Analysis: chandraaloka-samunmeshanamuo_0

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/chandraaloka-samunmeshanamuo_0
Date: 2026-08-10 09:01
Chunks: 10

---

Book Overview

Book: chandraaloka-samunmeshanamuo_0
Source: https://sundarayya.org/chandraaloka-samunmeshanamuo_0
Total OCR chunks analysed: 10

---

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 94%

---

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

• జయదేవుడు
• కావున
• అన్న
• కాని
• విషయము
• జయదేవుని
• జయదేవ
• సుమి
• రచించెను
• మమ్మటుడు
• కావలయును
• నుండి
• దీనిని
• కాబట్టి
• యున్నవి
• గంధము
• శ్రీ
• గుంటూరు
• వ్యాఖ్యానము
• సూరకవి
• కృతి
• నెను
• క్షి
• దాలోకమును
• నందు
• తల్లి
• దాలోకము
• కొందరు
• కావ్య
• యిది

---

Per-Chunk Details

Chunk 1 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0001-0010.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 10592

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [116, 119, 131, 186]

Key Terms:

• జయదేవుడు
• కావున
• అన్న
• కాని
• విషయము
• జయదేవుని
• జయదేవ
• సుమి
• రచించెను
• మమ్మటుడు
• కావలయును
• నుండి
• దీనిని
• కాబట్టి
• యున్నవి
• గంధము
• శ్రీ
• గుంటూరు
• వ్యాఖ్యానము
• సూరకవి
• కృతి
• నెను
• క్షి
• దాలోకమును
• నందు
• తల్లి
• దాలోకము
• కొందరు
• కావ్య
• యిది

Extractive Summary:

ఏ., లెక్చరర్‌, ఏ. సంక్కృృతే సాహిత్య చేతమునందు జయదేవ నాముచేయులు "పెక్కురుగలరు, లాక్‌ (ఉుసింంట అను జర్మనీ దేగపండితుడు తౌను నీద్ధముచేసీన నూచీప రమా నందు పదువైదుగురు జయదేవులను పరిగణించెను, కాని వారిలో పీయూషవర్షుడ్రైన జయ దేవుడొక్కడే, ఈతనితం్ళడి మహాదేవుడు; తల్లి సుమ్మత్ర ఈ విషయము (పథమ మయూఖాంతన్లోక మున విశదమగుచున్నదిం కముహా బేవకి స్మత్మ పసముఖమఖనిదైస్రక .చతురః సుమి( తా ఠదృ_క్రి పణిహితమతిగ్యశ్య పిఠరౌా అేనాసావాద్యః సుకవిజయడేవేన రచితే చిరం చంచాలోశే సుఖయతు మయూఖ సుమనస (1-14) (వసన్నరాభవనాటకమునుపడ జయ టేవు జే రచించెను, అతనికి పీయూసువర్ష నామణేయము కానరాదు. యకాతధముగా (గపాంచెను, ఆ'ప్లీ విచి తౌలంకారము' మొదలై న 'పెక్కింటివిన యమాన జబయచేవుడు రుయ్యకనకు బు ణపడియున్నాడు, కాబట్టి జయదేవుడు తుయ్యకువకు సైతము పీవ్మటివాడు, కాబట్టి రుయ్యకునికాలము (కీ.శ, 1180) ఇతనికి పూర్వావధిం

---

Chunk 2 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0011-0020.txt

OCR Score: 89% Telugu coverage
Characters: 8851

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [76, 102, 103, 110]

Key Terms:

• భేదము
• క్రి
• క్షి
• విషయము
• కృష్ణ
• ఉపమానము
• నాలుగు
• లేర్పడును
• వక్ళత
• మునందు
• దృష్టాంతము
• ములు
• గుణములు
• కొందరు
• దీపకము
• వ్యతిరేకము
• పరికరము
• అధికము
• అల్పము
• మాలాదీపకము
• కారకదీపకము
• సముచ్చయము
• సామాన్యము
• భావికము
• వ్యాఖ్య
• కింది
• చూచ్చి
• ర్తి
• ఉపమా
• సాదృశ్యల

Extractive Summary:

లాకన్య్థామయమూలకి ములు -- _పన్యినికము, పతిషము, మోలితము, ఉన్మీలితము, లేశముః సామాన్యము, లెగ్షుణము, ఆశన్షుణమ్ము, శ త్రికము, లోకోక్టీ య్వుక్సి విచృతో క్షి అను గుణము, ఫపూస్వరూవము, క 'హళ్గాస్ధ ఇల యూలకములు-- సూక్క్మృము, గూఢ క్షీం వాష్టజోక్సీ, వృకోక్సి అమ్యుకి, నిమి కీ దాతు, భావికము, వ్వభావో క్ని, ఇకో క్రి పిహితీము. వర్య ముపషమాన ముపమానవాచకము స వమూనధరుము నంభుటింపనగు నుపమ ; పబాంసి చందాన సీకీరి యబ్దనాభ | య[(భగంగావగాహనం బాచరించు. మొతముమోద క్‌ వాచకలు ప ర ధర్భులుప్ర త ఉపమానలు ప్త శ.

---

Chunk 3 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0021-0030.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13662

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• అన్నది
• ఇచ్చట
• యిది
• కావుననే
• రెండు
• ఉపమానము
• లక్షణము
• వ్యాఖ్య
• లక్ష్యము
• యుపమేయము
• లోపము
• కాని
• వర్ష్యము
• కావున
• ఉపమే
• కలదు
• ఉపమావాచకము
• యన్నప్పుడు
• మగుచున్నది
• చందుడు
• చెప్పుట
• కర్పూర
• మవితర్కిత
• నదియు
• యత్‌
• తత్‌
• భేదములకు
• అన్న
• లక్ష్య
• దుడు

Extractive Summary:

వ్యాఖ్య : ఈ రెండు శోరములయండు లుపోపమ యందలి యొనిమిది భేదములకు లక్యములు చూపబిడినవి* *తటిదరి' అను సమాసమునకు “తటి దివ గారి అన్నది వివక్షి రారము, "'మెరవుతీగవలె గౌర "(పచ్చని వర్ణముగలది యని యరము, ఇచ్చట న! త దేతత్కాకితాశీయ మవితర్కితసమృవమను= అన్నచోట “అవితర్కిత సంభవమ్‌” అన్నది సాధారణధర్శ్మముగా వ్యవహరించుట వెని గమవించితిమి చానిని తొలగించి *'అభవత్కిం (ఖవిమి త" అన్నపాఠమును గల్చించుకొన్నచో ధర్యము లోపించును, ఉపమానము లోపించినటు ఇంతకు ముందే చూచితిమి, కావున 'తదేశత్కాకతాళయ మభవత్కిం (ట్రవీమకే" అని యన్నప్పు డిది ధరో్ట్టోుపమానలుప్తకు లక్ష్మమగును, ఇచ్చట భ్యప్రత్యయరూపమున నివారక మపాళ మైనట్లు (గ్రవాంపవలసి యుండును, గ పర్యాయేణ ద్వ్యయోస్తచ్చేదుప మేయోపమామ తా, ధరోర్టుఒర్థణన పూర్షశ్రీరద్ధో ధరగ్హి ఇవ త్వయి॥। టీక :; ద్వయోః। = రెండింటికిని; పర్యాయేణఎపర్యాయ కమమున; తర్‌ + చేర్‌ = ఉపమేయోపమానత్వము వర్షింపబడినయెడల; (సా చా అద్రి; ఉప మేయోసపమా=ఉపమేయోపమ యన్నయలంకారముగా; మళా=నసమ్మ తింపబడివది॥ి ధర్యః=ధర్యము; అర్హః + ఇవ=అర్ధమువలి; అర్హః=కర్హ ము; ధర్మః + ఇవ=ధర్మమువ లె; త్వయిజనీయందు; పూర్త(శః=(శీమంతముం వ్యాఖ్య ఏ రెండు వస్తువులకు పవళ్యాయ[కమమున నుపమేయోపమా నశ్వమును కళ్పించినయెడల నది యుపమేయోపమాలంకార మగు నని లక్షీ ణము, ఇచ్చట "రెండు వస్తువులు మాళమే యుండును.

---

Chunk 4 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0031-0040.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13889

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• లక్ష్యము
• అన్నది
• కావున
• యిది
• మగుచున్నది
• విమర్శ
• మగును
• ఉపమానము
• ఇచ్చట
• వ్యాఖ్య
• మూడు
• అన్న
• కాని
• కిమ్‌
• నేమి
• లక్షణము
• గాని
• లక్ష్య
• విషయి
• రూపకము
• దీనికి
• ఇక్కడ
• జరిగినది
• కావుననే
• యెడల
• యనగా
• చందు
• అభేదము
• భేదము
• బట్టి

Extractive Summary:

టీక ఇయం సాధ్వీ = ఈ పత్మివత; ఆవరాలక్ష్మీఆఅపకలక్షి; న + సుధాసా”ర 4 ఉదితాజకమృ తసాగరమునుండి యుత్పన్నము. మిగలిన భాగము అధీకొభేడరూపకమునకు లక్ష్యము, ఈ రెండు వద్యిములలోను అభేదరూవక మునకు సఎబంధించిన మూడు భేవములకు నుదాహరణములు నసంతరింప జడీన్‌ఏం క. బహుభి రృహుధో బ్రేఖా -బేక స్యోళ్లేఖ ఇప్యు కే 'తీభిః కానోఒఒర్థిఫిన్స్వ్రష్ట్రః కాలక్మతుైవీ,న॥ టీక న ఏకస్య =ఒక్కనియొక్క (ఒక్కనిగూర్చ్సిి.. బిపాంభిః=పెక్కుర చేతు బహుధా=పెక్కువధములుగా; ఉల్లేనాల = వర్షనముపలన; ఉల్గేఖఃణ ఉ లేఖాలంకాకము; (నూరఖభిః = పండితులవశ); ఇష్య తే=అంగీకరింపబడు చున్నది॥ స।=అతడు; న్ర్రీిః = న్రీలచేగు కామః == మవ్మమవిగాను; అర్టిభిః ఇయా దకుల చేత: స్వర్ప్రః = కీల్చవృగముగాను; శ్మతుబిః = విరోధులచేత; కాలః=యముని"ాన, ఐక్షి=చూడబ డెను వ్యాఖ: అ నేకఢర్యసవయుక మైన విషయమును వేరువేరు వ్యకులు తమకిష్టమైన ధక్యమునుఒటై తద్రర్భొవిశిన మగు నుపవమానముళతో పోల్చివరిం ౬ ఓ న చ క.

---

Chunk 5 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0041-0050.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14167

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• లక్ష్యము
• కావున
• ఇచ్చట
• వ్యాఖ్య
• చందుడు
• ఇతడు
• లక్షణము
• యొక్క
• ఇందు
• అన్న
• భాంతి
• నందు
• కాడు
• యిది
• యిందు
• మగును
• పజ్కజం
• జరుగును
• దాలోకము
• విమర్శ
• పద్మ
• భాంతాపహ్నుతి
• జరుగుచున్నది
• భేదము
• వేర్వేరు
• యగును
• మొదటి
• యిచ్చట
• కావుననే
• లక్ష్య

Extractive Summary:

టీక ఏ; ఆయం== ఈ; (పమత్తమధుపః == మదించిన తుమ్మెద: త్వత్‌ + ముఖమ్‌=నీ యొక్క ముఖమును; పజ్కజం=పద్మమని; వేత్తి = తలచుచున్నదిః పజ్కజం వా=పద్మ మో; శీతాంశుక [వా = చందుడో; ఇతి = అన్నది; అస్యాకంతు=మాకు; న + నిర్ణయః=విశ్చయము లేదు, ] మూడవబఖేదము ; హో అ ఆళ్ళ య్‌ ఆ విప, అన్యత్ర త స్యారోపార్థః పర్యస్తాపహ్నుతిస్తు నః, నాయం సుధాంశుః కిం తర్హి సుధాంఘుః (శ్రేయనీముఖమ్‌! టీక ; అన్యత=ళన్యమగు విషయమునందు; త్‌స్య ఇ (పకృతమెశ విషయము యొక్క; ఆరోపార్ధః=ఆరోపించెడి యర్థము; సఃజా అది పర్యస్తాప హవ్నుతి యను నలంకారముక అయం౦=ఇతడు; న + సుధాంకుః=చందదుడు కాడు; కిం + త్నర్గిణు మరేమి; (ప్రేయసీ ముఖమ్‌ (+వవ) = వియురాలి ముఖమే; సుధాంకుఃజచందదుడు, వ్యాఖ్య ఏ; అన్య వస్వవునందు (నక్ళళవస్తువు యొక్క ధర్మము నారో

---

Chunk 6 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0051-0060.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 14203

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• ఇచ్చట
• యగును
• లక్ష్యము
• చీకటి
• కావున
• వస్తూ
• యిది
• రెండు
• విషయము
• వ్యాఖ్య
• లక్ష్యములు
• విషయ
• లేదు
• యన్న
• విధములుగా
• ఫలముగా
• త్పేక్షకు
• భవతి
• కాదు
• లక్షణము
• నిషేధించి
• మును
• యిచ్చట
• ఇట్లు
• మగుచున్నది
• కావుననే
• అనుక
• రెండును
• విమర్శ
• ఉన్నది

Extractive Summary:

ఈవాక్యమును విని, కుతూవాలము నావుకొనలేక, వీరి 1వసంగమునందు జోక్యము కలిగించుకొ నెను, “కాన్నః కిని అని (వళ్నిం చెను, ఈ (వశ్నమునుబట్టియే అమెకు నిశ్చయజానము లేదన్నవిషయము ఈ య్శుత్పేక్ష మూడు విధములుగా నుండును, ఒక వసువునకు వస్వంతర తాదాత్మ్యము నూహించినయెడల వస్తూ త్పేక్ష యగును; దీనికీ స్వరూపోత్పక్ష యను నామాంతరము గలదు, 'హేతువుకాని దానిని "'హీతువుగా నూపాంచినయెడల 'హేతూ(ళ్చేక్ష యగును, ఫలము కానిదానిని ఫలముగా నూపాంచిసయెడల ఫలో(త్చేక్ష యగును. మధ్యః కిం కుచ యోర్టృత్య్యై బద్ధః కనక డామభి (పాయో౭ఒబ్బం త్వక్ప బేనై క్యం (ప్రావ్తుం తోయే తపన్యతిః టీక; మధ్యః== నడుము; కుచయో।ః జ స్తనములయొక్క; ధృత్యై= ధారణముకొర క; కనకదామభిః=బం గారు గొలునులచేత; బద్దః + కిమ్‌ = బంధింపబడికదా ?॥ అబ్బమ్‌=పద్మము; త్వల్‌ + ప దేశ=నీ యొక్కపాదముతో; వఐక్యమ్‌ =ఎపాయుజ్యమును; (పాప్తమ్‌ గ!

---

Chunk 7 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0061-0070.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13666

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• లక్ష్యము
• ఇచ్చట
• కార్యము
• మును
• భేదము
• యగును
• లక్షణము
• దాలోకము
• వ్యాఖ్య
• జరుగుచున్నది
• స్యాత్‌
• కారణము
• యొక్క
• యిది
• ఇట్లు
• విమర్శ
• అగును
• యెడల
• దీనికి
• చున్నది
• కమము
• జరుగుట
• యనుపేరు
• క్తి
• జరుగును
• యన్న
• బాణములు
• నిజమునకు
• యోక్ష్యలంకారము
• ఓరాజా

Extractive Summary:

ఒక యువతి కన్నుల జంటనుండి చూవులు వెలువడుచున్నవి. నాలుగవ భేదము 8 నంబగ్జాతిశ యోక్సి స్స్యా దయో౫గే యోగ కల్పనమ్‌, సౌధా(గ్రాణి వుర స్యాన్య న్పృశన్ని విఘమణ్ణలమ్‌। టీక; అయోగే= సంబంధములేనిచో&; యోగకల్పనమ్‌ =సంబంధ మును గల్పించుట; స:బిస్థాతిశయోక్సి = సంబంధాతిశయో క్రి యన్నయలం కారము; స్యాత్‌ = అగును॥ అస్యవురస్య = ఈ నగరముయొక్క; సౌధ + అ(గాజీ=భవనముల శిఖరములు; విధుమణ్ణ “మ్‌ =చం్కదబింబమును : స్ప్ఫృన్తి= కాకుచువ్నవిః వ్యాశక్య: సంబంధములేనిచోట సంబంధమున్నట్లు కల్పించినయెడల సంబంధాతిశయోకి యగును. అర్యన్హాతిశయోక్షి స్యాత్‌ ఏ క్వాపర్య వ్యతి[క్ర మే అగ్రో మానో గతః పశ్చాదనునీతా (ప్రియేణ సా॥ టీక; పొర్వాపగ్య వ్యతికమే (సత్రి=పూర్వోత్తర భావమునకు వైరు ద్ధ్యము కీలుగగా; అశ్యన్తాతిశయో క్రిః=అత్యంతాతిశయోక్తి యను నలంకా రము; ప్యార్‌ = అగును॥ అ(నేజ=ముందుగా; మానః = అభిమానము; గతః= తొలగిపోయెను ; పశ్చాత్‌ =ఎతరువాత; సాజఅమె; (వియేణ=(వియువి చేత; అమనీశాజఅనునయింపబ డెను, వ్యాఖ్య ; శారణ శార్యముల పూర్వోత్తర (కమమునందు వ్యత్య యము కలిగినట్లు వర్షించినయెడల, అత్యంతాతిశయో క్రి యగును, ఇది లక్ష జము.

---

Chunk 8 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0071-0080.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 14641

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• లక్ష్యము
• కావున
• ఇచ్చట
• రెండు
• కాని
• పదము
• వ్యాఖ్య
• లక్షణము
• యన్న
• యిది
• యర్హము
• అన్న
• వాక్యము
• దీపక
• యిచ్చట
• తుల్యయోగిత
• అన్నది
• రాజు
• మగును
• మేఘమాల
• యగును
• వదము
• కావుననే
• ద్రాలోకము
• పరాభూతి
• దీని
• పేర్చు
• అవృత్తి
• మదించుచున్నవి
• నొక్క

Extractive Summary:

ఈ సమాళరణము, అనగా సమానముగా చేయుట వలన త్యత్పసిద్ధుల గుణగరిష్టత, (ప్రళ్ళత రాజునకుము సంకమింఛ నేయుట జరు "శేవల వర్ణ్యము లకు ధర్మెక్యము కలిగి, ఆది తుల్యయోగితయ యగును, ఇంకొక సన్నివే శము నూహింతము, ఒక నూక్తిచతురుడు దేనికి దేనివలన సౌందర్యము కలు గునో ఒక (శ్రమమున చెప్పుచున్నా డనుకొందము, అవ్వుడు నిజమున కచ్చటి వస్తుపులన్నియు నవర్మ్యములే కావున ఆ సందర్భమునందు చెప్పినట్టుగా పె వాక్యమును (గహించినయెడల, అవర్య ములకు ఏకధర్యాన్వయము చెప్పిన ట్లగును. విమగ్శ ; ఈ పద్యమునందు *పేర్చు' నను (కియాపదము “రెంకుసారు లుపాత్‌ మైనది, ఇది దీపక లక్షణమునకు విరుద్దము- ఈ తరువాత వచ్చు “ఆ వృత్తిదీపము” నకు పైది లక్ష్యము కాగలదు.

---

Chunk 9 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0081-0090.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 13867

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• లక్ష్యము
• లక్షణము
• రెండు
• ధర్మము
• ఇచ్చట
• నిదర్శన
• వ్యాఖ్య
• కాని
• వాక్యము
• కావుననే
• యన్న
• అన్నది
• యనగా
• వినా
• అనగా
• మొదటి
• కీర్తి
• దీనికి
• భేదము
• యెడల
• జరుగుచున్నది
• యిది
• విరోధి
• కావున
• చేత్‌
• పకృతి
• వినోక్తి
• విద్య
• లక్ష్య
• స్యాత్‌

Extractive Summary:

అపరాం బోధనం (పాహుః (క్రీయయా౭నత్స దర్ధయోఃి న శ్యేడ్రాజవిరోధీతి &ీణం చంద్రోదయే తమః టీక; (కీయ యా=చేష్తారూపము చేత: అసత్‌ + సత్‌ + అర్భయోః=చెడ్డ యర్ధ్హముఎకు మంచి యర్హము వతు; బోధనమ్‌=క్ఞొపనము; (కృళం చర్‌ ఎచేయ విడినటయిన్య;ు అపరాం (నిదర్శనాష్ర=మరి యొక నిదర్శన మని ; (పాహుఃఎ చెవ్పదురుః చంది + ఉదయే=చం[దోద య సమయమువందు; కాజ విరోధీఎ రాజుయొక్క శ్యతువుః నశ్యేత్‌ + ఇతి=చచ్చు నని (బోధించుచు); తమః౫ చీకటి; క్షీణమ్‌ (అభూత్‌ )=నాశనమయ్యొ ను, వ్యాఖ్య వ [కియారూపముచేత హితమును కాని, ఆపితమును గాని టోధించుట జ6గెనేని సదసదర్భబోధనరూప నిదర్శన యగునని లక్షణము. ఈ బోధ తన నాశనకియయే దృష్టైాంతముగా జరుగుచున్నది కావి వాక్కుల చేత కాదు. వికర్శ : లక్ర్యమునందు 'ఆ కమించెను' అన్నపదము: 'క$౧,' తో అన్వ యించునప్పుడు తగియుండును కాని, “శా[శవకోటి" తో అన్వయించు నప్పుడు తగదు, *అ(కమించుటి అన్నది రూఢిరిబట్టి పరా_కఠమమును స్ఫురింప జేయును.

---

Chunk 10 — chandraaloka-samunmeshanamuo_0_pages0091-0098.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 11443

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• మగును
• లక్ష్యము
• అన్న
• శ్లేష
• ఇచ్చట
• యన్న
• లక్షణము
• యెడల
• అన్నది
• శేషము
• వ్యాఖ్య
• యర్హము
• విశేషణము
• మన్న
• శివుడు
• విశేష్యము
• మాధవః
• పకృతము
• ఇందు
• పేరు
• మగుచున్నది
• కాని
• నాయకుడు
• ఇట్లు
• ద్రాలోకము
• శీతాంశు
• దేవుడు
• విధములుగా
• రెండు
• విభాగము

Extractive Summary:

నమాసోక్సిః పరిన్ఫూర్ని॥ పస్తుతేఒప్రస్తుతన్యచేత్‌ ; అయ మైస్ట్రిముఖం పళ్య రక్తశ్ళుమృకి చన్ష్రృమాణ టీక ; [వస్తు తే=వర్యమున ౦దు; అ(పస్తుతస్య= అవర్ష్యముయొక్క; వరి స్ఫూర్రిః + చేత్‌ పరిస్ఫురణ మున్నయెడల; సమాసో క్తి; = సమాసోక్తియన్న యళంళారము; (స్యాత్‌ =అగునుః పళ్య=చూడు; అయమ్‌ + చన్ద్వమాః= ఈ చందుడు; రక్షః=అన రాగముగలవా డై, ఎజ్జదనముగలవా డై; ఐన్టీ9=ఇందు నకు సంబంధించిన స్త్రీయొక్క, తూర్పు దెసయొక్క; మ ఇష్‌ = ముఖమును; చుమృకిఎముదుగొనుచున్నాడు, నృృళించుచున్నాడు వ్యాఖ్య; (పస్తుతమును వర్ణించుచుండగా ఆ(వన్తుతమునకు స్ఫురణము కలిగినయెడల, అది సమాసోక్తి యన్న యలంకార మగును, ఇదీ లక్షణము, సమాసము అని యనగా సం[గవాము అని యర్హము, (వన్తుతమును, అపస్తుత మును సం్యగవాముగా వర్ణించుటచేత దీవికి సమాసోక్తి యళశ్న పేరు సార్ధక మగుచున్నది. అలజ్కా_రః పరికర స్పాభిి పాయ విశేషణై: సుధాంశుకలితోత్తంస స్తాపం వారతు వళ్ళ్శివణ టీక : సాఖ్మిపాయ విశేషతైః = అభిప్రాయ గర్భితములైన విశేషణము లతో; (యః + యుక్ష్తః=ఏది కూడియున్న దో); (సః=కది); పరికరః + అల జ్కారః=పరికరమన్న యలంళారము; (ప్యాత్‌ =అగును)॥ సుధాంశు + కలీత ౨ ఉత్తంస$=అమృకకిరణుడ్రెస చందుని శిరోభూషణముగా గల; శివః == ఈ శ్వరుడు; వః=మియొక్క; కాపమ్‌=కాపమును; హరతు=హరించునుగాక టీక : వర్త + అవర్ష్య + ఉభయ + అశితః = (పకృతా(శితము అ(ప కృతాాశితము ఉభయాశ్రితిము (అని; శేషః = శేషాలంళారము; నానా + అర్హ + సంశయః = అనేకములైన యర్సముల నా్యాశయించుకొని యుండును యః=ఎవరు; ఆగమ్‌=పర్వతమును; గామ్‌=భూమిని; అదీధిరత్‌ జ ధరించెనో; న$=అతడు; సర్వదః=కన్నింటి నిచ్చునటువంటి; మాధవః = లక్ష్మీపతి యెన విష్ణువు; పొయాత్‌=కాపాడును గాక। యః=ఎకరు; గద్దామ్‌ జా గంగను; ఆదీ థఠరత్‌ ఎధరించెనో; సః=జఅకడు; ఉమాధవః=పార్వతీపతియై$ శివుడు; సర్వదా ఎల్లప్పుడు పాయాఠ్‌ = కాపాడును గాక,

---