Telugu bagavathi geetha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

[| అదనం ని వ. వ... వ్‌ అక. గ. అయ్‌ మ గ మ! [కర ॥ “ఈ ళో (్‌్‌ | లీ శ టు కన వ్‌ న్న్న... సనా క - “. జెంయసుబాన్ను న్న వ న _ న ాయాయాయయమాడు ముహు భార ఇ ర్‌ తు, ర. ళ్‌ యయ మ ర. త జ శక్ర మన. | ల ఇ టీ. కం. మ | జస? ల? నగ డా య. స్ప ఓని గ ఇల మనలో ల. స నన లో ట్ర వ ప + ల రాగో శ న రిచ్‌ చఛ్యలక క క. నం టం మమమ ణి ౯. టం న ం క ల ॥ న్న గ్గే త త ని.

1. || "1 గస... ..

పద్యకవిత వాదాలు | ట్‌ “ఓ ఓం కల! న. న య. | బ్ర ల రచన ; చలసాని వెంకట సుబ్బారావు, బి.ఎ.,ి.ఎక్‌ నవభావన ప్రచురణలు మేద్చెల్‌, 111

భగవతీగిత రచయిత : చలసాని వెంటక సుబ్బారావు ప్రధమ ముద్రణ అక్టోబర్‌ -2003 ర్‌ (4 గ . భగవ ప్రతులు : 1000 న. వెల రూ. 50/- కవర్‌ డిజైన్‌ : శీలా వీర్రాజు ఎైటిల్‌ ప్రింటింగ్‌ : (గతి ఆఫ్‌సెట్‌ పైలి. (ప్రతులకు ; 1 నవభావన ప్రచురణలు ఇం.నం. యం.ఐ.జి.-7, ఎ.పి. హెచ్‌, బి, కాలన్సీ మేద్చెల్‌-50]1 401. ఫోన్‌ ; 958418-222148 2 విశాలాంద్ర బుక్‌హౌస్స్‌_ అన్ని బ్రాంచీలు 0. కటిక, విజ్ఞాన్‌, బ్యాంక్‌ స్రీటు, గు కోరి, హైదరాబాద్‌. || ౫ తె 'ప్రజాశక్రి బుక్‌ హౌస్‌ _ అన్ని బ్రాంచీలు ా187గళ్లి చిక్కడపల్లి, | "హైదరాబాద్‌, [్రైధాలయ న్యు (ై యయ టి) ముద్రణ ; 4న శల ప్రో్‌/ శ్రీ రాఘవేంద్ర ప్రింటర్సు | కం! ఫ్ట రాంనగర్‌ హైదరాబాద్‌. . నూ ప్త ఫోన్‌ : 27640132 సుప ప గ టె

ఏ విషయాన్ని గ్రుడ్డిగా నమ్మకుండా ప్రతి విషయాన్ని ప్రశ్నించి నిగ్గుతేల్చి కొని, హేతువాద మార్గంలో పయనించే వారికి, సమసమాజ నిర్మాణానికి తాము ఓపినంత వరకు కృషి సలిపే మానవతా వాదులకు ఈ కావ్యము అంకితము

ఛ/

రచయిత వివరాలు తల్లిదండ్రులు : సరమ్మ, వెంకట్రామయ్య పుట్టిన ఊరు. : నాగాయతిప్ప, మోపదేవి మండలం,కృష్ణాజిల్లా. స్వగ్రామం : మేదూరు, కృష్ణాజిల్లా పుట్టినతేది : 15-2-1925 విద్య వ యస్‌.యస్‌యల్‌.సి. - జిల్లా బోర్డు ఉన్నత పాఠశాల, అవనిగడ్డ ఇంటరు, బి.ఎ.- హిందూ కాలేజి మచిలీపట్టణం - 1944-49 బి.ఎడ్‌. రాజమహేంద్రవరం, 1950-51. వృత్తి 2 ఉపాధ్యాయుడు : 1949-50, యం.యన్‌.యం. హైస్కూలు, గూడవల్లి, గుంటూరు జిల్లా, 1951-68 జిల్లా పరిషత్‌ ఉన్నత పాఠశాల, కావూరు. 1958-60 జిల్లా పరిషత్‌ ఉన్నత పాఠశాల, టంగుటూరు. 1963-68 ప్రధానోపాధ్యయుడు,జిల్లా పరిషత్‌ ఉన్నత పాఠశాల, సంకురాత్రిపాడు 1968-74 ౪౫ * నల్లూరుపాలెం. 1974-83 ౫౨౨ మాచర్ల (ప్రస్తుత వృత్తి : రచనా వ్యాసంగము వ్‌ రచనలు వ పాంథశాల (పద్యకావ్యం) ఉమర్‌ఖయ్యాం రుబాయీలకు అనువాదం (అముద్రితం) హేతు బుద్ధి - నవభావన (పద్యకావ్యం) పాంధథుడు - ఖలీల్‌జిబ్రాన్‌కు తర్జుమా నేలతల్లి సంస్కృతి అంతా ఒకటే (అముద్రితం) భగవతీగీత - పద్యకావ్యం. ఛ్‌

ముందుమాట

(62/6 1౧6 064161 ౪20% 0001510[1211% 2౧౮6 6/6 1110 1౧6 *ం౦69, ౪౦౪ ౪/11 08 09గ210 10 7౧64 50గ౧94100 ౪006 ౧4౪6 ౧6౪6 5861 061016".

“బాగుగా నలిగిన బాటను వదలి అవ్పుడప్పుడూ అడవి దారిని పయనిస్తే ఆంతకు ముందు నీవు చూడని అద్భుత విషయాలను నీవు చూడగలుగుట తథ్యము”.

అలెగ్జాండర్‌ (గ్రహాం బెల్‌ సమాధిపై వ్రాయబడిన ఈ మాటలు నన్నెంతో ఆకర్షించాయి. అంతేగాక కవిరాజు డ్రిపురనేని రామస్వామి గారు వ్రాసిన భగవద్గీత వంటిదే మరొకటి ఎందుకు వ్రాయగూడదనే ఆలోచన కలిగింది. అది తులనాత్మకంగా కాక అధిక్షేపకావ్యంగా ఉంటే బాగుండుననుకొన్నాను. భగవతీ గీత వ్రాశాను. ఇది అధిక్షేప కావ్యమైనా కాకున్నా ఒకటి మాత్రం నిజం ఇది కారణ జన్మ వివాహ వైముఖ్యమనే చిన్న విషయాన్ని కావ్య వస్తువుగా తీసికొనడానికి కారణం అర్జున విషాదయోగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని మాత్రమే.

భారతీయుల మనస్సులపై మూడు (గ్రంధాలు పెత్తనం చేస్తున్నాయి. అవి రామాయణం, మహాభారతం, భాగవతం. అవి వారికి శిలాక్షరాలు, చారిత్రకాంశాలు. మూధనమ్మకాలన్నీ వీని నాశ్రయించుకొనే ఉన్నాయి. వాటిపై ముందుగా దెబ్బకొడితే గాని హేతువాదపు పునాదులు గట్టిపడవని కవిరాజు భావించారు. పురాణంలోని బూతును బట్ట బయలుచేశారు. కాని ఆయన చేపట్టిన కార్యము అసంపూర్ణంగానే ఉండి పోయింది. దానిని కొనసాగించవలసిన బాధ్యత హేతువాదులందరిపైనా ఉంది. దానిలోని భాగమే నాయీ ప్రయత్నం.

“'మహాభారతంపై దాడి చేసి అది అబదాల పుట్టనీ మోసపూరితమనీ చూపితే గాని గీతను ఎదుర్కొనలేం” అంటారు నార్ల. “దీ గీతా రహస్యం" పుట 25.

గీత రచన, అసలు విషయానికి దూరంగా జరిగి ఆఫ్రన్తుత విషయాలు చోటుచేసుకున్నాయి. వరస్పర విరుద్ధ విషయాలు కూడా ఉన్నాయి. అది ఆంతా వ్యాసుడు వ్రాసింది కాదనీ వేరే ముగ్గురు ఆచార్యులు పనిగట్టుకొని ఒకానొక సంస్కృతిని ప్రచారం చేయడానికి వ్రాసి మహాభారతంలో చొప్పించారని పరిశోధకుల భావన. దాని వాస్తవికత మాట ఎలా ఉన్నా విభూతియోగం, విశ్వరూప సందర్భ్శనయోగం చదివినప్పుడు ఆది నాకు నవ్వుపుట్టించేదిగా, ౧400116 గా స్ఫురించింది. అదియే భగవతీగీత వ్రాయడానికి పురికొల్పింది.

అర్జున విషాదయోగంతో గీత మొదలవుతుంది. యుద్ధం వినాశహేశువనీ, దాని వలన వంశనాశనము కలుగునని అర్జునుని భయం. ఫలితంగా సదాచారములు నశిస్తాయి. కులము అనాచారములకు పాల్చడుతుంది, వర్ణసంకరం కలుగుతుంది. (స్త్రీలు చెడిపోయెదరు. సంకరమునకు కారకులైన వారికీ, సంకరం పొందిన కులమునకూ,

నరకప్రాప్తి కలుగుతుంది. వారి పితృదేవతలకు ఉత్తమ గతులుండవు,

ఇవి అర్జునుడు లేవనెత్తిన' సందేహములు. గీత మొత్తములో ఈ సందేహములకు సమాధానములు లేవు. కురుక్షేత్ర సంగ్రామమును కల్పించిన వాడు కృష్ణుడు. హింసను పురికొల్చిన వాదునూ అతడే. అది ధర్మసంస్థాపన కొజకని చెప్పిన వాడునూ అతడే. కాని ధర్మ సంస్థాపన జరిగినదా? వర్షసంకరం కాకుండా పోయినదా? ఏదీ జరగలేదు. మానవులు నిమిత్తమాత్రులైనపుడు, అంతా తన (ప్రతాపమే అయినప్పుడు నేరమెవరిది? శిక్ష యెవరికి?

గీత ప్రామాణికతను గూర్చి శ్రీ అరవిందవర్మ తన ”౧౯95[0163 11 1౧64 ఇ౧6 కెంరేడే[150 5146165” అను (గ్రంథంలోని మాటలను పరిశీభిస్తే చాలు. దాని బండారం బయటపడుతుంది. ఆయన ఇలా ప్రశ్నిస్తున్నారు: “నిజమైన గీత ఏదో చూపగలరా? లేధు - దేవుడు ఒకప్పుడు వ్యక్తిగతమనీ (౧650౧20) మరొకప్పుడు కాదనీ అంటుంది (అ.9,17,18 శ దేవుడు బ్రహ్మపదార్ధమంటుంది. (అ. 14-27) దేవుడికి మానవుడిపై ఆసక్తి ఉందా? పట్టించుకోడా? అవును, కాదు అంటుంది. ఒకక్షణంలో (ప్రేమ, దయ, క్షమాభిక్ష చూపిన దేవుడు మరుక్షణంలో పగసాధిస్తాడు. (ఆ. 9-22, 11-32,89,34) ప్రపంచం వాస్తవమా? అవును (అ?-4) కాదు (అ 7-14) అంతాభ్రమ. నీవేమి చేయాలో చేయకూడదో వేదాలు నిర్ణయిస్తాయి. (అ 16-24) నీవు వేదాధికారం నుండి స్వేచ్చగా పయనించాలి. (అ 2-45, 46) యజ్ఞాలు కావాలా? అవును. మరోచోట అవసరంలేదు, పూజలుచాలు అంటుంది? “ఇదీ గీతారహస్యం” నుండి, పుట 46.

ఈ (ప్రకృతి అంతా తనకు యోని అనీ, తాను బీజమనీ అంటాడు. అట్టిచో తననుండే పుట్టిన స్త్రీలు, వైశ్యులు, శూద్రులు పాపయోని సంజనితులెలా అవుతారు? అన్ని వర్ణముల స్రీలు పాపయోనులైతే బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ స్త్రీలకు పుట్టిన వారు సైతము పాపయోని సంజనితులు కావాలి గదా! గీత మొత్తం ద్వంద్వప్రమాణములు కలది. ఎవరికి ఏది కావాలో అది లభిస్తుంది. ఈ ధర్మ సందేహములను తీర్చడానికి మళ్ళీ ఆ కృష్ణుడే దిగి రావాలి.

వద్దు, వద్దు “గీత పేర్కొనట్లు కృష్ణుడు మళ్ళీ ఈ భూమి మీదికి రాకూడదు. లోగడ వచ్చినందుకే తీరని నష్టం జరిగింది... తనకు తాను వజ్రాయుధంగా వర్చించుకున్న కృమ్చుడు ఇవ్వుడు వస్తే అణ్వాయుధాల కృమ్ణుదాతాడు. భూమిపై మనుషులుండరు"” ఇదీ “గతా రహస్యం'లో వి.ఆర్‌. నార్ల పుట 78,

ధర్మసంస్థాపనార్ధమ్ము ధరణిమీద

నవతరించెదనను నజ్జభవుని తండ్రి,

మునుపు జన్మించి నెత్రికెత్తినది లేదు,

నేడు జన్మింపకున్న మున్దినది లేదు.

= జాసప్పువా టక.

కురుక్షేత్ర యుద్ధానంతరం 36 యేండ్లకే మౌసల పర్వం (ప్రారంభమయినది. యాదవులు పరస్పరము కొట్టుకొని చచ్చిరి. యదువంశ ప్రీలను, నిషాదులు కిరాతులు నిలువు దోపిడీ చేశారు. వారిపై అత్యాచారాలు చేశారు. కొందరు ్రీలు తమకు తామే అర్చించుకున్నారు. వారిలో కృష్ణుని భార్యలు కూడా కొందరున్నారు. క్షత్రియ యోధులందరూ వీరమరణం పొందగా విగత భర్శృకలయిన స్త్రీలు అన్యులను గవసి సంతానవతులయిరి,. అర్జునుని భయాలు నిజమయినవి. అవతార పురుషుడు కూడా దాని నాపుటకశక్తుడైనాదు. కురు, పాండవ, యదు వంశములు సర్వనాశనమయినవి. పదునెన్మిది అక్షౌహిణుల సైన్యం నాశనమయ్యింది. “అక్షౌహిణుల లెక్కను బట్టి సుమారు 40 లక్షలు. చనిపోయిన వారి సంఖ్య 1660 మిలియన్లుగా వర్ణించబడింది అంటే ఒక్కొక్క సైనికుడు 400 సార్లు చచ్చి ఉండాలి” ఇవన్నీ చారిత్రకాంశాలనీ పరమసత్యాలనీ నమ్మాలి.

భారతయుద్ధం క్రీ.పూ. 3101 నుండి క్రీపూ. 900 మధ్య ఎప్పుడైనా జరిగి యుండవచ్చునని చరిత్రకారులంటున్నారు. అంత పూర్వకాలానా జనసాంద్రత దిహుతక్కువగా ఉన్న కాలాన అంత పెద్ద సంఖ్యలో యుద్ధంలో పాల్గొనడం అభూత కల్పన. ప్రయాణ వసతులు లేని పరిస్థితులలో అంతమంది ఒక్కవోట చేరడం కూడా హాస్యాస్పదమే. కురుక్షేత్ర యుద్ధం కేవలం రెండు కుటుంబాల మధ్య, ఆదిమ తెగల మధ్య కలహాలు మాత్రమేనని, చరిత్రకారుల అభిప్రాయము.

ఇంక ధర్మ సంస్థాపన సంగతి చూద్దాం. ఏదైనా ఒక ధర్మం నెలకొల్ప్బబడినదంటే అది పదికాలాల పాటు ఆచరణలో ఉండాలి. అలా ఉన్నదా? లేదు, యుద్ధం ముగిసిన వెంటనే చార్వాకుడు ధర్మజుని జ్ఞాతి హంతకుదని నిందించాడు. దానిపై ఆ(గ్రహించిన బ్రాహ్మణులు చార్వాకుని పట్టపగలు అక్కడికక్కడే హత్యచేస్తారు. ఇదేమి ధర్మం? ఈ చార్వాకుడు కృతయుగంలో ఒకానొక రాక్షసుడు. (బ్రహ్మను గూర్చి తపస్సు చేసి ఎవరి వలనా చావు లేకుండా వరం కోరాడు. బ్రాహ్మణులకు మాత్రం కోపం తెప్పించ వద్దని సలహా ఇస్తాడు బ్రహ్మ. వరగర్వితుడైన ఆచార్వాకుడు ద్వాసరాంతము వరకూ ఉంది (బ్రాహ్మణుల కోపాగ్నికి భస్మమయినాడు. ఎంత గొప్ప జాతకుడో!

యుద్ధం ముగిసి కనీసం అర్ధ శతాబ్దమైనా గడిచిందో లేదో, పరీక్షిత్తు అధర్మమునకు పూనుకొని శాపగ్రస్తుడయినాడు. అతని కుమారుడైన జనమేజయుని సోదరులు సరమ బిద్దలను అకారణంగా హింసించినారు. పురాజాలలో కొంత సత్యం దాగి ఉంటుంది. పూర్వచారిత్రక యుగాన్ని గూర్చి తెలుసుకొనుటకు అది ఒక్కటే ఆధారము. కాని దానిలో గింజయేది? పొల్లు యేది? అని మనం వివేచించాలి అంటాడు మార్కు. అది నిజమే.

మహాభారత కథలో జనమేజయుడు సర్పయాగం చేశాడనేది సత్యం. దానిలో చచ్చినది పాములనేది పురాణం. నాగవంశ ్రజలనేది సత్యం. వారు చేసిన నేరం కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో కౌరవుల పక్షమున పోరాడటమే. మరొక కారణం తక్షకుడు, పరీక్షిత్తును చంపటం, పాండవేయుల ధాటికి తట్టుకొనలేక నాగులు దక్షిణా ఫధమునకు

వై(

పాటిపోయి వచ్చి తెలుగునాట స్థిరపడ్డారు. అది నాగభూమిగా పరిగణింపబడింది. బుద్ధుడే నాగులను చౌద్భులుగా మార్చినట్లు చరిత్ర. మరియు పాండవ వంశీయులపై చాలకాలం వరకూ ప్రజలకు సదభిప్రాయము లేదు. కులభ్రష్టమూ, ధర్మభ్రష్టమూ అయిన ఆ వంశంలో జన్మించుట తగదని తధాగతునకు దేవలోకంలోని దైవజ్ఞులు బోధించుట కూడా కురుక్షేత్ర యుద్ధానంతరము ధర్మస్థాపన జరుగ లేదనేది తెల్లమే. గీతలోని యోగముల విభజన కృత్రిమం. సాంఖ్యములో జ్ఞానము, కర్మమూ, కర్మయోగంలో జ్ఞానము దర్శనమిస్తాయి. జ్ఞానము, కర్మము, పరస్పరాభితములయినపుడు విభజన పనిలేని పనియే గదా! అర్జునుని రణోన్ముఖుణ్జి చేయడానికి ఈ యోగాల నవనరము. ఇన్నీ చెప్పి తాను చెప్పినా చెప్పకున్నా అర్జునుడు క్షత్రియ ధర్మాన్ని నిర్వర్తిస్తాడంటాడు! అటువంటప్పుడు ఈ యోగాలన్నీ కృష్ణుని వరంగా కంఠశోష. అర్జునుని పరంగా విసుగు పుట్టించేది, బోర్డం (50౧68640౧2) అవుతుంది. విభూతి యోగంలో సృష్టిలోని మంచివి, ఉత్కృష్టమైనవి, గొప్పవి అన్నీ తానే నంటాడు. చెడ్డవి, నికృష్టమైనవి, నీచమైన వానికి తనతో సమానమైన కర్త ఒకదుందాలి (కైస్తవంలోని సైతానువలె) అటువంటి శక్తి గీతలో ఏదీ లేదు. అందుకే భగవతీ గీతలో భగవతి ఆణువునుండి బ్రహ్మందము వరకు, జీవులలో పిపీలికాది (బ్రహ్మ పర్యంతం తానేనంటుంది. విశ్వ సృష్టిని గురించి భిన్న భిన్న అభిప్రాయములు, విశ్వాసములు ఉన్నాయి. వాని నన్నింటినీ ముఖ్యంగా రెండు సిద్ధాంతములుగా వర్గీకరించవచ్చు. ఒకటి (ప్రధాన కారణవాదం లేక అచేతన వాదం, రెండవది భావవాదం లేక శుద్ధ చైతన్యవాదం. భగవతీ గీతలో ప్రధాన కారణవాదాన్ని బఐలవరచడం జరిగింది. శ్రీ.వూ. ఆరువందల యేండ్లకు పూర్వం నుండి ఈ రెండు వాదాలు ఘర్షించుకుంటూనే ఉన్నాయి. ఉపనిషత్తులలో కూడా ఈ రెండూ ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ నాటికీ ఆ ఘర్షణ సాగుతూనే ఉంది. అయితే భావ వాదానికి ఉన్న వ్యాప్తి సత్మార్యవాదానికి లేదు. కారణం, అవిద్య, సృష్టిమూలము, జీవావిర్భావానికి గల కారణాలు తెలియకపోవడమే. నమ్మకాలు ఒక వట్టాన చావవు. (5406౧54015 616 ౧౭౧6) (కొత్త వంతలు (్రొక్కడానికి, సాహసించకపోవదమే. మేధావులు సైతము సనాతనమైన ఆలోచనా విధానొన్నుండి బయటవడలేకపోవడమే. వీరిలో కూడా రెండు వర్గాలున్నాయి. ఒక తెగవారు హేతుబద్ధమైన ఆలోచన చేస్తారు. రెండవ తెగవారు విస్సన్న చేప్పింజే పరమ సత్యమంటారు. ఎందువలనంటే వారి విశ్వాసం అంతదొడ్డది. హేతువు (౧6250౧) విశ్వాసము (౯11) భిన్న దృవాలు. హేతువాది కావడానికి బుద్ధి (1౧161660) కావాలి. విశ్వాసానికి అది అక్కరలేదు. పామరుని విశ్వాసానికి, పండితున్ని విశ్వాసానికి తేడాలేదు. బుద్ధి ప్రమాణాన్ని బట్టి హేతువాదం బలం పుంజుకుంటుంది. బుద్ధిమాంద్యం పెరిగినపుడు హేతువు నిష్కమించి విశ్వాసం దాని న్థానాన్నాక్రమిస్తుంది. కే

"గ౭షక0౧ 15 ఆగ౧6౦౮01960/ 6 [౧10౧౮6 ౧౮6౪610066 1200610/ 0౯౧౫౭౧ 21 115 0656౧ 001160 6౪౦1౪40౧” “మానవ వరిణామక్రమములోని (ప్రస్తుత దశలో అత్యున్నత ప్రమాణాన్నందుకున్న బుద్ధి పటిమ, హేతువనడంలో సందేహంలే” దంటాడు అరవిందుడు. ఈ పరిణామం ఇంతటితో ఆగదు. అందుకే ప్రతి విషయాన్ని హేతుబద్ధంగా రుజువు చేయడానికి ప్రయత్నిస్తాం చేయలేని దాన్ని ద్రైవానికాపాదిస్తారు భావవాదులు. ఈ భగవతీగీతలో నిష్కామకర్మను, విశ్వపురుషుని అస్థిత్వాన్ని ఆత్మ నిత్యత్వాన్ని, పూర్వజన్మ, పునర్షన్మలను, కర్మ పెత్తనాన్ని నిరసించడం జరిగింది. విభూతి యోగాన్ని పరిహసించాను. విశ్వరూప సందర్భ్శనమును శాస్త్రబద్ధం చేశాను. మానవులు చేసేవన్నీ కామ్యకర్మలే. వ్యాసుడు ప్రతిపాదించిన నిష్కామకర్మకు ఉద్దేశ్యం వేరు. కర్మకు ప్రతిఫలం దక్కని సందర్భంలో నైరాశ్యానికి గురి అవుతాము. దాని నుండి తప్పించుకొనడానికి నిష్కామకర్మ ఒక మానన్‌క నంసిద్ధత. అది ఇతరులకు బోధించటానికే గాని ఆచరించటానికి కాదు. జపతపాదులు సైతం కామ్యకర్శలే. కైవల్యం వాని లక్ష్యం. మరణించిన ప్రతి ప్రాణి ప్రకృతిలో లీనమైపోతుంది. మూలకములుగా విడిపోతుంది. దేని నుండి అస్థిత్వమును పొందినదో దానిలోనే కలిసిపోతుంది. ఆదే కైవల్యానికర్థం. బుద్ధుని కాలపు తాత్త్విక భావాలకు కూడా ఈ గీతలో చోటు కల్పించడం జరిగింది. " మానవ (ప్రమేయం లేకుండానే ప్రాపంచిక సంఘటనలు జరుగుతాయనే

• మక్కలి గోపాలుని నియతివాదం, మరణానంతరం అందరూ ఒకే స్థితిని పొందుకారనే 2 పూరణ కశ్యపుని అక్రియావాదం, ్రకృతినెవ్వరూ సృజించలేదు అది నిత్యసత్యమనే 3౩ జ్ఞాచ్చాయనుని అన్యోన్యవాదం, స్వర్గనరకాలు లేవు మరణానంతర జీవితం సందేహమనే
• సంజయవేలట్టి పుత్త విక్షేప వాదము, * పాయసి దేహవాదం, * అజితకేశకంబళుని నాస్తికవాదం దీనితో చోటు చేసుకున్నాయి. అలాగే ఈ గీతలో భిన్నదర్శనాలలోని విషయాలను, విజ్ఞాన శాస్త్ర విషయాలను ఓ ఇతడు 'విధి బలీయం, జరిగేదేదో జరిగితీరుతుంది, దాని నెవరూ తప్పించలేరు అంటాడు నియతివాది మక్కలి గోపాలుడు.

ఓ 'మంచ్చీ, చెడూ, పాపం, పుణ్యం ఒకటే" నంటాడు రెంటికీ వేరు వేరు ఫలాలుండవంటాడు. అ|క్రియా వాది పూరణకళ్యపుడు.

8. వేదాంతుల కర్మవాదాన్ని ఖండించాడు. ఇతనిది పరమాణువాదానికి ప్రధమ దశ అన్యోన్యవాది కాచ్చాయనుదు.

9. దేనినీ మంచి అనడు, చెడు అనదు, ఆత్మ వాదాన్నెదిరించాడు. పరలోకమును నిర్వచించడానికి నిరాకరించాడు - విక్షేసవాది సంజయవేలట్టిపుత్త.

10. ఇహం లేదు, వరం లేదు, దేహం, జీవం వేరుకాదు. వర్తమానమొకటే సత్యమంటాడు దేహవాదిపాయసి. +

11. “జ్ఞానులు, అజ్ఞానులు, పుణ్యాత్ములు, పాపాత్ములు మరణానంతరం ఒకే స్థితిని పొందుకారు' అంటాడు = నాస్తిక వాది అజతకేశకందిళుడు ,

నే!

ఉవపయోగించుకున్నాను. మహావిస్ఫోటన (819 82౧9) సిద్ధాంతాన్ని “విశ్వరూప సందర్శనము లేక *“బయలునుండి హొయలు లో వర్ణించాను. దానికి కారణం అవ్యవస్థనుండి వ్యవస్థ, అరూపం నుండి రూపం, అవ్యక్తం నుండి వ్యక్తం, జీవరాహిత్యం నుండి జీవం, 'అసత్తునుండి సత్తు అనే మౌలికమైన భావనను ఆధారం చేసికొన్నాను. అంతేగాక మానవ జీవితాలపై ఆసక్తిగాని అధికారం గాని గల అధిష్టిత వ్యక్తి మానవ సదృశ్యమైన శక్తి లేదనే మూల సాంఖ్య సిద్ధాంతాన్ని బలపరిచాను. ఆ విధంగా విశ్వావిర్భావాన్ని (605౧౧౦౮౪౧౭51౨) జీవావిర్భావాన్ని (ఉ౧4౦౧౦౧౦౫౪౧6౩1౩) స్థూలంగా చెప్పాను.

ఈ తాత్విక విషయాలు సామాన్య పారకునికి తలనొప్పి కలిగించవచ్చు. అయినా కనీసం ఆలోచించేటట్లు చేయగలవని నా దృఢ విశ్వాసం. కావ్యంలో తాత్త్విక భాష వాడలేదు గనుక సుబోధకముగనే ఉండగలదు.

విశ్వరూప సందర్శన యోగం రెండవ భాగంలో సుప్రసిద్ధ రష్యను శాస్త్రజ్ఞుడు ఎ.ఐ. ఒపారిన్‌ వ్రాసిన తెలుగు అనువాదం 'జీవోత్పత్తి కథి ను అనుసరించాను. ఇంకను నాకు ఉపకరించిన (గ్రంథాల జాబితాను చివర ఇచ్చాను.

ఇది పూర్తిగా తాత్త్విక గ్రంథం కాదు గనుక ఆయాతత్త్వముల సంపూర్ణసారము నాశించరాదు. ఇంతకు ముందు నాచే వ్రాయబడిన 'హేతుబుద్ధి-నవభావని లో కొన్ని పద్యములు దీనిలో కూడా కన్పిస్తాయి.

మరియు నీ కావ్యమునందు రెండు కల్పిత సన్నివేశములనాధారముగా చేసికొని నాగులచరి(త్రను భారతదర్శనమును పొందుపరచినాను.

| = చలసాని వెంకట సుబ్బారావు తప్పొప్పుల పట్టిక లైను తప్పు ఒప్పు పేజీ నెం. చివరిలైను ప్రమాణమ్ము ప్రధమ _ ప్రథమ 'ప్రమాణమ్ము త్రి 7వ లైను కీటములును కీటకములును 12 24వ లైను వొకతె నొకతె ర! 19వ లైను. భేధమును భేదమును 29 9వ లైను నిశ్చితి నిచ్చితి 34 8వ లైను ఆ విస్ఫోట అ విస్ఫోటన 89 2వలైను హయలు హోయలు ఉత 2వ లైను పాట్టపై పొట్టపై 6 14వ లైను రాయనగర రాయ నగ 82 ౩వ లైను. కాల్బసీను కాల్చనీరు 88 ౫||

సేతుబంధనం వికారము 540డలిడ5[4 40 గిం్ర:502! (గ౧16.) 12౩26౧4 అ౧౫౭|౩|/ న5806120/ & ౦౦గ౧౭౭౧౦౧౮౭౧| | ౮౭/౩0/2ర63002 ౧౦1686, ౦౧0౧ ౯౦౪౧రే8? 66౯-ని/6516060౧1. 66౧ కరంం2[10౧ 5001806) ₹6110౧ కొంజటగ66 ₹66-/౧2౩:66౧1 : వగ2౧/353022 కరం04(100 800:9% ర౧౭౧౫౧|౦౧2 110౧0/2౧/ 56110” . ౪15423 టఅర/09| “భగవతీగిత' రచన విలక్షణమైనది. అది సాపాతీ లోకంలో అందరూ నడిచే బాట వంటిది కాదు. ప్రవావినికి ఎదురీతవంటిది. అందుకు కారణాలు కావ్యాన్ని సృజియించిన చలసాని వెంకట సుబ్బారావు గారు పేర్కొనినవి కొన్ని, పేర్కొననివి కొన్ని. కవిరాజు (త్రిపురనేని రామస్వామి గారు పురాణాలపై, మూఢ నమ్మకాలపై కొనసాగించిన పోరు ఆయనతోనే నిలిచిపోరాదనీ, అది అసంపూర్తిగా మిగిలిపోకుండా ముందుకు నడిపించవలసిన బాధ్యతను గుర్తించిన హేతువాదిగా, సంస్కర్తగా తమ వంతు ప్రయత్నాన్ని యిలా ఆవిష్కరింపజేస్తున్నారు. భగవద్దీత విషయంలో “వాస్తవికత మాట ఎలావున్నా విభూతియోగం, విశ్వరూప సందర్శనయోగం చదివినప్పుడు అది నాకు నవ్వు పుట్టించేదిగా, ౧౪44066 గా స్ఫురించింది. అదియే భగవతీ గీత వ్రాయడానికి పురికొల్పిందొ అని ముందుమాటగా చెప్పేస్తారు కావ్యకర్త. శ్రీకృష్ణుడు “మునుపు జన్మించి నెత్తికెత్తినదిలేదు, / నేడు జన్మింపకున్న మున్దినది లేదు” అన్న జాషువా గారికి వత్తాసు పలికి, “గీత పేర్కొన్నట్లు కృష్ణుడు మళ్ళీ ఈ భూమి మీదికి రాకూడదు. లోగడ వచ్చినందుకే తీరని నష్టం జరిగింది” అన్న నార్ల వారి మాటల్ని విన్సిస్తూ - వద్దు వద్దు నీవు రావద్దు నాయనా! అంటూ బిల్ల గుద్దినట్లు చెప్తున్నారు. పురాణాలు పూర్వ చారిత్రక యుగాన్ని గురించి తెలుసుకునేందుకు ఆధారంగా ఎంతగా నిలిచినా అందులో గింజయేదో, పొల్లుయేదో పరిశీలించగల వివేచనా స్ఫూర్తిని మార్క్సు నుంది పాందిన ఈ రచయిత నియతివాదం, అక్రియావాదం, అన్యోన్యవాదం, వికేపవాదం, దేహవాదం వంటి వాటిని విశ్లేషిస్తూ, జౌద్ధంలోని తాత్విక భావాల పట్ల మొగ్గుచూపుతూ, విషయాన్ని మహావిస్ఫోటనం వరకూ నడిపించారు. విశ్వంయొక్క అవిర్భావాన్నీ జీవపరిణామాన్నీ తనదైన శైలిలో వివరించారు. ఈయన ఈ కవితా చిత్ర పటానికి కేన్వాసు కొంచం పెద్దదయ్యింది. కవిరాజువలె ఈయన కూడ ముందుమాటను పెంచి కవితను కొంచెం కుదించగలిగితే కావ్యం యింకొంచెం నాజూకుగా కన్పించేది. మరింత శక్తిమంతంగా పేలేది. భరత భూషణుడు నిండు నూరేండ్లు పైబడ్డ పండుముదుసలి, కడుమంచివాడు, 1

బహు కుటుంబీకుడు. తన మనుమరాలు బాల భవిష్యత్తుపై చూపునిల్చినవాడు.

బాల “పోతపోసిన బంగారు బొమ్మ” “అవని నదయాడవచ్చిన యందమామె/ ప్రకృతికి ప్రతిరూపమయిన పడతి యామె.” బహుముఖ వ్రజ్ఞాశాలిని. తాత బాలకు కంటికి రెప్ప, బాల తాతకు కంటిపాప.

బాలకు వివాహం పట్ల విముఖత. భరత భూషణుడు కారణం (గ్రహించలేకున్నాడు. ఈ విషయంలో తన యిష్ట సఖుడైన గీరదుని సాయం కోరతాడు. మహాభారతంలో యుద్ధ వివరాలను సంజయుడు వినిపిస్తే అవి విన్పించేందుకు కవిరాజు గింజయుని తెరకెక్కిస్తారు. అయితే ఇక్కడ కార్యకర్త సృజియించిన గీరదుడు నారదుని వంటివాడు కాదు.

బాల చెలికత్తె భగవతి. వాళ్ళ సాంగత్యం నరనారాయణుల చెలిమి వంటిది. పార్థసారధి పార్థుని యుద్ధోన్ముఖుని గావించిన తీరుగా భగవతి బాలను వివాహం పట్ల సుముఖురాలిని గావించేందుకు పూనుకుంటుంది. చెలికత్తెల నడుమ జరిగిన సంభాషణ పూసగ్రుచ్చినట్లు గీరదుడు భరతభూషబునికి విన్పిస్తాడు.

వివాహ వ్యవస్థలో భార్యాభర్రలిరువురిలో దోషం ఎవరిదైనా చివరకు మిగిలేది దుఃఖమేనని, సుతలకు తగిన పతులను వెతకటం తేలికయిన పనికాదని వాళ్ళను చదువరుల్ని చేసి సాకటం కష్టమని చెప్తూ బాల (భ్రాంతిజనితాలైన విపత్తులను గూర్చి తపించటాన్ని విషాదయోగంలో చూస్తాం.

వునర్జన్మ అనేది లేదని, మనిషి బట్టలు మార్చినట్లు ఆత్మలు దేహాలను మార్చగలవనే మాటలు తలతిక్క మాటలని, సృష్టి మూలాన్ని కనుగొనేందుకు తలలు బాదుకొన్న మునులు అంధవిశ్వాసంతో ఉత్తమ పురుషుణ్ణి సృష్టించుకొని “కర్త ధర్త, భర్త, వర్త ఆతడే అన్నారని, పెండ్లి యాడటం స్త్రీ పురుష ధర్మమని, అనుకూల దాంపత్యమైతే స్వర్ణసుభాలు అననుకూలమైతే ముందు తరాలకు గుణపాఠం కాగలదని, సంసార సుఖాలను అనుభవిస్తూ భవబఐంధాలకు చిక్కకుండా వుండే విధాన్ని వివరిస్తుంది సాంఖ్యయోగంగా భగవతి బాలకు.

కర్మయోగంలో భగవతి మరికొన్ని సుక్ష్మాలను విశదీకరిస్తుంది. “అలు మగలు తరచు కీచులాడుకొనగ / తాళి యెట్లగునది యెగతాళిగాని,” అగ్ని సాక్షియగును అన్ని పెండ్లిండ్లకు / సాక్ష్యమీయరాడు జడ్డిముందు! మనసు మనసు కలవని మానవుల్లో పసుపుతాడు ఉరితాడవుతుంది. ముందు ముందు ఫకలింగ వివాహాలు జరుగికీరుతాయి.

నాలుగు వన్నెలు గల కన్యకు పెండ్లి కావటంతో ఐదవతనం (ప్రాప్తిస్తుంది. విధవ అయితే పోవలసిన మంగళసూత్రంతో పాటు మిగతావి నాలుగు తొలగించ వనిలేదంటుంది.

)ం/

జ్ఞానయోగాన్ని పరికించి చూస్తే మనకు తెలియవచ్చేదేమంటే - మన జీవితం మవొద్భుతమయిన మనుగడ కనుక దానిని ఆనందమయం మనక్టు మనమే చేసుకొనగలగాలి. దైవభీతి, పప్రాణభీతి పనికిరాదు, వేదకాలాన జన్మించి యుగాల ఆగములకు అద్దుకట్ట. వేసిన వేనరాజు భూతదయ నేర్పిన బుద్దుడు, ('ప్రేమతత్వాన్ని బోధించిన క్రీస్తు, 'జారు'లను ఎదుర్మొన్న లెనిన్‌ రంగు భేదాన్ని తొలగించేందుకు కృషి చేసిన మార్టిన్‌ లూథర్‌కింగ్‌ మొదలైన వాళ్ళందర్నీ “జాతి నిర్వీర్యమైనచో జననమొందు" బహుముఖ శక్తిశాలురైన ప్రకృతి శక్తులుగా గుర్తించవలసివుంటుంది. సంఘసేవకు తమ జీవితాలను అంకితం చేసిన వారు “పరమ పదము నాశింపని ప్రాజ్ఞలు% మతం 'పేర మారణహోమం ఎంతగా జరిగినా మతాన్ని వీడి మనిషి బ్రతకలేక పోవటం చాలా దురదృష్టకరం. సృష్టికర్త నొకజ్జి సృష్టించుకొని తృప్తి చెందే జాతికి తెలివి పూజ్యము. కర్మఫలాన్ని ఊహించటమే జ్ఞానం. కార్యకారణ సంబంధాన్ని గుర్తించిన వాదేజ్ఞాని. అతడే హేతువాది. *వాదగొండి కానివాడు బానిసగా మిగిలిపోతాడు.

విభూతి యోగంలోకి ప్రవేశించగానే ముందుగా “సర్వదేవతలు మానవ మానస సంతానమనియు, ప్రకృతి మాయకాదు - వాస్తవమని గుర్తు చేయబడుతుంది. భగవతి అనంతమైన విభూతులలో మచ్చుకు కొన్ని

అండము, పిండము, బ్రహ్మాండము, వియన్మండలము అన్నీ తానేనంటుంది. దేవాము - దేహి, మోహము - దాహము అన్నీ కానే నంటుంది. బ్రహ్మము, వీరబ్రహ్మము, పలనాటి (బ్రహ్మన్న అన్నీ తానేనంటుంది. ఐన్‌స్టీన్‌ జంఘాలశాస్త్రి, అబ్బుల్‌ కలాం, కస్తూరిరంగన్‌ అన్నీ తానే నంటుంది. కురుపులలో రాచకురుపు, జడలలో పూలజడ, బాంబులలో అణుబాంబు, మంత్రులలో ప్రధానమంత్రి, దహనాలలో లంకాదహనం, దాహాలలో ధనదాహం,.... అలా జాబితా అనంతంగా సాగిపోతూ వుంటుంది.

విశ్వరూప సందర్భన సౌభాగ్యం కల్పిస్తూ భగవతి - కనిపించే ఈ విశ్వాన్ని నృష్టించేందుకు, తుదముట్టించేందుకు తానే మూలం అంటుంది. ఆదిమానవ పరిశీలనాభ్యసనమే ఆధునికుల పంచాంగమై అవతరించింది అంటుంది. “జీవకోటి సమస్తము చిత్రమైన / కర్చనముల సమ్మేళన క్రమమె సుమ్ము” అని జీవం ఆవిర్భవించిన తీరును, సృష్టిరహస్యాన్నీ తేటతెల్లం చేస్తుంది.

అత్యాచారయోగం అంటూ స్రీ వాదాన్ని విన్పిస్తారు కృతికర్త సవివరంగా. ్రీల పట్ల జరిగే అన్యాయాలపై పోరు సలిపి వాటిని అణచివేయాలి గాని అస్త్ర సన్యాసం చేసి ప్రయోజనం లేదని భగవతి ద్వారా పొతవు పలికిస్తారు. అయినా బాల యింకా - “పెండ్ల! పెండ్లి! పెండ్లి యాదకనారి / బ్రతికియుండలేదె బట్టకట్టలేదౌ అని ప్రశ్చిస్తూనే వుంది.

ఇక యుక్తా యుక్త యోగంలోకి వస్తే - బాల తాను అవివాహితగా వుండి “శ్రమకు తగిన పరిహారం పొందలేని బడుగు జనుల సేవి చేస్తానంటుంది. అందుకు

౮|/

గాను వర్గశక్రు నిర్మూలన ద్వారా సమసమాజ నిర్మాణంగావిస్తానంటుంది. విప్లవ మార్గం దార్రా హితము పొసగదని భగవతి వాదన.

“హింసవలన ప్రతి హింస హెచ్చుగాని / శాంతి నెలకొన నేరదు సంఘమందు అంటూ శాంతి సందేశాన్ని విన్పిస్తుంది. కత్తులు, కఠారులు గాక ఓటునే ఆధారంగా చేసుకొని పోరాడమంటుంది. ఓటు వాక్కుద్వారా ఓ దళిత మహిళ ముఖ్యమంత్రి కాలేదా ఆంటూ బుజువులు చూపిస్తుంది.

“మానవుల మనస్తాపము మానవుండె / మాపుకొనవలె, చాలడు మాధవుండు” “చెప్పవలసినయది నీకు చెప్పియుంటి/ ఇంకనీవె తేల్చు కొనుము ఏదిదారొ” అంటూ మార్గాన్ని సూచిస్తుంది.

చివరగా స్యీయధర్మానుసరణంలో “శుభం” పలికేందుకన్నట్లు పిన్నవయసు నుండి పల్లెనాట తన వైద్య వృత్తి ద్వారా (ప్రజాసేవ చేయాలనే యువకుడు రవికుమార్‌ “కుపష్పకూలవలయు కుళ్ళిన సంఘమ్ము” అని విస్లవించే బాలకు పరిచయమవుతాదు. వాళ్ళిద్దరి మనసు మనసు కలుస్తుంది. మాట కలుస్తుంది. కలిసి కాపురం చేసే ఆలోచన కలుగుతుంది.

పనిలో పనిగా కృతికర్త ఈ కావ్యంలో విభూతియోగం “ఐడాయిని బట్టబయలు చేస్తారు. క్షీరసాగరమథనానికి సరికొత్త అర్ధాన్ని సంతరింపజేస్తారు. భారత జాతీయ జీవనంలో నాగుల పాత్రను వెలుగులోకి తెస్తారు. యావద్భారత దేశాన్ని తమ కవితలలో దర్శింపజేస్తారు. “ప్రజల విభజించి పాలించు రాజనీతి/ విష్ణుమూర్తి కాలమందె విత్తబడియె” నని చెప్పి రామజన్మభూమి అయోధ్యకాదు, అతని జన్మభూమి ఆస్టన్‌ దేశంలో వుందని మరోతాంబూలం యిచ్చేస్తారు. తన్నుకు చావందని! ప్రశ్న ప్రగతికి మార్గం గనుక ప్రశ్నించటం నేర్చుకోమంటారు.

చలసాని వెంకట సుబ్బారావు గారు హేతువాద రచనలకు కొత్తకాదు. ఇంతకు ముందే 'హేతుబుద్ధి - నవభావన" అనే పద్యకవితా సంపుటిని ప్రచురించారు. వీరి కవిత్వ రచనకు కారణం కలదు గనుక వీరు బుద్ధి కలవారు కనుక బుద్ధిలేని మూఢాచారాలపై వీరి కలం కాలుదువ్వుతూనే వుంటుంది. హేతువాద రీతికి గడచిన తరానికి, రానున్న తరానికి ఇటువంటి సృజనకర్తలు సేతువులుగా నిలుస్తారు.

= రావెల సాంబశివరావు గుంటూరు 18-7-2008 షీ!

రనీజ్డ నత్యదృష్టి “సాపొత్య్యబహ్మ దా. వి.వియల్‌ నరసింహారావు రిటైర్డ్‌ డైరెక్టర్‌, రాష్త్ర - కేంద్ర ప్రభుత్వ విద్యాశాఖ హైదరాబాదు.

“గత్రూ అనగానే అవశ్యం మనకు జ్ఞప్రికి వచ్చేది “గదద్దీతు వ్యాసభారతంలోని “భగవద్గీత అర్జున విషాదయోగంతో మొదలై మోక్షసన్న్యాస యోగంతో ముగిసే అష్టాదశాధ్యాయాలు గల భగవద్దీత.

__ మనలోనే హేతువాదులైన కొందరికి జ్ఞప్తికి వచ్చే “భగవచ్గీతూ మరాకటుంది. అదే కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి గారి “భగవద్గీత అస్తిత్వవాదులకు, సనాతన గీతలోని కృష్ణుడు భగవంతుదుగా (ప్రత్యక్షమైతే నాస్తిక దృష్టి గల హైతువాదులకు కృష్ణుడు సామాజికంగా ్రమాధకరమైన వ్యక్తిగా కనిపిస్తాడు. (తిపురనేని హేతువాదోద్యమాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకు సంకల్పంతో రచనలు సాగిస్తున్న సతృవి శ్రీ చలసాని వెంకట సుబ్బారావు గారు. ఈయన రచనల్లో ఇటీవలే ప్రచురితమైన "హేతుబుద్ధి- నవభావని అనే పద్యకావ్యం ఇందుకు నిదర్శనం.

వీరి ప్రస్తుత రచన “భగవతీగీతు అనేది ఇందుకు మరింత ప్రబలమైన నిదర్శనం. బాగానే వుంది. భగవద్గీతకు తులనాత్మకంగానూ, అధిక్షేవకంగానూ, మరాక భగవద్గీత వ్రాయక “భగవతీగీత' వ్రాయుటమేమిటి? ఇకృడేవుంది చలసాని వారి పురోగామి దృక్పథం. పురుషుడైన కృష్ణుడు పురుషుడే ఆయిన నరునకు గురుబంధునాశకమ్రైన యుద్ద్ధోన్నుఖత్వాన్ని కలిగించటం భగవద్గీత లక్ష్యం.

పురుషాధిక్య ప్రపంచంలో వివాహ విముఖురాలై సమసమాజ స్థాపనకు నదుంకట్టి హింసా మార్గమును ఎన్నుకొనిన దుందుడుకు అందాల 'బాలి కు ప్రకృతి వివేకం కలిగిస్తూ, నృష్టి వికానహేతువైన వివావోనికి ఉన్నుఖత్వమును, పాంసామార్డ్గ వైముఖ్యమునూ కలిగించే సదసన్ని రూవకమైన భగవతీ ప్రభోదం భగవతీ గీత లక్ష్యం. భగవతి ఎవరోకాదు. సాంకేతికంగా చూస్తే నృష్టి వికాసాధారభూతమైన మూల (ప్రకృతియే. ఎదనెడకనవచ్చే పురుషుని అత్యాచారబుద్దిని కూడ నిరసించే మవాప్రవృత్తి భగవతి. ఆమె (ప్రబోధం వల్లనే “బాల కు ప్రణయాత్నక పరిణయప్రీతి పొటమరిచింది. తగిన వరుడు రవికుమారుని సాహాచర్యం తటస్థపడింది. కళ్యాణయోగం సిద్ధించింది. ఆమె తాతగారైన పండు ముసలి భరతభూషణుని అనందానికి అవధులు లేవు. అతనికి ఆల్మీయసఖుడైన గీరదుని ఆశీస్సులకు కొదవేముంటుంది?

భరతభూషణుడు, బాల్క రవికుమారుడు, భగవతి, గీరదుడు, - ఈ పేర్లన్నీ కావ్యతత్ర్త్వ నిరుపకాలైన సాంకేతిక పదాలు కూడా కావటం విశేషం. కవిగారు తీర్చిదిద్ధిన కావ్యశిల్చ రహస్యం ఈ పేర్లలో కూడా నిక్షిప్తమై ఉంది.

" కంటికి కనిపించని పూర్వజన్మల్పు పునర్జన్మలు జన్నాంతర సౌవృదాలు మొదలైన అస్తిక్య విశ్వాసాల జోలికి పోకుండా దృగ్గోచరమైన సత్యవిషయాలను, శాస్త్ర విషయాలను పుంఖానుపుంఖంగా వివరిస్తూ స్వయం కృషితో కూడిన మానవ మేధావికాసానికీ, విశ్వకల్యాణానికీ పట్టంకట్టే భాసురకావ్యం “భగవతీగీతా శ్రీ చలసాని కవిగారి రసజ్ఞ సత్యదృష్టికి ధన్యవాదాలు.

పి.వియల్‌. సరసింహారావు స.

కృతజ్ఞతలు

వ్యాసుని గీత, కవిరాజుగీత, ఇప్పుడు చలసాని గీత, గీత అంటే ఏమిటి? పాట అని మామూలు అర్ధమయినా నేదది కృష్ణుడు అర్జునునకు బోధించిన కర్తవ్య పాలనగా, భగవత్సందేశముగా చెలామణి అవుతున్నది. సాధారణంగా గీత అనేది శ్రోత, వక్తల మధ్య (ప్రశ్న జవాబుల రూపంలో జరిగే సాహిత్య ప్రక్రియ. ఉపదేశాత్మకం. ఆ దృష్టితోనే నాగీత సాగినది. ఇది ఈనాటి ఈ దశకు చేరడానికి పలువురు (ప్రముఖుల తోడ్పాటు ఉంది. రెండేండ్లకు పూర్వమే వ్రాయబడిన ఈ కావ్యమును పరిష్మరించుటలో సహకరించిన మిత్రులు విద్వాన్‌ శ్రీ నాగళ్ళ గురుప్రసాదరావు గారికి, బాల సరన్వతి, కవికిరీటి

బిరుదాంకితులైన డా శ్రీ ఉండేలమాల కొండారెడ్డి గారికి, సాహిత్యబ్రహ్మ డా! శ్రీ వి.వి.యల్‌. నరసింవారవు గారికిని హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు.

నారసజ్ఞతను, సత్యదృష్టిని ప్రశంసిస్తూ (వ్రాసిన శ్రీ వి.వి.యల్స్‌ నరసింహారావు

గారికిని, జ్ఞానసముద్రానికి ఆవలి ఒద్దునున్న నాకును ఇద్దరి నున్న పారకులకును నడుమ సేతువు నిర్మించిన మాననీయులు డా! రావెల సాంబశివరావు గారికిని కృతజ్ఞుడను.

ఈ గీతా ప్రచురణలో భాగస్వాములైన అందరము విద్యారంగమునకు చెందిన వారమగుట నిజంగా ఒక అపూర్వ సమ్మేళనము.

ఈ కావ్యము యొక్క శుద్ధ ప్రతిని వ్రాసిన మా చిరంజీవి శరత్‌కుమార్‌ మరియు మా కోడలు లక్ష్మి కృషి మరువరానిది.

ఈ కావ్యమునకు ముందు వెనుకల చిత్రములను గీసియిచ్చిన మాన్యులు కవులు శ్రీ శీలావీర్రాజు గారికి నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు.

కావ్యమును ముద్రించి యిచ్చిన శ్రీరాఘవేంద్ర ప్రింటర్సు శ్రీ కె. లక్ష్మణ్‌ గారికి కృతజ్ఞుడను. టైటిల్‌ పేజీని ముద్రించి యిచ్చిన ప్రగతి ఆఫ్‌సెట్‌ అధినేత శ్రీ పరుచూరి హనుమంతరావు గారికి కృతజ్ఞుడను.

ఈ కావ్యావిష్మరణ జరిపించడానికి ప్రత్యేక కృషి జరిపిన మిత్రులు “ప్రజాసాహితి” మాసపత్రిక సంపాదకులు శ్రీ కొత్తపల్లి రవిబాబు గారికిని, తెనాలిలో కవిరాజు త్రిపురనేని ఫొందేషను, అధ్యక్షులు శ్రీ జెట్టి సాంబశివరావు గారికి, సభ్యులు శ్రీ జె. యస్‌. కృష్ణయ్య గారికిని సర్వదాకృతజ్ఞుడను.

చలసాని వెంకటసుబ్బారావు గ

విషయ సూచిక ;

పేజీ నెం. 1 విషాద యోగము లేక బాల గుంజాటన క్షే 2. సాంఖ్యయోగము లేక ప్రకృతి వెలుపల పురుషుడు లేడు 6 3. _ కర్మయోగము లేక ఫలమాశింపని కర్మలేదు 16 4 _ జ్ఞానయోగము లేక చావు పిదప మరియేమియు మిగలదు 20 5. _ విభూతి యోగము లేక పలుపోకల ప్రకృతి 27 6. విశ్వరూప సందర్శనము - బయలు నుండి హోయలు-1 కడ 7 _ విశ్వరూప సందర్శనము - బయలు నుండి హోయలు-2 శతి 8. అత్యాచార యోగము 52 9. యుక్తాయుక్త యోగము 59 10. స్వీయ ధర్మానుసరణము 69 11. ఆ105520/ కావ్యానుగాహనకు వివరణలు 90

ఎ)

ఫలశ్రుతి భగవతీగీత యను పేర పద్య కావ్య సుమము పూయించె చలసాని సుబ్బరావు గీతలకు గీత సద్దీత పూతగీత ఇది యధిక్షేప గీతగా ఇలచెలంగు. సకల దర్శన సారము సత్యగీత భగవతీగిత ఇయ్యది పాడియావు బాలయే వత్సమై చేపు బదయ జేయ భగవతియె పిండు పాలను ప్రజల కొఅకు త్రావ రండోయి తెన్గులు తనివి తీర సకల పాపహరము సత్యనిరూపణ చిమ్మ చీకటులను చెదరగొట్టు తరిమి కొట్టునేమొ చిరకాల గీతను నిత్య సత్య మౌటు నిలుచుగాన దీని జదివిన, వినినను, గానము దగ జేసిన పరులకు వినిపించినను, పదయ గలరు జ్ఞానము బుద్ధికుశలతయంచు భగవతియె పలికె వినుడో (ప్రముఖులార! 06

విషాద యోగము లేళ బాల గుంజాటన నిండు నూరేండ్లు పై బద్ద పండు ముసలి మా భరత భూషణుడు కడు మంచివాడు (బతుకు పండిన నింకను (బ్రతుకుపైని ఆశ చావదదేమియో యరయనెంచు బహు కుటుంబికుడాతడు బంధుమిత్ర దీనజన కల్ప వృక్షమై తేజరిల్లు మహిత గుణవతి యగు తన మనుమరాలు బాల భవితపై తన దృష్టి బరపెనిపుడు వ॥। బాలపై నతడంతగా టబ్రమలు పెంచుకొనుటకు ఆమె యసాధారణమైన వ్యక్తిత్వము 'ప్రతిభయు కారణము ఆమెను గూర్చి యిరుగు పొరుగు ఈ తీరున చెప్పికొను చుందురు తే.గీ బాల చెలువము వర్ణింప పాపటేని కైన నాల్గు మోముల వానికైన గాదు అవయవములు తీరిచిదిద్ది నట్టులుండి పోత పోసిన బంగారు బొమ్మ బోలు. నీ; నడక తీరది చూచి నుడున వలయునన్న నళిన భవుని తేరునడచినటులె మాటాడు చందంపు మాటల వర్ణింప పల్ముపల్మెడు పక్షి పలికినటులె ఒయ్యార మొలుకంగ నొక్కక పరిసాగ నెమలికి నాట్యంబు నేర్పినటులె కొంటె వారల గాంచి క్రుద్ధమై చూచిన పటు శరంబుల గాయ పజచినటులె ఆ కళాశాల జేరిన యాక్షణమ్మె లలన 'కాలేజి బ్యూటి'గ పిలువబడియె అవని నడయాదడ వచ్చిన యందమామె ప్రకృతికి ప్రతిరూప మయిన పడతియామె. 1

కోడె వయసులోని కుజ్జకారొద లెల్ల

కనులు చేసి కొనుచు కాంచు చుంద్రు

మీద గ్రుక్కికులను ([మింగుచుందురనగ

కల్లగాదు సుమ్ము కటిక నిజము

చదువు సంధ్యలందు సాముగర్జీలను

సాటిలేని మేటి చానయయ్యె

చిత్రలేఖనమున పత్రలేఖనమందు

లలిత కళల యందు లావు మిగిలె.

ఆట పొలమునందు అడుగు పెట్టెన యేని

ఎదిరి యాట కత్తె లదురు చుంద్రు

సతుల యాటలందు జగజెట్టి బిరుదము

పొంది పెక్కుడుగర లందుకొనియె.

చాష్ట్ర వక్షృత్వ పుంబోటి రాణకెక్కె

విశ్వ విద్యార్థి సంఘాల వివర మెటిగి

నాయకత్వము వహింప నడుముగట్టె

బహుముఖ ప్రజ్ఞ విలసిల్లై బాలనాడు.

వార్షికోత్సవ సమయాన హర్షమొదవన

భగవతిని దెచ్చి యధ్యక్ష పదవినుంచి

దర్శకులు భలీభళియని తన్నుపాగడ

సభను విజయ వంత మొనర్చి సాహసించి.

అసలు కన్న ముద్దు కొసరవగ వినమె!

కన్న తన కొడుకుల కన్న మిన్న

యౌచు తాత మనసు దోచి మసలసాగ

బాల యతని కంటి పాపవోలి,

వః. ఇట్టుంద భరతభూషణుండొక నాడు తన కాత్మీయుడును, ఇష్టసఖుందునైన గీరుదుని పిలిపించి, “గీరదా! సకల జనామోదంబును, శుభప్రదంబిను, సృస్టికార్య దోహదమును, అనంత కోటి జీవరాసులలో ప్రతి జీవికి నుపలబ్ధింబైనదియు, బ్రహ్మానంద మూలకము నైనదియు, మనుజ సంతతికి ప్రత్యేకమైనదియునైన వివాహమునకు నా ముద్దల మనుమరాలు బాల యేల యిష్టపదకుందెనో వివరింపుమనిన నాతనికి గీరదుండిట్లనియె.

2

గీర : భగవతి యనెడు చెలికత్తె బాలకడకు వచ్చె బాలనొప్పింప మీవారు పనుప పార్గుడును పార్ధ సారధి భాతి నుందు రెన్నడును, వారి సాంగత్యమెన్నతరమె ! భభూ. అప్పుదడేమాయె? పుట్టిన ప్రతి (ప్రాణికి చావు తప్పదని తెలిసియు మనుజుడు (బతుకుపై నాశ విడదు. నేనును నట్టివాదః బాల పెండ్లి చూడ వలెనని యీహప్రాజి తహతహలాడుచున్నది. పెండ్లికి పెడదమొగంబైన పిల్ల బాల ఇష్ట పడెనె? వరుడును నిష్ట వదెన? చూడ చక్కని వాడౌనె? ఈడు జోదె? తెలియ జెప్పుము గీరదా తెల్లముగను. భరతభూషణా! మున్నుతా భందనమ్ము చేయగోరని పార్గుని చిత్తవృత్తి గలిగి బాల దుఖమున కలగి యుందొ ఒక్క తెన్నున బోయెడు నువిద గాదు. ఇంటి పట్టున నుండదు, ఈనడుమను ఎచ్చటెచటనో తిరుగుచు నెవ్వరెవరి నో తన గృవాంబునకు తెచ్చు, నూతనముగ మాటలాడు నదేమన మాటమార్చు. వ। తన మాట కాదన దనెడు నమ్మకముతో భగవతి బాలకిట్లనియె భగ : ఏమె బాల! నీకేమాయె? ఎందుకింత చింత? వలదటే పెండిలి? పంతమేల? చూడరాదటె? చూపులే కూడవనుట తగవె? వలదన్న బలవంతమగునె నీకు? బాల : బెనె, చూపుల నోవగా లేను నేను వారు మగమహారాజులు వలదు వలదు తృప్తి యుండదు వారికి నెంతయిడిన ఎంతకైన తెగింతురు తృప్తి గనక న్‌

భావి ఘోరకృతులు భరియింపజాలను నే భరించి పదయనేమి గలదు? దుణఖమే మిగులును దోష మెవరిదైన వలదు వలదె యిక వివాహ కాంక్ష ఏమి బాముకొందు నీ వివాహము వల్ల సుతులగందు పెక్కు సుతల గందు సుతలకేను తగిన పతులనెమకలేను చదువరులను జేసి సాకలేను. నాదు చేతగాని తనమె నాకు శాస మగుచు నీడువచ్చిన మగువలిట్టె వర్ణ సాంకర్యమును జేసి వరుల బొంది లేచి పోదురు నవ్వు పాల్సేసి నన్ను ఇంక కొడుకుల సంగతి యేమనందు చదువు లేక సంస్కారమన్నదియు లేక రోమియోల చందమున పరువును వీడి దిక్కుమాలిన వారలై తిరుగు చుంద్రు అన్ని యవమానములకును నిక్కయైన పెండిలికి నొప్పుకొననేల? పెక్కువెతల నందగా నేల? బ్రహ్మ చర్యవ్రతమ్ము ననుసరింతు, సుఖమ్ముల ననుభవింతు తలచు కొనినంత దదపుట్టు, కలచునెడద ఒడలు గజగజలాడును ఓర్మి దక్కు తాపమధికమై బాధించుతనువు నెల్ల మనసతలకుతలమగుచు మరుగుచుండదె గీర : ఇట్లు ముందు ముందెన్నడో రాగల (భాంతిజనితములైన వివత్తుల గూర్చి పరితపించుచున్న బాలను గాంచి భగవతి యిట్లనియె బాగు!బాగు! ఒంట బట్టెను తత్త్వము ఇంతితున? ఇంకనేమి గలదొ దఏలమాటలాడె దీరీతి బేలవై చదువు సంధ్యలేని చవటవోలె గ

మాట చూడ జూడ మరపించు పెద్దల వాస్తవమ్ము గాదు వర్తనమ్ము వదలు మింకనీవు వృదయ దౌర్భల్యమ్ము వయసు ముచ్చటలవి వలయునీకు. 'పెడమొగము పెట్టెదిపుడీవు పెండ్లియనిన మీద మీద పరితపింతు మక్కుటముగ వయసు మీరిన చందాన వాదమేల వలయు లౌకిక జ్ఞానమ్ము వనితలకును గీర : భగవతి మాటల కద్దువచ్చి బాల యిట్లనియె! భగవతీ! గుండె బరువు దించుకొంద్రు కనిన వారు కుదువ పెట్టి యున్న కొండ్ర కాస్త పెంచి పెద్ద చేయ బిల్లలు కలరింక ఏమి బాముకొందునింత చేసి? పెండ్లి మాత్రమే చేతురు పెద్దవారు కాపురము చేయవలసిన కాంతనేను సుఖము నాసింతురే గాని సుఖము గూర్చ ముప్పు దప్పింప వారికి పూచియేమ? వంశ నాశకారణమౌదు వరుని బొంది వరునిరోయుచు శుభముల వరల వలయు ఉభయ మార్గాల నాకేది యుత్తమంబొ. భగవతీ తెలుపు ముచిత పథము నాకు. విషాదయోగం సమాప్తం ప్‌

సాంఖ్య యోగము లేక వో వడా వ్‌ వ గో ప్రీక్ళతి వెలుపల పురుషుడు లేడు గీరదుడు_ పెండ్లిని గూర్చిన భయ సందేహాలతో విషణ్ణ వదనయై యున్న బాలను చూచి పరిహసించు చున్న దానివలె నవ్వి భగవతి యిట్లనియె:

ఓసి చెలి! నీవు నేనును ఒక్కటిగద

నాదు పాండిత్యమది నీకు నచ్చెకొంత

పెద్ద మాటలాదెద వీవు సుద్దుల వలె

శోకమే రూపు కట్టిన చోద్యమయ్యె

ఇట్టి వింతలు పుట్టునా యేమియిపుడు

నీవు పెండ్లి యాడిన యంత నింగినేల (బ్రద్ధలగునన్నయట్టుల పలికెదీవు

కారణము కనరాని శోకమ్ము నీది.

ఎట్టి దుర్హునయు నెదురుగాకున్నచో

ముందు పుట్టువారు ముందె చత్తు

రదియె ప్రకృతినైజమా సత్యమెజుగక

నేడ్చుటెల్ల తగునటేనరులకు?

పుట్టిన ప్రతిప్రాణి గిట్టక మానదు

గిట్టినట్టి ప్రాణి పుట్టబోదు

(ప్రాణి కొక్క - బ్రదుకె పంచత్వమెతుదకు

వైదు మూలకములె యాత్మ లేదు

తల్లి గర్భమందె తనువుతో పాటుగ

ఆత్మయను పదార్థమంకురించు

తనువు తోడ పెరుగు తనవుతోడనె చచ్చు పిండమిడుట నరుల పిచ్చిగాదె!

మోక్షమనెదు నొక్క మూఢ పదార్ధము సృష్టి చేసిమతులు చెబచినారు, పండితేం[డ్రుదైన పామరుడైనను మరణమైన పిదప మట్టి గలియు

6

నాకలోకమేదడ నరకలో కమ్మేద

పుడమి వెలుపల కనబోము వాని

మనసు నందెరెంటి యునికి యుంట నిజమ్ము తెలియగలవు బాల! దీన నిజము. సుఖములును దుఖములు జూడ నఖిల జీవ కోటి కనుభవింపవలె నే నాటికైన;

ప్రాణులకు నంటు సొంటులు ్రాప్త్రమైన

మేర శోకము వెన్నంటి తీరుచుందు.

వ॥ ఇంక నీ పెండ్లి వలన నెవరెవరికో వోని కల్గునని యుహించిమానుట వెట్టి పెండ్లి చేసికొనుట నీ ధర్మమని చెప్పుటకే నేనింతవరకు చెప్పవలసి వచ్చినది. సృష్టినైజమును దెల్చెద వినుము. నీవు, నేను, వారు, నీవారు, నావారు మూల ప్రకృతి నుండి పుట్టినారు జీవముద్భవించె జీవ పదార్ధము లేని యణుగణంబు లేకమువగ

ఆత్మ నిత్యమనుట ఆత్మవంచన యగు ప్రాత కట్టె వీడి పడయునొక్క క్రొత్త కట్టె యనుట రిత్త పలుకు సుమ్ము మనికి లేదు ఆత్మకునికి లేదు నరుడు వల్వలు దగమార్చు కరణి నాత్మ దేహముల మార్చునను టెల్ల తిక్కనూట వినుట కింపుగ నుండును వివరమరయ వెల్లడగు నిట్టి యందలి కల్లతీరు. మహిని ఆకలి దవ్పులు మైధునములు సకల ్రాణులకును జూడసమము సుమ్ము మనుజులందు బుద్ధి యొకటి మహిత శక్తి సృష్టియందతడె మిగుల (శ్రేష్ణదయ్యె.

7

పసులు, క్రిమికీటకమ్ములు పక్షితతులు జంట గట్టుచునుండును సహజరీతి అబ్బురము గొల్పు నీదు తీరకట నాకు సృష్టిని పరిహసించెడు చేష్టయేల ? అగ్ని పర్వతములు (పేలు, నడవులందు కారు చిచ్చు పుట్టి జనుల గాల్చివేయు, ఉప్పెనలు లేచి ముంచును ఊరునాడు! ఎందరెందరో చత్తురే? ఎవరివలన. కారొకరి చావున కొకరు కారణమ్ము చావు తప్ప దేరికినైన, చనిన వారి వెంట నున్న వారేగరు, వెట్టివగుచు నేల నిన్ను నీవిటుల నిందించుకొందు? వ॥ కాబట్టి బాలా! అనవసరమైన భయాందోళనలను కట్టిపెట్టి పెండ్లి కియ్యకొనుము. బాల॥ భగవతీ! జనుల జీవన్మరణములు పూర్వజన్మ కర్మఫల మనిగదా పెద్దలు చెప్పుదురు. భగ : బాలా! నీవు ముందే కొన్ని నిర్దిష్టమైన నమ్మకముల నేర్చబచికొంటివి. పెద్దల వలన గాని, గ్రంథ పఠనము వలన గాని నీకట్టి నమ్మకము లేర్చడి యుండవచ్చును. వానిని నీవెన్నడును ప్రశ్నించియుండలేదు, వెనుక జన్మమొకటి వెంటవెంటనె ముందు జన్మ మొకటి కలుగు జనుల కనుట కల్లమాట; అదియు కర్మఫలమనుట మతియు సుతియు లేని మాయమాట బుద్ధి కర్మవశమనెడి బుద్ధి వక్ర బుద్ధి, కర్మయే (బ్రతుకుల దిద్దునపుడు సృష్టి కర్త నిర్వాకమదేమొ తెలియ దిట్టి ద్వివిధ ప్రమాణము లేలగల్లె? 8

అంతులేని జన్మల కథలన్ని కల్ల పూర్వ జన్మము మరుజన్మముందునేని పూర్వ జన్మంబు జ్ఞానమ్ము బొందవలయు అట్టి జ్ఞానమే లేకున్న నదియనృతము బాల: భగవతీ! చావు పుట్టుకలు సహజమైన సంఘమున జరుగు దుర్మార్ణములకు, హత్యలకు నెవరినీ బాధ్యు లనుగా చేయజాలమా? భగ : బాలా! సాధారణ పరిజ్ఞానము గల నీవంటి నామా న్యలకిట్టి సందేహము కలుగుట సహజము. నీ శంకా నివృత్తి కావలెనన్న సృష్టి మూలమును, క్రమమును, మానవ సంబంధములను తెలియుటవసరము. దానిని నీకు సవిస్తరముగా తెలిపెదను వినుము. సృష్టి తత్వమునెలుగగ బుషలు మున్ను దృష్టి సారించి జగతికి నెలుక పజచి రొక్క సూత్రము దానిని చక్క నీకు దెల్చ్బెదను దాననిజమీవ తెలియుమిపుడు

• ఆదియందేమియును లేదు లేదనియును చెప్పలేమది దేనిచే కప్ప ఐడెనా? గాలి బేదాకసము లే దగాధ జలధి యుండెనేమొ యెటుగ జాలమూహగాని. చావులేదు, మున్ను చావకుండుట లేదు రేపవళ్ళ మేర చూపలేదు ఊపిరెజబుగని యది యూపిరి ందగ ందీసె అదియె కలదు దాని కదియె నాటి కటిక చీకటి యుండె, చీకటిని ంబట్టి బయలు నుందెను నామ రూపమ్ము లేక; అంతు చిక్కని జగతిని ననలశక్తిం దొట్టి ప్రమాణమ్ము ప్రధమ తోచెనపుడు ర్తి

కడపట జనించెనొకరీతి కాంక్ష జగతి విశ్వసృష్టికి కాంక్షయే విత్తనంబు ఇటు లసత్తున సత్తును బుషులు గాంచి రంతరంగము చేత ననంత జగతి. యోచనలు చేసి గీసినా రొక్యరేఖ ముషివరులట ప్రామాణిక రేఖ దనర రేఖ కెగువ నేముండెనో రేఖక్రింద నేమి యుండెనో యనుచు తర్కించినారు. ఎగువ స్వర్గమాయెను భువిదిగువ యాయె, భువిని పితరులగ్గలముగ పుట్టినారు, అవధులే లేని కార్యములవతరించె పట్టపగ్గాలు లేకనే పుట్టెశ్తక్తి ఏడ పుట్టెను? ఎటనుండి యిటకు వచ్చె విశ్వమెవ్వడెబుంగును? వివరమెలుగు వారెవ్వరు? తద 6బుట్టినవారు సురలు తమకు ముందున్నది తెలుపతరమె తమకు? సృష్టి కారణమగు “నతి డెలుగు, దాని నతడె రూపు దిడ్దె నొకాదొ? ఆతని కను సన్నల బఐడియది చనునో చనదొా? అతడె సకల మెజుగు నేమో? యెలుగకయు పోను. ౫* సృష్టి మూలము కనుగొన బుషులు తలలు పగుల గొట్టుకొనిరి గాని వారికపుడు అదుగడుగన సందేహమే అలముకొనియె ప్రశ్నయే యుత్తరమగుచు పరగెతుదకు. అంధ విశ్వాసముల తోడ నడుగువైచి ఉత్తమ పురుషునొక్కని చిత్తమందు తామె పుట్టించుకొని కర్త ధర్త, భర్ర హర్త యాతడేయని నమ్మియలరినారు. 10

రగడ : దేవుదెవ్వడొ సృష్టి చేసెను

దేవుడందరి రక్షచేయును అతడె తాసమయింవ జేయును అనుచు సుద్దులు చెవ్ప్చచుందురు మంద బుద్ధులు మారు చెప్పరు ముందు వారలు ముచ్చటించిన వేద వాక్కునె సత్యమందురు భేదమెంచ శిఖండి యందురు అత్మ మౌధ్యము తెలియజాలరు ఆత్మ నిత్యమటంచు నెంతురు జగతి యంతయు మాయయందురు చావు పుట్టుక మిధ్యయందురు వారి మాటలు నమ్మబోకుము దారి యేదియొ నేను తెల్పెద. మూల 'ప్రకృతియే సృష్టికి మూలమౌను ప్రకృతి తనకు తానె జగతి 'బ్రకటమయ్యె కదలునదియును కదిలించునదియు నదియె చలనమును మార్చు ప్రకృతికి సహజగుణము. అది తొలుతనప్రకటనమై పిదప వ్యక్త మాయె, తత్త్వవేత్తలు దాని మాయయనిరి. నేనులోని నీవును నీవులోని నేను తానెయై విస్తరించెను తరుణజగతి. వెయ్యి నేనులు, మరి వెయ్యి నీవులు గల్లి వెరసి సంఘమాయె విశ్వమాయె సంఘమె శరణమని శాక్యముని పలికె తధ్యమిదియె విశ్వ దర్శనమ్ము ఒక నిరాకార జగతిలో నుండి వచ్చె గాని సాకార విశ్వమ్ము దీని వెన్మ లేడు లేదెవండును తన లీల చేత సృష్టి చేయగా జాలెడు సృష్టి కర్త

111

దుష్ట శిక్షణ కార్యము శిష్ట రక్ష కానిపించని దేవుని కార్యమనుచు నూరు కొనిన మానవ జాతి యారిపోవు పాపముల శిక్ష నిక్కడే పడయవలయు. బ్రతుకు నిచ్చగించు ప్రతిప్రాజియును గూడ నరునికిచ్చ గాక మరియు హక్కు గలదు, క్రిములు కీటములును పశులవ సరమె యంకుశముగ సాగిపోవు. పాపపుణ్యముల (ప్రసక్తి పసులకేల మంచి చెడులు సైతమునవి యెంచబోవు మనిషి మాత్రమే మన్నించు మనసు గలిగి, కర్మ చేయు నాశించును కర్మఫలము. కర్మలు స్వతంత్రమైనచో కలదు ఫలము కర్మలకు ఘర్షణ గలుగ కర్మఫలము ఫలము విపరీతమైనను పనులు విడరు. మానవులు సంఘ జీవులుగాన నెపుడు ఘర్షణల్లేని కర్మకే కలదు ఫలము హద్దు మీరిన శిక్షార్డులౌదురిలను ఇదియు నివము నందె యనుభవింపవలయు. బాల : భగవతీ! శ్రీరాముడు వాలిని దొంగ చాటుగ చంపి రానున్న జన్మలో నతనిచేత చంపబదుదునని వరమిచ్చి యున్నాడు గదా! భగ ; ఓహో బాలా! నీ కెట్లు చెప్పిన బోధపడును. ఇంతకు పూర్వమే చెప్పియుంటిని మరల చెప్పెదను వినుము. ఎంతటి యుదార బుద్ధియో యిన కులుండు దొంగ దెబ్బ దీసిన దొడ్డ దొరయతందు తప్పునంగీకరించిన ధన్యజీవి వాలిచే జావ మాటిచ్చి వరదుడయ్యె 12

వాలి పాపములకు శిక్ష వర్తమాన మాయె తన పాపములకేమొ మారుజన్మ శిక్ష తప్పించుకొనగ 'లైసెన్సు" గాదె అర్థరహితమ్ము గాలేదె అతని తీర్చు? పూర్వజన్మయు మరు జన్మ బూటకమ్ము ఉందె బోనప్పు రాము డే యోని బడునా ఎవరికెలుక? ఈ విడ్డూరమేమిటమ్మ వర్తమానము ననె శిక్ష పడయ రాదె? ముందు ముందెన్నడును కల్డబోని జన్మ యందు శిక్ష ననుభవించునంట, జెర! నేర మొనరించు వారిట్టె కోరుకొనిన మనుజ జాతికి నిచ్చోట మనుగదేది? పిచ్చి పిచ్చి ప్రశ్నలు మాని పెండ్లి మాట వినుము, హేతు వరసి నీవు చనగవలయు నీ ప్రవృత్తి వివాహమునే వలచును ఆపద భయమె కాని యే యద్దులేదు. ప్రీ పురుషులందరును పెండ్లి చిత్తగింత్రు ధర్మమదియె; నీకును నది ధర్మమగును, నాదు ఉపదేశముల పనిలేదు నీకు; నీవయాచరించెదవు స్వభావమగుట. నాశనము లేని జ్ఞానము, దేశకాల బాధితము కాని దానిని బోధపజచి నాను నమ్ముము, నా మాట నమ్ముమీవు, పెద్ద ముత్తైదువవు కమ్ము పెండ్లి యాడి. అదియు ననుకూల దాంపత్యమైన నీవు స్వర్గ సుఖముల దేలుచు వరల గలవు అననుకూలమేయైనచో నదియె ముందు తరములకు గుణపాఠమై తనరగలదు. 13

వ॥ ఇంత దనుక నీకు చావు పుట్టుకలను గూర్చియు మూల ప్రకృతిని గూర్చియు, ప్రకృతి ధర్మమును గూర్చియు తెలివియుంటిని. ఇకపై నీవు సంసార సుఖములనుభవించుచు భవబంధముల చిక్క కుండు యోగములను తెల్పెదను. వినుము. మూడు పురుషార్ధములె నీకు ముఖ్యమగును మోక్షము పురుషార్ణమనుట మొరకు తనము జీవితమును జీవించుటె జీవితాశ కష్టసుఖముల నొక్కటి గను తలంచి ఇట్టి జీవిత సత్యము నెబుగునెడల ఆగమనిగమాదులపని యసలఠె లేదు (శ్రుతులు వద్దు, స్మృతులు వచ్చు, సూత్ర బిద్ధ యోగ దర్శనంబులు నుపయోగపడవు. ఎవ్వడో పూర్వ కాలాన నిట్లు చెప్పె ననవలదు, ఏదొ కావ్యము నందు వ్రాయ బడెననుచు వాదన చేయవలదు నీవు, నీకు నీవై వివేకించి నిజమెలుంగు. మనసు నందె మౌలికమైన మార్పు వచ్చు విప్లవము నందె చెలరేగి వెలుగు తెచ్చు లోవెలుగె బాహ్యలోకములోన మార్పు తెచ్చు నద్భుత ్రగతిసాధించగల్లు. మోక్షమనెడు పదార్థము బొందెనెవడు? పొందె బో అతడిట వచ్చి పోల్చగలడె? జన్మ రాహిత్యమును బొందు జనుదడతందు; ఇంక తిరిగి రాగల వార లెవ్వరుంద్రు. అన్న పానములను మాని, కన్ను మూసి, ఒడలు జపతపముల చేత బడల జేసి, ముక్తి గోర ప్రాణములకు ముప్పు వచ్చు, రెంటికిని చెడి వగచెడి రేవడగును.

14

కడచిపోయిన నిన్నకై అదలువారు రేపు రాకకై అబ్బులు చాపువారు అ(ప్రయోజకు లవివేకులౌదురిలను నేటిలోన (బతుకు వారెమేటి జనులు. ప్రాజ్ఞులైన వారు పట్టిన కార్యము మానరు విపరీతమైన గాని విఫలమైన వారు వెతలను గుందరు బ్రతుకు దారి యరసి బ్రతికి పొమ్ము బాల ; భగవతీ! 'ప్రాజ్ఞులందువే వారలెట్టివారు? స్థితప్రజ్ఞుల వర్తన మెట్లుందును? భగ : నాదు వర్తనము వలె నుండును. అర్ధము కాలేదా వినుము నా జీవితమే స్థిత ప్రజ్ఞల వర్తనమునకు ఉదాహరణము. తల్లి నెణుగ నేను తండ్రిని నెబుగను, అత్త మామలేరు అదుపు చేయ అయిన నాకు నిచట నందరునున్నారు బ్రతుకు బాట ంమిగుల బాధపడితి. ఎదురు దెబ్బలు తినియుంటి నెన్నగ్గాదు, కాని యిసుమంత దుఖించు దానగాను, ఎన్నియో మెట్లు (బ్రతుకున నెక్కినాను ఉబ్బి తబ్బిబ్బుగాను, నేనున్నతి గని. లేదు నావారు పరులను భేదమెపుడు అంతవరకేల నాకు నే మౌదువీవు వలరావలె నీ కొరకేను నేడు నాడు ప్రకృతియె రప్పించె నన్నునిటకు. మః 'ప్రజ్హనవ నవోన్మేషశాలిని, ఎప్పటికప్పుడు వివేకముతో వికాసమందునది. అది సువ్యవస్థితమై యుండుటే స్థిత ప్రజ్ఞ స్థిత ప్రజ్ఞకలవారు స్థిత (ప్రజ్ఞులు, స్థిత ప్రజ్ఞలు స్థిత ('ప్రజ్ఞుల కింతకంటిె వివరమేమి కావలెను? సంభ్యాయోగము సమాప్తము 15

కర్షయోగము లేక్‌ ఫలమాశింపని కర్మలేదు. బాల : భగవతీ! కర్మ చేయుటకే నాకధికారముగాని కర్మ ఫల మాశించుటకు నాకధికారము లేదందురదియెట్లు? ఫలము లేని నాడు నేనేల కర్మలు చేయవలయును? భగ : ఆదియును వినిపింతును. వాంఛలేని జీవి వసుధయందున లేదు ఇం(ద్రియముల వలన నిచ్చగలుగు వాంఛనణచుకొను నవసరమేల గలుగు? అణచుకొను బ్రతుకున కర్థమేమి? ఇం(ద్రియాదుల వని నింద్రియములు చేయు, వాని నద్దు కొనగ వలవదింక, అదుపులోన నుంచుటవసరమౌ సుమ్ము విషయవాంఛలేని విబుధు లెవరు? విషయములనంతములు, అవి పెత్తనము చేయరాదెపుడును మన చిత్తములను ఆచి తూచి జీవితమిట ననుభవించు వాడె ప్రాజ్జుడనగ జెల్లు వసుధ యందు బాల : భగవతీ పాప పుణ్యములకు కర్మలే కదా కారణము అట్టి కర్మలను విసర్జించి దోష రహితులమై మనవచ్చు గదా! భగ : కర్మ చేయని వారల 'ఖర్మ' కాలు, కర్మ చేయని వారిల కాన రారు, కర్మ సన్యాసమనునది కల్గబోదు, కర్మ జీవియే ధరణిని ధర్మజీవి 16

పాప కర్మలనిన గదా భయము నీకు పెండ్లి పాపముగను తలపించెనేమి? పార్వతియునీశ్వరుండు దంపతులు గారె ఆది దంపతుల వివర మరయుమిపుడు. విశ్వగర్భిత శక్తులు వీరె సుమ్ము ప్రీ పురుష శక్తులకును ప్రతీకలుగను 2 శవ శివానులు మహిపైని చెలగుచుంద్రు అవని గౌరీశ్వరుల పెండ్లి కర్టమదియె పెండ్లి యనెడు క్రతువది తప్పించుకొనగ వీలులేని (ప్రకృతి బంధమేల వలదు? ఆదియొకానాక జీవకళానుసంధి నీ నొసట ప్రొద్దు పొడిచెనా నిజము చెప్పు. బాల! విశ్వాన జూడు ద్వంద్వాల పంట ఆలు మగ లౌచు ముద్దుగా జోడు గట్టు, ప్రకృతి నీపై విధించిన పనిని జేసి తీర వలయును ఫలసిద్ధి కోరవలయు. కారణము పురికొల్పును కార్యమునకు కార్యము ఫలము నాశించుగాన రిత్త కార్యముల జేయ నెవ్వరు కష్టపడరు మునులు సైత మాసింతురు ముక్తినొంద. ముక్తి మూఢ పదార్ధము, మోసపోకు మనుచు తెల్పితి మున్ముందు మరల మరల తెలిపెద నరుల మెదడును తినెడి దాట, దాని వారిని బోనిమ్ము దాని వెంట. మనిసి యందము సృష్టించి మనికిగనును సృష్టి సరళిని కొనసాగ జేయు, తన్ను తానె సృష్టించుకొని శాశ్వతముగ నుండు మనుజులందరు చత్తురు “మనిషి (బతుకు 17

బాల : భగవతీ! పాప పుణ్యముల నిర్ధరించుట యెట్లు? జంతువులను చంపి మాంస భక్షణ చేయుట పాప మనుచుంటిమి. యజ్ఞములో వందలకొలది జీవ రాశుల జంపి పుణ్యమనుచుంటిమి నా క్తీ ద్వంద్వ నీతి యర్థము కాకున్నది, తేల్చి చెప్పుము. భగ : ఏది తన్ను బాధించునో, ఏది తనకు వోయి గూర్చునో, పరులకు నవియె గూర్చు బాధ యును, వోయి క్రమముగ, పాప పుణ్య ఫల వివేచన మీ రీతి బడయగలవు. బాల; భగవతీ! వివాహబంధము శాశ్వతమా? తాత్మాలికమా? దాని పవిత్రత యొట్టిది. అగ్ని సాక్షి యననేమి? ఐదువ తనము యొక్క గొప్ప తనమేమి? భగ : ఆలుమగలు తరచు కీచులాడు కొనగ తాళి యెట్లగునది యెగతాళి గాని ఒండొరులు గౌరవించుకోనుండు విలువ లేనినాడు పవిత్రత లేనె లేదు. అగ్ని సాక్షి యగును అన్ని పెండ్లింద్లకు, సాక్ష్యమీయరాడు జడ్జీ ముందు, అంత్య (క్రియలకేమొహాజరౌ చుండును పక్షి మిధునములకు సాక్షి యెవడు? మనసు మనసును కలియని మనువునందు తాళి మారి పోవును, ఉరిత్రాడు వోలె అగ్గి సాక్ష్యపు పెండ్లియు బుగ్గిపాలు పెద్దరికము చిటికెలోన దొద్దవోవు ఒక మగువకు పెక్కు మగలు, నొక మగనికి పెక్కు మగువలు గల కాల మొక్కటుండె వరుసలును మారె కాలపు బాటలు బడి ఒక మగని కొక మగువయె యొప్పు నేదు. 18.

పెండ్లి కట్టుపాట్లు సదలె, పెండ్లి కర్ధ

ములును మారి పోగలవేమొ ముందు ముందు,

రెండు గుండెలు కలియ నూరేండ్ల పంట

గుండె లెడమైన నొప్పదు కూడియుంట

ఎన్ని వింతలుప్పతిలునొ యింక మీద?

ఏకలింగ వివాహము లింక సాగు,

మగువ మగువను మగవాడు మగని వలచి

పరిణయమ్మాడు చుంద్రు ప్రపంచమందు.

వధువు వరుడొక్క తీరైన వరమె పెండ్లి

నరకమే సుమ్ము వారలు తిరుగబడిన

కట్టియుంప జాలదు తాళి బొట్టు వారి

సాక్ష్యమిచ్చు నగ్నియు వారి సాకలేదు.

వేదమం([త్రములవి వృధయయిపోవును

లగ్నసమయ మదియు భగ్నమగును

జాతకముల నెల్ల శంకింప వలయును,

తప్పుల తడకలగు నొప్పుదలలు.

కనగ నైదువ తనమది కైతవమ్ము

ఐదు చిన్నెలు గలయది ఐదువయగు,

కన్యగా నాల్గు వన్నెలు కలిగె తనకు,

పరిణయమ్మున సూత్రము బడనె మగువ.

మగడు చచ్చిన మరి నాల్లు మాననేల?

మధ్య వచ్చిన సూత్రము మధ్య పోవు!

కులుకులన్నియు మగనితో తొలగనేల?

పురుష పుంగవులకు పుట్టు బుద్ది గాని.

బాల : భగవతీ! కర్మాచరణ, జ్ఞానసముపార్ణనలలో నేది యుత్తమమో తెలియక తికమక పడుచుంటిని నా సందేహమును బాపు యోగమును తెల్పుము. జీ బి కర్మయోగం సమాప్తం

19

శీ, జ్ఞాన యోగము రేక చావు పిదవ్‌ మరియమియు మిగలదు భరత :గీరదా! పెండ్లి యాడుటయా మానుటయా యను విషయమును తేల్చి చెప్పక భగవతి యేమేమియో చెప్పి సాగదీయు చున్నదేమి? గీర ; అవును భరతభూషణా! యుద్ధము చేయుట నీ ధర్మమని చెప్పి సరిపుచ్చక ఏవేవో యోగములని, భోగములని, (బ్రహ్మములని పరబ్రహ్మములని పార్థసారధి చెప్పియుండ లేదా? ఇదియునల్లే యని తలంచుము. సమయము చిక్కినపుడు లౌకిక జ్ఞానమును సామాన్యులకందించు టలో తప్పేమున్నది? భభూ ; సరిసరి భగవతి తదుపరి వచించిన దేమి? భగవతి బాలా! తల్లిదండ్రులపై చుట్టాలపై మక్కున గలిగి కర్మ నేవగించుకొనుచుంటివి. నీ జ్ఞానము నశించినది. మోహము దానిని కప్పి వైచినది. నేనిపుడు జ్ఞాన మార్గ మునెలుక పజతును. 8 ఈ జ్ఞాన మసాధారణము దీనిని తొలుత నేను కపిలకు వినిపించితిని. అద్దానినామె 4 ఆసురికి, పంచశిఖునకు బోధించినది వారు బృహస్పతికి, ర్‌బ్బహ్రస్పతి 6చార్వాకులకు, చార్వాకులు లోకులకును చాటిరి. మనము లోకులము. ఇది నా తోను, నీతోను అంతము కారాదు విశ్వమందలి లోకులకు వ్యాప్తము కావలయును. ఇంతకును ముందు నీవును నేను లేము విశ్వమూడి పడిన యట్లె పృధ్విమనము పుట్టియిచ్చోటనే తగమెట్టి నాము ఒకరికొకరు దగ్గణగుచు నొప్పినాము 20

సాలె పుర్వుగూదల్లిన చందమునను విశ్చ్వరచన చేయడెవడు విశ్వశిల్సి

అది యొక యనల జ్వాలగ ననవరతము వెలుగుచును నాజుచు మరల వెలుగుచుందు మనుజ జీవిత మద్భుతమౌమనుగడ

దాని నానంద మయముగ తానె చేసి

కొనగ వలయుననిన దైవమనిన భయము ప్రాణ భయమును మది నుండి పాయవలయు.

వ॥ _ బాలా! జ్ఞానకర్మలు పరస్బరాశ్రితములు. జ్ఞానము లేక కర్మకు పునాది లేదు. కర్మలేక జ్ఞానము నిష్ఫలము పదార్ధము భావమునకు ఆలంబన.

బాల. భగవతీ ! ఇంతకు పూర్వము లేని నీవు నీకు ముందున్న వారి కీ జ్ఞానమును బోధించుట యెట్లు జరిగినది?

భగ : మంచి ప్రశ్న యడిగితివి. నన్ను నా తత్త్వము నెబుగక అట్లడిగితివి. నేనెవరో తెల్పెదను వినుము. మూల ప్రకృతియే నేనౌాదు, ముందు నాకు లేదు లేదేమియును, బేడెవండు నాకు తెలియనిదేమియు నాస్తి, నాస్తి పరమ సత్యము నీకయి పలికినాను. లెక్క లేనన్ని జీవుల నొక్కనరుడె నన్ను తెలిసి కొనగలడు, నన్ను నేనె బిహు విధంబుల వ్యక్త పజుచు కొందు వ్యక్తిగాను నేనొక అనంత శక్తి గాని.

బాల : భగవతీ! మన్నింపుము నాతో ఆడి పాడి మాలో వొకతె గా నున్న స్పేహితురాలుగా, సామాన్య స్త్రీగా భావించితిని నీ యసాధారణ తత్త్వమును గుర్తింపనైతిని ఇంక నాకు జ్ఞానోపదేశమును చేయుము.

21

భగ : తెలిసినట్టివారు తెలియని వారును తెలిసియును తెలియని తిక్కజనులు కర్మ చేయు వారె; జ్ఞానము నార్జించు వారరుదుగ నుండ్రు వసుధలోన. సృష్టి ద్వంద్వ గుణముల సమిష్టియగును ధర్మమున కధర్శ్మమునకు తగవు గల్గు అంతమున ధర్మమే గెల్బుననుట చెల్లు, ధర్మవీరులు నుదయిం(త్రు తరతరాన. పట్టభద్రులైనంతన ప్రమ కలుగదు (వ్రాత కోతలు చదువులు, వాక్సటిమయు మనుజులన్‌ జ్ఞాన నిధులుగ మలపలేవు (బ్రతుకు లక్ష్యమెజలుంగుటె పరమవిద్య. వేద కాలాన జన్నించె ” వేనరాజు యజ్ఞ సంస్కృతినాపిన విజ్ఞుడతడు, సురపతి మదమణప నందసుతుడు పుట్టె, భూత దయనేర్చ జనియించె బుద్ధుడిలను. (ప్రేమ తత్త్వము భోదింవ క్రీస్తు పుట్టె, 72 'జ్ఞార్రు” లనెదుర్శొన లెనిను జననమొందె, బానిసతనము బోకార్చ బాపు పుట్టె, రంగు భేదము తొలగింవ 'కింగు పుట్టె. జాతి నిర్వీర్యమైనచో జనన మొందు ముక్తి గలిగింప బహుముఖ శక్తిశాలి ్రాన్సు నుద్ధరింపగ 9 “జోను వ్రభవమొందె, 1 (గారిబాల్డో పుట్టె నిటలీ గర్భమందు పసుల కన్న హీనమ్ముగ (్రతుకు నీడ్చు బానిసల 6గావ “*లింకను ప్రభవమొందె, పఠితులను నుద్దరింపగ బహుమనీషు అవని జన్మించి “చరితార్థులైరిమున్ను. 22

స్త్రీల దుస్థితి ంబోకార్చ శిష్టజనులు రామమోహనుడును నప్పరావు కందు కూరి మున్నగు వారలు పోరినారు (ప్రకృతి శక్తులే వారలు బాల వినుము! ఏల జన్మించి రేలవర్తించి రట్లు? నాదు ప్రకృతయి వారల నదుపుచుందడు, వారి కార్యములకు నేనె కారణమ్ము ఇదియె సృష్టి రహస్యమ్ము సుదతి వినుము. ఆర్య బుషుల కార్యము దీర్చనవతరించె రామమూర్తి ద్వాపరమున రాచకార్య చతురుడైతాను జన్మించె చక్రపాణి, ఎందరెందరో జన్మింతురిటులె జగతి. ఏనె సత్యమనుచు గురు తింత్రు వారు నీటి బుడగ వంటి బ్రతుకునిజమెటింగి సంఘ సేవ కంకిత మౌచు సాగువారు పరమ పదమునాశింపని '్రాజ్ఞులవని. జీవులన్నియును విగత జీవములగు, చావు పిదప నన్నియు నొక తావె చేరు, మంచి చెడు ఖేధమును లేక మనుజులెల్ల, నొక్క స్థితినె పొందగలవా రక్కజముగు అగ్జిపాలయి దేహము బుగ్గి యగును. దేహము నశింప నళశియించు దేహికూడ మన్ను మన్ను కలియుగద, మిన్ను మిన్ను నీరు నీరు, గాలియు గాలి నిప్పు నిప్పు. అందరును నాదు బిడ్డలె, అవసరమగు నన్నివనరులు కల్పించి యున్నదాన, నాదు సొమ్ములు వెదజల్లినాను మిగుల అందరును నర్చులేగద యనుభవింప, 23

కర్మ చేయని వారి ందెగడగ లేను కర్మ చేయు వారల పొగడగ లేను వీరు వారు ఆచ్చియునన్నె చేరగలరు. స్వవర భేదమ్ముల (ప్రకృతి సరకుగొనదు. (త్రిగుణములును నాయందుపస్థితము లౌను వుణికి వుచ్చుకొనును వాని మనుజజాతి తద్గుణముల మేరకె ప్రవర్తనము నుండు జయమునపజయమును గుణాభ్రయమె నుమ్ము మూడు గుణములె సృష్టించుమువ్పదైదు వర్ణముల నొక్క నాలుగు వర్ణములనె లెక్కగొనుటేమి? కర్మయొ లేక గుణమొ ఏది విభజన సూత్రమొ ఎవ్వడెబుగు? తనకు వలెనె సకల జనులకు బ్రతుకుపై నిచ్చ హక్కునుండు నిద్ధరయని ఈవు నేను లొక్కటేయని తలచుచు మనెడు నరుదొకండె మనిషి సుమ్ము. కర్మలు (బ్రతుకు సాగింవ గల్లే గాని మనిషి కర్మకొరకు తాను మనుట లేదు (బ్రతుకు నేర్పని కర్మలు వనికిరావు జాతి మాత్రోప జీవుల జల్పములవి. బాల : భగవతీ! నీవు చెప్పుచున్న విషయములో వాస్తవ మున్నట్లు తోచుచున్నది. కాని నాలో పేరుకుపోయిన భావాలు నన్ను ముందుకు సాగనీయుట లేదు. కాన్ని (గ్రంధాలు వవిత్రాలన్నారు. వాటిని ప్రశ్నించే వీలు లేదు. ప్రశ్నించినా, శంకించినా దైవ దూషకులని చిత్రహింసల పాల్సేసిన ఉదంతాలు నీవెజుగనివా? బాల! నిజము నీవన్నది, పాచివట్టి పనికిరాని భావాలను పట్టి(వేలు ఛాందసులు క్రొత్త భావాల నైవప్రాత భావభవనముల పునాది వగిలిపోవు. 24

బైబిలును బట్టి పట్టిన పండితులును తమ్ము మించిన జ్ఞానులు ధరణిలేరు లేరనుచు విజ్ఞవీగిరి; వారలే మ వాను భావుల జంపు మరాధి పతులు. “ఆరు వనితనగ్ని కాహంతి చేసిరి ఘను గెలీలియోను కనులు పీకి తగుల బెట్టిరటులె తత్త్వజ్ఞు 1) బ్రూనోను; హంతకులందరును మరాధిపతుటె. మతము పేరనెంత మారణహోమము జరిగెనోమును మన కెయుకలేదె నేటికైన తొలగెనేమతముల పీడ మళము వీడి మనిషి (బ్రతుకలేదె? కార్యకారణ బంధము గాంచగల్టు వాడె జ్ఞాని, అతడె హేతువాది, హేతు వరయని జనుడు మూర్భడు, అరయలేని వారలవివేకులగుదురు, వాదగొండి కానివాడు నిక్క్మమరయ బానిసీడు. బాల! నీ బుద్ధి కిప్పుడె పదును బెట్టు మూఢ విశ్వాసముల నిప్టైమూల బెట్టు హేతువను నొరపిడి రాతిచేత కల్ల కపటముల ఖేదమును నీవు కాంచు మతివ. గీతలందు, లొంటి వ్రాతలందున నీవు జ్ఞానము బడయంగ జూలవెపుడు, ఏమి, ఎచట ఎట్టులెందుకనెడు ప్రశ్న వలసినంతయెబుక కలుగజేయు. సృష్టికర్తనొకని సృష్టించుకొని సర్వ మునతడె కనిపెట్టి ప్రోచుననుచు తృప్తి చెందు జాతి తెలివెట్టు లభివృద్ధి నందు జ్ఞాన మెటుల పొందు సుదతి? డర్‌

మొదలు తుదిలేనని దగుకాలమిదినియంత ఆదిమధ్యాంతములు లేని దా బయలును మరియొక నియంత, రెంటికి మధ్య నున్న విశ్వమర్శము జ్ఞానమే విప్పి చెప్పు. జగతి కాలములకు వలె జ్ఞానమునకు నవధిలేదది కొనసాగు ననవరతము, విస్తరించుచు సాగును విడుపు లేదు 'పెరుగు మానిసి మేధతో నెటుక గూడ, కర్మయు నెటుక సర్వదా కలిసి యుండు కర్మ (పేరకమై యుండు జ్ఞానమిలను కర్మ పర్యవసానము జ్ఞానభవము కర్మ ఫలమునూహించుటే జ్ఞానమౌను. సత్యము పదార్థమొక్కటే, నిత్యమదియె ఇట్టి సత్యమెలుంగుటే యెబుక సుమ్ము జ్ఞాన మానందమునకెనలేని దారి జీవిత పరమావధియును జీవికదియె. అందరును జ్ఞానులౌదురె? అవని యందు జ్ఞానులును కర్మజీవులు కర్మలాచ రించి ముక్తి నందరె విసర్జించి యిహము? ప్రకృతి తత్వమే వారికి పధము చూపు. భభూ;గీరదా పెండ్లియను స్వల్ప విషయమునకు భగవతి యింత రాద్ధాంతము చేసినదేమి? గీర : భరత భూషణా! పెండ్లి చిన్న విషయమెట్లగును? అది నూరేండ్ల పంటయని గదా పెద్దల భావన! మజియు నది లయాంతము వరకును కొనసాగునదియని భగవతి తాత్పర్యము. జ్ఞానయోగము సమాప్తం 26

5, విభూతి యోగము పలుపోకల ప్రకృతి

బాల: భగవతీ! ఇంతవరకు విశ్వసృష్టిని గూర్చి తెల్చితివి.

ప్రకృతి తత్త్వమును వివరించితివి. కర్మప్రాముఖ్యమును విశదీకరించితివి. జ్ఞాన మార్గమునుపదేశించితివి. నీవు సయంభువవనియును, నిత్య సత్య పదార్ధమవనియును, అక్షీణ తేజముగలదానివనియును, స్వయంప్రకాశము కలదానివనియు నీ 'ప్రభోదము వలన తెలిసికొంటిని.

నీ సంపూర్ణ తత్త్వమును నీవే యెజుంగుదువు. దాని నెజుంగు జ్ఞానమును, అనంతకాల వ్యవధిలో తృటి కాలము మాత్రమే జీవయా[త్ర సాగించు మాకు (వసాదింవుము. గతములో నీ విభూతులేరీతి (వ్రజ్వరిల్లినవో, ఇక ముందే ప్రమాణములందు కొనగలవో నాకు సవిస్తరముగా తెల్పుము. భగ : బాలా, నన్ను ప్రకృతిగా నెబుంగుము. ఎమీబా నుంది డైనోసార్‌ వరకు, జడ స్థావర, పశు, పక్షి మానవాది జంగమములు నా నుండి యుద్భవించినవని యెలుంగుము. నా నుండి పుట్టిన నరుడు తన్ను బోలిన దైవములను సృష్టించుకొని వారిని నెత్తికెక్కించు కొనెననియు నెటుంగుము. సర్వదేవతలు మానవ మానస సంతానము, నేనే వాస్తవము. నేను మాయకాదని తెలియుము.

జీవులన్నింటను మనిసి భావుకుందు

బుద్ధి వైలేషికళవల్ల పూర్ణమాన

వుండు, నా తీరు తెలియగలండతండె

తిరముగా నన్ను నేను వ్యక్తపణుచుకొందు.

అన్ని ధర్మము లింక నాయందె కలవు

ధర్మ ఐద్ధమై సకలమ్ము ధరణి వెలయు

భిన్న ప్రకృతుల కియ్యెడ భిన్న భిన్న

ధర్మము అమరి యిల సమ తౌల్య ముండు.

27

భౌతిక సూత్రాల పట్టుకు లోబడి జడములు లోకాన నడెగి యుండదు స్థావరములలోన జీవన సూథ్రాలు తమ యంత తాముగా తనరుచుందడు జంతు ప్రపంచాన సహజమౌ (్రేరణన్‌ నైతిక సూఢత్రాలు నదచుచుండు ప్రకృతి ధర్మంబులు పాటింప బదబోవు మనుజ ప్రపంచాన, మనసుగతియె 'ప్రముఖమై కాంక్ష శాసించు ప్రకృతి గతిని జరుగు ధర్మాతిరిక్తము నరులయందు మంచి చెడుల వివేచన మనసె చేయు ఒకరి ధర్మములొకరికి నొప్పవెపుడు. అదుగకయె జలమిదునంట యంబుధరుడు అడిగి నపుడెల్ల నిచ్చునే ఆతదు మనకు? ఆదనులో నీయడు చినుకు, అదను దప్పి వద్దు వద్దన్న వర్షించు వారివహుడు పూవు పూవున (వ్రాలుచు పూవుదేనె నాను తుమ్మెద చందంబు మానవులకు జెప్పు కీటకన్యాయమ్ము చేటుగాదె పూవు ప్రీయెన తుమ్మెద పురుషుడౌనె? నావిభూతులనంతము నీవు సుంత వినవలతువేని వీనులవిందుగాగ నేనె వినిపించు దాన కొన్నింటి వినుము అన్నియును మూలముట్టుగ నెన్నజాల. మంద బుద్ధియౌ ఆదాము మదికి సుంత జ్ఞాన భిక్షను పెట్టిన దాన నేను అమ్మలనుగన్న యమ్మనే నాది శక్తి అమ్మల మగలు కూడ నాయాత్మభవులె. 26

అండము పిండము మరి

హ్మాండము నేనే పిపీలికాదులును వియ

న్మండలము నేనె బంగరు

కొందను నేనే గ్రహాల కూటమి నేనే.

దేహము నేనే బాలా

దేహిని నేనే మెదడును ధీయును నేనే

దేహాంతర్జత బుద్ధిని

మోహము దాహమ్ములన్ని మోజులు చేనే

(బ్రహ్మము నేనే *వీర

(బ్రహ్మము నేనే పలనాటి బ్రహ్మననేనే

(బ్రహ్మజ్ఞుడు వేమన యున్‌

(బ్రహ్మలకును పరమమైన (బ్రహ్మము నేనే

శాస్రజ్ఞులలో ఐన్‌ష్టీన్‌

శాస్త్రములందెల్ల గణిత శాస్త్రము నేనే

శాస్త్రుల * జంఘాల్‌ శాస్త్రిని

శాస్త్ర చికిత్సలను వృాదయ శస్రచికిత్సన్‌

సుప్రసిద్ధ సైంటిస్టు 15 కస్తూరి రంగ

రమ్య కీర్తియు భారత రత్నమైన

1 బబ్బులు కలాము సాయిబజ్వస్త సంఘ

17శ్ష్ర్రహోమీ జహంగీరు నేనె సుమ్ము

విశ్వమానవ హక్కుల వీరనారి

ఐవ్వైంచును * హెలెను బ్రౌపది మేరిమాత

నేనె *దూబగుంట మహిళ న్నేనె సుమ్ము

వ॥ బాల! సృష్టిలో మిక్కిలి పెద్దవి, మిక్కిలి చిన్నవి శక్తిమంతము

శక్తిహినము, ఉచ్చము నీచము అన్నియు నేనే. ఎన్నని

చెప్పుదును? అయినను మరికొన్ని చెప్పెదను వినుము. 29

గజికలను ** దేవ దేవిని మణుల శమంతక మనియెడుమణియును నేనే ('వ్రణములను రాచవ్రణమును గణకులలో చిత్రగుప్త గణకుడ నేనే అణువులలో హైడ్రోజను కణుపుల యందు నను చెజకు కణుపును నేనే పణముల సశ్నీపణమును రణముల కురుపాండవ సమరంబును నేనే జడులందు సదాశివుడను ముడులందున మురువు గొల్పుముచ్చటముడియున్‌ మడులందున వరిమడియును జదలందున వధువు పూల జదయును నేనే స్మాముల 23 పశువుల దాణా పాములలో నెల్ల త్రాచు పామును నేనే స్వాముల *ే చంద్రస్వామిని భామల నొయ్యారి సత్యభామను నేనే. చింతలను సీమ చింతను హంతలయందెల్లను నరహంతను నేనే వంతలలో వలవంతను పుంతలలో నెల్ల పాలపుంతను నేనే అణువులలో పరమాణువు పణులను వేతలల శేష ఫణియును నేనే కణములను జీవ కణమును కణకణ రగులుకొను నగ్ని కణమును నేనే (ప్రాణులలో మనుజుందను రాణులలో వీర రూన్సి రాణీని నేనే శ్రేణులలోనిశ్రేణియు వేణులలోపల భుజంగ వేణిని నేనే 30

విద్యల గారడి విద్యను వద్యములందునను కంద పద్యము నేనే ఖాద్యముల “చికెను భాద్యము పధ్యములన్నింట నాడపథ్యము నేనే ఇజములలో సోషలిజము నిజములలో జనన మరణ నిజమునునేనే భజనలలో వ్యక్తి భజన రుజలను పెను పుట్ట కురుపురుజయును నేనే “ట్రిక్కుల 'వ్యూజిక్కును నా “ట్రిక్కుల నిండి యను * 'రోపుట్రిక్కు ను నేనే హక్కుల వాగుడు వాక్కును ఉక్కు మరలలో విశాఖ ఉక్కును నేనే మంచిని చెడ్డను నేనే వంచనలందునను మిత్రవంచన నేనే అంచులలో గోరంచును కంచములన్నింట పైడి కంచము నేనే దారల తారను నేనే _ దారులలో మేలగు రహదారిని నేనే “బోరు” లలో వాగ్భోరును చోరులలో నెల్ల గ్రంధ చోరుడ నేనే జాములలో నడిజామును శాముల గనాయాగయాలరాముడ నేనే చీమలను గండు చీమను, బాంబులలో నణుబాంబును చెంబులలో కుంభకోణ చెంబును నేనే తాంబూలములను గుట్కా కంబళ్లను చక్కనున్ని కంబళి నేనే

3౩1

మంటక్రుల (ప్రధాన మంత్రిని జంత్రములందు జయపూరు *జంతర్‌ మంతర్‌ తంధత్రులలో నిస్తంత్రి ని

తాంత్రికులను చంద్రస్వామి తాంత్రికుదేనే గ్రహములలో భూగ్రహమును

గృహముల భారీ సిమెంటు గృహమును నేనే దహనములందున లంకా

దహనము నీశ్వరుని కామ దహనము నేనే దాహములను ధన దాహము మోహములందు పరదార మోహము నేనే వాహనముల జెట్‌ ప్లేనును

మేవ వ్యాధుల గన మధుమేహము నేనే వాసనల మల్లి వాసన

బాసలలో నెల్ల తెల్గుబాసను నేనే శేసులలో 'న్యూసెన్సు'ను

“బాసులలో * దేవలోక “బాసు” ను నేనే మగువను మగడను నేనే

భగవంతుడనేనె తలప భగవతి నేనే

ధగ ధగ మెజసెడి మెబుపును

భగ భగమని మందు పిడుగు పాటునునేనే కనిపింతునొక చోట కారుణ్యమూర్తినై వత్సలతనొకచో వరలు చుందు కనిపింతునొక చోట కలకత్త కాళినై దుష్టుల నడగింతు దుర్గనగుచు కనిపింతునాకచోట కనకదుర్ణనగుచు కాన్మల వర్షింతు కనికరించి

కనిపింతును ప్రసన్న కాళినై యొకచోట నగుపింళు నొక్కచో నభయముద్ర

32

మల్లె లందున తొలకరి జల్లులందు వూవులందున కమ్మని తావులందు చైత్ర మందున, వెన్నెల రాత్రులందు నావిలాసమ్మె కనువిందు నరులకిలను తల్లి యొడిలోని నులివెచ్చదనములోన (ప్రేయసి బిగి కౌగిలిలోని వేడిలోన పువ్వు బోలిన పసిపాప నవ్వులోన నావిలాసమ్మె తలపించు నరులకిలను సీ! మొయిలు మొయిలు తాకి మొరసిన వేళల పుడమిని పిడుగులు వదెడు వేళ మేదిని కంపింప మేడలు మిద్దెలు కుప్పలు తిప్పలై కూలు వేళ అగ్ని పర్వతములు నందందు నివ్చులు చిచ్చుబుడ్ల తెజంగు చిమ్మువేళ (ప్రళయ ర్వుంర్సుగగాలిపై కెగసెడు వేళ కానల కార్చిచ్చు కాల్పు వేళ నేనె చండిని చాముండినీ సమర్థ కాళినీ దుర్గనును రు(ద్రకాళినియును తేరి చూడగరానట్టి దివ్యశక్తి నామహోగ్రరూవమె కాననౌను ధరణి. విభూతియోగము సమాప్తం 33

వ్‌ టో 6. విశ్వరూప్‌ సందర్శనము - 1 బయలు నుండి వతోయలు బాల : భగవతీ! నాకు కనువిప్పు కలిగినది. నీ యుపదేశము వలన నా శంక లన్నియు తీరినవి. నీ నిజ స్వరూపము చూడవలె నని కోరిక కలిగినది. విడదీయరాని మన చెలిమిని పురస్కరించుకొని సాక్షాత్మరింపుము. భగవతి :చూడ కదుముచ్చటలు పడుచు నను నీవు బాహ్య నేశత్రాన నా రూపు బడయ గలవె? జ్ఞాన నేత్రము నిశ్చితి కనుము నేడు అన్యుల కలవిగానిది యరయు మతివ. వ॥ నీవేమి చూచుచుంటివో నాకు తెల్పుము. బాల : అయ్యొ భగవతీ! నన్నేదా ఆవహించి నగతి దోచును నీవు కానబడవేమి? నా కనులును మసక బారినట్టులుండదె కాటి పాపలు కనికట్టు కట్టినట్లు వః నీ మాట మాత్రమే విన్పించుచున్నది. నీవు కన్చించుట లేదు. నాకు ముందేమియును లేదు, నాస్తి! నాస్తి! అంతయును నగుపడు * పెనుగుంత వోలె, దరియు నంచులేని బయలు, దాని కడుగు గాన రాదు, మజియు పొగట్లమ్మె నందు పాగ పొగ, ఎటు చూచిన నటు పొగలు పొగలె దుమ్ము దుమ్మెటు జూచిన ” దుమ్ము ధూళి

• నల్వస్తులు నలుసుల్‌ సుడి ఐడి కలదిడి నటు మరల విడి వడి కలబఐదు తిరము లేక చీకటిని చీల్చుకొని వచ్చు చిత్రమైన కాంతి కిరణమున చలించు కణముల వలె నద్భుతంలైన దృశ్యమై అక్షుల ఐడె అణువు గర్భమందు గలదె (ప్రాణశక్తి? య!

పలుచని నలుసులు తరువై ప్రక్క ప్రక్క నొరసి డాసి పెన్ముద్దయ యురవడి గొని గిరగిర తన చుట్టును తానె తిరుగ సాగె ఊహ కందని వేగాన స్నేహశీలి. అణువు సుడిగుండ మదియొక అండమాయె, అదియు (బ్రహ్మండ రూపమై నట్లు దోచు, అండమును చూడ నా గుండె లవిసి పోయె, అది యసాధారణ మపూర్వమద్భుతమ్ము దీని పరిమాణమెంతని తెల్పగలను? కానరాదది యేమియో దానియంచు, గండ ఖేరుండ పక్షుల యందమునకు కొన్ని లక్షల రెట్లుగా కొలవవచ్చు దాని వేగాన (గుద్దు బ్రద్దలగు నేమొ భగవతీ! అది ఆ (గ్రుడ్డు బ్రద్దలయ్యె “ఓమ్మనుచునంతరాళము నొక్కపెట్టు శబ్ద విన్ఫోటనము గూడ సంభవించె. అంతియే గాదు మరియొక వింత పొడమె అండ శకవిస్తైటనమున ననంతమైన వెలుగు జనియించె తోడ్తోడ వేడిపుట్టె కలయొ ప్రాకృత మాయయో తెలియదాయె కాక పుట్టి నా దేహము కాలదేమి? వెలుగు తీక్టత నాచూపు తొలగదేమి? ఏమి యీ మాయ? కోరిన దేమి? నేను చూచు విడ్దూర మిదియేమి? సుంత తెల్పు ఏమిది భగవతీ! ఇది యేమి లీల ఇంత ప్రళయ ధ్వని వినియు నేను బ్రదికి యుంటినే! ఏమి జరిగిన దండమేది? ఎవడు బ్రద్దలు చేసెనో యెలుకె నీకు?

35

వ।॥ భగవతీ! నీ రూపమును నేను వేరుగా నూహించు కొంటిని.ఆ రూపము కన్పించదేమి? వేయి మోముల తోడ వెలుగుదువనుకొంటి లెక్క లేనటువంటి రెక్కలుండి కాపాలి వలె నీవు కనిపింతు వనుకొంటి కణిక నిప్పుల వంటి కనులు గల్లి. వేల దొక్కలు గబ్గి వెలయుదు వనుకొంటి కొండగుహల బోలియుండు నోళ్ళ (బ్రహ్మ రాక్షసి వోలె (బ్రహ్మండమును (మింగి (శ్రేన్నెదవనుకొంటి తృప్తి మీర కాల ఖైరవువలె కనిపింతువనుకొంటి మనుజుల పురైల మాల తోడ అయ్యయో భగవతి! నీకు నాకృతేది నాదు భావన దోషమా? నీదు నిక్క మైన రూప మెదియొ యికనైన చూపి అందుకొనుమమ్మ వందన మాది శక్తి. భగవతి : వెట్టిదానా! అట్లుందునని నీవేల యనుకొంటివి? సీ ఎవ్వడు బోధించె నిట్టి నిర్దేతుక విజ్ఞానమును నీకు విమల చరిత నే నమానుష శక్తిగాను వెల్గుచునుండ చేతులు మూతులు చెప్పనేల? మామూలుగా నాకు మనుజ రూపము నిచ్చి ఆధికావయవముల నదుక నేల! దృష్ట ప్రపంచము సృష్టించుటకు తుద ముట్టించుటకు నేనె మూల మౌదు, అంత దనుక నిరాకారమైన దశను పిదప పరిణతి క్రమమున పెద్దదైన (ప్రేలుడును నీవు కనుల దర్శించి నావు ఇంక సాకార దశను వీక్షింతు వీవు, తెలి

వ॥। మవాి విస్ఫోటము వలన నీ చూవు పోకుందునట్లును, నీ దేహము భస్మము కానట్లుగను, నీకర్టభేరి వగలకుండునట్లుగను, నీకుముందే వరము వ్రసాదించితిని.

బాల భగవతీ నమోన్నమః ధన్యురాలను. భగవతీ! నాదు మా యవ్వ చెప్పిన వేడుక కథ యొండు జ్ఞప్తికి వచ్చుచు నుండె నేదు, అవ్వలకె యవ్వముసలమ్మ అండమొకటి మోయలేకను తలపైని మోసెనంట. ఉన్న యటులుండి యా యండ మొక్కసారి భళ్ళుమని పెద్ద ధ్వని తోడ (బ్రద్దలయ్యె దాని నుండియే పుట్టిన దంట లోక మవ్వ కధలోని నిజమిప్పుడర్ధ్థమయ్యె.

ఆ ముసలి యవ్వయే కాలమనియు నండ మేమొ మూల (ప్రకృతి నెనయించు నేడు, పిట్ట కధల కట్టు కథల నిట్టి శాస్త్ర విషయములు పెక్కు గలవని విశదమయ్యె

భగవతి: బాలా! ఇకపై నీవు అతి రమణీయమైన నా సాకార రూపమును వీక్షింతువు

ముందు బ్రహ్మాండము సంగతి తెల్పెదను వినుము. రూపమే లేని నేనొక రూపు గంటి అండమే నాదు తొలిరూపు; నిండి యుందె నందు విశ్వ పదార్ధము నణగి మణగి అండ విస్ఫోటమున విశ్వమంకురించె. పామరులు నన్ను దర్శింపవలను పడదు విన్నయప్పుడు తమ నోళ్ళు వెళ్ళ బెట్టి అబ్బుర వదెదరే కాని యరయ లేరు వేద విదులకీ తత్వంబు బోధపడదు,

౩7

బయలు నుంది లేతు బయలులో కలియుదు

అండమునకు ముందు అవ్యవస్థ

అండము పగులంగ నావిర్భవించితి

నీవ చూడు విశ్వనియతి నింక.

నేనె అతి సూక్ష్మమును, స్థూలమేనె, అణువు

నేనె మజియు (బ్రహ్మాణువు నేనె సుమ్మి

రుసులు సైతము నా సూక్ష్మ రూపము గన

జాలరింక నితరులకు సాధ్యమౌనె.

ఐనుస్టీనును బోలెడు నట్టి శాస్త్ర

విదులు మాత్రమే దర్శింప వీలుగల్ల్డు;

ముక్కు మూసి తపించు ముముక్షువులకు

నేల సృష్టి రహస్యమ్మ దెరుక పడును? వ॥। ఆ చిన్ని బ్రహ్మాణువు పేలిన పిదప నేమి చూచితివో తెల్చుము. బాల : భగవతీ! కొన్ని లక్షల యోజనముల విస్తృతి గల్గిన అండమును పట్టుకొని చిన్న దందువేమి? భగ : అవును బాలా! మానవుల దృష్టికది బ్రహ్మాండమే. కాని మూల ప్రకృతి దృష్టిలో నదియొక * బిందువు. కుదించుకొని పోయిన విశ్వపదార్థము బరువవెంతయో నీకుతెలియునా? ఒక ఘ.సెం.మీ. బరువు పదికోట్ల టన్నులు ఉంటుంది. అందుకే దానిని చిన్నదన్నారు. బాల : హే భగవతి! శక్తి! హే కార్య కారణ

రూపిజీ! అనాది! రోదసినిల

యా! ప్రధాన కారణా! మూలప్రకృతీ! న

మః విరాట్స్వారూపిణీ! విధా(్రి.

వేడి నీవు, వెలుగు నీవు, వెండి శబ్ద

మీవు, వ్యక్తమీ వవ్యక్తమీవు, శక్తి

నీవె మరియు పదార్థము నీవె సుమ్ము

నీవు లేక నేలయు లేదు నింగి లేదు.

38

సత్వమును రజస్సును కామసమ్ము నీవె,

గాలి నీవె, జలము నీవె, ఘనము నీవె,

జడము నీవె, స్థావర మీవె జంగమవు

అందపిండ బ్రహ్మాండము అవియు నీవె గీర ; భరత భూషణా! ఆ విధముగా భగవతి ఆదియందగాథముగా నున్న బయలునం దయోమయముగా, నవ్యవస్థగా, నరూపముగా పరమాణు జాలముగా నున్న తన విశ్వ పదార్థమును గూర్చియు, నది పరస్పరాకర్షితమై ఘనీభవించి యందాకృతి పొంది నక్రమమును, ఆ అండము యొక్క మవాి విస్ఫోటమును బాలకు చూపినది ఆ విస్ఫోట ఫలితమే విశ్వావిర్భావము. బాల : భగవతీ!

అందమది బదా బదలైన నన్ని దిశల

వాయు మేఘము లురకలు వైచి చనియె

అవియు *నీవోరికల వోలె నాకసమున

పరుగు పందెము వైచియు పరుగుదీసె

చూడ చూడగ నయ్యవి చోద్యముగను

౩ మెల్రపుంతల బోలుచు పరిణమించె

ఒకటి నాకటి తరుముకొను చున్నయటుల

వేల కొలదిగా నయ్యవి వెలసెమింట. భగవతి: బాలా

పాలపుంత యనగ కాశి బాట గాదు

37 “హీర పాలిండ్ల పాపడు ౩8 'హెర్మ్యులన్సు"

బలముగా నొత్త చిందిన పాలుగావు

గంగయును గాదు క్షీర సాగరము గాదు.

ఇదిగో ఈ ప్రాలపుంతయే ఇనుని యిల్లు

బుధుడు, శుక్రుడు, భూమియు * "భూమి సుతుడు

గురుడు శనియు నురేనసు వరుణయములు

నాతని పరివారమ్ముగ నమరియుండు బాల : భగవతీ! నీ విన్యాసములద్భుతము లగ్రావ్యములు

కదలెడిదియు నీవు కదిలించెడిది నీవు,

మారునదియు నీవు మార్పు నీవు,

చేతనమ్ము నీవు, చేతనమిడుదీవు

నీవె పుట్టు వీవె చావు సుమ్ము

39

కుండమట్టి నీవు కుండవు సీవౌదు నేయి నీవు వెన్న నీవె సుమ్ము కార్యమనగ నీవు కారణమును నీవు నరుడు నీవె మరియు నారి నీవె వ చెలి] ఆ పాలపుంత లెచ్చట ఆగును? అవి యెపుడు కలియును? అంతులేని చుక్కల గుంపు పుంతలన్ని (బ్రతికి యున్నంత వరకును రయము మీర పర్వు లెత్తుచు నుండును బాల వినుము. చావు పుట్టుకల్‌ వీనికి సహజమౌను. తే.గీ. మున్ను గాంధారి గర్భవిచ్చిన్నవేళ నూరుపిండము లేర్పడ్డ తీరుగాను ఆత్మ గర్భ విచ్చిత్తిననంతమైన నెబ్యులా గుత్తులుదయించినెగడె తొల్లి బాల : భగవతీ! పాలపుంతల బారున వేలకొలది కోటి సూర్యప్రభల చుక్కల గుంపుదనరు దివ్య దీపావళిని బోలు దిక్కులన్నిి విశ్వమున కంచుకనరాదె? విశ్వశక్తి ! వదియో నల్లని దొకటి, ఏమి కాన రాని తిమిర రాశి యటుల గానిపించు పాల పుంతల కవ్వల ప్రథమ దశయొ ప్రళయ కాలాంత దృళ్యమొ తెలియరాదు. వ॥ ఇది యేమి చీకటి భగవతీ! “*లోకంబులు లోకేళశులు లోకస్టులు తెగిన తుది నలోకంబగు పెం జీకటొయా? ఓహ్‌! వెలుగును చీకటి మింగిన (ప్రకృతి విచిత్రపు గాధా? భత : *9 చీకటి బిల మొకప్పుడు చిత్రమైన జ్వలన తార యదియె నేదు జనులకేమొ గొప్ప మృత తార రీతిగా గోచరించు తారకున్‌ జావు పుట్టుకల్‌ తప్పవమ్మ జీ0

మండు చున్నట్టి రిక్కల పిండుగాంచి చక్కనైనట్టి కన్యలు చంద్రు కాంత లనుచు చెప్పికొందురిలను మనుజులెపుడు దక్షుని సుతలుగా వారు తలచు చుంద్రు దక్షుడనెడు వాడొక్కండు ధరణిెలేడు అదితి యనెడు భార్యయు వానికసలె లేదు చుక్కల గమనమ్ము నరసిజ్యోతిషికులు చంద్రుని సరసజేరగ జాయలనిరి కాల మానముకయి ఖగోళమందు పదియు రెండు గృహమ్ముల పాదు కొల్పి జనులు దైనందినము స్వజీవనము గంద్రు అట్టి యాలోచనారీతి చట్టమయ్యె పూర్వమెవడో ్రగల్ఫుడు బుద్ధియందు తనకు తోచిన రీతి చిత్రములు గీసి రాశి చక్రంబు నిర్మించె రంజిలంగ నదియె నేల నల్గడలను వ్యాప్తి గాంచె ఆది మానవ వరిశీలనాభ్యసనము ఆధునికుల పంచాంగమై అవతరించె ప్రకృతి లీల లేటేటను క్రమము గల్లి యుంట ముందు గతి గనగ నుద్యమించె. అనుభవమ్ము గతముగాగ, కనులముందు గలయదియు వర్తమానమ్ముగాగ నిరుడు జరిగిన యటులె మున్ముందు జరుగ భవిత; కాలగమనముం దెలియటత్రికాలవేది. బాల ; భగవతీ! సీ! మొదలు తుదియులేని చదలునుగాంచితి విశ్వపదార్థపు వింతగంటి పరిణామ వశమున ప్రభవించి (ప్రేలిన అండ విస్ఫోటము నరసియుంటి శీ]

నింగిపై వ్రేలెడు నీహారికల గంటి పాలపుంతల దైన పరుగుగంటి అగ్ని గోళమ్ముల యార్భాటమును గంటి (గ్రహముల పరిణతి (క్రమముగంటి *ేస్తూప్తర్రు నోవాల చోద్యమ్ములను గంటి పదివేల సూర్యుల ప్రభనుగంటి చీకటి బిలముల చిద్రహస్యముగంటి వెలుగును (మింగిన విధముగంటి కాని భగవళీ! ఒక్కటి గాంచనైతి జీవ రాహిత్యమే గాని జీవమేది? జీవమేరీతి జగతిని చెలువమందె? అదియు సాక్షాత్మరింపుమా ఆదిశక్తి. భగవ బాలా! ఇంతకు పూర్వమే నీకు స్టూలముగా తెల్పితిని. నిరాకార జగతి నుండి సాకార విశ్వమును, నిర్జీవ పదార్థము నుండి జీవ 'ప్రపంచమునుద్భవించెనని నుడివితిని. నావిరాట్సరూవమును చూపితి. నా రమణీయ ప్రకృతిని చూచి, యాస్వాదించి, ఆనందించి, ఆరాధించి తనియుచుంటిరే గాని ప్రధాన కారణమును తెలిసికొనజాలరెరి. నీవు కోరిన చందమున నిపుడు జీవోత్పత్తి క్రమమును తెల్పెదను గాక. విశ్వరూప సందర్భనయోగం మొదటి భాగం సమాప్తం టీ2

"౯ వశ్వరూవ్‌ నందర్శనము -2 బయలు నుండి వాయలు భగవతీ : బాలా! ఇంతవరకు నీకు సుమారు 6000 కోట్ల సంవత్సరముల క్రితము ఏమి జరిగినో చూపితిని. ఇప్పుదు మరల నిన్ను 500 కోట్ల సంవత్సరముల వెనుకకు తీసికొని పోవుచున్నాను. నీకు అనాటి దృశ్యము దక్క్మమరేమియు కన్పింపదు. ముందిది వినుము. సీ ఆరుదినాలలో నఖల సృష్టిని జేసె దేవుడనెడు మాట తిక్కమాట మం[త్రదండము పూని మాయ పకీరుగా వెలుగిచ్చెనను మాట వెట్టిమాట. సకల చరాచర సంచయమ్మును తానె పోషించునను మాట పొల్గుమాట పాప పుణ్యములను పరిశీలనము చేసి తుది తీర్పు నిచ్చుట తుక్కుమాట సృష్టికారణమెటుగని బుషి కులమ్ము పలుపలు విధాల మదినెంచి పలుకుచుండు ఒక మతమ్మునకును మరియొక తెగకు పాత్తు కుదరక నిచ్చలు పోరుచుంద్రు స్య నలువ సృజించెనీ నాల్గు వర్ణము లంట స్వార్థపరులు పల్కు చచ్చుమాట జేవ దూతగ తాను దిగివచ్చె భువికని మనుజుడాడిన మాట మాయమాట. ఒక్క జంటనె తొల్లి యొడయడు సృష్టించె వారి సంతిదియన వట్టిమాట ఏక కాలము నందనేకమౌ జనములు కల్గినవను మాట గట్టి మాట త్వ

జీవ పరిణామ సిద్ధాంత మీవెబుగుదు జీవశక్తి తొలుత గల్గె జీవనమున కణరహితముగనయ్యది తనరె, పిదప ఏకకణ జీవి జనియించె లోకమందు ఇంత యేల నీవేకను మెట్లు జీవ సృష్టి భువిని పరిణమించి సిద్ధిగనెనా ప్రాణదాతయై యువ్విధి భాస్కరుండె యలరెనో భువి వాస యోగ్యమయిన గతి విశ్వపదార్థమేవిధినుండెనన్నచో నేరీతి వివరింతు నింతి నీకు వాయు కణములుగ వ్యాపించెననియెద నివ్పులేని పొగయై నెగదెనందు (బ్రహ్మాణు వేరీతి ప్రభవించెనన్నచో అణుధర్మ్శ్మములె హేతువనివచింతు ఎంతకాలము పట్టె నీ యండ మేర్చడ ననగనార్వేల కోట్లబ్బములగు (బ్రహ్మాణువేనాడు (బ్రద్ధలాయెననగ వేలకోట్లకు పూర్వవేళయందు ఈ క్రమము నీవు కనియుంటి వింతకుమును పుక్కిటి పురాణముల నింక (ప్రోది చేయ వలదు హేతు బద్ధత కీవు విలువనిచ్చి విశ్వ నిర్మాణమర్శము విశ్వసింపు విశ్యాంతరాకాన వెదకి చూచిన గాని కన్పింపని యొకడు కారణమని కట్టుకథల నల్లి కనుగొన, పదరాని పాట్లుపడి జనులు భంగపడిరి ఈవును నాదారినేలొకో పయనింతు శః దూరదర్శిని యింకదారి నీకు వాబ్బులు టెలిస్కోపు నాశ్రయించుట మేలు ఎందమావి దవుల నేమి ఫలము ల!

నీదు జిజ్ఞాస దీర్పగా నేనె కలను జ్ఞాననేత్రము విచ్చియు కనుగొనుమదె సూర్య దేవుడవతరించు సూత్రమీవు ప్రాణదాతగా సూర్యుడు ప్రభవమందె సత్యదర్శి 48 ప్రో సావాసికుడు సత్యమావిష్కరింపగ జంకని బుష్‌ మానవతకును మకుటాయమానమతడు వానికిని మొక్కి తదుపరి పటముగనుమ! వ బాలా! నీవిష్పుడెక్కడ ఉన్నావు? బాల : నిర్దనమైైన బయలు నందున్నాను. ఐంద్రజాలికుడు భూమి నుండి పైకి లేపి ఏ ఆధారము లేకుండా నిలిపినట్లు శూన్యంలో నిలబడి యున్నాను. నీవు నాకు కనబడుట లేదు. భగ: నీవేమి చూచుచున్నావు? బాల: భగవతీ! నాకు సూర్యుడు నూర్యుడులా కనబడుట లేదు. నక్షత్రములు నక్షత్రములుగా కనబడుట లేదు. పాలపుంతలవంటి వాయుమేఘమ్ములు నక్షత్రరాశిగా నలరెనేడు తొలిప్రొద్దు నుదిటిపై తిలకముంబోలిన ఇనుడగ్నిగోకమై తనరెనేడు వెండి పళ్ళెమువలె వెలిగిన సూర్యుడు వినువీధినెల్ల వ్యాపించె నేడు రథ చక్రము వలెను రంజిల్లు సూర్యుండు వేల యోజనములు విస్తరిల్లె 'ప్రాక్సశ్చిమదిశగ పయనించు సూర్యుడు అచలుడై యాకాశమందు నిలిచె కోటి కోట్ల యోజనములు దాటియున్న గ్రహములను తన చుట్టును క్రాడుగట్టి పూలపొట్లము వలె డ్రిప్పుబాలుడతడు అబ్బురమ్ముగ దోచెడు నతని శక్తి తర్‌

వః ఈ మండుచున్న వాయుగోళమేనా సకల మానవకోటిచే వందనము లందుకొనునది. వీడటే! విశ్వాన వెలుగు నింపిన వాదు వెచ్చదనము సైతమిచ్చువాడు వీడటే 1 వేవెల్గు పేరు గాంచిన వాడు నెలకు వెన్నెల కాంతినిచ్చువాదు వీడటే! ప్రకృతికి విభుడనదగువాడు 'పైరు వంటలకును (ప్రాపువాడు. వీడటే! సర్వదా వృక్షాల తిండి సం వాదనకును సాయపడెదు వాదు. వీడటే! శక్తిని విడుదల చేయుచు కర్శసాక్షిగ పేరుగన్నవాడు వెలుగు నిచ్చునితడె వెచ్చదనమునిచ్చు ప్రాణశక్తి నిచ్చు ట్రతుకు నిచ్చు జీవముందు సూర్యదేవుడుండు వరకు ఆతడలుగ లోకమంతరించు మిన్కు మిన్ముమనుచు మింట నుందెడు చుక్క అగ్ని గోళమగుట యబ్బురమ్ము నక్షత్రముల కాంతి నరవాసమును జేర ఎన్నేంద్లు పట్టునో యెబుగ వశమె తమకాంతి యింకను క్షమను జేరని చుక్క శత లెగెన్నియుందెనో యెన్న తరమె చుక్క చుక్కకు మధ్య లెక్కింపగా రాని దూరము గలదన్న దోషమగునె. ఈఖగోళపు వింతల నీవు చూప తెల్ల మయ్యెను గాక మావల్ల యగునె అంతరిక్ష విజ్ఞానమ్ము సంతరించు కొన్నవారె విజ్ఞాన సంపన్నులవని. తీట

భగ : బాలా! ఇంతవరకు నీవు నావిరాట్బ్వరూసములోని విశ్చంఖలమైన శక్తి విజ్బంభణను మాత్రమే దర్శించితివి. ఇకముందు జీవావిర్భావము జీవ పరిణామ క్రమమును అందత్యున్నత సామర్థ్యము గల మానవుని హేతువాద శక్తిని అంధ విశ్వానముపై హేతువాద విజయమును తెలిసికొనగలవు. బాల : నెచ్చెలీ! ఇచట నుండి చూడ సూర్యుని కల్లంత దూరములో నాకు మూడు (గ్రహములు కన్పించు చున్నవి. ఒకటి ఎజ్జగా కొరవి దయ్యమువలె కన్పించు చున్నది. మరొకటి దేదీవ్యమానముగా ప్రకాశించు చున్నది.మూడవది నారింజ రంగులో ముగ్ధమనోహరముగా నున్నది. భగ; ఆ మూదవదే భూమి, అందు *ీజ్‌వ మావిర్భవించిన తీరు తెల్పెదను వినుము . నేటి ప్రాణిని భనవింప నేనయెన్ని యొన్ని లక్షల- యేండ్లు శ్రమించినానొ వండితులకే తెలియదింక పామరులకు నేవిధి యవగతంబగువే సుశీల! నిన్ను మీయమ్మ తొమ్మిది నెలలు మోసి కనియె మరినేనా వసుధను కంటి వాల్లు ప్రథమ ప్రాణిని మరి రెండు వందకోట్లు సృష్టి పరిణామ పద్ధతి వెబుగ లేక మంత్రగాదెవ్వడో తన మహిమ చేత విశ్వ సృష్టి చేసెననుచు విశ్వసింత్రు అంధ విశ్వాసమున బఐడియలమటిం(త్రు గగనతలము మండి తొలుత కర్బన కణ జాలము భువికి దిగి వచ్చి జలము గలిసె కర్భన కణ సమ్మేళన కలుగకుండ జీవ మావిర్భవించుట చెల్లదెచట. ల్‌

ఆకు వక్కయు సున్నము నన్నిగలసి అరుణ వర్దము కల్గించునట్లు ప్రాణి కర్చనపు మేళనము వల్ల కలిగె రయ కలుగ నేరదు జీనమకర్చనముగ నత్రజని గంధకము కర్భనమ్ము గలిసి జీవ సృష్టికి ననువగు జీవరసము జలము లోన పాొటమరించె, తొలుత జగతి జీవకోటి నమస్తము చిత్రమైన కర్చనముల సమ్మేళన క్రమమె సుమ్ము పై యణువుల గొలుసు కట్టె (ప్రధమ ప్రాణి జననమునకు పునాదియై గణుతి కెళ్ళె (ప్రాణ రసము ఘనము గాదు ద్రవము గాదు పార దర్శకమైనట్టి ప్లాజ్బయగును అది స్వయంభువమై తనయంత తాను పుట్టె పరిణామ వశమున పుదడమియందు అదియె జీవ జగత్తున కాది యయ్యె చిన్న (క్రిమినుండి యున్నత జీవి వరకు ఆ *5 ప్రాటో ప్లాజ్మనుండియే అంకురించి మార్పులకు గురి యౌచును మహిని నిలిచె 47 ఆదిలోన ఉష్ణజలధి నవతరించెె, జలధి నుండియే నేలకు జరిగి వచ్చె జలచరమ్ములు భూచరములు జనించె మహియు పులకించె ప్రాణి జన్మమ్ము తోద. ఎచటి నుండి వచ్చె నీ కర్చనపు జల్లు? ఏల వచ్చె నిటకు? నెవడు వంపె? గగన తలము నుండి కర్చనము గురిసె, అన్ని చుక్కలందు నది లభించు టీ

తే.గీ. జీవ మీశ్వర తత్త్వమా! జీవమీవ దార్థ పరిణామ ఫలితమా యని తెలుపగ నుడువ వలసి వచ్చె మిగుల పడతి నీకు మౌధ్యమును వీడి నీవింక మసలుకొనుము. ఆ.వె. కర్చనములు తొలుత కడలి గ జొచ్చె బి జలము లోడ గలిపి బలము రు గొప్పగానవి యట *ీ గుత్తులు గుత్తులై అవయవముల గూర్చనర్దమయ్యె గారడీ వాని ట్రిక్కుల గాంచి నట్టి బాలుడాశ్ళర్య చకితుడై బ్రమసినట్లు సృష్టి వైచిత్రముల గాంచి శిష్టజనులు నోరు వెళ్ళ బెట్టి మురియు వారె సమ్ము బహుళ సమ్మేళశనమ్ముల ఫలితమౌచు నుద్భవించె ప్రోటోప్లాజ ముర్వియందు అదియె జీవరస మదిస్వయంభువమ్ము జీవకోటి కంతయునది జీవ గట్ట. 49 స్ర్రద్రియ పదార్థముల పొత్తు చేత, జీవ ము నుద యించె జలధి యందు మున్ను అది అఆ నాదిగా నాచు వలె వృద్ధి నందె - మటియు ఆల్లెయనగ ఫంగి యనగ నదియె సుమ్ము కణరహిత మగు జీవము కలిగె ముందు ఎంత యో కాల మవ్విధి యేగె, పిదిప జీవ రసమున మార్పులు చెందసాగె కణముల వ్యవస్థ క్రమముగ కాననయ్యె ఏక కణజీవి మును జనియించె నమ్మ ఐదువందల మిలియన్ల అబ్దిములకు పూర్వమె పరిణామ వశాన పుట్టి ప్రబలె బహుకణంబుల జీవులు పలు విధాల. 4కి

నలువదియు రెండు కోట్లేండ్ల నాడెమహిని

వెన్నముక గల జంతువుల్‌ వెలసెనమ్మ

వాని వెన్నంటి చేపలు వరలె నమ్మ

పుడమిపై వృక్ష జాతులు పుట్టెనమ్మ

ఇరువదెన్మిది కోటుల యేండ్ల నాడు,

గల్గె, కాకులు దూరని కారడవులు,

ఉభయ చరములు పుట్టె నీ యుర్వియందు,

జలగలను బోలు జంతువుల్‌ గలిగెనీట

పదడియు నారుకోట్ల వత్సరముల నాడు,

దైనాసార్లు పుడమిపైని దిరిగె,

స్తన్య జీవులిలను సాక్షాత్మరించెను,

(గ్రుడ్లు పెట్టు జీవి గోచరించె.

ఉల్మ యేదొ శొల్లి యుర్నిని డీకొట్ట

దైనా సార్లద్భశ్యమైనశించె

ఆవిపత్తు జరిగె నారుకోట్లకు మున్ను అవిరళముగ 'ప్రాణులవతరించె

నరుని పూర్వికులైన వానరులు వెలసి నారు నాలుగుకోట్లేండ్ల నాడె భువిని కోతులును కొండముచ్చులు 'గోరిలొలు మనకు దగ్గజ చుట్టాలె మరచిపోకు. కేవలము మిలియను ఏండ్ల క్రితము నేటి నరుని పూర్వుడీ భూమిపై 6దిరుగ నాగ నాతడె 50 వివేక శాలి మైయవతరించె జీవ మావిర్భవించిన చిత్రమిదియె, జీవ ప్రన్యెన మీక్‌తి చెలువ మంద ఒక్క మాటతో జగము సముదృవించె ననుచు సంబరషదబోక్షు మమ్మనీవు విశ్వప్పురుష్పుని వాదమ్ము విడువ మింక

కం

బాల : భగవతీ! నాభ్రమలు తొలగి పోయినవి. సృష్టి రహస్యము తేట తెల్లమయినది. అంతరిక్షము నుండి అవనిపై కురిసిన కర్పనముల జల్లు కధను వింటి హైద్రొకార్బను గుత్తులవతరించుట వింటి కార్చన్ల కలగల్పు (క్రమము వింటి కార్చను కణమూల కమ్ముల చుట్టును సేంద్రియ శక్తులు చేరగంటి జీవకోటి శరీర శిల్చ్పము న్గంటిని ప్రోటీను లిద్ధర పొడమగంటి సకల జీవాధార శక్తియె వెలసిన 51 (ప్రోటొజోవ జనించు రూఢి గంటి అదియె ప్రధమ జీవిగ నిలనవతరించె విశ్వపురుషుని గుట్టేమొ వెల్లడాయె విశ్వసృష్టి రహస్యమ్ము విశదమాయె ధన్యనైతిని భగవతీ! దండమమ్మ 52 లద్రు భూతముల్‌ గనగ నీయందె గలవు ఐదు జ్ఞానేంద్రియములు నీయందె గలవు ఐదు కర్మేంద్రియములు నీయందె గలవు. ఐదు తన్మాత్రలు గననీయందె గలవు. శర! బుద్ధి నీ వహంకారమును నీవె నీవె మనసు మజియు నీవె ప్రకృతి (ప్రాణులన్ని నీదు ప్రతి రూపములె సుమ్ము అన్ని తత్త్వములును నరయ నీవె. విశ్వరూప సందర్భన యోగము రెందవ భాగము సమాప్తమ్తణశ్యతు వా ఆని 1 గగ 2 | (2 యోగ న న (| క్‌1 స శ శా య త్న జే

6. అత్యాదార యోగము బాల : భగవతీ! సృష్టి కొనసాగుటకు స్రీ పురుషులు జంట కట్టు టవసరమని తెలిసియున్నను నాకేలనో వివావాము పై మనసు పోకున్నది. ఇటీవల ప్రీ జాతిపై జరుగుతున్న అత్యాచారములు తలచు కొనిన నాకు వణుకు పుట్టుచున్నది. మున్ను ఆడుబిడ్డ పుట్టిన నెల్లరు లచ్చి పుట్టెనంచు మెచ్చినారు నేదు గుండె మీదనే కుంపటిగ పుట్టె నంచు కన్నవారె యెంచు చుండి, ఆడుదయి పుట్టుకంటెను నడవిలోన 'మానుగా పుట్టు టెంతయు మంచి దనుచు వగుచు చుందురు, ఈనాటి వనిత్ర లెల్ల ఏమి 'ప్రారభ్ధమో యిది యెలుగ వశమె? స్త్రీకి రక్షయే కజవాయె కేయి పవలు ననక బడియందు గుడియందు నన్నిత్రావు లందు మగువల వేధించు నాకతాయి కుజ్జవారలు తలపింట్రు కోత్రిష్సూక్ర రమణు అర్ధరాత్రి రాజవీధిని సైత మొంటరిగను ప్ర్వో నొల్లరకట ఇల్లు వీడి మృర్రల నిలుజేర గలమ్వన్సు నమ్మ కమ్ము లేదు క్రొమ్మలక్షున్స ఇట్టి దుస్థితి మనక్తేల గల్గె నిలను దీని మట్టు బెట్టి దివ్య భార తమును త్రీర్చి దిద్ది తరతరమ్సుల దాస్య ముక్తి నొంద మనకు శక్తి గలద్ద. క్‌2

మున్నశోకుడను నృపుడీ పుడమిపైని చెన్ను మీరంగ రాజ్యంబు చేసెనంట నాడు స్త్రీలు స్వేచ్చగ పయనాలు చేసి రంటి రాత్రులన్‌ భయమిసుమంత లేక వేల యేండ్వాయె నాతడు వెలుగు నింపి ఏది ఆనాటి యాదర్శమేది నీతి? అన్య కాంతలడ్డంబైన అమ్మలనుచు తలచు వ్రహ్లాదులా నేటి తరము యువత? ఇంక పెండ్లియై యత్తవారింట నడుగు పెట్టిన యతివ చందమదెట్టు లౌనొ నీవు నెబుగుదు; తెల్పెద నేనెటిగిన కొన్ని వృత్తాంతముల పూస గ్రుచ్చినట్లు. కాళ్ళ పారాణి యారని కాంతపైని కట్నము తగినంత తనకు కావలెనని రుసరుసల నాడి తుదకు కిరొసిను పోసి అగ్ని కాహుతి చేసె నో యత్రగారు. నిన్నగాక మొన్న నిందలెన్నియొ మోపి శీలవతి కొకతెకు చిచ్చు పెట్టి కాల్చి చంపిరమ్మ కఠినాత్ము లౌమామ అత్త ఇంక న్యాయమన్ననేడ? వరుస నాడు బిడ్డల గనె వంశ దీప కు నొక నలుసునైనను నీపె గనగలేదె యనుచు కోడలు పిల్లపై నలిగి యలిగి గర్భ విచ్శిత్తి చేసెనో గడుసు అత్ర, భార్య తొలి చూలు లోననె పట్టు బట్టి పుట్ట బోయెడు నా బిడ్డ పురుషుడౌనా ఆడపిల్ల యగునొ యను జాడనరయ వెజ్జు వద్దకు గొనిపోయె వెళ్టిమగడు. ర్‌3

ఏండ్లు గడిచి పోయె పెండ్లి తంతు ముగిసి కడుపు పండ లేదు కాంత కింక మారు మనువు సేతు మా బిడ్డ కనుచును కోడలి యనుమతిని కోరెనత్త పెండ్లి కాక ముందే పెండ్లాము సొమ్ములు మగని పేర వ్రాయ మంకు పట్టు పట్టు మారు వాడి బాపతు మామలు కలరు కొల్లలు గను కలియుగాన. సంఘ సంస్కర్తయైనట్టి సరసుడొకడు తనయునకు కట్టమును కోరనని వచించె గాని యున్నత విద్యకై కలవరించి అందు కగు ఖర్చు భరియింపుడనుచు వేదె. పుట్టబోవు బిడ్డ పురుషుండు కాడని శెలిసినట్టి యత్త తెలివిమీరి వడ్ల గింజనొకటి పాపగొంతున వేయ మంత్రసాని ౧విలిచి మంత్రమూదె ఆడు బిడ్డ పుట్టి నపుడె పురిటి గద్ది లోన గోయి శ్రవ్వి లోన పాం పెట్టి యల్లు గోరి కట్టితి నంచును సంతసించు నట్టి చవటలుండ్రి. పేద యింటి పిల్లను తాను 'పెండ్లియాది సోకు గాడౌక దామెపై సామ్ము చేసి కొనగ వ్యూహము పన్ని యాలినట పడుపు వృత్తి చేయంగ పురికొల్చి వెతల గూర్చె గర్భవతిమైన కోదలి కడుపు నందు ఏమి బిడ్డగలదొ యని నెలుగ గోర అసువత్రిలో స్కానింగు నపుడె జరివి

క్‌శ

కదుపు దించు కొనగ నిష్టపదని కోడ లిపయి (ప్రేమ నటించి యది ఫలియింవ కుండ నులవచారు తెలియకుండ నామె చేత ద్రావించెనో యత్త చిటికెలోన. కురు కురోయని యరచు కోయనొకని చేర బిలిచి కడుపు పోవు వేరు మందు బేరమాడి విలిచె నొక క్రూరురాలు గుట్టుగా కోడలి కడువు కోత వెట్ట. అత్త మామయు మరిదియు నందరొకటి యై మగనికి తెలియకుండ నతివ పీక పిసికి ఇంటి దూలమునకు వేల దీసి ఆత్మహత్యగ చిత్రించి రత్తవారు. ఊరి కొక్క యువతి నుద్వాహమాడిన పురుష పుంగవుందు వరుసబెట్టి పుణ్య భూమియందు పణ్యాంగనలలోటు దీర్చృనమ్మె చావు తెలివిదోప. శోభనమ్ము నాడె శుద్ధ చవట యైన కొడుకు నవల బంపి కోడలి పయి మోజు పెంచుకున్న మొరకు మామ యొకడు చెలపగ తలపెట్టె చెనటియగుచు. అంగనలను నేడు అంగడి బొమ్మల జేసి యాడు కొనెడు స్రీ పురుషులు గల్గు లోక మందు కనలేము వినలేము మానము మరియాద మగువలకును. వెలుగు లోనికి వచ్చిన వెతలు కొన్ని వెలుగు చూడని వెన్నియో తెలియరాదు ఎన్నియని నెన్నగలదాన నింతకన్న నేమి చేయ గలుగు దాన నేను సఖియ ర్‌5్‌

వః భగవతీ యిట్టి ఘోర దురంతములు కనియు, వినియు ఇంకను నన్ను వివాహమాదడు మనియే కోరుదువా? భగవతి : అవును

నీవు చెప్పిన వానిని నేనును విని

యుంటి కనియుంటి ఈ భారళతోర్విపైని చిత్రహింసల కథ లెన్నా స్ర్తీల పట్ల

వానిని కని విని మిగుల వగవనేల?

అట్టి ఘోర దురంతాల నడ్డవలదె? అవియె కను విష్పుకావలె నతివలకును అస్త్ర సన్యాస మొనరించి యతుల భంగి నూరకున్న మనలగాచువారలెవరు? ఒక్కొక దురంతము మనపై నెక్కు పెట్టు నమ్ముగా నీవు గురితించ వమ్మ బాల! వాని నెదిరించుచు న్వీర వనితవగుచు సమత నెల కొల్చుమీ మౌధ్య సంఘమందు నీకు ప్రీ జనోద్ధరణయె నీతిగాని

ఎట్టి వైరాగ్య పుంబాట పట్టరాదు పురుషులపయిని పగనీవు పూనరాదు అర్థ నారీశ్వరుని రీతి నరయుమమ్మ (స్రీలు ఆదిశక్తి యవతారాలు సుమ్ము గొప్ప కార్యముల వెనుక నెప్పుడుండు నొక్క ్రీ శక్తి యన్నది నిక్కమమ్మ

ఆ పలుకులు రిత్త సేతువే యతివ నేడు? 'స్రీకి ప్రీేయె శత్రువనుట చిలిసివాదు సాంఘిక యసమానతలును స్వార్థపరులు పన్నమానుష కుట్రల ఫలితమమ్మ

అతివ లజ్ఞానమున్నాప ప్రతిన బూను. భరత వర్షాన శతకోటి ప్రజలు కలరు వేళ్ళపై లెక్కిడగలుగు వెతలనెన్ని అంతయు దురాగతంబని యనుట లెస్స గాదు, సజ్జనుల కిచట లేదు కొజత

56

కొన్ని దుస్సంఘటనలకు వనట నంది పూరుష ద్వేషిణి వగుట తగదు? పురుష సహకార మదిలేక పుడమి పైని ప్రగతి శూన్యమని యెటుగు బాలనీవు గతము నరయు దేని తెలియ గలవు నిజము పురుషులే స్రీ విముక్తికి పూనుకొనుట కందుకూరియు గుడిపాటి ఘనముగాను ఉద్యమించిరి స్రీ జాతి నుద్ధరింప ఎందరెన్ని చేసినగాని యింతి తనకు తానె యుద్యమించక యున్న దారి లేదు విద్య నేర్వక మౌధ్యము విడువ కున్న ప్రగతి యే లీల గల్గును ప్రమదలకును? మొన్న నోములును వ్రతాలు నిన్న నేమొ వార పత్రికలందరి శీరియల్సు” నేడు టీవీ విచిత్రాల నిడివి కథలు మధ్య తరగతి మహిళల మానసముల కొరికి తినుచునున్నవి పుట్టకురుపు పగిది. వసుధ గలయట్టి మానవ వనిత లెల్ల నీకు వలెనె తలతురేని నేడు నాడు జ్ఞాన సంపన్న లైనట్టి శాస్త్రవేత్త లెటుల జన్మింతురమ్మ? ఓ యింతి జగతి రాణి రుద్రమ్మ రూన్సీలు రణకుశలులు మగువ మాంచాల నాగమ్మ తెగువ జూపి సమర రంగాన రాణించి సమసినారు వారు మనువాడి వరులను ఐడయలేదె? సర్వరోగ నివారిణి సాధ్యమగునె ఆయలెగ్దాండరు ప్లెమింగు అవతరించ కున్న నా యమ్మ కనకున్న నుర్విపైని? కాన పెండ్లికి విముఖత పూనవలదు. ర్‌?

ఎందరెందరో వనితలు సృష్టి కార్య

ఐద్భులై మాత్ళ భావనవశత చెంది

పెండ్లి యాడి పిల్లల గనిపెంచి పెద్ద

చేయకున్న న్యూటన్లు ఐన్‌స్టీన్లు లేరు.

మాయ యును మేది మాతయు మనువు నొల్ల

కున్నను తథాగతులు క్రీస్తులుర్విపైని

అవతరింతురే? భూతదయయును (ప్రేమ

తత్త్వమును బోధసేతురే? తన్వినాడు.

మును జొరాస్టరును, జినుండు, మొహ్మదాది

దేవ దూతలవతరించి దివ్యమైన

బ్రతుకు బాటల ంబోధింపవలను పదునె

వారి తల్లులు పెండ్లింద్లు వల దనంగ?

విశ్వమాతగ పేర్గన్న విమల చరిత

మదరు థెర్రీస కలుగునే మనకు నామె

తల్లిదండ్రులు నీవలె తలచి రేని

ప్రకృతి పథకము స్తబ్ధమై భగ్నమవదె?

ప్రకృతియె తనకు తానుగ ప్రాణికోటి

కెల్ల ఆది నుండియు పెద్ద తల్లి యగుచు

మార్గ దర్శకముగ నుండ మంకుపట్టు

వట్ట మనకేలనే బాల! పట్టువిడుము.

*ఓసి నా అనుంగు చెలియా వాసి గన్న

తెలుగు ఆడపడుచ నీవు తెలివి నొంది

మగువ ధర్మంబు పాటించి మసలుకొనుము

సృష్టీ కార్యంబు నెజవేర్చి సిద్ధగనుము. బాల; పెండ్లి! పెండ్లి! పెండ్లి! పెండ్లి యాదక నారి

బ్రతికి యుండలేదె బట్టకట్ట

లేదె? వేరు దారి లేదె సార్థకమైన

జీవయాత్ర గదడపుత్రోవలేదె?

అత్యాచారయోగము సమాప్తం 58

9. యుక్తాయుక్త యోగము మ బాల : భగవతీ, నీ వెన్ని చెప్పినను పెండ్లిపై నా మనసు పోకున్నది. అదియును గాక క్షుద్బాధా పీడితులై దారీ తెన్ను గానక దోపిడికి గురియై తమ (శ్రమకు తగిన పరిహారమును పొందలేని బదుగు జనుల సేవ చేయుటకు మనసు ఉట్టూతలూగుచున్నది. ఈ రుజా జరామరణాలు ఈతి బాధ ల సతమత మగు నీ జనులకు తరించు మార్గమును జూప యత్నింతు, మనుజజన్మ కింత కన్న సార్థకతయు నేమికలదు? చూడు సంఘము నందలి చోద్యములను చూచియును నీవు ఏలనో చూడనియటు లుందు విదినీకు నైజమా? ఉర్విజనుల కర్మయా? మేము చేగల కార్యమేమి? బానిస (బ్రతుకు (బ్రతికెడు బడుగు జనులు స్వేచ్చయే మృగ్యమైనట్టి స్రీ జనమ్ము ముక్తి లేక విముక్తికి శక్తి లేక బ్రశుకలేక చావను లేక (బ్రతుకు చుండ్రి. సర్వశక్తి వంతుడొకడు సకల జీవ రాశులను సృష్టి చేయుచో, రకరకాల దౌష్ట్రముల నాప జాలదొ? తాను ఆప జాలియును అపకున్న నశక్తుడగును రెక్కాడినను గాని డొక్కాడని నరులు వేనవేలుగనున్న విపులయందు కాలుసపై కాల్వైచి కష్టపదకతాము కాసులు గడియించు ఘనులుగల్ల కడుపు కక్కుర్రికై పడుపు వృత్తిని బట్టి (బ్రతుకుల నీద్పెడు పడతులుండ సాక జాలని యంత సంతానమును గని అమ్మివైచెడు నట్టి అతివలుంద 59

ఇట్టి దైష్ఫ్రుత్యముల గాంచి యెట్టులూర కుండుదాన? దీనుల బ్రోవకుండ చూచి చూడని యటుల నుండ కూడదెపుదు; ఇంక ధర్మ రక్షణ చేయు నెవ్వరిలను? వెట్టిచాకిరి చేయు వెట్టి బాగుల వారు కట్టు బానిసికైన కాపువారు ముకు పచ్చలారని ముద్దు పాపలు సుత్రి బట్టి రాళ్ళు పగులగొట్టు వారు పలక బలపములు పట్టెడు పప్రాయాన బారులలో బీరు పంచువారు చిన్న పిల్లల చేత చిల్లర పనులను చేయించు చును సంతసించు వారు అభము శుభము తెలియని పసివారిని ముష్టి వారిని చేసి మురియు వారు కులము పిచ్చియు హెచ్చి కుమ్ములాడెడు వారు మతపిచ్చి కైపెక్కి మసలువారు తే.గీ కలరునా మాళ్ళ దేశాన, కర్మభూమి యందు, వేద భూమి యని పేరొంది కూడ, నిత్య దారిద్ర్యమున ('మ్రగ్జ్గునేల యందు; గర్వ పడుట కిదియెగదా కారణమ్ము! అహరహము శ్రమించి అన్నము సృష్టించు అన్నదాతకు కజవాయె మెతుకు చీని చీనాంబరాల్‌ చిత్రముగను నేయు నేతగానికి గోచి షపాతలేడు రమ్య హర్మ్యముల నిర్మాణ చతురులకు తలదాచుకొనుటకు తావులేదు బహువిధ వస్తు సంపద సృష్టి చేసిన కణవాయె పనిముట్లు కార్మికునకు గనులు తొలిచి పలు ఖనిజములను పైకి తీసిన వానికి తిండిలేదు రాష్టపతులకేమొ రతనాల పంటలు కష్టజీవికి కడగండ్ల పంట. 60

ఇట్టి యసమానతలు గల్గనేమి కతము? కోట్లు కోరదునిలుపేద, కూడుగుడ్డ గూడదు కుశలతయును సమకూడవలదె? ఆర్చ్బు వారలెవరెవరు తీర్చువారు? అందువలననే నేనిపుడాయుధమ్ము పట్టుదాన దోపిడి దార్ల గొట్టుదాన వర్గ శత్రునిర్మూలన మార్గముననె సమసమాజ నిర్మాణము సల్ప్బుదాన. భగవతి : బాలా! సంఘ సంస్కారమును గోరు సాహసమ్ము నీది ఎవ్వరు కాదన రాదు గాని ఎన్నుకొనిన మార్గమ్ముగర్జించదగును హితము పొసగనే పొసగదు హింసవలన ఎవ్వరే వర్గ శత్రువు? నీవెవరిని శత్రులందువో వారిలో మిదత్రులుండ్రి తండ్రులుండిరి నీతాత లుండ్రి, బంధు వులు సహోదరులాదిగా గలరు గాదె! వ॥ అదియును గాక పుట్టిన ప్రతిప్రాజికిని జీవించు హక్కు గలదు. ప్రాణము తీయు హక్కు నీకు లేదు. బాల : రక్త సంబంధీకుల నెవ్వరినీ వధించకయే కురుక్షేత్ర సంగ్రామము జరిగెనా? ఎందుకు నాకీ పిరికి మందు పోసెదవు? గతము నొక్క వర్యాయము నెమరు వేసికొనుము. అన్నియును నీతిని గాలికి వదలిన సందర్భములే. హింసకు నిర్వచనమే మారిపోయినది. 68వ బ్రాహ్మణు డొక్కడు భారతమున పచ్చినెత్తురు టేరులు పారజేసె జాతి మాత్రోపజీవులు ఆతని నవ తార మూర్తిగా జేసియు తనిసినారు 61

యుద్ధ నీతిని సైతము రద్దొనర్చి

పాట్టపై కొట్టి రావణున్‌ మట్టుబెట్టె!

దాశరధి, అడి హింసకాదందువేమి?

తాటక వధ పరమ కిరాతకముగాదె!

వపదియు నెన్మిదక్షాణుల్‌ బవరమందు

చచ్చి పడెనందు మూగ గజాశ్వములును

మృత్యువాత ఐదియె; అవి యేమి పాప

మాచరించెనో యా పెరుమాళ్ళ కెజుక.

శిష్ట రక్షణకును దుష్ట శిక్షణకును

మేదిని నవతార మెత్తునంట

ధర్మపక్షమొక టధర్మపక్షమొకటి

కుప్పకూలెరెండు కూటములును.

భువన మోహిని హెలెనుకై పోరుజరిగె ట్రాయినగరమ్మదియు ధ్వంసమాయె నాడు మంచి చెడుల విచక్షణ మరచినపుడు ముంచుకొని రాకయుందున్సే ముప్పు జగతి? అమెరికా లోని పదియు మూడాంగ్ల వలస లెటుల స్వాతంత్ర్యమును పొందెనెబుగ వేమి? ర్‌5 బ్రబ్రప్రక్స్స లింకను సైత మచటి బాని సత్వమును కూల్చ సమరంబు సలుపలేదె? (ఫొన్సు దేశాన చెలరేగి ప్రజనిరంకు శప్రభుత్వము నెదిరించి సమసమాజ న్థాపనకు విస్లవించి దుష్ట పరిపాల

న తుదముట్టించ ర"రాజదంపతుల జంపె. రక్తమునకు బదులు రక్తము, కత్తికి బదులు కత్తి వలయు పలుకు లేల? రాజకార్యము లిల రాయబారములతో సాగనేర వనియె రీకీ్యక్తిశ్రాల్లి

62

ఒక శతాబ్దముననె కోరెందు యుద్ధము లిల సంభవించి ధన ప్రాణ సంహరణము జరిగె, హింసారహితమన బరగునేమి? భావి యుద్ధాల నరికట్ట పరమధర్శ్మ యుద్ధమని గదా ఈ చర్చిలు ఉద్ధటించె రవ్య దేశమున 61 లెనిను రైతుకూలి సంఘములు పెట్టి క్రూరులౌ జారులపరి పాలన నంతమొంద విప్లవము దెచ్చె సమ సమాజ నిర్మాణము సాధ్యమయ్యె వ్యక్తి సత్యాగ్రహము వల్ల ముక్తి కలుగ దనిగదా 62 బోసు తానుగ దందునడపె బ్రిటిషు వారిని పోద్రోల, పిన్నపెద్ద లా మవిీనుబావుని కొనియాడలేదె? భగవతి ; ఘోర దురంతముల్‌ గోచరించునుగాని కారుణ్య కార్యముల్‌ కానరావు యుద్ధ బీభత్సాల నుదహరింతువుగాని శాంతి ప్రయత్నాల సరకుగొనవు రక్తపిపాసుల రణరంగ చరితలు త్రవ్వెదు, శాంతి దూతల తలవవు నరమేధములు చేయు నరహంతలకధలె గాని మానవతను గానలేవు. హింస వలనను ప్రతి హింస హెచ్చుగాని శాంతి నెలకొన నేరదు సంఘమందు (ప్రేమ ప్రేమను పెంచును వృథ్వియందు శాంతి లేక మానవ జాతి యంతరించు బుద్యని నేటికిన్‌ పూజింతురేగాని యాజులన్‌ లెక్క చేయరు ధరిత్రి వసుక్రీస్తును స్మరియింతురేగాని యూదుపూజారుల గాదు భువిని 63

మహమద్ర్రృవక్తను మదినెంచెదరుగాని గజని మోదిలను గాదు జగతి గాంధి మహాత్ముని గణుతింతురే గాని పరపాలకులశౌర్య పటిమగాదు తేగీ. రాజ్యమే విడనాడెను పూజ్యుడొకడు జీవితము నంకితము జేసె జేసుక్రీస్తు మాననీయుడాయెను మహమ్మదు (ప్రవక్త శాంతి మార్గము బోధించె జుతిపితయు. బాల ; భగవతీ! వందనీయులు అభినందనీయులు వారు నీవు పేర్కొని నట్టినేతలెల్ల వారు మానవ మనః పరివర్ర్తకులు, రాజ నీతి కుశలులు కానేరరెవరు మతకర్శకాండల చిళుకు (బతుకులకు ముక్తి మార్గము చూపె బుద్ధమూర్తి యూదు పూజార్ల కుయుక్తల నెదిరించి సన్మార్గమును చూపె సాధుమూర్తి తే.గీ. ఇంకగాంధిజీయన్ననో ఇంగిలీసు పాలనను అంతమొందించు వాలకమ్మె సమసమాజ నిర్మాణ సరళిగాదు వేరు ఆదర్భములకు వేర్వేరు దార్లు కర్మజీవులపై వారు కనికరమ్ము చూపిరేగాని యెన్నడున్‌ సువ్యవస్థ సంఘమున నెలకొల్బ సాగబేదు మత సమాజపరమె అభిమతము కూడ. నీవు చెప్పెడి నీతులు నేటి హన? ఉపనిషత్కాల పూర్వము నుండి యుందె, వ యుగము నందైన పాటింపబదెనె? టక

బుద్దుని కనులమున్ముందె బుగ్గియయ్యె వజ్ఞయిని గణరాజ్యము, వల్లకాదు ఏమియును చేయ నేరని స్వామి యతడు ఇది గదా తథాగతుని భూతదయఫలము! ప్రేమ తత్వము బోధించు క్రీస్తు భక్త బృందమే శాస్త్రవేత్తల నిందమోపి మును సజీవ దహనముతో మురిసినారు ప్రభువు బోధలకిది గదా ప్రతిఫలమ్ము. సకల మానవ సౌొభ్రాత్ర సరస సూత్ర ధారియైన మహమ్మదు ౯ పారివారి కగణ మది హత్యకు గురియై కలిసిపోయె కాలగర్భాన, నిదిగదా కరుణఫలము. సర్వమత సహనమ్మును సత్యమును అ హింస నాదర్శముగగొని హిందుముస్లి ముల సమ్రైక్యతకై పోరి ముప్పు తెచ్చు కొనియె నీ హిందు దేశాన ఘనుడు గాంధి. భగవతి : బాలా! హింసయునహింసయనెడు మీమాంసమాను పేదలందరు నీవెను వెంటనుందు రేని కత్తులును కరారులేలనీకు నిలవ వచ్చు నెన్నికలందు గెలవవచ్చు నవవ్యవస్థను స్థాపించినడపవచ్చు బాల : భగవతీ! సీవన్నది నిజమే కాని భారతదేశములో పండిత పామర జనుల స్థితి నీవెజుగనిది కాదు. వారు చైతన్య హీనులు వారికేమి కావలయునొ యెజుంగరు కార్మిక జన పక్షమొకటుంద వలయు ప్రపంచ కార్మి కులను సంఘటిత పరచుకొరకు నేడు 65

తమ దరిద్రమునకు తమ తలరాతయే కారణమని తలచు కాపుజనులు . కర్మ యనియొ లేక గ్రహచారమనుచునో పూట గడపుకొనెడు పుణ్యజనులు. పెట్టుబడిదార్లు పూర్వము పెట్టి పుట్టి నట్టి పుణ్యాళ్ళులని నమ్మునట్టి వారు కల్లకపట మెబుంగని కర్షకాళి వారి బాగోగులను జూచు వారలెవరు? నవ వ్యవస్థను స్థాపింప నడుము కట్టి నాను, ఆయుధమును పట్టి నాను లక్ష్య సిద్ధి పడయక 'పెంగ్లీపై బుద్ధి పోదు విన్నవించితి నీతోడ ఉన్నతీరు.

భగవతి : పెంద్లికిన్నిను ఐలపంత పెట్టబోను అదియె పరమావధి యని నే ననుట లేదు నీవనుసరించు మార్గమ్ము నింద్యమగును ప్రాణములగొని ప్రాణము పణముపెట్టి సమసనూజము నిర్మింప సాధ్యమగునె? ప్రాణము నిలుపుకొను, ప్రాణము పోయుము (ప్రాణములను తీయు పట్టు విడుము జీవుల కిలగల్టు జీవన హక్కును కాలదాయుహక్కు కలడదె నీకు? కష్ట జీవుల కడగండ్లు కనుల గాంచి ఉద్ధరింపగ నీవును ఉద్యమింతు వేని వేరు మార్గములు వేయిగలవు సాయుధ తిరుగుబాటులు సాగవింక. వర్గపోరాట మొకనాడు మార్గమాయె వీదు వర్ణమేది సమాజ మందు నారి శాత మెంత? నీ శత్రువు శాతమెంత? ఒక్క (తాటిపై వారున్న చిక్కకున్ని పాలనాధికారము? రక్త పాతఠతమేల?

656

వర్గ చైతన్యమును తెమ్ము వారిలోన మూఢ నమ్మకముట బడిమోసపోవు వారి కనువిప్పు కలిగించి దారి చూపు చదువు లేనట్టి వారికి చదువు నేర్పు త్రాగి తందనముల నాడు తరగతులకు మంచి మార్గము బోధించి మార్పు తెమ్ము కర్మ హతులైన కార్మిక కర్షకులకు నేటి కర్రవ్యమేదియో చాట్‌ చెప్పు. శాంత వచనముల సమస్య చక్కబడద నకుము, పోరు బాటను దక్క సమసమాజ రచన సాధ్యపడదనకు, రాజుపేద యనెడు మేర సమయు సమయమ్ము వచ్చె. మున్ను కేరళ రాష్ర్రాన, మొన్న మొన్న వంగ రాష్ట్రమునను సామ్యవాద పక్ష మెన్నికల నిల్చి విజయమ్ము గొన్న తీరు నీవెబుంగవె? చాలించు నీ పథము. 65 క్రల్లిత్ర మహిళ యొకతె దళితుల సేవించి ముఖ్యమంత్రియయ్యె ; ముందుముందు భారత ప్రధాని వదవి చేపట్టునేమొ? సుంత తలచి చూడు సుదతి నీవు చెప్పవలసిన యది నీకు చెప్పియుంటి ఇంకనీవె తేల్చుకొనుము ఏది దారొ పుస్తె కట్టించుకొందువో పూనినీవె కట్ట నుంటివొపుస్తెలు కత్తికివుడు. బాల : నరుడు నేలపైనడయాడినది మొదలుగ కోరికల 6౫జంపు కొనుమని కోరువారె జీవితము దుఖమయమని చెప్పువారె అందమైనది యని చెప్పరెందువలనా? 67

నేల నాలుగు చెరగుల నెందరో మ హవాను భావులు సంఘము నందు దుఖ భాగుల సముద్ధరింపగ పాటుబదిరి జీవితాలు ముగిసె గాని చిక్కువిడదు మానవుల మనస్తాపము మానవుండె మాపుకొన వలె చాలదు మాధవుండు, మరియు మాంధాత కులజుండు, మరియ సుతుడు చాల రల్లాలు, మల్లాలు చక్కదిద్ద, శాంత్యుపన్యాసములు చాలు చాలునింక పిరికి మందు పోయకు నాకు, పెద్దరికము నిలుపు కొన దలతువేని పిలుపు నిమ్ము పోరు సల్చి సర్వ సమత్వము నెలకొల్ప. చదివితి దేశ చరిత్రలు చదివించిరి సకల శాస్త్ర సారము మిశ్రుల్‌ చదువు వలననె తెలిసితి నిది పర పీడన కథయను నిజమును నేనున్‌ దిన వెచ్చము సమకూరదు దిన దిన గండములు నేడు దీనుల టబ్రతుకుల్‌ ఘనముగ (బ్రతుకుద మన్నను కన రాదొక్క పనియైన కాసులు లేకన్‌ కష్టపడు వానికి పనియు కష్టమునకు సరియగు ఫలమ్ము నిచ్చెదు దొరతనమ్ము నెలకొన వలయున్‌ లేదేని తిరుగుబాటు తప్పునే? తప్పునే రక్త తర్చణమ్ము? బే జల్‌ యుక్తాయుక్త యోగము సమాప్తము 658

॥/ త్తి వో 10. స్వయ ధర్షానునరణము గిరదుడు : భరత భూషణా! వివాహ మాడుటయా, మానుటయా యనియు సమసమాజ స్థావనకు ఉత్తమ మార్గమును గూర్చియు, బాలయు, భగవతియు తర్జన భర్జన పడుచుందనచటి కొక యువకుదేతెంచెను. గ ఆజునుబాహూుండు ఆరవిందనే(త్రుండు నూనూగు మీసాల నొప్పువాడు మేలిమి బంగారు మేనివర్షము వాడు ఎప్పుడు చిరునవ్వు గుష్పువాడు మగలను సైతము మరులు గొల్పెడు వాడు మించు బోడుల వలపించువాడు నిష్మల్మషుండును నీతి తప్పని వాడు మిత భాషియై తాను మెలగువాడు. పరుల మనుసుల నొప్పింప వెరచువాడు. మృదు మధుర భాషణమ్ముల మెలగువాడు సరసుడును వైద్య విద్యావిశారదుండు రవికుమారు డనెడు నవయువకుడతడు. వచ్చిన యతని గని భగవతియె వల్కె శి యువకిశోరమా యేమి యూరలేవె? నల్లపూసవై పోతివీనడుమ నీవు కానరావైతి వదియేమి కారణమ్ము? 'ల్లపూసయైన నలుసైన కనబడని దేమియుండు నీకు? భగవతివి గదమ్మ! పడనున్న కానగలుగు 'ప్రోడ వీవు నీదు చతుర సంభాషణ నీకె తగును? భగవతి సరస నున్నట్టి బాలను గని, “తప్పుగా మనమున నీవు తలపవేని ఈ యువతి పరిచయమును చేయగలవె యనగ 'నేనె చేయ వలయు నని తలచితి. 69

నీవె యడిగితి వింతలో, నే ంతెలిపెద ఈమె నాకు మిగుల గూర్చు భామ, సత్య భామ కుద్ధి యన్నింటను, బాల పేరు, కాని గడుసు దనమ్మును పూనదెపుడు. ఇంతకు న్నీవు వచ్చిన దెందు కొరకొ తెలుపవైతివి, నే చేయగల సహాయ మేదియైన కలదె? “అట్టి దేమి లేదు, ఊరకనె వచ్చితిని వార్త నూది పోవ. వైద్య విశ్వవిద్యాలయ విద్యముగిసె, ఛాత్రులందరు విజ్ఞాన యాత్ర చేయ ఉత్సుకతనొక పధకము, నూహ చేసి సలుప సిద్ధ పడగనే నిచట కరిగితి. బృంద సభ్యులొక్కొకరు కోరి మరియొకరి వెంట నిడుకొని వచ్చెడు వీలు కలదు. కాన నిను వేడ వచ్చితి నేను నేడు కాదన వనియు నమ్ముదు కదలి రమ్ము “ఓ రవీ! నీవు నాపయి నుంచి నట్టి నమ్మకమునకు నా యభినందన లివె! కాని నేను చూడని దేమి కలదు? వలదు ఈవు సమ్మతించెదవేని ఈమె వచ్చు ప్రస్తుతము తాను ఆకుల పాటు తోద సతమతమగు చుండెను, కొంత సమయమెట్టా తిరిగి వచ్చినచో నీమె స్థిమిత పడును, సర్వమును కాలగమనాన చక్కబడును. ఈమె చింతాకుల స్వాంత ఏమి చేయ పాలు పోవక యున్నది, భార మనక నీమె నీతోడ గొనిపామ్యు వమె బాల! పెద్ద లనుమతి యని యద్దు పెట్టవలదు. 70

పెద్దలభ్యంతరములు చెప్పెదరటంచు నీవు చింతిలకుము విను! నేనె కబురు పంపి సర్వమును విశద పలజుచుదాన రవి వివేకవంతుడు మథటియు విబుధుండు. బాల; భరత వర్షము నంతయు పర్యటించి రావలెనని తలచు చుందు, రవికుమారు పరిచయమ్మున నయ్యది పండెనిపుడు రవి కుమారా! కృతజ్ఞత లివియె నీకు. భగవతి : రవి కుమారా! మీ యాత్ర నీ భాగ్య నగరము నుండియే ప్రారంభించుటెంతయు నుచితనముగా నుండును ఏలయన. భారతావని నడిబొడ్డు భాగ్యనగరి ద్రావిడాంధ్ర సంస్కృతులకు దాదిసీమ అన్ని జాతి ప్రజలకిదియాట పట్టు పరమ పావన మీ “బుజ్జి భారతమ్ము తెలుగు జాతి లొట్ట తొలి జూుతుల సమాఖ్య ఇందు తెన్నులంధకులు చెన్నాందు నాగు లాది మపు తెగలు గలసి యాంధ్రులైరి సాతవాహానుల్‌ సైతమీ జాతివారె. రవి: నాగుల ప్రసక్తి వచ్చెగాన నడిగెదను ఎవ్వరీ నాగులనువారు? ఎచటి వారు? నామముల నెందు జూచిన నాగపదమె నాగ పూజలు చెల్లుననాది నుండి. భగ: అవును రవీ! నాగుల గురించి ఆసక్తి కలుగుటలో ఆశ్చర్యము లేదు. చరిత్ర తొలిదశలో భారతీయుల ప్రధాన జీవన ్రవంతిలో నాగులు చాలా కీలక పొత్ర నిర్వహించిరని చరిత్రకారులందురు. కాని వారిని గూర్చిన సమగ్రమైన అధ్యయనము జరుగలేదు. 71

నాగులనియెదు నొక్క ఆనార్యజాతి భరత వర్షాన విలసిల్లై భవ్యజాతి దేవ దానవులీభువిన్‌ దిగక మున్నె ఇరుగు పొరుగు, వారి చెలిమి నిచ్చగింప అరయ కాళ్ళీరమును దాని పరిసరములు నాగుల నివాసమనుచు నమ్మవచ్చు, లేనిచో నాగినులకు గుడు లేల వెలయు? ప్రతి పదమ్మున నాగ శబ్దమదియేల? డైత్యు లాదిత్యులు కడలి ్రచ్చునాడె మంథరము చుట్టు నాగులు మనికి గనిరి పీరి తోడ్పాటు తోడనవిరకముగను అన్నయుత్చత్తి జరిపి రార్యజనులు. ఉల్పైశ్రవము దక్కియుందబోదు ఆయనంతుడు లేక అమరాధినాథున వైరావతము కూడ కల్దబోదు. నాగులే లేకున్న నారాయణునకును కౌస్తుభంబును సున్న కమల సున్న కామధేనువు లేదు, కల్పవృక్షము లేదు కాద్ర వేయుల కనికరము లేక జరకకచ్చపరాజు కరుణ జూపని నాడ దితి బిడ్డలకు (మింగ మెతుకు లేదు. తే.గ। పాల సంద్రము లేదందు షాలు లేవు అన్నమును యర్ధమే సుమా అమృతమునకు, అన్న సృష్టికి నాగుల యండ జేరి దేవ దానవుల్‌ కృషి చేయ దీక్ష గొనిరి సీ శరణ జొచ్చిన వేళ శత్రు వువైనను 'పాణమ్ము లిచ్చి కాపాడు చుంద్రు పగమాని యెదిరింప పశుపతినైనను ఎక్కటి కయ్యాన నుక్కడం(త్రు 72

పసిగందులను గాంచి పదగపట్టిన వేళ 'పెంచి వారలను దీవించ గలరు వలచివచ్చిన వేళ వనితల 6ద్రోయక రహిమించ తేలిందత్రు రాసలీల "లేగ. వగల పగల మమతలను వలపులందు తమకు తామె సాటి యనగ తగును సుమ్ము పౌరుష జ్ఞాన కీర్తుల ంబరగు గణము ఇట్టి మనుజ గణము మరియెందులేదు. వ వాము పడగ బోలు పాగాలు ధరియించి నాగ వీరు లెపుడు నదచుచుంద్రు ఆది శేషుని మాట నౌదల 6దాల్చుచు వైకుంర, వాసు కాపాడు చుంద్రు పడగ విప్పిన యట్టి పాముల చిత్రాలు పూజా గృహమ్ముల పూజలందు నాగ భామిను లెప్పు భోగములను బోలు కొప్పులు సవరించి కులుకు చుంద్రు అటులె నాగుల జీవిత మందు పాము చోటు చేసికొనుట చూడ చోద్యమగును. నాగ పంచమి రోజున నాగవనిత పుట్ట పుట్ట కఠ6గి పాలు పోయుచుండు నాగినులు మణుల్‌ పొదిగిన భోగములను తలలపై ధరించుట ంబిట్టి త్రాచుపాము పదగల మణులుందు ననుచు ప్రజలు విశ్వ సింతురే కాని లే దిసుమంత నిజము వేయిమంది నాగ వీరులు తోదుగ కమల నాాభుని ందగ గాచుచుండ ఆదిశేృదును సహస్రఫణియటంచు సార్ధకత వహించె, సత్యమిదియె 73

వేయితలల పాములు లేవు విపలయందు పాము తలపైని మోయదు భూమినెపుడు పాలనా భారమును మునుపడసి యుంట వాసుకి వసుంధరను తానె మోసెనండ్రు 66 ఆద్రిశ్చేళ్పుడు గొవ్చ వైయాకరణుడు (ప్రాక్కృతము సంస్కృతము నందు (ప్రజ్ఞ మిగుల గల యితడు పతంజలినైన గెలువ గలిగె తనదు జాతి మేధకును నిదర్శనమ్ము 67 శర్వ్యశిలు దనెడు బుషి యుండె నొకడు, అతదనార్య సర్ప బుషియై ఆర్యులకును పాఠములు చెప్పగల దిట్ట - పట్టు పట్టి సోమ రసమును పిండెడు సూత్రమెజెగె సర్బ యాగము నాపిన సజ్జనుండు 68 ఆస్తిక్సుడనెడు వేద వేదాంగ విదుడు అహికులమ్మున జననము నందలేదె? రుసుల కులమున కింకను రుజువులేల? సీ! ఆదిశేషుని అనుయాయులు వేవురు వేయి పడగల వాదాయె నతడు ఆదిశేషుని యండ వోయిగ హరియుండ శేషళయను దని చెప్పినారు నిద్బరముగ హరి నిమ్మకు నీరెత్తి నటుల వైకుంఠమున నిలబడియె అన్న సమృద్ధితో ఆవని విలసిల్ల పాలకడలి పయి పవ్వళించె పాలకడలి తవ్పు పాల సముద్రమున, చిలుకుటయును తప్పు, శేషనక్తును వేయి పడగలనుట పెద్ద తప్పు, హరికి తల్చ్బమతడనుటయు తప్పుతప్పు ట్‌.

పాలకడలి శ్రచ్చిన గాని పాలులేదు,

అసురులకు నాగులకు భాగమందలేదు,

దేవ గణమె కుబేరులై దీప్తి గనిరి,

నాడు నేడును నాగులే నష్టపడిరి.

అదికాలము నందేమొ అవనిపైని

పెక్కు మానవ గణములు విస్తరిల్లె

అన్ని గణములకు గణ చిహ్నమ్ములుందె నాగుల గణ చివ్నమ్మది నాగుపామె. నాగులకు దైవమును కూడ నాగుపామె పాములను చంప నాగులు పాపమండ్రు భుజగమునకు గుడులు కట్టి పూజచేసి అదియె తమ్ము కాపాడు నటంచు నెం్రు. గరుదు లనియెడు మరియొక గణము కలదు గరుడ పక్షియే వారల గణవు గుర్తు గరుడులకు నాగులకు మధ్య కక్షలుండి పచ్చగడ్డిని వేసిన భగ్గమనును.

నాల్లవ మనువు కాలాన నాగుల కథ మలుపు తిరిగి గణపు స్వేచ్చమట్టి గలిసె నాగులకును గరుడులకు నడుమ సంధి కట్టు బానిసలను చేసె ఈ కమలమగదు. ('ప్రజను విభజించి పాలించు రాజనీతి విష్ణమూర్తి కాలమునందె విత్తబడియె గరుడులను చేరదీసి నాగజనులపయి ఉసి కొలిపి మధ్యవర్తిగ నుందెనతడు 70వాస్సుకికి ఇంద్రపద వేమొ వచ్చిపడియె ఇంద్ర పదవియే కాని దేవేంద్రపదవి గాదు, విష్ణవాహన మాయె గరుడపతియు జ్ఞాతి వైరమెంతటి చేటు కలుగదేసె?

75

కడుపులోని చల్ల కదల కుందగ వారు ఖాండవ వనమందు కాపురమ్ము చేయు చుండ వనికి చిచ్చిడి ప్రజలని ర్వాసీతులను చేసి రకట నాడు. యుద్ధమున రెండు పక్షములుండు, ధర్మ మెవరి పక్షాన నుండెనో ఎవరి కెలుక? కౌరవులను జేరి పోరిరి కాద్రవేయు లానెపమ్మున నగ్నికి ఆహుతైరి, ఇట్టు లార్యుల ధాటికి తట్టు కొనగ శక్రిలేక నాగులు తమ భుక్తి కొజకు దక్షిణాభిముఖులగుచు తరభినారు "వ త్రెలుగునాటను స్థిరపడి వెలిగినారు. ఇంత గొప్ప చరిత్ర సంస్కృతియు గలిగి పాపము చరిత్ర హీనులై పాపజాతి శిథిలమగు గుడుల చిక్కి బ్రదికినారు పండుగల యందు మాక్రమే (బ్రతికి యుండె. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ అధిపతులుసు జంట నాగుల చిత్రము సంస్థ చిహ్న ముగ నొనర్చిరి, ఆంధ్రులు మునుపు నాగ జాతి యని తెల్చుటకొ లేక జ్ఞానమునకు నాగు సంకేతమనుటకొ? బాగు బాగు తెలుగు “అక్కాడమీ' యును తెలిసి తెలిసి వదగ విప్పిన పాము “నెంబ్లము గ జేసె అరయ నసమరావత్రీ శిల్బ్చ మదియె తెల్పు తెలుగులే నాగు లనియెడు, తెలివి గమము. నొగుల సమగ్ర చరితము నాకు మూల ముట్టుగ వివరింపగ సరిపోలదిపుడు. సమయమును గాదు, మీకును జుగుచేయ చగదు విజ్ఞాన యాథశ్రార్భ లగుట జేసి

76

పోయిరండు ప్రొద్దు పుచ్చగ రాదింక యాత్ర విజయవంత మగును గాక అందుకొనుడు నాదు ఆశీస్పులుభయులున్‌ తిరిగి వచ్చినపుడు మరల కనెద. నాగుల చరిత్ర వ్రాసెడు నాయకు దెవ డైన మున్ముందు రాగల దనెడు ఆశ కలదు నాకల నిజమగు కాలమెపుడొ రాక యుందునే రవికుమార! మదినెంచు. భాగ్య నగరము నుండి యే బయలుదేరి 72 ఖారవేలు దేలిన కటకమ్ముగాంచి అందు" జయదేవు వాసము బిందులిల్వ మునుగనియు అష్టపది నెంచి మురిసినారు చంద శాసనుని నశోకుభందనమున గుండె లొడ్డి యా సృపతికి గుండె మార్చి డినానరించిన కాళింగులను తలంచి వారి స్వేద్భా ప్రియత్వమున్‌ వ్రస్తుతించి దక్షిణాఖిముఖులగుచు తరలినారు. అవ్వయార్‌ 74 తిరువాళ్వారు లాది కవుల గన్న భూమిని వాగ్గేయ కారు త్యాగ రాజు మెట్టిన భూమి నరసిన వెన్క పాండిచేరిని చూడగ పయనమైరి మేదినింగల సీమల మృత్తికలను సేకరించి ప్రపంచ సంస్కృతుల మేళ వించి నిర్మింప ఐడియె నారవిల్లి దాని నారసిరి 75 అరవిందుని ఆశ్రమమున మూడు సంద్రాలు కలిసిన ముచ్చటైన చోటు కన్యాకుమారి ఉషోదయమును 76 రాక్మెమోరియల్‌ నిర్మాణ రామణీయ కమును 'సైతమచ్చోటనే కనగలవయు 77

చేర రాజ్యము దర్శింవచేరిరటకు అచట శల్లుల పెత్తన మరసి యరసి నారి కేళవనము గాంచి నీరు క్రాగి 'పైరు పచ్చల విలసిల్లు తీరుచూచి పడవ పోటీలు చూడగ పయనమైరి ఆది శంకరాచార్యుల అభిజనమ్ము కాలడిని చూచి యటపైని కడలింజూచి ప్రకృతి సౌందర్యమును గాంచి పరవశించి కన్నడమును దర్శింపగ కదలిదారు. పుణ్య నదిని కావేరిని ముందుగగని కృష్ణ రాజ సాగరము వీక్షించి మెచ్చి హైదరాలిని టిప్పును ఆత్మనెంచి ముందునకు సాగిపోయిరి ముదముమీర వ। అచటి నుండి వారు సాహితీ సమరాంగణ సార్వ భౌము దల్లసాని పెద్దన బోలు అష్ట దిగ్గ జముల షోష్షించినట్టి రాజాధిరాజు ఆంధ్రభోజుని వీటికి అరిగినారు. శిలలు సైతము సరిగమల్‌ వలుకునట్లు చేయగల దిట్ట లానాటి శిల్చులనుట కచటి రాతి కంబాలె సాక్ష్యమన వచ్చు బ్రతుకు బుద్చుదము కళశాశ్వతము సూవె. విజయనగర సామ్రాజ్యపు విభవమునకు సాక్షియె నిల్చి 78నీ హంపి చక్షుగోచ రమయి నపుడెల్ల గుండెకు *“అంపకోతు అకట! విధివిలాసమ్మున కవధి కలదె? తాము తిరిగి చూచిన అన్నీ తావులందు కలుగు వింతలును విశేషములను బాల రవిని అడిగి తెలిసికొని వ్రాసికొనును వివరముగ చెప్పునతడును విసుగులేక 78

తీర రాష్ట్రము గోవాను తిరిగి చూచి అర్ధ నగ్నలై బీచిని అసుర సంథ్య లోని నీరెండలో కోరి తానమాడు ప్రేమికుల జంటల గనిరి ప్రీతి తోడ. అచటి భిన్న సంస్కృతి (ప్రజనాలకించి "సైంటూ ప్రాన్సిసు చర్చి ప్రశస్తి నెటిగి రాత్రి సమయమ్మగుట జేసి రయము మీర మసక చీకటిన్‌ చేరిరి వసతి గృహము అట మహారాష్ట్ర దేశాన నడుగు పెట్టి శిల్చ కళకును ఐహువర్ద చిత్రములకు పేరు గాంచిన యట్టి ఎల్లోర మరి అ జంత గుహల సౌొగసుగాంచి చకితులైరి. హిందు దేశపు తలవాకిలందు రాంగి లేయు లలనాడు నేటి ముంబాయి పత్త నమును, పాశ్చాత్యులెల్లరును మునుదీని వలన రాకలు పోకలు సలుపుకతన పిదప గుజరాతు రాష్ట్రపు పేర్మినెంచి వనధి గర్భాన దాగిన ద్వారక గని సోమనాథ దేవళకమును చూచి పూర్వ మిది యనూప దేశమనియు నెటిగి కొనిరి పూజ్య బాపూజి పుట్టిన పుణ్యభూమి, పోరుబందరు గ్రామము పోయి, జాతి భూమి కంపింప బుగ్గెన “భుజిని గనిరి మధ్యదేశమున కరిగి హృద్యమైన 79 ఖజురహో ఆలయపు శిల్చ కళల గాంచి సృష్టి కార్యము వివరించు శిల్చ్పతతులా శిలకు ఉలికిని జరిగిన చిత్రరతులొ? అనుచు శిల్పి వైచిత్రికి అలరినారు. 79

రాజ పుత్రుల దేశపు రాజధాని జయపు్పరము చేరి ఆచ్చట 80 జంత్రమంత్ర కట్టడము గాంచి అంతరిక్ష వరిశోధ నలకు దారి చూపిన ప్రజ్ఞతలచినారు. అచట గల హవామహలును 81 అరుణ శిలల సొధములను కనుల గాంచి సంతసించి వీరవనితల వీరుల వారసులము గద మనమనుచు మిక్కిలి గర్వపడిరి రాజవంశాంకురము నిల్బ్పరాజ భక్తి వరత కన్న బిడ్డను కూడ బలియొసంగె 82 పన్న ఆత్నావమాన వివన్నులయిన స్త్రీలు జోవారులొనరించి చితులబడిరి. ఆద్ధమున పద్శినిని చూచి ఆతను బారి బడిన అల్లాయుదీనును పధక రచన చేసి యెదిరించి పతిని భీంసింగు గలిసి ఆరుల నుక్కడంచెను గాదె అమరపత్ని ఇట్టి కథలు కోకొల్లలు ఈ పుడమిని (త్రవ్వి పోయుట కియ్యది తరుణమౌనె కాంచవలసిన వెన్నియో కలవు ముందు అనుచు తలపోసి మున్ముందు కరిగినారు. వైద్య విద్యార్థి బృందము వరుసపెట్లి గ్వాలియరు, రూన్సి, మధుర ఆగ్రాలు గడచి పెక్కు రాజవంశములకు నొక్కరీతి రాజధానిగ నున్న విరాజ్జ్ఞగరము దేహలిని గనగచనిరి దీక్షతోడ ఢిల్లియే దేహలియనియు తొల్లి పిలువ బడియె, భారతమున కది (ప్రాంగణమ్ము పాండవుల కదియే ముఖ్యపట్టణమ్ము

80

పంచనదుల దేశమ్మును పర్యటించి మాళ్చ్ళదేశవిముక్తికై మరణమొంది నట్టి పంజాబు కేసరి, అమరజీవి డైన సర్దార్‌ భగత్సింగునభినుతించి స్వర్ణదేవళమును చూడ పయనమైరి =

నుదో లేదొ ఎవ్వందెబుంగు సరన దాక న్యు శీతనగ సమీపాన కాళ్ళీర సీమ దాని జూచి చావ జనులు తలచుచుంద్రు. మును మరణ శయ్య ంబడియున్న మొగలు చక్ర వర్తిని తుది కోరిక తెల్పనలయుననిన అతడు ముమ్మారు కాశ్వీర మనుచు వలికె నంట అది యంత ముగ్ధ మోహనమొ భువిని? అచటి కేదార సుక్షేత్రమచటి సుంద రతర సరసులు సుమ సుందరాంగనలయొ యారములు నీటిపై తేలు 8దారు గృహము లందు వేల వనములు కన్విందు చేయు అమరనాధ గుహనుగాంచి 85 'హజరతుబలు” ప్రార్థనా మందిరమ్మును పంద్లతోట లరసి కుంకుమ పువు దోటల కనులార గాంచుచు హిమాచలంబున కరిగినారు.

వః; అచట నుండి వారు హరిద్వార, ప్రయాగ, కాశీలను దర్శించి బీవారులోని బుద్ధగయ వైశాలి, రాజగ్భృహము, నలందా పాటలీ వృత్రములను గాంచి వంగ రాష్ట్రమున (ప్రవేశించిరి. ఉత్తర ప్రదేశమున నయోధ్యగాంచి జన్మతరియించెనని బాల సంతసించె; భంబర పడకు మిది రామ జన్మభూమ్‌ కాదు, రాముడిచట పుట్టలేదు నమ్ము? 81

“ఓరవీ! అదియేమి? అయోధ్యయనుచు ఆదికవి రచియించెను గాదె! తల్ల క్రిందులుగ మాటలాదెద విందు ఏది బొంకొ? ఏది నిజమొ? నేను పోల్చలేను. 'పుట్ట చూలు మాటె గట్టి మాట మనకు ఎట్టి వారి మాట గిట్టదింక ఇచటి వాడు కాదు ఇనకులుందన్నవచో కరవ వత్తు రమ్మ కనరు నిజము. రాము నభిజన మిది కాదురాయటన్న వారు కారాలు మిరియాలు నూరుచు 0(ద్రు తాలిబన్నుల నేలను తాను పుట్టె! రాముదాస్ట్రను దేశాన రాజ్యమేలె ఈ ఆయోధ్యలోననె పుట్టె నినకులుండు పొమ్ము పొమ్మందురిచ్చటి పుణ్యజనులు కాశినెటుగని హిందువు కానరాడు కడు (ప్రకాశము కలదౌట కాశియయ్యె వరుణ, అసినదులను బట్టి వారణాస్తి, విశ్వనాథుని భక్తుల విడిది క్షా బావ సిద్ధముగా నున్న జనులు తాము ప్రానగ కాళి పట్టణమునకు చనుచుంద్రు స్‌నాఢుని దర్శించి వెడలు వారు చచ్చినట్టి వారికిని నసక్చల్స పెక్కు వారణాస్సిన్లి గలవెన్నా వల్ల ర2

చైన దేశమున శవసంస్కారముంచిత మండ్రు, భారతదేశమునందిదేమి? కాటి సుంకము లేకుండ కాల్చనీను కర్మభూమి యంద్రిది, మన ఖర్మగాలి. శాక్యవంశాచ్ళి చంద్రుడు సకల భూత కోటిని సమాదరించిన మేటి గుణుడు బుద్దుడై తొలిసారిగ బోధ చేసి నట్టి 87 సారనాధును గని యరిగినారు. ఆ తథాగత బోధల నాకళింపు చేసికొని ధన్యతను గని వాసిగన్న పురములు రాజ గృహమును, బుద్ధగయ, న లంద, వైశాలి, గాంచి రానందమునను. అంగ రాష్ట్రమును వదలి వంగరాష్ట్ర మున్గనగ ఛాత్రులందరు ముదముతోడ చనిరి, కోల్మత నగరమున్‌ గనిరి తొలుత వాసీ గల భూమియని తలపోసిరిటులః సంఘ సంస్కర్త లను గన్న సాధుభూమి విప్లవ కుమారులను గన్న వీరభూమి, విశ్వకవి రవీంద్రుని గన్న విమల భూమి, బోసువంటి నేతల గన్న వుణ్యభూమి. వైరులకు గుండె బెదురైన వంగభూమి దార్మనికు లరవిందుల ధర్మభూమి విశ్వమాత థెరీసను పేర్మితోడ స్వాగతించిన భూమి యీ వంగభూమి. మదరు ధెర్రీస ఆశ్రమ సదనములను ఉగ్ర కాళికాదేవి దౌ విగ్రహమును విశ్వకవి శాంతి నిలయమున్‌ విశ్వభార తిని కనుల గాంచి వారలు తనిసినారు. వంగ రాష్ట్రమును వదలి వారు పిదవ అసమ రాష్ట్రము దర్శింపనరిగినారు కామ రూపమని ప్రసిద్ధి గన్ననాడు తొలుత ప్రాగ్బోతిషమనియు పిలువవిడియె. 83

అది గువాహతి నగరము అసమ రాష్ట్ర రాజధానిగ నుండు పురమ్ము నేడు, అదిగొ నీలాచలమ్మది, అదిగొ! కనుము మాతృదేవత కామాఖ్యమందిరమ్ము సుప్రసిద్ధ దేవళమది చూడ నౌను బహుజనులు దాని నర్చింత్రు భక్తితోడ తమను కాపాడునని వారు తలచుచుంద్రు రవియు బాలయు చేరిరి రాత్రి వేళ నాదు ఆషాద మాసము ఏడవ తిథి

88 ధాత్రికి బుతు దినములుగ తలచుచుంద్రు దేవి కామాఖ్య గుడి తల్పు తెబటవ బడదు మూడు దినము లారీతి మూసియుందు. ఆ నిశీధి సమయమున అంబరమున కారుమబ్బులు దట్టమై క్రమ్మినపుడు కుండ పోతగా వర్షమ్ముకురియునపుడు పాపమేమి చేయుటకును పాలుపోక పిచ్చపాటిగ మాట్లాడ జొచ్చినారు.

బాల: మిత్రమా! ఏమి చేయ తలచుచుంటి వింకమీద విభుధు లెల్లరు మెచ్చెడు విద్యనీది రెండు చేతుల గడియించు వృత్తి నీది కరము ధన్యులు గద నిన్ను గన్నవారు. రవి; ఓవో బాలా! ఎంత గొప్ప సత్యమును వచించి తీవు నీకు చదువు నేర్చిన యట్టి నీతి యిదియ? లేక నా తత్వ మరయ పల్మితివ యిట్లు? ఏది యేమైన నాదారి యేదొ వినుము. విత్త సంపాదన కొజకు విద్యకాదు పిల్లలను కనుట కొజకు పెండ్లి కాదు గుడికి పోవుట పాపాలు కడుగ గాదు రామ కోటులు న్రాసిన రాదుముక్తి 84

వైద్య వృత్తిని చేపట్టు పట్టుదలయు చిన్న నాటనె గల్లెను చిత్తమందు ప్రబలమైన కారణ మొండు ప్రాప్త మయ్యె పిడుగు పాటుగ నొకవార్త పడియె మీద నన్ను గన్న తల్లి నన్ను విడిచి పోయె కష్టమాయె నంట కాన్పు తనకు మందు మాకు లేదు మరి వైద్యుడును లేడు దారి డొంక లేని యూరు మాది బాలింత జబ్బుచే ప్రాణములను బాయు తల్లులు కొల్లలు పల్లెలందు పురిటి లోననె అసువుల బాయు పసివార లెందరో పల్లెల లెక్కలేదు అంటు రోగము సోక అంబను కొలుతురు మూఢ భక్తి గలిగి యొక్కు చుంద్రు మందు మాకులు మాని మందత్రగాళ్ళను జేరి (ప్రాణములను వీడు పల్లెజనులు వైద్య విద్య గడించిన వారలంత పట్టణములకు జేరగ పల్లెజనుల సేవ జేసి కాపాడెదు (్రేష్టలెవరు ఇదియె గొప్ప సమస్యమైన దరయంగ నా మదిని పిన్న వయసున నాటె పల్లే ప్రజల సేవ చేయు తలంపు; పట్టుబట్టి వైద్య విద్యను గడియింప నుద్యమించి నేటికి కృతార్ణుడనయితి బోటి వినుము మారు మూలనున్న మా పల్లెలకు పోయి ఉచిత వైద్యశాల నొకటి తెరచి చేతనైన రీతి సేవలనందింతు జీవితాశళయంపుత్రోవ నడతు అది యటుండ నిమ్మిక నీదు ఆశలేవొ నీ దిశా గమనమ్ము నే నెణుగ గలనె? దాపరికము లేక నుడివెద వనుకొందు భగవతి నిను గురించి తాపల్మిన యది వింతగను తోచె తెల్పు స్వవిషయమిపుడు. 85

జాల: ఓ రవీ! భిన్న ధృవములు కలియునే ఎన్నడైన అటులె మన దారులును వేరు అతుకవేమొ జీవ కారుణ్యవాదివి నీవు, నేనా? సంఘమును సమూలమ్ముగ సంస్కరింప బూని విప్లవ మార్ధాన పోవుదాన. కడుపు కాలిన వానికి కబళమిడిన అదియు నాపూటతో సరి, ఆ సమస్య కది పరిష్కార మార్గము కానెకాదు పొట్టపోసికొనెడు మార్గమును కనవలె. వృత్తి ధర్మము పాటించు వెజ్జు ఒకడు న్యాయలాలసుడై నట్టి న్యాయ వాది ప్రజల ధనమును మానము ప్రాణములకు భద్రతను గూర్చు రక్షక భటుడొకండు ఒక్కనూటికోకోట్రికో ఒక్కడిలను గల్గిన సమాజ మేరీతి గడనకెక్కు కుప్ప కూల వలయు కుళ్ళిన సంఘమ్ము కడుపులోని చల్ల కదలకుండ కష్టజీవులిలను కాపురము సలుపు సమ సమాజప్పు కృషి సలుపవలయు. రవి: బాలా! ఇది కర్మభూమి, ఇచటి, ప్రజలకు భక్తి “నిషా ఎక్కువ అది

భంగు కన్న మిన్న. దైవ భక్తి హెచ్చి దారిద్ర్యమున క్రుంగు, పాప భీతి శోడ్ల పరిధవిల్లు, విప్లవించలేరు విపరీత బుద్దులు కర్మ రొంపి మునుగు ఘనులు వీరు నీవు విప్లవించి నిద్రాణులకు మేలు కొలుపులుపలుకు వరకు నిలను వ్య ధితుల్స గాలిలోని దీపములవగిది ఆర వలెనె? శ్వ్వ స్రిగ్ర వలదే?

86

చీకటిని తిట్టకొనుచును చీదరించు కొనుచు కూర్చున్న మేలొన గూడ గలదె చేతనైనచో వెలిగించు చిన్నదివ్వె అంధకారము తొలగించునదియె జగతి. బాల : రవీ! నీవనిన దానిలో నిజము లేక పోలేదు. భవిత యెట్లుండునో గాని ప్రస్తుతమీ ఆకసమును జూడ ఛీతిగొల్పుచున్నది. ఇంత భయంకరముగా నున్నదేమి? రవి ; ఆది శక్తి అవతారము గదా! బాల :; అనగా నేమి? రవి : ఏమున్నది? ఆకాశములో సగము ప్రీ అందురుగదా! బాల :; అయిన రెండవ సగమెవరు? రవి : నేనే బాల ; చమత్మారమా? రవి : చమత్మారమునకు, సక్కార్యమునకు దూరము శూన్యము. బాల : అనగా రెండవ సగము సూర్యుదని నీ భావమా? రవి : అవును. రవి స్పర్శ లేనిది ప్రకృతి పులకించదు. అది ఇచటి ఆదివాసుల నమ్మకము, బాల : ఏమో రవీ, నా కంతయు అద్వైతముగా కనిపించుచున్నది. రవి : కాని మాయ మాత్రము కాదు బాల ; అబ్బ! చలి ఎముకలను కొరికివేయుచున్నది. చలిమంట వేసికొందమనను ఒక్క ఎండు పుడక దొరకదుగదా! నాకు నిద్ర ముంచుకొని వచ్చుచున్న! బాబూ! గుడ్‌నైట్‌ రవి : గుడ్‌నైట్‌! తెల్లతెల్లగ తెలవారె, మెల్ల మెల్ల ప్రాజికోటి తెలివి నొందె, పక్ష్తితతులు గూళ్ళను విడిచి మేతల కొణకు సాగె ఆలయము వద్ద జంట తీరద్భుతమ్ము దారి పోయెదు వారలు వీరిగాంచి ఎవ్వరును ఉండగూడని ఇచట వీరు? అసమవాసులు కారేమొ అని తలంచి తమ పనులు చక్క బెట్టగ తొము చనిరి. 87

జెల్లవాకిన బాలయు తెలివి నొందె, నిన్నటి చొరవ చూపక నిలువ ఐదియె, సిగ్గుచే ఎణుపెక్కెను చెక్కికులును, అగ్గలపు తమిహెచ్చిన అటులె యగును. (ప్రొద్దు పొడిచి నంత నిద్దుర వీడిన బాలను గని రవియె పలికెనిట్లు తప్పు చేసినటుల తలవంచు కొనెదేమి? ఆలు మగలమైతి మదియు తప్పె? 'ఏమి చెప్పుటకును నాకు నిప్పుడు పాలు పోవకున్నది, పెండ్లి చూపులవి లేవు, పెద్దల యనుమతియు లేదు, హద్దు మీరి నామొ యేమొ యనెడు శంక్ష నన్ను కలచు “కాళ్లి కట్టిన మాత్రాన ఆలికాదు పెద్దలను కొన్న మాత్రాన పెండ్లి కాదూ నుగువ మగదును మనసిచ్చి మనగవచ్చు జీవ యాత్రను సాగించి చెలగవచ్చు. నిత్యమును నన్ను నీవును, నిన్ను నేను చూచు కొనుచుండ, వేరుగా చూప్పలేల? పెండ్లి సంబరాల్‌ రాతిరి పెక్కు జరిగె రేయి కామాఖ్యయే సాక్షి యాయె మనకు. పద పద మన కౌజకు మనవాంగ్రు వగచు చుందు రేమైతి యోయంచు ఇందు నిలవ రాదు సెద్ద కాలము బాల! రమ్ము పోయి వారల కలసి కొందము వగపు బాప వసతి గృహంబును జేర బాల్క రవికు మారులను గాంచి హర్షించి, మాటి మాటి కి నభి నందనలను తెల్సి, వెనుదిరిగిరి, భాగ్యనగరమ్ము జేర సాఖాగ్యగర్రిన్స నగరమును జేరి శ్రాల్సదొల్త భగవతికిని మొక్కి దీవింపుమనగనె మోదమంది సస లోక కల్యాజము జరీగె చింత యేల? ఆబ్మగలై 'వృనుడింక మీరు.

రవి

సీ “పెండ్లి చూపులు లేవు, పెద్దలౌనన లేదు, మంచి ముహూర్తపు మాట లేదు, జాతకాల్‌ సరిచూచు జాడలసలె లేవు పసుపు కుంకుమ పెట్టు పనియు లేదు అగ్ని సాక్షియులేదు, ఆడంబరాల్లేవు, వేద మంటత్రమ్ముల బెడద లేదు, తాళి కట్టుట లేదు, తలబ్రాలు పోయరు, మంగళ వాద్యముల్‌ మరిమొరయవు కాళ్ళు కడగలేదు, కన్య దానము లేదు, పాణి గ్రహణమె దంపతుల జేసె, కట్నములును లేవు, కానుకలున్‌ లేవు, వరుని తరపు మూతి విరుపు లేదు, తేగీ. మనసు మనసును కలిసెను, మాట కలిసె కలసి కాపురము చేయు తలపుకలిగె, ఆలుమగలు కారని యెొవ్వరడ్దు వారు? అష్టవిధ వివాహమ్ముల నదియు నొకటి నీదు గుంజాట నమ్మిక నేటి తోడ తీరిపోయెను గీతోపదేశమేల? ప్రకృతినెదిరించి యే తీరు బ్రదుక గలరు? పోయి మీ తాత దీవెన పొందుమతివ? క్రొత్త జంటను గాంచుచు చిత్తమలర భరత భూషణ గీరదుల్‌ పరవశించి పలుక దీర్చాయురస్తని, పతియు వల్ని వందన శతముల్‌ తెల్పిరి వారలకును. ఓం తత్‌ సత్‌ న! ణీ ము స్వీయధర్మానుసరణమును సర్వమును సమాప్త అతా కాం లాం 89

ఆఓ౬ఓ౦5584[గ కావ్యావగాహనకు కొన్ని వివరణలు

షే ఆ ఈ చుక్కల నడుమ నున్న పద్యములు బుగ్వేదము 10-129

నే సూక్తమునకు అనువాదము.

2. శివుడు : 11216 009౧౦ 60610 విశ్వపురుష శక్తి

శివాని : గ౭౧౫|6 0050010 50600 విశ్వ స్త్రీ శక్తి

8. ఈ జ్ఞానము: సాంఖ్య దర్శనము : దీనిని కర్టమ ప్రజాపతి. దేవహుతి దంపతుల కుమారుడైన కపిలునకు అంటగట్టబడినది కాని యదార్ధమునకు ఇది “కపిలా' అను స్త్రీ వలన దర్శించబడినది.

4 అఆసురి, పంచశిఖులు ; కపిల శిష్యులు

5. బృహస్పతి : చార్వాక మళతాచార్యులలో (ప్రథముడు

6. _ చార్వాకులు : మనోహరముగా మాట్లాడువారు. నాస్తికులకు సమిష్టినామము

7... వేనరాజు : వృధు చక్రవర్తి తండ్రి అంగరాజు కుమారుడు యజ్ఞఫలంగా జన్మించాడు. యజ్ఞములలో జంతు ఐలులను నిరసించిన వాడు. ఇతని పాలనలో జార, చోర, జూదరులు లేరు. బుషి మూకలితనిని పాషండుడుగా ముద్రవేసి కుమారునిచే చంపించారు.

7ఏ. జారు వ రష్యను చక్రవర్తులను “జారు” (12ఇగలందురు.

& కింగు _ : మార్దన్‌ లూధర్‌కింగ్‌ - అమెరికను సీగోల నాయకుడు. వర్జవివక్షత పాటించు కెల్లవారితనిని హత్య చేసిరి.

98. జోను వ'జోన్‌ ఆఫ్‌ ఆర్క్‌ ఫ్రాన్సులో ఒక గౌరైల కావరి కుమార్తె. అదృశ్యశక్తుల ప్రేరణతో బ్రిటిషు సైనికుల నెదిరించి పోరాడినది. మత ఛాందసు లీమెను మంద్రెగత్తెయని సజీవదహనము చేసిరి. రెండు శతాబ్దముల తర్వాత సెయింట్‌ (341౧0 జోను చేసిరి.

99. గారిబాల్డి : ముక్కచెక్కలుగా నున్న ఇటలీని ఐక్యరాజ్యము చేసి గాంధి వలె ఏ పదవి నాశింపక విరాగి యయ్యెను. ఇతని అనుచరులను “౧జీ 511/5 అనేవారు,

100. లింకను : అమెరికాలోని నీగోలకు బానిస విముక్తి గావించిన అమెరికొ అధ్యక్షుడు. వర్ద విద్వేషిచే కా చంపబదెను.

12వ బ్రూనో. , ఇటాలియను కనే మిలో చర్చిచే సజీవ దవనం చేయబడినాడు.

12. వీరబ్రిహ్మము కడపలోని కందిమల్లయ్యపల్ల వాసి, “కాలజ్ఞానము” రచించినవాడు, కులాల నెదిరించిన వాడు. ఇతని పేరుమీద ఆం(ధ్రదేశములో అనేక మరములున్నవి.

13. ఐన్‌స్టీన్‌. : గప్ప గశిశ్ర భగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు. (1879-1955) సాపేక్ష సిద్దాంత కఠ

90

(గ౧౭౦౧/౦౧6|/10) ౬=146 అనే సమీకరణ మిచ్చినవాడు.

14 జంఘాలశాస్త్రి : పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహముగారి “సాక్షిలో ఒక పాత్ర,

15. కస్తూరి రంగను: శ్రీహరికోటలోని అంతరిక్ష పరిశోధన కేంద్రమునకధిపతి. అనేక అంతరిక్ష నౌకలను విజయవంతంగ ప్రయోగింవజేసిన శాస్త్రజ్ఞుడు.

16. అబ్బులు కలాము : భారతీయ క్షివజి వ్యవస్థకు పదును పెట్టిన శాస్త్రజ్ఞుడు. భారతరత్న ప్రస్తుత భారత రాష్ట్రపతి.

17. వోమీ జహంగీరు బాబా : 1948లో భారతీయ అణుపరిశోధక సంస్థ అధ్యక్షుడు. ఇటలీలో ఒక విమాన ప్రమాదంలో మరణించారు. (1909-66)

18. ఆంగ్‌సాన్‌ సూకి: మైన్నారు (బర్జా) ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ సమితి నాయకురాలు. మాజీ ప్రధాని ఆంగ్‌సాన్‌ కుమార్తె. 1991లో నోబెల్‌ శాంతి బహుమాన (గ్రహీత.

19. మెంచు.. : (రిగోబెర్దామెంచు) మానవ హక్కుల వీరనారి. అమెరికాలోని రెడ్‌ ఇండియన్‌ నాయకురాలు. 1992 నోబెల్‌ శాంతి బవముమానమును పొందినది.

20. హెలెను. ; ట్రోజను యుద్దానికి కారకురాలు. అతిలోక సుందరి. మానిలాస్‌ భార్య. ట్రాయ్‌నగర యువరాజు పారస్‌ ఈమెను (గ్రీసు దేశము నుండి లేవదీసుకొని పోయాడు.

21. దూబగుంట : నెల్లూరు జిల్లాలోని ఒక గ్రామము. ఇచటి స్రీలు సారా వ్యతిరేక ఉద్యమానికి నాయకత్వము వహించి చరిత్ర సృష్టించారు.

22. దేవదేవి ; వైజయంతీ విలాసము కావ్యనాయిక. వేశ్య, వివ్రనారాయణునికి వ్రత భంగము చేసినది.

23. వశుదాణా : బీవోరులో వశుగ్రాన కుంభకోణములో కోట్ల రూపాయలు స్వాహాచేసిన ఆర్ధిక నేరము. ఆ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి లాలూఫ్రసాద్‌ యౌదవ్‌ దీనిలో ఇరుక్కున్నాడు.

24. చంద్రస్వామి: తాం్రికుడు. మాజీ ప్రధాని వి.పి. సింగుపై పోర్డరీ కేసు లేవ నెత్తాడు. రాజకీయ నాయకులను పావులుగా వాడుకున్నాడు. ఒ

పారిని కొన్ని లక్షలకు ముంచాడు.

25. రోపుట్రిక్‌ ; మషిని లన నిలిపే గారడీవని. భారతీయ ఇంద్ర జాలములో ట్రసిద్దమైనది.

26. తార ; దేవ గురువు లాల భార్య. చంద్రుని వలచి వలపించుకొన్నది. బుధునికి జన్మనిచ్చినది.

27. చీటికి మాటికి రాజకీయాలలో పార్టీలు మార్పువాడు. డం. దీనిని

28. పూర్వకాలము రేఖభాంశల ఆధారముగ కాలమును నిర్ణయించుట సదరు జయపూర్‌ రాజు జయసింవాడు నిర్మింపజేనినట్లు చెప్పె.

29. ఇంద్రుడు

30. పెనుగుంత : 716 ౪251 20౫55. సృష్టికి పూర్వదశ వట్టిబయలు. దీనిని ఒక

91

ఈజిప్షియన్లు “నూన్‌” అని పిలిచిరి. టెనిసన్‌ దీనిని 804౧601655 “8890 అని వర్షించాడు.

81. దుమ్ముధూళ్ళి పాగ : విశ్వ పదార్థము, బిగ్‌ బ్యాంగ్‌కు పూర్వదశ,

82, నలుసులు : గ[0గాం అణువులు

38. విస్ఫోటనము : 810 82౧. పెద్ద ప్రేలుడు.

39. బిందువు : ౫ 5100412గ0, 4౧ క౧60/ దాదాపు శూన్యమనదగినంత స్థ పరిమాణము లేని నిశ్వపదార్థము కుంచించుకొని ఈ ద చేరకుండానే ప్రేలి పోవచ్చునంటారు శాస్త్రజ్ఞులు.

40. నీవోరిక : ౫6౬1 నెబ్యులా లో

41. పాలవుంత : 2120 గెలాక్సీ మన సౌర కుటుంది వ్యవస్థ కోట్ల గెలాక్సీల ఒకటి.

42. 'హీరి : గ్రికు దేవత ఈమె హెర్క్యులస్‌కు పాలిచ్చి పెంచినట్లు కథ.

తి హెర్మ్యులస్‌: గ్రీకు పౌరాణిక యోధుడు. ్రామీధియస్‌ చెరవిడిపించినవాడు. 'ప్రామీధియస్‌ అంటే ముందు చూపు కలవాదని అర్ధము. ఇతడు స్వర్గము నుండి నివ్చును దొంగలించి మానవులకు మవోపకారం చేశాడు.దేవతల రాజు “జ్యూయెస్‌ ఇతనిని శృంఖలాబద్దుని చేసెను.

19. భూమి సుతుడు: కుజుడు లేక అంగారకుడు. కుజ భూమినుంది జ = పుట్టినవాడు.

20. చీకటి బిలము ; 510% 11016 ఈ మవి విశ్వంలో ౧౭౧4 ౧౫446౯ నల్లని పదార్థం 50 శాతం ఉందట.

21. సూపర్‌ నోవా: బృహన్నవ్యతార. ఇది విస్ఫోటనము చెందినపుడు సూర్యశేజమునకు 25 కోట్ల రెట్లుండునట. సూర్యుడు 10 లక్షల ఏండ్లలో ప్రసరిం జేయగల వేడిమి, కాంతిని ఇది 24 గంటలలో విడుదల చేయగలదట.

22. హబుల్‌ : ఏద్విన్‌ హబుల్‌ (1889-1953) విశ్వం పాలపుంతను దాటి విస్తరిస్తోందని 1028లో (ప్రకటించాడు.

ఉమ గెలీలియో : (1564-1642) ఇటాలిట శాస్త్రవేత్త. టెలిస్కోవును కనుగొన్నాడు. బైలిలునకు భిన్నమైన సత్యాలను వెల్లడించినందుల “చర్చి' యితని కంద్లు పీకించినది.

4ఓ చుక్క చుక్కకు మధ్యదూరము ; మబ్బులా కన్పించే పాలపుంతలో కొ న్ని లక్షలు నక్షత్రాలున్నాయి. అటువంటి పాలపుంతలు కోట్ల నంఖ్యలో ఉన్నాయి. సప్తబుషి మండలంలో నాల్గు నక్షత్రాల మధ్య ప్రదేశము మనకంటికి శూన్యప్రదేశంగా కనిపిస్తుంది. కాని నిజునికి అ 1500 పైగా గెలాక్సీలున్నట్లు శాస్త్రజ్ఞుల అంచనా.

4క్‌. జీవమావిర్భవించ్చిన తీరు , పదార్థము ఎప్పుడూ విశ్రాంత స్థితిలో ఉండదు. అర నిరంతరమూ సంచరిస్తూ అభివృద్ధి చెందుతూ. ఆ అభివృద్ధి పధం

92

దశనుంచి మరొక ఉన్నత స్థాయి దశకు, చేరుకుంటూ, ఒక్కొక్క మెట్టునే అధిరోపాస్తూ, ఒక రకము నంచలనం నుంచి అంతకంతకూ సంక్షిష్ణమై, పరివూర్ణమైన సంచలన రీతులను స్వంతం చేసుకుంటుంది. అందువలన అంతకు ముందు లేని క్రొత్త లక్షణాలు పదార్శానికి వస్తాయి.

46. ్రోటోప్లాజం : జీవావిర్భావమునకు అవసరమైన ఆక్సిజన్‌, హైడోజన్‌, నైటోజన్‌ కార్చన్‌లను కలిగియున్న అర్ధఘనద్రవ స్థితిలో నున్న పారదర్శక మైన జీవ రసాయనము. దీనిని ఒక రకముగా పురుష వీర్యము (శుక్షము) తో పోల్చవచ్చునేమో!

47. అగాధ ఉష్ణజలధి ; దీనినే డార్విన్‌ మవాశయుడు నిగగాంణీ!:2! 5060 (ప్రిమార్జియల్‌ సూప్‌) అనియు 2౧౫ 1116 నింగ6 (వార్మ్‌ లిటిల్‌ పాండ్‌) అనియు పేర్కొన్నాడు. జెబి.యస్‌. హట్టేను కూడా దీనినే హాట్‌ డైల్యూట్‌ సూప్‌ (11010118 80640) అన్నాడు. జీవోచ్చత్తి తొలుత సముద్రజలాలలో జరిగినదనుటకిది తార్కాణము.

48. గుత్తులు గుత్తులై: 00656౧/2165 (కోఎసర్వేట్స్‌)

49. సేంద్రియ పదార్ధములు ; ౦౧౭౧16 001౧04౧645 (ఆర్జానిక్‌ కాంపౌండ్స్‌)

50. వివేకశాలి : [40౧౧050160 (హోమోసేపియన్‌) ఆలోచనాశక్తి గల్గిన తొలి మానిసి,

51. ప్రోటోజోవా : ప్రాధమిక ఏకకణ జంతు సంబంధమైన జీవజాలము. సూక్ష్మ దర్శినితో మాత్రమే చూడగల ప్రాణి ప్రపంచం. దీని నుందియే తర్వాత సంక్లిష్ట జీవకోటి పరిమించినది. ఆల్లె, ఫంగి దీని నుండియే ఉద్భవించి యుండును.

52. సాంఖ్య సిద్ధాంతము ననుసరించి శరీర తత్వములు ఇరువది నాల్బు.

53. వీరబ్రాహ్మణుడు: పరశురాముడు

54 హెలేను . : స్పార్దను (గ్రీసు) రాజు మానిలాన్‌ భార్య ఈమెను ట్రాయ్‌నగర్‌ యువరాజు “ప్యారిసు' లేవ దీసికొని పోయినాడు. ఆ కారణంగా పెద్ద యుద్ధమే జరిగింది. దానిని ట్రోజను యుద్ధమంటా న

55. (ట్రయ్‌ ; మధ్యధరా సముద్రము తూర్పు తీరము నందున్న ఒక సా నగర రాజ్యము.

56. అబ్రహాము లింకను: అమెరికా అధ్యక్షులు, నీగ్రోల బానిస విమో చకుదు.

57. రాజదంపతులు : 16వ లూయీ, అతని భార్య మేరియా అంటోనెటిని (ఫ్రెంచి విప్లవ కారులు ఉరి తీశారు. ఇతదు ఉక్కుమనిషిగా పసిద్యడు. టి

58. రెండు యుద్ధాలు :20వ శతాబ్దములో జరిగిన ప్రపంచ యుద్దాలు. మొదటిది

93

1914-18 వరకు జరిగింది. రెండవది 1939-45 వరకు జరిగింది.

60. చర్చిలు. : రెండవ (ప్రపంచ యుద్ధకాలంలో బ్రిటను ప్రధాని.

61. లెనిను : 1917లో రష్యా విప్లవాన్ని విజయవంతం చేసి ప్రపంచంలోనే (ప్రప్రధమ సామ్యవాద వ్యవస్థను నెలకొల్పినవాడు.

62 బోసు. : సుభాష్‌చంద్రబోసు. ఫార్వర్డ్‌ బ్లాకు రాజకీయ వక్ష స్థాపకుడు. బ్రిటిషు ప్రభుత్వము నెదిరించి, భారతదేశ దాస్యవిముక్తికై భారత జాతీయ సైన్యమును (11% ఆజాద్‌ హింద్‌ఫాజు) ఏర్పాటు చేసిన వాడు. విమాన (ప్రమాదంలో మరణించెను.

68. మాయావతి : బహుజన సమాజ పార్టీ నాయకురాలు. ఉత్తరప్రదేశ్‌ రాష్ట్రమునకు రెండు పర్యాయములు ముఖ్యమం(త్రియయ్యెను.

69. మహమ్మదు ప్రవక్త మనుమలను ( ) అతని శత్రువులు ఘోరంగా హత్యచేశారు. శ

70. వజ్ఞయిని : ఒకానొక గణరాజ్యము. శాక్యవంశ పాలనలో నుందెను. దానిని అజాతశత్రువు నామరూపాలు లేకుండా నాశనము చేసెను. ఈ సంఘటన బుద్ధుడు (బ్రతికి ఉండగానే జరిగింది. +

71. ఆదిశేషుడు : ఇతనిని గూర్చి ఒక వింత కథ (ప్రచారములో నున్నది. ఇతనికి పతంజలి యెదురుపడి 'కోర్భవాన్‌' అని ప్రశ్నించాడట. దానిపై ఆదిశేషుడు 'సప్పోహమ్‌” అని బదులు పలుకగా పతంజలి రేఫమే మాయెనని నిలదీశాడట. అంత ఆదిశేషుడు నీవు దొంగిలించితివి గదా అని వాత పెట్టాడట. దీనిలోని వ్యాకరణ విశేషము పారకులు గమనించగలరు.

72. ఊర్జగ్రావుడు : వేదములో కొన్ని బుక్కులు రచించెను. 10-175. 68 ఆస్తీకుడు : సర్పయాగము నాపవలసినదిగా జనమేజయుని హెచ్చరించెను. 69, విషవు ;

73. వాసుకి నాగేంద్రుడుగా స్థిరపడెను.

74. తెలుగు సీమ ఒకానొక నాడు నాగభూమిగ (ప్రసిద్ధిగన్నది.

75. ఇతడు కళింగమునేరిన సమర్దుడైన రాజు. శాతవాహనుల కాలమువాడు.

76. ఇతడు సంస్కృత భాషలో అష్ట వదులలో గీతగోవిందమను శృంగార కావ్యమును శ వ్రాసెను. ఇతని భార్య పద్మావతి గొప్ప పతివ్రత యందురు.

• పే తమిళ భాషలో “కురలొ (గ్రంధమును వ్రాసెను. న్‌ నము పుదుశ్చేరిలో కలదు. 77 కృష్ణదేవ 2 విశ్వయోగి వివేకానందుని స్మారక చిహ్నము. రాయలు : ఆంధ్రభోజుడని ప్రసిద్ధి గాంచెను. ఉజ్జయిని ప్రభువు భోజరాొ 94

కవులను పోషించెను. ఇతని ఆస్థానమున కాళిదాను ఉండెనందురు.

78. ఇది ప్రస్తుతము కర్టాటక రాష్ట్రమున నున్నది.

79. ఈ గుహాలయములను చందోలు రాజులు నిర్మింపజేసిరి.

80. దీని మూలమున కాల నిర్ణయము చేయుచుండిరట.

81. జయపూరును "౧౦56 ౧1౧| 01” అందురు

82. పన్నా _ - తన బిడ్డను ఐలియిచ్చి మేవాడు రాజవంశమును కాపాడిన రాజపుత్ర స్త్రీ.

83. జహంగీరు తుది కోర్కె కాళ్ళ్మీరమును దర్శింపవలెననియట.

84 పడవలపై కాపురములు.

85. ఇచట మహమ్మదు పవిత్ర కేశము కలదందురు.

86. ఉత్తర ప్రదేశములోని అయోధ్య రామజన్మ కాదని సుప్రసిద్ధ ఖగోళ భూ భౌతిక శాస్త్రజ్ఞుడు (45(/000౫/510150 రాజేశ్‌ కోచార్‌ పరిశోధించి వ్రాశారు.

గెం౪6610 52204 5[06414 06 [66౧4166 ౪10 06 గ౭580 580204 (10%)/0) ౪౧056 ౧1956౧ ౧౭౧౧6 15 [గగ౧6. గి౭గాణిక గ౦6౫2 గా౮5| 06౧ 06 ౧12096 0౧ 15 04౧85 ౧6 గ౭గా౭ ౧1౧౨61 గాం5[ 0278 ౪/86 1౧ 49౧2౧20. [9 60౧01910 ౧౧6/5 10 06 (216 616256, 041 15 (౧650202016, ౪౪9 10/19 0006116 ౧42౧10 115100/ ౪10) &/0026001001021 6166006. ట్‌ బుగ్వేదంలో ఒక సరయూ పేర్ళానబడినది. అదియును అవెస్టను సరయూ ఒకటేనని చెప్పవచ్చు. దాని ప్రస్తుత నామము 'హరిరుదొ. ఇది ఆస్థను దేశమున నున్నది. దీనిని బట్లి రాముని అయోధ్య 'హరిరుదొ” ఒడ్డున ఉండి యుందవలె. రాముడచటనే నివసించి యుండవలె. ఈ నిర్ణయం తీవ్రమయినదిగా అనిపించవచ్చు. కాని కాదనుటకు వీలు లేనిది. పౌరాణిక చరిత్రను పురాతత్వ సాక్ష్యాలలో పోల్చి చూచినది పరమ సత్యము.

706 ౪6610 ౧6౦౧16 (౧౭96 209) 0౫ ౧21650 00602

0180410? 11157405, 14 0611

87. ఇది వారణాసికి సుమారు 12 కి.మీ. దూరమున కలదు. జ

88. ఇది ఆదివాసుల నమ్మకము ఆ సమయమున వారు ఏ పనులును చేయక ఇం పట్లుననే ఉందురు.

89. ఎట్టి సాంప్రదాయమైన పెండ్లి తంతును లేకయే యువతీ యువకులు య భాగస్వాములు కావచ్చునని ఇటీవల న్యాయస్థాన మిచ్చిన ఆధారము.

రక్‌

ఈ కావ్యరచనకు ఉపయోగించిన [గ్రంథములు తెలుగు భగవద్గీత ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వము - 7వ భాగము | (ప్రాక్చశ్చిమ తత్త్వశాస్త్రము - శ్రీ సరిపెల్ల విశ్వనాధశాస్త్రి విశ్వరూపం - శ్రీ నండూరి రామమోహనరావు జీవోత్చత్తి - ఏ.ఐ. ఒపారిన్‌ _ విశాలాంద్ర పన్లికేషన్సు. ఆంధ్ర మహా భారతము గిరిజనుల చరిత్ర - నదీం హసనైన్‌ ఆరుద్ర వ్యాస పీఠం - దినప(త్రికలో ధారావాహిక ఇదీ గీతా రహస్యము - వి. ఆర్‌, నార్ల (డా. ఎన్‌. ఇన్నయ్య అనువాదం) వార్తా పత్రికలోని సమాచారము, నరావతారము 5%16౬|15/ ౧6 గ/గ౧గ౧9 ౦? గ7964 - గగ 76 001646 ర5గ౧౭౧(- 6౮. ౪౬౧ ౪11018 రం 06 16 1౧ ౪6 ౮౧౫౭౭ - [4.5. 0౧464౧౭, 8౬1 ౧౦౧ 141౧0 9109౧0౧165 09/94 న౧॥౦౩౦౧౧౭౧౯. నం 651009/200165 0? ౧881 50168౧49. "06 500౧ 0౯1412౧ - 81౧2౧ 8296 (18 5610౧6 ౧౧|౦900౧0౪ 069 ఇగ6 06685569 1౧ గ ఇ౧6 686౧6. గ౦|0౧9 04552౧. 06 [669610 గొఆ౪/6 (615౫ 1౧ 1౧౮1 - గ౭91౧200. 03/23 - రిఆ౪1౧౧526 0౧41౦౧౬6౧౭ . 00/96 ౧౭౦౧|9- 0౯ గిషలకగ గంయ (0౧౪౧ ఇహ ర ౮ 11200౧1 1౧5016 01 50160069, 864౧౧౦1౦9౫ 2|| గి 516166. 4 061) ॥ ౯ __ హోం గొండ61౧0 0౪ఇ౧౦౮౩ 80015 80] 1౧ 910006 ౧6 ౬౧0 ప్ప మ 6642. న కా న క 1 ఉమ ు న | | 9గ్ర

(5 జ 1 మ! సట న. వో సి లి న్‌్‌ న . ఖో వన స లగ న న స్యా (సు, “కుత =. టాం ంం ఖతి ౫ చీ? [ వా క ఇ భం. దమం ళం ష్ష్‌ ్‌ 4 '-. అన లాం కీ ॥ న. ల? [ న్ను స న ళ్‌ గ్‌ | / వ. శ సం టీ శ సస గ్‌ క | స గ్‌ న న ళో న్న స్‌ పనషన్‌ = టా ను. స్తో , న గర. 1 ల్‌ ప స .. ! .. _ || ॥ ర్త