Telugu chinthamani vishaya parishodhanamu sanubandhamu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

స్ట జ న] ” ” సా ” 7 గ షం బ్‌ ల . న. ల . ర కే ॥ నా న ల క్‌ లా నే ము న. వ. వం క క ట్రై. లో స్‌ (| క్‌ న. న్‌ 1. త. . ॥ చింతా పళ . . _ న మ: పు. ( ఖీ ఇ లన జ తం. ప ॥ి _ వా, టక ?. టు ను క న కం యమ ం య టీ ॥ యు ్‌ గ... జ్‌ న . క్స్‌ గ్‌ తం ౮ యా. బం చివనీకాంామసాప్రస్తత మ స మ ్ర న [నే స శ నం ల చ. ౫ శ గే త ను. లా మం ఆ 1" శా వామ ను కం. న... చేపా న ష్‌ తన ప ము. సా | “కల. బంట ఇ! స టు ౪ క మ నల న. చల వం! వ. ఛే న్న తిం లా. ల్‌ | ప అనా మ. “ము! ను ్య్‌ వా మ పు లోల వ్‌ నై శ న జ? జ? శర సాలా శ న్‌ న న! వ. “శ, స పా ౯ / ' త్కాస్తేక కాం టే ల నే | డక కంల మం జ శస్టమ న అ స ఖే | మ్ల వకష్ట్మ పం ఇని న. ' అజ ేేససపుునాం . జీ వ నం. / . శే నన. ఇ . గే కరాడాావు వు 2 ాతనాలానా. | న న ౯ శ ]

ల్స్‌ ( ల న ల జు ఖ్‌ ౫! ఖీ ల ఇఇ స ॥ షు, శి సం షో జ. ఈసపో రాం

గుపదేవతా స్వుతి, నూ “నో సుధియూ పరిపూత మానసా కలమే*.వాం జత, వీయంకరా వీతరా మమ చేంఠటాంబిళ్తా ముఖలిం](శ్వోర జంపతీ హృది, స్టో వీలామహ్లాతృసుకు స్వవిద్యా గుకుం చ చింతొోము'? సత్సమాఖ్యమ్‌ (శ్రీ నత్సగో త్రోద్ధరణ యశ స్త్రి నమామి నొరాయ- సరత్కేవీర్యదమ్‌ం (మెొవటిక్లోకమున మాతావీకృపరముగారు 'చార్వతీవర మేశ్వరపరముగాను నర్థద్వయము నెన్నునది. "రెండవక్లోకమున సకువ్రలగు. నారాయణపండితులపపముగాను. వికష్షుపకుము ను నర్ధద్వయము నెన్ననగురు, క భాశృజాయామ”. అను నుక కాఇదాస (ప్రయోగముచేత ట్రాతృనుకళబ్రసమాసము స్య మాణ మగుచున్నడి) (ముదాపకులమొద్ద శి అకు లిపులు లేనందున సీ: గంధమున దానిచోట వాకుకవొప్పన తమిళము మున్నగు నై ళ్‌ చొటులందు ళకారము కూర్చంబటజ్నెన.] వానననినాననననననననాననాననననానన

విషయసూచిక. వాటై్రోహైనైందతెలా | విషమయసంఖ్య- ఆం్యధిశ్వ చింతామణిరచనకల్ల నే నన్నయ భట్టారకునకు శబ్దశాసన బిరు దము వచ్చెను తఠళ లి జక్కనకవ్ని భారతరచనిమువల్ల నాలని క ట్రివ్‌రదము వచ్చెనని వెప్పెను ౨ జక్కంనమతము సరికాదు 99 త్రి నన్నయ భట్టునకుం బూర్వమునం గావ్యవా బ్య్బయము గలదనుటకు నిద గృునము 'కెవ్వియు లేవు అలల నే నన్నయభట్టు స్వసమ కాలికుం డగు వారాయణభట్టను భారతాదిని నుతించెగా అ6ల స సంస్కృత ఫాహికవి తాదముయగు నన్నయభట్టు "తెలగ భారతమును మొదట రచించుట వింతకాదు తలి ౬జి పావులూరి మల్లకయు6 దత్కాాలమున నొకకవియై కాజనరేం్యద్రు చాస్టాగమున నుండెను ళల6 * ౭ ఆం్భధభాసా వహోదయి సాధకపండితసంఘము లాకాలమున నుం "జెడి వనుటకు నన్నయ బారతాదిని సభలను నుతించుటయే నిదర్శ నము కాలలదు 406 న్‌ “మొదట 'సుదట భావలో6 ఒదములు పాటలు మున్నగునవి ఫుట్టు శఈతచయుం 6 దర్వాతం గావ్యమలు ఒయలువెడలుటయు వింతకాదు గా తమిళ భామయు నిక్తే పండితులచే సంస్కరింపంబడెను === ౧౦ నన్నయభట్టు తనభ్గాలత మట్టిపండిత నంఘముల యాదరణమును బడయం గలదని పలుమా జుగ్గడించియున్నండు టక ౧౧ చింతామణిలో వైఠతము విన్నయభట్టు స్వసమకాలికపండితుల వరము లను (టైోంసించియు న్నాడు న ౧౨ స్వష్థానేత్యాది చింతామణి కారిక యథ్ఞాని (ప్రాధ్యస్థుక తావస్థకు నిదర్శన మగుచున్నది న ళం ౧౩ కారతచింతామణుల మెదటి సళ్ళ(వ్రయోనము లద్దుంధక్యైక్య మను నూచించుచున్నది 666 ౧౪

6 విషయసూచిక వ. విమయ'సంఖ్యం వానిమొదటి (రేయ్ళ (ప్రయోగము మైతము. లద్దంధక, త్ర[నూద 9 కము నారలలదు 5ల య ళ్‌ ంధద్వయాదిస్థములగు నికర్యవ్రస౦గ ముల సరబంఫము న ౧౬ చింఛామణికిం బూర్వమున ఇాం్టధవ్యాకరణము. లుండెడి వనుట విశ్వసనీయము"కాకు అలల ౧౭ ళీ ్టు' వ్‌్ధి నాకా ద్‌ ఎేకళ్యౌరి చింతామణి కారకయుళ చద్ద్రుంధముయొక్కు యాదిమావసమ లోధించుచున్నది వలల ౧ కో "తెలుయఫొమను భార తార్మ్థీకరణోపయోశార్డ్హ్య ముగ€ జేయుకబులోని పద్ధకులు అతిథి రా సంస్క్భ్భతములోని వికళ్ళ్‌పయా కృళేబ్బములను టెనుంగున వాడరాదు. ౨౦ విరళ్యప్రయా కృములును గృతీకళస్తములును సంస్కృత మునం (మోగా స్ట్హములుళ నంగీకరింపంయడుచున్న వి న ఆం అట్టివానిని నన్నయభట్టు నిరసించుటలోని కారణములం అటలి ౨9 నన్న్హయభ్‌ట్టు (ప్రపహాదగుణమునే యావరించె నని భారతచింతామణి (రంఛాదులు విళకీకరించుచున్నవి త ఇం ౨3 చింతామణి (గంఛాదినుష్న కావ్య(ప్రశంసయే యది కావ్యభెపానుకా నన మమటకు నిదర్శనము కాం లను ఉం నే “తెనులసన సంస్కృకములోని వికళేప్రయుక్షములే గాక కృరకళబ్దము లును (ైమోజ్యములే యని వైచింతామణిమతము నధర్వణాచా ర్యుండు 'సవరించెను న ననే ఉంతామణికి: దరువాతి వ్యాకరణము లాచ్చికళప్టసాధవ (వశానముత్రై యున్నవి, ఆంధ ఫాపాభూవణమునుండి వైవిమయమున కుడా వారణములు న శ్‌ చింతామణి సంస్కృృతసమజ్ష్వుసాధనపరము అలం ఈర అచ్చికవర్షసమామ్మ్హ యమ్మాత్ర పొారాయణమును బింతామణి చేయుట లోని కారణములు గ వాతా న్సీన్యాల్యామన్న శ్వరూపసాధన (వశ్రీయా నిహపణశారణములు ౨౯

విషయసూచిక. ౫, ణా విమయసలఖక్టా యకజ్ధవసనా ళ్‌ చృకు చింతామణి వాక్యములోని భ కార మలఘు లకారముకాగు “ఆఅ ₹” అనునవి పండితసర్మప్రదాయమున నలఘు రల ల యాకారములు కాను అలల 3ెం వస్ణసమామ్నాయళతే ఫేకారవినమయమున నూరిగారు (వ్రాసీనదానికిని జింతామణినిషయములకును గలయఫ్మిప్రాయ భే వములు అంజ 28౧ జడసామావ్య మువ్వారణసాన్యుమును బట్టి యలఘుల కారమును సైత మార్యధ్యడ్రావిడ సాధారణలిపిలోని ₹ కారాకారముతో నే థా యూుచు వచ్చెను, ఇట్టిపద్ధతి వర్థాంత్తరములందును గలదు 999 3అ శశ్రాళ్లు అనువడి మొదలగురూపములు చింతామణిసాధించినట్లు (వా సన వ్యాఖ్యలు (ప్రొామాదికములు తంల 23 సూరిగారు జ త్రాన్లులి అనుకీతిగల రూపములను సాధించుట సరికాదు 38 శీఫద్వయమ్మెతిని జింతామణి యంగీకరింపమికి. గారణరులు 2౫ ఆప్పకవి శకట నేఫమును వస్తసమామ్నాయములోం జేర్చుటకయి చింతా మణీలోం బాఛాంకతెరములను గల్పించుట సాహసము *66 కె చింతామణి “తాక్తుఅనునది “'మొవలగురూపములను సాధించుట చాని యాదిమావస్థకుం (ట్రసలనిదర్శన మనవచ్చును అటఐ ౩రై ఆంధభాపాభూవ.ణము “త్రాళ్ళు అనురూపమును సాఫించుచున్నరది తతా “కుక అముదానిని చిందువూర్వకత లేనప్పుడుమాత్రమే వైయా కరము లంగీక8ించికి శిలల వెలా చింతామణ్సీ శజలదంళ్య తాలవ్యకలను సంబేహనిన్టయాగ్ధముమ్మాక్ర మే నిళూపీంచెను 664 ళం ఆూనిని జిన్న 5పనూరి( ప్రభృతులు లోపముగానెంచుట సరికాదు ౪౧ పదాదియ శారాంగీ కారసందర్భము మెఠతము సందేవానిక్షయార్థక మే ళం చింతామణి కావ్యవాజ్మ్యమోదయానంకర భావి ళష్టుట సరికాదు ఈక చింతామణి యద్భాంధ్రఫాహెనియమన (ప్రధాశము కాదని తలంచియో ళేక యర్దాని స్థితి నెటుంగకయో శేకన తన వ్యాకరణమే -మొవటి చనుట విరద్ధముశాదు అజం ఆళి

8 విషయసూచిక. 11, విషయసంఖ్య.. చింతామణి నన్ట్టయభట్థారకరచిక మే యనుట పండిశపరంపరో న్‌ (సిద్ధము 86 ఈ చింతామణి నవ్యమని ఇెప్పెడి యాధునికల యుక్తులు ₹ మిక్కిలి బల ఫీనమ్యులై యున్నవి 44 ఈ౬ “'పదాది యకారసందర్శము నన్నయ భారళ ఫాగ (ప్రయోగ విమస్థకునుట యసంగతము క 'ర్రీ౭ [ప్రభమఫురువ. ్రియే కారసంథ్య'ావము నన్నయ భారత ఫభాగమునం గల దనుటు కల్ల ఉం ళీరా సిద్భనికల్పనము విశ్యసనీయము శాదు ఠంం ళా చిం తామణ్యధర్వణ కారి కావళులు చిర కాల మంతర్మ్యూతము లయి యుండు టలోని కారణములు 48 గిం ఆర్మధకాముదిలో వైతము "శేరపగంధమునందువలెనే యుండుటచే నదె యు సకలవ్యాకరణములకును బూర్వఫావి యని యంగీకరింతురా? గం బాలసరస్వతీటీకలో నదర్వణ కారిక లుదాహృకమ్ములె యుండుటబేక వికృతివి వేశమున్సు జింతామణియు, బాలసరస్వతి! జూల కాలము (శ్రిందటివని 'చెప్పకతీరదు ఎ ంం గం అప్పకవియు! గొని యథర్వణకారికల నార్శధ్ధీక రించి యున్నాండు ౫౩ ఆధర్వణ కారికావళి చింతామణికి వివరణ(్ర0ంథ మగుటబేతం జింతామణి యచ్బానికన్న్యం (య్రాఛీనతరమని యంగీకరింపక తీరదు ఆళి గం జప్పకవీయచింతామణిలోని యధర్వణ స్మరణపారము 'పజీప్త యు సి ఆధర్వణకారికావళిలో మైతము కొన్ని ప్రతీస్తములు గలవు ౨ సు ఆర్మధలిప్యుడ్ధారకళ్లోకములే చింతామణి నన్నృయపమ కాలికమని స్థాపిం చుచుస్తవి వ 6ం ణం “ఎడ్సి ఎడు, ఎది మున్నగు (ప్రత్యేయములను జింతామణి ప్ర ్యేకముగ మపదేళింపకుండుట య్హద్బాని (ప్రాచీనతకు నిదగ్శవము కాలయలరు ౫౮ *ద్వి శాసమ యు కరూరీములు తద్ధర్మార్థకము లనమటయు *ఉన్న, శలానుబంధయుక్తికూపములు “ల రమాన కొవ్యర్థకము లనుటయం6 బజీింతామణి నవ్యరకుం "గారణము లనెడి వాదము సరికాదు ఫై(నా

విషయసూచిక, 11 ర్ట విమయసంఖ్యం ఎవజ్టిదు అనువానితో నున్నరూపములు వరుస నియమముణా వర్తమాన భావ్యర్థకములగు నని కేతన చెప్పుట (పామాదికము ౬౦ అహోబలపతి. *ఎవితోం గూడిన రూపములు భావ్యర్థకములని యఃచావారించెను అజం ౬౧౩ నన్న్హృయభట్టఫారత భౌాగములోని ఎది గాగమ యిుక్రరూపముల (ప్రయోగములు అలల ఓం నన్న్హయభట్ట భారత భాగములోని శద. గాగమయు కృరూపముల (వమయోములు 66 ౬౩ తద్ధర్మశచ్హార్థము (అహో బలపండితీయములోనిది) 00 ౬ళీ ఉపసంహారము అ 66 ౬౫ || ఉఊఉషహ్మక్షమ వీరిక 66 ౬౬. భాపాపరిణామ కారణములు, పరిళామము నందుచున్న ఫావులలో. బూర్వవూర్వథాపహు లుత్తముములనియు ను త్త గ్రచము లపష(భ్టస్ట్ర ములగుట న్రావ్యాతు4నియు నాయాకాలములవారు. తలంచు చుండుట సర్యప్రదాయము న ౬౭ వాసనాఒలమున నిట్టి యుత్టకో _ల్రేరవ్యవహారస్థభామలాోని కొన్ని కట ములు (_గాంథిక థామలోం జొరంబడుచుస్నను (భాచీనధౌమను చ్యూర్ర మే (గ౦థికభామకీగా నంగీకరించుచుండుట సంప్రదాయము. ౬౭ ఆాంథిక వ్యావహారిక భాహావిపషయక్షవివాదము అందలి కారణములు ౬రా నన్న్హయభట్టారకు6 జార్మధమును (గ్రాంథిక ఫామగ? "నేర్చ్వలుచుకొనుట లోని పదతులు ఆలి 20 శావ్యరచనంపీందు మా(కమే 'రాంథికభామనువాడుట యావళ్యకమని నన్నయ తేలంచెను థి ఠం4 తెలి వ్యాకరణము కావ్యగ్వారమున (కేయః (ప్వావ్లికిల. బరంపరాపాధన మగునని నన్నయభట్టూరకుండు తిలంచెను 6 ఏ6 రవి చింతామణిని సంస్కృత కావమలో రచించుటకుం గారణములు రెప,

10 విషయసూచిక, 1కే విషయసంఖ్యజ మైదికశార్యములందు సంస్కృృతథామ-నే బాడవలయు ననుట (ప్రాచీన జ్ఞ సంప్రదాయము ఉజలి ర సంస్కృత ప్రాకృత భౌమల యాక్స త్తీనర్మిత్రము విసపషయమునం బాళ్ళా త్యపండితుల యభిప్రాయము న. 2 మహా భామ్య్యప్రసంగమునుబట్ట్రి విశదమగుచుస్న సంస్కృృత్యప్రాకృత భ్యామలచర్మిక్రము గ ౭౬ సంస్కృకప్రాకృక భాహిచర్శితమునకును 'రాంథికవ్యావహారి కార్య భాహాచర్మక్రమునకును గల సాదృశ్యము ౭ రెలె సంస్కృత భొహకును 'రొథి కాం భాహకును గలభేదములు ౭తొ పాణినీయము కావ్య భాహనుకాసక ము ఇాదని భెమ్య్యప్రసంగమువలన విశదమగుచున్న ది. అది వైదికకర్యోపయోగి శిష్పజనవ్యవహార భా షౌనుశాసక మవ;దగును ఐం ౭2౯ పశినీయవ్యాఖ్యాతలు దావిని గావ్యఫాహినుకాసకముగా నంగీక రించిరి . ౮ాం శావ్య్యప్రయోగములను బాణీనీయముబేత సౌధించుటక్రై వ్యాఖ్యాతలు బేవిన సమనర్థయములు= శకృళాయగి పాతయాం(ప్రథమమాస్క అమో హిణ్సీ అజఘ్బే హేసు(భ్కు (త్రియంబకజి అనునవి మొదలగునవి ౧ సంస్కృత వైయాశరణులమూగ్దము ననుసరించి యాం[ధలాక్షుణికులు (లొక్‌న యపమా్ద, ములు అజ శఛా౨ అ్మప్రయు _క్థదోమ విషయమున ( బతంజలిభగవానునీ యాశయము శకి తద్విసవుయమున నన్నయభట్టు సిద్ధాంతము శ6టి చార తద్విమయమున నధర్వణాభార్యుని సిద్ధాంతము అం తా ఛావ్యములలోని సంస్కృత భావ పాణినీయమునకు లొంగియుండవలె నని యధర్వణుండు ఇెప్పీయున్నాండు తలఉి ౮౬ ఆంధ్రమహాకవుల (ప్రయెశిగములు ైకే మార్మధవ్యాకరణములకు లొంగ నపు డపాధువులే యని యహాోబలపతి చెప్పెను ళం జం ౮౭ "ఆనికపండిళులును సపాణినీయసంస్కృతేశబ్దము లసాధువులే యను చున్నారు ళం ఛాతొ

విషయసూచిక. 111. న! విమయసంఖ్యం సంస్క వైయాకరణులు పాణినీయమును గావ్యఛాపానుకాసకమున నంగీకరించుటలోని కారణములు ఏ66 ౮౯ సంస్కృత చ్యాకరణమునకుం థూమాణ్యమును బలపజుచుటక్రే వ్యా ఖ్య్చితే లంగీకరించిన వింతవింత సిద్ధాంతములు ం66 ౯౦ వెవారి ననుకరించుచు. నాంధ్రమైయాకరణులు కొంద ఆంగీకరించిన వింశవింత సిద్ధాంతములు, వాని యసరిగతియు 666 ఇర -స౦ంస్కృనవ్యాకరణము ఫట్లు బలపజుచుటబేత నిఫు డర్దానిచే నృజిం పండిన "పెళ్కు. కృతకశబ్టములును (బయోశార్జ్హము లగుచున్నవి ౯౨ ఉ పసంహారము అం9 ౯3 [1 ఆం్యథ్రకస్టచింతెచుణి న్యూతరముల యభ్మ్‌ఫాయములు కొన్ని నిగూఢ ములై యుండిపోవుటకుం దగివ కారణములు ఈం నే తాళభష్మత్రినూతృకలలాో మన్నట్రియం మ్యుద్రితమై యున్నట్సియుం (వాచీ నాంధ్రవాద్బియమున---అందును ముఖ్యముగా నన్నయ భారత భాగమున--ననేకవిధములగు మార్పులు శేరియున్నవి =. ౯౫ “కఅనాదిషు విభ్శక్తి షూతో వా” అనునూసర్రములోని నిగూాశయములం ౯౬ శనన్నునున్‌ ” అనుదానిలోని *ని అనువది ద్వితీయ్యాప్రత్యయముం సముచ్చృయాద్యర్థక "ను శబ్దము కాదు. అనన్నుని మొదలగువాని లోని *న్ను ౫ అనుదానిమాండి “టా శారము” దిితీయా పతయస షి 6ది “దా శారము” ద్వితీయా ప్రత్యయస్థ ముకాదు ంం6ి లాలి “నన్నేలు” అనురూపము. *నన్‌ వీలు” అనుచానినుండి కలిగినది (దుశడ్విక్వము నన్మ్హయభట్టసమృతము = 66 లా ఉఅమ్రమే్మేలు” మున్నగువాని సంధ్యిష్మక్రియ విజాతీయము! *మమ్మ్యున్‌" "మొదలగువానికి ద్వితీయాబహువచనమున లి రా-నేరము ,. ౯ “నిత్య మన్తుత్తమఫురుపు (కియాస్వికఃా అను న్యూర్రఫు విమర్శవముం చానికి సరియగునర్తము, నన్నయభ్‌ట్ట ప్రయోగములు తఠ4ి ౧౦౦ థి లు'

ణి విషయసూచిక. 1]. విమయసంఖ్యం-.

ప్పకవి [దుతాంతములగు ను ల్పేమఫురుమక్రియల యి కారములకు సంధి క

కబ్దదనియు గళలగు నుత్తమఫురువ[క్రియల యిశారములకును

సంధి నిళ్యమే యనియు6 జెప్పెను. అది సరికాదు ఇఖం ౧౦౧ అహో బలపండితీయవ్యాఖ్య- అందలి పొరపాటులు, ఉత్తమపురు మైక

వచనస్వరూపము, “కొలిచి రద్ధిజన్‌ ౫ అను నుత్తమేకారసంధి సరి

శకాదు తం6ి ౧౦౨ కవుల చర్మిక్రమున్న నన్నయభట్టు (పథమపఫురుషేశారసంధి మానెననుట

పొరపాటు 66 ౧౦3 బాలవ్యాకరణ గుష్తార్థ్యప కాశి కాకార 'పామాదికవ్యాఖ్యలు =, ౧౦౪ కన స్యా కృద్ధరో్యరళి అను న్యూత్రపు విమర్శనము దీనికి సరియగు

స్థముం ఉఊడాహరణనులు అంలి ౧౦౫ ళన స్యా రద్ధరోశ్రైతణి అని కొందజు వ్యాఖ్యాతలు (గహించినపా

రఘు (ప్రామాదికమ; అది బాలవ్యాకరణ పరన పాసనాసీద్ధముం

అప్పకవీయ వివరణ నిరాసము ఇ లల ౧౦౬ అవీ ఒలపండితీయ వ్యాఖ్యయు చానికింగల చాధలును ౨,౨, ౧౦౭ ఎడు (ప్రత్యయాంత తత్సమ రద్ధర్మార్థకవి శేషణ రూపముల సంధ్య

భావము లోపముకాదు న ౧౦౮ క6ఫ్ఫకరాగమః [[యాణా మీళ్వాది నూ తారవిమగరృనము వాలసరస

త్యహోజలపతి వ్యాఖ్యలు ల్‌ న ఇ + ళఅరి న్‌ ౧౦౯ అట్టివ్యాఖ్యల ఖందనము మెనూ(తమునకు సరియగు వ్యాఖ్య చింతా

చణిలోని (క్రియాపరిబ్ళేద్యప్మక్రియ తశ్సమక్రియాసాథనమ్మాత్రపరము ౧౧౦ పునరగాగమన్మూర్రము నకు విషయములగు లత్యుములు = ఉం ౧౧౧ తద్ధర్మవ గమానాతితే త్యాది న్యూత్రార్థవిమర్శవముం చాలసరస్వత్యప్ప

కవులు వేసిన యర్థము 4. ౧౧౨ 'భటింపలలండు భటింప్రచున్నాండు' అని యిట్లు చింతామణి

లండు ఉన్నాడు అను లూపమలను పాధించినట్నగ నప

ఇలపతి వ్యాఖ్య ఛాయట (పామాదికము ఠం ౧౧9

విషయసూచిక 11. 18 ం విమయసంఖ్యం “భుటింప్రూచున్నాండుి మొవలగుచోటులందలి “పత్వము నన్నయాఖి ౮ మని యపహకో బలచతి ఛాముట నింళాము న ౧౧౪ శళళం తాజ్యుతాటగ్లి మితా్వాాది తశారవిమర్పనముం తమునకు వసే శమీ నం ళ + కష! ౧౧౫ అభక్వణాచాక్యులు సర్వ(తాజ్వదిత్యాది కారికను స్యూత్రములుగా ు విభాగించుటలోని "భేదములు అం... ంీ౬ పదాది య కారాంగీ కార పారము కన్న్హయకృతమని యంగీకరించి బాల సరస్వతి చానికింజేసిన వ్యాఖ్య న ౧౧౭ 'పదాది య కారాంగీ కారమువకులల యస్త్శ పదాది వకారాంగీ కార మునకు లేదు జఆ6ి ౧౧౮ పదడాది యకార నకారములను నిష్నేధించు నూూక్రములు చింతౌమణి ఆోం (బ్రమ్నీప్తములై యున్నవి ంం6ి ౧౧౯ ఉదాది య ళారనిేధక క₹ెరికలు నన్నయ భ్‌ట్టకృకములు శావనుటలోని యాక్తులు న ౧౨౦ అధర్వణుని పదాదియ కారన్మూత్రపు సవరణముచేతమైతము. పదాది య కారాంగీకారపారము వన్న్హృయకృతమని నిశ్చృయింప నకును ౧౨౧ ఆహోబలపత్కి యప్పశవీయచింతామణిలో లేదనుకొన్న సర్వ(త్రాజ్వ దిత్యాదిశ్యత్ర మప్పకవీయ చింతామణిలో నుస్నది దాని నప్ప కవి చేతురీతిణా విపరించియు నున్నాండు న ౧౨౨ అప్పకవీయములోని పదాది నకారాంగీ కారకల్పనమే యాపాఠముల (పష్నీప్తకను వెల్లడించుచున్నది ంఉ4 ౧౨౩ పదాది యకారాంగీ కార నూవకన్యూతము సం దేవానిర్ణ్మయమ్మాత్రపరము ౧౨౪ 1దుత్యాభ్యో న ఇత్యాదినూ(తాస్థవిమర్శనముం (ద్రులేద్వైవిధ్యము. ఆం (ధళాహాభూవ.ణాభులును (దుతము నకారన్మూర్ర మే యనుచున్నవి ౧౨౫ శకువాతి వ్యాకరణ ములలో--(ప్రౌఢ వ్యాక రణములో _ వర్ష్మింపంబడిన 1దుకస్వరూపము 666 ౧౨౬

కేశ విమయసూచిక. 1111. విషయసంఖ్య,

ముం చేయి” మున్నగుచోటులలో నున్న (దుతమునకు లోపమునూ

దానిచోట (ద్రుతాగమవిధానమును ప్వసిద్భాంత స్థాపనము కత సవ్యులు

జేయుట సరికాదు 44... ౧౨౭ కందోయి. మున్నగు శ్పముల సాధించుటలో జవ్యులు స్వపీద్ధాంతస్రైప

నము వేయ నజచిరి కన్న రన్న, నిన్న నన్న, ఏను (అముద్యు,

క్ల చక్కు వీని మొదలగునవి 9... ౧౩౨౮ వీన్‌ (వీని) కబ్టములోని న కారమును. నవ్యులు సాధించెడి (ప్మక్రియ

చింతామణివీమద్లము ల... ౧౭౯ [దురము "ని స్వమాపమాశ న శారవ్యంజనరూపమా!. భాలసరస్వ

తీయమున నీవిపయము నిర్ణయించు చాధారము లగపడవు, అప్ప

కని స్పద్ధ్యముణా *ము స్వయాపమునే యుదాహరించి యువ్నాండు ౧౩౦ 1రులేము నకారవ్యంజనరూపమ్యు ఆదేశసరళపకకసంధిలో (ద్రుశమునకు

సంచ్లేసుమురాదు; సంశ్లేమమనంగా (ద్రుతేము వూర్వస్వరము న్తి

యుండుట్సు వకారవ్యంజనరూప (దుతము వూక స్థస్వ రాయనగుట్క

సలశ్హేమమ్యు పరస్వఠాంగమగుటస్వత్వము; మున్నగు విమయము

లు చింతామణిలో నూచితములు వాలవ్యాకరణ్యర్రుతస్వత్య సంశ్లే

పుస్వరూపములు 4 ౧౩౧ స్వరపరక్శద్రుతమునకు సంశ్లేమము లేవనెడి చింతామణినూ క్తింేం సంశ్ఞేమ

లక్షణమును నిరూపించుచున్నది +. ౧3౫౨ చింతామణి మఠేమున్గ (ద్రుతీకు వకారవ్యంజన రూపమనుట నిళ్ల గ్స్‌య ము.

కాన దానికిం బూర్వావస్ట యగు ను స్వరూపములో నున్నఫు దది

1దుకము కానందున సరళొచేశ నిమి గేము కానేరదు ..- ౧౩౩ (దులేమా *నుి స్వరూపము కాదు, ఇాద్యర్థక ను శబ్దమును (ద్రశమునుగ

్రమింపకాదు.. ఇందుకు నన్నయళట్టప్రయోనములు. కపెల్లన్వు

చున్సు కంయెనుని మున్నగు నేకస్థలములందలి సాధక్యప్రయోగ

ములకు సమాధానములు తాభష్మిమార్భకలలోని పొళాంతరము

లకే గొన్టి టికి సమాధానములు అలం... ౧38౪

వివమయసూచిక అనుబంధము కేర్‌. విమయసంఖ్యం- భూకతద్ధర్మాృక (దభమవురు మైశవచనముల శుదిని *ను స్వరాపము నిలువనేరదుం అట్లు ము. దిత మాళృకలలో నున్న చోటులందెల్ల నకార న్వరూపమనుట కనువున దాళ ష్మర్రమాల్భకాపాఠము. లగపడు చున్నవి త అ4 ౧౩౫ ఆాళష్మతమాళ్ళకలలోల బాళాంకర మగపడని యొక్కచోటం గలజ్షి న్స? ఆనునది *సుొ అయి యుండును అలల ౧౩౬. ఆనంత ర్యాన్టక(ప్రత్యయమని చాలవ్యాకరణక్తర్త (మించి "వీజుగ6 'జెన్పీవ “డు అనునదియు థావార్థక్మ ప్రత్యయ మె ఆది సముచ్చయా ర్ధకను శబ్దముతోం గహడినదే గాని చేటుకాదు 4 ౧౩౭ ఉపస౦ంవోరము అలల ౧౩౮- -అనుబంధము._ అణాల ర్ట అజనినాలా చింతావణి విషయపరిశోధనముమో(ది పండితాశయములు ౨44 ౧౫౯- ఈళ్ళఃంథములోని విమయముల నికనులు స్వీకరించుట 4... ౧౪౦ అవయవిక నకారము (దుతమనుటలో తతిలేదు అట్టిదానిమోంద సర భాబేళాదికము చబాహ+-ళికముం 66 ౧౪౧: నన్ను మముగ్త మున్న గుచోటులలోని “న్ను మ్యు” లాగమము లను టలోని పూర్వపకృుల ఫూర్వపక్షములు ఆం ౧౪౨ అట్టి “న్ను ముగుగి లాకమము లనుట నిర్భాధము. తఠ6 ౧౪౩ ఆవనాది పీ(ళ్వాది తాక విమర్పనముం తం ౧ఈకళ నాది పీ వ్‌ వ్ర న్యూ ఫ్‌ శ త్రీ

శ్తగ్ర వినయసూచిక అనుబంధము, విపయసంఖ్య.

మెవిమయమునందలి వూర్వపక్షనిస్ధాంతములు ం 6 ౧౪౫ ఆంధ్రపాహిత్యపరిమమ్యి(దిత చాలసరస్వతీయపీకి కొ విమర్శనరుఃం అక

రనైశేషు త్విత్యాది కారిక యాధర్వణము కాదనందగునాశేం.. ౧౪౬ అయ్యి యాధర్వణికము కాదనుట నిశళ్చయమె, త6ంి ౧౪౭ చావిళ్షస్ఞారి బాలసరస్వతీయము(ద్రణము నిష్టస్టముం అన్దాని పరిషునుగ్మ[ద

ణమున నవేక దోవము లగపకంచుక్నవి, ఏ అం ౧౪తా (దుక సంచ్హేష విమర్శనము ఉం. ౧౪౯ “అర్మధ్రవిశ్వకళాపరిము శృ రీక్షప్రశ్నష్మర్ర నిమర్శవముం ౨4 ౧యో౦ వ్యాక్తర్త రచించిన "శ్రావ్యమున నాతనివ్యాకరణములోని న్యూర్రముల క్ల

నుదాన్నాశు లుండనక్కఅలేదుం 4 అంగం చలన (పళ్ళకులను నన్నయ (ప్రమోగింపలేదనుట సత్యము కాదు. ౧౫౨ “ఇందు అనునది విభక్తి పత్యయమని నన్నయ ఇెప్పలేదు, అం ౧౫౩ న వికృతి శద్దాదిత్యాది న్యూశ్రార్ధ విమర్శనముం ల యోీరీ "కిదూది సంధ్యాదికము నన్నయ (ప్రయోగింప లేదనుట సత్యముకాదు.. ౧౫౫ "అనుబం ధోపస౦హారముం న ౧గ౬

అనుబ౦ధము. (౧3౩౯) వివకణులాక్కా ఆంధ్రళప్పచింతామణీ వొానయపరికోధనమునకం లువర్మదణావళ్యకితను

జలిగించిన పాఠళముహాశయ లోకమునకు నేను గృతజ్ఞుందను, ్రిచవ్య(ద్ధరరీ విశ్వవిద్యాల యార్మధపకనీయ (రభనిన్షాయకసభవామవ్కు నా=(ధ్రవిశ్వకళా పరిమ డాంధపకనీయ్యగంథరిక్తాయకసభవారును. వయసగా విద్వర్క మ్యల వారికిని నుభయ ఫాహ్మాప్రవీణ కకమ్యులవారికిని నాంధ్రశ్వచింతామణితోపాటుళ నీ గంధమును. బకనీయమున నేర్చ్పజుచుచు. నా ఫాపాసేవకుం 'టోత్సావా మొసంగుచున్నంకులకై. వారికి నే నెంతయుఃం చృతడ్ఞుండ నగుచున్నాను* చుజీయు "నేతద్ద్యంభము నీ (క్రిందికీతిని సంఖాపించిక (శీ మద్రఫుకీ విశ్వవిద్యా ల యార్మధపకనీయ్యి ఇథనిర్రాయకసభ వారి యాంధ్ర భారతీ సేవక (పోతానా (పదానపురస్సర భాషెవాజ్యయహిపోవణతత్చరతా సౌశీల ఫ్ర మెంతయుళ్ళ్నబశేంన నీయమగుచు. మా మీన కృతజ్ఞతావూర్వక్య వమస్కా_రసవ్మాప్రార్చ వాష్మాక్ర మగుచున్నదిం

*మ్కెంం66406క 0% రం ంంాిాంై 0% ౧6 93104 66 వింష4168 11 'ం1380, మీం14ే 00 స06తడా 0 26, ₹ం406౪187 ఏం 2% 224 '03రేటా 96 250 ౮0 194 ఈ కం విట బి08 వెస్‌ం488

ఖ్‌ ల! ఫు అ ఖ్‌ ఖ్‌

ఈ గటం పెంటి ఈేంక1?68 60 ౧1269 011 766018 14 లల01 4

• ౧213080401 ₹18243 0261800804 ఓ సలి శా ౧1104 51122002 న్‌ఉ3కం314 18 2 80001401 *012 0% ఖాం6 ౧0001710 0000617౯64 01 0121921 10063 ౧06 11186260 24600061 204 లంట టం 100101 28 2096లాం4ే 82616 కలాళ!ంం 60 లుం కొల08ై1 క30జగ8టం స 09 పైెం11ం4ట00 0% 6 806”.

2 పరిశోధన సీద్తాంతముల నితకు లాదరించుట. (౧౪౦-౧౪౧మి) (గ సే

(౧౪౦) ఆంధ్రశబ్బదింతాపణి నిధావమున నడం. నిగూవములై

యుండిన యాం వ్యాకళణసిద్ధాంకరత్న్నము లనేకములం నా యీ(౦ంథమున

నిశేపించువపు డివి పండిత విరగ్శక పాఠక కహికయాదరణపా(క్రములగునా

యని యుంక్కంగించువాండను.. కాని యా నా్యాంథము (పచురింపయిడివ

(1931 (క్రీ 8.) వెనుకం (బ్రచురింపయిడివ (1902 శ్రీ శం యాంధ్రపాహిత్వ

పరిషమతువారి బొాలసా వ్వతీయఫీక మున్నగువానిలో నట్టినాని గ్రాంత ములే స్వసి జ క

ఇ్ధాకీములగ నన్యూః కీంపంబడుటంచేసి యట్లి నా యార్క_0క కాలవజకు6

దీరివదనవచ్చును.

కొందజం విదగ్శకరుహేళే యు లీ గ్రంథభమునందలి కొన్ని సిద్ధాంతరుల విమయమున€ నొన్ని యనుపపత్తులను జఅాపుచు లేఖాముఖముననం బ్మతికా దిముఖమునవూ బరీ త్యపళ్నముల రూపమువను దశగతిము యశ్యిపాయములను వెలడించిరి. చానిలోల బెక టికి నా యీ(గ0థముకందె. సదు త్తగములం వెల

ల ళ్‌ అటో యుచు(డయంజేని యట్రివానికి రల (టత్యేకించి సమాధానములను (వాయ -జేలయని యుయేక్షీందుచు వచ్చితిని, కాని కొల్చివివమయములం దిందలీ సమా ధాసములం చాలవని తోఃచినపుడుమ్యాతము. సద్వుల్సరముల నిచ్చుటయా గలదుం అట్టివిహయముల సారమును మతికొన్ని నూత నారళములను నీ యను ఒంధమునం బొందుపజణుచుచున్నాను,

(౧౪౧) ((శ్నోము) ఓ ్రత్‌ము న కారవ్యంజనరూపమ్మాత్ర మె యక నపుడూజడిగొన్‌ కోర్కులు మున్నగు (ప్రయోగము లెట్లు సాధువులు శాయలవు ఆవయవిక న కారమును (దురేమె యందురుగదాం”

(భౌవసంవత్సర మ్మైత్ర _కెళాఖ పరిసుత్న(త్రిక )

(ఉత్తరము) కవివాద్వితీయల స్యా దస్మ చాత్య్మనోః స్వస్త్వయోరపి |

నో రవ్యస్యాపీ సర్యంస్యా దృహుళం సర్ప్రయోగతఃగఆను నధర్వణ ళారిక ఉచ్స్సు తాను శబ్దములం (ప్రథమాంకములయినను వానితుతి ను అనునది (దుతినిెంది నశారరూపమందినపు డయ్యది (రశలరసచు (రుత కాగ్యమూుల

(గ౫౨-౧౪3- వ). న్ను నమ్ము లాామములాళి ష్స్‌ నొదవించును, ఇక్లై యితరమయిన శబ్దానయవ ళన? వ పంతచేపన కారము మెశీము బాహుళ్‌కముగా (ద్రుత కార్యముల నొదవించును ”ఆని చెప్పుచున్నది శాన నావయవిక నకారరాప (యుకము సరళాదేళాది (దుకకార్యకుల నొద వింపకున్నును గతిలేదు ” (భావసంవత్సర (శ్రావణ భ్యాదపద పరిమత్న(లిక-) (౧౪౨) న్ను ముగ్టి లాగమములా | లేక యాదేశమయులా శ (చూడు. చింతామణివినమయపరికోధనము ౯౭-౯౮ వినయం) “జేశ్యా దస్మ ద్యుమ్య చృద్దా త్సు జసోరయ్నుమయూవు రూవి స్తటీ, న్ను మూ (హన్వ క్చాద్వే గమి కసి చాన్యకర లుకు యాక్తర్య” (ఆంధభోప్షచిం) (పశ్నేము) “వా నీ శబ్టములకు ద్వితీయైకవవన బహువచన (ప్రతష్భయ ములు పరమగణునఖఫుకు వరుళంగా న్ను ముష్టి అనునవి యాశమములగు” నని యొకపక్షము. “చా నీ కబ్టరుల ద్వితీయైకవదవ బహువవనిముల స్రైనమున (ఇవటి *అమిళశసిచి అను సప్తములచోట విభక్తి విపరిణామాన్వయమున వస్థి చెప్పయిడుచున్నది ) ీన్నుు ము అనునాదేశములు. వయస నగుగినని యొకపత్నీముం “ఈ ఆెండుపతుములలోను వాగమము లనువారికి “అమ్మి కసీ అని సప్తమావిభ క్రి యుండుటయే యవి యా దేశములు కావనుటలో ముఖ్యాధా నమూు...-“తసి్యిన్నితి నిర్జిష్టే భూర్వస్యి అను పౌణినిన్యూరము. వీరివాదమును దృథఢపణుదుచేక్నది. కాని సంస్కృత వ్యాకరణమున నిట్టి విభ క్రి భఛేదమున నన్వయము కానంబడుచున్న ది. చూడుండు. పాణినీయన్యూ తము “పది రప్రలేశి (౮-3-౬౬) ఇంక నిది చింతామణి (కాళికకు విరుద్ధమనుటుయుం గుదురదు, “న్యంతా ఛాష్టమ్నః కుతీ నో ర్చహువదనే అనుచో6 బందమికి వస్థ్యర్థము పప్పక యవ్వయము. కుదురచు,.....అగనమపకుమున నాదేశపక్ష.ముకం మెం గ్లిన్సశిల్పవమును నెక్కుడు (ప్మక్రియయు నుండుట విశద మె” (శ్రుముఖసంవత్సెర మార్గశిర ఫుహ్య పరిమత్పి( త్రిక, (౧౪౩) (ఉత్తరము) న్ను మ్య, లాగమమనులె-__

గ్‌! న్ను మ్య లాగమము లె [0ఈళ3- వి

“త విభక్తి విపరకాను సమన్వయము నూర్చ్యముకాదుం ఆహోబలపతి చూవీనదే.విభ్యక్టివిపరిణా మాన్వయముకు నికే కుకముళ నరిగీకరిందుటా కేవలము. నసంగతముం పొణినీయ వ్యాఖ్యాత లదానిని జూపీనమాట నిజమే అప్రస్తుత మని యాపేక్షించుమేగాని యాసాణీనీయ మ్య్మూరకులా సమన్వయ మునందునూ విధ్షివిపరిణా హద్వయా మక్కి లేకయే కుసుకుపడుకుం. ఏది ఎటట్లియినను మూల్మగ్థంఫకి తూ భిపేశరుూలం విశ్వవింప రాని యిట్టి వ్యాఖ్యారల మార్తముల "నెల్ల జొంతొమణి సవచ్వూయవివయా లువ నుపమోగిందుట యుక్తము కాను చింతామణిలో. వక్తి సంస్పుయ ముండక తీరదని వెప్పవలసిన స్థల మొక్క-టి యైన లేదుం

కన్వన్తానాబ్నమ్న ఇత్యాదిన్నూత మూ 3 కపనోబలపతి వ్యాఖ్యచేయః టలో నవిమర్శితమః , నిటి సమన్వయము నంగికరిం చెనుం అడ్డానినే వీ కీవిషయ మన6 (ట్రమాణము 4 జాపుమున్నారుం

*న్వన్తా న్నామ్నః కుక్‌ నో గృహువదనేి (ఆర్మధ్రశబ్దచింతామణి ) “న్వన్లా వార్మిమ్సో నోః కుసాదేశేః డ్యాత్‌ బహువవనే పనే. న్వవ్తాదిత్య్యత సది ర్యప్రతేరి త్యాచానివ విధే ర్వ్యత్యయః” (ఆహోబలపతి),

పయినద్యాత్రమున నట్టి విధ క్రివిపరిణామాన్వయము నంగీకరింప క్య-జా "లేదు, తన్టన్తా నష్హ్రన్ను$ పరక బహువవ నే స్థిలేసతినోఃకు జో జేశఃస్య్యాత్‌ ని “న్వంతనామముకం కం బరముముగ బహువచనములకంనపుడు వామమాగుది ను వర్షముచోట కుజొదేళోమశునుగి అనురీతి నిచట మిక్కిలి సరళమకు సమ న్వయమెో ెలయుచున్నది. ఇదె చింతామణి క_ర్చృస్వరసమని *లుగ్వా(ద్రుక (పకృతికా త్పరతః సరశే సీనే చ నస్య స్యాత్‌ "ఆను చింతామణిసంధిన్యూరే మూద్చోధించుచున్న ది, వైరి జూపిన యయవ్వయ మే యీ సంధిస్యూత్ర మునం గంత క్తముగా (గ్రంథకర్తబేల. 'ేర్కొనంబడినదిందొ.. ఇట్లు మిక్కిలి సరళ మును జింతొమణీ స్వరసమును నకు సకువ్వయము కుదుకుపకుచుండంగా€ జింతొమణిలో మెజచ్చటను నంగీకరింపవలసిన (ప్రశక్షిలిం ((0థకృవఖ్మిపేక

(గ౪ళ వి) “నన్నేలుుమ మ్యేల్యు' అను వొనీ సంధిహ్మక్రియం ర్‌ మని యంగీకరింపరాని యససహాజమగు నీ విభ _క్రివిపరిణామాన్వయము నంగీకరిం చుట యుక్తము కాదుగదా, ఇంక నీపతృయునందలి కీన్ఫకల్పనిమును కంళాస్ప దశుగాదుం శబ్దములకు శం యర్థ ములను జెవ్పీ సమన్వయించుటళన్న 6 స్ప కల్పవములు (ేస్టశర ములుగ దాని (శ్రీనుఖ సంవర్సర మాఖఫాల్లువ పరిమర్చ(త్రిక) (౧౪ళ) అనాదిషు విభక్తి షపూతో వేతి న్యూ కార్థవిమర్శవసందల్శ్‌ మున నా (వ్రాసీన గు ౯౭ గరా ౯గా వివమయసుల సిద్ధాంత ములందు( నొందజకు భిన్నాఫ్మి పాయము కలిసి యుంటెకుం తత్యూక్రసమక్వయ సందర్భ మునందలి “న న్నేలు-ను మ్యేలుఅకు సంఘలవిమయ మునందురు “నకు నున్‌ నుమ్మున్‌ ౫ అను రూపముల సాధించు. (ప్మకియయందుకు గ్లివుసరమున్వయమును సారళ్య లోపమును గొంత సంకవించివమాట నిజమే అహ మునను జింతారుణి్ని క! మును పాకల్యముళ సమవ్వయింపచలసివచ్చినపు కు వ్రూళ్వో త్తరసందర్శకుద్ధి యు జింతౌదుణి సిద్ధాంఠస్థాపనమును నత్యావళ్యకములకుటచేత నంతమ్మాత్రపు క్షిష్టత్‌ (గ్రంథికృదశిపేరతమగుటచే నంగీకరించుట యొక కొటంత కాచజీరదని నా యఖిపాయము, బాలబ్యాకరణక ర్త గా రుకాహరించివట్లు “నన్నును? వుమ్యును ముష్నగు రూపములే ఫూర్ణయాపములను గా సాఫెంచుటకు. జింతామణ్మీపక్రయ యంగీకరింపదు. వూర్వపకృులు కోకునట్లు న్ను మ్యు' లను ద్వితీయా(ప్రక్యయముల శా దేశములను గా నశశోబలపతి సమవ్వయము చొప్పూవ జంగీకరించునపుడు తిబ్మధ్యళా్యన్త్రయముచొప్పూున కోనన్నున్కొనుము శ్‌” అను రూపములె యేర్చడును గాని *ోనన్నును, మమ్మును” మున్నగు రూపము శేర్చడవు ఆం దుక్వవిధాయకళాన్త్య మెవ్పటను లేమ (ద్రుకమునకు ను స్వరూప మున్నదను వివయము చింతామణినిద్ధాంత మె శాను. ఈ పశ్నకున “నన్నును గౌంగిలించుకొని, .....” (ఫారం ఆరణ్య, ఏిఆం ౧౦౭) ముష్టగు నన్నయ్య ప్రయోళములను జింతామణిసాధ్యములను గా౯ జేయంజాలము. మలేయు వెనుక నుడాహరించివరీతిని కీన్నుమ్మ్యు" లాగమము లను సమన్వయమె చింతా

8 కనచ్ళలు అనుచోటి (ప్రళ్నీములసమాధానములు, (౧౪౫ీ- వి.) మణి స్వరసమున మన్నడిగాని యాదేశము లను సమన్వయము చింతామణి స్వరసమై యుండ లేదుగచా, ఇంశ6 బైసందర్భమును ఒట్టి “చేను వివరించినరితిని "వజ్నేల్రు మమ్మేలు మున్న గువాని సంధిప్మశ్రియ వంగీకరించిన నంగీకరింప వలె లేదా యిటి యాచ్చికవిషయములు చింతామణిదృష్టిలో లేశ పోవచ్చు లి లు ఆ! నని చెప్పిన జెప్పవలెను. ఇదియె యీ (గంథరుకందలి “౯౭ విషయమున "బీను విశదపతీచియు న్నాను. న!

(౧౪౫) పయివిమయామున( కొందఅువిమర్శకు లీ్రిందినీతిని (ప్రస్నిం చుచు కాంగా సమాధానములను (వాయుచు వచ్చితిని. (పః “*బాలసరప్వతి మొదలు% వాలవ్యాకరణక ర్రవటక్‌ నున్న చింతామణి వ్యాఖ్యాతలు వివరణ క గలు నను నెల్లరును *న్నుము”ల నాచేశేములుగ నే (వ్రాసిళ! అటిదానిని

న! లి ప! €ు మాగ్చనగునా ళం (4) ఆర్ప ంథమును సాకల్యయిగ సమన్వయించుటలో నావళ్యక మగునపుడుం మార్పువేయుట తప్పా $ అందజును ేకరీతిని (వ్రాసి యున్నా రనునినయమును వేను హ్యాశ్రము ౯౬ నిపయమున (వ్రాయలేదా!

తశ ఈక వ

(వ) (ప్రాచీనవ్యాఖ్యాతలమార్షములను 'లోనీఫుచ్చుటకు వారివే మున చోవ మేమి శ ఆందువలన మాపశతీమునం గల్లిన లాభయమేమి ౫

(ఉ) “*చింతామణిళ్లోక ములకు లేనియర్థములను జెప్పుటకన్న( థాచీ నవ్యాఖ్యల్నమ "నేమిదోనుమును జూపవలయును శీ దంతామణిమతమున నెంత మ్యాతమును లేని (దులోను' స్వరూపసమన్వయమును నిరాకరించుకొనుటకన్న నాపశుమున లాభ మేమి కావలయును $00244”

(ప్ర) “మిసమన్వయమున పారళ్యము బాలదః

(ట్ర) *ద్రతమూనుి. స్వగూపమన్న చాలవ్యాకరణాదులపతు మున కనన్నమ + పీలో అనుస్వరపరశిస్థలమున సద్రుతస్వరలోప. 'మెట్లుఘటిల్లును ( అట్రియెదల నన్నున్‌ + ఏలు అనెడి యుదాహరణప్తల మెట్లులభించును

లు ఖి (1 ఇంక నివట *ఉు' కారసంధిచేయనగునందు శేని సంధ్య ఫావపతుములోని రూప మెట్లుండునుకీ మతీయు వీరిపకుమున “నన్నేలు అనురూపము దుర్లభ మేగ దాం

౧౪౬- విం *నమ్మేలు అనుచోటి (పళ్న ములకు సమాధానములు. ₹ ( శ్రే (వసి ఛా ఇంతియ గాక కన్ను మ్మ లాదేశేములను వీకిపత మున నన్నును నుమ్మును" అక్మదుళ(ప్రకృతిక కూపసిద్ధియెట్లుే బాలవ్యాకరణ ర్త కత్పృతీయాకులకు నుగా గమంబగుని అనిగచా న్యూత్రించెనుం ఇట్టి వూర్వవ్యాఖ్యలకులల మొకకంథ్య మును సారళ్యమును "జేగీతినున్నవో విమర్శకులె ఫరిశీలింకురుగాక 1.0...

(వప) “న్ను మ్ములళలో నొకటివిభ క్రికావనుచు నొకటివిభ _క్రియని చెప్పుట సరియా!”(ఉ) “రెండును నాగచుములెయని నాయాశయము, *ము శ్ర అనునది విభ్శక్థియని నేను (వ్రాయలేరు. * ము అనుచానివై. నిలిచిన *ళన్‌! (పక్యయము లోవించుటబేక జాని తుది *ఉఊిశారమునకు విభ కి శ్వమును గల్పింపవల యువనిమా తము (వాసితిని. అట్లు కల్పించుకొని 1అనాదిషు విధ కి ష్విత్యాది న్యూత్రమున *మమ్మేులుి మువ్నగు సలంతియా ద్భీకో కాహరణ ములను సం్యహించికొని వూర్వపక్షుల రుతములలో వెంశమ్యాత్ర మును గుగుచి పడని * పాంశుపెకూవనీల తను ఫాసికు నుష్ట్య్రలం,గిముస్త్ట కు వన్న శు తత్స మసంధిప్రదెళాగ కత ములను వఠత్యంతసరళ మార్చ మువ సాధిందుకొనుట యెంత యునుగ ర్తవ్యముగచాం

న!

(ప) ౪వపదాన్యవ్యయే” త్యాది శూ తము “కృత్వాప్రభృకులు. తెలుం గున నుండ నేరవని తెలుపుట కుపచేశింపంబడి యముండం గా నాని నీయొక్క సలమున సంస్క్బృనలిభ క్రిళేోపమునక సాధకమునుగా నుప వరింప౯జేసికొనుట సరియాశ? (ఊఉ) ఆమొక్కుటనె యనశేల? '“రక్షీంచ్యి రథీంపక్కరక్షీంపన్‌ మున్నగు 'వేలకొలందిశబ్టములమైనున్న సు (ప్రత్యయలోపవిమయమున “ఎనపచానీ త్యాజిన్యూత్రముతప్ప నొం డెక్టియేని గతి ;లదాశ అందు “రక్షీంచి మున్నగు నవి తత్సమములగుటం చేసి (క్ర్రీసమములమునర గా-నేగవుగాన. వానికి అను సట మి త్యాదిన్యూశ్ర సిద్ధ సు లోపము రా నేరదుదా. విభ _క్రంతములు కాకయె (సాళిపదికములనందగిన ధాతుజరూసములు (ప్రమోగాక్ష్రములు. కానేరవు గ్‌చాంల్‌

(౧౪౬) ఆంధ్ర పాహిళ్యషరిస త్తు వారు ముద్రించిన భాలసరస్వతీయ సహీతాం్టధశ్వచింతామణియందలిబాలసరస్వతీయపీరొ ను (వ్రాసిన బవ్యాశ్రీ

త్రి అకర్మకే ష్వీ త్యాదిక మాధర్వణము శాదు.. (౧శ౬- పి చర వారాయణళాక్ర్రిగా రాంధశబ్దచింతానుణికి విశృతివివేకము శేమగంధ మని యర్చటడద్చట నంగీకరించియు. (చూడుండు *పంచవన్తాదయో వర్దా ఖా అనువధగ్వణ క్లో కములం బా లేందుపరిధి' అను క్షోక ములకు కేస శ్రూచకములు” వాల సరస్వతీయపీకిక 8 పుట) నీక్రిందిగీతిని భంకించి యున్నారు. “అధర్వణ కారి కా వలి. .పీరకలో బ్రవ్మాన్ర్రీ వరుల చీవనీతారామకా శ్రగామ ఇది (అకర్మ శేరు ప్యాన్టేంచుకోలోపో విధీయ లే'అనునద్సియధర్వణ కారిక కా నేరదని యు బేపహో బలపండితులం (వాస్‌న వాక్థశునియా (వాసీయున్న్హా 1. =. కాని వైచాలసరస్వతీయములోం గూడ నీ కారికయుండుటంబట్టి పీతా రామక్కాక్ర్రి గారియూపహా కాధార మేమో 'తెలియకున్న డిగ(చాలసరన్వతీ యపీరక ౧౬పుట)

*ఆధర్యణ కారి కావలీ(ంథధము చాలపరస్వ త్యప్పకవ్యాదులకు నొరకలేదనియుల బండిశపరంపరాయాతముగా వాకు తమగ0థములం గొన్ని కారకల నుదాహరించుచు. కచ్చిరనియు నక్కారణమున వారికేడేని యితరక్షృతవి'కేసు కారిక దొరకిఃను నధర్వణ కారిక యేమోయను( భాంతి కలిగి వారు తమగంథములలో నుదాహరించుట సంభవింపవచ్చుననియూ6 జింతా మణి వికృతివివేకములకుం గలసంబంధమును. వారు (గ్రహీంచియుండనిం జేసి వారు కొన్ని కారికల వాధర్వణములని (భమించినంతమ్మాత మున వానినాధర్వ ణములని యంగీకరింపనక్క అ లేదని యం నాయీ(0థమున ౫౬ విషయమున సపోళాహగణముగా విశదీకరించియే యున్నాను, కాంగా చాలసరస్వతీయము లో నున్నంరేమ్మాత్రమున నిది యధక్వణ శారికయని నిశ్చయింపవలనీనయా వళ్య కత లేదుోరంజతి ఘట్యాదీనాం బిందో శృస్యాపి లా వుఖొభవకః, నరు ణ్యౌ భవే చ్చ లోపోణ్యనే యో వర్షతే పరే తస్మిన్‌” అని యిట్లు చింతామణి యందే స్వాస్థేంచుక్కు వచ్చునప్పుడు రంజాదులోరంజిల్ల్రమున్న గురీతి నకర్మక ములుగా ేర్చడదుననియు వానిమైం (చేరణేంచుక్క నిల్చువఫుడట్టి “ఇల "అమ నది లోసింపరారంజించు మున్నగు సకర్మకధాతువు లేర్పడుననియుం జెప్పం బడియుండుటంచేనీ యీయర్థము-నే చింతామణి శేమ్యంధక రయగు నధర్వ

(౧౪౮వ... హెమ న్ముదణమునం దప్పులు మెండు, 9 ణుండు. వెవ్పియుండం డనుతలంపున నయ్యకి యథశ్వుణ కారిక కాది. నేను (వానీయున్నాను. ఈపద్ధతినిబట్టి ఆక ర్మేషు, లో తము నికా,_రకయేగాక పరిమత్తువా రపరిశీలితము. గా ము(ర్రించిన యాబాలసాన్నతీయటీకలో కధర్వణ వచనముగా నుదాహారించిన “శేషాంచిదపి ధాణూనా. మిల్లర్‌ స్వాన్లే (ప క్రీ ఉర లేగి అను కారికయు వాధర్వణికచు కాదని దృథకుగా. కెస్పవచ్చునుం షం. 2) వావిళ కాకపా నురిం శ్‌ సన్వృువాన ము( దించిన (౧౪ ) వా శే రా సమికాస్తు లు అం సవా మ్మూది వాలసరస్వతీయటీక లోల హైనుడావారించిన వివర్ధ కారిక లాపడవు,. వావిళ్ల వారి చాలసా న్వతీయ మవంగాల వీఏకాంతమువ వారా యణకాస్తు) లుగారు వర్తించిన యాం్టధిళబ్బచింతామణి టీకకాగు. ఇానిళ్లవారును బరిసుగ్తువారు ము ణి యి రా ఠి చాన్‌ ందిన 1392 (శ్రీ శనంవక్సకము?ందే యొక బాలసోస్యతీయ టీ కాససాతమాం గు వాం ధ్రశబ్టచింతామణిని ము(ద్రించికి అర్టానికి పేను విభలకుగు పీంకను (వానియున్నాను. అవ్య్యది యాషరివత్తువారి మ్యుదణమునకక్న 6 గాలకుద్ధము ఇానున్న డిం పరివత్తువారి ముద్రణ ములో బయిరీతిని నికద్ధ కారిక లుండుటలే గాక యుంకను దోనుములు వెక్కు కాన్పిందు మున్నా వి మర్చుశకాండు శెండు తావులు చావెదకు (౧౪౮ 1) “అను బలధ్యపార్ధర యోగ రిత్యాదిచూూ శ పు వ్యాఖ్యలో రీ౬= 'ఈ౭ి-ళీ౮-5ళలా ఫుటలలోగు దర్వాతి మతికొన్ని ప్రటలంగోను *“ఆకంపించుచు డు మున్నగు కతాధికసలములందు *డాన్నా గినుబంధపరకతగమున నాం / స్తు తాధి స్టా ౬౦ న్న నష ష్‌ “ల కారమునకు *పత్వము" చేయక యే యుచాహారింపయిడెకు పత్వవిధాయక కాద్రుమునకు బాలఎకస్వతిచేసిన వ్యాఖ్యవొప్పున వచ్చిట “పర్వము” నిశ్య ము? వచ్చితీరనలయును. అటిస్లితిలో బాలనరప్వతీటీకలోం దద్వికుద్దముగా అుఖ థి నుదాహారించుట కేవలము నసం%క ముకడా వావిళ్ల వార కు.(దణమున నావా పీన పీరికలా సరియగు ముం విగాంతీకరంపలడివ చొప్పున వెవరుముదించి నదియు బాలసరస్వతి లిఖించిన చూకృకకు పరిమెనదికాగు.. పరిమక్తువారు సెనీము మాతృకలోనున్న రీతిని యధాసిగముగా ము(డించితిచని ఏష్పసావా ఇ ఎలౌనుస్న ధ్యా ఢి న్‌

10 పరిమ నుగ్షైదణములోని (ప్రమాదములు (గోఈ౯- వి సింపంజాలమళ దా. చూకృకనూ సవరించి ము(డించునపు డిట్రిై ంధకళ ఎవ్భాదయ వి 1 ట్‌ ని వికద్ధరుగు నుదాహ్బరేం లుండరాదున చా. వానిళ్లే వారిమ్ముద్ర ణమున నిట్రి తప్పులు లేచ్రం (౧౪౮1 [)నిష్యె మను త్రరు ఫ్రుహమకి కూ స్విక$”అనుసంధిన్యూతపువాా ఖ్యలో నో9చ్చితము శు3పూ పరిమగ్తువారి ముద ఇమునం బడి యంస్నృది*ఉ స్పైను పుకువ కైన కొలి దితగంబను విడి దితిరకున్యులన్వు అన్నది కిమాదిగనుక (శ్రీయా రఛహణమాూనే కంట లేచు, నిశ్యం అశ్నాండు గనుక (శ్రియాగహాణ మనిక్యము” (పరిమక్తువారి ము[ధాము ౧౮౯ పుట) “డా _త్తమపుకహ మువకైవల గొలిచితింం బన్సు విడిచితి మమ్యులను, గౌలిచితి ములను ఇవి కిమాదులలోనివి కనుకె వా మో వాణముద నంకోటను సంధిలేదు” (వావిళ్ల వారిముదణ ము ౧౬౫|ప్రుట) పముసాఠరశులలో( బివరువారి మ(ద్రణమున€ దప్పుపడివందున నో వాజి ఖి 'మేలేను, వావిళవారి బుద్రణమునుబట్రి యూత్తిరు ప్రరుమకబ్దములు. కిమాదోణ ములోని వపటచేన “*పాయస్తుస్యాత్‌ కిమాదిక న్యేతఃో అనునూ(3ములోని పా " వాణమున సార్య్యతిక నిత్గదంధి లేద మొెల్గనని యు *కొలిచితి:౦బను” (౮ ౪ వ శ్రీ స్రీ అనుచో సంధిరాలేకనియుం దక్కి నచోట్ల సంధికి ల్లైననియు. సుసం%తముగా నర్థము 'వెలయుచున్నది. (సాయోగనాణమన్నచో “కియా రగవహాణొమనియు అ ఆంత్రటి” అస్నచో ఊట్రంట్రీన.. ఆనియు బరిమత్తువారి ముద్రణమున౬ దష్రూలు పడినవి పమునివ్రానీన తప్పులం పీరికాక ర్త గారి నెంతో (శ ఏవెట్టివవి. వారు మెళేప్పులను _చైరీతిని దిద్దుకానలేదు. ఇంక య థెస్థికముక నె పారమునంగీకరించి అసిళ్ళస్య గతి శ్చింతనీయాగఅను పద్ధతిని వారి సాహిత్యబలిమిచే -నేమేమో యర మువెప్పి సకివెట్ట యత్నించిరి (వాాడుండు పరిపత్తువా9 మొవీణ ఘు చాలసరస్వతీయపీ!5క ౧౪ పుట.) (౧౪౯) వై బాలసరస్వతీయపీశ్కయం జే పీ5 శాక్ట ర్తగారు (దుతసం శ్లేవ మునుగులించి ఛర్చించుచు *ఇట నాధునికులు కొందణు క కతు వూర్వా

(౧గం-౧ంగం. విం భాహ్మపపీణ పరీమా (ప్రశ్నే విమక్నవము, కె చ్చు నత్తియుండుట సంశ్రేమమని చెప్పుచున్నారు అలి యారంభించి నా యా (| ౦థమునందలి (దశసంశ్లేమస్వరూపమును నిరసించి యున్నారు, కాని యావిషయముక మగల నివటం జర్వితదర్వ్యణము గా సమాధాన మొయందలంప లేదు. అందులకుం బూర్హమగు సమాధాన మో (1 0భమునందలి మూండవథాొగ మ౦ందు__అందును ముఖ్యముగ ౧3౩౧ విషమయమునందు-- వెలయుచుండు టంజేపి పాఠకమవాళయులతోపాటుళ శీరిళాస్తుంలదాకును వగ్దానిని దయతో సావధానముగళి జిథ్రిగిం తురుగాక. నన్న్ట్హయమత మున (గతము పాల్టు నకార మె యగసటబే నీశనిమతమునందలి 1దుతిస్వత్వము. న కారవ్యం౪నరూపమె యనియు. నధర్వణ*డు చెప్పిన స్వత్వమును నిట్టిదియె యానియు పీంచి యున్నచో వీ క్రీవిషయముని నింతగా ఛాసీయుండకు, ,

(౧౫౦) ౧౯౩౬ ((క్రీ శం సంవత్సరమున నాం్యధ్రవిశ్వక కాపరిమత్తు వాకు బేయించిన యుభయ భాషాప్రవీణ పరీమయందలి (1. 8021) యొక (వష్నీష్మత్రములో నీ (క్రిందికీతి నొక (ప్రళ్ళ్మృమున్నది

జక ట్ట కై చింతామణిలోని...కూర్చి..-కొఆఅకు. వలన-__ యొక్క విభ క్తులతోడి శబ్దరూపములు నన్నయభా్‌రతమున లేవు

2. “6 వికృృతిశవ్టా రృగరత ప్ఫాంప్కృృతికావాం భవన్తి గ సడ చ వాజి అను చింతావణి నిపేధమునకు విరుద్ధముగ నిన్మియతు ముందును 'వెనుకను గూడ___ఇందు (వరం మె-- వెంతగవశులు-ఇ త్యాన (ప్రయో సములు కినంబడుచున్న వి,

క్‌, జ్‌ చ జీన్‌ *

తి వికృత క్వచిచ్చ లోపోయమో ర్ట క్చాత ఆదిషస్య భశేత్‌

అను స్యూక్రమునకు నవ్ట్టయర దనలో మదాపహారణము కనరాదు. 9 ఉ. నన్నయవంటి భాహివేత్త “ఇంది స _ప్తమివిభ_క్రియనండుం చింతామణి నన్న్హయళ్ళతము కాదగు(నుక) ట కీ హీతువులనుగూడం జేర్చుకొని నన్న్హయభట్టారకుడు. ఫారత భాగరవవకు ముందే యార్ళధశబ్ద చింతామణి రచించెనన్న పరిశోధన వాదము విమర్శించి మూ యశభ్శ్మిపాయము

[2 భాపాపవీణ పరీక్ష్యూప్రక్నములు పరికావూ (౧౫౯- వి) "తెల్పునది.” /ఇంక6 ఒరీమ్ష్యు లాలోచించి (ాయవలసీన జీ మున్నవదో తెలి య రాకున్నది )

(౧౫౧౫) పం (ప్రశ్నరున ఐటి చింతామణి. నన్నయ క్నర్భ్రృకము శాదనుకుకుం బయినాలు కు. విమయ ములను ఒలమైన -చుకుపప్తులని పీక కులు తలంచినట్టు విశ₹ళపకాచున్నది. భాపాస్వయమాపమును నిహాపించుట

ళం క్‌ న్‌ ఆ పే జ బ్‌ వా్థకగణక గపని. క శౌవస్తువ్రను 7 సోచిశకితిని నిర్వకంంచుట కాధ్యుక_రఫనిం కాగా. వ్యాకోణక న కావ్యమును (వాయువపు డని వాసకరణములోని అజ. మ్యూర్రముల కెల్ల వతివి కావ్య ములో నాహరణములంండి త్రీకశభల యు వను నగ్నం ధ మెంతమ్యాతశును నుంచ నేరదు (ఛట్రివలె నుదావారణాచము 6 గావ్యమును యా శ్రా రచించుటకుం బూని: పుడు తిప్పు ఇంత యేల? ఆంధ్రభాహెభూపుణములోని వ్యాకెరణవిమయ ముల కెల్ల దత గయగు శేతవ కావ్యములలో (బెయోకము లను జూపలలరా శ ఆలె కావ్య్యాలం కరూడాకుణి వ్యాకకణ భె మున6 న్‌ ఇ ఆ గం: రాస లజ జెప్పంబడిన న్యూశ్రముల కెల్ల న్యా" ౦థములో నుదా ర్చాగులు చాూపయల5=క ఇప్లై యధునాతినుల వ్యాకశణవిహయములకు వారివారి (పఒంధములందు సా కల్యముగా నుడాహృగులను జూపలలకాశే సాధారణ మునం (ఛాచీనవ్యాకన ణకర్తలెల్లం జెప్పిన అయొక్త జ గెవిథ క్రిని వారిలో నొక రైవ6 ద రప్రబంధరు నం (టమోగించికా! ఒ౩). చిితామణి వివషయమునమ్మాత్ర మె యిబ్లు శంకిం చుట యిర్దూ మా!

పరీయముకు లెంచిన యావిభక్షిప్రగ్యయకముల నొక్క_చింతామణియె చెప్ప లేదు. (ప్రాదీనార్యధవైయాకకణులెల్లం జెప్పియున్నారు.. “వ్రథమావిధక్తికి త్రమంచువ ముకాంబును డు కారంబును ద్వితీయకు నుకారి నికారంబులును తృతీయకుంజేత, తోడ యనవనియున్కు జగు5కించై కొజి కనువవియంం బంగ

నే మికో వలన పట్టి యుండ్సి కంమె యశువని యాకు నస్టికిం 2. కుకాగంబులును యొక్క్ళాలోపల యను సదములును సప్పమీకి నందు న యనుపదంబులు నయ్యెగే (శావ్యాలంకారచూజామణి._-గా ఉల్లాసరు 9 వచనమ్ము ర్‌8ి పుట).

(౧౫౨) ఇంతకును నన్నయ భారతఫాగమందువైతము పరీమకు లను కొన్నట్లు చెవిభ్‌క్తు లల్ల నుష్టగంప(బడ లేదు.

(౧౫౩. వి వలనవిభ క్తిని నన్నయ (ప్రమోగింవెను. కతి సీ పాంకుకుమూరులు పొండుభూపతి పరో _తుంబువ వా సిఫురంబునందు నాటి ఛృతశాష్త్రనొద్దం దత్సుతులతో నొక్కటం 'బెకుుశుచు భూసురవమలవలవ 'చేదరిబులును ధను క్వేచాదివివ్యలుం గఆచుచు, 4.64, (భార ఆదిపగ్వమ్యు కేఆం ౧౪ప) *ఆఖ్యాతోపయోా (౧-౪-౨౫) “నికుమువూరక్వక విద్యావ్వీ కాలే వక్తా (ప్రాక్‌ నంజ స్యాత్‌. ఉపాధ్యాయావధీ తే (సిద్దాంత కొముద్సి అనెడి పాణినీ యోక్త కారకహ్మ త్రము చొప్పునం లే నన్నయపవ్య మునంద్షలి కనన వందమిావివక్రిమే యనుట కెళ్ళనయను విప్రతిపన్నులు కాంజూలమళదా, న వరంరుంైన భీమువలనం (ట్రభవించె హిడింబకున్‌. సుతుం డురుతకభీమకూపుండయు భఘుటోత్క_చనాముందు. 44400 ౯ (ఫారం ఆదిపగ్వముః ౬ఆఈ. ౨౩౫౩) “జనిక ర్త (ప్రకృతిః? (౧-౪-౩౦)౯ జాయమానస్య హేతు రపాదా నం స్వాత్‌ __|ఎవ్చాణః (సళాః (పకాయంచేగి (ిడాంరకా స్ట్‌ ఎట య (నాగా ( న్ధాంతేకాముద్రి. అను చెప్పున. హై న్నాయపగ్య బులోని దూచ్చ గాని యతిసావళత రుుగుళకలన్‌ “అను మా ఖై వది పంవమోవిఫక్టియె యనుట కించుకే9ి సందియములేదుగడా. ఇళై మితర ళం ములు లేవన్న విసుయమును నిలువ నేదు. వైన్మివాసినీతిని గొన్ని "లేకున్నను కృత్తియు లేము (౧౫౩) “వన్నియవంటి భాషావే ల్‌ శబ్దంద్ర స ప్త్పరావిభ_క్రి యనండుగి అని వేల్‌ క యమపపత్తిని జూపెరి, *ఇందు" అనునది స పమీవిభ క్షి (పక్యీ న! నాతొ అట యము కాదనియు నది (పకృశుల్వవై శత్రదు వగ్గకమువలె నిల్చువది కాదని యాం జెప్పుటకు నన్నపామయ్యవివంటి పాండిక్యము కావలయునా 1 తుడికి నాలవతరగతి విద్యాన్థియు సట్లు చెప్పండనుటలో సందేహ మేమున్నది $ ఇట్టి న్ట్‌ితిలో “ెవ్వటైనం జింతామణిని రచించెనందుకాశ శేక యది చ్వయంవ్య క్త వ మజా నటీ

ఏ దన నా శ క్ష వవికృతీ త్యాది నూయతార్థ నిమర్శసము (౧౫౪- వి) మందురాః ఇంతకును ఇందు? అనునది (పొళిపదికమ్సువై నిల్నునని నన్నయ ఇెప్పీియుండలేదు, “అం గ్విదునాస్తు సప్తమి” అనిచెప్పి “అందు జీపః సవిధ వినా మిందు” (ఆంధశబ్బచింత "చణి-తత్సమపరిబ్భేద ము) అనియిట్లు సప్త మోవిచ్హక్షిపత్యయముఅందు”అనమునదే యనియు ' _విధవ్షర్థివిషయ మున సప్ట గ్యుంతమును చాడవలసివచ్చినపుడు ఇందు" కై ముకు చాడవలెననియు స్పషః ముగా జెప్పియె యున్నాండు. *అంద్యు ఇందు' అను ెండును జి ఓస్‌ సుహ్హ్‌అనెడి జీ ప్ప్రత్యాహారరూప స్పష్టసూవిభక్షికే యేకరీతి నా దేశములుళ 6 జెప్పం దలంచినవో (0థకర్త “జేసః కయుకొఆకూ”? అని చెప్పిన క్లై యిచటను వాగనెండిటిని జోడించి యేకరీతిని కెప్పక వెరీతిని విభజించియుండందుగ దా, ఇంను నాంధ్రవైయాకైరణు "లెవ్వరును జెప్పని యీమాగ్గమున నన్న్హయళట్రు చెప్పీయుండుట నరయంగా నీవిషయము చింతొమణి (పాథమికతను దృఢము శా విశదీశరించుదున్నదని చెప్పవచ్చును, నన్నయకు ముందటి కాలమున “బందుని అనునది కళ గా వాడంబడుచుం డెడిదని యాద్ధమలల్ల 'బెజవావశాసన ములోని “యిందు. వ్రత్య క” అను చోటియందలి వకారాచేశమె విశదీకరంపం జాలియున్నది, శాన నయ్యది కెళ గాదనియు స్పష్తమియగుటచేత (దుక(ప్రకృ తికమే యనియు స్పన్నపజుచుటకయి నన్నయ భట్లారకుం డర్గానిని సఫమి

ఈు లట వో జాతి సందర్భమునం జేర్చియుండ వచ్చును శాన నిదియొక యనుపపత్తికా నేరదు. (౧౫౮) ఇంక “నవికృతిళదా తరత స్సాంస్కృృతి కానాం భవంతి గనసడద వాఃి అను న్యూత్రమునకు బాలసరస్వ త్యహోబలపండి తాదులు జేసిన వ్యాఖ్యానము సరియై యుండలేదని యీవఆ'ే. నేను ఆంయధ్రషత్రిక యువసంవర్సిరాది సంచికొలాో నక్త వ్యాసమును (బ్రచురించియు న్నాను అస్హాని సారము నిటం జూపుచున్నాను. నన్న్టయభ ట్ర్టాగకునికిం బూర్వ కాలమందలివగు పండరంగుని యద్దంకిశా సనమున్సు యుద్ధమల్లుని 'బెడవాడళాసనమును బరిశీలింపం గాల దెలుంగుళ్నపథమా విధి (పశ్యయములమోందను లు _స్మ్వపథమానిభ _కీ(పత్యయకములగు నాచ్చిక

ఇపవికళచ క్‌

(౧గళ- వి) నవికృతీ త్యాది న్యూ త్రార్థము కేర్‌ శబ్టములమిందను మూత్ర మిగ స డ ద వాదేశము నిక్యముగావచ్చుట నియ వమై యాం 'ెకిదని వశదమగుచున్నదిం

కప్రట్రంబుళట్రిన పట్టంబుళటించి; కొటంబుల్వ తోలు గొణ్సి బయల్సేసీ;

లు ళల లు లు లు ఖో ళ్‌ దుగంబుక!డు”ి (ిద్రంకికాసనముం శాసనపద్యమంజరి ౧ కాసనము, ణి చి

క రాజాశ్రయజ్డు (ధిభువనాభరనుబ్ఞ్యా బృప్పంబుగొనిి పాపంబుగొ సు; పట్టంబుశట్టిన పొపంబువ కుక్కు ఒజ్జుసోటు అవఘుర్దుసేకొన్యు యిన్దు(వ్రళ్యక్ష, అటిఫుటవాపంబుగాను మల్లపరాజు.. వేలు (రాజుశస్తము తద్భవము); ఇద్ద ట్లు శా” (యాష్షమల్లుని 'బెజవాడళా నవము-శాసనపద్యమ౦జరి- ౨ళాసనము), ణా అ "౯ ల

పయిశకాసనముల కాలమున కింకను లుస్త్వపథరూవిభదకి పగ్యేయకతు లగు సంస్కృత సమళబ్ద (పథమలమోంద నీయా దేశము వచ్చెడిసంప్రదాయము రాలేదు

ఉశ్లేనపట్టంబు” (అస్టంకిశాసవమ్చు కాసనపద్య్య ౧ కాసనరు)

లు ద్‌ కె రి

“నిఖ్యాతకీ త్తి (ప్రస్తుత (యాద్ధ లజ కాసు. కాసవపద్య్య ౨ శాసనము ) పయినుదావారించిన “రాజు వేరెజు” అనువోటి రాజుళబ్బము తేద్భవ మగుటంజేసి యదియాచ్చిక మిగాన చాన్నివె నా దేశమువచ్చుట ళంకా స్పవచము కాదు. ఉతేవాల్డు తనధము్ము౯వు”ె అనుచోం బద్యాంతమునందలి

క క! న సము! | వా క్యాంతము కాలట్టి తెలుంగ(స్రత్యయముమోంద నైక మాదేశము (సంధి) శాదయ్యెను

ఇంక్క నిన్నయశట్టు కొాలమునాంటి దగు సోమల దేవిశాసనమునందన్న నో లుస్త్మప్రథమావిభ_్షీప్రత్యయకము స సంస్కృృతశసమళబ్దముమోందమైత మి గసడ ద చాదేశము (ప్రావీననసర్యప్రదాయమునకన్న విశేషమును. నగపడు చువ్హుదె,

“మందగమన దొల్లి సరవీజాస్యననకని (కాసనపద్యమంజర్కి 8 శాసన ము-సోమల దేవిది)

పంవవినయముల ననుసరించిమె నన్నయభట్టారకుండు ళననాంటి కేర్ప

డినరీతిగ నాచ్చికమె కావలె నను నృగ్పంధము లేదనియు. లుప్తప్రథమానిభ క్రి

16 నవికృతీ త్యాడి న్యూశ్రార్థము, (౧౫౫- వి] (ప్రత్యయక సంస్కృృృతసనముములమింద పైతరు గపసడదవాచేశము. నిత్య ఘుగా చచ్చువరియు “గ స డద వాఃస్యుః (ప్రథమా మ్యొాత్రాగా దిత్యాది కారక్షవే నుపటేశించెను. ఆ కారిక యర్భమిట విశవీకకంపంుకుచున్నది “ఆత్మాస్మవోఃవినాజతా. నా శబ్దములమొక్క_ (ధుతాంశ ప్రథమా విభక్తి తప్పర దక్కిన (ప్రథమా క్యాగాత్‌ ఇ పథమాలి వ క్రి న్యూత ముకకం కం బరమై యున్న నీతవీవజాఈ క చటతసలె గసడద వాః స్యుః గనడ ద వ లగును. సాంస్కృతి కానా౦=సంస్కృృతసమశేబ్ద ములలో, నవి కృతిళబ్దాత్పగత ః=వికృతిచిహ్నా ముల % కడ్వుమువులఎి ఆ నెడి ప్రథమా ప్రత్యయ ములు లేవి యవ(గా నవిలోపి౦చినళబ్టమునకన్న 6 బరమైవనక 6టతప లక వైతమ్ము ౫సడద వాక సడ ద ఇలు, భకంతి=బకుద్య్నూవిో (ప్రాచీనరమ కాలమందలి యా చ్భికళపబ్టముమోందను దెలుం సవిభక్తులమోం దనుమ్మాశి మె యీయా దేశీ మువచ్చున నెడి సం్యప్రదాయముమాటి లుప్త్మ్వపథమా (పత్యయక సంస్కృతసమళేబ్ద (ప్రథమాహాషములమాంద సైత మిోయాదేశము వ చ్చుట తనవాంటికి వెలనియుందుటం జేస్కి (ప్రధమ్యాపక్యయముకలదాః లేదా! యను పరిశీల నమక్కెఆ లేకయే సంస్కృతసమమాళీ యాచ్చికమాశీ యనుపరి శీలనమును నక్కటిలేకయే (ప్రథమావిభక్రిక్యూశకము మాందనే గ సడదవా 'బేశము నిత్యముణా6 జేయవలయునని నవమ్న్హయశభ్‌ట్టు మ్యూతించినవాండయ్యెను. సంస్కృ రసమళబ్దముమిందం దెలుంగువి భక్తులు నిలిచియున్న పుడే శాని యీ యాదేశము రాద"నెడి (పాచీనతమశాలమునందలి నియమము మాటీపోయిన దను విషయమును (ప్రథమామాత్రాత్‌ * అనుచోటి మ్యాత్రశబ్దము చేత నే వ్య క్తప ఆచియు, సట్టేయర్థమును స్పన్ట(ప్రతిపత్తికయి. *సవిళ్ళతిళబ్దా?” దిత్యా ద్యుళ్ళ రార్థమున విశఏకరించెను, తా నా శబ్దములు (పథమాంచములయినను '(దుళకృ తిక్రములయినపుడు వానిమింది కి చట త పలకు “పకపుపా (ద్రుళ(ప్రకృతికా” దిత్యాది పూర్వన్మూశ్రముచే జడ ద ఛాదేళాది (దుకసంధి కాళ్యములె య గుననియు దానికి. (బకత న్యూతము చాధకము కానేరదనియు విశీవీకరించు టకయి “ఆత్మాస్మదో ర్వినా” అని యిట్లు నిషేధించెనుం

(౧నగరో- వి వన్నయకాలపు * నడ ద వాదేశము 17

అధర్వ శాచార్య9ి నాంటి కార్యధవాజ్మ మము విషంంచియుండుటబే నారంకు కాసనాదెస్టి్యపా వీసం ప్రదాగోముల నయికయే. (ప్రబంధవాబ్మాయ స్మ్రాపయోగ ములను మూలము గా( జేసీకొని చింతామణి భూగణము వేసినవాడం గుటంజేసి యాయ పెన్న యా? పాయమును ("హీందుట కళ కాశము లేవ ముకు అ కాగాకణమున నా3ంయు మై న్యూత్రమువకు వేంవిధయూ నళముబేని

మా ఓ

కొని దాని?ి్‌ సవకించుటలోే “విక తా త్ప్రషా శ్చ స్వుః సుస అద్య పదా కిగాజి అనుస్నూతేము నుపదే?0చినవాండయ్యెను,

(ప్రఫమావిభ క్‌శజముబకు క ళలెశబములమిందపశ మాయా బేశయివచ్యూ

జూది “స నూ. జీ

టయు6 (బ్రభకుమోందమైశము బహంభముగా వచ్చుటయు ననెడి యా్యూచీన జ ల జు గు క్ష్‌ సంప్రదాయరు నస్మ్టాయనాంటికింకను కాలేగు. కావ్టవనే నన్న్వ్హయభ ట్టయా 'జేశమును (టైఫకుమూంద నిత్యము గాంబే చయుదుం (ఆ ఫమాంలేశా3ళలమాంయ నీయాచేశమును నియమము గా మూనుటయు సంగవించెకు,

చక గగనమునందు...*మూ | నుకంం,..0(ఆది 8 ఆ ఇ౯ల పు

క రెసిలి 0060 |! మ్యుకం,.+ (సపభౌ౨ఆ ౮౫ ప)

కథ చేనమరికొంచుం బొడువల | డానిన....0(6ది ౬ ఆ ౨౦౬ప)

న (ద్రభమూంచేతక కళేలమింద నానందులరు

అకధారణార్థక ములమిో౯ద: --

కం॥ సకలహితం2ై. శాంత్యా | దికం...పర్వం | ఒకడున్మేలనయ

కాంతిపర్వము వెలయున్‌ (ఆడి ౧ అఆగరాప)

(ఈచానిక కలక బిషటుగా"' అని యిటు యుదమలుని బెంచాడశానన

శ ణా నే థి ౮౯ వసునందును ని.కై యాదేశము రాలేదు)

సంబోధనద్ధల స్రావ్యయములమాంద౬-

థి థి కం॥[ ఆతని నత్యు(్రాకల, నో ॥। హోతకుకం..(ఆది౧ అ ౨౩౫గహ "శేనున స్థిమాంద:

18 ఇతగ విమగ్శకాశయ విమర్శనము. (౧౫౫. వి కెం॥ నీకతిమువ. ..! (ప్రాకట...(ఆది ౨ అ గంప ఇ సై *:"బెజళయిత జేవనికూంతు'” * లేవల బేవి కనిన సోమల దేవి” (శాసవపద్యుమంజరి 8 "నెంబరు సోమల ేవిశాసనము) మైస్థలములు ఇ₹ండిటిలోను "శేవవస్ట్రి వని గకారాదేశమురాళలేను, *శేక్ష లభేవికనిని అనువో *నా కన్నకొడుకు అనువట్లు రేవల డేవియొక్కా కనిన అరి [ప్రాచీవసంప్రదాయముచొప్పున విగవాము 'నెన్నవలెను అట్లు (హీంప కేరక యవటి * శేవలబేవిి” యనువది (ప్రథమాంతమని (భమించి. కీర్షిశేషులగు ఇ వి లక్ముంరావుగా ర్మీప్రయోగమానె చూపి “ప్రాచీన కాలమందును నీగసడద వాదేశము వికల్చ్పమోొ అని (వాయుట (_పామాదికమని యెణుంళవగునుం (౧గఫి పయి యనుపపగ్గుల నే గాక మతీకొన్నిటిని వైతము. నవ్నయి భాళత భాగ భాపాలకుణములను గాం. గొందజు విమర్శకులు వాల కాలము (శ్రందటనె (చూ శాజన ేర్యవపంచిక, ఈక. ప్రుచూపీయున్నారు వానిలో గొన్నిముఖ్యాంశము లిట విమర్శింపంబడుచున్న వి, ఉనక్న్హయ భారత భాగమున కోవీమ్య్యూదుల యిత్తునకు సంధిలేచు” ఇది నిజము కాగు “01 అమిమమ్లు నింహములబే!నోమా యువు గొన్నయట్లు కువలయరా.్య శ్రీ మనచేంగొని కౌరవుల డేమని శలంయచునాకొ బుగ్ధి నిష్తులుం డానున్‌? (అరణ్య ౧ఆ౨౩౮ప) “కంక, ధృతి ! మంగున కళ్యంతథర్య్మమతి కిసనియెన్‌ *” ((భా౨ిఆ౨పు *ఆ...మాండవ్యుచే 1 శప్తుంతై యజేల సంభవించె (ఆది ఈర ఆ ౨౬౧౪) “౪6 ఇవె దేవాం బిదె యర్ధం | బిదె చాపరిణనసమూహా మిన్నిటిలో... (ఆదిగి ఆ ౨౮౪౨ప)

(౧గి౬- వి ఇతర విమర్శ కాళయ విమళ్శవముం 19 గచథమపుకు మేకారమునకు నన్నియభారతఫాగమున ఉంధి గలదు” ఇడి నిజముకాదు ఈవిమయ మి(గ్రంఫధమున ౧౦౦-౧౦౪ విమయములలో విపుల విమర్శన వూర్వకముగా నిరాకరింపంఒడియు౨ఎడుటచే నిట మళల వీమ కింప నూనితిని, *సన్న్యయభఫెకరమున ఫుం ఫులు లేవి" ఇదియు నిజముశాదు. “మ ధ్యాక్కళ, తవిన యిన్నవ నల్లనైన ద్‌న్స ఫం దనువునుజాచి” (ఆది ఈ ఆ ౨౫౮ ప) “పీ, కల హీడింబుండను ఒలితంపు రక్కాను చెలియలి (ఆది౬ అ ౨౧౪ప) ఈ ఆ|| మె లోకనాథ యిట్టి లోకవిరుద్ధంపు ॥ వరముంం"' (ఆది ౭ ఆ ౨౬౨పఫప) 4 గ్రే వీనిఫుట్టివ పాప౦ఫువేళయం౦కు. (ఆ౧అఆళాంప) “న్నీ పకసంపు జాలప్వైల బడి తీవ్రవేవనం బొంది..." (ఆర 3ఆ 300 ప) (౧౫౬) వియిరీతినె చింతావు శిలోని తక్కినవానికిని నన్నయ భారత భాగమునం (బమో%ములు 'వెలయంచు నే యున్నవి, ఒక్కొక్కరు లేచి సరిగల ఒపకీలింపక యొక్కొ క్కటి లీవశుచున్న నెంతకని వెగుకన;ను $ దయతో నోపికతో ద్ధతోం బరిశీలించి యిట్టై ప్రసంగములు బేయుట యు కము ఇంత కును బమినివాసివరీతిని నన్నయ చింతామణిలాోో( జెప్పిపవానిలో. నొన్ది ఉం (టయోగింపకున్న 6 (ట్రయోగింపక పోవచ్చును. ఆకందట్లు చింతావషన్తక్తి లక్ష్య ముగా భారతమును రతించెదనని (వతిజ చేసి యుండ లేదుగదా ఇంతీయకాశి లేఖకమ్ముదణ సంస్క _కృ(థళ్ళతులజేం గొన్ని రూఫుమానీనను మాసీయుండ వచ్చును. ఇట్టివానితో "నేమ్మివయోజనమ.1 పయిరీతి వ్యాంధ్రళ్టచింతామణి నన్న్హయభత్రూరక మోచికమనుటలో నాధునికవిదుగ్శకులు చూపిన యనుపపల్తు లెల్ల సుసమాభేయను లయి యుండు టంకేనీ చిర కాలమునుండి పండిత పరంపరాయాతముణా వచ్చుచున్న చింతా

2౭0 ఉపసంహారము. (యం మణి నష మశ ర్భృకతునెడి (పనిర్ధి నిర్చాధమై సస్ధాంళకోటి నధినోహించు చున్నది, (౨ -డుయు రగ విమయము), ఆకను౦డి యు మొన్న టివజకు నిక్వికట్బము గా౬ ఒండితపవంపరాయాతి తై వ ల్‌ హణ చె ్‌ 7 ఛపీన మె వచ్చుచున్న అం ధిశబ్దచింతా ణ్‌ 'షయక_స్ప్రుకము అనెడి స్ముష న నిష్చాఫ ఒన్మైతయె యది ఇమ్ట్టయక ర్ష్యవ చు నుటకు6ి (టైబల్యప్రమాశమై యు న్నది ఇట్టిసితలో నది నన్న్హృయకాకము కాదనుటకుం దగిన యినుపపగ్తులను జూపి తకవావము. నిలంచిటుకొనవ సీ: భారము (పతిపతముల్నవె ఒడియు లు మా మ్తది ఆట్లు వతిపక్షులు చూాపీవ యనుషషత్తుల కెల్ల సమాధానములను (వాని ఈవి నిలవచేకుండెడి జొర్చల్యమును విశ క్యింంచుటయీడగాక నన్నయ క్త అపాన అ భె న! న కళ స్రాషకములగు (ప్రఒ౭ప్రమాణముల్నువెక మ్‌ నే ములగ ంథమునం జూాంపం బడి యున్న? అట్టివారిని చబారకమహాళే యులు దయతో సావథానముి6 అ తగింతుముగాక 1 వాటి గుఇ్య వాణపారీణ లకు వి “నృక , హెశయా లీ (గ్రంథభమునందలి గూ లేశములమ. "౨న్నించి పస్వభావసులభమకు సమో్యోదము నందుదురుగా! | వి?"ఇిపట్టకమ్యు ్మ ఇట్లు హ్‌్టంచు సుజంపిచదేయాంయు 20.11.1933 | వరుల చినపీతారామస్వామి శా స్త్రి

చింతామణి విషయపరిశొధన ద్వితియానుబంధ ము. టా

శారు నా రచించిన చింతామణి విషమయపరిశోధనములోని ₹శా౭౯ విషయములను విమర్శించి పిచురించిన వ్యాసమును జంతామణి విషమయపరిశోధన ద్వితీయ ముదగ౦ణానంత రమున సీశ్వర సంవత్స 'రాశ్థయుజ కార్తిక భారతులలో. జూచితిని, అక్కారణమున ద్వితీయ ముదిణములోని యనుబంధమున నియ్యది చేర్చంబడంజూలద మయ్యెను,

మునిత్తేయ సమ్ముతముల* నిరపమములకు లొంగిన సంస్కృృత భామయే యా కాలమున సర్వజన వ్యవహార ఫఖామగ నుండెడిదను నభిపా్రాయము సుబిహ్ముణ్యశొస్తు గ్రలుగారి వ్యాస ములోం జ"లభాగము నాకిమించియున్నది. ఈ యభిప్రాయ మును నేనేకాక భాపాళానస్త్రుజ్ఞు "లెవ్వరును సమ, ్రతింపంజాలరని నానమ కము. జనసామాన్యవ్యవహార భామా-బజారుభావ--ా వ్యాకరణసమ, శ్రలేమును గాంింథికమును వై యుండుట య్‌ కాల మందును నే దేశమందును నళుశచరముం

“అశజేర్వ ్యఘళాపోటో లమ ణినినూతిఫున్థాద్యుము లోని సూత వైయాకరణ స్త నాదము”. “అజధాతువుష్తు వ్ర యున్నందున నందలి (ళు. తమ్‌ వైయాకరణ్సడై

లె

శిష్టుండే = కాని సామాన్య జఅనుండు శాడుు అ ట్రంగీకరింప నిచో నిశ నప్పటిశాలపు జనసామాన్యమెల్ల - బజారుజనము మైతము వ్యాకరణ శాశత్రవె దుష్యము గల్గియుండెడీదన్సి యసంభవశంక లేక చెప్పవలసివ చ్చునుగదా,

పయిరీతినె పాొ)చ్యోడీచ్యాది శబ్దములచే "జేశాంతరజను లను స్పృశించు భామ్యపంక్తులు సై మయ్యొ దేశములలోని శిష్ణులనే స్పృృశించుచున్నవని గహింపవ లెను

ఇగ నప్పటి సర్వజన న్యవహోార భామ సంస్కరింపంబడీ శిస్టులచే వాడుకొనంబడెడిదందురా ? వివాదసే లేదు. వేద భఛామయు( గావ్యభామయు శిష్టజన వ్యవహారభాషయు. వ్యావ హోరికభామనుండి యీర్పడీనవేయని నేంజూవీన యార్యభాషా వంశవృత్షమువలన (చింతా, పరిశో. ౭౬ విష) స్పష్ట్రపడుచునే యున్నదిః

ఇంతకును సుబిహ్మ సిత స్తులుగా రంత విపులముగా విమర్శించిన యీ విషయము-ా-మునిత్యంయసమ్మాత సంస్కృళే మేకాలమందును సర్వజనవ్యవవోర థాపగ నుండియుండ లేదను వీషయము-ానావ్యాసినది కాదు. ఆవాక్యములు శ్రీమాన్‌ పర వస్తు 'వేంకట్ల రామ్తూనుజస్త్వామి అచార్యులుగారి వ్యాసమునుండీ యుద్ధరింపంబడినవ్వై యున్నవి. (చింతా, పరిశో, ౫% వీపు) ఆ వాక్యము. లుద్ధరణచిహ్నముల "నడునునుండుటను శీ, సుబ) హ్మూణ్య శాస్తు)లుగారు సరిగం జూచికొని యుండలేదు శాబటో లును! జనసామాన్యభావను సంస్కరించిన శిష్టవ్యవహోర ధామ

త్రీ

“'యను వేజొకఖామ యాకాలమున నుండెడీదనెడి నాయఖభి్యపా యముగల పాశ్చాత్య పండితాదుల యభిప్రాయములను బ్రిద ర్శించుబకయి వారి వ్యాసములోని యాపంక్తు లుద్ధరింపలుడి నవి. (చింతా. పరిశో-2౫% విమ),

ఇంక నాగ౦ింథమును విమర్శించివ శాస్తు్రంలుగారి వ్యాస విషయము ఆకౌలమున జనసామూన్య వ్యవహార భామకంకు 'వేలుగ శ్‌ష్టవ్యవహారభామయను వేజొకటి య.౦జెడిదా అను నది మాత్రమేం జనసామాన్యభాహకును గాఏంఖిక భఛావమకును నడువు శిష్టవ్యవహార భాషయొకటి యుండుట సకలభాషలం దును నినుభవ సిద్ధ విషయము. విశ్రేషమేమనంగా నట్టి వైదిక కార్యోపయోగి సంస్కృతే శిష్టవ్యవహోార భామకు వ్యాకరణము గలదు. నేంటి యాంధిశిష్టజన వ్యవహార భాషకు వ్యాకరణ సంస్కారము లేదు-

అట్టి వ్యాశరణ సంస్కారము చేయుట యావళ్యక మనియీ నేంటి విమర్శకులు పెక్కురు పెనంణగులాడుచున్నారు. మజటొక విశేవమేమనంగా నేంటి యాంధ్ర కావ్యభాషకు వ్యాక రణ సంస్కారముగలదు. నాంటి సంస్క్బత కావ్య భామకు వ్యాక రణము సాకల్యముగ రచింపంబడజి యుండలేదు. అఆకాలఫువారు ధర్మపరతంతు)లు! నేటివాకు రసపరతంతు)లు!

పాణీనీయము శావ్యభామను మూలముగా. జేసీకొని రచింపంబడినదికాదనియు నక్కారణమున నట్టి వ్యాకరణము శావ్యప్రయు క రూపవిమర్శనవిషయమున సాకల్యముగ నుప

శ్రీ

చరింపదనియు నట్లగుటంజేసి కావ్యభాపా స్వరూప జిజ్ఞాసువుల కయ్యది సాక్రల్యముగ నుపచేశతమమము కాదనియు నాయఖి పా్రయము. పాణినీయమునకు ముందటి వనందగు కావ్యము లున్న ట్రీవజ కెవ్వరును నుదాహరించియుండ లేదు. పాణినీయము నకుం దశ్వాతి కావ్యములలోని ప్రి యోగశతములు పాణినీయ మునకు లొంగి యుండలేదనియుం. బౌణినీయ సాధ్యములగు పరశ్శతరూపములు కావ్యములలో వాడండి యుండ లేదనియు ననేకోదాహరణప్ర)దర్శ నపూర్వకముగా నేను విశదపటణిచియే యున్నాను. (చింతా. పరి, 80-94 విమ, అందును 81-88-90-92 విమయములు (పధానములు)కాంగా వ్యాకరణమన్నది (వయుక్తై శష్టైాన్వాఖ్యాన మాత్రమె యనక తీరమించజేసి భఛాష్యూదివాక్య ములనుబట్టి పొాణిీసీయమునకు మూలమనందగు శిష్ణవ్యవహార భామయొకటి యుండెడిదని యంగీకరించుటయు కృమైయున్నదిం

ఇంక భారత రామాయణాదులలోని ప్రయోగము: లను బౌణినీయము సాధించుచుండుటంజేసి యది తదనుశాసక మనందగునని సుబివ్యూణ్యశా స్తులుగా రభిపాాయపడు చున్నారు. భారత రామాయణాది గాంంధిక భఛావకును బాణీ నీయమునకు మూలమనందగు శిష్టవ్యవహారభామకును నొంతసా న్నిధ్యముండుటం జేసి యట్టి[గ్రాంధిక ఛామలోని "పెకళ్కు[వ్రయోగ ములు పాణిీనీయముచే సాధ్యమయినంతమాతిమున( బాణి నీయమున కట్టి గాంంథికథాప. మూలమనికాని పాణీనీయము తదనుశాసకమనికాని స్థిరపడ నేరదు. భారత రామాయగణా దులలోని పరశ్శతములగు ప్రయోగములు పాణినీయ సమ్మత

స్‌

ములు కాకుండుటచేతను బౌణినీయ సాధ్యములగు “ఫుఫుతి _త్తీీయి యివీవతొ మున్నగువానివంటి యనేక రూపములు రామాయ అాదులలో అేకుండుటచేశతను బౌణినీయమునకును భారత రామాయణాది ఫామకును నట్టి సంబంధమున్నదనెడు వాదము నిలుననేరదుం

పియుక్యానామే వేద మఘన్వాఖ్యానమ్‌ అను సిద్ధాం తము చొప్పున నేవేని పియోగములకు వ్యాకరణ మన్వాఖ్యాన మనక తీరదుగడా. అట్టియెడల భారత రామాణాది గింథ ముల భాషకే పాణినీయ మన్వాఖ్యానమని యంగీకరించునపు డట్టి గ%ంధములలోని పియోగముల నయ్యది యన్యూనానతి రకముగా సంఒంధించి యుండవలయును, పాణినీయ మొట్టి గంంధముల నెంతవజకు సంబంధించి యున్న దో యరయుండు

శ్రపశ్చరతి తపస్యతి. కధం-తపస్య లే లోకజగీషుర స్నేఃో ఇాందస త్వాద్భవి ష్యతి (మహోాభావ్యము -క్రి అధ్యా 1 పాద 2 అహి, 15 సూతిప్తుభావ్యము), ఇట్టి భావ్యఫకిి= నరయు నపుడు భారత రామాయణాది గ్రంథ పి'యోగములు. పాణి నీయమునకు లొంగనపు డసాథువు లనుటకుం బర్యాయముగా ఇాందసములనుటయు నింగను బువులననోపని కవుల ప్రయోగ ముల నసాధువులనుటయు. (చింతా, పరిశో-౭2౯ విషయ) బాణి నీయ సంహిదాయమై యున్నదని విశదముశాక మానదు గదా,

చితిము:---పయిపి'యమోగమును మజీకొన్ని పయో

6

గములను జూపియీ సుబిహ్మణ్య ఇాస్త్ర)లుగారు “అనియు (నిట్లు) రామాయణ భారత భాగవతాదులలోని పియోగము "లన్నిన్ని యో భావ్యమున సాధింపంబడి యున్నవి: ఇట్టి వ్రయోగనాధన మే పాణినీయము కావ్య భాపానుశాసకమని వేనేళ్ళ నుద్ధోమించుచున్నదో అని యిట్లు విపులముగా (నాసిక వె నిజూవీన భావ్యములోని భారత రామాయణాది [ప్రయోగ సాధనఫక్కి. నరయునపుడు పాణినీయము భారత రామాయ ణాది పియోగానుశాసకము. కాదను విపరీత నిశ్చయము కల్లక మానదుగడా, ఇట్టి 'భామ్యపద్ధతి ననుసరించియే యర్వాచీన వ్యాఖ్యాతలు 'కావ్యములలోని యపాణినీయ పి యోగములను “కవీనాం నిరంకుశ త్య్వాత్సాధుఃి “మహాకవి (ప్రయోగ త్వాత్చోఢవ్యబోఅను రీతిని సాధింపం గడంగిరి. ఇట్టివి సుశబ్దతా సాధనములా? అపశబ్దతా నికాపణములా?

పయిసందర్భమునుబట్టి పాణినీయము. కావ్యభాపను గాకున్నను ఫారత రామాయణాది ప్రొచీన గ్రాంథిక భామ నైన మూలముగా 'జేసికొని రచింపంబడినది కాదనియు “భిష్టాళ్ళ భేషు పిమాణమ్‌*. (చింతా. పరిశో ౭౬) “యాళే కర్ణణి స నియమో౭-న్యతొనియమణజో (చింతా. పరిశో, 2౯- విషయ) మున్నగు ఛావ్య పంక్తులచొప్పున వైదిక కర్యాద్యుప 'యోగి శిష్ట వ్యవహార భావనే మూలముగా జేసికొని రచింపం బడినదనియు6 జెప్పుటకు విహితిప _ల్సి యుండరాదుగదా,

ఇట్లు పాణినీయము వైదిక కర్మోపయోగి శిష్టవ్యవహార భాపానూతి) మూలకమని గిహింపంజాలక యర్వాచీన

7

వై యాకరణులనలెనే భిమించినవాండగుటం జేసి యేగదా తంతి. వారిక కారుండగు కుమారిలభట్టు ఫురాతీతివోసాదులలోను నాహితాగ్నుల _ నిత్యవ్యవపోరఫావలోను బాణినీయము చొప్పున ననంతములగు నపశబ్దములు గలవని యీ క్రిఎందికీతిని జర్చెంచి యేమేమో పిొసంగించినవా,డ య్యెను,

న్లో కల్పసూతిసృృృతి గ్రంధ | మోిమాంసాగ్భహ్య కారణ ! శిష్టా దృష్టాః (ప్రయుంజానా | అపశక్షాన నేకళః॥ గ అంతో నాస్త్యపశస్దానా | మితిహాసపురాణయోః। ,.. సూత్ర వార్థిక భాప్యేషు 1 దృశ్య లే చాపోబ్బనమ్‌, . .* “*నవాహ్‌

అచ “వ్‌ జి ఆ “బి జస తాన్నిసహనేే వ్యేక _స్త్వదభిమతసాధుశ జై "కేవ వ్యవహర మాణ్లో దృశ్య తే" (౧-౩-౮ సూ(్రపు శా బరథావ్యము వ్యాఖ్య, తంతొవ్నార్తికము. _౨౫౯ పుట)

ఇంక్‌ మహో కావ్య క_ర్పలగు కాళిడాసాది మవోకవులు భ్రమ ప్రమాదాదులచే వందలకొలందిగ (అపాణిసీయము లగుటచ్చ్వే నసాధు శబ్దములను బియోగెంచి యుండిరని కాని యట్టి మహాకవిహాయు _కృరూపాదులను మనము ప్రయోగింప 'రాదనికాని యెవ్వరును దలంపంలబాలరునదా, అక్కారణమున “కవిప్ర) యోగములై నను నెంతవజణకు ఇాస్తొనుగృహీతము లగునో యంకవజ కే ప్రృమాణభూతములగుననియు . నెప్పూ డయ్య]వి ఫా స్రుముననుసరించి యుండవో యప్పూడయ్యని పమాణములే కావనియు మనము నిర యింపవచ్చునుగచాో అనెడ్‌ నుబిహ్ముణ్యశా స్త్రలుగారి సిద్ధాంతము నెవ్వరును సమ్ము

8

తింపజాలపగడా, ఇట్టి స్ధితిలో నట్టి మహా కావ్యములను సాక్ష ల్యముగ మూలముంజేసికొని సంపూర్ణమగు మహాశావ్యభాషా స్వరాప పిడర్శనోప యోగి సంస్కృత వ్యాకరణపురచన మావ శ్యక మై యున్నదని నా చెప్పుటలో శాస్తు్రంలుగా రనుకొనినట్లు లోకమేల యాశ్చర్యపడవలసియున్న దో తెలియకున్నది. అపాణినీయ ప్రయోగము లనేకములకు. గాశికాకారుండును వామనుండు (శావ్యాలంకారసూ(తవృ _త్తిలో) మున్నగువారును ెందలో సాధుత్యాంగీకారముతో సూతించి యుండలేచా? అట్టిపనియే పూర్ణ్మముగ ననంగా మటింత విశాలముగా జరుపుట యావశ్యక మని మాత్రమేగడా నాచెప్పినమాట ! ఈమా(త్ర మున కంతగా వింతగొననేల)

ఇంక వైదిక కర్మాదులలో నుపయోగించు సంస్కృత భావ *వకొలందిగనో” యుండుననియు నద్దానికయి. పాణి సీయమువంటి విపులవ్యాకరణము రచింపంబడునా యనియు నేటికాలపు సంస్కృత థాపావ్యవహార వై రళ్యమునుబట్టి శంక్రిం చుటసరికాదు, అక్షై వైదిక కర్యోపయోగులు కాని చాశరథి దుర్యోధనాది శబ్దసాధన మేల 'చేయంబడుననియును శంకింపం జనదు, అట్టి వై దికకర్శాదులలో ననేకులుకూడి యనేక విమ యములందు. జేసెడి వివిధపిసంగములలో జయ్‌ శబ్దములు వాడంబడెడినో ఇాస్త్రులుగా "రెట్లు నిదావంపంజూలుదురు !

మజియు ఛిష్టవ్యవహారస్థ శబ్బములను సాధించు సూత) ములచే ననంశములగు కృత కశబ్బము లవతరించుననియు నట్టివి యహియుక్త తా దోషదూపితములై యసాధువు లగుచున్న

9

ననియు థావ్యకారుం డప్రియు _క తాంగీకారోపన్యాసముచే విశదీకరించి యప్య్రయు _కృతానిశ్చయము చేయునపుకు శ పిరటాగవిమయ మెంతగలదోయంతటిని బరికిలింపకయే యట్టి నిశ్చయముంజేయ రాదని చెప్పెను. అట్టిసందర్భమునుట్టి (చింతా మణి విషయపరిశోధనము ౮౩ విషయము) ఇాస్తు ఏలుగారు “క్రావ్యేతిహోాస పురాణాది సకల వాజ శ్రయమునకును చాణినీయ మనుశొసకమేయని మహాభావ్యక రృ కంరోక్రముగా మనకు విశదపజచియున్నాంయో. అని వోయుట మిక్కిలి వింతగా నున్నది అ భావ్యకర్తచూపిన శబ్బప్రయోగ విషయములో

ఇంక *పురాణఫావమ కావ్యభాపషోే.. .అనుకీతి నున్న యనేకభావలకుం (బత్యేక వ్యాకర ణఅమసంగత మనెడి శాస్త్రఏలు గారి యనుపప త్తిక్కి శిష్టలోకఫామకును వై దిక ఛామకును వేశ్వే జుగ లక్షణరచనముచేసిన పాణోని మునియే సమాధానము చెప్పెకొనవలసియుండును. ఆయాభాష్రలకు( (బ'త్యేకముగ లతణ ములను జూపవలసినంతటి భేదము కన్పట్టినపుడు వానికిగబ ల్యేక వ్యాకరణములను రచించుటలో ననుపప్తి యేమున్నది?

ఇంక ఛావ్యకర్త పేర్కొన్న యితిహోస ఫురాణాదు 'లైనను బాణీనీయమునకు మూలమైయున్న యెడలా బెణినీయు "లెట్లు వానిలోని ప్రయోగములను ఇాందసములనియు నసా ధువులనియు నిరనింపంగల్లుదురు ; వేయేల ! వేదములోని ప్రయోగములు పాణీనియనునకు లొంగనపు డట్టి వానిని చాణీనీయు లపశబ్ద్బములనికాని భాందసములని కాని చెప్పక

10

వానికిం బరమపొమాణ్యము నంగీకరించి యుండ లేదా? అఫ్లు శిష్టవ్యవహారములోని యేవేని శబ్దములు పాణిీనీయమునకు లొంగనఫు డవి యథాపయు కముగ సాధువృులనియీక్రదా “*పృృషోద రాదీని యథోపదిష్టమ్‌” అను సూత్రముచేం బౌణిని ముని యుపచేశించి యుండెను,

ఇంక్‌. వైదికకార్యోపయోగి శిష్టవ్యవహో శేతరలోక సామాన్య వ్యవహారములోని శబ్దములవలెనే యితిహాస పుళౌ ఇఅాదులలోని శబ్దములును సాకల్యముగాం 'చాణినీయసమృతేములు కామింజేసి వానిలోని శబ్బములను గొన్నిటి నసాధువులనియు నార్టములనియు భాష్యకర్త నిరసించుటలో ననుపప త్తియుండ 'నేరదు* అట్టయినను నేంటి బజారభావలోవలెనే వై దికకార్యో పయోగి శిష్టవ్యవహాశేతర భాషయందును సుశబ్బ్వము లనేకము లుండవచ్చునుగాన “ఒకశబ్దము చ్రయుకృవమూా' అ(పయు_క్రవూః యనంగాం గృతకమా [ యను వివాదము కల్గునఫుకు ఫురా జేతిహాసాముల భామతోపాటు. నిషజన నిత్యవ్యవహారస్థ ఛామనుసై తము. పరిశీలింపవలసియ ంకుననిభాప్యక రృ 'వెప్తుట సంభవించెను. కావుననే “సప ద్వీపావసుమతీ త్రయో లోక్కః......* అని యాతండు శబ్దపం'యోగవిషయమును జూవీనవాణ డళ్యును. అంతమాత్రమున నాతం డచటం జీర్యొనిన వానికెల్న నాతండు సాకల్యముగాం చామాణ్యము నంగీకరించే నని చెప్పరాదుగజా.

ఇంకంలదాణినీయము కృత కళబ్ద్బములను సాధించునాయని సంజేహింపనక్కణ లేదు. వ్యాకరణమాత్రమున కట్టియతిచార

శే

ముండ్‌తీరును ఆ విషయము పారక మహాశయుల హృదయ ములకు విశదపడుటక్‌యి యిట దిడ్య్శాతముగ నట్టికృతకశ్వూ వైఖరి నుదాహరించుచున్నాను,

• వేకాధ్ధీవా మేకాధీఫా మేకాధీశా*ో

వ్యా. హేీమేకాం "మేకా మేకావంఠః, తస్యాఃఅః భూవ ణంతన్య సంబుద్ధి స్తథో క హేమేకావంశ భూవణ, హేమేవమా లశ్రీ్మః అస్యా స్త్రీతిమః మహారాజ = వ్యా, అర్శ అదిభ్యోఒ జితి అచ్‌ -.మస్యాపత్యంమిః వ్యా, అతవవాతిఇఇ్‌ తస్యసం బుద్ధిః 'మామహోారాజపులత్ర, హేమేే మా=వానం (సమాణం, ర్హా అగితఃయస్యతస్య సంబుద్ధిః తథో క్త ప9మాణపురస్పర-ని- మా శ్రీ మానే మృతౌవేళా మేధా శ్ర మధ్యమాతృష్పు, ఇకారః ఫణిరత్నా ర్చివ్వ్యగతో ఒర్థగుణార్ధ యోరితిచ రత్న మాలా... .. .*(మేకాధీ శాశశూర్థ శతకోటి 12 శుట.)

ఇట్లు విన్నవించు,

విశాఖ పట్టణము, నుజన విభేయుండు, 19--19030. వకుల చివనీతారామస్వామి శా స్త్రీ.

ఆ౦ధ్రళబ్దచీంతామణివిషయ పరిళోధనము. చింతామణి నన్నయభట విరచిత మే. లు న్లో బీవాచా మాంద్రమయీనాం యః స్తవక్తూ స్రథమోషాభవత్‌ , ఆచార్యం తం కవీంద్రైణాం వందే వాగనుశాసనమ్‌,”” విచమణులారా,

(౧) సరసకవితాసావాజ్య ఫా శేయుందన్కుశబ్దతాసన బిరుదభూమీతుంకును నగు నన్నయభట్టారకు: డాంనస్యామా జ్యధురంధరుం డగు రాజరాజనరేంద్రుని (కేరణంబున వే వ్యాసోపబ్బంహితపంచమవేవభాత = సంస్క్యృతమహాఫారతసం హ్‌క్‌ నాంధ్రికరింప నుత్సహీంచినవాం డగుచు నప్బటికిం "చెలుం గుభఖాష మహావబంధరచనానుకూలముగా _ నేర్పడియుండకుం డుటంజేసి యాంధ్రలోకవ్యవహారస్థ మగు తెలుగుభాషకు హస్తావలంబముా నప్పటికే మహోవై శాల్యము నండియున్న ట్టియు దేశీయులలో విద్యాభిలాషులెల్ల నభ్యసించుచున్న దైన ట్టియు సంస్కృత భామను విపులముగా మేళగించి దానిని మహో భారతసంహి తాంధీకర ణానుకూలభాషగాల జేయనెంచెనుం అవజశే యాంధ్ర దేశమున సఎస్కృృతేము సకలపండిత సాధా

జ చివంతచామశే సంవ్యల్భ3ళిమాను కానన వథానము (వ్‌ =జివొ నునన తు. వట చావ2 చాపసుకలలొను శవైనేె వ వారు బో వ జు టోలు ష్‌ వన తే బయ నాఃంభివచియున్న వూచ్యవు చములులోను సు యు 'ై | న త. లు ల వత్త ల - క్‌ నెంచెవంచ తు మైవనెంపం వమ మనచ్చుచున్న వహ పంనంటత క టు వి ఎ పొ న 1 ము౪ఖవపు వెంయుచున్న సిచసవంములు ప్రవే = వస లె హెయాతచై నన తా నియమమును నసవపంవంో వచచ ల్‌ యొ అం న =. మజ ఇ క. = -నా వపపహాశూనాసవహౌ తెంఫ కకవాక్తవుమంు వైన నవు దాచ న

• మలా వ ( వాల ఆ నా పైజ టా జ వో _ య వాం అస నై నామం ఇంచి “వరుని ంవన్‌ అహా నమా: వంతెన మ న ల న ం చూపుము న చం గ యమము మెం కింయబవె డే తూచంవు న! ఆ నవ న లంకాం అ చ జర వ్‌ ఖ. [హవ స జ జ చ ఉన వ కర. జం ఇ బి కం. చల క . పంప పాం వంచంచచ ఎనునిలొొ నివి చచ క డె మ లెడ్‌ = క వ న ఇ ఇ ర్యా వ ఖా న. నక షా య న ౨ బన (ఆ వెచము వ నవం 9 పై పెం న క శ్‌ తం మెటట ముష్ళుగ క నమా క వ | న అంతెవంనే న కాం సజ లాజ్‌. జ వెం చకా మునక. నం సెషన్‌ పము న) ఆ అ. చన యు వము వ రం అ కనా అ టప సానంఎలయు మనవ *చతె.ములొోననవానం న న్‌ ఖా ల వ. ల వ య సా ఇ న న. టం ఆర వ్‌ కవ సన వై వహ గాచర ముట్‌ వన్న చనన వషవావన ష్‌ త న అ అ ఖై తక్‌ ఒపవము శెవచకచనవఎనల్లు వచ్చెనని మూ ఎసేల్టన్‌ వెళ టు! శ "ఫె జ, యుచ్నారడముం ఉ, వేయివిఫంయిలంగుల బడి వేవ్రరు పెద్దలు స్యుపలంఫము ల్‌ పక్ష 31 జబ రన ఇ శా పాయక నెప్పి ర్లు రనబంళుకనావచవాఫి రామ కా -శీయులు శఎళాసన వ లేంజలు వాంగల (బక నీ కక్క రే చి ౬ వత్‌ మయుమయెొడ నన్న పార్వుగతి నిజ తె స్‌ గ శే నన్న పార్యు క్ట నట్టైమవోత్ము. గొ ల్బెదలా,

(ఫాగ-వి) నన్నయుకుముంగు (వబంఫవాజ్మ యము లుం 8 (9) కారి శన్నయభట్టావకును ఫారచకాగరచినము ఎకు ముుచె చయూంైనస్యాచింతామాని వచించి శ్వ వానన మైకు ఎమునమడాంచె నని వూపి మా (ద్రైంవెవనషము చముచు యి వ (క్రింవివవ్యములో నుఖయనవాషపా కావ చనా వంత వేయళం చెమనరటచడస స్యా నా నవచచనము న్యా ఆ లం ఇ రవి క్ర్త్టెచఛమునె గ సెంచుచున్నవనప టిప్పుము కాన నన నవం రా న ఆీ చీన వె ంనపమన నవ. మువంచేకుం మెం నీ. ఎనకులదాొవ్యాలు నమవక్స నవివళ జపపహోవువన్పం విప్రులకు చ న! చి శాసను సంహితా భ్యాసు....ల..ంశ వయఫాపాకాక్వ కచినాఖి న్‌ శోభిలు..ంవన్న సామ్యం జూచి .. (ఖారతెం (| ప | (కారం, ఆవ ౧.౪ ౯పవ్య ౧ (ఈ) నన్నయస్టాగంావకుని నాంటికేి యుషమ్వుని బెం ౬ కేటి (న ఈం వాగవాసనవుం వుాన్ననస నబంవనాననములును ఒప ె కుం పచచ్లముయను ఇక ల టె -వనాన్నవయ మున్నవనుు చనన వై 1 నిెపవ్పషము వెవ్మియు వెపననున్న ు. ఇాకలనాఎవుబు వనవ్నయ శ స్ప లా న రతీ భార సను వాం జముయమొన ళా వెన - వంషంచు పు భ్రట్టారకుల్తి కావట శాాముమయొస్పు శె మును (ైశఎసించయ మ కు షే. లా వట్టి వౌఖవవనససు. మొుస్టమొవటం బుయుంషడౌా నుని లు ఆ లు లు మ, వ . ష్‌ జబ ఇకా చమూలో చించువు నన్నయభిట్టాన కనకుం బూరకాలమున నేవెని ష్‌ టు ఇ ల సంజె యాం క్తాన్నము లుఎడేయుుననచ్చుననియు నవి బొప్బ్యకనాదె మచవవానములై యుం.కుటంచేని కావలయు: చసనాపివా] ఎప్‌ త న - బా | జ న చేస మచవచమెై 9 వంచి కుంకవచుూననియు, నింకను దుక

శ్తి నన్నయ కుం బూర్వు మాంధ్యపబంధకవులు లేరు. (౫-వి) కలచే దహింపంబడి మైన నుండవచ్చుననియు నూహించు చున్నారు. మజియు నట్టి పొచీ నాంధికావ్యవాజయము నన్నయభట్టునకు మార్గదర్శక మైయుండ నాతండు సర్వోత్క్బృష్ట మగుకితిని దన యాంధిభారత భాగమును రచించియుండనచ్చు ననియు నూహించుచున్నారు. అట్టయూహలు నన్నయభట్ట* రకుని కవితాపాొభవము వెలయించున వగుటచేతం శంసనీయ ములే మైనను నవి యధార్ధమని నిగ్గ యించుటకుమాత్ర మాధా రమేమెయుం గానరాదు, నన్నయభట్టారకునినాంటికే యాంధ్ర "దేశమున బౌద్ధ డై నమతము లంతరించియుండుటచేత _ నట్టి వాబ్బయ మాతనికిదొరకి యనుపడముననే నశించినదనుట శేవ లము నసంభావ్వుమై యుంకునుగదా. అక్ష) నన్నయనాంటికి నివ్బియున్న ప్రాచీనవాజ ్రాయమును మాత్రమెంచి తురుష్కులు దహించియుందురనియు నన్నయభారతాదులను విడిచిపెట్టెరని యును. జెప్పెడి యూహా యెంతమాత్య్శమును. విశ్వసనీయము కా-జూలదు గదాం. ఒఫ్కెక్కమతము పిఒలునపుడు తత్తదితర మతముల గి9౦ధములు నశింపక నిల్చియుండుట యొబ్సరకును విదితమే యగుటచేతం బయింపూహ లెల్ల నపోహాములే యను టకుసందియము లేదు,

(1) నన్నయభట్టారకండు తన భరళతారంభమున సం స్కృతమహోకవులగు వాల్మీకి వ్యాసులను స్తుతించియు నాంధి కవుల నొక్కరినైన స్తుతించి యుండలేదు, నారాయణభ్యోఫై

(*-వి) భారతకవిత పాథమికమనుట వింతకొదు. "తెలుంగున నేగంధమును రచించియుండిన ట్లగపడదు. అక్కా రణమున నాళం డాంధిమహోకవి యనివించుకొన జూలకున్నను నాతల డాంధిమునందును గొంతజ్ఞునము కిలవాండ్రై కన్హాటాది భాపావాబ్బయపరిశోధకుం డగుటచేత నేవేని కొన్నిమార్లము లను దొక్కుటలో సాయపడుచు వచ్చుటచేతం గావల్వయు నిగ్షర్యమాడామణీయగు నన్నయభట్టార కం డట్టి నారాయణ భట్టు తన భారతరచనకు సహాయుండయ్యె నన యీ కిందిరీతిని భారతకృ ల్యాదినిం జెప్పయున్నాండు, ఉఊ సాయక్ష పాకళొసలికి భారతఘోరరణంబునంను నా రాయణు నట్లు వానసథళామరవంళవిభూషణుండు నా కరాయణభట్టు వాబ్బయధురంధరుండుం దనకిష్టుండుక్‌ సవా ధ్యాయుండు నైనవాం డభిమతంచుగ( డోడయి నిర్వహింపంగ్నా (ఫారం. ఆది. ౧ అక్వా ౨౫ పద్యము) (౯) భాహాసంస్కరణ నియమములను ఛందోనియ మములను నేర్చ్పజుచుకొనుటలోను దన యాంధిమహాభారత భాగమును నిరర్షళథా రావాహికవిత్వముననడపుటలోను నన్నయ భట్టారకునకు సంస్కృత పాక ఖో కర్ణాట వాజ్య (యములు వమాన్గదర్శకములు కానచ్చును. *ఉభయగాపా కావ్యన చనాభి శోళితులో డనంఒరల్‌న సంస్కృత కవితాగక్షుం దగు నాచని కందలి పద్యములయు, సమాసములయు. చొచుర్యముతో వెలయు నాంధికవితను ధాఠావాహిగా నడఫుట దుమ్మరము

6 నన్నయశెలము లోని పండితనగ్‌లుం ("-ర-వ్వి కానేకదని యుభయభా పాకవితానుభవము గలవారికి. దోంచక పోదుగదా, ఇంతకును నాతని! బకార్య్వమునందే సంస్కృతే భాపషాసాహాయ్యమునం గన్తాటభామలో భఛారావాహిక్‌వ్‌త 'వెలయుచుండలేచా?

(2) ఇటు నూతనముగా నాంధ)భాపను మహోన్నత దశలోనికి. దెచ్చు మహాకార్యమునకు: (బోత్సాహకుం డైన యాంధ్ర) సామా) బ్యఘార్వహాుండగు “రాజరాజనేంద్రుని సభ లో నన్నయభట్ట నారాయణభట్టులే గాక మజ్‌ఖొంగ జాంధ్ర పంకితపికాంకులును నుండియుందురని యూహింవప నగునుః అట్రివారిలోం వావులూరినణిగమును. రచించిన. పావులూ! మస్షైన యొకందని యీాశి్విందపద్యము విశదీక రించుచున్నది.

త్తం శ్రీలల నేశుం జాంధఫినృ ప శేఖయలడై చను కాజరాజ భూ పాలకుచేరం బీకళ్టుకి పౌర్గ్వ్యమునన్‌ నవఖండవాడ య€ా

పో3లు విధూతితోని బడనీ భూరిజనస్తుతు. 2ైన పత్క_ళా

శీలం కాజఫ్రూజితు(డి సివ్వున ఫుత్తుుయ మల్ల వాఖ్యుందిన్‌ |

(ఆంఫికవుల చరిత, రివైజ్‌ డ్‌ ఎడిషను, పుట ౧౭౯).

(౮) పరిశీవింపంగా నాంధి,ఛాహామతన్నీకి నవనవో సేహమమును గప్సింప సమకట్టిన యక్కాలమున నొక్క రాజరాజ నచేందాస్ట్థానముననే గాక యాంధ్ర బేశమున ననేకస్టలము లందు ఒహాశిష్యపరంపరాపరివృత కవిపంజితసంఘము 'లేర్పడి యుండె. ననియు స్‌క్రింది యాంధి ఇారతకృ త్యాది సందర్భ

(వీ పొటకళు పవములు మొవట చండి యుుఎక్షుు ములోని నన్నయభట్టారకకృత సాస్తానకి పవ్యముచే విప మగసచున్నది, చ పరమవివేక సౌరభ్‌ విభానక సద్దుణప్కుంజవారివో త్యంర రుచిరంబులై సక లగమ్యసుత్రీర్ధము లె మహామనో స వన పయిఃపరిప్ర (థఫారత ఆది ౧ ఆ ౨౫ ప),

ఈ సందర్భమున నన్నయ భాట్టార సయ వాల్మీకి వాసు లనమాతమె స్పోతించి యిట్లు పండితపభిలను నుతించి యున్నాండు. దీనినిబప్టి యాతనికిముం చాంఫఛాషహామయ మహోకావ్యములు లేవనియు నక్కారణమునే యాతండు స్వసమకాలి౪ ఛాహాపండితసంఘములను మాంత ఏమే స్తుతించి యుంజెశళనియు.. విమర్శకులకు గోచరింపక మానదుగడా, మజశీయు నీనంవరముచేత నమకాలికులను ైతము పష్రిశం సించెడి నన్నయ భట్టారకుని సౌమవస్యము వెల్దడియగు. చున్నది గదాం.

()ొ భఛావలో మొదటమొవటం బాటలు పదములు నలంతిగం బద్యములు "వెలయు దుంపుటయు: గాలకొమమున 'చేశభాపాభిమూనులగు పండితకవు లప్పటికి. గల పండితవ్యన హోరమును నట్టిపాటలు మున్నగువానిని నాధారముగం గొని మహోకావ్యర చనోపయోగముగ భామకు నియమము లేర్చ

ర్ట ఇళ్లే తమిళమ నక్షును సంఘములుం డేను. (౧౦-౧4-వ్మీ అుొచుకొని మహాకావ్యరచనకు6 గడంగుటయు. సహజమే గదాం

(౧౦) (ప్రాచీనకాలమందు దశ ణహిందూస్థానమున నిట్లు భాషను సంఘములు సంస్క్రరించుకొనుట సంపిడాయనసిద్ధమై యుండెను. చొవిడభాషలందు వాజ ్రాయవత్రైవస్థ నందుటలో మొదటి. దనంబడుచున్న దమిళమున కిట్టి సంస్కారము పండితసంఘములు జరపుటయును నట్టి సంస్కారము నందిన భామను 6సెందమిళ్‌* అని వ్యవహరించుచుండుటయును నట్టి సంస్కారము నందినఛావషతో. బుట్టినగంధములను సంఘ వాబ్బయమని వ్యవహరించుచుండుటయును డమిళభాషా నంప్రిడాయాభిజ్ఞు లగు విమర్శకులకు. 'దెలియనివిషయము కాదుగదా.

(౧౧ పయి నుదాహరించినకీతిని నన్నయభట్టారకుండు భారతాదిని సుకవిస్తుతిసందర్భమున "'దేశభాపాపండితసంఘము లను స్పుతించుటయీ గాక తాను రచించు మహాభారత మట్టి పండితసంఘముల యాదరణము నందుననియు నీక్రిందిరీతిని బలువూ అుగ్గడించియున్నాండుం.* శో, ఏకర్పర్య౦ం సభాపర్య సమాఖ్యాతా మహిత] నా ” అభ్యా మాసో సేయా ల్లగ. ఆతు తృతీయంతు క్నేయ

మారణ్యక౦మవాథ్‌ (1,9) (౨ అధ్యా, ౧౪౧౧౪౩ ల్లో

(7౨-వి) ఆంధుభా రతా దిస్థపండితసభ్ధాపర సంగము, ర కం పర్విసభాప్రధృతిగ వవ పర్వములను విసరిల్లి పండిత చేతో నిర్వ్భృతిం జేయుచు రదగు, పర్వము నా రమ్యామగు సభాపర్వమిలక్షా, (థార. ఆది ౧. ఆ, 392 ప్ర క్‌ అరణ్యపర్వ మనలా, వారణ్య ప్రముఖ పోడళాంఠఃపర్వా థారమయి సకలసూరి సభా రమ్యంఒగు తృతీమిపర్వము వెలయుక్‌, (థార. ఆది ౧.ఆ వప) కం పర్పుచు వెైరాటాదిక,.....నభారంజన మె (భార, అది. ౧-ఆ్క రం) క. వికితంచై యుద్యోగము, మొదొలుగ... ఉద్యోగపర్వ మిమ్మగు సభలక్‌, ॥ (ర అది”. ౨. రక్కి ప్ర క విన నేదడట పర్వము మే, లనంగా (వోణాభీపేక మాదిగ ౨. ... == చోణపర్వ మమరుకా సళిలన్‌ , (భార ఆదిగ౧ ఆ. ఈ౭ పం) ఆ. సభ్‌లవిస్పరిల్లి ళల్యాదికము లైన... ,,, (థారం అఆదింల, ౫౧ ప ళు పర్వుచు ్యక్తైప ర్వాదిక,... ,పండితపభిలకా. (భార అది.౧. ౫ ౫ఫ. నన్నయభారత భాగకృత్యాది నున్న పై పద్యముల లోని పండితసభల (వ్రసంగమును ఒరిశీలించునపు డాకాల మునం ఒండితసభ లనేకములు వెలసీయుండెడివని విమర్శకు లకుం దోంచక మానదు గదాం (౧౨) కావుననే నన్నయభట్టారకుండు తాను రచిం చిన చింతామణియంకమను బండితనంఘుముల యఖి పొాయము లను (బశంసించి యాడరించుచు వచ్చె నని యాంధ్ధశబ్ద చింతామణిలోని యీ ్రింపస్యూశ్రముల. కీష్కి మైతము విశవీక రించుచున్నది, (1)

ల! చీంళామణిలోని కవిఫల్లటాడి ష్‌నంగె ము = (౧ లంప్సి 4యశుు మా ర్యా లృసుయం, ప్రవద6త పాాణకః పరంపాాణమ్‌” ఈడుజతొతునప్తుకః స్యా త్సంబుక్ధా విత్యుతాం విశః శచిర్‌

ళం _ బా గలే సా శ్రి +లభువో షలఘవక్నేే, జ్వేభాంతస్టా న్పిదంతి కాస్తా రః &టొడివిధక్తా నిన్నే త్యేశే, నామంగుణే డువవ్య శ్వ 4కవిధ్‌ అలకే? (కియాణాం, నామౌన్నైం వోలోప ఇష్యతే హ్యేష” టగ్‌ కలా చెరి ప్రవ మైంక వచవమౌ లే, వికృరానాంతాక యోపి కగ్యంతే 9) న ల రా న (ఇందు. జర్కొనం౬ంన కెవిభల్లటుంయ 1 శ, ౧౨౩౦ సంవత్సరప్ముపాంతమువాండని (వ్రాసిన కవ్రులచరిక్న వాయ నినా భారమగుటడేం ఒరాస్త మగుచున్నడ్రి మజీయు నన్నయభిట్టారకుయ డవకాలమువంపవలి పం డితుల వాడుకలము వంతకుల బూమ్ములను సమాజజండ్‌రుల చు

వాడుకలను ఒరిశీలించుచు నహ్చెనవ చింతానుణలోని యీక్రింద

సూత్రములు విశ పప రించుచున్నవి,

న్‌ ై చరం శు $ “*ఆపిసంయుక్త సమాప్తో భూమయోం తే॥ పరవృళ్య తే నామ్నూమ్‌' మచే ఓ మున =లోన నే షి

మజచిన భాపాస.స్కారము. శేనికాలమునండలి లోకము ర హు జీడి సె

(భాంతిచే మకల ౭హావచనవ్ర న్టైయమును. చర్చి. వాడ్‌న

రూపములు పండితాంగీకృతములై. గ్రాస్యాము. లగుచున్న

వని విశదమగుచున్నది గదాం 4 స్యానమవాతా౦ విభక్తా సోళ్న ముతదుపరి ఫున ర్ముబూ స్రాచామ్‌??

మహ*ిక వ్యావ వవహ రిక్రళ బు (౧౨-వి వమహాకవ్యాచృ3 వ్యా కళ్దము గాావ్యూమ్సు .. ్రాచీనశాననములలో. నళంపమచున్న. బునన్దాంతమూ పరులను ఒటి ధఛాషాచకిగవ్తేచేలు. పలంబు్కు.. ప్లలబు (ఎ. ర జాని కి ఫలమ్ము అను చాషములు “*లమూు అనెకి ముజ్రర్యేయాంత కాగ న ఒక, మ్‌ ళ్‌, క్రై “వాపమునపే న్న6 (రూచినచేకములని సి్టాంజకి రించుచుందుట వేశం ఒయిహూగన్రములోని పాభామ్‌” అనుపదము. సుసరళత రన కె టం అ తము అరణ్య మసచున్న ద, చ ఇ చీంచయోనములు సెతము సనమ టా ఒప ౮ (న్‌ కాక ఇంకితుఐచే వాదం వంయమంమటచేత వానిని జంతామణి సదహవచుమున్న్య వని నున్న న ఎమ సిష్నయభిట్టావకుని కాల ముశ కంచు ముువటనాంముసు నె. గ్రాంధికాంధ్రఫాపాం | కూరములు మొక లైల నాకంలభింస ఇని యీవజూకే ధ్‌ాసి య అని గజా, మశీయు వనహాకవకమునం నుల్నచున్న వగలోపాది నీ గ ౯౫ వికారలయి ? ఇంిచెక్‌ చావుకిలోని “మూరి యాపములను [హిం స్ట్‌ చువషయమున. మహావవ్చుు శాసరణమీ.. పెచూణమని నన్నయ యాక్షిం=క్‌ వివి దాద్రి చయువల్న కు ఆ న్యేహిం చ ప్రయోగ మసాతానా మ్‌?” వి వ గా! పైక్‌తిని సూజత్రివంఒడిన స్కూశర్రము. లెల్ని నప్పటికిం ల్‌ ళా జ)ిచూ ణమై యున్న కానగనాజ్వయము శేనని నిక్లయించుచు చూ లీ శీ లగి నాం శబషచించావున (వాధిమికావస్టను విశదీకరింపం క్‌ కం, ఖు జాలియున్నవిగదా. మజీయు నమ్యైసూశ్రేములలోని “వ్రన ో

18 1ఆన్యదపహాయి ఆను చింతామణి కర్ణము, (౧]-౧ఈ-వి) దంతి” మున్నగు వర్తమానక్రియలు మైవిషయముల ననంగాం చాత్కాలికపండితకవి సమాదరణాదికములను మజణింత బల పజుపం జూలియున్నవిగడా, (౧% అవ్వస్టాన వేష ఛాహెభిమతా సృంతో రస్యప్రలుబ్ధధియ:ః, లోశే బహుమన్యం తే జైకృతకావ్యాని చాన్య దపహాయ.” అను చింతావుణి ద్వితీయకారికయు. దద్గ్శంధ ప్రాధమికావస్థ ను బోధింపం జూలియున్నది. దేశభాషాకావ్యములు రసమును వెల్లివిజియం 'జేసినట్లు వ్యవహారవిదూర సంస్కృత ఛాషాకావ్య ములు చేయంజూాలవు గాన (అన్యత్‌ * అనలా సంస్కృత _ 'కావ్యజాతమును విడిచి యాంధ్ర, దేశీయ వమహాకఃయులు నైక ఫల కావ్యములనె బహూకరించుచున్నారని యి ట్లక్కా లమునందలి వైకృళశావ్యాభిముఖ్యమును నౌత్సుక్యమును జూపుచు నయ్యది ద త్పాఫనభూత భాపాసంస్క్రరణరూప వ్యాకరణ రచనావశ్యకతను నిమావించుచున్న దని గొహింప వలసియున్నదిగడా, అట్టి యభిపొయవిజేషములే. లేనిగో వ్యాక రణాదిని గావ్యప్రశంస యస క్త మే యగునుగడాం (౧౪౮) మజియు దేశభావాభిమానము గల పండిత సంఘము నట్లు (ప్రశంసించిన చింతామణిలోని పయి కారిక యందలి సంత” అనెడి సచ్చబ్బముతోనే నన్నయభట్టార కుండు తన ఛార తాదిసందర్భములో. సైతము పండితసభల సీక్రిందిరీతిని (బశంసించుట నరయఃగా నారెండ్యగంథములకును

ఎ౬౧౬.- వీ ఇ ల్సి ః (౧౫౧౬ వి చింగామణ్యాదిని గ్‌ రతాదిని గల "శ్ళేయళ్ళబ్దము 18 గల యేకకర్తృకత్వము . విమర్శకుల మనోవఏధిని విహరింపక మానవమగదా, చ, పరమనివేక సౌరభ్‌ విభానిత సన్గుణ పుంజ వారజో త్యంర రుచిరంబు లై సక లగ మ్య సుత్రీర్ధము లై మహానునో వార సుచరిత పావనపయ। పలిప్రూర్యము లైన సల్సభాం రవసరనీకనంబుల ముదం బొనరం గొనియాడి వేడుకన్‌ = (థారం ఆడి ౧ఆ 35. ప్ర (౧౫4) ఇను వ్యాకరణమునకుం బరంపరాసంబంఫముచే మోక్ష ఫలకళర్వమును విశగజ్సీయః కావ్యమ్‌” అను సూత్ర ముచేం జింతామణ్మిగంఛాది నుపదేశించి యా (శ్రేయకృబ్టము తోనే భారతాది నీక్రిందికితిని నన్నయభట్టారకుడయు మంగళాచ రణము చేయుటయుః దద్ద్వింధడద్య్వయసమానక ర్త ఫ్రీచ్వేమునకు ల ఆానిర్తి సోరక మగుచున్నదిగడా, రా న్లో ఉధశ్రీవాణీ రజా శ్చిరాయ ద$తో వమేమఖాంగేషు యీ లో శాచాం స్థితి మావహం త్యవిహ తా. క్రీ పుంసయోనోద్భ చామ్‌, తే వేద్యత్రయమూ రయ ,స్త్రీపుకుషా స్పంపూజితా వ స్నువై ర్ఫ్చూయాసు, ఫురుపోళ్తమాంబుజ [వ ్రీకంధకాః (శేయసే”? (౧౬) నుజియు వెనుక నుదాహరించినరీతిని, ఉన్వస్తైన వేష భాష్టాఖిమతా స్ఫంతో రస్యపలుబ్ధధియః, ఈస్టు లోకే బహుమవ్యం తే వైళ్ళతకాచ్యాని చాన్య దపవోయ.)” అను చింతామణి స్తూక్రిచొప్పున రసప్రలుబ్బమానసమగు

=కబపా ౧౬-వి 14 ఆడ్‌ రరమ్యత=కబ్ద పాధుక్యము (౧౯వి నాంధ్రమహశయలోకము తోడి కన్షాటులను జూచి వ్వైక్యగ 'కావ్యముల ననగా నాంట్షై కావ్యములమ ఇజహూాుమానివచు (అఆకాలమున కమమ? నాంధపవ్వుక్పడులు. సెలసియుఐదెనని వా క్‌ ౮ వ యావజుకు (వానియీయున్నాను) నుత్వాహెముతొ. వెపజయు చుంకుటచేత నటివారి యౌక్చుక్యము మునుల నాా్థై లు గా "స జగదితముగ రసాస్యాననోపయోని సన్న కికాకల్‌ తా ధి క్‌ ౮ + ధి యుక్తము సానుశబభూవీిచము సను వహాఫారతినసంహిరను వావీ ఫి "కే క “వానారుచిరార్థసూ కిని యగు తకెను 3చించయచున్న వాండయ గావున నద్రానిని నేవింయు నాం కాపాభిమాని “రనప్రలుబ్ధ”. పండితలోకమునకుం. ఒయి న్లోక ముచొవ్వుర (లోకానాం క్షితి మూవహ క్తి లోకష్షిలిని నహించుచున్న ధి వం శై (బ్రిహరుష్షు అనంగాన. వనూమ్షలు శ్రేయస్సును (వసా 5౦ తురు గాక యని యిషఖ్లు చింతామణి నన్నయ రన. భానవ క్‌ రి 'త్యావసంకర్భుములు పరస్పరసంబంఫము నలె నెబలయు చుండుటం. జేసి యత్తి సంబంఫమును వూపు వచైనుచాహ రించిన శ్ల్తోకసద్యములె గాక యీశక్రింంప్ల ము చ౩పగమిా గా న్‌ న్‌ తి డై సందర్భమున నిమర్శక సేవాయోగ్య మగుచున్నది, *, సౌరమతిం గవీం్యులు (పసన్నుక్ష థాకలితాస్థయుక్షి లో నారనీ మేల.నా నితమ లక్ష్కరరమ్యాక నాదరింప చా నా కుచిఠార్లనూ కి నిధి నన్నయభిప తెముంగునన్‌ మహా థి ౨ ల భారతసంహితారచన బంధురుం షయ్యె జగర్ధితంబుశాక-. (అఆతషరరమ్యక=ళబ్బపాధుక్వము.) (భార ఆది అ)

న న ఖైరేలు మి్య్యలు శే (౧ ఇన్నయభిట్టావకుంనుం బూర్యము చివకాలము క చ శ్రైందట శ యోంయఫాపు త్వ్వాములనాు స్నా రణము లుంజెడీ న౩ చెప్పెడి యీశ్రీంద నారి వాఫష్షములు “కేసలము.. షకివహస నియిములును సకల. విమన్నకి చరితాఖ్యి నినాక్నశములును ఇనుటం ఇన గ్రంధిని స్తవధతిచే ని,ఎవర్నము, వాన విమ పాన్‌ ళ్‌ ర్శింప మూానదిన, ఎ న నం జు చని సంవి వో ఆ;ర్నణాాని కె నని చెపళసఎత్యౌ సంవిదల్ల, ఇ"చుదీ మె యఫవరానొం నూత గ * కరోమ్యహమ్‌ి ౧ ఛీ (ఆంధ్రశాముది,) ళన | చ్యాక్‌ దె ళళ బాహు ఎత్యాని స రు శెంస్టం ఇ్యూకి రణం విదన్‌ శశ మావు) కస్టం సస్వోలక్ష్‌ణ లకీశమ్‌ ?) (*లింగళ్రానుశొననము,) న! ణి శాఫలనల టూన్టని్యి వ్‌మర్మించి సెారచించిర ఆం చ్చంవస్సు” లశడ్షి వ్యాసమున నిరాకిరించియున్నాను, ఇళ జ శ నే అధ (సాహిగ్యపరిషన్నైిక న. సంవత్స షసాసాశ యాాసములకుిం (౧ మైని వ్బాంకిలిం వష్నియభిక కార నయ మొట్ల టలు రలు లు మొవట నాంధి వ్యా! రణమును నెఎయింబ నెంచి వ్యావ హోరెకభాము యెస్లను రసోవంచిగమవో శాన్యర చనోఎ యోగి కానేరదని తలంచి య్శ్రి వ్యావహారి కాంధ ఏ భాష్‌ కాం

కేక ళప్పపీద్ధిలోక ము వలవం జలియును, (౧౯-వి) భాషాసవాజములగు _ కొన్నినియమముల నేర్పాటు చేయ నాగ నని యాతని చంతామణిసందర్భమువలన విశదమగు చున్నది. అట్టినియమముల నేర్చజుచుటలో సంస్కృతసమ ముల విభ్శక్తిమేళశనమునకున్వు సంస్కృత సమశజ్హేతరాంధభ్ర 'వ్రకృతులను గ్రహించుటకునుు సాధారణముగ. ఒండితవ్యవన హోరము తప్ప వేజొళక యాధారము 'లేమింజేసి సామాన్యముగ శ్వ సిగ్ధి లోకమువలననే "తెలియవలయునని యీకకిందికీతిని మొట్టమొదట స్ముషసక్రముగ సూత్రించెనుం వాజ్బయము వెలసినత ర్వాత నన్ననో సాధుశబ్బసిద్ధి వాబ్బయమువలన నెన్న దగును గదా, సిద్ధి ర్టోశె దృుళ్యా లోకో నన్యాదృశళళ్ళ నిత్యశ్చ సంస్కా_ రాత్గో నియ మో2-నియమా ద్లాావ్యం హి యత్త్వ్యప్య్య₹0ళ8.* (ఆంభ్రుశబ్దచింతామణి, సంజ్తా, ॥ి శ్లో (౧౯) అట్లు లోకవ్యవహారమునుండి గ్రహించిన శబ్ద జాంములోని కృతుల సంస్కారము చేయుట నైయాకర ణుల పనికాదనియుు. నది ప్రయోగావసరమునందుం గవులచే తనే చేయంబడం దగుననియుం దద్విమయమున_ విపులముగ సూత్రింపం డయ్యెను. ఇంక నట్టి ప్రకృతులలోన్ను విభ్నక్ష్యం తము లగు శబ్బములలోను వివిధవ్యవహారము లుండునపుడు వానిలో నవషభ్రష్టము లనందగినవాని విషయమున మాత్రము సం చేహనిక్షాయకములును, ననేక స్థలోపయోగులును, నగు

(౨౦-వి) సంస్కల్భృతసమళస్ద వనం హము, 1శి నియమములనువూత్రమే సూత్రించుచు నచ్చెను, ఆంధలోక వ్యవహారస్థ్రమగు నట్టే సంస్కృతసమేళం ఫామ యల్బతర మగుటనేత నద్దాని సూంతగొని మహాఫారతసముదపారము నందుట దుస్సాధమని యెంచి యానజకే యాంధపండితుల వొడుకలోనున్న యాంధ్రభాపాసహజములగు నియవముల ననుసరించియు, ఇప్పటికే కన్తాబపండితులు (తొక్కిన పద్ధతిని బకిశీలించియు, సంస్కృత వ్రక్ఫృతుల నెల్ల సాధారణముగా. 'దెలు6€ గులోనికం చచ్చికొనవచ్చునను నక యేర్పాటు చేస్తి యట్టి (కెబ్బమేలకుం "దెలుంగువ్‌భక్కులను 'జర్పుటలో నుప యోగించు వాని విషయమునమాత్ర మాం భాపాసహెజము లగు నియమ ములను గొంత విశాలముగా సూ[త్రించి యుండెను,

(౨౦) అట్టు సంప్కృతవ్రకృతులను 'దినుణలోనికి6 'దచ్చికొనుటలో సంస్కృతన్వైయాకరణుల నిద్దాంతముచొప్పున మాణుమూలశకబషములను గ్రహించుట కంగీకరింపక్‌ వసన్నతా

6 మూలకందముఐగు (వ్రసిద్ధశ్వములను మాత్రమె రిసోదంచిత కావ్యఛాషలో (గ్రహింపవలయునను నియమము నీకక్రిందెరీతిని సూ్రించియున్నాండు. ల్లో ఉవిరళాన ఉేచోపాదిక కట్లాక్‌ ప్రవ్యాహకంగు కబ్లలాః వ. ది షూ ఇవా తు ప్కవ్యాహార్యం సం కత సుప్రసిద్ధ చేవ పదమ్‌? (అంధ్రళబ్దచింతా కుడి, సంజూ ౨౨ వ్‌ (3)

క కలక శ్వము ల్యగాహ్యుము. ల,

(౨౧) ఈసందర్భమున సంస్కృత వై యాకరణపిద్ధాంత మును. విశవికరింపవలనసి యున్నద్‌-ా వైయాకికణులు వ్యాకరణములను కచించుటలో. (ఓయోగయులయం దగపడు చున్న వ్యాక రణకార్యముల వపరియుచు వాని నాధారముగ. నొని వొన్నికొన్ని యకగమములను సూత్రించుచుందురు, అట్టయివను నాఘాత్రము లట్లి లక్ష్యములం టే గాక దశర

శ ల '్రి స్ట్థలములఎమను (ఆఅలక్ష్యుములందునుు) (టవర్పించుచుండుట వింఠకాకు, కావుననే పూత్రఎసాధ్యశ్చములలో. బ్రియు_క్రము లశే పొయోగింపవలె ననియు, నపయు_క్రిము లగు కృతక శ్చాములను బ్రయోగింప రాదని యు సంస్కృత వై యా కరణులు సెద్ధాంచిము చెసికొనియున్నారు, అబ్హయినను విశాలషియోగజ్ఞానము చేని. సాధారణపండితు. లెచ్చటనో పాయు కృెమ్ములై యున్నను (బచుకములై. యుండిని శ్చ్వముల నవియుక్తమ.లనుగా (భమించి శంకింపకండ మహాభాష్యశ_ర్త యగు షతంఎజవిభిగవానుంకు *వేచు ఊమ” మున్నగు మాటు మూలశ్చము- నవ్రయుుకృములని పూర్వపక్షి శంకించినట్లుగ శంకించుకొని ప్రపంచమందంశటను వ్యాపించియున్న సంస్కృత ఛాషలో సీశ్వము, లవ్రయుకృములని (నీవంటి సామాన్యుండు చెప్పుట సాహసమని నిరసించుచు. నట్టివానికి వేదమునం ('బ్రయోగములను జూపెను. అట్టి మహాభాష్యవ్రసంగమును ఒట్టి యపష్పటి యాసంస్కృృతి వ్యాక రణమునకు విషయమైయున్న

(౨౨-వ్మి ఆ్యప్రపీస్థళబ్దము లారయ్యవ శావ్యోఫయోగులు కౌవుః 19 సంస్కృత భామలో నశలగా నైదికకరో పయోగి సంస్కృత భా వమలోనటి మాజుమూల శ? ములు మెళము పి'యోగార్హ ముళతే న్‌! లు ర్స య్‌ యనుసిచ్భాంగ మేర్పకుచున్నదిగదా. (వి-_౨_౨౮౩ సంస్కృత ఉకాన "లేంకముగ చక రణములే సీకి శీ కావ్య భామకుం బి త్యెకముగ వ్యాకిరణములేమిం జేసి యతి నెదిక కార్యోప యోగిసంన అనే ఫాపానమతాసవమే కావ్య భామకు ఇత మమనాసనముగలాంకి $మమ.న నువచరింప(ఒకుచువచ్చు ఉల టంచేసి (22-విమవు యై మాజుమూలశబ్బములు పియోజ్య ముచే యశ వ్యాకవణ మంనీవ రించుచున్నను వట్టవి రసస్ఫూూరర్తి ీ ను! రాని (కి -ంధపిములుగాన (నజియుక్పిముే శాక) వ్యె య్రసిద్ధశబ్ద ములు మై తము కాన్యములలో. (ఒయోగింపరాకని కొంద ఊకాంంకావకపులు నియమింవ నాగిప, కొంవ అట్రి మాజతుమూల శ్వములఎచు వ్యాకరణ వోషము శమింజేసి వానిని గావ్వము లఎమును ఎ) యోనింవ నంగీక రిం చుచు వచ్చిని. మైవిషయ ములకు అవ్యుర్పన్నమిత్రి గాడ్తీమె ర్నాతిహూఢ మ$వ్యతే 00 గ చాక, లే క ళల వు "షె అను దండా స్రదార్య కా వ్యాచర్శ కారిక ఉమ ణ మపచున్నది. (౨౨) నన్నయభట్టారకుంన్నని* యాంభ్రమున నటిమణభేచములు లేకుండ నీ మాజణుమూలశ? ములు రనపి లు లు యు ధాకము లగు నాంధ)కావ్యములలో నెంతవూ(త్రమును (బయో గా నీ క్ష “ గార్హ్మములు కానేకవనియు, నట్టివానికిం (బయోగాక్ష్యతను సంస్కృత శాబ్టికు లంగీకరించిన నంగీశకరింతురు గాక యనియు సంస్కృత పికృతులను "దెనుంగులోనికి. 'దెచ్చినొనుటలో నట్టి

కి0 విరళకమలు శిష్తసంస్కల్భతమ నం (బయో శాద్దములు (పేచి-వ్సి మాణుమూలశ్చములను దెచ్చికానరాదనియు. బె విరళానిత్యా దికారికచే నియమించియున్నా డు, సంస్కృత భాషలోని కృతక శ్వములను (అపియు_క్రము

లను) నసాధుళ్వములను మాత్రమే వైదికకర (్రములందుం బి'యోగించినచోం బుణ్యహానియును ట్రాయశ్శి త్తాదులును సంభవించునని యవ్చటి సంపిదాయమై యుండెను, కాంఒట్టి, నైదికక ర్యోపయోగి సంస్కృత భావలో నే గాక గీర్వాణ (గ్రంధమునం * చేమూలనైైనను (బయుకృమై యున్నచో నది కృతకశబ్ద మనలా నప్రయు కళ మనివించుకొనం. జూలను గాన ీ యలు వాటి

నద్దానిని నై దికకర ్రములందుం బ్ర) యోగించునపుకు పుణ్వహాని కలుగనేరదని మహాభామ్యకర్త నిక్ణయించెను. అట్ల నిర్ణయిం

ల ంం ౯

చిశను నట్టి వై దికకర్మ్నోపయోగి సంస్కృత భాపానుశాసనమునే కావ్యసంస్కృగే వమయమునను ననువాసనముగ నపచ రింపం జేనికొనునఫుడుమవూతి) మట్టి మహాభాష్యకార నియమ మును బెటింపరాదనియుం గాన్యములు రనపిఛానములు గాన వానిలో రిసస్ఫూూర్పి పొతిఒంధకములగు నప్రచురశేబ్ద ములు ప్రయోగార్జ్హ్మములు కానేరవనియు, నన్నయభట్టారక హృదయమై యున్నది. రసప్రధానకాన్యములలో నట్టియపిసిద్ధ శబ్దములు ప్రయోగింపం ఒక్షినయెడలం ఒసన్నత వెడి యక్థ స్ఫూ్రివిలంఒము సంభవించుటవేత సహ్మదయులకు రసాస్వాద (ప్రతిబంధముసంభవించుననుటకు సం చేహములేదుగడా. (౮౪-వి

(౨3-౨౮వి ) శావ్యమునకు6 ్యబసన్నత యావళ్యకము. క! (౨౩ నన్నయభట్టారకుండు రస్మపధానమగు తనభారత కావ్యము నిర్మాణసంకర్భమున (గ్రహించు నియమములనే యాం (ధ్రశబ్బచింతామణిగ రచింప బూనినవాండు. గాన రసొస్వా ఉఊానుకూలప్రసన్నతయే యారనిచేతం వాటింపల ఒడియెను, ఈవిషయమును నన్నయభట్టు తన చింతామణియొక్కయు, భారరభాగముమయొష్కా యు. శ్రారంభములందు. స్పష్టముగా వక్కాణించియే యున్నాండు. వా ణస్వ స్తాన వేష థాపాఖిమతా స్సంకో రస్యపలుస్థ ధియః, లా శ లోకే బహుమన్యం 1 .ైకృర కావ్యాని చాన్య దపవాయి”, (అం(ధిళబ్ద చింతామణి, ఉఊ , సౌారమతిం గవీం[ద్రులు (ప్రసన్న ఖాకలితార్థ యుక్తి లో నారసీ మేలు నా నికకు అతురరవ్యక నాదకింప నా నా రుచిరార్టనూ క్రినిధి నన్నయ ఫట్టు 'తెుుంగునక మవ ఛ్రారత సంహిళారచన బంధుకు€ డె జగగ్థితంబు గాన్‌ (భార అది ౧ అ (౨౩) చింతామశికావ్న ఛామనుమాద్ర మే యనుశాసించు చున్నడని తన్గంధాడిని చేయంఒడిన విశ్వ శ్రేయ”. కావోమి త్యాదికావ్యప్రశంనయు సిస్ధాంతీకరించుచున్నది. పయికీతిని సంస్కృత్తలో శస్నర ంక్క్‌్హ్యయు థె య య చ. గొంచవటు సంస్కృ తాల గగ ోసీలయుక్కయు. ఇప్టుత్తి నంగీక టీ ం గ రింపక సంస్కృత ప్రక్నీష్రైను _దెస్ట్రలోనికిం 'దెన్చుగానుటలో అర అధ ల ప! [క2 *“సంశేతిత సుప్రసిద్ధ సష్టీల్‌ను మాత్రమే తెచ్చికాస్త్రోటయు

క ఆ్యధవాబ్బయమునందలి యప్రసీద్ధళబ్దమాలు (9౫) నని నియమిందిశ చింతామణ్‌నియమమే యడద్బాని యాంధ్ర వ్యాక రణ్యప్రాధమికావస్థను 'వేరొళ్ళం జూటుచున్నదని చెప్పుటకు సంచేహయము లేదు.

(౨౫) అంచకంతకుం గావ్యరచనమున రసపారతంత్యు

లో

మును వీడి సంస్క వక వులు యమక శ్తేపాది శన్రాలంకారవచు రకావ్యములను రచించుచు వచ్చుటంశేసి వానియంము దుర్యారముగ

+స్యాత్నా మనోషా శేపాడా నిహతా కొప మొ క్త తే?

ల వ అచ శ న జద్య ల వే ౦ కి అను నాబంకారిక సూ కృచొష్పున నద్రసనిస్థశ వ్లైదులు పి] శింప సాగె నన్న విమయ మెబ్సరకును వికితవే, నంసృాతే వ్యాకరణము కావ్య ఫాపానుశాసళము కానన్నవిషయమునే చఛాక్క యావ్యా్యాకరణము పెగము సంసాధితకృగకళ2 ములక

[ రూ క ద్‌ ఒంయోగ్యార్యత నంగీక రించవేవన్న వివయముకు వ్యైళముమళాచి యంచకొంతకు.. సంసృలక వులు వ్యాకరణసాధిత:రాపముల న్నై యఖభేచ్చముగం బియోగించుట కలవాటు వడసానిరి ల్టివానిని చెనుయసకవులును వమకావ్యములలో వాడ సాగిరి. అట్టికావ్వములలోని వింతవించశ్వ ములక6 జయో గార్ష్యత నంగీకరించి , యారంథ్యవై యాక కణులును గావ్యము లలో. ఒరియు.క్రములై నవిదవ నింక వాని కషియు_కతయు

అజాఏి న. టో న! నప్మనిద్ధతీయుం గల్పించుట సరికాదని తలంచి వ్యాకరణ దువ్వములుకాని కవిప్తియు కళబన్యుల కెల్ల ( బియోగా లా ఆతి (౧ వ

(౨౫వ్ఫి శాల్యక్రమమునం గృతక ళజ్దాభ్యనుజ్న ః్ర భ్యనుక్ష నొసంగసాగిరి.. ఇట్టి యభిపొయముతోనె. నెనుక నుదాహకించిన “విం భానిత్యావొ చింతామణిళ్తూతిమును తలి సవరించు సథర్వయుం డీకిఎంపిరీతిని సూతొంచియున్నాంయయం (౮4-౮౬ విమ ఉపన్వేకనాః పయో కవ్యా యక దోష వివర్షితా;, యి = ల జ ఆప్రయుకృర్య వోపస్తు నవిరుకో హరేర్మతే” జాట్‌ జాతీ ఖి శ

అపియు కృగ్యవోపము._ కృితేకశ్యవిషయక మే గాని యసహుస్నక్య విషయకము. శాముువపి యపియుకృ్క కోవ నివాంపూర్వకముగా వ్యాపి రణనాథిశ శబ్దముల కెల్ల ఒంయో గాభ్యను్ష నిచ్చుచున్న సై యూఫర్వణికస్తూ క్తి కృళక శబ్ద వ్యుయోశగాభ్యునుక్షా సెతిపాదకి మే యని. చెప్పుటకు సందేహ ము లేను. ఇంక గృ శకశ్వుముల కే యాతంయు పుయోగాభ్య నుక్హైను ఒంసావించుళపుకు వ్యాకరణ సాధువులు విరళషయు స వగు వపవెసిక్షశజమ వపియో? పై _కృముయ వగు క ద్ధశ్వాముల ) మోగాభ్యానుక్ష వ్రైము

క అజ జరం

త్యవ్యాయనిద్ధ మే యగుటవేశసం. దత్చూశ్ర మప)నిద్ధశట్ద వయ్రాగనిరాసమును వియమంచుచున్న _ “*విరళానిత్యాడిః చింతామణ్‌ఫూత్ర్వమును. సవకించుచున్నదనుట నిర్చాథ మగపచున్నది.

నన్నయభట్రాధర్వణుల వెనిగూహాశయములను గొ హ్‌ింపక చాలసరస్వత్యహోబలపండి తాదులు పై విరా? నిత్యాదిసూతే మును నహస_కృముగ నాచ్చిక శబ్బవిషయ

స్టే ఇవర_౫ ౦ఫము లలోని యాచ్చిక్యపాధాన్యమ.. (౨కాావి) మునను సమశ్వయించి యుదాహరించుట కేవలము (ప్రామాాదిక మని విమ్ముకులగు విదా్య6నులు గిహింతురుగాక

=వా య జీ ౧ త్లి

పై సందర్భమును ఒట్టి యాంథ ఎశబ్బ చింళామశ సంస్కృత భార తాంఫ్రీకరణ సమర్ధముగం "దెలుంగునుజేయంగోరి సంస్కృృతశజ్వములను "దెనుంగులోనిక్‌6 "దెచ్చుళొనటలోని నియ మముల నుపదేశించుట వానికి స్పుక్తిస్వెభకృలను జేర్చు పస్ధ తుల నుపబేశించుట వధానముగల వసికొని రచింపయుడినదగు టం జేసి యప యాంకావ్యవాజ శయారంభదళలోని దని సిద్ధాంతిత మగుచున్నరి.

(౨౬) అంఫ్రవాజయము వెలసీనరరువాత ర ఎంపంఒడీ నయాంధభాషాభఘాపషణ కావ్యాలంకార వూడామణ్యా డ్యార్మన వ్యాకరణములలోం ఒయి నుడాహకంచిన చింతామణిలోని యాదిమావస్థా స్థాపకములగు నేర్పాటులు కానరావు. మజీ యు వానియంమ సాధారణముగ నాచ్చికశ్వవిషమయక సూతి ముతే యధికసంఖ్యగలవిగను సంస్కృతేసమశ్మ విషయకసూత్ర ము లల్బసంఖ్య గలవిగను నున్నవి.--- శా పోండిగ బహువచనంబులు, వీంఎననో వీండ్రు పీక వీరలు నయ్యెన్‌ కౌాండునంగాం(డ్రును గాటు క్క వా 6మునక్రుక్‌ చాండ్రు వారు వారల.నయ్యుక్‌ ,80

(౨*-వి అంభ్రభా పా భూపణములో ని యాచ్చికపా ధాన్యము కక్‌ క్‌ ఆల్రైజ్ట్ఞంతంబుల పై, యుజ్ఞగు నన్నయును దల్లియును నన్వుక్రియ నా యుజ్జంత 'మొందచోటుల నుక్టుసమక మంకునునందనుండును ననంగన్‌ లే చేయి వాయి నేయి యనుచు. కెప్పచోటం

బీతి చేతులు చాతులు నేతు లయ్యె

జౌయి నేయి నేయి యనుచో జాలురేలు

వేలు నానొప్పు బహువచో వేళలందు 28౬

పయికరీతినే బా ౯౯ా ౧౧౦ ౧౧౨ ౧౧ ౧౧౫ ౧౧౭౨ ౧౨౨౨, ౧౨౩ ౧౨౪౮ ౧౨౫ ౧౨౬, ౧౨ౌ ౧౨౩౯ ౧౩౦ ౧౩౪౦ ౧౪౮౩ ౧౮౩ ౧౮౪౮ ౧౮౫ ౧౮౮ ౧౪౯ ౧౫౦ ౧౫|గ౧ ౧౫౬, ౧౫౭౦ ౧౫౧ ౧౫గా ౧౬౦ ౧౬౧, ౧౬౨౧౬౨౩ ౧౬రక ౧౬౫ ౧౬౬, ౧౬౭౧౬౯ ౧౭౦ ౧౭౫౨ ౧౭౩ ౧౭౬ ౧౭౩ ౧౫౮౮ రూం ౧౮౧, ౧౮౩ గ్‌ ౧౮౩ దూరు ౧జి ౧౮౬ుగలూం ౧లూ సంఖ్యలుగల పద్య ములం ల్ల నాంధఫాపాభూషణములో నాచ్చికశ్వువిషయక సూతిముళతే "వెలయుచున్నవి. ఇళ్లు కావ్యాలంశార చూడా మణియందును జింతామణిశ్తేషమగు _ వికృతివివేకమునందును నాచ్చికశ్వ్టవిషయక సూత్ర) 'చాహుళ్యము 'వెలయుచున్న రిం ఈ మూంయ్మగంధములును జింతామణ్‌కిం దర్వాతి యాంధ్ర వ్యాకరణములలోం "చాాచీనతమములు. తిక్కయజ్వకు సమ 'ాలికమగుటచేం బదుమూండవశ తాబ్బమ.లోని దనందగు నాంధ్ర భాపాభూవణములోనున్న_ వైనివ్రాసిన యేంబది పవ్యముల

టీ

క! చీంతామణీ యాచ్చికలమ్మ్‌ అాపాధాన్యమ 8 (22-వి లోని యాచ్చిక లక్షణములు చింతామణిలో స్మృరింపంబడనై న లేదు. ఆంధ్రిభాపాభూపషణమున నుదారహణపద్యములను గలిపి నచో ౧౮౫” పద్యములుగలవు, అం 'దేంఒవిపద్యములకుం ఖైంా అధ అన న! ల జు నాచ్చికశ్చువిషమయకసూత్యములే యై యున్నవి.

(౨౨ ఇంక నాంధిశబ్దచింతామణియం. దన్ననో రమారమి ె0ంకువండల డెబ్బదయైముసూతిములుగ "నేర్పడ్‌న తొంఒదెెంకు (చూ 'బౌలసరస్వతీయ వీరిక) శ్లోకములు గలవు, అన్లోకము లెల్హ లక్షణములే, కాని యం దుదాహరణ ములు లేవు, వానలో రమారమి పదునేనున్లోకములుగ నేర్పడీన య్‌ సూచేముం క వె ప్‌ జ క్‌ య్‌ంఒ 3సూత)ములు మాత్రమే యచ్చి శజ్ఞవిషయకము లై

జ ర గం ఆమో యున్నవి, అవియును ॥ బెని వ్యాశినరితిని బ్రచురపవృ త్తి విషయక ములును స-డేవానిక్టయవిషయకి ములును సంస్కృత శబ్దసామ్యమును జూప్రుకవియును నై యున్నవి. వానిరీతి చదు వరులకు విశదవకుటకయి యిచట గొన్నిటి నుదచావారించు

అయారు మె అల అర జ్‌ చున్నాను. నయా సంధిసూతిము లాచ్చిక సంస్కృృతసమసా ధారణములే తజుచుగ నగును గాన వాని నీ సందర్భమున జెందును బరిగణింపలేదు

*వాయిరవు ర్వ(కతమౌ ) (ఆజంశ-ఒ౬ నమూ,)

+క్వచి సకారో న్య) (ఆజరత జఒూనూ) +ఏీదంతతా చ నామ్నా మన్యకరప్యా మియాంతా నామ్‌” (ఆజంథ--౨ న్యూ

(౨౫-వి) చింతామణిలోని వికృతినిషయక నూత్రములు, 11 64 త్వాస్థే తనళ్చ వికృతా స్యాత్‌)” (వాలంశ-౨౮ నూ, (ఇది “రామునితనమూ మున్నగు సంప్కృతసమముల వీమయమునం జెప్పంబడినదన్నను ననవచ్చున.) వికృత స్వే ళన్దాః వీ బనమౌ శ్రీపమౌాళ్న వాశ్వే స్యుః, క్షీబ సమా అమనావ్వశ్‌ శ్ర్రీవర్స్యు! స్ర్రీపమా నమౌాస్తు సమాఖి (అజ-కత-౮3.౮౬ నూ 44ద్విగుక ర్మధారయౌ తత్పురుష ద్వంచ్వా ఒహువీ్రహి; అ్యేచ శ్తీచి దుషమానో న్తరపదలోప రూపకెాఖ్యాద్యాః, పరిదృళ్యా ఇవాకార్యా కెపవిధిక్షికన దండ విధకుళ్చ లోపకృ విభక్త్యాచే ళృవేము ప్యా తృమాసకెంచమిి, (వాలంత్రంగ కర ౫ నూ , అత్వాది రరృమూనా మివ కేళ్యానాం శియాపకానాం చ వర్హాగ మో విశేష ఫుకుపే వ్వస్ధేషు వాపి వచ శేషు”, (శియా-సరాళ ౯ నూ పముసూడేముల్నె. సామావ్యవిధు లగుటంచేసియు” బంచురపివృత్తివిషయకము. లగుటంకేనియు. వాని3 జెన్పినం శమారిమున వాచ్చికవిషమయపాొిథాన్నము తోంచనేరదు. నాన ళ్‌ గట్టీ (౨౮ సంస్కృత ప్రాకృత వర్గసమామాన్న యములు సుప్ర సిద్ధము లగుటంచశేసి వానినిజెప్పక యచ్చాంధ వర్షసమా మ్నాయమును నూగశ్రమె. చెప్పుట ైతము విరుద్గము కానే రదు, అట్లు చెప్పుటచేత సంస్కృత సమశబ్దములలోను సంస్కృత _ సమాసములలోను వ్యవహార వాననావశమునను

వ్ర చింతామణిలోని యాచ్చిక బ్దల& ణములు (వి) బిమాదవశమునను ఒడిన యచ్భాంధ)వ క్షములను "జెలిసి ఫొని సవరించుకొనుట కవకాశము గల్గును. అళ్లు యచ్భాం ధిపదములలో. బిమాదపతితీము లగుచున్న యనాంధి వక్ష్యములను. 'దెలినికొని వానిని సవరించుకొనుటకును ఏలు పడును, కాంగాం జంతామణిలోని యచ్భాంధివక్ష సమా న్నూయమాతి పారాయణము మైత మొక సానూన్య సూతిమువంటిదే యగుచున్నదిం

(౨౯ ఇంక "రెండుస్థలములలోమా(త్రమె యాచ్చికప్రాతి పదికములకు సుబ్విభ_క్కి మేళమునందలి వ్రక్రియ సూత్రింపంుడి నది. వానిలో నొకటి నీీ నా తౌ, మనో” శజ్వముల రూప సాధనపి[క్రియ. "రెండవది [మాను విల్లు, ఆలు ఊర్కు పాలు, (తాడు పాటు రోశకలి అనువానిజాత్‌గల యాచ్చికశబ్దముల రూవసాధనపికిియ, ఏనిలో నీ నా త మన శబ్బ్వమ.లయొక్క య్సు, మాిన్వాదిశబ్బముల యొక్కయు. విభక్తృ స్టింతరూప ములు వివిధరూపములతో వాడుకలో నుండుటంచేసి కావ లయు. వానిలో నెవ్వి గాంంధికములుగా నంగీకరింపం దగునో యనువిషయమును విశదీకరించుటకయి. ప్రై యాచ్చికశబ రూపసాధనహ్రకొయ సూత్రింపంబడిన దని గ్రహింప నగును, మజియు. నీీష్మక్రియ్య వాడుకలోనున్న _ వివిధరూపములలో గా%ంధికములుగా నంగీకరింపం దగినవానిపద్ధతిని మైతమువిశ దీకరింపం జూలియున్న దది

(3ం-వ) లఘ్వలఘూచ్చారణలకీ ఇము, రం (30) ఇంక తాకు” మున్నగువాని రూపసాధన పికియయొక్క_ యావశ్యకతను విమర్శించుటకన్న మున్నుగ నన్నయభట్టారకుని కాలమునాంటి లకార ఫేనముల లేఖ నోచ్చారణముల _ పద్ధతిని జూపుట యావళ్యకమని తోంచి యాపద్ధతి నిట ముందుగం జూపుచున్నానుం

• లఘవో లఘవ క్సేతి జ్వేధాంతస్థా న్విద౦ంతి శాస్తారః, ఆ న్యేన్య వ్యాశరణ స్పహ్షై ర్స్త్వ్వశ గృవ్యూతే ద్వివి భఖ”, (ఆం్యధళ్ళాచిం తామణి, సంజ్ఞా) యరలవలు లఘువులు నలఘువులు నని రెండువిధము లనియు, నందు యలవల లఘ్వలఘుళ్వములు నంస్క్యృుత (పాకృ శతములందు. బిసిద్ధములే యనియు *జేఫమునకును నాంధ మునం దట్టి (ద్వైవిధ్య మంగీకరింపం బడుచున్నదనియుం జింతామణికర్త పె నోకముచే నుపబేశించి యున్నాండు ॥ వ్యో గ్ల్రఘుపంయత్నతరశ్శాకటా.నన స్యేతి పాణీశయ వ్యాకి రణ నూ్యూతే యవయో గ్లఘ్వ అఘుభేదేన శ్వైవిధ్యం స్పష్ట, యస్యోచ్చార ణే బీవశ్విగో ) పాగ మచ్యమూలా నాం శైఫిల్యం స అఘాచ్చారణః, యస్యో చ్చారణే రేషా మకైథిల్యం ససకూచ్చారణ ఇతి ఇాల్చికానాం రార్ధాంతక లస్య మ్యైవిధ్యంలోళక్‌ ఇతి వాల్ళ్మీకినూ్యూరే స్ఫుటమ్స్‌” (ఆహో ౧౭ఫప్రుట ) అని యిట్లు మె చింతామణివిమయములకు మూలమును జూపు చు నహోబలపండితుండు లఘ్వలఘూచ్చారణముల స్వరూప మును నిరూపించియున్నా6డు,

౯0 అలఘువ్రలకు బృథగ్గణనము లేదు +20-వి)

నివ్నయభట్టారకునినాంటికి రలల లఫఘ్వలఘూ'చచ్చారణ భేదములు మాశ్రము పండితుల వాడుకలో. బిసిద్ధములై యుంకుటచేత. గావలయు నాతం డట్టి రలల యలఘుధ్యనులను లిితో గుజితించుటకై డంత్యచతౌ గురురలౌచ బిందుయుతౌ”* అని యి ట్లక్షరాకార నిహదాపణసాందర్భుమునం జింతామణిలో లఘు రలల లిపిప్తై నొక బొట్టును 'బెట్టవలెనని సూత్రించెను, ఇ ట్లలఘురలల నుప దేశించియు, నచ్భాంధ్రవర్ష్శసమామ్నూయము నుప'ేశించుటలో 4(యరలవసహళం తు హల్యుర్షఃో అని యిట్లు భళకారమును మాత్రము "వేణుగం ఒరిగణించియున్నాండు. ఫ్‌కట -దేఫమును వేజబుగం బదగణింపక ళకారము నొక్కటిని వేజుగం బరిగణించినస్వారన్యముచేత నాతం డలఘురలల కచ్య్చాంయథవక్ష సమావ్నూయమునం బృధగ్గిణనము చవేయలేదనియ్యు. నందు 'వేటుగం 'ేర్కొనంఒడజిన శకారము వన్తాంతరమని యాతండు తంంచియుందుననియును (గహింవక తీరదుగదా, ఈ సందర్భ మునుఒట్టి యలఘులకారము వేజనియు దానికి. జాలవజుగు సన్నిహితమైన యుచ్చారణముగల _ వర్షసమామ్నూాయగర భకారము వేజనియు లఘులకారమెట్లును వేజేయనియు, నిట్లు వానికి ద్రెవిధ్యము విశదమగుచున్నది. ఈవిషయమున నన్నయ ఛట్టు కర్ణాటనంప్రదాయమును గొంతవజ కనుసరించిన ట్లగ పడు చున్నది, కన్నడమున ళకారము మూండువిధములు;?ాా

3ంవ్రీ అశోరఫు లభ్వూల;పుతలు శ్రి! త (లకారస్థాని కొకు భః అడాడిమ సృటి కాద్యన్య సాని కౌ, గణపకితా శృణ ల 2 శేహిన్స క్వేకళా ఇతి?” ల్‌ (కస్తాటకళ వ్రైానుకాసన కు, ౧ర౦ సూవ్రప్పువ్యాఖ్య కావుననే. కీర్తిశ్తేషులగు పరవస్తు చిన్నయసూరిగారు తవు బాలవ్యాకరణమున సీక్రిందిరీతిని వాసిరని గ్రహింపనగును. ఏళులు పాళులు, (తాళు లని బహుత్యమందురఅ డల కాదే? మెన ళ₹ శెార మలభువను, ౩౪ నెల యిత్యాగులందలి లకారము లఘువ్ర ** లం “గన మామ్మాయిమంగలి ళశారము వర్ధాంత్రవము గాలీ యలఘు ళళాకము కెద (ాలవ్యా సంకాం౧౫” న్హూ) వై చిన్నయహూరిగారియఖిపొయమునె యంగీకరించు చుం గీర్తిశ్రేషులగు. బహుజనపల్లి నీతారామాచాక్వులవారు సైతము తమ (వశ వ్యాకరణమునందు 4యవలలవలథె శేఫం బును (బయత్న భేదంబుచే ద్వివిధంబు గాన శబ్దవాసనాదులచే జర పచ. అడ వ్‌ ద్ర పీ ద ల! త్‌? త నలఘు౭ేఫము వర్హాంచరముగా (గ్రహింపంబడదయ్యె” (త్రిలింగ సంగ్షాం ౧, సూం) అని యిట్లు వ్రాసియున్నారు, (3౧) వైకీతిని చాలన్యాకరణ (వౌథ వ్యాకరణకర్తలు చవాలవజకు నన్నయభట్టారకాశయమువకు సరిగ్యవాసినను నం లు దలి “ఒహాత్వమునందు రలడల "కా దేశమైన భళకార మలఘువుో అనువాక్యము మాతిము నన్నయభట్టార కా భి ప్రొాయానుకూల ము కానేరదని చెప్పక తీరదు. నన్నయభట్టు బసాశ్వేమున లడలకు నలఘులకారము నాబేశించియీ యుండలేదు. శేఫ

శ్ర రలల అఘ్వాలభుతి లు లోక వీస్థముల్కు (0౧-పీ 9

స్థానమున మైతము లకారమాతిమునె యా దేశించియుండెను. అట్లయినను రలల లఘుత్వాలఘుళ్వములు పండితవ్యవహో మాళతి)వేద్యము _ లని (సంస్కృృతమునందు వలెనె యాతని సిద్ధాంత మైయుండుటచేత నట్లు "లేఫస్థానమున నాచేశనుగా వచ్చిన లకార మలఘూచ్చారణము గలదనుట విరుద్ధము కానే రదు, అట్టి సిద్ధాంతముచేతనే యసంయు_కృతావస్థలో లఘూ చవ్చారణమె గల యచటి ఒహువచన లు పిత్యయలకారము ఆడోల్లు (ళ్ళ మున్నగుసంయు క్రస్థలములలో నలఘూచ్చార ణమునందుట, యవిరుద్ధ మగుచున్నది, అసంయుకృ తావస్థలో మసెతము *కాలులు, కాలులో అని యిట్లు లఘుత్వాలఘుళ్వ ములు ెంకును వెలయుచుండుటయు. నా శెండీటిసంయు క్ర రూపమగు కాల్ల అనుచోట ెండు లకారములును నలఘు వులె యగుచుండుటయు._ బై సిద్ధాంతముచేతనే నిర్చాధము లగుచున్నవి, _నన్నయభట్టుకాలమున *తాడ్డ అనియే యుండుటచేత. దద్విషయ మిోసందర్భమనం (ఒసంగింపవలనిన పిసకియే లేదు,

వర్షసమామ్నాయగత ళకారము మూర్థన్యము, అనలా నించుక మణిచిన నాలుకతుదిభాగము మూర్థమును డాంశకుట చేత జనించునది. లఘులకారము దంత్యము, అనలా నాలుక తుదిభాగము దంతమూలములను జాంకుటచే జనించునది, అల ఘులకారము _సైత మిట్టిదియె.కాని లఘులకారోచ్చారణమున

(3౨-వి ఆలఘు అళ్‌ల లిపి 88 జిహ్వోగగియము ద ౦తమూలస్థానమును శిధిలముగాందాయకను, అల ఘు లకారోచ్చారణమున నశిధిలముగాం చాంకును, అట్టి యశిథి లస్పర్శమున జనించు నలఘులకారము కాలక్శ%ిమమున నషభష్ట మనుచు వరృసమామ్నూాయగత మూర్థన్య, ళకారోచ్చారణము నకు సన్నిహితముశాంజొచ్చెను, నన్నయభట్టునాంటికి నేంటినలెం గాక కొండభేవ ముచ్చారణములో 'వెలసియుండెను, కావుననే నన్నయ యలఘులకారమును వేణు? గణింపక మూర్థన్య భళకారమును హూర్రమె వేయ గణించినవాం డయ్యెను.

(3౨) ప్రైరీతి నుచ్చారణ సాన్నిధ్య ముంకుటచేతనే యల ఘులకారముశ. కలఘుకేఫమునోపాటుగ “దంత్యచజౌ. గుకు రలెచ బింయయుతొ”అనియిట్లు లిపి నుపటబేశించియు నన్నయ భు వర్షసమావమ్నూయశగత భశాకమునకు వేజుగ లివి నుప "చేశింపం చయ్యెను, అ జాతం చేర్చాటుచేసినను గతానుగతికము గా వన్షసమామ్నూయగత ళశారమునె గాక యలఘులకార మును మైశ చూంఫక క్షాటసాఛాకణలివలోం (బసిద్ధమైయున్న “వ అమనాశాకముతో నే వాెడియాచారమె నిలిచెను. అక్లై యలఘుశేఫషము నయిత మాంకన్హాటసాధారణలిపిలోం 'ట్రసిడ్ధ మస "అ అవెకి లివితో (వ్రాయు నలవాశు నిల్చెను గాని శన్నయలివి పద్ధతి వాడుక కెక్కలేదు,

ర్‌

శం నన్నయోపదిగ్టలిపి వాడుక కక్క లేదు (3౨-వి) అట్లయినను ముందు వివరింపంబోవురీతిని “ఊరూ మున్నగు శజ్చములండలి శేఫముచోలకారము నాటేశించి (కాలు మున్నగు వానిలో ళకారము నాదేశింఎమించేసి “యొళ్ళు, కాళ్ళు” మున్న గు (ప్రనద్ధశ బ్రములలోనివి మూర్థన్య భళకారములు కాననియు నవి యలఘులకారములనియు వాని యలఘుత సనంస్కృతమువనం దువలెనే న్యవహోర [గాహ్యమనియు ఇట్టియలఘుతే “డంత్య చక” గసరురలౌచ బిందుయుతౌ” అను సూగశ్రముచే నన్నయ యంగీకరించుచున్నాండనియు. సమక్వయింపకి _. తీరమించేసి అదంత్యచజాో విత్యాదికారిక (దక్షి స్త్రమనుటపు వలనుపడదు. అస్లు చింతామణిలోని లిష్యుద్ధారక కారికలును (బ్రైవ్షీప్త్రములు కావనక తప్పదు. లేఖకసామూళ్య మెట్లు పంకితసంప్రదడాయము నులృంఘించుట వింతకాదు. “ప్రూల్లార్ళ భేదతో ద్వివిధ 4 క్య్‌్చే ళ్ట్‌న ఏవ సద యఖ) అని యిట్లుగ న్థఖందశ్వృములతో నన్నయభట్టారకుండును ఉఫూచ్దేందుసదృళ3 పూగర్ణన్త పిన న్వన్థేందు సన్ని భః” అని యిట్లు కంరోకృముగ నధర్యశాచార్యుండును *,,.==ంనిడుప్తలమోంది బిందు లరబిందులగున్‌ అని యి ట్లరకబ్బముతో నాంధిభాషాభూమణకర్త యగు శేశనయు (౧౨౫4౦ (పాంతమువాంకు) ౮” అనెడి యర్థబిందు లిపిని నికూవించియున్నను (చ్రైచీన తాళివతిమాతృకా లేఖకు లును ఛాననలేఖకులును మాత) మొట్టి పండితసంపిదాయము