Telugu chigullu shikharalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

మల్‌ - లో గా క వ. | ఇ ॥ ట్‌ ల . జ క రై క “ ॥ ఛి సం నా క వై? | పనలు వానల నం. ల య హా! వే క! శని చ // న గీ. సుష త్త నుం మీ జ టి వ ఖే శ్ర న్‌ నాసి. న వం మనలను తమన ననయముద చ న శ ఖ్‌ లా న. ( నంగా 1. త ” ల | / త్త ను. | ం ః. . వ మం టాం ఖే తీ లో 1 | జ్‌ జే వ సట 2 శ్వ ల ..

, / న్డీ ॥్త్త స ఫ్‌ వ . " స్ట న. మ హన నతానారాం.... నాన స్‌ ॥ - ఫ్‌ వూ హా (1 కం? న

నయా. మ ఆల్తననానాడాటా లన మాపనవివనలీ [| నాగా నాం ల్‌ ఆ ర శ ఖః విపే న శే య “ చ నామన ల హార ల రాలా న్‌ లా క లాలా. మా? స ము చి య చ్‌ ల ఫ్య ళ్ళి

ననన ననా చిగుళ్ళు - ఉఖులాలు నంకలన కర్త ఈభార్చ్య మాథీనరార్రు రేగులరాటీ సాహితిసమితి రిజిష్టరు నెం 289 / 84 వరంగల్‌ అననన నవనవ

చిగుళ్ళు-శి ఖరాలు (కవితా సంకలనము) (ప్రచురణ - సాహితీ సమితి -వరంగల్‌ . న రశ ఈ య? ప్రథమ ప్రచురణ పా ౨లో! జనవరి 1995 డబ్‌ వెల రూః 50-00 ప్రతులకు : గొ 1 సాహితీ సమితి సే ఈ-7-42/ఎ, రాగన్నదర్వాజ, హన్మకాండ. ర్‌ 2. డాః నూధవరావు రేగుఅపాటి ప్పాటు నెం. (223) భవానీనగర్‌, హన్మకొండ-506001 ఫోన్‌ ; 73691 ౦ సంకా (ల్‌ క

అంకితం కములు టన్నీ రరిక్షణొన్ని కరిరాముయం చేసీ మిట్రులకు ర్య

అంచేచాలు ఇంధులోని కవుల బాటలు వేరు కాని కదలిపారే పాట కరగి(వ్రాసే మాట ఒకటి . ఇందులోని కవుల అన్వేషణలువేరు కాని ఎక్కవలసిన శిఖరాలు చూచివచ్చిన లోతులు ఒకటి అందుకే ఇది శిఖరమైనిలిస్తే అగాధమై తోచితే కిరణమై ప్రసరొస్తే సంకలనమై వెలిగితే అంతేచాలు

వమా ఆలోచన కవిత్వం సార్వజనీకమైనదనుకున్న, ఒకో ప్రాంతపు భౌగోళిక ఆర్హిక సామాజిక స్టీతిగతులు ఆ ప్రాంత కవిత్వాన్ని (ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈ నేపధ్యంలో 'సాహితీ సమితి" ఇంతవరకూ. . . కవితా సంపుటాలను/ " సంకలనాలను వెలువరించింది. ఒక చక్కటి సాహితీ వారసత్వానికి పట్టుగొమ్మగా. . . తనదైన శైలితో చేయూత అందిస్తున్నది. నిరంతరం సాహితీ సేవకు అంకితమై ఒక తృప్తితో శ్వాసిస్తున్నది. తెలంగాణాలో ముఖ్య'ప్రాంతగా వున్న వరంగల్‌ నుండి వెల్వడుతున్న కవిత్వానికి అద్దంపట్టే ప్రయత్నం 'చిగుళ్ళూ - శిఖరాలు'. ఐతే ఈ (ప్రాతంతో (ప్రత్యక్ష సంబంధమున్న ఇతర జిల్దాలోని నలుగురైదుగురి కవిమిత్రుల కవిత్వాన్ని ఇందులో చేర్చాం. ఇంకా ఎన్నో “చిగుళ్ళను, శిఖరాలను చేర్చాలనుకున్న మా ఆలోచన మరో సంకలనానికి. .. నాందీ వాచకం కావడం వెనక గల పరిమితిని సహృదయులు తప్పకుండా అర్ధం చేసుకుంటారనే అఆత్మబలంతో....... సాహితీ హృదయాల కరస్పర్శకు పులకరించి పోవాలనే “దిగుళ్ళూ-శిఖరాలు” భావనతో ఏకీభవిస్తూ...... మీ వమిలికొండ బాలకీషన్‌రావు ఆచార్య మాధవరావు రేగులపాటి అధ్యక్షులు సంకలనకర్త

ననన ననన ననన కృతజ్ణతలు ఎన్నో వ్యయ ్రయాసాలకు కోర్చి సంకలనకర్తగా బాధ్యత వహించిన డా॥ మాధవరావు రేగులపాటి గారికి . అడగగానే తమ కవితలు అందించి సహకరించిన కవిమిత్రులకు కవితల సేకరణలో సహకరించిన మిత్రులకు తగు సలహాలు, సూచనలు అందించిన దర్భశయనం శ్రీనివాసచార్యుల గారికి సంస్థ (శ్రేయోభిలాషిత్వాన్ని కాంక్షిస్తూ మా కార్యక్రమాలకు వెన్నుదన్నుగా తగు ప్రాచుర్యం కల్పిస్తున్న పాత్రికేయులకు, ఆకాశవాణి-వరంగల్‌ గారలకు- ప్రచురణ విషయంలో ఆర్థికంగా, హార్థికంగా సహకరించిన మిత్రులకు , ముఖపత్ర శిల్సి..................- గారికి అందంగా ముద్రించిన వెంకటరణ ముద్రణాలయం మరియు సిబ్బందికి ఇంకా ప్రత్యక్షంగాను, పరోక్షంగాను సహకరించిన పెద్దలకు, మిత్రులకు- పాహితీ నమితి వాణనణననానననదనిలననానిందననననినననందనాదననాడలనాననననననానిననాణందనాతాననననలననననననననానానననానన

“చదిగుళ్ళూ - శిఖరాలు ఒక కదలిక

'ప్రయోగార్థం ఈ (బ్రతుకు - బ్రతుకు ప్రయాణం నిండా మానవ సమాజంలో ప్రతిదీ ప్రయోగదశ - కాళోజి,

అనేకానేక ప్రయోగాలకు లోనవుతూ వచ్చిన కవిత్వం ఇవాళ వస్తుపరంగానూ, రూపపరంగానూ గొప్ప వైవిధ్యాన్ని సంతరించుకుంది మరింత పరిణితి వైపు ప్రయాణిస్తున్నది. తీవ్ర జీవన సంఘర్షణ . .. క్షీణిస్తున్న మానవ విలువలు . ,... మనిషిమనిషి కోసం పడే తపన .. .. వస్తువుగా మారింది ఒకప్పటి కవి కన్నా. . . . . ఈనాటి కవికి ఒక విధమైన ఒత్తిడి బాధ్యత పెరిగాయి. తన చుట్టూవున్న ఏ చిన్న విషయానికైనా. . .. క్షణిక సంఘటనకైనా కదిలిపోతున్నాడు నిలువెల్లా వణికి పోతున్నాడు. యుద్ద వాతావరణంలో ఇముడలేక పోతున్నాడు. ఐనా అనివార్యంగానైనా యుద్దానికి సమాయత్ర మౌతున్నాడు. జనారణ్యంలో ఆధునిక విలుకాడై దూసుకపోతున్నాడు. మారుతున్న విలువలకు సరికొత్త భాష్యం చెప్తున్నాడు. సాగుతున్న కాలానికి = = == భవిష్యత్తు పథానికి ఒక ఆలంబనగా నిలుస్తున్నాడు. -

కవితను కొలమానాలతో కొలిచే కాలానికి కాలం చెల్లింది. చట్రాల మధ్య బిగించి కవిత్వీకరించడానికి కవి ఇష్ట్పడటమూలేదు. సమాజంనుండి దూరంగా తనను పోల్బ్చడమూ, పోల్చుకోవడమూ నచ్చుడం లేదు. తనకున్న రుగ్మతలను సమూహాల పరం చేసి మాట్టాడ్డానికీ ఇష్ట్టడటమూలేదు. కవిగా కవిత్వాన్ని పండించడమూ, అది అందరికీ ఉపయోగపడే ఆహారంగా వడ్డించడమూ మాత్రమే లక్షణంగా. . . లక్ష్యంగా మార్చుకున్నాడు. సమాజమూలాలను సూత్రబద్ధంగా వివరించడమూ నేర్చుకున్నాడు. యాంత్రిక జీవన గమనంలోనూ, వైవిధ్య, భరితమైన విలువలకోసం ప్రయత్నిస్తున్నాడు.

ఆ దిశలో “ మనకు మనమే ఎదగవలె/హృదిని విశాలం చేసుకొనవలె జగతి బాధలు పంచుకొనవలె” వంటూ ఆత్మావ లోకనం చేసుకుంటానన్నాడు. మాట “శతృస్టావరాల్ని గుర్తించే రాడార్‌” అంటున్నాడు. “ఒక భావం. .. ఒక జీవన వేదం” అంటూ “ఉరూరా జండాలెత్తి/ఊళ్ళో మీటింగులు పెట్టి” “అక్షరాలు అవత్తారం లెత్తుతాయ”ని వినదిస్తున్నాడు.

స్పటికం వంటి స్వచ్చత (ప్రతిమనిషి ఎదలో ఉండాలని కోరుకుంటాన్నాడు కనుకే “బాహ్య (ప్రపంచపు లౌక్యాన్ని వదిల్తె చాలు. . . నీవెంట నడుస్తాను” అందుకోసం నీవు “అనాచ్చాదితకారా” తమ్ముడూ అని బుజ్జగిస్తున్నాడు. “పీదవాడి కోపం పెదవికి చేటు-పాతకథ/పదవికి వేటు అనడం నేటి కథ” జా(గ్రత్తయని రాజకీయోపదేశం కావిస్తున్నాడు.

అంతేకాదు-నిత్యజీవితంలో తారసపడే నగ్నసత్యాలను పకడ్చందుగా అక్షరబద్ధం చేస్తున్నాడు. “విశ్వాసం గరీబోళ్ళ విత్తం/నిజాయితే మేము చదువుకున్న పొత్తం” అంటూ ఒక నమ్మకంతో... ఒక ఆశయంతో కాలంతో ముందుకుసాగుతున్నాడు.

“నీచూపుల తుపాకీ నాపై సారించకు/అనుక్షణం చూపుడివేలిని ట్రిగ్గర్‌ పైనాక్కకు” అంటూ అధికారాన్ని సాధికారకంగా ఈసడిస్తున్నాడు, కనువిప్పు కలిగాలనే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు. “అతను” “స్వతంత్రంగా అడుక్కు తినడం” వెనక గల ఆనందాన్ని, ఆ వేదనను దృశ్యమానం చేస్తున్నాడు. “శతాబ్బాలనుండి పల్లవిలేని పాటకు

• పల్లవి సమకూరుస్తున్నాడు.”

“సంకల్పం బలంగా వుంటే అనుభవ సీమల్ని సృజించేను/ఆలోచనా

శిభిరాల్ని నిలిపేనని” అనుభవసారాన్ని అందిస్తున్నాడు. “రాయిరప్పల బాధ -.. లేకుండా వుంటుంది. ఎన్నికల్లో గెల్లుకున్న ఎం.ఎల్‌ఏ జీవితం లాగుంటుంది.” పనన నానానననన నాననా

కాకపోతే 'రోడ్డురోలరో వెనక నడవాలని 'షరత్తు' విధిస్తున్నాడు. వ్యంగంగా ఎద్దేవ చేస్తున్నాడు. / “మట్టి ఉందీ మట్టిని పండించే చేతులున్నాయి. .... ఒప్పందాలు వర్షించవు/ఇప్పటికీ ఊరు కాలాన్నే నమ్ము కుంటుందని'

• ఒక జీవన సత్యాన్ని తేజోమయం చేస్తున్నాడు. “పొలాలు నిరీక్షిస్తున్నాయి.
• _రైతులకళ్ళలో కవి ఒక జీవద్రవాన్ని ఆ(ర్రంగా గొంతులో .జారవిడిచే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు. తాను పుస్తకమై స్నేహహస్తం అందిస్తున్నాడు. మట్టిని నమ్మిన వాడికి ఒక ప్రాంతం లేదు- ఒక భాష లేదు - అందరి ఆత్మ ఘోష ఒక్కటే . .- .. ఇవాళ “ప్రవాసం” వెళ్ళడమంటే” మరో “క్రొత్త చోటు” లోని ఆత్మీయులను కలవడమేనని భావిస్తున్నాడు. “ఏ భాషా తెలియని నవ్వు

_ తనను జయంచడం వెనకగల అంతర్మధనాన్ని, హృదయ ఘోషను “గుండెలపై మనుమరాలితో” ముచ్చటిస్తున్నాడు చిలిపితనాన్ని చిలకరిస్తూనే “బడి వదిలినపుడు” “భుజాల మీది బరువు/దేశాన్నే మోస్తున్నట్టుందని” ప్రస్తుత కాన్వెంటు వాణిజ్యానికి చురక అంటిస్తున్నాడు. “చమురు సరస్సులో అగ్ని పుష్పాలు” పూయిస్తున్నాడు “పాదాలకు డెక్కలు మొలిచిన” పాలకుల దమన నీతిని నిరసిస్తున్నాడు.

“భర్త ఒక తెల్లదార/భార్య ఒక నీగ్రో . . వేకువ రానంత కాలం” అంటూ రెండు బాతుల దుస్థితిని , .. . ఒక దౌర్భాగ్యపు పరిస్థితిని ఒకటి ఒకటిగా పెనవేసి చూపుతున్నాడు. “జీవితాన్ని తిరిగి (వ్రాసుకోవాలనే తపన' 'లో “నవళక్తి” నింపే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు, “పుట్టిన బిడ్డలో నీ పోలికల జాడలకన్నా/ఆవిడైన అ పోలికేకల కర్ట లేదంటావా” అని సహేతుకంగా నిలదీస్తున్నాడు. “జీవన గమనం”లో “రాత్రి సూర్యుడ్ని” చూపుతున్నాడు “ప్రేమగీతం” వినిపిస్తున్నాడు. .

ననన

ఏదెట్టా వున్నా “ నా దేశం ఒక మహనీయ కావ్యం” “ప్రాణాలొడ్డయనా

పగుళ్ళు రాకుండా చూద్దాం”, “ఉదయంచిన కాంతిరేఖ/మనకన్న తల్లి”,

భాషలు ఎన్నైనా/బావమొక్కటనే” భావనతో దేశభక్తిని రంగరిస్తున్నాడు.

“మళ్ళీ పుడతాను” “ ఈజాతిని నడిపిస్తా” నంటున్నాడు. “షబ్నం కుర్చిన ప్రతిచోట” “కృతజ్ఞత” తెలుపుకుంటున్నాడు.

(వ్రాయగలగే శక్తి వున్నా... . నడిపించగల ప్రేరణ లేకపోవడం వలన

"పై నుదహరించిన ఒత్తిడీ, తీవ్రత మూలాన చిత్రణకు కావలసిన కాన్నాసు”

కొందరికి లభ్యం కావడం లేదు. లభ్యమైన వాళ్ళు కొన్ని సందర్భాలలో సరిగా

• ఉపయోగించడం లేదేమోనని అనిపిస్తున్నది. ఉపయోగించుకుంటున్న వాళ్ళు

జీవన మూలాల్ని అందించలేక పోతున్నారు. అందించగల వారు అందుబాటులో

వుంటారా? అని సంశయిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఒక ఆశయంతో ఒక

నైతిక బాధ్యతతో కొన్ని చిగుళ్ళునూ, కొన్ని శిఖరాలనూ ఒక చోటికి

తీసుకరావడం, . . కొన్ని ఆలోచనలైనా వెలిగించాలనుకోవడం. . . ఒక

కదలికకు మూలం కావాలను కోవడం. .. మా ఈ ప్రయత్నానికి (ప్రేరణ

-పొట్టపల్లి శ్రీనివాసరావు

కార్యదర్శి పాహీతీ సమితి హనుమకొండ,

కవి - (క్రమము (క్రమ సంఖ్య పుట 1 అనుముల కృష్ణమూర్తి క్ష 2. డాః అనుమాండ్ల భూమయ్య 104 తె డా అయ్యగారి సుబ్రహ్మణ్యం 75 శీ, ఆవాల దామోదర్‌ రెడ్డి (కమలశ్ర్రీ) 17 5. ఏ.వి. నర్సింహారావు 55 6. డా! ఐ' కిషన్‌రావు, 81 7. కవితా భారద్వాజ 85 8, డా! కందగట్ల సాంబయ్య ర్‌తి తి “కాళోజీ రామేశ్చర్‌రావు 2 10. కాళోజీ నారాయణరావు డీ 11. కాళోబీ రవికూమార్‌ 107 12. కె. స్వర్ణలత 114 13. ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్నా చార్యులు 21 14. కొమ(ర్రాజా రామలక్ష్మీ 109 15. ఆచార్య కోవెల సంపత్కుమారాచార్యులు 39 16. కోడూరి విజయకుమార్‌ 138 7. డాః కె. జగన్మోహన్‌ రెడ్డి డై 18. కాంచనపల్లి రాజేందర్‌ రాజు (రారాజు) రక్‌ 19, డా॥ గుబ్బబాలస్వామి 102 .20. డా॥ చిలకమరారి సంజీవ శి 21. ఆచార్య ఛాయా భాస్కర్‌ (రావు) ర 22, జక్కోజు సుదర్శనం తెక్త 23. టి. బితేందర్‌రావు 21 24. ఆచార్య టి. రవి'ప్రసాద్‌ 133 25. డి.యం. రవివ్రసాద్‌ 80 26. తంగెడ జనార్ధన్‌ రావు ఠ్‌2 27- ఆచార్య తాడూరి జోగాచారి శ్ర 29. దర్భశయనం శ్రీనివాసాచార్య 9 380. నమిలికొండ బాలకిషన్‌ రావు (నబారా) 87

• 31, పాతూరి రఘు రామయ్య "ర50

32. డాః పానుగంటి అమరేశ్చర్‌ 15
33. పీ, కృష్ణమాచారి 60 ౩4. పొట్టపల్లి శ్రీనివాసరావు 10 35, పెద్ది వెంకటయ్య 108 36, ఆచార్య 'సేర్యారం జగన్నాథం 78
34. డా! బన్న అయిలయ్య 100
35. బాసిర సాంబశివరావు 140
36. బిరుదురాజు మాధవరావురాజు శ27
37. డా! బెజవాడ కోటి వీరాచారి 68
38. డా॥ బి, జనార్థన్‌ రావు 2 42, భండారు సదాశివరావు 76 శ3, భండారు అంకయ్య క20 44, మల్యాల మనోహరరావు ల్తీడ్తే డ్తర్‌, ఆచార్య మాదిరాజు రంగారావు 88 శీర యం, రాబేషం 135 47, శేషభట్టర్‌ వేంకటరమణ కిర్‌ 48, డాః యాదగిరి . 12 కీ9, యన్‌. రామగోపాల్‌రావు 93 50, శ్రీరాయపురం లక్ష్మీనరసింహాచార్య 123
39. రామాచంద్రమౌళి ఫ్రా
40. ఆచార్య రేగులపాటి మాధవరావు 70 53, రేగులపాటి కిషన్‌రావు శీర 54, లింగంపల్లి రామచంద్ర 73 55, డా వత్సవాయ సత్యనారాయణరాజు 28 శ6, వరుల శివకుమార్‌ 13
41. వి.ఆర్‌ విద్యార్థి 36 58, శివపురం శైలజ 119 59, శీలం రాజేశం 25
42. డా! సి.వి. పద్మజ 16 61 సీహెచ్‌, రాజేశం న! 63 తప్పామ్ముల పట్టిక 151
43. విశాళలారద్ర అన్ని బ్రాంచిలలో 2 ముఖసత్రము చిత్రించిన కుమారి భార్గవి గారికి కృతజ్ఞతలు,

అనుముల కృష్ణమూర్తి సరస్వతీ సాక్షాత్కారము

ఓ మహాం(ధ్ర సరస్వతీ! మామకీన కావ్య సంస్కారపుణ్యాకృతీ! వ్యధల బొగులని మనసు నీయంగదే, కొంగు చివరి ముడిని పట్టంగనిచ్చి నన్‌ విడువవుగదె? ఆణిముత్యాల చిరుపేటికా! పలుకుము! అందచందాల ఓ మల్లికా! కులుకుము! ఓమహద్దివ్యసౌందర్యభూమికా నభస్ఫురచ్చలత్‌తటిత్‌ క్షణప్రభా! వెలుగుము! ఈ వుపాస్యవు సర్వసాహిత్య మస్మ దీయము భవదుపొత్తము దేవి! వీడ నంతవాజ్మయాంబుధిని రవంత ఆమృత మును మధించి మరియు కవిబ్రువుడు సుమ్మి!

కే

కాళోజీరామేశ్వరరావు షాదు మాట ఎల్లరకు ఒకే విధాన సుగమమైన సుఖదమైన సులభమైన రాచబాట షాదుమాట సమానత్వ సోదరత్వ సామరస్య,. సుగంధాలు గుబాళించు పూలతోట షాదు మాట కవికి కావలసినవి ఏమెరుంగని చిన్నబాలుని దర్భణము బోలిన మనస్సు ఏమిటిదియని ఏమిటిదియని ప్రశ్న వేసెడి చకిత దృష్టి ఎవరి కాలికి (గ్రుచ్చుకున్నను ముల్లు తనకే (గ్రుచ్చుకొనినటు బాధపడు సున్నితపు మనసు ఎవరి కన్నుల నీరు నిండిన 2

కరిగి పోయెడి జాలిగుండె ఉండవలె కబ్బముల నల్లగ తడవవలె దుఃఖాశ్రువులతో అపుడె - శోకం క్లోకమగునట కంట తడియే కవనమగునట అట్టి మనసు ఇట్టి గుండియ అశ్రుకణములు ముత్తియంబులు దొరకునెచ్చట, ఇత్తురెవ్వరు మనకు మనమే ఎదగగావలె హృది విశాలం చేసుకొనవలె. జగతి బాధలు పంచుకొనవలె శుష్కమైవటువంటి ఎదనొక ఊటలూరెడి చెైలిమెగానూ కరుణ తొణకిసలాడు కట్టలు (త్రెంచుకుని ప్రవహించు రురిగా మౌర్చుకొనవలె ఆగుటెరుగక సాగిపోవలె, ఎత్తుపల్లాలను సమంగా చేసుకొనుచూ కదలిపోవలె సాగిపోవలె.

తె

కాళోజీ నారాయణరావు ఇంకాబ్రతికేవున్నాను. ఇంకా (బ్రతికేవున్నాను రిపెప్పుడేది కావలసివస్తుందోనని అది ఇదిసేకరిస్తూ వచ్చినాను అప్పటికప్పుడు దేన్నీ వాడకుండా దాచినాను నేటి పసినొోటికి 'బొటనేలు" అందించి చనుబాల. మారకంతో రేపటి నోటికందింప గోటిముద్దలు జమచేసినాను. కాని ఈనాటికీ ఆ 'రేపు' నా దాపునకైనా రాలేదు. రేపటికై బలికాబడు బడుగు 'నేడే' ప్రత్యక్షం ప్రతినిత్యం -ఈనాటికైనా ఆ 'రేపు ఏనాటికీ రాదని నేను కాటికి చేరీనాడుకూడా 'నేడే' అవుతుందని తెలిసికొన్నాను. సేకరించిందంతా 'నేడే” అనుభవిద్దామనుకున్నాను. కాని ఏం అనుభవిస్తాను నామొగం శక్తులన్నీ ఉడిగిపోయినాయి. సేకరించిన వస్తుచయంతో పాటు పడిచస్తున్నాను, సేకరింపలేని చావుకై ఎదురు చూస్తున్నాను ఇంకాబ్రతికే ఉన్నాను. | శీ

అందరివాడు అందరివాడైనవాడు' ఏ ఒక్కనికంకితమ్ముకాజాలడు ఏఒక్కనికంకితమ్ము అయినవాడు అందరికి అయినవాడు కానేరడు అందరికి అయినవాణ్ణి (ప్రతిఒక్కడు నావాడని నావాడునావాడుకాకుండవుతున్నాడని పడుచుండును ఆరాటము అందరివాడైనవాణ్ణి తనవాడసలేకాదని తరిమి కొట్టి తృప్తిడెందు అందరివాడైనవాడు ఏకాకే ఎల్లప్పుడు అయినా అందరివాడి. ఏ ఒక్కనికంకితమ్ము కానివాడే

భారతీ మేలుకో అమ్మా! భారతమ్మ ! మేల్కొనే వున్నావమ్మా! వినుతల్లీ నీ జాతి సొద నీ బానిస సంతానపు రొద వేలాది సంవత్సరాల నుండి ఎందరో పరజాతి దుర్మార్గులు నీ జాతి మార్కుగూండాల మూతులు తడిపి నిన్నూ నీ సంతానాన్ని యేలుతుంటే జీ హుజూర్‌ అంటివి యస్సార్‌ అంటివి దొరానీ కాలుమొక్తా బాంచన్‌ అన్నవ్‌, నీ మేధాశక్రినంచా వంచి యువశక్తినంతాతుంచి దేశ సంపదనంతా పంచి జాతినంతా దోచుకుంటే వూరకున్నవ్‌ కార్మిక (శ్రామిక శక్తినంతా మందగట్టి వేలాది మైళ్ళనున్న వలసదారుల దోపిడి దొంగల కాఫీ, టీ, రబ్బర్‌, చక్కెరతోటళ్ళో బానిసలుగా బతకమని పంపావ్‌ కిరాయి సైనికుల చేసి దొరలకు వూడిగంచేసి యుద్ధాలను గెలిపించావ్‌ ర

ఊరుదాటితే శాపమని సముద్రం దాటడం పాపమనే ధర్మాలు చెల్లిపోయాయ్‌ అన్ని ఖండాల్లో నీ వాళ్ళ సకల దీవుల్లో నీ దీనులే ఆఫ్రికా, ఫిజీ దీవులు మలేసియా, సింగపూర్‌, వెస్టిండీస్‌, రావణలంక, ఎడారి వంకా ఎక్కడ చూసిన నీ కూలి సంతానమే ఇదంతా. వలసదారులు పెట్టిన బాధ గత శతాబ్దాల హీనగాధ మరిళతాబ్దంలో నీకు స్వతంత్రం వచ్చిందన్నారు నిజంగానే స్వాతంత్రం యిచ్చామున్నారు! పారతంధత్రాని పారదోలామన్నారు జాతిపిత నీకు స్వాతంత్ర్యాన్ని తెచ్చామన్నాడు అవును! ఈయన కూడ దక్షిణాఫ్రికాకు కూలికిపోయినవాడే గదూ! తిరుగొచ్చి మహాత్ముడైనాడు!! రామరాజ్యపు స్వరాజ్యాన్ని తెచ్చాడు స్వతందత్రభారతీ! ఉద్యోగమో రామచంద్రా అంటూ వానర దండులా తలొక్కసంచేసుకుని పొన్‌పోర్ట ఆఫీసుల్లో మందలు ఏర్‌పోర్టుల్లో వందలు కూలికోసమై క్యూ గట్టి అమెరికా అ(్ట్రేలియా, ఆఫ్రికా, అల్జీరియా, ఇరాక్‌, |

ఇంగ్లాండ్‌. ఇరాన్‌, లిబియా, వెస్టిండీస్‌ " ఎక్కడికి పడితే అక్కడకు నిన్నాదలి, ఆలినొదలి చెల్లినాదలి వూరినొదలి, జాతినొదలి నీపే (వ) ద భూమినొదలి వేరొక దేశ పౌరులుగా ఏ దేశమేగినా ఎందుకొలిడినా తెగడరా నీ 'తల్లి భూమి భారతినంటూ ఎంగిలి కప్పులు కడగటానికి

• మంది చెప్పులు కుట్టడానికి దేశాన్ని, రోషాన్ని మరిచి ఎందరో మేధావులు ఆందరికీ నమస్కరించుకుంటూ శతాబ్దాల తరబడి వలసభానిసళ్వాన్నికి అలవడి పా(మఘ్రాజ్యావాద సేవలో జొరబడి అమ్ముడు పోయ్యారమ్మా వీ సంతానం . 8

శాస్త్రీయ సాంకేతిక మేధాశక్తిని భారతీయ యువనవశక్తిని సామ్రాజ్య వాద సంతలో

బేరానికి పెట్టారమ్మా భారతమాతాకు జై అంటూ నీచనుబాలని చంటిపాపని అమ్మాలని చూస్తున్నారమ్మా!

అమ్మా! భారతమ్మా!

నీవు నేర్పిన భాష

వాళ్ళకిప్పుడు రాదమ్మా, యా! యా! నీ దేశం, నీవేషం వాళ్ళకు నచ్చదు, జీన్స్‌, జీన్స్‌ నీ ముద్దు సంతానపు ఎగుమతికి ఏమిటమ్మా బహుమతి యుద్ధసామా॥గ్రి దిగుమతి

నీ బుద్ది సామ్రాజ్యవాదికి ఆహుతి అమ్మా! భారతమ్మా

ఏ తల్లైనా పుత్రరత్నాలను ఎగుమతి చేస్తుందా తల్లీ నీది ఏ జాతి తల్లీ

ఏ నీతి నీది కల్పవల్లి మేల్కొంటావా మళ్ళీ

" త్ర

పొట్లపల్లి శ్రీనివాసరావు పాలికేకలు అందరి సమస్యలు ఎవ్వరివీకావని ఆడవారి సమస్యలు అసలు సమస్యలే కావని వాదించే అంతర్ముఖం పై ముసుగుకప్పుకున్న నిన్ను అందరూ 'ఫెమినిస్హు' వంటే నిజమునుకున్నాను- "ఫెమినా" ఇష్టుడవని నిలకడ మీద తెలుసుకున్నాను. పండిన గర్భం చూపి... దర్భంగా మీసం మెలేసే ... నీకు ప్రసవ వేదన లోని రోదన ఎన్నడైనా కర్షపుటాలకు చేరిందా? చేరినా - ప్రసూతి వైరాగ్యం' లెమ్మని ఎన్నిసార్డు తీసి పారేయ లేదూ- కాలాలకు వెరవక- సంధ్యలో, వేకువలో, పగలులో, రేయిలో ఆ-వేదని వెల్లువ జనారణ్యంలో అరణ్యరోదనకావడం లేదూ- మరో ప్రాణి పుట్టక మాటెలా వున్నా ఉన్న ప్రాణం నిలబడ్డం 'పునర్జన్మే' కాదంటావా? పుట్టిన బిడ్డలో నీ పోలికల జాడలకన్నా ఆవిరైన ఆ పొలికేకల కరం లేదంటావా? ననన

అనునయ వాక్యంలేదూ- అంతర్మథన వూసుల్లేవూ- సరికదా-ఆమడ దూరంలో శాడిజపు ఆనందంతో నిలబడ్డ నిన్ను ఫెమినిస్టు వంటే నేనొప్పుకోను ఒప్పుకోను . ఒప్పుకోను... అధికారనూ నీ చూపుల తుపాకీ నాపై సారించకు అనుక్షణం చూపుడువేలిని ట్రిగ్గర్‌ పై నొక్కకు ఎప్పుడో చచ్చే వాడికి మరణం కానీ క్షణం క్షణం చస్తున్న నాకు- మరణమంటే భయమెక్కడ- నీ వెనక నడిస్తే ఈసడింపాయె నీ ముందు నడిస్తే ఏవగింపాయె- నీతో సమంగా నడవడం ప్రోటోకాల్‌ కాదంటావాయె- ఇంతకాలం లౌక్యంగా నీవు మానం గురించి. అభిమానం గురించి జాలితో మాట్లాడే మానవ సంబంధాల గురించి వత ననన

ఇదివరకే విన్నప్పటికి ఇప్పుడు (ప్రత్యక్షంగా చూస్తున్నప్పటికి

నా చూపుల్లో ఏహ్యత నీకు కన్పడకుండా

ఎదురు తిరిగే చేతుల చేతలు-చప్పుట్లకే పరిమితం కావడం

కేవలం భౌతికధర్మం మాభ్రమేనని .

నన్ను కట్టేస్తున్న ఆకలి సూత్రం మాభ్రమేనని నీకెట్లా చెప్పేది.. నీ పొరలెట్టా విప్పేది...

కుర్చీ మీద కూర్చున్నంత వరకే కదా బాసు

నీ దర్చం...... వీదర్దా.....

మూణ్ఞాళ్ళ ముచ్చటకే ఆంత మిడిసిపాటా... తలరాతలు మార్చడం నీ తరమా-

తలలు తీసినంత సులభమా-

మనిషిని మనిషి నుండి వీడదీయడం

మనిషిని మనిషి గురించి మాట్లాడకుండా చేయడం మనిషి తత్వం మరిపింపజేయగల మనస్తత్వం అధికారపు బావుటాకు అంత అవసరమౌొ'

వర్తులశివకుమార్‌

మాట నిళ్ళబ్దం నోటకరుచుకొవి ఊరంతా నిద్రిస్తున్స సమయం - మౌనాన్ని చీలుస్తూ మాటనిమోసుకోస్తాన్నేను. మాట నన్ను నిలదీస్తుంది నానిజాయితీని ప్రళ్చిస్తుంది. జవాబు చెప్పలేక తలోంచినప్పుడు మాట నా చెంపమీద ఛెళ్ళుమంటుంది. మాటకి భిన్నంగా నేనుకదిల్తే మొండిమొండాన్ని మౌనం చితిలో పడేసిపోతుంది. మాట అస్తమానం మాటువేసి నాకదలికని కనిపెడుతుంది. మాటని మాటలో హెచ్చవేసుకుని నన్ను మరింత స్పష్టపరచుకుంటాన్నేను. మాట అనుక్షణం నన్నుప్రళ్నిస్తూ నా గమ్యాన్ని నిర్దేశించే దిక్సూచి, నాకు తెలియకుండా నాలో గూడుకట్టకున్న శతృస్టావరాల్ని గుర్తించే రాడార్‌ అవి(శ్రాంతంగా మాటలమూట

భుజానికెత్తుకుని కదులుతుంటాన్నేను. మి(త్రుడెదురైతే చాలు మూటవిప్పి పిడికెడు గొంతులో పోస్తాన్నేను మాట నా స్నేహంవారధి "మాట శిలువ్వేయ బడ్డ మానవత్వం గొంతులోంచి జారిన అప్ప వాక్యం ఆనవాలు మాట విషపా(త్రిక ముందు చరమ సత్యాన్ని అవిష్కరించిన సోక్రటీసు ఆత్మక్షోభ మాటనాతల్లో పూచిన అడవిగోగు పూవు, కాళ్ళకి కన్నీటి తడి తగిల్తే మాటమగ6టై రగుల్తుంది. మాట నొనరాలు మీటి నినాద సముద్రమై హోరెత్తుతుంది. దాహార్హులకి నామాట చలివేంద్రం దావానలం కమ్మి నప్పుడు నామాట మేఘ మల్హ్యర మాట నా అక్షర శరం మాట నా స్వరభాస్వరం ననన

డా॥ పానుగంటి అమరేశ్వర్‌ నా దేశం ఎక్కడా?

చూస్తున్నాను ఈ విశాల జగతిలో నాదేశం ఎక్కడా అని- కనిపిస్తుంది అల్లంత దూరాన మరుగున పడిన రత్నంలా- గాలి, నీరు, అన్నం యిచ్చిన నాదేశాన్ని మరచి పోగలనా? (పేమ, రాగం, దీపం వెలిగించిన నా మాతృ బంధాన్ని శ్రెంచుకుంటానా అలనాటి ప్రపంచ చరిత్రలో (గ్రీకు, రొము సంస్కృతితో సమంగా నిలచిన దేశము రత్న గర్భయని పేరు గాంచి . విదేశీయుల నాకట్టిన దేశము అన్నపూర్తయని పేరు గాంచి అనాధలకు ఆ(శ్రయ మిచ్చిన దేశము మతాలన్నింటిని ఐక్యపరిచి మానవ మతమే మాది అని చాటిన దేశము బుద్ధ, వివేకానంద, సుభాన్‌, భగత్‌, మహాత్ముడు

కే5

రూన్స్పిరాణి, ఆహల్యలు దీపిక చంద్రికలుగా వెలసిన దేశం నాటి చరిత్రలో వెలుగులు నింపి, నేటి చరిత్రలో మాసిన దేశం ఎమిటీ మార్పు-? ఎందుకీ స్థంభనా-? ఇది జీవితం ఇది జీవితం ఇంతే జీవితం ఏదీ జీవితం! జీవితం ఏమిటి?

• కామ కోర్కెల ఫలితంగా జన్మించే రూపమే జీవితమా? ఛీ! కాదు హృదయ స్పందనల రాగాల [శ్రుతిలో జనియించిదె జీవితం పొద్దు కాస్త గడుపుతూ, పొట్టనింపు కోవడమే జీవితమా? చిన్ని చిన్ని ఆడుగులతో, చిన్నారి అందాల ప్రపంచం దాటడమే జీవితము బంధాలను పెంచుకొని, స్వార్ధము కాస్తపెంచు కోవడమేనా? మమతలన్షి మాయయని, మనిషి కాస్త క్షణిక మని తెలవడమే జీవితం కోటి విద్యలు నేర్చుకొని, కూటికోసము (ప్రాకడమే జీవితమా? జ్ఞానముతో “అజ్ఞానాన్ని పారద్రాలి మంచి మనస్సుతో మనిషి మనిషిగా బ్రతకడమే జీవితం. [ర

ఆవాలదామోదరరెడ్డి మూగ (ప్రశ్న పసుపుపచ్చపూవులో బంగారంలేదు. పసిదనమే బంగారమంటున్నది. ఎరుపు పువ్వులో క్రోధం లేదు. మురిసి పడే అనురాగమున్నది. భక్తుడు తనను (త్రుంచినపుడు పరమానందంచెందింది. " పరమాత్మునిదరి తననుంచినపుడు భగవంతుని సమాధానం కోరింది నరునికి సేవ చేయు జంతువు శిరమెత్తి చూచెచూపే మూగ ప్రశ్న మనిషికి మంచిని అన్వ్సయింప, కూయు ఘనత పక్షి అరుపు మూగ ప్రశ్న కత్తి జవాబు చెప్పునా? కసి, కక్షతో నరుకును గాని, కలల దైన్యము నోర్చునా? నా

కశ్మలమునెదిర్చి బుద్ధిని (ప్రసాదించుగాని, ఏర్రని వువ్వు ప్రశ్న - ఏదో వేదన. _ ఉభయ సంధ్యల రక్తసికముయం - ఏమను(ప్రశ్న ఓర్పుగాయంతడి అఆరెనా? అని. తుపాకి రివాల్వరు క్రోధంగుండ్డు దూసుకుపోతున్నవిశాంతి ద్వారం నుండి. అణుబాంబుల ఆగడం - అణుమిసిలీల దుమారం! . వర్రమానం మూగ ్రఖ్ళ, భవిష్యత్తు ఆశ్చర్యం! భూతకాలమునకు విరామము నిచ్చి " ఎత్తు ఎదిగెడిదె స్వేచ్చా చిహ్నం! (స్వీయ ఆంగ్లకవిత -06%0 106840౧ -నకు అనువాదము) . 18

తాడూరిజోగాచారి కవిత ఆధునిక మహాకవుల్లా అఖిండ ఖ్యాతి నార్జించాలని కలలు కంటూన్న నేను కవిత రాయడానికి పూనుకొన్నాను . నేటి ప్రాథమిక సూత్రం -పత్రికల పారితోషికం అక్కర్లేదు, ప్రచురిస్తేనే పదివేలు! ఆధునిక రచనలు అనేకం చదివి అరిగించుకున్నది కాబట్టి 'ఛందస్సు' నిబంధన లెలాగూ లేవని, అతి సులభంగా రాసేయొచ్చని అద్భుత భావాలకోసం అమితంగా ఆ(త్రపడసాగింది మెదడు అందరూకొత్త కవులు రాసే పాత విధానంలోనే; - అదృష్టవంతులు అందమైన ఆకాశ సొధాల అడుగున ఆకలితో అల్లల్హాడే ఆస్ట్రిపంజరాల ఆర్తనాదాల గురించీ, నోట్టునింపుకొనీ నిద్దురతీసే ఖద్దరు జేబుల కమ్మని కథల గురించీ, అటు ఇటు ఎటూ కాకుండా అధ్వాన్నంగా అభివృద్ది చెందుతున్న అభాగ్య అమాయక నికృష్ట మధ్య తరగతి మహాత్ముల సంసారాల గురించీ రాస్తున్నాను రసవత్తరంగా, మేడ క్రింద నిశీథిలో విషాదంగా ముష్టివాడి గొంతు, పాట- కాదు . పాటుపడుతూంది కూటికోసం, అరుస్తూంది ఎంగిలి అన్నంకోసం అసెంబ్లీలో అల్లరిలాగా అలుముకున్న గజిబిజి ఆలోచన్లను 19

అక్కడే పెట్టేసి, అవాంతరంగా వచ్చిన ఆ(ప్రాచ్యపు వెధవపై ఆవేశంతో మెట్టు దిగి అమాంతంగా క్రిందికి వచ్చాను. లోపలకు రాబోతున్న వాడి అసహ్యకరమైన అసహాయ శరీరాన్ని _ బలవంతంగా బయటకు తోసి, చేతులు దులిపి తలుపులు వేశాను. దారాసింగ్‌తో గెలిచినంత తృప్తిగా, ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైనంత గర్వంగా విలన్ను తన్ని పడేసిన హీరో లాంటి ఫోజుతో వెనక్కితిరిగాను. 'పెన్సిలుతో సరదాకి తలపై కొట్టుకుంటూ 'గాంధి' బొమ్మను చూసి ఆడుతున్న పసివాడిని ఆగమంటూ ఆరిచి హత్తుకున్నాను హృదయానికి, మెడలో మెరొసే గొలుసు ఉందని తెలిసి. ఊపిరి తీశాను నిండుగా. తలుపు చప్పుడు! వీరిగాడి కంఠం! ఆదుర్దాగా తెరిచాను, వాడు తెచ్చే బ్రాందీ విస్కీలకోసం, సంచినిండా వచ్చాయి సోడాల్లో సహా, ఉలను సూటులో ఉడుకుగా ఉన్న కాయం చలిగాలికి వణకసాగింది. (ప్రక్కనే పడి ఉన్న బిచ్చగాడి ప్రక్కనే పడి ఉంది పగిలిన చిప్ప, ఆ ప్రక్కనే ప్రాద్ధంతా అడుక్కున్న మెతుకులకుప్ప, ఇంకా ప్రక్కనే మునిసిపాలిటీకుప్పు. మసక చీకట్లో కన్పించే, విసుగు కల్పించే దృశ్యాన్ని చూడలేక వచ్చేశాను. అందమైన శరీరాన్ని ఆధునాతనంగా అలంకరించుకొని అప్పరసలాగా వచ్చి అమృతం చిందిస్తూ అలిగినట్టు అంది ఆర్జాంగి ఆప్యాయంగా “ఏమండీ! సమాజ్‌ కో బదల్‌ డాలో' సెకండ్‌ షో కెళ్చామా” అని; అదివరకే ఆరుసార్హు చూసి అలిసిపోయిన నేను అభ్యంతరం చెప్పకుండా అంగీకరించేశాను! ైత=౭=2=2=2=2232323్డ3్ఞడఢడఢడష2=42=232323232322న2ఐ2ఐ

అరస్సీ బృ బర్‌ జీ ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్నాచార్యులు సనాతన బంధు

చీకట్లో తడుముకుంటున్నావు అర్థరాత్రి సముద్రం మీద దూరాన మెరిసే కెరటంలాగా. రక్తమాంసలమైన రూపంలేదు, అయినా నన్ను స్పృశిస్తున్నావు చెవుల్లో ద్వనిస్తున్నావు, మనస్సుల్లో స్పందిస్తున్నావు జా(గ్రన్మనస్సు పొరలుచించి పైకి లేచే శాత కృపాణం వలె వన్నెల రాత్రి వినవచ్చే సుదూర విషాద స్వరసంపుటివలె ఒక భావం-ఒకజీవన వేదం ఒక చైతన్య స్వప్నం, ఒక చరిత్రకట్టిన రూపం నీవు ఎవరవు? మూడు దళాబ్దాల క్రితం మానవ శరీరపు చట్రంగా కదలి వచ్చిన పురా సంస్కృతీరూపం మనసు వెలిగించుకున్న చాంద్రీ దీపం ఈ పురాణ దేశంలో సంచరించిందట.

21

నేను నిన్ను చూడలేదు కాని నా చుట్టూ అల్టుకున్న భావవలయంలో నీవు- మనోమయ లోకాలను స్పృశించే . హిరణ్మయంగా పరివర్తింపజేసే

సత్యభావ అమృతాంశు దీప్తికి మేల్కొన్న “అహింసయే' కేతనం

ఎంతలో తెల్లవారింది నీవెంటనడచిన జాతికి

ఎంతలో రెక్క విచ్చింది.

కులం గుదిబండయై, అంధవిళశ్వాసాలు కంటిమసకలై అస్పృశ్యత వీడని వ్యాధిమై మృత ప్రాయమైన ఈ జాతి ఆ అమృత స్పర్శతో పునారచితమైంది

అచ్చమైన తన చిరంతన మూర్తిని,

సాక్షాత్కరించు కున్నది మళ్ళీ

ఈదేశం అనాడు హోమాగ్నులు మండే కుండం సామాన్య మానవుడు బుత్షిక్కు, సత్యాగ్రహం మంత్రం. తలయెత్తి నిలచిన భారతీయుని ఎత్తుని

కొలిచింది హిమాచలం.

యెదవాల్చి చూచిన భారతీయుని లోతుని

తరచి చూచింది దక్షిణ సాగరం,

22

మోహనా చ్‌్‌ాాాాాాాాాాాాా అన్నబుషివాక్కు రెక్కలైన వైనతేయుడు భారతీయాకాశాన్ని ఆనరించగా నీవు భావ వశిష్టుడివి నీబ్రతుకు-నూతన జీవన తంత్రం నీపేరు మంత్రం, నీవు బాపూవి, అసహనం పట్టం కట్టుకొంటున్నది అధికారం దోపిడి నిచ్చెన అయింది అహంకారానికి దర్భణమైంది రామరాజ్యహంస మానస సరస్సుకు పారిపోయింది

• తిరిగి వచ్చే శరదృతువు ఇంకారాలేదు. జీవనంలో కులాల కలాలు రోజుకో ఇతిహాసం రాస్తున్నవి అస్పృశ్యత శరీరాలకు కాదు మనస్సులకు కొత్త వసనం అయింది. ఎపుడో మెరుస్తుంది నీ స్పృతి
• జాతి జీవనంలో ఆనందపర్వంలా మొత్తందేశాన్నే కారాగారంగా మార్చిన కాళ రాత్రిని నీ స్పృతి చైతన్యం ఉషస్సుగా మార్చింది. 23

కనన ననన ననన ఆందరూ సమిధలే వందే మాతరం యోధులు! = అగ్నిజ్యాలకు ఆజ్యం! బ్రిటిష్‌ నీతి కండలో బలమున్నంత వరకు కాయంలో ప్రాణమున్నంతవరకు కరో! యా మరో! కొటేస్తున్న విషనాగుల వలయాల్ని విదిలించు కుంటు భారతీ తనయులు కోటలఫై ఎగిరేస్తున్స మువ్వన్నెల జండా ఉద్యాన వనాల్లో ఉవ్వెత్తున ఎగిరేజండా దాని చల్లని నీడక్రై " పరితపిస్తూ సింహ గర్జనలు క్విట్‌ ఇండియా! క్విట్‌ ఇండియా! నా భూమి కణం కణం స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ వీరరక్రపునీతం = అజరామరం . నాభూమి నది నదం అమృత జల('ప్రవాహం! అమల ఆత్మ విశ్వాసం నా

వస్తున్నామ్‌ ఊరూర జండాలెత్తి ఊళ్ళో మీటింగులు పెట్టి వస్తున్నామ్‌! వస్తున్నామ్‌! మాపాలన వస్తుందని అమాయక జనులను లాలిస్తూ ఢంకా బజాయించి మరీ చెపుతున్నామ్‌ డొక్క నిండని వాండ్లకు పస్తులుండే ప్రజలకు మస్తుతిండే! తిండని చెపుతున్నామ్‌ బాదామ్‌ పిస్తా మస్కా కొడుతున్నామ్‌! గత చరిత్ర తమఘన కార్యాల మరిపించేలా అపూర్వ వాగ్దానాల మురిపెంతో అడుగులకు మడుగులొత్తే దాసులతో అధికార హస్త్రగతం-సందెంగట్టు-మందే! రంగుల కలల వలలు విసురుతూ వస్తున్నామ్‌! రాజధాని వస్తున్నామ్‌! :వత్ఞజ్ఞననననత=ననననననననననాల ననన

డి. యం. రవి ప్రసాద్‌ సమాజ ఆహ్వానం

ఆహ్వాన మందిస్తున్నాను 'మలయ సవనంలానో, మధురగానంలానో

(ప్రవేశిస్తున్న

నూత్న విద్యార్థులకు ఆహ్వానం చెపుతున్నాను.

సమాజ శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి మాత్రమే కాదు సమాజంలోకి అడుగుపెట్టడానికి

పాఠ్యపుస్తకాలతో పాత సంబంధాల్ని నెలకొల్పటానిక్కాదు నూతన సమాజిక చైతన్యాన్ని పొందడానికి

పరీక్షలో మాత్రమే సమాధానాలు చెప్పటానిక్కాదు.

'దేశం పేపరు" సై "

జ్వలించే ప్రళ్ళలకు సమాధానాలు వెదుక్కోటానికి అందమైన భవనాల్లో చదువుతూ

లాండ్‌ స్కెవ్‌ గార్జన్‌లో తిరుగుతూ

క్యాంటీన్‌ చిల్లర చప్పుల్లకు

తమ జీవితాలను

తాకట్టు పెట్ట వద్దని మిమ్ముల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాను. సంక్షుభితంగా, అస్తవ్యస్తగా

హిపోక్రసీలో.పరమ భీభత్సంగా పడున్న

సంఘం రోగికి చేయాల్సిన

శస్త్ర చికిత్సను గురించి ఆలోచించమని

మిమ్ముల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాను.

౩0

టి. జితేందర్‌రావు అక్షరాలు అవతారమెత్తుతాయి

తిమిరంపై సమరం సాగించేందుకు కొత్త కొత్త రూపాలతో కోటికోట్ట కాంతులతో

అక్షరాలు అవతారాలెత్తుతుంటాయి.

పిడెకెడు గుండెలో మొలకెత్తి

విశ్చమంతా వెలుగులా విస్తరిస్తాయి.

కావ్యాల్లో వయ్యారాలు పోతూ

పాటల్లో కిలకిల మంటు

వేదాల్లో సూర్యుడిలా వెలిగిపోతూ

వేదాంతాల్లో నవ్వుకుంటూ

శాస్త్రాల్లో సాగరంలా గంభీరంగా గట్టు తెంచుకోవాలంటూ వ్యాకరణాలలో బిక్కుబిక్కుమని మడికట్టుకొని

ఇలా = రక రకాలుగా

. రంగు రంగుల చిలకలా

ఇంద్ర ధనుస్సులా

అక్షరాలు అవతారాలెత్తుతాయి.

ఆనందాన్ని పంచేందుకు

౩కే

వివేకాన్ని పెంచేందుకు

ఆ అవతారాలకు అఆధారాలైన

గుండెలో, మెధడులో మథనం జరిగి

హాలాహలం లాంటి వేదన పుట్టి వాటిని దహించినా

మిగిలిన అందరికోసం

ఎన్నో హృదయాలకోసం

అమృతాన్ని అందిస్తాయి

అందుకోసమే అక్షరాలు అవతారాలెత్తుతాయి ఆత్మహత్య

వేల ఏళ్ళ క్రిందట

అడవిలో తిరుగుతున్నప్పుడు

ఆకులు కట్టుకున్నప్పుడు

అతన్ని అనాగరికుడు అన్నప్పుడు

తననీ తాను

పంజాల నుండి - పడగల నుండి

రక్షించుకునేందుకు చేసుకున్నాడు

కొన్ని ఆయుధాల్ని .

రాళ్ళతో, కర్రలతో, లోహాలతో

. 32

యిప్పుడు తనకుతానే నాగరికుడని ఓ ముద్ర వేసుకొని

పచ్చని చెట్టు సమాధుల మీద

పది అంతస్తుల మేడకు పునాదులు వేసుకొని కొత్తరకం కత్తులు

మత్తెక్కించే ఆయుధాలు తయారు చేసుకుంటున్నడు ఆ కత్తుల పేరు కులాలు

ఆయుధాల పేరు మతాలు

అ తుపాకుల పేరు రాజకీయాలు

ఆ ఫిరంగుల పేరు ప్రాంతీయ తత్వాలు

ఆ బాంబుల పేరు భాషాభేదాలు

అవి హత్యల కోసమో

ఆత్మహత్యల కోసమో

రక్షణ కోసమో - భక్షణ కోసమో

ఎందుకు - ఏమో

ప్రతివాడు తనకు తాను చేసుకున్న అంపశయ్య మీద పడుకునే భీష్ముడు అవుతున్నాడు

ఇలా ఈ భీష్ములు ఆ అంపశయ్యల మీద . ఆత్మహత్యలు చేసుకునేందుకు

ఏ శిఖండులు = ఏ అర్జ్హునులు అవసరం లేదు ఎందుకంటె వాళ్ళకు మారుపేరు భస్మాసురులు

33

జె సుదర్శనం జంతుసంక్షేమం జంతువులే లెకుంటె.- మనిషికి మనుగడలేదు మనుషులే లెకుంటె - జంతువు జీవించగలదు అందుకొరకు మానవుడా! జంతు సంక్షేమమే - జన సంక్షేమము జంతు జలం - సృష్టివరం జంతు బలం అపూర్వం జంతు జాతి అండవుంటె పెరిగిపోవు - వనసంపద ఆసంపద ఆవసరం - దేశానికీనాడు అందుకొరకు మానవుడా జంతుజాతి రక్షించు జంతుజాతి ప్రేమించు మానవతకు మనమిచ్చె మహవిషం - జంతుహింస మతమ్మారి పేరుతో -జంతువులను పక్షులను బరిచేయుట క్బూరత్వం ! అమానుషం దేశమదైనా - మతమేదైనా జంతుబలి ఘోరమని గోంలేత్తి చాటరా- గోంతెత్తి చాటరా- ఒడ ిఒిఒిా

మృగలక్షణం జంతువుల సహజగుణం ఆగుణం మనిషికి రావద్దని అన్నాడు (జాతిపిత) మతం పేరుతో జంతుబలి ఘోరమని ఆది మాననునికే సిగ్గుచేటని అన్నారు (నేహుజీ) జీవరాశి అంత దేవుడి కుటుంబం ఆకుటుంబం కప్రేమచూపమన్నాడు (మహ్మద్‌ ప్రవక్త సర్వప్రాణి యందు దయకలవాడే దేవుని కృపకు పాత్రుడని అన్నాడు (యేసుఫ్రభువు) తల్లిపాలు లేకుంటె - గోమాతే తల్లిరా ఆగోవును చంపితే = అనాధలవు పిల్లలు . అనాథలెపుడు కారురా - భావి పౌరులందర్లు అని అన్నారు (వినోభాభావే) శాంతికి నిలయమై - నింగికిగిసె పావురం రంగు - రంగు నెమలిరా మనజాతీయ పక్షిరా మన జాతి జంతువు - బొబ్బిలి పులి తమ్ముడా భారతావని నాణెమందు - చిహ్నమై నిలిచెరా రారాజు సింహం మనదేశ కీర్తిని పెంచె = ఈ జంతు జాతి ప్రతిష్టను పెంచువాయి మానవుడా నా

వి.ఆర్‌. విద్యార్థి అనాచ్చాదితంకారా! నిన్ను చూడాలనుంది -ఐతే కాసేపు నువ్వు ధరించిన రంగురంగుల కళ్ళద్దాలను తీసేయ్‌! నీతో ముచ్చటించాలనుంది -ఐతే కాసేపు నువ్వు నేర్చుకున్న భాషలన్నీ మరచిపో! నిన్ను చదువాలనుంది

• ఐతే కాసేపు నెత్తికున్న డిగ్రీల కుచ్చు టోపీని తొసీయ్‌! నీ గురించి చెప్పాలనుంది
• ఐతే కాసేపు నీమెదల్లో పేర్చుకున్న భావాల (గ్రంథాలయాన్ని మూసెయ్‌ ! నీ వెంట రావాలనుంది = ఐతే ఆస్తిపాస్తుల్నీ మందీమార్చలాన్నీ వదిలేసి బంటరిగా బయల్టేరు! నీలో కల్సి పోవాలనుంది
• ఐతే నీలోని “నిన్నూ” “నన్నూ” వదిలించు అనాచ్చాదితంకారా! 36

కృతజ్ఞత జా 'షబ్నం' ప్రతిచోట కుర్సినా పూలతోట మాత్రమే పులకించి మొగ్గల కైమోడ్పుతో కృతజ్ఞత తెల్పుకుంటుంది. పుష్పలతలు దూకే జలపాతాలై ఎగసేఊటలై ఎన్నో (ప్రాంగణాల్ని అలంకరించినా సౌందర్యసిపాసిమైన పథికుడే క్షణం ఆగి, తనివి తీరా చూసి తన్మయంతో కృతజ్ఞత తెల్పుకుని ముందుకు నడుస్తాడు. శిశిరం వసంతాన్ని బహుకరిస్తూ నిష్క్రమించినా (ప్రకృతి రమనీయతనెరిగిన మనిషే కృతజ్ఞత తెల్పుకుంటాడు. ఉభయసంధ్యలు అందరిముంగిటావాలినా “ఉిశుస్వచ్చ' మైన మనసు గలవాడే చూపులు దిక్కుల్నుంచి దిక్కులకు మారుస్తూ కొండల్లో కోనల్టో అడవుల్లో, సెలయేళ్ళలో వచ్చే (ప్రతి మార్పున్తూ, పరిసరాల ప్రతి కదలికనూ గమనిస్తూ 37

తన్మయంలో మూర్చపోతూ

• కృతజ్ఞతలు తెల్పకుంటాడు. సూర్యోదయపు బంగారు కిరణాలు అన్ని దిశలాప్రసరించినా సము(ద్రంలో మాత్రమే కోటి దీపాలు వెలుగుతాయి' బంగారుబాట పరుచుకుంటుంది చైతన్యంలో ఉన్న రెండు కళ్ళు మాత్రమే ఆబం౦ంగారు బాటపై దిగంతాలదాకా వెడుతూ తమ రెప్పలతో నమస్కరిస్తూ కృతజ్ఞత తెల్పుకుంటాయి, శార్యర రాత్రి నక్షత్ర మండలాలు (ప్రపంచాన్నంతా ప్రేమతో (ప్రభవింపజేసినా జాగరూకతలో ఉన్నవాడే ఆనందంలో కృతజ్ఞత తెల్పుకుంటాడు. విశ్వం చిత్ర, విచిత్రాలతో అనవరతం మన చుట్టూ అక్షరాల కందని కవితగా పలుకుతూనే ఉన్నా ఆ రహస్యం తెలిసినవాడే, ఆంతరంగంలో ఏ అలజడీలేనివాడే ఆనందమై కరిగిపోతూ విశ్చ్శమంతా వ్యాపిస్తాడు కృతజ్ఞతతో. 38

ఆచార్య కోవెల సంపత్కునూరచార్యులు

నాదేశం ఒక నుహాకావ్యం హత్యావార్తాలు చుట్టుముట్టని ఉదయం కోసం వెంపరలాడు తున్నాను.. దహనాలు దండోరావేయని ఊళ్లకోసం చూపులు పరుగెత్తిస్తున్నాను. బాంబులు తుపాకులూ మోగని ఆకాశం కోసం ఆరాటపడుతున్నాను, పట్టాలు తప్పని తప్పించని రైళ్ల కోసం పాకులాడుతున్నాను బాకులు మొలవని కాలి బాటల కోసం గంగ వె(ర్రులెత్తి పోతున్నాను. చుట్టలంటించు కోవటం కోసం ఇండ్లను తగులబెడుతూ పేలాలు _వేయించుకొనేందుకు కుప్పల్ని కాల బెడుతూ - చార్మినారు దారుల వెంట మహంకాళి బోనాల పొంత అయోధ్య పక్క నదులలోన కాశ్మీరం లోయ దారిన పడగెత్తిన విషసర్పాల కాట్టుపడని సౌహార్హం కోసం విచ్చుకున్న పిడిబాకుల పోట్లు తినని సౌమనస్యం కోసం అడుగడుగునా తల్లడిల్లుతున్నాను. నా జాతి ఉపరితల నిర్మాణంపై ఎవరో బాంబుల విసురుతున్నారు అవి నా గుండెలలో పేలుతున్నవి. శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించిన నా జాతి క్రామ్మల్సీ నైమ్మల్సీ ఎవరో నరుకబోతున్నారు

౩9

అవి నా శరీరం మీద గొడ్డలి పెట్లవుతున్నాయి. తరాలుగా పెంచుకొన్న నాబతుకు తులసితోటలో

ఎవరీ గంజాయి మొక్కలు నాటింది?

అవి ఏవయితే నేం, ఎన్నయితేనేం,

వర్తమాన కాలానికి మత్తెక్కిస్తున్నాయి.

పీల్ళేగాలినీ తాగే నీటినీ ప్రాణాంతకంగా కలుషితం చేస్తున్నయి బతుకులోని సర్వస్వాన్నీ బలాత్కరిస్తున్నయి.

నా జాతి మానస సరోవరంలోకి వచ్చిపడ్డ ఈ మొసత్లెక్కడివి?

. మొసళ్ల కన్నీళ్లతో ఈ సరస్సు ఉప్పు విషంగా మారుతోంది.

ఉపన్యాసాల విన్యాసాలతో ఈ విషం విరుగదు

సూక్తులు సాగించే కవాతులతో ఈ మత్తు దిగదు

కర్తకర్మల మధ్య క్రియా విధానం మారితేనే తప్ప ఈ గండం గడవదు. జాతి సర్భతోము వికాసానికి .

జీవితం సమకూర్చుకొన్న హంగులన్నీ మకిలిపట్టి పోతున్నయి. ఏకాత్మతా భావ ధోరణితో తప్ప ఈ కల్మషం వదలిపోదు

ఆ భావ శక్తి ఇంకా జాతిలో నశించలేదు

నా జీవి పూర్వ (ప్రథా జీవ రహితమై

శక్తి నాడుల యం దింకా చావలేదు

సప్త నదులింకా ఈ జాతి జీవితాన్ని

జీవనరసంతో పరిపుష్టం చేస్తూనే ఉన్నాయి

• నాన

సప్త నగరాలింకా ఈ జీవి ఆత్మీయతను ఉదాత్త నాగరకంగా నిలుపుతూనే ఉన్నాయి. స్వరాలింకా ఈ జాతి ఏకాత్మతను _ ఏక సర్వపూర్వంగా పలికిస్తూనే ఉన్నాయి నా జాతి ఒక రాగమాలిక వివిధ రాగాలతో ఒకే తత్త్వాన్ని ఆలాపించే శక్తి యుక్తులింకా ఇంకిపోలేదు రాగాలను అనురాగాలతో మేళవించి సహజీవన స్తాభాగ్యాన్ని సాధించే సర్వమేల కర్త నా జాతి. నా దేశం ఒక మహా కావ్యం విరుద్ధ = అవిరుద్ద భావాలతో ఏమాత్రం - విచ్చిన్న పడకుండా రసానంద పర్యంతం ఎదుగుతూ సాగే స్థాయీ భావ భూమిక నా దేశం, ఇంకా ఈ జాతి పునాది పగుళ్లువారలేదు ఇంకా ఈ నేలలో చేమ ఇంకి పోలేదు ప్రాణాలొడ్డయినా పగుళ్లు రాకుండా చూద్దాం రక్తం ధారపోసయినా ఈ చేమను మిగుల్చుకుందాం కళాత్మకంగా జీవితాన్ని మళ్ళీ తీర్చిదిద్దుకుందాం. నానా

డా! కె. జగన్మోహనరెడ్డి జీవన గమనం

మంచులాంటిదీ జీవితం

కరుగుతుంది =

కరిగి కఠిగి మార్చుకొంటుంది

రూపాన్నీ, స్థానాన్ని

పరుగులు తీస్తుంది, పయనిస్తుంది.

ఎటో, ఎటో మరెటేటో

మారిన రూపం,

మరో రూపం, ఆవిరి రూపం

తిరిగి కురుస్తుంది భువికి

వర్షారూపం, అమృత రూపం

అలాంటివే ఈ జీవిత రూపాలు

ఎన్నెన్నో రూపాలలో స్టానాలలోఅదితెలిసిననాడెపెరుగుతుంది మానవతా రూసం జరుగుతుంది మానవకళ్యాణం

రాత్రి సూర్యుడు

ఓ నిస్వార్ధి

నీకు నీవే సాటి,

లేదు నీకు పాటి

దినం దినం

శై

శివరాత్రులే ఉండదు కంటికి కునుకు నిలువవు ఒక చోట ఒకచేతిలో లాటీ మరో చేతిలో లైటు సాబ్‌, సాబ్‌ అంటూ, నెలకో మాటు చేతులు చాపితె చిల్లర గవ్వలతో జేబు పక్కున నవ్వింది నీ యింటికి కాపల లేదు, కాని పరుల యిండ్లని పదిలంగా ఉంచాలని నీఆరాటంకు

నీ ఈ (బ్రతుకు పోరాటంకు మా జేజేలు అపొయంట్‌మెంటు చేయని నీ ఉద్యోగం

ఎవరు యివ్వని

నీ యూనిఫారం

నీకు నీవే గుర్తుగా

మా అందరికి గూర్కాగా కాన ,

మల్యాలమనోహర్‌రావు (బ్రహ్మంగారి కలలు ఇళ్ళు బళ్ళౌవుతున్నాయి గుళ్ళు చావళ్ళాతున్నాయి ఊళ్ళు వల్లకాళ్ళావుతున్నాయి కాళ్ళు కదలనంటున్నాయి కళ్ళు పరిగెడుతున్నాయి ఒళ్ళు అలవకుండానే ఇల్లు అలకాలంటున్నాయి ముళ్ళు ముడుచుకుంటున్నాయి మళ్ళు తల్లడిల్దుతున్నాయి. మంటలు ఎండలౌతున్నాయి వానలు ఎండమావులవుతున్నాయి. వేళ్ళు లెక్కడుతున్నాయి. వీళ్ళు గడిచి పోతున్నాయి ముక్కోటి దేవతలు మొక్కుబళ్ళకే గాని బక్కవాడిని ఆదుకోలేకపోతున్నాయి ఉపద్రవాలను అరికట్టలేని ఉప(గ్రహాలెన్నో పృధ్వి చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నాయి (బ్రహ్మపదార్థం మసకబారి (బ్రహ్మంగారి కలలు నిజమౌతున్నాయి. బీ

పేదరికం

పేదరికం "'బాధపెడుతుందే తప్ప,

భయపెట్టదు,

"పేదరికానికి

ధాతృత్వమే తప్ప

దాపరికం లేదు

'పేదరికానిదే - పౌరుషం

పేదరికానిదే - పోరాటం

'పేదరికానిదే = పెద్దరికం

"పేదరికానిదే - అధికారం

పేదవాడి కోపం

పెదవికి చేటు అనడం

పాత సామెత

పేదవాళ్ళ అసహనం - ఆక్రోషం

పదవికి వేటు అనడం - నేటి కథ. తానం

రేగులపాటి కిషన్‌రావు బతుకు విలువలు నిచ్చెనలా, బొక్కెనలా నిండు సహనం అలవరచుకొని (బ్రతకాలన్నాడొక కవి'శ్రేష్టుడు నిప్పులా నీరులా చైతన్యంతో 'బ్రతకాలంటాను నేను ఎక్కేవాడిని పై కెక్కనిస్తూ ఫలితం దక్కనిస్తూ కిక్కురు మనకుండా బాధలు అనుభవిస్తూ నిశ్చలంగా బ్రతుకు ఈడుస్తూ (ప్రతిభలేక బ్రతుకులో ప్రగతిలేక విరిగినేలకొరిగే నిచ్చెలలా కాదు మనిషి బ్రతకాల్సింది చేదేవాని వైపు చకచకాసాగివస్తూ అనుదినం బాధలు అనుభవిస్తూ చలిస్తూ చైతన్యం లేక జీవిస్తూ ప్రగతిలేని బ్రతుకు సాగిస్తూ ఒళ్లంతా చిల్లులు పడ్డాక మూలకు విసిరి వేయబడే బొక్కెనలాకాదు మనిషి బ్రతకాల్సింది నిప్పులా బ్రతకాలి మనిషి త్‌

పారే నీరులా బ్రతకాలి మనిషి - తనకింధన మిచ్చిన వానికి వేడినిస్తుంది నిప్పు పనికి వస్తుంది, ప్రగతినిస్తుంది నిప్పు కానీ- , నిర్లక్ష్యంగా ముట్టుకుంటే అక్రమంగా పట్టుకుంటే కాల్చివేస్తుంది నిప్పు తప్పటడుగు వేస్తే, తప్పిఅడుగువేస్తే క్షమించలేదు నిప్పు నీరుకు చలనముంది సెలయేరై పారుతుంది పంటలు పండిస్తుంది, ప్రగతిని కలిగిస్తుంది కానీ- గమనానికి అడ్డువస్తే అడ్డంగా కట్టవేస్తే ఆగిపోతుంది నీరు అయినా ఉప్పొంగి సాగిపోతుంది నీరు అందుకే అంటున్నా మనిషి (బ్రతకాల్సింది నిచ్చైనలా, బొక్కెినలాకాదు నిప్పులా నీరులా నిలువనీరులాకాదు సెలయేరులా త .

డా! సి. హెచ్‌. సంజీవ అకలి అరుపుల విను వికసించే మొగ్గల చూడకు ఎండిన అధరాలను చూడు నవ యవ్వన దేహంచూడకు జర్జర దేహంగమనించు కమలంపై కళకళలాడే హిమబిందు అందాన్ని చూడకు వాడిన కనురెప్పలినుండి రాలే కన్నీటిని చూడు ఆకాశం ఎత్తుకు ఎగిరే పక్షుల కలరావం వినకు శ్రుతి దప్పిన వీణారవములో ఆకలి బాధల అరుపుల విను వెలిగే దీపాలను చూడకు అరే దీసం వెలిగించు చమురు లేని దీపం వెలుగదు అచమురుగ నీవేమారు ఇతరుల మనసును చంపకు మానవత్వమది కాదు మనదేహం ఇతరులకేనని ముందడుగువేస్తు గమనించు 4

ఈ చికటి ఎన్నోళ్లో ? ఈపోకడ ఎన్నాళ్ళో | రోజంతా పొలందున్ని - రాత్రంతా కాపలుండి చేజిక్కిన ధాన్యశ్రీని - అంగడిలో అమ్మేసి . చచ్చిన ఆడబ్బంతా - వడ్డీలకు కట్టెసి. ఖాళీ చేతులతోనే - రైతన్నా ఇల్టుదేరె రైతు యింట మిగిలింది - గింజలేని వరిగడ్డి పూటకైన తిండిలేని - కుటుంబమే మిగిలింది ఈ చీకటి ఎన్నాళ్లో - ఈ పోకడ ఎన్నాళ్లో కాకి - కోకీల కాకి కోకిల, రంగు మాత్రము నల్లగా వుంటుంది వసంతమొచ్చి కాకి, కోకిల గుణం తెలుపుతుంది పాము, కప్ప, చేప మొసలి నీటిని ప్రేమిస్తాయి. నీటిపైన గల అసలు (్రేమను చేప తెలుపుతుంది దేశ సేవకులమంటూ అందరు నాయకులొస్తారు ఓట్ల గెలుపుతో దేశ భక్షణే కొనసాగిస్తారు. స్వంత లాభమా? దేశలాభమా? ఆలోచించాలోయ్‌ పాలను నీరును వేరుగ జేసే పరిణితి చెందాలోయ్‌. నానా

పాతూరి రఘురామయ్య ప్రపంచశాంతి కోసం

కరుణాంతరంగం మానవతా హృద్బ్చింబం విచ్చిన్నమవనీ ఒక్కొక్క తిమిరిక్రిమి తతినీ అంచెలంచెలుగా మానస సరోవరంలోంచి ఎగిరి

పోనీ మేఘ మండలాలకు, కరిగి రాలీపోనీ మాతృభూమి సేవలో ఎడద కరిగి కరిగి

కురియనీ పచ్చదనపు వెచ్చని (బ్రతుకు కోసం!

గూడు వీడిన విహంగాలక్కెడికీ పోవు!

వాటి ఆలోచనా విమానాలు

చేయనీ ఆకసవీధిలో స్వేచ్చగా ప్రయాణాలు

గూడు వాటి గమ్యం 1 నేలవాటి హర్మ్యుం।

మరిచి దిక్కులనూ, ఇంటినీ =

ఉనికి శూన్యమే కదా!

ప్రగతి గీత స్తబ్ధమే కదా!

నేనే ! నేనే! నేను నేనే నేననే

తిమిరమును కరగనీ పెరిగి పెరిగి పెరిగి

• విరిగి విరిగి తునిగి, నేలలో జలముగా

('ప్రవహించనీ! వేరగనీ వేయి ఊహల పతనోస్ముఖదిళల్లో పల్తువిధాల కోణాల్లో!

గమించు జాతి చరణాలకు పరిశ్రమించు జాతి గమనానికి వెలగనీ నీహృది కర్పూర హారతిలో నాక జ్యోతిళ్ళిఖయ 1 విరియనీ నవనవమైన విద్యుల్లోకం ప్రపంచశాంతికై! ప్రేమగీతం ఎంతకీ అందని దివ్యాసుభవ కాంతి పుష్పం ప్రేమ! ఎన్ని యుగాల జీవన విహంగపు కదలికో ప్రేమే ! (ప్రేమంటే రెండు శరీరాల సాన్నిహిత్యం మాత్రమే కాదు! రెండు పాదాల జంటల నడకే కాదు! ప్రేమంటే అంతులేని ఆత్మవస్తు ప్రకాశం ! (ప్రేమంటే కృరత్వాన్ని తొడుక్కున్న 'చేష్ట కాదు! (ప్రేమంటే అజ్ఞానం ధరించిన దుష్టభావంకాదు ! ('ప్రేమంటేతల్లి స్తన్యంలోని తీయందనం! (ప్రేమంటే ప్రపంచమాత అంతస్సౌందర్యం! (ప్రేమంటే వెన్నెల! హృదయంలోని సద్భావన! ప్రేమంటే మానవుని బ్రతుక్కి బ్రష్టత్వాన్ని ప్రసాదించే రాజకీయంకాదు! (ప్రేమంటే ఈ విశ్చసాభాగ్యం మీద మన కున్న మమకారం! (ప్రేమంటే అజ్ఞానపు పురుగల తలలకొమ్ముకాదు! - 'ప్రేమ అంటే తమ్ముళ్ళపైన శ్రీరాముని అనురాగం! (ప్రేమ అంటే జ్ఞానం! జ్యోతిర్వలయం! (ప్రేమంటే ఎంచెప్పను! దుష్టత్వానికి వ్యతిరేకపదం! (ప్రేమంటే మానవత్వం మహోన్నత జ్వాల! ళయగంధాలడా న్‌ా హ్రిదరాబార్‌ " ప్రస్‌

'డాః టి. జనార్దన్‌రావు సత్యాసత్యాలు

చిత్రమైన జగత్తిది

విచిత్రమైన 'బ్రతుకిది

యదార్థ సత్యాల ఉనికి

నీహార పరాగరేణువులై

గోచరించవు కంటి కెపుడు శక్తివంతమైన, యుక్తివంతమైన అబద్దాల తరంగాల ప్రసారాలు

ఎడమ చేతికే మాత్రం తెలియదు కుడిచేతి మోసాలు కుశలత ఆర్భార్జనానందము దప్ప

ఏబంధము నిలుపదచట

తారుణ్యం లొనికిసలాడే

లలితాంగుల రసకేళి

రసమణుల మధు స్వనములు మైమరపించే రాగజతులు

లోటంటూ లేదు దీనికి

క్షణ క్షణం భయం దప్ప

పరామృతం తెలియదుమాకు

వ్‌

కుటిలత్వం దప్ప జనావళి కివేమీ తెలియవు మాక్షణ భంగుర జొదార్యం మెచ్చుకోవడం దప్ప శార్యధుర్యుండనే, వదాన్యస్ఫీతుడనె అరిభయంకరుడనే, పాళిచతురుడనె వెరవీరుండనే, బుద్దిశాలియనె ధరణీ కుభేరుండనే లోకం మనసు మెచ్చని ముఖస్తుతుల నిర్వాసిత మాలలు మెడలో అలంకరించి నవ్వుచుందురు. చుట్టూరా ఆయుధ పాణుల వజ్రకఠిన అభేద్య మేఖల ఒంటినెప్పుడు అంటిపెట్టుకొని గుండ్లతో నిండిన పిస్తోలు అల్పరవళికిి మధుర స్వరానికి బహుపరాక్‌ - బహుపరాక్‌ అరమోడ్చుల కంటి నిదురతో వ్యవస్థ్రిత, వ్యవచ్భ్చీదవలయంతో కాం

మహాప్రస్థానపు బ్రతుకు బహుషా నాకంటె ఫైస్వేచ్చా వాయువు లేక్కువమో? నేను చేసిన తప్పిదానికి

ప్రభుత్వం శిక్షించుటలేదు నాజైలుగోడల్ని

నేనే నిర్మించుకున్నాను.

ఈ (బతుక్కి నేనే విధాతను

రెండు రకాల జీవితాల్ని

ఇప్పుడిప్పుడే పరిశీలించి

పోల్చి చూస్తున్నాను నిశితంగా

యదార్థ సత్యాన్ని నమ్మినపుడు

ఎంత (ప్రశాంతత, ఎంత నిర్మలత్వం జనం నిందించారన్న బాధతప్ప

'హమరేజీ ల్లేవు

హైపర్‌ టెన్షన్లు ల్లేవు

హర్ట్‌ ఎటాకులు మాట తెలియదు భయకంపితాల బెదురు లేదు సత్యాసత్యాల జీవితవ్యత్యాసాన్ని ఏ సాధనంతో కొలువలేము ఏ కొలమాణం అందుకోదు

కీ

ఏ.వి. నరసింహారావు ఆహ్వానము విత్తనము 'మొలకై భూమిపైకి వచ్చినప్పుడు ఆకాశం అనంతం౦- రెండు లేతాకు చొక్కాలు తగిలించుకొని తలెత్తి కళ్ళు విప్పినప్పుడు విశ్శం అంతా పచ్చదనం- అనంత ఆనందంలో ఎన్నో సోయగాలు చిగిర్చిన ప్రతీ ఆకు రూపము మార్చి మొక్క, (మ్రానై కొమ్మల పరిచి యవ్వనముతో మిడిసిపాటు పడుతున్నప్పుడు (ప్రపంచాన్ని జయించిన అనుభూతి ॥ కలల మొగ్గలు విరులై తుమ్మెదులతో నేస్తం చేసినప్పుడు ప్రపంచం సప్తరంగుల హరివిల్టు, కాలము కదిలిపోయి, పూరేకులు రాలిపోయి ఆరిపోయిన (ప్రతీ మధు బిందువు పండిపోయి, ఎగిరిపోయే పుప్పొడి కాలము మిగిల్చిన తీపి గుర్తులు, కానీ, రేపటి పునర్జన్మకవి నిశబ్ద రూపాలు = జన్మ, పునర్జన్మ - రాత్రి పగలు గ్గ

కాల చక్రములో భాగాలైనప్పుడు వర్షం, గ్రీష్మం, శిశిరం, వసంతం ఆ చక్ర ఒరవడిలో ఏర్పడ్డ రహదారులు అర్ధరాత్రితో ఒక సంవత్సరము ముగిసి ఓ జన్మ పూర్తవుతే మరో గడియలో - మరో వత్పరానికి పునర్జన్మ ఒకటి క్షీణిస్తుందని, మరొకటి ఉదయస్తుందని తెలసినా ఎదురు చూపులు, ఆహ్వానాలు, వీడికోల్టు, నిట్టూర్పులు ఎదిరిచూసే కళ్ళల్లో ఎన్నో ఆశల దొంతరలు సాగనంపే హృదయాల్లో ఎన్నో నిస్పృహలు, జ్ఞాపకాలు పడగనీడ రాతియుగంనాటి రాక్షసత్వం తలవిదిల్చింది మరోసారి నవ్యనాగరికత ముసుగులో నరమాంసపు రుచి మరిగింది ॥ బట్టలు కట్టని ఆటవికుల బలుల నాగరికత మతాల బరితో మనుగడకోసము మతాబై వెలుగుతున్నది కదిలే చక్రము నీడన కరుణ వెలిగే నాగరికత చట్రంలో నలిగి . 56 |

తోడేలు చెప్పే గొరైల న్యాయంగా మిగిలింది _ ధర్మాలు మిగిల్సిన ఆరాచకత్వము కల్టోలై కదము (త్రాక్కుతుంటే వైషద్యూలు విషనాగులై బుసలు కొడుతున్నాయి రోడ్డుపై నడిచే (ప్రతివాడు' దానికి రాజైపోవాలని రాసే ప్రతీవాడు జ్ఞాన పీఠమే తనదనుకుని

• వైకుంఠపాళి నిచ్చనలనే నెమరు వేసికుంటుంటే మిగిలిన నాగులు కాటువేయకుండా ఉంటాయా? రాక్షసత్వము కరాళనృత్యము చేయకుంటుందా? ఇనుముఅనే మూషికాలున్న ఈ యుగంలో గొంధీజీయే సత్యాగ్రహాల సరసన ఉంటే కాకపోవున హింసతో అభిషేకము ఎటువెతికిన ఏమున్నది ఆధారము కాదా ప్రతీనీడ పడగనీడ' వ్‌7

_ డాః కందగట్ల సాంబయ్య సాక్ష్యం అమవాస్య చీకటి, సూర్యుడ్ని బంధించింది అందుకు సాక్ష్యం శతకోటి తారలు ఆచీకట్టో జరగిన సంఘటన లెన్నో ..... ఎన్నెన్నో ఆ మరణం ధారుణం అని 'ప్రల్నిస్తే మిట్ట మధ్యాహ్నం ఆహ్వానిస్తున్నారు తారలను సాక్ష్యం చెప్పమని రెండు పువ్వకు పరిమళం - ముల్టు మనిషికి కష్టం = సుఖం విద్యార్థికి పరీక్షలు - ఫలితాలు మరి....... నిరుద్యోగికి ఇంటర్యూలు = నిరాశలు 58

సూర్యోదయర

సూర్యుడు అస్తమించిన అది క్షణికం మర్నాడు మళ్ళా సూర్యోదయం

సమాంతర రేఖలు ఆమడ దూరాన నిలబడి సమాంతర రేఖల్లాంటి రైలు పట్టాలు చూసి కలిసాయని (భ్రమ పడ్డాను ఎన్టీవోల సమ్మె, పాలకుల పట్టుదల మరో రెండు సమాంతర రేఖలు ఇరువైపుల చర్చల ద్వారాలు తెర్చె వున్నాయి అయితే! ఎవరి తలుపు ఎవరు ముందు తట్టాలన్నది సమస్య ఓటమి గెలుపులు ఈళ్చరుడెరిగినా నష్టపోయెది ప్రజలే

+" క్‌

కాకతీయుల కళాఖండాలు గణపతిదేవుని ఘణకీర్తికి ప్రతాపరుద్రుని పౌరుషానికి రుద్రమదేవి శౌర్యానికి 'ప్రతికగా నిలిచిందే ఈనాటి ఓరుగల్ట్డు నగరము కాకతీయుల కళావైభవానికి మనకళ్లముందు నిల్చిన కట్టడాలెన్నో నాటిఏకళిలా నగరానికి ఆభరణంగా మిగిలిందే నేటి విజయతోరణం కాకతీయుల కళాకృషికి నిదర్శనంగా నిల్సిందే ఈనాటి కుష్‌మహల్‌ వీక్షించిన ప్రేక్షకలోకానికి హమేషాగా తమాషగాలిపే ఖుషీమహల్‌ ఈనాటికి ఏనాటికి వేనోళ్ల పొగడదగిన వేయిస్ట్రంభాల గుడి ప్రతి స్తంభానదాగిన (ప్రావీణ్యం శంభుదేవాలయంకున్న (ప్రాముఖ్యం సాటిలేని మేటికళాపటిమకు గీటైనవే ఈనాటి కోట గుళ్లు రాటుదేలిన శిల్పుల ఉలితాకిడులకు

60

కాకతీయుల కళాతృష్టకు శిల్పుల అపూర్వ సృష్టియేరామప్ప. శిల్సిరామప్ప చెక్కిన రాతిబొమ్మ చక్కదనాల సిరులున్న చుక్కలమ్మ భద్రకాళి, రుద్రకాళి పద్మాక్షమ్మ - 'గోవిందరాజుల గుట్ట రామప్ప, పాలంపేట, లక్నావరం, గణపురం సరస్సులు అందమైన అకారానికి నిలయం జూకారంలోని దేవాలయం కాకతీయుల కళాభిరుచికి సాక్ష్యమేదంటే కటాక్షపుర దేవాలమని నేనంటా

భూలోకంలో కళలకోట ఏదంటే

ఓరుగల్లు - ఓరుగల్లు అని నేనంటా.

శిల్పకళకు మణిహారం

ఓ రామప్ప... ఒప్పుల కుప్పు

నినముచూసితిమి... మా మనసొప్ప

కాకతీయుల కళావైభవానికి

(ప్రతిభా పాటవాలకు ప్రతిరూపం నీవే

కవుల కలాలకు స్పందననీవే

చిత్రకారులకు విచి(త్రమునీవే

గొయకమణ్యులకు ప్రేరణనీవే

నాట్యానికి మూల విరాట్టువునీవే

నీలో ఒదిగిన సప్తస్వరాలు

నాననా సనననననననాననవనననిపనననావనననననననననతాననానననానననానాని ణా ం

మాలో మెదిలిన మనోజ్ఞ గీతాలు

నీ ముందర ఉన్ననంది

మా అందరికి కనువిందుచేసింది

రాగిని నాగిని భంగిమలు

రామప్పగుడికే అందములు

ఓ రామప్ప నీ నిర్మాణం

శిల్చకళకే ఒక మణిహారం

నీళ్లల్లో వేస్తే తేలియాడేనీయిటుకలు

ఏకిటుకులను సంతరించుకున్నవో

నీచెంతన ఉన్నజాలాశయం

మాకంతయో సంతసము కల్షించును రమణీయ దృశ్యాలకు వాసికెక్కినావు కమనీయ శిల్పాలతో వన్నాలొలుకునీవు తరగని చెరగని శిల్బ్ప సంపదకు నీవాక ఖజునా యుగయుగాల మానవాళికి నీ వొాకనజరానా నీ నుంచి మాకు కలిగే అనుభూతి న భూతో నభవిష్యతి ఇది మహోన్నత కళాఖండము ఇది ఉత్కృష్ట కళాక్షేత్రము

౧2

సి.హెచ్‌. రాజేశం విద్య ఎంత చదువు చదివినా ఎంత ఎత్తు ఎదిగినా సృష్టినే గెలిచే విజ్ఞానం ఆర్జించిన మానవతని సెంచని మమతని పంచని విద్య అర్ధం వ్యర్థం జీవన సమరం జీవిత మొక సాగరం అందులో తుఫానుల 'పెనుగాలులు ఊహించటం సులభం ” కాని ఈ మనిషి జీవితంలో ఆ ఊహలు 6

అసాధ్యం ఆందుకే ఈ ఒడుదిడుకుల జీవన సమరంలో మనిషి ప్రయాణం మహా సాగరంలో (ప్రయాణం కన్న జఠిలం. అరుణోదయం ఓ మహిళా! 'పెరుగుతున్న అవమానాలతో ఊరికే నోరు మూసి మూగబొయిన (ప్రాణిలా తీగ తెగిన వీణలా ఎందుకిలా మారావు? కుళ్ళుతున్న సమాజంలో నీలో చైతన్యం ఇంకెప్పుడు కామాందుల చేతుల్లో శీల ప్రాణాలు కోల్పోయాకనా? కట్నమనే సంఘదురాచార పిశాచికి కోటి అబలలు బలిఅయిసోయాకనా? ఎప్పుడు నీలో అరుణోదయం ఎప్పుడు నీలో నవోదయం 64

కాంచనపల్లి రాజేందర్‌రాజు అతను

స్వంత మనిషిని అడుక్కున్నంత స్వతంత్రంగా అడుక్కు తింటాడతను రోజుకో వీధి తిరుగుతాడు కాబట్టే వారానికో రోజు వస్తాడనే

మంచి పేుందతనికి

ప్రక్క వాకిట్టో

అతని గొంతు పిలుపైనపుడే

యిక్కడి చేతులు దోసిళ్ళవుతాయి! అతని చూపుల్లో నిశ్చలత ఉంది వీళ్ళంలా నావాళ్ళే

అంలా మంచి వాళ్ళే

అన్న భద్రత ఉంది

అతని పిలుపులో ఆర్రత ఉంది' విటూనే హృదయాన్ని

అతని జోలెలో వేయాలన్పించే బాంధవ్యం ఉంది.

అతను యింటి ముందుకు వస్తే బిచ్చగాడిలా అన్పించడు,

అన్నీ ఉండి...

మన పాపాల్ని

ఒక్కో బియ్యపు గింజ రూపంలో మోసుకెళ్లే దైవంలా కన్పిస్తాడు

65

-.. కార్యేషు దాసి చీకట్టనింకా కిరణాలు సృశించకముందే నిశ్శబ్దంగా నీ. కన్నులు వెలుగురేఖలై విచ్చుకుంటాయి చేదబావిలో నీళ్ళుతోడేస్తున్నావని గిలక గొంతెత్తి ఆరుస్తూనే ఉంటుంది తలెత్తకుండా నీవు వాకిలూడ్చి కళ్ళాపి చల్లడం బోళ్లన్నీ నీ చేతి తాకిడితో తళతళ మెరుస్తూ మురవడం... తెలుస్తూనే ఉంటుంది! . యిప్పుడే ని(ద్రలేస్తూ..... “అప్పుడే తెల్టారిందా? అని ప్రల్నించే సందేహాత్మక శయ్యల్ని సర్ధి... సహనంగా యిల్లంతా ఊడ్వడమూ... భోజ్యేషుమాతవై నీవొక్కదానివే మళ్ళావంటకు సిద్ధపడటమూ.... కార్యేషుదాసివై అందరిబట్టర్నీ ఆరేయడమూ అలసటలో ఆనందాన్ని వెతుక్కోవటానికే! నా

వక ననన ఎవరి దారిలో వారు ఎగిరిపోయాక- అలసిన శరీరంతో

ఓదార్పు కరువైన మనసును

అరచేతిలో చిక్కబెట్టుకుని

నిద్రలోకి జారినప్పుడు

పసిపాపలా పడుకున్న

నిన్ను చూడడం... కాలాన్ని పట్టించుకోకపోవడము, అనుభూతిని అదేపనిగా ఆస్వాదించడమే అవుతుంది! నిశ్చలమైన నీిమోము

అమాయకత్వాన్ని చిందిస్తూ - నిద్రించడం చూస్తే

రేపటి కార్యారంభానికి

మళ్ళీ మళ్ళీ సమాయత్తమవుతున్నట్టన్నిస్తుంది!

67

డా! బెజవాడ కోటివీరాచారి అ ఆలు - అక్షరాలు

1. అఆలు అక్షరాలు - ఆదుకొనే వరాలు అలరించే సరాలు - అలరారె నేత్రాలు
2. అజ్ఞాన తిమిరాల నావలకు తరిమేవి వేదాల భావాలు వివరించి చెప్పేవి సుజ్ఞాన సూత్రాల సూచించి తెలిపేవి సన్మార్గ పయనాల సరియెంచి చూపేవి
3. వెల యింత యని లేని విలువైన రతనాలు దుష్ట చోరులకైన దొరకని సువర్జ్ణాలు నిత్యమై నిఖిలమై నిలిచి యుండె ఫలాలు విరివిగా నెలకొన్న పరదేవ చుట్టాలు 4 అఆలు అక్షరాలు అందరును నేర్వాలి సరిక్రొత్త బాటలో సమముగా సాగాలి అనంద హేలగా అభివృద్ది గొంచాలి భరతాంబ ముఖముపై బహుదీప్తి వెలగాలి నన లాలా

సంధ్యాసమయము అరుణ వర్షము తూర్చు కొండన నన్ని వోలెను నిల్చితోచు కిరణకాంతుల జిమ్మి వెల్లుచుకీర్తిజాటుచు పైకి లేచు ఏడు గుజ్జము లీడ్చు తేరును నెక్కి వచ్చెడి రవియు దోచు - చూడ ప్రాక్టిశ యుదయమందున శోభ లీనుచు మించి తోచు. ఎరుపు చీరెను దాల్చి నట్టుగ నెదురుగా గగనంబు దోచు ఎరుపుబొట్టుగ సూర్య బింబమె యెగసి తూర్పున గొన దోచు మంచుబిందువు లాకులందున మంచి ముత్యము లంచుదోచు నెంచి చూడగ నుదయ సంధ్యయు నెంతయోకన నింపుదోచు. నిశ్చయంబుగ వాడి, వెడి, సునిశిత రహిత కిరణామయుండు పళ్చిమాద్రిని అస్తమించునను పండినలోక బాంధవుండు స్వర్షవర్షము, రక్తకాంతులు పశ్చిమంచున చేరి యుండు నిర్ణయించగ ప్రొద్దు క్రుంకెడు నింగి చూడగ నిట్టులుండు, తోడేళ్ళ కోరలు విచ్చు కత్తుల్లా మొలచివస్తున్నై

69

డా॥ మాధవరావు రేగుల పాటి రక్తం పారుతుంది ముసలోన్ని బోనులోన నిలబెట్టి మోసగాడి వన్నారు. “అయ్యా! డెబ్బై అంతస్తులు కట్టేదాకా నిబ్బరంగా, నిజాయితీ దారునిగా పనిచేశాను దగాకోరు కాలేదు ఇటుక ఇటుక లెక్కపెట్టి అప్పగించినాను ఇంతైనా, సుంతైనా అన్వాయంచేయలేదు ఈంచు, ఈంచు ఇనుపముక్క లెక్కపెట్టిచెప్పినాను ఇంతవాడి నయ్యాను, ముసలివాడి నయ్యాను. నావాళ్ళ కష్టం నమిలిమింగే వాన్ని _ నాకం వైపు చూస్తున్న వాన్ని నరకం అయినా సరే ఒప్పుకున్నవాన్ని” “ఈనాడు చీకటి వెలుగులను తింటుంది. కాలని రొట్టెల్లో కంపు పుడుతుంది. అన్నీ, అన్నీ రొట్టెలు నా ముందుంచి తినుమన్నాడు. అందులో పాపపు పురుగులు పారుతున్నై 70

అయ్యా! నా కొద్దు

రొట్టెలు వద్దు-గుట్టలంత ధనం వద్దు

విశ్వాసం గరీబోళ్ళవిత్తం

నిజాయితి మేము చదువుకున్నపాత్తం”

ముసలివాన్ని బోనులో నిలబెట్టి

మోసగాడివన్నారు.

.డైనమేటు నీకెక్కడ దొరికిందని అడిగారు.

"డైబ్బె అంతస్తులు కూల దోసే కుట్ర ఎందుకన్నారు. సాక్షులు ఒక్కరొక్కరే వచ్చారు.

“అయ్యా! ముసలివాడు దొంగ” మొదటి సాక్ష్యం. “అయ్యా! ముసలివాడు దగాకోరు''..రెండన..సాక్ష్యర.: “అయ్యా! ముసలివాడు మోసకారి” మూడవ సాక్ష్యం, “అయ్యా! చేతిలోన డైనమేట్టుంధి.” నాల్గవ. సాక్ష్యం. “అయ్యా! వీడు ఆసలైన విష్ణవనేత” అయిదవ సాక్ష్యం, అప్పుడప్పుడే తెల్లవారుతుంది ఆదిక్కున ముసలివాని రక్తం పోరుతురది.

అనుబంధం అనుబంధం ఏమిటో ఆలోచిస్తున్న ఎక్కడో ఎడారిలో ఎండల్లో (మైోడుబారిన (మానుకు క్టోరోపిల్‌ నింపుకొని ధరహాసంతో వికసిస్తున్న క్రోటన్‌కు - అనుబంధం... గనిలో పరిశ్రమించి రోడ్డుమీది దుమ్ముదులిపి గడుపుగట్టి వాయుకుట్టిన పేదవాడికి తనమీద తనువుమీద లసత్‌రాగ ప్రభాస్ఫురల్‌ సంధ్యారాగం వలె నింపిన దొడ్డవాడికి - అనుబంధం... రేలుపవలు నల్లని రేగళ్ళలో రవ్వలు నింపిన కర్షక్షుని హర్షనుయ జీవిత వీణా తంత్రికి హాలాహలం చిందించే పయోముఖాల ద్వారాలకు బంధంగా నిలిచిన తోరణ పంక్తికి - అనుబంధం... సెగల్‌ పొగల్‌ 'క్రమ్మికరగి కడలిగా తడలెత్తిన వడినొత్తి న హృదయం విడివడిన కన్నీటికి కించిత్‌ వికచారుణ పద్మ పత్ర విగళన్మకరంద ధారావళికి- అనుబంధం... వానననననననసనసననననపననాహుననానపననననననన 72

లింగం పల్లిరామచంద్ర అర్భన అమ్మా! భారతీ! " అందుకో కవితా హారతి! నీ కడుపు చల్లగా పుట్టిన నేను నీ సేవలోనే ఈ జీవితం వెచ్చిస్తాను ఈ నేలలో బాల్యక్రీడలాడిన నేను నీ పాదార్భనతోనే మనుగడ సాగిస్తాను యుగయుగాల దివ్యచరిత్ర కలిగిన భారత పౌరుడనయినంద్లుకు గర్విస్తున్నాను తరతరాల భవ్య సంస్కృతీ నిలయమైన నా భారత కీర్తి గీతా న్నాలపిస్తాను నా ప్రతిష్టకు సంకేతం అదిగో ఆ మహోన్నత హిమాలయం నా సౌందర్యానికి నిగ్గుటద్దం అదిగో ఆ ప్రణయ కాశ్మీరం అలనాటి అజంతా ఎల్లోరా ఖఇజురహోలు మొదలుకొని అందాల తాజ్‌ మహలు దాకొ సురభిళాత్తమైన నా కళాసంస్కృతి శీతగిరి నుంచి సేతువు దాకా నా సోదరభారతీయుల సమైక్య వురోగతి ఈ దేశంలో పుట్టినందుకు 73

ననన ప్రతీవహోదరుడూసకః॥ జుతి (ప్రతిష్టను నిలబెట్టేందుకు శపథం చేయాలి ఎన్ని నదులు ప్రవహించినా సంగమించేది సాగరంలోనే ఎన్ని మతాలున్నా కులాలున్నా అందరూ భారతీయులే దేశంలో వద్దు సోదరుల్లో ద్వేషాలు వద్దు పనికిరాని భేదాలు వాదాలు అమ్మా! భారతీ! మేము సమైక్యంగా పురోగమించేట్టు ఆశీర్వదించు మాతృమూర్తీ! . మానవాళిలో మానవతా దీపాల్ని వెలిగించు చీకట్టు తొలగించు మంగళాశాసనమందించు జననీ! జన్మభూమీ! నీకోసం నా సర్వస్వం అర్పిస్తాను నీ స్వర్ణదరహాసం కోసం నీ పతాకాన్నెగరేస్తాను నీ పద్యాలే రచిస్తాను నీ సేవలో తరిస్తాను నీ గీతాలే అలపిస్తాను అమ్మా! భారతీ! జయ భారతీ! విజయ భారతీ! విజయీభవ భారతీ!

• ల |

డాః అయ్యగారి సుబ్రహ్మణ్యం ఏవి? ఎవరు? నమిటి? మనచుట్టూ ఉన్నా మనకు కన్పించవు మనలో ఉన్నా మనకు తెలియదు మాటలు రావు కాని మర్మాలన్నీ తెలుసు మన మనుగడకైనా మరణానికైనా మేమే కారణమంటాయి అవి ఏమి? ఎవరు? మేము సూక్ష్మజీవులం మీ ఆరోగ్యానికి స్యూతధారులం మరువకరిడి మమ్మల్ని విడువమెన్నడు మిమ్మల్ని రక్షించేవాళ్ళనీ భక్షించం భక్షించే వాళ్ళనీ రక్షించం ఇదే మాధ్యేయత క్‌

భండారుసదాశివరావు నాకు తెలుసు చావు లేదను నిజం నాకు తెలుసు నేటి వికృతి క్షణికమనీ తెలుసు పశువుగా మనిషి జీవించ లేడని విషము మనిషిని బ్రతికించ లేదని మనిషిలో కసిగొన్న పశువును గెలుచుటకు జీవించి నాడను కడుపు నిండని లేమి పోనిదె మనిషి పశువై రంకెలిడునని

• తెలిసీ పుడమిని లాలించినాడను ఆకలికి దరులను కనుగొన్నవాడను కష్టదేహికి నిద్ర సుఖమని ఎరిగి నే నీడనాసగిన ప్రథమ శిల్పిని ఆ నీడలో మితిమించు సంగతి వదుఫుంచు త్యాగము సభ్యసించితి తన నీడ జాడకు జడుపు పెంచే మనిషి భీతిని గెలువ నేర్వగ (ప్రథమ పౌరుష మావిష్కరించితి భయము నడచిన శాంతిదూతను 76

భారతి ఒక మహావిభూతి అనుకంపా మధురస్మితం ఉదయించిన కాంతిరేఖ మన కన్న తల్లి శివజటా నటత్తరళధార వియల్లాస్య తరంగాంకమున దిగివచ్చిన వెల్లువాక మన జన్మధాత్రి పారిజాత సుమపవరాగ సంవాసిత యజ్ఞవేది ,. విరబూసిన కల్పతరువు మననోము పంట ఆనంద రస సరస్సుతో లేచిన చిన్మయవీచిక వినిపించిన ఆనందగీతి భారతి ణా ప

ఆచార్య పేర్వారం జగన్నాథ్రం. రోడ్డురోలర్‌

స్వామీ!

రోడ్డు రోలర్‌ లా సాగుతున్న

కాలంకన్నా ముందు నడువకు

ఖర్మంకాలి జారిపడితివో

లేచే అవకాశం కూడ ఇవ్వదు -'

ముక్కలు ముక్కలుగా చితగ్గొట్టి

ఏమీ ఎరుగనట్టు సంగనాచిలా

మీదినుంచే దాటిపోతుంది

తమాషాకైన దానిమీద కూర్చొని

సవారీ చేయబోకు

చప్పున ముందుకు నెట్టేసి

కుప్పగా కూలిన నిన్ను

లోకం గుర్తు పట్టకుండ చేస్తుంది

నీవు గాంధీవికావు

హరిశ్చంద్రుడివి అంతకన్న కావు

దాని వెనకాలే నడుస్తుండు

అడుగుజాడల్నే అనుసరిస్తుండు

బాట. షట్టుస్తాన్సులా, ఉంటుంది

సహజ కామ విలాసలాలసి మనిషికొసగితి రసరాజ్య సీమను జంటలుగ దైవత్య మందే దంపతులుగ సంస్కార మిచ్చితి

(ప్రాణం తేలిగ్గా ఉంటుంది

రాయీరప్పల బాధ

లేకుండా ఉంటుంది

ఎన్నికల్లో గెల్చుకున్న

ఎం.ఎల్‌ఏ జీవితం లాగుంటుంది.

తెరదించాలి

స్వామీ!

ఈ నాటకం రక్తికట్టడం లేదు

పోనీ పేరైనా బాగాలేదు

ఇతివృత్తం కల్పితమైనా

విషాదాంతం పనికిరాదు మాకు

మా లాక్షణికులు చెప్పిన

సంధి - సంధ్యంగాలూ

సరిపోలేదు కించిత్తైనా విషిద్దములయిన సన్నివేశాల్ని యధేచ్చగా రంగస్థలంపై (ప్రదర్శింపజేస్తున్నావు ..._ అలంకారాళశాస్తం చదువుకోనట్టుంది ఆహార్యం ఇలా ఉండకూడదు అదిగో ఆ రాగం విను గార్హభ స్వరంలో పలుకుతూంది విరుద్ద రస పోషణ రచనలో సర్వత్రా సాగింది కథానాయకుడు మధ్యలోనే. విష్కంభంలోకి ప్రవేశించి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు ఈ నాటకం నాటకమే కాదు అసలు దళ రూపకాల్లోనే చేరదు. ప్రభూ! తలనొప్పి భరించలేనింక చేప్పేది నీకే కాస్తా తెరదించవయా మళ్లీకలుస్తా.

చా! ఐ. కిషన్‌రావు సంక్రాంతి అదిగో సంక్రాంతి కొన్ని గడియలౌతే సంక్రాంతి పురుషుడు అశ్వవాహనంపై. బయలుదేరి విశ్శదర్శనం చేసుకుంటాడు. చీకటి ముసుగు తొలగించుకొని రాబోయే ఉమాదేవిని చూడమంటూ నిషాకనుల జననికరాన్ని 'ప్రబోధిస్తోంది కుక్కుటాల కూటం. నీవు తింటే సరిపోదు నలుగురికి పెడుతూ అనాధుల్ని కావు కావు మంటోంది కాకిమూక. దుసిపట్టిన మహీరత్నాన్ని మంచుతోకడిగి అరుణజ్యోతి: పుంజాలతో అలంకరించుకుంటుంది ఆదిత్య బింబాధర ఉషాకాల వసుంధర. + శ్రాంతిని అవసరానికి మించి అందించేది సంక్రాంతి. భరతమాత హిమ కరాన్ని మహిమకరాన్ని (గ్రసించాలనే కసిగల మకరం చలిదేవత మకర సంక్రాంతి. ఈరోజు లోకబాంధవుడైన మార్తాండుడు మకరరాళిలో ప్రవేశిస్తాడు. అంటే ఓ నెల్లాళ్ళు మొసలితో కుస్తీ పట్టి దాని మస్తీ తగ్గిస్తాడేమో! ఇప్పుడు భారతదేశమే ఓ మకరరాశి అమాయిక మీనమేషాలను [గ్రసించటానికి ఎన్ని మకరాలో! అసలు సగటు మనిషి చుట్టు ఎన్ని పగటివేషగాళ్ళ మకరాలు? -ఫమినిజం గాలిసోకి ధుమధుమలాడే అర్జాంగీ ఓ మకరమే. బినానకాచాలమాననాననమాచాలలవనాణాలలలలలదాననితాలననానాడలండానలనలననననలతననడల నలప సచాతును వమన 81

ఉద్యోగం ఉపాధి లేని చదువుల వల్ల ఒరిగేదేమిటిని కాళ్చన్‌ మార్కుల్లో పార్కుల్లో పచ్చికపై ఒదిగే పట్టువదలిన కుమారవి[క్రమార్కుడూ ఓ మకరమే. ఉవ్వెత్తున ఒకటికి నాల్గుసార్జు లేచిన - ధరల అలలతో ఊగిసలాడే విపణి ఓ మకరమే. - నిరసనల మిషలతో నిత్యమో బందుపెట్టించే మానవాకారులూ మకరాలే. . ఆలిగా మారిన ఓ ఆడబిడ్డను అడ్డం పెట్టుకొని

' కట్నాలపేర మామగారి వద్ద ఆందినంతా పట్టిద్దామని ఆ(ర్రులు చాచే అల్టుడూ ఓ మకరమే. వరకట్నం తేని వధువు వరూధిని అయానా సరే కిరోసిన్‌ పోసి కోడల్ని అంటించే అత్త ఓ మకరమే. ఇబ్బడిగా పెరిగిన ఇంటిపన్ను పన్నురాలగొట్టే విధంగా చేతికందిన నోటీసు ఓ మకరమే. చిలికి చిలికి గాలివానకు తుఫానుగా మారి

-చిచ్చంటించే మత భేదాల ముద్దుల బిడ్డ కర్ఫ్యూముసలం ఓ మకరమే. ఇంకా ఎన్నో అందుకే అన్నాను దేశమంతా ఓ మకరరాశిమయమని, కాశ్మీరం నుండి కన్యా కుమారిదాకా మొసళ్ళ పండగే. . ఇన్ని రకాల మకరాల నికరాలతో నిండిన మన దేశపు మడుగులో కుత్తుక దాకా దిగబడిన మనకు " సంక్రాంతి కలిగించేది విభ్రాంతే మరి! అదుగో అటుచూడండి సాతాని జియ్యరు ఆధునిక ఆధనిక సామాజిక 'అస్తవ్యస్తవ్యవస్థను చూచి

" హరిహరీ అంటూ న్యాయభిక్షను అడుక్కోవడానికి బయలళ్లేరాడు. 82

ఇదిగో జంగమదేవర పొంగలి పండుగ కదా అని పొంగులు వారే ఉత్సాహంతో బయలుదేరి దొంగశేర్త కుంభకోణాల బుంగమూతి నంగనాచుల కుతంత్రాలకు అతలాకుతలమైన మార్కెట్లో అడుగుపెట్టి అవాక్ష్మె చివరకు శివశివా ఆంటు జా(గ్రత్త అని హెచ్చరిస్తూ చెవులున్న వారిముందు శంఖమూదు తున్నాడు (ప్రజాస్వామ్యపు సన్నాయ నొక్కులకు అనుకూలంగా “అవును నువ్వనేది కరెక్టే 'విధి బలీయం' అంటూ గంగిరెద్దులా తలలూపుతున్నారు మధ్య తరగతి మానవ పుంగవులు. ఈ దేశం రామరాజ్యంగా ఎప్పుడు మారుతుందో అంబపలుకు జగదంబ పలుకు అని జోస్యం చెప్పమంటూ లాస్యం చేస్తున్నాడు బుడు బుడకలవాడు. ఎన్నికల పండగే పండగని సంబరంగా పలుకుత్తున్నాడు పంబవాయించే పంబలవాడు, ఇరుపక్షాలొడ్డిన పందేల్లో కోడిపుంజులు కత్తులు మానేసి బాంబులతో పోట్టాడుతుంటే పేదవాడికి తిండి లేకున్నా మనదేశం వైజ్ఞానికంగా ఎంలెదిగిందని చూపరులు విస్మయంతో సుస్మితం ఒలకబోస్తున్నారు. _ ష్టాఫ్టిక్‌ గొబ్బిళ్ళు పెట్టడానికి పేడ ఏది! తెల్లారే సరికల్లా దొరికింది దొరికనట్టు పరస్పరముఖాల పైనో సినిమా పోస్టర్టుపైనో విసురుకుంటారు అలా పొలాల్టోకి విసిరినా బాగుండేది పంటైనా పండేది. మరచేపోయాను తాతముత్తాతలపేర తిలోదకాలిచ్చే రోజిది. మూయబడెన్‌యమాలయపు ముఖ్యకవాటము తీయబడెన్‌ సురాలయపు దివ్య కవాటము అంటాడో కవివరుడు, 83 .

కాని ఈ పంక్తులు తిరుగబడుతున్నాయి.

సురలు సురాలయాన్ని మూసేసుకుంటున్నారు.

ఆడపడుచుల ఆ|క్రందనభికరస్వరాలకు ఆంధ్రదేశంలో “'సురా'లయాలు మూతపడ్డాయి.

వానలు లేక ఆకలికి కానలు కోనలు అన్వేషించే అవస్థకు చేరిన రైచులు ఆనందానికి తిలొదకాలిస్తున్నారు. _

పిలిచిచే పలకని పితరుల కంటే మనకళ్ళముందే + మళతమౌఢ్యానికీ ీవ్రవాదానికీ బల్నైప్రథమ పాదంలోనే - అసువులు బాసిన అన్నలకీ తమ్ముళ్ళకీ తిలోదకాలిద్దాం. ఆధునిక యమ భటులు సృష్టించిన దొంగసారా దొరికినంత (త్రాగి కుప్పకూలిన కూటిపేదలకు తిలోదకాలిద్దాం. 'ల్రాగేవాడి అంతస్టులను బట్టి పానీయానికి తగిన

• పాత్ర ఉన్నట్టు అనుభవించేవాడి అతిథి మర్యాదనుబట్టి అలరిస్తుంది సంక్రాంతి అప్పులపాలైనవాణ్ణి అప్పర్‌ హౌజ్‌వాణ్ణి, మిత్రుతారా ఈ సందర్భాన ఓ మనవి కమ్మని నీరు గాలీ పంటనిచ్చే భరతమాత చీర క్రాంతిపేర రక్రసిక్తంకావద్దు. అప్పుడే అది నిజమైన సంక్రాంతి అంతేకాదు క్రాంతి కంటే గొప్పమనసు కలది శాంతి అందుకే మనసున్నవాళ్ళందరూ కోరవలసింది శాంతి ఆ శాంతి పావురాన్ని ఎగురవేద్దాం __ ఆకాశంలో దాన్సి ఎగురనిద్తాం. ౨( ౧ 84

వెలుతురుకోసం

చీకటి తోవల్లోని నావ రెక్కలు విప్పింది తన నిరాశలను తెంచి ॥ ఆశలనైపు మరియు వెలుగులవైవు తరలింది అందరికి సంబరాలు పంచి చీకటిత్రోవళ్లోని నావరెక్కలు విప్పింది ఈ మాటలు ఘోషిస్తూ, “మన౦ భారతీయులం, మన మాట ఒకటి” .ఈ భావం ఒప్పిస్తూ “మనందరం సహోదరుల౦” చీకటి త్రోవల్లోని నావ రెక్కలువిప్పింది తన ఆళలను, వెలుగులను కురిపిస్తూ తనతోపాటు తన దేశస్థులను నడిపిస్తూ చీకటిత్రోవల్లోని నావ రెక్కలు విప్పింది.

మ గా ప

మన సంస్కృతి - సంపదలు మనందరం కల్పి కాపాడుకుందాము - మత సామరస్యం 1 మన మనుగడ ధ్యేయం కావాలి ('ప్రేమాభిమానం మమతానురాగం మనలో నింపుకొని ఈర్చ్యా ద్వేషాలు మాని దేశ సౌభాగ్యానికి పొటుపడుదాం - మనలో మనము హింసా వాదాన్ని మాని కల్పికట్టుగా పురోగమానికి పయనిద్దాం "కర్షక, కార్మికుల, కష్ట ఫలాల్ని కలిసి పంచుకుందాం కల్సికట్టక జీవిద్దాం ఒకే కుటుంబంగా జీవిద్దాం వసుదైక కుటుంబం మనదని నిరూపిద్దాం మన భారతీయ సంస్కృతీ కాపాడుదాం- ॥ ౪

నమిలి కొండ బాలకిషన్‌ రావు “భారతీయత” భాషలు ఎన్హునా భావ మొక్కటనే నీదో మతం - నాదో మతం అయినా మనమంత ఒక్కటని “మన దేశం ఒకటని ఏక కంఠ గీతం వినిపించాం మరి నేడో! మతొోన్మాదులంతా ఒకరిపై - మరొక్కరు -కత్తులు దూసి పొడుచుకుంటుంటే ప్రాణాలనుపంచభూతాలలోకల్పి ఎందరో అభాగ్యులను ఆనాధలను చేస్తూ నిర్భాగ్యులతో ఆడుకుంటుంటే మనం - మనం ఒక్కటై! చీడపురుగులందర్ని సాంతం నలిచి నాశనం చేద్దాం రండి రండి మీరంతా మరోక్కసారి మహాశ్తియై పోరాడుదాం సాంతం. 8 పీ

మాదిరాజురంగారావు సంకల్పం

సంకల్పం ప్రసరిస్తుంది 'ప్రవాహసై పరాగమైై నిరంతరం. క్రియాత్మక జీవితంలో శ్రమ చేతన బిందువై సామాజిక స్పందనతో బంధనతో మానవ ప్రస్థానంలో మనోజీ వమై. అగ్నిపై నడుస్తుంది అలల అడుగులతో ముళ్ళపై నిలస్తుంది గులాబీ పూవై పల్లే నగరం రెండూ ఒకే ఫ్రష్టానాని కిరు తీరాలు, జీవన విశాల పక్షాలతో ఎగసి తీరాల్ని కలుపుతుంది సంకల్పం. దూసే కత్తుల సందుల్లో నుండి కదలే నీడల మధ్యలో నుండి అనుభవ సీమల్ని సృజించేను ఆలొచనా శిఖరాల్ని నిలిపేను "పెదవులపై నుండి సంకల్పం ఎగురుతుంది శబ్దశరీరంతో, ఈ దేశం ఆ దేళం సీమలు తెలీకుండా ఈ మనిషీ ఆ మనిషీ భేదం లేకుండా.

88

కారుణ్య "సేవనం ఎప్పుడో చిల్లి పడుతుందని కుండలో నీళ్ళు నింపడం మానం ఎప్పుడో చినిగి పోతుందని వస్త్రాన్ని ధరించడమూ మానం మబ్బు క్రమ్మి నీడ వాలి థూళి సోకి, నిశ మింగే “సత్యం! ఏది? ఎక్కడ? ” అన్న రకరకాల (ప్రశ్నలకు సమాధానం ఒకరి చేతిలో విష పాత్ర కదిలేను మరో దేహం క్రాస్‌ పై నిలిచేసు కాలం గడిచే కొద్దీ శుభ్రమై సత్యం బయటపడుతుంది వజ్రమై వెలుగు ఎవరినీ అర్థించదు చీకటిని పొడుచుకొని వస్తుంది కన్నీటి వెనుక కదలుతుంది కన్నీరు తుడుస్తూ వస్తుంది చీకటి ప్రశ్నయై బంధిస్తే ఉదయం సమాధానమై విప్పుతుంది హనవ వనంలో ధర్మపథం కారుణ్య సేచనంతో పలకరిస్తుంది

89

దర్భశయనం శ్రీనివాసాచార్య పొలాలు నిరీక్షిస్తున్నాయి ఈ బుల్లి వాయ్యారి వానజల్టు పల్బపల్బని నీటి సంతకాల పాయలైపారి ఏం లాభం? సాగినట్టుసొగి ఆగి ఆపై అవిరై అదృశ్యమై తడిజాడ మిగలక వాన కురిసీ కురువనట్టై వేసవి కొనసాగుతున్నట్టై ఇక్కడ రైతులకళ్ళతో పొలాలు నిరీక్షిస్తున్నాయి. రేపు మొలకెత్తి పంటెత్తడానికి ఇవాళ వానకోసం తడిజాలుకోసం జోరుకోసం పంట కాల్వలహోరు కోసం ఆశల్ని ఆకాళానికి వేలాడ దీసుకొని నిరీక్షిస్తున్నాయి. అటువిస్తరించిన నిరాశలా ఊరిచెరువు ఎండి చీలి చిట్లి ఒక ఎడారిపాయలా ఒక పొడిపాటలా ఇటు పశువులు గడ్డికోసం దిక్కు దిక్కుకూ నేలవాసన పట్టుకుంటూ దూరాల్ని దాటుకుంటూ....... ఎన్ని కుదిరితే సేద్యం! ఎన్ని కుదుపుల్లో సేద్యం! నవని

వర్షాల్లేక బండ్డాగి, నాగళ్ళాగి, గుంటకలాగి

కూలీనాలీ చేతులాగి, గుంపుగుంపుల మనషుల శ్రమయాత్రలాగి ఊరు నిశ్చలమై, ఊరిపొలాలు సుదీర్హనిరీక్షణలై.

ఈ తడవ కాలం కాదేమోనని దిగులు కమ్ముకొని

రైతుల గుండెల్లో దుఃఖం కురవడం మొదలైంది

నాజూకు నా జూగ్గా నగరం తలకట్టను సవరించే

నాగరీకపు సన్నసన్నని వానషవర్‌లా కాదు

అమాంతంగా ఊరుబతుకు మునిగి పోయెంత దుఖం నిండామునిగి దరిలేక గుండెలు బాదుకునేంత దుఃఖం

శేపు దేశానికిబట్వాడా చేయాల్సిన సంటకోసం

పంట పండించే వర్షంకోసం జీవధారకోసం |

రైతుల పాదాట్తోపునీతమయే పొలాలు నిరీక్షిస్తున్నాయి దుఃఖతీరాన

నారే లేక ఇటూ, ఎండుతున్న నారుతో అటూ

ఇంకా మట్టి పారల్గో మమేకం కాకనిల్చిన ఎరువు కుప్పల్హో

వేసవి నింకా మోస్తున్న మడికట్ల పంటకాల్వల అంచుల్లో

ఊరు ఆత్మలు - పొలాలు నిరీక్షిస్తున్నాయి.

దిగంబరంగా-=

(గ్రామ జీవితం శాసమై నాగలి పట్టడం జూదమై నానా

. పంటచేతికందడం రైతు చేతితో లేని మాయాజాలమై ఎంత అనిళ్ళితం - ఎంత ఆయోమయం - ఎంతఅద్యాన్నం. . పుస్తకాల్లో (ప్రాజెక్టులుంటాయి, పొడగాటి పథకాలుంటాయి వాగ్జానాల్లో నీటి వనరుల మాటలుపుష్కలంగా (ప్రవహిస్తాయి. ఊరుమాత్రం మబ్బుపట్టని ఆకాశం కింద వభుజాననాగల్లో చేతుల్లో పారల్తో పలుగుల్తో బరువు బరువుగా 'దిగులుదిగులుగా ఒంటరి ఒంటరిగా! "మట్టి ఉంధీ మట్టిని పండించే చేతులున్నాయి. కాన్సీ ఇక్కడ కాలం కల్సిరావాలి. ఒప్పందాలు వర్జించవు ఇప్పటికీ ఊరు కాలాన్నే నమ్ముకుంటుంది. 'నేలమూలా ల్లోకి ఇంకి మొక్కల మూలాల్లోకి ఎగట్రాకి జీవద్రవకాంతినందించే వర్షంకోసం పొలాలు నిరీక్షిస్తున్నాయి రైతుల కళ్ళతో. నా

యన్‌. రామగోపాల్‌రావు శంఖారానం .

సమైక్యతా శంఖారావం పూరిద్దాం భారతీయుడిగా నాటి కురుక్షేత్రం సంగ్రామంలో కృష్ణార్జునులు పూరించిన ధర్మ శంఖంలా + ధర్మ సంరక్షణార్థం కలసికట్టుగా, సంఘటితంగా, సంఘంలో ఒక్కడిలా నేడే అధర్మం అన్యాయాలపై సమైక్యతా శంఖారావం పూరిద్దాం భారతీయుడిగా కులం మళం'మనం నిర్మించుకున్న అడ్డుగోడలు తరతరాలుగా జాతిని పట్టి పీడుస్తున్న చీడపురుగులు (ప్రేమ, దయ, కరుణ - మంచి, మమతలు మనకున్న ఆభరణాలు వాటితో బద్దలు కొడదాం 'కులమతాల అడ్డుగోడలు జాతిని పీడిస్తున్న చీడ పురుగులను.అందుకై నేడే సమైక్యతా శంఖారావం పూరిడ్డాం: భారతీయుడిగా 'పేదజనం అనునిత్యం కష్టించి శ్రమించే రైతుల సొత్తును అన్యాయంగాఅ(క్రమంగా భోంచేసే మధ్యదళారులపై శంఖారావం పూరిద్దాం.

93

బాపూజీ కలలు కన్న (గ్రామ స్వరాజ్య స్థాపనకు చాచాజీ కలలు కన్న సమసమాజ స్టాపనకై. శంఖారావం పూరిద్దాం భారతీయుడిగా అన్నార్జుల ఆర్హనాదాలు, (శ్రమజీవుల ఆకలిచావులు . ఆడపడుచుల కట్నం చావులు యువకుల నిరాశాచావులు అన్నీ సమసేలా సమైక్యతా శంఖారావం పూరిద్దాం భారతీయుడిగా భాషలు వేరైనా మన భావమెకటేనని కులాలు వేరైనా మనది భారతజాతని మతాలు వేరైనా మానవత్వం మన సొత్తని భిన్నత్వంలో ఏకత్వం మన జాతి సమ్లైక్యతని దిస-దిసలు విన్పించేలా ఎలుగెత్తి సమైక్యతా శంఖారావం పూరిద్దాం భారతీయుడిగా ఆకరై 8ంటే ఆరోగ్యం - కోరిక పుట్టి 8ంటే అనారోగ్యం. ఆత్మ వరిశీనతో క్షరుంచబడితే వీవు కురోత్మడవు తజతాతతతతతకతకతకతకతకడకడకతకడకలక=్ఞజఆఉ2తతననననవనని

బది నదిలినప్పుడు

ఆ సవ్వడి చెవులకింపుగా వుంటుంది ఆ దృశ్యం కన్నులపండువుగా వుంటుంది పావురాలు, రా చిలుకలు రంయ్యున ఎగిరినట్టంటుంది లేగదూడలు ఛెంగున గంతులువేస్తున్నట్టుంటుంది. వీధి - వెండి వెలుగుల వాగౌతుంది రోడ్డు - పాలనురగలతరంగమౌతుంది. మనసు పులకింతల స్పర్శాౌతుంది ఉచ్చ్వాసం - ఉత్సాహవు ఉప్పెనౌతుంది నిశ్వాసం - కేరింతల కేతన మౌతుంది అలసిన మొహాలు......... మబ్బు మరకల్ని పూసుకున్న చంద్ర బింబాల్హా ఉంటాయి వడలిన దేహాలు..... ఉండుండీ మెరుస్తున్న మిణుగురుల్లా ఉంటాయి బెత్తం మేష్టార్ల బెదిరింపులు, గోడకుర్చీలు, గద్దింపులతో (ప్రొడ్దుట్నుండీ దాచుకున్న చిలిపితన మంతా ఒక్కసారిగా చిందులు వేస్తుంది. భుజాల మీది బరువు దేశాన్నే మోస్తున్నట్టంటుంది స్లకి లేచిన ధూళి ననన

ర

. పదస్పర్శకే పులకితమై...... . పుడమితల్లి ఆశీర్వదిస్తున్నట్టుంటుంది ఇల్టు దగ్గరౌతున్న కొద్దీ దిగులు మేఘాలు పక్కకుతప్పుకుని అమ్మను వాటేసుకోగానే ఆనంధమైై వర్షిస్తాయి. సాయం వెనగ్గా విపుకానుకునే కూర్చున్న క్రాస్‌మెట్‌ కామాక్షితో..... కులసాగా కబుర్జు చెబుతూ, , స్టైల్‌గా, స్పీడ్‌గా... స్కూటర్‌పై వస్తున్నా” ఇంటిదాకా వచ్చాక . శక ద్లిరుదామనుకునేంతల్తో.... ఖర్మకాలి, కాలుజారి ఇద్దరమూ పడిపోయాం! పాపం! మాకు సాయంగా పదిమంది "పెద్దమనుషులు" పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చారు ఆయితే... అసలు గమ్మత్తేంటంటే అందరూ కలిసి లేవదీసింది ఆ అమ్మాయినే! |

రామాచంద్రమౌళి 'గుండెలపై మనుమరాలు నడుస్తున్నపుడు వయస్సుతో ఏమిటి నిమిత్తం ఒకచిరునవ్వుతోనే కదానువ్వూ నేనూ జీవించేది భాషలన్నీ తెలిసిన నేను నవ్వుల భాష కన్నీటి భాష నవ్వుతూ ఏడ్పించే భాష ఏడుస్తూ నవ్వించే భాష కుట్రల భాష కుతంత్రాలభాష జీవితాలను నిర్మించే భాష ధ్వంసించే భాష ధ్వంసమయ్యే భాష ప్రకృతి భాషు గౌతముని భాష, రాహులుని భాష ప్రకృతి భాష మౌనంగా భరించే భూమి భాష ఏ భాషా తెలియని నవ్వ ఒట్టి చూపులతో నన్ను జయించే భాష ఒక్క రసస్పర్శతో మరో జీవితానికి సరిపోయే ఊపిరినందించే భాష ఒక్క పలకరింపుతో భూమిని పులకింపజేసే భాషతో , గుండెలపై పూపాదాలతో అడుగుల అమృతాక్షతలు చల్చుతున్నపుడు, పూర్ణానుభవాల భారంతో నింగినై వంగి వంగి హ్రస్వించే నేను విస్తరిస్తూ విస్తరిస్తూ ఎంత విస్తరించినా భూమినే ఐ మిగిలే నువ్వు ఎక్కడి అరవై ఎక్కడి ఒకటి... తతత

ననన ఆగ్ని. పర్వతాలను మోస్తూ ఒళ్ళంతా తుపాకీ గుళ్ళతో తూట్టయిపోయిన శరీరఠితో వచ్చే నాకు " ఈ దేశంలో గొప్పలు చెప్పుకోడానికి ఏమి మిగిలిందని ముఖాలపై పేడలు విసురుకుని, పత్రికలలో కోట్ల రూపాయల వాంతులు చేసుకుని బ్యాంకులను టిఫిన్సుగా ఆరగిస్తూ పార్లమెంటులో శునకవిన్యాసాలు సల్పుతూ ఘేంకరింపులు, తొడచరుపులు, హూంకరింపులు దున్నపోతు కొమ్ములపై ఎర్రని అంగవ'స్తాన్ని త్యాగం చేసి తను నగ్జంగా నిలబడి శిఖండీ విజయాలను చాటడాలు ఏం మిగిలింది యిక్కడి రోడ్లపై యింకా చేయాల్సిన విజయయాత్ర _ జనం స్ట్రారీటీవీలో, సన్‌ టీవీలో, బ్లూ టీవీలో నిద్రపోతూంటారు ర్వాత్రులూ, పగళ్ళూ జీవించడం.మరచిన మనుషులను “క్రషర్‌లో చెరకులా పిప్పి పిప్పి చేసి మరణాన్నే జీవితంగా భ్రమిస్తున్న తరాన్ని మృతశిశువులా భరిస్తూ కాలం ముళ్ళతీగపై చిరిగిన గాలిపటమై చెత్తకుండిలో పగిలిన సిరంచేళ్రై - సముద్రం ఒడ్డున విసిరియబడ్డ ఖాళీ దీరుసీసాయై అప్పుడప్పుడు రాలే పొన్నపూల పనికిరాని రసవీచికై ఎక్కడ వ్యధితమౌతుందో, ఒట్టి ఛాన్యం శూన్యంలో నుండి పొటమరించి శూన్యంగా మారి . అ నననననననననననననలననాననననననననననవననననవనావు

శూవ్యమే సత్యమై విస్తరిస్తున్నట్టు

సుఖాలు, దుఃఖాలు , పోరాటాలు, సిద్దాంతాలు

రాజకీయాలు పరదాల వెనుక వ్వభిచరించడాలు

ముఖాలపై మాన్క్‌లతో మనిషిని మనిషి దోచుకోవడాలు,

మవిషి తనను తాను ఎప్పుడో ఎక్కడో కోల్పోయి

జీవితాన్ని మిథ్యగా చెబుతూ, మిథ్యనే జీవితంగా మలచుకోవడాలు, -అలసిపోయామ యాత్రించి యాత్రించి

అలసిపోయాము మముషులను ఆధ్యయించి అధ్యయించి

అలసిపోయామ యిక్కడి రోడ్లను తట్టి లేపి లేపి

అలసి ఆలసి . (బ్రహ్మాండమంతా ఓ బిందువుగా ఆణు ఆత్మలా కేంద్రీకరించు కున్నట్టు చేమ ఆరవై ముండి యిరవైఐ .... యిరవై నుండి పదై... పర నుండి ఒకటై వీటిలో అలలా | -

ఒక్కు ఏడు వీతో ఒక్షటై

వీవు వీ చిరు అడుగుల సముద్రాలను నా గుండెలపై తాండవింపజేస్తుంటే మౌవంగా కళ్లు మూసుకుని

హృదయాంతర ప్రచండ (ప్రళభయచ్చటలను దిగ(మ్రింగుకుంటూనే

నన్ను రసపగంగలా ప్పర్శించే వీ నిర్మల హాసంలోకి అదృశ్యమై పోతూ పోతూ వయస్సుతో ఏమిటి నిమిత్తం

ఒక్క చిరువవ్వుతోనే కదా నువ్వూ నేనూ జీవించేది

(వా మనమరాలు “స్పందన” కోసం) నానన -

'డా॥ బన్న అయిలయ్య అమలిన చరిత్ర

ఈ పాదముద్రలు చూస్తే భయం కలుగుతుందా ఈ నెత్తుటి సెలయేళ్లధ్వని వణికిస్తుందా

ఇవి నిన్నటి పాదముద్రలు కావు

చరిత్ర పుటల్లో నువు అద్దిన వేలిముద్రలూ కావు తెగిపడిన శంభూకుడి శిరస్సునుంచీ పంటపాొలాల్టోరాలులుతున్న తలల వరకు గురుద్రోహాల అత్మ వంచనల దక్షిణలక్రింద మా బొటనవేళ్లే మీ చరిత్ర పాళీలుకదా

మలాలు తిన్సించిన నిర్షజ్ఞావర్తమానం సరిహద్దురేఖ వరకు

మీవి ఒకటే రహదార్జు

మావీఖాళి బాటలు

ఇన్నాళ్లు ఈ మట్టి చేతుల్నెవరు దొంగిలించారో నన్ను మలినున్ని చేసి ఊపిర్లైవరు పీల్చారో

_ నా స్వేచ్చనీ శరీరాన్ని సర్వాన్ని

ఎవడు బంధించాడో

వాడే నా చుట్టూకట్టిన గోడల మీద మానవత్వాన్ని కుమ్ముతున్నా

శతాబ్దాల నుండి పల్లవి లేని పాటకు

పల్లవి సమకూరుస్తున్నాను

నడుసున్న కాలం మ్మీద మణి కిరిటాన్ని నేను మట్టి చరిత్ర వినా

మలిన చరిత్రలేని వాణ్ణి

అనాథ కల

. చూపులని ఎంతదూరం విస్తరించినా

ఖాళీదారులే కన్పిస్తుంటాయి

ఒంటరిగా ఎన్నిబాటలు సృష్టించుకున్నా

నా కోసం వేసిన బాటలే లేవనే బెంగతో నలిగిపోతుంటాను

తెరచాపకోల్పోయిన పడవనై

ఎన్ని'సము(డ్రాలు దాటమంటావు

. ఇంకా చిగురించకముందే రాలుతున్న ఆకును కదా

హరిత సంగీతం నాకెలా తెలుస్తుంది " నేనెప్పుడు అరిచినా ఆకలికోసమేకడా పవ్‌మెంట్‌పైనా అమ్మ చిరునామ గల్లంతైనప్పుడు = లేత చేతులు పొతకాగిలాల ఊబిలో కూరుకుపోతున్నప్పుడు

నాకంట్లోంచి సముద్రాలు విడిపించడం నేరమంటావా నన్ను సీతాకోకని చేసి

రంగు రంగుల రెక్కలు తొడిగేవారుంటారని అఆత్మవంచనల ముసుగుక్రింద

ఒంటరిగా ఒంటినై

లేనిదేని కోసం వెదకను

రానిదేనికోసం ఎదిరిచూడను.

. 101

డాః గుబ్బ బాలస్వామి మానవత్వమా మళ్లెపష్తుడొప్తావు? జిహ్వకొక రుచి పుర్జే కొక బుద్ది అన్నారు పెద్దలు ' ఆ మాటి మరిచిపోయి ఇబాలపేరుతో దెబ్బలాడుతున్నారు మనుషులు కబూలలో బాంబుల ఘోష సోమాలియాలో ఆకలి ఆరుపులు గాజా్టిప్పులో గావు కేకలు మణిగితే మా 0 మళ్లా వచ్చివట్లే కదా! కశ్మీయుణే కల్గోలం నవత్వం మళ్డా బొంబాయి మదరాసులలో బాంబుబ్దాస్టలు జా టైగర్హ ఘర్దనలు వత్తి టు మళ్లీ వచ్చివట్లే కదా! రా చరికం పోయింది పుడమి మీద ప్రబారాజ్వం వచ్చింది అలరించే సిద్దాంతాలను వల్లిస్తూ దేశాన్ని కొల్లగొట్టే పాలకులొచ్చారు! సత్యం అహింస సత్యాగ్రహ సాధనాలు మానవత్వాన్ని మలిచేవని _ మహాత్మా గాంధి గారన్న మాటలు మరిచి పోయామా। మనిషంటే మాంసపు ముద్దకాదని డాక్టర్టు చెప్పే రోగాల పుట్టకాదని అనిర్వచనీయమైన ఆతీంద్రియ శక్తియని (ప్రేమత్యాగాల నిధియనే నిజం నిగ్గుతేలేదెప్పడో! రోాాావపవందంాాయాంయా 102

హ్యానునిజం హృదయము కలవాడే హ్యూమనిష్టు మంచిమనసు కలవాడే మానవుడు పరులమేలుకోరుటయే హ్యామనిజం నిస్వార్థపు జీవితమే మానవత్వం క్ఫూరంగా :కబళించేదేదైేసోమృగమే *ద్రమనించేవాడే కదా దానవుడు! మన్నించేవాడెవడైనా': మానవుడు కరుణించేవాడే కదా దేవుడు! సృష్టిలో, ప్రతిదీ ఇతరుల కొరకే సృజించ బడిందా అనిపిస్తురది నాకు మానవుడు మాత్రం ప్రతిదాన్ని. తనకోసమే అంటున్నాడు ధీమాగా! అనంతకాల గమనంలో మన వయసెంతో తెలుసా? విశాల విశ్చ్శంభరములో' మన ఉనికి ఎంత అంటారు? సృష్టిలోని చుట్టువుండే మనిషినాని ప్రతిదానిలో దాగివున్న పాఠాన్ని పఠించటమే మానవత్వ అవిష్కరణ౦ంకాదా! 103

డా॥ అనుమాండ్ల భూమయ్య పుస్తకం మృత్యువు (వేళ్లు తాకిన వాని ముఖం ఒక పుస్తకం ఇందలి అక్షరాల మళ్ళలోకి దొర్హింపబడిన రక్తపు టేరులు జృరమాపకాలై నా క్రౌర్యపు వేడిని కొలుస్తున్నాయి. ఇందులో చిత్రీకరింపబడిన పగిలిన పచ్చల పొలం నా పాశవికతను ప్రతిబింబిస్తుంది. కాలి కూలిన మేడల చిత్రాలు నేను దాచుకొన్న బాంబులను లెక్కబెడుతున్నాయి బలై పోతూ చల్లిన పసికందుల చిరుకోపపు రంగులు నా శ్మశాన హృదయాన్ని ఎ(ర్రగులాబుల ముజ్జై 104

పచ్చని బావుటాను వినువీధుల్లో ఎగరేసే (శ్రామికుని హస్తం వలె నిశ్చలంగా నిలిచిన ఉత్తాలమైన మనిషి ఎండకూ, వానకూ, చలికీ .కప్పుకోవటానికి

ఏదీలేని దరిద్రుడు దయాగుణానికి మెచ్చి (ప్రకృతి కాంత

అతనికి బహూకరించిన పచ్చల కిరీటం పరిమళాలను వెదజల్లుతుంది యల

అతని కంఠ రక్తనాళాలను

ఎవడో

తెగ్గొట్టినట్టున్నాడు

నిష్కల్మషమైన

తెల్లని రక్తాన్ని

బొట్టుబొట్టుగా

కారుస్తున్నాడు

మెడచుట్టూ

ఎర్రని తలపురైల దండ

రక్తం ఆ పురైలు నిండిపారుతున్నా

చలించని

పరమనిర్వికార చిత్తుడు

గొంతు తరిగిన వాని

గొంతు తడిపిన

కరుణామయుడు ననలననాునననునలనననననననన ల ాాననననాననననననాననననననననననానానని

కాళోజీ రవి కుమార్‌ గాయం మదిలో కదిలే భావాలు నాలో తగిలే గాయాలు మరువలేని విషాద గీతికలు నాలో ప్రేమను పెంచావు నా మదిలో మమతను పంచావు. ఈవిశాల లోకంలో నాకు శోకం విగిల్బావు నా హృదయంలో గాయం చేశావు" మరువలేను నీమధురగానం నా కవితే నీకు అంకితం అఆదిమరువలేని గాయం 107

కపప ునకనుననాననన నునా కానన పెద్ది వెంకటయ్య మళ్లీ పుట్టాలని వుంది " లక్షల 'కోట్ట ప్రజల మధ్యకాదు లక్షల కోట్ల నక్షత్రాల్లో నక్షత్రంగానూ...... నాగార్జున సాగర్‌లో నీటిబొట్టులా...... హిమాచలంలో కమ్మని శీకరపు కేరింతలా తుంగమ్మ ఎదపొంగిన పాలవెల్టులా పుడతాను.... కన్నీళ్ళను కడగండ్లను దూరం చేస్తాను పారిశ్రామిక కేంద్రంగా వెలసి నిరుద్యోగసమస్యను నిర్మూలిస్తాను సస్యవిష్టవం తెస్తాను..... + తరతరాల బరువును దించేస్తాను....... బాతి సౌభాగ్యాన్ని పెంచేస్తాను......... చల్లని వాయుతరంగల్టావస్తాను ప్రతి మనిషి హృదయాన్నీ సంతోషపరుస్తాను శాంతి కేతనంలా వస్తాను............... ప్రతి మనిషిలో ద్వేషాగ్నుల భుగ భుగల్ని చల్హారుస్తాను (ప్రతి హృదయాన్ని రసష్టావితం చేస్తాను! ఒక కావ్యంగా పుడతాను జాతిని అనంతకాలాలు దివ్యంగా, సమైక్యంగా నడిసిస్తాను....... 108 .

'కోమర్రాజు రామలక్ష్మీ నా సమాజం

సంక్షేమ రాజ్య ఆశయంతో

సమ సమాజ నిర్మాణ ధ్యేయంతో

స్వేచ్చ సమానత్వం సౌభ్రాతృత్వాలను నినదిస్తూ

పురోగమించాలని కలలు కంటున్న

నా ఈ సమాజం నేడు అనేక జటిల సమస్యలకు నిలయం అడుగడుగునా దోపిడీ దగా దౌర్జన్యం

ద్వేషం దళారీతనం దగుల్బాజీ వ్యవహారం

అసూయ అవినీతి అక్రమం

అరాచకం అహంభావం అధికార. దాహం

అవకాశవాదం ఆత్మవంచన ఎ!

పగ ప్రతీకారం పని ఎగవేత-పదవీకాంక్ష

పలాయనవాదంతో పనులు తలపెడితే

పురోగమనం సాథ్యమవుతుందా

పధకాలెన్ని (ప్రవేశపెట్టినాతరగని పేదరికం స్థాయి

అంగుళం అంగుళం ఆక్రమించుకుంటూ నానాటికీ అధికమవుతున్న జనాభా మారణహోమాన్ని సృష్టిస్తున్న కుల మత విద్వేషాలు నాన ల

భాషా ప్రాంతీయ తత్వాలు భావవైరుధ్యాలు

వ్యాపార లావాదేవీలతో నిండిన వివాహవ్యవస్థ

యువతను పెడదారి పట్టిస్తున్న నిరుద్యోగం, చిరుద్యోగం

మత్తు పదార్థాలు ప్రభావంతో కుంచించుకు పోతున్న సంస్కారం తిరోగమనానికి దారి తీసున్న సంకుచిత మూఢ విశ్వాసాలు (ప్రజాస్వామ్యవాదం ముసుగులో రాజ్య మేతులున్న ధనస్వామ్యం స్వార్థపరత్వం ముఠాతత్వం మిళితమైన రాజకీయం

మనిషిని మనిషిని హతమార్చే దుర్మార్గపు ఆలోచనలు

అసభ్యత, అశ్రీలంతో కూడిన వినోదం

జాప్యం లంచగొండితనానికి మారుపేరైన ఉద్యోగి స్వామ్యం

తాము ఆకాళశాన్నంటుతూ సామాన్య చూనవుణ్ణి

అధః పాతాళానికి తోస్తున్న ధరలు

శుష్క వాగ్దానాలు శుద్దిలేని ప్రణాళికలు

ఇలాఎన్నాళ్ళు? ఎన్నాళ్ళు?

ఎందుకు మనలో ఈ ఉదాసీనత! ఎప్పటికి పోయేను మనలో ఈ స్థబ్దత!! అందుకే మనమంతా కలసి చేతులు కలిపి

సహాయ సహకారాలతో సహజీవనం సాగిద్దాం

మంచిని పెంచి మమతను పంచి దొనవత్వం నిండిన ధరిత్రిపై చవల నిననననననననిననవననని

మానవత్వాన్ని పరిమళింపజేద్దాం

చీకటి నిండిన జీవితాలలో చిరుదీపాలను వెలిగిద్దాం అసమానతలవిషబీజాలను కూకటి వేళ్ళతో పెకిలిద్దాం

ఆత్మ విశ్వాసంతో ఆచరణాత్మకతతో _

అభ్యుదయ పథంలో అడుగు ముందుకేద్దాం

విజ్ఞానాన్ని, విశ్హేషణా శక్తిని పెంచుకొని

అనుభవంలో నుండి జీవిత పాఠాలను నేర్చుకుందాం

ప్రల్నించే తత్వాన్ని ఆలవరచుకొని ప్రగతి మార్గాన పయనిద్దాం వూహలతో కాక వ్యూహాలతో (బ్రతుకు బాటను తీర్చిదిద్దుకుందాం హక్కులను గుర్తిద్దాం అన్యాయాన్ని ఎదిరిద్దాం

కర్షకుడు కార్మికుడు మేధావి వ్వాపారి

ఇలా ఎవరి బాధ్యతలను వారు నిర్వర్తిద్దాం .

నిర్ణయీకరణ నాయిని నిర్వహణా శక్తిని పెంచుకొని

నిరాశా నిస్పృహలకు స్వస్తి చెప్పి సామాజిక మార్పు ప్రతి నిధులుగొ చైతన్య ప్రతీకలుగా సాగుదాం లక్ష్య సాధనలో విజయాన్ని సాధిద్దాం. న లల్ల.

"'డా॥ కె. యాదగిరి

సమరశంఖారావం! సర్వేజనాః సుఖినో భవన్తు ఇదివేల సంవత్సరాల భారతజాతి స్వస్నించిన సాంస్కృతిక సత్యం! నేడిది ప్రపంచానికి అదర్శమార్లం! విశ్చ మానవ కళ్యాణానికి పునాదులు వేసిన వాల్మీకి మన ఆదర్శం! “ఆరాధనాయలోకస్య” అంటూ సర్వస్వం త్యాగం చేసిన “రాముడు” మన ఆదర్శం! మన జాతి సంపదను కొల్లగొట్టే పరాన్నభుక్కుల పీచమడు చుదాం నవయువకుల్లారా! నడవండి ముందుకు! మరోదశాబ్దం గడవకముందే! - జాతి పునరుజ్జీవన (ప్రభాతవేళలో (ప్రతివ్యక్తి ఒక కవియై రవియై అవతరించిననాడు రుంరూనిల ప్రచండవేగం! కంఠీరవనినాదం! జాతిఉబ్వల ద్యుతిర్నివహమై (ప్రవహించిన దేశంలో

112

శిధిల కుటీరవాసం మనదేశం

విచిత్ర రూపం విశాలదేశం

విలసత్‌ ప్రదేశం మనదేశం!

విభిన్న భాషా విభిన్న సంస్కృతి

విశిష్ట భారతి మనదేశం!

మనదేశం ఒక విచిత్ర సుందర రూపం

తలలు వేరైన భావమొక్కటే

అంగములు వేరైన హృదయమొక్కటే

(ప్రతిమస్తిష్కం౦లో వెలిగే కిరణం

అదే! జాతీయ సమైక్యతాభరణం!

సుందర బృందావన సుమపేశల పరీమళ

సంచాలితమీ దేశంలో ఎన్నెన్నో కోకిలలు

మానవజాతి వికాసొన్ని మధురంగా పాడినవి

సంప్రదాయం సౌభాగ్యం సౌశీల్యం

మానవాళికి తరగని సంపదగా నిల్చినవి!

"స్నేహం వాత్సల్యం (ప్రేమ- త్యాగం తపస్సు

ఇవే మన జాతీయతకు పునాదులు

అందుకే మనం సమైక్యతావాదులం

అదే మన నవజీవన సమర శంఖారావం! 113.

క. స్వర్హలత ధరిత్రిదినం మహ్మాతుని మరోమారు హతమార్చి జయంతులు జరుపుదాం రండి - మహామహుల నేమార్చి కడతేర్చి (శ్రద్దాంజలి ఘటిద్దాం రండి! భూ చరిత్ర నీడలు పజచి మర మనుషులనూ సేదదీర్చే తరువులన్నీ తరిగివేసి తీరిగ్గా పూజిద్దాం రండి! ధరణి కలల పంటలైఎలయు అడవులన్నీ తెగనటికి మబ్బుల్ని తరిమేడ్డాం రండి- నీటీలోని ప్రాణవాయువుల్లాగేసి అఖిర్డ నిరసనలు (ప్రకటిద్దాంలెండి!! వ్యాపార లక్షణం వదల్లేం గాలి కల్తీ చేద్దాంరండి సాగర మధ్యంలో పరిశ్రమల కశ్మలాన్ని జొరవిడచి వచ్చేద్దాం రండి! 114

భూమాత గొంతుకోసి కుట్టి అ(శ్రుతర్చణ మొనరిద్దాం రండి- ఎద్దు చస్తేనేం ఎంతచక్కనివాతయని మురిసి పోదాం రండి! ఒక్కజోనూ వదలకుండగ ' ఓ జోను పొరను కుళ్లబొడిచి ధరిత్రి దినం జరుపు కొండాంరండి! ధరిల్రికి-దినం వేద్దాం రండి॥ నీగ్రో.

వివాహ వేదిక

దిగిన భార్యల

వేదనల నివెదన

ఇపుడే మారేదికాదు-

భర్రకి 'కొసరుగా

చిక్కిన అధికార

దర్సాల లాలస

అపుడే వదిలేదికాదు-

భార్యాలోకంలో తమ

దుస్టితిని వెలివేసే

వేకువ రానంతకాలం

భర్తఒక '“తెల్లదొర'!

భార్య ఒక నీగ్రో!

115

"డా! సి.వి. పద్మజ మిగిలేది, ఇంక చరిత్రా!

పంజరంలో పక్షి ప్రాణభయంతో

రెపరెపలాడుతున్న చప్పుడు

ఊపిరాడనివ్వకుండా! "ఇక్కడ వ్యక్తిత్వపు సమస్యలేదు

ప్రతిఘటన ్రక్రియలూ తెలీవు

కామంఅంతా నియంత్రితమైన చోట

యధాలాపంగా గడియారంలో

తిరిగే ముల్లే నేను!

జీవహింస నేరమని

జీర్లించుకున్న దేహంతో అంగాలు

ఖండభిండాలుగా నేలరాలుతున్నవేళ

నోరువిప్పని మూగ జంతవునై

నిళ్ళబ్దంగా తిరిగే చిన్నముల్లునై

రెండంకెలు దాటాను!

అయిపోయింది, జాతి హత్య

ఇంక ఇక్కడెవరూ ”

ఆడపిల్లలికి తల్టులవరు!

ఈ శతాబ్దాంతంలో “స్త్రీ ఉనికి”

ఇంక చరిత్రగా మాత్రమే మిగిలిపోతుంది! " నాని

మనం జయించాల్సింది మృత్యువునే! సందేహం, సందిగ్భాలమధ్య రెక్కల విప్పుకుంటూ నిల్ఫ్బుంది నిజం ఎలీసా, వెస్టన్‌బ్బాట్‌ పాజిటివ్‌ రిపోర్టుగా! ఆ అక్షరాల సాక్ష్యంగా రోగీ తాలుకు గతహీన చరిత్ర! మరణశాసనం ఎవరివ్యాలన్నా హృదయంలో ఎపుడూ ఎడారి ఓడ నీటి కోసం చేసే ఓటిచప్పుడే! ఆ శబ్బంలోని నీరవం, రహస్యసంకేతం ఎలా అనువదింపబడతాయో హృదయాలికి ఒక్కసారి.......గతం అద్దంలో చరిత్ర పారదర్భకమై పలకరించి జారిపోతుంది! జీర్ణదేహం (క్రింద నలిగిన దేహాలన్నిటినీ విష పుష్పాలుగా మార్చి విశ్వమంత పరచిన ప్రమత్తతని సఖులు, సతులు వేసే వెలిని మరణం చిరునామాగా మిగిలిన నిజాయితీ ప్రశ్నిస్తుంది! చిల్లులు పడిన దేహాన్ని

ధర్మవింతనతో కుడదామని చేసే ప్రయత్నాన్ని ఒంటినిండా వ్యాపించిన వైరస్‌ లెక్కిరిస్తుంది! జీవితం మూడు యోజనాల దూరం నుంచి మూడు అంగుళాల నిడివిలో ఇమిడిపోయంది! అయినా, వ్యసనాన్ని జయించి కొత్తరంగుల్ని పులుముకుని జీవిలాన్ని తిరిగి (వ్రాసుకోవాలనే తపన అది! మృత్యు కౌగిలిని ఛేదించాలని మరణం మార్గమనే నిజాన్ని వమ్ము చెయ్యాలని నిరంతరం (శ్రమిస్తున్న వాళ్ళం! నీ విషయత్నపు తపనని అనువదిస్తూ ఓ కొత్త జీవిత పునరుజ్జీవనానికి ఓ ఆశ నిండిన శ్వాసలో కొత్త ఊపిరికి ఇమూనవాళికి వ్రాసే మహాగ్రంధమిదే “మనం జయించాల్సింది మృత్యువునే”॥ నాల

ననన ననన శివపురం శైలజ నవశ్తక్తి అర్ధంకాని ప్రశ్చతో ఆరంభమై . (బ్రతుకేమిటో తెలియని భారం (ప్రారంభమై . ఈ అంతులేని అనంత జీవన యానంలో నాతోటి బాట సారి నను చూచికూడా పలకని అపరచితబాటసారి ఒక్కోసారి నా బ్రతుకు పొరట్టోంచి ననునే పరికిస్తే వెయ్యి తలల వెర్రి ముఖం నను చూచి బోరుమంది ఒక్కో తలకో గోడు ఒక్కో కంటికో నీరు ఒక్కో హృది బరువుల పేరు సరి చేసుకోలేని సర్దుకోలేని నానా గొడవలతో గుండె లోతుని పొడిచి పొడిచి రుచి చూసె సమస్యలను సమర్ధనల మర్ధనలతో ముస్తాబుచేస్ని తలతో నవ్వు నవ్వులేను కంటికో ఏడుపు ఏడవలేను వెర్రి దాన్ని బ్రతుకంటే ఏంటో అని కేరింత కోట్టి కెవ్‌ అంటూ పుట్టి “అయ్యో” అంటూ గిట్టే | ఈ (బ్రతుకు చుట్టూ తిరిగే నా భ్రమ ఎంత పిచ్చిది. వట్టి దీపపు పురుగు కాదిది ఆశల పురుగు - అత్యాసల చెజువు - పేరాశలనెలవు ఆశలు ఎక్కువైతే, ఆలోచనలు అలిగి వెళ్ళిపోతాయి ఆశలు పెరిగిన కొలది, వివేకం వెనక్కి చూడకుండా పారిపోతుంది, అవివేకం నిన్ను ఆర్తిగా పెనవేసుకుంటుంది, " తన ఆలనలో నిను పిలిచి నీకు ఆలంబనగా నిలుస్తుంది. నీ రూపునే మార్చివేస్తుంది, . మనిషికి, మృగానికి మధ్యగా. 19

అననన గల అనాకారికారిగా. ఆవిష్కరిస్తుంది నిను ఆశల మేడలో ప్రతిష్టిస్తుంది గమ్యం లేని ఆకాశం వైపు (అరాచకం) ఆవేశంగా పరుగు తీయిస్తుంది. అడుగడుగునా 'నీ చే అన్యాయాలు చేయిస్తుంది, నిను నీకు దూరం చేస్తుంది. ్య ఈ మానవ జన్మ ఎంతో గొప్పది తుది, మొదలు తెలియని సమస్యల, ఆశల అంధకారంలో చిక్కిన ఈ మానవ జన్మ ఎంతగొప్పది కదా? సర్దుబాటుల, సాక్రిఫైబ్‌ల అసంతృప్పుల, అశాంతుల అత్యాసల, నిరాశల ధనవంతుల, మదవంతుల . _ మానవత్వ, అమానుషత్వ పోరాటంలో ఓ (ప్రేమా నీతోడెక్కడ! ఆనందమా నీ చినుకెక్కడ అనురాగమా నీ పలుకెక్కడ పంతృపి వరంనను వరించిననాడు నేను దాట గలను ఈ కాలాన్ని, 'మానవత్వం' నాలో జనించిననాడు నేను జయించగలను 'క్రౌర్యాన్ని నాలో శాంతి నిండిననాడు నేను ప్రేమించగలను నా సహచరుణ్ణి నాలోని ఈర్ష్య నశించిన నాడు నేను చూపించగలను వెయ్యికాంతుల నా వదనాన్ని నాలోనిహింసాళక్తి ననువదిలి వెళ్ళితే నా అకలుషిత శక్తిని పెంచిపంచగలను నవ (ప్రేమ సమాజాన్ని స్టాపించలను నవ యుగానికి అనందాన్ని ఆందివ్యగలను నవనైతన్యానికి అహ్హాదపు బాటవెయ్యగలను నవశక్తికి నూతన ఆలోచనలందించగలను.

డా! బి. జనార్దన్‌ రావు పహారా హుషార్‌! ఎత్తుపల్లాల్లో ఎదగిన మానవ చరిత్ర ఏకబిగిన కొనసాగిన నాగరికతా కథా 'సొగరం. ఖండాంతర వ్యాపారాల బేహారీల సుదూర ప్రమాదాల నుండి కానూ, సిద్దూ (1) కానూ, సిద్దు బ్రిటిష్‌ పాలన పై తిరుగుబాటు చేసిన మొట్టమొదటి జాతీయ వీరులు కానూ, సము(ద్రతీరందోపిడీల దాకా సాగుతూనే వుంది నాగరికలా కథాసారం “మారుతున్న మనో దృశ్యం (ప్రతిమాట ఒక తెట్టె (ప్రతీ అడుగు అనుమానమై భాషే ఉన్మత్త ప్రకోపమై తన 'గంభీరాన్ని' “బజారు” పాళ్టేసింది. వైరుద్ద్యానికి, వైవిద్యానికి తేడా చూడలేని మనం పెట్టుబడికి, కట్టుకామానికి 121

చుట్టరికాన్ని చూడలేనిమనం ఆడో = మగో తాడో - పేడో మనకంటూ “ప్రపంచాన్ని” నిర్మించుకుంటూ ప్రజల్ని ప్రజాపోరాటాలను తప్పుపడతాం ఏలోకంనూ నిలువలేక నిలుకడలేని ఉనికి లేక

• “ళత్రువు” కనిపెట్టిన దుర్భిణికి దర్శనమైతాం కంటికి - కనుపాపకు మధ్య నలుసొతాం కవులూ! కాస్తాపహర హుషార్‌. కళ్ళు తేరిస్తైనో వళ్ళు విరిస్తైనో 'పెదవి విప్పీతెనో 'గతితర్కం' కుతర్కమవుతుంది గతి తప్పిన దారమవుతుంది గళంమార్చిన స్వరమవుతుంది అప్పుడు “మనకు మనమే" విరోధులమవుతాం.

122

శ్రీరాయపురం లక్ష్మీనరసింహాచార్య. భావానలం నీతి తెలియనివాడికి నిజాయితీ ఎక్కడిది? గోతులు తీసేవాడికి తాడితగోమాత బాధ తెలిసేదెప్పుడు? పితరులను పీడించేవాడికి పిత్ర్యంబగు రాష్ట్రభావం బెక్కడిది? కబేళాలు నిర్మించి కళేబరాలను కోసి కానిదేశాలకు కదననరంగం చేసి పంపించే కరుణహీనుల కెక్కడిది కార్మికులపై ప్రేమ కష్టాన్ని దోచుకొనే దుష్టులకు శిష్టాచారం తెలిసే దెప్పుడు? (భ్రష్టాచారం వారిలోతొలిగే దెప్పుడు. విదేశీ విధానం మెచ్చుకొనే విగతజీవులకు స్వదేశీ సత్తత్వం, ఆత్మ సత్యం అవగతమయ్యే దెప్పుడు? అందుకే అంటాను ఆసురభావాలున్నవాడు అందుకోలేడు ఏ నాటికి అమర భావాలను అభ్యుదయాన్ని అర్ధం చేసుకోలెడని పారతంత్ర్యంలో పరాన్నజీవితైన ' స్వార్థపరుడు స్వాతంత్ర్యంలోని పరమార్థాన్ని తెలుసుకొనే పవిత్రుడు కాలేడు తుహినగిరిలో చేరిన నరుడు దమననీతితో దహన కాండ చేస్తున్నాడు రమ్యమైన హర్మ్యాలతో భవ్యమైన త్రివిష్టపంలో రాక్షసులు చేరినపుడు కరుణలేని కల్మశహృదయులు తోడై సుందర నందనవనాన్ని 123

చిందరవందర చేస్తుంటే సరైందేనని సాయపడే పరప్రత్యయనేయ బుద్దులకు వారికి సై దోడుగా వున్న వామమార్షియులకు స్వదేశీభావంలో స్వాతంత్ర్యం ఉందని తెలొసే దెప్పుడు? పేదల కష్టం కొల్ల గొట్టి కడుపు నింపుకొనే కామందులకు జనాలను తగ్గించి, వనాలను పెంచి వనరులు కల్పించాలని కాలుష్యం తగ్గించి, కల్మషం వీడి, కష్టానికి వెలకట్టాలనే సద్భుద్ది కలిగే దెప్పడు? పేదల కడుపు నిండే దెప్పడు? విశాల భారతాన్ని విడగొట్టి, విషభావాలను వ్యాప్తిజేస్తూ భాషా భేదాలను కల్పించి దేశానికి దిగ్విభాగాలెంచి దేశభక్తి పూడ్చిపెట్టే పూర్వ దేవులకు భరతమాత పై భక్తి కలిగే దెప్పుడు? మాతృమూర్తి విలువ తెలిసే దెప్పుడు? ఉదయించే సూర్యుడు ఉత్తరాభివృద్దిగా కన్పిస్తాడు అదే అసలయిన అభివృద్దియని అర్ధం చేసుకోవాలి “అసతో మా సర్గమయ” = అని అన్నావు “తమసో మా జ్యోతిదమయ” అని అనుకున్నావు “మృత్యోర్మా మృతంగమయ'” అని అన్నప్పటికిని ఏవైనను మన పూర్వులు చెప్పిన వేదోక్తులే సూక్తులు ఆ సూనృతాలను అవగతం చేసుకొని ఆచరణలో పెట్టిన నాడే అభ్యుదయం అవతరిస్తుంది - ఆన్యాయం అంతరిస్తుంది. 124

ఆలి తాళ్ళపల్లి రామస్వామి

నూనవా- నందనం వందనాలు! వందనాలు!!! గంధమలద్దినట్టి గీతి కవిలా సుచుమాలలెత్తి అంజలిఘటియింతునేడు వేలి ముద్రలు మాన్పించి అక్షర లక్షలు నేర్పిన అక్షరజ్యోతి, ఆనేతకు సారాభూలాన్ని గంజాయి రాక్షసిని దీక్షతోడ తరిమినట్టి నీకు జానపద గేయాలతో తరిమి తరిమి కొట్టిన మహానేత మహానేత

25

మర్గదర్శక సూత్రాలతో అధికారుల దీక్షతో అడుగుముందుకేసి నట్టి మీకు ఆర్థికవనరులు తెచ్చి అభివృద్ధిని సాధించిన అమలచరిత విమలభరిత జనాభ పెరుగుదలను అపి కుటుంబ నియం(త్రణధ్యేయాన్ని దీక్షతోడ అధికమించు మీకు స్వార్ధ రాజకీయ బలాలనూ అవినీతి అధికారుల కుట్రలనూ తరిమి తరిమి కొట్టిన మీకు 126

బిరుదురాజు మాధనరాజు జీనన యాత్ర జీవన యాత్రను చేయుదమా సహజీవన యానము చేయుదమా ఎన్నాళ్లుండిన కొన్నాళ్లేయని కోరిక లెన్నో కోరకను సత్య, ఆహింసల సానుభూతులతో పాటివారితో మెలగుదమా చూనవులంలా ఒకటని చాటె మరో యుగమైసాగుదమా మనలో నుండిన మదమాత్సర్యత మసి మైపోయెమధురమార్షముల తన్నీటికష్టములకలతలుమాన్నె త్యాగము మహిమ మనతలపులనిండ తనువు, మనువుచేతరియించు మార్గమున జీవన యాత్రను చేయుదమా సహజీవన యాత్రను చేయుదమా॥ సహజీవన యానము చేయుదమా . నానన

లలల! ఒంటితనం ఒంటితనం విడుద్దాం ఒక్కటిగానిలుద్దాం సహకారం, సద్భావం సమతతోడసాగుదాం సొధించిన స్వాతంత్ర్యం సఫలమ్మును చేసుకొని స్వశక్తితో, సహనమ్ముతో సత్యశాంతి సుధలుచింద సామాన్యుల సంబరాల సతతమ్మిల సాగుచేయు "స్వార్థము శను సమయజేయు సాధన సమరాల సలిపి మనిషి మతం మానవ తని కూడు, గుడ్డనీడ లొసగి . కులం మతం కుళ్లు కూల్చి మనకులమ్మె మంచిఅనుచు మనమంతా ఏకమయ్య ఒక్కటిగా నిలుద్దాం॥ సహకారం, సద్భావం సమళతోడ సాగుదాం .

భండారి అంకయ్య చమురు సరస్సులో అ్లి పుష్పాలు

స్వప్పిస్తున్న (ప్రశాంత లోకంలో 'స్పృహరాకుండా నన్ను ఉండనీయండి

సుపిప్రిలోని సుఖాన్ని పొంద నీయకుండా

సమర హోరులో నిద్రాభంగం కానీకండి

కట్టేయండి దూరదర్శన్‌ రేడియోలు

కళ్లెదుట పడనీయకండి దినపత్రికలు

గదినిండా ముసురుకున్న వార్తాదృళ్యాలు

మదినిండా మిప్పెల్టై మోగుతున్నాయి:

చిరుసవ్వడికి చిగురు టాకులా కంపించే నేను

మరణ మృదంగ నాదాన్ని భరించలేను

రణక్షేత్రంలో శవాల గుట్టలపైన

రాబందుల నర్తనాన్ని చూడలేను

నా వల్ల కాదు చూడ్డం

చేయకండి నాకు నిద్రా భంగం

స్కడ్‌ క్షిపణులు పెట్రియాట్లతో ఢీకోని సిందు శాఖ ప్రకంపనాల్లో సుళ్ళుతిరుగుతుంటే అణు రసాయణ విస్పోటంతో హరిత మంతా హరించిపోతూ వుంటె - అవమ్ల వర్షంలో ధరిత్రి నిండా మునిగి ప్రాణ వాయువుకు పరితపిస్తూ వుంటే = ఎప్పటి లాగే గగనాన ఎగురుతున్న పొవురాలు నిప్పుల గుండంలో పడి గిలగిల లాడుతుంటే- సాగర జలాలలో సేద తీర్చుకుంటున్న పక్షులు శాశ్చత జల సమాధి అవుతూ వుంటే- నావల్ల కాదు చూడ్డం చేయకండి నాకు నిద్రాభంగం భగ్గున మండుతున్న యుద్ద జ్వాలల్లో భవిత భన్మమై పోతూ వుంటే - భయంతో పుట్ట బోయో శిశువు భద్రత తల్లి గర్భంలోనే వుందని బయటికి రాకుండా చల్లికి నోప్పులు రాకుండా బుల్ల కాళ్ళ బడుపుగా ముడుచుకొన్నా- ననన

బాంబర్లకు భవనాలు బద్దలై ఆ తల్లీ బిడ్డలు విధ్వంసపు శకలాలై అనంతంలో ఐక్యమువడం

నా వల్ల కాదు చూడ్డం

చేయకండి నాకు ని(డ్రాభంగం

రాజ్య విస్తరణ కాంక్షకు మానవత భోజ్యవస్తువుగా మారుతున్నది

“దశాబ్దాలుగా కలలు గన్న శాంతి సౌధం దయనీయంగా (కళ్ళముందే) కూలుతున్నది పాదాలకు డెక్కలు మొలచిన

పాలకుల మెదళ్ళకు - చరిత్ర గుర్తుకురాదు హిట్టరుకు వారెప్పుడు వారసులె

హిరోషిమా రూపాలకు కారకులే

సద్దాం - బుష్‌ ఎవరైలేనేం

సాగుతున్న సమర (ప్రళయం

మానవతకు తీరని శాపం

నియంతల ఉన్మాద రూపాలు

నరజాతి ఉశ్రోషానికి కడ్డం లేదు

శాంతి కాముకుల దీనాలాపాలు /”ఒఓఒైలాలలన 131

సాగుతున్న సమారాన్ని ఆపడం లేదు చమురు సరస్సులో అగ్నిపుష్పాలు తుఫాను ఎడారిలో చల్చారడం లేదు శాంతి కోసం పరితపించే నా కలల అలలకు అడ్డువేయకండి నాకళ్ళ ముందరి దృశ్యాన్ని చెదరగొట్టకండి నిహతులైన విగత జీవుల ఆత్మలు - నియంతల గుండె పారల్ని తొలుస్తు నినదిస్తున్నాయి శాంతి గీతాలు యుద్ధం నివారించడమే గాదు యుద్దం మళ్ళీ మళ్ళా రావద్దని శాపెస్తున్నాయి - శపిస్తున్నాయి సంతాపిస్తున్నాయి శాంలి కోసం - (16-1-91న గల్ప్‌ యుద్ధం ప్రారంభమైన నాలుగు రోజుల తరువాత) నా

ఆచార్యటి. రవి ప్రసాద్‌ నా ఆశయం కవితావ్రాయాలని ఉంది _ ప్రపంచం నడుస్తున్న రీతిని గురించా? వివేకులనుకునే అవివేకుల గురించా? నాయకులనే వినాయకుల గురించా? ఇవి గాంధీజీ పేరుతో జరుగుతున్న అవినీతులా? ఇవి గాంధీజీ పేరుతో జరుగుతున్న రాజకీయాలా? అవివేకులు వివేకుల వేషాలతో అనాగరికులు నాగరికుల రూపాలతో దేశవురోగతిని తిరోగతి పట్టిస్తున్నారు అహింస పేరిట హింసా చర్యలతో గోముఖవ్యా'ఘ్రాలుగా ఉం" భారతమాతనువేదిస్తున్నాయి అధికార వాంఛా రక్కసులు దళిత పీడిత ప్రజలను అబివృద్ది పథము నుండి ఆవలివైపు నెట్టతున్నారు.

నేటి నాయకులు నిజంగా అభివృద్ది నిరోధకులు వారుస్వార్థపరులై తల్లితో కూడ రాజకీయాలు ఆడగలరుః ఓ మనిషీః కర్మరుడవై ఈ భూభారాన్ని వహించు వ్యోమ '్రవాసినై పాధించే దేముంది ఏమన్నాః ఈ మట్టిలోనే నీ మనుగడ ఉంది సమ్యక్‌ విధి నిర్వహించు, ఏదైనా సాధించు (ప్రతివాడు కావాలి ఒక శేషుడు అప్పుడు చేకూరును దేశానికి (శ్రేయస్సు కాంచనము, వామినీ జీవిత లక్ష్యాలుకావు అవి జీవిత సాధనాలుమా(త్రమే అదే తెలిసిన రోజే మానవ సచ్యుక్‌ రూపము మానవుడు తెలుసుకొనగలడు. ననన

డాః ఎం. రాజేశ్వర్‌ రహస్య పల్లవి ళం

అళాంతిగా, ఆలసటగా

నీ ప్రాంగణం (ప్రవేశించాను

అలలుగా తలెత్తిన అనుభూతుల్ని

నీతు పంచుకొందామని చెంతచేరాను.

కాని నువ్వు ఎన్నెన్నో రహస్యపు దొంతరలను గండవడంగా చుట్టుకొని

అనుమానాస్పద సీమల్లోని

అగాధ బొరియల్లోకి దూరావు నిస్సంగవాహికవయ్యవు

నేను నా భారంమోయలేక

నిస్సత్తువకు లోనయ్యాను

• నువ్వు నీ వాకిలి సగం మాత్రం తెరిచ

స్వతహాగా నీకు సమర్సించుకోలేని దాన్ని సహాభుక్తం చేసుకొన్నావు

నాలో జ్వలిస్తున్న సూర్యుడు మారణదారుణం సృష్టిస్తుంటే . వనాలనానలాలలలలనపాననానననననాలననా ననన ననననానననననననానాననిననననదనినాయనివదర టాం నతానడనలువననరననననహననాలాన

గిత్తలా నేను నీపైకి రూసుకొచ్చాను. నువ్వు మాటడారులా (వ్రేబులను తప్పించి రురిత హీిమభఖిండంతో పదే పదే నాసూర్వున్ని చల్గార్చజూశావు నాభారంకరిగిపోతుంటే . శ్చేతపతాకం ఎగరేసి తలవంచాను అయినా _ అపహాస్యపు నగవుల అగడ్రలను చుట్టుకొని నీచుట్టూ నువ్వే ప్రహారిని నిర్మించుకొన్నావు పెరిటిలోని సారగర్భిత క్షేత్రం సాంతం ఊసరమైపోయింది. ఎప (ఎను వర్షం నేటి రాత్రి ప్రేమ వర్షంగా కురవాచ్చు సంభావిత సంతోషాల ఊహల్లో నా సుష్కిత హృదయం పులకిస్తుంది . వా మేధస్సు అప్పుడప్పడు ఆకతాయి పనులు చేయించినా నా హృదయం అపమార్గం చూపలేదు. 136 -

మూలకు చిక్కిన మేఘాలు గర్జించాయి గాలి కోలు విచ్చుకొంది రుంరూ మారుతం దూసుకొని నా మనస్సులో పేరుకొన్న అపవిత్ర అవశేషాలను అవతలకు నెట్టింది వెలుగు రేకలుగా, వెలుగువాకలుగా విచ్చాయి నా ఏకీకృత శూన్యరాసులు ఆమె కురిపించనున్న (ప్రేమ దృశ్య వీక్షణకై నా కళ్ళు మేల్కొని మేల్కొని తడారి పోయాయి ఆమె ప్రమభాషణం వినాలని రిక్కించుకొని రిక్కించుకొని నా చెవులు పతిత పనితల ఉత్సుకత రేకెత్తించాయి. ఈ రాత్రి వెలుతురుపై స్వారియై నా డట్రేయసి వస్తుంది నా హృదయం నిండి తొనికేలా (ప్రేమను కురిపిస్తుంది. క37

కోడూరి విజయ కుమార్‌ కొత్తచోటు

ఇంటిని విడిచి,వూరిని విడిచి అమ్మా, నాన్నల 'జాగ్రత్తలను పదిలపరచుకుని ఆత్మీయుల వీడ్కోలు రెపరెసల్నందుకుని తడిసిన చూపుతో కదిలినప్పుడనిపించింది ప్రవాసం' వెళ్ళడమంటే

_ ఆత్మను వదిలి శరీరాన్ని లాక్కుపోవడమేనని! నదినుండి వేరైన పాయనై ఒక అపరిచిత ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టాను

అడుగడుగునా నాదికాని భాషే మాటలవరదై నా చెవుల్ని ముంచెత్తి నన్ను మూగవాడినే చేసింది! మరి, ఈ మట్టి నా మట్టి వాసనే వేసిందేం? పాదం మోపీనపుడల్లా నావూరి నేలలాగే అనురాగంతో నన్ను స్పృశించి, పులకింపజేసిందేం? పచ్చని చిరునవ్వులై పలుకరించే చెట్టూ ఉదయమూ, సాయంత్రమూ (ప్రతి చెట్టునూ ఒక స్వరపేటిక చేస్తూ కూసే పక్షులూ ఇవేవీ యిక్కడ భాషను మార్చుకోలేదేం? 138

కళ్ళమీదా హృదయం మీదా పరచుకున్న అంధకారమంతా [క్రమంగా కరిగిపోయింది! “నల్లా యిరికిరింగళా?”....... “బాగున్నారా? ఎన్నా వేణుం?”..... “ ఏంకావాలి?” భాష ఏదయితేనేం?.... దేశమేదయితేనేం? వాళ్ళు స్నేహహస్తాలతో అభిమానాన్ని కురిసి కుంచించుకుపోయిన నన్ను పుస్పింపచేసారు! గిరిగీసుకుని బీటలు వారిన

_ హృదయాన్ని సారవంతం చేసారు! మట్టి భాషనీ, మనసుభాషనీ నేర్చుకుంటున్నవాడిని నాకిప్పుడు భాషతెలీదన్న బాధలేదు ఏ మానవ (స్రవంతిలో నయినా కలిసి ప్రవహించే బిందువు గమనాన్ని అభ్యసిస్తున్నవాడిని నాకిప్పుడు *'ప్రవాసం వెళ్ళడమంటే ఓ అవ్యక్త నవ్య మధురానుభవంతో మనసుని పులకింపజేయడానికి వెళ్ళడం... విభిన్న జీవన శ్రైలుల్లో విశిష్ట మానవుల్ని దర్శించుకోవడానికి వళ్ళడం....! మట్టి ఏదయినా, మనుషులెవరయినా వాళ్లు వాళ్ళ భాషలేవయినా వాసనలో, మంచితనంలో, భావాల్లో తేడాలుండవనే నా నమ్మకాన్ని . ఇంకా, యింకా పటిష్ట పరచుకోవడానికి వెళ్ళడం! ( నైవేలీ, తమిళనాడులో ఆరువెలల (ప్రవాసజీవితం గడిపిన తరువాత)

బాసిరి సాంబశివరావు దోషభక్తి (మనం ఎట్టా ఉండాలో గురజాడ గారు దేశభక్తి కవితలో చెపితే - మనం ఎట్టా ఉన్నామొ ఈ పేరడి కవితలో చెప్పడం జరిగింది)

దోషమున చరియించునున్న మంచియన్నది ముంచుమన్నా గట్టీ చేతలు కొట్టి పెట్టోయి వట్టీ మాటల గ్యాసు కొట్టొయి అన్యదేశాలరుగవలెనోయి బేంకు ఖాతా పెంచవలెనోయి డబ్బు తేలే నట్టి నరులకు పదవి సంపదలబ్బవోయి పూను వైరం పదవులందే ప్పర్హ యన్నది వ్యర్థ పదమే గెల్వకుంటే ఎన్నికలలో దొడ్డి దోవన యెదురుకొనవోయి దేశాభిమానము నీకు కలదని నమ్మునట్ట్లుగ పలకవలెనోయి పూని పరిమితి లేని ఆస్తిని పెంచి సంతతి కుంచవలెనోయి.

140

ఓర్వ జాలరి లోభి గుణము పరులకెందుకు ఉండవలెనోయి పరులక్షీడును తనకు మేలుగ మలచుకుంటె బతుకుకలదోయి. స్వంత లాభం కొరకు చెడులను ఎంత చేసిన దోషమవదోయి దోషమంటే తప్పు కాదోయి దోషి అంటే గొప్పవాడోయి మార్షమేదైతేనుయేమోయి ధనం బాగా దండుకుంటే ఎన్నికల్లో నిలిచి గెలిచి పదవిలో రాణింతువోయి దోషమనియెడు పెద్ద వృక్షం ద్వేషమను ముళ్ళెత్తవలెనోయి ఒరుల మేలును ఓర్వజాలక జనం గొట్టుక చావవలెనోయి చాటు మాటుగ అణగిమణగి స్వార్ధ శక్తులు మెలగవలెనోయి కోర్కెలెన్నా తేర్చుకొనుటకు కోట్లకే సడగెత్తవలెనోయి

॥ శ41

కవులు - పరిచయాలు

1. అనుముల కృష్ణమూర్తి ఎక్టైజుకాలనీ - హన్మకొండ - 506001

2. డా అనుమాండ్త భూమయ్య, ఎం, ఎ; పిహెచ్‌డి జననం : 19-19-1951; స్వగ్రామం వెదురుగట్ట, బిల్లా కరీంనగర్‌: 'వేయినదుల వెలుగు (కావ్యం - 1994); ఉద్యోగం = రీడర్‌ తెలుగు శాఖ కా.వివ. చిరునామా : 'హిరణ్మయి” 5-2009/2-1-2, విద్యారణ్యపురి, వరంగల్‌ - 506 009,

3. డాః అయ్యగారి సుబ్రహ్మణ్యం, ఎంయయస్సీ, పిహెచ్‌డి; డియస్‌.సి. చీరునామా :రీడర్‌ - మైక్రోబయాలోజీ (వృక్షశాస్త్ర విభాగము) కా.వి.వ,

4. ఆవాల దామోదర్‌ రెడ్డి (కమలశ్రీ) జననం 21-10-1937, గానడోల (1974) కవితా సంపుటి) చిరునామా: = డిజిల్‌ కాలనీ, కాజీపేట.

5. ఏ.వి. నర్సింహారావు చిరునామా: - బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా, వరంగల్‌

6. డా॥ ఐ. కిషన్‌రావు, ఎంఏ. పిహెచ్‌డి. అష్టావధాని, చిరునామా: -లెక్సరర్‌ = తెలుగు శాఖ, లాల్‌బహదూర్‌ కాలేజి, హన్మకొండ.

7. కవితా భారద్వాజ విద్వాన్‌ (హిందీ) జననం : 3-3-196, చిరునామా: = రాగన్నదర్‌వాజ; కేర్‌/ఆఫ్‌ నమిలికొండబాలకిషన్‌రావు, హన్మకొండ 8 డాః కండగట్ల సాంబయ్య, ఎం.యసప్పీ పిహెచ్‌.డి. చిరునామా ;= రీడర్‌ - గణిత విభాగము, కా.వివ. వనాని ననన ననడాననానననననపననమనాననాననడడడ ననన నాననా 142

8. కాళోజీ రామేశ్వర్‌రావు జననం:1908 “కలామ్‌-ఏ-షాద్‌” ఉర్జూకవి. “తలుగు రచనలు” (1991)లో ; స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు చిరునామా 2-6-30, నక్కల గుట్ట; హన్మకొండ - 506001.

9. కాళోజీ నారాయణరావు జననం:9-9-1914 “పద్మవిభూషణ” ప్రజాకవి. “నాగొడవ” (1961)లో ప్రచురితము,

10. కాళోజీ రవికూమార్‌ కాళోజీ నారాయణరావుగారి పుత్రుడు చిరునామా: 2-6-30 నక్కల గుట్ట, హన్మకొండ - 506002.

11. ౩. స్వర్ణలత, ఎం.ఎ. ఎం.ఫిల్‌ లెక్కరర్‌ - (ఇంగ్లీషు విభాగము), సికెయం. అర్హ అండ్‌ సైన్స్‌ కాలేజి, వరంగల్‌. చిరునామా: 1/705/ఎ-బి-34, ట్రీట్‌ నెం. 1. ప్లాటు నెం.1 అడ్వకేట్స్‌ కాలనీ, హన్మకొండ - 506 001.

12. ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్నా చార్యులు, ఎం.ఏ, పిహెచ్‌డి. జననం: 1936లో, వరంగల్‌లో, 'హృద్గీత“ఆనందలహరి”, బుతంబరళతాంకుర ప్ర ఉరితాలు'చేతనావర్తం” ఒకరు, చిరునామా - తెలుగుశాఖ, కా,వి,వ, కులోత్తమ కాలనీ, హన్మకొండ,

13. కొమర్రాజు రామలక్ష్మీ ఎఎ; డఓఎం. లెక్సరర్‌ ఎ'యస్‌.యం,డిగ్రీ కళాశాలలో చిరునామా - 5-10-23; కిషన్‌ పుర; హన్మకొండ - 506 001 15.ఆచార్య కోవెల సంపత్కుమారాచార్యులు, ఎం.ఏ. సిహెద్‌డి జననం - 1933లో, వరంగల్‌లో, 'హృగ్గీత' 'ఆనందలహరో వంటి అనేక ప్రచురితము, 'చేతనావర్తం' కవుల్లో ఒకరు, విమర్శకులు చిరునామా - గిర్మాజిసేట, వరంగల్‌, 43

14. కోడకూరి విజయకుమార్‌ ఇం.నెం. 10-11-2 గిర్మాబ్‌పేట, అసిస్టెంట్‌ ఇంజనీర్‌ కె.టి.పి.యన్‌.పాల్వంచ

, వరంగల్‌ - 506 002.

17. డా! కె. జగన్మోహన్‌ రెడ్డి (కంకనాల జగన్మోహన్‌ రెడ్డి) ఎం.ఎస్పీ. పిహెచ్‌డి. జననం - నీల్వాయి మండలము చెన్నూర్‌? ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా; చిరునామా - ఉపన్యాసకులు; వృక్షశాస్త్ర విభాగము, కా.వి.వ,

18. కాంచనపల్లి రాజేందర్‌ రాజు (రారాజు) ది. జననం ; 4-6-1970 మౌనజ్ఞాపకం (1995) పోలీసు రేడియో స్టేషన్‌, పోలీసు హేడ్‌ క్వార్టర్స్‌, హన్మకొండ 506 001లో ఉద్యోగము. చిరునామా: - 4ఉ-2-64/1, కొత్తూర్‌ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌ - హన్మకొండ - 506 001

19. డా గుబ్బబాలస్వామి, ఎంయయస్సీ, పిహెచ్‌.డి జననం- 8-11-1951, రిడర్‌ - కెమిష్ట్రీ విభాగము, కా.వివ, చిరునామా:- ప్టానెం, 221, భవానీ నగర్‌, హన్మకొండ - 506 001.

20. డాః చిలకమరారి సంజీవ జననం _ చిరునామా:= సీనియర్‌ లెక్బరర్‌, కాకతీయ విశ్చవిద్యాలయము, వరంగల్‌.

21. ఆచార్య ఛాయా భాస్కర్‌ (రావు) ఎం.ఏ,పి.హెచ్‌డి జననం 1-9-1939, “ గోడలకు నోళ్ళున్నాయ్‌ ” కవితా సంకలనము, చిరునామా:- ఆచార్యులు ప్రజాపాలనశా(స్త్ర విభాగము కా.వి.వ.

22. జక్కోజు సుదర్శనం బి.ఏ. జననం 16-7-1946, ఉర్పు (దర్గా) “నిజం-వైజం” కవితాసంపుటి పర్యవేక్షకులు పశుసంవరక్షణ శాఖ .

మా; 11-27-152, యన్‌.బి.హెచ్‌. కాలనీ. నెం. కొత్తవాడ, వరంగల్‌ 506012. కశ

23. టి. జితీందర్‌రావు ఎం.ఏ.ఎల్‌ఎల్‌.ఎం.

జననం2-10-1955, న్యాయవాది,

చిరునామా:- 2/523-ఎ, 180/2, కనకదుర్గా కాలనీ వడ్జెపల్లి 506370. 24. ఆచార్య టి. రవిప్రసాద్‌ ,

జననం 5-10-196, ప్రిన్సిపాల్‌ యూనివర్శిట్టు ఆర్చ' ఆండ్‌ సైన్స్‌ కాలేజి, హన్మకొండ,

చిరునామా : 8-4-14, శ్రీకృష్ణకాలనీ = వరంగల్‌, - 25, డీ. యం, రనిప్రసాద్‌

జననం 20-9-1956, కోనంపేట (గ్రామం; నెన్నై (మండలం)

ఆదిలాబాద్‌ ఇదదే జీవిత (1991) కవితా సంకలనము

చిరునామా :- లెకరర్‌-సమాజశా(స్త్ర విభాగము యూనివర్సిటీ

ఆర్జు ఆండ్‌ సైన్స్‌ కాలేజ్‌ సుబేదారి వరంగల్‌ - 506 010. 26. తంగెడ జనార్థన్‌ రావు ఎంఎస్పీపి.హెచ్‌డి

జననం 12-6-1941; కోతులనడుమ (గ్రామం) కఠింనగర్‌ (జిల్దా)

చిరునామా:- ఫ్లాటు నెం! 133, వ్హైజుకాలనీ - హన్మకొండ, 506001, 27. ఆచార్య రాడూరిజోగాచారి యం,కాంపి.మెచ్‌డి,

జననం 12-4-1951

చిరునామా:- కాకతీయ యూనివర్శిటి క్వాగ్టర్స్‌-ఎల్‌-15. హన్మకొండ, 28. తొళ్ళపల్ళి రామస్వామి

జననం 20-8-1948,

"భాగ్య అవార్డు” ప్రధానకార్యదర్శి

చిరునామా: = ఎల్‌ఐ,జి, 62/9, వౌసింగ్‌బోర్డు కాలనీ, హన్మకొండ - 506 001,

ఉపతహాసీల్‌దారు (భూ.హంరి) వర్ధన్నపేట.

కత

29. దర్భశయనం శ్రీనివాసాచార్య జననం 25-9-1961 వరంగల్‌లో “ప్రవాహం ”(1992)లో సి.నా.రె. అవార్డు గ్రహీత, “జీవనవీచికు” (1987)లో ఆం(ధ్రబ్యాంక్‌ వరంగల్‌లో అఫీసర్‌' చిరునామా - కే/ఆఫ్‌ ఆం(ధ్రబ్యాంక్‌ పోబా.నం॥ (3), స్టేషన్‌రోడ్‌, వరంగల్‌-506002

.30. నమిళికొండ బాలకిషన్‌ రావు (నటారా) ఎం.ఏ.ఎల్‌.ఎల్‌.బి.

జననం, 6-9-1950, న్యాయవాది, “భాగ్యఅవార్డు గ్రహీత”. ప్రసారిక, సంపాదకులు “శాంతి-సమిత” (1989) కవితా సంకలనము (ప్రచురితము చిరునామా 6-7-42/ ఎ, రాగన్న దర్వాజ, హన్మకొండ.

31. పాతూరి రఘు రామయ్య ఎం.ఏ. జననం 28-11-1961, చిరునామా:- లెక్చరర్‌-సహకారజూనియర్‌ కళాశాల, రుద్రంగి, వేములవాడ-505307

32. .డా॥ పానుగంటి అమరేశ్వర్‌ ఎం.ఏస్సీ. పిహెచ్‌డి. శ జననం 19-6-1951, జడ్‌చర్ల; “జీవనరాగంలో అనుభవ స్వరాలు” (కవితాసంకలనం) చిరునామా:- ఆచార్య- కాలేజి ఆఫ్‌ ఫార్మస్యూటికల్‌ సైన్సెస్‌ కా,వి.వ,

33, పి. కృష్ణమాచారి " లెక్సరర్‌ - కామర్స్‌, కా.వి.వ, -

34. పొట్లపల్లి శ్రీనివాసరావు ఎం.ఎస్పీ. జననం 27-1-1960; “చైతన్య గులాబీలు” (1987)లో (ప్రచురితము. చిరునామా;- ఇం.నెం. 1-123, రుక్మిణీ సదన్‌, చాణక్యపురి; శ్రీ అరవింద మార్గం భీమారం, హన్మకొండ - 506 015, -

35. పెద్ది వెంకటయ్య ఎం.ఎ.ఎం.ఫిల్‌. జననం 1-5-1962; కడివెండి, దేవరుప్పల మండలము, వరంగల్‌ జిల్దా సాహిత్యపురస్కారము (సోమానాథ కళాఫీఠం-పాలకుర్రి మార్చి 1994) చిరునామా-ఇం.నెం, 2-69/2-సి మడికొండ వరంగల్‌ జిల్లా 506 142.

146 -

36. ఆచార్య పేర్వారం జగన్నాథం ఎంఏ. పిహెచ్‌డి. . - - జననం 193%, భిలాషాహవురం వరంగల్‌ జిల్లా, “సాగరసంగీతం” (1960) “వృషభపురాణం” (1990) చేతనావర్రకవుల్లో ఒకరు -నురెన్నో చిరునామా:- వైన్‌-చాన్స్‌లర్‌- తెలుగు విశ్చవిద్యాలయము- హైదారాబాద్‌ - 500004

37. డాః బన్న అయిలయ్య ఎంవఏ.సిహెచ్‌డి,

జననం 2-2-1964 నర్సంపేట, * రహస్య చిత్రాలు” (1990) . చిరునామా - ఆర్జు అండ్‌ సైన్స్‌ కళాశాల క్యార్టర్స్‌'ఎ” - 3, సబేదారి, హన్మకొండ - 506010. | 2

38. బాసిర సాంబశివరావు లెక్బరర్‌ కాకతీయ గవర్నమెంటు కాలేజి, హన్మకొండ. 5-9-37 లష్కర్‌బజార్‌ - హన్మకొండ, ముష్పారం, ధర్మసాగర్‌ - వరంగల్‌ - 506247

39. బిరుదురాజు మాధవరావురాజు బి.ఎ.బి.ఇడి. చిరునామా:- జడ్‌.పి.పియస్‌.యస్‌. మల్కాపురం, . . మండలం స్టేషన్‌ (రైల్వే) ఘనపురం, వరంగల్‌ జిల్లా 506 345

40. డా॥ బెజవాడ కోటి వీరొచారి బి.యి.(ముకా), ఎంబెక్‌ (స్రా,ఇం) పిహెచ్‌డి. చిరునామా:- అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫేసర్‌ (మెకా. ఇంజరీబనల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజి, వరంగల్‌ = 50600

41. డాః బి. జనార్ధన్స్‌ర్తాన్సు ఎం.ఎప్రి హెచ్‌డి. జననం 12-5-1955, ఓటాయగగ్రామం కొత్తగూడెం, చిరునామా:- 2/63క/2-1-సి నక్కలగుట్ట, హన్మకొండ.

42, భండారు సదాశివరావు - జననం 1925లో , “అన్షిమూర్తులు” (కవితాసంకలనము) చిరునామా 15-1-8 శ్రీనివాసకాలనీ- వరంగల్‌. - 43, భండారు అంకయ్య డిప్యూటి కలెక్టర్‌, ఖమ్మం. చత లననననననననన*ఒ2ఒ2ఒ2ఒ2వవవఒవవు

44. మాల్యాల మనోహరరావు బి,కాంయయల్‌, యల్‌. బి. జననం 2-5-1955, పోలీసుశాఖలో ఉద్యోగి “వాస్తవంలోకి ” (1993) చిరునామా:- 2-235/9 శ్రీనగర్‌కాలనీ, యన్‌.జి.ఒ. కాలనీ ద్నూర, వడ్డెపల్లి - వరంగల్‌,

45. ఆచార్య మాదిరాజు రంగారావు ఎం.ఎ.పి.హెచ్‌డి, ఆచార్యులు తెలుగు విభాగము (కావి.వ) , 34 కవితా సంకలనాలు అన్చైనవి. “ఈ శతాబ్ది ఆంచుల్టో ” (1994) చిరునామా:- యూనిర్సిటి క్వార్టర్స్‌ - 14, కా.వి.వ.

46. యం. రాజేశ్వస్‌ లెక్చరర్‌ ఇంగ్లీషు, కా.వి.వ. తగ. శేషభట్టర్‌ వేంకటరనుణ జననం 31-10-1968, స్ప్రహ (కవితా సంపుటి) 1995 చిరునామా:- ఇంనెం. 4-2-55 కొత్తూరు, హన్మకొండ

47. డా॥ యాదగిరి ఎం.ఎ. షీహెచ్‌డి. జననం 9-12-1957, రీడర్‌ తెలుగు విభాగము కా,వివ, చిరునామా:- 5-9-147, కిపన్‌పురు హన్మకొండ -506001 49, యన్‌. రాముగోపాల్‌రావు కాకతీయ (గ్రామీణ బ్యాంకు 6-7-క2/ఎ, హన్మకొండ,

48. శ్రీరాయపుం లక్ష్మీనరసింహాచార్య (ఎన్‌.ఎల్‌.ఎన్‌,) సంస్కృతం, తెలుగు, ఎం.ఎ.బి.ఓయల్‌. జననం 20-12-1940, కరివరాల, నల్లగాండ బిల్లా చిరునామా:- ప్రిన్సిపాల్‌ సంస్కృతాంధ్ర కళాశాల, వరంగల్‌, 16-10-502/1 శివనగర్‌, వరంగల్‌ - 506002. 14

49. రామాచలంద్రమౌళి ఎం.యస్‌,(మెకా) పి,జి,డి.ప్‌ (కంవ్యూ)న్కృతిధార ప్రచురితం చిరునామా- ఇనెం. 10-10-88/1 గిర్మాబ్‌పేట, వరంగల్‌:- 506002, (ఆం.ప్ర)

50. ఆచార్య రేగులపాటి మాధవరావు ఎం.వీ.బి.ఇడి, (హింద) యం.ఏ. (తెలుగు) జననం 1-4-1940, చింతల్‌రాణం, సిరిసిల్లా మండలము, అన్నక కవితా సంపుటాలు వెలువరించారు. చిరునామా- ప్లాటునెం, (223), భవానీనగర్‌ హన్మకొండ- 506 001.

51. రేగులపాటి కిషన్‌ రావు ఎంవీ, పి. హెచ్‌డి, జననం 12-1-1946 చింతల్‌కాణం సిరిసిల్దా మండలము, “మల్లెమొగ్గలు” “రవిబింబంో చిరునామా - ఉపాధ్యాయులు, ప్రభుత్యోన్నతపాఠశాల రుద్రంగి, వేములవాడ మండలము 505 307.

52. లింగంపల్లి రామచంద్ర ఎం.ఏ.పి.హెచ్‌డి, జననం -వెల్లీ-రఘునాథపల్లి మండలము, “ఆత్మఅక్షరమైననవేళో” (1993), చిరునామా- గుండ్లగూడేం, ఆలేరు- 508 101 నల్లగొండ బిల్లా

53. డా॥ నత్చవాయ సత్యనారాయణరాజు ఎంయస్సీడి ఎయన్‌, పి. హెచ్‌డ చిరునామా- సీనియర్‌ లెక్బరర్‌-వృక్షశాస్త్రవిభాగము, కావి.వ.

54. వరుల శివకుమార్‌ . జననము - వేములవాడ కరీంనగర్‌ బిల్టా చిరునామా- లైబ్రేరియన్‌, కేంద్రీయ విద్యాలయము, ఫైర్టిలైజర్‌ సెటి- రామగుండం = 505 210 -

55. వి.ఆర్‌. విద్యార్థి జననం 10-1946లో, గవిచర్ల- వరంగల్‌: ఆర్‌.ఈ.పి. వరంగల్‌లో ఎలక్ట్రానిక్స్‌ అండ్‌ కమ్యూనికేషన్స్‌ ఇంజనీరింగ్‌ శాఖలో ఉద్యోగం. “ అలలు” (1987) కవితా సంపుటి 149

56. శివపురం శైలజ ఎం.ఎ. జననం 1964, ఈమని (గ్రామం) చిరునామా - 16-4-1139, శివనగల్‌, వరంగల్‌ 506002. "59, శీలం రాజేశం జననం 4-2-1942 “రణవిజయం”, “వలపుతలపులు”, “హిమశాఖిో, చిరునామా 5-9-25, లష్కర్‌ బజార్‌, హన్మకొండ - 506 001.

57. డా॥ సి.వి. పద్మజ చిరునామా:- కాకతీయమెడికల్‌ కాలేజి యం.డి.ఆర్‌.ఇ.సి. క్వార్టర్స్‌, హన్మకొండ.

58. సి.హెచ్‌. రాజేశం లెక్సరర్‌ - కామర్స్‌ " పోస్ట్రగ్యాడ్యువేషన్‌ స్లెటర్‌, ఖమ్మం. ప్రరయ్య గ్రంధాలయ [ ర్‌ గ 0

• (00 సంజ ॥ ప ఖు ళా వ్ల న్‌ కంత 150

తప్పొప్పుల పట్టిక కసం. తప్పు ఒప్పు పుట 1 ఇంతవరకూ... 1 ఇంతవరకు 27 (మా ఆలోచన) -2.. ప్రయాసలకుకోర్చి 2. ప్రయాసలకోర్చి (కృతజ్ఞతలు) 3 ముఖప(త్రశిల్సి......గారికి 3. ముఖపత్రశిల్చి కుమారిభార్గవి గారికి ( , ) శ వినదిస్తున్నాడు 4. నినదిస్తున్నాడు(విగుళ్ళు-శిఖరాలు ఒక కదలిక్రు ర్‌ పకడ్పందుగా 5, పకడ్చందీగా (4) ర. తెల్లదార 6. తెల్లదొర (4) 7, కద్ధ 7. కర్థం (4) 8. షరత్తు 8. షరతు (4) 9. .మైవటు 9, మ్రైనటు (పుట - ౩) 10. విశాంతి 10. విశ్రాంతి (18) 10.(ఎ) పెదవి విరుపులకు 10.(ఎ) ఈ వాక్యం లేదు (24) 1... సౌమవస్యం 11 సౌమనస్యం (39) 12. భె...లేక్కువమో 12, లెక్కువేమో (54) 13. ్రతికగా 19. ప్రతీకగా (60) 14 సంట 14 పంట (91) 15. పర 156. పది (99, 16 రాజ్బం 16. రాజ్యం (102) 17... పచ్చల 17. పచ్చ (104) మేరి... ఆం 18. పుస్తకం చివరి పేజిలు చదువలేకపోయినాను . (104) 19. మేతులున్న 19. మేలుతున్న (10) 20. _హృదయాలికి 20. హృదయాలకి (317) 21. అందివ్య 21. ఆందివ్వ (320) 22. ధర్గమయ 22. ర్లమయ (124) 23. పాటి 23. సాటి (1270)

23.(ఎ) మాల్యాల 23.(ఎ) మల్యాల (148) 24, మిప్పెళ్టై 24 మిస్నెలై (129)

దె4.(ఎ) రాయపుం 24,(ఎ) రాయపురం (148) 25. రూసు 25. దూసు (136) 26. స్పర్ధ 26. స్పర్థ (140) 27... సడగి 27 పడగ (140). 28. “చేతనావర్తం” ఒకరు 28, “చేతనావర్తం” కవులలో ఒకరు (143) 29, కోడకూరి 29, కోడూరి (144) 30. చిలకమరారి 30. చిలకమారి (144 ) 31. బిల్లా 31 ఖిలా (17) 82, రాజేళ్చం 32, రాజేషం (1348) 33, అన్నక 33. అనేక (149)

_ ఎగుళ్ళు-శిఖరాటలూ మ అమములకాముూడి ప... సా బబవాడకోటిరాచాం వ పేర్యారంజగన్నారం చందారుసదివరావు. ౨ కోచెలసంపత్కుమారాచార్యలం మ య. | వమెరికొంయాలకిషురంవు... : పొట్టపల్సిశ్రీనాసరావు టిరవిైనాద్‌ అంకయ్యభండారు. దర్శ్వయవంగ్రివాసాదార _: మారవరావురేగులపాటి రసలవటికనవు పాతూరంయుంమయ వారిమ్‌రవు.. ౨ అనుమాండ్రభుమయ్య అయ్యగారిసుటవ్నాదం _ రామాచంద్రవళలి పెపెవర్పిపరను.. మల్యాలమవవారంవ కతాలారద్యాద కందగటసాంబయ్య వాళబరమరమర ౨ పిహన్‌సంీవ సంత ౨. కొమర్రాదారామల్నీ దనవానిది | మెరాజేందర్‌రదా ాడూరబొగాదరి ౧ డియుంరవిదపాద్‌ సన్మంయింయ్య్యయస్‌వి యమం య లంగపల్సిరాచంద విసత్యనారయణరదా గదాం య లయంచాత ల లభరుదురజూమాదవరాం బారన్‌ న సంకంచ కర యూదరావరేగులపటి