ఎంత ఇస్తానన్నా జంకేవాడు. వాళ్ళు ఎక్కువ ఇచ్చేమూట విజమేగావి ఇక అవాళ రిషి తొక్కరేకపోయేవాడు. మొకానికి గుండేలు (దిద్ధలు కొట్టుకోవటమే ఈవ్ప నంపాదన ఒక్కకే అయ్యేదిం ఇవ్వాళ అతను ఇవన్నీ ఆలోచించలేదు. అళవికి కావలసిందల్లా అయిన రూపాయలు శేపేమైనా ఇబ్ఫిందిలేదు కడికి వడికే అక్కడిక్కి ఎంతకూ వడితే అంతకు రిశి తొక్కాడు అతనికి అదృష్టంకూడా కలసి వచ్చిందిం వాడుగలు కుప్పలు కుస్పలుగా దొరికివై.. పొద్దున అన్నావికికూడా వెళ్ళ లేదు గాక్కెడు నీక్సుకూడా ముట్టలేదు.. ఒక్కక్షణం వీరుపోకుండాా తొక్కి.నవాడు తొక్కిన్లే వున్నార్డు.

పాయంకాలం"అయ్యేటవ్నటికి నాలుగు రూపాయలు చేవట్టాడు. ఇక దొరకాల్పింది రూపాశజ) వొక్కరూపాయే. “దాని తాఠగాడికి అచ్చి

ళు రర్మ్య వర్షే

'వన్నానా? అడే దొరుకుతుంది” అనుకున్నాడు. అతమ ' అన్‌ కున్నట్టుగా నే మివిష్టర్లకో సవివున్న వొక 'పెద్దమవిషి కొండమీదకు రిటి కడితే వది "అణాలు ఇస్తానన్నారు. ఇక కావలసింది ఆరణాలు, మి.విష్టర్ల దగ్గరకు వెళ్ళి పెద్దమనిషి రిజి దిగగానే, మివిస్టర్లతో వన్నై యిపోయి. వస్తున్న మరొక పెద్ద మవిషి నారాయణగూడాకి ఆరణాలు ఇస్తానన్నాడు పాపారావుకి ఇంకా కావలసిందేముంది? పైగా అతను పుందేది చిక్కడవల్లిలోనే అది వారాయణగూడాకు ఓక ఫర్లాంగుకూజా వుండదు ఆ పెద్దమనిషిని దింపి నరానరి ఇంటికి వెళిపోవచ్చుననుకున్నాడు దారిలోనే ఒక వైద్యుడు శూడా పన్నాడు నెశ్ళేటన్నుడు ఆయన్ని వెంటబెట్టుకొని తీసుకు వెళ్ళవచ్చు 'వమకున్నాడు. ఆరణాలకు చొప్పుకున్నాడు.

ఆ పెద్దమవిషి రిటె ఎక్కాడు రిజ్‌ జంయిన _ వెళ్ళిపోశూవుంది. ప్రాపొరాపు పంకోషం వట్టలేవి వరిస్టితుల్లో వున్నాడు పొద్దున్నుంచీ అన్నం ఛేరేమో; వొళ్ళు కూలిపోతూ పుంది కండ్లు ఐయ్యుకమ్ముకున్నట్లని పించింది. కావి వాటిని పట్టించుకునే స్థితిలోలేఢు పాపారావు ఎంత తొంద రగా వెళ్ళటానికి వీలుంటే అంత తొందరగా వెళ్ళటమే అతని వని.

రిషి నారాయణగూడా జేరింది, ఇంకెంత రెండు ఫర్లాంగులు ఆను కున్నాడు వేగం హెచ్చించాడు. రిజెలో కూర్చున్న మనిషికి కాస్త ఎండ దెబ్బ తగిలివట్లుంది. లేకపోతే మివిష్టరు దగ్గరకు వెళ్ళినవని కాలేదేమో సొమ్మసిల్లి తేరగిలవిడి కూర్చున్నారు రిజిల్‌

ఆగమేఘాలమీద వెళ్తన్న పొపారావుకి నాలుగు దజార్లవధ్య “హోలీను విలబడి వుండటం కనపడింది. కాంతమ్మ చెప్పినట్లు అతన క్షణం తీరికలేకుండా చేతులు వూప్పతూ విలదడివున్నాడు అతను, ఇంటీ దగ్గర శాను చూచిన పోలీసే ఆనిపించింది పాపారావుకి. తనను తీక్షణంగా చూస్తు న్న'శ్లే అనిపించింది. తల శీరుగనారంభించింది. ఎడ్జురుగా కారు వస్తుంయే తవ్పుకుందాం అనుకున్నాడు, ళన్పుకున్నానే అనుకున్నాడు

చొని కప్పుకోలేదు. కోరు రిజెకు గుద్దుకుంది. రిడి విరిగి కూలివడింది

పూవస్థమాండూక్యం శ అశవికి ఒక్క ఏషయమే జ్ఞావకం ఉంది. ఆ కారు నల్లగా రీంటోతు. లాగుంది. అతవికి అనహ్యం వేసింది,

అతనికీ నృహా వచ్చేటస్పటిక్‌ పోలీసుస్టేషన్లో వున్నారు. అతవివి లాకన్‌లో ఉంచారు రిగి ఏరిగింది. అంతే ఎవ్వరికీ పెద్ద దెబ్బలు కగ ల్లేదు రి£ిలో కూచున్నాయన తుంటి మ్మాతం కొద్దిగా జారింది.పాపారావువి: వారం రోజులు. కైల్లో ఉంచారు. ఆ వారం రోజులూ కాంఠమ్మవి తందు. కొని కన్నీరు పెట్టుకున్నాడు తఈవకోనం ఎవ్వరన్నా వస్తారేమో అవి- చూళాడు, రాలేదు ఆ వారం రోజులూ కంటిమీద కునుకులేదు. చిక్కి= కల్యం అయిపోయాడు బొడ్డు తడుముకుంసు తను నంపాదించిన డబ్బు డబ్బుగానే ఉందీ వొలుగు రూపాయీల వదణాలు అయిదు రూపాయలు అవటావికి ఇంకా ఆరణాలు తక్కువ ఆపుర్న ఏడ్చాడు. అక్కడ ఆశని గోడు వంది జేర ఎవ్వరు?

ఏడోరోజు అతన్ని కైణనుంచి విడిచిపెట్టారు. అకడు రంయిన ఇంటికి దియలు దేరాడు. ఈపాటికి కాంతమ్మ జబ్బునయమయ్యే ఉంటుం: చషికున్నాడు నయం కాకపోతే మాతం వం? తాను వెళుతున్నాడు గదా? ఇక ఆమెకు ఏటవమాదనూ ఉండదు.

అతను ఇంటికి చేరుకునేటవ్చటి! తమండే ఇంటిచుట్టూ చుట్టు (వక్కలవుండే అలగాజలం పోగయివున్నారు జనాన్ని చూస్తే ఏదో జరిగిందని భయం వేసింది పాపారావుకి, జనాన్ని తోసుకుని ఇంట్లోకి సౌర చేవరే, చురక తదే వెళ్ళాడు. వెళిన వాడు వెళ్ళినట్టుగానే వివ్వెరపోయి

లోపలకు అడుగుపెట్టగానే అతనికి వివఐడింది వసిపిల్లవాడు. కేకూ మనడం. ఆతని కంటబడింది కాంకమ్మ శనం. ఆ కవం చానమీద వర వడీవుంది. నిండా గుడ్డ కవ్నదిడి ఉంది. అతవికి అంశా అర్థమయింది. నెమ్మదిగా వెళ్ళి ముఅంమీడ గుద్దతీసీ దూకాడు. అఆ ముఖం రాలా (వకాల

శకి శర్మ వశీ ఈంగా తంది, జీవికాన్ని వాలుగా వెళ్లు మార్చుకావ్‌ గాథవిదతో మునిగి వట్లుంది, “నాలుగు రోజులయింది (నవఏంది. అప్బితు నృహ శఈవ్చటం శమ్న -మూచీవరపూ మళ్ళీ కోలుకా నేలేదు? అన్నది ఒక కాగ్యకాతి. “ప్పిల్ళవాడికి ఏ ంబబ్బిందీ లేదుగా!” అవి అడిగాడు. కటేర్సు బ్ఞాగానే వున్నాడు ? ఆతమ వొక్కక్షణం చుట్టూ పరికించి చూశాడు. తనకోబి వాళ్ళంకా అక్కడే వున్నారు. శివయ్య దూరంగా కాళ్ళు ముడుచుకొవి కూర్చువి వున్నాడు పిల్లవాడిని చేకులలో 'పెట్టుకొవి నోదారున్తున్నా డు" మునలయ్య. మఖథీన గడ కవ్వకొవి శవంగక్కనే కూర్చొవి వున్నాడు వెంకన్న ఆమె. యంచితవం అప్పడన్వుడే వాళ్ళకి అర్ధం అవుతున్నట్లుంది. ఎవరో ళజ్రనాక్ష చ్రయశత్నాలు చెయట్రం మంచిది” అన్నారు. పాపారావు మూట్లాడలేడి ఏదో ఆరోచిహ్హ కూర్చున్నా శు * క్షఐం "అతవిని చూ ప్లే ఆందరేకి భయమేవేసింది మ సలయ్య పిల్లవాజ్జి దించి 'వెమ్మదిగ్గా ఆతవి దగ్గరకు వెళ్ళి “ఏమంటావ్‌ మరిగో అన్నాడు. కెఆలమేకు ఇక్కడ దహనం జరగటావకి వీల్లేదు” అన్నాడు పాపాఠావు అతని గొంతు దేవాలయంలోని గంటలకమళల్లే అంగున (యోగింది. - శ న! అరమ బయటకు వెళ్ళి వొక జల్లబండి తీసుకువచ్చాడు. క్షణంలో చావికి గుడిశ కప్పాడు. శవాన్ని అ గుడివెలో 'పెట్టాడ చంటివానివి ఎత్తు కొని ఐండి-వెళ్సో ము, ఉపోలైన్వై?) అన్నాడు బండివాడికో, "ఆతమ అడేగెందానికి సహాయం చెయకదింతన్న ఎవ్వకూ. "పెదవి తోలిల్చ లేకు.” వియా వెబకుంోపీ పెర్దాంతపోయి. కూస్తూ విలవిద్దారు.

శూవస్థమాండూక్యం ళ్రి

ఐండి కాంతమ్మ అత్తవారి పూరు వెళ్ళి ఆమె ఇంటిముందు ఆగిందిం ఎవ్వరో వంధుపులు వచ్చారవి తలువు తీమకొవి గలిగబా బయటకు వచ్చాడు కాంతమ్మ మొగుడు... విలువుగుర్లు వేపి జూన్తూ విలవిర్లాడు. పాపారావు టూకీగా విషయం చెప్పాడు. ఉన్సవ్వెన్పటివైనా తిరిగి ఒప్తా వమకున్నాగావ్కి ఇట్లా వస్తావవి అమకోలేదు కాంతం” ఆవి బోరున ఏడ్చా ఉతమ.

కర్మకాండ ముగిసింతర్వాత, పిల్లవాడివం *తి (న్నకు వచ్చింది అ “పిల్లవాణ్ణి ఎవ్వరు పెంచాలి?” అవి కాంతమ్మ భర్హదికూడా ఆడ డిక్కు.2 లేవ వంహారమే. ఆ కారణంవల్ల గావీ పిల్లవాడి తి పాపారావనే వమ్మిగానీ, ఊల్లో పెద్దల ఆ-భారం పాపారావుమీర వేళారు.

ఆతమ మనసారా అ భారం మొయ్యటావికీ అంగీకరించాడు. మొదట్లో ఇందుకుకాంఠన్మ భర్త అంగీ” రించలేదుగాన్సి పెద్దల వలవామీద పొపారాపు యిష్టావికి ఒదిలి వేశాడు.

దీనం పూర్తయింది “పిల్లవాణ్ణి తీనుకొని పాపారావు దౌమకు వియలుదేరాడు. ఊరి పొలిమేరదాకా పాగనంపాడు కాంతమ్మ లర్తం అవ్పుడవ్పుడూ వచ్చి చూచిపోతావవి చెప్పి వెనుదిరిగి వెళ్ళిపోయాడు.

పిల్లవాజ్జి పొ త్రిగుత్సల్లో పెట్టుకొని ముందుకు నడిదాడు పాపారావు. “వుట్టబోయే విల్లవాజ్జి నేవే 'పెంచుకుంటాను” ఆవి తాను అన్నన్పుడు “ఆ మాట అన్నావ్‌, బాగుంది అన్న కాంతమ్మ మాటలు క్ఞాపతిం వచ్చి ఆఅకవి ఒళ్ళు ఉప్పొంగింది,

ఇలవేల్పు లనవనాాాా తన బ్రార్యక్సూ చెళ్లెలికీ మనవ్నర్థ రావటం, క్యామసుందరువి మనన్సుక్కి చాలా కష్టం వేసింది. అదే నర్దుకుపోతుందిలే అవి, అకను కొంతవరకు ఉ'పే&ంచి పూరుకొన్నాడు. కాని వారిద్దరి మధ్యా స్పర్థ (త్రమ్మకమేణా 'సెరిగింది, తన చెల్లెలి కుమార్తె వివాహంనాటేకి అది (విద్ద అయి అళని మనన్నును విళలవరిచింది. తన చెల్లెలు, కుమా_ర్రై వివావావికి ఆహ్వావించటానికై ఒకరోజు తవ యింటికి వచింది. తన భార “ఎందుకీ పైపై పిలుపు? లుకు మవస్పులొ మెం రావాలవిలదు రాము మేము రాకపోతే మీపిల్ల "పెళ్ళి ఆగుతుందాగ” అన్నది. దానికి అనేక కారణాలు ఇెప్పింది. ఈ మధ్య శ్యామసుందరువి అత్తగారు మరణించింది. ఆమె శర్మకి వూల్లోక్ర వచ్చికూడా తన చెల్లెలు రాకపోయింది. ఇడి మొదటి కారణం. ఇక రెండనకారణం, ఈ వివాహానికి కాను ఉన్న ఊళ్లోనే ముహూర్తం సెట్టుకున్నారు. ఆరోజు యెవ ఎవఠెనర్నొ పిలిచారు. తన్ను మ్యాళం పిలువలేదు ఆరోజు నిజంగా తన భార్యకు చాలా కష్టం వేపింది. “జంళ అవమాన వరస్తారాగి అవి కంటనీరు పెట్టింది. ఇవన్నీ అడిగింది తఈన భార్య, అడిగి “ఆనాడు అక్కర లేనివాళ్ళం ఈవాడు ఎందుకు కావలనివొద్చాంగ అన్నది. దీనికి ఈన చెల్లెలు ఏమేమో చెప్పింది.తన కుటుంబానికి చేసిననవాయాన్ని ఏకరువు "పెట్టింది. అవకు, కన అన్న మీదవున్న (సేమను వెళ్ళబుచ్చింది. కాని లాభంకేకపోయిండి. కన లార్య “వేమరాము; పిల్లలురారు. పీ కంత శ్నాపేనువుంచే మీ అన్నగారివి తీసుకువెళ్ళు” అన్నది.

ఇలవేల్బ న! “ఏం అన్నయ్యాణి అవి అడిగింది చెల్లెలు. విజంగా చాలా జాలిగా అడిగింది. శ్యామనుందరుడు నందిగ్ధావస్థలో వర్షాడు. తనకు వొక్క గాని వొక్క చెల్లెలు. చిన్నతనంలోనే తల్లి పోవటంవల్ల ఇద్దరూ ఆనేక కష్టాలకు లోనై “పెరిగారు. అకవికి ఆ రోజులు క్లొనకం వొచ్చివై . ఆ రోజుల్లో వాళ్ళిద్దహృ ఈ ఏశాల (వవంచంలో ఏకాకులుగా పంచేవారు. అలాగే (వితకారు. విజమే కాని తన భఖార్యోనడేవాధకు కారోణం లేక పోలేదు, మొదట్లో కన భార్యకు కన రెల్లెలంటే చాలా యిష్టం, ఉింకో ఆదరంగా చూపేది. తన చెల్లెలు కూడా అలాగే స్పండేది. పుట్టనన్పటిమంచీ ఈన కొడుక్కి. అన్నకూతుర్ని తత్స ఎవ్వరినీ చేనుకోను అనేది. ఠన. అన్నకి ఏ కష్టంపచ్చివా తనకి వొచ్చినళ్లు భావించుకొనేది. కావి నెమ్మది నె" - పర్వతుటు హక వ్వోరి నరిస్థతులం ఆాకిక్రి పలియక -+జే మారినై * ఎవరికి వారు మారిన మనస్త క్వాలకు అనుగుణంగా (చవర్తి అచ టము మొదలు పెట్టారు. చివరికి రాకపోకలే సన్నగిల్లిన్నై. పోను పోనూ తనము తన చెల్లలు చిన్నచూవు తూస్తూవుందేమా అవే అమమూనం- డా కలిగింది. ఇవన్నీ క్ఞావకం వొచ్చిన్నై అతవికీ. తవ చెల్లెల్లోవచ్చిన. మార్చుకి తన భార్య ఎంతయాకన అనుభవించిందీ అతనికి తెలును. తను ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు నడటమే గీవికి కారణమేమో అనే సంశయం, కలిగినన్నుడు, విజంగా ఆతవీ మనసు ఉడికిపోయీది. తవ భార్యా పిల్లలూ ఇతరుల చిన్నరూవకీ లోనవటావికి తన అనమర్థతే కారణం గదా అను కున్నప్పుడు అతవి మనన్సు జొలికో విండిపోయేడి ఎంత స్వార్థక్యాగావికి పూమకొవి అయిదానరే, కన భార్యను స్నులపెట్టటమే తన వరమావధి అనుకొనేవాడు. ఆమె లోకుల బాధలను మోయలేక కన్నీరురాలుస్తూ విలబడివున్న భూడేఏిలాగు కమపించేది. ఆ కణం.... అశనీ ఆలోచనలలో వుండగా

త్స ఠర్మ వర్షీ న! అన్నయ్యా?” అని అడీగింది చెల్లెలు. జనేను రానమ్మా” అన్నాడు శాష్టమసుందర్‌. “పువమ్మా! నేను రాముల నేనేం చేశానని? నేస్తరామ” “ంావా అన్నయ్యాతి ఈద్ణాన్ల?? శామసుందళుని బెల్లేలు కన చెవులను కానే పమ్మరేకటోయంది. ఒదిన ఏనున్నా తన నహోదరుడు తస కుమారుని వివాహానికి రానవి అనే అపకాశం పుందని ఆమె ఎన్నడూ ఊహించుకోనై నా ఊ హిందుకోలేదు. ఉక్క వషుషం అలాగే విలదిడిటోయింది ఆ విముషంలో ఆమె మనప్పులో చిన్ననాటి చ్మృతులెన్ని తిరిగినయ్యో! కనులునీటితో విండుకున్నవి ఇక ఆమె పదవులు కిదిలేదు, నెమ్మదిగ అడుగులో అడగు. పేఎకుంటూ వెళ్ళిపోయింది ఆ ఇంటిలో ఆక్షణం నిశ్శబ్దం .రాజ్యం శేసేంది. అతి భయంకర మైన విశ్శద్దిం. శ్వానునుందరునీ భార్య ఏమనుకున్నదో ఏమా! కాపు మొనం గాలే వుండి. చివరిక్కోోమీరు వెళ్ళకపోతే కాగుండచు మీరు వెళ్ళండి? అన్నవి. శ్వామసుందోరుడు ఆలోచించాడు. తన భార్య రాక తాను వెశ్లే నూ ఆక్నయ్య మంచివాడే. అన్నీ చెరిపేది నూ వొదినే అని అను తశయింది చస చెల్లెలు. ఎన్నియినా ఊపాొప్తారు. తన భార్య శాకుండా శాను వెళ్ళడంలో అర్థంలేదు. ,తవ భారశ్లిగాదు. అందులో సందేహంలేదు. ఖృకతాన్లు వెళ్ళటని జరగదు, ఇ కనేము వెళ్ళమి) అన్నాను. “వాళ్ళినరినైనా అవమానవరి స్తే,

ఇలచేళ్ధన్ప ఠి న ఇ అవనూన వరిదారు. వీవు వెళ్ళదలచళదీ నన్ను ఆవమావవరిదారనే. ఇక నేను వెళ్ళటం అనే (గ్రశ్ను ఎలా ఉదమున్తుంది?. మన్టం వెళ్ళక పోయినండునల్ల వాళ్ళకి దిగబడేది ఏమీ వుండదులే” అన్నాడు. : శ్యామసుందరుడు వివాహానికి వెళ్ళలేదు. కాని అతని మనస్సుకి శాంతిలేదు. మానవుడు చిన్న చిన్న విషయాలను వట్టించుకొని, మనస్సును చీకొకువరచుకొవి, జ్వేషాన్ని "పెంచుకొని, తన్ను ఇంకొకరికి కొకుండా చేసుకోటావికి ఎంమకు సిద్ధపడశాడో ఆళవికి అర్జంకాలేదు. తనుమట్టుకు ఈథా ఈ విఢంగానే (వవర్హించె! ఈ చిన్న విషయాలమృ్మ ఎందుకు పట్టించుకోవటం అనుకోలేకపోయె! పోనీ తన _ చెల్లెలుమాతం తమ చునస్సులు నొచ్చేటట్ట (వవర్శించటని ఎందుకు? ఇటు ఈన భార్య వట్టించు కోకుండా ఊరుకుంే పోయేదికాదూ? ముహూర్తావికి పిలిస్తే, పిలవక పోకేం? కర్మకు వస్తేం శాకపోతేం? కానిఅలా జరగదు ఇటువంటి విషయాలు మానవుల మనస్సులను విరగదీస్తూ ఉంటై. మానవుల “మనస్సుల్లో విషవీడాణ నాటుకూప్పంటై. అకవీ మనస్సు ఈ రకం ఆలోచనలకోో వికలం ఆయింది. అతనికి అక్కడికి పంద మైళ్ళ దూరంలో వొక కోటవుంది. ఆ తోటలో చిన్న దింగళా ఉంది. కొన్నిరోజులు అక్కడ గడిపి వద్దామనే వంకల్చం కలిగింది భార్యతో చెప్పి అక్కడికి నురునాడే బయలు దేరాడు. శ్వ్యామసుందరునీ తోట మామిడితోట. అది రాకపోకల పౌకర్యావికి పెడగావున్న ఒక ఐ స్తీని ఆనుకొవీవుంది. అది అతని తండ్రి నాటించిన తోట. అతని తండ్రి ఆ చుట్టు (వక్కల బాగా పేరుమోసిన ప్లీడరు. ఆయన శెలవల్లో మ్మశ్రాంతికోశం ఈతోట వేయించాడు. (నతి శెలవల్లోనూ శుటుంబంతోవిహా అక్కడకు వెళ్ళి కులాసాగా కాలం గడువకూ వుండే వాడు, కౌని శ్యాంసుందరుడు సపెద్దవాడైం తర్వాత తన తండీతో కలిపీ అక్కడకు వెళ్ళటం మావివేశాటు. దీచికి [వత్యేక కారణం తేమీలేదు. చదువు వంర్యల్లోవడి అతనిదృష్ట ఈ రకమైన (బళాంత జీవితాన్నుంచి

ణి రర్మనడ్డీ వేరువైషకి మళ్ళింది పైగా తన తంగడితో ముఖా ముఖి కలిసీ పుండటావికి అతమ ఇబ్బిందివడటం మొదలు 'పెప్టేనాడు. అందుకని ఈఠోబకురాకుండా ఏదో ఒక నెవంతో అవకు తిరిగేవాడు. తనతం్యడి కాలం చేసిం తర్వాత ఈ లోటకు రావటం ఆళవికి ఇదే మొదటిసారి 4

అకవీ గుురపదిండి లోటముందు ఆగి ఆగగానే ఆతని మన్చు శొక అనిర్వచనీయమైన (నశాంతత చేకూరింది. ఏనాడో విడచిన ఆప్తుల్జీ కష్టకాలంలో అకస్మాత్తుగా చూచి సల్లవిపించింది అంకలో కోబమాలి రామయ్య ఆదరాబాదరా వరుగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు తన చిన్నడొరో వండిదిగటం జూపేటన్సటికి, అతనికి (పాణాలు లేచివచ్చినై.

“గర్షొరో వొచ్చాడే! సుందరందొర నొద్చాడేంంం 0 “రావె” అని కన భారంని సిలివాగు. నీళటినో అతని భారాళ్న సిల్లలూ, బిరబికా వొచ్చి, ఇండిదిగిన శ్యానుసుందరువి చుట్టుముట్టారు.

“వ్రాగున్నావా రామయ్యా?” అడిగాడు శ్యానసుందరుడు

“క్రమరు చల్లగావుంచే మాకేంకొదవ బాబయ్యా” అన్నాడు రామయ్య! శాను స్టేషన్లో కొమక్కొచ్చివ విస్కట్లు రామయ్య పిల్లలకు వంచి పృెట్టాడు శ్యామసుందరుడు.

“పిక్ళకు యెందుకు బాబూ ఇయ్యన్నీ[” అన్నాడు రానయ్య.

“జన్నిటేకీ యెగదిడరారు చచ్చినోళ్ళు” అన్నది రామయ్య భార్య.

రామయ్య కొంక పామామా రామయ్య భార్యా కొంత సామామా:

• ఎత్తుకున్నారు. శ్యామసుందరుడు ఐండి వాడికి డబ్బిచ్చి వంపివేశాడు. అంకా లోవలకు నడిచారు. _

హోటల్‌నుంచి; రామయ్య టిఫిన్‌ క్యారియర్‌ కో లోజనం తెచ్చాడు. శాాంసుందరుడు భోజనం ముగించాడు, అంతలో రైతులు కొందరు

ఇంచేల్స టి

అకల్ని జూడడానికి వొచ్చారు. వాళ్ళంకా తన తండిగారిని బాగా ఎరిగిన వాళ్ళు ఆయనవల్ల అంకో ఇంకో నహోయం పొందినవారు. వాళ్ళు అనేక విషయాలు అడిగా శ్యాంసుందరువి, అతడు తనకు తెలిసినంఛమట్టుకు జవాబులు చెప్పాడు. భూమికి గరిష్ట వరిమిత్సి 'పేద్యం చేసుకొనే రైకుకి నష్టంలేకుండా మొత్తం దేశం యొక్క అభ్యున్నతికి అనుకూలంగా జరుగుతుందని చెప్పాడు. సహకార 'సేద్యంవల్ల వచ్చే లాభాలను విశదీక శించాడు. అదైనా రైతుల ఇష్టంమీద జరిగేవనేగాని దిలశ్కారంగా (వవెళ "పెట్టడం జరుగదు అని విష్పలీకరించాడు. గ్మప్రతి భారతీయుడూ తన స్వార్థ దృష్టితోకాకు దేశాభ్యుదయ దృష్టితో (వవర్తించవలనన _ తరుణం ఇది”

ఈ విధంగా కాసేపు కష్టసుఖాలు మౌట్లాతుకున్న తరువాత రైతులు వొకరి వెముక వొకరు శెలవు తీసుకొని తము ఈమ వమలమీద వెళ్ళి పోయారు.

శాామనుందరుడు వొక్క విట్టూర్చు విడిచాడు. ఏకాంతవానం. ఈ కొ_త్స వాఠావరణం అతని మసస్స్బుము తల్లాసవరచినై. ఆతను కవికాదు కొని మనస్సు ఉల్లానంగా పున్నన్నుడు ఏదో గేయాలు గిలకటం అతనికీ అలవాటు అదే అలవాటు చొవ్పున పరధ్యానంగా కాగితం కలం తీసు కున్నాడు అంతలో గడవ దగ్గర అడుగుల నవ్వడి వినిపించింది, ఎవ్వరో గదిలోకి వస్తున్నట్లు ఆవిపించింవి. తరిగి చూళాడు. ఎవరది? ఎనరా చ్రీనూర్తి? అరవి మవమృ,

ఎవరది?

శరత్కాలపు మేఘమాలికయా?

భువికి దిగిన దివ్వాంగనయా?

వనసిపాన చిరునవ్వు వెలుగుల దొంతరయా?

ఎవరది!

ణి ధక్మ వళి అపి రన్ను కానే (వక్నేంచుకుంది, అతని మనస్సు. (కళ్నకు ఆ చీమా శ్తే జవాబు చెప్పింది. వాది ఈపూలరే, మీరు వచ్చారని తెలిసి. లాచిపోదామవినచ్చామఎ)

-* జ్యాంసుందరువికి ఏమీ జవాబు వెస్పాలో _ కెలియలేదుు. ఏం చెయ్యాలో తోచలేదు. తికమంచడుతూ, కూర్చున్నాడు. ఆమె (గవాం చిందో ఏమో, తనే అందుకుంది... ...4మే "మిక్కడ కుంట్‌వాళ్ళకిం. గుడ్డివాళ్ళకి వొక శరణాలయం నడుపుతున్నాం. మీకు వీలుంపే వొకసారి. వచ్చి చూడాలివి (ప్రార్థ్యున్నాను” అన్నది.

" జకన్చకుండా? అన్నాడు శ్యౌనుసుందరుడు. అంతే మళ్ళి మాటలు: సాగలేదు ఆమెకూడా ఒక్కక్షణం అలాగే విలదిడింద్కి చివరికి కళర్రేస్ప్ర తదయం మా యింటికి భోజనానికి రాగలరా[” అని అడిగింది.

“వప్తామ” అన్నాడు శ్యామసుందరుడు

ఆగ్రాన్లుయ్యకు మా ఇల్లు తెలుసు అన్నది అమె.

“ఆలాగే” అన్నాడు శ్యామసురదరుడు

కన్సర్రి "కెలపు”” అన్నది. అరమ అ్య్మవయత్నంగా లేచాడు ఆమె వెళ్ళిపోతుంపే అలాగేచూస్తూ. నుంచున్నాడు. ఎవరీమె? కాసేపటికి లామయ్య వచ్చాడు. ఆతను చెప్పాడు.

ఆమె'పేరు థ్రీష్మ ఆ పరిసర (ప్రాంకాల్లో మెవరికేం కష్టం వొచ్చినా అక్కడ ఆమె (సర్యకం అవుతుంది ఆదుకుంటుంది. ఆమెను చిన్నవాడు మొదలుకొని వృద్దుల వరకూ “తల్లీ | అవి పిలుస్తారు, తల్లి గానే భావించుకుంటాడ ఆమె అక్కడనాక పాఠశాలలో పంకులమ్మగా వనిచేస్తూ ఉంటుంది దావికిలోడు రెండుమూడు శరణాలయాలు నడుపుతూ పండి ఆమె జీవితం అంతా వీదవ్రజల కష్టవివారణకే అంకితం అయిందిం ఈ మధ్య పెద్ద భూస్వాముల దగ్గర నుంచి హరిజనులప భూములను ఇప్పించింది ఎకరం, ముప్పాతిక ఎకరం, అరఎకరం వున్న ర్రైశులకు

ఇంవేల్బ ఖ్శ

కొందరిని కలిపి నహకార భీద్యంకూడా పెట్టించింది. ఇలా చెప్పుకు. పోయాడు రామయ్యి. చెప్పి చెప్పి *ఆమె ఏది జెయ్యమన్నా చేయ్యటావికి అంకేవాడు ఈ పూళో, వొక్కడులేడు....మా పాలిట దేవత ఆమె”? అన్నాడు రామయ్యు

శ్యామనుం. రువికె అంతా కలగా కనిపించింది ఆమెను గురించి ఇదవమి.ద్దమని ఏమీ శేల్చుకోలేక పోయాడు. ఇంకా తెలునుకోభాలి అవిషిం చింది ఎవరీమె?

ఆమె ఇంటికి మరువాడు వెళ్ళాడు క్యామనుందరుడు.__ఆమెనంట. చేన్తూవుంది బియట వసారాలో ఆమె భర్త పిల్లలను పెట్టుకొని కూర్చుని వున్నాడు శ్యామసందరుని చూడగానే లేచి మర్యాదచేసి కూర్చో బెట్టాడు. అళవి చూటవిని బియటకు వచ్చిందామె. క్షమించాలి. వంట కొంచెం- ఆల ౫౦ అయింది” అన్నది. *ఒక పదినిముషాలు”) అవి చెప్పి మళ్ళీ లోవలకు వెళ్ళింది

ఈబ్రద్రే చిక్కు” అన్నాడు ఆమెళర్త, “అన్నీ తనే చెయ్యాలం టుంద్సి చేస్తుంది. దిడికి వెళ్ళింది వచ్చి వంట 'మొదలు పెట్టింది. ఇలా వాలుగు మెతుకులు నోట్లోవేఒకుంటుందో లేదో శరణాలయానికి వం బది, అక్కగనుంచీ మళ్ళీ ఒడి. ఐడిగంట కొడకారో లేదో అటునుంచి ఆశీ వూళ్ళోకి వెళ్తుంది. రైతులకి బుదన్కీ అదనీ, సవాయం చేస్తూవార్చుం టుంది అక్కిడోనుంఛి కాస్త 'పెందలకడప'పే కుట్టువిషన్‌ ముందువేసుకు భూర్చుంటుంది పిల్లల చొక్కాలుకూడా తను కుట్టవలసిందే ఇలా మెన్నాచ్ళు జరుగుతుంది చెన్నండి? ఈన ఆరోగ్యం చూసుకోనక్క క్లేదా?

శ్యామసుందరుడు అతను వెలిబుచ్చిన అభ్మిపాయాలన్నిటితోనూ యేకీభవించాడు. “కా.” అనీ మళ్ళీ మొదలు పెట్టాడు ఆమెళర్త, “ఆమె యెంత కష్టవడినా కష్ట వడ్డక్రే ౨నవడను, ఏవని చేస్తున్నా నహజంగానే వుంటుంది ఎన్నో దేళ్ళనుంచీ బేస్తున్న మనిషిగా కవిపిస్తుంది ఈ వమ. లవ్నీ ఆమె చెయ్యువలవీన వనులుగానే కవిప్పిసఏ. ఆమెకు తెలియని

72 రర్యవడ్డీ చంటూ యేదీలేదు, ఇన్సుడీ నవంటవని వున్నది చూడండీ ఏకూరలో యే విటదును వున్నయో, ఎవ్వరికి ఏది అవసరమో అన్నీ ఆమెకు తెలుసు, ఆ వారం అన్నీ కానే చేస్తుంది వంటవాజ్ని పెడదాం అంక శనేనుండి చేసేది యేమిటి?” అంటుంది. ఏం చెయ్యాలి). అతను పెద్ద చిట్టూర్చు ఏడిదాడు. శ్యామసుందరుడు అతను చెస్పేమాటలన్నీ వింటూ శూర్చున్నడు. అమెభర్తకు యేమి. జ్ఞావకం వౌచ్చిండో ఏమో లోవలకు "ళ్ళ కొన్ని "సీవరు కట్టింగులు తెచ్చి, “యివన్నీ ఆమె (వాసన వ్యాసాలే... ఓకసారి చూడండి” అన్నాడు,

శ్వామసుందరుడు కుకూహలంకో ఆ వ్యాసాలు తిరగవెయ్యటం ప్రారంభించేడు. అతవికి ఆశ్చర్యం కలిగింది ఆ వ్యాసాలు అనేక ఏష మాలకు సంబంధించినవి. పైగా (వకీ విషయం వొక ఏశిష్ణ దృక్పఠంతో శరిశీరించబడింది ఈమెకు యింత సొమర్హ్భం ఎలా వొచ్చింది? ఇన్ని వనులు ఎలా చెయ్య గలుగుతూవుంది! శ్య్యామసుందరుడికి అంలా అయో మయంగా వుంది.

భోజనాలై నై. వడ్డన ఆంకా ఆమే చేసింధి. చివరికి వళ్ళాలుకూడా ఆమె తీసింది, అంతా ఆమెభర్త చెప్పినట్లు అశి నహజంగా తిరిగి పోయిండి అమే యేపని చేసినా విడ్డూరం అనిపించలేదు, ఎందుకనో! భోజినాలవగానే కుంటివాళ్ళరూ, (గుడ్డి వాళ్ళకూ యేర్చామైన కరణాలయా లక్‌ వెళ్ళారు ఆమె గడనలో అడుగు పెట్టిందో, లేదో గుడ్డిపిల్లలు ఆమెను ముఫురుకున్నారు “కల్లీ తల్లీ”అని (వళ్నల వర్షం కురిపించారు ఆమెను యుట్టుకుంపేనే జన్మ కరిస్తుందన్నంత సవితభాపెంతో మనిలారు.. ఆమె వాళ్ళని తన సొంత విడ్డల కంటే ఆపాయ్యంగా చూచింది. వాళ్ళతో వన్నంఠసేపూ ఆమె తన్ను తాను మరచిపోయింది. (పనంచాన్ని చూడ లేని వాళ్ళస్పర్శకు ఆమె కరిగి నీరయిరది రూవ లపాఠమైంది ఏ1 ఛారగా ఆమె కళ్ళవెంట నీరుకారింది. ఆమెకిది గమనంలో వున్నళశ్లేలేదు. ఒకరివి పలకరించింది. ఒకరి మేను నిమిరింది ఒకళి తల సవరించింది. అ దృశ్యం చూచి, శ్యామసుందరుడు కన్నీరు కాళ్ళొకుండా పుండళేక

ఇంవేల్చు గ్రా పోయాడు కన్నీరు కార్చటం సహజమే అవిపించింది. అతవి మనస్సు వర్షం కురిసిన మేఘానికివలె తేలికవడింది అక్కడనుంచి వారు మహిళా సమౌజావికి, సహకార వ్యవసాయ శేంగదానికి వెళ్ళారు. కొంతమంది వీద (వజిలు యిళ్ళకు వెళ్ళారు (వ౩చొటా యిదే ఆప్యాయత యిదే అర్జ్రక, ఎక్కడ అడుగు పెడితే అక్కడ వెలుగులు (చసారిఈం అయ్యేవి. ఆ వెలుగులో మాననుల అవధులు కరిగిపోయీఏ. మానవులు ఆమెముందు సహజంగా తల్లిముందు పిల్లలు ఉన్నట్లుగా ఉండటంలో యిక ఆశ్చర్యం చేముంది? ౮ “వెఫ్ళవస్తాను” అన్నాడు శ్యామసుందరుడు “ ఒంచిది” అన్నది ఆమెం “ళీ కిలులుకుంటాను” అన్నాడు శ్యానుమందరుడు, “సంతోషం అన్నది ఆమె, శ్యామసుందరుడు అడుగులో అడుగు వేసుకుంటూ తోటనైక్షిపు నడి చాడు, న ళు ణి ఆ ర్వాత శ్యామసుందరునుకి నిద్రపట్టలేదు ఆమెలో కనబడే విభిన్నశకులన్వు సమన్వయం. చేలుకోటానికి (వయడ్నించాడు ఈనన మనసులో ఆమె సమగ స్వరూవం చ్యితించుకోవాలని తాన్యతయం వద్దాడు ౫ని, ఎంత (వ్రయత్నించీ లాభం లేకపోయింది శేఖలన్నీ ఉన్నాయి కొని యేరేఖను యెక్కడ పొందుపరచాతో అకనికి కుదర్లేదు. ఆరాటం హెచ్చింది, కలంతీసుకొని తన మామూలు ధోరణిలో ఇలొ గిల్రిక్రారి; నీదు ధవళ కాంతుల వాపానులకు వాళరాతి హృదయము గగుర్పొడిచే కా ఢ్రతిమిరములుు వెలుగుల వెడల గక్కె-, ఠి

కొత రర్మవర్డీ ఆవధుల కరిగె యింద ధవస్సులు వెలిపె సీదు ఇయదుందుభి వినాదములకు శంకలు సురిగి, కళంకనముణ నడుసె మనసులు దద్దరిల్లె మరణమె (చిద్ధలయ్యె! ఇంళవరకు (వాపేటన్నటికి అతనిలో ఆతనికే తెలియని ఆనందం బొంగిపొరల వారంభించింది. ఇంకా యిలా గిలికాడు: మానసిక అనధుఐమ దాట, కామపించె కన్నులను మిరమిట్లు గొలుపు జూన్యమ్ము వెలుగు. రూవపరపాతమైస ఆలోచనల కాంతి నమ్ను ముసుగుకొవియె నంత విశ్శబ్ది గర్జనారవముల నౌంకి సన్ను ముంచెత్తెనంత విరతశ యానంద డోలికల నూగు నాకు భువవమంతయు నీదు రూపున గోచరించి జోలలము పాడె నమ్మోహనముగ. తి ఇ వ

ధర్మ ఆసున్యతి

అంతకు ముందు వ్మడంగివని చేస్తన్న పాపారావుకి కిల్లీ కొట్టు

పిట్టాలవి జుద్ధి కలగడంలో ఆశ్చర్యంలేడు. తన వాళ్ళంతా వడంగివని*

చేస్తున్నమాట నిజమే! కొని ఆ వని షీడాదికి ఆరునెలలు మామే

వుంటుంది మిగిలిన కాలం అంతా వూరికినే ఫండవలనిందే....కిలీ

కొబ్బయితే! తన ఇంటి నక్శ్శనవున్న నరనయ్య కిల్లీ కొట్టుమీద ఇవ్చటో వుఎవృయివేలు నంపా-౦చాడు.

ఈ ఉద్దేశం కలగ్గానే పాపారావు ఆ పూరు వందాయతీ బోర్డు (యెసిడెంటును కలుసుకున్నాడు. ఆయన పావకంతఠో నలుగురూ కూడే చోట కాస్త స్థలం వంపాదింది కిల్లీకొట్టు పెట్టాడు. ఎట్లా లేదన్నా నెలకు డెబ్బయి ఎనభై వూపాయలు మిగిలేవి కొంతకాలం నిర్విచారంగా గడిచి పోయింది ఒకనాడు దురదృష్టవశాత్తూ సోడాబుడ్డి ఒకటి వగిలి కంటికి (వమాదం జరిగింది వెంటనే ఊల్లోవున్న = క్టరుకో మందు. వేయించాడు. గాని నయమవలేదు కాయక్రాచింది వ్రైగా ఆ డాక్టరు త్వరలో ఆ గుడ్డు తీయించివెయ్యకపోతే, రెండో కంటికికూడా (చ్రమాదం జరుగు తుందని చెప్పాడు ఆ మాట వినగానే పాపారావుకి (వసంచం ఆంకా అంధకార ఐ ధురం అయింది వెనక జీవితం వొక్కసారి కళ్ళకు కట్టివట్టి యింది భారతదేశంలో ఎక్కడికివెళ్ళినాా ఎటుచూచినా ఫినఐడే కేక వొకట్‌ ఇంది. అది వనదిడింది..... *కళ్ళులేవి కటి చవి బాబూ”?

“కన్ను తీయించుకోవాలం'ళే డాక్టర్లు ఇక్కడ లేర్మటా” అవి గోడూ పెడుతున్న తండడ్రిమాటనుకూడా పొటించకుండా మడాను వియలు దేరాడు.

వ ఠి వ

చె ధ్‌ ర్మ వ డ్డీ

మదదాసులో పాపాఠావుకి వొక 'స్నేహితుడున్నాడు అతడు సిని మాల్లో శరాలవి వొచ్చాడు ఆతవి సహాయంతో వొక వైద్య విద్యార్థిని వరిచర ) చేసుకువి ఆయనద్వారా డిర్మాసుష్టశికి వెళ్ళాడు... అక్కడి డాక్టరు! జరిగిన సంగతంతా చెప్పాడు ఆ డాక్టరు సరిగ్గా చూచీ చూడ కుండా" ..ఇంకా ముదరళలేదు; రెండు నెలలుండి రా అన్నాడు.

ళఉమా పూళ్లో డాక్టరు ఆలస్యం అయికే. లెండోకంటిక్లూ వమాదం వొస్తుందవి చెప్పాడండీ?” అవి నసిగాడు పాపారావు

“అయితే అక్కడే చేయించుకోకపోయావ్‌?” అని కోపగించు శున్నాడు డాకరు

న! “*క్రనురు గొప్పడాక్షర్లని.. * బగా ల _

• ఇ౧కే0? నామాట నమ్ముం *కన్ను యినృట్లో ఆవగేట్‌ చెయ్య టావికి వీల్లేదు

జక్రవ్పరు ఇంకొకఫారి చూసి... శ

న! చూట్లానికేముంది!? అవి విసుక్కున్నాడు డాక్షరు ...

లబ స!

ఆఅఆ౦ంకే పాపారావు విర్విణ్ఞు డయ్యాడు

యింటికి తిరిగి వొచ్చేటవ్చుడు తన బాధ....ఈతనకు సహాయంగా వొచ్చిన విద్యార్థితో చెప్పుకున్నాడు.

ళీ ఊల్లో డాక్టరు చెప్పిననూశే విజ అయివుంటుంది నా అధి (పాయంకూడా వెంటనే ఆపరేట్‌ చెయ్యకపోతే. రెండోకంటిక్కూడా (వమాదం జరుగుతుందనే”? అన్నాడు.

ళన్సర్రి ఈ డాక్టరుగారు...

జల డ్లాక్టరు పెద్దడాక్టరే కాని ఉచిత 'వైద్యం అవటంవల్ల వవిలో "ఆయన ౧ జంటబెస్టు పోయింది... వీలై నంతవరకు పవి తగింగుకొవి ఎయింటీ.. వెళ్ళాలని చూస్తుంటాడు స

ఆర్మాతి పాపారావుకి న్నిదవట్టరేదు తన రెండోకన్ను పోయే:

ధర్మ అసుషదత్రి ళా వీలున్నా డాక్టరు ఇంత విర్లక్ష్యంచేళాడు ఆన్నతిలో వనిచేస్తున్నందుకు ఆయినకు జీఠం వొస్తూనేవుండె పోనీఠనకు ఏనో చిన్న జబ్బుకాదాయె; శాళ్వతంగా (గుడ్డివాడయి పోవటం? చచ్చే వరకూ ప్రవంచం పూర్తిగా కన పడకుండాపోవటం (దికికినన్నాళ్ళూ గాఠాంధకారంలో (దిఠకకటం డాక్టరు ఇంత విర్లిశ్యం ఎలా ఇయ్యగలిగాడు ఒకవేళ యీ డాక్టరుగారు వెప్పిందే ఇఛ్లీషమేమో! నిజంగానే ఆవరేషన్‌కి యింకా కొన్నాళ్ళు ఆగాలేమో!

ఈ అనుమానాలే తన స్నేహితుడికి చెప్పాడు. అఆకడుు “ఇంకొక

డ్టారుకి చూపిద్దాం” అన్నాడు ఇ ఖ థి

నుర్నాడు ఆ వైద్యఏ క! నవాయంతో ఆజంకొక ఆవృ్కతిక్‌' బయలుదేరాడు ఆదీ ధర్మాసుష్యతి కావి ఆ డాక్టరు మంచివాగుగా కను పించాడు మర్యాదగా మాట్లాడి శద్దగా పరిశీలించి, వెంటనే *అవరేషన్‌ జరగాల” ప్బాడు ఆన్ప తిలో జేర్చించాడు. ఆపరేషన్‌ పూ ర్రిఅయింది. *ంండు అయిం ఆఅయ్యెవాతా అన్న తిలొనే పుండాలన్నాడు డాక్టరయి స్టైష్య విద్యార్థి ఆపరేషన్‌ దిగ్విజయంగా జరిగిందన్సీ నాలుగయిదు రోజుల్లో డిశ్చార్డి చేస్తారవీ, భయపడవలసిన అవసరం లేదనీ ధ్రైర్యొంచెప్పి వెళ్ళాడు మళ్ళ మర్నాడు ౩ఆబుకుంటానన్నాడు

మదాసు వచ్చిన ఇన్నాళ్ళకు పొపారాఖీకి సంతోషం కలిగింది. కాని యెంతేపు? రోగుల గదిలో అడుగుపెక్టేటవ్నటికి గుండె గులేలు మన్నది. రోగుల మంచాలు వరుసగా వున్నాయి. అందరూ ౦టిజబ్ను వాళ్ళే. రకరకా9 కట్లు, రకరకాల ఆకారాలు, గదిమధ్య అలాశే కుంచొని పోయాడు పాపారావు.

“రూపాయి పావలా యిచ్చుకోండి” అన్నాడు వెంటవచ్చిన వార్డర్‌ వాయ్‌,

“ఏంగుకు?” ఆడిగాడు వెంటవున్న తన స్నేపాతుడు,

ఖ ధర్మవర్డీ జబ్బక్ర్క్లడ్ర పుంటావికి ఫీ” అన్నాడు వార్డర్‌ బాయ్‌.....ఈ మొతం "శెలియనివాళ్ళు యిక్కడికి యెట్లా వొచ్చారు? అన్నట్లు. *జ్లేర్పోనువి డాక్షరు వీకోనే చెశ్చాడుగి? అన్నాడు తన ర్ట ౮ “స్నేవ్‌తురు. ఉచెప్పారు. నరిపోయె.. అడ్మిషన్‌ ఫీ ఇవ్వటానికేవి.టయ్యా మే పేచీ... మొహమొహాలు చూసుకుంటారు?” అని విసుక్కున్నాత వార్డర్‌ వాట్‌ ఎందుకొచ్చిన గొడవ అవి ఇచ్చివేశాడు పాపారాపు ఎంత ధ౫౮ ఫష్యతి ఆయితే మాతం ఈ మాతం ఇచ్చుకోవలసి వుండకుండ. పుంటుందా అనుకున్నాడు పాపారావు. అవార్డర్‌ బాయ్‌ మరొకరికి అవ్పగించి వెళ్ళిపోయాడు. “*ఆర్రున్నర ఇవ్వండి” అన్నాడు నెంచో అతమం పొపారాఎ- నీ "అకని స్నేహితుడుగాని ఈసారి “ఎందుకు” అవి అఆడగటావిక్కూడా .- శయవడ్డారు వార్తరు అడిగీ అడగ్గానే దగ్గర్లోవున్న రోగులు మొదలు ఉం న! జ్‌ ళల పెట్టారు... ణి “మేమందరొం యిె్బాకోలా?) ఉల్రేక్రప్రోతే మంచంగించం దొరకమం'పే ఎట్లా దొరుకుతుంది?” “అ మాటకొచ్నే వొక్కవని జరుగుతుందా? అతను చెప్పకురడా డాక్టరు వొక్క అడుక్కూడా వెయ్యడు 1 కలక్ష వేళ 'రేప్ప కంటికేదన్నా (వమాదమే వొచ్చిందనుకో. ..? ఇక ఆ మాటలు వఏింలేకపోయాడుపాపారావు, ఆరున్నరా చెల్లించు తున్నాడు. ాలుగురోజులయిం తర్వాత డాక్టరు అతన్ని డిశ్చార్జి చేళగు ఓక చీటీ (వాసియిచ్చి, ఒక నెలరోజులయిం తర్వాత ఫలాశాకొట్టుకు వళ్లే గాజుకన్ను 'పెడశారని చెప్పాడు. తన స్నేపితువితోనూూ వైద్య -విద్యార్థితోనూ అనువ్మ్యతిమంచి బయట వద్డాడు పాపారావు, ఇంటికి వెళ్ళే

ధర్మ ఆనువతి నః టవ్పుడు పాపారావు యధాలావంగా అసువతిలో జరిగిన నంగకులను టై డ్యవిద్యార్థికో చెప్పాడు. అతను, “అక్కడ వొక దమ్మిడీ యివ్వ వలసిన వవిలేదు మిన్ముల్ని అమాయపల్నిచేసి మీ దగ్గర డబ్బు కాజే శారు” అని చెప్పి తన స్నేహితునితో “ఇదేమిటోయ్‌. నువ్వుండికూడా యిలా చేశావ్‌” అవి అడిగాడు. తన 'స్నేపాతుడు ఈ విధంగా జవాబు ఇెప్పాడు. “నువ్వు చెప్పేది విజమేనోయ్‌. కాని వాళ్ళడిగిన డట్నివ్వక పోతే అక్కడ వొక్క క్షణంకూడా పుంటానికీ వీలున్నట్లు లేదు. పె అధి కారులకు రిపోర్టు చేద్దాం అంటే అంతా కలిపే చేస్తున్నట్టు కనిపంచింది ఇక రభస జరగటం దేనికని ఊరుకున్నా ను,? డణ్బు కాస్త అర్బణన్నా వొచ్చిన వని స్మకమంగా జరిగింది 'వ్లైద్యవిద్యార్థి సంతోషించాడు. నో కు శ జ ఆ నేలరోజులూ మదానులోనే వుండిపోయాడు పాపారావు తండ్రి “వెళ్ళి అక్కడే కూర్చున్నావు! నా కిక్కడ యింటివనికి కొట్టుమీదకు 'వెళ్ళటానికీ తూగటంలేదు” అని ఉత్తరం (వాసినాా ఇంఠలో వెళ్ళిరానటం ఎందు"ని వెళ లేదు పాపారావు _ కాలక్షేపానికని తన స్నేపాతునికో , అక్కడికీ ఇక్కడికీ వెళ్ళొస్తుండేవాడు. మదాసు వాశావరణం ఆతనికి గిట్ట లేదు ఎక్కడికి నెళ్ళినా ఎవర్నో ఒకర్ని నిందించుకోవటం నొకరిమీద వొకగ ఆఫవాదులు వేసుకోవటం, డబ్బుకోనం ఏ వన్నె నా చెయ్యటానికి చిద్దపడటం తన మరేమీ కనిపించలేదు అతనికి విసుగు పుట్టింది ఉండటం శష్టం అనిపించింది. “నెలరోజులు చిటికలో వొస్తయ్‌ి” అమకున్న పాసా రావుకి గాజుకన్ను పెళ్టేరోజు అతిభారంగా దగ్గరకు వొచ్చింది. ఆ రోజు ఈన స్నేహితుణ్నీ, వై ద్యవిద్యార్థిని తీసుకొని డాక్టరు చెప్పిన కొట్టుకి వెళ్ళాయి....నాలుగున్నర దాపాయూ ఇచ్చి గజురన్ను ఒకటి కొన్నాడు. “కమ్ము పెట్టటం మాకు చేతకాదు. మా డాక్టర్‌ గారు వావ్నేవరకూవుండంఢి అనికొట్టువాక్ళు చెపితే అక్కదే. కూచున్నాడు. కాసేపటికి డాక్టరు

ఠం ధర్మ ప డీ చొచ్చాడు. ఆ డాక్టరు తనకు ఆవరేట్‌ చేసిన డాక్టరే. నొచ్చినవ్పటినుంచీ నన్ను ఎరుగసక్షే (వవర్తి ంచాడు ఊబఫ్షర్రేట్ర్‌ చేయంచి ఎన్నాళ్ళయింది? * ఈనెలరోజు లయింది” అని చెప్పాడు నై ద్య ఛిద్యార్థి. శ్పవ్వరి దగ్గర శేయించార? * తన్చీనేగదండీ బేసండీ” అవి చెప్పి ఆయన వ్రాసియిచ్చిన ర్‌ు తూపీంటొడు వైద్యవిద్యార్థి జట్టపో. అలళ్నాడు డాక్టరు అంతే ఇక కదలడ్యు మదిలడు. పౌపారాన్నకి ఆశ్చర్యంపేశింది. డాక్టరు మరొకరితో మాట్లాడుతూ కూచు న్నాడు. కొట్టకను వాళ్ళవి లోవలకు పిలిచి, “కన్ను పెట్టినందుకు పది హీను రూపాయి లివ్వాలి” అన్నాడు *జ్రష్టరేషన్‌ చేసింది ఆయనే?) అన్నాడు ళన స్నేహితుడు. ఛర్మాసువ్మతిలో డాక్టరుగా ఆవరేట్‌ చేశారు. అందుకని మీ దగ్గర ఉబ్బు ఆం యు. పబ్బం. దూంణుబ్మ అలాల అల అష్ట త్‌ హోదాలో చేస్తున్నారు. కాబట్టి మీరు పదిహేను రూపాయీ లిచ్చుకోవాలిొ అన్నాడు క్యు పవికూడా ఆలువ్మక్రిలోనే చేయించుపంపే...) ఆవి అడిగాడు తను. “జక డై తే ఉచితంగానే చేస్తారు % “ఆయితే అక్కడే చేయించుకుంటానుి) అన్నాడు తను. కచేయించుకోం) పాపారావు యింటికి నొచ్చాడు....మనస్సులో చాతా బాధగా పుంది. ఇంటీదగ్గర నుంచి అతను బయలుదేరినవ్సుడు మ్మదాసు ఆసుష్మకులన్నా , వైద్యులన్నా ఒక అభ్నిపాయం ఉండేది. తాను మాసు వస్తేచాలు తన కంటివిషయం జరగనలసిందంతా న్మకమంగా జరిగిపోయినళ్లే అనుకున్నాడు.

కావి ఇక్కడ పరిస్థితులు అలాలేపు యెనరెమట్టుకు వారికి తమ నంపాద నకు తస కన్నొక పొధనం ఆవదలో ఉన్న వ్యక్తి ఒకడు డొరకనే దొరి కాదు ఆవ్యక్తి తమ చేకుల్లోనుంచి తప్పించుకానేలోగా యెంత నంపా దింవగలం అనే కాస్మ్యతయమే తవృ ఒక వ్యక్తి శాశ్వతంగా (గుడ్డివా డై పోత్నూూడే ..ఒక వ్యక్తి జీవితం శాశ్వతంగా అంధకారబింధురం అయి పోతూవుందే అనే ఆనేదన ఎవ్వరికి ఉన్నట్టు కనుపించదు ఆలోచించిన కొద్దీ అతనికి మరీ అనుమానా లెక్కువై నై .... తన కన్ను నెవంతో వది హీర రూసారోలు గంగానస్దాకుని గదా డాక్టరు గాజుకన్ను ఆ” వలో 'పెట్టపండా సొంతకొట్టుకు రమ్మన్నాడు వదిహేను రూపాయలకు యిటు. వంబ ఫవికి పూనుకున్న మనిషి మళ్ళీ తను ఆస్పత్రికి వెళితే వని సరిగ్గా చేస్తైడా? డచ్చిన్వక మళ్ళీ ఇక్కడకు నొచ్చాడనే కోపంతో తన కంటినేం. చేవాడో!!

ఈ ఆనుమానం పాపారావు తన స్నేవాతునితో చెప్పాడు.

కట హటా రకర అర్చారు తో చ్చే ాగుగు

“ఎందుకు చెంప్యడు....నాకన్ను బాగుపడటంకంకటే తనకు వొచ్చే వ హేవు బూపాయీలు ముఖ్యమనుకున్న మనిషి యెందుకు చెయ్యడు

దీనిక తన స్నేహితుడు జవాబు చెన్నలేకపోయాడు..._. “పోనీ ఇంకొక డాక్టరుతో 'పెట్టిద్దాంో అన్నాడు.

ఇందుకు పొపారావు ఒన్పుకోలేదు.. అరనికి మనుష్యుల్లోనమ్మకం. పూర్తిగా పోయింది. ఆపరేషన్‌ తన దగ్గర బేయించుకోకున్నాడవే కోపంఠో ఈ డాక్టరు నరిగ్గా చెయ్యపోతే?... మళ్ళీ వొస్తే, మళ్ళీ డబ్బు పుమ్చుకో వొచ్చనే కోరికతో చెయ్యటంలో ఏదన్నా లోవం చేస్తే తాను మదదాసు. చుట్లూ ఎన్నిసాల్లు తిరగాలి?

“నా కిక్కడ వైద్యం ఇక వొద్ద....గొజుకన్ను పెట్టటమే గద మన వూళ్ళో డాక్టరుకోనే 'పెట్టించుకుంబాను,” అన్నాడు.

62 ధ్‌ ర్మ వ ర్డీ “అతను మ్మాఠం సరిగ్గా చేస్తాడనే నమ్మకం ఏమిటి?” అడిగాడు తన స్నేపాతుడు “ఎవడూ ఎదురుగా కనవడదేవాడు. బాగా చెయ్యక పోతే ఏమంటామా అనే భయమన్నా ఉంటుంది. ఏమన్నా జరిగినా మాటిమాటికీ మ్మదాసుచుట్టూ తిరగవలసీన అవసరమన్న తన్పుతుంది.”” అన్నాడు తను. ఇన్నాళ్ళు మ్మదాసులో పండి, ఇంత డబ్బు ఖద్బ పెట్టుకొని తీరా కన్ను కట్టించుకోకుండా వెకే బాగుండదనీ, ఇంట్లోవాళ్లా, ఊళ్ళో వాళ్ళూ చఊబ్బు దుబారా చేశానవి విందిస్తారనీ తను అమకున్నంత ౫ ర్మార్గం జరగ దస, స్నేహితుడు ఎంత చెప్పినా పాపారావు వివలేదు ఇక నొక్కరోజు శూడా మ్మదాసులో ఉండనని చెప్పి, ఆనాడే. వయాణంకట్టి తప్ట ద్నూర్డు వెళ్ళిపోయాడు ఠి తి ఖ ళ్‌ అకను వెళ్ళిపోయిన చాలా రోజులవరకూ పొపారావు నంగతి ఏమీ 'కేలియరేదు అతవి స్నేపాతునిక, మొదట ఉత్తరంకోసం కొన్నాళ్ళు విరీక్షించాడు గాని [కమ(8మేణా తన సినిమా గొడవల్లో వడి ఆ విషయమే మరివిపోయారు ఒకనాడు తన స్నేపొతుడు నురొకడు మడా_వ్తే ఆకన్ని అడిగి పాపాఠరావుసంగతి తెలుసుకున్నాడు అతడు చెప్పాడు... మ్మదాసునుంచి వొచ్చీ రాగానే ఊల్లో వున్న డాక్టరుతో గాజుకన్ను 'పెట్టించుకున్నా డట అది సరిగ్గా "పట్టడం చేతగాక పోవటంవల్ల స్పండై, వెఫెక్‌ అయి చివరికి రెండోకన్ను కూడాపోయ్యి. *“కచ్ళరేవి కటోది? అయ్యాడట (వస్తుతం కస్నుబుస్ను మంటూ కడిలించిన పతివాళ్ళసీ నానా దుర్యాషలూ ఆడుతూ కన జీవితం శనచూట్టూ వున్నవాళ్ళు జీవితం వరకంచేస్తూ (వికుకు వెళ్ళటోసుకుంటున్నాడట....

షరా

ఆ మవిషివి ఎక్కడో చూశొనవిపించింది. కాని ఎంత ఆలోచించినా శ్ఞావళం రాలేదు కృష్ణలంకలో నాకు ఎవ్వరితోనూ వరిచయం లేదు నేను ఎన్నడూ ఆ లంకలో ఆడుగు పెట్టి కూడా ఎరగను

మా ఊరు బెజవాడ దగరదే అయినా నేను ఏడెనిమిది నంవత్పరాల మంచీ మాసులోనే వుంటున్నోను ఈ [సాంశాలకు రాలేదు. ఇటీనల వొచ్చిన గాలివానకు వంటలన్నీ పాడ్రైనయ్యని తెలుసుకొని పొలాలు చూచుకు వెళ్ళదామని వొచ్చాను, గాలివానవల్ల నిజంగా ఆపారమైన సష్టం కలి*ంది చేను ఎరిగినళర్వాత ఇంత నష్టం అప్పుడూ జంగచే. “టలు వాస్క తమ గింజలు కూడా రావని గోలపెడుతున్నారు నేను ఏమి చెయ్యు తలను! మళ్ళీ మ్మదామ వెళ్లామని బయలుదేర్కి ఎలాగూ వచ్చాంగదా అవి బెజవాడలో వున్ననా మితుణ్ని వొకళణ్ణి చూచిపోదానమువి బెజవాడలో దిగాను ఆతను గొలివానకు నష్టవడివవారకి నవహాయండేేే (వయకత్నంలో వుండి గర్గపు వెళ్ళొచ్చులే అంపే_ఆనాట్‌కి ఆగివి్‌ ఆఆ మ

ఆ సాయంత్రం బెజివాడ లంకలో నన్టవడ్డ వీదజనానికి వాసాలూ, తాటాకోరూ వంచి పెడుతూ నన్నుకూడా రమ్మకే నేనూ వెళాను. శరణార్హుల్లో కనుపించాడు ఆ మనిష ఆ మనిషి నన్ను చూచి. కొంచెం బెరుకు పడ్డట్టుకూోడా అవిపించింది నాకు నిజంగా = మనిషిని నేను ఎక్కడో చూశాను. అందులో నందేహూం లేదు. కావి ఏ సందర్భంలో ళూకోనో ఎంత ఆలోచించినా నాకు జ్లానకం రాలేదు

మేము పని పూరర్తిచేసుకావి యింటికి వస్తుంటే ఒక రైతమా వెంట వొచ్చాడు. ఆకవివల్ల ఆ మనిషి కోటిరెడ్డి మామ అవి తెలుసు తున్నప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది. కోటిరెడ్డైివి నేను ఎరుగుదును.

84 ధర్మ వడ్డీ అతనూ మద్రాసులోనే ఉంటున్నాడు అతని మొనను రూడా నేను ఎరుగుదును ఒకసారి అతవి అ క్తివారి ఇంటిదగ్గర ఉండగా ఆరన్ని చూద్దామని వెళ్ళాను అప్పుడే ఈం'న్ని చూశాను కొవి. గుర్తుపట్టక పోవటం వాఠవ్వు కాదు. మనిషి చాలా మారిపోయాడు,

వ వ న! వ నేను ఎట్లాగూ మ(గోసు వెళుతున్నాను గనక అళల్లుడికేమైనా కబుర్లు చెబుతాడే మోనని మర్నాడు పొద్దున్నే లేచి. కోటిరెడ్డి మామను: చూద్దాబువ్‌ లంకకీ పణం కిట్టాణు ఆ లంకలో పుంజ" దంతా అలకాజనం నాకు తెలిసినంళవరకు కోటిరెడ్డి మామ కొద్దిగా పున్నవాడే. కాని ఈ మధ్య ఏం జరిగిందో నాకు తెలియదు స్వ్మగామంలో పున్న ఇల్లూ వాకిలి వొదులుకొని ఇక్కడ ఎందుకు కావరం 'పెట్టాడోకూడా నారు 'శెలియదు, కోటిరెడ్డి కూడా ఈ ఏషయం నాతో ఎన్నడూ (వ్రస్తాఎంచలేదు.. అక్కడ వున్నవన్నీ చిన్న చిన్న పూరిగుడివెల. ఆ గుడిసెల్లో వొక గుగెాగో కావ్టగం నాంటనా+ రు కోటిరెగి మాను నేను వెశేటలపటికి ఆ స్థలంలోనే వున్న మరికొన్ని గుడిపెల్ని బాగుచేయిస్తున్నాడు నన్ను చూచి కొంచెం తబ్నిబ్బుపడ్డాడు ఇంటిలోకి వెళ్ళి నేను కూర్చో గలందులకు. ఒక కుక్కిమంచం తెచ్చాడు ఆతన్ని చూస్తే వాకు ఆశ్చర్యం వేసింది. ఇంక హీసస్థికికి ఎందుకు వొచ్చాడా అవి ఆలోచించ బుద్ధి ఐంది, మాటల్లోకి దింపామ. అతను ఆకును అ౦. కుండా పోకను పొందకుండా జవాబులు చెప్పాడు తన అల్లుడి సంశతి అడిగాడు బాగానే వున్నాడవి చెప్పాను నేను అదీ, ఇదీ అడిగా గావి సరైన జవాబులు చెన్పలేదు చివరికి “నేను మృదాసు వెళ్తన్నాను మీ అల్లుడికి ఏమైనా కబుర్లు చెప్ప్తళారా?” అవి అడిగాను. *బ్లట్లా వుంటున్నామని చెవ్చండి%” అన్నాడు, నేమ ఆయనదగ్గర 'సెలవుతీసుకొవి మ్మితువి ఇంటికి బయలుదేరాను. దారిలో ముందురోజు శలిసినరై తు కలిశాడు. అతన్ని అడిగాను. కోటరెడ్డి మామమగురించి.

షరా నే శళఆ్రాయ్యన్వ ఆస్థి ఎందుకు పోయింది?” అని అడిగాను

జఆస్టిపోవటం ఏమిటండోయ్‌]) అన్నాడు ఆ రైకు

“ఎఆసిపోక్రపోకే ఈ గుడిసెలో వపుండవలసిన అవుసరం పి “మొచ్చిందీ? అన్నాను

“అదా అండి... అట్లా అడగండి” అన్నాడు రైతు ఆని ఈ విధంగా చెప్పాడు; *ఏమండోయ్‌ నాదీ ఆయన్ది వొక ఊరే. కేలుసొ అండి... నాకాయన నంగతి బొగా తెలుసు... ఆస్థిపోయి రాలేదు. *

కమ్రరెందు కొచ్చాడు? "

“నంపాదించ్‌టావికి వొచ్చాడు. అక్కడ ఇల్లూ, పొలర అమ్ముకొవి వడ్డీకచ్చి ఈ లంకలో స్టలాలు చౌగ్గావున్నాయన్మ్కీ తొందరలో ధరలు "పెరుగుతాయనీ తెణున కొని, ఇక్కడ స్థలం కొన్నాడు....రేపీ స్థలం అమ్ముశాడు.. ఇంకొకచోట కొంటాడు... ఆయన కేమండీ. . చూశారూ. .. ఈ స్థలం కొన్నాణా....కొని ఊరికేవుంపే తేమొస్తుందని నాలుగు గుడిసెలు వేయించి అద్దెకిస్పున్నాడు ...కాని గాలివాన _నొచ్చింరోజే గమ్మ త్తంకే గమ్మత్తు... ౩) అనీ నవ్వటం మొదలు పెట్టాడు

కారణం తెలియకపోయిన్సా అఠను నవ్వుతుంళే నాకూ నవ్వు వొచ్చింది. *ఏం జరిగిందేమిటి? అని అడిగాను.

*%అంత్రక్రు ముందు మూడురోజులమంచీ గాలివాన కొడుతూ పుంది ఆ రోజు మరీ ఎక్కువైంది అంకలో వుంటానికి పీల్లేక అంతా ఊళ్ళోకి వెళ్ళారు తలదాచుకోటానికి. ఈయన్ని రమ్మంకే రాడే *ఈ ఇళ్ళు నన్ను కాపాదనైై =. కష్టకాలంలో వాటిని విడిచిపెట్టి రాని అంటూ కూర్చు న్నాడు. ఆయన భార్య కూడా ఆయశకు తగ్గదే దొరికింది. “వొచ్చిన +శాలివాన పోక వుంటుందా.... వెళ్ళటం రావటం....ఇదంకా ఎందుకు?” ఆంటూ కూర్చుంది....వొచ్చిన గాలివాన ఎట్టాగూ పోతుందట.” మళ్ళీ నవ్వటం మొదలు పెట్టాడు.

నే ధర తై వ ర్డీ విచివరికి, ఏమైంది?” అని అడీగామ,

“ప్రమపుతుంది? వాళ్ళు రానంయే మాతం మేము ఊరుకుంటావా? వాళ్ళనంగతి దేవుడెరుగు వాళ్ళకొక చంటేివిర్ణ వుంది, ఆ చంటిబిడ్డ జోరున: ఇరుస్తుంఘే ఎట్లా చూస్తూ వూరుకోవటం....బఐలనంతంగా తీసుకువెళ్ళాం.... అదుగో చూడంక ఆ క్‌ స్టైల అడికీ....అది దాటి రానంటాడే... ఈన ఇళ్ళకు వీలైనంత దగర్లో వుండాలని ఆశ! ఆ రాతి ఆ కశ్హైల ఆడితీలో "పెట్టాం మమ్మల్ని గానా గొటలూ ఆంటూ కూర్చున్నాడు... ఆయన అల్లుడి తరపు బంధువులు వూళ్లో వూరు వాళ్ళు వొచ్చి తమ యింటికి రమ్మని ఫిలిబారు ఉహు, ఒ౦త చిప్పినా వినడు... పైగా *న్చీగ్రు ఆనాడు అట్లా చేశరు ఈనాడు యిట్లాదేశారు నా సంగతి మీకు గట్టింద్వా ఈ కష్టంలో నన్నుచూసి నవ్వాఅవి వచ్చారు? అవి మండివడి పంపించాడు. ఎట్లాగో తెల్లవారేదాకా (ప్రాణాలు బిగబట్లుకు కూర్చువి తెల్లవారి మళ్ళీ భార్యా నమేతంగా లంక (వమేించాడు అప్పటికి గాలివాన కొంచం తగ్గిందిగాసీ యింకా యెవ్వరూ బయటకు రావటంలేదు. పౌొనం పడిపోయిన వుళ్ళవి చూడలేకపోయాడు వాటిని మళ్ళీ మామూలు ఆకారంలో చూప్తేగాని వుండ లేకపోయాడు భార్యనీ, చంటిపిల్లనీ పడవి మొండిగోడలకు నాలుగు ఆకులు: కప్పి, దాని (క్రింద పెట్ట్‌ ఇట నిలదెట్టటానికి పూనుకున్నాడు ...౨ ఈ ఏవంగా ఆ రైతు చెప్పి చెప్పి, *పావం అతనికి ఇప్పుడు ఒక్క'సే దిగులు” అవి పెదఏ విరిచాడు

*ళప్పనిట్రది??” అని అడిగాను.

“ప్టన్సుంది పాపం! మొదట్లో తాను వుంటావికి వొక గుడివె 'వేబుంచాదు అద్ధెలవాళ్ల పోరువడలేక ఆ గుడివెలో నగం అయిదు రూపాయలకు అద్దెకిచ్చి మిగిలిన సగంలో తాను వుండేవాడు అన్నటికీ అధ్ధెలవాళ్ళ పోరుతగ్గలేదు ఆందుకవీ అ సగం కూడా అద్దెకిచ్చి వంచలో వుండేవాడు ఆ వంచకూడా అద్ధెకివాల్చి వొచ్చింది. అందుకని మరొక గుడిసె వేయాల్సి వొచ్చింది. కావి ఆ గుడిపెవనీ ఇంతే అయింది, ఎన్ని

షరా 87 గుడివెలు వేయించినా, కాను కొంఠస్థలం ఆకమించుకోవాల్ని రానటం, అంత మేరా అద్దె డబ్బులు దండగ అవటం జరుగుతూ పుంది....ఈ సమస్య ఎట్లా తీరుతుందా అని అతను ర్మాతింబిగళ్ళూ దిగులు సడుతూ వుంటాడు” ఆవి చెప్పి పెద్ద పెట్టున నవ్వాడు.

నాకూ నవ్వు వొచ్చింది, ఆ రైతు చెపుతున్న వద్దకి నాకు నవ్వు తెప్పించింది కావి లోపల కోటిరెడ్డి మామ ఎందుకు మారాడా అని ఆందోళన కలగక పోలేదు. మొదట్లో నేను చూచినప్పుడు అతను చాలా మర్యాదస్తుడుగొ కవిపించాడ వూళ్ళో గౌరవంగా వుండేవాడు కాను తినేవాడు, ఇతిరులకు 'పెళ్తువాడు మర్యాదకు (ప్రాకులాడే మనిషనే అను. కున్నాను నేమ. ఇంకగా ఎందుకు నూరాడో।

క! క! వ థి

ఆ ర్మారి మెయిల్లోనే నేను మద్రాసు జేరుకున్నాను నా సౌంక్య వనులు చూచుకుంటూ నాలుగు రోజులు కోబ్‌రెడ్డిరి కలవలేకపోయాను. అయిదోరోజు సాయంకాలం అతని ఇంటికి వెళ్ళాను అతను ఇంట్లోనే వున్నాడు. ఏడో రాసుకుంటూ వున్నాడు కాస్టేపు ఆదీ ఇదీ మాట్లాడి అతవి మావ ను చూళాసన్కీ గాలి వానకు చాలా నష్టపర్షాడన్సీ (వస్తుకం బాగానే వున్నాడనీ మూ(ఠం చెప్పాను అతను కాసేపు ఏమీ మాట్లాడలేదు, నెమ్మదిగా (డ్రాయర్‌ సి చదవనువి వొక కార్లు ఇచ్చాడు అవి అతవి మాను కూతురికి (చన ఉర్తరం అందుతో ఇల్లా వుంది

క్పిడ్డ్రా

సీవు (వాన్‌న్ట వ్లుతిరం అందినది గాలివానవల్ల నష్టవడ్డా,

గ!

భగవంతువి క:పవల్ల ఆశే నష్టం లేకుండానే తేరుకున్నాము. గాలివాన తగ్గిన మర్నాడే, ఎవ్వరూ ధైర్యం చెయ్యకపోయినా మీ అమ్మా నేనూ లంక (వవే?ంచి ఇళ్ళు విలబెట్టాము మళ్ళీ వొక్కరొక్కరే అద్దెలవాళ్ళ ఇస్పుడిప్పుడే వొస్త్రన్నారు ఇకు మళ్ళీ వేయించినందుకుగాను. నెలకి యిది వరక్కం'పే వొక రూపాయ ఎకువ ఇవ్వాలని మీ అమ్మ

రొ ధర్మవక్డి అడుగుతూ వుంది. నువ్వు మ్మాతం డబ్బు దగ్గర జాగ త్తగా వుండు మీ ఆయన ప్పస్టకాలకనీ వాటికనీ అనవనరంగా డబ్బు తగల వేస్తూ వుంటాడు నువ్వు గట్టి పట్టువట్టి డబ్బు ఖర్చు కకుండా చూడు. ఆయనకు లేక పోయిన్సా నున్వయినా నీ పీల్లల సంగతి చూచుకోవాలిగదాగొ ఈ విధంగా వాసి షరాలో జచంటిబిర్ణ, జలుబుజేస్‌ నమరణించింగ దవి తెలియజేశాడు. నేను ఉత్తరం చదివి కోటిరెడ్డి వంకకు దూళాను కళద్రూశ్రావా, చంటివిడ్డ మరణించటం ఆయన కంత న్వల్చ విష

• యంగా కనిపిస్తూ వుంది ఆ గాలివానలో ఇటూ అటూ తిప్పి ఉంటారు, డాక్షరుకికూడా చూపి ఉండరు తమ ఇశే మో, వడ్డీ డబ్బులెమో, అద్దె బేమో తవ్ఫ మరింకొకటి వొళ్ళకు వట్టదాయె. పైగా చెప్పినవాళ్ళు పిచ్చి వాళ్ళ కింద లెక్క. మొదటీనుంచీ ఇలా ఉండేవాడు కాదు కా. పొలం అమ్మి పడ్డీకచ్చాడూూ అప్పటినుంచీ ఇట్లా తయారయ్యాడు. (కమక్రమేణా మరీ అశ్యాయం అయిపోతున్నాడు” అన్నాడు కోటిరెడ్డి.

పిడక ల పలల ంతతనతవపవనతాననాకకానాాన-కకనననననాయనానాయము.-..-..్ట్ల్టీనతధాలులనాయిని. +... ఖైకరోజు సాయంకాలం రాధాకిష్ణమూర్తి తన పుస్తకం తీసుకొచ్చి యిచ్చి పరిచయం రాసిపెట్టండి అని అడిగాడు నరే అన్నాను. ఆ ర్యాశే పృస్తకం చదివాముం

ఏ విషమూన్ని గూర్చి అయినాసరే రాధాకృష్ణమూర్తి చక్కగా" జెన్నగఎడు ధావాన్ని వెలిబుచ్చటానికి భాషని సవ్యంగా వాడుకోగలడు. జరెస్ష్సం _ఎర్యలెందే కలం పస్టుకోడు చెప్పదలచిందేమో సూటిగా చెన్ప ళిడు

సాధారణంగా మన రచయితలు చెన్న వలసింది లేక పోవటంపల్లో ఛాము చెన్పదలచింది లోకులకు తెలసకుండా ఉండటం మం్చవిదనో_ మొత్తానికి ఎ కొరణ౦ం వల్లయితేనేం తమ బండారం బయడ పడకుండా చేఎవోవటావిగ్గాను పులుముడూ తోముడుతో పృస్త కాలు నీంసృళున్నారు. ఛావ ధ్రార్మిద్యతొపాటు, భాషాన్వరూవం కూడా తెలియనివాన్స ఎక్కువ అవబ వల్ల పెద్ద పెద్ద నమౌసాలు, పెద్ద పెద్ద మాటలూ గుప్పి ప్త కాలను గజిబిజి చేస్తున్నారు. పైగా ఇదే భాష అనుకుంటున్నారు. శదాహరణకు చెబుతాను

భాషా ఈయోజనం తెలిసినవొడూూ ఆ (చమోజనాన్ని సాఠించ టానికి భాషను లొంగతీసుకొన్నవాడూ ఇలా రాకాడు__ “నాకు ఊహ వచ్చినవృటినుంచీ నేనింతే *” ఈ భావాన్నే తెలుగు మర్యాదలు తెలియని వాడూ, థాషా న్వరూపాన్ని అర్థం చేసుకోలేనివాడూ, మరేం చేూూడో మాడండి. ఇతనికి “ఊహ” అనే మాటరాద్డు

ఖో

ఠం ధర్మ వడ్డీ ఆందుకవి యీ భావం రాయటావికి ఇలా రాస్తాడు.... “వయస్సున నేను చిన్ననై నప్పుడు, అనగా నేమ జలిబిలి పలుకులు పలుకునపడు....* ఆంటాడు... తెలుగు సంసారం రాక్క తెలుగు భాషను అవర్థ్ధాహన చేసుకోరేక తామ ఇన్ని రంటాలు పడి, చడివేవాళ్ళని ఫీకి కుడుషకాడు. పైగా భాషంపే ఇలాగే ఉండాలని చెబువాడు. అంతేగాని సరైనమాట దొరక్కపోవటంసల్ల ఇవ్నివాక్యాలూ, ఇంత పదజాలం గుపష్పవలసి వచ్చిందవి ఆలోచించుకోగు. రాధాకృష్ణమూర్తి కి ఈ జబ్బువీదు డోలుకొడుతూ ఆడవె ఆడవె అన్నులమిన్నా'” అవి పారుతూ భ్‌షతో చొమ్మ౦ మొగ్గలు. 'వేయించడు. గారడీవాకికిమల్లే భాష అనే బుట్టలో భావం అనే ఆడదాన్ని 'ఫెట్టనట్టు పెట్టి కను కట్టు కట్టి భా బుట్టను బోర్లించి చూపి, ఇపేక్షక లోకావ్ని ల విజావ్‌లు కోరడు. రాధాకృష్ణమూర్తి సంగతి నాకు ఇదివరకే తెలుసు ఈ వృన్తకం కూడా నా పాఠ అభిపాయావ్ని బలవరచిందే కాని తచ్చెబ్బు బైయ్యు లేదు అతడిచ్చిన పుస్తకం చవవటం పూర్తిచే, అందులో అతడు వెలి బుచ్చిన భావాలను నమన్వయం చేసుకుంటూ పడుకున్నాను ఒక్కసారి. మస రాజకీయాలూ, అంతర్జాాయ రాజకీళూలూ' బొమ్మలు బొమ్మలుగా కళ ముంద అఆడిన్నై మన డేశంతోవి రాజీయ పార్టీ లన్నీ ఒకిదావి తర్చాత మరొకటి తెళమీదకెక్కి తైతక్కులారివై . అలాగే ఆలోచించు. కుంటూ వొత్తిగిల్లామ కన్ను మూళాను.... అదొక పెద్ద మీటింగు. జనం కిటకిటిలాడుతూ. ఉంది (దేక్షక వర్షంలో నేనూ కూద్పున్నాను. ఎందుకో తెలియదుగాని భయం భయంగా. ఒక మూల నక్కి. కూర్చున్నాను. మిగిలిన వాళ్ళంతా అంత ఉశ్చాహంగా- ఉన్నప్పు వేవింత భయపెట్టాటావికి కారణం ఏవిటో నాకు తేలవటం. లేదు. అకప్మాత్తుగా, సివిమాలో బొమ్మలాగా, పార్కులో పైకి క

పీడకల య! అలధారలాగా రాడ్యాకిష్టమూర్తి వేదిక ఎక్కాడు వేదిక చుట్టూ కొంకి కరలువారు, తలపాగాలవారు సుఖాసీనులై ఉన్నారు రాధ్యాకిష్ణమూర్తి నెమ్మదిగా చిన్న చిన్న వాక్యోలతో మాట్టాటైం మొదలు పెట్టాడు

కక్రా మేద

కళళ వ్వాళ మీరిక్కుడికి ఎందుకు వచ్చారు? నా వవన్యానం వివి ఏమన్నా నేర్చుకోవాలనా! లేక హరికథ _ ఏంటానిక్సీ తోల బొమ్మలు చూట్టావికీ వచ్చినట్లు కాలక్షేపావికి వచ్చారా?

“ఏంటావికే వొచ్చాం. వింటానికే వొచ్చాం అని సభికుల్లో మంచి కేకలు ఆ శేకలు నంకోషంతో వేసివవే అయినప్పటికీ నానెళ్ళు జలదరించింది

ఆయితే తా వినండి ” అవి (పారంభించాడు రాధ్యాకిష్టమూర్తి. ఈమ్వనఘ్బు దగ్గర పెట్టుకొని ఏనండి మన దేశం గుడ్డుకుడిషిపోతో. ఉంది. మీకేమో యీనంగతి తెలవటంలేదు. ఆర్యులక్తూ రాబప్పుతులకూ, మహిమ్మ దీయులహూ దేశాన్ని అప్పగించిన జాతే ఇప్పుడు మళ్ళీ జపానకి నై వేద్యం. "పెదుతూవుంది షెరేమో వట్టీసట్టనట్టు వుంటున్నారు. శం పాడవ్వటం అంటే మీరు పాడవ్వ్నటమే! మీరు మీనమేషాలు లెక్క-'పెట్టుకుంటూ ళూర్చొవి పెద్ద. పు దేశాన్ని కావడి మిమ్మల్ని రక్షిస్తాడని ఆగుకుంటు న్నారు ఇది పొరపాటు కేవలం పొరపాజు మిమ్మల్ని మీరేరక్షించు కోవాలి. జపాన్‌ గాస్కీ జర్మవీగావి రావటింవల్ల _ ఎవ్వరికి నష్టమోవాడు ఎదురు తిరగాలి గావి ఫాసజంవల్ల లాభం హొందేవారిని నమ్ముక్కూర్చో గూడదు...

నభికుల్లో రాధాకిష్ణమూర్తి మాటలు వుత్చావోన్ని కలిగించలేదు. 'మొదటిలో అనలు అర్థమే కాలేదు ఒకరి మొవాలు ఒకరు చూచుకుంటూ కూర్చున్నారు ఒకపెద్ద మనీషి నేలమీద చెయ్యి అన్ని ఊతరా తీసుకొని లేచిచేతులు ఊపుకుంటూ ఇలా చెప్పాడు. *మరేమీ

ఇై ధర్మవ ర్డీ శవరవాగేదులే! నువ్వేమీ చెవృనక్క గ్లేదులే! అన్నిటికీ కాంగెస్పే వుందిళ! గాంధీమహాళ్ళుడే వున్నోడులే!?

“ఆదే పొరపాటు కాంటగెస్‌ “స్వీకెందుకు జేనుండి? కాంగెస్‌ సంస్థ మిమ్మల్ని ఎవ్పడో విడిచి పెట్టింది. మీ హకు; ల్ని రక్షించటానికి శాంటగెస్‌ (చయత్నించటం లేదు!

జమ్సీర్రు చెప్పింది బలే బాగుంది! బూట్‌దికేట్‌ బూట్‌ దిర్తేట్మ్మట్లి -అని నాలుగు రయిదుగురు లేచి కేకలు వేశారు,

నా గుండె జారిపోయింది ఈ కేకలు ఫిరంగి గు్ఫగా తగిలినై శూటసుడు గిజిగిజలాడాడు ఆ భానుడు జలాాశంతోను చందుడులాగా తొణికాడు. వీళ్ళు నన్ను చే?

రాధ్యాకిష్ణమూర్తి మాతం తొణక్కుండా విలదిడి. చెయ్యి వైక్కై బల్ల గుద్ది మాట్లాడుతున్నాడు... *చెప్పకాను, ఇనస్నీ చెప్పటాని౩ నే విక్కడికి వొచ్చాను మనదేశంలో (బాహ్మణ, క్మతియ, వైశ్య, శద వర్షాలున్నాయి....”

ళ్‌ లి

• రాట్‌ నవ్వు కులతత్వం మాట్లాడు తున్నాన్‌! సోదరులారా చూశారా? సోషలిజం 'పేరళో ఈ వ్యక్తి. ఈ వాలుగు అడుగులు పది అంగుళాలవ్యక్తి .. ఈ, ఈ రాధాక ప్పమూర్తి నామధేయుడు... మిక కులఠకత్వం బోధిన్తన్నాడు చూశారా? తిలకించారా? గమనించారా?

ఆ మౌట్లాడేమనిష్సి చీకటిలో నాకు కనవడకపోయినా అకవి “మొహాన వీభూదిరేఖలు ఉంటాయనీ మెడలో ర్ముదాక్ష మాలళణ్‌ ఉంటా - యిని నేను తెలుసుకున్నాను ఇతని మాటలువిని జనం్య “*ఈరోజులో

ఇతలతత్వమా?” అని గునగునలాడించి, గా

“వది కులతత్వం కాదు... మౌర్క్చిజం. ఇవ్చుడు నునదేశ పరి తులు, మార్చు పట్టినన్నటి యూరప్‌ పరిస్థికులకంే వెనుకబకీ వున్నత్సి కొవిట్టి మవ దేశంలో; మార్క్విజాన్ని,మార్కు కొలానికి వెనుక

పీడకఠ త్ర వర్షింపదేశుకోవలసి వచ్చింది. ఆ వవి మేం చేస్తున్నాం మనదేశంలో ఉన్న (వాొహ్మణ, కతియ, వైశ్య శూ(డ్రకుల్లార్నే ఇతర దేశాల్లో వరి (శ్రమ సృద్ధి చందివ దేశాల్లో పూజారి, జమీందార్వి కేపిటలిస్టు, (వొలిపేరి యస్‌ వర్షాలంటున్నారు మన దేశంలో పూర్వం విశ్వామి తుడు చేసన వ్హ్లివమూ, వసిష్టుడు బేసిన (వకిఘుటనా, వరశురాముడు చేసిన ఏసప్లవ

• వాశనం ద్రుష్థడుచేసిన విస్తవం్క శంకరాచర్యులు వర్ణ్యాశమ ద్లర్మాల కేరుక్‌. ఇ ౨ వం శాశనం అ? "అవ్నటికి మనసంఘంలో ఉన్న పర్గ కలహం ఫలితాలు. కౌవి మతంపేరు మీదగా జరగటంవల్ల ఈ నత్యాన్నీ,. ఈ ఉద్యమాల యధార్ధ న్వరూపాల్ని మీరు (గ్రహించ లేకుండా వున్నారు. అనాదిమంచి మనదేశంలో కూడా వరకలహం జరుగుకూనేవుంద, కాని న్నివ శష్తులు ఎవ్నటి. కొన్చుడు నాశనం ఆయిపోవటంనల్లా,. తరునాత వచ్చే వర్గాల.వాయకత్వాన్ని , ఎవ్పటికన్సుడు మొదటి వర్గమే సొంతం చేను కొవి, తప్పుడార్తను పట్టించటంవల్లా ఇన్నటికీ వర్గం వాసన గవులే టొ జ ఖ్‌ తు ఆ యు ల (బహ్మర్షి అవిపించుకునే వహామ్క మాకూఉందనీీ అగజాతికి్‌ (వక్వేక హక్కు లుండగూడదనీ చెప్పి విశ్వావి.(క్రుడు క్షత్రియులను కూడ్‌ గట్టువాని ఎబ్లవం చేయించాడు ఈ వ్నివయే. విశ్యామి[త నసస్తుల నుధ్య జరిగిన పోరాటంగా మన పురాణాలు వల్లించాయి. వసిస్టుడు ఎలుకై తే విశ్వామ్మితుడు పిల్లి అయి వెంటపడ్డాడు. వసిష్టుడు పిల్లి, అయికే ఏళ్వామి[తుడు కుక్కయి వెంటపడ్డాడు వసిష్టుడు కుక్క_యితే విశ్వామిశ్యతుడు దుడ్డుక్కరయి- వెంటనడ్డాడు విశ్వామితువివల్ల తయారైన రొములవాఏక్కూడా ఈ గతే పట్టింది. అతడు క్షతియ పక్షపాతి అవటం వల్ల వసిమ్టలవారు అతన్ని అరణ్యాల పాలుచేసి తమ (కిష్ణాజనమైన భరతునికి వట్టం కట్టారు తమకు విరోధి అయిన అనక మహారాజు కూతుర్ని పెళ్ళి చేసుకోనడమే దీనికి ముఖ్య కారణం. లటునంటి రాములవారుకూడా చివ్వరికి అగజొతికి. వాసుర్రై వరిటి-

న్‌! ధర్మవడ్డీ మాటికీ పీతామవాదేవి ఆర్యోణుషులు చెప్పినన్పుగల్లా వొదిలి'పెకికే నేగాని 'అతకలేకపోయాడు ఈ ఆత్మ వంచనకు ఫలితంగా చచ్చిపోయిం తర్వాఠ మాకం దేము డయ్యాడు, ॥

కనక్క వర్గకలహం అనాదినుంచీ జరుగుతూనే వుంది. ఈ వర్గాల్లో తక్‌ పర్గానికి పిడికెడు లాళభం కలగటం అంటే నరో వళ్షానికి వాడ

-వష్టం అయినప్పుడు వర్గ సామరన్యం ఎట్లా కుమురుకురిది....౫

“హృదయం పరివర్తన కలిగితే ఎందుకు కుదరదు? మహా చక్క_గో కుదురుతుంది నువ్వు ధవిక వర్గానికి చెందిన వాడవయిన్సా హృదయ పరి వర్హన కలిగి (శామికవర్గావికి లాభం కలిగించే సోషలిజం (వచారం చెయ్య టంలా” అన్నాడొకడు నభికల్లోనుంచి ఒకడు ఈలవేశాడు ఒకడు ఏర్‌ స్లేన్‌ మోతచేశాడు రైల్లో అడుక్కునే వివృగాడికిమన్నే ఒకడ పొట్టమీద మధ్ధైల దరువు వేస్తున్నాడు.

“ఇంకా మీకు హృదయ పరివర్తనంపీద మోజసోలే-? అని (వశ్నలతో మొదలుపెట్టాడు రాధ్యాకిష్ణమూ_ర్హి *'మనదేళ చర్మితలో ఎన్నో ఉద్యమ లు హృదయ సరిస్పిర్తనాన్ని నమ్మి విఫలమైనై. బుద్దుని సంగతే తీసుకొందాం బుద్దుడు పై వర్గాల్లో కలిగించటానికి [వయత్నించిన హృదయ వరిన _ర్తశశంకలఠాచార్యుల్ని రాకుండా జేసిందా! బిద్దు” భూతదయ మన దేశంలో ఇవ్చుడేమయింది? ఏసుక్రీస్తు మతం వై స్తవులను సామాంజ్యా అను సంపాదించి పజలను దోచుకోకుండా ఏమాత్రం ఆవగలి1ంది? మీర చెప్పే హృదయ పరివర్తనం కలగటానికి వీలున్నమాట విజమే పై వర్గా లకు చెందినవాబ్ళ కొద్దిమంది దిగువి-వర్గాల (శేయిన్బుకి పాఒపడే” మాట విజమే! వ్యక్తులు కొద్దిమంది మారటంవల్ల అధికారవర్గానికి ఎక్కువ నష్టం లేడు గనక్సా అధికారం వూడదు గనకా చూస్తూ ఊరుకుంటారు. కావి వీరి "వంఖ్యఎక్కువ అపుతున్నకొడ్డి ఆధికారవర్గం జాగ_ర్హఎక్కువ అవుతున్నది, చివరికి తమ అధికారానికి భంగం కలిగించే శక్తి వీరికి వచ్చిందని భయం

-కలిగినప్పుడు దౌర్జనషయుతంగా వీళ్ళవి ఆణగదొక్కుకారు అవ్పటివరకూ

పీడకల త్ల చౌర్జన్యం చెయ్యవలసిన అవసరం లేదు గనక, చూమ్తాచూడనట్లు ఊరు కోవటం, కొడ్డో గొప్పో వాళ్ళకు సహాయం చేస్తూ ఉన్నట్టు నటించటం అపాంననీ భూతదయనీ బోధనచెొయ్యటం, జరుగుతూ ఉంటుంది కనక సంఘం అభివృద్ధి చెందాలంటే, వర్ల పోరాటంతో దిగువవర్గాలు అధికారం స్వాధీనం చేసుకోవటం కంఠే గత్యంతఠతరంలేదు. విబ్ల్వవం కంళే శరణ్యం . లేదు"

“ోఆయ్లలే ... అవి ఒకడు సభలోనుంచి లేచాడు. అరడు కళ] జోడుపెట్టి మ్మర్‌ మెడకు చుట్టిఉన్నాడు.

కన్సువ్యు అడగదలచింది నాషతెలును నువ్వడక్కుండానే జవాబు ఇెవుకాను. విష్తవంలేకుండా వనంఘంలో బూర్చుతేలేమా? (తసంచంలో ఎక్కడా రాలేదా అని నీ అనుదూనం తేలేము. రాదు. ఏప్లవం లేకుండా మాద్చు వచ్చినట్లు నీకు [భమ కలగటానికి కారణం చెప్పశాను విను,

“ప్పీఫాల్రో. ఉన్న నీళ్ళను [కమకమేణా వేడి ఎక్కువ అపళూ పుంటుంది నీళ్ళు తుకతుకలాడి పోతో ఉంచై, సీసాలో నుంచి బయట ఇట్టావికి బిరడా ఉంటం మూలాన వీలుండదు. ఆ విరడాను తన్ని వెయ్యటం కంచే అనీళ్ళకు గత్యంతరం ఉండదు, బిరడా గట్టిగా ఉంటే టప్పున ఎగిరిపోతుంది. వొదులుగా పుంకే ఊరికే ఊడిపోతుంది. ఊడనంత విగువుగావుంపే సాయే (చిద్దలై పోతుంది. వ్తవమూ అంతే! అథికారో విర్గం బలహీనంగా ఉన్నచోట విప్లపంనిశృబ్దంగా జరిగినట్లు కవిషిస్తంది, కొద్దిగా దిలంగావున్నచోట కొంచెం మోత వినిపిస్తందీ నరీ బలంగా వుష్నురోం సంఘమే. (బ్రహ్మాండమ్రైం మోతతో బద్దలవుకుంది అధికొరో వర్షం దిలహీనంగా వుండి విప్లవం నిశ్శబ్దంగా జరిగినచోట, హృదయ పరి వర్తనంవల్ల _ జరిగిందవి మవ్వు అనుపంటున్నావు ఇది కేవలం పొల పాటు...

రాధాకృష్ణమూ_్రి ఇంతవరకు చెప్పేటవ్సటికి సభికగ్లో జీరా “బహఃబాగా చెప్పాడురో “ఉన్నది వున్నట్టు చెప్పాడా" అని గునగువల

క ధర్మవడ్డి ఇయణదేరినై వాకానరిణం అనుకూలంగా మారుతూ వుందని (గ్రహించి రాధాకృష్ణమూ ర గొంతుసవరించుకువి బిగ్గరగా ఊదేక పూరితంగా మౌట్లాటం మొదలుపెట్టాడు మూలనక్కి. గుడ్లు వవ్ప జెప్పి చూస్తూ వున్న నాకు కొంచెం భయం ఈగ్గింది,

ఉజ్షాగ్రీ వాదం ఇట్లాంటి సిద్ధాంతాలమీద ఆకారపడి ఉండబడే 1[1చజలకు సహాయం చెయ్యదు ఒక దశశరకూ జాతీయవాదం వ్‌ పూరి శీంగా వుంటుందనేమాట నిజమే *నా దేశం” అనే అహంరం మొక టిలో దళాసక కొంతలాభాన్ని చేర్వస్తుందనేమాటా నిజమె! ధర్మసిద్ధాం కాన్ని ఆధారంచేసుకువ్తి డేవువిమీద భారంవేస్తి బతుకు వెళ్ళటోబులునే (వజల్లో, ఒక లౌకిక ఆదర్శాన్ని, తీవవాంఛని కలిగించి వాళ దృష్టిని సంఘంచైైప్కకి తిన్పుతుంది. కాని లాభంవొచ్చే సమయం వచ్చేటప్పటికి వుద్యమాన్ని నడిపే నాయకత్వం, ఇతర నర్గాలను మోనంచేసోో అణగ దొక్కో తానే అధికారంలో వుండేటట్టు, తన వర్గానికే లాధాలు వొచ్చే టటు చేసుకుంటుంది. ఈనాగు జాశీయా వాదావికూ డా ఈగకే. వటింది వైగ ఎంద?ం ముంగిటిలో కాచుకొవి వుంటంవల్ల ఈ ఆవద మరీ హెచ్చింది బేషరాగ్గా వినండి

“ఇప్పుడు (వసందం రెండు ముఠాలుగా చీలి యుద్ధంచేస్తూ వుంచి జా ఓకప్క ఫాసీజం్యి ఒకపక్క (చజాస్వామికాలు. (ఏ+దేశంలొనూ యూ విధంగానే జరుగుతూ వుంది (పకి దేశంలో అ(గజొతులు ప్లాసిజానికి నవాయం చేస్తన్నఎ. ఫాసిజం జయించకపోతే తాము అనుభవిస్తున్న విరంకుశాధికారం పోతుందని వాటికి తెలుసు అటుఫంటవ్పుడు (వతి దేశంలో వున్న దీగువ వర్ణాలు (వజాస్వామి.కాలకు యెందుకు సహాయం చెయ్యవు? అలా చెయ్యక, ఫానిజాన్ని గెలిపిస్తే తకమగతి యేమవుతుంది? ర్థప్వామికంవర్తి దిగువువర్గారకు లాభం గమక్క ఈ వర్గాలన్నీ యే

శంలో వున్ననరే (చజాస్వామికాలకు తమ ఆరత్మరక్షణకోనం సహాయం

తీరవలనిందే!__)

ఒక్‌ కురవాడు చివాలునలేచ్తి *ఆయికే యివుడు ఇరగ్గండుకి నవాయం చెయ్యమంటావా యేమిటి?” అవి అడిగాడు.

పీడకల వ్రి7

“*అదయ్యా ఆనలురహన్యం. ఈయన్ది జస్టిస్‌ పార్టీ ఇన్నిమాటలు శెప్పిందీ ఎందుకయ్యా” అని సభికలకు ఆసీల్‌ చేఠాడు, లీ” “ోతూత్‌ (౯ కళ ర్రి పీడ్తి సిగదరగా” అవి గోలంచేసింది జనం. మళ్ళీ నాకు భయం ఎక్కువైంది, "

శావాకృష్ణమూరి మాతం తొణకలేదు. కన్హైలాగా నిలబడి ఉనన్య శ్వాన్తూవే వున్నాడు “అవును నేను యింగ్గండుకి సహాయం చెయ్యమనే న న న (వజలకు లాభం గోటీ* చెయ్య మంటున్నాను దాన్యంలో ఉండటానిక్కాదు. యుద్ధానంఠరం ఇంగ్లండు. మనల్ని దోచుకునే స్థితిలో వుండదు. అన్పటికీ దిగువవర్గాలు రాజకీయంగా గలుకుబడిలోకి రాలేకపోతే 'ైపర్గావికి చెందిన జాశీయవాదులు అధికారోం లోకి వ్వ, పంబరే/ఎతుంది జాగ్నత్త కనక ఇంగ్రంగుపున్నా బేకపోయినా మనకు జాతీయ నిరంకుశత్వం తన్పదడు. ఇది తప్పించుకొని మనకు లాభం కలాలంపే యిదేదార

ట్ర త్ర స్వరాజ్యం నికు అక్కి=ర్లదా! + అవ మస్తం కం వాడు (వళ్నించాడు. అతవి వాలకంచూ స్తే నా గుండె గుభేలుమన్నది.

రాకాకిన్షమూ రి కొంచెంచేపు ఆలోచించాడు " ఒక_కఏం ఆగి ఇలా అడిగాడు._*ముందు నీకే పిద్ధాంతం నచ్చుతుందో చెప్పితే నీ (టవళ్నకు జవాబు చెప్పకాను....”

“వేను సోషలిస్టువి. సోషలిజం నా ఆదర్శం.)

“అయితే ఏను నువ్వు న్వరాజ్యం కావాలని ఎందుకు కోరుకుంటు

_ న్నావ్‌? స్వరాజ్యం అంపే సోవలిజమనా? కాదు కావి స్వరాజ్యం

రావటం వల్ల పోషలిజం కేద్చుకోటావికి తగ్గ వాళానరణం కలగుకుంది గనకే కదా? అంశే (వజొస్వామికం రాగానే పరి్మిశమలు న్నద్ధిచెందుతఏ గనక్సా వరిశమలు వృద్దిచెందటంవల్ల (ప్రొలికేరియట్‌ యేర్చడుతుంది గనకొ. అప్పుడు సోషలిజం తెచ్చుకోవచ్చు గనకా,ఇవ్పుడు యుద్ధ నరిశమలవల్ల యే పరిశ్రమలకోనం మవ్వు స్వరాజ్యం కొవాలంటు

98 ధర్మవ డ్డి న్నావో, ఆ సర్మిశమలన్తు మనదేశంలో ఇంగ్లండే వృద్దిచేస్తూ ఉందనుకో అప్పుడేం జేస్తాపు! నాయకత్వమూ అధికారమూ ఫాసిజావికి సానుభూతి చూపే జాతీయవాదుల చేతుల్లోకి పోకుండా మూసుకోవాలి. యుద్ధానంతరం ఇంగ్లండు ఎలాగూ మనమీద పెత్తనంచేసే స్టికిలో వుండదు. గనక అధి కారం ఫాసిస్టు సానుభూతిపరుల చేతుల్లోవడకుండా చూచుకుంటే సోషలిజం 'తేలిన్గా సాధించవచ్చు....అపునా?)

యీ విధంగా రాధాకృష్ణమూ ర్తి మరొక గంటనేపు మాట్లాడాడుం యెందుకనోగావి ఆతడు-మాట్లాడిన మాటలు నాకు వినవడలేదు చేతులు తిన్పటం, పెదవులు కదల్బటం మాతే మూలనక్కి-వున్న నాకు కవిపించిన్నై సభికులకు మ్మాతం [కమ [కమేణా ఆతనిమీద మనస్పవటం మతం నేమ ఆకట్టాను కఆయనచెప్పింది యు క్రియ కంగా వుందిరా” “ఆలోచ్చి స్టే నిజమే అనిిస్తుందిరా! ' అనుకుంటున్నారు.” ఈ మాటలు వపాంచలేక ఒక కురవాడులేచి కబ్రాక్రడ్త రాయిస్టు” “అతడు తాయిస్టు” శమ్హాస్తిక వేస్తన్నాడు””” అని కేకలు వేశాడు,

జనమంకా ఒక్కసారి వివ్వెరపోయింది ఉరాయిస్ట్రా ఓరి పీకీ..టి “వజ మనిపూసి మా రేడుకాయచేస్తారాి)” “వీళ్ళతో మాట్లాడగూడదురా” “స్క్‌లెండి” * పోదాం రండి” అవి గోల దియలుదేరింది వశీ డబ్బాల గలగల మోరకం'టీ పెద్ద మోత బయలుదేరింది... ॥

ఈ మోతళు నేను నిద్రలోంచి ఉలిక్కివడి లేచాను. దీనం ఆరి పోయింది ఆంతా చీకటిగావుంది. రాడాక్సష్ణమూర్హి (పూఫ్‌ కాపీ కోనం అటూ యిటూ కాఠట్లాడాను, కావి అది కనిపించలేదు.

దేవుడిగది

“ణన లననినానాననననా ననన ననలననననాననల...... ననన ననా ననననినాినననననననననా ననా ననానననననాను భానననన వననననననాననన నన మునానునకానాననానర్థలా త్రికాల.

ఈఆట్లాగా అమ్మా....అయికే సీకు పూణిచేనుకునే ఆలవాటు లేదన్నమాట” అన్నది పొరుగింటి పీతమ్మ....

“లేదు పిన్నీ” అన్నది. సుశీల సుశీల కొత్తగా కావురానికి వొచ్చింది అమెను పరామర్శించడానికి వచ్చింది పొరుగింటి సీఠమ్మ. చొచ్చి మాటల్లోకి దింపింది.

£ ప్రైశిస్పిజ్రే అమ్మా =లేకపోతే లేకపోయింది. మనస్సులో వుండాలి ఇావ్రి వూజలన్సీ పునస్కారాలనీ, ఈ'పై బండారాలు లేకపోతే మట్టు కేం) అన్నది సీతమ్మ అవి అంతటికో ఊరుకుందా! ఊరుకోలేదు సుశీలకు భర్త అయిన (కాంతినాధువి మొదటి. భార్యకు పూజలంచే యిష్టమనీ రోజులో ఎక్కువభాగం దేవుడిగడిలోనే గడి'పేదనీ చెప్పింది అది (కాంతి నాధువికి ఆశ్హే యిష్టంగా ఉండేదికాదనికూడా చెప్పింది. అయినా అతడు ఏమీ అనేవాడు9ాదట అమె యిష్టం ఓచ్చినస్లే జరగనిచ్చే వాడట.

పావం అతి మంచివాడు ఎప్వరికీ కష్టం కలగడం _ అతవికి యిష్టం వుండదు?) ఆవి ముగించింది,

సుశీల యేమీ మాట్లాడలేదు ఇందులో మాట్లాడవలసనీంది మ్మాఠం ఏకుం"” గగభ్రర్తో నంచితనం ఆమెకు డద "రోజే వెలిసింది ఉథాకరు 'చెచ్చవలవీన అవసరంలేదు. తన భర్త మొదటిభార్యో సంగతి తనకు ఆకే 'వేలియకపోయిన్తా ఆమెను గురించికూడా తనకెవ్వరూ చెబ్బవఅనీన అన సరం లేదు ఎందుకంకు ఆమెనుగురించి మందైనా చెడైన్సా తనకు వినా లనిలేదు, అయినా పొరిగింటి,సీఈమ్మ ఆమెను విడిచిపెట్టలేదు.

“నిజం సుశీలా! ఆమె మరజణీంచింతర్వాత, అగకను మళ్ళీ పెళ్ళి

100 ధర్మవడ్డీ జేసుకుంటున్నాడని తెలియగానే, మా ఆందరికీ ఆశ్చర్యం జేసింది. ఆతను మళ్ళీ 'పెళ్ళి చేసుకుంటాడని మేమెవ్వరం అమకోలేదు” అన్నది.

దీనికి సుశీల యీం చెప్పతుంది? మెదలకుండా వింటూ కూర్చుంది *పోనీర్కే అమ్మా జరిగిందేదో జరిగింది. నీతో బాగుంటున్నారా?” అనవి- అడిగింది సీతమ్మ. ఇక సుశీలకు జవాబు చెన్నక తన్నలేదు *ోఅదేవి.టి పిన్నీ, బాగు6 డకపోవడం ఏమిటి?” అన్నది. ఆఆఆద్రిక్రాద్సే మొదటిరోటాల్లో ఎన్పుడూ దేపుడిగదిలోనే కూర్చునే క్ర అడుగుతున్నా ”అన్నది సీళమ్మ అన్నటినుంచి సుశీలకు తన అర్థవారి యింట్లోవున్న ఉవకి గది మీదకు దృష్టి మింది తామ ఒచ్చిననటినుంచి ఆ గది శాళం వేపే పుంటూంది దావి జోలి ఎవంరికీ సటికకే కనవడదు తన భరగావి అత్షగారుగాని ఆ గిది చాయలకే వెళ్ళినట్లు కనపడదు ఆమెకు ఒకరోజు ఆ గది శాళపు చెవి ఎక్కడుందో తెలుసుకోవొ అనిపించింది. ఆ ది తాళప్పచెవి ఎక్కడుంది! ఇన్నాళూ ఆమె ఆగదిని చూస్తూంది వేసివున్న తాళాన్ని చూస్తూవు3ి కావి తాశపుచెన ఎక్కడుంది? అనే (వశ్న ఇవ్వాశే కట్టింది, ఎందుకనొ. ఒకరోజు భర్తని 'అడుగుదాం- అనుకున్నది *మ్రీ సీల్యుచొక్కా. వొకటి ఉండాలి మాడండి? అన్నది. “ఆవును” అన్నాడు భర్తం... ఆద్రాక్రల్రివాడు తీసుకురాలేదు” అన్నది అకబురు వంపించు తెస్తాడు” అన్నాడు భర్త. చఛాకలివాడు సిల్కుచొన్కా కేకపోవడానికీ దేవుడిగడి కాళవృచెవిక్కీ నంబంధం ఏమిటో ఆమెకు అర్థంకాలేదు, కాని మాట్లాడుతూనే వుంది

దేవుడి గది 101 “చ్పిమ్రో ఏమితస్తాడో” అన్నది. తెస్తాడు వాడు చాలా నమ్మకమైనవాడు” అన్నాడు భారం జమ్సీక్రంకా నమ్మకమయిన వాళ్ళే” అన్నది అన్నది కాని అన్నం దుకు వెంటనే వళ్చాత్తాసవడింది తాళప్పచెవి అడుగుదామని బయలుదేరి . విందమోవటందాకా వెళ్ళింది తను. తన భర్హ మంచివాడు గనక సరి పోయింది. లేకపోతే తగాదాలోకి దిగేది ఇక్‌ లాభంలేదవి అమకొవి ఆత్త గాతి నడిగిందిం “నా (టంకుపెస్లై శాళంచెఏ పోయిందండీ ..” “అయో్యో ఎట్లా పోయిందే ' అన్నది అ_త్రగారు ఎక్టానో పెట్టి నురచిపొయ్యాను ” 4వ ్రకమ్మా. వెతుకు ? వెతికాను. కనవడరేదు * జహోనీ బజారుకు వంపి కొత తాళపుదెపో శేప్పంచకపోయావా అమ్మా?” ఎవ్వరున్నారు, శ్రేవటానికి! “అబ్బాయితో చెన్ప్నకపోయావ!” అంకే, అత్తగారి? హడా అడగలేక పోయింది దేవుడు గది తాశపు చెవి అడగటావికి కనకెందమకు కుదరటం లేవో ఆమెకు అర్ధం కాలేదు అప్పటికి మెదలకుండ వూరుకుంది మునసబ్బులోమాటతం దేవుకిగది మెదల టం మౌవలేదు వ 4 ఠః లో ఒకరోజు రాత్రి నిద్రపోతున్న సుశీంకు, పూజి చేసుకునే గది దగ్గర అలికి డ్రై నట్లు అవిపించి మెలకుప్త.నొచ్చొరదె. కద తెరిచి చాచింది. భర్త మంచంమీద లేడు. నెమ్మదిదో లేచి పూజిచేసుకుణే _ గదిదగ్గరేకు జ ణ్‌ 860 [౨

102 ధత్మవ ర్డీ

వెళ్ళిందీ పూజ చేసుకునే గది గదిగానే వుంది వేసి వున్న కాళం కాళం గానే వుంది* ఇంతలో వక్క గదిలోంచి ఆమె భర్త వొచ్చాడు అటూ: ఇటూ చూచి తాళంతీస్తి తలుపు తెరిచాడు. గదిలోకి వెళ్ళాడు ఆమె గుండె గుభేలుమన్నది. ఇంతకుముందు ఆమెకు దేపుడు గదిఎపడూ వొకే విరంగా కనిపించింది దేవుడిగడి అనుకోగానే మూసివుంచిన తలుపులూ, వేసి వుంచిన తాళం ఆమెకు నక్యషం అయ్యేవి. అటువంటి. దేవుడిగది ఇప్పురు దేపుడి గచిగా కనపట్టం లేదు. తలుపులు తెరుచుకొవి ఉన్నయ్‌ కాళం- జారిన జబ్బకుదుల్లే కొక్కానికి వేళ్ళాడుతూ పుంది ఆమెకు ఒక్కసారిగా. విచారం వేసింది. విచారం వెయ్య టమేకడఖగా కాళ్ళు వొణికిచై ఆమె అట్లా ఎంకిసేప్ప విలబ డిందోో దేవుడి గదిలోనుంచి భర్త బయటకు రావటం చూచింది. నెమ్మదిగా. కలుపులు మూశాడు. శాశం -వేళాడుం పౌమ్మనిలి ఈలపి ఆనుకొని నుంఎన్నాడు. మనిషిలో ఎంతమార్చు ఇంళసేపూ దేవుడిగదిలో ఏం చేస్వన్నాడో! |

అతను గదిదగ్గం నుంచి కదిలాడు? ఆమె ముందు”ావెళి ఏమీ దేరగశట్టు పడుకుంది పక్కగదిలో (డ్రాయరు లాగినమోత ఆమె తనభర్త ఎవుడిగది తాళపు చెవిని డాయర్లో 'పెడుతున్నాడని (గ్రహించింది. అతను. (ద్రాయరు మూశాడు? గదిలోకి వొచ్చాడు అతని పక్కమీద పడుకున్నాడు. ఏదో ఆలోచిస్తన్నాడు అకని కళ్ళ వెంట నీరు కారటం ఆమె చూసింది.

ఆ ర్మాతి ఇక ఆమెకు నిద్రవపలేదు తలుపులు తెరచిన తాళం తీసీన దేవుడిగదీ, లాళం తిస్తన్న తన భర్తా, తన భర్త కార్చిన కన్నీరూ.. ఎంఠిసెశా ఇవే జ్ఞావకం వచ్చేఏ ఎవ్పుడూ కాశం చేసివుండే దేవుడిగదివి తన భర్త యెందుకు తెరిచాడు” ఆ గడిలో ఏం చేశాడు? ఇంతకీ ఆ గదిలో ఏముం:] యింత రహస్యం దేనికోసం?

ఆమె మనస్సు ఏకలం అయింది వికలమయిన మనస్సుతో తెల్ల వారి లేచింది భర్త మామూలుగానే (వతి చిన్న విషయంలోనూ ఆమెను నంతోషపెట్టటానికి వయశ్నించాడు కాని ఈనాడు అతని [సయత్నంలో

దేవుడి గదె 103 అసహజిత్వం కనిపించింది సుశీలకు, అతను తనపట్ల భర్తగా తన విధ్యు క్తదర్మార్ని మ్యాతమే నెర వేర్చుకుంటున్నాడన్సి మనస్సు వుంచి పీ వనీ చెయ్యబంలేదనీ అనిపించింది ఆమెకు,

“మీ మనస్సు...” ఏదో చెన్చబోయింది.

ఆలోచిస్తూ కూర్చున్న ఆమె భర్త కానేమి. ఆంటూవున్నదడీ తెలియ కుండానే *అపును” అన్నాడు.... గ

“ఇక్కడ వు షట్టు లేదు * అన్నది ఆమె.

“అవున” అన్నాడు ఆమ భర్త, అని అమె పీదో అడుగుతున్న ది తానేడో ఆమెకు జవాబు చెప్పకున్నానవీ తెలుసుకొని “*ఎమిటీ?? ఇవి అడిగాడు...

“ఆజ్చే ఏమితేదు మీ మనస్సు యిక్కడ వున్నట్లులేదు...ఎఅన్నది.

“బేకేం,,,.ఇక్కుడే వుంది.” అన్నాడు, ,

ళోర్మ్యాత్రి బాగా విదవట్టినట్టు లేదు” అన్నది వరిక్షగా.

అతని మొహం జేవురించింది పైకి కర్షట్ట కేం? బాగానే పట్టింది. మామూలుగానే పట్టింది” అని ఏదో వనివున్న వాడికినుల్లే ఇక లేచాడు. (వశ్నించడానిక ఆమెకు అవకాశం ఇవ్వలేదు భోజనం దగ్గర కూర్చొని మొక్కు శీర్చుకొవి బయటకు వెళ్ళాడు.

సుశీల నెమ్మదిగా వంటచేవున్న అత్తగారి దగ్గరకు జేరింది.

కోర్మాతి విద వట్ట లేదు” అన్నది.

క వేడ్రిచేసి పుంటుంద్కి?”? అన్నది అ _త్తగారు,

కక వ్రేర్తిగాద్రు,?

అనడ్రక్ర కుద( లేదే మో!) “ఆర్టరాటతి అలి'డైంది 99 “షాడ్సు ఎలుకలు”? అన్నది అ _త్తగారుం

1104 ధ;ర్మవ డ్డీ ఈద్రేవుడ్తిగద్రి దగ్గర” అన్నది సుశీల ఈసారి అత్తగారు తేరిపార జొచింది. 4మీ అబ్బాయిక్కూడా నిద పట్టలేదో అన్నది సుశీల అత్తారు మౌట్లాడలేదు, కళన్ప్సీ అన్బాయి అర్థరా(తివేళ దేవుడి గదిలోకి వెళ్ళి వచ్చారా అన్నది సుశీల అ క్రగారు నేమ్మదిగా పొయ్యి. వైపకు కిరిగింది... తిరగమోత్‌ మాడుతుందన కాదు. ఆఆ గదిలో ఏముంది అత్తమ్యా? ” అని అడిగింది మశీల. తెగించి అకిగింది అత్తగారు చెప్పారు. నామాట ఏను మహ్వు 'అ విషయిం పట్టించుకోకు 4 అవి, * , వట్టించుకోకుండా ఎట్లాపుండేది ఆ త్తయ్యగో “పట్టించుకోకుండా పుండటం నసీకూ మంచిది, వాడికీ మలతిచిది నా మౌట పవ్‌మ్మా అల అన్నదీ అవిడ, చేసేదిలేక ఎుశీల ఈ విషయం మకచిపోదా మనుకుంది కాని ఆ వని ఆమెవల్ల కాలేదు ఎవ్వరితోనూ చెప్పకుండా మవసులో ఉంచుకుందాం అనుకుంది పోరుగింట్‌ సీతమ్మకు మ్మాతం ఏ పరిస్టికుల్లోనూ. చెవ్చకూడ దనుకుంది. కావి తీరా సీతమ్మ వొచ్చేటవ్పటికి తనకు తెలియకుండానే. యా విష మాన్ని ....కదిలి౦చింది. “వారు మొదటిరోజుల్లో యెప్పుడూ దేవుడి గదిలోనే ఉండేవారా పిన్నీ? అవి అడిగింది సుశీల. ళళబ్రుప్ప శే 6ళందుకో[) 4వమ్రోనే కాని పూశ్లోవాళ్ళు ఎవ్వరికి తోచిన కారణం వాళ్ళు వెన్పుకుంటూనే ఉండేవాళ్ళు ”

దేవుడి గది 105 ళిష్టీనిట్సపి పిన్నీ[

ఉబ్పుడా నంగతులన్నీ యెందుకులేవే? * అన్నది పీఠమ్మ ఎట్లాగూ మశిల ఊళుకోదని తెలిసి...

తెలుసుకుంటే తప్పేముంది పిన్నీ!”

“క్ర 'ప్పేంలేదు.. .ఇందులో ఎంతవరకు విజం వుందో, నేను విన్న సంగతులు చెబుకొను” అని ఆమె చెప్పింది అందులో ముఖ్యమైంది వ్యక్‌ శ్రే

“అతని మొదటిభార్య అకనికి రోజూ (వత్యక్షం అయ్యేదటం (వక్కశమై ఏ రోజుకి ఆ రోజు అతను నిర్వ ర్తించవలసిన ఏథులను నూర్చి చెప్పేదట ఆమె చెప్పినట్లు అతను చేసేవాడట. ఆమె (ికికి పున్నంశకాలం ఆమె చెప్పినట్లు చే సేవాడవటంవల్ల, ఆమె మరణకాలంలో “ఇక నే నేం చెయ్యను!” అని వాపోతుంకే ఆమె ఈ విధానం ఏర్పాటు చేని పోయిందట”

బద్రి విజమైకే, తర్వాత దేవుడిగదికి వెళ్ళటం ఎందుకు మావి వేశారు?” అవి అడిగింది సుశీల

కఫ మోనమ్మాం నాకెట్లా తెలుస్తుంది? అదీ కాకుండా మానివేశాడని వీకెట్లా తెలులు నీకు తెలియకుండా వెళ్ళి వస్తున్నాడేమో!” అన్నదడిం

ళ్‌ బాన్‌

“వెళ్ళటంలేదు?”? అన్నది సుశీల, ॥

కళస్పీ కంద్ర నమ్మకం వుంటం మంచిద్వేగ అన్నది. పొరుగింటి పేరమ్మ.

" “డ్షశక్కోవాళ్ళు అనుకునే మాటలు చెప్పానమ్మా ఆ మాటకొస్తే నీ వివాహం కూడా మొదటి భార్య ఆజ్ఞానుసార మేజరిగందని చెప్పుకున్నారు ఊ ళో వానతో

“*్రార్రు తిరిగి ఎవాహం చేసుకుంళే ఆమెకేమివస్తుంది పిన్నీ?)

రొ

166 ఛర్మవడి మెదటి భార్య మరణించిన నెలరోజులనరకూ ఆశను ఆ దేవుసి తదిలో నుండి బియటకురాలేమ. ఆతని మనస్సు (తిప్పకపోతే లాభం లేదని ఒఓకగోజు ఆమె (ప్రత్యక్షమై డ్విశీయ ఏవాహాం చేసుకోనని ఆజ్జాపించిం: దట. ఆమె ఆజైను తిరస్కరింపలేక విన్ను వినాహం చేసుకున్నాడట.” నే ఈ విధంగా చెన్నుకపోతోంది పొరుగింటి సీఠన్ముం సుశీల కళ్ళు చెమ్మగరిన్నై. జప్రవిటమ్మా? ఏమన్నా జరిగిందా” అవి ఆతురతగా అడిగింది. పీకమ్మ. జపం లేదు సిన్నీ” “చ్చెప్పవమ్మూ..నీకు కల్లి నంటిదాన్ని.” సుశీల ఇక దాచుకోలేకపోయింది. ర్యాతి జరిగిన నంగతి పొరుగింటి పీఠమ్మకి చెప్పింది ఆమె ముక్కుమీద వేలు వేసుకొన్వి “అయితే ఇప్పటికీ అకన్ని అతని మొదటి భార్యే నడుపుతూ వుందన్నమాట” అన్నది... పెగ లేకుండా పొగెందుకువుంటుంది. వూక్లోవాళ్ళు అమకొనే మాటలు విజమే___నామౌట విని వీలయినంళ త్వరలో అనలు ఆగదిలో ఏముందో శేల్చుకో, ఆగది తాళపుచెవి ఎక్కడుందో నీకు తెలుసుగా” అన్నరిం ఆమెను ఓదార్చి .పొనుభూతి చూపి-బాధ పెట్టింది. “ఏదన్నా అవసరం వుంటే కబురు చెయ్యమ్మా వొస్తాను” అని చెప్పి వెళ్ళింది వెళ్ళి వపూళో, ఏమి చెప్పిందో.__ఊరు వూరంతా పుకార్లతో ఒక్కసారి గవ్చు మన్నది అసలు వర్లు పట్టించేవాళ్ళు కాస్తసత్యావికి ఎక్కువ అసత్యాన్ని కలిప్కి దిజార్న సెడహారు (సజలు, వారి వారి శక్తికొద్దీ దాన్ని చిలువలు పలువలుచేన వరించి చెవ్వుకుంటారు ఈ విధంగా నోళ్ళు మారినకొడ్డీ రూపం మారుతుంది. చివరికి రూసం పూర్తిగా మారకుతు౦ది. ఈ మారిన శూహులో అసలు వస్తువును మొదటిలో దాన్ని నృష్టించినవాశ్లే గుప్త

జీవుడోగది 107 వట్టరేక దాని సృష్టికర్తలు మరొకరన్కీ, అది సఠ్యమేననీ అనుకుంటారుం పొరుగింటి సీతమ్మ వవి యింతే అయింది (శ్రాంకినాధువిమీద ఆ మెకొన్ని వుకార్లు పట్టించింది. ఆ పుకార్లు వజల నోళ్ళల్లోవడి రూపాలుమచూత్స, మళ్ళీ తనదగరికే వచ్చేసరికి వాటివి గుర్తువట్టలికపోయింది. వాటి సృష్టితో తనకే శ్లవమేయం లేదనుకుంది. అవి పరమసత్యా లనుకుంటోంది. ఎప్పటి కవ్చుడు నుశీలకు జే వేసింది రకరకాల పుకార్లను ఈ విధంగావింటూన్న షకీల వీటినుంచి తప్పించుకోవటానికి దేవుడిగదిలో షముండో. తెలుసు కోవటం కంటే వేరు మార్గం లేదు అనుకుంది.

అన్వసీ లను ఆ ఇంటిలో నానాకష్టాలూ పెడుతున్నారట” క క్రాంతి వాధువి మొదటిభార్య చచ్చి దెయ్యం అయ్యిందటి...పట్టటం పట్టటం ఖర్తనే వట్రిందట)” గ కాంతినాధువి ఇంటిలో దేవుడిగది వొకటి ఉందట *” ఆ డేవుడి గదినిండా దెయ్యాలేనట... *... క కాంతినాధుడు అస్తమానం ఆగదిలో తలుపు వేసుకుని ఆ దెయ్యాలకో మాట్లాడుకూ వుంటాడట,”

ఆ ర్యాతి సుకీలకు నిద్రపట్టలేదు. (కాంతినాధువి విదపోవిచ్చితామ లేచింది పక్కగదిలోకి నడిచింది. [డ్రాయరలోవన్న ళ₹ళపు చెవి తీసింది. దేవుడి గదిదగ్గరకు బయలుదేరింది మూసిన తలుపులూ వేనిన తాళం ఆమెను భయపెట్టినై, (పాణాలను బీగదిట్టి తాళం తీసింది. గదిలోకి అడుగు పెట్టింది. ఆమె వొళ్ళు రుల్లుమన్నది. చణం ఊసిరి నలపలేదు ఆ తదిలో రానే కాక ఇంకెన్వరో ఉన్నారనిపించింది. కలయ జూవింది. చేవుడి గదిలో ఒక దేవీ మంటపం, దేవీ మండనంలో &క దేవతా వ్యిగహం అంఠే,

ఈ ట్టు వ్మిగహం)” అనుకున్నది

66జ్వైద్రి వొట్లి బొమ్మే” అని జవాబు చేన్సుకుంది

ట్ట *ల్రా నూట్లో” అనుకున్నది *ఆరిపోయిన (వమిదె”అవి జవాబు చెన్సుకున్నది.

108 ధర్మవడ్డీ దేవకా వ్మిగహానికి పూత జరుగుతూ ఉవన్నట్టుహడాతేదు. గడి ఆరా దూజే. ఏ్యగవోవికి ముఎదు మినుకు మినుకుమనే దీపం. *త్రదేమి.టి? ' అనుకున్నది, క డ్రాయరు]” ఆథ్రాన్సు తాళపు చెఏ తెచ్చిన (& యక! మగ్లేనే ఉంది...) అమ కున్నదిం ఉబచ్చగా అదే, ఆత్రందులో ఏముందో సుశీంకు చూడాల:పించింది. (డ్రాయరు దగ్గరకు వెళ్గింద. ఒక ఆర తెరిచింది. కీదుమవి ధ్వవితష్ప ఏమీలేమ రెండో అర తెరిచింది. అందులో ప్పత్తరాలకబ్దవుంది ఆకట్ట జేర్తో తీసుకుంది పామువి తాకినబ్ల వొద్ళు రుల్లమన్నది కట్టి విప్పింది. ఒక వుత్తరం తెరిచింది. అది వొక శ్లీ వ్రాసింది. తనభర్తకే నవాపింది %పిమాి ఆఅంటున్నదిం ఇంకట్లో కే గది గడపకోమంచి “ఎకీలి అవికేత, ఆమె (కుళ్ళివడి తరిగి మూచింది గది గడషలో తన భర్త == ఆ వుత్తరాలు చూడక సుశీ, చూడకు” అంటున్నాడు ఆ మినుకు వి నుకుమనే దీపు వెబుగుళలో ఆమె కళ్ళలో అకనికేమి కవిసించిందోం తమె మొహు చూడచేకపోయాడు.._*చూడకు సుశీ చూడకు, చూడకు అంటానే కలవందుకున్నాడు. తూలాడు , తలుపు పబ్టుకొవి ఆప్పకో బోయాగు లాభం లేకపోయింది (శ్రిందివడ్డాడు సుశీల భరృదగ్గరకు వరు గెత్తంది కొడుకు కేక విన్నదో యేమో “ఎంకవవి చేళావే తల్లీ అంటూ అ_ర్థారు వొచ్చింది. మరునాడు సాయంభాలం (కారతినాధుడు నెమ్మదిగా 'డేరుకుంటు న్నాడు డాక్టరు (శమౌదం లేదని చెప్పాడు. వంట ఇంటిరో [| అత్తగారూ సుశీల మౌబ్గాడుకుంటున్నారు

దేవుడి గది 109

అప్పును కిల్లీ; నాకిడ్డ మొదటి వివాహంకూడా కాకముందు పరి చయం అది. ఆ విల్లా నాదిడ్డా కలిసి చదుషకన్నారట +శర్వాత కొన్నాళ్ళ ఛరకూ ఆపిల్ల యేమయిందో అబ్బాయికి తెలియనే తె[ియదు. ఉండి ఉండి మెదటి వివాహం అయిం తర్వాత వుర్తరాలు రావటం మెదలు పెట్టినై ఆ పు్పత్తరాల్లో అబ్బాయి తన్ను వివాహం చేసుకుంటానవి (వాసిన ఉతరం కన దగ్గర వుందనీ, ఆప్పటికి తనకు జన్మించిన శిశువు తండి ఇరనే- ని తాను నిరూపించగలనవ్కీ తనకు కావలసిన డబ్బు వంవపకపోతే ఇతనిని రచ్చకీడుస్తా నవి (వాస్తూండేది అబ్బాయి పడి ఆది అడిగిన డబ్బు వంపు తుండేవాడు.. ,ఆ వ్వుత్తరాల కట్ట ఆపిల్ల (వ్రాసిన ప్పుత్తరాల కష్టే?

కద్రేవుడి గది నంగశి నేను అడిగినన్నుడే నుప్వీ నంగతి చెప్పి వుంప్రే ఇంకదూవం రాకపోయేదిగా అత్తయా(ి అంది, సుశీల కళ్ళు ఒళ్తుకుంటూ.. ం

“పట్లా చెప్పేదమ్మా._-నీకు తెలిదేమో....ఎట్టాగో ఒక వ్వుల్తరం జా మొదటి కోడలు కంటపకింది. అవ్పబేనుంచీ అది మంచం పట్టింది, అబ్బాయి ఆ పిల్లకూ తనకూ ఎలాంటి సందింధం లేదని ఎన్ని చెప్పినా నమ్మలేదు. వమ్మక ఆ దిగులుకోనే మలణించింది. ఈ నంగతి ఎరిగిన వేను సీఠో ఏ ధైర్యంతో చెప్పేది తల్లీ.”

“అయితే అక్కయ్య యీ దిగులుళోనే మరణించించన్నమాట.”

*ఆపుసమ్మా! ఆ భయంళోనే నీ దగ్గరమా దాచాంొ అన్నది అత్త నారు

ఈఆ్రప్రిల్ల నంగతి ఇంకేమైనా తెలిసిందా అ_క్త్రయ్యా?)?

ఈత్రెలియకేం్య ఆపిల్ల చెడుజీఏతానికి అలవాటుషడి, నానాభష్తుఅయి వరుపవుగా (చికి కేవాళ్ళవి రచ్చకీడుస్తానవి భయపెట్టి (గితకహ ఉందట... మొదటి కోడలు పోయిన కొన్నాళ వరకూ ఉత్తరాలు రాకపోతే వెద్దుమణీగి పోయింది గదా అనుకున్నాను, మళ్ళీ నెలరోజులనుంచీ ఈ వ్వత్సరాలు

110 ఠర్మవ డ్డీ రావటం [ప్రారంభం అయినై. అబ్బాయి మొహంకూచే ఉ త్హరాలు వస్తా చ్నద్‌ లేవిదీ వేమ తెబుసుకున్నాను ౫”

ఈవక ఉర్త౦ంలు రావులే అత్తయ్యో” అన్నది సుశీల.

కప్రం చెయ్యదలచుకున్నా వేమిటి] ) ఆవి అడిగింది అత్తగారు.

“న్వస్పృటికి ఆవిడ చాలా ఉత్తూూలు చౌసి ఉంటుంది. రేపు నేమ ఆవిడ కొక వుత్తరం (వాస్తాను” అన్నది సుశీల

భి న! వ

మరొక సంగతి చెప్పటం మరచిపోయాను. ఆరోజు మొదలుకొని దేవుడిగది తలుపులు ఎప్పుడూ శతెరుదూానే ఉండేఏ. దేవుడిగది మామూలు గదే అయింది. ”

అది

రీరినేషుడు

ఆ వ్మతిక ఆఫీఫఘు కొంచం హడావడి” వుంది. గతరాి ఆ వృతిక అఫిస%ి మేనేజింగ్‌ ఇడెకెక్ట్‌ హా ఆమిన ్రీవివానయ్య హరాళ్తుణా మరణించాడు. డాక్టిర్లు హృ్మదోగం వెల్ల * అన్నారు. హృదోగంవల్లే అయివుండాలి లేకపోతే ఏ జబ్బూ చేకుండ్రా మనిషి వున్నవాడు వున్నట్లా ఎందు మరణీ్హైడు? అందులో శ్రీవివానయ్య వయస్సు ఎంతవున్నా మవిష్‌ కాయపోరు మవిషి. ఏ బలహీనళలూ లేకుండా నీతా ఇాస్రోంక ంశ్నా ఒక పద్ధతిగా (23కేవాడేమా, ఎన్సుడూ అతి ఆరోగ్యంగా వుండేవాడు ఆ పగలంతా బానే వున్నాడు ఆఫీసుకి వచ్చాడు (కొత్తగా ఇచ్చిన ఎడిటర్‌ కో సృతికపాలసీని గురించి ఎడిటర్‌ విద్యుక్త ధర్మాలను గురించి ఒక గంటసేపు మాట్లాడాడు రాతిఖోజనంచేసి పడక _ గదిలోకి వెళ్ళేవరకూ బానే వున్నాడు కాసేపటికి ఏవో ధ్వని వినవడికే ఆయన ఖెల్లెలు గదిలోకి వెళిందబ, ఇంకేను౨డి? మంచంమీద వడుకొని వున్న చాడు వడుకొని వున్నట్లు మరణీంచి వున్నాడు మామూలుగా ఈ ఉహృవయాలు” అనేఎ ఉన్నాయే, అవి థోజనాలు చేసింఠర్వాతే ఆగుతూ పుంటాయట్క ఈ మాటా డాక్టర్లే చెప్పారు.

ఎడిటర్‌ ఆచార్యోకు ఈ కబురు ఆ ర్మాతే తెలిసింది. తెలిసీ తెలియ శానే శ్రీవివాసయ్య ఇంటికి వరుగర్హాడు (శ్రీనివాసయ్య ఇల్లి వట్టణానికి దూరంగా ఏడిగా వుంది అఠవికి ఎవ్వెరూ లేరు. వివాహం కాలేదు ఒక్క 'ఇల్లెలుమ్మాాతం అఠవితో వుం ఆమెను భర్త విడిచి పెట్టటంవల్ల అన్న శోన్సే ఆరని మంచిచెడ్డలు చూస్తూవుంది ఆచార్య వెశీ ఎవ్బటికి ఆమే చాక్టదా వున్నారు. డాక్టరు నంగతి సందర్భాలన్నీ చెప్పి, (శ్రీవివాసయ్య మరజీంచిపున్న గదిలోకి. తీసుకొవి వెళ్ళాము. మంచంమీద ఉన్న శేశీవివానమయ్యు శవం చూస, *నేను చెయ్యవలసింది చేశాను. కావి నేమ వచ్చేటవ్పటికే చెయ్యి దాటిపోయింది! అన్నాడు

శై12 భ్‌ ర్మ వ డ్డి ఉపదో ధ్వని వివవడి నేమ లోవలికి వచ్చాను. చూద్దునుగదాం మంచంమీద వెల్లికలా వున్నారు. పిలిబాను పరికలేదు. నాకు భయంవేసి. వెంటనే డాక్టరుగారికోసం కబురు చేశాన” అన్నది శ్రీంవానయ్య చెల్లెలుం ఆచార్య కళ్ళకి [శ్రీనివనయ్య కడుకొవి సిదపోతున్నట్టుగానే కవిపించాడు కుడిచెయ్యి మ్యాతం మంచంమీవ నుంచి వేళ్ళాడుకుంది. ఆ చేతకిందుగా భూమిమీద ఒక ప్కస్తకం వడివుంది ఆ పృక్త కంవదువుహూవుండ గా గుండెనొప్పి ఒచ్చి ఉంటు ౨దనీ అవ్పుడది ఇైయ్యిజారి |కిందనకి వుంటుందనీ అనిపించింది. ఆచార్యోకు అదేం పుస్తకమో తెలుసుకోవాలనిపించి పీక్షగా తూళాడు. దానిపేరు “యౌవ నారంభం ” అట్టషీద నవయౌవనంకో పొంగిపొగ్లే ఒక యువతిబొమ్మ పుంది. సమయం అ.దుకు అనుహలంా లేకపోయినా ఆబార్యకు ఆశ ఏర్యం వేసింది. ్రీనివానయ్య చేతుల్లోకి ఇటువంటి వృస్తకం ఎండకు వచ్చిపుంటుంది? ఎట్లా వచ్చిపుంటుంది? *మరి సెలవు అన్నారు డాక్టరు. డాక్టర్ని గడవదాకా సాగనంపి వచ్చారు అచార్యా, షశీనివాసయ్య చెల్లెలూ.. డాక్టరు వెళ్ళగానే. ఆచార్యకు స్ఫురించింది. ళబంధ్రువు. శెవర్నినయినా__” “ఏ బింధుపులూ లేరు” అన్నది ఆమె, కమి తులు?” అమె ఆలోచనలో వడ్డవి చెప్పదగిన మిషతులుకూడా ఎవ్వరూ: లేరని ఆమె వైఖరీవల్ల (గహించాడు ఆచార్య. అకస్మాత్తుగా భారమంతా తనమీదే పడ్తదని (గ్రహించాడు ఇంట్లో నౌఖరు కూడా వున్నట్టు లేగుం అరనే స్మతిక అఫీసుకు ఫోను చేశాడు ఊళ్ళోవున్న పెద్దమనుష్యులకు పోను చేశాడు. అతను పోను చేస్తుంటే “ఎందుకు వాళ్ళంతా? ఎవ్వరు ఒచ్చి మ్మాఠం చేసేదేముంది?” అన్నది శ్రీనివాసయ్య చెల్లెలు. కొని సదిమందికీ

క్రీ రి శేషము క్ష13. అనన్‌ ఎంత త్వరగా తెలిస్తే అంత మంచిది అనుకున్నాడు. ఆచార్య ఎంతో మందికి 3ెలిస్తే అంత మేరకు తన బాధ్యత రగ్గినన్లేనవి ఆచార్య అను. కున్నాడు. శ ప ప మరునాడు ఆచార్యా ఆఫీసు;గడిలోకూర్చొని శ్రీనివానయ్య కాస కార్ణం 'ద్రశేక సంచిక ఒకటి తీసుకురావాలవి నిశ్చయించుకున్నా డు, బాన్‌కి అవసరమైన విషయసేకళణను గురించి ఆలోచించటం మొదలు పెట్టాడు. కొత్త గావచ్చిన వాడు అనటంవల్లి; శ్రీవివాసయ్యని గురించి అందరికి తెలిసిన ఏషయాలే తనకూ తెలాసు; ్రత్యేకంగా ఏమీ శేలియదుం గ్రీవివాసయ్య వ్యక్తి గళ జీవికం ఎటువంటిది? అతను స్వయంశక్తి మీద పైకివచ్చాడు అంటారు. ఏఎధంగా పైకివచ్చాడు. అళను బుషులకోవకు సంకనవాగు అంటారు ఈ బొన్నత్యం అతను ఏ విధంగా సంపొ దించాడు? ఇవన్నీ తెలుసుకోవాలన కున్నాడు ఆచార్య ఇవన్నీ తెలులబు కొని వత్యేక వంచికలో కొనొక వ్యాసం (ఛ్రాయాలనుకున్నాడు ఇందుకు ఎవ్వరెవర్ని కలుసుకోవాలా? అని ఆలోచించాడు. [శ్రీనవాసయ్య చెల్లేలూ?. మరణకాలంలో చికిత్స చేసిన డాక్టరూ కొంతవరకు సవాయ పడపచ్చు ఆసుకున్నాడు తనకు ముందు పబీచేసిన ఎడిటరు కూడా కొంతవరకు నవాయసడవచ్చు అనుకున్నాడు. కొవి అళను ఎక్కడ పున్నడీ ఎవ్వరికీ శెలియడు నబ్‌ ఎడిటర్లను పిలిచాడు చ్రత్యేక సంచిక వొకటి వెయ్య లనే తన ఉద్దేశాన్ని వారికి చెప్పాడు పారు ఫైకి ఏమీ మాట్లాడలేదుగాని, 'పెడ్ష ఇష్టం పున్నట్లుగా (వవ ర్తించలేదు ఒకరి మొహాలు ఓకరు చూసు. కొవి పూరుకన్నారు. నేను కొత్తవాజ్డీ. మీలో బొలామంది ఇక్కడ చాలాకొలంనుంచీ వనిచేస్తున్నారు ఆయన్ని గురించి అనేక సంగతులు మీకు తెలిసి వుండ వచ్చు. ఎవ్వరికి తెలిసిన సంగతులు వారు చెప్పితే.” సీనియర్‌ పట్‌ ఎడిటర్‌ ధైర్యం చేశాగుోవారినంగతి మాకు

114 ధర్మపడ్డీ (వక్కేకం ఏమీ శెలియదండీ._మౌకు ఏది కౌవలసినా మేము ఎడిటర్‌ గౌరికోనే డీల్‌ చేపేవాళ్ళం మాలో ఎక్కున మందిమి. వారిని చూడనైనా చూడలేదు వామట్లుకు నేను వొక్కసారి కాబోలు వారు మెట్లు ఎక్కుం

లబ తుంచే చూకాను వొక్కసారి కాబోలు ఆఫీసు. గదిలో ఎవ్వరి మిదో కేకలు వేస్తుంటే ఏన్నాను” అన్నాడు. “మేము ఆదీ లేదు” అన్నాడు మరొక వబ్‌ ఏడిటర్‌. అందర్లోకీ క్టురవాడు ఏడో చెప్పబోయాడు. కంఠం సవరించుకొని ఎలా మొదలుపెట్టాలో తెలియక పూరుకున్నాడు. కిపెలిసి వుంచే మేనేజరుకి తెలిసివుండవన్చు. చాలా కాలంనుందీ ఆయనకింద సని చేస్తున్నాడు. ఆయసన ఈ వృతిక స్టాపించక ముందుసుంన్స్మ్మీ ఆయనశోనే వున్నట్లు ఏవికీడి? అన్నాడు సీవియర్‌ సట్‌ ఎడిటర్‌. ఇక వీళ్ళతో లాళం లేదనుకొని వాళ్ళని వంసించి, .. మేనేజర్ని శ వ్మనమనవి కబురు చేశాడు. కాసేవటికి పోర్‌ మన్‌ రంగయ్య వచ్చాడు, “మ్వేనేజరు ఇరు ఇవ్వాళ ఆఫీసుకి రాలేదండీ సెలవు పెట్టారో అన్నారు, ప్రాసి నున్వీచాలు” అని జ ్రీవివాసయ్యగారిని సువ్వు చాలా కాలంనుంచీ ఎరుగుదుపు అనుకుంటాను?” అన్నాడు. ఎర్పుగుదును *? “వ్రారెందుగు ఏవాహం చేనుకోలేదో! “లవన్నీ నాకెట్లా తెలుస్తయ్యండీ? “ఇష్టంలేక” అని కొంఠమంది అంటాడు. మరికొందరేమో...) *ఏ్రముంటారు?” 4వాకెట్లా తెలుస్తుందండీ? ఏమీ అనరు” అని ముగించారు,

కీర్షికేషుడు క15 రంగయ్య తన దగ్గర ఏదో దాస్తున్నాడవి (గిపాంచాడు ఆచార్యం ఈన్సువ్వైక్కడ వుండేది రంగయ్యా?” అవి అడిగాడు. _ ళఖ్ల క్ల డేనండీ? ఈ ఆఫీసులో నే,”

“అదికాదు. నీ ఇన్లెక్కడని?

“క్షళ్ళిందిన్లో!? అవి చెప్పాడు రంగయ్య ముక్తసరిగా

కుళ్ళిందన్ని గురించి ఆచార్య ఎక్కడో వివివున్నాడు ఆది ఆ ఇవట్టణంలో కెల్లా మురికి హపం అవి. అందకని అడిగాడు,

ఊఈల్రక్య డెందుకుంటున్నా వ?”

“ఉండక ఏం చేసేది?” అతి ఏవారంగా అన్నాడు రంగయ్య.

బ్షం'క్రిక్కడా యిల్లు దొరక్కపోయిందా?

+దొరుకుతుంది ?”

“అయినన్పుడు 6లలథోీ

రంగయ్య ఇక వొక. ముక్క చెప్పదలవలేదు. ఆప్పదో వుంటు న్నాం. ఎక్కడో వొకక్కడ ఎక్కడైతే వుంటానికి, ఆక్కడ పుంటావని శైనా వీలుదొరికింది అదీ లేనివాళ్ళు ఎంత మంది! అక్కడికి అదే వంఠకోషం...” అన్నాగు.

కఆ్రది సరే....??

“త్రమరేదో వవివుండి పిలిసించారు =... మేనేజరు సెలవు మీద "వున్నాడని చెన్పటానికివొచ్చాను.... చేతిలోవని వొదిలి చొచ్చాము... పెలపిప్పి స్తే...”

న్రద్రే,,..?) అన్నాడు ఆచార్య ఇక (వళ్నించి లాభం లేదనుకొని.

రంగయ్య వెళ్ళిపోయాడు. ఆచార్య ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడు.

కేం ధర్మవ ర్డీ కిటీకలోమంచి, దూరంగా నట్‌ ఎడిటల్లు వున్న గది_కవిపిస్తోంది. వాళ్ళేదో రాసుకుంటున్నారు. మధ్యమధ్య వొ రి చెవుల్లో వొకరు ఏదో వూదు కంటున్నారు రెండో (వక్కమంచి కంపోజిటర్లు అక్షరాలు కూరుస్తున్న కట్రక్ర టక” ధ్వని ఏవిపిస్తాంది ఆచార్య నెమ్మదిగా తన కుర్చీలో నుంచి లేచి కోటు తగిలించుకొవి బయటకు వెళ్ళాడు. ఎవాఎకిని శ్రీవివానయకి- ఇంటికి వెళ్ళాడు రా(కిపూట అతను సరిగ్గా గమవించలేదుగావి, అది అకిస్కరాఠతన కట్టడం ఇటీవల దావికి మరామత్తులేమ్‌ జరిగి సట్టులేవు. ఒంటరిగా దిగు లుగా తనలోకి తాను చూసుకుంటూ విలబకడిపుంది ఆ కట్టడం, లోవల బాపురుమంటూవుంది చలనంలేదు. అతను (ప్రవేశించిన కాపేవటికి (కీని వానయ్య చెల్లెలు లోవలనుంచి వచ్చింది ఆమె కోర్కెలు అణుచుకొవి ఎండిపోయిన మవిషిలాగుంది, సరిగ్గా ఆ ఇల్లా ఆమెకూ, అమె ఆ ఇంటికీ వరిపోయినట్లుంది ఎందుకనో మొదటిర్యాతి చూచి వవ్పుడు ఇలా అని పించలేదు ఆబార్యకి. బిహుళా అతని మనస్సు శ్రీనివాసంస్య మరణ వార్తలలో విండిపోయివుండి, గ్రీనివానయ్య చెల్లెబూ వరినర (పాంశాలూ- మనస్సుకి ఎక్కి వుండవు, నెమ్మదిగా ఆమెకు తనువచ్చిన వనిచెప్పాడు, ీనివాసయ్య జీవితంలో ఇతరలకు తెలియవివ్సీ తనకు తెలిసినవీ ఏవైనా వంగతులు వుంటే చెనృమన్నాడు = నాకేం తెణును?.... ఆయన జీవితంలో ఇతరులకు తెలియనివి మాకం ఏమున్నయి?”” అన్నది ఆమె. ఆమె నోటి వెంట మాటలు నహజంగా రాలేదు చాలా రోజులనుంచి అన్నంలేక సోషవచ్చిన మనిషి మాట్లాడినట్లు మాట్లాడింది. ఆమె వైలిరిచూస్తే విజంగానే ఆమెకేమీ తెలియదు. అనిపించిందీ, కొంఠమంది వుంటారు వాళ్ళకి కళ్ళముందు అనేకం అరుగుతుంచై. కావి- అవ వారికి తెలియవు. అంశకే మనన్నువి వాటిమీద విలిప్కి వాటివిగురింమి ఆలోచించరు. ఈమే అటువంటిదే....

కీ ర్తిశేనుడు క్ష?

“పోనీ ఈ నంగతులు రైటో కాదో చెన్పండి అని అడిగాడు,

ఆమె మాట్లాడలేదు

ఆచార్య శౌను (బ్రానుకన్న నోట్పునుంచి చదివాడుః

“వయస్సు 71”

ఆమె ఆలోచించింది. ఏయే గుర్తులో జ్ఞావకం తెచ్చుకుంది. చిపరడ *అవుష) అన్నది.

జమీర్‌ వూరువచ్చింది 1901 లో”

ఆమె మళ్ళీ ఆలోచించింది మాపుబు సంఘటనలను న్మృకిఫఠావికి "శెచ్చుకన్నయి, మళ్ళీ “ఆవును” అన్నది

. కవ్రారెన్నడూ ఏవాహం చేసుకోలేదు,

కబ్రేద్పు

*జేస్పక్రోవాలనికూడా అనుకోలేదు)

జదేద్రు, ,,అనుకులకు యెందుకు చేసుకోకుండా పుండేవారు?)

“ఆయన మంచిచెడ్డలు మీరే చూస్తూండేవారుత

“మంచి చెడ్డ లేమున్నయి? అన్నంవండి 'పెళ్హేదొన్ని ...నాతో తన్న ఎవ్వరితోనూ ఆయన వండించుకునేవారు కాదు

కత్రర్రచ్తు ఎక్కడికైనా వెప్తందేవారా?”

ఎక్కడికీ వెళ్ళేవారు కాదు. వెశ్రే ఆఫీనూ, లేకపోతే ఇల్లూ. ఇంట్లో ఉన్నంతసేపూ మీరు చూళారే ఆగదిలోనే వుండేవారు” కాసేపు ఆగింది. ఏదో జ్ఞాపకం నచ్చింది.

“అస్పుడప్పుడూ బొంబాయి వెళ్తు ౦డేవారు” అన్నది.

“ఏందుకో?__ఐిహఃళా వ్యాపారం సనిమీన అయివుంటుంది అన్నాడు ఆచార్య.

కత్రెల్రియదు.ి

118ీ ధర్మనడ్తీ ళీ అక్కడ వారి కేవరయినా 'స్నీహిఠకు లన్నారా?” ఉఅప్పమో!* కాసేపు ఆగింది, ఏదో జ్ఞాపకం వచ్చింది, *స్నేహమో- ఏదో... ఏదో వందర్భంలో వొకటి రెండుసార్లు ఏదో... 'సేరుం...ఆ( భీము శంకరంగారి పేరు చెపుతూ వచ్చారు”) “ప్ప ఫీమశంకరిం?

యం్శకంలా కదిలిఇది.కాకర్ణ)

కక్రాక్రర్ల ఫీమశంకరంగారా[

కళబ్రస్పును క!

*టొంబాయలో ...

ఊదొంబాయిలోనే, నాకు బాగా క్లావకం,”?

ఆచార్య యిక నరవాలేదు అనుకున్నాడు కొంచెం దెగించేశాడు.

కమీ రెప్పుడూ మీ అన్నగారికోనే వుంటున్నారా??

*ఉబ్రవును.””

“అంక? మీకు వివావామయిన మొదటి రోజుల్లో...)

అమె అదీ చూసింది, అవే చూపులు సోషరావటం నల్ల దేవిమీదా విలనలేవి చూప్పలు..*. ॥

“కొన్నాళ్ళు విడిగా పుండిపుంటారు” అవి సర్దాడు,

ఆమె ఆలోచించింది “కొద్దిరోజులు” అన్నడి, “నేమ తిరిగి ఇ వచ్చాను మళ్ళీ వెళ్ళలేదు” అన్నదీ

గ్‌ ర!

కందుక్రనో))

“వేను వచ్చిన కొద్దిరోజులకే హరు మరణించారు. అకస్మాత్తుగా మరణీందారు__.అనునూనర్‌ నొచ్చి అన్నగారు చాలా కూపీతీకారీ....౨ ౫ ఇంతపరకు చెప్పి మళ్ళీ ఆలోచించింది.

జఅన్నుటినుంచీ వీరిళోనే వుంటున్నారు?”

కళఆవున్తు,,,,)

క్రీర్తి శ్రేమడు క్షం

కథ రక్తి కడుతూవుంది. వెలుతురు కనుపిస్తూపుంది. ఆచార్యా మనస్సులో (వళ్నలమీద (వళ్నలు పుట్టుకొస్తున్నయి. వాటీని జ్యాగత్త గా దేని తర్వాత ఏది అడగాలో వరుసగా 'పేరుస్తున్నాడు.

ఇంతలో ఏం జరిగిందో! ఆమెకు సీం జ్ఞావకంవచ్చిందో! ళమ్ప్విద్రు తాకు వాక సహాయం చెయ్యాలి అన్నది.

“చెన్పండి

“నిన్న నొచ్చాదే డాక్టరు-.అతను ఏలై రూపాయిలకు విల్లు వంపిం బాడు. అది చాలా ఎక్కువ....ఏలై రూపాయిలు! ఏం చేళాడని! మీరు మాట్లాడాలి.”

ఇంక త్వరలో ఆమె టాపిక్‌ మార్చటం ఆచార్యోకు యిష్టంగాలేదు.. (శీనివాసవ్యా మరణం యింకా ఆరలేదు. అప్పుడే డాక్టరు... బిల్లువిషయిం తర్జనభర్ణన చెయ్యటం అతనికి ఏహ్యం అఆవిపించి3ది. చెట్టంత అన్నపోయీ- ఫోకముందే, డాక్టరు విల్లువిషయం ఎట్లా బేరం చెయ్యటావికి పూనుకుందా అవి ఆశ్చర్యపడ్డాడు ఏమీ ఆనలేక్క మనస్బులో రేగుకున్న (వళ్నలను వయటి పెట్టలేక స్పలక్రండా కూర్చున్నాడు.

ఆమె నెమ్మదిగా అతనివేప్పకి చూపులు(తిస్పి, “మీరు అతనితో మాట్లాడాలి. ఏభై రూపాయలే! యేం చేశాడని!” అన్నది.

ఆచార్య ఊరుకోలేళపోయాడు “మీరే పిలిపించి మాట్లాడీకే బాగుంటుంది. అనుకుంటాను ఎరిగి వున్న వాడవటంవల్ల మొహమాటం- వుంటుందిం

“మేము అతన్ని ఎరగం. మాకు అనలు చందులుతినే అలవాటు లేదు అన్నగారికి (వకృతి వైద్యం అరికే యిష్టం ఎవ్వుడూ జబ్బంకే యేమిటో ఎరుగరు ఎప్పుడన్నా కొంచం జబ్బుడేసినా తొట్టిళ్నానం చేసే వారు. నా ఎరుకలో ఎప్పుడూ డాక్టరు ఈ యింట్లో అడుగు పెట్టి ఎరగడు... నేనే శికమకజడ్‌ పిలిపించాను. వొచ్చిమాతం యేం చేశాడు? అన్నగారు

శె ధ ళ్మ న డి శచికికికే వేము చేసిన వవివ్చి నహించేవాడు కొదు.....ఆయవకు ఇటువంటి ఐలహీనఠలు గిట్టపుల ఆమే యెక్కగలేపి ఐలం తెచ్చుకువి మాట్లాడింది. నాలుగు మాటలూ మౌట్లాడీ పొమ్మసిల్లి పోయినట్లు కబ్ళు మూసుకొవి కూచుండిం ఆబార్య కాసేపు చూశాడు, యింక కదిలించి లాళంలేదని వెళ్ళటానికి లేచాడు, ఉస్సేరు డాక్టరుగారితో గట్టిగా మాట్లాడాలి. యేం చేశాడని యేలై రూసాయీలు?” అన్నది. ఆచార్య డాక్టరు అడెస్‌ తీసుకొవి ఆఫీసుకి దియఎు దేరాడు.అక్కూడ్తు చుంచి డాక్టరుకి లోనచేసి సంగతి సందర్భాలన్నీ చెప్పాడు, ఎన్ని చెప్పినా డాక్టరు నసేమిరా అన్నాడు. ఫోను అక్కడ పెట్టి, ఛ్రీనివానయ్య చెల్లెల్ని గురించి ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడుల&ఇక యీ వనృతికకు అధికారిణి ఆమే కాబోలు అనుకున్నాడు, ఆమ్మెకింద ఈ స్మలికను ఎలా నడవటమా అని యోచనలో ఫడ్డాడు (వత్యేక సంచిక నంగతి ఆలోచించాడు ఏమైనా ఆధా శాలు దొరుకుతయ్యే మోనని శ్రీనివినయ్య ఆఫీసుగదిలోకి వెళ్ళాడు. దావి ళళప్పచెవి తన దగ్గరేవుంపి ఆ గంలో ఒక కుర్చీ ఒక (డ్రాయిక్కూ 'రెండునీకువాలు మాతమే వున్నాయి గోడకు మహాత్మాగాంధి ఫోటో శవీంద్రనాధ రాగూరు పోటో వున్నాయి అంతే. అంళాసింప్పల్‌గా వుంది... వీరువాల్లో ఏవేవోపు న్తకాలున్నాయి (డ్రాయర్లో "పేపరు కటింగులూ కొన్ని కాన్ని మైపుచేసిన వ్యాసొల్తూకొన్ని పుస్తశాలూపున్నాయి అందులో వుడ్‌ పౌయిజనింగ్‌* అనే ఒక ప్వస్తకం ఆచార్య దృష్టిని ఆకర్షించింది. డాన్ని తీసి వేరుగా పెట్టాడు. ఇంకా గాలించగా కొన్ని వెల్లులు దొరికాయి అందులో ఎక్కువ బొంబాయిలోని హోటళ్ళ బిల్లులే అన్ని వీల్లులూ డబుల్‌రూష్‌. విల్లులే, గభించిన నెలకు సంబంధించిన నిల్లులుకూడా

కేరశేషుడు 122 వున్నాయి. ఆ బిల్లులు చూడగానే కాకర్ల ఫీనుశంకరం జ్ఞావకం వొవ్చాడుం వెంటనే తన ఆఫీసు గదికివొచ్చి బొంబాయివో తశ స్నేపాతుడొకతికి కాకర్ల ఫీమళంకరాన్ని కలిఏ శ్రీనివిసయ్య మరణం సంగతి చెసి ఆయన్ని గురించి వ్యానం [వాయించి వీై2ైనంత తొందరగా వంపించవల సిందని ఒక ఉత్తతంవాసి పోస్తుచేయింవాడు ఆక్హంఎు గి వాలు వుంవీ వాటివిమాచి సీనియర్‌ నట్‌ ఎడిటర్‌ వి పిలిచాడు అత కో *ీపూ ర్రిమేఎర్‌ తొంకరగా దొరికేటప్టులేదు. (పత్యేక సంచిక దినంనాటికి _తీసుకువద్దాం” అనిచెప్పి, తాను బయలుదేరాడు, పరానరి మేనేజరు ఇంటికి వెళ్ళాడు, క వ వ

మేనేజరు ఇల్లు ఒక ఇరుకు నందులోవుంవి ఇంటిమీద ఇల్లు వున్న సందు అవి బళ్ళు తవన్పుోటానికి వీల్లేని నందు పైగా రెండుపక్కలా మురికి కాలునలు ఆచాల్వు మేనేజరు ఇంటిదుందు విలబడి పిలిచాడు. వాలుగు పిలువలయింతర్వాత ఓక క్మురవాడు బయటకువొచ్చి, “ఎవ్వరు కావాలి” అవి అడిగాడు.

ఆచార్య చెప్పాడు. కురవాడు లోవలకు వెళ్ళాడు, ఆ కరవాశ్నీ ఎక్కఢో మూచినట్లువుంది ఆవార్యకు ఇంతో మేశకీజరు బముంకు వచ్చాడు ఆచార్య అక్కడకు రావటం అతనికి ఆశ్చర్య వేసుక ఏకో అనుమానం చేసింది.

ఉద్రయచెయ్యండ్త అన్నాడు ఇంతలో కురవాడుకోవలివుం౨ వాస చ్చి అరపంమీద పరిచాడు ఆచార్య వాద్చున్నాడుం

*మవ్వుకూడా కూర్చో” అన్నాడు ఆచార్య,

“నేవు కూర్చోడావి కేమివెండి? యేదో. వవిమీద వచ్చారు ... చా కివాళ వంట్లో బాగాలేక ఆఫీఎక రాబేకపోయాను %

ఫ్ర

122 ధర్మవడ్డీ ద్రానేముంది.. .నీకో కొంచం వనుండే వచ్చాను... శ్రీవివా వయ్యగారు మరణించిన వంగతి నీకుతెలుసుగా.. ఆయనవి గురించి దినం వాటికీ ఒక (వక్యేక సంచిక తీ...కవద్దాం అనుపంటున్నామం” ్రీవివాసయ్య పేరు ఎ _త్తిందగ్గర మంచీ మేనేజరు ముఖ కవళికలు మారుకున్నాయని ఆచార్య గ్రహించాడు. ఒక్కక్షణం పూరుకున్నాడు ఎత్తు కున్నాడు క శ్రీనివానయ్య గార్ని నవ్వు చాల్లా కాలంనుంచీ ఎరుగుదుపు.” “ద్రాలా కాలంనుంచీ అన్నాడు మేనేజరు. అతని ముఖం దేవు. లించిరీది “ఆ సంచికకు నేను (విత్యేక వ్యాసం (వాద్దామనుకుళదున్నా మే ఆయన్ని గురించి నీకు తెలిసిన సంగతులు చెబితే.” మేనేజరు మాట్లాడలేదు. 'పెళ్ళగిలి వస్తున్న కోపాన్ని ఆవ్వకుంటు. న్నట్లు కనిపించాడు. కాలంక్టిగడిచిపోతూవుంది అతను మాట్లాడలేదు. ఏదో ఆలోచిస్తూ కూర్చున్నాడు చివరికి శ్రీనివావయ్యవి గురించి నాకు చాలా తెలుసు అనేమాట నిజమే!” అన్నాడు. *ఆ సంగతి తెల వచ్చాను” అన్నారు ఆచార్య అరను మళ్ళీ ఆలోచించాడు. ఈసారి అతని కళ్ళు చెమ్మగిల్లిన్నై ఉచెప్పక్రాన్సు చెప్పినవన్నీ అచ్చు వేస్తారా? అని అడిగాడు. ఆకని వైఅరినిచూ స్తే అనుమాగంవేసింది ఆవార్యకు. ఎటుపోయి- ఎటువస్తుంగో అవ “వీలైనంతవరకు” అన్నాడు= “అయితే [(వాసుకోండి” అన్నాడు ఒక విశ్చయానికి వచ్చిన మవి షిల్లేే * ఇంకికునుందు యిక్కడ చావవరిచి పోయాడే క్కురవారు ఆ కుురవాడు, ఏసరో తెలుసా? అవి అడిగారు.

శీర్తిశేవుడు క23

*క్రదో చూచినట్లు వుంది.”

“ఆ కరవాడు (శ్రీనవివానయ్య కొడుకు. అట్లా చూస్తా రేం! [వాను కోండి...” అన్నాడు మేనేజరు. గోశ్రీనివాసయ్యకూ వా ఫల్లిలకీ వట్టివ పీల్లడు”” కోవంకో అతని మాటలు రడబడివై. శరీరం వొణికింది “దీవికి తోడు 40 ఏళ్ళకు 150 రూపాయిలకు అసలు ఫాయిదాలు ఎంక అవశందో లిక్కవేయండి....లెక్క వేని అదికూడా వ్రాసుకోండి” అన్నాడు.

ఈ ధభాటికి ఆచార్య వి ర్విణ్ణుడె హర్చున్నాడు. ఆతను ఒజయలుదేరి వవ్పుడు ఇలా జరుగుతుందని కించిత్తు అయినా ఊపాంచలేదు. ఫిటో వెట్టి వట్టించి, లౌక్యంచేపి అతి చాశిచక్యంా విషయాలు మేనేజరు దగ్గరనుంచి 'ఆలుసుకోవలసి వస్తుందవి అనుకున్నాడు. అదీగాక ఇటువంటి విషయాలు 'తెలమకోవలసివస్తుందని అతిని కలలోకూడా అనుకోలేదు, ఆనుకోవి వరి పిత ఊపాంచవి వరిస్థితి మనసు సిద్ధవడిని వరిస్థితి హఠాత్తుగా వచ్చి మీదవడేటస్పటికి తట్టుకోలేక పోయాడు,

4 వాయరేం?” అని అడీగాడు మేనేజరు.

ఈర్రెల్రిసేబట్టు చెన్ను మరీ? అన్నారు ఆచార్య గుక్కతిన్నకొవి,

తెలిపేటట్లు చెప్పారు. మేనేజరు, శ్రీనివాసయ్యని ఆతను దాళా

చిన్నతనంమంచీ ఎరుగువట. (శ్రీవివానయ్య బాలా తక్కువ దశలోమంచి వొచ్చాడట. ఆ రోజుల్లో కాను మంచి ఉచ్చదళలో ఉంరేవాడట, ఈషెకు మిక్‌ (పెస్‌ ఉండేదట (గెప్‌కితఉండే మామూలు వనిగేసకంటూ తీరిక ఉన్నవ్పడల్లా “సెక్స్‌”. మీద ప్వన్తకాలు (వాయించి అచ్చు వేలున్తూ ఉండేవాడట. ఆ రోజుల్లో ెళ్ళుమీద పుస్తకాలు వాయటానికి కన చ్‌గ్గ లకు వస్తండేనాడట (శ్రీనివాసయ్య. ఒక్కొక్క. ప్పర్తకానికి సద్కి కట 'హేమ ఇస్త్రండేనాడట తను (కన్నుకమేణాతన ప్పన్తకాలు కనే అచ్చు

క్షే2థ ధర్మవ డ్డ చే ణుంచుకొవి, దావిమీద చిన్నపాటి (వైస్‌ నంపాదించ్చి వృద్ధిచెంవాడట ('్రీఏ౨వానయ్యు....ళన వనేమో నానాటికీ రీసికట్టు అయింకట. చివ్వరికి తము (సెస్‌ అమ్మివేసి పొట్టకోనం తిరగవలసిన స్టితి వొచ్చిందట బ్రన్పుడు నేను (శ్రీవివానయ్య దగ్గరకు నవాయార్థం వెళ్ళాను. అంతకు ముందు నేను బా వున్నరోజుల్లో అంను.నా డగ్గర 130 రూపాయీణ ఐదుణు తీసుకొన్నాడు....౪ పైకం ఇవ్వమని అవిగామం అతను నేను చెప్పిందంతా ఈరగా విన్నాడు ...చాలా జాలి నటించాడు. నటించిోనొక్కు 150 రూపాయిలు ఇ స్తే ఏమవుతుంది. నేమ కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు సీప్ప నాకు సహాయం చేశావు. నువ్వు కష్టాల్లో వున్నప్పుడు నేనుకూస్తూ పుంటానా? నిన్ను పోషింవేభారం నాదే?” అన్నాడు అనినా (దెస, నేమ (వ్రమకించిన కొన్ని పు న్తకాలుర పే. అవీ ఇవీ అవీ ఏమిటి. జాకు- అగితి- వున్న యానదా సి దొంగ యం (వాయించుకున్నాడు అలా చెయ్యక పోతే అన్నుంవాళ్ళు ఎగిబడకారనీ ఎగఎడితే నాకు నొక్కచిల్లి గవ్వ మిగల దనీ ఆంలా సర్జుముజీగిం తర్వాత మళ్ళీనా ఆస్థినాప అవ్ప%స్తానపీ చెప్పాడు ఇదం నా కోనమే చేస్వన్నానన్నాడు. నేను అతను చెయ్య ' మన్నట్లు చేశాను అంకా పూర్తి అయింతర్వాత నన్న తన (వెస్‌లోకి తీసుకున్నాడు ...ఇంతవరకు నాకు సీ అనుమానం రాలేదు కావి రోజులు జరిగిపోతున్నయ్‌ అస్సలు ఎప్పుడో సర్జమణిగన్నై కావి హెలస్టి నా పేర (చాయలేదు ఒకళారి నిగ్గదీసి అడిగాను. మరునాడు వా చెల్లెలికి ఈ ఆఫీ షలో ఉద్యోగం ఇచ్చారు. ఆడివాళ్ళకు ఉద్యోగం అంపే ఏమిటో నేను మీకు చెన్ననక్కర లేదు ఇంటికి ఆలస్యంా రావట"... కవి నా చెలెలికి ఆకనంజే ఇన్షం . ఏమిచెప్పాడో మేమిటో నామాశే నమ్మేదికాదు. పైగా (ఖ్రీవివాసయ్య మంచిళనమే నన్నూ నా కుటుంబాన్నీ కాపాడుకూవుందని

క్రి ర్రిశేవుడు $25 అనేది, వేమ చేసేది లేక ఒదిలి వూరుకున్నామ చిన్వరికి ఆమెకు తర్చిణివొచ్చింది శప్పవిపరి అయినన్న.డు నాకు చెప్పింగడి. వాకు ఒళ్ళు మండిపోయింది. వెళ్ళి శ్రీనివానయ్యమీద పడ్డాను. (శ్రీవివానయ్య నెమ్మదిగా జవాబు చెప్పాడు-*నేను అమెను వివాహం చేసుకందా మనకున్నాను అన్నాడు ఈ మాట నన్ను కుదిపిండి (శ్రీనివానయ్యని నేనే ఆపాగ్ధం బేనుకున్నాన్సా నా స్వభావమేనా అనుమానాలకు కారణమా, అనుకున్నాను, ఆ కణం నిజంగా అకను నా మంచే కోరుతున్నారేమో?” ఆఃిపించింది. ఇక మాట్లాడలేకవోయా మ, అతని యెదరుగా విలబిడళేకపోయాీను తిరిగి వొచ్చి వేళను కొన్నాళ్ళు చూశాను మళ్ళీ ఆడిగాను; “ఉగ్రోవో వపనవల

• తొందర్లోవున్నో ను” అన్నాడు ఇదిగో ఇదిగో అంటూ గడిపాడు. ఇంతలో బా చెల్లెలు సీళ్ళారింది పిల్లవాడికి అయిదారు నెలలు వొచ్చినై. 1 మేము మోనఫోయామవి” వేను విర్థారణ చేనకున్నాను. ఇంతలో ఒకరోజు నా చెల్లెలు, ఈమా (శ్రీవివానయ్యా వివాహం చేుుకోటోతున్నామని చెప్పింది. వేను మంచిదే అన్నాను. కాదవిగాన్సీ ఇంకొక రకం జోక్యం కలిగించు కొవిగావీ (వయె జనం లేదవినాకు తెలుసు, తరువాత వారం రోజులు నా ఛెల్లెలు నాకు కనివడగేదు ఎనివిదోరోజు వొచ్చింది రావటం రావటం పెద్ద జబ్బు షకినదానిలాగు వచ్చింది ఏ _వశ్నకు జవాబు చెవదు. విచ్చిదానిలాగు పిచ్చిచూపులు చూడటం మొదలు పెట్టింది ర్మాఃకి జ్వరం వొచ్చింది. ఒకటే వాంతులు. [వక్క-నున్న వాక్టర్ని పిలిచాను అరను ఎప్కద్‌ పాయిజనింగ్‌” అన్నాడు. కావి తెల్లవారేటవ్పట్‌కే ఆమె ఈ లోకాన్ని వొదిలి పెట్టింది.” మేనేజరు ఆఫాడు; తలవంచుకొని వింటున్న ఆచార్య తల ఎత్తి తూళాడు. చాపవరచి వెళ్ళిన కరవాడు ఒక నంచి చేత్తో పట్టుకొని ఇంట్లో మంచి బయటకు వచ్చాడు. సరుకులు తెస్తాను” అవి మేనేజరుకి చెప్పి

125 ధర్మవ డ్తీ ఆవాన్య వైప! చూపునులిపి, బయటక వెళ్ళాడు ఆ కురివాడి పోలికలన్ని ్రీంవాసయ్య వ! తన్షప్పుడా క్మురవాశ్నీ గుర్తు పట్టా రవకుంటాన్సు” అన్నాడు మేనేజరు. ఆచార్య నోట్‌ళో చెప్పలేక తల ఊపాడు ఇ ్త వ వ మేశేషస ఇ3టివగరనుం౨ పోఠమనక్‌ రొంగయ్య ఇంటికి బయణ 'దేవాకు ఎవార్యు ఇప్పు స్ప్వఖా*ఈ పని ఎందుకు మీద పెట్టుపన్నానాక అంపిహ్లే పుఎఏ అతనికి. కొని మవర్టరో ఆగటం ఇష్టంలేదు చివరంటా చూస్తామనుషున్నాడు. (పొన్దున్న మాట్లాడినప్పుడు రంగ వ్య తన దగ్గరేచో న్‌! ల! యొ లి దాస్తున్నట్టు మాట్లాడాడు అచేదో. తెలబుసుకోవాలమకున్నాడు కక్చుళ్ళిందవ్‌”కు వెళ్ళాడు. కుందన్‌ వొక సెన్స్‌ మురకికూసం మానవులు నివసించే స్టంంగా లేమ అందళలో పెద్దపెద్ద కట్టడాలు ఉన్నాయి. వొక్కొక్కం కట్టకం అశేక చిన్న చిన్న గదులుగా విభశింపబకి వున్నది. ఒక్కొక్క గంలో ఒక్కొక్క కాపరం పుంటుంది. ఒక్క కాపురంలో యెంతమంది మనుషుభున్నా సరే అందుకని అక్క_డ కాపురం వున్నవాబ ఎక్కువ మంది ఐబయకే వుంటూ వుంటారు. వాళ్ళవి ఆరాతీస్తూ రంగయ్య పుండే గదికి వెళ్ళాడు ఆచార్య ఆచఛార్మ వెళ్ళేటవ్నటికి రంగయ్య యెవ్వరిలోన్నో మాట్లామకున్నాడు అతన్ని శ్రీవివాశయ్య మరణించిన రోజు అతని ఇంట్లీనగ్గర రూఎవట్లు గుక్తు హెచ్చింది ఆచార్యకుం ఆచార్యరి దూపేటవ్పటీకి దిగ్గునలేది ఎదురుగా వొచ్చాడు రంగయన్థ. ఆ య్యయ్యో, ఈ మురిక$కూవఎలోకి తఈమరెొమకు వచ్చారు” అన్నాడు తచ్చిబ్బువడాము

కేర్తిశేనుడు 127

నిజంగా అక్కడ మూడో మనీషి కూచోటానికి స్థలంలేదు, వొక మూ9పొయ్యి, కుండల్పూ చట్లూ వున్నలవ్‌ వొక గోడ్మనక్కన కుక్కి మంచంమీవ వొక రోగివుంది ఆమె రంగయ్య భార్య లల వుంటుంది. అనుకున్నాడు ఆవార్యూ ఆ గందం సక్కనే పిల్లల. ఆడుకుంటున్నారుం గది గుమ్మం దగ్గరగా రంగయ్యా ఆ రెండో మనిషి వున్నారు.

రొంగయ్య తబ్బిబ్బుషడబం రూచి ఫరవాలేమ నేను -- ఇక్కడ శూయుంటాను” అని ఎదురు” వున్న చెక్క-పెప్తైమీవ కూర్చున్నాడు

*ర్రానూగవి స్థలానికి వచ్చారు ” అ్నాడు రంగయ్య

“పన్సండే వచ్చాను నీకో ఇరివలిం చెప్పానే (ఎవ్యేకసంచికనీఎో

“*త్రమత్లో చెప్పితినే! నా నల్ల ఎమౌతుందిళో

“న్సుప్వు నాదగ్గర ఏవో. దామ్తున్నావు రంగయ్యా .. నువ్వు శళ్ళిందన్లో ఎందుకు వుంటున్నాపు అని అడిగిే ఏదో చెన్సటోయి మళ్ళీ మానివేశావు? అన్నాడు ఆచార్య

ఈప్రలిట్రది?” అనీ అడి”డు కొత్తమునిషి రోంగయ్యని రంగయ్య శవతేక సంచిక నంగతి చెప్పాడు *ఇంకొా. దాపంకం ఎందుక శంగభయ్యా! అరలు మనిషి చెయ్యిదాటిపోయాడుం ఇటువంటారిళో వున్న సంళతి చె్పుకుంటేనే మనకేదన్నా దారి. అంకా చెప్పెయ్‌” అన్నాడు శొత్తమనిషి!

రంగయ్య కాసేపు ఆలోచించాడు. *నేమ చెస్పేడి మీరు అనుకున్న వనికి సహాయపడదు”” అన్నాడు.

పోనీ... నావ సహాయనడుతుంది *”” అన్నాడు

ఈశంగయ్యు చెప్పాడు__ోమిరు కళ్ళిందన్‌లో ఎందుకు వుంటున్నావు అని ఆడిగినవ్వుడు నేను కొన్ని ఏషయాలు చెబుదాం అనుకొని దాచిన మాట వాస్తవమే. పళ్ళిందన్‌లో శ్రీవివశయ్యగారి ఇళ్లే. యమొ్యూవ

128 ధర్మ వ డ్‌ షన్నయ్‌. వేము పంటున్న ఇ్య్షన్నీ వారివే మేము మందైనా చెడైనా ఈ ఇళ్లలో అద్దెకు వ్రతవలసిందే. . లేకపోతే మా వుద్యోగాలే ణా న ఊడఠరయమ్‌ *” ౯ ఆచార్యకు అర్థం అయింది *ఈ జాగాకు అద్దె ఎంత?” అమి ఆక్కిగాడు “ఎంతే నా యిచ్చుకోవలసిందే (వసృృతం. ఇరవై రూపాయలు ఆరణ్గాలు, నాలు రూపాయీల అరణాలతొో పార భం అయి ఇన్నటీకి ఇక్కడి! వచ్చి ఆగింది. రేప్ప ఏమప్వుతుందో తెలియదు.”

• కా ర్రమనిషి అందకున్నాడు “ఆయన్ని గురించి చల్లవికేళ తలచుక.ం'పీనే పాపం దిమ్మీడికి దమ్మిడి ముడివెయ్యటంకంసపే ఇంకొక జని లేకపోయె చేసే (వలిపనీ, మాట్లాడే (పశిమాటా అందుకే. ఇంకొ “పె గా ఆయన్ని గురించి ఒక సంచిక వేద్దాం అనుకుంటున్నారా? మీరు శ్రాయదలదుకుంపే ఇంకా ఉన్నయ్‌ చెప్పకా.. .” అన్నాడు చళ్ల రంగయ్య అందుకున్నాడు, కక్షుళ్ళిందన్‌లో (వక్క నే ఈయనకు వొక వచారీ షాపువుంది. అక్కడ అన్ని సరుకులూ దొరుకతై. మాకు ఇష్టం పున్నా లేకపోయినా భర ఎంతై నా మేము మా సరుకులన్నీ అక్కడే కొమక్కోవాలి లేకపోతే మర్నాడే మావుద్యోగాలు వూడచై అన్నాడు “అంటే”. “చార్య మొదలు పెట్టీ "సెట్టకముందే కొంగయ్యా మళ్ళీ అందుకున్నాడు “ఆవును. ఆ కొట్టుకూడా (శ్రీవివిసయ్యదే. ఆయన తరపున ఈయన నడుప్పతున్నాడు.?” కొత్త మవిషి అందుకున్నాడు, “మొదల్లో ఎందుకట్లా తిరుగులావ్‌ చింపయ్యా ఏదైనా వ్యాపారం

కీర్తిశేషులు క్షా చేనుకో డబ్బు నహాయం చేస్తానన్నాడు. నేమ నిజమే అని నమ్మా. 'మొద్దుముండా కొడుకువి నాకేం తెలుస్తుంది? అదేదో మీరే చెప్పండి అన్నా. ఎక్కడైనా వచారీషాపు పెట్టుకో డవ్బిస్తానన్నాడు నేను “నరకే? అన్నా.౪ షాపు ఇక్కడ పెడితే బాగుంటుంది అన్నాడు శేను “విజమే” అన్నా షోపు పెట్టాం రంగయ్య చెప్పినట్లు యొంతకి ఐడికే అంతకీ అమ్ము తున్నాం."మొడట్లో కొట్టుమీద నష్టం చింపయ్యా, పాపం నీకు మ్మాతం ఎట్లాగడుుంది? ఖర్చుకి నెలకి ఏ పాళకోో పరకో తీసుకో లా భాలువస్తే చూద్దాం అన్నాడు నేను సమ్మా తరువాత లెక్కలు చూడనుంకే ఇదిగొ అదిగో అనడంఠవ్న చూడకపోయె, ఇడి ఇట్లా వుండగా తీసుకుపోయి ఆ కేసులో ఇరికించే?

తప్పి శ్తేస్సు'? అడిగాడు ఆచార్య.

ఈ శ్రీనివాసయ్యిగా రు చింపయ్యతో ఈ వొక్కవ్యాపారమే కాదు? ఆనేక వ్యాపారాలు చేయించాడు” అవి పారంధింబాడు రంగయ్య తన వలుకుబడికో అవేక వర్మిటు అతని పేర సంపాధించి బ్లాక్‌ మార్కెట్‌ జేయించేవాడు. చివరికి ఎవరో పిటీషన్‌ పెడికే (వభుత్వం దర్యాప్తు చేని చింనయ్యవి అరెస్టుచేశారు. మొదట్లో వున్న నంగతంశా. చెవుశానన్నాడు చించయ్య కాని తీరా కేసు ఏచారణక వొచ్చేటవ్పటికి ఎందుకనో వ్యాపారం తన దేనని అబద్ధాలు చెప్పాడు ” అన్నాడు రంగయ్య,

“ఎండు కేముంది? ఒకరోజు వొచ్చి [దికిమాలాడు..- తనమ బయ టకు లాక్కు౦డాపుంటే నా జీఏఠావికి ఏ ఇబ్బందీ లేకుండా వది వేలిస్తా నన్నాడు వీదో పెద్ద ముండాకొడుకు అడుగుతున్నాడ గదా అని ఒప్పు కున్నా.”

కివ్లైంర్రక్తీ డబ్చిచ్చాడా[ అడిగాడు ఆచార్య.

“ఎక్క డిచ్చాడు? ఇదిగో అడిగో అవి లిన్సుకుందే.... ఇంతలోకి కాశే చచ్చే...” అవ్నాడు చింవయ్య. -

క్ష30 ధర్మ వర్డీ ఇంతలోకి మంచంమీద మనిషి మూలుగుతూనే లేచింది. రంగయ్య “ఆచార్యుని ఏిగిచి వెళ్ళటం ఇష్టంలేక తడబకుతూ చూశాడు...

4నేన్సు వెళ్ళివస్తా! * అని లేచాడు ఆచార్య,

మేనేజర్ని కలికారా[ి అనడిగాడు రంగయ్య,

జ్ర 00

ఈచ్రెప్పాడా?”

ఆభ్రింగ్రా దిప్పాడ్ము”

ఈనేన్సు మొదటిలోచచ్చిపోయినవాణ్ని గురించి ఎందుకు జెన్వ ఉత అనుకున్నా-తర్వాత ఉన్న సంగతులన్నీ చెన్సటమే మంచిదని చించయ్య చెప్పాడు నాహ అదే మంచిదనిపించింది. మీకు పవికిరావి నంగతులు చాలా చెప్పాం”

“జర్నలిప్టుకి పనికిరాని నంగతి అనేది పుండదు, వనికి వద్చే నాటికి పనికివస్తుంది ” అన్నాడు ఆచార్య

ఇ శో వి ఓ (వత్యేక నంచిక అచ్చయి పోతూవుంది” అదే. ఆఖరి రోజా,

అన్వాశతో పూర్తి అవ్వాలి, మరునాడే (శీనివానయ్య దినం. (సముఖలు అనేకవంది సాముభూత్కి సందేశాలూ, (క్రత్యేక వ్యాసాలూ వంపారుం (్రీవివాశచ్యుగారి బహుముఖ (వ్రకిభను వేనోళ్ళ కొనియాడారు. ఆయన్లి “బ్రమృతహ_స్తంగ అన్నారు ఆయన మరణం “*ఆం(ధదేశావికి తీరవి తోటు” అన్నారు. “ఆంధ్రదేశం వొక ధృవతారను కోల్పోయింది అన్నారు ఇక మిగిలింది తన సంపాదకీయమే ఏ6 (వాయాతో పాలుపోలా "ఆదార్యకు, ఇంతలో పోన్టువచ్చింది, అందులో నొక ఉత్తరం అతవి

కీర్తి శేవులు 131 ఎదృష్టివి ఆకర్షించింది. ఆది తీసి చింపాడు. ఆ ఉత్తరం బౌంబాయిమంచి కాకర్ల ఫీకశంకరం దగ్గరనుంచి వచ్చింది ఆతురతగా చదివాడు ఆచార్య- -అందురో యిలా వుంది ఆరా మీ ఉత్తరం మితువి"ద్వారా చదివాను. (శ్రీనివానయ్యగారి మరణ ఎవ్నార్త అంతకుముందే 'పేవర్లో చూశాను, చాలా విబారం, నేమ వారిని వొక నందర్భంలో మ్మ్‌ఠమే ఎరుగుదును. అది మాయింటి (వక్కనవున్న విమలా విఏి ద్వారా విమలా పీ.ఏ, వారికి చాలా స్నేహితురాలు, వారు ఇటొంబామి వచ్చినప్పుడల్లా ఇద్దరూ కలుసుకుంటూ పుండేవారు.. ఇటీవల వాళు వివాహం చేసుకుందామని కూడా అనుషన్నారు కొని దైవం మరొక విధంగా తలపెట్టిండి. వివాహం కొద్దిరోజులు వుందనగ్యా విమలా బి.ఏ. ఈప్పుడ్‌ షాయజనింగ్‌ * నల్ల ౩ పాపం అక స్మా త్తుగా మరణించింది. అన్పుడు (శ్రీవివానయ్యగారు ఇక్కడే వున్నారు. పాపం ఆవయస్సులో ఈ షాక్‌ ఆయన భరించలేకపోయాడు ఏనుయి ఏం లాభం? ఆయన్ని మే మంతా _ఓనార్చి వంపాము ఇంతకంశే వారిని గురించి నా కేమి తేలియదు. నేను _ఎరిగినంకలో ఆయన చాలా మంచివాడు వెలవు ఇట్లు నే భవదీయుడు భీనుశంకరం కాకర్ణ్యం ఉర్తరం చదవటం ముగించాడు ఆచార్యో,.విమలా వి.ఏ పుడ పాయజవింగ్‌ వల్ల చవిపోయిందీ....మేనేజరు చెల్లెలూ అంతే. పైగా ఇద్దరూ విర్ణయించ ఖడిన ఏవావోనికి ముందే. ఏమిటిది?

క్ష) ధ ర్మ వ డ్డీ న!

అతనిదృష్టి చిల్లమీద పన్న *పుడ్‌ పాయిజనింగ్‌”) అనే (గ్రంథం మీద వడింది. అది (శ్రీనివానయ్య [డాయర్లో దొరికింది. [శ్రీవివానయ్యకీ పుడ్‌ పాయజనింగ్‌కీ యేమి సంబంధం!

సీవియర్‌ నట్‌ ఎడిటరి వచ్చి “మేటరంతా అచ్చయింది. అన్నాడు

కళీత్య (9

*న్నక్ష సంపాదకీయమే మి.గిలివుంది ౨

ఆచార్య అలో చించాడు...**నంపాదకీయంలేదు”” అన్నాడు,

కఆ్రడ్రీ నోవెల్‌ గానే పుంటుంది. నల్లబోర్డర్లు చేసి విడిచి "పెడదాం అన్నాడు సీవియర్‌ నట్‌ ఎడిటర్‌ కులుకుతూ.

ఉప్‌ బోగ్రరూ అక్క- గ్లేదు. అవస్నే విడీచిపెటండీ అంకఠవరకు

యణ ళం న! చాలు అన్నారు ఆచార్య (బేట్‌, ఏ. కీథ ఆధారం)

ఒడుదుడుకులు పతనాలు నా ఉద్యోగం బదిలీ అయి, నేనా ఊర్లో కాపురంపెట్టి అన్నటికి చగ్గర దిగ్గర వొక సంవత్సరం అవుతుంది రజాక్‌ అంగడి ఆ వూల్లోమా యింటికి ఎదురుగా వుండేది, అది 'పెద్ద అంగడీ కాదు; దావికి 'పెద్ద అమ్మ కమూ లేదు మామూలుగా కొట్టం అంటారే అదీ అది. అంపే రా "పేర్చి రెండు (పక్కలా రెండు గోడలు అమర్చాడు వెనక తడిఠ కట్టాడు! "పైన తడికెకట్టాడు అదీ ఆతని అంగడి. ముందు వొక నిస్పృల కుంపట్వీ చాని పక్కన వొకచి్ని ఎక్త్రుపాటి బల్లా అదీ ఆకని పామాళగి. ౬ వాళ్ళా, జట్కావాళ్ళు వొచ్చి టీ (కాగిపోతుందేవాళ్ళు వాళ్ళు నిలబడే (శాగిపో శుందేవాళ్ళు ఆ అంగడిమీద రొజొకుకి చెవ్చుకోదగ్గ రాబకి యేషేలేదు. కాని ఆతనికి ఎంకవ స్టే అంతే చాలు, అతనికి ఇద్దరు కొడుకుణుంకు వాళ్ళి చ్షూ రెక్కలువచ్చి, గ్నురపు బళ్ళు తోలుకొని ఎవ్వరిపొట్ట వాళ్ళు పోసు కుంజన్నారు మి.గిలిందల్లా “క్రై రూన్‌" అనే కూళురు దానికి వది పన్నెండు యేచ్యంటాయి వాళ్ళిద్దరికీ “లెండుపూఎలా అన్నంతినాలనే నియమంలేదు. పుంపే తినేవారు; లేకఫోతే లేదు ఓఒకొాక్కరోజు ఆవచ్చే నలుగురూ లాక టీ కని కొన్నపాలు యే గ్లాసో, ఆర్లూసో మికలికే వెరికాసినీ రాగి వడుకునేవారు రజాక్‌ కొడుకులకు, ఏదున్నా ఇళభ్యగలిగిత్తే గురావికి గడ్జికన్సీగాదావికనీ ఇచ్చేవాడుగానీ ఎంత అవునరమైనా తాను స్వ్తుపుండి తూతుర్నికూడా ఉందేవాడుని, వాళ్ళని దమ్మిడీ అకగేవాడుకాదు. ఒకవేళ .వాచ్ళ ఇవ్వవచ్చినా పుక్చుకునేవాడు కాదు పైగా వాళ్ళమీ.., “ఏం నాకిచ్చే

క్ష34 ధర్మ వడ్డీ వాళ్ళయ్యారా, మీరు! అవి ఎగిగివడేవాడు, ఆశవికి రోజులు అలాగే గడిచిపోతున్నయమ్‌.

క ఇ య ఫ్‌ శ

ఉండి పుండి వొకనాడు రజాక్‌ కొట్లో నందడి * ఎక్కువై ఇదిం నే

నప్పుడు మొహం కడుక్కు౦టున్నాను. తలె త్తి చూద్దును గదా రజాక్‌ వాక వ్మరవి సిల్కు చొక్కా తొడుక్కొని కళ్ళకు నుర్మా పెట్టి, పెళ్ళి కొడుక ల్లే దిద్దుకొవ్చి కొట్టుమీద కూర్చొనిపున్నాడు. దారేపోయే. వాళ్ళని పిలవటం, పరియాచికా లాడటం _- మహా సంతోషంలో వున్నట్లు కనిపిం చాడు. (వక్కన వంపుదగ్గర నీళ్ళ కోనం పోట్లాడుకునేవాళ్ళ ని “ఎందుకుబేం అట్లా పోట్లాడుకుంటారు జరా పానీకోనం? * అన్నాడు. అన్నిటికంకే నాకు ఆశ్చర్యాన్నిచ్చింది, అతవికి ఎదురుగా పెద్ద బుట్టలో అమ్మకంకోసం పోపిపున్న గారెలు, నేను ఆఊరు ఒచ్చినవ్ఫటినుంచీ రజాక్‌ని మాస్తూనే వున్నాను అక నే నాడూ టీ” కవ్న మరేదీ అమ్మినట్లు నొ స్ఫురణలో లేదు. ఆ టీకూడా ఎవరన్నా ఒస్తే. *ఎందుకు వచ్చారా?) అన్నట్లు అతి విద్ధకంగా అమ్ముకుండేవాడు. అటువంటి రజాక్‌ యొక్క ఈ అట్టహాసం: చూచి, అతవికి ఏదో అదృష్టం వచ్చింది అనుకున్నాను నేను. అదృష్టాని దేముంది? మన 'పెద్దలు చెప్పినట్లు, వస్తే కొబ్బరికాయలో సీళ్ళకు మల్లేనూ: పోతే కరిమిం౦గిన వెలగపండులోవి గుజ్జాకమల్లే (వవ్వర్తిస్తుందామె! ఇటు వంటి మాయలాడి, రజాక్‌వి పట్టుకుంకే పట్టుకుని వుండవచ్చు అను కున్నామ. ఇది ఆమె లీలల్లో ఒక లీలై వుండవచ్చు.

ఈ విషయమే నేను నా భార్యకో చెప్పాను. చెపకూ వుండగా రజాక్‌ కూతురు మా యింటికి సీశ్ళకు వచ్చిం" ఆదీ మారింది శుభంగా- స్నానంచేసినట్లువుంది. తల చక్కగా దువ్వి, పై రెండుజిడలు. వేసింది. రెండు జడలకూ రెండు వ్మరవి సిల్కురిబ్బనులు కట్టింది. ్కొ త్త జాకెట్టు.

ఒగుదుడుకులు కక్‌ తొడిగింది! లంగా కట్టింది మొహూంనిండా నవ్వే నా భార్య దాన్ని ఎగా దిగా చూదింది అడిగింది...

కళ ప్పి స్వే???

“ఏం అమ్మా7'....నిగ్గువడుతూ. అన్నది కై రూన్‌....రజాక్‌ కూతురు.

" కనీ అబ్బి ఇవ్వాళ సిల్కుచొక్కా వేశాడపే!! అవి..అడిగింది నా భార్య నవ్వుతూ.

“అవునమ్మా” తన (కొత్తవిట్టలు జ్ఞానకంవచ్చి తల టెనెకక్తికుం డానే జవాబులు చెప్పింది రణాక్‌ కూతురు.

“ఇవ్వాళ అంగడిమీద గారెలుకూడా 'పెట్టారటగదే?

కఈజ్పప్పున్సు అమ్మగారూ, రేవు చిజ్జీలు 'పెడఠాం ఎల్లుండి వకోడీలు "పెడతాం ఇకనుంచి రోజుకొక పదార్థం 'పెట్టాలనుకున్నాం అమ్మగారూ?”_ గట్లు కెగిన (వవాహానికి మల్లే పొర్లుకుపోళోంది రజాక్‌ కూతురు వాక్కు,

“నీ అబ్బి చేస్తాడా నువు చేస్తావే? ఈ గారెలూ చిజ్జీలూం వకోడీల్హూ ఆ చెంప్యబోయే అన్నీనూ?” అవి అడిగింది నా భార్య

*మ్హూశేం చేతనవు అమ్మగారూ? ఆమెకు ఎన్నో పిండివంటలు బేళనవు రోజుకొకటి చొవ్చున చేసీనా తరగవట ఆమె బేసి యిస్తూవుంకే. మేం కొట్టుమీదపెట్టి అమ్ముతూ ఉంటాం” అన్నది

ఆమె ఎవ్వరే?” అవి అడిగింది నాభార్య ఆళ్చర్యోంగా,

*మా అబ్బ కోలుకొచ్చె నే; ఆమె అన్నది రజాక్‌ కూతురు,

ఈ మాటకు మేము ఒకరి మొహాలు ఒకరం చూసుకున్నాం, అనేక (వళ్నలు వేసి చివరికి రజాకు వొక (కొత్ర మవిషివి తీసుకువచ్చాడనీ,. ఆమె వొచ్చి కాపురం పెట్టిందఫీ, ఆమె నొత్తిడికో పిండి వంటల అమ్మకం కూడా పెట్టారన్సీ ఆమె ఇంటిని ఒకదారికి తీసుకురావటమే కాక రజోరునీ అకవీ కూతుర్నీ బాగా చూస్త్యందనీ తేలింది. “బలే మనిషి అమ్మగారూ!” అన్నది రజాక్‌ హతురు

శై3ర ధర్మ వడ్డీ ఇదంతా ఏనీ-ోసీ అన్నలకు తెలుసపే ఈ సంగతి అవి అడీ గెంది నాభార్య. ఉత్రెర్రియకేం అమ్మగారూ!” అన్నది రజాక్‌ కూతురు. ఆపముంటావికి ఏముంది అమ్మగారు? వాళ్ళు వాళ్ళ పెళ్ళాలతో కానరం ఉండటంలా? ” అన్నది రజాక్‌ కూతురు అని నీళ్లుముంచుకోటావికి దొడ్లో సున్న తొట్టి దగ్గరకు వెళ్ళింది *ీమ్రాశారా దాని మాటలు!” అన్నది నాభార్య నవ్వుతూ. వాభార్యకు క్రైరూన్‌ అంటే ఇష్టం ఏ మాట ఆడ్‌గినాఅదినవ్వుతూో ఆనాబు చెప్పేది ఏసనవి చెప్పినా నవ్వుతూ చేసేది. మిన్నువిరిగి మీడ పడ్‌నా తొణికేదకాదు అ౭దుకవి అదంళే నాభార్యకు యిష్టం. నేనుమా[కం కైరూన్‌ సంగతి ఆలోచించడంకేదు * ఈ వయస్సులో పుండి రజాక్‌ పెళ్ళి చేసుకోవటం ఏమిటి? ఈ మానవుడు చి(కుడు అనుకుంటున్నాను ” జి ణి శ కొన్నిరోజులు గడివినై , ఆఫీసు గొడవల్లోవడి.. నేనీ ఏనయమే మరవిపోమాను ఉదయం పఏికుంటలకల్లా అవునరమైన వనులన్నీ తొందర తొందరగా పూర్తి చేసుకొ ౨, గోదిగకొ పొగలు వెళ్ళగక్కుతున్న అన్నం నొలుగునుద్దఎ (మిం లఫీరుకు. వెళ్ళటం-మళ్ళీ రాక యే పేడుగంటలకో, ఎవిమిడిగందిలకీ ౮ఫీలునుంచి (వేళ్ళాడబడి తిరిగిరావటం పే పవి చెయ్యటానికీ బు పపోక కాళ్ళారజొపావి మడత కుర్చీలో జేరగిల విడటం___ఈ (వరారం దొర్తిపోతున్నాయి రోజులు, ఇటువంటి జీఎతంలో యితరులను గురించ్కీ వాళ్ళ జీ౨చాల ఒడుదుడుకుల్ని గురించీ ఆరోచనకు తావెక్సడ? వాకపోతే అప్పుడప్పుడు నా భార్య చెప్పే మాటఒనుబట్టి, ' రజాక్‌ వ్యాపారం మూడ పువ్వులా ఆరు కాయలు? వ్యస్ధి చెందుతూ వుందనీ ఆ (కొత్త మనిషి అడుగు "ెట్టింఠర్వాత, రొజాొక్‌కి బాగా కలిసి వొస్తూవుందనీ, రజాక్‌ నీ, శ్రైరూన్నీ ఆ (కొత్తిమవిషి బాగా చూస్తూ

ఇఒడుదుడుకులు 137 చవుందసీ, అందువల్ల శారీరకంగా వాళ్ళిద్దరూ టొ ఎవడ్డారినీ తెలునసుకన్నానుం నేముకూడావచ్చే పోయ ఒవ్పుకు రజాక్‌ కొట్లో జరగుతున్న మార్చులను గమవిస్తూనే వున్నాను. మొదటిలో రోజుకొకటిచొవ్చున తినుబండారాలు తయారుచేసేవారు కొద్దిరోజులకు (వ3రో జూ అన్ని పవార్థాంను చెయ్యటం మొదలు పెట్టారు. మరికొన్ని రోజులకు కొట్టుముందు అరటిగెలను (వేలాడ తట్టారు. చినికి మానవ్మతికలూ, వారవ్మతికలనూ కూడా (వేలాడ గద్దడం 'మొవల పెట్టారు ఇవన్నీ చూస్తూ నేము సంళోషించాను. ఒక దృష్టితో చూస్తే అదే మంచిజీఏతం! అనిపిస్తూ పుందేది నాకు. కాని కాలం ఒక శకంగా విలవదు అనే సత్యం అందిరికీ లెలివిండే! అది వున్నిట్లు వుండీ "'సెడతీరుగుతుచది.

అనా ౨. ఆదివారం అవటంవల్ల, రామాయణం తిరగ పేస్తూ కూద్న వ్నాను నేమ నాకు విజంగా రామాయణం అంకే యిష్టం ముఖ్య గా సెంవరరాండ అందులో సీళమ్మ వారిది హృదయి. విదారశమమిన స్టిక్కీ రావిణువి భోగలాలనత్వం వేకువజాయినళేచి సింగారించుకొని సీతమ్మవారి కోసం రావణుడు అళోకవనానికి వెళ్ళినరీరి రాములవాధిని విందించివన్చుడు సీఠమ్మవారు రోదించిన రోదినా_ఎన్ని సార్లు చదిఎనా నాకింకా చదవాలనే పుంటుంది. రావణుడు కామో(దేకంతో తన దగ్గరము వొచ్చినప్పుడు ఆ వ*వత తిన నాభిని నడుంనీ, కువద్వియాన్ని ఆ దుష్తువి కంటపడకుండా శన అరటిస్పంభాల్లాశిటి తొశలకో కన్చకోటానికి చేసిని ఫయర్నం_ఎన్ని సార్దు చద్దింనా హృదణూన్ని (ద్రఏంపచేస్తూనే పుంటుంది

ఆనాడు నేను మళ్ళీ అదే ఘట్టం చదువుతూ కూర్చున్నాను. ఆ ఘట్టం చదువుతూ కూర్చున్న ళకు రజాక్‌ వచ్చి ఎదురుగా మంచున్న వంగతే తెలియలేదు

అతను *సాబో” అన్నాడు నేసు తలెత్తి చూశ?ను ఎదురుగా రజాక్‌ కళ్ళు తుడుగుకొవి *ఏఎ ౦శాక్‌? * అవి అకాను వెంటనే శీనళ్యు త్తరం రాకపోయేబవ్పట్‌కి తల పైకెత్తి వాను, నాకు ఆశ్చర్యం

(10)

133 ధర్మవర్డీ వేసింది రజాక్‌ నెత్తిన పిడుగువడిన వానికిమల్లే వున్నాడు. వేటగామో విజృంభణకు బెదిరిపోయి వత్సరచూపులు చూస్తున్న లేడికినుల్లే వున్నాడు.

“ప్పిన్హిటీ రజాక్‌!” అవి అడిగాము.

కయేమీ లేదు పాట్‌. చెప్పుకుందామని వచ్చాను” అన్నాడు. శజాక్‌ .

• ఏమిటీ[

శకన్పీ దగ్గ దాపరికం యెందుకు సొట్‌? నాతో ఓక నువీషి పుంటా చంది ఆంపే ఆమెది నొాకులంకాదు, నొది అమె కులంకొదు....కాని మోకు అట్లా కలిసిపోయింది సొబ్‌,. ఆ మనిషికూడా వున్నన్నాళ్ళూ బాగానేవుంది. శ్రైరూన్‌ను అడగండి ఉన్నన్నాట్లా దాన్ని కన్న బిడ్డకన్నా యెక్కన్సగ్ష్న్మా చూసీంది సాబ్‌,

“బ్బన్సే నేవూ విన్నాను, ఇస్పుడేమయింది?” అవి అడిగాను

ఉన్షద్రిరోజుల (క్రిందట యింటికి వెళ్ళినస్తానవి వెళ్ళింది సాబ్‌ ఇంత వరకు వత్తాలేదు.. వెశ్ళేటస్సుడు వందరూపాయీలు తీసుకువెళ్ళింది. ఎవ్వరో కుదప పెట్టిన నాగరం, కడియాలూకూడా తీసుకువెళ్ళింది సాట్‌ గ” అన్నాడు,

నాకేమీ కోచక్క “*ఎందుకిద్బావ్‌?” అని అడిగాను.

“మనస్సులు కలి*ంతర్వాత నీదీనాడీ యేవి.టిసాబ్‌ కలిసిపోవటరా అంపే అంతా వొకళే *నాగరంి కడియాలూ 'పెటుకోవాలవి వుంది

ళల

అన్నది సాబ్‌, జోనరే పెట్టుకో” అన్నాను *నూరం వెచ్తన్నాను. డబ్బు ఎందుకైనా కావలవస్తుంది” అన్నది సాబ్‌ “సరే పెపెతో వున్నది తీసు కుపో?? అన్నాను. బ

జ*న్సవ్వు తీసుకపొమ్యం'టే తీసుకుపోయింది. శఈప్పేముంది? అని అడీగాను

మడుదుడుకులు 139

ఆశ్రన్పృకాదు సొట్‌. తను నొలుగు రోజుల్లోవస్తానంటేగదా పాట్‌ 'శీమ; అవి అన్నీ యిచ్చింది.” అని అడిగాటి రజాక్‌,

“వస్తుందేమో. అప్పుడే తొందర పసడతావెందుకు?” ఆని అడిగామే.

రజాక్‌ 5 సేపు ఆలోచించాడు అతని కళ్ళల్లో నీళ్ళు గ్మిరున తిరిగిన్నై

*గ్రాదుసాట్‌....అక్కదేదో జరిగింది సాద్‌...” అవి అంతమవిషి గోడు

ణతోడున యేర్వటం మొదలు పెట్టాడు ఈన్లేన్సు (బ్రికకచసాట్‌ 0” అన్నాడు.

వేను విలువలేకపోయాను. బకవి దుఃఖం ముందు....ఎవ్వరి

కష్టం అయినా కష్టమే నిజంగా నానల్లయేమన్నా అయికే అతనికీ సహాయం

బఇయ్యూలవిపించింది “నన్నేం చెయ్యనంటాన్‌ రజాక్‌!” అని అడిగాము.

మ

4జి మెము యిక్కడకు వచ్చేటట్టు చెయ్యండి సాబ్‌” అన్నాడు

రజాక్‌.

6ట్టా])) అవీ ఆడిగాను.

ఎవ్వరికో నైనా కబురు చెయ్యండి సాబ్‌” అన్నారు రజాక్‌.

*నశే ఆమె ఊరు పేరుకి అవి ఆడిగాను.

మహైదరాబాన్‌ దగ్గర వొక ఊరిపేరు చెప్పాడు రజాక్‌ నేను ఆలోచించాను ఆవిడ రజాక్‌వి పెళ్ళి చేసుకోలేదు... ఆవిడ డబ్బూ వస్తు వులూ తీనసుకుపోయినట్టు రజాకే మాట రన్న ఏ సాక్యమూ లేదు. పోనీ తీ పోలీసునహాయంకోనో తంటాలు వడదామంజటే వరరాష్ట్రంలో ఉవికి. ఈ సాధక వాధకాలన్నీ నెమ్మదిగా రణాక్‌కి చెప్పాను.

*ట్రదేమీ అక్కర్లేదు సాబ్‌, ఆమె అనలు ఆ వూళ్లో ఉందో లేదో, ఉంపే ఏం చేస్తాపుందో. కనుక్కోండి....ఆ వూల్లో వుంచే “రబాక్‌ వీ కోసం యెఏరుచూస్తున్నాడు” అని కబురు అందజెయ్యండి సాట్‌ో అన్నాడు రజాక్‌.

140 ధర్మ వడ్డీ

*ఆగ్షి లాభంలేదు సాబ్‌. ఆమె &ఊక వొక అడఎలో వుంది వాళ్ళ వాళ్ళంలా శానా మోయివాళు, సాబ్‌, మేషెద్దరం కలిసి వుంటున్నా మని మా మీవ కాశ కోవంగా వున్నది వాళ్ళకి నేను వెళ్లే నన్ను తిరిగి రానివ్వరు సాబ్‌ లేకపోతే యివ్నాళ్ళూ పూరుకునేనాణ్నా సాద్‌”అన్నాడు అరని కళ్ళల్లోకి మళ్ళీ నీవ్ళ వచ్చినైై. చేపీ వీలు, నీజొవికి నాకు కవవడక పోయిన్వా అకవి కా నంగళి చెనలేకపోయాను.?”

వ్రాళ్ళ వాళ్ళు అటువంటివాళ్ళవి తెలిసినవ్పుడు మవ్వసలు వంహ కుండా వుంపే బాసుండే3 రజాక్‌ ” అన్నాను. అరనువా మీడ పెట్టిన బొధ్యకమ కొస్త పంచుకుందామని.

“నిజమే సొట్‌, యస్పుడదే ౨నముకుంటున్నాను కావి ఆ మవ వాళ్ళ చుట్టు చామె వోచ్చినా యింట్లో వది రోజుణ ఉండి కోయింది" సాద్‌. ఆమె ఇప్పు డక్కడ అవా బాగానే ఉందనీ, మా మీడ యిష్ప డె్య్వరికీ కోసం లేదరీ చెప్పె వొక్కనారి ఆమెళు తమ్మును). చెప్పింది సాద్‌, అంతా మొడా లను సంఎఎన్నారన్నది నేరు *విజమేిఅవి నమ్మాం యిప్పుడు చూఎకుంళే ఆదంకాహాడా గక ఎత్తుగడేమా అవి అనిపిస్తా వుందీ సాజ్‌” అవి కర్నిరు తుకుముసన్నారు రజాక్‌ నేను “నాకు చేఠనైన నవోయు చేస్తా! నని చెప్పి గోవార్చి సపాను కాశేప యేం చేద్ధానూ అవి ఆలోచించాను హైదరాద్‌నోవున్న నొక మికుడు జ్జావకం వచ్చాడు ఈ ఏషయం కనుక్కొని నాకు వరిస్థి3ని తెలపవలనసిందవి అకవికి వెంబనే ఉత్తరం (వాాను ఆ

వ క! వ ఖ

కొద్ది కోజుల్లోనే నా వుత్త్షరానిక్‌ నా మ్మం చర మంచి జవాబు వచ్చిం3 ఆ వుత్తరంకో నేము ఉదహరించిన ఊవ అడఎ (ప్రాంతాల్లో వుందన్సీ అక్న.డికి రాకపోకమార్గాలులేవన్కీ అంకువల్ల తన సొకర్ని ఆ వూరువంపి ఆమాక్రీ తీయించాఎని నేను వృదహరించిన 'పేరుగలిగిన వ్యక్తి

ఆ వూళ్లో వొకప్పుడుండేది గాని యిప్పుడు లేదనీ ఇది. రూఢివార్టేనవీ చాడు నా ముడు,

ఒడుదుడుకులు కత

నాకు యెందకనో ఈ మలషి ఆ ఊనకి చెండివ మవిషి కాదనీ; రజాక్‌నీ మోసంచేసి డబ్బూ సగలూ కొజేసిందినీ అనిపించింది. కొవి ఈ విషయం రజాక్‌ళో చెన్పటం ఎట్లా? నాలో నేను ఇప్పదిమా, వొద్దా అవి కొంచెంచేపు అలోచించాను అవ్నటికిప్పుడే అతను నాల గై దుపార్లు ఉత్త లానికి ఐవ బు వొచ్చిందా అని అలిగి ఇళ డు, అతని (పా ణాలన్నీ ఈ ఇవాబువీదే పున్నాయి అసలు ఆ మనిషి ఆ ఊరుకే జేఠలేదని చెపితే యెంత బాం వపడళడో! ఏదైనా వన్నడివ్రివన్నట్ల రజాక్‌కు " చెన్పటం వ్వత్తమం ఇఅనుకొవీ అఆళవికి కబురు పెటాను ఆకను రాను+పారి బాణా వికి మల్లే రంయిన పచ్చాడు నేను నెల్మదిగా నా విషకరు వై సిన సంగతులు తెలియబేళాను.

_ రజాక్‌ మొహం ఏివర్ణం అయింది, కవొట్టివి పాట్‌. అమెఆ ఊళ్లోనే వుంటుంది. ఊళ్ళోవాళ్ళు తెలియనివ్వటంళేదు”.. అన్నాడు ణా శ శ మ

లెజార్‌.

*వా?ి ందకు తెలియవివ్వకుండా పుంటారు రజాక్‌, శ్రెలియనివ్వక పోతే వళ్ళ క వి స్తుంది!” అని అడిగాను.

కవాళ్ళు పగపట్టారు సాబ్‌. అన్నాడు రజాక్‌.

*ప్రోసి వాళ్ళు వగవగితే ఆవిడకు నిజంగా నువ్వంశే యిష్టమైతే శానే బయటపషడొచ్చు”1” అవి అడిగాడు.

కవ్రాళ్ళు సడనిన్వరు పాట్‌” అన్నాడు రజాక్‌.

ఈకకన్సవరగించి రావొచ్చు” అన్నామ.

ఈళవ్రాళ్ళ దగ్గ కుదరదు సాబ్‌ ) అన్నాడు రజాక్‌.

ఇక వేను అతనకి యేం చెప్పగలను! “న్సక్ష్వ్వేమీ దిగులువతకు. మళీ (వయళ్నిద్దాం” అన్నామ.

కళజ్మం్రేం [వయత్నించి ఏం వయోజనం పాట్‌ ఈ పాటికి చంపేసే

శ్రీశీడై ధర్మవ డ్తీ పుంటార్కు” అవి అపుపని ఆప్పకువి ఏడ్చాడు రజాక్‌, గ్మరున తిరిగి వెళ్ళి వోయాడు. అంకే ఆవాటినుంరీ అతని అంగడి కీఇదశకురావటం (పారంభించింది. అన్నటివాకా ఆవిడ యింక్రా వస్తుందనే నమ్మకంతో, హంగు చెడకుండా వగుప్పతూ వచ్చాడు రజాక్‌, ఇక ఆమె లేదని తేల్చుకున్నాడు. అనుమా వించ వలసింది అనుమావింవకర్థడ్రా పంపబం తన తప్పే అనుకన్నాడుం ఇక అఎగడి సంగతి ఆలోచించటం మానివేశాడు మొదటిలో పిండివంటలు ఈిన్వై అండి యధాపకారానికి వొచ్చింది రాకరాక ఎవ్వరయినా వచ్చి టీ అడిగితే ఈ లోకంలో లేనట్లు కూర్చు నేనాడు రజాక్‌, క శి వ ఒకరోజు నా భార్య మాటా మాటా మీకు రజాక్‌ వ్యాపారం పూర్తిగా వడిపోయిందస్సీ వాళ్ళకి గడవటమే కష్టంగా వుందస్తీ అవ్వు డవ్వుడూ క్రై రూన్‌ దాని తండి! తెలియకుండా సోలెడూ అరసోలెడూ వియ్యం తీసుకువెట్తా ఉందనీ చెప్పింది నాకు మనసు న కలుక్కుమందిం “వ్యాపారం అభివృద్ధి చేశుకుంటాదేసూ అవ్వనరం అవుతే ఏళయ్యో అరవయో్యో ఇద్దాం కనుక్కో!) అన్నాను. + “*డ్రబ్బయితే యివ్వగలంగావి మన స్పెక్కుడ యివ్వగలం?) అన్నదగ్షి వా వార్య.... నేను మెదలకుండా పూరుకున్నాను, ॥ *ఈపావం అతని స్టితి క్షైరూను చెపళశుంప్కే వినటమే కస్ణంగా వుంటూ వుంది ర్మాతిబ్ళ విదలేదట్క అన్నం ముట్టడం లేదట. . 7? “యమకం యేం చెయ్యిళలం? ?' అన్నాన నేము. వాకు నిజంగా ఆ మనిషి రణాకు మశస్నువి యింతగా ఎట్లాఅకర్షిం చిందా అవి ఆశ్చర్యం కలిగిం ఠి ఖః న!

ఒడుదుడుకులు కేశ3 మరికొన్ని రోజులు గడిచినై నాకు ఢిల్లీలోనూ, హైదరాబాదులోనూ వని 8&8'*రింది ముందు ఢిల్లీ వెళ్ళి అక్కడ పని ఎ్లార్తి రేుకుని హైదరా బాదు వెళ్ళాను నా మితుడు ఊళ్ళో లేకపోవటంవల్ల, హోటల్లో మకాం 'పెట్రాను. (పొద్దున్న వవిమీద ఊళ్ళోకి వెళ్ళి చీకటివగింతర్వాత హోట "జుకి జేరుకున్నాను స్నానం భోజనాదులు పూర్తి చేసుకుని నా కిచ్చిన ఛిదిలో వడుకున్నాను. మనస్సు రామాయణంమీదకుపోయింది .. పెపైలో మంచి రీసి చదవటం మొదలుపెట్టాను మళ్ళీ సుందరాకాంచే! = సీతా మహాడేఏ హనుమంతుగ్ని రాముని ఐంటవి తెలుసుకోగానే. “యన నన్ను విడిచి ధైర్యం కోల్పోలేరు గద్యా” ఆవి అడగబం చదివాను. వెంటనే ఆయ తన్నెంత (సేమించినా ధర్మరక్షణకోనం రిన్ను త్యనించ చలడనే తలపు జ్ఞాపకం వొచ్చి భయంవేసి, * నే విక్కడే పడే కష్టాలన్నీ చెప్పి నామిద కరుణ కిరిగేటట్టు చెయ్యి” అని దీనంగా హనుమంతుణ్ని ఆడగటం చదివాను, తెప్పిరిల్లి *ఆయనకు అవకీర్తి కలుతోతుందేమో అనే భయంకో అన్నాగావి ఆయనకు తెలియం దేముందిగో అని నర్దు కోవటం చదివాను అక్కడనుంచి ఏతను తలచుకొని రాముడు అను భవించిన వేదన చదివాను పిచ్చివావికినల్లే _ తిరిగేవాడు .,,నేలమీదగావి వడుకు నేవాడుకాడు అన్నం ముట్టుకునేవాడుకారు “సీత అవి విలపించే ఆ నోటికి మూతలేదు ఒక్కొక్కప్సడు నిలువ్వుగుడ్లు వేసేవాడు. ఆలోచిస్తూ పడుకున్నా మ.మనస్సు యింటిమీదకు పోయింది.అకస్మా త్తుగారబాక్‌ జ్జావకం వఛ్చాడు. అతన్ని ఏడిదిపెట్టి వెళ్ళిన మనిషి వూరు ఆక్కడకపు దగ్గర్లోనే ఉందవి జ్ఞావకం వచ్చింది వీలుంకే ఆవిడ నంగతి ఆరూకీ తియ్యాలవిపించింది. నా మికుడు ఊళ్ళోవుంఠే బాగుండేవి. రేడు యేం చెయ్యాలా అవి క్మవంగశ ఆరోచించామ,. ఆలోచించగా నన్నెరిగిన పబ్‌ ఇన్‌స్పెక్టిరాకతను యిటీనలే హైదరాబాద్‌కి ఇదిలీ అయినట్లు

న! క1 ర్మ వ డ్డి జ్ఞానకం వచ్చింది అతవిద్యారా యింకేమన్నా విషయాలు తెలు స్తయ్యేమో కనుక్కోవాలి నిశ్చయించికున్నాను రామాయణం అలాగే రొమ్ములమీర పెట్టకొని ఆ రాతి వ్మదపోయాను.

వ 4 క తెల్లవారిలేచి, పోలీసు స్టేషన్‌కి ఫోనువేసి నేను ఎరిగిన సట్‌ ఇన్‌ స్పెక్టరు యింటి వడసు కనకొ్క్కని అక్కడకి వెళాను నన్ను చూసేటప్పటికి అతవి పా ణాలు లేచివచ్చిసియ్‌ కాసేప పిచ్చాపాటీ మాట్లాడి కొన్న కరువాత్క ఆతవీకి నేను వచ్చిన నంగతి తెలియజేశాను. అవి పేరూ, ఆపూరుసేరూ చెప్పి ఆ ఊళ్ళో పుదో లేదో, లేకపోతే ఏపైందో కొంచం కన క్కోమని. చెప్పాను,

4 పూరుభాలా చిన్నపూరు పున్నషదిమందీ ఒకే మాటమీద పుంటారు. ఆ చూక్తీ తియ్యటం మహా కష్టం హనశ్యలు జరుగుతుంచై; పాజ్యైలు దొరకవు నేనిక్కడకు బదిలీ అవకముందు ఆ తాలూకాలోనే. పనిచేశాను అందువల్ల వాళ్ళ దగ్గరనుంచి విషయాలు _ తెలుసుకోటానికి కొన్ని కొన్ని మెలకసలు నాకు తెలుసు నీకు కావలసిన సమాచారం తస్పకుండా 'సేకరించేపెడతాను.] అన్నాడు అతను.

కాపేకయిం తర్వాత శీ నరని దగ్గరో వీడ్కోలుపచ్చుకొవి నాగపి వీద వూళ్లోకి వెళ్ళాను నాలుగయిదు రోజులు పడుతుందనుకున్న ఫవి 'రెండురోజుల్లోనే అయిపోయింది, మూడవరోజు హైదరాబాదులో. చూడ వలసీన దృశ్యాలు ఏమన్నా వుంటే చూద్దానుని ఒయలుదేరాను ముఖ్యంగా పాలార్‌ జంగ్‌ మ్యూజియం చూద్దామనుకున్నా మ,

నాకు మామూలు * సైట్‌సీయింగ్‌”” అంశే ఇష్టం ఉండేదా కారు. ఏ దృశ్యం నన్ని తన్మయవరచేది కాదు. అజంకొగుహలను చూచినప్పుడు "చెంత శ్రమని వృరాచేశారు?” ఈ తమవి గవ (పాజళ్ట కట్టడానికోో యే కొలువలు (తవ్వటానికో వినియోగిస్తే యెంత బాగుండేది.

ఒడుదుడుకులు కశక

"అనిపించేది. పెద్ద 'పెద్ద దేవాలయాలనూ, కళా కేందాలఅనూ. చూచినప్పుడు కూడా ఈ విరనభావమె నాలో తలెత్తెది నేను అస్పటిక్‌ టాజ్‌ మహల్‌ చూడ లేదు అయినా టాజ్‌ మహళ్‌ని వర్ణించి ఈన్మయత్వం జఇెందుతుంళు బాగుండే కాదు నేను టాణ్‌ మహల్‌ వి చూడకపోయినా కట్రాడ్‌ మహల్లో అందంలేదు' అని హక్సీలీ (వాసిన వ్యానం నాకు నచ్చింది. ఒకవ్పుడు బెర్నార్స్‌షావి యెవరో *నయాగరా జలపాళావ్ని చూళాతా' అనో కఈడుట్టావికి వస్తారా?” అనో అడిగారట? దావికి ఆయన *దావకోసం ఆంత దురం కచ్చి చూడవలసింది యేముంది? అంతగా చూచదలి'స్తే ఏ సినిమా లోనో హాయిగా కుషన్‌ కుర్చీలో కూర్చొవి చూడటం మంచిది” అన్నాడట. ఈ తృణీకారబుద్ధి నాకు తలోజుల్లో బాగా నచ్చేది. కావి యిప్పుడు వేరు

ఇస్పుడు నాటో 'శ్రేవమైన మార్చు వచ్చింది పెద్దలు “ఆర్జ్రతళ' అంటారే అదేదో నన్నావహించిసట్లు ఉంది దీనికి కారణం వయస్సు మళ్ళటమే కావచ్చు. కారణంయేదయినా (పస్తృతం వీ కొత్తవారు వెళ్ళినా అక్కడ చూడవలసిన విషయాలను ముందే తేలుసుకోటం, తప్ప కుండా వాటినిచూచి రావటం జరుగుళూపుంది. ఎ దృశ్యాలు ఇదివరకు మళ్లే కొకుండి మనస్సుకి ఆహ్హాదావ్నికూడా కూరున్నన్నాయి _..

ఊళ్ళోకి బయలుదేరాను. సాలార్‌జంగ్‌ మ్యూజియంలో (గవేశించ గనే మనస్సు నృందించింది ఆ (దర్శన వస్తవులను చూస్తూ వాట్‌ చర్మితను వింటూవుంటే యెన్నో దేశాల సంస్కా లాలూ నాగరికళలూ మనస్సును ఉత్రెజవరిచినయ్‌ ఓక్కొక్క బొమ్మ జీనంపోసుకుని తన కథను, ఆనందాకువులతో కొన్నీ, దుఃఖ్యాకుపులతో కొన్నీ, విరహవేదనకో కొన్నీ, వీరావేశంతో కొన్నీ చెప్పుకుపోకు సే వారు అనేక దేశచర్క్మితలు నాముందు జరిగిపోతునళ్లే అనిపించింది. అవన్నీ సజీవదైతన్య ఆకారాలే అనిపించింది. అక్కడున్నంఠత సేపూ నాలోనే నెన్నడూ ఊపొంచని లోతులు కదిలినై ఆవేశాలు ఉవికినైం భావాలు ేగిన్లై, నేను మరో [ప్రపంచంలో ఉన్న స్టే అవిపించిండి ఆ కాసేపూ

146 ధర్మవడ్డీ తిరీగి తిరిగి సాయంకాలం హోటలుకు జేరుకున్నాను. నేను జేరే టవ్పటికే నట్‌ ఇన్‌ స్పెక్టరు నాగదిలో కూర్చొని నాకోనం యెదురు మాహ్హా న్నాడు నాకు వెంటనే రజాక్‌ సంగతి జ్ఞాపకం వచ్చింది,

“తెలుసుకున్నావా? "' అవి అడిగాను.

ఉట! * అన్నాడు సబ్‌ ఇన్‌ స్పెక్టరు అవి సంగత్‌ంఠా చెప్పాడు ఆ పూరు తనే వేళ్లాడట 'ముదట్లో ఎవ్వర్ని కనుక్కున్నా తనకు ఆ ఊళ్లో ఆ 'పేరుకో ఉన్నమనిషే లేదు అన్నారట కావి తనకు వరిచయస్తజ్జే పట్టుకొవి కూఫీ తియ్యగా ఆ మవిషి ఆ వూళ్లోనే ఉన్నట్లు తేలిందట.

అవిడ వూళ్ళో ఉన్నదనేటన్పటికి నాకు యెక్కడలేవి ఆశా పుట్టు "కొచ్చింది. రజాక్‌కి మంచివ్నార్త చెన్పగలనుగదా అవి సంశోఘించాను?!

“కావి ఆవిడ తన భర్తతో కాపురం చేసుకుంటూ వుంది” అన్నాడు సబ్‌, ఇన్‌ స్పెక్టరు,

నా ఆశ నిరాశ అయింది నేప మరొక చిక్కు ఏదో రాబోతూ వుందవి (గహించాను సబ్‌ ఇన్‌ స్పక్షరు చెప్పుకు పోతున్నాడు! “ఆ విడ్రక్రు చిన్నిప్పుడే వివాహం అయిందట, అవ్పటినుంచీ _ఇవ్చటిదాకా భర్త పుండనే వున్నాడట భర్తతోనే ఆవిడ కాపురం చేస్తూ వుందట. కాకపోతే రెండేళ్ళకో మూడేళ్ళకో వొకసారి. గుబులు మళ్ళినప్పుడు కీనవడకుండా- పోయి తన ఇష్టంవచ్చినట్లు తిరిగి మళ్ళీవస్తూ వుంటుందట, వాళ్ళ కులంతో ఇలా తిరగటం తస్పులేదట పైగా ఆటునంటి వాళ్ళని కాపాడే. బాధ్యత కులం వాళ్ళమీద వుండటంవల్ల ఎవ్వడు వచ్చి అడిగినా వాళ్ళ ఆచూకి తెలియవివ్వకుండా చేసే బాధ్యత నెత్తిమిద వేసుకుంటారట,)

ఈ విధంగా అతను చెప్పుకుపోతుంళు, నొక్కక్షణంవా చెవు లను నేనే నమ్మలేకపోయాను. ఒక్కదెల్బకతో నా ఊహలన్నీ అడు గంటినైై బుద్ధి చలించింది

“నువ్వు పొరపాటు వడలేదుగదా!” అని అడిగాము

శడుదుడుకులు కశ?

“లేద్వు” ఆన్నాడు నా స్నేహితుడు అని తానేవిధంగా ఈ వంగ తులను (పోగుచేసిందీ చెప్పాడు నిజమే సందేహంలేదు. ఆవిడ నంచి తఈనంమీద అంత నమ్మకం 'పెట్టుకొవి (చిళతుకుతున్న రజాక్‌ కి ఈవిషయం ఎలా చెన్సటం? చెప్పటంవల్ల, మనుష్యజాతిమీద అనహ్యం కలగటం, గుండేవగిలి మరణించటంకంకే చెవ్పకపోవటమా అనేవిషయంమీద ఇంటికివెళ్ళి నా భార్యతో మాట్లాడినొక నిర్ణయానికి రావాలని నిశ్చయించు కున్నాను మరునాడు వేకువజామున బయలుదేరే బండికి ఇంటికి బయలు దేరాను.

ఆరోజు రైలు ఆలన్యంగ శేరింది. ఊళ్ళో ఏదో. హడావుడ్‌ వుండి గుప్రపు బళ్ళుకూడా స్టేషన్‌ దగ్గరలేవు. నేను నెమ్మదిగా నకిచి

“ వెల్లను ఇంటికి ఇల్లు బాపురుమంటూ వుంది ఒకొక్కప్పుడు ఇల్లు యిల్లు

గానే పుంటుంది ఎక్కడి వస్తువులు అక్కడేవుంటై వుండవలసిన మనుష్యులందరూ వుంటారు కాని ఇంట్లో ఏదో వెలికిఅయినట్లు అనిపించు తుంది బొవురుమంటూ వుంటుంది. శునస్సు అపాయాన్ని శంకిస్తుంది. మా ఇల్లు చూడగానే నాకలా అవిపించింది. గబగబా ఇంట్లోకి వెళ్ళాను నా భార్య విచారంగా కూర్చొవీ ఉంది నమ్న తూచి చవొచ్చారాఫ” అన్నదిం

౪ఏఏిటి సంగతులు?” అన్నాను.

జప్పమ్సీలేవు” అంది. కావి యేదో వున్నట్లు నాకున్పష్టం అయింది.

“చెన్పు”” అన్నాను.

“పావం ఆ రజాక్‌ రేడండీీ శైరూన్‌తండ్రీీ అతను రాతి -ఆస్ప్యతిలో చవిపోయాడటండీ....?” అంది నా భార్య.

నేను నిరుత్తరుడ వై నాను. ఒక్కకణం ఆలాగే చూస్తూ నుంచు న్నాను. *ర్యాతికి రాతి ఫెళ్ళున జ్వరం వొచ్చిందద. కొడుకులువచ్చి వెంటనే అన్సతితో జేర్చించారట. 'వేకువజాముకీ వెళ్ళిపోయాడట!” అంది. నా భార్య,

కై48ి ధర్మవ డ్డ్‌ నాకు కళ్ళల్లో నీళ్ళు తిరిగినై. నాభార్యకు కనవడకుండా మొహరా శశివ్పుకొవి, *ప్టోప్సి చైడ్రుమూట వినకుండా, నమ్మకం ఇడకండా తన దారిన కాను వెళ్ళిపోయాడు) అన్నామ నా భార్యకు యీనా మాటలు అర్దంకాలేదు. చేడు మాసేమి టండీ?” అనడిగింది. నేను నట్‌ యిన్‌ స్పెక్టరు ద్వారా ఏిన్నకధంకా చెప్పాను, నాభారకా అలాగే కళ్ళు తేళుచుకొని విన్నది వివి కాసేవటికి తేరుకొవ్కి *ఈ నూట- ఆకవి చెవిని పడకుండా చెయ్యటానికే కాటోలు, ఉన్నవాళ్ఞీ వున్నట్టు ఎత్తుకుపోయాడు భగవంతుడు) అండి. క 4 కు నేను స్నానంచేసి భోజనానికి కూర్చున్నాను, ఇంకలో నాభార్య ఏవి. ఆలోచించిందో అన్నం పడ్డిస్తూ “పావం ఆ ైరూన్‌ ఎక్కడుందో" కొంచం కమక్కోండి” అంది. *వాళ్ళఅన్నలు తీసుకువెళ్ళి వుంటారుని “వాళ్ళు మాతం ఏం సాకురారు? వచ్చి మన ఇంటిలో ఉండ మనెండి....మన పిల్లలతోపాటు అదీ వుంటుంది” అండి, వేను ఆంగికరించాను.

భార్య లోనేఉంది యం

వాయారమ్మ ఏడుస్తూ కూర్చుంది, భారతనారీమణి అరకకం'పే ఏం "జేస్తుంది? న్‌

పూర్వకాలంలో అయితే ఠలకు వా వెనకట్టుకట్టి కన్నీరు మున్నీ శుగా ఏడ్చేది. ఇన్చుడు గడిలో ఒకమూల కూర్చొని కుమిలి కుమిలి పేడుస్తోంది. మొత్తంమీద ఏదో ఒక యేడుస్త జీవిశమంకా ఏడ్చి ఏడ్చి పోయేటప్పుడు ఒక బుల్లి ఏ?ారపు నవ్వు నవ్విపోకుంది ళన్సహావ్రత్రి (చళమ్మా! ఎటునంటి చావు వచ్చింది!" అవి మిగిలిన అమ్మలక్కలు అంకా నోరూర్చుకుంటారు. దాని [ప్రాశస్త్యాన్ని గురించి పురుషులు పుస్తకాలు రాస్తారు కన్నీట్‌దక్కు ఊరే స్టలాన్నుంచి, పడే (వదేశం వరహ వర్ణిస్తారు వడి ఎంత నుకారంగా చింది ఏ విధంగా ఆరి పోతుందోకూడా వర్ణిస్తారు; ఈ వాతావరణంలో పెరిగిన భారతనారీమణీ శష్టాలను ఏవిధంగా ఎదుర్కుంటంది? కష్టాలను ఎరుర్కోలేక ఏడి పేడ్చి చివరకు పర వత అము ఊరుకుంటోంది. ఈ విధంగా నడుస్తూ వుంది హిందూడేశం.

ఇయిక్తే నేనిన్సుడు రాసేది తాయారమ్మని గురించి. హిందూ దేశాన్ని గురించీ కొద్ము పాత్మినరాన్ని గురించీ కాదు

తాయారమ్మ ఏడుస్తైవుందని చెప్పాను అందులో ఆమె తస్సేమీ లేదని యిష్పుడు చెపుతున్నాను, ఏడనక ఏం చేస్తుంది? ఒకే ఒక భర్తని చమ్మి, ఈన జీవితాన్ని అతనికి అర్చించివేసింది. ఇప్పుడతనికి తాను పనికిరాకుండా పోయింది. అతనికి ఏదన్నా అవకారం చేస్తేనో ర్స చేష్లేనో అవమానవరి స్తేనో అనుకోవచ్చు, అదేమీలేదు.

క50 ధర్మ వ డ్డీ ఒక నంవత్సరంనుంచీ ఆమె శరీరంలో దొందు ఏర్పగి.ఆమె ఇష్టం లేకుండానే 'ఫీర్రుక్కొలచింది. లావయితే / వికారంగా వుంటానవి ఆమెకు తెలుసు, అందుకని తగ్గటావికి చాలా (చయక్నించింది. మందులు తిన్నగి భోజనం మౌనేస్తి పళ్ళ రనంమీద (అకికింది, ఆ శరీరంకో పన్‌ టూ.వన్‌, టూ... వన్‌, టూ... అనుకుంటూ కసరత్తుచేసింది ఏంచేసినా బటొాలుగురోజులు తగ్గినశ్లే పుండి బుస్సున పొంగుకొచ్చేది శరీరం అన్న తరవాత 'పెరక్కాం తరక్కా- ఊరుకుంటుందా? ఇంత మా(శ్రానికీ యింత కష్టపెట్టాలీ! మొదట్లో కాయారమ్మ భృర్త చాలా (పేమగావుండేవాడు.. వార్చిడ లాగా వీడలాగాా అంటుకుని తిరుగుతూపుండేవారు. ఒకరోఖ్రాత ఆశ్రాయారమ్మా నీ కీ "పేరు బాగుండలేను. మార్చేద్దాం? అన్నాడు. *హ్రోనిదురూ?)” అలాకాదు నామాట విను. ఆమెకూ "పేరు మార్చుకోవాలనేపుంది, ఏ 'పేరయితే బాగుంటుందా అని మీమాంన వచ్చింది. పుష్పావతి”? అన్నాడు. ఈన్కీ పాడూ ఆమెకు యీ పేరు రజస్వలానంతర వివాహాన్ని _ జి పప్తికీ తెచ్చింది. అరడు మరొక పేరు చెప్పాడు ర్రాజ రాజేశ్వరి” అమెకు కన్యకా పరమేళ్వరి జ్ఞావకంవచ్చి కోమట్లు కట్టించేమేడలూ వ్మశాలూూ ధాన్యపు బిస్తాలూ కళ్ళముందు కదిలిన్నై. ఆమె వొప్పుకోలేదు. “అయితే నువ్వే చెన్ను నాకు తోచటంళలేదు” అన్నాడు అప్పటికీ =

భార్యల్లోనే వుంది క్షేక1 ఆమెకీ తోచలేదు. మర్నాడు చెప్పింది “మైధిలి అతవికి మిథునం జ్ఞావకరా వచ్చింది వి ధునందంవతులు. కర్కాటకం, ఎండకాయ”అని హాస్యంచేళాగు... అమెకు సిగ్గవేసి ఆ రోజునుంచీ ఆ వూ సెళ్తటంమానేనింది.. ఒక

రోజున అతడే చెప్పాడు

“శనుల .__ “శ్యామ

అ రోజులకూ లాయాళమ్మ లావెక్కిన యీ రోజులకూ ఎంళక భేదం? ఇన్సుడు అతను తయారమ్మని షికారు తీసుకువెళ్ళటం మానేశాడు వెళ్ళినా, చీకటివడ్డ ఈర్వాత రెండో ఆటకు తీసుకువెళ్ళి, నరానరి ఇంటికి జేరవేస్తున్నాడు మరో శ్రీ జతవుంపే, పార్కుకు తీసుకువెళ్తాడు, చూచేవాళ్ల వా? ద్దరిలో తన భార్య యెవరో తెలునుకోలేకవి అకని దై ర్యం, ఆమెని చూడగానే వాదులొదులుగావున్న ఎరుపు చొక్కా తగిలించుకున్న వాడి. లాగా చీదరించుకుంటున్నాడు సాయంకాలం ఆమె తలదువ్వుకొని, పూలు ముడుచుకొని సింగారించుకొవీ కంటబడితే ఆ మెళరీరాన్ని కొలుస్తున్నట్లుగాం పిలెండర్ని చూచినట్లా చూసి వెళ్ళిపోతున్నాడు.

ఇక ఆ యింట్లో తాయారమ్మ ఎలా పుంటుంది?

ఎందుకుండాలి? ఆందులో నతినతకూడాను _ “నాకు లేని నుఖంలేనే లేదు ఆయన్ని కష్టపెట్టిటం ఎందుకు?” అనుకున్నది. వెంటనే పృట్టింటికి బయలుదేరింది. ఆ శరీరాన్ని అతికష్టంమీద బస్సులు నిలిచే స్టలావికి చేర 'వేపింది.

జీ

బస్సులు వస్తున్నాయ్‌. దీగేవారు దిగుతున్నారు, ఎక్కేవారు ఎక్కు. తున్నారు.

ఆ జనాన్ని దూ_స్తే ఆమెకు దిగులువేసింది. హఠాత్తుగా అసహ్యం వేసింది. ఈ పాడు (వ్రవంచంలో ఒకరి న సట ఎక్క-డకీ [వయాణాలు? ఎందుకీ తొందర? పఖన్న - మొరదోకుపో

క్షైక2 ధర్మవ డ్తీ

న్నాయా? అంతలో తనమ ఈ మానవజాతికీ యేమీ వనంబంధమురేదని ఆమెకు అనిపించింది. మరి ఇక ఎవ్వరితో సంబంధం? ఆ బస్బుతోనా? శరీరం కేపించింది. ఒక బస్సు యుయఖ్యున మోత చేసుకుంటూ. వియలు దేరింద్కి ఇకామె అక్కడ విణదిడలేకషోయిండి, పట్టింటికితన్ను మోసుకు పోయే దన్ను వచ్చేదాకా కొంచెం ద్రరంగా కూర్చుందాం అనుకుంది

అక్కడికి ఇరవ్పై గజాలదూరంలో ఒక పిల్ల కూర్చువివుంది, మూట పక్కన 'పెట్టుకొవి, చెట్టుని అనుకొని జార్చుంది. కొయారమ్మ అక్కడికి నడిచింది ఆ పిల్లని చూడగానే, కాయారమ్మ హృదయం కోట్టుకొంది, అ పిల్ల ఎంత నన్నగా వుంది? ఎంత నాజూగ్గావుంది_అవ్వాయిచున్నలాగ్యా_ బాకల్లే వుండేలు బద్దలాగావుంది, పక్కనించి ద్య్తిస్టే ఆమె చెంన కోసిన హల్వాముక్కలాగా వుంది ఆ పిల్లవి చూచినకొర్డ శాయారమ్మ కరీరం బరువెక్కింది గుండెలు విగబట్టిన్నై ముందు నెమ్మదిగా చేత్తో ఆనుకొని చతికిలదిడింది శరీరాన్ని అంత చక్కగ్వా సున్నితంగా సునాయాసంగా వుండేటట్లు ఎలా పోషించుకోగలుగుతూవుందో అడిగి తెలుసుకుందామని బుద్ధిపుట్టింది కౌవ్కీ ఎలా అడగటం! ఏమవి పిలవటం? ఏమీ తోచలేదు. జవొంచెంపేపుండి ఇలా అన్నది *ఆయలు రాలిపోతున్నాయ్‌ .)

ఈడ్ష్యి[) బంట్రూ ఆ పిల్లప్టై పుస తిరిగింది తిరిగిన వళంగా ఆ పిల్లి చూపులు అలాగే గుద్చుకుపోయినై తాయానమ్మని ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ చూప్పలు తిచ్చకోలేకపోయింది.

శాయారమ్మ ఆత శరీరం వుకికపోయింది. ఆ పిల్ల యింకా ఇశ్సే చూస్తూవుంది, ఏదో మాట్లాడాలి “88 ఊల్లో రాలిశ ఆకులకన్నా పురుషులు సిక్కవ వున్నడు?

ఆ పిల్లి జవాబు చెన్నలేనము అలాశే ఆకగ్యా జాలిగా శూస్తూవుందిం

భార్యల్లోనే వంది క్‌ 3 శన్ధభ ర్హళాగే తన శరీరాన్ని కొలుస్తూ పుండా? ఆమె కూపషల్ని 'మరళ్చాలి---గఎందిన ఆకులు గలగల మంటాయ్‌ి”

“ఆ్ర పను” అన్నది పిల్ల.

“త్రొక్కి తే అంటయ్‌”

“డ్రా క్క_కపోయినా అంటయ్‌ ”

ఆ పిల్లది ఎంత చక్కంవి గొంతు? పెదవి కదిపితే- అమృతం వొలుకుతూ వుంది. కాను మాట్లాడితే బావిరోనుంచి మౌట్టాడినట్లు పుంటుంది వళనళ కాగే నూనెలో నీటిదొట్టు పర్ణన్లు పుంటుంది ఇంత పెద్ద శరీరంలో ముంచి పెకలించుకొచ్చే ఆ కీచుగొంతు తలుచుకుంటే, (పాణం చివుక్కు మన్నది ఏమన్నాకానీ అడగాలి. ఇవన్నీ ఎలా అలవరుచుకుందో ఆడగాలి ఆ పిల్లపంక ప్షతో యిషకలో గీస్తూ (వశ్నించింది.

కళమ్రూజ్రారా 0

ఉప్టలిట్రి? )

శకజ్ఞద్రే ?

ఈ4స్పీద్రీ?99 ఈ బ్ర ద్రే 03 “బర్నా? ఈ క్ష్య్య(30 ఇక సంభాషణ సొగకేదు. రెంయి బచబ్బలు పెద్ద మోఠరళో వచ్చి ఆగినయ్‌. ఒ* బస్బు పెద్దమోతతో బయలుదేరింది ఎందుకో చెప్పచేంగాన్వి ఆ బస్సుచేపీన మోకు తాయారమ్మకు దైర్యంవచ్చింది పెద్రివ మౌత” క్త?) ఆఆ పిల్ల రెచ్చ వెయ్యటంచేన 4 ఈ మ్రైడ్ర్య?) కళ్వద్రీ 99 శక ద్రే ల! ఈకర్జి ప్రశో 39 బస్సుల 11)

క్షకశ ఠ ర్మ వ ర్డీ న్న ఆ పిల్ల కాయారమ్మని గుటకలుమింగుతూ చూస్తూనేవుంది తాయా రన్మకి తగవి సిగ్గు స్నానాలగది జాపకం వచ్చింది బిస్నుల్లో జనం ఎక్కుతున్నారు, దిగుతున్నారు ఈ బస్సులన్నీ జనాన్ని (వపంచాన్నుంచే మరొక (వవంచానికి జేర వేస్తున్నయ్యాా? ఎక్కడా దిక్కుండా అలాగే తిరు గుతూవుంపే ఎంత బాగుంటుంది! కుంటివాళ్ళ బళ్ళు అలాగే. తిరుగుతూ వుంైై వాళ్ళకి అదే యిల్లు.అదే (చ్రపంచం , ఈపిశరు వెళ్తున్న య్యో” అడీగింది తాయారమ్మ. కప్పని ళబస్సులు త్తి కళపిమ్లో!) తాయారమ్మకు చైర్య? యెక్కువయింది _ కమ్వీదే ఊరు?” నాదా?) కక్ష్య క! ళవెళ్తున్నానులో ఈఎక్కడికో! ? జప్పట్టిటికి” ఆ పిల్ల విచారంగా చెప్పిందిం సన్నగా నాజూగ్గావున్న అన్మూయికూడా పుట్టింటికి ఎందుకు వెళ్ళటం? తాయారమ్మ ఆలోచించింది... బస్సూ బయలుదేరింది ఒకో ముసలమ్మ "రెండు మూటలో తూలి పోతూ వచ్చింది కండక్టర్లు మాబస్సు ఎక్కమంశ్రే మా బస్సు ఎక్క మని చెరొక శెక్కా వట్టుకుని లాగుతున్నారు చెరొక మూటా తీసుకువి కారుల్లో కూర్చున్నారు ఆ ముసలమ్మ అటూ యిటూ చూస్తూ, వెరి చూపుల్లో విలదిడిపోయింది తాయారమ్మ ఆ పిల్లతో చెప్పింది... కళష్చ్వీర్స వన్నగా వున్నారు”

భ్రార్యల్లోనే వుంది కిక్‌ టనేన్లా0 కకక్ష్య 09 ల కనన్న గానా?)

కళక్ష్యై))

ఆ పిల్ల మాట్లాడలేదు.

ఈపఏల్రా వుండగలిగారు?

కళన్లా ఖర్మ.”

జెర విడిపోయింది తాయారన్ము ఆ విల్లని సూటిగా చూచింది.

అప వమ్మా!”

నేను సన్నగా వుంటం నూవారికి ఇష్టంలేదు 99

ఉబ్లషం లేదూ?)

“ఉపూల

“ఎందుకనీ?

*ల్రావుగా లేనని! ఆ పిల్ల కళ్ళల్లో వీళ్ళ గిరున తిరిగి” చెక్కిళ్ళ మీదుగా జారుతున్నాయి.

శాయారమ్మ శరీరం కదిలింది నూతన వై తన్యాన్ని పొందింది హృదయం ఆరాటవడింది ఏమిటిది? ఎదో బాధ తెలియని వుత్సాహం. అర్థంకాని ఆవేదన ఆమెని కలవరపరచాయి. కొందరికి ఆర్థంకావీ ఆవేదన అమెని కలవరపరిదాయి. కొందరికి నన్నగా వండటంకూడా" ఇష్టం "పుండదూ? మళ్ళీ ఈభ _ర్తల్లో ఇన్ని జాతులా? ఏజాతి భర్తకు అనుకూలంగా అ భాళ్య తయారవ్వాలి $! భార్యకు వేరే జీవిఠరం లేదూ? ఆ భార్య జీవితంతో కలిపి అల్లుకు పోవటపోనా? ఆ వని భర్త లెందుకు ఇెయ్యరు? వక్కనున్న పిల్లనంగతికూడా మరిచిపోయి తీవ్రాలోచనలో వడి పోయింది

6దాకొక్కనంగతి చెన్నరూ” అవి ఆపిల్ల _అడిగింది.కన్నీచ్ళు

శర ధగ్మవడ్డీ 'వేళ్ళతో తుడుకుకొని రెన్నలు రెవ రెన లాడించి ముందుకి వంగి అకి గింది.

౪. కొని తాయారమ్మ వినిపించుకో లీదు. వినిపించుకునే స్థికలో లేదు. ఇద్దరు భార్యభర్తలు అమె ముందునుంచి బస్సుదగ్గిరకు వెళ్తున్నారు. ఛిర్త వెనకవచ్చే వదార్థంకో తనకేమి స-బంధం లేశట్లుగా నడుస్తున్నాడు. వెసకవచ్చే ఆ వదార్థం మ్యూకం చంకన మూటమెుకొని భరర్తమీదే ఛూప్తలుపవు చి, అకన్ని కలుసుకోటానికి అడుగులు వేస్తూపుంది. ఆ పిల్ల లీనంగా అడిగింది.._చెవ్పరూ మీరింత లావు యెలా అయ్యారూ[”

కాయారమ్మకి అ పిల్ల క"సించటంలేదు. ఆమె మాటలు వినిపించ టంలేదు. మరొకభర్త విసు ఎక్కాడు పిల్లవి చంకన పెట్టుకొని థారజ్ఞా యెక్కటావికి (వమువ్నస్తూ పుంది. పిల్లచంకతోనించి బారిపోహావుంది. ఆమె సిగ్గుతో చచ్చిపోతూ, ఎక్కలేక బాధపడుతూ భ రృవి జాలిగా చూచింది భర్త శోరంగా చూచి, గిరుక్కున తలతివ్పకున్నాడు, పిళ్లాే ఏడ్చింది. కండర్జరు “ఇక తగలాటంి అన్నాడు. భర్త లోలోవల ఉడికిపోతున్నా దేశానీ మొహం తిన్నేశమ ఈ పరిస్టితల్లో ఆమె ఈన భార్య అని యితరులకు తెలియనివన్వటుఎ ఇష్టంరేక (పాణాలు విశవట్టూొవి కూర్చున్నాడు

“.. ్రయారమ్మ అలోచించించై ఏ భర్తయినా ఇంతేనా? ఇన్నిరకాల భర్తల్లో తన భర్హ ఒకరా? కొచ్చి దృశ్యాలు సివిమాలోలాగు మొహాన మొ త్తిసట్లు కవివంచిన్నై తయారమ్మాకి.

ఎాఓకటో దృశ్యం హౌరుగింటి సుబ్బయ్య "ల్లణ కలగలేదనీ అవార్నిశలూ. భార్యమ వేపకుతిన్నాడు... “ఎందువోనన్నా పడిచావరామూ పీవావొగ ల్తుందింి ఆ యిల్తాలు ఒకటే యేడుపూ. వర్నాడే సుబ్బయ్య మరొక భార్యను కట్టా కున్నాడు,

ఖాగ్యల్లోనే వుంది క్‌? ఎారెండో దృశ్యం.

వెంకయ్య కనిపించాడు. పిల్లలు అక్కర్లేదు అమకున్న కొద్దీ పిల్లలు కలిగారని భార్యను తరిమేశాడు ఆమె అత్మహత్య చేసుకుంది. కిరననాయిలు పోసుకొని కాల్చుకొని మఠీ చచ్చింది.

ఈ ఆలోచనలో తాయారమ్మ శరీరం వొణికిపోయింది. అన్నిటికీ భార్యూలదే బాధ్యతా? ఇలా యెందుకు జరగాలి? తప్పెవరిది? భ _ర్వలలజ్జల్ని 1చశ్నించకుంతా పాలించే భార్యులదేనా? నేనెందుకు లావుతగ్గాలి? నాక మల్లే మా ఆయన యెందుకు లాపు అవగూడదూ?

అకస్మాత్తుగా కస భర్త సన్నగా బుగ్గలు కోసకుపోయి అన వ్యాంగా వుంటాడని తెలుసుకుంది ఆయస లావు అవ్వాలినిందే. కను క్కుంటాను..-లావు అవ్వాలిసిందని అడుగువాను

అ పిల్ల అడిగింది ఊ*చెన్సరూ? నా కాపురం విలబెట్టరూ]”

తాయారమ్మ విశిపి చుకోకుండా య౦టికీి బయలుదేరింది. అంత శరీరం డూదిపింజ లాగుంది ఆ బరువు యేమయిందో గబగబా యింటికి వెళ్ళింది. ఇంట్లో ఆనె భర్త వంటగడిలో చేతులు కాల్పుకుంటున్నాడు. కత్తిపీట ఒక మూళలపడివుంది బెండరాయముక్కలు తరిగి ఒక పెశ్ళెంలో వున్నాయి పొయ్యిమీద యేదో వుడుకుతూంది అతడపడే అవస్థచూచేఉప్ప టికి తాయారమ్మకు ఇాలివేనింది కోపం మార వైపోయింది. అడ్‌ గుదాం అనుకున్న (చశ్నలన్నీ ఆమె హృదయంలో వే ఇంకిపోయి న్వై అలాగే

,.. మొస్తో విలబడిపోయింది

ఆఅళడు మాగడ్డ తెచ్చాడు మసిగుడ్డతో వొయ్యివీద గిన్నె దించ వోయాడు. మసిగుడ్డ ఒక్క వక్క పోయింది. చెల్యు వరో అంచు పట్టు కుంగి. కాలింది, “ష్‌”? అవి డేలు నోట్లో పెట్టుకున్నాడు.

న! లు తాయారవ్మ హృదయం శెవరెవలారింది. పురుషులంతా వసిపిల్లల్వే 1చవర్తించుటలో భేదంగవి అంకా అమాయకలే! అవాదిమంచీ న్రీజశీలో

కేకశి ధర్మ వడ్డీ

జీర్ణించుకుపోయిన బానిసత్వం (కఏత్వ బాషలో మాతృహృదయం) పైకి "అఓకింది కన్నీట్‌బొల్లు _బొటదొటరాలాయి.. *ోమీకెందుకొచ్చిన అవస్థ ఇప్పండి....)

అకడు కల పైకెత్తి రూదాడు గడవవిండా తాయారమ్మ కనిపిం చింది. కోనం వచ్చింది పౌరుషంవచ్చింది నోట్లోమంచి వేలుతీస, మళ్ళీ పొయ్యిమీద గిన్నె దించబోయాడు తాయారమ్మ చెయ్యిగి ఇవతలకులాగి, “+దాల్లేండి, వంపోషించాం మీరు వెళ్ళి స్యానం చెయ్యండి స్నానమయే్య టన్నటికి వంట పూ_్రివేస్తా” ఆంది

అకడు ఆరిమిచూస్తూూ “ఇందాకటీనుంచీ ఎక్కడ చచ్చావ్‌? ఏ కొంివలు వబ్టుకు తిరుగుతున్నావ్‌ అన్నాడు చెడామడా తిట్టి వేలు వోట్లో 'పెట్దుఒన్నాడు

|!

అగవికోషం చూప్తే ఆమెకు ఆనందం కలిగింది. అతని కోనం ఆమె వావినహ్బాదయాపికి ఆహ్లాదాన్ని కలిగించింది. జీఏతంలో ఒక్క ఘడియ నూళనాలి పాయాలకోనలిగి ఉీడిక్సీ బొాధవడ్డ ఆమె మనసన్నుకి అప్పుకు కాంకి లభించింది,

శశక్ష్య( పిమ్మట” అనీ అతన్ని చూచి చిరునవ్వు నవ్వింది.

అతవికి అశహ్యం వేసింది అక్కడనుంచి చెరచెరా. వెళ్ళిపోటో యాడు. ఏదో జావకంపచ్చి, గడపలో ఆగి తిరిగి చూళాడు శాయారమ్మ ళ్‌ వ్తిగా భూడేవిలాగా పొయ్యి దిగ్గర కూర్చువి పొబ్యు వూడటావికిగాను ముందుకు వంగటావికిగాను (చయత్నిస్తూవుంది.

“వీ ఎంతలావుగా చతికిలబడింది” అవి అతడు తనలో తామ అనసప్యాంచుకొవి బయటకి వెళ్ళాడు.

కో

ఖు ణు క్‌

డబ్బు', డబ్చు"” -శబ్బు" లా అప్పుడే ఐజారునుంచి ఇంటీక్షివొచ్చిన గోపీకి ఇల్లంవా గల్లంతుగా శనిపించింది. తండ్రి వరండాలో విచారంగా పచార్లు చేస్తున్నాఈ, గోపీని చూచి 'పెడమొహం'పెట్టీ వై రొచ్చిందిం పెదనాన్న (చికి కడం! *' అన్నాడు గోపీ హృదయం హవాత్తుగా ఆగిపోయినట్లంపంది. అలాగే నిల

మడిపోయాడు...

'పెదనాన్నంపే అతనికి పాణం, తన్ను పెంచాడు, చేతులమీదుగా "పెద్దవాణ్న్‌ చేశాడు, “నాకేమీ కోర్చెల్లే వురా! నీవు పెన్టవాడవై తే చూచి పోదామని వుంది? అనేవాడు. ఎంకపసవి జరిగింది?

తండి కన్నీరు తుడుచుకుంటూ అడిగాడు ...

వస్తావా? ”

గోపీ *ోవస్తామ)? అన్నట్లు తలూపాడు,

తనా దగ్గర డబ్బునరేదు. అయిడు రూసాయిలుంటే ఇవ్వు”?

గోపీ మాట్లాడలేదు. జేబులోవున్న అయిుదురూపాయిలూ తీసి యుచ్చాడు,

తండి పెళ్ల, దిట్టలూ నర్దుకుంటూ, “వయాణం అవ్వు. రైలు మైమైంది ఆలస్యం అయితే అఖరివూపులుకూడా అందవు * అన్నాడు.

గోపీ కన్నీరు కనవడకుండా మొహం అవతలకు తిప్పుకొవ్వి ఈస్టీగ్రి బండ్జీక్సీ వెళ్ళండి నేను సాయంకాలం వస్తాను” అన్నాడు,

తం్మడ్రికి ఆశ్చర్యం వేసింది. ఒక్కక్షణం బిట్టలు సర్జటం ఆపాడు.

160 ధర్మ వశీ ఎగాదిగా చూచ్చి *ోఎందుకవీ? చాల (ఛమాదంగా పుందట,. ఈ బండీకి ఐ నుర్దేరకపోతే....?” గోపీ మిగిలిన మాటలు వినలేక అవతలికి వెళ్ళి పోయాడు. * _

తండ్రి అలాగే అనుమానంగా [కోధంగా గోపీవి చూశాడు చాలా రోజులనుందీ అతడు తం్యకికి అర్థంకొపటంలేదు. 'మొదట్లో కొడుకులో తన (పతిబిందిమూ చూచుకొని సంతోషించేవాడు తరువాత ఏ బిందిమూ- కవపించేదికాదు. ఇవ్పుడు మకి గొడవగా, ఘోరంగా కమవిస్తన్నాడు. జసర్వే సీ యిష్టం” అశ చెప్పి 3 లుకు బయర్షేరిపోయాడు. బ ఘూ చి గోపీ ఒక్క విట్టూర్చు విడిచాడు, "పెద్దనాన్నని చూడాలి ఆఖరి మాటలు ఈగెవిని వేసుకోవాలి * అని నిశ్చయించుకొన్నాడు. డబ్బులేదు వున్న అయిదురూపాయిలూ కర్మడికిచ్చాడు. ఎవర్నడగాలి? ఎలా ఆడగటం? వూరంకా తిరిగాడు స్నేహితులందర్నీ చూశాడు వారితో అదీ ఇరీ మాట్లాడి డబ్బు వూ సెత్తకుండా ఇంటికి తిరిగివచ్చాడు గదీ తలుపులు. వేసుకొని వంటరిగా కూర్చొని ఏడ్చాడు (వైవ్‌) అక్కడ గోపీఠం్మడి వెళ్ళేటస్సటికే పెరనాన్న అవసానదళలో' వున్నాడు. ఈమ్ముజణ్ణీ మాడగా నే “గోపీ వచ్చాడా?” అవి అడిగాడు. ఈన్దేన్సు రమ్మన్నాను. సాయంకాలం వస్తానన్నాడు.” సాయంకాలం రైల్‌ చ్చింది గోపీ రాలేదు. అవ్పటికే పెదనాన్న తోసీకోనం పాణాలు బిగపట్టుకొని వున్నాడు చీమ చిటుక్కునుంకే *గ్లోఫీ!” అనేవాడు. నైరొచ్చింది గోపీ రాలేమ.

క్రీర్తి 'శేమడు న! “గ్లోపీని__దూడాలవి... వుంది. చూడలేకపోయాను,” అంటూ (ఫాజాణ ఏడిచాడు పెదనాన్న. ఆందరూ గొల్లమన్నారుటా “దుర్మార్గుడు మూపుకెనా అందుకోకపోయాడు. ముపలివాణీ తే హ్‌ లి అనంతృప్పితో చంపాడు" అన్నారు, ఎవ్వరి నోటికి వచ్చినట్లు వారాడ్‌ పోసుకున్నారు గోపీఠంకి ఈ మాటలన్నీ వింటూ కూర్చున్నాడు.మండి కోయింది. కషండ్రాలుడు. కఊపున చెడబుట్టాడు...” పండ్లు నటమట కొరుకుతూ అనుపన్నాడ్‌,. (వైవ్స్‌ ఇక్కడ గోపీకి ఆ ర్మ వ్మిదపట్టలేదు. తెల్లవారగానే లేచి ఏమైనా వుత్తరం వచ్చిందేమో చూట్టావికి పోస్తాఫీసుకి. వెళ్ళాడు. వుత్తరం రాలేదు. మనస్సు కొంచెం కుదాటవడ్డది బహుళా తగ్గివుంటుంది మళ్ళీ ఆయన్లో భారత భాగవతాల్లోని పద్యాలు చదివించుకొని ఆనందించే అద్శస్తం వుందని సంళోషించాడు కాని ఆది తెచ్చి పెట్టుకున్న నంకోషం,. ఏ క్షణాన పైరొస్తుండో అని లోవల భయంగానే వుంది అటూ ఇటూ వూహించుకుంటూ ఆరోజంతా గోపీ ఇంట్లోనే వున్నాడు పాయంకాలం అయింది గుండె కొంచెం విబ్బరవడింది. “తగ్గక పోతే మళ్ళీ వైరిక్చేవారే.. అనుకొవి నిట్టూర్చారు ఇంతలో గోపీ కంగదే రై లుదిగి వచ్చాడు. ఆయన వాలకం చూసే టప్పటికి గోపీ గుండె బేజారయిపోయింది.. ఏమయిందో! పెదనాన్న .... అక్కడ పుండలేక్క ఠర్మడి మొహం తూడలేక ఇంట్లోకి వెళ్ళటానికి లేచాడు. కగ్లోపీ3 ఆవి గదించాడు తండి గోపీ ఆగాడు హృాదయం రెపరెపలాడింది ...ఏం చెబుతాడో!

162 ధర్మవ ర్డీ

“*మ్రవ్వెందుకు రాలేదు?)

గోపీ మాటాడలేదు. శరీరం కంపించింది...

“*వెధవ్వా నీకోసం కలవరించి చచ్చిపోయాడు... మా వంశంలో చెడబుట్లాన్‌._”

బి

గోపీకి ఆఖరిమాటలు వినదిడలేదు, “పెదనాన్న చవిపోయాడా? చనిపోతూ పోతూ నన్ను కలవరించాడా?._ ఊగిపోయాడు.

“వాల్లు రూపాయిలు ఖర్చోవుతవని... ఎంతవవిచేశావ్‌!”

గోపీ నవాబు చెన్సలేదు తండివై పక్కూడా చూడ లేదు- శూన్యంలోకి వరిగా చూస్తూ “కలవరించావా!్‌ అనుకుంటూ విలబడి పోయాడు, తండికి కోపం ఎక్కువయింది.

తంగడి మీదమీదకు రానటం గోపీ చూడలేదు చెం చికేలుమన్నది 'దెబ్బకో గోపీ కళ్ళు గిరున తిరిగినై కన్నీరు జలజలరాలింది. తం్మడిక్‌ కోపంకీరలేదు. *ోవెధవ్సా నీ నంగతి నేను కవిపెడుతూనే పున్నానుం ఇదేనా నువ్వు రాళల్లో ఏడ్చే ఆక్థిక దృక్పధం...”

గోపీ తండ్రిని చూచాడు. చాలా జాలిగా చూళాడు. అవ్పుడతవి కండ్లకు తన ఠండ్రి అర్భకుల్లో అర్భకుడుగా కనిపించాడు ఆ చూపులు ఈంగడి కోపాన్ని మరీ రగుల్కొలిపాయి. క*ప్రో,...పీబోటివాళ్ళకి నా యింటో చోటులేదు... .పో[)

గోపీవి దియటకు నెట్టి తలుపు వేసుకున్నాడు. గోపీ నెమ్మదిగా లేచి నిలదిడ్డాడు “ఇదేనా నువ్వు రాతల్లో ఏడ్చే ఆర్థికదృక్సధం” అనే ఈండిమాటలు చెవుల్లోగింగిరుమన్నయ్‌,

ళఇదే ...ఇదే ) అనుకుంటూ గదిగబా మెట్లు దిగిపోయాడు. విశాల

నిగ్గు రి అన్నుడు స్టూడియోలో “వతివకి అనే చిరం షూటు అవుళూ పపుంది ఎండలు త్మీవంగా ఉండటంవల్ల రతి పూట షూటింగు... గోపీ మేకవ్‌రూం ముందు నుంచొని మురళి వేనుకున్న దుస్తులు భరించిన ఆభరణ్రాలు సరిగ్గా వున్నవో లేవో చూస్తున్నాడు, డ్రై రెక్టరు- "వెట్టుమీదనుంచి మేకప్‌ గదిలోక్సీ మేకప్‌ గదిలోనుంచి ఆఫీసుగదిలోకీ, ఊర్డర్లీస్తూ తిరుగుతున్నారు. అంఠా హడాఏడిగా వుంది... “క్త4(.... కౌవివ్వండి *” అన్నది ముకళి గోపీ చదివి వినిపిస్తున్నాడు.... నాలుగు గిలుగాజులుో కళ డ్షిళ్ఞి లక్‌ బి “*గచెపులకు పొడుగాటి లోలకులు?”? “ోడ్షిశి[.... లోలకులు మెరసినవి *చెట్టు రెముల లంగా” కల్నదీగో క ఠి

• వ్వుల జాకెట్టు? ఆమె నవ్వాపకోలేక పోయింది. “వాకెట్టుకొలతలు కూడా రాసు" "కోలేక పొయ్యారా?”” అన్నది గోపీ నవ్వ, ఆ రోజులూ వస్టవి. ఈ వన్తకం పెన్చిల్‌ళోపాటు టేవుకూడా తెచ్చుకుంటే సరిపోతుంది అన్నాడు. గోపీ ఆమెను పంభాషణలోకి దింవటావికి (చయర్నిచాడు... “శవరేగావి విన్న...)

న! ధర్మవ డీ యె డైరెక్ట రు "సెట్‌మీదనుంచి “ఆర్టిస్టులు” అవి శేక పెట్టాడు.స్టూరీియో- (చకిధ్వవించింది. ఆమె గాభరాగా *నేను వెళ్లాను అలన్యమైకే కోపగిస్తారి” అని ఇెప్పి లివ్వున పరిగెత్తింది. అరడునూతం అలోగే నిలబడ్డాడు, చెట్టు 'శెమ్మల లంగో కాళ్ళకు కొట్టుకుంటూ వరుగెళ్తుకొని పోతున్న మురళిని చూస్తూ, “అవును కోషగిస్తారు-_. మురళివికూడా కోపగిస్తారు”. అనుకొని విట్టూర్చాడు. గోపీకి సినిమా జీవిళం కొత్త--- అదోగాలిలో వచ్చి పడ్డాడు. అనుకున్నంత త్వరగా ఈ నాగరికరకు అళలవాటువడలేకపోయాడు. అందరినీ కొత్తగా చూసేవాడు... ఆందరూ- విచికంగా చూసేనారు ఎన్వరూ అళనిళో మాట్లాగేవారు కారు అందర్నీ అరడు___ఒక్క నురళిమ్మాతం మొదట్నుంచీ అళనితో కులాసాగా మాట్లాడు తుండేఏి, కిలకిల నవ్వేది; హాన్యం చేసేది; మెరసిపోయేది. కుర్ర శే లేకపోతే. ౨౫ (వ్రొడక్షన్‌ మేనేజరు వచ్చాడు అడిగాడు *మీర్రింక్రా ఇక్కడే వున్నా రే?) “ఆలోచిస్తున్నా మ.) మీ రోట్లాగే చెప్పతారు అక్కడేమో ఆయన మమ్మల్ని గూటిస్తు వ్నాడు” కళీవర్తు డై" రెక్టరుగారా?” “ఇంకెవ్వరు!” *పిలిదారా? ? కపిలవాలటండీ?)

నిగు కే5క్‌

న!

గోపీ సెట్‌మీదకు వెళ్ళాడు. షూటింగు (పాఠరంభమైంది. డై రెక్షగు మురళికో*షలా చెయ్యి, అలా చెయ్యి” అని చెపుతున్నాడు. కెమారామన్‌ "కేమారాఅరేంట్‌ చేస్తున్నాడు పొండు ఇంజనీయరు నాలుగ్లైదు. 'పెస్టుల శ్‌సుకుని “ఓ, కే" అని కేక వేళాగు.

గోపీ పోయి మురళిని చూస్తూ విలబడ్డాడు.

కై రెక్టరు: ఉఖప్పటిదాకా ఏంచేస్తున్నావ్‌!” డై ర్టరు చుట్టూ ఉన్న ఆందరూ, గోపీ వంకకు చూశారు.

అళశిడు అలాగే మురళి చూళ్తూ *కద్రవాత నాట్లాందా-"”అన్నాడు డై రెక్టరుళోం

దెరెక్టరు కోధంగా చూళాడ_అవతలకు వెళ్ళాడు. గోపీ మురళితో జౌలిగా *ోపాపం. నిన్న బాగా వడతగిలి వుంటుంది” అన్నా డు-విన్న మండుబండలో షూటింగు జరిగింది మురళి ఆ ఎండలో తిరగటం గోపీ చూడలేక పోయాడు కావి ఏంచేస్తాడు? చివరకు సందుచేసుకొని పైవిధంగా +వన్నించాడు.

ఆమె క్సప్తంగా జవాబు చెప్పింది? కడై రిక్టరుగారి నడగండి

ఆమె నవ్వింది

ఎదెరెక్షరు వాళ్ళ సంభాషణ చూశాడు గోపీకల్ల షూటింగు అలన్య మనటం రెలుసుకున్నాడు *ఇవతలికిరా” అవి కేక వేళాశతు.

గోపీ హరాత్తుగా దై రెక్టరువంక “రిగ్కి “నిన్న మురళికి వడ తగి శింది” అన్నాడు.

అందరూ ఆశ్చర్యవన్షారు ఇంతవరకూ గోపీ ఎవ్వుడూ ఆ విధంగా మాట్లాడి ఎరుగడు. అతవి మాటలు ఆకవికే విచితంగా ధ్వవించినఏ డైరెక్టరు వసుం మూ మర్‌ లషి

మూజిక్‌ డెరె ని చొ పోచ పెటి ఊఈయారుగా నీరద. న్‌ న గ ల

కే(6 ధర్మవడ్డి మురళి “మీరు కొంచెం రంగా ఉందురూ. (ప్రక్కన పుం. పిమిటోగా ఉంటుంది” అన్నది.

గోపీ అవతలకి వెళ్ళొడు..._

ఆ సీను షూటింగు పూర్చి ఆయింది. మురళి ఏవిధంగా నటించిందో అకవికి తెలియదు. అతడు చూకాడు చూడలేదు. పాటవిన్నాడు. వినలేదు. డై శెక్టరు మ్మాకం భుజం కట్టి *పెభాష్‌?” అన్నాడు మురళిని, మూః= ళు లి

ఓక్క వది నిమిషాలు ఆర్టిస్టులకు వ్మిశాంతి ఇచ్చాడు...

ముర మేకప్‌ గదిలోకి వెళ్ళటానికి సర్దుకుంటూ ఉంది. గోపీ ముందు బియక్షేరాడు. సెట్‌ దాటి బయటికి వచ్చేటప్పటికి అంతా చీకటి. అలాగే అడుగులు వేళశాతు. ఇటు తిరుగుతూ, ఇటు తిరుగుతూ ఆలోచిస్తు న్నాడు

*కఈ ముర శే లేకపోతే నేనేమైపోయేవాణ్ని?._... ఎందుకీ పిచ్చి, పిల్లకు నేనం'పే ఇంత (పేను. సీరందరూ నిరాదరణ చూపిస్తున్నారని. వామీద జాలా? నాలో ఈమె _పేమను కదిలించటానికి ఏముంది???

అకని బుజాలమీద చేతులు వడ్డవి... వెనక్కు, తిరిగాడు... చెంపకు - చెంప అనింది.

క*బ్లస్పటికి?)) అన్నది.

"పెదవులు కలిసివై

“అమ్మయ్యో[” అన్నది

పారిపోయింది.

గోపీకి అయోమయం. *ఎవరు?)” అలాగే విలవిడి పోయాడు. వవరామె.._? మొదట్లో తనమీద తనకే ఆలహ్యం వేసింది. ఎనరో తనివి: ఎవరిగానో (భమవడి ఈ వని చేళారు! అతని (కిందపెదవి చిహ్‌చిమ్‌లాడిలది..

ఎవరు?

ఆలోచించాడు.

వీ గ్గు కీర?

భామమతి కాదు; నలభై సంవత్చరా లెక్కడివి?.... శ్యానులకాదు; బూరి బుగ్గలు..ల దాసీ అసలే కాదుఎా

మరి ఎవరీమే?

గోపీ అంతరార్మ చెప్పింది... “ఇంకెనరు? ముర!)

*___మురళి, నా మురశే.” ఆతని రక్తనాళాలు ఉప్పొంగినై . ఆ ముంగురులు..ఆ వేడి ఊర్నులు-మురశే! మైమరవాడు చెంగున గంతు 'వేళాడు.ఈ మధ్య ఉదరం “పెరిగిందనే సంగతికూడా మరచిపోయాడు "పెట్టుమీదకు పరిగెత్తాడు ఆక్కడ మరొకిసీను షూటింగు (పాంరంభం అయింది. మురళీ మరికొందరు నటీమనులూ ఉన్నారు.

గోపీ కనుపించిన (వతివ్యక్తినీ కులాసాగా పలుకరించాడు. భాను మతిని చూచి *ల్సీకండ్లు చాలా బాగున్నవి” అన్నాడు.క్యామలను రూచి “అద్భుతం” అన్నారు.దాసీని చూచి చిటీక వేశాడు. మురళతో “కండ్లు ఇలా తిప్పాలి సుమాటి అన్నాడు.

ఇదంశా డ్రై రెక్టరు చూచాడు. గోపీ తరహా చూచి ఏమీ అవలేక మేనేజర్ని శిట్టాడు.

గోపీ అయిదు వివి.షాలు సుడిగుండంలా తిరిగాడు. కేమేరాకు అర్జువచ్చాడు పొండు యింజనీయరుకు అడ్డువచ్చాడు. లైట్లుకు అర్గు వచ్చాడు గబగబా కెమేరా దగ్గరకువెళ్ళి *పూ్యఫైండర్లోోం.. మంచి తదేక ధ్యావంగా మురళిని చూస్తున్నాడు

డె రెక్టర్‌ వూరుకోలేకపోయాడు శక్త మ్సేరాచుట్టూ మూగవద్దు, అడంలి” అవి కేక వేశారు

స!

గోపీ కదలకుండానే “క్రాస్త) అన్నాడు.

ఆ సీనుకూడా షూటింగు పూర్తి అయింది. మురళి నస్తువులు నర్హుః కుని గెదిలోకి ఫెప్తున్నది. గోపీ చూళాడు కామా వియర్దేరాడు. ఉ

డైరెక్టరు పిలిచారు

గోపీ వివిపించుకోళేదు?

కగోపీ? గదించాడు డె శెకరు.

న! జూ॥ ఇ కళడ్షండ్రవయాల!”

168 ధర్మవ డ్తీ తరిగి చూడకుండా వెళ్ళిపోయాడు అదే స్థలం! అదే చీకటి! మురళీ గఐగవా తన గది వైపు వెళ్త న్నది బుజాలమీద చేతులు పడ్డది. వెనక్కు తిరిగింది చెంపకు 'ఆనీ౦ది_ పెదవులు కలిసినై. ఒక్క తీణ౦.. చటుక్కున చెంపమీద కొట్టింది డైరెక్టరు ఓ గ్గరకు పరుగెత్తింది గోపీ స్పంభించిపోయాడు. గుటకలు మింగుతూ. చెంపమీద చెయి "పెట్టాకని విలబడిపోయాడు.... ఆలోచించాడు... ఆలోచించాడు తన ఊరికి 'రై లెవ్చుడు? కై రెక్టరు, * గోపీ? అవి పిలిబాడు. అతడుపారిపోదామనుకున్నాడు డ్రై రెక్టరు మళ్ళీ పిలివాడు (ప్రొడక్షన్‌ మేనేజరు వచ్చాడు. వారు అంత "పెపట్నుంచీ పిలుస్తుంకే కద్మలేం? ? అన్నాడు గోపీ నెమ్మదిగా బముర్దేకాడు డ్రై రెక్టరు సక్కనే కూర్చునిపుంది మురళి చుట్టూ “టెక్నీషియన్లు కూర్చున్నారు గోపీ కృతవిశ్చయుడైై వెళ్ళాడు. డైరెక్టరు. అతన్ని శేరపార చూశారు.

• క్యు మెను యింటిద్దగ్గర దింపిరాలో అన్నాడు గోపీ తికమక వడ్డాడు డై రెక్టరు ప్రొడక్షన్‌ మేనేజర్‌ ళో “కారు పంపించు) అన్నాడు తోపీ ముర?వి శ్రీగంట చూశాడు ఆమె చిరునవ్వు నవ్వింది. డై రెక్టర్ని చూశాడు. అతడు గోపీ అవస్థను గహించినట్లుగా “ఈ పరిశ్రమలో సిగ్గు వడికే ఎట్లా!” అన్నాడు, [౧ ట్రే లేదండీ! సర్దుకు టూ జవాబు చెన్పాడు. డై రెక్టర్‌ నవ్వాడు. మురళి లేచింది- కారు వచ్చింది...

ఉంది ! బస్సు ఆగింది వ్రోర్చుంది

రామచంద్రరావు దిస్సు దిగాడు అటూ యిటూ దిక్కులు చూస్తూ విలవిడ్డాడు విసు దియ్యినుని మోతచేసుకుంటూ వెళ్ళిపోయిండిం

చల్లవిగాలి వీస్తోంది. [పకృతి శోభాయమానంగా తలూపిందిం శామచం[ద్రరావుకి అంతా కొ తగా వుండి.

జీన

అలాగే, ఒక్కెక=౦ నిలబడి అలోచించుకన్నాడు ఎంతకాల

మం -”2ఏడా".. ఇంలలో వంతమార్చు! కాలిగారినే బయద్దేరాడు దారికి ళో చై

“రెండువక్కలా చెట్లూ పొదలూ ఆలోచించుకుంటూ వెఖ్తన్నాడు *

ఆమెను విడిచిపెట్టి యెన్నాబ్బ వన్నాను వన్ను గురించి ఏమనుకుంటుందో.. ఇప్పుడు నన్ను చూచి యేమంటు-దో!

శరీరం పలకరించింది పక్కనున్న చెట్లతొధలో నుంచి వొక గుడ్లగూబ తరు” ఏగిరిపోయించి ఒట్ల సందులన.౦చి 7లి రివ్వున వీచిం3. చెట్లు తంలూపినయ్‌

రామచంగదరావ్వుకి చలీ దానిలో ఒక విధమైన భయమూ. వేనింది, కాలరు పెక్‌కీసి కంరాన్ని అయిర్లుగా చేతో కప్పుకొని ట్ల సంకల్లోవడి

జన ద అవాజీ నే ర గవఐగదా నిడచిపోచయూడు

ఆ వూరు రోడ్డుకి దగ్గరి దర మెలుంటుంది అతను అటూ యిటుగా రెండు ఫర్లాంగు లుంటుంవనుకున్నాడు-ఎంత నడీచినా తరగదు

న! ఆగలేక కొంచెం దూరం వరుగెర్హాడు ఊరు (పవేశించాడు. ఒక్క విట్టూర్చు విగివాడు. కాని అకవికి (12)

170 ధర్మవర్డీ "ఉళ్సాహంలేదు. ఊరంతా నూటుమణిగివుంది. అతడు అలాగే నడిచాడు ఖు యింటిదగ్గర ఆాగి ఠలుపష్కకొట్టాడు. లోపలనుంచి “ఎవరు? 66నే స్తే ఊశ్పేర్సు చెప్పరాదూ?” కంఠం గుర్తుపట్టాడు. కష్టం వేసింది. “నా కంరధ్వని కూడా మరచి: శోయారు నా పాదాల చఫ్వుడు వినే నన్ను గుర్తించేవారు ఇవ్వడు... సల్మ ఆమె తలుపకీసింది గుర్తుపట్టింది. ఉన్సీర్రా ,) ఇంటిలోకి వెళ్ళింది “ఎంత పారిపోయింది? ఎంత అందమొచ్చింది!” ఆళడు వెనుకనే వెళ్ళాడు. పొయ్యి పూది కళ్ళు నలుప్తకుంటూ, *ఎవ్వరే అమ్మాయీ!” అసి అడిగింది కల్లి ఆమె మాట్టాతలేదు ఆమె తండి నోటిలోగుంచి చుట్టకీసి ఉమ్మేస్రి “న్నరు వొచ్చారు” ఆవీ పళ్నించాడు “ఇప్పుడే వస్తన్నా 9 “కూర్చోండి, విలబిర్షారే!” అన్నది ఆమె కల్లి రానుచందరావు కూర్చున్నాడు కాని అతనికి భూకంపంమీద కూర్చున్నట్లుగా వుంది ఆమె జప్సీవు నీవు) అనేది ఇన్సుడు “మీరు” అంటున్నది ఆమె తల్లి “బాబూ, బాదూ' ఆంటూ తలనిమిరేది ఇప్పుడు *ళూర్చోండి?? అంటున్నది; ఆమె తంగడీ “అబ్బాయీ? అనేస్ధాణు. ఇప్పుడు *ఎన్పుడొచ్చారుి” ఆంటన్నాడు. ఇందుకనా రానంత దూరం నుంచి కాబ్మకొట్టుకాంటూ విచ్చింది? శ మాద్చుకి కొరణం? ఆమె రండి (వళ్నించాడు.

ఐసు ఆగింది.పోయింది కైభమ

కయ్లద్ద విశేషా లేవి.టి?))

రామచందరావుకి యుద్ధం సంగతి నట్టలేదు, “పీళ్ళలోవి మార్చుకి ఏవిటి కారణం?”

ఆమె తల్లి మళ్ళా పొయ్యి వూడతూ పండి, బొగనోటిలోకి వెళ్ళి దగ్గింది కండి చట్ట తాగుతూ తాగుళూ తుపక్కున వూకాడు అమె తలత్తకుండా జాకెట్టు కుట్టుకుంటూ వుంది, సూది వేలలో ుచ్చుకుంకే గబుక్కున నోటిలో పెట్టుకుంది అతడు గద. కా చూశాడు, నుహా చిందరో వందరగా వుంది వాళ్ళు ఇదినరక్కం'కే ఎక్కువ దారిద్యం అన భవిస్తు న్నారవి టగపొంచాడు క్‌

ఆమె అన్నా కన్ముడూ (వవేశించారు ళమ్ముడు గంతులు వేసు కుంటూ తం్మడి దగ్గరకువిచ్చి, * సుభాన్‌ బొబువి పర్కింగ్‌ కమిటివారు మలిచారు” అని చెప్పాడు.

“ఆ నేను తెస్పలా.” అన్నాడు తడి నంజోషంగా.

ఆమె అన్న నడిగింది. కళగ్గాంర్ర్‌ వసాయి సిర్పధాషణలు ఏవైన:

అన్న చెప్పాడుడఇంకా ఏమీ తెలియలేదు 7

ళమ్ముడు, “+జద్రీక్రాదే ఆక్కా! ఒకరినొకరు కౌగిలించకొవి కన్నీరు కార్బారట.?”

ఆమె నవ్వింది.

తల్లి పొయ్యి ఊదటం మానివేస్తి “జయో్యో పావం నా విడ్డకెంత కష్టమొచ్చిందే!” అందిం

నేను చెన్సలా? నమయంవచ్తే సాయకుంంళతా ఒకటొతాధుి అన్నాడు తంగడి,

తమ్ముడు అన్నాడు, *ఎట్లా అవుతారు? ఏవో కొన్ని హక్కులు తీసుకొని రాజ్‌ చేసుకుందామంటాడు గాంధీ, సంపూర్ణ స్వరాజ్యం ఇస్తేగాని కుదరదంటారు తీవ్రవాదులు 9)

నాయకలలో సమయానికి ఇకముత్యం కుదరదేమోనని విదారో వక్షాడు కండీ

క్ష72 ధర్మవ డ్డీ “గాంధీగారు చెప్పినట్లు పోగూడదూ”” అంది ల్లి. ఈఎంద్రుకు పోవాలి!” అంది రామచంద్రరావు యింటి కవ్వువైపు చూస్తూ ఏంటున్నాడు. అతనిని ఎవరూ గమవింవిసళ్లే లేదు అతని కంతా గందరగోళంగా వుంది. అతవి అవస్థను ఆమె (గహించింది, దగ్గరకు వచ్చి- ఉట్రోజసం చేశారా! జచేశాను?? ఆబిద్ధమాచాడుం ఆమెకు యిండా నూట్లాడవలసిందేమీ కనచిడలేదు. మళ్ళీ వెళ్ళి సంభాషణలో పాల్గొన్నది. ల ఈసారి రషా్యాంం * ళ4ద్ర్య యుద్ధం రష్యాప లాభం ఉద్రాపిన్తేం లాభం? ౨ది తటస్థఎగానే పుండిగా? ' అన్నాడు తండి. టీ క్లిప్పిబ్రలిస్టు దేశాలు యద్ధం జేసుకొని బఐకహీనత మవటం రష్యాకు లాభంకారూ? ' బిన్నాడు తమ్ముడు. “రష్యా రావసీ3కి వేడేల) అన్నాడు. రామవర్శదగ్గాపు ఉక్కిరిబిక్కిరి అప్పతున్నాడు వారకి సంభాషణ జవహర్‌లాల్‌ మీడికి తిరిగింది. ఆమె అడీగింది లయన చైనా ఎందుకు వెళి సట్టూ 9 ఈవై నామేద్‌ పెద్ద పున్తకం రాస్తాడ అన్నాడు తమ్ముడు, ల్‌ల్లి అంమక్షుంద్యి ॥ పెద్దలను త_ అీకరించగూడదు? ఆత్రణీ ర మేనుంది! ప్వన్తం రాయటం తప్పా[ అన్నాడీ తంగడిం రానుచం్మవరావు ఇక కూర్చోలేకపోయాడు. కె్ముదిగాలేచి బయట వగ్గాడు వాళ్ళ నంభాషణలో వాళ్ళున్నారుం

చిస్బు ఆగింది.పోయింది శ్ర రామచంర్శదరావు 7 బగబా రోడ్ష్యవెపు నడిచాడు దిజారులో వక్కలు టొయ్యిమనై న్న. ఓక సోదిచెస్పేది అడ్మవిచ్చి కొలిగిపోయిండి. అకరు అలాగే పోతున్నాడు. ఏమిటిది? నేవంకే యెంత (పేమగా వుండేవారు! ఎందుకొచ్చింది - మార్చు? ఆమె... ఆమె.. .” చలికి కాలగు ఫైకి*సుకువి గదిగ్రబా నడిచాడు. ద్దాక్రోనే (వపంచవ నేది.ఎన్ని కబుర్లు చెన్సకున్నాం ఎవ్నిచోట్ల తిలిగాం....వాళ్ళ హృదయాలలో (ేమలేదు 99 ఆలోచించుకుంటూ రోడ్లు దంల వచ్చాడు ఒక భెట్టకింద చి గ ఖా కూర్చున్నాడ్క, నక్కలు కూఎనై “పేమ. . (పేమ లేదనటానికి వీలులేదు గాంరీషిగ ఎంత (పేమ చూపించారు... సుభాస్‌ బాబుని యెంత పొగిడాకు... రష్యామీదో... (పేమ వుంది....వాళ్ళ హృదయాలు _పేమశో తొణికిన లాడుతున్నై... కావి అది దేశంమీదికి మళ్ళీంది. అపును *” ఎా-లానో....తన సంగతీ అలోచించుకుంటే తనశే చిరాకు పుట్టింది, ఇక వ్‌ క ము! ఆ ఇను వసుకున్న యిత్తి దిట్టలమిద అఫహ్యూం పట్టింది మన్నగా చదుప్వుకున్న (కాపుషీద ఆనహ్యాం పుట్టింది. క పేమ! దేశం! బస్సు ఆగింది. అకడగు విలబర్డాడు. కండకరు అడిగాడు. *నసారా యు అకాల ఈర్రాన్సు,)) చిస్బు వళ్ళిపోం00ది. అరడు హర్చున్నాడు అలాగే హర్బున్నాడు. ఆ నట్టు టిండే!

భూతవయ *న్మవ్యు దేశావికి చాలా అపకారం చేస్తున్నావు. నీ 'క్కప్తి నుఖం సీదిగావి ఇతర్ల సంగతి ఆలోచింవవు” అన్నాడు. నాకొశ్చర్యంవేసి, ఎవ్వకీ అని తిరిగి చూశాను నా వక్కతే కూర్చువి వున్నాడు.చింపిరిగుడ్తల్లో- మాసిన గడ్డముతోో పీక్కుపోయిన బుగ్గ వికారంగా పున్నాడు. చూ్యర్లో మాతం త్మీవత్సా ఆవేదనా, ఆకలీ. * జన్పిన్నే[17 అన్నాడు నే చేశన ఘోరకృత్యం ఏమిలేదు. విచ్చగాడొకడుు “వారంగోజా ల్నించి దారకం లేదు బాబూ' అని పాధేయసడితే నాలుగు డబ్బులిచ్చి వంపాడు దావికేమిటి *దేశం ఆంటాడు. అపకారం అంటాడు. ఆలోచించ వంటాడు! అకారావికి మించిన మాటలూ మాటలు చాలని భావాలు! “మ్రాట్లాడవేం? అవున్లే, ఎందుకు మాట్లాడతావు! శ్రియ చేవి ఊరుకు౨శే దాని ఆకారం అదే చేఎకుంటూ పోతుంది.” అన్నాగుం అకవి ధోరణి నాకేమీ అర్ధంకాలేదు. అనవసరంగా జోక్యం కతి గిఎచుకున్నందున మశస్బుకి కష్టం వేసింది. జవాబు ఇెప్పొద్దనుకున్నాను కాని అతని రూప్పజు! వాటివి భరించటం ఎలా? ఈస్పించుకోవటం ఎలా? అడిగాను, " “నేనేం చేశాను? వారంరోజుల్నించీ తిండిలేదన్నాడు.. నాలుగు చబ్బు లివ్బాను.”) ఆకస్మాత్తుగా అతవి వై ఖరి మారిపోంగుంది, చూపల్లోవి ఆవేదన మందగించింది. చలికో వొణికిపోతున్నట్లు వొళ్ళు ముడునుకొవ్కి కొంచెం

భూతదయ కైక

ముందుకు జరిగి క్షణం నన్ను పరిశలించి, “అతడూ అలాగే అకిగాడుం వేనూ ఇలాగే ఇచ్చాను” అని నిట్టూర్చాడు.

అకరడు ఎలా అడిగాడు” ఇతడో! ఎలా ఇచ్చాడు? ఇంతకీ అతడడీ గించేమటి ఇకడిచ్చిందేమిటి? ఎందకిచ్చాడు? తెలుఎకోవాలనే ుతుహలం వా కెక్కువ్వైంది.

జప్రన్షిట్టి? ) అని (వక్నించాను.

ఆతడు మాట్లాడలేదు. ఆతనిదృష్టి ఇక్కడున్నట్లులేదు

పన్ని టి?” మళ్ళీ అడిగామ.

మరొక క్షణం అతడు మాట్లాడలేదు అతని కళ్ళు వందనంవత్సరాఆ నాటీ చర్మితను జ్లావకం శెచ్చుకుంటూన్నట్లు కుంచుకుపోయినయి. చివ్వరికి నా వంకకు తిరిగాడు నన్ను ఎగాదిగా చూశాడు “రైప్పకానుో అన్నాడు,

ఇదంతా పార్కులో జరిగింది. పార్కు. చుట్టూవున్న ఇళ్ళలోకీ ఎలక్‌ (టిక్‌ దీపాలే ఆధారం మధ్యలో మేం కూర్చున్నాం. లేడి మయో “*ీయ్రూన్లాటీ మాసు మార్కెట్లు ధరలను చెబుకూంది, *బంగారంటోకు " ధరో. . ఆంటూవుంది గేట్లో సవ్చులు అమ్ముకొనే గుజరారీవాడు గంట గణగణ మోగిస్తున్నాడు. జనం చెదురు చెదురుగా కూర్చొని కబుర్లు వెవ్వు కుంటున్నాడు అతడు తన కథ (సారంభథిందాడు,

బక్క డే జరిగింది.ఈ పార్కులోనే! పద్నాలుగు సంజత్సరాల వాడు అన్నాడు

నే వాగలేకపోయాను “ఏలిజరిగింది? ' అవి వళ్ళ్నిందాను.

కచెప్పుత్తున్నా ను”_ మొదటిలో నట్లుకొట్టాడు. తన్పిబ్బు పడ్డాడు.కొతి తర్వా పొంగిన సము(ద్రంలాగా నడిచింది కధం అనవసర మైన నంగకులు మాకం చాలా చెప్పాడు మధ్య మధ్య (పేమవిగురించి తని సొంత అలి

176 ధర థి న ర్డీ (ప్రాయాలు, వెలిబుచ్చాడు. వాటి అననరం ఆ్టేలేదు అనళలుకధ చెబూ తాను.

అరడు. వెంకటశాద్తికొడుకు వెంకటళాన్తి పేరుపొందిన. ప్రీడరు. తనవృత్తిలో బొలాడబ్బు గడించి, కొడుక్కి. అన్పగించాడు. పి(శార్జితరా పుష్కలంగా పుంటం ఫల్ల గోప్మాలావు ఏ వృత్తిలోనూ (వవేశింవక్క కులాసాగా కాలం గడిపేవాడు స్నేపాతులో కలసి తిరగడం, హోషలిస్టూ పుస్తకాలు చదవటం నేను వోషలిని అని చెన్సోవబం._అంతే అరని విత్యజీఎతం ఒకరోజు అకడు యధావూరం సాయంకాలంపొర్కు షికారు వెళ్ళాడు దూరంగా నెంచీషిద ఒక యువతి హర్నొని వుంది. ఒక్కతే కూర్చొని మెడపైకెత్తి పూలచెట్టుని చూస్తూ వుంది గోపా్యలావు ఆమెను చూడు నెమ్మఏిగా దగ్గరకు వెళ్ళాడు ఆమె చూసింది అరడు ౮ళాడు చూప్పలు కలిశాయి ఆమె హృదయం కొట్టుకుంఏి అళని హృదయం కొట్టు=ంది, (యేమాంకుర మయింది ఆమె నిలబడలేక పోయింది అరరు హర్చో లేకపోయాడు. మౌటలు కఎళాయి, అవ్పట్నుంచీ ఇద్దరూ రోజూ అక్కడే కలునుకునేవారు. [వధను వరిచయంలోనే ఈ ఏధంగా మనసులు కలవటం నల్ల వాళ్ళ పేను చాలా వవ[(తమయిందనుకునే వాడు, ఆ రోజుల్లో గోపాళలావుకి (వవపంవమంతా ఆమెరోనే వుండేది స్నేహిచుల్ని వొదిలేగడు పోషలిజం చూనేశాడు.

భూతదయ 177 వగలంకా సాయంకా లంకోనం ఎదురుచూసేవాడు. పాయంకాలం పార్కులో ఆమెను కలుసుకునేవాడు ర్మారిళ్ల ఆమెను గురించి కలలు కనేవాడు. "ఆమెకూడా అలాగే వుండేది అతదెంత ముందొచ్చినా అతనికంటే ముందొన్చేది. అదే వెంచీమీద కూర్చొని, అతవికోనం విరీక్షిస్తూంచేది. ఇద్దరూ రాతికలల్ని గురించి చెవ్పుకునే వాళ్ళు ఇలాకొన్నాళ్లు గడ్‌చినయి. కావి, ఎన్నడూ వాళ్ళు కలల విషయం తన్న నురో విషయందూట్లాడుకో లేదు. లేకపోతే ఇలాంటి సంభాషణణజ..

“గాలి బాగుంది”

ఉప్ప వ్వుల్లో?”

*నవ్వుథన్నయి

ళళగ్గాల్రో

“*బోలపాటలు పాడుతూపుంది.

*పనె- టో!

నా!

కచ్చరద్మిర డో

“సిగ్గుపడుతున్నాడు”

ఇద్దరూ నప్వుకునేవారు అంకే! ఎన్నగూ ఇలా మాట్టాడొనే. వారు కాదు.

క4పీ జ్పేర్ర?3

ఆమె సిగ్గు

“6చ్చన్నవ్‌”

6క్రవలి

*ఆహా? పేరే మధురం?)

కివీ ప్పేర్పుగా

గ్‌ క! ధర్మపడ్డీ “మీ తల్లిదం్యడుల' పేరు? వారల ఉద్యోగం?” ఇలాంటి. సంభాషణలు బొత్తిగా జరక్కపోనటం వల్ల వాళ్ళకి శికళ్ళనొకళ్ళు (పేమించుకుంటున్నా మనే విషయంఠతప్ప మిగిలిన విషయా లేమీ తెలియవు. ఇలా జరుగు తుండగా ఒకరా(తి గోపా(లాపుకి కల్ములా లేదు. కల్టలాక పోవటం పల్ల రా[క్రంఠా విద్రవట్లలేదు ఆందోళన! అనం శృప్తి! ఏదో బాధ! ఎంత ఆలో షబ్రచినా కారణం కనవట్టంలేదు. అతవి కస్పృడు తెలిసింది ఇలా ఎక్కువరోజులు జరగటానికి పీల్లేదు ఆ పిల్ల ళనదై పోవాలి. ఆ పిల్లమీద తనకు హక్కు. ఏర్పడాలి వీలయినంత త్వరగా పెళ్ళి జరిగి పోవ. పెళ్ళి సంగతి క్షావకం రాగానే అళని మనస్సు చివుక్కుమంది అతడిస్పటివరకూ ఆ పిల్ల మంచివచెడ్డలే కనుక్కో లేదు-పెళ్ళి సంగతే ఎత్రలెిదు ఏమనుకుంటుందో! ఇవ్వాశే ఆ పిల్లతోచెప్పి అమె కం్రితో మాట్లాడి ముహూర్తం నిశ్చయించే ఏర్పాట్లు చెయ్యాలి. హకార్తుగా మరో ఆలోచనతట్టింద్కి ఆ పిల్లరండి ఎవ్వఠు? దిహుకా పోలీసు సూపరింటెండెంటయ్యి. వుంటాడు! తనృకుండా. రిమైరయ్యి పుంటాడు ప్ప స్త్రీలూ బుగ్గమీసలూ! ళ్‌ ప్ట్సీ అమ్మాయిని నేను (యేమి.ందాను,” అవి చెబుకాను ఆ పిల్ల తలుపు సందల్లోంచి చూస్తూ వుంటుంది, క పేమ! (ప్రేమ!” అంటాడు “*మీ కాలంలో ఈ సరుకు ఎక్కువ దొరికేది కాదు. కావి ఇప్పుడు...” *ఎక్క_డపడీకే అక్కడే దొరుకుతూ వుందా అవి పోలీసు ఉద్యోగి అడుగుతాడు, తాను సవ్వుతాడు, ఆతడు చివరికి ఇలా అంటాడు. ప పేమో గీమో నా కవన్నీ తెలి యవు ముందు నీ అవెంతో చెవ్చు.”

ఛళభూఠశతదయ 179 గోపాలావు కొంచెంసేపు పెద్ద ఆస్తి నేనట్లు సటిద్దామనుకున్నాడు. “ఆ స్త్రి దేముందిలెండి రెండు విండు హృదయాలు దబదబా కలవాలి గావిం... “ఆవే కలుస్తాయి ఆస్తిసంగతి చెన్పవయ్యా!?) అవి సూవరించెం 'డెంటు కోవంగా అడగుళాడు మీసంకూడా తిస్పుకాడు అతడు కూతురు "తలుపు న-దుల్లోంచ్కి భయంగా దీనంగా చూస్తుంది. అప్పుడు చెబుళాడు -*4= “ఏదో ఒక లక్ష రూపాయిలకన్న వుండకపోతుందా?” సూవరించెండెంటు నంతోష్టం వర్షించలేం వెంటనే తన్ను కొగలిం చుకుంబాడు. ఆతని కూతురు ఆనందబాష్పాలు రాలుస్తుంది, గోపాలావు ఇలా ఆఅ”్చించుకుంటూ వుండగా దియటమువి "శ్రేకలు వివిపించినయ్‌ శళబ్రాబూ 3 కని న్నే బాబూ[% ఉరచ్చించు తండ్రీ! కనీ కడప్పృవ పడతా?) అతడు యధార్ధ (వవంచంలోకి వచ్చాడు. సూసరింటబెంటుకి "ఇదులు, కుర్చీల్తూ బెంచీలూ కవిపించినయ్‌ తలుపు బాటునపున్న ప్రయ శాలికి దిదులు, శేవీలిమీద వున్న సిరాబుడ్డి కవీవించింది. ఆమె ఆనందా “శువులకు విదులు వొలికిన సీరాబల్లమీద నుంచి వొక్కాక్క_ బొట్టు "వట్టం కనిపించింది. తన వ్మెరివూహలకు తనలోలొమ నవ్వు కున్నాడు. మళ్ళీ బయటనుంచీ కేకలు వివిపించాయి *ళక్ర్య్టముడ్ద బాబూ” / టి చెయ్యు విదిలించ బాబూ!”

160 ధ ర్మ న ర్డీ

ఈరచ్చించు తండ్రీ!

ఊల్టీ క్రడ్మప్పన పుడతాం

ఈ సలుప్పల్నుంవి అతడు తస్బీంచుకోలేకపోయాడు ఈ యదార్థ (శ్రపంచం అకసి మనస్సువి కలవరపరచిం ద్కికావి వూహా్మవసంచాన్నుంచి తప్నించుకోగలడు గాని, కాను నివసిస్తూ అందులో ఒక భాగమైన యధార్థ (వవంచాన్నుంచి ఎలా తస్పింబుకోవటం? బయటికి వెళ్ళాడు వాటిలో బివృగాడున్నాడు *వారంరోజుల్నుంచీ దారకం లేదుబాబూ! పిల్లలు సోషాచ్చిపడ్డాడు తండ్రీ, రచ్చించు.... అని కొళ్ళు వట్టుకొన్నాడుం గోప్మాలావు బాధపడ్డాడు. ఇతపికీ పిల్లలున్నా రు.ఇతనికీ కటందిం వుంది, ఈ నిర్భాగ్యుడికి దితకే హక్కుంది ఈ విర్భాగ్యుడూ మానవుడే!

గోపాలావు జేబులోనుంచి తీసి బివృగాడికి అయిదు రూపాయి లిచ్చాడు బివృగాడు చేశిలోవన్న అయిదు రూపాయిల్సి ఇంతంశ $ళ్ళతో చూశాడు ఆ నోటుని గుప్పెటలో బిగబట్టాడు వెనక్కితిరి చూస్తూ, తిరిగి హస్తూ వెళ్ళిపోయాడు

విచ్చగావి (వవర్తన గోపాలావుకి చికాకు కలి%ంచింది తృప్తిగా ళోజనం చేసేవాబ్డి, డబ్బు సంపాదనే జీవిత పరమావధిగా 'పెట్టుపసన్న వాణ్నీ చూడేనే అకనికి కంపరం ఇక ఈ దిన్నగాడు పొట్టకోనం పశువు లాగా అడలటంచూ ప్లే, గూనవజాతి మీదే అనహ్యం కలిగింది_డబ్బు_ఈ అయిదు రూపాబులు ఏం చేస్తాడు? తీసుకుపోయి. భార్యకిస్తాడు ఆమె ఈన్ను దీఏస్తుంది. పిల్లలంతా -మూసళారు *ీఎవరిచ్చారునాన్నా? ” అవి అకుగుతారు. విన్నగాడు తన్ను వర్షిస్తాడు. అంకా ఠన్ను కొలుస్తారు అకస్మాత్తుగా గోపా(లావుకి ఆ దృశ్యం తనకళ్ళతోచూచ్వి ఆనందించాలని బుద్ధిపుట్టింది. వెంటనే విన్చగాణ్ని అమసరించాడు. విచ్చగాడు ఏదో చొంగెలించిన వానిలాగా బిత్తర చూపవ్పలు చూస్తూ పందుగొందులు శిరిగాడుం ఒకచోట నిలదితి తన్నెవరయినా చూస్తున్నారేమౌనని అటూఇటూ చూశాడు. గోప్మాలావు సందు మలుసలో ఆగి నక్కి నక్కి. చూదేడు.

భూతదయ 181 ఈ అనుభవం అతనికొక నూళనానందాన్ని కూర్చింది తన్ను కావే మరచిపోయి. వరిళోధనలో పడిపోయాడు. బవివృగాడు కూరా గాలు శీస్తూ రిండడుశులు ముందుకు వేస్తీ గబుక్కున వక్కయింటిలో చొర పడ్డాడు గోపా(లావు ఆదుర్దాగా వచ్చి ఆ యింటిముందు ఆగాడు. ఆ ఇఎస్ల చూడు అతనికి గుండెఎ దశదక కొట్టుకున్నాయి ఆఅూగే చూ నిలబడిపోయాడు

అని కల్లు అ.గిడి లోవలినుంచి పొటలూ కేకలూ విస్‌పిస్తు న్నాయి ఆ లోకంలో పాొటకీ కేకకీ భేవంఠేను స్వర్గానిక్కి ఇరకానిక భేదంపేదు. చనుష్యుడిక్కీ కశువుకీ భేదంలేదు,. ఒకడు “ డడ్డడడా అదనా తనోనునా మారోరెన్పైరన్నా. దడ్డవమ్క డడ్డడడా' అవి పాడుకుంటూ శూలుకూనచ్చి గోపా్మాలావు ముందు పడిపోయాడు గోపాలావుకి భరెసం వేనింం ఈపాటికి తఈఫ అమిదురూపాయల నోట మారిపోయి వుంటుంది. ముంఏమిద ముంత ఎగిరిపోథూవుంటుంది. ఇందుకేనా తాను డృబ్చిచ్చింది? తన డబ్బు ఈ వఏిధంశా వివిదూకకశుతూ పుందా? దొనాల (చమోజనం ఇదేగా? ఈ ఆకోచవలో శిల్నాపతినులాగు నిలబడిపోయాడు. కొంచెంేవ టికి “డడ్డడవా; డడ్డ కడా” అఎటూ తూలుతూ బిచ్చగాడు ఇయటికి వచ్చాడు. గో పాలావువిజూచి త్ర త్ర నేన్‌ వా ' అన్నాము. వెరిగా నవ్వాడు 'వమషంచంలోవి నూతన్‌ శర్తు లన్నీ ఏకమై తన్నూ, తన చానాన్నీచేసే హాశ్యం_ఆ “వ్మెరినవ్వు*లో అఠిని3 కనిపించింది.

• కుం....బి....ఐ *లాదూర్‌ మై” అనీ బిచ్చ? డే తన్నవశ్నకు జవావ వెస్పి, తూలురూ తూలుతూ వెళ్ళిపోయాడు

గోపాసలాపుకి మండిపోయింది. తన శెలితక్కువ తనానికీ, అమా.ఎకవ్వావికీ వివృగానిషద కోవ3 వచ్చింది తన్ను మోసం చేశాడు. తన్నే కాదు ధాకరృత్వాన్నే మౌనం చే?డ్కు ఏంచెయ్యటా నికో తెలీదు

182 ధ ర్మ వ థ్‌ గాని, బిచ్చగాని వెంటవడ్డాడు ఈ సారి వివృగాడు యెక్కడా ఆగలేదు. శూలుకూ ఆ రోడ్డునేపోయి, ఒక గుడిసెలో దూరాడు, గోప్మాలావు గదు గబా వచ్చి గుడిసె వాకిటిలో ఆగాడు. లోనలినుండి ఏదో ధ్వనులు ఏమి పిస్తున్నాయి. సరిగా వినవడక పోవటంవల్ల గుమ్మ దగ్గరకు వెళ్ళాడుం పిల్లవాడొకడొచ్చి, “*బొబ్లూ. పారం రోజుబ్నుంచి దారకంలేదు.” అవి మొదలు పెట్టాడు ఆతనికి చిటవటలాడీింది. ఈ జనావికంతా ఇదే పాటా! అందరికీ వారం రోజుల్నించేనా? ఇదొకవృత్తి వృత్తిగా ఎందుకయంది? తనలాంటి మూరులున్నారు. తను ఆత్మసంకృప్తకోనం ఈ కులాన్ని వృష్టించారు ఆత్మానందావికి పోషిస్తున్నారు.

లోపలనుంచి మాటలు వ్రివిపించినయ్‌, “వామాట....వామౌట.... ఇంటావా? ఇనవా?” అవి బిచ్చగాని కంఠధ్వని గోపా్లాలావు గుర్తిరా, కాడు.

కనా బాబు నొ.బాబూ ఒక స్రీ వడుస్తూవుందిం

జక్రట్‌్‌ నోరుముయ”

ఆ శ్రీ ఏడ్పులు ఎక్కువయినాయి “కాలవొద్దు ంంప సిగుడ్డు.ం4ఇ కబ్ళంపే ఆడే దతుకుతాడు....వొద్దు వొద్దు 99

ట్రీ! ఎదవముండా! దితుకుతాడూ....వెప్పాద్బావు? బతుకుతాడూ” నే బఠకటం?” అవి విన్పగాడు అరిచాడు, చంటిషల్ల కెవ్వుమంది. తల్లి కబగవ౦తుడాం) కేక పెట్టింది

గోపాాలావు వాణికిపోయాడు తలతిరిగిపోయింది.కోవంతో శశీరొం ముచ్చెమటలు పోహింది. అడుక్కోవటానికి. వనీవ్టల కళ్ళు పొడిచేసి గుడ్డివాళ్ళవి చేస్తారవి అతడు ఏిన్నాడు.రోషంళో శరీరంవిగదీసుకుపోయింద్శి విచ్చగావికి తానిచ్చిన అయిదురూపాలనోటు కళ్ళముందు తటతట కొట్టు కుంది. అమాంఠంగా తలుష్త నెట్టుకొని లోవల (వవేశించాడు"

భూతదయ క83

అక్కడి దృశ్యం చూచేటస్పటికి రవికి విచ్చెత్తింది. బిచ్చగాడూ కాళ్ళమీద _ పిల్లవాణ్ని పః కోదెట్టుకొవి నక్కనున్న, పొయ్యిలో మంచి ఎరగా కాలిన ఇనవక్తీలు తీస్తున్నాడు. తల్లి రోధిస్తూ గుండెను కొట్టుకుంటూ విరోధిస్తూపుంది. పిల్లవాడు గిజగిణి కన్నుకుంటున్నాడు.

గోపాలాపు వొక్కసారి పక్కకి చూచాడు సక్కమన్న బిచ్చగాని క్మర తీసుకున్నాడు ఇనసక్డీలు పిల్లవాడి కళ్ళ దగ్గరకొచ్చినై. శల్లికెవ్వు మన్నది. కురవాడు కేరుమన్నాడు గోప్మాలావు క్మరపైకెళ్తాడు శంక పారంపర్యా తాము చేసిన దానాలపానం, ఈ కులానికి తాము చేసిన ఆన్మాయం ఈ దెబ్బలో రద్దయిపోవాలనుకున్నాడు, ఠపీమవి విచ్చగాని నెశ్రీమీగద సత్తవకొదీ కొట్లాడు....

యూత నాట్‌ టి లు

బిచ్చగాడు మరణీంచాడు. మర్నాడు పోలీసులు గోప్యాలావనిం అరెస్టుచేసి తీసుకువెళ్ళారు; పధ్నాలుగు సంవత్సరాలు జైలుశిక్ష ఏధిం చారు ...

అతను తన కథ ముగించి వొక్క విట్టూర్చు విడిచాడు పద్ధ్నా లుగు సంవత్సరాల బాధ్య యాతన ఆ నొక్కా నిట్టైర్చులో _కనిపించింది

*మరినువ్వు (పేవించిన యువతి ఏమయింది?” నేనడిగాను.

అకగొక్క క్షణం మాట్లాడలేకపోయాడు.._కైల్నించి వచ్చిన దగ్గరనుంచీ పొడ్కుకి వస్తున్నాను ఈ జెంచీనే చూస్తూ హర్చుంటున్నాను. ఇన్వాళ ఆ బెంచీవి మవ్వా(కవించుకున్నా పు, ఆకవి.౦చుకుని పద్నాలుగు నంవత్సరాల [కింద నే చేసినపని బేశావు అన్నాడు...

ఇదే వెంచీ! ఇక్కడే ఆ పిల్లకూచుంది ఇక్కడే వాన్స కమ జీఏ కంలోవి ఆమృకగడియలు గడిపాడు ఆ బెంచీవీద కూర్చోటానికి సిగు 'వేసింది. ఒకర పవర (పేమజీఏతంలో వేలు పెడుతున్నానా? ఆతనిక్రీ ఆళవి (ప్రియురాలికి కుధ్య జేరుతున్నానా? అకస్మాత్తుగా అతడంపే నాకు అవ్యావానురాగం ఏర్పొడింది. *ోఏం చెయ్యదలిచాపు?” అవి ఆడిగాడు

184 ధర్మవ డ్డీ జపం చెయ్యగలను? ' అతడు తిరుగు (వశళ్నవేళడు. శళ్ర మై ఎక్కడో వుంది. నాకోనం పిరీకిస్తూ వుంటుంది ఆ సంగతి నాకు తెలుసుం కాని నేనింతకంకే పీంచెయ్యగలను? అతవి విస్సృహ పిస్స్పహాయత్వం నన్ను కలవరవరిచాయి. అకవి కేడో సతోయర్శచెయ్యాలనీ, చెయ్యటం నా ఏధనీ మనస్పుబెస్పింా, పదోశ క్తి బలవంత పెట్టింది నెమ్మడిగా ఆతనికి తెలియకుండా చెయ్యి జేబులోకి పోనిచ్చాను భయంవేసింది తరువాత ఏం చేస్తున్నానో నాకే శెలియలేదు, చెయ్యిపైకికీసి ఆతవికి అందించాను. చేతులో జేబురుషూ లుంది చటుక్కున చెయ్యి వెనక్కిలాక్కుని జేబురుమూల్లో కళ్ళు తుకుచు కున్నాను అదృష్షవళాత్తు అతరు సన్ను చూట్టంబేదు దుళ్ళీ చెమ్యు జేబు లోక్తి ఫ్రోనిచ్చాను ఈసారి చిల్లర డబ్బులు తిగిరినై (పాణం చివుక్కు మన్నది నోట్లు గుప్పెటతో బిగదిట్టాము పైకిలాగి అకని కందించాను. అతడు నానంకకు తిరిగి చూశాడు నా చెయ్యి వొణికింది తవ్పునేళానను తున్నాను అతన్ని అవమానింఛాననుకున్నాను అతడు నిరాకరిస్తాడు దూషిస్తాడు! కావి అలా జరగిలేదు నా పాణం కుదుటపడ్డది. అతడు నోట్లు తీసుకొని నెమ్మసగా చేవాడు.. చిరిగి పోయిన్‌ జేబులో నోట్ల పెట్టు కుంటూ *సెలవు!' అనీ వెళ్ళిపోయాడు గె నే నలాగే కూర్చున్నాను అళగ్ని చూస్తూ కూర్చున్నాను. అతడు పొర్కుదాటగానే నాలో ఆవేదన బ ఒస్టంంచ శరీరం తిప్పింది కడుపులో ఏదో దేఎంది అతడు డబ్బు తీసులన్న విధానం వెళ్ళిపోయిన వైఖరీ తలుచుకుంపే హరాకుగా అనుమానం కలిగింది. “అతవి కేఖథ నిజమెనా? లేకపోతే డబ్బు సంపాదనకు ఇదొక ఎర్హా? ఆలిని లక్షకూపాయల ఆస్తి వీమలు.౧ది? నేను డానం చెయ్యలేదుగదా? ఇన భూతదయ కాదుగగాల నామీద నాకే అసహ్యం పసింది శేడియో చెప్పింది ఇంధుఎంకు అలోవన ₹క్క్ళవ ఆవేశం యెక్కువ కారస్థహరులు 2దు”

రీ ఇళ ఎడితహృదయం

*ఎక్కడికిరా?” అవి అడిగాడు కామయ్య,

జుట్ట దువ్వుకొని ఉతికిన చొక్కావేసుకుని దియర్దేరన. రాముడు మేనమామ (వశ్నవివి, వరండాలోవాడు వరండాలోనే ఆగిపో మాడు. “ళ్లీట్రింగుకి వెప్తన్నా ను, ఇవ్పుడే వస్తామ) అన్నాడు.

మీటింగుకి అవేటన్పటికి కామయ్యకు ఎక్కడలేనీ కోనం వచ్చింది *ఊప్పీర్రి వెధవా సీ మొహానికి మీటింగులు కావలసి పచ్చినై? ఇంతకూడు ఇచేావురికే తిని పుండలేక__” అవి నానా చివాట్లు పెట్టాడు. చివరికి గడవ దాటి బయట అరుగు పెట్టితే ముక్కలు ముక్కలుగా నపకుతా వన్నాడు

రాముడు కిక్కురుమనకుండా ఇంట్లోకివెళ్ళాడు వాడు తల్లి పోయిన దగ్గర్నుంచీ మేనమామ ఇంట్లోనే 'పెరుగుకున్నాడు మేనమామ. కిట్టి “తుమ్మినా ఎదురు తిరగాలనేభావం వాడికెన్నడూ కలుగలేదు.

కౌవి మీటింగుకి వెళ్ళొద్దనేటప్పటికి వాడికి ఉ్యకోషం వచ్చిండి. కమ్యూనిస్టుల్ని చూడాలనీ వాళ్ళ ఉపన్యాసాలు వినాల, వాళ్ళతో మాట్తా శాలనీ ఎన్నాళ్ళమంచో గుకూహలసడుతున్నాడు. ఈ మీటిందు కోనం "ఫేంరోజుల్ను౦చీ క్షణాలు లెక్క పెట్టుకుంటూ కూర్చున్నాడు.

ఛాముడికి ఇంత ఆ'పేక్షకలగటానికి కారణం లేకపోలేమ. వాడు చదువుకునే స్కూల్లో ఠృంగడూ, గంగడ్తూ అనే యిద్దరు క్కురవాబ్ళ చ్చారు వాశ్ళ్శేన్నుడూ స్కూలుకి సరిగ్గా వచ్చేవాచ్ళకాదు, ఎప్పుడూ పాఠాణ చదివిన పాపాన పోయేవాళ్ళుకారు. ఇవ్వాళ ఇక్కడుంటే రేవు

కేఫ॥

185 ధర్మవర్డీ మరొక పూళ్లోపుందేవారు ఎల్లుండి ఇంకొక పూరు. ఊశ్ళోపవున్న కామా వయినా గుక్కలిరక్కుండా తిరుగుతుండేవాళ్ళు ఉండి వుండి. నాలుగ్రైదూ రోజులు అయిపు రేకుండా పోయేవారు.

ఒకరోజు రంగడ్హూ గంగడూపచ్చి, *మనం స్కూలుకు వెళ్ళవద్దు మనకోటి విద్యార్థల్ని పరీక్షకు పంసక౦డా హెడ్‌ మాస్షరు ఆపాడు వాళ్ళస బడికి పంపేనరకూ మనం స్కూల్లో అడుగు పెట్టవద్దు” అవి చెప్పారు విద్యార్థులు సచేఆంశే సరే అశ్నాడు. ఒక్కడుకూడా ష్యూలలికి వెళ్ళకుండా కూర్చున్నారు. రాముడు పస్తకొల్లో తయారయేటప్పటికి రంగడూ గంగడూ తటస్థపడి స్కూలుకి వెళ్ళకుండా చేశారు అదే..టో పూళ్లోవున్న 'పెద్దవాళ్ళంతా వచ్చి రంగడికో, గంగడితో మాట్లాడేవాతు చివరికి హెడ్‌ మాష్టర్గు ఆ విద్యాద్ధల్ని పరీక్షకు వంపాడు అంతా రంగ్‌డికీ గంగడికి కై)” అన్నారు గంతులు వేసుకుంటూ స్కూలుకు వెళ్ళారు. రాముడికేమీ అర్దంకాలేదు. హెడ్‌ మాస్టరు ఆ ఏిద్యాద్ధల్ని మళ్ళీ పరీక్షకు ఎందుకు పంపాడి.? విద్యార్దులు స్కూలుకి వెళ కపోతే హెడ్‌ మాష్టరు కేమినష్టం! ఊల్లో పెద్దలంకా రంగడిళో ఏం మాట్లా డార)ఊళ్ళో పెద్దలకీ, దీవికీ ఏం నందింధం” రా(తంకా ఇపే ఆలోచనలు. రాముడికి వ్మిద పట్టలేదు తెల్లవారి, మేనమామ వాడివి పిలిచి “*ఒరేతు రంగడీతో తగంగడెకో స్నేహంచేసేవు జ్యాగత్త!?” అర్నాడు రాముడ్శేమీ మాట్లాడలేదు , మేనమామ, “వాళ్ళు కమ్యూూవిస్టులు జ్యాగళ్త్స!” అన్నాడు. అవృట్నించీ కమ్యూనిస్టులంటే ఎవ్వరో తెలుసుకోవాలని బుద్ధి _ పుట్టింది రాముకికి. ఎప్వరికీ తెలియకుండా రంగడిళో, గంగడితో స్నేహం చెయ్యడానికి వయక్నించాడు వాళ్ళేం చేస్తారు? ఏం మాట్లాకుకుంటారుకి ఎందుకిదంతా? విద్యార్థుల్ని సరీక్షకో వంపకపోతే వీళ్ళకేం నస్టం? కావి రంగడూ, గంగడూ రాముణ్ని పిల్లవావికింద కట్టి ది గ్గరతు రావిచ్చేవాన్ళ కాదు. దానిమీద యితర విద్యార్థుల్ని, “కమ్యూనిస్టులు ఏం చేస్తారు?” అమో

పీడిఠళసృదయం 167 ఇఅడిగిచూశాడు. వాళ్ళు జవాబు చెన్నకండా వౌళ్జీ వింతగా చూచి పూరు తున్నారు

ఒకడు మాతం గల్లంతు” అన్నాడు.

ఈళ ఏ౦ంద్రుక్రు))

ఈ [వశ్నకునూ[తం ఎవ్వరూ జవాబు చెన్నలేదు - రాముకి ఆరాటం హెచ్చింది... ఇటవంటి సమయంలో ఆ పూళ్లో కమ్యూవిన్తులు మీటింగు 'పెడశారనీ, ఉవన్యాసాలిస్తారనీ, కామేడ్‌ సోమేశ్వర (వసాద్‌ అధ్యక్షత వహిస్తాడనీ తెలిసింది, రాముడి సంకోషం చెన్నలేం! రోజులు లెక్క- పెట్టుకుంటూ కూర్చున్నాడు. విముషాలు లెక్క-పెట్టుకుంటూ కూర్చు న్నాడు.మీటింగు వేళ అయింది జుట్లుగుప్వుకొని, వుతికిన చొక్కాతొడుక్కొంవి వెళ్ళబోయేసరికి మేసమామ వపీల్లాదిన్నాడ, గడపదాటి బయట అగుగుపెడితే వరికిపోగులు పెడకానన్నాడు.

రాముడికి ఉకోషం వచ్చింది.

రాముడికి కోపం వచ్చింది.

బాముడికి ఆవేశం కలిగింది.

రాముణ్ని నూ౭ినళ క్తి ఆవవొంచింది.

ఒక్కసారి వాడి హృదయం కట్లు ₹0చుకుంపి, వెళ్ళిల్చిందే! భూడాల్చిందే. ఏనాల్పిందే! ఏమైవానరే! మేనమామ ఏమన్నాసరే! వెంటనే లేవాడు. గది తలుపు వగలగొట్లాడు, దొడ్డిగోడ దూకాడు. మీటింగుదగ్గరకు వరిగెత్తాడు!

వాడు వెశ్ళేటన్సటికి కాామేగ్‌ సోమేళ్వర్యవసాద్‌ ఉవన్యనిస్తు న్నాడు “అష్టకష్టాలు వడి, రాతి అనక పగలనక చమటోడ్చి “భూమిని వండించేదీ మీరు. అఆ నంటనీ,_ళోగాల్ని అమభవించేది మరొకరుఅన్నాడు

168 ధ ర్స వ డ్తీ రాముడు తదేకధ్యానంతో ఏన్నాడు వాడికిది చ్నితంగా కవిపించింది ఇవ్చటి వరకూ భూమి ధనవంతుల సొంతం గను$ భూలి ఇచ్చి వ్యవసాయం చేయించుకుంట్టున్నార నకున్నాడు. కూలి ఇవ్వట మేవాళ్ళ ధార్మిక గుణువ్ని విరూపిస్తూందనుకున్నాడు ఇవన్వుడు సోమేళ్వర (వపాద్‌ ఎవ్వరు వండించుకున్న భూమి వాందే అంటున్నాడు. డబ్బుని సృష్టించేది మీరు అసుభఎంచేది యంకొకరు అన్నాడు పో మేశ్వర (వపాడ్‌. రాముడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు ఇన్నాళ్ళూ వాళ్ళు దయతలచి వీళ్ళకి డబ్బు పెట్టుబడి పెట్టి పోషిస్తున్నారనుకున్నాడు. ఇప్పుడు దబ్బనలు పీళ్ళదే వీళ్ళదే!. వీళ్ళ డబ్బునే వాళ్ళు దోచుకుంటున్నారు. అంటు న్నాడు పోమేళశ్యర్మ వసాద్‌ (చళుశ్వాన్ని విలిపేది మీరు "పెత్తనం దేపేడ్తి వాళ్ళు అన్నాడు సోమేశ్వర [వసాద్‌ రాముడు నోరు తెరుచుకొవివివ్నాడు. ఇన్నాళ్ళూ వీళ్ళ (శ్రేయస్సు కోనం కవీకరించి ధనవ్యయంచేవి వీళ్ళవి కాపాట్టానికి వాళ్ళు (వభుశ్వాన్ని నెలకొల్పారనుకున్నాడు ఇవ్పుడు మీరు విలబెడుకున్న (వభుక్వాన్ని వాళ్ళునా వర్షానికి వువయోగించుకూంటున్నాళఈ అంటున్నాడు కౌ(మేడ్‌ సో మేళ్వర(వసాద్‌' = రొముడు కదలకుండా, మెదత కుండ్వా కమరెవ్న వేయకుండా వుసన్యాసం విన్నాడు కా్ళమేడ్‌ షోమేళ్వర (చసాద్‌ ఈన వువన్యాసాన్ని ఈ విధంగా ముగింపాడు.

“మనం బానీనలం, బానిస లక్షణాలు మన రక్తంలో అీర్ణించి పోయినయ్‌ అ.దుకవి పరదేశం వొచ్చి గడవలో అడుగు పెట్టినా మనకు చలనంలేదు విళ్లటాం. ఊరుకుంటాం . లెండి. లెండ్‌.

రాముడు వువన్యానం సొంతంగా విన్నాడు. ఉరికిపోయాడు. ఉవన్యావం ప్పూర్తన్వగానే గబగబా వేవిక దిగుతున్న సోమేశ్వర (వసాడ్‌ దగ్గరక్కువెళ్ళాడు. రఠడదిడుకో అడిగాడు..._నన్ను కూడా జేర్చుకోండి”

క్మామేడ్‌ పో మేళ్వగ (చపాద్‌ రామశ్ని ఒక్క. క్షణం తేరిపార

పీడిఠకపృదయం 189 భూళాడు. చిరునవ్వు నవ్వాడు బుగ్గమీద చిటికె వేస్తూ చెప్పాడు తన్సువ్వు పిల్లవాడిఏ. తొందరేం! ఇంటి! వెళ్ళు”

ఆబ్షల్లు లేదు?”

“అమ్మ ఎక్కడుంటే అక్కడకు వెళ్ళు.”

జఆశ్రమ్మలేదు కి

“వాన్న దగ్గరకు వెళ్ళు?

*వాన్న రేడు”

శళక్కృడ పుంటున్నా వ్వ?)

మామయ్య దగ్గర?)

కాషమేడ్‌ సోమేశ్వర వశాద్‌ కొంచెంసేపు ఆలోచించాడు. చివరికి శబ్రక్క్క_గ్తిక్రే వెళ్ళు అవి వెప్పి, చిరునవ్వు నవ్వి వెళ్ళిపోయాడు.

రాముకి గుండెలు గుభీలుమన్నయ్‌ తనేం చేళగు! తన్నెందుకు తీనముకోరు? తనలో ఏం లోటుంది? తనెందుకూ వనికిరాడూ! రంగడీ తంగడీపాటి చెయ్యడూ? వెక్కెక్కి. ఏడుస్తూ అక్కడే. పోమేళ్వర (వసాద్‌ విడిచి పెట్టిపోయిన చోట చతికిల వర్డారు

చీకటి వడింది.

మేనమామ రాముజ్ణీ వెతుక్కుంటూ వచ్చారు. చూశాడు. తామ వద్దన్న కొద్దీ, తనమాట తిరస్కరించి మీటింగుకు వచ్చాడని మండి పోయాడు.

కఈగ్రాష్లూ?”

ఈ రాముడూ?”

కళ రేర్‌? ఠి

శాముడు ఉలిక్కి వడి మామని గుర్తువట్టాడు. లేచి విలదిడ్డాడుం

క్ష90 ధర్మవడ్డీ జవైెద్రవా! అప్పుడే కళ్ళు నెత్తికొచ్చినయ్‌? ఇంఠఈ పొగరా. న్‌! నిస్నిందేమి.టి? నువ్వు చేసిందేమిటి?” అని చేతిలో వున్న సలుపురోబాదాడు. ఎడాపెడా కొట్టాడు. శుక్కు రేగేటట్టు కొట్టాడు. రాముడు మ్యాతం కయి కంయిమనలేమ, అలాగే విలదిగ్షాడు 'మేనమామవి తేరిపెర చూచాడుం వాడి చూపులు మేనమాదుకి ఏకృత౦ా, వికారంగా కనిషించినయ్‌. అతనికి భయంవేసింది. ఎగశ్వానకో ఆలాగే. నింబకిపోయాడు. చేతిలోవి వలుప్ప అలాగే వేలాడుకూ వుంది. రాముకు దృఢవిశ్చయంతో నెన్మాదిగా అడుగులు. వేసుకుంటూ 'బియర్దేరాడు మేనమామ సిలుగ్గాదునుకున్నాడు మళ్ళీ బాద్దామనుకున్నాడుం క్రాని ఏదో భయం_.ఏదో అనుమానం..ఏదో ఆందోళన. పిఅవలేక పోయాడు; కదిల్లేకపోయాడు. రాముడు నెన్ముదిగా పోమేశ్వర(వాద్‌ విడిదికి వెళ్ళాడు. అతడు రాముణ్నిచూచి, *ఏం అబ్బాయి, మళ్ళీ వొచ్చావ్‌” అన్నాడు. “నన్ను మీ పార్టీలో చేర్చుకోండి” అన్నాడు రాముడు, ఈసాతి రాముకు మాటల్లో ఆతురతగాస్సీ ఆవేశంగానీ లేదు *ఎందుకబ్బాయి అంక తొందర?” కళత్రొందరకాదు” - కళవ్ప దేమిటి?) / ఈఉచ్రేర్రాలి ? ఈ4జ్ర (|| రాముడు మాట్లాడలేదు, సోమేశ్వర(వసాడ్‌ లాంతరు పైకెత్తి చూళాడు. రాముడి చెంపలమీద కణుప్పలు కనిపించాయి ...._ “ఏమిటది” అన్నాడు. రాముడు మాట్లాడలేదు.

కేకిక హృదయం 191

“ఎవరు కొట్టారు?”

ఈఉమ్రామయ్యి

(ఏందుకు? )

అమ్విటింగు కోచ్చాననీ

కాషమేడ్‌ సోమేశ్వర పసాద్‌ ఒక్క తణం ఆలోచించాడు రాముజ్జీ వలిశిఖ నర్యంతం పరిశీలించాడు___ోర్సా నాయనా అవమ్ని కౌగలించు శున్నాదు

తెల్లవారికూడా రాముడు రాకపోయేటప్పటికి రాముడి మేశమూయు ఫోలీబులకు రిపోర్తుచేశాడు పోలీబులు ఊరంతా గాలించారు. కాయయ్యు యిల్లు వె3కారు కామయ్య ఇంట్లో బావి నెకీకారు కాామెడ్‌ స్లోమేళ్వర శేవసాద్‌ నిడివి వెతికారు కాని ఎక్కడా రాముష్లు శవిపించలేదు

కొమేడ్‌ సోమేశ్వర్థథపాద్‌ మాతం రాముడి మేనమామను కామయ్యు కనిపించినప్పుడల్లా “ోతొండరవడకూ, పెస్తాశ్ళే! పెద్దవాడయి వస్తాడు” అంటూ వుండేవాడు కొంతకాలం గడచిం తరువాత ఎవ్వరో శాముడ బౌమ్మ'పేర్లతో చూవానని చెబితే కామరస్య నమ్మలేము, కోధూత్‌”? అన్నాడు,

వె ౨ ర ఇ అచ సాల ఇస౦ఫఘు౦ మంచాన్ని అంటుకుపోయి మూలుగుతూ. పడుకున్న కేశవయ్య కొడుకుని దగ్గరకు పిలిపించుకునే టప్పటికి వరండాలో మూగిన ఆవుల వల్లో గంపుచింపులు._*మునలి ముండాకొడకు ధనం దాచేవుంటాడు మన నంగతి ఏంచెప్పళకాడో! ? శేళవయ్య కొడుకువి దగ్గరకు రమ్మని ఇలా చెప్పాడు. *వాయోప్లై.. వే [బతకను. చచ్చిపోయేముందు నీకొక సలహా చెబుతాను.. ౫” అని చెప్పి బాధలో కొంచెంసేపు ఆగి ఈ విధంగా పూరర్తిచేళాడు.ోచచ్చి ఫోయేటన్పటికి వీలైనన్ని అవ్పులు చేసి వుంచుకో ఈ పాపిష్టి నంఘాన్ని మోసం చెయ్యగలిానవే తృప్తి పుంటుందిం) తర్మడి మాటలు ఛెస్పినస్పుడు కొడుక్కి. కష్టంవేసింది. కాని పెద్ద వాడ్రైలోకులు తన్నుముంచ్సి చచ్చిపోయేటప్పుడు ఓక్క పిట్టయినా చూడ టానికి రొనప్పుడు ఈంటడినూటలు విననందుకు పళ్చాత్తావపడ్డాడు....

౨, వల రా హిందూ బాత్‌ వత్యం

తర్కాలవల్లా, వాదాలవల్లౌ చర్చలవల్లా, మనదేశంలో చింఠ కాయలుకూడా రాలనని డాక్షరూ శాస్ట్రీ స్లీడరూ చర్చించుకుంటూ వుంపే వింటూ కూర్చున్నాడు గోపీ

శావ్రకీ, డాక్టర్‌కీ యెప్పుడూ నడదు. వేరువేరు వాశావరోణాల్లో 'పెర గటింవల్ల ఒకరికి ఆభ్మిపాయాలు ఒకరి నచ్చవు డాక్టర్‌కి పాళ్చాత్యనాగరి కఠ అంపే యిష్టం, అవి కాస్టికి మంట, ఇలా అన్నాడు.

పౌళ్చాత్య నాగరికఠను పొగట్టం బానిసత్వం ఎవరికుండే గొవ్న వారికు9ది (పేమ్‌చంద్‌ ఏవన్నాడో యెప్పుడన్నా చదివావూ?

ఇంగ్రండు వ్యాపారానికి (వి

(సాన్చు విలాననతకులకు (సిద్ధి

జర్మనీ సైన్యాలకు (వసిద్ది

హిందూదేశం పాత్మివక్యానికి (వద్ధి...

ఇదంతా తెలుసుకోకుండా వాగితే యేం (వ్రయోజనం?)

ఈ మాటలు డాక్షర్‌కి కొంచెం కష్టం కలిగించినై. కావి వైటవడ కుండా యిలా అన్నాడు"

ఉన్సీ మోట వొన్పుకుంటాను కావి పాత్మివత్యం న్రీ సంబంధం, ఆందులో వివాహమైన శ్రీ మనదేశంలో అంతా వివాహమైన న్త్రీలే కాదుగా! వివాహమయిన న్తీ గొన్నఠనాన్ని దేశానికి అంటగట్టుకొవి ముచరుకోవటం దద్దమ్మ వని అదే మన బావి సదుర్దువి వికూపిస్తుంది మిగిలినవాశంలో ఎందులో గొప్పో చెన్ను”

$4 ధర్మపడ్డీ శాస్త్రీ కేమీ తోచలేదు, అంత త్వరగా అతడాలోచించులేడు “మనం యాం ఊరుకుంటున్నామా ఏమిటి? పాత్శివత్యాన్ని _ కాపాడుతున్నాం "అన్నాడు

“ఏయ్‌ ఆదేంచూట! పురుషులకు బలేవని పెట్టావ్‌! అన్నాడు ప్లీడరు,

డాక్టర్‌ ఊరుకోలేదు సిగరెట్‌ కిటికీలోంచి పారేసి శాస్తీవైపు తిరిగి “ఏ విధంగానో చెన్ను. ఐరాసీలు తింటూ కూర్చోనా!” అవి అడి శాడుం

శాత్తీకి కోవం వచ్చింది. విజంగా అతవికి బరానీలంటే ఇష్టం, "అందుకని వళ్ళు మండిపోయింది. కొని డాక్టరు ఆతవికి ఆనకాశం యివ్వ కుండా మాట్లాడేస్తున్నాడు,

“పాతివత్యం మన దేశంలో పుష్కలంగా వండుతుందవి వొన్పు కుందాం. కావి ఆది జఒకవనవి చఇెయ్యకపోవటాన్ని తెలియజేస్తుంది మనం యే వవి చెయ్యటంలో గొప్పో చెప్పాలి. ఎందుకంటే కొన్ని వనులు చెయ్యటంవల్లే మానవునికి (శేయస్పూ, అభివృద్ధీ కలుగుతాయి ఈవద్ధతివి మన మెందులో గొప్పో చెప్పు?

“*పాత్మవక్యం కాపాట్టంలో అని చెప్పేవ్‌ బాబూ” అంటూ ప్లీడరు శాస్త్రికి వార్నింగిచ్చాడు. “ఎందుకంటే మనం మళ్ళీ బరానీలు తినాలి సొబ్పుంది కం ళ్‌

గోప్కీ డాక్టరూ ఫక్కున నవ్వారు.

శాన్రీకి కోనం ఎక్కునయింది. *మీబోటివా రుండదిశ్లే దేశం ఈ “న్దీతికి వచ్చింది...” అవి 'మొదలు పెట్టాడు కొవీ డాక్టర్‌ అరన్నిమాట్లాడ విన్వకుండా ఆప్కి *మరి మనదేశం గొవృదంటున్నా వే?” ఆవి ఎత్తి పొడి చాడు,

కస్ట్రీల విషయంలో! స్త్రీల విషయంలో!) అవిదిద్దాడు స్లీడరు

పాందూపాతివత్య౦ క్షే9క

ఇంతలో వైటనుంచి గోలా, కేకలూ వివిపించినై . వాదాన్ని వొదిలి వవలుగురూ బయటికి వరుగెత్తారు.

రోడ్డుమీద పెద్దగుంపు పోగయింది వక్క ఇళ్ళల్లోనుంచి స్త్రీలు ల వినోదాన్ని చూస్తున్నారు ఒకరిళో ఒకరు చెప్పుకుంటూ ఆనందిస్తున్నారుం

ఆ గుంపుమధ్య ఒకమునల్టీ, దాని కూకురూవున్నారు ముసల్లి పడుస్తోనేవుంది కూతురు ఆ జసంలోనుంచి తప్పించుకుపోవటానికి విత్తి చూప్పలు చూస్తూవుంది ఇంతలో ఎక్కడినుంచోఒక జబ్కాబండొచ్చింది. ఒకడు అందులో నుంచి దూకాడు, ఆ పిల్లని బలనంతంగో ఎత్తుకొని బండిలో వేశాడు. ఆమె తన్నుకుంటూవుంళే కాళ్ళు పైకితోసి కానూ చిండెక్కాడు దిండి కడిలింది గ్యురం వరుగెత్తింది. క్షణంలో అదృశ్య యంది.

4 ల్లి యేడుస్తూ పంది.*ఇక నా కూతుర్ని (బిఠకనివ్వరు.+బతక చివ్వడు” అని నెత్తీ కోరు కొట్టుకుంటూనే వుంది. అంతా చూస్తూవుండ గానే యీవని జరిగిపోయింది. ఒక్కరూ అడ్డగించలేదు (వళ్నించలేదు.

గోపీకి అశ రం వేసింది. అమానునంగా కవిపించింది. ఆగుంవ్వలో మంచి ఒక ముసలివాణ్ని పిలిచి అడిగాడు.

శప్రవ్విట్రిది? )

*ఆ పిల్లవాడి భార్యబాబూ, తీనుకపోయాడు ??

“దానీకి బిలత్కార మెందుకూ!” అవి (వన్నించాడు శాస్త్రీ

ఆ ఆమ్మాయి రానంటుంది. అంఠా ఆ కల్సిముండ చేస్తోంది "అబూ! మొగుడిదగ్గరకు నంవదు )

డాక్టర్‌ ఈ నంభాషణ చాలా శద్ధగా వింటున్నాడు. మధ్య మధ్య శౌన్హివి కొంటెమాప్పలు మూస్తున్నాడు. కాస్త అడిగాడు.

తల్లికి పిల్ల సుఖంకంకే ఏం కావాలి? ఎందుకు నంపనంటుంది!”

శ కళ ్రర్షి దరిద్రపు ముండబాబూ. ఆ పిల్లవి అర్ధం 'పెట్టుకొవి పొట్ట శవోసుకుంటూ పుంది

క్షే95ర ధర్మవ ర్డీ ఆం) ఆన్నాడు శాస్త ఒక కేపు తేపాడు డాక్టర్‌. చిటికలు వేస్తూ- ఆనలిండాడు ప్లీడరు,

*బపునుు బాబూ ఈ వూళ్లో యాపారం పెట్టింది” అని చెప్పి వెళ్ళిపోయాడు ముసలివాడు

జహావం! తీసుకువెళ్ళి చంవడుగదా?)” అని జాలిపడ్డాడు గోపీ.

శకద్రంవడ్రు పాతివత్యం కాపాడుళాడు” అన్నాడు డాక్టరు, శాన్త్రీకి ఉకోషం వచ్చింది. *ోఏం చేసుకుం'టేమీకేం? ఆది వాడి భార్య ముద్దుపెట్టు కున్నవ్పుడు ముద్దు "ెట్టుకోలా? చంపుకున్న వృుడు చంపుపంటాడు తనతో కానరం చేయించుకోకుండా చూస్తూ ఊరుకుంటాడా ఏమిటి?” అన్నాడు

“*బ్షష్టంలేవి భార్యతో సుఖవడేదేమిటోయ్‌్‌ వాడీ పిండాకూడు?” అన్నాడు గోపి.

“ఇష్ట మేమిటి ఇష్టం? భార్యన్న తరునాత తన్పుతుందా యేమిటి? ఇస్టమున్నా భార్యే, ఇష్టం లేశపోయివా భార్యే కోర్టుకూడా ఈమాట చెదు- తుందిలి

కార్తీ ఈమాటలు అంటూ చూవులో ప్లీడరు సహాయం కోరాడు.

ప్లీడఠందుకున్నాడు “ల్లాన్సు కోర్డు అంకే చెబుకుంది (పాణభయ: మున్నట్లు నిరూపిస్తే న్స భార్య వేరుగా జీఏంచటావికి వీల్లేదు. ఆలా- విరూషించటం చాలా కష్టం ఎందుకంపే మనదేశంలో (పాజభమయం ఒక వ్వుడూ [పాణం పోవటం మరొకన్నుడూ జరగదు.”

*ఆ్రర్విడే వా ద్దదూ శిలిని కావరం చెయ్యవలసిందేవా” ఆశ, ను ర్వింగా వళశ్నీంచాడు గోపీ

“భార్య చెయ్యవలసిందే భార్తచేత మృాకం యే శాస్తమూ బేయించలేదు” అవి జవాబు.

హిరదూపాత్మివత్యం 197

“భార్య యింటో పాతివత్యం వండుతూవుంటే భర్త మరో యుంటీలో వెచ్చాలు కొంటూవుంటాడు” అన్నాడు డాక్టర్‌.

“కాదు దికొనీలు?)” అవి డిద్దాడు ప్లీడరు.

ఉప్రం (ప్రాత్మివత్యం! ఎంత జాగత్తగా కాపాడబడుతూ ప్పంది..మన దేశంలో? హింమాసంఘం!)) అని చీదరించుకున్నాడు డాక్టర్‌

పాందూ నంఘ స్టితి యిలావుంది. కుళ్ళిపోతూవుంది. దేన్ని కప్పి పుచ్చుకొని ఆత్మనంచనతో జీవించటానికి మనం (చయత్నిస్తున్నాం. -హిందూనంఘంలో తండ్రికీ కొడుక్కీ వట్టంలేదు కూతురికీ తండ్రికీ శట్టంలేదు,కాడుక్కీ. కల్లికీ అత్తకీ కోడలి! పట్టంచేమ తల్లికీ కూకురికీ వట్టం లేదు.భార్యకీ భర్పకీ పట్టంలేదు-ఎవరికీ ఎవరికీ వట్టంలేదు కావి వీరంతా ఒకే ఇంటిలో ఒక కస్పుకంద కాపరం చెయ్యాలి దుర్గంధం బయటకు రాకుండా కిటికీలూ మూఎకొని కూర్చోవాలి

*=ంండార్ట్సరు శాన్తివి కొంబచెగా చూచి నేమ్మదిగా రూనిరాగంకో ఈ విధంగా పాడాడు.

ఇంగ్లండు వ్యాపారావికి (చవెద్ది

ళా ఛి

(సాన్చు విలానవతులకు (వనిద్ధి

జర్మనీ పై శ్యాంకు విద్ధి

(వసిద్ధి!

దపద్ధి!!

చంద్ది!॥॥

వ పాపాయియిట్దు అననన నకలు నొనాలననాలాా ననా నాలా ననన ననులలన లాననానాతతు ను భనాననునుననుతనునా దే సములాన్తాలునాలాలాకా న నతిమానుననుునుణానాలాయా నందనా. ఊరికి దూరంగావుంది ఆ గుడిసె, విపరీకమైన వర్షం: విపరీఠ 'మెన గాలి గాలికి చెబు హలణికున్నై, ఉరుములు ఉరుముతున్నై టు ఇ కుకా మ్‌నా' 'మెరుప్పలు మెరుస్తున్నై,

ఆ గుడివెలో తాత విచారంగా కూర్చుని వున్నాడు. ఉరుములు - ఉరిమినవ్పడల్లా ఉలిక్కి పడుతున్నాడు. 'మెరుపులు 'మెరిసినప్పుడల్లా ,_ కళ్ళు మూసుకుంటున్నాడు. పాప మాఠం కాళ్ళనందున విలబిడి నంగి వంగి మాటలు చెబుతూపు౦ది...

“ఆకూ యికూ వెల్తా వంతుంది. ఎన్సలూ తిలుగుతుంది. పక వాళ్ళింతికి వెల్తుంది ఎదులు వాళ్ళింతికి వెల్తుంది ఎదులు వాళ్ళగోత్లో మేలు: పెత్తి కోతు కంతుంది”

శాళకు భయంవేసింది. నెమ్మదిగా పావ తల నిమురుతూ ఎవరమ్మా” అన్నాడు.

*పాస్ట? అంది పావం

“ఎవరి పాప”

“మా పాపే”?

గిలి యెక్కువయింద్వి వసిపిల్లలు వందమంది కలిసి ఏడుస్తూ పుస్నట్లుగా వినిపిస్తూంది. ఫెళ ఫెళొనని గర్జించిన్నై ఉరుములు. తాతకు భయ ఎక్కువయింది పాపని దగ్గరకు తీసుకున్నాడు మెరపులకాంతిలో పావని తనివిశీలా చుట్టావికి (వయత్నించాడు. పాషన్మూతం మాట్లాడు

లి ళం తూనేవుంది ళ్‌

పొపొయి యిలు క్షం9 ఛం “మ్రా పావన మంచిది. గిన్నెలు పగలగొత్తదు. ఎత్తుకోమసొ పీలనదు. ఎవ్చులూ ఆలుకుంతుంది... * ధన్‌ ధన్‌ ధన్‌ కుని ఐబయటమోళ. కాఠగుండెలు అవిసిస్టై వొణీ.పోయాడు, ఆ గాలి ఆ వర్షం, ఆ ఉరుములు, ఆ మెరుప్పలు అన్నీ పికమై తనమీదకు దండెత్తుతున్న్నై. ఏం చెయ్యటానికి.శాత గుండె బేజార యింది, పావమా్యతం యధా(వకారోం మాట్లాడుతూనేవుంది, మాట్లాడుతూ మాట్లాడుతూ అకస్మాత్తుగా, ఈవ్రాత్రా మా ఇంతి కొత్రావా? అంది. షో శాత గుండె గుభేలునున్నది. పావతల _ విముఠుత్రూ వున్న వెయ్య వొణికింది. కళ్ళ వెంట నీళ్ళుకొరాయి.... “అమ్మా. అమ్మా, నీ! ఇన్లక్కడమ్మా” అని అడిగాడు. “ఆక్రృలుంది” అని కిటికీవై పకి చూపింకి శాత ఇక మాట్లాడలేక పోయాడు. ఆలోచనలు చెలరేగిన్నై ః ఆకాశంవైపుకిచూశాడు ఒక విట్లార్చు విడిచాడు పాష చూ(త6- మాట్లాడుళూనే వుంది. కళవ్లూ ఇంట్లో నొన్నున్నాలు. అమ్మంది. ముండు మా పావు చక్కా తాగుళుంది.... వెంటనే తాత కొక కోర్కె కలిగింది. పావ సడిగాడు. కన్రాత్రన్నాడా[ *ద్రేల్సు, తాత ముసలాలు”' అని జవాబు చెప్పింది పానం తాత ఇక మౌట్లాడొద్దనుకున్నాడు మునగదీసుకొవి కుంచుక్కు.ంచూ క్మ్కూచున్నాడు పాఠ మాతం యధ్యాపకారం మాట్లాడుతూనే వుంది. కూ ఇంట్లో అన్నీ ఉనై.మ్లా పాపే అన్నం తిన్నని గోల చేత్తంది. దిళ్ళో కెళ్ళదు. సలక కావాలంతుంది. “అన్నంవొద్దే అని

260 ధర్మవ దీ పెలుత్తుంది. కొ నుక్కుంతానికి చిన్నకానీ ఇమ్మంతుంది మా ఇంట్లో రైళ్లు కూలా వునై, షి క్ర

గాలికి కిటికీ తలుపులు టపాటపా కొట్టుకొని వందమంది వసి పెల్లల ఏడుపునీ ముంచివేసింది. చలిగాలి లొవలికి జంయిన కొట్టింది కోడీ పిల్లని రెక్కకిందకు తీసుకున్నట్లు, తాత పావని శాలువాలోకి తీసుకున్నాడు పాప బుల్లి చేత్తో కాత మొహం తడువుథూ అడిగింది.

కద్రాత్రా క్రాదూ)

జపమిటి తల్లీ [౫

ఈష్రాష్ట ఇల్లు మంచిది కాదూ]? ”

మంచిదే ఈల్లీ”

కన్సువ్వు మంచిదానపు కావూ7)

కాక మాట్లాడలేక పోయాడు. గొంతులో మూటలు గొంతులోనే చురుగురునున్నై. అవయవాలు బిగిసిపోతున్న్నై పావమాతం మాట్లాడుతూనే వుంది,

“పాన ఇంట్లో మంచాలున్నాయి కాకా! నే నలుకుంతాను విద్ల ఫోతానుం”

తాతకి గాలివాన మోత వినదిశలేదు. గాలీ వాన సంగతే క్షణం మరచిపోయాడు అంకా పాపే.పాసపే.' పావని హృదయానికి హత్తు శున్నాడు పాస తలమీద కన్నీటినొట్లు రాలిస్తేచాలు,

పావ ఉన్నట్లుండి అడిగింది. నేవెళ్ళనా తాకా?

కాత అలాగే ఉండిపోయాడు, శరీరం కొయ్యవారినట్లు అంఖి పోయింది బియటవందమంపి వపిసిల్లల ఏర్చులు ఎక్కువైవై. గుడివె శదిలిపోయింది. చీకటి మడ్డి శట్టింది,

శాత అడిగాడు, “ఎక్టడికి' తల్లీ???

పాపాయి యిల్లు 201 కళమాఖ౦ంచికి 4ళచ్రేన్లు వస్తానమ్మా” “వొద్దు. వాళ్ళే, విన్ను చూచి నప్వుశాలు.. నప్వుతాలు తారా” *ఎందుకవి తల్లీ? ? వగిలిన తాత హృదయంలో నుంచి ఉరుములా అరు టపడీందీ వాం “ఎందుకవి తల్లీ! “ఎందుకవి లల్లీ 1౫ “ఎందుకవి త ల్లీ!?1? పావ జవాబు చెవ్చలేము బయట మెరుప్పలు మెరినినై . ఉరుములు ఉరివి న. చెట్లు 'ఫెళఫెళా విరిగినై ధన ధనా కూలిన్రై గుగ్‌పె అటువూగి ఇటువూగి ఫటఫటా కూలింది. అంతలో విశ్శద్ది అంళలో మోక. కాత తెవ్పరిల్లి, లేచి చూచేటప్పటికి పావ దగ్గర్గేధు కాత గుండెలు పేలిపోయినై.చలి నందిందం లేకుండానే కాళ్ళు గజిగజిలాడీనై . వృదయంలో, వూడి కుప్పగా ఐడుతున్న మరమేకుల మోత! *ప్రాప్కా పాపా!” అవి ఆ చీకటికి చేతో వెతుకుతూ. కేకలు పెట్టాడు. ోప్రాష్ట్రా ప్రాపా$)? గాలివాన మోతేమోత! కపాప్రా పాపా? వందా ఒక్క వవిపిల్లల ఏడుప్తల ద్వవే ధ్వని |! నశ నా. ॥ నట్టి భూ నం 2 శశ) గే ల భూ. న్నే గ

భార్యాభర్తలు అాణానినానినినాననినాానాన నునా కానాల ననిభననానానలనినాాలాాాలల నానా భత ననకనానప్తాణాలకానినానములలనాననతనననాననాా నభా ననినాన

ఆరోజూ సరళకు కమ్మని రకు తెల్లవారింది. హృదయము ఇ్మశానవాటికలా వుంది. కళ్ళు లేలిపోతున్నాయ్‌. శరీరం వున్న శ్లేలేదు మంచంలోనే కూర్చుని అటూ ఇటూ చూచింది కిటికీలోనుంచి పూలదిన్మ కనిపిస్తూవుంది గాలికి పువ్వులు" స్ర్రీముంగురులు చెదరిపోయినట్లు చెదిరి ఫోతున్నమ్‌ సరళ హృదయంలో ఆవేదన పుట్టింది ఆవేదనకు కారణం 'ెలిసినస్లే పుంకి తెలియటం లేదు.

ఏమిటది?

సరళ కన అయోమయావ్ని భరించలేకపోయింది. కళ్ళు మూసు కొవి ఆలోచించింది కెరటాల్లాగా నాకసంగత్సి తర్వాత మరోసంగతి,. తర్వాఠ మరోసంగలఠి జావకం వచ్చింది రాతి శాన మూడుగంటలవరకూ- వ్నిదపోలేదు ర్మాతంకఠా ఏడుస్తూనే వుంది ఎందుక? విన్న మధ్యాహ్నం వచ్చిన పుక్రిరం జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఆ ఉత్తరం ఆ!....ఆ!!

గబుక్కున మంచం వీదనుంచి లేచింది. గబగబా (డ్రాయరుదగ్గరకు వెళ్ళింది దాని మీదవున్న వుత్రరాన్ని చటుక్కున తీసుకుంని ముక్కలు మిక్కలుగా చించివేసింది నెమ్మదిగావచ్చి మంచంమీడ కూర్చుందిం ఏగవాలవిపించీ౨ది. (వయక్నించింది ఏడుపు లాలా! ముంజేతిని చెంపకు. అన్ఫి ఆలోచించింది కిటికీలోంచి బరువుగా, వొయ్యారంగా కదిలే పూల రెమ్మని చూస్తూ ఆలోచించింది జరిగిపోయిన తన నాలుగు సంవత్సరాల జీఏఠం లేచిన అలలగా వొక్కసారి కవిపించింది.

వ న! ఖ

మొదట్లో ఆమె (వసాద్‌ని వొక మీటింగులో చూచింది. అతని

వుపర్యాశం ఆమెను ఆక ర్లించింది ఉవన్యానం అంజే అచ్చగా ఉవన్యానం

కార్యాళర్తలు 203 కాదు. అళవి వాక్సాతుర్యం, ఆత్మవిశ్వానం,. కళుకుళళుకున మెరిసే వే(శ్రాలూ, విశాల వక్షం.....ఆ మెను ఆకర్షించాయి. ఇంకేం! వువన్యానకుణ్ణే ₹యేమించింది. మొదట్లో ఆతతు అంగికరించలేదు తర్వాత నవ్మలేదు.

*5నేన్సు పీదవాణ్తీ....? అన్నారు.

ఇ

“వాకు మవ ఇద్దరికీ అక్కన్లేనంళ ధవరివుండి. ఆవి ఆమె జవాబు చెప్పింది.

అతడు అంగీకరించాడు.

వివాహం వైభవంగా జరిగింది. (వసాద్‌ స్నేపొతులు కొందరు వచ్చి, ఆశీర్వదించి పోయారు వాళ్ళు బందిపోటు దొంగల్లాగా కనిపించారు వరళకు. ఆమెకు కష్టం వేసింది.

వివాహం జరిగిం తర్వాళ రెండు సంవత్సరాలు మరధురంగ్యా సుల వ్వవ్నం౦ంగా, గడిచిపోయినై . (సాద్‌ ఆమెను ఏడీవి ఒక్కక్షణంకూడా వుండేవాడుకాదు. జీవితంలో ఆమెకు చీరా జాకెట్టూ ఎంత అవనరమో 1దపాద్‌' అంక అవసరంగా కనిపించేవాడు. అతనుకూడా అలాగే [నన _ర్తించాడు,

మధ్య మధ్య ఆతవికి ఎక్కడనుంచో వ్వత్తరాణు వమ్తండేపిం అకడు చదిని చీకాకు వడేవాడు,

ఊపి బండీ” ఆవి వరళ చం

*బియట్‌ (వనంచం. అంకే జవాబు.

కొన్సి రోజులు గడిచినకొద్దీ ఆ వుత్తరాలు చదవటం మానేశాడు ఇక అపు శ్రరాలు రావటం మానుకున్నయ్‌.

ఈ విధంగా మూడు నంవత్ప్సరాలు నొక వెన్నెల ర్యాకిలా వొక ఫేమ గీతంలా, వొక వసవిహారంలా గడిచిపోయినై!

24 ధర్మవ డ్డీ తరువాత పరిస్థితులు మారిపోయిన! ఒకరోజు (వసాడ్‌ చాలా చీకటినడి ఇంటికొచ్చాడు. వరక ఆశి గింపి. ఎక్కడికి వెళ్ళారు!” కద్రయ్పటే (వ్రవండం” అవి జవాబు చెప్నిం గదిలోకి వేళ్ళి గడియవేనుకొవి నడుకున్నాడు. అప్పటినుంచీ ఎక్కడికో- వెప్పండేవాడు ఎన్నువో వస్తుండేవాడు. (మేజా అకవి స్నేహితులు ఇంటికి రావబం సాగించారు సరళ లేన్ల స్యైవవ _ర్తించేవారుం మాట్లాడ కొనేవారు. పోట్లాడుకునేవారు ఎక్కడవడి3ె అక్కడ ఈప్పకు తువుసవ శూసేవారు బురదకాళ్ళతో నిరేరిదిరీలు తిరిగినట్లు తిరిగేవారు. ఇల్లంతా సారాయి దుకాణం చేశారు, వకళ (వాద్‌కి చెప్పింది... శ్నడ్రే ఫ్రీ బాగాలేదు ” శ4ప్ప్‌ ద్ర) ఈప్పీ స్నేహితులు *” వారు బాగుంటారని నేనెన్సుడు జెప్పాను?” ఉవవర్తన” త్రిండ్తిరేవివాళ్ళ (నవర్హన అంతకంపే ఏం వాగుంటుఎవలో అంతే! తెల్లవార్థిలేచి చూచేటన్పటికి వసాద్‌ ఇంట్లోలడట ఎక్కడ వెదికినా కనిపించలేదు. నెలోజాలు గకచిం తర్వాక కలకత్తా నుంచి నరకకు అక ప్మాష్త?ా ఈ పుత్తవం వచ్చిం౨వి = నేము ఏవాహు చేసుకున్నాము. పీ సంగతి వీ యిష్టం ళ్‌ వ థి

భార్యాభర్హలు 205

ఇవన్నీ జ్ఞావకం చేసుకొని సరళ కోవంతో, ఈర్ష్యతో వొణీకి పోయింది. మంచంమీదమంచి లేచింది. దాసీవి పిలిపించింది. పె బేడా వర్ణమంది. డబ్బుతీసుకుంది. కలకత్తా వపయాణం కట్టి దిం

"రె ల్లో ఆమెకు చాలా అనుభవాలు కలిగినయి. అ అనుభవాలకో ఆమె కరిషరొవడింది. అంత మంది జనాన్ని చూచేటన్నెటికి తన వొంటరి తవం భయంక్షరంగా కనిపించింది. కిటికీలోంచి బయటకు చూచ్చి నలక వర్డు నటించి కన్నీరు తుడుచుకుంది

అయిదు సంవత్సరాల పిల్లవాడు ఆమె వెంగు వట్టుకొవి లాగాడు, అమె చలించింది. ఆ పిల్లవాడు టోసినవ్వు నవ్వాడు ఆమె మాతృ హృదయం ఆకోశించింది ఆనందంతో ఆమె శరీరర షప్పొంగిందిం బుజ్దగించ టోయింది....చేరటారేదు. వలకరించబోయిండి... చేతగ లేదు, ఎత్తుకోబటోయింది,...చేతగాలేదు. పైగా పిల్లవాడు ఏడ్చాడు తల్లి దగ్గరకు తీపి వోదార్పింది కణంలో తలి వాళ్ళో కూర్చొని కీలకలా నివ్వు తఈతన్నాడుం

సరళకు కంవరోం ప్పట్టింద్శి, తనమీద ఠనకే కోవం వచ్చింది. అనహ్యం కలిగీంది. దాంతో (వసాడ్‌ కావాలనే కోర్కె, ఆళా, శృష్ణా ఎక్కువయిన్నై. గ[వసాద్‌ నావాడు; మధ్య ఇదెవ్వతె??” అనుకుంది

ర్రైలు వికటద్వవి చేపింది.

న! అ న!

కలకత్తాలో దిగి కారువాడికి (చసాద్‌ ఎరస్‌ ఇచ్చి పోవిన్వమంది వాడు అనేక బజార్లు తిస్పితిప్సి ఒక యింటి దగ్గరకు జేర్చాడు. ఆ ఇల్లు తాళంవేసి వుంది, ఆ యింటి యణమాన్ని పిలిపించి సరళ (వ్రపాద్‌ము తరించి అడిగింది. అతడు ళవసాద్‌ విన్నే ఇల్లు క్‌ కీచేళాడపీ దగ్గర్లో ఒక చిన్నగామంలో పుంటున్నాడనీ?? చెప్పాడు. ఎడ్‌ తీనుకొవి సరళ ఆ (గామం దియలు దేరింది.

వ న! వ

206 ధ ర్మ వ డ్తీ

అది హరే౨వన్లై పక్కనున్న య౫తశాలలో వళలల్లా చా!రీవేసి పోటసోసుకంటూ వుంటారు బూలీలు. సరళ తిరిగి తిరిగి ఆ వూరు జేరు ఈంది దారేలోయే నౌక ములివాజణ్ణీ పిలిచి :

“వారెక్కడుంటున్నారు?! ) అవి (వళ్నించింవి,

కకవ క్రూ] మఃుశరివాడాశళ్చర్యంగా అడిగాడు.

"పీకు చెన్పటానికి సిసు వేసింది. రావి ఏం చేస్తుంది!

ళ్‌ ఫొన్‌గరు?

ఈ మద్‌ ఇారా? ఏ (వసావ్‌ గౌరు! ' అకగు ఆలోచిస్తూ అచిగాడుం

వరళ (వాదీ వరించి గెప్పి*ది. ముశలవాని న్నేశాలు ఆనం బదంకో నిండిస్టై

*ట్ట! వ్రాదూ శారా? తెలియకేం?... రండీ ... అవి దారి తీశాడు,

కళన్టీ ర్రెనర్ర మ్మా! $

వరళకు ఏమీ కోచచేవు. కొంచెంసేపు నవికి జ“ స్నేహిశత్రురాల్ని”

ఆఆ మ్య వ్రాం మఎవివాడు. మేమంవరం ఆయక్న తం్మడ్రిదా క చూచుకుఎబాం” అరి ముశలివాశు ఏమేమా చెప్పుకున్నాడు. ఆమెకు. ఇవన్నీ వబ్టరేము. “ఆ మశ భార్య హడా ఇక్కడే వుందా అఎఏ అకిగింఏం

“వ్వహ? ...అమ్మగాాా!__ఇక్కుడే. ఉన్నారు. ఇన్తవ కలిసే వనిడే్పున్నారు ఇహ వక్క_వి. దాంచఠ్యం”” సరళ హృదయం దడదడ కొట్టుకుంది. ముసలివాడు జక గుకివెముందు ఆ ఇడుం

కళజ్షద్రేగ[* ఆని ముుదున్న గుషినె మాపంచాడు.

క ఈద) ఆక్చర్యంగా అవికంది నరళ. అన్పి డేనమ్మూ....రండి” అని గుకివెళోవీకి తీసుకొవి వెళ్ళాడు.

భార్యాభర్తలు 207 ఆమె నొక్కా క్షణం ఆలోగిలి పరిశీలించి మూచి-ది ఆ గుడివె శకికెభో రెండుగా భాగించబడింది ఒకభాగంలో పంట, ౭ెండో భాగంలో “రెండు మంచాలున్నాయి. ఒకమూల (డ్రాయరూ, దాసిమీవ కొన్ని పుస్త కాలూ, కొన్ని కాగిరాఎకట్టలూ, ఓక టైప్పరై టహా, దండెంమీద చిట్టలూ ఉన్నాయి. ముసలివాడుుం*మరు కూర్చొండి నేను వెళి చెబుతాను” అవి వెళ్ళిపోయాడు నరళ గదిగచా దండెం దగ్గరకు వెళ్ళి చూచింది. సాదాచీకె శౌకెట్టు పున్నాయి. “బ్వవేనా అతవి లారి కట్టుపనే౨? ' అనీ మూ౭ఏరి చింగి ఆక్షణం ఆమెకు కొంచెం సంతోషం కలిగింది *ఈ గుడిపెలో ఎందుకున్నాడు! ఇక్కడ ఏ అమృతం కలళాలున్నాయి? అపి ఆలోచిం చింది వియట అడుగులధ్వవి వినిసించింది. సరశకు భయం చేసింది. మెదలకుండా తలవంచుకొని మనబ్బు చిక్కబిట్టుకొని హర్చుంది. ఆరాటం ఎక్కువయింది. తలువు తీసుకొవి (ప్రసాద్‌ (వవేశించాడు ఆమెను చూచి “ఓ. మీరా.” అవి ఒక్క కణం ఆగిపోయాడు. అఆకవి నోటినుంచి వచ్చిన శమ్వైరా” అనేచూట,ఆమె హృదయాన్ని దూసుకుపోయింది. (వసాడ్‌ నెమ్మదిగా వెళ్ళి (డ్రాయరు దగ్గ కూర్చున్నాడు. ఆమె తలెత్తి చూచింది చూప్తలు తిన్సుకోలేకపోయింది “ఎంత మారిపోయాడు! ఎంతలో ఎంత చిక్కిపోయాడు!? శరశకు జాలి వేసింది బుజ్జగించి, లాలించి, తలవిమరుతూ ముద్దు పెట్టు శుందాం అవిపించిదా మెకుం ఇంతలో ఒక స్రీ తలుపు తీసుకొని (పవేశించింది. కత్తిరగిజాలూ, బూట్నుబ్యూ కిళ్ళకుజోడూ చంకలో ఫెల్చూ-.ఈమేనా ఆయనభార్య!

206 ధర్మవడి నమ్మలేక నరళ (వపాద్‌ వంకచూచింది. అతడు (గపించిి ఆమెకూ ఎదురుగా వెళ్ళీ సరళకు వరిచయం చేశాడు.

శఈమె....ఈమె....నాభార్య హేమ)?

సరశకు అయోమయం అరిపోయిం!. గుండెలు దడదడ కొట్టా కన్నాయి. కావి ఆమెకు కోపంరాలేదు. ఏడ్పూ లాలేదు; వవ్వ్యూ రాలేదు. “ఈ మె.....ఈమె.....” అని ఏమిటో గొణీగింది. ఆలాగే ఆమెను చూస్తూ పుండిపోయిలది. (వసాద్‌ అందుకున్నాడు...4ఈమె....” అని ఫరళను- చూపీ హేమకు వరచయం చెయ్యటానికి (వయత్నించాడు. ఏం చెప్పాలో కోచక కొంచెంసేపు నసిక్కి చివ్వరికి భార్య సరళ)” అన్నాడుం

ఇలా జరుగుతు:దవి ముందు తెలిసే నరళ ఆత్మహత్య చేసుకొనేది ఆమెలో పహిందూపాత్స్మివత్య లక్షణాలు మెండుగా వున్నాయి కావి ఇవ్వు కేమీ బాధ వెయ్యలేదు. ఎందుకు బాధ వెయ్యలేదో *మెకు అర్దంకాలేదు. మరో న్రీవి తీసుకొచ్చి, “నా భార్య?” అని తన ముందే (వసాదు చెపితే తానెలా నహించిందో తనకే అర్థం కాలేదు. అలాగే ఇద్దర్నీ చూస్తూ ఊరు. కుంది.

'హేమలో ఏమీ మార్పులేదు. ఒక 'స్నేహితురాల్ని వలకరించినళ్తు తలకరించింది “ోహర్చోండి చాలా అలసిపోయినట్లున్నారు. టీ తెస్తాను” అని లోపలికిపోయి టీ తెచ్చయిచ్చింది.

నరళ తలెత్తకుండా టీ (శాగుళూవుంది. చౌద్‌ తలెత్తకుండా ఏదో గీకుతూ వున్నాడు, హేమ వాళ్ళిద్దర్నీ వసిపిల్లల్ని చూచినట్లు చూస్తూ వేలవడివుంది. ఆ చూపుల్తో నరళ కుంగిపోయింది తప్పుచేవిన వసీపిల్లలాగా' అయిపోయింది. ఇక్కడకు రానటమే తస్పనుకుంది. (పసాద్‌ని (పేమిం చటమే తవ్పనుపంది. అసలు తానీ (చవంచలలో పుట్టటమే ఒక పెద్ద. తప్పనుకుంది.

భార్యాభర్తలు 209

క*స్ప్నావం చేస్తారాగొ అని హేమ, చోటుచూపుకూ. జాలిగా అడి. గింది సరళ అ చోటుచూచింది. రెండు తడికెలు అడ్డం పెట్టారు. కరీళం తగుర్చొడిచింది (వేసాదువి చూచింది. అతడేదో గీకుతూనే వున్నాడు, “నేను వెయ్యను” అని నెమ్మదిగా చెప్పింది,

ఊనేన్లు చేసివస్తాను. క్షణంలో చేసినస్తాను” అవి చెప్పి వెళ్ళింది 'హేము. విజంగానే క్షణంలోచేసి ముగించి వచ్చింది. ఈసారి సరానరి (దసాద్‌ దగ్గరకు వెళ్ళింది.

జోలీ ప్రుపర్యానం ఏది? మైపుకేసి పంపించాలి” ఆని అడిగింది

“డ్రాయర్లో వుంది” ముక్తసరిగా చెప్పారు.

ఆమె (డాయరుకీస్తి ఒక కాగితాల కట్టతీపి మైపుచేయటం మొదలు "పెట్టింది. (వసాదు గీటుకూనే వుశ్నాడు

య

నరళ తనకు అర్ధంకావి అయోమయ [వసంచంలో పడిపోయి ఉక్కి-రి విక్కిరి అయిపోతూ పుంది. అక్కడ వుండలేదు. అక్కడమంచి ఎలా వెళ్ళిపోవాలో తెలియటంలేదు

మై" మోత అగిపోయిండి హేమ (వసాదువి (వశ్నించిందోషవ్వాళ పోషలిజాన్ని గురించి వుషన్వసిస్తువముకున్నా మ.”

అకడు గీకృుకూనే చెప్పాడు, *ోఫాసిణం మన దేశాన్ని ఆనరించింది ఇటు జపాను.అస్సాందాకా వచ్చింది అటు జర్మవీ_టక్కీ. దాకావచ్నింది. ఇస్పుడు ఫాసిజావికి వ్యతిరేకంగా బలాన్ని బోగుచేయ్యాలి”

“వ్యకి రేకంగా పోరాట్టానికకూడా వాక ఆదగ్శం పుండాల్రి అది పోషలిజం అవ్వాలి.” అవి కళ్ళజోడు సవరించుకుంటూ అంది హేమ,

“అప్పును, అది కార్మికుల ఆదర్శం, అది వారికి ఉత్సాహాన్ని స్తంది కొన్సి ఫానిశానికి వ్యతిరేకంగా ఒక్క కార్మికులేకాదు. ఇవ్పుడు మనదేశం

210 ధర ర్మ న డ్తీ ఎవుస్న వరిస్టికుల్లో మరికొన్ని వర్గాలుహూడా పోరాడుతాయి ఇప్పుడు ఇంగ్లండు తన దేశాన్నుంచి మని దేశావికి పైన్యాన్ని నంపే స్థితిలో లెదు ఇక మన దేశాన్ని రక్షంచుకోవలంళే మనదేశంలోనే వైన్యాన్ని తయారుచేయ్యారి మనదేశంలోనే పరిశ్రమలు నెలకొల్సి వృద్ధిచేసి. కోవాలి. ఈ ఏఫంగా పరిశ్రమల్ని నెలకొల్పటం కొంకమంది కాపిటలిస్టులకులాభం కనుక వారుకూడా ఫొసిజావికి వ్యతిరేకంగా పోరాటానికి పిద్దవడతారు. "అలాంటివాళ్ళ మనం ఈ వరస్థి కుల్లో బెదరగొట్టగూడదు మనం అందరం కలి స్తేగాని ఫాసిజాన్ని ఆరికట్టలేం ఎవ్వర్ని ఎంతవరకు వాడుకోవాలో అంథఠవరకు వాడుకోవటం విబ్బ్వవకారుల (వఠమ కర్తవ్యం.” ఆని జవామి చెప్పాడు

ఆమె తలూపి మళ్ళీ కైపు ప్రారంభించింది చసాదు తరి వొంచదు కొని మళ్ళీ గీకటం ప్రారంభించాడు.

అప్పటికి సరళకు కొంచెం రైర్యం వచ్చింది వాళ్ళిద్దర్నీ చూస్తూ “కూర్చుంది అవ్వుడవ్వుడే ఆమెకేవొ కొత్త విషయం అర్ధమవుతున్నట్లు కవిపించింది

ఖీ ఇ ఇ 4

చీకటి వడింతర్వాశ హోటల్‌ నుంచి టిఫెన్‌ కారియర్‌ లో భోజనం వచ్చింది. ముగ్గురూ కూర్చువి తిన్నారు భోజనం అయింకరువాత హేమ నరో మంచం తెచ్చి, వపాదు మంచానికి తన మంచానికీ మధ్య వేని వరళము వండుకోమవి కోరింది. సరళకు సిగ్గేసింది. అలిగి మారాం చెయ్యా లివి పించింది. చిక్వరికి అంగీకరించింది. ముగుమవూ వడుకన్నారు.[పసాదూ "హేమ ఏవేవో రాజకీయాలను గురించి ముచ్చటించుకుంటూనే పన్నారు సరళకు మాఠం రెండు అగ్ని పర్వ తాలమధ్య వడుకున్నట్లు ది. తపన పుట్టింది. వాళ్ళేదో “ఇంపీరియలిజం)? కఫీ జం) అనుకుంటున్నారు ఆమె కేమీ అర్థంకావటం లేదు, కాని వాళ్ళతోపాటు అమెహడా వ్మిదపోకుండా మేల్కు-ంది.

భార్యాభర్తలు జక తెల్లవారి లేచి వాచ్ళ మరో పువన్యాసావికి తయారు. హేమ వచ్చి ఇట్రన్స్‌గిం వి “క మ్పిరుకూడా రండి*

వస్తా” అంది సరళ నిజం చెప్పాలంటే. హేమ ఏమడీగిందోో తానేమీ చెప్పిందో తనకే తెలియదు ఆది సరే అంద్కి బయలుదేరింది.

ఆ మీటింపలో (వళాద్‌ కోనం అనేకనుంది కార్మికులు నిరీక్షిన్తు చ్నారు. వాళ్లంలా (పళాద్‌ కవిపించగానే జయజయ రధ్వావాలూ కరతాళ ఛ్వినులూ చేని పుష్పమాలలకో విం'పేశారు. ఆ కార్మిక జనాన్ని వారి వుత్చాహాన్నీ, ఉదేకాన్నీ చూస్తే సరళక్కూడా ఆత్మవిళ్వానం కలిగింది. కదలకుండా మెవలకంతా కూర్చువి (వసాద్‌ ఉవన్యానం సొంతంగా ఏంది. కావి, అతని కళ్ళు తళతళలాడినప్పుడల్లా ఆమె గుండె దడదడలాడేది. ఆ కార్మికజనం అతని వాక్యవాక్యావిక్కీ మాటమాటకీ ఉప్పొంగిపోవటంచూస్తే "ఆమెక్కూణా అనందం కలిగింది వాళ్ళ కిళ్ళల్లోని కొంతిప్సీ ఉత్పాహాన్న్సీ ఉదేకాన్ని చూచి ఉప్పొంగిపోయింది, వీళే నా అక్పుడు నాకు బందిపోటు చొంగల్లాగ కవిపించింది?” అవి నొచ్చుకుంది.

అవ్వుడామెకు అర్ధమయింది ఆమె (సాద్‌ మనస్స్నువి- ఎంఠ కష్ట "పెట్టిందీ అప్పుడు తెలుసుకుంది అతడు తన్ను ఏగిచిపెట్టి హేమను ఎందుకు ఏవాహం చేసుకున్నాడో అప్పుడు (గహించి ఒక్క విట్టూర్చు ఛిడిచింది. ఆమె కోర్కెలూూ ఆశలూ కెరటాల్లాగా ఎగిరిపోయిన్సై. కొని వాటిస్తానే_._.

నన! ఈ ఠి న! వ

మీటింగు అయిపోయిరది ముగ్గురూ యింటికి తిరిగివచ్చారు మళ్ళీ "హేమ మైపుచెయ్యటం మొదలు పెట్టింది. వసాద్‌ ఏదో గీకటణ మొదలు "పెట్టాడు. కాన్సి సరళ మాఠం వాళ్ళిద్గర్నీ చూస్తూ కూర్చోలేదు. హేమ చగ్గరకు వెళ్ళింది. ఆమె ఏమి వైపు చేస్తోందో చూచింది, హేమ నరళను ఆనందంగా చూచింది. చిరునవ్వు నవ్వింది. సరళ నూతృదేవితాగు ఆనం దించింది, ఆమె ముంగురులు సర్దింది. ఇదంకా చూచి (వసాద్‌ మరింత

212 ధర్మ వడ్డి మరింత తొందరగా దిదంగా గీకటం మెదలెట్టాడు, వరళ నెమ్మదిగా" చ్రసాడు దగ్గరకు వచ్చింది. (వపాదు మరింత వేగంగా గీకుతున్నాడు.

నేను వెబ్తన్నాను”” అవి చెప్పింది. (వసాద్‌' గీకటం హలాత్తుగా

ఆగిపోయింది; ఆ ను అర్ధం చేసుకుంటావికి పరిశీలనా దృష్టితో చూశాతుం వరళ తలనంచుకుంది,

'పైపమోత ఆగిపోయింది. “పోనీ ఇక్కడే వుండిపోగూడదూ....”” అంది హేమ.

కర్చీల్లేదు, నేను వెళ్ళాలి” అవి దృఢసంకల్పంతో చెప్పింది సరళం

క శ

“పేషన్‌ మైలుదూరం వుంది, ఐండి పిలుస్తామ”అన్నాడు (వ్రసాధద్‌ =

|! వా అటి

తలక్క్యన్లేదు నడుస్తాను)” అన్నది సరళ,

"'హీమ ఫైవ్‌ వైటర్ని వదలి లేచి వచ్చింది. సరళ ఆమెను (పేమ పూర్వకంగా కౌగలించుకొవి పెలవు తీసుకొవి బయలుదేరింది. సాద్‌ ఆమెను అమవరించాడు,

ఇద్దరూ రైల్వేస్టేషన్‌ వై పు నడుస్తున్నారు. ఎవ్వరూ 'పెదఏి కదల్బ, టంలేదు అలాగే సడిచిపోతున్నారు.

వారు వెళ్తంే దారిలోవున్న కార్మికజనమంకా లేచి. నిలదిడి నమన్మ_రిస్తన్నారు. ఏదురుగా వచ్చేవారంతా భక్తితో తొలగిపోతున్నారు.. “బాబు బాబు అని గునగునలాడుతున్నారు. *ఆ అమ్మాయి 'స్నేహితు లాలు. ఆ ననిలో అమ్మాయే” అని చెవ్పుకంటున్నారు.

వారుమా(తం అలాగే వెళ్ళిపోతున్నారు. కొంత దూరం వెళ్ళిం తరువాఠ (పపాద్‌ హఠాత్తుగా ఆగి__

కప్రర్రకా,...) అన్నాడు.

ఆమె ఆగిపోయి వాణికిపోతూ ఆళగా, వాధగ్యాఆశ్చర్యంగా అకమి కన్నుల్లోకి చూచింది. అళడు చెప్పాడు; *ోనీశో నొక్కమాట చెప్పాలి.

భార్యాధర్తలు త139 విన్ను నిష్కారణంగా వబాధించానవి నేము బాలా బారవడ్డాను. మనన్ను శుదుట వర్చుకోటానికీ నమన్వయం చేనుకోటావికీ (వయత్నించాను. కావి -లాభంలేక పోయింది. నీవు గృహలక్మీవి. వాకు గృహంలేదు. ఇకలట్మినేం జేసుకోము._”? ఆమె ఒక్క విట్టూర్చు విడిచి, ఏమీ మాట్లాడకుండా ముందుకు -పాగింప. అతడు అమనరించాడు అలాగే స్టేషన్‌ దాకా వడిచిషోయారు. ఆమె అక్కడ అగి ఒక్కసారి (వసాదుబొ తనివితీరా చూచి ఇలా చెప్టోతది “ాకర్ణమయింది. మీ (చవంచం అర్థమయుంది. నా పూర్వ (వవంచం రూడా ఇన్పుడ్వే అర్జషౌొళోంది. ఇందుతో మీరు విచారించవలనిందేమీలేదు. కావి.... కౌవి....? ఆమె కంటినుంచి కండు కన్నీటిబొట్లు రాలినై . *నా జీవితం వ్యర్థం నా (వవంచం ముధనసష్టం ళవాలుతస్న మరేవీ అక్క.డ బతకలేవు వే నివ్వురు తెలుసు కున్నాను, ఆ (చనంచంలోక్కి ఆ బద్ధకంలోకి, ఆ శవాల్లోకి మిమ్మల్ని రమ్మనను ఇన్నాళ్ళు వి.మ్మల్ని అపీ, దింపిపూజించి 'వేధించినందుకు క్షమించండి?” ప్రసాద్‌ విశ్చేస్టుడై వింటున్నాడు.సరళ -ణొంతునవరించుకువి కష్టంగా మళ్ళీ అందుకుంది. *కొవి మిమ్మల్ని ఒక్కా కోరిక కోరాలనివుంది. నేను మీ షవికి అడ్డంరామ. అందుకనే హేమ వుండమం'పే పుండనని ఆంత గట్టిగా చెప్పాము. నాలో ఒక్కటే కోరిక వుంది అది తీరితే నాజన్మ తరించినళ్లు!?) *పఏలిట్రి నరోళా?) ఆదుర్జాగ్యా అనుమానంగా అడిగేడు? ఆమె తలవంచుకుని కాలి బొటనవేలు కీంవకాస్తూ, గాద్గదికంగా అడి”ంది.. “మీ కెన్సుడైనా. ..ఏదైనా....నహయం కావలి స్తే .ఇతరుల చుంచి తీసుకునే _బదులు నానుంచే తీసుకోండి.” ఇక ఆప్పకోలేక -పోయింది. అఠని రొమ్ము మీద తల ఆన్ని ఏడ్చింది. అరమ ఉలిక్కి-వడాడు. నరోళ యీ విధంగా యింత నహనవంతో శంఠ బాధఠో మాట్లాడుతు దని ఆనుకోలేడు. తానూ రెండు కన్నీ టిబొట్లు 'శాల్బాడుం

చున కివి. వొట్టి చీకట్‌ దేముంది? కావి చీకట్లో జరగటావికి వీలున్న 'ఘోరకృత్యాలూ, జరిగే ఘోరా కృతాక్షటూ, తలుచుకుంయే భయం. అందుకని ఆ వుళ్లో చీకటి మిగిలిన- పూళ్ళళ్లో చీకటికంచె భయంకరంగావుంది. ఊరు ఇళ్ళు_గుర్తు పెట్టి వరచ విడ కార్పొరేషన్‌ మ్యూపులా వడివుంది. ఇవ న్మశానంలో ఆరిపోయిన = కష్టాలా వున్నాయి ఆకు అట్టంలేదు. బీకటి స్తంభించి పోయింది, ఊపరే. లేస్‌ శు ఛి ఊపిరే లేదంళే, మానపుల్లో లేదు; (వకృతిలో లేదు. కాని వీటికి అకీతుద్లై న కఏిళో ఎందుకుండదు? అతడుగుందెలు జలధరించే ఆభయంలో చీకటిలో, ఇంటిలో వంటరిగా కూర్చొని కవిత్వ బాధ పడుకున్నాడు. ముక్కులు ఉన్చించు కుంటున్నాడు. వాహ్య[(వవంచాన్ని మఠచిపోతున్నాడు చూష్పల్ని కేంద్రీకరించారు. సిద్ధహస్తం....అంపే చేతిలో కలం, అవి యద్ధం రోజులు, (వవంచ యుద్ధం [ప్రపంచం అతలాకుతలం అపుకూపవుంది. ఆ ఊరూ జేరింది యుద్దంలో, అతన్ని శముక్కోలేద్కు తనిష్టంలేదు, అందుకనే న్నరీ భయం. కసాయివాడి దగ్గరకు గొరెకో = షాటు, లోకా వెళ్ళింది. గొరెకంబ తోకకే భయం ఎప్పుడొస్తాడో! ఏం చేస్తాడో! బాంబులు వేస్తాట్ట! ఒక్క బాంబు కొన్ని మైళ్ళవి దిదావదలు చేస్తుందిట? మరొకటి ఆ పుళ్లో అలకాజనం జొస్తీ. చీమలపుట్ట, ఆ పుట్ట బద్దలె చోపిళ్ళు సాగించింది. ఒక షావుకార్ని హత్య చేసింది. అందుకవీఊరంఠా పుడికిపోతూపుంది. (పాణాలు అరచేతిలో "పెట్టుకొని శరీరాలు యిశ్యల్లో పెల్టకొవి కాలం గడుప్పకూవుంది జనం చీకటి వడితేచాల్రు బయటికి రావ టాపికి భయం లోపల వుంటానికి భయం మాట్లాడటావికి భయం, ఊరు కోటావీకి భయం చావటానికి భయం (ద్రికకటావికి భయం, భయపట్టావికి

మనకవి 215 భయం, కొవి కఏకేం భయం? అంకా తన్మయత్వం-వరవళత్వం ఆతమి మెదడులో కలాలు కదిలిన్వై * కళ్ళల్లో అక్షరాలు వఏిరిసిన్నై. నీరా ఎక్కడా ఇంకెక్కడ? ఉదరములో! రాయటానికి ఉప్మకవి.0చాడు.

ఓసి పియురాలా....

గదిలోవి వెలుతురు కదిలి-ది. కవి హృదయం చలించింది. (పియు లాలా బాగుందా. ఆపేయసీ బాగుందా? (పేయసీలో ఎంత గాంభీర్యం, అగా ధం వున్నాయి! భావములో కాదు._నూటలో భావాల్లో ఏముంది? అన్ని భావాలూ బట్టక్టల్లే ముగ్గు బుట్టలే! (ప్రేయసీ ఊర్బ్వలోకావికి లాక్కు 'చెబ్పంది! వయరాలా పొకాళానికి గుంజుతుంది. కాని (పేయసీని అన్నలు. వాడారే! అందుకవి (వ్రియరాలే-- గ

ఓసి (ప్రియురాలా?

పైన కవికి తోచలేదు. గిరజొలు గుంజుకున్నాడు. జుట్టు పీక్కు... న్నాడు మళ్ళీ తదేక ధ్యానం,

అకస్మాత్తుగా పక్కంటిలో రివాల్వరు (పేలింది, ధాంఢాం థాం, ఏీడ్చులూ, 'కేకలూ, ఆధ్వనుల్లో చీకటి ముక్కలు ముక్యంర్లై తూట్లు తూట్లయ్‌ ౩6 'పైకిపోయినట్టు కిందకు కూలింది. (పకృతిజలదలించింది. ఆకులుకదిలిన్నై ః పిట్టలు ఎగిరిన్రైం

కవి విన్నాడు. కోవలసింది. (గహించుకున్నాడు. ఆదే కవిలోవుంది... అందుకున్నాడు. చీకటిని చూశాడు దీపాన్ని జరిపాడు. కలం పట్టుకున్నారు. 'మొహం విప్పారింది. జుట్టు గిరజాలై , గిరజొలు దొట్టయింది.

(వాశాడుః

ఓవి (వియురాలా!

నో ఎదలోని ఎవవ్వై తుపాకి గుండువ్నై....

కర ధర్మ న కీ

మళ్ళీ ఆగింది. కఏ లేచాడు. విబ్జూర్చాడు, చీకటిని (ప్రార్థించాడు ఇక్కంటివి చూశారు. హోరెక్తే గుండెలు, లారెత్తై ఏడ్చులు.__

దేవడొ దేవుడా

కాల్చేశా్యారో

చంపేకారో

చీకటంకఠా ఏడ్చింది. దిందిపోటుకి చీకటం'కే యిష్టం గొన్వి చీకటికి ఇందిపోటం'పే యయిష్టంలేదు. అందుకని హోరున ఏడ్చింది. కవి హృదయం గంఠులేసింది. చిరునవ్వు నవ్వాడు. ఆ నవ్వు చీకటికంపే నల్లగాపుంది. "పేవిల్‌ దగ్గరకు వెళ్ళాడు. కలం తీశాడు కలం వద్యాన్ని పూర్తి చేసింది!

ఓసి (వియురాలా

వ్‌

ఎదలోవ్‌ ఎదిస్వై

ఈపాకి గుండుపై

నన్నేల

కాల్చెదవు?

నన్నేల

మాడ్చెదవు!! ల

వక్కీ-ంటిలో _ ఏడ్చులు ఎక్కువైవయ్‌ పిట్టల కాకి గోల._చీకటి చిందులు (పకృతి వికటాట్టవానం.. గోల గోల, (వళయం వస్తుందా!

మన కఏమ్మాఠం పాట పూర్తయ్యిందనే తృప్పిత్కో తృస్తివి ఇరుద్దామని వరున్నాడు_ఏ 'పేవరుకి సంప్తవామా అవి ఆలోచిస్తూ విద పోయాడు వ్మిదలో పూరుకుంటాడా? వూరుకోడుు మేలుకుంటాడు.

వక్కిళో ? దాని సంగ తేవి.టి?

ఆదీ మనష్యుల వవి

కవుల వనీ కాదు.

ఆ వద్యాఎు (వకటిండే వార్తావ్మతికల పనీ కాధు.

పాతపగలు "కొత్తవగలు తొనలా నానాలుకని సనా బనానా ననునననోకనుననా నాలాగానా వకసన ఉాదినాడు జరిగిన నంగడీ చెప్తశాను ఈ వండుగనాడు పాఠవగ అను మరచిపోయి, కొ త్తనగలను చిగుర్చుకోవాలని పెద్దలు చెపుకుంటారు చడూ! ఈ వండుగ (వర్యేకత ఇదే నంబారు. అందుకనే వరమ చేదుగా "వేపాకు పువ్వే అమకోం3. వచ్చడిగా చేసుకు తినటంకో ఈ పండుగ శేపారంభం అపుకుంది అఎపే జీవితంలో ఉన్న చేముకో సఖ్యత వడటంకో శార్న క మాన్ని 1పారంభిన్తున్నా మన్నమాట! నాదుట్టుకు నాకు పండుగలంటే వ్యామోహంరేదు. ననీన వావా వరణంలో 'పెరిగిన వాడినవబమే దీవికి కొాంఐం. మన వూర్వులు రోజూ చీరుకిండి తనే స్వభావం గలవారు కాదు. అంమకని యేదో ఒకనెవంలో పిండివంటలు చేమించుకొవి తినటానికి ఈ పండగలన్తూ పక్చా౪నూ "పెట్టారని నా పుద్దేశం.ఈ రోజుల్లో యెక్కడ వకితే అక్కడ పిండివంటలు ఇదొరుకుతాయి; యెప్పుడు పడితే అప్పుడు తింటున్నాం. ఇక ఈ వంగుగ లెందుకు? అవువరంలేదవి నాఉదేశం, నే కాని నాకు గారెలంపే వ్యామోహం అంకుకని రేపు వండుగస్‌గా ఛా భార్యను ఆకగాను..ఏం చేస్తున్నావు?౫ీ అని, ఏ పిండివంట రుచయునా ముందుగా చెపితే పోతుందని వా ధార్య విశ్వాసం “వీవో చేస్తున్నాను అన్నదిం “ఏం చేస్తున్నావవి?” వో చేస్తున్నానుగా?? (159

218 ధర్మవక్తి “ఈ పిండనంటల విషయంలో. నాకూ కొన్ని అల్మిిపాయాలు ఉన్నాంణ కౌబిట్టి ముందుగా చెప్పటం మంచిది” అన్నాను, ఈ- మాటకు నన్ను (క్రీగంట చూస్తూ “ఛారెలు చేస్తుక్నాను నరా?గా అన్నది. గాలెలమీద' నాకున్న వ్యామోహం నాభార్యకంశే ఇంకా ఎక్కువ ఎవ్వరికి తెలుస్తుంది? కాఫీహోటలకు వెళ్ళినా ఎన్వరేనునుకుంటారో అని యే రెండు మూడు గారెబతోనో నరిపమ్చుకుంటామాయె! ఈవ్యామోహం తెలిసిన్న మనిషి గనుక *గారెలు చేస్తున్నా "నని చెప్పి, వెంటనే “నరా” అని యె తశ్రిపొడిచింది సకే! నరిశాకపోవటం యేమిటి? కాని గారెలకోనం అడిగానని ఆమె. జెణసుకోగలగడం వాశేమంశ యిష్టంగా లేదు కల్సి యిష్టంవళ్చినశ్లే కానిప్వు నువ్వు యొలాగూ గారెలు వండ దిలచినవ్చుడు, బూరెలు నండమంశే మాతం వండుకావా మేవి.టి? “ఎందుకు వండను?) అన్నదివా భ్రార్యో. నిజంగా వండుతుందే మోనని నాకు భయం వేసింది. *ఆ,1నవ్వుతూ" అంటున్నా? మవ్వేమిటి; బూరెబవండటం యేవి.టి?)” అన్నాను. పాఠ వగలు మరచిపోవపలసిన వండుగండి ఇది! అందుకమి ఇవ్వాళా మీరు బూరెలుమీద వున్న వగలు ఒదులుకోవాలి ఆ అవకాశం మీకు ఇవ్వటావికి రేపు నిజంగా బూరెలు నండదలచానుతి అన్నది నా ఖ్రార్యం నా భార్య అన్నంకవని చేపే న్వభావం గలది. రేపే తవ్నకుండా బూరెలు వండుతుందని నాకు తెలుుు పైగా నేను యేమనటానికీ వీల్లేని ఆర్గ్యు మెంట్‌ ఒకటి పెట్టింది. నాకు కొద్దిగా కోవం వచ్చింది. “ఇంకేం మీనాన్నని పిలువు! ? అన్నామ.

పాఠ వగలు-కొ త్తవగలు 219

కఈఆయనెందుకండీ” అవి ఆశ్చర్యంగా అడిగింది నా భార్య-.ఈ నధ ఆయనకూ నా భార్యకూ కొన్త కలత యేర్చొడింది.

బూరెలు తినటానికి” అన్నాను; *ఈ రోజుల్లో మీనాన్న కాక పోతే, ఇంకెన్వరు తింటారు జూరెలు?”

ఉమ్రానాన్నకు ఎప్పుడూ బూరెలంపే ఇష్టమే! నండుగనాడు తిక వలసిన కర్మ ఆయనకేం, వట్టింది” అన్నది నా భార్య.

మొత్తానికి రేపు ఏవి.పిండివంటలు చెయ్యదలచిందో నా భార్యచే బిప్పించుకోలేకపోయాను. కష్టసుఖాలు తెలిసిన మనిషి గారెలు వండక పోతుందటరే._.అవే ఆశతో ఆఫీసుకు వెళ్ళాను,

ఇ |! ఖ ఇ శ

మరునాడు తెల్లవారకముందే నా భార్యలేవగా లేచాము త్వరత్వఠణా మొహం కడుక్కొని స్నాన సంధ్యాదులు ముగించుకొన్వి గదిలోకి వెళ్ళి వియటకు వెళ్ళినద్దానని (డస్‌ చేనుకుంటున్నాను ఉగాడిగ్యా నలుగురు స్నేవహతుల్నీ సరకరించి నద్దాశుని కోరిక,

ఇంఠలో వాకిట్లో ఐండి ఆగిన చవ్పురై౦ది, “పండుగనాడు ఎన్వరు వచ్బ్చారబ్బా అని ఆలోచిస్తూ వున్నాను.

మాచిన్నమ్మాయి వయటనుంచి “నాన్నా, నాన్నా” అంటూ వఈః గెత్తుకొవివచ్చి, “అ ర్హయ్య వొచ్చింది నాన్నా?” అన్నది.

“కవీ అ ర్రయ్యే??

ఈవీ చెల్లెల

ఈ్కన్రా చెల్లెలు ఎందుకు వచ్చిందా. అని ఆశృర్యవడ్డాను. ఈమధ్య యేదో చిన్న విషయంమీద నాతో పోట్లాడి మా ఇంటికి రానటం మావి 'వేసింది నాచెల్లెలు.

నా భార్య ఎదురుగా వెళ్ళి ఆమెను తీసుకొచ్చింది. నావంక కొంటెగా చూస్తూ *ోఓదివె వచ్చిందండీ!” అన్నది.

22ఏ ర స్‌ వ ర్డీ

“విన్న ఒదినె మా ఇంటికి వచ్చి, చండుగకు రావాంంళే రావాలతి వట్టువట్టుకొని కూర్చుంది అన్నయ్యా! పిల్లలతో వాకెక్కడ తీరుతుందం'పే వించేనా? “ఒక్కసారి అటొచ్చి తూచిపో; లేకపోతే మీ అన్నయ్య మనస్సు కష్టపెట్టుకుంటాడు" అన్నని పిల్లల్నికూడా చూచినట్లు అప్పకుల దవీ దిమిలుదేరి వచ్చాను అన్నదినా చెల్లెలు.

ఉముంచివని చేళానమ్మా” అన్నాను.

జవాలుగురోజులనుంచి మీ అన్నయ్యు ఒక'పేపోరు ఒదినా. వెళ్ళి అమ్మాయివి తీసుకురా తీసుకురా..అవి” అన్నది నా భార్య.

వేమ కళ్ళు అన్నగెంచి నాచెపులను నేనేనమ్మలేషండా వింటళా మంచున్నాను.

ర్తోదర్రులంగహ్పూ వుంటుంది మరి? అన్నది నా చెల్లెలు.

*ట్లు తిరిగీ వరాయివాళ్ళం సుమే” అన్నది నాభ్వర్య.

నాభార్య్యా చెల్లెలూ వంటయుంట్లోకి వెళ్ళారు. నా భార్య చేసినవని నాకన్పుడు అర్థం అయింది పాఠవగలు మరచిపోవలనిన సంకుగముడమి ఇవిడ మొదటిమంచీ అంటూనే వుంది నేనూ నా చెల్లిలూ తగదా వడటం చానీకి యిష్ట్రలేమం మా రెండు కుటుంబొాఎమధ్యా నఖ్యత కలిగించ టావితీ ఛఈ సవిచేసింద్కి బాగురిడి అనుకున్నాను.

నేమ (డ్రస్‌ చేనికోవబం ప్పూర్తి కేసుకొవి బయటకు వెళ్ళి వస్తా వని చెన్పటానికి లోనలికి వెళ్ళాము నూ చిన్నమ్మాయి. ఎడురుగా వచ్చి “నాన్నా అత్త తెచ్చింది ఈ చొళ్కాి) అవి తాను వేసుకున్న చోక్కాం తూపిందిం

“ఇది కూలా అత్తె తెచ్చింది నాన్నో అవి తామ వేసుకున్న చొక్కా చూపాడు, అందర్లోకి చిన్నవాడు.

“బ్రాగుందయ్యా, బౌ అంది” అన్నామ,

పాఠ వగలు._కొత్తవగలు 221

వంటఇంట్లోనుంచి నా భార్య “ఉటొకసారి రండి” అవి విలిచింది! ఉమ్రూలు నాన్నా” అవి కాను వేసుకున్న చొక్కామ వరించటోతున్న చిన్నవాజ్జీ ఎత్తుకొని వంట ఇంట్లోకి వెళ్ళాను.

నాభాళ్య నాచెల్లెలీకి బొట్టు పెరుతూ వుంది నావైవు చిరిగి “చూడండి విన్న మీరు తెచ్చిన చీర ఒదినెకు ఎంత అందంగా వందో” అన్నది.

నేమ విర్హాంతపోతూ చూశాన నా చెల్లెలు కొత్త శీత కట్టుకొవి వుంది. నిజంగా ఆ చీరె అమ్మాయికి ఐగా వరిపోయిరది! “బాగుంది న్ను అన్నాము.

జర్పీక్సు సరిపోయే చీర తేవాలని నాలుగురోజులు కొట్లన్నీ గాలించి ఈ చీ3 తెచ్చారు వదినా!” అన్నది నా భార్య

4వ రేగావి అన్నయా ్యా ఇవ్వుడెందుకు చెన్ను ఈ చీరలూ. ఇవన్నీ పీది బాద స్తత కాకపోతే” అన్నది నా చెల్లెలు.

పోసీకే అమ్మాయి పండగ్గడా. అందులో ఉగాది.” అనీ మాటలో మాట కలిపివేశాను

నాభార్య చేసిన వేపాకునచ్చడి రిని బయటకు బయలు దేరాను ఉదయంమంచీ జరిగిన సంగతులన్నీ జ్ఞావకం చేసుకుంటూ రి ఎక్కాను, బా భార్య చాలా మంచినవి చేసింది నాచెల్లెలళో తగదావడ్డా మవస్సు వేధిస్తూనే పుంది; ఆ వేదన ఇవ్వాళ నా భార్య తీర్చింది ఈ వండుగ పూట నేవు కూడా ఏదన్న మంచినవి చేస్తే బావుండును... అవిసించింది వాకు.

ఇ ఖి షు

చేను అనుకున్న దావికంపే కొంచెం ఆలన్యంగా ఇంటికి తిరిగి

వచ్చాను: వేము వచ్చేటన్నలికి పిల్లలు వటముందు ఆడుకుంటున్నారు.

222 రర్మవ డ్డీ వంటింట్లో ఏవో కబుర్లు పెట్టుకొని కూర్చొని పున్నారు నాభార్యాజ చెల్లెలు

ళబ్లలక ఆలస్యం చేశారేం?)? అని ఆఅకిగింది నా భార్య.

మరొకనని తిగిలింది. ఆవని చూసుకొని వచ్చేటవ్పటికి, ఇంత'పేవు ఛట్టిందో? అన్నాను.

ఈమకోనం తనుకహడా టిఫిన్‌ తినకుండా కూర్చుంది. మీ చెల్లెల” అన్నది నా భార్య,

“అప్పం చేశ్చావేమిటి?”' అవీ అడిగాను.

బూరెల” అన్నది నాధార్యూం

“ఆం! బూరేలేగొ అవి వా ఆశ్చర్యాన్నీ, ఆశాభంగాన్నీ వెతి బచ్చాను

పావం నా చెలైలికి నన్నుజూస్తే, జాలివేసిందో ఏమో “*గారెణ కూడా చేసిందిలే అన్నయాలి? అన్నది,

*ఈ&4(1 పరియాచకం ఆడుళున్నానన్నమాట నాకోగే అన్నామ.

*ంద్రొక్క్క కే తక్కవ” అన్నది నాభార్యా ముసిమునీ నవ్వుల నవ్వుతూ.

కజ్ళిదినె సీకో నరయాచకం ఆడకపోతే. యొవ్వరికో ఆడుకుంది అన్నయ్యా”అని అడిగింది నా చెల్లెలు.

“జు ఇంకొకరితో ఆడితే మీ అన్నయ్య వపూరుకుంటాళు కోూడాను!” అవ్నది నాభార్య,

న! ! ఈ ఇంటిముందు కారు ఆగిన చస్పుడముందిం %వ్వురో వచ్చినట్టున్నా ర?) అన్నది నాభార్య, క4స్రీదంత్రా (నమ. వండగపూట ఎవ్వరు వస్తారు అన్నాము,

నేము

పాత పగలు.కొత్తవగలు 223

కకారు ఆగితేనే!?” అన్నది నాభార్య

ఆక్రాగ్రమ్రీద మవింటికి ఎవరు. వస్తారు? సక్కయింటి.. వాళ్ళకోవం ఆయివుంటుంది” అన్నాను నేను.

అంకలోకే మా చిన్నమ్మాయి, కత్రార వచ్చాడు నాన్నా తాత ఆంటూ లోవలకు పరుగెత్తుకొని వచ్చింది

ఆ|| ఎవ్వరు? ” అవి ఏస్తుపోయిందచి నా భార్య.

ఉడ్రాతే! మనాస్న! అన్నది చిన్నమ్మాయి.

ఆత్రాత్ర రావటం ఏమిటి!” నా భార్య సెగ్ములేదు. ఈ నుధ్య కఠీత ఫేర్పుడివన్సటిమంచీ ఆయన మా యింటికి రావెటంలేవు.. పిలవకుంతా ఒకరి యింటికి వచ్చే న్వభానం కలవాఢు కాదు ఆయన అందుకని నా ఖార్య నమ్మలేదు అంతలోకి ఈ క్కడున్నా వేగ) అుటూ వంటింట్లోకి వచ్చారు మా మామగారు క్ష

కర్రా వ్రాన్నా” అన్నది నా భార్య

“*వ్రాగువ్నావా మామయ్యా? ) అని అడిగింది నా చెల్లెలు.

ఈక్షీపి సీగుంపతెగా? గువ్వ! మవ్వెవ్పుడొచ్చావ్‌!) జని అడిగారు మామగారు.

నేన్స పొద్దున్నే వచ్చాము మానుయ్యా! విన్న జఒదినె వచ్చిం ఇవండక్కువస్తే గాని వేల్తేదని కూర్చుంది. ఇక త ప్పే దేముంది *

కత్రప్పించుకోవటం ఎందుకే! అవ్వ్సుడప్పుడూ కలుస్తూ ఉంపేనే చుట్టరికం” అవి, కూతురుతో “ఆదిపరేగానయ్య్మాయ్‌ నా కోసం కారు చంపించా చెందుకే? అతంకీ నేను రావాలంటే నిన్ననే కబురు చేస్తే శాకపోయానా?” అన్నారు.

“నిన్న మిమ్మల్ని పిలవమని వాతో చెప్పిందండీ, "నేను వని తొందర్లో ఉండి మరచిపోయాను. అందుకని యివ్వాశ కౌరు వంసిండిం

224 ధర్మన డ్డీ ల ఇవ్వాళ ఉగాది ఆయె! పెద్దవారు మీరు లేకుండా పండుగ చేసుకుంకే ఏం నిండుగా ఉంటుంది చెన్నందీ”? అన్నాను "ఈ మాటకో తన తంగర్రికోనం నేనే కారు వంపించానని నా భారక్టి (గపాంచింది నావంక (క్రీగంట చూసింది. "నేను మ్మాఠం మంచివి చెయ్యళేను అనుకున్నావా?” అన్నట్లు నేను కొంజెగా నవ్వి వుంటాను. ఈబే నాన్నా లే వొడోన్నా దిల్లదగర కూర్చోండి ట్‌ఫిను తీందురు గొవి” అన్నది నాభార్య. మేమంకా కూర్చున్నాం. నా భార్య బూరెలు తెచ్చింది వళ్ళిం విండా “పెట్టుకొవి. = “మృుందాయసకు వడ్గించు” అన్నాను. “ఏమిటమ్మా అవ” అని అడిగారు మామగారు, “బ్రూరెలు వాన్నా[1) = ఈ పాఠపిండివంటలు యెక్కడ నేర్చుకున్నావే అమ్మా!” అన్నారు మురుపెంగా, “బూరెలు అంపే వారికిష్ణం నాన్నా. ఆండుకవి వండానుఎ “మంచిపని చేళావు.” నా భార్య ఎన్ని చెప్పినా వినకుండా బూరెలు ముందు నాకు వడ్డించింది. *ఇంక్రా రెండు వడ్డించరాద'కే పానం కావాలని చేయించుకొ నే?” అన్నారు మామగారు. వద్దు వద్దన్నా వినకుండా ఇంకా రెండు వడ్డించింది వక్తిస్తున్నంత సీపూనా భార్య ముసిమునినవ్వులు నవ్వుతూనే ఉండి. వీలు డొరికి వవ్పుడల్లా నా కళ్ళలోకి కొంపెగా చూస్తూనే పుంది నా చెల్లెలు కనిపెట్ట వట్టుంది.. ం

పాఠ వగలు-కొ త్తవగలు 225

“మామయ్యకు నేను వడ్డిస్తాను... యివ్వు వదినా” అవినా భార్య చేతుల్లోని ఫశ్ళం తీసుకొవి దానివిండా గారెలు పెట్టుకుని వచ్చింది...

కనీక్స గారెలంటే ఇస్టంగా మామయ్యా?”

ఈన్రాక్రా?” ఆవి ఆశ్చర్యపోయారు, మామగారు.

మొహమాట వడతావెందుకు మామయ్యా? నాకు ఒదినె చెన్న లేదనుకున్నావా ఏమిటి! ఎవ్వరికి ఇష్టం వచ్చింది వారు తినటం మంచిది” అవి మామగారి పళ్ళెంలో యిన్ని గారెలు వడ్డించింది,

కనా కెందుకే యిస్నీ!” అన్నారు మామగారు. పావనం ఆయన. , మనస్సుళ్ళ్‌బూరెలుమీదే వుంది.

“మా ముందు మొహమాట వడా వెందుకు మామయ్యా? పెట్టిన వన్నీ తినవలసిందో' అన్నది నా చెల్లెలు.

నేనముబూరెలూ, మా మామగారు గారెలూ తినటం మొదలు "పెట్టాము. కమ వళ్ళొల్లో అడొకటీ ఇదొకటీ వడ్డించు కొని నా భార్యా చెల్లెలూ కూర్చున్నారు. “ఏమో అనుకున్నా బూరెలు జోగానే వున్నయ్‌ ౫” వవ్వుతూ నా భార్య వంకకు చూశాను. ఆమె నవ్వింది.

“ఎట్లా వున్నాయ్‌ మామయ్యా గారెలు?” అని అడిగిందినా బెల్లెలుం

“ఎట్లా వుంటం ఏవి.టీ?” అవి కూతురు కేపి చూచి కఎక్కుడ నేర్చుకున్నావమ్మా ఈ వంట? మీ అమ్మ వండికే గారెకుక్కకూడా- తినబుద్దయ్యేది కాదు. అప్పటినుంచి గారెలు తినటమే మానుకన్నా. ఇట్లాపుంచె తినటావికేం___ దింగారంలాగున్నాయిల అవి గారెముక్క నోట్లో 'పెట్టుకన్నాడు.

కజ్లాగర్త మామయ్యా. బాగున్నాయని అన్నీ ఒక్కసారే నోట్లో కుక్కు-క నేవు. ఎక్కిళ్ళు నస్తాయి.?? అన్నది నా చెల్లెలు.

225 దర్మ్శవడీ

*ఆయసనదేముందిగాన్సి ఒకపారి. మీ అన్నయ్య నంకమామ[? అన్నది నా భార్య

అప్పుడు కెలిఏంది నాకు బూరెలు మెక్కుతున్నానని. నా భార్య విరగబడి నవ్వింది; నా చెనల్లేలూ నవ్వకుండా వుండవేక పోయింది.

ఫీ న థి

'మొత్తావికి అందరం సంతోషం” టిఫిన్లు పూర్తిచేసి లేచాం “నేను వెళ్ళొస్తా అన్నయ్యా ” అన్నది నా చెల్లెలు. “*ోఒపినా,. మీరంతా మధ్యా. వ్నూం భోజనానికి మా యింటికి రావాలి? అన్నదీ.

నా భార్య తప్పించుకోబానికి వయన్నెంచిండి గాని వడలేదుం మాటు ఒస్పుకోక రప్పలేదు

“చూడమ్మా” అని నూమగారు వెళ్ళవోతున్న నా చెల్లెల్ని ఆపారు, మధ్యాహ్నం భోజనం చేసుకొవి వ్మిశాంకి తీసుకొని సాయం శొాలం మా యింటికి రండి” అన్నారు.

“వస్తుంది మామయ్యా. వాకు తీరదు” అన్నదినా చెల్లెలు

ఈటద్రేం లాభంలేదమ్మాం మీరంతా వచ్చి తీరాలి. వస్తారని వంటవాడికోచెస్సి నచ్చానుహడా. వచ్చేటన్పుడు అబ్బాయికూడా తీసుకురా అమ్మా!” అన్నారు మామగారు.

ఇంకా నా చెల్లెలు యేవో పణుగుకుంపే, “వంగగపూట "పెద్దవాళ్ళ మాట తోనివెయ్యగూడదమ్మా ౫ అనీ *ము అందరితోనూ క వవికూడ వుంది” అన్నారు.

ళ వ 4 థి

నేనూ నా భార్యా మధ్యాహ్నం వల్లలమ తీసుకొని మో చెల్లెణ యింటికి వెళ్ళాం. ఆయన రచముత. నుంచిపేరులో వున్న రతయితే! "మేము వెశ్ళేటన్నటికి యేనో (వాసుకంటున్నారు,

పాఠ వగలు -కొత్తవగలు 227

“ఎమిటి బావా (వాస్తున్నా పో అవి అడిగాను,

*ప్రొద్దుట్నించీ ఉగాదివండగ 'పాశస్తాన్ని గురించి ఒక కథ గ్మవాద్దామని (వెయళ్నిస్తున్నాను” అన్నాడు బావ,

ఉల్ళిక్క్కాాక్క. కాగితం రాయటం, చించి వెయ్యబం_ ఇదీ సం ఆ కాగితంముక్కల కుప్ప చూడు అన్నయ్యా! ” అన్నది వా చెల్లెలుం

కక్చుదరటంలేదు మరేం చెయ్యమంటావ్‌? ' అన్నాడు బావ

పొద్దున్న అన్నయ్యజఇంటేికి వెళ్ళినద్దాం... రమ్మంటే ఈ కథ పూరిచేసిగావి ఎక్కడికీ కదలను అంటిరి! ఇటు కాఠథా పూరి చెయ్యక పోతిరి అటు అవ్నయ్య ఇంటికీ రాకపోతిరి” అన్నది నా చెల్లలు.

“అప్పుడే ఏదో మనస్పులొకి వచ్చింది; విగుపున కథ పూర్తి ఇెయ్యవచ్చును గదా అనుకున్నాను నాలుగు కాగికాలు (వాసేటస్నటికి.... ఏక వి వున కథ పూర్తిచెయ్యవచద్చును గదా అనువన్నాను...*)

*ఆప వొచ్చివదారినే పోయింది” అవి యెగతాశి చేపింది నా చెల్లెలు.

“జ్బల్రాగే? అన్నాడు వావా నప్వుకుంటూ.

4వాహ్హా ఈ సందర్భంలో నా సలహా ఒకటి వుంది అన్నాము "వేను.

“పైన్చు... అదేమిటో” అన్నాడు వాన,

జమ్సవ్యు యే విషయం అన్నా (వాయి; ఏ విధంగానైనా నాయి -"థ'పేరు మాతం “బూరెలు” అవి పెట్టు” అన్నాము. |

అందరం కాసేపు నవ్వుకున్నాం. భోజనాలు ముంచు”ొని వెశాంతి తీనుకొవ్వి కౌఫీలు తగి సాయంకాలం నాలుగయిదు గంబలకు అందరం మామగారి వూరు బయలుదేరాం.

మా మాకారు వుంటున్న వూరు అక్కడికి ఆయిదారు మైళ్ళు

228 ధర్మవర్డి వుంటుంది అక్కడికి....అంపే మేమువుంటున్న మహైదారాబాదుకి, అనలు కూ మానుగారిది కృష్ణజిల్లా. తండ మరణానంతరం వారు ఆర్థికంగా" దెబ్బతిని ఆక్కడ వి.గిలిన అస్తి అమ్ముకొని యిక్కడకు వచ్చి వేశారు, శష్టవడి సవిచేసి ఆస్తి బాగా వృద్ధిచేళారు. ఆయనకు నా భార్యే సంతానం. మా మానుగారు హైదరాబాదు వచ్చిన నాలుగో సంవత్సర లో మా ఆత్త గారు మరణించింది. అందుకని (వస్తుతం ఆయన యేకాంతవాసమే చేస్తు న్నారు. వంటవాణ్నీ ఒకణ్ని పెట్టుకొవి, వాడు వండి పెడుతుంకే తిని: పొంంబు[టా చూసుకుంటూ కాలకేవం చేస్తున్నారు.

నూ మామగారు పుంటున్న వూరు రోడ్డు వక్కవేపుంది. రోడ్డు మంచి రోడ్డుకూడా. అయికే రవాణా పొకర్యాలు తక్కువు (ఫొద్దున్నే ఒక బస్సూ, చీకటి వడిం తర్వాత ఒక బస్సూ మాతఠమే హైదరాబాద్‌ ఘంచి జు రూట్‌న వెళ్తాయి. అందుకవి మేను టాక్సీచేనుకొని వెళ్ళాం

మేను వెశ్ళేటన్సటికి ఆయన పాలేర్లకు పవి వృరమాయిస్తున్నారు.. (చక్కనపున్న పశువుల కొట్టంలో వున్న వాలుగుజకల ఎడ్లూ మోరలు వెకెళ్సి దానాకోనం దిక్కులు చూస్తున్నాయి. కొట్టంముందు యిటీవలె మా మామగారు కొన్న ఆవు కట్టివేసి ఉంది. ఏడ్లకూ, ఆపులకూ ముఖాలకు" వసుపు కుగకుమలు రాసి కొమ్ములకు పూలదండలు కట్టారు. ఇంటి గడన- లకు వసువు క౦పవబొట్లు "పెట్టారు; వాకిళ్ళకు తోరణాలు కట్టారు; అంతా విళ్ళ్శబ్దంగావుంది. వషళువుల మెడలోని గంటలర్వని, అవ్చుడన్నుడూ విన బడుతూ ఆ విశ్శబ్దిన్ని (చషల్లం చేస్తూవుంది. నాకేమో ఆంకా కొత్తగా" కనుపించింది, అంతలోవ్కి ఎడ్లకు దానావట్టుకు వెళుతున్నా రాసుడ్చు మమ్మల్ని చూచ్చి “చట్టాలు వచ్చారండోయ్‌!” అంటూ నంతోషంగా కేక వేశాడు.

ప్పాఠర నగలు_కొ త్రవగలు 229 మూ మామగారు యెకురుగా వచ్చి, “బ్రదరూ వచ్చారు. చాలా కకంకోవం, రండి” అని మమ్మల్ని ఆహ్వానించి, “కాళ్ళకు నీళ్ళు తేశోయ్‌” *అవి వొకర్ని కెకవేళారు. మేము కాచు కడుక్కొని యింట్లో హాల్లోకి వెళ్ళి కూర్చున్నాం, వా కండ్లకు యిల్లంకా కొత్తగా కనిపించింది. నా భార్యకూడా అలాగే అను శుంటూ పుందపి ఆనిపించింది. “ఏం అబ్బాయి, బాగున్నావా!” అని మామగారు బావని నలక _శించారు. “బ్రాగ్గానే వున్నానండీ” అన్నాడు బావ.

“పిల్లలు ఏరీ?” అన్నది నా భార్య.

_ అబ్రియట అఆడుకుంటున్నారు.-చల్ల గాలితో కాసీపు ఆకుకోనివ్‌” "అన్నరు మామగారు నా ఇెళ్లెలువైవకి తిరిగి *ఆభ్బాయినిహాడా తీసు శొచ్చావు. చాలా మంచినవి చేశావన్మూ” అన్నారు.

ఆయనవైఖరి చూసే ముఖ్యమైన విషయం మాకు చెన్నటానికి, "శవ్చిబ్బులు పడుకున్నట్లు అనిపించింది నాకు ఆందుకవి పిల్లలు బయట వుంటమే మంచిదని ఆయన అనుకున్నట్లుకూడా అనిపించింది.

“ఎవడో ఒకసారి మిమ్నల్నినందర్నీ పిలుదాం.అనుకున్నా మ. శలవవి ఎవరో నేట్‌కడి వెరేకీందేన అవే (ప్రారంభించాడు షే గారు. అవి..నా భార్యముచూచే, కమ్రూడమ్మా; ఇవ్వాళ ఇంతకుముందు మీకు ఏవరికీ తెలియవి నా జీఏఠంలోని ఒక రహస్యాన్ని దొన్పదలిచాను. అదిఏని సీపు ఏమనుకుంటనో! ఏమనుకున్నా వొక విషయం మాం మరిచిపోకు తల్లీ! పైకి చెన్వుకోవటం నావ చేతగాకపోమినా మశస్సులో మవ్వంపే నాకు పాణం” జన్నారుం

23 ధర్మోవడ్డీ

మేము వూపిరి విగబిట్టి వింటూ కూర్చున్నాం. ఆయన కళ్ళు చెన్ము గీలినై వాకు 'పెండ్రయి దాదాపు వది నంనత్సరాల్రై౦ది ఈ వది నంవళ్చ రాల్లో- వేను ఏనాడూ ఆయన్ని ఈ స్థితిలో చూడలేదు. నాకేమీ తోచక 'మెదలకుంగా కూర్చున్నాను. నా ఓక్కడి సితే కాదు నూ అందరి స్థితీ ఆదేవిధంగా పుందిం

మామగారు వొక్కక్షణం నిశ్శబ్దంగా వుంకి తన్నుతాను వంభధా- శించుకొవి “నా చిన్నవృటివంగతి.___అవ్పటినుంచి చెపితేగాని మీకు అర్షంకాదు. ఆ రోజుల్లో మాఖఇంటివక్కన శంకరయ్యగారవి వొక మామూలు రైతు వుండేవాడు. ఆయస అసలు ఆ [పాంకాలవాడు కాదు, ఉత్తరాదినంచి, పొట్ట గడవక వచ్చి ఆవూళ్ళో స్థిరవివానం పిర్పరచు- కున్నాడు. కష్టవడి కా_స్టపొలం పంపాదించుకొవి గౌరవంగా (విళుకుకుండే. వాడు. అందరితో మర్యాదగా పృంటూ, ఎవ్వరికీ నొప్పి కలగజెయ్యకండా తన పనేమో తాను చూచుకుంటూ కాలం గడుప్పకుండేవాడు. ఆయనకు భార్యలేదు. ఒక కుమౌ_రైమా[ఠం వుంది ఆమెపేరు అహల్య, అహల్య అందమైన పిల్ల, చురుక్రై౦దిి అడకువ కలీగిందికూడాను. మా ఇల్లి సక్క లయిర్లే వాళ్ళదీ అవటంవల్ల అహల్య చినవ్పుటీనుంచీ నాతో చనువుగా- వుండేది. నాకు కోచనవ్పుచెడల్లా, కబుర్లకు వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్తుండేవాణ్ని = శంకరయ్యగారికి మా కుటుందిం అంపే చాలా గారవం. అందులో నూ వాన్నంకే మరీనూ. మా నాన్న యెదురుగా ఆయనెవ్చుడూ కూర్చుని ఎరు గడు. ఎంఠపేపైవా నిలబడే మాట్లాడేవాడు. మూ నాన్న కూర్చోమన్నా కూర్చునేవాడు కాదు. అందులో మొదట ఆయన మాపూరు వచ్చినవ్వుడు ఆ వూళోో విలదిడటానికి మా నాన్న చాలా సహాయం చేశాడట ఆ విశ్వ, నంశండేది ఆయనకి.

" అహల్యా నేను అలా పెరిగి పెరిగి ెద్దనాళ్ళం అయినాం. పెద్ద

పాఠ వగలు_కొత్రవగలు ౫1 వాళ్ళం అయినకొద్దీ మా స్నేహం వృద్ద చెందిందేగానీ యేమాకం తగ్గ లేదు. ఇంకలో మా అమ్మకు రణం లేచి మంచంపట్టింగి. ఎన్ని మందులు యిస్పించినా తగ్గలేదు. ఏడ్రాదిసాటు మంచంలోనేపుంకి మరణించింది. మాకలిదం్యడులకు నేము ఒక్కణ్నే అవటంవల్ల ఇంట్లో అన్నం వంగిసెక్తే చిక్కే. లేకపోయింది. గడవటం కష్టం అయి నూ నాన్న ాకు త్వరగా- వివాహం దేస్తి కోడల్ని తీసుకురావాలని నంకల్పించాడు. “

ఆ రోజులువేరు ఆ రోజుల్లో యేవిషయంలోనై వా కొడుకులతోనూ- కూతుళ్ళకోనూ నంవదించాలవి తల్లి దండులకు వుండేదికాదు. పెళ్ళి విషయంలోకూడా అంతే. “వాళ్ళకి ఏం తెణును.వాళ్ళ మొఖం)” అనుకునే వారు నా పెళ్ళి విషయంలో మానాన్నకూడా ఈవిధంగానే _వవర్తిందాడు వంబంధావికి ఎవ్వరయినా వచ్చినా ఠనే మాట్లాడి వంసించేవాడు. ఎవ్వుడో నొకవ్చుడు నాకు తెలియకుండా నే ఎవ్వరిళోనో, వొకరితో ముహూ ర్తం- విశ్చయించి వేస్తాడేమోనవి నాకు భయంగా వుండేది,

అట్లా జరగటం నాకేమీ ఇష్టంగా వుందేదికాడు. అన్నటేకే వా" మవస్సు అహల్యమీద లగ్నం అయివుంది,ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని+ విశ్చయించుకొన్నామ అహల్య నా దగ్గర ఎన్సుడూ ఈ (వస్తావన తేక పోయిన్తా కలకాలళ మేము కలసివుంటాం...అన్నట్లుగా నే (చన ల్‌స్తూ వుండేది.

ఇక ఎక్కువకాలం అగ్మశే [వమాదం నంభవించవచ్చవి ఠళదపక్ని ఊశ్ళోపున్న 'పెద్దమనిషికో “నాకు అహల్యను చేషుకోవాలనివుంద౨?? వి నాన్నకు చెప్పించాను ఈ మాటకు మా నాన్న ఉుడయ్యాడు, న్‌ప్ప్టలు చెరిగాడు ఉత్తరాదిమంచి వచ్చిన వారం'కే ఆ (పక్కల అందరికీ తెలికగా- వుండేది పైగా శంకరంగారు పొట్ట్టోనం మావూరు వచ్చారనే విషయం, మానాన్న ఎన్నడూ మరువలేక పోయారు “వీల్లేదు. ఇక ఆ మాటనా దగ్గర ఎల్రవద్దు? అన్నాడు.

292 ధర్మవడ్డి ఈసూట వూళ్లో ఎట్లా తెలిసిందో, తెల్లవారేసరికి వూరంతా పొక్కింది మానాన్న పెళ్ళి (వయత్నాలు ముమ్మరంగా సాగించాడు. ఒక శోజున శంకరంగారు కనుసిస్తే నేమ అహల్యను పెండ్లి చేసుకునే 4వస్తావన యెత్తాము. “నాయనా అటుపంటివికోరకు. నా ఉద్దేశ్యం ఎట్లా వున్నా శేను సీ తండి! ఆనుకూలంగా పోయేవాణ్నిగావి, ఎదిరించి ఏ వనీ చేసేవాణ్ణి కాదు. పూళ్ళో ఈ విషయం రకరకాలుగా చెవ్వుషంటున్నారు. మమ్మల్ని ఈ ఊల్లో ఉండనివ్వదలిప్తే ఈ రోజు మొదలుకొని మాయింటికి శాఘు నాయనా” అన్నారాయన, ఇంకేం చెయ్యను? అంకఠలో ఒక మంచి నందింధం కుదిరిందని ఇెప్పి, నొన్న నా వివాహావికి మహూ ర్వం పెట్టించాడు. ఆముహూ _ర్హందాక. శాకముందే ఏంజరిగిందో ఏమో శంకరయ్యగారు విన్న ఆస్టి అయిసకాడికి అమ్ముకొని, ఎవ్వరికీ తెలియకుండా కుటుంబాన్ని తీసుకొని ఎక్కడికో వెళి పోయారు. ఆయన వెళ్ళిఫోవటానికి కారణం అనేణీలు అనేక విధాలుగా చెప్పుకున్నారు గావి, నాప ఆఅవ్బల్లో నిజం తెలియలేదు నాకు పెండి అయింది నాభార్య కొప్పూనికి వచ్చింది. అండప ముందునా మనస్సు ఎట్లావున్నా, ఆమె కాపరానికి నచ్చిన తర్వాత శాంతించింది కొద్దికాలంలోనే నేను అహల్యను మరచిపోయాను, కొలం ఎప్పుడూ ఒక్కకీరున గడవదుగదా? మాకు ఒక ఫ్యా కరీ ఉండేది నది బియ్యం ఫ్యాక్టరీ, ఆ ఫ్యాక్ట మానాన్న కట్టించిందే.. కట్టి చటమే కొద్దిగా అవ్వువేసి కట్టించారు. నాన్న (బికికిపుండగానే చానిమీద నష్టంరా (ప్రారంభించింది. అటు తిరిగి షృటుతిరిగి ఆయన చవి “పోయిన లరేడు ఏళ్ళకు అప్పులు ఎక్కుపిన్టై. అపుల వాళ్ళ ఒత్తిడి భరించలేక నేను ఆవ్తంతా అమ్మి వేసి తీర్చాను. అప్పటికి నాలుగు యెకరాలు మశిలినై , యిక అఊల్లో తల ఎత్తును తిరగలేక; నాలుగు యెక శాలు అమ్మి ఈ ఊళ్ళో చౌక పాతిక యెకరాలు కొన్నాను...)

పాత వగలు.-కొశ్తవగలు 2 మామగాతు కల వంచుకొని మావంక కన్నెత్తి అయినా చూత ఇుండా చెవఇకుపోతున్నారు. ఏదో 'పెద అవడ రావోతున్నవ కూర, వ్నట్లు నమన సాజవుంమై కూర్చున్నాం. ఏదో మ్య మక్మలై [న ం సూ చ్ని ఆవహించింది ఒకరి నొకరు చూచుకోటానికే భయం వేసిండి. యికనా ఇఖారక్టి సంగతి చెన్పనే అవనరంలేదు! మసక పడింది. కొట్టంలోంచి వశువుల మెగడలలోవి గంటల ధ్వనులూ ఆడ వళువుల పాలు తీస్తున్న “జుట్స్‌3? ధ్వనులూ అస్పష్టంగా వినిపిస్తున్నాయి వొకపిట్ర కూసింది. వంటవాడు విశ్శద్దంగా వచ్చి లాంళరు వెలించి వెళ్ళిపోయాడు _

-మామగాకు నెమ్మదిగా తల్పపైకెత్తి నా గార్యును నూట్‌ిగా చూచి ళమాఎ మ్మా; అవృటికి సీవు నెలం బిడ్డవు, విమ్న చంకనేసుకొవి నేనూ మీఅమ్మా ఈ ఊరు పచ్చాం అప్పుడీ వూరు ఇట్లా ఉందా? నా అనేవారు లేరు పైగా ఎక్కడ నుంచో వచ్చామని యీ ఊరి వారికి మామీన వగ. వర్సే ఎట్లాగో కష్టపడ్డాం విలదొక్కుకున్నాం

అనాటికి ఈపూరువచ్చి వవినంవత్పరాలై 61 కరీంనగర్‌ జిల్లాలోవి శుక (గ్రామంలో వీటివవతి కిలగబోతున్న మత౭ిచి భూములు చౌకగా ఆమ్మ టోతున్నారని తెలిస్కి అక్కడకు వెళ్ళాను. ఆ భూ భామందును కలుసు కొన్సి ఆ భూమివి చూశాను ఆ భూమంకా గులకరాయే. గజంలోతు శేతవ్వి చూచినా రాయి విడలేదు కొనీ లాభం బేదనుకొవి ఆ సాయంకాలం ఇంటికి వచ్చి వేస్తున్నాను అ వూరి ర్రైల స్టేషన్‌ దగ్గర ఒక ఇల్లుపుంద్పి ఆ యింటి గడ.లో ఒ3 స్త్రీ విలబడిపుండటం చూశాను అహర్యేమో అన కున్నాను ఆస్తీ నన్ను కూచో ఏమో గబగబా ఇంట్లోకి వెళ్ళిపోయింది, ఆ మనిషి యెవ్వరో తెలుసుకోకుండా నాము ఒక్క అడుగు ముందుకు "వెయ్యబుస్థికా లేదు. ఎన్నో జావౌాలు మనస్సున కలత పెట్టినై: ఆ ఇంటి చగ్గరకు వెళ్ళి పిలిచాను..“ఎన్వరు ఇంట్లో?” అవి. రెండు మూడు

కర్త

234 ధర్మవ డ్డీ పీలుపులకూ సమాదానం లేదు. ఇంట్లోకి వెళ్ళి మళ్ళి వీలిచాను, “ఎవ్వరూ ఇంట్లో?” అవి.

ఇక కన్సడు అనుకుందో ఏమో ఆస్తీ (వక్కగదిలో మంచి నేను వున్న చోటుషు వచ్చి నిలబడింది నా కళ్ళను నే నమ్మలేకపోయాను, ఆమె. ఆహల్వ్యే? కావి ఎంతనూర్భు! కాలం ఆమెను ఎంతగా మార్చి వేసింది!

ఈ విధంగా అహళ్యా నేనూ జీవితంలో మళ్ళీ కలిశాం. ఆమె తన. జీఏఠం బాకు చెప్పింది. నేను తనను చేసుకుంటానని చెప్పటానికి ఈన తం్ళడే శారణం అనుకొని నాన్న ఆయన్ని *ఏం చేస్తాడో చూడు విన్నులే అని దెడిరించాడట. ఇక ఆ (గామంలో వుంపే వరువు దక్కదని ఆయిన కాడికి పున్న ఆస్తంతా అమ్ముకొవి దూరపు బంధువు ఒకడుంళటే అతనికి ఇచ్చి తనను వివాహంచేసి ఠనతండడ్రి ఈ (గామంలో స్టిరవడి పోయాడట. కాని ఆ (గామం విడిచి వచ్చినందుకు దిగులు ఆయన గుండెను నములు తూనే వుందట. అలాగే మంచంపట్టి ఈ (గామం వచ్చిన కొద్దిరోజులకే మరణీంచోడట. అన్పటినుంచీ తనూ తన భర్తా ఈఇల్లు అద్దెకుతీసుకొవిః కాలం గడుపుతున్నారట

పైగా ఆమె భర్తకు రెండుసంవత్పరాల (కిందట నక్షవాతం వచ్చి మంచంపట్టాడు. నన్ను తీసుకువెళ్ళి తన భరీర్తమ చూపింది. అతను లోల వరండాలో మంచంమిద వడుకొని వున్నాడు, చాలా కీణదళలో వున్నాడు. అహల్య నన్ను గురించి అతనికి చెప్పింది. అకనికి ఒక చెయీన్ధి కాలూ వడిపోముంది, ఒంటి చెయ్యికోనే నమస్కరించాడు.

అనాటినుంచీ నిత్యం అహల్య నామనస్సులో మెదులుత్తూనే* వుందేది. అన్నుడప్పుడు వెళ్ళి పలకరిస్తూ వుండేవాణ్ని ఒకటి రెండురోజులు

వాళ్ళ యింట్లో వుంటూ వుండేవాణ్ని కూడా,

అట్లా జరుగుళూ వుండగా ఒకరోజు అహల్య దస్గీరనుంచి

ఉత్తరం నచ్చింది తన భర్తకు ఎక్కువగా వుందనీ (దితుకుకారనే. ఆశ

పాఠ వగలు... కొ'త్తవగలు 235 లేదనీ వెంటనే రావలసిందినీ (వ్రాసింది. నేమ ఇయళలాదేరి వెళ్ళాను. నేను వెశ్ళేటన్సటికి అతను నృృహలోలేగు. అంతిమ గడియలు నమీపించి వున్నయ్‌.

అహల్య నేను వచ్చానని అకవి చెవిలో వూదింది. అతనునా కోనమే (పాణాలను వీగవట్టుకొవి వున్నట్టు కళ్ళు ఠెరిచాడు వివానంగాం వన్ను చూచి అహల్య బేతిని నా చేతిలోవుంచి కన్నుమూశాడు? వేను ఆఅక్క-డేవుండి అంత్యక్రియలు జరిపించాను.

అంతవరకూ చెప్పి మామగారు ఆగారు; ఒక్క విట్టూర్చు విరిచారుం అవలు ఘట్టంలోవికి వస్తున్నామని అందరం (గపాంచాం, ఆఘట్టం చెప్పటానికి వారు బాలా కలవర వడుతున్నా రుకూడా. (గపాంచాం. ఆందరం విళ్శబ్దంగా కూళ్చున్నాఠ. నా చెల్లెల్లు మాతం, ో*కళ్రవాత ఏం జరిగింది మామయ్యా?” అవి అడిగింది.

ఈ [వశ్న ఆయన వీనిని కొంచెం కేలిక వరిచింది. *ఏం ఛెచ్చనమ్మా! నాకు ఏమీ తోచలేదు. అహల్యను గాలికి వదిలి వెళ్ళలేక పోయాను. భర్త జబ్బువల్లా ఇతర సంపాదన ఏమీ లేక పోనబంవల్లా వొళ్ళు దొలా బుణం చేశారు.నేను వడిరోజులు అక్క_డే వుండి వాళ్ళకున్న శూమిని ముణాలకు కట్టాను. అలా కట్టగా అయిదు వందల రూపాయలు మిగిలాయి. ఆడబ్బు ఆమెకు ఇన్వటోయాను.

అవా కెందుకు మీ దగ్గరే వుంచండి” అన్నది ఆమె.

ఆ డబ్బు నాదగ్గరే వుంచాను. ఆమెకు కావలపీ నవ్పుతల్లా ఇస్తుందేవాళ్షీ .

ఈ డబ్బు అయిపోయిం తర్వాత ఏం చెయ్యాలి_.అని అహల్య ఆలోచిస్తున్నట్లు కవిపించేదికాదు, తన భవిష్యత్తును గురించి ఏనాడూ నాతో

24 ధర్మవ కీ మాట్లాడి ఎరగడు కళను అనుకొని కూడా వుండదవి నా నమ్మకం. ళన మంచి చెడులు చూడవలసిన బాధ్యత పూ గా వామీద వున్నై [దవ తిం చేది. నాకా అట్లాగే అనిపించింది.

నేను నెలకు వొకసారి ఆఊరు వెళ్ళి ఆమెకు కావలపిన నరుకు ల్ని కొని పెట్టి, కొద్దిగా డబ్బు ఇచ్చి అయిదారు రోజులు ఉండి తిరిగి వమ్తావుండేవాణ్ణీ అమెను చూడసండా వుండలేక పోయేవాట్ని. అమె కూదా ఆంతే...” చూమగారు మళ్ళీ ఆగారు__ఒక్క_ విట్టూర్చు వికిచి అంరినీ కలయజూళారు వారు చెప్పబోయే విషయం మాలో (వతి ఒకరూ (గహించుకున్నట్లువుంది. మా ముఖాలురూచి. వారీ విషయం (రహించినట్లున్నారు.

ఉవ్షింకెందుక్కు నాగోడు పొడిగించటం.___మిమ్మల్ని వినీగిరవటంశి. వేను, ఆహళల్యను గాఢంగా (పేమించాను ఆమెహనా అంతే. తిరిగి నన్ను కలవకముందు జరిగిన జీఎకం ఆంతా ఆమెకు చొక పెద్ద పీడకలగా కనుపఎచేడి. మొద్దు న్మిడలో మంచిలేచి, మామూలు కీవితంలో అడవ 'పె్టెన వ్యక్తికిముల్ప మాటాడేది,...ఆహల్య,

అట్లా కొన్నాళ్ళు గడిచిన్వై ఎ మౌరకొక్ష ప్యుళుడు కలిగాడు, ప్ముకుకు కలగటం ఆమెప మామూబణగావే వుంది. దాలా నంకోషించిండి. కాసి నన్నాక పెద్ద నమన్వ ఎదుర్కొంది? నా భవిష్యత్తును ఏ విరంణా నిష్టశంకం చెయ్యాలి... ఇవి ఆలోచించాను, దారి దొరకలేదు.

ఈ ఏషమ) నా భార్యకో చెప్పకుండా దాచటం - అన్యాయం అని చెప్పి, ఆమెప చెప్పాలని యెన్నోఏిధాల (వయచ్నించాను. కాని చెన్న లేకపోయేవాణ్న, ఆమెకు. నా మనస్సును ఏడో వేధిస్తూవుందవీ తెలుసుం వోవ్కౌంక్కప్పుడు ఆమె మాటలను జ్ఞావకంచేసి చూసుకుంళటే అమెకు ఆస ౫ ఏషమయము తెఎసా_అనే సందేహంకూడా నాకు కలుగుతూవుండేది ఏమఎ౫ఐసా ఎంఠ (వయక్నించీ ఆమెకు చెప్పలేక పోయాము? నేను మధన వడుతూ వుండనే జబ్బు చెయ్యటం; అమె దాటిపోవటం జరిగింది. ఆమెకే

పౌఠ వగలు.కొ త్రవగలు 237 తమక నేపీ నంగతి చెప్పి ఉంటే నేడు నాకీ నమసే పషందేది కాదా అన్నారు మామగారు. "

ఈవిషయం ఎట్లా స్వీకరిస్తూవుందో అవి నేను నాభార్యమ వీక్షగా భూశాను తొజకకుండ్యా బెణకకుండా వింటూ ఉంది. నాచెల్లెలూ బావా ఉ్మదేకావస్థలో వున్నారవి వారి ముఖాలు చెన్నక చెపుతున్నాయి. నా బాన శచయిత గనక ఈ సన్ని పశం అతన్ని బాగా ఆకర్షించింది.

“ఆమే ఆమె కొడుకూ ఇన్చుడెక్కడ వున్నారు మామయ్యా” అవి అడిగింది నా చెల్లెలు,

కర్లక్య్లడే వున్నారమ్మా వారిని ఈఊలు తీనుకువల్చి వారం రోజులయింది. ఈ ఇంట్లోనే ఉండమంటే “కాదు వేరుగా పుండవివ్యు” అన్నది అహత్య, ఇ వాళ్ళని నాకు సంజంధం లేనివారిగా (వసంచో మ్నంచి దాచటం ఇష్టందేవమ్మా!....అందుకని వాతోవే ఉంమకోగ €చామ” అన్నారు మా మామగారు

వా "చెల్లెలు ఒక్కక్షణం అలోచించి ఆమెను “వివాహం చేను తంటావా మామయ్యా?” ఆవి అడిగింది.

ఆవునరం ఆయితే” అన్నారు మామగారు.ఒక్కొా.క్కు అతరం తూచి తూచి చెప్పారు.

ఈవ్రాగుంది? ఆన్నాడు బావ,

మామారు నా భార్యకు ఒక్కక్షణం తదేక ధ్యానంకూచి, ఊఈమూడ్రవమ్మా....నేను పొరపాటే చేశామ కావినా బొరపాటకి అహ ల్యనమా ఆమె కుమారుణ్ని కొశ్వతంగా అపకీ [పాలు ఫలిటానికినా మవన్సు అంగికరించటం లేదమ్మా నా కొడు కని,వా కొడు కవి లోక?కి చెవ్నటావికి వేనెందకు భయపడాలి? అయితే ఒక పంగ౭ిమ్మా! ఈ ఒప్రి వాకేఘీ అక్కరలేదు. ఈ ఇల్లుకూడా నాకు వద్దు 6౬/౯ వీది పసవవనా ఉద్దేశ్యం మొదటిసారిగా అహల్యకు చెప్పినప్పడ్య మె ఒన్నక్‌ దు

2038 ధ ర్మ వ డీ కళత్ర జన్మకి ఇలా జ3గి పోనివ్వు” అవ్నది చివరికి నా అస్తి సీకు వదిలి వేస్తే ఆంగ్‌ీకరిస్తానన్నది. నేను నగరే అన్నాను.___మూాడమ్మా, ఈపూరికి దశశావ దూరంగా నాకు అమమ ఎకరాల మెట్టవుందిం ఆ౦ి అకిఫికూమిం దాన్ని "సేవ్యాక్తృం చేసుకుంటూ అక్కడే ఒక గు! వె వేసుకుని వుందా మని నేమ నిశృయింయకున్నానమ్మా ఇక నావన్న యావదా స్త్రీ వీడే శీష నీ పేక రాసి ఇచ్చీ వేస్తాను + * అని చెప్పి మూఎనున్న పొన్ను కృఠ -శ్రీసుకువ్కి “*కేను అటు వూళ్లో3 వెళ్ళివస్తానమ్మా! కొద్దిగా వనిఉండి నేను రొకిచ్ళ భోజనం చెయ్యను. మీ భోజనాలు కానివ్వండ” అవి బయకు వెళ్ళారు

మేకుుంతా విశ్శద్దిగా కూర్చున్నాం. మేమంతా ఆలోచించుకొని “1 విర్ణయావఎకి వచ్చే అవకాశం ఇవ్వ్యగలందులకు మామగారు ఐయటకు వెళ్ళారని మా అండరికీ మనస్సులో తెలును, మా ఆం౨వరి దృషులూ వా భార్యమీదే కేం్యడ్రికరించనిడి వున్నాయ్‌. అమె అభ్మిపాయ. గదా ముఠ్యం! అలోచిన్తూ కూర్చున్న ఆమె నెమ్మదిగా కల పైకెత్తి వంటవాణ్ని విలివి)ది __“అహల్యగారు ఎక్కడ పుంటున్నారో నీకు తెలుసా?) అవి అడిగింది, ఎక్కడో ఏమిటమ్మా! ఈ అనతల బశార్లోనే పుంటుస్నారు” అన్నాడు వంటవాడు, “వేను ఆమెను కలుసుకోవాలి; దారి చూపిస్తావా?” *రండమ్మగారూ!” అన్నాడు వంటవాడు. వాకు విజంగా భయం వేసీం3. ఆమె దగ్గరకు వెళ్ళి. శా భార్య పి కజ్టాలోకి దిగుకుందో ఆవి..._.“ఇవ్పుడు ఆమె దగ్గరకు ఎందుకూ

పాత నగలు కొ ర్త వగలు 239

ఆమె వేరుగా ఉండటంలో అర్జంచేదు నాన్నగారు తిరిగి వచ్చే శతక్పటికి ఆమెస్హూనా తమ్ముణ్నీ తీసుకువస్తాను చ్‌ ఆస్థంతా నా తమ్ము శీదే * అన్నది నా భార్య

“*పెభ్రాస్త్‌ లక్ష రూపాయాల విలువ చేపే మాట అన్నా పు”

ఉనేన్తు క్రూడ్రా వస్తాను వదినా” అని నా చెల్లెలూ బయలుదేరింది.

ఇద్దరూ అహల్యగారిన్సి ఆమె కుమారుణ్మీ తీసుకురావటానికి అయలుదేరారు,

శళబ్రాన్చా?) అన్నాను.

“ఇాగుందోయ్‌” అన్నాడు బాన,

జంగాద్రివి గురించి నీవు (వాస్తున్న కథకు “బూరెలు” అని పేరు *పెట్టమున్నాను, ఆ 'పేరు బాగాలేదని నో మనస్స్నుకే అనిపిస్తూ వుంది బోవ” ఉన్నాము,

అమ్స'రే"పీరు పెట్టటంటావు?? అవి అడిాడు వావ.

“మేలు కలయిక అవి 'పేదపెట్టు బావా" అన్నాను.

“ఆ బాగుందోయ్స్‌ బాగుంది” అన్నాడు బాన ఆనందంగా వవ్వుతూ,

ఆత్మ దోహులు కలను ్థనానాానా నాననా ననన ననన నాారానననా నానాలుకని ననునననావానాంననా-

కళ్యాణకింకీణ్‌ వంటావిడ తెచ్చిన కాఫీ తాగి అలాగే వక్కమీద కూర్చొని వుంది. బద్ధకంగా ఉంది. మనస్పకూడా వరివరివిధాల వరు గెత్తుతూ వుంది. తాను పాలొందిన్న నాటకం రిహార్చల్స్‌ విన్న జరిగి వయ్యి ళన అభినయం కనకేమీ నచ్చలేదు. ఎందుకనో యెంత ప్రయ. త్నించీ తన్ను తాను మరచి పోలేకపోయింది. పాఠలో లీనం కాలేక పోయింది. రిహార్బల్స్‌నుంచి వచ్చి సంటాబిడపెట్టిండి తివి వడుకొని విడ పోయింది. తెల్లవారి మెలళకున నచ్చిందిగాప, లేసబుద్ధి పుట్టలేదు. ఒళ్ళ౦తా- చెప్పులు గా ఉండి ఆలాగే వడుకుంది. వంటాబిడ లేచేటవృటికి తవ్చక లేచింది.

ఠన మనస్సు చికాగ్గా ఉంటానికి కారణం యేమిటి? రిహార్చల్స్‌ తృప్తిగా వుండకపోవటమేనా? ళను రిహార్నల్స్‌ యెన్ని సార్లు పాడుచెయ్య లేదు! ఆ నూటకి వొస్తే యెందుకో తెలియదుగాని రిహార్సల్స్‌ పార్లైన వాటకాలు, [వదర్శనానికి వచ్నేటన్సటికి ఆద్భాతంగా ఉన్నాయి.

కల్యాణకింకిణి చాలా బీదకుటుందింలో పుట్టింది తలిదండ్రులు వసి- తనంలోనే గతించినన్న్పటికి వక్క మేడలో కాపురం "ఉంటున్న అలివేతా ఆమెను పెంచి సెద్దదాన్ని చేసింది అలివేణి గొవ్చడ్యాన్నర్‌. ఆరోజుల్లో ఆమెకు దాల పెద్ద పేరు ఉంచేది. ఉన్నచోట వుండకుండా యెప్పుడూ శేశం అంళా (వదర్శనాలిస్తూ తిరుగుతూ వుండేడి. యెక్కడకు వెళ్ళినా తనకోపాటు కళ్యాణకింకీణిని తీసుకువెళుతుండేది. కళ్యాణకింకిణీ చిన్న తనంలో కొద్దిగా డ్యాన్సు కూడా నేర్చుకుంది. ఏ బాధ్యకా లేకుండా అదొక (ప్రత్యేక వాకావరణంలో పెరిగి పెద్దదెంది కళ్యాణకింకిణిం

ఆత్మదోహులు జి

వారు డ్యాన్సు (వదర్శవాలిన్వటావికి ఒకసారి కాళ్ళిర్‌ వెళ్ళారు. (చదర్శనాలణు చాల విజయవంతంగా జరిగాయి. కాశ్మీర్‌: లో ఉన్న పెద్ద లందరూ పొగిడారు అలివేణికి కొద్ది కొద్దిగా అన్ని రకాల డ్యాన్సులూ వొచ్చు. భరతనాట్యం, మణిష్కర్కీ కథక్‌, తదాకలి మొదలైన అన్ని జ్యాన్సలలోనూ ఆమెకు (వవేశంవుంది ఆందువల్ల ఆమె ఏ రాష్ట్ర వాసులనయినా ఇశ్రేవశనరచుకునేది. మవిషికూడా చాల మంచిది. పి రాష్ట్రంలో నంపాదించినడబ్బు ఆ రాష్ట్రంలోనే, యే అనాధశరణాల: యానికో అుచ్చి వేస్తూ వండేది. అందువల్ల డ్యామ్బులమీద అభిమానం ఉన్నవారే కాక 'పిద్ద పెద్ద సంభుసంస్కర్హలూ, రాజకీయ పేత్తలుకూడా ఆమెసట్ల చాల గొరవభావంతో వుండేవారు.

కాశ్మీర్లో వుండగానే ఆమెకు హృదోగం వచ్చింది. అకస్మాత్తుగా మరణించింది అవ్పుడు లెక్క చూచుకుం'టు కళ్యాణకింకిణికి మిగిలిన ఆస్థి యొక్కువగాలేదు తరువాత కొన్నాళ్ళు కళ్యాణకింకణి కానే స్వయంగా డ్యాన్సు (వదర్శనాలిన్వ నారంభించింది కాని ఆమె మనస్సున అందులో శవవేశ 'పెట్టలేకపోయింపి. వాటకాలు (ప్రారంభించింది, ఇవృటికీ ఆమెకు చౌక టూపు పుంది ఆ (టూపకో యేడాదికి అయిదారు నాటకాలు వేస్తుంది అపికాక (పత్యేక ఆవ్వానంమీద ఇతర నాటకాల్లో. వేషాలు వెయ్యటంకూడా కద్దు. అటువంటి నాటకాల్లో వేషం వేసినప్పుడు,. వేషానికి రెండవందల రూపాయీలు పుచ్చుకుంటూ వుండేది. ఒక విధంగా: దూచు 0పే కాలం బాగానే గడివిపోతూవంది.

“అమ్మా, ఎక్కడిమంతో 'పెల్మిగాం వాచ్చిందమ్మా.”? అన్నది తవంటావిడ కవరు అందిస్తూ

కల్యాజకింకిణ్‌ కవరును చించి చూచిందిగోవెంటనే బయలుదేరు. ఆత్యవసరం, ఆర్‌.వి.” అని ఉన్నది. |

ఎవ్వకీ ఆర్‌, వి? ఆమెకు వెంటనే జ్ఞానకం రాలేదు. ఆ “ఎల్విగాం- హైదరాబాదునుంచి వచ్చింది. 'పైదరావార్డ్‌ లో తనకు యొక్కువమంది

242 ధర్మవర్డీ 'స్నేపాకులు లేరు అందులో ఆర్‌. ఫి, అవే పేరు విన్నట్టుగా కూడా లేదుం "పెల్మిగాం చేతో వట్టుకొని యెవ్వరా అవి ఆలోచించింది. అన్నుడామెకు జ్ఞాపకం వొచ్చింది. ఆతనే అయిపుండాలి అనుకున్నది

రెండు సంవత్సరాల (కిందట రవివర్మ అవనే ఆయన అతని నాట శంలో కధానాయిక ప్మాత ధరించటానికి గాను తనను హైదరాబాదు పిలి పించాడు. ఈ "బెలిగాం ఇచ్చింది ఆయనే అబువుండాలి ఆమకున్నది శల్యాణకింకిణి అయితే తనతో పనేమున్నది? మరొక నాటకం వేయిస్తున్నా డేమో!నాటకాని కయితే ముందుగానే అన్ని నంగతులు విపులంగా (వ్రాయ "వచ్చు గడా? 'బల్మిగాం యిన్వవం సినంత తొందర యమేమొచ్చింది? ఆమెకు పూర్వం తామ (హైదరాబాద్‌ వెళ్ళినవ్పటి. సంగకులు జ్ఞాపకం వచ్చాయి. రవివర్మ ఒక నాటకం (స్కిస్ట్రసంపించాడు.. అందులో శధానాయిక పాత వయ్యసలసిందవి కోరాడు. (స్కిస్ట్ర ఆమెకు నచ్చింది. "వేషం వెయ్యటానికి అంగీకరించి హైదరాబాద్‌ బయలుదేరింది. , శవివర్మ కల్యాణక్షింకిణివి రిసీవ్‌ చెయ్యటివికి స్టేషన్‌కి వచ్చాడు

• రవివర్మవి చూడటం ఆమెకు అధే మొదటిసారి ఆయనకు ఏభై సంవత్స రాలు దాటీ ఉంచై , కాని ఏఖై సంవత్సరాల మవీషిలాగా కనుపించడుం వల్లవి వెం్యటుకలు, చెవుల దగ్గర మృతం నెరసి ముఖానికి ఒక ఏంత "పోయగాన్ని చేహూరుస్తూ వున్నాయి. వంచెకట్టి విళ్ళగోచీ పెట్టి నల్లవి వులన్‌ "షేర్వాణీ వేసుకొవి వున్నాడు. ఆ వయస్సులో కూడా ముఖంలో వున్న మృదుత్వం ఏమా(తం కగ్గలేదు. మంచి శిల్చి చెక్కిన శిలావ్మిగ -వావికివలె అన్నీ తీర్చిదిద్దిన తీఠికలు. ఆయన కంఠం మకీ ఆకర్షించింది శల్యాణకీంకిణీని. కంచుకంళం అం'పే ములాగే వుంటుంది కాబోలు అను శున్నది. 'పెదినులమీద థైన్పుడూ చిరువవ్వు నాట్యం చేస్తూ ఉంటుంది కాని రూవులో వషాదద్భాయలు, ఏదో తీరని ఆవేదస ద్యోతకం అపుతూ వున్నాయి. ఆయన అలాగే రూస్తూ ముందున్నాడు, వచ్చి వలకరిస్తాడని.

ఆత్మదోహులు 248 “'శల్యాజకింకిణ్‌ కాసేపు రచ్చాడింది కావి అలా జరగవేదు. చివరికి ఆమే -అతవీ దగ్గరకు వెళ్ళి “మీరు రవివర్మగార నుకుంటాను” అన్నది. చాలా పిగ్గషడుతూూ తలవంచుకొని అతను సమాధానం చెప్పాడు “అవునండీ,

మీ కోనమే వొద్చాను. మిమ్మల్ని ఎలా వలకరించాలో తెలియక మంచు చ్నాను” అన్నాడు,

కల్యాణకింకిణీ ఈన జీవితంలో చాలామంది మనుషుల్ని చూచిందిం ఎవ్వరికో ఎలా మసులుకోవాలో ఆమెకు కలుసు. “పోనీలెండి నేనే వంక లిస్తూవుంటామ. మీరుమా ఈ? అడిగినదానికి నమాధానం చెప్పకూ ఉండండిం -ఆంరవరకీ చెయ్యండి” అన్నది,

ఆయన నవ్వాడు.

జోమ్సీ ఆహ్వానం మీద ఈ పట్టణంలో ఆఢుగు పెట్టాను గదా.-ఇన్పుడేం వైయ్యమంటారో చెన్నండి అన్నదిం

“మ్సీక్షు తోటల్లో విన యేర్పాటు చేశామ. అక్కడ మీకేయిబ్బండీ వాడు *

ఈళనదండ్తిం

రవివర్మ ఆమెను హోటలుకి తీనుకువెళ్ళాడు ఈన కారులో.దారిలో అతన్ని మాటల్లోకి దింపాలని “వేను నటించనలసిన నాటకం ట్రానిం ఇటెవరుగ అవి అడిగింది,

ఆయన కొంచెంసేవ ఆలోచించి నేనే” అన్నాడు,

*ట్రల్బుక్రే నేను అనుకున్నది కర్రే?

జప్పనునుకున్నారు మేరు?)

మ్రీర్రు వంపించిన (స్కిస్ణ చదివి మీలాంటి రచయితనే వూహిళివ ఇపన్నాను” అన్నది.

244 రర్మవర్డీ

అతను వారగా నవ్వి వూరుకన్నాడు "మీరు ఊహించుకున్న రచయిత లక్షణాలేమిటి?” అని అడుగుదాం అనుకొని కన్ను గురించి కాను తెలుసుకోటానికి భయపడి ఊరుకున్నాడు,

కల్యాణకింకిణీకి అతన్ని చూస్తే జాలివేసింది. “ఎందుకు జీవిత మంపే మీకింఠ భయం? అని అడిగింది.

ఆక్రారణం తెలి స్టే ఇంకేం?” అన్నాడతమ తనలోకి కాను కూచు కుంటూ అవి వొక్క విట్టాడ్చు విడిచాడు,

“ప్రిగ్రు బాలా చిరమయిన మనుష్యులుగా కనుపిస్తున్నారూు* ౫

*వాక్సు నేను సహజంగా వున్నస్లే కనిపిస్తుంది"

ఆపే వై చక్యం జాలా పసహజమైంది” అన్నది కల్యాణకింకి ణీ. *ళకొందరు ఇకరుల దృష్టులను ఆకర్షించాలని విచ్శితంగా కవనవడరారు. అటువంటివారు యిటీవల చాలామంది కనిపిస్తున్నారు. మీరు అలాంటివారు కాదు.మీ విచ్శితత చాలా న్వభావసిద్ధమైంది” అన్నది కల్యాణకింకిణి...

ఈ మాటలకు అతని మనస్సు క, ఏర్‌ ప్రైతాభావంకో విండిందీ ఆమెను ఆఅప్వ్యాయతగా చూశాడ. విర్భోయంగా ఆమెను చూడటం అతవికి యిదే తొలిపారిం

ఆమె చాలా నాజూగ్గా వుండే మవిషి.నన్నగా పొడుగ్గా వుంటుంది. వచ్చవి వనుప్తదాయ్య కండ్లు పెద్దవి అవటమే కాక తళతళ మెరిసిపోతూ ఉంమై? నన్నవి నడుము; ఆమె సన్నగా వుండటమేగాన్మి బలహీనంగా ఉండదు. (వతి అవయవం యౌవనంతో న్పందిస్తూపుంది. కన దగ్గరగో వున్న (నకి వ్యక్తికీ పెదవికదల్బకుంగానే వుళ్చాహం యివ్వగలిగిన శకి గరిది ఆమె అటువంటి సమయాల్లో ఆమె శరీరమే మౌట్లాడగలదు* దగ్గరగా వున్న వారి ఆలోచనలకు అనందిగ్ధంగా సమాధానాలు చెక్పగలదు,

ఆత్మరోహులు డెస్‌ నా నాటకంలో నటించటానికి మీరు అంగీకరించటం వా అచ్చష్టంొ “నాటకాలు ఆతటం నా వృత్తి అండోయ్‌. అఆమౌట మరచి” పోకండి ఈర్రక్రరోక్రాలి పాాఠలతో కాదాత్మ్యం పొందటం మీ ళక్తి నాటకాలు ఆడటం నా వృత్తి అవి అవకండి” అన్నాడు రవివర్మ,

కళ్యాణకింకిణి రవినర్మను (క్రీగంట చూసింది. తను ఊహించిన

_చానికంపే ఏిచితమైన మనిషిగా కనుపిందాడు. తన (వకవ కూర్చున్న ఆ మనిషివి గురించి ఆలోచిస్తూ కూర్చుంది రవివర్మ కన్ను గురించి ఈనకంటే తీవ్రంగా ఆలోచిషమ్తన్నాడని ఆమెకు తెలుసు.

ఆమెకోనం నిర్దేశించబడిన హోటలు గదిలో ఆమెను. దింప్కి పాయంకాలం వచ్చి రివోర్చల్స్‌కి తీసుకువెళ్తానని చెప్పి, వెళ్ళిపోయాడు శవీవర్మ,

ఆమె ఆలోచిస్తూ కూర్చుంది.

ఆ వబ్దణంలో కల్లా అది సెద్ద హోటలు; మంచి హోటలు కూగాను.ఆమె గది పై అంతస్థులో వుంది ఎదురుగా డావా* ఆ డాబామీద మంది పూలమొక్కలు వున్నాయి. చానొకు రెండుపక్కలా సోణపుగా ఎలక్ట్రిక్‌ స్టంబాలు వున్నాయి వాటిమీద పూర్ణడ ౦(దులకుమల్లే తెల్లగా వన్న డోముఖు అమర్చబడి పున్నాయి. అటువంటి డోముల్లో లైట్లు వెలగటం ఆమె మనస్సుకి యెవ్పుడూ ఆహ్లాదాన్ని - కలిగిస్తుంది కాళ్మీర్లోనో, జెంగుళూరులోనూ యిటువంటి దడీవపు తోరణాలు చూస్తూ శాను యెన్నో గంటలు కన్మయకత్వంళొ గడిపేది కారణం యేమోగావి అ (పదేశాల్లోని చలి ఈ దీపాల అందాన్ని యిమమడింవడేసేది రగ్గుకప్పు కొని ఆ చలిలో వొంటరిగా కూర్చొని చూస్తుంపే శోముల్లోనుంచి శ్మేనకాళిస్తున్న ఆ దీపాలూ ఠనసనంటివే అనిపించేదిం

245 ధర్మవడ్డీ

తన గడి బాగా అలంకరించబడి వుంది. అది మేడపైన, వన్న త్‌దుల్లో ఒక కొనన వుండి నిశ్శబ్దంగా వుంది. ఈవన మనస్సు వుల్లానంగా- వుండటానికి, రవివర్మ (ద్రత్యేక త ద్ద తీసుకున్నట్లు అమె కణంలో (గహాంచింది.

ఎవ్వరీ రవివర్మ? కాము బయలుదేరినవ్వుడు యిటువంటి వ్యక్తిని. కలుసుకుంటానని ఆమె అనుకోలేదు. మామూలుగా నాటకాలు ఆడించే వ్యప్తలకు వున్న లక్షణాలేమీ అతవిలో కనిపించవు. విరహవేదన ఏదో తీరవి వ్యధ వడుతున్న క్టవుల్లో వుండే లక్షణాలుమా[తం బాలా పున్నాయి. ఎవ్వరీ రవినర్మ? తన్నెందుకు పిలిపించాడు? ఈ వట్టణంలో చక్కగా నటించేవారు లేకనా? పోనీ తన నటనను చూచి మోజుపడి ఆహ్వానించా డేమో అనుకోటావిక్కి తవ నటనను చూచే అవకాశం అతని కెస్పుడూ] కలిగిపండి వుండదు. మరి తన్నెందుకు సింపించినట్లు?

ఆ పాయంకాలం కల్యాణికింకిణిని రిహార్సల్స్‌కి తీసుకు వెళ్ళటానికి రవివర్మ కారు తీసుకొని వచ్చాడు. (ప్రయాణ బడలికలో వుందేమో కల్యాణ్‌కింకిణి, అప్పటిదాకా మైమరచి విద్రపోయింది. అకనిని గదిలో కూర్చోబెట్టి (ఢెస్‌ చేసుకోవటం 'మొదలు పెట్టింది.

రవివర్మ యిబ్బందిపడ్సి “నేను కారులో కూర్చొవిపుంటాను. _ 1ైప్‌ చేసుకోవటం త్వరగా పూర్తి చేసుకొని రండి) అన్నాడు,

*థరవాలేదు కూర్చోండి మాట్లాడుకూ వవిచేసుకోవటం నాకు వరదా” అన్నది కల్యాణకింకిణీ.

ఆతవికి యింక తప్పలేదు. ఆమె తల దువ్వుకంటూ వుంకే చూస్తూ కూర్చున్నాడు ఆమె స్నానంచేస్తి ముస్తావైవచ్చి, ముఖానికి స్నో పొడరూ రాసుకుంటూ వుంటే చూస్తూ కూర్చున్నాడు. ఆమె పుంగరవు వేలికో నొసట కుంకుమ దిద్దుకోవటం అతని మనసుకి చాలా “ఆనందం కలిగించింది. ఆమె బూట్లు _ వేసుకుని తయారైంది. అలంకరించు

కుంటున్నంకసేపూ ఆమె ఆకనికో యేరో మాట్లాడుతూనే వుంది, ఆతము ఆమె (వశ్నలన్నిటికీ ముక్తసరిగా సమాధానాలు చెపకూ వచ్చాథుం

*ఖ్రంకత దూరాన్నుంచి నన్ను సిలిపిందారు ఇక్కడ యెవ్వరూ- దొరక్కపోయారా?” అని అడిగింది.

“ఆ పొరకు మీరే నరిపోతారు”

“వేము నటించిన నాటకం యేదన్నా చూకారా?)

ఉమ్రాడలేదు”

“మరి నే నీ ప్మాఠకు నరిపోఠానని యెలా ఊహించ గలిగారు[”

కోస్పీపర్లో మీ ఫోటో చూశాను; మీరు నటించిన నాటకాల రివ్యూలు కొన్ని చదివాను”

“వాటివిబట్టి విరంచుకున్నా రన్నమాటి?

ఇ ౫

*బ్రవున్లు, నేను పొరబడలేదనీ మిమ్ములను చూనీం తరువాత విశ్చృయించుకున్నాను”

౪ ఈ వాటికౌవికి మొత్తం ఎంత అవుతుందని అంచవా వేశారుగా

ఏంత అయినా 'పెడదామనే?)”

కక్షలెక్షను ఎంత వస్తుం దనుకున్నారు??

కఆ్ర విషయం నేను ఆలోచించలేదు?)

“మీరు నష్టపడటం నా కిష్టంలేదు” అన్నది కల్యాణకింకిణి ఆ మాట ఆయన్ను మొురిపించటావికి అనలేదు; హృదయ పూర్వ గంగానే అన్నది. తనువేపిన నాటకానికి నష్టం రావటం ఆమెకు యిష్టం వుందిఎన

రవివర్మ యేమీ మాట్లాడలేదు.

“క్క నాటకొనికి దేని కెంత ఖర్చు 'పేట్టదలబారో మీకు అభ్యం: తరం లేకపోతే, ముందుగా నాకు చెన్సండి. ఖర్చు మెక్టు విషయంలో నా నలహా తీసుకుంటే నేను చాలా సంక్తోషిస్తామ”

248 థధళ్మవర్ణీ ఈఆ్రల్రాగే!? ఇద్దరూ రిహార్బల్పుకీ బయలుదేరారు రివోర్సల్చు ముమ్మరంగా సాగుతున్నాయి కధానాయకుడు స్టేజీకి (కొత్త వాడవటంవల్లు కల్యాణ కింకిణి ముందు బెరుగ్గా వుంటుంశే హాస్యోక్తులత్సో ఆ వెరుకు పోగొట్టి వాటకం బాగా రక్తి కస్త దేనిందిం రిహార్చల్స్‌ మధ్యలో ఒక యువతి వచ్చి స్టేజీముందు కూర్చుంది ఆమె వచ్చినప్పటినుంచీ రవివర్మ (వవర్తనపూర్తిగా మారిపోయింది. అంఠకపముందు ఆ నలహా యీ సలనో చెపుతున్న రవివర్మ మెదలకుండా శూర్చున్నాడు ఆమె, (శక్కాన ఉన్న వారితో నవ్వుతూ "పీలుతూ మాట్లాడుతూ కూర్చుంది, కవిర్మకు ఆమె వంకకు చూడటమే భయంగా పున్నట్టు వుంది. కల్యాణకింకిణీకి ఆమె యెవ్యరో తెలును. కోవాలఏ ఆతురత కలిగింపి*యెవ్వ రామె?”” అవి కధానాయకుణ్ణి అడిగిందిం ఆమె పేరు పూర్మీళ. ఇంతకుముందు రవివర్మగారి నాటకాల్లో (గ్రరాన ప్యాతలు ధరిస్తూ పుండేది, రఏివర్మగారు ఆమె అంపే చాలా చనువుగా పుంటూ వుండేవారులే జసు డేమయింది?” ఉఖ్మటీవల వారి మధ్య కలతలు ఏర్పడి నట్లున్నాయి” ఉమరెందుకు వచ్చింది?” “ఆమె వొస్తూనే వుంటుంద్కి సూటీపోటీగా రవివర్మ గారివి యేదో అంటూనే వుంటుంది * వారు వూరుకుంటారా? “ఆమె మాటలకు ఆయనకు కోవం ఒచ్చినళ్లే కనుపిస్తుంది. కావి ఆయనకు తెలియకుండా నే లోలోపల సంతోషిస్తూ వుంటారు. అదంతా "పెద్ద గొడవగా వుంటుంది

అళ్మదోహులు నైళతి

కొంత మందికి ఆడవాళ్ళతో మాటలు పడటం నరదడా” అన్నది కల్యాజకింకీ ణి,

బ్రల్రాగే కమపిస్తుంది. ఆమెరేనన్పుడు ఆమెమగురించి చాలా కష్టంగా మాట్లాడుతారు. అమె కనుపంచి నప్పుడు యేమీ అనరు. పైగా "ఆమె నూటలకు కోవంగా ఉన్నట్లు వుండి అకస్మాళ్తు శ విరగబఐడీ వవ్వుతారు.?

*ట్రంత్రలో వొక నూతన , న్య్వక్తివచ్చి వూర్మిళ (వక్క-న తూర్చున్నాడు.

౪ఎన్వరో కనుగి అడిగింది కల్యాణకింకిణి

శళఆ మ్వై భర 1!

క66ప్పీక్ర్ర??

కత్రాండపకృష్ణ'”

కళప్రద చేస్తుంటాడు

ఉవభుళ్య కార్యలయం యుడి క్ష ర్క?

" తజమె యేం చేస్తుంటుంది? శ

కక్రార్చా'రేషన్లో మైపిస్టు”

*లజయనకూడా తరచు వస్తుంటాడా? కి

“వస్తూంటాడు”

“ఎప్పడూ ఆమెసూటీపోటీ మాటలు అంటూ వుంపే ఆయన యేమీ అనడా?

“ఎందుకు అనగు? “అమె అట్లాగే అంటూవు౦టుంది. మీరేమీ అనుకోకండి” అంబూ పుంటాడు మధ్య మధ్య చూసేవాళ్ళకి రవివర్మ గారు అతవికి యెక్కువ “స్నేహమో, ఆమెకు యెక్కువ ప్నేహమో టోధ పవడనంత గమ్మత్తుగా పుంటాయి వాళ్ళ సంబంధాలు”

జ ధ ర్మన డ్డ్‌ ఊర్మిళ కన్ను పరీక్షగా చూస్తూవుందవి (గ్రహించి - విజృంభించి లిహార్చల్స్‌ చెసింది కల్యాజకింకిణీ రిహార్చల్స్‌ రవివర్మ ఆళించిందావి కంచ ఫిజయవంఠంగా ముగిశాయి కాని అతను రెహార్పోల్స్‌ చూస్తూ న్నట్టులేదు. ఏదో ఆలొచిస్తూ కూర్చున్నాడు.

రిహార్సోల్చు ఆవగానే గబగబా స్టేజీమీదకు వచ్చారు ఊర్మిళ, శాండన కృష్ణులు

ఈచ్చాల్రా బొగా నటించానమ్మా అన్నది ఆమె,

కల్యాణకింకిణికి ఆశ్చర్యం వేసింది ధోరణినిదిట్లి...ళాను విన్న చానినిబట్టి ఏదో పుల్లవిరుపు మాట అంటుంచి, అనుకున్నది. అలాగాకో అశిమర్యాదగా అభినండించ్చేస్పటికి కాస్త తబ్బిబ్బు వడి నంబాశించుకొవి,. నమ సంక షపెట్టడావికి అంటున్నారు” అన్నది.

“ఆలా అనకండి, ఊర్మిళ యకరర్లలో ఉన్న గొన్నరనాన్నిు వొకవట్టాన వొవ్వుకునే మనిషికాడు ఆమె విజమే చెప్పింది. మిరు అద్భుతంగా నటించారు” అన్నాడు శాండవక ష్ణ

ఈస్వీర్రు వెళ్ళేలోగా మా యింటికి రండి” అన్నది ఊర్మిళ.

“శ్రవ్చృకుండా రోవాలి సుమా అన్నాడు తాండవ కృష్ణం

అలాగే 7”

అమరి రవినర్మగారినికూడా పిలువు.”

“ఆయన్ని కూడా పిలవాలా? ఇష్టంపుంచే ఆయనే వస్తాడు. ఒస్తే నేను నద్దనను.” అన్నది ఊర్మిళ.

చి

“ఆమె మౌటలు పట్టించుకోకండి రవివర్మారూ! మీరుకూడా

తన్నక రావాలి. మీరు తప్పక రావాలనే ఆమె అభిప్రాయమూనూ” అన్నాడు తాండవకృష్ణ “బ్లష్టమయితే వస్తారంటిరిగాల

ఆక్మరోవాళు డక

“ఆయనకు ఎప్పుడూ ఇష్టమే

*అయికే వస్తారు.”

“చ్రూశ్రార్యా ఆమెకు యెప్పుడూ మీరు లొవాలనే ఉంటుంది

రవికర్మకు యేమీ తోచినట్లు కవవడదు. “నాకు తీరిక ఎక్కడ!” అన్నాడు,

ఆప్రిగ్రక్రప్రోతే రాకండి” అన్నది వూర్మిళం

*సీక్సు బుద్దిలేదు” అన్నాడు శాండవకృష్ణ.

ఇ ణి

క6స్రీర్రద్రు మొరో అంఎింటే దిలవంతళ పెట్టీ యేమి [వయోజనం”

ఉఊప్పద్రో మాటవరన కన్నారుని తీరక ఏం చేస్తంది

“శ్రిర్రకే రమ్మన్నాగా.)

అలా జరిగిపోయింది భార్యా భర్తలవధ్య సంభాషణ, ఒక్కడణం వాకరిమూట వొకరు జవదాటని వారుగా కమపిస్తారు; మరుశణం అతను కోవగించి మంగలిస్తాడు కాని అతవి మాటలకు ఆమె భయవగుతున్నట్లు కమపించదు. తమ అనేమాట అంటూనే పుంటుంది. అంరలో ఆతను ళర్లవిడిపోయి, రాజీవడఠాడు. వారి వంభాషణ వింటూ యీ భార్యాభర్తల వంబంధం కెగిపోకుండా కాపాడుతున్నది యేమిటా అవి ఆలోచించింది శల్యాణకింకిజే. లారెల్‌, హార్డీ జంట క్ఞాసకం సచ్చి తనలొ రాను నవ్వు ఉఈండిం

వాళ్ళు వెళ్ళిపోనటావికి ఉద్యుక్త లయ్యాలు.

తప్పుదు వస్తారో చెవ్పండ”” అని అడిగాతు వాండవకృష్ణ కల్వాణకింకిజీవిం

అరాటకం పూర్తికశానివ్వండి” ఆ అ్చినక్లీంరీ బీ.

టబ స్తు శ్‌ బ్న

“ఎవడన్నా రండీ. టికి రాకూరడా చ్యూక్రూ. తిరిగి వెళ, కూడదు.) ఎన్నా ళ్‌ ం స

కళ బ్రల్రాగే ౨ వ్‌ ॥ 10 లం కం |

ఎ యళ పి స “య్‌ శో

2క2 ర ల్మ వడీ త అవ్ర్వీరృక్రూడా పస్తామగదూ? అహ్మాయివి వెంట పెట్టుకొవి మీకు కూడా రండి” అన్నాడు తాండవక ఎప్ణ రవివర గలో= ఉశన్లేన్సు రారేను” అన్నాడు రఏవర్మ, చూపులు తపస్పుకుంటూ. కర్రాక్రపోతే సరే” అన్నది పూర్మిక. ఆమె మాటకు రఏనర్మ చాలా బాధవకుకున్నాడని (గహింిండి కల్యాణకింకిణీ. వాళ్ళు వెళ్ళిపోగానే ఆమె డగ్గరకు వచ్చి; గోవెళదాల చదండి అన్నాడు 0 ఏవర్మ ప్రేత బొటానే *ోశందులో మీరు బాధవడవంన3కి మేసులేమోె అన్నడి కల్య్యాణకింకి శీ, ఈన్చా బ్రావ యెలా చెన్సుకునేది?” అన్నాడు రవివర్మ శూన్యంలోకి చూఫ్హూ కాపేప మౌనంగా వుండి “ఆమెను గురించి మీ ఉద్దేశం యే .టిగ? అవి ఆడిగాడు. జినేన్సు మాచింది ఇన్పుడేగదా! ఏదువి చెన్పగలను? 9 ఫ్రోనీ అకన్ని గురిం మీ ఉదేం చెనృండి. ల చి “బ్రర్రమ (లాష్టుడు నంప2హాం బేము ఈ మాటలకు ఉలిక్కిపడి మూశాడు రవివర్మ, ఆమె చురుకుతనావికీ ఆకన్లికి ఆశ్చర్యం చేసింది అ£ిచానం కలిగింది. నేన్ను (వ్రవంవం. చాలా చూంనదాన్ని” అన్నది కల్యాణకీంకిణీ అతని ఆశ్చర్యానికి చిరునవ్వు నివ్వుళూ. కన్న ఆమె గురిం మీ అభ్మిపాయం చెన్నకపోతిరి! 6 షశ్ళీలోగా చెపుకాను, షీకు అభ్యంతరం లేకపోతే మిమ్మల్ని గుంంచికూడానా అభ్మిపాయం చెసవామ ఆపను మొట్లాశదు, ఏనో దీర్ధుగా అలోచిస్తూ. కారు దక నకివాము ఇన్పరూ కారువో వాంస్పేనసాగరీ వెళ్ళారు

ఆళ్మదోహులు 2క్‌3 హుస్పేన్‌పొగర్‌ హైదరాబాద్‌ క్త ?కిందాబాదుకి మధ్య ఉంటుండి. "హైదరాబాద్‌ నుంచి పికిందాబాద్‌' మళ్ళే రోడ్డు దాని అంచువెంటే వె కంది. ఆ అంచు హైదరాబాదు పికీంద్రావాదు వా స్తవ్వుల విహారి స్థలం విహా లావికి వచ్చిన వారికీ చిన్న చిన్న పార్కులూ సిమెంట్‌ బెంచీలూ వున్నాయి అక్కడ ఒక బెంచీమీద కూర్చున్నారు కల్యాణకింకణి రవి వర్మలు. న హు'స్పేన్‌సాగర్‌ ఆలాలమీదినుంచి చల్లవిగాలిపిన్తూ పంది. కార్లు వచ్చి ఆగుతున్నాయి. భార్యాభ ర్తలూ, వేయసీ వియలూ ఆ కార్లలో మంచి డగ జంటల జంటలుగా నడస్తన్నారు కాప్రదురంలో కూల్చుని గువ గునలు పోతున్నా రు. అప్పుడే విద్యుద్దీపాలు వెలిగివై ఆ కాంలో హాచ్చేనపాగర్‌లోవి అలలు ఠళతళ 'మెరుస్తన్నయ్‌.

ఉన్నట్టాపుండి *ఈ హంస్పేన్‌పాగర్‌ ఎందుకు ,వపిద్దో మీకు తెలసాళొ ఆవి అకీగాడు రవివర్మ.

ఎలా తెలుస్తుంది?”

“రోజూ ఎవ్వరో వొక ₹రాళాజీవి ఇందలొకి దూకి ఆత్మహత్య కేనకంటూవంటాడు పొళసులు అకవి శవాన్ని బయటకు శీస్తారు; ఆర్మహళత్య చేసకన్నాతవి గర్పు పరు '“పేవర్లో చదివి అదృష్ట వంతులు 'పెడివి విరస్తారు “చచ్చి” ఏమి సాథించదలిబాడో” అంటారు. వొక్కాక్కం వరిస్టిలలో ఆత్మహత్య శసుకోవటం దావనంళట అదే ఆనం వావ్ఫిస్త్రందని యెవరికి తెలప్పంది? అని అన్నాడు రవివల్మ

ఆమె మాట్లాడలేదు దూరం” వొక వలెవారు భార్యను తిడు తన్నాడు ఒక కార్యుడయివరు బుట్ట నెత్తిన 'పెట్టకఫోయే వొక మగ వాలిళో నరపాలాడతున్నాడు “ఓరి నీ జవ్మడి" అంట్నుది ఆమె ఒక కొరువాల్‌న్‌ మోగింది. వాక విట్ట ₹్‌పరిప కొట్టి రంది

ఈం ర్మెళవట నా ప్రవర్తన వీకు విచింగా ఉండి వుంటుంది

౪ తొంటి వరకు?” అన్నది కల్యా కింకిణీ.

త్తీక1 దధ ర్మ వ క్త్‌

*ళర్రెడ్రు నంవక్సరారో (క్రితంవరకూ నేను ఆమెను ఎకశను. నావ నాటగాలఎ కే చిన్నవ్పటినుంచీ సరదా ఆరోశిల్లో నేను ఒక నాబకం (3) [త్రకత్శన్హానుకీ కుకూసాంంకో వున్నాను కావిఇక్కడ త్రీస్మారలు నటి౫డే వారు తక్తున్య అలు లేరశే చెన్నప్ప _ వె38 393 నేమ చాలా విరు క్నాహనన్హాను ఊర్మిళకు ఈ సంక3 ఎబా తెలింండో ఏమో, భ_గ్తతో కలిసి మా యి)టి! వచ్చి “నేను వేమ” అన్నది “ఊ న్మెళ మీ వలో వేషం వెయ్యటానికి నాకు ఎటువంటి అభ్యంతరమూ లేమి అశ్నా డామె భర్త-.చమవుపన్నవాళ్ళు యిలా ముదుకు రావ£ంవా కప్పుకు వావా మువన్పబ వేపింవి, అందునో వివాహఎ ఆమిపవాబ్ళు!

“వాకు పిల్లలు లేరు అన్నటికే నాభార్య గతింది నాలుగేండ్ల మరది అమె మవా ఇల్లాఎ ఆమెనుగురించి (వాసిన నాటకమే ఇది. ఆ నాటకం (వవర్శించ బావికి అవకాళం దొరకని సాక్కు ఊర్మిళ వొచ్చి నేను స్త్రీ వ్యాత ఏ ధరిస్తాశనేబన్చృటికి కొండ యెక్కినంత వశయి)ది.. ఆమెమీన నాకు సొంతకూకుుుమీవ వుండే దానికంటేయెక్కు పవాత్సల్యం యేక్పడింది. నాటక వకర్శశ పూర్తి ఆణంది నలుగువూ మెచ్చుకున్నారు. ఊర్మిళ బా? నటించింద .అవుకున్నా ను.

ఆనాటినుంచీ వాకు ఆమెతో పరిచయం ఎక్కువ అయింది ఆమెవబ్ల వాలో అంకురించిన వాత్సళ్యం దిశ దిన్మవవర్థమానం కాజొచ్చింది. అమెను ఒక్కరోజు చూడకపోతే. నాకు ఎట్లాగో ఉండేవి. నేను కనుపంచకపోతే కాంగవకృష్ణ మా యింటికి వచ్చి తీసుకువెళ్ళేవోతు. కావి రాను రాన, వాళ్ళవిగురించి అనేక సంగతుల్ను కెలినివ్లై” అని ఒక పెద్ద విట్టాను ఏడిచి, “మిమ్మల్ని తమ ఇంటీకి రమ్మని వాద ఆహ్వావించారు. మీకొక నలవా _చెవదలివాము. మీరు వెళ్ళకండి” అన్నాడు,

“ఆ సంగతి నెమ్మదిగా ఆలోచిద్దాం కావి మీకా ఈ ర్మిళకూ మశసన్నర్థ ఎంయమకు వచ్చింది? * అవి అవిగింది కల్యాణకింకిణీ.

రఎవర్మ చాలాసేవు మాట్లాడలేను. ఎలా మొదలు పెట్టాలో తెలి యక బాధపడుతున్నాడని (గహించి కల్యా=కింకిణీసాడా. మెదలపండా శూర్చుంది 3వరికి రవివర్మ ఇలా అన్నాడు

ఉడ్తఃర్మళ మంచిదనీ విష్కల్మషమైని మనస్సు గలదనీ, నేనంకే ఎంళో గౌంఎమూ-_అభిమానమూ అనీ నేను అమకుంటూ పచ్చాను. ఆమె అలాగే (శ్రవ ర్తించేది. రౌవి తరువాఠ నా ఉచేళ్యం మారింది.”

అతి చి

• ఎఎవుకవి?”

జ్ర )క్రక్రముందు కొద్దిరోజాలను=చీ నేనంపే ముభావంగా వుంటూ వచ్చింప ఊర్మిళ లేవిపోయింది నేనే వూహించుకుంటున్నానే మో_అవి నమ్మ" నేనే సర్దషంటూ వచ్చాను, ఒకరోజు నేను వెశే టప్పలికి ఒక క్యరవాడు ఆమెకో వున్నాడు అతను ఇక్కడ కాలేజి స్టూడెంటు. ఒక కౌగీర్దారు కొడుకు వాళ్ళ వైఖరిచూస్తే నాకు ఆనుమానం వేసింది. బాకు పెట్ట్‌ గుండెల్లో పొడిచినట్లయింది ఇంట్లోకి ఆడుగి పెట్టలేక దియటమంతడే తిరిగి వచ్చివేశాను. వా మనస్సు వరినరి ఏరాల ఆలోచించింది. తరువాత ఇంకొ చాలా సంగతులు తెలిసన్వై ఇక ఉండబట్టలేక ఒకరోజు ఆమె ఇంటికిన స్తే అడిగినను అమె ఇంత ఎక్తున లేచింది. నానా దుర్చాషలూ ఆడింది. చిపరికి *చేసుకున్నవాడికి లేవి అమనూనాలు నీ కెందుకు?” అని అక్ర చింది...

అంతవరకు చెప్పి, ఆయన ఇక ఆఏవేళాడు. కళ్యాణకింకిణి కౌసేవు ఆలోచిప్తూ కూర్చువి, ”అవ్పటినుంచీ ఆమెతో నరిగావుండటం లేదన్న మాట?) అన్నది.

“*అపవున్సు కావి ఠరువాత నాకు తెలిసిన సం%తులు మీతో చెప్పాళితి వుందిగాని, తెన్సలేను.”

“మర్రి ఇవ్బటికీ మీరంఖే ఆమెకు ఇస్టమేవే!

కభేద్తు ఇంద్రాక్రా ఆమె మాట్లాశటం ఏన్నారుగా!

256 ధళ్మవన ర్డీ “ఇష్టంలేకపోతే మిమ్మల్ని అంతగా బాధ పెప్టే విశంగా మొట్లాడ వలసిన అవనరం లేదు. అనలు ఏదో ఓక విధంగా అయితే మాకం... మీళో మాట్లాడవలసిన అపనరం ఏముంది?” ఉఆబ్రవసరం వుంది శళపలి ట్ర?) *బ మెక్కు ఆమెకంయకు ఆకనికీ డబ్బు కావాలి.) “కవ్పరొక సంగతి... ఆఅకను ఆమె ముఖంలోకి పరీక్షగా చూశాడు. జమ్సీక్షక్రూడ్రా ఆమె అంకే యిష్టమే! 9 ఈ మాటకు అతను కంగారునడ్డాడు. అతవి శరీరం వణికింగీ? కట్టిది, మీరు పొరపాటు పడుతున్నారు!” అన్నాడు “*బట్టిదైతే ఓ సంగతి అడుగుతాను చెన్పండి. _ మీరు ఊర్మిశను వొక కరవాడు (పేమించినట్లు (పేవి.ంచలేదుగదా ఒకవేశ ఆమె ఓక క్కురవాణ్నీ (సేమించినా, య0కా అంతకంటే నీచంగా (క్రవర్తించినా మీరింఠగా బాధవడటం దేవికి? మీ పిల్లలు తవృుచేస్తే కవించరూ? అలాగే ఆమెన కూడా కవించి వుండవచ్చుగా! పోవీ అంకగా ఆమె అంపే: అయిస్టత ఏర్చడితే నన్ను వలకరించకలసిన అవసరంలేదని అతనికోనూం అమెళోమా ఖచ్చితంగా చెప్పివెత్యు వచ్చుగా! ఆలా చెప్పితే. ఆవి హృదయపూర్వకంగా చెప్పిన మాటలని నమ్మితే ఏ న్రీ అయినా మీతో జోక్యం 'పెట్టుకుంటుందవి చేను అనుకోను పైక ఎన్నన్నా లోసల కనంపే మీకు యిష్టమని ఆమెకు తెలుసు. అందుకనే అలా (వవ ర్రిస్తూవుందిం ఆలోచించుకు చూడండి; వీ బాధకు మీకే కారణం....ఇంకెవ్వరూకారు. ఆమెసట్ల మీకున్న వాత్పల్యంలో ఎక్కడో మలినం లేకపోతే కథ యిట్లా వడవవనలసిన అవునరొంలేదు.” ” అమె ఈ విషయాలన్నీ అశవికి చెబుదాం అనుకోలేదు తన మనస్సులో నంభాషణ ఇన్ని విషయాలను 'రేసిందని బయట పెళ్లుదాకా

ఆక్మదోహులు 257 ఆమెకు తెలియదు. మొదలు పెట్టిం తరువాక ఆగలేదు. ఒక దావి పిదవ- ఒకటి అలా తరంగాల్లాగా నెట్టుకుంటూ వచ్చి 'వేసినై.

ళవివర్మ ఏంటూ కూర్చున్నాడు, ఏమీ మాట్లాడలేదు. శిలా పతిమలా కదలకుండా కూర్చున్నాడు చూపులు అక్కడలేవు ఏదో నాటకంలో నటించటానికి వచ్చిన తాను యింత లోతుకుదిగి మాట్లాడినందకు ఆమె వళ్ళాత్తానవడింది. కాని ఇన్నుడు ఏం చేసేటట్టు? ఆరవిళో పాటు తనూ కదలకుండా కూల్చుంది చూచినన్పటినుంచీ రవివర్మ వట్ల ఆమెకు సానుభూతి" ఏర్పడివుంది. ఇన్సుడు విసరీతమైన జాలి పుట్టింద్వి కుములుతూ కూర్చున్న అకన్ని రూసేటప్పటకి,

వాళ్ళముందుగా ఒక జంట కిలకిలా నవ్వుకుంటూ వడుస్తూవుంది. వక్కమన్న పూలపవందీరి పుప్వులమ రాల్చింది. ఆకాళాన్ని మబ్బులు ఆఅలుముకుంటున్నాయి, దూరానవన్న కొండలవం క్తి హెచ్చుతగ్గులు. చీకటిలో కరిగి పోతున్నాయి

శవివర్మకు ళేవాలనే తల'సే కలగలేదు. కల్యాజణకింకిణి అతనిని కదల్బదలఅచలేదుు అలాగే ఆ సిమెంట్‌ బెంచీమీద కూర్చుని వున్నారు. వాళ్ళను చూస్తోంపే హుస్పేన్‌సాగర్‌కి దురాశ కలిగింది.

ఫి ఠి ఫ్ర

నాటకం దిగ్విజయంగా పూర్తయింది. డబ్బును తన చేతుల్లోకి తీసుకొని కళ్యాణకింకిణి వాశటంవల్ల అమ్ని జర్నులూ పోను అయిదు వందల రూపాయలు విగిలిన్వై రవివళ్మ నంతోషానికి మేరలేదు. ఆమె వటనా చాకర్యావికి ముస్టడె ఆమెకు యివజ్టవలసిన డట్బుళోపాటు, వింగారు పూళపూనీవ వటరాజ వ్మిగహావ్ని బహింకరించాడు,

వాటకం పూర్తి అవగానే ఊర్మిశా ఆాండవకృష్ణులు స్లేజీమీదకు వచ్చి ఆమెను అభినందించారు ఊర్మిళ ఆమెను కావలించుకొని ఉప్పొంగి పోయి, కన్ను కాను మరచినట్లు మాట్లాడింది. ఆ క్షణం ఊర్మిళమీద ఆఅమికామరాగం కలిగింది కల్వాణకింకి ణీకి.

258 ధర్మన డ్తీ “ఇంటికి ఎప్పుడు తిరిగి వెల్లిరు” అవి అడిగింది పూర్మిళ. *రేష్ప దయం ఎలాగూ వెళ్ళలేను, రేపు రానికి వెళ్తామ” అన్నదీ కల్యాణకింకిణీ ఆగ్రేర్చు ఉదయం మా యింటికి తిన్నరుకి రండి కజ్రల్రాగే,2? “*మరచిపోగూడదు” అన్నాడు తాండనకృష్ణ “కవృకుండా వస్తాను.” జనేన్సు వచ్చి మిమ్మల్ని తీసుకు వెళతాను ” , “లాగే.” తరువాత కాండవకృష్ణ రవవర్మోను ఆవ్వావించాడు. పూర్మిళకూణా' ఈన ధోరణీలో తాను ఆవిగింది, కొవి అతను ఒప్పుకోలేదు, తన నహజి ఛోరణిలోకాకరానని. గట్టి = చెప్పాడు అతన్ని సమాధానంలోవి కళ్కశత్వావికి ఊర్మిళ ఉలిక్కివడి చూచింది. ఏమీ అవలేకపోయింది. కాండవకృష్ణ ఇవేమీ గమనించినట్లు లేదు “అలా అంటారావి సమయానికి వస్తార్లే ఊర్మిశా!” అన్నాడు చాలా ఆలివిగా మొట్లాడుకున్నానమకొవి తనలో తాను నప్వుకుంటూ. చెప్పేది సీ క్యాదా కాండవకృష్ణా! నేవు రానంటున్నాన” అన్నాడు రవివర్మ. తాండవకృష్ణ ఇంతంత కళ్ళు చేసుకురూశాడుు ఈవివర్మని. ఆ క్షణం రవివరో గను చూచి తాండనక న్‌ భయనర్డాడవి అనిపిం చింది కళ్వాణకింకిణికి. “గానంటూ పుంళే యెందుకు... ఆయన్ని ఇబ్బంది. పెడతావ్‌ కాండవకృన్ణ ఇక మాట్లాడలేదు, వారు వెళ్ళిన కరువాత్క మీరు వెళ్ళకుండా వుంటేనే మంచిదని నా అవ్మిపాయం” అన్నాడు రవివర్మ.

ఆక్మ(దోహులు డక. శఎంద్రుకవీ$3) ళవారు మీ స్నేహానికి అర్హులు కారు” ళం “అన్ని సంగతులూ నేను మీకు చెన్సలేకపోతున్నాను. ఒక వుడు "నేను వాళ్ళది ఆ" రృదాంనత్యం___అనముకన్నాను ఆమె సుగుణాలరాళి.___ అనుకున్నాను. వాళ్ళవిగురించి కొన్ని నుగతులు చెన్సటానికి నోరాడ శకుండావుంది? “నా అంత నన్ను కెలుసుకోవివ్వండి!) మరునాడు ఉదయం శాండనకృష్ణ వచ్చి అమెను తీసుకువెగ్శాడుం శాండవకృష్ణ యిల్లు చార్మినార్‌ దగ్గ వంది హైదరాబాదు మూసీనక యిటు పెరగకముందు కావలాదార్లు దూరంగా వున్నవారిని _ కవిపెట్టటావికి పూర్వవ్య సుల్తానులు దీనిని కట్టించారనే (వతి. ఇది వొక గాలిగోప్పరొంలాగుంటుంది. దీవికి కుడిచేతి వ్రైపున జల్లారు దిట్టలూ =ల్తారు _-టోపీలు గాజులూ మొదలైన పూర్వనంస్కృృతికి సందింధించిన వస్తె సామ్యగివి అమ్మే దుకాణాల బజారు వొకటి పుంది. = దానివి దాటితే ఎడమచేతివై పున (కొళ్తగా విర్మించబడిన యిండ్లు కొన్ని వున్నయ్‌. అక్కడ వొక డావొ అద్దెకుకీసుకొవి కొప్పరం వుంటున్నాడు తాండనక స్ట ఇల్లా ెద్దది. కొంగొత్త బొమ్మలకో, వర్నిచర్‌తో- చక్కగా అంంకరించబడి పుంది. దూడగానే మంచి ఆర్టిస్టిక్‌ "పేన్టు పున్నవాళ్ళు ఏవివసిస్తున్నారు.అవిపిన్తుంది. దేశం ఆంతా తిరిగివచ్చిన కల్యాణకింకిణే ఆ -ఇల్లు అలంకరించబడిన విదానం చూచి నుచ్చటపడింది. వాళ్ళకు వంటకు వొక వంటవాడు కూడా వున్నాడు భోజనాలై నె లో జరావికి ఈఎవర్మ ఉకహరించిన జాగీర్జారు యుమారుడుహడా ఆహ్వావించ దిద్దాడు అతన్ని తాండనకృ షే తీనుకొడ్చాడు

26 ధర్మవర్డీ ఆ క్మురవాని'పేకు కుర్తీద్‌ ॥ కుర్షీద్‌ చస్తూ రళరకాల స్వీట్సూ, వండ్లూ- కట్టుకువచ్చాడు రకరకాల పువ్వులతో కూర్చబడిన రెండు పెద్ద బొకెస్‌లు వట్టుఘవచ్చి ఒకటి పూర్మిశకూూ ఒకటి కళ్యాణకింకిణికీ బహూకరించాడు. కుర్షిద్‌ని కల్యాణకింకిణికీ వతిచయం చేస్తూ, “ఇతనికి పూర్మిళ అంచే చాలా ఇష్టం, పూక్మి (క్రిందనడి'సే ఎక్కడ అరిగిపోతుందో అని అస్తమానం భయసడుతూవుంటాడు నేను వూర్మిళకు తగిన భరమ కానని కూడా అతవి అభ్మిపాయం ఊర్మిళ చేతి ఉన్న ఆ వ్యజప్పటుంగరం- ఆమె బర్త్‌ 'దేవాడు అతవ. వెకెంట్‌ చేసిందే? అన్నాడు శాండినక త్ల వింంగానే ఆ కురవాడికి ఊర్మిళ అంపే కిగవి (పేమ అని” కల్యాణకి.కణి వరిచయం అయిన కొద్దిేవటికే (గహించింది. ఆ కుర వాగు ఉన్నంతసేపూ ఉర్మిళను కళ్ళు అప్పగించి చూస్తూ కూర్చున్నాడు. చూస్తున్నంఠేేపూ “'పెదిముల మీద చిరునవ్వు కాండవిస్తూవు౦ది. ఆమెమ ఏ ససీచెయ్యవిన్వడు; అనలు లేవనివ్వడు. అమె చెయ్యవలసినవన్నీ తానే ఛేస్తాడు ఆమెకు కావలసినవన్నీ తానే అండిస్తాడు. ఆమె పెదవులనుంచి బయటకు వొచ్చే (వతినూచకు ముసిముసి నవ్వలు ఒలకటోస్తాడు. ఆమె కూడాఅతన్ని చూప్పలతో చిరుని ప్వులకో చిలిపి మాటలతో వున్నం8ి సేపూ శెచ్చగొడతూనే వుంది

శక్రర్డీడ్‌ 1 ఇవ్వుడు నేను - చచ్చిపోశాననుకో_.. షం చేస్తావ[ా అని అడిగింది...

ఈ (వశ్నకు అఠని ముఖం కమిలిపోయింది. కళ్ళు ఆ(వయా శ్నంగా చెమ్మగిల్లిన్నై నవ్వులాటకుకూడా అటు వంటి మాట అనకుఊ ర్మిళా ఇంకెన్సుడూ ఇటువంటిమాట అననవ (ప్రామిస్‌ చెయ్యి” అన్నాడు (పార్టనా" పూర్వకంగా. క

“ఆవనులే) అన్నది ఊర్మిళ.

. కాసేపు వుండి, “ఒక వేళ రాండవకృష్ణగారు నమ్ను ఇంట్లోమంచి వెళ్ళగొడళారనుకో.__ అప్పుడేం చేస్తావు?) ఆవి అడిగింది.

“ఆయనన అభినందన వరంపరలకో నుంపెత్తుకామ” అన్నాడు =కర్తీర్‌ రాలా సీరియస్‌గా. ఇవన్నీ వింటూ అవ్వుడవ్చుడూ బిగ్గరగా నవ్యుతూ కూర్చున్నాడు శా: డవకృష్ణ ఇటువంటి దృశ్యాల్లో అతను అనుభవించే ఆనందం ఏమిటో కోల్వాణకింకిణీకి అర్థంకాలేదు. కాని వాతావరణం కిటుకు ఆకనిలోనే ఉందివి మాకం (గహించింది భోజనం చెయ్యగానే టి (శాగటం హైదరాబాదు మహమ్మదీయులకు అలవాటు ఆ అలవాటు పూర్మిళకూ తాండవకృష్ణకికూడా ఉంది అలాగే అందరూ భోజనాలు ముగించుకొని కూర్చుని టీ (తాగారు టీ (శ్రాగిన ద్యోర నుంచే ముళ్ళమీవ కూర్చున్నాట్లు 'ళూర్చున్నాడు కుర్షీదు. కళ వ్రూక్రు కొద్దిగా వనుందిి ఒక్క అరగంటలో తిరిగి వస్తాం, మీరు మాట్లాడుకుంటూ వుండంష” ఆర్ధయుకంగా నవ్వుతూ లేచింది ఊర్మిళ. వారు బయటకు పేళ్ళగానే *ఆ కొద్దిపని ఏవిటూ తెలుసా?) అని చిరునవ్వుతో ఆడిగాడు తాండవకృష్ణ ళ్‌ +చైవ్పండి” అన్నది కల్యాణకింకీణీ, “వాళ్ళు కాలక్షేపానికి హోటల్లో ఓకగది తీఘుపన్నారు. అక్కడికి వెళుతున్నారు” అన్నాడు జీవతంలో ఎన్నో అనుభవాంవ. గడించిన కల్యాణక0కిణీకి కూడా _ఈమాట ఏవగింపును కలిగించింది "ఈ లామ్హుడు భర్తృ ఎలా అయ్యాడు! అని రనలో లాను ఆళ్చర్యవడింది, అతను తన తెలిఎకీ తానే సంఠోషిందుకుంటూ, భుజొలు ఎగర 'వీసుపంబూ చెన్పుకుపోయాడు; “భార్యవి ల్యూ, భర్తని భార్యా అదుపులో వుంచటంం ఒకరికోనం ఒకరు (చికకటం, ఒకరితో ఒకరు ముక పెస్టుకో వటం, వేరు ముకాలను చూడకపోనటం మొనలై న భావాలు మావమబ్లవుం

డె6డి థర్మవ డ్‌ శమిదరం స్వాఠంత్య ్రియళం ఎవ్వరి ప్వాఠం[క్యం వారిదే; ఎవ్వరొ ల కా! చీ జీవతం వారిదే, భార్యా కర్తలం అయినంత మ్మాకాన ఒకరి స్వాతం[క్యం. ఒకభం చంప్తకోవాలని ఎక్కడుంది? పైగా ఒకరి ఆపేక్షలు తీర్చుటానికి- ఒకరం నహాయ పడాలి; తోడ్పడాలి ఆ ఆపేశ్షలు ఎటువంటీవైనా సరే. ఇప్పుడు ఊర్మిళ అటునంటి సనేచేసింది తనము కగ్షీదుతో కాలక్షేవం- చెయ్యాలనే కాక, మనకు ఏకాంఠం కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో బయటకు: వెళ్ళింది” అని కల్యాణకింకిణీ కనులలోకి చూచి చిరునప్వు నవ్వారు. కల్యాణకింకిణికి ఆ అనుమానం లేకపోలేదు. అత్మ విశ్వానం- కలిగిన మనిషి గనుక అంతు కేల్చుకుందామని కూర్చుంది అతని మాటలకు “బుద్ధిన్మకించిందిగావి తెలివి గల చచ్చినారడ్కే అనిమనస్సులో అసుకొవి పైకి “నాకొక విషయం అడగాలని వుంది” అన్నది. “అర్పుగు?” అన్నాడు రాండవకృష్ణ. ఏకవచన [నయోగం ఆమె గమవించి *ోనేర్చుగల చచ్చినాడుకూడాను” అనుకున్నది మనస్సులో. కో్త్తః రిక కుర్షీదులు అలా తిరుగుతుం'పే మీకు బారగా, ఆసూ మగా వుంకిదూగ” అని అడిగింది పైకి. జజ్హాధ్రా అపూయా ఎందుకు? డేవికోవం? ఆమాటణ వొస్తే, శక్షర్షీదుమీద నాకు మనస్ఫుగాపుంది” అని ఉర్మిళ చెన్పగానే వా తెలివంకా- ఉవయోగించి వాళ్ళకు స్నేహం నేనే కలిపాను. వాకు ఎందుకనో ఉర్మిక మరొకరికో మనస్ఫూర్తిగా స్నేహంచేస్తే చాలా సంతోషంగా వుంటుంద్‌._ కుగ్షీదు అంటే నాకిన్సుడు అవరితమైన (పేమ ఊర్మిశ ఆయినా ఆతన్ని భూడకుండా వుండగంఆడు గాని వేను వుండలేవు. ోమీవట్ల ఊర్మిళకూడా అదే విధంగా పుండగలుగుతుందాగా అని అమాయికత నటిస్తూ అడిగింది కల్యాణకింకిణీ. చూస్తూనే అడుగుతావేం౧?- అన్నాడు తాండవకృష్ణ ఆమెమ (కీగంట చూస్తూ “మొదల్లో నాకున్నంఠ వంప్కార పుంగేదిగాదు ఊర్మిశకు నేను జమీందారు కుటుందింలో పట్టిన వాణ్ణీ. మా ముత్తాత ఆంధధ్రవ దేశంలోని పెద్ద జమీ౦దారుల్లో వొకరు, వారి...

ఆత్మ(దో హులు 269 శఈండడి మవామ్మడీయుల సైన్యంలో ఒక దళాధినతిగా వవిచేస్తి వారి. మన్ననలను పొంది జమీ సంపసాదించారుట. మాతం[డి వాయాం వచ్చే, టప్పటికి మా ఆస్తి చూప్తాగా పోయిందనుకో, ఆపి వేరే సంగతి.మాతండ్రి- గారి వరకూ మావంశంలో వొక్కొాక్కరూ ఒక అరడజను భార్యలనైనా బొందివుండటం ఆచారంగా వుండేది; ఘనతగా వుండేది ఉంపుడుగత్తె ల నంగతి నీకు చెన్పనవనరిం లేదనుకుంటాను నువ్వు వపూపాంచుకోవచ్చు. ఆటువంటికుటుందబంలో పట్టటంవల్లో నిజస్వభావంలో స్త్రీ పురుష నంబ3 ధాల్ని గురించి నా అభ్మిపాయాలు మొదటినుంచీ వేకుగానే పుంటూపుండేవి' (సేము ఓకేవ్యక్ష్ర ఎవాకేవ్యకిని నమ్మి అంటిపెట్టుకొని ఉండటం, ఇవన్నీ బాలా మోటు భావాలు. పెళ్ళి అయిన మొదట్లో ఈ విషయాలన్నీ వేను ఊర్మిళతో చర్చించాను ఆమె మొదట్లో అర్ధం చేసుకోలేదు అర్జంచేసుకో లేదంశే కెలివితష్కన వల్లకాదు. ఆమె మధ్య ఠరగతికుటుంబంలో స్పట్టటం- వల్ల. మధ్యకఠరగతికి చెందిన అర్థంలేఎ అనాగరిక అలవాట్లకు ఆమె. అన్సుడు బానిసగా ఉండేది. కాని కమ (కమేణానా నాగళిక దృష్టిలో వున్న సౌగన్తూ సౌలభ్యం, అనందం ఆమె _ (గవాంచగలిగిండి ఇక ఇవ్వుడా?”” అవి పెద్దపెట్టున నవ్వి, వేను ఏ స్రీ నయినా మనస్సులో కోరుకుంకేచాలు, మరుక్షణం ఆ స్త్రీ నా స్వాదీనంలో పుండేటబ్జు ఎంక చాకచక్యంగా ఎర్పాటు చేస్తుందనుకున్నా వు!”అన్నాడు చప్పరిస్తూ శే

“రి ఛండాట డా భగవంతుగు విన్ను వ్‌ట్లా పుట్టించాడురా.”” ఇటీవల నరకూ చాలాచమవుగా పుండేవారని విన్నాను. ఆటువం-ఎవరికి ఎందుకు మనన్పర్జ వొచ్చినట్లు?)” అవి అడిగింది,

“ఆం, రవివర్మ వొట్టి చాదస్తుడు అవాగరికుక, మూర్జుడు... అన్నిటా తాతలనాటి బూజు భావాలను ఫట్టుకొని (వేళ్లాడుతూ వుంటాడు అలాంట్‌వాడని నాకు ముందే తేలిస్తే ఊర్మిళను దూరంగా ఉంచేవాడ్ని నూ- సీద్దాంతంలో వున్న సొంభ్యం, హాయీ మాతో సరిచయం అయిన తరువాత అయినా అనుభవంలోనికి తెచ్చుకొని మారకపోతాడా..అనుకున్నాను. నేను

264 ఛభర్మ వ ర్డీ అసుపన్న దానికి అంఠా విరుద్ధంగా జరిగింది. పానకంలో పృడకలా ఆకయారయ్యాడ్రు.” |

*న్సీ బొంద?” అవి మనస్సులో అనుకొని పైక్స్కి “అసలు ఏం జరిగిందేమిటి!” ఆవి అడిగింది కల్యాణకింకిణి.

ఊర్మిళ నాటకాల్లో వేషాలు వెయ్యటం అంటే 'మొదట్‌మంచి చెవి కోసుకునేది. రవివర్మ ఒక నాటకం (వాసి (వదర్శించదలచున్నాడవి 'శెలిప్కి అతవికో పరిచయం చేసుకోవాలని ఉబలాటపడింది నేను అప్పటికీ ఆ ఏభ్రయ్యోషడిలో పడీన వాడితో మనకెందు అవి చెప్పాను ఆమె నామాట పనలేదు పైగా ఆ వయస్సులో వున్నవాళ్ళే విరపాయులు అన్నది. ఇ్యురవాళ్ళయితే జరిగిన సంగతులన్నీ బయటకు వెళ్ళి గొవ్పలు చెప్పు .శుంబారన్నది వయస్సు మళ్ళిన వాళ్ళయితే ఏం జరిగిన్సా వడీతే తాము వారనడళారేగాన్తి ఇతరులకు ఇెప్పుకోరు ఆన్నది అప్పటి కది బాగానే వుందవిపించింది నాకు. వెంటనే ఇద్దరికీ పరిచయం చేశాను అయన బిడియ వడురుంకే మొదటిరోజుల్లో నేనేవెళ్ళి తీపుషవచ్చాను ఊర్మిళ అంపే విపరీతమైన ఇష్టం కలిగేటట్లు చేశాను. ఇన్నీ చేస్టే ఆ మూర్చుడు ఏం చేశా ఊమ కున్నావు! ఊళ ర్మిళను తన కూతుర్ని చూచినట్లు చూడటం మొదలు పెట్టాడు; ఊర్మిళ మొదట్లో నాటకాల్లో వేషాలు వెయ్యటావికి అకవితో పరిచయం చేసుకున్నా, (కను్యకమేణా ఇకవిపట్ల గాఢమైన _పేమను వృద్ది చేసుకుంది. అది తస్పవి నేను మొదటి నుంచి చెప్పకూనేవున్నా, కొని నా నూట ఏన్నది కాదు అతడు తనను కూతురుగా మూస్తుంకే (వథ మంలో ఆమెకు బాగానేవుండేని, కాని రోజుల గడిచినకొగీ ఊపిరి నల పని వరిస్టి3కి వవ్చింది. ఆశను వచ్చి వెళ్ళగానే చిరుణురులాడుతూ వుండేవి అసేక్షలమ సహజంగా తీర్చుకోలేంపోతే ఏమవుతుంది మరి! అవ్పుతవ్వుడు ఆమె తన 'పేమను వ్య క్తషరచిన్నా అతను దానివి చిన్న పిలల చేష్టల [కింద జమకట్టి నవ్వుకొని ఆనందిస్తూ వుండేవాడు. ఆ రోజుల్లో ఆమె కుర్షీద్‌ వి చూవింది. ఇదీ ఒకందుకు దు-చిదే సవి నేను -వారి పరిచయం వృద్ధి అవటానికి తోడ్పడ్డాను, కావి ఇవ్చటిక్సీ రవివర్మ

ఆత్మదోహులు 26% అ పే ఆమెకు ఇష్టమే కంవరమే, అందుకనే అకను కనుపించగానే ఆమె అడ్దుదిడ్డుగా మాట్లాడుతూ వుంటుంది. అతను అనలు కారణం గపాంచి ఆమెకు దూరం అవుళూ వచాడు పూ దిగా దూరం అయా్యాడు. విశాల బుద్దిలేని నంకుచిత న్వభావంగల స్వార్ధవరుడికి మౌ (వవ రన వవితంగానూ, నీతిబాహ్యంగా వా కనవడటంలో నేను ఆళ ఏరథవడమ )) “నీ ఏళాలబిద్ది తగలబిడ్డప్టే వుంది.” అనుకుంది మనన్నులో శల్యాణకింకిణీ. పెకి ఏనో అనవోయేవ్పటికి వంటవాడు భోజనం ముగించు ళొవి వచ్చాడు; వాడు “ఇంటికి వెళ్ళిపస్తాను అన్నాడు. జవీదో వనివున్నది అన్నాపుగదా! ఆ వనిపూంర్తి-చేలుకొవి రా? ఆని చెప్పి అతవికి అయిదువూపాయలు ఇచ్చాడు తాండవకృష్ణ, రాతి వంట ేశకగావి రాన” అన్నాడు నంటవాకు డబ్బు తీసుకుంటూ. శప్రని మధ్యలో ఏకీచిసెట్టి రాకు ఆలస్యం ఐ7 పూర్తి చేఎకువి న్‌! క జద్రొడ్డిరలుపు లోవల గడియ వెశాను మేకలు రాకుండా ముందు శలుపు మీరు వేనఒుకొంచి? అవి చెప్పి వంటవాడు వెళ్ళిపోయాడు. లాండివకృష్ణ బిగ్గరగా నవ్వుతూ “ఎప్పుడు వెళ్ళాలో యెప్పుడు రావాలో వాడికీ పూదర్తిగాతెలుసు” అన్నాడు ఇక ఆ యిల్లో మిగిలింది కల్యాణకింకీల్య రాండవకృష్ణ మామే శల్యాణకింకిణి తెలుబుకో ది-చిందఎరా తెబఘకుంది ఎంత త్వరగా ఆ -గువూలోనుంచి దిమటవడితే అంత మంచిదని భాఎప్త్రూ అవకాశంకోను వెదుకుతూ హర్చుంది “క్క పూట ఎందుకనో ఈ నాదుగా వుం అబ్బా, తల (చిద్దలు గొట్లుకు ఫోతూపుంది ?' అన్నాడు తాండవకృష్ణం నా! తి 18)

266 ధర్మవశ్డీ |! ఒక్కక్షణం అకవిమాటలు నమ్మింది కల్యాణకింకిణీ “ోవంటు వానితో సారిడన్‌ బిళ్ళలు తెప్ప ర్త బాగుండేది” అన్నది. ఆఆక్ష్యరలేదుు కాసేపు విశంతి తీసుకుంటే అదే తగ్గుతుంది” అని ఇెప్ప ముందు తలుపువేసి సడక గదిలో వడుకున్నాడు. ఏం చెయ్యటానికీ తోచక అలాగేకూర్చుండి కల్యాణకింకిణీ, ఆమె మనస్‌ ఏదో అనుమానం లీలగా పొడకూప్రి రూవం ధరిస్తూవుందిం ఆమె [కిందపెదవి వొణికింది ఇంతలో “*జకసారి గదిలోకి రా కల్యాణ కింంజీ ఈ తలనొప్పి భరించలేకుండా వున్నాను. నీ మృభువయిన (వే!,కో ఒత్తితే యేమన్నా తగ్గుతుందేమో” అన్నాడు తాండవకృష్ణ గదిలోనుంచి. కట్టి చటకారి వెధవా ఎన్ని విధ్యలు వున్నాయిరా నీ దగ్గర” అవి మనస్సులో అనుకొవిి పైకి “స్తున్న” అని చెప్పి, నెమ్మదిగా లేచి ముందు కలుపు గడియకీసుకొని బయట వడింది ఆమె అతను కల్యాణీ వన్వన్నదని తలనొప్పి నటిస్తూ మూలుగుతూ ఆపసోపాలు వడుకూ మధ్య నుధ్య తలుపు నంకకు [కీగంట చూస్తూ. గదిలోనే వడకుని ఉన్నాడు శ వ ఠి ఠి ఆమెకోవం కవిపెట్టుకుని కూర్చున్నాడు రవివర్మ ఆమె రాగానే. ఆమె ముభ్గాన్ని ఆతురతగా పరీక్షగా చూశాడు జమ్సీర్రు కంగారవడవలసింది యేమీలేదు యెలా వెళ్ళాన్సో అలా" వచ్చాను” ఉప్రల్హిటి సంగతులు?” కవ్రాళ్ళవి గురించి నాతో చెన్సలేక మీరు ఆప్పకున్న విషయాలన్నీ విజమే.అన మనస్ఫూర్తిగా నమ్ముతున్నాను అబుతే మీకొక సలహా ఫెన్నవలసి వుంది”

ఆక్మ్మదోహులు వళ?

[చళ్చార్థకంగా రూశాడు రవివక్మ.

“మీరు వాళ్ళతో యెటనంటి నంబంధం 'పెట్టకోకండి. వాళ్ళిను తురించి ప్పూర్తిగా మరిచిపోండి. మీ నిను విలబడటావికికూ డా అర్లత లేనివాళ్ళు . ఏదో వొక నెవంళో మిమ్మల్ని కలస్తూ మీ ననన్సు కష్టపడే టట్లు వల్లవిరుపు మాటలు మాట్లాడే యోగ్యత ఊర్మిళకులేదు ఎన్ని జన్మలు ఎత్రినా రాదుకూడాను. వాళ్ళు వరికులవి లేలిసి వాళ్ళను మరచిపోలేక పోయినా, వాళ్ళను నపొంచినాా ఊర్మిళవట్ల మీకన్న అమరాగంలో వాత ల్యంలో ఎక్కడో మలినం, స్వార్ధ చింతనా దాగి వుందని అసుకోవలసి వస్తంది మీరు పెద్దవారు మీ మనస్సును మీరు వరీకించుకోగలరు నేను అంతకం'పే మీకు యెక్కువగ్గా చెవ్చగలిగినదాన్ని కాదు; ఇంతకలటే విడ మరచి చెప్పలేనకూడాం

రవివర్మ తలవంచుకొవి ఉపాధ్యాయుని టోరలు చెవిని వేసుకుం టున్న పిల్లవానివలె ఆమెనూటలు విన్నాడు అతని మనస్సు జరుగుతున్న ఘర్షణ్మవభావం ముఖంలో సృష్టంగా గోచరమపవుతూంది. మీతో వరి చయం అవటం నా అదృష్టం. మీళో వరిచయం అయిన గడియను జన్మాంతం వరకూ నురచిపోలేమ?” అన్నాడు.

థి ళ ఇ

రవినర్మకు తనకు కలిగిన తొలి నరిచయాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ మంచంమీద కూర్చున్న కల్యాణకింకిణీకి ఈ విషయాలన్నీ విన్నో మొన్నో ఉరిగినంఠ నృష్ట్రంగా క్ష్‌నకం వచ్చినై. ఈ క్ఞావకాలన్నీ యింకా వేడివేడ్‌ గానే వున్నయి. ఆమెకు. ఆ వేడికి ఆమే మనస్సు కరిగి దవించింది. రవివర్మను చూడా ళవిపించింది. ఆ రోజే హైదరాబాదుకి బయలు దేరింది.

రైలు వ్రదరాబాదు వచ్చేటన్సటికీ తెల్లవారి ఆరుగంటలయింది. ఎక్కువమంది (చరయూణీకులు సికిం్యదాబాదు స్టేషన్లో దిగిపోయారు; కొద్ది మంది మ్మాతం మిగిలారు ఇంకా మసకమనకగానే వుంది కల్యాణకింకిణి

పి ఛళగ్మవశ్ఞీ

ర్రైలుదిగ్కి రవివర్మ కోఎం నూచింది? కనుపించలేదు, డునోంిగా ఒంటరి + ఎవరన్నా వ్యక్తి విలబకిపున్నా డే మానవి పరీక్షగా చూచింవిః ఎవ్వరూ లేరు.

అంకబో సూబ్‌తో వున్న ఒకవ్యక్తి కంపార్డ్‌ మెంట్‌ దగ్గరకు వచ్చి, “కల్యాణకింకిణిగారు మీరేనా?” అవి అడిగాడు,

ళన జే?

జశిన్స్విక్సి్‌ బంకిక్రి వస్తాకనీ, వెళ్ళి తీనుకు రావలసిందపీ శవవర్మగారు ఇెపహ్పారు'” అవి “నేమ ఆయశ అడ్చ్పొకేట్‌ వి” అన్నారు.

ఉవారెక్కడ వవ్నారు?”

విన్న ఉదయం వచ్చి నాకీ నంగతి చెప్పారు. తరువాత మళ్ళీ కనుపించలేదు. ఏదన్నపనిమీడ వున్నారేమో! రాగానే మీకు హపించవం సిందని ఒక కవరు ంవిచ్చారు్కు మా ఇంటికి వళదోం,

ఇక్టహ రవివర్మ అడ్యశేట్‌ ఇట్‌కీ వెళ్ళారు ఆయన (డ్రాయడ లోంచి రిజిష్టరు జన 'పెద్దకవరు తీసి కలా ఇకింకిణీకీ యబువ్చాడు ఆ కవరుమువ తన పేనే వుంది చించి చూచింది అందులో ఒక రిజిష్టడ్‌ డామ్యుమెంబూ, ఒక వుత్తరం పున్నాయి అ రిజిష్టరు డాక్యుమెంట్‌ రవి వర్మ తఫకు (వాంంకి రఏవర్మ తన యౌవదా స్తీ కల్యాజకిఎకిణీకి. (వాస్‌ యివ్చాడు ఆ డాష్యమెొటు చదిఏ తనకండ్లను తానే నమ్మలేకపోయింది కలాాణకింంణీ రెంశవవ రఏపర్మ తనకు (వాసిన ఉత్తరం, ఆ ఉ త్తరోం చదువ వారభించింది, అందులో ఇలా పుందిం శ్ర భ్ర్యాణకింకి ణీ గారూ?

సక నన్ను అవార్థంచే ఎకోవర్లు మీరు వెళ్ళింతరువాత మీరినవ్చిన నలవాను గురించి 3౩వంా ఆరోచిండాను మీ సలహా అన్ని ఏవాలా నవ్వు మేశ వలరక ఇఅనే నిర్ణయావికి వచ్చాను ఊర్మిళను న:చిపోవటావికి వ్‌ళ్నో వివా (వనుశ్నించాము. ఆవని నావల్ల కాంపోయినది. ఈ వట్టి

ఆరత్మదోహులు 269 జంలో పున్నంఠతకాలం ఆమె కన.పిస్తున్నంతకాలల వరలి తా! ఆవేది పాధ్యంకాదని తేల్చుకొని, తీర్భయాళిలు పేవించిటానికి ఒయలు డేరాను ఒక సంవకృ్పరంవైగా దేశాటనం చేశాను, అమెను మరచిటొయా వనే ఆవకున్నాను తిరిగి ఈ పట్టజం వచ్చాము. నేమ =చ్బాసివి తెలిసి ఆమె తిన లిర్తతో నన్ను చూడటానికి వచ్చింది. ఆమెమీద నామన్న మమ కారం జన్నాళ్ళనుంచీ యెక్కడ దాగిపున్నదో, సగపట్టిన పామి ల్లే నడగ విప్పింది..నామీద నాకే ఆనహ్యం వేసేటంఠ రూవంలోం

వేను అనేక ర్మాతులు ఆలోచిందాను. నా మనస్సువి శీల్చుకొవి ఈూళాను మీరు అన్నట్లు ఆమెవట్ల నాకున్న మమకరంలో మాలిన్యం వుందని కెలుసుకున్నాను. అమెను నేను” ఢంగా (పేమిన్తున్నానవి శెలుసుకున్నాను లే పోతే మరొకరితో ఆమె చనవుగా వన్నా, మరొ కర్ని (పేమించినా నేమ బాధ పడటం యెందుకు? నేను ఎవ్వరిని, భాద వడటావికి? ఈ విషయం తెలిసినప్పటిమంచీ వమ్న వేము లరించకోలేక పోయాను వవ.చం ఆంతా నన్నచూచి వెక్కిరిస్తైన్నట్లు ఆగనపించింది ఎక్కడకు వెళ్ళినా నేను మొయ్యశేవి యేదో పావభారాన్ని మోసుకు వెళు తున్నట్లు అనిపించేది. నన్ను నేనే డ్వేషించుకుంటూ కొన్నాళ్ళు గడీ పామ ఇక ఈ తనన భరించలేను. నేను ఒంటరిగాణ్ని నాకు దగ్గర బంధువులగావీ ప్రియ స్నేపాతులు? నీ లేరు అందుకనే ఆప్యాయత కోనం ఆంత తహతహ లఅాడానేమో!

నా యాస్టి యావత్తూ మీకు రానీ యిచ్చాను. యూ ఆస్టివి వీరుయే విరంగా వాడుకున్నా వాడుకోవచ్చు మళ్ళీ కల సుకుంటామో, ₹ేదో నేను చెవ్చలేను కల సుకోవటం అనేది జరిగితే యెక్కడ కల సుకుంటామో ఏ విధంగా కలుసుకుంటామో!

ఎాలవిపర్మి

ఉరం పూరి అయింది. కళ్యాణం ణి కండ్లు చెమ్మగిల్లి నైం “పెదవులు ఒణికవై నిద్చిరం తెచ్చుకొని, ఈఖృన్నిడాయవ యక్కడ వున్నట్లు? అవి అడిగింది.

270 ధర్మపవ డ్డీ

కకట్పగ్రే నేస్తూ అలోచిస్తున్నామ” అన్నాడు అడ్వొకేట్‌. ఇ

అంతలో ఫోను (మోగింది అడ్వొకేట్‌ అవతలి మనిషిళ్‌ మౌట్లాడి, “నర్కిల్‌ ఇన్స్‌ పెళ్టరు ఒకసారి సన్ను రవివర్మ యింటికి ళ్‌ మ్మంటున్నాడు) అన్నారు.

కల్యాణకింకిణి గుండె గుభేలు మన్నది, నేనూ వప్తామొ అన్నది. గ

వారు రవివర్మ యింటికి వెళ్ళేటప్పటికి అక్కడ జం సోగయి వున్నారు. గేట్లో సర్ఫిలు ఇన్స్‌ పెళ్టరు కలిఫ మేడలోవి గదిలోకి తీసుకు వెళ్ళాడు ఆ గవలో ఓక గుంచంమీవ రఎవర్మ శవం కంఠంవరకూ తన్న విశిపుంది

“వ్లంతకుముందే హా స్పేన్‌సాగర్లో దొరికింది ఒక జాలరివాడు చూచి మాక రిపోర్టు డేస్తే వియటకు తెచ్చి ఇక్కడకు జేర్చాతో

ల వాటి

అన్నాడు

అ మొహం యెంఠక విర్విచారంగా (వశాంఠంగా వుంది! కండ్లు మూసుకొని ఉన్నా తనవంకకు యెంతో దీనంగ్భా ఆప్యాయతగా చూస్తూ వున్న శ్రే ఉంది కళ్వాణకింకిణి భరించలేకపోయింది రఏవర్మ శవంమీడ జడి కన్న _ తండ్రివి పోగొట్టుపన్న వసిపిల్లమల్లే భోరున యేక్కింది. అంతా విర్విణ్నుర్పై చూస్తూ విలబడ్డారు.

కి లలబరువ్వ తలను నననకొలానకాలును లన నకననచననానాానాలికునమునా మాతఠతన దంపళులు సినిమా చూస్తున్నారు. మాతన దాంపసత్యమే శక్‌ సినివా ళా మొక సివినూ-తిమ ముదు నడిచే సినిమా ఓక సినిమాం కాబట్టి నూతన దంవళులు సివిమా చూస్తున్నారు అనటంకంకే ఒకసినిమా మరా పివమాను చూమ్తూవుంది అశటం నిజం విజంలనటం నాకొక వ్యననం,

పివిమా ఆట అయింది. అయిపోగానే అంకా కేకలు వేసుకుంటూ యూలలు వేసుకుంటూ లేచారు నుతవ దంవతులు మాతం లేఎలేదు, వెలుతురు కనబడగానే కంగారు సర్దారు (ేమే వెలుతురు వెలుతుకే శైపేమ.. కావి (పేమకూ వెలుతురుకి పడకుండా చేసిందీ పాడులోకం, వివిమా అయిపోవటం, సివిమా తూట్టానికీ పచ్చిన ఆంధధులంతా ఏకమై చారివంకకు చూపులు (శివృటమూ....అన్నీ ఒకేసారి జరిగిపోయిన్లై అందు వల్ల నూతన దండతులు అందరితోపాటు లేవలేకపోయారు.. ఒబ్ళు నవ లించుకొవి లేజేటస్బటికి ఎట్లారేదన్నా ఒకటి రెండు నిమిషాలు వట్టింది. ఈదిగి వొదిగి గోడకు ఆనుకున్న బల్లాలై బయటపడ్డారు. జనాన్నుంచి బయటదిడ్డారు (ప్రవంచాన్నుంచి యీ జళాన్ని విడదీస్తి ఒకటిగ నిలిపిన గేట్లోనుంచి దియటవడ్డారు.

ఆ జనామ్నంచ్సీ ఆ గేట్లోనుంచీ బయట వడానే మరో[వవంచం అోకి వచ్చినట్లయింది నూతన దంవకులకు. అది వాళ్ళకు అలవామైన మామూలు (చవంచమే ఆఅవటంవల్ల దంవతులు ఈమ మామూలు అలవాటు శ్షవకారం రిక్షాను పీలిచాడు; రిక్షా కదిలింది. దంవతి నూ( రం వొద్దన్నది్న

ళప్త్తిచ్చి వెళ్లారో అన్నది.

కప్రర్తి రిక్షా ఎక్క-గూడదా?”) అవి అడిగాడు దంవతుడు,

272 ధ ర్మ వ ర్డీ

విజంగానే దంపతికి రిక్షా ఎక్కాలవిలేదు. ఎన్ని చెప్పినా రిక్షా ఎక్కటం తవ్ఫుగానూ, పొవంగానే కనిపిస్తంది కాని అడి ఎలా పావమో ఆమె సహేతుకంగా నిరూపించలేదు. అందుకని రిక్షా ఎక్కగూడదవి అన కుండా * వడిచి వెళ్లాలో అన్నది.

జ*న్సరేర ఫరవాలేదు తసప్పేంకాదు పాశం అంళకంకే కాదు. మనం ఎక్కితే వాడికి పానలాడబ్బులు దొరుకుత్తై. ఒకపూట తిండీ తింటాడు లేకపోతే అదీలేదు మనం రికి ఎక్కటం వాడికోసమే. ఎక్కు” అన్నాడు

జన్సనం రిక్షి ఎక్కీ. గుురపుబండివాడి నోట మట్టి కొట్టిటంలేదా?” అని అడరుగుదా మనుకంది దువడి ఆంతలో గు్యురపుబండికి తము ఇంటికి అర్జరాపాయైకే, రిషెకి పావలే అని జ్ఞాపకం చ్చింది ఆ ఇల్లాలికి వెంటనే చిరునవ్వులు వొలక పోసుకుంటూ రికి ఎక్కి కూర్చు౦ది.

కకాస్త జరుగు!”

వి వ క!

నూఠన దంపతులు రిక్షెమీద వెళ్తున్నారు అది ఆంధదేశం నడ్‌ బొడ్డు నడిగొడ్డు అంకే రిపేర్స్‌ తక్కువ! గతుకులు ఎక్కువ జనం ఈండోవఠండాలుగా రోడ్డు మధ్యగా నరుస్తారు. ఒకరి వెనక ఒకరు? వక్క నడువరు నీవిమా చూచి పూరుకోరు ఆవందాన్నయిన్నా అయిష్టా స్నయినా మనస్సులో వుందుకోరు రోడ్డుమీద ఎక్కి తమ _ అలభ్మిపాయా లను పూర్వం పైటూళ్ళలో సంకాలతి పండుగకు తోటాలను విడిచి పెట్టీ వట్టూ, పెళ ళృకు బట్‌ లను విడిచి పెట్టినట్లూ విడిచి 'పెతతార్కు

రీకి వీరందరినీ తప్పించుకొని పాము మెలికలు శిరిగినట్లు తరుగుతూ వెళ్తూవుంది ఒక వంతెన ఆర్తువచ్చింది ఆ వంతెన ఎత్తుగా వుంది రిక్షెవాడు ముసలివాడు ఎముకలట్రోగు. లాగలేక లాగుతున్నాడు. మధ్యకు వచ్చేటన్నటికి వాగెక్కడ లాగలేకపోశాడోో ఎక్కడ రిడా

కలల విరుచు ఖై

బ్యరున వెనక్కి వెళ్ళిపోయి తల్మకిందలౌతుందో అనే భయం నూతన- ద౦ంవతులకు సట్టుకుంది రిశై వెనక్కి. వెళ్ళకుండా వుండగలందులకు ఇద్గరూ ముందుకు వంగారు రిజివాడు ఊబిలోదిగిన బిండీవి లాగే ఎద్దుకు మల్లే మెడసాచి వట్టుషట్టి _రిజెనువంతెన మీదకు లాగాడు నూతన చంవకులు చెరొక విట్టూర్చు విడిచారు శిక్ష వంతెన" దిగటం మొదలు పెట్టింది నూతన దంపతులకు మళ్ళీ భయం పట్టుకుంది. రి తాగిన్‌వాడికి మల్లే వశంతప్పి రయ్యిన వెళ్ళిపోతూవుంది, రిశ్షవాడు కమ్ములు సట్టుకొని ఎగికెగిరి నడుతున్నాడు ఇప్పటిదాకా రివిని వాడు లాగాడు; ఇవ్పుడు రిషి వాణ్ని లాగుతూవుంది. మాఠనదంపతులు బిగబిట్టుకు కూర్చున్నారు. తనుని ఇంత ఇద్బింది 'పెడుతున్నందుకు అతనికి రితివాదిమీద కోషం వచ్చింది. ఏమంటే ఏమవుతుందో అవి లోలోవలా రాజుకూ రిషి వేగం: తగించటావికి వెనక్కి ఆమకొవికూర్చున్నారు (కమ[కమేణా ౯౬ వేగం- తగ్గింది రిషి 'వేగంకో పొటు నూతన దంఠతుల గుండెదడ తగ్గింది.

క వక్కకి తిన్న" అన్నాడు దంవళఠుడు,

రిక (వక్కసంమలోకి తిరిగింది ఆంధ్రదేశం వడిబొడ్డు పెద్ద బజార్లలో గతుకులుంచై ఇక సందుల్లో అంటారా? (వకి చిన్ననందు ఓక్‌ సిద్ద గతుకు. అందులో ఆ నందుకి ఇం ఎలెక్ట్రిక్‌ దీపాలు వడలేదు. [కొ మన్నుతిన్న పెంచేరుకి మల్లే నెమ్మదిగా (పాణంపోయిన శవావికిమల్లే ఓఒరువుగా వెళ్తూ వుంది.

దంవతుని (పాణంకొంచెం కదుటవర్డది. ఇందాకటినుందీ రాజూ కుంటున్న కోపొవ్ని ఒక్కనూటలో వ్యక్తం చేశాడు ఉక్ష్యరగా పోనివ్‌.”

*పషావం వడవరేడు....”

“కడ్రవలేక రోగమా... ... నడవళేవివాడు ఇద్దన్నీ ఎందుకు ఏక్కించుకోవాళి? ముందే చె్పగూడదూ? వడువ్‌.... *

224 ధర్మనర్డీ రికెవాడు తన శక్తి నంఠా శేశద్రీకరించాడు. వరుగుకు కావలసిన పూప్తకోనం రిక్షెని ఒక గుంజు గుంజాడు రిషి అతవి స్వభావాచికి అలవాటు విస (పాణం కొరడా 'పెట్టి కొడితే గ్యురం వరుగెత్తుతుందిం ఉక్క గుంజు గుంబిఠే రిక్‌ లగెత్తుతుంది. అలాగే రికివాడి వెనకపడి ఈగెత్తుతో వుంది రికో చీకటిని లెక్కచెయ్యటం లేము, గకుకుల్ని లెక్క చెయ్యటంలేదు. రిక్షిలో కూర్చున్న నూతన దంపతులు ఉప్పెనగాలికి -శడవోయేముందు ఊగే చెట్లకుమల్లే ఊగుతూ కూర్చున్నారు.

“నెమ్మదిగా వెళ్ళమవీ చెప్పండి” అన్నది దంవతి,

*న్స వ్వే చెన్ను? అని కోపగించాడు వెంటనే “కోనం వచ్చిందా?” అవి చెయ్యి మీద వేశాడు ఆమె ఒదిగింది. అతను జరిగాడు ముద్దు ెట్టుకోదోయాడు. ఆమె ఇంకా ఒదిగింది. రక ఒరిగింది రిషినాడు గుండె దెబ్బ శిన్న వాడికి సల్లై అడిలాడు అపాయం శగహించి, భయంతో “కబ్చిబ్బుపడి తబ్బిబ్బువడటంవల్ల ఆపాయాన్ని. కొవితెచ్చుకున్నారు మాకన దంవళులు. ౦4 తల్లకిందులై 9ది,

ఠి వ వ

వారిది అనుకూల దాంచత్యం అందుకని రిషెలో మంచి ఇద్దరూ (కిందనడ్డారు. ఇద్దరూలేచి విలబడ్డారు ఇద్దరికీ బట్టలు _ దులుపుకోవాలవి తట్టలేదు. దంపతుడు రిషెవాని మీదకు రేగాడు. “మవ్వు మవిషి వా? దున్న

-పఫోతువా? కొస్త జ్ఞావం వుండక్కంర్లా? వెధవా...)

రిశివాడు ఏమీ మాట్లాంలేదు. ఏం చేస్తున్నాడో చీకటిలో

శనవడటం చేదు. /

“ల్రాగలేని వెధవ్వు బాడుగ ఎందుకు ఒన్పుకోవ్నాలా? ఆశా మళ్ళి ఆశ. _

ఈక రుకుందురూ వాడితో మనకెందుకు? మనదారిన మనం పోదాం.

-ఎట్లాగు ఇంటిదగ్గరకు వచ్చాం. నాలుగుఆడుగులు వేప్తే మన ఇల్లే

కలల దిరువు 275

ఇందాకటి నుంచి వగర్చుకుంటూ మాట్లాడలేక నుంచున్న రిజెవాడు వారు సడ్‌చి వెళ్ళటానికి పూనుకున్నారవి తెలిసేటప్పటికి మాటలు 'పెకలింవంాడు “జాగర్తగా తీసుకు వెళ్తా_.ఏ 'పెమూదం జరగవియ్యను, ఏదన్నా 'పెమాదం జరిగితే ...

రికెవాడి మాట పూర్తయేవాకా . ఆగలేకపోయాడు _దంవకుకు! “*ఖంకా సీ రిషి ఎక్కమన్నావ్మ్నటా వెధవా. కావలిస్తై సీ డబ్బు తీజకొవిపో అవి ఒక పావలాకాను వాడి చేతుల్లో పెట్టి ఎరబరా వెళ్ళి పోతున్నారు దంవతి దంసతుణ్నీ అమసరించింది కాను రిక లాగలేక పోయే స్టి9కి ఒచ్చాననే భావాన్ని రిజివాడు భరించలేకపోయాడు “దొరా!” అని ఆకందనం చేశాడు. ఎదురుగా వెళ్ళి కాళ్ళమీద వడ్డాడు నూతన -దంవళులకి ఆశ్చర్యం వేసింది,

ఈగ వ్నిచ్చాగడరా” అన్నాడు దంపతుడు.

*బద్భా పు సొమి..”

మరింకేం???

ఉరిచ్చా యెక్కుసామి... ౫”

“నేవు వడిచిపోతే నీకేంరా?))

“క్రాద్రు సామీ...”

“పీ శేమన్నా పచ్చా!”

శబ్బున్పృన్సు పసొమీ....””

రికొవాడు కాళ్ళు వొదలలేడు చేసేదిలేక నూతన దంనతులు మళ్ళీ రష్‌ ఎకా.ఈ రిషివాడు రిడొయెత్తాడు. నూతన దంపతులు బరువు యెక్కు వయ్యారనే నంగతి వాడు గుర్తు పట్టలేదు అసలు గుర్తుపన్తే స్టితిలోలేడు. తాను రిజలాగలేని స్థితికి నొచ్చాననేభావం వాడి మనన్స్నుని కెలుసతూ వుంది గొంతు సపరించాడు రిషెవి వొకగుంజా గుంజాడు. మాఠన చంవతులు దేవతా వ్యిగిహాలకుమల్లే కదలకుండా కూర్చున్నారు! రిక్షవాడు ఆగమేగాలమీద వెళ్ళిపోతున్నాడు, వాడికి చీకటి అడ్డురాలేదు.. గతుకులు

275 ర ర్మ వ ర్డీ అడ్డరాలేదు. “రిక్షా లాగలేవి స్థికకి ఒర్పాని అనే కోవమే వాడికో బలాన్నిచ్చింది. వెళ్ళి వెళ్ళి కొ జ్ఞ దంపతుల యిల్లు చేరుకున్నాడు... తక్కిన ఆగిపోయాడు. కొ త్త దంవకులు దిగారు దంవతుని మనస్సులో యుష్పుడు కోవంలేదు రికొపడటావికి కారణం తానయి రిషొవాణ్డి కోవ్పడీ నందుకు అకని మనన్ను వళ్చాక్తాపపడింది. ఎక్కడో ఒక కంరన్వరం *క్రనృంకా నీడే” అని చెవతూపుంది కాను ఆంతకుముందిచ్చిన పావలా: శాక వరొక పావలాకాక్క మరొక పావలో జేబులోనుంచి తీసీ రిక్షవాడి చేతిలో పెట్టాడు వాడి ముఖం తన యింటి ముందున్న దీవప్ప వెలుతురులో మెరిసింది దానికిశారణం తను పావలే అనుకున్నాడు దంపతురు కావి కారణం అదికాదు అనలు నిజానికి రిషెవాడు ఆ కణం యా లోకంలో లేడు “కను రిజి లాగగలడు ... లాగగలడు) వాడిముఖంలో మెరిపిన మెరుపకు కారణం యీ ఖానం. నంకోషాన్ని పట్టలేక పోయాడు. కాను లికి లాగగలడు ఇద్దరిని యెక్సించుకొని ఆగమేగాలమీద తీసుకు వెళ్ళగలరు. ఇ౦కేంకావాలి ఆకలి ధవ్చిలకో అలసి ముడుచుకుపోయిన ఆతని మనసు యీ నంతోషాన్ని భరించలేకపోయింది చేశిలోంన్న షావలా ఆలాగే వుంది నెమ్మదిగా వక్క-మన్న న్నంభానికి జారగిలదిడ్డాడు_ మరణించాడు

రికెవాడి మరణం ఆ నూతన దంనకులమ వాళ్ళ జీవిత పర్యంతం: 'వెన్నాడుతూనే పృంది. *ోవాడి మరణావికి కారణం... ఎవ్వరు?” అనే విషయంమీద మాం వాళ్ళకి రాజీ కుగదరలాం. “ఆ రిజ్‌ యెక్కకుండా వుం'పే పోయేది” అనేది దంవతి. “వాడు మనల్ని యొక్కించుకోకుండా పంపే పోయేడికాదు?”” అనేవాడు దంగతురు,. ములాశ దుఃఖానికి ఇంకేగాన్తి వాడికీ పెళ్లం పిల్లలుచేటు” అనేవాడు. వంటారవీ; దాళ్ళకోనం తాను రెయ్యలేని వనులుకూడా వాయ్యటావికివాడు పూ నుకుంటాడనీ, ఆది తవ్పవినరి అన్నీ ఆ సంగతి సంభంలో పుండే- అద్భష్టవంతులు తెఖసుకొవి (వవర్తించాలనీ అజనికి యేనాడూతబ్టలేదు..

అడ లాక్‌ వీరయ్య కొడుకు కోబయ్య వీళ్ళిద్దరికీ న్పర్థ రొవటం ఊల్లో అంద శికి ఆశ్చర్యంగానే వంగి చాలాకాలం నరహ శంషడ్రీ కొడుకులు దాలా -అర్యోన్య గొ వుంచేవారు అన్యోన్యము అంటే తండి చెప్పినట్టు కొడుకు వినేవాడు ఇప్పుడా పరిస్థితి మారింఏ._..ఈ నుద్య వీరయ్య భార్య చవి ఫోవటం, అతడు మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోవటం జరిగింది అంతకుముందే శోటయ్యు 2% అయింన అవ్పటినుంచీ తండ్రీ కొడుకుల మధ్య న్పర్ధ "పెరిగిం: ఉన్న పూరిగుడిసె చెరిసగం చేసుకొన్నారు. చెరొం ఏతై ఈూపాయలూ పంచుకున్నారు తన యానైరూపాదులూ. పెట్టి వీరయ్య వెంటనే ఒక గేదెను కొన్నాడు అరని ధార్యు పాలూ, పెరుగూ అమ్మ టంమొదలు పెట్టింది. అది మాచి సహించలేక, కోటయ్య వార్య పోరిపోరి భర్తతో ఈను ఒక గేదెము కొవిపించింది అప్పటినుంచి వరీ స్పర్థ ఎక్కు వైంది మేత వెన్యుటం మొకలుకొవి, ప్రాలు అమ్ముకొనటం వరకూ శోజూ తగాదాలు జరగుతూనే ఉన్నయి అనారు అయిదు గంటలకు లేచి గేదెస మేళ వెయ్యటావికి దొద్లోకి “వెళ్ళాడు కోబయ్యు ఠమ గేదెకంబు మొచుగరి గేదె ఎక్కువ పాలిమ్హా వుంద, ఠమ గేదెకు హోషణ సర్గాజరగటం లేద ఫ్ర, బార్యహోరితే కోబయ్య అప్పటినుంచి గేదెప తనే మేఠ వెయ్యటం కుడితి పెట్టటం చేస్తున్నాడు గేదె* జనపకట్ట వేద్దామని వామి దగ్గరకు వెళ్ళాడు దాని పక్కనే తవ ఈంకి వామి వుంది తండ్రీ వామిని చూచేఎన్పటికి ఆతవికొక దురాలోచన కలిగింది తన తండ్రి షంచి జనపకట్టలు పోగుజేశాడు తన గేదెశు ఆ ఇనపకటవే సే__యీ ఆలోచఎ తద్జీ కటటంఠోనే అకి భయంకరంగా కని. సించింవి కోటయ్యకి నేమ్మవిగా ఆ౨వాటయినది తన తండి వామి దగ్గ శకు వెళ్ళాడు, ఒక జనసకట్ట లాగాడు రెండిడుగులు వేశాడు. ఎదురుగా

278 ధర్మవడ్డీ కండి కనిపించాడు. ఎందుకనో ఆ జనవకట్టకో తంగడీవి బాదుదామసి పించింది జనపకట్ట చేత్తో వట్టుకొవి రోషంగా చూశాడు. వీరయ్య ఏమను కున్నాడో! అక్కడమంచి నెమ్మదిగా వెళ్ళిపోయాడు. గదిగబా జనవకట్ట గేదెముందు దులిపి గుడిపెలోకి నచ్చి వడుకున్నాడు కోటయ్య

'ెల్లవాలేటిన్నటికి ఈ సంగతి ఎట్లా 'శెలీసిందో వీరయ్య భార్యకు 'శెలిసింది. 'పిరయ్య యింట్లోలేడు వీరయ్య భార్య ఈ నంగతి. తెలిసీ తెలి యటంకోనే దొడ్డిలోకి వెళ్ళి కోదియ్య వామిలోనుంచి నాణుగుకట్టలు లాగి తన గేదెకు వేసింది. ఈ సంగతి కోటయ్య భావ్యకు కెలిసి తగాదా పెటు- కుంది.

6ల్సీ చెయ్యి వరగొలఎ”

ఈల్టి మెగుడెందుకు చేళా దే?

తనా మొగుడు చేశాడా?)

“మా జసవకట్ట లాగి...

ల్యజువు చెయ్యి?”

వీరయ్య భార్య (వక్క గుడివెలో కాపురం పుంటున్న రోత్తయ్యసి పిలిచి రుజువు చేసేంది. అంతా చెప్పి, “ర క్హయ్య మామహడా చూశాడు” అని చెప్పింది. అక్కడితో మరీ రేగింది కోటయ్య భార్య మమ్మల్ని ఇంట్లో పుండకుండా చెయ్యడానికని ఈ సన్నాగం వన్నావన్నది. వాడకట్టు వాళ్ళందర్నీ కూడగట్టుకుంటానన్నది. ఆంకా నీవకం వలక్క, దిక్కులేని. వజని నా వక్షం ఎవరు నలుకుశారన్నది వాకేమి.. అండా దండా అన్నది, అక్కఒడికో వీరయ్య భార్య వేసుకుంది. మళ్ళీ జుట్టూ జుట్టూ వేసుకున్నారు. వాడకట్టంతా ఫోగై3ంది. ఎవ్వరికి చెప్పేవి వారికిచెస్పి ఆవృటికి నర్జారు..

ఖు గ్‌ా క!

కోటయ్య భాళ్యుకు కోడం ఆగలేదు. ఇంట్లోకి వచ్చి. మొగుడి మీదకు 'రేగింది “డీనికంతకూ నీ మెత్తదనమే కారణం” అని విగ్గరగా-

వృ ర వ 279 ఏడ్చింది. దొంగతవాలుకట్టినా రంకుతనాలు కట్టినా నీకు పట్టనట్టు కూర్చుం- టావు. ఒక్క అడదాన్ని నా వల్ల ఏమవుతుంది? అని ఏడ్చింది. కాని: కోటయ్య “కం అనలేదు. “కమ్‌” అనలేదు. తలనిండా ముసుగు పెట్టుకొవిః వడుకున్నాడు వడకున్న కే వున్నాడు

వీరయ్య ఎక్కడెక్కడ తిరిగాడో పాయంకాలం ఇంటికి వొచ్చాడు. వొల్చీ రావటంతోనే సంగతంతా పపికట్టాడు. కోటయ్య భార్య అతనికి విన ఐడేటట్లు తిట్లు ప్రారంభించింది. ఆ తిట్లు ఏవి పీరయ్య భార్య ఉయ్యిన. లేచింది. కోకతొక్కిన పామళ్లే. ఇద్దరూ మళ్ళీ లడాయి వేసుకున్నారు. ప్రాఠపాశకీ అయినా మళ్ళీ వాడకట్టంతా చుట్టుముట్టింది. వీరయ్యకు కోపం వచ్చింది. నోరుమూసుకు లోవలకు వెళ్ళు” అవి గదమాయించాడు భార్యవి

“దొంగతనం చేస్తుంటే!” అవి అరచింది

“ఎవరు దొంగళనం చేసింది?

*ల్సి కొడుకు?)

కవరు చెప్పారు?”

ఉన్సువ్వు చెన్చకపోతే దాగుతుందనుకున్నావా?” అన్నది భార్య

ఏవరు చెప్పారు?

శ్ర శ్రయ్య ?”

“వాడి మాట ఎందుకు నమ్మావ్‌?”

“జ్కకరు చెప్పేదేమిటి ఇంళంత ఆకు వాళ్ళకాడ ఎక్కడిదీ? లవి కోటయ్య గేదే ముందున్న' జనవకొడ చూపించింది.

“బెభకూ నేనే మన్మజనవకట్ట ఒకటి వేపి వెళ్ళాను దీవికింత గోలే మిటి” అన్నాడు వీరయ్య

266 ధర్మవడ్డీ తద్రూభోలా రూచారా... ఎలిక చన్నాగం వన్నిందో .... ఈ గుడి -సెలో, మేముంగటం బస్టంలేక ఇదొకటి వేయించింది.) అవి అక్కడ పోగయిన వారందరికీ యధాల్థాన్ని తెతియజెప్పింది కోటయ్య భారర్ర ౧౧ చెప్పి మొగుడు దగ్గరకు పరుగెత్తింసి కమ్రూశ్రారా!” అన్నది. ముసుగు పెట్టుకొని వడుకున్న కోటయ్య చూటాడలేదు. కప్పి నాన్న వొద్చాడు. వున్నది వున్నట్టు చెప్పాడు” అన్నది కషం చెప్పాడు” అంటూ మంచంమీదనుంచి ఉలికివడి రేజాడు కోటయ్య “మన గేదెకు తన జనవకట్టి తనేవేసి వెళ్ళాడట” అన్నది భార్యం ఈ మాట వినగానే కోటమ్యు మళ్ళీ గబుక్కున ముసుగు పెట్టుకుని వడుకున్నాడు. భార్య చిలువలు, పలవలు చేసి చెబుతూనే వుంది. అత్తను తిడుతూనేపు ది, ఆతను మ్మాఠం వేసిన ముసుగు తియ్యలేదు

ణి 'దేశం వవుయ్యేట్టు ల

ఉవిన్నావటోయ్‌!” అన్నాడు వెంకట్రావు గబ ళబా పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి.

రామారావు అప్పుడే జపాన్‌ మిత్రమండలిమీద యుద్దం (నకటిం చిందనీ, మి్మికమండలికి చాలా నన్షం కలిగిందనీ విన్నాడు. వెంక్టటావు ఆ చంగకే చెబుకువ్నాడనుకొవి*జపాన్‌ నంగతేనా?” అన్నాడు.

జపాన్‌ నంశతి ఇప్పుడెన్వరికి కావలనీ వొచ్చిందోమ్‌? మన ఆచార్యుల పంగతి__

ప్టిం ఏమయింది?”

“వన ఆచార్యుల్నీ, మరి కొందర్నీ పోలీసులు అకెస్టు చేశారు”

“ందుకు..నత్యాగహ మేనా?”

కసత్ర్యాగహంకాదుు పాడూశాదు” అన్నాడు వెంకటావుం వాళ్ళంకా రోడ్డుకి అడ్డంగా విలబడి, షటాఫిక్‌ ఆసి పోట్లాడుకుంటూవుంక్షే పోలీసులు సర్షరేక దిలవంళంగా లాక్కుపోయి వైైల్లో వేశారట.”

రామారాపుకి ఆశ్చర్యం వేసింది ఆచార్యులు గొన్న రాజకీయవేత్సా గాంధీ శంభారానం చెవుల్లో పడ్డవ్పటిమంచీ జైలుకి వెట్తావస్తూవున్న త్యాగ ఛనుడూ ఎందుకు రోడ్డుమీద పోట్లాడుకొని డ్రైలుకి వెళ్ళవలని వచ్చిందో అతవికి అర్ధం కాలేదు అందులో ఈ నమయంలోనా? నరదేశాన్నుంచి మనల్ని రడించపలసిన బాధ్యఠ రాజకీయవేేకల భుజన్కంధాలమీద (యమెదడుమీద అయితే బాగుండేది) ఉంది దేశమంతా ఏకమై (వజలంకా శుక్కటిగా లేచ్చి శక్తిని ఏకోన్ముఖం చేస్తేగావి మనకు దారిలేదు. లేక (19)

282 ధర్మవ డ్డ పోతే ఒకముళ్ళ తొడుక్కి విదులు మరోముళ్ళ తొడుగు తగులుకునే అమ కాశం కవిపిస్తూ వుంది.

జద్రెబ్బలా కేం అర న! మిగిలిన వాశ్ళెన్వరు[” అన్నాడు.

ఏమో నాకింకా వర్చిక్యులర్‌, ఏ తెలియవు” ఇవి చెప్పి వెళ్ళి పోయాడు వెంకట్రావు

రామారావుకి ఏమీ తోచలేదు ఆలోచించాడు. పిచ్చి పిచ్చిగా వుండి లేచి ఆటూ ఇటూ తిరిగాడు .. డ్రైలుకి వెళ్ళి సంగత సందర్భాలు తేలుసు. కోవాలని బయల్దేరాడు.

ఊరికీ మైలుదూరంలో పుంది జైలు అది _సభుత్వావికి దైలు- దొంగలకు ఖైదు... సత్యా్యగహులకు శ్రీకృష్ణ జన్మస్థానం. వూరికి దూరంగా జనసమ్మర్దం లేకుండా, నిశ్శబ్దంగా వుంపేగాని అయిదీలకూ (శ్రీకృష్ణ జన్మస్థానవాసులకూ, హృదయసరినర్తనం కలగదని (వభుక్వం' ఉద్దేశం క్రావ్‌ క్రియలో మాకం హృదయ పరివర్తనం కలగటానికి బదులు మెదడు తిరగదిడుతూ పుంటుంది.

రామారావు అధికార్ల దగ్గర వర్మిషన్‌ తీసుకొని దైలు (వవేశిం బాడు అనేక గదులు దాటి, అనేక రకాల మనుషుల్ని దాటి, నెం. 24 'పెల్‌ దగ్గరకు జేరాడు ఆ 'వెల్లులో ఆచార్యులూ, ఓక కాం్యగెస్‌ సో. లిస్టా, ఒక కిసాన్‌ నభైటూ, ఒక కమ్యూనిస్టూ ఒక రాయిస్టూ వున్నారు ఆరౌర్యులు ఒక మూల కూర్చొని తకిలీ వొడుకుతున్నాడు. కాంటగెప్‌ పోషలిస్టు తల కొళ్ళనందున ఇరికించుకొని కూర్చున్నాడు కిసాన్‌ సబై ట్‌ చువ్వల్లోనుంచి దిక్కులు చూస్తూ నుంచున్నాడు కమ్యూనిస్టు ఆవేశంతో అటూ ఇటూ తిరుగుతున్నాడు రాయిస్టు యెవరికీ సంబంధం లేకుండా ఒక మూల హర్చొని ప్తస్తకం చదువుకుంటున్నాడు

అటూ ఇటూ తిరుగుతున్న కమ్యూనిస్టు గదిగబా ఆచార్యులమీదకు- మీదకు వెళ్ళిోతకిలీవొడికి డేశం కాడు పుట్‌క్కిన శెంపావ్‌! ఇకనన్నాా మానుకుంటావా లేదా? అన్నాడు.

2ఈక శళీం ఏమెయ్యేట్టు

శాంగ్రైనసుబోవలిస్టు కొళ్ళ నేందుమంచీ తర్‌ ప్రేశే్ధి వదారొంగో చూశాడు.

క్రిపాన్‌సవైట్‌, (వజలు 'మెచ్చుకుంటా రని లైటచేప్తే శీళావ్‌! బ్రైల్లోకూడా ఎందుకయ్యా!” అన్నాడు,

శాయిస్టు జత్రాత్వీక ఏిప్లవం రావాలి. మాటలవల్ల 1శయో జనం అజేదుో అన్నారు.

ఆభార్యులవారునూ[తం పీళ్ళ మాటలు తేక్కూ పైయ్యకుండా తకిలి వొడుకుకూనే వున్నాడు. రామారావు వె్మదిగా ఆభార్యుల దగ్గరకు వెళ్ళి ఈద్రార్వులూ?” అని పిలదాడుం

ఆభార్యులు రామారావుగారి గొంతు వివి వుల్కివర్డాడు. తకిలీ ఆపేశాడు, “*ఏమిటిదంకా??” అవి అడిగాడు రామారావు,

“ఆంకా నరనుంతమోయ్‌! మనం ఇన్ని వనంవత్సరాలమంచీ దేశ కోడం (పాణాలనుకూడా లెక్కచెయ్యకుండా వోట్లాడుతున్నామా? ఇన్సుడు పీళ్ళు....ఈ కరకుంకలు....నా కళ్ళముందు పట్టిన వీళ్ళు నన్ను తకలీ మాని వెయ్యమరిటారా? మానకపోతే నన్ను ఫాసిస్టు అంటారా? అన్నాడు,

ఈమాటలు విని వి.గిలినవాళ్ళంఠా రంయిన అఆరార్యులు చుట్టూ పోగయ్యారు.

జమ్రానకపోతే నువ్వు ఫేపిస్టున్‌” అన్నాడు కమూశనిస్టు.

“మామాట వినకపోతే మవ్వు ఫేసిస్టునో అన్నాడు కాం్యగెసు ప్రోష్షలిస్టు.

“నువ్వు పెద్ద సెశ్రంధారువి పెత్తనం మారై తుకూలీ (పతివిధులకు వొదిలేవరకూ మప్వు ఫేసిస్టైవ్‌” అన్నాడు సాన్‌ సబైట్‌. కోక్రక్రిలి మూవినా మానక పోయినా వర్గ సంవింధాలన బట్టి నువ్వ

294 ధర్మవ డీ ఫాసిస్టువ్‌” అన్నాడు రాముస్టు...సీ భగవర్గీ కౌ పీ వేదాలూ వీ అధ్యా కిక వాగరికఠా అంకా పాసి ఖ్రమయహ్‌?”

అఅఆవును.” అన్నాడు కౌర్మిగెస్‌ సోవలిస్టు.

రామారావుకి అంతా అయోమయం అయమింది...ఎమీ రెవరండీగొ అని అడిగాడు

“నేన్స కాం గెససోషలిస్తువి” అన్నాడు అకను,

న్‌ వై షె

మిగిరిన నలుగురూ వప్కున నవ్వారు. ఆచార్యులు 'పె్దననిషి శరవా కాదనుకొని నవ్వు ఆపోజచానికి (వమయక్నించాడు కిశాన్‌ నథైట్‌ కోర చూప్తళణురూస్తూ నవ్వాడు కమ్యూవిన్లు గంతులు వేస్తూ నవ్వాడు. రాముస్తు సంతోషం పట్టలేక ఒక కాగితం తిరగవేళశాడు.

కాంగెస్‌ సోషలిస్టుకి ఉకోషం వచ్చింది. బుంగమూతి పెట్టుకొని జమ్పీరెన్సుడూ ఇంతే! నేనంటే చాలు. మీరంతా ఏకమపుకారు” అన్నాడు.

పఏదోవిల్ల లు పార్టీలో వుంటామంకే వుండవిచ్చాంి అన్నాడు ఆచార్యులు రామారావుతో,

“వగం సాలినేతా సగం మాలనేశా? ' అన్నాడు కిసాన్‌ నైట్‌.

జర్రిఫ్రార్మిజం, రిఫార్మీజం” అవి కేకలు వేశాడు కమ్యూవిన్హు.

కాంగెశో! సోనమ్షలిజ మో! రాంగెస్‌ సోషలిజం ఏమిటి? ఉన్న అవక అంశా సేర్లోనే వుంది, ఈ పేరు సెట్టటింలో ఎన్ని పొరపాల్లో లెక్కవేసుకోంచి చెబుతాను

క్‌ తంత రీత్యా పొరపాటు.

2. రాజకీయ రీత్యా పొరపాబు,

తీ పిద్తాంతరీత్యో పొరపాటు.

|!

దేశం ఏమయ్యేట్ట డక ఆన్వేం మొదటీనుంచీ ఈపార్టీ త్మీవహాదల్ని మోనం భేస్పందవి ఇప్పాం. మీరు విన్నారా?” అన్నాడు రాయిస్టుం

మేం చెప్పాం. మీరెవ్పుడూ చెవులేక” అన్నాడు కమ్యూవిస్టు.

ఉపీరు మన్ముల్ని (పోళ్ళాహవరచి, మాతో కలిపి వనిచేసి ఇచ్చు డిలా అంటున్నారా?” అని జాలిగా (వశ్నించాడు కాంగెస్‌ పోషలిన్టు.

*ఆధ్రిక్రారం స్వాధీనం చేనుకోటావికి అలా నటించాముోో అన్నాడు కమ్యూూవిస్టు.

“నిజం చెప్పాలంటే మొదటినుంచీ మేం పెబుతన్నాం ఈ 'దేళంలో కూలీ రాజ్యం కుదరదనీ, నైక కూలీ రాజ్యం కావలసీ మేం మొదటినుంచీ మొత్తుపంటూ వుంటే మీరు మామాట విన్నారా” అన్నాడు కీపాన్‌ నైట్‌ ః

ఉన్పీ కెవరండీ?) అనీ ఆడిగాడు రామారాపు,

ఆవ్వేం క్రిపావ్‌ సభవాళ్ళం.

_ ఆ 'పెటీబూర్డవాలు సోషలిజం వొవ్చుకోండయాా అంటే వినరు అన్నారు కమ్యూూవిస్టు.

“వివన్నటిడాకొ మాలో వవిచేసి....” అవి వీడో అఇవటోయాడుం కిసాన్‌ సభైట్‌.

కర్రీ కారంకోనం....అధకారంకోనంి) ఆన్నాడు శిమ్యూనిష్టు

“విజం మౌపార్టీ ఒకటుంటే వీళ్ళకి వరక పార్టీ ఎదకు

పసన్నండి కాంగెన్‌లో 1) ఆన్నాడు కాంగెప్‌ పోషలిన్చ.

శాయిన్టు అందుకన్నాడు. చోకాంగగెసు. వుండగా కిపాన్‌ పార్టీ "కెట్టటం ఎన్ని రన్బలో చెబుకామ లెక్కవేషకోండి?

క్షే పిస్ట పేషణం.

286 ధ ర్మ లే డ్తీ

2 పోటీ “సంస్త అవడం,

తె స్వకంక నంఘ సందోహం అవటం.

శార్యగెస్‌ ఉండగా మళ్ళీ కిశాన్‌ ఎందుకూ? కాల్మగెస్‌ (వశా స్వామిక మిస్హవావికి సిద్ధంగా వుంది. రైతూ (వశాస్వామిక విస్ణవమే చేస్తాడు,

క4జ్ర్వ్వత్రే కాంగెస్‌ విస్ణవవంస్థ అవి ఒవ్సుకుంటారా?” అని ఆదుర్దాగా ఆశగా అడిగాడు ఆచార్యులు,

ళల కాంప్‌ విస్టవపంస్దే! కోని నారు కఠ్యం (వత్యాఘభూతకత” అన్నాడు దోయిస్టు

ఉన్సరి మీరు శార్యగెస్‌లోమంచి వెళ్ళిపోయాకె” అన్నాడు ఆవార్లు

ఉప వవాదులు మా మాటలు వినలేదు. అందువల్ల వడ్డతి మార్చ వంివీ వచ్చింది.

కన్షద్దత్రా? నతకమా? అశ్నాడుకా. సో,

అవాళ్ళకు రెండూ ఒకటే”! అన్నాడు కిసోన్‌,

శళగ్రాక్‌ట్రుక్రొ క్ర పార్టీ, -గడియకొక వఠకం అని "కేకలు వేళాడు కమ్యూనిస్టు.

జప్చీరెనరండి!?” అవి అడిగాడు రామారావు,

ళళమ్వే కమ్యూవిస్టులం, మూడో అంకర్ణాతీయ కాఖవారంవో

*ఆద్రండ్రా గ్లష్ష్యా పొళ్ళవవాయం! భ్‌త్తిగా విదేశీయంి! అన్నాడు ఆచార్యులు,

“ఆతవువు ఇక్కడ వరిస్థితులు తెలియవ్ల, షినదై నసోనథిణల మాది. దేశవాశీివరుప?) అన్నాడు కౌంగెస్‌ సోషలిస్టు,

"దేశం ఏమయ్యేట్టు 287 ఇక్కరేపుట్టి ఇక్కడే పెరిగి, ఇక్కడే వక్వానికొచ్చే సోషలిస్టు లంమేం”” అన్నాడు కీసాన్‌సన్హైట్‌ * వీళ్ళ కమ్యూనిజం కొళ్ట "పెత్తందారీ శనం”

జరీళ్ళింకా బొడ్డుటోడని కమ్యూవిస్టులు, వీళ్ళు తెలుసుకోలేవి "షేసిస్టులు” అన్నాడు రాయిష్టు.

అమీ రెవరండి?” అవి అడిగాడు రామారావు

“మేం రాయిస్టులం *

కగ్రేవగేడ్స్‌”” అని మొదలుపెట్టాడు కమ్యూనిస్టు కోవంతో ఆవేశంతో ఆఠని కళ్ళు ఎ్యరబడిన్సై _వీళ్ళ నాయకుణ్ణి మేం అంతర్జాతీయ పార్టీనుంచి వెళ్ళగొట్టాం. వీళ్ళ నాయకుడు వై నాలో ఏమిటో వేశాడు, వీళ్ళ వాయకుడికి ఇంగ్లీవు (గామరు రాదు”

జరైటో! తైటో!! నూపార్చీలో జేరతామని మాకు (వణాళక్యవాసీ ఇచ్చి జేరకుండా మమ్మల్ని మోనంచేసి తర్వాత మామీదే దుమ్మెత్తి -పోళాడు” అన్నాడు రాంగగెస్‌ సోషలిస్టు.

“విజం్క విజ మమ్మల్ని అలాగే భేళాడు కొంటగెస్లో మకో పార్టీ పుండకూడదవి చెప్పి చెప్పి తానే మరో పార్టీ పెట్టాడు” అన్నాడు శేసాన్‌.

“అంతా కొంగెస్తో చేరి కొం్యగెస్‌ని ఐలవరచమని చెప్పి చెప్పి తాను వియటకొచ్చి మరో పార్టీ పెట్టాడి' అన్నాడు కమ్యూవిస్టై.

కదోహ్‌! (దోవా! (దోహ” అని కేకలు.

ఉమ్పీరంతే! వరిస్తితుల్ని బట్ట వద్ధతులను మార్చుకొనటం మీకు చేత గాదు. యుద్దం వచ్చింది. ఫాసిజం నస్తూవుంది. మనం నూరాలి...

“ఏం ఫాసిజం వస్తే??? అన్నాడు ఆచార్యులు,

ఉఫాసిఇం ఇంపీరి యలిజంకం'బ "ఘోర మైంది” అన్నాడు రాయిస్టు.

2806 ధర ఫైన డ్డ్‌ “అనేది ఓఒన్పుకుంటాను” అన్నాడు కమ్యూవిస్టు. “నిజమే!” అన్నాడు కాం(గెస్‌ సోషలిస్టు, ప్రేం ఫావిస్టు ప్యతి రకశీర్మానం చేశాం” అన్నాడు నైట్‌. *ఆద్రార్యులవారు ఇంగ్లండు గెలవవలసిందే, కావి మేం సహాయం వెయ్యం అంటాడు, గెలవవలసీన దావికి నహాయం చైయ్యకపోపటం బుర్ధి జాడ్యం...” అన్నాడు రాయిస్టోం “ఆది కస్పే!)” అన్నాడు కమూవిస్టు. “44 కమ్యూనిస్టులు ఇంగ్లండు రష్యాకి సహాయం చెయాల్లిగాహి 'మేం ఇంగ్లండుకు నహాయం చెయ్యం అంటారు" “లది క్రస్పే?? అన్నాడు ఆచార్యులు. ఈ్చానే కాదు” అన్నాడు కమ్యూనిస్టు. అక్రాకప్రోవద్చు?? అన్నాడు కా సో. కాదు అన్నాడు కిసాన్‌ సభై ట్‌. “శయన ఊరికే ఇంగ్లండుకి , నహాయం చెయ్యమంటాడండీ...- జవహరలాల్‌ మీవాడేగదా...”” అవి మొదలు పెట్టాడు ఆచార్యులు. శ క్రాద్రు? శళక్రాల 97 ఊజ్రాద్రు?9 కాంగెస్‌ సోషలిస్టు అనుమానిస్తూ పూరుకున్నాడు “పోనీ ఆయన ఎంత బాగా చెప్పాడో చూడండి)? *చ్రూడ్రం) “మ్రూడం)? శట్రూడం?”

దేశం ఏమయ్మే్యేట్టు 209 “ట్ట విటిష్‌ ఇంపీరియలిజనూ! నువ్వు వెళ్ళిపో అన్నాడు జనహర లాల్‌” అవి చెప్పాడు ఆచార్యులు. రాయిస్సు. కిసాన్‌ నలైటూ. కమ్యూవిస్తూ బిగ్గరగా నవ్వుతారు. బంపీరియలిజం పొమ్మంటే పోతుందా?!” అన్నాడు కమ్యూనిస్టుం మనల్ని అడిగివాచ్చిండా మనం పొమ్మంపే పోటానికి?)” అన్నాడు కిసాన్‌ నైట్‌. హ్రోక్రప్రోకే ఏంచెయ్యాలో చెప్పాలి” అన్నాడు రాయిస్టు. కన్సువు చెబుతావా లొ అని అడిగాడు ఆచార్యులు, “1” అన్నాడు రాయిస్టు. ఈబక్ష్యేదు. మవ్వు ఇంపీరీయలిస్టు ఏజంటువి) అన్నాడు కమ్యూనిస్టు. - “అవును చెన్స్నక్క-గ్లేదు” అన్నాడు కిసాన్‌ నలై ట్‌.

• ోబ్రియ్యా! రాయిస్టులమాటలు నమ్మకండి. వాళ్ళు స్వామీ లోహులుో* అన్నాడు ఆచార్యులు. “అపును (దోహులు” అన్నాడు కాం(గెస్‌ పోషలిస్టు. ళవ్ని పార్టీలు మాగేరో కమక్కోండి” అన్నాడు కమ్యూనిస్టు. అఆ విషయంలో పీరు వరీ గొవ్వవారండీ,.?” అవి కమ్యూవిస్టువి చూపించాడు ఆచార్యులు. “టర ఫాపిస్టూ....మేం అధికారం స్యాధీనం చేసుకోడానికి ఆలాంటి వనులు చేస్తాం” అన్నాడు కమ్యూవిస్టు. ళమ్ప్సీ 'ఎర్దరూ ఫాసిస్టులే” అన్నాడు కిసాన్‌. జమ్పీ ముగ్గురూ పాసిస్టుతే” అన్నాడు రాయిస్టు. బక ఫాసిస్టు కాంది ఎవిరుల అవి ఆడిగాడు రొమారావుం ఈన్జేన్సు?

290 ధర్మవడ్డీ న్చేన్సం

4నేన్సు?)

తినే నం?

64జ్టీన్స??

లక ప్రాసిస్టు ఎవరు?” అని (వళ్నించాడ రామారావే.

“వాళ్ళ నలుగురు”

*వాళ్ళు నలుగురు”

“వాబృ నలుగురు

జవాళ్ళు నలుగురు”

“వాళ్ళు నలుగురు”

ఈ కేకలతో క్రైలంఠా దద్దరిల్లి పోయింది. అలారం బెల్‌ గణగణా శైమాగింది. వార్డన్‌ వకుగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు. “సెల్‌లో వాళ్ళంఠా కేకలు "ెట్టాకుంటూ “నువ్వు ఫానీస్తువి? అం'పే ఉన్సువ్యు ఫాసిస్తువి* అవి చేతులు చేతులు కలుప్పకున్నారు.

భామారావు విక్కమొహంవేప్తి ఆ దృశ్యాన్ని చూడలేక ఆ మోత భరించలేక్క కళ్లు మూసుకొని, చెపులు మూసుకున్నాడు. .

శామారావు కంతా అయోమయంగావుంది. దేశంలోని రాజకీయ పార్టీలు యీ విధంగా పుంపే దేశం యేమయ్యేటట్టో అళనికి బోధవడలేదుం -ఇయటకువచ్చి విళారంగా క్రైలు నరండాలో నడుస్తుంకే ఒక న్యక్తీ యిలా -అడిగాడు...

“ఎక్కడనుంచి వస్తున్నారు?)

కనెం, డత?

జవాశ్లేమన్నా కలి పేటట్టున్నారా?

క6బ్రేద్ప్య 0)

దేశం ఏవుయేట్టు ల!

-ళబ్సకే! పాందూరేశం హాందువులది. వీళ్ళంతా మహన్ముదీయులకు చేకాన్ని అమ్మాలవి భూస్తున్నారు.

“క్రవ్రు రెవరు?”

“హిందూమవా నభవాళ్ళం,”

ఛామారాప్వు మాట్లాడలేదు. ఆతడు “*జిఐబ౦ండ పొంమాస్తాన్‌” +ఆఖ్రండ పొందూస్తాన్‌” అవి కేకలు వేస్తూ పోయాడు? -రామారావు "రెండడుగులు వేసేనరికి మరొక వ్యక్తి వచ్చాడు.

ఊప్పగ్రో తమరు పాందూమహాసభ వాలితో మాట్లాడుతున్నారే? ఇన్నాడు.

కఈ*బవును,)

ఆఏముటున్నారు?”

ఉనెం 24 సంగతి అడిగాడు *

కవాక్రు తెలుసు. మొదటనుంచీ మేం అనుమానిస్తూనే వున్నాం. -వాళ్ళంశా నదుయం పచ్చేసరికి ఒక్కకే అపుఠారు వాళ్ళంళా వాందుపవుతే -ఛందూరాజ్యం స్థాపించడానికి (వయళ్ని స్తున్నారు!

కళజ్రన్ప వరు!

“ముస్లింలీగ్‌”

కళర్ట ప్రో [9

కపాక్రీస్తాన్‌! పాకిస్తాన్‌! పొకీస్తాన్‌[? ఆవి శేకలు వేసుకుంటూ "అత ము వెళ్ళిపోయాడు.

రామారావు ఉక్కిరి విక్కిరి అయ్యాడు. పిచ్చి ఆసువతిలో అడుగు పెట్టా నమకున్నాడు. శైలు గేటు దాటివైట అడుగు సెస్లే టవ్పటిక్కి “దిర్మామీద బాంబులు” “జపాను విజయాలు” “ోఐబర్మామీడ బాంబులు” “పాను విజయాలు” అవి 'పేవర్లు అమ్ముకునేపిల్లల శేకల వివిపించినై: ఇక రామారావుక ఒక్క అడుహ్కాడా ముందుకు సడలేదుం

292 ధర్మవర్డీ మరొక వ్యక్తి నెమ్మదిగా అఠన్ని సమీపించాడు. విళ్ళగోసా 'పెట్టాడు. లాల్చీ తొడిగాడు. జరీఆంచు కండువా వేశారు. నెన్ముదిగా లామా" లావు దగ్గరకు వచ్చి ప్పమండీ?? అన్నాడు. లామారావు పులిక్కి. నడ్డాడు. ోళవ్వన సంగతి ఏమన్నా కేలిందా, అండీ?” అవి అడిగాడు నూతన వ్య క్తి ఇ జపిం సంగతి) “ఆంధ్రరాష్ట్రం? లాకూరాపు తల గి(రున తిరిగింది, ఆ వ్యక్తివి చూడలేకపోయాతు.. వహించలేకటోయాడు. ముందుకి చూశాడు. అంధకారం, ఇదివరకు సొదా రణంగా ఆశతవికి మూడు (వశ్నలు తడుతుందేవి ఇప్పుడు ఒక్క'ే వ్న-- మూడుసార్లు కట్టింది. ” క్ష. దేశం ఏమయే[ట్టు? వె. దేశం ఎమయ్య్యేట్టు?? 3. దేశం ఏమయ్యేట్టు?? ఫి వ న! థి జపాన్‌ ఐర్మాని ఆకమించుకోక ముంకూ శమ్యూూవిస్టు పార్టీ ఇడి (వజాయుద్ధ మనే విషయం (గహించక ముందూ [వాసిన కధ ఇది.

కార్యశూరుడు

శికరకుమారవాబు రైలు దిగాడు. అది ఆమ్షే పెద్ద ప్రషన్‌ కాకపోన -ఉంపవల్ల [వయాణీకులు ఎక్కువమంది లేరు. సామాన్లు మోసే కూలీల లేరు. ఒక పోర్టరుమా(కం ఎ(రకెండా ఆకువచ్చ జెండా కలిపి చుట్టి చంకలో ెట్టకొవి అటూ ఇటూ తిరుగుతున్నాడు. ఆ రైలు మార్గమంతా ళన అండాల (వలావంవల్లే నడుస్తూందవ్యి అథనీ అహంకారం,

ఆకన్ని పిలిచి శిశిరకుమ్తూారబాబు అడిగాడు...

కవెంక్రయ్యగా రిల్లేక్కండ?౫

ఉప్‌ వెంకయ్య? ఇక్కడ వెంకయ్యలు కొల్లల క్కొాల్లలున్నారు[? అన్నాడు ఫోర్టరు.

శిశిరరుమారోబాబుకి వెంకయ్య యింటిపేళు తెలియదు తిలకం భర -అవి మాఠమే కెలుసు. ఒక ఫ్యాక్టరీలో మేనేజరనీ; కూలీలఠో కలీసే నమ్మె చెయ్యటంవల్ల ఈ మధ్యే ఉద్యోగం ఊదిందనీ తెలుసు ఆ సంగతే పోర్టరుకి చెప్పాడు=

కవ్హామేడ్‌ వెంకయ్యా! తెలియ కేం! ' అన్నాడు పోర్షరు

పోర్టరు పొలాల్లోనుంచి వెళ్లే కాలిబాటను చూపించాడు దారి తిరిగి వన్ని మెలికలూ చేత్తోచూపిస్తూ చెప్పాడు ఇట్లా వెళ్ళి ఎశంవక్కకి తిరిగి ముక్కుకు సూటిగా ఇరవై గిజాలు నడిస్తే వారిల్లొస్తుంవ )9

వాన ల్లేకపోవటంనల్స చేలన్నీ నెరలిచ్చి వున్నయి గట్లలో "పెద "పెద్ద కలుగులున్నయి. వక్కమన్న ఫ్యాక్టరీ శిధిలమమున పు;ాళేన కట్టడం

294 ధర్మ వ డ్డ్‌ అాగు వడిపుంది. నంవ్కృతంభాషను తలచుకున్నప్పడు కలిగే విషాదంకంయె. ఎక్కువ విషాదాన్ని కలిగిస్తూపుతిది. ఒక్క ఫ్యాకర్టీగొట్టంమా[కం ఆ- విషాద దృశ్యాన్ని చేదించుకొని విలవిడి భవిష్యత్తులోకి చూస్తూ పుంది.

శశిరకుమారబాబు కాలిబాటనే వడిపోయి పోర్టరుచూపించిన ఇంటి దగ్గరకు జేరుకున్నాడు. అది పూరిళ్లు. పొరపాటు వడ్డానేమోననీ భనంతి- కోనం అటూ ఇటూ చూశాడు. కౌని దగ్గర వున్నవన్నీ పూరిశ్శేే

ఆ ఇంటినక్క_నే చెట్టుకింద కూర్చుని చదువుకుంటున్న వ్యక్తీ అఠన్ని ళూకోడు. ఆవ్యక్తి కొంచెం ముఠక మనిషి. వాడీిమాపులు కలిగిన మనిషి. బాహ్య (వవంచంనంగతి తన్స తన జేబుకి చిరుగున్నసంగకే 'తెలుసుకోలేవి మవిషి. థభోజనంలోకి బంగాళా దుంగకూరు బాగుంటుందో కాకరకాయ పృలుసు బాగుంటుందో ఇంకా తేల్చుకోని మనిషి!!

*ఏంక్రావ్శాలి!? అవి అడిగాడు.

జవెంకయ్యగారిల్లి దేనా?

క ఆ్రద్రే?

*్రయనభార్య ఇంట్లో వుందా?)

“ఎవ్వరూ?”

“ఆయన భార)

“్రార్యలు ఇంట్లో వుండక పంచేస్తారు! ఇంట్లోనే వుంటారు ఎన్వ్సుడూ- ఇంటిలోనే పుంటారు” అవి చెప్పి ఆవ్యక్తి మళ్ళీ పుస్తకం చదుపుకో వటం మొదలుపెట్టాడు.

శశిరకుమారబాబుకి కష్టం వేసింది. నేను వూళ్ళో వాళ్ళ భార్యల నంగతి అడగటంలేదు. వెంకయ్య భార్య సంగతి అడుగుకున్నాని అన్నాడు.

వెంకయ్య భార్యమాళతం వూళ్లోవాళ్ళ భార్యకదూ? ఆవి మొహాన 1

కార్యశూరుడు 295 వివీరికొట్టినట్టు ఉవాబు వెప్పోడతడు. ఈసారి తలకూోడా వెకెక్స కఈకంజా జనామి చెప్పాడు. ॥

శశరకుమారబాబుగా రికి కోనం వచ్చింది. బొత్తిగా నంస్కారంలేని మనిషి! పోషలిజం (చచారంలోకి రాకముందు వల్లెటూ ళ్ళు ఎంతమర్యాదగా వుండేవి! ఈసారి తాను రాపే ప్తన్తకంలో ఇటువంటి విచ్నితవ్య క్రి వోకణ్ని నృష్టించి ఇవ్చటి యువకుల్ని దెబ్బతియాగలి!

ఇక ఆ వ్యక్తికో లాభంలేదని తానే నెమ్మడిగావెళ్ళి ఆ ఇంటికలుపు తట్టాడు. లోడర అడుగుల చప్పుడు వినిపించింది. ఒకక్షణం ఆమే అను కున్నాడు. ఒక కణం కొదనుకున్నాడు, ఆ వదధ్వని ఆమెదే అనుకున్నాడు మళ్ళీ కాదను కున్నాడు.

ఆమే॥!

కానీ ఎంకమారిపోయింది! గుర్తువట్టటానికే వీల్లేకుండా వుండి. ఆకడు ఆళ్చర్యంకో ఆలాగే నిలబడిపోయాడు. అతన్ని చూది ఆమెకూడా ఆఅంకే._అలాగే నిలబడిపోయింది. అతని మొహామ్నుంచి చూప్పలు తిన్సుకో లేకపోయింది. అఠవి మొహంమీద చూపులు ఆనటంలేదు. ఆమెకు ఆశని మొహం అలికినట్ట కనిపించింది. కాని అతనే అని తెలుసు, కొవి బారో ఆనందమో. ఆ వికారం ఏని.టో తెలియటంలేదు. హృదయం - మ్మాఠం! చెడిపోయిన (గ్రామఫోను రికార్డ్‌ లా డ్యురమవి మోత 'పెట్టింది. కదలకుండా మెదలకుండా ₹ిన్స వెయ్యకుండా చూస్తూ అలాగే విలబడిపోయింది.

శిశిరకుమారబాబుకి ఏమీ తోచక అటుతిరిగి ఇటు తిరిగి గొంతు. వవరించుకొని *ఇన్పుడే నద్చాను” అన్నాడు.

కర్రండ్తి?__కా ని గడసలోంచి కదల్లేదు, కదలటం మరచి పోయింద్రి

విన్ను చూచిపోదామని వద్చాను.”? అన్నాడు. ఆమాట ఆమెక వినిపించింది. ఒక్క-కణం ఆమె పాలిపోయిన మెహం జీవకళతో [వకాళిం-

ర ధర్మోవ గీ ణి ఛాంది. ఒక్కక్షణం ఆనందంతో చూప్పలు మెరీసినై . ఒక్కడుణల షెదినల మీదికి చిరునవ్వు వచ్చినక్షే వచ్చింది.

శళగ్రం్రడ్రి

ఇద్దరూ లోపలకి వెళ్ళారు,

,ఆ యింటి కంఠకీ ఆదొక్కయే గది. ఆ గవిలో సామాన్లు ఆలంకొ లాలూ ఎక్కువగా లేకపోయిన్సా పరిశ్శుభంగా పుంది. అలమరలో పున్తకా లున్నాయి... కుర్చీకి ఎదురుగా బల్లమీద గ్లోబ్‌ వుంధి. గోడకు భూగోళ

వటం తగిలించి పంది. సక్కనే ఒక ఫొటోవుంది..-అదెవ్వరిదో శిశర టమారబాబుకి తెలియలేద్కు అతవి ముప్ఫై సంవత్సరాల జీవితంలో ఆ ఫొటో ఎక్కడా తగల్లేదు. ముడివేసుకోవటం చేత గాని నెక్‌ మై ముడతలు వర్గ బూర్నీస్‌ కోటూ బూచివావి బుల్లిగడ్డం, హృదయాల్లోకి దూసుకు పోయేచురుకునూపులూ, ఆ ఫొటో ఎవ్వరిదో శిశిరకుమారబాబుకీ శెలియలేదు. అనలా ఫోటో వెంకయ్య ఎందుకు ఠగిలించాడో బోధవడలేదు, ఆతడీవధంగా గదిని పరిశీలిస్తుంటే తిలకం అతన్ని (క్రీగంట చూస్తూ విలబడింది. అతడు రావఐం ఆమెకు సంతోషం కలిగించినా కా నిటువంటి_ శాంపలో వుంటున్నాననే శంగతి అకనికి తేలిసినందుకు విచారవడ్డది.

*అంతా బాగున్నారా? *' అవి అడిగింది,

“బ్రండా ఎవ్వరు. నే బాగానే వున్నాను,” అన్నాడు అతనికి తల్లి దెం్యడులు చిన్నకనంలోనే పోయారు మరింకెవ్వరూ లేకు ఆ సంగతి ఆమెక. తెలుసు. “నువ్వో” అవి అడిగాడు.

ఆమె కళ్ళల్లో నీళ్ళ తిరిగిచ్లై అతడు _చూప్తాడేమోనవి భయంతో అతని వైపుకి వీపు తిప్పిపు స్తవౌలు సర్దుతూ నుంచుంది. పుస్తకం అనుకొని పృన్తకాలకింద పున్ని "పేపరు తీపేటవ్నటికి అరలోవి

కార్యుశూరుడు 297 పుస్తకాలన్నీ కిందవడి మోత బేనినయి. దడదడ కొట్టుకునే హృదయంతో "ఆమె అలాగే వితబకింది.

మళ్ళీ బాదే అడిగాడు, “ోమీవా రెక్కడో మేనేజరవి ఏన్నానుఎ

*బ్రవ్ఫన్సు??

కనాగున్నా రా?

రిడై నిచ్చారు?

“ఎందుకు

కప్పి మో!)

“ఇప్పుడేం జేస్తున్నారు?)

ఉ“నమ్మెలు చేస్తున్నారు.” ఇక ఆక్కడ పుండలేకపోయింది, తడ బడుతూ గెబగబా లోపలికి వెళ్ళిపోయింది.

ఏదెలా వున్న వెంకయ్య వుద్యోగానవికి రిజైనివ్వటం అమెకు ఇష్టంలేదని శశరకుమారబనాబు (గహంచాడ్పు. గ్లోట్‌ గ్మిరున నంళోషంతో తిప్పాడు దేశాలు వస్తున్నై -పోతున్నై. మళ్ళీ ఆదేళాలే వస్తున్నైఎా మళ్ళీ ఆ దేశాలే పోతున్నై. కాలచ్మకం కంటే అనేకరెల్లు వేగంగా తీర్తుగుతూవుండి గోట్‌. ఆతడు దాన్ని తదేకధ్యానంకో చూశాడు. అయి దారు నంవక్సరాల క0దట జరిగిన తన కధను జ్ఞాపకం చేసుకోటానికి

అన్సుశతడు కాలేజీలో వి. ఏ. చదువుళూండేవాడు. తిలకం ఇంటర్మీడియట్‌ చదువుతూండేదీ. అతడు కాలేజీ మేగజీన్లో పద్యాలు (వాళాడు. మర్నాడు తిలకం కనిపించి అతని పద్యాలు పొగిడింది, అన్నట్నుంచి ఇద్దరికి స్నేహం కుదిరింది. అతడు కామ రాపిన పద్యాలు చదిఏ ఏవిపిస్తే ఆమె విని సంకోషించేది. కాలేజీ ఏడిచి పెట్టిం తర్వాత ఇద్దరూ రోజూ షికారు వెళ్ళేవారు. నముదవు వొడ్డున కూర్చొని ఆలల్ని

298 ధ ర్మ వ డ్డ తిలకించేవారు. సూరా స్తమయాన్ని తిలకించేవారు. తన్మయత్వం చెందే. వారు ఆ వాతావరణంలో ఆతడు [వాసిన (పేమగీశాలు ఆర్థనిమీలిళ 'నేశ్రాతో పాడేవాడు ఆమె తన్‌ ఆనందాన్నంతా విట్టూర్చుల్లో వికిచేది. కాని రోజులు ఒకేరకంగా గడవు. ఒకరోజు ఇద్దరికీ తగాదా వచ్చింది. చాలా న్వల్బవిషయం. తిలకం పన్నీరు పవ్వువి చూచ్చి ోఆ 'మొండీ చెటుకి అంఠ సువానన్నగల ప్పవ్వు ఎలా పుట్టిందో[” అన్నది శ8రకుమారోణేకో కచ్రిద్యిలాసం! వికాంంగా వండే సీ తం్మడికి నువ్వెలా పుట్టావు!” అన్నాడు అతడ సవ్వులాటకే అన్నాడు కాని ఆమెకు కోనంవచ్విళది. అవ్పటిను?చీ అతన్ని కలుసుకోవటం మానేసింది. కొన్నాళ్ళకు ఓక్‌ ఫ్యాక్టరీ మేనేజర్ని ఏవాహం చేసుకుందని తెలిసింది. తనమీద కసితీర్చుకో టావికే ఈనని చేసిందనుకున్నాడు శిశిరరుమారనాబు తరువాత మరి కొన్ని సంగఠులు తెలిసినయి. తిలకం భృర్త _సోసలిష్టనీ, అతన్లో తీలకం సరిగ్గా కాపరం చెయ్యటం లేదసీంలజల్న

ఈ విధంగా ఆలోచించుకుంటూ తీలకం కాఫీ తెచ్చి విల్లమీద 'సెష్టేవరకూ అతడు గమనించలేదు

*అప్పచ్చు కోండీ?”

శళజ్ర(03

*ప్పమ్బకోండి”

*న్సాకోనం ఎందు కింత గ్రచు [2

“లది మాకాఫీ టైమే!”

శిశిరకుమారబాబుకి ఆశాభంగమైంది కప్పకోనం కాకఫోకే ఇంకెవరి కోవనం శ్రమవడవాను” అంటుందను కున్నాడు. నెమ్మదిగా ఆమెను చూన్తూ ఫీ ఒక గుటక వేశాడు,

*వాగుంది సీదేతి కొఫీదేనాగ

కళద్పాంద్ర్ర్తం)

శ్రార్యహూరుడు 299) ఆమె మనస్స్బులో మనన్నులేక కాదవి జవాబు చెప్పింది. లేకపోతే కాఫ్‌ కూడా తానే చేస్తున్నాననే సంగతి అతనికి తెలియనిన్వటం ఇష్టంబేకో, లేకపోతే ఇంకెందుకో. అలోచించకుండా జవాబు చెప్పింది. కాని అకవికి మాతం ఆ జివాబు హాయివి కూర్చింది చమళత్కరిబ్తున్నద నుకొవి సంతో షంశో బిగ్గరగా నవ్వాడు ఆమె ఈల్చిబ్బువడి అతన్ని వెకిలిగా మూసిందిం ఇంతలో దియబనుంచి అనుగుల చన్నుకు వినిపించింది. ఆమె మాట్లాడకుండా చితిలోకి నడిచే నతిలాగా నడిచి తలుపు దగ్గరకు వెళ్ళిందిం బయట పుస్తకం చదువుతున్న వ్యక్తే మరిద్దరికో (గ్రవేశించాడు శిశిరకుమూర బాబు-నప్వుఏిని ముగ్గురూ వాకిట్లో. ఆారు చెట్టుకందనుచి వొచ్చిన వ్యెక్తి చిటచిబలాడుకూ నిలబడ్డాడు. మిగిలిన ఇద్దరూ ఏీరుల్లాగా విరిదిద్ధారు తిలకం తొందరగా పరిచయం చెయ్యటానికి (చయకళ్నించింది” వీరు శిశిరకుమారబాబు?” అంకే ఆ పేరు వినేటన్పటికే వెంకయ్య ముఖ కవళికలు మారి ఫోయిన్లై అంకకంశే చెన్సటానికి అవకొశం ఇవ్వలేదు. చిరునవ్వుతో శిశరకుమారబాబు దగ్గరకువచ్చి *ోమిరా? ఎవరో అనుకున్నాను క్షమించండి మీ వరిశయం చేసుకోవాలని చాలా రోజుల్నుంచి (గ్రయత్నిస్తున్నాను. నా భార్య మిమ్మల్ని గురించి బాలా చెప్పింది. మీరు రాసిన పృస్తకాలన్నీ మౌ ఇంట్లో వున్నాయి, మీ ఆఖరి విరహ 'వేదసకూడా పుంచి. నా భార్యకు మీ వుస్తకాలంగే చాల మక్కువ. భో జనంకూడా మానేసి నమ్నకూడా వొది బేస్‌ చదుపుతూ పుంటుంది” అవి కరస్పర్శ చేశాడు.

" ఈరకుమారబాబు కలవరవర్డాడు. వెంకయ్య ఠన్నింత సహృదయ పూర్వకంగా ఆవ్వానిస్తాడనుకోలేదు. తన్ను చూడగానే చొక్కా. చేతులు వైకి మడిచి “వర్గకలహం “విష్ణవ చైతన్యం” *రుథిరంి “రక్తంగాఅంటా తనుకున్నాడు. జ

తిలకం నమాధిలాగు విలబడి చూస్తుందిం వెంకయ్య కన 'స్నేషాతుల్ని వరచయం చేశాడు,

300 ధర్మవశ్జి

అండులో వొకరు వర్దార్‌ సుబ్నావధాన్లు. వారు ఉపన్యాసకులు, ఎండి 'పోయిన కార్మికుల రక్తనాళాల్లో నూతన రక్తాన్ని (వవహింపచెయ్య గల్గిన వక్త, రెండోవారు క్యామేడ్‌ అచ్స్చయ్యగారు. సమ్మెకమిటీ నెకటరీ సమ్మెల విర్వవహచటంలో అందెవేసిన చెయ్యి. 4శరకుమారబొబు సర్దార్‌ సుబ్బాన భాస్లుకి షేక్‌ హాండివ్వబోతే. అతను నమస్కారం పెట్టాడు కా్యమేడ్‌ అచ్చయ్యకు నమస్కారం పెడితే అతడు సిగ్గుపడి వెకిలినవ్వు వవిస్టాణకు. వంచుకున్నాడు.

ఆంతా మళ్ళీ కాఫీకి కూర్చున్నారు. మిగిలిన ముగ్గురూ కాఫీశాగుతూ నమ్మెనుగూర్చి చర్చించుకుంట్లూ. వుంచే; శశిరకమారబాబు ముళృమీద కూర్చున్నట్లు కూర్చున్నాడు.

కబ్ళక ఒకరోజుకూడా సమ్మెసాగదు, కూలివాన “తిండిలేక చస్తున్నారు” అన్నాడు కాషమేడ్‌ అచ్చయ్యం

“త్తకన్యాసాలిద్దాం మీటింగు పెట్టించో అన్నాడు నర్జార్‌ కాామేడ్‌!

చి టబ చి

“తిండికి లేదండీ ఉవన్యాసాలిస్తానంటావ్‌! ఇంకా నయర్న భావ

కవిత్వం రాస్తానన్లా?” అన్నాడు క్యామేడ్‌ ఆచ్చయ్య, కోపం చేద్దామంటావ్‌??

*ప్రం చెయ్యాలో శెలియటంలేదు. ఏదొకటి చెయాలి * =. కదేశంలోని మిగిలిన కార్మికనంఘాలను నవాయం. "చెయ్యమని శోరదాం. ఏదన్నా సహాయం లభిస్తే మరొక వారం రోజులు కడపొచ్చు ? అన్నాడు వెంకయ్య.

కల్ణల్రా ఎన్నాన్ళ?7)? అన్నాడు కామేడ్‌' ం

“వారం రోజులు గడిస్తే చాలు. అప్పటికి యజమాన్లు లొంగి తీరారు” అన్నాడు వెంకయ్య.

కరొంగక్ష పోతే!)

స్తాగ్ర్యకూరుడు !

*వ్ప్సనం లొంగాలో ఎందుకా? అవి నిట్టూర్చాడు సర్దార్‌ ఇ

*ఈ చిన్న పోరా బాల్లో జయం లభిస్తుందని గట్టిగా చెన్పలేంం ఇప్పుడు మసం ఓడిపోయినా అంతిమపోరాటావికి కావలసిన అనుళవనత మనకు దొరుషతుంది ఈ పోరాటాలవల్ల కార్మికుల్లో చైతన్యం కలుగుతుంది ఆదే ఇస్పుడు మనకు కావలసింది! అన్నాడు వెంకయ్య

• తదనంచ కార్మికులారా! ఏకము గంథుి) అని మోగాడు స్టార్‌,

కాఫ్‌ ప్పూర్తయిం. ఈర్వాతకూడా చాలాసేపు మాట్లాడుకున్నారు. మధ్యమధ్యలో వు దేకాలు 'పెరిగి దూషించుకున్నారు. శశరకునూరబాబు అయోమశళుంచా కూర్చున్నాడు. సంస్కారం లేవి, వాళ్ళవి మాసే అతనికి అసహ్యం చేపండి. నింంండో దూద్చ్యా ఈ కొంపలో ఎమెనవే బాధా అస్పుడతవికి అర్జమైనై తం శః

నుగ్గకు “చారు వెంకయ్య శళరకునూరబాలు వె స్పకితిరిగి కొంచెం పఘంద వెళ్ళివస్తాను నాలుగురోజు లుంటారుా” అన్నాడు.

“లదు మదా ఎలో క వులనమ్మేళనకు వెట్తా గూచి పోదామవి దిగాను రేవు ఉదయం వెళ్ళిపోవాలి.”

“ఆలా కాదు నాలుగు రోజులన్నా పుండాలి ” అవి వెంకయ్య -శోతాడు.

*క్తండండీి”? అన్నాడు నర్టార్‌..

“ఉండండి” అన్నాడు క్మామేడ్‌ ం

తిలకం రూపుల్లో (పార్టించింధ్రి-ఈళర కొస్టేగటైనాలంగీ కరించాడు. వెంకయ్య జయటికి వెళ్తూ జ్ఞానక్టర చేశారు.-“నాలుగు-ర్యోటూలం టే నాలుగు రోజులు . షల

వ్‌ న కిం శ న చతర [0 మ. 4

302 ధర్మవర్డీ మర్నాడు వెంకయ్య రాలేదు. ఈ అయిదు సంవత్సరాల్లో తిలకం అంత్య్భసంతోనంగా ఎప్పుడూలేదు, విద్యార్థిని దశలో వొదిలిన జీవిశాన్ని మళ్ళీ అందుకంది కోటలో కూర్చొని శిళరకుమారబాబుకో కబుర్లు చెను కుంది. పూర్వదృళ్యలన్నీ జ్లానకం తెచ్చుకొవ్తి ఆనందంతో పొంగి పోయించి. అతడు రాసిన వద్యాలమ చదిఏ వినిపించమని కోరింది. అతడు శొంతుబిగబిట్టి వగ్గు చేతో సవరించుకుంటూ, అర్థనిమీలిత నేశాలకో వాని వివిసించాడు;... వీ తలలోని పవ్వున్నై వీ జడలోని గంటనైై కంటిమీది రెన్సతై జాకెట్టు చుక్కనై వినపిస్తాను వసీయిస్తాన! నీవుకట్టిన నీలాంభరాలలో నీవుతొడ్గిన సిల్కు జంవర్హతో కులికించి మురిపించి వ్మిదపోతాను నిదదపోలేను! 'అకవీ పొటల్ని ఆమె మెచ్చుకుంది. కాని పూర్వం కలిగిన తన్మయత్వం తలగలేదు. ఆమె భావతం్మతులు తెగిపోయినవా? ః ఏమిటిది, ఏమిటిది! ర్యాతంశా యేడువక్కో ఆలోచనల్లో న్మీదపోలేదు తిలకం, ఖి వ ఫి

కార్యళూరుడు 303

శెండోరోజుకూడా వెంకయ్య రాలేదు. కూలీలను ఆర్గనై జ్‌ చెయ్య టావికి వెళ్ళిప్పుంటాడవి చెప్పింది తిలకం.

“లర్లనై జ్‌ చేస్తాడా?”

64 జ్రంల్సే [00

“కూలీలందరూ ఏకను కొనలె రాశఅవి పాడింది. ఇద్దరూ నవ్వు శున్నారు. కాని ఆ రోజు శశిరకుమూర బాణుని వద్యాలు పాడమవి తిలకం అడగనూలేద్కు అతను పాడతూలేదు, ఆ ర్యాతి మూతం తిలకం నడుకొవి శక్రూలీలందరు ఏకము కావలెరా!” అనే పాట వడి వన్నెండుసార్లు పాడు శుంది ఆశ్చర్యమేమిటంకే పొడుతున్నకొద్దీ ఆమె కా పాట బాగుంది. శిఃరకుమారబాబు పాటలిన్వకపోయిన ఆనందం ఆ పాట యిచ్చింది.

ఠి వః ఇ

మూలో కోనా కూడా వెంకయ్య. రాలేదు. ఇవ్వాళ తిలకం షికారు వెళ్ళలేదు శ౭రకుమారబాణు అడిగీకే ' తల నొప్పిగావుంద, మిరు వెళ్ళి రండి? అవి చెప్పింది. అతడు తిరిగి సచ్చేటన్పటికి తిలకం ప్పుస్తకం చదు వకూ షార్చుంది.

కఏల్రాపుంది?”) అవె అడిగాడు బొబు

తళల్చాగ్సం్ర ద్ర

కప్రప్సిటి?3___వింఠగా అడిగాడు

కన్న సకం 19

కప్ప స్తకం కాదు)

శన్సర్రేవ్మిట్రి?)?

“కలనొప్పి””

శళవర్రిక్రి?

ఇక ఆతడు ఎక్కున (వళ్నించలేదు.

304 ధ ర్మ వన ర్డీ

నాలు గోరోజుకూడా వెంకయ్య రాలేదు ఇవ్వాళ తిలకం శిశిరకుమూర బొబుకి ఆకల కనుసిగ ళణేన్సు వ"టింట్లో కూర్పొలా జడే నవతం గనేక్ర ధ్యానంతో చదువుతూ పుంది శిశిరకునూరబాబుకి ఏమీకోచక దాసీదానితో సవరసాలాడుకుం'పే చూచింది కావి ఏమ్మాతం ఆశ్చర్యావడలేదు, ఎందుకు వరుళుంది? ఆ ప్తస్తకంలో ఈ సంభాషణ చదువుతూవుంది.__

భూదేవి.__సీవ్న ఎందుకు రాస్తున్నావ్‌?

కవి..._కోకిల ఎందుకు పాడుతూ పుంది?.

భూదేవీ...అది వకీ

కవి... నేనూ వక్షినే!

భూదేవి__నీవు మనిషివి

కఏి...అయికే!

“భూదేవి__.ఆ కృతిను వాకానర ఇళటోలద్షంపి రాడక పారాళలోకంలో వడిపోళావు.

క! ఫా ఫు

అయిదోరోజా వెంకయ్యా వచ్చాడు. చాలా గాబరాగా వున్నాడు, జీగిన జుట్టూ, పెరిగిన గడ్డం, దుమ్ముకొట్టుకున్న బట్టలూ... మాక్సింగోర్కీ= పుస్తకం జీవం పోసుకొచ్చినట్లుంది గదిలో అడుగు పెట్టగానే ఈిరతుమూర బాబుని అడీగొడు....._.తిలకం ఏదీ?”

అళన్ని చూచి ?శరోకుమారణిబు కొంచెం భయవర్డాడు, ఇలాంటి వ్యక్తల్నిగూర్చి ప్రన్తకాల్లో చదనటానికే అతడు భయవడకారు ఇక జీఏ తంలో ఎలా ఎడుర్కొంటాడు?

“తిలకం ఏది అని మళీ అడిగాడు వె-కయ్య. ఈ సారి వెంక య్యలో ఆదుర్దాక రపీ విచారం ఎక్కు=వ కవిపించింది.

*వంట్రగదిీలో వుంది? అవి చెప్పోడు బాబు.

శార్యజొరుడు కి0క

“*వంటగడిలోవా[లి

కలన ఆ జరు కసి

ళీస్టీ చేస్తూంది!”

“వంటగదిలో ఏం చేస్తారు.”

జల్షైన్హాగ కోపంగా అడిగాడు వెంకయ్య, కాదు అన్నట్లు తలూ- పాడు శిశిరకునూరోబాబు.

వెంకయ్య ఆలస్యాన్ని భరించలేకపోయాడు “చెవు ఏం జేస్తూ వుంది అవి రెండడుగులు వహూందుకు వేసి గద్దించాడు

“వదుపుతూ వుంది” అని చెప్పారు బాబు.

“ఏ పుస్తకం! నీ ప్పన్తకమా?) కళ్రాదు, నీ ప్పన్సకం”

వెంకయ్య ఒక్కవిట్లూర్చు విడిచాడు గ్లోబ్‌ గ్మిరున తిప్పాడు, గదిగబా థొటోదగ్గరికు వెళ్ళాడు * (పపంచ కార్మికులారా. ఏకము కండు” అని కేక వేశాడు

ఆ శేశను శశిరకుమారబాబు ఉలిక్కి వర్థాడు వెంకయ్య అతని దగ్గ రకు వొచి చెవిలో రహన్యంగా చెప్పాడు *అయితే యిక నువ్వెందుకు! మవ్వెళ్ళొచ్చు! 9

ఈ మాటలకు శిశిరకుమారబాబు నిర్విణ్ను డయ్యాడు. వెంకయ్యని అర్జంచేసుకోటా నికి (వయత్నించాడు తానేం చేశాడు? వెంకయ్య కోర్కె మీదే వుంటున్నాడాయెను..._. *ోమీకింత కష్టంగా వుందవి తెలిస్తే అసరే వుండేవాణ్ణీకాదు”) అన్నాడు.

*%ఆఅదేంయాట? ఉండకపోతే యెలా[”అన్నాడు వెంకయ్య అగ్గంలో మొహం చూడుకొంటూ, జుట్ట నర్జుకుంటూ మాట్లాడాడు: కన్చీర్రు వుండాలి అయికే నాలుగు రోజులు మాఠతమే వుండాలి అని కులికాడు.

కళ ఏందుకుశ్లన

306 ధ్‌ ర్మ వ థ్జీ వెంకయ్య అద్గందగ్గర నుంచి శిశిరకుమూర బాబు దగ్గరకు వొస్తూ కేరియస్‌గా చెప్పాడు: “మీరిద్దరూ ("పేమించుకున్నా రని నాకు తెలుసు, మీ పూర్వవరిచయం నాకు తెలుసు అందుకనే నిన్ను నాలుగు రోజులుండ మని ఐలవంత పెట్టాను 09 ఎందుకు?) జవెబుతాను. ఇదివరకు మీ వరిచయమల్లా ఎక్కడో ఎస్పుడో కల ' వటం, కవిక్వం మాట్లాదమోవటం౦, తన్మయత్వం చెందటంతో సరిపోతుంది. -అంకేగాని నిన్ను మనుష్యువిగా అర్థంచేసుకునే అవకాశం తిలకావికి లేక పోయింది. అందుకని నిన్ను గురించి నీతో గడపిన *ోమధురి క్షణాలను గురించి ఎప్పుడూ ఆలోచించుకుంటూ, తన (వస్తుత జీవితంకో పోల్చుకొని విచారిన్తుండేది. ఎంతచేసీనా ఎంత ప్రయత్నించినా కుటుంబజీవితంవేరు, పేమ జీవిఠంవేర్తు కంటుంబభారం వుదేకంతో కూడిన (పేమణీవితంలా వుండమం'టే ఎలా పుంటుంది? (ప్రియునికి మళ్లే పొగుడుచూ, పర్షిన్తూ కే. (= “3 నిఎల్జిడనే (పేయి 6 యా అ వికీ భర్తకి ఎలా మనస్క_రిస్తుంది. ఎలా తిదుతుంది? ఆ సంగతి కెలియక తిలకం శన జీవితాన్ని దువృరం జేసుకుంటూవుంది. ఎవ్చుడూ కిటికీ దగ్గర కూర్చోవటం. నీతో గడిపిన క్షణాల్ని స్మృతివధావికి తెచ్చుకొవటం, విట్టూ ర్పులు విడవఎం ఏం చెయ్యాలా అవి నేను చాలా ఆలోచించాను. తిలకం అంపే నాకు చాలా (పెను, ఆమె కష్షవట్టం చూచి ఎఎ ఆఎలేు ఆంబుకవి వీ దగ్గరపవచ్చి నీనవాయం తీసుకుందామనుకున్నా ను. అదృష్టవశాత్తూ మవ్వే పచ్చావు అవి నవ్వటం మొదలు పెట్టాడు వెంంయ్యు శికరకునూరపహిబు మౌట్లాడకుండా ఏంటున్నాడు వెంకయ్య నవ్వు ఆకని హృదయాన్ని దపాంచివేస్తూవుంటి, వెంకయ్య అందుకున్నాడు: *ఈ నాలుగురోజుల నరిచయంతో ఆమె వైవు దిగిపోయిపుంటుంది, నువ్వెంత సామాన్య మానపుడనో, దుర్భర ఇృరుషుడన్నో నీ కవిత్వం ఎంత వనికి మాలిందో ఆమెకు తెలినివుంటుంది

శార్యుశూరుడు 307 పే వద్యాలకం'ే నే ఫ్యాక్టరీలో రాసే ఎకౌంళ్లే ఉపయోగకరమైనవవి 'శెలిసుంటుంది. మవ్వుపాడే పాటలకంళే నేను వాగే వివాదాలే ఉవయో శతరములవి తెలుసుకువి వుంటుంది. పైశ్యంఠో ఎక్కువ కొలం (వజల్ని మోసం చెయ్యచేం అందుకనే నిన్ను అర్ధంచేసుకునే అవకాశం ఇవ్వ టావికి నేవింట్లో లేకుండా వెళ్ళాను. నువ్వురానే వశ్తె ఏదుయ్యేదో 'శిలుఫ్‌! అమె విట్టూర్పులు మకీ యెకు వయ్యేవి ఆమె జీ౧తం నాశన మయ్యేది ఇక భయంలీదు ఇక నీ అననరం లేదు నవ్వెళ్శొచ్చుి అని లోవలికి సంకోషంగా గెంతాడు =. ఈరకునూరవొబుకి కోవం వచ్చింది. వెంకయ్య తన్నీ నీచకొర్యావికి

ఉపయోగిందుకున్నందుకు రోషం వచ్చింది భార్యాభర్తల తగాదా తీర్చ టావికి తానీ౧ధంగా వాడుకోదిడకానని అతడు కల్లోకూడా అమనకోలేదు. ఆది ఆతవి పద్ధాంకానికి వ్యతిరేకంకూడా! తన సిద్ధాంతం. ఈ ఊల్లో ఈ ఫ్యాక్ట రీ పొగలో భగ్ప మమిందవి ఉకోషం వచ్చింది. తింకంళోచెప్పాలని గదిగవా . ఆం౯ా వళ్ళొడుం

కావి తిలకం గదికి వెళ్ళే దార్లో వెంకయ్య కనిపించాడు.“ఎక్కడికిళి అనీ అం డు, *తిలకంతో మాట్లాడాలి”

వెంకశగ ఈ మాటకు విగ్గరగా నవ్వాడు... “ఆశకు అంతులేదు బాయినాట్‌ తి కంతోనే మాట్లాడవాను జింగిం నం౧త౦తా చె:-తామం మీరు వెళ్ళండి. వెళ్ళి కవిసమ్మేళనాలు చేయించండి?” అన్నాడు.

నిశరక్కగాగోనాబు కోనంతో తుళగుకలాడిపోడగా కు. కాని వెంకయ్య వ్వైలరిటూస్తే భయంవేసింది. పట్టుబడితే ఇంకొకమోాబంకే తంతాడను కున్నాడు గ సబంచ కొల్మికులారా! ఏకముగండు” ౬౨ మీదకు దూకు శాడమకున్నాడు.

కక్‌ ఎప్తాయి పేషన్‌ _ఎక్స్‌ప్లాయికేషన్‌)) అమకుంటూ వచ్చిందారి వట్టాడుం

ఆకాలెలు

ఆ కటికలీకట్లో ఊరికి దూరంగా వొంటరిగాపున్న ఆ మేడ శేపిజలిస్టు దేశాలమధ్య వున్న రష్యాలా వుంది.

అంఠవరశే పోలిక!

'మొండిగోడలూ... గజివిజిగాపెరిగిన పృషిలళో ఆవరణ._నరాలు బీవ్వుచలాగే నిశబ్దం... చీళటివడికే ఆ ఛాయలకు ఎవ్వరూ పోగు,అటువంటి' చోట ఆ పమయంలో ఆకుల గల గఠఅ ధ్వని

ఎండిపోయిన ఆకులు పాదాళకింద నలుగుకున్న__.. అవృడగాలు విరుగుకుం దంవి

బేటరీలై ట్‌ వెల్తుళు ఆలా వొక్కక్షణం నలుదిక్కులా తిరీగింది. వెలిగింది వెలి'వకే మూసుకు ది,

మ ష్యుల ఆకారాలు గోడల అంచున కదులుతున్నయ్‌ ఆందులో వొక ఆకారోఎ నర్కిల్డి మిగిలివపి పోలీసుంపం

ఆ ఆకొరాలు అడుగుల్లో అడుగువేసుసంటూ గవావెన్ని నమీ పించిన్నై. ఇకుడ గవాక్షం అంపే రెండు అర్జాల్లేక తలుపే గనుక నర్కిల్‌ ఆకారం నెమ్మదిగా ఐహం చాకచక్యంగా తలుపుదగ్గర చెవిపెట్టి వింది ఏమీ వినపడలేదు. ఈసారి చెవుల్ని కొంచర దూరంగా పెట్టింది. లోవకినుంచి గునగునణ వివిపింవినై ,

"పెద్ద ఆకారాన్ని చూచి మిగెలిన చిన్న ఆకారాలు (హోదాలో ,నమండీ) చెవులు రిక్కించినయ్‌. అది చూచి పెద్ద ఆకారం ముక్కుమీద 'వేలు వేనుకొవి వారించింది.

ఆకాధాలు త09

ఈసారి చెవుల గొడవ లేకుండానే లోవనలనుంచ్ది అటూ ఇటూ శావిరాగా తిరగుతున్న పాదాం ధ్యవి.__చన్చుడు వినిపించింది.

సర్కిల్‌ ఆకారం అప్పలేక పోయింది *ఠతలువషి అని గద్దించింది. వెంటనే ఆ కారాలన్ని రిక్కించటం మానేషీ *ఠలుపు) అని గద్దించినయ్‌,

త ఇప్పు నెమ్మదిగా తెరుచుకుంటూ వుంది లోవలి వెల్తుగు తలుపు నందుల్లోంచి (వసరించి ఈఆకారాలను మానవుల్నిగా మార్చింది “రెడీ? అన్నాడు సర్కిల్‌

థెరుచుకునే తలుపు మూసుకపోయింది అంతా వొక్కసారి కట్ట శట్టుకొవి తలుప్కమీద నడ్డావ. అవి వార్లగా ఏడిపోయినయ్‌, పోలీఎలంళా గజీవిజిగా గది (ప్రవేశించారు.

అవా! అయ్యో!

ఒకమూతి వార్తాప్టతికలు కట్టలూ... ఒకమూ౩ి వస్త కాల దొంతర్లూ వొకవక్క చీల్లపేక ముక్కలూ. ఒకపక్క సిగరెట్‌ పీకెలూ...ఇవీ అగది రూవరేథావిలాసాలు.

సర్కిల్‌ లోగల గదిలోకి వెళ్ళే ద్వారం మూసీవుండటం చూశాడు. ఈలుపుసీసిన క్కురవాణ్నిచూవి “పాతాళహోమం?)” అన్నాడు.

• “కాదు పికాచనృత్యం” అని జవాది. పోలీసులు హకాత్తుగా తలువు తేరచి పిసోబ్ళ బేతుల్లో పటుకొవి_ అాకొ ణా బి

ఆంఠకు ౫ందు కాళ్ళతో సట్టుకన్నారని కాదు__ రెండోగది మధ్యకు మూకాతు గ్మిరున మడం మీద తిరిగారు.

*హాన్‌ డ్స్‌ ఆవ్‌” అవి గర్జించాడు వర్కిల్‌.

అదొక గది అని రాశాను. అంగరకంపే మకళోనూట దొరక్క రాళాను. కాని అది గదే! మధ్య ఒకడాయ రుంది దానిమీద వెలుగుతూ వెలగవి దీనం. దాని (వక్కనగ్లోట్‌. ఒకమూల కురవాడు కూచున్నాడు

31౦0 ధ ర్మ వడీ ల! అతడు న్యఠం పోలీసుల (శవేళానికి ముందునుంచీ చేతులు పెశెత్తుకునే కూర్చున్నాడు, మవోమూల మరో క[రవాడ అకవి దేతులు మాతం దించుకునే వున్నయ్‌ దించుకునేవున్న చేతుల్లో కంగారుశా చేతిలోవి వస్తువు కాగితం !0దకు రోళాడు. సా పోలీసులు కాలాంతకులు అఆవులించికే "పేగుళ్లెక్క “'పెడకారు వపసుకం ఆ క్యరవాని చేతినరా కక _ పెటారు4ీవాన్‌డ్‌ అప్‌” అనిఅరిచాడు సర్కిల్‌ ఆ కురవాడుకూడా కిక్కుళూ మనకుండా వేతులు పైకెత్తాడు. నోట్లో సిగిరెట్‌ పీకమా(తం ఆలాగే పుంది. దమ్ములాగుకూనే వున్నాడు. పొగ వదుల్తూనే వున్నాడు. “ఆ కాగితం కింద ఏం పెట్టాన్‌? ” అడిగాడు పర్కల్‌ శః క్యురవాడు పొగతో జవాబు చెప్పాడు చేతులు పెట్టికాల్పుకున్నా?? మరో దమ్ములాగి “చేతులు దింపనివ్వండ్‌ తీని చూసిసాను” అన్నాడు. ఒక పోలీసునర్కిల్‌ చెవిలో భయంవూదాడు. ముందుకు అడుగు వేసిన సర్కిల్‌ ఆగిపోయి, పోలీసులను అజ్ఞాపించాడు.__”ఆ. కాగిత కింద ఏమిటో చూశం3

• వాళ్ళి ద్దరుపోయారు _పాపం! వాళ్ళవీ (పాణాలే! వొళ్ళవీ పోలీఎు హృదయారేగదా! కవి అందులో నొకడికి పాణంకంకే పొట్టకిపు. వాడు వొణుకుతూ వీలయినంత దూరంగావుండ్రి కాగిఠలం కొన పట్టుకొవి "పెకెళాడు. | చూ టాటి అమ్మో!” అని కేకవేసి కళ్ళు మూసుకుని చతికల బడ్డాడు. తూర్చున్నవాణ్ని కుక్కకూడా కరవదు. ఇక బాంబెండుకు "'పీేణతుంది? సర్కిల్‌ కాగితఈంకింద పున్న ఫొట్లం చూచి గజగటి లాడాడుం మాటగా గుండెమీదే 'పేలిందమకున్నాడు. తీరా అందరూ కళ్ళు పెట్టుకుని చూచేటన్సటికి అది వంచదార బిళ్ళల పొట్లాం అయింది.

అకారాలు త్రిక

సర్కిల్‌కి కోవం వచ్చింది. *ఈ ఇల్లంతా సోదా చెయ్యాలి” అన్నాది

“ స్రోదాచేస్టే మీ కవమానం చెయ్యకపోరే మా కవమానం... అలాగే చెయ్యూలి? అన్నాడు మొదట్నంచీ చేళులు పై కెత్తుక్కూచున్న కు(రవాడు.

నర్కిల్‌ వెంటనే ఆజ్ఞాపించాడు. ఒక పోలీసు కురవాళ్ళవి సోదా బేళాడు_ఒకిరి జేబులో వార్తాషతికల కటింగులు డొరికాయి ఒకరి వేబులో విన్సుల వుళల్లలూ చిల్దా దొరికాయి మరొకరి జేబులో ధర్మామీటర్‌ దొర కింది

ఈలోగా సర్కిల్‌ ఊరుపంటాడా? గదంతా వెళికి అలమర తెరి చాడు. ఆందులో మూలగాకనదిడీ కనదిడకుండా ఒకసీసాపుంది. దాన్నిండా ఏదో _దావకం.

ఉల్మదేవి టి.గనర్కిల్‌ జబర్‌దస్త్రీగా కరవాళ్ళని అడీగాడు సిగరెట్‌ కాగే క్కురవాడు చెప్పాడుయాసీసా?”

శళట్రోస్ట లి?

ద్రావకం”

ఆప్టీం (ావకం?” మీదకు మీదకవెల్తూ, ర్యౌదంగా అడిగాడు! కు[రవాళ్ళు బెదిరా వొకరిమొహాలు వొకరు లూచుకున్నారు. *చెవ్పండి? గద్దించాడు సర్కిల్‌

వ అభ

తలుపుక%న కరవాడు చెప్పాడు “మాకేం తెలుస్తుంది! మేమేం

డాకర్హమా[? ల్‌గా

“ఆదే. తెలుస్తుంది. ఇప్పుడు తెలియదు. రేపు లేలుస్తుందిం కవడ్డార్‌ ...” అన్నారు గడ్డంపో లీబు. -

సర్కిలు సీనాను గుడ్డస చుట్టీ భదంగా జేబులో పెట్టుడన్నాడు. ఇంకిలో పొలీఎల కండు వ్మార అట్టల ప్వుస్తకాలు వట్టుకొద్చారు అవన్నీ

3112 ధర్మ వడ్డీ శేసుకొని కోరచూపులు చూస్తూ పోలీసులు నిష్క్రమించారు. ఈ నూన వులు మళ్ళీ గదిలోమంచి బయటకు అడుగుపెట్టగానే ఆకారాలుగా తయా శయ్యారు.

కురవాళ్ళంకా విరగదిడి నవ్వుతున్నారు. చేతులు పైకెత్సకొవి కూర్చున్న కురవాడు (ఇప్పుడు దించేశాడు) తలుపుతీసిన క్కురవాణ్మి చూచి, “మళ్ళి డట్బొచ్చేదాకా నీకు కొడ్లివర్‌ ఆయిల్‌ లేదు” అన్నాడు

ఉన్వల్లి డట్బొచ్చేదాకొ నాతు గుండెజబ్యూ వుండదు అన్నాడు ఆ కురవాడు

నవ్వుకున్నారు.

వెంటనే గ్లోబ్‌ చూట్టూ మూగారు వెంటనే బాహ్యా (వవంబాన్ని మరిచిపోయి తర్కనలో వడ్షారు.....రష్యా..... మధ్యధరా సము(దం.___ ఇట్లలీ.....జర్మనీ....యారఫ్‌లో 'ేకండ్‌ (శ్రంట్‌ ఇండియా (వజాయుద్ధం,

పిరికివాడు

న ననసనస నక.

తన గేశంమీదకు పరదేశం దండెత్తి నెమ్మదిగా ఆ(కమిందు కుంటున్నదవి వినగానే, పిరికివాడు రెండు రకాల జండాలు తయారుజేను కొని కూచున్నాడు. ఒకటి న్వదేశం జండా ఒకటి దండె తి వచ్చిన చరదేశం జంగాం

“వ్వ దేళం గెలిగస్తే ఈ జెండా వరదేశం గెలి సే ఈ జెండా? అని మనస్సులో అనుకొని గదిలో ఒకమూల పెట్టాడు. ఇక ఏ దేశం గెలిచినా తనకేమీ ఫరవా లేదనుకున్నాడు. *న్వ దేశం గెలిస్తే న్వదేశం జెండా పుండవే వుంది పరదేశం గెలిసే వరదేశం జెండ వుండనే వుంది. ఇక నాకేం?” అనుకున్నాడు. పరదేశ వెన్యాధ్యకుడిమీద ఆనీక్రదీర్హాయు రస్తు” అవి కొన్ని సీససద్యాలు రాసి ఠయారుగా వుంచుకొన్నాడు చఈూడాను,

అసలు పిరికివాడికి రెండు దేశాలు ఎందుకు యుద్దంలోకి దిగాలో ఇంతమంది తమ (పాణాలను దేశంకోసం ఎందుకు అర్చించాలో అర్ద మచ్యేదికాదు నంకుచితదృష్టీ మూర్చత్వం ఈ రెండే దీవికి కారణ మను కొనేవాడు. తాము యీ కశ్షలకు అతీతుడనన్రీ తన హృదయం అతి ఏశాల మనీ అనుకునేవాడు. కవక మూర్టులు యుద్ధాలు జేసుకొవి ర క్రపాతం కలిగించుకునేటనుడు తనటోటి ఎళాలహృదయులు ఏం చెన్యూలి? తమ నుఖంకోనం కాము పొటువడాలి. ఆలోచించి పిరికివాడు ఈ నిర్ణయావికొచ్చి చానీకోసం పాటువట్టం 'మొదలు పెట్టాడు,

కాని యుద్ధం త్యీవరూవం దాల్నిందగ్గరనుంచీ పిరికివాడు రను తల పెట్టిన కార్యం అనుకున్నత తేలిక కాదని (గహిందాడు, ఏదేశం గెణ స్తందో ముందే ఎలా కేల్చుకోనటం?

(21)

రీ ధర్మ వడ్డీ

శ్యాకంకా ఆలోచించి ఇక న్వదేశం గెలవదు గనుక వరదేశం జెండా వట్టుకొని దియల్దేరదామని నిశ్చయించుకొని తెల్లవారి లేచేటన్నటికి స్వదేశం "సేనలు కొన్ని కొన్ని రంగాల్లో గెలిచాయి” అవి పెద్ద పెద్ద అక్షరాల్లో వార్తా వ్యతికలు [ప్రచురిస్తూ వుండేవి. స్వదేశజెండా పట్టుకునీ చియర్దేరదామనుకున్నరోజు, విదేశనేనలు న్వదేశ సేనలను తరిమి వేశాయి” అని వార్తలు వస్తుండే?

అటి జాతీ

పిరికివాడీకి ఏమీ కోచక సఏిజెండా వట్టుకుని ఊరేగాలో శతెముల్చు కోలేక హైరానపడిపోయాడు. రెండు జెండాలకూ ఎదురుగా ఎన్నుడూ ఆ గదిలోనే కూర్చునేవాడు. తాను రాసిన వద్యాలు మోకాలుమీద కూర్చుని. రివార్చులు వెసుకునేవాడు వొక క్షణం ఏదేశం జెడా బుజం మీద పెట్టు కొవి గదిలో ఇటూ అటూ వచారు జేసేవాడు __వొకక్షజం స్వ దేశంజెండా వట్టుకొవి గంతులు వేసేవాడు రెండూ మూలపెట్టి, ఎదురుగా. నిలదిడి “స్వదేశం గెలిచే ఈ జెండా-_విదేశం గెలిస్తే ఈ జెండా” అని వెరిగా అరిచేవాడు.

వొకరోజు శ్యతువ ఆ ఊరి మీదకే వస్తున్నాడవి, ఏలై మెళ్ళ దూరంలో వున్నాడని వదంతులు (పబలినైై. సైన్యంలో జేరగా మగిలిన వైర్యవంతులు ఊరు వాశీచెయ్యటం మొదలుపెట్టారు పిరికివాడీకి ఆ వేశం ఎక్కింది ఇన్నాళ్ళనుంచీ తాను వేసుకున్నప్లానుు ఆచరణంలో పెట్టి దావి ఫలిశాన్ని అనుభఏంచే గడియ దగ్గర కొచ్చిందనుకొన్నాడు కదలకుండా మెదలకుండా కనగదిలోని జెండాలకు ఎదురుగా బాబీపెట్టు వేసుక్కూచువి *న్వ దేశం గెలి స్తే ఈ జెండా' అనుకొని “*ఈజెండే ఈజెండే ఇదే జెండా అనుకుంటూ మ్యెరివాడిలా గదంకా చిందులు తొక్కాడు.

వొక స్నేపాతునుు కానలపిన సామానంతా వీపకుకట్టుకొచ్చి ఈర్రావ్లూ?” అని అడీగాడు

మ. “నేనా? నేనెంయకు రావడం? నేనేం పిరికివాణ్డా? పిరికివాబ్సు పారి

పొండి నేరాను ఈజెండా_ట బెండా ఈజెండే ” అన్నాడు పిరికివాడు,

పిరికివాడు క్రిక్షేక్‌ , వియట ఖాశీచేస్తున్న జనం కోలాహలం పిరికివాడి గదిలోక్కూడా

వినిపిస్తూవుండి రోడ్లమీద జవం అన్ని దిక్కులకూ కోకలు తేగిన నక్కల్లా వడగెత్తుతూ వున్నారు. అంత జనంలోనూ బళ్ళూ కార్లూ కళ్ళు మూసు కొని తిరుగుతున్నై. మథ్య మధ్య మిలిటరీ కార్లుగంటల గణగణ మోగించు. శుంటూ రంయిన వెళ్ళ్తున్నై, దూరామ్నంచి బాంబులు పేలిన ధ్వనులు వినిపిస్తున్నై. అనావికి ఏం చెయ్యాలో తెలియక్క ఎక్కడికి పారిపోవటానికీ తోచక రోడ్డుకి అడ్డంగా బయల్దేరిన చోటుమంచి పరుగెత్తిన చోటుక్రీ పరుగెర్హైన చోటునుంచి బయత్దేరిన చోటుకి వరిగెత్తుతూ కార్లోంకిదా వళ్ళ కింధానడి నలిగిపోతూ వున్నారు. మనుమ్యుల్లోవి ఈ చలనమంతా ₹' రీరకమే! బ్యురలు ఆట్టం ఎప్పుడో నూమకున్న్నైం యుద్ధంరోజుల్లో బశ్ళే మమ ష్యులూ మనుష్యులే బళ్ళూ?

పిరికివాడు గదిలోనుంచి యిదంతా చూశాడు. పారిపోతున్న జనాన్ని చూచి తనలోతామ నవ్వుకున్నాడు. “పిరికి వెధవలు” అను కున్నాడు హరార్తుగా వరదేశంజెండా వట్టుకొని *ఈ జెండా ఈ వెండా ఇగే జెండా” అనుకుంటూ విజార్న వడ్దాడు

జనం అకవ్ని మిలిటరీ లారీని భూచినట్లు చూచి రెండు పాయలై డారిచ్చింది. పరికివాడు ఆ మధ్యనుంచి పరదేశం జెండా భుజొనపెటు కొవి “*ఇదేదెండ్రా ఒకళే జెండా ఒకే జెండా పశ్లైక జెండా” అవి కేకలు పెట్టుకుంటూ వరుగెర్తుతున్నాడు.

జనం విరగదిడి తొక్కుకుంటూ వుందేగావి అతన్ని ఏమి అనలేదు, గుడ్లువవ్న జెప్పి చూస్తూ వూరుకుంది. ఏ సని చేస్తున్న మనిషి వని ఆపేసి ప్థాణువై విలబడి చూస్తున్నాఢు. బళ్ళూ కౌర్దూూ ఎక్కిండవి అక్కడ ఆగి

“పావనం పిచ్చె _త్తింది” అవి కొందరు చవ్పరించారు. యుద్ధంమంచి కొన ఏరగొట్టుకానీ, చేతులు విరగొట్టకొన్సీ మూతులు వగలగొట్టుకొన్సీ మెదబ్ళ చిల్లగొద్జుకానీ, పిచ్చెక్కి. వికృళాకారాలతో తోడ్లమీడ తిరగేపే

916 థ్‌ ర్మ వ ర్డీ మమష్యల్ని యీ మధ్య ఆ వూరి [వజిలు చాలానుందిని చూచి వుస్నారు అందుకనే తేలిన్ధా పిచ్చెక్కింది” అనే విర్ణయం....

సిరికీవాడు ఆ విధంగా వకుగెత్తి వరుగెత్తి ఊరి బయటకు వరు గెత్తాడు అక్కడ ఒక్కక్షణం నిలబడి నాంబులు "పేలుతున్న వైపుకి చూళాడు దూరంగా చెట్లచాటునుంచీ, గుట్టలదాటునుంచీ తుపాకీలతో వీల విలా వరుగె త్తుకువస్తున్న సైన్యాన్ని మూళాడు.

చెయ్యి వొణీకింది భుజంమీదవున్న విదేశజెండా రెనరెవ కొట్టు ఈంది. హృదయం ఆవేశంతో తుకతుకలాడింది తన శక్తినంతా శేర్మదీక రించుకొవిజై జై! ఈ జెండాకే జై. ఇదే తెండాకీ కై” అవి కేకలు పెట్టు కురిటూ వచ్చే సైన్యానికి ఎదురుగా మళ్ళీ వరుగు లంకించుకున్నాడు ఒక్కొక్క అడుగు దగ్గరకు వెల్తున్నకొద్దీ గాలే మారిపోతున్నడి కర్ణ ఈం్రాల్ని బద్ధలుకొ ఫ్లై మోతలు. కళ్ళు తెరవటమే కష్టమయింది అలాగే పిరికివాడు శకిరాన్ని విగబిట్టీ పరిగెళ్తాడు భుజంమీదవున్న జెండా గాలికి గిలగిల కొట్టుకుంటూ వుంది. హరాత్త్రగా పిరికివాడు భూమిలో గుచ్చుకుపోయివట్లు ఆగిపోయాడు.

అంతా నిశ్శబ్దం. బాంబిలి మోతలు ఒక్క-సాలతి ఆగిపోయినై" పిరికివోడు నెమ్మదిగా కళ్ళు తెరిచి రూళాడు. శవాలు! ఎటుచూచినా శవాళే! తనచుట్టూ శవాలే! కొంచెం దూరంలో సైన్యం.

ఆ వైన్యం యిదిపరలోలాగా లేదు. అంతా కలిసి ఉప్పొంగిన హృదయంలాగా, పొంగిన సమ్ముదంలాగా వొస్తూ వుంది. ఆ పైన్యానికి ముందునడుస్తున్న వ్యక్తివి చూశాడు పిరికివాడు. అతని చేతిలోనూ. జెండా వుంది. అదీ రెపరెప గిలగిల లాడుకూంది. “జై జై, ఈ జెండాకీ వె వెం వరదేశ జెండాకీ జై” అవి అరిచాడు కావి యిదేమిటి? అదేం జెండా!

దిన్మ తిరిగి కళ్ళు బయర్లుకమ్మి పిరికివాడిరూపు సరిగ్గా ఆనటంలేదు. వెన్యం అలికిన గోడలా కనిపించింది. వాళ్ళ చేతుల్లోని తుపాకులు నెమలి

పిరికివాడు వే?

పించాల్తా వివ్చుకుంటున్నట్లు కనిపించాయి. జెండా సట్టుకున్నవ్య క్తి కోలు బొమ్మలా, రెల్లు దుబ్బులా కనిపించాడు. అళవి చేతులలోవి జెండా న్వదేశం జెండా!

కొని పిరికివాడు నమ్మలేకపోయాడు. కళ్ళు తుడుచుకొని చూట్టానికి లఈన చేతులో జెండావుందె. మళ్ళీ.పెన్యాన్ని చూశాడుం స్వ దేశవైనికుల్లా కవిప్‌ంచారు,

జప్పవి టిది?” ఆతవి గుండెలు వగిలినై. అది న్వదేశం చెండాయే! అది న్వదే? పైన్యవే! కామ పొరపాటు బడ్డాడు. ఈ సంగతి అక లింపకు రాగోనే ఈన గదిలోపున్న వ్వదేశం జెండా ఖిపికి వచ్చింది. కెవ్వున శకేకవేఏ గిరున తిరిగి ఈన యింటిక్కీ న్వ దేశంజెండా కోనం తరుగు ల౭కించుకున్నా డుం

భాం....రౌరి....

వరుగె శ్తే పిరికివాడీ గుండెలలోకి ఒకేసారి రెండుగుళ్ళు జొర బిడ్డాయి ఒకటి వైన్యంలో నుంచీ ఒకటి ఇెట్టుచాటునుంచీ వచ్చిన్రై ఒకటి పీపులోనుంచీ, ఒకటి రొడ్ములోనుంచీ గుండెలలో. దూరి కలుసుకున్నైం ఆ విశాల హృదయంలో న్వదేళ విదేశ నాగరికతల నమ్మేకన,ఈ విదంగా జరిగింది.

పిరికివాడు ఆ రెండు గుండు దెబ్బలతో కిందనడ్సీ లుంగలువడి, చౌవలా చుట్టుకుపోయి, ఈల రొమ్ములోకి దూర్చుకొవిి (ప్రాణాలు వొడి లాడు (పాణాలు పోయేముందు మాకం పెదవులు కదిలిన --- జన్వ దేశం గెలిస్తే ఈ తెండాా వరదేశం గెలిస్తే ఈ జెండా.”

ధర్మ వడ్డీ ణి

నేనా ఊరు ఎందుకు వెళ్ళొనోో నా కివ్పుడు జ్ఞావకంలేదుం

కాని, వెళ్ళటం చిన్నప్పటి స్నేహితుడు కనవట్టం, తన యింటి వన్ను తీనకువెళ్ళటం జరిగింది. కలనక కలుసుకోవటంవల్ల్య, చిన్నప్పటి విషయాలు తలుచుకొవి నవ్వుకొంటూ వున్న నమయంలో అర డొచ్చాడు. శావటం రావటం యెలా వచ్చాడవి?

ముందువాకిలి నెన్ముదిగా తెరిచాడు. కుడికొలు గడవలో పెట్టి ఆటూ ఇటూ దొంగ కూజ్కలు చూశాడు. చంకలో వున్న మూటని కదిలంగా రెండో చేళ్తో పట్టుకొని తల ఓరగా పెట్టి అడుగులో అడుగు వేసు కుంటూ నా స్నేహితువి దగ్గరసు వొచ్చి చంకలో మూట అందిస్తూ, “ఇది గోనోట్స్‌ డబ్బూ” అన్నాడు.

అసలు అతన్ని చూడగానే నా స్నేహాతువికి ముఖ కవళికలు మారిసోయిన్సై. అంతకు ముందున్న సనంకోషం మాయమైపోయింది. నెమ్మది” మూటి అందుకుంటూగమనిషం'ళే మనిషివి మవ్వే సూరయ్యా! వేళ ర్నాయిన మనిషివి అన్నాడు

ఈ నూటకు సూరయ్య సంకోషం పైకి కనవడనివ్వకుండాం శమాట్రలకేంలే డబ్బు తీసుకోగానే కాదు. నెల రోజులలో అనలుఫాయి దాలు యిచ్చి వెయ్యాలి, వడ్డీ నీకు తెలిపందేగా_ధర్మవడ్డీ.. నెలకు నాటిక రూపాయిన్నర. అదైనా నున్నవి ఇస్తున్నాను” అన్నాడు.

“అల్రాగే హూరయ్యా, నెలదాటకముందే యిస్తాను” అన్నాడునా “స్నీపాతుడు..

ధర్మవడ్డీ 319

“ఖస్తానం'కే కాదు. మాట చెల్లించుకోవాలి. శుభ కార్యం ఒకటి శలపెట్టావా? మంచికీ చెడుకీ డబ్బు కావాల్ని వొస్తుంది. తర్వాత కోర్ట

న! వా. చీర్జూ అంయే,...

“అదేమిటీ నూరయ్యా! నీ దగ్గర యెన్నిసార్లు డబ్బు తీసుకోలేదు, ఎన్నిసార్లు యివ్వలేదు. ఎప్పుడైనా మాట తప్పీలు వొచ్చిందా?

“వరేలే, డబ్బు లెక్కపెట్టుకో, అన్నీ రూపాయలే. కొద్దిగా మాతం చిల్లరవుంది. మళ్ళీ నాకు రూపాయలే యివ్వాలిసునూ! నోట్లూ శీటూ అంశీ కుడరడ ౨)

“న్సువ్వు చెప్పాల్యా పారయ్యా?” అంటూ నా స్నేసాకుడు మూట విప్పాడు. చూసేటన్నటికి నాతల తిరిగి పోయింది ఆయో మయం అయిపోయింది. ఆ మూటలోపవున్నపన్నీ రాళ్ళే చిన్నచిన్న శాబ్భా పెద్ద పెద్ద రాళ్ళూ _ పెద్దనన్నీ శంకరరాళ్ళూ చిన్నవన్నీ చులికరాళ్లా! నమ్మలేక నా స్నేపాతుని మొహం సరీక్షగా దూకాను. అతడు మాం ఇదంతా ₹ళ్సుచెయ్యుకు-డా, అతి జాగర్తగా ఆ రాళని &ీనీ ఉక్కొక్క కే లెక్కపెడుతూ కూర్చున్నాడు.

నాకేమీ తోచక సూరయ్యవంక చూశాను. అకచింకా తల ఓరగానే "పెట్టి లెక్క- పెట్టవిడతూ వున్న రాళ్ళను రెస్పనెయ్యకుండా వరీకిస్తున్నాడు. ఇంతల” నా స్నేహితుడు లెక్క పూర్తిచేసి *నరిపోయినయి్యిసూరయ్యా))

న్నాడు.

ళబ్లవ్వాళ వరిపోయినై అంప కాదోయ్‌. ఇవ్వాళ యిరవై, మళ్ళీ యిరవై సోనువారంనాబికి నా డబ్బింకా దమ్మిడీలో యిచెయాఃలి? అని శ్ఞాపంంచెసి నా స్నహాతుడితో మూడునార్లు “ఇస్తాము” అఎపంచుకొని వెళ్ళిపోయాడు సూరయ్య.

అరమ ఎప్పుడు వెల్తాడా ఈ తంఠేమిటో యెన్పుడు తెలుసుకుం ఛామా అవి కూర్చున్న నేన, అగుగుదామనవి నా స్నేపితునివై పకి తిరిగే

820 ఇచ్మపడ్డీ చి

టప్పటికి ఆళడు చేళ్లో నన్ను వారించి వాకిలివైపుకి చూపొడు నేను అటు తూట్టం, సూరయ్య గభాలున తలుపు నెట్టుకొని లోవలకు రావటం ఒకే సారి జరిగింది. మనిషి యిదివరకుమల్లే లేడు ఆపాదమస్తకం వొటీకి పోతున్నాడు. కళ్ళు యెరగా జ్యోళుల్లావునై్నో. గాలి తెగ పీలుస్తున్నాడు. తల మాతం ఓరగానే వుంది,

ఒక్కక్షణం వాకిటిలో ఆగి రోంయిన నా స్నేసాతుకి మీదకువచి? యిలా కేకలు వేశాను “ఏదీ నా డబ్బు? ఎన్నాళ్ళయింది? యిదిగో. అదిగో అంటూ కుక్కని తిప్పుకున్నట్టు నీ యింటిగటూ తిక్సుగుంటావా?. వరుపూ మర్యాదా వుండక్క-ర్ణా? కడుపుకి అస్నం తింటున్నావ్వా గడ్డింంటున్నావాల

నిజం చెప్పొద్దూ! యీమాటలు వినేటప్పటికి నాకు కంపరం యెత్తింది, కోపం వచ్చింది. కొని యేవి. చెయ్యటం? గుడ్డు వప్పచెప్పి చూస్తూ కూర్చున్నాను.

నా స్నేహిశుడు భయంగా అతి వినయంగ్యాళఇదిగో సూరయ్యా, వీ డబ్బు! నాల్గు రోజులు అొలన్యమైనంత మాత్రాన నీ బోటి పెద్ద మవిషి యిట్లా నోడుపారేసుకోవటం ఏం మర్యాద? ' అవి శన _ దగ్గరేవున్ని ఆ రాళ్ళమూటని యిచ్చాడు.

కళన్సర్రి పిడ్డీయో? డబ్బు నాకు చేదై యిచ్చాననుకున్నావా? సీ జాతకి అచ్చుండి యిచ్చాననుకున్నావా? పూర్తి వరిష్కారం చేసి కదులు” అని బొడ్లో చెయ్యేసి విలవేశాడు సూరయ్య.

“ఇస్తాను సూరయ్యా మరి వొదులు” అన్నాడు నా స్నేపాతుడు.

జత్రీసుకురా” అని ఒక్క_కోపు తోశాడు సూరయ్య

నా శ్నేపొతుడు పడబోయి విభాయించుకొవి గోడపక్కకు వెళ్ళ వదిరాళ్ళు యేరితెచ్చి సూరయ్య చేతులో పెట్టాడు. సూరయ్య వాటీని లెక్క-పెట్టుకొవ్సి నా స్నేహితునితో ఒక్క మాైనా అనకుండా గిరుక్కున వాలికివై పుకు తిరిగి తల ఒరగానే వుంచుకొని గవిగబా సడిచి వెళ్ళి పోయాడు. |

ధర్మవ డ్డీ శ్ర21

నా స్నేహితుడు ఒక్క నిట్టూర్చు విడిచి నేను అడగవలసిన అవ శరం లేకుండా రానే యిలా చెప్పాడు_ోపావం ఏం చెన్పను? ఒకస్పుడు ఈ ఊళ్ళోకల్లా షావుకారు ఈ సూరయ్య, ఇవ్చుడు పిచ్చెక్కి. ఈ విధంగా శయారయ్యాడు” అన్నాడు

“ఇతనికి పిచ్చా! ఎందుకెత్తింది! పిచ్చిలో ఇదేమిటి?” అవి: ఆడిగాను.

నా స్నేహితుడు సూరయ్యకధ యీ విధంగా చెప్పాడు :

“సూరయ్య యీ గతికి రావటానికి అకని తంటడే కారణం అకని శండి చాలా మంచివాడు. మెత్తవి హృదయం కలవాడు. అటువంటి ఆతడే కొడుకు పతనానికి కారకుడయ్యాడు.

ట్రంత్ర మంచివాడు *

ఆన్పెప్తాను ఏను అంఠమంచివాడు అవటంనల్ల దానాలు చేస్కీఅడ్డాలు: వుండీ తన ఆస్తంతా పాడువేళాడు. ఆ స్తిపోయిన తర్వాత సల$5రించే దిక్కులేకుండా చచ్చిపోయాడు ఇది కమ్నులారా చూచిన సూరయ్యకు నంఘంఎ కసి యేర్చృట్టంలో ఆళ్చర్యంలేదు అందుకని పూూర్తా ఎన నృభావాన్నే మాద్చకొని, పెత్తనానికి వొచ్చినవ్పటినుంచీ కఠోరంగా నంపాదించటం మొదలు సెట్టాడు. పున్న నాలుగు ఎకరాలూ అమ్మేసీ వడ్డీ వ్యాపారం మొదలు పెట్టాడు మనుషుల్తోవున్న యితర్యతా దంబంధాలన్నీ శ్మటారంగా తెగ్గొట్దుపన్నాడు తనకీ మిగిలిన మనుషులకీ ఒక్క'పే నందిం ధం_వడ్డీ వ్యాపారం తాను వడ్డీకి డబ్బు యివ్వటానికి పుట్టాడు వమి.గిలిన జనం డబ్బు పు్చుకొవి వడ్డీ యిచ్చుకోటానికి పుట్టింది.

“బట్టా తయారై, మిగిలిన రైతుల్ని పీల్చి పిప్పిచేని, కొద్ది సంవ త్సరాలలోనే ఊళ్ళోకల్లా షావుకార్లై కూర్చున్నాడు ఎంత షాహుకారైనా తబ్బు సంపాదించటం అలవాటైన పద్దతులు యెలా మారతై కనుక డబ్బు అవనరం లేనవృటికీకూడా పొత పద్ధతులమీదే నడిచాడు. పిల్లికి

వ్ర2ై2 ధర్మవన డ్తీ ఖచ్చం 'పెడ్డువాడుకాదు. అడిలి గి పెట్టినా దమ్మిడీ జొరవిద్చే వాడుకాదు, బొకీ ఛార్లని ఎన్ని కష్టాలుపెట్టాలో అన్నీ "పెట్టి ఇన్నీ నీళ్ళుకూడా పుట్టకుండా భేపి తన డబ్బు పిండుకునేవాడు ఆ పిండుకోవటంలోకూడా దయాదాడిణ్యా ల్లేప. కొంవలు కూలిన్సా కుటుంబాలు నొాశనమైనా అతవి హృదయం శరిగేదికాదు.

“అందుకని అతనీ డబ్బుకోపాటు, అతనిమీద ఊళ్ళో అమాయా, అనహ్యంకూడా 'పెరుగుతూవచ్చినై ఆతన్ని చూస్తే భయమే తవ్ప యుష్టం ఒక్క వ్య క్రిక్కూడా లేకుండా పోయింది. సూరయ్య యిదికూడా మంచిదే అనుకున్నాడు నొక్కొనలసింది డబ్బు, వీళ్ళ యిష్టం ఎవరి శ్కావాలి? అంటూ వుండేనాడు. పరిస్థితులు యిట్లావుండగా ఒక నంఘటన జరిగిందిం

ఈ సూళ్ళోనే అవకలి పీథిలో చం్యదయ్య అనే రైతు వున్నాడు. చర్మదయ్య ఈ సూరయ్యకి రెండువందల రూపొయల క్రీ ఇవ్వతేలాడు. చంద్రయ్య అవటం చిన్నరైతే ఐనా టౌన్లో సంబంధంపున్న వాడవటం సల్ల వు గోస్ట వేకలేకుండా “చే న్‌ కళ ఆపే అసహ్యం వుంది భయంలేదు తనకు అవశూూనికి డబ్చిచ్చాడనే విశ్వాఎం లేకపోగా తన దగ్గర సూరయ్య అన్యాయంగా డబ్బు దోచుకుంటున్నాడనే ఖావం,కోవం కలిగినవాడు సూరయ్య 'హెచ్చువడ్డీ వస్క్రందవి అతవికి అవు పెట్టాడేగాని సెట్టీందగ్గర్నుంచీ డబ్బు రాదేమో అనే భయంతో జుతవి యింటెజుబ్జూ ఆరగిబం ముదలుపెట్టాయుఒకరోజు చం. బి + శచ్చిచ్చి కదలసుని నిలవేశడు, నానా దుర్భాషలూ ఆడాడు దాన్తో లోలోపల రగులు కుంటున్న అగ్ని చంద్రయ్యలోనుంచి గున్సున బయటవకింది... “నేను డ్‌ క బశ న చెప్పుకో. ముందు ”“సరోంంన అనకలకు వెళ్ళ అవి కే లు వేశాడు,

“పావనం సూరయ్యకు యిట్లాంటి అనుభవం యిదీవరకిస్పుడూ కలగలేదే మొోచం్యదయ్య నూటలకు నిర్తుత్తరుడ్లై ఒక్క నిమిషం మాట్లాడ లేకపోయాడు.

ధ ర్మ వ ర్డీ 323

“వెళ్ళన్‌[ అవి గద్దించాడు చంద్రయ్య. “చందయ్యా! ఇది నీకు చుంచిది కాదు, కోర్టుకులాగి వవ్పు తీయిస్తాను" అన్నాడు సూరయ్య.

“వవ్ఫు తీయిస్తాన్నటా మాదచ్చోద్‌” అని నానా బూతులూ కూని మెడమీద కరవేసి బయటకు గెంటాడు చంద్రయ్య.

ఉన్లిక్ర గూడు సూరయ్య సంగతి. హూరయ్యకు శివం _ ఎ త్హింది. విచ్చిగంగిర్లె త్తిన్నై కనిపడ్డవాడికల్లా చెప్పాడు. “ధర్మవడ్డీ ధర్మ - డీహడా యివ్వడట! అసలే యిన్వడట! ఇదెక్కుడన్నా పుందా? రాము5వారి కాలం మందీ యా వడ్డీ వుందిగదా! అని మొత్తుకున్నాడు.

“తిరిగి తిరిగి ఇంట్‌కివెళ్ళి గబగబా నాలుగు మెతుకులు నోటిలో 'వేసుకొవి, అంగోఫ్రం నడుంకి కట్టి తెల్లగుడ్డ గొడుగు చంకన పెట్టి టౌన్‌కి ఇఖయలుదేరాడు అన్నటికీ ఆశ చానక్క, చంద్రయ్య వాకిలిముందు సకిలిస్తూ నాలుగైదుసార్లు అటూ యిటూ పచార్లుచేశాడు బజార్నపోతున్నవార్ని చిర్నిమిత్తంగా పిలిచి “కొంచెం కోర్టులో వనివుండి ట్లొన్‌కీ వెళట్తన్నానుి అవి -- పితోవుచ చంద్రయంళ వినబడేటట్టు చెప్పాడు కోన కా _ద్యు విన్ను పుటించిన (చిహ్మదేపుడి దగ్గరల వళ్ళు ఈ ఊం నిట నీకు 1ప్తాప్తంలేమ” ఆని యింటిలొనుంచే కేక వేశాడు.

కబ్షంకేం జేస్తాడు? ఇక త స్పేదేముంది? చం్మదయ్యు నూటలకు మన” ోో కొంచెం జంకినా డన్చెలా వొదులుకోవటం? ఉచన్సుని తిట్టి లోవరుచుకొని టౌన్‌కివెళ్ళి స్టీడరుళో మౌట్టాడ్‌ చంద్రయ్యుక. -జిష్టంన టీసు ముప్పించాడు. నోట్సీనైతే యిస్పించాడేగాని మనస్సులో ఆరాటం హెచ్చింది దిగులు దిగులుగా వుండి ఏమీ తోచక టాగ్‌లో. అటూ యులు అంట్లాడ యింటి ఒయి-చేశేంస్పటికి “ | లొన్‌ నుంచి మా ఊరు రావాలంశే రోడ్డు దిగి డొంకలో మెలు నడవాలని నీకు తెలుసు. సూరయ్య దొంక దగ్గరకు వచ్చేటప్పటికి బాగా చీకటినడ్డది రోడ్డు దిగేటప్పటికి అతనికి భయం వేసింది. ఆ డొంక మూ ఒక్క పూరికి నదే దే అవటంవల్ల మనుష్యసంబారం తక్కువగా వుంటుంది. పై గారెండు

మ! ధర్మొవ ర్డీ కక్కలా కొ?” గణయ్యాలు తలలు విరబోకుకున్నట్లు కనబడే, గుబురుగా పెరిగినచెట్టు సూరయ్య గైర్యంచేసి ఆంజనే మ దండకం నటిష్తూడొంకలో వదిగజాలు నడిచాడు ఆ పెద్దమ్యరిచెట్టు చూశావుగ్యా అక్కడకువొచ్చాడు. అకస్మాత్తు” ప” _పొదల్లో అలికిడి వినిపించి ఆగిపోయాడు గొంకులో పాట గొంగగోడే ఆగిపోయింది వెంటనే అతనికోనం ఖౌదలలో కవిపెట్టు క్కూచుస్న్ర చందయ్యముఠా పదిమంది ఆకస్న కమ్ముపన్నారు.ఎిదకు దూకారు చావఒచక గొట్టారు పాపం కిందపడేసి సున్నంమీద ఎముక లేకుండా కొటారు. చంద్రయ్య మీదప!ీ అతని జేబులో వున్న జురవై.- రూవఐ లుం ల పె₹ైావ్కి గోదావా దిఖిల్నేశాపవుగ? “రె రు కంటారు నీ శాత? * అవికాలికి వొచ్చినట్టు తన్ని, మిగిలిన వాళ్ళని తీసు కొని సూరయ్యని అక్కడే వొదలి వెళ్ళిపోయారు.

న ం యక యా హ్హా పూరంకా బ్‌్టాంి క శని కొట్టారంచే సూరయ్యని కొట్టారవి ఊరంతా ఆ గుబ్బుగా చెప్పుకుంది. కావి ఒక్కడ. -డా జాలి తలిచిన వాడేలేడు పాఠంి అన్న పొపాన పోయిోవాదే “

ఉర స్య భార్య దొడ్డ యిల్లాలు కూతురుకూడా చాలా మంచిది, కొవి వియటజగిగే దురంకాలను వాళ్ళలా ఆవగలరు? సూరయ్యని మనస్సుని ఎలా తివ్పగలరు? %

“తెల్లగా తెల్లవారింతర్వాత ఊళ్లో షావుకార్లు నూరయ్యవి నరా మర్శించటావికివొచ్చారు నూరయ్యకు ఆ రాతంతాని (దలేదు ఏదో ఆలో చించుకుంటూ కూర్చున్నాడు. భార్యా కూతురు నోటికి మూత లేకుండా యేడు న్వన్నాః వాళ్ళవంకకే తూట్టంలేదు. అన్ని దెబ్బలుతిన్నా ఒక్క. మూళలు గన్నా మూలగటంలేదు

“షా పుకార్లువొచ్చిి “మూరయ్య! ఇక రూస్తూ ఊరుకుంటే లాం లేదు. (క్రిమినల్‌ కేను బజాయించి వాళ్ళ అంచు కనుక్కోవలసిందే!? అన్నారు.

ఛర్మవ్డీ త25 ఉస్తూరయ్య కొంచెం కదిలి, వాళ్ళని నింపాదిగాధూచ్చి కక్షం'కేం? అందరం చందాలు వేసుకొని వ్యాజ్యమాడదాంి అన్నాడు

**చంద్రాలు" అనేటన్పటికి షావుకార్లు మొవా 'మొవాలు చూచు కున్నారు. “అదేమిటి సూరయ్యా విన్ను కొట్టట మేమిటి? మేం చందాలు “వేసుకోనట మేమిటి?” అన్నాడు.

“ర మాటలకు సూరయ్యకు కోవం వచ్చింది. అంత-బాధలోనూ లేచి కూర్చొవి, *వాళ్ళు నన్ను కొట్టారా? నా దగ్గర పన్న డబ్బుని కొట్టారు అంటే ఈ ఊళ్ళోవున్న షావుకార్లందర్నీ కొట్టారు వర్తీకోసం అపు పెళ్లే (వతివాడ్నీ కొట్టారు. నన్ను కొట్టటమైతే ఒక్క. చంటదయ్యే కొళ్తేవాడు, మిగిలిన వాళ్ళంతా ఎందుకు కుమ్మక్కుచేస్తారు? వాళ్ళు కొట్ట గలరు గనక అంకాకలిసి కొట్టార్లు నునం చందాలు 'వేసుకోగలం గనక అంళాకలసీ చందాలు వేసుకుందాం” లన్నాడు.

ఉష్టావుకార్లకు యిదేమీ అర్థంకాలేదు దెబ్బలతో సూరయ్య మతి చెడ్డది అనుకున్నారు. నెమ్మదిగా ఒకరి తర్వాత ఒకరు జారుకున్నారు.

ఎంతమంది చెప్పినా ఎంత చెప్పినా సూరయ్య వినలేదు కేసు “పెట్టనం'కే పెట్లనన్నాడు “నా సొంత డబ్బు తగలేసుకొవ్కి ఈ డబ్బున్న వాళ్ళకోనం వ్యాజ్యం ఆడి'పెట్టనా? నే చెయ్యను?” అనేవాడు,

కావి చంద్రయ్య యే ముహూర్తాన చెయ్యి. చేసుకున్నాడోగాని అప్పటినుంచీ నూరయ్యో దశ తిరిగిపోయింగ.. దెబ్బలుతి.. చేసు పెట్టక పోయేటపస్పటికి పూళ్ళోవాళ్ళకి లొల్లి అయిఫోయాడు తాము ఏ డబ్బుని ' చూచి భయవడుతున్నారో ఆ డబ్బు నకమయానికి నూరోయ్యను ఆదుకోలేక వోయేటప్పటికి యింకేముంది? పెద్దలు మొదిలు కురవాళ వరకూ సూరయ్యని ఆటలు వట్టించటం మొదలుపెట్టారు ఇల్లు కదిల్దేదాలు “స్లార్రయ్య వడ్డీ చం్యదయ్య లారీ ” అవి పిల్లలు _చవ్చట్లుకొట్టుకుంటూ వెంటవదేవారు. రావలసిన డబ్బు అడిగితే బాకీదార్లు “ఏం తమ్నలు

326 ధ ర్మ వ ర్డీ కొవాలా? ' అనేవాళు కొందరు *వదిగో అనలు_ఇదిగో వడ్డీ? అవిమొత్డీ కాయలు వేసేవారుకూడాను.

చి రకు సూరయ్యకు చిల్లిగవ్వకూడా వసూలుకాకుండా పోయింది. ఎట్లా వచ్చిన డబ్బు అట్లాగేపోయింది. ఎక్కడ సెట్టిన డబ్బు అక్కడే యింకిపోయిందగి €నకు తదనంతమయినా వస్తుందనుకున్న ఆ స్త్పిరాకుండా పోయిండని అల్లాడు కూతురుని ఇంట్లోనుంచి వెళ్ళగొట్టాడు.

సూరయ్య భార్యామొహం, కూతురుమొహం చూడలేక వీలైనంత వరకు ఇంట్లో వుండకుండా తిరుగుతూ కాలం గడిపేవాడు నాలుగు మెఠు కులు నోటిలో వేసుకొచ్చి చెరువుగట్టుమీద రావివెట్టుకింద ఒంటరిగా కూర్చునేవాడు. ఇన్ని రాళ్ళు ఏరుకొని ఒక్కొక్కటీ చెర్లో వేస్తూ, అవి పీళ్ళలో పుట్టించే కదలికను పరీఉస్తూ కూర్చు నేవాడు,

కావి వూళ్ళో అనం అక్కడ అఠన్ని సుఖంగా వుండనివ్వలేదు. అతడు విస్సహాయుడొతున్న కొద్దీ ఇ౫నం తనదిలావ్ని ఎక్కువగా ఉపయోగిం చటం మొదలా పెట్టింది జనానికి అతనిమిద కలిగిన కస్కీ ఆలుసూ అతవి కోనే ఆగక అతని కుటుంబం ఎదకు తిరిగింది

ఒకరోజు నూరయ్యకూకురు వాములదొడ్లో గేదెకు మేత వేస్తుంటే వలుగురు వట్టుకొవి గాళంలొపడేసి దిలాక్కారంగా. చెరిదారు. వాళ్ళు విడిచిపెట్టి వెళ్ళితర్వాత ఆపిల్లలేచి, నడవలేక కాళ్ళీడ్చుకుంటూ వెళ్ళి బావిలోపడి ఆత్మహత్య చేసుకుంది. ఈ సంగతి తెలిని సూరయ్య భార్య అనమానాలు సహించలేక కిరసనాయిలు పోసుకొని కాల్చుకొని మరణ్‌ం చింది. అదే సమయంలో విరోధులు సూరయ్య ఇన్వవలనిన బాకీలు ఈమ "పేర సటాన్స్‌ఫర్‌ చేయించుకొవి ఇల్లు వేలం వేయించారు...”

ఇంకనరకు ఓపికతో పివి ఇక ఆపుకోలేక నేను ఈ (పళ్న 'వేళాను.._ఈ ఘోరక ఫత్యాన్ని జరక్కు ౦డా ఎవ్వరూ ఆపలేదూ?”

ధర్మవడ్డీ త27 కక్రనన్నవాశే లేరు. చేసుకున్నది. అనుభవిస్తున్నాడని కొందరూ. ఈ ఉద్రేకంలో ఒడ్డు చెపితే తను కుటుంబాలు సరగ్గావుండవేమో అనే భయంళకో కొందరూ మొత్తావికి అంఠా మెదలకుండా వూరుకున్నారు.?”

*క్ష4(! తరువాత ఏం జరిగింది?” అని అడిగాను,

“ఆజక్రేముంది! డబ్బుదారిన డబ్బు నడిచింది. కూతురు ఆలా అయి. పోయింది. భార్య ఇలా అయిపోయింది. సూరయ్య గుండెలు వగిలి పోయినై . అవులాా అడలుతూ, వూరువట్టుకు తిరిగేవాడు కొన్నాళ్ళకు పిచ్చె జత్తింది ఇస్నువెవరన్నా జాలిరలచి ఇన్ని మెళుకులు పెడితే తింటాడు. ఆ చెజువు గట్టుమీద ఠావిచెట్టుకిందే వుంటాడు. ఎండలో, వానలో అక్కడే పుంటాడు ఎవ్చుడూ కూతరు నంగతిగానీ భార్య సంగతిగానీ ఎత్తడు, ఎఎర్నీ సలకరించడు రోజు కొక్కసారి వెళ్ళి ఈనపాత ఇంటిని దూరా మ్నంచి చూచుకొని కన్నీరు పెట్టుకుంటూ ఉంటాడనీ, ర్యాతికు తనకూతురు వడి అత్మహత్య చేసుకున్న ఖభాఏ దగ్గరకు వెళ్ళి (పదక్షిణంచేసి నస్తూ వుంటాడవి పూళ్లో చెవ్నుకుంటూ పుంటారు....ఇదీ పమాచారం....?

శేను కరంకా ప్రాణాలు బిగవట్టుకొవి విన్నాను. సూరయ్య. కథ చెన్ననున్న న్వుడు "టువంటి విషాధగాఖథి వింటానికి సిద్దవడలేదు. గనక చాలా దొధపర్డాను 6 శి రాళ్ళ చ్యవహారమేమిట్‌?” అవి అడిగాను

ఈబలవాటు అన్నాడు నా స్నేహితుడు *సాత అలవాటున వట్టీ ఇలా చేస్తూపుంటాడు మేం కూడా జాలివడీ ఆతని మసస్ప్సువి ఈ అవస్థలో కష్టపెట్టడం ఎం కస తగు విధంగా ,వవర్తిస్తూ. వృంటాం. ఈ మారయ...

నా గ్నేహికుగు చెబుతూవుండగానే వీధిలో పెద్ద గోల ఐయలే రింది._“ోసూరయ్యి ఒడ్డీ, చంద్రయ్య లారీ” అవీ కేకలు వియటమండ్తీ సూరయ్య “దే” అ. అరిచాడు. ఆ ధ్వనివిని మే£.ద్దరం దియటకు నరు గ్‌త్తాం

బియట వీధిలో సూరయ్య రోజుకుంటూ, రొవ్నుకుంటూ. గదిగబా వడుస్తూ వెళ్తున్నాడు. చేళిలో శా స్నేవాతుడిచ్చిన మూట భద్రంగా వుంది

328 ధర్మన ర్డీ 'వెనక వదిమంది పల్లలు పోగ్రై గోల చేసుకుంటూ సూరయ్య మీదకు రాళ్ళు విసురుతున్నారు

నడుస్తూ నడుస్తూ వున్న సూరయ్య ఆకస్మాత్తుగా పరుగెత్తటం "మొదలు పెట్టాడు రంయిన పరుగెత్తి ఒక ఇంటిముందు ఆగి ఉక్క విమిషం ఆ యింటిని చూచి, అక్కడ నుంచి కదిలి సక్కనేవున్న భాఏ గట్టుమీద ఏీలబడ్డాడు పిల్లలంకా ఎక్కడివాడ్సు అక్కడే. ఆగిపోయారు, చేళుల్లో రాళ్ళు చేతుల్లోనే వున్నాంణ, నేనూ నా స్నేహితుడు ఊపరి విగవట్టి చూస్తూ నుంచున్నాం. సూరయ్య వంగి భావికోకి చూచిలేచి, ఇంటి వైపుకు చూశాడు. ఉండి ఉండి గదే” అని స్రైరన్‌లాగా ఏన్నవాళ్ళకి- సలపరం పృష్టేటట్టు అడిలి రాళ్ళ మూటకో నహా భాఏలోకీ చూకాడు.

వాళ్లూ వీళ్లా పోగయ్యారు గావి ఏమీ లాళం లేకపోయింది. నా "స్నేహితుడికిచ్చిన రాళ్ళమూట తేఅనిన్వకపోయింది. శం బయటకు వచ్చింది తర్వాశ_..మేం ఇంటికి వల్చిన తర్వాత.నా స్నేహితుడు ఇలా చెప్పాడ. “ఆ ఎదురూపషన్న ఇల్లే అత౦ ఇల్లు అతడు దూకిన భావే అతని కూతురు ఆత్మహత్య చేసుకున్న భావిం)

భయం

-ఉన్నుిణాకనకకనా నాయాల ననా ననన నునాలానా నానా ప నననలనషనాలననానాా నా భన నొననకనాలనానా నునన నననకనాలనననా నాలకను లకక లకు నననునానునసాలనానాలా చనన నాన ననోటే న

శోపీ అప్పుడే రైలు దిగాడు. అతని తల్లి చనిపోయి. ఎక్కున

రోజులు కాలేదు చనిపోయేముందు “క్రమ్ములున్నారు బాబూ! చెల్లెలికి

ఎటువంటి సందింధం తెస్తానో!?” అని తల్లి చెప్పిన మాటలు ఇంకా చెవుల్లో గింగురుమంటూనే వున్నై.

అమ్మ పోయిన్నాటి రాత్రి అంతా గొల్లిన ఏడున్తుంళే “ఎందు శన్నయ్యా[”” అవి అడిగాడు పెద్దదమ్ముడు.

న!

కవాళ్ళకు పిచ్చెటత్తింది. వాళ్ళెవ్సుడూ అంతే”? అని చెప్పాడు గోపీ.

గోపీ పెద్దదమ్ముడు చిన్నతమ్ముణ్ని అడిగాడు...“అమ్మేదిరా??

వాడు ఆ=ళంవైపు చూపించాడు. అందులో గోపీకి వేదాంతం కనిపింంంది అమ్మ చచ్చిపోలేదు చచ్చిపోయింది మనం. ఈ లోకమంజా చచ్చిపోయింది. ఈ చచ్చిన లోకంలోనుంచి అమ్మ దితికింది.

కొని ఆ ర్మాతి మాఠం గోపీకి వ్రనంచం ఎడారిగా కూన్యంగ్వా చల్లకాడుగా, భయంకరలగా కనిపించింది.

ఇ న్నీ జ్ఞావకంవచ్చి, ఎరిగినవాళ్ళుగానీ స్నేపాకులుగాని కనిపించి *మీ అమ్మకు ఎట్లావుంది?”? అని అడుగుకారేమోనని భయం వేసింది గోపీకి.

శు వ న! శ

ఈక్రూలీ? ) ఆప్‌ పిలిదాడు

కళట్టూబ్తూ?9

*పెచ్సై తీసుకురా?)

ల

330 ధ ర్మ న ర్డీ

“కడకు బాబూ?”

"పేల 'పేరు చెప్పాడు గోపీ.

ఈట్రుల్లూ బాబూ?”

“ేడ్రా ఇస్తా, వాఠో రా.”

'పెన్టై కూలివాడి నెత్తిమీద పెట్టి పరధ్యానంగా బయర్జ్లేరాడు. గోపీ. కూలీ గోఫీవెనక అడుగుల్లో అడుగులు వేసుకుంటూ వెళ్తున్నాడు

వర్షం కరవటావనికి (వయత్నిస్తూవుంది. సూర్యుడు నాశనమైన చీకటో నక్షుతాలు మెరుస్తున్నయి. గోపీ హలీ పిలవాశికో నంభాషణ'

ఉి వాత భో క! మెదలు పెట్టాడు

“రోజుకి _ంతొస్తుందిరాగో

“అర్ధణో, ఆణో వస్తుందండి!”

*దానో ఏం చేసావ్‌? ?

టీ ఇవాతీ శక్ర్తొన్సుక్కు. తింటాను కబ్షంటికగర ఇక్వవూగో లి

కళనాక్షు ఆమ్మా బాబూ లేరండి? ఉంశే అట్లాగే ఇచ్చేవాణ్తీ.”

ళ్‌ ణి

*నవ్సర్ర నీకు పొట్ట ఎలాగురా గడవటం?”

*బ్లక్క్లడ ఓక పోర్తరుకాడో వుంటున్నానండీ ఆయన ఇంట్లో వవి జేసిపెడతాను. అన్నం పెగరారు. రైలొచ్చినప్పుడు ఇట్లా కూలీ మోస్తంటాను ఏ ఉణో వొ స్తేకొమక్కు తింటాను. ర్యాతిపూట నైలు జీషనో వడుకుంతటానండీ... *” తం గొ

“ఎంఠత హాయి[బమకరా'. _అనుకున్నాడు గోపీ, కొని అన్న ట్నుంచీ ఆ పిల్లవాణ్ణి చూర్తు గోపీకి భయం ౯

ఇలాజరిగేను?

గత సంవత్సరమంతా యళోధరుడు ఆవల్లైలోనే వండి పార్టీ వవి చేశాడు. ర్యాతించగళ్ళు విషదా నీళ్ళూ లేకుండా వనిచేశాడు. వ్యవసాయ కూలీలను గురించే బండెడు వున్తకాలు చదివాడు, వాళ్ళల్లో ట్రళన్య శహితంగా పడివున్న శక్తివి (గవాంచాడు వాళ్ళ హక్కులను తెలును కున్నాడు ర్రైళులు వాళ్ళ నేవిధంగా పీడిస్తూవుందీ. అకని భాషలో రక్తం శానటం.... అర్హం చేబుకున్నాడు ఇపన్నీ వాళ్ళకి చెప్పాడు

ఛి

కవ్షని చేసేది మీరు; ఫలితం అమభవించేది వారు” అన్నాడు

ఎవరా అవి వ్యవసాయ కూలీలు ఆటూ ఇటూ చూశారు.

ఈర్రోజ్వుక్రి గృప్పెడు మెతుక్రుల్లే కుండా మీరెంక కొలం ఇలా (చితుక కారు?” అవి (వశ్నించాడు స్యవసాయకూలీలు కమ తను కుండలు సర్దు కున్నారు. ఆరటో?న బెత్తల్నీ కువ్పలు కున్పలుగా వున్న పీకల్నీ, 'వేలాడకట్టిపున్న చీకుల్ని చూచుకొని గుటకలు మింగారు,

తనీ భక్తి మీకు తెలియదు మీరు ఏకంగా జక్క పెట్టున లేస్తే లాజ్యాలే మీ చేతుల్లోక వన్తయ్‌” అన్నాడు యళోధరుడు.

వాన ఒకళ్ళ చేతులు ఒకచ్ళ చూచుకున్నారు. ఎవరి జేరులు వాన దులుపుకున్నారు.

ఈవిధంగా ఆకడు సంవత్సరం తంటాలువగ్గాడు. సనంవత్ప్చరొం తిరిగి వచ్చేటన్పటికి అళవి క్నషికి ఫలికాలు గోచరించినయ్‌, వ్యవసాయ తూలీల్లో విష్ణవచిహ్నాలు 'ేకెత్తినయ్‌. ఎక్కడ రూచినా కూలీలందరూ

332 ధర్మవ డ్డీ “ఏకము కావలెరా అనే కీర్తనే వినదడతూ. 'వుంది.. (వతిదావికి ఆపళోధరువి నలవో తీనుకోనటం 'మొదలు పెట్టారు. క్షణ కణానికీ పల్లె ఆంతా మారిపోతున్నట్లు ఊపాంచుకున్నాడు. తనకృషి నేటికి ఫలించింది కదొ అని నంతోషంచాడు యశోధరుడు, ఈ వేడిలోనే జయం పొందాలను కున్నారు వ్యనసాయ కూలీలు “స అన్నారు.

“*వ్షడండి పోదార్య వదండి ముందుకు” అన్నాడు వెంకయ్య. వల్లే పల్లె విలవిలా బయల్దేరింది. పిల్లలు పెద్దలు అంతా బయర్జేరారు, షాహు కారు ఐనవయ్య ఇల్లు చుట్టు ముట్టారు.

షాహుకారు బనవయ్య._....వెంకాయిక్రి ఆ వూళ్ళోర్రైతు లందర్లోకొ డబ్బున్నవాడు ఆ ఇంటి దగ్గరకు జేరినవ్పటిమంచీ, వి.గిలిసవాళ్ళు కేకలు వేస్తున్నా వెంకయ్య కొంచెం బెరుగ్గా వుంటం మొదలు పెట్టాడు.

“కలువ తలుపు” అవి కేక వేసింది జనం!

కావి తలువు అలాగే మూసుకొనివుంది వ్యవసాయ కూలీలకు ఏం చెయ్యటానికీ తోచలేదు అయిదు నిముషాలయింది_వదివిమిషాలయింది... పావుగంట అయింది. తలుపు అలాగే వుంది. వ్యవసాయ కూలీలు ముగ్గురు నలుగురు చొవ్పున ఒక్కొ-క్కచోట జేరి కబుర్లు చెవ్చుకోవటం 'మొదలు పెట్టారు,

“కా మేడ్స్‌!”

ఇంతలో తలుపు తెరుచుకుంది బినవయ్యు బయటకు వచ్చాడు. ఆరవి వేలు నట్టుకొవి మూడేళ్ళ కూతురొచ్చింది.. భార్య అన్నపూర్ణ కలప్పవక్కమించి తొంగిచూస్తూ వుంది.

ఉవన్యాసకుణ్జి వొదిలి వ్యనసాయ కూలీలంతావొక్కుసారి ఇననయక్ఞ

చవేవుకితిరిగారు కూర్చున్న వాళ్ళంతా వొక్కసారి లేచి విలవిడ్డారు. తరువాక్‌ ఒఫీం చెయ్యాలో తోచలేదు అలాగే చూస్తూ నుంచున్నారు.

బినవయ్య్థి మూడేళ్ళకూతురు గుంప్పలోవున్న _ వె-కాయివి గుర్తు

ఓలా జరిగేను! క33

వటింది. సంతోషంగా *అలుగో, ఎంకు, ఎంకు, ఎంకు” అవి బుర్లి చేతుల్లో చప్పట్లు కొడుతూ గంతులేసింది.

'వెంాయి సిగ్గుకో తలవంచుకొని “మా - చిన్నదొకపావ్కి మా చిన్నదొరుళావి”? అని పక్కనున్న వాళ్ళకి చెప్పాడు.

ఈవైంక్రా? ఆవి పిలిచాడు బసవయ్య,

మెంాయి.. వులిక్కివడ్దొడు. “వెళ్ళరా 'పెన్టదొర సిలుస్తున్నాడునో అవి అలీతా వెంకాయివి ముందుక నెట్టారు.

తప్రరా ఎఏంకా బాగున్నా వా?” అన్నాడు వినవయ్య జ మాటలు 'వెంకాయి హృశచూగ్ని కరిగించినయ్‌. ఎన్నడో విడిచిన తర్మడిని చూచి నట్లు ఆనందించాడు ముసిముసి నవ్వులు వవ్వుకుంటూ వించిడ్డాడు,

ఎందుకురా ఇంళమందొచ్చారు? ఏమన్నా వమందా[? అని అడిగాడు బనవయ్య.

ళప్పం లేద్దారా[?? అవి నణిగాడు వెంకాయ.

ఉప్పెన్సు దొరతో చెవ్పుకోరా. మనవి చేసుకోరా” అని కొంతమంది. 'శేకలు వేశారు

వెంంాయ్యి తడ్చక థై ర్యంచేళాడు.. “ఏం లేద్దారా! మాకొకటీ కావాలి”

“పనిటి చెవ్పు?))

*మాతన వెషని

“ఏమిటి. *

కమాతన 'వెపస్థ దొరా"

ఐనవయ్య కొంచెంసేపు ఆలోచించాడు. కాని ఆర్జంకాలేదు ఈబ్రద్రి వా దగ్గరలేదు” అన్నాడు.

కరక్రూడు దొరా” అవి (పాధేయవట్టానికి కెండడుగుణు ముందుకు వేశాడు వెంకాయి,

354 ధర్మ వ ర్డీ కడ్రగ్గరరేదురా. వోయి మన జమీందారు దగ్గరుందేమో అడుగు” అన్నాడు బఐనవయ్య,

“ఖ్రవ్పన్సు ఆయన్షగ్గరే దొరుకుతుంది. అక్కడే దొరుకుద్ది” అని మిగిలిన వాళ్ళ కేకలు జీగౌరు. యళోధరుడు ఉక్కిరివిక్కిరిరై పోయాడు ఏం చెయ్యాలో బోధవడలేదు ఎలా జోక్యంకలిగించుకోవాలో తేలియదు. జోక్యంకలిగించు కుంటే ముందీ వ్యవసాయకూలీలు వూరుకుంటారా? అనే నక కొచ్చింది.

'వెంకొయి మళ్ళి బనవయ్య వడిగాడు.. “ఇంకొకటి దొరా[??

కళష్ట్టిత్ర?9?

“జక్రూలీలంకా ఏకం కావాలి దొరా!

కళ ఏందుకు?)

కఈక్రావాలి గొరా[?

“ఎందుకురా కారణం చెన్ను

"కారణం ఏంటి దొరా! ఏకం కావాలిగో

ళనరే అవ్వండి.)

“అదేంటి దొర్సా అలా పెలవిస్తావ్‌? దొరసాయం రేకండా మేం విట్లా ఏకం అపుకాం?౧

“వరే అట్లాగే అవ్వుదురుగానిమరిమమ్మల్నేం చెయ్యమంటావు? అన్నాడు విసనపయ్య.

“మీరా....దొరలా....దొరలా....*” ఆంటూ ననీకాతు వెంకాయి.

“నిజమేర్చా దొరల్నిశిచి మనం ఎక్కడికి ఫోతాం” అన్నారు కొందరు

• “*న్సన్వడిగింది బాగుంది దొరా!) అన్నాడు వెంకాయిం

“అందుకనీ మనం అంతా ఏళశనువుదాం.” అన్నాడొక న్యవసాయ తూలీ.

“ప్రక్రమవుదాం, ఏకమపుదాం!?” అవి మిగిలిన కూలీల్లోంచి శేకలుం 'వెంకాయి సంకోషలచెక్పటానికి వీల్లేదు. అమాంతంగా బనవయ్య మూడేళ్ళ కూతుర్ని ఎత్తుకొవి....

ఇలా జరిగేను! కైల్‌

“మా చిన్న- దొరసాని

మా చిట్టి దొరసావి

చూ బుల్లి దొరసొని_

ఏకమవుదాం

ఏకమవుదాం

ఏకమవుదాం....”' గంతులేశాడు.

*ఆంత్రా జమీందారు మీదకు పోదాం. నూకన వెవస్థ తెచ్చుకుందాం. దౌరలుంశకే మనకేం భయం) అవి ప్యవపాయకూలీలంతా కేకలు!

బక ఖీ వనుల్లోకి మీరు పొండి” అన్నాడు దినవయ్య, వెంకాయి శన అంఠాసంతోషంగా గునన లాడుకుంటూ వెళ్ళారు.

కద్రార్రం'క్సే పెద్దదొరని ఛెవ్పుకోవా(లా” అన్నాడొకడు,

“కష్టసుఖాలు తెలిసిన మారాజు”) అన్నాడు మరొకడు,

“అడిగినవన్నీ వొవ్పుకున్నాడురా?? అన్నాడు మరొకడు.

అన్న పూర్ణమ్మ అక్పుడు దియటకువచ్చి, “వెంకా! వెళ్ళే ముందు గేదెనముంకు ఇంత గడ్డివేసి పో! మడ్డీగవున్నయ్‌ పోయించుకుపో” అంది,

“అట్లాగే దొరసానమ్మా” అవి దొడ్లోకి వర్పుగెత్తాడు. వెంకాయి.

వంకాయిన చూచి గేదె “బే అని ఆడలింది*

యళశోధరుడుఒక్క_ కణం తన్ను కామ సమ్మలేకుండా అలాగే విల బడిటోయాడు కూన్యం..శూన్యం శూన్యం.._.జేదులోనుంచి అచ్చుపుస్త కం తీశాడు. గదిగబా 'పేజీలు తీరగవేశాడు. అవయత్నంగా ఈ వాక్యం ఆశని కంట బడింది *(వ్రజాస్వామిక విప్టవంలో న్యవసాయకూలీలూ, రైతులూ కలిసి పోట్లాడాలి.

కబ్లద్రి (వజాస్వామిక విస్టవమా?” అనుకన్నాడు అటూ ఇటూ చూశాను. కావి అవ్పట్‌కే ఎవ్వరిదారిన వాళ్ళు వెళ్ళారు వ్యవసాయకూలీణా ఎవ్వరి ననుల్లోకి వాళ్ళు వెళ్ళాడు దిసపయ్యు భార్యనీ జూతుర్నీ అసుళావి ఇంట్లోకి వెళ్ళి తలుప్కలు వేసుకున్నాడు.

యళశోధరుడికి మిగిలింది శూన్యమే!

వీవవాళ్ళ౦ంతాజకటి

-అానాధాాననానా నాననా ను బనానా నానాలుకని నుననాననాలననననానననినినినా ననన ఉననత నానననిళ ననన నళనినానద్ధినాభననాలనలననకుననుననచనాననణాణానాననా.

తుపాకి గుళ్ళమోత....ఢాంఢాంఢాం. కేకలూ బౌొబ్బలూ పిడ్పులూ

మంచంమీద వడుకొవివున్న పోలీసు రామయ్య ఎక్కడా అన్‌ గాబరోవడుతూ లేచాడు ఎక్కడోకాదు తన డొక్కలో-కొదు, కాదు, తన. గుండెల్లో_కాదు, కాదు తన తలలో.ఆ తుపాకీ గుళ్ళమోతా, ఆ శేకలూ, ఆ బొబ్బలూ. ఆ ఏడ్చులూ అన్నీ త“లోనే!

తల అదిరిపోళూపుంది. గుంఢెల్లు పగిలిపోతున్నాయ్‌్స్‌ దొక్కలు ముక్కలౌతున్నాయ్‌. పచ్చెక్కటం మాతం కఠవ్నధు.

మొన్న ఫ్యాక్షరీముందు పికెటింగు చేసున్న కార్మికుల మీది కాశు తుపాకి 'పేల్చాడు తన కళ్ళముందే పదివిండు [పాణాలు పోయినై ,అంతకు. ముందువారు అతి వుత్చాహంగా వున్నారు ఇటూ అటూ కేకలు వేస్తూ తిరుగుతున్నారు. తనూ వాళ్ళతో పదో గుసగునలాడుతున్నారు. ఫ్యాక్టరీ: యజమానులతో పోట్లాడుతున్నారు. తను తుపాకీ పేల్చాడో లేదో చటుక్కున చావ చుట్టలకుమళ్లే వడిపోయారు.

ఏమి నెత్తురు! కళ్ళు బయర్లు కమ్ముకు ఫోశేన! ఆ శవాలను చూస్తుంటే తన శరీరం గగుర్పొడిచింది అనహ్యు వేసింది. కంపరం వుట్టింది ఆ నెత్తురు తన నోట్లోకి నొచ్చి వడుతున్నట్టుఅనిపించి కడుపులో తిఫ్పింది.

ఆ చచ్చిపోయినవాళ్ళలో ఇద్దరు ఆడంగు లున్నారు వాళ్ళని తమ. ఎరుగును. అవ్చుడవ్వుడూ కూరగాయల మార్కెట్లోకనిపిస్తూ వుండేవాళ్ళు, ఈము చూస్తేఎంఠత భయవడేవాళ్ళు గజగజ వొజీకిపోయ్యేనాబ్ళు తాను

వీదవాళ్ళంకా ఒకటి 3897 ఆకిగిన కూరలన్నీ ఇచ్చి బిక్క మొహం 'వేసుక్కూచునేవాళ్ళు. కాను డచ్చి స్తే యిచ్చినట్టు లేకపోతే లేదు.

అటునం/ి నాళ +క్‌ యివ్పుడీరై ర్యోం ఎక_గనుంచి వొచ్చిందో? తన తుపాకికి ఎదురుగా నిలబడ్డారు ఎన్ని చెప్పిన వెళ)రే పైగా కోనువ్వు న్యాయం అఎకుంపే చంపు రామయ్యన్నా!” అన్నారు. తనకు నిజంగా: జాలి కలిగింది. కావి ఏం చేస్తాడు? “ఫెర్‌” అన్నాడు సూపరింటెండెంటు. లాను తు కే పేర్చాదు వావం, ఆ రెండో ఆచ్మూయి షపావ. తుపాకీ దెబ్బ కగలగానే ఎట్లాఅరిచింది! అబ్బబ్బ....తనగుండెల మురిగిపోయినై ఆ కురవాడు మాతం సామాన్యం అయిన గవి చేశాడా! ఎదురుగావొచ్చి రొమ్ము యిచ్చి,*కార్మికుల రక్తం నీకంత రుచిగావుంకే కాగు”అన్నాడు. విజంగా ఆ క్షజం తనకి చేతులువొణీకినై ఆ క్కురవాని కళ్ళల్లో ఎంత ఏహ్యభావం కనిపించింది! తనమీద తనకే అనహ్యం కలిగింది కాను మనిషికాదు (క్రిముల్లో జ్‌ అనిపించింది. తుపాకి కొల్చాడుం ఆ గ రనాడు నుంవన్నవాడు నుంచున్న జళంగా నేలకు వొరిగాడు. అకవి కళ్ళు మాతం ఇంకొ తనవైపుకే చూస్తున్నాయి. (చితికివున్న ప్పుడు చూచిన ప్టే! ఆచూపులు తేళ్ళయి. జెర్లయి తనవొళ్ళంతా పొకినై - గిరుక్కున మొహం తిప్పేనుకున్నాడు కాని ఆకబ్బు ఆవే చూప్పలకో ఆంకా ఠన్నే చూస్తూంటాయని తనకు తెలుసు “సోదరులారా” ఒక కార్మికుడు మేఘలోన్లో మోట్లాడుతున్నాడు. చననిగురించే.పోలీసువాళ్ళ ని గురించి...మా మీద తుపాకులు కాల్చకండి, మనం అంతా వీదవాళ్ళం అందరం రనవంతులకు ఊడిగంచేసుకొవి బతుకు తున్నాం. ఒక్కనంగతి ఆలోచించండి: మేం యజమానుల్ని జీతాలు? 'హెచ్చించమవి అడుగుతున్నాం ఇందులో మీకేమి నంబంధం? మీరూ మేమూ తగాదాలాడుకోవటం ఎందుకు? మీరు మమ్మల్ని చంవటం ఎందుకు మీరూ మాలాంటీవాశ్లే! మనం అందరం సోదరులం. మేను పేదవాళ్ళ ఆందరి హక్కులకోసం పోరాడుతున్నాళా మన విరోధులు మనలో మనకు

338 ధర్మవ ర్డీ చీలికలు పెట్టీ, ఒకరి మీదకు ఒకరివి ఉసికొల్చి తాము సులోక్షితంగా ఉంటు న్నారు. నానూట ఏనండి మనవిరోధుల మాటలు నమ్మి మీ పోదరులను హత్య చెయ్యటావికి పూనుకోకండి”) అన్నాడు.

అకు చెప్పిందంకా నిజమే అనిపించింది తనకి. తనూ వీదవాడే. శన జీఠం తనకి ఎప్పుడు చాలింది? తనకు ఎవ్పుడూ డబ్బు యిబ్బందే! తబ్బులేక ఎన్ని ఇద్బిందులు పడ్డాడు తను!

ఈ కార్మికులు మ్యాళం ఏమడుగుతున్నారు?. రెండు రూపాయలు ఎక్కువ అడుగుతున్నారు వాళ్ళ కష్టాలు తనకు తెలుసు. రాత్రింబగళ్ళు కష్టవడళారు ఇంటికి వొచ్చేటప్పటికి దారకావికూడా (పావ్తం వుండదు. “వాళ్ళని తనెందుకు చంపాలి? తనకేం లాభం? వాళ్ళు ఠన్నేంచేశారు? వాళ్ళకు జీతాలు హెచ్చించకపోతే తనకేం లాభం? ధనవంకళులకు లాభం. ధనవంతులకోనం కనెందుకీ హత్యలు చెయ్యాలి? ఈ అమాయకపు కార్మి కుల నెత్తురు కనెందుకు కాల్ఫాలి?” చి

మంచంమీద కూర్చున్న పోలీసు లామయ్యకి ఇంట్లో పుండదాడ్ది పుట్టతేదు.. ఒక్కసారి దియటకు వెళ్ళాలనిపించింది. కాని లేవలేక పోయాడు. ..

కార్మికులు ఏం చేస్తుంటారు? నమ్మె యేమయిందో! పాషం తాను అకారణంగా చంపాడే___వాళ్ళ వాళ్ళ భార్యలూ భ _ర్హలూ....వొళ్ళకి వసి శల్లలుకూడా వుండి వుంటారు,

అతను తనతో ఆఅమ్మ! అమ్మా” అనే యేడుస-ం గాపించినైై భార్యలు ....భర్తలు... తల్లులు.... వసిపిల్లలు ...గుండెలు వగిలేటట్టు గీ "పెడుతున్నారు ఆ మోత భరించలేకపోయాడు పోలీసు రానుయ్య. పట్టబల వం౭న మంచంమీద నుంచి చేదా.

శక్క్యడికి? భార్య అడిగింది.

6 బ్లక్కడ్తి క్ర? అన్నాడు పోలీసు రామయ్య.

వీదహళ్ళంళకా ఒకటి 339

“బనలే ఓపికలేదు) అన్నది భార్య

“బన్సుడే వొస్తా” అన్నాడు పోలీసు రామయ్య

“క్రూలివాళ్ళు కోనంగా వున్నారు” అన్నది భార్యం

ఎందుకూ” _వరిమీద? తనమీదేనా? ఉండనా మరి! వాళ్ళుచెప్తన్నా వినక సూవరింపెండెంటు ఆర్గరు యిన్వనే ఇచ్చాడని టవటప తుపాకీ "పేల్ఫాడే! వదిమందివి తన పొట్టన సెట్టుకున్నాడే, కోవంగా పుందంపే వుండదూ మరి? అయినా తనకేం భయం! ఒకసారిచూచి....

'శోలీను రామయ్య నడవలేక తూలివడ్డాడు నెమ్మదిగా లేచి మళ్ళీ వడుకోబెట్టింది భార్య ఢార్తి ఢాం, ఢాం....మళ్ళీ కలలో తుపాకులు “పేలిన మోర కేకలు ఏడ్పులు బొబ్బలు, విక్కమొవిళలు, తిండిలేక పాలి పోయిన మొహాలు రక్తంతో రడిసిన మొహాలు.___ఒకదాని తర్వాఠ ఒకటి

ఒక కార్మిక స్త్రీ చంటివిడ్డ నెత్తుకొని, గవిడ్డకి పాల్లేవు” అవి ఏడుస్తూంది. ఒక ధనవంళుడు “ర క్రం అౌగించు అంటున్నాడు

ఒక గార్మిగడు “ఆకలి” అంటున్నాడు. ఒక ధవవంక గటోదాహర దాహం” అవి కేకలు వేస్తున్నాడు

ఒక కార్మిక స్రీ “మనం అంతా కూటికి లేనివాళ్ళమే అన్నా, మమ్మల్ని చంప్కకావా?” అంటూపుందీ. సూపరింటెండెంట్‌ “ఫైర్‌” అంటాన్నాడు

తను తుపాకి తీసుకొని ముందు నిలబడ్డాడు. కార్మికులు తనకు ఎదురుగా నిలబిర్దారు. ఎదురుగా విలవిడ్డ వాళ్ళ మొహాలు చూస్తుంటే తన తండ్రి జ్ఞాపకం సొచ్చాడు.. తన తండి ఫ్యాక్షగీలో తూలివాడుగా వని జేగడు కూలిచేసుకంటూ కుటుంబాన్ని పోషించాడు. జీతం ఛాంక యెన్ని బాధలు పడేవాడు తన తల్లి ఎందుకు మరణించింది. "పేదరికం "పేదరికమే ఎవ్వరినైనా ఒకేవిధంగా పీల్చి పిస్పిచేస్తుందిం

ల! థర్మవశ్డీ

మరి కనెందుకు చంపొలీ యీ వీదవాళ్ళవి? ఆకలి అవటం తప్పా! ఎవరికైతే మఠం ఆకలి తీరొద్దూ; యుద్ధం వొచ్చినాక లక్షలు లక్షలు గడించ్చారే యీ ఫ్యాక్టరీ యణమాచులు. కూలివాళ్ళకు ఒక రూపాయి యెక్కువ చెల్యుమం'పే ఎందుకు చెయ్యరు; సంపాదించేదేమో వళవల్ల తబ్బు యివ్వొచ్చేటస్పటికి పోలీసువాళ్ళవి పీలుస్తారు. తనకేం దిళ్తు! తనెందుకు నొడిగట్టాలీ ఈ పాపావికి! తోటి వీదవాళ్ళని తనెందుకు చంపాలి?

*“ఉంస్లన్సు చంనను? ఆంటూ మళ్ళీ మంచంలోలేచి కూర్చున్నాడు శానయ్య

“పడుకో” అని పడుకోబెట్టింది భార్య

కవ్షాళ్ళు మావాశ్ళే! వాళ్ళా, నేనూ ఒకటే)

వై ద్యుడు మాట్లాదవొద్దన్నా డు” అన్నడి భార్య,

“లీదవాళ్ళంతా ఒకటి” అన్నాడు పొలీఘురామయ్య.

ళవ్షండ్తక్రోవూ ,9 (వార్థించింది భార్య+ +"

వేము చంవమ.___చంపను” అన్నాడు రామయ్య.

'సమన్నాకానీ కాను వీదనాళ్ళమీద తుపాకీ 'పేల్చడు. 'పేల్చికుండా' అలాగే విలదిడ్డాడు కార్మికులంతా తనచుట్టూ పోగపుకారు.. వాళ్ళకళ్ళు సంతోషంతో మెరిసీపోతుంచై తనవి కృతజ్ఞరఠో కావలించుకుంటారు. అవ్నా.....వాళ్ళ శరీరన్నర్శ ఎంత ఆనంవాన్ని స్తుంది. ఎన్సుడో మరణ్‌ం చిన తన కల్లి కావలించుకున్నట్టు వుంటుంది. అవును ఎందుకు వుందదు?

నూవరించెండెంటుకు ఎంఠకోవం వస్తుందని! ఆయనకి వొళ్ళు మండి పోతుంది. తనని కోరరూప్కలు చూస్తాడు.

జప్రోలేను రామయ్య కార్మికుల్లో కలిసిపోయాడు” అనుకుంటాడో అనుకోస్కీ అమకుంటే ఠనకేం? తనమీదికే తుపాకీ గురిపెడుతున్నారు.

వీదవాళ్ళంకా ఒకటి త్రెళ్షక్ష

సూనరింపెండెంటు కాలుస్తున్నాడు, కాల్బుకోనీ, గుండు డొక్కంలోదూరింది దూరవీ...__*అబ్బా” అవి మూలిగాడు మంచంలో వున్న పోలీసురా మయ్య.

ఉనొప్పా?) అడిగింది భార్య

“అయితే ఏం” అన్నాడు రామయ్య,

“ఎక్కడ?” అడిగింది భార్య.

పోలీను రామయ్య జవాబు చెన్పలేదు.. మాట్లాడకుండా వడు కున్నాడు.....ఢాం, ఢాం, ఢాం మళ్ళీ తలలో తుపాకీ మోతలూూ 'కేకలూ, టౌబ్బలూ, ఎడ్చుల్తూ కాల్మీకుల దీదనదనాలు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి తనిపస్తున్నాయ్‌.

ఈల్రన్నా[)9

ఆనమ్సవం అంతా వీదవాళ్ళం.”

“మనం అంతా ఒకటి”

ఉఆధసవంతులపక్క_ జేరతావాగో

సీకే మొస్తుంది”

“చంపుతావా? ముమ్మల్ని చంప్పకావా అన్నా?”

“చంపను ...చంవను.....ఏమన్నాకాసీ” అన్నాడు మంచంలోవన్న ప్రోలీము గాచుయ్యం అఠని భార్య కన్నీరు మున్నీరుగా ఏడ్చింది.

తాక్టరొచ్చి సరీక్ష బేళాశు రామయ్యని.

ఎక్కడ నొప్పి?” అడిగాడు.

డొక్కలో) అన్నాడు రామయ్య,

డాక్టరు నకీక్షచేసి “న్‌మీలేదు”” అన్నాడు.

“అయితే గుంగెల్లో” అన్నాడు రామయ్య,

జాక్టరు వరీక్షడేసి “ఏమీలేదు” అన్నాడు.

“అయితే తల్లో” అన్నాడు రామయ్య.

వ్రిశ2 ధర్మవ డ్డీ

డాక్టరు వీక్షదేస) “అబ్బే! పూరికే భయనడుతున్నా వు. నీకేజబ్బూ లేదు అన్నాడు

“లేకపోవటం ఏమిటి!” అన్నాడు రామయ్యశోపంగా.. డాక్టరు అకవిమాటలు వినిపించుకోలేదు. వెళ్ళిపోతూ “మనోవ్యాధి అంతకంశే ఏమీలేదు అతవి భార్యకు చెప్పాడు.

ఢాం.....ఢాం...-ఢాం...పోల్రీసు రామయ్య ఠలలో తుపాకులు పేలు శున్నాయి. శేకలూ, బొబ్బలూ, ఏడ్చులూ, వినబడుతున్నయి.. కార్మికుల దీనవదనాలు వరునరుగా కనిపిస్తున్నయ్‌

*బ్రన్నా నన్నెందుకు చంపావు?”

నేను నీకేం అపకారం చేశాము?”

“అంతా వీవవాళ్ళమే మమ్మల్నా చంపాల్చింది?))

“రామయ్యన్నా ఇది వీకు ధర్మశూ7)

“మేం అందరి బీదవాళ్ళకోనం పోరాడుతున్నాం?”

*రామయ్యన్నా మనం అంతా జకట్‌ మమ్మల్ని చంపకు ?”

“కంవను,... చంనను?) ఆని లేచి కూర్చున్నాడు శామయ్య =ధస్ప్రు,.4ంక్షవి.0చండి.. =క్షవి.౦చండి....ఏమన్నాకానీ చంనను....మీరూ నేనూ ఒకటి....అంతా వీదవాళ్ళ౦....?) అన్నాడు రామయ్య.

పోలీసు తామయ్య హృదయం నెమ్మదించింది. ఇప్పుడకవి తలలో తుపాకులు పేలటంలేదు కేకల్తూ బొబ్బిలూ రేవు. “క్రార్మికుల (ప్రాణాలు తీశామ. వాళ్ళకోనం పాణాలు అర్చిస్తాని అమకున్నాడు పోలీను రామయ్య

గోడమిీది మూడోవాడు

ఖ్రాసింథాను, శీతారామయ్యా బాల్య 'స్నేసాతులు. వాళ్ళ యిల్లు ఒక దాని _వక్కవ ఒళటియున్నా, ఆ యిళ్ళమధ్య గోడ వుంది. రాకపోకలు వీలుగా పుంటుందనే ఉద్దేశంతో ఆ గోడ దిద్ధలుగొట్టించిి దారి పెట్టించు కున్నారు ఈ సవి వాళ్ళ భార్యల వొత్తిడివల్ల జరిగింది.

వనిపాటలు త్వరగా పూర్తిచేసుకొని వాళ్ళిద్దరి భార్యలూ ఆ దారిలో కూర్చొని, కబుర్లు చెప్పుకుంటూ వుండేవారు వాళ్ళిద్దరికీ చాలా స్నేహం ఒకరి కష్టసుఖాలు ఒకరు చెన్పుకుంటూ రెండోవారివల్ల ఉన శాంతి పొందుతూ పుందేవోకు కూరలు వండటం, పిండివంటలు చెయ్యటం దగ్గర్నుంచీ ఒకరి సలహా ఒకరు తీసుకుంటూ బృండేవారు

ఖాసీంభానుకి ఒక కొడుకూ కీకారామయ్యకి ఒక కూతురుపుంది. వాళ్ళిద్దిమా ఎవ్పుడూ ఆ దారిలో కూర్చొవి ఆడుకుంటూ వుండేవారు.

భాసింథాను భార్యకి శీతారామచయస్య కూతురంటే చాలా ముద్దుం ఎప్పుడూ తన యింట్లోనే ఉంచుకొనేరి. ఆ పిల్ల ఒక్కక్షణం కవివీంచక పోశే, *నాకోడలేదీ” అంటూ వెతుక్కుంటూ శీతరామయక్థి యింటికి వొచ్చేది,

6ల్స్‌ బర్త వొచ్చిందే!” అని పిలిచేది కూతుర్ని, శీకారామయ్య భార్యో

ఆ పిల్ల ఎక్కడున్నా, అశత్తపేరు వినేటన్సటికి ఎప్పారిన మొహంతో రెక్కలు కట్టుకొచ్చి వాలేది, ఆ పిల్లకి వాసింథాన్‌ యింట్లో పెండె ర జైలూ, వేకులూ అంధే యిష్టం ఖాసింఖాన్‌ కొడుక్కి శీతారా మయ్య ఇంట్లో దొరికే మీగడ పెరుగంకే యిష్టం. ఒక్క పిల్లలకేకాడు. పెద్ద

కకక ధర్మవ ర్డీ

చాళ్ళకుకూడా అంతే. అందుకని మధ్యదారిగుండా వీళ్ళరొనైైలూ, కేకులూ వాళ్ళయింటికీ వాళ్ళ మీగడ'పెరుగు వీళ్ళ యింటికీ ఎన్పుడూ రవాణా అపు తు౭డేఏ. ఈ రెండు కుటుంబాలూ యింత అన్యోన్యంగా వుండటంవల్ల శకరు మహమ్మదీయులూ, ఒకరు పాందువులూ అయినా ఆచారవ్యవనహరాల్లో చాలా సామ్యత ఏర్పడింది. ఒకరి సాం్యవదాయాలు ఒకరు సానుభూతితో చూట్టం అలవడింది.

కొని రోజులు ఎన్వుడూ ఒకవిధంగా గడవ్వుం భారత దేశంలో, ఇరరతా జరుగుతున్న మఠ కలహాలు నెమ్మదిగా ఆ ౌనావిక్కూడా +పాకినై అంఠపముందు సోదరులకు దుల్లే కలిసి మెలిసి వుంటున్న చాందుప్పులూూ మహమ్మదీయులూ, వొకరి నొకరు అనుమావించుకోవటం, అసహ్యాంచుకోనటం 'మొదలు పెట్టారు. (వజఐ భయోత్సాతులై, మతి (మించినట్లు శన _రిస్తున్నారు.

మొదట్లో కాసింఖానూ, శీతారామయ్యా, నమతకలహం తను (గామం (వవేశించకుండా చెయ్యటావికి (వయత్నించారు గావి, వాళ్ళవల్ల అవలేదు. కన్నుమూవి కన్ను తెరిచేటప్పటికి మానవ స్వభావం వాళ్ళి "ళ్ళముందే విచ్శితంగా మారిపోయింది. మానవుల్లో వశులక్షణాలు అగస్థానం వపించిన్నై. అంఠకిముందు తమ మాటను ఆజ్ఞగా శిరసావపాంచే వాళ్ళు ఇన్పుడు తృణ్మపాయంగా తోసివేస్తున్నారు. చెల్లాచెదురుగా. హత్యలు జరుగుతున్న్నై. పొలంలో వనిచేనుకుంటున్న వొక హిందువుని మహమ్మ దీయులు వొడిబారు. కూలికి వెడుతున్న నొక నీద మహన్ముదీయుని హిందు వులు సరూరు ఈ హత్యలకో ఊరంతా అట్టు వుడికిసట్లు ఎడిక్‌ఫోయ6టీః (పాణమానాలకు రత్షణ అనేది లేకుండా పోయింది. ఈ సాకు లీసుకువి %ళాంద్రి నెలకొల్చడం'? అనే మిషతో ఇంగ్లీ షువాడు వ్రైన్యనమేకంగా వొచ్చి, ఆ ట్రానంలో తిస్థ వేశాడు. తమలోశాము కలపాంచుకోనటం వల్లు మూడోవాడొకడు ఆ (గామంలో అడుగుపెట్టడానికి వీలయింది

చోడమీథీ మూడోవాడు 34క వొచ్చీ రాగానే ఇంగ్లీమవాడు, (గామంలోవన్న పొందువుల్నీ మహమ్మదీయుల్ని పిలిపించి మాట్లాడాడు. మహమ్మదీయాల్తో ఏం చూట్లాడాడో హిందువులకు తెలియదు. పొందువులతో ఏం మాట్లాడాడో చపొమ్మదీయుఅకు తెలియదు. కాం అతను మాట్లాడిన తర్వాఠ పాంధు వులూ, మహమ్మదీయులూ కూడా ఎవరికివార్కు “*ఇంగ్షీ షువాడు మసవ కే అనే ధీమాతో విజృభించారు.

ఈ ఏజ్బంభణ అన్సటివరకూ హిందూ మహమ్మదీయ " నఖ్యకి శోనం (యత్నిస్తున్న థాసింభాన్నీ, శితారామయ్యనీ కూడా విడదీసింది మహమ్మదీయులు ఏజ్బంభించడానికి భాసింభాన్‌ సహాయం వుందని శీతా ఛామయ్యా హిందువులు విజృంభించడానికి శీకారానమయ్య దోహదం లేక ఫోరేదని ఖాసింథానూ ఊంహిచుకొచి మనన్పర్ధలు 'పెంచుకొన్నారు.

ఇంగ్లీషువాడు ఇది కవిపెట్టి భాసింభాన్న్స్‌ సీతారామయ్యవి వేరు వేరుగా పిలివంచి మాట్లాడాడు. సీఠారామయ్యతకో “ఖభాసింఖాన్ని సీవు నమ్మ తున్నావు. అతను నీకు (చోహం చెయ్యాలవి చూస్తున్నాడు. ఊరు మాటు మణగిం తర్వాత మీ ఇంటిమిదకు వొచ్చి పడదాం అవ చూబ్లున్నాడు- జ్యాగ్నళ్త” అని శీతారామయ్యని హెచ్చరించాడు.

ఈమాట ఏనేటవ్పటికి శేతారామయ్యకు దాలాకోనం వొచ్చింది,

హృదయం ఇడికిపోయింది. వొసింథాన్‌ చర్యలు ఇటీవల అనుమూనాన్నదంగా వున్నా..ఈనకే (దోహం చెయ్యటావికి వూనుకుంటాడవి అత డెప్పుడూ అను శోలేదు. విజంగా మహమ్మదీయుల్ని నమ్మగూడదు అనుకున్నాడు. తగు చ్యూఠం జాగత్తలో వుండాలని పశ్చృయించుకున్నాడు ఇంటికి వెళ వెళ్ళటంళోనే తాపీవాళ్ళవి పిలిపించి థాసింఖాన్‌ ఇంటికీ తన ఇంటికీ మధ్య వున్న డారి పూడ్చించివేశోడు. ఈ సంగతి ఇంగ్లీషువాడు ఆెలుసుకొని ఖ్రాసింఖాన్ని పిలిపించి. “నువ్వు వొట్లి అమాయకుడివి. కొకపోతే $౮ ఛామయ్యతో నీకు ఎట్లా పొత్తు కుదురుకుంది? నీ వాసనే శగలహడవవ్వి మీ ఇళ్ళమధ్య గోడ కట్టించాడటిగా” అన్నాడు.

34ర ధర్మన ర్డీ

ఈమాటకు ఖాసీంఖాన్‌ ఉగుడై పోయాడు. తను ఎంతో సోదరొ భానంలళో ఉంటున్నాడే, దానికి (వశిఫలం ఇదా! ఈ హిందువులను నమ్మ కూడదు. తన జాగ్మోత్తలో తానుండాలి ఆసుకున్నాడు. ఇంటికినెళ్ళి వెళ్ళటం కోనే, తాపీ వవివాళ్ళను పిలిపించి శీతారామయ్య కట్టించిన గోడకు సిమెంటు పూత వేయించాడు.

అస్పటినుంచీ ఈ ఇంటిలో కేకులు ఆ ఇంటిలోక్కీ ఆ యింటిలో మీగడ ఈ యింటిలోకీ వెళ్ళటంలేదు, వాళ్ళ కేకులు వానే తినేవారు వీళ్ళ మీగడపెరుగు వీళ్లే తినేవారు గో పాణావికి హాయిగాపుంది. ఏ చీకూ చిరకా లేకుండా ఎవరి (బతుకు వాళ్ల మే (బిళుకుకున్నాం” అనుకున్నారు ఇద్దరూ. కావి కొన్ని రోజులు గడిచేటస్పటికి ఈ (బతుకు దుర్భరం ఆవిపించింది. ఇద్దరీ భార్యలూ ఏవవి చెయ్యకుండా ఏదో పోగొట్టుకున్న వాళ్ళటుమరే ఆస్తమానం దిగులుగా కూర్చునేవాళ్ళు పిల్లలకు వొకచోట కాలు విలిచేది కాదు దేనికోసమో వెతుక్కుంటున్నట్లు ఇల్లంకా తిరుగు కుందేవాళ్ళు బిక్క 'మొనోలు పెట్టుపని. |

వీటన్నిటికంబ మరొక్కటి పెద్ద బధ అమిపోయింది,. అనతల ఏల జరుగుతూవుందో ఇవతలవాళ్ళకు తెలియడు! ఇవతల ఏం జరుగుతూ “వుందీ అఆవతలవాళ్ళకి తెలియదు ఆవతల వాళ్ళు తనమీద ఏదో కులు వన్నుతూపుంటారవి ఎవరికి వాన అనుమానవడటం మొదలు పెట్టారు. ఏక్షణంలో వొచ్చి అవత వాళ్ళు మిదవడతారో అవి ఎవ్వరికి వాళ్ళు కళ్ళల్లో వొత్తుణు పెట్టుకొని కావలా కూర్చునేవారు. ఈ ఆనుమానం కలిగిసవ్పటినుంచీ ఖాసింభానోకిగా షీ శితారామయ్యకుగాని సరిగామ్మిదలేదు. తిండిలేదు. మనస్సుకి శాంతిలేదు.

ఈ బాధ భరించలేక వాకరికి తెలియకుండా వొకరువెళ్ళి ఇంగ్లీషు వాడి సహాయం కోరారు.

జోతమీది మూడోవాడు మ!

ోభ్రాసింత్రాన్‌ నంగతీ తమకు శిలును ఠఈమరి నవాయం లేకపోతే మేం విళకలేం అన్నాడు” శీతారా మయ్య.

“వేను ఉండగా నీకేం పరవాలేదు” అన్నాడు ఇంగ్లీషువాడు.

శిరారామయ్య వెళ్ళిపోగానే భాసింభాన్‌ వచ్చాడు.

“శిక్రారావయ్యు సంగతి మీకు తెలుసు

ఈ సందగ్భంలో మీరకణ అవనరం” అన్నాడు ఖాసింథానుం

ళనవ్లా క్రవ్నీ తెలును, నేను పండగా నీకేమీ వరవాలేదు? అన్నాడు ఇంగ్లీమవాతుం

తెల్లవారేటవృటికి తుపాకీ భుజొనపెట్టుకొవి శీతారా మయ్య భాసీఆ శ్రాన్‌ల ఇళ్ళమధ్యు వున్న గోడమీద నిలబడి కావలా కాన్తున్నాడు ఇరిగ్లీషు వాడు

ఆ ఇంగీమ వాళ్డీ చూచి.-భీఖానింఖాన్‌ రోగం కుదిర్చాను” అహ కున్నాడు శీరారామయ్యు “శీతారామయ్య రోగం కుదిర్బాను”” అమకున్నాడు ఖాసింభాన్‌. ఎవరికివాళ్ళు ఇంగ్లీషువాడు తన రక్షణార్ధమే వొచ్చాడము: కున్నారు నంకతోషించారు

ఇంగ్రీక్‌వాడు అస్తమానం ఆ గోడమీదే తుపాకి భుజాన 'పెట్టుకొని మనుంచొని కాపలా కాస్తుండేవాడు. ఓకవ్పుడు తుఫాకి ఖాసింథాన్‌ ఇంటి వైపు గురిపెక్తువాడు __ అప్పుడు శీతారాముయ్య సంతోషించేవాడు. ఒకన్పుడు ్‌ా ప! శీకారామయ్య ఇంటిమీదకు తుపాకీ గురిపెళ్లువాగు అన్నడు ఖాసింభాన్‌ వంఠోషించేవాడు.

ఈన కర్తవ్యం ఈ ఫిదంగా విర్వర్తిష్తూ ఒక రోజు అతడు, “నేను ఇరవై నాలుగు గంటలూ మీ వవిలోనే చేరి పుంటున్నాను. నాకు ఎండ తగలకుండా నా నెత్తిమీద గొడుగు కట్టించవలసిన బాధ్యత మీమీద వుంది” అని చెప్పాడు ఈ కోర్కె. ఖాసింథానుకీ శీతారామయ్యకీ

క్‌4థి శర్మ్శవర్తీ

నార్రయంగానే తోచింది. నేను వట్టిస్తానంటే నేను కట్టిస్తానని పోటీవడీ క్షణంమీద ఇంగ్లీివువాడికి ఎండ తగలకుండా గొడుగు కట్టించాళు.

ఆళ్లీన్లు స్పీనవితోప్పంటున్నా నుగనక నాకు భో జసనదుపాయాలుమీరే చఇెయ్యాతె”) అన్నాడు గోడమీడ ఇంగ్లీషువాడు. ఈకోర్కె. కూడా వాళ్ళకి వ్యాయంగానే కనిఫించింది అ రోజు మొదలు భాసింఖభాను ఇంటిలో వున్న “కేకులూ, శీతారామయ్య ఇంటిలోవున్న మీగడ "పెరుగూ గోడమీదవున్న ఇం గ్లీమవాడే శినేసేవాడు.

అంతటికో తృ ప్రివడితే ఆదొకరకంగా పుండేదేమో కాని ఇంగ్లీషు వారికి తృప్తి అనేది లేదు. వాళ్ళ కుటుంది వ్యవహారాల్లోహడా ఖోతకిం క్రలుగవేసుకోవటం. మొదలు పెట్టాడు. “మీ భార్యలు వెనకవక్కనే పుంజుల.) గోవాకు గాలి శావటానికి ఈ గోడలు నడగొట్టాలి” మీరు దొడ్డి దారినే నడవాలి” “మీరు వాకు యిష్ణ్రమైనకూరలే తినాలి?” “నాకు ఇష్టమైన డుస్తులే ధలించానిల

ఇవన్ని భరించారు భ్రాసింభ్రాను శీతారా మయ్య. అతను ళమకు గత ుస్తున్నాడు. అహో రాత్రులు తమ కోనం కష్టపడుళున్నాడు. ఏవో కొన్ని ఇబ్బందులు నహించకపోతే ఎట్లా? అమకున్నారు.

కాసి ఒక ఏషయంమ్మాతం వాళ్ళు భరించలేకపోయాలరు గోతమీద వున్న ఇంగ్లీషువాడి మెను జొందాలవి, మంచి మంచి భో జసవదోర్టాలన్నీ ఆకనికి ఫిరుకున్నారు. శేకలూ, మీగడ పెరుగూ అళవిశే "పెడుతున్నారు. షిలలు ఆశాప్నాకంగా చూస్తూపున్నా వాళ్ళని కూడా లెక్కా చేయకుండా కము ఆరా+లితో వుంటూ అంశా ఇంగ్లీషు వారికి ముట్ట చెబుతున్నారు. ఆతను కేషిముక్క పెట్టీ, మీగత ఈచి చూపించీ మాయజేసీ తమ ఏళ్లిలను తమఫ కాకుండా చెయ్యటానికి (చయత్నిస్తున్నాడు

పిళ్లలను దగ్గరకు కీసి యిలా చెప్పేవాడు,

కఫ్సీ తంటడ్రుణ అనమళ్టుణ”

న

గోడమీది మూడోవాడు 39 ఈర్చీక్ష చిరుతిండి 'పెట్టరు”

“మమ్మల్ని నమ్ముకుంటే...”

కాసింథాను ఎన్నయినా ఓర్చ్బొఊఈగోని తన పిల్లవావి మనస్సులోకి వినం ఎక్కుతుంటే చూచి ఓర్పలేకపోయాడు ఈ (దితుకు (బతీకిం దాపి కంపే నంణీంచటమే మేలు అనుకున్నాడు తను ఏమైనా ఇబ్బందిలేదు, కాని తన కొడుకు పాడవటం మాతం సహించగూడడు అనుకున్నాడు, ఈ ఇంగ్లీము వాడిచ్చే రకణకం'టే మరణమే మేలు.

ఈ త్యాతి అందరినీ వడుకోనిచ్చి, రాను లేగాకు. 'గడ్డవలుగు తీసుకొని గోడదగ్గరకు వెళ్ళొతు. ఇంగ్రీమవాడు కుపోకి లుజాన పెట్టుకొటె గోడమీద మంచొని వృన్నాడు. కాని ఖానింఖాన్ని చూకలీదు. భాసింధాన్‌ కణృమూఎకొని ఆ గోడని వలుగుళో ముక్కలు మఃుక్కఒలుగా (రిద్ధలు కొట్టాడు గోడమీదవున్న ఇంగ్రిషువాడు గోడకోపాటు గ్‌శాలున కూల బడ్డాడు,

గోడకు మామూలుదారి ఏర్పడిండి అనకల్మవక్క.ు మరొక షణగు చేత్తో వట్ట గొని నిలబడి వున్నాడు. శీలోరానయ్య. అతనూ గోడ వగలగొ ప్లే (చయత్నంలోనే వున్నాడని (గహింబాడు ఉసింఖాన్‌ =

ఇద్దరూ అ(వయత్నంగా ఒకరికొకరు కొగలించుకొవి ఆనందాశు పులు రాల్బారు. కాళ్ళదగ్గర ఇంగ్లిషువాడు నడిపున్నాతు,. లేచే స్థితిలో లేడు. అన్వుతు వాళ్ళకి తెలిసిండి....కామిద్దరూ కలిస్తే ఇంగ్రీమువాడిదేమీ: లేదనీ కలవనెంతకాలం అంతా ఇంగ్లీషువాడి దీనవీ!

జల్ల పుసకొలు అ మ్మేవాడు అణాలు ౮ అనానను ననన నటాన ననున నాణాలను ననషనానానాక ననన నననానో ను ననినివాబటనల సనప్టులాననుడానా. ఆ పుస్తకొంమ్మెనడు రామవరేప్పాడు స్టేషన్లో మా బండి ఎక్కాడు. బండి కదంగానే, ఒక మూల విలబడి ఒక వ్వళ్గకం తీసి ఈయం. ఏ. లు పా్యానయినహారు” అని సాడటం మొదల పెట్టడు అ పాడే ధోరణిలో ఒక ఏంఠ ఆకర్షణవుంది. మా సపెతై క్షణంలో నిశ్శబ్ది పూరీఠమైంది.. ఆ విళ్ళబ్దంలో అంగున వినిపించే వావి కంళఠధ్వవి ఎవర్నీ ఆకరించదు? నే! వవవటు నటీన్తూ సావధానంగా ' ఏంటున్నాను. ఇ నే (ననా. “ఇల్ల క్రిం ప్లీడద్ల గట్లమీద స్లీడర్లు కల్ల బౌల్లీ మాటలాదుు ఇల్లు వల్లు గుల్లలాటయె!” అని సాగించాడు. అపాన సారాయం యిది. ప్లీడరు సీకే చదివి, ఇల్లుగుల్లచేసి, ఎవ్వరింటికైనా చెక్క కొడతారు. ఇంటిదగ్గరో “ధార్యాలలామ్‌ పోరు వడలేక కోర్టుకి వెళ్తారు. అక్కడ “భారురూముి లోవడి వ్మిదపోశారు, ప్రాయంకాలం ఆయిషింటే ఆపసోపాలు సరుతూ శొంవకి చేరతారు. “మా, ఆయన కష్టవడి వొచ్చారమ్మా!”” అవి భార్య ఆదరిస్తుంది... ఇంటి కామందు అదై అడిగితే, *ఆరునెల్ల నోలేసు ఇవ్వ నేదు... నేసు ాశచేయమ. ఏమిచీసుకుంటావో చేఎకో!.. అంటారు. చేతిలో పడ్డవాళ్ళను పీల్చి వివ్పిచేస్తారు. తిరుక్షనరం చే) నంవుకారు.... ఫ్యాషన్లకు మాతం తక్కువ ఉండదు. నోటిలో సిగరెట్లు, (వక్క ోపింగులు మధ్య పాపట్లు....) రైలు సెస్టైలోవి జనమంతా నన్నుళూచి గొల్లున నవ్వారు. గా

వ్తన్తకాలు ఆమ్మేవాడు ప్రక చోటిలో సీగరెట్టూ, నా మధ్యపానట్సి (ఐహుళొ వా మొహం. ప్లీడరు మెహంగా ఉందేమో నా మొహం దేవరించింది. *ఆక్షయింటు వెధవ చేశాడు. డబ్బు లేదని మూడోక్లాను టిక్కెట్టు కొన్నాడు లేకపోతేనా శాతలనాడు ఎక్కొర్వా నా తండ్రులనాడు ఎక్కారాా ఈ మూడో తరగతి!” అవి గొణుగుకొన్నాను. గలగబా కాగితాలు తీసుకొవి ఏదో చదువుతున్నట్లు వటించాను.

ప స్తకాలమ్మేవాడు పాడుతూనే వున్నాడు. వాని మాటలు చెపుల్లో చెంగుకుమంటున్నవి. నా అదృష్టనళా త్తువాడు ప్లీడర్ల అధ్యాయం ముగించి చ్రీర అధ్యాయంలోకి వచ్చాడు. నేను కాగికాలు అగ్గుపెట్టుకునే వింటు న్నాను.

“చంక చేఠుల జొకెట్లు

చంటిమెడల జాకెట్లు

ముక్కుూపుడకలు మోటాయె

వాలు మాపులు మెండాయె?”)

నే కర్రించిదిడ్డాను అ్రమక్నంా కాగిరాలు “వీది లగా విన్నాను ఈ అధ్యాయం సారాంశంకూడా చెబుతాను కచద్వయం కను పించే చేపలుగల జాకెట్లు... ఒక కుచం కనుపించేటట్లుగా శెందో కుచం మీదమంచి పోయేసమి.ట....”

'ప"బనోని జనమంతా సంకోషంతో విరగబడీ నవ్వారు కొందరు చిడునవ్వులతో గునగున లాడుకున్నారు. కొందరు కమ్రూడ్తు?? అన్నట్లా కమనైగలు. చేసుకున్నారు. బలే. బాగుంది. అందులో ఓక్క- ఆదిద్ధం లేదు” అన్నా గుకొందరు ఒక ముసలివాడు తన్మయత్వంలో తలూపుతూ పుస్తశాలమ్మెవాడి పొదికు లౌాళం వేళాడు “నాకొక ప్ప కిం, నాకొక వుస్తకం” అణ ఆ పన్తకొలన్నీ క్షణంలో క్రొవిచేశాకూోాాషక్కన శూర్చున్న హరిజన బాలిక భర్తతో, ఓట్‌ ప్తుస్తకప ఏకోన! పిద్పాలి కూడా చదుపుకుంటాడు” అన్నది. అఠనః , 53డు పుసకాలు కొన్నారు.

+శశ్‌2ై ధ్‌ త్మ చ్‌ జ్జీ

సళ్కాడా ఓక ప్పన్తకం కొణాలనిపించింది, కొని నేను (స్టీడర్నిం అర్జి స్ట) శు అర్థణో పుస్తకం.ఇటువంటి పృసన్తకరి కొంటుంకే ఎవ్వరెనా మూసే... (వచ్చేటప్పుడు వీడు ఒంటరిగా కనబడితే ఈన్సకుండా కొదా

ఇంతలో నేను ఓగిపోపలసిన 'సేషన్‌ వచ్చింది. ఆ న్తకం నంగతే ఆలోచిస్తూ దిగాము. నావెంటనే, నేమదిగిన పెళ్టైలోనుంచే ఇరవై వంనత్సరాల యువత్‌ దిగింది. *ఈమె ఇందాకనుందీ ఈ 'సెఫైలోనే ఉందా! అన నేను (వళ్నంచుకున్నాను. అమె దబదటి నా ల ర వచ్చింది

“ఆ పృస్థకం కొనుకోరూ?”

ళపష్ప్పస్పృ _స్తకం[

రై లుపెళ్టైలో అమ్మిన సస్తకంచి

కనాకైందో క్ర?

“చ్రాటుూా చదువుకొని ఆనండిండటావికి. ఇందాక వాగు చ్చే టవ్సుడు, అం రూ సరివోనంగా నన్ను చూచి నవ్వేటప్పుడు, మీరు నోరు 'ఆరుచుకొని అనందించారుగా” అంది. వాడు వర్షించిన స్రీ వేషం ఈమెకు వరిగ్గా అకికి పోయిందని అవ్పుడు నేను (గపాంచాను శై లులో జనము అంకగా ఎందుకు నంతోషించారో అపుడు నాప అర్థము అయింది! పౌవం, శః అన్మాయి....

“అభిమానం లేకపోతేసర్కి ఒక స్రీవి పట్టుకొని అందులో భారత ఛ్రీవ ఈ ఏధంగా ఇంఠనుంది పకములు పరిహనిస్తుంక్కే నోరు తెరుచు కొవి నంకోషించారు.)?

కన్దే నేం చెయ్యను? నన్నుమ్మాకం వారు వరిహనించలేదా? మొదటి అధ్యాయమంళా హా జాతివి గురించేకదా! నేను స్లీకర్ని[

వ్తస్తకాణ అమ్మేవాడు 353

“ఓహో, మీరు ప్లీడర్లా!! .... అందుకనే మిమ్మల్ని సరిహసించినా మీ దేశంలోని వొక న్రీవి వరిహాసించినా గుటకలు మింగుతూ నంకో చించారు. ఏ తృీణమా, వణమో నంకాయో, సొరకాయో, ముట్టజేపితే నా తరష్షన వాగేవారు కాటోలు!.... ప్లీడర్ల!?” అనుకుంటూ వెళ్ళిపోయింది.

నాకు ఆశ్చర్యం వేసిందె.. వఠిహసించటం్క తన్సయితే ఎవ్వరిని శరిహసించినా తప్పే, “పురుషుణ్నీ ఏమిచేసినా వరవాలేదుగావి స్రీవి జ్యాగ _త్తగా వాడాలి” అవే వాదం నేము ఒన్పుకోను.

“ఆందులో దీ జేశం్య అబంమి” ఈ జాతీయవాదం నద్ను ఎప్పుడూ ఆకర్షించలేదు నన్ను ఒక్క-'పే వశ్న బాధిసోండి, గప్లీడర్లంళే. ఇంఠ ఏవగింపు ఎందుకు? ఈ ౨ నన్ను డవాయించే ఐయలు (ప్లీడర్నని లోకువ్ఫా వాణ్నే యెందుకు డబాయించరు?”

అద పెద్దలసు ద్దులు

“మన ఆయ్యవార్హంగారు అంత తెలివిగలవాడా అండీ! ఆయన శాడుకు వొట్టి దద్దమ్మగా తయారయ్యాడేమండీ!? ఆని అడిగాడు అంజయ్య,

కానూవధాన్లు జందెం వేగంగా తిన్పుర్హూ “అవునోయ్స్‌ మన "పెద్దలు చెక్పనే చెప్పారు వండిత ప్క్ముకః పరమశుంకః అన్నారు.

“అయితే మన కాన్రగారి కొడుకు మా'పేంచెప్పకారు? తండి కంపే శొక్ప వాడయ్యేటట్టున్నా డే!)

*జ్రగ్రి వవ పెద్దలే చెప్పారు. ఎక్కడన్నా ప్కలికీ పిల్లిపిల్ల పుడు ళఈందటోయ్‌” అన్నాడు కామావధాన్లు,

“అవునండీ, అవును మనపెద్దలు చెచ్పందేముంది?)” అని నాలిక మడక వేశాడు అంజయ్య,

ఆడవుళయాళం 4ళన్లోప్టి?

వస్తున్నా” అన్నాడు గదిలోనుంచి.

*ల్యంకెంత్ర పేష్టు? కారునచ్చి గంటసేపయింది అబ్బా పురుమలకున్న రోగమే ఇదె. నింగారం....సీంగారం....వింగారం....రోజంలా నింగారమే! చవి తొందరా తెలియదు పాడూ తెలియదు గోసీ..గోపీ”

(శాప దువ్వపనేటన్నటికి ఇంకోలక్ష, “కొంచెంసేపు ఆగలేవా?” అన్నాడు గదిలోనుంచి బయటికివస్తూ.

“ఆగలేను గోపీ వీ అపూర్వ సొందర్యం నన్ను తనలోనికి గుంజుకుంటోంది. నీవు లేనవ్వుడు నే ననుభవించే విరహబాధ నన్ను భయ'పెషుకోంల్‌ గోప్తీ గోపీ, నీ పొందర్గ్గం నీకుకెలియరు. కావి పొందర్యుం పురుషుల్లు మెచ్చుకోలేరు కొని...)

కద్దార్లే 9 ఊరుకో?

ఎలిజా ముందు తా నొక స్రీనయి పోఠున్నానని చీకాకు సర్జాడుం

ఉత్తం ర్రువోలేను గోపీ[1)

“డి రుకోవాలి ఎలిజా!”

“పు హ్యదయ తం్యతులు అతి సున్నితమైనవి 1

సీరియప్‌గా మొదలు పెట్టింది _ఎలికొ. *అవి గాలి అలల రాపిడికే (ట్రకిధ్యవిస్తాయి, కనుక దేవినీ ఓర్చుకొవి ఊరుకోలేదామె,?)

గోపీ ఎలిజా కన్నులలోకి నవ్వి *వద పోదాము)” అన్నాడు.

తె5ఠ ధర్మవడ్డి

“ఆలస్యమైంది కొరెక్కిపోదాం)

ఆక్రార్రు నాగరిక 'ఘోషాపద్ధకి, సొందర్యవతులకు కారెందుకు! టిక్‌ టాకో మంటూ బజారువెంట నడిచిరాక” అన్నాడు గోపీ

నేన _ తే అంతే చేసేదాన్నీ, కాని పుకషపుంగజాడవు నీవున్నా వుగా! నీ కోసమే కారు తెప్పించాను వీధులలో తిరిగితే నికు తక్చక దిష్టి తగులుతుంది. మళయాళీ నీల చూపులు పరుఘలి అందాన్ని తమలోకి పీల్చుకుంటాయి అమ్మా! నా.గోపీని కారు లేకుండా పవ2మరదిచూపుల్లో వడేబట్లు నడిపిస్తానా నేను.” -

ఇద్దరూ కారు నమీపించారు ఎలిజా డైఠివరు సీటులో కూర్చుంది. ఆమె (వక్కనే కూర్చున్నాడు గోపీ, కారు బయలు దేరింది.

“రాజుగారు జన్మిస్తే ఈరాద్ధాంత్‌ మెందుకు? జన్మించడం అనే ఘనకార్యం చేళాడనా] సోనీ మీ రాజుగారు జన్మించినందుకు మీరు నంకోష వశాలిగాని మధ్య నా కెందుకు? నన్ను అనవసరంగా బయలుదేళ దీశావు ఎలిజా, ఆ వస్తు(వ్రదర్శనళాలకు నేనెందుకు చెప్పూ... చెప్పూ? "

జవ్షస్తు (వదర్శనళాలంటే ఏనునుకున్నా పు”

ోవస్తు... వదర్శన... కాల అనుకున్నాను.” అన్నాడు ముసిముసి నవ్వులకో,

“పిచ్చితండి, అక్కడే నీవు పొరపాటు వర్గావు వస్తు (వ్రదర్శన శాలం'పే మళియాళంలోని స్రీ (వదర్శనళాల అన్నమాట. ఈ వట్టణంలోని సుందరాంగులందరూ అక్కడే వుంటారు. సర్దుకులు అమ్మేవారు, కొనే వారు అందరూ శ్రీలే! అటువంటి ఆనంద మందిరానికి నిన్నిపుడు తీసు కొని పోతున్నాను” అన్నది జకచేకో కారు నతువృత్పూరెందో చేతోవారన్‌ వూదుతూ.

“ఆ హొందర్యరాశిలోకి నే నెందుకు)

ఆడకుశయాళం ర్‌!

ళళన్సా కోనం,??

యమొనాం చిట్లించి “నీ కోనం నే వెందుకు?)

“తెలిఠరారలకు వెలుగెందుకు? కలిరుపూపులకు కావి ఎందుకు? నీవ్మ నాకందుకులి

ఎలిజా! సీవు మళయాళం మాట్లాడుతున్నావు.”

“న్సహాశయా సుతారంగా తప్పించుకున్నారు ”

ఇద్దరూ ఒకరిని చూచి ఒకరు నవ్వుకున్నారు. కారు దారితప్పింది

ఆ వ్రీలను చూచి గోపీ అదే న్వర్గ మనుకున్నాడు, ఆ సొందర్య మును చూచి ముగ్గుడైఫోయినాడు... ఎలీజా అతనిని ఆ (వదర్శశాలలోని శవతిషాపూ తిప్పింది. ఇద్దరూకలిపి కొన్ని వస్తుపులు కొన్నారు ఎతిజా కోటుణిడ్తా. షర్షగుడ్డా మరికొన్ని కొన్నడి గోపీ ఒక దీర్క జాకెట్టూ కొన్నాడు.

ఈగ్లోష్టీ ఆ వ్రీర్యె జౌకెయి నీకు బాగుంటాయి వనీ ఆలోచించనియ్యి . ఆ జాకెట్టు తొడుక్కొని ఆ చీరె కట్టుకొని_.ఆవీ గోప్తీఎంత మనోవారంగా ఉంటావు

గోపీకి యేమీ కోచక్క “తమకు షర్డు తొడిగి కోటు వేసుకున్న దానికంటే బాగానే వుంటాను మళయాళ న్రీల గూడకట్టు కంజె నాకీ చీరె ఆనేకరెట్లు బాగుంటుంది. కథరేమీ చెన్పనక్కరలేదు.” అన్నాడు

“జబ్బా, ఇంతలో ఉరుములు, ఇంఠలో మెరుపులు. నీతో నేను వేగలేను గోపీ ఇవ్చుడు నే నన్నదావిలో తప్పేమున్నది? ఈ చీరె నీకు మండుగా పుంటుండి అన్నాను, ఎ్రనివాళ్ళు నల్తచీరె కట్టుకంశే మేఘావృతమైన చంద బింబం లాగుంటారు. ఆ సంగతి నీకూ తెలుసు లేకపోతే ఇంకడబ్బు తగలవేసి ఆ చీరె ఎందుకు కొంటావు? ఆవా, ఈచీరె వీ కెంఠ బాగుంటుంది. వీకు కోవంవన్చివ్వారాకపోయినా బాగానేవుంటుందిం

త5్‌8 ధర్నవ వ గ్రవర్డీ ఇంకా నామాటలు నమ్మకపోతే ఆ అనమ్నాయినీ అడుగుదాం.... *జేన్‌ త్రి శి కా

ఇల్లారా?” అని వక్క బట్టలషాపులో బేరంచేస్తున్న ఒక యువళతివి పిలిచి గోపీ చేతిలోవి చీరెను లాగి ఆమెకు చూప్పతూ “చీరె ఈయనకు అందంగా వుండదా జేన్‌? ” అన్నది.

ఆమె ఆ చీరెను చూచి గోపీవి నథిశిఖ పర్యంతము శూచ్చి. అద్భుకంగా వుంబంది. నే్యశ్రానందంగా పుంటుంది. మనోరంజకంగా పృుంటుంది * అన్నది.

గోపీ కేన్‌ చూవులను భరించలేక, తలవాల్చి (క్రిందకు చూస్తూకాలి జొటన్మకేలిని భూమిలోకి గుచ్చుకున్నాడు.

అగ్లోపి పిగ్గువడకు యదార్థమది” అని అన్నది లాలనగా.

*భ్య ప్పర్రుషులకు సిందర్యంకొద్డీ సిగ్గు? అవి బుగ్గ పోటు బొడిచి (క్రీగంట చూన్తూ వెళ్ళింది జేన్‌.

“గోపీ ఇటుచూడు..ఏదీ ఒక్కసారి చూద్దూ! ఎంత చదువుకున్నా మ్‌ జొతికీ సిగ్గపోదుగద్యా పోదాంరా” అని చేయిపట్టుకుంది.

జీవురించిన మొహం మైకెత్సి “ఎక్కడికి? ఇంటి'కేనా? అని అడిగాడు.

కఏీనుంత తొందర? ఆనందమును భరించ లేనంత దుర్చలుడవు గాదే నీవు. అనుభవించవలసిన దంతా నుందున్నదోయి? ఇన్సుడే. నీరన వడిపోకు.)

“ఎలిజా ఈ ఆనందం చాలు నాకు, మహాతల్లీ, నన్నిలా (దిశుక వివ్వుఎ

కప్రాధేయస దేవారివి న! శ్రీకి పెక్సనం చేయబుద్ధి అపుతుంది. ఎవరి. లుష్టం వారిది ఫీకు సంకోషమును ('గ్రసాదించే వమలు

ఆడమళయాళం రిక9' చేయడం నావంతు; వాటివల్ల నుఖముసు పొందడం నీవంతు కనుక టీతీను కుందాం రా” అని గోపీ చేయివట్టుకుందిం

“విత్తము చిత్తము చేయి వదిలివేయండి. వస్తాను” అన్నాడు అరడు.

ఆ స్వర్గంలో అది నందనోద్యానం. అది “మధుర వేణు" పేణాగాన మండితం” ఆది “వికచ మందార పుషృమరంద గురు యురీప్లావితంి అవ్పరసలపళటి. న్రీలున్నా రందులో *గోప్కీ్‌ ఎక్కడ కూర్చుందాం” అన్నది ఎలిజా.

“ఎక్కడయినా సరే.”

“అదీ తెలివి ఎక్కడో కూర్చుని ఇంతకాఫీ గొంతులో పోను కుంపే సరిపోతుందా? అయికే ఇంఠతదూర మెందుకూ? ఇంటివద్దే ఆ వని పూర్తి చేనుకోనచ్చే! అదిగో ఆబిల్లదగ్గరచూడు! అఆ అమ్మాయి సౌందర్యం ఆ అమ్మాయి చే”కాఫీ మిగిలినవాళ్ళు యిచ్చే కొఫీ ఒకేలాగుంటుందా? అక్కడకు పోదాం రా?”

గోపీ మాట్లాడకుండా ఆమె అడుగుల్లో అడుగ్గులు వేస్తూ వెళ్ళాడు, ఆ గడిలోవి న్రీలందరూ తన్ను వింతగా చూస్తున్నట్లు తెలిసికొన్నవ్పుడు అకవి ఆడుగులు తడదిడ్డాయి. నెమ్మదిగా ఎలిజా (వక్కనున్న కుర్చీలో తారాడు.

*వమ్సి కావాలో దెప్పు” అన్నది ఎలీజా.

టీ తీసుకొవి రండి” అన్నాడు గోపీ తనను చూస్తూ విలబడిన ఆ సౌందర్యవతితో.

• మాయిద్దరికి దౌడ్డూ, విట్టర్‌ తీనుకొవి రండి” అన్నది ఎలివా

నాక్సు అక్కరలేదండి, ఎవరి ఇష్టము వచ్చింది హరికి తీసుకొని రండీ.

తకరి థత్మవన్లీ భూలాముడేసే పిల్లవానిని షందలిండే తల్లినల్చే గోపీ. అన్నది ణి ఎలిజాం

“పాపం వాశివి బలవంత పెట్టకండి. పురుషులను మనం పప్వుత వలే వాడుకోవాలి వారు సుకుమారుణ” అన్నదా అమ్మాయి గోపీ విక్క.- మొహం చూచిం

“న్సుశేమీ వరనాలేదు. జాలితలచకు. నీ కెంత హక్కున్నదో-_ బిఐ వంత సపెట్టుటకు-నాకంత-హక్కున్నది” అన్నది ఎలిజా వవ్వుతూ

“అదా సంగతి!” అవి అర్థము చేసుకున్నట్లు నవ్వి (బెడ్డు తీసుకొని ఛానటావికి బోయింది.

కగోపీ! దూళావా ఆ అమ్మాడు హెందర్యం[)

“స్ట్రీంకు సౌందర్యంపుంటుందా! అడి (వకృతివిరుద్ధం. శ్రీలల్లో ఫొక్రుచూర్యవు నీడలు చూచి సౌందర్యామని (భమవడతారు. కొందరుం ఆఅనలు సౌందర్యం పరమలదే” అన్నాతు గోపీ,

ఆ నమయంలోనే ఆమె చెరియొక ప్లేట్‌లో బెడ్డు తెచ్చి వారి ముందు ఉంచింది. ఎలిజా గోపీని చూపుతూ గోచూశారా వీరేమంటున్నారో? మీరు సౌందర్యనక్తులుకారట మీ పొతుఘార్యపు వెలుగు సీడలుచూచి శొందరు సౌందర్యమని (భనవడుతున్నారట!?

గోపీ నోటిలో ఉంచుకోటోయిన (బెడ్డుముక్కను అలా చేళై పట్టు కని విర్ధాంతవడి చూళాడు.

ఖ

+ప్రోసీలెండి, పృ్కరుములకు అంతవరకయినా తెలిసింది. అసలు సొందర్యమనేది (గ్రశంచంలో లేదని వాళ్ళ కీంకా 'తెలియడు పావం! విన్న గాక మొన్ననేగా వాళ్ళు కళ్ళు తెరిచింది, అందులో ఈయన మకీ వింతగా వున్నాడు” అన్నదా ఇన్మాయి.

ఆఅడమళశయాళం 361

గోపీ హృదయం దీమల పట్టివలె గులగులలాడింది స్వర్గములో జిలకిల నవ్వులకో, పుప్పొడి పూఠలలో, అప్పరనల _ చేతులలో వున్న మానవునివల్కె అళోకవనంలో రాక్షసులమధ్య రద్దీ రవ్వ నహాంచలేక ఏల పేస్తున్న చిక్కువడిన కేశముల సీతఘ్మవారినలే, సతుల డూయలుపన్న్వి పాలిండ్లు పొంచారించుకొవి, వై అంచులు మోనగ అధరం బాసించిన వరూధివి.చేతులలో దిడ్గ (చవరాఖ్యువివల్కె వెఠజెందాడు వా? ద్దదూ అకని అవస్థ చూచి వత్మివతలను చూచి, అవహాన్యమువేసే రసికులవలె నవ్వారు.

టీ (శొగి ఇద్దరూ బయలుదేరారు (వదర్శనళా లను దాటి కారు వైపుకు నడుస్తున్నారు.

“గ్లోప్పీ ఎట్లావున్నదీ (వదర్శనశాల?”అవ్నది ఎలిజా.

వా మొహం లాగున్నది

6ళట్రగ్ర ఆకర్షణీయంగా పున్నదా? ఏ వస్తువయినా సీహృదయాన్ని ఆంకగా ఆకర్షించడము నే నోర్యలేను గొపీ!11

ఎలిన్యా నే నాంధ్రడనన్సీ అవమానం సహించలేససీ... 7

“సహించలేక యేమి చేస్తావు?” అవి అడిగింది. గోపీకి ఎదురుగా వచ్చి విలబడగి,

జ్పవ్చి చేస్తానా! ఏమిచేస్తానా? ఇదిగో యిటు చూడు! కంరమెత్తిం చేతులను చాచి ఏడుస్తాను.

కగ్లోప్ట్టీ నా గోపీ! అవీ ఎలిజా "అకవి తల తన భుజం మీద ఆనింయకొవ్వి కేశముణు సవరిస్తూ, తన సిల్కు చే3 రూమొ అతోకన్నీరు తుడువ్తూ నముదాయించింది.

్‌ు! వ్యా “నూానావ తం -శననానానామునానాాాణాననెననానాలననోను ననున నటనను నానా గానాన్టానస్థటోననా నాలా నకాలాగా నాల ననననాధాన్తనభనిని నరాల కాక ధనిననననునలననొనో నునా వాకమనాలనాన్తూ. ఒకరోజు ర్యాతి నేను కన్నుముయ్యగానే నా కధల్లోని ఒకప్యాత వొచ్చి నన్ను లేపిందిం ప్ర నన్ని

నేను నిద్రమొహంతోనే, “ఏమిటి ఇవ్పుడొచ్చావ్‌?”అవిఆడిగాను.

నా పాఠ బిక్కమొహం పెట్టుకొని నన్నిట్లా చెయ్యటం మీకు న్యాయంకాదు నన్ను సృష్టించి, నా కభం౮ా లాయకుండ్యా మక్యలో విడిచిపెట్టటం మీకు న్యాయంకాదు. మీరెవ్సుడూ నవ్నిట్లాగే చేస్తున్నారు” అన్నది.

“నేను (వాసేది నీ కథకాదు నేను రాసే కథల్లోకి కావలసిన. అంశాలు నీ జీవితంలోంచి తీసుకుంటాను " మిగిలిన వీ జీఏతం నా కనవ నరం. నా చదునరులకు అనవసరం వెళ్ళు నీ జీవతం రాయించుకోవాలని- వుం'పే ఈ వూళ్ళో చాలామంది కథకులు పున్నారు వాళ్ళదిగ్గరకు వెప్లా ఆని మళ్ళీ నిద్రపోయాను.

ఇంఠనరకు ఆ ఫాత మళ్ళీ నా మీవ కంస్పెయింటు చెయ్యలేదు.

త౦(డులూకొడుక్రులూ అనాణానాానాలబనాళ్ట్థానాననకనననొలనననాననానననననననాలా తినెసి కొనల నునానలనానననా లను ననా ననన ధాని నననరోన

• శన వివావావికి వచ్చిన యకర ఐంధుపులకొపాటు 'సెదకం్యదిని వెళ్ళ నివ్వలేదు కుటుంబరావు. వదిరోజులు ఉండి వెళ్ళనువి. కోరాడు. ఆయవకూడా కుటుంవిరా వుమాట తీపివెయ్యలేక ఆగాడు

త్‌న 'పెదఠండీని మూచి క్రటుందిరావు బాలా బాధపడ్డాడు ఒకవ్ప.డు ఆయనకు వంద ఎకారాల సేద్యం వుండేది ప్రేననదగ్గర ఒక ధాన్యపు ఫ్యాక్టరీ; ఊల్లోఒక బట్టలికొట్టు ఉండేవి ఆ చుట్టుపక్కల ఆయనమాట అ్మావతిహతింగా చెల్లిపోతూ వుండేది. చెరుపుగట్లుమీద నిలబడి వాక్య భ్‌ద్దింపు గది ద్ద స్తే ఊరు ఊరు గజగజ ఒణీకిపోయేది. అటువంటి మనిషి అుటీవల చాలా కష్టాలు వడుతున్నాడని ఏన్నాడు కుటుంబరావు. ఇస్టి చికికిపోయింది. చెట్టంత కొడుకండీ (వచయోజనం లేకపోయింది. ఆ కొడకు తల్లిదర్శడుల పోషణకు దవ్శిగీ యివ్వనవి చెప్పాడటంకొరుకే ఈ విధంగా వుంపే ఇక అల్లుళృనంగతి వేరే చెప్పాలా?

ఈ నంగతులన్నీ కటుంబరావుకు కర్ణాకరికగా మాఠమే కెలిపినై , ఈటుందిరావు తండి డాక్టరు ప్యాసై, న్వగామం విడిచి పెట్టే మి సులో శపాక్టిను చేస్తున్నాడు. అవ్పటినుంచీ బంధువుల రాకపోకలు తగ్గివై. అందువల్ల మారుమూలపున్న ఠన స్వగామంలో జరిగే సంగతులు వాళ్ళకు కర్ణాకర్లిగా మ్మాఠమే తెలుస్తున్న్నై.

మ కటుంవిరావుకి తన అన్న (వవర్తన అర్ధంకాలేదు ఠఈవకు క్టానరం ఉన్నంతవరకు ఆయన కఠినుడుకాదు. తన చిన్నకనంలో తామ వ్వా మంతో ఉంటున్నవ్పుడు ఆయనకవిత్వం (వాస్తుందేవాడు. తమది కఏఖా కుబుందిం. ఎ పరిస్థితుల్లోనూ ఆ గొరవాన్ని నిలజెట్టాలివి ఆయన వట్టదల రఘువంశం మేఘసందేశం చదువుతూ, వాబిషునతను ఆందరికీ చెటు

న్‌ ధర్మవడ్డి

శుండేనాడు. తనళ మనుచర్మిక చదివి ఆర్ధంచెప్పేవాడు (వాహ్మణే తఈతరుశవట) మూలాన భట్టుమూర్తి వవిన కష్టాలూ ఇతర కవులవల్ల పొందిన అవమానాలూ చెప్పి కంటతడి పెట్టుకునేవాడు. ఇంటినని ముట్టు కనేవాడు?దు తన పెద్దతంశడ్రికూడా యింటిపను లేవీ కొడుక్కి. చెప్నే వాడు కాదు కొడుకు యశస్సు నార్జించాలనే ఆయన కోర్కెంకూడాను.

అన్నటికి తన అన్న స్కూలుఫైనలు చదువుతున్నాడు. రాకపోక లకు తశ కొడువు ఎక్కడ యిబ్బందినడాతాడోనవి టౌన్లోవే ఒక యిల్లూ అద్దెకు తీసుకొని (వక్వేకం వంటవాణ్జీపెట్టాడు తన పెదకండి ఆ రోజుర్లో కొడుపం చూరుకాని మూరుసుకోవట) తవ మరొతవవి పుండేడి కాదు సెవకండడ్రికి కొశుకు కోనం ఎంత డబ్బయినా అన్ను పెస్తేవాయం ఈన'బా = జ్ఞానకం ఒకరోవిన తన పెవదతండి కొడుకువి చూట్దావికవి మైహ్మాలి! వెళ్ళాడు ఆ హైన్కూలులోనే పక్కనున్న జమీంరు కొడున ఒకఐ చకువుషంబున్నారు! అకనువేఎపన్న దుస్తులుచూచొ కొడు, అమకంటినుప్తులు లేవని విచాగపక్కి వెంఐనే బనారుకువెళ్ళి ఆ జమీంవారు కొడుస ధరించిన దుస్తులకంశే విలువైన దుష్తులుకొన్నాగు కొడుక. గాసహములో అ జమీంంారు కొడుక్కి (వక్వేకం ఓక కుర్చీ వేసేవారు అన్దూశే తవకొతుక్కి రావా. కుర్చీ వేఎుఎచవలసిందవి హెడ్‌ మాస్తక్ని అనాడు. నాకొడుక్కంంటే వాడి గొ ప్పేమిటి? ” అని పోట్లా చాడు.

ఇఎవంటి. ఈ (డి కొడుకులి మవ్య మశనృర్ధ యొలావొచ్చిందో కుటుంబూవు వూహక అందలేదు పోనీ తనపెదతం(డ్రి త ప్పేమన్నా పున్నా, తన్నంత (పేమగా సెంచాడా తండ్రీ, కొంచం ఫిశ్వానం అయినా ఉండక ఎన్లా అన్నకి? తన్ను పెంచి, వివ్యాబున్ధులు చెప్పించి పెద్దవాణ్ని చేనిన తండ్రి తిండిదే:. అల్లావిపోతుంపే చూస్తూ పూరుకోటావికి ఈన అన్నకు మ స్పెట్లా వొప్పింది?

పోసే ఇత రుకూడా డబ్బులేక యిబ్బంది వకుకున్నాడా అంఘే కొావామె! అకవికి భార్యతరప్కనుంది ఆస్తి వొచ్చింది. తనేమో మాష్టకీ

తంటడులూ._కొడ్‌ కులూ లనే

ఉదోళ్ళగంచేని నంపాడిస్తున్నాడు. మరెందుకు తలిదంథరుల్ని ఇలా కష్ట "పెట్టటం! *ఈను ఏమి. సంపాడించాడవి మేము. పెట్టాలి?” అంటున్నా డట! పివి. అన్యాయం? కం్ళడివి పోషించే వందర్భంల్‌ కూడా వ్యాపారదృష్టా?

కటుంవిరావుకు పెదఠంగర్మిని అడిగి నంగతి నందర్భాలన్నీ 'శెలుసుకోవాలవిపించింది ఇంతవరకు తన అన్నవి గురించి యికిరులు ఛైప్పినమాటలు విన్నారు. వాళ్ళు విజంచెప్పాలని ఎక్కడ ఉం! అవన వాదు పుట్టించి దావికి తను ముక్కులను కగిలిచి. ఆనందించే జన్షం యెక్కువ ఆంధ్రదేశంలో! క ఒట్టి యదార్థం తెలుసుకోవడం మంచిది.

శ్పెద్రవాన్నా |)?

ఉప్టనిట్‌ వాయనా?

“విన్నాకటి అడగాలవిపుంది”

ళప్పనిటి హాయనా?_”

అన్నయ్య నంగతి అన్నాడు కుటుందిరావుం

కొడుకు నంగతి ఎ త్రిటప్పటికి ఆయన తల వంచుకన్నాడు. అ నమయంలో ఆయస కుటుంబరాపుకి పేలి ఆరిన అగ్నివర్వథంలాగ్యా కాలిపోయిన మకాబులాగా కవిసించాడు కొంతిపేవటికి ఆయన వెక్కి వె%్క- ఏడుస్తున్నట్లు అమమానం కలిగింది కుటుంబరావు గుంజె గుభేలు మన్నది

ఎోవూరుకో "పెదనాన్నా? అన్నాడు

ఆయవ శోకాన్ని దిగవింగాడు ఒక్కా ₹ట్టూర్చు విడిచి *వాడి వంగఠి అడక్కు. నాయనా_కడుపు చించుకుంటే కాళ్ళమీద పడుతుంది.” _. కుటుందిరావు మాట్లాడలేదు. కగిలీంచి పండుమీద క్రారంజల్లటం అన్యాయం అనుకొని వూరుకున్నాడు కొంచెంపేప రూచి 'పెదతండే అన్నాడు

366 ధర్మోవడ్డీ ణి

అకాగ్రు మంచివాడే నాయనా.”

మరి వదినోఎ

జనా కుటుంబంలో చిచ్ముపెట్టిందే అది. మమ్మల్ని గడవ తొక్క నివ్వదు. నూస దచ్మెడి యిస్తే వూరేోేదు”?

ఈ బ్రస్నయ్యు ఆఏడమాట వింశాడా? అవి ఆషగాడు కుటుంఐి రోవు

కబ్రగ్తుగుదాటిడు ”

*ఈ్పంమకవి? ?

జమా కోర్మ. వాడినని ఏం (వయోఎనం, అనమర్హుకు అనుగోవాతి అంకే పెళ్ళాం మాటలు వని తలిదర్శడున్ని తరిమి.వేనేవాళ్ళకు పట్టగతు లుంహాయా నాయకా ఈ విధంగా మొదలు పెట్టి నెమ్మది నెమ్మదిగా తన కఠ అంవ౮ా చెప్పాడు పెవతండి ఆయన కొడుకుమీద విందలు మోవటం యిష్ట్రలేశట్టుకవిపి చాడు “మప్వూ వా కొడుకుతో సమానమే నీకో చెన్ను కంపే తప్పేము౫)ని' అని తశ కధ అం చెప్పాడు.

అంతనరకా తమను అత్యంత భ క్రిరో చూసే కొడుకు భార్య కొన తానికి రాగానే మారిపోయాప్ద ోబట్టలకొట్టు యెంకుకు పెట్టావు? ఫ్యాక్టరీ ఎవరు కట్టిఎఎమన్నారు? * అవి ఆడిగేవాడబ! “మా చదువుకి యింత ఎ౨దుకు ఖర్చు పెట్టావు? తాహతు! మిం౨న వనములు ఎవ్వరు చెయ్యు మన్నారు?” అవి అడిగే డట. రనప ఆఅ తారుకట్న౦గా యిచ్చిన డబ్బు యిమ్మని పోట్లాడేవాడట అతని పోట్లాట భఏంవరేక్క కాపురం ఎక్కడ రచ్చ కెక్కుళుందో అనే భయంళో పూర్వులు కట్టించిన మేడ కోడలు పేర (వాఎవృాడబ సెవకండి మర్నాడే తమను యిట్లోనుం౨ి వెళ్ళగొట్టి వేశాకబ, అవ్పటిమంచీ పక్కపవూళ్ళో ఒక గుడివె అద్దెకకీసుకొవి అక్కడ కారికేవం చేస్తున్నాడబ. ఉండవబ్దలేక యెక్పుడళ్నా కొడుకువి చూవిపోదామని వస్తే కన్చుబు బృ మంటారట. మనమజ్డీ దగ్గరకు రావివ్వ రట! ఒకపూవ. 'భోజసంహడా. 'పెట్టరట! “తదుగో “6విపెబ్దిడానికి

కంటడ్రులూ...కొడుకులూ తెర?

భచ్చాడు” అవి చుట్టువక్కల వాళ్ళందరికి తన్ను చూపుతుందట కోడలు ఈ సంగతుఃన్నీ చెప్పి కంటనీరు పెట్టుకున్నాడు 'పెవతండి. “ఇది న్యాయమేనా నాయనా? పళ్ళాంమాటలు వివి తలిదంటడుల్ని ఇలా చెయ్యటం? ఆఅమలో అసె ఎవళఠనుకున్నా వు?___దుక్క ముక్కలవారి. ఆడవడుము. భానికి మనం అంజశేనే గిట్లదు వాళ్ళకీ మనకి షున్న విరోధాలు మన స్పులో పెట్టుకొవి ఈ విధంగా సాధిస్తూవుంది దానికి వొంగటమా””; అన్నాడు రోషంతో కోవంకో ఆయన శరీరం వొణీకింది. --

దుక్కముక్కల వాళ్ళనంగకి క్టాపక౦ రాగానే పెద తం్మడికి కోవం శావటం కుటుందికావుకి అర్థం అయింది చింత చచ్చినా పులుపు చావలేదు అనుకొని నంతోషించాడు తమ వూళో అనాదినుంచీ రెండు పార్టీ లున్నాయి? ఒక పాక్టికి దుక్కముక్కలవాళ్ళు _ రెండో పార్టీకి నాయకులు శఈనవాళ్ళు. ఠఈన 'పెదతంటడీ దుక్కుముక్క లవాళ్ళు డబ్బు మనుష్యులు. చఊఈబ్బు నంపాడించటంకంశే మరొకదృష్టి వాళ్ల కులేమ తన వాళ్ళు ధన వంతులు, నంస్కారులు. “దు క్కముక్కల వాళ్ళు దిమ్మిడికి గడ్డికింటారు. వాళ్ళ బతురూ ఒక బఐతుకేనా అనే వాళు తనవాళ్ళు శర్యాద మన్ననా లేవివాబ్ళు గర్వోన్మతుఇ ఆని తనవాళ్ళవి దుక్కముక్క_లవాళ్ళు నిందించే వాళ్ళు. “ట్ట తగ వేఎకునే బావతు అనేవాళ్ళు. ఈ విధంగా ఠన ఊక్ళో చాలాకాలంనుంచీ రెండుపార్టీ లుండటం కుటుందిరావుకు తెలుసు. చుక_ముక్కల వాళ్ళవి తనవాళ్ళు వరుగుల్ని ఏరిపార వేసినట్లు పాఠ వెయ్యటం అతవికి తెలును. కావి ఇది చాలా కాలంనాటి సంగతి ఇటీవల వర్చితులు మారిన్సై అందని హోదాలకుపోయి తనవాళ్ళ కుటుంబాలు ఖర్ధికలగా చితికపోయినై జాగర్తగావుండి దుక్కముక్కల వాళ్ళు రనవంతు లయ్యారు (కమకమేణా ఊల్లో వలుకుబడి సంపాదించారు, లే(దిరీవాళ్ళ చేతుల్లోకె వెళ్ళింది స్కూలు వాళ్ళ చేతులలోకే వెళ్ళింది. పంచాయితీబోర్హు వాళ్ళ చేతులలోకే వెళ్ళింది. హాళ్లలోనే చదువుకున్న వాళ్ళు వియలుదేరారు. తండికులు దియర్దేరారు. అంతకుముందు తనవాళ్ళకు వొదిగి వొదిగి వుండి వాళ్ల- ఠతనవాళ్ళమ వ్‌ర్లక్ష్యుం జేయ మొదలు పెట్టారు. మాటకు మాటి ఇఅంటం 'మొదళు పెట్టారు ఈ (వవర్వ న తన వాళ్లకు బాలా అవమాన

36రి ధర్మవర్డీ

కరంగా వందేడి హృదయాలలో నివ్పలు రాజినై ఆటువంటి వాళ్ళమీద తన 'పెదఠండడికి ఏహ్యభావం ఉండటం, వాళ్ళ పేరు తలిస్తే రోషపూరితు తవటం కుటుందిరావుకి తప్పుగా కనిపించలేదు. ఈ పరిస్థితులన్నీ ఆలో చించకుండా దుక్కముక్కలవారి ఆడవడుచువి వెనక _ వేసకొచ్చి, తల్లి దండుల్ని బాధ'పెడుతున్న౦దుకు అన్నమీద కోపు వచ్చింది. తనభార్య శఈరపు చుట్టాలనేగాని, తనవాళ్ళ నెవ్వరినీ యింటికి రానివ్వటం లేదనికూడా విన్నాడు అటుపంటీవాడు భార్య రాగానే యిలా ఎందుకు మారిసోయాడో అకవికి అర్థంకాలేదు. ఏదైనా తన అవ్మరు కారకులైన తల్లిదండ్రులనే తోభపెట్టటం దారుణం.

*జ్మంక్రేం చెయ్యదలిచావు పెదనాన్నా? అని అడిగాడు.

“ఏముంది నాయనా చెయ్యటావికి? వాడు వవికి మాలిన వాడయ్యాడనే చింక తన్న మమ్మల్నిగురించే మా కెవ్వుడూ చింతలేదు. మా జీవితాలు యెల్లాగో వెళ్ళమారిపోతై.._”” అన్నాడు

ఉప్పన్న యిల్లుకూడా ఆయనకే యిస్తిఏి

ఇచ్చా నుబాబూ వాడు నోరు తెంచుకొవి అడిగితే కాదనలేక పోయాను. అఎకవరదాకా యెందుకు? మన ఊళ్ళో మీ పెద్దమ్మ 'పేర వున్న ఎకరం అమ్మి, యిప్పుడు నేను పుంటున్న ఊళ్ళో సది ఎకరాలు కొన్నాను. బంగారంవంటి భూమి. మురుగు వస్తుంది వొక్క వంద శూపాయలు ఖర్చు పెడితే రాజనాలు గండువై. నా దగ్గ డబ్బులేదు. “నందరూపాయలు యివ్వు నాయనా! ఇక దమ్మిడీ అడగను!” అనివాణ్నీ అడిగాను. వాణ్ని అడగటం వా కిష్టంలేదు. మీ పెద్దమ్మ పోరువడలేక అడిగాను. వాడేమన్నాడో తెలుసా నాయనా? “ఆ వది ఎకరాలు నా పేర పెట్టు అలాగే యిస్తాను" అన్నాడు.బాబూ నేను అందుకు వొన్పుకున్నా “అట్లాగే ఇస్తాము మాకు నసంవత్పరానికి యింత యిస్తానని [వాసి యివ్వు” అని అడిగాను నాయనా? ఇక చూడు నా మీద ఇంత ఎత్తున లేదాడు.”

నామాట నమ్మి అన్నాడు నాయనా పోయిందిపోగాతః వది

తంగడులూ _కొడుకులూ తళ ఎకరాలకోనం తగాదా ఎందుకవి నేను *నరే” అందాం అనుకున్నాము మీ పెద్దమ్మ వీలులేదవి వట్టు పట్టుకు కూర్చుంది. దావి సొంత అసి ముఫ్పై వేలదాకా ఖర్భుపెట్టాను నాయనా, ఎన్నడూ ఒక్కమాటయినొ ఆవి యెరుగదు, మరి అప్పుడు దావికేం వచ్చిందో వీలులేదని పవట్లువటి కూర్చుండి...” శ *మంచిపవి చేపింది” అన్నాడు కుటుందిరావు. “మంచినే అంటావా నాయనా? అవి ఆతురతతో అడిగాడు పెద తండి, "నాలా మంచివని లేకపోతే అ ఆధారంకూడా లేకుండాపోయేది?- అన్నాడు కుటుంబరావు. |! “ష్టదిఎకరాలూ తీసుకొని మళీ డబ్బివ్వకుండా మమ్మల్ని కష్ట "ఫెశ్టేవాడంటావా మయనా?”” ఆని ఆశ్చర్యగా అడి? డు 'పెదతండడి అమాయకత్వానికి కుటుందిరావుకి చాలా విచారం కలిగింది. “ఆహ; అందుకు సందేహమా? ఇన్ని చేసినవాడు అదిమా్మాఠం చెయ్యడూ?7” అన్నాడు. ెదఠండి ఆలోచనలో పడాడు, ఆయవకు కొడుకు మీద విశ్వానం నా! యింకా పూర్తిగా పోయినట్లు లేదు ఆది పోయేటట్టుగా కూడలేదు. ఎంత అన్వాయం చేసినా యెన్సటికవ్పుడు *ఇఖంత అన్యాయం బేస్తాడా తఈండడినే?? అవేభావం ఆయనకు పోతున్నట్టులేదు. కొడుకు విడిపోవటం, కొడుక్కీ... ఠఈనకూ నందింధంలేదు అనుకోవటం తండులకు ఎంఠకష్టమో తన పెద తంివి చూస్తుండే తెలిపింది కుటుంబరావుకు, కపెదనాన్నా?? అని అతి ఆప్యాయంగా సలకరించాడు. *పం వాయనా? “*వందరూ పాయలుం'కు పొలం వాగుణడ. మంగకా దూ

370 గత్మ పడ్డ

“వికేపంలాగా బాగువడుతుంది నాయనా!

నువ్వు ఒకళ్ళమీద ఆధారజడవలపిన అవుసరం లేకుండా పోతుంది కదూ!)

తనే ఒకళ్ళకు పెట్టగలుగుకానుి?” అన్నాడు పెదతండి ఈ మాదణు అంటూ ఉండగానే ఆయన కళ్ళల్లోకి తేజస్సు వచ్చింది. భారత దేశవు బొన్నత్యం ఆయన కళ్ళల్లో కవిపించింది....ళుటుంబిరాపుకి.

'పెదఠంటడీ ఆరోజే స్వ్మగామానికి (నయాణం అభ్యూడు ఆయనకు కుటుంబరావు రెండువందల రూసాయలిచ్చాడు. ఆయన ఆ డబ్బు తీసుకుని * సీకూ పెళ్ళి యింది నీ అన్నకిమల్లే భార్యవి వెనకేసుకొచ్చి తల్లిదండ్రుల మనస్సుకి కష్టంగలుగ జెయ్యకు నాయనా[) అన్నాడు,

ఫ్‌ ప వ

ఇది జరిగి రెండు సంవత్సరాలయిందీ ఈ రెండు సంవక్పలాలలో బూర్చు 6నేకం జరిగి నై? 'కుటుందిరావు భార్య కాపరానికి వచ్చింది. ఆతనికి ఉద్యోగం రావటం వెంటనే భార్యతో చిత్తూరులో కాపరం పెట్టడమూ జరిగింది నుధ్యలో ఒకటి రెంచశారులణ తలివళ్మడులను చూచిపోవటావికి వచ్చాడుగావి భార్యనువిడచి యెక్కువరోజులు వుండలేక పోయాడు, వెంటనే లిరిగి వెళ్ళాడు. తరువాత తంగడి ఒకసారి రమ్మవి ఉత్త[రం (వాసినా వెళ్ళలేదు దీవికి కారణం తీరికలేక కావచ్చు. భార్య నేను వొక్కర్తైమా పుండలేనవి చెప్పటం కావచ్చు లేకపోతే మదరాసులో శోచకపోవట కావచ్చు దానిమీదట అతని చెల్లెలు “మమ్మల్నవ్వుడే మరచిపోయావా అన్నెయ్యా? విడిన వక్కనుండేఎవ్పటికి మేం కనబడ శుండా పోయామా? ముందొచ్చిన చెవులకంటే వెనకొచ్చిన కొమ్ములే యెక్కువ వాడని పెద్ద లూరకే అన్నారా?” అని వుత్తరం రాసింది.

ఆ వుత్తరం చూచేటస్పటికి అకనికి నవ్వాచ్చింది. యిదివరకు యే వరీక్షలకో చదువుత్తూ యింటికి వెళ్ళకపోతే యేమీ అనేవారు కాడు. మహా

శి

తండులూ _.కొడుకులూ త్ర ఆంటె *ఒకళారి వొచ్చి చూచి వెళ్ళకపోయావాగ అనేవారు. ఇవ్పుడు ఈను రాకపోవటావికి భార్యే కారణమంటున్నారు. తన వాళ్ళ తన భార్యను ఇంతగా (ధేమిస్తున్నా ననుకోట3 -ఆకవికి సరదాగా వుంది. తన చెల్లెలు రాసిన వుత్త రంభార్యకి చూపించాడు. ళన భార్య సంతోషిస్తుందనుకున్నాడు ఆమె వుత్తరం చదివి తలపై శెత్తకుండానే వెళ్ళి రాక పోయారూ?” అంది. జక రెనూ ఉండలేనంటీ ఏగా?” “వాకోనం వెళ్ళటం నూమకున్నారా?)” కన్సరింకెందుకుశిి “ఎందుకో మీకు తెలియాలి. మీవాళ్ళకీ తెలియాలి” ఆమె వుత్తరాన్ని తమ తీసుకున్నంత తేలికగా తీసుకోటం లేదని అకని కవృ శకి అర్ధమయింది. నవ్వులాటల్లోకి దించాలని యీ విధంగా అన్నాడు “వెళ .ల౦'కే నాకు తీరికేది? "ఆఫీసు... భార్యా--కటుందిం ఇచ్చుడనేక్‌ బొధ్యతలున్నాయి నామీద ఇదివరకులాగా ఒంటరిగాడ్డా ఎవ్పుడూ అక్కడుంటావికీ?” ఈవిధంగా మాట్లాకుతుంటే అతవికి తన 'పెదరంటడ్రీ, కునూరుడూ _శ్లొనకం చ్చారు. తనుకూడా తన అన్న ధోరణీ్‌గో. పడుకున్నట్లు అనుమానం కలిగింది, వెంటనే నంకాషణ ఆపేశాడు కన 'పెదరండికి తాను రిండునందఅ రూషపాయలిచ్చినట్లు భార్యకి చెప్పలేదు మనషృ కష్ట పెట్తుకుంటుందేమోనవి చెన్సకుండా పూరుకున్నాడు ఇప్పుడు నెమ్మదిగా ఛఈమకాడా భార్య యిష్టావికి వ్యతిరేకంగా నడినటానికి ఇ శుతున్నట్టు "అనుమానం కీలిగింది. త ప్పేముంది? ఇద్దరు కలిసి వికకాలంటే వొకరిమీద _చొకరికి సానుభూతి వుండిశీరాలి. ఇతరులమీవి సానుభూతి వున్న -మ్మాశ్రాన కిల్లిదర్యడులమీద వున్న భక్తి తగ్గాల్సిన అవసరం లేదమ

$్ర్‌72 ధ ర్మ వ ర్డీ కున్నాడు అయినా వొకసారి తన 'సిదతండినీ అన్నపీ చూచి? లావాలనిపించిందిం

కొన్నాళ్ళకు తన స్నీపాతువి వివాహానికి వెళ్ళి తన “పెదతండ్రి వుంటున్న వూరు నమీతంలో వృందవి తెలుసుకుని అక్కడకు వెళ్ళాడు, తన 'పెదతండడి ఒక పూరిపాకలో వుంటున్నాడు. అకన్ని చూచి 'పెద ఠంగడ్రి 'పెదతల్లీ చాలో సంతోషించారు. మాటామాటామీద పెదఠండి. యిటీవల జరిగిన వంగతులన్నీ చెప్పాడు. తవకీ తన కొడుక్కీ రాజీ కదరలేదట.

ఆ మధ్య తల్లికి బిబ్బుచేసి చావడానికి సీద్ధంగావున్నా కొడుకు చూడటానికి రాలేదట డబ్బుకూడా సంవలేదట. తానివ్చిన 'రెండువందల్లో బేబదులుకింద వందపోగా మందులకీ మాకులకే ఖర్చు అయిందట! పొలం మరామ్మత్తు లేకి మామూలుగానే పుందట. సదిరోజుల[కిందట్యం తన చూసిపోటావికవి వప్తే రాకరాక వచ్చిందని తల్లిదండులేమీ పెట్టలేదని, విచారవడుతుందని మిగిలిన కాన్త డబ్బు ఆమెకోనం అర్చు పెట్టారట! ఈ విషయాలన్నీ యదారాలేనని ఆయనతో మాట్లాడు కున్న 'రెకులు దృఢ- పరిచారు, క గా శా

ఇటునంటి కొడుకుని మే మెక్కడా చూడలేదన్నారు! తండివి* పోషించని కొడుకు వితికేం చచ్చేం! ఆయనక్‌ జరక్కపోతుందా అవసర మెస్తే మేమే జరుషకాం అన్నారు. *ళాడుకుమీద వున్న మమకారం: పోగొట్టుకోలేవి ఆయన కాబట్టి సరిపోయింది, ఇంకోళ్ళయితే కోర్టుకి లాగి- మువ్పళివృళలు పెట్టి మూడు చెరువుల నీళ్ళు కాగించేవాళ్ళు” అన్నారు.

“వాణ్నేమీ అవకండిం ఎంఠచెడ్డా వాడు నాకొడుకు, నారోజులూ మంచివి కాదు గావిట్టి వొడి కటువంటి బుద్దులు పటిస్తున్నాడు” అన్నాడు 'పెదతండి. ల

చూశారా? వాశ్ళేంచేసినా వాళ్ళమీద మాట వడనీయడు” అన్నాడు వొక లం

ఈంగడులూ...కొడుకులూ తత్ర

పెదతండ్రివి చూస్తుంటే కుటుందిరా వుకి కళ్ళు చెమ్మగిల్లినై, ఈన -దగ్గరవున్న యేభైరూపాయి లామనకిచ్చి బంధువుల్ని చూసినద్దామని శగౌామం బయలుదేరాడు, వెళ్ళటోయేము౨దు అతన్ని చాటుకి పిలిచి పెద శఈండీ ఇలా అన్నాడు

“నాకు డబ్బిచ్చినట్టు వాకికి తెలియనిన్వకు నాయనా )

ద్రాపే ముంది 'పెదనాన్నా?”

కత్రా నివ్వకపోగా యితరుల దగ్గరనించి తీనుకున్నట్టు తెలిస్తే వూరుకోడు!?

“ఎందుకనీ?”

“తనకు సామర్దా అటి. తాను కల్లిదండులకు డబ్చివన్వకుండా క్ద పెడుతున్నట్టు వదిమందికీ తెలుస్తుందట తనకు నరువునష్టమట[

“ఆలాగే పెదనాన్నా. తెలియనిన్వను” అన్నాడు. కుటుఎబవావు లోలోవల తన అన్న చేస్తున్న వవికి వుడికిపోతూ.

ళ్‌

అక్కడీనించీ కుటుందిరాపు న్వ్యగామం వెళ్ళి బంధువులందిరినీ వొక్కసారి తిరగవేశాడు. బంధువులందరికీ తన అన్నమీద కష్‌ంగావుండి -తబ్బుకోనం కన అన్న చేస్తున్న అన్యాయాలూ, మోఫాలూ చెప్పి మన వంశంలో చెడబుట్టాడని తేల్చి వేశారు వాళ్ళకుకూడా అతన్ని కోర్టు? లాగి చుంవకెందాలని పుందటగాని సెదతండి వొవ్పుకోవడం లేదని చెప్పారు.

“త్రం(డితరపు దింధువుల్ని వొక్కర్నీ యింటికి రావివ్వడట్క -ఎవ్నరైవా వెళ్ళినా లో జనమన్నా పెట్టకుండా సంపించి వేస్తాడట. భార్యతరపు వాళ్ళని మాతం నె_డ్తిన 'పెట్టుకుంటాడట. ఊళ్ళోపార్టీల విషయంలోకూడా -వాళ్ళకే మద్దకుచేస్తూ వుంటాడట. దుక్కముక్కల వాళ్ళే వాడికి దేవుళ్ళు” అని చెప్పారు

ఈ మాటలన్నీ వివి కుటుంబూవు నరాసరి తన అన్న వుద్యోగం వేస్తున్న వప్టణానికి (వయాణం కట్టాడు,

ఫి శ ఖ

వశ ధర్మవడ్తి 6ఏక్కండమంచోయ్‌” అవి అడిగాడు రామారావు కుటుందిరావుని- చూడగానే రామారాపు కుటుంబరావు 'ఫెదరండ్‌ కొడుకు, ఆ వట్టణంబో మానస్తరువని చేస్తున్నాడు. నో అట

కుటుంబరావు కన స్నేపితుని వివావానికి వచ్చి చూసిపోదామవి వచ్చానని చెప్పాడు. రామారావు వెంటనే యింట్లోకి వెళ్ళి పిల్లలను తీసు కొచ్చాడు అకనీకి ముగ్గురు కరూతుబ్మాా వాక కొడుకూ, కొడుకు పెద్ద వాడు. కొడుక్కి. “బాబాయ్‌” అని చెప్పాడు. ఆడపిల్లలు ముగ్గురూ, బావాయ్‌, బాబాయ్‌, అవి చుట్టూ మూగారు కాని మొగపల్లవాడు దూరంగా విలవిడి చూస్తూ మంచున్నాడు

జపీడిక్రష్నీ మన బుద్ధరే వచ్చినమ్‌” అన్నాడు రామారావు తమ్ముడిళో.

ఈ సూటకు కుటుంబరావు ప్పలిక్కిసడ్డాడు. అన్నని కేరిపాళ ఇూళాడు రామారావు చెప్పాడు.

“త్రవకి తోచదు వొకచ్ళు చెపితే వినడు. తాపట్టిన వక్తేవట్టు.. కలుపుగోలుతనం బొతత్తిగాలేదు. చూస్తూ చూస్తూ యెవరికి గౌరవము యివ్వ లేడు ఎలా ితపకాడో” అన్నాడు.

ఈ మాటలకు క్యరవాడికి కోవంనచ్చి తం్మడిని చురచులో చూన్తూ- లోవలికి వెళ్ళాడు. ఇంశలో లోసలనుంచి. వదిన వచ్చి కశలనక్నలూ వేసింది. కుటుంబరావువి,

బాగున్నావా అబ్నాయిగో

శశి)?

“దాన్న, ఆఅన్మూ అంతా బాగున్నారా!”

న

4కు డెక్కడ ఉద్యోగం”

శండ్రులూ _కొడుకులూ $7$

కుటుంిరావు చెప్పాడు.

ఉఅమ్మాయి వీకోవే పుంటుందేగా?”

కళ 09

కన్తువ్వు చిత్తూరు వచ్చినళర్యాళ మీ అన్మకాని నాన్నగాని ఎవ్ఫు- తన్నా వచ్చిపోయారా?””

44జ్రేద్రు??

కవాళ్ళు రారు” అన్నాడు రామారావు,

“మీదంతా చోద్యం” అంది ఆతవి భార్య

*శ్రాద్రు నాకుమళ్లే నే వాడూ భార్యకావరవి కొచ్చిం తరువాత మారి పోయాడని ఈపాటికి తెల్ప్చుకొవి వుంటారు” అన్నాడు చిరునవ్వునవ్వుతూ లొమారావు.

*మీ అన్నయ్యమాటలెన్సుడూ అట్లాగనే వుంటాయిలే! లేస్నానం బేద్దువు గాని” అన్నది ముసిముసినవ్వులు నవ్వుతూ,

ఆటే బాబాయి రాబాబాయి” అని పిల్లలు కుటుంబరావు చేకులు పట్టు కొవి లాగటం మొనలు పెట్టారు. స్నానం సంధ్యలయిన తరవాత అన్న చమ్ములిద్దరూ భోజనానికి లేచారు! భోజనం చేసేటవ్వుకు అన్నదమ్ము లిద్దరూ చిన్నవ్పటి సంగతులు జ్ఞానకం చేసుకున్నారు. తమ (గాను సరి పీతులూ బంధుపుల సితిగతులూ చెన్వుకున్నారు. జ! నన! థి

ఆమ్రనపూరు ఇదివరకు మల్లే లేదు మన కుటుంబాలు మరీ గొ తిగా- ఇెడిపోయినయి. ఆర్థికంగా బికికిపోయి అనేక అవంక్షణాలకు స్థావర్యమయి. వామి ఈర్ష్య, ఆసూయద్వేషం, ఇవే మనవాళ్ళ (వస్తుతలక్షణాలు...వరాయి వాళ్ళ, సొంఠవాళ్ళు అని లేకుండా యెవరు కొద్దిగా _బాగున్నావాళ్ళ నాళ వాన్ని కోరటమే వి.గిలినవాళ్ళ వవిగా వుంది. (ప్రస్తుతం మన కుటుంబాల్ని చూస్తుంటే, వొకస్పుడు వైభవోపేతంగా ఉండి శిధిల్మాలైన ప్కరాతన కట

ల బు

376 ధర్మవ డీ ణి ఇాలు జ్ఞాసకం వస్తున్నాయి వాటివి చూస్తుం్‌ జాలి వేస్తుంధి. కావి ఏం లాభం? మరామత్త చేయటావిక్కూడా పీలులేనంళ ముక్కలై. మట్టిలో శలిపిపోతున్నాయి అన్నాడు రామారావు. అకని భార్య చిరుశవ్వు నవ్యుతూ ఉవ్పీక్స చెడిపోయింది చోలక "అబ్బాయిని చెడకొడుతున్నారా? అన్నది టనేను చెగ్రిపోయానవే అంటావా?” అన్నాడు రామారావుం జమ్సీవాళ్ళ వడిగితే తెలుస్తుంది” అంది భార్య. ళప్పి ఉద్దేశ్యం చెవు” అన్నాడు రామారావు “ఆయన మాటలు వినటోకబ్బాయి? అంటూ నవ్వుతూ వెళ్ళి పోయిందిం అన్నదమ్ము లిద్దరూ భోజనం పూర్తిచేశారు. గదిలో తనకోనర "వేసిన వక్కమీద ఆలోచిస్తూ వడుకున్నాడు కుటుంబరావు, తన అన్నమయ్యు మారాడు; పూర్తిగా మారాడు. కాని ఆమార్చు యితరులు చెప్పకుంటే కని పేంచినింత భయంకరంగా కనిపించటంలేదు ఇలా ఆలోచిస్తూ (వయావ చడలికమీద ఉన్నాడేమో కళ్ళు మూళకాడు. మథ్యలో మెలకువ వచ్చిండిం పక్కగదిలో యెవరో మౌట్టాడుకుంటున్నారు, గొంతుకలము చిట్టీ తన 'పెడద శండ్రి అన్నయ్యలని (గహించాడు తన పెద్ద ఈండి యిలా అంటున్నాడు. “50 రూపాయలివ్వు నాయనా! మళ్ళీ యిస్పట్లో ఆడగమ)” “మ్పెన్న తీసుకెళ్ళిన డబ్బు ఏం చేశావు?” క4ప్రం్ర చెవను నాయనా నీ దగ్గర తీసుకొని మనవాళ్ళను చూనీ. వద్దామని మసీవూరు వెళ్ళాను మీ మేనమామ యింట్లో భోంచేసి కళ్ళు మూశాను లేచి చూచేటప్పటికి డబ్బులేదు. ఎవర్నడగకు నాయనా? అంతా చగ్గిో బంధువులు, ఇంతకీ నా (పారబ్దిం)

ఛంగడులూ...కొ డుకులూ త్రై

ఈ మాట రామారావు నమ్మినట్టు లేదు *వ్యాజ్యావికి అర్చు పెట్ట లేదు గదా

జబ్రేద్రు వాయన! మవ్వొక్షన్న వని చెయ్యటమా7 క్ష

(౧2.

వ్యూ క్లో వాళ్ళకి అప్పిచ్చి వుంటాపు”

“అబ్బే! రామరామ! వాళ్ళ మాటలు నమ్ముతానా? వీ కష్టారంకం తీసుకొవి వాళ్ళ చేతుల్లోకి పోవిస్తానా? నువ్వే మనుకున్నా నువు బాగా డబ్బు సంపాయించి పెద్ద వాడవవ్వాలనే ఉంటుంది నాయనా నాకు తండ్రినే! బేళులారా సెంచానే! విన్ను కష్టపెట్టాలవి ఉంటుదా నాయనా నాకు” శామారావు మాట్లాడలేదు, డబ్బు తీసుకురానటావికి లోవలికి వెళ్ళాడని టగపాంచాడు కటుంబరావు ఆకని కంతా గొడవగా ఉన్నది, యిదవమిద్ధమవి "శ్రేల్పవోలేకపోతున్నాడు. పెద్దతంటడ్రి యెదుటదిడ్రితేగాని యదార్ధం తేలడని బయటి కొచ్చాడు. రామారావు ఇంట్లోనించి డబ్బు తెచ్చి ఈండడికిచ్చాడు. ఆయన డబ్బుశతీసుకొవి యిలా అన్నాడు,

“ఫీ చేశ యింతడబ్బు అర్చు పెట్టిచటం నాకు యిష్టంలేదు చాయనా! వా నుట్టుకి నాకునీ దగఠే. ఉండాలని ౩ంది కృష్ణా, రామా! అనుకుంటూ. నీపిల్లల్ని చూస్తూవుండటం కంజె నాకేం కావాలి? కానిమీ అమ్మ షడవివ్వదు. దాని న్వభావం నీకు తెలుసుగా నాయనా! నాది అనేది ఉండాలంటుంది ఒకళ్ళ వంచను బతకనంటుంది ఏం చెమ్యాను నాయనా? అది బాగా బితికిన మనిషి ఈ అవఫావకాలంలో దాన్ని కష్టపెట్టడం నాకు యిష్షంలేదు ?

లే

అంతలో కుటుందిరావువి చూశాడు తననుమూచి పెకతండి నిన్వెర -ఫోతాడనుకున్నాడు కావి అలా జరగరేదు. చాలా కాలంనుంచి చూడ వట్టుగా “ఎన్పుడొవ్చా పురా?) అవి అడిగాడు.

కబ్లస్ప్పు డ్రే?౫

(25)

375 థ్‌ ర్మ నే డ్జీ

“మ్సీసాన్న బొగున్నా డా

కళట్ర?9

“ట్లకప్తారీ మమ్మల్ని చూడటావీకీ రాడు.ఇప్పుడు వాడికి కనదిడూ తున్నామటలే” అన్నాడు.

“ఆయన కనేక వనులుంటాయి తీరొద్దూ”” అవి నర్దటావికి (వ్ర

న! ౧ త్నించాడు రామారావు.

“క్రాడ్రాలవి తపేక్ష ఉంపే శేరిక లేకుండా ఉఠళటుందా? “వాడి. చదువుకోసం మేంవకిన కష్టం నీకేం తేలుసు! వాడు చదువుకుని వయో జకుడవాలని అవిభకకుటుంబం డబ్బుతో చదువు చెప్పించాము. మాకు అప్పయినడి వాడి మూలానకాదూ! వాడీ చదువుకోనం తెచ్చిన డబ్బే "పెరిగి పెరిగి యావత్తు అ స్తివి దిగమింగింది ఈనాడు 'మేమిల్లా ఏడుస్తున్నా మంపే కారణం వాడు కాదూ? కావి వాడికి విశ్వానమలేదు. మేము తింటు న్నామో తినటంలేదో, చస్తున్నామో బతుకుతున్నామో చూచిపోదామన్నా లేదు తనేమో తన 'పెళ్ళామేమో, తన పల్లలేమో” అన్నాడు.

కుటుంబరావు కేమీళకోచలేదు, తలవంచుకొని మెదలకుండా లామాూరావు కెదురుగుండా కూర్చున్నాడు,

సాక కొడుకుని సాధించటం అయింది. ఠమ్ముని కొడుకుని సాధిస్తున్నాలా?” అన్నది రామారావు భార్య తలువు చాటునుంచి

ఆమె. మాట వినగానే వెళ్ళొస్తా నాయనా” అని లేచాడు 'పెద

ఇ తండ్రి.

జరోంచేనీ వెళ్ళండి” అన్నది రామారావు భార్య

శప్ప్పుడూ లేవి మర్యాద ఇప్పుడొచ్చిందే?? అన్నాడు 'పెదతండి..

క*లదేమి.టి నాన్నా ............” అని 'మొదలు పెట్టాడు రామారావుం

కన్సుప్వేమీ భార్యను వెనకేసుకు రానక్కరలేదు లేదోయి, వాడిదగ్గర

టోంగక్రులూ కొడుకులూ ప్ర ఈన మర్యాదను చోస్‌ందాలనీ భోజదానికండనుంది. తెన్పగస్నా ఉండో మన్నదీశ” అవి లేచివెళ్ళిటోయాడు.

“ద్రూళావా అబ్బాయి ఎవరన్నా ఉంచే ఇదీ వరన. ఎవరూ లేకపొతే చశక్కిగా ఖోంచేసి వెళకారు యింళకీ ఒకర్నని (వయోజన మేమాంది? ఈయనలోనే ఉంద్‌ మెళక. ఆయన అడిగినంత డబ్బూ యిప్తారు ఆ తబ్బు తీసుకుపోయి అందరికీ రేవిపోనివి చెబుతారు. ఏం సెవ్పినో ఈయనేమో చూస్తూ పూరుకుంటారు” అన్నది.

అన్నదమ్ముల్విరూ మెదలకుండా కూర్చున్నారు కటుందిరావు తకెత్తి రూదేబన్సటే న 'పెదతంగడి బజారులో నిబడి రమ్మవి చేత్తో పౌంజ్ధ చెయ్యటం కవిసించింది. అతను నెమ్మదిగా లేఏ బయటికి వెళ్ళాడు.

“ర్రూశావా నాయనా? అదీవరన. ఎంళచెద్ధా మామ గదా! దాన్ని మూడు అది యెదుటవిలబడి కవ్వించి ఎట్లా మాట్లాడుతుందో. నీదగ్గర తాను మంచిదాన్నవీ, తవ్పంతా నాదేననీ బుజువుచెయ్యేటావికి అది యూ యెొత్తై త్తింది నేను. వడకానా, దాని ఎత్తులో?... పల్లల్మే ఉండేవాడు. దాని చేకులోబడి ఎలా విల్లయ్యాడో చూడు. అది ఆట్టా నసపోనిన పిట్టల్లే వాగు తుంప్రే వాడొక్కమాటన్నా అన్నాడేమో తూడు” ॥

కుటుందరాపు ఏమీ మాట్లాడలేదు, వద్మపూ్యహాంలో చిక్క_జన్నట్లు ఉక్కి-రి విక్కిరి అయ్యాడు. అతరీగతీ చెన్పకుండా గుంచువేటస్నటికి పెద తంగ్మడికి అమమానం కలిగింది. దగ్గరకు నొచ్చి. అతని బుజంమీద ఇయ్యేని ఇలా అన్నాడుటోనిస్నీ మధ్య చూడనట్టు వలకరిందానవి ఏమన్నా అనుకుంటున్నావా నాయనా? ఏల వెయ్యను? వాడు అవులిస్తే పేగులు అెక్కపెన్టేరకం విన్నింతకుముందే కలిసినట్లు తెలిస్తే వీళో ఈవమీద ఏవో వెస్ప వుంటానని అనునూవవడి గడవతొక్కనిన్వడు, ఇంది వకూ బతికి మువలితనంలో అందరికీ జడిసి బకకాల్పి వచ్చింది నాయనా!” ఆవ్‌ కన్నీరు "పెట్టుకుంటూ “మాడు నాయనా.._వాదెంత టక్కరో! ఎప్పు తొచ్చినా ఉత్తచేకులకో వంపేవాడు ఇవ్వాళ నువ్వు ఉన్నానని ఏమైనా

ఫెళ రర్మవక్డీ అనుకువిపోశావవి అడగగానే యావై రూపాయిలు ఇచ్చాడో. అన్నాడు “అదేమిటి పెదనాన్నా! నేను రాకముందే. ఇస్తేమాగ” అన్నాడు కుటుందిరాపు.

ఆ మాటకు 'పెదతం్మడికి కోవం వచ్చింది. ఇంత ఎత్తున ఎగితి వడ్డాడుం “మువ్వు రాకముందే యిచ్చాడూ? నువ్వు చూశావూ? ఈ కళ్ళతో వేనా చూచింది. నేను అనుకుంటూనేఉన్నా. అమాటా యీమాటా చెప్పి- అది నిన్ను బుట్టలో వేసుకొని ఎంటుందవి. మూ కడుపున మీలాంటి ఆడంగివాళ్ళు ఎట్లా పుట్టారా?” అవి గదిగబా వెళ్ళిపోయాడు...

కుటుంబరావు వెళ్లి పోతున్న పెద తండడివి చూస్తూ. విలబడి హోయాడు.

“క్రద్బు అడిగాడా ఏమిటోమ్‌”) ఆవి (వళ్నించాడు రామారావు ఆజంట్లోకి పస్తున్న కుటుంబరాప్పని చూచి.

ఎవ్వరు?” అవి అకిగాడు కుటుందిరాపుం

లేదు అన్నట్లు అడ్డంగా తలూపాడు కుటుంబరావు.

చెప్పాడా అవి మళ్ళి అడిగాడు రామారావు,

శళషన్ని టి???

వాసంగతి” అన్నాడు రామారావు చిరువప్వు సవ్వుతూ.

ఎందుకు చెన్సరూ? ఆయన పనే ఆదైశే* అన్నది రానూరావు భార్య

కబుంనిరాపు ఒదిన నంకకు చూళాడు, అమె చిరునవ్వు నవ్వు తూంపి. తశ అన్నవి మూళాడు. అతడు వినటానికి నీద్దంగా కూచున్నాడు. కుటు3బరా ఏ తికమకనకీి తలవొంచుకొనవి, “ఎందుకొచ్చిన గొడవ ఇదంతా. ఆయనకి నంవత్నరావికి ఇంఠవి యిస్తే తీరిపోతుంది” అన్నాడుం

థర్శడులూ... కొడుకులూ 361

ఈ మాటకు రామారావు భార్య భర్తని ఓరగా చూచింది చిరునవ్వు వస్వింది. అతను తనతండీ కుటుంబరాపు ముందు (గంథం విప్పి ఉంటాడవి (గహించాడు తన తమ్ముడు తన్ను అపార్ధం చేనుకోవటం ఆతనికి యిష్టం లేకపోయింది. చెప్పాడు

“వా సంగతి నీకు తెలుసు. డబ్బు కూడబెట్టబమే జీవితధర్మం అని వేను అమకోము డబ్బుకం'పే గొప్ప విజుపలు కొన్ని వున్నాయవి నా విశ్వానం అందులో ముఖ్యమైంది మానవర్వం. మానవత్వం చంపుకున్న మవిష్క మవిషికాదనీ వళ్కపాయుడనీ నా అల్మిపాయం జీవితింలో నమ్న తదుర్కొ.ంటున్న నమన్యల్ని నేనీ దృష్టిళోనే చూస్తాను అయినవృటికీ నాన్నవి వింతృ్వప్తి వపరచలేకపోయామ. ఇది నాన్నకీ నాళణూ మధ్య ఇఅరుగుతున్న ఘర్తణకాదు. దేశమంకటా జరుగుతూనే ఉంది,

“తం గ్రులకీ కొడుకులకీ ఇప్పుడు ఏర్పడిశంత అశారం యిదివర కెన్నడూ ఏర్పడలేమ. చదృష్టలో, అభ్మిపాయూల్లో ఇవ్చుడన్నంఠ బేధం ఎవ్సుడూ లేకపోవటమే దీవికికారణం. మన ముశ్రాతలనుంచీ మన తర్మడులవరోకూ న్వల్బ మార్చులతో సంఘం వరిణామం చెందింది అందు కవే తండీకొడుకుల మధ్య అఫ్లే పొరువుళు రేకుండా కా.0౦ గడిచింది. తయ.ళోమా, భక్రికోనూ కొడుకు తండి ఆజ్ఞకు తలవాగ్గుండుం కొడు కలో కలుగుతున్న చిన్నచిన్న మార్చులను చూచీ చూడనట్టు వూరుపనే వాడు తంగడి. ఇవన్పుడలాకాదు. అతివేగంగా నూర్చులు జకుగుతువ్నైం తాము నమ్మిన ఆచారాలు తమను ఉ్మదేకవరచిన సిద్ధాంతాలు తమ కళ్ళ ముందే శారుమారు అవుతూ ఉండటంవల్ల తంగగులు తికమక సడుతున్నారుం కాలంతోపాటు మారలేక పోతున్నారు. శ్రరిస్టికులు వరిగా వాళ్ళు అర్ధం జేఎకోలేక పోతున్నారు.

వాన్నకిశ్ర జరిగింది. ఆయన్ని నేను వీందిస్తున్నాను అనుకోకు వా అలివృద్దికి ఆయవఎన్న వెరిస్టికుల్లో ఏ తం్మడీ కృషి చెయ్యని విధంగా తృషి చేశాడు. అది వేను కాదనను. కాని నాజన్మకాయన కౌరణం గనకో

వెలితి ధ్‌ ళ్మ న ర్డీ

ఆయనకు మంచిగా కనవడేవన్నీ వాకు కూడా వంచిగా కనవడాలంటే మఠం చిక్కొంస్తు దీం

వావు ఉద్యోకం వొవ్పినవటినుంచి నాన్నవి నాతో ఉండమని (దికిమాలుతున్నాను కావి మొదట్లో ఆయన వొప్పుకోలేదు “ఇంత (వికుహ (బకక కొడుకు పంపన పకి ఉండమంటావా?” అనేవాడు. “కోడలి చ? మెకుసలు తినమంటావా, అందులో దుక్కముక్కలవారి ఆడవడుచేి' అనేవాు ఆ రోజుల్లో నే నేడన్నా డవ్చీవన్వటోతే *మవ్వు యిచ్చే వాడివీ వేను తీ _కునేవాణ్నినా అనేాడు అంత పౌరుషంగా ఉండేవాడు

కావి కొద్ది రోజుల్లోనే అస్తి వొక 'వెంటుకూడా లేకుండాపోయింది జరుగువలే కష్టం అయింది. వంగళి తెలియ?న్వే వేనూ నీ వదినా వెళ్ళి (ది3మాలి మన యింటికి తీసుకొచ్చాం తీసుగొచ్చాం అన్నమాఫేగావి మాకూ వాళ్ళకీ కూడా సుఖం లేకుండా పోయింది. వొచ్చిన దగ్గరనుండీ వాళ్ళు వీ వొదినను సొధింఠకటం మొదలు పెట్టారు నీ వొదినె దుక్క ముక్కలవారి ఆడవడుచవి నీకు తెలును.. వాళ్ళ కుటుంబాలకూ మవ కుబుంబాలహ తరతరాలనుంచీ విరోధమని నీకు తెలుసు నాన్న వితలో కూడా ఈ విరోధం మరచిపోయే వాడువదు. అ ఏలోధంకో ఆయన పెరిగాడు. పెద్దవాశయ్యాడు. ఈ నాశు మారుదామనుకున్నా నూరరేడు

ఈ విరోధం మనస్సులో పెట్టుకొవి దాన్ని (వకిచిన్న విషయావికీ సాధించేవాడు. “ఈనాటికి నువ్వు పెళ్తేదానివి_నేను తినేవాజ్జీ అయ్యాంా అనేవాడు “నీ నుత్తాత నా ముక్తాత చేలో పరిగె ఏరుకున్నాడు అనేవాగు. “మివాళ్ళు గడ్డి తిని డబ్బు నంపాదించారు.. వాళ్ళలాగు గగ్జితవటే నేమ ఈ పాటికి లక్షలు గడించేవాణ్ని” అనేవాడు. (నకి విషయంలోనూ అది తబ్చు అకు పెట్టడానికి వెనకాడుతూ వృుదవి వపూహించుకునేవాడు తవ తం్మడిని నోటికి వచ్చినట్లు అంటుంటే ఏని సహించలేక అవాబు చెప్పతే వెంటనే నాతో ఫిర్యాదు చేసేవాడు “అటువంటి దాన్తో ఇన్నాళ్ళమంచీ మవ్వెట్లా శావరం చేస్తున్నావురా” అవి అడిగేవాడు “ఈ ఇంట్లో అదైనా వుండాలి. చ్చేనైవా వుండాలి” అని సంతం వట్టుకువూర్చు నేవాతు

ఛఈర్మిడులూ...కొడుకులూ మ! నేనేం చేసేది? నాన్నవి హర్చోచెట్టి అనేకసార్షచెప్పి చూశాను. ఆయనకు నా మాటలు కర్టంకాలేదు? పైగా నేను భార్యని వెంటవేసు కొన్నానని నామీద లేచాడు. ఆరోజు మొదలుకొని నేమ వా భార్యకి దా౧డన నీ, దాని మాటలుఏవి నానా బాధలూ పెడుతున్నానవీ తిండిరూడా వరిగ్గా 'పెట్టడంలేదనీ, ఆడదావి అడుగులకు మడుగురొత్తే చీమూ నెత్తువూ బేవివాజ్ణనీ అందరికీ చెన్పటం మొదలు 'పెట్టాడు.

“*బ్వవ్రస్నీ సహించాం, వాళ్ళ న్వభావం అంకేఆని పూరుపన్నాం. చాఎమాబుగా ఇవన్నీ నామీద చెప్పచళూూ ఎదురువడితే నేనంపే బాగానే వుందేవాడా నాన్న ఇలా వుటూ నా కొడుకువి దగ్గరకు తీసి వాడికి వాడి శల్లిమీద రే.పోవి కొండీలు. చెప్పి మనసు విరిచాడు పసివాడవటంపల్ల ఛాడు నాన్ని చెప్పేమాటలన్నీ నమ్మాడు నమ్మి వాళ్ళి అమ్మకు ఎదురు తిరిగి పోట్లాంం మొదలుపెట్టాడు తల్సి పొడె వాడికి గిట్టకుండా పోయింది. అంఠవర నా ఎలాగో సనపాంచిన సీ వొఎనె ఇక సహించలేకపోయిందిం వేను నాన్నకు “కొడుకువి కల్లి మీదకు ఉసీకొల్చఓ౦ ధర్మంకాదవి” చెప్పాను. ఆయన నాదగ్గర తమ ఏమీ ఎరగననీ, గిట్టక తన్ను _వెళగొట్టాలనే ఉద్దేశంతో నీ భార్య ఇదంతా కలిపించిందనీ ఇెప్పాడు, కాని నేను వియ టకు అడుగుపెట్టగానే మళ్ళీ మొదలు,

ఇవన్నీచూప్తే “క్కూడా అమ్మనీ నాన్ననీ వేరుగా ఉంచటంకంపే గత్యంతరం కవిపిచరేదు ఓక సారి అమ్మాయినస్తే తీసుకువెళ్ళి ఒక నెలరోజులు ఉంచుకోమని చెప్పాను. అన్మూయికీ అమ్మాయిభర్తకీ వాన్నం౦'పే అవి.కభక్తి అని నీకు తెలును అటువంటివాళ్ళుకూడా పదిరోజుఖి కంపే ఎక్కువ ఉంచుకోలేకపోయారు. అక్కడా ఇదే ధోరణి, అమ్మాయి తర్తవి ఎంఠమాటవడితే అంతమాట అవేవాడట్క అతను మాంసం తింబాడు అళనికి మాంనం వొండి పెట్టవద్దవ అమ్మాయికో పోట్లాడేవాడటం మన ఇళ ల్లో మాంసం అలవాటులేదు. అందుకని మనకోనం ఆంతా మాను ఇంటాశా? మాంసం వొండితే మీ ఇంటిలో అన్నం తినను అవి వట్టు వట్టుస కూర్పునేవాడట. మాంనం తినేవాళ్ళవి అసవావి తిట్లు రిక్తువాడుం

తడిక ర ర్మ వ్‌ డీ మాటలు వడలేక అమ్మాని వాళ్ళవి వంపించివేసింది, తన భర్తమ పరు గును ఏరిపారవేసినట్లు ఏఏ పాఠరవెయ్యటం అది నహించలేకపోయింది. అక్కడనుంచి వేరుగానే ఉంటున్నారు. తనకు కోచినప్పుడు తోచినట్లు దబ్బు అడుగుతాడు నేను యిస్తూపుంటాను కావి నేను సూతం ఎంకిని ఇన్వగలను7 అవి విట్టూర్చు విగిచాడు రామారావు,

ఈ సంగతులన్నీ వింటూ వున్న కుటుందిరావుకి కొంచెం గుక్క తిరగలేదు కెరమరుగున తనకు తెలియని విషయాలు ఇన్ని ఉంమైయని ఆకను యెప్పుడూ అనుకోలేదు ఠన అన్న వేసిన ఆఖరి (వళ్నకు, విడిచిన విట్టూర్చుకీ జవాబుగ్యా *“ఆయనకుమా(తం ఎంత డబ్బుకావాలి?! ఆయన! "పెద్దమ్మ కేగా?) అన్నాడు

“అంక్రవర కైతే పరవాలేదు కాని ఆయన నాదగర కవి పెట్టి వసూలు: చేస్తున్నాడు వన్ను రచ్చకీక్చి నలుగురు నోళ్ళల్లో పడవెయ్యటమే తన వని అన్నట్లు (పవ ర్తిబన్నాడు నాదగ్గర డబ్బు తీసుకువెళ్తాడు. ఊళ్ళో తనవక్షం మాట్లాడే వాళ్ళకి పదుల, అయిదులూ డేదిదుళ్ళిచ్చి వాళు వమ్ను శిడుతుంటే తాను నంతోషిస్తంటాడు. డబ్బు అయిపోగానే మళ్ళీనొస్తాడు. డబ్బు అడుగుతాడు ఇదీఆటి అన్నాడు రామారావు.

“*ఆయన "పేరో కొద్దిగా పొల )పవుందవి విన్నాను” అన్నాడు కుటుంబరాపు.

ోఅద్రొక పృంగు, ఆ పొలం వండదు. ఎంత చెప్పినా వినడుం (తకి నంవత్సరం వందా 'రెండువందలై నా ఖర్చు పెడశాడు దావికోనం. శిస్తులకుకూడా డబ్బుచా.దు. మళ్ళీ నేను ఇవ్వవలసి. దే ఎవరన్నా అడిగితే “మవిషన్న తరువార్‌ పది ఎకరాలన్నా లేకపోకే ఎట్లా. _అంటాడట, “వండదని. బౌలం వాదులుకుంటామా" అంటాడట నేనేం వెయ్యమ? వేను నూ(తం ఎంత డవ్బివ్వగలను? నా సంపాదనా వీ వదిన అస్తి వమీదవచ్చే అయిపేజుకలిపి నా కటుంది ఖఇర్చులకే "చాలదు అయనంళే మనకు గౌరవమే. కాని గౌరవంగా చూపే ఆవకాశం ఆయన మన6వ్వాలి.

తండులూ-కొడుకులూ తిప్రక

ఆయన బాధ్యతేకాక (వవంచంలో మనకీ మరికొన్ని బాధ్యతలుగూడా ఉన్నాయని ఆయన (గహించాలి. లేకపోతే........”

“అన్నదమ్ములిద్దరూ మాట్లాడకుండా కూర్చున్నా రేం? అని అడ్‌ గింది రామారావు భార్య,

“ద్రుక్క్టమాక్కలఅవారి నంగతి ఆలోచిస్తున్నాం వదినా”-- అన్నాడు కుటుంబరావు.

• అబ్బాయికి చెప్పారా ఏమిటి? ”

*ఆ_ఆస్నీ చెప్పాను. ఠెలినిపుండటం ఎందుకయినా మంచిది.

ఆసిం మంచండీ? మీకు మల్లే భార్యమాటలువివి చెడిపోటానికొ??- అన్నది దుక్కముక్కలవారి ఆడవిడుచు చిరునవ్వు నవ్వుతూ!

వింగిన వునస్సుళలు

తనాననిననేయలాలనిలా మతాలు ననిన నమా చలనాలు వానాలానలా నాననా ననుననననుా నము నమునననునాల ననా న్టాతాలనా నా ననుననననాడనొనాననామనాడానవాన వనము

పెళ్ల మహూర్తాలున్న రోజుల్లోనూ, స్కూలు పృస్తకాలు అచ్చు

వేసే రోజుల్లోనూ, (గెన్సుకి తీరిక వుండదు ఆ రోజుల్లో రాతిందిగళ్ళు పనిచేస్తారు. అ రోజుల్లోనే (ధెన్నుకి నాలుగు డబ్బులు మిగిలేది.

ఆ నంనత్పరం రెండూ కలిసిరావడంవల్ల అవ్నటిదాకా కాటికాయి నెత్తిమీద ఎన్సుడు వడుకుందా అని మూలుగుతూ కూర్చున్న కారదా (నెస్‌ జమ్మున వని (ప్రారంభించి రాతింబగళ్ళు యెడ 3రిపి లేకుండా వని చేస్తూ వుంది యంశ్రాలు కమ కాళ్ళ గుదుళ్ళు తీర్చుకుంటూనై్నై పోసు

| కోలు కబుర్లు చెప్పేవాడి పామెఠగా వుం! _ నాటి మోక యెక్కువ.

. ఆ (పెస్పులో కంపోశిటరుగా వవిచే్తున్న వెంక కేళ్వర్లు తెల్లవార్లూ వవిచేన్సి తెల్లవారి ఆరుగంటలకు (గైస్‌నుంచి బయటవర్షాడు సింహం నోటిలోనుంచి పెద్దపులి గుహలోనుంచి ఎగురుతున్న ఏిమానంలోనుంచి వియటవడినవాడికిమల్లే ఉంది అతవి వైఖరి బయటవడినందుకు నంతోషం గానే వుంది కావి యింకా అవరు తగ్గలేదు. మవెస్సే (సెన్సయి మోత 'పెడుకూవుండి, పరిచిన గుడ్గివాళ్ళ కళ్ళకు మల్లే వున్న కేబులూ ఆ కేనుళ లొట్టిల్లోకి అక్షరాలమ నేసేబస్పుడు, కలిగే టకటక అనే ధ్వవ్వి "జండిల్‌ ఒక కాలితో తొక్కుతూ చేఖ కొగితం పెడుతూ తీస్తూఉన్న రంగయ్య- యివన్నీ కళ్ళముందు కనిపించి యింకా అకనికి (పెస్పులో ఉన్నశ్షేఉంది. తను అశకరాలమ కంపోజ్‌ నే స్తున్నట్టూ. కట్టిఫారంలోనుంచి అఆక్షరాళను “లాగి కొ్తక్షరాలను దూరుస్తున్నట్టూ ఉంది.

“వెంక'పేళ్వర్లూ[?? అవి పిలిచాడు, వెనకాలే వన్తున్న ఆదిశేవు. "ఆదిశేవుకూడా ఆ (పెస్పులోనే వనిచేస్తున్నాడు యజమానికి అతను ఈు౩బరివాష్మి కింద లెక్క ఎవ్వక్నే లెక్కచెయ్యడుు మైంకి వచ్చి మైంకి

విరిగిన మనసులు ఫి? “వెళ్ళిపోతాడు. ఎక్ట్రావని సెడిఠే ఇష్టమెతే వొస్తాడు, లేకపోతే మాను శుంటాడు. “వెంక శేళ్వర్లూ, “ఆ అంటూ వెంక'టేళ్వర్తు ఆగాడు, “ఎట్లా ఉంది ఏది ఎట్లాఉందో_అడిగిన ఆదిశేషు! తెలియడు, ఏడి బాగుందో తవాదు చెప్పిన వెంక శేశ్వర్లుకీ తెలియన. శబ్షంట్రి కేవా??? అవి అడిగాడు ఆదిశేషు విిదలేక్క ఓపికలేక్క ఊగిపోతున్న వెంకకేళ్వర్లు మళ్ళి యింకొక పారి “ఆ” అన్నాడు కమ్రల్లీ తొమ్మిది గంటలకు వస్తావాగా కన్రొస్తాః (చెస్సుకు రాపండా ఎట్లా ఉంటామో వెంకొపీశ్వర్లుకి తెలియదు. "సెంపురోజాలలోకూడి వొచ్చి (పెస్పుకు వేసిన కచ్చ తాకాన్ని ఒక్కసారి చూస్తే కవ అతనికి తృప్తి పుంగేదికాదు. కమ్పే నే జర్ని ఏవిటో అడుగుతున్నా వు?) శడ్రర్చు క్రి ఈంత్రగై) ఈజర్లుద్రు రూపాయథఖు” భద్రా 2217) “వేడ యిచ్చాడు ౫ “ఎండదుకవి?)) “శ్రాఫ్టీ వ్రానమవి.?) “జీతంలో రామకుంటాడా?

388 ధర్మవడ్డీ

వెంక పేశ్వర్లు చూట్లాడకేదు. అతవి కబ్ళు మూతలువడుతునై్న - అలాగే నడుస్తూ వెచ్తన్నాడు.

౮ంిడ్రిగినంత ఎందుకు యివ్వనన్నాడు?”

కడ్ర్వ్యాన్నులు యివ్వటం మానేకడట ”

“క్టాఫి వనికో?

“ఆంతా కలిపి నెలాఖరుకేనట.”

రక్రలోగా ఏం చెయ్యాలి?”

వెంక'శేళ్వర్లు మాట్లా౭ిలేదు,

గాగ్రిదలు కాయాలి” ఆవి తనకు తానే జవాబు చెప్పుకన్నాడు ఆదిశేషు.

ఇద్దహ కలసి కాఫీ (తాగారు. ఆదిశేషు డన్చిచ్చారు. కిఖకొవి వేసుకోమని బలనంతం పెట్టాడు వొద్దనే వోపికకూడా లేక వేసుకున్నాడు వెంకటేశ్వర్లు.

ఆదిశేషు వెళ్ళిపోయిన తరువాత మేనేజరు యిచ్చిన బేడలో అర్థణా 'పెట్టి వీడీలు కొమక్కుని ఇంటికి ఐయత్టేరాడ్డు చెంకకేశ్వర్లు.

వెంక'కేళ్వరద్దకి యింటికి వెళ్ళటానికి భయంగాపుంది అతని భార్య వెద్చాలకు డబ్బు తీసుక్షురమ్మన్నది. అణన్నఠతో వెళ్తున్నాడు. ఈ ఓక్క కారణమేకాదు.ఇటీవల అన్నుకీర్చే నివి.త్తం ఆమె గొలుసు అమ్మినవ్పట్‌ మండీ పదో ఒక నెవంకోటి సొధిస్తూవుంది గొలును అమ్మటం అదొక "పెద్ద కఠ. శారడా (పేస్పులో జేరినన్సటిమందీ వెంకటేశ్వర్లుకి వెలకు ముప్కైరూపాయలు జీతం,అది చాలక [వకినెలా అస్పుచేస్తూ వుండేవాడు... ఆ అన్ను యూర్జ్యకుమల్లే, అజ్ఞాని కోర్కెలకుమల్లే పెరిగి పెరిగి అయిదు. వందలయింది అప్పులవాళ్ళ బాధ ఎక్కువై కనీనం రెండు వందలన్నా చి.గులుతుందనే ఆశకో ఒక నాటకం కంసట్రాష్ట తీసుకొని వేయించాడు

విరిగిన మనన్నులు 389 అందులో రెండునందలు నస్టవచ్హాడు. మర్నాటినుంచీ పాఠ అవ్చులవాళ్లూ, కాత్త అవ్పులవాట్లా యెగబడ్డారు. వాళ్ళ పోరు వడలేక భార్య మెడలో వున్న గొలును అమ్మి అన్ను తీర్చాడు వెంక పేశ్వర్లు. అవ్పటినుంచీ కక్షగావుంది, ఆమె తిట్టినా తుమ్మినా నోరు మెదల్పపండా పెట్టింది తివి (ఫిన్సుకి వెళ్తందేవాడు_ కొని ఎంఠ తన్నుకు తిరిగినా యింటికి వెళ్ళటం -అంపే అతనికి లెరుగ్గానే వుంటూ వుంది. కొవి బుంటీకి వెళ్ళక తన్నదు* భార్యకు కనడడకతస్పదు. అతను అలాగే కౌళ్ళు యీడ్చుకుంటూ యింటికి చేరాడు. ఇంట్లో అడుగు పెట్టీ పెట్టటంకోనే “డద్చేది??” అని చెయిజ శొపింది భార్య. ఆమెను చూనీటక్సటికి 'పేలాల్యూ మంగలం, గుగ్గిలం పొగ్గా ఆవకాయ ఎరుప్తూ చవవాలీ దుర్గంతాలూ జ్ఞానకం ఒచ్చినైై వెంక 'పేశ్వర్లుకి. ఏమీ చెప్పలేక చూస్తూ వూరుపన్నాడు,

ఈశ్రే?? అన్నది భార్య,

“గ్ర లేదు?) అన్నాడు వెంకటేశ్వర్లు,

“ఎందుకనీ?”

ఊవ్వవ్వ లేదు?)

శళఆ్రగ్తీ గావా??9

కళీజ్రా( క!

ఆనీ మైహంమూ_స్టే యిచ్చే వాళ్ళక్కూడా ఇవ్వబుద్ధి అవదు” అవి గిరుక్కునతిరిగి యింటిలోకి వెళ్ళింది వెళ్ళటమే చాలు ఎందుకు వెళ్ళినానరే.

అతను చానమీద గతికిలబిడి గోడకానుకొని కువికిపొట్లు పారం భించాడు. ఎదురుగా కిటికీ తెరచుకొనిపుంది. కిటికీకి అవతలపక్కా అతవి హతుకు యిరుగు పొరుగు పిల్లలతో కలిసి బొమ్మల "పిళ్ళ చేస్తూ వుంది.”

ఆ చుట్టుపక్కల వివానం ఉంటూవున్నదంతా పీదవాళ్ళే, ఆ ఆనర లో వడి నన్నెండు కుటుంబాలు కావురం వుంటున్నైం అడి ఒకప్పుడు

కక థర్మావడ్డ్‌

కళువుళ కొట్టం దాన్నే భోగోణగాలేపి అధ్దేలకు యిస్తున్నాడు భామందోు ఆ ఆవరణలోనే యింకా అయిదారు గుడి సెలువున్వ్నై. వేంకటేశ్వర్లు భాగో- వీకి ఆనుకొవిపున్న గుడివెలో రొజమ్మ కావరంవుంటూ వున్నది ఆమే. పొచివని చేసి జీఏకం పోషించుకుంటూపుంది అమె కూతురూ వక్క భాగంలో పుంటున్న రామన్నకూతురూ వెంక చేశ వలు కూళురూ కలిసి వెంక ఓేళ్వర్లుకి ఎదురుగావున్న కీటికీ అవతల ఆడుకుంటున్నారు వెంక 'శేశ్వర్ల కనికిపొట్లు వడుతకూ వాళ్ళని చూడలేదు,

ఆ పిల్లలు ఆడుకుంటున్నారు. మధ్యలో రామపవ్పకూతురు ఏడుస్తూ- వెళ్లిపోయింది కొంచెంసేవటికి రామన్న _ భార్య కూళుర్ని వెనకేసుకుని వచ్చింది అమె కూతురు యింతా ఏడుస్తూనేవుంది.

కళ్పవ్లర్రే మూ అమ్మాయిని కొట్టింది?” ఆడిగింది రామప్ప భార్య.

"మేం ఎరగం)” అన్నది రాజమ్మ హతురు.

క్పరోగందే ఎందుకట్లా ఏడుస్తుంది?...”)

ఉనిజం చెపూూరా చంనలు వాయించమంటారా””

అిమ్సేం ఎరగం?”?

“విన్నెవరే కొట్టింది. చెన్ను?” ఈసారి కూతుర్ని అడిగింది.

కూతురు రాజమ్మ కూతుర్ని చూపింది.

“ఒంటటిదాన్నిచేస, నీ ఐతుక్కుకోడు........??.. ఆవి రాజమ్మ కూతుర్ని కొట్టటోయిండి రామన్న శార్య-

“నేము యెరగనము అమ్మరోడు” అన్నది రాజమ్మ కూతురు.

“నువ్వు నిజం చెన్సవే” అని వెంక 'పేశ్వర్లు కూతుర్ని అడిగింది. రామస్ప భార్య ౮ ళ్‌

ఈక్రొట్లా పిన్నీ-ా” ఆవి మొదలు పెట్టింది వెంక 'పేశ్వర్లు కూతురు.

• “కొట్టా?” అవి గుద్డురుమి౦ది రామన్న భార్య

విశీగిన మనస్సులు !

వెంక'పేళ్వర్లు కూతురు భయినటి, “మరి... మీ అమ్మాయి టొమ్మమీద ఈ పిల్ల వూపింది” అని చెప్పిరది.

“టిని ముండా! నాలుగిళ్ళలో ఎంగిలి మెకుకులు తినేడావికి నీ 'కెంఠ బలిసిందే ఒళ్ళు! నా బిడ్డ లౌమ్మ తెచ్చుకుంటే ఊస్తావప్‌ నీ వికుక్కి...దాన్ని బతుక్కీ.” అవి కొట్టింది.

ఆ పిల్ల గాపురుమని యేడ్చింది.

పిల్లదాన్ని కొట్టడానికి అనలు _ కారణం వేరు. తన మొగుడు లొజమ్మ యింటికి ర్యాతిన్ళ వొవ్చిపోతున్నాడన్తీ ఆ పిల్లకి చిరుతిండికి కొను లిస్తున్నాడసి ఆమె విన్నది. ఖిన్నస్పటీమంచీ ఆమె వొళ్ళు కాలుకు పోతూ వంది. ఆ కసి పిల్లి దానిమీదుగా తీర్చుకుంది రా కున్న భార్య,

పిల్లదాని ఏడుపులు వివి గుడివెలోమంచి రంయిన సరిగెత్తుకొవి వచ్చింది రాజమ్మ. జయ్యిన "వేసుకొంది లడాయి. ఇద్దరూ బాగా బూతులు తిట్టుకుంటూ జుట్లుజుట్లు వట్టుకువి నేలమీద పొర్లుకున్నారు. పిల్లలు యిల్లూ యెగిరిపటోయేటట్టు యేడుస్తున్నారు కునుకుతున్న వెంకేళ్వర్లు గోలకి కళ్ళు తెరచి బయటకు వొచ్చి వాళ్ళను ఏడిపించాతు వాన స్టు విడిచారేగావి పోట్లాట మానుకోలేదు.

“తశ కో వాళ్ళ మొగిళ్ళని మరిగి...” అన్నది రామకృభార్య, రొప్పుకుంటూ,.

"పాఠ చెన్సుకో కొట్టిస్తా” అనీ నోటికి వచ్చినట్లు కూ..ది రాజన్ము

“ఆయన్ని రానియ్‌; నీ వాళ్ళు కాట ఒలిపిందకపోతే నన్ను మారు'పేరున పిలువు) అన్నది రామన్ప భార్య

జన్సవ్వు వొలిపించినవాశ్ళే కొమాలు కొలవగట్టునవడి ఏడున్తు న్నారు” అన్నది రాజన్ము

39వ ధర థై న డ్డి ఊరుకో రాజన్మూ” అన్నాడు వెంక పేశ్వర్లు

“అదికాదు అన్న యాకు ఆటలో పిల్లలు కొట్టుకుంటారు కిట్టు కుంటారు, దావి కిది ఒఓచ్చినా బిడ్డని దడదడా కొడుతుందాగో అవి అడిగింది రాజమ్మ |

పిల్లలమీద చెయ్యచేసుకోనటిం త'ప్పే” అన్నాడు వెంటేళ్వర్లు ఆవులిస్తూ. తమ ఆలోచించి. అవలేదు ఏదో ఒక విధంగా నర్షవాటు జేద్దాం అనే పుద్దేశంతో అనేళాడు.

ఈ సూటకు రామవ్చ భార్యకు ఎక్కడలేని కోవం నొచ్చిందిం శప్పెళ్ళానికి జవాబు చెన్సలేని మొగాడివి తీర్చు చెప్పొచ్బావా తీర్చూ?) అన్నది ॥

ఈమాట అంటూవుండగా నే పక్క యుంటికి వియ్యం కోనం వెళ్ళిన 'వెంకుపేళ్వర్లు భార్య వొచ్చింది. ఆమెని చూసేటన్సటీకే. రామప్పభార్య భయవడి పిల్లవి రెక్కవట్టుకొని వెళ్ళిపోతూ వుంది

ఆమె భయసడటానికి కారణం వుంది మొదట్లో గ్ట్‌రామవ్ప భార్యా వెంక శేశ్వర్లు భార్యా చాలా స్నేహంగా పుండేవాళ్లు; అక్క-చెల్లెళ్ళలాగాం వుంగేవారు. ఆ రోజుల్లో రామవ్చ భార్య వెంక కేశ్వర్లు భార్యకు ఓక -రహన్యం చెప్పింది తరువాత యిద్దరికీ చెడింది. చెడటావిక్కూడా. పెద్ద కారణం.లేదు రామన్న భార్య కొంచెం పొయవుగా కావరం గడిపే మనిషి. మిరవకాయలన్కీ. చింతినండనీ అందరిదగ్గరా ఏదో ఒకటివుచ్చు శుంటూనే పుంటుందేగాని తానుమా[ఠం ఏమీ జారవివ్వదుం

ఒకరోజు వెంక పేళ్వర్లు భార్య పలుసులోకి కొస్త చింతవండు "పెట్టమని అ)గితే “రేదో అంది. ఒకరోజు కూరలోకి తక్కువని ఉన్పు కళ్లు అడిగితే “లేప” అంది. ఒకరోజు రెండు కరివేనమండలు అడిగితే “లేదు” అవిోఎందుకు మాటి మాటికీ అకిగి నాతో లేదు అనిపించుకోవటం” అన్నదిం

విరిగిన మనస్సులు 393 ఆనాటిమండి వగవట్టింది వెంక'పేశ్వర్లు భార్య అ నంగతి రామన్న ఖార్యకి తెలుసు అవృటినుంచీ తన తహన్యం ఎక్కడ బయట పెడు ఈందో ఆవి లయంగా పుంటూవుందిం

వెంకటేశ్వర్లు భాళ్యకూడా కనివీర్చుకోటావికి అవకాశం కోనం ఎదురు చూస్తూ వుంఏ. ఇదే మంచి ఆవకాశం అనుకుంది ా

కప్పన్నిశ్సే నువ్వు యివృడన్నమాటా!” అని ఉరిమింది.

రామనృ భారర్థి విలనిడకుండా వెళ్ళిపోతూ వుంది.

“ఆగ్‌ వే?) అన్నది.

ఆగింది,

“కవైవ్చ వే?

చెవ్పలేదు.

*ళ్రగవంతుడు నోరు ఒక్కటి ఎట్లాగూ పెట్టాడని ఇష్షం వప్పనట్టు ఇాగుతున్నావా? నీ దితుక్కుతోడు మాకు సీకులు చెప్పొచ్చావా”” అని "మొదలు పెట్టింది నెంక'కేళ్వర్లు భార్య. రామవ్ప భార్య తన్పుకుందొ మను శుండిగావి వీల్లేకపోయింది కవ వెంట పొముకుమర్లే పడింది. ఎలుకతో పిల్లికిమల్లే చెర్లాడింది. కుక్క. గుడ్డపీలికలతో ఆడుకున్నట్లుంది. కారు మబ్బులకమన్లే కన్పించింది. చివరకి ఆ ముక్యం ఆఅంతమాటకూడా -అవేనింది.

కన్సీమొగుడికే సిగ్దుంటే పెళ్ళికాకముందే. మేనల్లుడితో కార్య శలాసం జరిపిన విన్నెట్లా చేసుకున్నా డే. చిన్నవ్సటి నుంచీ యిట్లాంటి వనులుచేని ఎగ్గూ పిగ్గూలేవి బావివి గనుక యింకా బతుకుతున్నాపు, ఎందులోనన్నాపడి చఛావరాద'పీ దర్శిదం చొదులుతుంది.?) అన్నది వెంక పేళ్వర్లు భార్య

ఇదే రామన్స భార్య వెంక కేళ్వర్లు భార్యకి చెప్పిన రహన్యం" ఇది దియట పెడుళుందేమో అవి రామన్న ౯ర్యూ యిన్నాళబ్ళొ భయపడింద్‌.. ఎలాగూ అనేసింది ఇక భయపడవలసిన వనవిలేదు ఇన్నాళ్ళనుందీ ఆప్పకు పుందేమో ఉదేకాన్ని 9 జయ్యున తో!థొక్కిన ప్వామల్లే లేచింది. వమిపె బొడ్డో దోపింది. తెగించింది. మొగుణ్ని ముండనుజేసి కూర్చోపెట్టి యిష్టంవచ్చి నట్టు ఆడుతున్నా వు” అన్నది “పిసంగతి ఈ వాడకట్టు అందరికీ తెలుసు అన్నది. “మొగుణ్ని ఆఫీసుకి వంపి రత్తమ్మ కొడుకువి పెట్టుకు కులకటం అంళా చూస్తూనే విన్నారు" తన్నది “ఇళ్ల వరు గడుపుతున్నారో, మొన్న జాకెన్‌ గుడ్డ కొవి ఇచ్చింది ఎవ్వరో తెలియ దనుకున్నావా అని (పళ్నించింది “అంతా నీలాంటివాళ్లే అను కుంటావు; నీ సంగతి మొగుడికి తెలుస్తుందేమో అవ్సి ముందే అందరికీ ఆఅంటగడుతున్నా పు అన్నది.

వెంక 'పేళ్వర్లు అక్కడే వున్నాడు. రావక్ప భార్య మోపుతున్న విందలన్నీ విన్నాడు కాని అకవికేమీ కష్టం కలగలేదు ఆ వాడకట్టులో' ఏ కొద్ది పోట్లాట జరిగినా యిటువంటి నింద మోవటం ఆడవాళ్ళకి ఆల: వాపీ. కడిలిస్తే వాళ్ళ నోటివెంట వొచ్చే మాటలే యివి. ఆంతకుషంందు. యెంత బాగా పుంటున్నా ఏ రకంగానూ అనుమావించటావికి వీల్లేని మనిషైనా కజ్టారాగానే పుటికి పటిక్కిన రంకుల్ని ఆఅుటగట్టడం వాళ్ళకు. ఆచారం అందులో వర్షించి వరించి తిడతారు ఆ వైఖరి చూస్తే ఆ విధంగా తిట్టటంలో వాళ్ళకు విచ్మితమైన ఆనందం కలుగుకూవున్నట్లు కనిపిస్తుంది వాళ్ళల్లో తీరని కోర్కెలను వేటీనో ఆ తిట్లు తీరుస్తూ వుంతై అవ్యక్షంగా వున్న ఆ పేక్షలను నోటిన్వారా తీర్చుకుంటున్నారు అవిపిస్తుంది.

వెంక'శేశ్వర్లు సంగతి ఎలావున్నా అతని భార్యమాతం రామన్న భార్య తిట్లు వివి నిశ్చేష్టితురాలైంది ఆమె యీ విధంగా ఎదురు తిరుగు: తుందన్సీ చివరకి తనే వోడిపోనలసి వస్తందనీ యెన్నతూ అనుకోలేదు, తవ దగ్గరవున్న బాణం విడిచిపెట్టగానే ఆమె శరీరం త్లూటు పడువంది అనుపంది మొహం వేలాడ వేసుకుని యింట్లోకి వెళ్ళి ఏడుస్తూ. వడుకుం

విరీగిత నననస్నులు తిక

భాంది అన్వుపుడి. ఎనురు తిరి తశమీక నింకచంము కుగివన్తుంధనుకో లేడు ఆవిన శక్యాగ్న అపత్యఎ ఇ మార్చి వృద్ధి చెంద్లుకు, దవ కోలేమం విన్నాళ్ళనుంచీ వదును వెట్టుకుంటూ కూర్చున్న రహస్యః విష్ఫృలం ౨వటమేకాక అవనిందామారి శవ నెత్తినే చుట్టకునేన్పటిక ఆమె కొయ్యబారిపోయింది. మరొక విషయుు బూడా ఆమెమ చికితు లాను చే.0పి రామవ్పథారని తనమీద మోపింది ఆసవింద. ను లామవ్చ భార్యను గురించి ఆన్నమాటమ్మారం యదార్థం కావి యేం లాభం! ఈ భేదంవల్ల ఒవ్చిన (పయోజనం ఏముంది? ఎవరు వమ్మేది వారు నమ్ముతారు జరగడానికి వీల్లే చోట +రింందంటేనూ. చెయ్యని చారు చేళారంపేనూ బాగా నిమ్మబుస్టి అవుకుంది. కొబట్టి [_వవంవంలో వత్యానికంపే అనత్వానికే ఎక్కువె బలం వుంది. మంచికంపే పెడుకే యొక్కవ బలం వుంది / | ఈమ్న జయించింది రామన్న భార్య. అవజియాన్ని ఓర్వలేక పోయింది వెంక'టీళ్వర్లు భార్యా ఇక అలు విషయం విడిచి పెటి "న్నా ప్టంంలో ఎవరు. అడుగుపెట్టమన్నారు” అవి పోటాగిండి “పిల్లల్ని అదుపులో పెట్టుకోవటం ధాతగావిదావిి ఎందక్కన్నా వే ౫ అవి అడిగింగి లామివ్ప భాగ్య కగ్గలేకు నోటికి వచ్చిన తిట్లన్నీ తిట్టి బూతుర్ని తీమకాి ఇణ ట్టిభోకి వెళ్లింది. వెళ్తూ వెళ్తా “గొడ్డుమోకు స్థ అని తిట్టింషిప

ఈ మాటకు వెంక టేళ్వర్తుభార్య ఒళ్ళు రుళ్లుమన్నది ఆంతవరవ్లూ ఆమె అన్నమాటలన్నీ వొక యొత్తూ, ఈ మాట ఖక్త ఎత్తూ. భనక్స్తు అయిదు సంవత్సరాల (కీందట ఒక కూతురు కలిగింది. మళ్ళి వ్‌ల్లలు లేరు తనకు కొడుకు కంగాలని చాలా అపేక్ష పోనీ వం చెపకాడో తూద్దానుని తనూ భర్తా డాక్టర్‌ కీ దూపించారు డాక్టర్‌ ఏమన్నాడు? తలుచు కుంటే గుండె గులేలునంటుంది. ఈన ఆరోగ్యం సరిగానే వుందపీ తన భర్త (పెస్పువని మానుకుంళేగావి పిల్లలు కలగరనీ వెప్పాడుం కథిగినా (బతకరన్నాడు ఈ సంగతి చుట్టువక్కల వాళ్ళ౨దరికీ తెలుసు. ఆ వుండు కెలుకుతూవుంది శామవ్న భార్య

ఇత్తిక్ర- ధర్మవడ్డీ

'వెంక'చేశ్వర్లు భార్యకు కంపరం పట్టింది. “దర్శి దపగొట్టు వాళ్ళం దళ్నీ పోగుతేస్తావు” అవి కూతుర్ని విర్ధాడీణ్యంగా కొట్టింది. అ పిళ్ళ ఏడుష్క ఏనలేక, “ఊరుకోవే” అన్నాడు వెంక పీళ్వర్లు. రేగింది వెంకశ్సే శ్వర్లు భార్య-

లీకు విజం”ా మగతనం వుంకే అది అట్లా అనగలుగుతుందీ! "పెళ్ళాన్ని యిట్టా తిడుతుంటే యింకొక మొగాడై తే. చూస్తూ పూరుకుం టాడా! నీకు చీమూ నెప్తహూ చేదు ఈ(దికుకు (బకిక్రేవావీకన్నా ఎందులో నన్నా వడి చావరాహా? ఒక్క ఏడుపు ఏకి ఊరుషంబాం? అంది.

“నుందు నువ్వే అంటివిగా!?” అన్నాడు వెంక కేళ్వర్లు ఇక ఆగ లేకపోయింది వెంకటేశ్వర్లు భార్య. తనమాటలూ, దావిమాటలూ ఒకే రకంగా పున్నాయి అకనికె మాటలు వెనుకపున్న చర్మిత అరవికి అర్థ కాకేదు గోరు నొప్పి పృప్తేదాా భర్తని తిట్టి3ట్టి “వీ మొహావిక ఇక అన్నం వండను ఎక గడిచస్తావో తావు పో) అవిచెస్పి ఇంటిలోకి వెళ్లింది. అదే చాలు

వెంక పేళ్వర్లు కూతుర్ని కూచోబెట్టుకుని మళ్ళీ చావమేద చ) పడ్డాడు జరిగిన సంగకులు అతవి మనస్సుకి వటినట్టులేదు. గోడకామకువి మళ్ళీ కువికిపాన్ల వడటం మొ వలు పెట్టాడు ఆఫీను వేళకి మెలకువవొచ్చిండిం భార్య అన్నం నండుతూ వుందో, అసలు ఏం చేస్తూవుందో తెలుసుకోకుం డానే వియలుదేరాడు కళ్ళు నులుముకుంటూ బయకు వెళ్ళాడు వూగిన్ల లాశుకు బయణపవేరాము

దార్మిద్యం అనేళ అనర్హకా లకు పుట్టవిల్లు అషుక వవృక్తికి ఆఅకరం. మసస్నుని చింకరవందకచేసి మానవుంలో వున్న పీఎళ్వావ్ని బయలుపరచి వేస్తుంది క్షనం కలి%కే దృష్టి మారుతుందనీ విశాలమైన భావాలు కలిగి జీఎకం బాగువడుకుందవి కొందరు చెప్పశారు. కావి గర్మ దర్శిదులప జ్ఞానంకలిగేపి ఎలా? వాళ్ళకు యిరవై నాలుగుగంటలూ చెయ్యి ఆడికేనేగాని డొక్క. ఆడదు. ఊహ ఒచ్చిందగ్గరను.చీ ఏదో ఒకవవిచేవి

విరిగిన మననులు వీ

నంపాడించవలసిందే ఎంక కష్టవకి వంపాదించినా ఏ రోజుకి ఆరోజు తడవటమే గగవమౌతుంది. ఏరోజు వవిలో!ి వెళ్ళకపోతే ఆలోజు వసే చదువుళోటానికిగావిి చదువుకున్నవాళ్ళ సాంగత్యం వెయటాని బావి వాళ్లక అవ? కం ఎండదు, శీరిక ఉండదు.

వాళ్ళజీఏతాలా ఈర్ష్యా అసూయల ౯ 'పెనశేనుకొనిపోయి ఒక వట్టన ఆ నంకెళ్లమ ఒడిలించుకోలేవు. వెంకి కేళ్వర్లు భార్యకోపాట అవిళఎలోవున్న వాళ్ళందరి జీఎతాలూ ఇటువంటివే ఒకరంటే ఒరి! గొట్టము. ఓకరిమంచి ఒకరు సపాంచలేరు తశ బాగుకంతే యెదటివాళ్ల వాళనాన్ని ఎక్కువ కోరుకుంటారు. అ వ్రమానం ఒకరిమీద ఒకరు కొండాలు ఇచెవ్సకొనటం, ఏ కొంచెం వొడుదుడుకు జరిగినా బివారుకెక్కటం జర లుతూ వుంటుంది ఆ వరణం బూతులగుట్ల; ద్వేషవు పుట్ట ఇటువంటే వాతా వరణంలో భాగంగా పుంటన్న వెంక "టేళ్వర్లు భార్య (వకు ఆరిగిన అవమానం దిగమింగి పూరుకురటుందనేమాట వొట్టిమాట

ఆమెకు త కనప్పట్టి౨ద. ఇంటిలోమంచి వెళ్లి పోదామవనిపించింది. ఎకః_డకు వెళ్ళుతుంది? ఆమెకి కన్నవారులేరు గంగలో కలి' పోయారు. ఏదో ఒకడని చెయ్యాలి లేకపోతే గుండె వగిలిపొయ్యేట్టు వుండి. తలుపులు ఖలవంతంగా తెరిచింం గబాలున మూసిం:? ఇల్లంకా ఊడ్చింది యింటి చుట్టూ చిష్మంది. పొయ్యికాజేసింది పవరు పెట్టింది కూతుర్ని. కొట్టింది. వమువాయిఎచింది ఇన్ని చేసినా ఆమె ఆరాటం తగ్గలేదు రావవ్చ భార్యస తగివళాస్తి చెద్యూలని నిశ్చయించుకొని రాజమ్మ ఇంట్‌కి వెళ్ళింది. రాజన్మను తెృగొట్టండి.

“గ్రూల/ వంశే దాని మగం” అంది.

“నన్నన్న దాసికి నాశే+ లేదే, మొసుకితో చెప్పి నీ ఎసుకలు వెళగ్గాటిందట వంచాయిశే పెట్టింస్తుందట విన్ను యిక్కడ లేకండా చ్వ్తేందట" ఈ ఊళ్ళో అన్నం, నీళ్ళు పుట్టపండా చ్వేందబంంంి

క్రై ధర్మ వర్టే

ఇ ఏరంగా కల్లవొల్ని కబుర్లు నూరిపోనీ బా* రోషం వశ్చేటడ్జు చంపే లావిమ్మకి “మవృన్ని కట్టుకో” ఆవి సలహా చెప్పింది చీకటి వడగానే శామవ్ప రాజక్ము యింటిక వచ్చాడు రూమస్పకి కోడిమాంగం. అంటే యుష్ష్ట-*. వాజిమ్మ వంకీతే తినాలి అంబాడు రాజవ్మాకి ఈ సం? తి తేలుసు ఆ ర్యాకి కోడోవా-నం వొండి పెట్టి, వున్నపీ రేవిపి కల్పించి అతని భార్య మ్‌న చెప్పింది.

బక్క డ్రము రావటం మానుకోకపో కే నమ్ను ౧౫౦టీళో మంచి సెంట్విందట"” ఆవి చెప్పింది ఆమెకూ మే లుడికీ చిన్నవ్నటినుందీ వున్న సంచి౨[6 చెప్పిందీ వూరంవా ఒక కేగోలి. నీకు తెలిపే వూరు శుశ్నావిటా![ అని అతిగింవ

వానువ్ప ఎడికిపోయాడ్యుు గబగబా యింటికివళ్ళి, భార్యవి దదిదదా బాళాడు. అమె శేకలుఏని చుట్టువక్కల వాళ్ళు అంశా పోగయ్యారు. పడ్డ వాళ్ళు కూశలు పేగరు, “ఇవ తగవమ రామప్పా* అన్నారు

కనా పెళా 0; మీకేం సందింకం? ఇక్కుడవ౦చి వెళ్ళండో ఇవి గద్దించాడు రామప్ప వాళ్ళు కళ్ళయెదుట మళ్ళీ కొట్టాడు భార్యని.

ఇపప పోయగువళు) రాకున్సదే తేన్సు అవి పెప్పుకుంటో వుంటే రామన్న పేళ్ళాందే తవృవి పోట్లాడంది వెంక శైళ్వర్త భార్యం

" ఎన్నాళ్ళని పూపకుంటాడే? చిర్నతివలిలో మేదో బేపందిలీ ఈశ పూరుకుంటే చాటుగ్యామవాటుా యిన్నట్‌కీ పిలిపీస్తూశేవుంపే” అవి చెప్పిందిం

క పెమ్మా? అ-తటిద పే, పదో నంగనాచికిమల్లీ వుండేది? అవి ముక్కమీవి వేలు వేసుకున్నారు అంతా.

ఊలళ్య్ళవాడర్నా రామవ్పకి కరుస్వవిండా అన్నం "పెడుకుంద పే! తన్నానికి వాచి వాది చాటుగా రాజమ్మతో మాంశంహర చేయింరు పంటాడు అప గిట్టకపోయే దావికి” అవి చెప్పింది,

విరిగిన మనస్నుఆ శ్రథప్రీ కఈద్రే రోళత్వో మొగకొడుక్కి.. అన్నం పెట్టళావీకేమే. పోయేప్పుడు కట్టుకపోతుందా ఏమిటి?) అన్నారు అుకా. '

“బ్బులు మిగిల్చి మేనల్లుకికిస్తుందే?” అవి చెప్పింది.

ఓపీ దీవి అమ్మా కడుపుకాలా! అని తలొకమాటా అన్నారు శానువ్ని భార్యవి. వెంక చేశ్వర్లు భార్యకి. అప్పుడు కడుపుకుంట చల్లాకంది,

ఆ రోజూ వెంక పేళ్వర్లు ఇంటివగ్గరనుంచి ఆఫీసుకి వెళశ్ళేబన్పటి! కొంచెం ఆలన్యం అయింది (పైప్‌ ఆఫీుు అంతా గందగోళంగా వుంది చడవలో అదిశేషుకనిపించ్చి కరోంగయ్య (గెర్‌ల్లో చెయ్యి పెట్టి నలగ్గొట్టు మన్నాడు అవి చెప్పాడు

అంతా కలిసి రంగయ్యనవి వాస్పిటల్‌కు చేర్చారు. డాక్టర్‌ పరీక్ష చేసే పాణాపాయం లేదస్సీ మోచెయ్యి తీసివేయవలసీ వొస్తుందనీ యిక ఏ సనికీ రాడసీ చెప్పారు. రంగయ్య చిన్న స్పటినుంచీ (ెన్సు వనే చ్వ్యేన్నాడు పదిహేను - ౦వత్సరాలనుంచీ (కిల్‌ వేస్తున్నాడు. ఇంకొక వని అతవికి చేతకాకు పైగా అతనికి ముగ్గురు పిల్లలు చిట్టి ముక్యాల తంటి ఆ పిల్లలనీ ఆతని భార్యనీ మూస్తే ఆందరికీ కన్నీరు కారింది వాళ్ళకు సహాయం చెయ్యవలసిందని అడగటావిగ్గామ (సెస్సు పనివాళ్ళంతో ఛాళ్ళవి వెంటబెట్టుకొని యజమాని ఇంటికి వెళ్ళారు. ఆ (చెస్తు యణ చావికి యదొక్క టే వ్యాపారం కాధు అనేక వ్యాపాంాలున్నాయి ఆ ఊల్లో ఒక సివిమావాలు నడుపుకున్నాడు ఒక కాఫీహోటలు. నడువు తున్నారు స్టలాలుకొవి అమ్ముతుంటాడు. అతను చెయ్యవి చిల్లర వ్యాసాకంలేదు.

అతమచేవీ అనేక వ్యాపాంాల్లో ఈ (పెస్పువ్యాసారం.. ఒకటి (యెన్పులో తనకేమీ లాభంచేదవ్కీ వవివాళ్ళ పొట్టమీద కొటలేక సాగిస్తున్నా వనీ చెవుకుంటాణు ఎవ్వరైనా జీతం హెద్చింవమవిగానీీ ఇంటిలో ఇబ్బంఎగావుకి ఏవన్నా అప్పు అవిగికేగావీ తవకు (పెసర చాలా

400 ధిచ్మవ డ్డి వష్టం వొస్తూ వుందవ్హీ తమకోనం ఇంఠనష్టావికీ శొవ్వుకుని సాగిస్తున్నా విశ్వాసం లేకుండా (పవశ్తిస్తున్నారనీ, అందుకవి (పెస్పుమూసి వేస్తానసీ బెదిరిస్తూఉంటాడు.

పనివాళ్ళు వెశ్ళేట్బటికి అతను భోజనం చేస్తున్నాడు. పవివాళ్ళు వాల్లో విలవిద్దారు ఆకమ భోజనం చేసివచ్చి ఒక్కసారి అందర్నీ క్రీగంట: తూచ్చి ఏమిటి!) అని అడిగాడు ఆదిశేషు జరిగిందంతా చెప్పి రంగయ్య 'పెళ్లిన్ని-పిల్లలినూ చూపి నహాయం చఇెయ్యవలసిందవి (పార్తించాడు.

ళం క! |!

జవ్రాషల్ల కాదు?) అన్నాడు యజమాని.

*జరపై ఏళ్ళనుంచీ మీ ఉదెప్పులో వనిచేస్తున్నాడు” అన్నాడు. ఆదిశేషు

“బరన్నై ఏళ్ళనుంచీ జీతం యిస్తున్నాను.” అన్నాడు యజమావిం

అ్సుంజెయ్యి తీసిఎయ్యాలన్నాడు డాక్రరున _ అని చెప్పాడు

ట్‌

ఆదిశేష.

“*అథన్ని యెవరు అత్యాగ_త్తగా పుండమన్నారు?)” అవి అడిగాడు యజమావి.

“నాలుగు రోజుల్నుంచి వరనగా రాత్రింబగళ్ళు పనిచేస్తున్నాం వనిచేస్తంపే వ్మిదచాలక కళ్ళు తిరిగిన్తై” అవి మొదలు పెట్లాడు ఆదిశేవు.

కోరా[తింబగళ్ళు వని చేస్తున్నాం అంజే వవిచేసి నందుకు తబ్బు లయిహ్తానే వున్నాగా!” ఆన్నాడు యజమాని,

*ఇస్తున్నారనుకోండి... కాని,

*క్‌ స్ట పనికి రమ్మని నేమ యెవక్సీ బలవంత 'పెటలేదు యిషం

జ డ్రి టె ళా న]

అమినవాళ్ళనే రమ్మన్నాను అన్నాడు యజమాని

విరిగిన..మనస్సులు జన బ్ర పునవుకోండి.. ,కావి....మీ పనిలోనే ఉంటూ మీ వనిలోనే అపాయం కలిగినవాడికి మీరు సవాయం చెయ్యకపోతే యింకెవరు సహాయం లేపారు చెన్సండి?” అన్నాడుఆదిశేషు

*ఇ్షంతవరకూ లాభాలున్నా లేకపోయినా మీ“"0కా ఏదో ఐతుకు శున్నారుగదా అవి యీ (వె్పు నడుపుతున్నాను ఇంకా యిలాంటి వష్టాలుకూడా నేను 'పెట్టలేమ” అన్నాడు యజమావి,

“ఆ మ్లూ తం సాయం చేసిది లేకపోతే మేంఇక్కడ వని చెయ్యటం కష్ణం” అన్నాడు ఆడిశేషు

“కష్టమయితే మానుకోండి....నేనే (పెన్ను అమ్మేద్దామనుకంటు న్నాను” అంటూ లోపలికి వెళ్ల డానికి లేచాడు యజమావి.

“అంతేనంటావా?” అవి గట్టిగా అడిగాడు ఆదిశేవు

“ఉంతే ,...నాదొక్క'చమాట” అంటూ వెళ్ళాడు యజమాని. వచ్చిన వాళ్ల దరూ తలలు దించుకున్నారు. అందరూ తోటహర కౌగల్లా వంగిపోతున్నారు.

“బ్లది అన్యాయిం మన బఐతుకులన్నీ యీ (థెన్ను వలోనే హరించుకు పోయినా యజమాని అభిమానంచూవకపోవడ౧ సపాంచలేం.,.. మనం నమ్మె చేద్దాం.” అన్నాడు ఆదిశేష.

ఎవరో ఓ మూలనుంచి “మరి తిండో .... వుద్యోగమో” అవి (వళ్నించాడు

“ఆలోచించుకోండి” అన్నాడు ఆది'ేవు

ఆంకా వీబృగారుకుంటూ యింటిములం ఇట్టారు. రింగయ్య నడు స్తూనే తవ పెళ్లాం పిల్లలూ తిండిలేక మాడిపోరున్నిట్లు కలగన్నాడు. అప్పుడే సింహం నోటిలోమంచి, పెద్దపులి గహలోనుంచి, ఎగురుతున్న విమానంలొ ముంచి బయటవడిన వాడికిమర్లే ఉండి అతన్ని వైఖరి. .మనస్పే (టసెన్సయి మోత పెడుతూ పుంది. పిల్ల లేడుస్తున్వట్లూ. (సెగ్భాధాళవను “యీ (బతుకు (బతికేడావికన్నా ఎందుల్లోనన్నా వడహా వపాక్షున్న ఆ దనిపించింది. ౧7౭ గా ం

తళ శర తీ |

రా అల్లి వాయుదేవుని ఛాలిపటం న

'సెద్దమ్మూయిా అబ్బాయీ వసారాలో గాలినటాలు చేస్తూ కూర్చు న్నారు అబ్బాయికి ఆరోఏడు అమ్మాయికి మాతం పెద్ద అన్నాము అని "పేరేగావి దావికి మాతం ఎన్నేళ్ళు? పది.

అక్కా, గాలివటాన్ని ఏగిర్చేది ఎవరో తెలుసా?” అని అకి గాడు అబ్బాయి గాలివటాలు చెయ్యటఎలో తన అక్కకంకే తసకే ఎక్కువ తెలుసు? వి వాడి అభ్నిపాయం కన అక్క హారం (కకం వికేకనా మ్నంచి పెలవలకు ఇంటికి నొచ్చింది. అవ్పటినుంచే గలిపటాలు చేస్తూ పుంపి. తాను అవ్పటికి నెలగోజులనుంచీ చేస్తున్నాడు తన నయస్సులో అక్క తనకంటే ఎక్కువ గాలిపటాలే చేసందని వాడికేం తెలుసు?

కొగితానికి అన్నం మెతుకులు రాస్తూ కూర్చున్న వాళ్ళ అక్క వొడ్‌ వళ్నేకు జవాబు చెప్పలేదు వాళ్ళ అక్కముందు తన తెలిఏ చూసించుకోవాలవి ఉవిలాట పడుతున్నవాతు ఊకుకోలేము మళ్లీ అడిగాడు.

“తెలుసు” అన్నది వాళ్ల అక్క.

“శ్రెల్రి స్టే చెన్చు చూద్దాం)? అన్నాడు హడు.

౯ 'సేష్ప వాడీకేమీ తోచలేదు. మెదలకుండా కూర్చున్నాడు, అలో -చింఛాడో ఏమో! ఒక ఎత్తు ఎత్తాడు

“నీకు తెలి స్తేగా చెచ్పటానికీః అన్నాడు.

ఈ ఎత్తుకి పెద్దమ్మాయి పడలేదు వడకపోగా ఇట్లా అన్నది శన్లీష తెలియక నాతో చెప్పించుకుందాం అనీ...

ఈ మాటలకు వాషకి కోవ వొచ్చింది. నాకు తెలుసు” ఆన్నారు.

కూయుకిషవవి -లినటం ఢకే ఉత్ర ప్లే చెవర చూద్దాం ౫ వాడు చెప్పాడు... వాయుదేవుడు”

'పెద్దన్మూయి నవ్వింది. నవ్వి “ఇదేనా నీకు ెలిసిందిగో అని అడిగింది

“పం అక్కా?” వాడు ఆళ్చర్యంగా అడిగాడు.

“క్రన్నృ వాయిదేపుడు కొదు.”?

*మ్రరెవ్వరు అక్కా

అక్క చెప్పే ప3ది-గాలి దేవుడు....గాలి నటాన్ని ఎగిర్బేది గాలి చేవుడుం

అబ్బాయి నొన్నుకోలేదు వాడికి వొవ్వుకోవలపిన ఇవనరం కనిపించ లేదు, వాడికి పాఠాల్లో వాయుదేవుడనేమా'పే వొచ్చింది. పాఠాలకంకే “అక్క గొప్పా? “శాదక్కా! వాయదేవుడేగొ. అన్నాడు. అమ్మాయి వొవ్చుకోలేదు -వొవ్వుళోవలనిన అవసరం అమ్మాయికి కనిషించలేదు. అమ్మాయి చిన్నవ్పుడు చదు సుకున్న పాఠాలు మరచిపోయింది. జీఏఠంలో వాడుకునే మాటలే జావకం వుంటున్నై “కాదు గాలిదేవుడు” అన్నది.

శో

జప్టోన్టీ అమ్మవీ అడుగు” వాగన్నాడు.

“అమ్మకేం తెలుసు? కౌవాలంపే నాన్ననడుగు.” అమ్మ ఠన వక్షం అవి వాడి ఉద్దేశం, నేను తఈన పక్ష” అవి వార ఎన్టెళం, నేను ఠన వక్షం అవి అమ్మాయి ఉద్దేశం అమ్మకంకే నాన్నకి ఎక్కువ తెలుననే విషయం వాడికి బొత్తిగా నదృ లేదొ. “౮న్నక్రి యిరవై ఏళ్ళయితే అమ్మకి 'డెలై ఏన్ని అన్నాడు ఏమన్నా అమ్మాయి చొవ్పుకోరేదు. ఠనే రైటనే ఛీచూ వున్న నాడికి వన్ను ఆడక్క_ రన్పలేదు. నెమ్మదిగా నా గదిలోకి ఉొచ్చాడు

404 ధర్మవశ్డీ

ఈగ్గాల్రిదే వుడా వాయు దేవుడా నాన్నా!”అవి అడిగాడు “గాలిపటాన్ని ఎగిర్బేదొ అవి కలిపాడు.

వొడి చూపే నాకు జాలివేసింది తము రైటని ఎం వమ్మకం? శాను గెలవాలవి ఎంత తావ్యతయం!! నేమ తన వక్షం కాదని వీడు ఎందుకు అనుకుం౦టున్నాడో!

“ఏం నాన్నాగో

ఉరెండ్తూ ఒకే నాయనా

వాకికి అర్థంకాలేదు ౪బ్రదీ నాన్నా అక్కే-మో.... అవి మొదలు "పెట్టాడు

“*అపుము నాయన్వాఅక్క చెప్పీందీరై 'సే.ముప్వు చెప్పిందిరై కే గాలి 'దేపుడన్నా, వాయుదేపుడన్నా ఒకట?” అని విశదపగచాము కాని వాడికి అర్జంకాలేదు తనుగెలిచినట్టా? క్కకగెలచినట్టా?కొంచెంసేపుఅట్లాగే మంచువి నెద్మ[గా కడిలాడు.వాడి వాలకాన్ని బట్టి “అవ్మవడిగితే బాగుండేది అవి అనుకుంటూ ఉండి ఉంటా డనిపించింది నాకు. ఎందుకో వాడు వాళ్ళమ్మ దగ్గరకు వెళ్ళలేదు? “ఇమ్మ చెప్పినా అక్క నొవ్పుకోదు అనుకున్నా డేమో సరానరి వాళ్ళ అక్కిదగర కే వెళ్ళి పప్పాడు

“రెండూ వొకళే అట అక్కా”

వాళ్ళ అక్క_మాట్లాడ*దు. వాడిశేగాదు పెద్దమ్మాయి క్కూడా నా అవాబు ఆశాభంగాన్నే కలిగించింది నాన్న తన ఏక్షం అనుకున్నందుకు చళ్ళాళ్తావనడుకూ ఉండి పుంటుంది ఆ నంగతి వాడు ఉగహించివుంటాడు.

“అమ్మవి అడగనా అక్కా” అవి అడిగారు.

“నాన్నకి తెలియంది అమ్మప తెలుస్తుందా ఏమిటి?” అని కసురూ కుంది వాళ్ళ అక్క...

ఇద్దరూ మళ్ళీ వనిలో లీనం అయ్యాకు....ఈ సారి గాలిశ్చవుని వాయుపటాలు కట్టడానికి.

స్వయ౦కృతం౦ అకాననననాన ధనా ననా ఫలా ననినననా ననన న నినననానా నలి చననననననాలాననిననిన నని ననిన నినా భికనాన ననా నాననా / ఉక్కటడికి వయాజం అవుతున్నావు?) అని అడిగారు. గోపాలం ఎపెస్టై నర్దకుంటున్న భార్య క్యానలను దూచిం

శ్యామల మాట్లాడలేదు రువరుసమంటూ 'పెళ్టై దభాలున మూసింది. శఈన భార్య దాలా కోవంగా వుందని అతను (గహించాడు . ఇటీవల చీటికీ

• మాటికీ తన భార్యకు కోవం రావటం, చాలా న్వల్పవిషయాలమీక కీచు శాడటం జరుగుతూ వుంది. అతనికి దాలా కష్టంగా పుంటూవుందిగాని ఎంకఠ అలోచించిన్వా ఆమె సన్నర్తనకు తగిన కారణం అగుపించేది కాదు. అందుకని కాలమే అన్నీ చక్క విరుస్తుందనే విశ్వానంళో మెదలకుండా _ఊరుకన్నాడు.

“మాట్ట్లాడవేంగొ అన్నాడు గోపాలం,

"నాకు ఎవరితో మాట్లాడవలసిన _అవనరంలేదు నేనునూ అన్నయ్యదరగ్గరకు వెళ్ళిపోతున్నాను ' అన్నది శ్యామల, అని పెళ్లై తీసు శొని బయటు బయలుదేరింది

గోపాలం కొరడా దెబ్బ తిన్నట్లు వులిక్కి. వడ్దాడు. అతనికి ఒక్క

ఫ్‌కజం ఏమీ అర్ధంకాలేదు. కళ్ళ యెదుబ జరుగుతున్నది నమ్మలేకపోయాడు. శన భార్య, తని శ్యామల తన్ను విడిచి వెళ్గటమా? ఎలదుకు? ఠనేంచేశాడ? ఫళనకో కాపరం చెయ్యటంకం'క్షే, వీధుల్లో విరాధరంగా తిరగటమే నయం అనుకునే బాధ ఆమెకు రనేం కలిగించాడు? ఈ ఆలోచనలన్నీ అకవి మనో వీరిలో ఒక్కపారి విరినిన్నై. " అసయక్నంగా “మళ్ళీ ఎన్వుడొస్తా + శ్యామలా?) అవి అడిగాడు. ఇెఖితవి కంఠం వొశీకిందిం రుద్ధమయింది.

తీ0ఫ ధర్మవ డ్తీ

ఆ కంఠతథ్వనికి రివ్వున వెనక్కు. తిరిగింది. శ్యామల. కోపంతో ఆమె ముఖం యమెరబడింది.. కట్టలు తెంగుకోటానికి (వయత్నిస్తున్న ఆమ త్న దేకంక్రో ఉక్కిరి లిక్కిరి అవుతూవుంది. హృదయం దడదడ లాడింది.

టజ్యంతా పిగ్గులేక్ష అడుగుతున్నారా నేను లాను. వా గొంకులో పూపిరి పుండగా మీ మొహం చూడను అడుక్కావి అయినా దితుకు తాను. ధావవన్నా చస్తాను...” ఇక వాక్యం పూర్తిచెయ్యలేక పోయింది

“ఎండకు నేనేం చేశాను!” అన్నాడు గోపాలం ఆమె విష్ణురోక్తుల సంచి శప్పించుకోటానికి మొవానిక్తి చెయ్యి అడ్డంపెట్టుకొని అడిగారు. అడగలేదు. తమ్నశానే (గ్రళ్నించుకున్నాడు. (ఫశ్నించుకోలేదు. తన్ను, శానే తిట్టుకున్నాడు, తిట్టుకోటంకాదు. తమ్మ తానే €&ంచుకున్నాడు..

శ్యామం ఆతవీ మానసికస్టితివి అర్హంచేసుకునే స్టితిలో లేదు. తోక తొక్కిన పామల్లే లేచింది. “ఇంకా ఏం చేశానంట్రున్నారా? నన్నింట్లో కట్టినరేస్సి దాసీదానికం-టే కనాకష్టంగా చూస్తూ ర్యాతింబిగచ్ళు ఇష్టంవొచ్చి నట్టు కిరిగి వొస్తూ....నేనేం మనిషిననుకున్నారా, పకుపుననుకున్నారా? రీరలూ జొకెట్లూ ఇన్ని నా మొహాన "వేసి రోజుకి యింత అన్నం వడ్డిస్తే చాలు అనుపన్నారా! ఇష్టం వొచ్చినట్లు ఆడవొచ్చు అనుపన్నారే! మ్‌. వంటి స్వార్థవరులకు, మోసగాళ్ళకు భార్యగా ఉన్నదావికంకే, వాలుగు ఇళ ల్లో అంట్లకోముకొవి (చిఠకటంమ్తేలు” అన్నది.

ళా

శ్యామల ఇంత దీర్హంగొ ఇంత తదేకంగా నూబ్గాడినా గోపా ల్లా- వికి అసలు సంగతి అర్థంకాలేదు వంభమాశ్చ్ళర్యాలకో కళ్ళు అప్పగించి. విన్నాడు శిపరికి గుక్కతిష్పుకొని “పీ కెందుకంతకోవం? నేనేం జేశానవి? పోనీ కారణం చెప్పు” అన్నాడు,

• పిల్లి కళ్ళుమూసుకొని పాలుకాగుతూూ ఎన్వరూ ఠళన్ను చూట్టం- అనుకుంటుందట? ఈ నాలుగు నెలల్నుంచి మీ (వ్రనర్షన నేను గమవించూ

శ్వయంక్షృత్తం శీ? టంవేధు అనుకున్నా రే! దాన్హేంముంది మొద్దు ఆంతగా అనుమానవివ్తే “ఒక జాకెట్టు గుడ్డ కొనిపెడితే అదే సంకోషిస్తుండి” అనుకున్నా రే....ఈ నాలుగూ నెలల్నుంచీ మీరు వొక్కపూట్ల ఇంటికి వేళకు వచ్చారూ..రాలళ్ళు సన్నెర్దకి గంటలముందు ఎప్పుడన్నా వొచ్చారూ?.,.ఎ

శ్యామల గుక్క తిరక్కుండా అతను చేనిన నేరాలు ఏకరు పెడుతూ వుంది, _అళడు ఇక విసలేక ఇలా అన్నాడు. నువ్వు లేవిపోనివన్నీ ఊహిందకొని బాధవడుతుర్నావు నాకు యెన్ని సనమలున్నవీ నీకు తెలుసు కోడూరు (గానంలో వరదలవల్ల వంటలన్నీ నష్టపడ్డయ్‌. నీదవాళ్ళు తలదాచుకోటావికీ ఇళ్ళూవాకిళ్ళా లేక్క తింటానికి తిండిలేక అల్లాడీ పోతున్నారు. వాళ్ళకోసం చందాలు ఫోగుజేస్తున్నారు. అది నీకు తెలిసి ఉండిహడా ఇల్లా అనుమానిస్తే నేనేం చెయ్యను. డేశసేన చెయ్యటం: కూడా త ప్పే అయిపోయిందా! నువ్వు అలిసిన దానివి,...)

“బక వండి” అంది శ్యామల, ఈ మాయమాటలు చెప్పే వన్నీ స్టీకికి తీసుకువొచ్చారు. దేశ సేవ, ఛందాలు, అని నన్ను నమ్మించి మీరు యళోదలో తరగటం యెవ్వరికి తెలియ....” |

“శ్యామలా!” అనీ కోవంకో తన్నుతాను మరచిపోయి రెంతడుగులు ముందుకు వేశాడు గోపాలం.

“ప్షీర్రు చేస్తున్న. వనులన్నీ నాకు కెలుసు. ఆ మాటా ఈ మాటా చెప్పీ నన్ను ఇంటిలో పెట్ట ఇష్టంవచ్చివట్లు తిరిగి వచ్చి నాకు బూఐకం. మాటలు చెప్పుతున్నారు నేను ఎంఠ తెలిఏతక్కున దాన్నయి “మ్మాలి ) ఈ మాకం తెలుసుకొలేను అమకున్నారా? నన్ను వంటకతె 8.1 [నా కష్టం చేశారు మీకు అహోర్మాతులు చాకిరీ చేస్తున్నందుకు కట్టుకోటావిక గుడ్డా తింటానికి ఇన్ని మెతుషలూ వేస్తన్నారు ఈ అవమానం నేను. భరించలేను మీ యళోదళో ఇక మీ ఇష్టంచొచ్చినటు ఊరేగండ్‌ం పార్కులూ, కాపీహోటబామీటింగులూ అన్నీ వెంటవేసుకొని తిప్పరక్షి” అని పెచ్చు తీసుకొవి చరచరా వెళ్ళిపోయింది.

40న ధఠ తి వ డీ

గోపాలం కళలకిరిగింది. నోట మొటలేదు. అలాగే చతికిల ఇత్జాడు. గతించిన తమ జీఏతం ఒక్క.సారి తలలో తిరిగింది,

వివావానికి ముందునుంచీ తాను రాజకీయాలలో నవి చేస్తున్నాడు శమ వివాహం. (యేమ వివాహం తను ఏ పవి మీద వెళ్ళినా ఎంత ఆ౨న్యం అయిభా తనకోనం కవిపెట్టును కూర్చునేడి శ్యామల, బయట తన కెన్నీ అశొాభంగాలు కలిగినా ఎన్ని కష్టాలు వొచ్చినా యింటికాడ వున్నంఠ'సేవూ శ్యామల వరిచర్యలవల్ల మనన్సు (వకాంతంగా ఉండేది. ఆమె తన భార్య ఆవటంవల్ల అమకున్నాడు....

ఆమెను గృహానికి రాణీని చెయ్యాలనుకున్నాడు, గృహాన్ని అలఎకరించటం మొదలుకొవి కూరలు చెయ్యటం పరకు ఆమెకే విడిచి "పెట్టాడు ఏమీ జోక్యం కలిగించుషునే వాడుకాదు ఆమె యింటి విషయం ఏదన్నా అడిగితే: *ోసీ యిష్టం ఇంటి విషయాలలో నీకు నర్వస్వాతర్మిత్యం ఇచ్చాను అన్నాడు బైట విషయాలలో తను సర్వన్వతం్యతుడు వియటి విషయాలలో స్త్రీ జోక్యం కలిగించకోవట) ఇంటి విషయాలలో పుషసుణ జోకస్థం కలిగించుకోవట తన్న అతవి దృఢ శ్వాస) ఆ భేదం, (వక బకిలేదం ఇలా జరుగుదుండగా, ఒినాడు తన బొవమరద వొచ్చాడు, అతడు మరొక రాజకీయపార్టీకి చెందినవాడు. తన కుటుంబ జీఏతం చూచి ఇలాకన్నాడు.

“నీతో. పాటు _శ్యామలనుకూడా ,రాజ,యాల్లో (వేళ పెట్టు బావా?

అప్పుకు తన వుద్దేశాలన్నీ బానమరిదితో చెప్పాడు.

ఉస్త్రీస్వాతంగత్యం” అంటే స్తీ పురుషుడితో పోటీ చెయ్యటం కాదు. జన్మతః స్తీకీ పుకుషు.కి భేదాలున్నాయి. తమఠమ న్వభావాలవల్ల _ పుకుషుడు (వవాహిత జీఎతావిక్కి న్తీ సంసారో జీవితం రివద్దటానికి అర్హులు, "బట్టి స్త్రీ సంారిక జీఎవాన్నిం పురుషుడు వవాహిత జీతాన్ని శ్రీ నవాశీఎఈం నడనాలి. అటువంటి

న్వ్యయంకృతం 4౦9 చాఎవత్వమే ఆదర్శ దాంనత్యం అవుతుంది లేకపోతే సాసమరన్యం వుండదు. భార్యాభర్తల గుద్య ద్వేషం (వదిలిపోతోంది. జీఎతం దుర్చరత అపుతుంది. వన్రీక జ్ఞానం నంపావించాలని వుంటే, ఇంట్లో వుండే వార్తా వ్మతికలు తెప్పించుకావి చదువుకోవచ్చు. అంతేగాని (వజోచ్యమాల్లోకి శ్రీ దిగబం మంచిది కొదుం

శ మాటలు విని తన జానమరద్శి “బావా ఈ నాటికి మీ జీఎతల బాగాకే పుండి కాని (కమేడా సజోద్యమంతో పారొంటున్న వీవు, ఒక * రకం నం గ్కారాన్నీ, కుబుఎదిజీఎ౮ావికి ముడిపెట్టుకొని కూర్చున్న శ్యానుల మరొక నంస్కారాన్ని అలవరచుకుంటారు అవ్పుడటు సం ఎర్షణ ఈన్పదీ మీ జీ ఈం దామూలు శ్రీ పురుషుల దాంపతన్థి జీతాల కంశే అధోగశిపాలవుతుంది నామాట విను నీ అనుభవంలోకి వచ్చే సాంఘక జీఎన) శ్యామలకు అందుబాటులో ఉండేటట్లు చెయ్యి. లేకపోతే ఏనాటి కైనా వగ్చొార్తావంకో, , మువస్పుని దగ్దం ఛేఎగోవఎపీ వొబ్తుంది?? అన్నారు అవ్వుడరవి మాటలకు శశ మనబ్బులో నవ్వుకున్నాడు. తన బావ శరోద్తి న్త్రీ పరష బేధం బేకుంచా రాజకీయాల్లో అందరూ పార్గొనాలి "అని చెప్పే పార్టీకి చెందినవాడు అవటంవల్ల అలా చెపుకున్నాడు అమ కన్నాడు ఆలా (వసర్థిం.డంసల్ల ఆ పార్టీ మీద మోవ౯లడిన నిందలు, జేరాలూ అప్పుడే ఎలా మదచిపోయాడూ) అని ఆశ్చర్యపడ్డాడు పాళ్చాత్య నాగరికతను అనుకరించి చెచఎపోయారనీ తేయ్చికున్నాడు కొవి తమ జీవితాల్ని తిరగవేసి దూఎుకుంకే లిన బావమరడి చెవిఎ వప్లే జరిగింది. తాను _పజోద్యదుంలో శిరగటంవల్ల అనేక అనుఏవాలు కలిగిన్లై = +శనేకర ౮-ల వథ్ధిబ్తలకో పరిచయం ఏర్పుకింవి, అనేక భావాలు అనుభవం లోకి వొచ్చిన్నై పర్యవసానం దేశసేవ తనకు సర్వస్తం అయింది. తన వర్వన్వం దేళపేనను. రారపొయ్యాలనే నిశ్చయం కలిగింద ఏళాం 27

శి౦0 ర ర్మ వడి డ్‌ హృదయం సఏిర్పడింది అటు కుటుంబ జీవిరప్ప వాద్దులుడాలవి శ్యామలకు" రోజులు గడిచినకొద్దీ స్వభావం సంకుచితం ఆవటళ మొదలుపెట్టింది. ఆమెకు కుటుందిమే సర్వన్వం ఆ హద్దుల ఆవతల అ౩ధకారం, తనకు తన భరాః ళఈమ సుఖమే ఖర6౮ అమింది ఒకటి రెండు సార్లు భర్త శబ్బు ఎక్కువ ఖర్చు పెడుతున్నా డవి తన అయిష్టళ తెలియజేసింది ఉదేశంకోసం?”' అన్నాగతమ కాని ఆమెకు ఈ ౨వాబు పమారం శృప్రిని ఇవ్వలేదు. కుటుంబము సంగతి చూచుకోవాలన్నది ముదు కుటుంబం, తరువాత దేశం అన్నది రోజులు గడచివకొద్దీ ఆమె ఇంకా మారిపోయించీ నగలు చేయించమవి అడగటం మొదలు పెట్టింది మొండీ జేకలకో, మొంకి మెడతో ఉండలేకుండా వున్నానన్నద్వి పదిమందినవ్వు తున్నారన్నగి అయ్యేది యెట్లాగూ సర్వమ:గళం అవుతూంది; కట్నం కింద 'పెళ్ళినాడిచ్చివ సవి ఎకరాలు తన'షేర పెట్టమన్నది. అదైనా జీవనాధారం ఆపుతుంది అన్నది ఆమె మారుతుందినే ధైర్యంతో ఠను అన్నీ నపాంచాడు తను మారతాడనే నమ్మకంళో అమె అతని వనములు కొంకవరకు నహిం చింది. కాని ఎవరూ మారలేడు, కుటుందింలో కీచులాటలు బయలు దేరినై తను ఖర్చు పెళ్లే చికి రూపాయకు "పేచీపెట్టటం మొదలు పెట్టింది న్‌ పెట్టటమే ఆమెకు ఆనందాన్నిచ్చే స్టికికి వొచ్చింది - ఇస్పుడు పలిమీదప్మట తనూ యశోదా కలిసి చందాలు పోగు చేస్తున్నామట నిజమే! కలసి పనిచేస్తున్న మాటా విజమే. కావి _ తవ భారి . శ్యామల _ తనను గురించి ఇంత సీచంగా ఆలోలళిస్తుాది అని తను కలలో కూడా అనుకోచీదు. ఆమె మూరీంది ఆమె శం, ఆమె ప్నెహాలూ అమెను పూర్తిగా మార్చిన ఇప్పుడేం చెయాభలి? తనేం బెప్పనా ఆమె నక్మురు స్త్రీ స్పరుషులిద్డరూ విష్కల్మష హృదయాలకో

వ్వ్యయంకృతం 411 కలిసి వనినెయ్యటావికి వీలందనే విషయం నక్మటానికి అవనరమైన జొదార్యాం ఇన్సుడా మెకు లేదు.

పీ చెయ్యాలి? తనకూ తన శ్యాకులకూ బు ఇంకేరివిస్తేనా!్‌ ఈమ క[దళికినన్నాళ్ళా ఈ కళంకొన్ని మోన్తూ (వ్రికకవలినిందేనా?

అతవికి తృటిలో ఇవన్నీ జ్ఞావకంవొచ్చినై. గుఃఇంథో ఏవళ తయ్యాడు. వెంటనే తన బావమరది ఇెన్సవ మాటణు జ్ఞావకం వొచ్చిన. రమేనా (చజోద్యమములటో పాల్గొంటున్న వీవు వొకరకం నంన్కా లాన్ని అలవిరచుకుంటావు....ఆన్పుడు సంఘర్షణ తప్పదు. మీ జీఎఠం మామూలు న్హీ ప్వరుషుల జీఏకాలకంపే అధోగతిపాలవుతుంది. వామాటి. విమల

ఈ మాటలను జ్ఞానకం తెచ్చుకొని తవృంఠా తనదే అనుకువ్నాతు తోపాలం. కన్నీరు పెట్టుకుంటూ “న్యయంకృతం)” అన్వ్యయంకృతం3 అనుకున్నాడు గద్గదిక వ్విరంతో,

వువుకారం౦ భక తనాలకస్తనాలకులా్టులననాన్తాలలకనవ్రలాననతానములా లము నానులానినానిాలనము లలనా భత భాలనాన గాల ననననాయునూనా టకా ననా కొనినిసీనుమునా కొరడా నులులనానాకామావాలనానా. జోగయ్యానూమ క్మరపోటు వేసుకుంటూవచ్చి కాలవ కట్ట మీడ వున్న నేరేడు చెట్టుపీడను నుంచున్నాడు సూర్యువి కిరణాలను చెయిర్ధి అడ్డు పెట్లుకువి తన పొలాన్ని ఒకసారి చూయుకున్నాడు ఈన చేల గట్ల మీద నన్ని తుమ్ముచెట్లన్నీ అతవికి గుర్తే, అవికూడా తనకో పుటి తనశోపాటు 'పేరుగుతూ వస్వన్నాయి, అందులో కన హయాంలో అవస రింగా నాగలి దుంపలకు కావలసివచ్చి రెండు తుమ్మదెట్లను మాకం నరికించాడు అవి పండే స్థలం యిప్పటికీ అతవికి జోసిగా కవిపిస్తూనే ,వుంటుండి అ స్థలాన్ని చూచినప్పుడల్లా చేతికెదిగొచ్చిన యిద్దరు కొడ 'కులు రవ్ను విడిచి వెళ్ళినట్టు బాధపడశూ వుంటాడు. జోగయ్యమామ వీట్టూర్చు విడుస్తూ తలకుచుట్టుకున్న గుడ్డవరచి, నేరేడు చెట్టుకి ద కూర్చున్నాడు అతనికి వగరు కొడుకులు. పెద్దను వరన మళ్ళ పొలంవవి చూ _కంటున్నాడు. రెండో అతను దొరయ్య. దిట్టం దుకాణంపెట్టి సాంకంగా నాలు గురాచ్ళ ఎంపాదిస్తు న్నాడు. ఆఖరి కొడుకు వెంకటనుబ్బృయ్య ఇంగ్లీషు చదుపు చదువుతున్నాడు. వీళ్ళు కాక అతని కిద్దరు కూతుళ్ళు. అతని పిల్లలఎదరికీ అతనంటే యూష్టమే. అతనికీ వాళ్శంపే (పేమే కావి అవసరమైతే దాళ్ళను చూడకుండా ఉండగలడి గాని తన పొలాన్ని మాతం చూడకుండా ఒక్కమాటుకూడా పుండరేడు పిల్లలంవరూ పొలం%.ద పాటుపడాలని వుంటుందతవికి పొలావ్ని వడ్డి ఇెయ్యటానికే వాళ్ళు పుట్టింది అందుకనే బట్టలదుకాణం పెట్టిన కొడకు మీద మనసులో కొంచెం కోవం “వాడూ మంచివాడే, పెళ్ళాం మాట -వి చెడిపోయాడు” అని చెబుకాడు జోగయ్య మామ కేప్పుడు వందెకరాలు వుంది ఆ_న్హంతా ఎక్కువ జ్‌

మమకారం శ్ర

కాగ) కాను రెక్క. లమీద నంపాదించినదే. అందుకవి మిగిలిన బాంధవ్యా లన్నీ ఆప్రముండు న్వల్బంగా కవిషిన్తయి అకనికి.

పొలాన్ని (పాణ్మవదంగా కాపాడతాడు. పొలం బాగా వండటానికి 'పివనైనా చేప్టే అనేకసార్లు తన పాణాలను లెక్కచెయ్యకుండా అవకల వాళ్ళు వేయింటిన అడ్డకలట్టలను తీయించి, తన చేనుకి వీళ్ళు పెట్టుకున్నాడు జో గశయళ్టా ఎవళొ న్నారో రండి అవి దుడ్డుక్కర బట్టుకొవి చేమ గల్టు'ద మంమంపే పూరు పూరంతా హడలె త్రిపోయేది బాగొ నెరగొల్టన తన బేను నీటిని గుటాగుటా కాగుళుంటే వసివావికి స్టన్యావిస్తూ నరవళత్వంతో కూర్చునే తల్లిలా మంచునేవాడు కొడుకులు పెరిగొచ్చిం తర్వాత ఈన్వేం వుండగా సీ కెందుకీ శావ్నకయం. కృష్ణా రామా అనుకుంటూ కాలం గడుపు కోక అంటున్నారు వాళ్ళకేం తెలుసు వసిగాయలు! ఈ రావ్మతయంవల్ల రనెంత సులపడుతున్నదీ వాళ్ళకు అగిం అను€నం కాదు

నెలరోజుల (కఠం జో/య్యమాన భార్యకు జబ్బుచేస (పాణం మీదకు వచ్చింది. అన్నటికి వదిరోజులమంచీ ఆమె ముక్కుతూ మూలు శతూ పుందేగాని శచోగయ్యమామ అసే పట్టించుకోలేదు అ విషయం ఇంట్లోవాళ్ళు ఎవళ్ళు కగిలించినా, “రోగ లు మనుష్యులకు రాక మానులకు వప్తాయా?” అంటూ వశే వాడు దమ్ముచేసే రోజులవి అకనికి తీకేదికాదు ఏదైనా జబ్బు అంత తొందరగా మూసుకొస్తుందమకోలేదు. అళను “*నువ్వంట్లో వుండు అమ్మవి కనిపెట్టుకొవి; నేను చేను ఠగిపించి నను అవి పెద్దకొడుకన్నా డేగాని జోగయ్య మామ ల ంటిదగర వుండిలేక పోయాడు. అనే 'పీటికి ఎద్దడిగా పుంది. ఎవరుఆడ్డంవేస్తారో “తని పెద్దకొడుకు బుద్ది మంతుడే కాని వొట్టి అర్భకురు ఆనలివాళ్ళు నోరుచేసుకుంటే వెనక్కుతగ్గు వాడు తీరా ఫపొంం ఠరడవక$పోతేే తరువాత యేవమకునేం లాభం? అందు కిని వూళ్ళో వైద్యుడిచేత భార్య నాలుగు మాృాఠలు యస్పించిి, కౌసివి పీబ్ళు కాగించి “కళ్ళు మూసుకువడుకో కనుకు పడుతుంది? అని చెప్పి పైౌలందియిలు దేరాడు. పూరి చివర చింతచెట్టు దగ్గరికి వచ్చేనరికి కొడుకు

న! ధ్‌ ర్మ వ ్డీ కంఫిన మవిషి ఎదురుగుండా వవ్చాడు ఉ“బ్రవతలవాళ్ళు కఠరలూ, దిల్లాలూ పుచ్చుకొవి సిద్ధంగా వున్నారు. నరపయ్యకి కాలూ, వెయ్యి ఆట్టంలేద” అవి చప్పాడు.

జొగయ్యమామ గబ బా పొలానికేస "డిచాడు. కాలవకు వేషివ అగ్డు తెంచి నీళ్ళవి తన చేలోకి మలిపాడు. అనితలివాళ్ళు కంలూ, బిల్లాలూ వట్టుకొవి చూస్తూ నుంచన్నారేగావి ఏమీ అవలేకపోయారు తన చేలోకి పడున్న వీటి గలగల వింటూ సర్వం మరచి మంచున్నాడు చేమ ల్‌ట్టు మీద జోగయ్యమామ.

“అమ్మ కెట్లావుంది?”... అడిగాడు నరనయ్య.

“ట్తండ్సి?? అన్నాడు జోగయ్యమామ,

“త్రగ్గిందా!” అడిగాడు సరసయ్య,

*త్రగ్గ కేంతేస్తంది!ొ అన్నాడు జోగయ్యమామ.

“క మనంవెళ్టాం అన్నాడు నరనయ్య ఈ మాటకు జోగయ్య మామ ఉలి్క్కివర్ణాడు. “చేనంతా కడవకముండే విడిచి. వెళ్ళడమె!” అన్నాడు జోగయ్యుమామ.

కబంటిలో యెవరూ లేరు మంచికైనా, చెడకైనా? అన్నాడు వరనయ్య అదుర్దాగా. “నువ్వు వెబ్ల నే విక్కడపుంటాా అన్నాడు శోగయ్య. నరవయ్యకు తెలుసు..ఈనతంగడి వవి మధ్యలో వనిడిచిరాడవిం ఇష్టంలేకవీయివ్సా ఏమీ అనలేక తన ఈర్మడ్రివి చేనుగట్టుమీద విడిచిపెట్టి యుంటిక వెళ్ళాడు వరనయ్య్ధి.

కాకులు కూన్తూంపే కబురు వచ్చింది.._.జోగయ్యమానును తక్షజం రొమ్మవి అతనికి తెలుసు--కనక్తూ తన _ భార్యోనూ అబణాను బంధం తీరిపోతూ వుందని, కాని చేమయింకా వొక కొన తడవాల్నిపుంది. చూన్తూ చూమ్లా పవి మధ్యన వెళ్ళలేక పోయాడు,

మమకారం తేక

సీపు నెమ్మవగా పారుతూ నెలెల్నీ దొరియల్నీ ని-పతూ అ కాసని త5పింది అప్పుడు జోగయ్యమాను గబగబా యింటికి దియలు 'డేరాడు భాం్యని చూద్దామవి,

అతను వెళే ఒవ్పటికి అమె అవసానదిశలోవుంది. ఆ అవస్థలో కూడా ఆమె ఇంటినంగకుదే మౌట్లాడుతూవుంి “*మూడోవాడి! ముడి “వెయ్యదుంపే నామాటఏిన్నారు”దు అని భర్హనవి విజ్ధూరాలాడించి కెడో శోడలుంనమాట వినటంలేదవిఅక్కసువెళ్ళటో - పంది ఎలుకలుపురుగుల్ని శొట్టిప్పో య్‌ కాస్త్రమట్టి రొయించవమం'టే రాయింతకిపోళిరి *అన్నడి

• జట్టలకి బాగా సంజి పెట్టడంలే”దవి చాకలివానిమీన కేకలు వంండి. శనే కుజ్జిగ శెయ్యాలిని కవ్వంకోనం లేవటోయిరది. ఆ పెద్టకోడలికి వశ్న శియ్యటమే చేతకాదు. న-వికి సగం మజ్జిగలోనే ఏడిచి పెడుతుంది” అని చెప్పింది. తాను గుటుక్కుమన్న తర్వాత యీ కొపరం ఏమవుళుందో అని "వేదనవడ్డ

శళ్వ మాబల్నో ఇన్నుడెందుకు?) ఒక్కక్షణం నిశ్చలంగా వుండు అన్నాడు జోగయ్యమామ

కావి ఆమెనోటీకి మూతనకలేదు ఆఖరి విమిషంవరకూ మాట్లాకు శశూనేవుంది. అందరికీ ఏదో ఒకటిచెబుతూవేవుంది పనులు పురమాయిస్తూ వుంది. చివరికి “అబ్బో అన్బో” అంటూ బాధనడుతూ జోగయ్యమామ వెయ్యి గట్టిగా వట్టకుంచి అకవి చెయ్యి పట్టుకునే యీలోకాన్ని విడిచింది.

ఖ్‌ వ ఈ

పెరీగా ఇత్చటికి నేల్మ ఆమె ఈ లోకాన్ని ఏడిచి. భార్య జబ్బు లెక్క చెయ్యకుండా, (పాణాలను లెక్కచెయ్యకుండా అంత కష్టవడి నీరు పెట్టిన 'ఛేను మూసతిశిగి ది. కూలివాళ్ళు కలుపు తీస్తున్నారు హుషారుగా పాడు శున్నారు ఆడవాళ్ళూ మొగవాళ్లూ కలిపి.

ళా జోగయ్యమామ జల్లాగే వే రేడు వెట్టునానుకుని కూర్చున్నాడు అకవి

416 భ ర్మ వనీ న! మనస్సు యుదినరకంత స్టికంగా వుండటంలేదు తన భార్య చనిపోయే ఉప్పుడు వడిన ఆావ్యతయం అతనుమరచి పోలేకపోతున్నాడు. ఆమెకు తెలును తను పోతున్నానని. కాని ఒక్కని(ద్రపోయి లేచే దానికిమల్లే మాట్లాడింది పోయేదానికి తన కెందుకినన్నీ! ఒకళ్ళకుమ్మూకం ఎందుకు? అంకా పోయే వాళ్ళే, అయితే యిక కానలసిందెవరికి? పొలంలోమంచిపాట. వినిపించింది. " ఒక్కసారి కన్నుకేరచి తన ఫొలం అంకా పాఠజూళాడు జోగయ్య మాను, ఆ'మధ్య తన మనమడు: తనతో పొలం వచ్చాడు “*శాతయ్యా, మన పొలం ఏది?” అవి అడిగాడు “నీకు కవదిడుతున్నదంకామం దేరా” అన్నాడు సంద ఎకరాల ఏక కండిక తన మెనమడికి” అవతలళట్టు కనబడకుండా సమ్ముదంలాపున్న పొలంచూపిస్తూ “ఇదంతా మందేరా” అన్నన్పుడు అతని మనస్సు ఆనందంతో నిండింది. మొట్ట మొదట శాసీ వూరు ఎడ్లదేరావికి వచ్చాడు. తా నెవరికయితే ఎడ్లని అమ్మారో, ఆ ఆసామికే ఇల్లరికపుటల్లుడయాడు తన నడవడిక చూభి, తన వ్యానహార జ్ఞానం చూచి ఆ ఆసామీ వోజుపడి కూతుర్ని తనకిచ్చి చేసి. యింటిలో పెట్టుకున్నాడు ఆనాటినుంచీ వళ్ళు దాచుకోకుండా తాను పనిచేశాడు ఠఈను ఆడుగుపెట్టినప్పుడు కన మామకి అయిదెకరాలు వుండేది తన చెమటకో తడిపి, పండించి నదినంవత్సరాలు తిరిగొచ్చేటప్పటికి ఆ అయిదెకరాలకీ మరొ౩ అయి.దెకరాలు జరచేశాడు, తన మామకి తసమీద గురి ఏర్పడ్డది ఆయన పోతూ పోతూ విన్ను దగ్గిరికి తీసినందుకు నా నరువు విల్చావు” అన్నాడు తను పరీన కష్టమంతా ఆ ఒక్కమాటకోనే తీరిపోయింది. తన మామచనిపోయినస్పటికి వందెకరాలు చేశాడు.కావసృద్దిచేప్పన్న వృడో తనకు కలిగిన ఆనందం యిప్పుడు కల్లటంలేదు రోజూపాొలంం రావడం, పఫొలాన్నంఠా ఒక్కసారి చూచుకోవడం, పొలేళ్ళనగదమాయి:చడం.. ఇంత వరకే మిగైలింది. అంపే ఆ ఆనందంపోయి అలవాటే మిగిలింది. జోగయ్యమామ _ నేరేడుచెట్టుకానుకొని అట్టాగేకూర్చున్నారు. బొద్దునెత్తి మీదకొచ్చింది. నేరేడుచెట్టు ఆకల్గ్లోంచి ఎండ జోగయ్యమామ

మనుకారం౦ శి? ముఖంమీద వర్ణది. ఆ వేడికి ఆయన నెమ్మదిగా కన్నుకేరచి. చూళాడు. పొలంలో కూలీలులేరు నరకొవి గబుక్కున బేవబోయాడు.. కదిలాడు. ఎదురుగా ఛెట్లకుకట్టిన మూటలు వివ్వుకొని కూలీలు బువ్వశినటంచూళాడు... 'కొంఠమంది అన్నంముద్దలు మింగతున్నారు కొందరు తలగుర్గలు వివ్వుకొవి వడుకున్నారు

“లేవండ్మరా” అని 'కేకలేశాడు జోగయ్యనూ మ “ఇఖంతవయన్నులో చొరొకెంత యాన” అని నవ్వుకున్నారంకా. *ోఇన్చుడేగా దొరా కూట్‌ కొచ్చింది” అన్నాడొకడ్ముకేరింతలు కొడుతూ. ఓక్కొాక్కళ్ళూ మళ్ళీ జేలోకి దిగారు

జోగయ్యమాను ఒక్కసారి వూరివైపు చూశాడు. మద్యాహ్నం- పూట ఆ సేరేగుచెట్టుకింద అన్నం తినటం జోగయ్యమామకు అలవాటు, ఇన్సటికీ ఆయన మనుమరాలు రోజూ అన్నం తెచ్చిషడుతుంది.దూరంగా అన్నం గిన్నె నెత్తిమీద పెట్టుకొని మనుమరాలు రావటం చూళాడు మబ్బు బాగా వేసింది వర్షం కురుస్తుందేమో కామ తడిస్తే వరవారేము కాన్సి ఈన మనునురాలు ఠతుమ్రందేమో! వర్షం ఎక్కువై తే వననవెట్టుకింద గుడిశ లోకి వెళ్ళాలి. ఎవ్పటి గుడిశ? ఎండకు ఎండుతూ , వానకు తరుస్తూఅట్లాగే విలదిడిపుంది.

*కాత్రా అన్నం తెచ్చాొఅని మనుమరాలు గిన్నె కిందబెట్టి గిన్నెకు కట్టిన గుడ్డ విప్పింది. ఒకవక్క_ గోంగూర వచ్చగి నల్లగా విగవిగ లాడు శూంది? ఒకవక్కు ఆవకాయ వచ్చడి రా నెత్తుకుముద్దలా వుంది.ఆ రెంటి మర్యా తెల్లటి అన్నం

జన్సువ్వు తింబూవ్తండు కాఠయ్యా నేమ చేలోకి వెళ్ళి వస్తా అంటూ రివ్వున వరుగె్తితై మనుమరాలు. జోగయ్య మామ నెమ్మదిగా లేదాడు దిట్టలు దులుపుకొవి తలకుచుట్టుకొవి కరపోటు వేసుకుంటూ గట్టు చిగాడు కాలవలో నీళ్ళు దోవెడు తీసుళవి నోట్లో పోసుకొవిం షకి.లి వూశాడు. నెమ్మదిగా మళ్ళీ నేగేడు చట్టు ద్సా కొచ్చి కూర్చు,

శీత ధర్మన జ్జీ వ్నాడు, క్యర వక్కన పెట్టుకొని అన్నం గిన్నెముందుకు లాక్కున్నాడు. ఓక లొట్ట వేశాడు ధ్విని కలగలేడు అలవాటు _వకారం అవకాయసవృడీ ఇాలిక్కి. రాసుకొవ్కి అ౨వాటు (వకారం లొబ్బవేశాననుకున్నాడు. ఖొగుం దమకొని. న! వ న! జేలో కూలీవాచ్ళ కలువు తీస్తున్నారు. జోగయ్య మామ మనుమ శాలు కాసేపు గట్టుమీద నుంగువి చూసింది. కూలివాళ్ళు “చిన్న దొరసాని వొచ్చిందవి సరియాసకాలాడారు వరిణి కాళ్ళకు తగలకుండా చేళ్తో చట్టుకొని చేమ గట్టామీదుగా తాత దగ్గరకు వరిగెత్తడం మొదలు పెట్టింది తారీలో ఈంగడి కనిపించాడు జడ్రెక్రిఫ్టర్రిక్రి శీ వేసుకొచ్చా వేం అమ్మా, చేలోకి? బురద కాదూ?) "అవి అడిగాడు. త్రాత వేసు రమ్మన్నాడు. నాన్నా! యీ పరికిణీ కట్టు కొ సే (1 ల ల్‌ అనీ చూడాలన్నాడు” అన్నది. శళమ్తూజ్ఞాన్రా? ? *వురచి పోయాడు?) జశ్రాక్ర అన్నం తిన్నాడా అమ్మా” ఉపెట్టొద్చా ను క “ఎక్కడున్నాడుగో *బ్రద్రే్య్యి ఆ నేరేడు చెట్టుకిందే”! ఇద్దరూ వే రేడుచెట్టు దగ్గరకు చియలభుదేరారు ఆకాశం మజ్నే పంది. వర్ష మొస్తుందేమో అమకున్నాడు నర్పయ్య అఆవవయిఏళ్ళు వెండినా తండి వొలం౦ లానటం నర్పయ్యకి యిష్టంలేదు, పొలావికి అన్నం అెప్పంచుకోవటం అనలు యిష్టంలేదు, అకమ ఊల్లో నంచాయితీటోర్డు

మమకారం శి వసిడెంటు. కొంచెం వరువుగా (దితకాలంటాడు. కాని ఏం లాళం?

శే ఫి శఈండ్రి తన నూట వినడు చేను గట్టుమీవ అన్నంతింపే వరుపుపోతుందా "ఈం బాడుం

ఎక్కడో వురిమింది మెరుపుకూడాను చిటనఐ చిమకులు, చిట్టి వాలుక సాచి చినుకులు రుచి చూస్తోంది నడుస్తూ గదగబా నర్పయ్య నేరేడు చెట్టు దగ్గరకు వడిచాు. చెట్టు నానుకుని కూర్చొని వున్నాడు ఎంకి.

చేతి కర తలపాగా ఒకవక్కన వడివున్నాయి. కళ్ళు మూసు కొని ఏమిటి ఆలోచిస్తున్నాడు? అవసరం వున్నా లేకపోయినా ఆలోచించ ఊం తన్ను. గుప్పిడి ముక్కుకి అవించుకొవి ఏదో వాసన చూస్తున్నాడు చప్పెటలో ఏముంవ? పువ్వా? కాదు పొగాకా. కాదు. మన్న ....వట్టి -మమ్న!---నేరేడిచెట్టు [కంద రేగడి మమ్న.

“అయాస్థ్ర ఆయా?” ఆవి పిలిచాడు కొడుకు.___మళ్ళా పిలిచాడు.

“అబ్బాయ్‌ *.నీరనంగా తంటడ్రిమాట. గుప్పిడి నడలి చెయ్యి (క్రిందికి వాలిపోయింది. మమ్ను రారగా వడింది. మట్టి మట్టితో కలిపింది.

క బయా్యా! అయా”

అయ్య మరి వలక లేదు.

ఆశాజ్యోతి

నిలువుబొట్టుకమళ్లే వెలుగుతున్న దీపానికి కొడి కట్టింది కాంతా ఈగ్గింది. కొడి ధ్యాలుద్దామవి ఆమె డీవం దగ్గరకు వెళ్ళేటన్నటికి ఆమెకు భయం వేసింది చితిలో కూర్చున్న సీళఠమ్మవారికి మల్లే కూర్చునివుందిం కొడి రాలిస్తే దీపం బాగా వెలుగుతుంది. నిజమే. కావి కొడిని రాల్చే (వయక్స 0లో గీపానికే మోనంరానచ్చు దురాళ దుఃఖానికి చేటు ఆమె కొడివి రాల్పలేశపోయి.ంది. తనెవరు కొడి రాల్బడావిక? కొడి అవసరం- దీపావిది, ఆ పని దీసమే చూచుకుంటంది విడిపోనటమే మంచిదమను కున్నవ్పురు కొడి ఠనంతట తానే ఏడిపోతుంది, ఆ పాపాన్ని తనెందుకు వొడికట్టాలి పున్నఏ బాలక! )

గినిన అగ్గిపుల్లకోనం వెళికంది. గీసి వేసిన అగ్గిపుల్లతో . వొత్తి 'పెద్దది చేసింది పెర్షిగిన తోటకూర కాడకుమల్లే నొద్వ్తి వాలిపోయింది. కోవ గిం )నట్లు దీవం చిటినట చిటవటమంది. ఆరిపోయిందే. అనిపించింది. ఆమె గుండె గుభేలు మన్నగి ఆవురు ఆపురుమంటూ నసివాడిదగ్గరకు. వెళ్ళింది. వాడికి రెండోనెల. గుండెజలుబు, మూసినకన్ను కెరవటంలేదుం 'వేనిన చెయ్యి కదల్బటంలేదు. చాచినకాలు ముడవటంలేదు.

దీవంఆరలేదు వాడు కదల్లేదు.

ఆమె కళ్ళు చెమ్మగిల్లిన్టై, బీఏతం పామై తరుముతూ వుంది ఆమెవి.

ఆమె భర్త మరణించాడు. ఈ వసివాడు కడుపున వడటం...ఆమె భర్త మరణించటం ఒకేసారి జరిగిన్లై. అన్నుడే తను ఆత్మహక్య చేసు కుందాం అనుకుంది. కాని కనకడువులో కదిలే (షాణాన్ని వొదిలిపెట్టలేక

ఆశాజ్యోతి తై] పోయింది. రమ ఆత్మహత్య చేుకుందాం అనుకున్నప్పుకల్గా కడుపురో ఊపిరి నలవనట్లు తన్నుకునేవాడు తనకు జాలివేసింది, ఆ (వయత్నం మామకుంది వీడికోనమే తను (బతికింది. “ఆన్మూ”.మంచంమీద ఆమెకు ఎదురుగా కూర్చున్న కూతురు . శవంకరించింది. ఆమెకు భయంవేసింది. వలకలేకపోయింది. అఖ్రమ్మా”__.కూతురు మళ్ళీ వలకరించింది. ఆ పిల్లకుఆరోఏడుం వట్టినవట్టు విడవిదు. ఆమె మాట 'సపెకిలించింది “ఏం తల్లీ?” జర్పిట్టి బాబుకి జబ్బు కదూ[”.*.,ఆడిగింది కూతురు. “అవునమ్మా” అని కూతుకు ఇంకేమి అడుగుకుందో అవి గృపాణాలు విగవట్టుకొవి కూర్చుంది. “కనయం అవుతుందిలే అమ్మా విచారం పెట్టుకోక”. అంది కూతురు. శ ఆమెకు (పాణం లేచినచ్చిండి. నయం అవుతుందా అమ్మా? భ్రరవ్పకుండా నయం అవుతుంది ళమా అమ్మే” అని సల్లని ఒక్లోకి తీసుకుంది; గట్ట కాలించు కుంది, ఆమె నొడ్ళు గగుర్పొడిచింది పాలు చేప్పకు వచ్చిన్సై, కళ్ళునీద్ళ శమ్మిన్నై. దనక తడిసింది కన్నీళ్ళు వొలికినై,

• రష్పకుండా సయం అవుతుందా అన్నూ7”” ఆతురతగా అడిగింది శూతుర్ని. శకస? టా అమ్మే?” వరవళత్వంకో కళ్ళు మూసుకుంది. హద్దులు 'యరిగినై _ అంచులు కరిగినై. కనుకొల్దుిపలవిండా కన్నీరు. లోకమంతా ఉలమయం ఆ మయంలో మ్యరిఆకు, ఆ ఆకుమవ వసిపావ. కళ్ళు తెరిచే శప్పటికి మంచంలో వసివాడు శేషతల్పళాయిలా కనుపించాడు

శై దర్మ్శ్మవ డీ న!

ఛలిగాలీ వేదిందీ. గాలి తకగంపండా వసీవారకి గుడ్డ కప్పింది. బొట్టు బొట్టుగా మందు పోన్‌ంది. చంటివాడు చప్పరింవాడు.

“్రూళావకే అమ్మా, చిట్టిబాబు వేషాలు? ఏసీ ఎరగనట్టు కళ్ళు, మూసుకొనీ గుటుక్కున కాగివేశాడు” అన్నది కూతురు,

ఆమె చిరునవ్వు నవ్వింది. కూతురు ఠల విమిరింది.

గోడనున్న గడియారం టంగు టంగున గరటలు కొట్టిందిం

ఆ గడియారం కను క్రొత్తగా కాపరానికి వొచ్చినవ్పుడు కొన్నది. ఎంఠకొాలం గడిచింది. ఎన్ని మార్చులు వొచ్చినైై! కావి ఆది మ్యాళం- ఒకేరకంగా తిరుగుతూ పుంది. ఉదయం ఆరు గంటలనుంచి పాయ్మతం ఆకు గంటలు సాయంతం ఆరు గంటలు 'ముదలుకొని మళ్ళీ ఉదయం ఆరు: ఈ ఏధంగా తిరుగుతూనే పుంద్రి మాల్చులేదు అలవామై అనుకోవటమే. గానీ జీవితంలో మార్చుకీ కాలావికీ ఏమి. సంఐంధిం? కాలం గడవటం: అని అవసరంకొడ్డీ ఆనుకుంటాంగావి కాలానికి గడవటం ఆనే ఎక్కగుంది?. ఉన్నదేదో పుంది. అసలు కాలం అనేదే లేదు.

తన భర్తకు ఆ గడియారం అంజేబాలా యిష్టం. నమ్మకం. దాన్ని ఐస్లే నడిచారు. జీఏఠం అంతా. ఆయన బతికి పున్నంఠకాణం అదికూడా" ఆయవకోనమే ఆడుకున్నట్టు ఆడేది, ఇన్పుకు ఈనకోనమే తను ఆరుకు వట్లు నటిస్తూపుంగి. ఎంత వంచన! ఇతరులను ఇంళఈ వంచించి (బరక్క_ ఫోతేఏమో? అది గంటలు కొట్టినవ్పుడల్లా జవాకోసమే వేనుఆడుతున్నాము. వా కోసమే వేను ఆగుతున్నా” అంటున్నట్లు వినిపిస్తుంది తనకి తన భర్తను ల్టావకం చేస్తుంది ఆయనవొట్టి అమాయకుడు. అందర్నీ ఇట్లాగే. నమ్మేవాడు. అంద6కోనం తను పనిచేస్తూ వుండబట్టి ఇవుడు ఏమమకొని. ఏమి (వ్రయోజనం?

“చ్పమిటమ్మా ఆలోచిస్తన్నావు?)” అని అడిగింది కూతురు,

ఆాజ్యోత్‌ తక అందరూ తనకోనమే వవిదేన్తున్నారు అనుకునేవాడు. ఇంశమోనం- వశటుందవి ఆయనకేం తెలుసు అయినా.

ళప్పప్టీ లేదమ్మా” అని చెప్పంది ఆమె. కాని కూతురు ఆమె. మాటలు నమ్మినట్లు లేదు

జన్సువ్వు కాసేపు వడుకో అమా” అందిం

ఈన్లా వ్రడ్రక్కీ. ఏమొచ్చిందిలే తకీ10)

“అన్లిన్న కూడా విద్దర లేదు ?

“మాకు జబ్బుచేస్తే నువ్వు చూస్తావు నీకుజబ్బుచే స్తే ఎవరు- కూస్తారమ్మా?”” "

*ర్రగవంతుడు” ఆనబోయింది. కావి కూతురు నిన్ను చూసే భగ వంతుడు నన్ను మాఠం చూడడ'పే” అంటుండేమోనవి ఆపుకొని “స్సువ్వు వడుకో అమ్మా?” అన్నది. ఈ జవాబు కూతురికి నచ్చలేదు. విట్టిబాబువి నేమ రూస్తాగా మవ్యు నడుకో అమ్మా”? అన్నది “చొద్దు గావి నువ్వు వెళ్ళి పడుకో ?

“బ్రబ్బి వాకు నిదర రావటంలేదే*అంది కూకురు అవి మెదలకుండా కూర్చుంది. ఈలోగా ఏమీ ఆలోచించింద్పో కాపేవయిన తరువాత మళ్ళీ అందుకుంది.

ఉమ్తూడమ్మా, చిట్టిబాబుకి ఇంఠ జబ్బు చేసిందా? మనం కాబట్టి నరి =పోజుజడి. నాన్నా గా రేపుంపే....ఎంత గందరగోళవడేశారో” అన్నది.

ఈఆమై మాట్లాడలేదు. ఒక పెద్ద నిట్టార్చు ఏడిచింది. కూతురు ఇెప్పింది విజం పిల్లలకు కొంచెం జబ్బుచే_స్లే ఆయన మవిషిలావుండే వారు కాదు తమ కంగారు వడేవారు తననికంగారు పెళ్తేవారు అల్ల-వా కంగారు కంగారు చేసేవారు,

' గడియ గిడియకి “నయం అవుకుందా?” అవి తనని అడిగేవారు. విక్కమొహం పెట్టుకొని దీనంగా అడిగేవారు. ఆయన్ని చూస్తే ఠనకు- జాలి వేసేది లాలించబుద్ధయ్యేది.

మ! ఢత్మవడ్డి చ

“వయం అవుకుంది” అని చెప్పేది తను.

“కప్పకుండా నయం అవుతుండంటావా!” అవి అడిగేవారు కాప్ట అనుమానంగా చెపితె యేమైపోతారో అని తనకు భయంవేపేది. “తన్న శుండా నయం అపుఠుంది” అవి చెప్పేది.

“విజం చెప్పు” అవి అడిగేవారు.

ఈను నిజం చెప్పాలట.

“విజమేనండి తన్పకుండా నయమవుతుంది. నామాట అబద్ధ మేమో తెల్లవారేటవటికి చూడండి తగ్గకపోతే అవ్చడు అడగండి” అవి శనళో చెప్పించుకొవిగాని వొదిలేవారు కారు.

తనకు యీ యిద్దరు బిడ్ణం నందునా ఒకళకొడుకూ పుట్టిపోయాడు అ రోజుల్లో ఆయన ఎంత బాధవస్ణాడు తనకు ఆప్ప తిలో జేరటం యిష్టం లేదు, వాళ్ళకు కాన్చు చెయ్యబం తెలుసుగాని ప" న్బామ్మ్‌-వెంచటం తెలి యదు ఆమువంసెట్టివివ్వరు. ఎంఠచలిగాలి పీస్తున్నా చేర్పు తలుపులనీ బార్హగా' తీసి వుంచుళారు ఆఎదుకని తనకు అస్పతికీ వెళ ఎంఇష్టంలేదు ఆయనకు ఆన్బ(తీ అంఘే నమ్మకం. డాక్టరుఅం'పే నమ్మకం౭ఊియవకోనం చేరింధి ఆ కాన్సు చాలాకష్టం అయింది, -

ఆశ్బ్యతిలో. చేరటమే నుంచిదయి:ఓ అనిపించిది తనకు కౌని ఆరో రోజు పిల్లవాడుపోయాడు ఆయన దుఃఖం ఏం చెవ్వను? ఆస్పతి

ఆవరణలో ఆ పెద్దచెట్టు[ క్రింద ఒంటరిగా దిగాలువడి నుంచు ల ఆయన్ను చూ స్టే కడుప్పకరుక్కు పోయింది తను ధైర్యం చెప్పి యి-టికి తీుకు శావలసి వచ్చింది. "

“ఆన్బృళతికి వెళ్ళకుండా వుంశే (దితికేవఎడేమో” అన్నారు. వెళ్ళ టమే మంచిదయిందవి, తాను యెంగో సర్దిచెప్పింది. కావి ఆయిన మన మృుకి కలిగిన గాయం మాన్నలేక పోయింది.

శబ్లటువంటివన్నీ మనకే జరుగుతఠయ్యెందుకనో!” అన్నారు.

ఉవ్పునక్రే ఎందు ఎ జరుగుతయ్యిలెంద్కి మన కష్టాలుగనుక మనకు శేలుస్తున్నయి అన్నది ఈతను, ఈన పవ ర్తన ఆయనకి ఆశ్చర్యం కలిగిం

ఆశాష్యోతి తేక చింది. ఇంత మొండి మనస్పేమా అమకున్నారో ఏమో.పావం ఆయనకేం 'కెలుసు కన బాధ్య మనస్సులో తమ వడినబాధ ఆయన చూచి పుం'పేనా? ఖ ఉ వ

తీవం వెలుగుతూవుంది కొడి 'పెకుగుతూవుంది. డీవం కాన్ను శాను హరించుకుంటూ లోకావికి వెలుగువిస్తూవుంది కొడి కాను 'పెరుగుళూ శాంతిని తగ్గిస్తూవుంది. కొడి స్వభావం దీపానికి తెలుసు కాని దాన్ని నృష్టించుకోకుండా ఊరుకోదు; ఆ నృష్టివల్ల తనకు (పాణాపాయం కథి గినానరే యెదుగూబోడుగూ లేకుండాచిరకాలం (బతికిందానికంచే కదులుళూ వెలుగుతూ అనందంగా ఒక క్షణం (బతికినా చాలు అందుకు తన్ను కాను కాల్చుకంటుంది. కొడి కట్టించుకుంటుంది. ప్రాణంమీదప తెచ్చుకొం టుంది జీఏతం క్షణభంగురం చేబుకుటుంది.

న్‌ా.

దీనం కుంకమెది ట్టు అంది వొ్తినూనె అందటంలేదు అనుకుంచీ ఆమె. లేచి పాదుల్లో నీబ్ళపోసినట్లు (చమిదెలో న్తూనెపోనందిం 'మదలకుండా వెళ్ళి వసివాడిదగ్గర కూర్చుంది. వాళ్ళో మార్చు కనిపించింది, కదిలాడు. ఒక్క శదలడమేనా! గుప్పెట మూస్తున్నాడు. తెరుస్తున్నారు, ఆమె చూచింది. “చూశావా అమ్మా బాబు యేం. చేస్తున్నాడో? అవ్నడి కూతురుళో నంశోషం పట్టలేక.

“ఆడోపంటున్నా డే” అన్నది హతురు,

కల్లి వసివానిచెయ్యి నిమురుతూ కూర్చుంది. అమె చూపుడువేణ

_ శీన గుప్పెల్లో పట్టుకున్నాడు వసీవాడు వొదలడు, ఆమె వౌదిళించుకోవా

లవిలేదు ఆలాగే బూర్చుంది,

వసివాడు వున్నట్లుండి కటు తెరిచాడు ఎంత తెలిఏగా రూశాడవి! తల్లిని గు ర్తువట్టినక్తు చూశాడు యుగయుగాలమంచీ ఆమెకోసం వెళుకు తున్నట్టూ, నేటికి వాడి కోర్కె. తీరినట్లు దూశాడు. తనకబ్ళ తెరిచింది,

న! ఆమెవి చూట్టానికి అన్నట్లు గూళాడు. ఆమె కంటవడగానే వాడికళ్ళ మిల మిలా మెరిసిన్హై. తమలో కాము నవ్వుకున్నై.

జవీరా నా తం్మడ్రీ? ఏమ్మిటా? దేన్ని రూచుకొనిరో ఈ మురిపెంగో ఆవి అడిగింది ఆమె.

“అమ్మరా” అవి జ్ఞానకం జేసింది వాడిఅక్క వాడు కలిశాక ఆ కులుకలో అమ్మ వెయ్యి. వొదిలాడు, గుప్పెట మొహానికేసి రుద్దు చున్నాడు.

ఆర్టీ ల్వీ శీ ఛీ” అని చాణ్ని నవ్వించటానికి (నయళ్నంచిండి

నిజంగా వాడు నవ్వాడు. 'ఆ నవ్వుకి ధ్వనిలేగు వారూ బశినలకి నవ్వలేదు. లోవలే నవ్వుకున్నాడు. మబ్బుషట్టివర మకుండా కేలిపోయినట్టు వుంది వాడి నవ్వ. లోవల నవ్వుకున్న ఆ నవ్వుకి వాడి వొళ్ళంకొ నవ్వింది. డొక్కలు ఎగరవేశాడు. పుండేలుబద్దకుమళ్లేస్మైకి రేదాడు. "ఊటి అంటూ.

“ఊరుకోరా తండ్రీ వడుకో” అవి (బరిమాలిందిరల్లి

కూక్రావా అమ్మా. నామాట నమ్మకపోతివే” అంది కూతురు.

శళ్టవిట్రి త ల్లీ”

“నాలుకి నయం అయింది

అమె వాళ్ళు రూల్లుమన్నది. విరాకారంగా ఒళ్లంతా వ్యాపించి వున్న ఆమె భయనడటావికి ఆకారం ఏర్ప్చడింది.

“వయం అవుతుందా ఠల్లీ?” గద్గదస్వరంతో అడిగింది.

కక్ష అన్నది కూతురు,

“రవ్పకుండా నయం అచుతులదా?))

“క్రస్పకుండా నయం అపుతుందే )

అభాటోోతి త్తి ఛి

“విజ గానా!) అవి అడగటోయింది. మాట నోటిదాకా వచ్చింది, కృత్త జ్ఞాదకం వొచ్చాడు ఆయన తన్నీవిదంగానే అడిగేవారు. ఆమెకు ఇట్ట శలిగింది శరీరం రగవాసానిగా మౌళింది,

భర్త కవిపింజాడుం

ఆమెకొ త్త "పెళ్ళి కూతుర్రై౦ది.

*జ్సుత్రాపాగా పున్నావా?” అనీ అడిగాడు.

*ళమ్నికు తెలియదూ]

ఉజ్రెల్చుస్తుు

అవిటి (దితుకై నది అన్నిటికీ

*ఆఅల్రా అనుకోరు ”

దేనిమీద ఆశ "పెట్టుకుని అనుకోకుండా పుందేడిగో

నేను చెప్పింది మరచిపోయావా?”

కళష్టినిట్రి?)

కంళ్చు ష్టమనీ, సుతకువీ, చావనీ, (లికుకవీ..ఇవనీ న్న "పెట్టుకోకూడదు, ఈ (వసంచంలో ఒక నువిషి కష్టవడటం, మఖినడటం, పుట్టడం, చఛానటం యిువేవీ చెన్సుకోతగ్గ విషయాలు కాదు. అంటీ అంటకుండా (చిళకటమే జ్‌ఏ కాన్ని జయించటం)?

కవిటి అపునుగి

టజ్ఞావకం వుంది

జజ్షావకం పుందం'పీ డాలదు నీవ జ్షావకం ఉంచుకునే దావివీ.ఆడి క్షానకం వుంశేదీ ఈ భేధం ఉన్నంఠకాలం చిక్కే. పీవే జ్ఞానకం,జ్ఞావకమే మవ్వు కావాలి

అనేన ట్లానకం క్లానకం వేమ?

అతడు అంతర్థానం అయ్యాడు. రనవాపావి శరీరంగా మాకింది దీం గువ్చుమంది. కొచి ఆరలేదు. కొడి 'పెరిగింది కావి ఏరగలేదు. ఆమె భూళింది. కావి దృష్టి ఎణవలేగు, అధొక దీనం, బానికొఠ వొత్తి. వొ శ్రి

428 ధక్మవశ్డీ ళా న!

కొఠ కొడి. ఇదొళ మంచం దానిమీద గుడ్డలు, గుడ్డల్లో పసివాడు వాడికీ ఉబ్బు, ఎదురుగా కూతురు కూతురుకి ఎదురుగా తము, ఇల్లా దేనికి దాన్ని చోడలేకపోయింది ఇవన్నీ కలిపే యేసుపుతుండో ఆదే జీఏఠం అనిపిం చింది అదేదో ఒకటి ఉందనిపించింది.

కూతురు కునుకుతూవుంది.

త్రల్లీ!?? కల్సి లేపింది.

కూకురు బరువుగా రెప్పలు తెరిచింది. .

క్ణడ్ష్రళ్హో అమ్మా. విద్దర కాయలేవు

కూకురు కళ్ళు నులుషకొని “కాస్తేనే* అంది.

*వినమ్మా, జబ్బు చేస్తుంది.

శన్సడ్రి స్రీకోగ0

ళన్దేస్స పెద్దదాన్ని”?

“నేను మాం "పెద్దదాన్ని కాదపే చూడు, బాబుకంపే ఎంక 'పెద్దదాన్నో?? అవి మంచంమీదమంచి లేచిమంచుందిం

“పెవఠనం అంటే అవకాదు తలీ*

వ! న!

శన్వరిం కేమిటి?”

“నువ్వు నిజంగా 'పెర్దదానవై తే అవుకు తెలుస్తుంది”

కూతరు మాట దూర్చింది. “బాబు ఎంచక్క విద్దరపోతున్నా డే అన్నది.

శన్చాడ్తీక్తి వాళ్ళ నాన్న గుణం వచ్చింది

4ళన్లాక్హో 00

“అమ్మ గుణం

కూతురికి సడుకోబుద్ధయింది.

తల్లికి అర్భం ఆయింది.

శవనలో రాను నవ్వుకుంది నా తల్లిదీ వాళ్ళ నాన్న గుణమే. అమ చంది.

కూకురు వకుకుంకి, శాలువా కన్సతుంది మధ్యలో యేవి. జ్ఞావకం శీచ్చింకో “నేను అన్నట్టు అయింది చిట్టిలాబుకి నయ్యం అప్పుతుంది

ఆకాజ్యోతి శప

అన్నాము అయింది రేపు నా బొబుకి నేనే నీచ్ళపోస్తా. కాళ్ళమీద వడుకో బెట్టుకావి రేవు నాకు సున్ని పుండలు చేసిపెట్టవ కే?”

మాట్లాడుతూ మాట్లాడుతూనే నిద్రపోయింది పిల్లల వని అంతే.

ఆమె వసివాడికి కస్పినగుడ్డ సర్దింది. న

వొంటిమీద చెయ్యివేసి చూచింది. బుగ్గలు నిమిరింది ఆలోచనలో కర్‌ంది.” కఈన ఈండడి....ఈన తం. కన అన్నలు. అన్నల 'పెళిళ్ళంయి తన పెళ్ళి కాకహాందే తండ్రీ మరణించాడు తండ్రి గతించగానే అన్నలు వేర్లు పడ్డారు వాళ్ళ జీవికాలు వేరైనై తల్లినీ తననీ వరాయివాళ్ళవి చూచి నట్లు చూసేవారు. తన తల్లి తనమీద ఆశ పెట్టుకొని జీవించింది ళనని ఒకాయన చేశుల్లో పెట్టి తస్పుకుంటాననేది తనకు వివాహం అయింది, అప్పటినుంచీ తన కడుప్సన కాయవడితే చూడాలవి ఆళవడేది. అంతకంటే ఏకోరికా లేదనేది తనకు కూతురు కలి*ంది. మలిమూలు మగబిడ్డ అని ఆళపడేది మనుమరాలి పెళ్ళి చూడాలని ఆశవడేని. అంఠకంపే ఏ కోరికా “లేదనేది కావి ఆన్పటిదాకావుంళే మువిమనమణ్ణ చూశాలనీి తవ్చకుండా ఆశపడేదీ, ఆశకు అంతులేదు జీవితానికి వనాదే ఆక.జీఏంచటం అంటేనే ఆళవడటం ఆళాజ్యోతి నర్వకాల సర్వావస్టలయందూ వెలుగుకోనే ఉంటుంది తన భర్త ఆంటూ పుండేవాచు ోదేనికోళం (ద్రికకటం అనే వళ్న అర్థంచేవి (వళ్నం (వికకటమే ఆనందం ”

కొతి రాలింది దీనం మెరిసింది. మెరవటంలో కొలనులోని కలువ ఒకవ్వులా మెరిసింది భళ్ళున తెల్లవారింది.

పునస్సమాగమం

న

ఇంట్లో ఈన భార్యను చూళాడు, కన కళ్ళతో చూశాడు... నిర్హాంత పోయి నుంచున్నాడు. విజంగా తన భార్య లేచిపోయినన్పుడు కూడా ఆతను అంఠ షాక్‌ తినలేదు అంతకుముందు లేచిపోనటం అంక తనేదో (వివ్మాండం అయిన విషయం అనుకున్నాడుగాని, కనభార్య లేచిపోయిన ఈర్వాఠ అది అంత (బహ్మాంశమైన విషయంగా అతనికి కనబడలేదు. మ్మకమేణా అతను బాధపడ్డమాట విజమేగాన్తి ఆ కణం తనకి అంళా మామూలుగా కనపడ్డ్గద్కి తరువాఠ అయినా స్నేహితుల ఓదార్చు మాటలూ ఇతరుల లోకున చూప్పలూ, అతన్ని ఎక్కువ కలవరపెళ్తేవి అవేరేకపోళే తరునాతకూడా కను బాధసడేవాడు కాదేమో. ఏదో కన్నవారింటికి వెళ్ళి నట్లుగా మామే తమ ఫీఐయ్యేవాడ-

ఇవ్చుడలాకాదు తన భార్యమ గూశగానే శరీరం జలదరించింది విజుగా తన కొళ్ళు వొణుకుతున్నై. ఈన జీవితంలో ఇటువంటి అనుళవం ఉఓక్కసారే జరిగింది అది తనకు వివాహం అలున 'మొదటిరోజుల్లో చంగతి, అంఠపముందు అశనికి తన భార్యమతవ్ప మరొకర్ని (పేమించ వొస్తుందవి తెలియదు. తన భార్యకు నొక స్నేపితురాలువుండేది.చక్కమి చుక్క ఆపిల్ల తన్ను (సీమించింది తను పిల్లను పేమించాడో లేదో తనకు ఈనాటికీ తెలియదు. ఆమె వొకనాడు ఈన భార్య నిద్రపోతుండగా వొచ్చింది. తనే కలుపు తీశాడు.

“వి దపోతూపుంది....”

ఆ పీల్ల ముసీముసినవ్వులు వొలకలోసుకుంటూ లోసలకు నొచ్చిండి గదిలో ఠఈన భార్య విదపోవటం చూచింది.

అన్పంచినీళ్ళు కావాలా?”

తను ఠలపూపాగు గుటకచేశాడు, ఆ పిల్ల మంచినీళ్ళుకోసం వంట్ట

వనన్నమాగమం శ్రి

రుంట్లోకి వెళ్ళింది తనుకూడా వెళ్ళాలికానోలు వెళ్ళలేకపోయాడు. ఆపిల్ల నంటయింటిలో కాసేపు ఆంస్యంచేసింది చివరికి మంచినీజ్ళ తెచ్చియిచ్చింద్‌! తనుకూడా ఏదో వొకటిచెయ్యాలి కాబోలు గ్లాసు తీసుకుంటూ వేళ్ళుతాకాడు, ఆపిల్ల “పోదురూ*అన్నది అన్పుడు తఈనకు ఇట్లాగే శరీరం జలదరించింది. గుండె కొట్టుకుంది కాళ్ళు చొణీకిన్నై అవ్సటిలాగా ఇవ్చుడూ ముచ్చెమటలు పోస్తున్నాయి

నాలుగు నంవక్సరాల కిం లేచిపోయిన తన భార ఇను 'కెందుకు వొచ్చింది?ఏ మొహం 'పెట్టకువొచ్చింది?ఏమీ ఎరగనట్టుకూచుంది. శాన్‌ కాపురంచే సేరోజుల్లో తనమీద అలిగినవ్పుడుగాన్కీతన యిష్టంేని గని ఏదన్నా జర్‌గినవ్పుడుగాని ఇట్టాగే కూచునేది ఎంత పిలిచినా వలిశేది కాదు ఏమాటకీ బదులు చెప్పెదికాదు. అప్పుడు తను (దితమాలే వాడు ఎంళ (బితిమాలించుకు నేదని! ఎప్పుడూ తమ పోట్లాట వొక శిధుగానే రాజీ అయ్యేది; కరువాత శాను నవ్వేవాడు, ఆమె సిగ్గుపడేది....

అళకవికి యేంచెయ్యాళోళోచలేదు అక్కడనుంచి కదల్లేకపోయాడు. ఈళస్మాత్తుగా అదే సరిస్టికులలో ఇంకాకరై తే ఏం చేసేవారా అనే ఆలో చవ నచ్చింది. తవ్ని బయటకు ఈర్చేవారు అనకున్నాడు తన్నటర ఆమె గిళగిల కన్నుకుంటూ కొళ్ళావేళ్ళావడి వతిమాలుకుంళే నోటికి కచ్చిన కూతలన్నీ బూస్తూ దిరాబరా వియటకు లాగటం, మెట్లమీదనంచి కిరదరు తోసి టన్సున తలప వేసుకోవటం.___ అదంతా పూహించుకుం టుం'పే మనస్సుకి బాగానేవుంది. కాని అంఠనవి చెయ్యటానికి తగినంక కోకర కనళు రానిదే? వాలుగు నంవత్పరాల (క్రీఠం జరిగి. దానికి తన శిక్సడు కోవం రమ్మన్నా రాదు. కను కోపాన్ని నేమరు వెయ్యలేడు. "

ఏం చెయ్యటం అనేది ఠమవాత ఆలోచిద్దాం, అనలు ఎందుకు వొచ్చి వుంటుంది? ఆమె తన్ను చూడ్డంలేదుగద! వడలి నలిగివుంది కొని అందంగా వుంది. కళ్ళు మరుస్తున్నయి. అతి సుకుమారంగా వుంది, ఏెంబనే అఠవిలో ఈర్ష్య రేగింది. గొంతు నవరించుకున్నాడు. గుటక వేశాడు. వాదేమయ్యాడో, వాడి'సేరు తలచుకోకూడదు. తీసుకువెళ్ళి నానా కష్టాన పెట్టి వుంటాడు. రోజూ సాయంకాలం వొళ్ళు విరగొట్టి వుంటాడు

4ీ$ేడే ధర్మవర్డీ వ!

చిఠకఫొడిచి వుంటాడు, రోగం కుదిరి వుంటుంది. అవ్పుడు తను జాపకం వొచ్చి పుంటాడు ఆ బాధలు భరించలేక నొచ్చివుంటుంది. ఇవ్వుడ్‌ మళ్ళీ తను కావలనీనొచ్చాడు. తనకు అక్కర్లేదు అనుకున్నప్పుడు విడిచి "పెట్టటం, కావాళనకున్నన్నుడు రావటం, శీ

“ఎందుకొద్చావ్‌!” అన్నాడు

ఆమె మాట్లాడలేదు అట్లాగే కూర్చువివంది. అతని (వశ్నమ వినిపించుకోలేదు ....ళతని ఆలోచనలను ఊహిస్తూవుంది తన భర్త ఏదో తన్ను నానా కష్టాలు పడీ భరించలేక రక్షణకోనం వొద్చాడనుకుంటు న్నాడు. పానం తసకేం కష్టం? నాలుగు సంవత్సరాలూ. నాలుగు మధు క్షణాలుగా గడివఫోతేమా! ఏమాట కామాట చెప్పుకోవాలి. కామరాజుతో లేచిపోయినందుకు తానీ సాటికీ వళ్చాత్తాన పడటంలేదు. వళ్ళాత్తావవడటం ఎందుకు? ._ఠన్నీనాటికీ విషేవంలా చూస్తున్నాడు. అతనితో కలిసి కామ ఈ నాలుగేళ్ళలో ఎన్ని సుఖాలు అమభవించింది!! ఎంత జీతాన్ని తుచి చూచింది!ఎటువంటి అనభవాలు!!విజంగా వ్తది జన్మలకు నరీవడా ఈ నాలు గేళ్ళలోమా జీవితం అనుభఏంచింది. ఎందరెన్ని అన్నా తనహృదయ లో భ్యదంగా దాచుకున్న ఈ అనుభవాన్ని మూత్రం ఎవ్వరూ తీసివెయ్యరేరు, చెపితే నమ్మరుగాని ఇంట్లో కూర్చున్నస్పటి నాట్‌కంకేఈనాడే తాను మంచి మనిషి.ఇన్సుడు తనకు (వవంచంమీద కొండంతసానముభూతి వుంది. అనాడు కాను పైకి ఎంత కనవడకపోయినా తనహృదయం నిండా ఈగ్ష్యే వుండేదిం (వ్రనంచాన్ని (పేమించడం నేర్చిందితన అనుభవం తనకు, తన భర్తను చూడాలని తనకు ఎందుకు బుద్ధిపుట్టాలి? ఎట్లా వున్నాడో చూద్దామనేగదా.. ఆయన అనరాని మాటలుఅనే అవకాశం పుందవి తనకు తెలుసు.థర్మబోధ బేసి ఈనవి నీచంగాచూడనొచ్చని తెలుసు బయటకు గెంటించవచ్చవి తనకు తెజుసు. ఆయినా వొచ్చింది. ఎందుకంటే ఆయన ఏం బేసీనా కాను మన్నించగంలదు. *పావం)” అనుకొని వూరుకోగళలదు. తనలో ఇంక బౌదారక్టిం పుందని తనకు నిజంగా లేచిపోయినా తర్వాతగానీ తెలియలేదు.. పాపం తన భర్తికేం తేలుసు? వొట్టి అర్భకుడు. ఆయనకు అమభవం తక్కు-న, అందుకని బాధలు ఎక్కువ.... ....పావం!.

పనన్సమాగమం జేకిఫ్రిం

ఎంతపేవటికి ఆతని (వ్రశ్నకు జవాబురాలేదు. జవాబుకోసం చూళాడు. దూళాడు ... మాట్లాడదేం? ఎందుకొచ్చింది? పోయిందిపోక మళ్ళీ ఎందుకొచ్చింది? జరిగింది జరగ్గా జానీ _నాలుగేళ్ళలో. ఎల్లాగో. జీఏతం సరిపెట్టుకున్నాడు. తన భార్య ఉన్నప్పుడు వున్న వంట కజత్తే నండి 'పెడుత్తు...పుంది. ఇల్లు చూస్తూ వుంది కాలం డగొర్లిపోతూపుంది. చొక కళగా ఈ జీవిశానికి అలవాటు వడిపోయాడు. ఎన్నుడోగాని తన భార్య సంగతి క్ఞాపక*ి నొచ్చేదికొాదు వంటకతై అన్పుడన్పుగూ ౪ ఏిషయంఎత్త టానికి (వయత్నించేదిగాని,తామ వినేవాడు కాదు.ఈ విధంగా జరిగి పోతున్న జీవితంలోకి ఎక్కడనుంచి వొచ్చివడిందో వడ్‌ంది.. తన జీఏతం కెలక టానికి! ఠనంపే మొదటినుంచీ అలు'పేం ఇవ్పుడూ అంతే. నింక అలును కొకపోరే ఇట్లా వొస్తుంది. తనే తన భార్యస్థితలో వుంటే ఈవనవి చేసే వాడూ? ఈవనని చెయ్యాల్సి వచ్చినవ్చుడు ఆత్మహత్య చేసుకునేవాడు...

ఉస్తిస్ట దే నూ అని అడిగాడు.

ఈ (వశ్నకు ఆమె హఠాత్తుగా తలపైకి చూసింది, వరానరి అకని కళ్ళల్లోకి చూసింది. అ తూవులకి ఆతను తట్టుకోలేకపోయాడు తల "మనిషి.... -మార్వేచమీలేదు -అకృటేకంటే ఇంకా .లోనలకు కుంచుకు శోయాడ. ఇంకా (వసందానికి దూరం అయ్యాడు. తన దృష్టి ఏిఠాలం అవటంవల్ల అకవితో కావరంచేసిన నాటేఠంపే), ఈనాడు తనకు. టాగా అర్ధం అవుతున్నాడు. తను ఎగ్గవడాలట? ఎందుకో? చూతాలని వచ్చి నందుకు కాటోలు! భూడోలనే బుద్ది కలగటంహడా త ప్పే? తనకు భర్హమ చూడాలవి చాలా రోజులనుంలీ అనిపిన్తూంది... పానం. ఏంచేస్తున్నారో అనిపించేది చెనితే నమ్మరుగావి ఆయన్ని తలుచుకున్నన్వుడు, అన్ను

29]

శ్రీ ధర్మవ డ్తీ న! డప్పుడూ కళ్ళుహూడా చెమర్చేఏ. దీనికి కారణం భోర్హమీద కవకున్న (పేమకొదు; కామరాజుమీద అవంతృ ప్రీకాదు.ఎందుకో తనకే 'కిలియదు.... విజంగా కారణం తెలియకుండానే చూడకుండా పుండలేక పోయింది వొచ్చింది పాపం నల్లబకి పోయారు, ఛిక్కి. నగమయ్యార్యు అనవవ రం” దిగు * వడి బాధలను తనచుట్టూ నిర్మించుకున్నారు కాబోలు పానం ళన అనుకున్నట్టు జరిగింది... వొట్టి అమాయపలు. అతను ఆలోచించాడు, డబ్బుకోవం వచ్చిందేమో? ఒంటి మీద నగలు ఉన్నట్లుగొకూడాలేవు. ఈ నాలుగు నంవక్సరాఅమంచీ అమ్ముకొని తినివుంటారు దరిదుడు ఆడదాన్ని అన్యాయంచేశాడు, ఆ డబ్బు అన గానే వళ్ళీ తనమీదకు తరిమాడు. లేవదీసుకు వెళ్ళేముందు ఏమి మాయ మాఏఐలు చెప్పాడో, ఇవి అన్నీ నమ్మివుంటుంది. రోజారోజూ తనను గురించే మాట్లాడుళొని ఉండిఉండాలి. వాడు ఏమడిగేవాడో? ఠను ఏరి చె ప్పేదో. “నీకు బద్ధిలేదు” అన్నాడు, వాడు దర్శిదుడు. వెధవ తెంపి అనుకున్నాడు, మన బంగారం మాంచిదవ్వాలి గాని కంసాలివి అవి” ఏం (నయోజనం అంటారుగావి, ఐంగారం దేముంది? శంసాలి ఎటు మలిపితే అటు నుళ్ళుళుంది. వాడు ష్యకంళోకి రాకముందు తాయి చక్కగా జీవించలా? అసలు ఇంతకీ రథ లోటు చేచాడని ఇంతవనికి పూనుకుంది? “లాభంలేదు” అనుకున్నది ఆమె. కు అర్ధంకాలేదు, కామరాజుకి ఈయన్నక్రూ ఉన్న లేదమే ణుది. కామరాజు సానుభూతిని ఇస్టే అందుకుంటాడు. తీగెకీమళ్లే అల్లుకపోతాడు, ఈయన దగ్గరకు వొచ్చిన వాళ్ళవి ఇక్తే దూరంబేసు శంటాడు. ఈనలో మొదటినుందీ వున్న దుర్గణమే యిది. అందరూ తన

పసప్పమాగమం జీఫ్రీక్‌ లాంటివాశ్ళే అనుకుంటుంది. అందిరో (గ్రతివిషయాన్నీ తనకు మ ,భ్రేనే ఆర్థం చేసుకుంటారనుకుంబుంది. తన దృష్టితో ఇతరులకు వవాయం జీచూలనుకుంటుంది. అందుకని అందరూ తన్ను అపార్ధం చేనుకునేవాళ్ళే! ఆసలు రావటమే పొరపాటు. జరిగిందేదో జరిగింది. మళ్ళీ తనెందుకు రావాలి? వవంచం తనకు కనవడ్డత్హే అందరికీ కవబడుతుందనుకోవటంలో వొస్తూపుంది చిక్కు. ఆమె నెమ్మదిగా లేచింది. హశాత్తుగా వంటకత్తె వొచ్చింది నంటక త్తెని చూసేటవ్పటికి అథలికీ వొబ్ళ మండింది.ఎందుకు రావిచ్చావుః అని అడిగాడు, నీకు తెలిసే రావిచ్చావు అన్నాడు. నీకు తెలిసే చేస్తు న్నాపు అన్నాడు. చస్తే చావనివ్యు నేమ మ్మాఠం దమ్మిడీ ఇన్వను ఆర్నాడు. భార్యవైపు తిరిగి *ోవెళ్ళు...వెళ్ళిపోగఅని గద్దించాడు. ఎక్కడలేని శ క్రవి తెచ్చుకొవి గబగవా లోవలకు వెళ్ళాడు, కాసేపు అలాగే విలజడి _మ్రోయింది ఆమె. జఆవన్బుడొచ్చావమ్మా!”” ఇని నంటక_త్హై అడీగింది, నాసా” అనీ చెప్పి ఆమె లోవలకు వెళ్ళింది, తనభర్త వడకగదిలో మందంమీద వడుకొవి కన్నీ, కోవడం చూసింది. ఆవ్వకోలేకపోయింది. నెమ్మదిగా దెంతకు జేధిం కప్ప మ్తండీ [9 ఇతను నూటాడలేదు. “మిట్టట ....?” అతను మాట్లాడలేదు.

శే3థ ధలత్మవడ్డీ వీవు విమరుక్తూ '*వొంట్లో బాగాలేదా?? అని అడిగింది. అకమ హాళాత్తుగా ఖార్యుని కావిలించకొని “లేదు” అవి ఆపురునన్నాడు, భార్యు నొక్లో తల పెల్టుకొవ్సి కబఐహం చేతులో కన్చకొవి “నన్ను ఇందుకు విగీచిపెట్టావుగి అవి రోదిందొచు.... న. నర ఇవా! న న ల ధా ల సో జం డ్‌ యిది పో ఆల్లుక శుంటా